comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctoris obtruncatus sanguine suo artis suȩ liniam̃ta
confudit: quo accidit ut ꝑꝑ idem studium modo
donaretur uita modo spoliaretur. Socratem et̾
constat aetate ꝓuectum fidibus tractandis oꝑam dare
coepisse satius iudicantem eius artis usum sero ꝗͣ nũqͣ
ꝑcipere. et quantula Socratis accessio illa futura sci¬
entia erat: sed pucax hominis industria. tantis do¬
ctrinȩ suȩ diuitiis etiam musicȩ rationis uilissimu:
elementum accedere uoluit. Ergo dum ad discen¬
dum semper se paupem credidit: ad ocendum fe¬
cit locupletissimum. Atq ut longe et felicis in¬
dustriȩ quasi in unum aceruum exempla rediga¬
mus Isocrates nobilissimum librum: qui nanetipi¬
ro panathenaicos inscribitur.quartum et nonage¬
simum annum agens. ita ut ip̃e significat compo¬
suit. Opus ardentis sp̃s plenum. Ex quo apparet
senescentibus membris eruditoꝵ inter animos ĩ¬
dustriȩ beneficio. orem iuuente retinere. Neq

Expanded text:
ctoris obtruncatus sanguine suo artis suae liniamenta ctoris obtruncatus sanguine suo artis suae liniamenta confudit. quo accidit ut propter idem studium modo donaretur uita, modo spoliaretur. Socraten etiam constat aetate prouectum fidibus tractandis operam dare coepisse satius iudicantem eius artis usum sero quam numquam percipere. et quantula Socrati accessio illa futura scientia erat? sed peruicax hominis industria tantis doctrinae suae diuitiis etiam musicae rationis uilissimum elementum accedere uoluit. ergo dum ad discendum semper se pauperem credit, ad docendum fecit locupletissimum. Atque ut longae et felicis industriae quasi in unum aceruum exempla redigamus, Isocrates nobilissimum librum, qui panaqhnai+ko/s inscribitur, quartum et nonagesimum annum agens, ita ut ipse significat, conposuit, opus ardentis spiritus plenum. ex quo apparet senescentibus membris eruditorum intus animos industriae beneficio florem iuuentae retinere. neque
Abbreviated transcription (Latin):
petitȩ sapientię compotem. Nam si p̃diorum po¬
tius. qͣ ingenii culturx uacasset: dominus rei fami¬
liaris intra penates mansiss. non tantus anaxago¬
ras ad eos redisset. Archimedis quoq fructuosa:
industriam fuisse dicerem: nisi eadem illi et dediss.
uitam. et abstulisset. Captis enim syracusis Marcellꝰ
machinationib eius multum ac diu uictoriam sua
in hibitam senserat: eximia tam̃ hominis prudentia
delectatus: ut capiti eius parceretur edixit. pene tan¬
tum glĩȩ in archimede seruato: quantum in opp̃s¬
sis syracusis reponens. At is dum animo et oculis ĩ
t̾ra defixis formas describit militi. qui p̃dandi grã
domum irrupat. strictoq suꝑ caput gladio quiꝰsnã
eẽt interrogabat pꝑ nimiam cupiditatem inuestigã¬
di quod quȩrebat nomen suum indicare non potuit.
Sed protracto manib puluere: noli inquit obsecro
istum disturbare: ac pinde quasi negligens imꝑii ui¬

Expanded text:
petitae sapientiae compotem! nam si praediorum popetitae sapientiae compotem! nam si praediorum potius quam ingenii culturae uacasset, dominus rei familiaris intra penates mansisset, non tantus Anaxagoras ad eos redisset. Archimedis quoque fructuosam industriam fuisse dicerem, nisi eadem illi et dedisset uitam et abstulisset: captis enim Syracusis Marcellus, etsi machinationibus eius multum ac diu uictoriam suam inhibitam senserat, eximia tamen hominis prudentia delectatus ut capiti illius parceretur edixit, paene tantum gloriae in Archimede seruato quantum in oppressis Syracusis reponens. at is, dum animo et oculis in terra defixis formas describit, militi, qui praedandi gratia domum inruperat strictoque super caput gladio quisnam esset interrogabat, propter nimiam cupiditatem inuestigandi quod requirebat nomen suum indicare non potuit, sed protecto manibus puluere 'noli' inquit, 'obsecro, istum disturbare', ac perinde quasi neglegens imperii ui
Abbreviated transcription (Latin):
neades laboriosus. et diuturnus sapientiȩ miles. siꝗ
dem nonaginta expletis annis idem illi uiuendi: ac
phãndi sinis fuit. Ita se mirificum doctrinȩ opibus
addixerat. ut cum cibi capiendi causa recubuisset.co¬
gitationibus inhȩrens manum ad mensam porrigẽ
obliuisceretur. sed eum melissa quam uxoris loco
hẽbat temꝑato inter studia non interpellandi.s
in ediȩ succurrendi officio dexteram suam necessaiis
usibus aptabat. Ergo animo tantummõ uita frue¬
batur: corpore uero quasi alieno et supuacuo circũ¬
datus erat. Idem cum chrisippo disputaturus
elleboro se ante purgabat ad expͥmendum ingẽiu:
suum attentius: et illius refellendum acrius: quas
potiones. industria solidȩ laudis cupidis appeten¬
das effecit. Quali porro stucdio Anaxagoram fla¬
grasse credimus: qui cum e diutina ꝑegrinatione
patriam repetisset: possessionesq desertas uidisset:
non eẽm inquit ego saluus: nisi istȩ pissent. Uocem

Expanded text:
neades laboriosus et diuturnus sapientiae miles, si neades laboriosus et diuturnus sapientiae miles, si quidem xc expletis annis idem illi uiuendi ac ophandi finis fuit, ita se mirifice doctrinae operibus addixerat, ut, cum cibi capiendi causa recubuisset, cogitationibus inhaerens manum ad mensam porrigere obliuisceretur. sed ei Melissa, quam uxoris loco habebat, temperato inter studia non interpellandi et inediae succurrendi officio dexteram suam necessariis usibus aptabat. ergo animo tantum modo uita fruebatur, corpore uero quasi alieno et superuacuo circumdatus erat. idem cum Chrysippo disputaturus elleboro se ante purgabat ad expromendum ingenium suum adtentius et illius refellendum acrius. quas potiones industria solidae laudis cupidis adpetendas effecit! Quali porro studio Anaxagoran flagrasse credimus? qui cum e diutina peregrinatione patriam repetisset possessionesque desertas uidisset, 'non essem' inquit 'ego saluus, nisi istae perissent'. uocem
Abbreviated transcription (Latin):
lustrabat. Quo minus miror eum in italiam trans¬
gressum: ut ab archita tarenti. a Thimeo et Arioe
et cetho locris pythagore p̃cepta et instituta accipet.
Tanta enim uis. tanta copia litterarum undiq colli¬
genda erat: ut inuicem per totum terrarum orbe:
disꝑgi. et dilatari posset. Altero etiam et octogesi¬
mo anno decedens sub capite Sophonis numeros
habuisse fertur.sic ne extrema quidem eius hora agi¬
tatione studii uacua fuit. At Democritus cum
diuitiis censeri posset: quȩ tantȩ fuerunt: ut pater
eius xerxis exercitui epulum dare ex facili potuerit.
quo magis uacuo anĩmo studiis litterarum eẽt opatꝰ
parua admõm summa retenta. patrimonium suũ
patriȩ donauit. Athenis autem compluib annis
moratus: ommia tempoꝵ mom̃ta. ad ꝑcipiendam et
excendam doctrinam conferens ignotus illi urbi uixit
quod ip̃e quodam uolumine testatur. Stupet mens
admiratione tante industriȩ. et iam transit alio. Car¬

