comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
masculos u̾o postumos
id est filium et deincep
plicuit u̾o alit̾ recte exh
res esto ¶ postumoꝵ anͣt
loco suit ethi qui et su¬
iheredes loco succede uto
ntib sins heredes ut ec¬
ce ¶Siquifiliu et exco
nepotez neptez ue in po¬
testate habeat qua filiꝰ pͥ
gradup̾cedit is solus
iura sui ħedis hab̾at ꝙͣ¬
mo nepos quoq et uept¬
io exeo iueate̾ potestate
nuo moriat᷑ aut qual¬
alia rõne exeat depotesta¬
te enis incipit ne pos ne¬
ꝑtio ue meius loco succe¬
dere et eomͦ uirasuoꝵ he¬

Expanded text:
masculos vero postumos, id est filium et deinceps, placuit non aliter recte exheres esto ’. Postumorum autem loco sunt et hi qui in sui heredis locum succedendo ntibus sui heredes. ut ecce si filium et ex eo nepotem neptemue in potestate habeam, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate iuo morietur aut qualibet ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius loco succedere et eo modo iura suorum he
Abbreviated transcription (Latin):
testamera diũr sum ali¬
o quin et que rumpãtur.
irrita frant et que stat mi
ab unid nõ iure fimit:
ixrita sunt. et ea que unu¬
re fca sunt poͣ ꝓpter capitis
dummutomi irrita fiñt po¬
ssumo nichilomimo rupta

Expanded text:
testamenta dicemus, cum alioquin et, quae rumpuntur, inrita fiant, et, quae statim ab initio non iure fiunt, inrita sunt; et ea, quae iure facta et postea propter capitis deminutionem inrita fiunt, possunt nihilo minus 'rupta'
Abbreviated transcription (Latin):
extestõ adimeciẜ rescripto
subnetũ ẽ. et lib̾tatib et te¬
enctis nec bonacoꝵ acred¬
itoribo possidant ⁊ uencãt
Certe sifui̾nt ex rac cabo
naadita. cessat bonoꝵ ue¬
dito extitit eĩ defuctidete¬
solido creditorib cmuet n¬
pͥimoħ rescriptũ tocieus¬
s locũ ħt. quociens teltam̃¬
tolib̾tates date sut quid
ergosiquis intestatꝰ te¬
cedens codicillis lib̾tates
dederit. u adita sit ab in¬
testato h̾editas. faucesti¬
tutois deberit locũ hee. ce¬
e te sutestato de cedut ⁊
codicillis deterit libtate.

Expanded text:
c rescripto subventum est et libertatibus et defunctis, ne bona eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defesolido creditoribus cavet. Inprimis hoc rescriptum totiens locum habet, quotiens testamento libertates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertate
Abbreviated transcription (Latin):
s bonoe possõ qm unde legi¬
tiunrunte cognati. exqui¬
bo possũt. sua mra neudica¬
re. oĩ scrupulositater uex¬
tricabili errore dix de istaꝵ
bonor poisõnũ reoluto a
unte mrruxer appellat᷑ qͣno¬
no loco int̾ uetes uonor po¬
ssoneo postafu̾at in suom
gore ẜuan᷑mo / et altire loc
ta qm optima rõuep̾tore¬
o iuntroduxunt ¶nonissĩe

Expanded text:
s bonorum possessio quam unde legitimi et unde cognati, ex quibus possint sua iura vindicare, omni scrupulositate et inextricabili errore duarum istarum bonorum possessionum resolutaunde vir et uxor appellatur et nono loco inter veteres bonorum possessiones posita fuerat, et in suo vigore servavimus et altiore locota, quam optima ratione praetores introduxerunt. novissime
Abbreviated transcription (Latin):
incep cetis ꝓuite bonoꝵp
ossoue exsuccessorio edit¬
opollicet᷑. acslis am p̃cete¬
quis itaq delatã sibibono¬
quo usq teͣpo bonoꝵ possõi
s ẜfuntũ exceiserit exip̾ta¬
t᷑ s stat̾i cetiex eotẽ edictoa

Expanded text:
inceps ceteris proinde bonorum possessionem ex successorio edicto pollicetur ac si is qui praecedequis itaque delatam sibi bonoquousque tempus bonorum possessioni praefinitum excesserit, expectatur, sed statim ce
Abbreviated transcription (Latin):
dimutoe uniuma eost¬
mĩc aut̃ nos eande ad quis¬
iscionẽ que padrogatõ uẽ
fiebat coartauino ad siłitu¬
diue̾ uaturaliũ peutũ. in̾
ꝑ filios familias ad quiritur
iuhis reb q̃ extriseco filus
obueumĩt dui̾o eis integro
ẜuato inoetuo aũt filio arro¬
gato madoptina familiat¬
unc dñiu̾eiꝰ ad rogatore̾tra

Expanded text:
deminutione minima eos tNunc autem nos eandem adquisitionem, quae per adrogationem fiebat, coartavimus ad similitudinem naturalium parentum: nihil per filiosfamilias adquiritur in his rebus quae extrinsecus filiis obveniunt, dominio eis integro servato: mortuo autem filio adrogato in adoptiva familia etiam dominium eius adrogatorem tra
Abbreviated transcription (Latin):
¶acuehis quitem haclose
teuet᷑. qui cisu occid. suuͦ
culpa eiꝰ nilla mue̾iatur
Nam alio quin nõ minꝰ
extolo quĩ exculpa quisq
hac legetenet᷑ itaq siqui¬
transiec̾it distinguitꝰ naui

Expanded text:
Ac ne is quidem hac lege tenetur qui casu occidit, si modo culpa ejus nulla inveniatur; nam alioquin non minus ex dolo quam ex culpa quisque hac lege tenetur. Itaque si quitrajecerit, dis
Abbreviated transcription (Latin):
plurimfin̾t. illa sẽtẽcia.
exp̾nut᷑ ut siquis h̾oiem
tuũ qui hodie claudo au
iõit qui meo anno inte¬
ger. aut p̾siossꝰ fiu̾t. nõ
tantiteneat᷑ quautuo o

Expanded text:
plurimi fuerit illa sententia exprimitur, ut si quis hominem tuum qui hodie claudus, aut iderit, qui in eo anno integer aut pretiosus fuerit non tanti teneatur quanti hic
Abbreviated transcription (Latin):
auonos qͦs bona fide ponidetiᷤᷤ
de ꝗuus sĩguł dilige̾tius dispiti¬
ꝑentibus sr acrrebant siñ ulla
dist̾iccion̾. ¶Et ĩħ parent a
ebat. ũ eẽt eis licẽtia ꝙ ꝑ uñ

Expanded text:
alienos, quos bona fide possidemus. de quibus singulis diligentius dispiciparentibus suis adquirebant sine ulla distinctione: et hoc ita parentum fiebat, ut esset eis licentia
Abbreviated transcription (Latin):
psña uno cõtextu f̾stam̃ti celebndi
gr̃a aiire tuuili descẽdant. ¶ Ib¬
scriptiones aut̃ ⁊ t̾statoris et t̾stiũ exe
sacͣꝵ cõstitutionũ obyuatios adibe::¬
antur ¶Sign̾cula aut̃ ⁊ mus testiũ exͥ
sticutioñ pp̃ cestamtoꝵ sinc̾itatẽ ut ulła
fraus ad hib̾atur ħ additũ e uͭ ꝑ mauũ.¬
is testatoris łtestiũ no  hedis exprimat᷑
anuli una sculptura fũint ẜꝙ pa¬

