comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ornatui condecebat regio. pꝰ¬
teriori reliquit etati. S tatuit õe
quid scđ̃m morem xꝑianoꝵ filiis
filioꝵq filiis ⁊ filiab. necñ ⁊ seruis
ancillisq regalib. s ⁊ incõmune õi¬
bus distribueretur pauꝑib Que
qui ꝑmaximꝰ erat femineũ pala¬
tio excludi udicauit. p̾ter pau¬
cissimas. qͣs famulatui regali cõ-¬
gruas iudicauit. Soroꝵ autem
concessit. que autẽ necdũ qͥd con¬
secuta erat a imꝑatore meruer̃t.
⁊ ad imꝑata sese u̾terunt. P ost
hec imꝑator legationes ad prẽm
destinatas. ad se aũ uenientes sus¬
cepit. ⁊ diligent̾ audiuit. dapsilit
curauit. sumptu suo remunera¬
tos remisit. int̾ qͣs uł precipua fuit
imꝑatoris constantinopolitani noĩe
michaelis. cui domnꝰ karolꝰ missos

Expanded text:
autem ornatui conducebat regio, posautem ornatui conducebat regio, posteriori reliquit aetati. Statuit etiam, quid secundum morem Christianorum filiis filiorumque filiis et filiabus, necnon et servis ancillisque regalibus, sed et in commune omnibus distribueretur pauperibus. Que qui permaximus erat – femineum palatio excludi iudicavit praeter paucissimas, quas famulatio regali congruas iudicavit. Sororum autem concessit; quę autem necdum tale quid consecutae erant, ab imperatore emeruerunt et ad impetrata sese verterunt. Post haec imperator legationes ad patrem destinatas, ad se autem venientes et susceptas diligenter audivit, dapsiliter curavit, sumptuose muneratos remisit. Inter quas vel praecipua fuit imperatoris Constantinopolitani nomine Michahelis, cui domnus Karolus missos
Abbreviated transcription (Latin):
ris lesione non pauco tempore
debilem reddidit. ⁊ ad ultimũ ip̃e
confossꝰ gladio interiit. Que
c̃ nũtiata imꝑatori fuissent. aĩ¬
mũ illiꝰ ad miscdiam exitꝰ fiexit
amici. intantũ ut tulliꝰ quidam
taliũ. qui pene iã imꝑatoris cle-¬
m̃tia uenia uidebat᷑ dignꝰ. lumi¬
nũ amissione multaret᷑. Qenit
pinquis atq multis frãcoꝵ mili¬
b c̃ multo ÷ fauore receptꝰ. imꝑ¬
atorq scd̃o declaratꝰ. Quib ex¬
pletis. studiosis sepulture gras
egit paterne. ac ꝓpinqͥs iuctus
acerbitate confectis. consolationis
congrue contulit leuamen. S et
qd̾ de erat inferiis genitoris ꝓm̃p¬
tissime suppleuit. Nam recitato
pat̾no testamento. nicħ relictũ ẽ
pat̾noꝵ bonoꝵ. qͥn scd̃m eiꝰ parti¬
ret᷑ sectionem. Hil enĩ abeo in¬
testatum ẽ. relictum. s qd̵ eccł̃iis
distribuendum censuit metͦpolita.¬
noꝵ. sic diuisit suꝑscͥptione nõium
quarũ partes fuere .xx. una. Qd̃

Expanded text:
ris lesione non pauco tempore ris lesione non pauco tempore debilem reddidit, et ad ultimum ipse confossus gladio interiit. Que cum nuntiata imperatori fuissent, animum illius a misericordia exitium flexit amici in tantum, ut Tullius quidam talium , qui pene iam imperatoris clementia venia videbatur dignus, luminum amissione multaretur. XXII.pinquis atque multis Francorum milibus cum multo est favore receptus imperatorque secundo declaratus. Quibus expletis, studiosis sepulture gratias aegit paternę ac propinquis luctus acerbitate confectis consolationis congrue contulit levamen. Sed et quod deerat inferiis genitoris, promtissime supplevit: Nam recitato paterno testamento, nichil relictum est paternorum bonorum, quin secundum eius partiretur sectionem; nil enim ab eo intestatum est relictum. Sed quod ecclesiis distribuendum censit, metropolitanorum subdivisit superscriptione nominum, quarum partes fuere XXI. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
misit uualã.⁊ garnariũ. necñ et
lamb̃tũ. s ⁊ ungob̾tũ. qui aquisgͣni
uenientes. talib ne accicdẽ possent
cautela ꝓspicerent. ⁊ alios stupͥ ĩma-¬
nitate ⁊ suꝑbie fastu reos maiesta¬
tis caute ad aduentũ usq suũ ad¬
seruarent. Mam aliqui eoꝵ c̃ sup¬
plices ueniã int̾ iter agendũ po¬
poscissent emeruerunt. Simul
⁊ p̃cipiens ut ppłs ibidem consis¬
tens absq metu semet ibidẽ oꝑi¬
ret᷑ uent᷑um. At uͦ uuarnariꝰ
comes. inscio uuala ⁊ ungob̾to.
⁊ accito nepote lamb̃to. hodoinũ
iã dicto obnoxiũ cͥmine ad se ue-¬
nire mandauit. qiͣ cõprehendendr̃.
⁊ regie uindicte obiectandũ. Cuiꝰ
ille insidias ut pote admordente
conscientia acͥter p̃uidit.⁊ qr de¬
clinare detrectauit. ⁊ ipse exꝑire
meruit. ⁊ ipsi uuarnario ultimã
cladẽ importauit. Nam ad eũ
sic̃ ille mandau̾at ueniens. ⁊ ip̃m
uuarnariũ confecit. ⁊ lãb̃tũ cru¬

Expanded text:
misit Uualam et Uuarnarium necnon et misit Uualam et Uuarnarium necnon et Lantbertum sed et Ingobertum: qui Aquasgrani venientes, talibus, ne accidere possent, cautela prospicerent et aliquos stupri immanitate et superbiae fastu reos maiestatis caute ad adventum usque suum adservarent. Nam aliqui eorum, cum supplices veniam inter iter agendum poposcissent, emeruerunt. Simul et praecipiens, ut populus ibidem consistens absque metu semet ibidem opperiretur venturum. At vero Uuarnarius comes, inscio Uuala et Ingoberto et accito nepote Lantberto, Hodoinum iam dicto obnoxium crimine ad se venire mandavit quasi comprehendendum et regiae vindictę obiectandum. Cuius ille insidias, utpote admordente conscientia, acriter praevidit; et quia declinare detractavit, et ipse experiri meruit et ipsi Uuarnario ultimam cladem importavit. Nam ad eum, sicut ille mandaverat, veniens, et ipsum Uuarnarium confecit et Lantbertum cru
Abbreviated transcription (Latin):
loco pedem mouit. ⁊ c̃ qnͣto passa ẽ.
angustia temꝑis ppło iter arripuit.
Timebat᷑ enĩ qͣ maxime uuala sũ¬
ni apd̃ karolũ imꝑatorẽ habitꝰ loci
ne forte aliquiqͥd sinistͥ contͣ ĩꝑatorẽ
moliret᷑. Qui tam̃ citissime ad eũ
uenit. ⁊ humillima subiectione se
eiꝰ nutui scd̾m consuetudinẽ frãcoꝵ
cõm̃dans subdidit. P ost cꝰ adimꝑa¬
torẽ aduentũ. emulati eũ om̃s frã¬
coꝵ ꝓceres. certatĩ gregatĩq ei obui¬
am ire certabãt. Tandẽq ad ha-¬
ristalliũ ꝓsꝑo uenit itinẽ. ⁊ die tͥce¬
simo pꝰqmͣ ab aquitania ꝓmouit.
palatio aquisgͣni pedem feliciter¬
intulit. Mouerat enĩ eiꝰ animũ
iam dudũ qmͣqm nat᷑a mitissimũ.
illd̃ qd̃ a sororib illiꝰ incontub̾nio
exercebatur paterno. quo solo dom¬
nꝰ harolꝰ paterno inurebat᷑ neuo.
⁊ cauens. ne qd̵̾ ꝑ odilonẽ ⁊ hiltrudẽ
olim accid̾at reuiuisce̾t scandalũ.

