comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imbuat. querite ad sacros scos eedesiasticos ordines ꝓmoueri possant: & it operã dent aua¬
tenꝰ prbi missalẽ &e lectionariũ siue ceteros libellos sibi necessanos bene correctos R abcant
& qualiter eccłas destructas sibi ꝑtinentes iuxta uires ẽm̃dent qua  liter aium
uiduas diligent̃ instruant quo modo etũ secđm a postolicã a ueto ̃ea statẽ c̃uer¬
saridebeant edoceant & ut suꝑsitiones quas quibus dã in locis i nexequiis mnor̃ tuop
non nulli faciunt eradicent & ut exemplosua in nocentiae alios adbeneexu
uiuendũ ꝓ uocent & cunetis ecclesiasticis negociis quantũ dñs iuuerit totis uiribus
consulere sata eant diligenter ad monuimus : & ut liberius exequi ualeant: nos in
quartũ dñs pos ẽ dederit᷑ opt̃ ferre modis ormib optamus : eqruoate Delio tosa¬
mecola fugerit. & ibi se defendendo euminter fecerit siliuius facti testesũ habuerit

Expanded text:
imbuerent, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri possent. Et ut operam dent quaimbuerent, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri possent. Et ut operam dent quatenus presbyteri missalem et lectionarium sive caeteros libellos sibi necessarios bene correctos habeant, et qualiter ecclesias destructas ad se pertinentes iuxta vires emendent, qualiter etiam viduas diligenter instruant, quomodo etiam secundum apostolicam auctoritatem conversari debeant, edoceant. Et ut superstitiones quas quibusdam in locis in exequiis mortuorum nonnulli faciunt, eradicent, et ut exemplo suae innocentiae alios ad bene vivendum provocent; et cunctis ecclesiasticis negotiis, quantum Dominus iuverit, totis viribus consulere satagant, diligenter admonuimus. Et ut liberius exsequi valeant, nos in quantum Dominus posse dederit opem ferre modis omnibus optamus. 230. De homicierum in ecclesiam fugerit et ibi se defendendo eum interfecerit, si huius facti testes non habuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ obseruandũe sit hic inserere detẽpre uelandarũ puellarũ in africano concilio cap̃ xui.
uelandis : ita contiiet᷑. Itẽplacuit ut quiquũq epõrũ necessitate uirginali cũ & uł petitor
potens uł rator aliquis formidat᷑ uł sieã aliquo mortis periculo soscrupulo conpucta fue¬
ro constitutũ ẽ: unde colligitur quia iuxta priorẽ sanctionẽ uirgines .xx
suȩ anno rite consecrunde sunt Qđ si p̃misse necessitates ante id fieri compuleron
nulũ possit epõ afferre ꝑuidiciũ consecrindi .CCxxuiii. de eaauiuatiore seẽ cracis ñ faci¬
enda Sanctitũ. ut nullus de inceps quã libet examinationẽ sct̃ crucis facero p̃ sumat: nea pĩ
ut ait beat᷑ gregorius irã contrase oc culti iudicis eatitat sacerdos: sisine p̃dicatione sson¬
tu incedit. Et ut elerũ sibi cõmissũ in sobrietate & castitate nutriat. diuinisq officus

Expanded text:
liter observandum sit hic inserere. De tempore velandarum puellarum in Africano concilio capitulo 1liter observandum sit hic inserere. De tempore velandarum puellarum in Africano concilio capitulo 1ginibus velandis ita continetur: Item placuit, ut quicunque episcoporum necessitate virginali cum et vel petitor potens vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam aliquo mortis periculoso scrupulo conpuncta fuero constitutum est. Unde colligitur, quia iuxta priorem sanctionem virgines vicesimo quinto aetatis suae anno rite consecrandae sunt. Quod si praemissae necessitates ante id fieri compulerint, non ullum possint episcopo afferre praeiudicium consecranti. 228. De examinatione sanctae crucis non facieut ait beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacerdos, si sine praedicationis sonitus incedit. Et ut clerum sibi commissum in sobrietate et castitate nutrirent, divinisque officiis
Abbreviated transcription (Latin):
Quodsi ailla consensit : simili sententia subiaceat. Qđ sip̃ hȩc iungere p̃ sup̃ serit ut̃q¬
uł utriq: anathematitent᷑ CCXXVI Dehis QUI uirginib: dõ dicatis sesociant. Dehis qui
resequosdã sociare cognouimꝰ : & pꝰ dicatũ dõ ꝓpositũ incesta foedera sacrilega que miscere
Quosꝓtinꝰ aequũ ẽ as aera cõmunione decrudi: &nisi publicã ꝓbatãq egerint penitentiã
omĩno ñ recipie Aut his certe uiaticũ descło transe untib: si tam̃ penituerut ñ negetur
Siuero decopulatione sacrarũ uirginũ tã seuere feriunt᷑ quanco seuerius feriendis unt
quieas rapiunt Ideo sicut p̃missũ ẽ necesse ẽ ut ab omĩb: incristiana religione consisten¬
tib: rigore auc coritatis diuinȩ ułum anȩ hoc malũ radicitꝰ amputet᷑ CCXXUIII. D
quotempore uelent᷑. Neuero puelle indiscrete uelent᷑ : placuit nob̵ etiã de sacris canonib: qua¬

Expanded text:
Quod si et ipsa consensit, simili sententia subiaceat. Quod si Quod si et ipsa consensit, simili sententia subiaceat. Quod si  utrique anathematizentur. 226. De his, qui virginibus Deo dicatis se sociant. De his, qui re se quosdam sociare cognovimus et post dicatum Deo propositum incesta federa sacrilegaque miscere; quos protinus aequum est a sacra communione detrudi, et nisi publicam probatamque egerint poenitentiam, omnino non recipi. Aut his certe viaticum de seculo transeuntibus, si tamen poenituerint, non negetur. Si vero de copulatione sacrarum virginum tam severe feriuntur, quanto severius feriendi sunt qui eas rapiunt? Ideo, sicut praemissum est, necesse est, ut ab omnibus in christiana religione consistentibus rigore auctoritatis quo tempore velentur. Ne vero puellae indiscrete velentur, placuit nobis etiam de sacris canonibus qua
Abbreviated transcription (Latin):
se moduĩs si quidem derici sunt decidt re gradus ꝓpmio: Si uerolari cr a nachematirentair
bus uerb aꝑtedatur intelligi quãliter huius mali auctores d̃pnandis q̃ua¬
do participes & conhibentes tanto a nadiemate feriuntur & qđ iuxta canonica auctorita¬
temi ad coniugia legitima raptas sibiiure uindicare nullatenus possunt: CCxXV De
rrdes ponsatis & ab aliis mptis : Dedes ponsatis puellis & ab aliis raptis. rta u concilio anchi¬
r rano rapitudo & legitur Desponsatas puellas & postea abaliis raptas. placuit eruixeis
reddi quib ante fuerant desponsate. eciã sieis maptorib uis in lata constiterit Proude
Ntatutũe a sacro conuentu : ut raptor publica penitentia multet᷑ Rapte uero sis ponsus eã¬
recipere noluerit & ipsaeus dẽ crimini consentiens ñ fuit. licentiã nubendi alii ñ neget