Expanded text:
a uno contextu testamenti celebrandi gratia a iure civili descendant, subscriptiones autem testatoris et testium ex sacrarum constitutionum observatione adhibeantur, signacula autem et numerus testium ex stitutione propter testamentorum sinceritatem, ut nulla fraus adhibeatur, hoc additum est, ut per manum testatoris vel testium nomen heredis exprimaturanuli una sculptura fuerint?
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus sentna iudiciał sine
oi dapno celebrata ħ ꝑm¬
itat. qͦ sbsecuto si ⁊ iud̾x
scquatur hiꝰ modi soluti¬
oñe p leuissima securitat᷑
¶Sinaut̃ aut̃ qu̾a disposu¬
imus solutio fc̃a fu̾it pͦ
pillus ex ea locupltior sit.
cunie petat. ꝑ exceptionẽ
doli mali somou̾i pot̾it

Expanded text:
ne omni damno celebrata hoc permittat. quo subsecuto, si et iudex sequatur huiusmodi solutionem plenissima securitas. sin autem aliter quam disposuimus solutio facta fuerit et pillus aut ex ea locupletior sit cuniae petat, per exceptionem doli mali summoveri poterit
Abbreviated transcription (Latin):
euide̾tissima rõne statut᷑. ĩ
costitõne quam ad cesariẽ¬
catos. ex sugrestioñ tͥbune¬
iani uiri euidẽtissumi q̃sto¬
ris sacti m̃i palacii ꝓmł¬

Expanded text:
evidentissima ratione statutum est in constitutione, quam ad Cacatos ex suggestione Triboniani, viri eminentissimi, quaestoris sacri palatii
Abbreviated transcription (Latin):
lt̾o cũ ĩpreliũ exituri eẽnt ꝙ ꝓc
inccũ dicebatur. ¶Accssit de¬
inde t̾ciũ genus testam̃toꝵꝙ
dicebatur ꝑ es ⁊ libni sqͣr ꝑem
ancipatione .i. ꝑ im aginaria
quandam uendc̃onem agebat᷑
ꝯnq testibus ⁊ libripende cuis¬
bus romanis puberibus pre¬
sentibus. ⁊ eo ꝗ familie ẽpcor
dicebatur. ¶S illa ꝗdem pͥo¬
ra duo gen̾a testam̃toꝵ ex uet̾ib

Expanded text:
altero, cum in proelium exituri essent, quod procinctum dicebatur. accessit deinde tertium genus testamentorum, quod dicebatur per aes et libramancipationem, id est imaginariam quandam venditionem agebatur, quinque testibus et libripende, civibus Romanis puberibus, praesentibus et eo qui familiae emptor dicebatur. sed illa quidem priora duo genera testamentorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ ⁊ ħ inusli ee̾ desiit. ¶ Set
cuule referebantui ipꝰda u̾o edͤ
dc̃o p̾toris alia forma facie̾do.¬
ducta est iure eñi hõnointio
uusla emancipatio de fidemba ᷤ
curss uii. testium signa suficie¬
baut. cũ iure ciuili signa testi¬
ũ nõ erant nctia. ¶S cup
aulati tã ex usu homũ quaci
ꝯstitutionũ emendationibuᷤ
ceꝑit inum̃a ꝯsou̾atia ius cin.

Expanded text:
 in usu esse desiit. Sed civile referebantur. postea vero ex edicto praetoris alia forma faciendorducta est: iure enim honorario nulla emancipatio desiderabatur, sed septem testium signa sufficiebant, cum iure civili signa testium non erant necessaria. Sed cum paulatim tam ex usu hominum quam ex constitutionum emendationibus coepit in
Abbreviated transcription (Latin):
obugato actessiõ ẽ p̾ucipał obui¬
gatõio. uec ꝑhio ĩacceisioneeẽ E
potͣ qm in pũcipalire ¶at exdiũ.¬
so. ut uiuꝯ teb̾at obligari pois¬
iserit. fidenissor ĩ qmiꝙ recteobi¬

Expanded text:
obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possiserit, fideiussor in quinque recta ob
Abbreviated transcription (Latin):
ac nedari quiqqm uecͣce est
ut sustaciã capiat obligds
siuficit eos qͥ negociũ geit̾
Ssentire. uñ int̾ absentes qͦ¬
q talia negocia ꝯͣhnt᷑ pełti¬

Expanded text:
ac ne dari quidquam necesse est, ut substantiam capiat obligatio, sed sufficit eos qui negotium gerunt consentire. Unde inter absentes quoque talia negotia contrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
ncħ agit Is si addideritpe
na młi dedris. tot aureos
ipulatõ ¶⁊ siquis stipu¬
letͣ alii moĩo ĩt̾ er̾t placuit
stipulatonẽ uase ¶Rãsiis
quipupilli tuteła ad mim¬
stare ceꝑat. cessit ad inult¬
ratõne cotntori sno stip¬
ulatꝰ ẽ rẽpupilli salua̾fore
cet̾ pnpillo. si uale rea ge¬
sserit . ten obligato ¶E rgor si
quis ꝓcuratori suo daristip¬
ulatꝰ nt stipulatõ inreo heb¬
it ¶et si creditori suo darite

Expanded text:
 agit, sed si addiderit de poena ‘nisi dederis, tot aureos ipulatio. Sed si quis stipuletur alii, cum eius interesset, placuit stipulationem valere. nam si is qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupilli salvam fore, esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori suo dari stipulatus sit, stipulatio vires habebit. et si creditori suo,
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ age posse quem ubr¬
hoier: aut suo nõc: auo alieno
.Aicuo usiti. ꝓcuratorio: tutor¬
io. curatorio: cñ oti inusifiuss
Alt̾iꝰ nõe ag̾e nõ posse. nͥ plibta¬
pimisuꝰ ẽ suiti ag̾t cor nõc q ap̾

Expanded text:
us, agere posse quemlibet aut suo nomine aut alieno. alieno veluti procuratorio, tutorio, curatorio, cum olim in usu fuisset, alterius nomine agere non posse nisi pp
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ ut puta sieqꝰ caltitrosus
calce ꝑcusserit: aut tos cor¬
i petere solitus petierit har ac
ratalis sit feritas cessat. ¶ De¬
sic nociit: nõ põt quõdã n¬

Expanded text:
ta est; puta si equus calcitrosus calce percusserit aut bos cornu petere solitus petierit. haec a: ceterum si genitalis sit feritas, cessat. Desic nocuit, non potest quondam
Abbreviated transcription (Latin):
etur sibi ꝙ fu̾it iudicatũ. cos¬
comagis hus qui nirez accionẽ
acur cogebatur si alieno indi
⁊ tiũ accipis bat ip̃e ⁊ qui iurẽ
agebat. si suo nomine peccba¬
t satis darc nõ cogebat. pcu¬
ator u̾o si nitz agcbat sate̾¬
dait iubebat ter riteã dñnba

Expanded text:
etur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione  cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui in rem agebat, si suo nomine petebat, satisdare non cogebatur. procurator vero si in rem agebat, satisdare iubebatur ratam
Abbreviated transcription (Latin):
i romane nr̃oꝙ addite imꝑ¬
io ꝓrotestantur. Omec uero
ppłi legibus camanbͤ prom¬
ulguatis quam cõpositis
reguutur. ¶Et cum sacͣtissio¬
cas cõstitutiones antea ꝯf¬
usas in luculcutam erex̾¬
imus consonantiam. tũc
re iam ad impleuiurs
Cumq hoc deo ꝓpicio ꝑac¬
tum est tribuniano uiro:
magnifico magistro ⁊ ex
q̃istore sacri palatii nr̃i
nec nõ teophilo ⁊ dorothe¬
o iuris illustribs añcessori¬
bus quoru oniniu: soilci¬
e

