comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ux aui robertus quandã ytem classis iabel¬
lo sortissiio militi tradidit. ac ad affligẽ¬
tani incendus et p̾die britaninam dierit. Ilp̃s uͦ
contracto exertiu equestrie parabat ab alt̾a ꝑte eũ
aggredi. Tlamiꝰ it aqz cõsid̾ans qͣue sͥ ab itq
partib discͥmẽ nniminere: imssa legacõne. rober¬
tum utriusqz auuncliñ normãnoꝵ uidelz archi¬
presulem ad se mandauit festinãt᷑ uenire. Cui
cum exicillem britame etter minacõnem ⁊ cõci¬
tati ducis atrocem suꝑ se enarrassei exped uõnẽ.
pͥsul sua ĩterposita side eũ sũpsu ac ad montem
tumbã scĩ muhuelis domũ aeduxit. et ilemẽna¬
ducis siquidem illũ inuadere disponẽtis. Mox in¬
concordia eos uuret et alanniũ in hucõ ducis pac¬
tu fidelitate supplitẽ omo complicaret. Post hec
legatos dux misit ⁊ nautas abritaninca uexacõ¬
ne reredere nissit.
uib ad liquidũ sopitis. en adsu̾t legati re¬
Ferto duci achunuto rege directi. nunciãtes

Expanded text:
ux autem Robertus quamdam partem classis Rabello fortissimo militi tradidit, ac ad affligendam incendiis et praediis Britanniam direxit. Ipse vero, contracto exercitu equestri, parabat ex altera parte eam aggredi. Alannus itaque considerans grave sibi ab utrisque partibus discrimen imminere, missa legatione, Robertum utriusque avunculum, Northmannorum videlicet archipraesulem, ad se mandavit festinanter venire. Cui cum exitialem Britanniae exterminationem, et concitati ducis atrocem super se enarrasset expeditionem, praesul, sua interposita fide, eum sumpsit, ac ad montem Tumbam sancti Michaelis domum adduxit et clementiam siquidem ducis illum invadere disponentis. Mox niconcordia eos uniret, et Alannum in servitio ducis pacta fidelitate supplicem omnino complicaret. Post haec legatos dux misit, et nautas a Britannica vexatione recedere jussit.Quibus ad liquidum sopitis, en adsunt legati Roberto duci a Chunuto rege directi, nuntiantes
Abbreviated transcription (Latin):
De tradicõne alueredi frats ediardi ꝑ ne¬
diunũ comitem. et qd̾ hardechiunuuꝰ filiꝰ ẽme
matris eduuitidi suc¬
Acessit heroldo frĩsuo. ⁊ huidechunuto eduuar¬
our qͥ duxit echitam siliam godium¬

Expanded text:
De traditione Aluredi fratris Edwardi per Goduinum comitem; et quod Hardechunutus filius Emmae matris Edwardi successit Heraldo fratri suo, et Hardechunuto Edwardus qui duxit Editham filiam Godu
Abbreviated transcription (Latin):
Od̾ mortuo hugone ep̃o baiocensi dux Cõbustã.¬
Will̃s odonẽ ficm̃ suũ utermũ subrogauet. et de
bello apud ualuendunas.¬
Od̾ wills talauatiꝰ sr̃ monis ep̾i filiã suam
mabiliã rogerio de mõte gõmeri cũ t̾ra sua dedit.
Quo ͤ dur Wills̃ castella alenciũ ⁊danfrontem
que gan fudus comes andegauẽtis ĩuas̾at recepit

Expanded text:
od mortuo Hugone episcopo Bajocensi, dux Willelmus Odonem fratrem suum uterinum subrogavit; et de bello apud Valedunasod mortuo Hugone episcopo Bajocensi, dux Willelmus Odonem fratrem suum uterinum subrogavit; et de bello apud Valedunas.o dux Willelmus castella Alencium et Damfrontem quae Goiffredus comes Andegavensis invaserat, recepit
Abbreviated transcription (Latin):
bio scͥpsit iractatus tres. pͥmũ de ueritate. sidm̾ de lit¬
tate arbitrui. tertiũ de casu diaboli. Scͥpsit et quartũ.¬
quẽ tutulauit de graminatico. in quo discpulo quem
Secũ disputantem ĩtiͣdiit respondit et m̃ltas dialeti¬
cas questiones ꝓrint et seluit. Feui quoqz litellũ qͥn¬
tum quen mouologion apellanit. Selus eĩ meo et
secũ loquitur. ac tucua ouni auitoritate diuine scrip¬
iure qd deus sit fola racõne querit et ĩuenit. et qd u̾afides
de deo seicit. nuincibili iõne su nei aliter ẽẽ. posse pre¬
bat et astruit. Composint etiã librũ sertũ luet ꝓuu¬
lum. s setentiaꝵ ac subtillissume cẽtemplacõis pondẽ
maẜtium quẽ ꝓslogion nouu̾auit. Allequitur enĩ¬

Expanded text:
bio scripsit tractatus tres, primum De veritate, secundum De libbio scripsit tractatus tres, primum De veritate, secundum De libertate arbitrii, tertium De casu diaboli. Scquem titulavit De grammatico; in quo discipulo, quem secum disputantem introducit, respondit, et multas dialecticas questiones proponit et solvit. Fecit quoque libellum quintum, quem monologion appellavit; solus enim in eo et secum loquitur, ac tacita omni auctoritate divine scripture, quod Deus sit, sola ratione querit et invenit, et quod vera fides de Deo sentit, invincibili ratione sic nec aliter esse posse probat et astruit. Composuit etiam librum sextum, licet parvulum, sed sententiarum ac subtilissime contemplationis pondere ma
Abbreviated transcription (Latin):
que fuerant sectispreuit amors dei.
mrituns gͦ uices de mundi milite nulꝯ
Fit xpi subuo mouaihus ei lauo
hunc c more patrum socians collegia irm
cura qua deunt rexit eos. alut
quot quãtasqz udes hu solus condidit edes.
nou tam diuitus. qͣm fidei meritis.
quas puer hant diduit siytira post ita scuut
doctus ut indoctum iux sequeretur euum.
flentibz hunc nobis uilit inclemẽtia mortis
sextilis quiua bisqz die decima
herlume pater sic celica scandis ouanter.
Cuede̾ uãqz tius h̾ luet ex meritis.
Decessit autem idẽ uen̾abilis pat̾ .uii. balendas septẽbris.¬
usqz int̾positis dieb electus es albas auselunt ẜ eo
qui tunc eiat pͥor eiusdẽ loci. Qui quãte suerit religio¬
ius quãle ne sapiẽtie in libro qui de ueia ip̃iꝰ scabit᷑
facile qui eũdẽ librũ leg̾it reꝑiet. Scrsii uͦ idẽ iur ne¬
nerãdus ñ nilla dignu memorie. que suter annect̾e
cirra muinus. Dum ad huc pͥor ẽẽt: in beccensi ieuo¬

