comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ut puta hominis essentia est sine ulla dubitatione. prop¬
ter ea quod contrarias passiones uicissim suscipit. ut ȩgritu¬
dinẽ & sospitatẽ. turpitudinẽ. & ĩtẽ decentiã: sic animã opinor¬
essentiam fore aꝑte ꝓbatur: quia hȩc quoq contrarias passiones
uicissim suscipit ut iustitiam. cõpetit porro hec corporrae sos¬
pitati. & itẽ iniquitatẽ. quȩ demum congruit corporis morbis
sicut pulchritudini quidem tẽperantia turpitudini. libi do:
itẽ fortitudini quidem magnanimitas. unbetillitati por No
ualitudo comparat᷑ animȩ bonȩ ualitudini. quȩ uirtus ÷: i ala
uero corporis. ualitudo uiciositati. Deinde anima sicut insuꝑiorib
constitit modulata est positaq in motu suo.habetq cũ numeris
cognationẽ. Quae cuncta essentiae quidẽ non sunt. sediuxta ea
quȩ sunt habentq essentiã uersantur. Siigit᷑ propriumẽ essentiae

Expanded text:
corpus, ut puta hominis, essentia est sine ulla dubitatione propcorpus, ut puta hominis, essentia est sine ulla dubitatione propterea quod contrarias passiones uicissim suscipit, ut aegritudinem et sospitatem, turpitudinem et item decentiam, sic animam essentiam fore aperte probatur, quia haec quoque contrarias passiones uicissim suscipit, ut iustitiam — competit porro haec corporeae sospitati — et item iniquitatem, quae demum congruit corporis morbis, sicut pulchritudini quidem temperantia, turpitudini libido, item fortitudini quidem magnanimitas, imbecillitati porro ualetudo comparatur animae bonae ualetudini, quae uirtus est, mala uero corporis ualetudo uitiositati. Deinde anima, sicut in superioribus constitit, modulata est positaque in motu suo habetque cum numeris cognationem. Quae cuncta essentiae quidem non sunt sed iuxta ea quae sunt habentque essentiam uersantur. Si igitur proprium est essentiae
Abbreviated transcription (Latin):
aternitate nonsine motu. quẽ ad modũ endelechian aristote¬
les fore confitetur: sedinmotii ꝑpetuo ut pote cuius natura¬
liter motiua uissit. propt̾eaq diuditar primitus iNduas
menbra tanquã organasunt distri¬
buta:
Edne p̃currere. & deliberare uideamur quic quã explatonis
sententia: ponemus ipsam quȩ illustrauit cunctaq in aliqua
obscuritate uersantur. Est igit᷑ anima. iuxta platonẽ. subs¬
tantia carens corpore. semet ipsam mouens. rationabilis. Et
esse animã remaliquã: nullus ambigit. Mouet enĩ corputi
p̃cedente impetu quodã sensibus excitato. Sed qui a cunctaque
sunt diuidunt᷑ indecem genera : cuiꝰq generis suscipiet propri¬
etatẽ. ei dem generi sociabit᷑. Constat porro int̾ om̃s ex om̃ib:
categoriis propriũ essentiȩ fore. suscipere contrarias passio¬
nes uicissim. &. eẽ. antiquissimã. p̃nosciq generib cęteris. Ut gͥ

Expanded text:
aeternitate, non sine motu, quem ad modum entelechiam Aristoteaeternitate, non sine motu, quem ad modum entelechiam Aristoteles fore confitetur, sed in motu perpetuo, utpote cuius naturaliter motiua uis sit. Proptereaque diuiditur primitus in duasmembra tamquam organa sunt distributa. ne praecurrere et delibare uideamur quicquam ex Platonis sententia, ponemus ipsam quae illustrabit cuncta quae in aliqua obscuritate uersantur. Est igitur anima iuxta Platonem substantia carens corpore semet ipsam mouens rationabilis. Et esse animam rem aliquam nullus ambigit — mouet enim corpus praecedente impetu quodam sensibus excitato —, sed quia cuncta quae sunt diuiduntur in decem genera, quod cuiusque generis suscipiet proprietatem eidem generi sociabitur. Constat porro inter omnes ex omnibus categoriis proprium essentiae fore suscipere contrarias passiones uicissim et esse antiquissimam praenoscique generibus ceteris. Vt igitur
Abbreviated transcription (Latin):
formatilem haeic speciem nemo ei concedit. Hoc quippe formabi
pore antiqui or. habens olim & ante coniugationẽ corporis sub¬
stantiam propriam: extinc tisq animalibus separatur sine per¬
petuitatis in commodo. ut quã constet inȩt̃no. ẽẽ. motu:. q habet
internũ domesticũq ex natura sua motũ. Aliud⁊ igit᷑ anima
& item aliua specialis essentia. Item que haec endelechia inreb
quoq cernitur. quȩ sunt sine anima. Sieni est plena cuiusq se¬
minis conceptusꝙ pfecꝰtio. qui magis animalia quã stirpes et
species. rationabilem & eam ex quasunt
appetitus. Deinde : sub diuiditur in¬
opinionẽ. intellectumq & demum
iniracundiam & cupiditatẽ. at que
his exdiuisione specieb singulis apta
arbores legitimo tempore accipiunt. ꝑfectionẽ: At uero anima
insolis animalibus. de inde perfectio adultis iãque inconceptusun
adhibetur. & cĩusdem crescit. At uero anima sine ortu & eux

Expanded text:
formabilem hanc speciem nemo ei concedit; hoc quippe formabilformabilem hanc speciem nemo ei concedit; hoc quippe formabilpore antiquior habens olim et ante coniugationem corporis substantiam propriam extinctisque animalibus separatur sine perpetuitatis incommodo, ut quam constet in aeterno esse motu, quia habet internum domesticumque ex natura sua motum. Aliud est igitur anima et item aliud specialis essentia. Itemque haec entelechia in rebus quoque cernitur quae sunt sine anima. Si enim est plena cuiusque seminis conceptusque perfectio, qui magis animalia quam stirpes et species, rationabilem et eam ex qua sunt appetitus, deinde subdiuiditur iopinionem intellectumque et demum in iracundiam et cupiditatem; atque his ex diuisione speciebus singulis apta arbores legitimo tempore accipiunt perfectionem? At uero anima in solis animalibus. Deinde perfectio adultis iam, quae in conceptu sunt, adhibetur et cum isdem crescit. At uero anima sine ortu et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ili bubem s. effes tuuero ad conseptumn corpenis aceren cimiam
ounetus asup mnemorato iuro adprobandum quoa prinepalit
anime usincorde sit: queusq adeo sit animantuum propria. tit
cetera ex unitalibus uimpulsusq patiantur Sine animas sercie¬
nteritu: cor disuero sedem rieminas quiiemulsationis esue
interitu annualium sustimere. Quod siquis iominis peee sũr¬
torie inductus cardiacam passionẽ dicat. Prequent ẽẽ cura¬
tam erbat in nomine: quippe cũ constat il lampassionẽ non
cordisesse sedstomad. Aduersumq: itarespondetu dlias
quide fere omarecte. & prout fert notura rerum plaitorrs¬
quloghatibus consentanee dicta seade anime substanti a eiara¬
tielo smatibus coneni specialem essentiam fore animna. inuan
appasat aristoteles endelechian. Haec quippe eñĩ for maest
nes qua ẽ dignitas exemplaris. lgit᷑ iuxta hanc formã qua forman¬
tur corpora. Nomina eẽ. imposita rebus uerũ est: anima tam̃ et de

