comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it q̃ soleat instruũti nonũe dduc
tũ dñm rͥeficere deb̾e. Q si culpa co¬
loni quid eor corruptũ sit ex locato
cum tem̾ fiscos ã quib ad p̾tenda o¬
lca utimur colonũ sibi parare deb̾e
neratius scͥẜit. Ꝙr si reguł olea pre¬
timpanũ. ⁊ trocleas quib reuelat᷑
N p̃lũ lñm parare oꝑt̾e. It̃ aenũ ĩ qͦ
olea calida aqͣ lauantir ut cet̾a
uasa oleatia clñm pr̃are oportere
sicuti dolia uiuaria q̃ ad p̾sentẽ
usũ colonum fac̃e oꝑtebit. ħ uĩa
sic s̃ accipienda nisi siquid aliud
sp̃ałr actñsit. Si ddñs exceꝑit ĩ
locatõe ut frumãti c̃ tomod̾o c̾to p̃¬
neq petuniã ex m̃cede deduc̾e pot᷑
quid̃ totã sũmã ex locato pet̾e s
utiq consequens ẽ existimare offõ
uidicis hoc ouenire hr̃i rõnẽ qͣnto
dluctoris int̾erat infrum̃to potius.
ꝙͣ ĩ pecunia selu̾e pẽsiones exceptã
portõem siłi modo ⁊ ex conducto aga¬
tur. id̾ erit dicẽdã ¶: Si inquilin᷑

Expanded text:
e soleat instrumenti nomine conductinum reficere debere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea pretympanum et coclenum parare oportere. item aenum, in quo olea calda aqua lavatur, ut cetera vasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia vinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. Si dominus exceperit in locatione, ut frumenti certum modum certo prneque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam summam ex locato petere, sed utique consequens est existimare officio iudicis hoc convenire, haberi rationem, quanto conductoris intererat in frumento potius quam in pecunia solvere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. Si inquilinus
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq. Rdit itaq ab sensquis
facientẽ. ⁊ inuocentia excusãte
audiri equũ ẽ ⁊ ordinariũ admit¬
tere. Ꝙ ex rescͥpto imꝑatoris nr̃i
apparet. ¶Ait p̾tor cꝰ nomine. qͥs
actionem darisibi pꝰttlauit is eũ
iiri boni arbitratu defẽndat. ⁊ei ĩg
quo nomine agit id ratum hr̃e eũ
ad quem eares ꝑtinetꝰ boni uiri
arbitratu satusdet. ¶ Equũ p̃co¬
riuisũ ẽ eum qui alic̾ nominẽ ꝓ¬
curator exꝑitur eund̾ ⁊̃ defensionẽ
susciꝑe.. Siquis inrẽsuamꝓcura¬
tor int̾ueniat adhucerit dicend̾
cẽssitate fu̾it fc̃s. Oaius .ł .iii.¬
iquis in rẽ suã ꝓcuratorio nõie ag̃
ueluti ẽptor hr̃ditatis an debeat
iuicẽ uendicorẽ defend̾e. ⁊ placet
sibonafide ⁊ si infraudẽ eoꝵ qui s¬
uicẽ agere uellent. gestum sit ne¬

Expanded text:
ubicumque itaque absens quis facientem et innocentiam excusantem audiri aequum est et ordinarium admittere: quod et ex rescripto imperatoris nostri apparet. Ait praetor: 'Cuius nomine quis actionem dari sibi postulabit, is eum uiri boni arquo nomine agit, id ratum habere, ad quem res pertinet boni viri arbitratu satisdare. Equum pretori visum est eum qui alicuius nomine procurator experitur, eundem etiam defensionem suscipere. Si quis in rem suam procurator interueniat, adhuc erit dicendum cessitate fuerit factus. 34 Gaius liquis in rem suam procuratorio nomine agit, ueluti emptor hereditatis: an debeat inuicem uenditorem defendere? et placet, si bona fide et non in fraudem eorum qui inuicem agere uellent gestum sit ne
Abbreviated transcription (Latin):
lũ aũ siattio p̾tuletur aꝑcurats¬
re s ⁊ si p̾iudicium ł interdictũ ł
stipłatõe legatorum ł dampni in¬
fecti ueluo caui. debebit ab sentẽ
defendere inopetenti tribunali ⁊ e¬
adẽ ꝓuincia. Cet̾m cogienmeciã
aꝑuntia in aliã ꝓuintiã ⁊ defẽd̾e
durumẽ. Defendere aut̃ ÷ id fac̃e
ꝑquod dñs inlitẽ faceret ⁊ cau̾e ido¬
nẽc̃ nec debebit durior odĩtio ꝓtura¬
dando. ¶ꝑret̾ satis dãtõem ꝓcura

Expanded text:
etur a procuratore, sed et si praeiudicium vel interdictum, vel si stipulatione legatorum vel damni infecti velit caveri: debebit absentem defendere in competenti tribunali et eadem provincia. ceterum cogi eum etiam uinciam et defendere durum est. Defendere autem est id facere quod dominus in litem faceret, et cauere idonee: nec debebit durior condicio procuradando. praeter satisdationem procura
Abbreviated transcription (Latin):
Deruũtͦo ⁊ filuum familias ꝓcura¬
torẽ posse hr̃e auit ⁊ qͣntum ad
filium familias uerũ ẽ. In suo u̾o
subsistim̃. ⁊ negotia quid̃ peculi a¬
ria seru pꝰse gere aliqͣm ⁊ hoccasu

Expanded text:
et filium familias procuratorem posse habere aiunt. et quantum ad filium familias uerum est: in seruo subsistimus. et negotia quidem peculiaria serui posse gerere aliquem et hoc casu
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓcurator uendid̾it ⁊ cau̾it emp¬
exempto agi posse utiłiacõoe ad ex¬
emplum institorie acc̃ois si modo
dicendumẽ utuẽ exempto accõem
domino opetere.. Ibidẽ papm̃. re¬
spondisse refert. si ꝯuen̾it ut ad di¬
emp̃cio ñ soluto uenditori duplum
praretur infrandẽ ꝯstitutionũ uideri
adiectum ꝙ usuram logitinã exredit.
diu̾sam q cãm ꝯmissorie ẽẽ ait cũ
caspecie inquid ñ femis illicitum

Expanded text:
Si procurator vendiderit et caverit empSi procurator vendiderit et caverit empex empto agi posse utili actione ad exemplum institoriae actionis, si modo dicendum est utilem ex empto actionem domino competere.Ibidem Papinianus respondisse se refert, si conuenerit, ut ad diem pretio non soluto uenditori duplum praestaretur, in fraudem constitutionum uideri adiectum, quod usuram legitimam excedit: diuersamque causam commissoriae esse ait, cum ea specie, inquit, non faenus illici
Abbreviated transcription (Latin):
eũ usuras p̃tii pencłe pꝰsessõnẽ ã
fraditam acciꝑe debemꝰ ⁊ si pcaria
sit possessio.hoc enĩ solum specta¬
re debem᷑. anhãt facultatẽ fruc¬
tus ꝑcipiendis p̃ t̾ea ex uendito a¬
gendo ꝯseq̃tur eciam sumptus qui
ft̃i sunt inre distract̃a ut ꝑuta si
quid nic difficia distract a ͤ rogatũ
ẽ. scrib̾ enĩ labeo ⁊ trebatius ẽẽ
ex uendito hoc nomine accõem.¬
ctiã emptorẽ uelle impendi. hoc
amplius labco ait. ⁊ si quid infim᷑
mortui serui inpensum sit. ex uẽ¬
clito osequi oport̾e. si mͦ sñ culpa
uenditoris mortẽ obierit. It̃ si
cõuen̾it c̃ res ueniret ut locuplex
ab emptore re᷑ det᷑. ex uencdito agi
posse ut id fiat.: Si int̾empto¬
rem p̾diorum ⁊ uenclitorẽ ouenis
s si ea p̾dia emptor heres ue euis
pluris uendidissyens ꝑtem dimi¬
diam uenditori pr̃aret. ⁊ heres ep̃¬
toris pluris ea p̃dia uendidiss. uẽ¬
ditorẽ ex uendito agẽdo ꝑtem eiꝰ
quo pluris uendidiss ꝯsequitiuꝵr.