Expanded text:
Quae fuerant saecli sprevit amore Dei. Mutans ergo vices, de mundi milite miles Fit Christi subito, monachus ex laico. Hinc sibi more patrum socians collegia fratrum, Cura qua docuit, rexit eos, aluit. Quot quantasque vides, hic solus condidit aedes, Non tam divitiis quam fidei meritis. Quas puer haud didicit Scripturas postea scivit, Doctus ut indoctum vix sequeretur eum. Flentibus hunc nobis tulit inclementia mortis, Sextilis quina bisque die decima. Herluine Pater, sic coelica scandis ovanter, Credere namque tuis hoc licet ex meritis. Decessit autem idem venerabilis Pater VII Kal. Septembris,cisque interpositis diebus, electus est abbas Anselmus pro eo, qui tunc erat prior ejusdem loci. Qui quantae fuerit religionis, quantaeve sapientiae, in libro qui de vita ipsius scribitur, facile qui eumdem librum legerit reperiet. Scripsit vero idem vir reverendus nonnulla digna memoriae quae subter annectere curavimus. Dum adhuc prior esset in Beccensi coeno
Abbreviated transcription (Latin):
uormãma reuocauit ai secũ cohabitare sent. Hx
ant̃ nõ plems euob anis ccistẽs. ex iuit hoĩem
ac edW̾ardũ tocus regni reliquit he̾dem. fferer doli¬
qz quiẽtor gedumiꝰ eo ĩe comues ĩ anglia potẽtissi
erat. ⁊ magnã regni angloꝵ partẽ serocit᷑ tenebat.
quã et parẽtũ nobilitate seu iust praudulentia nẽ¬
dicau̾at. E dwardus itaqz metuens tati uiri potẽ¬
cia ledi. dolo ne solito. normãnoꝵ cõsultu quoꝵ fido
igebat solacio. indignam aluredi frĩs sui ꝑniciẽ
ei benignit̾ indulsit. ac ut ĩt̾ ees sirmꝰ amor in¬
giter maneret eihitam siliũ eiꝰ ixorẽ noĩetenꝰ
duxit. Nam reuera ut dicũt: anito petuã iurgĩ¬
tatem iõsmuauerũt. Ed Wirdus nempe iet un¬

Expanded text:
it, ac secum cohabitare fecit. Ipse autem non plenis duobus annis existens, exivit hominem, et Edwardum totius regni reliquit haeredem. Ferox dolique commentor Goduinus eo tempore comes in Anglia potentissimus erat, et magnam regni Anglorum partem fortiter tenebat, quam ex parentum nobilitate, seu vi vel fraudulentia vindicaverat. Edwardus itaque metuens tanti viri potentia laedi, dolove solito, Northmannorum consultu, quorum fido vigebat solatio, indignam Aluredi fratris sui perniciem ei benigniter indulsit. Ac ut inter eos firmus amor jugiter maneret, Editham filiam ejus uxorem nomine tenus duxit. Nam revera, ut dicunt, ambo perpetuam virginitatem cons
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diu̾sa loca studus lict̾aꝵ operamdando ꝑuenit nor¬
mãmã et ĩmonastio becci ubi tunc ipĩs nutginis il¬
le supra dictus lanfrancus prioris fungebatur officio.
iii. annis .xu. prior. post bone memorie pͥditm̃ lanfrũ¬
cum cantuariensem auhiepm̃. Deinde .xu. annis ab¬
bas ertiit. post pie rocordacõis uen̾abilem herluuũ
pͥmũ albẽm illiꝰ loci. Inde assũptus est ad auhiep̃m
annis. Septimo decino aut̃ archiepãtus amno mo¬
mundo. xͦiͦ. balendas mani. feria. iͣͥi. añ cenã dili.
Irõ anuo suit ultimũ pascha. hoi est .unͦ. balendas

Expanded text:
per diversa loca studiis litterarum operam dando pervenit Norper diversa loca studiis litterarum operam dando pervenit Northmanniam, et in monasterio Becci, ubi tunc temporis magnus ille supradictus Lanfrancus prioris fungebatur officio, tribus annis, 15 prior post bonae memoriae praedictum Lanfrancum, Cantuariensem archiepiscopum. Deinde 15 annis abbas exstitit post piae recordationis venerabilem Herluinum, primum abbatem ipsius loci. Inde assumptus est ad archiepism rexit 16 annis. Septimo decimo autem archiepiscopatus anno, momundo XI Kal. Maii, feria quarta ante Coenam Domini. Ipso anno fuit ultimum Pascha, hoc est VII Ka
Abbreviated transcription (Latin):
eplãꝵ ad diu̾sor. diu̾sis eoꝵ negociis respondens. uel
ea q̃ sua latererant ꝓuirare mandãs. Fecit ⁊ ectanũ
de incarnacõne u̾bi. Qd̾ opus epistolari stilo cdscͥp¬
tum sc̃ẽ romane ecte sumino pontifici urbaus detauit.
destmauit. Nomun librũ edidit. quẽ tut deus homo
appellauit. Decinum de conceptu uͥgmali. Undecimũ
de oroĩb ad diu̾sos sanctos. quas plũu meditacõnes
uocant. In quib legẽtib facile apparet. quãta duliedo
supuoꝵ mẽtem eiꝰ regleuerat. Duodetimꝰ qui et ultiꝰ
illi tructatus fuit. de ꝓcessiene sp̃s sũ. Confutauerat
enĩ grecos in barensi cõsilio. negãtes spm scm̃ a silio
procedere. Unde sumpta mat̾ia rogatu ideb̾ti ienomã¬
neꝵ ep̃i hũi librũ cõposuit. Ei qi de hoc uenerabili in¬
io aliqua diximꝰ: libet cõpendiose spacium uite eiꝰ
cõprehendere. Ortus itͥ ex generosis parentib ĩ cim¬
tate augusta que cõtigua est birgundie et italie.

Expanded text:
gotiis respondens, vel ea quae sua intererant procurare mandans. Fecit et octavum De incarnatione Verbi. Quod opus epistolari stylo conscriptum sanctae Romanae Ecclesiae summo pontifici Urbano dicavit, destinavit. Nonum librum edidit, quem Cur Deus homo appellavit; decimum De conceptu virginali, undecimum de orationibus ad diversos sanctos, quos plurimi Meditationes vocant. In quibus legentibus facile apparet quanta dulcedo supernorum mentem ejus repleverat. Duodecimus, qui et ultimus, illi tractatus fuit De processione Spiritus sancti. Confutaverat enim Graecos in Barensi concilio, negantes Spiritum sanctum a Filio procedere. Unde sumpta materia, rogatu Ildeberti Cenomannorum episcopi hunc librum composuit. Et quia de hoc venerabili viro aliqua diximus, libet compendiose spatium vitae ejus comprehendere. Ortus igitur ex generosis parentibus in civitate Augusta, quae contigua est Burgundiae et Italiae,
Abbreviated transcription (Latin):
treui ut sis longenus suꝑ t̾ram: oĩb medis
benignus exutit. uria prem siim spu̾alẽ. et mu¬
trem eccͣam. Cuiꝰ in anglia quũtus post ea exti¬
terit feuitus: latissume accestatux renouatus
usq quaq iustitucõis eccliãstice status. Cenobue¬
lis ordo qui omino ad laicalem prolapsus fuat
dissolucõuem ad probatissimã reformatur disci¬
plmã monust̾ioꝵ. ilĩ sub canonicali coheriet
reguila. poeputus rituũ burturoꝵ int̾edicta uanta¬
te ud reuã credendi at inuẽdi formũ eruditur.
satrata erat ecca qũ ab ip̃o cums ea confilioum
choauit et aurilium cõsũmauit expectabat cõsetrari.
instant᷑ hoc adeo ecposcens. Cuius peticõm. qͥ ad ret̾a
sͥ beninus ex cit᷑at. optatũ deus cõcessit essm ad¬
milẽt ꝑ omĩa suꝑ har re illiꝰ efetũmi. Multo enim
ampliore quami p̾sumi̾e pot̾it honorigientia consẽ¬
rrata est. et a quo exoplabat. Igitur .xͦ. balẽdas no¬