Expanded text:
i Romanae nostroque additae imperio protestantur. omnes vero populi legibus iam a nobis vel promulgatis vel compositis reguntur. Et cum sacratissimas constitutiones antea confusas in luculentam ereximus consonantiam, tunc re iam adimplevimus. Cumque hoc Deo propitio peractum est, Triboniano, viro magnifico, magistro et ex quaestore sacri palatii nostri, nec non Theophilo et Dorotheo, viris illustribus, antecessoribus, quorum omnium solle
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura añ militantibuᷤᷤ
qͥri. si cõuocatis atͣ hõcho¬
minib ut rolũcate sna.
testatur. ĩ locutꝰ est ut te¬
cni lib̾tate tͥbue̾t põt rid̾¬

Expanded text:
scriptura a non militantibus quaeritur, si convocatis ad hoc hominibus, ut voluntatem suam testaretur, ita locutus est ut decui libertatem t
Abbreviated transcription (Latin):
u̾etꝰ. et cũ questũ eẽt duo¬
bo ħe dib institutio. neluti
ticio et scio ⁊ sitiai psant
tota exansta sit legatioq
noĩatĩ ab codata sũt. ant
supramodũ hon̾ata aseio
no ant ⁊ ulla relicta sut

Expanded text:
et. Et cum quaesitum esset, duobus heredibus institutis, veluti Titio et Seio, si Titii pars aut tota exhausta sit legatis quae nominatim ab eo data sunt, aut supra modum onerata, a Seio vero aut nulla relicta sint
Abbreviated transcription (Latin):
non solum armis decorat¬
am. set et̾ legibꝰ oꝑtet cͥe¬
armatam ut utrumq tp̃ᷤ¬
et bellorum. et pacis. recte
possit gub̾ nari. ⁊ princep¬
romanus uictor existat. N¬
on solumihostilibꝰ preli¬

Expanded text:
non solum armis decoratam, sed eciam legibus oportet earmatam, ut / utrumque tet bellorum et pacis recte possit gubernari et princepRomanus victor existat, on solum in hostilibus prel
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ło gotẽpore declarat᷑
quo spato tẽporio septacti¬
dit ¶ it ꝓxĩore mortuo p¬
xiiiꝰ ẽẽ incipiat qͥ mor¬
ieute testatore nõerat ꝓ¬

Expanded text:
 longo tempore declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore mortuo, proximus esse incipiat qui moriente testatore non erat p
Abbreviated transcription (Latin):
t̾m amite ann̾cłi matert̃¬
e ¶Et suꝑior quitẽ et infe¬
rior coguatõ aẜmo gͥdu m¬
a nepos. neptis. extrãsũso
fr̃ et soror ¶ttio sup̃panꝰ ꝓ¬

Expanded text:
 amitae, avunculi, materterae. Et superior quidem et inferior cognatio a primo gradu ina nepos, neptis; ex transverso, frater et soror. Tertio, supra
Abbreviated transcription (Latin):
usq ita demũ parent̾s
possũt testamento tu¬
re in potestate. gita sit ne¬
botes ereo nõ pot̾unt te¬
stamẽto tuo tutͥorẽ ħe
qmins in potestate tua
tiunt scilic qr mortuo
recasuri uit. ¶Ln t¬
mioplaribꝰ. Aliis cais
stumi proiam natish¬
abentur. et ihac capa
cuit nõ ninꝰ uostumt¬
is quam iam natis terta¬
mento tutores dau ple
Ei modo ĩea cusa sint

Expanded text:
usque ita demum parentes possunt testamento ture in potestate tua sit, nepotes ex eo non poterunt testamento tuo tutorem habere, quamvis in potestate tua fuerint; scilicet quia mortuo recasuri sunt. Cum compluribus aliis causis postumi pro iam natis habeantur, et in hac causa placuit non minus postumis quam iam natis testamento tutores dari posse, si modo in ea causa sint,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ em̃ diuimi iur̃ ẽ idullid ⁊
bonisẽ. ¶ Bacraͣ sũt q̃
rite ⁊ ꝑ pdtifices deo ꝯsec̃¬
ta ss̃t ueluri edes sacre
⁊ dona q̃ rite adminift̾iũ¬
ostit᷑m alieũri ⁊ oblig̾ri ꝓ̾

Expanded text:
m divini iuris est, id nullius in bonis est. Sacra sunt, quae rite et per pontifices Deo consecrata sunt, veluti aedes sacrae et dona quae rite ad ministeriuonem alienari et ob
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ stat̾i siilis eͥe incip¬
iũt. Qr enĩ añ ułłius ẽ id
ñali rõne ocupanti cõce¬
dit s ĩtest feras bestias
⁊ uolucres utr̃ in suo fũ¬
do ꝗsq capiat an ĩ alieuͦ¬
¶ Mañ ꝗ ĩalienũ fundũi¬
gͥdit᷑ uenancdi aũ acup¬

Expanded text:
entium statim illius esse incipiunt: quod enim ante nullius est id naturali ratione occupanti conceditur. nec interest, feras bestias et volucres utrum in suo fundo quisque capiat, an in alieno: plane qui in alienum fundum ingreditur venandi aut aucup
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pubucacione partis dnuidi¬
e boꝵ. Si ħuiles: corporis conci¬
onẽcũ legacione. I̾ ler cor¬
uelia de siccarus q̃ homictoasu¬
occitendi cã cũ celo ambulant¬

Expanded text:
s dimidiae, bonorum, si humiles, corporis coercitionem cum relegatione. Item lex Cornelia de sicariis, quae homicidas uoccidendi causa cum telo ambulant
Abbreviated transcription (Latin):
llant̃ asicca ꝙ sig̾ficat ferru
cultrũ. ead .l. ⁊ ueuefici capite
dãpnat᷑. ꝗ artib odiosis tã ue¬
nenis ꝙ̃ susuris. Magicis ho¬
minez occiterio: uł mala med¬
icamenta .pii. rendidit Ali¬
a tem̾ lex aspimũ erimẽ no¬

Expanded text:
llantur a sica, quod significat ferreum cultrum. eadem lege et venefici capite damnantur, qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magicis homines occiderunt vel mala medicamenta publice vendiderunt. Alia deinde lex asperrimum crimen no
Abbreviated transcription (Latin):
a stit auc duplicia. si plici¬
as deluti inquibꝰ alt̾ acco¬
t. alt̾ reus ẽ. q̃lii s oĩa rest¬
icucoria. aut cribitoria. n¬
crib̾i. aut restitu. rens eit¬
is a quodes iteratur. ut ant¬
resticuat. an exibent. ¶pħi¬
licia si. alia duplicia sĩ plici

Expanded text:
 duplicia. simplicia sunt, in quibus alter actor, alter reus est: qualia sunt omnia restitutoria aut exhibitoria: nexhiberi aut restitui reus is a quo desideratur ut restituat aut exhibeat. prohidictorum alia simplicia
Abbreviated transcription (Latin):
his in troductũ est et p̾fatã io¬
dãpini ⁊ ĩ pensas litis ĩstrie ad¬
usano suo cogatur ¶Ex qb y¬
dam indicus dapnati igͦmin¬
osi fuit. teluti furti. iui boꝵ ra

Expanded text:
his introductum est et praefatum iudamnum et impensas litis inferre adversario suo cogatur. Ex quibusdam iudiciis damnati ignominiosi fiunt, veluti furti, vi bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
si te nõ petenda peciuna pa¬
ctꝰ ꝯs cũ reo fu̾it: placuit p¬
in succendũ ee pereptiont̃
pacti ꝯuenti illis quor ꝗ ꝑ
eo obligati eent: ac si cũpis
pactus ect. uc abeis pecum¬

Expanded text:
si de non petenda pecunia pactus quis cum reo fuerit, placuit, proinde succurrendum esse per exceptionem pacti conventi illis quoque qui pro eo obligati essent, ac si et cum ipsis pactus esset, ne ab eis ea pecun
Abbreviated transcription (Latin):
intend̾r daie ce oportere estica¬
xest: s uuquũ est te ꝯcepnan
aut toli mali: aut ĩ ft̃n ꝯ posi¬
ca ad inpugnãda accione side
niris est. si qs qͣsi credendicã pec¬
u̾it. Nani cam pecumaz ace pet̾

