comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filiarũ autem pͥma uocabat᷑ Creusla et h asserit᷑ Enee fuisse aiu¬
gem quem eneam in uentre concepit anchises de quo multa prs
uarrabit hystoria et de quo uirgilius post mague E roys casum
ira suor o pere eneydoꝵ multa descr ipsit. Becunda uõ uocabat Cas¬
sandra que licet uirginea honestate polleret in liberalibus ar¬
tibus plus pollebat habens noticiam eoꝵdem et sciam futuoꝵ
Tertia autem et ultia uocabat᷑ Polixena puella mire pulchei¬
tudinis et speciositatis ĩmense P̾retetea idem Nex ꝑamus xxx
filios naturales habebat ex diuersis mulieribus sibi quesitos eq̃str
diguitate conspituos et fornssimos bellatores Primus enĩ eoꝵ odu¬

Expanded text:
Filiarum autem prima vocabatur Creusa. Hec asseritur Henee fuisse coniugem. Quem Heneam in Venere concepit Anchises, de quo multa presens narrabit ystoria et de quo Virgilius post magne Troye casum in suorum opere Heneydorum multa describit. Secunda uero vocabatur Cassandra, que, licet uirginea honestate polleret, in liberalibus artibus plus pollebat, habens notitiam earundem et scientiam futurorum. Tercia autem et vltima vocabatur Pollixena, puella mire pulcritudinis et speciositatis immense. Preterea idem rex Priamus xxx filios naturales habebat ex diuersis mulieribus sibi quesitos, equestri dignitate conspicuos et fortissimos bellatores. Qui sunt hii:Odi
Abbreviated transcription (Latin):
est. Nam ex accusatione et ex defensione constar
uarumet se le dit abilio: et defensis ⁊amen era. ieuli tis fre.¬
ietens in antonius çiam ꝙ sul pici eloquentiam acusatios illustia¬
uit cum sediciosum et urotilem ciuem. t norbanun in iuditiũ uo¬
otiuit Sed ħ quidemaion est sepe faciendum nec umꝙͣ uisi aut &
pro malbutio uilius in accusando ecian manilio. ÷ fusii coguta
uidustria est Semel igitur non sepe certe Sin erit cui faciendũ
sit sepius rei publite tribuat hec numͣis tuiꝰ mimitos ultistĩ sẽpiꝰ
non est reprehendendum modus taren assit duri enim homis ul
pocius uix homĩs iuidetur periculum capitis inferre multis id cu
periculosum ip̃i est tani eciam sordidum ad faniam cõmittere ut
accusatre nomĩaret
uod contingit in bruto sũmo genere nato illius filio qͥ uiris¬

Expanded text:
est. Nam ex accusatione et ex defensione constat; est. Nam ex accusatione et ex defensione constat; quarum etsi laudabilior est defensio, tamen etiam accusatio prustravit, cum seditiosum et inutilem civem, C. Norbanum, in iudicium vocavit. Sed hoc quidem non est saepe faciendum nec umquam nisi aut in Albucio Iulius. In accusando etiam M'. Aquilio L. Fufi cognita industria est. Semel igitur aut non saepe certe. Sin erit, cui faciendum sit saepius, rei publicae tribuat hoc muneris, cuius inimicos ulcisci saepius non est reprehendendum; modus tamen adsit. Duri enim hominis vel potius vix hominis videtur periculum capitis inferre multis. Id cum periculosum ipsi est, tum etiam sordidum ad famam, committere, ut accusator nominere; quod contigit M. Bruto summo genere nato, illius filio, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentia dicimus sed tamnẽ difficile dic tu est quãtoꝑe cõtiliet animor
comitas atfabilitatesq sermonis Ex tant epule et ꝓhilippr cachal¬
lexandrum et antipatri ad cassandrũ et antigoni ad pbi lippiom
filiũ triũ prudentissimoꝵ Sic enim actepintus quidus paelipui
ut oratione benigna multitudis auimos ad beniuolentiam allitut
nnsitesq blande appellando sermone delinĩat Que aut in multi¬
tudine tum contencione habetur oratio ea sepe uniuersam exritat. gl¬
ridim Magna est enim ammiratio copiose sapienterq dicentis. N i ẽ
qui audu̾it intelligere enam et saꝑe plus quia ceceos aromianbi ua
uero ĩnest in orone mixta modestia grauitas nichil ammirabiliꝰ
fier potest eoq mage si ea sunt in adolescente sed cum sunit pluid
cansarum genera que eloquentia desiderent multiq niura ⁊e puib¬
alsecuti sint maxiã est ãmiratio i iditio Quorum ⁊ acio Duplee

Expanded text:
eloquentiam dicimus; sed tamen difficile dictu est, quantopere conciliet animos eloquentiam dicimus; sed tamen difficile dictu est, quantopere conciliet animos comitas affabilitasque sermonis. Exstant epistulae et Philippi ad Alexandrum et Antipatri ad Cassandrum et Antigoni ad Philippum filium, trium prudentissimorum sic enim accepimus; quibus praecipiunt, ut oratione benigna multitudinis animos ad benivolentiam alliciant militesque blande appellando sermone deliniant. Quae autem in multitudine cum contentione habetur oratio, ea saepe universam excitat gloriam; magna est enim admiratio copiose sapienterque dicentis; quem qui audiunt, intellegere etiam et sapere plus quam ceteros arbitrantur. Si vero inest in oratione mixta modestia gravitas, nihil admirabilius fieri potest, eoque magis, si ea sunt in adulescente. Sed cum sint plura causarum genera, quae eloquentiam desiderent, multique in nostra re pubcendo laudem assecuti sint, maxima est admiratio in iudiciis. Quorum ratio duplex
Abbreviated transcription (Latin):
tem cognostuntur adolescentes qui se ad claros et sapientes uiros
bene consulentes. R ꝑ contulerut. Riubus cum si frequentes sunt
opinionem afferũt populo eoꝵ fore se sumles quos sibi ipi delegert
ad inutandu .P. rutilli adolescentiam id opinionem et ĩnõtetie ⁊
iuris scientie ꝑ mutu cõmendauit domus Nam.l. quidem ciassirs
cum esset ad modum adolescens non aliũde mutuatꝰ est sed sibi pe
pepit maximam laudem ex illa accusatione mobili et glosa ex qua¬
etate qui exercent᷑ laude affiçi solent ut demoscene accepimus. Eta
etate .i. crassus ostendit id se in foro optime iam facere quod etia
cũ poterat domiꝰ cũ laude meditarꝰ. Sed cũ ⁊acio sit or̃oms quar
alta sermo sit in altaᷤ contentio non est id quidem dubui qͥn conten¬
çio orationis maiorem uim habeat ad gloriam. Ea est em̃ quani

