comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾at. uł que decretum ex pꝰ¬
sisedit quid̾ p̾tor ꝓ t̾bu¬
nali. s postulatõnib ñ ded̾it
pot̾ dici tp̃t. ad bõꝵ possõe¬
ñ ced̾e. tum preses aliis reb.¬
tarib tustodiis. aut ꝯgni¬
p̾ces ꝓuintie inproxima
fuit ciuitate. accedexe d ad
utilitatem temꝑis spacu
milium nũs passuũ facta

Expanded text:
derat vel quae decretum exposi sedit quidem praetor pro tribunali, sed postulationibus non dedit: potest dici tempus ad bonorum possen cedere, cum praeses aliis rebtaribus aut custodiis aut cognipraeses prouinciae in proxima fuit ciuitate, accedere debet ad utilitatem temporis ratio milium passuum f
Abbreviated transcription (Latin):
prłñ abre aut̃ ħ loco uelut
ex cessus. ħ sb̾iũ get᷑ suis ita
hͣr dib ĩ slicutis siuolu̾int
bstiũe se ħeditate. cum ea co¬
stidicõne ĩ stituti iã ñ ut
ncͣcͣii s sua sponte ħedes ex¬
titerint. s ⁊ cetis cõdc̃onib¬

Expanded text:
n ab re autem hoc loco uelut excessus hic subiungetur suis ita heredibus institutis 'si uoluerint abstinere se hereditate, cum ea condicione instituti iam non ut necessarii, sed sua sponte heredes exstiterunt. sed et ceteris condicionib
Abbreviated transcription (Latin):
semł hr̃s extuerit seruus.
⁊ ẜuo cõuni leget᷑. pure¬
⁊ sine lib̾tate. ħ legatum.
ñ cõpetit. plane sisb̾ cõdc̃o e
⁊ ucilr ⁊ sine lib̃tate lega

Expanded text:
semel heres exstiterit servus, servo communi legetur pure sine libertate, hoc legatum non constitit. plane sub condicione ei utiliter et sine libertate legab
Abbreviated transcription (Latin):
stucutꝰ ticio rogatus sit restitu¬
ere sb̾sticutꝰ menio ⁊ nstitutꝰ
suspͨtã s̾ hr̃ditatẽ ẽẽ dicat de¬
siderante titio uibend̾ eũ adire
⁊ restitũe ¶Si quis bonoꝵ pos¬
sessoris si dĩcõmiserit de resti¬
fũit diẽ bonoꝵ possõus ad cõ¬

Expanded text:
tutus Titio rogatus sit restituere, substitutus Maeuio et institutus suspectam sibi hereditatem esse dicat, desiderante Titio iubendum eum adire et restituere.Si quis bonorum possessoris fidei commiserit de heredifuerit diem bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
rat eas ex senatus consislto¬
Si uero nommis ferendi cõ¬
dicõmi quam p̾tor exigit recte
ex pleu̾it nncħ .ii. mali est ho¬
nesti ẽ homnus nomẽ assu¬
ñre nͭ enim ĩfamosis ⁊ turpi¬

Expanded text:
rat eas ex senatus consulto.Si uero nominis ferendi condicio est, quam praetor exigit, recte expleuerit: nihil enim male est honesti hominis nomen adsumere, nec enim in famosis et turpi
Abbreviated transcription (Latin):
nam l desiderante s̾uo ticius
adiit hr̃ditatẽ. ñ tñ põt lib̃tas
suo compere . ꝙ ĩ fraudẽ credi¬
toꝵ data l titius locu plex
sit qua de tã n ͨ hr̃ditas ei re
solus lib̵ ⁊ hr̃s scptus ẽẽ nec
tet ñ ob aliud qmͣ ꝙ ab eo ĩnie
uanirał obligacõ translata in¬
tlłigat᷑si si eiꝰ mͥ restituta sithe¬
reditas qui pupilło siue tuto¬
ris auctoritare crediderit si sol¬
uerit mͥ pupillus ñ repͥeret

Expanded text:
nte seruo Titius adierit hereditatem, non tamen potest libertas seruo competere quasi in fraudem creditorum data, licet Titius locuples sit: qua de causa nec hereditas ei ressolus liber et heres scriptus esset nec tet: non ob aliud, quam quod ab eo in me naturalis obligatio translata intellegitur. et si eius mihi restituta sit hereditas, qui pupillo sine tutoris auctoritate crediderit, si soluerit mihi pupillus, non repetet:
Abbreviated transcription (Latin):
siquis accepta atitio pecumi¬
a que quartam hr̃ditans cõ¬
tinet rogatus sit ei restitũe
heditatem l tardiꝰ detur pe¬
cunia sñ usuris eã dari deb̾e
qr qnͣto tardius quis petũi¬
am dat tanto tardiꝰ ad fidei¬
cõmissum petumam ꝑ uenit
⁊ medii tp̃ris fructus ꝑ dit
qmobrem si añ dadatau pe¬

Expanded text:
si quis accepta a Titio pecunia, quae quartam hereditatis continet, rogatus sit ei restituere hereditatem, licet tardius detur pecunia, sine usuris eam dari debere, quia quanto tardius quisque pecuniam dat, tanto tardius ad fideicommissum peruenit et medii temporis fructus perdit. quamobrem si ante datam pe
Abbreviated transcription (Latin):
postulante me iussu p̃toris
adieris ⁊ restitueritis nicħ
ita utaris legis falodie uñfõ
ad ũsus legatario Situ tiuo
ea lege uti pot̃as ⁊ quatenus
uti pot̾as Nã siquid p̃t̾ea a
me alicui ꝑ fidĩ cõmissum re¬
lictũ sit id .q. alegatario re¬
lictum nõ uenit incomputa¬

Expanded text:
toris adieris et restitueris mihi, ita utar legis Falcidiae beneficio aduersus legatarios, si tu quoque ‹e›a lege uti poteras et quatenus uti poteras: nam si quid praeterea a me alicui per fideicommissum relictum sit, id quasi a legatario relictum non uenit in computa
Abbreviated transcription (Latin):
redicarium hr̃dem ab a¬
liquo inftrtutum uisser̃
ad ire hr̃ditatẽ. negat iu¬
liaus dete huͣt hr̃ditatẽ re¬
stitui quia de ea rogatus
non eẽt ⁊ ħ ẽ fatendum
ẽ nusicum ĩ crem̃to restitu
epe. rogatus sit hr̃ditatẽ¬

Expanded text:
ium heredem ab aliquo institutum iusserit adire hereditatem, negat Iulianus debere hanc hereditatem restitui, quia de ea rogatus non esset: et hoc est fatendum. est, num cum incremento restituere he‹re›s rogatus sit hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
si uͦ turpis aũ difficił sit cõdco
eam ab inicio uissũ ẽ. plus
enim tͥbui ap̾tore ei ꝗ fidĩ¬
cõmissum petit qmͣ testacor
uoluit absurdũ ẽ un aut̃ tes¬
tator u ex pleta sit condicõ
n scͥptũ hr̃dẽ ad hr̃ditatẽ uo¬
cauit n ꝑ hunc illi uoluit.
restitin hr̃ditatẽ. ¶ Si indã¬
da pecunia condicõ ascͥptaẽ
hr̃di d ei offerre petumam
is qui possit fidĩ comissum

Expanded text:
si uero turpis aut difficilis sit condicio, eam ab initio uisum est: plus enim tribui a praetore ei qui fideicommissum petit, quam testator uoluit, a‹b›surdum est: utique autem testator, nisi expleta sit condicio, neque scriptum heredem ad hereditatem uocauit neque per hunc illi uoluit restitui hereditatem.Si dandae pecunia‹e› condicio adscripta est heredi, debet ei offerre pecuniam is qui po
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ consequit᷑. ¶ Si hr̃s sc̃p¬
tus restitũit hr̃ditatẽ ⁊ pos¬
ea de hr̃ditate contͦũ siam pas¬
sus uictus sit aũ litescesser̃
durare accõnes cõstint ĩfi¬
dĩ cõmissarum semł trãia¬
tas. ¶ Si quis maiorẽ ꝑtẽ
restuuerit qmͣ rogatꝰ ẽ ĩ eã
ꝑtẽ qm excedit uon traste¬
riuit᷑ accõos s cum p̃cepta¬

Expanded text:
tatem consequitur.Si heres scriptus restituerit hereditatem et postea de hereditate controuersiam passus uictus sit aut lite cesserit, durare actiones constitit in fideicommissarium semel translatas.Si quis maiorem partem restituerit quam rogatus est, in eam partem quae excedit non transferuntur actiones. sed cum p
Abbreviated transcription (Latin):
art̃. ⁊Iter ex frĩb meis
consobrinã mãm duxit ux¬
Lorẽ: ex dadrance. qui nõ
dux̾it ex quadrante hr sesto.

