comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
longa cnͣ posseũione uis aque ducende¬
usussit nactus sit nonest eincc̃e do¬
cerede iure quo aqua constituta ẽ.
ueluti ex legato uł alio modo sedu¬
tuem ht̃ actõnem ut ostẽdat ꝑ anuoᷤᷤ
forte tot se non ui. nonclam non p̾¬
cario posseclisse. agi autemhac actõe
poterit non tantum cum eo incuiꝰ a¬
groaqͣ oritur. uł ꝑ ciuus fundum du¬
citur. uerum ĩ cum omnib agi pot̾¬
it. quicumq aqm nclucere uceli pscirt¬
unt exemplo ceterarum seruitutum.
igñaliter quicumq aqmͣducere ĩ¬
pedit. hac actione cumeo ex periri
potero.
mum loco inuitis ceteris iure eclifica
cum hiis ita expiriiussͥ eẽ edificare.
iansotii cum edi᷑ agere posuĩt. ius
sibi ꝓhibendi eẽ. uł illi ius eclificandi
noneẽ ⁊ si edifitatum iam sit. lii
possint cumeo ita ex ꝑiri. ius tͥ eoneͤ
itaeclificatimihĩẽ quenitur: ⁊ magis
dicipotest ꝓ hibeñdi potius qm faciẽ¬
di eẽ ius socio. qr magis ille qui fa¬
cere conatur quodam modo sibi alieñ

Expanded text:
longa quasi possessione ius aquae ducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, veluti ex legato vel alio modo, sed utilem habet actionem, ut ostendat per annos forte tot usum se non vi non clam non precario possedisse. Agi autem hac actione poterit non tantum cum eo, in cuius agro aqua oritur vel per cuius fundum ducitur, verum etiam cum omnibus agi poterit, quicumque aquam non ducere impediunt, exemplo ceterarum servitutium. et generaliter quicumque aquam ducere impediat, hac actione cum eo experiri potero. muni loco invitis ceteris iure aedificarcum his ita experiri ius sibi esse aedificare, et an socii cum eo ita agere possint ius sibi prohibendi esse uel illi ius aedificandi non esse: et si aedificatum iam sit, non possit cum eo ita experiri ius tibi non esse ita aedificatum habere, quaeritur. et magis dici potest prohibendi potius quam faciendi esse ius socio, quia magis ille, qui facere conatur ut dixi, quodammodo sibi alienum
Abbreviated transcription (Latin):
iscim iter i actumht̃. ad huc potest
intendere ius s̾ ẽẽ. fruduarius aut̃
ꝓd̾test. qr amisit usum fructum ⁊
ideo de dolo actionemdanclam hoc
cãuiuł. ait. Contra si itinere ꝙ per
fundum tͥ debebo edifices. recte intẽ¬
tam nis tͥ noneẽ elificare. uł edifi¬
catum hr̃e. quemadmodum si in
area mea quid eclifices. ¶Qui uł¬
latiore uia uł angustiore usus ẽ.
retmet seruitutem sicuti qui aqͣ
exqͣ iusht̃ utendi. alia mixtau¬
sus est retinet ius suum.

Expanded text:
 actum habet adhuc potest intendere ius sibi esse, fructuarius autem non potest, quia amisit usum fructum: et ideo de dolo actionem dandam hoc casu Iulianus ait. contra si in itinere, quod per fundum tibi debeo, aedifices, recte intendam ius tibi non esse aedificare vel aedificatum habere, quemadmodum si in area mea quid aedifices. Qui latiore via vel angustiore usus est, retinet servitutem, sicuti qui aqua, ex qua ius habet utendi, alia mixta usus est, retinet ius suum.
Abbreviated transcription (Latin):
ma omna cõmoda que intra annũ
in quo int̾fectus est preciosioreni ser¬
uum facerẽt. ħ accedere a destimatio¬
uem euis dicendum est. Siinfans sit
occisus. nonclum anmcułꝰ uerius ẽ
sufficere hanc actionemut estima¬
tioreferatur ad idtempus ꝙ iutra
uus occisus sit. ⁊ exlege cornelia ag̾e
dũm posse constat ⁊ si lege aquilia eg̾¬
it preuidicium cornelie fien non debet.
¶Hactio adu̾sus comficentem compe¬
tit insimplum adu̾sus negantem. ĩ
duplum. ¶ Siquis hominẽ uinum

Expanded text:
ma omnia comma omnia comm, quo interfectus est, pretiosiorem seruum facerent, haec accedere ad aestimationem eius dicendum est.Si infans sit occisus nondum anniculus, uerius est sufficere hanc actionem, ut aestimatio referatur ad id tempus, quo intra uus occisus sit, et lege Cornelia agere dominum posse constat: et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet. Haec actio adversus confitentem competit in simplum, adversus negantem in duplum. Si quis hominem vivum
Abbreviated transcription (Latin):
uiłꝰ scrb. Simstittꝰ fũo suo conditõe
sistichum manumisero. istichus sit
occisus post mortem testatoris ine¬
stimationem ⁊̃ hr̃ditatis precium me
consecuturum. ꝓpt̾ occisionem enĩ
deficit conditõ. Q siuiuo testatore
ocasus sit: hĩrlitatis estimatõnem
cessare. qr retrorsum qnͣti plurimz
fuit inspicitur. ¶ Idem iuł. scribit.
estimatõnom hominis occisi ad idtẽ¬
pusreferri. ꝙ plurimi meo anno fuit.
udeo si p̾cioso pictori pollex fu̾it p̾citꝰ
iint᷑ amium quo p̾cideret᷑ fuenit occi¬
sus passe eum aqͥliaagere. p̾tioq eo:
estimandum qnͣti prius fuit qͣm arcẽ¬
¶ cur pollice amisisset. S ⁊ si senuis qui
magnas fraudes inmeis rõnib commi¬
estimaueram. ut fraudium participes
insti eruerentur. rectissime labeo scribit.
commissas deregi. aion qnͣti uoxa ip̃is
serui ualeat. S si bone fiugi seruus. ĩ¬
tra anntm mutatis morib o crisus s
precium id estimabitur qnͣto ual̾eat
priusqm mores mutaret. ¶ In simi¬

Expanded text:
it, si institutus fuero sub condicione 'si Stichum manumisero' et Stichus sit occisus post mortem testatoris, in aestimationem etiam hereditatis pretium me consecuturum: propter occisionem enim defecit condicio: quod si uiuo testatore occisus sit, hereditatis aestimationem cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur.Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit: et ideo et si pretioso pictori pollex fuerit praecisus et intra annum, quo praecideretur, fuerit occisus, posse eum Aquilia agere pretioque eo aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amississet.Sed et si seruus, qui magnas fraudes in meis rationibus commim habere destinaueram, ut fraudium participess eruerentur, rectissime Labeo scribit tcommissas detegi, non quanti noxa eius servi valeat. Sed et si bonae frugi servus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto valeret, priusquam mores mutaret. In sum
Abbreviated transcription (Latin):
eo anno płi̾m fuisset. que clausu¬
la exstimationemht̃ dampni quod
datum est. anius autem recrorsũ
computatur. ex quo quis accisus ẽ.
Ꝙ si morti fere fu̾it uuln̾atus ⁊ post
songum interuallum mortuus sit
inde annum num̾abimꝰ. s iulianũ
ex quo uuln̾atus est. licet celsus otͣ
scribit. ¶ S utrum corpuseuis so¬
cum occiteret᷑. an potius qnͣti intͥfuit
nĩa noneẽ occisum. ⁊ ħ iure utimur
ut eius ꝙ interest fiat estimatio.
sti quem sub pena tradendum ꝓmisi
utilitas uenit in hoc iuclitium ¶ It
Si quis excommeclis aut simphonia¬
tis. aut gemelł. aut quadrigis. aut
expari mularum imum uł unam oc¬
ciderit. Non solumenim ꝑempticor
Liuis heres institutus occisus sit ⁊̃ bĩdi¬
tatis estimatõnem uenire. ¶Iuł a¬
it. Si seruus liber ⁊hr̃s iussus ocaisus
fu̾it. neq substitutum neꝙ legittim̃
actione legis aquilie. hr̃ditatis esti

