comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d łm. Peas adulterii fc̃as nec ante
gens lib̾tinam cdluxit uxorem qͣmins
int̾um uxor nonsit. at tũ in ea canditiõe
est. ut siamissent dignitatem uxor eẽ ĩ¬
cipiat.

Expanded text:
dit reas adulterii factas nec ante gens libertinam habuerit uxorem, quamvis interim uxor non sit, attamen in ea condicione est, ut, si amiserit dignitatem, uxor esse incipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
uus est. nec naturalis pr̃is. nec adoptun
uporem ducere pot̾. s ⁊ si plures uxores p̃r
hũit nullam earum clucere possum.
nurus quo apellatione nõtantumfiti
quidam has ꝓmirus apellent. Priuig¬
s inepotis ⁊ ꝓudͤpotis nullameaꝵ ctuce̾
possnm Itemeiꝰ rarẽm cũ sponsam ba¬
bui ñposse me uxorem cluc̾e augꝰt᷑
int̾p̾tatus est. fuisse enim eam soctum.
nec inmrĩmonio conueni nouerrã:
ei quipruugne maritꝰ fuit.

Expanded text:
uus est nec naturalis patris nec adoptiui uxorem ducere potest: sed et si plures uxores pater habuerit, nullam earum ducere possum. itaque socrus appellatione non tantum quidam has pronurus appellant. priuig nullam earum ducere possim. item eius matrem, quam sponsam habui, non posse me uxorem ducere.Augustus interpretatus est: fuisse enim eam socrum. nec in matrimonium conuenire nouercam eius qui priuignae maritus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
contub̾mo filii fu̾ir. pr̾em qiͣ nurum ñ
cluce̾. eq̃ nec mrẽm eius qͣm quis inser¬
uitute uxorem hũit qi socrum. Gum eͥ
cognatio seruił intelligitur: quare ion
⁊ affinitas non intelligatur. s inre clu¬
bia ceruis ⁊ modestius est huiꝰmodi np¬
tiis abstinere. ¶yideamꝰ nunc quomͦ
nou̾ca ⁊ pͥuigna ⁊ socius inurus intelli¬
gantur. ut sciannis qͣs non li ceat ducere.
quiclam nou̾cam ꝑse prĩs uxorem inur̃
filii uxorem. ipͥuignam uxoris ex alio
manto fili am intelligunt.S ꝙ. ad hãc
causam u̾ius est nec aui uxorem nec ꝓ¬
auiduci posse. duasgͦ ł płes nou̾cas:
dude ñ pot̾it. nͭ mur̃ Ilam iisqui a dopti

Expanded text:
contubernio filii fuerit, patrem quasi nurum non ducere: aeque nec matrem eius, quam quis in seruitute uxorem habuit, quasi socrum. cum enim cognatio seruilis intellegitur, quare non et adfinitas intellegatur? sed in bia certius et modestius est huiusmodi nuptiis abstinere.Nunc uideamus, quomodo nouerca et priuigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam nouercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et priuignam uxoris ex alio marito filiam intellegunt: sed quod ad hanc causam uerius est nec aui uxorem nec proaui duci posse. duas ergo uel plures nouercas ducere non poterit: non mirum, nam et is qui adopti
Abbreviated transcription (Latin):
ementium i uendentium spectari de¬
bent. uon eorum quib atquitit᷑ ex co
contractu actio. Namͤseruꝰ meusut
filius quiin mea potestate est me pͥ¬
sente suo nomine emat ñ ẽquerendũ
dauero uendas. sciens fugninum illo
ignorante me sciente ñ teni te exep̃to
uenum est.

Expanded text:
ementium et uendentium spectari debent, non eorum, quibus adquiritur ex eo contractu actio: nam si seruus meus uel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, dauero uendas sciens fugitiuum illo ignorante, me sciente, non tener‹i› t‹e› ex empto uerum est.
Abbreviated transcription (Latin):
acłu̾sus ꝓcutͣorem id obseruand̾ẽ.
cicdit. Non solum eo postulante qͥ
abeolesus est.S omniqui qũq
exꝑitur. ¶ Siis ꝓ quo spopondistũ
petrauit: ne aliquis debitor ip̃ius:
adu̾sus eum exceptione utatur.
Demde tu in negõ inquo spopondisti
ueliexceptione uti. uec te nec ip̃m
oportet impetrare: ⁊ si interlum pa¬
tiaris miliriam. si soluendo debutor
nonsiti s si tu inciclisti meclictum.
reus quidemutit᷑ exceptiqnie. tuñ
uteris nec pena tua ad reumꝓmittẽ¬
cli ꝑtinebit. ⁊ ideomandati actione
uofuxbi. ¶Si filius meus in ma¬
gr̃atu in hoc eclicto incidit: an inhis
actionib quas ex ꝑsona eius ĩ ten
Do elicto locus sit: monputo: ne m̾a
conditio de terior fiat. E autem ait
p̾torut is cod̾ iuire utat᷑. an ⁊̃ ad here¬
dem ħ pena tnͣsmitrat᷑. ⁊ scribit iul.
nõ solum ip̃i de negare. actionẽ. s ĩ
penam edicti. quas tunt habiut᷑c
se: iulianus putat. suꝑẽe eͥ nͣlem¬

Expanded text:
adversus procuratorem id observandum escidit, non solum eo postulante qui ab eo laesus est, sed omni, qui quandoque experitur. Si is pro quo spopondisti impetraverit, ne aliquiaduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, uelis exceptione uti: nec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si soluendo debitor non sit. sed si tu incidisti in edictum, reus quidem utetur exceptione, tu non utaris: nec poena tua ad reum promittendi pertinebit: et ideo mandati actionem non habebis.Si filius meus in magistratu in hoc edictum incidit, an in his actionibus, quas ex persona eius intendo, hoc edicto locus sit? et non puto, ne mea condicio deterior fiat ad heredem haec poena transmittatur? et scribit Iulianus non solum ipsi denegari actionem, sed etiam pati eum poenam edicti, quas tunc habuit cuse Iulianus putat: superesse e
Abbreviated transcription (Latin):
facere. q̃ s isi imperastiquod ĩ nonuen¬
tuto senio imꝑaturus eras. pauł munime.
Nam si ꝑiculosamrem anteuenditionẽ
facere solitus est. culpatua id fr̃m eẽ iu¬
debitur: puta enim eum fuisse seruum
qui ꝑcastradomum descende̾ aut inclo¬
acam climitti solitus eẽt. Idemiuris enit.
si eam remimipe tare solitus fũas qͣmpͣ¬
dens ⁊ diugens pr̃famił. impe raturus
ei seruo non fu̾it. Qd si hoc exceptumñ
fu̾it tñ potes ei seruononamrem impe¬
rare. qm impe raturus non fuisses. si
non uenisti uenisset. ueluti siei imꝑasti.
ut a demptorem uet qui pegre eẽt. Naniꝰ¬