Expanded text:
loco pedem movit et cum quanto passa est loco pedem movit et cum quanto passa est angustia temporis populo iter arripuit. Timebatur enim quam maxime Uuala, summi apud Karolum imperatorem Habitus loci, ne forte aliquid sinistri contra imperatorem moliretur. Qui tamen citissime ad eum venit et humillima subiectione se eius nutui secundum consuetudinem Francorum commendans subdidit. Post cuius ad imperatorem adventum, emulati eum omnes Francorum proceres certatim gregatimque ei obviam ire certabant. Tandemque ad Haristallium prospero pervenit itinere et die tricesimo, postquam ab Aquitania promovit, palatio Aquisgintulit. Moverat autem ejus animum jamdudum, quanquam natura mitissimum, illud quod a sororibus illius in contubernio exercebatur paterno: quo solo domus paterna inurebatur naevo. et cavens, ne quod per Hodilonem et Hiltrudem olim acciderat, revivesceret scandalum,
Abbreviated transcription (Latin):
idem piissimꝰ imꝑator karolꝰ anno
hludouicꝰ imꝑator conciliũ ppło ge¬
nerale. qiͣ quodã indixerat presagio¬
inp̾ificatione sc̾e d̾i genitͥcis marie
in loco cuiꝰ uocabłm ÷ theothuadꝰ.¬
Defuncto autẽ patre pie recordatiõit
muisso ÷ rampo ad cũ ab eis qui sepul¬
turam eiꝰ curar̃t. lib̃is sciłc. ⁊ ꝓcerib
palatinis. ut ⁊ mortẽ eiꝰ mature cog¬
noscẽt aduentũq suũ nullo mͦ com¬
ꝑendinaret. Qui c̃ aurelianã deue¬
nisset ad urbẽ. theodulfꝰ eiꝰdem urbis
ep̃c uir undec̃q doctissimꝰ. causã eiꝰ
aduentꝰ ꝑsensit. ⁊ uelocissime misso ꝑ¬
latore imꝑatori ignotesce studuit. hoc
tantũ mͦ ei sugge̾ndũ iubens. utrum
p̃stolaret᷑ uenientẽ inurbẽ. an initi¬
nere aliquo sͥ occurreret uent᷑o adur¬
bem. Qmͣ causã ille ꝓtinꝰ cõmentat᷑
agnouit. ⁊ ip̃m uenire ad se ussit. in
aiũ atq aliũ huiꝰce rei tͥstes suscipi¬
ens nuntios. Post qͥntũ diẽ ab eod̾

Expanded text:
Karolus, anno Hludouuicus imperator concilium populo generale quasi quodam indixerat praesagio, purificatione sanctae Dei genitricis Mariae, in loco, cuius vocabulum est TheotuadDefuncto autem patre piae recordationis, missus est Rampo ad eum ab eis qui sepulturam ejus curarunt, liberis scilicet et proceribus palatinis, ut et mortem ejus mature cognosceret, adventumque suum nullo modo comperendinaret. Qui cum Aurelianam devenisset ad urbem, Theodulfus ejusdem urbis episcopus, vir undecunque doctissimus, causam ejus adventus praesensit: et velocissime misso perlatore imperatori innotescere studuit, hoc tantummodo ei suggerendum jubens, utrum praestolaretur venientem in urbem, an itinere aliquo ei occurreret venturo ad urbem. Quam causam ille protinus commentatus agnovit et ipsum venire ad se iussit. Inde alium atque alium huiusce rei tristes suscipiens nuntios, post quintum diem ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ. qui se ꝓmitteret organũ mo
re cõpon̾e grecor. Quẽ imꝑator gro¬
tanter suscepit. ⁊ qr d̾s illi que añ se
musitata erant regno frãcoꝵ attribue¬
bat. gr̃arũ actiones reddidit. ac tancul¬
so sacroꝵ scͥinioꝵ p̾lato ꝯmendauit. pu¬
blicisq stipendus curare iͦsit. ⁊ ea q̃ hiuic
opi necessaria forent p̾ꝑare mandauit.
p̃o interea anno medio octobͥo cetum
ppłi germanici coire iussit tnͣs hrenũ.
ti. ꝑfidia atq defectio aizonis nũtiata
:qui depalatio domni imꝑatoris fugiẽs.¬
adciuitatẽ ausonã uenit: ibiq receptus
potuit custodib impositis fortit̾ ꝯmu¬
niuit: s ⁊ misso fr̾e suo arege sarracenoꝵ
ab diraman noĩe. ualidũ ꝯtͣ nos excitꝰ
robur accepit. Que qͥdẽ ĩꝑatoris aimũ¬

Expanded text:
hominem, qui se promitteret organum more hominem, qui se promitteret organum more posse componere Grecorum. Quem imperator gratanter suscepit et, quia Deus illi quae ante se inusitata erant regno Francorum attribuebat, gratiarum actiones reddidit, ac Tanculfo sacrorum scriniorum praelato commendavit publicisque stipendiis curare iussit, et ea quae huic operi necessaria forent, praeparare mandavit. Ipso interea anno medio octobrio coetum populi Germanici coire iussit trans Hrenum ti, perfidia atque defectio Aizonis nuntiata est, qui de palatio domni imad civitatem Ausonam venit, ibique receptus,potuit custodibus impositis fortiter communivit. Sed et misso fratre suo ad regem Saracenorum Abdiraman nomine, validum contra nos exercitus robur accepit. Quae quidem imperatoris animu
Abbreviated transcription (Latin):
scdm morẽ suũ młta q̃ eccłie eẽnt. uti¬
lia ammonuit. statuit. ac definiuit.
legationesq tã a sc̃a sede romana. qͦ¬
q amonte oliueti ꝑ dominĩc abb̃em
ꝑlatas suscepit. audiuit. atq absoluit.
Necñ ⁊ duos duces ceadragũ abroditoꝵ
⁊ tunglonẽ soraboꝵ. c̃ accusarent᷑ et
ꝓbatio satis clara emineret. castigatos
ad ꝓpͥa remisit. necũ ⁊ berioldꝰ a nordinã¬
nie partib c̃ uxore ueniens. danoꝵ q
ñ parua manu magũtiaci apd̾ scm̃
albanũ c̃ suis om̃ib baptismatis sacri
ꝑfusꝰ ÷ unda. płimisq ab imꝑatore do¬
natꝰ mun̾ib. ¶ erens aũ piissimꝰ ĩꝑa¬
ret᷑ solis nat᷑alis. dedit ei quendã comita¬
tũ infrisia. cꝰ uocabłm ÷ hriustͥ. quo se
suosq si necessitas exigeret tuto reciꝑe
posset. Int̾ea c̃ baldricꝰ ⁊ geroldꝰ ceteri¬
q pannoniarũ custodes ad eeñt finiũ.
adduxit baldricꝰ domno ĩꝑatori p̾sbit¬
um quendã georgiũ nomĩe. bone uito

