comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ITNUIS HERES
tutoris tutor non ẽ. tam̃ ea quȩ
ꝑdefunctum inchoata sunt
ꝑ heredem si legitime ȩtatis ẽ¬
et masculus sit explicari debent. in quibũ
dolus eius admitai potest. Qđ penes tutorem
fuit. hr̃es quoq eius redde debet. qđ apud
pupillum is relinquerit. Si heres caput ñ
quidem cͥmine caret. sed extra tutelam ẽ. et
detur. ⁊ qui ꝑ alium postularet. Item noĩa¬
re. ⁊ qui ꝑ alium hoc idem facit.
d̾.ł.xxxu. adedit. Etam fideuissorem
i heredem fidenissoris. ad rationẽ usimarũ¬
eandem reuocandos eẽ constat. ad quam ⁊
tutor reuocatur.
heredem quoq tutele uidicio posse conue¬
amministratio inuidicium. iextat seuerin
sententia estimantis si post mortem tutoris he¬
res eius negotia pupilli gerere ꝑseueraũit.
aut in arca cutoris pupilli pecuniam inuen̾̃it
⁊ consumpserit. uł eã pecuniam quã tutor
stipulatus fuerat exegerit. tutele udicio eum
deneri suo nomine. Nam cum ꝑmittatur ad¬

Expanded text:
is heres tutoris tutor non est, tamen ea quae per defunctum inchoata sunt per heredem, si legitimae aetatis et masculus sit, explicari debent: in quibus dolus eius admitti potest. Quod penes tutorem fuit, heres quoque eius reddere debet: quod apud pupillum is reliquerit si heres capit, non quidem crimine caret, sed extra tutelam est et detur et qui per alium postulat: item nominare et qui per alium hoc idem facit.d edictum. Etiam fideiussorem et heredes fideiussoris ad rationem eandem usurarum reuocandos esse constat, ad quam et tutor reuocatur. heredem quoque tutelae iudicio posse conueadministratio veniat in iudicium. et exstat Servii sententia existimantis, si post mortem tutoris heres eius negotia pupilli gerere perseveraverit aut in arca tutoris pupilli pecuniam invenerit et consumpserit uel eam pecuniam quam tutor stipulatus fuerat exegerit, tutelae iudicio eum teneri suo nomine: nam cum permittatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͥ sine dolo malo fec̾it. ⁊ eo noiẽ ꝯdẽnatꝰ
sim aut dełim sine dolo malo. Esi ꝗs
metu ruine decesseit possessione: si ꝗͥ
eũ adiuuare rẽ ñ posset id fecit labeo.
scribit integrũ uis eũ hab̾e. ꝑm̃ ac si
in possessione ꝑseu̾asset. Qđ si cuni
posset succurrere maluit relinq̃re
amisisse eũ p̃toris bñficiũ neq si pꝰea
succurri sibi ułit audiendũ eũ. ẜsas¬
sius aũt ait. Si metu ruinȩ recesserit
ñ ħ animo ut edificia delinqueret
restituendũ in possessionẽ. Cũ tm̃ qui
missus in possessionẽ ñ accessĩt. si edi¬
ficau̾it bñficiũ p̃toris amisisse scribit.¬
hita accipiendũ ei̾t. si uenire in pos¬
sessionẽ neglex̃. ñ si dũ uenit ruerunt.
¶Siꝗs ex ħ edicto ap̃tore in possessionẽ
missus ñ ẽ. ad missus in factũ accone
uti pot̾it. ut tm̃ pr̃etur ei qͣntũ pr̃ari
ei oport̾et. si de ea re cautũ fuisset. ẜ bx

Expanded text:
natus sim aut dederim sine dolo malo. Si quis metu ruinae decesserit possessione, si quidem, cum adiuvare rem non posset, id fecit, Labeo scribit integrum ius eum habere, perinde ac si in possessione perseverasset: quod si, cum posset succurrere, maluit relinquere, amississe eum praetoris beneficium neque, si postea succurri sibi velit, audiendum eum. Cassius autem ait, si metu ruinae recesserit, non hoc animo, ut aedificia derelinqueret, restituendum in possessionem: eum tamen, qui missus in possessionem non accesserit, si aedificia ruerint, beneficiuhoc ita accipiendum erit, si uenire in possessionem neglexit, non si dum uenit ruerunt.Si quis ex hoc edicto a praetore in possessionem missus non est admissus, in factum actione uti poterit, ut tantum praestetur ei, quantum praestari ei oporteret, si de ea re cautum fuisset: ex
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it: utile int̃dictũ unde tu ł publicianã
acconẽ hab̾e pot̃. S si infactũ acc̃one
eg̾it: his acconibꝰ exꝑiri ñ pot̃. cũ p̃tor
id agat nedãnũ patiat᷑ faciat actori ñ
ut in lucro u̾set᷑. ¶Si ꝓcurator m̃s dãm
infecti stipłatus sit cã cognita mͥ ex easti¬
płatione acc̃o cõpetit.

Expanded text:
Publicianam actionem habere potest. sed si in factum actione egerit, his actionibus experiri non potest, cum praetor id agat, ne damnum faciat actor, non ut in lucro uersetur.Si procurator meus damni infecti stipulatus sit, causa cognita mihi ex ea stipulatione actio competi
Abbreviated transcription (Latin):
Ita demũ aũt crusta uindicari posse:
idem alpbenus ait si ñ ceasuit noc imita¬
dẽ eu t̾ra mea fecit: nec arbor porun
meũ eũ tra mea coaliit. s nec ego po¬
fuaa ẽ. Neracius aũt seribit si uitis
in agrũ meũ u fiuminis delat sit
Alit eibi podessatẽ tollenq faciendã q̃ͣm
sitũ est ñ solũ sit alt̾ius ⁊ suꝑficies alie
suꝑficiariꝰ utrũ reꝓmit̾ẽ dãm infecti
ansates dare debeit. ⁊ uilianus seribit
quoties suꝑficieria in sula uiciosaẽ do¬
minũ ⁊ de soli ⁊ de adifici uicio repmut¬
tere. ut eũ ad quẽ suꝑficies ꝑtiuec de ut᷑¬
q satis dare. qđ si utq cesset. uicinũ
in possessione mittendũ. selsus certe
scribit si ediũ tuaꝵ usus frucus titie
ẽ dãm infecti. aut dñm repmtiere.
sesl tu̾ã satis dare debe. ꝙ si mpos¬
sessionẽ missus fũit iscui dãm ies¬
ti cauendũ fuit: titiã uti frui ꝓ hibebit
idẽ eit eũ quoq fructuarui qui non
refieti a dño uti frim ꝓhbendũ. g i¬

