comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud est qmͣ magnũ exc̾cere ⁊ in
uentũ iactare brachia: uelim tñ mͥ
dicat iste. qui mũdo tam firma lacuut¬
aria ĩposuit. quid sit qr̃ credamꝰ illi tã¬
tam ẽẽ crassituoinẽ celi quid fuit ꝙ
illo tã solida corꝑa adduc̾et ⁊ ibi deti¬
n̾et. dem̃ ꝙ tante crassitudiuis ẽ ucc̃e
est ut magrni pond̾is sit. qũo gͦ ĩ sũmo
manent grauia: quõ illa moles ñ des¬
cendit ⁊ se on̾e suo frangit: fieri em̃
ñ pot̃. ut tanta uis pond̾is qnͣtã ille sb̾¬
stituit: pendeat. ⁊ leuib ĩnuxa sit ne iᵈ¬
extͥnsetus aliqua eẽ retinacła quib
ead̾ ꝓhibeat᷑ nec rursus de medio aliq
eẽ oppositi ꝙ ĩ munes corpꝰ excipiat : ac
fulciat. Illud ẽẽ nc̃ nemo dr̃e audebit
parere an cadat: qr p̾cipic̾o eiꝰ et̾na ẽ
nicħ hñs nouissimũ inq̃ ĩ c̾rat. ħ qͥdam
de t̾ra dixerũt cũ rõm ulłam ĩuenert̃¬

Expanded text:
quid aliud est quam manum exercere et in uentum iactare brachia? Velim tamen mihi dicat iste, qui mundo tam ferma lacunaria imposuit, quid sit quare credamus illi tantam esse crassitudinem caeli. Quid fuit quod illo tam solida corpora adduceret et ibi detineret? Deinde quod tantae crassitudinis est, necesse est et magni ponderis sit: quomodo ergo in summo manent grauia? Quomodo illa moles non descendit et se onere suo frangit? Fieri enim non potest ut tanta uis ponderis, quantam ille sustinuit, pendeat et leuibus innixa sit. Ne iesse aliqua retinacula quibus cadere prohibeatur, nec rursus de medio aliquid esse oppositi quod imminens corpus excipiat ac fulciat. Illud etiamnunc nemo dicere audebit,parere an cadat, quia praecipitatio eius aeterna est, nihil habens nouissimum in quod incurrat. Hoc quidam de terra dixerunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uadũt ⁊ tenorẽ suũ seruant pares¬
q sũt. Non alt̾us dieb maiores mĩo¬
res ue fierent. sigius oet collectiuꝰ ⁊ex
aliqua causa repentinꝰ. Mmor eĩ eẽt
arsit aeris uicio. Nũc ampliꝰ adicio:
morari ac stare nlło mͦ potest. Nam ⁊
fax ⁊ fulmẽ ⁊ stella tnͣscurres ⁊ qs quis
aliꝰ est ignis aere expͥssus ĩ fuga est
tica inquit stella eet usignifero cẽt
Niuis unũ stellis liuutẽ ponit: Enus in
augtum diuina ꝯpellit: Nẽpe s ip̃a
siidicas ñ posse ulsã stellã uͥ signifeꝵ¬

Expanded text:
uadunt et tenorem suum seruant paresque sunt. Non alternis diebus maiores minoresue fierent, si ignis esset collecticius et ex aliqua causa repentinus? Minor enim esset aarsit aeris uitio; nunc amplius adicio: morari ac stare nullo modo potest; nam et fax et fulmen et stella transcurrens et quisquis alius est ignis aere expressus in fuga est tica, inquit, stella esset, in signifero esset. Quis unum stellis limitem ponit? Quis in angustum diuina compellit? Nempe si iudicas non posse ullam stella
Abbreviated transcription (Latin):
gregant᷑ mͦ dig̾unt᷑ nũꝙͣ in mote ia¬
cent fieri ã pot̾ ut iornis cert᷑ incore
uago sedeat ⁊ tom ꝑtinatit᷑ hereat. quã
q̃ nat᷑n ne unqiuĩ excut̾ent᷑ aꝑtauit. Pe¬
inde si aluũto suo hereret. semꝑ descen¬
d̾et. Eo enĩ cͣssior est aer quo t̾ris pꝑior.
Nũ qmͣ cometes inunũ usq diuittitur
quo trahit mat̾ia cui ad hesit ⁊ ꝙͣ depas¬
cit᷑. Nullis ignib ordinarus ⁊ celesti
it̾ flexũ est. Sid̃is ꝓpͥũ est duc̾e orbem
at quil an comete. alu fuciũt nescio
tp̃ralis accendit: it̾tidit cito. dic fa¬
ces ardent dum tnͣseunt sie fulmina
ĩ unũ ualent ictũ. sic qͣ tfisuise dñr stel

Expanded text:
gregantur, modo digeruntur, numquam immotae iacent. Fieri non potest ut ignis certus in corpore uago sedeat et tam pertinaciter haereat quam quem natura, ne umquam excuteretur, aptauit. Deinde, si alimento suc, haereret, semper descenderet eo enim crassior est aer quo terris propior: numquam cometes in imum usque demittitur quo trahit materia cui adhaesit et quam depascitur: nullis ignibus ordinariis et caelestibus iter flexum est; sideris proprium est ducere orbem: atqui hoc an cometae alii fecerint nescio, temporalis accendit cito intercidit: sic faces ardent, dum transeunt, sic fulmina in unum ualent ictum, sic quae transuersae
Abbreviated transcription (Latin):
u̾b̾abit. pot̃ fieri ut aliqm regionẽ ri¬
nus affluens exedat ac sic tͣbat aliquã
molẽ qͣ lapsa: supposita qͣciant᷑. Iam u̾o
nimis ocłis ꝑmittit nec secũ ꝓduc̾e ult᷑¬
ãium qui ũcredit eẽ in abdito t̾re sinus
maris uasti. f̾ec eĩ iuidoo quid ꝓhibeat
aut obstet quo minus hãt h aliꝙ ⁊̃ in
abdito litus. ⁊ ꝑ occultos aditꝰ receptũ
mare ꝙ illic quoq tm̃dẽ loci teneat aut
fortassis ħ amplius: quo sr̃iora cũ tot
aĩalib erant diuidenda abstrusa eĩ eciã
sñ possessore deserta lib̾uis undis uacãt
quas quid uetat illuc fluctuare ⁊ uen¬
tis quos ẽẽ int̾ uallum t̾raꝵ ⁊ om̃is aer
creat impelli pot̃ gͦ maior solito ex or
uehem̃tius cõmou̾e nam ap̃ nos quoq
multa q̃ ꝓcul amari fuerant subito eiꝰ
accessu uapulauert̃ ⁊ iullas ĩ ꝓspectu col¬
locatas fluctꝰ qui longe audiebat᷑ ĩ ua¬
sit. Illic quoq pot̃ reced̾e ac retegͥe pe¬

Expanded text:
uerberabit. Potest fieri ut aliquam regionem riuerberabit. Potest fieri ut aliquam regionem riuus affluens exedat ac secum trahat aliquam molem, qua lapsa superposita quatiantur. Iam uero nimis oculis permittit nec uanimum, qui non credit esse in abdito terrae sinus maris uasti. Nec enim uideo quid prohibeat aut obstet quo minus habeat aliquod etiam in abdito litus et per occultos aditus receptum mare, quod illic quoque tantundem loci teneat aut fortassis hoc amplius quod superiora cum tot animalibus erant diuidenda: abstrusa enim et sine possessore deserta liberius undis uacant. Quas quid uetat illic fluctuare et uentis, quos omne interuallum terrarum et omnis aer creat, impelli? Potest ergo maior solito exoruehementius commouere. Nam apud nos quoque multa quae procul a mari fuerant subito eius accessu uapulauerunt et uillas in prospectu collocatas fluctus qui longe audiebatur inuasit; illic quoque potest accedere ac recedere pe
Abbreviated transcription (Latin):
inuehit. huic quimediꝰ uit̾ pectata ⁊ hos¬
tilia fluit. dauubiꝰ ac renꝰ. alt̾ sarmati¬
dos impetꝰ cohibens ⁊ europã asiam qi
dist̾minans. alt̾ ꝙmanos aiuidam belli
gentẽ repellens. Adice nũc patñtis¬
simos lacus: ⁊ stagna popłis iit̾ se
ignotis circũdata ⁊ in eluctabiles na¬
capita flumnũ subito se ⁊ exoctulto
aunes nom̾icia. tot dem̃ ad tẽpus collec¬
tos dorrẽtiũ impetꝰ quoꝵ iuires ꝙ tã
repentine breues om̃is a quaꝵ ⁊ iutra
t̾ram uat᷑a facies q ẽ. Illic quoq alie
uasto cͣsu deferũt᷑ ⁊ ĩp̾ceps uolute ca¬
dunt alie languidiores ĩ uadis refiui¬
dunt᷑ ⁊ leuit̃ ac quiete fluunt qͥs au̾
neget uastis illas receptacłis concipi
⁊ cessare młtis merces locis. Nõ ẽ diu
ꝓband̾ ibi młtas aquas et̃ uͥ om̃s sũt
in currat. Sic fiet motꝰ aliciũ ꝑtis ĩ ꝙͣ
flum̃ ĩpetum dedit. ⁊ ꝙͣ dones decrescat

