comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta fu̾it sub ꝯdõne sirõnes red¬
diret ⁊ hus ab sente hrde ꝑa¬
tus sit reliqua solu̾e p̃toris
offõ continetur ut iurum
bonũ eligat cuius arbitrio
rõnes comput̾ẽtur ⁊ pectĩa.
que oy computacõne colligs
ceponat atq itapnimciat
lib̾tatem ex causa fidĩomis¬
si deb̾i hoc autẽ si conueĩet
si h̾rs exiusta causa aberit
nam si latitau̾it satis exit li¬
quere p̾dori ꝑs uũ nõ stare¬

Expanded text:
nes reddidisset, et is absente herede paratus sit reliqua soluere, praetoris officio continetur, ut uirum bonum eligat, cuius arbitrio rationes computentur, et pecuniam, quae ex computatione colligitur, deponat, atque ita pronuntiet libertatem ex causa fideicommissi deberi. haec autem fieri conueniet, si heres ex iusta causa aberit: nam si latitabit, satis erit liquere praetori per seruum non stare
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾at .ix. filie queh̃rs ex asse
extiture ꝓponertur ꝓsolido
dandu̇ ¶Mrde si lio suo exa spe
ĩsticuto lub̾tatẽ dedit ĩ ħ ũ ba
dece̾b̾ dipensator meus señ ri
licus ⁊ uictoria uilica cem con¬
lib̾i sint siquos ĩ muisterio
filii meiẽe uolo te autem seue
fili kiñe peto uti decembrẽ.⁊ se

Expanded text:
dit filiae, quae heres ex asse extitisse proponeretur, pro solido dandum. Herede filio suo ex asse instituto libertatem dedit in haec verba: "December dispensator meus, Severus vilicus et Victorina vilica Severi conliberi sunto: quos in ministerio filii mei esse volo: te autem, Severe fili carissime, peto, uti Decembrem e
Abbreviated transcription (Latin):
lunta de domini aduustrasse
ꝓponatur cadam pna q̾ casu
ita accrd̾int ut ẜuo mch pꝰ¬
sot imputari non ꝑtinere
ad reliquoꝵ homus. itẽ que¬
ro cũ omine pecuuũ reddere
iunꝯsit anita peculiũ cõpu¬
tari deh̾at ut id solũ peculi¬
u̾ẽe uideatur ꝙ quacum ex
cauca domnio deb̾at. suꝑ eẽ¬

Expanded text:
luntate domini administrasse proponatur, ea damna, quae casu ita acciderint, ut seruo nihil possit imputari, non pertinere ad reliquorum onus. Item quaero, cum omne peculium reddere iussus sit, an ita peculium computari debeat, ut id solum peculii esse uideatur, quod quaque ex causa domino debeat supe
Abbreviated transcription (Latin):
uni intestõ scriptum erid stic̾
tico̾ lego ⁊ h̃rs mens dato ita
ut cum ticius mnanumãt¬
tat dixi petenti legatqrio sti¬
chum ercepcõm doli mali ob¬
staturam nisi cau̾tt sc ub̾tatẽ¬

Expanded text:
nto scriptum est: 'Stichum Titio lego' uel 'heres meus dato ita, ut eum Titius manumittat', dixi petenti legatario Stichum exceptionem doli mali obstaturam, nisi cauerit se libertate
Abbreviated transcription (Latin):
ure siomne eyeo ꝙ gesst̃t rec¬
te dead̾ar potest ieddrd̃it nã
alt̾am condom humamore in¬
tpretacõne ita accipi poire
ut de functo pupillo tempus
cus ꝗ damas sui meisuynes
ẜui accum est adeq respicet
Int̾ cet̾a temꝑa contoni reddẽ¬
darũ iõnum ñ parũnt poste¬

Expanded text:
 si omne ex eo, quod gessit, recte desiderari potest, reddiderit: nam alteram condicionem humaniore interpretatione ita accipi posse, ut defuncto pupillo tempus,chus et Damas serui mei, sserui actum fidemque respiceret. Intra certa tempora condicioni reddendarum rationum non paruerunt, poste
Abbreviated transcription (Latin):
tum est eypamphua enicꝗ
dom est cuuis ea sũit tunc cñ
pareret ũum hrdem simoraᷤ
si di̾comure lib̾tatis fecit com¬
periendum ꝑtum quo ad lib̾¬
testõ ita cauit medicos tibio¬
modo ulum ⁊ illũ intu o indõ
mamimissi abea qui saianio
expleto reliquerunt eamq
suprascriptas compotere po

Expanded text:
t ex Pamphila, eius quidem esse, cuius ea fuerat tunc cum pareret: uerum heredem, si moram fideicommissae libertati fecit, compellendum partum quoque ad libetestamento cauit: 'medicos tibi commendo illum et illum: in tuo iudicio manumissi ab ea, qui salario expleto rel‹i›querunt eam': supra scriptis competere po
Abbreviated transcription (Latin):
suam donauit id̾ postea testõ
filie sue cum alus quibdam a¬
cillam supͣ scciptam logauit ut
mauitt̾etur quero. an sep¬
ticia filia naturms ancuiam
suprascriptam inanumtt̾e
cogi possit. pauł. iꝑdit siuiuo
pr̃o naturan dono ancille fuit
legatis filia agnoiit non põ¬
se cam compelliancillam ꝓpri¬
am eycausa fidĩ commnissi ma¬
ut n a beo n abh̾rde ens nim¬

Expanded text:
nauit: idem postea testamento filiae suae cum aliis quibusdam ancillam supra scriptam legauit, ut manumitteretur: quaero, an Septicia filia naturalis ancillam supra scriptam manumittere cogi possit. Paulus respondit, si uiuo patre naturali donatio ancillae fuit legatis filia adgnouit, non posse eam compelli ancillam propriam ex causa fideicommissi maut n
Abbreviated transcription (Latin):
mssaria lib̾tas ir linquiturꝰ
ĩcaꝯdone est ut quo aduntt
admanumittatur ẜuilis con¬
fecet ncħ destatu eorum muta¬
tur ĩoz eos int̃i iegar posre
s cil suacansa cõstat.de
mitto ut stichum mauumritaᷤ

Expanded text:
saria libertas relinquitur, in ea condicione est, ut, quod manumittatur, seruilis confecit, nihil de statu eorum mutatur: ideoque eos interim legari posse, sed cum sua causa, constat. 46 mitto, ut Stichum manumittas',
Abbreviated transcription (Latin):
nouit uoluntatẽ c̃ditoris ag¬
nouiste autem aic accipienins
si forte cimi conuemiretur ab
irdib usus est excepoone uel
ar noluntatẽ sua ostendat.
nam si conuematur debitor
us quis modicum fuit legat᷑¬

Expanded text:
nouit uoluntatem creditoris. adgnouisse autem sic accipimus, si forte, ‹c›um conueniretur ab herede, usus est exceptione uel alias uoluntatem suam ostendit: nam si conueniatur debitor muis quis modicum legat
Abbreviated transcription (Latin):
tate fecit hr̃dis sierlibuid cet̾¬
um ciarbitriũirii quas iui robo¬
no dedit non dubitamus quĩ
lib̾tas deb̾atur nam ⁊ eã lib̾ta¬
tem deb̾ipiacuit sitibunde¬
bitur peto manumittas̃ itai

