comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cedite. ut michi liceat exem¬
plo illius.in anes sermonũ
faleras. ut uerborum orna¬
menta ꝯtempnere. Tu u̾o
inquit postumianus. uel
celtice. aut si mauis gallice
lcquere. dum modo iã mar¬
tinũ loquaris. Ego autem
profiteor quia etiam simu¬
tus esses. non defutura tibi
uerba. quibus martinũs
facundo ore lcquereris sicut
zacharie in iohannis nomi¬
ne lingua resoluta est.Cete¬
rumcum sis scolasticus. hos
ip̃m quasi scolasticus. arti¬
ficiose facis ut excuses ĩꝑici¬
ãquia exuberas eloquenti¬
a. S neq monachum tã
astutum. neq gallũ decet
esse tam calliclum. uerum
aggred̾e potius. ⁊ qd̃ te ma¬
net explica. Nimiũ eñi dudũ
alias res agẽtes ⁊sumimꝰ tẽpꝰ
⁊ iam solis occidui umbra
prolixior.monet non mul¬
tum de uicina nocte super¬
eẽ. Demde cum paululum
omnes conticuissemus.
gallus ita cepit. Cauendũ

Expanded text:
cedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermonum phaleras et verborum ornamenta contemnere. Tu vero, inquit Postumianus, vel Celtice; aut, si mavis, Gallice loquere, dummodo jam Martinum loquaris. Ego autem profiteor, quia, etiamsi mutus esses, non defutura tibi verba, quibus Martinum facundo ore loquereris, sicut Zachariae in Iohannis nomine lingua resoluta est. ceterum cum sis scholasticus, hoc ipsum quasi scholasticus artificiose facis, ut excuses inperitiam, quia exuberas eloquentia. sed neque monachum tam astutum neque Gallum decet esse tam callidum. uerum adgredere potius et quod te manet explica: nimium enim dudum alias res agentes consumimus tempus, et iam solis occidui umbra prolixior monet, non multum diei uicina nocte superesse. Deinde cum paululum omnes conticuissemus, Gallus ita coepit: cauendu
Abbreviated transcription (Latin):
Es multo post dum cap̃ .ui.¬
agrum lupicini: cuiꝰ¬
dam honorati secundum
setulum uiri preteriret. cla¬
more et luctu turbe plan¬
gentis excipitur. Ad quã
cum sollititus adstitisset.
⁊ quis esset hic fletus ĩqui¬
reret. inlicatur. unũ efa¬
milia seruulum laqueo
sibi uitam extorsisse. Quo
cognito. cellulam ĩqua cor¬
pus iacebat ingreditur:
exclusisq om̃ib turbis.
suꝑstratus corpori. aliquã¬
tisꝑ orauit. Mox uiuescẽ¬
te uultu martescentibus
oculis. mora illius defunctͤ
erigitur. Lentoq conamine
enisus assurgere. apprehen.¬
sa beati uiri dextera ĩ pedes
constititz atq ita cum eo.
usq ad uestibulum domus.
turba omni inspectante ꝓ¬
cessit.
Ubeodem fere tempo¬
re. ad episcopatũ turo

Expanded text:
ec multo post, dum agrum Lupicini cuiusdam honorati secundum saeculum uiri praeteriret, clamore et luctu turbae plangentis excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectante, processit. ub idem fere tempus ad episcopatum Turo
Abbreviated transcription (Latin):
sermo copiosior suppetere
uidentui. unde et post¬
modũ ĩ laudẽ eiuscẽ geni¬
tricis. et geniti. et scẽ eiu̾
natutatis. ĩsigne edidit
opusculũ. int̾ inicia opeꝵ

Expanded text:
sermo copiosior suppetere videretur. Unde et postmodum in laudem ejusdem Genitricis et Geniti, et sanctae ejus Nativitatis, insigne edidit opusculum, inter initia ope
Abbreviated transcription (Latin):
neste ꝑtractũ. putans ab
incepto ꝑ adu̾sa reflecte.
primo quid̃ ꝯtumeliis ũ¬
beribq crudeliter afficit
s demum uintulatũ ĩ car¬
cerem omĩ miserationes
subtracta detrudit. Quã¬
to autẽ ĩ xp̃i militẽ tͥbu¬
lationis p̾ssura deseuit.
tanto ampluis ualidum
reddit et firmimi nͥualet
astatu rectitudinis ꝑ ad¬
u̾sa deflecti.cui ẽ dñs ĩ tri¬
bulatione refugiũ. a cci-

Expanded text:
neste pertractum, putans ab incepto per adversa reflectere, primo quidem contumeliis verberibusque crudeliter afficit; sed demum vinculatum in carcerem, omni miseratione subtracta, detrudit. Quanto autem in Christi militem tribulationis pressura desaevit, tanto amplius validum reddit et firmum; nec valet a statu rectitudinis per adversa deflecti, cui est Dominus in tribulatione refugium. Acci
Abbreviated transcription (Latin):
sapienciã et celestem mi¬
liciam. diuinãq uirtutẽ
legentes intitabuntur:
in quo ita nostri quoq
rationem commodi du¬
cimus. ut nõ inanem ab
hominib memoriã. set
eternum a deo premiũ ex¬
pettemus. Quia et si ip̃i
nõ ita uiximus ut exem¬
plo aliis ẽẽ possimus. de¬
dimus tamen operã. neis
lateret qui eẽt imitanduᷤ.
Igitur sc̃ martini lutam
scestere exordiar. que uel ã¬
te episcopatum. uł in epis¬
copatu gesserit. quãius
nequaquam ad omnia
illius potuerim ꝑuenire:
a deo ea in quib ip̃e tantũ
sibi ꝯscius fuit nesciuntur.
quia laudem abhominib
non requirens.quantum
ĩ ip̃o fuit omnes uirtutes
suas latere uoluisset:qͣm¬
quam eciam ex his que cõ

Expanded text:
sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabuntur. in quo ita nostri quoque rationem commodi ducimus, ut non inanem ab hominibus memoriam, sed aeternum a Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi non ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire: adeo ea, in quibus ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur, quia laudem ab hominibus non requirens, quantum in ipso fuit, omnes uirtutes suas latere uoluisset quamquam etiam ex his, quae co
Abbreviated transcription (Latin):
multos setulariũ. stare pro
forib. nec ingrecli audentes:
sed ut admitfentur oranteᷤ
Lum aperz nequaquã istos¬
inquit. nobis admisceri cõ¬
uenit quia ad audiendũ
turiositatẽ potius quã reli¬
gione uenerunt. Confusus
ego illoꝵ uice.quos non ad¬
mittendos ẽẽ censebat. egre.
tamen obtinuuut eucheri¬
um ex uicariis. ⁊ celsum ad¬
mitterent ꝯsularẽ. Ceteri
repulsi sunt. Tum gallum
media insede componimuᷤ
Qui cum diu nobłi suaue¬
recundia silentiũ temuss.
tandẽ ita ex orsus est. Conue¬
nistis inquit ad me audiẽ¬
duma sc̃ et diserti. sed re:¬
ligiosas potius quã doctas
aures ut arbitror attulistis.