Expanded text:
is atque uiciniam runtur a supra memorato uiro ad probandum, quod principalis animae uis in corde sit, quae usque adeo sit animantium propria ut cetera ex uitalibus uim pulsusque patiantur sine animantis interitu, cordis uero sedem ne minimas quidem pulsationes sine interitu animalium sustinere quod si quis nominis praesumptione inductus cardiacam passionem dicat frequenter esse curatam, errat in nomine, quippe cum constet illam passionem non cordis esse sed stomachi. Aduersum quae ita respondetur: alia quidem fere omnia recte et prout fert natura rerum Platonicisque dogmatibus consentanee dicta, sed de animae substantia erratum uideri; non enim specialem essentiam fore animam quam appellat Aristoteles entelechiam — haec quippe forma est nes quam est dignitas exemplaris. Igitur iuxta hanc formam, qua formantur corpora, nomina esse imposita rebus uerum est, animam tamen esse
Abbreviated transcription (Latin):
locatȩ . idẽ imaginatio. memoria. appetitus. excursio qͥppe¬
om̃ium animȩ uiriunmt: Initia ce uioi duce loneralicedis secte
con di maniert quando conferti cibisucus puena. orclis oe de¬
roumncormus ariget oe motus corporeus quilo culari se eorde

Expanded text:
locatae, id est imaginatio memoria, appetitus, excursio. Qlocatae, id est imaginatio memoria, appetitus, excursio. Qomnium animae uirium initia et quasi quaedam radices e sede cordis emanant, quando confecti cibi sucus per uenas cordis ceterum corpus inrigat et motus corporeus, qui locularis est, a
Abbreviated transcription (Latin):
malia &stirpes. Item in eam speciem: quȩ locũ ex loco mutat.
ut serpentia omã. uelquihabent appetitũ qui inꝑfectiorib iN¬
uenitur animalibus. in quib est cupiditas & ira cundia. Et itẽ
in eam speciem: que.ẽ. ꝑfectior cȩteris ratione uiuentium. quae
innatura hominis tantũ inuenitur. Ẽ igit᷑ tota inquit anima:
in to̾tis partibus uiuentis animalis. & naturalis quidẽ eiꝰ speties
pomine se diuidit corpus. Sensus uͦ tractus quidẽ ꝑomne corpꝰ
Uisus aut̃ uł auditus: & c&eri inc& eris menbris. quȩ sunt
organa sentiendi. Principalis uͦ animȩ pars siue potentia. ad
quã referunt᷑ quȩ nuntiant singuli sensus. & quȩ dehis quȩ senti¬
untur iudicium facit examinatq cuius modisint ea quȩ occur¬
runt sensibus uariae. hanc uero aristoteles asserit locatã
c̃ẽ inpenetrabilib cordis. ubi alie quoq species animȩ sinit

Expanded text:
malia et stirpes, item in eam speciem quae locum ex loco mutat, malia et stirpes, item in eam speciem quae locum ex loco mutat, ut serpentia omnia uel quae habent appetitum qui in perfectioribus inuenitur animalibus, in quibus est cupiditas et iracundia, et item in eam speciem, quae est perfectior ceteris ratione utentium, quae in natura hominis tantum inuenitur. «Est igitur tota, inquit, anima in totis partibus uiuentis animalis». Et naturalis quidem eius species per omne se diuidit corpus, sensus uero tactus quidem per omne corpus, uisus autem uel auditus et ceteri in ceteris membris quae sunt organa sentiendi. Principalis uero animae pars siue potentia, ad quam feruntur quae nuntiant sensus singuli et quae de his quae sentiuntur iudicium facit examinatque cuius modi sint ea quae occurrunt sensibus uarie, hanc uero Aristoteles asserit locatam esse in penetralibus cordis, ubi aliae quoque species animae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec uero figurã habet ullam: nec.ẽ. diuidua. ut quȩ constant ex
partibus. Diuidit᷑ tamen alio quodam genere. sicut exeadem
diuisione. Non magis partes eius ulle: quã uirtutes & potentię
considerent᷑. Nec uero species eius ullȩ sunt. ut generis alicuiꝰs pe¬
cies dici solet. ut rethoricae disciplinȩ. quȩ. ẽ. intelligibilisres. et
sine corpore. Species tameneuis eẽ. dicit᷑ ea oratio quae facta . ẽ.
addoctrine ostentationẽ. & item species contionabilis. uł species
orationis forensis. Sic gͦ cũ anima quoq ressit sine corpore & sine
maguitudine. nihil inter ẽ. dicere partes animae. & itẽ potena¬
usanimȩ. Nelcũ diuidimus eam cũ sit illa naturae indiuiduȩ
inspeciem Naturalem. iuxta quã nurit᷑ omẽ animal & crescit.
o fobolẽ creat. Uel inspetiem sensilem: iuxtaquã differunt
int̾ sẽ quae animã habent. Et itẽ: quȩ solauita fruunt᷑ idẽ an.¬

Expanded text:
nec uero figuram habet ullam nec est diuidua, ut quae constant ex nec uero figuram habet ullam nec est diuidua, ut quae constant ex partibus; diuiditur tamen alio quodam genere, sic ut ex eadem diuisione non magis partes eius ullae quam uirtutes et potentiae considerentur. Nec uero species eius ullae sunt, ut generis alicuius species dici solet, ut rhetoricae disciplinae, quae est intellegibilis res et sine corpore, species tamen eius esse dicitur ea oratio quae facta est ad doctrinae ostentationem et item species contionabilis uel species orationis forensis. Sic ergo, cum anima quoque res sit sine corpore et sine magnitudine, nihil interest dicere partes animae et item potentias animae, uel cum diuidimus eam, cum sit illa naturae indiuiduae, in speciem naturalem, iuxta quam nutritur omne animal et crescit et subolem creat, uel in speciem sensilem, iuxta quam differunt inter se quae animam habent et item quae sola uita fruuntur, id est ani
Abbreviated transcription (Latin):
ropatrocinum motusq uitales exserere magendo uite qͥp
passiones exper mo Eropt eaq defintioni additũ possibilitare
batã habentis: & de finitio quidem animȩ ꝑipateticis aue tora¬
bus talisest. Quȩ tamen exea cum fiunt manifestantur uicipro
anima nsq oopor eũ quie quã esse uelsensibile sedintelligebuleporo¬
tui & fire corpore. quae tam̃ recipiatur a corpore. quippe corpor
ꝑfes tione det hipsasit q enius ende lechia resꝑsemet iꝑsam uunno¬
bilis sicut sunt artes & disciplinȩ exaccidenti uero aliquo quae¬
propter ea quod sit inanimalibus quȩdum uiuunt mouent᷑. Dum enĩ
naturales motus animã edit: mouent᷑ animalia. uel cum agunt aliqͥ d.
uelcũ patiunt᷑: Quȩ cũ sit intelligibilis & sine corpore. consequent᷑
& iã sine quantitate. eẽ. inuenitur. Quippe: cuius neq ꝓlixitas ulla.
neq latitudo. nec ꝓfunditas extet. Non enĩ ÷ ut linea. uł suꝑficres