Expanded text:
lustrabat. quo minus miror in Italiam translustrabat. quo minus miror in Italiam transgressum, ut ab Archyta Tarenti, a Timaeo et Arione et Echecrate Locris Pythagorae praecepta et instituta acciperet: tanta enim uis, tanta copia litterarum undique colligenda erat, ut inuicem per totum terrarum orbem dispergi et dilatari posset. altero etiam et octogesimo anno decedens sub capite Sophronis mimos habuisse fertur. sic ne extrema quidem eius hora agitatione studii uacua fuit. At Democritus, cum diuitiis censeri posset, quae tantae fuerunt, ut pater eius Xerxis exercitui epulum dare ex facili potuerit, quo magis uacuo animo studiis litterarum esset operatus, parua admodum summa retenta patrimonium suum patriae donauit. Athenis autem compluribus annis moratus omnia temporum momenta ad percipiendam et exercendam doctrinam conferens ignotus illi urbi uixit, quod ipse quodam uolumine testatur. stupet mens admiratione tantae industriae et iam transit alio. Car
Abbreviated transcription (Latin):
prexit: in qua plurimis: et opulentissimis urbibus
effectus studiorum suorum approbauit. Cuius ar¬
dentem rogum plenum uenerationis oculis metha¬
pontus aspexit. oppidum pythagore ꝗͣ suoꝵ cinerũ
nobilius clariusq monum̃tum.Plato autem pa¬
triam athenas prȩceptorem socratem sortitus. et lo¬
cum et hominem doctrinę fertilissimum: ingenii
quoq diuina instructus abundantia cum omnium
iam mortalium sapientissimus hẽretur: eo quidem
usq ut si ip̃e iupiter oelo descendiss nec elegantiõe
nec beatiore facundia usurus uideretur: agyptum
pagrauit: ubi a sacerdotibus eius gentis geometȩ
multiplices numeros cȩlestium ratonum obẜuatio¬
ne ꝑcepit.Quoq tempore a studiosis iuuenib
certatim athenȩ platonem doctorem quȩrentibus
petebantur: ip̃e Nili fiuminis in explicabiles ripas
uastissimosq campos effusam barbariam: et stexuo¬
sos fossarum ambitus aegyptiorum senum discipulus

Expanded text:
perrexit, in qua plurimis et opulentissimis urbibus perrexit, in qua plurimis et opulentissimis urbibus effectus studiorum suorum adprobauit. cuius ardentem rogum plenis uenerationis oculis Metapontus aspexit oppidum, Pythagorae quam suorum cinerum nobilius clariusque monumentum. Platon autem patriam Athenas, praeceptorem Socratem sortitus, et locum et hominem doctrinae fertilissimum, ingenii quoque diuina instructus abundantia, cum omnium iam mortalium sapientissimus haberetur, eo quidem usque, ut, si ipse Iuppiter caelo descendisset, nec elegantiore nec beatiore facundia usurus uideretur, Aegyptum peragrauit, dum a sacerdotibus eius gentis geometriae multiplices numeros et caelestium obseruationum rationem percipit. quoque tempore a studiosis iuuenibus certatim Athenae Platonem doctorem quaerentibus petebantur, ipse Nili fluminis inexplicabiles ripas uastissimosque campos, † effusam barbariam et flexuosos fossarum ambitus Aegyptiorum senum discipulus
Abbreviated transcription (Latin):
citatem cius ꝑtinacissimo animi robore suꝑandoita¬
q balterum Demosthenem mater: alterum industa¬
enra ẽ. Atq ut ad uetustiorem industriȩ actum
transgrediar. Pythagoras ꝑfectissimum opus sapĩȩ¬
et a iuenta pariter omnis honestatis ꝑcipiendȩ
cupiditatem ingressus: nihil enim quod ad ulti¬
mum sui ꝑuenturum est finem non et mature. et
celeriter incipit. Egyptum petiit: ubi lrĩs gentis eiꝰ
assuefactus p̃teriti eui sacerdotum cõmentarios scru¬
tatus innumerabilium sȩculoꝵ obseruationes cogͦ¬
uit. Inde ad ꝑsas ꝓfectus magorum exactissimȩ
prudentiȩ se formandum tradidit. Aquib sideꝵ
Eretam deinde et lacedȩmoniam nauigauit: qͣꝵ
legibus. ac morib inspectis. ad olympicum certam̃
descendit. Cumq multiplicis scientię maximam
cognomine censeret᷑ interrogatus. non se sapientem¬
iam enim illud septem excellentes uiri occuꝑauerãt

Expanded text:
itatem eius pertinacissimo animi robore superando. itaitatem eius pertinacissimo animi robore superando. itaque alterum Demosthenen mater, alterum industenixa est. Atque ut ad uetustiorem industriae actum transgrediar, Pythagoras, perfectissimum opus sapientiae a iuuenta pariter et omnis honestatis percipiendae cupiditate ingressus,—nihil enim, quod ad ultimum sui peruenturum est finem, non et mature et alacriter incipit,—Aegyptum petiit, ubi litteris gentis eius adsuefactus, praeteriti aeui sacerdotum commentarios scrutatus innumerabilium saeculorum obseruationes cognouit. inde ad Persas profectus magorum exactissimae prudentiae se formandum tradidit, a quibus sideCretam deinde et Lacedaemona nauigauit, quarum legibus ac moribus inspectis ad Olympicum certamen descendit, cumque multiplicis scientiae maximam cognomine censeretur interrogatus, non se sapientem,—iam enim illud vii excellentes uiri occupauerant—
Abbreviated transcription (Latin):
Emosthenes cuius commemorato nomine ma¬
ximȩ eloquentiȩ consumatio audiẽtis anĩo
oboritur: Cum inter initia iuuentȩ artis quam af¬
fectabat p̾mam litteram dicere non posset oris sui
uitium tanto studio expugnauit. ut ea a nullo ex¬
p̃ssius referretur. D cinde ꝑꝑ nimiam exilitatem
acerbam auditu uocem suam exercitatione conti¬
nua ad matuꝵ et gratum auribus sonum ꝑduxit.
Lateris etiam firmitate defectus quas corporis
uhabitus uires denegauerat: a labore mutuatus est.
Multos enim uersus uno impetu sp̃s complectebat᷑.
neosq ad diuersa loca celeri gradu scandens ꝓnunci¬
abat. Ac uadosis lutoribus insistens declamatio¬
nes Nuctuum fragoribus obluctantibus edebat. ut
ad fremitus concitatarum contionum patientia di¬
ratis aurib in actionibus uteretur. F ertur quo¬
q: ore insertis calculis multum ac diu loqui solitus.
quo uacuum ꝓmptius ẽẽt ac solutius. Pręliatus ẽ
cum rerum natura: equidem uictor abiit maligni¬