Expanded text:
tate fecit heredis, si ei libuerit. ceterum si arbitrium illi quasi viro bono dedit, non dubitabimus, quin libertas debeatur: nam et eam libertatem deberi placuit "si tibi videbitur, peto manum
Abbreviated transcription (Latin):
tur triphomo eycausa fidĩ¬
condone redcendarũ rõmi
datam ẽe constat n huma¬
igitur r̃nes redd̾e cogetur.
s an ⁊ ir liqua resiitu̾e debe¬
at ncħ adicitur nec puto
cogendum õc nam de eo oni
nis intutem gessit postub̾¬
tadem conueniri nõ poz̾. cor¬
res uel peccumas exhnc de¬
tin cogẽdus est ꝑ p̾torẽ resti¬
tũe itr̃ desingulis instruere

Expanded text:
usa fideiccondicione reddendarum rationum datam esse constat, neque humaigitur rationes reddere cogetur. sed an et reliqua restituere debeat, nihil adicitur, nec puto cogendum: nam de eo, quod in seruitute gessit, post libertatem conueniri non potest. corres uel pecunias ex his detinet cogendus est per praetorem restituere: item de singulis instruere
Abbreviated transcription (Latin):
missi lib̾tadem consequi pos¬
sut. 12. non quidem im pu¬
tandam ħ̃rdi. si ꝓcommodita¬
tib rei sue admnistrande ẽ
alienum tardius cy solu̾it ũm
sunam feste studium nõ soluẽ¬
tis ei rei paratum ut ub̾tatib
mora fieret ⁊ ꝓbaretur repre¬
sentandas ub̾tates ¶ Tutoris
ẜuis ip̃ius tutoris ⁊ is atuteia
exaisatus fu̾at quero aueis¬
dem ẜuis libtatem pr̃ate debe¬
tur tutores qui in locum eycu¬
sati dati tutelam admmutr̃et
.iiI. ⁊ stichum notariũ quem
peto manumittas seuis eodẽ
testõ tutor datus a tutela se
fid̃iomiralib̾tas deb̾atur. ry¬

Expanded text:
em consequi possint. respondit non quidem imputandum heredi, si pro commoditatibus rei suae administrandae aes alienum tardius exsoluerit: uerum si manifeste studium non soluentis ei rei paratum, ut libertatibus mora fieret, probaretur, repraesentandas libertates. Tutoris,seruis ipsius tutoris, sed is a tutela excusatus fuerat: quaero, an eisdem seruis libertatem praestare deberent tutores, qui in locum excusati dati tutelam administrartres et Stichum notarium, quem peto manumittas.' Seius eodem testamento tutor datus a tutela se fideicommissa libertas debeatur. r
Abbreviated transcription (Latin):
bit non exibebũt᷑ in domi¬
nos sũ noxe dedicõne iudi¬
cium dabo ¶Hic titulus ad
publicanos ꝑtinet. publica¬
in aũt s̾ qui publico frũt᷑.
naminde nomen hũt. sũ fis¬
co uectigal mmpendant. ił ⁊̃
tributũ ꝯseqͣnt᷑. ⁊ om̃s quio
quid afiscõ ꝯducunt iecce
appllant᷑ priblicani dix̾it ali
tis. dampnis. ui raptis.s sũt¬
adu̾sus publicanos edcm̃ ꝑ
induplũ dat᷑ cum in bonoꝵ
raptoꝵ in qu̾adruplũ sit. &¬
furti manifesti eq̃ inqͣdrup¬
lũ. ⁊ restituẽdi facultas pu¬
blicano ui asreptũ dat᷑. ꝙ si
fec̾it om̃i hone eruit᷑ ⁊ pena¬
li accõe ex hac ꝑte edã lib̾at᷑
uñ querit᷑ si quis uelit cũ
publicano non ex hoc edc̃õ
q pomp̾ quor scribit est enĩ
ab suidũ metiorem ẽẽ publi¬

Expanded text:
bit non exhibebitur, in dominos sine noxae deditione iudicium dabo'.Hic titulus ad publicanos pertinet. publicani autem sunt, qui publico fruuntur nam inde nomen habent, siue fisco uectigal pendant uel tributum consequantur: et omnes, qui quod a fisco conducunt, recte appellantur publicani.Dixerit alitis damnis ui raptis? saduersus publicanos edictum in duplum datur, cum ui bonorum ‹rap›torum in quadruplum sit et f‹u›rti manifesti aeque in quadruplum, et restituendi facultas publicano ui abreptum datur, quod si fecerit, omni onere exuitur et poenali actione ex hac parte edicti liberatur. unde quaeritur, si quis uelit cum publicano non ex hoc edicto,que Pomponius quoque scribit: est enim absurdum meliorem esse publi
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e quo minꝰ agrũ uicinus
q̃ ad̾m uell araret s si quos
sulcos tͣnsũsos aqrios face̾t¬
s ⁊ oi fossas feciss ex quib
aqͣ plu. posset noc̾e arbit̾ũ
si appareat futum ut aqͣ ꝑ.
noc̾et cog̾e oport̾e fossas eñ
explere ⁊ nisi fac̾et ꝯdẽpna¬
re tam ⁊ si añꝙͣ adiudicar

Expanded text:
facere, quo minus agrum uicinus quemadmodum uellet araret.Sed si quos sulcos transuersos aquarios faceret.Sed et si fossas fecisset, ex quibus aqua pluuia posset nocere, arbitrum, si appareat futurum, ut aqua pluuia noceret, cogere oportere fossas eum explere et, nisi faceret, condemnare, tametsi antequam adiudic
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Quod pͥncipis. aut sena¬
tꝰ uissu. aut ab hus qui primi
agros ꝯstituerunt opus fcm̃
fui̾t. inhoc iudiciũ non uenit¬
H accõ ⁊̃ in ueg̾tigalib agris
in pͥuato s in arbit̾o aque plu.¬

Expanded text:
um.Quod principis aut senatus iussu aut ab his, qui primi agros constituerunt, opus factum fuerit, in hoc iudicium non uenit.Haec actio etiam in uectigalibus agris in priuato facti in arbitrium aquae plu
Abbreviated transcription (Latin):
nietꝰ  si alieno noĩe cau̾i. mͥ
daꝑ. infec. postularẽ. iurare. de¬
be̾o ñ calũpnie cã. id eũcꝰ. nõie
eratũ postulo fuisse postulat᷑um
D. siciꝰ. noĩe postulo qui si ip̃e.
postular: urare ñ ꝯpelle᷑ ułti¬

Expanded text:
nietur. Si alieno nomine caueri mihi damni infecti postulem, iurare debeo non calumniae causa id eum, cuius nomine cautum postulo, fuisse postulaturum. Sed si eius nomine postulem, qui, si ipse postularet, iurare non compelleret
Abbreviated transcription (Latin):
ni rõ hẽat᷑. utrum ex quo in
possessionem uentũ c̃ anu̾o
ex quo p̾tor dec̾nerit. ut eat
nem ego puto cã cognita mͦ
hanc modo illam sũiam ꝓbã
ei qui missus ipossessionẽ
aliqua ex quacã aut ũuenit.
aut quia tardiꝰ uenit in po¬
ssessiõe inspostqͣm aut̾ quis¬

Expanded text:
ni ratio habeatur, utrum ex quo in possessionem uentum est an uero ex quo praetor decreuit, ut eatur nem: ego puto causa cognita modo hanc modo illam sententiam pei, qui missus in possessionem aliqua ex causa aut non uenit aut tardius uenit in possessione
Abbreviated transcription (Latin):
dampni ꝯtig̾it. ut de eo quor cã¬
ueat. ant siputat. ꝙ utilit̾ accõ¬
nemdat᷑ꝰ sit. dec̾niat ¶Si pupil¬
lus tutorem ñ hẽat quo aucto¬
re dampra infecti ꝓmutat q:
ñ deffendat᷑ missio in possõnẽ lo¬
cum hebit ¶Si quis dampniĩ¬
fecti in possom missus sit fulcire
eum ⁊ refic̾e insulam debe sũt
quiputant. eũ quor culpã pr̃a

