comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa uidit nec in ꝑtem aliam ferre confusus atq incertus animi ex loco in¬
festo agere porro armentum cepit. Inde cum acte boues quedam ad de¬
rium. ut fit relictarum ut mugissent reddita inclusarum exspeluncam
bouum uox herculem conu̾tit: quem cum uadentem ad speluncam cacus u
rohibere conatus ee̾t ictus claua fidem pastorum nequicꝗͣ inuocas n
occubuit. Euander tum ea profugus. expelo ponesso auctoritate magisq
imꝑio regebat loca. Uenerabilis uir miraculo lr̃arum rei noue inter rudes
m ħoiẽs. U enerabilior diuinitate credita carmente matris quam fa¬
tiloqͣ ante sibille in Italiam aduentum mirate hee gentes fuerant is tum
euander contursu pastorum trepidantum circa aduenam manifeste
cedis excitus postꝗ̃ facinus facinorisq cam̃ audiuit. habitum formãq uiri
aliquantum ampliorem augustioremq humana intuens rogitat qui uir ẽẽt

Expanded text:
uersa uidit nec in partem aliam ferre, confusus atque incertus animi ex loco inuersa uidit nec in partem aliam ferre, confusus atque incertus animi ex loco infesto agere porro armentum occepit. inde cum actae boues quaedam ad desiderium, ut fit, relictarum mugissent, reddita inclusarum ex spelunca boum uox Herculem conuertit. quem cum uadentem ad speluncam Cacus ui prohibere conatus esset, ictus claua fidem pastorum nequiquam inuocans morte occubuit. Euander tum ea, profugus ex Peloponneso, auctoritate magis quam imperio regebat loca, uenerabilis uir miraculo litterarum, rei nouae inter rudes artium homines, uenerabilior diuinitate credita Carmentae matris, quam fatiloquam ante sibyllae in Italiam aduentum miratae eae gentes fuerant. is tum Euander concursu pastorum trepidantium circa aduenam manifestae reum caedis excitus postquam facinus facinorisque causam audiuit, habitum formamque uiri aliquantum ampliorem augustioremque humana intuens rogitat qui uir esset.
Abbreviated transcription (Latin):
ta solus potitus imꝑio romulus condita urbs conditoris nomine appellata
llantinum primum in quo ipse erat educatus muniit. sacra diis aliis
bano ritu. greco herculi. ut ab euandro instituta erant facit. Herculem ĩ ẽa loca
gerione interempto boues mira spetie abegisse memorant: ac prope tiberĩ
Fluuium qua prese armentum agens nando traiecerat. loco herbido ut qui¬
ete & pabulo leto reficeret boues: & ipsum fessum uia procubiusse: ibi cũ
eũ cibo uinoq grauatum sopor oppressisset. pastor accola enis loci nom
cacus ferox uiribus captus pulchritudine bouũ cum au̾tere eam predam
uellet qr̃ si agendo armentum in speluncam compulisset ipsa uestigia que¬
rentem dominum eo dedatura erant ausos boues eximium quemq
critudine caudis inspeluncam traxit. Hercules ad primam auroram somno
exc̾itus cum gregem perlustrasset occulis & ꝑtem abe̾e̾ numero sensisset ꝑgit
ad proximamꝰ speluncam. si forte eo uestigia ferrent. que ubi omnia foras

Expanded text:
ta solus potitus imperio Romulus; condita urbs conditoris nomine appellata. Palatium primum, in quo ipse erat educatus, muniit. sacra dis aliis Albano ritu, Graeco Herculi, ut ab Euandro instituta erant, facit. Herculem in ea loca Geryone interempto boues mira specie abegisse memorant, ac prope Tiberim fluuium, qua prae se armentum agens nando traiecerat, loco herbido ut quiete et pabulo laeto reficeret boues et ipsum fessum uia procubuisse. ibi cum eum cibo uinoque grauatum sopor oppressisset, pastor accola eius loci, nomine Cacus, ferox uiribus, captus pulchritudine boum cum auertere eam praedam uellet, quia si agendo armentum in speluncam compulisset ipsa uestigia quaerentem dominum eo deductura erant, auersos boues eximium quemque pulchritudine caudis in speluncam traxit. Hercules ad primam auroram somno excitus cum gregem perlustrasset oculis et partem abesse numero sensisset, pergit ad proximam speluncam, si forte eo uestigia ferrent. quae ubi omnia foras
Abbreviated transcription (Latin):
memoria pentis equata euentu publico priuatoq filii laudib. Data expela
militib eris octogenibini sagaq & tunite pmia illa tempestate militie
i quaꝗͣ sꝑnenda hiis itaq rebus gestis nec insamnitib ad hec ne
in etruria pax erat. Nam & perusinis auctorib post decluctum ab cõ¬
sule excitum rebellatum fuerat & samnites predatum in agrum uesti
num formianimq & ꝑtem aliam in estrurianum que uulturno adiacet
flumini descendere. Adu̾sus eos appius claudius pretor cum excctu deci-¬
ano missus. fabuis in ctruria rebellante denuo .iiii. & quingentos peru¬
sinorum occidit. cepit ad mille septingentos.xl. qui redempti singuli e¬

Expanded text:
memoria parentis, aequata euentu publico priuatoque, filii laudibus. data ex praeda memoria parentis, aequata euentu publico priuatoque, filii laudibus. data ex praeda militibus aeris octogeni bini sagaque et tunicae, praemia illa tempestate militiae haudquaquam spernenda. his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis auctoribus post deductum ab consule exercitum rebellatum fueranum Formianumque et parte alia in Aeserninum quaeque Uolturno adiacent flumini descendere. aduersus eos Ap. Claudius praetor cum exercitu Deciano missus. Fabius in Etruria rebellante denuo quattuor milia et quingentos Perusinorum occidit, cepit ad mille septingentos quadraginta, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ignatum etiam egregie est. Perusinorum & clus inorum cesa ampl¬
ii milia & signa militaria ad xu. capta. Samitium agmen cum ꝑ pe¬
lignum agrum fugeret circumuentum a peliginis est. exmilib quinq ad
ulle tesi. magna eus diei quo insetinati agro bellatum fama ẽ u̾o
pias. E Uolumnium proconsulem ducem consulib excitumq eus legiõib
consulum aditiunt. In pluribus annorum annalib duorum ea cõsulũ
propria uictoria est. Uolummius insamnio interim res gerit sannitiũq
ex̾citum intifernum montem compulsum non deterritus iniquitate
fundit fugatq. Ouintius fabius detiano ex̾citu relicto in etruria su
legionib deductis adurbem degallis etruscisq ac samnitib triumohauit
milites triumphantem secuti sunt. Celebrata inconditis militarib iocis
on magis uictoria quinti fabii ꝗ̃ mors preclara p. detii est: excitata

