comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ quidem indignius ẽ si ab alt̾ut᷑
fastigio ad uenatoris carnificum
uł sordes ꝓlabaris. Innatus et enim
amor boni semꝑ quer̃ ascensum:
e contͣ fomes uicii sponte sua u̾¬
git ad casum. Causa quoq acttum
pot̾i̾t decorare: si aut necessitate
subsistat. aut uigeat utilitate.
aut honestate splendescat. cum
ex affectri mentis tota ualeat
substantia oꝑis colorari. Affectus
et enim tuuis ut ait sapiens. operi
tuo nomen imponit. Inculpabilit̾
ex sancti patris mandato uenatũ
ꝓfectus ẽ esaunut ⁊ patͥs saciarat
esuriem .⁊ ꝓmissam benedictionẽ
impensi merito obsequii obtinet.
benectiq nis gr̃a incaput gentiũ
constitipe disponebat. S forte mo¬
ra traxtnd se ꝑicłm. quia cdiutius
licito iꝑpe. tamenͣ licito ex praua
consuetiane ⁊ unmod̾ato amore

Expanded text:
Equidem indignius est, si ab alterutro Equidem indignius est, si ab alterutro fastigio ad venatoris carnificium vel sordes prolabaris. Innatus etenim amor boni semper quaerit ascensum; econtra fomes vitii sponte sua vergit ad casum. Causa quoque actum poterit decorare, si aut necessitate subsistat, aut vigeat utilitate, aut honestate splendescat, cum ex affectu mentis, tota valeat substantia operis colorari. « Affectus etenim tuus, ut ait sapiens, operi tuo nomen imponit. » Inculpabiliter ex sancti patris mandato venatum profectus est Esau, ut et patris satiaret esuriem, et promissam benedictionem impensi merito obsequii obtineretbenedictionis gratia in caput gentium constituere disponebat. Sed forte mora traxit ad se periculum, quia diutius licito, in opere tamen licito, ex prava consuetudine et immoderato amore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferat puerilem. Potest gͥ uenatica
eẽ utilis ⁊ honesta sed ex loco. temꝑe.
modo ꝑsona. ⁊ causa. ꝑsona nanꝙ ue¬
nustat studium. dum suo infistit
officio. ⁊ ñ preripit alienum. Nec
est qd̾ quenqm magis deceat: quã
quod officio cuiusq magis accomo¬
dum ẽ. Preclare siquidem ait echi¬
cus singłarum ꝑsonarum decora
describens. Id unum q̃mq decet.
simum ẽ q̃mq studiosius in aliena
plinamiuidex cõherceat delinquen¬
tes. studiosos remun̾et indulgentia
potestatis pͥuatiminorib occupen¬
tur honestiorib ingenui uiliorib
seriulis concticio mancipetur. Nã
quod turpe bonis scio thicioq dece¬
bit crispinum. Sic utiq cum mul¬
ta sint eiuscdem corꝑis membea. nͣ
omnia eidem auctui seruiunt. s
sua sunt officia singłorum. Qui
gͦ tuum uenatori non cedis cur
illius usurpas officium: N onne
reputab̾ indignum. si ad regnum
uł pontificium uenator aspiret. :¬

Expanded text:
proferat puerilem. Potest igitur venatica proferat puerilem. Potest igitur venatica esse utilis et honesta; sed ex loco, tempore, modo, persona et causa. Persona namque venustat studium, dum suo insistit officio et non praeripit alienum. Nec est quod quemquam magis deceat, quam quod officio cujusque magis accommodum est. Praeclare siquidem ait ethicus, singularum personarum decora describens: « Id unumquemque decet simum est, quemque studiosius in aliena plinam, judex coerceat delinquentes, studiosos remuneret indulgentia potestatis, privati minoribus occupentur; honestioribus ingenui, vilioribus servilis conditio mancipetur; Nam quod turpe bonis Seio Titioque, decebit Crispinum. Sic utique cum multa sint ejusdem corporis membra, non omnia eidem actui serviunt, sed sua sunt officia singulorum. Qui ergo tuum venatori non cedis, cur illius usurpas officium? Nonne reputabis indignum, si ad regnum vel ad pontificium venator aspiret?
Abbreviated transcription (Latin):
utrobiq dispendium immineti Si
ue natorum quispiã ꝑtͣnseat fines
tuosi ei que domi habes incunctã¬
ter. ⁊ reuerent̾ expone. quodꝙ do¬
mi nͣ ẽ ⁊ habet uicinus: in usus il¬
lius eme. ne ex edicti licentia cua
auferat uł in uito. ⁊ de irreu̾entia.
⁊ contemptu cogaris incenturia aut
foro presidis. uł ꝓconsuł. aut fortasse
in concilio: lese maiestatis redd̾e ra¬
tionem. ꝓtendit᷑ ⁊ enim pat̾moniũ
fisci.dum de alieno quacunq ratio¬
ne fanulia sumptum facit. ¶ Ue¬
rum ne uenaticam ⁊ alias curiali¬
um nugas ñ tam iucticio qmͣ odio
stilus ꝑsequi uideat᷑. eam indifferẽ¬
tib connum̾andam facile libẽsq
consentio: nisi quia immod̾ato uo¬
luptatis incursu: uirilem animu̾
concutit ⁊ fundam̃tum subu̾tit
rationis. Non tamen ob hoc erit
usq quaq culpabilis: cum ⁊ uinum
quod inebriat subu̾sionis culpam re¬
torqueat in bibentem. ⁊ senex sepe
ñ tam etatis qmͣ suo uicio: sensum

Expanded text:
utrobique dispendium imminet. Si utrobique dispendium imminet. Si venatorum quispiam pertranseat fines tuos, ei, quae domi habes, incunctanter et reverenter expone, quodque domi non est, et habet vicinus, in usus illius eme, ne ex edicti licentia tua auferat vel invito, et de irreverentia et contemptu cogaris in centuria aut foro praesidis vel proconsulis, aut fortasse in concilio, laesae majestatis reddere rationem. Protenditur etenim patrimonium fisci, dum de alieno quacunque ratione familia sumptum facit. Verum ne venaticam et alias curialium nugas, non tam judicio quam odio stylus persequi videatur, eam indifferentibus connumerandam facile libensque consentio, nisi quia immoderato voluptatis incursu, virilem animum concutit, et fundamentum subvertit rationis. Non tamen ob hoc erit usquequaque culpabilis, cum et vinum, quod inebriat, subversionis culpam retorqueat in bibentem, et senex saepe non tam aetatis, quam suo vitio, sensum
Abbreviated transcription (Latin):
młctat᷑ uł mẽbi  multatur: uł membroꝵ puit᷑ salu¬
tisq dispẽdio¬
tisq dispendio. Uolucres celi ⁊ pisces
maris cominunes ẽẽ audieras. sed
hee fisci sunt quas uenatica exigit
ubicunq uolant. Manum contine
istarum abstine ne ⁊ tu in penã
lese maiestatis. uen̾atib cedas in p̃¬
dam. A noualib suis arcentur agͥco¬
le. dum fere habeant uagandi li¬
b̾tatem. Illis ut pascua augeant᷑:
precdia subtͣ hiuitut agricolis. satio¬
nalia insitiua colonis. cum pascua
armeutariis ⁊ gregariis aluearia
a floralib excluduntiu ipsis qͦq
apib uix naturali lib̾tate uti ꝑ¬
missum ẽ. D̾s bene quod oestrum
⁊ cet̾as pestes que ñ feras. s delicias
potentum exagitant: toto potẽta¬
tu suo ñ possunt abigere. cum et
culex in ultionem honĩs armatꝰ.
atͥmonie sue aculeos in feras recte
exerceat. Sic si hic fi̾s in annos
cog̾is sata redimere uł amittere.
ꝑlige utrum maius. de equissimo
uire quiritum. rerum uł salutis