Expanded text:
multos saecularium stare pro multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Aper, nequaquam, inquit, istos nobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religione uenerunt. confusus ego illorum uice, quos non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulsi. tum Gallum media in sede conponimus: qui cum diu nobili sua uerecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est. Conuenistis, inquit, ad me audiendum, uiri sancti et diserti, sed religiosas potius quam doctas aures, uti arbitror, attulistis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ semꝑ mͥ noua sunt. que
de illo licet auclita sepuis. re¬
uoluunt᷑. Nro inde additũ
nobis refrig̃ium auditorẽ
eo impensius gratulamur.
quo promptius postumianꝰ
iste.qui hec orienti inferre
festinat. quasi sub testibus
consignatã. abste accepturꝰ
est ueritatẽ.Hec me loquẽ¬
te gallo. iam ad narrandũ
parato.irruit turba mo¬
nachoꝵ euagrius presbiter.
aper.sebastianis agricola.
Et post paululñ ingreditur
presbiter nr̃ ethereus. cum
calipione dyacono.⁊ama¬
tore subchyacono. Postremuᷤ
aureliamis presbit̃ dulcissi¬
mus meus. longiore uiaue¬
niens anhelus cucurrit:
Quid uos in quanitã subi¬
to ⁊ tam insꝑati. tam ex di¬
uersis regionib. tam mans
concurritis: Nos inquiunt.
hesterno cognouimus gal¬
lum istum. ꝑ totum diem
martini narrasse uirtutes.
⁊ reliqua hestño in hodier¬
num diẽ quia nox oppresse¬
rat distuilisse. ꝑroptẽa ma¬
turauimꝰ frequens audito¬
riũ facere. tantã materiã
locuturo. Interea nunciat᷑

Expanded text:
nem semper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur. proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo inpensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub testibus consignatam abs te accepturus est ueritatem. haec me loquente, Gallo iam ad narrandum parato, inruit turba monachorum, Euagrius presbyter, Aper, Sabbatius, Agricola: et post paululum ingreditur presbyter Aetherius cum Calupione diacono et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter, dulcissimus meus, longiore uia ueniens anhelus occurrit. Quid, inquam, tam subito et insperati tam ex diuersis regionibus tam mane concurritis? Nos, inquiunt, hesterno cognouimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse uirtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur
Abbreviated transcription (Latin):
pterriti. ubi ante pedes eoꝵ
uentt quasi incantata carmi¬
nib cerulea colla deposuit.¬
Minoris pueri manu appre¬
hensa. ac pallio inuoluta ferri
cepit. Dem monasteriũ qua¬
si uittor ingressus. in occursũ
fr̃m expectantib cunctis. cap¬
tiuam bestiã. resoluto pallio.
non sine iactantie tumore de
posuit. S cum infantiũ fidẽ
atq uirtutẽ ceteri predicarẽt:
abbas ille altiori consilio. ne
infirma etas insolesceret. iur¬
gis utrumq ꝯpescuit. mul¬
tum obuirgatus. cur ip̃i qd̃
ꝑ eos dominus operatꝰ fũat
prodidissent. Opus illud nõ
sue fidei. s cline fuisse uir¬
tutis. Discerent potius dõ in
humilitate seruire et non
insignis et uirtutib głari.
quia melior ẽẽt infirmita¬
tis consciencia uirtutũ ua¬
nitate. hoc ubi ille mona¬
chus aucliuit. et ꝑiclitatos
infantulos serpentis occur¬
su. et ip̃os insuꝑ multa uer¬
bera uicto serpento meru¬
isse. abbatẽ obsecrat. ne sibi

Expanded text:
perterriti, ubi ante pedes eorum perterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula colla deposuit.minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiposuit. Sed cum infantium fidem atque virtutem caeteri praedicarent, abbas ille altiori consilio, ne infirma aetas insolesceret, virgis utrumque compescuit, multum objurgatos, cur ipsi quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent: ejus illud non suae fidei, sed divinae fuisse virtutis: discerent potius, Deo in humilitate servire, non in signis et virtutibus gloriari: quia melior esset infirmitatis conscientia virtutum vanitate. XI. Hoc ubi ille monachus audivit, et periclitatos infantulos serpentis occursu, et ipsos insuper multa verbera victo serpente meruisse; abbatem obsecrat, ne sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cupiã referre q̃ uidiz
tamẽ pauca ꝑstringam
eplurib. Haut longe ab
heremo contigua nilo. ml¬
ta sunt monasteria. Habi¬
tant uno in loco pleriq tẽ¬
teni. Quib summũ ius ẽ
sub abbatis imperio uiũe
nichil arbitrio suo agere
omnia ad nitũ illius põ¬
testatemq pendere. Ex his
siqui maiorẽ uirtutẽ mẽte
ꝯcupierint. ut acturi solita¬
riã uitã se ad heremũ ⁊fe¬
rant. non insi ꝑmittentea
abbate discedunt. ħ illoꝵ
prima iurtus est. parere alie¬
no imperio. Transgressis ad
heremum. abbatis illius ordi¬
natione. panis uel quilibet
tibus alius ministratur. Ca
suꝑ illos dies quib illos ad¬
uenerã. cuidĩ qui nuꝑ adhe¬
remũ successerat. neq am¬
plus ab hoc monasterio ꝙͣ
sex milib. tab̾nacłm sibi cõ¬
stituerat ꝓanẽ abbas ꝑ duõ
pueros miserat.Quoꝵ ma¬
iorhabebat etatis ãnos quĩ¬
ditim minor duodennis eiat
his ergo inde redeuntib as¬
pismire magnitudinis fit
obiuã. Cuius octursu nichil

Expanded text:
cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monasteria. Habitant uno loco plerumque centeni: quibus summum jus est, sub abbatis imperio vivere, nihil arbitrio suo agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. Ex his, si qui majorem virtutem mente conceperint, ut acturi solitariam vitam se ad eremum conferant, non nisi permittente abbate discedunt. Haec illorum prima virtus est, parere alieno imperio. Transgressis ad eremum, abbatis illius ordinatione panis uel quilibet cibus alius ministratur. casu per illos dies quibus illo adueneram cuidam, qui nuper ad eremum secesserat neque amplius ab hoc monasterio quam sex milibus tabernaculum sibi constituerat, panem abbas per duos pueros miserat, quorum maior habebat aetatis annos quindecim, minor duodecim erat. his ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obuiam, cuius occursu nihil
Abbreviated transcription (Latin):
set. irrupit: dissimulatũ se
a clerico querens. algere de¬
plorans. Nec mora. sc̃s pau¬
pere non uidente.intra ã¬
phibalum. sibi tunicã la¬
tenter eduxttz pauperem