Expanded text:
rum "Vter ex fratribus meis consobrinam nostram duxerit uxorem, ex dodrante, qui non duxit, ex quadrante heres esto
Abbreviated transcription (Latin):
doce ꝓmissam pecumã de¬
beat. uirum hr̃dem ica insii¬
tũat. sieam pecumam ꝙͣ¬
ĩ dotẽ ꝓmisisset n peniset᷑
nͣ ex egiss. puto siuir nun¬

Expanded text:
dote promissam pecuniam debebat, virum heredem ita instituerat, si eam pecuniam, quam doti promisisset, neque petisset neque exegisset. puto, si vir denun
Abbreviated transcription (Latin):
tiusses. aũ ei quid legalses.
nich̃ int̾ẽ quo gͣduisate
bẽs insticutus sit. ł quid ei
legatum sit. dum mꝰ aliqͦ s̃¬
du id te fecisse ꝓtes
institui pos̃ cũ libent ꝓtat ice¬

Expanded text:
tuisses aut quid sibi legasses, nihil interest, quo gradu is a te heres institutus vel quid ei legatum sit, dummodo aliquo gradu id te fecisse probeinstitui potest "cum liber eri
Abbreviated transcription (Latin):
tabule ꝑs sunt prioris testĩ.
quoiure utimuso
os nepotes impuleres hat.
s alt̾um eoꝵ in põitate alt̾ui
ex hiis impubes de cessisset.
ad alt̾um ꝑtem eius trans¬
ferre. ¶ Ex consilio. lab. o¬
filii. cascelei. trebacui. eum q̃
impõitate hãt. solum hr̃de᷑
fecit ⁊ ab eo alt̾i dindiam
ꝓtem hr̃dicacis cum iusuã
tutelam ueniss legauit ꝙ
si is qui inpõctate sua ẽẽt ũn¬
pubes detessiss alt̾um hrdẽ
ei sb̾stituit filio impub̾i in
s̃ingulas cãs alium ⁊ aliũ
hĩtẽ sb̾aitũe possumꝰ. uielu¬
ti ut alus si gͥ nullus filius

Expanded text:
tabulae pars sunt prioris testamenti, quo iure utimur. os nepotes impuberes habebat, sed alterum eorum in potestate, alterum ex his impubes decessisset, ad alterum partem eius transferre: ex consilio Labeonis Ofilii Cascellii Trebatii eum quem in potestate habebat solum heredem fecit et ab eo alteri dimidiam partem hereditatis, cum in suam tutelam uenisset, legauit: quod si is, qui in potestate sua esset, impubes decessisset, alterum heredem ei substituit.Filio impuberi in singulas causas alium et alium heredem substituere possumus, ueluti ut alius, si sibi nullus fili
Abbreviated transcription (Latin):
potibꝰ quem añ emancipau̾at
in locum si li ad optan̾̃it. p̾d̾ito¬
filio. de inde emancipato. deces¬
serit. equiꝰ erit dicendum nepo¬
ti qui in locum filii nen̾it. suc¬
curri et in tres ꝑtes hrditatẽ
deduti. ut unam h̾eat qui in
pot̾tate remanserit. alt̾am ne¬
pos ad optatus in locum filii.
t̾tiam emancipatꝰ cum filio su¬
o qui nepotis loco fũit s si mor¬
tuo filio. alt̃ ex nepotib inło¬
tum filii ad optatus fu̾it tͤe
ꝑtes inbonis fient. oam sit
equius eum qui lotum filii
institutꝰ sit. alt̃ p̃t̃̾itus. si insti¬
tutꝰ adierit. qͣmun u̾b̾ edictis
parum exp̾ssum tñ ñ posse eum¬

Expanded text:
at, in locum filii adoptauerit, praeterito deinde emancipato decesserit, aequius erit nepoti, qui in locum filii uenerit, succurri et in tres partes hereditatem diduci, ut unam habeat qui in potestate remanserit, alteram nepos adoptatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit. sed etsi mortuo filio alter ex nepotibus in locum filii adoptatus fuerit, tres partes in bonis fient, cum sit aequius eum, qui in locum filii institutus sit, alter praeteritus, si institutus adierit, quamuis uerbis edicti parum expressum
Abbreviated transcription (Latin):
o ¶Qui h̾ebat filiũ ħ̾ebat
⁊ nepotẽ ex eo filiũ emãcipau ͭ
⁊ adoptauit ĩ locũ nepotu dem̃
ema̾cipauit qrͣ annepoti obst
ñ excludi siue pat̾ eint in ad¬
optõm mansiss qiͣ nepos sñ
emãcipatꝰ ẽ. puto eĩ ⁊ eman¬
tipato pr̃e nepotem quoq
cum prẽ suo ex edicto ad¬
uidamtnittisfilium hũit ⁊ ex co
nepotem filius emantipatꝰ
ł ĩptate manẽs deportatus
ẽ qr an nepoti noceat uerꝰ¬

Expanded text:
ebat filium, habebat et nepotem ex eo, filium emancipauit et adoptauit in locum nepotis, deinde emancipauit: quaeritur an nepoti obstetnon excludi, siue pater eius in adoptione mansisset quasi nepos siue emancipatus est: puto enim et emancipato patre nepotem quoque cum patre suo ex edicto admitti. Filium habuit et ex eo nepotem: filius emancipatus uel in potestate manens deportatus est: quaeritur, an nepoti noceat. e
Abbreviated transcription (Latin):
qͣiͣ filium. hͥ eĩ qͣi filiꝰ ñ est ex
lib̾is cum iura ad optõnis emã¬
cipacione finita suit. ¶ Filiũ
hñs ⁊ ex eo nepotem in locum
filii nepotem ad optaũo am¬
bo admittentur planesi fũit
emantipatus nepos ñ ad mͣte¬
suo ĩ ad opcõm ded̾it ĩ lot̃ filie

Expanded text:
quasi filium: hic enim quasi filius non est ex liberis, cum iura adoptionis emancipatione finita sint. Si filium habens et ex eo nepotem in locum filii nepotem adoptauero, ambo admittentur: plane si fuerit emancipatus nepos, non admittesuo in adoptionem
Abbreviated transcription (Latin):
orum adidem bñficium fu̾int
admissi iam ñ cutant petant
tõm datus sb̃ꝯdicõe scͥptꝰ sit
hrs anatutoli prẽalio ꝯmit¬
tente ꝯͣ tabłas edtͣm ⁊ ip̃e ne¬
niet s si defet̾it ꝯdicõ repłłꝰ¬
ab ea pos. Id̾ puto ⁊ ineo qui
pute quid̾ s non iute scͥptꝰ sit
ħrii exempło iuris legiitimi
i buit᷑ gͥ nepo ᷤ ex uno filio unã
ꝑtem ħebunt.

