comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiciationis dĩ factũ est. ut hoĩbꝰ post culpã p̃ua¬
ricationis apparere. & eis uiã ueritatis post erro¬
rem demonstrare dignatꝰ sit. De medio cherubĩ
loquit᷑: quia ꝑ angelicã uisionẽ & ñ in sua subł¬
tantia ds̃ apparuit & loquutꝰ ẽ. moysi. acces
tante apło. quia lex ꝓpter transgressiones po¬
sita est donec ueniret semen cui ꝓmiserat or¬
dinaca ꝑ angelos in manu mediatoris. Item d̾
medio duorum cherubim loquit᷑ dñs: quia ꝑ
uerba utriꝰq cestamenti. consona nos uoce ad
fidem uericatis erudit. Uel certe de medio che-¬
rubim loquit᷑: quia ꝑ unigenitũ suũ qui in me¬
dio duũ cestamentorũ in carne apparuit huma-¬
no generi. ds̃ pater uoluntatẽ suã manifestare
dignatꝰ est. Quo sensu ȩciã illud pocest accipi qͦo
ait abbacuic. In medio duũ animaliũ in nocesces.
otest aũt in arca ȩciã scã ȩccłia figuralit̾ acci-¬
pr᷑ quȩ de lignis ĩputribilibꝰ hoc est animabꝰ scĩs

Expanded text:
pitiationis divinae factum est quod hominibus post culpam praevaricationis apparere, et eis viam veritatis post errorem demonstrare dignatus est. De medio cherubin loquitur, quia per angelicam visionem, et non in sua substantia Deus apparuit. Et locutus est Moyex propter trangressiones posita est, donec veniret semen cui promiserat, ordinata per angelos in manu Mediatoris . Item de medio duorum Cherubim loquitur Dominus, quia per verba utriusque testamenti consona nos voce ad fidem veritatis erudit. Vel certe de medio Cherubim loquitur, quia per Unigenitum suum, qui in medio duorum Testamentorum in carne apparuit, humano generi Deus Pater voluntatem suam manifestare dignatus est. Quo sensu etiam illud potest accipi, quod ait Habacuc: In medio duorum animalium innotesces . Potest autem in arca etiam sancta Ecclesia figuraliter accipi, quae de lignis imputribilibus, hoc est animabus sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
michi. Et nos primitias bonorum nostrorũ dño
collimus. quando si quid boni agimꝰ. tocũ hoc di¬
uinȩ gr̃e tribumꝰ. ueraciter & incimo ex corde
profitentes. quod ne mnitiũ quidem bone accio¬
nis aut cogitationis aliquod nisi a deo possimꝰ
habere. mala uero nr̃a semꝑ a nobis ipsis diabo¬
lo instigance & cepta & consumata. nec nisi dño
conante laxanda ẽc̃ fatem᷑. Pelagiani primitiã
bonorũ suorũ nolunt dño collere. sed sibimet ip¬
sis possidenda retinere. quia se boni aliqͥd a seip¬
sis absq gr̾a dei habere stulta p̾sumptione au¬
aut ex necessitate. sed ex ꝓposito cordis bona face¬
re iubet. Quod se facere sciens ꝓpħa glat᷑ dño di
quȩ acciꝑe debetis. Nurũ argentum. & es iacin¬

Expanded text:
etc. Et nos primitias bonorum nostrorum Domino etc. Et nos primitias bonorum nostrorum Domino tollimus, quando si quid boni agimus, totum hoc divinae gratiae tribuimus veraciter, et intimo ex corde profitentes, quod ne initium quidem bonae actionis, aut cogitationis aliquid, nisi a Domino possimus habere: mala vero nostra semper a nobis ipsis diabolo instigante, et coepta et consummata, nec nisi Domino donante laxanda esse fatemur. Pelagiani primitias bonorum suorum nolunt Domino tollere, sed sibimetipsis possidenda retinere: quia se boni aliquid a seipsis absque gratia Dei habere, stulta praesumptione auaut ex necessitate, sed proposito cordis bona facere jubet . Quod se facere sciens propheta gloriatur quae accipere debetis, aurum, argentum, et a
Abbreviated transcription (Latin):
predicatores diuinȩ legis in quibꝰ ipse moyses
eximius erat. ad intuenda sullimit̾ incerta &
occulca sapientiȩ diumȩ iuitante ac ducente
illi solũmodo decalogũ legis quẽ tũ suo populo
acceperat possent implere: quos exangelice gra
ueritatis quȩ . iiiͬ. libris erat describenda iuua¬
uenturum esset tempus quando eadẽ pͣcepta
decalogi quȩ tunc cũ uno filiorũ isrł popło ac¬
cepit. in noticiã cunctarũ gentiũ que .nii. orbis
partibꝰ continent᷑: diuina gr̃a largiente pande¬
rent᷑: om̃sq ꝑhorum nationes obseruantiã ad sa-¬
lutem ꝑuenirent ȩt̾nam. Uerũ quia breuiter
quã mirifico ascensu moyses ad accipiendã legẽ
peruenerit didicimꝰ. iam nunc auressimul & a¬
nimos ad audienda quȩ audiuit. ac ꝓmodulo
nostro exponenda ipsa legis mandata uertamꝰ.¬
re filiis isrł. ut collant mͥ primitias. Ab om̃i ho¬
mine qui osfert ultroneus: accipietis primitias

Expanded text:
praedicatores divinae legis, in quibus ipse Moyses praedicatores divinae legis, in quibus ipse Moyses eximius erat ad intuenda sublimiter incerta et occulta sapientiae divinae, invitante ac ducente illi solummodo decalogum legis, quem cum suo populo acceperat, possent implere, quos evangelicae gratia veritatis, quae quatuor libris erat describenda, juvarte quod venturum esset tempus, quando eadem praecepta decalogi, quae tunc cum uno filiorum Israel populo accepit, in notitiam cunctarum gentium, quae quatuor orbis partibus continentur, divina gratia largiente panderentur, omnesque per horum nationes observantiam, ad salutem pervenirent aeternam. Verum quia breviter quam mirifico ascensu Moyses ad accipiendam legem pervenerit didicimus, jam nunc aures simul, et animos ad audienda quae audivit, ac pro modulo nostro exponenda ipsa legis mandata convertamre filiis Israel, ut tollant mihi primitias: ab omni homine, qui offeret ultroneus, accipietis primitias
Abbreviated transcription (Latin):
ribus aspiciunt: moẏses uero altiꝰ ascendendo
penetrat: quia nimirũ abdita diumorũ mys
at nos nr̃ȩ memores fragilitatis & merciȩ. & si
hȩc intrare cõprehendendo nequimꝰ: saltẽ cre¬
dendo. sperando. diligendo in ꝓximo manere
atq aspeccare curemꝰ. Quasi enim filii israhel
alonge oculos ad montẽ dei atq ad conspectum
głe eiꝰ habent: cum infirmi quiq in ȩccłia se dm̃
inidere sũmoꝑe desiderantes. oculos mentis sedu¬
lo in memoriam ȩternȩ claritatis fixos tenent.
Ouasi in uicinia montis dei in quẽ moỹsen ascẽ¬
disse nouerunt cõmorant᷑: cũ in illo se modera¬
mine uiuendi cohercent: quo nunquã gressum
suȩ oꝑationis longiꝰ ab imitatione sũmorũ uiro¬
rum abstrahant. tametsi necdũ plene illorum
ad ꝑfectionẽ sequi uestigia possint. Ingressq
it ibi quadraginta diebꝰ &.xͦl. noctibꝰ. Noyses
mediũ nebulȩ ingressus ascendit in montẽ: cũ

