comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Olẏmpus usq ad liquidũ aera euad̾.
super quem littere inscripte ĩ pulu̾e
per annũ receꝑte sunt stetisse ĩ mobi
aues uiuere possunt: nec phi ascen¬
tentes absq sponguis plenis aqua ibi
aliq̃ntũ manere potuerunt. quas na¬
ribus apponentes: crassiorem ĩde aerẽ
niam diuidit atracia. N thos mos est
macedonie. ⁊ ip̃e altior nubibꝰ: tantoq
tur. P arnasus est mons tessalie Iuxͣ
boetiam. qui gemino uertice est erec¬
tus incelum. Hic in duo finditur iu¬
ga. cirra. et nisa. unde et nũcupatur.
eo ꝙ in singulis iugis colebantur apol¬

Expanded text:
olympus usque ad liquidum aera vadat, super quem litterae inscriptae in pulvere, per annum repertae sunt stetisse immobileaves vivere queunt, nec philosophi ascendentes, absque spongiis plenis aqua, aliquantulum ibi manere potuerunt, quas naribus apponentes crassiorem inde aerem niam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantumque tur. Parnassus mons Thessaliae juxta Boetiam, qui gemino vertice est erectus in coelum, hic in duo finditur juga, Cyrrham et Nissam. Unde nuncupatur, eo quod in singulis jugis colebantur Apol
Abbreviated transcription (Latin):
homo ut finis conueniat pͥncipio.
sic ꝙ creaturarum ordo circularis.
ut ex perfectione circularis creatio

Expanded text:
homo, ut finis conveniat principio: fitque creaturarum ordo circularis, ut ex perfectione circularis creatio
Abbreviated transcription (Latin):
de nichilo aliquid facere. facere autẽ est ñ
modo de nichilo aliquid operari. Sed etiã
et de aliquo aliqua facit. Ip̃e est ergo cre¬
ator et opifex et factor. sed pͥmũ sibi
ꝓprie retinuit: alia uero etiam creaturis

Expanded text:
de nihilo aliquid facere. Facere vero, non modo de nihilo aliquid operari, sed etiam et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo creator et opifex et factor, sed creationis nomen sibi proprie retinuit, alia vero etiam creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
ait dicimꝰ deum aliquid facere. nõ aliꝙ̃¬
illi in operando motum intelligimꝰ meẽ.
uł aliquã in laborando passionem. sicut
nobis solet accidere: sed eius sempit̾ne
uolũtatis nouũ aliquẽ significanius.
causa existit absq ip̃ius agitatione. ut
in motu consistat. In deo aut nullus mo¬
tus sit. Sicut ergo ex calore solis aliqua
contingit fi̾. nulla tamen in ip̃o uł in
eius calore facta mutatione. uł motio¬
ne. ⁊ta ex dei uoluntate noua habent ẽẽ.

Expanded text:
 dicimus eum aliquid facere non aliquem in operando motum illi intelligimus inesse uel aiiquam in laborando passionem sicut nobis accidere solet, sed eius sempiternae uoluntatis nouum aliquem significamus non erant, absque ipsius agitatione; ut in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta motione vel mutatione: ita ex Dei voluntate nova habent esse
Abbreviated transcription (Latin):
tñ colores rerum ip̃a quoclãmodo illumi¬
nanto colorat. sol sicut aurum rutilat.
luna pallet .q. eleaͣru. Stellarũ quedam
flames aspectu radiant: quadam luce
riuea micant. auerea alternati: nie
roseum. nunc uiridem. nunc candidũ
fulgorem demõstrant. philosophus.¬

Expanded text:
um tamen colores rerum ipsa quodammodo illuminando colorat? luna pallet quasi electrum, stellarum quaedam flammeo aspectu radiant; quaedam luce rosea micant, quaedam vero alternatim nunc roseum, nunc viridem, nunc candidum fulgorem demonstrant. Quid de gem
Abbreviated transcription (Latin):
de sac̃mentis libro iͦ: ergo illud pͥmum
mom̃tum temporis qñ creata est oĩum
uisibilium inuisibiliũq natura. nes
nox fuit nec dies. et tam̾ tempus fuit.
qr mutabilitas fuit. Postea uero cõtinuo
luce facta diuise sunt tenebre et lux.
et tempus iam per diem et noctẽ distĩ¬
ĩuisibiliter quoq boni angeli discretis
i malis. ilis ĩcenebus pet̃i cadentibus
essent ⁊ non tenebre. Sic enĩ consona¬
re debuerunt exemplaria oꝑin dei. ut
que inuisibilia erant opera sapientie.
inuisibiliu ꝓuentus sequerentur. scd̾
ꝙ ip̃a que utrobiq operabatur sapientia.

Expanded text:
go illud primum momentum temporis quando creata est omnium visibilium invisibiliumque natura, nec nox fuit nec dies; et tamen tempus fuit, quia mutabilitas fuit. Postea vero continuo luce facta divisae sunt tenebrae et lux; et tempus jam per diem et noctem distininvisibiliter quoque boni angeli discreti sunt a malis illis in tenebras peccati cadentibus: essent et non tenebrae. Sic enim consonare debuerunt exemplaria operum Dei, ut quae visibilia erant opera sapientiae, invisibilium proventus sequerentur, secundum quod ipsa quae utrobique operabatur sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
q curuitas duaꝵ ĩmutatione causa ẽ
apparitionis curuitatis rei. Si uero sr̃
rem in aqua iacentem aliquis aspiciat
directe: tunc res uideb directe.qr tunc
ad punctum linee ĩnutantis superficie

Expanded text:
ta curvitas duarum immutationum causa est apparitionis curvitatis rei. Si autem directe super rem in aqua iacentem aliquis rem aspiciat, videbitur tunc res directe, quia tunc ad punctum lineae immutantis aquae superficie
Abbreviated transcription (Latin):
Iocuto gͥ ad tam multam fortitudinẽ
ditor primum fecit. Uias quippe dei:¬
pͥncipium uiaru dei ueemoth dicitur.
qr nimirum cum cuncta crearet huc̃
primum condidit: quem reliquis an¬
gelis eminentiorem fecit. Cuius emi¬