Expanded text:
eo anno plurimi fuisset'. quae clausula aestimationem habet damni, quod datum est. Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus est: quod si mortifere fuerit uulneratus et postea post longum interuallum mortuus sit, inde annum numerabimus secundum Iulianum, ex quo uulnerat‹u›s est, licet Celsus contra scribit. Sed utrum corpus eius socum occideretur, an potinostra non esse occisum? et hoc iure utimur, ut eius quod interest fiat aestimatio.sti, quem sub poena tradendum promisi, utilitas uenit in hoc iudicium.Item si quis ex comoedis aut symphoniacis aut gemellis aut quadriga aut ex pari mularum unum uel unam occiderit: non solum enim perempti coruus heres institutus occisus sit, etiam hereditatis aestimationem uenire.Iulianus ait, si seruus liber et heres esse iussus occisus fuerit, neque substitutum neque legitimum actione legi
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiss eaq pꝑegaretur. ⁊hoc:
magis dicenclum est si uxorem in do¬
moreli auerit maritus cum ip̃i ma¬
rito usus domus legatus est.
tus nr̃ sit: flumine: uł marĩĩũditus
fu̾it amittitur usus fructus cumr ĩ ipͣ
ꝓpͥetas eo cãu ãmittatur. ac necpiscã¬
fructums quemad̾m si eodem impetis¬
decessent aqͣ: quouenit restituitur
ꝓpretas. ita uisum fructum restituẽ¬
dum dicendum est.
abolenus.ł .iii. Cum usum fruct᷑
orti hr̃em flumen ortum occupaũ.
demde ab eo recessit. iusquo restitu
ꝑpetuo eius de iniuris remansiũet. Iͣ
iduerum pito si flumen inundatõe
ortuͣm occupauit. Nam si asuco mu¬
tatoiñ manare ceperit amitiusũ
fructum existimo. cum is locus aluez
tum restitui possit. idem iuiris initin̾e
iactu custodiendum eẽ ait labo. de
quib reb ego id̾ ꝙ ĩ musufructusen¬
tio labeonet si suminateria sb̾lata:
ex fundo meo ⁊ alia reiecta eẽt. idcir¬
comeum salum ẽẽ desinit. non ma¬
gis qm sterrorato agro.

Expanded text:
reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legatus sit. tus noster sit, flumine vel mari inundatus fuerit, amittitur usus fructus, cum etiam ipsa proprietas eo casu amittatur: ac ne piscanfructum. sed quemaddiscesserit aqua, quo uenit, restituitur proprietas, ita et usum fructum restituendum dicendum est.abeonis.Cum usum fructum horti haberem, flumen hortum occupauit, deinde ab eo recessit: ius quoque usus perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei tum restitui posse. Idem iuris in itinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio. Labeo. nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro.
Abbreviated transcription (Latin):
auł . ł .ix. Nisi dominus ei soluere
paratus sit.
omnia iuclitia ab eo tnͣfferre ꝓmisiti
Ceterum si queclam uelit tasfere. q̃¬
dam relinquere: iure ꝓcurator. hani¬

Expanded text:
um. ‹nisi dominus› ei soluere paratus sit. omnia iudicii ab eo transferre paratus sit. ceterum si uelit quaedam transferre, quaedam relinquere, iuste procurator
Abbreviated transcription (Latin):
aul.t.uiii.¶utari debebit uel
ip̃o procuratore postulante.
te reis ĩ in ꝑsona actoris obseruabũ¬
tiui S si ad u̾sarius uł ip̃e ꝓcurator.
dicat dñm m̃tiri. apud p̾torem hec
siniri oportet nec ferendꝰ est ꝓcurator
qui sibi asserit ꝓeurationem. Nlambͣ
ip̃o suspectus est. ciluii operas suas in¬
gerit. inuito. nisi forte purgare ma¬
gis conuinium qͣm procurationem.
exequimaluit. ⁊ hactenus ent audi¬
enclus. siclicat ꝓcuratione quidam
carere uelle. S sud ullesa existimatõe
fiat sui. Ceterum ferendus est pudo¬
rem suum purgaus. plane si dicat
inrem suam seꝓcura torem datum

Expanded text:
um. mutari debebit uel ipso procuratore postulante. arte rei, sed etiam in persona actoris obseruabuntur. sed si aduersarius uel ipse procurator dicat dominum mentiri, apud praetorem haec finiri oportet. nec ferendus est procurator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit inuito. nisi forte purgare magis conuicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione quidem carere uelle, sed si id inlaesa existimatione sua fiat: ceterum ferendus erit pudorem suum purgans. plane si dicat in rem suam se procuratorem
Abbreviated transcription (Latin):
trientes musu fructu: triens unꝰ ꝓ¬
pͥetati miscebr᷑. Siue autem ego sũ̾
meuius capite mimiti fuenmꝰ: tri¬
ens int̾ te ialterum nr̃m dliuidetur
iͣ ut semissem i nsufructu hẽat. is
qui ex nobis capite minutus non
fuerat. ad te ꝓpͥetas cum ꝑte climidia
ꝓprietatem declucto usufructu nicho
minꝰ putat iuł. accrescere. nec uide¬
ri nouum tͥ adquiri usũ fructũ. s¬

Expanded text:
trientes in usu fructu, unus triens proprietate miscebitur. siue autem ego siue Maeuius capite minuti fuerimus, triens inter te et alterutrum nostrum diuidetur, ita ut semissem in usu fructu habeat is, qui ex nobis capite minutus non fuerat, ad te proprietas cum parte dimidia proprietatem deducto usu fructu, nihilo minus putat Iulianus adcrescere, nec uideri nouum tibi adquiri usum fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
Si duo funcli domini declucto usufiu¬
cts ꝓprietatem tracliderint ut̃ eoꝵ
amiserit usium fructum adꝓpͥetatẽ
reclire s non adtatum. s cuiꝰcumq u¬
sumfructum ei parti accedere qm ip̃e
traclidit. ad ȩam enim partem tecli¬
redebet a quo initõ cliuisus est. ¶ Nõ
solum dutem sicluob usus fuictus
legetur est ius accrescendi. uerimi
isi alteri is usus fiitus. alt̾i fu̾ndꝰ
logatus est. Nam amittente usufruc¬
tũ altero cui erat legatus. mag̃ iure
ad ꝓpͥetatem. necͤ nouum. Nam i si¬
cluob usus fructus. legetur iapud
alterumsit consolidatus. ius accres¬
cendi non perit. niͨ ei in ap̃quem ꝯ¬
solidatus est: n ab eo. up̃e quibus
modis amitteret añ consolida tõem¬
hͥisdem inunc amitat. utaneratio
i aristoni uidetur. ⁊ põp̃. ꝓbat.¬