Expanded text:
trem, ut sis longaevus super terram; omnibus modis trem, ut sis longaevus super terram; omnibus modis benignus exstitit circa patrem suum spiritualem et matrem Ecclesiam. Cujus in Anglia quantus postea exstiterit fructus, latissime attestatur renovatus usquequaque institutionis ecclesiasticae status. Coenobialis ordo qui omnino ad laicalem prolapsus fuerat dissolutionem, ad probatissimam reformatur disciplinam monasteriorum. Clerici sub canonicali coercentur regula; populus, rituum barbarorum interdicta vanitate, ad recta credendi atque vivendi formam eruditur. va necdum sacrata erat ecclesia, quoniam ab ipso cujus eam consilium inchoavit et auxilium consummavit, expectabat consecrari, instanter hoc a Deo exposcens. Cujus petitioni, qui ad caetera sibi benignus exstiterat, optatum Deus concessit emplens per omnia super hac re illius affectum. Multo enim ampliori quam praesumere poterat, honorificentia consecrata est a quo exoptabat. Igitur X Kal. No
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis letufraurus cepti opis instiluor iam
domimi quami normanine primatũ supplicacõne co¬
actut. etiͣe tadomensi altas p̾ficitur. Intea normã¬
norum dux Willermus sepedictus: hercditariũ sͥ
anglie regnum peruadens: imperiũ retelle armis
ad que uolui mra cõposint. deinde ad metiorãdoe
ectͣaꝵ staruis. animũ intẽdit. Ceciꝰ gͥ apĩantate
siũm pontifices alexãdri. iuri uitu et itã exiellen¬
tissimi. cõsulto et regatu. oĩm quoqz auglui regni
et normãm imꝑui magnatũ libentis simo assen¬
su iec willernius qd potissimũ solumq accepta¬
bat consilium: decorem supra memoratũ ad hoc
elegit negocium. Uictus mltiplui racõue in an¬
gliauiconduritur et que insulax tnsmarmarum
pͥmatum opteuet rautuariensis eciͣe suscexit p̾su¬
latum. Qui multaꝵ dicatus amplitudine t̾raꝵ.
auro argẽtoqz iocuplẽtatus. crecutus mũdatum
ꝯo mnetodo mandatur. honora patrem tuũ et mu¬

Expanded text:
venerabilis Lanfrancus coepti operis institutor, tam venerabilis Lanfrancus coepti operis institutor, tam Domini, quam Northmanniae primatum supplicatione coactus, ecclesiae Cadomensi abbas praeficitur. Interea Nortmannorum dux Willelmus haereditarium sibi Angliae regnum pervadens, imperium rebelle armis ad quae voluit jura composuit. Dein ad meliorandos ecclesiarum status animum intendisummi pontificis Alexandri, viri vita et scientia excellentissimi, consultu et rogatu, omnium quoque Anglici regni et Nortmanni imperii magnatum libentissimo assensu rex Willelmus quod potissimum solumque acceptabat consilium, doctorem supra memoratum ad hoc elegit negotium. Victus multiplici ratione in Angliam conducitur et quae insularum transmarinarum primatum obtinet, Cantuariensis ecclesiae suscepit praesulatum. Qui multarum ditatus amplitudine terrarum, auro argentoque locupletatus, exsecutus mandatum quod in Exodo mandatur: Honora patrem tuum et ma
Abbreviated transcription (Latin):
pere nõ ualebat: etqz situs lon degentiũ inolumi¬
lati contrarius geistebate uenerabilis lunsrancus
albuctem herliunũ demaioris monasterii et offumaꝵ
edificacõne: cõpellere cepit. Tanti opis selã cõmoni¬
tionẽ ille exuilint. etatis iaui deficiẽtis mrib pluri¬
num diffident.. Nolente illo aliquitenus adquies¬
tere: diumo uitu monastu p̾sbit̾um iorruit. Tan¬
dem uictus spem in deo iertissimã gerens: ⁊ pli̾mũ
in consiliaru sui ope cõfidens. muiꝰ oꝑa sibi bona oñe
ꝓueniebant: ĩsalubriori multũ situ noua ĩchoae¬
uit. monasteriũ ⁊ officiuas opus ꝑ grande dignũ.
cuiꝰ dignitati dicõres multe nõ accedũt abbacie. de
s maxima in deũ fides aumum sirmauit. q̃ uii¬
uers a conferendo sic accumulauii. qd̾ adie qͣ pͥmo
furdata posita sinui usqz ad extremi lapidis tposi¬
cionen. nec mal̾ia deffuit nec sumptus. Pust tri¬
enimi uͦ cõplecõnem sela necdum cõpleta busilica.

Expanded text:
egentium incolumitati contrarius existebat, venerabilis Lanfrancus abbatem Herluinum de majoris monasterii et officinarum aedificatione compellare coepit. Tanti operis solam commonitionem ille extimuit, aetatis jam deficientis viribus plurimum diffidens. Nolente illo aliquatenus acquiescere, divino nutu monasterii presbyterium corruit. Tandem victus, spem in Deo certissimam gerens et plurimum in consiliarii sui ope confidens, cujus opera sibi bona omnia proveniebant, in salubriori multum situ nova inchoavit; monasterium et officinas, opus pergrande, dignum, cujus dignitati ditiores multae non accedunt abbatiae. Ad sed maxima in Deum fides animum firmavit. Quae universa conferendo sic accumulavit, quod a die qua primo fundamenta posita sunt, usque ad extremi lapidis impositionem nec materia defuit, nec sumptus. Post triennii vero completionem sola necdum completa basilica,
Abbreviated transcription (Latin):
osficu ime. inte humane stadiũ felicuursu peregit
uone iam prima que ĩdiñtam illuscescetat. unͦ.
balendas septembris. Actũ est illi ĩiuplõ monuimẽ¬
tum. bonor actuũ eternum silus monumetũ. Iure
qd de ipñalib locuturi studus cõueniunt. illiꝰ pre¬
sentatur memoria. qui ex tyranno religiosus.
et multũ silari onio spũatis. loci illiꝰ atq ordune
pͥmnus extitit fũdator et albas. Gpytachuun.
at tegitux peira: qui quas uriõspicit edo
cunctas edid̾ait. monaihus ex laicoper post m¬
tena. o. res et qat uor auuoe fa muta nescierat.
post que peritꝰ obit.
natuor undenes transegit senobialis.
annos rite snos dimidiando dies.
cum phebus nouum sus uͥguie ꝓtulit ortum.
comnigrando diem clausit et ebdomudem.
herlumꝰ erat. si qui de nomine querat.
qui cũ sctĩs det. quiquid̃ eis deus eit.