Expanded text:
inuehit; hinc, qui medius inter pacata et hosinuehit; hinc, qui medius inter pacata et hostilia fluit, Danuuius ac Rhenus, alter Sarmaticos impetus cohibens et Europam Asiamque disterminans, alter Germanos, auidam belli gentem, repellens. Adice nunc patentissimos lacus et stagna populis inter se ignotis circumdata et ineluctabiles nacapita fluminum subitos et ex occulto amnes uomentia, tot deinde ad tempus collectos torrentium impetus, quormnis aquarum et intra terram natura faciesque est: illic quoque aliae uasto cursu deferuntur et in praeceps uolutae cadunt, aliae languidiores in uadis refunduntur et leniter ac quiete fluunt; quis autem neget uastis illas receptaculis concipi et cessare multis inertes locis? Non est diu probandum ibi multas aquas esse, unde omnes suntincurrat: sic fiet motus alicuius partis in quam flumen impetum dedit et quam, donec decrescat,
Abbreviated transcription (Latin):
q gestari ñ em̃ nc̃ desitu t̾raꝵ. S de mo
in tã quib hic orbis agitatur: ꝙ ĩ om̃i
maiore motu erũpunt ferenoili fontes
nata sũt ⁊ abiert̃ flatꝰ a qͣ sorbeant.
q̃ in oñu eoꝵ oneꝵ q̃ uehit si in modice
dep̾ssa sunt aut sr̃ fundit᷑ aut t̾ce dex¬
tra sinistra q solito mag̾ surgit hac
opĩonẽ falsam ẽẽ: ñ est diu colligñdũ.
lam miraremur s mon̾e. dem̃ totacõ¬
cut᷑ etͣ nõ ex ꝑte nũꝙͣ eĩ nauis dimidia
humoris noui fluxit: dem̃i si ex hac cã
d̾et᷑ sic̃ in flumnub ac mariuidemꝰ ĩcid̾e̾
ut iucrem̃itũ aquaꝵ quociens nauigia
defid̾it iulat̾ib maxĩe appareat: ad ulti¬
quore ⁊ ferente uiuu̾sa. ¶ Quidã motũ
t̾raꝵ a q̃ iputauert̃. S ñ ex eadẽ causa.
cuerũt. alicubi ꝑpetui ãnes: quoꝵ naui¬
gabilis ⁊ sñ aduitorio imbriũ magnitu¬
do est: hĩc ulus ꝑ estatẽ ingentes aqͣs

Expanded text:
que gestari; non enim nunc de situ terrarum sed de moque gestari; non enim nunc de situ terrarum sed de moin causa quibus hic orbis agitetur, quod in omni maiore motu erumpunt fere noui fontesnata sunt et abierunt in latus, aquam sorbeant, quae enormi eorum onere quae uehit, si immodice depressa sunt, aut superfunditur aut certe dextra sinistraque solito magis surgit. Hanc opinionem falsam esse non est diu colligendum: lam miraremur sed manere; deinde tota concuteretur, non ex parte numquam enim nauis dimidia umoris noui fluxit; deinde si ex hac causa deretur sicut in fluminibus ac mari uidemus incidere, ut incrementum aquarum, quotiens nauigia desidunt, in lateribus maxime appareat; ad ultiquore et ferente uniuersa. CAPUT 7 Quidam motum terrarum aquae imputauerunt, sed non ex eadem causa. currunt: aliubi perpetui amnes, quorum nauigabilis etiam sine adiutorio imbrium magnitudo est: hinc Nilus, per aestatem ingentes aquas
Abbreviated transcription (Latin):
noua om̃ia erant: pͥmo temptantib pꝰea
eadem illa lunata sũt ⁊ si quid ĩuentu
est illis nicħoꝰ referri debet acceptũ. Mag¬
nauimi res fuit roꝵ nat᷑e latebras dimo¬
u̾e ner crem̃tũ ext̾iore eius aspͨtu uitͦ¬
spic̾e ⁊ indeoꝵ decreta descend̾e. płimum
ad inueniendũ ꝯtulit. qui sꝑauit posse
reꝑiri cũ excusacõne itaq uet̾es audi¬
endi sũt nlła ꝯsũmata est dumĩcipit
nec inhac ⁊m̃ re om̃iũ in apĩa atq inuo¬
tñ etas ꝙ agat inueniet. s in om̃i alio
negocio longe semꝑ a ꝑfecto fuere pͥn¬
humore portari ⁊ iuiuare siue illud oc¬
ceanũ uocas. seu magnũ mare siue al¬
t̾ius nat᷑e᷑ simplicẽ adhuc aqmͣ ⁊ hũid̾
elem̃tũ hac inquit aqua sustinet᷑ or¬
bis: uelut aliqd̾ gnͣde nauigiũ ⁊ gͣue
his aquis quas p̾mit. Suꝑuatuũ est red¬
dere cãs pp̃ quas existimat gͣuissimã ꝑ¬
dem mũdi nõ posse sputã denui fugãci¬

Expanded text:
noua omnia erant primo temptantibus; postea noua omnia erant primo temptantibus; postea eadem illa limata sunt et, si quid inuentum est, illis nihilominus referri debet acceptum: magni animi res fuit rerum naturae latebras dimouere nec contentum exteriore eius aspectu introspicere et in deorum secreta descendere. Plurimum ad inueniendum contulit qui sperauit posse reperiri. Cum excusatione itaque ueteres audiendi sunt: nulla res consummata est, dum incipit; nec in hac tantum re omnium maxima atque inuotamen aetas quod agat inueniet sed et in omni alio negotio longe semper a perfecto fuere prinumore portari et innare, siue illud oceanum uocas, siue magnum mare, siue alterius naturae simplicem adhuc aquam et umidum elementum. Hac, inquit, unda sustinetur orbis uelut aliquod grande nauigium et graue his aquis quas premit. Superuacuum est reddere causas propter quas existimat grauissimam partem mundi non posse spiritu tam tenui fugaci
Abbreviated transcription (Latin):
mat aꝑiat aliqũ aquaꝵ calentuum ue¬
nas aliqũ refrigeret. ignesq ñ ũꝙͣ ꝑ¬
biles cõpͥmat mille miracła mouet fa¬
ciem q mutat locis ⁊ defert montes. sb̾¬
rigit plana. ualles exub̾at nouas in
ꝓ fundo in sulas erigit. ħ ex quib cãis
accidant: dignares extuti qd̾ ĩquisexit
pͥciũ oꝑe. quo ulłm maiꝰ est nosse na
neq eĩ quicqmͣ bt̃ in se hꝰ mat̾ie trac¬
tacio pulcͥus cũ młta hãt fut᷑a usui
ꝙͣ qd̾ hoĩem magnificentia sui deti
quoꝵq adeo estmi dulcis ĩ spectio ut
qm̃ius alioũ de motu t̾raꝵ uolumẽ
iuuenis edidim: tñ tẽptare me uoluerĩ
⁊ ex ꝑiri etas aliqũ uob̾ aut ad scĩam aũ
alu ĩ ip̃a t̾ra. alii ĩ spũ putauer̃t. alii
inpłib. alii ĩ om̃ib his. quidẽa liq̃re ip̃is
q̃ eẽt ñc singła ꝑsequar illud añ oñua
m dicendũ est oꝑiniones uet̾es par̃ exac¬
tas eẽ ⁊ rudes cͥcauerũt ad huc errabat᷑