Expanded text:
set, irrupit, dissimulatum se a clerico querens, ac algere deplorans. Nec mora: Sanctus paupere non vidente, intra amphibalum sibi tunicam latenter educit, pauperem
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq omĩa epotasset ĩ qui¬
bus in quib idonei doctores
erant quos in eodem uico in¬
uenerat ad alium uicũ tui
ꝯdatus uocabulum est festi¬
nus migrauit. Sed cum
nec ibi uirum inueniret
qui sibi satis faceret ad oĩa
que querebat. quam citissi¬
me loco recessitz ⁊ ad urbem
canotensem que in uicino
erat. conuolauit:ubi diuer¬
soꝵ studioꝵ doctrinam ha¬
bundare cognouerat. Quo
cum peruenisset. iuuante se
xp̃i gr̃a ita ad plenum eru¬
ditus est. ut omnes eum cũ
attendunt discipulum mi-¬
rarentur factum esse magi¬

Expanded text:
Cumque omnia epotasset, in quibus idonei doctores eraat, quos in eodem vico invenerat, ad alium vicum, cui Condatus vocabulum est, festinus migravit. Sed cum nec ibi virum inveniret, qui sibi satisfaceret ad omnia quae quaerebat, quam citissime loco recessit et ad urbem Carnotensem quae in vicino erat convolavit, ubi diversorum studiorum doctrinam abundare cognoverat. Quo cum pervenisset, iuvante se Christi gratia, ita ad plenum eruditus est, ut omnes eum, cum adtendunt, discipulum mirarentur factum esse magi
Abbreviated transcription (Latin):
tor gͥ qui ibi deseruiebat
desperatus a meclicis.in cõ¬
modo tenebatur lango¬
ris. ita ut septem dierum
euoluto curriculo. nulla
tenus sumeret alimenta
S cum leuatus ingraba¬
to. ad scĩ fuisset deportatus
sepulchrum. qui uenerat
ex fide. recepit medicinam
de puluere

Expanded text:
tur, qui ibi deserviens, desperatus a medicis, incommodo tenebatur languoris, ita ut, VII dierum evoluto curriculo, nulla penitus sumeret alimenta. Sed cum levatus in grabatto ad sancti fuisset deportatus sepulcrum, qui venerat ex fide, recepit medicinam de pulvere
Abbreviated transcription (Latin):
beata genouefa ppłm suũ:
tamqͣm columpna ignis
ĩnocte adu̾sitatis. uenimꝰ
ita ad paruũ pontẽ ciuita¬
tis lapideum. ubi nõ erat
declinare ad dexteram uel
ad sinistram. s ꝑmediuni
pontẽ iter erat. Precedente
quondam. archa testamẽ¬
ti. populus isrł ꝑ medium
iordanis sicco pede pertransi¬
it. precedente eciam beata¬
reliquiis ꝑpontem ⁊fractũ.

Expanded text:
 Genovefa populum suum tanquam columna ignis in nocte adversitatis. Venimus itaque ad Parvum Pontem civitatis lapideum, ubi non erat declinare ad dextram neque ad sinistram, sed per medium pontem iter erat. Praecedente quondam arca testamenti populus Israel per medium Jordanis sicco pede pertransiit; praecedente etiam Breliquiis per pontem confractum
Abbreviated transcription (Latin):
dantẽ sufficienciã uł exces¬
sum declinans. usq ad ma¬
xime neccessitatis exigen¬
tiã. iux uasculũ saltẽ ĩ do¬
mo relinqueret. Quid de
cibariis delicatis. aut uini
potu.quid ue de alioꝵ eciã

Expanded text:
dantem sufficientiam vel excessum declinans, usque ad maximae necessitatis exigentiam, vix vasculum saltem in domo relinqueret. Quid de cibariis delicatis aut vini potu, quidve de aliorum etia
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is. cui huiusmodi głiam
modicũ dumturã eĩdem
imꝑatori constanter nũ¬
ciare p̾cepit. Re. colleg̾ãt
aute se uerissi te mus ille
pauꝑtatis zelator cũ fr̾ibꝰ

Expanded text:
ipsis, cui huiusmodi gloriam modicum duraturam eidem imperatori constanter nuntiare praecepit. 26 Recollegerat autem se verissimus ille paupertatis zelator cum fr
Abbreviated transcription (Latin):
asuerunt ĩuitro illo spacisi
non fuisse. Mirum ⁊ illd̃. qd̾
huic meautẽ intuebat᷑ me¬
mini contigisse. Uas uitre¬
umcum oleo qd̃ martinꝰ
benedixerat. infenestra pan¬
lulum edicore deposuit. Pu¬
er familiaris ĩ cautior lin¬
heum suꝑ positum ampul¬
ulã ibi eẽ. ignarus adtra¬
rit. uas suꝑ ꝯstratum mar¬
more pauuntũ decidit. Cũc¬
as metu exterritis. ne bñdic¬
tio deꝑisset. ampullula per¬
inde incolumis ẽ reꝑta. ac
lsuꝑ plumas mollissimaᷤ
decilisset. Que res. non potiꝰ
ad casum. quã ad martini ẽ
referenda uirtutẽ cuius be

Expanded text:
suerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore pauimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda uirtutem, cuius be
Abbreviated transcription (Latin):
tis spiritꝰ. ut clixi: qui scd̃m
diuinã naturã ut supͣ di¬
xi. Est unus in duob. et
uterq in idip̃m pat̾ ĩ filis
filius in patre. in sancto spi¬
ritu in sancta ecclesia. nũs
⁊ in in mortalia secula setu¬
lorum. Amer¬

Expanded text:
is. Spiritus ut dixi, qui secundum divinam naturam, ut supra dixi, est unus in duobus, et uterque in id ipsum; pater in filio, filius in patre, in sancto Spiritu in sancta Ecclesia. Nunc et in immortalia saecula saeculorum. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
tis extessũ. ac ueluti iã car¬
ne solutus. uid̾e uisus ẽ sibi
corpus suũ eodẽ. quo iacebat
ĩ lecto exanime. iam circũ¬
datum multitudine sacer¬
dotũ. aꝑtos tenentiũ libros.
icelebrantiũ exequias ex
more sollempnes. Nec mo¬
ra ĩ uultu habituq p̾dc̃i
na ꝓdiens exaltari. manu
illis ĩnuit ut tacerẽt. uoce
uariter prohibens.ne mor¬
nũ reputarent. tuiꝰ uitã
lareuallensi abb̃i donaue¬
rat d̾s. Confestim deniq
ad se recdiens. sanũ se rep¬
perit. ⁊ qd̃ uiderat frĩb in¬
uicauit. Qui quidẽ ut a fi