Expanded text:
re patrocinium motusque uitales exercere in agendo, uitae quoque re patrocinium motusque uitales exercere in agendo, uitae quoque passiones experiri, proptereaque definitioni additum: «possibilitate uitam habentis». Et definitio quidem animae Peripateticis auctoribus talis est. Quae tamen ex ea confiunt, manifestant principio animam neque corporeum quicquam esse uel sensile sed intellegibile potius et sine corpore, quae tamen recipiatur a corpore, quippe corpori perfectionem det ipsa sitque eius entelechia; res per semet ipsam immobilis, sicut sunt artes et disciplinae, ex accidenti uero aliquo propterea quod sit in animalibus quae, dum uiuunt, mouentur. Dum enim naturales motus edit anima, mouentur animalia, uel cum agunt aliquid uel cum patiuntur. Quae cum sit intellegibilis et sine corpore, consequenter etiam sine quantitate esse inuenitur, quippe cuius neque prolixitas ulla neque latitudo nec profunditas extet; non enim est ut linea uel superficies;
Abbreviated transcription (Latin):
crporis ndess qͥnasit necesse cõpetit. A lia cra duisio este Nã
corperũ queda simplicia: ut elementa.: Quedã cõposita: ut que en
sonplicibus co agnentant᷑: Composit oꝵ partim organicre nunen¬
pantlueibusletis sint nomine. Aurum aes geminae s corera inono¬
bili natur a minime or ganica Animaliumuero & strprĩ aloñ
nitabent mesumendo sicibos a ad generanda prolem paris enus¬
donqinaturasentem adsentiendũ otrantlatieuu exloro gtlloer
mon nt cunesta grdiesitia tum ad faciendũ inpetũ urbo des¬
motũ ut cĩme ters at animalium que sunt firmiora exquibi con¬
alndit aristoteles en delychiam. animã ẽẽ corporis nactura lis or¬
gonici Galeporro ẽ quod cor pꝰ recipere oportet nuiẽ anquit uams
quenã sola posibuitate animalia ut oua. uelsemina Quecdant
cuesta tla popaibibne ut quer a dihibito fõtu exbisdem exeuelins
anmalia e puo apparet : en delychi amfore anumã none uis

Expanded text:
corporis entelechia sit necesse est. Competit alia etiam diuisio, nam corporis entelechia sit necesse est. Competit alia etiam diuisio, nam corporum quaedam simplicia, ut elementa, quaedam composita, ut quae ex simplicibus coagmentantur. Compositorum partim organica nuncupantur, partim sine nomine, ut aurum, aes, gemmae, cetera immobili natura minime organica. Animalium uero et stirpium et nitatem, ut ad sumendos cibos et generandam prolem paris eiusdemque naturae, tum ad sentiendum et translatiuum ex loco ad locum motum, ut cuncta gradientia, tum ad faciendum impetum iuxta desideria et appetitus, ut animalium quae sunt firmiora. Ex quibus concludit Aristoteles «entelechiam animam esse corporis naturalis organici». Tale porro est quod corpus recipere oportet et est, inquit; nam sunt quaedam sola possibilitate animalia, ut oua uel semina, quaedam cum effectu et operatione, ut quae adhibito fotu ex isdem excuduntur animalia. Ex quo apparet entelechiam fore animam non cuius
Abbreviated transcription (Latin):
corpore constat & anima. Ergo corpus eius : materia ẽ. Anima
uero : species siue forma. iuxta quã speciem idẽ animã animal
cognatũ. Hanc gͦ specien qua formant᷑ singula: generaliter
aristoteles ende lychian id÷ absolutã perfectionẽ uocat haec
enĩ obueniente. siluȩ quȩ olim fuerant insoluta possibilitate per¬
ueniunt adeffectũ. Item qr quoduiuit duplex ÷. anima & corpus.
opinor ut quȩ discunt᷑ duab reb sciuntur. doctrina & anima.
Scaprias doc trina qua ipsa anmna eruditur iItenscliusumus
ciluer us cuop rerdicaprins salute. ꝑ quã corpus in columeẽ ⁊ Sic
calum uiunus prius amnma. ic corpore. Siquidem uita corporis. si
anm aornta est proptꝰ eaque anima endel ychia est corporis. t¬
qui doi poera partun dicunt᷑ mathematica ut sphera &oybi par¬
tus ar pieriosa utnaiis &e statua: Pleraq naturalia. que moiens
cingiie ictrasc habent. uita idelicet utentia. naturalis animna

Expanded text:
corpore constat et anima; ergo corpus eius materia est, anima corpore constat et anima; ergo corpus eius materia est, anima uero species siue forma, iuxta quam speciem, id est animam, animal est cognominatum. Hanc ergo speciem qua formantur singula generaliter Aristoteles entelechiam, id est absolutam perfectionem, uocat; hac enim obueniente siluae quae olim fuerant in sola possibilitate perueniunt ad effectum. Item quod uiuit duplex est, anima et corpus, opinor, ut quae discuntur duabus rebus sociantur, doctrina et anima, sed prius doctrina, qua ipsa anima eruditur. Item salui sumus salute et corpore, sed prius salute, per quam corpus incolume est. Sic etiam uiuimus prius anima quam corpore, siquidem uita corporis in anima locata est proptereaque anima entelechia est corporis. Quodque corpora partim dicuntur mathematica, ut sphaera et cubus, partim artificiosa, ut nauis et statua, pleraque naturalia, quae motus originem intra se habent, uita uidelicet utentia, naturalis anima
Abbreviated transcription (Latin):
corporis naturalis . organici possibilitate uitãhabentis ꝓfectio¬
nem nunc appellans specialem essentiam quȩ ÷ ineffigie. Essen¬
tia enĩ: trifariam intelligit᷑. Unaquȩ constat exccepore & ut¬
uelut animalia . uł que non arte fiunt. Essentia dicta : quia hȩc
ipsa & cȩtera quȩ sunt. facit. eẽ. Altera cũ materiam informem
& adhuc siluã mente consideramus. Haec quippe : possibilitate
omia est que ex eafieri possunt. effectui aut̃ nondũ quic quã.
ut massa aeris. & intractata ligna: bertia: cui accedens ef¬
fecꝰ tũ. ꝑficit eam exornatq impressione forme. ex qua for ma
quã insigniuit ars. id quod ꝑfectum ÷ nomen accepit. ut statu a
quȩ exsimilitudine forme cuiꝰ ÷ statua simulacrũ uocat᷑. Simi¬
liter inquit homo animal certe : & est ut siluestris & materi¬
alis essentia. & haec cõposita ex materia formaq. Quippe: ex

