comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã regalis famulatꝰ expensa & mulli ir¬
ulta pecuna p̃grauar&. Nouerat & sa¬
Ferior lic& posse ñ debere resistere potes¬
tati. dicente dño ac iubente: reddite cȩs¬
ris cesari uidelic& cȩsari tributũ. uec¬
tigal censũ dõ aut̃ pietatis oꝑa. eratio¬
nũ munia: elemosinart fructũ. Scie¬
bat apłm imꝑare ac suadere: om̃is ani¬
Ina potestatib sublimiorib subdita
p̃uidebat sua quã se pessũ dare. t̾rena
distrahere quã spualia. meminitq dñm
dixisse. homini nihil ꝓdesse si totũ mun¬
Anima enĩ ꝑdita nhil de ẽ adꝑdendũ.
salua anima etiã sicens carnalis de¬
fuerit. ñdeer̃ diuitiȩ quas fur mi¬
nuere ñ poterit. tinea ñ demolret᷑.
erugo ñ c̃sum& egestasq eiꝰ ditissimł
locupletabit. erit etiã tãꝙ nihil
habens. & om̃ia possidens. eritq ei
bis ꝑfectissime adimplens. &dũ uix̃
uerissime custodie. nũquã ꝓ ȩccle¬

Expanded text:
quam regalis famulatus expensa et nulli inquam regalis famulatus expensa et nulli indulta pecunia praegravaret. Noverat et saferior, licet posset, non debere resistere potestati, dicente Domino ac jubente: Reddite Caesaris Caesari , videlicet Caesari tributum, vectigal, censum, Deo autem pietatis opera, orationum munia, elemosinarum fructum. Sciebat apostolum imperare ac suadere: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita ore praevidebat, sua quam se pessumdare, terrena distrahere quam spiritualia, meminitque Dominum dixisse, homini nihil prodesse, si totum munAnima enim perdita, nihil deest ad perdendum; salva anima, etiamsi census carnalis defuerit, non deerunt divitiae, quas fur minuere non poterit, tinea non demolietur, erugo non consumet, egestasque ejus ditissima locupletabit; erit etiam tamquam nihil habens, et omnia possidens, eritque eilis perfectissime adimplens et dum vixit verissime custodiens, numquam pro aeccle
Abbreviated transcription (Latin):
m&c tensiũ beati pontificis imꝑauit &¬
in romana urbe totũ pene uitȩ suȩ tẽp
Exegit unde sic imperii sui rogia & pa¬
triȩ de uastabant qͦuix subsistere aut
uiuere ipsis etiã pͥmatib pontificib
& maiorib regnoꝵ facultas et̾ possa&.
Cuiꝰ periculosissimos ꝓcinstꝰ. & miserani¬
da rapinarũ discrimina hic beatꝰ & sẽꝑ
memorandꝰ Ad albero data sibi adõ sapi¬
entia datoq animi in genio sẽꝑ & ip¬
se euasit. & cõmissã plebe eripere
maximi
habuit. dũ quantulo cũq ad iurtoricafiliis
eccłe accepto plurima aut̃ & pene cunsta pe¬
cumȩ patrimonioꝵq suoꝵ redibutione
luistrasta. ꝑ om̃s fere annos huic uixferen¬
oseruitio. & inportabilib ferendis xenus
Pondecĩq cõpilata trans mittere. Iusti¬
Vs leuiusq iudicans minora tradere &
fauca miorere: quã ipse delicatꝰ & nobil
ex peditioni sese cõmittens & que q ardua
tinera aggrediens plus suȩ iuȩ sumptu

Expanded text:
Mettensium beati pontificis imperavit, et Mettensium beati pontificis imperavit, et in Romana urbe totum pene vitae suae tempus exegit; unde sic imperii sui regna et patriae devastabantur, quo vix subsistere aut vivere ipsis etiam primatibus, pontificibus, et majoribus regnorum facultas esse posset. Cujus periculosissimos procinctus et miseranda rapinarum discrimina hic beatus et semper memorandus Adalbero data sibi a Deo sapientia datoque animi ingenio semper et ipse evasit, et commissam plebem eripere maximi habuit, dum, quantulocumque adjutorio a filiis aecclesiae accepto, plurima autem et pene cuncta pecuniae patrimoniorumque suorum redibitione distracta, per omnes fere annos huic vix ferendo servitio et importabilibus ferendis xeniis undecumque compilata transmittere; justius leviusque judicans, minora tradere et pauca mittere, quam ipse delicatus et nobilis expeditioni sese committens, et queque ardua itinera aggrediens, plus suae viae sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
& reliquos eocłastici uiris ministro
ñ ordinaret. & se coꝵ p̃cib subnixe ñ cõ¬
mittera intantũ ut sacerdotũ ab eo
ordinatoꝵ numerꝰ ultra mille fere ꝓ¬
cedat & reliquoꝵ graduũ numerñsitas
cõphendi nequaquã possit. Qualisfre¬
quentia quale dĩ x om̃iũ scõꝵ decus.
quanta ppłi tociusq cleri leticia quo¬
ciens euꝙ beatꝰ pontifex ł missas publi¬
ce dicebat. ł aliquarũ nouar ecł ar
nouã dedicationẽ exercebat. ł bene¬
dictiones diuinoꝵ. graduũ ad imple¬
bat. quis dicere. quis ualeat enarra¬
re: Ip̃se aut̃ adtanta officia pagenda
iomini facieb x in publico auro cune¬
tisq p̃ciosis margaritis. gẽmis. & lapidib
circũ amistꝰ ac decoratꝰ. in trinsecꝰ indu¬
ebat᷑ ecculte ut supͣ diximꝰ durissimo asꝑ¬
rimoq cilicio uidelic ⁊ interior homini
interiora & sp̃ualia exhbens. ut in eo
ea qͤ adcultũ consuetũ ꝑtinent sine ty¬
adultima fere tpra domni ad alberonis

Expanded text:
stici juris ministros non ordinaret, et se eorum precibus subnixe non committeret, in tantum ut sacerdotum ab eo ordinatorum numerus ultra mille fere procedat, et reliquorum graduum numerositas comprehendi nequaquam possit. Qualis frequentia, quale Dei et omnium sanctorum decus, quanta populi tociusque cleri leticia, quocienscumque beatus pontifex vel missas publice dicebat, vel aliquarum novarum aecclesiarum novam dedicationem exercebat, vel benedictiones divinorum graduum adimplebat, quis dicere, quis valeat enarrare? Ipse autem ad tanta officia peragenda in hominum faciebus et in publico, auro cunctisque praeciosis margaritis, gemmis et lapidibus circumamictus ac decoratus, intrinsecus induebatur occulte, ut supra diximus, durissimo asperrimoque cilicio, videlicet interiori homini interiora et spiritualia exhibens, ut in eo ea quae ad cultum consuetum pertinent sine tymperator, usque ad ultima fere tempora domni Adalberonis
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃i existere hoc eẽ p̃ceptudi facere.
hoc et uoluraatẽ patris implere.
uȩ aũt dicã his qui eũ exterius noue¬
rant incredibilia forte uidebunt :
q & nobilitate carnis & natura suꝑ
mortales cunc tos tener & delicatꝰ irat
Qnd ꝑferenda qͣ dura sunt om̃ino imbe¬
cillis. Missas & sacram̃ta diuina sine cila¬
cio nũꝙ celebrauit pant celestis mifte¬
ti intimis licrimis irrorabat. potũ
itidẽ diuinũ cũ fletu seꝑ tẽꝑibat. Uigili¬