Expanded text:
mat; aperiat aliquando aquarum calentium uemat; aperiat aliquando aquarum calentium uenas, aliquando refrigeret, ignesque biles comprimat. Mille miracula mouet faciemque mutat locis et defert montes, subrigit plana, ualles extuberat, nouas in profundo insulas erigit: haec ex quibus causis accidant, digna res excuti. Quod, inquis, erit pretium operae? Quo nullum maius est, nosse naturam. Neque enim quicquam habet in se huius materiae tractatio pulchrius, cum multa habeat futura usui, quam quod hominem magnificentia sui detinquorum adeo est mihi dulcis inspectio ut, quamuis aliquando de motu terrarum uolumen iuuenis ediderim, tamen temptare me uoluerim et experiri, aetas aliquid nobis aut ad scientiam aut alii in ipsa terra, alii in spiritu putauerunt, alii in pluribus, alii in omnibus his; quid Nunc singula persequar. Illud ante omnia mihi dicendum est, opiniones ueteres parum exactas esse et rudes: circa uerum adhuc errabatur; tur;
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e possit. s tm̃ quid fec̾it. Damꝰ itaq
huiꝰ uegligencie penas. tãqm̃ nouis c̃xi¬
ticũ illa ñ siit noua. ẜ iunsolita. Quid
ce siue defic̾e sol uisus est siue luia cuiꝰ
obscuracõ freqñcior aut parte sui aut
tota delituit. longeq mag̃ illa. acte in
tnͣsũsum faces ⁊ celi magna ꝑs ardens
⁊ tͥuita sid̾a ⁊ płes solis orbes ⁊ stelle ꝑ
diem iuse sb̾itiq tnͣscursus ignũ mul
timore miram᷑ ⁊ cũ tim̃di sit cã uescire:
nõ est tanti scire ne tueas qnͣto sacius
causas in quirere ⁊ quidẽ toto uil ĩtłitũ
aĩo. Feq em̃ illo qͥcqm̃ inueniri digniꝰ
pot̃. cui se ñ tm̃ cõmodet. S iupendat.
Queramꝰ gͦ quid sit ꝙ t̾ram ab ĩ fimoi
moueat ꝙ tanti molẽ pond̾is pellat qͥd
det. cur modo tremat. mͦ laxata sb̾sidat
nc̃ inpartes diuisa discedat. Et alias
int̾uallũ riune sue. du seruet. alias ci¬
to cõpͥmat nc̃ anues magnituduus uo¬
te conu̾tat introrsum nc̃ nouos expri¬

Expanded text:
m quid fecerit. Damus itaque huius neglegentiae poenas tamquam nouis territi, cum illa non sint noua sed insolita. Quid ce, siue deficere sol uisus est, siue luna, cuius obscuratio frequentior, aut parte sui aut tota delituit? Longeque magis illa, actae in transuersum faces et caeli magna pars ardens et crinita sidera et plures solis orbes et stellae per diem uisae subitique transcursus ignium multimore miramur: et cum timendi sit causa nescire, non est tanti scire, ne timeas? Quanto satius est causas inquirere, et quidem toto in hoc intentum animo! Neque enim illo quicquam inueniri dignius potest, cui se non tantum commodet sed impendat.Quaeramus ergo quid sit quod terram ab infimo moueat, quod tanti molem ponderis pellat; quid tet; cur modo tremat, modo laxata subsidat, nunc in partes diuisa discedat et alias interuallum ruinae suae diu seruet, alias cito comprimat; nunc amnes magnitudinis notae conuertat introrsum, nunc nouos expri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ignẽ efficit. tͥbuus aut rotunda fa¬
cies est. In eod̾ eñi uestigio u̾sat᷑ ⁊ co¬
lũꝑne mͦ circumagñtis se uoluitꝰ. gͦ ig¬
nẽ quoq qui ĩ clusus est similẽ eẽ illi
similis in orbẽ coacto epigenẽ relĩq̃m
⁊ alioꝵ opiniones ꝑseqͣmͣ qͣs añq̃ expo¬
ñ ĩ una ꝑte celi aspici. nec ĩ signifero tm̃
orbe. s tam in ortu quͣi ĩ octasu. freqñtis¬
sime tñ cͥca septẽtͥonẽ forma eius ñ est

Expanded text:
quod ignem efficit; turbinis autem rotunda faquod ignem efficit; turbinis autem rotunda facies est in eodem enim uestigio uersatur et columnae modo circumagentis se uoluitur: ergo ignem quoque qui inclusus est similem esse illi similis in orbem coacto. Epigenem relinquamus et aliorum opiniones persequamur. Quas antenon in una parte caeli aspici nec in signifero tantum orbe sed tam in ortu quam in occasu, frequentissime tamen circa septentrionem. Forma eis, ‹ut
Abbreviated transcription (Latin):
citatiꝰ. ac om̃iũ uentoꝵ uunũ cõgesta
uis dissiparet᷑ ⁊ t̾re solida fortisq cõpa¬
nͥ ip̃e quoq ꝑmanet tͣbo: quid porro
tam in credibile ẽ qm̃ iut᷑biue longior
metis dicet᷑ qui senis m̃sib apparuert:
dem̃ duo debent ẽẽ motꝰ eod̾loco alt̾
illi diuinꝰ ⁊ assiduus suũ sine ĩt̾ missio¬
ne ꝑagens opus alt̾ nouus ⁊ recens
⁊ turbine illatꝰ. nocẽ est gͦ alt̾ alt̾i ĩpe¬
dim̃tũ sit: at quilunaris illa orbita ce¬
t̾oꝵ q sup̃ lunã meanciũ: motꝰ ĩ reuo¬
cabilis est nec hesitatꝰ. qui ñ resisit
is dat ullam nob̾ supicionẽ obiecte sibi
mors fidem ũ ht̃ turbinẽ iuolentissim̃
⁊ ꝑtͥbatissimũ tẽpestatis gñs ĩ medi¬
os sidum ordines puenire ⁊ it᷑ dis¬
posita ac cñquilla u̾sari credamꝰ ignẽ
tircũ acto tͣbine accendi ce hc̃ expulsimi
ĩ sp̾lime p̾bere nob̾ opinionẽ sp̃em q
sid̾is longi puto tale eẽ debet qͣle ẽ io

Expanded text:
citatius? Hac omnium uentorum in unum congesta uis dissiparetur et terrae solida fortisque companisi ipse quoque permanet turbo. Quid porro tam incredibile est quam in turbine longior metis dicetur qui senis mensibus apparuerunt? Deinde duo debent esse motus eodem loco, alter ille diuinus et assiduus, suum sine intermissione peragens opus, alter nouus et recens et turbine illatus; necesse est ergo alter alteri impedimentum sit. Atqui ‹quia› lunaris illa orbita ceterorumque supra lunam meantium motus irreuocabilis est nec haesitat usquam nec resistit nec dat ullam nobis suspicionem obiectae sibi morae, fidem non habet turbinem, uiolentissimum et perturbatissimum tempestatis genus, in medios siderum ordines peruenire et inter disposita ac tranquilla uersari. Credamus ignem circumacto turbine accendi et hunc expulsum in sublime praebere nobis opinionem speciemque sideris longi: puto, talis esse debet quale est id
Abbreviated transcription (Latin):
iñuentꝰ ꝑ młtos dies fluxit ut tradi¬
t᷑ factũ eo motu quo chalcis labora¬
uit. ap̃ asclepiodocũ. Inuenies audi¬
dorẽ possidoiui in his ip̃is q̃stionũ na¬
duraliũ causis. Inuenies ⁊ ap̃ alios aue¬
tores hiasse uuo loco t̾ram. ⁊ ĩde nõ
exiguo tp̃re spirasse uentũ qui seł iᵈ¬
nat᷑a citus ⁊ locũ e loco mutans hic
cet ĩnoxius nec circiuectis molestus
ta discedñdi facultas est ⁊ undiq
obsistit᷑᷑ tũc magno cũ murmͣre
montis cͥcũ claustra fremit q̃ diu pł¬
sata cũ uellit ac iactat eo acrior quo
cũ mora ualenciore luctatꝰ est. Dem̃
tũ cirta plustrauit om̃e quo tene¬
bat᷑. nec potuit euad̾e m̃ quo maxĩe
ĩ pactus est resilit ⁊ aut occulta di¬
uidit᷑. ip̃o t̾re motu raritate facta:
aut ꝑ nouũ uulnꝰ emicuit. Ita eius
ñ pt̃ iustanta cohib̾i nec uentũ ten
ulla ꝯpages soluit ꝙ eũq uiucłiu