Expanded text:
am carne solutus, videre sibi visus est corpus suum eodem quo jacebat in loco exanime, jam circumdatum multitudine sacerdotum, apertos tenentium libros, et celebrantium exsequias ex more solemnes. 1131 Nec mora, in vultu habituque praedicti na prodiens ex altari, manu illis innuit ut tacerent, voce pariter prohibens ne mortuum reputarent, cujus vitam Clarae-Vallensi Abbati donaverat Deus. Confestim denique ad se rediens, sanum se reperit, et quod viderat fratribus indic
Abbreviated transcription (Latin):
urbis. senonice aurib re¬
cali lotatus in solio. cepitu
tutib pollerez miraculis
choruscare. Agebant gr̃as
cuncti diuine clementie.
qui talem senonicis deds¬
set pontifice. uirtutib egl¬
giumamatũ clero ⁊ pplo
iusticia indutum uirgini¬
tate p̾clarum. ieiuniis de¬
ditum. elemosinis largum
uigiliis indefessum. doctu¬
ne sc̃ẽ tubitinem. Qui cor¬
pore tentus ĩ setulo, cretere¬
tur mertto iam anglis s¬
tiatus in celo Noctẽ quãda

Expanded text:
urbis Senonicae aures recali locatus in solio, coepit virtutibus pollere, miraculis coruscare. Agebant gratias cuncti divinae clementiae, qui talem Senonicis dedisset pontificem, virtutibus egregium, amatum clero vel populo, iusticia indutum, virginitate praeclarum, ieiuniis deditum, elemosinis largum, vigiliis indefessum, doctrinae sanctae tubicinem; qui corpore tentus in seculo, crederetur merito iam angelis sociatus in caelo. 6. Noctem quandam
Abbreviated transcription (Latin):
cridit autem insequẽ¬
ti tempore dum iter
ageret. ut gentilis cuiꝰdã
corpusquod ad sepulchrũ
tum suꝑsticioso funere de¬
ferebatur. obuium habe̾t¬
Conspicatus q eminus

Expanded text:
ccidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cujusdam corpus, quod ad sepulcrum cum superstitioso funere deferebatur, obvium habereconspicatusque eminus
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̾e de florentia capitulũ
in prouincia celebrante.
ubi a beato francisco mi¬
nister fuerat ꝯstitittus. ĩ

Expanded text:
Iohanne de Florentia capitulum in Provincia celebrante, ubi a beato Francisco minister fuerat constitutus, i
Abbreviated transcription (Latin):
laudũ castri eccłiam ĩ hono¬
re scĩ pecri ĩ qua ꝯg̾gatõnẽ
statuit clericoꝵ. Ecclesiã scĩ
petri. que ẽ infra muros urb̾
remensis. ampliauit et dita¬
uit t̾ris et ecclesiastitis orna¬
mentis. Hanc itaq ecclesiã
cunctis clieb quib aduixit
multũ clilexit et excoluit.
pro eo. qd̃ uir suus rex ludo¬
ibi detulit. Renouauit eciã
ab ip̃is fundam̃tis qd̾dam
mire magnitu dinis mo¬
nast̾ium. qd̾ insuburbio ro¬
tomagensis ciuitatis prope
muros eius urbis. tempore
beati dyonisii ibi eclificatũ
fuit ⁊ ab eodẽ apsico uiro de¬
dicatum.ĩ nomine duodecĩ
apłorũ die klarũ septembͥs:
sicut ĩ quadã petra que erat ĩ
fundam̃to altaris reposita.
scluptũ erat. Ibi enm ꝯgre
gatõnẽ clericoꝵ deo seriũetũ.
operib referta sc̃a crotillis
olun regina. tunc pauꝑi
⁊seruoꝵ dei famula. despici¬
ens mundũ. et corde diligẽs
d̃m. ꝯsenuit ĩsenectute bo¬
naia xͦ receptura p̾mia si¬
ne fine mensura. Contigit

Expanded text:
Lauduni castri ecclesiam in honore sancti Petri, in qua congregationem statuit clericorum. Ecclesiam vero sancti Petri, que est infra muros urbis Remensis, ampliavit et ditavit terris et ecclesiasticis ornamentis. Hanc itaque ecclesiam cunctis diebus quibus advixit multum dilexit et excoluit, pro eo quod vir suus rex Lucdoibi detulit. Renovavit etiam ab ipsis fundamentis quoddam mire magnitudinis monasterium, quod in suburbio Rotomagensis civitatis prope muros eiusdem urbis tempore beati Dionisii ibi edificatum fuit et ab eodem apostolico viro dedicatum in nomine duodecim apostolorum die Kalendarum Septembris, sicut in quadam petra, que erat in fundamento altaris reposita, sculptum erat. Ibi etenim adgregacionem clericorum Deo servientium. operibus referta sancta Chrothildis olim regina, tunc pauperum et servorum Dei famula, despiciens mundum et corde diligens Deum, consenuit in senectute bona, a Christo receptura premia sine fine mansura. Contigit
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ. alienare me speras.
ꝑhas penas ab amore d̾i me¬
i. et saluatoris nr̃i ih̾u xp̃i.
sed nõ potes. quia habeo cor¬
roboratorẽ meũ. ⁊ saluatorẽ

Expanded text:
m, alienare me speras per has penas ab amore Dei mei et Saluatoris Iesu Christi. Sed non potes, quia habeo corroboratorem meum et Saluatorem
Abbreviated transcription (Latin):
tute deuertit ut tam illus¬
tris meriti puellã. religio¬
so officio ep̃c honoraret. Nõ
esequentes. gauisurã illã
uirginẽ putabamꝰ. siquid̃
hoc intestimoniũ uirtutis
sue. ẽẽ. habiturã ad quam
tanti nominis sacerdos. de¬
posito ꝓpositi rigore uenis¬
set. Uerum illa fortissimi
uincula ꝓpositi. ne marti¬
ni quid̃ ꝯtemplatione la¬
xauit. Ita uir beatꝰ accepta
ꝑ aliam feminã excus att̃e
laudabili. ab illuis forib. q̃
uidendã se salutandãq nõ
dederat. letus ab cessit. O uir¬
ginem gloriosã quene a
martino quid̃ passa est se
qui illam repulsã non adꝰ
tumeliã suã duxit s mag.¬
nificans illius cum exulta¬
tione uirtutẽ. inusitatũ in
his dum daxat regionibus
gaudebat exemplum. Ergo
cum haut longe ab illa nuil¬
lula. nos manere nox ĩmi¬
nens cregisset. xeniũ beato

Expanded text:
tute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius cum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. ornat ecclesiã uelis. atq
ad credendum compung̾et
Baptizatus est aũ puer ꝙ̃
ĩ albis nigomirẽ uocauit
Qui in ip̃is albis egrotãs
abiit. Pro quo rex nmis
contristatus reputabat in¬
trepando clicens. Quia si in
nomine deoꝵ meoꝵ puer de¬
dicatus fuisset uixisset uti¬
q.S quia ĩ noĩe dei ur̃i bap¬
tizatus est: uiuere ñ potuit.

