comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
didit: demñ apͥncipe restituta ẽ. huã¬
nisdicet᷑. etiã cognatioĩs iurahuicre
cognatis. eoꝵ neganda nonsunt. Et
idse obseruasse: etiã diuus augustũ
lib .x. deuita sua scrib̃. Hodie autem
eoꝵ in quos aĩadũtit᷑. corꝑa ñ alit̾ sepe¬
liuntus: quã si fuĩt petitũ ⁊ ꝑmissũ. Et
qui exurendidãprantur peti pđsunt.
scilicet ut o̾sa ⁊ cinẽs collecta sepulture
tradi posum.
iquisiminsulã deportaiꝰ ⁊ plegaus
fur̃t. penaetiã ptꝰ mortẽ manet neclic
eũ intnsferre alicubi. ⁊ sepelire ĩ consul¬
to pͥncipe: ut sepisime seuerꝰ ⁊ antoninꝰ
rescripser:. ⁊ multis petentib h ipsũ in¬
dulserunt.
adũsoꝵ quibus libet petentib ad sepul¬

Expanded text:
didit, deinde a principe restituta est. humanius dicetur etiam cognationis iura huic recognatis ipsorum neganda non sunt: et id se obseruasse etiam diuus Augustus libro decimo de uita sua scribit. hodie autem eorum, in quos animaduertitur, corpora non aliter sepeliuntur, quam si fuerit petitum et permissum, et qui exurendi damnantur, peti possunt, scilicet ut ossa et cineres collecta sepulturae tradi possint. Si quis in insulam deportatus vel relegatus fuerit, poen transferre aliubi et sepelire inconsulto principe: ut saepissime Severus et Antoninus rescripserunt et multis petentibus hoc ipsum indulserunt. adversorum quibuslibet petentibus ad sepul
Abbreviated transcription (Latin):
D. ł .iii. iudicioꝵ publicoꝵ.¬
uitabulã ereã lege formãue agroꝵ: aut
ꝗ aliud eẽ ꝯtinentẽ refrcit: uel quidiñ
ĩmutauĩt. lege uilia peculatꝰ tenet̃᷑.¬
Ead̃ lege tenet᷑. quid in tabulis publi
sacͥlegi. qui publicã causaccͣpila¬
uerunt. at ꝗ pͥuata sac̃ ł ediculas
incto dita tẽptaum̃t. ãpliuᷤ quã furẽ.
minꝰ quãs aclegimerent᷑.:Qr̃ qđ sa¬
crũ quodue admisũ insacleguc̾m̃ ca¬
dat. diligent̃ c̃sid̾andũ ẽ. Labeo. ł.¬

Expanded text:
 tertio iudiciorum publicorum.Qui tabulam aeream legis formamue agrorum aut quid aliud continentem refixerit uel quid inde immutauerit, lege Iulia peculatus tenetur.Eadem lege tenetur, qui quid in tabulis publicsacrilegi, qui publica sacra compilauerunt. at qui priuata sacra uel aediculas incustoditas temptauerunt, amplius quam fures, minus quam sacrilegi merentur. quare quod sacrum quodue admissum in sacrilegii crimen cadat, diligenter considerandum est.Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
Hab eo factũ: cuiꝰ ꝑicło funt. Et ido
Fedictũ inhis que ei tradita st̃. pecy¬
latũ ñadmittẽ. Eod capite inferius
scͥb. ñsolũ pecuniã publicã.s etiam
pͥuatã cͥm̃ peculatꝰ face̾ Siꝗs quod
fisco debet̃. simula̾n se fisci credito¬
rẽ accep̃. quã uis pͥuatã peciñam

Expanded text:
ab eo factum, cuius periculo fuit, et ideo aedituum in his, quae ei tradita sunt, peculatum non admittere.Eodem capite inferius scribit non solum pecuniam publicam, sed etiam priuatam crimen peculatus facere, si quis quod fisco debetur simulans se fisci creditorem accepit, quamuis priuatam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
demꝙ addinius. inaccessione deui et̃
clã ⁊ p̃cario. uenditoris¶Preterea que¬
ritur siquis hominẽ uenditori redib¬
uit. anaccessione utipossit exꝑsona
eius: ⁊ sunt quiputant non posse. quia
uenditionis ẽ resolutio. redibitio: alii
ẽp̃torẽ uenditoris accessione usurum.
⁊ uenditorẽ ep̃toris. quod magis ꝓban¬
dũ puto.Si lib̾ hõ uł alicnus ẜuus.
quisierint possessionẽ. neq libm. neq
ris possessio. ciaccedat ⁊ quid̃ inẽptõib¬

Expanded text:
e addimus in accessione de ui et clam et precario uenditoris. Praeterea quaeritur, si quis hominem uenditori redhibuerit, an accessione ut possit ex persona eius. et sunt qui putent non posse, quia uenditionis est remptorem venditoris accessione usurum et venditorem emptoris, quod magis probandum puto. Si liber homo vel alienus servus, quisierint possessionem, neque liberum neris possessio ei accedat. et quidem in emptorib
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sua manu ascripẜit. ꝓm
tencatur. ac si cõmisissit in ie¬
gẽ corneliã et ne ł uema de¬
tur qui se ignorasse eoci seũi¬
tatem p̾tenderat᷑ scribert antẽ
ñbi icgatũ Nuider. no solu
cũ qui sua manu id fecit /s. ci
inpocestate habet. dictate tes¬
tatore legato honoratur pla¬
ne cõstitutonibus pͥncipaliũ
cauctur ut si testator sṗaliter
sbscriptee sua teclarauit. dic¬
casse suo alicuius. ut dno ci
iegatũ ab h̾rdibus sus dars
io ualere. nec gn̾alem sb̃scrip¬
tõnem testatoris ualcre adn¬

Expanded text:
sibi sua manu scripserit, proinde teneatur ac si commisisset in legem Corneliam, et ne uel is uenia detur, qui se ignorasse edicti seueritatem praetenda‹n›t. scribere autem sibi legatum uideri non solum eum qui manu sua id fin potestatem habet, dictant‹e› testatore legato honoratur. Plane constitutionibus principalibus cauetur, ut, si testator specialiter subscriptione sua declarauerit dictasse seruo alicuius, ut domino eius legatum ab heredibus suis daretur, id ualere, nec generalem subscriptionem testatoris ualere ad
Abbreviated transcription (Latin):
niat. s si nicħ fecit infrauct
mulicris nõ eñ aduersus il¬
lam l crcogitauit an idõ nõ
denegamus huic accones p
qͣm alu restiturus est. at qͥn
cñ is qui sibi iussu cestatoris
iegatũ ascripsit etiã si fidei sue
siłr uibente testatore. cõmisiss
uti alii cõmisrestitueret. sena¬
tus iussit. cũ nicħonimꝰ aleg¬
ato se abstiñs. idq apõ rema¬

Expanded text:
niat'? sed nihil fecit in fraudem mulieris: non enim aduersus illam hoc excogitauit. an ideo non denegamus huic actiones, quoniam alii restituturus est? adquin cum is, qui sibi iussu testatoris legatum adscripsit, etiam si fidei suae, similiter iubente testatore, commisisset, ut ‹i›d alii restitueret, senatus iussit eum nihilo minus legato abstinere idque apud he
Abbreviated transcription (Latin):
si modo post cã scripturã manu
sua testator testõ codicillis ue
sb̃scripẜit et quatenus de sola spe
fidci comisse libertastis hoc sen