Expanded text:
facere, et si id imperasti, quod etiam non uenfacere, et si id imperasti, quod etiam non uendito seruo imperaturus eras. Paulus: minime: nam si periculosam rem ante uenditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse uidebitur: puta enim eum fuiss‹e› seruum, qui per catadromum descendere aut in cloacam d‹e›mitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et diligens pater familias imperaturus ei seruo non fuerit. quid si hoc exceptum fuerit? tamen potest ei seruo nouam rem imperare, quam imperaturus non fuisset, si ‹non› uenisset: ueluti si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: na
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ꝑtineat.R. eo demiure fore uendi¬
ramẽe emptori dc̃m est. qnͣtum insula
locata esti tmemptori pt̾etur. paulus
immo si insulam totam uno nomnne
locau̾is. ⁊ pluris conductor locau̾it. et
inuendenda insuiam̾cedẽ emptori. acces¬
miule conductor debebit. ¶Si eumfit̃¬
dlumuendidisti in quose puichru mha-¬
biusti nec nominatum ibi sepulchrũ
excepisti parum est eonomine cautũ
pauł minime si modo insepulthrum
iter publicumtransit. ¶Siħitatorib
hĩtatio lege uenditionis recepta est:
omnib in ea hĩtatorib p̾ter dñm recte
recepta hĩtatio est. pauł. immo sicuis
inea insula qͣm uendis: gratis hĩtatio¬
nem dederis. ⁊ sic receꝑis. hĩtatorib aũ
inqͣm quisq diem conductam ht̃ ꝑũ
cau̾is. Nommat im enim de hiis recipi
oportuit itaq eos hĩtatores emptor in¬
uissuto tuo alquid fecit iex eo crus freg̃
ita demum ea res ꝑiulotuo nonest. Si
id im̃perast qd̾ solebat ante uenditõem

Expanded text:
ondit eodem iure fore uendiram esse emptori dictum est, quanti insula locata est, tantum emptori praestetur. Paulus: ‹i›mmo si insulam totam uno nomine locaueris et amplioris conductor locauerit et in uendenda insula mercedem emptori cesinsulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepist‹i›, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si modo in sepulchrum iter publicum transit. Si habitatoribus habitatio lege uenditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta habitatio est. Paulus: immo si cui in ea insula, quam uendideris, gratis habitationem dederis et sic receperis: 'habitatoribus aut quam quisque diem conductum habet', parum caueris nominatim enim de his recipi oportuit itaque eos habitatores emptor iniussu tuo aliquid fecit et ex eo crus fregit, ita demum ea res tuo periculo non est, si id imperasti, quod solebat ante uenditionem
Abbreviated transcription (Latin):
Dauis .ł. Locatio ⁊ conductio ꝓxima
est emptioni iuenditioni. hiisdemq
uiris reg̃. consistit. Nam ut eni̾tio uie¬
clitio ita contrahittr si de p̾cio conuen̾¬
it. sic ilocatio ⁊conductio ccͣhi intelligͣ¬

Expanded text:
DUCTIONE Locatio et conductio proxima est emptioni et venditioni iisdemque iuris regulis consistit. nam ut emptio et venditio ita contrahitur si de pretio convenerit, sic etiam locatio et conductio ita contrahi
Abbreviated transcription (Latin):
onem bonorumeuis. S si aditumad
se prãret. aut expublico conspiciat᷑
recte in ius uo cari elim uił ait.¬
i theatro nema clubitat inius uo
sua ne mo exͣhi debet.

Expanded text:
onem bonorum eius. sed si aditum ad se praestet aut ex publico conspiciatur, recte in ius uocari eum Iuliet theatro nemo dubitat in ius uosua nemo extrahi debet.
Abbreviated transcription (Latin):
dictioni. illius adquem uo edcõ ꝯ̃de¬
catur. ꝓ non dato fideiussor buerũ.¬
habetur. nisi suo pͥuilegio spe
sunt. inius nocatus uenire debet.
ut hoc ip̃m sciatiurz an iiuisdr̃onis¬

Expanded text:
dictioni illius, ad quem uocatur, pro non dato fideiussor habetur, nisi suo priuilegio specaesunt, in ius uocatus uenire debet, ut hoc ipsum sciatur, an iurisdicti
Abbreviated transcription (Latin):
actus. ia. aque cluctus. Iter est ius e¬
undi ambulandi hominis non ĩ iu¬
mentum agendi uł uehiculum Ac
t a contiet. ¶Aque ductus est ius¬
ͣ aque clucende ide ꝑfundumm auenuĩ.
aciue haustus. pecoris ad aciͣm appul¬
sus ius pascendi calcis coqñde harene
fidiende. ¶ Traditõ plane iꝰ patien¬
tia seruitutum inducet offitium pre
ꝑuicini domum uel pretorium uel ꝓtͤ¬
tum hr̃e licere. aque ductus austusa¬
que ꝑeundemlocimi ũ clucãtur. ⁊̃ pli¬
b concedi potest. ĩ in dĩeb uel horis du¬
catur: si aq̃ ductus uł haustusaque

Expanded text:
actus, via, aqueductus. Iter est ius eundi, ambulandi hominis, non etiam iumentum agendi vel vehiculum. Aca continet. Aqueductus est ius aquam ducendi per fundum alienum. aquae haustus, pecoris ad aquam adpulsus, ius pascendi, calcis coquendae, harenae fodiendae.Traditio plane et patientia seruitutium inducet officium praeper uicini domum uel praetorium, uel protectum habere licere.Aquae ductus et haustus aquae per eundem locum ut ducatur, etiam pluribus concedi potestcatur: si aquae ductus uel haustus aquae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. s ex hiis uon salet competere tale
ciscitur possessionemut setretat dñm
eẽ. ¶ E apupillo emit ꝓbare debet
tutore actiore lege nonphibente se
emisses. s si deceptus fła tutore aucto¬
reemerit bona fide emisse uidetir
quis prohibuit uel denunti auit ex
causa uenditionis tradirem que ip̃ius
uoluntate a procuratore fu̾ant clistr¬
acta iis nicħominus tradident emp¬
torem tuebitur p̾tor. siue possideat sũ
petat rem. S quod iuditõ emptipro¬
curator emptori p̾stit̾it contrarioiu¬
ditio mandati con seq̃tur. pot̾ .n. fi̾ut
emptorires auferatur. ab eo quiuen¬
ire mancdinit. qr ꝑignorantiamñẽ
usus exceptõe qͣmͣ debuit opponere.
ueluti si ñ auctor meus ex uoluntate
tua uendidit.
gasit rem añdominoemat limana
publitiana mͥ competere debet. licet
comꝑataest. ut res domino auferat᷑.
eiusq rei argͣmentum est. pͥma eqͥ¬
tas: de iñ excepno siea res possessoris
nonsit. S ut is quibona fide enut poꝰ¬