Expanded text:
um, ornat ecclesiam velis atque ad credendum compungeret. Baptizatus est autem puer, quem in albis Ingomirem vocavit; qui in ipsis albis egrotans obiit. Pro quo rex nimis contristatus, reputabat? increpando, dicens, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, vixisset utique; quia in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
inferre uipereos.in tar.tũ
ipsis erat pacifuus. ut uili¬
ora suis usibz in cibis nel po¬
culis meliora. eoꝵ inferret
obtutib. exemplũ u̾itatis
subsequens. q̃ dilig̾e ũmi

Expanded text:
inferre vipereos, in tantum ipsis erat pacificus, ut viliora suis usibus in cibis vel poculis, meliora eorum inferret obtutibus, exemplum veritatis subsequens, qui diligere i
Abbreviated transcription (Latin):
Maximianus non longe
aberat. nam se circa octocoꝵ
itinere fessus tenebat. ubi
tum ei per nuntium delatũ
esset.legionem hanc adusus

Expanded text:
Maximianus non longe aberat; nam se circa Octodorum itinere fessus tenebat, ubi cum ei per nuntios delatum esset legionem hanc aduers
Abbreviated transcription (Latin):
suis atq auctorib animanti¬
nia estuante. mandata mit¬
tunt sicut pia. ita ⁊ fortia.
que feruntur fuisse inhunc
modũ. Milites sumus imꝑa¬
tor tui s tamen serui qd̃
libere ꝯfitem᷑ d̾i. Tibi miliciã
debemus. illi innocentiã. A te
stipendiũ laboris accipimus.
ab illo uite exordiũ sumpsi¬
mus. Sequi te imperatorẽ
in hoc nequaꝙͣ possumꝰ ut
auctorem negemus deum.
utiq auctorem nr̃m dñm.
aucdorẽ uelis nolis tuũ. Si
non ad tam funestam rem cõ¬
peluur. ut hunc offen. Amꝰ.
tibi ut fecimus hactenus.
atlhuc parebimꝰ. S in alit̾.
illi parebimus. potius quam
tibi. Efferimus nras in que¬
libet hostem manus quas.
sangiñe in nocentiũ gruenta¬
re nefas qucimus. Bextere
iste pugnare aduersus ĩpios
atq inimicos sciunt: laniare
pios ⁊ciues nesaint. Nemi

Expanded text:
suis atque auctoribus animatidhuc aestuanti mandata mittunt, sicut pia, ita et fortia, quae feruntur fuisse in hunc modum. Milites sumus, imperator, tui; sed tamen servi, quod libere confitemur, Dei. Tibi militiam debemus, illi innocentiam; a te stipendium laboris accepimus, ab illo vitae exordium sumpsimus. Sequi te imperatorem in hoc nequaquam possumus, ut auctorem negemus Deum, utique auctorem nostrum, Dominum, auctorem, velis nolis, et tuum. Si non ad tam funesta compellimur, ut hunc offendamus, tibi, ut fecimus hactenus, adhuc parebimus; sin aliter, illi parebimus potius quam tibi. Offerimus nostras in quemlibet hostem manus; quas sanguine innocentium cruentare nefas ducimus. Dexterae istae pugnare adversum impios atque inimicos sciunt; laniare pios et cives nesciunt. Memi
Abbreviated transcription (Latin):
nis ur̃e spes nobis fida sũs¬
sistit.enarrare studete:. quo
ad superna tendamus. Ac ua¬
lidius in certamen roborem᷑
stium diffusione gratiarum
affatib preditis demulcente.
cõmoda inquiũt ur̃i laboris
ethere reposita tempore nares¬
sario uobis metenda seruãt
Nec labatur prescriptoꝵ mne

Expanded text:
strae spes nobis fida subsistit, enarrare jubete: quo ad superna tendamus, quo validius in certamine roboremustium diffusione gratiarum affatibus praeditis demulcentes: « Commoda, inquiunt, vestri laboris in aethereis reposita, tempore necessario vobis metienda, servata sunt. Nec labetur praescriptorum
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius eo usq dilatus ẽ par¬
tus. ut morb potius uid̾etͦ.
nec iam crederetur p̃gnãs
eẽ. s tumens. Quis enim

Expanded text:
Cujus eo usque dilatus est partus, ut morbus potius videretur, nec jam crederetur esse praegnans, sed tumens. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
tificalis ministerii dignita¬
tẽ ubiq ĩ omĩb licet exul ob¬
seruans et ciuitatẽ exilii su¬
i susceptͥcem. miratulorũ
gr̃a illustrauit. ⁊ suis seqͣci¬
b benignũ. largũ. ⁊ affluẽ¬
tem. semꝑ exhibuit. Elap¬
sis postmodũ quã plurib
annis. pace eccłie reddita.
Rollone fidei restituto. tu¬
ronici uiri. dñm ⁊ patronũ
suũ requirendi gr̃a autisi¬
odor ꝓficiscunt᷑. Conueni¬
unt gͥ aimarũ eiusdẽ urb
ep̃m. ut eis sue licencia ꝑ¬
missionis. propͥum reducẽ¬
di pontificem copia tribua¬
tur. Quib ille. taliter fent᷑
dedisse responsũ. Nolo eccle
itaq turonici se ꝑ eundẽ epis¬
copũ nichil proficers ad regẽ¬
francoꝵ qui tunc temporis
erat. meliora sperantes resili

Expanded text:
tificalis ministerij dignitatē vbique in omnibus, licet exul, obseruans, & ciuitatem exilij sui susceptricem miraculorum gratia illustrauit, & suis sequacibus benignum, largum, & affluentem se semper exhibuit! Elapsis postmodum quampluribus annis, pace Ecclesiæ reddita, Rollone fidei restituto, Turonici viri Dominum & Patronum suum requirendi gratia Antissiodorum proficiscuntur. Conueniunt igitur Armarium eiusdem vrbis Episcopum, vt eis suæ licentia permissionis, proprium reducendi Pontificem copia tribuatur. Quibus ille tale fertur dedisse responsum. Nolo Eccles itaque Turonici, se per eundem Episcopum nihil proficere, ad RegeFrancorum, qui tunc temporis erat, meliora sperantes resili
Abbreviated transcription (Latin):
fra alueum suũ se colegit.
⁊ ab ip̃a die nõ pluit dñs sr̃
t̾ram.donec plenissime de¬
siccata esset suꝑficies. Tandẽ
pacificatis omnib.⁊ spem
salutis ĩ presentia uirgĩs
concipientib. reñsa ẽ beata
uirgo subsequente uniuso
populo ꝑ pontẽ fractũ ⁊ ua¬
cillantẽ cuius ruina diffe¬
rebatur.donec beate uirgi¬
ni ad ꝓpria reu̾tenti. mira¬
bile ⁊memorabile exhibe¬
ret obsequium. Mirandis