Expanded text:
Idcirco ad tam multa fortiter ditor primum fecit. Unde propheta diPrincipium viarum Dei Beemoth dicitur, quia nimirum, cum cuncta creans ageret, hunc primum condidit, quem reliquis angelis eminentiorem fecit; inte
Abbreviated transcription (Latin):
deles pariter ministri sint ⁊ prudentes:
sic diuina negocia gerunt. et saluti ꝓ¬
uident electoꝵ ut malignus ille omĩ¬
no deprehendere non possit. Ex hoc pedũ
uelamento factum reor: ut nestiens
dñm glorie fecerit crucifigi. Ex hoc etiã¬
cotioie fieri: ut salutis nr̃e negociis ig¬
ignorans seruiat ⁊ inuitus. sero postmo¬
dum plangens ꝙ dumꝰ esse uoluerit: ĩ¬
uentus sit ꝓfuisse. Sic per administra¬
torios spiritus illuditur eius astucie.
ꝙ et fideles sint qui detegere nolint. ⁊
prudentes qui tegere norint. diuine
erga nos ꝓuidentie ⁊ dispõnis archana

Expanded text:
deles pariter ministri sint, et prudentes; sic divina negotia gerunt, et saluti provident electorum, ut malignus ille deprehendere omnino non possit. Ex hoc pedum velamento factum reor, ut nesciens Dominum gloriae fecerit crucifigi: ex hoc quotidie fieri, ut salutis nostrae negotiis ignorans serviat et invitus, sero postmodum plangens, quod dum obesse voluit, inventus est profuisse. Sic nimirum per administratorios spiritus illuditur ejus astutiae, quod et fideles sint qui detegere nolint, et prudentes qui norint tegere divinae erga nos providentiae et dispositionis arcana
Abbreviated transcription (Latin):
de ip̃o dyabolo subditur. Qui factus est: ut
millum timeret. Sic quidem per naturã
factus ẽ ut conditorem suũ caste timere
re quem foras caritas mictit. s timore
in seculũ seculi permanente. quem cari¬

Expanded text:
ne subjaceat. Sequitur: Qui factus est ut nullum timeret. - Siquidem per naturam factus est, ut Conditorem suum caste timere re quem foras charitas mittit, sed timore, qui in saeculum saeculi permanet , id est quem chari
Abbreviated transcription (Latin):
nem usurpare temptauit altissimi:
rapinam arbitratus esse se equalem d̾o.
qd̾ est utiq filii: precipitatus ilico corru¬
tam exc̾cuit. Qui et mendax fuit. cum¬
dacii pater cum in homine quoq uene¬
natum sue falsitatis seminarium fu¬
dit. dicens. eritis sicut dii: dixit enĩ lu
cifer ille. Iam nõ lucifer. Sed tenebrifer
et uesperus. Sedebo in monte testam̃ti.
lium ministrant ei. et tu sedebis: Qͥd¬

Expanded text:
nem usurpare tentavit, et rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo quod utique Filii est, praecipitatus illico corruter ejus . Nam et mendax fuit, dicendacii pater, cum in hominem quoque venenatum suae falsitatis seminarium effudit, dicens: Eritis sicut dii . Tu qucifer ille, non jam lucifer, sed tenebrifer et vesperus: Sedebo in monte testamenti,llium ministrant ei, et decies
Abbreviated transcription (Latin):
Iactus ergo prius: statim a ueritate
se auertit. propria potestate delecta¬
tus. beate ꝙ uite dulcedinẽ non gusta¬
uit: quã nõ acceptam fastidiuit. s nolẽ¬
doaccipere amisit. Cecidit q nõ ab eo ꝙ¬

Expanded text:
Factus ergo prius, statim a veritate se avertit, propria potestate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit: quam non utique acceptam fastidivit, sed nolens accipere amisit. Denique quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
te modus naturalis est in generatio¬
lis multis angulatum: cum quil an¬
gulus discontinuet reflexionẽ que fũ
ad fuperficiem.: fient ĩ eo multe ymagi¬
nes. scom naturam discontinuationũ
reflexionis. Si uero spetulum fiat in unͣ
parte concauu. ⁊ in altera planũ. due
continuationis plani ad concauĩi uide¬
Si uero sit enuerso planũ inferius. et cõ¬

Expanded text:
te modus naturalis est in generatiolatum multis angulis, cum quilibet angulus discontinuet reflexionem, quae fit ad superficiem, fierent in eo multae imagines secundum numerum discontinuationum reflexionis. Si vero fiat speculum in una parte concavum et in altera planum, sive in loco continuationis plani ad concavum videsi
Abbreviated transcription (Latin):
pars directe sit aspiciẽti contra specu¬
lum: uidetur ip̃a citius tang̾e speculũ
ret resultare posterior pars: et nõ aute¬
rior .q. coͦperta posteriori. Sicut de bõie a¬
nobis retedente. non uidemus nisi po¬
steriorem partem. Nlos autem dicimus¬
utrum posterior pars tegat anterlorẽ.

Expanded text:
pars aspicientis directe sit contra speculum, videtur ipsa citius tangere speculum ret resultare posterior pars et non anterior quasi cooperta posteriori, sicut de homine recedente a nobis non videmus nisi posteriorem partem. 14 Item utrum posterior pars tegat anteriorem.
Abbreviated transcription (Latin):
des sunt igniferi in quodam monte
accenditur. Cum autem casu aliqͦ¬
appropinquauerit femina masculo.
statim accenditur in eis ignis. ita ũ
ubi supra. Ceomer ex argumento
apellant: qr complexus est terram.

