comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supurnant. Samo xii uxores exgenere uuinidorũ habebat. De
psoq anno xl lotharii. adolo aldus rex lango bardorũ filius agonis
regis cũ patri suc cessiss& in regno: Legatũ maurici imperato¬
Aris nomine eusebiũ in geniose ad se uenientẽ. benigne suscepit.
in unctus in balneo noscio quibus unguentis. ab ipso rusebio.¬
ꝑsuadebat᷑. & post unctionẽ nec quic quã aliud nisi quod ab eusebio ortabatira
facere poterat. Per suasus ab ipso. primates & nobiliores cunctos in regno lango¬
bardorii int᷑ficere ordinar&. Epsdem extinctos. se cũ om̃i gente lango
tentib gladio trucidass&. reliqui cernentes eorũ eẽ uitar periculũ.
haro aldum ducẽ tiuriensim qui germanã adlo aldi habebat uxorẽ Nomine
gundebergam. Oñis seniores & nobilissimi langobar dorũ. conspiranti. consilio in¬
regnũ elegunt sublimandum. Ado aldusrex ueneno auctus interiit. charo alsap¬
dus statim regũu arripuit. tTaso unus exducib langobardorũ cũ aetere tus rra.

Expanded text:
superarunt. Samo duodecim uxores ex genere Winidorum habebat, de Ipsoque anno 40 Chlotharii, Adaloaldus rex Langobardorum filius Agonis regis, cum patri suo successisset 628 in regno, legatum Mauricii imperatoris, nomine Eusebium, ingeniose ad se venientem benigne suscepit. Inunctus in balneo nescio quibus unguentis ab ipso Eusebirsuadebatur; et post hanc unctionem nequidquam aliud, nisi quod ab Eusebio hortabatur, facere poterat. Persuasus ab ipso ut primates et nobiliores cunctos in regno Langobardorum interficere ordinaret, eisdem exstinctis, se cum omni gente Langobtantibus, gladio trucidasset, reliqui cernentes eorum esse vitae periculum, L. Charoaldum ducem Taurinensem, qui germanam Adaloaldi regis habebat uxorem, nomine Gundebergam, omnes seniores et nobilissimi Langobardorum gentis uno conspiranregnum eligunt sublimandum. Adaloaldus, veneno hausto, interiit. Charoaldus statim regnum arripuit. Taso unus ex ducibus Lan
Abbreviated transcription (Latin):
GIPUR LEUDEGISEHOS. DUX CUMTHES AURIS OMNIBUS
moli. inquirere Rex corpit. quid thesauri quos hic congregauerat
oruenissent. Sed illa cagnoscens uirum suum interfectum
suisse. & omne ianctantia eorum prorsus in terram corruisse.
de exaditum mommolus habens. hate ei commendauerart. Ab cuntes
autem acceperunt omnia quę in urbe relicta furrant. Ferunt antem
ducenta quinqua ginta talenta argenti fiusse. Auri uero amplius quã
triginta. sed hace ut ferunt orreperto antiquo thesauro abstultt
Quõd rex oiusum cum hildeberto rege ne pote suo. par tem suam
maxime pauperibus est largitus. Mulicri aut̃. nihil amplius quã raquȩ
deparentibus habuerat ocrelinqueˡs. XXXuii.
Conc & homo ille iMensi CoRPoRiS aDrebCΜTᵃ MDMMoL1
fanili aribus adductus est. ita magniꝰ corpons clatus. ut ouos auttres
pedes super longissimos homines putarxur. magnus lignarius faber
qui Noti multo post obut.

Expanded text:
gitur Leudegisilus dux cum thesauris omnibus, moli, inquirere rex coepit, quid thesauri quos ii congregaverant, devenissent. Sed illa cognoscens virum suum interfectum fuisse, et omnem jactantiam eorum prorsus in terram corruisse, de creditum Mummolus habens, haec ei commendaverat. Abeuntes autem acceperunt omnia, quae in urbe relicta fuerant. Ferunt autem ducenta et quinquaginta talenta argenti fuisse, auri vero amplius quam triginta. Sed haec, ut ferunt, de reperto antiquo thesauro abstulit. Quod rex divisum cum Childeberto rege nepote suo, partem suam maxime pauperibus est largitus; mulieri autem nihil amplius, quam ea quae de parentibus habuerat, relinquens. XLI. nc et homo ille immensi corporis ad regem de Mummoli familiaribus adductus est, ita magno corpore elatus, ut duos aut tres pedes super longissimos homines putaretur magnus, lignarius faber, qui non multo post obiit.
Abbreviated transcription (Latin):
te iustiniani isidias. quitunc nepꝰiustini habebatur. Ilrꝑloca scã ꝓcessit
complaaq oratione. uocatum adsturbis papã cum consulib ac prefectis pala¬
tiũ est ingressus. Othinc indutus purpuram diademate coronatus. throno
imperiali in positus. cumin m̃sis laudib: imperium confirmauit. Factionarii
quoq comptrientes adcircum cũ cognouissent ꝗͣ acta furratq̃. pudore c̃fusi

Expanded text:
te Justiniani insidias, qui tunc nepos Justini habebatur, ille per loca sancta processit. Completaque oratione, vocato ad se urbis papa, cum consulibus ac praefectis palatium est ingressus. Dehinc indutus purpura, diademate coronatus, throno imperiali impositus, cum immensis laudibus imperium confirmavit. Factionarii quoque opperientes ad circum, cum cognovissent quae acta fuerant, pudore confusi
Abbreviated transcription (Latin):
cum iam crapulatus aspicer&ur. elisum suꝑ scãnum pugnis adiuersis ictib t
uerberauit . ut pene animã reddere uider&ur . & scciss& forsitan sici medi us¬
coru solatia non sub uenissent. Habebat enim protimore regis in ipsum
salutatoriũ beatȩ basilicȩ mansionem. Cum autẽ presbiter qui claues

Expanded text:
cum jam crapulatus aspiceret, elisum super scamnum pugnis ac diversis ictibus cum jam crapulatus aspiceret, elisum super scamnum pugnis ac diversis ictibus verberavit, ut pene animam reddere videretur; et fecisset forsitan, si ei medicorum ventusae non subvenissent. Habebat enim pro timore regis in ipsum salutaturium beatae basilicae mansionem. Cum autem presbiter, qui clavis
Abbreviated transcription (Latin):
xiam equorũ porcorũ iumentorũq oiripiuntur. Domus uero in fra¬
nurana quã dedominatione aecclesiae abstulerat. referta annonis uino
tq tergoribus rebusque alis multis ad plene spoliata est. Ncc ibialiud
quam pari& es uacui remanstrunt. Ex hoc nos maxime suspectos ha¬
oirbat qui in causis ciussideliter currebamus. Promittens plerumq quod
i umquã ad regis gratiã ꝑ uenir& in nobis harc quȩ ꝑftrebat ulciscer&¬
enĩ uocat uouit cui archana pectoris redrlantur. quia oepuro cordis eũ a diuuim
iuantũ potuimus & quã quã multas nobis insidias prius orrebus scĩ
nartini feciss& ex tabat tamen causa ut tadẽ obliuiserercoqđ filiũ cius
ocscõ lauacro suscepisem. Sed credo infelici tares maximũ suit in pedim̃tum¬
quod nullã reuerentiã scõ prestabat antistiti. Nam sepe ceds in fra ipsũ
atrium quod adbrati pedes erat exegit. exercens assidue ebrigates
acuantates. Presbiteriũ quoque unũ proto quod eiuinũ oare oiffirr&