Expanded text:
sinodus, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si vero laici, anathematizentur. sinodus, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si vero laici, anathematizentur. Quibus verbis aperte datur intellegi qualiter huius mali auctores dampnandi sunt, quando participes et conibentes tanto anathemate feriuntur, et iuxta canonicam auctoritatem ad coniugia legitima raptas sibi iure vindicare nullatenus possunt. 99. De desponsatis et ab aliis raptis. De desponsatis puellis et ab aliis raptis ita in concilio Ancyritano, capitulo decimo, legitur: Desponsatas puellas et post ab aliis raptas placuit erui et eis reddi, quibus ante fuerant desponsatae, etiamsi eis a raptoribus vis inlata constiterit. Proinde statutum est a sacro conventu, ut raptor publica poenitentia multetur. Raptam vero si sponsus recipere noluerit et ipsa eidem crimini consentiens non fuit, licentia nubendi alii non negetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut hiqui publicã gert̃ penitentiã & femine quȩ uoros amittunt nrã auctoritate denec delibe¬
rarent quid agant tueant᷑ speciliter ꝓbis capitula fieri & legis mundane capitulis uise¬
renda decreuimus Cc xxii. Deraptis & decorũ maptorib: Deraptis adema ptorib: quã qua srecia¬
lit̃ decreus semquid patidebeant qui hoc nefis d inceps facere tẽprauerin. quid tamen dehis saeri ca
nones prae cipiant hic inserendũ necessariũ duximus: qua tenus pattat omnibus quantum
malamsiet s nonsolum humana sede di uina auctoritate constrieti ab iine homae lum
cantat ecgeui Depuellis maptis necdo desponsatis : Depuellis raptis needũ desponsatis in
conelio: ał cidonensi ubi dc Neciꝓntrosi tisuerunt: Capitulo xex uiĩ ita habit : Eos quira¬
punte pud las sul nomi ne simul h abitanoi cooperantes & coniibentes raptorib: decneuu sancta

Expanded text:
ut hi, qui publicam gerunt poenitentiam, et feminae, quae viros amittunt, nostra auctoritate donec delibeut hi, qui publicam gerunt poenitentiam, et feminae, quae viros amittunt, nostra auctoritate donec deliberent quid agant tueantur: specialiter pro his capitula fieri et legis mundanae capitulis inserenda decrevimus. 223. De raptis et de earum raptoribus. De raptis et de raptoribus quamquam specialiter decrevissemnones praecipiunt hic inserendum necessarium duximus; quatenus omnibus pateat quantum malum sit, et non solum humana, sed etiam divina auctoritate constricti ab hinc hoc malum caveatur. 98. De puellis raptis necdum desponsatis. De puellis raptis necdum desponsatis, in concilio Chalcedonensi, ubi 630 patres fuerunt, capitulo 38 ita habetur: Eos qui rapiunt puellas sub nomine simul habitandi, cooperantes et conibentes raptoribus, decrevit sancta
Abbreviated transcription (Latin):
soctis diligent̃ ꝑferat Hiuero qui non longius aciuitate quã quatuor aut quinq milib:
bebitant : more solito ad accipiendũcrisma ꝑueniant. Discendiuero gnã: alio non qua dia¬
eperũ  denero erĩ oecasione p̃dicondi aut confirmandi oneriessent populis anolis adio¬
niti polierest se de inceps hocciuere ilelle &e eotpr̃e snũminos teriũ inquantia rchlto
latur ex sequi quo corũ ꝓfectio quantũ illis inẽ his quib ꝓdesse possirt &d beit not
sit in portuna uł omerosa. Ccxxi. Depueros tondendis & puellis uelandis: Nepueri sine uo¬
liitate parentũ tonsurent᷑ uel puelle uelent᷑: mocdis om̃b oihibitũ est : E quihoc fuuere
teptauerit. multã quȩ incapitulis legis mundone anobis constituta constituta continet᷑¬
cesimũ diẽ ꝑconsiliũ epĩ siui ułsiepũs absens fuerit consilio aliorũ religiosorũ sacerdotũ suorũ¬
quȩ parentũ atq amicorũ id quod eligere debent eligant. Et quia a sacro conuentu rogati

Expanded text:
et sociis diligenter perferat. Hi vero qui non longius a civitate quam quatuor aut quinque millibus habitant, more solito ad accipiendum chrisma per se veniant. Discendi vero gratia alio non quadravero episcopi occasione praedicandi aut confirmandi oneri essent populis, a nobis admoniti polliciti sunt, se deinceps hoc cavere velle et eo tempore suum ministerium, in quantum facultas datur, exequi, quo eorum profectio, quantum sit importuna vel onerosa. 221. De pueris tondendis et puellis velandis. Ne pueri sine voluntate parentum tonsurentur vel puellae velentur, modis omnibus inhibitum est. Et qui hoc facere tentaverit, multam, quae in capitulis legis mundanae a nobis constituta continetur, perconsilium episcopi sui, vel si episcopus absens fuerit, consilio aliorum religiosorum sacerdotum suorumque parentum atque amicorum id quod eligere debent eligant. Et quia a sacro conventu rogati,
Abbreviated transcription (Latin):
urta siam cõpositione criplo coponatur & in sopbanus nr̃e: Similitr & de ictus sine sanguuns
esfasione de unius cuiusq or dine cłorũ secđm suã compositionẽ triplo & bannꝰ noster: Etqui
non hab& unde ad eccłam ꝑsoluat : tredat se in seruitiũ eidẽ eccłȩ usq dumtotũ debitũ ꝑsoluat¬
ccxxxii deuiduis &mipillis & pauperibus : Uiduȩ pupilli & pau peres quan docũque ln
mallũ ante comnitẽ uenerint: primo eorũ causa audiatur & defimatur: E sicestes perse adcau¬
sas suasquȩ : sõee rendas habere non potuerint. uł legẽ nescierint : comesillos uł illa sadiu¬
uetadando tos eeastalẽ hominẽ quirationẽ eorũ teneat: uł ꝓcis loquat᷑ Cc xxxuir de
reluo uł uolentem sili copula uerit : bannũ nrm̃ idẽ Ix solidos intriplo cõponat : Ssi inuitã eõ¬
ini iis duxit : legẽ suã ei cõponat : Illã uens ulterius ñ adtingat : Ccxxxiiis Dehiomine publicã pen