Expanded text:
tem cognoscuntur adulescentes, qui se ad claros et sapientes viros tem cognoscuntur adulescentes, qui se ad claros et sapientes viros bene consulentes rei publicae contulerunt; quibuscum si frequentes sunt, opinionem afferunt populo eorum fore se similes, quos sibi ipsi delegerint ad imitandum. P. Rutili adulescentiam ad opinionem et innocentiae et iuris scientiae P. Muci commendavit domus. Nam L. quidem Crassus, cum esset admodum adulescens, non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam facere, quod etiam tum poterat domi cum laude meditari. Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit, in altera contentio, non est id quidem dubium, quin contentio orationis maiorem vim habeat ad gloriam ea est enim, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Rima est igitur adolescenti cõmendatio ad gloriam si qua¬
ex bellitis ⁊ebus comꝑari potest in qua multi aput maiores nr̃os
extiterut. semper ẽnĩ fere bella gerebantur Tua autemetas incidit
in id bellum tuiꝰ altera pars sceleris nimium habuit altera felici¬
tatis parum quo tamen in bello cum te pompeius ale alteri per fecis¬
set magnam Laudem et a summo uiro et ab exitu sequebare equi¬
tando iaculanda onni militari labore tollerando atq ea quidezt
tua laus pariter cũ re publica cetidit. Michi autem hec orato
suscepta non de te est sed de genere toto. Quamobrem pergamꝰ
ad ea q̃ restant Igitur ut in reliquis rebus multo maiora ꝙa sut¬
animi quã corpis sit ea res quas ingenio ac ratione per sequimirr
graciores sunt quã ille quas uiribus
Sima igitur cõmendatio proficiscitur a modestia cum pietate in pa¬
rentes in suos beniuolentia fac illi me autem et in optimam par¬

Expanded text:
Prima igitur est adulescenti commendatio ad gloriam, si quaPrima igitur est adulescenti commendatio ad gloriam, si quaex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maiores nostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum. Quo tamen in bello cum te Pompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo viro et ab exercitu consequebare equitando, iaculando, omni militari labore tolerando. Atque ea quidem tua laus pariter cum re publica cecidit. Mihi autem haec oratio suscepta non de te est, sed de genere toto; quam ob rein pergarnus ad ea, quae restant. Ut igitur in reliquis rebus multo maiora opera suanimi quam corporis, sic eae res, quas ingenio ac ratione persequimur, gratiores sunt quam illae, quas viribus. Prima igitur commendatio proficiscitur a modestia cum pietate in parentes, in suos benivolentia. Facillime autem et in optimam par
Abbreviated transcription (Latin):
igitur adipisci ueram usticie fungatur officii ea que essent dictum est
in libro superiore. Sed ut facilime quales simus tales esse uideamur
Et sin co ipo uis maxĩa est ut simus hy qui haberi uelimus tamen
quedam precepta danda sunt
am si quis ab ineunte etate habet causam celebritatis et hoĩs
aut a pre acceptam. quod tibi mi cicero arbitror contigisse aut
aliquo cãu atq fortuna in hũc oculi omñũ conituitur atq in
eũ quid agat quemadinodũ uiuat inquirit᷑ et tamꝙͣ in clarissia
luce uersetut ita nullũ obscurũ potest nec dictu eius nec factu
Quorũ aũtẽ prima etas propter humilitatẽ et obscũitatem in hõmi
egnorantia uer set᷑ hy simul ac uiuentes esse ceperũt magna spoct̾a¬
re et ad ea zectis studiis debent contendere. Quod eo firmiorẽ aio
facient quia nõ modo non inuidet᷑ illi etati uerum eciam fauetᷤ

Expanded text:
igitur adipisci veram gloriam volet, iustitiae fungatur officiis. Ea quae essent, dictum est igitur adipisci veram gloriam volet, iustitiae fungatur officiis. Ea quae essent, dictum est in libro superiore. Sed ut facillime, quales simus, tales esse videamur, etsi in eo ipso vis maxima est, ut simus ii, qui haberi velimus, tamen quaedam praecepta danda sunt. Nam si quis ab ineunte aetate habet causam celebritatis et nominis aut a patre acceptam, quod tibi, mi Cicero, arbitror contigisse, aut aliquo casu atque fortuna, in hunc oculi omnium coniciuntur atque in eum, quid agat, quem ad modum vivat, inquiritur et, tamquam in clarissima luce versetur, ita nullum obscurum potest nec dictum eius esse nec factum. Quorum autem prima aetas propter humilitatem et obscuritatem in hominum ignoratione versatur, ii, simul ac iuvenes esse coeperunt, magna spectare et ad ea rectis studiis debent contendere; quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetur illi aetati, verum etiam favetur.
Abbreviated transcription (Latin):
non solum querende racio est uerumn etam collocande q̃ ꝑperuos. s
sumptus sũ ppeditet uec solum necessario sed eciã liberales sit
sit gloria querenda collocanda ratione est quaꝙͣ preclare socrates
hane diam ad gloriam proximã et quasi conpendiariã esse dicebat
Si quis id ageret ut qualis haberi uellet talis esset. Quod si qui si¬
mlatione et inani si ostentatione et ficto non modo sermone sed eciã
uultu stabilem se gloriam consequi posserent᷑ uehenter erant Uera
gloria radites agit atq eciam ppagatur
icta autem celeriter tamꝙͣ flosculi decidunt nec simlatu pot¬
E quicꝙͣ esse d̾iuturnuim Testes sunt ꝑmulti in utraq partem
sed breuitatis causa familia ꝯtenti erimus una Tybenus eni grachꝰ
p f. tam diu laudat᷑ dum memoria zerum Romanaꝵ manebit At
eus filii nec uiuii probabant᷑ bonis et mortui optinent uire cesoꝵ Qui