Expanded text:
eum usuras pretii pendere.Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem f‹r›uctus percipiendi.Praeterea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scribit enim Labeo et Trebatius esse ex uendito hoc nomine actionem.etiam emptorem uelle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui impensum sit, ex uendito consequi oportere, si modo sine culpa uenditoris mortem obierit.Item si conuenerit, cum res ueniret, ut locuples ab emptore reus detur, ex uendito agi posse, ut id fiat.Si inter emptorem praediorum et uenditorem conuenisset, ut, si ea praedia emptor heresue eius pluris uendidisset, eius partem dimidiam uenditori praestaret et heres emptoris pluris ea praedia uendidisset, uenditquo pluris vendidisset, consecuturum.
Abbreviated transcription (Latin):
domũ ꝯmunẽ ꝑmisit ñ donatio¬
nis cã creditorifilii obligare p᷑ea
meuio de functo relicta pupilla
tutores enis uidices adu̾sus titium
acceꝑunt:⁊ ticuis de mutuis peti¬
cõnib q̃ro an domus pars. qͣm ticiꝰ
obligandam filio suo accõmoda¬
Mex ꝑsona debitoris. Itemqiex eo qd
ĩter cͣchentes actum cẽt acͦ tͥpr qͦ
res deqͣ q̃ retur obligata fuiss. ui¬
ñ absimił illi que freq̃ntissime a¬
gitari solet si fidenssor an ⁊ prius
qͣm soluat ag̃e possit ut lib̾etur
nec tñ semꝑ expectand̾ ẽ ut sol¬
uat. aut uidicio accepto c demp¬
netur. si duiͣsolutione reus ces¬
sauit. aut c̃te bona sua dispͥauit.
p̾sertun si domipectumã fide¬
uissor ñ hẽbit. qͣ nũata creditori
aristoni⁊ celso patri placuit
pꝰse rem hac conclitione deponi¬
⁊ mandatũ suscipiut res ꝑiculo
eius sit. quidepositum manda¬
tum suscepit. quͦ ⁊ michi u̾ũ

Expanded text:
domum communem permisit non donationis causa creditori filii obligare: postea Maeuio defuncto relicta pupilla tutores eius iudicem aduersus Titium acceperunt et Titius de mutuis petitionibus: ‹quaero, an domus pars, quam Titius› obligandam filio suo accommodaex persona debitoris itemque ex eo, quod inter contrahentes actum esset, ac tempore, quo res de qua quaereretur obligata fuisset, inon absimilis illa, quae frequentissime agitari solet, fideiussor an et prius quam soluat agere possit, ut liberetur. nec tamen semper exspectandum est, ut soluat aut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus cessabit aut certe bona sua dissipabit, praesertim si domi pecuniam fideiussor non habebit, qua numerata creditori Aristoni et Celso patri placuit posse rem hac condicione deponi mandatumque suscipi, ut res periculo eius sit qui depositum vel mandatum suscepit: quod et mihi verum
Abbreviated transcription (Latin):
btͣest ⁊ ab una dũtaxat ꝑte mã¬
dati udiciumi dari. nã siisqͥ mã¬
datum suscepit egressus fu̾it niã¬
datum ip̃i quid̃ mandani uiliciũ
ũ opetit. at ei qui mandan̾it ad
ereditatis ⁊ tuq̃i minor sit eap
a mne emeris ⁊̃ maudati michite¬
neb̾is tantũdẽ ⁊ sitibi mandaui ut

Expanded text:
test et ab una dumtaxat parte mandati iudicium dari: nam si is qui mandatum suscepit egressus fuerit mandatum, ipsi quidem mandati iudicium non competit, at ei qui mandaverit adhereditatis, et tu, quasi minor sit, eam a me emeris, et mandati mihi teneberis. tantundem et si tibi mandavi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
z ait uł siquid̾ hac cõdicõe do
uata sit ei pect̃. ut c̃ditori sol¬
uat uicdi a donatore profectã
ꝓtinus ad c̃ditorẽ ⁊ fĩnũmos acci¬
pietitis. ¶ Siu̾o sĩpłr eidona¬
ũit alicnatõẽ coꝵ filiũ ñ hũisse
⁊ iõ si solu̾it cõdictõe pr̃i exͣ om̃i
euentu cõpete.: Hoc senatus

Expanded text:
Iulianus, si quidem hac condicione ei donata sit pecunia, ut creditori soluat, uideri a donatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei donauit, alienationem eorum filium non habuisse et ideo, si soluerit, condictionem patri ex omni euentu competere.Hoc se
Abbreviated transcription (Latin):
i tũ emptore ħ eclitatis pactũ sit
fc̃m ⁊ uenditor ħ̾rditatis petat
doliexcẽptõ nocet. Nani ex quo
rescͥptum ẽ adiuo pio utiles ac¬
cõnes em̃ptori h̾rditatis daudaᷤᷤ
tis exceptõe doli debitor ħ̾rdita¬
tis utipot̃. ¶ S si int̾ dnm rei
uendite ⁊ emptorẽ oueniss. ut
homo qui emptꝰ erat. redd̾etur.
ri qni ꝑ dño remnendidit petẽti
ei p̾cium doli exteptõ nocebit.
qͣtenus datum sit Quedam accõ¬
nes ꝑ ꝑacc̃um ip̃o ure tollunt᷑
ut inuiriaꝵ. It̃ furti de pignore
uire honorario nascitur ex par¬
to ãctio. E ollituraũ ꝑ exceptiõẽ
q̾tiens patiscar ne petã. ¶ Siqͥs

Expanded text:
i cum emptore hereditatis pactum sit factum et uenditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a diuo Pio utiles actiones emptori hereditatis dandas, tis exceptione doli debitor hereditarius uti potest. Sed et si inter dominum rei uenditae et emptorem conuenisset, ut homo qui emptus erat redderetur, ei qui pro domino rem uendidit peten‹ti› pretium doli exceptio nocebit. atenus datum sit. Quaedam actiones per pactum ipso ut iniuriarum, item furti. De pignore iure honorario nascitur ex pacto actio: tollitur autem per exceptionem, quotiens paciscor ne petam. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ur eius ñ ẽ. Iure pign̾is acciꝑe ñ
pot̾ ut duuis pius clauciuis satur¬
nino rescͥpsit. Quid ergo si p̃dium
quis litigiosũ pigñi accẽperit an ex¬
ceptõe submouendus sit ⁊octaue a¬
nus putat ⁊̃ inpignorib locum ha¬
be exceptõem ꝙ. ait sceuola.ł.iii.¬

Expanded text:
um eius non est, iure pignoris accipere non potest, ut diuus Pius Claudio Saturnino rescripsit. quid ergo, si praedium quis litigiosum pignori acceperit, an exceptione summouendus sit? et Octauenus putabat etiam in pignoribus locum habere exceptionem: quod ait Scaeuola
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit uerbigr̃a tretẽta utrũ emptio
placet uinũ ẽẽ negociũ ⁊ magis emp¬
tionẽ ⁊ uendicõecẽ. Qͥ d̾ ego aurũ dedo
m̃cede ꝓ oꝑa constituta dubiũ ñ ẽ qͥn
leocatõ ⁊ oductio sit. S õp̃.ł.ix.¬