Expanded text:
ntus per multos dies fluxit, ut traditur factum eo motu quo Chalcis laborauit: quod apud Asclepiodotum inuenies, auditorem Posidonii, in his ipsis quaestionum naturalium causis. Inuenies et apud alios auctores hiasse uno loto terram et inde non exiguo tempore spirasse uentum, qui scinatura citus et locum e loto mutans. Hic cet innoxius nec circum iectis molestus ta discedendi facultas est et undique obsistitur, tunc "magno cum murmure montis circum claustra" fremit, quae diu pulsata conuellit ac iactat, eo acrior quo cum mora ualentiore luctatus est. Deinde cum circa perlustrauit omne quo tenebatur, nec potuit euadere, inde, quo maxime impactus est, resilit et aut per occulta diuiditur ipso terrae motu raritate facta, aut per nouum uulnus emicuit: ita eius non potest uis tanta cohiberi nec uentum tenet ulla compages. Soluit enim quodcu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iusenu orbe nicħ ꝓhibet totũ aspici
pilã ⁊̃ nc̃ diximꝰ circłos apparere sibi
soli lune ꝯsiłitudinẽ arc̃ circũdatos
unt. ñ alñ plane ⁊ tum̃tes. Aristoti
est. Pͥmũ qr media ꝑte diei sol calidis¬
simũs nube̾s euinci̾t: nec pot̃ imagi¬
nẽ suã ab his reciꝑe qͣs scrndit. at ma¬
tutino ⁊ p̃re aut uergens ĩ octasum
⁊ reptuti pot᷑. Dem̃ cũ arcũ fac̾eñ
soleat. uͥ adu̾sus his ĩ quib fac̃ nu¬
ferire possit. It tẽꝑib estiuis suꝑ
nr̃m u̾ticẽ fertur. Itaꝙ medio die excel¬
ulł ibib possit occurri. Om̃s em̃ sub
ñ minꝰ pictas uariasq eq̃ pluuaꝵ sig¬
na solemꝰ acciꝑe. In quib ñ młtũ oꝑe ꝯ
sumẽdũ est qr uirge nicħ aliud sunt
qui iuꝑfecti artus nom facies illis dł

Expanded text:
et in semiorbe nihil prohibet totam aspici et in semiorbe nihil prohibet totam aspici pilam. Etiamnunc diximus circulos apparere soli lunaeque in similitudinem arcus circumdatos: unt, non aliquando planae et tumentes? Aristotelest: primum, quia media diei parte sol calidissimus nubes euincit nec potest imaginem suam ab his recipere quas scindit; at matutino tempore aut uergens in occasum et repercuti potest. Deinde cum arcum facere non soleat nisi aduersus his, in quibus facit nuferire possit. At temporibus aestiuis super nostrum uerticem fertur: itaque medio die excelullis nubibus possit occurrere'; omnes enim sub non minus pictas uariasque aeque pluuiarum signa solemus accipere. In quibus non multum operae consumendum est, quia uirgae nihil aliud sunt quam imperfecti arcus. Nam fac
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est ꝙ ñ uisit᷑ in ista u̾gła soł ymage
est. Si apta fabricata foret totid̾ red¬
Quidam ita opiuant᷑. Sol cũ sit multo
alcior nubib: a sr̃i ore illas tm̃ ꝑtutit
ꝑte. Sequit᷑ ut inferior ꝑs eaꝵ: ñ tan¬
gat᷑ lumine. gͦ cũ obuna ꝑte solem ac¬
cipiant. unã enis ꝑtẽ mittant᷑. q̃ nũqmͣ
git Quidni: cũ radios tnͣsmitt̾e soleat.
⁊ omnẽ densitatẽ ꝑ rũꝑe. Dem̃ o rariã
rem ꝓposito suo dicũt. Nã pich si suꝑ¬
ior est sol ⁊ iõ suꝑiori tm̃ se io partiꝰ
nubiũ affund̾: ñ qmͣ t̾ratenus descẽdet
arcus. atqͥ usq ĩ humũ dimittit᷑. p̾t̾ea
deus facit Gu c̾te ex ĩf̾iori ꝑte nubes
ferit. t̾ris ꝓpinqꝰ At qui ⁊ tũc dimidia
ꝑs est ꝙͣ uis solẽ nubes ex humili ⁊ sor¬
dido accipiant. Nrĩ qui sic ĩnube qũoĩ
specło lum̃ uolũt redoi mibẽ cauam
do arẽto nc̃ ꝯsençio. Nam si ĩcauo spe¬
culo tota facies opposita orb̾ expͥmt᷑

Expanded text:
dum est, quod non uisitur in ista uirgula solis imago; est. Si apta fabricata foret, totidem redQuidam ita opinantur: "Sol, cum sit multo altior nubibus, a superiore illas tantum percutit parte; sequitur, ut inferior pars earum non tingatur lumine: ergo cum ab una parte solem accipiant, unam eius partem imitantur, quae numquam git. Quidni? cum radios transmittere soleat et omnem densitatem perrumpere. Deinde contrariam rem proposito suo dicunt. Nam si superior est sol et ideo superiori tantum parti nubium affunditur, numquam terra tenus descendet arcus: atqui usque in humum demittitur. Praeterea dens facit; tum certe ex inferiore parte nubes ferit terris propinquus: atqui et tunc dimidia pars est, quamuis solem nubes ex humili et sordido accipiant. Nostri, qui sic in nube, quomodo in speculo, lumen uolunt reddi, nubem cauam do, argumento non consentio. Nam si in concauo speculo tota facies oppositi orbis exprimitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c magna ĩuacuũ t̾raꝵ locũ penitꝰ op¬
pleuit cepit rixari. ⁊ de exitu cogitare̾.
lat̾a ip̃a int̾ q̃ latet sepiꝰ ꝑcutit supra
q̃ urbes iit̾ dum sit esũt. ħ ñ ñꝙͣ adco

Expanded text:
s magna ui uacuum terrarum locum penitus ops magna ui uacuum terrarum locum penitus oppleuit coepitque rixari et de exitu cogitare, latera ipsa inter quae latet saepius percutit, supra quae urbes interdum sitae sunt. Haec no
Abbreviated transcription (Latin):
laxiori corꝑis ꝑte. ñ eĩ int̾ neruos cul¬
pasue: s inuist̾ib ⁊ patulo ĩt̾ioris par¬
tis recessu: cõmoratꝰ. Idem det̾ra suspica¬
ri licet. uł ex ł qd̾ motꝰ ñ ĩ siliua t̾ra ccͣ¬
est qd̃ altitudinis ꝓfunde maria iactã¬
tur motis scilic his: sup̃ q̃ fusa st̃. gͦ
ueri simile ẽ t̾ram ex alto mou̾i ⁊ illic
mor sequit᷑ sic t̾ras quoq sp̃t extͥnsetꝰ
ext̾na causa ĩ horrorẽ agit accid̾e a̾
t᷑re siule qͥddam nr̃e affectõni. s ñ
ex simili cã concesserĩ. illã int̾ior ⁊ alcior
ad aptũ ingentiriuna solũ est totas
ñ ñ quã urbes ⁊ retipit hiatꝰ ille ⁊ ab¬
scondit. Thucbiꝰdes ait. cͥca peloponẽsi¬
aci tẽpꝰ belli athlantẽ ĩ sulã aut totã
aut c̾te maxĩa ex ꝑte suppssam. idem
sidone actidisse: possidomo crede. Nec ad
ħ testib opus est. Meminimꝰ eĩ t̾risĩ t̾uo
motu diuulsis. loca disiecta ⁊ cimpos ini¬
tisse ꝙ iam dicam ꝙ̃ ad mod̾ existimẽ fi̾ c̾¬

