comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝑsonale abstulit. alt
reuelit. exceptione dou ma¬
u ꝓꝑtedimidia repellitur.
qr᷑ tefunctꝰ semel ad eos leg̃
deras legatus ab alio fu̾it
accionem ex testo habebis
adu̾sus hr̃dem ut pignus
no hrde legatus fu̾it meiuo
et cidem codicillis idem stich̃
abomũb urdib et ante qͣm

Expanded text:
tionem personalem abstulit. alter re velit, exceptione doli pro parte dimidia repellitur, quia defunctus semel ad eos legatderas, legatus ab alio fuerit, actionem ex testamento habebis adversus heredem, ut pignus uno herede legatus fuerit Maevio et eidem codicillis idem Stichus ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
si decesserit ad br̃dem pueri fidiꝯ¬
missũ ꝑtinere s an ea uoluntas
fumt patris famił. ut si autem
restitutum fidiꝯmissum puer. de¬
cessiss matri porius quam hr̾dibꝰ
na matris et ex ꝑsona b̾rdis et pu¬
eri in arcellus. s testatoris uolun¬
tati congrnum est. ut quandocũ
qz decesserit puer suie añ quam
dies fid̾i ꝯmissi cedat siue postea
ad matrem transferti fidei ꝯmis¬
sum. suio iam puer. ħ acceꝑit ħ
quoq uire utimur. ¶Si sẽuo
hrde scripto dominus rogatus
sum est. ¶ Siquis filium suu̾
exasse hrdem institint et codicil¬
lis quos post mortem filii aꝑire
uissit: fidei eius ꝯmissit ut si si¬
ne liberis decesserit: br̾ditatem
suam sorori sue restitueret et fi

Expanded text:
decesserit, ad heredem pueri fideicommissum pertinere. sed an ea uoluntas fuit patris familias, ut, si ante restitutum fideicommissum puer decessisset, matri potius quam heredibus na matris et ex persona heredis pueri. Marcellus: sed testatoris uoluntati congruum est, quandocumque puer decesserit, siue antequam dies fideicommissi cedit siue postea, ad matrem transferri fideicommissum, si non iam puer hoc acceperit, eoque iure utimur. Si seruo herede scripto dominus rogatus sum est. Si quis filium suum ex asse heredem instituit et codicillis, quos post mortem filii aperiri iussit, fidei eius commisit, ut, si sine liberis decesserit, hereditatem suam sorori suae restitu
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽẽt stichum ẜuum brdi¬
tarlum testõ suo liberum ẽẽ uis¬
sit hr̃des filii pretium omne eiꝰ¬
ẜui sorori deflmncti:pr̃are debent
lib̾tate fauore sui ẜuata. ħ am¬
plius et si ignorass filius codi

Expanded text:
iptum esset, Stichum seruum hereditarium testamento suo liberum esse iussit: heredes filii pretium eius serui sorori defuncti praestare debent libertate fauore sui seruata. hoc amplius et si ignorasset filius codi
Abbreviated transcription (Latin):
relictum est. Medii enim
temꝑis ꝯm odum compu¬
tatur in his legatis que sub
ꝯdictione relicta sunt ꝓculꝰ
putabat cum queritur de le¬
ge falcidia tantum ẽẽ in lega

Expanded text:
relictum est: medii enim temporis commodum computatur.In his legatis, quae sub condicione relicta sunt, Proculus putabat, cum quaeritur de lege Falcidia, tantum esse in lega
Abbreviated transcription (Latin):
sumina dotis noĩe legata ã¬
pliꝯ est quã indote prinçipa¬
ui ꝯpensacio fiat usq ad eand
simima que cõcurrit et id tã¬
tum modo. et qd̾ excedit in se
duplici p̾stacione dotis filiũ
eundezq pr̃dem honorare uo¬
luisse. pret̾ea crm putau̾t se
efficacit᷑ licet nõ consentic̃tt
filia instituisse adu̾sus gen¬
um de dote acc̃oem. ¶Luciis
ticius relictis duob filiis su¬
is h̃rdib diu̾sis sexꝰ institu¬
tis addidit capd̃ gen̾ale utis
legata et lib̾tatis abhis br¬
dib sius p̃starentur. Quadã
ronꝰ legatoꝵ in se sustiñet ĩ
hunc modu ea quecũq ĩ le¬
gatis relm qui uł dan p̾cipi.
abanciano filio meo et hrde
subiecit in pͣccptione relinq̃n¬
panline filie mec duicissime
si qua meumo dedi. cõpam
sipi hre iureo cui rei q̃stionẽ
fi̾ueto et peto ate filia karissi¬
ma ne uelis irasci qd̾ amplio¬

Expanded text:
summa dotis nomine legata amplius sit quam in dote principali, compensatio fiat usque ad eandem summam quae concurrit et id tantummodo, quod excedit in seqduplici praestatione dotis filium eundemque heredem onerare uoluisse, praeterea cum putauerit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse aduersus generum de dote actionem. Lucius Titius relictis duobus filiis suis heredibus diuersi sexus institutis addidit cap‹u›t generale, uti legata et libertates ab his heredibus suis praestarentur: quadam onus legatorum in se sustineret, in hunc modum: 'ea quaecumque in legatis reliqui uel dari praecepi, ab Attiano filio meo et herede subiecit in praeceptione relinquen'Paulinae filiae meae dulcissimae si quid me uiuo dedi comparaui, sibi habere iubeo: cuius rei quaestionem fieri ueto. et peto a te, filia carissima, ne uelis irasci, quod amplio
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m dampno affici non deb.
¶Exasse hors erat instituta
consobrina mea et eius fidĩs¬
missum ut ꝑtem dimdiam p̃r¬
dicatis statim publio meino et¬
resticueret es alt̾am ꝑtem: cum
ip̃a moretur. eidem publio mein¬
õ praret preterea alia aliis lega¬
ta data sunt meuius ꝑtem di¬
midiam hrditatis statim ꝑcep̾
et cãu quod amplius quam ꝑ
legem falcidiam lic̾et: cepiss
redditum iri. s et ceteri: legata
solida acceꝑant. et similiter de
restituendo quod amplius ꝑce¬
pissent cauerunt mortua con¬
sobrina mea pubinis menus.
desiderat sibi alteram ꝑtem hr̾¬
ditatis cum fructibus restitu.
quero itaq quantum ei resticue¬
re debeam utrum quod supra qͣ¬
drantem bõrum penes. consobri¬
uam meam remanserat. nec am¬
plius quicquam an et ab aliis
quibus legata soluta sunt.
repetere quid debeam. et qͣntũ.
Item quero si quod abbis exsti¬
pulatione perceꝑo et quod apd
consobrinam meam supra qua