Expanded text:
tra alveum suum se collegit, et ab ipsa die non pluit Dominus super terram, donec plene desiccata est terrae superficies. Tandem pacificatis omnibus et spem salutis in praesentia virginis concipientibus, reversa est B. virgo subsequente universo populo per pontem fractum et vacillantem, cujus ruina differebatur, donec B. virgini ad propria revertenti mirabile et memorabile exhiberet obsequium. Mirandis
Abbreviated transcription (Latin):
q martinus primo aspet¬
tu eius fuisset hebetat᷑. diu
multumq ambo silentisi
tenuerunt.Tum prior dy¬
abolus. Agnosce inquit mar¬
tine quem cernis.xpistus
ego sum: descensurus ad ter¬
ras. prius me manifestare
tibi uolui. Adhec martinuᷤ¬
cum taceret.nec quicquam
responsi referret.iterare au¬
sus ẽ dỹabolus professiomiᷤ
audaciam. Martine quid
dubitas tredere cum uideas:
xpistus ego sum. Tum ille
reuelante sibi sp̃u. ut intel¬
ligeret clyabolum esse nõ
deum. non seinquit ihesꝰ
dominus purpuratum.⁊
dyademate renitentem
uenturum esse. preclixit.
Ego xp̃m nisi in eo habitu
formaqz qua passus est. nisi
trutis stigmata proferen¬
tem uenisse non credam
Ad hanc ille uocem statim

Expanded text:
 Martinus primo aspectu eius fuisset hebetatus, diu multum silentium ambo tenuerunt. tum prior diabolus: \'agnosce\' inquit, Martine, quem cernis: Christus ego sum: descensurus ad terram prius me manifestare tibi uolui\\ ad haec cum Martinus taceret nec quidquam responsi referret, iterare ausus est diabolus professionis audaciam: \'Martine, quid dubitas credere, cum uideas? Christus ego sum\\ tum ille, reuelante sibi spiritu, ut intellegeret diabolum esse, non Dominum, non se' inquit cIesus Dominus purpuratum nec diademate renidentem uenturum esse praedixit: ego Christum nisi in eo habitu formaque, qua passus est, nisi crucis stigmata praeferentem uenisse non credam . ad hanc ille uocem statim
Abbreviated transcription (Latin):
ciferans. intellexit uir dei¬
altioris ingenii.Hoc eũ
modo posse consteingi.si
id ei officii impon̾et. ĩ quo
quidam locus iniurie ui-¬
deretur.Itats exortistam
eum esse precepit.Quem
ille ordinem. ne despexisse
tamquam humiliorẽ uide.¬
retur. non repucliauit. Net
multo post admonitus ꝑ
soporem. ut patriam. parẽ¬
tesq. quod̾ adhuc gentili¬
tas detinebat.religiosa sol¬
licitudine uisitaret. ex uolũ¬
tate sancti hylarii profectus
est:multisq ab eo prẽcibus
obstrictus ⁊ lacrimis. ut re¬
diret.mestus ut ferunt per¬
egrinationẽ illã aggressus
est. contestatus fr̃es. multa
se aduersa passur quod pꝰ¬
ea probauit euentus. Ac pri¬
mum inter alpes deuia se¬
cutus. incidit in latrones
Cumq unus securi eleua

Expanded text:
ciferans, intellexit uir altioris ingenii, . uno eum modo posse constringi, si id ei officii imponeret, in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se aduersa passurum: quod postea probauit euentus. ac primum inter Alpes deuia secutus incidit in latrones. cumque unus securi eleua
Abbreviated transcription (Latin):
Lhoc monasterio duosse
draginta annos ibi degere.
ita ut nunqͣm inde discesse¬
rint ferebant᷑. quoꝵ p̾tereũ¬
da michi ꝯmemoratõ non
uidetur. Siquid̃ so de eorũ
uirtitib.⁊ abbatis ip̃ius te¬
stimonio. et om̃iũ fr̃mau¬
dierim sermone celebrari.
gallus me intuens. o si u̾r
ille: nolo nom̃ edic̾e nunc
adeẽt. uellẽ ad modũ istud
audiret exemplũ. quod in
multoꝵ sepe ꝑsonis. nimi¬
um exꝑti sumus uehem̃¬
ter urasti.S tamẽ quia ĩi

Expanded text:
hoc monasterio duos ego quadraginta annos ibi degere, ita ut numquam inde discesserint, ferebantur. Quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quia ini
Abbreviated transcription (Latin):
laudib. mane illuscente cõ¬
medietas hominis a marti¬
ni ꝑte posita sana ⁊ ĩ columiᷤᷤ
reꝑitur. Pars autẽ alt̾a . oc
łm euidentius. fides cerci¬
ꝓsi tterx ꝑs sananda. ũsus
martinũ u̾titur ⁊ mane
fũ. sub oculis om̃iũ homo
totus ex integro alt̾atus ĩ
aniu̾sa cessit ĩ pace obło.
quicum tanti meriti eẽt
mortuos suscitaret ĩ do¬
lo sua. hospiti suo tant̃
detulit honorẽ. ut ĩsignorũ
exhibitione eo se uideri uellet
ĩferiorẽ. O signipotentis mar¬
tini attollenda p̃conia qͥ põ

Expanded text:
laudibusque, mane illucescente, conmedietas hominis a Martini parte posita, sana et incolumis reperitur. Pars autem altera, occculum evidentius fides elucereprosi iterum pars sananda versus Martinum vertitur. Et mane facto, sub oculis omnium, homo totus ex integro alteratus inniversa cessit in pace oblatiqui cum tanti meriti esset, ut mortuos suscitaret, in domo sua hospiti suo tantum detulit honorem, ut in signorum exhibitione eo se videri vellet inferiorem! O signipotentis Martini attollenda praeconia, qui po
Abbreviated transcription (Latin):
uo uobis adhuc p̃clara
memorabo quoꝵ unũ
ggregiũ erit adu̾sus inflati¬
onẽ misere uanitatis exem¬
plum: alterum aduersus

Expanded text:
uo uobis adhuc praeclara memorabo: quorum unum egregium erit aduersus inflationem miserae uanitatis exemplum, alterum aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
ri.S et si quid sinistri sub¬
riperet. leui cogitatione de
aliquo. io ip̃m eidem de qͦ
cogitauerat confitens.hu¬
nliter ueniã postulauit
ab illo. Ex hoc ip̃o eciã leui