Expanded text:
iam aequorum, porcorum iumentorumque diripiuntur. Domus vero inframuranea, quam de dominatione aeclesiae abstulerat, referta annonis, vino adque tergoribus rebusque aliis multis, adplene spoliata est, nec ibi aliud quam parietes vacui remanserunt. Ex hoc nos maxime suspectus habebat, qui in causis eius fideliter currebamus, promittens plerumque, quod, si umquam ad regis gratiam perveniret, in nobis haec quae perferebat ulcisceretur. Deus enim novit, cui arcana pectoris revelantur, quia de puro corde, in quantum potuemuMartini fecisset, exstabat tamen causa ut easdem obliviscerer, eo quod filium ejus acro lavacro suscepissem. Sed, credo, infelici illi ea res maximum fuit impedimentuquod nullam reverentiam sancto praestabat antistiti. Nam saepe caedes infra ipsum atrium, quod ad pedes beati exstat, exegit, exercens assidue ebrietates ac vanitates. Presbyterum quoque unum, pro eo quod ei vinum dare differret,
Abbreviated transcription (Latin):
ea quaȩ ceteri scđm canonum statuta consenserins. sequar &illi
non intellegentes: quȩ dicebam : grãs agentes disces serunt.
Uant autem facto: aliqui deepiscopis ad me uenerunt simi¬
lemandatum ferentes. Quib: ego similia respondi. Conue¬
nientib aũt nobis inbasilica sciꝰ pari : mane rex ad fuit.
dixitq Episcopus enim infurtis de prehensus: abepiscopa¬
li offitio ut alleuatur canonum auctoritas sanxit. Nobis

Expanded text:
ea quae caeteri secundum Canonum statuta consenserint, sequar. At illi ea quae caeteri secundum Canonum statuta consenserint, sequar. At illi non 226 intelligentes quae dicebam, gratias agentes discesserunt. Mane autem facto, aliqui de episcopis ad me venerunt, simile mandatum ferentes: quibus ego similia respondi. Convenientibus autem nobis in basilica sancti Petri, mane rex adfuit, dixitque: Episcopus enim in furtis deprehensus, ab episcopali officio ut avellatur Canonum auctoritas sanxit. Nobis
Abbreviated transcription (Latin):
prius quod legem & canones non omittas & tunc ere dimus
qđ iustitiam ꝓsequaris. Illeuero porrectam dexteram
iurauit peromnipotentem dm̃ qđ ea quae lex &cano¬
nes edocebant. nullo pre termit ter& pacta. Pt̃ accepto pa¬
ne. hausto &ciã uino discessi. Fauero nocte decantatis noc¬
turnalib hẏmnis. hostiuim mansionis nr̃ȩ grauib audio uer
berib: cogi. missoq puero nuntios fredegundis reginȩ ad¬
stare cognosco. Quib introductis. salutationes Reginȩ susci¬
pio Deinde pre cantur pueri. utinei: causis contrarius
non existam. simulq .cc. argenti promittunt libras. sip̃¬
uxtatus me in pugnante ob primeretur: dicebant enim:
iamomĩum episcoporum promissionẽ habemus. tantũ tu
aduersus non incedas. Quib ego respondi. Simichi mille
lł  auri. argentiq donetis. Nũ quid aliud facere possũ.
nisi quod dñs agere precepit: Unum tantum polliceor ꝗ

Expanded text:
prius quod legem et Canones non omittas: et tunc credimus prius quod legem et Canones non omittas: et tunc credimus quod justitiam prosequaris. Ille vero porrecta dextera, juravit per omnipotentem Deum, quod ea quae lex et Canones edocebant, nullo praetermitteret pacto. Posthaec accepto pane, hausto etiam vino discessi. Ea vero nocte, decantatis nocturnalibus hymnis, ostium mansionis nostrae gravibus audio cogi verberibus: missoque puero, nuntios Fredegundis reginae astare cognosco. Quibus introductis, salutationem reginae suscipio. Deinde precantur pueri, ut in ejus causis contrarius non existam, simulque ducentas argenti promittunt libras, si Praetextatus me impugnante opprimeretur. Dicebant enim: Jam omnium episcoporum promissionem habemus: tantum tu adversus non incedas. Quibus ego respondi: Si mihi mille libras auri argentique donetis, nunquid aliud facere possum, nisi quod Dominus agere praecipit? Unum tantum polliceor, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rex sum iustitam cũ eodem inuenire non possũ : & uos qui minores
estis. inuemi&is.  ad harc ego quod sim iniustus tu nescis. scit ille co¬
scientiam mram. cui occulta cordis sunt manifesta. Quod uero fasso
clamore populus te insultante uociferat᷑. nichil est: quia sciunt oms
hart ate missa: ideoque non ego sed potius tũ. in adclamationem
notaberis Sed quid plurahabes. legem & canones. harcte diligeno
dĩ tibi iudicium inminere: ad ille quasime demulcens quod dolose
faciens putabat me non intellegere. Conuersus ad iuscellum quodio¬
ram eo erit. positum ait. Propter te haec iuscella paraui. inqus nie
aliud prȩter uolatilia & parum ꝑciceris continetur. Adhȩc ego
cognoscens addlationeses & dixi. Noster cibus esse deba facere uolun¬
ttem dĩ & nonbis delitiis delectari ut ea quȩ precepit nullo casu
preter mittamus. Tuuero quialios deiustitia culpas. pollicere

Expanded text:
rex sum, justitiam cum eodem invenire non possum, et vos qui minores rex sum, justitiam cum eodem invenire non possum, et vos qui minores estis invenietis? Ad haec ego: Quod sim injustus, tu nescis. Scit enim ille conscientiam meam, cui occulta cordis sunt manifesta. Quod vero falso clamore populus te insultante vociferatur, nihil est, quia sciunt omnes a te haec emissa. Ideoque non ego, sed potius tu in acclamatione notaberis. Sed quid plura? Habes legem et Canones. Haec te diligenttibi Dei judicium imminere. At ille quasi me demulcens, quod dolose faciens putabat me non intelligere, conversus ad juscellum quod coram erat positum, ait: Propter te haec juscella paravi, in quibus nihil aliud praeter volatilia, et parumper ciceris continetur. Ad haec ego, cognoscens adulationes ejus, dixi: Noster cibus esse debet facere voluntatem Dei, et non his deliciis delectari, ut ea quae praecepit, nullo casu praetermittamus. Tu vero qui alios de justitia culpas, pollicere
Abbreviated transcription (Latin):
cumdiuersis ferculis: uisoque me rex ait. Oepe iustitiam cunctis
largire debes. & ecce ego iustittam ate non ci pio sed  ut uideo
Iconsentis iniquitatẽ. & in pl&ur intȩ ꝓuerbium illud. quod coruus
oculum corui non eruit. Adhaec egosiquis denobis orexiustitae
tramut᷑ sindere uoluerit. ate corrige potest. Si uero tu excesst¬
ris. Quis te corripi& u loquimur enĩ tibr: sed si uolueris audie
si autr̃ nolueris quis te condempnauit. nisi is quise ꝓnunciauit esse
iusticiam a adhȩc ille ut erat ab ado latoribus contrame accensu
ait. Cum om̃ibus enĩ. inueni iustitiam. & tecum inuenire non
possum. sed scio quid faciam. ut noteris in populis. & in iustum te esse¬
in omibus ꝑpatescat. Conuo cabo rnĩ populũ turonicũ & indicamris.
Vociferamini. Contra gregorium quod sit in iustus. & nulli hominum
iustitiam prest&. illis quoq: haec clamantibus: respondebo ego qui