Expanded text:
pugnatum etiam egregie est Perusinorumque et Clusinorum caesa amplpugnatum etiam egregie est Perusinorumque et Clusinorum caesa amplius milia tria et signa militaria ad viginti capta. Samnitium agmen cum per Paelignum agrum fugeret, circumventum a Paelignis est; ex milibus quinque ad mille caesi. Magna eius diei quo in Sentinati agro bellatum fama est, etcopias, L. Volumnium pro consule consulum adiciunt. in pluribus annalibus duorum ea consulum propria uictoria est, Uolumnius in Samnio interim res gerit Samnitiumque exercitum in Tifernum montem compulsum, non deterritus iniquitate loci, fundit fugatque. Q. Fabius Deciano exercitu relicto in Etruriae praesidio, suis legionibus deductis ad urbem de Gallis Etruscisque ac Samnitibus triumphauit. milites triumphantem secuti sunt. celebrata inconditis militaribus non magis uictoria Q. Fabi quam mors praeclara P. Deci est excitataque
Abbreviated transcription (Latin):
equitum instare ac t̾ritos cedere. Ipse edem ioui uictoris spoliaq hosti¬
um cum uouisset ad castra sannitium ꝑrexit quo multitudo omis
consternata agebat᷑ Sub ip̃o uallo quia tantam multitudinem po
non recepe temptata ab exclusis turba suorum pugna est. Ibi gellius
egnatuis imꝑator samnitium cecidit. compulsi deinde intra uallũ sam¬
nites paruoq certamine capta castra. & galli ab tergo circumuenti Cȩ¬
nille ac ccͥ.fabius dimissis adquerendum college corpus spolia
coniecta in aceriũ ioui uictori cremauit. Consulusꝰ corpus eo die quo ob¬
rutum suꝑstratis gallorum cumulis in ueniri non potuit. Postero die in¬
uentum relatũq est cum multis militum lacrimis interniissa inde om¬
nium aliarum rerum cura. fabuis college funus oranihonore laudibq
meritis celebrat¬
gesta. Nam preter ingentem illatam ppłationib agrorum hosti cladem

Expanded text:
equitum, instare ac territos caedere. ipse aedem Ioui Uictori spoliaque hostiequitum, instare ac territos caedere. ipse aedem Ioui Uictori spoliaque hostium cum uouisset, ad castra Samnitium perrexit, quo multitudo omnis consternata agebatur. sub ipso uallo, quia tantam multitudinem portae non recepere, temptata ab exclusis turba suorum pugna est; ibi Gellius Egnatius , imperator Samnitium, cecidit; compulsi deinde intra uallum Samnites paruoque certamine capta castra et Galli ab tergo circumuenti. caemille septingenti. Fabius dimissis ad quaerendum collegae corpus spolia hostium coniecta in aceruum Ioui Uictori cremauit. consulis corpus eo die, quia obrutum superstratis Gallorum cumulis erat, inueniri non potuit; postero die inuentum relatumque est cum multis militum lacrimis. intermissa inde omnium aliarum rerum cura Fabius collegae funus omni honore laudibusque meritis celebratgesta et praeter ingentem inlatam populationibus agrorum hosti cladem
Abbreviated transcription (Latin):
Hec insinistro cornu romanorum fortuna uariauerat
fabius indextro primo ut dictum est cunctando extraxerat diem. de in
ustꝗͣ nec clamor hostium nec impetus nec tela missa eandem uim
uisa p̃fectis equitum iussis ad latus samnitium circumduc̾e alas ut signo
dato intransu̾sos quanto possent maximo impetu incurrerent sensim suos
signa inferre uissit & cõmouere hostem. postꝗͣ non resisti uidit & haud
dubiam lassitudinem eẽ: tum collectis omnib subsidiis que ad id tempus¬
ille reseruauerat & legiones concitauit & signum ad inuadendos hostes
eniutibe dedit plec sustinierunt saminites impetam. preter ꝙ atiem ipsa
gallorum relictis indimicatione sotiis ad castra cursu effuso ferebantur
testudine facta conferti conterriti stabant. Tum fabius audita r¬
te college campanorum alam quingentos fere equites excedere atie iu-¬
bet. & circumiectos a tergo gallicam in uadere atiem: tertie deinde legio
subsequi pnceps. & qua turbatum agmen hostium uiderent impͤ

Expanded text:
ec in sinistro cornu Romanorum fortuna uariauerat. Fabius in dextro primo, ut ante dictum est, cunctando extraxerat diem; dein, postquam nec clamor hostium nec impetus nec tela missa eandem uim habere uisa, praefectis equitum iussis ad latus Samnitium circumducere alas, ut signo dato in transuersos quanto maximo possent impetu incurrerent, sensim suos signa inferre iussit et commouere hostem. postquam non resisti uidit et haud dubiam lassitudinem esse, tum collectis omnibus subsidiis, quae ad id tempus reseruauerat, et legiones concitauit et signum ad inuadendos hostes equitibus dedit. nec sustinuerunt Samnites impetum praeterque aciem ipsam Gallorum relictis in dimicatione sociis ad castra effuso cursu ferebantur: Galli testudine facta conferti stabant. tum Fabius audita morte collegae Campanorum alam, quingentos fere equites, excedere acie iubet et circumuectos ab tergo Gallicam inuadere aciem; tertiae deinde legionis subsequi principes et, qua turbatum agmen hostium uiderent impetu
Abbreviated transcription (Latin):
Signo de inde receptu dato nox insecuta quietis romanis ꝑfecit
bellum. Latini namq & hernici relictis uolscis domos ꝓfecti sunt. malis con¬
siliis pares adepti euentus. Uolsci ubi se desertos abeis uidere quorum fidu¬
tia rebellarant. relictis castris menibus satricis se includunt. Quos primo
Camillus circumdare & aggere atq oꝑibus oppugnare est ad ortus. Quȩ postꝗ̃
nulla eruptione impediri uidet minus ẽẽ cum ratus inhoste. ꝗͣ ut in eo
tam lente spei uictoriam expectaret. cohortatus milites ne tanꝗ̃ ueie
pugnantes & opere longinquo sese terrerent uictoriam in manib ẽẽ. in¬
genti militũ alacritate menia undiq aggressus scalis oppidum cepit