Expanded text:
Christi existere; hoc esse praeceptum Dei facere, Christi existere; hoc esse praeceptum Dei facere, hoc esse voluntatem Patris implere. Quae autem dicam, his qui eum exterius noverant incredibilia forte videbuntur, quia et nobilitate carnis et natura supra mortales cunctos tener et delicatus erat, et ad perferenda quae dura sunt omnino imbecillis. Missas et sacramenta divina sine cilicio numquam celebravit, panem coelestis misterii intimis lacrimis irrerebat, potum itidem divinum cu
Abbreviated transcription (Latin):
cunsta largiebat᷑. credi fas non ẽ
qđis bona alicuiꝰ. etiã legib adqui¬
sita sibi seruare aut marsubus. ȩc¬
clesiasticis includere c̃cupissa.
Uere beatꝰ. uere inquo dolus nullus
erat. nullũ circũ ueniens. nulli fra¬
ude infẽrens. quin potius sua liben¬
t̃imꝑtiens. in crastiũ aut nulla.
ant pauca retinens apłici p̃cepti
deudtissimꝰ & continuus executos
habens iuitũ & uestitũ hiscon¬
tentꝰ erat. nihil inquiens urtuli¬
mꝰ inbunc mundõ. uerũ nec au¬
ferre aliquud possamis. Erit
eihumilitas inc̃uersitione. stabilitas
infide uerccundia inũbis in factis
nisticia in operib miscdia in mo¬
rib disciplina. in uiriã facere nesci¬
us ulatam ferre sciens Cũ frib pa¬
et tenere am̃ toto corde diligere
quia nec nob quicquã ille preposuit
Qiritati eiꝰ inseparabilit adhierere mo¬
uerat eruci eiꝰ fortit̃ icfident᷑ asseste¬
bat quia hoc didicerat. coberede

Expanded text:
cuncta largiebatur, credi fas non est, cuncta largiebatur, credi fas non est, quod is bona alicujus, etiam legibus adquisita, sibi servare aut marsubiis aecclesiasticis includere concupisset. Vere beatus, vere vir in quo dolus nullus erat, nullum circumveniens, nulli fraudem inferens, quin potius sua libenter impertiens, in crastinum aut nulla aut pauca retinens; apostolici praecepti devotissimus et continuus executor, habens victum et vestitum, his contentus erat: Nihil, inquiens, intulimus in hunc mundum, verum nec auferre aliquid possumus. Erat ei humilitas in conversatione, stabilitas in fide, verecundia in verbis, in factis justicia, in operibus misericordia, in moribus disciplina, injuriam facere nescius, illatam ferre sciens. Cum fratribus pacem tenere, Deum toto corde diligere, quia nec nobis quicquam ille praeposuit. Karitati ejus inseparabiliter adherere noverat, cruci ejus fortiter ac fidenter assistebat, quia hoc didicerat coheredem
Abbreviated transcription (Latin):
de putari int̃etimicos & publicanos.
hns om̃ib ei qͥ in corrigibilis existebat
exibitis. aliqnͣdo uinculo anathematis
eũ astringere. aliqͣndo praua eiꝰ domi¬
cilia subuertere. multoties reb ꝓpͥis
sub uertere. ñcupiditate astꝰ. sed ꝓcor¬
rectione prauoꝵ & requie bonoꝵ id
agere cõpulsus. Ꝙa uero pietate ma¬
qs quã auaricia hȩc faciebat. ea resin¬
dicio erat. dũ ab aliqͦ maligno ꝗꝑpiã
lege accipielit. suis usib exinde ni¬
hil umquã miscere uoluit. sed ant pau¬
perib ea statĩ distribuenda. aut re¬
staurandart ȩccłart usib largien¬
da dis ꝑtiebaturꝰ.
Du enĩ eaquę sibi uel ex patris matris¬
q patrimonio uł ex cõmissȩ ecłȩ
thesauris & magnis diuitiis iure cõ¬
petebant. ñ reseruare ñ congrega¬
re umquã uolebat. sed pauꝑib. ui¬
duis orphanis & p̃cipue monachis
ꝗerant sua cura ꝗ erant suus sũ¬
mus amor cuncta impendebat.

Expanded text:
deputari inter ethnicos et publicanos ; deputari inter ethnicos et publicanos ; his omnibus ei qui incorrigibilis existebat exibitis, aliquando vinculo anathematis eum astringere, aliquando prava ejus domicilia subvertere, multoties rebus propriis subvertere, non cupiditate actus, sed pro correctione pravorum et requie bonorum id agere compulsus. Quia vero pietate magis quam avaricia haec faciebat, ea res indicio erat, dum ab aliquo maligno quippiam lege accipiebat, suis usibus exinde nihil umquam miscere voluit, sed aut pauperibus ea statim distribuenda, aut restaurandarum aecclesiarum usibus largienda dispertiebatur. 22. Dum enim ea quae sibi vel ex patris matrisque patrimonio vel ex commissae aecclesiae thesauris et magnis divitiis jure competebant, non reservare, non congregare umquam volebat, sed pauperibus, viduis, orphanis et praecipue monachis, qui erant sua cura, qui erant suus summus amor, cuncta impendebat,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium creaturarii
ec cuni ta di filius di insua natura
impassilalis innr̃a effe tꝰ passibilis uir¬
tuit pacientiȩ ꝓ nob ꝑferre dignatus.
patientes nos eẽ ñ modo uerbis uerũ ex¬
emplis suasit̾. quȩ &t ne beatꝰ sic sequi
sic imitari studuit. ut inuirias sibi
aquotũꝙ etiam infimo illatas nũquã
uindicarit. num quã ultꝰ fuerit. sea
firmo pectore p̃cepto daminici excer¬
tor. quobeatũ perũ instruxerat. ñ
dico pcere dimittendi septies sedusq
siptuagies septies. quicquid inse iuti¬
quã aliquis delinquere poterit. pa¬
dentissime ignoscere poterat. & iniu¬
riarunt immemor magis bineficia
pͥmalis quã uindictã recõpensabat
ferebant᷑ dui quidẽ ꝑ patientiã sustinens.
iã tandẽ uel maloꝵ enormitate. ł pau¬
perũ nimiis assiduisq clamorib tedi¬
atus . qr id censura officii exp&ebat. & id
dñi cũ p̃ceptũ fitri mandat dicens cor
dici eccłȩ deinceps siȩccłam ñ audierin