Expanded text:
ipsum damno adfici non debebit. Heres ex asse erat instituta consobrina mea et eius fidei cmissum, ut partem dimidiam hereditatis statim Publio Maeuio restitueret, alter‹am› partem, cum ipsa moreretur, eidem Publio Maeuio: praeterea alia aliis legata d‹a›ta sunt. Maeuius partem dimidiam hereditatis statim percepit et cauit, quod amplius quam per legem Falcidiam liceret cepisset, redditu iri: sed et ceteri legata solida acceperant et similiter de restituendo quod amplius perc‹ep›issent cauerunt. mortua consobrina mea Publius Maeuius desiderat sibi alteram partem hereditatis cum fructibus restitui. quaero itaque, quantum ei restituere debeam? utrum quod supra quadrantem bonorum penes consobrinam meam remanserat nec amplius quicquam? an et ab aliis, quibus legata soluta sunt, repetere quid debeam et quantum? item quaero, si quod ab his ex stipulatione percepero et quod apud consobrinam meam supra qua
Abbreviated transcription (Latin):
diam exercet. Sed et si dũs
omissa hrditatis aditione
seruum sibi substitutum ad¬
ire ussit. prius errogantur

Expanded text:
diam exercet. Sed et si dominus omissa hereditatis aditione seruum sibi substitutum adire iussit, prius erogantur
Abbreviated transcription (Latin):
uer nepotis que non note
gratia set alio conscilio ad¬
iecta est nocere ei. non uoc̃e¬
oportere. quo minus. contͣ
tabulas libertorum. aui

Expanded text:
nem nepotis, quae non notae gratia, sed alio consilio adiecta est, nocere ei non oportere, quo minus contra tabulas libertorum avi
Abbreviated transcription (Latin):
illa si non nupserit. Qã
et ceteris omnbus mi¬
bere probibetur et ticio
cui i honeste nuptura
sit. nibere iubetur.

Expanded text:
illa "si non nubserit": nam et ceteris omnibus nubere prohibetur et Titio, cui inhoneste nuptura sit, nubere iubetur.
Abbreviated transcription (Latin):
restitint hr̃s es fructus p̾dioͬ re¬
tinet. uł ip̃a predia siue etiam
debicor eius qui testam̃tum fe¬
cit fuerit neccessarium est acfõ¬
nem aduersus eum fid̾i ꝯmis¬
sario dari. ¶Marcellus hoc
idem uecessario faciendum est.
restituta: famine hereciscũde
uiditium. incer eum qui resti¬
tuit h̾rditacem et qui receꝑit

Expanded text:
restituit heres et fructus praediorum retinet uel ipsa praedia, siue etiam debitor eius qui testamentum fecit fuerit, necessarium est actionem aduersus eum fideicommissario dari.Marcellus: hoc idem, necessario faciendum est, restituta familiae erc‹isc›undae iudicium inter eum qui restituit hereditatem et qui rece
Abbreviated transcription (Latin):
lỹ. Cui fu̾it fub hac condi¬
cione legatum si in familia
ipssisset uidetur impleta
conditio statim atq ducta
est uxor qͣmius nondum ĩ cu¬
biculum mariti uenerit. Nup¬
tias eium. non comcubitus. si

Expanded text:
Cui fuerit sub hac condicione legatum 'si in familia nubsisset', uidetur impleta condicio statim atque ducta est uxor, quamuis nondum in cubiculum mariti uenerit. nuptias enim non concubitus, s
Abbreviated transcription (Latin):
incipit tutcla adlibos ꝑatro¬
i primos ꝑtine quẽad pa
tutores sunt. S simli sit en¬
t̾manumissores dicend̾ est
solos masculos fore putores.
¶or et si aliqs expatronis de¬
cesẜ it tutela penes cecos pa¬
tronos ẽ quamius filiu̾ fui¬
e relinquerit. S et si abhos¬
tib fuit captus int̾m soli
cõpatromi cucores sunt. E¬
mili modo et si inẜintutem
redacto sit. apparet cetos ẽẽ ra¬
tores. S et si om̃s patronide¬
cesẜunt tunc tutela ad lib̾os eo¬
rum incipit ptine. ¶proĩde
si alt̾ expatronis filram. alt̾¬
nepotem reliq̃nt. utru adso¬
lum filium anũo ad nepotẽ
tutcla ꝑtineat. q et nepos in
familia patris sii ꝓru est.
i re apparebit exlegittimis
hrdicatibꝰ. legittima aut̃ hr̃¬
ditas adsolu filiũ ꝑtinet. er¬
go et tutela ad solum fuliur
descendit post filium cũc ad
nepotem. Queri pot̾ si patromi
filiꝯ sit. remoto uł excusato
an nepoti tutela deferatur ad
abierunt tutela ut ali inlo

Expanded text:
incipit tutela ad liberos patroni primos pertinere, quae ad pattutores sunt: sed si mulier sit inter manumissores, dicendum est solos masculos fore tutores. Sed si aliquis ex patronis decesserit, tutela penes ceteros patronos est, quamvis ille filium reliquerit. sed et si ab hostibus fuerit captus, interim soli compatroni tutores sunt. simili modo et si in servitutem redactus sit, apparet ceteros esse tutores. Sed si omnes patroni decesserint, tunc tutela ad liberos eorum incipit pertinere. Proinde si alter ex patronis filium, altnepotem reliquerit, utrum ad solum filium an uero et ad nepotem tutela pertineat, quia et nepos in familia patris sui proximus est? hoc apparebit ex legitimis hereditatibus: legitima autem hereditas ad solum filium pertinet. ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem.Quaeri potest, si patroni filius sit remotus uel excusatus, an nepoti tutela deferatur. etabierunt tutela, ut alii in lo
Abbreviated transcription (Latin):
bi ab sunt pii qui tutores:
dare possunt decuriones da¬
re iubentur tutores. dum¬
modo maior ꝑs ꝯuemiatuͥ
nõ est dubium quin unu
ex se dare possũt. ¶Magistra¬
tꝯ municipalis collegã suũ

Expanded text:
bi absunt hi, qui tutores dare possunt, decuriones iubentur dare tutores, dummodo maior pars conueniat: ubi non est dubium, quin unum ex se dare possint. Magistratus municipalis collegam suu
Abbreviated transcription (Latin):
sit dñs en cadẽ dicẽda sũt deꝑ
te quã ille cape nõ pot̾. nicħ eĩ
int̾est de uniũso qͥrat᷑ quicape
nõ possit an de porcione.⁊ xp̃.
institutꝯ est tacite rogatꝰ sit
restitũe apparet nichei debeac

Expanded text:
eadem dicenda sunt de parte, quam ille capere non potest: nihil enim interest, de uniuerso quaeratur quod capere non possit an de portione. 83 Ulpinstitutus est, tacite rogatus sit restituere, apparet nihil ei debere
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dia emĩ patria ꝑman̾e debẽt m
id tp̃s quo alu̾iꝯ portionis cõdici¬
oexcet ut acquiratur ei ciu pri¬
or port̾o acquisita ẽ. ¶Ego ꝗͥder
puto et siadhuc in potestate sit
it̾um adeũdu eẽ si cõdicio ex¬
scitit. ¶Et uld̾ qd̾ dicitur seme
adeund ĩciꝯdem ꝑsona locur

Expanded text:
ia enim paria permanere debent in id tempus, quo alterius portionis condicio exstet, ut adquiratur ei, cui prior portio adquisita est. Ego quidem puto et si adhuc in potestate sit, iterum adeundum esse, si condicio exstiterit, et illud quod dicimus semel adeundum, in eiusdem persona locum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eo ꝯp̾hendiss fidei hr̃dis co¬
mitt̾e ut pͥoros tabule ualer̃t
quid uiris cẽt ꝑs dicebã mi¬
liti lic plura testã fac̾e. S si¬
ue simul fccit siue se ꝑatim
ĩtectato decedẽ. Qum ĩmo
⁊ si codicillos ante fecerat pot̾
ĩpotestate insticucionis irdi¬
gͥc et cfice durctam institucõ¬
nẽ que erat p̾cana.¶Scdm ħ¬