Expanded text:
des igniferi in quodam monte accenditur; cum autem casu appropinquauerit femina masculo, statim ignis accenditur in eis, ita ut i 140 Geoden ex argumento appellant, quoniam conplexus est terram,
Abbreviated transcription (Latin):
q semel accensus. nunꝙͣ extinguitur.
de quo lapide mechanicum aliquid
ars humana molita est. ꝙ gentiles
sacrilegia capti mirarẽtur. Aiuint¬
enĩ in templo quodam uen̾is pha¬
num: ibiꝙ cande labrum. et in es
lucernam sub diuo sic ardente. ut
eam nilla tempestas. nullius yber

Expanded text:
 semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum, ibique candelabrum et in eo lucernam sub divo sic ardentem ut eam nulla tempestas, nullus imber
Abbreviated transcription (Latin):
uenit iam opacum. aut qñ est uicinum.
Si pͥmo modo: tunc oporteret ꝙ per medi¬
un opacum retraheretur. ⁊ ita uideremꝰ
ip̃am transire partes opaci: qd̾ patet esse
falsum. si autem scdo modo: tunc ex opa¬
ci uicinitate lum̾ recederet. Sed hoc etia¬

Expanded text:
opacum, aut quando est vicinum. Si primo modo, tunc oporteret quod per medium opacum retraheretur et ita videremus ipsum transire partes opaci , quod patet esse falsum. Si vero secundo modo, tunc ex vicinitate opaci recederet lumen; hoc iteru
Abbreviated transcription (Latin):
At uero lum̾ ignis manens ĩ sub̾a ignis:
cõmiscibile est corporibus.⁊ manent ĩ
eis ut ħitus. sicut patet in his que lucẽt

Expanded text:
 sed lumen ignis manens in substantia ignis commiscibile est corporibus et manet in eis ut habitus, sicut patet in his quae lucent
Abbreviated transcription (Latin):
essentiam aquãtitate et essentia mat̾ie.
dam positionẽ partiũ materie dicant. nͥ¬
ꝓprie alterant. Secundũ est: ꝙ ip̃a forma
corrumpendo subiectu. Et hoc modo hi¬
tus et dispositio aĩe sicut uirtutes ac sa¬
entie ⁊ etiam hĩtus corporei ut sanitas¬
in hoie ac lumen. si in ratione hĩtus acci¬

Expanded text:
m essentiam a qualitate et essentia materiaem essentiam a qualitate et essentia materiaedam positionem partium materiae , non proprie alterant. Secundum est quod forma corrumpendo subiectum. Et hoc modo habitus et dispositio , sicut virtutes et scientiae et habitus corporei, ut sanitas, et lumen, si in ratione habitus acci
Abbreviated transcription (Latin):
lux autem est non uisibile. sed ħitus uł
dispositio. quo perficitur uisio scd̾m actũ
unde et actus ille cõmunis est organo ac
medio et obiecto uisus. habet enĩ oculus
mouet uisum. Nec ualet hoc argum̾tu.
Color ur᷑ per lumen: ergo lum̾ magis est¬
obiectum uisus ꝙͣ color. Non enĩ eocdẽ mͦ
se habet ut passio. uł passibilis qualitas.
alterum ut ħitus. uł dispositio. Et poni¬
potest instantia. qr conceptio sũ sentẽtia
uocis alicuius ꝓlate. peruenit ad intellec¬
tum. mediante uoce: nec tamen uox ł
phantusia uocis est obiectum intelłe̾tus.
qr uero sic dicentes declinamꝰ omnes
obiectiones: dicamus aliter qd uidelicet
lumen. nich̾ ꝓhibet passionẽ esse. uł passi¬
bilem qualitatem. Sed tunc distinguimꝰ
inter passiones corporum passiuoꝵ et ac
um: ita nec passio eius ĩ passionibuez ele
bilibus qualitatibꝰ. que ꝓprie sunt ele¬
nͥ habet contrariũ: nec oportet ꝙ passibi¬
lis qualitas superioris corporis aliqd hẽ

Expanded text:
 est non visibile, sed habitus vel dispositio, quo visio perficitur secundum actum. Unde et ille habitus communis est organo et medio et obiecto visus; oculus enim habet movet visum. Nec sequitur hoc argumentum: ‘Color videtur per lumen; ergo lumen est magis obiectum visuse habet ut passio vel passibilis qualitas, alterum ut habitus vel dispositio . Et est instantia, quia conceptio sive sententia alicuius vocis prolatae pervenit ad intellectum mediante voce, nec tamen vox vel phantasma vocis est obiectum intellectus. Quia vero sic dicentes declinamus omnes obiectiones, dicamus aliter quod lumen nihil prohibet esse passionem vel passibilem qualitatem. Sed tunc distinguendum est inter passiones corporum passivorum et aum , ita nec passio eius in passionibus elemebilibus qualitatibus, quae proprie sunt elenon habet contrarium nec oportet quod passibilis qualitas superioris corporis aliquod ha
Abbreviated transcription (Latin):
respondere. Lumen est ꝓpria forma cor¬
poris superioris: et non inferioꝵ corpo¬
rum. Nam etiam ignis scđm quosdã
phõs. nõ licet in spera sua. Ideoq caliditas
sequitur ad lumen ⁊ ad luminis mul¬
tiplicationem: sicut ad causa suaz pͥma.
que nõ de necessitate disponitur motu
quo mouet. Et est siłe in motu locali
et motore primo: qui nequaꝙͣ motu¬

Expanded text:
est. Lumen enim propria forma est corporis superioris et non inferiorum corporum, quia etiam ignis secundum quosdam philosophos non lucet in sua sphaera, et ideo caliditas sequitur ad lumen et ad luminis multiplicationem sicut ad causam primam, quae non de necessitate disponitur motu quo movet. Et est simile in motu locali et motore primo, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
to habet contrariũ. Contrariũ enĩ in sb̾¬
iecto: resistit alterationi ne fiat subito.
Preterea si h̾eret contrariu: corrũperetꝰ
per illius presentiam in subiecto. lum̃
autẽ nõ sic corrũpr̃. sed per absentiã illu

Expanded text:
to habet contrarium . Contrarium enim in subiecto resistit alterationi ne fiat subito. Item, si haberet contrarium, corrumperetur per praesentiam illius in subiecto; nunc autem non sic
Abbreviated transcription (Latin):
um autem lux nõ sit contraria fri¬
giditati. queritur secundũ quem
modum ad multitudinem luminis se¬
quatur multitudo caloris. Si enĩ ut
dicunt quidã. radius luminis secum
corpore qd̾ uiciniꝰ est illi corpori a quo
lumen sumit calorem. ꝙͣ in remotiori.
medio aeris ꝙ̃ ux̃ terram. Idem quaq¬
do sequitur contra illos qui dicunt: ꝙ radiꝰ