Expanded text:
sunt, sed ex his non solet competere tale ciscitur possessionem, ut credat se dominum esse. Qui a pupillo emit, probare debet tutore auctore lege non prohibente se emisse. sed et si deceptus falso tutore auctore emerit, bona fide emisse videturquis prohibuit uel denuntiauit ex causa uenditionis tradi rem, quae ipsius uoluntate a procuratore fuerat distracta, et is nihilo minus tradiderit, emptorem tuebitur praetor. siue possideat siue petat rem. sed quod iudicio empti procurator emptori praestiterit, contrario iudicio mandati consequetur: potest enim fieri, ut emptori res auferatur ab eo, qui uenire mandauit, quia per ignorantiam non est usus exceptione, quam debuit opponere, ueluti: 'si non auctor meus ex uoluntate tua uendidit'.ga sit, rem a non domino emat, Publiciana mihi compecomparata est, ut res domino auferatur: eiusque rei argumentum est prim‹o› aequitas, deinde exceptio 'si ea res possessoris non sit': sed ut is, qui bona fide emit pos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quereretur an soluto debito restitui eã
oporteret⁊ debitori. sceu̾. nr̃. restituendã
ꝓbauit. quod si nonita ꝓ bauit uendid̾
ut certum est sit oninim᷑ apd̃ eum preci¬
um remansurum. uerum obligatus est
ad idrestituendum arbitror interim qͥ¬
demnich a debitorẽ peti poise. s in suspẽ¬
so hr̃i liberatõem. uerumsi actione exẽp̃¬
to conuentus p̃stitiss creclitor erriptori
sebitum ꝑsequi eum a delitore posse.qr
uistrahit uis suimmi ced̾e debetͤ ⁊i sipignus
passidet trad̾e utiq debet possõnem.¬
ceu.ł.ui. Nrlitri diuste hereditatis:
inter heredes cum corpora hr̃clitaria diui¬
sisset̃ nomina qͦ communiũ debitorũ
separatim diuisa. singulis in silidum
assignauerũt. quesitum est anuus¬
quisq corum debitore sibi addicto cessã

Expanded text:
et quaereretur, an soluto debito restitui eam et quaereretur, an soluto debito restitui eam oporteret debitori, Scaeuola noster restituendam probauit. quod si non ita uendidit, ut certum sit omnimodo apud eum pretium remansurum, uerum obligatus est ad id restituendum, arbitror interim quidem nihil a debitore peti posse, sed in suspenso haberi liberationem: uerum si actione ex empto conuentus praestitisset creditor emptori, debitum persequi eum a debitore posse, qudistrahit, ius suum cedere debet et, si pignus possidet, tradere utique debet possee hereditatis inter heredes cum corpora hereditaria diuisissent, nomina quoque communium debitorum separatim diuersa singulis in solidum adsignauerunt. quaesitum est, an unusquisque eorum, debitore sibi addicto cessant
Abbreviated transcription (Latin):
libellos agente papiniano crelitorem a
debitore pignus emere posse. q in domi¬
niomanet debitoris. ¶Si alienares:
pignori data fu̾it i creditor eam uendi¬
cerit uideamus anprecium qd ꝑcepit cͤ¬
oitor. liberet debitorem ꝑsonali actõne
pecunie credite ꝙͣ uere Re detur. Si ea le¬
ge uendidit ne euittionis nomine ob¬
ligaretur. qr ex cantractutaliquali ob¬
ligatione a debitore interpõita. Certe
ex occone eius reclactumid precium: eqͥ¬
uis ꝓficeret debitori qͣm creditoris lucro
cederet. S qnͣtum quidem ad creditorẽ
debitor liberatur.qnͣtu uero ad dñm¬
reisi nec dum pignus euictume ł adempͤ
ꝙͣ ⁊ d̃em post einctionem ip̃e debitor utili ac¬
tionẽ tenetur. ne ex aliena iactura sibi
lucrumadquirat. Nam isimaiores fructꝰ
forte petens a fideuissore creditor abstu¬
lit uni̾u̾sos inqͣntitatem debitam accep¬
to ferre debebit. icum ꝑ iniuri am iudicis
domino rem que debitoris non fuisset.
abstulisset creditor quasi obligatam sͥ

Expanded text:
libellos agente Papiniano creditorem a debitore pignus emere posse, quia in dom‹i›nio manet debitoris. Si aliena res pignori data fuerit et creditor eam uendiderit, uideamus, an pretium quod percepit creditor liberet debitorem personali actione pecuniae creditae. quod uere responderetur, si ea lege uendidit, ne euictionis nomine obligaretur, quia ex contractu et qualiquali obligatione a debitore interposita certe ex occasione eius redactum id pretium aequius proficeret debitori, quam creditoris lucro cederet. sed quantum quidem ad creditorem debitor liberatur: quantum uero ad drei, si necdum pignus euictum est, uel ad emptorem post euictionem ipsi debitor utili atione tenetur, ne ex aliena iactura sibi lucrum adquirat. nam et si maiores fructus forte petens a possessore creditor abstulit, uniuersos in quantitatem debitam accepto ferre debebit: et cum per iniuriam iudicis domino rem, quae debitoris non fuisset, abstulisset creditor quasi obligatam sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
Hodest .l. Ctechtoris arbitrio ꝑmitatur.
ex pignorib sibiobligatis quib uelit das¬
tractis. ad suum commod̃ ꝑuenire.
tore pignoris pretium seruare non potu¬
isset. andebitor liberat᷑ eẽt putaui si nł¬
la culpa imputari creclitori posit man̾e
debitore mobligatumquia ex ncãtate fr̃a
uenditio non liberat debitorem nisi pecu¬
numita scripsit. ꝙ inpignorib danlic
adici solet. ut quominus pignus ueniss
reliquum debitor reddẽt. suꝑuacuum est.
qi ip̃o iure ita res seht̃. ⁊̃ non adiecto eo
emiit obenictionemrei reclire ad uendi¬
torem non potest. tamen non ẽẽ audien¬
dum creditorem qui fundumuendidit
si uelit eiuid̃ rei ex alia cã qõnem mou̾e
cum corpora hr̃ditaria duusisset nõia
quo cominunium debitoꝵ separatim
singuł in solidum assignauit. qñtum¬
est andebitorib cessantib ꝓ solsdopignꝰ
uendere: quisq pot̾ .R. posst.

Expanded text:
. Creditoris arbitrio permittitur . Creditoris arbitrio permittitur ex pignoribus sibi obligatis quibus uelit distractis ad suum commodum peruenirtore pignoris pretium seruare non potuisset, an debitor liberatus esset. putaui, si nulla culpa imputari creditori possit, manere debitorem obligatum, quia ex necessitate facta uenditio non liberat debitorem nisi pecuita scribsit: quod in pignoribus dandis adici solet, ut, quo minus pignus uenisset, reliquum debitor redderet, superuacuum est, quia ipso iure ita se res habet etiam non adiecto eo.emit, ob euictionem rei redire ad uenditorem non potest, tamen non esse audiendum creditorem qui fundum uendidit, si uelit eiusdem rei ex alia causa quaestionemcum corpora hereditaria diuisisset, nomina quoque communium debitorum separatim singulis in solidum adsignauit: qest, an debitoris cessantibus pro solido pignus vendere quisque potest.
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ seruandi pignoris sui cãintelligit᷑
pecumam declisse uõ offerri ei a debitore pͭ.¬
Darcus.ł. Pi creditor pignus uł ypothe¬
camuendid̾it hoc pactout liceat sibi red¬
dere pecuniam consequi ipignus recuꝑare.
ansi paratus sit debitor reddere pecuniam
agiposse tum crecditore ut si quas actdes¬
heãt eas ced at debitori. S quodiuł scribit
inpignore idem ⁊ cirra ypothe cam est. ¶N¬
lud inspiciendum est anliceat debitorisi
ypotheca ueniert petunia soluta eamre¬
cipere. ⁊ si quidem itauenierit ut si in tra
certum tempꝰ ad ebitore pecunia soluta fu¬
erit emptiorescindatur. intra illudtp̃s pe
potest rescindi uenditio. nisi minor sitan
exciuib edicto succurntur. ¶ Queritur
si pactum sit acreclitore Ne liceat debito¬
ri ypothecam uende̾. uł pignus. quid uiris
sit. an ⁊ pactio nulla sit. talis. quasi contra
ius sit. põita. ideoq uenire possit. ⁊ certum ẽ
nullam eẽ uenditionem. ⁊ padiomstetim.

