comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es & sequi &intellegere consuescant. Continud senim usus necessaraos uid&ur inpace eius rei quimpe¬
ui confusione seruanda sit. Item mutũ & cõmune signũ est quotiens ꝓficiscente turba exercitatus pul¬
uis ad similitudinẽ nubiũ surgit hostiũ quaeꝓditaduentũ. Similiter sichiusae sñcopiae ꝑ noctem
flammis ꝑdiem fumo significant sociis quod aliter non potest nuntiari aliquanti incastellorũ
auturbiũ turrib: ad pendunt trabes quib: aliquando erectis aliquando depositis indicant quaege¬
runtur¬
intur:UI. QUANTASITSEAUANSA CAUTELATUUIINISHOSTIB MOVETUA
UIREM MILITAREM STUDIOSIUS DIDICERUNT IXENITUS¬
ad serunt plura in itinerib: quam in ipsa acie pericula solere contingere. Nam in conflicto
armatisunt omnes & hostem comminus uident & adpugnandũ animo ueniunt p̃parati.
Itinere minus armatus minusq: ad tentus est miles & suꝑuentus imp&us ul fraudes subsesse repente

Expanded text:
es et sequi et intellegere consuescant. Continuus enim usus necessarius videtur in pace eius rei quae in proelii confusione servanda sit. Item mutum et commune signum est quotiens proficiscente turba excitatus pulvis ad similitudinem nubium surgit hostiumque prodit adventum. Similiter, si divisae sint copiae, per noctem flammis, per diem fumo significant sociis quod aliter non potest nuntiari. Aliquanti in castellorum aut urbium turribus appendunt trabes, quibus aliquando erectis aliquando depositis indicant quae geruntur. VI QVANTA SIT SERVANDA CAVTELA CVM VICINIS HOSTIBVS MOVETVR ui rem militarem studiosius didicerunt asserunt plura in itineribus quam in ipsa acie pericula solere contingere. Nam in conflictu armati sunt omnes et hostem comminus vident et ad pugnandum animo veniunt praeparati; in itinere minus armatus minusque attentus est miles et superventus impetu vel fraude subsessae repente
Abbreviated transcription (Latin):
uitaem a cõmunitione mutorũ animaliũ uelferarũ urbiũ constitutio primades cribit : In his Nomex
rei publicae repperit cõmunis utilitis: Ideo potentissi mae nationes ã principes consecrati nullã
maiorem gloricm putauerunt: Quam aut fundare noucesciuitates. autab aliis conditas in nomensuũ sub
quedam amplificatione trans ferre : in quo operȩdementia serenitatistuae optin& palicem : AAbillis enĩ
ul pauģ uel singulae api&at&uac in numerabiles urbes ite iugi labore ꝑfectacsunt : ut non tam humanas

Expanded text:
itam a communione mutorum animalium vel ferarum urbium constitutio prima discrevit. In his nomen rei publicae peperit communis utilitas. Ideo potentissimae nationes ac principes consecrati nullam maiorem gloriam putaverunt quam aut fundare novas civitates aut ab aliis conditas in nomen suum sub quadam amplificatione transferre. In quo opere clementia serenitatis tuae optinet palmam. Ab illis enim vel paucae vel singulae, a pietate tua innumerabiles urbes ita iugi labore perfectae sunt ut non tam humana
Abbreviated transcription (Latin):
elem scribens: mesta comemo
⁊gere ⁊ in intencio ne oraitois
pene. ꝯti mentem tene as post¬
ꝙͣ cordis hiiũum sarcine põ¬
tificali supposut colluge se ad
se met ip̃m assidue non potest
aiꝯ qui ad arulta spargiturr.
Alia Ibi deicemps contrase
pͥsentemꝙ. cinir statũ suũ
loquitꝰ. Sed multo plura in
prologo dyalogi / quem incep¬
turꝰ fecrẽtũ locum amicũ me¬
rori se pecussetestas ubi uł
modicum a reꝵ sclarium
tempestate. quiescerer . Illic
igͣ. dilectissimo filio. et fa¬
muliarissmmo amico. rũdeus
infelix inꝙͦ animo meus
occuꝑacois sue pulsatue
Sulne. ⁊ memiuit qualis
aliqn inͥ monasc̾io fuit¬
⁊ subterãt quantũ resa om̃s
da nͥ celestia cogitare cõsue¬
iam carnis claust᷑ contẽpla¬
ue ingressum. ite la boriee
siu pͥmiũ amabat quibus
oomemoratis ad contra
tristior se conũtens. Ric imĩ
inꝙͥ ex occasione cuie pasto¬
rans reclãriũ hdinũ nego¬
cia patitꝰ et postrem teir¬

Expanded text:
elem scribens, mesta commemoelem scribens, mesta commemongere, et in intentione orationis pene continue mentem tenere; at postquam cordis humerum sarcine pontificali supposui, colligere se ad semetipsum assidue non potest animus, qui ad multa spargitur». Alia ibi deinceps contra se presentemque tunc statum suum loquitur; sed multo plura in prohemio dyalogi, quem librum incepturus secretum locum amicum merori se petiisse testatur, ubi vel modicum a rerum secularium tempestate quiesceret. Illic ergo dilectissimo filio et familiarissimo amico respondens: «Infelix» inquit «animus meus, occupationis sue pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuita subtererant, quantum rebus omnibus nulla nisi celestia cogitare consueiam carnis claustra contemplaut ingressum vite et laboris sui premium amabat». Quibus commemoratis, ad contraria tristior se convertens: «At nunc» inquit «ex occasione cure pastoralis, secularium hominum negotia patitur, et post t
Abbreviated transcription (Latin):
huniams excespast uu¬
semromam rrupeiõ adlas
Sarbanca. ⁊ horrenda nas¬
faris consequta est / dimges
et pio aulier insignis exr¬
lio et nescio quiderr ancalu
uita an morte felicior inne¬
tocerte. clanor iaces solica¬
nõ inͥ pulue̾ ꝙ̃ si rome ca¬
rens huis m̾tis manibus
ttulis stulpto repulcio
marmoreo iacuisses mltu¬
teor. m̃e tue uirtutis admi¬
racio in loc ẜ mone detiuuit¬
⁊ iam satis multa de femins
deq transmarinis rebus ad
uiros et ad prĩam redeat sti
antistes. ⁊ ron ne magni¬
ficas ac frequẽtes domos pn
solitar a templa comr̾tit doi¬
tiquasq porsessionee sibi p̃ripi¬
ens xp̃odedit Itaꝙ sibi quãtũ
li cuit in maxia pleissima¬
q om̃ni urbesolitudinem fecit ut
ibi auos atauosq suos creber
obsẽqutt. ppłi concursus orua¬
obseq̃retur ⁊ si fame illum
spendor eductũ la tebris. mag¬
uo curarum in pelago sup̾¬
inaq tandem dignitatis arte.
locauit quẽ suum ascensum
cũ sepe alibi cu suꝑ ezechi¬

