comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cua habuit: uͥ omĩs generis sacrũ dee
pecus pascebant᷑ sine ullo pastore: separa¬
tumq egressi cuiusq generis nocte reme¬
abant ad stabula: Numꝗͣ insidiis ferarũ:
ñ frauoe uiolati hominũ: Magni gͥ fructꝰ
ex eo pecore capti: columnaq inde aurea
solida facta et sacrata ẽ. inclitumq tem¬
plum diuitiis etiam non tantũm scitate
fuit: Ad miracula aliqua asfigunttir
plerumq tam insignib: locis: Fama arã
ẽẽ in uestibulo templi: cuius cinerem
crothonis una parte inminens mari.
alter uergentẽ in agrum. situ tantum
nat᷑ali quodam munita postea ⁊ muro
cincta. qua ꝑ aduersas rupes ab dionisio
sicilie tyranno ꝑ dolum fuerat capta. eo
tum arce sats ut uidebatur tuta crotho¬
Inia. tum optimates tenebant circũ seden¬
te cum bruthtiis eos etiam plebe sua: Postre¬
mo bruchti cum suis uirib mnexpugna¬
bilem uid̾ent arcem: Macti necessitate.
hannoni augxilium implorant: Is conctiti¬

Expanded text:
cua habuit, ubi omnis generis sacrum deae cua habuit, ubi omnis generis sacrum deae pecus pascebatur sine ullo pastore, separatimque greges sui cuiusque generis nocte remeabant ad stabula, nunquam insidiis ferarum, non fraude uiolati hominum. magni igitur fructus ex eo pecore capti columnaque inde aurea solida facta et sacrata est; inclitumque templum diuitiis etiam, non tantum sanctitate fuit. ac miracula aliqua adfinguntur ut plerumque tam insignibus locis: fama est aram esse in uestibulo templi cuius cinerem Crotonis, una parte imminens mari, altera uergente in agrum, situ tantum naturali quondam munita, postea et muro cincta est qua per auersas rupes ab Dionysio Siciliae tyranno per dolum fuerat capta. ea tum arce satis ut uidebatur tuta Crotoniatum optimates tenebant se circumsedente cum Bruttiis eos etiam plebe sua. postremo Bruttii, cum suis uiribus inexpugnabilem uiderent arcem, coacti necessitate Hannonis auxilium implorant. is condici
Abbreviated transcription (Latin):
plebes ab optimatib dissentirent. senatus
romanis fauerent: ⁊ plebs ad penos retra¬
heret: Pam dissensionẽ in urbe ꝑfuga ñti¬
at bruthis aristomachum ẽe principem
plebis tradende. quȩ uictorem urbis :et
ꝗͣq custodiant plebis homines eas pat̾e
aditum: Muctore aut duce ꝑfuga. bruti
corona cinxerunt urbem. acceptiq a
plebe pͥmo impetu om̃s pret̾ arcẽ ceꝑe:
Arcem optimates tenebant: preparato
iam ante ad talem casum ꝑfugio: Eod
aristomachus ꝑfugit tanꝗͣ penis ñ bruth¬
tiis auctor urbis tradende furisset. Urbs
crotho murum in circuitu patentem
.xii. passuum habuit ante pieri in italiã¬
aduentum: Post uastitatẽ eo bello factam
uix pars dimidia habitabatur: Flumens
qd̾ medio oppid o fluxerat. extra frequẽ¬
urbe nobile templum ipsaurbe erat nobi¬
lius lacinie ianonis. scm̃ omnib circa
popłis. Lucus ibi frequenti siltia. ⁊ ꝓceris
abiectis arborib septus letam medio ꝑas¬

Expanded text:
plebes ab optimatibus dissentirent, senatus plebes ab optimatibus dissentirent, senatus Romanis faueret, plebs ad Poenos rem traheret. eam dissensionem in urbe perfuga nuntiat Bruttiis: Aristomachum esse principem plebis tradendaeque auctorem urbis, et in cumque custodiant plebis homines, ea patere aditum. auctore ac duce perfuga Bruttii corona cinxerunt urbem acceptique ab plebe primo impetu omnem praeter arcem cepere. arcem optimates tenebant praeparato iam ante ad talem casum perfugio. eodem Aristomachus perfugit, tamquam Poenis, non Bruttiis auctor urbis tradendae fuisset. urbs Croto murum in circuitu patentem duodecim milia passuum habuit ante Pyrrhi in Italiaaduentum; post uastitatem eo bello factam uix pars dimidia habitabatur; flumen, quod medio oppido fluxerat, extra frequenurbe nobili templum, ipsa urbe erat nobilius, Laciniae Iunonis, sanctum omnibus circa populis; lucus ibi frequenti silua et proceris abietis arboribus saeptus laeta in medio pas
Abbreviated transcription (Latin):
płimum accessur ũ opib. simorã maris
urbem acportum menib ualidã tenuis¬
sent credentes: Ea cura angebat: qd̃ neq
ñ accersere ad auxilium penos satis aude¬
bant: ne quid ñ ꝓ sociis egissent uident᷑:
& sipenus rursus magis arbit̾ pacis quã
adiutor belli fuisset: ne in lib̾tatem crotho¬
nis sicut ante lochroꝵ frustra pugnaret᷑:
taq optimũ uisum ẽ ad hannibalẽ mit¬
q legatos. caueriq ab eo: ut receptus
crotho bruthtioꝵ eẽt: Hannibal cum p̃¬
sentium eam consolationẽ ẽẽ respondisset:
ad hanuonem eos deiecisset. ab hannone
nicħ certi ablatũ. nec eo diripi uolebant no¬
bilematq oppulentam urbem
et seꝑabant cum bruthtius oppugnaret
penos nec probare nec iuuare eam oppug¬
nationem appareret. eo maturiꝰ ad se
defecturos crothones. nec confiliũ unum
int̾ ppłares nec uoluntas erat ullius uelut
morb inuaserat om̃s italie ciuitates: ut

Expanded text:
plurimum accessurum opibus, si in ora maris plurimum accessurum opibus, si in ora maris urbem portu ac moenibus ualidam tenuissent, credentes. ea cura angebat quod neque non accersere ad auxilium Poenos satis audebant, ne quid non pro sociis egisse uiderentur et, si Poenus rursus magis arbiter pacis quam adiutor belli fuisset, ne in libertatem Crotonis, sicut ante Locrorum, frustra pugnaretur. itaque optimum uisum est ad Hannibalem mitti legatos cauerique ab eo ut receptus Croto Bruttiorum esset. Hannibal cum praesentium eam consultationem esse respondisset et ad Hannonem eos reiecisset, ab Hannone nihil certi ablatum; nec enim diripi uolebat nobilem atque opulentam urbem et sperabat, cum Bruttius oppugnaret, Poenos nec probare nec iuuare eam oppugnationem appareret, eo maturius ad se defecturos. Crotone nec consilium unum inter populares nec uoluntas erat. unus uelut morbus inuaserat omnes Italiae ciuitates ut
Abbreviated transcription (Latin):
fieret in urbem acceꝑunt: Cuius rei pro¬
pe non seruatafides deditis ẽ: cum penus
dolo dimissum romanũ incusaret: locren¬
ses ꝓfugisse ipsum causarentur: Insecuti
etiam equites sunt. si qͦ casu in freto estus
morari. aut deferre naues in terrã poss:
E eos quid̾ quos sequebantur non st̾ adepti
alia sammessana traitientes freto regium
naues conspexerunt: Milites erãt roma¬
ni a claudio p̃tore missi. ad optinendam
urbem p̃sidio. Itaq regio extimplo abs¬
cessum est: Lochrensib usu hannibalis
data pax ut lib̾is suis legib uiuerent.
urbs pariter ⁊ penis portus in potestatẽ
lochrensium eẽt societas eo iure staret:
ut penus lochrensem. lochrensesq pe¬
num pace. ac bello. iuuaret. Sic a freto
peni reducti frem̃tib bruthtiis. qd̃ re¬
gium ac lochros quas urbes direpturos
se destinauerant intactas reliquissent:
Itaq ꝑ seipsi conscriptis armatis iuuentutsͤ
ire grecam. & ipsam urbem:⁊ maritimã