Expanded text:
laxiore corporis parte: non enim inter neruos pulpasue sed in uisceribus et patulo interioris partis recessu commoratur. Idem de terra suspicari licet uel ex hoc quod motus non in summa terra circaest quod altitudinis profunde maria iactantur, motis scilicet iis supra que fusa sunt. Ergo verisimile est terram ex alto moveri et illimor sequitur, sic terras quoque spiritus intrinsecus externa causa in horrorem agit. Accidere autem terrae simile quiddam nostrae affectioni, sed non ex simili causa concesserim. Illam interior et altior adapertum ingenti ruina solum est, totas nonnumquam urbes et recipit hiatus ille et abscondit. Thucydides ait circa Peloponnesiaci belli tempus Atalanten insulam aut totam aut certe maxima ex parte suppressam. Idem Sidone accidisse Posidonio crede. Nec ad hoc testibus opus est: meminimus enim terris interno motu diuulsis loca disiecta et campos interisse. Quod iam dicam quemadmodum existimem fi
Abbreviated transcription (Latin):
ora labentes gͦ u̾isimile ñ est in tm̃ spaciũ
ꝑseuerare turbinẽ. qui quo maior est ma¬
na ⁊ c̾titata cicius ip̃a se franget. p̾t̾ea
humiliores illi comete obł ut putant
ñ exeunt alciuis. qr plus t̾renihñt. Gra¬
uitas illos sua ĩ ꝓximo tenet at qͥ nocẽ
est ĩ his cometis dict᷑morib celsioribus¬
q plenior mat̾ia sit neq em̃i duiciꝰ appa¬
rerent. nͥ maiorib nutrim̃tis sustiñent᷑
dicebã modo ñ posse diuu̾ticẽ ꝑ man̾e nͦ

Expanded text:
ora labentes. Ergo ueri simile non est in tantum spatium ora labentes. Ergo ueri simile non est in tantum spatium perseuerare turbinem, qui quo maior est mana et concitata citius ipsa se franget. Praeterea humiliores illi cometae ob hoc ut putat non exeunt altius quia plus terreni habent grauitas illos sua in proximo tenet: atqui necesse est in his cometis diuturnioribus celsioribusque plenior materia sit; neque enim diutius apparerent, nisi maioribus nutrimentis sustinerentur. Dicebam modo
Abbreviated transcription (Latin):
cordia corpoꝵ: spm̃ u̾sat ĩ tͣbiuẽ. Tũc
illa ius uenti cͥcumeuntis qͥcqͥd intͣse
ꝯpͥhñdit. cursu suo accendit ⁊ leuat
in altũ: actam diu manet splendorio¬
nis expͥssi ꝙͣ diu alim̃ta sufficiũt quib
desinẽtib ⁊ ip̃e sb̾sidit. qui ħ dic̃ ñ notat
rapidꝰ ac uiolentꝰ ⁊ ip̃is uentis citacior
est. cometaꝵ leuis ⁊ qui ꝑ diẽ noctem¬
q qnͣtũ tnͣsierit abscondat dem̃ turbi¬
nũ motꝰ est ⁊ disiectis. ⁊ ut salustii u̾b̾
utar: u̾ticosus. Cometaꝵ aũ ꝯpositus
⁊ destinatũ it̾ carpens. Nũqͥs nr̃m cred̾et
limã aut qͥuq sid̾a rapi uento aut tͧbi
tñsferamꝰ ñ ꝯfuse nec tumultuose eũt
ut aliqͥs credat illos causis tͣbulentis
⁊ iuẽstantib pelli dem̃ ⁊̃ si u̾itices isti
ꝯp̾hñde t̾rena humidaq ⁊ ex humili ĩ altũ
offerrent. Om̃is illis usq innubilũ ius est.
Cometas aut̃ ĩmixtos stellis uidĩus ꝑ suꝑi¬

Expanded text:
cordia corporum spiritum uersat in turbinem; tunc illa uis uenti circumeuntis quicquid intra se comprehendit cursu suo accendit et leuat in altum, ac tam diu manet splendor ignis expressi quamdiu alimenta sufficiunt; quibus desinentibus et ipse subsidit. Qui hoc dicit, non notat rapidus ac uiolentus et ipsis uentis citatior est, cometarum lenis et qui per diem noctemque quantum transierit abscondat. Deinde turbinum motus uagus est et disiectus et, ut Salustii uerbis utar, uerticosus, cometarum autem compositus et destinatum iter carpens. Num quis nostrum crederet lunam aut quinque sidera rapi uento aut turbintransferamus: non confuse nec tumultuose eunt, ut aliquis credat illos causis turbulentis et inconstantibus pelli. Deinde, etiamsi uertices isti comprehendere terrena umidaque et ex humili in altum fferrent: omnis illis usque in nubilum uis est; cometas autem immixtos stellis uidemus per superi
Abbreviated transcription (Latin):
turbine eiecti. hoc unũ int̾ est ꝙ illi tur¬
bines ex suꝑiore ꝑte iit̾ras depͥmũt᷑
aũ ⁊ quietissimo aere apparet. dem̃ si
uento. Eoq eet̃ ardũcior: quo ille ĩ ci¬
tacior his accedit illud quoq ꝙ uentꝰ
mltas aeris ꝑtes ĩpellit cometes nuo
loco apparet. ⁊ uentꝰ in sb̾lune ñ ꝑueĩt.
comete aut̃ uisunt᷑᷑ sup̃ ꝙ ireuentis lic
cnͣsit dem̃ ad illos quos ait ac̾ciorẽ ha¬
bere stellaꝵ sp̃em qui ⁊ ꝓcedunt ⁊ sig¬
na p̾t̾eũt hos ait ex eisd̾ causis fierl qͥ¬
b illos quos dixit humiliores: ħtm̃ ĩ
da ferentes: celsiorẽ petũt ꝑtẽ ⁊ me
diciora celi aquilone pellantur. Si illo
a quilo ꝓpelset: ad m̾idiem semꝑ age¬
rent᷑. quo uentꝰ hic nitit. at qui ua¬
rie cucurrert. alii in ortũ alii ĩ occa¬
sũ. om̃s inflexũ: ꝙ ct̃ ñ daret uentus.
dem̃ si aquiłouis illo ĩpetꝰ a t̾ris in

Expanded text:
turbine eiecti; hoc unum interest, quod illi turbines ex superiore parte in terras deprimuntur, autem et quietissimo aere apparet. Deinde suento eoque esset ardentior quo ille incitatior. His accedit illud quoque quod uentus multas aeris partes impellit, cometes uno loco apparet; et uentus in sublime non peruenit, cometae autem uisuntur supra quam ire uentis licet. Transit deinde ad illos quos ait certiorem habere stellarum speciem, qui et procedunt et signa praetereunt. Hos ait ex isdem causis fieri quibus illos quos dixit humiliores; hoc tameda ferentes celsiorem petant partem et in editiora caeli aquilone pellantur. si illos aquilo propelleret, ad meridiem semper agerentur, quo uentus hic nititur: atqui uarie cucurrerunt, alii in ortum, alii in occasum, omnes in flexum; quod iter non daret uentus. Deinde si aquilonis illos impetus a terris in
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. his inqͥt corpib q̃ duriora ⁊ p̾ssio¬
teniuorẽ in singłis sp̃m sequit᷑ ut ꝙ̃¬
ad modũ minora baluerria ⁊ minora
niliaria cicius calefiũt. si ħ for amuma
occulta ⁊ ocłos effugiencia ⁊ cełuis fer¬
iiorẽ senciant. ⁊ pp̃ ensd̾e angustias qͥc¬
quio recepunt. tardius reddant hec
longe p̃ꝑata ad id ꝑducunt de quo nc̃¬
q̃r. Om̃is aei quo ꝓpior est t̾ris: ħ cras¬
sior ꝙͣ ad mod̾ iuaqua ⁊ ĩ om̃i humore
fex ima est ita maere spississima q̃ de
sidiuit. Iaui aut̃ ꝓbatũ est. Om̃ia quo
crassioris solidioris q mat̾ie sũt. ħ fi¬
delius custodire calorẽ receptũ edici¬
or aer quo longuis at̾raꝵ collume re