Expanded text:
emosthenes, cuius commemorato nomine maximae eloquentiae consummatio audientis animo oboritur, cum inter initia iuuentae artis, quam adfectabat, primam litteram dicere non posset, oris sui uitium tanto studio expugnauit, ut ea a nullo expressius referretur. deinde propter nimiam exilitatem acerbam auditu uocem suam exercitatione continua ad maturum et gratum auribus sonum perduxit. lateris etiam firmitate defectus, quas corporis habitus uires negauerat, a labore mutuatus est: multos enim uersus uno impetu spiritus conplectebatur eosque aduersa loca celeri gradu scandens pronuntiabat ac uadosis litoribus insistens declamationes fluctuum fragoribus obluctantibus edebat, ut ad fremitus concitatarum contionum patientia duratis auribus uteretur. fertur quoque ori insertis calculis multum ac diu loqui solitus, quo uacuum promptius esset et solutius. proeliatus est cum rerum natura et quidem uictor abiit malign
Abbreviated transcription (Latin):
nil tale suspicari debere persuasus:in locum desertum
filio ꝑducto: gladium quem occultum secum attule¬
rat tradidit: ac uigulum feriendum p̃buit. nec ue¬
neno. nec latrone ei ad ꝑagendum parricidium opꝰ
eẽ affirmans. Quo facto non paulatim.s magno impe¬
tu recta cogitatio pectus iuuenis occupauit. continuo¬
q abiecto gladio: tu uero inquit pater uiue: et si tam
obsequens es: ut hoc p̃cari filio ꝑmitas: me quoq ex¬
upera. S: tantum quȩso ne meus erga te amor: eo sit ti¬
bi uilior:ꝙ a poenitentia oritur. olitudinem san¬
quine meliorem:pacatioresq: penatib siluas: et alim̃¬
tis blandius ferrum ac mortis oblatȩ: ꝗͣ datę̧ uitȩ fe¬
licius beneficium. Cõmemoratis patribus: qui iniu¬
rias filiorum patienter excepunt: referamus eos qui
mortes ȩquo animo tolerarunt:.

Expanded text:
nil tale suspicari persuasus in locum desertum nil tale suspicari persuasus in locum desertum filio perducto gladium, quem occultum secum adtulerat, tradidit ac iugulum feriendum praebuit, nec ueneno nec latrone ei ad peragendum parricidium opus esse adfirmans. quo facto non paulatim, sed magno impetu recta cogitatio pectus iuuenis occupauit continuoque abiecto gladio 'tu uero' inquit, 'pater, uiue, et si tam obsequens et hoc precari filio permittas, me quoque exupera. sed tantum quaeso, ne meus erga te amor eo sit tibi uilior, quod a paenitentia oritur'. solitudinem sanguine meliorem pacatioresque penatibus siluas et alimentis blandius ferrum ac mortis oblatae quam datae uitae felicius beneficium! Commemoratis patribus, qui iniurias filiorum patienter exceperunt, referamus eos, qui mortes aequo animo tolerarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
moderate usus affectibus suis: quia et uiuus moribus
eius testimonium uerum et mortuus sanguini honoe
debitum reddidit. Idem fecit clari generis magnȩ¬
q dignitatis uir. fuluius: sed in filio aliquanto tetriore.
Nam cum auxilium senatus implorass: ut suspectus in
parricidio: et ob id latens per triumuirum conquirere¬
tur: ac uissu patrum conscriptoꝵ comp̃hensus eẽt nõ
solum eum non notauit: sed etiam decedens domum
non quem fuerat exꝑtus. Magnoꝵ uiroꝵ clȩmentibꝰ
actis ignoti patris nouȩ: atq inusitatȩ rationis consili¬
um adiiciam: qui cum a filio insidias sibi necti compis¬
set. nec inducere in animum posset. ut uerum sangui¬
nem: adhunc sceleris progressum crederet seductam u¬
xorem suspicans suppliciter rogauit ne se ulterius cela¬
ret. siue illum adolescentem subiecisset: siue ex alio cõ¬
cepisset. Asseueratione deinde eius.et iureiurando se

Expanded text:
moderate usus adfectibus suis, quia et uiuus moribus moderate usus adfectibus suis, quia et uiuus moribus eius uerum testimonium et mortuus sanguini honorem debitum reddidit. Idem fecit clari generis magnaeque dignitatis uir Q. Fuluius, sed in filio aliquantum taetriore: nam cum auxilium senatus inplorasset, ut suspectus in parricidio et ob id latens per triumuirum conquireretur ac iussu patrum conscriptorum conprehensus esset, non solum eum non notauit, sed etiam decedens dominunon quem fuerat expertus. Magnorum uirorum clementibus actis ignoti patris nouae atque inusitatae rationis consilium adiciam. qui, cum a filio insidias necti sibi comperisset nec inducere in animum posset ut uerum sanguinem ad hoc sceleris progressum crederet, seductam uxorem suppliciter rogauit ne se ulterius celaret, siue illum adulescentem subiecisset siue ex alio concepisset. adseueratione deinde eius et iure iurando se
Abbreviated transcription (Latin):
ycius agelius omnib honorib ad censuram
defunctus: cum grauissima erimina de filio
in nou̾cam commissum stuprum. et patrici¬
dium cogitatum propemodum explorata haberet: nõ
tamen ad uindictam continuo procurrit. sed pene u¬
niuerso senatu adhibito inconsilium expositis suspici¬
onib defendendi se adolescenti potãtem fecit. Inspe¬
ctaq diligentissime cã: absoluit eum tum consilii: tum
etiam sua sententia. Q si impetu ux abstractus sȩuire
festinasset: admisiss: magis scelus ꝗͣ uindicasset. Quĩti
autem hortensii. qui suis temporib ornam̃tum romãȩ
eloquentiȩ fuit: admirabilis in filio patientia extitit.Cũ
enim eousq impietatẽ eius suspectam. et nequitiam in¬
uisam hẽret ut messalam sororis suȩ filium heredem
habiturus: ambitus reum defendens iudicib ddiceret: si
illum damnassent: nihil sibi prȩter osculum nepotu:
qͣ in uoluptatib reponens: tamen ne naturȩ ordinem
confunderet non nepotes sed filium heredem reliqt.