Expanded text:
fieret in urbem acceperunt; cuius rei profieret in urbem acceperunt; cuius rei prope non seruata fides deditis est, cum Poenus dolo dimissum Romanum incusaret, Locrenses profugisse ipsum causarentur. insecuti etiam equites sunt, si quo casu in freto aestus morari aut deferre naues in terram posset. et eos quidem quos sequebantur non sunt adepti: alias a Messana traicientes freto Regium naues conspexerunt. milites erant Romani a Claudio praetore missi ad obtinendam urbem praesidio. itaque Regio extemplo abscessum est. Locrensibus iussu Hannibalis data pax ut liberi suis legibus uiuerent, urbs pateret Poenis, portus in potestate Locrensium esset, societas eo iure staret ut Poenus Locrensem Locrensisque Poenum pace ac bello iuuaret. sic a freto Poeni reducti frementibus Bruttiis quod Regium ac Locros, quas urbes direpturos se destinauerant, intactas reliquissent. itaque per se ipsi conscriptis armatisque iuuentutire, Graecam et ipsam urbem et maritimam,
Abbreviated transcription (Latin):
uocare pͥncipes lochrensium ad colloqui¬
um iussit: & pollicentes amicitiã hanibał
adhortari. ad urbem tradendam: Bruth¬
tis in colloquio. nulliꝰ rei pͥmo fides est
Deinde ut penus apparuit in collib. & refu-¬
gientes pauci. aliam omnẽ multitudinem
in potestate hostum eẽ afferebant: tum
metu uicti. consulturos se. ppłm responde¬
runt: Aduocataq extimplo contione. cũ
et leuissimus quisq nouas res. nouamq
societatem mallent:⁊ quoꝵ ꝓpinqui extͣ
urbem interclusi ab hostib erant. uelut
obsidib datis pigneratos hab̾ent animos
paucis magis tacit probarent constantẽ
fidem ꝗͣ probatam tueri auderent. haud
dubio in spẽm consensus sit ad penos dechi¬
to.L. atilio. p̃fecto p̃sidi quiq cũ eo mili¬
tes romani erant. clam in portum deduc¬
tis atq imposits in naus. ut regentium
deuehentur. hamilcharẽ penosq ea con¬
ditione. ut fedus extimplo equis legibus

Expanded text:
euocare principes Locrensium ad conloquieuocare principes Locrensium ad conloquium iussit et pollicentes amicitiam Hannibalis adhortari ad urbem tradendam. Bruttiis in conloquio nullius rei primo fides est; deinde ut Poenus apparuit in collibus et refugientes pauci aliam omnem multitudinem in potestate hostium esse adferebant, tum metu uicti consulturos se populum responderunt; aduocataque extemplo contione, cum et leuissimus quisque nouas res nouamque societatem mallent et, quorum propinqui extra urbem interclusi ab hostibus erant, uelut obsidibus datis pigneratos haberent animos, pauci magis taciti probarent constantem fidem quam propalam tueri auderent, haud dubio in speciem consensu fit ad Poenos deditio. L. Atilio , praefecto praesidii, quique cum eo milites Romani erant clam in portum deductis atque impositis in naues ut Regium deueherentur Hamilcarem Poenosque ea condicione ut foedus extemplo aequis legibus
Abbreviated transcription (Latin):
Tex campania in bruthtios re-¬
ditum ẽ. hanno adiutorib et
ducib bruchtiis grecas urbes
temptauit. eo facilius in socie¬
tate manentes romana qd̾ bruthtios
qͦs ⁊ od̾ant ⁊ metuebant carthaginensiũ
partis factos cernebant: Reguĩ pͥmũ
temptatum ẽ diesq aliqͦt ibi ne quicꝗͣ
assumpti: Interim lochrenses frum̃tum.
lignaq ⁊ cetera necessaria usib ex agris
in urbem raꝑe. etam ne qͥd relictũ p̃de
hostib ẽẽt: ⁊m dies maior omnib portis
multitudo effundi: Postremo hoc modo
relicti in urbe erant. qui reficere muros
portas. telaq in ꝓpugnacula congerere
cogebanturꝰ: imꝑmixtã omniũ etatrum
ordinumq multitudinẽ. ⁊ uagantẽ in agͥs
magna ex parte inermẽ: hamilcar penꝰ
equites misit: Qͥ uiolari quemꝗͣ uetrq.
tm̃ ut ab urbe educerent. fuga dissipatos
tur mas obiecere: Dux ipse loco suꝑiore cas¬
tra unde agros urbem possit conspicere.
Brut̾tioꝵ cohortem adire muros. atq

Expanded text:
ex Campania in Bruttios reditum est, Hanno adiutoribus et ducibus Bruttiis Graecas urbes temptauit, eo facilius in societate manentes Romana quod Bruttios, quos et oderant et metuebant, Carthaginiensium partis factos cernebant. Regium primum temptatum est diesque aliquot ibi nequiquam absumpti. interim Locrenses frumentum lignaque et cetera necessaria usibus ex agris in urbem rapere, etiam ne quid relictum praedae hostibus esset, et in dies maior omnibus portis multitudo effundi; postremo sescenti modo relicti in urbe erant qui reficere muros portas telaque in propugnacula congerere cogebantur. in permixtam omnium aetatium ordinumque multitudinem et uagantem in agris magna ex parte inermem Hamilcar Poenos equites emisit, qui uiolare quemquam uetiti, tantum ut ab urbe excluderent fuga dissipatos, turmas obiecere. dux ipse loco superiore capto unde agros urbemque posset conspicere, Bruttiorum cohortem adire muros atque
Abbreviated transcription (Latin):
cesi. Non plus centum romanoꝵ sotioꝵꝙ
occisis: Ceterum uictorib effuse sequen¬
tib metu insidiarum abstitit paulus con¬
sul: euius eo die nam alternis imꝑitabãt
imꝑium erat: Uarronem indignantem
ac uociferantem emissum hostem ẽ ma