Expanded text:
excesseras, urbem Romam irruptio illa barbarica et horrenda vastatio consecuta est. O ingens et pio mulier insignis exilio, et nescio quidem an tali vita an morte felicior! multo certe clarior iaces solitario in pulvere, quam si Rome, carens his meritis, inanibus titulis insculpto sepulcro marmoreo iacuisses; multoquteor, me tue virtutis admiratio in hoc sermone detinuit, et iam satis multa de feminis deque transmarinis rebus; ad viros et ad patriam redeat stilantistes? nonne magnificas ac frequentes domos in solitaria templa convertit, antiquasque possessiones sibi preripiens Cristo dedit? Ita sibi, quantum licuit, in maxima plenissimaque omnium urbe solitudinem fecit, ut ubi avos atavosque suos creber obsequentis populi concursus ornaobsequeretur; etsi fame illum splendor eductum latebris magno curarum in pelago supremaque tandem dignitatis arce locaverit. Quem suum ascensum, cum sepe alibi tum super Ezechi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dimisso socio fidissimo.
consurgens eo ꝙ ut ip̃e. ait salitudo
sibi ad negotiũ flendi. apcior
suggeret᷑. Et recedens remo¬
ẽẽ ecintalis amici p̾sentia
quod unu loci qualitas ac
tpris ꝑmictebat / secretũ orti
angulum. pro solitudme ha¬
buit. ubi amarissime secum
loquens inter singulta ⁊
lacrinias intͬ uulsum capil¬
lum ꝑ cussamq frontem et
conptis digitis amplexũ
elicit tandem se mel de se sta¬
tuit. unde imppecuũ exulta¬
ret de niq ꝑ omem nitaz
solitariis et quiecis locis ac¬
q nt̾ cet̾a. pisam montis o¬
cio. delectatꝰ / ⁊ illic he remiti¬
cohĩtu traxisse moras cre¬
dit᷑ Et ad loci illiꝰ. henitas.
liber suo quidm̃ prestripta ẽ
uonie. Ceterum de hacre quia
non uacat infunta ñt horme
illuis scripta renolu̾e uiicoeiꝰ
quos ocurrit brem utiꝙ /ẜ aꝑto

Expanded text:
sed dimisso sotio fidissimo, sed dimisso sotio fidissimo, consurgens, eo quod ut ipse ait solitudo sibi ad negotium flendi aptior suggereretur, et secedens remoesse etiam talis amici presentia, quod unum loci qualitas ac temporis permittebat, secretum orti angulum pro solitudine habuit. Ubi amarissime secum loquens, inter singultus et lacrimas, inter vulsum capillum percussamque frontem et consertis digitis amplexum elicit, tandem semel de se statuit unde in perpetuum exultaret. Denique per omnem vitam solitariis et quietis locis atque inter cetera pisani montis otio delectatus, et illic heremitico habitu traxisse moras creditur, et ad loci illius heremitas liber suo quidem prescriptus est nomine. Ceterum de hac re, quia non vacat infinita nunc hominis illius scripta revolvere, unico eius, quod occurrit, brevi utique sed aperto
Abbreviated transcription (Latin):
ondum. nos mediola¬
No eg̾di magnus alt̾
eiꝰdem urbis ħĩtator
sunt a ligustinus quẽ deꝰ am 3¬
brosio. malis enruba infec.¬
cum quasi egrotum. filui doc¬
to medico piis pater dedit
utsis eum undis salubribus
ablutũ curatũq deo redleret
Ille igͣ cũ ignarus om̃iq er¬
ga se clamdinia pietas a¬
geret. mediolanũ uemens
obi tunt satis florebat. am¬
brosiꝰ itain tandm̃ mutare
decir uiss cintate le relicta.
solitudinem runs a peciit
ut qui cum muiltis in samerat
solus resipisteret caseatum
notat ip̃e. Et id manet hacte¬
ms. ruri nomen. Qui ecꝭ ip̃o
die quo pͥmũ hͦ. sc̃o. desiderio
exarsit. in cuitate. positꝰ mt
illas fluctuantis aĩ ꝓcellas
ꝑ quas consiln nauigiũ re¬
gendi gente deo ad terram
uiuenciũ ⁊ ad portum salutis
aplicuit. quid egerit qualit̾
ue se gesẜit. eodm̃ ip̃o nanũ¬
te/ cognouiꝰ /certe. nõ ꝑcessit
in publicũ / neq populi con-¬
cionem. classico aduocans.
quod accurus ẽẽt exposuit

Expanded text:
ondum nos Mediolano egredi magnus alter eiusdem urbis habitator sinit, Augustinus, quem Deus Ambrosio malis erroribus infectum, quasi egrotum filium docto medico pius pater dedit, ut is eum undis salubribus ablutum curatumque Deo redderet. Ille ergo cum ignarus omnium, que erga se clam divina pietas ageret, Mediolanum veniens, ubi tunc sacer florebat Ambrosius, vitam tandem mutare decrevisset, civitate relicta, solitudinem ruris appetiit, ut, qui cum multis insanierat, solus resipisceret. Caseatum vocat ipse, et id manet hactenus ruri nomen. Quinetiam ipso die, quo primum hoc sancto desiderio exarsit, in civitate positus, inter illas fluctuantis animi procellas, per quas consilii navigium regente Deo ad terram viventium et ad portum salutis applicuit, quid egerit, qualiter ve se gesserit, eodem ipso narrante cognovimus. Certe non processit in publicum, neque populi contionem classico advocans, quid acturus esset exposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
pornotribus explicits non
mediolano dantũ ẜ ytalia
digredi stilum smnam
S
basili umssileo mammi
oirum gregorium dssa¬

Expanded text:
tribus explicitis, non Mediolano tantum, sed Italia digredi stilum sinam. 5 s Basilium; sileo magnum virum Gregorium Na
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. micto alia ppe flebilio¬
ua. ubi ob hunc ip̃m sinm
ascensum ⁊ incessant seaut
sbere. et amicos horat ut si
eum diligunt secũ sreat
a ꝓse deuni rogent ue in¬
telligas suũ illum intellexis¬
muis existimans solitane i¬
u̾e desurse amicorum auxiliũ
in eo statu tam supplicit̃.mi¬
ploraret. In epla aut̃ ad Narse¬
tem patriciũ. de hͦ ip̃o loq̃ns
tanto sem̾ore ꝑcussũ dicit
ut iux loqui sufficiat Ex
quibꝰ aꝑpet. ⁊ pontificrta
ꝑ molestain illi sarcnnam
sicud est o m̃ibꝰ ꝓfcc̃o. qui
illesam ininaculatãꝙ cus¬
todiũt. ⁊ solitarie inte.
dulcem fuisse memoriam
nͥ collacõe dispariũ mutati
status amantudinem. a¬
cerbasẜ
Eubi namduxoc

Expanded text:
sunt. Mitto alia prope flebiliora, ubi ob hunc ipsum suum ascensum et incessanter se ait flere, et amicos orat ut, si eum diligunt, secum fleant ac pro se Deum rogent. Ut intelligas suum illum intellexisrtis extimans solitarie vivere desiisse, amicorum auxilium in eo statu tam suppliciter imploraret. In epystola autem ad Narsetem patritium, de hoc ipso loquens, tanto se merore percussum dicit, ut vix loqui sufficiat. Ex quibus apparet et pontificatus permolestam illi sarcinam, sicut est omnibus profecto qui illesam immaculatamque custodiunt, et solitarie vite dulcem fuisse memoriam nisi collatione disparium mutati status amaritudinem acerbasset. Sed ubinam dux oc
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliud ꝙͣ ad usum paupe¬
tum et iuge pietatis exc̃ti¬
etatis ãno tius accensa.
ip̃m ut ita dicam purpu¬
reu. uite florem ⁊ p̾clarũ
conuigiũ. et tantas diui¬
cias. ac delicias neglexis¬
ẜ. Quarum sauctas inte¬
ciones. aduitas celica nel
huit patet ꝙ illa iunior
melana. Ita illud ingens
p̃ciũ etantis posẜor̃bus
redactum chesaurũq suũ
om̃em oportimo ip̃re disꝑ¬
sit dedicq. pauꝑibꝰ. Et si
paululũ disculisẜ. ad alari¬
ci manq ilico roma yta¬
liamꝙ. uastante uenturũ
om̃e fuit. ꝙ illa Iam tiure m
meliores usꝰ magnis opum
ponderibꝰ expedita com̃te¬
rar qͣ se ip̃am suasq res p¬
ceptas lupi faucibꝰ xp̃o
libens sub mulciplici fauo¬
re. largiretz Tu aut̾ felix
anꝯ. om̃ibus tandem que a d
celum iter pandunt. non
feminea leuitate transactis.
et qͣi iam temporis tui cur¬
sii. ac laborũ agone. plausi¬
bilit̃. consumiato ml int̾ris
agendo suꝑesset aute duos