Expanded text:
cum diversis ferculis. Visoque me rex ait: O episcope, justitiam cunctis cum diversis ferculis. Visoque me rex ait: O episcope, justitiam cunctis largiri debes, et ecce ego justitiam a te non accipio; sed, ut video, consentis iniquitati, et impletur in te proverbium illud, quod corvus oculum corvi non eruit. Ad haec ego: Si quis de nobis, o rex, justitiae tramitem transcendere voluerit, a te corrigi potest: si vero tu excesseris, quis te corripiet? Loquimur enim tibi, sed si volueris audis; si autem nolueris, quis te condemnabit, nisi is qui se pronuntiavit esse Justitiam? Ad haec ille, ut erat ab adulatoribus contra me accensus, ait: Cum omnibus enim inveni justitiam, et tecum invenire non possum. Sed scio quid faciam, ut noteris in populis, et injustum te esse omnibus perpatescat. Convocabo enim populum Turonicum, et dicam eis: Vociferamini contra Gregorium, quod sit injustus, et nulli hominum justitiam praestet. Illis quoque haec clamantibus respondebo, 225 Ego qui
Abbreviated transcription (Latin):
uero abnuens quȩ ei asacerdote dicta fuerat. abut. ipsumq: cum
ixore & filis interemit. Iautq: burgundiã ibiq: oppressus. & ab
exercituint᷑ emptus est. Qiđ maximus impr cumbratũ germa
quo facilius ad ictos mor teliberar&. regꝗ impio consensiss& ꝓse¬
quenterrgis a terni uiditio. ab imperio depulsus maxip morte
pessima condempnatus est Haec medicente : non respondit ullus quic qui
Sederant om̃s intenti stupentes. duo tantum adolitores ex ipsis qđ de
ep̃o dici dolendũẽ. Nutiauerunt regi dicentes quia nullũ inimicum
maiorem suis causis quã me haber&. ilico unus exaulicis cursurapido
aebne representandũ dirigitur. Cumq uenissem stabatrex iuxti tibq¬
naculũ exramis factum & ad clexterameius berah trã nus ep̃s. Ad leuam
uero agnemodus stabat. & erat ante eos scanum pane desuper plenũ

Expanded text:
Ille vero abnuens quae ei a sacerdote dicta fuerant, abiit, ipsumque cum Ille vero abnuens quae ei a sacerdote dicta fuerant, abiit, ipsumque cum uxore et filiis interemit; petiitque Burgundiam, ibique oppressus ab exercitu, interemptus est. Quid Maximus imperator? Nonne cum quo facilius addictos morti liberaret, regi impio consensisset, prosequente Regis aeterni judicio, ab imperio depulsus Maximus, morte pessima condemnatus est? Haec me dicente, non respondit ullus quidquam, sed erant omnes intenti et stupentes. Duo tamen adulatores ex ipsis, quod de episcopis dici dolendum est, nuntiaverunt regi dicentes, quia nullum majorem inimicum in suis causis quam me haberet. Illico unus ex aulicis cursu rapido ad me repraesentandum dirigitur. Cumque venissem, stabat rex juxta tabernaculum ex ramis factum, et ad dexteram ejus Bertchramnus episcopus, ad laevam vero Ragnemodus stabat: et erat ante eos scamnum pane desuper plenum
Abbreviated transcription (Latin):
lus sacerdotum quicquã respondit. Timebantenĩ Reginae furorẽ
cuiꝰ instinctu haecagebantur. Quibus intentis & oradigitis cõpͤm¬
tib ego aio. Ad tenti estote queso sermonib meis õ scissimisacer¬
dotes di & p̃sertĩ uos quifamiliariores. eẽ. regi uidemini. atdhi¬
bite ei consilium scm atq: sacerdotale ne exerdesc en sinministeriã dĩ. pere¬
ait abira eius &regnũ perdat &gloriã. hac medicente : silebant om̃s.
llis silentib: ad ieci. Mem̃totẽ dni misacerdotes uerbi ꝓphetia quo
ait. Siuiderit speculator iniquitatẽ hominis & non dixerit. Reuserit
animae pereuntis. Ergo nolite silere sed p̃dicate. & ponite ante oculos
regis peccata ei: neforte ei aliquid mali contingat. & uosreis: itis pani
iei. Anignoratis qđ nouo gestũ fuit tẽporȩ quomodo ad phensum
igimunđ hlodomerẽ retrusit incarcere : oixitq tiauituss acerdos

Expanded text:
lus sacerdotum ei quidquam respondit, timebant enim reginae furorem, lus sacerdotum ei quidquam respondit, timebant enim reginae furorem, cujus instinctu haec agebantur. Quibus intentis, et ora digito comprimentibus, ego aio: Attenti estote, quaeso, sermonibus meis, o sanctissimi sacerdotes Dei, et praesertim vos, qui familiariores esse regi videmini: adhibete ei consilium sanctum atque sacerdotale, ne exardescens in ministrum Dei, pereat ab ira ejus, et regnum perdat, et gloriam. Haec me dicente, silebant omnes. vero silentibus, adieci: 'Mementote, domini mi sacerdotes, verbi prophetici, quo ait: Si viderit speculatur iniquitatem hominis et non dixerit, reus erit animae pereuntes. Ergo nolite silere, sed praedicate et ponite ante oculos regis peccata eius, ne forte ei aliquid mali contingat et vos rei sitis pro anima eius. An ignoratis, quid novum gestum fuerit tempore ? Quomodo adpraehensum Sigymu
Abbreviated transcription (Latin):
Vit N laec & haec nobis dedisti. ut mero uecho fidem ꝓmittere deberemus atille
ilisipa dicebat. Uerumenĩ dicitis uos ame sepius muneratos. selnon hac causa exti
nepsi tit ut rex eiceretur aregno. nam & cũ uos iã michi & tquos optimos. &¬
ũimal res alias p̃ber&is Nũ quid poteram aliud facere. nisi &egouos sinulisor
sfilis lte remunerarẽ : Recedente uero rege ad meatũ suũ. nos collecti in¬
acue unum sedebamꝰ insecretariũ basilicae scĩ p&ri. con fabulantibusq¬
do a nobis subito uenit axciuis archidia conꝰ parisiacȩ ecclesi&. salutitisq¬
diu nobis ait. Audite meo sacerdotes dñi quununum collecti estis. hoc tem
ciusq pore ex altabitis nomen urum & bonȩ famȩ grã refulgebitis. aut cer¬
ir tenullus uos amodo prodĩ sacerdotib: est habiturds si personas uras¬
auliu sag. at̃ none rigitis. aut frẽm perire ꝑmittitis. Hlec eodicente: nul¬