Expanded text:
corporis naturalis organici possibilitate uitam habentis», perfectiocorporis naturalis organici possibilitate uitam habentis», perfectionem nunc appellans specialem essentiam quae est in effigie. Essentia enim trifariam intellegitur: una quae constat ex corpore, uelut animalia uel quae arte fiunt, essentia dicta, quia haec ipsa est et cetera quae sunt facit esse; altera qua materiam informem et adhuc siluam mente consideramus, haec quippe possibilitate omnia est quae ex se fieri possunt, effectu autem nondum quicquam, ut massa aeris et intractata ligna; tertia cui accidens effectus perficit eam exornatque impressione formae, ex qua forma quam insigniuit ars, id quod perfectum est nomen accepit, ut statua, quae ex similitudine formae, cuius est statua, simulacrum uocatur. Similiter, inquit, homo animal certe est, et est ut siluestris et materialis essentia, et haec composita ex materia formaque quippe ex
Abbreviated transcription (Latin):
quodsiex applicatione cõpositum hoꝵ duum quatenus totuerit
unuium. uitaeñ se đm ipsos insolo spũ qui applicitus ñpman: at
ad corpus intimũ.
ꝑmixta multa  Sto ici spm̃ idẽ animã. unũ quidẽe ꝓfitentus¬
itimũ. Nihil eni penetrat applicitũ. & totũ ani
Nonergoꝑmix ta sunt. Suꝑ est ut ex concretoneManent ix
csꝑse inuicem transeunt duo corpora. & locus unis quo eor pꝰ con¬
tinetur. duob corporibus p̃bebit capacitatẽ cũ uas qda quã reri¬
pit. uinũ ce aquã simul capert non possit: Neq igit᷑ ex apsucatio¬
ne. neq ꝑmixtione. neq uero concretione corpus & anima soci¬
antur. Ex quo confit ani¬
uirtus & potentia carens
uirtus & potentia carens corpore: quodq ẽ. nea princi¬
pale. competentẽ naturae suae sedem habeat necesse÷. PAt si
aristo teles animã definit hactenus. Animaẽ : prima ꝑfectio

Expanded text:
quid ex applicatione compositum horum duum quatenus totum erit quid ex applicatione compositum horum duum quatenus totum erit uiuum? Vita enim secundum ipsos in solo spiritu, qui applicitus non permanat ad corpus intimum permixta multa; Stoici spiritum, id est animam, unum quid esse profitentutimum nihil enim penetrat applicitum; et totum annon ergo permixta sunt. Superest ut ex concretione manent; ergo et per se inuicem transeunt duo corpora et locus unus quo corpus continetur duobus corporibus praebebit capacitatem, cum uas quod aquam recipit uinum et aquam simul capere non possit. Neque igitur ex applicatione neque permixtione neque uero concretione corpus et anima sociantur; ex quo confit aniuirtus et potentia carens uirtus et potentia carens corpore, quodpale competentem naturae suae sedem habeat necesse est. At uero Aristoteles animam definit hactenus: «Anima est prima perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
drouid mnotus anima e eus iat onadilis hadent qosuin egtiuon
declinuosc untihat m rationabilẽ. aunȩotuas natiralom solusã
tenet pedib exordia ut cũquid exbestiolisplages incurte pos
exquacuq parte. de proreimosentiat. sic anime pracipalie quosi¬
tin a media sede cordis sensuum exordia retinere. ut cuqurd
uintiabunt. deproximo recognoscat. ocem quoq dicunt epe¬
netrali pectoris idẽ corde mitti gremio cordis nitente spiri¬
tu quaneruis obsitus limes inter iec tus corapulmone secertuie
ut roqu& uitalib cȩteris quo fauciũ angustias ariaetore disso
formatoq lingua &r c&̧eris uocalib organis articulattus edisso¬
nos sermonis clementa. quo quidẽ int̃ ꝑ̃te m̃tis arcdo sonoanimã¬
uos riamonis dporieo principale anime uocat oaigo som animiã
aperdicentes corpuis ee. anima plane fatent  uodslita eelorpris
corporisociatumes. Sodiaas porro uel explicatione fit. uel ieper¬
mixtione uelex concretione si applicita sunt corpusa animer

Expanded text:
 motus animae uis rationabilis». Habent quippe etiam recognoscunt, non tamen rationabilem, quin potius naturalem; solus uero ia filorum tenet pedibus exordia ut, cum quid ex bestiolis plagas incurrerit ex quacumque parte, de proximo sentiat, sic animae principale positum in media sede cordis sensuum exordia retinere, ut, cum quid nuntiabunt, de proximo recognoscat». Vocem quoque dicunt e penetrali pectoris, id est corde, mitti, gremio cordis nitente spiritu qua neruis obsitus limes interiectus cor a pulmone secernit utroque et uitalibus ceteris, quo faucium angustias arietante formanteque lingua et ceteris uocalibus organis articulatos edi sonos, sermonis elementa, quo quidem interprete mentis arcani motus aperiantur. Id porro principale animae uocat. Ergo spiritum animam esse dicentes corpus esse animam plane fatentur. Quod si ita est, corpus corpori sociatum est. Societas porro uel ex applicatione fit uel ex permixtione uel ex concretione. Si applicita sint corpus et anima,
Abbreviated transcription (Latin):
naturalis igit᷑ sp̃s animaest. Attem chrysippus: una & cadem
inquit certe respiramus & uiuimus. Spiramus aut̃ naturali
spũ. Ergo & iam uiuimus eodemspũ. uiuimus aut̃ anima. Natu¬
ralis igitur sps anima esse inuenitur Haec igit᷑ inquit octo
in partes diuisa inuenitur. constat enĩ aprincipali & quinꝙ
sensibus. &iam uocali substantia. & serendi ꝑcreandiq poten¬
tia. Por ropartes animȩ uelut ex capite fontis cordis sede e¬
manantes ꝑuniuersum corpus porrigunt᷑. Omiã quae menbra
usquequaq uitali spũ cõplent. reguntq & moderant᷑ in nu¬
merabilibus diuersis que uirtutibus. Nutriendo. adolendo.
mouendo motibus localibus. instruendo sensibus. cõpellendo
adoperandũ. totaq animasensus qui sunt eius officia uelut
ramos ex principali parte illa ta mer apx ins qrelue t audr
fatus oscoꝵ quacsentiunt ꝑ untiosipsa diehos qenintiaierunt