Expanded text:
erbi gratia trecenta, utrum emptio placet unum esse negotium et magis emptionem et uenditionem esse. quod si ego aurum dedero mercede pro opera constituta, dubium non est, quin locatio et conductio sit. 3 Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
poss. Et ĩ uilianus scͥpsit. alias
ã ĩ uito fructuario loc᷑ religios ñ
fiet. S si cõsentiat fructuarias
mag̃ ẽ ut locus religios fiat.
¶Locum qui suit nemo religiosũ
fat̃ nisi consentiat is cuisuit de¬

Expanded text:
posset: et ita Iulianus scribit. alias autem invito fructuario locus religiosus non fiet: sed si consentiat fructuarius, magis est ut locus religiosus fiat. Locum qui servit nemo religiosum facit, nisi consentiat is cui servitus de
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. naturalit̾ enĩ ur᷑ ad mor¬
tuũ ꝑtin̾e locus inqͣm infertur.
Prestim si ineum loc̃ inferat᷑ ĩꝙ̃
ip̃e destinauit. Usq a deo ut eciã¬
si uilegatum loc̃ sit illat᷑ ab hrd̾
illatione tm̃ testatoris fit religi¬
osus simͦ in alienũ tam oportu¬

Expanded text:
fuit: naturaliter enim uidetur ad mortuum pertinere locus in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in quem ipse destinauit: usque adeo, ut etiamsi in legatum locum sit illatus ab herede, inlatione tamen testatoris fit religiosus, si modo in alium locum tam oportu
Abbreviated transcription (Latin):
el quid prfamił. uire hr̃ditario
fu̾int licet sepelire ⁊ mortuũ in¬
ferre ⁊̃ si ex minima ꝑte hr̃dis
ex testam̃to s ab intestato sunt li¬
extit᷑ut hr̃des sine se se abstine¬
ti abit̾i. testatoriꝰto
hodio ꝯmotus eos uetuerit. hu¬
manitatis gr̃a tm̃ sepeliri. ñ ⁊̃ ali¬
os p̃t̾ suã post̾itatẽ interre licet.
lib̾ti aut̃ nec sepeliri nec alios ĩt̾¬
re pot̾unt nisi heredes exrit̾it
patrono qͣmuis quidã inscͥpser̃t
monum̃tũ sibi lib̾tisq suis fecisse
se hoc uenireͥ dicendum ẽ. Nec e¬
nim ẽẽ hoc religiosum diuifr̃s scͥp
aut tolłe idꝙ intulit aũ loci p̾ciũ
p̃stare cogitur ꝑ infactum acddẽni
Qͤ tam heredi qͣm in heredẽ com¬
pctit ⁊ ꝑpetua ẽ. adu̾sus eum
qui inait̾ius artam lapideat in
qͣ adhuc mortuus ñ erit conditus
mortuum intusit utilem accõem
infactun ꝓconsul dat qr ñ ꝓpriẽ¬

Expanded text:
vel quod pater familias iure hereditario lescumque fuerint licet sepeliri et mortuum inferre, etiamsi ex minima parte heredes ex testamento vel ab intestato sint, liextiterint heredes sive sese abstinecialiter testator iusto odio commotus eos uetuerit, humanitatis gratia tantum sepeliri, non etiam alios praeter suam posteritatem inferre licet. liberti autem nec sepeliri nec alios inferre poterunt, nisi heredes extiterint patrono, quamvis quidam inscripserint monumentum sibi libertisque suis fecisse:se hoc venire dicendum est: nec enim esse hoc religiosum divi fratres raut tollere id quod intulit aut loci pretium praestare cogitur per in factum actionem, quae tam heredi quam in heredem competit et perpetua est. Adversus eum, qui in alterius arcam lapideam, in qua adhuc mortuus non erit conditus, mortuum intulerit, utilem actionem in factum proconsul dat, quia non pr
Abbreviated transcription (Latin):
cͥptus heres pͥus qͣm hereditatẽ ad¬
eat pr̃em fa. mortuũ inf̾end̾ loc̃
fac̃ religiosum nequis putet hoc
ip̃o ꝓ h̾ede eiłm gerere finge enĩ
ad huc delib̾are de adeunda here¬
ditate. Ego ⁊̃ puto si ñ h̾es eum
intułit s quis alius h̾ede ł cessãte
l absente ł uerente ne ꝓherede g̾e¬
re uideatur tñ locũ religiosũ fac̾e
puto. płmq enĩ defucti aũ sepeli¬

Expanded text:
ptus heres prius quam hereditatem adeat patrem familias mortuum inferendo locum facit religiosum, nec quis putet hoc ipso pro herede eum gerere: finge enim adhuc eum deliberare de adeunda hereditate. ego etiam si non heres eum intulerit, sed quiuis alius herede uel cessante uel absente uel uerente ne pro herede gerere uideatur, tamen locum religiosum facere puto: p
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s n religios᷑. neqͣ ab hom̃ib
huiusmͦi nominib uacare uide᷑.
dita sunt. Ceus ã ait. ñ totus loc¬
qui sepelire sepult᷑e destinat᷑ ẽ locͦ
religiosus fit. s qͣtenus corp᷑ huma¬
ric s̾uande gr̃a existat.Siusũ
f̾. quis hãt religiosũ lociun ñ fac̃
s ⁊ si alius ꝓprietatẽ alius usñf.

Expanded text:
religiosus, sed ab omnibus huiusmodi nominibus vacare videtur. dita sunt. Celsus autem ait: non totus qui sepulturae destinatus est, locus religiosus fit, sed quatenus corpus humariae servandae gratia existat. Si usum fructum quis habeat, religiosum locum non facit. sed et si alius proprietatem. alius usum
Abbreviated transcription (Latin):
pomp̃. scrib̾. in nogotiis quidẽ ꝑfec¬
tis ⁊ exceptõncm intdum ⁊ accõem
compet̃e. In ĩperfectis autẽ solam
exceptõem. s ex tc̃o scĩoͣ cum cam¬
pani metu ciudam ulato extorsis¬
sent cautõnem pouitiaton ixͣ
scͥf iptum cẽ ab imperatore nr̃o pos¬

Expanded text:
Pomponius scribit in negotiis quidem perfecPomponius scribit in negotiis quidem perfectis et exceptionem interdum et actionem competere, in imperfectis autem solam exceptionem. sed ex facto scio, cum Campani metu cuidam illato extorsissent cautionem pollicitationis, rescriptum esse ab imperatore nostro pos
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e .s. qm̃ metu patior id tefac̃e.
S ⁊ si ꝑ num tibipossõnem tradi¬
o. dicit pomp̃. huic edicto loci
ec.  aminadũtendum autem¬
ẽ quod p̃tor hoc edicto gñaliter
snrem lõqͣuit᷑ nec adicit aquoᷤ
gestum ⁊ ideo fitte siue singularis
sit ꝑsona ea que metum intuł.
tur clegant̾ tũ pop̃. ait. siquo
mag̃ te de ui hostium ł laf̾num
ł ppłi tuerer ł lib̾arem aliquid
a te acceꝑo ui te obligaũo. ñ deb̾e
hoc me eclicto tem. nisi ip̃e hanc
tibi ium sumisi. Cc̃tm si alins su
enum õpere potuis mec m̃tedem
accepisse uidcor ¶: Idem pomp̃.
scͥ. Quosdam bene putart eciam
serni manumissionẽ ł edificii de¬
posicõem qͣmiquis coactus fecit ad
restitutõ nem huius edicti porrigẽ¬
dam ẽẽ. ¶ S quod p̾torait ratum
se ũ hĩturum qͣtemis accipiendũ
ẽ uideamus. Et quidei aut in ꝑ¬
fecta res ẽ licet metus int̾ueu̾it ut¬
to debitor lib̾atus ẽ ł quid simile
conting̃it qł uegõm ꝑficiet. Et