Expanded text:
secundum morem suum multa quae ecclesię essent utilia ammonuit, statuit ac definivit; legationesque tam a sancta sede Romana quamque a monte Oliueti per Dominicum abbatem perlatas suscepit, audivit atque absolvit. Necnon et duos duces Ceadragum Abodritorum et Tunglonem Saraborum, cum accusarentur et probatio non satis clara emineret, castigatos ad propria remisit. Necnon et Herioldus a Nordmanniae partibus cum uxore veniens Danorumque non parva manu, Mogontiaci apud sanctum Albanum cum suis omnibus baptismatis sacri perfusus est unda, plurimisque ab imperatore donatus muneribus. Verens autem piissimus imperatatio soli naturalis, dedit ei quendam comitatum in Frisia, cuius vocabulum est Hriustri, quo se suosque, si necessitas exigeret, tuto recipere posset. Interea cum Baldricus et Geroldus ceterique Pannoniarum custodes adessent finium, adduxit Baldricus domno imperatori presbyterum quendam Georgium nomine, bone vite
Abbreviated transcription (Latin):
amissis copiis. ĩ inimicoꝵ deuen̾e manꝰ.
Iui eblũ qͥdẽ cordubã regi sarracenoꝵ
ꝑempti fuerint. ⁊ qui suꝑ uiuerent ludi¬
brio a reliquis hab̾ent᷑. quare ⁊̃ tante q̃¬
rele adusꝯ romanoꝵ pontifices iudices¬
ł ignorantia ł desidia. s ⁊ uidicũ ceca
⁊ in explebili cupiditate. młtoꝵ p̾dia
iniuste fuerĩt confiscata. ideoq reddẽ¬
do qͥ iniuste fuerãt sublata. hlothariꝰ
magnã ppło romano creauit leticiam.
Statutũ ÷ ⁊̃ uixta antiquũ morẽ. ut
exlat̾ẽ imꝑatoris mitt̾ent᷑ qui uidicia¬
riã ex̾centes potestatẽ. iꝰticiã oĩ ppło
temꝑe qͦ uisum foret ĩpatori. eqͣ lance
pendent. Que c̃ rediens filiꝰ patri
retuliss tãqmͣ amator eqͥtatis. ⁊ cul-¬
domnꝰ imꝑator conuentũ a ppło suo
celebri ussit. temꝑe maii m̃sis. aqͥsgͣni.
Quo consistenti. legatio bulgaroꝵ que
diu inbaioaria scd̃m p̾ceptũ eiꝰ substi¬

Expanded text:
amissis copiis, in inimicorum devenere manus. amissis copiis, in inimicorum devenere manus. Qui Eblum quidem Cordubam regi Sarracenorum perempti fuerint, et qui superviverent, ludibrio reliquis haberentur, quare etiam tante querele adversus Romanorum pontifices iudicesvel ignorantia vel desidia, sed et iudicum ceca et inexplebili cupiditate multorum praedia iniuste fuerint confiscata. Ideoque reddendo, quę iniustę sublata erant, Hlotharius magnam populo Romano creavit lętitiam. Statutum est etiam iuxta antiquum morem, ut ex latere imperatoris mitterentur, qui iudiciariam exercentes potestatem, iustitiam omni populo, tempore quo visum foret imperatori, aequa lance penderent. Que cum rediens filius patri retulisset, tamquam amator aequitatis et culdomnus imperator conventum a populo suo celebrari iussit tempore mai mensis Aquisgrani. Quo consistenti legatio Bulgarorum, que diu in Baioaria secundum praeceptum eius substi
Abbreviated transcription (Latin):
ab in quisitiõe hcemͦi cessandũ eristimaũ
⁊ c̃ responsis congrius missos romani põ
signa apparentia animũ imꝑatoris sol¬
licitabãt. p̃cipue t̾remotꝰ palatii aquesiꝰ¬
⁊ sonitꝰ nocturno sub temꝑe. ⁊ puelle cͦoã
ieunia.xii. m̃sib om̃i penitꝰ cibo ⁊ po¬
tu abstinentis. crebra ⁊ inusitata fulgͣa
lapidũ c̃ gnͣdine casꝰ. pestilentia hõiũ
crebra fieri ieunia uissit. orationũq
instantia. atq elemosinarũ largitiõib
placandã. certissime dicens ꝑ hec porẽ¬
ta magnã humano gen̾i portendi cladẽ
Quo ⁊̃ anno mĩse iunio natꝰ ÷ ei filiꝰ ex
udith regina. qͣm ĩ baptismo karolum
uocitare placuit. E odẽ anno eblus atq
altitudinẽ tͣnsire. Qui c̃ magnis copuꝰ
usq ad panpilonã issent. ⁊ iñ negotio
yacto redirent. solitã loci ꝑfidiã habi-¬
tatoꝵq genuinã exꝑti sũt fraudem.
irẽuenti enĩ ab incolis illiꝰ loci om̃ib

Expanded text:
ab inquisitione hujuscemodi cessandum existimavit: ab inquisitione hujuscemodi cessandum existimavit: et cum responsis congruis missos Romanos abssigna apparentia animum imperatoris sollicitabant, praecipue terraemotus palatii Aquensiinauditi nocturno sub tempore, et puelle, cuiusdam ieiunia XII mensibus omni penitus cybo abstinentis, crebra et inusitata fulgura, lapidum cum grandine casus, pestilentia hominum crebro fieri ieiunia, orationumque instantia aplacandam, certissime dicens, per haec portendi magnam humano generi futuram cladem. Quo etiam anno mense iunio natus est filius ei ex Iudith regina, quem tempore baptismi Karolum vocitare placuit. Eodem anno Eblus atque altitudinem ire. Qui cum magnis copiis usque ad Pampilonam issent et inde negotio peracto redirent, solitam loci perfidiam habitatorumque genuinam experti sunt fraudem; circumventi enim ab incolis illius loci, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ledebat᷑. dũ ciꝰ consensui totũ ad scͥ¬
betur. Imꝑator aũ dũ adhãc rem
enucleatissime inuestigandã adclũ¬
gum alb̃e monast̾ii sc̃i uedasti. ⁊ hũ¬
fridũ comitẽ mitteret curie. paschał
pape missi suꝑuenerũt. ioħs ep̃e sil¬
ue candide. ⁊ bñdictꝰ archidiaconꝰ sc̃e
eccłe romane accusationi opponen¬
tes excusationẽ. ⁊ suꝑ ista imꝑato¬
ri offerentes examinationẽ. Quibꝰ
audutis. ⁊ c̃ congruo responso renũ¬
sis. missos destinatos ut iussũ fuerat
romã ire p̾cepit. inuestigaturos de du
n quo placito. legati romã missi redie¬
runt. nũtiantes eo qd̃ paschalis papa
neqͣꝗͣ exibe potuerit. s adeos qͥ int̾fec¬
ti sunt m̾itis exigentib talia ꝑpessos
asseruerit. simulq sẽc p̾sentabãt mis¬
diaconꝰ. ⁊ leo magist̾ militũ. Imꝑator
gͦ nat᷑a misericordissimꝰ. occisoꝵ ũdictã¬
ultͣ ꝑsequi ñ ualens. qͣmꝗͣ multũ uolẽs.

Expanded text:
ledebatur, dum eius consensui totum adscrledebatur, dum eius consensui totum adscriberetur. Imperator autem dum ad hanc rem enucleatissime investigandam Adelungum abbatem monasterii sancti Uedasti et Hunfridum comitem mitteret Curiae, Paschalis papę missi supervenerunt, Iohannesuę–Candidę et Benedictus archidiaconus sanctae ecclesię Romanę, accusationi opponentes excusationem et super ista imperatoriam offerentes examinationem. Quibus auditis et cum congruo responso remissis, missos destinatos, ut iussum fuerat, Romam ire precepit, investigaturos de dubompendium venit. In quo placito legati Romam missi redierunt nuntiantes, eo quod Paschalis papa nequaquam exhibere potuerit, sed et eos, qui interfecti sunt, meritis exigentibus talia perpessos asseruerit; simulque secum praesentabant misdiaconus et Leo magister militum. Imperator ergo natura misericordissimus occisoruultro persequi non valens, quanquam multum volens,
Abbreviated transcription (Latin):
dulfo porro mettensi ep̃o eodẽ tẽꝑe
defuncto. derꝰ om̃is popłsq eiꝰdẽ
ecclesie. ueluti animati uno sp̃u.
drogonẽ imꝑatoris fratrẽ. sub cano¬
nico habitu nobilissime uiuentẽ sibi
poscunt dari sacerdotẽ. Mirũq ĩmo¬
dum tam imꝑatoris ꝙͣ ꝓccrũ eiꝰ. s et
uit. ut õs id uelle. nullꝰ nolens rep¬
ꝑiret᷑. id̾oq imꝑator c̃ sũmo gaudio
petitioni eccłe annuit. eisq quẽ pete¬
bant pontificẽ dedit. In eodẽ con¬
uentu mors nuntiata ÷ liudeuuit
tiranni. a quodo dolo int̾fecti. I m¬
ꝑator hoc placitũ soluit. ⁊ aliũ con¬
uentũ conpendio temꝑe autũna
eccłie romane. ⁊ leonẽ nom̃datorẽ
luminib pͥuatos. ac̃ deiñ decollatos:
in domo ep̃ali lateranensi. Inuidia
poero interfectorib imponebatur.
eo qd diceret᷑ obfidelitatẽ hlotharii
eos qͥ interfecti sunt talia fuisse per¬
persos. Inqͣ re fama qͦ pontificis