Expanded text:
non quaerendae solum ratio est, verum etiam collocandae, quae perpetuos non quaerendae solum ratio est, verum etiam collocandae, quae perpetuos sumptus suppeditet, nec solum necessaries, sed etiam liberales, sic gloria et quaerenda et collocanda ratione est. Quamquam praeclare Socrates hanc viam ad gloriam proximam et quasi compendiariam dicebat esse, si quis id ageret, ut, qualis haberi vellet, talis esset. Quodsi qui simulatione et inani ostentatione et ficto non modo sermone, sed etiam voltu stabilem se gloriam consequi posse rentur, vehementer errant. Vera gloria radices agit atque etiam propagatur, ficta omnia celeriter tamquam flosculi decidunt, nee simulatum potest quicquam esse diuturnum. Testes sunt permulti in utramque partem, sed brevitatis causa familia contenti erimus una. Ti. enim Gracchus P. f. tam diu laudabitur, dum memoria rerum Romanarum manebit; at eius filii nec vivi probabantur bonis et mortui numerum optinent iure caesorum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui maiores opes habebant ad uñu aliquemi confugiebant xcute
prestantem qui tum prohiberet ĩniuria temuioris equitate con¬
stituenda Sũmos tũ infis pari uire pertinebat eademq consticu¬
endarum legum fuit causaq reꝵ Ius enim semper est quesitum
equabile neq enim aliter esset ius id si ab uno iusto et hono uiro
consequebant᷑ erant eocontenti tũ id minus contingeret leges
sunt inuente Que cum om̃ibus sempet una atq eadem uoce
loquerentur¬
⁊go hoc quidem perspicuũ est eosad imꝑandũ deligi solitos
qͣuori de iusticia magna esset opimo multitudius adiũda
uero aitidem ecĩa prudentes haberent᷑. Nichil erat ꝙ hoĩes his aue¬
toribus non posse consequi arbitrarent Omni igitir ⁊anioe colenda
et detinencia iusticia est tum ip̃a per sese Nan alite iusticia nõ
esset tum propter amplificacione honoris et glorie. Sed ut petuiẽ¬

Expanded text:
qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant virtute qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant virtute praestantem; qui cum prohiberet iniuria tenuiores, aequitate constituenda summos cum infimis pari iure retinebat. Eademque constituendarum legum fuit causa, quae regum. Ius enim semper est quaesitum aequabile; neque enim aliter esset ius. Id si ab uno iusto et bono viro consequebantur, erant eo contenti; cum id minus contingeret, leges sunt inventae, quae cum omnibus semper una atque eadem voce loquerentur. Ergo hoc quidem perspicuum est, eos ad imperandum deligi solitos, quorum de iustitia magna esset opinio multitudinis. Adiuncto vero, ut idem etiam prudentes haberentur, nihil erat, quod homines iis auctoribus non posse consequi se arbitrarentur. Omni igitur ratioet retinenda iustitia est, tum ipsa propter sese nam aliter iustitia non esset tum propter amplisicationem honoris, et gloriae. 4. Sed ut pecu
Abbreviated transcription (Latin):
chipyrata dicitur uisi equabiliter predam dispartiat aut incerficiatur
a socis aut relinquat᷑. Quineciam leges lationũ esse dicũt᷑ quibus
parcant quas obseruent. Itaq propter equabilem prede porconem
illirius latro de quo est aput tropompũ mignas opes habuit et mlto
inaiores iuriathꝰ lusitanus tui quidẽ eciam exercitꝰ nostaiꝰ imꝑato¬
resq tesserũt. Queni c lelius is qui sapiens usurpatͤ p̃tor fergut
et cõminuit ferocitatemq eius ita repressit ut facile bellum reliqͥ
traderet. Cum igitui tantat uis iusticie sit ut ea eciam latrouum
opes firmet atq augeat quantam uim inter leges et iudicia et iñcõ¬
stituta re publica fore putannis
ichi quidem non apud miedos solum ut ait herodotus sed eciã
apua maiores nr̃os iusticie fruende cauisa uidentur bene moratĩ
reges olim̃ constituti Nam cum premeret᷑ in ocĩo multitudo ab hix

Expanded text:
archipirata dicitur, nisi aequabiliter praedam dispertiat, aut interficiatur archipirata dicitur, nisi aequabiliter praedam dispertiat, aut interficiatur a sociis aut relinquatur; quin etiam leges latronum esse dicuntur, quibus pareant, quas observent. Itaque propter aequabilem praedae partitionem et Bardulis Illyrius latro, de quo est apud Theopompum, magnas opes habuit et multo maiores Viriathus Lusitanus; cui quidem etiam exercitus nostri imperatoresque cesserunt; quem C. Laelius, is qui Sapiens usurpatur, praetor fregit et comminuit ferocitatemque eius ita repressit, ut facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut ea etiam latronum opes firmet atque augeat, quantam eius vim inter leges et iudicia et in constituta re publica fore putamus? Mihi quidem non apud Medos solum, ut ait Herodotus, sed etiam apud maiores nostros iustitiae fruendae causa videntur olim bene morati reges constituti. Nam cum premeretur inops multitudo ab iis,
Abbreviated transcription (Latin):
spernit et negligit ad quas pleriq in flamati auiditate ⁊apiũtꝰ
ac mea quidem sententia omis ⁊ acio atq institutio uite adiume¬
tum hominũ desiderat In pͥmisq ut habeat quibus tũ posset fa¬
miliares confene sermones quod est difficile nisi per speciem p̃ bo
ni uiri feras. Ergo eciam solitario homi atq in agro uitam a¬
genti opinio iustitie necessaria est eoq etiam magis quod si eã
non habebunt iniusti habebunt᷑ Nullis presiduis septi multis
afficientur in uiriis atq hiis etiam qui eniut pendunt et condu¬
cunt locant contrahendisq negotis implicant᷑ iustiçia ad rem ge¬
rendam necessaria est Ciuus tanta est uis ut ne illi quidem qui mã¬
leficio et scelere pascuntur possint sine ella periculla iusticie uiuere
N ani qui eoꝵ cõpt̃a cupia qui una latrocinant᷑ furat᷑ aliquid aut
etipit Is sibi ue in latrocino quidem zelinquit locũ Ille autem ar