Expanded text:
es: 'Haec et haec nobis dedisti, ut Merovechum fidem promittere deberimus'. Ad haec es: 'Haec et haec nobis dedisti, ut Merovechum fidem promittere deberimus'. Ad haec ille dicebat: 'Verum enim dicitis vos a me sstitit, ut rex ejiceretur a regno. Nam et cum vos mihi et equos optimos, et res alias praeberetis, nunquid poteram aliud facere, nisi et ego vos simili sorte remunerarem. Recedente vero rege ad metatum suum, nos collecti in unum sedebamus in secretario basilicae beati Petri. Confabulantibusque nobis, subito advenit Aetius archidiaconus Parisiacae Ecclesiae, salutatisque nobis, ait: Audite me, o sacerdotes Domini, qui in unum collecti estis. Aut enim hoc tempore exaltabitis nomen vestrum, et bonae famae gratia refulgebitis; aut certe nullus vos amodo pro Dei sacerdotibus est habiturus, si personas vestras sagaciter non erigitis, aut fratrem perire permittitis. Haec eo dicente, nul
Abbreviated transcription (Latin):
nere precepit. Conuincto autẽ concilio : exibitꝰ est. Prant autẽ
episcopi qui aduenerant apul parisius inbasilica scĩ p&ri apli
cuirex ait. Quid tibi uisum est o episcope. ut inimicum eumero¬
uechũ quifilius. rẽ. debuerat cũ amita sua. idest patrui sui uxo¬
re coniungeres : Anignarus tras quȩ pro haccausa canonum
statuta sanxissent. &iam ñ hicsolum excessisse ꝓbaris sea
&iã cũ illo egisti datis munerib utego inter ficerer. Hostem autẽ
filiũ patri fecisti. seduxisti pecunia plebẽ utnullus mecum fidemba¬
bitã custo dir&. uoliuistiq regnũ mrum in manii alterius tradere
Hacto dicente. infrimuit multitudo franco uoluitq: hostiabasilia
crũpere quasi ut extractũ sacerdotem lapidib: urguer&. sed rexps
hibuit fueri. Cũq pretextatus episcopꝰ eaqua dixeratrex factane¬
gar&. aduenerunt falsi testes qui ostendebant speties aliquas dia¬

Expanded text:
neri praecepit. Conjuncto autem Concilio, exhibitus est. Erant autem neri praecepit. Conjuncto autem Concilio, exhibitus est. Erant autem episcopi qui advenerant apud Parisios, in basilica sancti Petri apostoli. Cui rex ait: Quid tibi visum est, o episcope, ut inimicum meum Merovechum, qui filius esse debuerat, cum amita sua, id est patrui sui uxore, conjungeres? An ignarus eras, quae pro hac causa Canonum statuta sanxissent? Etiam non hic solum excessisse probaris, sed etiam cum illo egisti, datis muneribus, ut ego interficerer. Hostem autem filium patri fecisti, seduxisti pecunia plebem, ut nullus mecum fidem habitam custodiret; voluistique regnum meum in manum alterius tradere. Haec eo dicente, infremuit multitudo Francorum, voluitque ostia basilicae rumpere, quasi ut extractum saohibuit fieri. Cumque Praetextatus episcopus ea quae rex dixerat facta negaret, advenerunt falsi testis, qui ostendebant speciess aliquas, di
Abbreviated transcription (Latin):
unanos arma protegat unaq asta defendat. Quod sifilios habuero
tenihil hominus tanquã unum ex his reputabo. ut illa cũ eis tecũq per
maneat caritas. quã tibi ego hodie polliceor testedõ. ꝓceres uero
hildeberti similiter ꝓrodem polliciti sunt. & manducantes simul atq
bibentes. dignisq semunerib: honorantes. pacificidis cessert. adhil¬
perichũ regem legationẽ mit tentes. utredder& qđ dreorũ regnomini¬
erat. Quod si differr&. cãpũ preparar& albellũ. Quod ille despitiens
apud sessionas atq parisius circos aedificare precepit. tosq populis
specta culũ p̾bens.
is ita gestis audiens hil perichus qođ pretextatus hrothomaginsis eps con¬
tra utilitatẽ suã populis munera dar&. cũ ad se arcessire precepit.
quem discussũ repperit cũ rodem res brunihildȩ regina cõmen¬
dasꝰ ipsasq: ab latas eum in exiliũ usq sacerdalem aulientiã reti¬

Expanded text:
'Una nos parma protegat unaque asta defendat. Quod si filius habuero, 'Una nos parma protegat unaque asta defendat. Quod si filius habuero, te nihilhominus tamquam maneat charitas, 222 quam tibi hodie ego polliceor, teste Deo. Proceres vero Childeberti similiter pro eodem polliciti sunt. Et manducantes simul atque bibentes, dignisque se muneribus honorantes, pacifici discesserunt. Tunc ad Chilpericum regem legationem mittentes, ut redderet quod de eorum regno minuerat: quod si differret, campum praepararet ad bellum. Quod ille despiciens, apud Suessionas atque Parisios circos aedificare praecepit, eosque populis spectaculum praebens. His ita gestis, audiens Chilpericus, quod Praetextatus Rothomagensis episcopus contra utilitatem suam populis munera daret, eum ad se arcessiri praecepit. Quo discusso, reperit cum eodem res Brunichildis reginae commendatas: ipsisque ablatis, eum in exsilio usque ad sacerdotalem audientiam reti
Abbreviated transcription (Latin):
latenꝰ pul tem hanc tenuerunt . tn ut ferunt fontes illi qui inspanus nutudi.
dietit̃ Nonplentur. in nr̃o pacha repletisunt. Camon uero toro nicũ iuictĩ¬
aut̃ ulum ipstiglorioso resurrectionis dominicae die missȩ celebraren¬
sent seditur ecclesta contremuit. populusq: conterritus a pauore. unã
antur ocẽ dedit dicens qo đ ecclesia cader&. cunctiq abea. eiã effrac¬
seoringtis ostus ꝑ fugã lapsi sunt. Magna post haec lues pupulũ deuastaũ.¬
haber Posthecgun trãnus rex ad hil debertũ nepotem sim̃ legatosmittit¬
a tẽ ross pacẽ pocens. ac dep̾cans eum uidere. Tunc ille cũ procerib: suis ad
eũ uenit. quiad pontẽ quem pareũ uocitant coniunctisunt: tũ salutants
atq: inuicẽ osculantes se. guntrãnꝰ rexait : euenit inpulsu peccatorum
meorum ut absq liberis remanerem & ideo p&o ut hic nepusms sit filius¬
michi. &inponens eũ suꝑ cathe drã suã : cunctũ ei regnũ tradidit dicens

