comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deu quis esset in suspicõe ĩm¬
nente ualuit tegrere Hempe
questiomi subditus prodidit
om̃ia malignitatis archana
Et diris affectus supplicus
ad pͥorem remissus est dñam
Cui que sibi accidissent enar¬
rans ut quasi supplicio auf¬
ferri ab aĩo brumchildis poss
Re aũt uera ut penas pro ño

Expanded text:
diu, quis esset, suspicione immdiu, quis esset, suspicione imminente, valuit tegere; nempe, quaestioni subditus, prodidit omnia malignitatis arcana et, diris affectus suppliciis, ad priorem remissus est dominam. Cui quae sibi accidissent enarrans, ut quasi suspicio auferri ab animo Brunechildis posset, re autem vera ut poenas pron o
Abbreviated transcription (Latin):
gessisset ei ut se a faraulfo chil¬
perici quondã cubiculario obsi¬
uaret. Dicens se consiliũi eius
quod de perimẽdo rege cõceperat
comꝑtũ habere. Audito hoc rex
interrogatũ quidẽ et negantem
dimisit. se uero ita armis et
custodibus muniuit ut nisꝙͣ
nec ad eccl̃iam quidẽ sñ armoꝵ
aut custodũ munimẽto procederet.
fredegũdi aũt in rothoialensem
rothomagẽsis territorii uicũ ad
ꝑagendũ quod suꝑesse poterat
uite direxit. Quam multi opti¬
matũ chilperici prosecuti eam
mibi cũ melamo qui p̾textato
depulso ab ea subrogatus ac
post reuocato agũtrano reiectꝰ
erat reliquerũt promittentes
se filio eius clotario fideliter
parituros. At illa exortem se
honoris et relictam indignata
et brunichildem potentiorẽ ut
erat estimãs lericũ quẽdam
fallendi dolis instructũ ad eã
fingit se crudelitate fredegudis
om̃ibus adulabat᷑. Dñam etiã
q ad cubiculi dedutẽs iamiã
dequalibus se p̾bens bemuolu
maioribus subiectũ. S non

Expanded text:
gessit ei ut se a Faraulfo, Chilperici quondam cubiculario, observaret, dicens « se consilium ejus, quod de perimendo rege conceperat, compertum habere. » Audito hoc, rex interrogatum quidem et negantem dimisit, se vero ita armis et custodibus munivit ut nusquam nec ad ecclesiam quidem sine armorum aut custodum munimento procederet. Fredegundem autem in Rotojalensem, Rothomagensis territorii vicum, ad peragendum quod superesse poterat vitae, direxit. Quam multi optimatum Chilperici prosecuti, eam inibi cum Melanio qui, Praetextato depulso, ab ea subrogatus, ac post revocato, a Guntranno rejectus erat reliquerunt, promittentes se filio ejus Clotario fideliter parituros. At illa exsortem se honoris relictam indignata, et Brunechildem potentiorem ut erat aestimans, clericum quemdam fallendi dolis instructum ad eam fingit se, crudelitate Fredegundis omnibus adulabatur, dominam etiam usque ad cubiculi deducens januam, coaequalibus se praebens benivolum, majoribus subjectum. Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
Uic ꝟo clotario fuerũt
uirilis sexus filii ex
diuersis cõiigibus orti mĩo
septeni/ et una femina. stil
bertus. guntraniꝰ. sigebertꝰ
et clotsinda. De caragũde uero
sorore ingundis habuit chilpe¬
ricũ. Amore demq ingũdis
ductus caragundã eiꝰ gͦmana
sibi in mat̾moniũ copulauerat

Expanded text:
uic vero Clotario fuerunt virilis sexus filii, ex diversis conjugibus orti, numero septem et una femina. De Ingbertus, Guntrannus, Sigebertus et Clotsinda filia. De Charagunde vero, sorore Ingundis, habuit Chilpericum. Amore denique Ingundis ductus, Charagundem ejus germanam sibi in matrimonium copulaverat
Abbreviated transcription (Latin):
Er idem tempus. leonar¬
dus quidam optimatũ
chilperici a partibus tholose
aduemens: fredegũdi regnie
adhuc in matre eccłiã parisiaca
residenti. ĩtimauit se fuga lapsũ
ab eius filia quã affirmabat
in magna uictus ac uestitus
degere ĩ opia. Quibus x̾bis re¬
gma indignata p̾cepit ab eo
aufferri balteũ quẽ ex munere
memorati meruerat regis ac
om̃i pͥuari dignitate Sil̃i modo
multos ab obsequo filie recedẽtes
uel honore pͥuauit uel cõtũẽlus
seri penis affecit. Nec uerebat᷑

Expanded text:
er idem tempus, Leonardus quidam optimatum Chilperici a partibus Tolosae adveniens, Fredegundi reginae adhuc in majore ecclesia Parisiaca residenti intimavit se fuga lapsum ab ejus filia; quam affirmabat in magna victus ac vestitus degere inopia. Quibus verbis regina indignata, praecepit ab eo auferri balteum quem ex munere memorati meruerat regis, ac omni privari dignitate. Simili modo multos ab obsequio filiae recedentes vel honore privavit, vel contumeliis seu poenis affecit. Nec verebat
Abbreviated transcription (Latin):
serat corã optimatib suis nar¬
rando cõmemorasset. et ad extre¬
mũ de legatis tassillionis qui
ad se rome uenerat mentio facta
fusset imit conciliũ ut experi¬
retͬ quid tassilo de promissa sibi
fidelitate fatere uellet. cõgregato¬
q ingenti exercitu atq ĩtres
partes diuiso baioariã petere
cõstituit. Cũq pipinũ filiũ
cũ ytalicis copiis in tredẽtinã
uallem uemire uississet. orien¬
tales quoq franci ac saxones
ut iussi fuerãt ad danubiũ in
loco qui perfermga uocat᷑ acces¬
sissent. ip̃e cũ exercitu quem
secũ duxerat suꝑ lethũ fluuiũ
qui alemãnos et baicarios di¬
rimit in anguste ciitatis sub¬
urbano consedit. Inde baioariã
cũ tam ualida mami procul
dubio petiturꝰ.iisi tassillo e
ac ppło suo ad regem uemendo
consuleret. Nã uidens se undiq
circũsessũ uemit supplex ac ue¬
mam de antegestis sibi dari dẽp̾¬
tatus est. S et rex sicut erat