Expanded text:
um mulctatur, vel membrorum punitur salutisque dispendio. Volucres coeli et pisces maris communes esse audieras, sed haec fisci sunt, quas venatica exigit ubicunque volant. Manum contine, istarum abstine, ne et tu in poenam laesae majestatis, venantibus cadas in praedam. A novalibus suis arcentur agricolae, dum ferae habeant vagandi libertatem. Illis ut pascua augeantur, praedia subtrahuntur agricolis sationalia, insitiva colonis, compascua armentariis et gregariis, alvearia a floralibus excluduntur, ipsis quoque apibus vix naturali libertate uti permissum est. Deus bone, quod oestrum, et caeteras pestes, quae non feras, sed delicias potentum exagitant, toto potentatu suo non possunt abigere, cum et culex in ultionem hominis armatus, acrimoniae suae aculeos in feras recte exorceat. Sic si hic fueris, in annos cogeris sata redimere vel amittere. Elige utrum mavis de aequissimo jure Quiritum, rerum vel salutis
Abbreviated transcription (Latin):
escunt. q uiciosam corꝑis fugũt
molem. spata in omnib digui¬
tate ꝑson aiste reprehensionis nõ
patiunt᷑ apleos. Opus ⁊ enim ñ ex
se s ex can fit crimen. Nec aliqͣ
uirtutis olentatione clarescit cͥ
uoluptas qrnem prebet. Nou̾ca
siquidem itutis ẽ. Non illam
cdico qmͣ pa pax. pacientia. lon¬
m spu sco. Nue amica epulis. po¬
tationib cquiuiis. modulatioi¬
b ⁊ ludisi qͥtib oꝑosius exquifi¬
tis. stupris. piariis immuncticis.
ammos eqm gͣuiores effeminat:
⁊ quodam itcure luctibrio mol¬
liores ⁊ corpptiores facit ẽẽ uiro
qmͣ femina. Tempꝰ quoq uenan.¬
di culpam ẜrenuat actum ui
commendq. Sit autẽ hic tempꝰ
ur in locĩ exͣ pltirib nenitur:
intemr estiua uenatio. uiex religi

Expanded text:
 vitiosam corporis fugiunt molem, servata in omnibus dignitate personae, justae reprehensionis non patiuntur aculeos. Opus enim non ex se, sed ex causa fit crimen. Nec aliqua virtutis ostentatione clarescit, cui voluptas originem praebet: noverca siquidem virtutis est. Non illam dico quam parit pax, patientia, ben sed quae amica epulis, potationibus, conviviis, modulationet ludis, cultibus operosius exquisitis, stupris et variis immunditiis, animos etiam graviores effeminat, et quodam naturae ludibrio molliores et corruptiores facit esse viros quam feminas. Tempus quoque venandi culpam extenuat, actumve commendat. Sit autem hic tempus ut in locis quam pluribus invenitur, i
Abbreviated transcription (Latin):
Au̾te inquit homo cui de regni ma¬
iestate multa licebant. oculos me¬
os ue uudeant uanitatẽ. sciens i¬
tiq u̾um ẽẽ quod alins ingenus¬
cit. quia oculus meus depredatus
est auimam meam. Ueruntañ
quid in singłis ꝓsit uł deceat:
animus sapientis aduertit. nec
apologos refugit. aut uarratio̾es
aut quecunq spectacła: dur uir¬
tutis aut honeste utilitatis habe¬
ant instrumentũ. Sacre quidem
cominunionis gr̃am histtionib
⁊ mimis dum in malicia ꝑsene¬
rant: exauctoritate patrum ñ
ambigis ẽẽ preclusam. Unde qͥd
factorib eoꝵ immineat colligis.
si facientes ⁊ consentientes pari
pena recolis e̾e plectendos. Qui do¬
nant inquit histrionib. quare
donant : Hoc utiq in illis fouẽt
ii quo nequissim sunt. Nempe
qui nequitiam fouet ẽ ne bomis:
Ctim uͦ omnum istoꝵ sit octibi¬
lis. illoꝵ tam̃ qui mimis nocẽt
malicia tolerabilior ẽ. uIII. ix
os autem qui nocentiora
peestigia artesq magiscas
⁊ narias sp̾es mathematice repeo¬

Expanded text:
te, inquit homo cui de regni majestate multa licebant, oculos meos, ne videant vanitatem: » sciens utique verum esse quod alius ingemiscit: « quia oculus meus depraedatus est animam meam. » Verumtamen quid in singulis prosit vel deceat, animus sapientis advertit, nec apologos refugit, aut narrationes, aut quaecunque spectacula, dum virtutis, aut honestae utilitatis habeant instrumentum. Sacrae quidem communionis gratiam histrionibus et mimis, dum in malitia perseverant, ex auctoritate Patrum non ambigis esse praeclusam. Unde quid fautoribus eorum immineat colligis, si facientes et consentientes pari poena recolis esse plectendos. « Qui donant, inquit, histrionibus, quare donant? » Hoc utique in illis fovent, in quo nequissimi sunt. Nempe qui nequitiam fovet, estne bonus? Cum vero omnium istorum sit odibilis, illorum tamen qui minus nocent, malitia tolerabilior est. CAP. IXos autem qui nocentiora praestigia, artesque magicas et varias species mathematicae repro
Abbreviated transcription (Latin):
pacisicatur. Quicqͥd autẽ patromiᷤᷤ
allegau̾it presente dño. ꝑinde est
habentum. ac si ꝓferatur a dño: nͥ
ex continenti .i. iusta ꝓximũ tridu¬
um contradicerit. Licet aut̾ patro¬
num iunci contig̾it: in nullo ledit᷑
fama euis. si nicħ omisit ex contin¬
gentib. ⁊ clientis sui iusticiam fide¬
liter fouit. Non enim cogit᷑ patroci¬
nari mendatio. Siquid uͦ lesionis af¬
fert causa: in litigantes caclit. siue ci¬
uliter siue cͥminaliter actimi sit:
Hoc autem quiqqͥdsit sententia cdis¬
fiuitiua declarat. que reos condẽp¬
nat uł ab soluit. ⁊ int̾ctum in ipsos
auctores consultissue acerbitatis
effundit aculeos. Nam ut de ciuili¬
b taceatur: in quib tam̃ ẽ eadem in¬
uenire accusatoꝵ tem̾itas. tribus
modis deregitur. tribq subicitur
penis. Aut enim calumpmantur.
aut p̃uaricant᷑ aut t̾gu̾santur.
Est aittẽ calumpmari: crimna falsa
intend̃e. Preuaricari: nera absciond̾e.