Expanded text:
orum ad id beneficium fuerint admissi, iam non curant, petant tionem datus sub condicione scriptus sit heres a naturali patre, alio committente contra tabulas edictum et ipse uenie. idem puto et in eo, qui pure quidem, sed non iure scriptus sit heres. Exemplo iuris legitimi eibuitur: igitur nepotes ex uno filio unam partem habebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs eiꝰ fri accrescit siu̾o ex filiit
alt̾ ñ perat tam fr̃i qͣm nepo¬
tibꝰ id ꝓdest a̾ q tunc duo semis¬
ses fiunt ex quibꝰ alt̾m filiꝰal¬
terum nepotes ꝯseq̃ntur.
Si pͥus testm̃ excet inte fat¬
tum quo filiꝰ ex ħrdatus ẽ se¬

Expanded text:
rs eius fratri adcrescit. si uero ex filiis alter non petat, tam fratri quam nepotibus id prodest: namque tunc duo semisses fiunt, ex quibus alterum filius, alterum nepotes consequuntur. Si prius testamentum exstet iure factum, quo filius exheredatus est, se
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e ei hͣnt ex ħrdatõtu. ait quiã
cõmͤ noc̾e s ĩ exͣneo marreni sen¬
tenciã ꝓbat ut ex ħrdatõ ei ad¬
rogato pꝰ ea s̃ noceat pꝰ limino
aut teu̾so filio dicend̾ ex prda¬

Expanded text:
e ei hanc exheredationem ait, quia tionem nocere. Sed in extraneo Marcelli sententiam probat, ut exheredatio ei adrogato postea non noceat. Postliminio autem reuerso filio dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
¶um quidam ꝓpinqui fal¬
sum testm̃ actsaret ac
post longum spacium
temꝑis ꝓbass sicz dies
ei petende possoĩt qm for¬
te c̾tꝰ accusacõnis pet̾e
ius sibi ẜuet agnonisse
suitessõnem ñ in m̃ito

Expanded text:
um quidam propinquus falsum testamentum accusaret ac post longum spatium temporis probasset, licet dies ei petendae possessionis, quam forte certus accusationis petere ius sibi seruet, adgnouisse successionem non inmerito
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus ẽ bonoꝵ surdo ꝯ¬
tuto cedit nͨ si tutator
furiosi noĩe possõem
tp̃is quod scientib p̾sini¬
tum ẽ indebitur ced̾e nã
⁊ pat̾ infanti filio possõm
accipiat quo tm̃ cessante
in fans ñ excluditur quid
gͦ si curator acciꝑe nolit
nõ ne iustiꝰ atq irtilꝰ e
rit ad eund̾ mod̾ pxͦ cq
te cogitur oĩb hiis qui¬
b bona testitui debent
si forte instiͣtus in codem
furore de cesserit aut ꝯpos
m̃tis a effcũs ante mor¬
tem obierit qm hidita¬
tem agnosc̾esnam ⁊ si fĩ
pot̾ ut niuo furioso sb̃sti¬
tutus decedant ñ tñ furi¬
osus obstet cet̾is si pͥus
⁊ ip̃e decesserit qm ħ̾rdi¬

Expanded text:
stitutus est: bonorum postuto cedit. nec, si curator furiosi nomine possessionem temporis, quod scientibus praefinitum est, uidebitur cedere: nam et pater infanti filio possessionem accipit, quo tamen cessante infans non excluditur. quid ergo, si curator accipere nolit? nonne iustius atque utilius erit ad eundem modum proximo re cogitur omnibus his, quibus bona restitui debent, si forte institutus in eodem furore decesserit aut compos mentis effectus ante mortem obierit, quam hereditatem agnosceret. nam et fieri potest, ut vivo furioso substitutus decedat nec tamen furiosus obstet ceteris, si prius et ipse decesserit, quam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
recepit eĩ locum suũ nec d
prĩ suo intigi. ¶ Si emanti¬
patus filiꝰ uxore ñ ex uolũ¬
tate prĩt ducta filium fũit
sortitꝰ deiñ nepos pr̃e iam
filius iustus ẽ efficiet nõ
filiꝰ c̃ recilłio quo mag̃ aduit¬
tatu. ñ quo minꝰ d pibeatur
natu ⁊ si tam igno munosam
dux̾it uxorem filiꝰ ut decori
sit tam ip̃i qͣm pr̃i mulbem
talẽ br̃e dicimꝰ ⁊ ex ea natũ

Expanded text:
cipit enim locum suum nec debet patri suo iungi. Si emancipatus filius uxore non ex uoluntate patris ducta filium fuerit sortitus, dein nepos patre iam filius iustus est, efficietur non filius, cum rescissio, quo magis admittantur, non quo minus, adhibeatur. nam etsi tam ignominiosam duxerit uxorem filius, ut dedecori sit tam ipsi quam patri mulierem talem habere, dicemus et ex ea natum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuis miliciam uendidic.⁊ ꝑ¬
ciume x egit ⁊ t̃ dedic ei tu
testo dari uoluit : post mor
ioͣe bat. celsus ex istim e p̃¬
tium milicie p̾stari non o¬
portere nisi legatariusdes

Expanded text:
iam uendidit et pretium exegit et dedit ei, cui testamento dari uoluerit: post mortTitii exigebat.Celsus: existimo pretium militiae praestari non oportere, nisi legatarius os
Abbreviated transcription (Latin):
ti. mattem ⁊ siliam. ¶ S
quod idem iuł. rescpͥsit. ma¬
trem ex senatus ꝯsułto ñ
posse ad̾ mitti. si filia in bõꝵ
possõẽ pe tenda cessau̾it. u̾m
ñ er̃ n. succedit eĩ filie. ⁊ iõ
dicendum erit. matrem do¬
lius emancipatus abstimũt
se ħrditate ꝑ inintegru
restitucõnem. ũmẽ senatꝰ
ꝯsultum posse locum hr̃e s
si fu̾it rursus: inmixtꝰ. rur¬
sus debet mat̾ ab̃stiñe./ Si
quis ex lib̾is dumẽ inut̾o.
inpossõm. missus ẽ mox
natus sit ⁊ añ tonoꝵ possõm
acceptam decesserit. an int̃i

Expanded text:
ti matrem et filiam. sed quod idem Iulianus scripsit matrem ex senatus consulto non posse admitti, si filia in bonorum possessione petenda cessauerit, uerum non erit: succedit enim filiae. et ideo dicendum erit matrem, dolius emancipatus abstinuerit se hereditate per in integrum restitutionem, uerum est senatus consultum posse locum habere: sed si fuerit rursus immixtus, rursus debet mater abstinere.Si quis ex liberis, dum est in utero, in possessione missus sit, mox natus sit et ante bonorum possessionem acceptam decesserit, an matri
Abbreviated transcription (Latin):
R qm̃ ex ꝑ sona filii tenetͥ.
ip̃i uͦ filio. ñ admista falci¬
dia. qm̃ ex ꝑsona su a
⁊ fiłnus obligari non poss.
ac pr̃ ñ ut h̃es s ut p̃r̃ ro¬
sit pr̃ post mortem suam
ꝙ ad se ꝑuenit ex legato
r heditate filiõ relidis.
restitũe. sisq uiuo pr̃e
decedat. oĩmͦ pr̃em id retẽ¬
turũ. qm̃ fidĩ cõmissũ ex
ꝑsona pr̃is uires acceꝑit.