Expanded text:
serat, coram optimatibus suis narserat, coram optimatibus suis narrando commemorasset, et ad extremum de legatis Tassilonis, qui ad se Romae venerant, mentio facta fuisset, iniit consilium ut experiretur, quid Tassilo de promissa sibi fidelitate fecere vellet, congregatoque ingenti exercitu atque in tres parte diviso, Baioariam petere constituit. Cumque Pippinum filium cum Italicis copiis in Tredentinam vallem venire iussisset, orientales quoque Franci ac Saxones, ut iussi fuerant, ad Danubium in loco qui Pferinga vocatur accessissent, ipse cum exercitu quem secum duxerat, super Lechum fluvium, qui Alamannos et Baioarios dirimit, in Augustae civitatis suburbano consedit, inde Baioariam cum tam valida manu procul dubio petiturus, nisi Tassilo sibi ac popuo suo ad regem veniendo consuleret. Nam videns se undique circum sessum, venit supplex ac veniam de ante gestis sibi dari deprecatus est. Sed et rex, sicut erat
Abbreviated transcription (Latin):
abimiendũ S ꝯuãta potuit
instancia apud regem intercede
curauit ut inter eos pax et
concordia ex sue aplice auctori¬
tatis ãmonitõe atq intuẽtõe
proueniret. Cui cũ rex ĩdem
se magnope uelle respondisset
simulq a legatis memorati du¬
cis inquirẽt quam huiꝰ pacatõis
firmitatẽ facere deberent. res¬
ponderũt sibi de hac re nichil
esse cõmissũ. nͨ se de hoc nego¬
cio aliud facturos ꝙͣ ut responsa
regis atq pontificis dño suo
reportarent. Quorũ xbis papa
cõmotus uelut fallaces ac frau¬
dulentos anathematis gladio
statuit feriendos. si ab olim regis
promissa fide discederent. atq
apłorũ lim̃ib uotisq solutis
apłica bñdictione percepta
in franciam reuersus est. Et
cũ uxorem suam fastradam
filiosq ac filias et omnẽ comi¬
tatũ quem apud eos dimiserat
uoarmacie ĩuenisset generalẽ
ppłi sui cõuentũ ibi habe̾ statuit
In quo cũ om̃ia que in italia ges¬

Expanded text:
abnuendum, sed quanta potuit abnuendum, sed quanta potuit instantia apud regem intercedere curavit, ut inter eos pax et concordia ex suae apostolicae auctoritatis ammonitione atque interventione proveniret. Cui cum rex idem se magnopere velle respondisset, simulque a legatis memorati ducis inquireret, quam huius pacationis firmitatem facere deberent, responderunt, sibi de hac re nihil esse commissum, nec se hoc negotio aliud facturos, quam ut responsa regis atque pontificis domino suo reportarent. Quorum verbis papa commotus, velut fallaces ac fraudulentos anathematis gladio statuit feriendos, si ab olim regi promissa fide discederent, atqueapostolorum liminibus votisque solutis, apostolica benedictione percepta, in Franciam reversus est. Et cum uxorem suam Fastradam filiosque ac filias et omnem comitatum, quem apud eos dimiserat, Wormaciae invenisset, generalem populi sui conventum ibi habere statuit. In quo cum omnia, quae in Italia ges
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ terre habet᷑. in salernũ ma¬
ritimã cuuitatẽ uelut munitiorẽ
se cũ suis contulit. missaqz le¬
gatione utrosqz filios suos
regi obtulit. promittens se
ad onña que imperarentur
libenter obediturũ. Cuiꝰ p̃cib
rex ãnuens diuini etiam ti¬
moris respectu bello abstimut.
et um̃õre ducis filio nõie gri¬
moldo obsidatus grã suscepto
maiorẽ patri remisit. Accepit
insuper a ppło .xi. obsides. misit¬
q legatos qui et ip̃m ducem
et omnẽ beneuẽtanũ populũ
per sacramẽta firmarent. Ip̃e
post hoc cũ legatis constantim
imperatoris qui pp̃ petendam
filiam suam ad se missi fuerãt
locutus est atq illis dimissis
romã reuersus sanctũ pascale
brauit
ageret tassillo dux
baioarie misit legatos suos
armĩ uidelicet ep̃m et henricũ
abbem ad adriam̃ papã petẽs
ut inter regem atq illũ medi¬
ator pacis fieri dignaretur
Nec pontifex p̾cibus eiꝰ c̃esuit

Expanded text:
illius terrae habetur, in Salernum, maillius terrae habetur, in Salernum, maritimam civitatem, velut munitiorem se cum suis contulit, missaque legatione, utrosque filios suos regi obtulit, promittens, se ad omnia quae implibenter oboediturum. Cuius precibus rex adnuens divini etiam timoris respectu bello abstinuit et minore ducis filio nomine Grimoldo obsidatus gratia suscepto maiorem patri remisit. Accepit insuper a populo obsides undecim misitque legatos, qui et ipsum ducem et omnem Beneventanum populum per sacramenta firmarent. Ipse post haec cum legatis Constantini imperatoris, qui propter petendam filiam suam ad se missi fuerant, locutus est atque illis dimissis Romam reversus sanctum paschalebravit.ageret, Tassilo dux Baioariae misit legArnum videlicet episcopum et Hunricum abbatem, ad Hadrianum papam, petens ut inter regem atque illum mediator pacis fieri dignaretur. Nec pontifex precibus eius censuit
Abbreviated transcription (Latin):
Nec diu moratus s cõtractis
celeriter francorũ copiis. in ip̃a
hiemalis tpĩs asperitate yta¬
liam ingredit᷑. Cũq in florẽtia
tuscorũ cĩuitate natalem dm̃¬
celebrasset quãta potuit celeritate
romã ire contendit. Quo cũ
uenisset ac de profectione sua
in beneuentũ tam cũ adriano
pontifice ꝙͣ cũ sus optimatib
deliberasset aragisus dux bene¬
uẽtanorũ audito eius aduẽtu
compertaq in terrã suã ĩtrãdi
uolũtate ꝓpositũ eius aduertere
conatus est. Misso eñ rumoldo
maiore filio suo cũ muneribus
ad regeni rogare cepit. ne terrã
beneuẽtanorũ intraret. S ille
longe aliter de rebus ĩchoatis
faciendũ sibi uidicans retento
secũ rimoldo cũ exercitu suo
capuam campame ciuitatem
accessit. Ibiq castris positis cõ¬
sedit. Inde bellũ gesturus ĩme¬
moratus dux intentionẽ regis
salubri concilio p̃uenisset. Nã
reluta beneuento que caput

Expanded text:
Nec diu moratus, sed contractis Nec diu moratus, sed contractis celeriter Francorum copiis, in ipsa hiemalis temporis asperitate Italiam ingreditur. Cumque in Florentia Tuscorum civitate natalem Domcelebrasset, quanta potuit celeritate Romam ire contendit. Quo cum venisset, ac de profectione sua in Beneventum tam cum Hadriano pontifice quam cum suis optimatibus deliberasset, Aragisus, dux Beneventanorum, audito eius adventu compertaque in terram suam intrandi voluntate, propositum eius avertere conatus est. Misso enim Rumoldo, maiore filio suo, cum muneribus ad regem, rogare coepit, ne terram Beneventanorum intraret. Sed ille longe aliter de rebus inchoatis faciendum sibi iudicans, retento secum Rumoldo, cum omni exercitu suo Capuam Campaniae civitatem accessit, ibique castris positis consedit, inde bellum gesturus, ni memoratus dux intentionem regis salubri consilio praevenisset. Nam relicta Benevento, quae caput
Abbreviated transcription (Latin):
Um et hiemis tpũs
expletũ et sanctũ pascha
in attimaco uilla fuisset a rege
celebratũ exercitũ in britamã
tis marmã mitte constituit
Nam cũ ab anglis ac saxom¬
bus britama insula fuisset
ĩuasa magna pars incolaꝵ
eius mare traiciens in ultimis
gallie finibus uenetorũ et
corosolitarũ regiones occupa¬
uit. Is ppłus a regibus francoꝵ
subactus ac tributariꝰ factus
impositũ sib uettigal licet ĩuitꝰ
soluere solebat. Cũ q eo tp̃e
dicto audiens nõ esset missus
illuc regie mense p̃positus
audulsus ꝑfide gentis cõtuma¬
ciam mira celeritate compressit.
regiq apud uuarmaciam et
obsides quos acceperat et cõplures
ex ppłi pͥmoribus adduxit
Rex pace undiq parta statuit
romã proficisci. et partẽ yta¬
lie que nũc beneuentus uocat᷑
aggredi cõuemens ẽẽ arbitra¬
tus. ut illiꝰ regni residuam
portionem sue potestati subicẽt
Cuiꝰ caput incapto desiderio
rege maiorẽqz partem in lõgo¬
bardia iam subacta tenebat.