Expanded text:
naturalis igitur spiritus anima est». Item Chrysippus: «Vna et eadem, naturalis igitur spiritus anima est». Item Chrysippus: «Vna et eadem, inquit, certe re spiramus et uiuimus; spiramus autem naturali spiritu, ergo etiam uiuimus eodem spiritu; uiuimus autem anima, naturalis igitur spiritus anima esse inuenitur». «Haec igitur, inquit, octo in partes diuisa inuenitur; constat enim e principali et quinque sensibus, etiam uocali substantia et serendi procreandique potentia. Porro partes animae uelut ex capite fontis cordis sede manantes per uniuersum corpus porriguntur omniaque membra usque quaque uitali spiritu complent reguntque et moderantur innumerabilibus diuersisque uirtutibus, nutriendo, adolendo, mouendo motibus localibus, instruendo sensibus, compellendo ad operandum, totaque anima sensus, qui sunt eius officia, uelut ramos ex principali parte illa tamquam trabe pandit futuros eorum quae sentiunt nuntios, ipsa de his quae nuntiauerint
Abbreviated transcription (Latin):
Quesuta intelliguntur ut debent. animam esse animaliũ san¬
guinẽ quia sit ue hiculum inrationabilis animȩ partes. cuiꝰsunt
impor tuni appetitus. habet plenae rationẽ talis assertio Siaut̃
confitent᷑ animã hominis rationabilem fore: credant sibi quod
ds̃ ase hominib factis inspirauerit diuinũ sp̃m quoratiocinamur
quoque intelligimus. & quo ueNeramur pie dm̃. Est qu ae
nobis cumdiuinitate cognatiodiiq eẽ. dicimur & filii summide.
quã cognationẽ cum deo & omĩno rationẽ quaratia cinaimur
sanguinẽ putare. eẽ . non recte opinantis ÷ quac omĩa nobis
aduersum enpedoclea quẽq dictasint. Scoici uero cor qui¬
dem sedem esse principalis animȩ partis consentiunt. Nec tañ
sanguinẽ qui corpore. Mascitur: spm̃ quippe animã esse ꝓbat. Ze¬
non hac tenus. quo recedente. a corpore moritur animal. hoc cer¬
te animal est. Naturali porro sꝑũ recedente morit᷑ animal.

Expanded text:
Quae si ita intelleguntur ut debent, animam esse animalium sanQuae si ita intelleguntur ut debent, animam esse animalium sanguinem, quia sit uehiculum inrationabilis animae, cuius partes sunt importuni appetitus, habet plane rationem talis assertio. Si autem confitentur animam hominis rationabilem fore, credant sibi quod deus a se hominibus factis inspirauerit diuinum spiritum, quo ratiocinamur quoque intellegimus et quo ueneramur pie deum estque nobis cum diuinitate cognatio «diique» esse dicimur et «filii summi dei». Quam cognationem cum deo et omnino rationem qua ratiocinamur sanguinem putare esse non recte opinantis est. Quae omnia nobis aduersum Empedoclea quoque dicta sint. Stoici uero cor quidem sedem esse principalis animae partis consentiunt nec tamen sanguinem qui cum corpore nascitur. Spiritum quippe Zeno quaerit hactenus: «Quo recedente a corpore moritur animal, hoc certe anima est; naturali porro spiritu recedente moritur animal,
Abbreviated transcription (Latin):
secundȩ condicionis÷ eadem patietur quae corpus. Mutabitur
ergo tempore. & senio Cȩteris item quȩ fert natura corporis
attem tabit᷑. Atq ita male fundata sententia. honestũ inueni¬
re non potest exitũ. Iat uero exillis qui iugemputant. ẽẽ. siluam.
& aclunatione quad amsibi continuatam. Enpe docles quidẽ prin¬
palem animȩ ium constituit in corde. sic dicens. Sanguine cordis
eni nr̃ iuget intellecꝰ tus. Si quidẽ intimis sensibus nrĩs senti¬
amus eaquȩ sunt extranos propt̾ cognationẽ: id eoquae ait
terram terreno sentimus. at aethera flammis: humorẽ Humecto
nrõ spirabile flatu Sed dehis om̃ib qualia sint quantã ue interse
habeanit differentiã : cordissanguine diudicamus Hlaebrȩi quoq
uidentur scđm hunc opinari deanimȩ principali cũ dicunt. Cia¬
mat apudme sanguis fris tui. &item alio loco. Nonȩdetis car¬
nem cum sanguine. quia omniũ animalium sanguis anima est:

Expanded text:
secundae condicionis est, eadem patietur quae corpus; mutabitur secundae condicionis est, eadem patietur quae corpus; mutabitur ergo tempore et senio, ceteris item quae fert natura corporis attemptabitur. Atque ita male fundata sententia honestum inuenire non potest exitum. At uero ex illis, qui iugem putant esse siluam et adunatione quadam sibi continuatam, Empedocles quidem principalem animae uim constituit in corde sic dicens: Sanguine cordis enim noster uiget intellectus, siquidem intimis sensibus nostris sentiamus ea quae sunt extra nos propter cognationem. Ideoque ait: Terram terreno sentimus, at aethera flammis, humorem humecto, nostro spirabile flatu. Sed de his omnibus, qualia sint quantamue inter se habeant differentiam, cordis sanguine diiudicamus. Hebraei quoque uidentur secundum hunc opinari de animae principali, cum dicunt: «Clamat apud me sanguis fratris tui», et item alio loco: «Non edetis carnem cum sanguine, quia omnium animalium sanguis anima est».
Abbreviated transcription (Latin):
teret qđest inanima pͥricipale. Giam incorde negant. Crocodil¬
los enĩ auulsis cordibus aliquandui uuere & resistere aduersum
uiolentiam. H oc idem &iam intestudinibus obseruatũ marinis.
& terrestrib capris. Aduersumq respondet᷑ ab alus. nhileõ
mirũ. sicũ initia & aquasi quȩdã fundamenta dogmatis imbe¬
cilia & minus idonea iactasint. totũ eoꝵs dogma nutet: Quae
est eni eoꝵ deanima opinio nempe quod ex minutis corpꝰculis
constet: Ergo corpus initiũ animȩ. & erit animȩ propria
nulla substantia sed potius corporis. Corpus enĩ animã creat
iuxta ipsos. uitamquae animȩ contingit Ergo scđm hanc eorũ
opinionẽ. ut nũ quãsit eadẽ anima seddiuersa habeat᷑ atq muta¬
bilis cũ enĩ dicant corpus ẽẽ. antiquius anima: dant corpori pͥn¬
cipatũ. id porro sẽꝑ fluit atq immutatur. & anima igit᷑ quae