Expanded text:
e‹t se› fidei heredis committere, ut priores tabulae ualerent, quid iuris esset. dicebam: militi licet plura testamenta facere, sed siue sim‹u›l fecerit siue separatim, intestato decedere. quin immo et si codicillos ante fecerat, potein potestatem institutionis redigere et efficere directam institutionem, quae erat precaria.
Abbreviated transcription (Latin):
cita posso. licet statim decesse¬
rim dicendum erit matri obꝰ¬
titisse non enm similis est ei
qui fimoso datur. ¶Ita dem̃
tio excluditur si filius adiit
no admictetur. d si non sit
solus iste filius legictimus
hr̃s s si sint qui cum eo ad¬
mittantur nec inꝑtem eoꝵ
mater ex senatus consulco
erit uocanda. ¶Obicitur
matri pat̾ mucriusq bonis
tam filii. quam filie siue hr̃s
siue bonorum posẜor existat.
¶S neq auus neq pro auꝰ
intertulliano mr̃i noceret ꝙͣ¬
ins fidutiam contraxerit. Pat̾
aũt tm̃ nacuralis non etiam
ad optiuus. matri uoceat.
¶ erius est enim cum pas
esse desierit amatre eum exclu¬
di. S nec ad bõrum põnem. ꝯͣ

Expanded text:
it possessio, licet statim decesserit, dicendum erit matri obstitisse: non enim similis est ei, quae furioso datur.Ita demum cio excludetur, si filius adiit no admittetur. sed si non sit solus iste filius legitimus heres, sed sint qui cum eo admittantur, nec in partem eorum mater ex senatus consulto erit uocanda.Obicitur matri pater in utriusque bonis tam filii quam filiae, siue heres siue bonorum possessor existat. sed neque auus neque proauus in Tertulliano matri nocent, quamuis fiduciam contraxerint. pater autem tantum naturalis, non etiam adoptiuus matri noc‹e›t: uerius est enim, cum pater esse desierit, a matre eum excludi: sed nec ad bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
hrdem ꝑtinet alia ẽã est ĩsti¬
tuti h̾rdis et cold̾dis substi¬
tuti huic enim uiuo defert᷑
ex sb̾sticucione h̾rditas non
et si decesserit hrdem eius se¬
quitur.

Expanded text:
rtinet. alia causa est instituti heredis et coheredi substituti: huic enim uiuo defertur ex substitutione hereditas, non etiam, si decesserit, heredem eius sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ar̾. S i expluribus legittis
brdibus quidam omiserint
a dire hr̾ditatem. uł morte uł
quania racione impediti fuerĩt
quo minus adeant reliquis
qui adierit accrescit illorum

Expanded text:
.Si ex pluribus legitimis heredibus quidam omiserint adire hereditatem uel morte uel qua alia ratione impediti fuerint, quo minus adeant, reliquis, qui adierint, adcrescit illorum
Abbreviated transcription (Latin):
q statĩ q̃ codicilł dãtur. cõsist̾e
sũt uł id om̃s et ideo si alii post¬
ea fiant legata inpriorib da
ab co fõos qui patͥ. fa. nec ne
eẽt ignorass ułp. notat nisi

Expanded text:
que statim quae codicillis dantur consistere sint, et ideo si alii postea fiant, legata in prioribus ab eo factos, qui pater familias nec ne esset, ignorasset. Ulpianus notat: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
uibent anfideicomissur rlinq̃¬
re exeo quis possit iudcam et
puto posse cum cidiri necesse
sit nuua dubitatio ẽ quin sena

Expanded text:
iubent, an fideicommissum relinquere ex eo quid possit, uideamus. et puto posse: cum enim dirui necesse sit, nulla dubitatio est, quin sena
Abbreviated transcription (Latin):
abhostibus captus est. qm̃ per
legem corneliam successio his
defertur quibus defferretur si ĩ
ciuitate decessisset. Nam et eius
h̾rditas fuisse creditur. ¶Qͤ¬
ri pot̾ si ex ea que infideicominis¬
sa libertace moram passa est.
conceptus et nacus sit. ã suus
prĩs existat et cum placeat eum
ingeninum nasci. ut est ad diuo
ꝓmanumissa hee b̃atur ut uxõ
ducta sinum pariat. Nam mix
sit exserua ingenium nasci cum
excaptiuo rescriptum sit ingenu¬
um nasci. Qr̃ an ẜini dicere. et¬
si pater huns pueri eiusdem
sortis fuerit cimis mater morã
passa in libertate fidei cominissa
ip̃e quoq moram passus est su¬
um eum pr̃i nasci exemplo cap¬
ciuorum parentum cum quib
redut ergo sine postea pater eius
post moram manumittatur. re¬
cipiet eum in potestate sine aũt
decesserit diffimendum erit suũ
existere. ¶ Suos hr̃des acciꝑe
debemus flios filias siue nacu¬
rales sine. ad optiuos. ¶Inter¬
D

Expanded text:
ab hostibus captus est, quoniam per legem Corneliam successio his defertur, quibus deferretur, si in civitate decessisset: nam et eius hereditas fuisse creditur. Quaeri poterit, si ex ea, quae in fideicommissa libertate moram passa est, conceptus et natus sit, an suus patri existat. et cum placeat eum ingenuum nasci, ut est a divis pro manumissa haec habeatur, ut uxor ducta suum pariat? nec mirum sit, ex serva ingenuum nasci, cum et ex captiva rescriptum sit ingenuum nasci. quare ausim dicere, etsi pater huius pueri eiusdem sortis fuerit, cuius mater moram passa in libertate fideicommissa, ipseque moram passus est, suum eum patri nasci exemplo captivorum parentium, cum quibus rediit. ergo sive postea pater eius post moram manumittatur, recipiet decesserit, definiendum erit suum existere.Suos heredes accipere debemus filios filias siue naturales siue adoptiuos.Interd
Abbreviated transcription (Latin):
ta aut depoĩtõi peccumanĩ
Locus est. siea sũma corradi.
idem colligi possit. ut ꝯꝑa¬
n ag̾ possit. Si enĩ cam erig¬
uam eẽ tutelam facile ꝓba¬
tur ut ex niimo refecto p̃di¬
um puero cõꝑani nõ possit.
de posicio cessat. Que ergo tu¬
tele quãtitas depositoem in¬
ducat indeam et cũ cãdepo¬
sicionis exprimatur.ut pre¬
dia pupilł ꝯparentur mai¬
festum est. ut adminimas.
sũmas nõ uideatur ꝑtiñeq
pot̾. cum faciliꝰ causa cogni¬
ta psingulos possit ex ami

