comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tifices iã tot annoꝵ qui usu tractandi aiõs plebis
pͥmiores patrũ ꝓductos int̾rogãdo de fingłis que
ferebantur ad ppłm fatigabant auderẽt nec postu¬
lare. ut cũ bina uigera agͥ plebi diuiderẽtur. ipĩs
ccͣc. ciuium possiderẽt agros. plebeio hõi ad tectũ
necessariũ haud locũ sepulture suus pater et ager
amplacẽt. fenore circũuentã plebem .in. potiꝰ ꝙͣ
sortẽ creditã soluat. corpus in neruũ ac supplicia
dare ⁊ g̾ͥgatim cotidie de foro addictos duci ⁊ re¬
pleri iũctis nobiles domos ⁊ uͥcũq patriciꝰ ħitet
ibi carcerẽ pͥuatũ eẽ. ħ indigna miẜanda q au¬
didu cũ ap̃ timẽtes sͥ metipõs maiore audientiũ
indignatõne ꝙͣ sua increpuissent atq ui nec agros
octupandi modũ nec fenore trucidandi plebem
aliũ pr̃ib nũꝙͣ fore affirmabant uͥ altm ex ple¬
be consulẽ custodẽ sue lib̾tatis plebi fecisset ꝯtẽp¬

Expanded text:
tifices iam tot annorum usu tractandi animos plebis, tifices iam tot annorum usu tractandi animos plebis, primores patrum productos interrogando de singulis, quae ferebantur ad populum, fatigabant: auderentne postulare ut, cum bina iugera agri plebi diuiderentur, ipsis ope trecentorum ciuium possiderent agros, plebeio homini uix ad tectum necessarium aut locum sepulturae suus pateret ager? an placeret fenore circumuentam plebem, ni potius quam sortem creditum soluat, corpus in neruum ac supplicia dare et gregatim cottidie de foro addictos duci et repleri uinctis nobiles domus et, ubicumque patricius habitet, ibi carcerem priuatum esse? haec indigna miserandaque auditu cum apud timentes sibimet ipsos maiore audientium indignatione quam sua increpuissent, atqui nec agros occupandi modum nec fenore trucidandi plebem alium patribus unquam fore, adfirmabant, nisi alterum ex plebe consulem, custodem suae libertatis, plebi fecissent. contemn
Abbreviated transcription (Latin):
nitis plebem habuere ingentiq cõtentione ex¬
cita scripto ꝓfecti. Non a tusculo mõ submouẽ
bostem s intra sua metip̃m menia cõpleuere com¬
pulere. Obsidebanturq haud paulo u maiore ue¬
uitre ꝙͣ tusculũ obsessũ fua̾t nec tñ ab eis a quib
oosicłi cepte erant expugnari potuere. Añ noui sͣ¬
⁊ m̾. cornoliꝰ. q̃. ꝗntiꝰ. m. fabius. nicħ ⁊ ab his ꝗdẽ
trib̾. ad uelitras memorabile fcũm. In maiori dis¬
auctor fua̾t eaꝵ sua orõne s haud dubiũ ferobat
Et cũ octo ex collegio tribunoꝵ plobei pͥmo int̾̃cesso¬
res legũ fuissent.U. soli erant et ut ferme solent
qui a sius descisc̃t capti ⁊ stupentes aĩ uoc̃. alicĩs
id mod̾ qd̾ domi preceptũ erat int̾cessioni sue p̃tẽ¬
debãt uelitris ĩ ex̾citu pł. magnã ꝑtem ab ẽẽ in
aduc̃tũ mił. comitia differri debere. ut uniu̾sa ⁊¬
plebs de suis comodis suffragiũ ferret. Sext̾ liciniꝰ
cũ ꝑte collegaꝵ ⁊ uno ex tribunis militũ fabio ar¬

Expanded text:
quam in comitiis plebem habuere; ingentique contentione exercitu scripto profecti non ab Tusculo modo summouere hostem sed intra suamet ipsum moenia compulere; obsidebanturque haud paulo ui maiore Uelitrae quam Tusculum obsessum fuerat. nec tamen ab eis, a quibus obsideri coeptae erant, expugnari potuere; ante noui ct M. Cornelii Q. Quinctius M. Fabius . nihil ne ab his quidem tribunis ad Uelitras memorabile factum. in maiore disauctor fuerat, earum suasorem se haud dubium ferebat; et cum octo ex collegio tribunorum plebi primo intercessores legum fuissent, quinque soli erant, et, ut ferme solent qui a suis desciscunt, capti et stupentes animi uocibus alienis id modo quod domi praeceptum erat intercessioni suae praetendebant: Uelitris in exercitu plebis magnam partem abesse; in aduentum militum comitia differri debere, ut uniuersa plebes de suis commodis suffragium ferret. Sextius Liciniusque cum parte collegarum et uno ex tribunis militum Fabio, ar
Abbreviated transcription (Latin):
n maioris qͣm pro humano habitu angustiorisq di¬
centis exuna acie imꝑatorem. ex alt̾a exͥcitũ dĩis ma¬
um super que eas se de uouisset eiꝰ ppͥ ꝑtisq uctoriã
fore. Hos ubi not᷑nos uisus ĩter se consules contule¬
tũt. placuit. aurũcãde dñi ire uictimas cedi simł ut
siertis eademq somnio uisa fuerãt portẽde̾tũt. alt̾ut̃
consilũ fcã implẽt᷑. N. responsa anispicũ insecenti tã
aio tagite religioĩ cõgͣerũt tũ ad hibitis legatis tͥbimis

Expanded text:
 maioris quam pro humano habitu augustiorisque, di maioris quam pro humano habitu augustiorisque, dicentis ex una acie imperatorem, ex altera exercitum Deis Maum superque eas se deuouisset, eius populi partisque uictoriam fore. hos ubi nocturnos uisus inter se consules contulerunt, placuit auerruncandae deum irae uictimas caedi; simul ut, si extis eadem quae somnio uisa fuerant portenderentur, alter uter consulum fata impleret. ubi responsa haruspicum insidenti iam animo tacit
Abbreviated transcription (Latin):
ira se auestibulo templi citatu gradu ꝓriꝑet. Lapsus
ꝑgradus capite gͣuiter offenso. impactus uno ita est
testatioẽm. ingenti fragore celi ꝓcellam effusa. Nam
⁊uera eẽ ⁊ apte ad representandã irã dñi ficta possũt
Borquatꝰ missus absenatu ad dimictendos legatos cũ
ucentem anniu uidiss exclamauit ita ut ppło pr̃ibq̃
andita uox pariter sit. Bñ ht̃ diĩ pium mou̾e bellũ
luc sede sacrauimꝰ quid cessatis quinites uosq prẽs
conscripti arma caꝑe de hic ducibus sic stratas legioẽs
latinoꝵ dabo quẽ ad modũ legatũ iacentem uidetis:
asscensu ppłi excepta uox cõsuł. tm̃ ardoris animis fẽc.
nt legatos ꝓficiscentes mag̃stratuũ mag̃ qͥ iussu ꝯsuł¬
teg̾et. Consensit ⁊ senatus bellum cõsulesq duobuo
scmptis ex̾citib ꝑ masos peligͦsq profecti adiũcto sãni¬
tium exercitu ad capuam quo iam latini socĩiq conue¬