Expanded text:
ribus aspiciunt, Moyses vero altius ascendendo ribus aspiciunt, Moyses vero altius ascendendo penetrat; quia nimirum abdita mysteriorum dAt nos nostrae memores fragilitatis et inertiae, etsi huc intrare comprehendendo nequivimus, saltem credendo, sperando, diligendo, in proximo manere, atque aspectare curemus. Quasi enim filii Israel a longe oculos ad montem Dei, atque ad conspectum gloriae ejus habent, cum infirmi quique in ecclesia se Deum videre summopere desiderantes, oculos mentis sedulo in memoriam aeternae claritatis fixos tenent. Quasi in vicinia montis Dei, in quem Moysen ascendisse noverant, commorantur, cum in illo se moderamine vivendi coercent, quo nunquam gressum suae operationis longius ab imitatione summorum vivorum abstrahant, tametsi necdum plene illorum ad perfectionem sequi vestigia possint. CAPUT II. atus, quadraginta diebus ac noctimedium nebulae ingressus ascendit in montem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
diuina reserante gr̃a penetrabilis. quibꝰ dr̃ u
psalmo. Accedite ad eũ & illuminamini. In acces¬
sibilis nanq est lux eiꝰ uiribꝰ nr̃is: ad quã tamen
accedit᷑ muneribꝰ ipsiꝰ. Ui apte subiungitur.
Erat aũt species głe dñi quasi ignis ardens
super uerticem montis in conspectu filiorũ isrł.
Quasi ignis nanq ardens speties głȩ dñi appa¬
ruit: quia corda eleccorũ & dono scientiȩ cȩ¬
lestis illustrat: & ardore suȩ caritatis inflãmat.
In nube gͦ caligine. & igne. gła dñi uisa est. In
nube uidelicet. quia nos ab estu cẽptationum
protegit. In caligine uero: quia pocentia ma-¬
iestatis eiꝰ a nulla potest creatura ad integrũ
comprehendi. Pax enim dei exuꝑat omẽm
sensum. In igne aũc ardente quia mences fi¬
delium suꝑnorũ bonorũ & cognitione irradi¬
ac: & spe ac dileccione incendit. Et hanc qui¬
dem dñi głam filii israhel delonge & ab inferio¬

Expanded text:
divina reserante gratia penetrabilis: quibus dicitur divina reserante gratia penetrabilis: quibus dicitur in Psalmo, Accedite ad eum, et illuminamini . Inaccessibilis namque est lux ejus viribus nostris, ad quam tamen acceditur muneribus ipsius. Ubi apte subjungituErat autem species gloriae Domini, quasi ignis ardens super verticem montis: in conspectu filiorum Israel. Quasi ignis namque ardens species gloriae Domini apparuit, quia corda electorum, et dono scientiae coelestis illustrat, et ardore suae charitatis inflammat. In nube ergo, caligine et igne gloria Domini visa est. In nube videlicet, quia nos ab aestu tentationum protegit. In caligine vero, quia potentia majestatis ejus a nulla potest creatura ad integrum comprehendi. Pax enim Dei exsuperat omnem sensum . In igne autem ardente, quia mentes fidelium supernorum bonorum, et cognitione irradiat, et spe ac dilectione accendit. Et hanc quiDomini gloriam filii Israel de longe et ab inferio
Abbreviated transcription (Latin):
Quod & plurimis patriar charũ ac ꝓpħarum
& pre cȩteris ipsi moysi concessũ est. de quo spe¬
cialiter diccum est quia loquutꝰ sic cũ dño facie
ad faciem: sicut loqui solet homo cũ amico su¬
o. Onde & de illo specialiter intelligi ualet:
tus sit. septimo aũt die uocatꝰ ad colloquiũ eiꝰ.
altiora montis conscenderit. Quia nimirum
per bona oꝑa quȩ dño donante acceꝑat: ma¬
gis ab illo illustrari atq ab omĩbus malorum
incursibus meruit obumbrari: ac sic ad sulli¬
miora uisionis & colloquutionis illiꝰ dona ꝑue¬
nic. Mediũ nanq caliginis unde uocatꝰ ẽẽ dr.
non messe deo cenebras ullas significat. sed qͥa
lucem habicat in accessibilẽ. & sicut itẽ dicit
apostolus. quẽ uidit nullus hominũ. sed nec ui-¬
dere pocest. Caligo nanq illa obscuritas ẽ. ar¬
chanorũ cȩlestiũ. terrenis quidẽ cordibꝰ inacces¬
sibilis. sed moysi & ceteris mundo corde beacis

Expanded text:
quod et plurimis patriarcharum ac prophetarum, quod et plurimis patriarcharum ac prophetarum, et prae caeteris ipsi Moysi concessum est, de quo specialiter dictum est, quia locutus sit cum Deo facie ad faciem, sicut loqui solet homo cum amico suo . Unde et de illo specialiter intelligi valet, tus sit; septimo autem die vocatus ad colloquium ejus, altiora montis conscenderit, quia nimirum per bona opera, quae Domino donante acceperat, magis ab illo illustrari, atque ab omnibus malorum incursibus meruit obumbrari, ac sic ad sublimiora visionis et collocutionis illius dona pervenit. Medium namque caliginis, unde vocatus esse dicitur, non inesse Deo tenebras ullas significat: sed quia lucem habitat inaccessabilem , et sicut idem dicit Apostolus, Quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest . Caligo namque illa obscuritas est arcanorum coelestium, terrenis quidem cordibus inaccessibilis, sed Moysi et caeteris mundo corde beatis
Abbreviated transcription (Latin):
ne dignus existit. Idem nanq dñs qui aoor sen
in montẽ ascendere iussit: ascendentẽ qͦs: sua
nube & claritate circundedit: quia qui donũ
nobis bene oꝑandi tribuit. ipse nos bene ope¬
rantes ne deficiamꝰ illustrat: & ne tẽptamenti
antiqui hostis quasi feruoribus solis exuram᷑ ꝓse¬
git. Septimo aũt oie uocat ad altiora dñs qo¬
ysen: quia post opu ꝑfeccionẽ requiẽ nob lex
ꝓmictit eternam. Ut qui in altitudine rerg a¬
cionis a dño assistere curauimꝰ. iam ad eiꝰ uisio¬
nem atq colloquiũ ascendere mereamꝰ iuas̃o
ilus psalmise. Etenim bene diccionem dibls
qui legem dedit. Ambulabunt de uirtute iN
uirtutem: uidebit᷑ ds̃ deorum in syon. Quod
ȩciam in hac uita nonnullis eleccorum cons¬
tat esse donatum: ut post actuuȩ ꝑfectionem
conuersationis. ad diuine grãm speculationiᷤ
ascenderint: qualiscũq & quancalacũq hȩc
ab bominibꝰ carne adhuic inducis fieri potest.