Expanded text:
um lumen non sit contrarium frigiditati, secundum quem modum ad multiplicationem luminis sequatur multiplicatio caloris. Si enim, ut quidam dicunt, radius luminis secum corpore, quod vicinius est corpori illi, a quo lumen sumit calorem, quam in remotiori, medio aëris quam iuxta terram. Idem etiam sequitur contra eos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩquit alterantur omnia a sensibilibus:
et horum solum alteratio ẽ. Sensibilia
uero appellat ibi passiones: et passibiles
dicitur lux. Differtq fla̾ma a luce: qr
flamma est lux fumus accensus. ac per

Expanded text:
ur, alterantur omnia a sensibilibus, et horum solum alteratio est’. Sensibilia autem appellat passiones et passibiles dicitur. Differtque flamma a luce, nam flamma est fumus accensus; ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
dines ac niues in medio aeris intersti¬
tio. ꝯiłr etiam patet ex hoc qd̾ accroit in
speculis cauis aut aut conuiexis: luci so¬
lari obiectis. Reflectitur enĩ lux cum calo¬
re: ita etiam ꝙ lux intensiua fit in loco
ubi conueniunt multe reflexiones ex
lux solis a ꝓprio subiecto calorem trahe¬

Expanded text:
dines et nives in medio aëris interstitio. Similiter patet ex hoc quod accidit in speculis concavis aut convexis luci solari obiectis; reflectitur enim lux cum calore ita etiam, ut lux incensiva fiat in loco, ad quem conveniunt multae reflexiones ex lux solis a proprio subiecto no
Abbreviated transcription (Latin):
nulla forma accidentalis sit actus alte¬
rius accitentis mediante quo sit actu.
Quĩ potius omĩs forma accidentalis. si
h̾eat actum scõm esse forme uł materie:
ille erit actus accitentalis nature. qm̃
ex sub̾a et accidente nõ fit unĩ. ut ex po¬
tentia et actu .xluiii. ꝙ lux ꝓpͥe sit h̾itus.¬

Expanded text:
nulla forma accidentalis est actus alterius accidentis mediante quo fit actu. Immo omnis forma accidentalis , si habeat actum secundum esse formae vel materiae, ille erit actus accidentalis naturae, quia ex substantia et accidente non fit unum ut ex potentia et actu. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
geñ. repetitur. Dix deus. unũ quippe ubũ
pater genuit. in quodixit omĩa: priusꝙͣ
facta essent singula. Sed eloquiũ scribẽtis
sigillatim genera creaturar in sinuat. res¬
tionẽ. ⁊ lec illa repetita ip̃e tam̃ repetit: et dic̃.¬

Expanded text:
hoc libro repetitur: et dixit deus. unum quippe uerbum ille genuit, in quo dixit omnia, priusquam facta sunt singula; sed eloquium scripturae insinuat singillatim genera creaturarum per singula resrbo dei. nec illa repetita ille tamen repetit: et
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m ineffabilem u̾tutem sapĩe dei. que
attingit a fine usq ad finẽ fortiter: et dis¬
ponit oĩa suauiter. Neq enĩ ip̃a gradibꝰ
attĩgit: aut tanꝙͣ gressibꝰ peruenit. Qua pp̃
ꝙͣ facilis et efficassissimꝰ est ei motus: tam

Expanded text:
atque ineffabilem uirtutem sapientiae dei, quae adtingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? neque enim et ipsa gradibus adtingit aut tamquam gressibus peruenit. quapropter quam facilis ei efficacissimus motus est, tam
Abbreviated transcription (Latin):
mundum.Nam si discernũtur et̾nitas
et tempꝰ. qd̾ uidel tempus sñ aliqua mu
tabilitate nõ est. in et̾nitate autẽ nulla
mutatio est: quis nõ uideat ꝙ tẽpora ñ
fussent nisi creatura fieret que aliquid
aliqua motione mutaret. cuiꝰ .s. motio¬
nis et mutationis. cum aliud atq aliiro
q̃ sił esse non possunt cedit atq succedit.
in breuioribꝰ. uł ꝓductioribꝰ morarum
dum creasse non uites. ⁊ lon itaꝙy factuo

Expanded text:
nim recte discernuntur aeternitas et tempus, quod tempus sine aliqua mobili mutabilitate non est, in aeternitate autem nulla mutatio est; quis non videat quod tempora non fuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid aliqua motione mutaret; cujus motionis et mutationis cum aliud atque aliud, quae simul esse non possunt, cedit atque succedit, in brevioribus vel productioribus morarum dum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nullo ulteriꝰ tempore pariturã: sicq¬
am. non utiq dubitabũt hoc fieri: ma¬
nente incõmutabilitate consilii dei. Sic
gͦ credant et munduz ex tempore fieri
potuisse.⁊ tñ nõ ⁊deo deum in eo faciendo
consiliu uoluntatemq mutasse. uisi¬
dus: inuisibiliũ oĩum maximꝰ est deꝰ.
Sed mundum esse conspicimꝰ: deum aũ

Expanded text:
sed nullo ulterius tempore perituram, tanqram, non utique dubitabunt hoc fieri manente incommutabilitate consilii Dei. Si ergo credant et mundum ex tempore fieri potuisse, nec tamen ideo Deum in eo faciendo aeternum consilium voluntatemque mutasse. dus est invisibilium omnium maximus deus est; sed mundum esse conspicimus, deum ess
Abbreviated transcription (Latin):
ritali que tp̃ra omĩa contemplatione ue¬
lectualit̾ sibim ĩpressas ab ĩ cõmutabili
dei sapĩa ratõnes. tanꝙͣ intelligibiles loau¬
tiones in ea que infra sũt transmittẽte:
temporales fieri motus in rebus tempora¬
lib. uel formandis uł administrandis.