Expanded text:
quam seruandi pignoris sui causa intellegitur quam seruandi pignoris sui causa intellegitur pecuniam dedisse et ideo offerri ei a debitore pariam Si creditor pignus vel hypothecam vendiderit hoc pacto, ut liceat sibi reddere pecuniam et pignus reciperare: an, si paratus sit debitor reddere pecuniam, agi posse cum creditore, ut, si quas acteat, eas cedat debitori. sed quod Iulianus scribit in pignore, idem et circa hypothecam est. Illud inspiciendum est, an liceat debitori, si hypotheca venierit, pecunia soluta eam reciperare. et si quidem ita venierit, ut, si intra certum tempus a debitore pecunia soluta fuerit, emptio rescindatur, intra illud tempus potest rescindi venditio, nisi minor sit anex quibus edicto succurritur. Quaeritur, si pactum sit a creditore, ne liceat debitori hypothecam uendere uel pignus, quid iuris sit, et an pactio nulla sit talis, quasi contra ius sit posita, ideoque ueniri possit. et certum est nullam esse uenditionem, ut pactioni stetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iod̾ .ł. Quero siquis fund ĩ uendid̾it
ut idueniundatumẽẽ uideat᷑. ꝙ intra
t̾mmos ip̃e posseclit. Sciẽs tñ aliqͣm ꝑ¬
tem certam se non passid̾e. non cerciora¬
u̾it emptorem an exemptoiuditio te¬
ueatur. qm hec generalis adiectio ad
ea q̃ spetiałr nouit. quiuenclidit nec
excepit. ꝑtinere non debeat. ne alio qͥn
emptor capiatur. ꝙ fortasse si hoc cog¬
nouisset. uł empturus noneẽt. uł mi¬
noris empturus eẽt. si cercioratus de lo
cofiusiet. c̾to cum hoc iapudueteres sit
relatumineun ꝑsona cuu sit exceꝑat.
serurtutes sique debentur. debebuntur.
ienii iuris auctores R̾derunt. si certus
uenditor quibꝰdam ꝑ sonis certas scrui¬
tutes debere non admonuisset empto¬
reni. exempto eum t̃i debere. qm̃ ħ¬

Expanded text:
fundum vendiderit, ut id venum datum esse videatur, quod intra terminos ipse possedit, sciens tamen aliquam partem certam se non possidere non certioraverit emptorem, an ex empto iudicio teneatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter novit qui vendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor capiatur, qui fortasse, si hoc cognovisset, vel empturus non esset vel minoris empturus esset, si certioratus de loco certo fuisset: cum hoc et apud veteres sit relatum in eius persona, qui sic exceperat: 'seruitutes si quae debentur, debebuntur': etenim iuris auctores responderunt, si certus uenditor quibusdam personis certas seruitutes debere non admonuisset emptorem, ex empto eum teneri debere, q
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur uenditor cum minor modꝰ ĩ¬
uenitur. uideamus tnne ulla quere¬
la sit emptoris in eodem fundo si plus
inueniat inuinea qminpͣto cum
imui̾sus modus constatid imilis qõ
ta est. inĩ quis cluos statulibos uno
pretio uendat. ⁊ clicat unum decẽ da¬
re iussum qͥ .xu. dare debeat. Nauri
hͥ tenebitur ex empto actione. qͣm¬
uisemptor a luob .xx. accepturus s.
Srectius est in omnib supͣscͥptis casib
lucrum cum dampno compensari. ⁊
siquid de est emptori siue ꝓmͦ. siue ꝓ
qͣlitate loçi hac resarciri.

Expanded text:
tenetur uenditor, cum minor modus intenetur uenditor, cum minor modus inuenitur. uideamus tamen, ne nulla querella sit emptoris in eodem fundo, si plus inueniat in uinea quam in prato, cum uniuersus modus constat. similis quaeta est et si quis duos statuliberos uno pretio uendat et dicat unum decem dare iussum, qui quindecim dare debebat: nam et hic tenebitur ex empto actione, quamuis emptor a duobus uiginti accepturus sit. sed rectius est in omnibus supra scriptis casibus lucrum cum damno compensari et si quid deest emptori siue pro modo siue pro qualitate loci, hoc ei resarciri.
Abbreviated transcription (Latin):
i prohiis reb pecuniam accep̃. ⁊ cunt᷑¬
dere nolebut emptor q̃ rebat quid fa
corpꝰ a fundo. nõ ut dominus suas spe¬
tialiter arbores uendicare emptorñ
pat̾it s exemptohẽbit actionem.
Domp̃ .ł. nuenditione suꝑ ãnua
pensitatõe. ꝓ aque ductumra domũ
rome ꝯstitutum: nicħ cominemoratũ
est. deteptus obeam rem: exempto acti¬
onem hẽbit. Ita si conueniatur obp̾
seꝑatim de modo cuiꝰts ꝓnuntiau̾it. ⁊
Lita utrumq uno p̾riotradid̾it. ⁊ alteri
aliquid desit qmͣuis in altero ex suꝑet.
forte siclixerit unum .s. ugera. alter̃¬
ueniantur. si m altero .x. desint iride
hiis iͨ apud la beonem resatum ẽ. s an
exceptio doli maliuenditori ꝓfutura
sit: potist dubitari utiq si exignus
madus silue desit. i plus inuineis hẽat
qͣm reꝓmissum est. annonfacit dolo
quod iure ꝑpetuo utitur. nec eñi id ꝙ
ampluis in modo agri iuenitur.ꝙͣ
alio quin dc̃m est ad compendiumuẽ¬
dutoris s ad emptoris ꝑtinet. ⁊ tunc