Expanded text:
teret quod est in anima principale. Illud etiam in corde negant; crocoditeret quod est in anima principale. Illud etiam in corde negant; crocodilos enim auulsis cordibus aliquamdiu uiuere et resistere aduersum uiolentiam, hoc idem in testudinibus obseruatum marinis et terrestribus capris. Aduersum quae respondetur ab aliis nihil esse mirum si, cum initia et quasi quaedam fundamenta dogmatis imbecilla et minus idonea iacta sint, totum eorum dogma nutet. Quae est enim eorum de anima opinio? Nempe quod ex minutis corpusculis constet. Ergo corpus initium est animae et erit animae propria nulla substantia, sed potius corporis; corpus enim animam creat iuxta ipsos uitamque animae. Contingit ergo secundum hanc eorum opinionem ut numquam sit eadem anima sed diuersa habeatur atque mutabilis. Cum enim dicant corpus esse antiquius anima, dant corpori principatum. Id porro semper fluit atque immutatur; et anima igitur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quaedã qui hoc uident assidue spuunt incremento saluae. a
cumo scitantibis simul oscitent: alii inq consonis rithiuis moue¬
rinos utata sonos. uȩ cũ itasint. quer̃ quimagis capite mape¬
dibus sapiamus quando scientia disciplin&̧q assiduo sensus exercitio
ciuro borent prudentiae que initiũ ox aliquo temptamento
or sumiuisuq assiduo ꝓmotũ ꝑueniat adꝑfectionẽ. dũ frequens
obseruatio rudimenta creat. rudimenta itẽ artẽ. quȩ tem¬
pore atq usu confirmata. fit disciplina Idẽ negant princu¬
palem animȩ um consistere incapite ꝓpt̃ ea quod pleraq ani¬
malia capite secto uiuant ad tẽpus & agant solita. tãqui a nul¬
ia damno adillato corporis. uniuersitati. ut apes & itẽ fuci. quȩ
capitib abscissis ad momentũ licet uiuunt & uolant aculeisque
se scđm Naturã suam defendunt quenon facerent. suncapite consis¬

Expanded text:
quaedam, qui hoc uident assidue spuunt incremento saliuae et quaedam, qui hoc uident assidue spuunt incremento saliuae et cum oscitantibus simul oscitant alii, inque consonis rhythmis moueri nos iuxta sonos. Quae cum ita sint, quaerunt qui magis capite quam pedibus sapiamus, quando scientiae disciplinaeque assiduo sensus exercitio corroborentur prudentiaeque initium ex aliquo temperamento orsum usuque assiduo promotum perueniat ad perfectionem, dum frequens obseruatio rudimenta creat, rudimenta item artem quae tempore atque usu confirmata fit disciplina. Idem negant principalem animae uim consistere in capite propterea quod pleraque animalia capite secto uiuant ad tempus et agant solita tamquam nullo damno allato corporis uniuersitati, ut apes et item fuci, quae licet capitibus abscisis ad momentum uiuunt et uolant aculeisque secundum naturam suam se defendunt, quae non facerent, si in capite consis
Abbreviated transcription (Latin):
sps adcaput fertur ꝑtenues Neruorũ & angustos meatꝰ atq
ibi primũ nascidicunt initium sentiendi & int̾manare ad
c&erũ corpus isq cõmunis sensus ÷ tactus. sed fit proprius ob di¬
uersitatẽ menbroꝵ quib sentimus. Qualia enĩ fuerint orga¬
nasentiendi : talissensus existit. ut ꝑoculos uisus. Auditus:
ꝑaures. atq in eundem modũ c&eri. Unus tamen est sp̃s
qui inmultis deformatur. aut enĩ moles quae dã sunt leues
& globosȩ. eaedemq admodũ deligatȩ ex quib anima sub
uxta cdemocritum: qui ex isdem corporibus ignẽ & animam
censet ex cudi. ł idipsum atomi casu quodã & sine ratione con¬
currentes inunũ & animã creantes. ut epicuro placet obsi¬
militudinẽ a tomorũ quarũ una cõmota omnẽ spm̃ id est
Animã moueri simul. undeplerũq audita riiue candorẽ
ce frigus sunul homines recordari. uł cũ quis edit acerba

Expanded text:
spiritus ad caput fertur per tenues neruorum et angustos meatus, atque spiritus ad caput fertur per tenues neruorum et angustos meatus, atque ibi primum nasci dicunt initium sentiendi et intermanare ad ceterum corpus. Isque communis sensus est tactus, sed fit proprius ob diuersitatem membrorum quibus sentimus. Qualia enim fuerint organa sentiendi, talis sensus existit, ut per oculos uisus, auditus per aures, atque in eundem modum ceteri; unus tamen est spiritus, qui in multis deformatur. Aut enim moles quaedam sunt leues et globosae eaedemque admodum delicatae, ex quibus anima subsiuxta Democritum, qui ex isdem corporibus et ignem et animam censet excudi, uel id ipsum atomi casu quodam et sine ratione concurrentes in unum et animam creantes, ut Epicuro placet, ob similitudinem atomorum, quarum una commota omnem spiritum, id est animam, moueri simul. Vnde plerumque audita niue candorem simul et frigus homines recordari, uel, cum quis edit acerba
Abbreviated transcription (Latin):
quirationabilis motus principalis animȩ potestas ẽ ꝓpt̃ ea¬
que principalẽ animȩ potestatẽ asserit in capite sedes
habere. Sedqm̃ de hoc diuersae opiniones philosophorum
tamueterũ quã nouorũ extiterunt. recensende nobis singu¬
lȩsunt. ut habita cõparatione quanto c&eris adueritatem
prestet platonis fiat palam. Quidiuiduam fore silue subs¬
tantiam censuerunt. inter ponentes in menso in ani modo ex¬
tertia modo partes quidẽ sedindifferenter suisimiles. tum
atomos uel solidas moles. Nullum locum certũ definitumqi pͥn¬
cipali animȩ partidederunt. Sp̃s quippe ut ipseͥ asse uerant
ꝑ fauces adpulmonẽ commeans in respiratione at tenuatus.
ad cordis sedem facit transitũ. deinde ꝑ arterias quȩ sunt a
corde porrectȩ ꝑuenit ad caroticas. ita appellatas uenas qđ
e edem uulnerate mortẽ afferant soporiferam ꝑ quasidẽ

Expanded text:
qui rationabilis motus principalis animae potestas est; proptereaqui rationabilis motus principalis animae potestas est; proptereaque principalem animae potestatem asserit in capite sedes habere. Sed quoniam de hoc diuersae opiniones philosophorum tam ueterum quam nouorum extiterunt, recensendae nobis singulae sunt ut, habita comparatione, quanto ceteris ad ueritatem praestet Platonis fiat palam. Qui diuiduam fore siluae substantiam censuerunt interponentes immenso inani modo expertia, modo partes quidem, sed indifferentes, sui similes, tum atomos uel solidas moles, nullum locum certum definitumque principali animae parti dederunt. Spiritus quippe, ut ipsi asseuerant, per fauces ad pulmonem commeans, in respiratione attenuatus, ad cordis sedem facit transitum, deinde per arterias quae sunt a corde porrectae peruenit ad caroticas ita appellatas uenas quod eaedem uulneratae mortem afferant soporiferam; per quas idem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa quidem immobilia. moueant tamen alia. quedemũ quȩ¬
ab hisipsis mouent᷑ exaliqua Niecessitate. quȩq cũ ratione mo¬
uent adeffectũ rei utilis alicuius. quȩq sine ratione & ut li¬
bet. Orditur deniq acapite quã partẽ corporis principali
quadã. eẽ. emineNtiadicit. propt̾eaque oportuisse in excelso
atq eminentiloco tamquã arcem totius corporis collocari.
ut domicilium. e&̾. partis animȩ principalis. qđ egemonicon
aphilosophis dicitur. idẽratio. Cuiꝰ duplex uirtus altera intel¬
legens. opinatrix altera. iuxta quas sapientia cũ disciplina.
& itẽ prudentia cũrec tis opinionibus conualescunt. quas duas
diunas circum ac tiones animȩ idem auctor appellat. luxtaq
eas diuinas potestates. quȩ fingebant corpora hominũ ad simili¬
tudinẽ mundani corporis. formasse dicit caput rotundum &
globosum: Cuiq ita informato conexuisse rationabilẽ motũ.