Expanded text:
spernit et neglegit, ad quas plerique inflammati aviditate rapiuntur. spernit et neglegit, ad quas plerique inflammati aviditate rapiuntur. Ac mea quidem sententia omnis ratio atque institutio vitae adiumenta hominum desiderat, in primisque ut habeat, quibuscum possit familiares conferre sermones; quod est difficile, nisi speciem prae te boni viri feras. Ergo etiam solitario homini atque in agro vitam agenti opinio iustitiae necessaria est, eoque etiam magis, quod, eam si non habebunt, iniusti habebuntur, nullis praesidiis saepti multis afficientur iniuriis. Atque iis etiam, qui vendunt emunt, conducunt locant contrahendisque negotiis implicantur, iustitia ad rem gerendam necessaria est, cuius tanta vis est, ut ne illi quidem, qui maleficio et scelere pascuntur, possint sine ulla particula iustitiae vivere. Nam qui eorum cuipiam, qui una latrocinantur, furatur aliquid aut eripit, is sibi ne in latrocinio quidem relinquit locum, ille autem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
amouentur fates preter modum pleriq ex terrentur uita enĩ¬
mors diuitie paupertas om̃s hom̃ies ue hementissime permouent
Que qui in utramq partem excelso animor magno despiciunt
cumq aliqua his ampla et honesta ⁊es abiecta est totos ad se ꝯuer¬
tit et zapit tum quis non ãmiret᷑ splendorem pulchritudinẽq
dirtutis Gͦ et hec animi despicientia auininabilitate magna
facit et maxĩe iusticia Ex qua una uirte uiri boni appellantut
irifica quedam multitudini didentur nec iniuria. Nemoem¬
iustus esse potest qui mortem qui dolorem. qui exilui qui eges¬
tatem timet aut qui ea que sunt hiis contraria equitati antepoit
maxĩẽq eum qui pecunia nõ mouet᷑ quod in quo uiro perspoctu
sit hunc igni spectatũ arbitrantur Itaq illa tͥa quȩpposita sunt
ad gloriam omĩa uistitia conficit et bñuolentia quod prodesse uult
mulcis et ob eandem causam fidem et ãmirationem quod eas res

Expanded text:
admoventur faces, praeter modum plerique exterrentur; vita admoventur faces, praeter modum plerique exterrentur; vita mors, divitiae paupertas omnes homines vehementissime permovent. Quae qui in utramque partem excelso animo magnoque despiciunt, cumque aliqua iis ampla et honesta res obiecta est, totos ad se convertit et rapit, tum quis non admiretur splendorem pulchritudinemque virtutis? Ergo et haec animi despicientia admirabilitatem magnam facit et maxime iustitia, ex qua una virtute viri boni appellantur, mirifica quaedam multitudini videtur, nec iniuria; nemoiustus esse potest, qui mortem, qui dolorem, qui exilium, qui egestatem timet: qut qui ea, quae his sunt contraria, aequitati anteponit, maximeque admirantur eum, qui pecunia non movetur, quod in quo viro perspectum sit, hunc dignum spectatu arbitrantur, itaque illa tria, quae proposita sunt, ad gloriam, omnia iustplurimis, et ob eandem causam fidem et admirationem, quod eas res
Abbreviated transcription (Latin):
autem in singulis si perspitiũt nec opinata quidem bona Iraq
eos uiros suscipuĩt maxis q efferũt laudibus in quibus existi¬
mant se excellentes quasdam et singulares uirtutes prospicere
Despitiunt autem eos et ꝯtempuũt in quibus nichil uirtutis m¬
chil aninu uirhil ueruoꝵ putant. Non enim om̃s eos ꝯtempnũt
de quibus maleexistimant. Nam quos improbos maleditos fraudu¬
lentos putant et acd faciendum iniuriam instructos Eos contẽp¬
nunt quidem nũquã sed de hig male existimant. Quamobrem
ut ante dixi contempuũtut hii qui nec sibi nec alteri prosunt ut
dicitur in quibus nillus labor nulla industria. nulla cura est.ã¬
miratione autem afficiuntir hy qui anteire teteris uirtute pu¬
tantur ut cũ om̃i cara̾re dedecore tũ uero hiis uiciis quibus alii
nobue possunt obsistere. Nam et doluptates blandissime libidĩs
domiẽ miaiores partes a uirtute animi detorquent et dolores cum

Expanded text:
autem, in singulis si perspiciunt necopinata quaedam bona. Itaque autem, in singulis si perspiciunt necopinata quaedam bona. Itaque eos viros suspiciunt maximisque efferunt laudibus, in quibus existimant se excellentes quasdam et singulares perspicere virtutes, despiciunt autem eos et contemnunt, in quibus nihil virtutis, nihil animi, nihil nervorum putant. Non enim omnes eos contemnunt, de quibus male existimant. Nam quos improbos, maledicos, fraudulentos putant et ad faciendam iniuriam instructos, eos haud contemnunt quidem, sed de iis male existimant. Quam ob rem, ut ante dixi, contemnuntur ii, qui nec sibi nec alteri, ut dicitur, in quibus nullus labor, nulla industria, nulla cura est. Admiratione autem afficiuntur ii, qui anteire ceteris virtute putantur et cum omni carere dedecore, tum vero iis vitiis, quibus alii non facile possunt obsistere. Nam et voluptates, blandissimae dominae. maioris partis animos a virtute detorquent et, dolorum cum
Abbreviated transcription (Latin):
quis uersunior et callidior hec iniustior et suspoctior detracta opiõ
probitatis
uamobrem intelligentie iusticia ꝯiũcta quantũ uolet habe¬
tus Cur cum interõms phos constet a ine ip̃o sepe disputatũ sit qͥ
unam haberet õm̃s habere u̾tutes nũc ita se iũgam quasi possit qͦs¬
piam qui non idem prudens sit iustus esse. alia est illa tũ reritas
ip̃a limat᷑ in disputatione subtilitas alia tũ ad opinõnẽ cõniunẽ
omm̃is accomodat᷑ orõ Quãobrem ut uulgus ita nos hoc loco lo¬
pularibus enim uerbis est agendum. et usitatis. Cum loquamur
de opiione populari Idq coclem modo fecir pannetiꝰ Sed ad ꝓpo¬
situm reuertamu Erat igit᷑ ex hiis tribus que ad gloriam ꝑtine¬
rent Hoc tertui ut cũ ammiratione hom honore ab hiis digni
uidicaremur Amnnzantur igitur ꝯiũter illi quidem omia que
magna et propter opimonem suã auimaduertert. Seꝑatum

Expanded text:
quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probitatis. Quam ob rem intellegentiae iustitia coniuncta, quantum volet, habetus, cur, cum inter omnes philosophos constet a meque ipso saepe disputatum sit, qui unam haberet, omnes habere virtutes, nune ita seiungam, quasi possit quisquam, qui non idem prudens sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas ipsa limatur in disputatione, subtilitas, alia, cum ad opinionem communem omnis accommodatur oratio. Quam ob rem, ut volgus, ita nos hoc loco lopularibus enim verbis est agendum et usitatis, cum loquimur de opinione populari, idque eodem modo fecit Panaetius. Sed ad propositum revertamur. Erat igitur ex iis tribus, quae ad gloriam pertinerent, hoc tertium, ut cum admiratione hominum honore ab iis digni iudicaremur. Admirantur igitur communiter illi quidem omnia, quae magna et praeter opinionem suam animadverterunt, separatim
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes eas esse remᷤ a natura ip̃a diligere cogimur atq hee quidem
cause diligendi grauissime. Potest euim preter eas nõ nulle esse le¬
uiores
ides autem ut habeatur duabus rebus effici potest si existimabit᷑
adepti ꝯiũctam cum iusticia prudentiam. Nam in hiis fidem he¬
mus quos plus intelligere quas uos putamus quosq ad futura pro¬
spitere tredimus et cum res agutur in discrimẽq uentu sit expedire
rem et consiliũ ex tempore capere posse hanc enim utilem homies ex¬
istimant ueramq prudencia Iustis autem et fidis hom̃ibus idest boiuis
diris ita fides habet᷑ ut nulla sit in hiis fraudis inurrieq suspicio
Itaq his salutem nostram hys fortunas hiis liberos ⁊ ectissime cõ¬
mtti arbitramur harum igitur duaꝵ ad fidem faciendam ustitia
plus posset quippe tũ ea sm̃e prudentia satis habeat auctoritatis
prudentia sine iusticia nichil ualet ad faciendam fidem. Quo em̃