Expanded text:
 pro his rebus pecuniam accepit et tradere nolebat: emptor quaerebat, quid se corpus a fundo et ideo ut dominus suas specialiter arbores vindicare emptor non poterit: sed ex empto habet actionem.m. In uenditione super annua pensitatione pro aquae ductu infra domum Romae constitutum nihil commemoratum est. deceptus ob eam rem ex empto actionem habebit: itaque, si conueniatur ob prseparatim de modo cuiusque pronuntiauerit et ita utrumque uno pretio tradiderit, et alteri aliquid des‹i›t, quamuis in altero exsuperet, forte si dixit unum centum iugera, alterueniuntur, si in altero decem desint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, utique si exiguus modus siluae des‹i›t et plus in uineis habeat, quam repromissum est. an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur? nec enim hic quod amplius in modo inuenitur, quam alioquin dictum est, ad compendium uenditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
debeam uim̾adempta fu̾iti qmuis eam
emptori oporteat. qr custodia adu̾sus
ium parum ꝓficit. actiones autem eas
non solum arbitrio s ĩ ꝑ iculo tuo tͥ pr̃a¬
re celeo. ut omne lugrumat cdispendium
tͥ sequatur: inon solum ꝙ ipe ꝑeum ad
d tunc sͥ tradito seruo. ad qiuisiturus fuꝰ¬
set. ¶Uterq nr̃meandem rememit:
fieret traditaq est. siue ab eodem emimus
sũ ab alio atq alio is ex nobis tuendꝰ ẽ. qͥ
pͥor ius eius app̾hendit. hoc ẽ ciu pͥmunit᷑¬
tditasit. S si alter ex nob̾ a domino emis¬
inmodo me falłet. uł emptor cutums ꝙͥ¬
tus sit: auenditore pond̾ib minorib põ¬
p̃ait posse clici uenditorẽ s̾ dare oportere
tor exempto habebit actionemqͣ otemp¬
tus eẽ possit.
Sa. Pifundo uendito inqualitate
cdicto de itine re actuꝙ uictus sit. ex ep̃to
habebit actionem. licet eͥ stipło de euicti¬
oue non committat᷑ qr non est de iure
seruitutis inrem actione ꝓnunciatum

Expanded text:
debebam, ui mihi adempta fuerit: quamuis eam debebam, ui mihi adempta fuerit: quamuis eam emptori oporteat, quia custodia aduersus uim parum proficit. actiones autem eas non solum arbitrio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebo, ut omne lucrum ac dispendium te sequatur. Et non som tunc sibi tradito seruo adquisiturus fuisset. Uterque nostrum eandem rem emit a  malo fieret, traditaque est: siue ab eodem emimus siue ab alio atque alio, is ex nobis tuendus est, qui prior ius eius adprehendit, hoc est, cui primum tradita est. si alter ex nobis a domino emisin modo me falleret, uel emptor circumscriptus sit a uenditore ponderibus minoribus, Pomponius ait posse dici uenditorem sibi dare oportere tor ex empto habebit actionem, qua contentus esse possit. Si fundo vendito in qualitate rdicto de itinere actuque victus sit, ex empto habebit actionem: licet enim stipulatio de evictione non committatur, quia non est de iure servituti
Abbreviated transcription (Latin):
Iftric .ł. Seruus quen a me cumpeculi¬
o cmsti priusqm tͥ traderetur fuitumfe
cit mͥ cimuis eares qͣm subripuit int̾iet᷑
nich̾ominꝰ retentionem eo nomine ex pecu¬
meus ex cau sa con dictioĩs sit fcs. Nam
licet si i am traditus furtum mͥfecisset:
aut omnino condictionem conoĩe de pe
iretentõem me hĩturum. ⁊ si omne peculi¬
umpenes te sit.ł quasi plus debito solue ⁊¬
rim. posse me condicere. ẜ que dicend̾ ẽ.
si nummos quos seruus iste mͥ subripu¬
erat tuignorans furtiuos ẽẽ. qua si pecu¬
liares adem̾is. ⁊ consumpsis conductio
eo nomine mͥ ad u̾sus te competͣ ꝙi res
mea adte sine causa ꝑuenit. ¶Sisci¬
acturum putauit. iid qnͣtimea int̾sit.
meam eẽ fcãm. Qmͣuis em̃ aliqiuin u̾m
sit: uenditorem hactenus teni. ut rem
emptori hr̃e liceat. non ĩ ut eiꝰ faciat. qr
qui sciens alienam non suam ignorati
uendid̾. id̾ maxĩe ẽ si manumissuro uł
pignoridaturo uendid̾it.
eratus .ł.ieares qm exempto prãre

Expanded text:
tionum Servus, quem de me cum peculio emisti, priusquam tibi traderetur, furtum mihi fecit. quamvis ea res quam subripuit interierit, nihilo minus retentionem eo nomine ex pecumeus ex causa condictionis sit factus. nam licet, si iam traditus furtum mihi fecisset, aut omnino condictionem eo nomine de pet retentionem me habiturum et, si omne peculium penes te sit, vel quasi plus debito solverim posse me condicere. secundum quae dicendum: si nummos, quos servus iste mihi subripuerat, tu ignorans furtivos esse quasi peculiares ademeris et consumpseris, condictio eo nomine mihi aduersus te competet, quasi res mea ad te sine causa peruenerit. Si sciacturum putauit in id, quanti mea intersit meam esse factam: quamuis enim alioquin uerum sit uenditorem hactenus teneri, ut rem emptori habere liceat, non etiam ut eius faciat, quia qui sciens alienam, non suam ignoranti uendidit: id ‹es›t maxime, si manumissuro uel pignori daturo uendiderit.rum. Si ea res, quam ex empto praestare
Abbreviated transcription (Latin):
ta aliqua incendiicaus oriatur. p̾¬
terea ut aꝙͣ unusquisq inquilinus
Adu̾sus capsarios. quo quim̾cede.
seruanda inbalneis uestim̃ta suscipi¬
unt. iudex est constitutus. ut siquid
ter ignem ap̃se hñt potes fustibus
sẽ. ad fabium cylonem p̾fectũ urbiꝰ
amicum nr̃m remit̾e. fugniuos cõ¬
quire re eos q dñis redd̾e debes.

Expanded text:
ia aliqua incendii casus oriatur. pria aliqua incendii casus oriatur. praeterea ut aquam unusquisque inquilinus .Aduersus capsarios quoque, qui mercede seruanda in balineis uestiment‹a› suscipiunt, iudex est constitutus, ut, si quiter ignes apud se habuerint, potes fustibus abium Cilonem praefectum urbi amicum nostrum remittes: fugitiuos conquirere eosque dominis reddere debes.'
Abbreviated transcription (Latin):
bunis ⁊ suꝑ omnes spect abili uiro qͥ pͥ¬
fectus ugiliun apellatur. ¶Cognos.¬
cit p̾fectus uigiliun deincencdiariis.
effractorib furib raptorib. raptano ¶¬
nib receptatrorib nisi siqͣtam atͦx
tamq famosa sit ꝑsona. ut p̾fecto
urbis remitat᷑. Et qr᷑ pnpuum̃q
incenclia culpa fuĩt inhĩtantiuin.
aut fustio castigat eos qui neg¬
gligentius irben habuerunt ignẽ
aut seueraint̾ locutõe comminat᷑.
sustium castigationẽ remiitut. Eftrac¬
ture siñt plerumꝙ ininsulis inhor¬
reisq uͥ homines p̾ciosi sũmã ꝑtẽ for¬
tunaꝵ suarum reponunt cum uel
cella effringit᷑. uel armarium uł ar¬
cha. Et custodes pletumq piiunt᷑
hr̃e. deseruis custodibis  licet ũꝑ
sis ipsius imꝑatoris portio eẽt ¶ Sci¬
enclum est añ p̾fc̃m uigilum ꝑ to¬
tani noctẽ ugilare debere i cõerra¬
re debere calciam̃tum cum armis ⁊
dolabris ut curam ad hibeat omnes
inquili nos amm one eggligen.¬