Expanded text:
paciscatur. Quidquid autem patronus paciscatur. Quidquid autem patronus allegaverit praesente domino, perinde est habendum, ac si proferatur a domino, nisi ex continenti, id est infra proximum triduum contradixerit. Licet autem patronum vinci contigerit, in nullo laeditur fama ejus, si nihil omisit ex contingentibus, et clientis sui justitiam fideliter fovit. Non enim cogitur patrocinari mendacio. Si quid vero laesionis affert causa, in litigantes cadit, sive civiliter, sive criminaliter actum sit. Hoc autem quidquid sit, sententia diffinitiva declarat, quae reos condemnat, vel absolvit, et interdum in ipsos auctores consultissime acerbitatis effundit aculeos. Nam ut de civilibus taceatur, in quibus tamen est eadem invenire, accusatorum temeritas tribus modis detegitur, tribusque subjicitur poenis. Aut enim calumniantur, aut praevaricantur, aut tergiversantur. Est autem calumniari, crimina falsa intendere. Praevaricari, vera abscondere.
Abbreviated transcription (Latin):
alicutus litigatoꝵ. archana p̃nouit.
non patrocinabitur adu̾sario: nͥ
neriti ut alt̾i paris defensionis co¬
yia subtͣhatur. Nec ẽ qui a uidice
monitus sine excusatione ꝓbabili
possit cuicunq parti patrocinũ
denegare. insi forum sibi precludi
nelit: ut postmodum in causis a¬
gendis. minime audiatur. Si uͦ p̃¬
uaricatus fu̾it aduocatus: in con¬
nnctum oportet ꝓ qͣlitate cõmissi
penam. grauissimam exerceri. Mu¬
nus si quidem patrocinii fictelissiẽ
eiplendtum ẽ: ⁊ sine adiisariorum
inuiria. Rationib nanq ñ ꝓbris cõ¬
tendendum ẽ:. ⁊ ex execticto peincipiᷤ
patitur opimionis dispendium. qͥs¬
quis negocio derelicto ꝓcax in act¬
uersariz suz contumeliam aut pa¬
lam ꝑgit aut subdole. Sed licet pa¬
trono m̾ces ex causa honorarii debea¬
tur: concumatorẽ uł redemptorem
licium ẽẽ ñ licet. ut certe partis e¬
molumentũ cum graui dampno
litigatoris ⁊ quadam dep̃datione

Expanded text:
alicuius litigatorum arcana prenovit, alicuius litigatorum arcana prenovit, non patrocinabitur adversario, niverit, ut altpia subtrahatur. Nec est qui a judice monitus sine excusatione probabili, possit cuicunque parti patrocinium denegare, nisi forum sibi praecludi velit, ut postmodum in causis agendis minime audiatur. Si vero praevaricatus fuerit advocatus, in convictum oportet, pro qualitate commissi, poenam gravissimam exercere. Munus siquidem patrocinii fidelissime implendum est, et sine adversariorum injuria. Rationibus namque, non probris contendendum est, et ex edicto principis patitur opinionis dispendium, quisquis negotio derelicto, procax in adversarii sui contumeliam aut palam pergit, aut subdole. Sed licet patrono merces ex causa honorarii debeatur, concinnatorem vel redemptorem litium esse non licet, ut certae partis emolumentum cum gravi damno litigatoris, et quadam deprecatione
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ ipsi patromi causarum quofas¬
hor possit ẽẽ examinatio: ab ipsan¬
testatione litis iuiram̃to artanti
ad u̾itatem ⁊ fidem. uirantes qid
cum om̃i ittute sira om̃nꝙ ape qł
iustum ⁊ u̾um existumaiunt die
tib siis inferre ꝓcurabunt. nicħ stai¬
dii relinquentes ꝓ ut cuiq possibi¬
le est:. ⁊ quod ex inclustria sua non
ꝓtrahent littes. Nam eas opoetet a
iudicib infra bieninum uł trien¬
uium t̾minari. Ipsos quoq aduoca¬
tos pari distributione partib exe¬
quabit. siue eos pecierint siue non:
ut equo marte possit causa ꝓcedere.
hec autẽ paritas ⁊ in uirtutis mĩto
⁊ uiuacitate ingenii. consilii ꝓfũ¬
ditate. ⁊ opimone scientie.⁊ nomi¬
nis auctoritate consistit: ut ħ om̃ia
si fieri potest apud partes quadam
equitatis lance librentur: Quod si
umus pre cet̾is ẽ fama hilarior: ex
officio indicantis ꝓut pot̾it parti
adu̾sarie cõꝑensabitur. Qui tamen

Expanded text:
 ipsi patroni causarum, quo fid ipsi patroni causarum, quo fidelior possit fieri examinatio, ab ipsa contestatione litis, iuramento arctantur ad virtutem et fidem. Iurant enim quod cum omni virtute sua, omni tempore, quod iustum et verum ntibus suis inferre procurabunt, nihil studii relinquentes prout cuique possibile est; et quod ex industria sua non protrahent lites. Nam eas oportet a judicibus infra biennium vel triennium terminari. Ipsos quoque advocatos pari distributione partibquabit, sive eos petierint sive non, ut equo marte possit causa procedere. Hec autem paritas et in virtutis merito et vivacitate ingenii, consilii profunditate et opinione scientie et nominis auctoritate consistit, ut hec omnia si fieri potest apud partes, quadam equitatis lance librentur. Qua si unius pre ceteris est fama clarior, ex officio iudicantis prout poterit parti adversarie compensabitur. Qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tiant fidem: quod iusticie sue in¬
sistent. ⁊ calumpniam omnem fa¬
ñ calumpniandi anmo litẽ mo¬
uisse. sed existimando bonam hr̃e
causam.⁊ quod nicħ in tora lite fa¬
ciet calumpniose.uit uec ꝓbatio nee¬
cdilatio frustratoria exigatur. s
id solum qd̾ iusticia uidetur rig
Reus autem iurabit quod pitãs
se bona instantia nti ꝑuenit ad re¬
luctandum. ⁊ quod in nullo totius
litis articulo calumpiiose u̾sabt᷑
id solum a indice uel adu̾satio ex¬
gens. quod ꝓ u̾itate putat ex ueñi¬
tate iusticie exhibendum. Utͥg u̾
uiramenti sui extrema clansula
hoc complectłtur. ut urent se mch
dedisse. aut ꝓmisisse. aut daturs¬
ꝓ ea causa. exceptis his que adudais
⁊ quib dam aliis certis ꝑsonis deu¬
ris inctułgentia prestari licer. O
si actor sic uirare recusau̾it. diclisͦ
alite cactit ab actione tanqͣm iy¬
bus litigator. Ricus uͦ decrectans lu¬
bire iramentũ: habettir ꝓ conf̾eli.
⁊ sextentiam dampnationis exp̃t¬