Expanded text:
virtutes esse remur, a natura ipsa diligere cogimur. Atque hae quidem virtutes esse remur, a natura ipsa diligere cogimur. Atque hae quidem causae diligendi gravissimae; possunt enim praetcrea non nullae esse leviores. Fides autem ut habeatur, duabus rebus effici potest, si existimabimur adepti coniunctam cum iustitia prudentiam. Nam et iis fidem habemus, quos plus intellegere quam nos arbitramur quosque et futura prospicere credimus et, cum res agatur in discrimenque ventum sit, expedire rem et consilium ex tempore capere posse; hanc enim utilem homines existimant veramque prudentiam. Iustis autem et fidis hominibus, id est bonis viris, ita fides habetur, ut nulla sit in iis fraudis iniuriaeque suspicio. Itaque his salutem nostram, his fortunas, his liberos rectissime committi arbitramur. Harum igitur duarum ad fidem faciendam iustitia plus pollet, quippe cum ea sine prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim
Abbreviated transcription (Latin):
honore dignros putat hec autem si est simpliciter breuiterq dicendũ
quibus debus pariũtur a singulis eisdem fere a multitudĩe. Sed ẽ
alius quoq adicus quidam ad multitudinem ur in uuiuersoꝵa
amõs tamquã influere possimus ac primum de illis tribuꝰ que an
dixi beniuolentie precepta uideamus quẽ quidem capit᷑ bñficis maeie
Serundo autem loto poluntate bñifica beniuolentia mo̾ et iamsi
res forte non suppetit echementer autem a mor nulticudĩ cõmouet
ipã faina et opinione liberalitat beneficentie iusticie fideiq oim̃q
carum uirtute que pertinent ad mansuetudine morũ ac faclitatem
Eteuim illucł ipm qd̾ honestum decorũq ditimus quia per se nobis
placet auimosq ouiniu nacura et sgene sua ꝯmouet maxieq qua¬
perlucet ex hiis quas ꝯriemoraui uirtutibus Id tirco illos in quibꝰ

Expanded text:
honore dignos putat. Haec autem, si est simpliciter breviterque dicendum, honore dignos putat. Haec autem, si est simpliciter breviterque dicendum, quibus rebus pariuntur a singulis, eisdem fere a multitudine. Sed est alius quoque quidam aditus ad multitudinem, ut in universorum animos tamquam influere possimus. Ac primum de illis tribus, quae ante dixi, benivolentiae praecepta videamus; quae quidem capitur beneficiis maxime, secundo autem loco voluntate benefica benivolentia movetur, etiamsi res forte non suppetit; vehementer autem amor multitudinis commovetur ipsa fama et opinione liberalitatis, beneficentiae, iustitiae, fidei omniumque earum virtutum, quae pertinent ad mansuetudinem morum ac facilitatem. Etenim illud ipsum, quod honestum decorumque dicimus, quia per se nobis placet animosque omnium natura et specie sua commovet maximeque quaperlucet ex iis, quas commemoravi, virtutibus, idcirco illos, in quibus eas
Abbreviated transcription (Latin):
tum honore et fide caritatem Sed ea non pariter omnes egemus. Nã
ad cuioq uitam institutum accõmodandum est a multis ne opus an
satis sit a paucis diligi. Certum tgit᷑ hoc idq et pͥmũ et maxie necessa¬
rium fannliaritates habere fides amantiu nos amicoꝵ et nra mirã¬
tium hec enim est una res prorsus ut non multu differat inter sumos
et mecliotres uiros eaq utrisq est prope modum ꝯpanda honore
et glorie et beniuolentia tiuium fortasse non eque om̃s egent sed tñ
si cui hec suppetũt aduiuant aliquantũ tũ ad cetera tũ ad amidtias
comparandas
ed de amiticicia alio libro dictum est qui instribitur Lelius nne
de gloria dicamus quãquã ea quoq dere duo sunt nr̃i libri sed at¬
tingamus quandoquidem ea in rebus maioribus admistrandis ad¬
uiuat pliuimum. Summa igitur et perfecta gloria constat ex te¬
r̾bus his si diligit multitudo si fide habet si cũ ãmiracõe quada

Expanded text:
cum honore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam cum honore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur hoc sit, idque et primum et maxime necessarium, familiaritates habere fidas amantium nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos et mediocris viros, aeque utrisque est propemodum comparanda. Honore et gloria et benivolentia civium fortasse non aeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adiuvant aliquantum cum ad cetera, tum ad amicitias comparandas. Sed de amicitia alio libro dictum est, qui inscribitur Laelius; nunc dicamus de gloria, quamquam ea quoque de re duo sunt nostri libri, sed attingamus, quandoquidem ea in rebus maioribus administrandis adiuvat plurimum. Summa igitur et perfecta gloria constat ex tribus his: si diligit multitudo, si fidem habet, si cum admiratione quadam
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset licentia A quo quidem zei familiaris ad pautos tupi¬
ditatũ ad inultes improbos uenit hereditas Nec pero umꝙͣ bel¬
loꝵ ciuilu semen et causa deerit dum hom̃ies perditi hastam illã
cruentam et meminerint et sperabunt quam .l. silla tũ uibiss
dictatore ppinquo suo dem sȩxto tricesime amio post ⁊ scelerande
hasta non recessit Alter autem qui mn illa dictatira scriba fuerat en hac
fuit questor urbanus Ex quo debet intelligi talibus premiis ꝓpositis
nũqua de futura bella tiuilia Itaq parietes modo orbis stant et ma¬
nent hyq ip̃i iam extrema scelera metuentes Rem uero publicam pe¬
nitus amisimus atq in has clacles incidimus Redeundumem̃ est
impanti accidere potuerũt quid debet putate singuli. Quid tũ per¬
spituũ sit bñ uolentie uim esse magram metus mbecillã sequitur ut
disseramus quibus ⁊ebus facilime possimus eam ꝙͣ uolumus adipisci