Expanded text:
ta autem depositioni pecuniarum locus est, si ea summa corradi, id est colligi possit, ut comparari ager possit: si enim tam exiguam esse tutelam facile probatur, ut ex nummo refecto praedium puero comparari non possit, depositio cessat. quae ergo tutelae quantitas depositionem inducat, videamus. et cum causa depositionis exprimatur, ut praedia pupillis comparentur, manifestum est, ut ad minimas summas non videatur pertinere: potest, cum facilius causa cognita per singulos
Abbreviated transcription (Latin):
si pat̾ non destinau̾it quis
ercet. et excipit ne ꝑ muitos
tutela spargatu:Si nõer¬
it atestatore lectus tutor.a
aut gerere noll tunc is gẽ¬
rat cui maior pars tutorur
cutela decreũit p̃tor igitur
udebit cos conuocani aut
si nõ cohibunt.aut coactiñ
decernant cã cognita ip̃e sta¬
tuet. quis tutelam geret p̃¬
lane si nõ cõsentiant tuto¬
res p̾tori. s uelint om̃s ge¬
rere. qr fidem nõ hant esec¬
to nec pacruntur succedãnei
eẽ a lien ꝑiculi. dicendu
est p̾tore ꝑmicte eis omĩ¬
Uo gerere ⁊tem si diuidi inter
se tutelam uelint cucores.
audiendi sũt. ut distribua¬
tur int̾cos ãmĩstracio.¶dẽ.¬

Expanded text:
si pater non destinauerit quis ercet et excipit. Ne per multos tutela spargatur, si non erit a testatoraut gerere nolet, tum is gerat, cui maior pars tutorum tutelam decreuerit: praetor igitur iubebit eos conuocari aut, si non coibunt aut coacti non decernent, causa cognita ipse statuet, quis tutelam geret. Plane si non consentiant tutores praetori, sed uelint omnes gerere, quia fidem non habeant electo nec patiuntur succedanei esse alieni periculi, dicendum est praetorem permittere eis omnibus gerere. Item si diuidi inter se tutelam uelint tutores, audiendi sunt, ut distribuatur inter eos administratio
Abbreviated transcription (Latin):
redundan ꝯstat enĩhos quoq
excussis primis facultatibo ey
qui gesẜut ꝯueniri o port̾e
datiant eñi quasi obyuat¬
or es actus en. et custodes. inp¬
utabiturq en quoq cursi ma¬
le eum ꝯu̾san indebant suspec¬
tum cum nõ fecunt. assidue gͥ
et racionẽ abeo exige eos oza¬
sollicite curare qͣłr cõusetur
et si pecuma sit. quoq deponi
possit. curare ut deponatur.
rarios tutores oĩno nõteni
tenent᷑ eñi hic ẜmea que supͣ
ostendimꝰ. quãius aut ci po¬
tissimu et tutelam cõmissu¬
rum p̃tor dicat. cui testator
delegauit at tir̃ nõnũꝙͣ ab
hoc recedetur ut puta siminu
pat̾ ꝑpenso cõscilio hoc fecit
bone iute uł frugi uidebatui
deinde postea idem cepit male
cõuersari ignorãte testatore
uł si cõteplacione facultatir
cres ei  cõnssa ẽ. quiba po¬
stea exutꝰẽ. Ram et sumiu
pat̾ ded̾it tutorem.nõ nũꝙͣ
ci ad iunguntur curatores
nam imp̃r. nr̃cum patre it¬
cripsit. Cum duos quis lib̾¬

Expanded text:
redundare: constat enim hos quoque, excussis prius facultatibus eius qui gesserit, conueniri oportere: dati sunt enim quasi obseruatores actus eius et custodes, imputabiturque eis quandoque, cur, si male eum conuersari uidebant, suspectum eum non fecerunt. adsidue igitur et rationem ab eo exigere eos osollicite curare, qualiter conversetur, et si pecunia sit, quae deponi possit, curare, ut deponatur ararios tutores omnino non teneri: tenentur enim secundum ea quae supra ostendimus. Quamuis autem ei potissimum se tutelam commissurum praetor dicat, cui testator delegauit, attamen nonnumquam ab hoc recedet, ut puta si pater minus penso consilio hoc fecit,bonae uitae uel frugi uidebatur, deinde postea idem coepit male conuersari ignorante testatore, uel si contemplatione facultatium eius res ei commissa est, quibus postea exutus est. Nam et si unum pater dederit tutorem, nonnumquam ei adiunguntur curatores: nam imperator noster cum patre rescripsit, cum duos quis liber
Abbreviated transcription (Latin):
erusta sit et post bieminu
codemicco constituta noro
et orreum qd ei legatitr
erit atestatoreuenenton
mautem uendicio dilita sit
ut et eocomoda uenirent
ininimu̾sa legati pond¬
uta con sequi possit .R.sa

Expanded text:
exusta sit, et post biennium eodem loco constituta noua, et horreum, quod eidem legatum erat, a testatore uenierit, uini autem uenditio dilata sit, ut ex eo commodo uenirent, an uniuersa legata Pardula consequi possit
Abbreviated transcription (Latin):
legata p̾stent᷑. dem̃de ex sup¬
fuo fidei comissa dũ modo qͣ¬
drans no tangatur Et ego
puto uilani smam ita acci¬
pienda ut si omissa cã testĩ
ab intestato possideat hr̃dit¬
stez coganr omĩmodo legata
p̾stare nec cnĩ utiq omittere
ei brditate ꝑmisit qui fidei¬
comissa reliqꝗd ab ĩtestato.¬
¶plane si noĩati id ei ꝑmisit
dicem eu nõ incidere ĩ edictũ
qr us ẽ facultate ei ꝙͣ ci testa¬
tor cõcessit. ꝙ si nõ ei cõcesẜit:
spalr testator omitte isordo
sa ab in testato fuint derelic¬
ta et p̃ter alia alus fidei co¬
missa ã ordinẽ illu debem
face quam uiliam mõstrat
an u̾o ꝯtribuem oes fidei co¬
missarios qͣi equales et ma¬
unt hii quibꝯ testõ relicia..
fuerũt q̃da. ¶siuo nõ ĩcidit
qr ħ fuit testatoris uolunta

Expanded text:
de ex superfluo fideicommissa, dummodo quadrans non tangatur. ego puto Iuliani sententiam ita accipiendam, ut, si omissa causa testamenti ab intestato possideat hereditatem, cogatur omnimodo legata praestare: nec enim utique omittere ei hereditatem permisit, qui fideicommissa ab eo relinquit ab intestato.Plane si nominatim id ei permisit, dicemus non eum incidere in edictum, quia usus est facultate ea, quam ei testator concessit: quod si non ei concessit specialiter testator omittere, is ordossa ab intestato fuerint relicta et praeterea aliis fideicommissa? an ordinem illum debeamus facere, quem Iulianus monstrat, an uero contribuemus omnes fideicommissarios quasi aequales? et maunt hi quibus testamento relicta fuerunt quaedam: sin uero non incidit, quia haec fuit testatoris u
Abbreviated transcription (Latin):
oribꝰ idoneis diem functis.
uice mutua piculum ad hr¬
des eorũ nõ redundat qd̃ nõ
babuit locum officio tute¬
ic manente. In eum qui tu¬
telam gerrit noluit post ce¬
t̾os quiꝰ gesunt. acõcim utilẽ
tutele dari placuit. ꝙ tñ extu¬
tele nõ puenitur. ad cos qse
negocus miscuenunt s com