Expanded text:
si modo post eam scripturam manu sua testator testamento codicillisue subscripserit. Et quatenus de sola specie fideicommissae libertatis hoc sen
Abbreviated transcription (Latin):
potit quid mir. cum ⁊ uenundi¬
n cum nen posse quasi fuũ. diu
pius repsit. ¶Si petitum irestatore
fuit. ne postea stichus ẜuiret pla¬
cuit fidci comissmn.im libtatem
datam inderna qui ħ petit ne pͦ¬

Expanded text:
poterit: quid mirum, cum etiam uenumdari eum posse quasi seruum diuus Pius rescripsit?Si petitum a testatore fuerit, ne postea Stichus seruiret, placuit fideicommissariam libertatem datam uideri: nam qui hoc petit, ne po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ int limos hrdes precipuum retinet¬
¶Etiam fidei comissaria lib̾tas a filio
p ecitam ctitẽ cius data. si adeam
puer non ꝑuenir ab hide filii p̾sti¬
tuta dic rectiatur quam smñam in
:ic singiãi icccptam. ad cet̾a fidci co¬
missa relicta porrigi nõ placuit.¬
Gcruũ afilio prquinꝙ annos. si
co tpr̃e mecdem diurnam filio pre¬
stitiss manimitti uoluit. bicnmo
primo uagatus non p̃stit̾it cõditi¬
one defectus uidebatursituͣ hrs
filis. Aut tutores qus anipstenu¬

Expanded text:
itimos heredes praecipuum retineat.Etiam fideicommissaria libertas a filio post certam aetatem eius data, si ad eam puer non peruenit, ab herede filii praestituta die reddatur: quam sententiam iure singulari receptam ad cetera fideicommissa relicta porrigi non placuit.Seruum a filio post quinque annos, si eo tempore mercedem diurnam filio praestitisset, manumitti uoluit: biennio proximo uagatus non praestiterat: condicione defectus uidebatur. si tamen heres filius aut tutores eius minister
Abbreviated transcription (Latin):
luit testator cum ad libtattm per¬
ducisectin siilia m̃ete id scpsit ut
puti qui ⁊ consuliuit hr̃di retinere
talcm suum.ul quia cohrcen no
e luit fuum ⁊ cruciare. ne meliorẽ dũ
c̃ cessart libtatis p̃stitione ⁊ ita ce¬

Expanded text:
um testator ad libertatem perduci. ceterum si alia mente id scripsit, ut puta quia consilium dabat heredi retinere talem seruum uel quia coercere uoluit seruum et cruciare, ne meliorem dominest cessare libertatis praestationem: et ita Ce
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ restitui. cuius tñ sit. nõ aditit᷑
ccĩte cũ fisci efficiatur. sꝑart pot̾it
fidci comissriam lib̾tattm.x
dãpnata in metillum concepto. ⁊
nato. figci comissaria lib̾tas dan

Expanded text:
domini non restitui: cuius tamen sit, non adicitur. certe cum fisci efficiatur, sperare potest fideicommissariam libertatem.Ex damnata in metallum concepto et nato fideicommissar
Abbreviated transcription (Latin):
scuius consecutursiputem si leg¬
itu senfund̾e sit ꝑatus. non ẽc cog
endumꝑid c̃co qr alia contẽplatioẽ
⁊ agnouit legatum. ꝙ in exoppina¬
tõ diminuitum q̃s ꝑito igitur ciab
residuum legatum ad preciũ suffi¬
cit. ¶Dr ergo siplures suos rogatu
sit manumitte. ⁊ ad quorum dam
precium sufficiat. idq relictum ẽ.
adomnium u̾o non sufficiat an
cogendus sit quosdam manum¬
itte ⁊ pute debere cum cogiul cos
quor precium patitur. manum¬
itequis ergo stituct qui pociurs
man̾umittantꝰ ut nc ip̃e logati

Expanded text:
uberius consecuturum. et putem, si leguberius consecuturum. et putem, si legatum refundere sit paratus, noidcirco, quia alia contemplatione adgnouit legatum, quod ex inopinato deminutum est: parato igitur ei a residuum legatum ad pretium sufficit. Quid ergo, si plur‹e›s ‹seruos› rogatus sit manumittere et ad quorundam pretium sufficiat id quod relictum est, ad omnium non sufficiat, an cogendus sit quosdam manumittere? et putem debere eum cogi uel eos, quorum pretium patitur, manumittere. quis ergo statuet, qui potius manu
Abbreviated transcription (Latin):
sit. manumitt̾e.⁊minus sit in coqd¬
accepit iudicio testatoris plus sit ĩ¬
precio fui. ain cogatur. ul alienum
redimere. ul suum manimttere
udendum ẽimarcellus scͥpsit. cũ
ceperit legatum cegendum omni¬
numsiluũ cogetur. maumittere.
isimodicum accepitꝙ si alienũ.
Enon alias erit cogendus quam si
Itanti possit redimere quantum
cc iudicio testatoris consecutus sic¬
pinde cõsequent᷑ marcellus ait. eũ
quoꝙ qui h̾rs institutus ẽ siquidẽ¬
aliquid ad cum deducto ere alicõ
puenit .cogendum ẽẽ. fuum manu
mitte siucro nicħ ꝑuenit: non ẽẽ
cogendumplanc si forte minus
relictum c̃. Alicui. uer creuit legatũ
cc aliqua ciusa equissimum ent ta¬
nti cũ cogi redime qntum ad cum
ꝓuert nec causan debe ꝙ minus illi
usure ue fidei comisso accesseñt di¬
cendum c̃ lib̾tatem pr̃andam p̃ro¬
Iñ sisi precium decituit. dicend̃
c̃ redim̃e cogtndũsꝙ silegatum sic
nininutumiutendum ancog.t
fuũ manimittere. qui sꝑunit. logar

Expanded text:
sit manumittere et minus sit in eo qaccepit iudicio testatoris, plus sit pretio serui, an cogatur uel alienum redimere uel suum manumittere, uidendum est. et Marcellus scripsit, cum ceperit legatum, cogendum omninum: si suum, cogetur manumittere, etiamsi modicum accepit: quod si alienum, non alias erit cogendus, quam si i tanti possit redimere, quantum ex iudicio testatoris consecutus sitoinde consequenter Marcellus ait eum que, qui heres institutus est, si quidaliquid ad eum deducto aere alieno pmittere: si uero nihil peruenit, non esse cogendum.Plane si forte minus relictum est alicui, uerum creuit legatum ex aliqua causa, aequissimum erit tanti eum cogi redimere, quantum ad eum peruenit, nec causari debere, quod minus illi usuraeue fideicommisso accessissent, dicendum est libertatem praestandam.Proinde et si serui pretium decreuit, dicendum est redimere cogendum.Quod si legatum sit imminutum, uidendum, an cogatur seruum manumittere qui sperauit legatum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ilate ħrdititis. aut rõnis geste. ñ
differitiifidci comissariam liber¬
tatem abħroc nõ p̃stitam. cogend
ẽ h̾rdis. h̾rs qui restituit extrebellia¬
no senatus consulto brditatẽ pr̃ae.
sicius ꝑsonam eligat qui manum¬

Expanded text:
pilatae hereditatis aut rationis gestae non differtur.Fideicommissariam libertatem ab herede non praestitam cogendus est heredis heres, qui restituit ex Trebelliano senatus consulto hereditatem, praestare, si eius personam eligat qui manum
Abbreviated transcription (Latin):
unus decesẜit. siuc iusta cecusa.b¬
sit h̾rs. sine fan nõ possit a quo petitr̃
ẽ. decercte p̾tore. duos quisupsũt
ficri libos ꝯuc̃is cum his qui fioei co¬
mistam lib̾tatem pr̃are d austa ex
causa ab est. aut latitat. ant quidã
presentes sũc. alii oc iusta cã ab sũt.
non nulli fraudadi grã fider comi¬
ssi. copiam sum̃ faciũnt/ aut ei qui
libtattm debuit hr̃s non exticit.i
uit suus hres hr̃ditate se abstinunt.
pretor pronunciare deb extestõ