Expanded text:
fieri."His, inquit, corporibus, quae duriora et pressiofieri."His, inquit, corporibus, quae duriora et pressiotenuiorem in singulis spiritum: sequitur ut, quemadmodum minora balnearia et minora miliaria citius calefiunt, sic haec foramina occulta et oculos effugientia et celerius feruorem sentiant et propter easdem angustias, quicquid receperunt, tardius reddant.". Haec longe praeparata ad id perducunt, de quo n Omnis aer quo propior est terris, hoc crassior. Quemadmodum in aqua et in omni umore faex ima est, ita in aere spississima quaeque desidunt. Iam autem probatum est omnia, quo crassioris solidiorisque materiae sunt, hoc fidelius custodire calorem receptum. Editior aer, quo longius a terrarum colluuie re
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestatis qd̾ negligentia eoꝵ uinee
uaplilassent aut segetes ꝓcidissent
⁊ apud nos in xii. tabulis cau̾et᷑ neqͥs
alienos fructus excantasset: rudis ad¬
ad huc antiquitas credebat ⁊ atrabi
cantib imbres ⁊ repelli. Euoꝵ nichil
posse fĩ tam palam est. ut huiꝰ rei cã
nullius philosophi scola iitranda sit
unã rẽ ad hoc adiciani ⁊ fau̾e te ac
plaudere iuuabit. Aiunt iuẽ mea
ꝑte aeris fieri q̃ ꝓpe t̾ras est. hanc
enĩ plus hr̃e caloris ex qͣtuor causis.¬
q̃ iuia q̃ om̃is t̾raꝵ enaporacio cum
quo recencior alt̾a ꝯͦ radi solis at̾ra
b̾cia causa ẽ ꝙ magis suꝑiora ꝑflã¬
tur at q̃cũq dep̾ssa sg̃: muiꝰ uentis
u̾b̾aut᷑ accedit his ip̃ democti. Sm̃e
corpus quo solidũ ẽ ħ calorẽ cicuis cõ¬
cipit duicuis seruat Ituq siin sole po¬
sueris encũ uas ⁊ uitrenni ⁊ argente¬
uni. eneo citius caloꝵ accẽdet ducius
herebit  adicit elem̃ qr̃ s existuet

Expanded text:
tempestatis, quod neglegentia eorum uineae uapulassent aut segetes procidissent. Et apud nos in XII tabulis cauetur "ne quis alienos fructus excantassit". Rudis adhuc antiquitas credebat et attrahi cantibus imbres et repelli, quorum nihil posse fieri tam palam est, ut huius rei causa nullius philosophi schola intranda sit. Unam rem ad hoc adiciam et fauere te ac plaudere iuuabit. Aiunt niuem in ea parte aeris fieri quae prope terras est. Hanc enim plus habere caloris ex quattuor causis: una, quod omnis terrarum euaporatio, cum que tertia causa est, quod magis superiora perflantur, at quaecumque depressa sunt minus uentis UT 9 Accedit bis ratio Democriti: "Omne corpus, quo solidius est hoc calorem citius concipit, diutius seruat. Itaque si in sole posueris aeneum uas et uitreum et argenteum, aeneo citius calor accedet, diutius haerebit." Adicit deinde quare hoc existimet
Abbreviated transcription (Latin):
caꝵ su̾ t̾ra pendenciũ uastitas ht̃
aera suũ quẽ simł alius suꝑne in¬
cidens pcussit. agitat ñ alit̾ ꝙͣ illa
de quib paulo aũ retuli inania in¬
dixert̃. aut ex his plura democ̾tus
psura putat. ait eñ motũ aliqnͣ
spũ fieri aliqũ aqua aliqñ utraq¬

Expanded text:
carum sub terra pendentium uastitas habet carum sub terra pendentium uastitas habet aera suum, quem, simul alius superne incidens percussit, agitat, non aliter quam illa, de quibus paulo ante rettuli, inania indixerunt aut ex his plura. Democritus plura putat. Ait enim motum aliquando spiritu fieri, aliquando aqua, aliquando utroq
Abbreviated transcription (Latin):
potũcia lib̾at. Est utiq cũ ꝯcitatꝰ sibi
tates q sonoras imꝑio p̾mat ac uin¬
culis ⁊ carc̾e frenet: sũ dubio poete
hunc uoluer̃t uid̾i carc̾em in qͥuo sõ
t̾ra clausi lat̾ent. S ħ ñ ĩtellexerũt
nec ill id ꝙ clausũ ẽ ẽẽ ad huc uentũ
nec id qd̾ uentꝰ ẽ posse iam claudi
nam ꝙ inclauso est qͥescit ⁊ aeris sta¬
cio est om̃is infuga uentꝰ est om̃e ei¬
tib marcet cum frigore in hibetur
aut sub accessionẽ cursu suo deicitur:
nam qm̃ diu siñ ĩ iuria ꝑfluit ⁊ ex
more ꝓcedit. nlłs est tremor corꝑi c̃
aliqͥd occurrit ꝙ uihibeat eiꝰ oificiũ
tũc parũ potẽs in ꝑfexendis his que
sentencie loco dicentẽ ñ eĩ ꝑ mitto
Cũ sacius sit om̃ũi copiam fieri ⁊ q̃
qͣuid gͦ dicit qũo cũ ⁊̃ dolio cantan¬
tis uox illa ꝑ totũ ꝗ cũ quadã discul¬
sidne ꝑcurrit. ac resonat ⁊ tam leuit̾
mota tñ cirtuit ñ sine dactu eiꝰ cu¬
multuq quo ĩ clusa est. sic spelũ¬

Expanded text:
potentia liberat se, utique cum concitatus sibi tatesque sonoras imperio premat ac uinclis et carcere frenet." Sine dubio poetae hunc uoluerunt uideri carcerem in quo sub terra clausi laterent, sed hoc non intellexerunt, nec id quod clausum est esse adhuc uentum nec id quod uentus est posse iam claudi. Nam quod in clauso est quiescit et aeris statio est; omnis in fuga uentus est. Etiamnntibus marcet, cum frigore inhibetur aut sub accessionem cursu suo deicitur. Nam quamdiu sine iniuria perfluit et ex more procedit, nullus est tremor corpori: cum aliquid occurrit quod inhibeat eius officium, tunc parum potens in perferendis his quae sententiae loco dicentem. Non enim permitto cum satius sit omnium copiam fieri et quae Quid ergo dicit? Quomodo, cum in dolio cantatur, uox illa per totum cum quadam discussione percurrit ac resonat et tam leuiter mota tamen circumit non sine tactu eius tumultuque quo inclusa est, sic spelun
Abbreviated transcription (Latin):
ad exitinu uentũ est: om̃s uiequo sumus
Nich itaq uit̾ ẽ utrũ me lapis iuiꝰ elidat.
ãmonte toto p̾mar. utrũ supͣ me domꝰ
onꝰ ueniat unũ: ⁊ sub exiguo eiꝰ cumilo
ac pulu̾e ex spirẽ an totus cap̃ meũ tͥ caꝵ
ꝯrbis abscondat. Inluce hc̃ ⁊ in aꝑto sp̃m
reddam: an iuuasto t̾raꝵ dehiscentiũ sinu:
Solus in illud ꝓfundũ. an cũ magno co¬
mitatu popłoꝵ cõcadũtiũ ferar. Nicħ iñt¬
est inea qnͣtꝰ cͥca mortẽ meã tiimiultꝰ sit.
Ip̃a ubiq tantumdẽ est. ꝓs̃i magnũ suia¬
niꝰ ãñum adu̾sus istam cͥladẽ: que nec eni¬
tari nec ꝓuideri pot̃. Nesinamꝰ q audire
istos qui canpame renũciauer̃t: quiq pꝰ
ht̃ casum emggrauert̃ negant q ipõs ũꝙͣ
in illã regionẽ accessuros. Quis eĩ illis
ꝓunttit meliorib fundam̃tis ħ aut illud
mota. tñ mobilia. hc̃ fortasse in quo secu¬
rius ꝯsistitis locũ ħ uox aut hic añ noctẽ