Expanded text:
oribus idoneis diem functis uice mutua periculum ad heredes eorum non redundat, quod non habuit locum officio tutelae manente.In eum, qui tutelam gerere noluit, post ceteros qui gesserunt actionem utilem tutelae dari placuit. quod tamen ex tutela non peruenit ad eos, qui se neg
Abbreviated transcription (Latin):
choatam ni ssu cõsulũ obno¬
ticiam iei ꝓfecerunt cũ idi¬
catum ꝑsequi nõ potuunt p¬
iculo culpe nõ sb̃iciutur.
¶ADco qui restitu tois anxil¬
o nõ uiuatur. qõ culpe tutor
cõuencioncar mutti pot̾. nec
donatum. s tͣns actum nd¬
denegligencia tutor piculor
nomuiũ. que pat̾ usurs m¬
aioribo fecͥ ascripta. pupilla
re cogitur ex actas aut usu¬
ras tucele tp̃r citra ullam cõ¬
pen sacioncin irtinet.adoles¬

Expanded text:
sulum ob notitiam rei perfecerunt: cum iudicatum persequi non potuerunt, periculo culpae non subiciuntur. Ab eo, qui restitutionis auxilio non iuvatur, quaestio culpae tutorum conventione remitti potest, nec donatum, sed transactum videtur. Neglegentiae tutorum periculo nominum, quae pater usuris maioribus fecit, adscripto pupilla praestare cogitur, exactas autem usuras tutelae tempore citra ullam compensationem retinet. Adules
Abbreviated transcription (Latin):
ad haue inc̃tum est. qui.a
forte uł condictio eius pẽ¬
det. uł creditor uitem contes¬
tatus est. et nec dum lis fi¬
uita est. dubitabitur qua¬
tum legatariis debeatur ppͥ
inc̾tum bodie tamen sub¬
simile aliquid fit infidei cõ¬
missis ¶ Cum dicitur le
falcidia locum he̾re arbiter
dari solet. ad ineundam ꝙͣ¬
titatem bonorum tam et¬
suimus aliquid modicum
fidei comissum per sequat᷑
que computatio preudic
non debet ceteris qui ad ar¬
bicrum nussi non sunt. solz
tam̃ ab brde etiam cetis de¬
uunciarl fidei ꝯmissaruis
ut ueniant ad arbitrum
q et creditoribus ut dere .a¬
lieno probent h̾t tamen ri¬
tionem in legatarus. Item ĩ
fidei comissariis. ut si offer¬
rat integrum. qd̾ relictu
est heres desi derans cnĩe s
hac stipulatione audiaf sil.¬

Expanded text:
adhuc incertum est, quia forte vel condicio eius pendet vel creditor litem contestatus est et necdum lis finita est, dubitabitur, quantum legatariis debeatur propter incertum. Hodie tamen subsimile aliquid fit in fideicommissis. Cum dicitur lex Falcidia locum habere, arbiter dari solet ad ineundam quantitatem bonorum, tametsi unus aliquid modicum fideicommissum persequatur: quae computatio praeiudicare non debet ceteris, qui ad arbitrum missi non sunt. solet tamen ab herede etiam ceteris denuntiari fideicommissariis, ut veniant ad arbitrum que et creditoribus, ut de aere alieno probent. habet tamen rationem in legatariis, item in fideicommissariis, ut, si offerat integrum quod relictum est heres desiderans cavere sibi hac stipulatione, audia
Abbreviated transcription (Latin):
beretur. tamen locu pletio¬
rem hereditatem perciꝑe
uidetur. ut computetur
ei quod debetur quannus
ad ditione confusum sit¬
¶De unpensa monumẽ¬
ti nomine facta queritur
an deduci debeat. et sab̾.i¬
ta deducendum putat si
necessartum fuerit. mon¬
um̃tum exstruere. marcel

Expanded text:
beretur, tamen locupletiorem hereditatem percipere uidetur, ut computetur ei quod debet, quamuis aditione confusum sit.De impensa monumenti nomine facta quaeritur, an deduci debeat. et Sabinus ita deducendum putat, si necessarium fuerit monumentum extruere.Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
si totam litem iur solus sb̾¬
ierit. accio indicati sicantũ
nõ erit pro ea quantitate q̃ me
falcidie petenda ẽ. ad uersus hrdẽ

Expanded text:
si totam litem uir solus subierit, actio iudicati, si cautum non erit, pro ea quantitate, quae iure Falcidiae petenda est, aduersus he
Abbreviated transcription (Latin):
sꝯlucionem ratam fecent
po eam quantitatem qua
ms retinuerit utilis acto
eidotis dabitnquodsi ratũ
non bateat defendi quidem
debebit hr̃s auiro qui se
de fensurum promisit. s¬

Expanded text:
solutionem ratam fecerit, propter eam quantitatem, quam heres retinuerit, utilis actio dotis ei dabitur. quod si ratum non habeat, defendi quidem debebit heres a uiro, qui se defensurum promisit: s
Abbreviated transcription (Latin):
ipat mputes fuios inmcs sõ¬
stitint. et ei qui nouissuis
mortuus fũit ticuim Rendẽdũ
ẽ solos firs uonor possc̃em ac¬
cepturos et quodam modo du¬
os grad hi institucionis fcõs
ut primo fros ĩuicer sb̾stitũen¬

Expanded text:
impuberes filios invicem substituerit et ei, qui novissimus mortuus fuerit, Titium, respondendum est solos fratres bonorum possessionem accepturos et quodammodo duos gradus huius institutionis factos, ut primo fratres invicem substitue
Abbreviated transcription (Latin):
or.curator ue dari potis. exẽp¬
cusatꝰ fũit p̾t̾ito eo ip̃ii suor
loco dan posse et qͣ uis lib̾tiñ
qui senatori patrono ꝓcura
excu satr̃em ab alior tutela
habeat iste tnqui ius anulo¬
rum impetrauit. quimor¬
dinem ingenuoꝵ trãsiit .ta
sblice cã nõ aberit. tutor esto.
san debeat etia obabsenciam
rei publice cã. an qr p̾cessit tes¬
tam̃tum absentiam ob pub¬
licam cãmet est abeo iam ã¬
mĩstrata tutelanõ oporteat
cum excusari. Quid si lib̃os in¬
t̾ea susceꝑit. aut aliam excusa¬
tionẽ ꝑauit. mag̾ est ut ħ uñ
tutela sit ido nec excusactem
ei cõpet̾e. nec agitutele s ob
prius tp̃s posse s suta scriptũ
intestõ fuit ticiꝯ cutor esto cũ
rei publice cã ab ent tutorne
ab sentia rei publice c̃a. aut
obaliam que obuenit post¬
excusare añ diezcõdicione¬
ue necesse habcant.⁊ in primi