Expanded text:
m ex persona filii teneretur, ipsi vero filio non admissa Falcidia, quoniam ex persona sua sibi filius obligare non posset ac pater non ut heres, sed ut pater rosit pater post mortem suam, quod ad se peruenit ex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo patrem id retenturum, quoniam fideicommissum ex persona patris uires acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
np̾. Biex toto sundo le¬
lgato. teslitor ꝑtem alie¬
nasset. reliquam dũtaxat
ꝑtẽ deberi placet. quia ⁊̃
si adreciss aliquid ei fũ do.
augm̃tũ legatario ceder.
utro uelit᷑ seius aget.
ut si: cũ uno actum fu̾it.¬
⁊ sit solutum: alt̾ libere᷑
quasi si duo rĩ ꝓmutendi
⁊ ab altũtro reliqum pet̃e¬
sec ¶si ita legatum sit. lec¬
titarios octoa ꝓhiis ĩho¬
mines singulot tr̃am pe¬
cuniam. utrũ legatarius
nummos pete. quia unũ
ĩ alt̾a tã begatũ sit. quẽ¬
adm̾ siolei p̃do .l. aut in

Expanded text:
num.Si ex toto fundo legato testator partem alienasset, reliquam dumtaxat partem deberi placet, quia etiam si adiecisset aliquid ei fundo, augmentum legatario cederet.utro uelit, Seius aget, ut, si cum uno actum sit et solutum, alter liberetur, quasi si duo rei promittendi si ab altsset.Si ita legatum sit: 'lecti‹c›arios octo aut pro his in homines singulos certam pecuniam, utrum legatarius nummos petere, quia unum in alterutra causa legatum sit, quemadmodum si olei pondo quin
Abbreviated transcription (Latin):
ex meo legato an exeo
ut totamea sit ex ħ̾edi¬
tario legato pet̾e eam
me nõ posse. ꝓcuł. ait
¶Si quis ⁊uos quos gadib

Expanded text:
ex meo legato an ex eout tota mea sit, ex hereditario legato petere eam posse. proculus ait, si quis seruos quos Gadibus
Abbreviated transcription (Latin):
nocere ¶Regula iuris
ciuił ẽ. q̃ efficit. ut quibꝰͦ
ip̃is legare possumꝰ. eoꝵ
quo ẜuis legare possumꝰ¬
¶ĩ legatis nouissinie sc̃p¬
ture. ualent. quia muta¬
Iri causa p̾cedentis lega
ilegatum erit. nõ uale¬
bitnam ad eum ẜmonẽ¬
t quo p̾sencia legata data.
Splacuit. uoluntas ergo

Expanded text:
nocere.Regula iuris ciuilis est, quae efficit, ut quibus ipsis legare possumus, eorum quoque seruis legare possumus.In legatis nouissimae scripturae ualent, quia mutari causa praecedentis legatlegatum erit, non ualebit. nam et eum sermonem, quo praesentia legata data i pertinere placuit. uoluntas ergo
Abbreviated transcription (Latin):
młrem oꝑe ꝑtineanc depensi¬
ombus quo prediorum ur¬
bauorum idemest. ꝙ infructi¬
bus rusticorum. ¶Si fund̃
uiro uxor indocem dederit.
is inde arbores deciderit. sihii
fructus in elłiguntur. ꝓportõe
anni debent restiriui puto
autem si arbores cedue fuert̃
łgerminales dici oportere
in feuctum cẽdere: non mag̃
quam sithesamus fuerit iñ¬
uentus. infrucrum enim no
computibitur. s ꝑs eius dimi¬
dia resticuetur q̃i malieno
muenti ¶Siuir infundo
rmoreas inuenerit. et fundu
fructuosiorem fec̃. marmor
ꝙ cesum est neq exporta tum
est. marici eẽ. et in pensa no ẽ
ei prestanda. quia nec infru¬
ctu est marmor. nisi tale sit

Expanded text:
e pertineant. De pensionibus quoque praediorum urbanorum idem est quod in fructibus rusticorum. Si fundum uiro uxor in dotem dederit isque inde arbores deciderit, si hae fructus intelleguntur, pro portione anni debent restitui puto autem, si arbores caeduae fuerunt uel gremiales, dici oportet in fructu quam si thensaurus fuerit inuentus: in fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti. Si uir in fundo rmoreas inuenerit et fundum fructuosiorem fecerit, marmor, quod caesum neque exportatum est, mariti et impensa non est ei praestanda, quia nec in fructu est marmor: nisi tale sit
Abbreviated transcription (Latin):
cia ĩ sex mensib si bu ĩ anno
fructus capiantur. ut ẽ ĩ locis
iruiguis ⁊ ĩ płimis aninis id̾
dicipõt. ut insilua cedula.
It silocatõ agrirał fit.ut suꝑ
annuam m̾cederqĩquẽ¬
idem dicemus. ut lana ouũ.
fetusq pecorum prestaret᷑.
qrͣ enim si mantus ꝓ re ꝑtu¬
moues doti accepit st̃e sic̃o¬

Expanded text:
et in sex mensibus, si bis in anno fructus capientur, ut est in locis inriguis. Et in pluribus annis idem dici potest, ut in silua caedua. Item si locatio agri talis sit, ut super annuam mercedem quinqueidem dicemus, ut lana ouium fetusque pecorum praestaretur. quare enim, si maritus prope partum oues doti acceperit, i
Abbreviated transcription (Latin):
cede q̃ dbrbatur portonem
retineb ꝙ t̾si messes enus
anni qio diuoreium fcm
ẽ colomi exfor locatõnisse
sequat eĩ usĩ demiam sol u¬
ciũa misiu in ꝯ putatõe
cũ spe ficure uindemi e.ue¬
niet appit gͥ exhus illos
fructus suos młr ꝑcepit

Expanded text:
onem retinebit. Item si messes eius anni, quo diuortium factum est, colonum ex forma locationis sequantur, ante uindemiam solucunia messium in computationem cum spe futurae uindemiae ueniet. Apparet igitur ex his illos fructus, quos mulier percepit
Abbreviated transcription (Latin):
quartan ꝑcem m̃cedis eq¬
uñ est aioqͥnsicollectis m̃¬
demiis alc̾ã die diuorom
int̾ced.t fruenis in regros
retinelit. Itasi ĩfine men
mie frrctus ⁊ quarraporc̃o
m̾cedi ĩstantis anni ꝯ fu̾d

Expanded text:
artem mercedis aequum est: alioquin si coactis uindemiis altera die diuortium intercedat, fructus integros retinebit. itaque si fine mensmiae fructus et quarta portio mercedis instantis anni confund
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtestato lib̾nis decesserit
quo mins qm ꝑs debita boꝵ
ad toꝵ. quem ꝑueniat. qui
concta tabłas bonoꝵ possõm
acciꝑe possint: cognostit p̾tor.
⁊ oꝑam dat. ne eares ei frau¬
di sit . Si alienacõ dolo ma¬
lo fcã sit: ñ querimus uttũ
mortis cã fcã sit: an ñ sit. oĩ
eĩ modo renotatut.si u̾o ñ sit
doso mało fcã. s alias: tunt ac¬
toriꝓ band̾ ẽ mortis cã factã
asienacõm. si eĩ ꝓponas mor¬
tis cã fam fcãm alienatõnem:
ñ requirimꝰ. utrum dolo ma¬
lo fcã sit: an nõ sit. suffitit
eĩ dot̾e mortis cã stãm: nec

Expanded text:
intestato libertus decesserit, quo minus quam pars debita bonorum ad eorum quem perueniat, qui contra tabulas bonorum possessionem accipere possunt: cognoscit praetor et operam dat, ne ea res ei fraudi sit.Si alienatio dolo malo facta sit, non quaerimus, utrum mortis causa facta sit an non sit: omni enim modo reuocatdolo malo facta, sed alias, tunc actori probandum erit mortis causa factam alienationem. si enim proponas mortis causa factam alienationem, non requirimus, utrum dolo malo facta sit an non sit: sufficit enim docere mortis causa factam, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ex iusacõ. id p̾ncipalibus¬
a caue ͦ ¶ Iliensib ⁊̃ pp̃ in¬
clitam nobilitatẽ ciuitatis.
⁊ pp̃ conũctionem originis
plenissima innumitas tri¬
buta ẽ. ut ⁊̃ tucele excusa