Expanded text:
um suam conpositionem triplum persolvatur, et insuper bannus noster. Similiter et de ictu sine sanguinis effusione de uniuscuiusque ordinis clerico secundum suam conpositionem triplo, et bannus noster. Et qui non habet unde ad ecclesiam persolvat, tradat se in servitium eidem ecclesiae, usque dum totum debitum persolvat. 232. De viduis et pupillis et pauperibus. Viduae et pupilli ac pauperes quandocunque in mallum ante comitem venerint, primo eorum causa audiatur et definiatur. Et si testes per se ad causas suas quaerendas habere non potuerint vel legem nescierint, comes illos vel illas adiuvet dando eis talem hominem, qui rationem eorum teneat vel pro eis loquatur. 233. Dvel volentem sibi copulaverit, bannum nostrum, id est LX solidos, in triplo componat, et si invitam eam duxit, legem suam ei componat: illam vero ulterius non atting
Abbreviated transcription (Latin):
faciaNT: Osi aliquit amplius habuerirT : Inde senioribus suis debitum ser¬
ucium in pendaNł: CCXU De prb̃is unius cuiusq ecclesiae : Statu
postquam hoc im pletum fuerit. una quaq ec clesia sium prb̃m habeat : abi id fien
facultas ꝓuidente epõ ꝑmiserit CCXVI Desacris uasis ecelȩ adpignus datis : De sacris
uasis eccłȩ quȩ in pignus a quibusdã a non nullisuquib: qã locisdari comperimus : in¬
ibitũ est nedeinceps a quoquã fieri p̃sumatur nisi solũ modo necessitates redi mendori
tiuorũ conpellantur : CExuii De eccłis destructs uł denonis & decimis : Deeccłis sane
destructis uł denonis & decimis siue declaustris ca nonicorũ qualit̃ constitui & ordinari nob̵ pla¬
uerit : aluis capitułis ad notauimus : cCxVIIi De prbis qui seminas in domib: ha ber̃ i¬
canonũ canoniea inuectione feriant᷑ : ccxuiii. De prbis qui ꝓ chrismate incenadñ ueni¬

Expanded text:
faciant. Et si aliquid amplius habuerint, inde senioribus suis debitum serfaciant. Et si aliquid amplius habuerint, inde senioribus suis debitum servitium impendant. 215. De presbiteris uniuscuiusque ecclesiae. Statutum est, postquam hoc impletum fuerit, ut unaquaeque ecclesia suum presbiterum habeat, ubi id fieri facultas providente episcopo permiserit. 216. De sacris vasis ecclesiae ad pignus datis. De sacris vasis ecclesiae, quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari comperimus, inhibitum est, ne deinceps a quoquam fieri praesumatur, nisi solummodo necessitate redimendorum captivorum compellantur. 217. De ecclesiis destructis, vel de nonis et decimis. De ecclesiis sane destructis, vel de nonis et decimis, sive de claustris canonicorum, qualiter constitui et ordinari nobis placuerit, aliis capitulis adnotavimus. 218. De presbiteris, qui feminas in domibus habecanonum, canonica invectione feriantur. CAP. 189. - Cum qui
Abbreviated transcription (Latin):
redari : Qđ si aliquis deinceps hoc facere tẽptauerit : sino dalisententia districte
feriatur et ris ad ex hereditos redeant : ccxii. Vt nullus prbt aliqua cupiditate
quẽ quã tonsurare suadeat: Statutũ est ut nullus in canonica aut regulari ꝓfessione
constitutus: aliquẽ tonsurare ꝓpt̃ res adipiscendas deinceps ꝑ suadeat : &qui hoc facere
tẽptauerit : si nodali uł imperiali sententia modis omnib: feriatur : Ccxiii. De prbis¬
crandos suisq: in ecclesus constituendos obtulerint : nulla qualib& occasione eos reiciaN¬
cCxiii Demansis unius cuiusq: ecclesiae. Sanc citũ ẽ ut unicuiq: ecclesiae : unus
mansus integer absq: aliquo seruicio ad tribuatur: Qut prb̃i in eis constituti non
dedecimis neq: de oblationibus fidelium non dedomibus neque deatriis uł ortis iuxta
eccłam positis neque de prȩscriptomanso : aliquod seruitium preter ecclesi asticũ

Expanded text:
redari. Quod si aliquis deinceps hoc facere tentaverit, synodali sententia districte redari. Quod si aliquis deinceps hoc facere tentaverit, synodali sententia districte feriatur et res ad exheredatos redeant. 212. Ut nullus presbiter aliqua cupiditate quemquam tonsurare suadeat. Statutum est, ut nullus in caconstitutus, aliquem consecrare propter res adipiscendas deinceps persuadeat. Et qui hoc facere tentaverit, sinodalis vel imperiali sentencia modis omnibus feriantur. 42. Si de crandos suisque in ecclesiis constituendos obtulerint, nulla qualibet occasione eos reiciant. 85. De mansis uniuscuiusque ecclesiae. Sancitum est, ut unicuique ecclesiae unus mansus integer absque servitio alio adtribuatur. Et presbyteri in eis constituti non de decimis, neque de oblationibus fidelium, non de domibus, neque de atriis vel oecclesiam positis neque de praescripto manso aliquod servitium praeter ecclesiasticum
Abbreviated transcription (Latin):
de consecratis nihil habentib: constitutũ est: deedesiarũ uero seruis cõmuni sententia de
nuentus utilis aliquis ordinandus est : in ambone ipsa auctoritaste corã populo legat᷑ &co
dotib: uł corã fidelib: laicis & ante cornu al taris. sicut in nrã auct oritate contin&ur remota qua¬
lib& calliditate lib̵tatẽ consequatur : & cunc demũ ad gradus ec clesiasticos promoueatur :
Similiter quoq: dehis agendũ est : quor laicidefamilia et clesiarũ ad sacros ordines ꝓmo¬
uere uo luerint : Sed & delis quos p̃positi canonicorũ aut monachorũ ondinandos ex¬
petiuerint eade forma seruanda ẽ : Ccxi. Depersonis aquib: non s̃ res accipiendȩ:
Sta tutũ est ut nullus qui libo&r ecclesi asticus ab his ꝑsonis resde in ceps accipere p̃rae¬
sumat : quorũ liberi aut ꝓpinqui ac in consulta oblatione possint rerũ ꝓpriarũ ex he¬

Expanded text:
de consecratis nihil habentibus constitutum est. De ecclesiarum vero servis communi sententia decde consecratis nihil habentibus constitutum est. De ecclesiarum vero servis communi sententia decutilis inventus aliquis ordinandus est, in ambone ipsa auctoritas eorum populo legatur, et coram sacerdotibus, vel coram fidelibus laicis ante cornu altaris, sicut in nostra auctoritate continetur, remota qualibet calliditate libertatem consequatur: et tunc demum ad gradus ecclesiasticos provehatur. Similiter quoque de his agendum est quos laici de familia ecclesiarum ad sacros ordines promoveri voluerunt. Sed et de his quos praepositi canonicorum atque monachorum opetiverint, eadem forma servanda est. 211. De personis, a quibus non sunt res accipiendae. Statutum est, ut nullus quilibet ecclesiasticus ab his personis res deinceps accipere praesumat, quorum liberi aut propinqui hac inconsulta oblatione possint rerum propriarum exhe
Abbreviated transcription (Latin):
decretũ est ut deponat᷑ & dñs eius recipiat eũ : Si uero pat̃ eius uł mat᷑ ab alia pa¬
tria in alia migrans in eadẽ ꝓuincia filiũ genuerit : & ipse filius ibidẽ educats
l ad gradus ec clesiasticos ꝓ motus fuerit & utrũ senuus sit ignorauerit & postea
ue ens dominus illius legibus em ad quisierit sanccitum est ut sidominus
illius libertatẽ dare uoluerit in gradusuo perma neat: Diuero cum ca¬
tena ser uitutis acastris dominicis &x trahere uoluerit: gradũ a mittat:
quia uixta sacros ordines uilis ꝑ sona manens : sacer docii dignitate fungi ñpo test Dereb: uero illom
uł peculiare quia ꝓprus dnis lib̵tate donant᷑ ut adgi ađ teclesi asticos iure ꝓioueant᷑: statutũest
ut inpo testate dominorũ consistat utrũ illis concedere ansibi uindicare uelint
Ceterum sipꝰ ordinationẽ aliquid ad quisierint illud obseruetur : Quod in canoribus