Expanded text:
ita demum autem crustam uindicari posse idem Alfenus, ait, si non coaluerit nec unitatem cum terra mea fecerit. nec arbor potest meum cum terra mea coaluit. sed nec ego pofacta est.Neratius autem scribit, si ratis in agrum meum ui fluminis delata sit, non aliter tibi potestatem tollendi faciendam, quam situm est, si solum sit alterius, superficies alterius, superficiarius utrum repromittere damni infecti an satisdare debeat. et Iulianus scribit, quotiens superficiaria insula uitiosa est, dominum et de soli et de aedificii uitio repromittere aut eum, ad quem superficies pertinet, de utroque satisdare: quod si uterque cesset, uicinum in possessionem mittendum.Celsus certe scribit, si aedium tuarum usus fructus Titiae est, damni infecti aut dominum repromittere aut Titiam satisdare debere. quod si in possessionem missus fuerit is, cui damni infecti cauendum fuit, Titiam uti frui prohibebit. idem ait eum quoque fructuarium, qui non reficit, a domino uti frui prohibendum:
Abbreviated transcription (Latin):
qr in ħ sit stipło qͣnti ea res ei̾t. ut possit uidi
nicħ inteẽ iã uenditori stipłatione damni
infecti int̃poĩta. ¶ Sabini sentñtia u̾a est.
existimantis ut si dũ edificat᷑ intra diem
stipłationi comp̃hensũ supͣ parietẽ meũ:
domꝰ decidit. eũq uiciau̾it licet post diẽ
stipłatioĩs paries decidat possim ag̾e ꝗa
decidat agi possit. Ꝙ si ita ꝯcussus sit.
paries ut nulla rõnee refici possitiõq
deponendus ẽ non minoris litẽ estiman¬
dam ꝗͣ si decidisset. E si uicinas edes
hãmꝰ.⁊ inuicẽ desid̾emꝰ dãm infecti cau̾i :
nicħ obstabit quominꝰ ⁊ ego in tuarum
ediũ possessionẽ nuttar. tu in m̃ar̃. ¶ Si
pupillus ꝓhibuit iri in possessionẽ dãm
infecti placet meũ ñ uste compet̾e hane
in factũ acc̃onẽ. ¶si mandõ mõ aliꝰ ꝓhibu¬
ei̾t in me ħ acc̃õ competit. ¶Non solũ aũt

Expanded text:
tio, quanti ea res erit: ut possit uideri nihil interesse iam uenditori‹s›.Stipulatione damni infecti interposita Sabini sententia uera est existimantis, ut, si, dum aedificatur intra diem stipulationi comprehensum, supra parietem meum domus deciderit eumque uitiauerit, licet post diem stipulationis paries decidat, possim agere, decidat agi possit: et, si ita concussus sit paries, ut nulla ratione recipi possit ideoque deponendus est, non minoris litem aestimandam, quam si decidisset.Si uicinas aedes habeamus et inuicem desideremus damni infecti caueri, nihil obstabit, quo minus et ego in tuarum aedium possessionem mittar et tu in mearum.Si pupillus prohibuit iri in possessionem damni infecti, placet in eum non iniuste competere hanc in factum actionem.Si mandatu meo alius prohibuerit, in me haec actio compe
Abbreviated transcription (Latin):
aliis int̾ueniunt id ei̾t dicendum.
¶Acẽo ista q̃ infactũ ẽ in ꝑpetuo dabit᷑.
sonis: ¶Iudex ꝗ ꝑsonis dedãno infec¬
to cognoscit ⁊̃ alienato p̃dio ab eo cũ qͦ
actũ fu̾it dãnũ estimare solet om̃e: qđ¬
cũq ante uidiciũ ꝯtingit.
secutus sit dñiũ usu capione ꝓmissor
ñ ten̾i cũ eo noĩe põponiꝰ ait. qr nec lõ¬
ci nec oꝑis uicio. s publico uire id ꝯse¬
cutus sit. ¶Ci cuiꝰ usus fructus ediũ ẽ.
de uicio eaꝵdẽ ediũ cau̾i ñ oportet. s¬
si alias uicinas hãt qr reficiendi ht̃ fa¬
cultatẽ. Nã ꝗ uiri boni arbitͥtu uti de¬
bet reficiendi quoq potestatẽ ꝯsequit᷑.
Eͦ nec ꝓͥetariꝰ audiri debet si ułit scau̾i
a fructuario. ediũ noĩe quas uicinas fiuo¬
ta ariꝰ hãt. qr ht̃ eũ fructuario acc̃onẽ ut ui
nas edes habeat. cau̾e debebo dãm infccti
qr inuicẽ ex ꝯducto ⁊ locato hãt᷑ acc̃õnes.
In qͣs tñ accõnes ult᷑ culpã nicħ uenit.¬

Expanded text:
dicendum. Actio ista, quae in factum est, perpetuo dabitur, sonis. Iudex, qui de damno infecto cognoscit, etiam alienato praedio ab eo, cum quo actum fuerit, damnum aestimare solet omne, quodcumque ante iudicium contigit. secutus sit dominii capione promissor, non teneri eum eo nomine Pomponius ait, quia nec loci nec operis uitio, sed publico iure id consecutus sit.Ei, cuius usus fructus aedium est, de uitio earundem aedium caueri non oportet, etsi alias uicinas habeat, quia reficiendi habet facultatem: nam qui uiri boni arbitratu uti deberet, reficiendi quoque potestatem consequitur. ergo nec proprietarius audiri debet, si uelit sibi caueri a fructuario aedium nomine, quas uicinas fructuario habeat, quia habet cum fructuario actionem, ut uir, si uicinas aedes habeat, cauere debebo damni infecti quia inuicem ex conducto et locato habent actiones: in quas tamen actiones ultra culpam ni
Abbreviated transcription (Latin):
nitione ⁊̃ longinꝗtas soli ⁊ oꝑis magni
statuta in cantione. it̃m arbitͥtu p̃toris
ex integro ei̾t cauendũ. si uͦ sine adiec¬
tione diei stipło fu̾i̾t int̃posita. si ꝗ ex
ꝯuentione qͣndoq fu̾it cõmissa ex sti¬
płatu agit᷑. Si uͦ ꝑ errorẽ mag̃ ẽ illud
dicendum finito die in quẽ aliqn cau̾i
solet desidandũ eẽ ap̃tore ut li̾etur.¬
E dem̃ ait p̃tor de eo oꝑe.ꝙ. influmine
publico ripaue eiꝰ fiet. m annos .x. sa

Expanded text:
nitione etiam longinquitas soli et operis magnitstatuta in cautione, iterum arbitratu praetoris ex integro erit cauendum.Si uero sine adiectione diei stipulatio fuerit interposita, si quidem ex conuentione, quandoque fuerit commissa, ex stipulatu agitur, si uero per errorem, magis est illud dicendum finito die, in quem alioquin caueri solet, desiderandum esse a praetore, ut liberetur.Deinde ait praetor: 'de eo opere, quod in flumine publico ripaue eius fiet, in
Abbreviated transcription (Latin):
mitunt᷑. idq ẽ u̾ius ñ aũt statĩ uͥmisit
p̃tor inpossessionẽ ĩ possidẽ iubet. s tc̃
demũ cũ iusta cã uidebit᷑. Gͦ int̃uallum
edes longo silentio dñs uideat᷑ habuisse.
aut misso inpossessionẽ ⁊ aliqͣndui mora¬
subueniri solet: ꝓbandũ ẽ ñ ̃ere p̃torẽ
festinare ad decernendũ ut iubeat possi¬
restitutionẽ indult᷑ũ. Ubi aũt ꝗs possidẽ
uissus ẽ dñs deiciendus eĩt possessione.¬
Si qua sint uira debita his ꝗ potuert̃
de dãno infecto satisdare deneganda
eĩt eoꝵ ꝑsecutio adu̾sus eũ ꝗ inpossessio¬
nẽ missus ẽ. ⁊ ita labeo ꝓbat. Itẽ queritur
in pigneniticio creditore anpignoris ꝑ-¬
secutio deneget᷑ adu̾sus eũ ꝗ uissus sit
possidẽ. ⁊ magis ẽ ut sineq debitor reꝓ-¬
misit neq creditor satisdedit pignoĩs