Expanded text:
ri; sed et, si quid sinistri surreperet levi cogitatione de aliquo, id ipsum eidem de quo cogitaverat confitens, humiliter veniam postulavit ab illo. Ex hoc ipso etiam levi
Abbreviated transcription (Latin):
postumiane. te potuis audi¬
amus. faciã inquit galle
qd̃ precipis quatinus tam
studiosos et̃. audiendi uos
uideo. s mementote: quia ñ
sine fenore istum apud uos
depono sermonẽ. libens presto
quod poscitis. dum mͦ paulo¬
⁊ post quod poposcero. nõ nege¬
tis. Nos ũo ĩ quã nichil ha¬
bemus. in quo tͥ mutuum
uł sine fenore restituere pos¬
simus s tam̃ quicquid pu¬
taueris imꝑato. dum modo
ut ceperas desideriis nr̃is sa¬
tisfacias. uaste enĩ nos delec
tat oratio. Nich̾ inquit postu

Expanded text:
Postumiane, te potius audiamus. Faciam, inquit, Sulpici, quod praecipis, quatenus tam studiosos esse audiendi uos uideo. sed mementote, quia non sine faenore istum apud uos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos uero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum uel sine faenore restituere possimus.. sed tamen quidquid putaueris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: ualde enim nos delectat tua oratio. Nihil, inquit Postu
Abbreviated transcription (Latin):
deserere. nec a xp̃o uolebat di¬
inius seꝑari: nichil tamẽ
inuoto suo ponens. aut uo¬
luntati relinquens: totũ
se domini arbitrio potesta¬
tiq committens. Nonne¬
dem est domine corporee.
pligna milicie. ⁊ iam satiᷤ
est quod huc usq certaui.
S si adhuc in eodem labore

Expanded text:
deserere nec a Christo uolebat dideserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens, dem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore
Abbreviated transcription (Latin):
qui tantam in martino uͥ¬
tutem uiderant. ut etiam
auib imꝑaret. Aliquan¬
diu ergo inuico illo uel ĩ
ecclesia. ad quam ierat cõ¬
moratus. pace inter clericoᷤᷤ
restituta. cum iam ingre¬
di admonasterium cogita¬
ret.iuribz corporis cepit re¬
pente destitui. Conuocatis¬
resolui. Tum uero meror
⁊ luctus omniũ. uox una
plagentium. Cur nos pat̾¬
deseris. aut cui nos desola¬
tos relĩqiuis: Inuadent e¬
nun gregem tuum lupi
rapaces. Et quis eos a morsi¬
bus illoꝵ ꝑcusso pastore ꝓ¬
hibebit: Scimus quidem
desiderare te xp̃m sed salua
tibi sunt tua premia nec
dilata minuentur nostͥ
potius miserere quos deseris
Lunc ille motus his fietibꝰ
ut totus semper ĩ domino.
misericordie iuscerib afflu¬
elat lacrimasse perhibet᷑.
sonuersusq ad dñm. ac
tantum flentib uoce res¬
pondit.Domine si ad huc
populo tuo sum neccessa¬
rius. non recuso laborem:
fiat uoluntas tua. Nimi¬
rum inter spem amorem¬
q positus. dubitauit pene
quid malletz quia nec hos

Expanded text:
qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisresolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una pladeseris, aut cui nos desolatos relinquis? Invadent enim gregem tuum lupi rapaces. Et quis bus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos
Abbreviated transcription (Latin):
riz que et ip̃m ñ latere fue¬
rant crebro non inexꝑti
Ores utiq nr̃is temporib
stuporis et gaudiz plena.

Expanded text:
ri, quae et ipsum non latere fuerant crebro non inexperti. Res utique nostris temporibus stuporis et gaudii plena
Abbreviated transcription (Latin):
Anta beati francisci
mentẽ cliuini amoris
dulcedo repleuerat: ut ĩ oĩb
opera treatoris miranda
considerans. maxime etiã
erga cunctas afflueret pi¬
etatis teneritucline crea¬
turas. Inter alias tamen

Expanded text:
anta beati Francisci mentem divini amoris dulcedo repleverat, ut in omnibus opera Creatoris miranda considerans, maxima etiam erga cunctas afflueret pietatis teneritudine creaturas. Inter alias tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Uciclus itaq ⁊ toto or¬
be renitens glorios
dominꝰ martinus. decedẽ¬
te iã mundo.sol nouus ex¬
oriens. sicut anter ior nar¬
rat hystoria apud sabariã
pannonie ortus. ad salua¬
tionẽ galliaꝵ. opitulante
deo dirigit᷑. Quẽ uirtutibꝰ
⁊ signis illustrans. ĩ urbẽ
turonicã. episcopatus ho¬
norẽ inuitus populo cogẽ¬
te suscepit. In quo gloriosã
et pene ĩmutabilẽ agens
uitã. ꝑ quinquennia qͥn¬
q bis insuꝑ geminis m̾sibꝰ
tum decem dieb. et octogesi¬
mo primo etatissue anno.
tesareo et atico ꝯsulib acc¬
te media quieurt in pace.
Sloriosũ ergo et toto mũ¬
dolaudabilẽ eius transitũ.
die dñca fuisse manifestũ
est. Idq insequenti certis
testimoniis ꝯprolamus. qd
nõ parui meriti fuisse cense¬
tur.ut illa die eum dñs ĩ pa¬
uaclisũ susciꝑet.qua idem re

Expanded text:
ucidus et toto orbe renitens gloriosus domnus Martinus, decedente iam mundo, sol novus exoriens, sicut anterior narrat historia, apud Sabariam Pannoniae ortus, ad salvationem Galliarum opitulante Deo diregitur. Quas virtutibus et signis inlustrans, in urbem Turonicam episcopatus honorem invitus, populo cogente, suscepit; in quo gloriosam et pene inimitabilem agens vitam per quinquennia quinque bis insuper geminis mensibus cum decim diebus, octogesimo primo aetatis suae anno, Caesareo et Attico consulibus, nocte media quievit in pace. Gloriosum ergo et toto mundo laudabilem eius transitum die dominica fuisse, manifestissimum est, idque in sequenti certis testimoniis conprobamus. Quod non parvi meriti fuisse censetur, ut illa die eum Dominus in paradiso susciperet, qua idem Re
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia longum est ire
ꝑsingula. sufficiant het uł
pauca de plurimis. Satis
q sit nos. et inexcellentibꝰ
non subtrahere ueritatẽ
⁊ in multis uitare fastidi¬
si ut atq minora tantis
inseram.quamuis ut est
nostroꝵ etas tempoꝵ. quibꝰ
iam deprauata omnia atq
corrupta st̃ ut pene p̃cipuũ
sit. adulationi regie sacer¬
dotalem noncessisse ꝯstan¬
Um ad imperatorẽ
maximum. ferociᷤ
ingenii uiz ⁊ bellor ciui¬
Ilium uictoria elatum. plu
conuenissent.⁊ feda circa
principem. omniũ adula¬
tio notaretur.seq degene¬
ri inconstancia regie clien¬
tele sacerdotalis dignitas¬
d subdisses ĩ solo martino.
apł̃ica auctoritas ꝑmane