Expanded text:
decretum est, ut deponatur et dominus eius eum recipiat. Si vero pater eius vel mater ab alia padecretum est, ut deponatur et dominus eius eum recipiat. Si vero pater eius vel mater ab alia patria in aliam migrans in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignoraverit, et postea veniens dominus illius legibus eum adquisierit, sancitum est ut si dominus eius illi libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris dominicis extrahere voluerit, gradum amittat, quia iuxta sacros ordines vilis persona manens sacerdotii dignitate fungi non potest. De rebus vero illorum vel peculiare, qui a propriis dominis libertate donantur, ut ad gradus ecclesiasticos iure promoveantur, statutum est, ut in potestate dominorum consistat, utrum illis concedere an sibi vendicare velint. Caeterum si post ordinationem aliquid adquisierint, illud observetur, quod in canonibus
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ uł exemplũ imitari uoluernt : nullã paenitꝰ diuisionẽ aut iacturã paciat᷑ cc viiii. Decon¬
latis eecdẽ diuidendis Statutũ ẽ ut quio quid tẽpore imperunrĩ a fidelib eccłȩ sponte conlatũ
suerit inditioribus locis duas partes in usus pauperũ Tertiã instipendia cedere dericorũ aut
mona chorũ : Inminorib uerolocis acq: iater clerũ & pauperes fore diuidendũ nisiforte at
datorib: alicubispecialit̃ date fuerint : CCX De ordinatione seruorũ : De seruorum
ordinatione qui passim ad gradus ecclesiastieos indis crete ꝓmouebant᷑ placuit om̃ b cum
sacris canonib: concordare debere : Idenĩ statutũ ẽ ut nullus eporũ de incepseos ad sacro sor¬
dinesꝓmouere p̃sumat nisi prius a dominis ꝓprus lib̵ tatẽ consecuti fuerint : Osiqui¬
lib& seruus dominũ suũ fugiens aut latitans aut a dmibitis testib: munere conductis
uel corruptis aut qualiba calliditate uł fraude ad gradus ecclesi asticos ꝑuenerit

Expanded text:
 imitari voluerint, nullam penitus divisionem aut iacturam patiantur. 209. De collatis aecclesiae dividendis. Statutum est, ut quicquid tempore imperii nostri a fidelibus ecclesiae sponte collatum fuerit, in ditioribus locis duas partes in usus pauperum, tertiam in stipendia cedere clericorum aut monachorum, in minoribus vero locis aeque inter clerum et pauperes fore dividendum, nisi forte a datoribus alicubi specialiter datae fuerint. 210. De ordinatione servorum. De servorum ordinatione, qui passim ad gradus ecclesiasticos indiscrete promovebantur, placuit omnibus cum sacris canonibus concordare debere. Id enim statutum est, ut nullus episcoporum deinceps eos ad sacros ordines promovere praesumat, nisi prius a dominis propriis libertatem consecuti fuerint. Et si quilibet servus dominum suum fugiens aut latitans aut adhibitis testibus munere conductis vel corruptis aut qualibet calliditate vel fraude ad gradus ecclesiasticos pervenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
EuIIII. De locis ũΟVDU SaCR & ΠC SΡVRCΙCIΑ FOΕDΑTIs PeloCis iãdudũ sacris &
mune spurcicia fedatis ut iuxta pos sibilitatẽ in antiquũ statũ reforment᷑ Cx
becõ auta niorib: utilib ꝓmanendis inutilib q delendis. Ubicũq cõmutationes tã tẽ¬
pore niõ quãq genitoris nrĩ legittimȩ & rationabiles atq utiles eede sus di faciȩ ft̃
unt̃ ne rec ipiat bicien uero inutilos & incõmode. at q inationabiles facte sunt dissol¬
funto es iecipiat anqusq qđ dedt Uliueno mortuaman hit iacet att ala qugoi¬
et causa cue r ationabilis noneẽ iudeat᷑ inuentafuert : diligent describat a adnas

Expanded text:
109. De locis iamdudum sacris et nunc spurcitia foedatis. De locis iamdudum sacris et nunc spurcitia foedatis, ut iuxta possibilitatem in antiquum statum reformentur. 110. De commutationibus utilibus permanendis inutilibusque delendis. Ubicunque commutationes tam tempore nostro quamque genitoris nostri legitimae et ratiunt, permaneant. Ubicumque vero inutiles et incommodae atque inrationabiles factae sunt, dissolvantur, et recipiat unusquisque quod dedit. Ubi vero mortua manus interiacet, aut alia quaelibet causa quae rationabilis esse videtur, inventa fuerit, diligenter describa
Abbreviated transcription (Latin):
stacnt ae reddere nolierit porona contradictione drusoł onponatcĩ Sialscdam iagu
quic quid reus dapm fecerit totũ ille quieũ in fra in munitatem retmae ncreddere uut sol¬
uere cagit᷑ Et ipst cones uemens licentiã habcat ipsũ hominẽ infra in munittatẽ queren
qd reus infia mmunetatẽ quidẽ fuisse. sed fuga lapsus fuerit : ftacĩ ure qđ ipse eũ adiu¬
ticiã cuuis libet dis faciendã fugere non fecsset : & si ei inhar satis factũ : Siastc ui aun¬
ti iipsã imuntatẽ comiti collecta manu quis libet resistero tẽptauerit : comes hoo
ad rogẽ uł ad proncipe deferat ut ibidẽ iudicȩtur. E tsicut ille quilnimnuni tatelem pouĩ