Expanded text:
r dare te oportere, efficax est: sed iniquum est te condemnari, aut doli mali aut in factum composita ad impugnandam actionem. Idem iuris est, si quis quasi credendi causa pecvit. nam eam pecuniam a te petere
Abbreviated transcription (Latin):
accidit: alia aulegacione opus
c̃: ad inuaudi rei gra q̃ duplica¬
cio uocat᷑: ⁊u nirsus ea primia
allegacione alia opꝰ est. q̃ accor
adinuctur: qued̾r tuplicatio

Expanded text:
accidit, alia allegatione opus est adiuvandi rei gratia, quae duplicatio vocatur. Et si rursus ea prima fallegatione alia opus est, qua actor adiuvetur, quae dicitur triplicatio.
Abbreviated transcription (Latin):
la mortis cogitõne fũit.
qͣ int̾ binos apellamus
q̃ ouio nõ ꝯpantur lega¬
reuocar nõ possũt. ¶ꝑ¬
ficiũt᷑ aũ cũ donͣtor suã

Expanded text:
la mortis cogitatione fiunt, quas inter vivos appellamus, quae omnino non comparantur legarevocari non possunt. perficiuntur autem cum donator suam
Abbreviated transcription (Latin):
uiã ꝑ qua manumissor ⁊ socius erꝰ
b̾tate cũ e fectu procedẽte cuiꝰ fauoᷤᷤ
regulas statuisse uiuitestissim̾ ẽ
⁊ ec ꝗ eã ĩposuit sue libalitͣtis sta¬
bili iate icaudẽte.⁊ fests ⁊ socioĩdẽp

Expanded text:
uam et manumissor et socius eius bertate cum effectu procedente cuius favore et regulas statuisse manifestissimum est et eo qui eam imposuit suae liberalitatis stabilitate gaudente et so
Abbreviated transcription (Latin):
e̾et cũ matrimoniũ fũit ĩ¬
secutũ. Idc q añ iꝑtias a¬
pellabatur ꝙ añ manimo¬
niũ eficiebatur. nuss̃m pꝰ
nupcias celebratas tałdo
ꝑmissũ. si ꝗd tale euen̾it. ⁊¬

Expanded text:
fuerit insecutum: ideoque ante nuptias appellabatur, quod ante matrimonium efficiebatur et nunquam post nuptias celebratas talis permissum, si quid tale evenit,
Abbreviated transcription (Latin):
icui nllus
omino tutor fu̾at ri
dabat᷑ murbe ꝗdẽ romͣ
sprctore urbano ⁊ m̃i¬
ore ꝑte tribimoꝵ plebiͤ
ctutor ex lege acilia. Inꝑ ͭ.¬
ciatũ ex lege iulia ⁊ ticia
¶Set et si testaniẽto to¬
tor sb cõclitioũ aũ diec̾to

Expanded text:
cui nullus nino tutor fuerat, ei dabatur in urbe quidem Roma a praetore urbano et maiore parte tribunorum plebis tutor ex lege Atilia, in prociarum ex lege Iulia et Titia. Sed et si testamento tuto
Abbreviated transcription (Latin):
mostro e ut mior sit filiꝰ
quã pat᷑ Debet itaq issi
sibi parrogationẽ uelado¬
Ptione filium facit. ple¬

Expanded text:
monstro est, ut maior sit filius quam pater. Debet itaque is, qui sibi per arrogationem vel optionem filium facit, ple
Abbreviated transcription (Latin):
nis iura. manz stabile ius
ulo copulatũ. et legitun¬
o adoptionis modo costͥe¬
tũ. ut et ĩ familia ⁊ ĩpot̾s¬
tat᷑ himodi ꝓris ad opti¬
fu sit ¶ sũ aut̾ ĩpube ᷤ

Expanded text:
nis iura, manet stabile ius ulo copulatum et legitimo adoptionis modo constrictum, ut et in familia et in potestate huiusmodi patris adoptivi sit. Cum autem impubes
Abbreviated transcription (Latin):
doptio fcã no eẽt ad succ̃ssi¬
ouẽ eis uent᷑ri eẽt. ¶ Itẽ n̾o
alias emacipare eos pot̾. a¬
rogator nͥ causa cognitad¬
igni emancipatioñ fu̾int
et t̾c bonͣ sua eis reddat.
¶Ser si decedens pat̾ eu̾e¬
xh̾edauit ul uius sĩ in¬
sta cã eũ emancipau̾it iube¬

Expanded text:
doptio facta non esset, ad successionem eius venturi essent. item non alias emancipare eos potest adrogator, nisi causa cognita digni emancipatione fuerint et tunc sua bona eis reddat. sed et si decedens pater eum exheredaverit vel vivus sine insta causa eum emancipaverit, iube
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ dixis in potestate
nr̃a sũt. uer̾ etĩa hii qͦs ad¬
optams. ¶Adoptio au¬
tẽ duobꝰ mod̾ fit añ pͥnc¬
ipali rescͥpto au̾mmꝑio m¬
agistratus. ¶ Imꝑatoroᷤᷤ

Expanded text:
ea quae diximus, in potestate nostra sunt, verum etiam ii quos adoptamus. Adoptio autem duobus modis fit, aut principali rescripto aut imperio magistratus. imperatoris
Abbreviated transcription (Latin):
aus filius meus exher¬
eo esto nͥ adiecto ꝓp̃o noi¬
e silic sialius filius noͣ
existet ¶Ritim quoq
lib̾i uł ħ̾redeo mititur deb¬
filio postumo et inquol
exceris lib̾is sui femim in
ea agnatonez poitumsme¬

Expanded text:
a ‘ filius meus exheres esto ’, non adiecto proprio nomine, scilicet si alius filius non extet. Postumi quoque liberi vel heredes institui debfilio postumo et in quolibet ex ceteris liberis sive feminini stea adgnatione
Abbreviated transcription (Latin):
ut eum fredem institira¬
t. ul̾ ex heredem nomina¬
tin faciat alioqͥn siomin
retabitur. ad eo quide̾nt
si iuo pr̾e filius mortuꝰ
sit nemo heres eyeote¬
stam̃eto existere possit

Expanded text:
ut eum heredem instituat vel exheredem nominatim faciat: alioquin si eum testabitur, adeo quidem ut, etsi vivo patre filius mortuus sit, nemo ex eo testamento heres existere possit,
Abbreviated transcription (Latin):
masculos u̾o postumos
id est filium et deincep
plicuit u̾o alit̾ recte exh
res esto ¶ postumoꝵ anͣt
loco suit ethi qui et su¬
iheredes loco succede uto
ntib sins heredes ut ec¬
ce ¶Siquifiliu et exco
nepotez neptez ue in po¬
testate habeat qua filiꝰ pͥ
gradup̾cedit is solus
iura sui ħedis hab̾at ꝙͣ¬
mo nepos quoq et uept¬
io exeo iueate̾ potestate
nuo moriat᷑ aut qual
alia rõne exeat depotesta¬
te enis incipit ne pos ne¬
ꝑtio ue meius loco succe¬
dere et eomͦ uirasuoꝵ he¬

Expanded text:
masculos vero postumos, id est filium et deinceps, placuit non aliter recte exheres esto ’. Postumorum autem loco sunt et hi qui in sui heredis locum succedendo ntibus sui heredes. ut ecce si filium et ex eo nepotem neptemue in potestate habeam, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate iuo mibet ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius loco succedere et eo modo iura suorum he
Abbreviated transcription (Latin):
s eati iuferat qmiauiaci
data ẽ furtũ ꝯ unttit uer¬
tissqius argetu utedua
cẽpit quali amicoo ã seña
tulit aut si quis eqũgest¬
cendi
audi ci omodatũ abilon¬
gius aliquo duxit qd ue¬
t̾es scpẜut deeo quim.i
at tin cos qui rebosmo¬
datio alit̾ ut̃ct᷑ quaute¬