Expanded text:
omnium creaturarum. 21. omnium creaturarum. 21. Haec cuncta Dei Filius, in sua natura impassibilis, in nostra effectus passibilis, virtute pacientiae pro nobis perferre dignatus, patientes nos esse non modo verbis verum exemplis suasit. Quae et hic beatus sic sequi, sic imitari studuit, ut injurias sibi a quocumque etiam infimo illatas numquam vindicarit, numquam ultus fuerit, sed firmo pectore praecepti Dominici executor, quo beatum Petrum instruxerat: Non dico tibi, Petre, dimittendi septies, sed usque septuagies septies , quicquid in se umquam aliquis delinquere poterat, pacientissime ignoscere poterat, et injuriarum immemor, magis beneficia pro malis quam vindictam recompensabat. ferebantur, diu quidem per patientiam sustinens, jam tandem vel malorum enormitate vel pauperum nimiis assiduisque clamoribus tediatus, quia id censura officii expetebat, et id Dominicum praeceptum fieri mandat, dicens corrdici aecclesiae, deinceps si aecclesiam non audierit,
Abbreviated transcription (Latin):
ueras pilmas unicentib tribuit. spoli¬
atꝰ ÷ uestib. qui indum̃to immor tali¬
natis ceteros uestit flagellatꝰ st cuits
nomine sci & serui eiꝰ diabolũ & angtos
apostatas flagellant. Cibit felle qui
cybũ celesit fidelib dedit R sc̃ꝑdat
A qui panis scoꝵ est angłoꝵ. Axctopo¬
tatus:: qui salutari poculo fidei p̃i¬
anis cotidie ꝓpinat. Ille in nocens Alt
iustꝰ immo innocentia ip̃se &ipse iusti¬
cia int̃ peccatores ox iniquos deputatur
Etestimoniis falsis ueritas. prenut᷑
iudicat᷑ iudicaturus & dĩ uerbũ dĩ¬
ꝙ sermo adiuctimã tacens ducitur
adultimũ mortẽ crucis pattuir &
moritur. qͥuitã p̃stat mundo. qͥre¬
surgens spem resurrectionis fidelib
dit & ascendens incelũ quia cũ co
ascensuri sum̃ si capiti nr̃o cõpa.ti .&con¬
glutinati bonis operib & ai tib scĩ
inueniamur. menbra effecti xp̃i dnĩ
qui ÷ caput principiũ ꝙ ñ solũ nrĩ. uerõ

Expanded text:
veras palmas vincentibus tribuit; spoliveras palmas vincentibus tribuit; spoliatus est vestibus, qui indumento immortalitatis ceteros vestit, flagellatus est, cujus nomine sancti et servi ejus diabolum et angelos apostatas flagellant. Cibatus est felle, qui cybum celestem fidelibus dedit et semper dat, et qui panis sanctorum est angelorum. Aceto potatus est, qui salutari poculo fidei christianis cotidie propinat. Ille innocens, ille justus, immo innocentia ipse et ipse justicia inter peccatores et iniquos deputatur, et testimoniis falsis veritas premitur, judicatur judicaturus, et Dei verbum Deique sermo ad victimam tacens ducitur; ad ultimum mortem crucis patitur et moritur, qui vitam praestat mundo, qui resurgens spem resurrectionis fidelibus dat, et ascendens in celum, quia cum eo ascensuri sumus, si capiti nostro compacti et conglutinati bonis operibus et actibus sancti inveniamur, membra effecti Christi Domini, qui est caput principiumque non solum nostri, verum
Abbreviated transcription (Latin):
quiahec ecclastice famlie nimis ucina
quiaquid p̃dari poterant ins iiferebant.
& c̃ tuuuĩ pauperũ clamorẽ adaures
pi issuni pontificis ꝑuenire faciebarT
lteriaeũ namꝙ tcoderici infelicissimi
castrũ. lantfridi curtis etiã dic tã
turre. cui ȩuerclinus prauissimꝰ inside¬
bat. & ueñdopera beraldi comitis in
caluðmontense pago sitũ subuersione
ͥam presiit: Nouerit sane quis¬
quis hȩc legerit. iniurias sibi specia¬
amcla Allerasse. & ꝑpatientie uir¬
tutusib ingenitã. dñi sui imitato¬
rẽ extetifse. qui ut beatꝰ apłs dicit.
cũ patꝙ ẽnir ñ cõmuinabat᷑ cũ ma¬
ledicefetur ñ maledichat. Recor¬
dabatur qr traditꝰ idẽ dñs. omnea
patientiã exhibuit. Nonc̃tendit.
ñclamauit. nec inplateis audita :
uaxeiꝰ. Recordabatur quia in¬
sil tantiũ ille sputa susceplt. qui sputa
suo oculoscetnati aperire dignat᷑ꝰ ⁊ coro¬
natꝰ: spintis qui scõs martires floribusco¬
ranit et̃nis. palmis infatiẽ cesus ÷ quĩ

Expanded text:
asticae familiae nimis vicina, quicquid praedari poterant his inferebant, et continuum pauperum clamorem ad aures piissimi pontificis pervenire faciebant. Alteriacum namque Teoderici infelicissimi castrum, Lantfridi-curtis etiam dictam turrem, cui Everelmus pravissimus insidebat, et Vendoperam Beraldi comitis in Calvomontense pago situm, subversione dampnavit. Noverit sane quisquis haec legerit, injurias sibi speciacuncta tollerasse, et per patientiae virtutem sibi ingenitam Domini sui imitatorem extitisse, qui, ut beatus apostolus dicit, cum pateretur non comminabatur, cum malediceretur non maledicebat . Recordabatur, quia traditus idem Dominus omnem patientiam exhibuit. Non contendit, non clamavit, nec in plateis audita est vox ejus. Recordabatur, quia insultantium ille sputa suscepit, qui sputo suo oculos ceci nati aperire dignatus est; coronatus est spinis, qui sanctos martires floribus coronat aeternis; palmis in fatiem caesus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
titiȩ fauentib dãpnans. ahumanasi¬
ras ñformidans ȩꝗtatis lance quȩ dĩ e¬
rant
librime decernebat Aderant etiã in hac
uenerabili synodo pͥmi & p̃cipui sacer¬
dotes. uiulligis maguntinꝰ p̃sul tle¬
spirensis. Notgerius leodicensis. Hezel
Uuiliburgensis. Haimo uirdunensis
Bertaldus leucensis. aliiq quã plu¬
res ñ solũ ex lotharii regno. uerũ ex
om̃i germania quoꝵ parsfauore.
parstimore nobilis ꝑsonȩ. hinc inde
agitati. hinc inde de fluentes pauci
Ad modũ & ipsi int̾ suos p̃cipui dõ di¬
lestissimo Ad alberoni & dictis eiꝰ ius¬
tissimis testimoniũ ueritatis exhiben¬
tes. eger̃ ut int̾ uerũ falsũq discidii
& discordiȩ ñ modica disceptatio fie¬
r&. quã etiã ipse rex om̃ino sedare ñ
potuit. uerũ nisi eẽt domini & pon¬
tificis nr̃i ad alberonis in cõparabilis
nobilitas. furor ceoꝰ & in sania misera
arma etiã telaq corripuiss&. et ad

Expanded text:
titiae faventibus dampnans, et humanas ititiae faventibus dampnans, et humanas iras non formidans, aequitatis lance quae Dei erant liberrime decernebat. Aderant etiam in hac venerabili synodo primi et praecipui sacerdotes Willigisus Maguntinus praesul, HeSpirensis, Notgerius Leodicensis, Hezel Wiziburgensis, Haimo Virdunensis, Bertaldus Leucensis, aliique quam plures non solum ex Lotharii regno verum ex omni Germania, quorum pars favore, pars timore nobilis personae, hinc inde agitati, hinc inde defluentes, pauci admodum, et ipsi inter suos praecipui, Deo dilectissimo Adalberoni et dictis ejus justissimis testimonium veritatis exhibentes, egerunt, ut inter verum falsumque discidii et discordiae non modica disceptatio fieret, quam etiam ipse rex omnino sedare non potuit; verum nisi esset domini et pontificis nostri Adalberonis incomparabilis nobilitas, furor cecus et insania misera arma etiam telaque corripuisset, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatione ñ admit tunt᷑ c̃ sanguinitas
hoꝵ ñ plusquã scđo loco elongari p̃ua
Nȩc beato uro retexente. tantȩ ire ranitis
simultates in ipsa sẏnodo exurgere cȩpit.
ut nisi ee̾t ea nobilitas qua cęlo t̃ramariq
ultraq mare inclitꝰ effulgebat. Conrad
dux deqͦrex agebat᷑ &x quicũq suȩ partis
erant neq dm̃ neq regiã maiestatẽ reue¬
rentes. neq sacerdotib quoꝵ maxima &
honestissima multitudo p̃sens aderat
aliꝗd honoris exibentes. arma furorẽq
corripuissent. & ad insaniã exsaciandã
ni quã sy nodo domnꝰ leodericꝰ frat̃ ꝗ dẽ
huiꝰ domni nr̃i ad alberonis pontificis
dux aũt eoꝵ qui cis citraq mosã mosellãq
resident &hec quȩ agebant᷑ queq uste
disponebant᷑ sua austoritate firmabat
atq corroborabat. iptiasq illicitas cũ
reliꝗs ducib comitib & qđ mauisẽ se
cer dotib dõ & restitudini ac regiȩ us¬