Expanded text:
officii fine, vitae humanae stadium felici cursu peregit, officii fine, vitae humanae stadium felici cursu peregit, nocte jam proxima, quae in Dominicam illucescebat, VII Kal. Septembris. Actum est in capitulo illi monumentum, bonorum actuum aeternum filiis monimentum. Jure quo de spiritualibus locuturi studiis conveniunt, illius praesentatur memoria, qui ex tyranno religiosus, ex multum saeculari omnino spiritualis, loci illius atque ordinis primus exstitit fundator et abbas. EPITAPHIUM. ac tegitur petra, qui, quas circumspicis aedes, Cunctas ediderat, monachus ex laico. Ter post undenos ac tres et quattuor annos Grammata nescierat, postque peritus obit. Quattuor undecies transegit coenobialis Annos, rite suos dimidiando dies. Cum Phaebeus nonum sub Virgine protulit ortum, Commigrando diem clausit et hebdomadem. Herluinus erat, si quis de nomine quaerat, Cui cum sanctis det quidquid eis Deus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sulẽ et Willm̃ archaceusẽ. Hic eĩ Wills̃ a duce iam
in adolesientia pollele. connitatũ colagi pepit. ob¬
tertu bñsun. ut inde illi existeret fidelis. Nobili¬
tate uͦ generis clatus castrũ arthaꝵ ĩ cauuume iy¬
sus montit condidit. Deinde assũyia tyrãinde re¬
gioqz fultus niuanine. ꝯͣ ducẽ ausus est calca¬
neuin extollẽ. Quem dut a sua uesama intens
auelle̾ ad exhibendũ tͥ obsequium ꝓ legatoez ius¬
sit eum uenne. Sz ille hꝰ modi lenacõem halxus

Expanded text:
sem. Hic enim Willelmus a duce jam in adolescentia pollente comitatum Talogi percepit, obtentu beneficii, ut inde illi existeret fidelis. Nobilitate vero generis elatus, castrum Archarum in cacumine ipsius montis condidit. Deinde assumpta tyrannide, regioque fultus juvamine, contra ducem ausus est calcaneum extollere. Quem dux a sua vesania nitens avellere, ad exhibendum sibi obsequium per legatos jussit eu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩproperiũ ad demoliendũ abrincatensem conntatun
cũ magno exeriitu e nestigio ꝓsequitur illũ. Figellus
uͦ taluredus cognomẽto gigas p̾titulati castelli cu¬
stodos cum suis ei octurrerũt. et cũ eo certãtes ilico
tunta strage britones depopulati sũt: ut ꝑ camporumm
plana siue p̾dictis sluminis lictor a prestrati ide̾ntur
muasi bidẽtes. Alameꝰ itaqz suetͥstis repetens: cũ de

Expanded text:
 ad demoliendum Abrincatensem comitatum cum magno exercitu eo e vestigio persequitur illum. Nigellus vero et Aluredus cognomento Gigas, praetitulati castelli custodes, cum suis ei occurrunt, et cum eo certantes illico tanta strage Britones depopulati sunt, ut per camporum plana sive praedicti fluminis littora prostrati viderentur quasi bidentes.
Abbreviated transcription (Latin):
teni ad pugnã ꝓuoiant. et iurilit̾ pͥliãtes e bello
effugant. Ibi Uilierum de sordenia egregium inili¬
tem cũ duobz filiis militibz exinuic cõprehendunt.
mi quos cõtradicẽte Willermo nequiter eũ ĩ patibło
suspẽdunt. Aln uͦ tres filu ualterio apud balaum
erant. Qui ui atroien prĩs et fratrum mortem
cognouerũt: uehemẽt nrati carcerem molent᷑ irrum¬
punt. et iobertum debelesmo securibz iapite euis ibidẽ
cd̃tricto mmiserabilit̾ occidũt. Quo deffuncto. Niller̃s

Expanded text:
item ad pugnam revocant et viriliter praeliantes e bello item ad pugnam revocant et viriliter praeliantes e bello effugant. Ibi Walterium de Sordenia egregium militem, cum duobus filiis militibus eximiis, comprehendunt; inter quos, contradicente Wilellmo, nequiter eum in patibulo suspendunt. Alii vero tres filii Walterio apud Balaum erant. Qui ut atrocem patris et fratrum mortem cognoverunt, vehementer irati carcerem violenter irrumpunt, et Robertum de Belismo, securibus capite ejus ibidem contrito miserabiliter occidunt. Quo defuncto, Willelmus
Abbreviated transcription (Latin):
cifice recepit. multis doiis honorauii. et ñ multo
rost decent̾ equis tarmis instructũ. patruo suo mal¬
gerio comiti corbuliensi destinauit: mandans ut
siis in partib om̃s incendus ac tormetis afflig̾et.
quos ab etus fidelitute desipere inde̾t. Ip̃e nͦ ꝑ cũi¬
ta sue di coĩs iastella frãcie cõt̾uma militũ ualidis¬
simam manũ posuit. et cõsluubz irebris tamdiu re¬
belles uioleuier oppugnauit : donc iernbz pleris
et suis oib iõsũptis ioacti suo reqi recõuliuietur:
⁊ i felissime matris conatus omnino exmunuẽt᷑:
Tunt robertus willeru bellesmensis potestatis heres
et crudelitatis: ꝑ aliquot annos infeuus erat. in¬
enuis sͥ cenomannensibz ⁊ normãnis. Expedicõnẽ
itaqz extra sartam agens a cenomanuensib capit᷑.
ai apud balaun castrũ duobz anme in carc̾e custedit᷑.
Post uieminum uͦ willermus geroi filiꝰ alui qz robt
proceres eierritum congregant. et ceuomanins com¬

Expanded text:
rifice recepit, multis donis honoravit, et non multo rifice recepit, multis donis honoravit, et non multo post decenter equis et armis instructum, patruo suo Malgerio comiti Corbuliensi destinavit, mandans ut suis in partibus omnes incendiis ac tormentis affligeret, quos ab ejus fidelitate deficere videret. Ipse vero per cuncta suae ditionis castella Franciae contermina militum validissimum manum posuit, et conflictibus crebris tandiu rebelles violenter oppugnavit, donec cervicibus plexis et suis omnibus consumptis, coacti suo regi reconciliarentur et infelicissimae matris conatus omnino exinanirentur. Tunc Robertus Willelmi Belismensis potestatis haeres et crudelitatis, per aliquot annos infestus erat vicinis sibi Cenomanensibus et Northmannis. Expeditionem itaque ultra Sartam agens, a Cenomanensibus capitur, ac apud Balaum castrum duobus annis in carcere custoditur. Post biennium vero Willelmus Geroii filius, aliique Roberti proceres exercitum congregant, et Cenomannis com
Abbreviated transcription (Latin):
patri se eo mediatore cupe recontibiari. Desid̾io eis
ar peticõui ur sinume benuolencie iongratulictu
affectu fauit. ⁊ utrosqz libato pacis ostulo in pͥstinũ
concordiã cõtinuo redire ꝑsuasit. Sic litibz cõpressi
ult̾ius in pace i amore quo deunt ꝑstiterunt. Ip̾e
uiͦ dux demiolitis rebeliũ reb: iñ nuolumi exẽtitu
ĩ normãñ regreditur. Qua tempestate. rebertus
rex francoꝵ moritur cui succedit ssit heritꝰ siliꝰ eius.
ex et ei henritꝰ pre reberto inuẽte francorũ
regno potitus tãto postinodũ a matre con¬
stautĩa nouercali edio est affeaus. ut cõipirãtibus
adu̾sus eũ conictib ã regali sastigio euui depouere
sataneret et robertum srẽm eiꝰ burguudionenm
ducem illius loio subrogare disponeret. Consultu ita¬
q snoꝵ ad robertuui normũnorum ducẽ cum . xii.
clientulis confugium secit. ac apd̾ fiscãnũ per
sidei debitum sͥ ab eo subueniri petut. Dux eũ houo¬