Expanded text:
ipsa quidem immobilia moueant tamen alia, quae demum ipsa quidem immobilia moueant tamen alia, quae demum ab his ipsis mouentur ex aliqua necessitate quaeque cum ratione mouent ad effectum rei utilis alicuius, quaeque sine ratione et ut libet. Orditur denique a capite, quam partem corporis «principali quadam» esse «eminentia» dicit proptereaque oportuisse in excelso atque eminenti loco tamquam arcem totius corporis collocari, ut domicilium esset partis animae principalis, quod hegemonicon a philosophis dicitur, id est ratio; cuius duplex uirtus, altera intellegens, opinatrix altera, iuxta quas sapientia cum disciplina et item prudentia cum rectis opinionibus conualescunt. Quas duas diuinas circumactiones animae idem auctor appellat iuxtaque eas diuinas potestates, quae fingebant corpora hominum, ad similitudinem mundani corporis formasse dicit caput rotundum et globosum eique ita informato conexuisse rationabilem motum,
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ utrũq curauit erit in columis & fortis. Quine utrũq
mancus & debilis. Qui alterũ ex duob: claudus. Ergo indocilis
& corporitantũ diligentiã inꝑtiens. claudam habebit. uitam
ꝓculdubio. claudam quoq & ĩã illius animã fore. cuius rec te
quidemsit opiniones. sed nequaquã sacris intelligibilium
archanorũ sit initiatus. simul quia de totius hominis consti¬
tutione disseruit inte gre. perpartes nunc menbrati que.
sicut inmundani corporis constitutione fecerat utilidditer
cuiusq menbra reuelat: causasq reddit uisus nr̃i && auditus.
umasqi memq utilitatẽ ꝑsequitur. & eoꝵ menbroꝵ que sensum
adiuuant. Dicit ox iã dememoria. dicit desomnis. eoꝵ quoque
causas reddit. quȩ inspeculis simulacra cernunt᷑. & eoꝵ om̃ium
causas rationesq subdiuidit. Demonstrat & iãque princi¬
pales causae fint. que itẽ principalib accidant. que itemsint

Expanded text:
igitur utrumque curabit, erit incolumis et fortis; qui neutrum, igitur utrumque curabit, erit incolumis et fortis; qui neutrum, mancus et debilis; qui alterum ex duobus, claudus. Ergo indocilis et corpori tantum diligentiam impertiens claudam habebit uitam procul dubio; claudam quoque etiam illius animam fore cuius rectae quidem sint opiniones, sed nequaquam sacris intellegibilium arcanorum sit initiatus. Simul quia de totius hominis constitutione disseruit integre per partes, nunc membratim, sicut in mundani corporis constitutione fecerat, utilitatem cuiusque membri reuelat causasque reddit uisus nostri et auditus. Sensuum quoque utilitatem persequitur et eorum membrorum quae sensum adiuuant. Dicit etiam de memoria, dicit de somniis. Eorum quoque causas reddit quae in speculis simulacra cernuntur et eorum omnium causas rationesque subdiuidit. Demonstrat etiam quae principales causae sint, quae item principalibus accidant, quae item sint
Abbreviated transcription (Latin):
letꝰ tus ducem seprebet cęteris animae partib ut quisit tuncꝰ
otiosus neq illa alia parsanimae inquasunt opinationes quam
sub egerint atq inseruitium redegeri t sensus. usq adeo ut
cumseruiat. dominari seputet. & aliquid expristino splendore
ac dignitate retinere Ac nequis eũ putaret. De anima cuiꝰ¬
libet animalis haecdicere: addidit. Crescente uͦ homine pꝰꝗ¬
animȩq circuitus tranquilliore motuuiam suamp̾gent sedatio:¬
reserunt Merito fit enĩmelior indies. quanto fit ꝑfectioro
& in cognitione rerum exercitatior Tunc quippe nuntii sensus.
minoris erunt auctoritatis minorisq apud animã fidei dep̃¬
hensa fallendi consuetudine. maxime si sit studus inquit eligan¬
noribus erudita. immunis om̃i ꝑturbatione atq egritu dine¬
aeget euum si negleget claudum it̃ uitȩ serpens cũ familia¬
i demum stultitia reuocabitur adinferna. Consequenter

Expanded text:
lectus ducem se praebet ceteris animae partibus, ut si quis sit tunc lectus ducem se praebet ceteris animae partibus, ut si quis sit tunc otiosus, neque illa alia pars animae, in qua sunt opinationes, quam subegerint atque in seruitium redegerint sensus usque adeo ut, cum seruiat, dominari se putet et aliquid ex pristino splendore ac dignitate retinere. Ac ne quis eum putaret de anima cuiuslibet animalis haec dicere, addidit: crescente uero homine «poanimaeque circuitus tranquilliore motu uiam suam perares erunt». Merito; fit enim melior in dies, quanto fit perfectior et in cognitione rerum exercitatior; tunc quippe nuntii sensus minoris erunt auctoritatis minorisque apud animam fidei deprehensa fallendi consuetudine. Maxime si sit studiis, inquit, elegantioribus erudita, «immunis omni ducet aeuum; si negleget, claudum iter uitae serpens cum familiari demum stultitia reuocabitur ad inferna. Se
Abbreviated transcription (Latin):
scdm naturã stet. alt̃ uͦ itaut caput solo figat. pedes ꝓcapite
sustollat. & sint ex aduersa. Tuncse inspicientes inuicẽ opina¬
bunt᷑ dexteras partes sinistras. sinistras dexteras inuicẽ: Tale
aliquid patidicit animas quoq iuxtarerum contẽplationẽ. inter
initia ce recens incorporatas. Cũ igit᷑ itase habebit. & audi& in¬
telligibilem. eẽ. naturã & sine corpore. quȩ solauere ꝑpetuo que
eademsit: rursum dehis quae nascuntur & occidunt. idẽ decorpo¬
reis atq sensilib. quod fluidasint & mutabilia. opinor tunc aduo¬
catis sensib puerilis anima testimonus eoꝵ facile credens In¬
telligibilem quidem naturã nullam. eẽ. confidit. ut pote quã
fensus Nesommet quidem. sola aut̃ sensilia ꝓcertoque sola es se
p̾sumit. que uideri. tangi. cȩterisq sensib ꝑcipi queant: Itaq
presumens non opinor mentis intellec tusq cõposerit. Id eoq
addidit: nec habet ullũ certũ ducem. Talisꝑagratio. neq intel¬