Expanded text:
ngenti caesi, non plus centum Romanorum sociorumque ngenti caesi, non plus centum Romanorum sociorumque occisis. ceterum victoribus effuse sequentibus metu insidiarum obstitit Paulus consul, cuius eo die—nam alternis imperitabant— imperium erat, Varrone indignante ac vociferante emissum hostem e ma
Abbreviated transcription (Latin):
robur uirium ẽẽt: Consulem tum annipͥo¬
ris.in.atilium etatem excusantem romã
miserunt.: geniinum seruiltum in mino¬
rib castris legioni romane. et soqum pe¬
ditum equitumq duob milib p̃ficiunt:
Hannibal quamꝗͣ parte dimidia auictas
hostium copias cernebat. tamen aduen¬
tum consulum mire gaudere: Non solũ
enim nichil ex raptis in diem cõmeatib
suꝑabat: s ne unde raꝑet quidem quicꝗͣ
reliquerat. omnib undiq frum̃to postꝗͣ
ager uarum tutus erat in urbesmunitas
conuectus: ut uix .x. dierum qd̾ comptũ
postea frum̃tum suꝑesset: Hispanoꝵq
ob inopiam transitio parata fuerit: si ma¬
turitas tempoꝵ expectata foret. Ceterũ
temeritate consulis ac prosꝑo ingenio.
materiam etiam fortuna dedit. qd̃ in ꝓ¬
hibendis p̃datorib tumultuario p̃lio ac
ꝓcur sum magis militum ꝗͣ ex preparato
aut in uissu imꝑatoꝵ orto. haud quamqͣ
par penis dimicatio fuit: Ad . mn. ꝙ. dec.

Expanded text:
robur uirium esset, consulum anni priorobur uirium esset, consulum anni prioris M. Atilium , aetatem excusantem, Romam miserunt, Geminum Seruilium in minoribus castris legioni Romanae et socium peditum equitumque duobus milibus praeficiunt. Hannibal quamquam parte dimidia auctas hostium copias cernebat, tamen aduentu consulum mire gaudere. non solum enim nihil ex raptis in diem commeatibus superabat, sed ne unde raperet quidem quicquam reliqui erat omni undique frumento, postquam ager parum tutus erat, in urbes munitas convecto, ut vix decem dierum, quod compertum postea est, frumentum superesset Hispanorumque ob inopiam transitio parata fuerit, si maturitas temporum exspectata foret. ceterum temeritati consulis ac praepropero ingenio materiam etiam fortuna dedit, quod in prohibendis praedatoribus tumultuario proelio a procursu magis militum quam ex praeparato aut iussu imperatorum orto haudquaquam par Poenis dimicatio fuit. ad mille et septi
Abbreviated transcription (Latin):
Armatus intentusq sis: neq occasioni
tuȩ desis: neq sua in occasionem hosti
des: Omnia ñ proꝑanti.: clara certaq
erunt: Festnatio. imꝓuida ẽ et ceca:
Aduersus ea: oratio consulis haud sane
leta fuit. magis petentis ea quȩ diceret
ueram quam facilia facta e̾ẽnt. Dictato¬
ri magis: equitum intolerabilem fuisse:
Quid consilii aduersus collega inseditiosũ
ac temerarioꝵ uirium. atq auctoritatis
sore: S populare incendium pͥore con¬
sulatu se mustum effugisse optare. ut
omnia prospe uenirent: & si quid aduer si
capet hostrum se telis potius ꝗͣ suffragiis ira¬
toꝵ ciurum caput obiecturum: Ab hoc ser¬
mone profectum paulum tradunt ꝓsequen¬
tib pͥmorib patrum: Pleberum consulem
sua plebe prosecuta turba conspechor cum
dignitates deessent. ut in castra uenirent
ꝑmixto nouo exercitu ac uetere. castris
bifariam factis ut noua minora eẽnt ꝓpriꝰ
haniubali in ueterib maior pars & omne

Expanded text:
armatus intentusque sis; neque occasioni armatus intentusque sis; neque occasioni tuae desis neque suam occasionem hosti des. omnia non properanti clara certaque erunt; festinatio improuida est et caeca.' aduersus ea consulis oratio haud sane laeta fuit, magis fatentis ea quae diceret uera quam facilia factu esse; dictatori magistrum equitum intolerabilem fuisse; quid consuli aduersus collegam seditiosum ac temerarium uirium atque auctoritatis fore? se populare incendium priore consulatu semustum effugisse; optare ut omnia prospere euenirent; sed si quid aduersi caderet, hostium se telis potius quam suffragiis iratorum ciuium caput obiecturum. ab hoc sermone profectum Paulum tradunt prosequentibus primoribus patrum: plebeium consulem sua plebes prosecuta, turba conspectior cum dignitates deessent. ut in castra uenerunt, permixto nouo exercitu ac uetere, castris bifariam factis, ut noua minora essent propius Hannibalem, in ueteribus maior pars et omne
Abbreviated transcription (Latin):
nib. s ne aduersus te quidem ego głabor¬
P. seruilius. atq atilius. ꝓximi consules
utde quemadmnodũ eum ludificati sint
Hec una salittis est uia. l. pauile: quã dif¬
ficilem infestamq ciues sibi ꝗͣ magis hos¬
tes facient:. Idem enim tui qd̾ hoftrum
milites uolent. toem uarro consul roma¬
nus. qd̾ hannibal penus imꝑator cupiet
duob ducib unus resistat oportet: Re¬
sistes autem. si aduersus famam rumores
hominum satis firmus steteris. si te neq
college una głã. neq tua falsa infamia
mouerit: a ueritate laborare nimis is¬
sepe aiunt. extingui nunquã: Głam qͣ
qui spreuerit: ueram habebit. Sine q¬
midum pro cauto tardum ꝓ considato
inbellem. prope rito belli uocem: M alo
te sapiens hostis metuat: quam stulti ciues
laudent: Omnia audientẽ: contemuet
hannibal. Nichil temere agentem: me¬
gentem te ratio ducat: non fortune:
Tue potestatis. semꝑ tuaq omnia sint:

Expanded text:
nibus sedet? ne aduersus te quidem de me gloriabornibus sedet? ne aduersus te quidem de me gloriabor: Seruilius atque Atilius, proximi consules, uide quemadmodum eum ludificati sint. haec una salutis est uia, L. Paule , quam difficilem infestamque ciues tibi magis quam hostes facient. idem enim tui quod hostium milites uolent; idem Uarro consul Romanus quod Hannibal Poenus imperator cupiet. duobus ducibus unus resistas oportet. resistes autem, aduersus famam rumoresque hominum si satis firmus steteris, si te neque collegae uana gloria neque tua falsa infamia mouerit. ueritatem laborare nimis saepe aiunt, exstingui nunquam. gloriam qui spreuerit, ueram habebit. sine timidum pro cauto, tardum pro considerato, imbellem pro perito belli uocent. malo te sapiens hostis metuat quam stulti ciues laudent. omnia audentem contemnet Hannibal, nihil temere agentem megentem te ratio ducat, non fortuna; tuae potestatis semper tu tuaque omnia sint;
Abbreviated transcription (Latin):
s eadem ratio quȩ fuit. futuraq donec
In italia bellum gerimus: in sede ac solo
nr̃o: Omnia circa plena ciuium: ac soci¬
orum sunt: Armis. uiris. equis. com¬
meatib uuant: Iuuabuntq. Id iam
fidei docum̃tum. aduersis reb nr̃is
dederunt: Meliores. prudentiores. con¬
stantiores nos: tempus diesq facit: Han¬
nibal contra. in aliena in hostili ẽ terra
inter omnia intmica. infestaq procul
ab domo. apatria: Neq illi terra. neq
mari: est pax: Nulle eum urbes accipi¬
unt. nullamenia: nichil usꝗͣ sui uidet:
Indiem captõ uiuit: Partem uix terciam
exercitus eius habet : quem hyberum
amnem traiecit. Plures fame ꝗͣ ferro
absumpsit : nec his paucis iam uictum
subpedia: Dubitas gͦ quin sedendos su-¬
ꝑaturi sumus eum qui se nesciat in dies¬
non comineatus. ñ supplementũ. non pe¬
cunia habeat: Quaidiu ꝓgerii castelli
apulie inopis tanꝗͣ pro carthaginis me¬