Expanded text:
dulfo porro Metensi episcopo eodem tempore dulfo porro Metensi episcopo eodem tempore defuncto, clerus omnis populusque eiusdem ecclesię, veluti animati uno spiritu, Drogonem imperatoris fratrem sub canonico habitu nobilissime, viventem sibi poscunt dari sacerdotem; mirumque in modum tam imperatoris quam procerum eius, sed et vit, ut omnes id velle, nullus nolle repperiretur. Ideoque imperator cum summo gaudio petitioni ecclesię annuit eisque quem petebant pontificem dedit. In eodem conventu mors nuntiata est Liudeuuiti tyranni a quodam dolo interfecti. Imperator hoc placitum solvit et alium conventum Compendio tempore autumnalecclesię Romanę et Leonem nomenclatorem luminibus privatos ac deinde decollatos in domo episcopali Lateranensi. Invidia porro interfectoribus inurebatur, eo quod diceretur, ob fidelitatem Hlotharii eos, qui interfecti sunt, talia fuisse perpessos. In qua re fama quoque pontificis
Abbreviated transcription (Latin):
atq reꝑta uoluntate ppłi. unior
qͥdẽ pͥnceps ÷ declarat᷑. ambo ᷤᷤ tam̃
ĩꝑator mun̾ib ãplis donatos. ⁊ sacͣm̃¬
tis deiunctos ⁊ int̾ se ⁊sͥ. dimisit a¬
micos. Int̾ea hlothariꝰ filiꝰ domni¬
ĩꝑatoris c̃ sic̃ supͣ dictũ ÷ a pr̃e inta¬
missi erãt ꝯsiliũ oportunitates ordi
ad huc infectis. de singłis respond̾e
⁊ ad pr̃em redire cogitaret. rogatu
paschał pape romã ĩminenti sc̃i
pasche sollẽpnitate adiit. atq ab
eodẽ papa clarissima ãbitione sus¬
ceptꝰ ip̃o die sco apd̃ beatũ petrũ
diadema ĩꝑiale c̃ noĩe suscepit au¬
gusti. Post ħ c̃papiã ueniss. ali¬
qnͣtisꝑ necessitatib semet ĩpedienti¬
b ibidẽ demoratꝰ :: ⁊ sic ad prẽm
m̃se ꝑuenit unio. ꝑfecta ñtians.
de inchoatis interrogans. Ad sup¬
plenda autẽ que muiꝰ ꝑfecta e¬
rant. missus ÷ adalardꝰ comes palatii
adhibito ͥ sotio mauringo. G un¬

Expanded text:
atque reperta voluntate populi, junior atque reperta voluntate populi, junior quidem princeps declaratur: ambos tamen imperator muneribus amplis donatos, et sacramentis devinctos, et inter se et sibi dimisit amicos. Intimperatoris, cum, sicut supra dictum est, a patre in Itamissi erant, consilium oportunitates ordinquibusdam adhuc infectis, de singulis respondere et ad patrem de reditu cogitaret, rogatu Paschalis pape, Romam inminenti sancte/ paschae sollempnitate adiit atque ab eodem papa clarissima ambitione susceptus, ipso sancto die apud beatum Petrum diadema imperiale cum nomine suscepit augusti. Post haec cum Papiam venisset, aliquantisper necessitatibus semet inpedientibus, ibidem demoratus est et sic ad patrem mense pervenit iunio, perfecta nuntians, de inchoatis interrogans. Ad supplenda autem que minus perfecta erant, missus est Adalhardus comes palatii, adhibito sibi sotio Mauringo. Gun
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ sciłc qui tnͣshrenũ consistente
ditioni obediunt frãcoꝵ. c̃ quib d oĩb
q̃ utilitati conducẽ uisa st̃ ꝑccͣtans: singłoꝵ
reb congrue ꝓspiciebat. In eodẽ ꝯuen¬
tu auaroꝵ legatio mun̾a afferens affuit.
missi nordinannoꝵ pacẽ renouantes et
ꝯfirmantes ñ defuert̃. Quos auditos c̃
congrue remisiss in eodẽ loco p̾ꝑatis
ut dignũ erat ⁊ temꝑi congruebat no
acta. maio m̃se conuentũ hũit austra¬
liũ frãcoꝵ. saxonũ. aliarũq eis conli¬
mitantiũ gentiũ. inqͦ duoꝵ fratrũ cer¬
tebant. congruo fine diremit. Erant
nãq uuilzi gen̾e. filii liubi qͦndam¬
leadragꝰ. Q uoꝵ pat̾ libi dũ abrodi¬
dis bellum indixiss. ab eis interentꝰ ẽ:¬
⁊ regnũ pͥmogenito contͣlitẽ. Ab hĩc¬
t̃ numnis segniorẽ se ꝙͣ. res poscebat in
regni administratione exib̃et. cͥca
iunioris honorẽ. fauor ppłi declina¬
uit. In qͣ altercatione ante p̾sen¬
tiã imꝑatoris uenientes. requisita

Expanded text:
omnium scilicet, qui trans Hreni consistentes fluenta ditioni oboediunt Francorum. Cum quibus de omnibus que utilitati conducere visa sunt pertractans, singulorum rebus congrue prospitiebat. In eodem conventu Auarum legatio munera afferens adfuit; missi Nordmannorum pacem renovantes et confirmantes non defuerunt. Quos auditos cum congrue remisisset, in eodem loco praeparatis, ut dignum erat et tempori congruebat, noacta maio mense conventum habuit australium Francorum, Saxonum aliarumque eis conlimitantium gentium; in quo duorum fratrum certebant, congruo fine diremit. Erant namque Uuilzi genere, filii Liubi leadragus. Quorum pater Liubi dum Abodritis bellum indixisset, ab eis interemptus est, regnumque primogenito contraditum. At cum nimis segniorem se quam res posceret in regia administratione exhiberet, circa junioris honorem favor populi declinavit. In qua altercatione ante praesentiam imperatoris venientes, requisita
Abbreviated transcription (Latin):
itidẽq frẽm eiꝰ b̾nariũ a monas¬
terio scĩ b̃ndicti euocatũ ⁊ reconci¬
liatũ. cidẽ c̃ fr̃e restituit loco.
His cõpletis. cet̾isq que utilitas
poscebat explicitis. filiũ qͥdẽ hlo¬
tariũ hẏematũ uualmatiã mifit.
ip̃e aũ aqͥsgͣni reuers ẽ. Anno¬
catis ad conciliũ ep̃is. ⁊ ałbibꝰ. spi¬
ritalibq uiris. necñ ⁊ regni sui
ꝓcerib. pͥmo qͥdẽ fr̃ib reconciliari

Expanded text:
tidemque fratrem eius Berharium a monasterio sancti Benedicti evocatum et reconciliatum eidem cum fratre restituit loco. His completis ceterisque que utilitas poscebat explicitis, filium quidem Hlotharium hiematum Uuarmatiam misit, ipse autem Aquasgrani reversus catis ad concilium episcopis, abbatibus spiritalibusque viris, necnon et regni sui proceribus, primo quidem fratribus reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
ne nullum est: s tullianã par e
desudare facdiam. E n tͥ librũ p¬
cdarissimi ⁊ maximi uiri memor
continentẽ. in quo p̃ter illiꝰ facta
est qd̃ admireris. nͥ forte qd homo l¬
barꝰ ⁊ in romana locutione ꝑparui
pͥmo tusculanarũ libro c̃ de latins
scͥptorib loqueret᷑: ita dixisse legtꝰ
Mamare quẽqm̃ inquit litteris cogi¬
ines suas. qui eas ne disponere nͥ
uspare possit. nec delectatione aliqͣ
e lectorem: homĩs: intemꝑanter