Expanded text:
unus decesserit, siue iusta ex causa absit heres siue fari non possit a quo petitum est, decernente praetore duos qui supersunt fieri liberos conuenit.Cum si qui fideicommissam libertatem praestare debet iusta ex causa abest aut latitat: aut quidam praesentes sunt, alii ex iusta causa absunt, nonnulli frustrandi gratia fideicommissi copiam sui non faciunt: aut ei, qui libertatem debuit, heres non extitit: aut suus heres hereditate se abstinuit: praetor pronuntiare debet
Abbreviated transcription (Latin):
cundc̃q cohrocm. citra dãpnũ uo¬
lutitis recdimie non cogendũ nec
obcundem crrorẽ. cet̾aque pater
inmilitia ꝓfecturo filio donauit.
fr̃ qui mansit in potestate coferẽ¬
di cum peculium castrense filius

Expanded text:
undemque coheredem citra damnum uoluntatis redimere non cogendum. nec ob eundem errorem cetera, quae pater in militia‹m› profecturo filio donauit, fratri, qui mansit in potestate, conferenda, cum peculium castrense filius
Abbreviated transcription (Latin):
ssam libtatem fuo meo praresine i
dubio dicemus non ce me cegẽs
adlibratis p̾stitione/ q nicħ prccui
⁊nomine uideor accepisseplme si for¬
te dñs pr tp̃c fu̾it rogatui resticucre
sibi legatim relictum dici pot̾ ꝓpt̾
Mnedũ tpr̃is fructum cogendum eũ
Tanumitte. ¶Sirogatus quis alii fũ¬
dum cum morictur alii centum pr̃at
Isic fit ut inpendenti sit s dei comissũ
Epeccuniarium. i fidci comisse lib̾tatis
Tpstatio. ¶Quotiens autem fidci com:¬
issana. lib̾tas relinquitur efficaciter
Amea causa ẽ ut neꝙ alienatione nẽ¬
q usucipione extingui possit ad ꝙc̃¬
cnum puen̾it issuus cui fidci comissa
lib̾tas relicta ẽ cogicum manumitte.
uta ẽ sepissime constitutum s cogctur
igitur is ad quem suuspucnit. ficci¬
comissãm lib̾tatẽ pr̃are. si ħ malucrit
is qui rogitus q̃latius cnim accept̃.
Ẽ ut ⁊si sub conditione fu̾it ei libtx
relicta⁊ pendente conditione alicãt
sit:. itam̃ cum sua cuisa alienatui sꝙͣ¬

Expanded text:
tatem seruo meo praestare, sine dubio diceremus non esse me cogendum ad libertatis praestationem, quia nihil pretii nomine uideor accepisse. plane si ‹forte› post tempus fuerit rogatus restituere sibi legatum relictum, dici potest propter medii temporis fructum cogendum eum manumittere, si rogatus quis alii fundum, cum morietur, alii centum praestsic fit, ut sit in pendenti fideicommissum pecuniarium et fideicommissae libertatis praestatio. Quotiens autem fideicommissaria libertas relinquitur efficaciter, in ea causa est, ut neque alienatione neque usucapione extingui possit: ad seruus, cui fideicommissa libertas relicta est, cogi eum manumittere: et ita est saepissime constitutum. cogetur igitur is, ad quem seruus peruenerit, fideicommissam libertatem praestare si hoc maluit is qui rogatus est: latius enim acceptum est, ut et si sub condicione fuit ei libertas relicta et pendente condicione alienatus sit, attamen cum sua causa alien
Abbreviated transcription (Latin):
dum tameu scinel inmen
cripiit S religionis cuisi
coire nõ ꝓhibenturdum
tũ ꝑ hec nõ fiat contra sena¬
tus ꝯsultum. quo illicitaꝙ
llegia arcentur õ liccat a
plius. qm uinĩ collegium
licitũ ħre. ut est ꝯstitutũ et
adiuis frĩb. et si qurex du¬
obus fu̾it. rescͥptũ est eligẽ
eum opte in quo magis
eẽ uelit. Acceptu exco cou

Expanded text:
dum tamen semel in mencripsit.Sed religionis causa coire non prohibentur, dum tamen per hoc non fiat contra senatus consultum, quo illicita collegia arcentur.Non licet autem amplius quam unum collegium licitum habere, ut est constitutum et a diuis fratribus: et si quis in duobus fuerit, rescriptum est eligere eum oportere, in quo magis esse uelit, accepturum ex eo co
Abbreviated transcription (Latin):
Ecuriones in albo ita
scriptos ẽẽ oꝑtet. ut le¬
ge municipali p̾cipi
honore in mumcipio fũctus est.
utputa quidim̃ iuratũ gesfũt.
si hic honor p̾cellat. et int dinm¬
uirales. antiqssimꝰ quisq prio¬

Expanded text:
ecuriones in albo ita scriptos esse oportet, ut lege municipali praeciphonore in municipio functus est: puta qui duumviratum gesserunt, si hic honor praecellat, et inter duumvirales antiquissimus quisque prio
Abbreviated transcription (Latin):
dacrit ꝙ ⁊ custodicnõ prĩcipes
nr̃ consulti. decligendiᷤᷤ in ordic
nicomedẽsiũ huius ctatis homi¬
dunt. licct ab cdilib cedanturño
optit quasi uilcs ꝑ sonas negli¬
gidemiq no sunt ꝓhiti. huiccmo¬
di hõics. decurionatũ uł aliqũe ho¬
norẽ insua patria petertncc em̃
infames sunt sr nec qde artẽtur
honoribus qui ab edilib flagel¬
lis cesi sũt. ꝙͣ ꝙͣ nirc suo ita edils
rũ ictib sbicctas in ordĩe recipi.
et maxĩc in hus cuntatib que

Expanded text:
d etiam custodiendum principes nostri consulti de allegendis in ordine Nicomedensium huius aetatis homidunt, licet ab aedilibus caeduntur, non oportet quasi uiles personas neglegi. denique non sunt prohibiti huiusmodi homines decurionatum vel aliquem honorem in sua patria petere: nec enim infames sunt. sed ne quidem arcentur honoribus, qui ab aedilibus flagellis caesi sunt, quamquam iure suo ita aediles um ictibus subiectas in ordinem recipi, et maxime in eis civitatibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
no dum decuriones cãn possi t
et dignitas certa spe cius
honoris io facet ut pͥnceps in¬
dulgeit poss. ¶tc̃ rescripẜunt
eũ qi relegatõe natus est. ño
ꝓhiben Ionore decurionatꝰ fũ¬
gi. ¶tem rescripsut. no admͣ¬
ti otradic̾e uolentẽ ꝙ ño recte

Expanded text:
nondum decuriones creari possent, et dignitas certa spem eius honoris id faceret, ut princeps indulgere possit. Item rescripserunt eum, qui in relegatione natus est, non prohiberi honore decurionatugi. Item rescripserunt non admitti contradicere volentem, quod non recte
Abbreviated transcription (Latin):
Onores et muncra. no ordinato¬
da sunt Surdus et mutus. sim
totũ nõ audiarant nõ loꝙͣtur.
ab honoribus cunlibus. nõ et̾
amumbus cxcusantur. ¶s quĩ
nõ sit decurio. duunirato. uł aliiᷤ
honorib fugi nõ pot̾. q̃ uiꝰdecu¬
rionũ honoribiis plebcii fungi ꝓ¬
hibentunꝰ ad decurionatũ filii.ata:
demũ pater ño consentit. si ꝯ tra¬
riam uoluntatt̃. uł apud acta pre¬
sidis. ułapud ip̃m oronis. uł quo
alio modo cõtestatus sit. Lerimn¬