Expanded text:
 Gellius omnibus honoribus ad censuram defunctus, cum grauissima crimina de filio, in nouercam conmissum stuprum et parricidium cogitatum, propemodum explorata haberet, non tamen ad uindictam continuo procucurrit, sed paene uniuerso senatu adhibito in consilium expositis suspicionibus defendendi se adulescenti potestatem fecit inspectaque diligentissime causa absoluit eum cum consilii tum etiam sua sententia. quod si impetu irae abstractus saeuire festinasset, admisisset magis scelus quam uindicasset. Q. autem Hortensii, qui suis temporibus ornamentum Romanae eloquentiae fuit, admirabilis in filio patientia extitit: cum enim eo usque inpietatem eius suspectam et nequitiam inuisam haberet, ut Messalam sororis suae filium heredem habiturus, ambitus reum defendens iudicibus diceret, si illum damnassent, nihil sibi praeter osculum nepotum, quam in uoluptatibus reponens, tamen, ne naturae ordinem confunderet, non nepotes, sed filium heredem reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
idemtidem exercitus sui aurib inculcando amilitibus
imꝑatorem: potius ꝗͣ hostem metui debere. Quo aperte
denunciabat futurum ut spiritum pene impenderent
ꝗͣ pugnae acceptum ferre dubitassent. idq a duce p̃cipi
non mirabantur: maternaꝵ blandiciaꝵ memores: ꝗ̃
exituris eis ad praeliandum monebant: ut aut uiui armis
in conspectum eum uenirent: aut mortui in armis referrẽ¬
tur. Hoc intra domesticos parietes accepto signo Spar¬
tana acies dimicabant. S ed aliena prospexisse tantũ
modo satis est. cum propriis. multoq uberioribus. et fe¬
licioribus exemplis gli̾ari liceat. Disciplina militaris
acriter retenta pͥncipatum italię romano impio pepeĩt.
multaꝵ urbium magnorum regum. ualidissimarum gẽ¬
tium regimen largita est. fauces pontici sinus patefecit.
alpium tauriq montis conuulsa claustra tradidit. ortũ¬
q e paruula romuli casa totius terrarum orbis fecit

Expanded text:
identidem exercitus sui auribus inculcando a militibus identidem exercitus sui auribus inculcando a militibus imperatorem potius quam hostem metui debere. quo aperte denuntiabat futurum ut spiritum poenae inpenderent, quem pugnae acceptum ferre dubitassent. idque a duce praecipi non mirabantur maternarum blanditiarum memores, quibus exituri ad proeliandum monebantur ut aut uiui cum armis in conspectum earum uenirent aut mortui in armis referrentur. hoc intra domesticos parietes accepto signo Spartanae acies dimicabant. sed aliena prospexisse tantum modo satis est, cum propriis multoque uberioribus et felicioribus exemplis gloriari liceat. Disciplina militaris acriter retenta principatum Italiae Romano imperio peperit, multarum urbium, magnorum regum, ualidissimarum gentium regimen largita est, fauces Pontici sinus patefecit, Alpium Taurique montis conuulsa claustra tradidit, ortumque e paruula Romuli casa totius terrarum orbis fecit
Abbreviated transcription (Latin):
pro militari disciplina seuere excubuerit. nescio ã
tum praecipue cum milites: qui regium iniusto bel¬
lo occupauerant. mortuoq duce bubelio. M. Caesiũ
scribam eius sua sponte imꝑatorem delegerant: car¬
cere inclusit. ac. M. furio stacco tribuno pl. denun¬
ciante ne in ciues romanos aduersus morem maioru
animaduerteret. Nihilominus propositum executꝰ
est. Ceterum quo minore eum inuidia id pageret᷑
quinquagenos per singulos dies uirgis caesos securi
ꝑcuti iussĩt. corumq corpora sepulture mandari
mortemq lugeri uetuit.
milicię negociis procurandis uiolentiam intu¬
eri uelimus: a quo duces bella prauo consilio geren¬
tes. etiam si prosꝑa fortuna subsecuta ẽẽt: cruci tam̃
suffigebantur. quod bene gesserant deorum unmo¬
talium aduitorio: quod male cominiserant ipõrum
culpa imputantes. C learchus uero lacedamonioꝵ
dux egregio dicto disciplinam miliciȩ continebat.

Expanded text:
pro militari disciplina seuere excubuerit, nescio an pro militari disciplina seuere excubuerit, nescio an tum praecipue, cum milites, qui Regium iniusto bello occupauerant mortuoque duce Iubellio M. Caesium scribam eius sua sponte imperatorem delegerant, carcere inclusit, ac M. Fuluio Flacco tribuno plebi denuntiante ne in ciues Romanos aduersus morem maiorum animaduerteret, nihilo minus propositum executus est. ceterum quo minore cum inuidia id perageretur, quinquagenos per singulos dies uirgis caesos securi percuti iussit eorumque corpora sepulturae mandari mortemque lugeri uetuit. militiae negotiis procurandis uiolentiam intueri uelimus, a quo duces bella prauo consilio gerentes, etiam si prospera fortuna subsecuta esset, cruci tamen suffigebantur, quod bene gesserant deorum inmortalium adiutorio, quod male commiserant ipsorum culpae inputante. Clearchus uero Lacedaemoniorum dux egregio dicto disciplinam militiae continebat,
Abbreviated transcription (Latin):
aut in italia donec hostes in ca cent accederet. Sic
enerues animos odisse uirtus solet. Age q̃ grauit̾
senatus tulit: ꝙ.p. O petilium consulem fortissĩe
aduersus ligures pugnantem occidere milites passi
ẽẽnt. legioni neq stipendium anni procedere: neq
era dariꝰ uoluit: quia pro salute imꝑatoris hostur
telis non se obtulerunt. Idq decretum amplissimi
ordinis speciosum. et ȩternum petilii monumentũ
extitit. sub quo in acie morte in euria ultione clari
cineres eius acquiescunt. Consimili animo cum
ei aAnnibal sex milia romanorum quae capta in ca¬
stris hẽbat redimendoꝵ potestatem fecisset: conditio¬
nem spreuit: memor tantam multitudinem armato¬
rum iuuenum si honeste mori uoluisset turpiter ca¬
pi non potuisse: quoꝵ nescio utrum mauis dedecus
fuerit. ꝙ patria spei an ꝙ hostis metus nihil in his
reposuerit. haec pro se ille ne aduersus se dimicaret
paruiducendo. Sed cum aliquotiens senatus