Expanded text:
patior id te facere. sed et si per uim tibi possessionem tradidero, dicit Pomponius hoc edicto locum esse. Animaduertendum autem, quod praetor hoc edicto generaliter et in rem loquitur nec adicit a quo gestum: et ideo siue singularis sit persona, quae metum intulittur, eleganter tamen Pomponius ait, si quo magis te de ui hostium uel latronum uel populi tuerer uel liberarem, aliquid a te accepero uel te obligauero, non debere me hoc edicto teneri, nisi ipse hanc tibi uim summisi: ceterum si alienus senim operae potius meae mercedem accepisse uideor. Idem Pomponius scribit quosdam bene putare etiam serui manumissionem uel aedificii depositionem, quam quis coactus fecit, ad restitutionem huius edicti porrigendam esse. Sed quod praetor ait ratum se non habiturum, quatenus accipiendum est uideamus. et quidem aut imperfecta res est, licet metus inteto debitor liberatus est uel quid simile contigerit quod negotium perficeret. et
Abbreviated transcription (Latin):
listratus lib̾ .ii. edicti monitorii.
i quoq sucturitur qui in s̾uitu¬
te fu̾it. sie bona fide seruiat
quolis inchoata ẽ hoc edicto nͣ
continetur. Taindiu gͥ inserur¬
tute ẽẽ uidetur: qͣm diu ñ ẽ hm
ccte lab̾o ait enm ñ contineri
qui lib̾ hr̃s institunus ẽ. anͣteꝙͣ.
sit h̾rs. quia nec bonaħet ⁊p̃tor
de lib̾is ħom̃ib loquitur. Puto
tñ filium familias icastrensi pe¬
culio ꝑtinere ad hoc edictum.

Expanded text:
listratus libro secundo edicti monitorii. Ei quoque succurritur, qui in seruitute fuerit, siue bona fide seruiat quo lis inchoata est hoc edicto non continetur: tamdiu igitur in seruitute esse uidetur, quamdiu non est cte Labeo ait eum non contineri, qui liber et heres institutus sit, antequam sit heres, quia nec bona habeat et praetor de liberis hominibus loquatur. Puto tamen filium familias in castrensi peculio pertinere ad
Abbreviated transcription (Latin):
etl ⁊ si restituatur ei hereditas extͤ¬
belli anoactio ñ inenimn dabitur. si¬
uespõte suie coactus heres cam ad¬
ierit. Commiodius enim recddi qͥd̃
ei hereditatẽ. ꝑ inde añ hũdum ac
tus tempor e legationis adicrit ⁊
restitu̾it datur ĩ fidei ꝯmissarnm
accõ nec exceptio trebelliam obstati
ex ꝑsona legati. qiia hoc legati ꝑ ꝑ¬
sonale beneficium ẽ. Ex quib
autẽ causis ñ cogetur legatus uidi¬
tium accipere nec uirare cogendus
est se dare ñ oꝑtere. qui a hoc iusui¬
randum in locum litis ꝯtestate sũt¬
cedit. edium nomine legatus
dampni infecti ꝓmitr̾e deb: aut ni¬
ciuni ad mittere in possessõnem¬
S ⁊ sidies actiõis exitura erit. cã cog¬
nita ad u̾sus enm iudiciũ p̃tor da¬
re debat lis ꝯtestetur. ita ut ꝓuĩ¬
ciã transferatur.. Si pat̾familias
mortiuis ẽẽt relicto nuo filio ⁊ uxore
p̃gnante: ñ recte filius a debitoriꝰ
partẽdimidiam c̃diti pet̾e pot̾ qͣm¬

Expanded text:
et si restituatur ei hereditas ex Trebelliano, actio in eum non dabitur, siue sponte siue coactus heres eam adierit: commodius enim est reddi quidem ei hereditatem, perinde autem habendum, ac tus tempore legationis adierit et restituerit, datur in fideicommissarium actio, nec exceptio Trebelliani obstat ex persona legati, quia hoc legati personale beneficium est.Ex quibus autem causis non cogitur legatus iudicium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit.Aedium nomine legatus damni infecti promittere debet aut uicinum admittere in possessionem.Sed et si dies actionis exitura erit, causa cognita aduersus eum iudicium praetor dare debet, ut lis contestetur ita, ut in prouincia‹m› transferatur.Si pater familias mortuus esset relicto uno filio et uxore praegnate, non recte filius a debitoribus parte
Abbreviated transcription (Latin):
um actum qͣmquis ins̾uitute eg̃
manumissus ñ cogitur recdere / Pla¬
ne si quid conexum fu̾it. ut seꝑari
ratio eius ꝙ inseruitute gestum ẽ.
abeo qd̃ in lib̾tate gessit ñ possit con¬
stat uenire inuidicium ł manͣdati¬

Expanded text:
um actum, quem quis in seruitute egit, manumissus non cogitur reddere. plane si quid conexum fuit, ut separari ratio eius quod in seruitute gestum est ab eo quod in libertate gessit non possit: constat uenire in iudicium uel mandati
Abbreviated transcription (Latin):
ponatur equillunq̃ erit inpatrem
quoꝙ actionẽ dari. sũi pecinu
h̾at siue in rẽ patris sui u̾tĩt. ⁊ si
ĩ itĩo cuiuq tp̃is ꝯdicionẽ spect̾ã¬
dam ait. Q̾d enĩ inquit si pupil¬
li negotia ceꝑimgerere. ⁊ int̾mo¬
rani pubesfactus sit ł serui aut
cẽ didici nisi ab inicio q̃i unum ne¬
gotium gesturuꝰ accessero de inde
alio anino ad alterum accesso̾
eo temꝑe quo iam pubes ł lib̾ ł
p̃r familias effectus sit. hic enĩ
qi plura negotia gesta sunt ꝑ qͣli¬
rit ñ multa negotia sunt. s unus
ccͣctus insi abinicio adunũ negoci¬
ũ accessit: ut finito eo disced̾et. hoc
enin casi si noua uoluntate aliud
quocu aggredi ceꝑit alius conttu¬

Expanded text:
equissimum erit in patrem quoque actionem dari, siue peculium habet siue in rem patris sui uertit: et si initio cuiusque temporis condicionem spectandam ait. quid enim, inquit, si pupilli negotia coeperim gerere et inter moras pubes factus sit? uel serui aut esse didici, nisi si ab initio quasi unum negotium gesturus accessero, deinde alio animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes uel liber uel pater familias effectus est: hic enim quasi plura negotia gesta sunt et pro qualirat, non multa negotia sunt, sed unus contractus, nisi si ab initio ad unum negotium accessit, ut finito eo discederet: hoc enim casu si noua uoluntate aliud quoque adgredi coeperit, alius cont
Abbreviated transcription (Latin):
cogendus sũam ditere in quẽ liti¬
gatores osens̾int. ¶ Si ĩ cuos fu̾
it opmissum ut s dissentrrent ter¬
cogere eos p̾tor debeat sñam dic̾e.
quia res fere sineexitu fut᷑a ẽ ꝓpt̾
nat᷑alẽ hoĩm ad dissentiendtñ fati
usitatũ ẽ ⁊̃ ĩ duos ꝯꝑmitri. ⁊ debet
p̃tor cog̃e arbitros siñ ꝯsentiant
terciã certã eligere ꝑsonã cuins
auctor itati parẽatur.: Celsus