Expanded text:
bus cauetur. Iliensibus et propter inclutam nobilitatem ciuitatis et propter coniunctionem originis plenissima immunitas tributa est, ut etiam tutelae excusa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ circa tutelarum exͣ oꝵ hõi¬
num aministracõnem ha¬
lebunt excusacõnẽ. isi fa
cultares eoꝵ ad aucte sue¬
rint. ut ad cet̾a queq mun̾a
publica suscipienda compel¬
lantur. idem principalib
constitucõnib cauet᷑. tñ ño
tutelarum hñt. qmͣuis nui¬
nerib muniscip alib obstric¬
ta non sunt. nisi nominat̃i
id pͥmłmũ eis indultũ sit ¶ is
qui edilicate sungitur. põt
notum ẽ. g ꝙ gerentib ho¬
norẽ. uacacõnem tutelar̃
concedi placuit. uacare a
eos qui tunt pͥmum uocẽ¬
tur ad suicipiendũ offici¬
um tucele cet̾m eos qui iã

Expanded text:
 circa tutelarum exterorum hominum administrationem habebunt excusationem, nisi si facultates eorum adauctae fuerint, ut ad cetera quoque munera publica suscipienda compellantur: idque principalibus constitutionibus cauetur. Non tutelarum habent, quamuis muneribus municipalibus obstricta non sint, nisi nominatim id priuilegium eis indultum sit. Is qui aedilitate fungitur potestnotum est, quod gerentibus honorem uacationem tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam
Abbreviated transcription (Latin):
su̾it ĩctum. an falcidia in¬
t̾uentura sit. rtissims ꝓba ͦ
officõ iudicis caucõnes eẽ
iudicisatͥbuet᷑ singuleᷤ res
que ascͥpte sunt. erunt
ulła ꝑs ascͥpta ẽ que res fa¬
cit. ut si forte in aliis facł¬
tatib plus sit. in italitis for¬

Expanded text:
fuerit incertum, an Falcidia interuentura sit, rectissime probatur officio iudicis cautiones esse iudicis adtribuentur singulis res quae adscriptae sunt, erunt nulla pars adscripta est. quae res facit, ut, si forte in aliis facultatibus plus sit in Italicis for
Abbreviated transcription (Latin):
bitũ ł adm̃ces cõꝑandas re¬
cur suros si cõꝑassent. dubi¬
um ñ ẽ.qͥn deteat dici ad
italicũ pr̃imoniũ eos ꝑtiñe
detẽ. ut ẽ apud mutũ rela¬
tũ tũ fundus erat legatus

Expanded text:
bitum uel ad merces comparandas, recursuros, si comparassent: dubium non est, quin debeat dici ad Italicum patrimonium eos pertinere debere. ut est apud Mucium relatum, cum fundus erat legatus
Abbreviated transcription (Latin):
a prefa. ñ ꝑtinere ad fũdi
legatũ mutius ait. qͥ Añ
id circo illo erat missus ut
ibi ẽẽt. ꝓinde siẜms fũit
missus ⁊̃ uslla int̾im illit
futurus quia dñm offente¬
rat .q. ad tempus relega
qr ñ idc̾to ĩ agro fũaut. ut ei
agro uideant᷑ destinati. q̃ res
inppõĩto quo sugg̾it. ut yta¬
licarũ ir̃ ẽẽ tredant᷑ heeres
qͣs ĩ italia testator ẽẽ uoluit.

Expanded text:
 pertinere ad fundi legatum Mucius ait, quia non idcirco illo erat missus, ut ibi esset. proinde si seruus fuerit missus in uillam interim illic futurus, quia dominum offenderat, quasi ad tempus relegatquia non ita in agro fuerant, ut ei agro uiderentur destinati. quae res in proposito quoque suggerit, ut Italicarum rerum esse credantur hae res, quas in Ita
Abbreviated transcription (Latin):
hũit at ita disposuit ut
aliqͦ tͣnstulit iualiũ lotũ.
ñ ut iͥ hãt. s ut de nuo ad
p̾stinũ locũ reuotar. n
augebit qͦ tnͣstulit. n di
minuet unde transtulit. ut
putoa de ytalico prĩonio.
quosdã suos misat ĩ ꝓuincã
forte galliã ad exigẽdũ de

Expanded text:
 ita disposuit, ut in quo transtulit in alium locum, non ut ibi haberet, sed ut denuo ad pristinum locum reuocaret, neque augebit quo transtulit neque minuet unde transtulit: ut puta de Italico patrimonio quosdam seruos miserat in prouinciam, forte Galliam, ad exigendum de
Abbreviated transcription (Latin):
cuiz fundus qui relictus
ẽ. adiudicetur. ł attͥbu¬
atͣ unde scio quesitum.
⁊ Eris aliemi honus ꝑ qua
ꝑte agnos ci debeat ⁊ re¬

Expanded text:
um fundus qui relictus est adiudicetur uel adtribuatur. Unde scio quaesitum, aeris alieni onus pro qua parte adgnosci debeat. et re
Abbreviated transcription (Latin):
uecte. queretat᷑ utrum
qui ur̃ italitarium ħese¬
ꝓuĩcialiũ dicebam recep¬
institui posse. nͭ ẽẽ inu¬
tilẽ infticutõm. s ita ut
officõ iudicis famb ħcist̃

Expanded text:
 utrum qui rerum ‹I›talicarum heprouincialium. dicebam recepinstitui posse nec esse inutilem institutionem, sed ita, ut officio iudicis familiae
Abbreviated transcription (Latin):
pos fuit conceptus. sũ aꝑud
liminium. succedendo testm̃¬
rumpit᷑. rumpit᷑. succecedo
pa sui nõ rumpunt siue
tuint instituti ł ex hedati
abeo gͣdu ad quem h̾edi
ualeat. quoc̃ aut̃ mͦ ꝑentes
rint ł exhedati nõ rũpũt tes¬
tam̃tũ. sũ ꝑcaptiuitatẽ sine
ꝑ mortẽ ł penamsirritum
tatem admiitat ꝑ sb̾ditã
ẜ uitutẽ ab hostib .x. gͥ¬

Expanded text:
pos fuit conceptus siue apud liminium, succedendo testamentum rumpit. Succedendo itaque sui non rumpunt, siue fuerint instituti uel exheredati ab eo gradu ad quem herediualeat. Quocumque autem modo l exheredati, non rumpent testamentum, siue per captiuitatem siue per mortem uel poenam. Irritum tatem amittat per subitam seruitutem, ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
erat. nepos iste pr̃e ĩ eadẽ
cã decedente post mortẽ
aui. succedendo rumpit tes
tamentũ quia supeasc̾p¬
ta ꝑ sona ñ ei obstat. n ͨ
enu credit᷑ in reb hũa¬
nis fuisse. cũ ĩ ea cã dece

Expanded text:
erat, nepos iste patre in eadem causa decedente post mortem aui succedendo testamentum rumpet, quia supra scripta persona ei non obstat: nec enim creditur in rebus humanis fu
Abbreviated transcription (Latin):
nã agnascendo quidem
is rũ pit. quẽ nemo p̾tede¬
bat mortis tp̃r ab intesta¬
to uͦ is succedit. cũi alii añ
Seum non ẽ delata hr̃ditas.
non fuisse a filio delatã
hr̃dicatẽ aꝑꝑ. cũ de lib̾ante

Expanded text:
nam adgn‹a›scendo quidem is rumpit quem nemo praecedebat mortis tempore: ab intestato uero is succedit cui ante eum alii non est delata hereditas, non fuisse autem filio delatam hereditatem apparet, cum deliberante
Abbreviated transcription (Latin):
les fuit ex militari testa¬
bit᷑. aua rõne gͥ dampna¬
leat᷑. an uͦ pena irritum fac¬
tum. reficiend̾ ẽ ⁊ si mi¬
litari iure testand̾ sit ei.
dubitari ñ o. quĩ siuoluit