Expanded text:
statim ubi misit praetor in possessionem, etiam possidere iubet, sed tunc demum, cum iusta causa uidebitur ergo interuallum derelicto aedes longo silentio dominus uideatur habuisse aut emisso in possessionem et aliquamdiu immorasubueniri solet, probandum est non debere praetorem festinare ad decernendum, ut iubeat possirestitutionem indulturum.Ubi autem quis possidere iussus est, dominus deiciendus erit possessione.Si qua sint iura debita his, qui potuerunt de damno infecto satisdare, deneganda erit eorum persecutio aduersus eum, qui in possessionem missus est: et ita Labeo probat.Item quaeritur in pigneraticio creditore, an pignoris persecutio denegetur aduersus eum, qui iussus sit possidere. et magis est, ut, si neque debitor repromisit ne
Abbreviated transcription (Latin):
accipe. de eo dãno ꝙ. ex oꝑe fiet. ẜ siꝗͥ
in uia publica fiat qr inalieno sit satł¬
dandũ ẽ. s p̃tor eã cognita tẽpus ꝓ
ꝯditione oꝑis det̃minauit siũ aũt ꝗs
munat uã. siũ ꝗ aliud in ina pub¬
lica faciat. debebit cautio locũ hab̃e.
ne ꝑ ħ dãnũ pͥuato ꝯtingat. de ceteris
locis publicis ncħ sp̃alit̃ cauet᷑ uerũ
ex gn̾ali .s. mone qĩ malieno fiat satis¬
dari cb̾ebit dãm infecti. Si publicꝰ
locus publice reficiat᷑. rectissime labo
scribit. eoq uire utim᷑ de dãno infec¬
to neẽ cauendũ. ESi ꝗ uicio loci ant
opis fiat. certe legẽ dandã oꝑis talẽ
ne ꝗ noceat uicinis dãni udetꝰ᷑.¶ Ex
ħ edicto si ñ caueat᷑ mitiit᷑ in possessi¬
onẽ ap̃tore in eã partẽ quȩ ruinosa
eẽ uidr̃. an uͦ in totas edes iissio lo¬
cũ habãt uideamꝰ. ⁊ exstat sabimi se¬
tentia. in totas edes mittendũ. Alio qͥn
si ex suꝑficie inꝗt dãnũ timaoit᷑. ñ ha¬

Expanded text:
accipe de eo damno, quod ex opere fiet.Si quid in uia publica fiat, quia in alieno fit, satisdandum est.Sed praetor causa cognita tempus pro condicione operis determinabit.Siue autem quis muniat uiam siue quid aliud in uia publica faciat, debebit cautio locum habere, ne per hoc damno priuati contingantur.De ceteris locis publicis nihil specialiter cauetur, uerum ex generali sermone, quasi in alieno fiat, satisdari debebit damni infecti rectissime Labeo scribit, eoque iure utimur, de damno infecto non esse cauendum, si quid uitio loci aut operis fiat: certe legem dandam operis talem, ne quid noceat uicinis damniue detur.Ex hoc edicto si non caueatur, mittitur in possessionem a praetore in eam partem, quae ruinosa esse uidetur.An uero in totas aedes missio locum habeat, uideamus. et extat Sabini sententia in totas aedes mittendum: alioquin si ex superficie, inquit, damnum timeatur, non ha
Abbreviated transcription (Latin):
possidendõ pot̃ s decernendũ. ut eodẽ
iure eẽt quo foret is ꝗ ñ cau̾at postqͣm
decretũ uectigali acc̃one uti pot̾it. S in
uecagali p̃dio si municipes ñ cauint :
delib̾at dãnũ ꝯtig̾it an sarciri possit ⁊
aut si putat qͥ utilit̃ acc̃onẽ daturus sit
decernat. SSi prpillꝰ tutorẽ ñ hãt quo
actore dãm infecti ꝓmittat᷑ q̃i non de¬
fendat᷑ missio in possessionẽ locum
habebit. ẜ Si ꝗs dãn infecti in posse̾¬
sionẽ missus sit fulcire eũ ⁊ reficere
insulã deb̾e sunt ꝗ putant eũq cul-¬
ut uice cautionis in possessionẽ sit ni¬
cħ ei imputari si ñ refec̾it itẽ uideamꝰ.
tur. Repetita gͥ die ꝓmittendũ eritħ
ei cauendũ eĩt. ¶Illud querit᷑ ex quo
tp̃r dãni ratio habeat᷑: utrũ ex quo
ui possessionẽ uentũ ẽ. anuͦ ex quo

Expanded text:
possidendo potest, sed decernendum, ut eodem iure esset, quo foret is qui non cauerat: post quod decretum uectigali actione uti poterit.Sed in uectigali praedio si municipes non cauerintdeliberat, damnum contigerit, an sarciri possit. eaut, si putat, quod utiliter actionem daturus sit, decernat.Si pupillus tutorem non habeat, quo auctore damni infecti promittat, quasi non defendatur, missio in possessionem locum habebit.Si quis damni infecti in possessionem missus sit, fulcire eum et reficere insulam debere sunt qui putent eamque culut uice cautionis in possessione sit, nihil ei imputari, si non refecerit.Item uideamus, tur: repetita igitur die promittendum erit. hoc ei cauendum.Illud quaeritur, ex quo tempore damni ratio habeatur, utrum ex quo in possessionem uentum est an
Abbreviated transcription (Latin):
oni dt̃ dies eẽ insertus int᷑ quẽ si quid
dãni ꝯtig̾it cautio locũ ht̃. neq n min
finitũ obligatus eẽ dt̃ stipłatione ip̃e gͥ
p̃tor diem dabit stipłationi estimatio¬
ne habita ex cã. ⁊ ex qͣlitate eiꝰ dammi

Expanded text:
oni debet dies esse insertus, intra quem si quid oni debet dies esse insertus, intra quem si quid damni contigerit, cautio locum habet: neque enim in infinitum obligatus esse debet stipulatione. ipse igitur praetor diem dabit stipulationi, aestimatione habita ex causa et ex qualitate eius damni
Abbreviated transcription (Latin):
desidet ab eo ꝗ in possessionẽ misso ẽ. ut
sibi dãm infecti haꝵ ediũ nomine quaꝵ
inpossessionẽ missus ẽ cau̾et. ansit audi
imꝓbe ab eo ꝗ uiciosas ecles cepit posside
cautionẽ exigit. cũ idõ possessionẽ ami¬
serit. qr ipse dãm infecti satis ñ dedat.
⁊ sane par ꝓbe postulat ab eocaũi sibi.
earũ ediũ noĩe quaꝵ ip̃e cau̾e suꝑsedit.
quȩ sententia u̾a ẽ. SSiꝗs stipłaturus
płari uolenti uirandũ sit: iudeamus.
Et puto tñ uirindũ qr possit fiei̾ ut aut
tc̃ aut mͦ calĩniet᷑. ¶Si alieno nomine
cau̾i mͥ dãni infecti postulẽ: iurare de¬
beo ñ calĩme cã id eũ cꝰ noĩe cautũ pos¬
tulo fuisse postulatũ. s si eiꝰ noĩe postu¬
lẽ. ꝗ si ip̃e postularet. uirare ñ compel¬
let̾i ułuti patͦnus uł parens dicendũ ẽ
locũ uiriumando ñ eẽ. tiuͦ de quo ille
ñuiaret. noc ꝗ uice eiꝰ postulat in hac
stipłatione dt̃ uirare. S hinc stipłati¬

Expanded text:
 in possessionem missus est, ut sibi damni infecti harum aedium nomine, quarum in possessionem missus est, caveret, an sit audiimprobe ab eo, qui vitiosas aedes coepit possidere, cautionem exigit, cum ideo possessioneserit, quia ipse damni infecti satis non dederat? et sane parum probe postulat ab eo caueri sibi earum aedium nomine, quarum ipse cauere supersedit: quae sententia uera est.Si quis stipulaturus urandum sit, uideamus. et puto iterum iurandum, quia possit fieri, ut aut tunc aut modo calumnietur.Si alieno nomine caueri mihi damni infecti postulem, iurare debeo non calumniae causa id eum, cuius nomine cautum postulo, fuisse postulaturum.Sed si eius nomine postulem, qui, si ipse postularet, iurare non compelleretur, ueluti patronus uel parens, dicendum est locum iuriiurando non esse: de quo enim ille non iuraret, nec qui uice eius postulat in hac stipulatione debet iurare.Huic stipulati
Abbreviated transcription (Latin):
tore uissus ẽ: neqͣꝗͣ locus ei̾t cautiomꝰ
oblatioĩ ⁊ ita labeo.Cet̃m nullꝰ inquit
finis rei iueniet᷑. ⁊ ẽ ħ uerissimum.
est ut mitti debeat. ⁊ ita labõ. s adicit
si postea ꝗͣ decreu̾it p̃tor eũ in possessio¬
nẽ mittendũ tc̃ edes decid̾nt. ⁊ puto
labeonis sententiã uenĩ ꝓm̃ ⁊ si re fecit
aliꝗͥ eĩt ꝓbandũ. ñpͥus eũ discessurum.
ꝗͣ si ei sarciat᷑ ⁊ de p̃tito caueat᷑. Pot̃ aũt
ci in factũ accone recuꝑare ħq. impẽdit.