Expanded text:
lemnitatem hanc tenuerunt; tamen, ut ferunt, fontes illi, qui in Spaniis nutu Dei conplentur, in nostrum pascha repleti sunt. Cainone vero Toronicum vicum, dum ipso glorioso resurrectionis dominicae die missae caelebrarentur, eclesia contremuit, populusque conterritus a pavore, unam vocem dedit, dicens, quod eclesia caderet, cunctique ab ea, etiam effractis ostiis, per fugam lapsi sunt. Magna post haec lues populum devastavit. Post haec Gunthcnramnus rex ad Childeberthum, nepotem suum, legatos mittit, pacem petens ac depraecans eum videre. Tunc ille cum proceribus suis ad eum venit; qui ad Pontem quem Petreum vocitant coniuncti sunt, cumsalutantes atque invicem osculantes se. Gunthchramnus rex ait: 'Evenit inpulso peccatorum meorum, ut absque liberis remanerem, et ideo peto, ut hic nepus meus mihi sit filius'. Et inponens eum super cathedram suam, cunctum ei regnum tradedit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ii suꝑ macliauũ obrecit tumq cũ filiori: iacob gladio interemit. par¬
ugi mnia temq regni ei quanquonđ pater ei: tenuerat insua potestatere
interfecit gladio ꝓeo quod in astrigildẽ reginã ei:q sobolẽ multa¬
gressun de testabilia. atq execranda proferrent. facultatesq: eoꝵ fiscosuore
surrꝰ tdigit. Ipse quoq: duos filios suos subito morbo oppressos ꝑdidit. Dequox
conti funere contristatus est ualde eoquod orbatus absq: liberis remansiss&¬
atillida anno dubi&as pascȩ fuit. ingallis uͦ. nos cũ multis eruitatib x iii kł¬

Expanded text:
se super Macliavum objecit, eumque cum filio ejus Jacob gladio interemit, parse super Macliavum objecit, eumque cum filio ejus Jacob gladio interemit, partemque regni, quam quondam pater ejus tenuerat, in sua potestate interemit, pro eo quod in Austrechildem reginam, ejusque soboles multa detestabilia atque exsecranda proferrent; facultatesque eorum fisco suo redegit. Ipse quoque duos filios suos subito morbo oppressos perdidit, de quorum funere valde contristatus est, eo quod orbatus absque liberis remansisset. Eo anno dubietas Paschae fuit. In Galliis vero nos cum multis civitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ẽfligentibus. frads̃ autem .xx uimilia saxonũ. ex quib: ax milia ceci¬
de toginta tantũ ꝓstratisunt re¬
liqui uero uictoriã obtinuerunt . Illiquoq quiex saxonib remanse¬
rant detestati sunt nullus se eorũ barbã neq capillũ incisurũ. ni¬
si prius se deaduersarus ultũirent. Quib: iterũ drcertantib in ma¬
iori excidio corruerunt. & sic abello cessatũ est. xI.
NBRITTANVS ΗEC AC TASUNT. Macliauiis quondã & bodicꝰ brit tanoꝵ
comites sacramentum int̃se dederunt ut quis ex tis suꝑ uiuer& fi¬
lios partis alterius tãquã ꝓprios defensar&. Mortuus bodicꝰ reliqđ
filium theudericũ nomine. Quimaliauus oblitꝰ sacram̃ti. expulsũ
a patria rugnũ patris ei: accepit : Is uero multo tẽporȩ ꝓfugus uagus¬
q fuit. Cuitandem misertus est ds̃ collectis secũ abrittania uirisse

Expanded text:
Nam confligentibus illis, erant enim XXVI milia Saxonum, ex quibus XX milia caecNam confligentibus illis, erant enim XXVI milia Saxonum, ex quibus XX milia caecoctoginta tantum prostrati sunt: reliqui vero victoriam obtinuerunt. Illi quoque qui ex Saxonibus remanserant, detestati sunt, nullum se eorum barbam, neque capillos incisurum, nisi prius se de adversariis ulciscerentur. Quibus iterum decertantibus, in majore excidio corruerunt, et sic a bello cessatum est. XVI. In Britanniis haec acta sunt. Macliavus quondam et Bodicus Britannorum comites, sacramentum inter se dederant, ut qui ex eis superviveret, filios partis alterius tanquam proprios defensaret. Mortuus autem Bodicus reliquit filium, Theodericum nomine. Quo, Macliavus oblitus sacramenti, expulso a patria, regnum patris ejus accepit. Hic vero multo tempore profugus vagusque fuit: cui tandem misertus Deus collectis secum a Britannia viris,
Abbreviated transcription (Latin):
sed nichilno cuit. neceũ potuit repperire.
Itauia iEMPORE IlIo Quoalbomꝰ mitaliã ingressus est. Lothariu
& sigibtus suauos & alias gentes in loco illo posuert̃ : Hiquitẽ pore
sigibertire gressisunt. idẽ quicũ ab oio fuerant. contra hos c̃surgunt
uolentes tos aregione illa excludere acdelere . Atilli obtuler t̃ eis teruu
partẽ terrae dicentes. simuluuere sinec̃lisione possumꝰ. Sedillicntrs
ros irati. eo quod ipsi hocantea tenius señ : nullatenꝰ pacificari uolis¬
erunt. Dehinc obtulerunt eis iterum istimedie tatẽ. Posthec duas
partes. sibiter tertiã relinquentes. Nolentib autẽ illis: obtulertꝰ
cum terra omĩa pecora. tantũ ut abello cessassent. Sed nec hocilli
adquiescentes. certam̃ ex p&int. & interse ante cer tam̃ quilit
uxores suauorũ diuiderent. & quis.quã posteorum exitũ acci¬
pere tractant putantes eos ĩa quasi infectos habere. Sed dñinils¬
ratio quae iustitiã facit in aliã par tẽ uolunta tẽ eorũ ex torsit¬

Expanded text:
Sed nihil nocuit nec eum potuit repperire. Et quia tempore illo, quo Alboenus in Italia ingressus est, Chlothacharius et Sigyberthus Suavos et alias gentes in loco illo posuerunt, hi qui tempore Sigyberthi regressi sunt, id est qui cum Alboeno fuerant, contra hos consurgunt, volentes eos a regione illa extrudere ac delere. At illi obtulerunt eis tertiam partem terrae, dicentes: 'Simul vivere sine conlisione possumus'. Sed ille contra eos irati, eo quod ipse hoc antea tenuissent, nullatenus pacificare voluerunt. Dehinc obtulerunt eis iterum iste medietatem, post haec duas partes, sibi tertiam relinquentes. Nolentibus autem illis, obtulerunt cum terra omnia pecora, tantumto ut a bello cessarent. Sed nec hoc illi adquiescentis, certamen expetiunt. Et inter se ante certamen, qualiter uxores Suavorum deviderent et qui quam post eorum exitu acciperet, tractant, potantes, eos iam quasi interfectus habere. Sed Domini miseratio, quae iustitiam facit, in aliam partem voluntatem eorum retorsit
Abbreviated transcription (Latin):
eum plaga interfice  potuit. si non diabolus sustentaculum p̃buiss&
quod bec nefanda ꝑ ager&. Currit mater exanimis. &. supra
filii corpusculum orbata conlabit᷑. atque om̃is familia uoces
planctus emit᷑t¬
V Uerum tamen ad monasterium chronem sim delatus. sepul¬
ture mandatus sed non iuxta xp̃i anorum cadauera positus. sed nec missarum
sollempnia meruit. Quod non ob aliam causam. nisi obiniuriam rpiscopi harc ei
ariunisse probantur.