Expanded text:
tatione non admittuntur, consanguinitas tatione non admittuntur, consanguinitas horum non plus quam secundo loco elongari praevalet. Haec beato viro retexente, tantae irae tantaeque simultates in ipsa synodo exurgere coepit ut, nisi esset ea nobilitas qua coelo, terra marique ultraque mare inclitus effulgebat, Conradus dux, de quo res agebatur, et quicumque suae partis erant, neque Deum neque regiam majestatem reverentes, neque sacerdotibus, quorum maxima et honestissima multitudo praesens aderat, aliquid honoris exibentes, arma furoremque corripuissent, et ad insaniam exsaciandam,ni quam synodo domnus Teodericus, frater quidem hujus domini nostri Adalberonis pontificis, dux autem eorum qui cis citraque Mosam Mosellamque resident, et haec quae agebantur queque juste disponebantur, sua auctoritate firmabat atque corroborabat, nuptiasque illicitas cum reliquis ducibus, comitibus, ecerdotibus Deo et rectitudini ac regiae jus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetrare cernit᷑.
nitate regi assidenti & cunctis ꝗ ex mag¬
ni hemrici linea descenderant ad pͥme
coniunstꝰ. hiuic sacrosynodo int̃ sedebat.¬
& ut erat cunctis c̃sacerdotib nobilior
excelsiorꝙ sic nobiliori celsioriq sel
int suos ꝓminebat. Hic regis obiurgatio¬
nẽ ultra ferre ñ ualens. & tacere ãpluis
inhonestũ iudicans. interĩ inꝗt ȩtatis
scĩtatis & scientiȩ p̃rogatiua. locũ qui¬
dẽ loquendi cũ frib nr̃is dantes & hono¬
rẽ canis senectutiq diuino p̃cepto exi¬
bentes qͦ dr̃. corã cano capite c̃surgas. qr
maiestatis ur̃ȩ potentiã domine mi
rex. ad dedecꝰ nr̃i ordinis obiurgationi
& inuectioni plus plusq uidemꝰ uerba
radi ducis nob̵ consedentis natꝰ exfilia ẽ
magni Ot conis. cuiꝰ soror gibgia dedit
filiã suã conrado burgundionũ regi ex
conradi aut̃ filia nata ẽ domina mathil¬
dis huiꝰ cradis assidentis uxor. Hoo gͦ ge¬
nealogiȩ ordine. qc frat̃ fororq insuppu¬

Expanded text:
petrare cernitur.nitate regi assidenti et cunctis qui ex magni Heinrici linea descenderant adprime conjunctus, huic sacro synodo intersedebat, et ut erat cunctis consacerdotibus nobilior excelsiorque, sic nobiliori celsiorique sella inter suos prominebat. Hic regis objurgationem ultra ferre non valens, et tacere amplius inhonestum judicans: Interim, inquit, aetatis sanctitatis et scientiae praerogativa, locum quidem loquendi cum fratribus nostris dantes, et honorem canis senectutique divino praecepto exibentes, quo dicitur: « Coram cano capite consurgas , » quia majestatis vestrae potentiam, domine mi rex, ad dedecus nostri ordinis objurgationi et invectioni plus plusque videmus verba radi ducis nobis consedentis, natus ex filia est magni Ottonis, cujus soror Girbergia dedit filiam suam Conrado Burgundionum regi. Ex Conradi autem filia nata est domina Mathildis, hujus Conradi assidentis uxor. Hoc ergo genealogiae ordine, quia frater sororque in suppu
Abbreviated transcription (Latin):
qua dĩ uir ã ante ꝑ seqͥ moliebat᷑. nunc
fugere ac reiro ire uirib quib poterat
agereder& : ac magis capitimer&. quãca¬
de seꝑse adomno pontifice & fr̃e ei du¬
de leoderico inseꝗ existimabat memo¬
ratꝰ conradꝰ. nr̃iuͦ nichil aliud quã pa¬
triã repetere. & id sũ ma festinatione
conabant᷑ & qr id tẽpꝰ poscebat p̃ter paũ
& ea q̃ pacis sunt uidelic& metere cu¬
ris domesticis utilia ad ministrarem
gr̃t hos quibratiurun nocentiã a pieta¬

Expanded text:
qua Dei virum ante persequi moliebatur, nunc fugere ac retro ire viribus quibus poterat aggrederetur, ac magis capi timeret quasemper se a domno pontifice et fratre ejus duce Teoderico insequi existimabat memoratus Conradus; nostri vero nichil aliud quam patriam repetere, et id summa festinatione conabantur; et quia id tempus poscebat praeter pacem et ea quae pacis sunt, videlicet metere, curis domesticis utilia administrare, dpropter hos, qui beati
Abbreviated transcription (Latin):
festinabat sed domn pontifex dũ expro¬
pra patria recedens ad regile dolexpto
estimans qe erat om̃iũ sutõris mitissim̃
ꝗq pocificꝰ ñ multa militar mninũ s̃
dias patem d ab itingre part hostis insi¬
qur eidonũ dux̃ e cedere mrs sadhorã
quã aresane furentis pncipas soalcris

Expanded text:
festinabat. Sed domnus pontifex, dum ex propria patria recedens ad regale colloquiuestimans, quia erat omnium sui temporis mitissimus atque pacificus, non multa militari manu, setdias pateretur, ab itinere parum quid declinare dignum duxit, et cedere magis ad horam quam vesaniae furentis principis locum caedis
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ silere quãloꝗ. Rex quẽ falle¬
re nemo poterat ꝙ erat homo litteris
ad pͥme imbutꝰ. eloquentia facundis¬
simus ad regendũ dĩ timore uiuacis¬
sime astrictꝰ. motũ cordis pacientiȩ
frenis restringens sacrȩ scripturȩ
exẽplis eos aggredi honestius eẽ iudi¬
cans. ecce inꝗt ecce uosestis loca ꝗdẽ
scõꝵ sacerdotũ tenentes. & in melio¬
ricathedra quã sediss& moyses se¬
dentes. ut pote uices dñi possidentes
qui & boni canes & scĩ arieres ꝓuitȩ
merito dici debueratis ctraria uice in¬
uersoq ordine canes muti ñ ualentes
latrare estis effesti. ipsiq cecitate mul¬
tati dũ subditis ducatũ p̃bere cogimi¬
ni & dustor & sequens ambo infoueã
p̃cipitamim. Ecce inꝗt conradus dux
austrasioꝵ c̃sanguinitate nob & qui¬
cumq in tota patria nobiliores sunt
cunstis affinitate coniunstꝰ uxorẽ
dux̃ sic sibi ꝓpinquã sic ꝓximã ut sic̃