Expanded text:
um et hiemis tempus expletum, et sanctum pascha in Attiniaco villa fuisset a rege celebratum, exercitum in Brittanniam cismarinam mittere constituit. Nam cum ab Anglis ac Saxonibus Brittannia insula fuisset invasa, magna pars incolarum eius mare traiciens, in ultimis Galliae finibus Venetorum et Coriosolitarum regiones occupavit. Is populus a regibus Francorum subactus ac tributarius factus, inpositum sibi vectigal, licet invitus, solvere solebat. Cumque eo tempore dicto audiens non esset, missus illuc regiae mensae praepositus Audulfus, perfidae gentis contumatiam mira celeritate compressit, regique apud Wormaciam et obsides quos acceperat, et complures ex populi primoribus adduxit. Rex, pace undique parta, statuit Romam proficisci, et partem Italiae quae nunc Beneventus vocatur adgredi, conveniens esse arbitratus, ut illius regni residuam portionem suae potestati subiceret, cuius caput in capto Desiderio rege, maioremque partem in Langobardia iam subacta tenebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Is diebus amimichio¬
comite lemouicino duo
detenti sũt hoĩes ex noĩe tar¬
terii petrogorici antistitis lrãs
ferentes in quibus inter alia
que de chilperico cõtmebant᷑
pulsũ descendisse ad infermĩ
Utiq hoc nolens intelligi quod
a regno gũtrami in dĩium de¬
uenisset chilperici. Quib pa
riter cũ delatorib directis
p̾cipit᷑ abduci epũs de his
rõnem redditurus. S cũ nõ
facile cõuinceret᷑ ad ꝓpria

Expanded text:
is diebus a Nunnichiocomite Lemovicino duo detenti sunt homines, ex nomine Charterii Petrogorici antistitis litteras ferentes. In quibus, inter alia quae de Chilperico continebantur pulsum descendisse ad infernum. » Utique hoc volens intelligi, quod a regno Guntranni in dominium devenisset Chilperici. Quibus regi pariter cum delatoribus directis, praecipitur adduci episcopus, de his rationem redditurus. Sed cum non faci
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hec donnꝰ gerbertꝰ
electus est pontifex
in urbe rauenna ab octonẽ
urbe pontifex ꝙͣplurimos
ãnos: defuctus est p̃pa in¬
tĩmq om̃is ppłus romanus

Expanded text:
ost hec domnus Gibbertus electus est pontifex in urbe Rauenna a populo eiurbe pontifex quam plurimos annos. Defuncto uero papa tim omnis populus Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. et puras ab om̃i cupi¬
ditatis macula gerẽs manꝯ
que ad unius opificii susceperat
ust in duo diuidit. et unam
quidem nõ minoris magnitu¬
diuis ꝙͣ iussus fuerat ꝑfectã
reddidit. Quod uero ex attri¬
butis sibi auri sumptib suꝑfuit
ne negligens ꝑderet uel sue
concupistencie satisfaciendo

Expanded text:
accepit. Et puras ab omni cupiaccepit. Et puras ab omni cupiditatis macula gerens manus, quae ad unius opificii susceperat usum, in duo divisit, et unam quidem non miinoris magnitudinis quam jussus fuerat, perfectam reddidit. Quod vero ex attributis sibi auri sumptibus superfuit, ne negligens perderet, vel suae concupiscentiae satisfaciendo
Abbreviated transcription (Latin):
Nonc ꝟo clotariũ beatꝰ
sulpicius tũc quidem
archidiaconꝰ. postmodũ aũt
bituricensiũ epũs anteriori
tpẽ a graui liberauerat febriũ
incõmodo. septem pͥus dierũ
cõsũmato ieiumo. fuit aũt pa¬
tiens. litteris eruditus. tĩmoris
dei plenꝰ. pauperibus uictus¬
necessaria tribuens. eccliãꝵ
uersucia surreptũ est ei ut be¬
atũ lupũ p̃sulem senonũ a sede
Pria expulsũ in exiliũ retru¬
deret. Qui iurtante sanctitatis
fuisse palam ex gestorũ scͥptio
suorũ ostendit᷑ ut quadã die
celebranti ei sacra misẜarũ
sulẽma celitus gemiia in sct̃o
prolapsa sit calice. Demq rex
pentens facti ab exilio eũm
iussit reduci et ad se perduci
⁊ quo cõmissorũ postulata ĩpe¬
trata qr uenia munenitũ eũ
remisit ad sua
atus quoq eligius
aurifex probatissimus
relito patrio lemouicim tritorii
solo ad eũdem regem trãsiens
sellam auream regie dignitati
congruam fabricandi ab eo
pceptum pariter et impẽsas

Expanded text:
Hunc vero Clotarium beatus Sulpicius tunc quidem archidiaconus, postmodum autem Bituricensium episcopus auteriori tempore a gravi liberaverat febrium incommodo, septem prius dierum consummato jejunio. Fuit autem patiens, litteris eruditus, timoris Dei plenus, pauperibus necessaria tribuens, ecclesiarversutia subreptum est ei ut beatum Lupum praesulem Senonum a sede propria explsum, in exsilium retruderet. Qui vir tantae sanctitatis fuisse palam ex gestorum scriptis suorum ostenditur ut quadam die celebranti ei sacra missarum solemnia, coelitus gemma in sanctum prolapsa sit calicem. Denique rex poenitens facti, ab exsilio eum jussit reduci et ad se perduci. A quo commissorum postulata impetrataque venia, muneratum eum remisit ad sua. Beatus quoque Eligius aurifex probatissimus, relicto patrio Lemovicini territorii solo, ad eumdem regem transiens, sellam auream regiae dignitati congruam fabricandi ab eo praeceptum pariter et impensas
Abbreviated transcription (Latin):
introuut. et gothos quostũq
obuios habuit neci tradidit᷑.
factoqz maxĩo bello q̃ uoitigis
ingressus est urbem romã et
ciuitatem mumiuit. Tũc recol¬
ligens uuitigis multitudinẽ
gothoꝵ uno ãno ita obsedit
urbem romã ut nulli esset
facultas egrediendi uel ingre¬
diendi. Uerũ intra ciuitatem
fame oppͥmente ppłm ad eo ut