Expanded text:
ia ei data est, furtum committit. veluti si quis argentum utendum acceperit quasi amicos ad cenam tulerit, aut si quis equum gestandi causa commodatum sibi longius aliquo duxerit, quod veteres scripserunt de eo qui in it tamen eos, qui rebus commodatis aliter ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tor us index ũ iure ꝯtra
quẽ pͣiciat inuiria acce¬
pise dicit᷑ ¶uiumia ant̾ ⁊¬
nittit᷑ nõ sołu cũ quis pu¬
guo puta aut fustib cesf
nicħ debet possessa fu̾intab
eo qui intelligebat ncħ eũ
sibi deb̾e. uł siquis ad in¬
famiã alicuiꝰ libessuĩ aut.
cirme̾ scripsit ꝯposu̾it et¬
corõit dolo ue inalo fec̾it
qd quid eor fieret siue q

Expanded text:
ex non iure contra quem pronuntiat, iniuriam accepisse dicitur. Iniuria autem committitur non solum, cum quis pugno puta aut fustibus caes possessa fuerint ab eo qui intellegebat nihil eum sibi debere, vel si quis ad infamiam alicuius libellum aut carmen scripserit, composuerit, ediderit, dolove malo fecerit quo quid eorum fie
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e ꝙ nõ uire fit specia
greci ad iłinua dicũt sicu
t młgeaqͥlia dampnũ ĩ.¬
inria accipit᷑ Calias unq¬
tas et innsticia ꝙͣ greci

Expanded text:
od non iure fit specialGraeci ἀδἰχημα dicunt, sicut in lege Aquilia damnum iniuria accipitur; alias iniquitas et iniustitia
Abbreviated transcription (Latin):
ctom ẽe. Si quis. p̃cipie co¬
rpore suo damipii d̾ terit
itros iueuͣ qui alio moto.
dampnũ ded̾it. utileo actoe¬
s darisolent. uełtisi quisli¬
omiñe alienũ aut pecus it¬
a uicluserit ut faine necare¬
ter egeñt ut tumꝑet᷑ autp¬
ecus iut̾a̾tũ exagitant. ut
p̾cipitaret᷑. aut siquis alieuo
ascenteret uł iuputeu: desc¬
end̾et. ⁊ his ascendendo uł des¬
cente̾do. aut mortuꝰ fu̾it au¬
t aliqua ꝑte corporis lesꝮerit
utił ieu accõdat̾ / S. si quis
alienũ ẜuũ deponte aut ripa

Expanded text:
i quis praecipue corpore suo damnum dederit. ideoque in eum qui alio modo damnum dederit, utiles actiones dari solent: veluti si quis hominem alienum aut pecus ita incluserit ut fame necareter egerit ut rumperetur, aut pecus in tantum exagitaverit ut praecipitaretur, aut si quis alieno ascenderet vel in puteum descenderet, et is ascendendo vel descendendo aut mortuus fuerit aut aliqua parte corporis laesus erit, utilis in eum actio datur. sed si quis alienum servum de ponte a
Abbreviated transcription (Latin):
canse manumissiomi
sbec sũt steluti siquis
patrem: aut matrem a¬
ut siluũ. aut filiam aut
fracrem aut sorores n
aturales: aut pedagog¬
ducatorem. alĩmini
.aliniaue. aut collecta¬
t snũ ꝓcuratoris ħndi
gr̃a. ant ancillam ma
tñ it sex menses uxor
ducatur insi iusta cãĩ

Expanded text:
autem manumissionis causae sunt, veluti si quis patrem aut matrem aut filium filiamve aut fratrem sororemve naturales aut paedagogducatorem aut alumnum alumnamve aut collactat servum procuratoris habendi gratia, aut ancillam matmen intra sex menses uxor ductatur, nisi iusta causa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ eaꝵ reui quas sugiento ⁊ ẜuꝰ
abstulit crstimacio d̾e ducit᷑ ¶
it̃ ex legato q̃ uen̾abilib locis
lo ꝯuencõis inseruit: ut exh¬
ac cã matores .i. erecutores li¬
tui ampliorez sũmã sportula¬

Expanded text:
 earum rerum quas fugiendo servus abstulit aestimatio deducitur: item ex legato quod venerabilibus locis lo conventionis inseruit, ut ex hac causa viatores, id est exsecutores litium, ampliorem summam sportula
Abbreviated transcription (Latin):
lio sit. ꝙ̾ ad mod añt peculiu s
intelligiteleat suo oromeᷤ
pponemꝰ. ¶It si tedote nintis q
er agat: plac actens mans¬
tu ꝯdempnari debe: quate¬
nꝰ facere possis .i. quatenus
facultates ei patiũt. itaq
sitotis quantitati ꝯcurnĩt
facultates ciꝰ in solio ꝯteptia¬
tur. snmꝰ. intancũ quatũ
face põt. ¶ꝓpt̾ recencione

Expanded text:
lio sit. quemadmodum autem peculium intellegi debeat, suo ordine proponemus. Item si de dote iudicio mulier agat, placet, eatenus maritum condemnari debere quatenus facere possit, id est quatenus facultates eius patiuntur. itaque si dotis quantitati concurrant facultates eius, in solidum damnatur: si minus, in tantum quantum facere potest. propter retention
Abbreviated transcription (Latin):
reddit: si m̃o cũ ip̃o ap̾ q̃
depositũ sit: aut cũ brde ciꝰ
ce dolo ip̃i agͥ. quo cau mi¬
xta est accio ¶ Ex maleficuᷤ
nõ ꝓdice suc acciones. alie
ꝓseqt̃ qs accione furti: siũ
maifesti agit̾ q̃drupli siue̾
nec maifesti dupli. dsola pe¬

Expanded text:
reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu mixta est actio. Ex maleficiis vero proditae actiones aliae quis actione furti; sive enim manifesti agatur quadrupli sive nec manifesti dupli, de sola p
Abbreviated transcription (Latin):
tibo dos munut. sic̃ exlacio¬
rib digestor libris ꝯnoscere
o patrono ne agat. It si socꝰ
tũ socio iudiciũ societatis a¬
gat. nõ plus actor ꝯsequit¬

Expanded text:
tibus dos minuitur, sicut ex latioribus digestorum libris cognoscere o patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor consequit
Abbreviated transcription (Latin):
sũ demũ clissoluta affin¬
itate proceit. Alioquĩ
si ad huc nou̾ca est. ide si ad¬
huc pr̃i tuo npta estꝰ
muni iure impeciit᷑ tibi
upta ẽe nõ pot̾. Ite sia¬
d huc socrus est idẽ si fi¬
pta est. ꝑdco ĩpecliũt᷑
nupcie q a duas uxore ᷤᷤ¬
here nõ possis. ¶ Ormi

Expanded text:
m dissoluta demum adfinitate procedit: alioquin si adhuc noverca est, id est si adhuc patri tuo nupta est, communi iure impeditur tibi nupta esse non potest: item si adhuc socrus est id est si adpta est, ideo impediuntur nuptiae, quia duas uxores habere no
Abbreviated transcription (Latin):
igna cua. Ranisi adhuc
nurus ẽ ⁊dc̃ si adhuc nup¬
ta s̃ filio tuo Alia rõne ux¬
ade̾ cluobꝰ impta ẽẽ nop
¶ Itẽ si adhuc priuigna