Expanded text:
videtur silere quam loqui. Rex, quem fallevidetur silere quam loqui. Rex, quem fallere nemo poterat, quia erat homo litteris adprime imbutus, eloquentia facundissimus, ad regendum Dei timore vivacissime astrictus, motum cordis pacientiae frenis restringens, sacrae Scripturae exemplis eos aggredi honestius esse judicans: Ecce, inquit, ecce, vos estis loca quidem sanctorum sacerdotum tenentes, et in meliori cathedra quam sedisset Moyses sedentes, utpote vices Domini possidentes, qui et boni canes et sancti arietes pro vitae merito dici debueratis, contraria vice inversoque ordine canes muti non valentes latrare estis effecti, ipsique cecitate multati dum subditis ducatum praebere cogimini, et ductor et sequens ambo in foveam praecipitamini. Ecce. inquit, Conradus dux Austrasiorum, consanguinitate nobis et quicunque in tota patria nobiliores sunt cunctis affinitate conjunctus, uxorem duxit sic sibi propinquam, sic proximam, ut, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
difirictissima uellent quoue tende¬
rent. rex ammiratione eos absoluere
curauit. quid ue p̃tender& palã fecit.
nt̃ multa inꝗt quȩ in regno nr̃o uestrisci
barrochiis corrigenda funt. parentes
sic sibi ꝓxinir ceniugio copulent᷑ ut dm̃
ñ umentes & homines ñ reuerenies
etiã tertii loci consanguinitatẽ qđ̃ ad
nefas ẽ ad copulã asscissere ñ refu¬
giant. & lintã quȩ ad septimã usq
grnerationẽ sacris canonũ instiiu¬
tionib illibata c̃seruari iubet᷑. iu¬
deis paganisq infeliciores in ipsis sui e¬
ordiis ab rũpere ñ formidant. Ep̃is hn
inde sedentib. diuq silentib. parsde.
quo dicera nesciens pars ꝑsonã de qͦ
dicebat᷑ multũ uł amans uł timens
ꝗd dictis regalib responder& ꝓrsus
ignorabat. Mens enĩ male sibi conscia.
dũ ea qͦ non uult audire cõpellit᷑. fit
stupida uox refugit. uerba dilabim.¬
tur & sapienti corã positꝰ honestius ei

Expanded text:
districtissima vellent quove tendedistrictissima vellent quove tenderent, rex ammiratione eos absolvere curavit, quidve praetenderet palam fecit. 16. Inter multa, inquit, quae in regno nostro vestrisque parrochiis corrigenda sunt, parentes sic sibi proxime conjugio copulantur, ut Deum non timentes et homines non reverentes, etiam tertii loci consanguinitatem, quod dictu nefas est, ad copulam asscissere non refugiant, et lineam, quae ad septimam usque generationem sacris canonum institutionibus illibata conservari jubetur, Judaeis paganisque infeliciores in ipsis sui exordiis abrumpere non formidant. Episcopis hinc inde sedentibus diuque silentibus, pars de quo diceretur nesciens, pars personam de quo dicebatur multum vel amans vel timens, quid dictis regalibus responderet, prorsus ignorabat. Mens enim male sibi conscia, dum ea quae non vult audire compellitur, fit stupida, vox refugit, verba dilabuntur, et sapienti coram positus honestius ei
Abbreviated transcription (Latin):
de iectũ. quȩ dã huic oꝑi sub nesten¬
da decreuimꝰ. quib certis tẽprĩb cer¬
taq ratione bonis humilitate subdi¬
tũ. malis aut̃ fidei c̃stantia ac censu¬
ra iustitiȩ tpris etiã conibentia re¬
ꝑugnantẽ. & uitiis uitiosisq resisten¬
rex qͥ t̃tio ottoni uiuo imp̃ratori
ad regnandũ qui dẽ. nec dũ aũt ad
imꝑrandũ in tota germania quȩ ci¬
tra hrenũ ẽ & in lotharii regno qđ cis
hrenũ ẽ successerat. colloquiũ sỹno¬
dumq c̃scruit ux. om̃s pene regu sui
sumos sacerdotes co.dunans. & exdiuer¬
sis diuersa disputans. int̃ disputandũ ip¬
sos eosdẽ sacer dotes a cerrime c̃ gredit᷑.
cur uidelic& in suis diocesis & diocesi¬
amis ea quȩ synodali ac ꝑhoc spu ali fal¬
ce se canda erant ñresecarent. ac gla¬
tho spũscĩ putrida & mal: sana amiẽ¬
bris fideliũ abscidere suꝑ sederent.
Mirantib om̃ib quid sibi uerba regis tã

Expanded text:
dejectum, quaedam huic operi subnectendejectum, quaedam huic operi subnectenda decrevimus, quibus certis temporibus certaque ratione bonis humilitate subditum, malis autem fidei constantia ac censura justitiae, temporis etiam conibentia repugnantem, et vitiis vitiosisque resisterex, qui tertio Ottoni divo imperatori ad regnandum quidem, necdum autem ad imperandum, in tota Germania, quae citra Hrenum est, et in Lotharii regno, quod cis Rhenum est, successerat, colloquium synodumque conscivit . Ubi omnes pene regni sui summos sacerdotes coadunans, et ex diversis diversa disputans, inter disputandum ipsos eosdem sacerdotes acerrime congreditur, cur videlicet in suis diocesis et diocesianis ea quae synodali ac per hoc spirituali falce secanda erant non resecarent, ac gladio Spiritus sancti putrida et male sana a membris fidelium abscidere supersederent. Mirantibus omnibus, quid sibi verba regis tam
Abbreviated transcription (Latin):
ut uix alter alterũ uidere pualera. fe¬
tor etiã in tolerabilis erat sulphur &
quicꝗd in odorib impor tabile ẽ exsu¬
perans & iuncens. Hȩc ut dixi beatꝰ uir
sine despectu & cũ magna cordis deuo¬
tione ꝑagebat. Quȩ idcircodixerimꝰ.
ut inuna eadẽq re. duoꝵ sacerdetũ
duo facta memoriȩ dignissima ptet¬
dica remꝰ. & posteris mmitanda uel ad¬
misanda traderemꝰ dũ inbiato got¬
rico inetutũ in signix& in dogino
Adalberone humilitatis & abiati¬
onis om̃isq utilitatis humanȩ appetentiã
& summũ amorẽ de monstraremꝰ. Sa¬
ne hunc tantũ & talẽ uirũ nimie hu¬
militatis & om̃ium uirtutũ quas scã
mat̃ humilitas piouberũ lastȩ enu¬
trit cultorẽ p̃dicantes. & in eius modi
reb ꝓbabilẽ enarrantes. ne id ei apos¬
teris qđ ap̃sentib sui tpr̃is ad hoc afa¬
miliarib imputabat᷑ imput&᷑. fuisse
scilicet eũ nimiũ humilẽ. nimiũq