Expanded text:
si duo fundi domini deducto usu fructu proprietatem tradiderint, uter eorum amiserit, usum fructum ad proprietatem redire, sed non ad tot‹a›m, sed cuiusque usum fructum ei parti accedere, quam ipse tradiderit: ad eam enim partem redire debet, a qua initio diuisus est. Non solum autem si duobus usus fructus legetur, est ius adcrescendi, uerum et si alteri usus fructus, alteri fundus legatus est: nam amittente usum fructum altero, cui erat legatus, magis iure ad pduobus usus fructus legetur et apud alterum sit consolidatus, ius adcrescendi non perit neque ei, apud quem consolidatus est, neque ab eo, et ipse quibus modis amitteret ante consolidationem, isdem et nunc amittet. et ita et Neratio et Aristoni uidetur et Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
te contingeret. Nam altero repudiã¬
te alter totum fundum hẽat. S in
usu frictu ħ plus est. qr ⁊ constitutus
tus cotidie constituit᷑ ilegat᷑. non
ut ꝓpͥetas eosolo tempore quo uendi¬
catur: cum primumita qͥ ueniet alt̾
um qui sibi concurrat. solum utet᷑
intotum. uecrefert coniunctim: an
ucto usu fructu ꝓpͥetas leget᷑. ius acc̾s¬
cendi hr̃des non hr̃e. Namiuideri sũ¬
usum fructum constitunum non per

Expanded text:
te contingeret: nam altero repudiante alter totum fundum haberet. sed in usu fructu hoc plus est, quia et constitutus tus cottidie constituitur et legatur, non, ut proprietas, eo solo tempore quo uindicatur. cum primum itaque non inueniet alter eum, qui sibi concurrat, solus utetur in totum, nec refert, coniunctim an ucto usu fructu proprietas legetur, ius adcrescendi heredes non habere: nam uideri usum fructum constitutu
Abbreviated transcription (Latin):
cus negõa gessit:⁊ pignora citraemꝑ turr.
recte desiderauit: sitamen possideat ex¬
ceptione doli mali defenditur. ¶ Eum
uenditor numerata Eͥ ꝑte pretii p̃dium
ꝙ uenierat. pignori accepisset. ac posteare¬
siduum precium emptori litteris ad eum
misus donasset. eoq defuncto don ationẽ
quib dam modis inutilem eẽ constabat.
iure pignoris fiscum petere frustra pre¬
dium qui successerat in locouenditoris ap̃s¬
paruit. cuius pignoris solutum cẽ pactumꝰ
prima uoluntate dan ationis constabat
q̃m inittslempecume donationem lex fa¬
ꝗt. cui non est locus in pignore liberando.
¶Defensor absentis cautionem iudicatũ
soiui p̾stctit in dominum uiditio poste a
trarslato fideuissores o brem iudicatam qͦs
de fensor decł̃it. non tenebuntur nec pigno
niũ prus ei debitum offerat.
utuisset. fu̾tꝙ tradrta:⁊ forte emptor añ¬
qmͣ uenclitor melior conditio offeratur.
simelior conditio fu̾it allata. quamqͣm
u̾sic res distracta est. nsiemptori displi¬

Expanded text:
cus negotia gessit et pignora citra emptionemrecte desiderabit: si tamen possideat, exceptione doli defenditur. Cum venditor numerata sibi parte pretii praedium quod venierat pignori accepisset ac postea residuum pretium emptori litteris ad eum missis donasset, eoque defuncto donationem quibusdam modis inutilem esse constabat. iure pignoris fiscum frustra petere praedium, qui successerat in locum venditoris, apparuit, cuius pignoriprima voluntate donationis constabat, quoniam inutilem pecuniae donationem lex facit, cui non est locus in pignore liberando. Defensor absentis cautionem iudicatum solvi praestitit: in dominum iudicio postea translato fideiussores ob rem iudicatam quos defensor dedit non tenebuntur nec pignortur, nisi prius ei debitum offerat. venisset, fueritque tradita et forte emptor, an antequam melior condicio offer‹r›etur, si melior condicio fuerit allata, quamquam, ubi sic res distracta est, nisi emptori displi
Abbreviated transcription (Latin):
turum iticius plurib hr̃dib relictis
decesserit eur soluam ten̾i qui non ha¬
brut ratimri solum exhĩtlib stiprila¬
toris acturum a quo fu̾it petitum. u¬
su fiuctu uxori legato donec erdos sol¬
uatur ꝑ arbrcnum familie h̾cis cistũd̾¬
te salutum sit recuperare pͭ qͣm ut
cohr̃s soluat: efficiposse cassins ait
i uerum est. ¶ Si duo cohĩtes damp¬
nati sint statuam pon̾e ⁊ alt̾o cessan¬
te aiter eamfecit non eẽ iniquum isi

Expanded text:
pluribus heredibus relictis decesserit, eum solum teneri qui non habuit ratum et solum ex heredibus stipulatoris acturum a quo fuerit petitum. Usu fructu uxori legato donec ei dos soluatur, per arbitrum familiae erciscundte solutum sit, reciperare potest, quam ut coheres soluat effici posse Cassius ait: et uerum est. Si duo coheredes damnati sint statuam ponere et altero cessante alter eam fecerit, non esse iniquum Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
tor eius siue iussit aliumclare. siue
cumquis declisset negotiumeius ge¬
rens. parens ratum hu̾it ꝓfectitiados ẽ.¬
Quid ⁊ si quis prĩ donaturus dedit. mar
tre eẽ ⁊ est uerum. S sicurator furiosi .ł
ꝓdigi ł cuiuslib alt̾ius dotem:. dederit.
similiter dicemus. dotem ꝓfecliͤam eẽ.
S si ꝓponas p̃toremł p̾sidem decreuisse.
qnͣtum ex bonis pr̃is uł ab hostib cap
tił a latronib opͥssi filie indotemdetur.
cliau̾it hereclit᷑atem dotis constituende
causa forte quod maritus erat aut sb̃
uerum remaneat. dotisconstituende
nis. q nich errogauit. de suo pat̾. sed

Expanded text:
tor eius siue iussit alium dare siue, cum quis dedisset negotium eius gerens, parens ratum habuerit, profecticia dos est.Quod si quis patri donaturus dedit, Marsse: et est uerum.Sed et si curator furiosi uel prodigi uel cuiusuis alterius dotem dederit, similiter dicemus dotem pro fecticiam esse.Sed et si proponas praetorem uel praesidem decreuisse, quantum ex bonis patris uel ab hostibus capti aut a latronibus oppressi filiae in dotem detur, diauerit hereditatem dotis constituendae causa forte quod maritus erat substituredem remaneat dotis constituendaenis, quia nihil erogauit de suo pater, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cui obligatus eẽt exaliqua rõne ꝓhi¬
betur. sibi. filioꝙ suo coniungere. ¶S
is qui pupillam abstinet bonis prĩs o¬
condempuaridebeat. S isioptimo cõ¬
cilio usussit: auxilio p̾toris uirisclicti¬
onis. quia non soluendo pr̃ euis deces¬
serat. iuch̾ominus tñ quia iniudito