Expanded text:
igna: nam si adhuc nurus est, id est si adhuc nupta est filio tuo, alia ratione uxeadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc privigna
Abbreviated transcription (Latin):
ał ratio suadet. Intantũ ut
¶unde q̃itũ est anfuriosi fi.¬
lia nube aũ suriosi filiꝰ ux¬
ore cduc̾e possit. cũq suꝑ fili¬
o uariabat᷑. nr̃a ꝓcessit doci¬

Expanded text:
 ratio suadet in tantum ut unde quaesitum est, an furiosi filia nubere aut furiosi filius uxorem ducere possit? cumque super filio variabatur, nostra processit deci
Abbreviated transcription (Latin):
adcq nĩte nati fũnt siue et
alt̾utro eoꝵ suit. ¶ Set si
qua ꝑadoptionẽ soror tͥ ẽe
cepit quadiu qd̾e costat ad¬
optio sane int̾ te ⁊ emin¬
uͦ pemacipation̾ẽ adopt᷑ a¬
moluta sit pot̃is ca urorea

Expanded text:
e nati fuerint, sive ex alterutro eorum. sed si qua per adoptionem soror tibi esse coeperit, quamdiu quidem constat adoptio sane inter te et eam nvero per emancipationem adoptio dissoluta sit, poteris eam uxorom
Abbreviated transcription (Latin):
um nesuã introitũ ẽẽ dicat¬
¶ Tomũ. aũt accipimꝰ si nͥ ĩ pp̾a
tomo quis habitat. siu̾m
ꝯducta uł gratis. ospitõ re¬
ceptus sit ł atror inuuria.
fustib sesus. nł exloco uł¬

Expanded text:
m vi introitum esse dicat. domum autem accipimus, sive in propria domo quis habitat sive in conducta vel gratis sive hospitio receptus sit. Atrox iniuria fustibus caesus:
Abbreviated transcription (Latin):
n̾o sũt magne pupilli
facultates. ¶Mos. auit
himodi dificultates h¬
õinũ resecantes inece¬
xp̾tata iussion̾ p̾sidũ
disposiums si facult᷑s
pupilli uł adulti usq
ad augẽtos solidos
ualat de fonsores cui¬
itatũ una cũ er o̾e qui¬
itatis religiosissimo
autͣistite.ul alias pu¬
blicas ꝑson̾s ul m̃gis¬
t̾rus ul uiridicũ alex¬
audrine cuutatis tu¬
tores ul curarores cre¬
are logituna caute la
soclm eiusdẽ cõstitutiois
nornia p̾standa iudelis:¬

Expanded text:
n sint magnae pupilli facultates. Nos autem huiusmodi difficultates hominum resecantes nec exspectata iussione praesidum disposuimus, si facultas pupilli vel adulti usque ad quingentos solidos valeat, defensores civitatum una cum eiusdem civitatis religiosissimo antistite vel apud alias publicas personas vel magistratus, vel iuridicum Alexandrinae civitatis tutores vel curatores creare, legitima cautela secundum eiusdem constitutionis normam praestanda, videli
Abbreviated transcription (Latin):
usq ita demũ parent̾s
possũt testamento tu¬
re in potestate. gita sit ne¬
botes ereo nõ pot̾unt te¬
abentur. et ihac capa
cuit nõ ninꝰ uostumt¬
is quam iam natis terta¬
mento tutores dau ple
Ei modo ĩea cusa sint

Expanded text:
usque ita demum parentes possunt testamento ture in potestate tua sit, nepotes ex eo non poterunt teabentur, et in hac causa placuit non minus postumis quam iam natis testamento tutores dari posse, si modo in ea causa sint,
Abbreviated transcription (Latin):
b̾e ait. Nam nec sponsã
flui nurũ e̾e nec pr̃is sꝑ¬
ectis tm̃ ⁊ iure fc̃uros
eos ꝗ hi mocli imptiis
se.abstinu̾nt. ¶llud ce¬
rtũ est seruiles quoq ẽ
ognationes impeclimẽ¬
to ẽe nuptiis si fort̾ pat̾
et filia aut frater ⁊ sor¬
or manumisn fu̾nt. ¶¬
Sunt et alie persone qͥ¬

Expanded text:
nsam filii nurum esse nec patris spectius tamen et iure facturos eos, qui huiusmodi nuptiis se abstinuerint. Illud certum est serviles quoque cognationes impedimento esse nuptiis, si forte pater et filia aut frater et soror manumissi fuerint. Sunt et aliae personae, q
Abbreviated transcription (Latin):
b cicuti ediu inium coͣpno
est cohentibo laptoibs
dib deniq legatio colup¬
uas et marmori q̃ post
fm̾̃t sine dubio quiquid peͣ¬
culio accidit uł decedit :¬
nino testatore legataru lu¬
cro nł ⁊ dampuo e̾/ E sipost

Expanded text:
 sicuti aedium unum corpus est ex cohaerentibus lapidibus: aedibus denique legatis, columnas et marmora quae posfuerit, sine dubio quidquid peculio accedit vel decedit vivo testatore legatarii lucro vel damno est. quodsi post
Abbreviated transcription (Latin):
ia quelegat᷑ erant q̃pis¬
nor i tedit ademisselegan¬
teriet itro legatarim q̃i
Rete ag̾e posse iut p̾dia acre¬
uitore luantur ¶mo quio
ꝑtem reilegate alienam¬
⁊ paro que ñ est alieuata
omio tebeturiꝑaro au̾t al¬
ienata ita te betur si cadnnẽ¬
di ammo alieuata sit
iũt libatone legatui ue

Expanded text:
ia quae legata erant pignori dedit ademisse lega, et ideo legatarium cum herede agere posse, ut praedia a creditore luantur. si vero quis partem rei legatae alienaverit, pars quae non est alienata omnimodo debetur, pars autem alienata ita debetur si non adimendi animo alienata sit. suo liberationem legave
Abbreviated transcription (Latin):
ant nͥ legatum fu̾it. ma¬
numisso nͥdebet᷑ qmͣnis si
ninꝯ mãmmiiẜit: sufficit
si uo adimatur. et ita dimꝰ
uiteri io relictum ut pen¬
nes duicas inpedit ¶idem
cum ronb redoitio lib̾i
reliquas inferre ¶tanre¬
o coeporales qm inccrpo¬
rales legari possunt etiõ
gari ut actõnes suao ħes
legatario pret nͥ exegerit
niuꝰ testater pec m̾a nam
hoc casu le gatnm eytingi¬
tur ¶S et tale legatumu
alet danas esto mens ħes
doniu illius refic̾e. uł be
electo legataru est uisi ali

Expanded text:
autem nisi legatum fuerit, manumisso non debetur, quamvis si vivus manumiserit, sufficit si non adimatur: et ita divi videri id relictum, ut petiones dominicas impendit. iidem cum rationibus redditis liber reliquas inferre. 2 Tam autem corporales res quam incorporales legari possunt. et idgari, ut actiones suas heres legatario praestet, nisi exegerit vivus testator pecuniam: nam hoc casu legatum extinguitur. sed et tale legatum valet: ‘ damnas esto heres domum illius reficere ’ vel electio legatarii est, nisi ali
Abbreviated transcription (Latin):
psone recte legabaturzn
cluti excognatio incio qui
uic sunt oiquio filiam
meain uxorem duyit. en
hr̃s meus illamrem da
et ꝑcrorem soluta repeti
nõ posse sac̾is ꝯstitutdi¬
b cautum erat ¶ post nm¬
o quoq alicno mutilite¬
r legabatu/ est quoq alie¬
nus postumꝰ qui natur