Expanded text:
 iure militari testabitur. qua ratione igitur damnaleat? an uero poena irritum factum reficiendum est? et si militari iure ei testandum sit, dubitari non oportet, quin, si uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
muꝰ dotẽ tr̃ stipula retur.¬
siliũ ⁊ filiam hr̃des ĩ strar¬
uos filus meis restituatis.
defuncta testatricis silia
.mema lib̾tus decessit. hr̃de
instituto pr̃one filio ex ꝑte
debita. ex alt̾a eyneo que

Expanded text:
minus dotem frater stipularetur.Filium et filiam heredes instituuos filiis meis restituatis'. defuncta testatricis filia Maeuia libertus decessit herede institut‹o› patronae filio ex parte debita, ex altera extraneo: qu
Abbreviated transcription (Latin):
fili a mea. ut dotalẽ taucõ¬
nẽ post mortem meam mu¬
tes. ⁊ ita renoues ut fr̃es
tui dotẽ stipulẽtur. ħ caũ.
ut siñ lib̾is uno płibue
ĩ mrĩoniũ morieiris. dos
adeos ꝑueniat. post mor¬
tem prĩs decessit maritꝰ añ¬
qmͣ renouaret᷑. taucõ do¬
tał. ⁊ postea alii nupta de¬
cessit ułlõ lib̾oꝵ relicto ui

Expanded text:
filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusue in matrimonio morieris, dos ad eos perueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo
Abbreviated transcription (Latin):
tate᷑ ñ adiss ꝑtem acohrde
pete posse. ¶ Faritus uxo¬
exissimaus uendidit emptor
querit an recractari ħ uen¬
dic̃o possit post mortẽ nirĩs ab
ditas data de p̾hende ᷤ an uͦ solũ
quantitas p̾cũ ab ħede uxo¬
ris fidi ꝯmissariis de beat᷑ifx¬
pp̃ iustam ignoranciam tã
młris quam emptoris. hr̃dẽ
młris ut fundꝰ apud ẽꝑtorẽ
remaneat. fidĩ ꝯuussario p̃

Expanded text:
tatem non adisset, partem a coherede petere posse.Maritus uxoexistimans uendidit: emptor quaerit, an retractari haec uenditio possit post mortem mulieris ab ditas data ‹d›eprehenderetur an uero solum quantitas pretii ab herede uxoris fideicommissariis debeat iustam ignorantiam tam mulieris quam emptoris heredem mulieris, ut fundus apud emptorem remaneat, fideicommissario p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ utr̃ iure uet̾i ualebit uẽ
ioquit᷑ ⁊ cõiũctĩ tutorib cura¬
tores accipiunt᷑: ꝓtm̃e. ⁊ de
teñs puto ex sentencia or̃o¬
nis idẽ ẽẽ dicend̾ an obliga
communionis. ¶dẽ. ł
pilli tutor sbĩecto nomine
alt̾ius emptors. ip̃e sͥ cõm¬
ꝑalat. tñ si fraudẽ ⁊ colũ
qͣ senatis consulti aucto¬
ritatẽ ⁊ fidẽ eis tutoris com¬

Expanded text:
 utrum iure ueteri ualebit uendloquitur et coniuncti tutoribus curatores accipiunt, pertinere: et de ceteris puto ex sententia orationis idem esse dicendum. An obligarcommunionis. 9 Idem lpupilli, subiecto nomine alterius emptoris, ipse sibi comparabat, tamen, si fraudem et dolum contra senatus consulti auctoritatem et fide
Abbreviated transcription (Latin):
et ex eo nepotem in pot̾tate he¬
bat filium in ad optõm dedit ne¬
pote reddendo recento in pot̾tate
pꝰea filius emancipatus a prẽad¬
optiuo decessit exͣneiis ħrdibꝰ
fũit nepos ex eo qui inpot̾tate
possõm pet̾e pot̾at. quiꝰ ꝑ ad op¬
tõm in aliena familia non fu̾it
l si emancipatus filius ment Ad¬
optau̾it exͣneum filium is qui
adoptatus ẽ filiꝰ ꝯͣ tabulas me¬
as bonoꝵ possõm pet̾e non pot̾it
quia numquam nepotis to¬
to apud me fuit

Expanded text:
et ex eo nepotem in potestatem habebat, filium in adoptionem dedit nepote retento in potestate, postea filius emancipatus a patre adoptiuo decessit extraneis heredibus fuerit, nepos ex eo, qui in potestate possessionem petere poterit, quia per adoptionem ‹in› aliena familia non fuerit. Sed si emancipatus filius meus adoptauerit extraneum filium, is qui adoptatus est filius contra tabulas meas bonorum possessionem petere non poterit, quia numquam nepotis loco apud me fuit
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ apr̃e ex h̾r datꝯap̾tore
turo pp̃ delatam emantipato
sui ħ̾cdis ad eptꝰ ẽlegata tñ
ex ꝑte sua iste mancipatus li
um quod̾ telinquitur dimidi¬
um manenti in pot̾tate ¶ E
nec ad u̾sus eum ꝯstituende
accõis legatoꝵ rd̃ est qui me¬
ro iite intestato ħrs extitit
¶si quis accipit ꝯͣ tabłas bonoꝵ

Expanded text:
 patre exheredatus, a praetore turo propter delatam emancipato sui heredis adeptus est. Legata tamen ex parte sua iste emancipatus libum, quod relinquitur manenti in potestate. sed nec aduersus eum constituendae actionis legatorum ratio est, qui mero iure intestato heres exstitit. Sed qui accepit contra tabulas bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
refcm̃ solũ suũ ẜrdemꝰ quem¬
ad mod̾ p̃cor emantipatum tue¬
atur. si adita ñ fu̾it ħrditas
ita nec filius quim pot̾tate pa¬
tͥs remansit adicõe adhibita
in totum expellendus erit.s
deamtꝰ tam̃ in isto cãu quo utͥq
ad bona prĩs ueniunt an hui
cãf̾re debeãt. ¶Emancipatꝰ
namq ex hcͣ ꝑte edtĩ u̾b̾ id fac̃¬

Expanded text:
re factum solum suum heredem. sed quemadmodum praetor emancipatum tueatur, si adita non fuerit hereditas, ita nec filius qui in potestate remansit aditione adhibita in totum expellendus erit, sedeamus tamen isto casu, quo utrique ad bona patris ueniunt, an ei conferre debeat emancipatus: nam neque ex hac parte edicti uerbis id face
Abbreviated transcription (Latin):
condc̃o extet. utacqui¬
ratur ei cui pͥor portio
acquis ita ẽ. ego qui dẽ
puto ⁊ si adhuc inpot¬
tare sit.itm ad eudum
ẽẽ. si condc̃o extirerit
⁊ illud ꝙ dicimus se¬
mel ad euudum. in eiusdẽ

Expanded text:
condicio exstet, ut adquiratur ei, cui prior portio adquisita est. Ego quidem puto et si adhuc in potestate sit, iterum adeundum esse, si condicio exstiterit, et illud quod dicimus semel adeundum, in eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstructe legato cõtini. max ͤ
inquid ĩ p̃poita sp̃e pponeta᷑
enĩ qui legau̾at: argentum
h̾edes inaaiu̾at. italegasse.
filus marib dom̃ meam ĩftrut¬
tam do lego. dari iubeo. nices

Expanded text:
structae legato contineri: maxime, inquit, in proposita specie: proponebatur enim, qui legauerat, argentum heredes instituerat, ita legass‹e›: 'filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo', merces
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cet᷑a medicam̃ta. q̃ secessus
ut ĩ ftructa ẽ. cũ dĩiure suo
legata: urtanã familiã. Itͣ
artifices quomĩ oꝑe cet̾is quo
p̃diis exibetantur. legato ño
ꝯtini hostiarii aut̃ inquid.
ł thopiarũ dietarĩ a quarii
domui tm̃ deẜmentes cõtne¬
ẽ. si eiꝰ domꝰ cã ꝑani sũt. licet