Expanded text:
ne dignus existit. Idem namque Dominus, qui Moysen ne dignus existit. Idem namque Dominus, qui Moysen in montem ascendere jussit, ascendentem quoque sua nube et claritate circumdedit: quia qui donum nobis bene operandi tribuit, ipse nos bene operantes, ne deficiamus, illustrat, et ne tentamentis antiqui hostis, quasi fervoribus solis exuramur, protegit. Septimo autem die vocat ad altiora Dominus Moysen, quia post operum perfectionem, requiem nobis lex promittit aeternam: ut qui in altitudine rectae actionis Domino assistere curavimus, jam ad ejus visionem atque colloquium ascendere mereamur: juxta illud Psalmistae, Etenim benedictionem dabit, qui legem dedit . Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion. Quod etiam in hac vita nonnullis electorum constat esse donatum, ut post activae perfectionem conversationis, ad divinae gratiam speculationis ascenderint, qualiscunque et quantulacunque haec ab hominibus carne adhuc indutis fieri potest:
Abbreviated transcription (Latin):
liginis. Sciendũ qͥa ñ tantũ sublimi̾as uerdẽ nom̃
montis in quo lex data est. perfectionem
ipsius legis figurate denuntiat Sy¬
nai nanq interp̾tatur mensura mea siue am¬
phora mea. Diuinitꝰ ergo ꝓcuratum est ut monᷤ
in quo lex daret᷑ amphora mea uocaret᷑. qua¬
si ipso dño ꝑ hoc uocabulũ significante. qͦd lex
sua ꝑfectã uiuendi regulã omĩbꝰ ꝓmulgaret.
& unicuiq scd̾m oꝑa eorum redderet. lixtah
quod ipse ait. In quo enim iudicio iudicaueri¬
tis iudicabimini. & in qua mensura mensi fue¬
ritis remeciet᷑ uobis. Bene aũt dicit᷑ qͦd cooy se
ascendente. nubes & gła dñi sex diebꝰ montem
operuit. septimo aũt die illũ ad altiora moncis
uocauit. Sex nanq diebus in lege opari in sep¬
timo requiescere iubem. Ascendensq moncẽ
moyses sex diebus nube & gła dñi tegit᷑. ut i¬
sinuet᷑ mystice. quia quicunq mandata dm̃
operibus iustis exequit᷑ diuina utiq ꝓticcio¬

Expanded text:
i, etc. Sciendum quod non tantum sublimitas, verum etiam nomen montis, in quo lex data est, perfectionem ipsius legis figurate denuntiat. Sinai namque interpretatur Mensura mea, sive Amphora mea. Divinitus ergo procuratum est, ut mons in quo lex daretur, Amphora mea vocaretur: quasi ipso Domino per hoc vocabulum significante, quod lex sua perfectam vivendi regulam omnibus promulgaret, et unicuiqe: In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini . Et: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . Bene autem dicitur, quod, Moyse ascendente, nubes et gloria Domini, sex diebus montem operuit, septimo autem die illum ad altiora montis vocavit. Sex namque diebus in lege operari, in septimo requiescere jubemur. Ascendensque montem Moyses, sex diebus nube et gloria Domini tegitur: ut insinuetur mystice, quia quicunque mandata Domini operibus justis exsequitur, divina utique protectio
Abbreviated transcription (Latin):
dulgentiã: & clausis aꝑtionẽ: ut p̃dicarẽ annũ
placabilẽ dñi & diẽ ultionis dõ nr̃o. Luc̾nȩ nãq
candelabri lucebant ex aduerso. & tabernaculũ
ritate nobis omĩb de plenitudine sua tribuit.
uerbũ exangłii cõmisit. cũ penitentibꝰ medelam
indulgentiȩ contulit. cũ nunc cẽpus placen di
dño futuram uero esse diem uniuersalis iudicii
declarauit. Consonat huic lucernarũ numero
& positioni qͦd in apocalypsi dicit ioħes. Et uidi
& ecce in medio throni & quatuor animaliũ. &

Expanded text:
clausis apertionem; ut praedicarem annum placabilem Domini, et diem ultionis Deo nostro. Lucernae namque candelabri lucebant ex adverso, et tabernaculum et veritate, nobis omnibus de plenitudine sua tribuit, verbum Evangelii commisit, cum poenitentibus medullam indulgentiae contulit, cum nunc tempus placendi mino, futurum vero esse diem universalis judicii declaravit. Consonat huic lucernarum numero et positioni, quod in Apocalypsi dicit Joannes: Et vidi, et ecce in medio throni et quatuor animal
Abbreviated transcription (Latin):
ciatorium dicat: quo oꝑienda sit arca. Sed cũ
de auro fieri iubeat. & tante longitudinis ac la-¬
titudinis quantȩ arcã fieri pͣceꝑat: constat ꝓcul-
dubio quia cabulã fieri uoluit aureã tantam
quanta arcam tegere sufficeret. Quod uideli-¬
cet ꝓpiciatoriũ ñ aliud quã dñm saluatorẽ. s
specialiꝰ in eo uiscera piecatis designat: de qͦ dicit

Expanded text:
tiatorium dicat, quo operienda sit arca. Sed cum de auro fieri jubeat, et tantae longitudinis ac latitudinis, quantae arcam fieri praeceperat; constat procul dubio, quia tabulam fieri voluit auream tantam, quanta arcam tegere sufficeret. Quod videlicet propitiatorium non aliud quam Dominum Salvatorem, sed specialius in eo vi
Abbreviated transcription (Latin):
re głam uitȩ ꝑtinent figuraliter exprimunt.
acies quoq uecces de lignis sechim. & oꝑies¬
auro: inducesq ꝑ circulos qui sunt in arcȩ late¬
ribus ut porcet᷑ in eis. Qui semꝑ erunt in circu¬
lis: nec unquã extrahent᷑ ab eis. Uectes quibꝰ
arca portat᷑ sc̃i st̃ doctores: qui dñm pͣdicando
audientiũ cordibus inferunt. Qui uidelicet uec¬
ces semꝑ esse iubent᷑ in circulis: quia nimirũ ne¬
cesse est ut quicũq aliis cȩlestia sacramenta pͣci¬
cant. nunquã ipsi mentẽ a memoria sacre scrip¬
turȩ. nunquã manꝰ adiuinorũ obseruantia mã¬
datorũ contineant. Bene aũt sequit᷑ ponesq
in archam cestificationẽ quã do cibi: quia illa
solũmodo de incarnatione dei filii loqui & cre¬
dere debem᷑. quȩ nobis ipse dñs ꝑ auctores sa¬
ere scripture reuelare dignatꝰ est. Si aũt uis

Expanded text:
ae gloriam vitae pertinent, figuraliter exprimunt. ae gloriam vitae pertinent, figuraliter exprimunt. Facies quoque vectes de lignis setim, auro: inducesque per circulos, qui sunt in lateribus ut portetur in eis: qui semper erunt in circulis: nec unquam extrahentur ab eis. Vectes quibus arca portatur sancti sunt doctores, qui Dominum praedicando, audientium cordibus inferunt. Qui videlicet vectes semper esse jubentur in circulis, qui nimirum necesse est, ut quicunque aliis coelestia sacramenta praedicant, nunquam ipsi mentem a memoria sacrae Scripturae, nunquam manus a divinorum observantia mandatorum, contineant. Bene autem sequitur: Ponesque in arcam testificationem quam dabo tibi. Quia illa solummodo de incarnatione Filii Dei loqui, et credere debemus, quae nobis ipse Dominus per auctores sacrae Scripturae revelar
Abbreviated transcription (Latin):
ues quia in figura quatuor animaliũ duo qͥ
per hominem & uiculũ designati st̃ passionũ
& mortis eiꝰ indicia pͣculerunt: duo uero illi qͥ
per leonem & aquilã p̃figurati st᷑: uictoriȩ qͣ
mortem destruxit insignia demonstrart᷑. ho¬
mo quippe dñs ꝑ incarnationẽ mortalis fac¬
cus apparuit: uitulus uͦ idem oblatꝰ ꝓ nobis in
altari crucis exticit. Idem leo forciter subigen¬
do mortem: aquila ad cȩlos ascendendo factꝰ ẽ.
Atq ideo duo circuli in latere uno & duo sunt
in altero: quia nimirũ duo exangłistȩ ꝑsuã fi¬
guram assuptionẽ in dño humanȩ fragilitatiᷤᷤ.
& duo alii uictoriã. qua de eadem assũpta fra¬
gilicate ac morte triumpbauit. insinuant. Nam
quasi leuum latus arcȩ duos habuit circulos:
cum exangelistȩ duo incarnationẽ dñi ac pas¬
sionem figurarunt. Similiter laceri dextro
duo inerant circuli: quia ȩquȩ duo exangelis¬
tȩ resurreccionẽ atq ascensionẽ eiꝰ quȩ ad fucu-¬