Expanded text:
onores et munera non ordinatioda sunt. Surdus et mutus si in totum non audiant aut non loquantur, ab honoribus civilibus, non etiam a muneribus excusantur. Is, qui non sit decurio, duumviratu vel aliis honoribus fungi non potest, quia decurionum honoribus plebeii fungi prohibentur. demum pater non consentit, si contrariam uoluntatem uel apud acta praesidis uel apud ipsum ordinem uel quo alio modo contestatus sit. Aestim
Abbreviated transcription (Latin):
is s ct̃ qui grandes natu sint.
decuriones ficri ꝓhibentur illi qͥ
u̾o in ppetuũ ãmouentur nõ ał
semores. ne semoꝵ ercusa tõe iuni¬
ores honorentur ad om̃ia mun̾a
publica suscipicnda soli ilictin¬

Expanded text:
is, sed etiam qui grandes natu sunt decuriones fieri prohibentur. illi quvero in perpetuum amoventur: non alias seniores, ne seniorum excusatione iuniores onerentur ad omnia munera publica suscipienda soli relicti
Abbreviated transcription (Latin):
unicam̃ iusfat. postea in longũ
tp̃c caũi p̾cep̃it. qr a prima st¬
pulatione prorsus discodi uo¬
lucrat exaeptionẽ p̾me stipła¬
tiomis obligatis ꝓoꝑ isse uide¬

Expanded text:
ium caueri iusserat, postea in longum tempus caueri praecepit: quia a prima stipulatione prorsus discedi uoluerat, exceptionem primae stipulationi obligatis peperisse uide
Abbreviated transcription (Latin):
equoð degregib uł boues
de arnĩtis abducentes. cete¬
rum si quis boues ob errã¬
tem. uł equos in solitudine
relictos abduxit. nõ est am¬
bigens. s fur pociꝰ Sr et qui
portum. uł capram. uł uaus¬
tem abdixit: nõ tam graui¬
ter qͣm qui maiora aĩalia
abigũt. plecti debant. ¶D̃r

Expanded text:
equos de gregibus uel boues de armentis abducentes. ceterum si quis bouem aberrantem uel equos in solitudine relictos abduxerit, non est abigeus, sed fur potius.Sed et qui porcam uel capram uel ueruicem abduxit, non tam grauiter quam qui maiora animalia abigunt, plecti debent.
Abbreviated transcription (Latin):
intestõ scͥpẜat. si andronicus ẜuus
m̃s hroi mco dedent .x. lib̾ esto de¬
inde dehii bonis cepent controue¬
rsia cẽ qui se loge hĩdẽ ai ebat ec isea̾
hroititem ad ic ꝑtinere dicebat. A

Expanded text:
nto scripserat "si Andronicus servus meus heredi meo dederit decem, liber esto". deinde de his bonis coeperat controversia esse: qui se lege heredem aiebat esse, is eam hereditatem ad se pertinere diceb
Abbreviated transcription (Latin):
ħis nec proficiscipaciatur. nimꝙͥ
dͥturi sumus statim aut̃ fructuan
coactus libm forcnam ⁊ cum iome
scipulatio concipitur.ita centum
mispania dare spondes. m ẽc stipu
sihĩs acceptis rõnib ⁊rtliquis con¬
putatis donare se ea statu libero ñ
ad cum missis pͥalam faciat condicio
lib̾taitis impleta indebitur ꝙ eigosi
neget se reliqua contc̃tisse. atꝙ ido
quĩ p hroem stet̾it ut accipit rõnes i
liber st̃m hr̃s hr̃s aut̃ neq se fecisse
moram ⁊ reliqua debere statulibm
contendit apud cum qui delib̾ta¬
te cognoscit.ancondicio sit. imple¬
ta constabit. cuius officio contineb¬
itur demorare considare nec minu
terit non e̾c libin pronunciartis s
nunquam negauit. itliqua debere.
cum autẽ conucniret h̃rdem irocs
offere professus sit refusur quicqͥd
mrcliquis eẽ constitit. ⁊ cius pecem̃e
itum numerarc patum yconcum
obtulit ⁊h̾rs inmora fuit sĩna pro

Expanded text:
e proficisci patiatur? numquid dicturi sumus statim ante fructus coactos liberum fore? nam et cum Romae stipulatio concipitur ita "centum in Hispania dare spondes?", inesse temsi heres acceptis rationibus et reliquis computatis donare se ea statulibero non ad eum missis palam faciat, condicio libertatis impleta videbitur. quid ergo, si neget se reliqua traxisse atque ideo, quia per heredem steterit, ut accipiat rationes, liberum factum, heres autem neque se fecisse moram et reliqua debere statuliberum contendat? apud eum qui de libertate cognoscit, an condicio sit impleta, constabit: cuius officio continebitur de mora considerare nec minusrerit, non esse liberum pronuntiare. sed si numquam negavit reliqua debere, cum autem conveniret heredem et rationes offerret, professus sit refusurum, quidquid in reliquis esse constiterit et eius pecuniae reum numerare paratum idoneum optulit et heres in mora f
Abbreviated transcription (Latin):
ccumam teliquorum rectiat. non du¬
bitatur ⁊ ioco cum quesitum ẽ. stichu
cum rõnes roctlidit cum contubna¬
li sua lib̾esto. an mortuo sticho ant̾
conditionem contubnaliᷤ cius. liba
ẽẽ possitͭiuli. mus dix̃. questionem
ẽc in hac sp̾e que et inlogatis agitat

Expanded text:
reddat, non dubitatur. Et ideo cum quaesitum est "Stichus cum rationes dederit, cum contubernali sua liber esto" an mortuo Sticho ante condicionem contubernalis eius libera esse possit: Iulianus dixit quaestionem esse in hac specie, quae et in legatis agitat
Abbreviated transcription (Latin):
stricto ita manumissus lib̃ cẽ nõ
fauor lib̾tatis cõperduxeritut re¬
pondetur. expletam conditionez.
siꝑeum cui data cẽt non stret quo
minus expleretin. statu lib̾ ante qͣ
conditio lib̾ttis obtingerit. siquio
cõpiss copass peculio logato nõ cessu¬
x.inlibris gaii cassii. scͥptum ẽ nisi
id legatum intp̾e lib̾atis collitum cẽt
soideamus nec cũ pecculium ⁊ acce¬
ssioncm ⁊ decessionem hẽat. augme

Expanded text:
stricto ita manumissus liber esse nofavor libertatis eo rem perduxit, ut respondeatur expletam condicionem, si per eum, cui data esset, non staret quo minus expleretur. Statuliber, antequam condicio libertatis optigerit, si quid comparasset, peculio legato non cessurum in libris Gaii Cassii scriptum est, nisi id legatum in tempus libertatis collatum esset. videamus, ne, cum peculium et accessionem
Abbreviated transcription (Latin):
qui ei dedissz peccumam hunc aut̃.
iocst possorem hroitatis cui data cẽt
summa. simctus ẽẽt. hrditatis petiti¬
one cumcetis cam quo: peccumam
uctori restitucre debere.⁊