Expanded text:
eatura, quae contemplatione uelectualiter sibimet inpressas ab incommutabili dei sapientia rationes, tamquam intellegibiles locutiones, in ea, quae infra sunt, transmittente fieri temporales motus in rebus temporalibus uel formandis uel administrandis.
Abbreviated transcription (Latin):
s ibi sapĩa dei per quã facta sunt omuĩa¬
fuit. que in aĩaᷤ sanctas se transfert. et¬
amicos dei ⁊ ꝓphetas constituit: eisq oꝑa
sua sñ strepitu ẽnarrans intus ĩstruxit.¬
Et sicut deuisibilibꝰ que nõ uidemꝰ. ilł
credimus qui uiderũt: ita deinuisibili
lumine ĩcor poreo disposita didiscerunt.
testis per quem deo credend̾ sit: ut eodẽ
spiritu quo hec sibi reuelata cognouit.
etiam ip̃am fidem nr̃a futura tanto añ¬

Expanded text:
sapientia dei, per quam facta sunt omnia, que in animas etiam sanctas se transfert amicos dei et prophetas constituit, eisque opera sua sine strepitu enarrat intus. Loquuntenim de visibilibus que non vidimus, eis credimus qui viderunt; ita de invisibiliblumine incorporeo disposita didicerunt, testis est, per quem Deo credendum sit, ut eodem spiritu Dei, quo haec sibi reuelata cognouit, etiam ipsam fidem nostram futuram tanto an
Abbreviated transcription (Latin):
corpori per corpus ĩprimũt ab ip̃a sũma sa¬
et conueĩentiam longe. irtificiosius uni¬
uerso mundi corpore ĩpressit. ꝙͫ ip̃a de de
tis fabricantur. s longe potentius et excel
tur. Nõ enĩ omnis nuositas humani cor¬
ex ea ibi reperitur. ab illa sapĩa per artificis
animum traicitur. qͣr ip̃m corpus huma¬
nũ naturalỹ fabricatur. Nec ideo tamen
pro magno habendi sũt. qui talia opera
fabricant aũ diligunt. qm̃ aĩa minoribꝰ
dũ eas foris excet. Illa si quid̃ in quibus
eas excret diligens. interiorẽ eoꝵ formã¬

Expanded text:
t ab illa summa saam convenientiam longe artificiosius universo mundi corpori impressit, quod de ntis mundi fabricantur; sed longe potentius excellenttur. Non enim omnis numerositas humani cormque ibi invenitur, ab illa sapientia per artificis manum trajicitur, quae ipsum corpus humanum naturaliter fabricat. Nec ideo tamen pro magno habendi sunt, qui talia opera fabricant, aut diligunt; quia minoribus dum foris eas exercet; illa enim in quibus eas exercet, diligens, interiorem earum forma
Abbreviated transcription (Latin):
sarũ nascitur in umbrosis locis¬
Inest ꝙ flos uiͣx radicem purpureus
in quo semen continetur uuarũ silẽ
radicibꝰ pluribo ac tenuissimis ⁊ bene
redolentibus. et est uͥtute silis nardo

Expanded text:
sarum nascitur in umbrosis inter quae flos juxta radicem purpureus, in quo semen continetur uvarum simile, radicibus pluribus, atque tenuissimis, et bene redolentibus, et est virtute similis nardo
Abbreviated transcription (Latin):
pides inueniuntur: est ꝓximus solis.
eic et uitrum qͣnto plus tangitur
a calore solis: tantomag̃ uelet. Itaꝙp
et lapis uninersalis qui magis sus¬
tinet ignes alios q labores ⁊ tarde
frangitur: ille plus ualet. sicut au¬
rurum plusꝙ argentum. et argen¬
tum ꝙͣ cuprui.et cuprũ ꝙͣ stagnu
& stagnũ ꝙ̃ ferrum. et ferrum ꝙͣ
splumbu.lxxxuii. de artificibꝰ eius

Expanded text:
pides inveniuntur, est proximus soli. pides inveniuntur, est proximus soli. Sic et vitrum, quanto plus tangitur a calore solis, tanto magis valet. Itaque et lapis mineralis qui magis sustinet ignes aliosque labores et tarde frangitur, ille plus valet; sicut aurum plusquam argentum: et argentum quam cuprum: et cuprum quam stannum: et stannum quam ferrum: et ferrum quam plumbum . DE ARTIFICIBUS EIUS
Abbreviated transcription (Latin):
demus rationẽ de uitro. qd terra
quidem cito deletur ad ignẽ. sedqñ
diu tangit eam ignis: efficitur for¬
tis. sion enĩ het ignis uim suꝑ ui¬
trum. de timictura uero dicimus ꝙ
cuprũ qñ cum tutia miscetur. inde
auricalcum efficitur. cũ capillis aũt
mixtum efficitur aur̃. ⁊ nũꝙ̃ colorẽ
illum amittit: quem recipit qn cu
cutia mixtum est. Ceterum omĩa
supradicta mutantur in uitro: qr
uitrum non est decolore terre nec
de sapore. neq de pontere.Sic et de
re dulci efficitur amara: de alba ni¬
gra. et sic de ceteris ꝓprietatibi corpo¬
rum. deniq nõ putes ꝙ ego trahã
metallu de suo genere ad aliud ge¬
nus qd̾ ibi non sit. Ibi eni est ꝑ ui.
qr uere si ibi non esset: in naturam
illam mutari ñ poss: Adhuc aute ẽ
una ratio: p̾dictaru rõnũ fortitudo.
Tur enim plus ualent saphiri qui¬
dam et alii lapites ꝙ̃ alii. ⁊ uitrum
silr̃. nͥoa qr efficiuntur in loco ualde ca¬
lido. locus enĩ orientis. ubi p̾ciosi la¬

Expanded text:
demus per rationem de vitro, quod terra quidem cito deletur ad ignem, sed quando diu tangit eam ignis, efficitur fortis: non enim habet ignis vim super vitrum. De tinctura vero dicimus, quod cuprum quando cum tuchia miscetur, inde auricalcum efficitur; cum capillis autem mixtum, efficitur aurum et nunquam colorem illum amittit quem recipit, quando cum tuchia mixtum est. Ceterum omnia supradicta mutantur in vitro, quia vitrum non est de colore terre, neque de sapore, neque de pondere . Sic et de re dulci efficitur amara, de alba nigra et sic de ceteris proprietatibus corporum. Denique non putet quod ego traham metalla de suo genere ad aliud genus quod ibi non sit: ibi enim est per vim; quia vere si ibi non esset, in naturam illam mutari non posset . Adhuc autem est una ratio predictarum rationum fortitudo. Cur enim plus valent saphyri quidam et alii lapides, quam alii; et vitrum similiter, nisi quia efficiuntur in loco valde calido. Locus enim orientis, ubi pretiosi la
Abbreviated transcription (Latin):
per mensem remaneat. inueĩet eã
uermem qui centipes dr̃. sic ꝙ de nͥ
uiuente. detrahit rem uiuentem.
gisterium: dicentes ꝙ de re cuiꝰ nat᷑a
nõ est ut ignem sustineat. natura
trahi nõ pot̾ que sustineat ignem.
⁊lec fieri pot̾ in re naturaliut rem
coloratam discolores. et in alium co¬
colorem mutes in quo permaneat.
nec ad pͥmum reuerti possit. quia
primus color semꝓ persistere deb
et secundus deleri. et ad pͥmam na¬