Expanded text:
rit et eum reddere noluerit, in prima contradictione solidis e voluerit, quicquid reus damni fecerat, totum ille qui eum infra immunitatem retinet nec reddere vult, solvere cogatur. Et ipse comes veniens licentiam habeat ipsum hominem infra immunitatem quaerendquod reus infra immunitatem quidem fuisset, sed fuga lapsus sit, iuret quod ipse eum ad iustitiam cuiuslibet disfaciendam fugere non fecisset, et sit ei in hoc satisfactum. Si autem intranti in ipsam immunitatem comiti collecta manu quislibet resistere temptaverit, comes hoc ad regem vel ad principem deferat, ibique iudicetur, ut sicut ille qui in immunitate damnum
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã imploranti : abs ꝑͥsone acceptione penitentiȩ leges iniungat. CxXxxvIIis
dũ ad eũ sacerdos inureatꝰ uenit oppress infirmitate obmutuit. uł infrenesim uers fuerit
dent testimoniũ quieũ audiert̃ & accipiat penitentiã Et si continuo creditur moriturus
reconciliet᷑ ꝑmanꝰ inpositionẽ & in fundat᷑ oriei eucharistia: Si suꝑ uixerit : cõmoueat᷑
a supradictis testib: pȩtitionis
suȩ satis factio. Et subdat᷑ statũtũ penitentiȩ

Expanded text:
poenitentiam imploranti absque personae acceptione poenitentiae leges iniungat. 139. De negpoenitentiam imploranti absque personae acceptione poenitentiae leges iniungat. 139. De negd eum sacerdos invitatus venit, oppressus infirmitate obmutuit, vel in phrenesin versus fuerit, dent testimonium qui eum audierunt, et accipiat poenitentiam: et si continuo creditur moriturus, reconcilietur per manus impositionem, et infundatur ori ejus eucharistia. Si supervixerit, commoneatur a supradictis testibus petitioni suae satisfactum, et subdatur statuto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsatis factionẽ quȩ p̃uaricati st̃ emendare nitant᷑ coerce ant᷑ uł condempnentur
Vthȩc quȩ uoluntariȩ non diluerunt : Inuitus emĩdentur. Qđ sihis aliquis renauerit
& p̃ceptis suis acerdotis inobediens apparuerit. scđm inodũ culpȩ ex cõmunuet᷑ Siquis
aut̃ his ante reconciliationẽ & eorũ satis factionẽ absq ꝓprii epĩ licentia cõmunicare
p̃sũpserit : similiex cõmunicatione subiacear. Sacerdotes aut̃ ad quos ꝑtinere nos¬
cunt᷑ : si eos qualibet munere uł fauore aut neglentia amino noluerint. aut ꝑsatis fac¬
tionẽ reuertentes non susceperint . aut contemppnentes deecđã non reicerit : simili
sententia plectant᷑ quo usq: uł em̃ dationes uł eonũ dãpnationis. sententia ꝓmulget᷑
CxXXVIII. Vt penitentib: absq: ꝑsonarũ acceptione penitentia det᷑. Ut sacerdos

Expanded text:
satisfactionem quae praevaricati sunt emendare nitantur, coerceantur vel condemnentur, satisfactionem quae praevaricati sunt emendare nitantur, coerceantur vel condemnentur, ut haec, quae voluntarie non diluerunt, inviti emendent. Quod si his aliquis renuerit et praeceptis sui sacerdotis inobediens apparuerit, secundum modum culpae excommunicetur. Si quis autem his ante reconciliationem et eorum satisfactionem absque proprii episcopi licentia communicare praesumpserit, simili excommunicationi subiaceat. Sacerdotes autem, ad quos pertinere noscuntur, si eos quolibet munere vel favore aut neglegentia admonere noluerint aut per satisfactionem revertentes non susceperint, aut contemnentes de ecclesia non eiecerint, simili sententia plectantur, quousque vel emendationis vel eorum damnationis senterum acceptione poenitentia detur. Ut sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
iaceant int̃ penitentes manib
sace: dotũ in loco retro hostio ecde penitentib
constituto & seorsũ in fraipsã
ti sed uultu & capite humiliato
humilit̃ & excorde ut su pradictũ est ueniã postulent & ꝓse orare exposcant duobatiã¬
eniã postulent & ꝓse orare exposcant Duobetiã
annis oblationes modis om̃ib: ñ sinant᷑ offerre : sed płis tantũ modo inoratione socient᷑
ut ꝑfectionẽ septimo incenadnĩ consequant᷑ anno idẽ ꝑ epĩ uł eius
aliorum sacerdotũ manus inpositionẽ cibsolutione sacer dotalium
praecum com¬
munionis catholicae grãm recepturi: Qualiter septem
annorum
paenitentia agatur. In his uero septẽ annis: multiplicit̃
ieiuniis. orati¬
onibus. fletibus & elemosinarũ ꝓut melius potuerint
ex hibitionibus
& lacrimis ꝑsistant. & neulterius eis talia continganł
a modũ caueant
dicente dnõ uade damplius nolipeccare : E noconidepenitentib tranigi noribus:¬

Expanded text:
iaceant inter poenitentes manibus iaceant inter poenitentes manibus sacerdotum in loco retro ostio ecclesiae poenitentibus constituto, et seorsum, infra ipsam tu et capite humiliato, humiliter et ex corde, ut supra dictum est, veniam postulent et pro se orare exposcant. Duobeniam postulent, et pro se orare exposcant. Duobus etiam annis oblationes modis omnibus non sinantur offerre, sed populis tantummodo in oratione socientur, ut perfectionem septimo in coena Domini consequantur, id est per episaliorum sacerdotum manus impositionem, absolutione sacepraecum, communionis catholicae gratiam recepturi. Qualiter septem annorum poenitentia agatur. In his vero septem annis multipliciter ieiuniis, orationibus, fletibus et elymosinarum, pro ut melius potuerint, exhibitionibus et lacrymis persistant. Et ne ulterius eis talia contingant admodum caveant, dicente Domino: Vade et amplius noli peccare. 137. De poenitentibus transg
Abbreviated transcription (Latin):
ualuerint. seruemus ineis qđ niceni canones ordinaruł. ut habeant᷑ int̃ illos quibioratio¬
ne sola cõnmunicant. donec impleat᷑ spatiũ tẽporis eisdẽ prȩstitũ. cxxxu. decatico¬
minis ñ pretere undis Nec caticumini p̃tere undist̃ : quia ñ est causa dissimilis sic̃
idc̃ stĩ canones ordinarunt Hi qui quolibet modo xpm̃ quẽ semel confessisunt abiura¬
rint : trib annis ut̃ audientes sint. & postea cũcaticuminis ꝑmiteant᷑ onare. ꝑmanus
in positionẽ cõmunionis catholicȩ gratiã recepturi CXXXUI UT QUiPe tteNtiã EURLI¬
egerunt. uno anno cũ cilitio sint int̃ audientes
Quipęnitentiã publice gęr̃. debent
unũ annũ eẽ. cũ cilio int̾ audientes uł usq ad
magnũ diẽ & populo quando
intrat in eccłam ꝑfusi lacrimis ueniã postu¬
lare p̃cariq: eũ humiter
ut ꝓ eis dignentur orare Trib: uero annis sub¬