Expanded text:
aut in Italiam, donec hostes in ea essent, accederet. sic aut in Italiam, donec hostes in ea essent, accederet. sic eneruis animos odisse uirtus solet. Age, quam grauiter senatus tulit quod Q. Petilium consulem fortissime aduersus Ligures pugnantem occidere milites passi essent! legioni neque stipendium anni procedere neque aera dari uoluit, quia pro salute imperatoris hostium se telis non obtulerant. idque decretum amplissimi ordinis speciosum et aeternum Petili monumentum extitit, sub quo in acie morte, in curia ultione clari cineres eius adquiescunt. Consimili animo, cum ei Hannibal vi milium Romanorum, quae capta in castris habebat, redimendorum potestatem fecisset, condicionem spreuit memor tantam multitudinem armatorum iuuenum, si honeste mori uoluisset, turpiter capi non potuisse. quorum nescio utrum maius dedecus fuerit quod patria spei an quod hostis metus nihil in his reposuerit, † haec pro se, ille ne aduersus se dimicarent parui ducendo. Sed cum aliquotiens senatus
Abbreviated transcription (Latin):
recepissent: decreuerunt ut ex iis qui equo meru¬
erant peditum numero militarent: qui pedites
fuerant in funditorum auxilia transcriberentur:
ne ue quis eorum intra castra tenderet. ne ue locũ
extra assignatum uallo aut fossa cingeret. neue ten¬
torium exꝰ pellibus haberet. Recursum autem his
ad pristinum miliciae ordinem proposuerunt: siꝗs
bina spolia ex hostibus tulisset. Quibus suppliciis
comp̃ssi: ex deformibus pyrrhi munusculis acer¬
rimi bostes extiterunt. Parem iram aduersus il¬
los senatus distrinxit. qui apud Cannas rem .p. de¬
seruerant. Nam cum cos grauitate decreti ultra mõ¬
tuorum conditionem relegasset. acceptis a. M.mar¬
cello luteris: ut eorum sibi opera ad expugnationem
syracusanoꝵ uti liceret. rescripsit indignos ẽẽ: qui
in castra recipentur. Cȩterum se ei ꝑmittere: ut fa-¬
ceret. quod expedire rei .p. iudicasset. dum ne quis
ex iis munere uacaret: aut dono miliciȩ donaretur

Expanded text:
recepissent, decreuerunt ut ex iis, qui equo merurecepissent, decreuerunt ut ex iis, qui equo meruerant, peditum numero militarent, qui pedites fuerant, in funditorum auxilia transcriberentur, neue quis eorum intra castra tenderet, neue locum extra adsignatum uallo aut fossa cingeret, neue tentorium ex pellibus haberet. recursum autem his ad pristinum militiae ordinem proposuerunt, si quis bina spolia ex hostibus tulisset. quibus suppliciis conpressi ex deformibus Pyrri munusculis acerrimi hostes extiterunt. Parem iram senatus aduersus illos destrinxit, qui apud Cannas rem publicam deseruerant: nam cum eos grauitate decreti ultra mortuorum condicionem relegasset, acceptis a M. Marcello litteris, ut eorum sibi opera ad expugnationem Syracusarum uti liceret, rescripsit indignos esse qui in castra reciperentur: ceterum se ei permittere ut faceret quod expedire rei publicae iudicasset, dum ne quis ex his munere uacaret aut dono militiae donaretur
Abbreviated transcription (Latin):
quae iam non a singulis: uerum ab uniuerso senatu
pro militari moreꝰ obtinendo defendendoq admini¬
strata sunt. Lutius Martius tribunus militum eu
reliquias duorum exercituum. P. et Gn. Scipiomi
quos arma punica in hispania absumpserant disper¬
sas mira uirtute collegisset: earumq suffragiis dux
eẽt creatus. senatui de rebus actis a se scribens in huc
modum orsus est. L.Martius pro praetore cuius ho¬
noris usurpatione uti eum patribus conscriptis non
placuit. quia duces a ppło non a militibus solent cre¬
rei. p. damnum etiam tribunus militum aduland̾
erat: Quoniam quidem ad statum totius ciuitatis cõ¬
rigendum unus suffecerat. Sed nulla clades nullu
meritum ualentius militari disciplina fuit. Duccur¬
rebat enim illis. ꝗͣ animosa seueritate Tarentino bello
maiores eorum usi fuissent. in quo quassatis et at¬
tritis rei. p. uirib cum magnum captiuoꝵ ciuiũ
suorum numerum a pyrrho rege ultro missum

Expanded text:
quae iam non a singulis, uerum ab uniuerso senatu quae iam non a singulis, uerum ab uniuerso senatu pro militari more obtinendo defendendoque administrata sunt. L. Marcius tribunus militum, cum reliquias duorum exercituum Publi et Gnaei Scipionum, quos arma Punica in Hispania absumpserant, dispersas mira uirtute collegisset earumque suffragiis dux esset creatus, senatui de rebus actis a se scribens in hunc modum orsus est: 'L. Marcius pro praetore'. cuius honoris usurpatione uti eum patribus conscriptis non placuit, quia duces a populo, non a militibus creari solnmane rei publicae damnum etiam tribunus militum adulandus erat, quoniam quidem ad statum totius ciuitatis corrigendum unus suffecerat. sed nulla clades, nullum meritum ualentius militari disciplina fuit. Succurrebat enim illis quam animosa seueritate Tarentino bello maiores eorum usi fuissent, in quo quassatis et adtritis rei publicae uiribus, cum magnum captiuorum ciuium suorum numerum a Pyrro rege ultro missum
Abbreviated transcription (Latin):
fugitiuos crucibus affixit: illos autem tanꝗͣ perfidos so¬
cios securi percussit. Non persequar hoc factum ulte¬
rius: et quia scipionis est: et quia romano sanguini ꝗͣ¬
uis merito ꝑpesso seruile supplicium insultare non atti¬
net cum praesertim transire ad ea liceat qua sine dome¬
stico uulnere gesta narrari possunt. Nam posterior a¬
fricanus cuerso punico imꝑio exterarum gentium trans¬
sugas. in edendis ppło spectaculis feris bestiis obiecit Et
L. paulus perse rege suꝑato eiusdem generis et culpe ho¬
mines elephantis proterendos substrauit. utilissimo ꝗ¬
dem exemplo: si tamen acta excellentissimoꝵ uirorum
humiliter ȩstimare sine insolentiȩ rep̃hensione pmitit
Aspero enim et absciso castigationis genere militaris di¬
sciplina indiget: quia uires armis constant: que ubi
a recto tenore desciuerint: opp̃ssura sunt nisi opprimã¬
tur. Sed tempus est eorum quoq mentionem fic̃i

Expanded text:
fugitiuos crucibus adfixit, illos tamquam perfidos sofugitiuos crucibus adfixit, illos tamquam perfidos socios securi percussit. non prosequar hoc factum ulterius, et quia Scipionis est et quia Romano sanguini quamuis merito perpesso seruile supplicium insultare non adtinet, cum praesertim transire ad ea liceat, quae sine domestico uulnere gesta narrari possunt. Nam posterior Africanus euerso Punico imperio exterarum gentium transfugas in edendis populo spectaculis feris bestiis obiecit, 8 et L. Paulus Perse rege superato eiusdem generis et culpae homines elephantis proterendos substrauit, utilissimo quidem exemplo, si tamen acta excellentissimorum uirorum humiliter aestimare sine insolentiae reprehensione permittitur: aspero enim et absciso castigationis genere militaris disciplina indiget, quia uires armis constant, quae ubi a recto tenore desciuerint, oppressura sunt, nisi opprimantur. Sed tempus est eorum quoque mentionem fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
tum est necessitas. In eademq prouincia. Q: fabius
maximus ferocissima gentis animos contundere et de¬
bilitare cupiens: mansuetissimum ingenium suum
ad tempus deposita clȩmentia saeuiore uti seueritate
coegit. Omnium enim qui ex praesidiis romanorum
ad hostes transfugerant: captiq erant: manus absci¬
dit: ut trunca prae se brachia gestantes metum defe¬
ctionis reliquis iniicerent. rebelles itaq manus a cor¬
poribus suis districtae: inq cruento solo sparsae: cȩte¬
ris ne idem committere auderent documento fuerũt.
Nihil mitius supiore africano. Is tamen ad firman¬
dam disciplinam militarem aliquid ab alienissima si¬
bi crudelitate amaritudinis mutuandum existima¬
uit. Si quidem deuicta carthagine: cum omnes qui
ex nr̃is exercitibus ad poenos transierant in suam po¬
testatem redegisset. grauius in romanos qͣ in latinos
trans fugas animaduertit. Hos enim tanꝗͣ patriae