Expanded text:
ervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad paucos, cupiervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad paucos, cupiditatum ad multos improbos venit hereditas. Nec vero umquam bellorum civilium semen et causa deerit, dum homines perditi hastam illam cruentam et meminerint et sperabunt; quam P. Sulla cum vibrasset dictatore propinquo suo, idem sexto tricesimo anno post a sceleratiore hasta non recessit; alter autem, qui in illa dictatura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intellegi talibus praemiis propositis numquam defutura bella civilia. Itaque parietes modo urbis stant et manent, iique ipsi iam extrema scelera metuentes, rem vero publicam penitus amisimus. Atque in has clades incidimus redeundum est enim ano iniuste imperanti accidere potuerunt, quid debent putare singuli? Quod cum perspicuum sit, benivolentiae vim esse magnam, metus imbecillam, sequitur, ut disseramus, quibus rebus facillime possimus eam, quam volumus, adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
nem ram antea minuebamus Post pero sylle uictoriam penitus
amisimus. Desitum est enim pideri quicquã in socios inquũ cũ
extitisset iu ciues tanta crudelitas Gᵈͦ in illo secuta ẽ honestam
non honesta pictoria causam Est enim ausus dicere hasta posita cũ
bona in foro uenderet et bonoꝵ uiroꝵ et locuplenũ et certe ciuiu
predam se suam uendere Secutus est qui in causa impia uictorã
eciam fediore non singloꝵ ciuiu bona publicare Sed yuiuersas
prouintus regionesq uono calanutatis uire comprehenderet. Itaq
uexatis ac perditis exteris nationibus ad exemplum annssi imperii
portari in triumpho in assyliam uidimus et ex ea urbe triumpha¬
risme qua nriqua nr̃i imꝑatores ex transalptuns bellis triũpha¬
runt. Multa preterea ꝯmemorarem nepharia ui socios si hoc uno
quicꝙͣ sol uidisset indignius iure emim plectimir nisi enim Ø¬
multoꝵ inpunita scelera tulissemus Numquã ad uñũ tanta ꝑ¬

Expanded text:
nam iam antea minuebamus, post vero Sullae victoriam penitus nam iam antea minuebamus, post vero Sullae victoriam penitus amisimus; desitum est enim videri quicquam in socios iniquum, cum exstitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta victoria; est enim ausus dicere, hasta posita cum bona in foro venderet et bonorum virorum et locupletium et certe civium, praedam se suam vendere. Secutus est, qui in causa impia, victoria etiam foediore non singulorum civium bona publicaret, sed universas provincias regionesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis ac perditis exteris nationibus ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe triumphari, sine qua numquam nostri imperatores ex Transalpinis bellis triumpharunt. Multa praeterea commemorarem nefaria in socios, si hoc uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, numquam ad unum tanta p
Abbreviated transcription (Latin):
modo dixi alexander non a paucis ut hic noster sed in quẽ uuiu̾sa
agri gentinorum multitudo empetũ fecit. Quid macedones
nonne demetriu reliquert Uniuersiq se ad phyrrum contulert
Q uid lacedemomos inuiste unpantes minerepente omnes fere so¬
tii deseruerunt spectatoresq se ociosos prebuert leutrite calamitat
Externa libentius in tali re quã domestica recordor. Uerũtanien.
quam diu imperiũ publite rei beneficis tenebat᷑. Non m̃uriis bella
aut pro socip aut de imperio gerebantur Exitus belloꝵ erant aut
iites aut necessarii. regum populoꝵ uariõnũ portus erat et refugi¬
umt senatus. Nosta autem magrãtus imꝑatoresq ex hac una ⁊e.
inaxima lau̾de capere studebant᷑ sed prouincias si socios equitate
et fide defendissent. It aq illud patrotinum orbis tera uerius quã
imperiũ poterat nominari. Sensi hanc disciplinam et consuetudi¬

Expanded text:
modo dixi, Alexander, non a paucis, ut hic noster, sed in quem universa modo dixi, Alexander, non a paucis, ut hic noster, sed in quem universa Agrigentinorum multitudo impetum fecit. Quid? Macedones nonne Demetrium reliquerunt universique se ad Pyrrhum contulerunt? Quid? Lacedaemonios iniuste imperantes nonne repente omnes fere socii deseruerunt spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Externa libentius in tali re quam domestica recordor. Verum tamen, quam diu imperium populi Romani beneficiis tenebatur, non iniuriis, bella aut pro sociis aut de imperio gerebantur, exitus erant bellorum aut mites aut necessarii, regum, populorum, nationum portus erat et refugium senatus, nostri autem magistratus imperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate et fide defendissent; itaque illud patrocinium orbis terrae verius quam imperium poterat nominari. Sensim hanc consuetudinem et discipli
Abbreviated transcription (Latin):
quo trutiatu timoris agni solitum qui cultros metuens tonsorios
candente carbone sibi adurebat capillum. Quid alexandũ pha¬
raneum quo animo uixisse arbitramur qui ut scriptũ legimus
tum uxoribus tebẽ ad modũ dilige̾t tamien ad eam ex epulis in
tubiculum ueniens barbaꝵ et eum quidem ut scriptũ est con¬
punctu notis threicis districto gladio iubebat anteire Pre¬
mittebatq de stippatoribus sius qui scrutarent᷑ arculas mulie¬
res et ne quod in uestimentis celũ occultarer᷑ exquirent O mi¬
serum qui fieliore et barbatũ et saginatiu putarer qũe ꝯugem¬
nec eum fefellit Ab ea enim est ip̃a propter pelicatus suspicio¬
nem interfectus. Nec uͦ ulla uis imperii tanta ẽ q̃ premẽte metu
possit esse duiturria Testis enim est phalaris tuiꝰ est preter ce¬
teros nobilitata trudelitas qui non ex insidiis inceriit ut hiis que