Expanded text:
valuerint, servemus in eis, quod Niceni canones ordinarunt, ut habeantur inter illos, qui in oratiovaluerint, servemus in eis, quod Niceni canones ordinarunt, ut habeantur inter illos, qui in oratione sola communicant, donec impleatur spatium temporis eisdem praestitum. 135. De catecuminis non praetereundis. Nec catecumini praetereundi sunt, quia non est causa dissimilis, sicut iidem sancti canones ordinaverunt. Hi qui quolibet modo Christum, quem semel confessi sunt, abiurarint, tribus annis inter audientes sint, et postea cum catecuminis permittantur orare, per manus impositionem communionis catholicae gratiam recepturi. 136. Ut qui poenitentiam publicae gerunt, uno anno cum cilicio sint inter audientes. Qui poenitentiam publice gerunt, debent unum annum esse cum cilicio inter audientes, vel usque ad magnum diem, et populo, quando intrat in ecclesiam, perfusi lacrymis veniam postulare precarique eum humiliter, ut pro eis dignetur orare. Tribus vero annis sub
Abbreviated transcription (Latin):
positionẽ ab solutione p̃cũ sacerdo taliũ cõmunionis grã subueniri cxxxiiii. Vi ecru¬
entes quiex grauiorib: peccatis penitentiã gerunt trib annissint int a
tes siuerã penitentiã gesserint. Penitentes qui ex grauiorib: peccatis penitentia
ger̃. siexcorde peniteant. Sicut niceas sy nođ delapsis constituit trib: annis sint
inter audientes Quinq uero uł septẽ annis subiaceant int̃ penitentes munib sac̃ b¬
duobus etiã oblationes modis omib: nonsinant᷑ offerre : sed ontũ modo populis inoratione
socientur Nec confindantur dõ colla submittere : qui cũ nonti nuerint ab negare.
Quods̃i ut pote mortales intrametas p̃stripti tempporis coeperit unȩ finis urguere :
dui submanus inpositione detentis reddenda cõmunio ẽ qđ si ante p̃fontũ penitentiȩ tẽpus
dispecti amedicis aut euidentib mortis pressi inditus recepta quiquã cõmunionis grã con¬

Expanded text:
rdotalium communionis gratia subveniri. 134. Ut poenitentes, qui ex gravioribus peccatis poenitentiam gerunt, tribus annis sint inter audientes, si veram poenitentiam gesserint. Poenitentes, qui ex gravioribus peccatis poenitentiam gerunt, si ex corde poeniteant, sicut Nicena synodus de lapsis constituit, tribus annis sint inter audientes sint, septem vero annis subjaceant inter poenitentes manibus sacerdduobus etiam ad oblationes modis omnibus non sinantur, sed tantummodo popularibus in oratione socientur, nec confundatur Deo colla submittere, qui eum non timuit abnegare. Quod si, ut pote mortales, intra metas praescripti temporis coeperit vitae finis urgere, sdiu sub manus impositione detentis reddenda communio est. Quod si ante praefinitum poenitentiae tempus despecti a medicis aut evidentibus mortis pressi indiciis recepta quiquam communionis gratia con
Abbreviated transcription (Latin):
dispensare : secundũ canonicã auctoritatẽ : Volumꝰ ut & laici ineoꝵ ministerio oboediant
epis ad regendas eccłas dĩ uiduas orfanos defensandos : & ut oboedientes sint eis adeorũ xpĩ¬

Expanded text:
dispensare secundum canonum auctoritatem, volumus: et ut laici in eorum ministerio oboediant dispensare secundum canonum auctoritatem, volumus: et ut laici in eorum ministerio oboediant episcopis ad regendas aecclesias, viduas et orphanos defensandos; et ut oboedientes sint eis ad eorum chris
Abbreviated transcription (Latin):
exerceans : W h cauendũe : ut prbi dia conisiue subdia coni arma portare ñ p̃suman neq uenati¬
ones aliquas exercere : clxxx. Eđ ñ liceat mulieriscm̃ uelũ acceptũ dimittere : Qualicũ que
modo mulier ꝑmitterle ca nonice uirosuo aut eo defunto uclũ scm̃ incaput acceperit autsporłe
aut inuit ineo ꝑ mane at ommnino nec dimittat ClxeriAVtres pauperũ uł minꝰ poterlum ma¬
laoccasione nonemant᷑ : Propt ꝓuisiones pauperum ꝓ quil curã habere debemus : placuit
nobis ut nei ep̃i nec abbates nec comites nec uicarii nec uidices. ncillasq omnino subma¬
laoc casione uł malo ingeniores paiuperũ uł minus potentũ necemere. nec tollere audeat
Sed quiquis exeis aliquid cõ parare uoluerit in publico placito corã idoneis testib & cũ ratio
Clxxxii De potestate eporũ proreb: ecclesiasticis : Ac de comuenientia episcoporũ cum la
icis : Vt epĩ potestatẽ habea NT resecclesi asticas preuidere. regere & gubernare. atque

Expanded text:
est, ut presbiteri vel diaconi sive subdiaconi arma portare non praesumant, neque venationes aliquas exercere. 180. Quod non liceat mulieri sanctum velum acceptum dimittere. Qualicunque modo mulier permittente canonice viro suo aut eo defuncto velum sanctum in caput acceperit, aut sponte aut invita, in eo permaneat omnino nec dimittat. 181. Ut res pauperum vel minus potentum mala occasione non emantur. Propter provisiones pauperum, pro quibus curam habere debemus, placuit nobis, ut nec episcopi nec abbates nec comites nec vicarii nec iudices nullusque omnino sub mala occasione vel malo ingenio res pauperum vel minus potentum nec emere nec vi tollere audeat. Sed quisquis ex eis aliquid comparare voluerit, in publico placito coram idoneis testibus et cum rati182. De potestate episcoporum pro rebus ecclesiasticis, ac de convenientia eepiscopi potestatem habeant res ecclesiasticas praevidere, regere, gubernare, atque
Abbreviated transcription (Latin):
Srmbolũ qđẽ signaculũ fidei &orationẽ dominicã discere : sõꝑ ammoneant sacerdotes
populũ xpĩamuĩ : uolumꝰq: ut disciplinã condignã habeant qͥ haee discere neglegunt
siue in ie iuinio siuẽ in alia castigatione: Propterea dignũ ẽ. ut filios suosdonenł ad scolã
siue ad monasteria siue foras prbis ut fidẽ cãtholicã recte discant̃ & orationẽ dominicã
it domialios edocere ualeant : qui uero alit̃ ñ potuerit : uł in sua lingua hoc disco¬