Expanded text:
tum est necessitas. In eadem prouincia Q. Fabius tum est necessitas. In eadem prouincia Q. Fabius Maximus ferocissimae gentis animos contundere et debilitare cupiens mansuetissimum ingenium suum ad tempus deposita clementia seueriore uti seueritate coegit: omnium enim, qui ex praesidiis Romanorum ad hostes transfugerant captique erant, manus abscidit, ut trunca prae se brachia gestantes metum defectionis reliquis inicerent. rebelles itaque manus a corporibus suis distractae inque cruentato solo sparsae ceteris ne idem committere auderent documento fuerunt. Nihil mitius superiore Africano. is tamen ad firmandam disciplinam militarem aliquid ab alienissima sibi crudelitate amaritudinis mutuandum existimauit: si quidem deuicta Karthagine, cum omnes, qui ex nostris exercitibus ad Poenos transierant, in suam potestatem redegisset, grauius in Romanos quam in Latinos transfugas animaduertit: hos enim tamquam patriae
Abbreviated transcription (Latin):
id egit piso: ut qui cupiditate uitae adducti cruce
dignissima. fugitiuis trophea de se statuere concesse¬
rant: libertatiq suae seruili manu flagitiosum impo¬
ni uigum non erubuerant: amarum lucis usum ex¬
perirentur: mortemq quam effocminate timuerãt
uiriliter optarent. Nec minus pisone acriter. O
messius qui cum apud Treuiam res gereretur: col¬
locatas a se in quadam statione quinq cohortes.
atq ex ea uiribus hostium depulsas: repetere canolem
stationem euestigio iussit: non ꝙ sꝑaret ab iis amissu
locum recuꝑari posse: sed ut praeterita culpam pugnae
insequentis certaminis manifesto piculo puniret. Edixit
etiam ut si quis ex iis fugiens castra petisset: pro hoste ĩ¬
terficeretur. Qua seueritate comp̃ssi milites. et corpori¬
bus fatigatis. et animis desperatione uite implicatis loci
tamen iniquitatem multuudinemq hostium suꝑarunt.
Humana igitur imbecillitatis efficacissimum duramen¬

Expanded text:
id egit Piso, ut qui cupiditate uitae adducti cruce id egit Piso, ut qui cupiditate uitae adducti cruce dignissimis fugitiuis tropaea de se statuere concesserant libertatique suae seruili manu flagitiosum inponi iugum non erubuerant, amarum lucis usum experirentur mortemque, quam effeminate timuerant, uiriliter optarent. Nec minus Pisone acriter Q. Metellus. qui, cum apud Contrebiam res gereretur, conlocatas a se in quadam statione quinque cohortes atque ex ea uiribus hostium depulsas repetere eandem stationem e uestigio iussit, non quod speraret ab his amissum locum recuperari posse, sed ut praeteritae culpam pugnae insequentis certaminis manifesto periculo puniret. edixit etiam ut, si quis ex his fugiens castra petisset, pro hoste interficeretur. qua seueritate conpressi milites et corporibus fatigatis et animis desperatione uitae inplicatis loci tamen iniquitatem multitudinemque hostium superarunt. humanae igitur inbecillitatis efficacissimum duramen
Abbreviated transcription (Latin):
q consulatum rem ad ppłm deuocare: auxiliumq
tribunorum plebis supplex pro filio petere. Neq hac
re seueritas papirii refraenari potuit. Caeterum cum
ab uniuersis ciuibus et tribunis plebis rogaretur: te¬
status est se poenam illam non fabio sed ppło et tri¬
binorum concedere potati.Lutius quoq cal¬
phurnius piso consul: cum in Sicilia bellum adu̾¬
sus fugitiuos gereret. et Ticius equitum praefect
fugitiuoꝵ multitudine hostium circumuentus: ar¬
ma iis tradidisset. his praefectum ignominiae genei̾¬
bus affici iussit: eum toga. lacinis abscisis amictũ
decinctaq tunica indutum: nudis pedibus a mane
in noctem usq ad principia per omne tempus mi¬
liciae. interdixit etiam. ei conuictum hominum: u¬
sumq balneorum. turmasq equitum: quibus prae¬
fuerat. ademptis equis. in funditoꝵ alas conscripsit.
Magnum profecto dedecus patriae: sed magno pi
sonis decore uindicatum est: quoniam quidem

Expanded text:
que consulatum rem ad populum deuocare auxiliumque que consulatum rem ad populum deuocare auxiliumque tribunorum plebi supplex pro filio petere. neque hac re seueritas Papiri refrenari potuit. ceterum, cum ab uniuersis ciuibus et ipsis tribunis plebi rogaretur, testatus est se poenam illam non Fabio, sed populo et tribuniciae concedere potestati. L. quoque Calpurnius Piso consul, cum in Sicilia bellum aduersus fugitiuos gereret et C. Titius equitum praefectus fugitiuorum multitudine hostium circumuentus arma iis tradidisset, his praefectum ignominiae generibus adfecit: iussit eum toga laciniis abscisis amictum discinctaque tunica indutum nudis pedibus a mane in noctem usque ad principia per omne tempus militiae adesse. interdixit etiam ei conuictum hominum usumque balnearum, turmasque equitum, quibus praefuerat, ademptis equis in funditorum alas transcripsit. magnum profecto dedecus patriae pari sontium dedecore uindicatum est, quoniam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
et fratrum nota. filiorumq strage ignominiosa cõ¬
sulum euitatione. E iusdem ordinis quod sequitur
Papirius dictator cum aduersus imꝑium eius
Ofabius rutilianus magister equitum exertitum ĩ
aciem eduxisset: quanꝗ̃ fusis samnitib in castra redie¬
rat: tamen neq uirtute eius. neq successu: neq no¬
bilitate motus uirgas expediri: eumq nudari ius¬
sit. O spectaculum admirabile et Rutilianus et ma¬
ꝯister equitum. et uictor scissa ueste. spoliatoq cor¬
pore lictorum se uerberibus lacerandum prebuit.
ut in acie exceptorum uulneꝵ nodosis ictibus cruore
ienouato uictoriarum quas modo speciosissimas
erat adeptus titulos resꝑgeret. Precibus deinde
sui exercitus occasionem fabio confugiendi in urbẽ¬
dedit: ubi frustra senatus auxilium implorauit. Niħ̾¬
ominus enim papirius in exigenda poena perseuerauit.
ltaq coactus est pater eius post dictaturam tertium¬