Expanded text:
quo cruciatu timoris angi solitum, qui cultros metuens tonsorios quo cruciatu timoris angi solitum, qui cultros metuens tonsorios candente carbone sibi adurebat capillum? quid Alexandrum Pheraeum quo animo vixisse arbitramur? qui, ut scriptum legimus, cum uxorem Theben admodum diligeret, tamen ad ear ex epulis in cubiculum veniens barbarum, et eum quidem, ut scriptum est, compunctum notis Thraeciis, destricto gladio iubebat anteire praemittebatque de stipatoribus suis, qui scrutarentur arculas muliebres et, ne quod in vestimentis telum occultaretur, exquirerent. O miserum, qui fideliorem et barbarum et stigmatiam putaret quam coniugemNec eum fefellit; ab ea est enim ipsa propter pelicatus suspicionem interfectus. Nec vero ulla vis imperii tanta est, quae premente metu possit esse diuturna. Testis est Phalaris, cuius est praeter ceteros nobilitata crudelitas, qui non ex insidiis interiit, ut is, quem
Abbreviated transcription (Latin):
alus enim est custos diuturnitatis motus contraq bñuolentia
fidelis uel ad ppetutatem. S hiis qui ui oppressos imperio cohercẽt
sit sane adhibenda seuitia un his̃ in famulos si aliter teneri non pos¬
sunt. Qui dero in lib̾a ciuitate ita se nistruunt ut metuant᷑ hys
nichil potest esse dementius quãus enim sint diuerse leges alicꝯ opi¬
bus ꝙͣ uis ti mefacta libertas enierg̃t tamen hec aliqñ ut indiciis ta¬
citis aut ocultis de honore suffragis Acriores aute morsus sunt mnt̾¬
misse libertatis quã retente. Quod igit᷑ lanissime patet neq ad iuco¬
lumitatem solu sed eciam ad opes et potencias ualet plurimũ Id
amplectamur ut uetus absit caritas retineat᷑ Ita facilime q̃ uole¬
mus et priuatis in rebus et in re publica consequemur Eteni
qui se metiuui uolent a quibus metuentur eosdem metuant sibi ne¬
tesse est. Qiuid enim censemus illum superiorem illum dyonisiũ

Expanded text:
malus enim est custos diuturnitatis metus contraque benivolentia malus enim est custos diuturnitatis metus contraque benivolentia fidelis vel ad perpetuitatem. Sed iis, qui vi oppresses imperio coercent, sit sane adhibenda saevitia, ut eris in famulos, si aliter teneri non possunt; qui vero in libera civitate ita se instruunt, ut metuantur, iis nihil potest esse dementius. Quamvis enim sint demersae leges alicuius opibus, quamvis timefacta libertas, emergunt tamen haec aliquando aut iudiciis tacitis aut occultis de honore suffragiis. Acriores autem morsus sunt intermissae libertatis quam retentae. Quod igitur latissime patet neque ad incolumitatem solum, sed etiam ad opes et potentiam valet plurimum, id amplectamur, ut metus absit, caritas retineatur. Ita facillime, quae volemus, et privatis in rebus et in re publica consequemur. Etenim qui se metui volent, a quibus metuentur, eosdem metuant ipsi necesse est. Quid enim censemus superiorem ilium Dionysium
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimus Atq etiam subiciunt se homines imperio alterius et po¬
testati de causis pluribus Ducuntur enim ut beniuo lentia aut bñfi¬
cioꝵ maguitudine aut diguitutis prestantia aut spe soli utile id futuꝵ
aut metu ne ui parere cogant᷑ aut spe largicionis promissionisq cap¬
ti aut postreino aut sepe i nra re publica uidemus mercede conducti
Dumium autem ⁊eꝵ nec aptius est quidquã ad opss tuendas ac te¬
uendas quã diligi nec alienius quã timeri. Preclare enim ennis quẽ
metuũt oderunt᷑ quem quisq odit perisse expedit. Multorũ aut̃
odiis nullas opes posse obsistere si antea fuit Ignotum nuper est
coguitum. Nec uero huius tyranni solum quem armis oppressa ꝑ¬
tulit ciuitas appet ciuꝰ maxiẽ proterui interitus declarat quantu
ocliũ hoim̃ ualet ad pestem sed ⁊eliquoꝵ simles exitus tyranuoꝵ qͦꝵ
haut feze quisqua talem interitu effugit.

Expanded text:
dixerimus. Atque etiam subiciunt se homines imperio alterius et podixerimus. Atque etiam subiciunt se homines imperio alterius et potestati de causis pluribus. Ducuntur enim aut benivolentia aut beneficiorum magnitudine aut dignitatis praestantia aut spe sibi id utile futurum aut metu ne vi parere cogantur, aut spe largitionis promissisque capti aut postremo, ut saepe in nostra re publica videmus, mercede conducti. Omnium autem rerum nec aptius est quicquam ad opes tuendas ac tenendas quam diligi nec alienius quam timeri. Praeclare enim Ennius: Quém metuunt, odérunt; quem quisque ódit, periisse éxpetit. Multorum autem odiis nullas opes posse obsistere, si antea fuit ignotum, nuper est cognitum. Nec vero huius tyranni solum, quem armis oppressa pertulit civitas ac paret cum maxime mortuo, interitus declarat, quantum odium hominum valeat ad pestem, sed reliquorum similes exitus tyrannorum, quorum haud fere quisquam talem interitum effugit;
Abbreviated transcription (Latin):
muinu studia ad scilitates rnũs allitere atq excitare possuius
Que si longior fuerit orano cumi magnitudine unlitatꝰ comꝑatur
ita fortazse etiam breuior uidebitur. Quetũq igit᷑ homines
homini tribunt ad eum augendu atq honestandũ ut bñ uolẽ¬
tie gratia facint Tum altqua decausa quempiam diligut
ut honoris si cuiꝯ uirtutem suscipuit quẽq dignũ fortũa quã
aniplissima putant aut cui fidem habent et bene ⁊ebus sius
consulere arbitrantur aut cuius opes metuñt aut contra aqͥ¬
bus al iꝙͥ expectant ut tum reges popularesq homines largico¬
ues aliquas ꝓpouunt aut postremo pretio ac mercecde ducũ
que sordidissima est Illa quidemzacio et niquinatissima et hus
bet id temptat᷑ pecunia ⁊c̾¬
ea quo nõnũqua hoc subsidiũ necessariũ est quemadinodũ sit u¬
tendum eo dicemus si prius hiis de çebus que p̾tur ꝓp̾ores sunt