Expanded text:
e insistent, et calumniam omnem prnon calumniandi animo litem movisse, sed existimando bonam habere causam, et quod nihil in tota lite faciet calumniose, ut nec probatio, nec dilatio frustratoria exigatur, sed id solum quod justitia videtur exigere. Reus autem jurabit, quod putans se bona instantia uti, pervenit ad reluctandum, et quod in nullo totius litis articulo calumniose versabitur, id solum a judice, vel adversario exigens, quod pro veritate putat ex necessitate justitiae exhibendum. Uterque vero juramenti sui extrema clausula hoc complectetur, ut jurent se nihil dedisse, aut promisisse, aut daturis pro ea causa, exceptis his, quae advocatis, et quibusdam aliis certis personis de juris indulgentia praestari licet. Quod si actor sic jurare recusaverit, exclusus a lite cadit ab actione, tanquam improbus litigator. Reus vero detrectans subire juramentum, habetur pro confesso, et sententiam damnationis ex
Abbreviated transcription (Latin):
d quidem instrum̃ ta eliciurutere õta
qub cama mstrin potest. sue sunit
cres limonia siue testes. ħ tatũ allis
potiora sunt: eo qd̃ testes testimoniis
preferunt᷑: tͥham cum uestes erea¬
minari possuit. testimonia semꝑe
apuit omnes eadem funt. In ipsa
sipestium examinatione ñ podest
exaliqua regła chiffiniri. quid mar¬
gis iutticem sequi oporteat. i eu
tastes omnes eiusdem henestatis⁊
estinatiois suit: ⁊ negoci qlitas
qͥ nudicis motus cum his concurre¬
tio: sequenda sunt omuia cestimi.¬
nia. s in uero quidam eoꝵ aliud
dixerint licet impari numo: cre¬
denctum ẽ qd̾ nature negoti con¬
uenit. qd̾ immiticie aut gr̾e sus¬
pitione caret. confirmabitꝙ ui¬
Dex motũ anini su. ex argimẽ¬
tis ⁊ testimoniis que rei aptiora.
nim ad multitutinem respicio¬
portet: si ad sinceram testrum fide
⁊ testimonia quib pocius liyx ĩuta¬
tis assistit. Ipsis quoq p̃sumptiomi¬
bus frequentissime stabit: donei
probetur cont̾tiums. Iam u la¬

Expanded text:
instrumenta dicuntur omnia, quibus causa instrui potest, sive sint testimonia, sive testes: haec tamen illis potiora sunt, eo quod testes testimoniis praeferantur. Nam cum testes examinari possint, testimonia semper, et apud omnes eadem sunt. In ipsa vero testium examinatione, non potest ex regula aliqua diffiniri, quid magis judicem sequi oporteat. Si enim omnes testes ejusdem honestatis et aestimationis sint, et negotii qualitas, ac judicis motus cum his concurrerit, sequenda sunt omnia testimonia. Sin vero quidam eorum aliud dixerint, licet in pari numero, credendum est quod naturae negotii convenit, quod inimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque judex motum animi sui ex argumentis et testimoniis, quae rei aptiora, nim ad multitudinem respici oportet, sed ad sinceram testium fidem, et testimonia, quibus potius lux veritatis assistit. Ipsis quoque praesumptionibus frequentissime stabit, donec probetur contrarium. Nam et Sa
Abbreviated transcription (Latin):
testib qu cunis dignitatis . uanꝰ
smplitter uisi sunt dicere. ittrum
unum eundemq sermonem medi¬
tatum attulerint. an ad ea que in¬
terrogau̾is ex temꝑe ueri similtrer
tesponłint. Que arg̾a ⁊ quẽ admo¬
dum cuiq rei ꝓbande sufficiant. nł¬
locerto modo satis diffiniri potest.
llias nuni̾us testtum. alias digni¬
tas ⁊ auctoritas. alias ueluti consen¬
tiens fama. confirmat rei de qua q̃¬
ritur fudem. Hoc gͥ solum responde
hpossum suminatim: ñ utiq ad u¬
alligari debere. s ex sententia ammi
tui te estimare oportere. quidarit
credas aut parum ꝓbatum tibi o¬
piueris. Iudici gͦ plutimum licet
dum in omnib seruiat ueritati. ꝙͣ
siut solet apud imꝓbos ꝑiclitari
agnouerit. ad professionem eis
qui neccessaris fuerint euocabit.
it ad testimonium compellet in¬
utos. his tamen exceptis. quos ad¬
ĩsiis c̃tas ꝑsonas testificari uina

Expanded text:
testibus, qui cujus dignitatis, et cujus simpliciter visi sint dicere, utrum unum eumdemque sermonem meditatum attulerint, an ad ea quae interrogaveris, ex tempore verisimiliter responderint. Quae argumenta, et quemadmodum, cuique rei probandae sufficiant, nullo certo modo satis diffiniri potest. Alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias veluti consentiens fama confirmat rei, de qua quaeritur fidem. Hoc igitur solum tibi respondere possim summatim, non utique ad ualligari debere, sed ex sententia animi tui te aestimare oportere, quid aut credas aut parum pineris. Judici vero plurimum licet, dum in omnibus serviat veritati, quam si ut solet apud improbos periclitari cognoverit, ad professionem ejus qui necessarii fuerint, evocabit, et ad testimonium compellet invitos: his tamen exceptis, quos adversus certas personas testificari jura
Abbreviated transcription (Latin):
tari ñ potest. Iniquissimiutamꝰ
osb uirgia ꝓtelari: cum alteritual
singantium ꝑidiratur itilitas.
⁊ res difficultas moram ñ contra¬
hit. sbuiequid gͥ expediti potess
acceleranclum est: quod consil¬
tiore tcctam incdiget diffẽnduͦ.

Expanded text:
tari non potest. Iniquissimum tamen est, jurgia protelari, cum alterutrius litigantium periclitatur utilitas, et rei difficultas moram non contrahit. Quidquid igitur expediri potest, accelerandum est; quod consultiore tractatu indiget, di
Abbreviated transcription (Latin):
epicurus qm̃qmͣ metodorus dis¬
cipulus enus leuncion habuerit
uxorem. raro dicit sapienti in e¬
tinda coniugia: quia multa in¬
commnoda admixta fint nptiis.
sẜ quomͦ diuitie ⁊ honores ⁊ cor¬
pum sanitates ⁊ cetera que
differentia nominanus nec bona nͦ

Expanded text:
Epicurus, quanquam Metrodorus disEpicurus, quanquam Metrodorus discipulus ejus Leontion habuerit uxorem, raro dicit sapienti ineunda conjugia, quia multa incommoda admista sunt nuptiis. Et quomodo divitiae et honores, et corporum sanitates, et caetera quae indifferentia
Abbreviated transcription (Latin):
dau̾unt officio. At miles circum¬
scriptus dum desitet. ut postero
die iudit unam sine cadau̾e cru¬
cem: u̾itus supplicium mulieri qͥd
accidisset exponit. Hec se expecta¬
turum iudicis sententiam: sed gla¬
deret. ⁊ fatale conditoriũ familia¬
ri acuiro factret. Mulier ñ minus
spectem. Malo mortuũ impendere
qm̃ uinum occicłe. sccłm hant ora¬
tionem iubet ex area corpus mari¬
ti sui tolli. atq illi que uacabat ⁊¬
ci affigi. Usus est miles ingenio pͤ¬
dentissime femine. Posteroq die:
ppłs minitus ẽ. qua ratione mor¬
tuis isset in crucem. Tu historrã¬
petronius: ꝓ libitu appellab̾. ita ta¬
men ex facto accidisse effesi: ⁊ fla¬
iuanis auctor ẽ. Mulierẽq tracdit
impietatis sue. ⁊ sceleris parrici¬
dalis ⁊ adulterii luisse penas. Nõ
quidem solus est in mulierũ in¬
eptiis tidendis aut exprimendis
petromius. Scribit beatus ierx.
quia tote erripidis tragedie in
mulieres maledicta sunt: ⁊ quod