Expanded text:
de eo quoque caueatur, aut, si putat, quod utiliter actionem daturus sit, decernat. Si pupillus tutorem non habeat, quo auctore damni infecti promittat, quasi non defendatur, missio in possessionem locum habebit. Si quis damni infecti in possessionem missus sit, fulcire eum et reficere insulam debere sunt qui putent eamque culpam pra
Abbreviated transcription (Latin):
is cui cautum ñ est. uideamꝰ.
⁊ mag̾ ẽ ut nuit debeat. ⁊ ita
labeo s adicit. si pca quͣi dec̾uit
p̾tor eum in possõnem nuutẽ¬
⁊ in fcm̃ accõne recupare hoc ꝙ¬

Expanded text:
is, cui cautum non est, uideamus. et magis est, ut mitti debeat, et ita Labeo: sed adicit, si, posteaquam decreuerit praetor eum in possessionem mittenet in factum actione reciperare hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cła ediũ amplissunar uiciũ
fac̾et. qͣle erit dr̃e totas edes
uibendum possid̾e eũciudap¬
n infecti ñ cauet᷑c sint am¬
plissimebiten quid dicen si
insula adiacens doniui iuci¬
ũfaciat. utr̃ in rasule possõ¬

Expanded text:
plissimarum uitium faceret, quale erat dicere totas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caueretur, cum sint amplissimae? Item quid dicemus, si insula adiacens domui uitium faciat, utrum in insulae poss
Abbreviated transcription (Latin):
pe de eodampno ꝙ exope fit
Siquid ĩ uia ꝓ. fiat qr ĩ alie¬
no fit sat̾d um .ẽ. s p̾tor cã cog
uit ¶Sũ ã. quis minuat uiã.
sũ quit aliud inuia .p. faciat.
debebit caucõlocũ hr̃e aͦ ꝑhoc
dãpũ pͥuato ꝯtingati de cet̾is lo¬
cis publicis ncħ sp̃ałr cauet̾. r̃to¬

Expanded text:
pe de eo damno, quod ex opere fiet. Si quid in uia publica fiat, quia in alieno fit, satisdandum est. Sed praetor causa cogbit. Siue autem quis muniat uiam siue quid aliud in uia publica faciat, debebit cautio locum habere, ne per hoc damno priuati contingantur. De ceteris locis publicis nihil specialiter cauetur
Abbreviated transcription (Latin):
q in totum missi ꝯcursu ꝑtes
habebũt ss si quis cor missus
in possõnem sumptũ fec̾it dem̾
sequi eum posse ⁊ ꝑlas: ꝯmiũ
sessioneni missꝰ ndũ posside iis¬
sus sit. an dñs disced̾e de possõe
debeat udeamꝰ ⁊ ait labeo ñdis¬
ced̾e. sicuti nec cum creditoreos
cõ dũs uideat᷑ hũisse. aut nus¬
so mpossessõnem. ⁊ alq̃ diu mo¬
rato nemo caueat ¶Si forte do¬
nniꝰ rei publice cã ab est. aut
ex alia cã iusta. aut mea sit cta¬
de cui subueniri sol ꝓband̾ ẽ
ñ debe p̃torem festiare ad dec̾¬
riend̾ ut uibeat possid̾e̾ .s: ⁊ side¬
creuit nemo dubitat mĩtegr̾
restitucõm indult᷑um ¶
ã quis possid̾e uissiis ẽ dñs dei¬
ciendꝰ ent de possone si q̃ sũt
iura debita hus qui potuerũt
de dampno infecto sat̾dare de

Expanded text:
quasi in totum missi concursu partes habebunt. Sed si quis eorum missus in possessionem sumptum fecerit, deinde sequi eum poss‹e›. Si sessionem missus, nondum possidere iussus sit, an dominus decedere possessione debeat, uideamus. et ait Labeo non decedere, sicuti nec cum creditores udominus uideatur habuisse aut emisso in possessionem et aliquamdiu immorato nemo caueat. Si forte dominus rei publicae causa abest aut ex alia iusta causa aut in ea sit aetate cui subueniri solet, probandum est non debere praetorem festinare ad decernendum, ut iubeat possidere. sed etsi ‹d›ecreuerit, nemo dubitat in integrum restitutionem indulturum. Ubi autem quis possidere iussus est, dominus deiciendus erit possessione. Si qua sint iura debita his, qui potuerunt de damno infecto satisdare, de
Abbreviated transcription (Latin):
regꝰ. er̾ cauend̾ si uͦ. sñ ꝯdicõe di¬
ei stipso fu̾it int̾poĩta. si qͥd̾ ex o¬
uencõe qũc̃q fu̾it omissa . ex
in flumie pu . ripaue. etꝰ fier. ĩ
ameos .x. sat̾dare iubeboħ. exi¬

Expanded text:
 cauendum. Si uero sine adiectione diei stipulatio fuerit interposita, si quidem ex conuentione, quandoque fuerit commissa, ex in flumine publico ripaue eius fiet, in annos decem satisdari iubebo'. hic exi
Abbreviated transcription (Latin):
num uectigal mstitu̾it eyse¬
natus consuito hac pena plec¬
titur ꝗ siquis reus uł accuci¬
tor domum indicis ingredi¬
atur ꝑ legem uiliam uidici¬
ariam nlegem ambitus
comitat idem aureos .c. fic
exlege fama de plagio nas¬
citur quo uẽditor fit quo
ob noxius si sciens lib̾um ẽẽ.
uendidit.

Expanded text:
um uectigal instituerit, ex senatus consulto hac poena plectitur.Et si qui reus uel accusator domum iudicis ingrediatur, per legem Iuliam iudiciariam in legem ambitus committit, id est aureorem cex lege Fabia de plagio nascitur, quo uenditor quoque fit obnoxius, si sciens liberum esse uendiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
nrc̾. ꝑ Ecuiatus nequaꝙͣ
comuunctitur si exigam ab
co peccumam qui ⁊ micħ ⁊
fudo debet non enim pecti¬
A fisci int̾cipitur que debi¬
tori enis. a usfertur. s. quia
manet debitor ficti nch̾o
peculatus tenetur ⁊ inqua¬
latus ⁊ derestonis repetũda¬
rum simiłr adu̾stis hrdem
moneatur. Ad legem uil¬
murbe hodie cestat᷑
quia ad curam principis
non ad populi fauorem ꝙ
si in pumcipio contra hanc
legem magr̾atum aut sac̾¬
docium quis pecierit ꝑ sõa¬
tus consultum. in .c. aure¬
os cum ĩ fanna punitur q̃¬

Expanded text:
rum.Peculatus nequaquam committitur, si exigam ab eo pecuniam, qui et mihi et fisco debet: non enim pecunia fisci intercipitur, quae debitori eius aufertur, scilicet quia manet debitor fisci nihilopeculatus tenetur et in qualatus et de residuis et repetundarum similiter aduersus heredem moueatur. DE LEGE Iurbe hodie cessat, quia ad curam principis non ad populi fauorem.Quod si in municipio contra hanc legem magistratum aut sacerdotium quis petierit, per senatus consultum centum aureis cum infamia punitur.Q
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Si ẜuo mortis cã
conatum sit indeamus auꝰ
mors inspici deu̾at. ut sit
locus condõm. domini. an ip¬
sius ẜui set magis est cius
inspicienda est cuidonatũ
ẽet set tñ posi mortem añ
aꝑtas tabiuas cest̾i manu¬
missũ ħ dono non sequitur.