Expanded text:
per mensem remaneat, inveniet eum per mensem remaneat, inveniet eum vermem, qui centipes dicitur, sicque de non vivente retrahit rem viventem gisterium, dicentes quod de re cuius natura non est ut ignem sustineat, natura trahi non potest que sustineat ignem: nec fieri potest in re naturali, ut rem coloratam discolores et in alium colorem mutes, in quo permaneat, nec ad primum reverti possit: quia primus calor semper persistere debet et secundus deleri. Sed ad primum
Abbreviated transcription (Latin):
phi dicunt. ꝙ est. et ho ipie uisus
que per malleum elongantur esti¬
citur currens sicut aurum uiuum.
pro croceu̾m. unde scire oporret ꝙ oe
corpus qd̃ soluitur et inde efficitur
azen ar. fc̃m est de auro uiuo et de
sulphure. deniq uitrum efficitur
fluens: est enĩ de terra de qua posser
fieri aurum uiuu. et figuli quidẽ
qui uasa t̾rea facunt. qn mittunt
in eis ignem diu efficiuntur uitrea.
dicunt autem isti pħi. qr qd̾ calor soł
conqueret in uentre t̾re ꝑcẽtena a¬
annor: facit ignis in hora breui. Sic
gͥ et nos sulphur auru uiiu qd̾ ca¬
ior solis coquit per cẽtena ĩnoꝵ:. co¬
qͥmꝰ ad ignem ĩ paruo tp̃r et inde fa¬
cimus aurum. contra illos autem
qui dicunt ꝙ nõ potest homo trabe¬
re genus de alio genere: dicunt ꝙ
si quis st̾cus equi mittã in loco ubi
calor eum tangat: inde ꝓcedunt be¬
stie quas dicunt abates. preterea
si qui ᷤ spinam alicuius pistis accipi¬
at et mittat subtus algateram ĩq

Expanded text:
phi dicunt quod est; et hoc ipse visus que per malleum elongantur, efficitur currens sicut aurum vivum. pro croceum. Unde scire oportet, quod omne corpus quod solvitur et inde efficitur azenzar, factum est de auro vivo et de sulphure. Denique vitrum efficitur fluens, est enim de terra, de qua posset fieri aurum vivum. Et figuli quidem qui vasa terrea faciunt, quando mittunt in eis ignem diu, efficiuntur vitrea. Dicunt autem isti philosophi, quod calor solis coqueret in ventre terre per centena annorum, facit ignis in hora brevi. Sic igitur et nos, sulphur et aurum vivum, quod calor solis coquit per centena annorum, coquimus ad ignem in parvo tempore et inde facimus aurum. Contra illos autem qui dicunt quod non potest homo trahere genus de alio genere; dicimus quod si quis stercus equi emittat in loco ubi calor eum tangat, inde procedunt bestie quas dicunt abaces. Preterea si quis spinam alicuius piscis accipiat et mittat subtus algaceram, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
esse uera: uerumq auru et argẽtũ
scd̾m illam nõ fieri quid̾. sed a cet̾is
materiebꝰ quibꝰ permixta sunt ul
inclusa. quodam modo per ignem
segregari. uł excludi. rlam uerbi¬

Expanded text:
utrumque, aurum et argentum, secundum illam non quidem fieri, sed a certis materiebus quibus permixta sunt, vel inclusa, quodammodo per ignem segregari, vel excludi: nam
Abbreviated transcription (Latin):
pluitur: iactata in eam senuna fera¬
cius liga̾tur. S rursum si illa pluuia
ĩmodderatius irrigat: in culmo pĩgue¬
dinem frum̾ti u̾tutemq mutat. Si
uero iactarũ seni post pliuuaz gelu¬
premitur: quo foras cicius apparere
repellitur: eo intus fecundius radi¬
catur. et quo uetatur ꝓgredi. cogit᷑
multiplicari. Quia cum ab ortu in
tarditate laxitum ad fructum uberi

Expanded text:
pluitur, jactata in eam semina feracius ligantur. Sed rursum si illam pluvia immoderatius irrigat, in culmo pinguedinem frumenti virtutemque mutat. Sin vero jactatum semen post pluviam gelupremitur, quo foris citius apparere repellitur, eo intus fecundius radicatur; et quo vetatur progredi, cogitur multiplicari, quia cum ab immaturoae 946 tarditate laxatum ad fructum uberius
Abbreviated transcription (Latin):
spetula. huismodi enĩ omnia gene¬
rantur et᷑ sulphure et argento uiuo.
argentum enĩ uiuu fit et᷑ subtili aq̃o
et ĩflãmans: tunc fit aurũ. Qd in suꝑ¬
ficie polita ꝓpt̾ subtile aqueũ ac medi¬
um receptiuu est refletriuu. et ꝓpt̾
subtile terreum est t̾minatiuum. ac sic
to ꝓpt̾ easdem causas: hoc solum excep¬
to ꝙ calidum in ip̃o non ẽ adeo bene cõ
in auro. Et etiam ꝙaurum magis se
magis colorem argenti uiui. In utroq
Cuprum autem depuratum: est ex
sulphure quidem puro et argẽto uiuo
minus puro. bene cõmixtis. Propt̾ hoc
hoc efficitur quidem speculum: s ma¬
gis obscurum scd̾m quid: ac scdm quĩt
ꝙ est ex partibus grossis terreis. magis
est umbrosum. et sic minus receptuũi