Expanded text:
ira se a uestibulo templi citato gradu proriperet, lapsus ira se a uestibulo templi citato gradu proriperet, lapsus per gradus capite grauiter offenso impactus imo ita est testationem ingenti fragore caeli procellam effusam; nam et uera esse et apte ad repraesentandam iram deum ficta possunt. Torquatus missus ab senatu ad dimittendos legatos, cum iacentem Annium uidisset, exclamat, ita ut populo patribusque audita uox pariter sit: 'bene habet; di pium mouere bellum. hac sede sacrauimus. quid cessatis, Quirites uosque patres conscripti, arma capere deis ducibus? sic stratas legiones Latinorum dabo, quemadmodum legatum iacentem uidetis.' adsensu populi excepta uox consulis tantum ardoris animis fecit ut legatos proficiscentes cura magistratuum magis, qui iussu tegeret. consensit et senatus bellum; consulesque duobus scriptis exercitibus per Marsos Paelignosque profecti adiuncto Samnitium exercitu ad Capuam, quo iam Latini sociique conve
Abbreviated transcription (Latin):
ppłares qͣ hoẽsti int̾ se młtati. ip̃i uͥgis cũ corꝑa
nuda ĩ tulissent. ĩ ciuiu centũ uociferati sũt se
res cũ spẽ ĩ iurie mag̃ quã doli p̃se fer̾et ꝯcitati
hoies cogunt clamore suo magr̃atus senatũ uo¬
care. ⁊ alii cͥcũ stantes c̃cilium bellu inromanos
cposcunt. Alii ad concitandã ĩ arma multitudiẽ
ag̾stin discũrũt tumultuq ⁊̃ sanos ꝯsternante:
aĩos dec̾ntur ut societas cũ sãnitib tenonaret᷑.
legatiq ad eam tem remictunt᷑. Repentina res
qr ꝙͣ cã nullã tã ne fidem quidem hẽbant. Coac¬
ti asãnitib ⁊⁊ ob sides dare et p̃sidia ĩ loca muĩta
acciꝑe ceci frande ⁊ ira nichil recusart̃. Dilucie
de inde bten fraus cep̃. Poꝰ ꝙͣ cͥminu falsoꝵ auc¬
tores tarentu c̃migͣnere: s amissa oiã de se pote¬
state nichil ultͣ quã ut peĩten frustra restabat.

Expanded text:
populares quam honesti, inter se mulcati ipsi uirgis, cum corpora populares quam honesti, inter se mulcati ipsi uirgis, cum corpora nuda intulissent in ciuium coetum, uociferati sunt se, res cum speciem iniuriae magis quam doli prae se ferret, concitati homines cogunt clamore suo magistratus senatum uocare; et alii circumstantes concilium bellum in Romanos poscunt, alii ad concitandam in arma multitudinem agrestium discurrunt, tumultuque etiam sanos consternante animos decernitur ut societas cum Samnitibus renouaretur, legatique ad eam rem mittuntur. repentina res quia quam causam nullam tam ne fidem quidem habebat, coacti a Samnitibus et obsides dare et praesidia in loca munita accipere, caeci fraude et ira nihil recusarunt. dilucere deinde breui fraus coepit postquam criminum falsorum auctores Tarentum commigrauere; sed amissa omni de se potestate nihil ultra quam ut paeniteret frustra restabat.
Abbreviated transcription (Latin):
No aũ ĩmillo scã. et acto honore tͥ hioh almo sibi¬
ide teuñ cũ alfͣiuo ore gͥcis exortũ. Mlaqi tarenti¬
ni cum tem palepolitanã uana spe anxiliĩ aliꝙͣ¬
diu sustinuissent. Po̾ꝙͣ romanos urbe potitoꝰ ac¬
ceꝑe uelud destituti. ac nõ qͥ ip̃i destituissẽt ĩ cre¬
paret palepolitanos. ira atq ĩ uidia ĩ romanos
sotietas capta est ĩ fidem pͥpͥ romani ueĩsse alat᷑
ẽ. quippe mod̾ ꝑ uentum ad se eẽ. iãq ĩeo te
fore ut romaĩ aut hostes aut dnĩ hẽdĩ sĩt discii¬
men ꝓ fc̃o reꝵ suaꝵ. In bello sãnitiu euẽtũq eiꝰ
u̾ti: eam solam gentẽ testare nec eam ip̃a satiᷤ
ualida. Qñ lucanꝰ de fecei̾t. quẽ uocari adhuc ĩ¬
pelliq ad abolendã societatẽ romanã. pꝰsse siqua
ars serendis discordiis adhibeatur. ħ cõscilia cum
ap̃ copidos reꝵ mouendaꝵ ualuissent. ex inuẽtu¬
te quidam lucanoꝵ p̃tio ad sciti mag̃ elari inter

Expanded text:
n ante in ullo facta et acto honore triumphus. aliud subinde bellum cum alterius orae Graecis exortum. namque Tarentini, cum rem Palaepolitanam vana spe auxilii aliquamdiu sustinuissent, postquam Romanos urbe potitos accepere, velut destituti ac non qui ipsi destituissent, increpare Palaepolitanos, ira atque invidia in Romanos societas coepta est—in fidem populi Romani uenisse allatum est: quippe propemodum peruentum ad se esse iamque in eo rem fore ut Romani aut hostes aut domini habendi sint. discrimen profecto rerum suarum in bello Samnitium euentuque eius uerti; eam solam gentem restare nec eam ipsam satis ualidam, quando Lucanus defecerit; quem reuocari adhuc impellique ad abolendam societatem Romanam posse, si qua ars serendis discordiis adhibeatur. haec consilia cum apud cupidos rerum nouandarum ualuissent, ex iuuentute quidam Lucanorum pretio adsciti, clari magis inter
Abbreviated transcription (Latin):
accitis. due ex eis cornelia ac ẜgia patͥcie ut̃q
gentic cũ ea medicam̃ta salubna eẽ ꝯtẽderent
ab cõfutante iudice bibe iusse ⁊ se falsum cõme
tatas arguerent. Spacio ad colloquendũ sũpto.
to sua met ip̃e stande õs ĩ teniert. Conpronhẽse
exemplo eaꝵ comites magnũ numeꝵ mat᷑naꝵ

Expanded text:
accitis, duae ex eis, Cornelia ac Sergia, patriciae utraque accitis, duae ex eis, Cornelia ac Sergia, patriciae utraque gentis, cum ea medicamenta salubria esse contenderent, ab confutante indice bibere iussae, ut se falsum commeconloquendum sumpto, to suamet ipsae fraude omnes interierunt. comprehensae extemplo earum comites magnum numerum matronarum
Abbreviated transcription (Latin):
sulis in uenio. Ceteꝵ ĩ eo ꝑui refeit qͥd neti
csit. illud ꝑ uelim. Nlec coẽs auctores.s̃. ꝓditͦ
fclso cẽ. uenenis assũptos quoꝵ mors infam̃
annũ pestilẽtia fecent. sĩc proditur non res
ne eni auctoꝵ fidẽ ab rogau̾im. exponenda ẽ.
Cũ pͥmores cinitatis siłs. morb̾ eodẽq ferme õs
euentu morerentur. ancilla q̃da. ad &. fabiu
maximũ eduẽ cuulem ĩdicaturam se cã publi¬
ce pestis ꝓfessa ẽ. si ab eo sibi. fides data eẽt.
aut fut᷑m nate iudiciũ. sabĩ ꝯfestim te ad cõs.
ad senatũ referũt. consensuq ordĩs fides ĩdici
data. tũ patefactũ muliebii ftaude ciuitatem
p̃mi. matronasq ea uenena qͥq̃re ⁊ si sequiex¬
templo uelint. maĩfesto de p̃hendi posse. Secuti
indicem et quoq̃tes qua medicamẽta ⁊ tecon¬
dira aua ĩ uenert. quib ĩ foꝵ delatis. ⁊ ad xͣx.¬
mattonis. apuo quas de p̃hensa erant ꝑinatõe