Expanded text:
Sed quia longum est ire per singula, sufficiant haec vel pauca de plurimis: satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constanm ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plurconuenissent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permane
Abbreviated transcription (Latin):
os uersus de uirtutib eius.
quas seuerus ꝓsa ꝯplexus ẽ.
quinq libris. illa ꝯp̃hendit
miracula. que post eius gesta
sunt transitũ insexto operis
sui libro. Ait enim. Cũ ener¬
gumini ꝑcancellos basilice.
aereo ueherentur uolatu. ⁊
sepe ĩputeũ ĩpulsu demoni
iactarent᷑. abstracti inde ille¬
si populis spectantib sunt
resumpti. Idq et nrĩs tem¬
porib iudimus gestum:
xit ad amnẽ. quasi p̃dam
quam ceperat dimersurus.
S nõ defuit ꝑtturo beati ꝯ¬
fessoris auxiliũ. Nam ingress̾
flumẽ. et ulteriorẽ ripam
petens. nicħ nocitus. siccis

Expanded text:
os versus de virtutibus eius, quae Severus conplexus est, quinque libros illa conprehendit miracula, quae post eius gesta sunt transitum, id est in sexto operis sui libro. Ait enim: 'Cum inergumini per cancellos basilicae aereo veherentur volatu et saepe in puteum inpulsu daemonis iactarentur abstracti, exinde inlaesi, populis spectantibus, sunt resumpti'. – Idque et nostris temporibus vidimus gestum. xit ad amnem, quasi praedam quam coeperat dimersurus. ed non defuit perituro beati confessoris auxilium. Nam ingressus in flumene et ulteriorem ripam petens, nihil nocitus, siccis
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate. p̃cipiuis pieta¬
te. In ꝯsiliis prouidꝰ. ĩ nego¬
ciis efficax. numꝙͣ tamen
minus quã ĩ ocio. ociosus
Iocundus ad opproba. ad ob¬
sequia ueretundus. Suauiᷤ
morib. meritis scũs.miru¬
culis glosus affluens deniq
sapiencia. ⁊uirtute et gr̃a
apd̾ d̾m et homines. Cuiꝰ
sc̃ẽ anime adiutoriũ simi¬
le sibi fec̾at d̾s̃. et speciali
preuentũ benedictõne cor¬
pus aptauerat. Apparebat
in carne euis gr̃a quedã.
spiritalis tamẽ potius ꝙͣ
carnalis. ⁊̃ uultu claritasi
fulgebat. ñ t̃rena utiq s
celestis:ĩ oculis angelica
quedam puritas. et colũ¬
bina simplicitas radiabial.

Expanded text:
humilitate, praecipuus in pietate. In consiliis providus, in negotiis efficax, nunquam tamen minus, quam in otio otiosus. Jucundus ad opprobria, ad obsequia verecundus. Suavis moribus, meritis sanctus, miraculis gloriosus; affluens denique sapientia, et virtute, et gratia apud Deum et homines. Cujus sanctae animae adjutorium simile sibi fecerat Deus, et speciali praeventum benedictione corpus aptaverat. Apparebat in carne ejus gratia quaedam, spiritualis tamen potius quam carnalis. In vultu claritas praefulgebat, non terrena utique, sed coelestis: in oculis 1117 angelica quaedam puritas, et columbina simplicitas radiabat.
Abbreviated transcription (Latin):
adhec fiduciam prestandi
beneficium sc̃e uirgines: que
suas nouerant in nullo re¬
pugnari preces post uicto¬
riam. Nec poterant sue¬
gare. que se non dubitabãt.¬

Expanded text:
illico fiduciam hoc praestandi beneficium sanctae virgines, quae suas noverant in nullo repugnari post victoriam preces, nec poterant gare, quae se non dubitab
Abbreviated transcription (Latin):
locũ illum quo sacratissi me
uirgines flora ⁊ maria deti¬
uerum ⁊ nocte quasi una e
compeditis incoluit. Qua¬
tinus uel consolaretur eas.¬
ul se affectui cõmendaret
certantium. Instabat siqͥdẽ

Expanded text:
um, quo sacratissimae virgines Flora et Maria detinoctu quasi una e compeditis incoluit, ut vel consolaretur el se affectui commendaret certa
Abbreviated transcription (Latin):
furticrimẽ agnoscit. lupa
ꝯscio pudore ⁊funditur. uo¬
tata ad est. caput p̾bet. ⁊ ha-¬
bet sensũ inlulte sibi ue

Expanded text:
furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: vocata adest, caput praebet, et habet sensum indultae sibi ve
Abbreviated transcription (Latin):
sticus es: non ĩmerito te uer¬
su comici illius admonebo
obsequiũ amicos. ueritas
odium parit. Tua nob̃ potiꝰ

Expanded text:
sticus es, non inmerito te uersu comici illius admonebo: obsequium amicos, ueritas odium parit. tua nobis poti
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis sue qͥ est fons
diuine lucis. luminis suc
substancie natura. Sileat
lingua oratoria. qr defecit
sermo de indicibili. tum ꝯ¬
sũmau̾it mens humana
de cliina maiestate dicere.
tunc incipitz Quanta sit aũ
diuina clementia nemo
scit.nisi qui genuit ⁊nemo
comperit secreta prĩs. nisi
is qui ꝑnaturã nascendi ĩ¬
icium amisit Omĩs ergo
mansuetudo et modestia
ac clominica auctoritate
p̾sumat dicendo. Credidi.
ꝓpter qd̾ locutus sũ Qd̃ autẽ
ꝑmistium simplex sit ꝓfes¬
sio ut fundamentũ ecclesie
solidat apostolica auctorita¬
te p̃destinatio sequens pre¬
sumat dicendo. De cetero
nemo michi molestꝰ sit

Expanded text:
divinitatis suae. Qui est fons divinae lucis, luminis, suae substantiae, naturae. Sileat lingua oratoria, quia deficit sermo de indicibili: cum consummaverit mens humana de divina majestate dicere, tunc incipit. Quanta sit autem divina clementia, nemo scit, nisi qui genuit: et nemo comperit secreta patris, nisi is qui per naturam, nascendi initium amisit. Omnis ergo mansuetudo et modestia et dominica auctoritate praesumat, dicendo: Credidi, propter quod locutus sum . Quod autem per mysterium simplex sit professio, ut fundamentum Ecclesiae, solidatae Apostolica auctoritate, praedestinatio sequens praesumat, dicendo. De caetero nemo mihi molestus sit