Expanded text:
ut vix alter alterum videre praevaleret, feut vix alter alterum videre praevaleret, fetor etiam intolerabilis erat, sulphur et quidquid in odoribus importabile est exsuperans et vincens. Haec, ut dixi, beatus vir sine despectu et cum magna cordis devotione peragebat. Quae idcirco dixerimus, ut in una eademque re duorum sacerdotum duo facta memoriae dignissima praedicaremus et posteris imitanda vel admiranda traderemus, dum in beato Goerico virtutum insignia, et in domno Adalberone humilitatis et abjectionis omnisque vilitatis humanae appetentiam et summum amorem demonstraremus. Sane hunc tantum et talem virum nimiae humilitatis et omnium virtutum, quas sancta mater humilitas pio uberum lacte enutrit, cultorem praedicantes, et in ejusmodi rebus probabilem enarrantes, ne id ei a posteris, quod a praesentibus sui temporis, ad hoc a familiaribus, imputabatur, imputetur, fuisse scilicet eum nimium humilem nimiumque
Abbreviated transcription (Latin):
tasi pduset noguficentia bonliatise
plus plusꝙ mris teporib m onifata
clares core inburgimdie cistis sinue
cladis pessima multitudine magt
ploꝵ inuasit qua manib pedibusq
no. hc stroq truncat᷑ pede inc medio
Adustus aliꝗs tunc pͥmũ acturit iceti¬
pos ũ multũ sero ueniens auditosco
pontificisrumore in nitentes baculis
Nuii carriotis deuesti undecsiq. colis¬
fere lant Pũ hec fierent. dom aad
episcorulis sepissime aderat & huuis¬
mnodi uiros cotidie ad c̃uiuandũ sus¬
cipiens. ꝓprus manib uulnera illa
etrestans & lauant tre & oculis demu¬
cens dm̃ in om̃ib suis oꝑib laudare &
benedicere ñ desinebat Uere loquar.
septẽ dieb huc diuinoseruitio cooꝑator
int̃ fui. & ꝓpriis manib aut lauabã aut
detergebã. dũ non minꝰ centũ aut osto¬
ginta ut diximꝰ cotidie lauarae. et cibo
tecrearet. Nã dũ uulnera ipsa aqua
ꝑfunderent᷑. tantꝰ uapor tantaq ne.¬
bula domũ inqua id fiebat replebat.

Expanded text:
t et magnificentia bonitatis ejus plus plusque nostris temporibus manifesta claresceret, in Burgundiae cunctis finibus cladis pessima multitudinem magnam populorum invasit, qua manibus pedibusque no, hic utroque truncatus pede, hic medio adustus, aliquis tunc primum aduri incipiens, non multum sero veniens, audito sancto pontificis rumore, innitentes baculis, aut carriotis devecti, undecumque confluebant. Dum haec fierent, domnus Aepiscopalis, sepissime aderat, et hujusmodi viros cotidie ad convivandum suscipiens, propriis manibus vulnera illa contrectans et lavans, ore et oculis demulcens, Deum in omnibus suis operibus laudare et benedicere non desinebat. Vere loquar, septem diebus huic divino servitio cooperator interfui, et propriis manibus aut lavabam aut detergebam, dum non minus centum aut octoginta, ut diximus, cotidie lavaret et cibo recrearet. Nam dum vulnera ipsa aqua perfunderentur, tantus vapor tantaque nebula domum in qua id fiebat replebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad omp̃is dĩ honorẽ co adunaut post
clam diuinitatis quantũ in homine ẽ
ampliare totis uirib om̃ĩq conam¬
ne gestiens. an cillas xp̃i sub regulape
uita & sub institutione patris nr̃i bea¬
tiscilid benedicti bene edoctas. dõ
Fo goerico pontifici seruire destina¬
unt dans p̃dia & possessiones quib sine
inopia &e sine indigentia uiuere pos¬
sent. Quantȩ uͦ humilitatis & hospita¬
litiis quantȩ patientiȩ a largitatis
erga peregrinos & cunctos pauꝑes fuerit
res meodẽ loco asta indicioẽ. Sẽs cone¬

Expanded text:
is Dei honorem coadunavit, post gloriam divinitatis, quantum in homine est, ampliare totis viribus omnique conamine gestiens, ancillas Christi, sub regulari vita et sub institutione patris nostri, beati scilicet Benedicti, bene edoctas, Deo et sancto Goerico pontifici servire destinavit dans praedia et possessiones, quibus sine inopia et sine indigentia vivere possent. Quantae vero humilitatis et hospitalitatis, quantae patientiae et largitatis erga peregrinos et cunctos pauperes fuerit, res in eodem loco acta indicio est. Sanctus con
Abbreviated transcription (Latin):
dule. ut cotidiano usu receptos pe
eribi donans hos relaxare mex alios sus¬
cepturꝰ pari amoris feruore. pari pieia¬
as dilectione ea quȩ dĩ mandaro ut fr̃ib
impendant᷑ instituta cognouerat am¬
pensurꝰ Nenodochiũ quidã locellas

Expanded text:
dule, ut cotidiano usu receptos, pedule, ut cotidiano usu receptos, peeribus donans, hos relaxaret, mox alios suscepturus pari amoris fervore, pari pietatis dilectione, ea quae Dei mandato ut fratribus impendantur instituta cognoverat impensurus. 12. Xenodoc
Abbreviated transcription (Latin):
sidebat. & uices bratipem senis¬
me administrabat: ꝗ domnsi ⁊dalbe¬
:onã tanto honore suscepit. tantaq re¬
uerentia habuit. int hominẽ huuis¬
modi generis & nobilitatis decebat
honestissime munerauit. Quã durũ
qua asperũ beato uiro hoc it̃ fuerit.
qnto labore quantisq sudorib iuga
& deuia montiũ. rupiũ & siluarũ ar¬
ripuerit. qͥ nosti qntȩ teneritudinis
& grauedinis fuerit: qui scis eũ robo¬
re corporis & mẽbroꝵ uirib om̃ino
cũ natura nobilitatis. tũ animi im¬
becillitate debilẽ ac inualidũ fuis¬
se ꝑpendere ac diuidicare ualebis.
Redies ͤ aut̃ totũ se diuino oꝑi manci¬
pauit laudib suicreatoris assidue
insistere curauit. ele mosinis. uigilia.¬
rũ & oritionũ laborib se corpusq ma¬
cerauit. infir moꝵ necessitatib. mor¬
tuoꝵ sepulturis assiftere p̃cipuum
faciebat. ꝑegrinoꝵ diuersę ꝓfessio¬
nis & diuersi ordinis nuditati & pacg¬
tati sub ueniebat. sic indefesse. sic se¬

Expanded text:
sidebat, et vices beati Petri dignissime administrabat; qui domnum Adalberonem tanto honore suscepit tantaque reverentia habuit, ut hominem hujusmodi generis et nobilitatis decebat,honestissime muneravit. Quam durum, quam asperum beato viro hoc iter fuerit, quanto labore quantisque sudoribus juga et devia montium rupium et silvarum arripuerit, qui nosti quantae teneritudinis et gravedinis fuerit, qui scis eum robore corporis et membrorum viribus omnino cum natura nobilitatis tum animi imbecillitate debilem ac invalidum fuisse, perpendere ac dijudicare valebis. Rediens autem totum se divino operi mancipavit, laudibus sui Creatoris assidue insistere curavit, elemosinis, vigiliarum et orationum laboribus se corpusque maceravit, infirmorum necessitatibus, mortuorum sepulturis assistere praecipuum faciebat, peregrinorum diversae professionis et diversi ordinis nuditati et paupertati subveniebat, sic indefesse, sic se
Abbreviated transcription (Latin):
pinulcebat q & consecratꝰ in honore sũ¬
mȩ & indiuiduȩ trinitatifut dixim᷑.
ti corpore scĩ Terentii confessoris & por¬
tiscis eiusdẽ met tensis sedis erat in si¬
nis multũ delectatꝰ. itẽ feminas dõ
dicatas coadunans inibi colloca uit.
a suptus amplissimos ad uiuendũ c̃
noster Ad elbero successerat p̃sul in
pago caluo montense locũ quendã in¬
ter mosellã & montẽ qui diuexo sui
castrũ habens exaccidenti rusticoꝵ
lingua spinal uocat᷑ diuino famula¬
tui aptũ repperiens monasteriũ con¬
strux. consetrans illud dõ a scogoc¬
rico cuiꝰ sacratissima ossa abur be
ẽt tensi trans ferens. dgacuome. selionse