Expanded text:
minum studia ad utilitates nostras allicere atque excitare possimus. minum studia ad utilitates nostras allicere atque excitare possimus. Quae si longior fuerit oratio, cum magnitudine utilitatis comparetur; ita fortasse etiam brevior videbitur. Quaecumque igitur homines homini tribuunt ad eum augendum atque honestandum, aut benivolentiae gratia faciunt, cum aliqua de causa quempiam diligunt, aut honoris, si cuius virtutem suspiciunt, quemque dignum fortuna quam amplissima putant, aut cui fidem habent et bene rebus suis consulere arbitrantur, aut cuius opes metuunt, aut contra, a quibus aliquid exspectant, ut cum reges popularesve homines largitiones aliquas proponunt, aut postremo pretio ac mercede ducuntur, quae sordidissima, est illa quidem ratio et inquinatissima et iis, bet, id temptatur pecunia. Sed quoniam non numquam hoc subsidium necessarium est, quem ad modum sit utendum eo, dicemus, si prius iis de rebus, quae virtuti propiores sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
neainus dicemus noq ista multo post sed pauca ante dicenda
sunt magnam uim esse in fortuna tn utramq partem uel scdãz
ad res uel aduersas quis iguorat. Nam et cum prospo flatu eiꝰ
utimiit ad exitus prouehimur optatos et tum reflauit affligi¬
mur hec igitur ip̃a fortuna ceteros casus xariores habet. Primũ
ab inanimis procellas tempestates naufragia ruinas incendia
dinde ab estus cctus morsus impetus hec go ut dixi rariora at
uero interitus exercituu ut proxime trium sepe multoꝵ ela¬
des imꝑatorum ut nuper sũmi et singlares uiri Inuidie pretẽa
multitudis atq ob eas bñ meritorum sepe ciuiu expulsioue⁊ ca¬
lamitates fuge ⁊ursusq scdẽ re honores imperia uictorie quãquã
fortuita sunt tamen sine hom̃i operibu et studiis neutiam in parte
effici possintt hoc igitur cognito dicendum est quo nã modo ho¬

Expanded text:
neamus, dicemus, neque ita multo post, sed pauca ante dicenda neamus, dicemus, neque ita multo post, sed pauca ante dicenda sunt. Magnam vim esse in fortuna in utramque partem, vel secundas ad res vel adversas, quis ignorat? Nam et, cum prospero flatu eius utimur, ad exitus pervehimur optatos et, cum reflavit, affligimur. Haec igitur ipsa fortuna ceteros casus rariores habet, primum ab inanimis procellas, tempestates, naufragia, ruinas, incendia, deinde a bestiis ictus, morsus, impetus; haec ergo, ut dixi, rariora. At vero interitus exercituum, ut proxime trium, saepe multorum, clades imperatorum, ut nuper summi et singularis viri, invidiae praeterea multitudinis atque ob eas bene meritorum saepe civium expulsiones, calamitates, fugae, rursusque secundae res, honores, imperia, victoriae, quamquam fortuita sunt, tamen sine hominum opibus et studiis neutram in partem effici possunt. Hoc igitur cognito dicendum est, quonam modo ho
Abbreviated transcription (Latin):
O posis homibus autem stucdia ad amplificationẽ nr̃aꝵ reꝵ
prompta ac parata urõz uiror prestantiu sapiã et xtute exer¬
tenim uirtus omnis tribus in rebus fere uertitur. Quaꝵ
Una est in perspiciendo quid in quaq re uerum sinceꝵq
sit O. uid consentaneũ quid tuiq consequens ex quo queq
pũgnantur ex quo que coq rei causa sit Alterum cohibe
motus animi tiubatos quos greti pathos nomũant appeticõesq¬
quas illi ormas obedientes efficere raciom. Terciu hiis quibus cũ
congregemur uti moderate et scienter quorum studiis ea q̃ natura
considerat expleta cumłataq habeamus Per eosdemq si quid
inportetur nobis in comodi propulsemus. Ultiscaniurq eos qui
nocere nobis conati sunt tantaq pena afficiamus quantam equi¬
tas humanitasq patitur Quibus autem rationibus hac facul¬
tatem assequi possimus ut homi studia amplec bamur eaq te¬

Expanded text:
operosis, hominum autem studia ad amplificationem nostrarum rerum operosis, hominum autem studia ad amplificationem nostrarum rerum prompta ac parata virorum praestantium sapientia et virtute exciEtenim virtus omnis tribus in rebus fere vertitur, quarum una est in perspiciendo, quid in quaque re verum sincerumque sit, quid consentaneum cuique, quid consequens, ex quo quaeque gignantur, quae cuiusque rei causa sit, alterum cohibere motus animi turbatos, quos Graeci pa/qh nominant, appetitionesququas illi orma/s, oboedientes efficere rationi, tertium iis, quibuscum congregemur, uti moderate et scienter, quorum studiis ea, quae natura desiderat, expleta cumulataque habeamus, per eosdemque, si quid importetur nobis incommodi, propulsemus ulciscamurque eos, qui nocere nobis conati sint, tantaque poena afficiamus, quantam aequitas humanitasque patitur. Quibus autem rationibus hanc facultatem assequi possimus, ut hominum studia complectamur eaque te
Abbreviated transcription (Latin):
studiis gerere potuisse Comemorantͤ ab eo temistocles peri¬
eles. tyrus. hagesilaus. alexander. quos negat sine adiumẽt
homi tantas ⁊es efficere pocuisse. A titur in re non dubia tes¬
tibus in necessariis acq ut magnas utilitates adipiscunt᷑ conspi¬
racione homimi atq consensii ⁊c̃¬
ic nulla tam detestabilis pestis est que non homĩ ab hoiẽ
nascatur Est d iciarchi liber de interitu homi peripate¬
titi magni et copiosi Qui collecti ceteri causis eluiuoĩs pes¬
tilencie uastitatis. Belluaꝵ etiam repentine multitudis quaꝵ
impetu docet quedam hoĩ genera esse consumpta Deide
comparat quantoplures delecti sunt homĩes homi impetu idẽ
bellis aut secdicionibus quã omĩ reliqua calaminitate
um igitur hic locus nichil habeat dubitatioĩs quin ho¬
statuo esse uirtutis conciliare auimos hom̃ et ad usus suor
beluaꝵ fiunt uriliter ad homuinũ uitam artibus ea tribuũtur

Expanded text:
studiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo Themistocles, Peristudiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo Themistocles, Pericles, Cyrus, Agesilaus, Alexander, quos negat sine adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia testibus non necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominum atque consensu, ic nulla tam detestabilis pestis est, quae non homini ab homine nascatur. Est Dicaearchi liber de interitu hominum, Peripatetici magni et copiosi, qui collectis ceteris causis eluvionis, pestilentiae, vastitatis, beluarum etiam repentinae multitudinis, quarum impetu docet quaedam hominum genera esse consumpta, deinde comparat, quanto plures deleti sint homines hominum impetu, id est bellis aut seditionibus, quam omni reliqua calamitate. Cum igitur hie locus nihil habeat dubitationis, quin hostatuo esse virtutis, conciliare animos hominum et ad usus suos beluarum fiunt utiliter ad hominum vitam, artibus ea tribuuntur