Expanded text:
patri se cupere eo mediatore reconciliari. Desiderio ejus patri se cupere eo mediatore reconciliari. Desiderio ejus ac petitioni vir summae benevolentiae congratulanti affectu favit, et utrosque libato pacis osculo in pristinam concordiam continuo redire persuasit. Sic litibus compressis, ulterius in pace et amore quo decuit perstiterunt. Ipse vero dux, demolitis rebellium rebus, cum incolumi exercitu in Northmanniam regreditur. Qua tempestate Robertus rex Francorum moritur, cui successit Henricus filius ejus.ex enim Henricus patre Roberto vivente Francorum regno potitus, tanto postmodum a matre Constantia novercali odio est affectus, ut, conspirantibus adversus eum comitibus, a regali fastigio eum deponere satageret, et Robertum fratrem ejus Burgundionum ducem illius loco subrogare disponeret. Consultu itaque suorum ad Robertum Northmannorum ducem cum duodecim clientulis confugium fecit, ac apud Fiscannum per fidei debitum sibi ab eo subreniri petiit. Dux eum hono
Abbreviated transcription (Latin):
Robertum regem francoꝵ expecut. et filiã eiꝰ balduio
filio iuo duci popostit. A palatuus uͦ triclinuis adeptam
tulit ac ad domumi ꝓpriã in cuis asportanit. eamqz
usqz ad aunos nubiles diligeli cura nutrunt. Silius
autem ip̃iꝰ mox ut nobilis puelle amilexib cepit fri
assiniiate sretus regali: patiem a ꝓprio solo pͤpulit.
slandrensib ab eiꝰ sidelitate aulsis. Qui indeient̾
ditur suffragiũ adu̾ sus siliũ postulaturus. Dux gͣ
nobilis uiri calamitatem mis̾atus: contiattis imi¬
litiu iuribz uelud horridus iurlo a patra eqressus:
flandoniam est adorsus. illam ext̾iãns exmalibus
batur. iousestini illud subuertit et oĩa q̃ meo cõsiste¬
bant iombussit. Bidẽtes aut̃ reliqͥ preieres. et snmi¬
lia pati formidãtes: relito filio ad patrem ieu̾si ob¬
sides dirigũt duci. Adolescens uͦ luldumus intuẽs
se nõ posse ullo mͦ subsist̾e ante ducis imelerabiles
excursus. legatos illi cũ p̾cib humllinus diugit.

Expanded text:
obertum regem Francorum expetiit, et filiam ejus Balduino filio suo dari poposcit. A Palatinis vero tricliniis adeptam tulit, ac ad domum propriam in cunis asportavit, eamque usque ad annos nubiles diligenti cura nutrivit. Filius autem ipsius mox ut nobilis puellae amplexibus coepit frui, affinitate fretus regali, patrem a proprio solo pepulit, Flandrensibus ab ejus fidelitate avulsis. Qui indecenter ditur, suffragium adversus filium postulaturus. Dux ergo nobilis viri calamitatem miseratus, contractis militum viribus velut horridus turbo a patria egressus, Flandoniam est aggressus, illam exterminans flammis batur, confestim illud subvertit, et omnia quae in eo consistebant combussit. Videntes autem reliqui proceres, et similia pati formidantes, relicto filio ad patrem reversi obsides dirigunt duci. Adolescens vero Balduinus intuens se non posse ullo modo subsistere ante ducis intolerabiles excursus, legatos illi cum precibus humillimis dirigit,
Abbreviated transcription (Latin):
proterie fastu elatus. arobertiducis seruitõ
se surripere ꝑtinaui est aggressus. Dux gͥadu̾sus eũ
ninum̾abilem ec̾ctũ mouii. et nõ longe a flumo con¬
non iastrũ qᵈ uocauit coroneas stabiliuit. ad munimẽ
indeluet normãiti limitis ac domaudã tumidi ar¬
rogantiã p̾sũptoris. Inde britaninã uuasit. totũq
doli iomilatũ noraub flaminus tradidit. Quibz luiu

Expanded text:
proterviae fastu elatus, a Roberti ducis servitio se subripere pertinaciter est aggressus. Dux igitur adversus eum innumerabilem exercitum movit, et non longe a fluvio Coisnon castrum, quod vocavit Carrucas, stabilivit; ad munimen videlicet Northmannici limitis, ac domandum tumidi arrogantiam praesumptoris. Inde Britanniam invasit, totumque Doli comitatum voracibus flammis tradidit. Quibus l
Abbreviated transcription (Latin):
molimia accelerans auticipare. cõtraitis normãuoꝵ
copus ideui iastrum p̾otupauit obsidione. clausa egre¬
diendi ab eosiue ingrediendi fucultate. A cuius ĩgressu
cũ se hugo iudei extrusum. sollicitus de suis ĩtra illud
couclusis lib̾tutem ab eundi ꝑ legatos a duce peciit. et
eos inde ꝓtiꝰ abegit. Ip̾e queqz ciiu suis quos expene¬
rat : duicius excorris ꝑmai̾sit. Dux uͦ custodibz a castel¬
lo amotis: idem indedicõne inuitin suscepit.

Expanded text:
molimina accelerans anticipare, contractis Northmannorum molimina accelerans anticipare, contractis Northmannorum copiis idem castellum praeoccupavit obsidione, clausa egrediendi ab eo sive ingrediendi omnibus facultate. A cujus ingressu cum se Hugo videret extrusum, sollicitus de suis intra illud conclusis, libertatem abeundi per legatos a duce petiit et eos inde protinus abegit. Ipse quoque cum suis, quos expetierat, diutius extorris permansit. Dux vero custodibus a castello amotis, idem in deditione munitum suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
saltumi llauoinis truentũ cum eis pͥluii coninise¬
runt et suffragilte deo grauit᷑ illos ꝓtuuerunt. Ibi
fulcs prenacatoris filius iugulatus est .⁊ omĩs pe¬
ne nilites abrasi suit. Nobertus auten frat̾ eus
uuilũatus . iuix e certamine ium paucis elapsus est.
willermus u pat̾ eoꝵ itui grauiiez egrolans. ut eo sic
interisse cõpari. intruisenis dolore cordis tactus cõtinuo
aĩaui esslauit. Sit ducis hostib prosligatis: sedicõ pros¬
sa in partibus illis ultra disparnt.
uterea duui hec gerutur hugo rodulsi couutis siliꝰ
baiocasme urbis p̾sul perssexit. qd̾. ob̾tut dux
uellei prudentũ consilia sectari. et ina destituere. qͣdam
usus doli uersucia ibrilicũ castrũ ilam armis et alimo¬
mis sufficieter mnuniuit. De inde cuslodes posint. ⁊ frã¬
ciam ocius adut. ui inde nilites condueret. qͥ uiulit̾
illum ad repug nãdũ inuarent. Dit uͦ fraudis eius

Expanded text:
saltum Blavonis cruentum cum eis praelium commisesaltum Blavonis cruentum cum eis praelium commiserunt, ac suffragante Deo graviter illos protriverunt. Ibi Fulco praevaricatoris filius jugulatus est, et omnes pene milites abrasi sunt. Robertus autem frater ejus vulneratus vix e certamine cum paucis elapsus est. Willelmus vero pater eorum jam graviter aegrotans, ut eos sic interiisse comperit, intrinsecus dolore cordis tactus, continuo animam efflavit. Sic ducis hostibus profligatis, seditio pressa in partibus illis ultra disparuit.Interea dum haec geruntur, Hugo Rodulfi comitis filius, Bajocasinae urbis praesul, perspexit quod Robertus dux vellet prudentium consilia sectari et sua destituere, quadam usus doli versutia, Ibrilicum castrum clam armis et alimoniis sufficienter munivit. Deinde custodes posuit, et Franciam ocius adiit, ut inde milites conduceret qui viriliter illum ad repugnandum juvarent. Dux vero fraudis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iudulsui. uerũ eciã. reddito ei oppido sestinꝰ a loco
sacessit. Willermꝰ enĩ dixũ angusto sub pectore
iurus efflans. paulisꝑ a maifesto ꝑfidie motu
se suspendit. sz nõ mlto post ad idem periurii scelus
palam redut. Multũ quippe trudelis ⁊ cupidus eiat.
et quatuor silios warinum et fulconẽ. robertũ et
willermũ sui siules habebat. Waruus gͥ post quã
guhernuĩ de belismo militẽ bonũ ⁊ amabilem. qui
nil mali suspicabatur. s pocius ei ridens ut amnco
cõgratula batur. sine causa capite crudeliter pͥnau̾at.
mox a demonio arreptus est. et idẽtibz sõcus qui
aderant stragulatꝰ est. Iterum Will̃s ad tantam
controu̾siã contra ducẽ pͥuatus incandint: ut ĩ¬
trepida ciun audacia filies suos fulconem atqz ro¬
bertum cum militũ toyia dirigoxet. qui duepeoĩb
normaninam uecarent. Derum plimi erdomo du¬
cis expediti uer naclĩ audater ets occurcerũt et int̾