Expanded text:
cui obligatus esset ex aliqua ratione, prohicui obligatus esset ex aliqua ratione, prohibetur sibi filioque suo coniungere. Sed et is, qui pupillam abstinet bonis patris condemnari debeat. sed et si optimo consilio usus sit auxilio praetoriae iurisdictionis, quia non solvendo pater eius decesserat, nihilo minus tamen, quia iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem eam que tua pupilla fuit dem̃ti
an. ⁊ adoptio impeclitur. ꝙ magis dicend̾
est. ⁊ si turator clum gerit curam adopta¬
u̾it. maritum eiꝰ puelle. cuius curatorẽ.
slamfinita iam tutela inupta tutelas¬
alii puella alii. uereor ne longum sit
adoptionem maritieuis impedire. ⁊¬
quasi pp̃ħ int̾ponatur. ut rõtutele red¬
uende cohibeatur. qͣm cãm ꝓhibitionis
nupti arum contrahendarum oratio
cluu marti cantinet. ¶ Et si quiscu¬
ratoruentri bonisq datuis sit ꝓhibitio¬
nem eiusdem senatus consulte: inducit.
Naurihic d raͣnem redd̾e̾ nec spatiumi
amministrationis mouere nos d qͥa
nec intutore nec incuratore discri¬
men maioris aut minoris temꝑis. qͦ
in hnuꝰmodi munere quis fu̾it hĩtum ẽ.¬
¶ Si puelle tutelam titius amministꝰ¬
uit. ł curator negotia gessit. eaq non¬
clum recepta rõne decessit. filia herede
posse. qr rõ hereditaria eẽt. ⁊ sit simplex
debitum. alioquin onmis debitor eam

Expanded text:
uxorem eam, quae tua pupilla fuit, deinde an adoptio impeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptaverit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alii vereor, ne longum sit adoptionem mariti eius impedire, quasi propter hoc interponatur, ut ratio tutelae reddendae cohibeatur, quam causam prohibitionis nuptiarum contrahendarum oratio divi Marci continet. Et si quis curator ventri bonisque datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet rationem reddere. nec spatium administrationis movere nos debet, quia nec in tutore nec curatore discrimen maioris aut minoris temporis, quo in huiusmodi munere quis fuerit, habitum esse. Si puellae tutelam Titius administravit vel curator negotia gessit eaque nondum recepta ratione decessit filia herede posse, quia ratio hereditaria esset et sit simplex debitum: alioquin omnis debitor eam,
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł .ł. Iure gentum incestum com¬
mittit: qui ex gratluascendentium o
eam duxerit quamuetatur. uel af¬
finem qm impeditur. siquidem palã
tes. ut errantes maioris pene excusantͭ ͦ
clam conmuttenteꝰ ut contum a ces plec
tuntur De iure dotium. R
uoto eius quidat ita contrahitur. ut
semꝑ ap̃maritum sit.
dotes saluas hr̃e. pp̃ quas nibere pꝰsũt.
dem .ł. Dotis apelłd non refertur. ad
ea matrimonia q̃ consistere non posst̃.
Neq enimdos sine matrimonio ẽẽ pot̾.
U̾cumq gͥ matrimonii nomennonest.
nec dos est.

Expanded text:
um Iure gentium incestum committit, qui ex gradu ascendentium veeam duxerit quam vetatur, vel adfinem quam impeditur, si quidem palam tes ut errantes maiore poena excusantur, clam committentes ut cotuntur. DE IURE DOTIUM 1 Puoto eius qui dat ita contrahitur, ut semper apud maritum sit. dotes saluas habere, propter quas nubere possunt.m Dotis appellatio non refertur ad ea matrimonia, quae consistere non possunt: neque enim dos sine matrimonio esse potest. ubicumque igitur matrimonii nomen non est, nec dos est.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.li xxuiii Et post litemotestatã
sab̃̾ scribit familie h̾xiscunde iudici¬
um uenurr ⁊ adiudicariposse. ¶d̾ etͤ
⁊ siscrius hĩtlitariis ab exͣneo aliqͥd
datum sit. ¶ Res q̃ sub conditione ẽ¬
legata. Int̾ii hĩlitatis est. Et ideo
dicata est. aut deficiente aditione ad
etis reu̾tatur. a quib relictaest. Id̾¬

Expanded text:
statam Sabinus scribit in familiae erciscundae iudicium uenire et adiudicari posse. Idem erit et si seru‹i›s hereditari‹i›s ab extraneo aliquid datum sit. Res, quae sub condicione legata est, interim heredum est et ideo dicata est aut deficiente condicione ad eos reuertatur a quibus relicta est. id
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł.xiii. Iterdumtñ successorib
plus qmͣannum dabinius. ut est
edicto exp̾ssum. si fortae et as ip̃ius
intra tempus statutum ex ꝑsona de¬
functi hoc non fecit. Plane si defũ stꝰ¬

Expanded text:
d edictum. Interdum tamen successori plus quam annum dabimus, ut est edicto expressum, si forte aetas ipsius intra tempus statutum ex persona defuncti, hoc non fecit. plane si defunct
Abbreviated transcription (Latin):
non eantemspẽm qm̃dedimũ. Alioqͥn
cõmodatum erit aut depõitum. s idem
genus. Nam si aliud gñs usutiut ꝓtͥ
tico uinum recipiamꝰ ñ erit mutuum.
¶mutui datõ consistit in hiis reb que
pondere numero mensuraꝯ sistunt. qͦ¬
niam earumdatione possumꝰ inc̾cditũ
ire. qr ingñe suo functionem recipũt
ꝑ solutionem. Q qͣmꝑspẽm. ilam in
cet̾is reb ideo increclitumire non pos

Expanded text:
non eandem speciem quam dedimus alioquin commodatum erit aut depositum, sed idem genus: nam si aliud genus, veluti ut pro tritico vinum recipiamus, non erit mutuum. Mutui datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensura consistunt, quoniam eorum datione possumus in creditum ire, quia in genere suo functionem recipiunt per solutionem quam specie: nam in ceteris rebus ideo in creditum ire non pos
Abbreviated transcription (Latin):
ihic uicarius senus enis ĩ ut de pecu¬
lio seruitui adnoxam dedere uicariũ
uampneris. ut tamen si seruituiiꝰ¬
su uł sciente ipatiente eo dampnũ
uicarins dedit. noxaus actio seruitui
nomine eẽ debeat. Idemq sit ĩ sinau