Expanded text:
m naturam stet, alter uero ita ut caput solo figat, pedes pro capite sustollat et sint ex aduerso, tunc se inspicientes inuicem opinabuntur dextras partes sinistras, sinistras dextras inuicem». Tale aliquid pati dicit animas quoque iuxta rerum contemplationem inter initia et recens incorporatas. Cum igitur ita se habebit et audiet intellegibilem esse naturam et sine corpore, quae sola uere perpetuoque eadem sit, rursum de his quae nascuntur et occidunt, id est de corporeis atque sensilibus, quod fluida sint et mutabilia, opinor tunc aduocatis sensibus puerilis anima testimoniis eorum facile credens intellegibilem quidem naturam nullam esse confidit, utpote quam sensus ne somniet quidem, sola autem sensilia pro uero certoque esse praesumit, quae uideri tangi ceterisque sensibus percipi queant, itaque praesumens non, opinor, mentis intellectusque compos erit. Ideoque addidit: «nec habet ullum certum ducem talis peragratio». Neque enim intel
Abbreviated transcription (Latin):
uultu nullamq ex primet similitu dinẽ. E x quofit. utreceptaerbescrne
tullanippriam eatura literq expressam habeat figuram. prorter eaq
informus intellegatur. omĩ quippe forma carens. ut quio dora pigmenea
conficiunt ante omia curant. ut nullius sint odoris proprii que concdeu¬
tur susceptura uidelicet umidos su cos odoraminum. Et quimaterus mol¬
libus inpresoniq cecientibus uangfnmas aliquas uolunt. pure leui¬
gatas apparant. Nec ullã omnino formã in apparata leuigatione ap¬
parere patiuntur: sic ei quo dom̃ib rerum ommum formis exfiguris aet̃¬
nae uitae mansur asq ꝑsecula recte insignietur. nulla omnino propria
speties falsa opinione tribuenda est. Ideoq facti generati uisibilis
amabilis matrem. corporeaeq substatiae receptaculum. neq terram.
neq aqũa. nec uero ignẽ uel aera. nec quic quã aliud quod ex his creatũ

Expanded text:
uultu nullamque exprimet similitudinem. Ex quo fit, ut receptaculi sinus uultu nullamque exprimet similitudinem. Ex quo fit, ut receptaculi sinus nullam propriam naturaliterque expressam habeat figuram proptereaque informis intellegatur omni quippe forma carens, ut qui odora pigmenta conficiunt ante omnia curant, ut nullius sint odoris proprii quae condientur, susceptura uidelicet humidos sucos odoraminum, et qui materiis mollibus impressionique cedentibus insignire formas aliquas uolunt, pure leuigatas apparant nec ullam omnino formam in apparata leuigatione apparere patiuntur; sic ei, quod omnibus rerum omnium formis et figuris aeternae uitae mansurisque per saecula recte insignietur, nulla omnino propria species falsa opinione tribuenda est. Ideoque facti generati uisibilis animalis matrem corporeaeque substantiae receptaculum neque terram neque aquam nec uero ignem uel aera nec quicquam aliud, quod ex his creatum
Abbreviated transcription (Latin):
existentium rerum. Miro quodã uixq explicabili modo formata abisdẽ uerc
existentibus rebus: quẽ admodium mox demonstrare nitemur ꝓuiribus. Atuero
nunc trinũ genus animo sumendumest. quod gignitur. itẽ aliud inquo gignit᷑.
ptere a tercium ex quo similitudinem trabit mutuaturq quod gignitur. De¬
cet g̃ facere cõparationẽ similitudinẽq impertiri. illi quidẽ quod suscipit
matr is. at uero unde obuenit patris. illi aut̃ riaturae quae int̾ hae duo ẽi
plis simul ita intelligendũ fieri nonposse. ut una existat facies. quae omnes
rerũ omniũ formas uultusq contineat. uariaq corporis undiq ora demons¬
tret nisi subiecto prius informi aliquo corporũ gremio. ꝑinde ut que inpie¬
curis subster nitur infectio decolor ad colorum lumina subuebenda. Et¬
em̃ sierit alicuius corum que inserecipit simile receptaculum cũ quid

Expanded text:
existentium rerum miro quodam uixque explicabili modo formata ab isdem uere existentium rerum miro quodam uixque explicabili modo formata ab isdem uere existentibus rebus, quem ad modum mox demonstrare nitemur pro uiribus. At uero nunc trinum genus animo sumendum est: quod gignitur, item aliud in quo gignitur, praeterea tertium ex quo similitudinem trahit mutuaturque quod gignitur. Decet ergo facere comparationem similitudinemque impertiri illi quidem quod suscipit matris, at uero unde obuenit patris, illi autem naturae quae inter haec duo est prolis. Simul ita intellegendum, fieri non posse, ut una existat facies, quae omnes rerum omnium formas uultusque contineat uariaque corporis undique ora demonstret, nisi subiecto prius informi aliquo corporum gremio, perinde ut quae in picturis substernitur infectio decolor ad colorum lumina subuehenda. Etenim si erit alicuius eorum quae in se recipit simile receptaculum, cum quid
Abbreviated transcription (Latin):
missione inalias atq alias reformet: tunc siquis electa qualibet una figu¬
ra quȩ rat quȩsit. opinor posse firme & diligent̃ ac sine reprehensione
responderi. aurum illud ẽe. nec adderet trianguli. cylindrisue cuiꝰ ue
alterius uidebitur. Eadem & consimilis ratio difficultasq in ea nat᷑ a
quae cuncta recipit corpora reperit᷑. Haec quippe minime recedt¬
excoridicionie propria. recipit enĩ cuncta. Nec ullam exhis dem
formam trahit. & cũ uelut intragremium eius forment᷑ quȩ recipi¬
untur ipsa infor mis manet : Est q usus eius similis molli. cedentiq ma¬
teriae inqua inprimuntur uariasigna  cula. moueturq & confor¬
matur omnimode abintro euntib ipsa nec formã rec motũ habensex
tatura sua: Quae uero ingrediuntur. formas mutant. Aliasq alias & diuersa
cernuntur . eademq quae introeunt & egrediunt᷑. simulaerasunt uere

Expanded text:
rmissione in alias atque alias reformet, tunc, si quis electa qualibet una figurmissione in alias atque alias reformet, tunc, si quis electa qualibet una figura quaerat quae sit, opinor posse firme et diligenter ac sine reprehensione responderi aurum illud esse nec addere trianguli cylindriue cuiusue alterius uidebitur. Eadem et consimilis ratio difficultasque in ea natura, quae cuncta recipit corpora, reperitur. Haec quippe minime recedex condicione propria; recipit enim cuncta nec ullam ex isdem formam trahit, et cum uelut intra gremium eius formentur quae recipiuntur, ipsa informis manet estque usus eius similis molli cedentique materiae, in quam imprimuntur uaria signacula, moueturque et conformatur omnimode ab introeuntibus, ipsa nec formam nec motum habens ex natura sua. Quae uero ingrediuntur, formas mutant aliasque alia et diuersa cernuntur, eademque quae introeunt et egrediuntur simulacra sunt uere