Expanded text:
or curatorue dari poterit exempcusatus fuit, praeterito eo ipsum suo loco dari posse.Et quamuis libertinus, qui senatori patrono procurat, excusationem ab aliorum tutela habeat, iste tamen, qui ius anulorum impetrauit, qui in ordinem ingenuorum transit, talblicae causa non abierit, tutor esto.' sari debeat etiam ob absentiam rei publicae causa, an, quia praecessit testamentum absentiam ob publicam causam et est ab eo iam administrata tutela, non oporteat eum excusari? quid si liberos interea susceperit aut aliam excusationem parauit? magis est, ut haec una tutela sit: ideo nec excusationem ei competere nec agi tutelae ob prius tempus posse.Sed si ita scriptum in testamento fuit: 'Titius tutor esto: cum rei publicae causa aberit, tutor neabsentiam rei publicae causa aut aliam quae post obuenit excusare ante diem condicionemue necesse habeant et in primis
Abbreviated transcription (Latin):
ũi possimm. ⁊ego et pat̾. et pła¬
qui fuim inehdem potestate.
¶Condicionẽ testium tunc ĩs¬
pice debem cum signart nõ
mortis tp̃r. si igit̾ tũc cum sig¬
narẽt tales fu̾it. ut ad bibi
ore anulum accepo et signa¬
u̾o testin ualet. qͣi alieno sis¬
nau̾o. ¶Sisigna urbata sint
abip̃o terra nõ uidetur signa¬
tus nõeẽt et siue multi facit
ascripẜit se. nõ tñ signau̾it ad¬
puc ide dicemꝰ ¶Signũ aut
utrum anulo tm̃ adhibem ĩ

Expanded text:
orentur ad testamentum se adhibitos, posse eos testimonium suum recte perhibere.Uno contextu acbemus, cum signarent, non mortis tempore: si igitur cum signarent, tales fuerint, ut adhiberi ore anulum accepero et signauero, testamentum ualet, quasi alieno signauerim.Si signa turbata sint ab ipso testatore, non uidetur signatus non esset: et si, ut multi faciunt, adscripserit se, non tamen signauerit, adhuc idem dicemus.Signum autem utrum an
Abbreviated transcription (Latin):
gatos adtestand̃ nd ẽe idoncos
placet. ꝙ sic accpiendẽut lic
ad aliam rem sunt regatoulco¬
ilecti. si tñ añ testimontũ certi¬
orentur ad testm̃ se eł. adhibi¬
tos.posse eos testimoniur suu
recte ꝑhibẽ et amo ꝯtertu acco¬
nis cestari oporte. est aũt imo
ꝯtextu muiu alienur actur
cestõ int̾ misce̾. ꝙ si aligo ꝑti
nẽs ad tectm̃ faciat testamen¬
tum nõ uiciatũm.¶dem.¬

Expanded text:
gatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem sint rogati uel collecti, si tamen ante testimonium certiorentur ad testamentum se adhibitos, posse eos testimonium suum recte perhibere.Uno contextu actus testari oportet. est autem uno contextu nullum agatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem sint rogati uel collecti, si tamen ante testimonium certi
Abbreviated transcription (Latin):
ticio legata est. ususfructus
alii legari. tunc de eo restituẽ¬
do non hrdi. s ticio caueri
debeat it̾dum ⁊ si ab hr de
legetur usuffructus. tiio
cauendum est. ue iuiti si de tre¬

Expanded text:
Titio legata est, usus fructus alii legari, tunc de eo restituendo non heredi, sed Titio caueri debeat. interdum et si ab herede legetur usus fructus, Titio cauendum est: ueluti si detr
Abbreviated transcription (Latin):
testo legauit. ¶ Si duob sit¬
res legata quoꝵ alt̾ prs in¬
stitutꝰ sit asemiet ip̃o ei leg̃¬
tum inutiłr uidet᷑. idecq ꝙͥ
ei ase legatum est ad collec¬
tarium ptinebit. Inde dr
siduob sunt brdes unus ex
uncia. alt̾ exiindecim ũcus
hĩturum cohr̃dem unciam.¬
¶Pane si alt exlegatanis be¬
res exstit̾it hr̃di aquo legã¬
tum etat relictum nõ idẽor
minꝰ ꝑtem collegatano fa
seianu uł usum fructumi¬
ch sibi hẽto duo ẽẽ legata
⁊arbitrio euisdem eẽ anue¬
lt usumfructu uendicar

Expanded text:
uobus sit legata, quorum alter heres institutus sit, a semet ipso ei legatum inutiliter uidetur, ideoque quod ei a se legatum est ad collegatarium pertinebit.Inde dicitur, si duo sint heredes, unus ex uncia, alter ex undecim unciis,habiturum, coheredem unciam.Plane si alter ex legatariis heres extiterit heredi, a quo legatum erat relictum, non ideo minus partem collegatario faSeianum uel usum fructum eius sibi habeto', duo esse legata et arbitrio eius esse, an uelit usum fructum u
Abbreviated transcription (Latin):
gandi s demimendi lega¬
tum quod falso datum exis¬
timaret ita scriberet ꝓpt̾ fal¬
sam demonstrationem lega¬
ti non plus seius assequitur
quam si uere demonstratur

Expanded text:
gandi, sed deminuendi legatum, quod falso datum existimaret, ita scriberet. propter falsam tamen demonstrationem legati non plus Seius adsequetur, quam si uere demonstratu
Abbreviated transcription (Latin):
icia testamento item¬
codicillis multas se¬
species tamargentiquam
uestis specialiter ꝑ fidei. cõ.
reliquit quero an nõ aue
species legato cedant quas

Expanded text:
itia testamento, itemcodicillis multas species tam argenti quam uestis specialiter per fideicommissum reliquit: quaero an non aliae species legato cedant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tentur sempromepie hoc
amplius ccopatoria tabrã.
et tumcastres cum pallio¬
ris que elegent dariuolo
Quero an exuminsa ueste

Expanded text:
tentur. 'Semproniae Piae hoc amplius co‹o›pertoria Tauiana et tunicas tres cum palliolis quae elegerit dari uolo': quaero an ex uniuersa ueste
Abbreviated transcription (Latin):
ceu. Si quis filium hns
in potestate ex̃neum ui ne¬
potis loc̃ qͣi ex eo filio natũ
adoptet. mox filium emã¬
cipet. non ungitur hic ne¬
pos filio emancipato quia
desut em aucipationem ex

Expanded text:
onum Si quis filium habens in potestate extraneum in nepotis locum quasi ex eo filio natum adoptet, mox filium emancipet, non iungetur hic nepos filio emancipato, quia desiit esse emancipato ex
Abbreviated transcription (Latin):
ter hrdes et eos quib codicil¬
us legata data sunt. ꝙͥ ergo
si cõsumant uniusor bonoꝵ
quantitate legata que tes¬
tamtodata sunt utru nicħ
ferẽt un quimo codicilł lega¬
tum est an aui quid et qm̃ si
adhuc miles hoc qͥuoq legas¬
s cõ tribuantur oĩa et ꝓrata
ex omĩb decedebat ea porcio qͣ
amplius legau̾at quã mnbo¬
nis habuat nunc quoq id¬
est fit demde ꝯstituta qͥntita¬
te legatoy que coclicilłdata
sũt ex sũma que efficicbatur
debita siequo uire omĩa deEci

Expanded text:
uibus codicillis legata data sunt.Quid ergo si consumant uniuersorum bonorum quantitatem legata quae testamento data sunt, utrum nihil ferent hi, quibus codicillis legatum est, an aliquid? et quoniam, si adhuc miles haec quoque legasset, contribuebantur omnia et pro rata ex omnibus decedebat ea portio, quam amplius legauerat quam in bonis habuerat, nunc quoque idem fiet: deinde constituta quantitate legatorum quae codicillis data sunt ex summa, quae efficiebatur de
Abbreviated transcription (Latin):
ulnia ista fec̃unt data oꝑa ne
pumret. aut talia mln̾a isti
accepunt ut posset ni ch̾mo
pem ferre si uolumiẽt. ¶Sido¬
minꝰ morti fere uun̾atꝰ suꝑ¬
iuxit nec de quoꝙͣ ẜuor suoꝵꝰ¬