Expanded text:
gura quatuor animalium, duo qui per hominem et vitulum designati sunt, passionum et mortis ejus indicia praetulerunt; duo vero illi qui per leonem et aquilam praefigurati sunt, victoriae qua mortem destruxit, insignia demonstrarunt. Homo quippe Dominus, per incarnationem mortalis factus apparuit. Vitulus vero idem oblatus pro nobis in altari crucis exstitit. Idem leo fortiter subigendo mortem, aquila ad coelos ascendendo factus est. Atque ideo duo circuli in latere uno, et duo sunt in altero, quia nimirum duo evangelistae, per suam figuram assumptionem in Domino humanae fragilitatis; et duo alii victoriam, qua de eadem assumpta fragilitate ac morte triumphavit, insinuant. Nam quasi laevum latus arcae duos habuit circulos, cum evangelistae duo incarnationem Domini ac passionem figurarent. Similiter lateri dextero duo inerant circuli, quod aeque duo evangelistae resurrectionem et ascensionem ejus, quae ad futur
Abbreviated transcription (Latin):
nam aureola: de illorũ pocest proemio recce incel¬
ligĩ qui generalia scripturȩ scȩ mandata sponca¬
nea uitȩ ꝑfeccioris electione transcendunt: ideoq
specialem prȩ cȩteris fidelibꝰ recributionẽ uolun¬
cariȩ oblationis expeccant. Corona nãq aurea
quatuor digitis alta labio mensȩ aureo apponit᷑:
cum ꝑ & angeliũ his qui mandata diuinȩ legis cus¬
todiunt: uita ȩc̾na ꝓmiccit᷑ dicente dño ad diuicẽ.

Expanded text:
nam aureolam. De illorum potest praemio recte intelnam aureolam. De illorum potest praemio recte intelligi, qui generalia Scripturae sanctae mandata spontanea vitae perfectionis electione transcendunt, ideoque specialem prae caeteris fidelibus retributionem voluntariae oblationis exspectant. Corona namque aurea quatuor digitis alta labio mensae aureo apponitur, cum per Evangelium his qui mandata divinae legis custodiunt, vita aeterna promi
Abbreviated transcription (Latin):
bus eandẽ uitȩ coronã certa &angelice ueritatis
auctoritate ꝓmitcunt. Pene aut eadẽ corona
incerrasilis fieri p̃cipit᷑: quia nimirũ equ xtor¬
bucio regni non indĩferenter omib̾ datͦ ses yit
qualicate accipientiũ distincto diuinitꝰ ex ami¬
ne singulis quibꝰq distribuit᷑. Corona & enĩ au¬
rea mensȩ dñi pura & non interrasilis ẽẽt. si cla¬
ricas future iustorum retributionis ȩqualis om̃i¬
bus panderet᷑ instar uidelicet huiꝰ solis mundani:
cuiꝰ splendorẽ ds̃ indifferent̾ suꝑ bonos & malos fa¬
cit oriri. Ac quia sicut stella stellȩ differt in clari¬
tatẽ. ita erit & resurrectio mortuorũ: corona mẽ¬
sȩ dnĩ uariis distincta sculpturis sed competent̾ or¬
ainatis apposica est. Una & enĩ uita fucura omĩbꝰ
est ꝓmissa iustis: sed multiformis in illa est ꝓ diũ¬
sicate mericorũ gła singulorũ. Quod uͦ descripta
priꝰ una corona subiungit᷑ & suꝑ illã alterã coro¬

Expanded text:
bus eamdem vitae coronam certa evangelicae veritatis auctoritate promittunt. Bene autem eadem corona interrasilis fieri praecipitur; quia nimirum aeterni retributio regni non indifferenter omnibus datur, sed pro qualitate accipientium distinctio divinitus examine singulis quibusque distribuitur. Corona etenim aurea mensae Domini pura et non interrasilis esset, si claritas futurae justorum retributionis aequalis omnibus panderetur: instar videlicet hujus solis mundani, cujus splendorem Deus indifferenter super bonos et malos facit oriri. At quia sicut stella a stella differt in claritate, ita erit et resurrectio mortuorum. Corona mensae Domini variis distincta sculpturis, sed competenter ordinatis apposita est. Aeterna etenim vita futura omnibus est promissa justis, sed multiformis in illa pro diversitate meritorum gloria est singulorum. Quod vero descripta prius una corona subjungitur: Et super illam alteram coro
Abbreviated transcription (Latin):
urna aurea habens manna & uirga aaron qͦ
hronduerat & tabulȩ cestamenti. Arna gͦ aurea
in archa hñs manna aĩa est sc̃a in xp̃o. habens in se
omẽm plenitudinẽ diuinitatis. Uirga aaron quȩ
excisa fronduerat: pocestas est inuicca sacerdocii
illiꝰ. de qua dicit ꝓpb̾a. uirga ȩquitatis uirga reg¬
ni tui. Quȩ postquã ad tempus ꝑ mortẽ uisa ẽ. esse
succisa: illucescente mane resurrectionis uiuaciꝰ re¬
floruisse inuenta est. ac ꝑpecuo inuiolabilis atq ĩ¬
marcescibilis ꝑmansura ee̾. innocuit. Ap̃c enĩ resur¬
gens amorcuis iam ñ morit᷑: mors illi ultra ñ

Expanded text:
Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti . Urna ergo aurea in arca habens manna, anima est sancta in Christo, habens in se omnem plenitudinem divinitatis. Virga Aaron quae excisa fronduerat, potestas est invicta sacerdotii illius, de qua dicit Propheta: Virga aequitatis, virga regni tui . Quae postquam ad tempus per mortem visa est esse succisa, invalescente mane resurrectionis, vivacius refloruisse inventa est, ac perpetuo inviolabilis atque immarcescibilis permansura esse innotuit. Christus enim resurgens a mortuis, jam non moritur, mors illi u
Abbreviated transcription (Latin):
pollaset aicens. Qui aut diligit me alges
patre meo cer ego ailigam eũ. e maniestibo s
me ipsum. Recce gͦ cherubim scientia multipli¬
cata dicit᷑: quia in utroq cestamento fidelibꝰ ma¬
gis magisq ex tempore cognicio ueritatis inno¬
cuit. Recce cherubim głe ꝓpiciatoriũ obũbrare
dicunt᷑: quia testamenta crescente ꝑ tempꝰ & mul¬
ciplicata scientia ꝓpiciationẽ nobis dñi saluato¬
ris pͣdicant. & hanc gratis semꝑ uocibꝰ quasi ex¬
pansis ad uolatũ alis honorare. ñ cessant. Quia
enim uerba colloquentiũ quasi uolando ꝑ aerẽ
ab ore dicentiũ ad cor ꝑueniunt audienciũ:. me¬
rico expansis cherubim alis & uelut ad uolan¬
dum aptatis possunt designari. Inde p̃cipiã
& loquar adce. supra ꝓpiciatoriũ scilicet. ac de
medio duorũ cherubim qui erunt supͣ arcã ce
stimonii cuncca quȩ mandabo ꝑ te filiis israhel.