Expanded text:
dicere, in quem litigatores consenserint. Si in duos fuerit sic compromissum, ut si dissentirent, tercogere eos praetor debeat sententiam dicere, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum faciliusitatum est etiam in duos compromitti, et debet praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cuius auct
Abbreviated transcription (Latin):
Et fructus quoq medio tẽꝑre
ab alio ex nsufructu ꝑceptos:
deb̾e captino restitui equũ pͦu¬
tat. ¶Hiĩ plaue qui fu̾unt
inpotestate captiui nsurẽ ad qͥ¬
rere p̾sunt ex repeculiari⁊ e qu¬
um erit ex hac clausula p̃sẽtib
ueniri. sine sicũ defende̾ntur u¬
sum captum quid sit. S ⁊ si dies
attõnis que adu̾sus captiuum
cõpetebat exierit: succurritur
adu̾sus eitii. ¶ Deiide adicit p̃¬
tor. secũ ne agendi potestatẽ ñ fa¬
ceret. Ut si dum hoc faciat ꝑusũ
adqusicio impleat᷑: ł quid exͣ supͣ
scͥptis otingat : restitutio resti¬
cõcedatur M̾ito. nec enĩ suffic̃
sẽꝑ inp̾sessionẽ bonoꝵ eĩmitti.
quia int̾cdum spẽs eẽ pot̾ ut ĩbo¬
iuis latitantis mitti ñ possit. añ
Uñ latitẽt. finge enim dum adno¬
cationes p̾tulat dicmexisse. łdũ
alici mora uidicii ꝯtingit. a¬

Expanded text:
et fructus quoque medio tempore ab alio ex usu fructu perceptos debere captivo restitui aequum putat. Hi plane, qui fuerunt in potestate captivi, usu rem adquirere possunt ex re peculiari: et aequum erit ex hac clausula praesentiveniri, si cum non defenderentur usucaptum quid sit. sed et si dies actionis, quae adversus captivum competebat, exierit, succurretur adversus eum. Deinde adicit praetor: "secumve agendi potestatem non faceret", ut si, dum hoc faciat, per usum adquisitio impleta vel quid ex supra scriptis contigit, restitutio concedatur: merito, semper in possessionem bonorum eius mitti, quia ea interdum species esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum aduocationes postulat, diem exisse, uel dum alia mora iudicii contingit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet hoc edictum quos p̾tor ꝓ¬
hib sine ꝑmissu suo uocari qm̃
aditus potuit pmitt̾e. patronos

Expanded text:
tinet hoc edictum, quos praetor prohibet sine permissu suo uocari, quoniam aditus potuit permittere: patronos
Abbreviated transcription (Latin):
eo ad cos ꝑtinet qui ꝯuenti fru¬
strantur. ⁊ qͣlib tergi nersatõne
solertia efficiunt. ne c̃ ip̃is agi
gr̃a idfaceret. s ꝙ mnutitudine
ed⁊ si ꝑ p̾torem stetit: restitutio ĩ¬
dulgebitur. ¶ Aduersus relega¬
tum restitutõem faciendam ex ge¬
nerali claĩsula pomp̃. ait. S ñ et
ip̃i ꝯcedendam quia ꝑotuit ꝓcura¬
torem relinq̃re. Ex cã tñ puto etiã
ip̃i succurrend̾. ¶ait p̃tor. aut c̃
cum inuitũ inuis uocare ñ lic̾et ne

Expanded text:
et ad eos pertinet, qui conventi frustrantur et qualibet tergiversatione et sollertia efficiunt, ne cum ipsis agi gratia id faceret, sed quod multitudine et si per praetorem stetit, restitutio indulgebitur. Aduersus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausula Pomponius ait: sed non et ipsi concedendam, quia potuit procuratorem relinquere: ex causa tamen puto etiam ipsi succurrendum. Ait praetor: 'aut cum eum inuit
Abbreviated transcription (Latin):
zuendentiũ spectari debent. ñ eoꝵ
quib acquiritur ex eo otͣctu accõ.
Nam si seru᷑ int̾ ł filius qui ĩ mea
ptate ẽ me p̃sente suo nomine
eniat. ñ ẽ q̃rendum quid ego ex i¬
te me sciente ñ teneri te rxemp¬
uid̾ tam̃ dicemus si inmat̾iam ⁊
iuqͣlitatẽ ã bo e̾rant. ut putasi
riolam q̃ aurea ditelatur p̾tio
exquisito uni heredi uendidis¬
sent: eaq inuenta eẽt mag¬
naex parte enea uendicionẽ eẽ
cnostat. Ideoq quia auri aliquidi
hũit. nam si in auratũ aliquid
sit licet aureum pͥutẽ ualet nẽ i¬
ditio. si ã es ꝑ auro ueneat ũ na
ĩ reꝵ natura ante mẽditionẽ oẽe
desierit nulla ẽptõẽ Ignorã¬
tia ẽptori ꝓdest. q̃ ñ insupinũ
hominẽ cadit. Si rem meã
michi ignorauti uentlicłis ⁊ ius¬
su meo alii tradicłis: ñ putat põp̃.
dominiũ transite̾. Qm̃ ñ in hoc mͥ¬

Expanded text:
et vendentium spectari debent, non eorum, quibus adquiritur ex eo contractu actio: nam si servus meus vel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego exite, me sciente, non teneri te ex empuid tamen dicemus, si in ma teria et qualitate ambo errarent? ut puta si et riolam, quae aurea dicebatur, pretio exquisito uni heredi uendidissent eaque inuenta esset magna ex parte aenea? uenditionem esse constat ideo, quia auri aliquid habuit. nam si inauratum aliquid sit, licet ego aureum putem, ualet uenditio: si autem aes pro auro ueneat, non uin rerum natura ante uenditionem esse desierit, nulla emptio est. Ignorantia emptori prodest, quae non in supinum hominem cadit. Si rem meam mihi ignoranti uendideris et iussu meo alii tradideris, non putat Pomponius dominium meum transire, q
Abbreviated transcription (Latin):
ne in hospiciis p̃bendis hon̾t
anfidio seueriano rescͥpsit.
¶Nemo ꝓ ꝯsulum stratores su¬
os hr̃e pot̾. s uice eor militesim¬
nist̾io in ꝑiũciis fungunt ꝓfi¬
tusti aut ꝓͥꝯ sulẽ meliꝰ quid ẽ sñ
seuatũ. cocta. ⁊ messalla: suli¬
b censiusse sut᷑m ut sicund ux¬
ores eor qui ad offã ꝓficiscũt᷑
deliq̃rint ab ip̃is ratio ⁊ iundic¬
⁊a exigatur. ¶ Anteꝙͣ n̾ofiues
ꝓuincie decrete s. ꝓconsul ingres¬
fus sit edictum deb de aduẽtu suo
mitt̃e ꝯtinens ꝯuĩdatõem aliqͣm
sui siqͥ ei familiaritas sit cũ ꝓuin¬
cialib ł ominctio ⁊ maxĩc extusas
ne publiceł priuatim octͣrant ei.
Est enĩ ꝯgruens ut iiusquisq ĩ
sua pũa cũ rẽciꝑ. Recte aut̃ z or¬
dine faciet si edittum decessori
luo mis̾it sigͥficet q qͣdie fiues
sit ingͣssur᷑ plers̃q enĩ incerta
⁊ inoppiata tinbant purncĩa¬