Expanded text:
indulsit, verum etiam reddito ei oppido festinus a loco indulsit, verum etiam reddito ei oppido festinus a loco secessit. Willelmus enim dirum angusto sub pectore virus efflans, paulisper a manifesto perfidiae motu se suspendit; sed non multo post ad idem perjurii scelus palam rediit. Multum quippe crudelis et cupidus erat, et quatuor filios, Warinum et Fulconem, Robertum et Willelmum, sui similes habebat. Warinus igitur, postquam Gunherium de Belismo militem bonum ac amabilem, qui nihil mali suspicabatur, sed potius ei ridens ut amico congratulabatur, sine causa capite crudeliter privaverat, mox a daemonio arreptus est, et videntibus sociis qui aderant strangulatus est. Iterum Willelmus ad tantam controversiam contra ducem perjuratus incanduit, ut intrepida cum audacia filios suos Fulconem atque Robertum cum militum copia dirigeret, qui direptionibus Northmanniam vexarent. Verum plurimi ex domo ducis expediti vernaculi audacter eis occurrerunt, et intra
Abbreviated transcription (Latin):
ea mali yanitẽs fc̃̾i suis ut tantũ iurũ decebat
Afeũt cõsilus. ĩ reliquũ illi ꝓsistẽs fidetis.
liminatis demqz a se tocius liuis idẽtorib.
et sub acis ^ amins libalib. sapietã cepit tractatib
uti. ⁊ sollerti industria ad sñi honoris incremen¬
ta pollentissime ꝓuehi. Iam ꝓbos esse mores ⁊ paci¬
ficos acus laudum sauoribz bouoꝵ plũmi ceperiuit
afferre e impborum u᷑ nõ nulli ignanie astribere.
Et quoꝵ contubermo Willernuis belesmensis mo¬
castro alencio qdͥ beneficii tenebat iure. a seruinms
torqͣre. Ad eius atriocẽ in solenciã ꝓpere cõtere ndã
aduemens dux cũ militarib turmis tamdin eũ
intra mnuuitionẽ iante p̾sũpcõis aduutricem cõclu¬
sit. done eiꝰ clemẽtiã expetere  et nudis uestigiie e¬
questiem sellam ad sauffauendũ hum̾is ferret.
Dux aut ei licet fice satiffaciẽti nõ modo cunga

Expanded text:
ea mali poenitens facti, suis, ut tantum virum decebat, ea mali poenitens facti, suis, ut tantum virum decebat, ascivit consiliis, in reliquum illi persistens fidelis.totius litis incentoribus et subactis paci animis liberalibus, sapientum coepit tractatibus uti et solerti industria ad summi honoris incrementa pollentissime provehi. Jam probos ejus mores et pacificos actus laudum favoribus bonorum plurimi coeperunt efferre, improborum vero nonnulli ignaviae ascribere. Ex quorum contubernio Willelmus Belismensis, Yvocastro Alentio, quod beneficii tenebat jure, a serviminitorquere. Ad cujus atrocem insolentiam propere conterendam adveniens dux cum militaribus turmis, tandiu eum intra munitionem tantae praesumptionis adjutricem conclusit, donec ejus clementiam expeteret et nudis vestigiis equestrem sellam ad satisfaciendum humeris ferret. Dux autem ei, licet ficte, satisfacienti non modo cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
credẽte qͥ duce ricitedo a mũdam prĩcipat᷑
culiume. et regna ut credinus meauica
stãdente. rob̃̾tus frai̾ eiꝰ tonꝰ monarchie comuita¬
tus ab oĩb subrogatur. qui quaniuis cuca rebelles
fuerit serocior moribz. beniuolis iamẽ eritt leus
et benignus. et ergadei cultũ puit ac deuotus. Quã¬
obrem onitine pacit oblenamẽto sup meruit frui:
pret id qd̾ prauoruĩ consultu sponte sͥ delegi. Unde
ĩ iͥmordus suoꝵ acuũ suspectũ habens rodertũ
arlupͥsulem hostili obsidiene ebrouã guauit¬
urbem. Quis gͥ efferes impetus archip̾sul cuprẽs
deitmare. iutra urbis mena cũ militari. mami
obprurit se. Nouissime uero datis dectris abea
secedendi: Robertũ regẽ fraucoꝵ cum sis exul adi¬
it. ⁊ normãmiã põtificali auatenate prussit.
Robertus gͦ dur recõsensata improboꝵ astucit ⁊
perpendens se in cõsulte egisse oĩa: archiepmñ a srũ¬
uia reuocauit. et in pristinũ honorẽ restiturt. Poit¬

Expanded text:
cendente igitur duce Richardo a mundani principatus culmine, et regna, ut credimus, uranica scandente, Robertus frater ejus totius monarchiae comitatus ab omnibus subrogatur. Qui quamvis circa rebelles fuerit ferocior moribus, benevolis tamen exstitit lenis et benignus, et erga Dei cultum pius ac devotus. Quamobrem diutinae pacis oblectamento semper meruit frui, praeter id quod pravorum consultu sponte sibi delegit. Unde in primordiis suorum actuum suspectum habens Robertum archipraesulem, hostili obsidione Ebroicam gyravitur bem. Ejus igitur efferos impetus archipraesul cupiens declinare, intra urbis moenia cum militari manu obstruxit se. Novissime vero datis dextris ab ea secedendi, Robertum regem Francorum cum suis exul adiit, et Northmanniam pontificali anathemate percussit. Robertus ergo dux, recompensata improborum astutia, et perpendens se inconsulte egisse omnia, archiepiscopum a Francia revocavit et in pristinum honorem restituit. Post
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑ manus eudeles adoms grossi et audacir rob̾ti
filu geroni. Deinde tiroldus teneri ducis pedagegus
se frĩs filius. quadã nocte dum in cubiculo ducis cũ
ic̃o ĩ ualle rodoilli securus saporatur. repente ĩstra¬
tu suo a willõ rogeru de moute qumeri filio iugula᷑
Rogerius eniii pro ꝑfidia sua tunc crulabat ard̃ patri¬
sius. et ꝯnq filu eiꝰ hugo et rob̾tus. rogeriꝰ. e wills̃.
atqr gislebertꝰ: in normãma summo oꝑe in s̾iiebanit
diris facinorib. Sed wills pro scelere presc̃yto qᵈ̾
operatus es: non m̃lto post condig nã mercedẽ ietri¬
buẽte deo natus est. Barno quippe de glotis qrositus
osberm ĩmistũ necem dnñ sui cupiẽs ulcisti. uocte ꝯͣdd̃
expedites pugiles cngregauit. et domumi ubi wille
et cõplices sui dormiebant adut. ac simul omner
sicut meruerant statim trucidauit. & t an¬
ogeruis toenites de styrpe malahultu qui
rellome ducis patruus fuerat. et cũ es srã¬
cos acterens normũmã fortit᷑ ad quisierat. uiz