Expanded text:
et fratrum nota, filiorum strage, ignominiosa conet fratrum nota, filiorum strage, ignominiosa consulum eiuratione. Eiusdem ordinis quod sequitur. Papirius dictator, cum aduersus imperium eius Q. Fabius Rullianus magister equitum exercitum in aciem eduxisset, quamquam fusis Samnitibus in castra redierat, tamen neque uirtute eius neque successu neque nobilitate motus uirgas expediri eumque nudari iussit. o spectaculum admirabile! et Rullianus et magister equitum et uictor scissa ueste spoliatoque corpore lictorum se uerberibus lacerandum praebuit, ut in acie exceptorum uulnerum nodosis ictibus cruore renouato uictoriarum, quas modo speciosissimas erat adeptus, titulos respergeret. precibus deinde suis exercitus occasionem Fabio confugiendi in urbededit, ubi frustra senatus auxilium inplorauit: nihilo minus enim Papirius in exigenda poena perseuerauit. itaque coactus est pater eius post dictaturam tertium
Abbreviated transcription (Latin):
sciplina carere. Age quanto spiritu putamus usum
.l. quintium cincinnatum dictatorem eo tempore. qͦ¬
deuictis equiculis et sub iugum missis. L. Minuciũ
consulatum deponere coegit: ꝙ eius castra iidem ho¬
stes obsederant. Indignum enim maximo imperio
credidit: quem non sua uirtus: sed fossa uallumq
praestiterat: cuiq uerecundiȩ non fuerat. arma rõa¬
na metu trepida clausis portis contineri. Ergo im¬
periosissimi xii. fasces. penes quos senatus et eque¬
stris ordinis. et uniuerse plebis summum decus
erat: quorumq nutu latium ac totius italiȩ uires
regebantur. contusi. atq fracti. dictatoriae se animad¬
uersioni substrauerunt. ac ne laesa multa foret glĩa
militaris: consul delicti omnis uindex punitus est
Nis ut ita dicam piaculis: mars imꝑii nr̃i pater ubi
aliqua ex parte a tuis auspiciis degeneratum erat nu¬
men tuum propiciabatur affinium et cognatorum

Expanded text:
sciplina carere. Age, quanto spiritu putamus usum sciplina carere. Age, quanto spiritu putamus usum L. Quintium Cincinnatum dictatorem eo tempore, qdeuictis Aequiculis et sub iugum missis L. Minucium consulatum deponere coegit, quod castra eius idem hostes obsederant? indignum enim maximo imperio credidit quem non sua uirtus, sed fossa uallumque tutum praestiterat, cuique uerecundiae non fuerat arma Romana metu trepida clausis portis contineri. ergo imperiosissimi xii fasces, penes quos senatus et equestris ordinis et uniuersae plebis summum decus erat, quorumque nutu Latium ac totius Italiae uires regebantur, contusi atque fracti dictatoriae se animaduersioni substrauerunt: ac, ne inulta foret laesa gloria militaris, consul delicti omnis uindex punitus est. his, ut ita dicam, piaculis, Mars, imperii nostri pater, ubi aliqua ex parte a tuis auspiciis degeneratum erat, numen tuum propitiabatur, adfinium et cognatorum
Abbreviated transcription (Latin):
becillitatem ingenii mei detegam: ꝗͣ ur̃am uirtutem sicut
par est reprȩsentem. Iu nanq postumi dictator. A
postumium: quem ad generis penetraliumq sacrorum
successionem propagandam genueras cuius infantia
blandimenta sinu atq osculis foueras. quem puerum
luteris. quem iuuenem armis instruxeras sanctum fortẽ
amantem tui pariter ac patriae: quia non tuo iussu s
sponte praesidio progressus hostes fuderat: uictorem se¬
nae uocis ministerio sufficere ualiusti. Nam oculos tuo
certum scio clarissima in luçe tenebris effusos ingens opꝰ¬
animi intueri nequiuisse. Tu item Manli torquate
latino bello consul. silium q prouocatus a geminio
metio duce Tusculanoꝵ ad dimicandum teignaro de¬
scenderat. gliosam uictoriam et speciosa spolia referentẽ.
abripi a lictore. et in modum hostiȩ mactari iussisti. sa¬
tus ẽẽ udicans p̾atrem forti filio: ꝗͣ patriam militari di¬

Expanded text:
becillitatem ingenii mei detegam quam uestram uirtutem, sicut becillitatem ingenii mei detegam quam uestram uirtutem, sicut par est, repraesentem. tu namque, Postumi, dictator A. Postumium, quem ad generis penetraliumque sacrorum successionem propagandam genueras, cuius infantiae blandimenta sinu atque osculis foueras, quem puerum litteris, quem iuuenem armis instruxeras, sanctum, fortem, amantem tui pariter ac patriae, quia non tuo iussu, sed sua sponte e praesidio progressus hostis fuderat, uictorem seternae uocis ministerio sufficere ualuisti: nam oculos tuos certum scio clarissima in luce tenebris offusos ingens animi opus intueri nequiuisse. tu item, Postumi Torquate, Latino bello consul filium, quod prouocatus a Gemino Maecio duce Tusculanorum ad dimicandum te ignaro descenderat, gloriosam uictoriam et speciosa spolia referentem abripi ab lictore et in modum hostiae mactari iussisti, satius esse iudicans patrem forti filio quam patriam militari di
Abbreviated transcription (Latin):
societati generis et imaginum. deformem in patriam redi¬
tum indicere. Aut communioni nominis. ac familiȩ ue¬
teris propinquitatis serie coherenti uirgarum contumelio¬
sa uerbera adhibere: aut censorium supcilium aduersus
fraternam caritatem distringere. Dentur hȩc singula qͣ¬
uis claris cuutatibus. abunde tamen gloria disciplinae
militaris instructa uidebuntur. At nr̃a urbs qua onmni
genere mirificorum exemplorum totum terrarum orbem
repleuit: imꝑatorum proprio sanguine manantes secues
hẽt: ne turbato militiȩ ordine uindicta deẽẽt. e castris pu¬
blice speciosas. priuatim lugubres duplici uultu recepit
incerta gratulandi prius: an aloquendi officio fungeret᷑.
lgitur ego quoq hesitante animo uos bellicarum rerum
seuerissimi custodes postumi. tiburte et Manli torquate
memoria ac relatione complector: quia animaduerto fo¬
re: ut pondere laudis quam meruistis obrutus magis im¬