Expanded text:
ad aliud quam ad usum paupead aliud quam ad usum pauperum et iuge pietatis exercietatis anno, tuis accensa ipsum ut ita dicam purpureum vite florem, et preclarum coniugium, et tantas divitias ac delitias neglexisset. Quarum sanctas intentiones adiutas celitus vel hinc patet, quod illa iunior Melania ita illud ingens precium e tantis possessionibus redactum thesaurumque suum omnem oportuno tempore dispersit deditque pauperibus, ut, si paululum distulisset, ad Alarici manus ilico Romam Italiamque vastantis venturum omne fuerit quod illa iam tunc in meliores usus magnis opum ponderibus expedita converterat, quasi seipsam suasque res prereptas lupi faucibus, Cristo libens sub multiplici fenore largiretur. Tu autem felix anus, omnibus tandem, que iter ad celum pandunt, non feminea levitate transactis, et quasi iam temporis tui cursu ac laborum agone plausibiliter consumato nil in terris agendum superesset, ante duos
Abbreviated transcription (Latin):
ta. felicissima lib̾alitate.
disꝑgeres. Et qͣi quidm̃.
in exhaustꝰ fons btõrum.
milla largicionum. exum¬
dacõe. deficeres/ Inq aliud
nich il intenta reptem et
de rignta ãnos indeficiẽ¬
te. rerum facultate ⁊ in¬
defessa. cartate aĩ ꝑegisẜ.
iam rexagenariam re tuo¬
ꝑ reniscendore. nõ carna¬
Le ẜ diiniu ⁊ spũale desi¬
deuũ cepit Itaq roma
rediens natum mirum.
neptem ut nõis. herede.
longum faciam tuos omes
tua ꝑ uestigia distrattis
par̾momiis. in uiam xpi
et amorem iute solitarie
Sirexisti Stupor est mẽmisse
quor auy qͦtue argetum
quas siricas uestes quãtas
peccumarosũmas tua illa
ꝓͤ neptis egregia et sedu¬
eccliis ac religiosis egen¬
tibꝰ toto. orbe difuderit
non modo rome. ẜ in aqui¬
tania eciã. in galliis hispa¬
nisq uendiderit. p̾cio in
agus intra campaniam.
Siliciam. acq africã. possi¬
sebat cam late  fortima.
ꝯuliebuss extenderat. non

Expanded text:
nta felicissima liberalitate nta felicissima liberalitate dispergeres, et quasi quidam inexhaustus fons bonorum nulla largitionum exundatione deficeres, inque aliud nichil intenta, septem et triginta annos indeficiente rerum facultate et indefessa caritate animi peregisses, iam sexagenariam tuorum revisendorum non carnale sed divinum et spiritale desiderium cepit. Itaque Romam rediens, natum, nurum, neptem, ut nominis heredem longum faciam, tuos omnes tua per vestigia, distractis patrimoniis, in viam Cristi et amorem vite solitarie direxisti. Stupor est meminisse quod aurum quod ve argentum, quas sericas vestes, quantas pecuniarum summas, tua illa quoque neptis egregia et seduecclesiis ac religiosis egentibus toto orbe diffuderit;non modo Rome, sed in Aquitania etiam et Galliis Hispaniisque vendiderit, precio in agris, quos intra Campaniam, Siciliam atque Africam possidebat tam late se fortuna muliebris extenderat, non
Abbreviated transcription (Latin):
cuies ar uicinas/ quas etas
prĩa xp̃i fides aĩ pietas uir¬
tusq comũgunt stilo segre¬
gem iuxͣ paula fedebis Tu
quidm̃ romani filia consul
romam protons mat̾ genq
opes et palnũ decus uirtu¬
tibꝰ suꝑgssa uiduitatis sta¬
tu canto pudicicie scudio
tantisq imẜicordie oꝑibus
honestasti ot uirgintatis
laudes ꝓpe transcendes oble¬
ta sangninis oblita p̃igno¬
ro / oblita potencie soliꝯꝙ
menior xp̃i ueq illũ indu¬
eres exuta. soli natalis
afectum exuta natalium
respͨtũ et amorem. tuorum
et corponis tui curã exosa
demiq xp̃i consilio animam
tuam in hoc mũdo. ut in
uitam eternam. custodires.
eam mira. solicitudine. sanctos
ta. de labore. tuo sanctũ illis.
obsequium. de facultatibus.
pĩa alimonia tribiisti. ho¬
noratrix. sancto re renoca¬
tx erranciũ ꝑ egrinoru
mat̾ tuore. in xp̃o tutͥx atq
consulcͥx. Cum ingentes.
eĩ opes inmensumq pri¬
monium. in egenciũ. alime¬

Expanded text:
cives ac vicinas, quas etas, cives ac vicinas, quas etas, patria, Cristi fides, animi pietas virtusque coniungunt, stilo segregem: iuxta Paulam sedebis. Tu quidem, romani filia consulis, romani pretoris mater, genus, opes et paternum decus virtutibus supergressa, viduitatis statum tanto pudicitie studio, tantisque misericordie operibus honestasti, ut virginitatis laudem prope transcenderes. Oblita sanguinis, oblita pignorum, oblita potentie, soliusque memor Cristi, utque illum indueres exuta soli natalis affectum, exuta natalium respectum et amorem tuorum et corporis tui curam; exosa denique Cristi consilio animam tuam in hoc mundo, ut in vitam eternam custodires eam, mira solicitudine sanctos pta, de labore tuo sanctum illis obsequium, de facultatibus piam alimoniam prebuisti: honoratrix sanctorum, revocatrix errantium, peregrinorum mater, tuorum in Cristo tutrix atque consultrix. Cum ingentes enim opes immensumque patrimonium in egentium alime
Abbreviated transcription (Latin):
nec morsũ inscͥptis mandare
tuinuerint Ita iux ulla uirto
ta asta ne abdicta ẽ. ut miuidie.
raculis non tangatur S colida
u̾itatem. uulgaris aura non
concutit. Sane quidꝙͥ. de sua aliĩs
iusum. sit solitudiẽ. sapientis
mi. scribens. comendat hus u̾bis
Sapiens nuĩꝙͣ solꝯesse pot̾ her
emi secum omes qui siuulert
qui finut̃ bom et amni siberu
corpore non põt cogitacõne.
complectit̾. Et si hominũ mo
fuindor multitudine et
atie ocurrentiũ. in diu̾sũ
bocor ẜ. paule nomenadmo¬
nuit. ut ante om̃ia et genti et
sexuu solitane głie ꝑtẽ darẽ
Pauca igͣ ex multe excerpã.
nec u̾ebor/ ne Romanar in
Raudiba matronare minꝯ di¬
car quibus par esse. nõ sꝑo.
Pret̾ea eusthochium paule
filiam p̾cone. Rommo. insigne
et marcellam et assellã et
sabiolam. ⁊ blesillam aliasq
clari nois birgnnes aut
giduas. Quid aũt de te di¬
cam feĩnaro optiã et g̃liosa
melania. non ego tantas con¬