Expanded text:
etore iussus est, nequaqua‹m› locus erit cautionis oblationi: et ita Labeo: ceterum nullus, inquit, finis rei inuenietur: et est hoc uerissimum est, ut mitti debeat, et ita Labeo: sed adicit, si, posteaquam decreuerit praetor eum in possessionem mittendum, tunc aedes deciderint: et puto Labeonis sententiam ueram. proinde et si refecit aliquid, erit probandum non prius eum discessurum, quam si ei sarciatur et de praeterito caueatur. potest autem et in factum actione reciperare hoc quod impendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñfacit dicendũ in eã solã partẽ muti
si uͦ unita sit ꝯtextu edificioꝵ in totã.
Itaq ⁊ in spaciosis domib meliꝰ dicetur
in eã partẽ domꝰ mittendũ q̃ uiciosae
parti unita ẽ. tt̃m̃ si modica partiła
ediũ amplissimaꝵ uiciũ fac̾et q̃le erat
dic̾e totas edes iubendũ posside eũ cui
dãm infecti ñ cau̾et᷑ cũ sint amplissime¬
it̾m ꝗ dicemꝰ si insula adiacens domui
uiciũ faciat. utrũ inĩsule possessionẽ¬
possessionẽ. s insule mutat᷑. SSi plurẽ¬

Expanded text:
eam solam partem mitti: si uero unita sit contextu aedificiorum, in totam. itaque et in spatiosis domibus melius dicetur in eam partem domus mittendum, quae uitiosae parti unita est. ceterum si modica portiuncula aedium amplissimarum uitium faceret, quale erat dicere totas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caueretur, cum sint amplissimae?Item quid dicemus, si insula adiacens domui uitium faciat, utrum in insulae possessionepossessionem
Abbreviated transcription (Latin):
sit eiꝰ anñ uicinas edes hãt.an ñ hãti to¬
tũ tm̃ ħ uiris dictoni p̃torie subiciendũ.
eui cauendũ sit. cui ñ. Cet̾m neq ei qͥ
in meo deambulet. neq ei qui in meo
labet ł in mea tab̾na deu̾tat. cau̾i dicit᷑¬
uicinis plane inꝗlinis quȩ eoꝵ ⁊ inꝗlmno¬
rĩ uxoribꝰ cauendũ eẽ ait labeo.itẽ is qͥ
cũ is morent᷑. de illo querit᷑ an in ꝗliius
sius dñs ediũ cau̾e possit. Et sabmꝰ ait
inꝗlinis ñ eẽ cauendũ aut it ab iicio
putent. aut inuitiuĩ edes incid̾unt.⁊
possunt ex ꝯducto exꝑiri. quȩ sentenna
u̾ior ẽ. S Si ꝗs uixta monumentum
edificau̾it. uixta edificiũ suũ mo¬
num̃tũ fieĩ passus sit. de dãno infecto
eis postea cauendũ ñ erit. qr rem illi¬
citã admisit. alias aũt si monum̃to
edificiũ noceat. in quo ncħ sit ꝙ. im¬
putari possit ei ad quẽ ius monum̃ti
ꝑtinet: ⁊ cauendñ ẽ ei ad quẽ usmo¬
num̃ti ꝑtinet. ¶ Suꝑficiariũ uł fruc¬

Expanded text:
n habeat. totum tamen hoc iurisdictioni praetoriae subiciendum, cui cauendum sit, cui non.Ceterum neque ei qui in meo deambulet neque ei qui in meo lauet uel in mea taberna deuertat, caueri debet.Uicinis plane inquilinisque eorum et inquilinorum uxoribus cauendum esse ait Labeo, item his qui cum his morentur.De illo quaeritur, an inquilinis suis dominus aedium cauere possit. et Sabinus ait inquilinis non esse cauendum: aut enim ab initio putent, aut in uitium aedes inciderunt et possunt ex conducto experiri: quae sententia uerior est.Si quis iuxta monumentum aedificauerit uel iuxta aedificium suum monumentum fieri passus sit, de damno infecto ei postea cauendum non erit, quia rem illicitam admisit: alias autem si monumento aedificium noceat, in quo nihil sit, quod imputari possit ei, ad quem ius monumenti pertinet, cauendum est ei, ad quem ius monumenti pertinet.Superficiarium et fruc
Abbreviated transcription (Latin):
an non dño emit uidendũ est. nĩqͥd
repmittat non ⁊̃ satis det: ꝙ. quibꝰdam
uidecur. ht̃ aũt rationẽ ut mag̃ reꝓ¬
mutat qͣm satis det. suo ⁊⁊ nomine
id facit. ẜ Siũ corporis dñs. stue is qͥ
uis ht̃ ut puta. ẜuitutẽ de dãno infec¬
to caueat puto eũ reꝑmitt̾e deb̾e non
satis dare. qr suo nomine id facit noi
alieno. ¶ Cũ int̾ edes meas ⁊ tuas sint
alie edes ñ uiciose. uidendũ ẽ utrũ tu
ẽ ut ambo cau̾e debeant. qr fieri pot̾.
ut edes uiciose in edes ñ uiciosas mei¬
dentes dãnum mͥ dent qr uis possit
quis dic̾e ñ uicio in columiũ ediũ hoc
factũ. si aliȩ in eas incidentes damni
dãni infecti cautione ñ ꝓspex̾it merito

Expanded text:
est, numquid repromittat, non etiam satisdet. quod quibusdam uidetur: habet autem rationem, ut magis repromittat quam satisdet: suo enim nomine id facit.Siue corporis dominus siue is qui ius habet ut puta seruitutem de damno infecto caueat, puto eum repromittere debere, non satisdare, quia suo nomin‹e› id facit, non alieno.Cum inter aedes meas et tuas sint aliae aedes non uitiosae, uidendum est, ut‹r›um tu est, ut ambo cauere debeant, quia fieri potest, ut aedes uitiosae in aedes non uitiosas incidentes damnum mihi dent. quamuis possit quis dicere non uitio incolumium aedium hoc factum, si aliae in eas incidentes damni damni infecti cautionem, non prospexerit, merito
Abbreviated transcription (Latin):
ad penã. ¶ hoc aũt iudiciũ ẽtam conditi¬
onẽ ht̃ si postulatũ ẽ et̃m qui ñ postula¬
bit exꝑiri ñ potest. postulare aũt ꝓpͥe
hoc dicimꝰ ꝓ tribunali pet̾e non alibi.¬
ẜ Si tam uicinũ urbi mumicipiũ sit
ut magistratꝰ se ñ int̾ponẽ potũit. p̃tor
uł p̃ses adiri potit. pot̾̃ dici cessare bac̃
acc̃onem adũsus magistratus quasi nicħ
int̾sit. cũ in tua potestate fuĩt a p̃tore
uł p̃side desid̾are in possessionẽ mitti.¬
S haec aũt acẽo cũ rei hãt ꝑsecutionẽ⁊
hr̃di ⁊ in hr̃dem ⁊ ꝑpetuo dabitur.
ut missus inpossessionẽ.⁊̃ eam ꝑ longi
tp̃ris spaciuĩ in suũ dm̃ium caꝑe possit.
Si plures sint dm̃ qui eaũe dñt ⁊ aliq
ñ caueat in porcionẽ eiꝰ mittet᷑. ⁊ cc̃ si
aliquot sint qui caũi sibi desid̾ant. ⁊
aliꝰ p̃ciosiores aliꝰ uiliores hãt edes siue
unius domꝰ plures bãnt dispares par¬
tes: tm̃ ñ magnitudie dñi quisq s¬