Expanded text:
ne in hospitiis praebendis oneret  cum patre Aufidio Seueriano rescripsit. Nemo proconsulum stratores suos habere potest, sed uice eorum milites ministerio in prouinciis funguntne senatum Cotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et uindicta exigatur. Antequam uero fines prouinciae decretae sibi proconsul ingressus sit, edictum debet de aduentu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit cum prouincialibus uel coniunctio, et maxime excusantis, ne publice uel priuatim occurrant ei: esse enim congruens, ut unusquisque in sua patria eum exciperet. Recte autem et ordine faciet, si edictum decessori suo miserit significetque, qua die fines sit ingressurus: plerumque enim incerta haec et inopinata turbant pr
Abbreviated transcription (Latin):
gilare deb̾e. ⁊ coerrare calciatũ. c̃ar
mis ⁊ dol̃abrn. ut curã adhibeat õs
inquilinos amou̾e. ne noglegẽti¬
a aliqͣ incendii casus oriatur. Orẽt̾e¬
a ut aꝙͣ un᷑ quisq inquilinis iuce¬
naculoh̾at. iubẽt᷑ aũ mou̾e ad

Expanded text:
gilare debere et coerrare calciat‹u›m cum hamis et dolabris, ut curam adhibeant omnes inquilinos admonere, ne neglegentia aliqua incendii casus oriatur. praeterea ut aquam unusquisque inquilinus in cenaculo habeat, iub‹e›tur admonere. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
unt in hĩtancium aut fustib ca¬
stigat cos qui negligẽtuis ignẽ
h̾uerunt aut seuera int̾ locutõe
ꝯminat᷑ fustiũ castigatõem re¬
nittu. Effracture sunt płmq ĩ
ĩsuł inhorreis q nͥ homines p̾cio¬
sissimã ꝑtẽ fortunaꝵ suaꝵ repo¬
nunt. c̃ uel cella effringitur łar
marium ł arca. Et custodes ple¬
rumq puniunt᷑. ⁊ ita diuus añ
eruptõ p̾claro rescͥpsit. ait enim

Expanded text:
unt inhabitantium, aut fustibus castigat eos qui neglegentius ignem habuerunt, aut seuera interlocutione comminatus fustium castigationem remittit. Effracturae fiunt plerumque in insulis in horreisque, ubi homines pretiosissimam partem fortunarum suarum reponunt, cum uel cella effringitur uel armarium uel arca: et custodes plerumque puniuntur et ‹ita› diuus Antoninus Erucio Claro rescripsit. ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
actũ ẽ utrũ ꝓhis qui impositi an
ꝓ his qui deportati eẽnt m̃ces dare̾t
ꝙ si hoc apparere ñ pot̾it satis erit
ꝓ nauta si ꝓbau̾it impõitum cẽ mã¬
cipiũ. Siea cõdicõe nauc̃ ꝯduxi¬
sti ut in ea m̃tes tue portarent᷑ eas q
m̃tes uilla nanta neccitate coactꝰ
inuauẽ det̾iorẽ c̃ iqsciret te fĩ nol¬
le transtulit ⁊ m̃ces tue cũ ea naue
ꝑierint inqͣ nouissime uecte st̃
hẽs emducto ⁊ locato c̃ pricre nauta
accõcui. Pauł. immo contra.
utͣq nauis ꝑiit ẽ id sine t̾olo ⁊ cripa
uautaꝵ fc̃m eẽt. Id̾ uiris erit siprior
nauta publce retentus nauigare
c̃ tuis m̃tib ꝓͥhibitus fu̾it. p̾ iurise¬
rit. sicũ ea cõtlicõe ate ꝯduxisset ut
certam penã t̾ pr̃aret. nͥ ante ꝯstitu¬
tiundic̃ m̃cestuas coloco expostuss¬

Expanded text:
um ut pro his qui impositi an pro his qui deportati essent, merces daretur: quod si hoc apparere non poterit, satis erit pro nauta, si probauerit impositum esse mancipium.Si ea condicione nauem conduxisti, ut ea merces tuae portarentur easque merces nulla nauta necessitate coactus in nauem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex conducto locato cum priore nauta actionem.Paulus: immo contra, utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa nautarum factum esset. idem iuris erit, si prior nauta publice retentus nauigare cum tuis mercibus prohibitus fuerit. idem iuris erit, cum ea condicione a te conduxisset, ut certam poenam tibi praestaret, nisi ante constitutum diem merces tuas eo loci exposuiss
Abbreviated transcription (Latin):
Iauis. idu̾sa tempestate dep̃ssa ictu
fralmini de ustis armam̃itis. ⁊ arbore
zantenna h̃ppone qͥłlata ẽ. iͥq tumł¬
tuariis armam̃tis ad p̃sens ꝯꝑatis ad¬
hostiã naingauit ⁊ honus integ
ꝑtulit. Quesitũ ẽ anhii quor ho¬
nus fuit uͭ aute ꝓ dampno ꝯferre

Expanded text:
auis aduersa tempestate depressa ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna Hipponem delata est ibique tumultuariis armamentis ad praesens comparatis Ostiam nauigauit et onus integrum pertulit: quaesitum est, an hi, quorum onus fui
Abbreviated transcription (Latin):
nudatis dreb dampnũ sec̃ntũ
iacebant m̃nces ĩ asiquo ⁊ unda
penet᷑uit t̾ũnc enĩ conferre debe¬
bit anͣ ex priore cã collatõnis ho¬
nus pati ñ deb. qr iactus ⁊ hunc

Expanded text:
nudatis rebus damnum secutum iacebant merces in angulo aliquo et unda penetrauit. tunc enim conferre debebit: an ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hunc
Abbreviated transcription (Latin):
.x. dãmpnũ ant̃ duoͥ declucto ħ
debeat. Quid gͦ si plus in damp¬
aureis res clet̾iores fc̃c sunt dus
aũ colłoĩs sunt indubitate ut
an nudatis detiores hr̃e ceꝑmi nã
sic̃ ei qui ꝑdidit subuenitur ita
⁊ ei subueniri oꝑtet qui det̾iores.ꝑ.
lactum res hr̃e ceꝑit hoc ita. pa¬
inmisse nauis dampnũ collatõ¬
uis ꝯsortio ñ sarcitur ꝑ cos qui m̃¬
ces suas ex naufragio liłau̾int.
Nã hꝰ equitatẽ ic̃ admitti placuit
c̃ iactus remedio cet̾is ĩ cõi ꝑicłoᷤ salu̾a
naui ꝯsultũc̃.: arbore cesa ut na¬
uis om̃cib lib̾ari possit equitas cõ¬

Expanded text:
 damnum autem duo, deducto hoc, debeat. quid ergo, si plus in damaureis res deteriores factae sunt, duo autem collationis sunt. indubitate utran nudatas deteriores habere coeperim: nam sicut ei qui perdiderit subuenitur, ita et ei subueniri oportet, qui deteriores propter iactum res habere coeperit. haec ita Pamissae nauis damnum collationis consortio non sarcitur per eos, qui merces suas naufragio liberauerunt: nam huius aequitatem tunc admitti placuit, cum iactus remedio ceteris in communi periculo salua naui consultum est.Arbore caesa, ut nauis cum mercibus liberari possit, aequitas co
Abbreviated transcription (Latin):
dõ in arbitriũ iudicis refertur ħ ac
cõ quia scimus qͣm uaria sunt p̃ci¬
a rerũꝑsingłas ciuitateᷤ regiones¬
q maxime uini ołifrum̃ti pecu¬
niaꝵ quoq licet uideat᷑ uma e
ademq p̾taᷤᷤ ubiq ẽc tñ aliis locis
fatilius ⁊ leuiꝰb usuris inueniunt᷑
ip̃a solasiuia petetͣ nec amplius qda i b̃s¬
nͥ siquid ẽẽt stipulatus ł li temporis
utilitas int̾uen̾it.: Int̾dũ uider
qui ex hac accõe cognoscit c̃ sit ar¬
bitraria ab solu̾e reũ deb cantõe ab
eo exacta de pecunia ibi soluenda
uͥ ꝓmissa ẽ. Ꝙ d enĩ subi ł oblata pe¬
cuma actori dicat᷑ ł deposita ł ex fa¬
cili soluenda ñ ne debeb int̾lum
Uabsolũe. Insumina equitatẽ qq
añ oculos hr̃e deb udex qui huic
quid dare arbitͣria acciocõpetit.¬