Expanded text:
nec morsum scriptis mandare nec morsum scriptis mandare timuerint; ita vix ulla virtus tam vel alta vel abdita est, ut invidie iaculis non tangatur! Sed solidam veritatem vulgaris aura non concutit. Sane quicquid de sua aliis visum sit, solitudinem sapientis num scribens, commendat his verbis: «Sapiens nunquam solus esse potest; habet enim secum omnes qui sunt et qui fuerunt boni, et animum liberum corpore non potest, cogitatione complectitur; et si hominum inoertar? Confundor multitudine et acie occurrentium in diversum vocor; sed Paule nomen admonuit ut ante omnia eidem et genti et sexui solitarie glorie partem darem; pauca igitur ex multis excerpam, nec verebor ne romanarum in laudibus matronarum nimius dicar, quibus par esse non spero. Pretereo Eustochium Paule filiam, precone Ieronimo insignem, et Marcellam et Asellam, et Fabiolam et Blesillam, aliasque clari nominis virgines aut viduas. Quid autem de te dicam, feminarum optima et gloriosa, Melania? Non ego tantas con
Abbreviated transcription (Latin):
itlam pͥmio uastamisolltit¬
gmem horndum monaris
hitatulum. prantemoquam
de uirgutate ad eustoch uine
annis adu̾sus indounite carnis
insultus et conspirantes anime
consensum laboriosa milicia ex¬
attis ꝙͣnis iuctor non exacilro
mam iam securꝰ ad triumpliua
rediit ẜ in bechle emntatis lacebras
sestmabundꝰ aufugit.
At̾uit Ibidem paula sc̃a
et pia et illustris/ Et
Rie multa rrenit dicã
liẽ romana aulier sumum sui
temporis femmee spẽcimenil¬
tutis. Et ut ad presepe dincũ.
mori poss ubi et qualit̾ orta
esset oblitaẽ / ubi eciã p̾clarã
uitam ⁊ felicem exitum. Iomi¬
ma. ip̃e. tamfulgido pixu ex¬
gͣiuiate. ut post eum in modes¬
tiꝰ. sit tacere. Quid eĩ diguuꝰ
sim dict᷑a in transitu inq an¬
guista opustuli.im ꝑte & ausuro
ubi ille tanto uir ingemo hesit¬
⁊ amore ac dolore dictantibus.
modum iusti uolumirs. an¬
pleuit ꝙͣ̃uis. non defusse stiam
quod ierominꝯ ipe nec ignorau
nec dissimulat qui utrusꝙ o
cium lundo dente momordern

Expanded text:
illam primo vastam solitudinem, horridum monachis habitaculum prestantem, quam, de virginitate ad Eustochium scannis adversus indomite carnis insultus et conspirantis anime consensum laboriosa militia exactis, quamvis victor, non ex acie Romam quasi iam securus ad triumphum rediit, sed in bethleemiticas latebras festinabundus aufugit. Latuit ibidem Paula sancta et pia et illustris et, ut multa breviter dicam, vere romana mulier summumque sui temporis feminee specimen virtutis; et, ut ad presepe Dominicum mori posset, ubi et qualiter orta esset oblita est. Cuius etiam preclaram vitam et felicem exitum Ieronimus ipse tam fulgido pinxit epygrammate, ut post eum michi modestius sit tacere. Quid enim dignum sim dicturus in transitu inque angusta opusculi mei parte clausurus, ubi ille tanto vir ingenio hesit, et amore ac dolore dictantibus modum iusti voluminis implevit? Quamvis non defuisse sciam, quod Ieronimus ipse nec ignorat nec dissimulat, qui utriusque otium livido dente momorderint,
Abbreviated transcription (Latin):
occultant inuenies eorũ
uitam supliciis plenam
sius ut quã mirabans ex¬
horreas ac contempnas¬
S et incelligas huit iite ad
quam te ortor/ magnas/
diuicias me ꝓdesse /sepe
aut̾ obesse ꝙͣ plurim̃
ut ne dum canto studio
conq̃rende suit ẜ abiciẽ¬
si ultro adessent donec
ad eum q̃ue natura et
iurtus et statuum modũ
more nautarum graui tẽ¬
pestate laboranciũ. Iactu
dampnoq rere salua pa

Expanded text:
s eorum vitam suppliciis plenam suis, ut quam mirabaris exhorreas aut contemnas, et intelligas huic vite ad quam te hortor magnas divitias nil prodesse, sepe autem obesse quam plurimum, ut nedum non tanto studio conquirende sint, sed abiciensi ultro adessent, donec ad eum quem natura et virtus statuunt modum, more nautarum gravi tempestate laborantium, iactu damn
Abbreviated transcription (Latin):
imybus suꝑbus q amorẜ
mendi. mulierculis quo
nichil indigtinq uiro for¬
ti ridendum maint̾ lugẽ¬
dumq et sepe nõ amius
lotis ꝙͣ mestis euentibus
tanta uanitas rei ẽ hor
om̃i una est regula. Siqͥ¬
dñihus implendis cogi¬
tatio impendit᷑ nũ ꝙͣ deenĩt
mesticie inmortales et ma¬
lorum causa ut euada̾ huic
stletus ac librsis contẽp¬
tus ip̃e pr̃abit / hos pocis
eoguandum est qnaliter
di ficultares has fuggias¬

Expanded text:
improbus superbusque amor — improbus superbusque amor — serviendum mulierculis, quo nichil indignius viro forti ridendum inaniter lugendumque, et sepe non minus letis quam mestis eventibus, tanta vanitas rei est! Horum omnium una est regula: siquidem his implendis cogitatio impeditur, nunquam deerunt mestitie immortales et malorum cause; ut evadas hinc, ut letus ac liber sis contemptus ipse prestabit. Hoc potius cogitandum est igitur, qualiter difficultates has fugias
Abbreviated transcription (Latin):
dixi iam p̾dem cuimilate et
uisꝙ ad iiudiam ac delicias
assunt uerum esco desit ad qͥs
est enĩ regum cui nõ ad desit
bit magno inisu. a surgendum
dicer as ut om̃em prorsus
indigenciam futuri dissum¬
les ꝓpallaꝯ q̃ nec penitus
pelli potest et ad tempus
puera reddit acrior Cilon
tori nr̃o aꝑte ne satis ⁊ gra¬
int᷑ rñderi pocest placet
amce quod suggĩs si modo
num. ꝓminens non est uita
s inte meditac̃o. nunꝙ̃ forte
bonture ⁊ ꝙ coustat ambique
Ine multa quidm̃ hoc a ple¬
beyo poeta non ĩgnobili dim
tenes. Crede mͥ / ñõ ẽ sapiẽtt
gice᷑. uiuam sera niuus
dita ẽ ci ristma uiue hod ie
est n o consiliũ illud alci¬
biadis lace patens ⁊ ad
amlta u̾sabile ulcio scimu¬
lar gula soblicitat suspen¬
Sit ambicio qntendit amor
Itaq sepe dum ulcisti uo¬
les niuriam aceruabialo
iilis gule ẜuitus et sollici¬
ti appatꝰ turpissimꝰ exi¬
tus et uentosa semper
ambicio suplicandum ppło
quo nichil est duruis ut