Expanded text:
signo deinde receptui dato nox insecuta quietis Romanis perfecit bellum; Latini namque et Hernici relictis Uolscis domos profecti sunt, malis consiliis pares adepti euentus; Uolsci ubi se desertos ab eis uidere quorum fiducia rebellauerant, relictis castris moenibus Satrici se includunt; quos primo Camillus uallo circumdare et aggere atque operibus oppugnare est adortus. quae postquam nulla eruptione impediri uidet, minus esse animi ratus in hoste quam ut in eo tam lentae spei uictoriam exspectaret, cohortatus milites ne tamquam Ueios oppugnantes in opere longinquo sese tererent, uictoriam in manibus esse, ingenti militum alacritate moenia undique adgressus scalis oppidum cepit
Abbreviated transcription (Latin):
siderent loca ꝑtim togati tectis ueste glidiis qui sub lucem aꝑtis portis
rbem ingrederent᷑. Abhiis custodes trucidari cepti. simul datũ signu
armatis ut ex insidiis concurrerent it a porte occupate. triaq oppida
cadem hora eodemq consilio capta. Sed quia absentib ducib impe¬
us est factus nullus modus cedib fuit. delectaq ausonum gens u
certo defectionis crimine perinde ac si internetio certasset bello. De¬

Expanded text:
siderent loca, partim togati tectis ueste gladiis qui sub lucem apertis portis siderent loca, partim togati tectis ueste gladiis qui sub lucem apertis portis urbes ingrederentur. ab his simul custodes trucidari coepti, simul datum signum armatis ut ex insidiis concurrerent. ita portae occupatae triaque oppida eadem hora eodemque consilio capta; sed quia absentibus ducibus impetus est factus, nullus modus caedibus fuit deletaque Ausonum gens uix certo defectionis crimine perinde ac si interneciuo bello certasset. eod
Abbreviated transcription (Latin):
absora prefecti in agros atq urbes ausonum bellum intulerunt. Mota
namq omnia aduentu sannitium cam apud lautulas dimicatum est
fuerant coniurationesq circa campaniam passim ft̃e. Nec capua ip̃a cri¬
mine caruit: quin romam quoq ad pncipum quosdam inquirendo uen-¬
am est. Ceterum ausonum gens proditione urbium sicut sora in pot
uenit. Ausonia & ninturne & uestina urbes erant ex quibus princeps
iuuentutis. xii nũo ĩ proditionem urbium suarum coniurati ad cõsules
enunt. docent suos iam pridem exoptantes sannitium aduentur
simul ad lautulas pugnatum audierunt: prouictis romanos habuisse
iuuentutem armis sannites munisse fugatis iñ sannitib incerta pace
gere. nec claudentes portas romaĩs ne acersant bellum & obstin
csaudere si ex̾titus ad moueatur. in ea fluctuatione animorum cppͥmi
incautos posse. hiis auctorib mota ppius castraꝰ missiq eodem tpre
circa tria oppida milites ꝑtim armati qui occulti ꝓpinqua mȩnibus in¬

Expanded text:
ab Sora profecti in agros atque urbes Ausonum bellum intulerunt. mota namque omnia aduentu Samnitium cum apud Lautulas dimicatum est fuerant, coniurationesque circa Campaniam passim factae nec Capua ipsa crimine caruit; quin Romam quoque et ad principum quosdam inquirendo uentum est. ceterum Ausonum gens proditione urbium sicut Sora in potestatem uenit. Ausona et Minturnae et Uescia urbes erant, ex quibus principes iuuentutis duodecim numero in proditionem urbium suarum coniurati ad consules ueniunt. docent suos iam pridem exoptantes Samnitium aduentum, simul ad Lautulas pugnatum audierint, pro uictis Romanos habuisse, iuuentute, armis Samnitem iuuisse; fugatis inde Samnitibus incerta pace agere nec claudentes portas Romanis, ne arcessant bellum, et obstinatos claudere si exercitus admoueatur; in ea fluctuatione animorum opprimi incautos posse. his auctoribus mota propius castra missique eodem tempore circa tria oppida milites, partim armati qui occulti propinqua moenibus in
Abbreviated transcription (Latin):
unc Ualerius oratiusq missi ad plebem conditionibus quibus uidetꝰ reuocanda
componendasq res decemuiris quoq abira & impetu multitudinis precau̾e iui¬
bentur. Profecti gaudio ingenti plebis incastra acciput᷑. quippe liberatores haud
ibie & motus initio & exitu rei obhoc aduenientibus gratie acte. Icilius p
multitudine u̾ba facit. idem cum de conditionibus ageret. querentibus legatis
que postulata plebis ẽẽnt. composito iam ante aduentum legatorum consilio ea
stulauit ut appareret in equitate rerum plus ꝗͣ marmis reponi spei Potem¬
tribunitiam prouocationemq repetebant que ante decemuiros creatos auxilia.
plebis fuerant. & ne cui fraudi eẽt. conscisse milites aut plebem repetendam ꝑ
secessionem libertatem: dedecemuirorum mõ supplitio Atrox postulatum fuit. de¬
di quippe eos equum censebant uiuosq igni concrematuros minabantur Respõ¬

Expanded text:
um Ualerius Horatiusque missi ad plebem condicionibus quibus uideretur reuocandam componendasque res, decemuiris quoque ab ira et impetu multitudinis praecauere iubentur. profecti gaudio ingenti plebis in castra accipiuntur, quippe liberatores haud dubie et motus initio et exitu rei. ob haec iis aduenientibus gratiae actae; Icilius pro multitudine uerba facit. idem, cum de condicionibus ageretur, quaerentibus legatis quae postulata plebis essent, composito iam ante aduentum legatorum consilio ea postulauit ut appareret in aequitate rerum plus quam in armis reponi spei. potetribuniciam prouocationemque repetebant, quae ante decemuiros creatos auxilia plebis fuerant, et ne cui fraudi esset concisse milites aut plebem ad repetendam per secessionem libertatem. de decemuirorum modo supplicio atrox postulatum fuit; dedi quippe eos aequum censebant uiuosque igni concrematuros minabantur
Abbreviated transcription (Latin):
Inseritur
huic loco fabula imolante rege ueientiũ uocem auruspicis dicentis qui eus
hostie exta prosetuissent & uictoriam dari exauditam in cunicualo mouisse
mos milites ut ad operto cunitulo exta rapent. & ad dictatorẽ ferrent
Sed in rebus tam antiquis qua similia ueri sint proueris accipiant᷑ satis com¬
um hẽo. hec ad ostentationem scene gaudentis miratulis aptiora ꝗ̃ ad
dem neq affirmare neq refellere est oꝑe p̃tium Cuniculus delectis militib
eo tpr̃e plenus inedem uinonis que inueientana arce erant armatos repẽte
edidit & pars adu̾sos in muros inuadunt hostes pars claustra portarũ
uellunt pars cum extectis saxa teguleq amulieribus ac seruis iaceret᷑ inferũt
gnes. Clamor omnia uariis terrentiũ ac pauentiũ uocib mixto mulierum
ac puerorã ploratu complet. Momento tp̃ris deiectis exmuro undiq arma¬
tis patefactisq portis cum dii agniine irruerẽt. alii desertos scanderẽt muros