Expanded text:
sulis inuenio; ceterum in eo parui refert quid ueri sulis inuenio; ceterum in eo parui refert quid ueri sit—. illud peruelim—nec omnes auctores sunt—proditum falso esse uenenisannum pestilentia fecerit; sicut proditur tamen res, ne cui auctorum fidem abrogauerim, exponenda est. cum primores ciuitatis similibus morbis eodemque ferme omnes euentu morerentur, ancilla quaedam ad Q. Fabium Maximum aedilem curulem indicaturam se causam publicae pestis professa est, si ab eo fides sibi data esset haud futurum noxae indicium. Fabius confestad senatum referunt consensusque ordinis fides indici data. tum patefactum muliebri fraude ciuitatem premi matronasque ea uenena coquere et, si sequi extemplo uelint, manifesto deprehendi posse. secuti indicem et coquentes quasdam medicamenta et recondita alia inuenerunt; quibus in forum delatis et ad matronis, apud quas deprehensa erant, per viatorem
Abbreviated transcription (Latin):
memores latinos ob irã agͥ amissi rebellãtes ĩ cãpis
fenectanis fudert. castͥsq exuer̃t. Ibi publiꝰ cuiꝰ duc¬
tu anspicioq res geste erant ĩ dictioẽ accepte latinoᷤᷤ¬
ppłos quoꝵ ibi uiuentꝰ cesa erant. Emiliꝰ ad pedũ ex̾ci¬
tum duxit. pedanos tuebat᷑. tiburs p̃destinꝰ uelt̾miꝰq
ppłs uenerant. et ab laniuio antioq auxilia ubi cum
labor restaret. bello ĩ fecto repente obmisso. cõrs. qr
cõlege dec̾tũ triũphũ audinit. Ip̃e qͦue tͥ ũphi añ uic¬
toriam flagitato romam tediit. qua cupiditate offẽ¬
sis pr̃ib legãtibq nisi pedo capto. aut debito tͥ umphũ.
hĩc auenatus ab senatu emiliꝰ sedictiosis tribunatib
similẽ. dem̃ ꝯsulatũ gessit. Nam neq quo ad fuit ꝯsul
cͥminari apud ppłm prẽs destitit collega. haut ꝙͣ ad
cͥm̃ibus ager ĩ latino falernoq agro maligno plebei
diuisus. Poͣꝙͣ senatus sinire ĩꝑiu finire cõsulib

Expanded text:
memores. Latinos ob iram agri amissi rebellantes in campis Fenectanis fuderunt castrisque exuerunt. ibi Publilio, cuius ductu auspicioque res gestae erant erait , in deditiopopulos, quorum ibi iuuentus caesa erat, Aemilius ad Pedum exercitum duxit. Pedanos tuebatur Tiburs Praenestinus Ueliternusque populus; uenerant et ab Lanuuio Antioque auxilia. ubi cum labor restaret, bello infecto repente omisso consul, quia collegae decretum triumphum audiuit, ipse quoque triumphi ante uictoriam flagitator Romam rediit. qua cupiditate offensis patribus negantibusque nisi Pedo capto aut dedito triumphum, hinc alienatus ab senatu Aemilius seditiosis tribunatibus similem deinde consulatum gessit. nam neque, quoad fuit consul, criminari apud populum patres destitit, collega haudquaquam criminibus ager in Latino Falernoque agro maligne plebei diuisus—et postquam senatus finire imperium consulibus
Abbreviated transcription (Latin):
euentus docuit fortes fortunã iuuare. Beltũ
ex auctoritate pẽnu. ad u̾sus uestinos iussit.
ꝓuĩcia bruto. sãnium camillo sorte euenit.
um. cui maior moles reꝵ ĩ posita erat mõbo
gtaui inplicitũ fortuna bello sub traxit. Ins¬
susq dictatorẽ dicere rei gerende cansa lõge
clarissimũ bello ea tẽpestate dix̃.I. papiriu
cursorẽ. A. qͦ. fabĩ maxiꝰ tutilianꝰ magt᷑ eꝗtum
ẽ dc̃s. ꝑ nobłe teb ieo magrãtu gentio discõ¬
dia tame quã ꝓpe ultimũ dimicatioĩs uẽtũ ẽ.
Nobiliꝰ ab alt̾o consule ĩ uestinis multiplex bel¬
lum. nec usꝙͣ uatio euentu gestũ ẽ. Nam ⁊
ꝑ uastauit agtos ⁊ ppłando ataz utendo tecta
hostiu sataq ĩ acie ĩ uictos extͣxit. ⁊ ita p̃lio
stes: s iam ne uano quidẽ ac fossis steti dila¬
berent᷑ ĩ opidi situ urbiũ meĩbq se defensuti
poꝰtremo opida quoq ĩ expugͣui expugnare

Expanded text:
euentus docuit fortes fortunam iuuare. bellum euentus docuit fortes fortunam iuuare. bellum ex auctoritate patrum populus aduersus Uestinos iussit. prouincia ea Bruto, Samnium Camillo sorte euenit. um , cui maior moles rerum imposita erat, morbo graui implicitum fortuna bello subtraxit; iussusque dictatorem dicere rei gerendae causa longe clarissimum bello ea tempestate dixit, L. Papirium Cursorem , a quo Q. Fabius Maximus Rulliratu gestis, discordia tamen, qua prope ad ultimum dimicationis uentum est, nobilius. ab altero consule in Uestinis multiplex bellum nec usquam uario euentu gestum est. nam et peruastauit agros et populando atque urendo tecta hostium sataque in aciem inuitos extraxit; et ita proelio stes sed iam ne uallo quidem ac fossis freti dilaberentur in oppida, situ urbium moenibusque se defensuri. postremo oppida quoque ui expugnare
Abbreviated transcription (Latin):
peciuue c̾dito boã debitoris nõ corpꝰ ob noxiu eẽt
Ita nexi soluti caustũq ĩposteꝵ ne nec tertetentur.
Eo dem̃ anno cũ satis ꝑse ipãm sanniciu bellũ et
de fectio repens luc anoꝵ auctoresq defectioĩs
tarentim sollicitos hẽrent pres accessit ut
uestinis ppłs sãnitib se se comũgẽt que tes
sic̃ eo anno ẜ moĩb mag̃ passim hoiu iactata¬
quã ĩ publico ullo cõcilio ẽ. ita ĩ sequẽtis ãni
icõs .L. fimo camillo itͥm iunio btuto sene i
nulla pͥor. poniorq uisa ẽ. De qua ad senatu
q timerent. Ne aut ĩ puĩtas eoꝵ lasciuia
suꝑbiaq aut bello pene expetite metu ꝓpin¬
quo atq na cõcitent. finitimoᷤ ppłos c⁊ erat i¬
genus oẽ abũde bello sãnitib par marsi pe¬
digͥq ⁊ matucini. quos siuestiuꝰ attĩgͥet oẽo
hẽndos hostes. Tuc̃ tam̃ pars que ĩ p̃sentia
uideri potuit. maioris animi qͣm cõsilũ. sed

Expanded text:
pecuniae creditae bona debitoris, non corpus obnopecuniae creditae bona debitoris, non corpus obnoita nexi soluti, cautumque in posterum ne necterentur. eodem anno, cum satis per se ipsum Samnitium bellum et defectio repens Lucanorum auctoresque defectionis, Tarentini, sollicitos haberent patres, accessit ut et Vestinus populus Samnitibus sese coniungeret. quae res sicut eo anno sermonibus magita insequentis anni consulibus, L. Furio Camillo iterum Iunio Bruto Scaeuae, nulla prior potiorque uisa est de qua ad senatum que timerent, ne aut impunitas eorum lasciuia superbiaque aut bello poenae expetitae metu propinquo atque ira concirent finitimos populos; et erat genus omne abunde bello Samnitibus par, Marsi Paelignique et Marrucini, quos, si Uestinus attingeretur, omnes habendos hostes. uicit tamen pars quae in praesentia uideri potuit maioris animi quam consilii; sed
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ ad uentinũ cͥditi tatus pͥo ꝑlic̾e adolescẽte
ẜmonẽ ĩ casto ẽ conatꝰ. Dem̃ poꝰ quã aspernabatur
flagitium antes. minis teritate atq identide ad¬
monẽ fortune. Pꝰtͥmo cũ ĩgenuitatis magis quã
p̃sentis cõdictioĩs memore uidẽt᷑ mutari iubet uẽ¬
beraq affem. quib laceratus iuuenis cũ se ĩpublic᷑
pripuiss. libidiẽ crudelitatẽq conquerẽs fenerato¬
ris. ĩ gens uis hoĩm cũ etatis miẜatioẽ atq ĩdigͥta¬
te ĩ uine accensa. tũ sue cõdictioĩs lib̾ñq suoꝵ res¬
pectu ĩ foꝵ atq iñ agmine fc̃o ad curia cõcurrit.
Et cũ ꝯsules tumłtu repentino coacti senatum cõ
tegũ ꝓcũbentis ad singłoꝵ pedes oñtabat. ictũ eo
die obpotente ĩ uiriam uniꝰ ingens uincłm fidei.
uissiq cõsules ferre ad pp᷑. ne quis nͥ noxam merui¬
sset doẽc penã lueret ĩ cõpedib. aut ĩ neruo tenẽt᷑.