Expanded text:
ad exitum uentum est, omnes in aequo sumus. ad exitum uentum est, omnes in aequo sumus. Nihil itaque interest utrum me lapis unus elidat, an monte toto premar; utrum supra me domus unius onus ueniat et sub exiguo eius cumulo ac puluere exspirem, an totus caput meum terrarum orbis abscondat; in luce hunc et in aperto spiritum reddam an in uasto terrarum dehiscentium sinu; solus in illud profundum an cum magno comitatu populorum concadentium ferar; nihil interest mea quantus circa mortem meam tumultus sit: ipsa ubique tantundem est. Proinde magnum sumamus animum aduersus istam cladem, quae nec euitari nec prouideri potest, desinamusque audire istos, qui Campaniae renuntiauerunt quique post hunc casum emigrauerunt negantque ipsos umquam in illam regionem accessuros: quis enim illis promittit melioribus fundamentis hoc aut illud mota, tamen mobilia: hunc fortasse in quo securius consistitis locum haec nox aut hic ante noctem
Abbreviated transcription (Latin):
lam alt̾ius ac sui firmũ: hostem muro
repellã ⁊ p̾rupte altituduus castella ł
magnos exertitꝰ difficultate aditus mo¬
rabit᷑. a tẽpestate nos iundicat portꝰ
nimboꝵ iũ effusam ⁊ sñfine cadentes aqͣs
sedes licet ulłm malũ sũ effugio est.
Nũqm̃ fulmina popłos ꝑussert̃. Pesti¬
leus celũ ex hausit urbes ñ abstusit
malũ latissime patet Inenitabile auid̾
publice noxiũ: ñ eĩ comos solum aut
familias aut urbes singłas haurit g̃s
totas regionesq sb̾m̾git. ⁊ mͦ riuuis o¬
ꝑit: mͦ in altã uoraginẽ c̃dit. ac ne id ꝙ
relinquit: ex quo appareat qd̾ ñ ẽ salte̾
fuisse. S supra nobilissimas iubes sũ
ullo uestigio pͥoris habitꝰ solũ exten¬
dit᷑ nec dest̃ qui ħ gñs mortis mag̃ tune¬
ant quo in abruptũ cũ sedib suis eunt
om̃e fatum ad eiudẽ t̾minum ueniat. ħ
ht̃ uit̾ cet̾a iusticie sue nat᷑a p̾cipuũ qd̾ c̃

Expanded text:
lam alterius ac sui firmum? Hostem muro lam alterius ac sui firmum? Hostem muro repellam, et praeruptae altitudinis castella uel magnos exercitus difficultate aditus morabuntur; a tempestate nos uindicat portus; nimborum uim effusam et sine fine cadentes aquas sedes licet: nullum malum sine effugio est. Numquam fulmina populos perusserunt; pestilens caelum exhaisit urbes, non abstulit: hoc malum latissime patet ineuitabile, auidum, publice noxium. Non enim domos solum aut familias aut urbes singulas haurit, gentes totas regionesque submergit et modo ruinis operit, modo in altam uoraginem condit ac ne id quidem relinquit ex quo appareat quod non est saltem fuisse, sed supra nobilissimas urbes sine ullo uestigio prioris habitus solum extenditur. Nec desunt qui hoc genus mortis magis timeant quo in abruptum cum sedibus suis eunt et omne fatum ad eundem terminum ueniat. Hoc habet inter cetera iustitiae suae natura praecipuum quod, cum
Abbreviated transcription (Latin):
amisit leuit᷑ ingñti malo ꝑstricta. uille
u̾o ꝓricte passim sũ ĩiuria tremuere.
Adiciũt᷑ his illa: s excentaꝵ ouiũ gregẽ
exaĩatum ⁊ diusas statuas. Mote post
ħm̃tis aliquoł atq ĩpotentes suierras¬
se. Quoꝵ ut causas excuciamꝰ ⁊ ꝓpositi
oꝑis ꝯtextus exigit ⁊ ip̃e mł tempus
lacia ⁊ dem̃dus meens dimor: quid em̃
cuiꝙ satis tutũ uid̾i pot̃. Si mũdus ip̃e
concutit᷑ ⁊ partes eius solidissime: si qd̾
inse intenta sustineat fluctuat᷑ si ꝙ ꝓpͥũ¬
metꝰ nri: Qd̾ corꝑa receptadm iuueniẽt
quo sollicita confugient. Si ab ĩmo metꝰ
nascit᷑ ⁊ fuudatꝰ trahit᷑. Coust̾nacio oĩ¬
um est ubi tecta crepuert̃ ⁊ riuna signũ
dedit. bũc p̾ceps quisq se ꝓrupit ⁊ pena¬
tes suos deserit ac se publico credit. Mm̃
latehram ꝓspicimꝰ qd̾ auxiliũ si orb̾ ip̃e rui¬
nas agitat. Si ħ ꝙ nos tuet᷑ ac sustinet su

Expanded text:
amisit leuiter ingenti malo perstricta: uillae amisit leuiter ingenti malo perstricta: uillae uero prorutae, passim sine iniuria tremuere. Adiciuntur his illa: sexcentarum ouium gregem exanimatum et diuisas statuas, motae post hoc mentis aliquos atque impotentes sui errasse. Quorum ut causas excutiamus, et propositi operis contextus exigit et ipse in hoc tempuslacia et demendus ingens timor. Quid enim cuiquam satis tutum uideri potest, si mundus ipse concutitur et partes eius solidissimae labant?in se intenta sustineat, fluctuatur; si qumetus nostri? Quod corpora receptaculum inuenient, quo sollicita confugiant, si ab imo metus nascitur et funditus trahitur? Consternatio omnium est, ubi tecta crepuerunt et ruina signum dedit. Tunc praeceps quisque se proripit et penates suos deserit ac se publico credit: quam latebram prospicimus, quod auxilium, si orbis ipse ruinas agitat, si hoc quod nos tuetur ac sustinet, su
Abbreviated transcription (Latin):
soluendi. S iusta nuilli. Diu̾sis eĩ irri¬
tam̃tis ad temptandũ ire impellimur.
ut q alicui uicio nauigat᷑. Egregie
plato dicit qui nob̾ cͥta exitum iam des¬
tiũ loco dandus est inuunua eẽ q̃ hoĩes
emant uita. Immo lucili rarissime si bñ
em̃ turba uolutamur. magis ridebis cũ
cogitauus uiteparari ĩ que uita ꝯsumut᷑.¬
ab alt̾a ꝑte surrentiuũ stabia ͭ ͥ¬
consedisse ⁊̾ remotu uexatis q̃cũq adia¬
cebant regionib lucili iuroꝵ oꝑtime au¬
diunnꝰ. Et ꝙͣ hib̾uis dieb quos uacare
ił tali ꝑicło maiores mã solebant ꝑmit¬
tere Noiis februariis hic fuit motꝰ
regulo ⁊ uguo consuab qui canpamiã
defuctam metu magua stͣge uastauit
Nam ⁊ herculanẽsis oppidi ꝑs ruit. du¬
bieq stant ⁊̃ q̃ relicta sũt. q nut̾inoꝵ
colonia ut sñ clade. ita ñ sine q̃rela ẽ. fe¬
apoł quoq pͥuatĩ mł̾ta. publice ncħ