Expanded text:
nam. Hoc autem iudicium certam condicionem habet, si postulatum est: ceterum qui non postulauit, experiri non potest. postulare autem proprie hoc dicimus pro tribunali petere, non alibi. Si tam uicinum urbi municipium sit, ut magistratu se non interponente potuerit praetor uel praeses adiri, potest dici cessare hanc actionem aduersus magistratus, quasi nihil intersit, cum in tua potestate fuerit a praetore uel praeside desiderare in possessionem mitti. Haec autem actio cum rei habeat persecutionem, et heredi et in heredem et perpetuo dabitur.ut missus in possessionem etiam eam per longi temporis spatium in suum dominium capere possit. Si plures sint domini, qui cavere debent, et aliquis non caveat, in portionem eius mittetur. et contra si aliquot sint, qui caveri sibi desiderant, et alius pretiosiores, alius viliores habeat aedes, sive unius domus plures habeant dispares partes: tamen non magnitudine dominii quisq
Abbreviated transcription (Latin):
dãm infecti nomine ñ satis dabit᷑. Si¬
mul in possessione eẽ uibebo. ¶ hoc edie¬
tuĩ ꝓspieit damno ñdũ facto: cũ cet̃e
acc̃ones ad damna que ꝯtinger̃ sarcien¬
da ꝑtineant: ut in legis aquilie accõe
dialiis. de dãno uͦ facto: nicħ edicto cauet᷑.
cũ enĩ anmalia que noxã cõmiserunt
ñ ultͣ soleant oñare qͣm ut noxe ea de¬
damꝰ multomag̃ ea q̃ anima carent ul¬
tra nos ñ deb̾entꝰ oñare. p̃sertĩ cum res
quidẽ animales que dãnum dedunt. ⁊p-¬
se grstent. edes aũt si ruia sua dãnũ
dedunt. desierĩ exstare. Unde querit᷑
sit aliqua adũsus eũ acco: niulianus:
sultus si pͥusꝗͥ dãni infecti stipło intpo¬
neret᷑. edes uiciose corruissent : quid fa

Expanded text:
dabitur, simul in possessione esse iubebo'.Hoc edictum prospicit d‹a›mno nondum facto, cum ceterae actiones ad damna, quae contigerunt, sarcienda pertineant, ut in legis Aquiliae actione et aliis. de damno uero facto nihil edicto cauetur: cum enim animalia, quae noxam commiserunt, non ultra nos solent onerare, quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent, ultra nos non deberent onerare, praesertim cum res quidem animales, quae damnum dederint, ipsae extent, aedes autem, si ruina sua damnum dederunt, desierint extare.Unde quaeritursit aliqua aduersus eum actio. et Iulianus consultus, si prius, quam damni infecti stipulatio interponeretur, aedes uitios
Abbreviated transcription (Latin):
agitata. an ẽditori pignoraticiodã¬
ni infecti cau̾ debeat ⁊ ait mar¬
celł inutilit̾ ei caiu. idemq ĩ de
eo cauendũ: qui non a dño emit: nã nec
in huius ꝑsona cõmitti stipłationẽ. eqͥs¬
simũ tm̃ puto huic ꝓspiciendũ. idẽ cre¬
ditori ꝑ stipłationem

Expanded text:
ata, an creditori pigneraticio damni infecti caueri debeat. et ait Marcellus inutiliter ei caueri: idemque etiam de eo cauendum qui non a domino emit: nam nec in huius persona committi stipulationem. aequissimum tamen puto huic prospiciendum, id est creditori, per stipulationem
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ non erit. qͣnti ea res erit tantam
pecuniam dabit s hoc petitori pla¬
cuerit. Quesitũ est si plures dniedi¬
ficent an om̃s cau̾e debeant. ⁊ ait la¬
beo unũ cau̾e deb̾e q restituturo oꝑ¬
is fieri ꝓ parte non possit. Idem aitͥ
⁊ si plures nuncient curandũ eẽ uun
stipłatione: ut tm̃ p̃stetur. qͣnti unius¬
cuiꝰq nit̾sint si hoc maluerit. Cec̃m si
ita fũit inquit cautũ: qnͣti ea reserit

Expanded text:
tutum non erit, quanti ea res erit, tantam tutum non erit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dabit, si hoc petitori placuerit.Quaesitum est, si plures domini aedificent, an omnes cauere debeant. et ait Labeo unum cauere debere, quia restitutio operis fieri pro parte non possit. Idem ait et si plures nuntient, curandum esse, ut uni stipulatione, ut tantum praestetur, quanti uniuscuiusque intersit, si hoc maluerint: ceterum si ita
Abbreviated transcription (Latin):
noui nunciatione int̃pomi solet: qͦties
uicinus dicit uis sibi eẽ ꝓhib̾e uicino
opus nouũ inuto se facere. siquis aũt
uult post opus nouũ nunciatũ ĩpune
edificare offerre dt̃ satis nunciatori ꝗ.
si fec̾it utͥq consultũ est tam ei ꝗ nimꝰ¬
ciauit: qm̃ cautũ ht de oꝑe restituẽ
do qͣm ei cui nunciatũ est qr molitio
eiꝰ non impeditur: anteqͣm enĩ caueat
quieꝗd edificau̾it int̃dicto restituto¬
rio destruere cõpellitur. ht̃ autem
ista stipłatio conditionẽ ut ita demũ
cõimitatur. si uidicatũ fu̾it. siue ante
rem uidicatã cã que accid̾it neq res
defendat᷑. ⁊ de dolo malo subieit᷑ clau¬
sula. ¶ Opus aũt factũ accipimꝰ. non
si unũ uł alt̾um cem̃tum fũit positũ.
s si ꝓponatur instar quodam oꝑis ⁊ qͣsi
facies quedam facta oꝑis. siue aũt res
udicetur. suie res non defendatir. sti¬
płatio in id cõmitcitur. ut res uiri bo¬
ni arbitratu restituatur.ꝙ si ita resti¬