Expanded text:
eum plaga interficere potuit, si non diabulus sustentaculum praebuisset, eum plaga interficere potuit, si non diabulus sustentaculum praebuisset, quod haec nefanda peragerit. Currit mater exanimis et supra filii corpusculum orbata conlabitur, atque omnes familia voces planctus emittit. Verumtamen ad monasthirium Chrononensim delatus, sepulturae mandatus, sed non iuxta christianorum cadavera positus, sed nec missarum solemnia meruit; quod non ob alia causa nisi ob iniuriam episcopi haec ei evenisse probantur.
Abbreviated transcription (Latin):
omanus comitatũ ambiuit. Factum ẽ aut̃ ut quadã die in urbe aruer¬
na uterque coniunger& & alt̃cantib: interse ꝓhac actione comitatos.
audiuit palladius se a sygeberto rege debere interfici. sed falsa hȩc & ma¬
xime a romano emissa dep̃hensa sunt. Tunc ille timore ꝑterritꝰ. ita in angu¬
stia graui redactus ẽ. ut minaret se ꝓpͥa dextera perimere¬
Cumq amatre.: uel acognato suo firmino intente ad tenderet᷑. ne ꝑficereti
quod mente amara conceperat. ꝑ interuala horarũ elapsus amatris aspecto.
ingressus cubiculũ accepto spacio solitudinis. euaganato gladiũ. cornuaq:
ensis pedib calxans acumen adspectus crexit. in pres susꝙ de super.
glatius ab una ingressus mãmilla inspatulã dorsi egressus est. ere¬
etusqi iterum si militer alia mãmilla perfossus. cecidit & mortuus
est. Quod non sine diaboli operi scelus ꝑfectũ mirati sumus. Nam prima

Expanded text:
Romanus vero comitatum ambivit. Factum est autem, ut quadam die in urbe ArverRomanus vero comitatum ambivit. Factum est autem, ut quadam die in urbe Arverna uterque coniungerint, et altercantibus inter se pro hac actione comitatus, audivit Palladius se a Sigybertho rege debere interfeci. Sed falsa haec et maxime a Romano emissa depraehensa sunt. Tunc ille timore perterritus, ita in angustia gravi redactus est, ut minaretur se propria dextera peremereCumque a matre vel a cognato suo Firmino intente adtenderetur, ne perficeret quod mente amara conciperat, per intervalla horarum elapsus a matris aspectu, ingressus cubiculum, accepto spatio solitudinis, evaginato gladium cornuaque ensis pedibus calcans, acumen ad pectus erexit, inpraessusque desuper gladius, ab una ingressus mammilla, in spadolam dorsi egressus est, erectusque iterum, similiter in alia mammilla perfossus, cecidit et mortuus est. Quod non sine diabuli opere scelus perfectum mirati sumus; nam prima
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ eos aequalit̾ regnũ diuisit. int̾ficiens om̃s illos qͥ reges int̾ imere
consueuerant. ñ re linquens ex eis mingentẽ ad pariete.
alladius aut̃ brittiam quontã comitis aqẽ sariae filius comitatu
in urbe callitaua sygiberto rege inꝑtiente promeruit.¬
Sedorta intencio inter ipsũ & partenium ep̃m. ualde popłm conlidebat.
lam plerumque conuiciis acdiuersis obꝓbriis accriminibusi obruebat ep̃m
ꝑuadens res eccłȩ. sponliansꝗ homines eius. Unde factumẽ ut hac iͦnten¬
tione crescente cum ad presẽtiam iã dicti principis ꝓperassent & diuer¬
sas ibi inincẽ obiei tarent. mollẽ ep̃m effeminatũ palladius uocitaret.
bisunt marititui. cumquib stupras. ac turpiter uiins: Sedhȩc uerba in him¬
sacerdotẽ prolata. diuina confestim ultio subsequens ab oleuit. Nam
anno sequenti remotꝰ a comitatu palladius. ar uernum regressus est.

Expanded text:
num aequaliter divisit, interficiens omnes illos qui regis interemere num aequaliter divisit, interficiens omnes illos qui regis interemere consueverant, non relinquens ex eis mingentem ad parietem. Palladius autem, Britiani quondam comites ac Caesariae filius, comitatum in urbe Gabalitana , Sigibertho rege inpertiente, promeruit,sed orta intentio inter ipsum Partheniumque episcopum valde populum conlidebat. Nam plerumque conviciis ac diversis oppropriis criminibusque obruebat episcopum, pervadens res eclesiae spoliansque homines eius. Unde factum est, ut, hac intentione crescente, cum ad praesentiam iam dicti principes properassent et diversa sibi invicem obiectarent, möllem episcopum, effeminatum Palladius vocitaret: 'Ubi sunt mariti tui, cum quibus stoprose ac turpiter vivis?' Sed haec in sacerdote verba prolata divina confestim ultio subsequens abolevit. Nam anno sequenti remotus a comitatu Palladius, Arvernum regressus est;
Abbreviated transcription (Latin):
uirilit̾ dicens. nun qua ab eo loco discessit. hic aut̃ presbit̾ multȩ humi¬
nitatis & satis dilector pauperũ fuit. & credo hec causa ei. siquid suꝑbiae
habuit. medicam̃tum fuit. Cautinus aut̃ ep̃s cũ diuersa loca hanc clade
timens circuisse ad ciuitatẽ regressus ẽ. & hec incurrens. parasceue pas¬
sionis dominice obiit. Nam ipsa hora & tetradns consobrinus eius mor¬
tuus e. Tuno & lugdunũ. bitorix cauillonũ. atq diuione abhac infirmita¬
te ualde depopulatȩ sunt.
rgo ut ad historiã recurramꝰ mortuo apud hispaniã athanegildoit¬
ge. leuua cũ leuin heldo fre regnũ accepit. De fucto gͥ leuuane.
leumi heldus frat eius totũ regnũ occupauit. Quiuxore mortua. grandis¬
uutam regine brunihildis matre accepit. duos filios de pͥma uxore h¬
bens. quoꝵ. unus sigiberti. alius hilperichi filia de sponsauit. ille quoq