Expanded text:
introivit, et Gothos, quoscunque introivit, et Gothos, quoscunque obvios habuit, neci tradidit, factoque maximo bello contra Withigem, ingressus est urbem Romam, et civitatem munivit. Tunc recolligens Withigis multitudinem Gothorum uno anno ita obsedit urbem Romam, ut nulli esset facultas egrediendi vel ingrediendi. Verum intra civitatem fame opprimente populum adeo ut
Abbreviated transcription (Latin):
Is diebus beatissimus
bñdictus pater et pͥus
in loco qui sublacus dr̃. qui ab
urbe roma quadragnita milib
abest. et postea in castro cassmo
quod barũ appellat᷑. et magne
uite meritis et apłics iuirtu
pontifex ad regiam urbem
profectus iustimianũ pͥncipe
in euctichis sectam dilapsum
ad uerã et catholicã fidẽ redu¬
xit. Dampnato q antimo pa¬
triarcha constantin politano
nõ multo post idem papa apud
eãdem urbem obiit. Cui suctessit
in pontificatu silueriꝰ. hic leua¬
tus est a tyrãno theodoto qui
apud gothos regnũ arripuerat
sine deliberatõe decreti impe¬
rialis. Qui corruptus pecĩnã
talem tnnore induxit clero
ut qui nõ consentiret gladio
puniretͬ. Post menses duos
mitu dĩno extinguit᷑ theodotꝰ
Tunc uemiẽs belisarius patriciꝰ
in partes sicilie audiuit ꝙ gothi
fecissent sibi regem. et inde ꝑ
campaniam ꝓperauit neapolimi
quam et obsidere cepit. qr cuies
neapolitam noluerũt aperire
ei. Qui pugnãdo ciuitatem

Expanded text:
is diebus beatissimus Benedictus Pater et prius in loco qui Sublacus dicitur qui ab urbe Roma quadraginta millibus abest et postea in castro Cassino, quod Haruin appellatur, et magnae vitae meritis et apostolicis efpontifex, ad regiam urbem profectus, Justinianum principem, in Eutychis sectam delapsum, ad veram et catholicam reduxit fidem; damnatoque Anthimo patriarcha Constantinopolitano, non multo post idem papa apud eamdem urbem diem obiit. Cui successit in pontificatu Sylverius. Hic levatus est a tyranno Theodoro, qui apud Gothos regnum arripuerat, sine deliberatione decreti imperialis. Qui corruptus pecunia talem timorem induxit clero, ut qui non consentiret gladio puniretur. Post menses duos nutu divino exstinguitur Theodorus, Tunc veniens Belisarius patricius in partes Siciliae, audivit quod Gothi fecissent sibi regem, et inde per Campaniam properavit Neapolim, quam obsidere coepit, quia cives Neapolitani noluerunt aperire ei. Qui pugnando civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
si facultas familiariũ regine
Det᷑ alicui bello cũ cmãtore
cõtende. Q uod dũ ille cõtes¬
sisset simulq approbasset et
adalulfũ quominꝰ ꝓpoita
ab ieret desperatio salutis
compelleret aribertus quidã
regne cõsobrmꝰ hoĩem uocabło
putonẽ uice sua p̾liaturũ adũ

Expanded text:
si facultas alicui familiarium reginae si facultas alicui familiarium reginae detur, bello cum criminatore contendere. » Quod dum ille concessisset simulque approbasset, et Adalulfum, quo minus proposita abnueret, desperatio salutis compelleret, Aribertus quidam, reginae consobrinus, hominem, vocabulo Pittonem, vice sua praeliaturum ad
Abbreviated transcription (Latin):
U̾bũ illa haud ꝑfũctorie fe¬
rendũ arbitrata in faciem
eius expuit. Qui ueritus
si ip̃e rem nõ proderet. regmã
cũcta ꝓpalaturã reg̃e adut.
asserens se si tutus ad narradũ
cõcederet᷑ locus re netessaria
ei reseraturũ. et se cedente rege
seorsũ cũ eo uera falsis hoc
cepit obnubilare mͦ. Taso ait
tustane rector proiũcie ꝑ tͥduũ
iam cũ regnia ẜmonẽ tue serit
ꝑditoĩs. ut illa te ueneno ꝑdat.
et ip̃m sͥ maritũ assumat.
his rex credulus cõugemi
in castro ytalie redusit: cui
nomẽ amello. Quo comꝑto
lotariꝰ ꝑ int̾mĩcios arioaldũ
arguere cepit nõ recte illũ
egisse dicens ꝙ regniã et ex
regio gene francorũ existentẽ
smne examinatõe legali dehone¬
stamẽto digna estimauisset
huiꝰ modi Qui dũ iustam
se habere causani uinculorũ
uxoris fateret᷑. unꝰ legatoꝵ
ansoaldus noĩe tali regem
interpellat ẜmonẽ. facilẽ ĩquit
exanien huiꝰ rei tibi ꝓbabit᷑

Expanded text:
verbum illa, haud perfunctorie feverbum illa, haud perfunctorie ferendum arbitrata, in faciem ejus exspuit. Qui, veritus, si ipse rem non proderet, reginam cuncta propala turam, regem adiit, asserens se, si tutus ad narrandum concederetur locus, rem necessariam ei reseraturum. Et secedente rege seorsum cum eo, vera falsis hoc coepit obnubilare modo. « Taso, ait, Thuscanae rector provinciae, per triduum jam cum regina sermonem tuae serit perditionis, ut illa te veneno perdat et ipsum sibi maritum assumat. » His rex credulus conjugem in castro Italiae reclusit, cui nomen Amelio. Quo comperto, Clotarius per internuntios Avioaldum arguere coepit, non recte illum egisse dicens, quod reginam et ex regio genere Francorum existentem, sine examinatione legali, dehonestamento dignam aestimavisset hujusmodi. Qui dum justam se habere causam vinculorun uxoris fateretur, unus legatorum, Ansoaldus nomine, tali regem interpellat sermone: « Facile, inquit, examen hujus rei tibi probabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Daloaldus aũt aguilfi¬
qui ago dictus est lon¬
gobardorũ regis filius patri
in regnũ succẽdẽs dũ x. ãnis
cũ matre theudelma regnasset
a quodã eusebio noĩe qui ab
imꝑatore constãtmopolitano
ad eũ directus legatus fuerat
post balneũ potione accepta
in amẽcia x̾tit᷑. Cũq ip̃is
legati ꝑsuasionib xii longo¬
bardorũ optimates iussisset
ꝑimi a ceteris regno pellit᷑
In cuiꝰ locũ arialdũ taurimatiũ
ducem cui gũdeberga ad aloaldi
regis gmanie in cõuigiũ cõ¬
uenerat substituerũt Que
uidelicet regma cũ et spẽ decora
et bonitate poleret mentis
p̃cipua nec castitatis careret
gr̃a. quadã die quẽdam ada¬
lulfum uocabulo nõ infimo
inter longobardos ortũ sͥ loco
obsequentem. ꝙ optime esset
forme ceperat laudare Ille
regnã in sui aucupatꝰ exar¬
sisse amorem ad aurẽ ei infit
Quia dicens tue placuit bemi¬
uolentie meũ ftratũ laude
tua efferre. Placeat q̃so me
sodalem stratus assume hoc