Expanded text:
qui ei dedisset pecuniam. hunc autem, id est possessorem hereditatis, cui data esset summa, si victus esset hereditatis petitione, cum ceteris hanc quoque pecuniam victori restituere debe
Abbreviated transcription (Latin):
uale qu .a. pp̃ si xx. h̾rdif scͥpto dediss
ires ꝯ̃ possessores uendicita cet. illũ
inẜuitutem fore. labeo ħ ꝙ quintus
lege ab intestato hr̃ssit. isqui uicit ñ
amsimmuma iudicis uictus cẽt scpt

Expanded text:
scripto dedisset et res contra possessorem iudicata esset, illum in seruitute fore. Labeo hoc, quod Quintus lege ab intestato heres fuit is qui uicit: nam si iniuria iudicis uictus esset
Abbreviated transcription (Latin):
sadhibuitsita ⁊ cicui nõ don¬
auit insolidum condẽpnat᷑
fundum quis donauit si ño
restĩtuat. ut quiuis possessor
dãpnanons essi autẽ fundũ.
iostitnit fructuum nomie
sino cos cõsũpsit in solidum
condẽpnandus elpotuit enĩ
nopiclitari sistatim restit̾iu¬
ssi sidolo desiit posside. inlitẽ
iurabitur ⁊tanti sequeturo¬
depͥnatio. ¶n solid̾ condẽpri¬
acus donator. actione ndica
tini in quantũ fac̾e pot̾. nec
tenetur beneficio constitu¬

Expanded text:
adhibuit, ita et ei, cui non donauit, in solidum condemnatur. Fundum quis donauit: si non restituat, ut quiuis possessor damnandus est: si autem fundum restituit, fructuum nomine, si non eos consumpsit, in solidum condemnandus est: potuit enim non periclitari, si statim restituisset: si dolo desiit possidere, in litem iurabitur et tanti sequetur condemnatio. In solidum condemnatus donator actione iudicati, nisi in quantum facere potest, non tenetur beneficio constitu
Abbreviated transcription (Latin):
O modis premior q̃ ꝓpter
coronas sacras p̾stantur con¬
depnato placuit int̾lici⁊ pec
natur michi delegauo eclito
nmco an insolidum conue¬
mendus sit ⁊ sics insolidum
conueniendus fissanduisu
putes sinonc̾ditori meo s
eicui donart uolebam te de¬
legaucro ⁊ quio deco q anꝓ
muliere cuidonart uoleba
marito eius dott᷑ ꝓmiẜit.R.
c̃ maritus. maxime siconste
toris insolidum concepnat

Expanded text:
ommodis praemiorum, quae propter coronas sacras praestantur, condemnato placuit interdici et enaturum mihi delegauero creditori meo, an in solidum conueniendus sis? et si in solidum conueniendus, an diuersum putes, si non creditori meo, sed ei, cui donare uolebam, te delegauero? et quid de eo, qui pro muliere, cui donare uoleba‹t›, marito eius dotem promiseritest maritus, maxime si constatoris in solidum condemnatur
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝵ recte recte labeotem si fur¬
ti ogiss priusquam erlocato cũ
eo agetur. ⁊ antequam defur¬
furem eicondepnar oporte

Expanded text:
ti recte acturum Labeo. item si furti egisset, priusquam ex locato cum eo ageretur et, antequam de furfurem ei condemnari oporte
Abbreviated transcription (Latin):
urbis cxpssum c̃presides
taq ꝓuncis quociẽs aliquẽ in
ĩsulã deport̾adum putent. ħ ip̃m
ad notare debeant nom̃ nero eius
describendũ prĩcipi ut in ĩsulam
deportetur. sic dem̃ principi scube
inssa plena opinone. ut princes
ertimet an scꝙ̾da sit cius sina.
deportariq in ĩsulã tebeat.
medio aut̃ tempore dum scrbit᷑
iubere cũ debet incarderẽ esse. Ex¬
amones cuuitatũ p̃ꝑ capitalia cͥ¬
mina. teportãdos. uł relegandos
dim frẽs rescripsunt. demq p̾s¬
cũ in homicidio et ĩcendio noiatũ.
anͥ questionẽ confsum. in ĩsulã

Expanded text:
urbi expressum est. praesides itaque prouinciae quotiens aliquem in insulam deportandum putent, hoc ipsum adnotare debeant, nomen uero eius scribendum principi, ut in insulam deportetur: sic deinde principi scribere missa plena opinione, ut princeps aestimet, an sequenda sit eius sententia deportarique in insulam debeat. medio autem tempore, dum scribitur, iubere eum debet in carcere esse. Decuriones ciuitatium propter capitalia crimina deportandos uel relegandos diui fratres rescripserunt. denique Priscum in homicidio et incendio nominatim ante quaestionem confessum in insulam
Abbreviated transcription (Latin):
ita misit epłam. ut michi ie¬
mittatur. dñium meũ man¬
ct. quia cius nolui amitte
uł tranffcrre dĩũquis cigo
fuiti aget is cuiꝰ int̾fuit cã
nõ sumpi. id est ad cuiꝰ uti¬
litatem ꝑtinebant ea que
ferenda furti agere possitet
si custodia ciꝰ ad cum ꝑtinc¬
at põt s et et si int̾fuit eius
cpłam redce furti he̾bit actio¬
nem finge eam cpłam fuisse
que ꝯtincbat. ut ei quid ix¬
deleretur fieret ne põt ħre n
iti actionem uł si custodiar
eius rei recepit us m̃cedem
pferende accepit. et erit inh
hunc casum simł causa cꝰ¬

Expanded text:
ita misi epistulam, ut mihi remittatur, dominium meum manet, quia eius nolui amittere uel transferre dominium. quis ergo furti aget? is cuius interfuit eam non subripi, id est ad cuius utilitatem pertinebant ea quaeferenda, furti agere possit. et si custodia eius ad eum pertineat, potest: sed et si interfuit eius epistulam reddere, furti habebit actionem. finge eam epistulam fuisse, quae continebat, ut ei quid redderetur fieretue: potest habere furti actionem: uel si custodiam eius rei recepit uel mercedem perferendae accipit. et erit in hunc casum similis causa
Abbreviated transcription (Latin):
et cauponis et magñ nauis.
Ramet hus damus furtiac¬
tionem si sint soluendo. qm̃
piculum rerum ad cos ꝑti¬
net. Paulꝰ

Expanded text:
et cauponis aut magistri nauis: nam his damus furti actionem, si sint soluendo, quoniam periculum rerum ad eos pertinet. 15 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
ergo furti actio e i cui res cõ¬
modatatst. q̃situm est puto
omĩb quorum piculo res
aliene sunt ułuti ꝯmodati
Item locati pignoris uc ac¬
ceptis. si hoe surrcpte sint. o¬
omib furci actiones cõpe¬
teit conditio aũt ei demumo
compctit qui dñiũ ħt.