Expanded text:
viritim dicens, numquam ab eo loco discessit. Hic autem presbiter multae humaviritim dicens, numquam ab eo loco discessit. Hic autem presbiter multae humanitatis et satis dilectur pauperum fuit; et credo, haec causa ei, si quid superbiae habuit, medicamentum fuit. Cautinus autem episcopus cum diversa loca, hanc cladem timens, circuisset, ad civitatem regressus est; et haec incurrens, parasciven passiones dominicae obiit. Nam ipsa hora et Tetradius, consubrinus eius, mortuus est. Tunc et Lugdunum, Bitorex, Cabillonum atque Divione ab hac infirmitate valde depopulatae sunt. rgo, ut ad historiam recurramus , mortuo apud Hispaniam Athanagildo rege, Leuva cum Leuvieldo fratre regnum accepit. Defuncto igitur Leuvane, Leuvieldus frater ejus totum regnum occupavit. Qui uxore mortua, Gunthsuentham reginae Brunichildis matrem accepit, duos filios de prima uxore habens, quorum unus Sigiberti, alius Chilperici filiam desponsavit. Ille quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ut putares ea in unius hominis manu posita aquȩ fuisse sub mersa. In sacra¬
rium aut subuelo transiens cincindelẽ extinguere uoluit. sed abhostia¬
riis ꝓbibita atq occisa ẽ. Simile & inbasilica beati andrex delichnis
lucentib auis alia fecit. Iam uͦ aduemente ipsa clade tanta strages de
ceciderunt legiones. Na cumia sar eofaga & tabulȩ defecissent. decem seo
amplius in una humi fossa sepeliebant᷑. Numerata sunt aut̃ quada dominica
in una beati petri basilica ac defunctoꝵ. corpora. erat eni & ipsa mors subita
N am nascente in inguine. aut in ascella uulnere. in modũ serpentis. ita infi
ciebant᷑ homines illi aueneno. ut die altera. & tercia sp̃m exalarent. sedis
sensum uis illa ueneni auferebat ab homine. Tunccato presbiter mortuuse
Nam cu dehac luce multi ablati fuissent. ille tam̃ popłm sepeliens & misas

Expanded text:
ut putares ea in unius hominis manu posita, aqua fuisse submersa: in sacraut putares ea in unius hominis manu posita, aqua fuisse submersa: in sacrario autem sub velo transiens, cicindelum exstinguere voluit, sed ab ostiariis prohibita atque occisa est. Simile et in basilica beati Andreae de lychnis lucentibus, avis alia fecit. Jam vero adveniente ipsa clade, tanta strages de ntae ibidem ceciderint legiones. Nam cum jam sarcofagi aut tabulae defecissent, decem aut eo amplius in una humi fossa sepeliebantur. Numerata sunt autem quadam Dominica in una beati Petri basilica trecenta defunctorum corpora: erat enim et ipsa mors subita. Nam nascente in inguine aut in ascella vulnere in modum sciebatur homo ille a veneno, ut die altera aut tercia spiritum exalaret. Sed et sensum vis illa veneni auferebat ab homine. Tunc et Cato presbiter mortuos est. Nam cum de liac lue multi fugissent, ille tamen populum sepeliens et missas
Abbreviated transcription (Latin):
itas porirter&. Cõ motumq monte qͥ descenderat ad semel crupit. & sic cunc
deleuit. Iuod cum factũ fuiss&. triginta monachi unde castrũ
ruerat aduenerunt. & terra illa quȩ monte deruente remanse
fodientes. aes. siue ferrũ repperiunt. Quod dũ agerent mugitu
ruerunt. Nam plerumq tres . .&. quatuor splendores magni circa solem
aruerunt. quod rustici soles uocabant dicentes. Eccetres uelquatuor
es incȩlo. Quada tam̃ uice in kabendas octobris. ita sol obscuratus
aruit. ut nec quarta quidẽ pars in eodens lucens remanere. sed
er atq decolor apparens quasi saccus uidebat᷑. Nã & stella quã
dẽ cometam uocant radium tanquã gladiũ habens suꝑ regionẽ
uigiliȩ. in quadam festiuitate. auis coradallus quã alodã uocamus ingressa
omia luminaria quȩ lucebant. alis suꝑpositis intanta uelocitate extinguis

Expanded text:
 deverteret. Commotumque montem, qui descenderat, adsemel erupit et sic cuncta  deverteret. Commotumque montem, qui descenderat, adsemel erupit et sic cuncta delevit. Quod cum factum fuisset, triginta monachi, unde caster ruerat, advenerunt, et terram illam, quae monte deruente remanserat, fodientes, aes sive ferrum repperiunt. Quod dum agerent, mugitum terruerunt. Nam plerumque tres et quattuor splendores magni circa solem apparuerunt, quod rustici soles vocabant, dicsoles in coelo. Quadam tamen vice in kalendis Octobribus, ita sol obscuratus apparuit, ut nec quarta quidem pars in eodem lucens remaneret, sed teter atque decolor apparens, quasi saccus videbatur. Nam et stella, quam quidam cometem vocant, radium tanquam gladium habens, super regionvigiliae in quadam festivitate, avis corydalus, quam alaudam vocamus, ingressa, omnia luminaria quae lucebant, alis superpositis in tanta velocitate exstinxit,
Abbreviated transcription (Latin):
e  sibi ꝓpinquo. eũ hominib ȩcclesiis. ouib ꝙ ac domib influnũ ruit.
ins lusaq amnis illius littore aqua retrorsũ petiit. Locus & emĩ ille.
uns cutraq parte montib inclausus erat. Inter quoꝵ angustias torrens
ppttfluit. In undans gͦ suꝑiorẽ partẽ quȩ ripe insidebat operuit atque
se deunt. Ad cumulans enĩ atq: crupens deorsũ. in opinatos repperiens ho¬
iunines ut desuꝑficie ipsos enecauit. Domos cuertit . iumenta deleuit. & cunc¬
&ati quȩ littorib illis insedebant. usque adenuam ciuitatẽ uiolenta atꝙ
sulupita inundatione diripuit atq subuertit. Tradit᷑ amultis tantã con¬
nonpgeriem in ibi aquȩ fuisse. ut in ante dictã ciuitatẽ suꝑ muros in grede¬
istusit᷑. Quod aubiũ non ẽ. quia ut diximus hrodanus in locis illis inter an¬
qu pustias montium defluit. nec habuit in latere cum fluit exclusus quo se¬

Expanded text:
te sibi propinquo, cum hominibus, eclesiisopibusqueac domibusin fluvium ruit, te sibi propinquo, cum hominibus, eclesiisopibusqueac domibusin fluvium ruit, exclusaque amnis illius litora, aqua retrorsum ab utraque parte a montibus conclusus erat, inter quorum angustias torrens defluit. Inundans ergo superiorem partem, quae ripae insidebat, operuit atque delevit. Adcumulata enim aqua erumpens deursum, inopinatus repperiens homines, ut desuper fecerats, ipsos enegavit, domus evertit, iumenta delevit et cuncta quae litoribus illis insedebant usque ad Ienubam civitatem violenta atque subita inundatione deripuit atque subvertit. Traditur a multis, tantam congeriem inibi aquae fuisse, ut in antedictam civitatem super muros ingrederetur. Quod dubium non est, quia, ut diximus, Rhodanus in locis illius inter angustias montium defluit, nec habuit in latere, cum fuit exclusus, quo se
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriorẽ ripã expetunt. sed multis ex his uolentia amnis direptos e¬
necauit. Fecitq hrodanus tunc aruernis quod fecisse quonda simois legtꝰ
detroianis. correpta subundis scuta uirorũ galeasque & fortia corpora
uoluit. Apparent rari nantes ingurgite uast&. Qui uix nandi ut di¬
ximus in pulsu parmarũq adiuti amminiculo littoris ulterioris ple¬
non sine grandi contumelia patriȩ restituti sunt. firmino tantũ adoua¬
rio. discedendi uia indultaẽ. magno ibi tunc uiri exaruernis non solum
torrentis impetu rapti. uerũ &iam gladioꝵ ictib sunt ꝓstrati. acsiu
guntrannꝰ rex recepta urbe illa. iuxta consuctudinẽ bonitatis suȩ
uennicã dicionib fratris sui restituit.
eitur ingallias magnũ ꝓdigiũ de taureduno castro apparuit. qđ suꝑ
rodanum fluuium collocatũ erat. Qui cũ ꝑdies amplius sexaginta ne¬
IIIIO quẽ mugitu dar&. tandẽ scis sus atq separatꝰ mons ille ab alio mon¬