Expanded text:
daverunt officio. At miles circumdaverunt officio. At miles circumscriptus dum desidet, ut postero die vidit unam sine cadavere crucem, veritus supplicium, mulieri quid accidisset exponit: nec se exspectaturum iudicis sententiam, sed glaet fatale conditorium familiari ac viro faceret. Mulier non minusspectem. Malo mortuum impendere quam vivum occidere.' Secundum hanc orationem iubet ex arca corpus mariti sui tolli atque illi, quae vacabat, cruci affigi. Usus est miles ingenio prudentissimae feminae, posteroque die populus miratus est, qua ratione mortuus isset in crucem. Risu excePetronius, pro libitu appellabis. Ita tamen ex facto accidisse Ephesi, et Flavianus auctor est. Mulieremque tradit impietatis suae, et sceleris parricidalis, et adulterii poenas luisse. Non quidem solus est in mulierum ineptiis ridendis, aut exprimendis Petronius. Scribit beatus Hieronymus, quia totae Euripidis tragoediae in mulieres maledicta sunt, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
rum abstinentia sua passa est:
frangiꝑtinatiam siam. Hec iiꝰ
auide repleuit se cibo. qm aucilla
que prior uicta est. Cet̾um scitis
humairam satietatem. Quib blan¬
diciis impetrau̾at miles ut matro¬
diciciam enis aggressus est. Hec
deformis aut infacundus iuuenis
caste uidebatur ancilla grãm con¬
ciliante. ac subinde dicente. placito¬
ne etiam pugnabis amori: N ec ue¬
nit in mentem quorum consederis
arius. Quid duitius moror. He
hanc quidem partem corꝑis intilier
abstinuit. uctorq miles utrumq
ꝑsuasit. Iacuerunt gͦ una non tan¬
tum illa nocte qua nuptias fec̾ut.
sed postero etiam ac t̾cia die peeclu¬
sis uideluet conditorii forib: ut quis¬
ꝙ ex notis ignotisq ad monumen¬
tum ueniens putasset expirasse suꝑ
crpus uiri pudicissimam uxorem
Cet̾um delectatus miles ⁊ forma mu¬
leris ⁊ secrero quicquid boni pot̾at
unius cruciati parentes ut uid̾unt
laxatam custodiam: detraxerunt
nocte pendentem.⁊ supremo man¬

Expanded text:
rum abstinentia sicca passa est rum abstinentia sicca passa est frangi pertinaciam suam, nec minus avide replevit se cibo quam ancilla, quae prior victa est. Ceterum scitis, humanam satietatem. Quibus blanditiis impetraverat miles, ut matrodicitiam eius aggressus est. Nec deformis aut infacundus iuvenis castae videbatur, conciliante gratiam ancilla ac subinde dicente: 'Placitone etiam pugnabis amori? Nec venit in mentem, quorum consederis arvis?' quid diutius moror? ne hanc quidem partem corporis mulier abstinuit, victorque miles utrumque persuasit. Iacuerunt ergo una non tantum illa nocte, qua nuptias fecerunt, sed postero etiam ac tertio die, praeclusis videlicet conditorii foribus, ut quisquis ex notis ignotisque ad monumentum venisset, putaret expirasse super corpus viri pudicissimam uxorem. Ceterum delectatus miles et forma mulieris et secreto, quicquid boni per facaque unius cruciarii parentes ut viderunt laxatam custodiam, detraxere nocte pendentem supremoque man
Abbreviated transcription (Latin):
pectus didiceret. Ominum eadẽ sci
licet idem domicilium ⁊ c̾. quib
exulc̾ate mentes ad sanitatem re¬
uocant᷑ At illa ignota consolatiõe
ꝑcussa: lacerauit iehementius pe.¬
cttis. raptosꝙ criues suꝑ pectus i¬
centis imposuit. Non recessit tam̃
miles. sed eadem temptauit exhor¬
tatione dare muliertule cibum.
donet ancilla in incertum ab eo
odore corrupta pͥmum porrexit
ad humanitatẽ inuitantis nic¬
tam manum. Deinde refecta po¬
tione ⁊ cibo: expugnare dñe ꝑti¬
natiam cepit. ⁊ quid ꝓderit inquit
hoc tibi si soluta in edia fueris. site
uiuiam sepelieris. si anteqͣm fata
postant indempuatũ effucteris
sp̃m: Id cuiem aut manes credis
curare sepultos Uis tu reuiuisce̾
reluctantib fatis extinctum: Uis
discusso muliebri errore qm diu
licuerit lucis commodi fruiᷤ Ip̃m
te iacentis coepis ad mon̾e debet
ut uiuas. Neme inuitus aucdit
cum uiu̾e cogitur. aut sumere
cibum. Itaq mulier aliquot die

Expanded text:
pectus diduceret. Omnium eadem esse, pectus diduceret. Omnium eadem esse, scilicet idem domicilium, et caetera, quibus exulceratae mentes ad sanitatem revocantur. At illa ignota consolatione percussa, laceravit vehementius pectus, raptosque crines super pectus jacentis imposuit. Non recessit tamen miles, sed eadem exhortatione tentavit dare mulierculae cibum, donec ancilla humi certum habeo odore corrupta, primum ipsa porrexit ad humanitatem invitantis victam manum. Deinde refecta potione et cibo, expugnare dominae pertinaciam coepit, et: Quid proderit, inquit, tibi hoc, si soluta inedia fueris, si te vivam sepelieris, si, antequam fata poscant, indemnatum effuderis spiritum? Id cinerem, aut manes credis curare sepultos? Vis tu reviviscere, reluctantibus fatis, exstinctum? Vis discusso muliebri errore, quandiu licuerit lucis commodis frui? Ipsum te jacentis corpus admonere debet ut vivas. Nemo invitus audit, cum vivere cogitur, aut sumere cibum. Itaque mu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥ in tota ciuitate fabula erat solũ
illud affulsisse uerum pudicitie
amorisq exemplum omnis orcli¬
nis homines confitebantur. Cum
int̾im imꝑator ꝓuincie latrones
crncib iussit asfigi. scctm illam ca¬
sulam: in qua recens cadauer ma¬
trona deflebat. Pxima gͦ nocte cũ
miles qui cruces seruabat nequis
ad sepulturam corpus detraheret:
notasset sibi ⁊ lumen inter monu¬
menta clarius fulgens. ⁊ gemitum
lugentis audisset: uicio gentis hu¬
mane concupiit scire quisant qͥd
faceret. Descendit itaq in condito¬
rium uisaq pulcherrima muliere:
primo quasi quodam monstro i¬
fernisꝙ imaginib turbatus substi¬
tit. Denide ubi corpus iacentis aspe¬
xit. ⁊ lacrimas consid̾anit. faciemꝙ
ungitib sectam: fatus scił id quod
erat desicłiui extincti feminam pa¬
ti non posse. attulit in monumen¬
tum cenulam suam. cepitq oitari
lugentem: ne ꝑseu̾aret in dolore su¬
ꝑnacuo ac nichil pro futuro gemitu