Expanded text:
um.Si seruo mortis causa donatum sit, uideamus, c‹u›ius mors in‹s›pici debeat, ut sit locus condictioni, domini an ipsius serui. sed magis eius inspicienda est, cui donatum esset. sed tamen post mortem ante apertas tabulas testamenti manumissum haec donatio non sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cori hñdus ẽ sirefistere nõ
potu̾it ꝑcendum ei set ⁊̃ in
eos qui p̾fectum centurie
alatronib arcum uentum
deẜuerunt amimadũti pla

Expanded text:
ori habendus est: si resistere non potuit, parcendum ei.Sed et in eos, qui praefectum centuriae a latronibus circumuentum deseruerunt, animaduerti pla
Abbreviated transcription (Latin):
bñ segeiterit rõmb meis
lib̾ esto quesitum ẽ cũma¬
nente eddem destõ post
aliquos annos decessĩt.
nec ulli que rele locus de
paphilo arca rones pa¬
troni sit an extesto lib̾ta¬
tem sit cõsecutꝰ .i. inch̾

Expanded text:
 meis, liber esto': quaesitum est, cum manente eodem testamento post aliquot annos decesserit nec ullae querellae locus de Pamphilo circa rationes patroni sit, an ex testamento libertatem sit consecutus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ post eoss. p̾stitum cẽ uo¬
lunt set soł his succurrent
quos nominatl enim̾ent at
ub non ꝑsonis c̾tis nõ qb¬
dam gradib pr̃atur s om¬
nibus qui ex eodem gen̾e
orti sunt lib̾orum appelłoe
comp̾hendunt᷑ ⁊ papirius
cum uillico ⁊ ꝯtub̾nali eius
filiis legato. nepoces quoq
ex filiis contini. insi uoluntas
testadoris ałr seh̾at. filii enĩ
appellone sepe ⁊ ne potes ac¬
cipi multiphariam placere¬
non idĩ sine lib̾is de functꝰ
q uepotem suum hr̃dem reli¬
quos docet pentes pios q
lib̾ori ꝓcreandoꝵ animo
⁊ uoto uyores ducunt. filioꝵ
appellone omnes ꝯmeynob̾
desdendunt contin̾i nec dul
⁊ tumi idcrdo filios al as ue
concepimus aut atq edimꝰ
ut exꝓle corum carum uedi¬
uturnitatis nob̾ memoriam
menum relinquamus. p aus
tutornon est siuehñti tuter
datus est siue non sicut fai¬
sum destamͥtum ꝗ testam̃tũ
non est ⁊ modius mi ꝗnuͦ
qui modius non est On
res tam soli qm̃ mobiles ⁊ tã¬

Expanded text:
 post eos sunt, praestitum uoluerint, sed solis his succurrent, quos nominatim enumerent. at ubi non personis certis, non quibusdam gradibus praestatur, sed omnibus, qui ex eodem genere orti sunt, liberorum appellatione comprehenduntur.Sed et Papirius cum uilico et contubernali eius et filiis legato nepotes quoque ex filiis contineri, nisi uoluntas testatoris aliter habeat: filii enim appellatione saepe et nepotes accipi multifariam placerenon uideri sine liberis defunctum, qui nepotem suum heredem reliquoque docet parentes pios, qui liberorum procreandorum animo et uoto uxores ducunt, filiorum appellatione omnes qui ex nobis descendunt continer‹e›: nec enim lios filiasve concipimus atque edimus, ut ex prole eorum earumve diuturnitatis nobis memoriam in aevum relinquamus. Paulusqui tutor non est, sive habenti tutor datus est sive non: sicut falsum testamentum, quod testamentum non est, et modius iniquus, qui modius non est. Heres tam soli quam mobiles et ta
Abbreviated transcription (Latin):
te circũuentũ uł seductũ uł sol¬
licitatũ n bona n ꝓbabili rõe
ħ facit recte dicit᷑ dolo malore¬
oratus retin do .in. ni caret pla¬
ne si dubitat utr̾ lib au s̾iis
sit uł facit statꝰ ꝯtͦu̾siã recedẽd̾
erit ab ħ int̾dc̃o ⁊ agenda e cã¬

Expanded text:
te circumuentum uel seductum uel sollicitatum, neque bona uel probabili ratione hoc facit? recte dicetur dolo malo reoratus retinet, dolo malo non caret. Plane si dubitat, utrum liber an seruus sit, uel facit status controuersiam, recedendum erit ab hoc interdicto et agenda ca
Abbreviated transcription (Latin):
suo utit᷑ ¶Si quis eũ quẽ homi¬
uent ab̾ hostib redem̾it retuie¬
at mea cã ẽ ut int̾dco ñ teneat᷑
nͥ n. dolo malo facit plane si offt᷑
misit p̾cio ñ accepto dd̾. ẽ int̾dc̃o
locũ fore si pͦca ꝙͣ semł remisit
uelit retm̃e ¶ sieum quis
retincat filiũ quẽ non habr
in pot̾ate płm sine dolo malo
fac̾e iudebr᷑ pietas R. gemina¬
id efficit sũ dolo .m. retiñi usi

Expanded text:
quis eum, quem ab hostibus redemit, retineat, in ea causa est, ut interdicto non teneatur: non enim dolo malo facit. plane si offertur misit pretio non accepto, dicendum est interdicto locum fore, si, posteaquam semel remisit, uelit retinere. Si eum quis retineat filium, quem non habet in potestate, plerumque sine dolo malo facere uidebitur: pietas enim genuina efficit
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ꝑtinent sũ pubes sit siue
impubes. sũ masculus sie femi¬
na. siue unꝰ siue ples. siue sui uͦis
sit siue alien hoc enĩ tm̃ spͨtamꝰ
an lib̾ sit is tñ qui in pot̾ate ht̃

Expanded text:
m pertinent, siue pubes sit siue impubes, siue masculus siue femina, siue ‹unus siue› plures, siue sui iuris sit siue alieni: hoc enim tantum spectamus, an liber sit. Is tamen, qui in pote
Abbreviated transcription (Latin):
pdendam idq płisq usdet᷑¬
iudet᷑ uerius ⁊ nnsi adunat
dũs arborem labeo ait per¬
nuuti ei cui arbor offic̾et ut
si uell succid̾e ⁊ eam ligna¬
q tolłet arboris appellacõe
⁊̃ uites ꝯtinent᷑ ¶ nõ solũ

Expanded text:
›dendam idque plerisque uidetur uerius: et nisi adimet dominus arborem, Labeo ait permitti ei, cui arbor officeret, ut si uellet succideret eam lignaque tolleret. Arboris appellatione etiam uites continentur. Non solum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dcm̃ qr ip̃iꝰ int̾est arborẽ
ait p̾tor si ꝑte stat quoniniꝰ
situ ñfacias tunc nicino ꝓhi¬
ait p̾tor q̃ arbor ex agro tuo ĩ
agrũ illiꝰ impendeat si ꝑte stat

Expanded text:
ia et ipsius interest arborem Ait praetor: "Si per te stat, quo minus si tu non facias, tunc vicino prohiait praetor: "Quae arbor ex agro tuo in agrum illius impendet, si per te stat,
Abbreviated transcription (Latin):
pilli rem suam .q. meam ł
pupilli alii tͣdid̾it ñ recessit
ab eis dñiũ ⁊ nulla alienacõ¬
ẽ quia nenio errans renisurãos
amutit

Expanded text:
pilli rem suam quasi meam vel pupilli alii tradiderint, non recessit ab eis dominium et nulla est alienatio, quia nemo errans rem suam amit
Abbreviated transcription (Latin):
na ĩ pͥm credit᷑ tͣnsisse ead̾ dis¬
tmcccõe quis utet᷑ ĩ si res fr̾ut
subtͣcta aut cessare aut r̃ift̾i
accõe dicet si ex testam̃to adi¬
erit qmͣ ħeditati furtũ ñͥ fit
aut si ñ adierit pr̃ab ft̾i accõ¬