Expanded text:
daloaldus autem Agilulfiqui et Ago dictus est, Longobardorum regis filius, patri in regnum succedens, dum decem annis cum matre Theudelinda regnasset, a quodam, Eusebio nomine, qui ab imperatore Constantinopolitano ad eum directus legatus fuerat, post balneum potione accepta, in amentiam vertitur. Cumque ipsius legati persuasionibus, duodecim Longobardorum optimates jussisset perimi, a caeteris regno pellitur. In cujus locum, Arioaldum Taurinatium ducem, cui Gundeberga Adaloaldi regis germana in conjugium convenerat, substituerunt. Quae videlicet regina, cum et specie decora et bonitate polleret mentis praecipua, nec castitatis careret gratia, quadam die quemdam, Adalulfum vocabulo, non infimo inter Longobardos ortum loco, sibi obsequentem, quod optimae esset formae, coeperat laudare. Ille reginam in sui autumans exarsisse amorem, ad aurem ei infit: « Quia, dicens, tuae placuit benevolentiae meum statum laude tua efferre, placeat, quaeso, me sodalem stratus assumere. » Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
O dO triũphum
Uictorie quẽ greci¬
de excidio egerũt
troie: multi ciuiũ euerse urbis
qui effugere cladem potuerũt
necis. quaqua uersũ poterãt
sedes sibi querere ꝓcurabãt
Sorũ quidam antenor noĩe
nõ infimiꝰ gn̾e adiũcta sibi
sociorũ nũosa multitudine
nauibus altũ petiit mare
Tandem post magnos pelagi
Uariosqz labores thanays
Ingressi hostia fluminis meo¬
tides transmeantes paludes

Expanded text:
ost triumphum victoriae quam Graecide excidio egerunt Trojae, multi civium eversae urbis, qui effugere cladem potuere necis, quaquaversum poterant sedes sibi quaerere procurabant. Eorum quidam, Antenor nomine, non infimus genere, adjuncta sibi sociorum numerosa multitudine, navibus altum petiit mare. Tandem post magnos pelagi variosque labores, Tanais ingressi ostia fluminis, Meotides transmeantes paludes
Abbreviated transcription (Latin):
mettis aduenisset reperit auiã
suam brunechildem inib obuã
Et minorẽ quidem natu mers
ueũ noĩe in albis adhuc po¬
sitũ lapidi illisum ĩ nocentẽ
coegit exalare sp̃m. Regna¬
uit itaq theoderitus ams
xuii. Quidam uero autores
sepserũt theodebertũ post illã
theoderici uictoriam suamq
erũpña rhem̃ transisse et
theodericũ capta coloma ber¬
trariũ cubiculariũ suũ ad tõ¬
prehendendũ eũ misisse a quo
comphensus atq ad theodencũ
ꝑductus indumẽtis q regnis
¶se relegatus. Ob recõpensationẽ
quoq tam p̾clari oꝑis bertarig
equũ eius cũ statua regia fer¬
tur a theoderico percepisse.

Expanded text:
Metis advenisset, reperit aviam Metis advenisset, reperit aviam suam Brunechildem inibi obviamet minorem quidem natu, nomine Meroveum, in albis adhuc positum, lapidi illisum innocentem coegit exhalare spiritum. Regnavit itaque Theodebertus annis XVII. Quidam vero auctorespserunt Theodebertum post illam Theodorici victoriam, suamque aerumnam, Rhenum transisse, et Theodoricum, capta Colonia, Bertarium cubicularium suum ad comprehendendum eum misisse. A quo comprehensus, atque ad Theodoricum perductus, indumentisque regiis ilium fuisse relegatus. Ob recompensationem quoque tam praeclari operis, Bertarius equum ejus cum stratura regia fertur a Theodorico percepisse.
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratus quo regalis cotine¬
but᷑ gaza pariter cũ ipis est
ingressus. Eo igit᷑ ꝑstrutãte
quid fr̃ĩ oportumꝰ sie sui
dampno posset restituere. unꝰ
et̾rustãtibus euaginatũ gladiũ
ceruici eius illidens caput
abstulit. ac ꝑ muros colome
circũtulit. Q uod cernẽs theo¬
dericus ip̃a confestim urbe
potitus regias ĩuasit opes.
Et pͥmates ciuitatis in sua
sibi xoba iurare compellens
dñ in basilica sãcti gereonis
sacram̃cta exigeret uisũ illi
fuit quendã pugno suo se¬
inlatus ꝑcussisse. Et cõu̾sus
ad suos olẜuate ait ad hostia
conatus sit. Obẜũãtibus
aũt eis a cubiculariis ueste
remota latus regis inspectũ
nullũ q uulmus est ĩuentũ.
Bolũm ͦ signũ quoddã appa¬
ruit purpureũ. quod eg̃o
reor cite mortis indiciũ. Cõpo¬
sitis ex sm̃a rebus inde cũ mł¬
tis spolus progressus secũ abdu¬
xit filios frĩs sui cũ filia q̃
specie intebat decora. Dum

Expanded text:
arbitratus, locum quo regalis continearbitratus, locum quo regalis continebatur gaza pariter cum ipsis est ingressus. Eo igitur perscrutante quid fratri opportunius, sine sui damno, posset restituere, unus e circumstantibus, evaginatum gladium cervici ejus illidens, caput abstulit ac per muros Coloniae circumtulit. Quod cernens Theodoricus, ipsa confestim urbe potitus, regias invasit opes. Et primates civitatis in sua sibi verba jurare compellens, dum in basilica Sancti Gereonis sacramenta exigeret, visum illi fuit quemdam pugno suo latus percussisse. Et conversus ad suos: « Observate, ait, ad ostia,conatus sit. » Observantibus autem eis, a cubiculariis veste remota latus regis inspectum, nullumque vulnus est inventum. Solummodo signum quoddam apparuit purpureum, quod ego reor citae mortis fuisse indicium. Compositis ex sententia rebus, inde cum multis spoliis progressus, secum abduxit filios fratris sui, cum filia quae specie nitebat decora. Dum
Abbreviated transcription (Latin):
lerati itmeris accessit. ut c̃o¬
ficiendi belli impendiũ pu¬
taret si dux et ppłus bello
promptior int̾ficeret᷑. Adue¬
mens itaq cũ suis ribuarioꝵ
fmib sese ĩ mersit. octurrẽtia
queq deuastans et exurens.
Euiꝯ terre incole ad eñ ue¬
nere p̃catũ ne ob uiꝰ culpã
discidiũ pararet eis. quos
suos fore sciret iure iuctoris.
Quib ille. Non inquit uobis
s theodeberto int̾itus parat᷑.
c̾ius taput si meã ꝑ mereri
uultis gr̃am uos necesse est
aufferre. aut ip̃m uiuũ um¬
ttũ q ad me perduce. Illi
regiam colonie ingressi theode¬
berto taliter locuti sũt. Sic ĩqͣnt̃
mandat theodericus frater tuꝰ
Si ait reciꝑe meruero thesau¬
ros paternos quos theodebtus
adhuc ñuste retinet ꝑuasos
ꝓpas festinꝮ repedabo ad domos
¶deo te hortam᷑ dñe reꝵ cuti
portione que ei debet̾ reddita
nr̃a eũ nõ sinas infestare do¬
mitiliai. his theodebertus ditis
credulus ac pro uero ꝓlatas