Expanded text:
ne nullum est, sed Tullianam par erat ne nullum est, sed Tullianam par erat desudare facundiam. En tibi librum praeclarissimi et maximi viri memoriam continentem; in quo praeter illius facta non est quod admireris, nisi forte quod homo barbarus et in Romana locutione perparuprimo Tusculanarum libro, cum de Latinis scriptoribus loqueretur, ita dixisse legitur: «Mandare quemquam – inquit – litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec inlustrare possit nec delectatione aliqua adlicere lectorem, hominis est intemperanter
Abbreviated transcription (Latin):
potiu. Satiꝰq iudicaui eadem c̃
aliis uelut cõmunit̾ litt̾is manda¬
ta memorie pteroꝵ trad̾e. ꝗͣ regis
excellentissimi ⁊ omiũ sua ȩtate
maximi clarissimã uitã. & egres
atq moderni temꝑis hominib n
imitabiles actꝰ pati obluuonis
bris aboleri. S uberat ⁊ alia ñ in¬
tionabilis ut opinor causa. q̃ uei
la sufficere posset. ut me ad hee
benda compelleret: nutͥmentũ
delicet in me impensũ. ⁊ ꝑpetua ⁊ͥ¬
inaula eiꝰ conu̾sari cepi cũ ip̃o a
bis eiꝰ amicitia. qͣ me ita sͥ deuin
debitoremq tã uiuo ꝙͣ mortuo o¬
tituit: ut merito ingratꝰ uidi ⁊
dicari possem. si tot bñficioꝵ inn
collatoꝵ ĩmemor. clarissima ⁊ illi¬
tͥssima homĩs optime de me mei
gesta silentio p̃terirem: patererq
tam eiꝰ qͣsi qui ñꝗͣ uix̾it. sine litti
ac debita laude mane̾. Cui seba¬
de atq explicande ñ meũ ingen¬
olum qd̃ exile ⁊ paruũ immo p¬

Expanded text:
potui. Satiusque judicavi eadem cum potui. Satiusque judicavi eadem cum aliis velut communiter litteris mandata memoriae posterorum tradere, quam regis excellentissimi, et omnium sua aetate maximi, clarissimam vitam et egregios atque moderni temporis hominibus vix imitabiles actus pati oblivionis tenebris aboleri. Suberat et alia non irrationabilis, ut opinor, causa, quae vel sola sufficere posset, ut me ad haec scribenda compelleret, nutrimentum videlicet in me impensum, et  conversari coepi, cum ipso ac liberis eius amicitia, qua me ita sibi devinxit debitoremque tam vivo quam mortuo constituit, ut merito ingratus videri et iudicari possem, si tot beneficiorum in me conlatorum inmemor clarissima et inlustrissima hominis optime de me meriti gesta silentio praeterirem patererque vitam eius, quasi qui numquam vixerit, sine litteris ac debita laude manere. Cui scribendae atque explicandae non meum ingeniolum, quod exile et parvum, immo poe
Abbreviated transcription (Latin):
excellentissimi ⁊ merito famosissi¬
mi regis. pꝰꝗͣ scͥbere animꝰ tulit:
qͣnta potui breuitate complexũ
sum: oꝑam impendens. ut de hĩ
que ad meã noticiã ꝑuenire potu¬
erunt nichil omitterẽ. neq ꝓlixita¬
te narrandi fastidientiũ animos
offend̾em: si tam̃ hoc ullo mͦ uita¬
ri potest. ut noua scͥptione ñ offẽ¬
dant᷑: qui uetera ⁊ a uiris doctissi
nuis atq disertissimis confecta
monim̃ta fastidiunt. Et ꝗͣqͣm
plures ẽẽ. ñ ambigã. qui otio ac
luteris dediti statũ eui p̃sentis ñ
arbritent᷑ ita negligendũ. ut om̃a
penitꝰ que nc̃ fiunt uelut nulla me¬
moria digna. silentio atq obliuiõi
tͣdantur: potiꝰq uelint amore di¬
uturnitatis illecti. alioꝵ p̃clara fa¬
cła qͣlibcumq scͥptis inserẽ. ꝗͣ sui
nomĩs famã post̾itatis memorie
nichil scͥbendo subt᷑here: tam̃ ab
huiꝰ modi descͥptione non existima
lata ut dicunt fide cognoui: ⁊ utrũ
ab alio scb̾ent᷑ necne liquido scire ñ

Expanded text:
excellentissimi et merito famosissimi regis, postquam scribere animus tulit, quanta potui brevitate conplexus sum, operam inpendens ut de his quae ad meam notitiam pervenire potuerunt nihil omitterem, neque prolixitate narrandi nova quaeque fastidientium animos offenderem; si tamen hoc ullo modo vitari potest ut nova scriptione non offendantur qui vetera et a viris doctmis atque disertissimis confecta monimenta fastidiunt. Et quanquam plures esse non ambigam, qui otio ac litteris dediti, statum aevi praesentis non arbitrentur ita negligendum, ut omnia penitus quae nunc fiunt, velut nulla memoria digna, silentio atque oblivione tradantur, potiusque velint, amore diuturnitatis illecti, aliorum praeclara facta qualibuscunque scriptis inserere, quam sui nominis famam posteritatis memoriae nihil scribendo subtrahere, tamen ab huiuscemodi scriptione non existimavlata, ut dicunt, fide cognovi, et utrum ab alio scriberentur necne, liquido scire non
Abbreviated transcription (Latin):
celebrauit. Imꝑator aqͥsgrani hy¬
emauit. estate autẽ insaxoniam
⁊ infantib cnͣstulit infranciã. et
pagos transalbianos abroditis de-¬
dit. E odem temꝑe godefridꝰ rex
danoꝵ uenit c̃ classe sua. nec ñ &
om̃i equitatu regni sui ad locũ qͥ
d̾r suestorph. inconfinio regni
sui ⁊ saxonie. Promisit enĩ se
ad colloquiũ imꝑatoris uent᷑um.
sit: s qͥcqͥd uoluit ꝑ legatos mã¬
dauit. Nam imꝑator suꝑ albian
fluuiu sedebat. in loco qͥ dicit᷑ holdi¬
steti.⁊ missa ad godefridũ legatiõ
ꝓ ꝑfugis reddendis. medio septẽb
coloniã uenit. Dimissoq excitu
mo aqͥsgrani. deiñ ardennã pec
⁊ uenationib indulgens: aquis¬
grani reuersꝰ ÷ Medio nouẽbri a¬
latum ÷ ei. leonẽ papã natalẽ dñ

Expanded text:
CIV. Imperator Aquisgrani hiemavit; aestate autem in Saxoniam et infantibus transtulit in Franciam, et pagos transalbianos Abodritis dedit. Eodem tempore Godofridus, rex Danorum, venit cum classe sua necnon et omni equitatu regni sui ad locum qui dicitur Sliesthorp , in confinio regni sui et Saxoniae. Promisit enim, se ad colloquium imperatoris venturum, sit, sed, quicquid voluit, per legatos mandavit. Nam imperator super Albiam fluvium sedebat, in loco, qui dicitur Holdunsteti, et missa ad Godofridum legatione pro perfugis reddendis medio Septembrio Coloniam venit. Dimissoque exercitu primo Aquasgrani, deinde Arduennam petit; et venationibus indulgens Aquasgrani reversus est. Medio Novembrio allatum est ei, Leonem
Abbreviated transcription (Latin):
multi manent usq hodie. et
tunt uidisse se instar duorum
toꝵ colore rubeo flãmantiũ
is erant. statĩ confusi sunt:⁊
iagno timore ꝑterriti. ceꝑunt