Expanded text:
aduenticium crediti ratus, primo perlicere adulescentem sermone incesto est conatus; dein, postquam aspernabantur flagitium aures, minis territare atque identidem admonere fortunae; postremo, cum ingenuitatis magis quam praesentis condicionis memorem uideret, nudari iubet uerberaque adferri. quibus laceratus iuuenis cum se in publicum proripuisset, libidinem crudelitatemque conquerens feneratoris, ingens uis hominum cum aetatis miseratione atque indignitate iniuriae accensa, tum suae condicionis liberumque suorum respectu, in forum atque inde agmine facto ad curiam concurrit; et cutergum procumbentes ad singulorum pedes ostentabant. uictum eo die ob impotentem iniuriam unius ingens uinculum fidei iussique consules ferre ad populum ne quis, nisi qui noxam meruisset, donec poenam lueret in compedibus aut in neruo teneretur;
Abbreviated transcription (Latin):
minime peniteret se uiriu suaꝵ sibellũ pla¬
ceat. Ceteꝵ nõ posse dissimulare egre pati
cinitatem sãnitiur ꝙ fregellas ex uolscis cap¬
tas diruptasq ab se xestitiiͣt. Romanus ꝓpłs
coloniamq ĩ sãntiu agͦ ĩposuerĩt quã coloni
oꝵ fregellas appellent ea contrmeliã ĩiuiriãq
uisi ab his qui fecerĩt demant᷑ oĩ inde pulsuos
eẽ. Cum roman̾ legatus ab disceptandum eos
ad coẽs socios atq amicos nocaret. Quid per¬
plexe agimus inquid. Ilrã certamina romaĩ
non uͥba legatoꝵ nec hoĩum quicꝙͣ disceptatõ.
s campꝰ campanꝰ. in qno cũrendin ẽ. ⁊ armar¬

Expanded text:
minime paenitere se uirium suarum, si bellum plaminime paenitere se uirium suarum, si bellum placeat. ceterum non posse dissimulare aegre pati ciuitatem Samnitium quod Fregellas ex Uolscis captas dirutasque ab se restituerit Romanus populus coloniamque in Samnitium agro imposuerint, quam coloni eorum Fregellas appellent; eam se contumeliam iniuriamque, ni sibi ab iis qui fecerint dematur, ipsosesse. cum Romanus legatus ad disceptandum eos ad communes socios atque amicos vocaret, quid perplexe agimus? inquit; nostra certamina, Romani, non verba legatorum nec hominum quisquam disceptator, sed campus Campan
Abbreviated transcription (Latin):
ne eo die ĩueĩtet᷑ nox quetentes oppsit. Pot̾o
die ĩ uenctũ ĩ ter maxiãm hostim trage. cooper¬
tũ telis funꝰq ⁊ par morti celebrãte conega fc̃m
est. Inud adiciendũ nidet᷑ lic̾e consuli dictato¬
riq ⁊p̃toti cũ legioes̃ hostin denoueat. non a¬
utiq se s quẽ uelit. ex legicẽ romana scuipta
ciuẽ deuonere si is domo qui deuotus cõmo¬
ntur ꝓbe fc̃m uideti ni moritur. t ñ sigͣ septẽ
pedes altũ aut maꝰ ĩ teriam defodiet piacłm
chostia cedi. ubi illud sigͦ defossum ent̃. ẽ magi¬
sttatũ romanũ eis cedẽ fas nos nõ eẽ. sin at
de se deuou̾e nolet sicuti deciꝰ denoũ neq nii
moritur suũ neq publicũ diuinũ pute faciet.¬

Expanded text:
 nox quaerentes oppressit; postero die inuentum inter maximum hostium stragem, coopertum telis, funusque ei par morti celebrante collega factum est. illud adiciendum uidetur licere consuli dictatorique et praetori, cum legiones hostium deuoueat, non utique se sed quem uelit ex legione Romana scripta ciuem deuouere; si is homo qui deuotus est moritur, probe factum uideri; ni moritur, tum signum septem pedes altum aut maius in terram defodi et piaculum hostia caedi; ubi illud signum defossum erit, eo magistratum Romanum escendere fas non esse. sin autem sese deuouere uolet, sicuti Decius deuouit, ni moritur, neque suum neque publicum diuinum pure faciet
Abbreviated transcription (Latin):
Multis ẽdeliter consulem ĩ deditos uictosq. licet de¬
lere oẽm latiu uastas iñ solitudiẽs face̾ iñ soliali
eg̾gio ex̾citu per multa bella magͣq sepe usi estis
Uultis exemplo magnoꝵ augere rem romanã us¬
tos ĩ ciuitatem accrpiendo mat̾iam crescendo pei
sũmam głam sub peditat. cer id firmissimũ longe
imperiu ẽ. obedientes gaudent. set maturato opue
est. auicqo statuere aplacet tot ꝓpsos int spez meres¬
ibsolui ⁊ illoꝵ aĩos dum expectaticẽ stupent seu
pena se bñficio p̃ocupari oportet. Nrm̃ fuit effice
ut omĩu rer nobis ad consulendu potestas esset.
Urm̃ est decernẽ ꝙ optimu uͣb̾ reiq. P. sit. Prin¬
cipes senatusq relactione cõsulis de sũma teru
se ꝯsciliani dice̾. ut pro merito cinꝰq statuere tur
de singulis noĩatim refe̾r̾ent ppłis. Relatũ igit᷑ de
singulis decͣtũq lãuiauus ciuitas dataq sacͣq sua¬

Expanded text:
uoltis crudeliter consulere in deditos uictosque? licet deuoltis crudeliter consulere in deditos uictosque? licet delere omne Latium, uastas inde solitudines facere, unde sociali egregio exercitu per multa bella magnaque saepe usi estis. uoltis exemplo maiorum augere rem Romanam uictos in ciuitatem accipiendo? materia crescendi per summam gloriam suppeditat. certe id firmissimum longe imperium est quo oboedientes gaudent. sed maturato opus est quidquid statuere placet; tot populos inter spem metabsolvi, et illorum animos, dum exspectatione stupent, seu poena seu beneficio praeoccupari oportet. nostrum fuit efficere ut omnium rerum vobis ad consulendum potestas esset; vestrum est decernere quod optimum vobis reique publicae sit. Principes senatus relationem consulis de summa rerum se consilium dicere, si, ut pro merito cuiusque statueretur, de singulis nominatim referrent populis. relatum igitur de singulis decretumque. Lanuvinis civitas data sac
Abbreviated transcription (Latin):
añ ꝙͣ expugͣndo aut ĩ t̾dictioẽm accipiendo singłas
urbes latiũ cẽ sb̾ egere. Presidiis iñ dispositis per
recepta oppida romã ad destinatũ oĩum cõsensu tri¬
umphũ decesẜe. Additus triũpho honos ut statute
eq̃ste̾s eis rara iua etate res ĩ foro ponerent᷑ ꝓͥuꝰqũ
cõitiis insequẽte annũ ꝯsules rogarẽt. Camillus
de latinis ppłis ad senatũ retulit atq ita dixerint.
Pt̾es ꝯscͥpti ꝙ bello annisq ĩ latio agendũ fuit diam
dnĩ beĩgͥtate ac uͥtute militũ ad si nẽ uẽĩt. cesi aopeaũ
cis aut ĩ capta ant recepta ĩdedictioẽm p̾sidiis tenẽ¬
tur nr̃io. Feliqͣ consultatio ẽ quã rebellando sepiꝰ
uos sollicitant quo nã modo ꝑpetua pace quietos
obtineamꝰ. diĩ ĩ mortales ita uos potẽtes huiꝰ cõsci¬
liĩ fecer̃t. ut sit laciũ de inde ãt nõ sit in urã manu.
possũt itaq pacem uobis ꝙ ad latinos altines ꝑire
imꝑpetuum uł seuiendo uł ignoscendo potestis .ł