Expanded text:
inseritur huic loco fabula: immolante rege Ueientium uocem haruspicis, dicentis qui eius hostiae exta prosecuisset, ei uictoriam dari, exauditam in cuniculo mouisse Romanos milites ut adaperto cuniculo exta raperent et ad dictatorem ferrent. sed in rebus tam antiquis si quae similia ueri sint pro ueris accipiantur, satis habeam: haec ad ostentationem scenae gaudentis miraculis aptiora quam ad fidem neque adfirmare neque refellere est operae pretium. cuniculus delectis militibus eo tempore plenus, in aedem Iunonis quae in Ueientana arce erat armatos repente edidit, et pars auersos in muris inuadunt hostes, pars claustra portarum reuellunt, pars cum ex tectis saxa tegulaeque a mulieribus ac seruitiis iacerentur, inferunt ignes. clamor omnia uariis terrentium ac pauentium uocibus mixto mulierum ac puerorum ploratu complet. momento temporis deiectis ex muro undique armatis patefactisque portis cum alii agmine inruerent, alii desertos scanderent muros,
Abbreviated transcription (Latin):
ccͥͫͫ. xxx ͭ ͣ Animos inde samnitib non in felix audatia auxit. Et non
modo ꝑferre inde castra romanum: sed ne pabulari quidem per
suos patiebantur. Retro in pacatum agrum soranum pabulatores ibãt

Expanded text:
 ad septingentos triginta. animos inde Samnitibus non infelix audacia auxit et non  ad septingentos triginta. animos inde Samnitibus non infelix audacia auxit et non modo proferre inde castra Romanum sed ne pabulari quidem per agros suos patiebantur; retro in pacatum Soranum agrum pabulatores ibant
Abbreviated transcription (Latin):
d arma Consul tumulta. excitus cohortes duas sotiorum lucanã suel¬
nãq que ꝓrime forte erant tueri pretorium iubet. Mampulos legionũ
pncipali uia inducit. Uixdum satis aptatis armis inordines euntꝰ. &
clamore magis ꝗͣ oculis hostẽ noscant: nec ꝗͣtus nũ̾is sit extimari põt. cedũt
pͥmo incertiꝰ fortune sue & hestem incrorsum in media castra accipiunt¬
Inde cum consul uociferaretur expulsi ne extra uallum. castra deinde sua op¬
pugnaturi ee̾nt rogitans clamore sublato connixi pͥmo resistunt : deinde
inferunt pedem urgentq & imgulsos semel terrore eodem agunt quo ce¬
perunt expellunt extra portam uallumq. inde ꝑgere ac ꝑseꝗ quia turbi¬
da lux metum circa insicdarum fatiebat non ausi liberatis castris con¬
ati receperunt se intra uallum cet ferine hostium occisis. Romai
stationis prime uigiliumq & eorum qui circa questorium opp̃si ꝑiere ad

Expanded text:
ad arma. consul tumultu excitus cohortes duas sociorum, Lucanam Suesad arma. consul tumultu excitus cohortes duas sociorum, Lucanam Suessanamque, quae proximae forte erant, tueri praetorium iubet; manipulos legionum principali uia inducit. uixdum satis aptatis armis in ordines eunt et clamore magis quam oculis hostem noscunt nec quantus numerus sit aestimari potest. cedunt primo incerti fortunae suae et hostem introrsum in media castra accipiuntinde, cum consul uociferaretur expulsine extra uallum castra deinde sua oppugnaturi essent rogitans, clamore sublato conixi primo resistunt, deinde inferunt pedem urgentque et impulsos semel terrore eodem agunt quo coeperunt expellunt extra portam uallumque. inde pergere ac persequi, quia turbida lux metum circa insidiarum faciebat, non ausi, liberatis castris contenti receperunt se intra uallum trecentis ferme hostium occisis. Romanorum stationis primae uigiliumque et eorum qui circa quaestorium oppressi periere
Abbreviated transcription (Latin):
Postumium ualitudo ad u̾sa rome tenuit
tilius extemplo profectus ut in samnio hostes iam enin placuerat pi¬
nondum regressos oppͥmeret uelut ex composito ibi obuium habuit hostẽ
ubi & intrare & uastare ip̃i sanitium agrum prohiberent᷑: regredi inde
acata sotiorumq ppłi romani fines. samnitem prohiberent. Cum casti
castris collata eent qã uix romanus totiens uictor auderet ausi samnites
ebula erat ad multum diei densa adeo ut lucis usum eriꝑet nõ profecta
modo extra uallum adempto sed propinquo etiam congredientium inter
se conspectu ac uelut latebra insidiarum freti sanites uix dum satis certa
luce. & eam ipami pinente caligine ad stationem romanã ĩporta segniter
entem uigilias ꝑueniunt. Imorouiso oppressis nec animi satis ad resi¬
dum nec uirium fuit. ab tergo castrorum decumana sorta impetus factus
taq captum questorium. questorq ibi opimius pansa occisus. Conclamatũ

Expanded text:
Postumium ualetudo aduersa Romae tenuit; Atilius extemplo profectus, ut in Samnio hostes—ita enim placuerat patribus—nondum egressos opprimeret. uelut ex composito ibi obuium habuere hostem, ubi et intrare ipsi Samnitium agrum prohiberentur et egredi inde in pacata sociorumque populi Romani fines Samnitem prohiberent. cum castra castris conlata essent, quod uix Romanus totiens uictor auderet, ausi Samnites nebula erat ad multum diei densa adeo ut lucis usum eriperet non prospectu modo extra uallum adempto sed propinquo etiam congredientium inter se conspectu. hac uelut latebra insidiarum freti Samnites uixdum satis certa luce et eam ipsam premente caligine ad stationem Romanam in porta segniter agentem uigilias perueniunt. improuiso oppressis nec animi satis ad resistendum nec uirium fuit. ab tergo castrorum decumana porta impetus factus; itaque captum quaestorium quaestorque ibi L. Opimius Pansa occisus. conclamatum inde
Abbreviated transcription (Latin):
Quarum rerum fama tu-¬
multuosior etiam ꝗ̃ res erant ꝑlata romam coegit.Lpostuuũ ee
uix dum ualidum proficisci exurbe. prius tũ ꝗͣ exiret militib edicto so¬
ram uissis conuenire: ip̃ẽ edem uictorie: quam edilis curralis exmultati¬
tia pecunia fatiendam curauerat dedicauit. Ita ad ex̾citum profectus
absora insamnitium castra college prexit. Inde postꝗͣ samnites duobus
iffisi ex̾citib resisti posse recesserunt: cdiuisi consules ad uastandos agi
urbesq oppugnandas discedunt. Postunnus milioniã oppugnare adortus
ui atq impẽtu. deinde postꝗ̃ ea parum procedebant. opere ac uineis de¬
mum iunctis muro cepit. Ibi iam capta urbe ab hora quarta usq uiii
fere horam omnib ꝑtibus urbis dui incerto euentu pugnatũ est. postre¬
mo potitur oppido romanus. Sannium cesi ui milia ducenti capti iuii ac¬