Expanded text:
sed eadem ratio, quae fuit futuraque donec sed eadem ratio, quae fuit futuraque donec in Italia bellum gerimus, in sede ac solo nostro; omnia circa plena ciuium ac sociorum sunt; armis, uiris, equis, commeatibus iuuant iuuabuntque,—id iam fidei documentum in aduersis rebus nostris dederunt; meliores, prudentiores, constantiores nos tempus diesque facit. Hannibal contra in aliena, in hostili est terra inter omnia inimica infestaque, procul ab domo, ab patria; neque illi terra neque mari est pax; nullae eum urbes accipiunt, nulla moenia; nihil usquam sui uidet, in diem rapto uiuit; partem uix tertiam exercitus eius habet quem Hiberum amnem traiecit; plures fame quam ferro absumpti; nec his paucis iam uictus suppeditat. dubitas ergo quin sedendo superaturi simus eum qui senescat in diesnon commeatus, non supplementum, non pecuniam habeat? quamdiu pro Gereoni, castelli Apuliae inopis, tamquam pro Carthaginis moe
Abbreviated transcription (Latin):
sus hanmbalem legionesq eius. tius
equitib ac peditib pugnandum tͥ sit:
arro dux tuis militib te sit oppugna¬
turus: Hominis etiam tͥ causa absit.
.c. flamini memoria: Tam̃ ille consul
demum et in ꝓuinda:⁊ ad exercitum
cepit furere: Hic priusꝗͣ peteret. cõs.
deinde in petendo consulatu. nc̃q con
ueniat aut hostem: insanit: & qr tantas
iam nẽ ꝓcellas. p̃lia. atq acies iactando
interrogatos ciet: quid inter armatam
iuuentutem censes facturum. & ubi
extimplo res uerba sequitur. at qui sic
qd̃ facturum se denuntiat extimplo pug¬
nauerit: ego rem militarem. belli hoc
genus hostem hunc ignoro: aut nobilior
alius trasymeno locus. nris cladib erit:
Ne glandi tempus aduersus unum est:
ut ego contemnendo potus ꝗͣ appeten¬
do glam mod̃ excesserim: s itares se
habet una ratio belli gerendi aduersus
hannibalem ẽ qua ego gessi: nec euentꝰ
mͦ hoc docet stultoꝵ. iste magister est.¬

Expanded text:
rsus Hannibalem legionesque eius tuis rsus Hannibalem legionesque eius tuis equitibus ac peditibus pugnandum tibi est, Uarro dux tuis militibus te est oppugnaturus. ominis etiam tibi causa absit C. Flamini memoria. tamen ille consul demum et in prouincia et ad exercitum coepit furere: hic, priusquam peteret consulatum, deinde in petendo consulatu, nunc quoquat aut hostem, insanit. et qui tantas iam nunc procellas proelia atque acies iactando inter togatos ciet, quid inter armatam iuuentutem censes facturum et ubi extemplo res uerba sequitur? atqui si hic, quod facturum se denuntiat, extemplo pugnauerit, aut ego rem militarem, belli hoc genus, hostem hunc ignoro, aut nobilior alius Trasumenno locus nostris cladibus erit. nec gloriandi tempus aduersus unum est, et ego contemnendo potius quam appetendo gloriam modum excesserim; sed ita res se habet: una ratio belli gerendi aduersus Hannibalem est qua ego gessi. nec euentus modo hoc docet—stultorum iste magister est—
Abbreviated transcription (Latin):
te apparebat tuta celerib consiliis p̃positu¬
rum & qd̃ id constantus ꝑseueraret.
fabius. maximus sic eum ꝓficiscentem
alloquutus fertur: Si aut collegam
io qd̃ mallem tui similem. L. emuli ha¬
beres. aut tu college tui eẽs similis. suꝑ¬
uacanea eẽt oratio mea: Nam ⁊ duo
boni confules etiam me indigentes oĩa.
e. re .p. fade ur̃a faceretis.⁊ mallem
nec mea uerba aurib ur̃is nec consilia
animis acciꝑetis: Nc̃ ⁊ collegam tuũ
& te talem uirium intuenti mͥ tecum
omnis oratio ẽ que uideo. ne quiꝗͣ ⁊ ui¬
rum bonum ⁊ ciuem fore. si altera parte
claudicet res. p. malis confiliis idem a
bonis uiris et potestatis erit: Erras enĩ
.l. paule. si tͥ minus certaminis cum .c.
terentio. ꝗͣ cum hannibale futurum
censes: Nescio an infestior hic aduer¬
sarius ꝗͣ ille hostis maneat: E cum
illo in acie tm̃. cum hoc ad omnib lo-¬
cis ac temporib certaturus es. Adu̾¬

Expanded text:
te apparebat tuta celeribus consiliis praepositute apparebat tuta celeribus consiliis praepositurum, et, quo id constantius perseueraret, Q. Fabius Maximus sic eum proficiscentem adlocutus fertur. 'si aut collegam, id quod mallem, tui similem, L. Aemili , haberes aut tu collegae tui esses similis, superuacanea esset oratio mea; nam et duo boni consules, etiam me indicente, omnia e re publica fide uestra faceretis, et mali nec mea uerba auribus uestris nec consilia animis acciperetis. nunc et collegam tuum et te talem uirum intuenti mihi tecum omnis oratio est, quem uideo nequiquam et uirum bonum et ciuem fore, si altera parte claudente re publica malis consiliis idem ac bonis iuris et potestatis erit. erras enim, L. Paule , si tibi minus certaminis cum C. Terentio quam cum Hannibale futurum censes; nescio an infestior hic aduersarius quam ille hostis maneat; cum illo in acie tantum, cum hoc omnibus locis ac temporibus certaturus es; adue
Abbreviated transcription (Latin):
Contiones pͥusꝗͣ ab urbe signa mouerent᷑
consulis uarronis multe ac feroces fuere
denuntiantes bellum arcessitum in ita¬
liam ab nobilib mansurumq in uisce¬
rib rei publice. si plures fabios imꝑato¬
res hab̾et: S quo die hostem utoisset
ꝑfecturum: College eius pauli unam pͥ¬
die quam in urbe ꝑficisceretur contio
fuit: uerior ꝗͣ gratior populo. qr nicħ
inclem̃ter in uarronem dictum. nͥ
id mͦ mirari se gõ nequi dux pͥusquã
aut suum aut hoshum exercitũ locoꝵ
situm natura regionis nosset: iam nc̃ lo¬
catus inurbe sciret que sibi agenda fo
cum hoste signis collatis ẽẽt dimicaturus:
Se que consilia magis res dent hominibus
ꝗͣ homines reb ea ante immatura ñ pre-¬
cepturum. Optaret ut quȩ capte at con¬
sulta ea gesta ẽẽ satis prosꝑe euenirent:
Lemeritatem p̃ter quam qõ stulta sit infe¬
licem etiam ad io locoꝵ fuisse id sua spon¬