Expanded text:
hic uicarius seruus eius esset, ut de pecuhic uicarius seruus eius esset, ut de peculio serui tui ad noxam dedere uicarium damneris: ut tamen, si serui tui iussu uel sciente et patiente eo damnum uicarius dederit, noxalis actio serui tui nomine esse debeat. id
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. ł .xix. Is quiusum fructum
in seroht̃ ꝑ inde cum dominoht̃ ac¬
tionem furti atꝙ siquilibet alius eꝰ¬
s s cum eonon est qmͣuis seruiat
ei. ⁊ ideo dominus dampnatus fructu
a itua dampnum nob̾ decłit. ticii ser¬
uus. si cum co agenus erit noxaui a¬
quilie actioni locus. ne dampnatus
insoldum singur noxe dedere coga¬
tur. s pot̾ dici ꝯͣunum dãpinun sit.
⁊ una obligõ. aut utrisq pecuniam
offerendam aut offitiouidicis simł
utrisq uoxe dedendum. S isi alter¬
utri nostrum insolidum noxe delitꝰ
fu̾it. ⁊ obid abutroq dominꝰ sit ab¬
souitus: recte dicitur eum cuinoxe
sͥ delitum cum obrem comunẽ ad
ad sacium ꝑuem̾it.  si serui inquo
usus fructus alienus est dñs ꝓpͥetati
operas conduxerit. u̾ba efficiunt uͥ
arm noxe declitione dampuetur.¬
¶Siseruus tuus nauem ex̾cuent:
euisq uicarius ⁊idem nanta inead̾
naue dampnum decłit ꝑinde inte
actiodanda est acsi is exercitor liber ec̃

Expanded text:
Is qui usum fructum in seruo habet perinde cum domino habet actionem furti, atque si quilibet alius esset: sed cum eo non est, quamuis seruiat ei, et ideo dominus damnatus fructuaet tua damnum nobis dederit Titii seruus, si cum eo agemus, erit noxali Aquiliae actioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur. sed potest dici, quasi unius damnum sit et una obligatio, aut utrisque pecuniam sufferendam aut officio iudicis simul utrisque noxae dedendum: sed et si alterutri nostrum in solidum noxae deditus fuerit et ob id ab utroque dominus sit absolutus, recte dicitur eum, cui noxsibi deditum, cum ob rem communem aliquid ad socium peruenerit.Si serui, in quo usus fructus alienus est, dominus proprietatis operas conduxerit, uerba efficiunt, ut cum noxae deditione damnetur.Si seruus tuus nauem exercuerit eiusque uicarius et idem nauta in eadem naue damnum dederit, perinde in te actio danda est ac si is exercitor liber et
Abbreviated transcription (Latin):
Haius.ł .uii.  iuex plurib noxis
dasis temporsb exꝑitur ex una nox¬
ia serui dominiunin actus nullam
ampluis actionem ht̃ adu̾sus eum
qui dominus fuerat. Cum actõ noxa¬
ł capud sequatur. at simaluit do¬
minus priori iuditõlitis estimatiõẽ
ĩ afferre. uł idem ut alii ex alioma¬
noxali causa cõnuenitur si nolit sꝰ¬
ciꝑe iͥ diciũ inea cã res est ut deleat.
noxe ded̾e euum cuius nomine uidi¬
tium ñ susceꝑit. aũ si idnonfaciat.
iiclicium suscipiet omninodo. S
uonalias condempnabitur quã
simpotestate hẽat dolque malo fet̾¬
it quo minus hrẽt. ¶ Cos quoꝵ
nomine noxali iudino agitur ⁊ ab
sente defendi posse placuit. s hoc iͣ
demuni. Siꝓpris sint serui. Nam si
aliemp̾sentes ẽẽ oportet. aut si du¬
bitetur utrum ꝓprie sint analieni.
quod ita puto accipiend̾. ut siconsti
uł bona fide ei seruire ⁊̃ ab sentes pꝰ¬
sint defentu. ¶Pretor ait. Sus
incuius pot̾ate ẽẽ dicetur. negauit

Expanded text:
ale.Qui ex pluribus noxis diuersis temporibus experitur, ex una noxia serui dominium nanctus nullam amplius actionem habet aduersus eum, qui dominus fuerat, cum actio noxalis caput s‹equ›atur: at si maluit dominus priori iudicio litis aestimationem sufferre, uel eidem uel alii ex alio manoxali causa conuenitur, si nolit suscipere iudicium, in ea causa res est, ut debeat noxae dedere eum, cuius nomine iudicium non suscipitur: aut si id non faciat, iudicium suscipiet omnimodo, sed non alias condemnabitur, quam si in potestate habeat dolove malo fecerit, quo minus haberet. Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint servi: nam si alieni, praesentes esse oportet, aut si dubitetur, utrum proprii sint an alieni. quod ita puto accipiendum, ut si constet vel bona fide servire, etiam absentes possint defendi. Praetor ait: "Si is in cuius po
Abbreviated transcription (Latin):
bitur in eos actõ mortuo reo id̾ põp̃. putat
siñ post longuintempꝰ deres sit: qr si
adiuditium uenisset. litem cum eo cõ¬
ip̃.x. xlui. Siquis quẽdam ĩ iuditio
teriori nonsit. qͣmͣuis exactio reipos¬
sit eẽ diffitilior. licet enim difficilior
exactio sit tñ dacend̾ ẽ iuderi in eadem
tm̃ cãstetisse: eum. Nam i si nouum es
auenum contraxisset ur pecuniam ꝑ¬
didisset. uidetur tñ in ead̾ cã stecisse. gͦ
Illud tenend̾ est ꝙ exstimatio eius ꝙ
int̾sit agentis adind̾ tempus referenda
ẽ. qͦ sisti debuit. nõ adid qͦ ag᷑. qmͣuis
desierit eius intereẽ.
stendi cã ut ip̃e litigaturus uł ab auo
stipulatur. uł ip̃e ꝓnutit nec cõnutti᷑
stipłatõ nec fideuisior es tenentur qr
seruus conuenire uesconems nopͭ.

Expanded text:
bitur in eos actio mortuo reo. idem Pomponius, si non post longum tempus decesserit: quia si ad iudicium uenisset, litem cum eo coninum Si quis quendam in iudicio teriori non sit, quamvis exactio rei possit esse difficilior. licet enim difficilior exactio sit, tamen dicendum est videri in eadem causa eum stetisse: nam et si nouum aes alienum contraxisset uel pecuniam perdidisset, uidetur tamen in eadem causa stetisse: ergo Illud tenendum est, quod aestimationem eius quod intersit agentis ad illud tempus referendum est, quo sisti debuit, non ad id, quo agitur, quamuis desierit eius interesse.stendi causa ut ipse litigaturus uel ab alio stipulatur uel ipse promittit: nec committitur stipulatio nec fideiussores tenentur, quia seruus co
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł.xxx. Si margaritamtͥ uen¬
denclam ded̾o̾. ut sieam .x. uendi
tu haberes. michi uidetur ut isi aĩo
ccͣhende sonietatis id acceptum sit. ꝓ
socio eẽ actignem si minus sqͥtis u̾bis.
d .ł. xxx. Rei communis nomine
cum socio furti agipotest. si ꝑ falłam
ouloue inalo ammouit uł rem cõ¬
munem celandi animo contractet.
s ipto sacio actione obstrictus ẽ. nec
altera actio alteramtollet. id̃q ĩ oĩb
bone fidei iudiciis dicend̃ est.