Expanded text:
Symbolum, quod est signaculum fidei, et orationem Dominicam discere semper admoneant sacerdotes Symbolum, quod est signaculum fidei, et orationem Dominicam discere semper admoneant sacerdotes populum Christianum. Volumusque ut disciplinam condignam habeant qui haec discere negligunt, sive in jejunio, sive in alia castigatione. Propterea dignum est ut filios suos donent ad scholam, sive ad monasteria, sive foras presbyteris, ut fidem catholicam recte discant, et Orationem dominicam, ut domi alios edocere valeant. Qui vero aliter non potuerit, vel in sua lingua hoc disc
Abbreviated transcription (Latin):
rum uł in atrus. placita secularia minime fiant : Clui. Vt antiq: eccłȩ suũ ho¬
norẽ habeant : Eccłȩ antiquitus constitute : nec decimis nec aliis possessionib: priuen¬
t᷑ : ita ut nouis oratoriis tribuat᷑ : clViii. Debeneficiis ecclesiasticis : Quicũq: bene¬
fitiũ ecclesiasticũ habent ad tecta ecłȩ restauranda uł ipsa seccłas em̃dandas om¬
nino adiuuent : & nonã & decimã reddant : Clvirii. Ne prbt missac̃ solus cant& ⁊ Nul¬
lus prbt ut nobis uid& : solusmissa cantare recte ual& : Quomodo enĩ dicet dns uobis cum
ł sursũ corda ã monebit abere : & alia multa his similia cũ alius fnemocũ eosit
Deoblatione & pacenn eccła fucienda : Oblationẽ quoq: & pacẽ in ebcła facereiugit̃
ã moneat᷑ popłus xpĩ a norũs quia ipsa oblatio sibi & suis magnũ ẽ remediũ animarũ & inip¬
sapace uera unianimitas & concordia de monstrat᷑ : clxũ. Desimbo lo&oratione dominica

Expanded text:
a minime fiant. 157. Ut antiquae ecclesiae honorem suum habeant. Ecclesiae antiquitus constitutae nec decimis nec aliis possessionibus priventur, ita ut novis oratoriis tribuantur. 158. De beneficiis ecclesiasticis. Quicunque beneficium ecclesiasticum habent, ad tecta ecdecimam reddant. 159. Ne presbiter missam solus cantet. Nullus presbiter, ut nobis videtur, solus missam cantare recte valet. Quomodo enim dicet: Dominus vobiscum, vel sursum corda ammonebit habere, et alia multa his similia, cum alius nemo cum eo sit? 160. De oblatione et pace in aecclesia facienda. Oblationem quoque et pacem inadmoneatur populus Christianus: quia ipsa oblatio sibi et suis magnum remedium est animarum, et in ipsa pace vera unanimitas et concordia demonstratur. CAP. XXVI.-- De dia
Abbreviated transcription (Latin):
diximus: neforteparentes contra iustitiam fiant. exheredati. & regale obsequium n nuatur
Et ipsihere des propter indi gxnitiam ñ dicu. uł latrones seum ale facto res efficiantur &u
sepiũ nonfiant i anniti adplacitũ: nisi si ait inalio capitulari p̃cepimus. ec liui¬
Vt heribannus absque ꝑ sonarum acceptione fideliter habom nibus. exigatar. deariban¬
no. uolumus ut missi
nr̃i hoc fi de liter exigant absque allius ꝑso¬
ne graciablandicia seu¬
ter rore secundum iussionem nr̃am: ie ẽ
ut de homine habenti libras .vi. in auro in argento. brunus eramento pannis int¬
gris. caballis. bouis ouis. nae cis. uł alio peculio ita utu xores eorum uł infontis
ñ fiant expoliati pro acre deuestim̃tis eorum accipiant legitimum haribannum
idest libras .iii. quiuero ñhabuerit amplius insicer& scripto. p̃cioualente nisi
re ad dei ferui cium & adnr̃am hiccilitatem Et missi nr̃i caueant & diligenter inqui¬

Expanded text:
dant, ne forte parentes eorum contra justitiam fiant exhaereditati, et regale obsequium minuatur, et ipsi propter indigentiam mendici vel latrones seu malefactores efficiantur, et ut saepius non fiant manniti ad placita, nisi sicut in dominico capitulari olim t heribannus absque personarum acceptione fideliter ab omnibus exigatur. De heribanno volumus, ut missi nostri hoc fideliter exigant absque ullius personae gratia, blanditerrore, secundum iussionem nostram; id est, ut de homine habente libras sex in auro, in argento, bruneis, aeramento, pannis integris, caballis, boves, vaccis, vel alio peculio, et uxores vel infantes non fiant dispoliati pro hac re de eorum vestimentis, accipiant lid est libras tres. Qui vero non habuerit amplius in suprascripto pretio valente nisi re ad Dei servitium et nostram utilitatem. Et nostri missi caveant et diligenter inqui
Abbreviated transcription (Latin):
cxxIII DENΟΑNB: ReCΙTΑnbIs. Itẽ eidẽ ut nomina pliblicȩ ñrecitent᷑.
p̃cos sacer dotales. lXXXIIII. DECANONIS INSTITUTIS APRBIS ÑIGNORANDIS
tẽ eĩdẽ ut nulli sacerdoti liceat ignorare : scorũ canonũ instituta . LxxXV
DESΑCERDOΤIB: CONTRA OECRE TALIA AGENTIB: Itẽ eiꝰdẽ ut siquis sacerdotum
contra constituta de crecaliũ p̃sup̃tiose egerit & corrigi noluerit : ab offitiosuo submo
ꝑsuas parro echi as prborũ fidẽ & baptisma catholicũ obseruent. & missarũ celebrati
ones ut fidẽ reccã teneant & baptima catholicũ obseruent & missarũ p̃ces bene intel¬
ligant. & pͣsalmi digne sedm̃ diuisiones uersuũ modulent᷑ & dominicã orationem
Sedinagis confidant indefens ionedĩ quã in armis. lxxx uii¬

Expanded text:
recitandis. Item eiusdem, ut nomina publice non recitentur ante preces sacerdotales. 84. De canonum institutis a presbiteris non ignorandis. Item eiusdem, ut nulli sacerdoti liceat ignorare sanctorum canonum instituta. 85. De sacerdotibus contra decretalia agentibus. Item eiusdem, ut si quis sacerdotum contra constituta decretalium praesumptiose egerit et corrigi noluerit, ab officio suo submoiligenter discutiant per suas parroechias presbiterorum fidem et baptisma catholicum et missarum celebraones, ut fidem rectam teneant, et baptisma catholicum observent, et missarum preces bene intellegant, et ut psalmi digne secundum divisiones versuum modulentur, et dominicam orationem sed magis confidant in defensione Dei quam in armis. 67.
Abbreviated transcription (Latin):
re faciat : sponso uero legẽ suã cõponat & in suꝑ bannũ nrm̃ idẽ Ix soł soluat uł inprȩ¬
sentiã nr̃am comes eum aduenire faciat & quanto tẽpore nob̵ placuerit inexilio maneat &
illã feminã ei habere nonliceat : ccxuciiii. De falsis testibus conuincendis : Si q̃ cum altero
dequa lib& causa contentionẽ habuerit & testes contraeũ ꝑ iuditiũ ꝓductifuerint si eos
falsos eẽ suspicatur : liceat ei aliostestes quos meliores potuerit contraeos obpone¬
re ut ueratium testimonio falsorũ testium ꝑuersitas superetur : Qđ si ambe partes
ita interse dissenserint ut nullatenus una pans alteri credere uelit : eligaNur
duo exipsis idẽ exutraq: parte unus qui cũ scutis & fustibus in cãpo decertent: ccl¬