Expanded text:
ergo furti actio detur ei, cui res commodata est, quaesitum est. et puto omnibus, quorum periculo res alienae sunt, ueluti commodati, item locati pignorisue accepti, si hae subreptae sint, omnibus furti actiones competere: condictio autem ei demum c
Abbreviated transcription (Latin):
uocatos accipe debemus om̃s¬
oĩo qui cãis agendis quoqͦ stud¬
io opantur no tn qui ꝓ tractatis no
a futuris cãis accipe as aliquid
solent. aduocator nũo cumt.¬
¶si cii cantũ est honorariũ. uł
si quis lut pactus est. indeamus
anpetere possit ⁊ quidẽ de pactis iã
rescriptũ est. ab ĩꝑatore nostro
litt socictatt̃ futim emolimieti
cantõ pollicetur /suio post cãm
actã cautũ est honorana sũma.
peti pot̾it usq ad ꝓbabilẽ qͣntit

Expanded text:
uocatos accipere debemus omnino, qui causis agendis quoque studio operantur: non tamen qui pro tractatu, non adfuturi causis, accipere quid solent, aduocatorum numero erunt.Si cui cautum est honorarium uel si quis de lite pactus est, uideamus, an petere possit. et quidem de pactis ita est rescriptum ab imperatore nostro lite societatem futuri emolumenti cautio pollicetur. is uero post causam actam cauta est honoraria summa, pe
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ sic tñ ut cõputetur id ꝙ da¬
cõpositũ licitam ꝙͣtitatem exce¬
dat. licita aut̃ qͣtitas intessigit᷑
ꝓ singulis cãis usq ad centum
aureos / dinus scũ ab hrdibus
aduocati co mortuo. phibut m̃¬
ccdem ixpcti qr ꝑ ip̃m no steterat
quommus cãm ageret. ad nutͥ¬
cia quoq offm̃ p̾sidis uł p̾toris:
deuenit. namq nutrices ob ali¬
mõiã infanciũ apd̃ p̾sides ꝙ sibi
debetur perunt s: nuricia eo usq
ꝓduccinus quo ad infantes nben¬
bus aluntur. Ectex post hec cessã
ptes p̃toris uł p̾sidis. ħ om̃ia. si
apud p̃sides petantur. iudcamus
ande mutius petitõnibus possũt
presides cognoscert. ⁊ puto delere
admitti.

Expanded text:
sit: sic tamen, ut computetur id quod dacompositum licitam quantitatem excedat'.Licita autem quantitas intellegitur pro singulis causis usque ad centum aureos.Diuus Seuerus ab heredibus aduocati mortuo eo prohibuit mercedem repeti, quia per ipsum non steterat, quo minus causam ageret.Ad nutricia quoque officium praesidis uel praetoris deuenit: namque nutrices ob alimoniam infantium apud praesides quod sibi debetur petunt. sed nutricia eo usque producemus, quoad infantes uberibus aluntur: ceterum post haec cessant partes praetoris uel praesidis.Haec omnia si apud praesides petantur, uideamus an de mutuis petitionibus possunt praesides cognoscere. et putem debere admitti.
Abbreviated transcription (Latin):
aut conditio. ant modusaut
accessio. Eirta dicm duplce
inspeccio est̾namul exdic in¬
cipit obligatio. aut confertur
indicm erdic ucluti kłdis m̃¬
itiis dait spondes cuius nataͣ
hec est.ut ante diem non eti¬
gatur ad diem auttm.usꝙ
ud klndas daresponde¶pla¬
stitui non posse. non magi
quam legatum/namq asicui
delen cepit. certis mõi desin¬
it deberisplane po tyx stipul¬
ator. uł pacti conuentiaiel do¬
limali ceccptione sũmonen
potit. sic ⁊ ntradendo.siquis
dixcrit. se solum sinc suꝑficie
tradench profic̃ quominu
⁊ suꝑficie transeat. que nat᷑a
solo cohret. ¶ onditiouero
efficaxẽ que inconstituc do
obligom inscritur nonque
post ꝑfectam cam ponitur
uel uticentum dait spondes
nisi nauis crasia uenit s hoc
casu cxistente conditione lo¬
cus erie crceptioni pacti cõue¬
ti.uł doli mali. odus autẽ¬
obligonis ẽ cumstipulamur
decem. aut homincm. na alti
solutio totam obligõnem ĩ¬

Expanded text:
aut condicio aut modus aut accessio.Circa diem duplex inspectio est: nam uel ex die incipit obligatio aut confertur in diem. ex die ueluti 'kalendis Martiis dare spondes?' cuius natura haec est, ut ante diem non exigatur. ad diem autem 'usque ad kalendas dare spondes?' plastitui non posse non magis quam legatum: nam quod alicui deberi coepit, certis modis desin‹i›t deber‹i›. plane post tempus stipulator uel pacti conuenti uel doli mali exceptione summoueri poterit. sic et in tradendo si quis dixerit se solum sine superficie tradere, nihil proficit, quo minus et superficies transeat, quae natura solo cohaeret.Condicio uero efficax est, quae in constituenda obligatione inseritur, non quae post perfectam eam ponitur, ueluti 'centum dare spondes, nisi nauis ex Asia uenerit?' sed hoc casu existente condicione locus erit exceptioni pacti conuenti uel doli mali.Modus obligationis est, cum stipulamur decem aut hominem: nam alterius solutio totam obligationem in
Abbreviated transcription (Latin):
luto ticio Gutastipulatus si
si fundum non dedis. centum
dare spondes.solacentum ĩ
stipulatione suntfinex solu¬
tione funduiss sinauem fier
stipulatus sumas non feceris
cetum urdendum utrum duc
suipulones sint. pura ⁊ condi¬
cionalis ⁊ eeistens sequens cõ¬
ditio non tollat priorem an
uero tnͣsferat in se: ⁊ quasi no¬
misit uspriusqua suꝑcoꝓ¬

Expanded text:
luto Titio.Si ita stipulatus sim: 'si fundum non dederis, centum dare spondes?' sola centum in stipulatione sunt, in exsolutione fundus.Sed si nauem fieri stipulatus sum et, si non feceris, centum, videndum, utrum duae stipulationes sint, pura et condicionalis, et existens sequentis condicio non tollat priorem? an vero transferat in se et quasi nomiserit et is, priusquam su
Abbreviated transcription (Latin):
cçonumloco hñturalega.
nisi nominatim cauit. ut
sola ea accone utimura ue¬
teros co nomine aççonos ꝯ¬
conpetant acconc̾prea iudi.

Expanded text:
actionum loco habentur et nisi si nominatim cauerit, ut sola ea actione utamur, etiam ueteres eo nomine actiones ccompetant actiones, postea iudi
Abbreviated transcription (Latin):
uenirẽt. insolidum tenetur. siqͥ
cditorem. missum in possõnem
ici suande causa non admisent¬
⁊ siuendito p̾stitent c̾ditori
quanticius int̾fu̾it. quesitum ẽ
adebitor libctur. fiputo in probãu
ẽc̃ cum qui uelit iter consequiq

Expanded text:
uenirent, in solidum tenetur.Si quis creditorem missum in possessionem rei seruandae causa non admiserit, si uenditor praestiterit creditori, quanti eius interfuerit, quaesitum est an debitor liberetur. et puto improbum esse eum, qui uelit iterum consequi
Abbreviated transcription (Latin):
q apt̾ hostes quesisset nͥ uti¬
q sicr re illius aut eroꝑibus:
sius quesitu estzexalia ant̾ ca
parto pecculio pot̾ dare. ita ut
cõditiom benigne parinsse cre¬
damus. ¶ Si pignori ẜuodatus
fu̾at an̾ captiuitatẽ post dimis¬
reutitur q si creditor obrusit ci
qui redemit qͣnto redep̾tus est.
ht obligõnem ⁊ inꝓriorẽ debia¬

Expanded text:
s quaesisset? utique, si ex re illius aut ex operis suis quaesitum est: ex alia autem causa parto peculio potest dare, ita ut condicioni benigne eum paruisse credamus. Si pignori seruus datus fuerat ante captiuitatem, post dimisreuertitur, et si creditor obtulerit ei qui redemit, quanto redemptus est, habet obligationem et in ‹pri›orem debi
Abbreviated transcription (Latin):
UIIBnd mltũ honat psenitin
inspectocm quia hostiũ uut ma¬
romanũ dnm hũt. ⁊ an ab
co possit lib̾tatẽ assequi tracta¬
mus ꝗd enĩ si nũqͣm ille p̾ciu̾
cius offerat. si nec ꝯueniendi
eius sit facultas liber erit ẜinis.
qui nullo mento suo adno po