Expanded text:
pollicetur, dicens: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Recte ergo Cherubim scientia multiplicata dicitur, quia in utroque Testamento fidelibus magis ex tempore magisque cognitio veritatis innotuit. Recdicuntur, quia testamento crescente per tempus, et multiplicata scientia, propitiationem nobis Domini Salvatoris praedicant, et hanc gratis semper vocibus, quasi expansis ad volatum alis honorare non cessant. Quia enim verba colloquentium quibus volando per aerem ab ore dicentium ad cor perveniunt audientium, merito expansis cherubim alis, velut ad volandum aptatis, possunt designari. Inde praecipiam et loquar ad te, supra propitiatorium scilicet, ac de medio duorum chstimonii, cunctaque mandabo per te filiis Israel
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o & scientiã paternorũ secretorũ. & potenti¬
am iudiciorũ designant. In cabulis nanq testa¬
menti: & fides erat inscripta ec̾nȩ diuinitatis qͣ
mundũ crearet ac regeret. & mandata quibꝰ
deo seruiri oporteret. & discretio iudicii qͣ ipse
odientes se iure condẽnaret. & diligentes se mi¬
sericordia digna remuneraret. Hec est gͦ cestifi¬
catio quã dñs moysi in arca ponendã dedit: cũ
confitendam nobis in xp̃o signauit ueritatẽ car
nis. animȩ. & uerbi: ipsãq carnẽ post passionẽ
mortis resurrectione głificatã. & ȩc̾na regis ac
poncificis dignitate sullimatã monstrauit: cum
ipsum esse solũmodo pacernorũ consciũ archa-¬
norum. quasi ueraciter uniꝰ eiꝰdemq cũ patre
maiestatis. ipsum esse omĩum iudicẽ docuit scłoꝵ.¬

Expanded text:
ientiam paternorum secretorum, et potentiam judiciorum designant. In tabulis namque testamenti, et fides erat inscripta aeternae divinitatis, quae mundum crearet ac regeret; et mandata quibus Deo serviri oportet, et discretio judicii, qua ipse odientes se jure condemnaret; et diligentes se misericordia digna remuneraret. Haec est ergo testificatio, quam Dominus Moysi in arca ponendam dedit cum confitendam nobis nis, animae et verbi: ipsamque carnem post passionem mortis resurrectione glorificatam, et aeterni regis ac pontificis dignitate sublimatam monstravit, cum ipsum esse solummodo paternorum conscium arcanorum, quasi veraciter unius ejusdemque cum Patre majestatis ipsum esse omnium judicem docuit s
Abbreviated transcription (Latin):
manibus contriuisse pompam regni mundia¬
lis. ut regnum ipsius solum sine fine ꝑmaneat.
& pet̃es fideles admonet dicens. Et uos canqͥm
lapides uiui suꝑ edificamini domos spũales.¬
urrexerunt coyses & iosue minister eiꝰ lo
zos minister aioysi dñm saluatorẽ & nomine sig¬
nificat & accione. Qui minister moy si recte uo¬
catur: quia apparens in carne. mosaicȩ legis in
se cerimonias suscipere dignatus est: quia ñ solue¬
re legem sed uenit adimplere. Moysi in om̃ib̾
uestigia sequit᷑ quia in cunccis quȩ loquit᷑ uel
scribic Moyses. ille uel typice uel manifeste de

Expanded text:
manibus, contrivisse pompam regni mundiamanibus, contrivisse pompam regni mundialis, ut regnum ipsius solum sine fine permaneat . Et Petrus fideles admonet dicens: Et vos tanquam lapides vivi, superaedificamini domos spxerunt Moyses et Josue, minister ejus. Josue, minister Moysi, Dominum Salvatorem, et nomine designat, et actione. Qui minister Moysi recte vocatur, quia apparens in carne, Mosaicae legis in se caeremonias suscipere dignatus est: quia non solvere legem, sed venit adimplere. Moysi in omnibus vestigia sequitur: quia in cunctis quae loquitur vel scribit Moyses, ille vel typice vel manif
Abbreviated transcription (Latin):
aboq cibi inquit tabulas lapideas. & legẽ
ac mandata quȩ scripsi: ut doceas eos. hu¬
ic simile est illud ex angelii quod supra posuu
mus. docentes eos seruare omĩa quȩ cunq mã¬
daui uobis. Non ergo moẏses. non apłi. ñ quili¬
bet doccorum alia debẽt populum dei doce
precepta quã quȩ ipse dñs docuit: queq mȩt̃¬
no consilii sui decreto nobis obseruanda p̃scri¬
psit: & in quorum obseruatione uitã nos habe¬
re ȩternam uoluit. Sicut nec de illis quȩ fie¬
ri iussit doctores quicquã pretermittere opor¬
cet. sed omĩa quȩcunq ille mandauit siuis ne¬
cesse habent auditoribus cõmictere. Scripsit
autem hȩc in tabulis lapideis: quia in cordibꝰ
electorum fide fortibus fixa intencione custodi¬
enda firmauit. Quorum exempla cũ nobis ad
imitandum ꝓponit: quasi scripta in lapide sta¬
cuca suȩ legis oscendit. Nam & daniel uiddit do¬
minum in figura lapidis excisi de monte sine

Expanded text:
Daboque tibi tabulas lapideas, et legem Daboque tibi tabulas lapideas, et legem ac mandata quae scripsi, ut doceas eos. Huic simile est illud Evanmus: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Non ergo Moyses, non apostoli, non quilibet doctorum, alia debet populum Dei docere praecepta, quam quae ipse Dominus docuit, quaeque in aeterno consilii sui decreto nobis observanda praescripsit, et in quorum observatione vitam nos habere aeternam voluit: sicut nec de illis, quae fieri jussit, doctores quidquam praetermittere oportet, sed omnia quaecunque ille mandavit, suis necesse habent auditoribus committere. Scripsit autem haec in tabulis lapideis, quia in cordibus electorum fide fortibus fixa intentione custodienda firmavit. Quorum exempla cum nobis ad imitandum proponit, quasi scripta in lapide statuta suae legis ostendit. Nam et Daniel vidit Dominum in figura lapidis excisi, de monte sine
Abbreviated transcription (Latin):
montes dei. Sed & post resurrectionẽ rursũ
eisem in monte sc̃õ apparens eosq: ad prȩ¬
dicandum non uni cantum populo ifrabel:
sed mittens toto mundo euntes inquit docete
precepta dñs in monte dedit: ut sullimitatem
per hoc utriꝰq cestamenti cõmendaret. Uerum
quia seriptura legis uni cunc populo ifrahel cõ¬
mittenda: gr̾a uero ex angelii ad om̃s ꝑ orbem
nationes apłis p̃dicantibus erat peruentura.
recte ad discendam accipiendamq legem solꝰ
moyses ascendit in montem: doctrinam uero
exangelii apłi simul om̃s in monte cũ año posi¬
ci auscultantibus & turbis audiert̃. Sed & do
gelii manifestiꝰ eccłiȩ data est. ñ apłi solũmodo
uerum etiam plurima caterua fideliũ in cȩ¬
naculo montis sẏon consticuta suscepit. Et
hoc in uariarum diuisione linguarum: ut ta
li etiam miraculo ecclesia cunctarũ ꝑ orbem:
gentium linguis collaudatura dm̃ signaret᷑.