Expanded text:
contiones, priusquam ab urbe signa mouerentur, contiones, priusquam ab urbe signa mouerentur, consulis Uarronis multae ac feroces fuere denuntiantis bellum arcessitum in Italiam ab nobilibus mansurumque in uisceribus rei publicae, si plures Fabios imperatores haberet, se quo die hostem uidisset perfecturum. collegae eius Pauli una, pridie quam ex urbe proficisceretur, contio fuit, uerior quam gratior populo, qua nihil inclementer in Uarronem dictum nisi id modo mirari se quidni qui dux priusquam aut suum aut hostium exercitum locorum situm naturam regionis nosset, iam nunc togatus in urbe sciret quae sibi agenda armcum hoste signis conlatis esset dimicaturus: se, quae consilia magis res dent hominibus quam homines rebus, ea ante tempus immatura non praecepturum; optare ut quae caute ac consulte gesta essent satis prospere euenirent; temeritatem, praeterquam quod stulta sit, infelicem etiam ad id locorum fuisse. et sua spon
Abbreviated transcription (Latin):
omni tp̃r ac loco munifice adiuuisse:
riam. omenq accipe. sedemq ei sedi¬
ue clare: dicare capitolium templũ iouis
optiiii maximi in ea arce urbis romane
sacratam uolentem ꝓpiciamq firmam
ac stabilem fore p̾r̾: Funditores sagitta¬
riosq ⁊ frum̃tum traditum consulib
optacilio. pr̃. in sicilia erant .u. ⁊ x.x.¬
addite. ꝑmissumq ẽ: ut si .e. re.ꝑ. cense¬
ret ẽẽ in affricam traicerent: Delectu
ꝑfecto consules paucos morati dies. dũ
socii ab nomine latino uenirent militẽ.
tum qd̃ nunꝗͣ antea factum erat iure
uirando ab tribunis militum ad acti
te ipsi inter sese decuriati equites. centu¬
riati pedites coniurabant sese fuge.
atq formidinis. gͦ ñ habituros neq
ex ordine recessuros. nͥ teli sumendi
aut petendi.⁊ aut hostis feriendi. aut
ciuis seruandi causa id ex uoluntario
inter ipsos federe ad tribunos ad legiti¬
mam uuris iurandi ad actionẽ transiatũ:

Expanded text:
omni tempore ac loco munifice adiuuisse. omni tempore ac loco munifice adiuuisse. riam omenque accipere sedemque ei se diuae dare dicare Capitolium, templum Iouis optimi maximi, in ea arce urbis Romanae sacratam uolentem propitiamque, firmam ac stabilem fore populo Romano. funditores sagittariique et frumentum traditum consulibusOtacilio propraetore in Sicilia erat quadditae, permissumque est ut, si e re publica censeret esse, in Africam traiceret. dilectu perfecto consules paucos morati dies dum ab sociis ac nomine Latino uenirent milites. tum, quod nunquam antea factum erat, iure iurando ab tribunis militum adacti te ipsi inter sese decuriati equites, centuriati pedites coniurabant sese fugae atque formidinis ergo non abituros neque ex ordine recessuros nisi teli sumendi aut petendi et aut hostis feriendi aut ciuis seruandi causa. id ex uoluntario inter ipsos foedere ad tribunos ac legitimam iuris iurandi adactionem translatum.
Abbreviated transcription (Latin):
sa ase omnia quib abonis sidelib q
sotiis bella iuuari soleant: Quȩ ne acci¬
Iam omniũ primum omnis causa ui¬
re sese acciꝑent eam. tenerentq ⁊ habe¬
rent propriam ⁊ ꝑpetuam aduexisse
ne cõmeatus deessẽt:⁊ ꝗͣtum p̃terea
opus ẽẽt quo iussissent subuecturos:
Milite atq equite scire nͥ romano lati
auxilia etiam externa uidisse in cas¬
tris romanis: Itaq misisse mille sagit¬
tariorum. ac funditoꝵ aptammanũ
aduersus baliares. ac mauros pug¬
nacesq allas missile telo gentes: No
ea dona consilia quoq addebant: ut
p̃tor cui ꝓuinta sicilie uenisset. classẽ
in affricam trahiceret: ut ⁊ hostes in
terra sua bellum hab̾ent. minusq la¬
xamenti daretur his. auxilia hanni¬
bali sũmittenda: Ab senatu: ita res¬
ponsum regis ẽ. Uirum bonũ egregi¬
umq socium hieronem ẽẽ. atq uno
tenore ex quo in amicitiam ppłi .R.
uenerit fidem coluisse. acrem romanã

Expanded text:
 tamen se omnia quibus a bonis fidelibusque  tamen se omnia quibus a bonis fidelibusque sociis bella iuuari soleant misisse; quae ne acciiam omnium primum ominis causa Uire sese. acciperent eam tenerentque et haberent propriam et perpetuam. aduexisse ne commeatus deessent, et quantum praeterea opus esset quo iussissent subuecturos. milite atque equite scire nisi Romano Latinleuium armorum auxilia etiam externa uidisse in castris Romanis. itaque misisse mille sagittariorum ac funditorum, aptam manum aduersus Baliares ac Mauros pugnacesque alias missili telo gentes. ad ea dona consilium quoque addebant ut praetor, cui prouincia Sicilia euenisset, classem in Africam traiceret, ut et hostes in terra sua bellum haberent minusque laxamenti daretur iis ad auxilia Hannibali summittenda. ab senatu ita responsum regi est: uirum bonum egregiumque socium Hieronem esse atque uno tenore, ex quo in amicitiam populi Romani uenerit, fidem coluisse ac rem Romanam
Abbreviated transcription (Latin):
dictator p̃buerat: C eterum pͥus quã
signa ab urbe noue legiones mouerẽt
decem uiri libros adire atq inspicere
iussi ꝓpter territo uulgo homines no¬
uis ꝓdigiis: Nam et rome in auenti¬
no et aritie nuntiatum erat. sub idem
tempus lapidib pluisse.⁊ multo cruo¬
re signa in sabinis cedes aquas fonte ca¬
lidos manasse. io quid̃ ⁊ iam qd̃ sepius
accid̾at magis terrebat. & in uia for¬
micata que ad campum erat aliqͦt
hõies de celo tacti. examinatiq fuerat:
Fa ꝓdigia: ex libris ꝓcurata: Legati a
pesto pateras aureas romam attulert
His sicut neapolitanis gr̃ȩ acte. aurum
ñ acceptum: ꝑ eosdem dies ab iherone
classis hostia cum magno cõmeatu ac¬
cessit: Legati in senatum intruiducti
nunciarum. cedem .c. flamnii con¬
slis exercercitus q ad latam ad eo
egre tulisse regem heronem. ut nulla
sua propria regemq sui clatde moueri
magis potuerit: Itaq quamꝗͣ probe