Expanded text:
n multum onerat praesentem inspectationem, quia hostium iure maRomanum dominum habuit, et an ab eo possit libertatem adsequi, tractamus. quid enim, si numquam ille pretium eius offerat? si nec conueniendi eius sit facultas? liber erit seruus, qui nullo merito suo po
Abbreviated transcription (Latin):
poti  isto quoq: modo prior dñs
ꝯm ant̾ captuntatẽ fu̾at ius su¬
um amittebat. qͣre ergo isbe nõ
hr nis manumutendi. ¶ Si sta¬
redemptus pendentt ꝯditõne
suã ca̾m retincb. quid ergo si

Expanded text:
potuit, et isto quoque modo prior dominus, qui ante captiuitatem fuerat, ius suum amittebat. quare igitur iste non habet ius manumittendi? Si staredemptus pendente condicione suam causam retinebit. Quid ergo, s
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipit. nequis obiudicem. arbi¬
trũ uc dandũ. mutand̃ ne. inben¬
dũue ut iudicet. ne ne ob ño dã¬
dum. nõ mutand̾. nõ iubendur¬
ne ut iudicet. ne ue ob hommez
ĩ uincła . p᷑. coniciend. iũciendũ
dimitend. ne ue quis ob hoĩtm
condẽpnand̾. absoluend̃ uc. ñc¬
ue oblitem crtimand̾a. iudiciũ¬
ne. capitis pectiũe ut. faciend̾ uł
nõ faciendum aliquid acceperit¬
apparet aute ꝙ lex ab crceptis m
ĩfinitũ cape permittit. abhus at̾
qui hoc capitt enumcrantur a

Expanded text:
aecipit, ne quis ob iudicem arbitrumue dandum mutandum iubendumue ut iudicet: neue ob non dandum non mutandum non iubendum ut iudicet: neue ob hominem in uincula publica coiciendum uinciendum dimittendum: neue quis ob hominem condemnandum absoluendumue: neue ob litem aestimandam iudiciumue capitis pecuniaeue faciendum uel non faciendum aliquid acceperit.Apparet autem, quod lex ab exceptis quidem in infinitum capere permittit, ab his autem, qui hoc capite enumerantur, a
Abbreviated transcription (Latin):
adẽ lege tenentur. qui obdenuciã¬
dũ uł nõ denũciand testimoniu
recuiam acceperint hac lege dãp¬
natus cestĩoniũ. p. dic̃e. ant indr
esse. postulare ue ꝓhibxtul lege in¬
ua repetundax cauetur. ne quis

Expanded text:
adem lege tenentur, qui ob denuntiandum uel non denuntiandum testimonium pecuniam acceperint.Hac lege damnatus testimonium publice dicere aut iudex esse postulareue prohibetur.Lege Iulia repetundarum cauetu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ne cui acceptũ ferat᷑ opus. pri
faciendũ frumentũ. p. nc dand̾
pbendũ. apprchendendu. sartar
ge itpetundaꝵ extra ordinem pu¬
nũtur et pleꝵqr uł crilio puni¬
untur. ul q̃ durius ꝓut admise¬
unt quid em̃ si ob homine nocã¬
acccperint. calore tñ inducti int̾¬
nõ debuerant. capitt plecti dełet
uł certe ĩ insuluam deportan. ut
ploxq pumiti sũt. D auł¬
uod otra legem repetund amm
ꝓ cõsuli. uł ptori donatũ est nõ
potit nsucapieatẽ iex uenditoes
locatones cius rti cãs. pluris mi¬
noris ue fcãs. uritas facit ĩ pedi¬
tqr isucapionem pͥusq in po¬
testate cius sit a quo ꝓfr̃a res
sit hrdisnc gius ueniat ap̃

Expanded text:
r, ne in acceptum feratur opus publicum faciendum, frumentum publice dandum praebendum adpraehendendum, sarta ge repetundarum extra ordinem puniuntur et plerumque uel exilio puniuntur uel etiam durius, prout admiserint. quid enim, si ob hominem necanacceperint, calore tamen inducti intenon debuerant? capite plecti debent uel certe in insulam deportari, ut plerique puniti sunt. 8 Pauuod contra legem repetundarum proconsuli uel praetori donatum est, non poterit usu capi.Eadem lex uenditiones locationes eius rei causa pluris minorisue factas irritas facit impeditque usucapionem. priusquam in potestatem eius, a quo p‹ro›fecta res sit, heredi
Abbreviated transcription (Latin):
nississe quoductiẽ. hoc anno. u¬
mor neq ampliorismodiniaꝙ
aliam ꝓmisisse pot̾ uiden. qua¬
re si alia aquasit. quam quis ue¬
lit duce quam hoc anno dirxit
nclit ducere. impune cius fiet¬
siud labeo dicit. omnes parte¬
illius fundi inquem lociaqua
gro inquem hec anno. aqua¬
ducerit. postea fundi c̃̾ꝑtino¬
mine uclit aquam duçeita de¬
mum cum rocte hoc int̾dicto

Expanded text:
ssisse, quo ducta est hoc annoneque amplioris modi, alia permississe potest uideri. qre si alia aqua sit, quam quis uelit ducere, quam hoc anno duxit, t ducere, impune ei vilud Labeo dicit omnes parteillius fundi, in quem loci aquagro, in quem hoc anno aquaduxerit, postea fundi emptmine velit aquam duceremum eum recte hoc interdicto
Abbreviated transcription (Latin):
tus ceꝑit aduersus que posse ũidi¬
cari.¶Suter xiuales idest qui ꝑ
Ieundem unum aquam ducuit¬
ꝗ sit contencio de aque usuntro
Isinm usum: ẽẽ contendcte. du¬
plex mtcrdictum utriq conpetit
labeo putat. ꝑ hoc int̾clictum pro¬
hiben queminequid millo fũdo
faciat. fodiat. serat. succidat. puter.
cdificet. qua ccit ca aqua quam
ille ħ̾ anno ꝑfundum tuu sinc
uicio dux̃ inquinctur uicicti:
corũpatur. detior nefiatĩsimilr¬
deestiua aqua dele int̾dici ait.¬
Siquis ħ concesserit neliceat sib
aquam querert. ca concessio uas¬
let. ¶Dcinde ait prctor. utpriore
estate aquam qua deagitur. nec¬
ui nec clam nec precano ab illo
duxisti. quo minus ita ducas. uifi¬
uctoint br̃des ⁊c̃ptores. bonorũ¬
possessores int̾dicam. A uc inter¬
dictum de aqua estiua proponit¬
ꝙuit diximus estiuam aquam¬
aliquid distare ab aqua cotidia¬
estiua. si cutipriore estate ncc ĩmi¬
to. nam quia ieme non utatur re¬
ferre se non adpresentem estatẽ.