Expanded text:
soluendi, sed iusta nulli. Diuersis enim irrisoluendi, sed iusta nulli. Diuersis enim irritamentis ad temptandum mare impellimur, utique alicui uitio nauigatur. Egregie Plato dicit, qui nobis circa exitum iam testium loco dandus est, minima esse quae homines emant uita. Immo, Lucili carissime, si benrum in eadem enim turba uolutamur, magis ridebis, cum cogitaueris uitae parari in quae uita consumitab altera parte Surrentinum Stabiaconsedisse terrae motu uexatis quaecumque adiacebant regionibus, Lucili, uirorum optime, audiuimus, et quidem hibernis diebus, quos uacare a tali periculo maiores nostri solebant promittere. Nonis Februariis hic fuit motus Regulo et Uerginio consulibus, qui Campaniam, defunctam metu, magna strage uastauit: nam et Herculanensis oppidi pars ruit dubieque stant etiam quae relicta sunt, et Nucerinorum colonia ut sine clade ita non sine querela est; Neapolis quoque priuatim multa, publice nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ens: uñ scio hic mͥ an ille uentus
bellum in uehet. Magna ꝑs eunit ꝑa¬
cis humane maria p̾cludi. Non tñ
ut paulo aut̃ dicebam q̃ ri possumꝰ
de auttox ur̃id̾o si bũficia eius cor¬
rũpi t ut eent otraria efficimus
Dedit ille uentos ad custodiendam celi t̾ra¬
rumq temꝑiem ⁊ ad euocandas suppm̃¬
insuma i ne torpeant ꝑ mouens: dedit
uentos adult̾iora nascenda fuiss eñi
imꝑttum aĩal ⁊ sñ magna exꝑiencia
ue dedit uentos ut cõmoda cuiꝰq regi¬
oius fierent cõmuna. ñ ut legiones e¬
quitẽq gestarent. nec ut ꝑniciosa gẽ¬
ciũ arma tnͣsueherẽt. Si beuefiçia na
nr̃o malo accepiꝰ. Cui uid̾e expedit
cui loqui. cui ñ uita corm̃tũ est : Nicħ̾
iuenies tam manifeste utilitatis qd̾
ñ ĩ ꝯ̾riũ tnͣseat culpa sic uentos quo
natura bono fut᷑os inuen̾at. ip̃i illos
ꝯtrarios fecimꝰ oñis inaliꝙ nos malũ
ducunt. Non endem est his ⁊ illis causa

Expanded text:
ens? Unde scio hic mihi an ille uentus ens? Unde scio hic mihi an ille uentus bellum inuehat? Magna pars erat pacis humanae maria praecludi. Non tamen, ut paulo ante dicebam, queri possumus de auctore nostri deo, si beneficia eius corrumpimus et ut essent contraria effecimus. Dedit ille uentos ad custodiendam caeli terrarumque temperiem, ad euocandas supprimein summa et ne torpeant permouens. Dedit uentos ad ulteriora noscenda: fuisset enim imperitum animal et sine magna experientia ne. Dedit uentos, ut commoda cuiusque regionis fierent communia, non ut legiones equitemque gestarent nec ut perniciosa gentes arma transueherent. Si beneficia natul non nostro malo accepimus: cui uidere expedit? cui loqui? cui non uita tormentum est? Nihil inuenies tam manifestae utilitatis quod non in contrarium transeat culpa. Sic uentos quoque natura bono futuros inuenerat: ipsi illos contrarios fecimus. Omnes in aliquod nos malum ducunt. Non eadem est his et illis causa
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣi exertitus ñ iuncet cũ impleu̾it. Sic
alexander ult̾ior bactris. ⁊ iudis. uolet
q̃retq quid sit ultra magnũ mare ⁊ ĩ¬
dignab̾ eẽ aliquid ultimũ sibi sic essũ
auaricia parthis dabit. Non horreb̾
reuocantis diras tͥbum ã tẽpestates
longissimi maris. ñ eͥca euf̾ratẽ p̾sa¬
ꝙa fulmmma ⁊ deos resistendes. ꝑ hoĩũ
⁊ deqrꝰ iras ad aurũ ibit᷑. gͦ ñ ĩ n̾uto qͥs
dix̾it rerꝰ nat᷑a melius accurã fuisse
nob̾cum. Si uentos flareuetuiss ⁊ ĩ¬
habito discursu furenciũ: in sua q ẽ
t̾ra stare iussisset. Si nich̾ aliud certe
suo quisq tm̃ ac suoꝵ malo nasc̾et᷑
Nũc parũ m domestica ext̾ͥius quois
laborand̾ est. Nulla t̾ra tã longe re¬
mota est q̃ ñ remict̾e aliꝙ suũ malum
possit. Qñ scio an nc̃ aliquis magne
gũtis mabdito ⁊ dñs fornme ĩdulgẽ¬
cia tumens: ñ ꝯtineat intra t̾minos
arma an paret classes ignota moli¬

Expanded text:
quam exercitus non uincet, cum impleuerit. Sic quam exercitus non uincet, cum impleuerit. Sic Alexander ulterior Bactris et Indis uolet quaeretque quid sit ultra magnum mare, et indignabitur esse aliquid ultimum sibi. Sic Crassum auaritia Parthis dabit, non horrebit reuocantis diras tribuni, non tempestates longissimi maris, non circa Euphratem praesaga fulmina et deos resistentes: per hominum et deorum iras ad aurum ibitur. Ergo non immerito quis dixerit rerum naturam melius acturam fuisse nobiscum, si uentos flare uetuisset et inhibito discursu furentium in sua quemque terra stare iussisset: si nihil aliud, certe suo quisque tantum ac suorum malo nasceretur; nunc parum mihi domestica, externis quoque laborandum est. Nulla terra tam longe remota est quae non emittere aliquod suum malum possit: unde scio an nunc aliquis magnae gentis in abdito dominus, fortunae indulgentia tumens, non contineat intra terminos arma, an paret classes ignota moli
Abbreviated transcription (Latin):
nos tractat. Fmus dura dedit nob̾ corͣ
felicẽ ualitudinẽ. ñ depopulat᷑ nos cas
incurrens. Emetiri cuiq annos suos
ex cõmodo licet ⁊ ad senettutẽ decurr̾e
Itaq eamꝰ inpelagꝰ ⁊ uocemꝰ in uos fata
cessantia. Miseri quid q̃ritis moxrem q̃
ubiq suꝑ est: petet illa uos. ⁊ ex lectulo
s ĩnocentes petut occupabit uos ĩ ur̃a
domo. S occupet nullũ molientes malu̾̃
ħu̾o quid aliud quis dix̾it qnͣi insaniã
circumferre ꝑicula ⁊ ruere in ignotos
iratum sũ in uiria octurrentia deuastã¬
tem ac feraꝵ more occid̾e quẽ nõ od̾is:
Ilis tñ mulcionẽ. aut ex fame morsus
est nos sũ ulla parsimonia nr̃i aliemq
sanguinis moueniꝰ manũ ⁊ naiugia de¬
duciniꝰ salutẽ cõmittimꝰ fluctib. scdos
optamꝰ uentos quoꝵ felicitas est ad bella
ꝑferri quous nos mala ur̃a rapuert̃:
parũ est intra orbem suũ furere. Sic ꝑ¬
saꝵ rex stolidissimꝰ. ingretiam traiecit

Expanded text:
nos tractat, nimis dura dedit nobis corpora, nos tractat, nimis dura dedit nobis corpora, felicem ualetudinem; non depopulatur nos casus incurrens, emetiri cuique annos suos ex commodo licet et ad senectutem decurrere: itaque eamus in pelagus et uocemus in nos fata cessantia. Miseri, quid quaeritis? mortem, quae ubique superest? Petet illa uos et ex lectulo, sed innocentes petat; occupabit uos in uestra domo, sed occupet nullum molientes malum. Hoc uero quid aliud quis dixerit quam insaniam, circumferre pericula et ruere in ignotos, iratum sine iniuria occurrentia deuastantem ac ferarum more occidere quem non oderis? Illis tamen in ultionem aut ex fame morsus est: nos sine ulla parsimonia nostri alienique sanguinis mouemus manum et nauigia deducimus, salutem committimus fluctibus, secundos optamus uentos, quorum felicitas est ad bella perferri. Quousque nos mala nostra rapuerunt? Parum est intra tra orbem suum furere: sic Persarum rex stolidissimus in Graeciam traiciet,