Expanded text:
nam creditur transisse. Eadem distinctione quis utetur etiam, si res fuerit subtracta: aut cessare aut non furti actionem dicet, si ex testamento adierit, quoniam hereditati furtum non fit, aut, si non adierit, patri
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾i. iccessio inest uideansꝰ ne
aut utrit ẽẽ dicenda sint sicu¬
timass a ꝯfusa aut eis cuiꝰ ro¬
mine ferruminata ẽ sr ꝑculꝰ a
pergasus existimant suamrem¬

Expanded text:
alteri accessioni est, videamus, ne aut utriusque esse dicenda sit, sicuti massa confusa, aut eius, cuius nomine ferruminata est. sed Proculus et Pegasus existimant suam
Abbreviated transcription (Latin):
respicit nicħ ex ea insula ꝑti¬
nebit ademptorem eademex
natasit meam ẽẽ ait qr solum
ipm̃ meũ pͥuatim ẽ usus aut̃
modis insula in flumne fit
uno cum agrũ qui aluei ñ fuit
ampius crt̃ fuit alto cum loc̃
qui aluei eẽt siccum reliquit
⁊ curcum fluere cepit t̾tio cum
panlatini costuendo socum erni¬
nenten s̃ alienũ fecit ⁊ euni
alluendo auxit duob post̾i¬
orib modis priuata insula
fit eius cuiꝰ ag̾ ꝓximuor fu̾at
cum pͥmũextitit siam⁊ nat᷑a
flumrus ħ est ut cͦsu suo in¬
mutato aluei cam nuitant
nec quicꝙͣ int̾sit utr̃ de alue¬
idũtatat solo mutato ande¬
ant̾ alio modꝑ causi ꝓprietatis
nõ mutat᷑ ¶alliuuo aggrũ
restituit eũ qm̃ mnpetus flu¬
minis totum abstulit itacr
men fuit mũdacõe flimũs
occupatꝰ eẽt sũ non paulatĩ
s eod̾ nupetu recessli flumi¬
rus restitritus ad pͥstmũ de¬
minũ ꝑtin fluma exĩ
censitoꝵ uce fungũt᷑ ut ex
priuato inpublicũ adducãt

Expanded text:
respicit, nihil ex ea insula pertinebit ad emptorem eadem exnata sit, meam esse ait, quia solum ipsum meum privatum est, usus autem modis insula in flumine fit, uno, cum agrum, qui alvei non fuit, amnis circumfluit, altero, cum locum, qui alvei esset, siccum relinquit et circumfluere coepit, tertio, cum paulatim colluendo locum eminentem supra alueum fecit et eum alluendo auxit. duobus posterioribus modis priuata insula fit eius, cuius ager propior fuerit, cum primum extitit: nam et natura fluminis haec est, ut cursu suo mutato aluei causam mutet. nec quicquam intersit, utrum de aluei dumtaautem illo modo causa proprietatis non mutatur. Alluvio agrum restituit eum, quem impetus fluminis totum abstulit. itaqumen fuit, inundatione fluminis occupatus esset, sive paulatim sed eodem impetu recessu fluminis restitutus, ad pristinum dominum pertinet: flumina enim censitorum uice funguntur, ut ex priuato in publicum addicant
Abbreviated transcription (Latin):
Iuicqiud infectõ aritento alicĩ
argenti addid̾is nõ ẽẽ tuũ totũ
argentũ fatend̾ est at ꝯtͣ situũ
ciphum alieno plimbo ꝑlum
unum medicam̃tum fit. ut co¬
ctis cocrib inigenta facisꝰ ni

Expanded text:
uidquid infecto argento alieni argenti addideris, non esse tuum totum argentum fatendum est: at contra si tuum scyphum alieno plumbo plumbunum medicamentum fit, aut coctis odoribus unguenta facimus, ni
Abbreviated transcription (Latin):
inp̾̃r nr̃ cum pr̃e suo con¬
stituit meo q cũ possit ab¬
ducere ꝓstitut .aii. ancil¬
lam peccuma accepta in
ut lib̾a cet nch enm int̾¬
est ip̃e abducas ⁊ ꝓstituas
an paciaris ꝓstitutã este
p̾cio accepto cum possis
exmiere.
post mortẽ sua ẽc̃ lib̾a cũ

Expanded text:
noster cum patre suo constituit in eo, qui, cum possit abducere prostitutam ancillam, pecunia accepta manus ut libera esset: nihil enim interesse, ipse abducas et prostituas an patiaris prostitutam esse pretio accepto, cum possis eximere. post mortem suam esse libera: cu
Abbreviated transcription (Latin):
dito ixpsit. idem imp̃r nr̃
ub ideliquisre arguantur
dũmq corum siuelit eos
defendere non posse reuoca¬
re in ꝓuniciam suam set
ibi oꝑtere de fendere ubide¬
liquerunt. ¶ Cum sacrilegͥ¬
um adinissum e̾et inaliqͣ

Expanded text:
ipsit. Idem imperator ubi deliquisse arguantur, dominumque eorum, si uelit eos defendere, non posse reuocare in prouinciam suam, sed ibi oportere defendere, ubi deliquerint. Cum sacrilegium admissum esset in aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Tmoniũ sb̃ornati erunt.¬
E kn̾ Honnulli pp̃ pauꝑ¬
tatem ut sunt ꝗ iiusꝙͣ
quin quaginta aureos hñt¬
irc̾ Hii tñ omnes sisuam
munriam exeqnͣtur morte¬
ue ꝓpiquoꝵ defendantab
accusacõne non eycludunt᷑
¶lib̾i lib̾tiq nonsunt ꝓhibẽ¬
di suarum rerum defenden¬
rum ue queri ueluti sidi
ius eis intendant set ut
ponu̾m recipiant. nam et
filius non quidem ꝓhibito
est de fco mr̃is queri sidicã
d̾ p̃positum ab ea ꝑtum q
magis hunc cohrdem hret
set ream eam lege cornelu
facere ei ꝑmissum nõ est
ab alio delatum aluis de¬
ferie non pot̾ set eũ ꝗ ab¬
olicõne publica ur prina¬
ta int̾uemente aut destite¬
te accusatore dereis eyem¬

Expanded text:
monium subornati dixerunt. Nonnulli propter paupertatem, ut sunt qui minus quam quinquaginta aureos habent. Hi tamen omnes, si suam injuriam exsequantur, mortemve propinquorum defendant, ab accusatione non excluduntur. Liberi libertique non sunt prohibendi suarum rerum defendenrumue queri, ueluti si diuis eis intendant, sed ut possessionem recipiant. nam et filius non quidem prohibitus est de facto matris queri, si dicat suppositum ab ea partum, quo magis coheredem haberet, sed ream eam lege Cornelia facere permissum ei non est. Ab alio delatum alius deferre non potest: sed eum, qui abolitione publica uel priuata interueniente aut desistente accusatore de reis exem
Abbreviated transcription (Latin):
do qͥ res ad id inuenta est
ne facile quis ꝓsiliat ad ac¬
cuca cõm cum cciat multam
sibiaccusacõm non suturaᷤ¬
crimen obiciant ⁊ p̾tea ꝑir
quib quis lib̾atus est non
deb p̾ses patiemidem accu¬
cari ⁊ ita dinus pius ua¬
utrum ab eodem an necab
auo accusari possit inden¬
dum est ⁊ putem quem reꝰ
int̾ alios uidicare alus ñ
p̾uidicant sus qui nunc.
accusator existit suũ dolore̾
ꝑ se quatur doceatq se igno¬
raste accusacõm ab alio in¬
stitutam magna excansa ad¬
uttieum ad accusacõm de¬
b̾e sitam̾ abalio cͥmine pꝰ¬
tuletur ab eo̾om in alio cri¬
nuine calumpmatus est pu¬
to non facile admittendũ
eum qui somel calumpniat
sit ¶ Qm̃ius silium a ccusa