Expanded text:
ixi, iampridem cumulate et usque ad invidiam ac delitias assunt. Verum esto, desit aliquid. Quis est enim regum cui non aliquid desit? Hic magno nisu assurgendum dicet aliquis, ut omnem prorsus indigentiam futuri diis similes propellamus; que nec penitus pelli potest, et ad tempus pulsa redit acrior. Cicero tori nostro apte ne satis et graviter responderi potest: placet, amice, quod suggeris, si modo num prominens non est vita, sed vite meditatio nunquam forte venture et, quod constat, ambigue. Inter multa quidem hoc a plebeio poeta non ignobiliter dictum tenes: crede michi, non est sapientis dicere: vivam; sera nimis vita est crastina, vive hodie. Est vero consilium illud Alcibiadis late patens et ad multa versabile. Ultio stimulat, gula solicitat, suspendit ambitio, incendit amor:itaque sepe dum ulcisci voles iniuriam acervabis —, ut vilis gule servitus et soliciti apparatus turpissimus exitus, ut ventosa semper ambitio — supplicandum populo, quo nichil est durius — ut
Abbreviated transcription (Latin):
tui noriz ⁊ siue hꝯ siue al¬
cions uie et clarissimi tͥ ꝙ
notissum duces sĩt.Nam ẽt¬
aartinꝰ cui multum fidis
⁊ cui qd ꝑegrmationes ẜ¬
nones ꝙ tui iudicant ĩter
xp̃i amicos amcissimũ te
notani. hñt ite modum ut
ex suꝑioribus liq̃t. impleuit
sirne er solitarn requiem
amplexus et Ep̃i dignita¬
ante ẜaptisimũ. quod difi¬
tilia᷑ implesẜ in adolestẽcia
iꝙ ip̃a milicia utrriq re¬
ligiosis adura consiluis sit
iuens ut iam trnt fut̃ in
uita eiꝰ scuiptum  nõ miles
sͥ monachꝰ putaret. Et
Gilter mretias cui natalis
idm̃ qui martino ẽ terre¬
nam celesti miliciam non
m urbe ẜ in hererio per¬
niutauit ⁊ hut ꝙͥ de indus¬
mia dilatꝰ. Gregonus
suo ordians ruri uitar
monachi ex̾tuit ciugoite
cantus illi sꝑ amor fuerit
luit elicis quod iã ante
subrecentem ex achemensi
auditorio digressum basiliũ
cesauensem faiuosum com¬
patriocam et collegam acqs
ur famam secutꝰ augustio

Expanded text:
tui norim, et sive huius sive artui norim, et sive huius sive arctioris vie clarissimi tibique notissum fidis et cui, quod peregrinationes sermonesque tui indicant, inter Cristi amicos amicissimum te notavi, hunc vite modum, ut ex superioribus liquet, implevit, simul et solitarii requiem amplexus et epyscopi dignitaante baptismum quod difficilius est implesset, in adolescentia inque ipsa militia utraque religiosivivens, ut iam tunc, sicut in vita eius scriptum est, «non miles sed monachus putaretur». Et alter Menas, cui natalis idem qui Martino est, terrenam celesti militia non in urbe sed in heremo permutavit. Et huc quoque de industria dilatus Gregorius suo loco ordinans, ruri vitam monachi exercuit». Cuius vite quantus illi semper amor fuerit, hinc elicis, quod iam ante, sub recentem ex atheniensi auditorio digressum, Basilium Cesariensem famosum compatriotam et collegam atque, ut famam secutus Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
uiusti. En qͣi dubio torrente.
transmisso rippa clamaris.
as adu̾sa ut in trepide tran¬
seas edito Nichil om̃mie
piculi est. et ubi pͥmo pe¬
des tenui strupea onna at¬
q suspecta hir amena et
secura denuncio Si dubitas
si cunctaris ip̃e retranseo
⁊ nestigia retroobfinata
sequor ut uirgmius ait ue
s. manu p̾hensum. ad het
loca ꝑducam. quibus cum
assuem̃s regum chalamos
pontificum ꝙ aulas carce¬
res ⁊ molestos laq̃os ducas
Quid si forte om̃ia q̃ ar̃os
tenent. abdicare nondum
possimuꝰ id em̃. unũ ẽ ex
docere ꝙ̃ distere / ac saltem
amicam nobis solitudr̃e
faciamꝰ quod nuillo uecã¬
te. ꝑmictim᷑. Inq illam cũ
omibus fortunaꝵ nrarꝭ
sarcimlis conugremus
q nibus cũ fortil carere
posse cepmia cũ demum
plena librtas erit in secu¬
rum gaudiniii Int̾ea ut
res sunt. nusꝙͣ certe qͥest mo
uicti sumꝰ. neq eĩ ul quia
Sifidam. tam obmxe ago
tibi durum aut graue su¬
adeo cũ et altitudinem aĩ

Expanded text:
buisti. En quasi dubio torrente buisti. En quasi dubio torrente transmisso, ripa clamans ab adversa, ut intrepide transeas edico. Nichil omnino periculi est, et ubi primo pedes tenui scrupea omnia atque suspecta, hic amena et secura denuntio. Si dubitas, si cuntaris, ipse retranseo et «vestigia retro observata sequor», ut Virgilius ait, ut scilicet manu prehensum ad hec te loca perducam, quibus cum assueveris, regum thalamos pontificumque aulas carceres et molestos laqueos ducas. Quodsi forte omnia, que animos tenent, abdicare nondum possumus — id enim unum est ex docere quam discere —, at saltem amicam nobis solitudinem faciamus, quod nullo vetante permittimur, inque illam cum omnibus fortunarum nostrarum sarcinulis commigremus; quibus cum fortiter carere posse ceperimus, tum demum plena libertas erit et securum gaudium. Interea, ut res sunt, nusquam certe quietius victuri sumus. Neque enim vel quia diffidam tam obnixe ago, tibi durum aut grave suadeo, cum et altitudinem animi
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc ocium. magnas
opes oftentantẽ, ispuen¬
do mortalia frenando¬
q cuprdine et nature mo¬
desciam estimando compẽ¬
dia nũ iter ad sas diuitias
condiscãq̃. Re enĩ n̾a. cum
om̃ibus ad uirtutem intẽ
iimita cuꝑiditas est/ nam
nec finem ullum et cumu¬
lando suꝑ uacua impedime¬
cum querit. huit iute cui
p̾sidiũ pollitet᷑ quã non
homistam s expeditã acq
agilem esse oporiet nẽpe
cũ constet multis qͥ or̃na
posse indebant᷑. ne hͦ unũ
possent opum potentieꝙ
magnitud inem obscitisse
DTibi ml obstat quod mi¬
nime suspior ip̃e eibi ob¬
stes/ potes equidm potes
mͦ non singulos nodossol¬
uere/ ꝙͣ simul om̃s amputa¬
re. malueris adu̾sa ydram
repullulancia capita in¬
gemo. p̾cidamꝰ herculeo
Ego solus ẽẽ. non tm̃ possu
ẜ iam cepi facile. pseu̾ a¬
curus si cantus michi nite¬
politarie duxet comes ac
pleneq solitariꝰ indebor
dum tecumero. Percessi gͦ¬
te. tep̃ta inq nadum seque¬
re saltem qͥui precedre. de¬