Expanded text:
rsonae recte legabatur, veluti ‘ ex cognatis meis qui nunc sunt si quis filiam meam uxorem duxerit, ei heres meus illam rem daper errorem soluta repeti non posse, sacris constitutionibus cautum erat. Postumo quoque alieno inutiliter legabatur: est autem alienus postumus qui natus
Abbreviated transcription (Latin):
utone ad clitũ est ut sine
płeo legatiru cristant qui¬
bo opto reliciaest. et disseu¬
ciant inccrpore eligento
siue unuꝰ legataru płes he¬
des. et int̾ se cͥca optadrim
dissenciãt alio aliad corpus
elig̾e cupiente. ne ꝑat le¬
i rodncebãt. sortu nai

Expanded text:
utione additum est, ut, sive plures legatarii existant, quibus optio relicta est, et dissentiant in corpore eligendo, sive unius legatarii plures heredes, et inter se circa optandum dissentiant, alio aliud corpus eligere cupiente, ne pereat letroducebant, fortunam
Abbreviated transcription (Latin):
tor suo quod d legau̾it
uiutile est legatunssi
nicħ plus est in legato qͣ
bitum ei purx legaint¬
⁊ utile est legatum ꝓp̾re¬

Expanded text:
tori suo quod debet, legaverit, inutile est legatum, si nihil plus est in legato quabitum ei pure legaverit, utile est legatum pr
Abbreviated transcription (Latin):
mortin fint ordinarii. tñ
uicarn legato ⁊ cedunt. Se
siẜ uus cum peculio fu̾it
legatus mortuo ẜuo ma
umisso uł alienato. et pe¬
culu legatum extingit᷑ itẽ

Expanded text:
mortui sint ordinarii, tamen vicarii legato cedant. sed si servus cum peculio fuerit legatus, mortuo servo vel manumisso vel alienato, et peculii legatum extinguitur. idem
Abbreviated transcription (Latin):
ertapecinua uł ceterñ cor¬
pus ant instrum̃tũ dotiꝰ.
sin pͥleganto demontrata
sunt uałe legatum ¶ Sir¬
es legata sũ fco̾ be̾dio pi¬
cxit. legatario decedit ¶t
siẜ mis aliepo legatus sĩ

Expanded text:
erta pecunia vel certum corpus aut instrumentum dotis in praelegando demonstrata sunt valere legatum. Si res legata sine facto heredis perierit, legatario decedit. et si servus alienus legatus sine
Abbreviated transcription (Latin):
legalł et ita dnuꝰ pius re¬
stripsit et u̾us est ipm̃
re oport̾e scisse alienaie
de in ꝓbare oporr̾e iguora¬
sse alienar euna semy nẽ¬
ssecitto ꝓbandi incũbu
illi qui agit ¶ꝙ fire mob¬
ligatam creditori aliquis
inlucre. Hoc quoq ⁊ casu
itemplac. ꝙ inẽ s alieni¬

Expanded text:
et: et ita divus Pius rescripsit. et verius est ipsum re oportere, scisse alienam rem dem probare oportere, ignorasse alienam, quia semper necessitas probandi incumbit illi qui agit. Sed et si rem obligatam creditori aliquis luere. et hoc quoque casu idem placet quod in re alien
Abbreviated transcription (Latin):
sus fu̾at. Naui reu̾suᷤ
recipiebat tutelaui iu¬
re postlimiui. ¶ Sedr
ex his legibus tutores
qua primo cõsuls pup¬
illis utͥusq sexus tuto¬
res exigsitione dare c̾¬
punt. Deide pretors
ex cõsticutionibus. Nã
supͣscͥptis legibꝰ neqd̃
cantione atutotibs exi¬
genda reui salũa pupi¬
li fore neq cõpellendis
tucoribo ad tate le admi¬
¶ Sed ħ iure utimͦ ut rõ¬
me qd̾e p̾fectus ibl¬

Expanded text:
rsus fuerat: nam reversus recipiebat tutelam iure postliminii. Sed ex his legibus pupillis tutores quam primo consules pupillis utriusque sexus tutores ex inquisitione dare coeperunt, deinde praetores ex constitutionibus. nam supra scriptis legibus neque de cautione a tutoribus exigenda rem salvam pupillis fore, neque de compellendis tutoribus ad tutelae admir. Sed hoc iure utimur, ut Romae quidem praefectus
Abbreviated transcription (Latin):
pristina er płosa recta uia
apud copetentes iudices uł
magistratus parentes int¬
rent et filios suos ułfilia ᷤ¬
ul nepotes ul neptes Ac de¬
inceps sua manu clinuutãt
Set tũe ex eclicto p̾toris
inhi filii uł filie. nepot̾
aꝑente manumissus ulor¬
anumissa fu̾it. eade uira¬
meta prestant᷑ ꝑenti. q̃ ꝑ
tribuñtur patrono in
bonis libti ¶ Et p̃tereało
siinpubes sit filis uł fili¬
a uil cet̾i ip̃e parens exm¬
anumnissione tutelamnã
nciscit᷑. ¶Ammonẽtua¬
utr̃ sums lib̃m ẽẽ arbit¬
nũ ei ꝗ filiũ ⁊ ex eo nep¬
oce ul nepte in potesta

Expanded text:
pristina explosa, recta via apud competentes iudices vel magistratus parentes intrent et filios suos vel filias vel nepotes vel neptes ac deinceps sua manu dimitterent. et tunc ex edicto praetoris in huius filii vel filiae, nepotis parente manumissus vel manumissa fuerit, eadem iura praestantur parenti quae tribuuntur patrono in bonis liberti: et praeterea si impubes sit filius vel filia vel ceteri, ipse parens ex manumissione tutelam eius nanciscitur. Admonendi autem sumus liberum esse arbitrium ei, qui filium et ex eo nepotem vel neptem in po
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ ꝑ ħ litora maris ¶ Hemo
at̾ ad litora maris acced̾e
nu̾̃tis ⁊ edificiis abstiũat
portus publicͣ st̃. Id̾oq
is piscãdi oĩbꝰ coñe ẽ iͥ¬

Expanded text:
per hoc litora maris. nemo igitur ad litus maris accedere numentis et aedificiis abstineat, portus publica sunt: ideoque ius piscandi omnibus commune
Abbreviated transcription (Latin):
actis int̾uementibs apd̾
ꝯpetentẽ iudi c̾e manife¬
stau̾it presente eo ꝗ ado¬
ptatur ⁊ nõ ꝯclicente nͨ
nõ eo ꝗ ad optat soluitꝰ
quid̾e ius potestatis pr̃iͤ
nat᷑ał transit aut̾e in hi¬
mdi parentẽ ad optinũ
in cuis ꝑsonam ad opti¬
onẽ płnissimam ẽe ant̾¬
a cliximꝰ. ¶ Illud aut̾

Expanded text:
entibus, apud competentem iudicem manifestavit, praesente eo qui adoptatur, et non contradicente nec non eo qui adoptat, solvitur quidem ius potestatis patris naturalis, transit autem in huiusmodi parentem adoptivum, in cuius persona adoptionem plenissimam esse antea diximus. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
ilicoͣ imꝑialibs codicillis̾
p̾stitis ap̃ris potestat᷑i lib ⁊filios¬
Qdẽ posse ꝑ emancipati¬
onis modũ sue pot̾statĩ
nexibꝰ filiũ relaxare. mi¬
ꝑatoriam aut̃ celsituã¬
mẽ nõ uałe eum que sibi
prẽm elegit ab aliena
exmmĩe potestate ¶Six
.ii. Quia hi q ab hostibꝰ
capti sũt si reu̾si fuint
oĩa pristina iura recipi¬
ũt. Id circo reu̾sus ⁊ li¬
bos hab̾bit in pot̾state
qr post luniniũ fings
u̾ꝗ captus ẽ semꝑ in cu¬