Expanded text:
multi manent usque adhuc; et dicunt vidisse instar duorum scutorum colore rubeo flammantes eis erant, statim confusi sunt, et magno timore perterriti, coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
misit nũcios ad algisũ ⁊ gailonẽ
atq uuoradũ. ut mouerẽt ex̾ci¬
tum francoꝵ ⁊ saxonũ suꝑ sela¬
uos pautos qui rebelles fuerant.
tes qd saxones rebellassent. con¬

Expanded text:
missos suos Adalgisum et Gailonem atque Woradum, ut moverent exercitum Francorum et Saxonum super Sclavos paucos, qui rebelles fuerant. tes, quod Saxones rebellati fui
Abbreviated transcription (Latin):
romanis ap̃ nomentum. duod̃¬
cimo ab urbe lapide.℥. sũmo ex̃
bem p̃cessit. Et incrastinũ stan̾
ingradibꝰ basilice beat petri. mĩ¬
dinatis etiã atq dispositis ꝑ con-¬
grua loca tam ꝑegrinoꝵ qͣm ci¬
uium tͦmis. qui uenienti lau¬
ta bñdictionẽ inbasilicã beati
uocata. cur romã ueniss om̃ib
nerat facienda oꝑam dedit.¬
obiecta sunt cͥminib Qui pꝰ qm

Expanded text:
Romanorum apud Nomentum, duodecimo ab Urbe lapide, et summa eumbem precessit et in crastinum in gradibus basilicae beati Petri adinatis etiam atque dispositis per congrua loca tam peregrinorum quam civium turmis, qui venienti lauictione in basilicam beati vocata, cur Romam venisset, patennerat, facienda oobiecta sunt, criminibus. Qui tam
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Causa aduentꝰ eiꝰ ħ erat. P¬
latum fuerat ad imꝑatorẽ. estate
tate fuisse reꝑtum. P ropt̾ hoc in¬
sit ad papam. petens ut huiꝰ fami
ueritatem inquiret. Qui accepta
occasione exeundi. pͥmo in lango¬
tulans locum sibi dari ad habitan¬
dum inter sabariam ⁊ carnuntũ:¬

Expanded text:
am. Causa adventus eius haec erat: perlatum est ad imperatorem aestate vitate fuisse repertum; propter hoc misit ad papam, petens, ut huius famae veritatem inquireret. Qui accepta occasione exeundi primo in Langopostulans sibi locum dari ad habitandum inter Sabariam et Carant
Abbreviated transcription (Latin):
tani ꝑtinebant: indedicionẽ accep
alpiũ tñsire ñ potuit: uercellis hy
misit legatũ nomĩe leonẽ spatariũ
de pace confirmanda int̾ francos
soluto illo misit uicissi iesse ep̃m
ambianensem ⁊ helgaudũ comitẽ
constantinopolĩ. ut pacẽ c̃ ea sta¬
sunt: ⁊aquisgͣm om̃a imꝑatori
detulit. N omen elefanti erat aby¬
labaz. Chortona italie cuutas in
deditionẽ accepta. luceria qͦ fre¬
quenti obsidione fatigata ⁊ ip̃a
indeditionẽ uenit. p̃sidiũq nr̃oꝵ
in ea positum. Imꝑator estatis
temꝑe in ardenna uenatib oꝑã
dedit. ⁊ misso saxonũ ex̾citu: tnͣs¬
albianos saxones uastauit Gri¬
moaldꝰ beneuentanꝰ dux. inluceria
uuinigisũ comitẽ spoleti qͥ inp̃¬
sidio erat. adu̾sa ualitudine fati¬
gatũ. obsedit. ⁊ indeditionẽ acce

Expanded text:
tatem pertinebant, in deditionem acceptAlpes transire non potuit, Vercellis hyemisit legatum nomine Leonem spatarium de pace confirmanda inter Francos soluto illo misit Iesse episcopum Ambianensem et Helmgaudum comitem Constantinopolim, ut pacem cum ea stasunt, et Aquisgrani omnia imperatori detulit; nomen elefanti erat Abul Abaz. Ortona civitas in Italia in deditionem accepta, Luceria quoque frequenti obsidione fatigata et ipsa in deditionem venit, praesidiumque nostrorum in ea positum. Imperator aestatis tempore in Arduenna venatibus operam dedit et misso Saxonum exercitu Transalbianos Saxones vastavit. Grimoaldus Beneventanorum dux in Luceria Winigisum comitem Spoletii, qui praesidio praeerat, adversa valitudine fatigatum obsedit et in deditio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ monte qͥ dr̃ suntdal. Hoc audi¬
qͦs subcelitate cõuingẽ potuit.
illuc prexit.⁊ ꝑuenit usq ad lo¬
c̃ ubi alara cõfluit ĩ uiusaram.
Tũc om̃s saxones it̾m cõueniẽtes
subdidunt se potestati domni reg¬

Expanded text:
in monte, qui dicitur Suntdal. Hoc audiquos sub celeritate congregare potuit, illuc perrexit et pervenit usque ad locum, ubi Alara confluit in Wisara. Tunc omnes Saxones iterum convenientes subdiderunt se sub potestate supr
Abbreviated transcription (Latin):
uocatoq sc̃e tͥnitatis nomĩe. iure¬
oliueti. alt̾o de sc̃c̃ saba de oriente
reu̾sꝰ romã uenit. quos priarcha
causa sepulcͥ dñici claues ac loci
caluarie. claues etiã ciuitatis. et
montis c̃ uexillo detuler̃t. Quos
rex benigne suscipiens. aliquot
neratos absoluit. celebuitq natalẽ
papa coronã capiti eiꝰ imposuit.
ia cuncto romanoꝵ ppło acclama¬
tum ÷. karolo augusto. a deo coro¬
nato. magno ⁊ pacifico. imꝑatori
romanoꝵ: uita ⁊ uictoria. Et pꝰ¬
tricii nomĩe. imꝑator ⁊ augustꝰ:
appellatꝰ:. Post paucos autem
dies iussit eos qui pontificem an
dampnati sunt: ꝓ quib papa p¬
Nam ⁊ uita eis ⁊ menbroꝵ integͥtas
concessa ẽ: ceterum ꝓ facinoris mi¬
nitudine exilio deportati sunt:
Cuiꝰ factionis fuere pͥncipes pals¬
lis nom̃cłator. ⁊ campłs sacellariu
Ordinatis deinde romane urbis
apłici totiꝰq italie. ñ tantũ publi

Expanded text:
vocatoque sanctae trinitatis nomine iureOliveti, altero de sancto Saba, de oriente reversus Romam venit, quos patriarcha causa claves sepulcri dominici ac loci Calvariae, claves etiam civitatis et montis Sion cum vexillo detulerunt. Quod rex benigne suscipiens, aliquot neratos absolvit. Celebravitque natalem papa coronam capiti eius imposuit, et á cuncto Romanorum populo acclamatum est: 'Carolo augusto, á Deo coronato, magno et pacifico imperatori Romanorum, vita et victoria!' Ptricii nomine, Imperator et Augustus est appellatus. Post paucos autem dies iussit damnati sunt. Pro quibus tnam et vita et membrorum integritas eis concessa est, ceterum pro facinoris magnitudine exilio deportati sunt. Huius factionis fuere principes Paschalis nomenclator et Campulus sacellariusOrdinatis deinde Romanae urbis et apostolici totiusque Italiae non tantum publi
Abbreviated transcription (Latin):
fa est insaxoniam ⁊ usq ad ocea¬
nim tnͣs om̃s paludes ⁊ loca iniuia
t rex de haduloha re
auge regis qui a fr̃e regno pul
piens pꝰ paucos dies absoluit:
embrio m̃se mediante. ad hyber¬
ũ c̃ exercitu saxoniã intͣuit.
locum castroꝵ heristal uocari iꝰsit.
uc legati gentis auaroꝵ c̃ magn̾