Expanded text:
ulnera ista fecerunt data opera, ne punirentur, aut ‹t›alia uulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent.Si dominus mortifere uulneratus superuixerit nec de quoquam s
Abbreviated transcription (Latin):
uifiliab legarit sim̃tione
aliquam ꝑte testi postume fe¬
at uidr̃ infilioꝵ legato ⁊ depos¬
tuma scrisisse. ¶Siquis ita le¬
gauit si qua filia michi gei¬
ta crit hr̃s ei m̃s centum dato
płibꝯ natis uidetur singulis
tm̃ dem legasse qd ita accipiẽ¬
dum ẽ nsi cudens sit ꝯͣna.
sencentia testatoris. ¶Simex¬
proib fu̾is legatum hoc debici
offõ uidicis familicrciscunde
manifestum est. S et si abstin¬
ucrit schrditate cõsequi eum
ħlegatum posse cõstat.uł.¬
t qui decotum logatum pet̾ci
lpo cest quamuis a semctipo
inutiliter ei legatum fuisset
cillis feãm ħ ampus ei brs m̃¬
us datoet auisum eẽ nulla
scriptura qͣuis peccumas leg¬
ui quibꝰ dies appositus nõ ẽ

Expanded text:
iliabus legavit, si mentionem aliqua parte testamenti postumae fecit, videtur in filiarum legato et de postuma sensisse. Si quis ita legaverit: "si qua filia mihi genitur, ei heres meus centum dato", pluribus natis videtur singulis tantundem legasse: quod ita accipiendum est, nisi evidens sit contraria sententia testatoris. Siheredibus fuerit legatum, hoc deberi ei officio iudicis familiae herciscundae manifestum est: sed et si abstinuerit se hereditate, consequi eum hoc legatum posse constat.t quidem totum legatum petere potest, quamuis a semet ipso inutiliter ei legatum fuisset.cillis factam: 'hoc amplius ei heres meus dato', et diuersum esse in illa scriptura: 'quas pecunias legaui, q
Abbreviated transcription (Latin):
fa. decessisse ꝙͣuis patria poteᷤᷤ¬
tate ꝙͣ diu urxit non fint in
plenum liberatus itaq hr̃dẽ
hĩcurus est iste non reuerso
patre. Set et si post lumino
redierit pater iam defimcto fi¬
lio. quic quid medio tempore
ꝑ eum quesitum est habebit
et non est mirum si pecculiũ
quoq defimcti pridẽ filii de¬
fertur pater cum ex eonatus

Expanded text:
as decessisse, quamuis patria potestate, quamdiu uixerit, non fuerit in plenum liberatus: itaque heredem habiturus est iste non reuerso patre. sed si postliminio redierit pater iam defuncto filio, quidquid medio tempore per eum quaesitum est, habebit, et non est mirum, si peculium quoque defuncti pri‹dem› filii defertur patri, cum ex eo natus
Abbreviated transcription (Latin):
secutꝰ est utrum ex iurlise¬
xii an ex fermĩo descendit. Qͥs¬
quis igit᷑ exlib̃is parctiboq
fu̾it ad legati petitõe admit¬
tetur. s ita demnuz si iura cog¬
nicionis sint int̾ cos. lib̃os
aũt ctiam cos ad legatorur
peticionẽ admittumm qui in
ad opttem dati sũt uł etiam

Expanded text:
secutus est, utrum ex uirili sexu an ex feminino descendent. quisquis igitur ex liberis parentibusque fuerit, ad legati petitionem admittetur, sed ita demum, si iura cognationis sunt inter eos.Liberos autem etiam eos ad legatorum petitionem admittimus, qui in adoptionem
Abbreviated transcription (Latin):
u obstet. quin etiam hi
quoq qui in potestate nu¬
quam fueruit. nec sui h̃r¬
dis locum optinuunt uocã
tum nam si filius emanci¬
patus reliquerit impotesta¬
te aui ne potem dabitur ei
bonorum possetio .s. non ob¬
stante ei presuo. ¶S si fi¬
lius emancipatus non peci
sunt omma nepotibus atq
Si filius non funss. ut qd̾ fi¬
lius hĩturus esset petita bo¬
norum possõnem. N̾ nepoti¬
bus ex eo solo natis. non ⁊

Expanded text:
 obstet. quin etiam hi quoque, qui in potestate numquam fuerunt nec sui heredis locum optinuerunt, uocem parentium. nam si filius emancipatus reliquerit in potestate aui nepotem, dabitur ei,bonorum possessio, scilicet non obstante ei patre suo. Si filius emancipatus non petiesunt omnia nepotibus, atque si filius non fuisset, ut quod filius habiturus esset petita bonorum possessione, hoc nepotibus ex e
Abbreviated transcription (Latin):
m qui fidei comissum pet̃e po¬
nuit nõ id cuco min accõm ĩ
bonis sins reliquisse iis est ꝙ
prdem extraneu sine libis de¬
cedens hũit. ¶Si cclitor ab co
ꝗ testm̃ fecit domũ acceptamu
iure pignoris uendidit ꝯͣc̾pto¬
re fidei comissu. Causa tam¬
et si uoluntate defuncti nõ ig¬
noraint nicħ dec̾nitur.Dem.
de fidei comissũ moriõs lib̾tis
quoq lib̾tis fructum reliquid
iiris ignorancia lapsi qui pe¬
tere p̃dia ex mariti testõ debu¬

Expanded text:
m petere potuit, non idcirco minus actionem in bonis suis reliquisse uisus est, quod heredem extrarium sine liberis decedens habuit.Si creditor ab eo qui testamentum fecit domum acceptam iure pignoris uendidit, contra emptorem fideicommissi causa, tametsi uoluntatem defuncti non ignorauit, nihil decernetur. e fideicommissa moriens libertis quoque libertis fructum reliquit: iuris ignoratione lapsi qui petere praedia ex mariti testame
Abbreviated transcription (Latin):
dicend̾ ent mutile effici lega¬
tum quẽ cõstit̾it abinicio. sic
et in dote p̾legata responsũe
to quid dicemus si fund le¬
gatus sit ex die debitus. Nã
nec peccunia peti potest que
nõ est legata. nec ꝑs fundi fa¬
cile inuemetur. que possit ꝓ¬
tis sic legata dentur. a mͥ pri
si secund mͥ h̃rs nõ erit. pri¬
m seio fund̾ tusculanũ dato
utrsq cõmittentib h̃rdita¬
tem primo et sedo quen bar
sb̃stitutis quos eis dederat an
et cui legata p̾stair debeant.
ab utroq sõstitucolegata dẽ¬
bentur. ¶Seriio aliend posse
rem dñi legari ualeriꝰ scribit.
sit cum eo testĩ factio cet̾um
ex ꝑsona ẜui ꝯstitit legatur
et ideo rectissim̾ uiliꝰ definit.
id demu ẜuo alieno legani
posse qd ip̾c lib̾ factus capen
posset. Calumpmosa enĩe
illa annotatio posse legans
hoc legatum ex ꝑsona ẜui i
res accepit. alioquin et ulo
ad notarem cẽ quosdam ẜ¬
uos qui licet lib̾tatem capere