Expanded text:
novi nuntiatione interponi solet, quotiens vicinus dicit ius sibi esse prohibere vicinum opus novum invito se facere. Si quis autem vult post opus novum nuntiatum impune aedificare, offerre debet satis nuntiatori: quod si fecerit, utrique consultum est tam ei qui nuntiavit, quoniam cautum habet de operedo, quam ei cui nuntiatum est, quia molitio eius non impeditur: antequam enim caueat quidquid aedificauerit, interdicto restitutorio destruere compellitur.Habet autem ista stipulatio condicionem, ut ita demum committatur, si iudica tum fuerit siue ante rem iudicatam causa quae acciderit neque res defendatur: et de dolo malo subicitur clausula.Opus autem factum accipimus non, si unum uel alterum cementum fuit impositum, sed si proponatur instar quoddam operis et quasi facies quaedam facta operis.Siue autem res iudicetur siue res non defendatur, stipulatio in id committitur, ut res uiri boni arbitratu restituatur: quod si ita resti
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ut
non ũꝗͣ dãno dato: nulla nob̾ com¬
petat acc̃o. ñ int̾̃posita aña cautiõe:
ułuti si uicini edes rumose in meã
edem ceciđint. adeo ut plerisq pla¬
ciũt. nec cogi ꝗͥ eũ posse ut rudem
tollat: si mͦ omĩa quȩ iaceant ꝓdelic¬
in fecti suo nomine ꝓmitti: alieno sa¬
tis dari iubebo. S Ei qui uiniũit ñ
calĩmie cã id se postulare: eũ ue cuiꝰ
nomine agot postulat᷑um fuisse. in eã
diẽ qͣm oã cognita statuero si ꝯtrou̾sia
eit dñs sit necne: qui cauebit sub exce¬
ptione satis dari iubebo. De eo oꝑe qđ
influmine publico ripaue eiꝰ fiet: in
annos decẽ satis dari ubebo. eũ cui ita
ñ cauebitur: in possessionẽ eiꝰ rei cuiꝰ

Expanded text:
uenit, ut nonnumquam damno dato nulla nobis competat actio non interposita antea cautione, ueluti si uicini aedes ruinosae in meas aedes ceciderint: adeo ut plerisque placuerit nec cogi quidem eum posse, ut rudera tollat, si modo omnia quae iaceant pro derelicinfecti suo nomine promitti, alieno satisdari iubebo ei, qui iurauerit non calumniae causa id se postulare eumue cuius nomine aget postulaturum fuisse, in eam diem, quam causa cognita statuero, si controuersia erit, dominus sit nec ne qui cauebit, sub exceptione satisdari iubebo. de eo opere, quod in flumine publico ripaue eius fiet, in annos decem satisdari iubebo. eum, cui ita non cauebit
Abbreviated transcription (Latin):
nunciatũ est si ante remissam nunci¬
ationẽ oꝑe facto decesserit. debet he¬
res eius pacientiã destruendi oꝑis
adu̾sario pr̃are. nã ⁊ in restituendo
huiusmodi oꝑe. eius qui contͣ edictũ
fecit pena u̾satur. porro aũt inpenã
heres non succedit.
nonum nunciatũ erat uendidit p̃dium
emptor edificauit. Emptorẽ anuendito¬
ta est. si quid edificatũ est. emptor id est
dñs p̃dioꝵ tenetur. quia nunciatio oꝑis
non ꝑsone fit his demũ obligatus est

Expanded text:
nuntiatum est, ante remissam nuntiati‹o›nem opere facto decessit: debet heres eius patientiam destruendi operis aduersario praestare: nam et in restituendo huiusmodi opere eius, qui contra edictum fecit, poena uersatur, porro autem in poenam heres non succedit.nouum nuntiatum erat, uendidit praedium: emptor aedificauit: emptorem an uenditota est, si quid aedificatum est, emptor, id est dominus praediorum tenetur, quia nuntiatio operis non personae fit et is demum obligatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. Duas gͦ res magistratibus
municipalibꝰ p̃tor uł p̃ses inunix̃ cau¬
tionẽ ⁊ possessionẽ ceta sue uiris dicti¬
oni reseruauit. ẜ Si forte duretur noi
cau̾i ut p osside liceat ꝙ cã cognta fi¬
ꝑmissuros. Itẽ ut ex cã decedatur de pos¬
sessione. ¶ Pretor ait. dũ ei ꝗ aberit pͥus
Uerecunde aũt p̃torẽ denunciari iube
non extrahi de domo sua. S domum in
qua degit denunciari sic acciꝑe debemꝰ:
ut si in aliena domo habitet. ibi ei de¬
nuncietur. q. si nec habitationẽ habeat.
ad ipsum p̃dium erit denunciandũ ł
ꝓcinatori eiꝰ uł certe inquilinis. ¶ To¬
tiens aũt p̃torẽ exig̾e denunciationẽ
intelligendũ ẽ si sit cui denuncietur
ctm̃n si ñ sit: ułuti ꝙ hr̃ditaria insula
ẽ nec dũ hr̃ditas adita uł si ħes non
exstet nec in habitet᷑. cessat ħ pars e¬
dicti. Est tñ tutiꝰ libellũ ad ipsas edes
ꝓpon̾e fieri ñ pot̾. ut ita monitus de¬
fensor existat. in eũ ꝗcꝗd eoꝵ quȩ supͣ

Expanded text:
uas ergo res magistratibus municipalibus praetor uel praeses iniunxit, cautionem et possessionem, cetera suae iurisdictioni reseruauit. Si forte duretur non caueri, ut possidere liceat quod causa cognita fi praesidem permissuros: item ut ex causa decedatur de possessione. Praetor ait: 'dum ei, qui aberit, prius uerecunde autem praetorem denuntiari iubnon extrahi de domo sua. sed 'domum, in quam degit denuntiari' sic accipere debemus, ut et si in aliena domo habitet, ibi ei denuntietur. quod si nec habitationem habeat, ad ipsum praedium erit denuntiandum uel procuratori eius uel certe inquilinis.Totiens autem praetorem exigere denuntiationem intellegendum est, si sit cui denuntietur: ceterum si non sit, ueluti quod hereditaria insula est nec dum hereditas adita, uel si heres non exstet nec inhabitetur, cessat haec pars edicti. est tamen tutius libellum ad ipsas aedes proponere: fieri enim potest, ut ita monitus defensor existat.In eum, qui quid eorum quae supra
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ dãnum nondũ factum: quod
futurum ueremur.
tione patͥmonis dicta sunt.
si fimet᷑ p̃toris uł p̃sidis officium erit
ex causa uł renouare. uł ꝓtelare eam.
si hoc localẽ exigit inqͥsitionẽ. ad ma¬
gistratus municipales hoc remittere.¬
¶ Simtra diem ap̃tore constituendũ
non caueatur in possessionẽ eius rei
remittendus est. Eius rei sic accipitur
siue tota res sit siue pars sit rei an tm̃
is qui ñ admittit ⁊̃ pignoribꝰ a magis¬
tratibꝰ coherceat᷑ non puto s infactũ
acc̃one tenebit᷑. nam ⁊ si ap̃tore mis

Expanded text:
tum est damnum nondum factum, quod futurum ueremur. ›tione patrimonii dicta sunt.si finietur, praetoris uel praesidis officium erit ex causa uel reum notare uel protelare eum et, si hoc localem exigit inquisitionem, ad magistratus municipales hoc remittere.Si intra diem a praetore constituendum non caueatur, in possessionem eius rei mittendus est. 'eius rei' sic accipe, siue tota res sit siue pars sit rei.An tamen is, qui non admittit, etiam pignoribus a magistratibus coerceatur? non puto, sed in factum actione teneb
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dio. si quid fiat noui nunciatio locũ
habebit adu̾sus uicinũ. Plane si unus
nr̃m in cõmuni loco faciat ñ possum
ego socius nouũ ei nunciare: s eum
ꝓhibebo commun diuidundo iudicio
uł ꝑ p̃torẽ. qđ si socius m̃s uł cõmuni
insula opus nouũ faciat: ⁊ ego ꝓpͥam
habeã cui nocet᷑. an opus nouũ nun¬
ciare ei possumꝰ. ⁊ putat labeo ñ posse
nunciare: quia possũ eum alia ratione
ꝓ hib̾e edificare. hoc ẽ uł ꝑ p̃torem. uł ꝑ
arbitrũ cõmuni diuidundo. quȩ sen¬
tentia uera est. Si ego suꝑficiarius sũ:

Expanded text:
i quid fiat, nuntiatio locum habebit aduersus uicinum. plane si unus nostrum in communi loco faciat, non possum ego socius opus nouum ei nuntiare, sed eum prohibebo communi diuidundo iudicio uel per praetorem.Quod si socius meus in communi insula opus nouum faciat et ego propriam habeam, cui nocetur, an opus nouum nuntiare ei possim? et putat Labeo non posse nuntiare, quia possum eum alia ratione prohibere aedificare, hoc est uel per praetorem uel per arbitrum communi diuidundo: quae sententia uera
Abbreviated transcription (Latin):
tore ueniendi ⁊ desid̾andi ut missa fie-¬
ret nunciatio. ¶Qui ꝓcuratorio noĩe
nunciau̾it si ñ satis dabit eam rẽ dñm
ratam habit᷑um nunciatio om̃imͦ remit¬
titur ⁊̃ si uerus sit ꝓcurator. ¶ Qui re¬
missionẽ absentis noĩe desid̾at. siue ad

Expanded text:
siderandi, ut missa fieret nuntiatio.Qui procuratorio nomine nuntiauerit, si non satisdabit eam rem dominum ratam habiturum, nuntiatio omni modo remittitur, etiamsi uerus sit procurator.Qui remissionem absentis nomine desiderat, siue ad
Abbreviated transcription (Latin):
intdicto adu̾sus eũ utar ne iuim mͥ
faciat quominꝰ edificẽ ex mĩdicto eũ
oportet: uidicatũ solui satis dare qr
partes sustinet defensoris.
dare cogendus ẽ ratam rem dñm ha¬
biturum.
non dabit sũmouendus ab executioẽ
deb̾ent ei denegare.⁊ tutor ⁊ curator
opus nouũ recte nunciant.

Expanded text:
 ne uim mihi faciat, quo minus aedificem, ex interdicto eum oportet iudicatum solui satisdare, quia partes sustinet defensoris: dare cogendus est ratam rem dominum habiturum.non dabit, summovendus erit ab executione debent ei denegari. Et tutor et curator opus novum recte nuntiant.
Abbreviated transcription (Latin):
nunciare opis nouũ pot̾o. nanri
seruitutes quedã int̃uenientibus
mediis locis uł publicis uł pͥuatis
ẽẽ possunt.  Qui opus nouũ ni¬
ciat si quid oꝑis iam facturũ erit
intestationẽ referre debet ut appa¬
reat quid postea factũ sit. ESi cũ
possem iuire ꝓ hib̾e nunciauero tͥ

Expanded text:
nuntiare opus novum potero: nam et servitutes quaedam intervenientibus mediis locis vel publicis vel privatis esse possunt. Qui opus novum nuntiat, si quid operis iam factum erit, in testationem referre debet, ut appareat, quid postea factum sit. Si, cum po
Abbreviated transcription (Latin):
tis int̃sit: ⁊ doacas ⁊ ruios pͥgori.¬
pterea gu̾alit̃ p̃tor ceta quoq oꝑa
eicepit. quoꝵ mora picłm aliquoa
allatũ est. Nam in his quoq contem¬
uendã prttant opis nouu nunciat¬
onẽ. ¶Quis enĩ dubitat. Multo melĩ
eẽ omitii oꝑis noui nunciationem
oꝑa fiũnt ut contemmi nunciatio de¬
beuelam si apparuerit ut incloica de¬
uoue eoue cuus mora ꝑicłm allaturi
eẽt dicendũ ẽ non eẽ uendũ ue hec nũ¬
ciatio noceret. ¶Qui opus not̃ ninto¬
cuns umĩe debet. non caluinnie ciusa
opus nouũ nunciare. hoc uisiurutũ
auctore p̃tore defert᷑. Icenco ñ exigit᷑
ut uiret ante qui uisunrandũ cugit.
¶Qui nunciat neccẽ ht̃ de monstrare ĩ
quo loco opus nouũ nunciet scito eoe
nunciatũ ẽ uͥ possit edificare ubi intarun
abstinendũ est. ¶ Totiens aũt demonstra¬
tio facienda ẽ: quotiens in pardem sitt
nunciatio. Cet̃m si in totũ opus fiat ñ
est neceẽ demonstrare. s hoc ip̃m dic̃e¬

Expanded text:
acas et riuos purgari.Praeterea generaliter praetor cetera quoque opera excepit, quorum mora periculum aliquod allatura est: nam in his quoque contemnendam putauit operis noui nuntiationem. quis enim dubitat multo melius esse omitti operis noui nuntiationem, nt, ut contemni nuntiatio deberet: nam si ap paruerit uel in cloaca riuoue eoue, cuius mora periculum allatura esset, dicendum est non esse uerendum, ne haec nuntiatio noceret. Qui opus nouum nuntiat, iurare debet non calumniae causa opus nouum nuntiare. hoc iusiurandum auctore praetore defertur: idcirco non exigitur, ut iurein quo loco opus nouum nuntiet, scituro eo cui nuntiatum est, ubi possit aedificare, ubi interim abstinendum est. totiens autem demonstratio facienda est, quotiens in partem fit nuntiatio: ceterum si in totum opus fiat, non est necesse demonstrare, sed hoc ipsum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
si opus nouũ nunciatio unifiat. si ꝗ̃
ex uoluntate oĩum opis fiat : ominer
nunciatio tenebit. si uͦ quidã ignorẽt
in solidũ obligabitur. qui contra edio¬
tum p̃toris fec̾it. nec ad rem ꝑtinet his
cuius solũ sit in quo opus fiat s is quieiꝰ
soli possessor inueniatur mõ si eiꝰ nomine
opus fiat.
ta executione oꝑis noui: nichilominꝰ
integras legitimas acc̃ones man̾e sic̃in
his quoq causis manet in quibus ab
inicio opis noui denunciationẽ p̃tor

Expanded text:
si ob op‹u›s nouum nuntiatio uni fiat, si quidem ex uoluntate omnium opus fiat, omnes nuntiatio tenebit, si uero quidam ignorent, in solidum obligabitur, qui contra edictum praetoris fecerit.Nec ad rem pertinet, cuius solum sit, in quo opus fiat, sed quis eius soli possessor inueniatur, modo si eius nomine opus fiat.ta exsecutione operis noui nihilo minus integras legitimas actiones manere, sicut in his quoque causis mane‹n›t, in quibus ab initio operis noui denuntiationem pr
Abbreviated transcription (Latin):
nunciat necẽe ht̃ demonstrare in quo
loco opus nouũ nunciet scit᷑o ei cui
nunciatũ est ubi possit edificare: ubi
int̾im abstinendũ est. quotiens aũt de¬
monstratio facienda ẽ: quoties in par¬
tem fit nunciatio. ct̾m si in totũ opus
fiat non est necẽẽ demonstrares ħ
ipsũ dic̾e si in pluribus locis opꝰ fiat
utrũ una nunciatio sufficiat an uero
plures sint necessariȩ. ⁊ ait.¬

Expanded text:
nuntiat, necesse habet demonstrare, in quo loco opus nouum nuntiet, scituro eo cui nuntiatum est, ubi possit aedificare, ubi interim abstinendum est. totiens autem demonstratio facienda est, quotiens in partem fit nuntiatio: ceterum si in totum opus fiat, non est necesse demonstrare, sed hoc ipsum dicere.Si in pluribus locis opus fiat, utrum una nuntiatio sufficiat an uero plures sint necessariae? et ait
Abbreviated transcription (Latin):
candi ht recte edificabit sed ut ꝓba¬
ri possit quid postea edificatum sit
modulos sum̾e debet is qui nunci¬
at qui ut sumantur conferant᷑ p̃tor
decern̾e solet. ¶Morte eiꝰ qui nun¬
ciauit extingnit᷑ nunciatio sic̃ aliena¬