Expanded text:
lerandi itineris accessit, ut conlerandi itineris accessit, ut conficiendi belli impendium putaret, si dux et populus bello promptior interciperetur. Adveniens itaque cum suis in Ribuariorum fines sese immisit, occurrentia quaeque devastans vel exurens. Cujus terrae incolae ad eum venere rogatum: Ne ob unius culpam dissidium pararet eis, quos suos fore sciret jure victoris. Quibus ille: « Non, inquit, vobis, sed Thuodeberto, interitus paratur; cujus caput, si meam promereri vultis gratiam, vos necesse est auferre, aut ipsum vinum vinctumque ad me perducere. » Illi regiam Coloniae introgressi, Theodeberto taliter locuti sunt: Sic, inquiunt, mandat Theodoricus frater tuus: Si, ait, recipere meruero, thesauros paternos, quos Theodebertus adhuc injuste retinet pervasos, proprias festinus repedabo domos. Ideo te hortamur, domine rex, ut portione quae ei debetur reddita, nostra eum non sinas infestare domicilia. His Theodebertus dictis credulus, ac pro vero prolata
Abbreviated transcription (Latin):
qui fugã parauerat distulit
Nam saxones ceterasq suꝑioris
germanie gentes in sui solaciũ
solicitatas bello in suppͣnõiato
opponit loco. Certatũ est acriter
quoad theodebertus restitit.
Renitebat᷑ em̃ ꝙͣuis ex̃citus
eius more pecorũ obtrũcaretur.
Ubi uero ip̃e pondus prelii
pati nõ ualens fuga s̾ cõsuluit.
auersi sũt om̃s qui cõstiterãt
pugnaturi. Quorũ maxima
pars incerto fuge dispersa
extinguit᷑. residiu coloniã usꝰ
cũ rege festinanter ꝓperãt.
In pͥma pugne congressione
tanta utriusq partis aĩositate
cõcursũ est ut cadauera int̾fe¬
ttorũ pre multitudĩe cõpͥmẽ¬
tũt se ppłoro nõ ualentia ad
terrã ruere ꝙ̃ admodũ equis
insẽderãt: una cũ uiuis t̾cũ¬
ferrent᷑. At postꝙͣ phalans
uicta hostib terga nudauit
siluarũ deiuia corporib mor¬
tuorũ sũt repleta. Theoderico
ubi factũ est indiciũ theode¬
bertũ euasisse incentiuũ acce¬

Expanded text:
qui fugam paraverat, distulit. qui fugam paraverat, distulit. Nam Saxones caeterasque superioris Germaniae gentes, in sui solatium sollicitatas bello in supra nominato opponit loco. Certatum est acriter, quoad Theodebertus restitit. Renitebatur enim, quamvis exercitus ejus more pecorum obtruncaretur. Ubi vero ipse, pondus praelii pati non valens, fuga sibi consuluit, aversi sunt omnes qui constiterant pugnaturi. Quorum maxima pars incerto fugae dispersa exstinguitur; residui Coloniam versus cum rege festinanter properant. In prima pugnae congressione, tanta utriusque partis animositate concursum est ut cadavera interfectorum, prae multitudine comprimentium se populorum, non valentia ad terram ruere, quemadmodum equis insederant, una cum vivis circumferrentur. At postquam phalanx victa, hostibus terga nudavit silvarum devia, corporibus mortuorum sunt repleta. Theodorico ubi factum indicium Theodebertum evasisse, incentivum acce
Abbreviated transcription (Latin):
habens theodebertũ cũ supple¬
mento milicie austrasiorum
nõ dubitauit conserere manũ
In campania nãq tullensi
aduersus frem̃ congressus
excitũ eius grauiter attriuit
Euasit tñ theodebertus et fu¬
giens de plio ꝑ mettensem
urbem. saltũ q uosagũ colo¬
niẽ ciuitatis receptacula petut
Theodericus frẽm ꝑsequi eue¬
stigio festinãs: beatũ leunsiũ
magũciacensem antistitem
obiuũ habuit. a quo hiũos mo¬
nita ꝑcepit. Inchoatis inquit
insiste et ad ꝑfectũ Iiĩate deo
istius actinges operis. Rustica
refert fabula lupũ catulos suos
ad predam ducentem. eos ad
se in monte uocasse. talia q
mandata dedisse. Neminem
at que uobis filii expediant
per paucos qui ex nr̃o sunt
gnẽ. Unde uos moneo suscepta
nõ deserere munia et uittui
ĩuestigare necessaria. his sug¬
gestionib theodericus haud
segnis executor paruit. p̾cipue
stiens eũ sue fauere utilitati.
et theodeberti stulticie adu̾sari.

Expanded text:
habens Theodebertum, cum supplehabens Theodebertum, cum supplemento militiae Austrasiorum, non dubitavit conserere manum. In Campania namque Tullensi adversus fratrem congressus, exercitum ejus graviter attrivit. Evasit tamen Theodebertus, et fugiens de praelio, per Metensem urbem saltumque Vosagum, Coloniae civitatis receptacula petiit. Theodoricus, fratrem persequi e vestigio festinans, beatum Leunisium Maguntiacensem antistitem obvium habuit; a quo hujusmodi monita percepit. « Inchoatis, inquit, insiste, et ad perfectum, juvante Deo, istius attinges operis. Rustica refert fabula lupum, catulos suos ad praedam ducentem, eos ad se in montem vocasse, taliaque mandata dedisse: Neminem, ait, quae vobis, filii, expediant per paucos qui ex vestro sunt genere. Unde vos moneo suscepta non deserere munia, et victui investigare necessaria. » His suggestionibus Theodoricus, haud segnis exsecutor, paruit, praecipue sciens eum suae favere utilitati et Theodeberti stultitiae adversari.
Abbreviated transcription (Latin):
heodericus acceptas ĩiui¬
rias ulcisci desiderans
cũ suis tractabat quo pacto frẽ
oppͥmeret. Eo ãno theo debertuo
belechildem quam brunechildis
a mercatorib emptã eo ꝙ foret
forma egregia illi dederat cõ¬
iugem int̾emit. puellã theude¬
childem noĩe sͥ accipiens in
uxorem. theoderitus ut p̃fati
sumꝰ theodebertũ infestis inse¬
itans odiis ad lotariũ mittit
qui uelut ex ꝑsona sua dicerẽt
Contumelus a fratre affectus
redde̾ ei que meret᷑ cogito si te
illi nõ affuturũ auxilio cogno¬
uero. Quapp̃ ego rogo te qͥetũ
mañẽ nil adiumẽti illi ferentẽ
policens. Si uictor euasero re¬
gnũq cũ uita ab eo quiuero
aufferre. Ducatũ dentelem qd̾
ip̃e tͥ ĩiuste sublatũ detmnes
oni assentiente clotario theo¬
dericus ãno .xuiiͦ. regni sui
mense mayo. uniu̾sos ditiom
sue ad bella promptissimos
iingonis coadunari pcipiens
ac per uernona castrũ tũ
tpis edificari ceptũ iter fa¬
tieus tullo deuenit. Ibr obuiũ

Expanded text:
heodoricus acceptas injurias ulcisci desiderans cum suis tractabat quo pacto fratrem opprimeret Eo anno Theodebertus Bilechildam quam Brunechildis a mercatoribus emptam, eo quod foret forma egregia, illi dederat conjugem interemit, puellam nomine Theudechildem, sibi accipiens in uxorem Theodoricus, ut praefati sumus, Theodebertum infestis insectans odiis, ad Clotarium mittit, qui velut ex persona sua dicerent: « Contumeliis a fratre affectus, reddere ei quae meretur cogito, si te illi auxilio non adfuturum cognovero. Quapropter ego rogo te quietum manere, nil adjumenti illi ferentem, pollicens, si victor evasero, regnumque cum vita ab eo quivero auferre, ducatum Denteleni, quem ipse tibi injuste sublatum retinet,oni assentiente Clotario, Theodoricus anno XVII regni sui, mense Maio, universos ditionis suae ad bella promptissimos Lingonis coadunari praecipiens, ac per Vervona castrum, tum temporis aedificari coeptum, iter faciens, Tullum devenit. Ibi obvium
Abbreviated transcription (Latin):
reticuit dñio. Unde theodericꝰ
cernẽs austrasiorũ sibi parere
pettuũ indignatõe mima ꝑmo¬
tus dotario ꝑ legatos madat
ut se de memorato ducatu
remoueat. Quod i efficiat
se ad uindicandã illata cotu¬
melie ĩuiriam quibus posset
non defuturũ modis.