Expanded text:
quarum rerum fama, tumultuosior etiam quam res erant, perlata Romam coegit L. Postumium consulem uixdum ualidum proficisci ex urbe. prius tamen quam exiret militibus edicto Soram iussis conuenire ipse aedem Uictoriae, quam aedilis curulis ex multaticia pecunia faciendam curauerat, dedicauit. ita ad exercitum profectus, ab Sora in Samnium ad castra collegae perrexit. inde postquam Samnites diffisi duobus exercitibus resisti posse recesserunt, diuersi consules ad uastandos agros urbesque oppugnandas discedunt. Postumius Milioniam oppugnare adortus ui primo atque impetu, dein postquam ea parum procedebant opere ac uineis demum iniunctis muro cepit. ibi capta iam urbe ab hora quarta usque ad octauam fere horam omnibus partibus urbis diu incerto euentu pugnatum est; postremo potitur oppido Romanus. Samnitium caesi tria milia ducenti, capti qua
Abbreviated transcription (Latin):
Lutius emilius inde & c. seruilius consales
acti & donec nichil aliud ꝗ̃ inpopulationibus res fuit non ad presidiũ
tutandum fabii satis erant sed tota regione qua tuscus ager romano adiacet
sua tua omnia infesta hostium uagantes perutrumq finem fac̾ẽ ał fecere.
ter uallum deinde haud magnumꝰ populationibus fuit. dum & uehien
accito exetiuria exercitu presidium cremẽ oppugnant. & romane legiones
ab lucio emilio consule ducte cominus cum etruscis dimicant atie q̃ꝗ uix di-¬
endi atiem spatium ueyentibus fuit adeo inter primam trepitationer
dum post signa ordines introeunt subsidiaq locant in uecta subito ablatẽ
romianorum equitum ala non pugne modo incipiende sed consistendi ademit
locum. Ita fusi retro ad saxa rubra ibi castra habebant pacem supplices petũt
Ciuus impetrate abinsita aĩs leuitate ante deductum cremera romanum
presidium penituit: Pugna & mors fabierum Rursus cum fabis erat ue¬

Expanded text:
L. Aemilius inde et C. Seruilius consules facti. et donec nihil aliud quam in populationibus res fuit, non ad praesidium modo tutandum Fabii satis erant, sed tota regione qua Tuscus ager Romano adiacet, sua tuta omnia, infesta hostium, uagantes per utrumque finem, fecere. interuallum deinde haud magnum populationibus fuit, dum et Ueientes accito ex Etruria exercitu praesidium Cremerae oppugnant, et Romanae legiones ab L. Aemilio consule adductae cominus cum Etruscis dimicant acie; quamquam uix dirigendi aciem spatium Ueientibus fuit; adeo inter primam trepidationem dum post signa ordines introeunt subsidiaque locant, inuecta subito ab latere Romana equitum ala non pugnae modo incipiendae sed consistendi ademit locum. ita fusi retro ad saxa Rubra—ibi castra habebant—, pacem supplices petunt. cuius impetratae, ab insita animis leuitate, ante deductum Cremera Romanum praesidium paenituit. rursus cum Fabiis erat Ue
Abbreviated transcription (Latin):
Anno postꝗͣ uota erant edes monete
dedicatur. CMartio rutilio tertio ł manlio torquato secundo consalib Pro¬
digium ex templo dedicationem secutum simile uetusto montis alba
digio naniq & lapidibus pluit & uox interdui isa intendi. Librisq in¬
spectis cum plena religione ciuitas eẽt senatui placuit dictatorẽ feriarũ con¬
stituendarum causa dici dictas p Ualerius publicola magr̃ equitũ ei quintꝯ
fabius ambustus cdatus est. non tantum trib supplicatum ire placuit s
finitimos etiam ppłos ordoq is quo quisq die supplicaret statutus
tio eo anno ppłi tristia infeneratores fc̃ã. quib ab edilib dicte dies ee̾nt
tradunt. Et res haud ulla insigni ad memoriam. eam ad interregnũ re¬
dit. ex interregno ut id actum uideri posset. ambo patricii consules c
sunt M Ualerius coruus tertio aulus cornelius cossus

Expanded text:
anno postquam uota erat aedes Monetae dedicatur C. Marcio Rutulo tertium T. Manlio Torquato iterum consulibus. prodigium extemplo dedicationem secutum, simile uetusto montis Albani prodigio; namque et lapidibus pluit et nox interdiu uisa intendi; librisque inspectis cum plena religione ciuitas esset, senatui placuit dictatorem feriarum constituendarum causa dici. dictus P. Ualerius Publicola ; magister equitum ei Q. Fabius Ambustus datus est. non tribus tantum supplicatum ire placuit sed finitimos etiam populos, ordoque iis, quo quisque die supplicarent, statutus. iudicia eo anno populi tristia in feneratores facta, quibus ab aedilibus dicta dies esset, traduntur; et res haud ulla insigni ad memoriam causa ad interregnum redit. ex interregno, ut id actum uideri posset, ambo patricii consules creati sunt, M. Ualerius Coruus tertium A. Cornelius Cossus
Abbreviated transcription (Latin):
atrum interim animos certamen regni ac cupido uersabat necdum a singul
q̃r nemo magnoꝑe eminebat in nouo populo peruenerant factiones. inter or¬
nes certabatur. oriundi asabinis nec q̃r post tatii mortem asua ꝑte no
erat regnatum insotietate equa possoẽm imperii amitterent. sui corporis
creare regem uollebant. romani ueteres peregrinum regem aspernabantur
in uariis uoluntatibus regem tamen omnes uollebant libertatis dulcediẽ
nondum experta. Timor deinde patres incessit ne ciuitatem sine imperio
citum sine duce multarum circa ciuitatum irritatis animis uis aliq
ex terna orietur. e̾ẽ igitur aliq caput placebat & nemo alteri concedere ani¬
mum ĩdubat. ita rem interse centum patres decem decuriis factis. singulisq
singulas decurias creatis qui summe rerum preẽent consotiant. decem¬
peritabant. unus cum insignibus imꝑii & lictoribus erat. quinq dierum spa¬