Expanded text:
er manus crudeles Odonis Grossi, et audacis Roberti filii Geroii. Deinde Turoldus, teneri ducis paedagogussae fratris filius, quadam nocte, dum in cubiculo ducis cum ipso in valle Rodoili securus soporatur, repente in statu suo a Willelmo Rogerii de Monte Gumeri filio jugulatur. Rogerius enim pro perfidia sua tunc exsulabat apud Parisiatque Gislebertus, in Northmannia summopere inserviebant diris facinoribus. Sed Willelmus pro scelere praescripto, quod operatus est, non multo post condignam mercedem retribuente Deo nactus est. Barno quippe de Glotis praepositus Osberni injustam necem domini sui cupiens ulcisci, nocte quadam expeditos pugiles congregavit, et domum, ubi Willelmus et complices sui dormiebant, adiit, ac omnes simul sicut meruerant, statim trucidavit. CAogerius Toenites de stirpe Malahulcii, qui Rollonis ducis patruus fuerat et cum eo Francos atterens Northmanniam fortiter acquisierat, vir
Abbreviated transcription (Latin):
Quod parteu eisden ilassis misit ad Ceddreldi.¬
assigendam britanniã et de pace redintegrata it̾ ip̃m
et alannun comitem britannie.
Quod humicns rex amiloꝵ otulii ꝓ legatos suot
eWardo ⁊ aluredo medietatem anglici regni ꝓtimore
roberu ducis normãnoꝵ ⁊ qd̾ idemdux pergens ielm̾
Willelm siliũ suũ qͥnquẽnũ ducatui normãme pͥsecit

Expanded text:
Quod partem ejusdem classis misit ad affligendam Britanniam, et de pace redintegrata inter ipsum et Alannum comitem Britanniae.Quod Chunutus, rex Anglorum, obtulit per legatos suos Edwardo et Aluredo medietatem Anglici regni pro timore Roberti, ducis Northmannorum; et quod idem dux pergens Jerusalem, Willelmum filium suum quinquennem ducatui Northmanniae praefecit
Abbreviated transcription (Latin):
ab utraqz purte iacͣmẽtoꝵ tenore pͥncipet eoꝵ illã
sanrerunt. Quibz rex aduotũ expletis condigns
a dure nuu̾ib iin̾atus. quãtotiꝰ ad suos regredi¬
tur letur. Q ut suo iunctus est excercitui. cõtinuo
angelor regnu tradit ultruib slamis. Didẽles itaq
eboraci se anullo iuuari: datis obsidibz ie subigunt
illius duãtui. Inde u egressus. ad tamise ora ꝓue¬
hitur. Ubi uenientes cantuarii. Sinulim᷑ eius se
suldũt poiestari. Deinde auulis nauium ancharis.
alueum sulcans fluminis apd̾ londemiã obsidionẽ
iõconit. Cinus impetũ loudonii nõ ualetes serix. il¬
lius fuitutis ingo colla ferma muiti supesuere.
dł delredus uͦ tex apud numtoniã degens ut ab ãgli
se uidit fũditus destitui: sublatis aterra ihesauris.
cũ iuore ⁊ silus ewardo scilicet et aluredo ĩ normãma
ducẽ ⁊irardũ expeciit. il quo decent᷑ exeptur cũ mag¬

Expanded text:
ab utraque parte sacramentorum tenore principes eorum illam ab utraque parte sacramentorum tenore principes eorum illam sanxerunt. Quibus rex ad votum expletis, condignis a duce muneribus muneratus, quantocius ad suos regreditur laetus. Qui ut suo junctus est exercitui, continuo Anglorum regnum tradit ultricibus flammis. Videntes itaque Eboraci a nullo juvari, datis obsidibus se subigunt illius dominatui. Inde vero egressus ad Thamisae ora provehitur. Ubi venientes Cantuarii simili modo ejus se subdunt potestati. Deinde avulsis navium anchoris, alveum sulcans fluminis, apud Lundoniam obsidionem componit. Cujus impetum Lundonii non valentes ferre, illius servitutis jugo colla ferina inviti supposuere. Eldredus vero rex apud Wintoniam degens, ut ab Anglis se vidit funditus destitui, sublatis a terra thesauris, cum uxore et filiis Edwardo scilicet et Aluredo, in Northmannia ducem Richardum expetiit. A quo decenter acceptus, cum mag
Abbreviated transcription (Latin):
expediedem uenire mãdauit. Porro t̾mino adue¬
mete statuto. ad naues ilico nimẽsus cucuroit ex̾¬
citus. De hunc regalia insullime elenãtuo ueris¬
la tlibrãtes uetis uela. uelificato protẽsi maris
int̾uallo. ud cboraca deuehutur t̾ritoria. Ibi qui ppe
rex dunisso ex̾ntu iñ ñ ullis nauibz pelende pauis
gra apd̾ iothomagũ ducẽ euardũ angreditur.
Quẽ cuui dux aliquãta mora renalit̾ tractaret
dum et ip̃e et nulites pꝰ tantũ uauign laborẽ
recrearelur. paiẽ iõtuã mł sefirmauerunt.
Sa indelicet lene : ut ꝓ suuedentia danorũ regum
cormanoꝵqz ducũ et eorũ duum heredũ tyã. fir¬
ma ꝓpetualit̾ inter eos maneret. ⁊ q̃ dani abstulis¬
sent nunius. emedu iõferrent normãnis. Si nͥe
uͦ dauorum inualidꝰ aut nulu̾ctus amicoꝵ ĩdig̾et
iuuamine. apno normãnos ꝙi in domo ꝓu sub
securitate sangretur. Que lex ut iuia maneret.

Expanded text:
expeditionem venire mandavit. Porro, termino adveexpeditionem venire mandavit. Porro, termino adveniente statuto, ad naves immensus illico cucurrit exercitus. De hinc regalia in sublime elevantur vexilla, et librantes ventis vela, velificato protensi maris intervallo ad Eboraca devehuntur territoria. Ibi quippe rex dimisso exercitu cum nonnullis navibus petendae pacis gratia apud Rothomagum ducem Richardum aggreditur. Quest tantum navigii laborem recrearentur, pacem continuam inter se firmaverunt; ea videlicet lege ut per succedentia Danorum regum Northmannorumque ducum ac eorum haeredum tempora, firma perpetualiter inter eos maneret, et quae Dani abstulissent inimicis, emenda conferrent Northmannis. Si quis vero Danorum invalidus aut vulneratus amicorum indigeret juvamine, apud Northmannos quasi in domo propria sub securitate sanaretur. Quae lex ut rata maneret,
Abbreviated transcription (Latin):
postes allissos exierebrari. iussit nullis crimũ
exisietib culpis. Dum gͥ apd̾ loueomami sut hiꝰ
decreti die hec cõgeries ꝑemptor litor seuitiu i imi¬
menfum iumularetur. ꝯͥaui inuenes agilitate
pinces ad quandã nauim se cõtulerunt. et fuge p¬
sidiũ ꝑ ramise alueũ sceleri renugio inaris sinum
pecierũt. Pmẽso aut̃ plixi põti fracio: nouissime
cupitũ danamarche portũ applicãt : regiq suetio
cruẽta gẽtis sue eritia nuuuant. Tuui xex ninio
dolore tactus iutriusecus. lociꝰ regni sui ascitis pͥu¬
cipib. cuntã reiseriẽ illis deponit. quidq agendũ
consulerent diligeter in quirit. Qui amncoꝵ i. ꝓpin¬
quoꝵ eruigns ⁊ luctu mot. ꝙͣi ex uuo ore om̃s eoꝵ
sanguĩen decreuerũt debere totis urib ulscisti.
tione. sub suo regimine degẽtes pparari ns¬
sit. hac illucqz ueredarios inisii. dienq prefuit.
qñ nulites lucri rupides de exteris regnis. ad huͣc