Expanded text:
montes Dei . Sed et post resurrectionem, rursum montes Dei . Sed et post resurrectionem, rursum eisdem in monte sancto apparens, eosque ad prdicandum, non uni tantum populo Israel, sed mittens toti mundo: Euntes, inquit, docetepraecepta Dominus in monte dedit, ut sublimitatem per hoc utriusque Testamenti commendaret. Verum, quia Scriptura legis uni tunc populo Israel committenda, gratia vero Evangelii ad omnes per orbem nationes apostolis praedicantibus erat perventura; recte ad discendam accipiendamque legem solus Moyses ascendit in montem, doctrinam vero Evangelii apostoli simul omnes in monte cum Domino positi, auscultantibus et turbis audierunt. Sed et agelii manifestius Ecclesiae data est, non apostoli solummodo, verum etiam plurima simul caterva fidelium in coenaculo montis Sion constituta suscepit, et hoc in variarum divisione lili miraculo Ecclesiam cunctarum per orbem gentium, linguis Deum collaudatura signaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aturus ergo legem moysi dñs primo
illum in uerticem moncis euocat: ut
in alto secum demoratus. liberius audiat qͦ
ad inferiora rediens populũ p̃cepta doceat.
Simulq ex altitudine loci colligat. quantũ
celsa. quantũue ab hum anis secreta doctri¬
nis sit lex quã accipit: & qm̃. ab illis solũmo¬
do perfecce intelligi uel custodiri possit qͥ
sese a terrenis contagiis sullimiꝰ acperfectꝰ
uiuendo separauerint. Unde & popłm in
inferioribus expectare donec moyses rede¬
at p̃cepit: ut insinuaret tẏpice quia cęlestia
quidem sint archana suȩ legis. & quȩ a ꝑfe¬
ctioribus tantũ capiantꝰ nec tamen infirmis
occasio salutis desit: si sapientiã illorũ humili¬
ter auscultare studuerint. Sic & in exange¬
lio dñs nouos gr̾e p̾cones in moncẽ conuocanꝰ.
preceptis salutaribus instituit: ut ex loci ȩci¬
am situ patesceret. quia sullimia illis uel
mandata uiuendi uel p̃mia daret remune¬
randi iuxta illud psalmistȩ. Iustitia cua sic̃

Expanded text:
Daturus ergo legem Moysi Dominus, primo illum in verticem montis evocat, ut in alto secum demoratus liberius audiat quae ad inferiora rediens populum praecepta doceat; simulque ex altitudine loci colligat quam celsa quantumve ab humanis secreta doctrinis sit lex quam accipit, et quomodo ab illis solummodo perfecte intelligi vel custodiri possit, qui sese a terrenis contagiis sublimius ac perfectius vivendo separaverint. Unde et populum in inferioribus exspectare, donec Moyses redeat, praecepit; ut insinuet typice, quia coelestia quidem sint arcana suae legis, et quae a perfectioribus tantum capiantur, nec tamen infirmis occasio salutis desit, si sapientiae majorum humiliter auscultare studuerint. Sic et in Evangelio Dominus novos gratiae praecones in montem convocans, praeceptis salutaribus instituit; ut ex loci etiam situ patesceret, quia sublimia illis, vel mandata vivendi, vel promissa daret remunerandi: juxta illud Psalmistae, Justitia tua sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sci nr̃a illustret᷑ ignorantiã nr̃q ad dilectionẽ eiꝰdẽ
pii condicoris animꝰ mn ardescat. Cũq ascendiss
Moyses: oꝑuit nubes montẽ. Sicut mons in qͦ legem
accepit moyses altitudinẽ ꝑfeccionis quȩ in eadem
lege erat conscribenda designat: ita nubes qͣ mons
tectus est. grãm diume insinuat ꝓtectionis. qͣ
tanto amplius quisq fruit᷑. quanto alciꝰ ad
scrutanda mirabilia de lege dñi reuelatis o¬
culis cordis ascendit. Nãq nec montẽ solum¬
modo in quo moyses ascendit nubes oꝑuit:
sed & populum ꝑ deserta gradientem qui ne¬
quaquam ad altiora poterat ascendere. nichi¬
lominꝰ nubes celitꝰ missa obumbrauit. Unde sc̃¬
pcum est. Expandit nubem in ꝓcectionẽ eorũ.
Quia nimirũ dñs om̃s timentes se pusillos cum
maioribꝰ cęlesti benedictione procegit.

Expanded text:
stra illustretur ignorantia, nosterque ad dilectionem ejusdem pii conditoris animus inardescat. Cumque ascendisset Moyses, operuit nubes montem. Sicut mons in quo legem accepit Moyses, altitudinem perfectionis, quae in eadem lege erat conscribenda, designat; ita nubes, qua mons tectus est, gratiam divinae insinuat protectionis: qua tanto amplius quisque perfruitur, quanto altius ad scrutanda mirabilia de lege Dei revelatis oculis cordis ascendit. Namque nec montem solummodo, in quo Moyses ascendit, nubes operuit; sed et populum per deserta gradientem, qui nequaquam ad altiora poterat ascendere, nihilominus nubes coelitus missa obumbravit. Unde scriptum est: Expandit nubem in protectionem eorum, quia nimirum Dominus omnes timentes se, pusillos cum majoribus, coelesti benedictione protegit.
Abbreviated transcription (Latin):
tia seruitute ꝑ sanguinẽ agni saluatꝰ. ȩccłiã significat
gica id est moralis loquucio ad insticutionẽ & correc¬
tionẽ morũ siue aꝑtis siue figuratis plata sermonib

Expanded text:
tia servitute per sanguinem agntia servitute per sanguinem agngica id est, moralis locutio ad institutionem et correctionem morum, sive apertis sive figuratis prolata sermonibus,
Abbreviated transcription (Latin):
In libris nanq omĩbꝰ sc̃is intueri oporcet. quȩ ibi ȩ¬
cerna intiment᷑: quȩ facta narrent᷑: quȩ futura pro¬
nuncient᷑: quȩ agenda p̃cipiant᷑ uel moneant᷑. Itẽ
mensa cabernaculi quatuor habet pedes: qͥa uerba
celestis oraculi. uel historico incellectu. uel allegori¬
co. uel tropologico id est morali: uel certe anagogi¬
co solent accipi. Historia nanq est cũ res aliqua qͦm
scd̾m liccerã facta siue dicca sit plano sermone refer¬
cur : qͦm populus isrł ex egr̃pto saluatꝰ tab̾naculum
oño fecisse in deserco narrat᷑. Allegoria est cũ uerbis
siue rebus mỹsticis p̃sencia xp̃i & eccłiȩ satram̃ta sig¬
nant᷑. Uerbis uidelicet ut isaias ait. E grediet᷑ uirga
de radice iesse: & flos de radice eiꝰ ascenddet. Quod est a¬
perte dicere. Nascet᷑ uirgo maria destirpe dauio: &
xp̃c de stirpe eiꝰ oriet᷑. Rebus aũt. ut populus de egẏp¬