Expanded text:
 expugnando aut in deditionem accipiendo singulas urbes Latium omne subegere. praesidiis inde dispositis per recepta oppida Romam ad destinatum omnium consensu triumphum decessere. additus triumpho honos ut statuae equestres eis, rara illa aetate res, in foro ponerentur. priusquam comitiis in insequentem annum consules rogarent, Camillus de Latinis populis ad senatum rettulit atque ita disseruit: 'patres conscripti, quod bello armisque in Latio agendum fuit, id iam deum benignitate ac uirtute militum ad finem uenit. caesi ad Pedum recepta in deditionem praesidiis tenentur uestris. reliqua consultatio est, quoniam rebellando saepius nos sollicitant, quonam modo perpetua pace quietos obtineamus. di immortales ita uos potentes huius consilii fecerunt ut, sit Latium deinde an non sit, in uestra manu posuerint; itaque pacem uobis, quod ad Latinos attinet, parare in perpetuum uel saeuiendo uel ignoscendo potestis.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se modicũ spaciũ maĩpłus leuis uicenos
acie florem iuuenem pubescentiũ ad militũ ha¬
bebat. robustior ĩ de etas to̾dem maĩpuloꝵ quibus
pͥncipib ẽ nom̃. hos seq̃bant᷑ scutati om̃s ĩ sigͥb¬
armis. Noc xxx. maĩpuloꝵ agm̃ añ pilanas aꝑ¬
peuabant qr sub sigͥs iam alii quĩdecim ordines
cõstabat uexillũ.C. i.xxxui. hoiẽs etat. primum
uitutis. Scd̾m roratios minꝰ toboris etate fcĩque
t̾tiũ accẽsos minime fiducie manu eos et ĩ postẽ
nio aciem reiciebantur. uͥ hic ordinib ex̾citꝰ ĩ stin¬
cius eẽt hastati oĩum pͥmũ pugnã inibãt. Si ha¬
nisito crine piecto scata in nixa humeris hastas
Ssub etecta euspide ĩ terra fixas haut secꝰ ꝙͣ uallo
septa i horieret ac ies tenentes. si apud pͥncipes
qͥ aut satis prosꝑe eẽt pugnatũ. aprima acie
ad tͥarios tedisse refferebant᷑. unde rem ad tͥatios

Expanded text:
inter se modicum spatium; manipulus leues uicenos inter se modicum spatium; manipulus leues uicenos acie florem iuuenum pubescentium ad militiam habebat. robustior inde aetas totidem manipulorum, quibus principibus est nomen, hos sequebantur, scutati omnes, insigarmis. hoc triginta manipulorum agmen antepilanos appellabant, quia sub signis iam alii quindecim ordines constauirtutis, secundum rorarios, minus roboris aetate factisque, tertium accensos, minimae fmam aciem reiciebantur. ubi his ordinibus exercitus instructus esset, hastati omnium primi pugnam inibant. si hanistro crure porrecto, scuta innixa umeris, hastas suberecta cuspide in terra fixas, haud secus quam uallo saepta inhorreret acies, tenentes. si apud principes quoque haud satis prospere esset pugnatum a prima acie ad triarios se sensim referebant; inde rem ad triarios
Abbreviated transcription (Latin):
p̃catꝰ ẽ. hostẽ potuti fas nõ ẽ. si potiif᷑ martis.¬
nouet autib piaculũ fien hec. ⁊ sios diuini
humaĩq moĩs memoĩa ab holenit. Noua pere¬
gtinaq oia pͥscis ac patͥiis p̃ferendo aut ab te
duxi u̾bis quoq ipĩs ut tradita nõcupataq sũt
refcnt tomanis. Ps̾ p̃lium demũ fcm̃ sãnitẽ
uei̾sse subsidio. expectato euẽtu pugne. ap̃d
quosdã autores ĩ ueĩo latinis quoq ab lanimo
anxiliũ dũ delib̾ando terif᷑ tp̃o uictis demũ fe̾¬
n ceptũ. et cũ iam portis pͥa signa ⁊ pars agmi¬
nis eẽt eg̾ssa. nũptio alato de clade latmoru.
cũ cõu̾sis sigͥs retto in urbem redretur. p̃torẽ
eoꝵ noiẽ milionu. dixisse fert᷑ ꝓ panlulau
magͥm m̾cedẽ eẽ romaĩs soluendã. qui latinoꝵ¬
pugne semper fuerant multis itinetib discipa¬
ti. cũ se ĩ umũ conglobassent. nec urbs eis re¬
ceptaculũ fuit. Ibi ĩ cõsciliis numi sins im¬
ꝑator eoꝵ affirmando coẽm ue martẽ belli

Expanded text:
catus est, hostem potiri fas non est; si potiatur, Marti suouetaurilibus piaculum fieri. haec, etsi omnis diuini humanique moris memoria aboleuit noua peregrinaque omnia priscis ac patriis praeferendo, haud ab re duxi uerbis quoque ipsis, ut tradita nuncupataque sunt, referre. Romanis post proelium demum factum Samnites uenisse subsidio exspectato euentu pugnae apud quosdam auctores inuenio. Latinis quoque ab Lauinio auxilium, dum deliberando terunt tempus, uictis demum ferri coeptum; et, cum iam portis prima signa et pars agminis esset egressa, nuntio allato de clade Latinorum cum conuersis signis retro in urbem rediretur, praetorem eorum nomine Milionium dixisse ferunt pro paulula uia magnam mercedem esse Romanis soluendapugnae superfuerant multis itineribus dissipati cum se in unum conglobassent, Vescia urbs eis receptaculum fuit. ibi in conciliis Numisius imperator eorum adfirmabat communem vere Martem belli
Abbreviated transcription (Latin):
iaut secꝰ quã pestifero sid̾e icti pauebũt. U̾ nẽõ
conit̾ obns telis. inde iam aut dubie conste̾¬
noate cobortes larinoꝵ ĩ fugã ac nastitatẽ late
seceũ simul ⁊ tomani exsolutis teligioẽ aĩs
tegtam edideit. Nam ⁊ torarii ꝑ cutrebant
inter anpianos. ad diderantq uitos hastatis
apneipib ⁊ tͥalii genu dextro inixi nutũ cõ¬
sunis ad ẜgebant. expectabant. Procedente d̾¬
inde cͥtamme. eũ aliis ꝑtib multitudo suꝑa¬
tet latinoꝵ. manłi consul audito enẽtu cole
ge nt ius faxq erat. lac̾mis nõ misꝙͣ laudib
cebitis ꝓsecutꝰ. tã memorabilẽ mortẽ mortẽ¬
ee̾t. panlisper ꝑ ad oubitauit an cõẜgenduã
itimũ discͥmen ẜuati accensos ab iouissi ma
ne añ sig̾ ꝓcede̾ inbet. iubet. Qui ubi subire
ntẽplo iatini tãꝙͣ id̾ adu̾satii fecissẽt t̾arios
sos excitaner̃t. qui ali ꝙͣdiu ꝓngͣ at̾cicum ex