Expanded text:
igitur in tota civitate fabula erat, solum igitur in tota civitate fabula erat, solum illud affulsisse verum pudicitiae amorisque exemplum, omnis ordinis homines confitebantur. Cum interim imperator provinciae latrones crucibus jussit affigi, secundum illam casulam, in qua recens cadaver matrona deflebat. Proxima ergo nocte cum miles, qui cruces servabat, ne quis ad sepulturam corpus detraheret, notasset sibi et lumen inter monumenta clarius fulgens, et gemitum lugentis audisset, vitio gentis humanae, concupiit scire quis, aut quid faceret. Descendit itaque in conditorium, visaque pulcherrima muliere, primo quasi quodam monstro, infernisque imaginibus turbatus subsistit. Deinde ubi et corpus jacentis aspexit, et lacrymas consideravit, faciemque unguibus sectam, ratus scilicet, id quod erat, desiderium exstincti feminam pati non posse, attulit in monumentum coenulam suam, coepitque hortari lugentem, ne perseveraret in dolore supervacuo, ac nihil profuturo gemitu
Abbreviated transcription (Latin):
nam tam puticam. que non ꝑegͥ¬
na libidine usq ad furorem incen¬
datur. Mattona quedam referente
petronio effesi tam note erat pu¬
dicicie ut uicinarum quoq gen¬
cium feminas ad spetacłm sii euo¬
caret. Hec gͦ cum uirum extulis¬
set. non contenta uulgar more
funꝰ ꝓsequi: crinib sparsis ⁊ tur¬
batis aut nudatum pectus it
conspectu frequentie plang̾e. it
conditorium etiam ꝓsequita est
defunctum: positumq inhipogato
greco more. corpus castodire ac flere
totis noctib diebq cepit. Sic affli¬
ctantem se ac mortem media ꝑse¬
quentem non parentes potuerunt
ab dricere: ñ ꝓpinqui. Magistratus
ultimo repulsi: abieriut. Complo¬
rataq singłaris exempli femina
ab omnil. quintum iam diem sine
alimento. trahebat. Assidebat egre
fidissima ancilla simulq ⁊ lacri¬
mas commendabat lugenti: ⁊ quo¬
ciensciuiq defecerat positum in mo¬
nuimento lumen renouabat. Una

Expanded text:
nam tam pudicam, quae non peregrnam tam pudicam, quae non peregrina libidine usque ad furorem incendatur. Matrona quaedam, referente Petronio, Ephesi tam notae erat pudicitiae ut vicinarum quoque gentium feminas ad spectaculum sui evocaret. Haec ergo cum virum extulisset,, non contenta vulgari more funus prosequi, crinibus sparsis et turbatis, aut nudatum pectus in conspectu frequentiae plangere, in conditorium etiam prosecuta est defunctum, positumque in hypogato, Graeco more, corpus custodire ac flere totis noctibus diebusque coepit. Sic afflictantem se, ac mortem inedia persequentem, non parentes potuerunt abducere, non propinqui. Magistratus ultimo repulsi: abierunt. Complorataque singularis exempli femina ab omnibus, quintum jam diem sine alimento trahebat: assidebat aegrae fidissima ancilla, simulque et lacrymas commendabat lugenti, et quotiescunque defecerat positum in monumento lumen, renovabat. Una
Abbreviated transcription (Latin):
pe uxor eius ancillule pulcritucti¬
in ⁊ castissimum uirum coticliamᷤ
uirgiis exagitabat. Unde ut cescet
iuittia ⁊ quies matͥmonii s iefor¬
metur. diciorib in consuetudinem
criorem. Socrates cum duarum upco¬
rum uirgia uellet repͥmere. in eum
nouissime u̾terunt impe:tum: ⁊
male multatum fugientemq diu ꝑ¬
sequute sunt: ⁊ a solio inquo morabã¬
tur. postinodtum locio ꝑfucłunt. In
muliebrem leuitatem ab auctibus
passim multa scribuntur. fortasse fal¬
so intertum finguntur płima. nicħ
tam̃ impedit ridentem cdicere u̾um.
non reicit: exprimere quid obesse
possit in morib. Ex hiis enim liq̃t
qm̃ facile ament. qnͣta od̾int leuita¬
te. qm̃ cito obliuiscunt᷑ affectuum.
⁊ nature imiemores. int̾dum ar¬
mantur in filios. in uiscera fua. St̾
alique pudicissime. licet satiricus
dicat: qm̃ rara auis in t̾ris nigroq
simillima cigno. Mulier exacte cas¬
titatis ⁊ cragitus nullam ẽẽ femi¬

Expanded text:
pe uxor ejus ancillulae pulchritudinpe uxor ejus ancillulae pulchritudini, et castissimum virum quotidianis jurgiis exagitabat. Unde ut cesset invidia, et quies matrimoniis reformetur, ditioribus in consuetudinem chriorem. Socrates cum duarum uxorum jurgia vellet reprimere, in eum novissime verterunt impetum, et male mulctatum, fugientemque diu persecutae sunt, et a solio in quo morabantur, postmodum lotio perfuderunt. In muliebrem levitatem ab auctoribus passim multa scribuntur. Fortasse falso interdum finguntur plurima, nihil tamen impedit « ridentem dicere verum, losophia non rejicit, exprimere quid obesse possit in moribus. Ex his enim liquet, quam facile ament, quanta oderint levitate, quam cito obliviscantur affectuum, et naturae immemores, interdum mentur, interdum in viscera sua. Sunt aliquae pudicissimae, licet satyricus dicat, quoniam Rara avis in terris, nigroque simillima cycno, mulier exactae castitatis. Et tragicus, nullam esse femi
Abbreviated transcription (Latin):
tali: Nam ⁊ quedam auimantia cer¬
tum est se inuicem oscłando misce¬
ri. Alia se temuter tangendo concipi¬
unt. ⁊ sunt que suo grauidante calo¬
re: ab aere temꝑato inpregnantur
⁊ pariuut. Hic illa tandem erubuit.
hoc solum dicens: se quid ad huius¬
tis agitur quod nemo eoꝵ frigidus
est: aut in iudicio ꝑfrisus. huuiꝰmͦ
macła. Cicero rogatus ut post repu¬
dium terentie sororem hirci duc̾et.
omnino facere suꝑsedit: dicens non
dare. Philippun regem macedonũ
contra quem demostenis philippice
tonant introeuntem ex more cu¬
bitulum: uxor exclusit irata. Qui
exclusus tacuit. ⁊ inuiriam suam
isu tͣgico consolatus ẽ. Gorgias re¬
thor librum pulcherrimum de con¬
corclia gregis tunc uiter se dissiden¬
tib: recitauit olimpie. Cui melanciꝰ
municus euis. bic nob̾ inquit cte
concordia precipit: qui se uxorem
i ancillulam tres in una domo cõ¬
cordare ñ potuit. Emulabatur quip¬