Expanded text:
ulteriorem ripam expetunt. Sed multos ex his violentia amnis direptos enecavit, fecitque Rhodanus tunc Arvernis, quod fecisse quondam Simois legitur de Trojanis: . . . . . Correpta sub undis Scuta virum, galeasque, et fortia corpora volvit. Apparent rari nantes in gurgite vasto. Qui vix natandi, ut diximus, impulsu, parmarumque adjuti adminiculo, littoris alterius planon sine grandi contumelia patriae restituti sunt. Firmino tamen et Audouario discedendi via indulta est. Multi ibi tunc viri ex Arvernis, non solum torrentis impetu rapti, verum etiam gladiorum ictibus sunt prostrati. 171 Ac sic Guntchramnus rex recepta urbe illa, juxta consuetudinem bonitatis suae, Avennicam ditionibus fratris sui restituit. XXXI. Igitur in Galliis magnum prodigium de Taureduno castro apparuit. Super Rhodanum enim fluvium collocatum erat. Qui cum per dies amplius sexaginta nescio quem mugitum daret, tandem scissus atque separatus mons ille ab alio mon
Abbreviated transcription (Latin):
um autem hludo uuicus rex apud parisius morar&ur misit
clam ad filiũ sigiberti dicras. Ecce pater tuus senuit & pr¬
de debilis claudicat. Sulle inquił morer&ur. recte tibi cum¬
amicitia nr̃a regnũ illius rẽ xͥbatur. qua ille cupiditate se duc¬
tus patrem molitur occidere Cumque ille rgressus decolonia
ciuitate trans ac to reno ꝑb& choniam siluam ambulare dispone¬
r& meridir intentoriͦ obdor miens. in missis super eum filius
percus soribus eum ibidem in terfecit tam quã regnum illius
possessurus. Sed iudicio diꝰ infoueã quam patri hostiliter fodit inci¬
dit. misit igitur nuncios adhludo uuicum regem depatris obitu
nunciantes atque dicentes. Patermiuis mortuus est. & ego thes au¬
ros eius cum regno penes me habeo. Dirigiti uos adme ut ea qua& ibi
dethes auris illius placent bona uoluntate trans mittam. Et ille.
ras in quid tuar uoluntati ago. & rogo uenientibus nris pate facias

Expanded text:
um autem Chlodovechus rex apud Parisius moraretur, misit clam ad filium Sigyberthi, dicens: 'Ecce! pater tuus senuit et pede dibile claudicat. Si illi', inquid, 'moreretur, recte tibi cumamicitia nostra regnum illius reddebatur'. Qua ille cupiditate seductus, patrem molitur occidere. Cumque ille egressus de Colonia civitate, transacto Rheno, per Buconiam silvam ambulare disponeret, meridiae in tenturia sua obdormiens, inmissis super eum filius percussoribus eum ibidem interfecit, tamquam regpossessurus. Sed judicio Dei in foveam, quam patri hostiliter fodit, incidit. Misit igitur nuntios ad Chlodovechum regem, de patris obitu nuntiantes, atque dicentes: Pater meus mortuus est, et ego thesauros cum regno ejus penes me habeo. Dirige tuos ad me, et ea quae tibi de thesauris illius placent, bona voluntate transmittam. Et ille: Gratias, inquit, tuae voluntati ago, et rogo ut venientibus nostris patefacias
Abbreviated transcription (Latin):
⁊&hil debirtus reges uel gloriosadomna brunhildis regina andelago cari¬
tatis studio conuenissent. ut om̃a quȩ undecumq inter ipsosscandalũ pote¬
rat generare pleniori consilio definirent. Ideos intermediantibus sacerdo¬
tibus atq procerib dõ medio caritatisstudio. sedit placuit. atq conuenit
ut qũã diu eosds̃ omp̃s in presenti scło suꝑstes uͭoluerit. fidẽ & caritatem

Expanded text:
et Childebertus regis vel gloriosissima domna Brunechildis regina Andelao caritates studio convenissent, ut omnia, quae undecumque inter ipsis scandalum poterat generare, pleniori consilio definirent, id inter eos, mediantibus sacerdotibus atque proceribus, Deo medio, caritates studio sedit, placuit atque convenit, ut, quamdiu eos Deus omnipotens in praesenti saeculo superesse voluerit, fidem et caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
NTEREA ADUE NII EESTIUITAS SC̃ MAR CELLIEUE AEUO URBẼ
cauillo nensim mense septimo caelebratur. & guntram nus ad fuit rex.¬
Uerumꝰ pͣrracta sollempni & ad sacro sc̃m altare communi candigr̃a ac¬
cessissa: uenit quidam quasi aliquid suggesturus. Iuidum prope¬
rat contraregem : culter ei demanudelabitur a dp̃hensa q alium cultrũ repente

Expanded text:
nteria advenit festivitas sancti Marcelli, quae apud urbem Cavillonensim mense septimo caelebratur , et Gunthchramnus rex adfuit. Verum ubi, peracta solemnia, ad sacrosanctum altarium communicandi gratia accessisset, venit quidam quasi aliquid suggesturus. Qui dum properat contra regem, cultei ei de manu dilabitur; adpraehensumque repente, alium cultrum e
Abbreviated transcription (Latin):
gothi & desiderius cũ austro ualdo a tergo cedere hostem. Illisquoq
sugͥentibus hic cum paucis adurbe accessit. Hassati crim futrant
equites sociorũ. Tunc ad portã urbis accrdens uallatus acuubus
qui infra muros rrant. intersectus est cũ his omnibus qui fũ futrant
prosecuti. Ita ut uix pauci exinde quodã modo euaderent quirẽ
ot gesta furrat nunciarent. Austro ualdus urro audiris desidiiuiͣ
mortuũ druia regressus ad rege̾ ꝑ rexit. qͥ mox in eiꝰ loco dux statuituꝵ.

Expanded text:
et Desiderius cum Austrovaldo a tergo cedere hostem. Illis quoque et Desiderius cum Austrovaldo a tergo cedere hostem. Illis quoque fugientibus, hic cum paucis ad urbem accessit. Lassati enim fuerant equites scciorum. Tunc ad portam urbis accedens, vallatus a civibus, qui infra murus erant, interfectus est cum his omnibus, qui eum fprosecuti: ita ut vix pauci exinde quodammodo evaderent, qui rem, ut gesta fuerat, nuntiarent. Austrovaldus vero audiens Desiderium mortuum, de via regressus ad regem perrexit, qui mox in ejus locum dux statuitur.