Expanded text:
aud secus quam pestifero sidere icti pavebant; ubi vero corruit obrutus telis, inde iam haud dubie consternatae cohortes Latinorum fugam ac vastitatem late fecerunt. simul et Romani exsolutis religione animis integram ediderunt; nam et rorarii procurrebant inter antepilanos addebantque vires hastatis ac principibus, et triarii genu dextro innixi nutum consulis ad consurgendum exspectabant. procedente deinde certamine cum aliis partibus multitudo superaret Latinorum, Manlius consul audito eventu collegae cum, ut ius fasque erat, lacrimis non minus quam laudibus debitis prosecutus tam memorabilem mortem esset, paulisper addubitauit an consurgendi ultimum discrimen seruari, accensos ab nouissima acie ante signa procedere iubet. qui ubi subiere, extemplo Latini, tamquam idem aduersarii fecissent, triarios suos excitauerunt; qui aliquamdiu pugna atroc
Abbreviated transcription (Latin):
quos cũ tanta gła ĩ castra reduces suentiui ac nox te¬
sat. ħ lucẽ ꝯmẽti oꝑiasñ. Dictis obtẽpatũ ẽ. atq ubi
pͥnũ illux̃. p̃misso nũptio ad ꝯsulem. ĩ casta̾ iñgẽtiga¬
udio ꝯcitant᷑ ⁊ thesa data incolumes reiti. quia sua
pa. pro csalute oĩum aut dubio periculo obiecissent
ase aiisq obiuam effusi laudant. Srotulãt᷑ singłos:
imnn̾sosq yuatores suos laudant. Diis laud̾s gͣtes¬
duagñt. decium ĩ celũ ferũt. ħ decũ cast̾isis t̾ũphiiꝰ.

Expanded text:
quos cum tanta gloria in castra reduces silentium ac nox tequos cum tanta gloria in castra reduces silentium ac nox tegat; hic lucem quieti opperiamur.' dictis obtemperatum; atque ubi primum inluxit, praemisso nuntio ad consulem castra ingenti gaudio concitantur; et tessera data incolumes reuerti, qui sua corpora pro salute omnium haud dubio periculo obiecissent, pro se quisque obuiam effusi laudant, gratulantur, singulos uniuersos seruatores suos uocant, dis laudes gratesque agunt, Decium in caelum
Abbreviated transcription (Latin):
dentur. Agite dum. ĩ dextͣm ꝑ tem pedib tͣnsite. Omẽs
transiert. uadentẽq ꝑ ĩ t̾missa custocliis loca deciũ secuti¬
seruti. sũt. Iam euaẜant media castra. cũ ꝑ scãdens nĩgi¬
lum stͣra sonno corꝑa miles offenso scuto p̃buit soĩtu.
quo ⁊ citiꝰ uigil cũ ꝓximũ moniss. erecti alios cõcitatẽt.
ignari ciues an hostes eẽnt. p̃sidium erũꝑet. an ꝯsul ca¬
stra cepiss. Deciꝰ qͣm nõ falẽnt clamorẽ tolie̾ missit mi¬
utib. torpidos sonno ĩ suꝑ pauore ex ãiãt. Quo ⁊̃ pediti
nec arma impigre cape nec obsistere. nec ĩ seꝗ poterant
Intͥ tͣpidatioẽm tumłtũq saniciu p̃sidium romanu
obuiis custocłib cesis ad casta̾ ꝯsul ꝑuadit: lliꝙͣ tum
suꝑat nocris. iamq ĩ tuto udebant᷑ eẽ. cñ deciꝰ macte iũ
ciendã tantã uͥtutẽ. luce ac die opꝰ ẽ. Nec uos digͥ estis

Expanded text:
dentur, agitedum in dextram partem pedibus transite.' omnes dentur, agitedum in dextram partem pedibus transite.' omnes transierunt; uadentemque per intermissa custodiis loca Decium secuti sunt. iam euaserant media castra, cum superscandens uigilum strata somno corpora miles offenso scuto praebuit sonitum; quo excitatus uigil cum proximum mouisset erectique alios concitarent, ignari ciues an hostes essent, praesidium erumperet an consul castra cepisset, Decius, quoniam non fallerent, clamorem tollere iussis militibus torpidos somno insuper pauore exanimat, quo praepediti nec arma impigre capere nec obsistere nec insequi poterant. inter trepidationem tumultumque Samnitium praesidium Romanum obuiis custodibus caesis ad castra consulis peruadit. aliquantum supererat noctis iamque in tuto uidebantur esse, cum Decius 'ma tantam uirtutem luce ac die opus est, nec uos digni estis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter arma ⁊ aĩos armoꝵ memores. nichil uob̾ fortuna
reliqui feceĩt.Fameq et ꝯsiti moriendũ sit. Si płꝙͣ ui¬
ros ac romanos decet ferrũ timeamꝰ ergo una est salus
eũpere hĩc atq abite. Idĩt̾ diu aut nocte faciamꝰ oppoᷤ¬
tet Ecce aũt alid̾ minꝰ dubiu. qͥppe si lux expectet᷑ que
spes ẽ. nõ uallo ꝑperuo fossaq nos septurũ hoste. ꝗ nuc
corꝑib suis subiectis uindiq cĩxerit ut uidetis collem:
ator si nox oportuna ẽ eruptiõĩ sic̃ ẽ. ħ ꝓ fecto noctio:⁊
apptissima hora ẽ: sigͦ scd̾e uigilie cõneĩstis ꝙ tempus.
mortales sonno altissimo p̃mit. ꝑ corꝑa sopita uacetis
uel. si lentio ĩ cautos fallẽtes. uł sentientib clamõe subi¬
to pauorẽ iniect̃i me modo seꝗmĩ quẽ secuti estis. Ego
eadem quẽ dux̃ huc seqͣr fortunã: quib hec salutaĩa ni¬

Expanded text:
praeter arma et animos armorum memores nihil uobis fortuna praeter arma et animos armorum memores nihil uobis fortuna reliqui fecerit fameque et siti moriendum sit, si plus quam uiros ac Romanos decet ferrum timeamus. ergo una est salus erumpere hinc atque abire; id aut interdiu aut nocte faciamus oportet. ecce autem aliud minus dubium; quippe, si lux exspectetur, quae spes est non uallo perpetuo fossaque nos saepturum hostem, qui nunc corporibus suis subiectis undique cinxerit, ut uidetis, collem? atqui si nox opportuna est eruptioni, sicut est, haec profecto noctis aptissima hora est. signo secundae uigiliae conuenistis, quod tempus mortales somno altissimo premit; per corpora sopita uadetis uel silentio incautos fallentes uel sentientibus clamore subito pauorem iniecturi. me modo sequimini, quem secuti estis; ego eandem quae duxit huc sequar fortunam. quibus haec salutaria ui
Abbreviated transcription (Latin):
giliis. de ĩ de dispositis cet̾is oĩb texerã dari iubet. Uͥ
scdłe ugilie bucina datũ sigͦ eẽt armati cũ silẽtio ad
dũ ẽ uͥ sẽtentiã meã uob̾ ꝑegero Tũ quil eadẽ place¬
st ĩ dextãm ꝑtẽ tatiti tͣnsibitis. Que pars maioreĩt eo
stabit᷑ ꝯsilio. nc̃ que mẽtem agit̾e audite. non fuga
delatos nec mertia relictos. ħ uos rͥcũueĩt hostis. uͥtu¬
te cepistis locũ. uͥtute hĩc opportet euadatis: ueĩendo huc
exercitum egregium ꝑtem ẜuastis. erumpendo hinc
uos metip̃os cseruate digniestis qui pauci płib opem
ex̾citus fortuna ꝑ socordiam usus nõ sit. hũc tã oppo̾tu¬
nu collem ĩ minentẽ capiti suo nõ añ uieei̾t ꝙͣ captu
anobis. nos tam paucos tot ip̃i militib hõĩu nͨ tenẽtes¬
opportet fallatis. ymo nec cesse ẽ. In eo eͥ loco res st̃ nr̃e
nt nob̾ ego mag̃ necessitatis nr̃e iudex qͣm ꝯscilĩ autor
sim. neq enĩ maẽatis: an abeatis hinc. dilib̾ari põt. Cũ