Expanded text:
et cetera medicamenta, quae secessus ut instructa est, cum omni iure suo legata urbanam familiam, item artifices, quorum operae ceteris quoque praediis exhibebantur, legato non contineri: ostiarii autem, inquit, uel topiarii diaetarii aquarii domui tantum deseruientes contineest, si eius domus causa parati sunt, licet
Abbreviated transcription (Latin):
qui si suggessiss aut dimi¬
nuerentur iam decreta. aũ
ñ tanta deceruerentur. s
sipr̃ statuit alim̃ta lib̃is.
quos hr̃desscͥpserit. ea p̾s¬
tandaturor reputari pot̾it.
nisi forte. ultuires facul¬
tatum ftatuit. tunc enim
imputabit᷑ ei tur nõ adico
p̃tore de siderauit aluuenta.
minui.
doꝵ pupillis p̃tori compe¬
tit. ut ip̃e moderetur qmͣ
lũmam tutores uł cura¬
tores ad alimenca pupilł
ładolescentib pr̃are debe¬
tare d cumalimenta decer¬
nit ⁊ d statũe tam mode¬
rate. ut nõ uniũ sum reddi¬
tũ pr̃imonii in alimenta
decernat. s semper sit ut
ãd exredditu sr̃ fit. añ o¬
culos hr̃e d indec̾nendo.
⁊̃ mancipia que pupilł
de seruiunt ⁊ m̾cedes pu¬
pilloꝵ ⁊ uestem ⁊ tectum.
pupisli etatem ĩ cantem ꝑ¬
lari inqua tonfatutus ẽ¬
is cui alimenta decernunt᷑.¬
ĩ amplius tñ prĩmoniis po¬
sicis. non cumulus prĩmo¬
nũ s ꝙ exibitõni su fruga¬
Eli sufficiat mod̾ alim̃tis

Expanded text:
quia, si suggessisset, aut minuerentur iam decreta aut non tanta decernerentur.Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi forte ultra uires facultatium statuerit: tunc enim imputabitur ei, cur non adito praetore desiderauit alimenta minui.dorum pupillis praetori competit, ut ipse moderetur, quam summam tutores uel curatores ad alimenta pupillis uel adulescentibus praestare debetare debet, cum alimenta decernit: et debet statuere tam moderate, ut non uniuersum reditum patrimonii in alimenta decernat, sed semper sit, ut aliquid ex reditu supersit.Ante oculos habere debet in decernendo et mancipia, quae pupillis deseruiunt, et mercedes pupillorum et uestem et tectum pupilli: aetatem etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur.In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis
Abbreviated transcription (Latin):
hĩsm̃s ĩ annos singłõs.
inq pũos puellas sin¬
głas. daipnas esto dare
cibarii nõie aureos .x.
Si utores eam petunia
nam ea res xo ꝑunet.
uttutores scant. que
uoluntas testacoris fuit.
utipossint eam pecumã
sine ꝑ iculo darespõp̃ ĩ

Expanded text:
heres meus in annos singulos inque pueros puellasque singulas damnas esto dare cibarii nomine aureos decem': si tutores eam pecuniamnam ea res eo pertinet, uti tutores sciant, quae uoluntas testatoris fuit, uti possint eam pecuniam sine periculo dar
Abbreviated transcription (Latin):
tire amuuos senos aureos ⁊
hitacom qͣ unt᷑. p̾stari uolo.
dicaria niuentis filie debexi p¬
lacuit. ꝙ ex trib filiis titieduo.
alus hĩdib institutis. uita de¬
ꝯ cesserĩt. cum tam labor quam
co semꝑnio. q̃ uimis p̾stabã.
dari uoło. ea uident᷑ relicta q̃
c̃tã foͣm erogõnis annue. nõ

Expanded text:
ire, annuos senos aureos et habitationem qua utitur praestari uolo.' ditaria uiuentis filiae deberi placuit, quod ex tribus filiis Titiae duo aliis heredibus institutis uita decesserunt, cum tam labor quam co Sempronio quae uiua praestabam, dari uolo': ea uidentur relicta, quae certam formam erogationis annuae, non
Abbreviated transcription (Latin):
stare solita fint utilitatis sue
meditus libertus rte petit. qus
ut pr̃onam. eus familiam cu
gatur. plura legata ẽẽ. placet.
⁊ ꝑ sigła legara ius capiendi ĩ¬
spicet᷑. Idẽ in ẜuo inspaciend̾

Expanded text:
aestare solita fuit utilitatis suae medicus libertus recte petet, quem ut patronam eiusque familiam curgatur, plura legata esse placet et per singula legata ius capiendi inspicietur. idem in seruo inspiciend
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Site hr̃dẽ solum ĩsti¬
tuã. ⁊ scbam uti monum̃tũ
mͥ c̾ta petiũa facias. ulłam
eĩ obligõm ea scͥptura¬
⁊ recipit. s adauctoritatẽ
meã ꝯsuanda̾ pot̾is siuelis

Expanded text:
sunt. si te heredem solum instituam et scribam, uti monumentum mihi certa pecunia facias: nullam enim obligationem ea scriptura recipit, sed ad auctoritatem meam conseruandam poteris, si uelis
Abbreviated transcription (Latin):
auł. S fidius quidã instituta
tilia uałiana hr̃de. auctori
suo anthiatico data lib̾tate.
p̾dia c̾ca ⁊ peculiũ ⁊ reliqua
legaũat tam sua ꝙͣ colonoꝵ.
legatariꝰ ꝓferebat mani pa

Expanded text:
um.Hosidius quidam instituta filia Ualeriana herede actori suo Antiocho data libertate praedia certa et peculium et reliqua relegauerat tam sua quam colonorum: legatarius pr
Abbreviated transcription (Latin):
edificia distiahẽ quoꝵ reddi¬
ouẽ sr̃ futurã ¶ Fructus ex fũ¬
do pure legato. pꝰ adicamh̃e¬
ditatẽ alegatario ꝑceptos:
ad ip̃m ꝑtinere. colo nũ aũ
cũ hr̃de ex conducto hr̃e. acc̃õm¬

Expanded text:
edificia distrahere, quorum redionem superfuturam.Fructus ex fundo pure legato post aditam hereditatem a legatario perceptos ad ipsum pertinere, colonum autem cum herede ex conducto habere actio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si emancpass pẽ filia
ip̃m quo cõueni possesbu¬
cuistitius filie sue noie .s. ĩ
dotẽ ꝓmisit gaio seio tĩ¬
hr̃data. q̃ro an ab ħedib
loc̃i mantꝰ exig̾e dotem
cũ filia aliis apr̃e hr̃dib
pstituris. accõm de dotesua

Expanded text:
et si emancipasset pater filiam, ipsum quoque conveniri posse. Lucius Titius filiae suae nomine centum doti promisit Gaio Seio: inheredata: quaero, an ab heredibus soceri maritus exigere dotem cum filia aliis a patre heredibus institutis actionem de dote sua
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtitans cõpõsacõni iuste
uxorẽ suam exibiu̾r alio¬
quin si pẽis sũptib exhĩ¬
tasit. ĩ anis usurar̃ ĩtipu¬
laduir uxore post diuor
gciũ reu̾sa iudiciũ accepiũ
exstipulõne qmi ex̃neus
ꝗ̃ dorem dedit inpulatus
fu̾it ñ dissolui n ͨ offõ iudi