Expanded text:
facta in Saxoniam, et usque ad occeanum trans omnes paludes et invia t rex de Haduloha regMauge regis, qui a fsuscipiens post paucos dies absolvit. Et Novembrio mense mediante ad hibernandum cum exercitu Saxoniam intravit, locum castrorum Heristalli vocari iussit. Illuc legati gentis Avarorum cum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uexillum romane urb̃ eidem dii¬
sis hominib suis c̃ wonomirrs
karolo aquisgrani misit. Quo
de partem romã ad luĩa apło
obtimatib clericis suis ł laicis.
cet̾isq fidelib suis largitꝰ est.
Fodem anno tudun scd̾m pollis¬
tationem suã cum magna parte
auaroꝵ ad regem uenit. seq cum
popło suo ⁊ patͥa itgi dedens. ip̃

Expanded text:
et vexillum Romanae urbis dissis hominibus suis cum Wonomiro ad Aquis palacium misit. Quo de partem Romam ad limina aposobtimatibus, clericis sive laicis, ceterisque fidelibus suis largitus est. In eodem anno Tudun secundum pollicitationem suam cum magna parte Avarorum ad regem venit, se cum populo suo et patria regi d
Abbreviated transcription (Latin):
honore dimisit. qui statĩ romã n
n eadem expeditione legatꝰ mi¬
chaelis sicilie p̃fect noĩe danie
ad dñm regem uenit. atq iñ itĩs
c̃ magno honore dimisso:. Sori
anno gens auaroꝵ a fide qmͣ pn¬
miserat defecit. therric̾ dux f¬
rouiliensis pꝰ tot ꝓsꝑe gestas res
uixta thafziticã liburnie cuuta¬
tẽ insidiis oppidanoꝵ opp̃ssus est
Et geroldꝰ comes baioarie p̃fectus.
cõmisso cont᷑ auaros p̾lio. cecidit¬
cepto anr̃is auxilio. nob̾ se dedida
roꝵ in pugna sublata. ⁊ domnon
gi p̃sentata sunt. uido come
qui in marcam britannie p̃sidebat¬
de saxonia reuerso arma duc̃
loꝵ traclidit. ⁊ tota britannoꝵ ꝓ.¬
iugata :. E odem anno monachꝰ
dã de iherosolimis ueniens be¬
ictionẽ ⁊ reliquias de sepulchro
Domno regi miserat detulit. San¬

Expanded text:
honore dimisit. Qui statim profectun eadem expeditione legatus Michahelis Siciliae praefecti, nomine Danihel, ad domnum regem venit atque inde iterum cum magno honore dimissus est. Eodem anno gens Avarum a fide, quam promiserat, defecit, et Ericus dux Foroiulensis post tot prospere gestas res iuxta Tharsaticam Liburniae civitatem insidiis oppidanorum oppressus est, et Geroldus comes, Baioariae praefectus, commisso contra Avares pcepto a nostris auxilio nobis se dediderrorum in pugna sublata et domno regi praesentata sunt. Wido comes, qui in marcam Brittaniae pregi de Saxonia reverso arma ducumlorum tradidit, et tota Brittanioiugata est. Eodem anno monachus quidam de Ierosolimis veniens benedictionem et reliquias de sepulchro imitanus regi miserat, detulit. A
Abbreviated transcription (Latin):
nib ꝓpriis subscͥpser̃. Ibi obiit
fastrada regina.⁊ apd̃ scm albanũ
honorifice sepulta ÷. P seudo sy
reiecta ÷ apontificib. Inde mo
tꝰ: ex̾citꝰ in partes saxonie ꝑ duã

Expanded text:
nibus propriis subscripserunt. Ibi obiit Fastrada regina et in sancto Albano honorifice sepulta est. Pseudo synest a pontificibus. Inde motus est exercitus partibus Saxo
Abbreviated transcription (Latin):
M ex̾citꝰ de ambabꝰ rippis ad
ppͥ reuersi sunt. magnificantes
dm pro tanta uictoria. Et celebͤuit
domnꝰ rex karolꝰ natalẽ dñi in ra¬
ganasourg. ⁊ pascha similit. Here¬
as sliciana pͥmo ibi condempnata
Eodem anno nullũ iter expeditiõĩs
men tnͣseuntia factꝰ:. anchoris ⁊ fu¬
nib ita cob̾ens: ut iungi⁊ dissolus

Expanded text:
 exercitus de ambabus ripis ad propria reversi sunt, magnificantes Deum de tanta victoria. Et celebravit domnus rex Carolus natalem Domini in Reganesburg, et pascha similitersis Feliciana primo ibi condemnata eEodem anno nullum iter exercitale faco transeuntia factus est, anchoris et funibus ita coherens, ut iungi et dissolvi
Abbreviated transcription (Latin):
simłr. Tc̃ domnꝰ rex karolꝰ congre¬
gauit synodũ adiã dictã uillã in¬
gelenhaĩ. ad ꝗͣ uenit tassilo exiꝰsiõe
domni regis sic̃ ⁊cet̾i eiꝰ uassi. Et
ceꝑunt fideles baioarii dicẽ. qͣ tassi¬

Expanded text:
I. Tunc domnus rex Carolus congregans synodum ad iamdictam villam Ingilenhaim, ibique veniens Tassilo ex iussione domni regis, sicut et ceteri eius vassi; et coeperunt fideles Baioarii dicere, quod Tassi
Abbreviated transcription (Latin):
talia cõmanẽ uident᷑. ⁊ opitulã¬
siq sunt auari c̃ contumelia fu¬
ga lapsi sine uictoria. Gercia
pugna cõmissa ÷ inter baroarioᷤ
⁊auaros incampo ybose.⁊ fuer̃t̃
ibi missi domni regis karol gra¬
hamannꝰ ⁊ audacrꝰ c̃ aliquib
frãcis. ⁊ dõ iuuante uictoria fuit
frãcoꝵ seu baicarioꝵ. Hec aut̃
omĩa supͣdictꝰ dux tassilo seu
do odibił. fraudulent̾ concinna

Expanded text:
talia commanere videntur; opitulanFranci, et Avari cum contumelia ga lapsi sine victoria. Tertia pugna commissa est inter Baioarios et Avaros in campo Ibose, et fuerunt ibi missi domni regis Caroli Grahamannus et Andaccrus cum aliquibus Francis; Domino auxiliante victoria fuit Francorum seu Baioariorum. Et ista omnia supradictus dux Tassilo sen Deo odibi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m palatiũ ⁊ finitimas regiões
terremotꝰ factꝰ. & mortalitas sub¬
secuta est. U uinigis a grimꝰaldo
redditꝰ est:⁊ missi domni imꝑatori
d constantinopoli reu̾si st̃: ⁊uener̃
c̃ eis legati nicephori ĩꝑatoris. qui
tc̃ rem publicam regebat. nã hyre-¬
nem post aduentũ legationis frã¬
fuerunt. michael ep̃c. petrus alb̃s.
⁊ calistꝰ candidat᷑. qui uener̃t ad
imꝑatorẽ ingermania suꝑ fluui¬
um salah. in loco qͥ dr̃ sal: et

Expanded text:
ipsum palatium et finitimas regiones terrae motus factus et mortalitas subsecuta est. Winigisus a Grimoaldo redditus est; et missi domni imperatoris de Constantinopoli reversi sunt, et venerunt cum eis legati Nicifori imperatoris, qui tunc rempublicam regebat, – nam Herenam post adventum legationis Franfuerunt Michahel episcopus, Petrus abbas et Calistus candidatus. Qui venerunt ad imperatorem in Germania super fluvium Sala, in loco qui dicitur Saltz, et
Abbreviated transcription (Latin):
terras seu firmitates intͣuit.
karolꝰ unac̃ francis reedificauit
eresburgum castrũ denuo. et
aliud castrũ suꝑ lippiã. ibiq
baptizati sunt: & obsides qnͣtos

Expanded text:
caesas seu firmitates subito Carolus rex una cum Francis reaedificavit Aeresburgum castrum denuo, et aliud castrum super Lippiam, ibique baptizati sunt, et obsides, quantos
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ paderburnũ positis cast
consedit: ⁊ iñ diuiso ex̾citu kais
filiũ suũ c̃ medietate ad colloq i
sclauoꝵ. ⁊ adrecipiendos qui ẽn¬
leudis uenerunt saxones in bar¬
gauui direxit. Ipse altera mes¬
tate sec̃ retenta. eodẽ in loco les
pontificẽ sũmo c̃ honore suscep
ibiq reditum filii sui karoli exi