Expanded text:
ulcebat, quia et consecratus in honore summae et individuae Trinitatis, ut diximus, et corpore sancti Terentii confessoris et pontificis ejusdem Mettensis sedis erat insignis, multum delectatus, item feminas Deo dicatas coadunans inibi collocavit, et sumptus amplissimos ad vivendum connoster Adalbero successerat praesul, in pago Calvomontense locum quendam inter Mosellam et montem, qui in divexo sui castrum habens ex accidenti rusticorum lingua Spinal vocatur, divino famulatui aptum repperiens, monasterium construxit, consecrans illud Deo et sancto Goerico, cujus sacratissima ossa ab urbe Mettensi transferens, digna veneratione
Abbreviated transcription (Latin):
to appetitu abiesto. ꝓsolo diuinȩ. remu¬
nerationis respectu totũ congestũ corra¬
sumq fuerit. & ut diuinas ȩt̃nasq man¬
siones sibi fidelis ac deuota dõ p̃para¬
re animae hec t̃rena ȩdificia c̃strue¬
re apparareq totis studiis deb& hc
beatꝰ id p̃uidens. loco quẽ dõ paraue¬
rat. seruoꝵ dĩ ꝗ institutis scĩ Benedisti
bep̃ prere docti ad ꝑfestũ nouerar̃s
o decentissimo exornat. & ut
cula dm̃ exorarent sollertissimꝰ aggre¬
gauit. Fost quã uero locũ hunc digne dõ
ftabilitũ reddiderat & monachoꝵ co¬
pia pulcherrima qͦsundecũq college¬
rat honestissimũ fecerat. id deliberarᷤ
ut seꝑ suus ñ solũ sp̃s sed & anima & cor¬
pus dõ & xp̃o eiꝰ seruiens nulla sui pars
uł admomentũ quidẽ adiuine pietas¬
tis oꝑe onosa c̃sister&s. sed impigra ađ
utilis laboris assidux multitudo etiã
sc̃oꝵ exercitioꝵ genere sese deterere

Expanded text:
to appetitu abjecto, pro solo divinae remuto appetitu abjecto, pro solo divinae remunerationis respectu totum congestum corrasumque fuerit, et ut divinas aeternasque mansiones sibi fidelis ac devota Deo praepararet anima, haec terrena aedificia construere apparareque totis studiis debet: hic beatus id praevidens, loco, quem Deo paraverat, servorum Dei, qui institutis sancti Benedicti bene parere docti ad perfectum noverant, collegio decentissimo exornat, et utcula, Deum exorarent, sollertissimus aggregavit. 11. Postquam vero locum hunc digne Deo stabilitum reddiderat, et monachorum copia pulcherrima, quos undecumque collegerat, honestissimum fecerat, id deliberans, ut semper suus non solum spiritus sed et anima et corpus Deo et Christo ejus serviens, nulla sui pars vel ad momentum quidem a divino pietatis opere otiosa consisteret, sed impigra et utilis, laboris assidua, multimodo etiam sanctorum exercitiorum genere sese deterere
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib suis oftendebat. & qũ al
siuis ad diuinos usus & ad exerten¬
dos animos in ħhis qͣ pietatissunt. sc̃ĩ
Symphoriam locꝰ extitit. quilica
antiquitate nihil p̃ter riunasor ea¬
sus p̃tendera et innigerriã facit
eiꝰ magna nobilitas decidissa. situs
amenissimꝰ uineisq uberrimꝰ acur¬
bis uicinio honorabilis. scõꝵ multi¬
plicitate x qđ ẽ decentius sedis pon¬
pificũ numerosis coporib famosissi¬
mus. corbeati & dulcissimi dñ ah
edecoris spetiosissimi uenustatẽ reduce¬
r& indux̃. & in rediuiuã ut assurgeret
sor mositatis grãm de uotissimꝰ elabora¬
uit. nec destitit donec adid qđ cȩperat
felici dĩ dono uotis beatissimis adimple¬
re. Et ꝗc parietũ & maceriarũ ꝓceritas
testoꝵ culmina colũnarũ honesta ro¬
tunditis. rutilantiũ metalloꝵ splen¬
dor cesso labore adquirit᷑ & in ani studio
c̃ gerit᷑ si ñ semota om̃i mundani fauo¬
ris cupiditate. & transeuntis laudis cunc¬

Expanded text:
ibus suis ostendebat, et quam decorus sius ad divinos usus et ad exercendos animos in his quae pietatis sunt, sancti Symphoriani locus extitit, qui licet antiquitate nihil praeter ruinas et casus praetenderet, et in nigerrimam faciem ejus magna nobilitas decidisset, situs amoenissimus vineisque uberrimus ac urbis vicinio honorabilis, sanctorum multiplicitate, et quod est decentius, sedis pontificum numerosis corporibus famosissimus, cor beati et dulcissimi domini e decoris spetiosissimi venustatem reduceret, induxit, et in redivivam ut assurgeret formositatis gratiam, devotissimus elaboravit; nec destitit, donec ad id quod coeperat felici Dei dono votis beatissimis adimpleret. Et quia parietum et maceriarum proceritas, tectorum culmina, columnarum honesta rotunditas, rutilantium metallorum splendor, casso labore adquiritur et inani studio congeritur, si non, semota omni mundani favoris cupiditate et transeuntis laudis cunc
Abbreviated transcription (Latin):
in quẽ ȩdificioꝵ splendorẽ re erexit
qͣntis diuitiarũ opib aggregatas ibidẽ
ancillas dĩ adlaudes ꝑpẽtũo creatori
am̃iũ cꝑlebrandas ditauerit. res asta
pago loculũ quendã in scẽ & indiuidat
trinitatis honore cęperat quẽ p̃uen̾¬
tus morie ꝑstruere ñ ualuit. quẽ dona

Expanded text:
in quem aedificiorum splendorum reerexit, quantis divitiarum opibus aggregatas ibidem ancillas Dei ad laudes perpetuo Creatori omnium celebrandas ditaverit, res acta pago loculum quendam in sanctae et individuae Trinitatis honore coeperat, quem praeventus morte perstruere non valuit;
Abbreviated transcription (Latin):
Inseclatri lel unri quo natalis innocen¬
fũ celebris uenerat᷑ dñicalis resunnoce¬
qnt ani sicreisac sc̃s dies affuitꝰ a ecce
antis mes uicinirũ ciuitatu treiurim
que ÷ metropolis antiqua ẽfluentes. ci¬

Expanded text:
nuarii, quo natalis Innocentum celebris veneratur, dominicalis resurrectione Domini sacratus ac sanctus dies affuit; et ecce antistites vicinarum civitatum Trevirim, quae est metropolis antiqua, confluentes, c
Abbreviated transcription (Latin):
Ot tõnis diui impratoris. & casd patr̃is a
orbitate immatura filii post creati cx¬
saris. totꝰ occider dissensione minoꝵ he
iorũ aut̃ cupiditate ad regnandũ om¬
nino languer&. de functo memorande
uitȩ uiro deoder ico pontifice. ad refor¬
mandã in ppłis pacẽ. totius pacis ama.¬
tor Ad albero genere & mente nobilis¬
simꝰ ꝓcurante & ꝓcurrente matre
beatrice. fauente domina adelhcidx
augusta ꝓlis adhuc tenerrime auia
qđ aut̃ primũ bonarũ rerũ postrema¬
que ẽ. dõ om̃ino annuente uotis ꝓpłoꝵ¬