Expanded text:
o in arbitrium iudicis refertur haec actio, quia scimus, quam uaria sint pretia rerum per singulas ciuitates regionesque, maxime uini olei frumenti: pecuniarum quoque licet uideatur una et eadem potestas ubique esse, tamen aliis locis facilius et leuibus usuris inueniunturipsa sola summa petetur nec amplius quid, nisi si quid esset stipulatus, uel si temporis utilitas interuenit.Interdum iudex, qui ex hac actione cognoscit, cum sit arbitraria, absoluere reum debet cautione ab eo exacta de pecunia ibi soluenda ubi promissa est. quid enim si ibi uel oblata pecunia actori dicatur uel deposita uel ex facili soluenda? nonne debebit interdum absoluere? in summa aequitatem quoque ante oculus habere debet iudex, qui huic quid dare, arbitraria actio competit
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ secutus ⁊ astoris hũit r̃oẽ
cuiis int̾tlũ potuit int̾eẽ ephesi
recipere. Itaꝙ ntilitas ꝗꝙ actoris
ueniet quidenim si traiecticiã
pecuiã dederat ephrsi recepturꝰ
ubi sub pena debelut pecniuał srib
pigñib ⁊ distracta pigũ a c̃ łpena
comuussa mora tua ł fisco aliqͥd
debelat ⁊ resstipulatoris uilissi¬
mo cdistractaẽ.¶: Inhanc arbitra

Expanded text:
nionem secutus etiam actoris habuit rationem, cuius interdum potuit interesse Ephesi recipere: itaque utilitas quoque actoris ueniet. quid enim si traiecticiam pecuniam dederat Ephesi recepturus, ubi sub poena debebat pecuniam uel sub pignoribus, et distracta pignora sunt uel poena commissa mora tua? uel fisco aliquid debebatur et res stipulatoris uilissimo distracta est? in hanc arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
rbitria accõ urriusq utilitatẽ
ꝯtinetꝰ tam actois ꝙͣ rei ꝙ si rei
int̾ ẽs iinoris fiat pecrime cõ¬
dempnatõ qͣm intetũ ẽ aut
si actorismaioris pecimie fiat.¬
hec̾ aut̃ accio ex illa stipulati¬
one uenit ubi stipͣ ulatus sum
ate ephesi .x. dari.: Siquis
ephesi .xaut capue hoĩem da¬
ri stipulat᷑ exꝑiatur ũ deb de¬
tracto alt̾o loco exꝑiri. neau¬
tacite ins̃ stipulatõib semꝑ in
rei ẽẽ potestate. s quid debeat
ẽe ineius arbit̾o au debeat ñ ẽẽ ⁊
idõ loc᷑. Qͥ stichũ aut pamphi¬
lum ꝓmittit elig̾e posse q̃m sol¬
cet̾m ubi alt̾ decessit extingui
eus electõem. ne sit in arbitrio ti
andebeat dũñ nłt uiũ p̾stare
quẽ solet solũ debi. q̃r ⁊ iuppõi¬
to eũ qui ꝓmisit ephesi aut ca¬
ab eo petat᷑ ꝯueniri ñ potuisse¬
semꝑ enĩ aliũ locum electurũ
sic euenire ut sit ĩ ip̃iꝰ arbit̾o an
debeat qr̃ putat p̾se ab eopeti
alt̾o loco ⁊ siue loci ad iectõe dam᷑

Expanded text:
tatem continet tam actoris quam rei: quod si rei interest, minoris fit pecuniae condemnatio quam intentum est, aut si actoris, maioris pecuniae fiat.Haec autem actio ex illa stipulatione uenit, ubi stipulatus sum a te Ephesi decem dari.Si quis Ephesi decem aut Capuae hominem dari stipulatus experiatur, non debet detracto altero loco experiri, ne autacite insunt stipulationibus, semper in rei esse potestate, sed quid debeat, esse in eius arbitrio, an debeat, non esse. et ideo cum quis Stichum aut Pamphilum promittit, eligere posse quod soceterum ubi alter decessit, extingui eius electionem, ne sit in arbitrio eian debeat, dum non uult uiuum praestare, quem solum debet. quare et in proposito eum, qui promisit Ephesi aut Caab eo petatur, conueniri non potuisseer enim alium locum electurum: sic euenire, ut sit in ipsius arbitrio, an debeat: quare putat posse ab eo peti altero loco et sine loci adiectione: damus
Abbreviated transcription (Latin):
ne si ñ cõtmgit lib̾atõ clicendũ
graut suꝑẽẽ peticõe ĩ tegre summe
ꝙ̃ ad̾ mn siquis insulã alibi feciss
fabrica insule. ⁊ iõ ꝙ int̾ ẽ solũ
petendũ.: Nũc de offõ iudicis
hiuͦ accõis loquend̾ ẽ. utrũ qͣnti¬
tati ccͣctus debeat siure an uel ex

Expanded text:
ne si non contigit liberatio, dicendum ait superesse petitionem integrae summae, quemadmodum si quis insulam alibi fecissetfabrica insulae et ideo quod interest solum petendum.Nunc de officio iudicis huius actionis loquendum est, utrum quantitat
Abbreviated transcription (Latin):
eutum capue dari stipulat᷑ fideinis¬
sorẽ actepisti ea pecuma ab cosiłr
ut ab ip̃oꝓmissore peti debeb̾ .i. ut
si alibi qͣriã capue petat᷑ arbitraria¬
peti agi debeat. lisq tͣantiexistumet᷑
qͣnti eius ł actͥoris int̾ fu̾it eã sũmã
capue potius ꝙͣ alibi solu i n̾oꝑteb̾
centũ captie soluerent᷑ obligatõem
fidei iussoris aug̃iñeq hec caus. a rec¬
te comparabit᷑ obligatõni usurar ¶
Ibi enĩ due stipulatões sunt. hic ã¬

Expanded text:
entum Capuae dari stipulatus fideiussorem accepisti: ea pecunia ab eo similiter ut ab ipso promissore peti debebit, id est ut, si alibi quam Capuae petantur, arbitraria agi debeat lisque tanti aestimetur, quanti eius, uel actoris interfuerit eam summam Capuae potius quam alibi solui. nec oportcentum Capuae soluerentur, obligationem fideiussoris augeri: neque enim haec causa recte comparabitur obligationi usurarum: ibi enim duae stipulationes sunt, hic a
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ moram fc̃am quo mn̾ capne sol¬
ueretur c̃ arbitraria uellet agert
fidei uissor ac̃ceptussit eius accõis
nomine uideam᷑ ne ea pecunia q̃ ex
sũa iutlicis acced̾e pot̾ ñ debeat᷑ nec
sit in õbligatõ ad¶ut ũc q̃q sor¬
te soluta. ł si capne petat᷑ arbitͥũ
ex unu̾sitate tam ex sorte qͣmex
pena solutũ uidi ut suꝑsit peti¬
tio eius ꝙ ex cedit sortẽ accedet:
pena ꝓeadẽ qͣntitate ꝙ ñ puto ad¬
mutendã. tanto magis ꝙ c̾clitor