Expanded text:
tio. quae res ad id inuenta est, ne facile quis prosiliat ad accusationem, cum sciat inultam sibi accusationem non futuramcrimen obiciant, et praeterequibus quis liberatus est, non debet praeses pati eundem accusari, et ita diuus Piusn nec ab alio accusari possit, uidendum est. et putem, quoniam res inter alios iudicatae alii non praeiudicant, si is, qui nunc accusator exstitit, suum dolorem persequatur doceatque ignorasse se accusationem ab alio institutam, magna ex causa admitti eum ad accusationem debere. Si tamen alio crimine postuletur ab eodem, qui in alio crimine eum calumniatus est, puto non facile admittendum eum qui semel calumniatus sit: quamuis filium accusa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Et si amici quis domum
scuprum s p̾buiret com pre¬
hendi debet s a si ĩ donnum ali¬
adtractandu de adult̾io ꝯsi
meo loco nich̾ fu̾it ad missum
u̾mptã indetur ie domum suam
stuprum adult̾ium ue ꝯmitce

Expanded text:
is. Et si amici quis domum stuprum fieri praebuisset, comprehendi debet. Sed et si in domum aliad tractandum de adulterio, etsi eo loci nihil fuerit admissum, uerum tamen uidetur is domum suam, ut stuprum adulteriumue committe
Abbreviated transcription (Latin):
rdet᷑. scindi casdem in ꝑsonas
hedum qͣuis posit dici ex ꝑsõi
ħ̾edum ꝓ missoris ñ posse descẽ¬
dentem a defuricto stipłonem
in ꝯͣriũ sũma rõrie fit ut uno
ex ħedib stipłatoris ũicente
in ꝑtem eius ꝯmutat᷑ stipłos¬
e̾ s si uriꝰ ex ħedib ꝓmissoris to¬
tam rem possideat in solid̾ eñ
dampuand̾. iuł. scribit inqͣnt̃
autẽ in ea scipłoe uł fideuisso¬
res an om̃iuo teneart᷑ dubita¬
ri pot̾ ⁊ uidend̾ ait rie nõ ꝯmi¬
ttat᷑ s si lite ꝯtestata possõr de¬
cessĩt inũ ex h̾edib ñ maiore

Expanded text:
detur scindi eas in personas heredum, quamuis possit dici ex persona heredum promissoris non posse descendentem a defuncto stipulationem in contrarium summa ratione fit, ut uno ex heredibus stipulatoris uincente in partem eius committatur stipest'. sed si unus ex heredibus promissoris totam rem possideat, in solidum eum damnandum Iulianus scribit: in quantum autem ipse ea stipulatione uel fideiussores an omnino teneantur, dubitari potest: et uidendum ait, ne non committatur. sed si lite contestata possessor decesserit, unum ex heredibus non maiore
Abbreviated transcription (Latin):
lp Sanui appełło non recipit᷑
susficit si possit dr̃e appellom su¬
am non eẽ receptam quod qua¬
cum rõne doceat admitt̾etur
euis appelło. non receptaantẽ
appelsone siquidem appellari¬
o ꝑtũit. principi erit supplican¬
dum. simio alius appetabatiro

Expanded text:
 cuius appellatio non recipitur, sufficit, si possit dicere appellationem suam non esse receptam: quod quaqua ratione doceat, admittetur eius appellatio. Non recepta autem appellatione, si quidem priortuit, principi erit supplicandum: sin vero alius appellabatur
Abbreviated transcription (Latin):
qones comuxiart ⁊ quidẽ
tantum adsenatus consul¬
nob̾ ur hus quos inpot̾tate
h̾emus asscrib̾e legatum.
emanci patꝰ quo filuis ea¬
dem pena tenebitur licet
ussu pr̾is scripsit excusat
enĩ is uitetur ꝗ in potͥtateẽ

Expanded text:
ones coniunxisti. et quidem quantum ad senatus consulnobis uel his, quos in potestate habemus, adscribere legatum, emancipatus quoque filius eadem poena tenebitur, licet iussu patris scripserit: excusatus enim is uidetur qui in pot
Abbreviated transcription (Latin):
Netor ait utrobi istũ hic hõ de
quo agit᷑ maiore ꝑte hꝰ anni
fuit quonuꝰ is eũducat nĩ
fi ueto ¶ Hoc int̾dcm̃ de possõ¬
ne rr̾ mobiliũ locũ ht̃ s opti¬
nuit uĩ eiꝰ exeqͣtã fuisse utipͦ

Expanded text:
etor ait: 'Utrubi hic homo, quo de agitur, maiore parte huiusce anni fuit, quo minus is eum ducat, uim fieri ueto'. Hoc interdictum de possessione rerum mobilium locum habet: sed optinuit uim ei
Abbreviated transcription (Latin):
luendo eẽ nemo intelligit᷑.
nsi qui solidum pot̾ soluere.
distat. quicquid enim appre¬
hedimus cuius ꝓprietas adnos
loci est. p̃dium uͣtriusq suͫ pra

Expanded text:
luendo esse n‹e›mo intellegitur, nisi qui solidum potest solueredistat: quidquid enim adprehendimus, cuius proprietas ad nos loci est. 'praedium' utriusque supra
Abbreviated transcription (Latin):
Inꝓuinciali p̾dio si quid fiat¬
noui operis mĩciacõ locum ha¬
loco conuni quid fiat: nũcia¬
cõ locum hẽbit adu̾sus uicinũ
plane sumꝰ nr̃m incomuru lo¬
co faciat. ĩi possum ego sociꝰ no¬
bo coniuni diuidũdo iudicio.ł
ꝑ p̾torem. ¶ Quod si socius me¬
us in ꝯmimi insulaopꝰ nouũ
faciat ⁊ ego ꝓpriam hebã cui
noceat᷑. an. opꝰ nonũ nũciare
ei possim. ⁊ putat labeo ñ posse¬
ei nunciare qr possũ eũ aliarõe
ꝑhib̾e edificare. hoc .ẽ. uł ꝑ p̾to¬
rem .i. ꝑ arbitriũ cõi diuidũdo

Expanded text:
i etiam praedio si quid fiat, operis noui nuntiatio locum haloco ‹co›mmuni quid fiat, nuntiatio locum habebit aduersus uicinum. plane si unus nostrum in communi loco faciat, non possum ego socius obo communi diuidundo iudicio uel per praetorem.Quod si socius meus in communi insula opus nouum faciat et ego propriam habeam, cui nocetur, an opus nouum nuntiare ei possim? et putat Labeo non posse nuntiare, quia possum eum alia ratione prohibere aedificare, hoc est uel per praetorem uel per arbitru
Abbreviated transcription (Latin):
o̾et cõmisit. set. uł. qĩ spon¬
sa pot̾it accusari ex repto
diui ceu̾i quod supͣ relatu
est.¶set ⁊ si qua repudiata.
mox reducca sit nõ qĩ eode̾
ir̾imonio durante. s qua¬
si ano int̾poito irtendum
est an exdelicto ꝙ ĩ priore ma¬
trimonio Admisit accusari
ab oleuit emi prioris mxĩ¬
momiĩ deticita reducendao
eam idem dicẽ dum est sistu¬
pri uelit accusare eam qm̃ pꝰ¬
ea duxitĩnxorẽ. Sero enm
accusat mores quos uxorẽ¬