Expanded text:
giliis deinde dispositis ceteris omnibus tesseram dari iubet, ubi secundae uigiliae bucina datum signum esset, armati cum silentio ad dum est. ubi sententiam meam uobis peregero, tum quibus eadem placebunt in dextram partem taciti transibitis; quae pars maior erit, eo stabitur consilio. nunc quae mente agitem audite. non fuga delatos nec inertia relictos hic uos circumuenit hostis: uirtute cepistis locum, uirtute hinc oportet euadatis. ueniendo huc exercitum egregium populo Romano seruastis: erumpendo hinc uosmet ipsos seruate; digni estis qui pauci pluribus opexercitus fortuna per socordiam usus non sit, hunc tam opportunum collem imminentem capiti suo non ante uiderit quam captum a nobis, nos tam paucos tot ipse milibus hominum neo enim loco res sunt nostrae ut uobis ego magis necessitas uestrae index quam consilii auctor sim. neque enim, maneatis an abeatis hinc, deliberari potest, cum
Abbreviated transcription (Latin):
memores. pat̾e patentũq ⁊⁊ cõingu ac lib̾oꝵ
memores ꝯsuł pro nrã uietoria morte occñbẽ¬
no. Ubi matii cõẜtexerr ĩ tegͥ resulgẽtib armiᷤ.
nona ex ĩ prouiso ex orta acies receptis inter¬
uala ordimĩ ĩter pilanis. clamore sublato pͥn¬
cipia. latinoꝵ ꝑturbant: hostisq ora ferientes.
pͥmo robore uitoꝵ ceso. ꝑ alios mamipulo ueluͦ
in heimes ꝓpe ĩ tacti euasere. Santaq cede ꝓ¬

Expanded text:
memores patriae parentumque et coniugum ac liberorum, memores consulis pro uestra uictoria morte occubantis'. ubi triarii consurrexerunt integri refulgentibus armis, noua ex improuiso exorta acies, receptis in interualla ordinum antepilanis, clamore sublato principia Latinorum perturbant hastisque ora fodientes primo robore uirorum caeso per alios manipulos uelut inermes prope intacti euasere tantaque caede
Abbreviated transcription (Latin):
dũ pontifex public̾ pͥ romai. prã ei u̾ba. eib me
ylegioni deuonca. Po̾tifex eũ togam p̾rextã
sũmete iu̾ssit. et uelato capite manu suꝑ togam
am̾cũ exͥta suꝑ telum subiectũ pedib stantẽ sic
dice̾. Iannie Iupitͥ mars pr qui tino bello ualatis
diuino uẽxines dii indigetes. Dini quoꝵ ẽ po¬
testas nr̃oꝵ hostiũ. dĩiq manes uos ꝙ̃cor uene¬
tor ueĩam peto feroq. uti populo tomano ꝗntũ
tore formidiẽ mortisq afficiatis. Sic uͥb̾ nc̃ pans
maliũ iubet. mat̾eq colege se deuotũ ꝑ excitu
nuptiate ip̃e ĩ cinctus cĩctu gabino armatus
requm ĩ suluit. ac se ĩ medios hostes ĩ misit.
Conspectus ab uttaq acie aliꝙto angustior tu¬
mano uisu siẽ ad celo missũ. piacłm oĩs deorũ
re qui pestẽ absuis adu̾sam ĩ hostes feuet
Ita om̃s tẽtor pauorq cũ ilio datus pͥosis

Expanded text:
tifex publicus populi Romani, praei uerba quibus me pro legionibus deuoueam.' pontifex eum togam praetextam sumere iussit et uelato capite, manu subter togam ad mentum exserta, super telum subiectum pedibus stantem sic dicere: 'Iane, Iuppiter, Mars pater, Quirine, Bellona, Lares, Diui Nouensiles, Di Indigetes, Diui, quorum est potestas nostrorum hostiumque, Dique Manes, uos precor ueneror, ueniam peto feroque, uti populo Romano Quiritium rore, formidine, morteque afficiatis, sicut verbis nuncuManlium iubet matureque collegae se deuotum pro exercitu nuntiare; ipse incinctus cinctu Gabino, armatus in equum insiluit ac se in medios hostes immisit, conspectus ab utraque acie, aliquanto augustior humano uisu, sicut caelo missus piaculum omnis deorum irae qui pestem ab suis auersam in hostes ferret. ita omnis terror
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ belium si pͥa satis ꝓsꝑa fuissent: hand dubie ad roma¬
nos ꝑueĩsset. Eadem etas reꝵ magͥ alexandii ẽ. quẽ so¬
rore hniꝰ ortũ ĩ alio tͣctatu orb̾. ĩ uictũ bellis iunenẽ for
tuna morbo extĩxit Cet̾um tomaĩ. Et si defectio
sotioꝵ noĩsq latini aut dubia erat. tñ tãquã desãniti¬
in nõ de securam age̾nt .x. pͥncipes latinoꝵ. romam no¬
cauer̃t quib imꝑarent que uellent. p̃tores tñ duos la¬
ciiuii hẽbat .l. annu secmũ. l. numissiũ certeiense. ⁊
Ambo ex colonis romanis ꝑ quos p̃t̾ sigͥam uelitͣsq ⁊
ipãs colonias romanas. uolsci q̃ excit ad arma erant.
Fos noĩãtm euocar placuit. ut cuiꝙͣ dubinm erat

Expanded text:
quod bellum, si prima satis prospera fuissent, haud dubie ad Romaquod bellum, si prima satis prospera fuissent, haud dubie ad Romanos peruenisset. eadem aetas rerum magni Alexandri est, quem sorore huius ortum in alio tractu orbis, inutuna morbo exstinxit. ceterum Romani, etsi defectio sociorum nominisque Latini haud baud dubia erat, tamen tamquam de Samnitibus non de se curam agerent, decem principes Latinorum Romam evocaverunt, quibus imperarent quae vellent. praetores tum duos Latium habebat, L. Annium Setinum et L. Numisium Circeiensem , ambo ex coloniis Romanis, per quos praeter Signiam Uelitrasque et ipsas colonias Romanas Uolsci etiam exciti ad arma erant; eos nominatim euocari placuit. haud cuiquam dubium erat
Abbreviated transcription (Latin):
belli ꝑandi c̾bra ꝯscilia ĩ dicentes. Omĩb cõsulatioĩ¬
bus intͥ se pͥncipes occłte toman᷑ coq̃bant bellũ. hĩc qͦq
ad u̾sus nastatores suos bello cãpanꝰ aderãt. s qͣqͣ oĩa
de industria celebrantur responsñ. pͥusꝙͣ mouerent
romani tolli ab tͥgo sãnitem hostẽ uolebat. tñ ꝑ qͦcdã
pͥnatis hospiciis necessitudinibq c̃iunctos ĩ dicia cõ¬
iuiratioĩs eiꝰ romã emanar̃t. Iussisqr añ tp̃s cõsulibus
abdicare se magr̃atu qͦ matimꝰ noui cõsules aduersus
tantã molem belli c̾arentur. Religio ĩ cessit abeis qͦꝵ
immimitũ ĩꝑiu eẽt comitia hẽn. Itaq ĩ ter regnu
initũ. ouo ĩter reges fuere. M. naliꝰ. ac .M. famiꝰ cͥ auit.¬
cõs. ticiũ mãliũ torqͣtũ. tͥtiũ .p. decm̃ murẽ. So anno
alex andrũ epiti rege ĩ ytaliam classem applicuisse ꝯstat