Expanded text:
dictum. Si margarita tibi uendenda dedero, ut, si ea decem uendidtu haberes, mihi uidetur, si animo contrahendae societatis id actum sit, pro socio esse actionem, si minus, praesd Sabinum. Rei communis nomine cum socio furti agi potest, si per fallaciam doloue malo amouit uel rem communem celandi animo contrectet: sed et pro socio actione obstrictus est, nec altera actio alteram tollet. idemque in ominibus bonae fidei iudiciis dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
gerere ꝑ iculo meo. uidet᷑ adomña
uissis m sicerta lex aluid ꝓhibet.S
ego quero anreuocare hoc iussum
anteqͣm credat᷑ possit. ⁊ pito posse
quemad̾insimandafs ⁊ postea añ
contractum oͣriauoluntate man¬
datum reuocasset.: ⁊ me certiorasset.
S si mandau̾it pr̃ dominusue uide I¬
tar iussisse. S isi sut cyrogͣpho sb̾¬
scͥpserit dominus tenetur qd̾ iussu.
Quid gͦ si fideriuss̃t ꝓsuo ait mar¬
celł. non ten̾i ꝙ iussu qiͣ extͣueus .ii.
interuen̾it n hoc dicit Idõ ^ tenet᷑
ex cã fideuissionis. s q aluid ẽ ui
bere ⁊ aliud fideuubere. Deniq idem
scrib̾ si inutiłr᷑ fideuusserit tñ non
eumobligãi quasi iusserit que o¬
melior sententia est. ¶ Siratum
habu̾it quis quod seruns eius gess̾it
uł filius quod inssu actio ineumdat᷑.
¶Sipupillus dominus iusserit uti¬
q nontenct᷑ insitutore auctore iꝰ sit.
¶Suinssu frutuarii erit cum seruo
contrastum: itemeius cui bona fide

Expanded text:
ge‹re› periculo meo', uidetur ad omnia iussisse, nisi certa lex aliquid prohibet. Sed ego quaero, an reuocare hoc iussum antequam credatur possit: et puto posse, quemadmodum si mandasset et postea ante contractum contraria uoluntate mandatum reuocasset et me certiorasset. Sed et si mandauerit pater dominusue, uidetur iussisse. Sed et si serui chirographo subscripserit dominus, tenetur quod iussu. Quid ergo si fideiusserit pro seruo? ait Marcellus non teneri quod iussu: quasi extraneus enim interuenit: neque hoc dicit ideo, quod tenetur ex causa fideiussioniubere, ‹aliud fideiubere›: denique idem scribit, etsi inutiliter fideiusserit, tamen eum non obligari quasi iusserit, quae sententia uerior est. Si ratum habuerit quis quod seruus eius gesserit uel filius, quod iussu actio in eos datur. Si pu pillus dominus iusserit, utique non tenetur, nisi tutore auctore iussit. Si iussu fructuarii erit cum seruo contractum, item eius cui bona fid‹e›
Abbreviated transcription (Latin):
quib aũ se orm̃. au̾seruos pr̃nos
exhirere non possz danclam deinrẽ
u̾so utilem actionem. ¶ Seruus.
stipulatõe in ꝑsonã tutoris tnͣsla¬
ta quesitum ẽ an adu̾sus pupillũ
competat actõ.R. si cum intem¬
pupuli daret᷑ idinrem eius u̾sũẽ.
⁊ qiuo magis actus seruoꝵ ⁊firma¬
retur tutor pupilli spopondit pꝰse
nichominus dici de inremũso: cũ
pupillo actionem fore.
inter om̃s ꝑsonas. ut eam pater.
aut ip̃a se tueret᷑. mãitus ei mutuoᷤᷤ
mĩmos declit. cum iuste putaret
prẽm eius ministraturum tm̃ salãi¬
um qnͣtum dare filie sue institue¬
sumpsit aligñtum ⁊ cum ei res fa¬
miliariscredita eẽt ex petunia ma¬
riti in easdem cãs comĩtit. deinde
pͥusqiͣm p̃r salãium expł morit᷑
filia pr̃ inpensã recusat: maritꝰ
res mulieris retinet. quero ande
inremu̾so adu̾sus pr̃em actõꝯpetat.

Expanded text:
quibus aut se tueri aut seruos paternos exhibere non posset, dandam de in rem uerso utilem actionem. Seruus astipulatione in personam tutoris translata: quaesitum est, an aduersus pupillum competat actr, id in rem eius versum est et, quo magis actus servorum confirmaretur, tutor spopondit, posse nihilo minus dici de in rem verso cum pupillo actionem fore. inter omnes personas, uti eam pater aut ipsa se tueretur: maritus ei mutuos nummos dedit, cum iuste putaret patrem eius ministraturum tantum salarium, quantum dare filiae suae instituesumpsit, aliquantum et cum ei res familiares creditae essent ex pecunia mariti in easdem causas conuertit: deinde priusquam pater salarium expleret, moritur filia: pater impensam recusat: maritus res mulieris retinet: quaero, an de in rem uerso aduersus patrem actio competat.
Abbreviated transcription (Latin):
sumpta sit ea pecunia. conditionẽ
furioso aocͥxi
Roendi aĩo dederit. accipientis non fa¬
cit. s o sumptiseis nascitur condictõ.
i ait condicturũ si ad monitꝰ alienoᷤ
num mos fuisse: sdeo ꝑ ꝑtem condico
q ñtlum totos consumptos comꝑerã

Expanded text:
sumpta sit ea pecunia, condictionem sumpta sit ea pecunia, condictionem furioso adquiedendi animo dedit, accipientis non facit, sed consumptis eis nascitur condictio. , quaerit: et ait condicturum, si admonitus alienos nummos fuisse ideo per partem condico, quia nondum totos consumptos comper
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ si aliudnon fui ꝓpõito nħ: ut uẽ¬
derem: s ħ causa fuit uendendi uͭ tu
ut̾eristͥ eam ꝑisse. ⁊ max̃ sisñ usuris
creclidi ¶E i tͥ dedero decem sic ut x.
beas putat ꝓcut ampliusqͣm .x. cõ di¬
tinonposse. ¶ Syfugitiuus suꝯ nũ¬
mos tͥ creclid̾it. an cõdic̃e tͥ tlũs pꝰsit¬
Qritur ⁊ quidem si suus meus tui con¬
cessa est peculii amininistratõ credi¬
derit tͥ: erit mutua. fugitiuꝰ autem
ł alius sũus oͣuoluntatem dñic̾dendo
non facit accipientis. E gͦ. ũdicari
nũmi possunt si extant aut si bolo xͥe¬
sinant᷑. possideri ad exhib̃ñdum agi
Q si sñ dolo malo consumpsisti: con
tuam acceꝑis eagin remtuam u̾sa
fu̾it conditionem furioso adquiri.
Iuł. ait. Nam exquib cãis ignoranti¬
b nob̃ actiones atquiruntur ⁊ cudẽ
ĩ furioso adquiri. It si is quiseruo credi¬
denat furere ceꝑit. dem̃ serius rẽ
domini idu̾tit condici furiosi nomĩo
pꝰse. Et si alienam pecumam credẽdi