Expanded text:
 commisit, sed uel quasi spon commisit, sed uel quasi sponsa poterit accusari ex rescripto diui Seueri, quod supra relatum est. Sed et si qua repudiata, mox reducta sit non quasi eodem matrimonio durante, sed quasi alio interposito, uidendum est, an ex delicto, quod in priore matrimonio admisit, accusari aboleuit enim prioris matrimonii delicta reducendo eam. Idem dicendum est, si stupri uelit accusare eam quam postea duxit uxorem: sero enim accusat mores, quos uxore
Abbreviated transcription (Latin):
uire mariti acusare eam
non pour uire extranei pos¬
se.¶Indey adult̾ũ añ oculõ
hre debet ⁊ in quirere an ma¬
ritꝰ pudice uinens mulr̾i
quo bonos mores colendi ac¬
tor fu̾it ꝓpniqũ enĩ indetur
eẽ ut ꝑudiciciam uir abux¬
ore exigat qm̃ ip̃e non ex¬
dampnare non rem obcom¬
pensacom mutui criminis
um comisisre añqm̃ sibi iu¬
b̾et uire iuri accusacõm insti¬
tu̾e non pot̾it quia nuͣm ꝙ̃
ei impta ẽ ad ult̾ium cõmi¬
sit ꝙ ⁊ ĩ concubina dici pot̾
qmͣ uxorem quis postea ha
Si quis piane nxorem suam
cm apud hostes e̾et aduit̾i¬
um ꝯmisisre arguat benig¬
mus dicetur posse eum ac¬
cusare uire uri set ita de¬
mum adult̾mm maritus iĩ¬
dicaret. Sinim hostiũ pas¬
sa nonẽet cet̾um que nim
patitur non est mea causa¬
est ut ad nlt̾ii uel stu pri
annis indomũ deducca ad¬
ult̾ium cõmisit mox apud
enm etatẽ excesst̾t ceꝑitq eẽ
uxor non pot̾it nire uriac¬
cusari exeo adult̾io quod ĩ¬

Expanded text:
iure mariti accusare eam non posse, iure extranei posse. Iudex adulterii ante oculos habere debet in inquirere, an maritus pudice vivens mulieri quoque bonos mores colendi auctor fuerit: periniquum enim videtur esse, ut pudicitiam vir ab uxore exigat, quam ipse non exdamnare, non rem ob compensationem mutui criminis um commisisse antequam sibi nuberet, iure viri accusationem instituere non poterit, quia non, cum ei nupta est, adulterium commisit. quod et in concubina dici potest, quam uxorem quis postea habSi quis plane uxorem suam, cum apud hostes esset, adulterium commisisse arguat, benignius dicetur posse eum accusare iure viri: sed ita demum adulterium maritus uindicabit, si uim hostium passa non est: ceterum quae uim patitur, non est in ea causa, ut adulterii uel stupri annis in domum deducta adulterium commiserit, mox apud eum aetatem excesserit coeperitque esse uxor, non poterit iure uiri accusari ex eo adulterio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
reum intͣ .u. annos contuuos
lebat ⁊ adultu muliere̾ ⁊ postu¬
labat ne sibi computarentur des
quos incustodia fecuret mel
admittende extitit qui mich̾
contradret ami soppinonem
antuꝓbes rogo maturius
dies accusatori computandos
ẽe .i. qub potuit accusacõis
sollempina u̾ba implere qua¬
re sñ dubio dies qb quis mncꝰ¬
todia fuit extra computacõm
utilium dierum eyistimantib
tibi constitudos cont̃ dici non
debuit. ¶Sexagita dies ꝗ¬
niarito accusante utiles com¬
putant᷑ feriatis quo diebus
amisit non ꝓhibetur int̾a
lios .iiii. mẽses quereła suam
apͥ udicẽ ceferii. ¶ Querebaᷤ¬
funcco marito ad ultu ream¬
ulier posnuatur que pp̃ im¬
pubem filium iunt diłom
ab accusatore impedrare auꝙ
beat audiri .ix. non udetur¬

Expanded text:
reum intra quinque annos continuos lebat adulterii mulierem et postulabat, ne sibi computarentur dies, quos in custodiam fecisset: me hoc admittente exstitit qui mihi contradiceret. cuius opinionem an tu probes, rogo maturius dies accusatori computandos esse, id est quibus potuit accusationis sollemnia implere. quare sine dubio dies, quibus quis in custodia fuit, extra computationem utilium dierum existimanti tibi constitutos contradici non debuit. Sexaginta dies, qui marito accusanti utiles computantur, feriatis quoque diebus,amisit, non prohibetur intra alios quattuor menses querellam suam apud iudicem deferre. Quaerebafuncto marito adulterii rea mulier postulatur, quae propter impuberem filium uult dilationem ab accusatore impetrare: an debeat audiri? respondi: non uidetu
Abbreviated transcription (Latin):
tmet ⁊ illud hom̾cũ asfert
nec eum solum in quit a stri¬
S de uxores suas amant. ꝙ̃.s
ult̾um umdicare que uul¬
garis fu̾it qmͣuis sudua
eet impimne in eam stupr̃¬

Expanded text:
tinet, et illud Homericum adfert: nec enim soli, inquit, atridae uxores suas amant. οὐ μόνulterium vindicare, quae volgaris fuerit, quamvis, si vidua esset, impune in ea stupr
Abbreviated transcription (Latin):
mande uxoris sue cã adult̾i¬
um sb̾iecit ut ip̃e de p̾hende¬
nune tenentur ¶Exsenato
consulto de ea refry. Mari¬
to primũ ur pri eam filiaᷤ
qm̃ in pot̾cade hãt intradi
es .ix. dmoraii accusare per¬
mittitur nec nłli ali intͣ
id tempus agendi pot̾tas
datur ultͣ cos dies neutuᷤ
uolinitas eypoctat᷑ unre ma¬
riti qui accusant calumpĩ
magratum gent pris quo
accusacom impediendam
ne sum piatur marito iꝰ
ꝙ cumeo equale ht̃ igrt᷑

Expanded text:
mandae uxoris suae causa adulterum subiecerit, ut ipse deprehendeimine tenentur ex senatus consulto de ea re facto. Marito primum, uel p‹a›tri eam filiam quam in potestate habet, intra dies sexaginta diuortii accusare permittitur nec ulli alii intra id tempus agendi potestas datur: ultra eos dies neutrius uoluntas exspectatur. Iure mariti qui accusant, calumniamagistratum gerit, patris quoque accusationem impediendam, ne praeripiatur marito ius, quod cum eo aequale habet: igitur
Abbreviated transcription (Latin):
t̾um siquis euitandi cͥminis¬
sui causa id egit ut rei publi¬
ce.cã. ab ee̾t nch̾. illi comen¬
tum ħ ꝓficiat quod siquis pͥ¬
sens sit uice tñ absentis hat᷑
banis caittis militant dicend̾
est deferri hunc poite n eni
laborare ht ut se rep̾sentet.
Et gen̾ałr dicendum est eoꝵ
demum absenciam eycusata
inçipiant temꝑa extraneo
ced̾e ⁊ primus. pomp̾ putat
admitti ad accusacom eytra¬
neum posre statim atq sine¬
gauit cui ad senciend̾ puto.
forcuis enĩ d̾r eum qui senega¬
u̾it accurum postea nõ audi¬
endum Tex mł. de aduttus
speciałr quosdam adult̾ũ ac¬
cus are ꝓhibet ut mmorẽ .xxo.¬
annis nec enĩnisꝰ e̾ itoneus
actusator ꝗ nondum robuste
etatis est ꝙ ita u̾m e̾ sion
mmr̃imonii sui nuiriam ex
uelit qm̃ uis uire eytranei
ad accusacom uemat tañt
audietur nec eni ulla p̾scͥp¬