Expanded text:
specula. Huiusmodi enim omnia generantur ex sulphure et argento vivo. Argentum autem vivum fit ex subtili aqueo et inflammans , tunc fit aurum, quod in superficie polita propter subtile aqueum est radii receptivum et reflexivum , et propter subtile terreum est terminativum, et sic to propter easdem causas praeter hoc solum quod calidum in ipso non est adeo bene commin auro. Et quia aurum magis seqagis colorem argenti vivi, in utroque t reflexivum. Cuprum autem depuratum est ex sulphure quidem puro et argento vivo minus puro, et bene commixtis, et propter hoc so efficitur quidem speculum, sed magis obscurum secundum quid et o quod est ex partibus grossis terreis, magis est umbrosum, et sic minus receptivum.
Abbreviated transcription (Latin):
ac lacrime. et qͥddam additum ar¬
ticulis per qd̾ cicius flectantur ex
hinc est metallorum oĩs usus hu¬
mus. ex quibus aurum et argẽ¬
tum auaricia petit: et que ĩ lapi¬
dem exliquore u̾tuntur. In q̃da
autem terra humorq putresct̃.
sicut est bitumen. et cetera huic
poribus: sic et in illa sepe huores
uicia cõcipiunt. Cum aut ictus
aut quassatio aliqua aut leci se¬
niũ. aut frigꝰ. aut estus. corrupe

Expanded text:
et lacrimae et quiddam additum articulis, per quod citius flectantur ex hinc est omnis metallorum fructus, ex quibus petit aurum argentumque auaritia, et quae in lapidem ex liquore uertuntur; in quaedam uero terra umorque putrescunt, sicut bitumen et cetera huic poribus, ita in illa saepe umores uitia concipiunt: aut ictus aut quassatio aliqua aut loci senium aut frigus aut aestus corrupe
Abbreviated transcription (Latin):
orpora uero mineralia. in .iiii.
species diuiditur .s. in lapides.
liquefactiͣ. sulphurea ⁊ sales. horu
quedam sunt rare sb̾e et debilis cõpo¬
sitõis: quedam uero sube fortis. et
quedam ductilia. q̃dam non. Corũ
sunt sales ut queliquefiunt  ⁊ hu¬
midoleniter. Ut aurum. calcantu:
sal amoniacu. quedam unctuosa
nec facile solo humore liquescunt.
ut sulphur: auripigmentu. sed
argentum uiruiz est de parte scda:
ꝙͣuis sit elementu ductiliũ et ali¬
quibus ductililibꝰ silẽ. Sunt aut̃¬
aec mollificantur nͥcum magna
uiolentia. E st autem mat̾ia duc¬
tilium sub̾a aque admixta cum
sb̾a terrea forti mixtura. ita ꝙ nõ
potest unum ab alt̾o separari. et
gelatur suba̾ illius cum frigore. pꝰ
lauit ꝓpt̾ suam unctositatem. et

Expanded text:
orpora mineralia in quatuor species dividuntur, scilicet in lapides, liquefactiva, sulphurea et sales, horum quedam sunt rare substantie et debilis compositionis; quedam vero substantie fortis et quedam ductilia, quedam non. Eorum am sunt sales, ut que liquefiunt ex humido leniter, ut alumen, calcantum, sal ammoniacum. Quedam unctuosa, nec facile solo humore liquescunt, ut sulphur, auripigmentum. Sed argentum vivum est de parte secunda, quamvis sit elementum ductilium et aliquibus ductilibus simile. Sunt autnec mollificantur nisi cum magna violentia. Est autem materia ductilium substantia aquea admixta cum substantia terrea, forti mixtura, ita quod non potest unum ab altero separari et congelatur substantia illius cum frigore post lavit propter suam unctuosit
Abbreviated transcription (Latin):
te pertussi. Mnisterium enĩ passionis et resur¬
rectionis secundũ apostolũ cunctis retroge¬
nerationibꝰ fuerat ignoratum: ⁊ ideo q̃rt¬
Constat gꝰ omnes angelos in cognitione
diuinoꝵ misterioꝵ scõm ꝓcessum tẽporis

Expanded text:
te perterriti. Mysterium enim passionis et resurrectionis Christi, cunctis retro generationibus fuerat ignoratum. RespondetConstat itaque omnes angelos in cognitione divinorum mysteriorum secundum processum temporis
Abbreviated transcription (Latin):
Uia uero suꝑna illa ciuitas exan¬
gelis et hoibus constat: ad quam
¶tantum credimus humani gen̾is as¬
cendere. quãtos illic contigit electos an
ex illis distictionibꝰ supernoꝵ ciuium
ad usum nr̃e conu̾sationis trahere. nos¬
q ip̃os ad increm̾ta uirtutũ eoꝵ exem¬

Expanded text:
uia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus hominum genus conscendere, quatenus illic contigit, electos angex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis st
Abbreviated transcription (Latin):
a quibꝰdam tamen putatur. ꝙ hoies
reparẽtur iuxͣ num angeloꝵ quiceci¬
ũ derunt. in illa celestis ciuitas. nec suo¬
rum ciuiu nu̾o priuetur. nec maio¬
ri copia regnet. augꝰ. in enchir. Super¬

Expanded text:
A quibusdam tamen putatur quod homines reparentur juxta numerum angelorum qui ceciderunt, ut illa coelestis civitas nec suorum civium numero privetur, nec majori copia regnet. Quod August., in Enchir
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in confirmatione beatitudinẽ accepe¬
rint et̾riam atq perfcã: augetur tamẽ
atq cognoscunt. Et est eoꝵ caritas qua
deum et nos diligunt. ⁊ meritũ et pͥmiũ.
Meritum qr per eam et obsequia ex ee ea
nob̾ impensa merentur. et in btĩtudine

Expanded text:
nt, in confirmatione beatitudinem acceperint aeternam atque perfectam, augetur tamen atque cognoscunt; et est eorum charitas, qua Deum et nos diligunt, et meritum et praemium meritorum, quia per eam et obsequia ex ea nobis impensa merentur, et in beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
assumendos in ordine angeloꝵ. quoꝵ
alii assumerent᷑ in ordine superioꝵ qͥ
scil magis ardent caritate. Alii in or¬
dine inferioꝵ qͥ scil minꝰ perfecti sunt.
ex quo apparet non esse d hoibus formã¬
dum decimũ ordinẽ angeloꝵ: tanꝙͣ¬
ix.sint ordines angeloꝵ.⁊ decimꝰ hoinũ.¬
s h̾oies ꝓqualitate m̾itoꝵ statuẽdos ĩ
ordinibus angeloꝵ. Qd̾ ergo legitur.xͦ