Expanded text:
libus codicillis praestitis a patria potestate liberquidem posse per emancipationis modum suae potestatis nexibus filiam relaxare, imperatoriam autem celsitudinem non valere eum quem sibi patrem elegit ab aliena eximere potestate? Si aii: quia hi qui ab hostibus capti sunt si reversi fuerint, omnia pristina iura recipiunt. idcirco reversus et liberos habebit in potestate, quia postliminium fingit eum qui captus est semper in c
Abbreviated transcription (Latin):
postlinumũ alimine ⁊
post. et eum ꝗ ab hostuꝰ
captest ĩ fin̾s nr̃os postea
ꝑuenit poscliminio re¬
u̾sũ recte dicims. Namli¬
mina sic̃ in dombꝰ finẽ
quẽdam faciũt sic ⁊ ĩꝑus
fiuẽ lime ẽẽ uet̾es uolu¬
etũt huic limes dictus
ẽ qi finis ꝗdam ⁊ t̾minꝰ¬
¶ Abeopꝰ liminiũ ẽ clictũ
qr eodẽ limine reu̾tebat᷑
quo amissus erat s ⁊ qͥca
ptus uictis hosti bꝰ recup¬
at᷑ postl niniũ reclisse
existimat᷑. ¶Preteaꝑ
emancipationẽ qͦq̃ deli

Expanded text:
ine et post, et eum qui ab hostibus captus in fines nostros postea pervenit postliminio reversum recte dicimus. nam limina sicut in domibus finem quendam faciunt, sic et imperii finem limen esse veteres voluerunt. hinc et limes dictus est quasi finis quidam et terminus. ab eo postliminium dictum quia eodem limine revertebatur quo amissus erat. sed et qui victis hostibus recuperatur, postliminio rediisse existimatur. Praeterea emancipatio
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃onis uuacũ sua ꝓgem¬
e se motis ¶Sĩ aut mie
lib̾io decesserit᷑ siquites
testati adou̾ie ħeditate
pr̃onos pẽonasq uocam¬

Expanded text:
ronis una cum sua progenie semotis. sin autem sine liberis decesserint, si quidem intestati, ad omnem hereditatem patronos patronasque voca
Abbreviated transcription (Latin):
turaleo lib̾i. ñ sdłu quos
inpotestate mortis tẽpo¬
re h̾ebat s ⁊̃ emãcipati⁊
inad optõe dati simo ex
aliqͣ ꝑte h̾edes scpti eran¬
pe cierant.nam ex ħeda

Expanded text:
s in potestate mortis tempore habebat, sed etiam emancipati et in adoptionem dati, si modo ex aliqua parte heredes scripti eranpetierant: nam exhereda
Abbreviated transcription (Latin):
latnuo sublatis cũlati¬
noꝵ legitume successioes
nulle penitꝰ erãt. quilicet
ut lib̾i uitã suã ꝓgebãt at¬
tm̃i ip̃o ultimo spiritu
simula inna atq lib̾tat¬

Expanded text:
Latinis sublatis, cum Latinorum legitimae successiones nullae penitus erant, qui licet ut liberi vitam suam peragebant, attamen ipso ultimo spiritu simul animam atque libertat
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas maximaerat ⁊ que¬
sisse aupossit recipi nec abso¬
nãs a iiris rõue codicilloꝵ
usnꝰ ẽ et trabaciũ sua siue
augusto ꝙ dicet utilissimũ

Expanded text:
auctoritas maxima erat, et quaesisse, an possit hoc recipi nec absonans a iuris ratione codicillorum usus esset: et Trebatium suasisse Augusto, quod diceret, utilissimum
Abbreviated transcription (Latin):
precipuu pegasiauo ꝯsu
recusabat hes scriptꝰ si¬
bidatã ħeditarẽ adire ne¬
ccitas ei imponeret᷑ t̃ota
ilsauio restitnͣe ꝙ om̃s ad

Expanded text:
praecipuum Pegasiani senatus recusabat heres scriptus sibi datam hereditatem adire, necessitas ei imponeretur totam issario restituere, et omnes ad
Abbreviated transcription (Latin):
siano tessentẽtes ⁊ ipĩ
antiquitati displiau̾rũt
⁊ quibdã casib capciosa¬
S eas homo excelsi ingẽ¬
i papi mauꝰ appellatͦ
nobis uilegib magio
sĩplicatas ꝙͣ disficultas pi¬
c sidõib nob̾ suggestis
tꝯ ꝯsulto pegiisiano ꝙpost¬
ca suꝑuenit om̃gactori¬
eatẽ ⁊ trebelhano senatꝰ
sulto pr̃are. ut exeo fidĩ

Expanded text:
siano descendentes et ipsi antiquitati displicuerunt et quibusdam casibus captiosas eas homo excelsi ingenii Papinianus appellat et nobis in legibus magis simplicitas quam difficultas p omnibus nobis suggestis tus consulto Pegasiano, quod postea supervenit, omnem auctoritatem Trebelliano senatus consulto praestare, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
tarr neteꝑeat ultima uo¬
lmitao testatoris fidihe
siulit̾ relict u̾sit. ꝙsiis
aqͦ relictũ dicit᷑ ⁊ fiteat᷑ qͥ¬
dez aliquid eẽ relictũ. Ꝙ si¬

Expanded text:
tari, ne depereat ultima voluntas testatoris fidei hsimiliter relictum sit. quodsi is a quo relictum dicitur confiteatur quidem aliquid a se relictum es
Abbreviated transcription (Latin):
ueu̾it. cũ siuescͥptura re¬
s agit᷑ pericłu rei ue̾dite
statĩ ad emptorẽ ꝑtił. ta¬
mñ ⁊ siadhuc eares eiupt¬
ori traditañ sit itaq si ho¬
momortuꝰ sit ułaliqͣ ꝑ te

Expanded text:
erit, cum sine scriptura res agitur, periculum rei venditae statim ad emptorem pertinet, tametsi adhuc ea res emptori tradita non sit. itaque si homo mortuus sit vel aliqua parte
Abbreviated transcription (Latin):
ita abaliquo pet̾e. qappet
eñ dare oport̾e. nec .n. ꝙ actõ¬
accoris magis eiꝰ fĩ põtspla¬
nerodio sitrũ quo mag̾ ꝑ¬
lurib accõib tencantur:

Expanded text:
ita ab aliquo petere ‘ si paret eum dare oportere ’: nec enim quod actoactoris est, magis eius fieri potest. plane odio furum, quo magis pluribus actionibus teneantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sine ui naciscatiur qͣuis ip̾e
m̃la fide possed̾at. qr ĩtelli¬
git se alienũ fundũ occupq¬
sse. tũ si alii bona fide accipi¬
iẽti tradid̾it poterit long̾a
possessione res adari. qi m¬

Expanded text:
sine vi nanciscatur. qui quamvis ipse mala fide possidet, quia intellegit, se alienum fundum occupasse, tamen, si alii bona fide accipienti tradiderit, poterit ei longa possessione res adquiri
Abbreviated transcription (Latin):
ãsiñ afectu fumndi nõ ꝯmi¬
ntitur. ¶ Aliis qͦq modis
accid̾e pot̾ utiis sine bicio
furti re alienã ad aliquet
m̾sferat et eficiat uͭ aꝑd̾¬
gessore uslicapiatur. ¶ Qs
aut̾ adeas res p̃ solo cõtiñẽ¬
t᷑ expedit i  ꝓcedit. uͭ siꝗs¬

Expanded text:
sine affectu furandi non committitur. Aliis quoque modis accidere potest ut quis sine vitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat ut a possessore usucapiatur. Quod autem ad eas res quae solo continentur expeditius procedit: u
Abbreviated transcription (Latin):
lius eos rapetsant obit¬
itit tibi ut alius re̾ tua
neo tuas fugau̾it uta¬
no rubeo fugant arui¬
entũ ¶Orsiquid eoꝵ pla¬

Expanded text:
lius eos raperet, aut obstitit tibi, ut alius rem tuam ves tuas fugaverit, ut ano rubro fugavit armentum. sed si quid eo