Expanded text:
 si non fui proposito hoc ut uenderem, sed haec causa fuit uendendi, ut tu utereris, tibi eam perisse, et maxime si sine usuris credidi. Si tibi dedero decem sic, ut nouem beas, putat Proculus amplius quam decem condici non posse. Si fugitiuus seruus nummos tibi crediderit, an condicere tritur. et quidem si seruus meus, cui concessa est peculii administratio, crediderit tibi, erit mutua: fugitiuus autem uel alius seruus contra uoluntatem domini credendo non facit accipientis. quid ergo? uindicari nummi possunt, si extant, aut, si dolo malo desinant possideri, ad exhibendum agi: quod si sine dolo malo consumpsisti, condtuam acceperis eaque in rem tuam uersa fuerit, condictionem furioso adquiri Iulianus ait: nam ex quibus causis ignorantibus nobis actiones adquiruntur, ex isdem etiam furioso adquiri. item si is qui seruo crediderat furere coeperit, deinde seruus in rem domini id uerterit, condici furiosi nomine posse. et si alienam pecuniam credendi
Abbreviated transcription (Latin):
compromisso arbit̾ hus dieb ñ
cogitur. sententiam dr̃e. quib
uidex non cogeret᷑. nisidies com¬
ꝓm̃ si forte urgueatur a p̾tore ad
sũiam: equissimũ erit. siiuret sͥ de
cã nõ liq̃re. spatiumei ad pronũ¬

Expanded text:
compromisso his diebus non compromisso his diebus non cogitur sententiam dicere, quibus iudex non cogetur, nisi dies comsit.Proinde si forte urgueatur a praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronu
Abbreviated transcription (Latin):
aut .xii. Quo cãuadp̾torem ꝑti¬
nebit. ieo forsitansolo ut si poisit
ceptolata sit. pena compromissi:
non debere cum compelli sũ iam
simstipłatus: uidend̾ ne non sit
comꝓmissum. s cuiros moueat᷑.
non udõ. Nainsi iõ qr de unius
controu̾siis solũ cõꝓmissumest nlła
rõ est. licet eñi i de una re comꝓnut¬
tere. Siu̾o ido: qr ex altera dũtaxat
posuit dͥ plenũ eẽ comꝓnussum.
qr is qui comuienitur tutus est ułu¬
ti pacti exceptõe. isqui conuenit:
si arbitro non conu ꝑcat᷑ ht̃ stipła¬
tionem. s id uerum cẽ. non puto.
neq eñi sufficit hr̃e exceptõem u̾¬
arbit̾ sñiam dr̃e cogatut. ERecepis
se aũ arbitrium ur᷑. ut pecliꝰ scrib̃i.
ł .ix. qui uidicis partes suscepit fi¬
nemos sententia sua controu̾siis se¬
impoĩturum pallicetur. ꝙ si inqͥd
hactenus interuenit. ut exꝑie̾t᷑.
anconsaio suo uł autoritate dis¬
cuti litem paterẽt᷑. nonuidet᷑ apbit̾
arbitrium fecisse recepisse. ¶ Ex

Expanded text:
um.Quo casu ad praetorem pertinebit in eo forsitan solo, ut si possit epto lata sit poena compromissi, non debere eum compelli sententisim stipulatus, uidendum ne non sit compromissum. sed cui rei moueatur, non uideo: nam si ideo, quia de unius controuersiis solum compromissum est, nulla ratio est: licet enim et de una re compromittere: si uero ideo, quia ex altera dumtaxat possit dici plenum esse compromissum, quia is qui conuenitur tutus est ueluti pacti exceptione, is qui conuenit, si arbitro non pareatur, habet stipulationem. sed id uerum esse non puto: neque enim sufficit exceptionem habse autem arbitrium uidetur, ut Pedius libro nono dicit, qui iudicis partes suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum pollicetur. quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbitrium recepisse.Arbiter ex
Abbreviated transcription (Latin):
sum sufficere quid̃ duoꝵ consensum.
eo licet duo consentiant arbitrium
nonualere qz in plures fu̾it com ꝓ¬
missũ ⁊ potuit p̾sentia eiꝰ trahe eos
in eius sententiam.¬
datis. ꝙ duo ex consensu absente
tercio uidicauerunt. nicħ ualet.
qr id demũꝙ maior ꝑs om̃ium iu¬
dicauit ratumest. cum iom̃s iudi¬
casse palamest.
ter ad pretorẽ non ꝑtin̾e. labo ait
dum mͦ dicat ꝙ ip̃i uidet᷑. uidõ sic liuit̃¬

Expanded text:
sum, sufficere quidem duorum consensum, sum, sufficere quidem duorum consensum, eo licet duo consentiant, arbitrium non ualere, quia in plures fuit compromissum et potuit praesentia eius trahere eos in eius sententiamdatis quod duo ex consensu absente tertio iudicauerunt, nihil ualet, quia id demum, quod maior pars omnium iudicauit, ratum est, cum et omnes iudicasse palam est.ter, ad praetorem non pertinere Labeo ait, dummodo dicat quod ipsi uidetur. et ideo si sic fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tori placet: id seius ꝓnuntiet. quis
sit hͥ cogendus ⁊ puto tale arbitum
nonualere. in quolibera facultas ar¬
bitri sñie ñ est futura. S suta compꝑ¬
nussimisit: arbitratuticii aũ seii fĩ
pomp̃ scribit. i uos putamꝰ ⁊ꝓmissũ
uaiere. S is erit cogendus sñam dr̃e¬
inciũe litigatores consenserĩt. S i in
cluos fu̾it com ꝓmissumut si dissen¬
tirent. t̾cium assum aut. putotale cõ¬
ꝓmissum nonualere. Naminassu¬
suta sit ut eis t̾cius assumeretur
syphronius: ualet comꝓmissum.
quod in assumendo dissentire non pꝰ¬
sũt. ¶ Pͥncipalit̾ tñ q̃ramꝰ si induos
arbitros sit cõꝓmissũ ancogere eos
p̾tor debeat sũiam dre. quiã res fere
sũexitu futura est. pp̃ nͣlem hõmũ ad
dissentiard̾ facilitatẽ. iminpari nu̾o
ĩuenit᷑ ꝑs maior: cuius arbittio sta¬
bnt᷑. s usitatum est ⁊̃ induos comp¬
mitti.idebet p̾tor cog̾e arbitros si ñ
consentiant t̾ci am ꝑsonamcertam
sus . scribit. Sintres fu̾it comꝑmis¬

Expanded text:
ori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? et puto tale arbitrium non ualere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura.Sed si ita sit compromissum arbitratu Titii aut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissum ualerein quem litigatores consenserint.Si in duos fuerit sic compromissum, ut si dissentirent, tertium adsumant, puto tale compromissum non ualere: nam in adsusi ita sit, ut eis tertius adsumeretur Sempronius, ualet compromissum, quoniam in adsumendo dissentire non possunt.Principaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros sit compromissum, an cogere eos praetor debeat sententiam dicere, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. in impari enim inuenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. sed usitatum est etiam in duos compromitti, et debet praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam um scribit, si in tres fuerit compromis
Abbreviated transcription (Latin):
pͭ ꝓferre quo dsine ulla districtõe
ip̃iuis int̾clum futur̃ ẽ. Siͤtĩ ut̾q
uelit eum sũtentiam dr̃e. an qmiuis
cautum iudiciũ non sit de die ꝓfetẽ¬
ua: non alias impetret qr uidiciũ
hẽat ne cogatur. qm si consentiat

Expanded text:
ctione ipsius interdum futurum est. si tamen uterque uelit eum sententiam dicere, an, quamuis cautum non sit de die proferenda, non alias impetret, quia iudicium habet, ne cogatur, quam si consentiat
Abbreviated transcription (Latin):
dicat sententiam se arbitrumdrẽ
alitigatorib. aut si inimititie
capitales inter eum ⁊ litigatores
aut alt̾m ex litie litigatorib int̾¬
cesserint. aut sietas aut ualitudo
tas ei post arbitrium susceptum ĩ¬
cidat. s incã nualitudinis siłib¬
uecã cognita differre cogitur.