Expanded text:
ad hoc otium magnas opes ostentantem, et spernendo mortalia frenandoque cupidines et nature modestiam extimando, compendiarium iter ad veras divitias condiscamus. Re enim vera cum omnibus ad virtutem nitentinimica cupiditas est; nam nec finem habet ullum et cumulando supervacua impedimentum querit huic vite, cui presidium pollicetur, quam non honustam sed expeditam atque agilem esse oportet; nempe cum constet multis, qui omnia posse videbantur, ne hoc unum possent opum potentieque magnitudinem obstitisse. Tibi nil obstat nisi, quod minime suspicor, ipse tibi obstes; potes equidem, potes, modo non singulos nodos solvere quam simul omnes amputare malueris; adversus ydram repullulantia capita ingenio precidamus herculeo. Ego solus esse non tantum possum, sed iam cepi, facile perseveraturus, si tantus michi solitarie vie dux et comes accpleneque solitarius videbor, dum tecum ero. Precessi ete tentavique vadum; sequere saltem qui precedere de
Abbreviated transcription (Latin):
e leuitatez sensibꝰ eeudẽs¬
tem aĩo aũt afert. tenebras
et spnias et tubulos curaꝵ
trisciũ atꝙ piigenciũ et
quo purgatiꝰ uidet᷑/ eo as¬
Sitis malis infecciq ẽnu ꝙ̃
cole uenrunt siuitie mul¬
ta er uaria mala secum
Gelienit ⁊ innuum̃os laboirs
Causas ꝙ distrimin
S mͥ non satis ẽ fidei q̃re¬

Expanded text:
sensibus illudentem, animo autem affert tenebras et spinas et tribulos curarum tristium atque pungentium, et quo purgatius videtur eo abditis malis infectius est. Nunquam sole veniunt divitie, multa et varia mala secum vehunt et innumeros labores causasque discriminum. Si michi non satis est fidei, q
Abbreviated transcription (Latin):
laquers implicat᷑ inclul
auro grauuis inchilq te¬
nacius / id nͥ quo ad nnctĩtati
subuenit / nec optandum
nec amandum qd ubi eñ
cogat / neq id mrindsre r
cena ouum ad candem rõ¬

Expanded text:
laqueis implicatur. Nichil auro gravius nichilque tenacius; id nisi quoad necessitati subvenit, nec optandum nec amandum quidem; ubi enim cogat, neque id mirum si e terra ortum ad eandem po
Abbreviated transcription (Latin):
otrupato aĩo dicamꝯ cogita¬
ta. potiꝰ qualit̾ ista nõ cupi¬
as Ea enim utilior et certe
facilior ars est / ad quam
si ad hur lentus/ ⁊ indoci¬
lis est ammiꝰ additis urgẽ¬
t᷑ mala diuiciar de quibꝰ
et a nobis mͦ ad ⁊ mulra

Expanded text:
occupato animo dicamus: «Cogita potius qualiter ista non cupias». Ea enim utilior et certe facilior ars est, ad quam si adhuc lentus et indocilis est animus, additis urgenter mala divitiarum, de quibus et a nobis modo a
Abbreviated transcription (Latin):
transitu fluminũ. Geram
palliũ. posẜ exting i ep
uincti ut accenꝰ nam d reli¬
quis riris cui landibus
multa dici pñt ẜ et multa
se pedixima ⁊ hodie eno col¬
ooquio. Sandose funs
umus q̃ uera li bertae
est atꝙ felicitas sme
ntibus boms iteni uu
excolere. qui ꝓximis egre¬
uis labor ẽ sie ad medi¬
tando et stri bendo nr̃i me¬
morram postis reluiq̃re
acꝙ ita dierum fugam
sistere. Et hoc bre uissiniũ uite
omia p̾stare. ꝓportum est
nobis fugiamꝰ il am tandez
et id qͣntulũ cũq quod fu¬
pest / in solitudĩne trans¬
fugamꝰ onũ studio ca¬
uentes/ ne dum opem ferre
rer humanare fluctisus
scopulis allidami᷑ demq
quod probamꝰ id achamia
neq moibꝰ. est publicus
quodq ialiis rep̾hendi¬
mꝯ comitãq̃ ut iudicia ẜmo¬
nes q. nr̃i ab acciõibus. dis

Expanded text:
transitu fluminum Verani pallium posset extincti. Hec hactenus; nam de reliquis ruris tui laudibus multa dici possunt, sed et multa sepe diximus et hodierno colloquio dandus est finis. lumus, que una libertas est atque una felicitas; sive artibus bonis ingenium excolere, qui proximus egregius labor est; sive aliquid meditando et scribendo nostri memoriam posteris relinquere, atque ita dierum fugam sistere et hoc brevissimum vite omnia prestare propositum est nobis, fugiamus, oro, iantandem et id quantulumcunque quod superest in solitudine transigamus, omni studio caventes, ne, dum opem ferre rerum humanarum fluctibus scopulis allidamur. Denique quod probamus id agamus, ne, qui morbus est publicus quodque in aliis sepe reprehendimus, committamus, ut iudicia sermone
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ferentem magis incur¬
uet ac deiciat et in t̾raam
cogat neꝙ id mrinosre ro
cerra ouiim ad eandem põ¬
⁊ dere suo feci ñ nt¬

Expanded text:
 ferentem magis incurvet ac deiciat et in terram cogat, neque id mirum si e terra ortum ad eandem pondere suo fertur. N
Abbreviated transcription (Latin):
ns. ꝙͣ auariciam docere pesti¬
sels faue stola et ꝑiculosa ad¬
modum dificilis ꝙ doctna uil¬
to sigiliarum et laborirr
impendio distẽnda et uel ese¬
tu. cauit᷑a. nł nocit᷑a. successi¬
bus In hus cogitaciomibꝰ
ocrupato aĩo dicamꝯ cogita¬
ta. potiꝰ qualit̾ ista nõ cupi¬
as Ea enim utilior et certe

Expanded text:
docere, pestilens sane scola et operosa admodum difficilisque doctrina, multo vigiliarum ac laborum impendio discenda et vel effectu caritura vel nocitura successibus. In his cogitationibus occupato animo dicamus: «Cogita potius qualiter ista non cupias». Ea enim utilior e
Abbreviated transcription (Latin):
Tet in quo sumꝰ quidꝙͦ sumo
bon hant. post deu rerum
optimã S ͦ cognito totis il¬
luz p̾cordiis ac medullis ꝑꝑt̾
et colamꝯ iitellũ uincum.¬
⁊ auctorem uite hõc p̾cipnũ
ornamẽtũ Que cũ ita sint. nõ ẽ
forsitan hus phis nũs ⁊si

Expanded text:
et in quo sumus quicquid sumus et in quo sumus quicquid sumus boni, hanc post Deum rerum optimam. Quo cognito, totis Illum precordiis ac medullis proptet colamus, vite Illum unicum auctorem, vite hanc precipuum ornamentum. Que cum ita sint, non est forsitan his
Abbreviated transcription (Latin):
beri phi morales riurtut
ulriia. intentõ est bo num
facere/ auditorem ⁊ lectorem
quiq non solum docent quid
est uirtus aut uiciu pluri¬
mũq id hoc fustum nomen
aurbꝰ inst̾pñt ẜ rei optime
aniorem studiumq pessime¬
bone ac pie ꝙͣ iapaci ⁊ clao
Incellectui opam dare. bolũ¬
⁊ tatis siquidm obm̃ ur saꝑiẽ¬
tibꝰ placer est boniras obm̃
intellectꝰ ẽ x̾tas. Satiꝰ est
nosse Illud ei muo nñ ꝙͣ.
caret hoc sepe eciã cuipã ħet
excusacõm nõ ht/. Itaq longe
errant qui in cognostenda uir¬
tute non adipistenda /⁊ multo
maxie qui ã cognostẽdo deo
pie atq ardñter et utios ani¬
or ille felix semꝑ. cognitõ ub
non nuiꝙͣ miẜa qualis est
demonum qui cognitũ apud
Inferos contremistunt. Et
ꝙͣ ꝙͣ prorsus incognita non
amenturi fatis est tamẽ dm̃
eatenꝰ quibus ultra nõ dat
ac uirtutem nosfe. be stiamꝯ
illumͦ bom fontein lucidissin
saprdissinum ameissimus
mexhaustũ. A quo et ꝑ quẽz