Expanded text:
Ottonis divi imperatoris , et casu patris et orbitate immatura filii, post creati caesaris totus occidens dissensione minorum, majorum autem cupididate ad regnandum, omnino langueret, defuncto memorandae vitae viro Deoderico pontifice , ad reformandam in populis pacem totius pacis amator Adalbero genere et mente nobilissimus, procurante et procurrente matre Beatrice, favente domina Adelheide augusta, prolis adhuc tenerrimae avia, quod autem primum bonarum rerum postremumque est, Deo omnino annuente, votis po
Abbreviated transcription (Latin):
iris colloquiis. & int̾̃ conuiuandũ
requentissime delestatꝰ. miscebant᷑
etiã sacrȩ exhortationis accorreptio¬
nis dulcissimi sermones cibis quos sũ¬
ma curasibi erat monachis sẽꝑ dilec¬
tis accur satis parare.
beatꝰ uir cũ quo ut uere credimꝰ ds̃
erat. uere apłicus om̃ib om̃ia fastꝰ
u om̃s lucrifacer&. uniuersis non
modo clericis sed & laicis. uideis etiã
dilestissimꝰ erat. ita ut usq hodie p̃¬
ter mittã xp̃ianos. ab ipsis nr̃ȩ etiã
religionis in festissimis iudȩis cotidi¬
anis lustib & grauib suspiriis de¬
fleat᷑ Hunc om̃is sexꝰ & ȩtas. hunc om̃is
rdo & conditio. hunc in colȩ & ad¬
ene. hunc infra a extra positi. hc̃

Expanded text:
ris colloquiis, et inter convivandum frequentissime delectatus. Miscebantur etiam sacrae exhortationis ac correptionis dulcissimi sermones cibis, quos summa cura sibi erat monachis semper dilectis accurate satis parare.beatus vir, cum quo, ut vere credimus, Deus erat vere apostolicus omnibus omnia factus, ut omnes lucrifaceret, universis non modo clericis sed et laicis, Judaeis etiam dilectissimus erat, ita ut usque hodie, praetermittam christianos, ab ipsis nostrae etiam religionis infestissimis Judaeis cotidianis luctibus et gravibus suspiriis defleatur. Hunc omnis sexus et aetas, hunc omnis ordo et conditio, hunc incolae et advenae, hunc infra et hunc extra positi, h
Abbreviated transcription (Latin):
mirari dicer& adꝗd aut quomͦ in honti¬
nes uitiũ iracundiȩ assurger&. cũ ipse
disciplinas erga male facientes exercere
ut alaicis assidue laceratꝰ ac corrosꝰ nihil
dñi certe imitator fieri exoptans & ue¬
re cupiens. dũ dñm suũ qđ cũ publicanis
& peccatorib: conuiuar& conuiciarile¬
ger&. et a iudȩis pessimis uini potatorẽ
uocatũ audir&. se imꝓperia huius modi
aut forte grauiora ꝓ eiusdẽ dñi sui quo
multũ feruebat amore ꝑpeti. diuitias
in estimabiles & grata sibi munera iudi
se eodie fatera᷑ quo cũ his ei prandere
continger&. quib mundꝰ crucifixus ẽ.
& ipsimundo quib: & accũbens sepe dicebat
Uenite ut sedeatis adextris filii matris
eccłȩ¬

Expanded text:
mirari diceret, ad quid aut quomodo in homines vitium iracundiae assurgeret, cum ipse disciplinas erga male facientes exercere ut a laicis assidue laceratus ac corrosus, nihil isti Domini certe imitator fieri exoptans et vere cupiens, dum Dominum suum, quod cum publicanis et peccatoribus convivaretur, conviciari legeret, et a Judeis pessimis vini potatorem vocatum audiret, se improperia hujusmodi aut forte graviora pro ejusdem Domini sui quo multum fervebat amore perpeti, divitias inestimabiles et grata sibi munera judicse eo die fateretur. quo cum his ei prandere contingeret, quibus mundus crucifixus est et ipsi mundo, quibus et accumbens sepe dicebat: Venite, ut sedeatis a dextris filii matris aeccle
Abbreviated transcription (Latin):
allu fuera cu sua felicissim
ꝓrcitu ad urbẽ filio datã ire ꝓpera
gestib cordis & corporis quib poterat
quib nouerat dm̃ & dĩ antiquã dem̃¬
tiam & sumã bonitatẽ ac notĩ gentile
uir tutẽ magnificans atq collaud&
Tit concursus uiroꝵ ac mulierũ
fit in audita ppłoꝵ irruptio. fit
sus dũ ueniunt: dũ diu p̃stolata
dia affore cernunt᷑ x suscipiunt
Qnͣta piis gatulatio qͣnͣta cordiã
p̃conia dũ appłis laudes dõ resen

Expanded text:
a fuerat, cum sua felicissimaexercitu, ad urbem filio datam ire properat, gestibus cordis et corporis quibus poterat, quibus noverat, Deum et Dei antiquam clementiam et summam bonitatem ac notam gentibus virtutem magnificans atque collaudans. Fit concursus virorum ac mulierum, fit inaudita populorum irruptio, fit sus, dum veniunt, dum diu praestolata gaudia affore cernuntur et suscipiuntur. Quanta piis gratulatio, quanta cordium praeconia, dum a populis laudes Deo reson
Abbreviated transcription (Latin):
Auspiciis Uior maciȩ quondã uangio
distȩ qͦ exercitꝰ galliarũ germanitq
rs ad fauendũ puero pͥncipi. pars
resister& concesserat. sed adel¬
berone baculi pastoralis donato ho¬
ore. regi quẽ ds̃ elegerat ut erat
ere. qui paulo ante restiteranł
agis. huiꝰ beati meritis post plus ꝓ
ad seruiendũ sese inpingere

Expanded text:
am Vangio dictae, quo exercitus Galliarum Germanieque pars ad favendum puero principi, pars ut resisteret, concesserat. Sed Adelberone baculi pastoralis donato honore, regi, quem Deus elegerat ut erat videre, qui paulo ante restiterant magis, hujus beati meritis post plus pronos ad serviendum sese inpingere
Abbreviated transcription (Latin):
uid aut̃ egerit. ad ꝗͥd natussit. qualis
Acerit. paucis dicere cupientes. inti¬
intimꝰ audire uolenti. amatorẽ eũ ex
crdis integritate ac animi maxima a¬
ritate sui ex cunis fuisse c̃ditoris.
antiũ corpore siue corde usib ut
Cassidue dũ necesse erat aftitisse. &
uecincꝰte multa dicã. eã sibi legẽ
statuerat ut qͦcumq: uenira. lux

Expanded text:
uid autem egerit, ad quid natus sit, qualis vixerit, paucis dicere cupientes, intimamus audire volenti, amatorem eum ex cordis integritate ac animi maxima alacritate sui ex cunis fuisse conditoris,infirmantium corpore sive corde usibus, uassidue, dum necesse erat, astitisse, et ut succincte multa dicam, eam sibi legem beatus statuerat, ut, quocunque veniret, lux