Expanded text:
atrum interim animos certamen regni ac cupido uersabat; necdum †a singulis, quia nemo magno opere eminebat in nouo populo, peruenerat: factionibus inter ordines certabatur†. oriundi ab Sabinis, ne quia post Tati mortem ab sua parte non erat regnatum, in societate aequa possessionem imperii amitterent, sui corporis creari regem uolebant: Romani ueteres peregrinum regem aspernabantur. in uariis uoluntatibus regnari tamen omnes uolebant, libertatis dulcedine nondum experta. timor deinde patres incessit ne ciuitatem sine imperio, exercitum sine duce, multarum circa ciuitatium inritatis animis, uis aliqua externa adoriretur. et esse igitur aliquod caput placebat, et nemo alteri concedere in animum inducebat. ita rem inter se centum patres, decem decuriis factis singulisque in singulas decurias creatis qui summae rerum praeessent, consociant. decem imperitabant: unus cum insignibus imperii et lictoribus erat; quinque dierum spa
Abbreviated transcription (Latin):
incitata plebs denis milib eris grauis reos condennat: ne quicꝗͣ Sergio martẽ
cominẽ belliq fortunã accusante. Uirginio dep̃cante ne infelitior domi ꝗͣ
militie ẽẽt. In hos u̾sa ira ppłi coaptatioris tribunorum fraudisq conti
treboniã facte memoriã obscuram fecit. Uictores tribum ut mercedem iuditii
plebs hr̃ẽt. legem agrariam promulgarunt tributũq̃ conferre ꝓhibent cum
tot ex̾citib stipendio opus e̾ẽt resq militia it a prospere gererẽtur: ut nullo bello
ueniretur ad exitum rei. Nam ueis castra que ãmissa erant recuꝑata. castellis
presidiis firmant᷑. Tum preerant tribuni militum M. Emilius & Q Fabi
gnata nec obsessa sunt. At in uolscis depopulato agro: Anxur nequicꝗ̃ o¬
pugnatum loco alto situm. Et postꝗ̃ uis irritata est: uallo fossaq obsideri cep¬
Hoc statu militarium rerum seditio ĩtestiã

Expanded text:
incitata plebs denis milibus aeris grauis reos condemnat, nequiquam Sergio Martem communem belli fortunamque accusante, Uerginio deprecante ne infelicior domi quam militiae esset. in hos uersa ira populi cooptationis tribunorum fraudisque contra legem Treboniam factae memoriam obscuram fecit. uictores tribuni ut praesentem mercedem iudicii plebes haberet legem agrariam promulgant, tributumque conferri prohibent, cum tot exercitibus stipendio opus esset resque militia ita prospere gererentur ut nullo bello ueniretur ad exitum spei. namque Ueiis castra quae amissa erant reciperata castellis praesidiisque firmantur; praeerant tribuni militum M'. Aemilius et K. Fgnata nec obsessa sunt. at in Uolscis depopulato agro Anxur nequiquam oppugnatum, loco alto situm et postquam uis inrita erat uallo fossaque obsideri coephoc statu militarium rerum, seditio intesti
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi hec fremere militem in castris consul sensit contione ad¬
uocata. Quemadmodum inquit in algido res gesta sit. arbitror uos milites au¬
lisse. qualem liberi ppłi ex̾citum decuit e̾e talis fuit. consilio college iuxi
militum uictoria parta est. quod adme attinet id consilii animiq habiturus
sum quod uos mihi feceritis. & trahi bellum salubriter & mature ꝑfici pot si tra¬
endum est ego ut indies spes uirtusq urã crescat eadem qua institui disc
effitiam si iam satis aĩ ẽ decerniq placet. agite tum clamore qualem in atiem
sublaturi eẽtis ał estis. tollite hunc indicem uoluntatis uirtutisq ure. Postꝗ̃ in¬
genti a lacritate ingens clamor est sublatus. qđ bene u̾tat gesturum se illis
morem. posteroq die inatiem deducturum affirmat. Reliquum diei apparadis¬
armis consumptum est

Expanded text:
ubi haec fremere militem in castris consul sensit, contione aduocata, 'quemadmodum' inquit, 'in Algido res gesta sit, arbitror uos, milites, audisse. qualem liberi populi exercitum decuit esse, talis fuit; consilio collegae, uirtute militum uictoria parta est. quod ad me attinet, id consilii animique habiturus sum, quod uos mihi feceritis. et trahi bellum salubriter et mature perfici potest. si trahendum est, ego ut in dies spes uirtusque uestra crescat, eadem qua institui disciplina efficiam; si iam satis animi est decernique placet, agite dum, clamorem qualem in acie sublaturi estis, tollite hic indicem uoluntatis uirtutisque uestrae.' postquam ingenti alacritate clamor est sublatus, quod bene uertat gesturum se illis morem posteroque die in aciem deducturum adfirmat. reliquum diei apparandisarmis consumptum est
Abbreviated transcription (Latin):
Solicitati & eo anno sunt dulcedine agrarie legis annni plebis. Tribuni plebis
popularem potestatem lege pplari celebrabant. patres satis & superq gratuit
ris inmultitudine credentes ee̾ largitionis temeritatisq irritamenta h¬
rebant. A cerrimi patribus duces ad resistendum consules fuere ea igitur pars
rei. publice uicit. nec inpñs modo sed inuenientem etiam annũ M fabium
consules dedit.

Expanded text:
sollicitati et eo anno sunt dulcedine agrariae legis animi plebis. tribuni plebi sollicitati et eo anno sunt dulcedine agrariae legis animi plebis. tribuni plebi popularem potestatem lege populari celebrabant: patres, satis superque gratuiti furoris in multitudine credentes esse, largitiones temeritatisque inuitamenta horrebant. acerrimi patribus duces ad resistendum consules fuere. ea igitur pars rei publicae uicit, nec in praesens modo sed in uenientem etiam annum M. Fabiumconsules dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
Seruilio cornelio Q fabio consulibus
d diuturna ira ppłi incassium fuit. dulcedo agrarie legis ip̃a ꝑse demp
auctore subibat animos. accensaq ea cupiditas est malignitate patrum: ꝗ
uctis eo anno uolstis equisq militem preda fraudauere. quicꝗd captun
ex hostibus ẽ uedidit fabuis ac redegit inpublicum. Inuisum erat fabiorũ
nomen plebi ꝑꝑ nouissimum consulem tenuere pres ut cum L emilio geso
bius consul crearetur: eoq infestior facta plebs. seditio domestica belli
externum extiuit. Bello deinde ciuiles discordie in termisse. Uno aĩo pr̃es
& plebs rebellantes uolscos & equos duce emilio ꝓspera pugna uicere. plus tñ
tium fuga ꝗ̃ prelium assumpsit adeo ꝑtinaciter fusos insecuti sunt host
equites. castoris edes eo anno idibus quintilibus dedicata ẽ. Uota erat latiõ
lo.postumio dictatore. Filius eus duumuir ad id ip̃m creatus dedicauit