Expanded text:
In libris namque omnibus sanctis intueri oportet, quae ibi aeIn libris namque omnibus sanctis intueri oportet, quae ibi aeterna intimentur, quae facta narrentur, quae factura pronuntientur, quae agenda praecipiantur vel moneantur. Item mensa tabernaculi quatuor habet pedes, quia verba coelestis oraculi, vel historico intellectu, vel allegorico, vel tropologico, id est morali, vel certe anagogico solent accipi. Historia namque est, cum res aliqua quomodo secundum litteram facta sive dicta sit, plano sermone refertur: quomodo populus Israel ex Aegypto salvatus tabernaculum Domino fecisse in deserto narratur. Allegoria est, cum verbis sive rebus mysticis, praesentia Christi et Ecclesiae sacramenta signantur. Verbis videlicet ut Isaias ait: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Quod est aperte dicere: Nascetur virgo Maria de stirpe David: et Christus de stirpe ejus orietur. Rebus autem, ut populus de Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
gines tantũ corã agno cancasse referunt᷑ qui ẽpti
st̃ ex omibꝰ primitiȩ dõ & agno. Adhane qͦd idem se¬
quuntꝰ agnũ quocũq ierit. Uel certe corona aure¬
a labio mensȩ dñi apponit᷑: cum in uerbis sacre
scripturȩ discimꝰ egredientes e carne animas ad
eterna in cęlis p̃mia esse recipiendas: & suꝑ illã al¬
tera aureola suꝑ addit᷑ corona. cũ in eadẽ scripta
reppit᷑ quod eis sullimior in fine scł̃i gła in corpoꝵ¬
iortaliũ receptione seruet᷑: Quatuor qͦq cir̃¬
culos aureos p̃parabis : & pones eos in quatuor an¬
gulis eioẽ mense ꝑ singulos pedes. Hȩc ut supra de
arca exposuimꝰ ȩciã hic accipienda st̃. Quatuoꝵ
nanq cir tuli aurei: quatuor st ecangelioris libri:
per quorũ fidem contigit ut omĩs scriptura sc̃ã¬
per mundum legeret᷑ & intelligeret᷑ uniu̾sũ. Oua¬
tuor aũt pedes habet mensa: quia quadriformi
ratione omĩs diumnorũ eloquiorũ series asstinguit᷑.

Expanded text:
gines tantum coram Agno cantasse referuntur, qui empti sunt ex hominibus primitiae Deo et Agno. Ad hanc, quod iidem sequuntur Agnum quocunque abierit . Vel certe corona aurea labio mensae Domini apponitur, cum in verbis sacrae Scripturae dicimus, egredientes e carne animas ad aeterna in coelis praemia esse recipiendas. Et super illam altera aureola superadditur corona, cum in eadem Scriptura repetitur, quod eis sublimior in fine saeculi gloria in corpoortalium receptione servetur. Quatuor quoque circulos aureos praeparabis, et pones eos in quatuor angulis ejusdem mensae per singulos pedes. Haec ut supra de arca exposuimus, etiam hic accipienda sunt. Quatuor namque circuli aurei, quatuor sunt Evangeliorum libri, per quorum fidem contigit ut omnis Scriptura saper mundum legeretur, et intelligeretur universum. Quatuor autem pedes habet mensa, quia quadriformi ratione, omnis divinorum eloquiorum series distinguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
OGUITIRI ioGaNTẽ do¬
Mno de fibora Taberna¬
culi & uasorum atq utensilium eius:
primo situm loci & circunstantias rerũ
quomodo sese habuerunt. quando hȩc fi¬
eri precepta sunt: inspicere atq accentiꝰ
considerare debemꝰ. Omĩa aũt sicut apłs

Expanded text:
ocuturi, juvante Domino, de figura tabernaculi et vasorum, atque utensilium ejus, primo situm loci, et circumstantias rerum, quomodo sese habuerint, quandoque haec fieri praecepta sint, inspicere atque attentius considerare deb
Abbreviated transcription (Latin):
suos ꝑ donũ sc̃i sp̃s ꝓtegere a malis omĩbꝰ ac libera¬
re consueuit. Nec dubitandũ quia si in ceptis ꝑsisti¬
mus: ꝑ montẽ forcitudinis infirmitas atq humili¬
tas nr̃a confirmaca exaltet᷑: & cunctis hostiũ tẽpca

Expanded text:
suos per donum sancti Spiritus protegere a malis omnibus, ac liberasuos per donum sancti Spiritus protegere a malis omnibus, ac liberare consuevit. Nec dubitandum quia si in coeptis persistimus, per montem fortitudinis infirmitas atque humilit
Abbreviated transcription (Latin):
tem dei senioribus ait. Expectate hic. donec re¬
uertam᷑ aduos. Habecis aaron &hur uobiscum:
si quid natum fuerit questionis referetis ad eos.
Aaron mons forcicudinis: hur int̾pretat᷑ ignis
siue lumen. Unde aaron saluatorẽ dñm: ur de¬
erit in nouissimis diebus p̃paratꝰ mons domꝰ dñi
in uertice montiũ. & ille suꝑ apłos in lumine
ignis apparuit. Ascendens gͦ ad dñm moyses: a¬
aron & ur. hoc est moncẽ fortitudinis & lum̃ ig¬
nis in campestribꝰ ad regimen populi dereliquit.
Et nos si doccores nr̃os ad alcicudinẽ diuinȩ con-¬
templacionis sequi ñ possumꝰ: curemꝰ solliciti ne
aliqua cẽptatio a uicinia moncis dei recrahat: s
iuxta modulũ nr̃m uirtucũ oꝑibus insistamꝰ. in¬
herences stabili corde sacramencis nr̃i redẽpcoris
mus intemeratam in nobis conseruare curantes:
& si qua nos aduersitatũ questio pulsauerit: mox
adiutoriũ inuocemꝰ eiꝰdẽ nr̃i redẽptoris. qui fideles

Expanded text:
tate hic, donec revertamur ad vos. Habetis Aaron et Hur vobiscum. Si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad eos. Aaron mons fortitudinis, Hur interpretatur ignis sive lumen: unde Aaron Salvatorem Dominum, Hur deerit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . Et ille super apostolos in lumine ignis apparuit. Ascendens ergo ad Dominum Moyses, Aaron et Hur, hoc est montem fortitudinis, et lumen ignis, in campestribus, ad regimen populi dereliquit. Et nos si doctores nostros ad altitudinem divinae contemplationis sequi non possumus, curemus solliciti, ne aliqua nos tentatio a vicinia montis Dei retrahat; sed juxta modulum nostrum virtutum operibus insistamus, inhaerentes stabili corde sacramentis nostri Redemptoris, mus, intemeratam in nos nobis conservare curantes. Et si qua nos adversitatum quaestio pulsaverit, mox adjutorium invocemus ejusdem nostri Redemptoris, qui fideles
Abbreviated transcription (Latin):
erum ea qͣ tprm distinctõne latiꝰ digesta
sunt: ob memoriam conseruandã breuit᷑
sexagesimo gaiꝰ uliꝰ cesar pͥmꝰ romanoꝵ. bri¬
tannias bello pulsauit &e uicit: nec tñ ibi reg
le partem in deditionem recepit. ce orcadas qͦ