Expanded text:
postes allisos excerebrari jussit, nullis criminum postes allisos excerebrari jussit, nullis criminum existentibus culpis. Dum igitur apud Lundoniam sub hujus decreti die haec congeries peremptorum lictorum saevitia in immensum cumularetur, quidam juvenes agilitate pernices ad quamdam navim se contulerunt, et fugae praesidium per Thamisae alveum celeri remigio maris sinum petierunt. Permenso autem prolixi ponti spatio, novissime cupitum Danamarchae portum applicant, regique Sueno cruenta gentis suae exitia nuntiant. Tunc rex nimio dolore tactus intrinsecus, totius regni sui ascitis principibus, cunctam ei seriem illis deponit, quidque agendum consulerent, diligenter inquirit. Qui amicorum et propinquorum aerumnis et luctu moti, quasi ex uno ore omnes eorum sanguinem decreverunt debere totis viribus ulcisci. tione cunctos sub suo regimine degentes praeparari jussit. Hac illacque veredarios misit, diemque praefixit quando milites lucri cupidos de exteris regnis ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
normãnoꝵ pͥntirib petitam xͥano. more tradidit.
celebratis uͦ cũ mestimabili honore imptꝰ ñ m̃lto
post cũ nimeusis nuimerib eos ouãtes abire ꝓmi¬
sit. Dauffridus ex ea postinedũ duos filios genint.
alanniũ inidelicet et eudonem. qͥ iest eiꝰ eciessũ britan¬
miam patriã. robustissimo iugore diuciꝰ tecerunt.
umi in statu supra itellecto sub tam pͥclaro
rectore nor mãme felicitas polleret. edelre¬
dus angloꝵ rex regnũ. qd̾ sub magna potentissinoꝵ
regũ qlã du floruerat. tanto nefarie ꝓouõie scelẽ¬
rginũr sin ñt polluit. et ut pagaui tum exerratle
nesas horrendũ iudicurẽt. Nam danes ꝑ om̃e reg¬
num inanimi cõcordia secũ cohabitãtes mortis pe¬
ritulũ minime suspicãtes. subito furore sub uua
rocissimis tanib cõcitatis intuuillas al caꝵ pecto¬
ribus crudelit̾ extorꝯ̃ri. lacẽtes uͦ ꝓu̾os ad donioꝵ

Expanded text:
Northmannorum principibus, petitam Christiano more tradidit. Northmannorum principibus, petitam Christiano more tradidit. Celebratis vero cum inaestimabili honore nuptiis, non multo post eum immensis muneribus eos ovantes abire permisit. Gaufridus ex ea postmodum duos filios genuit, Alannum videlicet et Eudonem, qui post ejus excessum Britannicam patriam robustissimo vigore diutius rexerunt.Dum in statu supra intellecto sub tam praeclaro rectore Northmanniae felicitas polleret, Eldredus Anglorum rex regnum quod sub magna potentissimorum regum gloria diu floruerat, tanto nefariae proditionis sceletam exsecrabile nefas horrendum judicarent. Nam Danos per omne regnum unanimi concordia suum cohabitantes, mortis periculum minime suspicantes, subito furore sub una rocissimis canibus concitatis mamillas ab earum pectoribus crudeliter extorqueri, lactentes vero pueros ad domorum
Abbreviated transcription (Latin):
scito om̃s trios eitũctos esse mililes. Quib iex
auditis. insipiẽtiã suã agnostẽs tristis erubiit
ducem ruardũ ĩ oĩb prosperari. iurib ⁊ di¬
uitus cotidie ampliari. arbitratꝰ esi sua tutius
uallari. seqz amplius roberari. si ens srueretur
amiricia et auxilio. Quam obrẽ cõsuitu suorũ
sultur. tritaninos limites penetrans: c̃ maxĩa
nulitũ ambitioneeiꝰ expeuitiuriã. Quẽ diu ut
tãtũ decebat iurũ houorifue excipiẽs. aliꝙͣtiip cũ
copieso affluẽtiũ optim aparatu eũ secũ detiuini:
et potẽcie sue maguitudinẽ ꝓut libuit illi ostẽ¬
dit. Naussridus aut ui seaduce ium eneileter
tracturi iudi. Itra se delibure iepit. q si eiꝰ nufe̾t᷑
cõnibio sororis noĩe hadius: fortior mi eos necteret
nodus amoris. Erai enĩ hec ꝓuella corpore ualde de¬
cora. morũ honestate gracissima. Unde post pactas
amicitias. eausͥ dari toto auuisu pasosit. Cis
uolũ tati dux gratanti aĩo fauens assentientibus

Expanded text:
scito tuos extinctos esse milites. » Quibus rex auditis insipientiam suam agnoscens, tristis erubuit. ducem Richardum in omnibus prosperari, viribus et divitiis quotidie ampliari, arbitratus est sua tutius vallari, seque amplius roborari, si ejus frueretur amicitia et auxilio. Quamobrem consultu suorum fultus, Britannicos limites penetrans, cum maxima militum ambitione illius expetiit curiam. Quem dux, ut tantum decebat virum, honorifice suscipcopioso affluentium opum apparatu eum secum detinuit, et potentiae suae magnitudinem prout libuit illi ostendit. Gaufridus autem ut se a duce tam excellenter tractari vidit, intra se deliberare coepit, quia si ejus jungeretur connubio sororis nomine Haduis, fortior inter eos necteretur nodus amoris. Erat enim haec puella corpore valde decora, morum honestate gratissima. Unde post pactos amicitias eam sibi dari toto annisu poposcit. Cujus voluntati dux gratanti animo favens, assentientibus
Abbreviated transcription (Latin):
iopioso antisiodorũ tandii osedit. Deuec lanoricũ
cũ urte obsidib sumptis suo subiugaret dominatui.
Iude uͦ ꝓfeaꝰ arud aualonã castrũ ad ebsidionem est
castra metatus. Quod cũ tubz men sib expugnaret
robore uehemẽti. tandem burgudia uastata oppidã
coacti. penuria stipendioꝵ. cõsilio et aux ilio ducis illud
reddiderunt regi framoꝵ. his ad nolũ ine paitis. rexꝑ
cuncta castella iustodes dexutauit. ⁊ rebertũ filiũ suũ
ducatui subroganit. sitqz arrogãtia repugnantium

Expanded text:
copioso, Autisiodorum tandiu obsedit, donec Landricum cum urbe, obsidibus sumptis, suo subjugaret dominatui. Inde vero profectus apud Avalonum castrum ad obsidionem, est castra metatus. Quod cum tribus mensibus expugnaret robore vehementi, tandem Burgundia vastata oppidani coacti penuria stipendiorum, consilio et auxilio ducis illud reddiderunt regi Francorum. His ad votum rite peractis, rex per cuncta castella custodes deputavit et Robertum filium suum duca