Expanded text:
societati generis et imaginum deformem in patriam redisocietati generis et imaginum deformem in patriam reditum indicere aut communioni nominis ac familiae ueteris propinquitatis serie cohaerenti uirgarum contumeliosa uerbera adhibere aut censorium supercilium aduersus fraternam caritatem destringere? Dentur haec singula quamuis claris ciuitatibus, abunde tamen gloria disciplinae militaris instructae uidebuntur: 8 at nostra urbs, quae omni genere mirificorum exemplorum totum terrarum orbem repleuit, imperatorum proprio sanguine manantes secures habet, ne turbato militiae ordine uindicta deesset, ex castris publice speciosas, priuatim lugubres duplici uultu recepit, incerta gratulandi prius an adloquendi officio fungeretur. igitur ego quoque haesitante animo uos, bellicarum rerum seuerissimi custodes, Postumi Tuberte et Manli Torquate, memoria ac relatione conplector, quia animaduerto fore ut pondere laudis, quam meruistis, obrutus magis in
Abbreviated transcription (Latin):
sub ambitioso imꝑatore romano militi uidere non cõ¬
tigerat. Bene etiam illi discipline militari affuerũt
qui necessitudinum praeruptis uinculis ultionem uin¬
dictamq laesa cum ignominia domuum suarum exigẽ
non dubitauerunt. Nam.p. Rutilius consul co bello qd̾
in Sicilia eum sugitiuis gessit. Q. łabium generum suũ
quia negligentia Tauromenitanam arcem amiserat pro¬
cuniolam sanguine sibi uinctum: quem obsidioni lipari¬
tanae aod auspiciã repetenda Messanam transiturus prȩfece¬
rat: uirgis cesum militiȩ munere inter pedites fungi co¬
egit. ꝙ eius culpa ager incensus pene castra erant capta.
Quintus etiam fuluius flaccus censor fuluium fratrẽ
cohortem legionis in qua tribunus militum erat: in iussu
consulis domum dimittere ausum senatu mouit. Tam di¬
gna exempla tam breuiter nisi maioribus urgerer non
referrentur. Quid enim tam difficile factu. ꝗ copulatae

Expanded text:
sub ambitioso imperatore Romano militi uidere non consub ambitioso imperatore Romano militi uidere non contigerat. Bene etiam illi disciplinae militari adfuerunt, qui necessitudinum perruptis uinculis ultionem uindictamque laesae cum ignominia domuum suarum exigere non dubitauerunt: nam P. Rupilius consul eo bello, quod in Sicilia cum fugitiuis gessit, Q. Fabium generum suum, quia neglegentia Tauromenitanam arcem amiserat, procuniolam sanguine sibi iunctum, quem obsidioni Liparitanae ad auspicia repetenda Messanam transiturus praefecerat, uirgis caesum militiae munere inter pedites fungi coegit, quod eius culpa agger incensus, paene castra erant capta. Q. etiam Fuluius Flaccus censor Fuluium fratrem consortem legionem, in qua tribunus militum erat, iniussu consulis domum dimittere ausum senatu mouit. † non digna exempla tam breuiter, nisi maioribus urguerer, referrentur: quid enim tam difficile factu quam copulatae
Abbreviated transcription (Latin):
aequauit. Itaq neglectae disciplina militaris indiciũ
mancim miserabilis deditio seruatȩ merces speciosis¬
simus scipionis triumphus extitit. Eius sectam me¬
tellus secutus cum exercitum in africa uigurtino bello
nimia Spurii Albini indulgentia corruptum consul
accepisset. omnibus impii neruis ad reuocandam pri¬
stina militiae disciplinam connixus est. nec singulas paͬ¬
tes appraehendit: sed totam continuo instatum suum
redegit. Protinus nanq lixas e castris summouit: cibũ¬
q coctum uenalem proponi uetuit. In aginine nemĩe
militum ministerio seruorum iumentoꝵq ut arma sua
et alimenta ip̃i ferrent uti passus est. Castrorum subinõ
locum mutauit. eadem tanqͣ lugurta semper adeẽt ual¬
lo. fossaq aptissime cinxit. Quid ergo restituta conti¬
nentia: quid repetita industria profecit: Crebras. s. ui
ctorias. et multa trophea pepit ex eo hoste cuius tergu

Expanded text:
aequauit. itaque neglectae disciplinae militaris indicium aequauit. itaque neglectae disciplinae militaris indicium Mancini miserabilis deditio, seruatae merces speciosissimus Scipionis triumphus extitit. Eius sectam Metellus secutus, cum exercitum in Africa Iugurthino bello nimia Spuri Albini indulgentia corruptum consul accepisset, omnibus imperii neruis ad reuocandam pristinae disciplinam militiae conisus est: nec singulas partes adprehendit, sed totam continuo in suum statum redegit: protinus namque lixas e castris submouit cibumque coctum uenalem proponi uetuit: in agmine neminem militum ministerio seruorum iumentorumque, ut arma sua et alimenta ipsi ferrent, uti passus est: castrorum subinde locum mutauit: eadem, tamquam Iugurtha semper adesset, uallo fossaque aptissime cinxit. quid ergo restituta continentia, quid repetita industria profecit? crebras scilicet uictorias et multa tropaea peperit ex eo hoste, cuius tergum
Abbreviated transcription (Latin):
Enio nunc ad praecipuum decus et stabilim̃¬
tum romani imꝑii salutari perseuerantia
adhoc tempus sincerum et incolume serua¬
tum Militaris disciplinae tenacissimum uinculum. ĩ
cuius sinu. ac tutela serenus. tranquillusq beate pacis
status acquiescit. Publius cornelius Scipio cui de¬
leta carthago auitum cognomen dedit. consul in his¬
paniam missus: ut insolentissimos numantinae urbis
sp̃s suꝑiorum ducum culpa nutritos contunderet. co¬
dem temporis momento. quo castra intrauit: edixit
ut omnia ex iis quae uoluptatis causa comparata erãt
auferrentur: ac summouerentur. Nam constat tum
maximum inde institorum et lixarum numeꝵ cum
duobus milib scortorum abiisse. Hac turpi atq eru¬
bescenda sentina uacuefactus exercitus nr̃: qui pauloan
metu mortis deformi se foederis ictu maculauerat.
erecta et recreata uirtute acrem illam et animosam nu¬
mantiam incendiis exustam: ruinisq prostratam solo

Expanded text:
Venio nunc ad praecipuum decus et ad stabilimenVenio nunc ad praecipuum decus et ad stabilimentum Romani imperii, salutari perseuerantia ad hoc tempus sincerum et incolume seruatum, militaris disciplinae tenacissimum uinculum, in cuius sinu ac tutela serenus tranquillusque beatae pacis status adquiescit. P. Cornelius Scipio, cui deleta Karthago auitum cognomen dedit, consul in Hispaniam missus, ut insolentissimos Numantinae urbis spiritus superiorum ducum culpa nutritos contunderet, eodem momento temporis, quo castra intrauit, edixit ut omnia ex his, quae uoluptatis causa conparata erant, auferrentur ac summouerentur: nam constat tum maximum inde institorum et lixarum numerum cum duobus milibus scortorum abisse. hac turpi atque erubescenda sentina uacuefactus exercitus noster, qui paulo ante metu mortis deformi se foederis ictu maculauerat, erecta et recreata uirtute acrem illam et animosam Numantiam incendiis exustam ruinisque prostratam solo