Expanded text:
tali? Nam et quaedam animantia certali? Nam et quaedam animantia certum est se invicem osculando misceri; alia se tenuiter tangendo concipiunt; et sunt quae suo gravidante calore, ab aere temperato impraegnantur, et pariunt. » Hic illa tandem erubuit, hoc solum dicens, se quid ad hujusicis agitur, quod nemo eorum frigidus est, aut in judicio perfusus hujusmodi macula. Cicero rogatus ut, post repudium Terentiae, sororem Hirtii duc eret, omnino facere supersedit, dicens se ndare. Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum, uxor exclusit irata. Qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias rtor librum pulcherrimum de concordia, Grecis tunc inter se dissidentibus, recitavit Olimpie: Cui Melancius inimicus eius, hec nobis inquit de concordia precet ancillulam, tres in una domo, concordare non potuit. » Aemulabatur quip
Abbreviated transcription (Latin):
patronus datus ẽet a iuidice celebra¬
tont putabatur diuortiũ. ⁊ mulier
genosa auilientib amicis ⁊ suffra¬
gatorib aduocato ut fit diligeti¬
tius m̾ita cause sue expon̾et: scruta¬
tus ẽ ab ea uir prudens an aliũ ma¬
ritum qnͣdo habu̾it. Quod cum illa
negasset: quesunt it̾uman adhuc uͥ¬
go e̾et: dicens. hoc sibi inquisitu et
scitu ꝑ necẽium. ne a discreto uidice
caperetur. occasione aliqua in sermo¬
ne. Illa uͦ hoc uerecunde tamẽ eo
qd̾ sibi non bene credebatur asse¬
ruit. sͦ ille. an simul de noctu dor¬
nure consu eu̾int ⁊ se inuicem os¬
culari ⁊ amplixari maritus ⁊ ip¬
sa:. inquisiuit. Que omnia cũ illa
fateretur. unde gͦ inquit patromus
nosti uirgo pucticissima. prudentis¬
sima ⁊ pudoratissim. quod efficacẽ
matrimonii uira ꝑsolu̾it: Quis te
docuit quid sit coitus. ut eum te
tot amplexus. qui te ꝓ libitu quo¬
ciens uoliut ꝑt̾̃ctauiti licentra mari¬

Expanded text:
patronus datus esset a judice, celebrapatronus datus esset a judice, celebraturo, ut putabatur, divortium, et mulier generosa audientibus amicis et suffragatoribus, advocato, ut fit, diligentius merita causae suae exponeret, scrutatus est ab ea vir prudens, an alium maritum quandoque habuerit. Quod cum illa negasset, quaesivit iterum an adhuc virgo esset, dicens hoc sibi inquisitu, et scitu pernecessarium, ne a discreto judice caperetur occasione aliqua in sermone. Illa vero hoc, verecunde tamen, eo quod sibi non bene credebatur, asseruit. Et ille: « An simul de noctu dormire consueverint, et se invicem osculari et amplexari maritus et ipsa, inquisivit. » Quae omnia cum illa fateretur: « Unde ergo, inquit patronus, nosti, virgo pudicissima, prudentissima, pudoratissima, quod efficacem matrimonii jura persolverit? Quis te docuit, quid sit coitus, ut eum tectot amplexus, qui te pro libitu quoties voluit pertractavit licentia mari
Abbreviated transcription (Latin):
xib mulierum. Sepe ⁊ enum qui an¬
teqmͣ uom̃ ꝓfiteretur alt̾ittrũ. si ta
niunt cum sine religione nemo re¬
cte ualeat phari. continentissime
iuxit: cum in aliquem gractum
promotus ẽ. nactusq quietem. pͥme
⁊ fitmine delibationis acumen exer¬
cet: in eligenda uxore uł cducenda.
aut quod nequius ẽ uicinoꝵ matri¬
monia sollicitare ⁊ corruꝑe non ue¬
tetur. srumpit int̾dum in ueretũ¬
da intemꝑies mulierum. quia ut
scribit herodotus. mulier cum ueste
deponit ⁊ ueretundiam. Etumpit in¬
qmͣ impuctens ⁊ infacie erubescentiũ
popłoꝵ genialis thori reuelat ⁊ de¬
ntidat archana. ⁊ de mariti frigiclita¬
te congueritur: allegans hanc suffici¬
entem ⁊ euidentem reputtiz uł diuor¬
tii causam. quod semnur est ⁊ uititi¬
lis matrimonio: qui ñ est promptus
ad coitum. Eleganter quidem gau¬
fridus de croͣmuilla. familiaris me¬
us. unius talium in causa huiusmͦ
confudit audatiam. Cum enim ei

Expanded text:
xibus mulierum. Saepe enim qui anxibus mulierum. Saepe enim qui antequam nomen profiteretur alterutrum, si tamhia, numerum faciunt, cum sine religione nemo recte valeat philosophari, continentissime vixit: cum in aliquem gradum promotus est, nactusque quietem, primae et summae deliberationis acumen exercet in eligenda uxore vel ducenda; aut quod nequius est, vicinorum matrimonia sollicitare, et corrumpere non veretur. Erumpit interdum inverecunda intemperies mulierum, quia, ut scribit Herodotus, mulier cum veste deponit et verecundiam. Erumpit, inquam, impudens, et in facie erubescentium populorum, genialis tori revelat et denudat arcana, et de mariti frigiditate conqueritur, allegans hanc sufficientem et evidentem repudii vel divortii causam, quod semivir est, et inutilis matrimonio, qui non est promptus ad coitum. Eleganter quidem Gaufridus de Heroum villa, familiaris meus, unius talium in causa hujusmodi confudit audaciam. Cum enim ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersissimis morib sit: aut certe c̃
ad maturam etatẽ uen̾it. tarcle
ei uitdearis mori. Heredes autẽ me
liores ⁊ cerciores sunt amici ⁊ ꝓpui¬
qui. quos in uidicio eligas: quam
quos uelis nolis habere cogaris. Li¬
cet certa herelitas sit dum ad ui¬
uis bene uti sustantia tua. quam
tuo labore quesita in incertos uoꝰ
relinquere. Hec ⁊ huuismͦ theofra¬
stus. que uł sola mattimomorum
angustias ⁊ calamitates exquisite
dulcectinis sufficiunt explauare.
Seite fertur dixisse .p. dodius. qr
imꝓbe neptiunim accusat. qui ite¬
rum naufragium fecit. At ñ ilłd̾
melegantius diceretur. quia imꝑ¬
be uen̾em causatur adu̾sam. qu
sccłam ducit uxorem. Quis enum
ei compacietur qui semel solutus
a uinculis. reuolat ad cathenas:
Plane indignus est lib̾tatis hono¬
re ⁊ quiete. qui ad excussum serui¬
tutis recurrit iugum̃. uncte mon¬
stris simile ẽ. quod hii qui non mͦ
nomen: arceri nequeunt ab ample¬