Expanded text:
dictator praebuerat. ceterum priusquam dictator praebuerat. ceterum priusquam signa ab urbe nouae legiones mouerent, decemuiri libros adire atque inspicere iussi propter territos uolgo homines nouis prodigiis. nam et Romae in Auentino et Ariciae nuntiatum erat sub idem tempus lapidibus pluuisse, et multo cruore signa in Sabinis, Caeretes aquas fonte callidos manasse; id quidem etiam, quod saepius acciderat, magis terrebat; et in uia fornicata, quae ad Campum erat, aliquot homines de caelo tacti exanimatique fuerant. ea prodigia ex libris procurata. legati a Paesto pateras aureas Romam attulerunt. iis, sicut Neapolitanis, gratiae actae, aurum non acceptum. per eosdem dies ab Hierone classis Ostia cum magno commeatu accessit. legati in senatum introducti nuntiarunt caedem C. Flamini consulis exercitusque allatam adeo aegre tulisse regem Hieronem ut nulla sua propria regnique sui clade moueri magis potuerit. itaque, quamquam probe
Abbreviated transcription (Latin):
mandatus honos. quem iam ñ antea.
gessisset. p̃teritis aliquot sortib ab
strenus uiris. qr in tali tꝑre nullis
nouos magistratus uidebatur man¬
dandus: Exercitus quoq: multipli¬
cati sunt: Quante autem copie peditũ
equitumq ad dite sunt: adeo ut mim̾o
et genere copiarum uariant auctores:
ut uix quicꝗͣ satis certum affirmare
ausus sim. Decem milia nouoꝵ militũ
aliis scripta in supplem̃tum. alii nouas
quatuor legiones. et .ix. legionib rẽ
gererent: Numero quoq peditum
equitumq legiones auctas milib pe¬
ditum. et centenis equitib in singl̃as
adiectis: ut quina milia peditum tre¬
centi equites eẽnt. socii dupplicem
numerum equitum darent pediti eqͣ¬
runt septem ⁊ octoginta mił armatoꝵ
et .cc. in castris romanis cũ pugnatũ
ad cannas ẽ quidam auctores sunt:
llud haud quaꝗͣ discrepat maiore co¬
natu atq impetu rem actam: quam
pͥorib annis qr spem posse uinci hostẽ

Expanded text:
mandatus honos quem non iam antea mandatus honos quem non iam antea gessisset, praeteritis aliquot fortibus ac strenuis uiris, quia in tali tempore nulli nouus magistratus uidebatur mandandus. exercitus quoque multiplicati sunt; quantae autem copiae peditum equitumque additae sint adeo et numero et genere copiarum uariant auctores, ut uix quicquam satis certum adfirmare ausus sim. decem milia nouorum militum alii scripta in supplementum, alii nouas quattuor legiones ut octo legionibus rem gererent; numero quoque peditum equitumque legiones auctas milibus peditum et centenis equitibus in singulas adiectis, ut quina milia peditum, treceni equites essent, socii duplicem numerum equitum darent, peditis aequarent, septem et octoginta milia armatorum et ducentos in castris Romanis <fuisse> cum pugnatum ad Cannas est quidam auctores sunt. illud haudquaquam discrepat maiore conatu atque impetu rem actam quam prioribus annis, quia spem posse uinci hostem
Abbreviated transcription (Latin):
da .l. manlio. uolsone. m̾. emilio. lepi¬
do. duob nobilib iam familiariũ ple¬
bei .c. atilio. serrano. ⁊ &. atilio. peto. qͦꝵ
alter pontifex. alter augur erat .c. ter¬
rentius. coĩs. creatur. ut in
manu eius eẽnt comitia rogando college
tum exꝑta nobilitas parum fuisse uirrũ
in conspectorib eius . L. emilium. pau¬
lum. qui cum .in. libio consul fuerat
et damnatione college. ⁊ sua ꝓpe ambus¬
tus euaserat. infestum plebei diri ac
multum recusantem ad peticionẽ com¬
pellits ius ꝓximo comitiali die conce¬
dentib omnib qui cũ uarrone certa¬
uerant. parꝰ magis in aduersandum
ꝗͣ collega datur consuli inde p̃torium
comicitia habita. creati .in. pompiniꝰ
ri dicendo urbana sors pompeio inter
ciis romanos ⁊ ꝑegrinos euenit ad¬
diti duo p̃tores. m. claudius. marcel¬
lus insiciliam. a. postumius. albinꝰ
in galliam. om̃s absentes. creati sunt:
Nec cuiꝗͣ eoꝵ p̃ter terrentium consulẽ

Expanded text:
da L. Manlio Uolsone M. Aemilio Lepida L. Manlio Uolsone M. Aemilio Lepido , duobus nobilium iam familiarum plebeiis, C. Atilio Serrano et Q. Aelio Paeto , quorum alter pontifex, alter augur erat, C. Terentius consul unus creatur, ut in manu eius essent comitia rogando collegae. tum experta nobilitas parum fuisse uirium in competitoribus eius, L. Aemilium Paulum , qui cum M. Liuio consul fuerat et damnatione collegae sui prope ambustus euaserat, infestum plebei, diu ac multum recusantem ad petitionem compellit. is proximo comitiali die concedentibus omnibus, qui cum Uarrone certauerant, par magis in aduersandum quam collega datur consuli. inde praetorum comitia habita. creati M. Pomponius Momae iuri dicundo urbana sors, Pomponio inter ciues Romanos et peregrinos euenit; additi duo praetores, M. Claudius Marcellus in Siciliam, L. Postumius Albinus in Galliam. omnes absentes creati sunt nec cuiquam eorum praeter Terentium consulem
Abbreviated transcription (Latin):
pellaretur. qui pͥus uincere ꝓhibuis¬
set romanos ꝗͣ uinci consules. deinde
fabianis artib cum debellare posset bel¬
lum traxisse. io fedus inter amnes no¬
bilis ictum: Nec finem ante belli habi¬
turos ꝗͣ consulem uere pleberum. io ẽ
hoĩem nouum fecissent: Nam plebe¬
Ios nobiles iam eisdem initiatos ẽẽ sa¬
cros ⁊ contemnere plebem. ex qͦ con¬
temni patrib desierint cepisse. cui
non id apparere io actum ⁊ quesitũ eẽ
⁊ inter regnum iniretur: ut in patrũ
potestate comitia eẽnt. to consules am¬
bos ad exercitum morando quesisse.
id postea qr inuictis sis dictator e̾et
dictus comitioꝵ causa expugnatũ ẽẽ
ut uttosus dictator ꝑ augures fieret
haberet gͥ inter regnum eos consulatum.
unum. certe pleb romane eẽt ppłm libm
habiturum ac daturũ ei qua magis
uere uincere. ꝗͣ du imꝑare mallit: Cũ
his orationib accensa. plebs ẽẽt tribunis
patritiis petentib.p. cornelio. meren¬