Expanded text:
uste uxorem suam exhibuit: alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stipuAd uirum uxore post diuor tium reuersa iudicium acceptum ex stipulatione, quam extraneus qui dotem dederit stipulatus fuerit, non dissol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̾cõ inserre sunt iussi quo loco
ampliꝰ quesitum ẽ. an fidei ꝯmis¬
sarius quoq inuitus cogatͥ
date eam summam et reciꝑe
h̾rditatem. qiͣ et ip̃ius fideio¬
missum eẽt. s id nerisimile ñ
est cum tał or̃o magis ip̃ius
cã. ꝙͣ ccͣ ip̃m põita udeatur.¬
¶ Cum lex fal. int̾uen̾it. ñ
ueniunt incontͥbucõne que
ip̃i h̾rdi a semet ip̃o uł snoe
legata uł fideiꝯmissa sunta
lia cã eoꝵ ẽ que indie c̃ta dã¬
tur. nam si libtatis dies cep̃
ced̾e ei debebamtur ⁊ inꝯtri¬
bncõne ueniunt/ ac nͦ eaqͥ

Expanded text:
o inferre sunt iussi. quo loco amplius quaesitum est, an fideicommissarius quoque inuitus cogatur dare eam summam et recipere hereditatem, quasi et ipsius fidei commissum esset: sed id uerisimile non est, cum talis oratio magis ipsiusam contra ipsum posita uideatur.Cum lex Falcidia interuenit, non ueniunt in contributionem, quae ipsi heredi a semetipso uel seruo eius legata fideiue commissa sunt. alia causa est eorum, quae in die certa dantur: nam si libertatis dies coepit cedere, ei debebuntur et in contributionem ueniunt. ac ne ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
legĩme. sũ hondratie. exceptis
płatib in bonis actorit noniõ
minꝰ cõꝑutande sunt.qr mor¬
te tei int̾tid̾e possunt: ecõ¬
bonis rei desimcto eodem dͥet¬
hunts nec ĩ actorit quid̾ bo¬
uis desuncto es iniuriaꝵ ac¬
cõ pot̾it ꝯputari. quia et ip̃a
uat debeatin/ ⁊ enim eã deͣ¬
mum obligatõ rei bonis dimi¬
transit necꝯtͣrium est quod
iuuente reo eo minus inbo¬
nis eius intestigebatur.
¶NLam ⁊ si ita stipulatꝰ eẽ ut
cum moreretur deb̾e ei inci¬
ꝓmisisset. defuncto eo minũ¬
entur honorarie quoq actio¬
nes que intͣ c̾tum ep̃c ap̾to¬
te promittuntur. cumꝰ bonis
actorit deffrmcto eo augm̃tũ

Expanded text:
ue honorariae exceptis popularibus in bonis actoris non ideo minus computandae sunt, quia morte reorum intercidere possunt. e conbonis rei defuncto eo detrahunt. sed ne in actoris quidem bonis defuncto eo iniuriarum actio poterit computari, quia et ipsa at debeatur. etenim ea demum obligatio rei bonis demitransit. nec contrarium est, quod vivente reo eo minus in bonis eius intellegebatur: nam et si ita stipulatus esset, ut cum moreretur debere ei incidicione promisisset, defuncto eo minuerentur.Honorariae quoque actiones, quae intra certum tempus a praetore promittuntur, cum bonis actoris def
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cõ fundum. aliã ueqͣm piam
eo noĩe in ducetur. qͣnto plu¬
ris minoris ne sit res ea qnͣ¬
titatem qͣm qͦ p̾cõ cestator acci¬
ꝑi darine iussit ¶S st ei qui¬
dem porcõni que legatis deduc¬
tie facienda erit ampliꝰ de¬
ducet᷑. quippe ñ nr̃i causa ca¬
pit p̾cium s eo dedudo p̾ciũ
reliquũ legatum eẽ intelło¬
tum ẽẽẜꝓrsussdiligłint᷑ ani¬
madn̾tendum est. neꝙͣ d. dãp
na pꝰ mortem testatoris illa¬
ge f. intotũ iutis foret. ⁊ ħ idẽ
fore in eatem ꝑte que lege

Expanded text:
pretio fundum aliamue quampiam eo nomine inducetur, quanto pluris minorisue sit res ea quantitate, quam quo pretio testator accipi dariue iussit, sed ut ei quidem portioni, quae legatis deductis facienda erit, amplius deducetur: quippe non nostri causa capi id pretium, sed eo deducto pretium reliquam legatum esse intellectum est.Prorsus diligenter animaduertendna post mortem testatoris illage Falcidia in totum iuris foret, hoc idem fore in ea parte, quae lege
Abbreviated transcription (Latin):
minis iminentis. s cedio uire
ł inpacĩa doloris. sͥ manꝰ ĩ¬
tułit. eius testm̃ aꝑiri ⁊ re¬
citari mortis casus non in¬
pedit. ¶ It̃ iᵈ sciendum ẽ nͥ
constet aliquẽ ẽẽ ocusum:

Expanded text:
minis inminentis, sed taedio vitae vel inpatientia doloris sibi manus intulit, eius testamentum aperiri et recitari mortis casus non impedit. Item illud sciendum est, nisi constet aliquem esse occisum,
Abbreviated transcription (Latin):
onem mortis/hħ aut̃. s .t. eos
quidẽ qui s̾ eodem tecto
su̾int: õimͦ punit. eos u̾o qui
non sb̾eodem tecto fu̾ũt. s ĩ
eadem regione. non ałi nuisi
de domũ. uł eos dẽortos uł
totam uillam. ⁊ ait sextus
hii punifnt᷑ q. sb̃ eodem
recto fu̾nt. l al alii uali¬
dioris uocis alũ ex iguio¬
ris sunt.n ͨ om̃s nec undi
exandiri. possunt. iusta

Expanded text:
eos quidem, qui sub eodem tecto fuerunt, omnimodo punit, eos uero, qui non sub eodem tecto, sed in eadem regione, non aliter, nisi dem domum uel eosdem hortos uel totam uillam. et ait Sextus hi puniantur, quasi sub eodem tecto fuerunt, licet alii ualidioris uocis, alii exiguioris sunt nec omnes undique exaudiri possunt. Iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
tñ gradum uiciari placet ad
ħ ut ut p̃t̾mittentib institu¬
tis ip̃e hr̃s existat ĩmio ⁊ side¬
functo eo postumo hr̃des insti¬
tuti omilerunt hr̃ditatem. ñ
posse foftrtutosadire. ita ⁊

Expanded text:
n gradum vitiari placet ad hoc, ut praetermittentibus institutis ipse heres existat. immo et si defuncto eo heredes instituti omiserint hereditatem, non posse substitutos adire. ita
Abbreviated transcription (Latin):
n eã ꝑtin̾e. nam ⁊ cum duobꝰ
hr̃dib instiuns. ⁊ singuloꝵ
loco fc̃a sbłstitucõne aprimuis
ex hedats postumus. axis
pret̾itus fu̾it: Si alt᷑ ex in¬
stitutis onusit quamiuis postu¬
mus exludatur. ñ tñ mag̃ sb¬
stitucũ admmiiti  ꝙ uulgo dr̃
eum gradum aquo fuius ꝓ̃¬
tĩtus sit. nõ uałe. non us qͣ¬

Expanded text:
 eam pertinere: nam et cum duobus heredibus institutis et in singulorum locum facta substitutione a primis exheredatus postumus, a secundis praeteritus fuerit, si alter ex institutis omiserit, quamuis postumus excludatur, non tamen magis substitutum admitti.Quod uulgo dicitur eum gradum, a quo filius praeteritus sit, non ualere, non usq
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit. omitente ucio hedi¬
tatem menuis eam adire
possei quamuis filius ex so gͣ¬
du ex hr̃datus non sit. ¶ Si
quis ita sc̃pserit. ille quem
scio ex me natum non ẽẽ ex¬
siꝓletur ex eonatus. nõ enĩ¬

Expanded text:
tus sit, omittente Titio hereditatem Maevium eam adire posse, quamvis filius secundo gradu exheredatus non sit. Si quis ita scripserit: "ille, quem scio ex me natum non esse, exit, si probetur ex eo natus: non eni