Expanded text:
re faciat. Sponso vero legem suam conponat, et insuper bannum nostrum, id est sexaginre faciat. Sponso vero legem suam conponat, et insuper bannum nostrum, id est sexaginsentiam nostram comes eum advenire faciat, et quanto tempore nobis placuerit in exilio maneat, et illam feminam ei habere non liceat. 10. De falsis testibus convincendis. Si quis cum altero de qualibet causa contentionem habuerit, et testes contra eum per iudicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra eos opponere, ut veratium testimonio falsorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium ita inter se dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent,
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa intfecerit uurgildũ eiꝰ is ad quos ille ꝑtin& cõponat : Iyse uero ꝓpt̃ talẽ p̃sũpti¬
tionẽ iexiliũ mittat᷑ ad quantũ tẽpus nob̵ placuerit. restamen suas non amittat : t¬
CCxxx Vii Quid in cõpositione uurgildi dariñ debeat : In cõpositionẽ uuingildi uolumus
ut eadentur quȩ in lege continent᷑ excepto accipitre & spata: quia ꝓpt̃ illa duo aliquo¬
ties per iuriũ cõmititur quando maioris prȩcu quã illa sint eẽ iurantur: CCXXXVIII
Deraptu alienarũ sponsarũ : Siquis sponsã alienã rapuerit aut patrieiꝰ aut eiqui
legibus eius defensor eẽ debet cũ sua lege eã reddat & quic quid cũea tulerit semotĩ
unam quãque rem secđm legẽ reddat : & si hoc defensor eius ꝑ p&rari consensit. & ideo
raptori nihil querere uoluerit : comes singula deuna quaq: re freda nr̃a ab eo ex acta¬

Expanded text:
sine causa interfecerit, wirgildum eius his, ad quos ille pertinet, conponat. Ipse vero propter talem praesumpsine causa interfecerit, wirgildum eius his, ad quos ille pertinet, conponat. Ipse vero propter talem praesumptionem in exilium mittatur ad quantum tempus nob0. De hoc, quod in conpositionem wirgildi dari debeat. In conpositionem wirgildi volumus ut ea dentur quae in rege continentur, excepto accipitre et spatha; quia propter illa duo aliquoties periurium committitur, quando maioris pretii quam illa sint esse iurantur. 21. De raptu alienarum sponsarum. Si quis sponsam alienam rapuerit, aut patri eius aut ei, qui legibus eius defensor esse debet, cum sua lege eam reddat; et quicquid cum ea tulerit, semotim unamquamque rem secundum legem reddat. Et si hoc defensor eius perpetrari consenserit, et ideo raptori nihil quaerere voluerit, comes singulariter de unaquaque re freda nostra ab eo exacta
Abbreviated transcription (Latin):
nem : In super ou ipso perse fide iussorẽ faciat euis dem uestiturae neheredi ulla oceasio
remaneat hano truditionem immutandi: sed potius si necessitas incumbat illam ꝑ¬
fieiendi : & sinondũ ressuas cũ coherodib: suis diuisas habuit non ei hocsit impedim̃¬
tum: sed cohoros eiussi sponte noluerit autper comitem aut permissum eius dis¬
tringatur ut diuisionem cumillo faciat adquem de functus hered itatẽ suã uoluit per¬
uomire : Esicuilib& eccłȩ tam tradere rogiuut : coheres eius eam logem cũ illa erela
de p̃dicta hicreditate habeat quã cũ alio cohoredesuo haber deb& : & hoc obferuetur ergi
patrẽ & filium & ne potẽ usque ad annos legitimos : postea ipseres a demunitatẽ ipsuis
eccłȩ redeant . Ccxxxui De homicidus ꝓhibendis : Quicũ ꝙ hominẽ autex leuicausa aut

Expanded text:
nem. Insuper et ipse per se fideiussorem faciat eiusdem vestiturae, ne heredi ulla occasio nem. Insuper et ipse per se fideiussorem faciat eiusdem vestiturae, ne heredi ulla occasio remaneat hanc traditionem immutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi. Et si nondum res suas cum coheredibus suis divisas habuit, non ei hoc sit impedimentum; sed coheres eius si sponte noluerit, aut per comitem aut per missum eius distringatur, ut divisionem cum illo faciat, ad quem defunctus hereditatem suam voluit pervenire. Et si cuilibet ecclesiae eam tradere rogavit, coheres eius eam legem cum illa ecclesia de praedicta hereditate habeat, quam cum alio coherede suo habere debet. Et hoc observetur erga patrem et filium et nepotem usque ad annos legitimos. Postea ipsae res ad emunitatem ipsius ecclesiae redeant. 236. De homicidiis prohibendis. Quicunque hominem aut ex levi causa aut
Abbreviated transcription (Latin):
intriplo cõponet : euuirgildũ ꝓximis eĩ ꝑsoluat cexxxu. Ut omnis lio molib potestatẽ habcas
ubicũq ualuerit ressuas dartꝰprosaleor anima suae : Si quis ressuas ꝓsaluce animȩ suȩ alad
aliquẽ uene rabilaẽ locũ uł ꝓpinquo suo uł cunlib& alteritradere uoluerit. & eo tẽpr̃ intraillũ
comitatũ fuerit in quoresillȩ positȩ sunt : legitimã traditionẽ sacere studeat:. Quo d si eodẽ
temporo quo ullas cradero uult extra cundẽ comitatum fuerit idẽ siue in oxercitussiue
erin palatio siue in alio quo lib& loco adhibeat sibi uł desuis pagensib: uł de aliis qui eadem
lege uiuunt qua ipse uiuit testes idoneos ułsi illos habere ñ potuerit : turicdealus qua¬
les sibi melioros inuenire possunt & corã ipsis rerũ suarũ traditionẽ faciat & fide uis
sores uestiture don& ei qui illã traditionẽ accipit quiuestiturã faciant: Et posqͥuam
uaec traditio ita facta fuerit : heres illuis nullã de praedictis reb: ualeat facere repetitio¬

Expanded text:
solvat. 235. Ut omnis homo liber potestatem habeat, ubicunque voluerit res suas dare pro salute animae suae. Si quis res suas pro salute animae suae vel ad aliquem venerabilem locum vel propinquo suo vel cuilibet alteri tradere voluerit et eo tempore intra ipsum comitatum fuerit, in quo res illae positae sunt, legitimam traditionem facere studeat. Quod si eodem tempore, quo illas tradere vult, extra eundem comitatum fuerit, id est sive in exercitu, sive in palatio, sive in alio quolibet loco; adhibeat sibi vel de suis pagensibus vel de aliis, qui eadem lege vivunt qua ipse viles sibi meliores invenire possit, et coram eis rerum suarum traditionem faciat. Et possores vestiturae donet ei, qui illam traditionem accipit, qui vestituram faciant. Et postquam haec traditio ita facta fuerit, heres illius numquam de praedictis rebus valeat facere repetitio