Expanded text:
de Theodoricus, cernens Austrasiorum sibi parere regnum, indignatione nimia permotus, Clotario per legatos mandat: « Ut se de memorato ducatu removeat. Quod nisi efficiat, se ad vindicandam illatae contumeliae injuriam quibus posset non defuturum modis.
Abbreviated transcription (Latin):
Is diebus alamamse
neticorũ fines ingressi
ultra iuranos cambeleno etr
herpmo ducibus sͥ obsistere
conatos acie superãt acusti
ad refugia montiũ ꝑsecuti
prostermũt. Dehinc nullo inqui¬
etante iuranũ saltũ ꝑuagãt᷑
cedibus ac incendus cũcta ꝑ
que transibãt replentes capti¬
ius ꝙ plurimis abductis cũ
spolus et ingenti preda redie¬
rũt ad ꝓpria¬

Expanded text:
is diebus Alemanni Veneticorum fines ingressi, Ultrajuranos Cambeleno et Erpino ducibus sibi obsistere conatos acie superant, ac usque ad refugia montium persecuti, prosternunt. Dehinc, nullo inquietante, Juranum saltum pervagantur, caedibus ac incendiis cuncta per quae transibant replentes. Captivisque plurimis abductis, cum spoliis et ingenti praeda redierunt ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
quod sibi ip̃e parauerat.
Alomon dux britonũ
pacem cũ normanis
in ligerim residentib fecit.
et uinũ sue partis de pago
andegauensi cũ britonibus
sus collegit.
Pgo abbas et goffridus
cu transsequanis cõfli¬
gentẽs cũ normanis in ligerĩ
residentib .lx. circiter inde
interfecerũt. Et capientes
quemdã apostatã monachũ
qui reluta xpianitate se nor¬
manis cõtulerat. et niiis xp̃i¬
anis infestissimꝰ erat decol¬
lari fecerũt. Ea tempestate

Expanded text:
paraverat. Salomon, dux Britonum, pacem cum Nortmannis in Ligeri residentibus fecit, et vinum partis suae de pago Andegavensi cum Britonibus suis collegit. Hugo abba et Gauzfridus cum Transsequanis, confligentes cum Nortmannis in Ligeri residentibus, 60 circiter inde interfecerunt; et capientes quemdam apostatam monachum, qui relicta Christianitate se Nortmannis contulerat, et nimis Christianis infestus erat, decollari fecerunt. Carolus ve
Abbreviated transcription (Latin):
et socii ordmatione sedauerũt.
sociũ anathematizãtes. et igna¬
ciũ restituentes. In qua synodo
de ymaginib adorandis aliter
ꝙͣ ortodoxi doctores antea di
qui eorũ uotis de ymaginib
adorandis ãnuit. et quedã
contra antiquos canones. et
contra ip̃am suam synodum
cõstituerũt. sicut qui eãdem
sy nodũ legerit. patenter

Expanded text:
et Fotii ordinatione sedaverunt, Fotium anathematizantes et Ignatium restituentes. In qua synodo de imaginibus adorandis aliter quam orthodoxi doctores antea difqui eorum votis de imaginibus adorandis annuit, et quaedam contra antiquos canones, sed et contra suam ipsam synodum constituerunt, sicut qui eamdem synodum legerit, patenter
Abbreviated transcription (Latin):
O tp̃e clodoueus bra¬
chiũ sancti dyomsii
martiris abscidit inftigãte
dyabolo. Per ĩdem tempus
concidit regnũ francorũ ca¬
sibus pestiferis. fuit aũte
ip̃e clodouens om̃i spurcicia
deditus. fornicarius et illu¬
sor feminaꝵ. gule et ebrie¬
tate contentus. Huius uite
et finis nichil dignũ hysto¬
ria recolit. Multi em̃ scͥꝑ¬
tores eius finẽ cõdempnãt
nestientes uidelz finẽ neqͥcie
eius. et incerta de eo et alia
pro aluis referũt. Cuꝰ ip̃ib¬

Expanded text:
ore Chlodoveus brachium beati Dionisii martyris abscidit, instigante diabulo. Per id tempus concidit regnum Francorum casibus pestiferis. Fuit autem ipse Chlodoveus omne spurcicia deditus, fornicarius et inlusor feminarum, gulae et ebrietate contentus. Huius mortem et finem nihil dignum historia recolit. Multa enim scriptores eius finem condempnant; nescientes finem nequitiae eius, in incertum de eo alia pro aliis referunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ta querebant᷑ uolenter auffte
Quo comꝑto bernardꝰ rex missa
manu ꝑ uuinigisũ duc̃e spoli¬
tinũ et seditionẽ illã sedauit
et eos ab incepto desistẽ fecit
queq gesta erãt per legatos
suos imꝑatori ñĩciauit.

Expanded text:
ta querebantur, violenter auferre. Quo comperto Bernhardus rex missa manu per Winigisum ducem Spolitinum et seditionem illam sedavit et eos ab incepto desistere fecit, quaeque gesta erant, per legatos suos imperatori nuntiavit.
Abbreviated transcription (Latin):
profectibus.
Equenti porro tẽpore
tolosam uenit rex cõ¬
uentũ generalem ibidem ha¬
buit adefonsi galliciarũ pͥn¬
cipis missos quos pro amici¬
cia firmãda miserat cũ doms
suscepit. et pacifice remisit
Nec nõ et bahalut sarracenor
ducisz qui locis montuosis
aquitame proximis pͥncrpa¬
bat᷑ missos pacem petentes
et dona ferentes suscepit et
remisit. Quo tp̃e uerẽs ne
corporis natiuo superatus
talore in ml̃tiodos luxurie
raperet᷑ auffractus cũ cõcilio
suorũ hirmingardã futurã
regmã claris ortã natalib
ut pote filiam ingraum comi

Expanded text:
profectibus. equente porro tempore Tolosam venit rex, et conventum generalem ibidem habuit. Adefonsi Galletiarum principis missos, quos pro amicitia firmanda miserat cum donis, suscepit et pacifice remisit. Necnon et Bahaluc Saracenorum ducis, qui locis montuosis Aquitaniae proximis principabatur, missos pacem petentes et dona ferentes suscepit et remisit. Quo tempore verens ne corporis nativo superatus calore, in multimodos luxuriae raperetur anfractus, cum consilio suorum, Hermengardam futuram reginam, claris ortam natalibus, ut pote filiam Ingrammi comi
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus eius in franciam.
N ip̃o ãno pacificatus
est lothariꝰ rex cum
occone rege remis cuitate
cõtra uolũtatem hugonis et
henrici frĩs sui. cõtra q uolũ¬
tatem exercitus sui. Dedit
aũt lotharius rex occoni regi
in bñficio occoͣm regnũ. que c̃ci
magis contristauit corda p̾n¬
cipũ francorũ.