Expanded text:
um si quis evitandi criminis id egit, ut rei publicae causa abesset, nihil illi commentum hoc proficiat. Quod si quis praesens sit, vice tamen absentis habetur banis castris militat, dicendum est deferri hunc posse: neque enim laborare habet, ut se repraesentet. Et generaliter dicendum est eorum demum absentiam excusatamincipiant tempora extraneo cedere? et primus Pomponius putat admitti ad accusationem extraneum posse statim atque isti negaverint. cui adsentiendum puto: fortius enim dicitur eum, qui se negaverit acturum, postea non audiendum. Lex Iulia de adulteriis specialiter quosdam adulterii accusare prohibet, ut minorem  nec enim uisus est idoneus accusator, qui nondum robustae aestatis est. quod ita uerum est, si non matrimonii sui iniuriam exeuelit, quamuis iure extranei ad accusationem ueniat, tamen audietur: nec enim ulla praesc
Abbreviated transcription (Latin):
us dicetur. ¶Ea que nit̾ reas
aduit̾ũ recepta ẽet absens
dofendi non pot̃. ¶Soc̃ cum
nurum adult̾ii accusaturũ
se libellus p̾siditur datis toꝰ¬
tatus funred maluit ab acmu¬
cacone desute ⁊ iucrum exdo¬
te mag pet̾e querit̾ anuiꝰ¬

Expanded text:
us dicetur. Ea, quae inter reas adulterii recepta esset, absens defendi non potest. Socer cum nurum adulterii accusaturum se libellis praesidi datis testatus fuisset, maluit accusatione desistere et lucrum ex dote magis petere. quaeritu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾o mulierem nipcius amt̾ris¬
se ¶ Mułr ami absentem
uiumi audiet uita fimctu
ẽe alii seiyit mox maritus
reu̾sus est quero qm adnͣsus
cam mulierem statuendum
moni nani siłogo tempe tras¬
acco sine uluns scapri ꝓ uone
fłis rumoribus inducta quisi
soluto priore uinculo limis
giniitum faciendis nupcus ꝑ
dampnatam mox irpudiaui
quero an eamcam dis idii pͥs¬

Expanded text:
o mulierem nuptias contraxisse. Mulier cum absentem uirum audisset uita functum esse, alii se iunxit: mox maritus reuersus est. quaero, quid aduersus eam mulierem statuendum moueri: nam si longo tempore transacto sine ullius stupri probatione falsis rumoribus inducta, quasi soluta priore uinculo, legitgumentum faciendis nuptiis pdamnatam mox repudiaui. quaero, an causam discidii praes
Abbreviated transcription (Latin):
Irc̾ ureademca su̾t que tur¬
be sediconis ne faciende ꝯfi¬
luim in ierunt ẜuos ue aut
lib̾os homines marmis hu̾rot
Cadem lege tenẽ qui pubes
cum delo inpublico fu̾it ine¬
adem causa sunt qui pessio
exemp lo conuocata ce dicõe
iullas expugnau̾nt ⁊ cũte¬
lis ⁊ annarus bona rapue
raput aliꝗd p̾t̾ mat̾iam pͥc̾ca¬
punitur huius legis pena

Expanded text:
In eadem causa sunt, qui turbae seditionisue faciendae consilium inierint seruosue aut liberos homines in armis habuerint. Eadem lege tenetur, qui pubes cum telo in publico fuerit. In eadem causa sunt, qui pessimo exemplo conuocatu seditione uillas expugnauerint et cum telis et armis bona rapuerrapuerit aliquid praeter materiam. Prapunitur huius legis poena,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt usq in diẽ litis inpubem
ap̾ se hẽbit is uͦ qui cõtrou̾si¬
am facit si hũił calũpniator no¬
teq nequicie ẽ rep̾sentanda cog¬
nicõ ẽ ¶ It̃ si is qui inpubenz
negat in aliena eẽ pot̾ate uir
om̃ib modis ꝓbatꝰ tutor uł tes¬
tam̃to uł a p̾tore datus pupillũ
ꝙ̃ in diẽ sitis ap̾ se hũit tuet̾
is uͦ qui prem se dicit suspͨtus
ẽ .q. calũpuiator diffr̾i litẽ ñ
oportebit si uͦ utra ꝑsona ẽ¬
suspͤta aut tanꝙͣ infirma aũ
tanꝙͣ tͣpis n̾erit alienũ inquid

Expanded text:
s impuberem apud se habebit: is uero, qui controuersiam facit, humilis calumniator notae nequitiae, repraesentanda cognitio est. item si is, qui impuberem negat in aliena potestate esse, uir omnibus modis probatus, tutor uel testamento uel a praetore datus pupillum, quem in diem litis apud se habuit, tuetur, is uero, qui patrem se dicit, suspectus est quasi calumniator, differri litem non oportebit. si uero utraque persona suspecta est aut tamquam infirma aut tamquam turpis, non erit alienum, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
sauis S ey lege repudiũ miͦ¬
sum nõ sit ⁊ idtudo mułr ad¬
huc nipta ẽe iideatur tñ si
quis eam uyorem dux̾it adui
lomalo nõ ꝙmittitur qm̃ꝙͣ
dicendũ ẽ ue is quisciret eam
ey lege repudiatam non ẽe do¬
lo malo committat.

Expanded text:
Si ex lege repudium missum non sit et idcirco mulier adhuc nupta esse uideatur, tamen si quis eam uxorem duxerit, adulo malo non committitur: quamquam dicendum, ne is, qui sciret eam ex lege repudiatam non esse, dolo malo committat.
Abbreviated transcription (Latin):
uł ait quociẽs int̾dcm̃ mouet᷑
de filio ducendo ł ognitõ ⁊ is de
quo agit᷑ inpubes est. alit̾ diff᷑¬
rep̾sentari idq ex ꝑsona eorũ
int̾ quos cõtrou̾sia erit ⁊ ex
is qui se patrẽ dicit auctorita

Expanded text:
us ait, quotiens id interdictum mouetur de filio ducendo uel cognitio et is de quo agitur impubes est, alias differepraesentari: idque ex persona eorum, inter quos controuersia erit, et ex is, qui se patrem di
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ate s an sit udicatũ ¶ Si qͥs
filiam su. ini q̃ mͥ nupta sit ue¬
lit abduc̾e uł exib̾i sibi desid̾et
in adu̾sus int̾dcm excepcõ dãda
se utim᷑ ne bñ ꝯcordançia matͥmo¬
nia uire prĩe pot̾atis tͣbent᷑ ꝙ tñ¬

Expanded text:
tate, sed an sit iudicatum. Si quis filiam suam, quae mihi nupta sit, uelit abducere uel exhiberi sibi desideret, an aduersus interdictum exceptio danda iure utimur, ne bene concordantia matrimonia iure patriae potestatis turbentur.
Abbreviated transcription (Latin):
siue ap̃ furem edatur. siue a¬
possĩore casu surti accio ces¬
sat. S si concepit ap̾bone
fidei possõrem. iuii peperit.
euemet.iit ꝑtus furtuius
nonsit u̾m ⁊̃ usucapi pꝰsit.
Idem ⁊inpetudib obsuã¬

Expanded text:
siue apud furem edatur siue aposteriore casu furti actio cessat. sed si concepit apud bonae fidei possessorem ibique pepererit, eueniet, ut partus furtiuus non sit, uerum etiam usucapi possit. idem