Expanded text:
Seruio Cornelio Q. Fabio consulibus. haud diuturna ira populi in Cassium fuit. dulcedo agrariae legis ipsa per se, dempto auctore, subibat animos, accensaque ea cupiditas est malignitate patrum, qui deuictis eo anno Uolscis Aequisque, militem praeda fraudauere. quidquid captum ex hostibus est, uendidit Fabius consul ac redegit in publicum. inuisum erat Fabium nomen plebi propter nouissimum consulem; tenuere tamen patres ut cum L. Aemilio Caeso Fabius consul crearetur. eo infestior facta plebes seditione domestica bellum externum exciuit. bello deinde ciuiles discordiae intermissae; uno animo patres ac plebs rebellantes Uolscos et Aequos duce Aemilio prospera pugna uicere. plus tamen hostium fuga quam proelium absumpsit; adeo pertinaciter fusos insecuti sunt equites. Castoris aedis eodem anno idibus Quintilibus dedicata est; uota erat Latino bello <a> Postumio dictatore; filius eius duumuir ad id ipsum creatus dedicauit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi
audire uissi consul laudare fortunã college ꝙ liberata patria in summo hono¬
re pro re publica dimicans matura gloria nec dum se uertente in muidiam
orte occubuisset se suꝑstitem glorie sue ad crimen atq inuidiam super
ex liberatore patrie ad acquilios se uitelliosq recidisse. Nunꝗͣ ne ergo inꝗt ulla
leo auobis uirtus spectata erit ut suspitione uiolari nequeat. Ego me ill
accerimum regum hostem ip̃m cupiditatis regni crimen sabiturum timerem
Ego si inipsa arce capitolioq hitarem metuiꝰ me posse crederem a ciuibus meis:
m leui atq momentanea me apud nos fama pendere: adeo ne est leuiti
fundata fides ut ubi sim ꝗ̃ quid sim magis referat non obstabunt ꝑ ualerii
edes libertati ure quirites tuta erit uobis uellia deferam non in plano mõ
edes: sed colli etiam subitiam ut uos supra suspectum me ciuem ħ
uellia edificent quibus me lius q̃.p. ualerio creditur libertas¬

Expanded text:
bi audire iussis consul laudare fortunam collegae, quod liberata patria, in summo honore, pro re publica dimicans, matura gloria necdum se uertente in inuidiam, mortem occubuisset: se superstitem gloriae suae ad crimen atque inuidiam superesse; ex liberatore patriae ad Aquilios se Uitelliosque recidisse. 'nunquamne ergo' inquit, 'ulla adeo uobis spectata uirtus erit, ut suspicione uiolari nequeat? ego me, illum acerrimum regum hostem, ipsum cupiditatis regni crimen subiturum timerem? ego si in ipsa arce Capitolioque habitarem, metui me crederem posse a ciuibus meis? tam leui momento mea apud uos fama pendet? adeone est fundata leuiter fides ut ubi sim quam qui sim magis referat? non obstabunt Publi Ualeri aedes libertati uestrae, Quirites; tuta erit uobis Uelia; deferam non in planum modo aedes sed colli etiam subiciam, ut uos supra suspectum me ciuem habitetis; in Uelia aedificent quibus melius quam P. Ualerio creditur libertas
Abbreviated transcription (Latin):
Fabiuis consul ad urbem allifas
cum sannitium ex̾citu signis collatis confligit minime ambigua res fuit
fusi hostes atq incastra compulsi nec castra forent retenta ni exiguũ sui¬
fuisset diei. Ante noctem tñ sunt tircumsessa & nocte custodita ne quis
labi posset postero die ante noctem. uix dum luce certa deditio fieri ci
& pacti qui sannitium forent. ut cum singuł uestimentis emitterent᷑. hii om¬
nes subiugum missi. Sotis sannitium mbil cantum ad septem milia sub
corona ueniere qui se ciuem hernicum dixerat. se orsum in custodia hit̃us Sos
omnes fabius romam ad senatum misit. Et cum quesitum eẽt delectu an
ioluntarii pros annitibus adu̾sus romanos bellassent. ꝑlatinos ppłos custi¬
endi dantur. uissiq eam integram rem noui consules .p. Cornelius aruma
Martius tremulus. hii enim iam creati erantꝰ ad senatum referre. Id egre
assi hernici consilium ppłorum omnium hñtib anaginis in cireo que¬

Expanded text:
Fabius pro consule ad urbem Allifas cum Samnitium exercitu signis conlatis confligit. minime ambigua res fuit; fusi hostes atque in castra compulsi; nec castra forent retenta, ni exiguum superfuisset diei; ante noctem tamen sunt circumsessa et nocte custodita ne quis elabi posset. postero die uixdum luce certa deditio fieri coepta et pacti qui Samnitium forent ut cum singulis uestimentis emitterentur; ii omnes sub iugum missi. sociis Samnitium nihil cautum; ad septem milia sub corona ueniere. qui se ciuem Hernicum dixerat seorsus in custodia habitus; eos omnes Fabius Romam ad senatum misit; et cum quaesitum esset dilectu an uoluntarii pro Samnitibus aduersus Romanos bellassent, per Latinos populos custodiendi dantur, iussique eam integram rem noui consules P. Cornelius Aruina Q. Marcius Tremulus —hi enim iam creati erant—ad senatum referre. id aegre passi Hernici; concilium populorum omnium habentibus Anagninis in circo que
Abbreviated transcription (Latin):
fidem exsoluerẽt. instare cladio ut college deos manes fraude liberaret. Agi de
lege smeret. Consul anteꝗͣ collegam sibi subrogasset. negare passuram agi de lege
He tenuere contentiones usq ad comitia consulis subrogandi

Expanded text:
fidem exsoluerent, instare <C.> Claudio, ut collegae deos manes fraude liberaret, agi de fidem exsoluerent, instare <C.> Claudio, ut collegae deos manes fraude liberaret, agi de lege sineret. consul antequam collegam sibi subrogasset negare passurum agi de lege. hae tenuere contentiones usque ad comitia consulis subrogandi
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ducem secuti
nequicq̃ reclamantib tribunis in cliuũ capitolium erigunt atiem: ad iuingit᷑ &x
tusculana legio. certare sotii ciuesq ut recuꝑate arcis suum decus facerent dux
uterq suos ad hortat᷑ trepidare tum hostes nec ulli satis rei preterꝗ loco fidere
trepidantibus inferunt signa romani. sotuq iam inuestibalum proruꝑant tẽpli
Tum p. Ualerius inter primores pugnam ciens interficie: is dato negotio suis ut cor¬
pus obtegerent ipse in locum uicemq consulis prouolat. pee ardore impetuq tan¬
e rei sensus non ꝑuenit admilitem. prius uicit ꝗ̃ se pugnare sine duce sen
Multi exulum cede sua fedauere templum multi uiui cap̾ti herdonius interfectus
ita capitolium recuꝑatũ. De captiuis ut quisq liber aut seruus e̾e̾t fortune suȩ
tum in consulis domum plebes quadrantes ut fune ampliore efferetur iactasse
fertur.
Pace parta instare tum tribuni patrib ut publii ualeriĩ