Expanded text:
belli parandi crebra concilia indicentes omnibus consultatiobelli parandi crebra concilia indicentes omnibus consultatiobus inter se principes occulte Romanum coquebant bellum. huic quoque adversus servatores suos bello Campanus aderat. sed quamquam omnia de industria celabantur—priusquam moverentur Romani, tolli ab tergo Samnitem hostem volebant—tamen per quosdam privatis hospitiis necessitudinibusque coniunctos indicia coniurationis eius Romam emanarunt; iussisque ante tempus consulibus abdicare se magistratu, quo maturius novi consules adversus tantam molem belli crearentur, religio incessit, ab eis quorum imminutum imperium esset comitia haberi. itaque interregnum initum. duo interreges fuere, M. Valerius ac M. Fabius; iconsules T. Manlium Torquatum tertium, P. Decium Murem . eo anno Alexandrum Epiri regem in Italiam classem appulisse constat;
Abbreviated transcription (Latin):
bus datum ẽ. romam legatos nictendi. qui cum
adissent senatumꝰ questi ead̾ se federatos pati. que
hostes eẽnt passi. precib ĩ fimis petiere ut satis di¬
cẽt᷑ romani uictoriam qͣm sãnitib ex campano si¬
dicinoq hostes enpuissent. Re unici ⁊̃ se ab ingͣ¬
uissimis ppłis sinerent latinos campanosq si sb̾
datũ quia fateri pigebant ĩ potãre suã latinos iam nõ
ẽẽ. timebat̃q ne arguendo ab auenarẽt. campanoru
auam condictioẽm eẽ qui nõ fedete. s ꝑ deditionem
ĩ fide uenissent. Itaq campanos. seu uelĩt sen nolint
quieturos. Infede̾ latino nichil eẽ. ꝙ bellare cũ quibus
ip̃i nelint ꝓhibeant᷑ responsũ. sic̃ dubios sãnites ꝗd¬
nam futu roman᷑ cẽssert̃ diuisit. it a cãpanos meni
ab alienauit. latinos uelud nichł iam nõ concedentib.
romanis ferociores fẽc. Itaq ꝑ spẽm adu̾sus sãnitas

Expanded text:
bus datum est Romam legatos mittendi; qui cum bus datum est Romam legatos mittendi; qui cum adissent senatum, conquesti eadem se foederatos pati quae hostes essent passi, precibus infimis petiere ut satis ducerent Romani uictoriam quam Samnitibus ex Campano Sidicinoque hoste eripuissent; ne uinci etiam se ab ignauissimis populis sinerent; Latinos Campanosque, si sudatum, quia fateri pigebat in potestate sua Latinos iam non esse timebantque ne arguendo abalienarent: Campanorum aliam condicionem esse, qui non foedere sed per deditionem in fidem uenissent; itaque Campanos, seu uelint seu nolint, quieturos; in foedere Latinos nihil esse quod bellare cum quibus ipsi uelint prohibeant. quod responsum sicut dubios Samnites quidnam facturum Romanum censerent dimisit, ita Campanos metu abalienauit, Latinos uelut nihil iam non concedentibus Romanis ferociores fecit. itaque per speciem aduersus Samnites
Abbreviated transcription (Latin):
deductus ãnuo stipendio ⁊ tͥum mensiũ fiumeno̾ acce¬
pto quod pepigerat consul ut tp̃s iudutiis daret. qͦ¬
ad legati redissent sanites copiis hisdem quib usi:
adu̾sus romanũ bellum fua̾nt. ꝯtra sidicinos pro¬
fecti aut ĩ dubia spe erant mat᷑e urb̾ hostiũ potiũde.
Gũ absidicmnis deditõ pꝰ ad romanos cepta fie̾i ẽ. Dem̃
poꝰ quã patres ut setaᷤ eam ultimãq tandem necessi¬
tatẽ exp̃ssam asꝑnabant᷑ ad latinos iam sua sponte
ĩ arma motos fcã ẽ. ne campaĩ quidẽ adeo ĩ iune sa¬
nitium. qͣm bñfitii romanoꝵ memoi̾a p̃sẽtiõ erat.¬
hiis se armis abstinuere. Ex hic tot ppłis unuo
ĩgens ex̾citus duce latino fines sãnitium ĩgeͣssu
pł ppłatioĩbus qͣm p̃lũs cladiũ fẽc. Et quãꝙͣ su¬
perioros cͥtamĩbus latini erãt imuti ne sepiꝰ dimi¬
candũ foret agͦ hostium excesẜe. Io spatium sãniti¬

Expanded text:
deductus, annuo stipendio et trium mensum frumento accedeductus, annuo stipendio et trium mensum frumento accepto, quod pepigerat consul ut tempus indutiis daret quoad legati redissent. Samnites copiis iisdem quibus usi adversus Romanum bellum fuerant contra Sidicinos profecti, haud in dubia spe erant mature urbis hostium potiundae, cum ab Sidicinis deditio prius ad Romanos coepta fieri est; dein, postquam patres ut seram eam ultimaque tandem necessitate expressam aspernabantur, ad Latinos iam sua sponte in arma motos facta est. ne Campani quidem—adeo iniuriae Samnitium quam beneficii Romanorum memoria praesentior erat—his se armis abstinuere. ex his tot populis unus ingens exercitus duce Latino fines Samnitium ingressus plus populationibus quam proeliis cladium fecit; et quamquam superiores certaminibus Latini erant, haud inuiti, ne saepius dimicandum foret, agro hostium excessere. id spatium Samniti
Abbreviated transcription (Latin):
usquã oppoĩte. ferro igͥq uastate agros. legati
sãniciũ pacem orantes ad eũt. Aquo eiecti ad
senatũ potãte fcã dicendi. positi ferocib animis.
pacem sibi ab tomanis belliq ius. ad u̾sus sidici¬
nos petier̃t. que se eo ĩtiꝰ petere quod ĩ amicitia¬
patruu secłis suis reb nõ ad u̾sis ut cãpani ue¬
nissent. et ad u̾sus sidicmos sũmerent arma.
suos semper hostes. partuu nũqua amicos.
qui nec ut sãnites inpace amicitia. nec ut cam¬
pani auxiliu ĩ beuo petissent. Tũ depostulatio¬
sãnitium .ł. enuł. pr. sãnitib respõdit. nec quo
minꝰ ꝑpetua cũ eis amicitia eẽt ꝑ pp romanu
ꝯtcͣti tediu ceꝑit. amicitia de ĩ tegro reconciliet᷑.
ꝙ ad sidicmos attineat nichil ĩ tẽcedi quominus
sãniti ppso pacis belliq lib̾u at̾bit̾u sit. fece̾icto
cũ domꝰ reuetissent extemplo iñ excitꝰ romanus

Expanded text:
usquam oppositae. ferro ignique vastantem agros legati usquam oppositae. ferro ignique vastantem agros legati Samnitium pacem orantes adeunt; a quo reiecti ad senatum, potestate facta dicendi, positis ferocibus animis pacem sibi ab Romanis bellique ius adversus Sidicinos petierunt, quae se eo iustius petere, quod et in amicitiaani secundis suis rebus, non aduersis ut Campani, uenissent, et aduersus Sidicinos sumerent arma, suos semper hostes, populi Romani nunquam amicos, qui nec ut Samnites in pace amicitiam nec ut Campani auxilium in bello petissent, nec issent, praetor Samnitibus respondit nec quo minus perpetua cum eis amicitia esset per populum Romanum contracti taedium ceperit, amicitia de integro reconcilietur; quod ad Sidicinos attineat, nihil intercedi quo minus Samniti populo pacis bellique liberum arbitrium sit. foedere icto cum domum revertissent, extemplo inde exercitus Romanus