Expanded text:
pellaretur qui prius uincere prohibuispellaretur qui prius uincere prohibuisset Romanos quam uinci. consules deinde Fabianis artibus, cum debellare possent, bellum traxisse. id foedus inter omnes nobiles ictum nec finem ante belli habituros quam consulem uere plebeium, id est, hominem nouum fecissent; nam plebeios nobiles iam eisdem initiatos esse sacris et contemnere plebem, ex quo contemni patribus desierint, coepisse. cui non apparere id actum et quaesitum esse ut interregnum iniretur, ut in patrum potestate comitia essent? id consules ambos ad exercitum morando quaesisse; id postea, quia inuitis iis dictator esset dictus comitiorum causa, expugnatum esse ut uitiosus dictator per augures fieret. habere igitur interregnum eos; consulatum unum certe plebis Romanae esse; populum liberum habiturum ac daturum ei qui magis uere uincere quam diu imperare malit. cum his orationibus accensa plebs esset, tribus patriciis petentibus, P. Cornelio Meren
Abbreviated transcription (Latin):
na: In eius int̾regno comitia habita ma¬
gno certamine patrum acpleb̾ .c. terẽ¬
tio uarrone: Quem sui generis hoĩem
plebes insectationi pͥncipũ ppłaribꝰꝙ
artib conciliatum. abq fabio opib
e dictatorio imꝑio concussũ aliena in¬
uidia splendentem uulgus. ⁊ extraħe
ad consulatũ intebatur: Patres sũma
oꝑ obstabant: ne se in sectando sͥ eqͣri
ad suescerent hõies: Hebius herenicus
do. ñ senatum mͦ. s etiam augures qõ
dictatorem phibuissent comitia ꝑfice¬
ret: ꝑ inuidiam eoꝵ fauorẽ candidato
suo conciliabat: Ab hominib nobilib
ꝑ multos annos bellum querentib
hannibalem in italiam abductum:
Ab isdem cũ debellari possit fraude in¬
bellum trahi cum. iui. legionibus
uniuersis pugnari posset. apparuis¬
set qd̃ . m̾. minutius absente fabio
ꝓspere pugnasset duas legiones hosti
ad cedem abiectas: deincde ex ipsa ce¬
de ereptas. ut pater patronusq ap¬

Expanded text:
na . in eius interregno comitia habita mana . in eius interregno comitia habita magno certamine patrum ac plebis. C. Terentio Uarroni , quem sui generis hominem, plebi insectatione principum popularibusque artibus conciliatum, ab Q. Fabi opibus et dictatorio imperio concusso aliena inuidia splendentem uolgus extrahere ad consulatum nitebatur, patres summa ope obstabant ne se insectando sibi aequari adsuescerent homines. Q. Baebius Herennius non senatum modo sed etiam augures, quod dictatorem prohibuissent comitia perficere, per inuidiam eorum fauorem candidato suo conciliabat: ab hominibus nobilibus, per multos annos bellum quaerentibus, Hannibalem in Italiam adductum; ab iisdem, cum debellari possit, fraude bellum trahi. cum quattuor legionibus uniuersis pugnari posse apparuisset eo quod M. Minucius absente Fabio prospere pugnasset, duas legiones hosti ad caedem obiectas, deinde ex ipsa caede ereptas ut pater patronusque ap
Abbreviated transcription (Latin):
In religionẽ etam uenit. edem concor¬
die ꝗͣ ꝑ seditionem militarem biennio
ante .L. manlius p̃ter in gallia uouiss
locatam ad id tꝑs non ẽẽ: Itaq duum¬
uiri ad eam rem creati ab emilio p̃tore
urbis: cum puppius. ⁊ ceso qͥntius
flamminus edem in arce faciendam
locauerunt: Ab eodem . p̃r. ex sc̃. lit
tere ad consules misse. ut si his uid̾et᷑
alter coꝵ ad consules creandos romã
ueniret: se in eam diem ꝗͣ ussissent
comite dicturum: Ad hȩc consulib
rescriptum. sine detrimento rei pu.
abscedi ñ posse ab hoste: Itaq ꝑ interꝰ¬
regem comitia habenda ẽẽ potrus ꝗͣ
consul. alter a bello euocaretur: Patri¬
bus rectus uisum ẽ dictatorẽ a consu¬
ueturius phylo. mͥ. pomponiũ. ma¬
thonem. mag̾. eqͥtum dixit: hiis
Consulib ꝓ rogatum in annũ impiũ:
Interreges ꝓdit ius a patrib. cñi. claudiꝰ
appi filius cento inde . p. cornelius a si¬

Expanded text:
in religionem etiam uenit aedem Concorin religionem etiam uenit aedem Concordiae, quam per seditionem militarem biennio ante L. Manlius praetor in Gallia uouisset, locatam ad id tempus non esse. itaque duumuiri ad eam rem creati a M. Aemilio praetore urbano, C. Pupius et Caeso Quinctius Flamininus, aedem in arce faciendam locauerunt. ab eodem praetore ex senatterae ad consules missae ut, si iis uideretur, alter eorum ad consules creandos Romam ueniret; se in eam diem quam iussissent comitia edicturum. ad haec a consulibus rescriptum sine detrimento rei publicae abscedi non posse ab hoste; itaque per interregem comitia habenda esse potius quam consul alter a bello auocaretur. patribus rectius uisum est dictatorem a consuUeturius Philo M. Pomponium Mathonem magistrum equitum dixit. iis consulibus prorogatum in annum imperium. interreges proditi sunt a patribus C. Claudius Appi filius Cento , inde P. Cornelius Asi
Abbreviated transcription (Latin):
nos popłmq facturum: si om̃s res ne-¬
apolitanoꝵ suas duxissent. dignosq
indicauerint ab quib domũ animo
ac uoluntate eoꝵ qui libenter darent.
quam rem maius amplius accirent:
Legatis gr̃e acte ꝓ munificentia curaq
Pateraq pondĩs minimi fuit accepta:
ꝑ eosdem dies spectator carthaginensis.
qui ꝑ biennium se fellerat rome dep̾n¬
sus. p̃cisisq manib dimissus: E ser¬
ui quinq .⁊xx. in crucem acti: qd̃ in
campo martio conuirassent: Inlici da
ad philippum macedonũ regem missi
ad deposcendum demetrium phar iũ
qui bello uictus ad eum fugisset. ⁊ alii
ligures ad expostuland̃ qd̃ penum
apib auxiliisq sus iuuissent simul
ad uisendum ex ꝓpinquo quȩ in bois
atq in subrib gererentur: ad pineum
quoq regem in illirios legati missi ad
adeo. et si bellum ingens in ceruicib
erat. nulli usquã terrarũ rei cura ro¬
manos ne longinqua quidẽ effugiebat:

Expanded text:
nos populumque facturum si omnes res Nenos populumque facturum si omnes res Neapolitanorum suas duxissent, dignosque iudicauerint ab quibus donum animo ac uoluntate eorum qui libentes darent quam re maius ampliusque acciperent. legatis gratiae actae pro munificentia curaque; patera, quae ponderis minimi fuit, accepta. per eosdem dies speculator Carthaginiensis, qui per biennium fefellerat, Romae deprensus praecisisque manibus dimissus, et serui quinque et uiginti in crucem acti, quod in campo Martio coniurassent; indici data. legati et ad Philippum Macedonum regem missi ad deposcendum Demetrium Pharium, qui bello uictus ad eum fugisset, et alii <in> Ligures ad expostulandum quod Poenum opibus auxiliisque suis iuuissent, simul ad uisendum ex propinquo quae in Boiis atque Insubribus gererentur. ad Pinnem quoque regem in Illyrios legati missi ad adeo, etsi bellum ingens in ceruicibus erat, nullius usquam terrarum rei cura Romanos, ne longinquae quidem effugiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
tib bellum gererent: Consules atilio
fabiano geminiꝰ seruilianus inusicano
exercitu accepto hib̃naculis mature
cõmunttis. cum autumni erat fabi ar¬
tib cum summa inter se concordia.
bellum gesserunt frumenta: tc̃ exeun¬
thannibali diuersis locis oportum
aderant. carpentes agmen. palatosq
excipientes in casum unquerse dimica¬
tionis ꝗͣ omnib artib petebat hostis
ñ ueniebant eum ad gereonium iam¬
hyeme impediente constitisset bellum:
neapolitani legati romam uenere:
Ab his quadraginta patere auree ma¬
gni pond̾is incuriam late: atq ita u̾¬
arium bello exhauriri & cum iusta
p̃ urbib agrisq socioꝵ. ac ꝓ capite.
atq arce italie urbe romana atq im¬
ꝑio gerantur: equum census nea-¬
politanos qõ auri sͥ tum ad tꝑrm orna
tum ad subsidium fortune amaiorib
relictum foret : eo iuuare.po. R. si ꝗͣ
opem in sese credent. eod studio fuisse
oblaturos: Eratum sibi patres roma¬

Expanded text:
tibus bellum gererent. tibus bellum gererent. Fabiano, Geminus Seruilius Minuciano exercitu accepto, hibernaculis mature communitis, <quod reli>- quum autumni erat Fabi artibus cum summa inter se concordia bellum gesserunt. frumentatum exeunti Hannibali diuersis locis opportuni aderant, carpentes agmen palatosque excipientes; in casum uniuersae dimicationis, quam omnibus artibus petebat hostis, non ueniebanthieme impediente constitisset bellum, Neapolitani legati Romam uenere. ab iis quadraginta paterae aureae magni ponderis in curiam inlatae atque ita uerani> aerarium bello exhauriri et, cum iuxta pro urbibus agrisque sociorum ac pro capite atque arce Italiae urbe Romana atque imperio geratur, aequum censuisse Neapolitanos, quod auri sibi cum ad templorum ornatum tum ad subsidium fortunae a maioribus relictum foret, eo iuuare populum Romanum. si quam opem in sese crederent, eodem studio fuisse oblaturos. gratum sibi patres Roma
Abbreviated transcription (Latin):
reduceretur. ipse ꝑ siciliam pedib pro¬
fectus. in italiam traiecit: Litterisq
fabii accitus. ⁊ ipse ⁊ collega eius. m.
atilius: ut exercitus ab se exacto iam
ꝓpe semestri imꝑio acciꝑent: Omnniũ
ꝓpe annales fabium dictatorẽ adu̾sus
hannibalem rem gessisse tradunt:
coelius etiam eum pͥmum appło crea¬
tum dictatorẽ scribit. S ⁊ cęlium ⁊
ceteros fugit uni consuli. cii. seruilio
qͣtum ꝓcul in gallia ꝓuincia aberat:
ius fuisse dicendi dictatoris: Quã mo¬
ram qr expectare territa iam clade
ciuitas ñ poterat eodẽ cursum ẽ ut a
ppło creatur qui ꝓ dictatore ẽẽt: Res
inde gestas. glamq insignẽ ducis
augendis titulum imagines posteros
ut qui ꝓ dictatore credẽtur facile opti¬
nusse. Adeoq inopia ẽ coactus han¬
nibal : ut nͥ cum fuge spẽm abeundi
tmuisset galliam repegturꝰ fuerit.
nulla relicta spe alendi exercitus in eis
locis. si insequentes consules eisdem ar¬

Expanded text:
reduceretur. ipse per Siciliam pedibus proreduceretur. ipse per Siciliam pedibus profectus freto in Italiam traiecit, litteris Q. Fabi accitus et ipse et collega eius M. Atilius , ut exercitus ab se exacto iam prope semenstri imperio acciperent. omnium prope annales Fabium dictatorem aduersus Hannibalem rem gessisse tradunt; Caelius etiam eum primum a populo creatum dictatorem scribit. sed et Caelium et ceteros fugit uni consuli Cn. Seruilio , qui tum procul in Gallia prouincia aberat, ius fuisse dicendi dictatoris; quam moram quia exspectare territa iam clade ciuitas non poterat, eo decursum esse ut a populo crearetur qui pro dictatore esset; res inde gestas gloriamque insignem ducis et augentes titulum imaginis posteros, ut qui pro dictatore <creatus eratnt ; adeoque inopia est coactus Hannibal ut, nisi cum fugae specie abeundum timuisset, Galliam repetiturus fuerit nulla relicta spe alendi exercitus in eis locis, si insequentes consules eisdem ar
Abbreviated transcription (Latin):
cuius terribilem eam famam a patrib
accepissent: Hannibalem quoq exacie
redeuntem: dixisse ferunt: Tanoem
eam nubem quȩ sederet in ugis monti¬
um sollicitatam ꝓcelle imbrem dedisse.
Dum hec geruntur in italia. c̃n. seruiliꝰ
geminus consul cũ classe nauium cir¬
cumuectus sardime. ⁊ corsice oram. et
censiones facere re mene infula uastata.
& ab incolentib circa eam. ne ꝙ ipsoꝵ
ureretur diriꝑeturq ager .x. talenti
argenti acceptis. ad littora affrice acces¬
sit. copiasq exposuit: Inde ad populan¬
dum agrum ducti milites. naualesq
socii uixta effusi. ac si isulis cultoꝵ a
gentib p̃laretur: Itaq in insidias
cum multa cede ac feda fuga retro ad
naues cõpulsi sunt ad mille hominũ
cum his semꝑni obleso questore amis¬
sum: Classis ab littorib hostum ple-¬
nis trepide soluta in siciliam circum
tenuit: Traditaq lilibei tota a cilio
p̃tori. ut ab legato eius . p̾. circa romã

Expanded text:
cuius terribilem eam famam a patribus cuius terribilem eam famam a patribus accepissent. Hannibalem quoque ex acie redeuntem dixisse ferunt tandem eam nubem, quae sedere in iugis montium solita sit, cum procella imbrem dedisse. dum haec geruntur in Italia, Cn. Seruilius Geminus consul cum classe <centum uiginti> nauium circumuectus Sardiniae et Corsicae oram, et  in continentem escensiones faceret, Menige insula uastata et ab incolentibus Cercinam, ne et ipsorum ureretur diripereturque ager, decem talentis argenti acceptis ad litora Africae accessit copiasque exposuit. inde ad populandum agrum ducti milites naualesque socii iuxta effusi ac si <in> insulis cultorum egentibus praedarentur. itaque in insidias cum multa caede ac foeda fuga retro ad naues compulsi sunt. ad mille hominum cum Ti. Sempronio Blaeso quaestore amissum, classis ab litoribus hostium plenis trepide soluta in Siciliam cursum tenuit, traditaque Lilybaei T. Otacilio praetori, ut ab legato eius P. Cincio Romam