Expanded text:
bunis et super omnes spectabili uiro qui praefectus uigilum appellatur. Cognoscit praefectus uigilum de incendiariis effractoribus furibus raptoribus receptatoribus, nisi si qua tam atrox tamque famosa persona urbi remittatur. et quia plerumque incendia culpa fiunt inhabitantium, aut fustibus castigat eos qui neglegentius ignem habuerunt, aut seuera interlocutione comminatus fustium castigationem remittit.Effracturae fiunt plerumque in insulis in horreisque, ubi homines pretiosissimam partem fortunarum suarum reponunt, cum uel cella effringitur uel armarium uel arca: et custodes plerumque puniunthabere de serius custodibus, licet in illis ipsius imperatoris portio esset.Sciendum est autem praefectum uigilum per totam noctem uigilare debere et coerrare calciatum cum hamis et dolabris, ut curam adhibeant omnes inquilinos admonere, ne neglegent
Abbreviated transcription (Latin):
emerint. ne luminib sins officeret᷑¬
⁊ alteritradita sit. nec pr̃et altepis
conuenit ꝓ socio actionemẽe. ¶ Si
plures sint intereosdem societates
co ite. ad omnes societates suffic̾e
hocunum iudicium constat. ¶ Si cͥ
ex socuis ꝓp̃societatem ꝓfestus sitiue¬
lutiadmerces emendas eos diuntax¬
at sumptus societati impritabit. qͥ
ineamrem impensi sunt. Uiatica gͥ
carrulorum. uecturas. uł sui. ł saitiꝰ¬
narum suarum grã. uł mͥtium recte
imputabit. ¶ Socium uniu̾s ainso¬
aittatem conferre debere. neratiuiᷤ
ait. Si omniumbonoꝵ sotiꝰ sit. ⁊ idõ
sũ obiniuriã sͥ fcãm. ł exlege aqͥlia
siue ip̃us siue filii corꝑnocitũ in¬
sit conferre debere ꝵedit. Id̾ ait sociũ
omnium bonorum non cogi confer¬
re que ex ꝓhibitis causis adquisierit
ꝑcontrarium quo apuduet̾es. ⁊tͣ¬
tabatur. an sacius omnium bonoꝵ
siqͥd obiniuriaꝵ actionẽ tlampna¬
tussti. p̾stitit. ex cominuni conseqͣ¬

Expanded text:
emerint, ne luminibus suis officeretur, etemerint, ne luminibus suis officeretur, et alteri tradita sit nec praestet alteri quod convenit, pro socio actionem esse. Si plures sint inter eosdem societates coitae, ad omnes societates sufficere hoc unum iudicium constat. Si quis ex sociis propter societatem profectus sit, veluti ad merces emendas, eos dumtaxat sumptu‹u›m societati imputabit qui in eam ‹rem im›pensi sunt: uiatica igicarrulorum uecturas uel sui uel sarcinarum suarum gratia uel mercium recte imputabit. Socium uniuersa in societatem conferre debere Neratius ait, si omnium bonorum socius sit: et ideo siue ob iniuriam sibi factam uel ex lege Aquilia, siue ipsius siue filii corpori nocitum sit, conferre debere respondit. Ibidem ait socium omnium bonorum non cogi conferre, quae ex prohibitis causis adquisierit. Per contrarium quoque apud ueteres tractatur, an socius omnium bonorum, si quid ob iniuriarum actionem damnatus praestiterit, ex communi consequ
Abbreviated transcription (Latin):
p̾eciores insule restituera qmuis aut
sortem cum certis usuris int᷑ .iiiiʳ. m̾ses
postqm̃ opus iefectumerit. recipere p̾.
exig̾ndoꝙ pͥuilegioutetur. aut deincep
ad hoc ut consequatur. ꝙ sua int̾erat
singe enim malle eum mag̾̃ suum
martii dcirro quatuor m̃sib finit c̾¬
tas usuras. q pꝰ quatuor menses do¬
minum ded̾. ¶ Siqͥ societatem
ademend̾ coierint. deiñ res alterius
dolouł culpa emptanonsit. ꝓsotio:
cẽactionem constat. plane si conditio
sit a diecta suntͣ illum diem uenir⁊
⁊ dies sine culpa socis p̾t̾ient. cessabit
actioꝓsotio. It̃ si incommnunem riuũ
reficienclun mpensa fc̃a sit ꝓsocio eẽ¬
actionem ad recuperand̃ sumptum
cassius scͥpsit᷑. Item mela scͥpsit. siui¬
cini semipedes inter se contulerunt.
ut ibi graticium ꝑietem interse edi¬
ficarent. ad hon̾a utriusq susfinen¬
ua. deinde eclificato ꝑiete alter in eũ
inmitti non patiatur. ꝓsocio agen¬
ꝯum. Id̾ ꝙ isiarram in comiune

Expanded text:
portiones insulae restituerit, quamuis aut sortem cum certis usuris intra quattuor menses, postquam opus refectum erit, recipere potest exigendoque priuilegio utetur aut deinceps ad hoc, ut consequatur quod sua intererat. finge enim malle eum magis suum Marci idcirco quattuor mensibus finit certas usuras, quia post quattuor dominium dedit. Si qui societatem ad emendum coierint, deinde res alterius dolo uel culpa empta non sit, pro socio esse actionem constat. plane si condicio sit adiecta 'si intra illum diem ueniret', et dies sine culpa socii praeterierit, cessabit actio pro socio. Item si in communem riuum reficiendum inpensa facta sit, pro socio eactionem ad reciperandum sumptum Cassius scripsit. Item Mela scribit, si vicini semipedes inter se contulerunt, ut ibi craticium parietem inter se aedificarent ad onera utriusque sustinenda, deinde aedificato pariete alter in eum inmitti non patiatur, pro socio agendum. idemque et si aream in commune
Abbreviated transcription (Latin):
latrones incidit. suamq pecuniam
ꝑdidit. serui eius uuln̾ati sunt. res¬
q ꝓpͥas ꝑdidit. dicit iuł. dampnũ
dampni partem dimicliam agnoᷤ¬
cere debere. inͣ tam pecunie qͣm re¬
rum ceteraꝵ quas secum non tu¬
lisset. sotuis. nisi ad m̾ces cõmuni
nomine comparandas ꝓfic̾etur
ꝓ ꝑte socium agnoscere debe rtissi