Expanded text:
candi habet, recte aedificabit.Sed ut probari possit, quid postea aedificatum sit, modulos sumere debet is qui nuntiat, qui ut sumantur conferanturque, praetor decernere solet.Morte eius qui nuntiauit extinguitur nuntiatio, sicut aliena
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ nunciat. ⁊ satis dat rem intam
dñm habiturũ. ⁊ remissio in dñi ꝑso¬
nam. confertur. si dñs opus nunerat̾¬
it nouũ intra diẽ que stipłatione ex
oꝑis noui nunciatione int̃posita com

Expanded text:
nouum nuntiat et satisdat rem ratam dominum habiturum et remissio in domini personam confertur: si dominus opus nouum nuntiauerit intra diem, quae stipulatione ex ‹o›peris noui nuntiatione interposita c
Abbreviated transcription (Latin):
ciare. ⁊ si nunciauit postea ⁊ ꝙ retro
edificatũ erit. destruendũ erit. quosi
repetito die nunciatione facta. Sed si
in hedes nĩis quis immitiit aut in
lo co nr̃o edificet equñ est nos oꝑis
noui nuciatione ius nr̃m nobcon¬
seruare uelle. Sextus pediꝰ difinit tri¬
plicẽ eẽ causã oꝑis nom nunciationis
aut naturalẽ aut publicã: aut in posi¬
citiã naturalẽ cũ in nraas edes quid
iminitut᷑ aut edificat᷑ in nr̃o. ¶ Publicã
cinsam quotiens leges aut senatus
consulta consticutionesq pͥncipum.
poꝑis noui nunciationẽ tuem᷑. Im¬
posicitiã cũ quis postea qͣmus suũ
deminuit alt̾ius auxit. hoc ẽ postea
q̃m seruitutẽ edibꝰ sins imposuit ẽẽ
seruitutẽ focit. ¶ Memiusse aũt opor¬
tebit quoties quis in nr̃o edificate ũt
n nr̃m timmittere uł ꝓic̃e uult. meliꝰ¬

Expanded text:
retro aedificatum erit destruendum erit, quasi repetitio die nuntiatione facta.Sed et si in aedes nostras quis immittit aut in loco nostro aedificet, aequum est nos operis noui nuntiatione ius nostrum nobis conseruare.Et belle Sextus Pedius definiit triplicem esse causam operis noui nuntiationis, aut naturalem aut publicam aut impositiciam: naturalem, cum in nostras aedes quid immittitur aut aedificatur in nostro, publicam causam, quotiens leges aut senatus consulta constitutionesque principum per operis novi nuntiationem tuemur, impositiciam, cum quis postea, quam ius suum deminuit, alterius auxit, hoc est postea, quam servitutem aedibus suis imposuit, contra servitutem fecit. Meminisse autem oportebit, quotiens quis in nostro aedificare vel in nostrum inmittere vel proicere vult, meli
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nã upsi dño eũ semel ninciaue¬
rit non ꝑmittit᷑ it̃m inuiciare qͥdu
stipłatio ex oꝑis noui nunciatione te¬
n̾et. Si in remissione a parte eius ꝗ opꝰ
nouũ nunciau̾it. ꝓcurator int̾ueni¬
at id ag̾e p̃torẽ oportet: ne falsus ꝓcu¬
rator absenti noceat. cũ sit in dignũ
quolibet int̾uemiente bñficiũ p̃toris

Expanded text:
auerit, non permittitur iterum nuntiare, quamdiu stipulatio ex operis noui nuntiatione teneret.Si in remissione a parte eius, qui opus nouum nuntiauerat, procurator interueniat, id agere praetorem oportet, ne falsus procurator absenti noceat, cum sit indignum quolibet interueniente beneficium praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbari possit quid postea edificatũ sit
modulos sum̃e debet is qui numeiat
qui ut sumant᷑ conferant᷑q p̃tor dec̃-¬
nere solet. ¶Morte eiꝰ qui nunciauit
extinguitur nunciatio : sic̃ alienatioẽ q
his modis fuut᷑uis ꝓhibendi. Qđ si is cui
opus nouũ nunciatũ erit decesserit.

Expanded text:
id postea aedificatum sit, modulos sumere debet is qui nuntiat, qui ut sumantur conferanturque, praetor decernere solet. Morte eius qui nuntiavit extinguitur nuntiatio, sicut alienatione, quia his modis finitur ius prohibendi. Quod si is cui opus novum nuntiatum erat d
Abbreviated transcription (Latin):
test is ad quẽ res ꝑtinet. EUsufructuariꝰ
aut opus nouũ nunciare suo nomine
non potest. S ꝓcuratorio nomine nun¬
ciare pot̾it: aut uendicare usũ fructum
ab eo qui opus nouũ faciat: que ũdicatio
p̃stabit ei q eius int̾fuit opus nouum
factum non ẽẽ.

Expanded text:
test is ad quem res pertinet. Vsufructuarius test is ad quem res pertinet. Vsufructuarius autem opus novum nuntiare suo nomine non potest, sed procuratorio nomine nuntiare poterit, aut vindicare usum ab eo qui opus nouum faciat: quae uindicatio praestabit ei, quod eius interfuit opus nouum factum non esse.
Abbreviated transcription (Latin):
agris opus nouũ faciat nunciatio ex
hoc edicto locũ habet. siue in pͥuato
siue in publico opus fiat. ¶Nui ic
uideamus quib ex causis fiat nun¬
ciatio. ⁊ c̃ꝑsone nuncient. quibꝰq nũ¬
cietur. In quibꝰ locis nunciatio fiat.
et quis effectus sit nunciationis.
¶Nunciatio fit: aut iuris nr̃i conser¬
uandi causa. aut damni depellendi.
aut publici iuris tuendi grã nunci¬
amus aũt quia us aliquid ꝓhibñ¬
di habentus uelut damni infecti ca¬
ueatur nobis ab eo qui forte in pub¬
lico uł in pͥuato quid molitur: aut
si quid contra leges edicta ue pͥncipũ
quẽ admodũ edificioꝵ facta sunt fiet
uł in sacro uł in loco religioso. uel in
publico ripaue fluminis. quibus ex
causis ⁊ int̾dicta ꝓnunciantur. qđ si
quis in mare uł in latore edificet. licet
in suo non edificet iure tam̃ gentiũ
forte damni infecti ułit sibi caueri.¬
¶ suris nr̃i conseruandi aut damnide¬
pellendi causa opus nouũ nunciare po¬

Expanded text:
agris opus novum fiat, nuntiatio ex agris opus novum fiat, nuntiatio ex hoc edicto locum habet, sive in privato sive in publico opus fiat. Nunc videamus, quibus ex causis fiat nuntiatio et quae personae nuntient quibusque nuntietur et in quibus locis fiat nuntiatio et quis effectus sit nuntiationis. Nuntiatio fit aut iuris nostri conseruandi causa aut damni depellendi aut publici iuris tuendi gratia. Nuntiamus autem, quia ius aliquid prohibendi habemus: uel ut damni infecti caueatur nobis ab eo, qui forte in publico uel in priuato quid molitur: aut si quid contra leges edictaue principum, quae ad modum aedificiorum facta sunt, fiet, uel in sacro uel in loco religioso, uel in publico ripaue fluminis, quibus ex causis et interdicta proponuntur. Quod si quis in mare uel in litore aedificet, licet in suo non aedificet, iure tamen gentium si forte damni infecti velit sibi caveri. Iuris nostri conservandi aut damni depellendi causa opus novum nuntiare po