Expanded text:
exercitus ejus, in Frantiam. In ipso anno pacificatus est Hlotharius rex cum Ottone rege Remis civitate contra voluntatem Hugonis et Heinrici fratris sui contraque voluntatem exercitus sui. Dedit autem Hlotharius rex Ottoni regi in beneficio Hlotharium regnum; quae causa magis contristavit corda principum Francorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dñitam cruc̃ẽ. Quem dumi
int̾rogaret utrũ xp̃i fidem
sustiꝑe et salutare lignũ quod
licet indignꝰ. honorifice tñ
iuxta suũ tractauerat modũ
uellet adorare. Illeqz respon¬
deret nullatenꝰ id se facturũ
Heraclius ẽũ illico interfecit
Peruagatus q uniusam ꝑsidẽ
filiũ cosbroe pariuilũ quem
cũ eo ĩuenerat baptizari p̾ci¬
piens eidem p̃pont. et argetũ
quidem turris ex̃citui. aurũ
Uo restauratiom deputãs ecca
cũ multimoda preda ac sep̃te
elephãtis. assũpta etiã salua¬
toris cruce iherosolunã Indeq
constãtinopolim remeauit.

Expanded text:
Dominicam crucem. Quem dum Dominicam crucem. Quem dum interrogaret: Utrum Christi fidem suscipere, et salutare lignum quod, licet indignus, honorifice tamen juxta suum tractaverat modum vellet adorare; illeque responderet nullatenus id se facturum, Heraclius eum illico interfecit. Pervagatusque universam Persidem, filium Chosdroe parvulum quem cum eo invenerat baptizari praecipiens, eidem praeponit. Et argentum quidem turris exercitui, aurum vero restaurationi deputans ecclesiarum, cum multimoda praeda ac septem elephantis, assumpta etiam Salvatoris cruce, Hierosolymam, indeque Constantinopolim remeavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi collegã regni e latere
constituit. Quod ubi heraclio
nĩtiatũ est cũ ualida militari
manu ꝑsidam petens obuiã
habuit cosdrohe filiũ cũ ma¬
xia persarũ phalange que
eũ metu coacta trr̃am non
uolũtate ducta uiuendi ꝓseque¬
bat᷑ et conspirãtib utrusq
partis studus imperator cũ
ꝑsarũ ductore singulariter
aggressus est pugñã ꝓpoita
lege ne quis de utroq ex̾citu
progrederet᷑ qui duci suo au¬
piliũ ferret. Quod si quisĩ¬
fringere decretũ p̃sumeret
ib ip̃o pͥncipe suo succissis po¬
ĩmergeret᷑ flumim. Diu igit᷑
aĩoseqz congressione facta hera¬
lius ad aduersaruũ. Ut quid
at tui hoc quod cõstituimꝯ
puaritãt pactũ. Ille reflexa
teruice ut uideret quis suorũ
et ueniret iuuatũ ab henidio
ꝑcussus equo deiectus est mor¬
tuus. Otatim perse supplices
se heraclio subdũt. Qui cũ
suis ad ulteriora progressus
cosdrohe in memorato reperit
fano residentẽ. et iuxta eũ

Expanded text:
quasi collegam regni, e latere quasi collegam regni, e latere constituit. Quod ubi Heraclio nuntiatum est, cum valida militum manu Persidem petens, obviam habuit Chosdroe filium, cum maxima Persarum phalange, quae eum, metu coacta tyranni, non voluntate ducta juvandi prosequebatur. Et conspirantibus utriusque partis studiis, imperator cum Persarum ductore singularem aggressus est pugnam, proposita lege: « Ne quis de utroque exercitu progrederetur qui duci suo auxilium ferret. Quod si quis infringere decretum praesumeret, ab ipso principe suo, succisis poimmergeretur flumini. » Diu igitur animoseque congressione facta, Heraclius ad adversarium: « Ut quid, ait, tui hoc quod constituimus praevaricant pactum? » Ille reflexa cervice, ut videret quis suorum se veniret juvatum, ab Heraclio percussus equo dejectus est mortuus. Statim Persae supplices se Heraclio subdunt. Qui cum suis ad ulteriora progressus, Chosdrohem in memorato reperit fano residentem, et juxta eum
Abbreviated transcription (Latin):
Unc tp̃is seruatiꝰ et
paternꝰ qui legatione
fucti fuerãt ad heracliũ foce
suctessorem regressi da goberto
se p̃sentarũt.dicentes pacem
se cũ heraclio firmasse ꝑpetuã
Demq focas imperator ab
uniuso deẜitus senatu quasi
puersa insamens mẽte opes
imperii in mari proiceret
Dicens se munerib neptumĩ
placare uelle ab heracliano
tũt affrice p̾fecto perimit
atq heraclius heracliam filiꝰ
ei in imꝑiũ substituit᷑ Anno
nono postꝙͣ purpura se indue¬
rat hic heraclius multas ꝓiũ¬
cias a persis peruersas re¬
publice restituit alias q gra¬
uiter labefactas uindicauit.
Cosdroe eñ pͥnceps persarũ
cũcta ꝑ que transitus erat
uastando ierosolm̃ã uenit atq
inter ceteras eccliasticas seu
pplãres manubias partẽ salu¬
tifere crucis quam mibi hele¬
na mater constantim quondã
augusti reliquerat asportauit
Traditoq filio suo regno ip̃e
in argentea turri quam ad hos
usus parauerat aureo residẽs
solio uexillũ nr̃e redemptõis

Expanded text:
unc temporis Servatius et Paternus, qui legatione functi fuerant ad Heraclium Focae successorem regressi, Dagoberto se praesentarunt, dicentes: « Pacem se cum Heraclio firmasse perpetuam. » Denique Focas imperator ab universo desertus senatu quasi perversa insaniens mente, opes imperii in mare projiceret, dicens se muneribus Neptunum placare velle ab Heracliano tunc Africae praefecto perimitur. Atque Heraclius Heracliani filius ei in imperium substituitur. Anno IX postquam purpura se induerat, hic Heraclius multas provincias a Persis pervasas reipublicae restituit aliasque graviter labefactatas vindicavit. Chosdroes enim princeps Persarum, cuncta per quae transibat vastando, Hierosolymam venit, atque inter caeteras ecclesiasticas seu populares manubias, partem salutiferae crucis, quam ibi Helena mater Constantini quondam Augusti reliquerat, asportavit. Traditoque filio suo regno, ipse in argentea turri quam ad hos usus paraverat aureo residens solio, vexillum nostrae redemptionis,
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩ mediu eiusmodi detulit smã
quod si in regis pñtiam godino
adueniret eũ gladio perimere
deliberasset. His rex credulus
securitatẽ iute ac salutis ho¬
noris q sui a godmo sacra ͭ ͦ
exegit. Qui dũ existentibus

Expanded text:
et in medium hujusmodi detulit scenam et in medium hujusmodi detulit scenam quod, si in regis praesentiam Gogo adveniret, eum gladio perimere deliberasset. His rex credulus securitatem vitae, ac salutis honorisque sui a Gogone sacramento exegit. Qui dum insistentibus