Expanded text:
phi morales et virtutum ultima intentio est bonum facere auditorem ac lectorem, quique non solum docent quid est virtus aut vitium preclarumque illud hoc fuscum nomen auribus instrepunt, sed rei optime amorem studiumque pessimebone ac pie quam capaci et claro intellectui operam dare. Voluntatis siquidem obiectum, ut sapientibus placet, est bonitas: obiectum intellectus est veritas. Satius est nosse. Illud enim merito nunquam caret; hoc sepe etiam culpam habet, excusationem non habet. Itaque longe errant qui in cognoscenda virtute, non in adipiscenda, et multo maxime qui in cognoscendo, pie atque ardenter; et utique amor ille felix semper, cognitio vero nonnunquam misera, qualis est demonum, qui cognitum apud inferos contremiscunt. Et quanquam prorsus incognita non amentur, satis est tamen Deum eatenus, quibus ultra non datur, ac virtutem nosse, ut sciamus illum omnis boni fontem lucidissimum, sapidissimum, amenissimum, inexhaustum, a quo et per quem
Abbreviated transcription (Latin):
.in. En crucibꝰ diggnũ c̃men
ꝑfacilesieri põt ut nõ dn̾iso modo
quid red adu̾sum dixim nͨ male
quens flactꝰ ait Illud ꝙͦ possi¬
bile est ꝙ idm l alit̾ dixͥmiat¬
q line oña iu dicantibꝰ ẜ non
dĩma intelligentibꝰ dice̾alia
iuisasim smagna em̃ pare uino¬
unciũ ut ligno naufragus ubie
nlẜ monis quo conceptus ex¬
pͥint᷑ inopia est Equid mi
fateor me stilo mir illiꝯ q̃lis
est nobis. non admodũ delcta¬
dulcemet eoprõsum et ornatu
grecis cestiba et tullio auttore
ad plenũ mult̾e̾ aures possit
nec herere memone quosia
ut ine̾sum arg ͤ mente. non
illius ẜ sunis ubis expͥae us
audienti gratiꝰ et prompeus
fit lcquẽti Neq illartios on¬

Expanded text:
erim. En crucibus dignum crimen! Perfacile fieri potest, ut non diversum modo aliquid, sed adversum dixerim, nec male quens Flaccus ait. Illud quoque possibile est, ut idem, licet aliter, dixeri his omnia iudicantibus, sed non omnia intelligentibus, dicere aliud visus sim. Magna enim pars ignorantium, ut ligno naufragus, verbis ectus vel sermonis, quo conceptus exprimitur, inopia est! Equidem fateor me stilo viri illius, qualis est nobis, non admodum delectadulcem et copiosum et ornatum fuisse, Grecis testibus et Tullio auctore,ad plenum mulcere aures possit, nec herere memorie; quo fit ut interdum Aristotilis mentem non illius, sed suis verbis exprimere et audienti gratius et promptius sit loquenti. Neque illud dis
Abbreviated transcription (Latin):
it plonem prorsq illise
suupsisse asẜunt pres unon
atq alcum libellũ quod non
dit̾ent sitam docti eẽnt ꝓ e
pͥdicant indoctũ/ nec lict̾atꝰ
ego nec grecus sexdecim nel
eo ampline plonis eibros nome
ĩ set ouꝙͣ audierint Stupebũt
ig si hoc audiant/ di nõ credũ
uemãt ⁊ uideanr biblio teclii
nr̃a tius in aaibus delicta
non illit̾ata quidm illa ꝙͣius

Expanded text:
em, prorsum illis et scripsisse asserunt, preter unum atque alterum libellum; quod non dicerent, si tam docti essent, quam me predicant indoctum. Nec literatus ego, nec Grecus, sedecim vel eo amplius Platonis libros domi unquam nomen audierint. Stupebunt ergo si hec audiant. Si non credunt, veniant et videant. Bibliotheca nostra, tuis in manibus relicta, non
Abbreviated transcription (Latin):
a querat᷑ quis nã maior la¬
niorꝙ iur finit nõ in tanta est
ignorancia et si multa iudices
nr̃i t̾buant / ut tanta de re pre¬
est Ineꝙͣ in fugit quanta sepe
de Soctis hoibus int̾ doctos:
concertat̃o sit exorta . de cito¬
ne ac de mostene deq ip̃oitid
ticone ar uirgilio. de birgi¬
lio insuꝑ ai hom̃o / desalusuo
ac tuchide demq de plont
ip̃o ac cõdisupło eius deno¬
phonie Deꝙ aliis muluelrs
uini si indago / dificilis atq
extimac̃o ante ps est. Imer
plone acq anstotilem quis
redens indiciaria auctoritare
sit laudacior mcuctant᷑ ex¬
pedia /int̾ hos referre qua¬
tum ecto arbitror ꝙ mt̃ duos
quors alt̾um ꝑͥncires ꝓteces¬
q alt̾um uniusa plebs lau¬
dec gr maioriba plo anstoti
naturalib acq hunanis ĩ
resꝰ puenerunt quo morta¬
le ingenio aestudio puridi

Expanded text:
 queratur, quisnam maior clariorque vir fuerit, non michi tanta est ignorantia, etsi multam iudices mei tribuant, ut tanta de re preest. Neque vero me fugit quanta sepe de doctis hominibus inter doctos concertatio sit exorta, de Cicerone ac Demosthene, deque ipso itidem Cicerone ac Virgilio, de Virgilio insuper atque Homero, de Salustio ac Tuchidide, denique de Platone ipso et condiscipulo eius Xenophonte, deque aliis mulum si indago difficilis atque extimatio anceps est, inter Platonem atque Aristotilem quis sedens iudiciaria autoritate sit laudatior, incuntanter expediam inter hos referre, quantum ego arbitror, quod inter duos, quorum alterum principes proceresque, alterum universa plebs laudet. A maioribus Plato, Aristotilnaturalibus atque humanis in rebus pervenerunt, quo mortali ingenio ac studio perveniri
Abbreviated transcription (Latin):
est laudatos. gid antiquũ nẽpe
pubiũ res redu mertato reẽ
Saudare Sunt qm msra¬
na p se ip̃os stubere audeant
istubendi aiidi alienorum
expositores opum fiant de ulut
arclaitectonite instñ pietes de¬
albare suũ opus faciant. et
huit laudem querant quam
nec ꝑrespant posse. assequa
nec ꝑ alios / nͥ illos ipis
et ielore libros hoc᷑ subiẽmꝰ
cui incubrẽ laudanint aĩg̃e.
id ip̃m et imodice acmlta
semꝑ syꝓbole quanta bed
set multiendo alienaduoser
ponenaum an aliena basta¬
ruũ hac p̾ẜtim temipestate
suiãde libet᷑ añ alios mille
tales passꝮ opifices clara
si loqm possir as qrlag
uoce restabr / Et quis muq̃
comencaror nõ asup̃tum
opa ymo eo semper obenyo
laudare uantas ac sore¬
bia eseslinquo eos qm cocas
sib de legere bolimus
quor unꝯ est aurooiue
auerroys/ certe matrobios