Expanded text:
tus coepit adversus quemvis posse vindicari. Si inter rivales, id est qui per eundem rivum aquam ducunt, sit contentio de aquae usu, utroque suum usum esse contendente, duplex interdictum utrique competit. Labeo putat per hoc interdictum prohiberi quem, ne quid in illo fundo faciat fodiat serat succidat putet aedificet, quare ex re ea aqua, quam ille hoc anno per fundum tuum sine vitio duxit, inquinetur vitietur corrumpatur deteriorve fiat: et similde aestiua aqua debere interdici ait.Si quis hoc cesserit, ne liceat sibi aquam quaerere, ea cessio ualet.Deinde ait praetor: 'Uti priore aestate aquam, qua de agitur, nui nec clam nec precario ab illo uxisti, quo minus ita ducas, uiueto. inter heredes emptores et bonorpossessores interdicam'. Hoc intedictum de aqua aestiua proponitautem diximus aestiuam aquamaliquo distare ab aqua cottidiaestiva, sic: "uti priore aestate", nec immerito: nam quia hieme non utitur, referre se non ad praesentem aestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
dipot̾ eod̃ tpre aluis cotidiana.
aluis estiuam aquam duce ita
ut estate diuidatur int̾ cos. aq̃
yeme solusducat isqui cotidi¬
ane u. ht int̾ouos qui eodez
riuo a quam cetis horis seꝑatim
ducebant conuenit. ut ꝑmntate
int̾ se tp̃rib aqua uitrẽtur. qͣ¬
rocum amplius tp̃ie ẜuitutib
prefunto / ita duxissẽt. ut nent̾
eor suo tp̃re ususeẽttm nis utẽ
di fruendi amississent. nega
cotidiana querentes primum
constituendum estimant us
que ͤ  aqua estiua dequa ꝓpͥu̾
int̾dictum adprioris estatis
tẽp rlatum ioddi solet. ħ ẽ

Expanded text:
di, potest eodem tempore alius cottidianam, alius aestiuam aquam ducere, ita ut aestate diuidatur inter eos aqua, hieme solus ducat is qui cottidianae ius habeat.Inter duos, qui eodem riuo aquam certis horis separatim ducebant, conuenit, ut permutatis inter se temporibus aqua uterentur: quaero, cum amplius tempore seruitutibus praefinito ita duxissent, ut neuter eorum suo tempore usus esset, num ius utendi amississent. negaucottidiana quaerentes primum constituendum existimabamus, quae esset aqua aestiua, de qua proprium interdictum ad prioris ae‹s›tatis tempus relatum reddi solet,
Abbreviated transcription (Latin):
mine .p. duxerit flumen itre¬
sserit. non pot. subsequi fume
quia eoloco suitus imposita ne
sit. quamuis is locus menssitif
si alluuione paulatim accessi
fundo tuo. subsequi potꝰ quialo¬
custotus fuminis sunitductio¬
aluco. no pot quia medius locu
non ẜuiat. int̾ruptiq sit ẜuituᷤ¬
te locus sit luc abco qui du ductꝰ
aque cuius grigo memoriamce

Expanded text:
ico duxeris et flumen recesserit, non potes subsequi flumen, quia ei loco seruitus imposita non sit, quamuis is locus meus sit, sed si alluuione paulatim accesserit fundo tuo, subsequi potes, quia locus totus fluminis seruiat ductioalueo, non potes, quia medius locus non seruiat interruptaque sit seruitusite lucri fit ab eo qui ducit.Ductus a
Abbreviated transcription (Latin):
lescumq successores tñsut.⁊
plane ei aꝯquem dñium tñ¬
sit inpetrabile q̃nam si docit¬
prediis sus aquam debitam.
isi nomine eius fluxiss aqͦ
dominium ase tñsiit. indub¬
itate impctrat uis aque du¬
cende/ nec ẽ hoc beneficiu̾.sm
niria siquis forte no umpet¬
uit. ¶ Memĩnisse aut̃ debem
in hoc intdicto tota q̃one fi¬
niri assignationis. nonenim

Expanded text:
rem transit. plane ei, ad quem dominium tsit, impetrabile est: nam si docpraediis suis aquam debitam, etsi nomine eius fluxisse, a quo dominium ad se transiit, indubitate impetrat ius aquae ducendae, nec est hoc beneficium, sed iniuria, si quis forte non impetraverit. Meminisse autem debemus in hoc interdicto totam quaestionem finiri adsignationis: non eni
Abbreviated transcription (Latin):
duceret concessi quesitum est
An ⁊ menuo ced̾e possim. ut ꝑeuc̾
aque ductu aquam ducatfisi
putau̾is posse cedi ꝓeunde aque¬
pluribꝰ cedi. uł simul. uł scꝑatĩ
te sedet᷑. s sunt̾ eos quib aqua
ꝯcessa ẽ no ouenit que. ad mod̾

Expanded text:
ret, cessi: quaesitum est, an et Maeuio cedere possim, ut per eundem aquae ductum aquam ducat: et putaueris posse cedi per eundem aqpluribus cedi uel simul uel separatim cte cedetur. sed si inter eos, quibus aqua ce
Abbreviated transcription (Latin):
aquã solitus fuit ducere
inestate non fuit solitus utile¬
ei int̾clictum quide cõpetit. Gui
hac estate duxit non superiore¬
S utile int̾lictum habet.s dut pre¬
Itor int̾ h̾rdcs. ⁊ eptores ⁊ honoru
posfões int̾dicam ¶Het uba non¬
solum ad estiuam aquam uer
irendaeẽ sciendum ẽ sicuti de
itinere nam actuq successor¬
ib dantur int̾dicta. ⁊ c̃ptori
ita hoc quoy danda pretor pu¬
tauit. ¶Ait pretor qͦ ex castello
illi. ⁊ quam duc̃e ab eo cui eu
rei ius fuit ꝑmissum ẽ. quo mi¬
nusita uti ꝑmissum ẽ ducat. ũ
fier ueto. qñꝙ deope ficiẽdo
int̾dictum exit. dãpni infecti
cam̾ in bebo. ¶Hoc int̾dictũ ne¬
supiora interlicta ad eos per¬
tinẽt. quia capite ducunt. uł
imposita fuitute. ułqui.a putã
inpositam. Equissimum in¬
sum ẽ ei quoꝙ qui ex castello
duc int̾dictum dari .i. ec co
receptaculo ꝙ aquam public̾a
suscipit. castellum accipe siex
castello pmissum ẽ. dandum
crit interdictum ꝑmittitur

Expanded text:
aquam solitus fuit ducere, aestate non fuit solitus, utile interdictum ei competit. Qui hac aestate duxit, non superiore, utile interdictum habet. Ait praetor: "inter heredes et emptores et bonorum possessores interdicamsolum ad aestiuam aquam, uerum erenda esse sciendum est: nam sicuti de itinere actuque et successoribus dantur interdicta et emptori, ita haec quoque danda praetor putauit.Ait praetor: 'Quo ex castello illi aquam ducere ab eo, cui eius rei ius fuit, permissum est, quo minus ita uti permissum est ducat, uim fieri veto. quandoque de opere faciendo interdictum erit, damni infecti caveri iubebo". Hoc interdictum nesuperiora interdicta ad eos pertinent, qui a capite ducunt vel imposita servitute vel quia putant impositam: aequissimum visum est ei quoque, qui ex castello ducit, interdictum dari. id est ex eo receptaculo, quod aquam publicam suscipit. castellum accipe. Si ex castello permissum est, dandum erit interdictum: Permittitur
Abbreviated transcription (Latin):
puto. ¶Si fundum ad queni aquani
duccbas. uendideris et tradid̃is nichil¬
ominust̾ interdictum utile est. s̃¬
¶ Tonpetit hoc interdictum adii su
cum qui prohilet me aquam du

Expanded text:
puto.Si fundum, ad quem aquam ducebas, uendideris et tradideris, nihilo minus interdictum tibi utile est.Competit hoc interdictum aduersus eum, qui prohibe