Expanded text:
latrones incidit suamque pecuniam latrones incidit suamque pecuniam perdidit, serui eius uulnerati sunt resque proprias perdidit. dicit Iulianus damnum damni partem dimidiam adgnoscere debere tam pecuniae quam rerum ceterarum, quas secum non tulisset socius nisi ad merces communi nomine comparandas proficiscepro parte socium agnoscere debere rectissi
Abbreviated transcription (Latin):
o bonafides. Utrum ĩ tm̃dolum anĩ¬
dolum i culpam prãre oportet. ¶ Si
incoeunda societate inqͣuidartem:
operamue. pollicitus est alt̾. ueluti
cum petus in com mune pascend̾.
aut a grumpollicitat ori damus
in commune querenclis fructib.
nimirum ibi ĩ culpaprãnda est.
ꝥtiun emmopere artisest uelam̃tũ.
Qnod sirei communi sotius nocuit
magis ad mrint culpamquoq ue¬
nire. ¶ Dimpna que inp̃rudentĩ¬
b accidunt. hoc est dampnafatalia
socii non cogentur. pr̃are. Ideoꝙ ii
pecus estimatum datum sit.udlatͦ¬
cinio aut incendio ꝑierit. commuĩe
clampuum est. si nicħ̾ doso t autcl.¬
pa acciderit. eius qui estimatumpe¬
cus acceꝑit. Ex si a furib subreptũ
sit ꝓprium euis derruñtum est. qr
custodiam prare debuit. qui estim¬
atum accepit. ħ uera sunt. ⁊ ꝓsotio
erit actio. Si modosocietans contra¬
hende cã pascenda sunt data: qͣmuis
estimata. ¶Quidam sagariam
negotiationem coierunt. alter ex
hiis ad mertes comꝑandas ꝓfectus ĩ

Expanded text:
o bona fides. Utrum ergo tantum dolum an edolum et culpam praestare oportet. si in coeunda societate, inquit, artem operamue pollicitus est alter, ueluti cum pecus in commune pascendum aut agrum politori damus in commune quaerendis fructibus, nimirum ibi etiam culpa praestanda est: pretium enim operae artis est uelamentum. quod si rei communi socius nocuit, magis admittit culpam quoque uenire. Damna quae imprudentibus accidunt, hoc est damna fatalia, socii non cogentur praestare: ideoque si pecus aestimatum datum sit et id latrocinio aut incendio perierit, commune damnum est, si nihil dolo aut culpa acciderit eius, qui aestimatum pecus acceperit: quod si a fium eius detrimentum est, quia custodiam praestare debuit, qui aestimatum accepit. haec uera sunt, et pro socio erit actio, si modo societatis contrahendae causa pascenda data sunt quamuis aestimata. Quidam sagariam negotiationem coierunt: alter ex his ad merces comparandas profectus in
Abbreviated transcription (Latin):
d.x.xix. Quod autẽ ex furto ł
exalio malestrio quesitum ẽ. inso¬
cietatem nanoport̾e confem palã
est. qi delictorum turpis atq fecli
fitio contułit sõcus nan aliter ꝑ¬
fu̾it qui maleficium admisit. id ꝙ
contilit aut solum. aut cumpena.
insciente socio eum in societatis rõ
nem contilisse. ꝙ sisciente ĩ penã
socium agnoscere oꝑtet. equumẽ
enimut cuius parti: cipauit lucr̃
obfurtum. an dissoluta ea. Id̾ꝙ: ẽ
in omnib turpib actionib łim ĩ¬

Expanded text:
uod autem ex furto vel ex alio maleficio quaesitum est, in societatem non oportere conferri palam est, quia delictorum turpis atque foeda ficio contulerit socius, non aliter rfuerit qui maleficium admisit, id quod contulit aut solum aut cum poena insciente socio eum in societatis rationem hoc contulisse: quod si sciente, etiam poenam socium agnoscere oportet: aequum est enim, ut cuius participauit lucrumob furtum an dissoluta ea. idemque est in omnibus turpibus actionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
me iulianus ꝓbat. ꝓ inde ‸. n aufragio
quid ꝑit cumnonalias m̾ces qͣmua¬
iusolent ad uehi. dampnrun am¬
ho sentient. Nam sicutilucrum ita
dampnuquo commune eẽ oꝑ.¬
ꝙ nou culpa socii contingit. ¶Cã
duo erant argentarii socii altereoꝵ
est. quod quisq tñ socius non ex
munionem non ꝑtinere: explorati
ait. si fratres ꝑ entum incliuisas herr¬
ditates i deo retinuerunt uͥ emolum̃¬
tum ac dampnum inhiis commũe
sentirent quod aliunde q̃sierint ĩ cõe
non religenr. It̃ ex fc̃oꝯ sultum x¬
iuctorẽ ⁊ uillit̃ asianum placu̾at
ut locis emptis petunua iucdoris:
monumenta fierent opera ⁊ ꝑttia
asiani quib distractis pecuni atn
uictor incerta qnͣtitate reciꝑxt. suꝑ¬
fluum asianus acciꝑet. qui operan
in societatem conulit. eut ꝓsociõ
itum fu̾it ⁊ stipendia ceteraq sala¬
tia in commune recligiauditio so¬
cietans. qmuis filius emancipatus
hoc non cogatur conferre fr̃i inqͥt
mortem porrigi.⁊ iõ nec lib̾tatem

Expanded text:
me Iulianus probat. proinde et si naufragio quid periit, cum non alias merces quam navi solerent advehi, damnum ambo sentient: nam sicuti lucrum, ita damnum quoque commune esse o non culpa socii contingit. Cum duo erant argentarii socii, alter eorum est, quod quisque tamen socius non ex munionem non pertinere explorati ait: si fratres parentium indivisas hereditates ideo retinuerunt, ut emolumentum ac damnum in his commune sentirent, quod aliunde quaesierint in commune non redigetur. Item ex facto consultum victorem et bellicum Asianum placuerat, ut locis emptis pecunia victoris monumenta fierent opera et peritia Asiani, quibus distractis pecuniam victor cum certa quantitate reciperet, superfluum Asianus acciperet, qui operam in societatem contulit: erit pro socio itum fuerit, et stipendia ceteraque salaria in commune redigi iudicio societatis, quamvis filius emancipatus haec non cogatur conferre fratri, inquit, mortem porrigi, et ideo nec libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
inutilis eẽt futura. semꝑ abscetẽte
usufructu. S tam̃ placuit dandãeẽ
actionem. Uñ sequens clubitatõ est.
quousq tuendi eẽ t in eo usu fructu
municipeᷤᷤ ⁊ placuit .c. anniis: tuendoᷤᷤ
ẽẽ municipes. quia is finis hoĩs uite
ap̃ .ł. uii Dominus fructuario p̾
sessum legatarius restrtuere filio. ꝙ
cãm inoffõsi testamenti recte ꝑtułat
coactusest mansinie t̾ructus ius integr̃
ex post scõ app̾aruit: ¶ ꝑ fidei com¬
missunfructu p̾clioꝵ ob alim̃tã
libertis relicto ꝑtium emolum̃tumex
ꝑsona uita decedentium ad dũm ꝓpͥeta¬
tis recurrit.
recembs. iã omnib fructib que ĩ
hiis agris nascintur m̃se octubri
ꝑ colomun sublatis: quesitumest utr̃
pensio hr̃difrutuarie soluideberet.
qmͣius fructuaria ante kalendas mar¬
tias quib pensiones ĩferridebeãt deces.¬
serit. anduuidi debeant inter heredẽ.
fructuarie.: irem publicam. cui ꝓprie¬
tas legata sit. Rrem publicam qui¬
dem cum colono nuilam actiͦnem