Expanded text:
 moram factam, quo minus Capuae solueretur, cum arbitraria uellet agere, fideiussor acceptus sit eius actionis nomine, uideamus, ne ea pecunia, quae ex sententia iudicis accedere potest, non debeatur nec sit in obligatione, adeo ut nunc quoque sorte soluta uel si Capuae petatur, arbitrium ex uniuersitate, tam ex sorte quam ex poena solutum uideri, ut supersit petitio eius quod excedit sortem, et accedat poena pro eadem quantitate. quod non puto admittendum, tanto magis, quod creditor
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. ¶ Siquis itastipulet᷑ e¬
phesi ⁊ capue. hoc aĩt ut ephesi
ꝑtem ⁊ capue ꝑtem petat. ¶. Si
quis insulã fĩ stipules  locũ ñ ad¬
iciat ñ ualet stipulatõ.: Siqͥs
itastipuletiir ephesi decẽ dari si añ
diẽ qͣm ephesum ꝑuẽire possit agat:

Expanded text:
tionem. Si quis ita stipulatur "Ephesi et Capuae", hoc ait, ut Ephesi partem et Capuae partem petat. Si quis insulam fieri stipuletur et locum non adiciat, non valet stipulatio. Qui ita stipulatur "Ephesi decem dari": si ante diem, quam Ephesum pervenire possit, agat,
Abbreviated transcription (Latin):
icet fur ꝑatus fu̾it excie codictcem
quia urͣ qͥ pͥmo ĩuito dño rẽ ccͣctanit
ĩ restituenda ca ꝙͣ nec debuit aufer
noua introcducta sit nec cautũ cadẽ
lege ẽ quo geñe accõis exꝑiamͣ ex le

Expanded text:
icet fur paratus fuerit excipere condictionem quia uidetur, qui primo inuito domino rem contin restituenda ea, quam nec debuit auferrnoua introducta sit nec cautum eadem lege, quo genere actionis experiamur, ex le
Abbreviated transcription (Latin):
nec lib̾ari eũ qr̃ ad t̃p̃s more ĩ his
num ołm frum̃tũ. tãti litẽ estimã¬
dam cassius ait qͣnti fuiss oocdie
quo dari debuit. Si de die nicħ cõ¬
uenit. qͣnti tunc c̃ iudiciũ acͤciꝑe¬
tur. Id̾ q uiris iuloco cẽ ut pͥmũ
estimatio sum atur eiꝰ loci quo da¬
ri debuit. Si de loco nichil cõuẽit

Expanded text:
nec liberari eum: quare ad tempus morae in his num oleum frumentum, tanti litem aestimandam Cassius ait, quanti fuisset eo die, quo dari debuit: si de die nihil conuenit, quanti tunc, cum iudicium acciperetur. idemque iuris in loco esse, ut primum aestimatio sumatur eius loci, quo dari debuit, si de loco nihil conuenit
Abbreviated transcription (Latin):
cõe ꝯmodati. hoc ꝙ ⁊̃ si siñ dolo
malo ⁊ culpa enis int̾ierit ref cõ¬
diccõe tũ tenet᷑. cũ incõmodati acci¬
one ñ facile ult᷑ culpam ⁊ indepõi¬
ti ñ iũtradolum malũ teneatur
sis ẽ quo depositi agetur. P ap̃.ł. x.¬
arͣui refert ad tollendã condicc̃oẽ:¬
an offat᷑ seruus furtuꝰ: an in aliud
nom̃ aliũq statũ obligatõistͣns¬
ferat᷑. noc mouet p̾sens homo fuit nͦ
ne c̃ mora que uẽiebat ex furto ue¬
luti qͣdam delegatione finiat᷑.
ꝑit udend̾ si ꝓcurator suos nũmos
furtiua s ⁊ me cͣõndic̾e siratũ hãn
ꝙ. indebitũ datũ sit s alt̾a cõdicõe
alt̾a tollitur. D auł .ł .iii.

Expanded text:
etiamsi sine dolo malo et culpa eius interierit res, condictione tamen tenetur, cum in commodati actione non facile ultra culpam et in depositi non ultra dolum malum teneatur is, cum quo depositi agetur. 17 rui refert ad tollendam condictionem, offeratur seruus furtiuus an in aliud nomen aliumque statum obligationis transferatur: nec me mouet, praesens homo fuerit nec ne, cum mora, quae eueniebat ex furto, ueluti quadam delegatione finiatur.perit, uidendum, si procurator suos nummos furtiua: sed et me condicere, si ratum habeam quod indebitum datum sit. sed altera condictione altera tollitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥmissũ ad sssitudinẽ iudicioꝵ cãt.
redigitur ⁊ ad finiendas lites ꝑtinz
le ab solu̾erur ratũ id ap̃tore ñ hñ¬
dum. neq pene eo nomine ꝯͣ misse
petitio dabitur. Tam̃ ⁊ sinemi¬
nẽ p̃tor cogat arbitriũ recipere qm̃
ħ res lib̾a ⁊ absoluta ẽ ⁊ ex necessi¬
tatẽ iurisdictõis posita: attñ ubi
semel quis uise receꝑit arbitriũ:
adcurã ⁊ sollicitudinẽ suam hnͣc
rem ꝑtinere p̃torputat. ñ tm̃
⁊ bonũ discepͣtorẽ int̾ se elegͣunt.
finge enĩ pꝰcam iam semel atq it̾¬
um tractatã pꝰ nudata utriusq in¬
tima ł secreta negociĩ aꝑta arbi¬
trũ łgre dantẽ ł sorcłib corruptũ:¬
ł aliqͣ ca nolle sñamdicere. quisꝙͣ.¬
ñ pot̾ negare equissimũ fore p̃¬
torẽ int̾ponere se debuissẽut of¬
ficiũ ꝙ uise recepit implet᷑.  ait
p̃tor qui arbitum petunia cõ prõ¬
nuissa recepit. ¶ Tractems de ꝑ¬
sonis arbitranciũ ⁊ quidẽ axbi¬
trũ cuuiscũq dignitatis ceg̾et

Expanded text:
missum ad similitudinem iudiciorum redigitur et ad finiendas lites pertinlae absolueretur, ratum id a praetore non habendum: neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur. Tametsi neminem praetor cogat arbitrium recipere, quoniam haec res libera et soluta est et extra necessitatem iurisdictionis posita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non m bonum disceptatorem inter se elegerunt. finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum uel gratiae dantem uel sordibus corruptuausa nolle sententiam dicere: quisquamne potest negare aequissimum fore praetorem interponere se debuisse, ut officium quod in se recepit impleret?Ait praetor: 'Qui arbitrium pecunia compromissa receperit'.Tractemus de personis arbitrantium. et quidem arbitrum cuiuscumque dignitatis coget
Abbreviated transcription (Latin):
igñi cͦditori obligauit ei q ĩstru¬
ficare uellet mota sibi contͦu̾sia
auicino de latirudĩe qͥ alias ꝓba¬
re ñ pot̾at petit ac̃ditore ut instru¬
m̃tũ ase traditũ austoritatis exͣ¬
hib̾ quo ñ exhibente miorẽ li¬
c̃ in edificauit atq ita dampnũ
passꝰ ẽ q̃sitũ ẽ. an sicͥͣcditor pecũĩã
petat pignus uendicet doli extep¬
tio ne oppõita uidex hꝰ dampni
cdiss ut instrum̃ti facultate sub¬
ducta debitor caꝑet᷑ posse debitorẽ
Titiꝰ c̃pecũiã mutuã accep̃. agaio:
seio sub pign̾e culeoꝵ istosculne

Expanded text:
ignori creditori obligauit eique instruficare uellet, mota sibi controuersia a uicino de latitudine, quod alias probare non poterat, petit a creditore, ut instrumentum a se traditum auctoritatis exhiberet: quo non exhibente minorem locum aedificauit atque ita damnum passus est. quaesitum est, an, si creditor pecuniam petat uel pignus uindicet, doli exceptionedisset, ut instrumenti facultate subducta debitor caperetur, posse debitorem Titius cum pecuniam mutuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culle