Expanded text:
hunc ducem secuti nequiquam reclamantibus tribunis in cliuum Capitolinum erigunt aciem. adiungitur et Tusculana legio. certare socii ciuesque utri reciperatae arcis suum decus facerent; dux uterque suos adhortatur. trepidare tum hostes nec ulli satis rei praeterquam loco fidere; trepidantibus inferunt signa Romani sociique. iam in uestibulum perruperant templi cum P. Ualerius inter primores pugnam ciens interficitur. P. Uolumnius consularis uidit cadentem. is dato negotio suis ut corpus obtegerent, ipse in locum uicemque consulis prouolat. prae ardore impetuque tantae rei sensus non peruenit ad militem; prius uicit quam se pugnare sine duce sentiret. multi exsulum caede sua foedauere templum, multi uiui capti, Herdonius interfectus. ita Capitolium reciperatum. de captiuis, ut quisque liber aut seruus esset, suae fortunastratum. in consulis domum plebes quadrantes ut funere ampliore efferretur iactasse fertur. pace parta, instare tum tribuni patribus, ut P. Ualeri
Abbreviated transcription (Latin):
Reuocatisq deinde ad conciluim latims tarquimus collauda¬
tisq. qui turnum nouantem respromanifesto parricidio merita pena affe¬
cissent: ita u̾ba fecit. posse quidem se uetusto uire agere ꝙ cum omnes lati
ab alba oriundi sint: in eo federe teneantur: quo ab tullo res omni
bana cum colloniis suis in romanum cesserit imꝑtum. Ceterum se utilitatis
id magis omnium causa censere ut renouetur id fedus. secundaq potius
ina ppłi romani. ut particeps latim fruantur ꝗ urbium excidia uasta¬
tionesq agrorum quas anco prius patre suo regnante dem̃ perpessi sunt:¬
aut semper spectent aut patiantur.

Expanded text:
reuocatis deinde ad concilium Latinis Tarquinius conlaudatisque qui Turnum nouantem res pro manifesto parricidio merita poena adfecissent, ita uerba fecit: posse quidem se uetusto iure agere, quod, cum omnes Latini ab Alba oriundi sint, in eo foedere teneantur, quo sub Tullo res omnis Albana cum colonis suis in Romanum cesserit imperium; ceterum se utilitatis id magis omnium causa censere ut renouetur id foedus, secundaque potius fortuna populi Romani ut participes Latini fruantur quam urbium excidia uastationesque agrorum, quas Anco prius, patre deinde suo regnante perpessi sint, semper aut exspectent aut patiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam custodum festo diẽ uinculis ruptis ꝑmurum inter oꝑa romanorũ
religata ad pinam muri reste suspensus manib se dimisisset ꝑpulit imꝑator
ut uino epulisq sopitos hostes aggrederet. tec maiore certamine capti cũ
be ausones sunt ꝗͣ atie fusi erant p̃da capta ingens est. presidioq ĩpo
calib reducte romam legiones. consul exsenatus consulto triumphauit Et
ne actilius exꝑs glorie esset uissi ambo consules adu̾sus sidicinos ducẽ ex̃¬
citum Dictatorem exsenatus consulto comitiorum hñdorum causa dixer
Emilium mamercum. Is magr̃um equitam gublium pħilonem clixit.

Expanded text:
gentiam custodum festo die uinculis ruptis per murum inter opera Romanorum, gentiam custodum festo die uinculis ruptis per murum inter opera Romanorum, religata ad pinnam muri reste suspensus, manibus se demisisset, perpulit imperatorem ut uino epulisque sopitos hostes adgrederetur; nec maiore certamine capti cum urbe Ausones sunt quam acie fusi erant. praeda capta ingens est praesidioque imposito Calibus reductae Romam legiones. consul ex senatus consulto triumphauit et, ne Atilius expers gloriae esset, iussi ambo consules aduersus Sidicinos ducere exercitum. dictatorem ante ex senatus consulto comitiorum habendorum causa dixerunt L. Aemilium Mamercinum ; is magistrum equitum Q. Publilium Philonem dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
tib bellum auxilium tulerant aut cã armorum fuerãt. Itaq omni ope anxi
sunt ut maximum ea tempestate imꝑatorem MUalerium consulem cor-¬
im quartum faterẽt. Collega additis coruo MActilius regulus. & n
forte casu erraretur petitum ab consulib ut extra sortem corui ea ꝓuĩcia
t. Ex̾citu uictore s a suꝑiorib consulib accepto ad cales unde bellum
tum erat profectus cum hostes asuꝑioris etiam certaminis mememoria
pauidos c lamore atq impetu pͥmo fudisset mȩnia ip̃a oppugnãe est ag¬
essus. Et militum quidem his erat ardor ut iam inde cam scalis sui¬
dere ad muros uellent euasurosq contenderent. Coruusq id arduum
factu erat. labore militum potius ꝗͣ ꝑiculo peragere inceptum uoluit. Itaq
gerem & uineas egit turresq muro ad mouit. Quarum usum forte co¬
lata oportunitat p̃uertit. Hanq M fabius captiuus romanus cum ꝑnegli¬

Expanded text:
ntibus auxilium tulerant aut causa armorum fuerant. itaque omni ope adnisi ntibus auxilium tulerant aut causa armorum fuerant. itaque omni ope adnisi sunt, ut maximum ea tempestate imperatorem M. Ualerium Coruum consulem quartum facerent; collega additus Coruo M. Atilius Regulus ; et ne forte casu erraretur, petitum ab consulibus ut extra sortem Corui ea prouincia esset. exercitu uictore a superioribus consulibus accepto ad Cales, unde bellum ortum erat, profectus, cum hostes ab superioris etiam certaminis memoria pauidos clamore atque impetu primo fudisset, moenia ipsa oppugnare est adgressus. et militum quidem is erat ardor ut iam inde cum scalis succedere ad muros uellent euasurosque contenderent; Coruus, quia id arduum factu erat, labore militum potius quam periculo peragere inceptum uoluit. itaque aggerem et uineas egit turresque muro admouit, quarum usum forte oblata opportunitas praeuertit. namque M. Fabius , captiuus Romanus, cum per negle