Expanded text:
dicat sententiam se arbitrum dicere ca litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et li‹ti›gatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut ualetudo tas ei post arbiterium susceptum incidat. sed in causa ualetudinis similibusue causa cognita differre cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
comꝓmittat᷑. i liber sñam dixit:
puto si lider fc̃s receperit consentiẽ¬
bitrium reciper᷑ eius rei deqͣuidex
est: inseue comꝓmitti uibere ꝓͣhi¬
bet᷑ lege uilia. ⁊ si sententiam

Expanded text:
compromittatur et liber sententiam dixerit, puto, si liber factus fecerit consentienbitrium recipere eius rei, de qua iudex est, inue se compromitti iubere prohibetur lege Iulia: et si sententi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisse: petico dabitur. ¶Tam isi
neminem p̾tor cogat arbitum reci
extra nc̃ãtatem iuiris dictionis põita.
at tñ uͥ semel quis in se rece ꝑit ar¬
bitrium ad curam ⁊ sdlicitudinem
suam hanc reni ꝑtin̾e p̾tor putat.
non tm̃n quod studeret lites finiri u̾
cuͣur̃ boñ disceptatorẽ inter se ele¬
gerunt. finge eñi pꝰcãm iam semel
atq iterum tractatã. pꝰ undata utͥ¬
usq intimał secreta negotii aꝑta
quod inse recepit impłet᷑. ¶Ait
p̾tor. qui arbitrium pecuma com¬
ꝓmisia receꝑit. ¶ Tractemus de ꝑͥ¬

Expanded text:
commissae petitio dabitur.Tametsi neminem praetor cogat arbitrium recextra necessitatem iurisdictionis posita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod studeret lites finiri, uerum um bonum disceptatorem inter se elegerunt. finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta,quod in se recepit impleret?Ait praetor: 'Qui arbitrium pecunia compromissa receperit'.Tractemus de
Abbreviated transcription (Latin):
Siuu dicii mutandicã donatõ fc̃afu̾it.
pͥorẽ dñm exꝑui oport̾e. ut rem mag̃
qm litẽ ĩ militẽ tnͣstulissȩ credat᷑.
tandi cã rẽ alienau̾it. ex lege licinia
interdicitur. ne cõi dĩdundo iuditiũo
exꝑiat᷑. u̾bi grã. ũ potentior emptõ
ꝑlicitationẽ uiliꝰ eã accipiat. S ip̃e qͣ¬
qͥ ꝑpartẽ alienau̾it. cõi diuuidundo
iuditõ si agere uelit. non andietur.
Is u̾o qui enut si exꝑiri uelit exilla
parre eclictiuetat᷑. qua cauet᷑ ne qͣ
alienatio uiditii inutand̾a cã fiat.

Expanded text:
iudicii mutandi causa donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut rem magis quam litem in militem transtulisse credatur. tandi causa rem alienauerit, ex lege Licinnia ei interdicitur, ne communi diuidundo iudicio experiatur: uerbi gratia ut potentior emptor per licitationem uilius eam accipiat et pequi partem alienauerit communi diuidundo iudicio si agere uelit, non audietur: is uero qui emit si experiri uelit, ex illa parte edicti uetatur, qua cauetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam dr̃e. ut puta si sordes
aut turpitudo arbitri manifesta
sit. Iuł ait. Si eum infam᷑auerunt
litigatores non omnimͦ p̾torem de
inoxad eundem arbitrum redier̃t
pretorem non debere eum cogere.
inter eos disceptare. qͥ ei ꝯtieliã
hanc fecerunt ut eum spernẽt᷑. ⁊ ad
pecuniã cq̃pimssã acciꝑe nos deb̾e
non si utrimq petũtuaria pena.
S ⁊ si alia res uice pene si quis ar¬
bitri sententie non stet̾it ꝓmissa
res ap̃ arbitrum depõite sunt:
eo pactout ei daret qui uicerit. ł
ita ean rem daret sino ꝑeatur.
sententie. ancongendus sentẽ¬
tiam dicere. ⁊ puto cogñd̾ tm̃dẽ
erit. ⁊ si qnͣtitas certa ad hoc ap̃
alter petuniã stipulanti ꝓmisit:
ut puta si ambo debitores fu̾uint
⁊ pacti sunt. ne petãt ꝙ sibi debet᷑.
qui sententie arbitrinon ꝑuͣnͣt.¬
Idem uił. scrib̾: non cogend̾ arbi¬

Expanded text:
sententiam dicere, ut puta si sordes aut turpitudo arbitri manifesta sit.Iulianus ait, si eum infamauerunt litigatores, non omnimodo praetorem demox ad eundem arbitrum redierint, praetorem non debere eum cogere inter eos disceptare, qui ei contumeliam hanc fecerunt, ut eum spernerent et ad 'pecuniam compromissam', accipere nos debere, non si utrimque poena nummaria, sed si et alia res uice poen‹ae›, si quis arbitri sententia non steterit, promissa res apud arbitrum depositae sunt eo pacto, ut ei daret qui uicerit, uel ut eam rem daret, si non pareatur sententiae, an cogendus sit sententiam dicere? et puto cogendum. tantundem et si quantitas certa ad hoc apud alter pecuniam stipulanti promiserit, ut puta si ambo debitores fuerunt et pacti sunt, ne petat quod sibi debetur qui sententiae arbitri non paruit.Item Iulianus scribit non cogendum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
arui referre ingenuus quis. an li¬
b̾tus sit integre fame quis sit ar¬
biter an ignominiosus. siseruũ
Si inticium ⁊ seruũ cõ comꝓnussũ
sit. nec ticiũ cogend̾ sententiam dr̃e
q cum alio receꝑit quamuis ser¬
ui inquit arbitrium nullum sit.
qui dtam̃ mi sidixerit sũiam titiꝰ
pena ñ coͣtttet᷑. quia nõ uͭ receꝑit
cdixit sententiam.

Expanded text:
parui referre, ingenuus quis an libertinus sit, integrae famae quis sit arbiter an ignominiosus. in seruumsi in Titium et seruum compromissum sit, nec Titium cogendum sententiam dicere, quia cum alio receperit: quamuis serui, inquit, arbiterium nullum sit. quid tamen si dixerit sententiam Titius? poena non committitur, quia non, ut receperit, dixit sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrantium i quidẽ in arbitr ũ
ipuis dignitatis coͣget᷑ offõ quod
susceꝑit ꝑfungi. ⁊̃ si sit consularis¬
uisi forte si forte sit in aliqͦ magr̃a¬
tu põitus. uł p̾ate consul forte. ł p̾tor

Expanded text:
arbitrantium. et quidem arbitrum cuiuscumque dignitatis coget officio quod susceperit perfungi, etiam si sit consularis: nisi forte sit in aliquo magistratu positus uel potestate, consul forte uel pr