Expanded text:
inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis uitae ponsorum Dominus fructuario prasessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius integrum ex post facto apparuit. Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta libertis relicto partium emolumentum ex persona uita decedentium ad dominum proprietatis recurrit. Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet, quamuis fructuaria ante Kalendas Martias, quibus pensiones inferri debeant, decesserit, an diuidi debeat inter heredem fructuariae et rem publicam, cui proprietas legata est. respondi rem publicam quidem cum colono nullam actionem
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. Siseruus pripilli ł furiosi
sciente tutore uł curatore in m̾ce pe¬
cuuari negotietur. dolum quidem
tutoris uł curatoris nocere pupil¬
lo uł fimoso non debere. puto. nec
tam̃ lucrosumẽẽ debere. uideo hactenꝰ
eum exdolo tutoris tributoria ten̾i
ex dolo euis pupillum tem̃ scripsit
⁊ sane hactemis tenebitur ut actio¬
nem qiͣn contratuto rem hãt pr̃a¬
ret. S ⁊ si ip̃uis pupuli dolo fc̃m sit
si eusetatis sit ut dolicapax sit ef¬
ficere ut teneatur qmuis scientia ẽ
ñsitfficit ad negotiationem. Qͥb
ergo est scientia eius quidem tutoriᷤᷤ
⁊ curatoris debet fac̾e lotum huic ac¬
tioni dolus autem quatenuis noce¬
at oftendi.
tor scierit pubes fc̃s uel fuosus sa¬
ne m̃tis dolum admittat tenetur
ex hoc eclicto
lp̃.ł.xxix. Procurators autem sci¬
entiamr i dolum nocere debere dño. Ni
pompens dubitat nec nos dubita¬
bimus. ¶ Si uicarius serui mei ne¬
gocietur siquidem mesciente itribu¬
toria tenebor. Simeignorante or¬

Expanded text:
scripsit.Si seruus pupilli uel furiosi sciente tutore uel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris uel curatoris nocere pupillo uel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri,ex dolo eius pupillum teneri scripsit: et sane hactenus tenebitur, ut actionem, quam contra tutorem habeat, praestet.Sed et si ipsius pupilli dolo factum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamuis scientia eius non sufficiat ad negotiationem. quid ergo est? scientia quidem tutoris et curatoris debet facere locum huic actioni: dolus autem quatenus noceat, ostendi. tor scierit, pubes factus uel furiosus sanae mentis dolum admittant, tenentur ex hoc edictoum.Procuratoris autem scientiam et dolum nocere debere domino neque Pomponius dubitat nec nos dubitamus.Si uicarius serui mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, or
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. s ire dibitoria uel ex stipula¬
tu duppie simple ue insolidum actõ
danda est. ¶¶i serium ticii instito¬
rem habueris ueltecinnex ħ edicto
uł cumtitio ex infciorib eclistis
agere potero.S si tu cumeo ccͣhi ne
demde cum hiis contractum fuerit
dicendum est inpupillum dariat¬
tionem pp̃utuitatem ꝓrnscui usus
quemadmodum uͥpost mortemtuti
cinus auctoritate mstitor p̾positus÷
cum eo contrahitur. enuis contractus
certe nomine ciuiante aditam here¬
clitatem intercessit. etiam si furiosus
hr̃s existat dandam eẽ attionem ⁊
pomponius scripsit. N ouenim ĩ¬
putandum est ei quisciens domi¬
num decessisse cum institore ex̾ceu¬
te mercem contrahat. ¶ ꝓculus
me̾ crederes exceptionem dandam᷑
cred̾et. S si ex eo contractu petuliũ
hãt aut inrem meam du̾sum sit nͨ
uelim quo lacupletior sim soluere
replican de dolo malo oportet.Nã¬

Expanded text:
ibitoria uel ex stipulatu duplae simplaeue in solidum actio danda est.Si seruum Titii institorem habueris, uel tecum ex hoc edicto uel cum Titio ex inferioribus edictis agere potero. sed si tu cum eo contrahideinde cum his contractum fuerit, dicendum est in pupillum dari actionem propter utilitatem promiscui usus, quemadmodum ubi post mortem tutoris, cuius auctoritate institor praepositus est, cum eo contrahitur. Eius contractus certe nomine, qui ante aditam hereditatem intercessit, etiamsi furiosus heres exsistat, dandam esse actionem etiam Pomponius scripsit: non enim imputandum est ei, qui sciens dominum decessisse cum institore exercente mercem contrahat. Proculus o a me praeposito crederes, exceptionem dandam: crederet'. sed si ex eo contractu peculium habeat aut in rem meam uersum sit nec uelim quo locupletior sim soluere, replicari de dolo malo oportet: na
Abbreviated transcription (Latin):
contractum sit nondatur in dm̃
actio quia uilicus pp̃fructus ꝑcipien¬
dos non pp̃ cuestum proponitur. Si
tanien i uilicum distrahendis quaq
mertib prepositum habuero non
erit ini quum exemplo institorie
actionem in me competere.

Expanded text:
contractum sit, non datur in dominum actio, quia uilicus propter fructus percipiendos, non propter quaestum praeponitur. si tamen uilicum distrahendis quoque mercibus praepositum habuero, non erit iniquum exemplo institoriae actionem in me competere.
Abbreviated transcription (Latin):
Tribittoriam uicarii nomine de
petulio uͭo ordinarii engere tñ debe¬
agentem qua potius actione ex ꝑia¬
mͥ iꝙ seruo debet᷑. cum si seruus ordi¬
narius ignorass deduceretur inĩte¬
grum quod ei auicario debetur. s
⁊si ancilla negonabitur admittẽ¬
damtributoriam dicimis. ¶ It̃¬
ꝑi refert. cum ip̃oseruo contrahã
ancum institore eius. ¶Mertis
nomine merito adicitur. ne omniᷤᷤ
negotiatio cum eo fc̃a tributoriam
inclucat.¶ ꝑhanc actionem tribui
uocantur ꝙ in potestatem h̃nt a
creclitorib mertis. S est quesitum
ex m̾ce. siquid ei mertis nomine debe¬
atur. anuero si exalia cã. ilabeo ait.
Ex quacumq cã eidebeatur. ꝑuiq
itferre añ mertem an postea ei debe
uilegium deductionis ꝑdid̾. ꝗͥ tñsi
hii qui contra hebant ip̃am mertẽ
pignori acceꝑint puto debere diti.¬
preferendos domino iuire pignoris.¬
¶Suie aũ domino sũ hiis qui ĩ pͣate
euis sunt debeatur. utiq erit tribu¬
endum. ¶S si duo plures ue do¬

Expanded text:
tributoriam u‹i›carii nomine, de peculio uero ordinarii: eligere tamen debegentem, qua potius actione experiauod seruo debetur, cum, si seruus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur.Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus.Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institore eius. 'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat.Per hanc actionem tribui uocantur, qui in potestate habent, cum creditoribus mercis. Sed est quaesitum, ex merce, si quid ei mercis nomine debeatur, an vero et si ex alia causa. et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, parvique referret, ante mercem an postea ei debere ivilegium deductionis perdidit. Quid tamen si qui contrahebant ipsam mercem pignori accepraeferendos domino iure pignoris.Siue autem domino siue his qui in potestate eius sunt debeatur, utique erit tribuendum.Sed si duo pluresue do