Expanded text:
catur Padrabrunno, positis castris catur Padrabrunno, positis castris consedit et inde diviso exercitu Carlum filium suum cum medietate ad conloquium Sclavorum et ad recipiendos, qui de Nordliudis venerunt, Saxones in Bardengauwi direxit. Ipse altera medietate secum retenta eodem in loco Leonem pontificem summo cum honore suscepit ibique reditum Carli
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus est: ⁊ aquis palatio lega
tionẽ grecoꝵ. a constantinopoli
missam suscepit. Erant enĩ lega¬
t michael patricuis qndã frigie
⁊theophilꝰ presbiter: epłam hire¬
ne imperatͥtis ferentes. ã filiũ¬
eiꝰ constantinꝰ imꝑator. anno su¬
Hec tam̃ legatio de pace tantũ fuit¬
uos c̃ rex absoluiss. absoluit etiã
c̃ eis ⁊ sisinniũ frẽm tarasii ꝯstanti¬
nopolitani ep̃i. iã dudũ initab¬
co p̃lio captum. Hoc anno sid̾
qd̾ dicit᷑ martis. asuꝑioris anni
mauris ⁊ sarracenis dep̃clate sũt
pana ultima hẏspanie ciuita-¬
te: insignia uictorie sue. loricas.
mulos. captiuosq mauros dõno
regi karolo ꝑ legatos suos frorã
basiliscũ hyemis cemꝑe misit.
sicq in hoc palatio ⁊ natalẽ dñi¬
leonẽ papam letania maiore
captum excecauer̃t. lingͣmq ei¬
missꝰ noctu ꝑmurũ euasit. et
ad legatos domni regis qui tc̃ ad
num ad lipeham tnͣsiuit. ⁊ inlar¬

Expanded text:
reversus est. Et Aquisgrani pareversus est. Et Aquisgrani pationem Grecorum á Constantinopoli missam suscepit. Erant enim legati Michahel patricius quondam Frigiae et Theophilus presbiter, epistolam Herene imperatricis deferentes, cuius filius Constantinus imperator anno suHaec tamen legatio tantum Quos cum absolvisset, absolvit etiam cum eis et Sisinnium fratrem Tarasii Constantinopolitani episcopi, iam dudum in Italia prelio captum. Hoc anno sidus quod dicitur Martis á superioris anni Mauris et Sarracenis depredatae suntpona ultima Hispaniae civitate, insignia victoriae suae loricas, mulos captivosque Mauros, domno regi Per legatos suos Froiam et Basiliscum hiemis tempore misit. Sicque in hoc palatio et natale DomiLeonem papam laetania maiore captum excaecaverunt ac lingua demissus, nocte per murum evasit, et ad legatos domni regis qui tunc apnum ad Lippeam transivit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ suũ pippinũ ad italiã misit.
ipseq ad disponendã saxoniã to¬
tum hyemis tempꝰ impendens. ibi
licie ⁊ asturie noĩe froia. papilio¬
nẽ mire pulc̾tudinis p̃sentans.
ed inipso pacis temꝑe nordliud
tñs albiam sedentes. sedicione cõ¬
mota. legatos regios qui tẽ ad uis¬
ticiam faciendã ap̃ eos conu̾sabãt᷑
conp̃hendt̃. qͦsclã ex eis statĩ truci¬
dantes. ceteros ad redim̃dũ coͣnsex¬
uantes. e quibꝰ aliqui fuger̃t. cet̾i
redempti sunt. Rex collecto ex̾cs
tu de haristallio ad loc̃ qui mũda
desertores arma corripuit. ⁊ totã
inter albim ⁊ uuisarã saxoniã
popłando ꝑagrauit. ordliudi
cont᷑ thrasiconẽ ducẽ abroditoꝵ ⁊
eburisum legatum regis cõmisso
p̃lio acie uicl sunt: cesaq sunt
inloco p̃lii. iiiiͦ. milia. Ceteri qui
cidissent. de pacis conditione trac¬
tauert̃. t rex acceptis obsidibus
etiã his quos ꝑfidissimos saxones
pͥmores assignabant. infranciam

Expanded text:
filium suum Pippinum in Italiam remisit, ipse ad disponendum Saxoniam totum hyemis tempus impendens, ibi liciae et Asturiae, nomine Frola, papilionem mirae magnitudinis praesentans. Et in ipso paschae tempore, Nordliudi trans Albiam sedentes, seditione comota legatos regios, qui tunc ad iusticias faciendas apud eos conversabantur, comprehendunt, quosdam ex eis statim trucidantes, ceteros ad redimendum reservant. Ex quibus aliqui effugerunt, ceteri redempti sunt. Rex collecto exercitu de Heristalli ad locum qui Mimda nde in desertores arma corripuit et totam inter Albin et Wiseram Saxoniam populando peragravit. Nordliudi contra Trasiconem ducem Abodritorum et Eburisum legatum nostrum commisso prelio acie victi sunt. Cesa sunt ex eis in loco prelii IIIIor milia, ceteri, quicidissent, de pacis conditione tractaverunt. Et rex acceptis obsidibus, etiam et his, quos perfidissimos primores Saxonum consignabant, in Franciam
Abbreviated transcription (Latin):
ens. aliquot dieb ibi moratꝰ. pa
ꝑrexit. ubi nui tiatũ est ei. lego
ter sarracenꝰ de affrica legatꝰ amira¬
ti qbraham. qui inconfinio affrice
insassato p̃sidebat: qui ysaac ir¬
deũ qͣm imꝑator ante quadrieniũ
augem ꝑsarum c̃ lantfrido ⁊ si¬
lanifridꝰ ⁊ sigismundꝰ ambo defũc¬
ti erant. Misit gͥ rex erchenbal¬
dum notarium inliguriam. ad
henit᷑. Ipse uͦ celebrato die nata
.Et in italia reate ciuitas

Expanded text:
. L.  dies ibi moratus, Papiam perrexit. Ibi nuntiatur ei, legatos ter Sarracenus de Africa, legatus amirati Abraham, qui in confinio Africae in Fossato praesidebat. Qui Isaac Iudeum, quem imperator ante quadriennium ad regem Persarum cum Lantfrido et SiLantfridus ac Sigimundus ambo defuncti erant. Tum ille misit Ercanbaldum notarium in Liguriam ad herentur. Ipse vero celebrato die natalsi. Et in Italia Teate civitas
Abbreviated transcription (Latin):
rexit adhyemandum in loco qui
dicitur theodone uilla: ibiq ue¬
nit missꝰ domini adriani apłici.
regem una cũ francis ꝓdĩ serui¬
tio ⁊ iusticia sc̃i petri seu solatio
gobardos. Et ideoritime ue

Expanded text:
rexit ad hiemandum in villa, quae dicitur Theodone-villa. Ibique veniens missus domni Adriani apostolici, regem una cum Eraiicis pro Bei servitio et iustitia sancti Petri seu solatio gobardos; et ideo maritime
Abbreviated transcription (Latin):
lio. T unc domnꝰ karolꝰ tex syno¬
dum habuit adualentianas. et
einde rex karolꝰ uenit ad carbo¬
nacum uillã. ibiq uenientes wil¬
hariꝰ archiep̃c ⁊ fulradꝰ capellanuᷤ
cũ aliis ep̃is ac sacerdotib. uuarmꝰ
⁊ adelardꝰ comites c̃ aliis pͥmatib
qui fuetũt karlomanni. c̃ aliqnͣ

Expanded text:
I. Tunc domnus Carolus rex synodum habuit ad Valentianas. Et Domnus rex Carolus venit ad Corbonacum villam, ibique venientes Wilcharius archiepiscopus et Folradus capellanus cum aliis episcopis ac sacerdotibus, Warinus et Adalhardus comites cum aliis primatibus, qui fuerunt Carlomanni; uxor vero