Expanded text:
perversissimis moribus sit, aut certe cum perversissimis moribus sit, aut certe cum ad maturam aetatem pervenerit, tarde ei videaris mori? Haeredes autem et meliores, et certiores, sunt amici, et propinqui, quos judicio eligas, quam quos, velis nolis, habere cogaris. Licet certa haereditas sit, dum advivis, bene uti substantia tua, quam tuo labore quaesita, in incertos usus relinquere. Haec et hujusmodi Theophrastus, quae vel sola matrimoniorum angustias, et calamitates exquisitae dulcedinis sufficiunt explanare. Sic refertur dixisse P. Clodius, quia improbe Neptunum accusat, qui iterum naufragium fecit. At non illud inelegantius diceretur, quia improbe Venerem accusat adversam, qui secundam ducit uxorem. Quis enim ei compatietur, qui semel solutus a vinculis, revolat ad catenas. Plane indignus est libertatis honore, et quiete, qui ad excussum servitutis recurrit jugum. Unde monstris simile est, quod hi qui non modnomen, arceri nequeunt ab ample
Abbreviated transcription (Latin):
dat illiuuem.⁊ sollicitudinem iac¬
tans languentis animũ desꝑatione
conturbet. Quod si languerit: coegͥ¬
tandum ẽ. ⁊ minqͣm ab euis lectulo
recedendum. Aut si bona fuerit it
torqueniuir. Sapiens aut̃e: nunquã
solus ẽẽ potest. Habet secum omnesqͥ
sunt quiq nunqͣm fucrunt bomi. ⁊
aminum lib̾um quocunꝙ uult tnͣs¬
fert. Quod corꝑe non potest: cogita¬
tione complectitur. Et si hominum
inoꝑia fuerit: loquetur cum d̾o. Nũ¬
qͣm minus solus erit. qm̃ cum solus
fuerit. Porro liberoꝵ causa uyxorem
ducere. lit ueł nonien nr̃m ñ int̾e¬
at. uł habeamus senectutis presidia.
⁊ certis utam᷑ heredib: stolictissimũ
est. Quid enim ad nos ꝑtinet recedẽ¬
tes ȩmundo. si nomine nr̃o alius ñ no¬
cetiur cum ⁊ filius ñ statim uocabu¬
lum teferat ⁊ innumabiles sint qͥ
appellentur eodem nomine:Aut
que seuectutis auxilia nutͥre domi.
qui aut pͥor te forte moriatur. aut

Expanded text:
dat illuuiem, et sollicitudinem iacdat illuuiem, et sollicitudinem iactans, languentis animum desperatione perturbet. Quod si languerit, coaegrotandum est et numquam ab eius lectulo recedendum. Aut si bona fuerit et torquemur. Sapiens autem numquam esse solus potest. Habet secum omnes qui sunt quique umquam fuerunt boni, et animum liberum quocumque uult transfert. Quod corpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hominum inopia fuerit, loquitur cum Deo. Sumquam minus solus erit quam cum solus fuerit. Porro liberorum causa uxorem ducere, ut uel nomen nostrum non intereat uel habeamus senectutis praesidia et certis utamur haeredibus, stolidissimum est. Quid enim ad nos pertinet recedentes a mundo, si nomine nostro alius non uocetur, cum et filius non statim patris vocabulum referat, et innumerabiles sint, qui appellantur eodem nomine? Aut quae senectutis auxilia nutrire domi, qui aut prior te forte moriatur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
est castitatis necc̃itas. ⁊ illa uere pu¬
dica dicenda ẽ: cui licuit peccare si
uoluit. Pulcra cito ad amat᷑. fecla
facillime concupiscit. Difficile cus¬
toditur quod plures amant. Mole¬
ittim ẽ possidere. qd̾ neno habere
dignetur. Minore tam̃ miseria de¬
formis habetui: qm̃ formosa ser¬
uatur Nicħ tutum ẽ in quo tutiis
płi uota suspirant. alius forma. a¬
lius facesciis. alius ingenio. alius li¬
b̾alitate sollicitat. Aliquo modo ex
pugnat᷑: quod undiq incessitur.
Quod si ꝓpter dispensatiͦnem domꝰ
⁊ languoris solatia. ⁊ fugam solitudi¬
ns diciutur uxores. multo melius
doritati domini. ⁊ dispensationi eius
obtemperans. qm̃ uxor q̃ ini eose esti¬
inat dñam: si adu̾sus uiri fec̾it uo¬
luntatem .i. quod placet non quod
iubetur. Assidere autem egrotanti
magis possunt amici ⁊ u̾nule bñfici¬
is obligati. qmͣ illa que nob̾ imputet
lacriinas. suas.⁊ hereditatis spe uen¬

Expanded text:
est castitatis necessitas, et illa vere puest castitatis necessitas, et illa vere pudica dicenda est, cui licuit peccare, sed noluit. Pulchra cito adamatur, foeda facillime concupiscit. Difficile custoditur quod plures amant. Molestum est possidere, quod nemo habere dignetur. Minore tamen miseria deformis habetur, quam formosa servatur. Nihil tutum est, in quo totius populi vota suspirant, alius forma, alius facetiis, alius ingenio, alius liberalitate sollicitat. Aliqpugnatur quod undique lacessitur. Quod si propter dispensationem domus et languoris solatio et fugam solitudinis ducuntur uxores, multo melius ctoritati domini et dispositioni eius obtemperans, quam uxor quae in eo se aestimat dominam si aduersum uiri faciat uoluntatem, id est quod placet, non quod iubetur. Assidere autem aegrotanti magis possunt amici et uernaculae, beneficiis obligati, quam illa quae nobis imputet lacrymas suas et haereditatis spe uen
Abbreviated transcription (Latin):
euis facies ⁊ pulcritudo laudanda ne
si alteram aspexens: se estimet displi¬
cere. uocanda dña. celebrautus nata¬
lis enis. mrandum ꝑ salutem illuis.
ut sit suꝑstes optandum. honoranda
nutrix eius. ⁊ gerula. sernus pat̾mis
⁊ aliimpinis.⁊ formosuis assecla. et
procurator calamistratus ⁊ in loris¬
gam securamꝙ libitiuem exsect
spado. sub quib nominib adulti
delitescunt. Quoscunq illa dilexe¬
rit ingratiam amanti. Si totam
ti domitm regendam commiscriꝰ
sermenditm ẽ. Si aliquid tuo ar¬
bitrio reseruau̾is: fidem sibi ha¬
beri non putabit. ⁊ in octium ũte¬
tur ac mirgra. ⁊ nisi cito consulue¬
ris: parabit uenena. Anus ⁊ aurs¬
fices ⁊ ariolos. ⁊ institores gẽmarũ
sericarumq uestium. si intromiseris:
ꝑiłm pudicicie ẽ. Si ꝓhibueris: sus¬
picionis inuiriã. Uerum quid pro¬
dest etiam diligens custodia. cum
uxor seruari impudica ñ possit.
pudica ñ debeat: Infida enim cꝰtos

Expanded text:
ejus facies, et pulchritudo laudanda, ne, ejus facies, et pulchritudo laudanda, ne, si alteram aspexeris, se aestimet displicere. Vocanda domina, celebrandus natalis ejus, jurandum per salutem illius, ut sit superstes optandum, honoranda nutrix ejus et gerula. Servus paternus et alumnus, et formosus assecla, et procurator calamistratus, et in longam securamque libidinem exsectus spado, sub quibus nominibus adulteri delitescunt. Quoscunque illa dilexerit, ingrati etiam amandi. Si totam ei domum regendam commiseris, serviendum est. Si aliquid tuo arbitrio reservaveris, fidem sibi haberi non putabit, et in odium vertetur ac jurgia, et nisi cito consulueris, parabit venena. Anus, et aurifices, et ariolos, et institores gemmarum, sericarumque vestium, si intromiseris, periculum pudicitiae est; si prohibueris, suspicionis injuria. Verum quid prodest etiam diligens custodia, cum uxor servari impudica non possit: pudica, non debeat? Infida enim custos