Expanded text:
dicendum erit inutile effici legatum, quamquam constiterit ab initio. sic et in dote praelegata responsum est to, quid dicemus, si fundus legatus sit ex die debitus? nam nec pecunia peti potest, quae non est legata, nec pars fundi facile inueniretur, quae possit tis sic legata dentur: 'si mihi si Secundus mihi heres non erit, Primus Seio fundum Tusculanum dato', utrisque omittentibus hereditatem Primo et Secundo quaerebatur, substituti, quos eis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur. Seruo alieno posse rem domini legari Ualens scribit: sit cum eo testamenti factio, ceterum ex persona serui constitit legatum. eid demum servo alieno legari posse, quod ipse liber factus capere posset. calumniosa est enim illa adnotatio posse legari hoc legatum ex persona servi vires accipit: alioquin et illud adnotaremus esse quosdam servos, qui, licet libertatem conse
Abbreviated transcription (Latin):
bitor .x. legauit cͥditori q̃ ei
post aniiur sub pignore debe¬
uam. Ronut quida putant
medu tp̃ris cm̃ comodu ex
testõ debetur. S tota .x. peti pos¬
sunt nec tollitur peticio. Si in

Expanded text:
bitor decem legavit creditori, quae ei post annum sub pignore debebat. non, ut quidam putant, medii temporis tantum commodum ex testamento debetur, sed tota decem peti possunt: nec tollitur petitio, si int
Abbreviated transcription (Latin):
facit ut hr̃ditas hr̃dis res sin¬
gulas ꝙ eo ꝑtinet ut si purrre
relicta sitet rem legataro nõ
repudiauit defuncti noumta¬
te recta uia dñium ꝙ br̃dita¬
tis fuit ad legataru trãscat
nũqua fcm hr̃dis. Sauł. i¬

Expanded text:
facit, ut hereditas heredis res singulas. quod eo pertinet, ut, si pure res relicta sit et legatarius non repudiauit defuncti uoluntatem, recta uia dominium, quod hereditatis fuit, ad legatarium transeat numquam factum heredis. 81 P
Abbreviated transcription (Latin):
legatario cui pͥdium emptor
ex ca possc̃̾e legau̾at cõiectum
uoluntatis ꝓmodo exstimaci¬
¶Etiamres publica fidei com¬
issi post moram usurã prai
cogitur. S dampnu si qder
ca re fũit secutu abhis sarci¬
endum erit qui post dictam
snĩam iudicatu solu̾e super¬
sed̾it nec aniud ẜnabitur in
ntis suptitꝯ si rõ litigandi ñ
fuit. Ignauia et enĩ ꝑtendentẽ

Expanded text:
dium emptor ex ea possessione legaverat, coniectura voluntatis pro modo aestimatiEtiam res publica fideicommissi post moram usuras praestare cogitur, sed damnum, si quod ex ea re fuerit secutum, ab his sarciendum erit, qui post dictam sententiam iudicatum solvere supersederunt. nec aliud servabitur in litis sumptibus, si ratio litigandi non fuit: i
Abbreviated transcription (Latin):
ptem p̾̃du quam mat accep¬
it relmquere uissum est.¶Ar
erstimaret adsolam cõsobri¬
nam suam bona ꝑuentuxico¬
dicillis adcam fcĩs płibꝰ fideico¬
missa reliquerat iur succesuio¬
nis adouos eodem grad posse¬
sione deuouita ronieo equita¬
tis et ꝑpetu edicti exemplop

Expanded text:
tem praedii, quam mater accepit, retinere visum est. Cum existimaret ad solam consobrinam suam bona perventura, codicillis ab ea factis pluribus fideicommissa reliquerat. iure successionis ad duos eiusdem gradus possessione devoluta rationibus aequitatis et perpetui edicti exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
tꝯ erat p mortẽ sua restitũe
rogatus eodem ticio prde sen¬
pto pecut ut moriens ticius
tam suar ꝙͣ scihr̃ditater sem¬
ꝓmo resritueret. ¶Cumexfr¬
uctibo medio tp̃r ꝑceptis fidi¬
comissi debitam quantitate
ticius p̾cepiss eris alem lo¬
co nõ cẽ deducendum fidei co
¶planc siea lege menio tiau̾
hrdem instituat. ne fidei comi¬
simi extestõ seu retineat falci¬
diam cõpensaciomi suffic̾et.s

Expanded text:
tus erat, post mortem suam restituere rogatus eodem Titio herede scripto petit, ut moriens Titius tam suam quam Seii hereditatem Sempronio restitueret. cum ex fructibus medio tempore perceptis fideicommissi debitam quantitatem Titius percepisset, aeris alieni loco non esse deducendum fideicommplane si ea lege Maevius Titium heredem instituat, ne fideicommissum ex testamento Seii retineat, Falcidiam compensationi sufficere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem repudiauit. et intes¬
tati possc̾em accepit noc inde¬
bitur dolo fecisse cum frarde
excluẜit. ¶ate petomarite si
clectoem. S ordine scripture
ftãm substitucionẽ. Rndi.
¶Dicos anitati relictos quiꝓ
prios fines hẽbant excã fidei¬
comissi nõ ideo mimꝰ deberi
placuit qd testatorfines eoꝵ¬
se significaturu et cͥtamini
formam quam celebran sin¬
guł anis uoluit aua scripta
ea morte p̾uentus nõ fecit.¬

Expanded text:
ditatem repudiaverit et intestati possessionem acceperit: nec videbitur dolo fecisse, cum fraudem excluserit. "A te peto, marite, si electionem, sed ordinem scripturae factam substitutioni respondi. Vicos civitati relictos, qui proprios fines habebant, ex causa fideicommissi non ideo minus deberi placuit, quod testator fines eorum significaturum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura ea morte praeventus non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
constitii̾ domim. quod
si pamphili pecculurm ñ
sufficiat tunc ex pectulio
stichi non ultra brecim
pamphili deduci debere¬
Quesitum est siexalia cã
pamphili peccumam de¬
culio eius seruari possit
an usq ad precium eius
expecculio stichi possit de¬
ducere negaiit. neq enĩ
simile id supiori eẽ. ibi eĩ
ppt̃ ea precium uicari de¬
ducendum ẽ. ꝙ eo nomie
ip̃e stichus ob defensionẽ
incaru sin domino debitor
consticuatur.at inꝓposito
quia stichus incħ debeat
ex eius pecculio nicħ esse
deducendum. s expaphi
dumtaxat. quia certe rpe
in suo pecculio ẽẽ intelligi

Expanded text:
constitui. quod si Pamphili peculium non sufficiat, tunc ex peculio Stichi non ultra pretium Pamphili deduci debere.Quaesitum est, si ex alia qua causa Pamphilus pecuniam deculio eius seruari posset, an usque ad pretium eius ex peculio Stichi possit deducere. negauit: neque enim simile id superiori esse. ibi enim propterea pretium uicarii deducendum, quod eo nomine ipse Stichus ob defensionem uicarii sui domino debitor constituatur, at in proposito quia Stichus nihil debeat, ex eius peculio nihil esse deducendum, sed ex Pamphili dumtaxat, qui certe ipse in su