Expanded text:
est laudator. Ad antiquum nempe proverbium res redit: mercatores laudare. Sunt qui nichil per seipsos scribere audeant et, scribendi avidi, alienorum expositores operum fiant, ac velut architectonice inscii, parietes dealbare suum opus faciant et hinc laudem querant, quam nec per se sperant posse assequi, nec per alios, nisi illos in primis et illorum libros, hoc est subiectum cui incubuere, laudaverint, animose id ipsum, et immodice, ac multa semper yperbole. Quanta vero sit multitudo — aliena dicam exponentium, an aliena vastantium? — hac presertim tempestate, Sententiarum liber, ante alios, mille tales passus opifices, clara, si loqui possit, et querula voce testabitur. Et quis unquam commentator non assumptum opus? Imo eo semper uberius, laudare vanitas atque superbia est. Linquo eos qui tota sibi delegere volumina, quorum unus est aut primus Averrois. Certe Macrobius,
Abbreviated transcription (Latin):
hus qui ydiotam xp̃m ma¬
gistrũ et dum nr̃m dicunt
non facile rudis magistri⁊
discipulꝰ eruditꝰ fiersab illiꝰ.
uestigus non diũtens. Cu¬
pide gͥ et audaccer ⁊ importne

Expanded text:
his, qui ydiotam Cristum, magistrum et dominum nostrum, dicunt? Non facile rudis magistri discipulus eruditus fiet, ab illius vestigiis non divertens. Cupide igitur et audacter
Abbreviated transcription (Latin):
cor ignorancia audaces fade
colita ⁊ soquaces meta a metẽ¬
de glie, aut noĩs minuendi
frenare solitꝯ oratores ama¬
coio michi deuntur finã Quid
ẽ/ Cudꝙ dix̾o aut iderit qd
innci in iudicant aut plus
abiꝙͥ mina nichillo nichilẽ¬

Expanded text:
 ignorantia, audaces facere solita et loquaces. Metus amittende glorie aut nominis minuendi, frenare solitus oratores, amicorum michi demitur sententia: quid est. Quicquid dixero, aut id erit quod amici mei iudicant, aut plus aliquid: minus nichilo, nichil
Abbreviated transcription (Latin):
potiue aut pot̾it libris et nõ
alid. de est pͥmis et nouissimis
defuciurũ ẽ / S hec harcenuis
Scio ut dixi durũ me fame sco¬
Ipulũ disse tanorno m menc¬

Expanded text:
potuit aut poterit libris, et non aliquid deest primis, et novissimo defuturum est. Sed hec hactenus. Scio, ut dixi, durum me fame scopulum adisse, tantorum n
Abbreviated transcription (Latin):
stulros anstotilicos mulce
cotidie in singulis ũbis ax
gnicũ usꝙ ad ip̃iꝯ ut auiu¬
yor audienciũ ꝙ fastiduime
ẜ moẽs eius ecl rectos ad obli¬
quũ sensum tenarie de rona¬
neo reuecior Illustũ unoꝵ e g¬
ait naso quotꝙ aderant
gos ueros traho/ ip̃m arpͤꝰ
stirem non hoc dice̾ cio ma¬
hoinẽ Stio in libris els iulta
mer hesiodũ pithatorã ana¬
uagorron demotricũ dyoghe¬
inquient p̾ͥnipatũ hñt plo¬
cito pͥmũ et uir giliꝯ non
hic nõĩando. illum ẜsequẽdo

Expanded text:
stultos aristotelicos multa quotidie in singulis verbis Arcognitum, usque ad ipsius, ut auguror, audientiumque fastidium, et sermones eius etiam rectos ad obliquum sensum temerarie detorquenemo reverentior illustrium ait Naso: «Quotque aderant gos veros traho. Ipsum vero scirem, non hec dicerem — scio mahominem. Scio in libris eius multamerum, Hesiodum, Pithagoram, Anaxagoram, Democritum, Dyogeinquient «principatum hunc PlatoCicero primum et Virgilius, non hic quidem nominando illum, sed sequendo,
Abbreviated transcription (Latin):
ud dixit̃/ nõ iõ apud eq¬
ores rerum iudices sum
nifamis Notꝯ em̃ mos aristo¬
tielcꝰ in thimeo p̃lonis acalci¬
dio expͥssꝰ hit inꝙͥ suo quodã
niore plemi ꝑfectiꝙ docinatis
olecco ꝙͦ uisum sic cet̾a fastidio¬
sa incuria negligͥ. Si ab illo
Ig fastiditũ aut neglectum
ãs dixi nł non forsitan co¬
gitatum/ fieri em̃ pot̾ net hu¬
mane dissonũ est nature ꝙͣ¬
ius.si hos seqͥnur nec ꝯsonũ
illud noui neꝙ hir satis
ingenne beris in certis cri¬
mĩbus. impetiuit ẜ suspicoĩ¬
bns, ac susurris. her ne su¬
ficiens cã est / qua fluctibus
sie demgar ignoͤ ut in uno
errans. in qͦ ip̃o possum hs
errantiba non errasse. facta
su om reus ⁊ in omibus
cemꝑ errare ilq onnum
stire dampnando sun ed.

Expanded text:
iud dixerit, non ideo apud equiores rerum iudices sim infamis. Notus enim mos aristotelicus, in Thimeo Platonis a Calcidio expressus: «Hic» inquit «suo quodam more pleni perfectique dogmatis electo quod visum sit, cetera fastidiosa incuria negligit». Si ab illo igitur fastiditum aut neglectum aliquid dixi, vel non forsitan cogitatum — fieri enim potest, nec humane dissonum est nature, quamvis, si hos sequimur, nec consonum illud novi, neque hi satis ingenue veris me certisque criminibus impetunt, sed suspitionibus ac susurris — hecne sufficiens causa est, qua fluctibus sic demergar ignorantie, ut in uno errans, in quo ipso possum, his errantibus, non errasse, factus sim omnium reus, et in omnibus semper errare nilque omnium sci
Abbreviated transcription (Latin):
inꝯ multiq alii quod facile
.pbaretur nͥ omibꝰ notum
esset. Et quis nõ tribuit
nsi insanũ ec clamosum
scolasticũ uulgꝰ /⁊ramꝙ

Expanded text:
 multique alii. Quod facile probaretur, nisi omnibus notum esset. Et quis non tribuit, nisi insanum et clamosum scolasticorum vulgus? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
eternam/ quam qui gustat
amplius non sitit / Ad her tñ
ip̃a ꝑgentibꝰ. illi ipi quos
dicebam. multum conferunt
multumq adiuant / quod r
de m̃ltis eore libus multi
senunt Et de cicone et de hor¬
tensio noiatim in re exꝑtus
bre/ est tamen ꝑ uirtures it
rectum eo ubi funs est nn¬

Expanded text:
eternam; quam qui gustat, eternam; quam qui gustat, amplius non sitit. Ad hec tamen ipsa pergentibus illi ipsi, quos dicebam, multum conferunt multumque adiuvant, quod et de multis eorum libris multi sentiunt, et de Ciceronis Hortensio nominatim in se expertus ere, est tamen per virtutes iter rectum eo ubi finis est n