Expanded text:
Verum ea quae temporum distinctione latius digesta sunt, ob memoriam conservandam, breviter sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnlae partem in deditionem recepit. Orcadas autem i
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo tatium de prouincia mertioꝵ. cũ fuiss
prb̾r in monast̾i̾o quod uocat᷑ briundim. Conse¬
cratꝰ: autem in doruuerni ciuitate auiris ue-¬
& prudentia insignis: sacris quoq litt̾is nobilit̃
instructꝰ. Itaq in p̾senti. eccłiis cantuariorum
tatinni ⁊ alduulf epĩ pͣsunt. Porro ꝓiunciȩ ori¬
ental ium saxonum inguald ep̃c ꝓuinciȩ orien

Expanded text:
bulo Tatuini, de provincia Merciorum, cum fuisset presbyter in monasterio quod vocatur Briudun. Consecratus est autem in Doruverni civitate, a viris venet prudentia insignis, sacris quoque litteris nobiliter instructus. Itaque in praesenti, Ecclesiis Cantuariorum Tatuini et Alduulf episcopi praesunt. Porro provinciae Orientalium Saxonum Inguald episcopus; provin
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuati se snosq lib̾os depositisarmis satagut᷑
magis accepta consura monast̾ialib adscri-¬
bere uotis. quam bellicis exercere studiis. Quẽ
res quem sit habitura finem: post̾ior etas uide¬
bit. Hicẽ in p̾sentiarũ uniuerse statꝰ britan¬
niȩ anno aduentꝰ anglorum in britanniam
circit᷑ ducentesimo octogesimo .u. dni̾ce aut̃

Expanded text:
privati, se suosque liberos, depositis armis satagunt privati, se suosque liberos, depositis armis satagunt magis accepta tonsura, monasterialibus adscribere votis, quam bellicis exercere studiis. Quae res quem sit habitura finem, posterior aetas videbit. Hic est inpraesentiarum universae status Brittaniae, anno adventus Anglorum in Brittaniam circiter ducentesi
Abbreviated transcription (Latin):
tꝑr absq ep̃o manens in misterium sibi ep̃ale
ab occidentaliũ saxonũ antistite querit. Et he
sulatum tenent. Uilfridi in ebura censi ȩccd̃a.
nuꝑ multiplicatis fidelium plebib in sedẽ
pontificatꝰ addita: ipsum pͥmum ht̃ antistitẽ.
Pictorum quoq nat̾o tꝑ̃r hoc &e fedus pacis cũ
gente ht̃ anglorum: & catholice pacis ac u̾itatis
cum uni u̾sali eccla particeps exist̾e gaudet.SSco¬
ti qui britanniam incolunt sius contenpti finib
nil contra gentem augloꝵ insidiarum moluit᷑
aut fraudium. Britones quamuis et maxima
ex parte domesticosibi odio gentem anglorũ.
& totiꝰ catholice ecclȩ statum pasche minus rec-¬
to moribq imꝑbis impugnent. tam et diuina
sibi & humana ꝓrsꝰ resistente uircite in neut
cupitũ poss̃ optin̾e ꝓpositum. Quippe qui a¬
quamius ex parte fui fint uiris. Non nulla tnͣ
ridente pasche ac serenitatem temꝑum: plu¬
res in gente norclam himbroꝵ tam nobi les quã

Expanded text:
 absque episcopo manens, ministerium sibi episcopale ab Occidentalium Saxonum antistite quaerit. Et hae sulatum tenent; Uilfrid in Eboracensi Ecclesia, nuper multiplicatis fidelium plebibus, in sedem pontificatus addita, ipsum primum habet antistitem. Pictorum quoque natio tempore hoc et foedus pacis cum gente habet Anglorum, et catholicae pacis ac veritatis cum universali Ecclesia particeps existere gaudet. Scotti qui Brittaniam incolunt suis contenti finibus nil contra gentem Anglorum insidiarum moliuntur aut fraudium. Brittones, quamvis et maxima ex parte domestico sibi odio gentem Anglorum, et totius catholicae Ecclesiae statum Pascha minus recte moribusque improbis impugnent; tamen et divina sibi et humana prorsus resistente virtute, in neutro cupitum possunt obtinere propositum: quippe qui quamvis ex parte sui sint juris, nonnulla tamen ridente pace ac serenitate temporum, plures in gente Nordanhymbrorum, tam nobiles, quam
Abbreviated transcription (Latin):
domini ecbt ut supra commemorauimꝰ ipso die
brorum uita decessit. Cum ipse regni qd̾ .xii. an¬
nis gub̃nabat successorem fore ceoluulfum decre
regis. Cnius regni ae principia. & ꝓcessus tot ac
tantis rechindauere rerum aduersantium motib

Expanded text:
Domini Ecgberct, ut supra commemoravimus, ipso die Domini Ecgberct, ut supra commemoravimus, ipso die brorum, vita decessit, cum ipse regni quod undecim annis gubernabat, successorem fore Ceoluulfum  Al.,regis, cujus regni et principia et processus tot ac tantis redundavere rerum adversantium motibus,
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tũ & alricum reliquit. hedes: annopꝰ quẽ ꝓximo
cobias rofensis ecclȩ p̾sul defunctꝰ ÷ uir ut supra
meminimꝰ doctissimꝰ erat enim discipłis beate me¬
morie magistrorum. theodori archiepͣ & abbatis
adriani. unde ut dictum ÷ cum eruditione littera¬
rum. ł eccłasticarum. ł gn̾aliũ. ita grecam quoq
c̃ latina didieit linguam: ut tam notas ac fami¬
tro ȩccłam sancti andree sibi ipse in locũ sepulc
fecerat. Post quem episcopatum alduulf bercu¬
aldo archiepõ consecrante suscepit. Anno dnĩcĩ cꝰ.
bat᷑ occidentem. quasi orienti fimul & occidenti
imminere signarent. Portabant autem faciem
ignis contͣaqui lonalem quasi ad accendendum
ad clinẽ. apparebantq mense ianuario ⁊ duabꝰ
fere septimanis ꝑmanebant. Quo tꝑ̃r grauissi¬
ma sarracenoꝵ lues gallias misera clade uasta¬
bat. ⁊ ipsum ñ multo pꝰ ieadẽ ꝓiuncia dignas
suȩ ꝑfidie penas luebant. Quoanno sanctꝰ uir

Expanded text:
 Aldricum reliquit heredes. Anno post quem proximo Tobias, Hrofensis Ecclesiae praesul defunctus est, vir ut supra meminimus, doctissimus. Erat enim discipulus beatae memoriae magistrorum, Theodori archiepiscopi et abbatis Hadriani: unde, ut dictum est, cum eruditione litterarum vel ecclesiasticarum vei generalium, ita Graecam quoque cum Latina didicit linguam, ut tam notas ac famitro ecclesiam sancti Andreae sibi ipse in locum sepulcri fecerat. Post quem episcopatus officium Alduulf, Berctualdo archiepiscopo consecrante suscepit. Anno Dominicae inbatur occidentem, quasi orienti simul et occidenti imminere signarent. Portabant autem facem  Al., faciem ignis contra aquilonem, quasi ad accendendum adclinem: apparebantque mense Januario, et duabus ferme septimanis permanebant. Quo tempore gravissima Sarracenorum lues Gallias misera clade vastabat, et ipsi non multo post in eadem provincia dignas suae perfidiae poenas luebant. Quo anno sanctus vir