Expanded text:
assumendos in ordine angelorum, quorum alii assumuntur in ordine superiorum, qui scilicet magis ardent charitate, alii in ordine inferiorum, qui scilicet minus perfecti sunt. Ex quo apparet non esse de hominibus formandum decimum ordinem, tanquam novem sint ordines angelorum, esed homines pro qualitate meritorum statuendos in ordinibus angelorum. Quod ergo legitur decimus
Abbreviated transcription (Latin):
diffi̾nitione loci concluditur. cum ita sit
alicubi. qd̾ non alicubi. Sed nec dimẽsi¬
onem recipit: nec distantiam ĩ loco fac̃.
locum quo minꝰ de corporibꝰ contineret.
ri nõspiritui. qr licet sp̃s transeat de loco
ad locũ: non tñ ita ut dimẽsionibo cͥtum¬
scriptus int̾positione sui faciat distantiã¬

Expanded text:
definitione loci concluditur, cum ita sit alicubi, quod non alibi, sed nec dimensionem recipit, nec distantiam in loco facit, inus de corporibus contineret. ri, non spiritui, quia licet spiritus transeat de loco ad locum, non tamen ita ut dimensionibus circumscriptus, interpositione sui faciat distantia
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sunt: ut a mortalibus uideri nõ ua¬
ieant. nisi superuestita aliqua grossiori
forma. qua assũpta uidẽtur: deposita uid̾i
tesinunt. Angelis uͦ malis: in casu muta
ta sunt corpora in deteriorẽ qualitatem
io qr concorditer docuisse ꝙ angeli ĩcorpo¬
eademq post expletionẽ deponunt.ĩ qui¬

Expanded text:
itatis, ut a mortalibus videri non valeant nisi supervestita aliqua grossiori forma, qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem atque id concorditer docuisse, quod angeli incorpoeademque post completionem deponunt, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
accedit: absq dubio optimũ genus cre¬
ature. ꝙ consistit in sola et simplici puri¬
tate sp̃ualis nature. Qd̾ ergo est in opera¬
tione humana. humani corporis effigi¬
es sũ capite: hoc esse uidetur in oꝑatiõe
diuina. uniuersitatis fabrica sñ optĩo
demonũ eiecit: Continz aũt una legio
.ui. milia sexcenta. lx.ui. Si tot ab uno hoĩe
sunt eiecti: tot in eo ante eiectionẽ fuer̃.
Si demones corpora habent. ubi queso
in eo fuere ⁊ In spiritu an in corpore: Cõ¬
corpora esse potuerũt ⁊ sed dicis fortassis
ꝙ angelici sp̃s tam boni ꝙ̃ mali subtilia
corpora habent. Sed qnͣtunicũc subtilia.
duo euisoem p̾sertim qualitatis corpora:
unũ eũtemꝙ locũ occupare ñ ualent. Cu¬
ius ergo q̃so exiguitatis putas angelicu
corpus esse. si credis utͥ solam hois pellem
corpori detractam. tot angelica corporai

Expanded text:
 Absque dubio optimum genus creaturae, quod consistit in sola et simplici puritate spiritualis naturae. Quod ergo est in operatione humana humani corporis effigies sine capite, hoc esse videtur in operatione divina, universitatis fabrica sine optimo daemonum ejecit? Continet autem una legio sex millia sexcenta sexaginta sex. Si tot ab uno homine ejecti sunt, tot in eo ante ejectionem fuerunt. Si daemones corpora habent, ubi, quaeso, in eo fuere? In spiritu an in corpore? Concorpora esse potuerunt? Sed dicis fortassis quod angelici spiritus tam boni quam mali subtilia corpora habent. Sed quantumcunque subtilia duo ejusdem praesertim quantitatis corpora, unum eumdemque locum occupare non valent. Cujus ergo, quaeso, exiguitatis putas angelicum corpus esse, si credas vel solam hominis pellem corpori detractam tot angelica corpora
Abbreviated transcription (Latin):
uentem missꝰ. continuo tepidiorẽ
terit: omnẽ ardorem tollens frigi¬
dam eam facit. Hunc cum aliquis¬
in manu dextra retinet contra so¬
lem: radios emittit. et ignem uo

Expanded text:
uentem continuo tepidiorem  esse, omnem ardorem tollet et frigidam aquam facit. Istum in manu dextra contra solem, radios emittit et ignem euom
Abbreviated transcription (Latin):
gẽma eiustem ꝙ uirtutis. cuius
et crisolitus. de quo scilicet iam suf¬
flongites gẽma est ex ꝑsita. et hec
est uria ex gẽmis ardentibus. uł cri¬
stallinis: ostentans intra se qͣi fla¬
mas estuantes que nõ exeant extiꝰ.¬
qui attritus reddit succum albũ
ad lactis saporem. feminis nutriẽ¬
tibus illigatus: fecundat ubera.
Infantium quoꝙ collo suspensus:
saliuam facere fertur. In ore autem
liquescere est memoriam ad unere.

Expanded text:
usdemque virtutis cuius et chrysolitus, de quo iam Flongites gemma est ex Persida et hec est una ex gemmis ardentibus, vel crystallinis, ostendens intra se quasi flammas estuantes, qui non estuant extquae attrita reddit succum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus illigata fecundat ubera. Infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere, et memoriam adimere.
Abbreviated transcription (Latin):
atinctus ex noĩs sui fulgore uoca¬
tur. hic in ethiopia inuenitur:
ceruleum colorem h̾ns. Oprimꝰ¬
autem est qui nec ramn est. nec
tempsitate optusus: sed ex utraq
coram omnnibꝰ euanescit atq
marcescit. In os missus frigidus:
in sculpturis diuissimꝰ. nec tamꝰ
inuictus. nã adamante inscribr̃
inculpabił inueniatur. Est enĩ
uiciis nõ parte obnoxiꝰ. Nã płũq
aut uolaceo diluitur. aut nubi¬
lo obducitur. aut albicantius in
aquaticum eliquescit. hic ẽ in au¬

Expanded text:
acinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroquecoram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur inculpabilis reperiatur: est enim vitiis non parce obnoxius: nam plerumque aut violaceo diluitur aut nubilo obducitur aut albicantius in aquaticum eliquescit: optimus in
Abbreviated transcription (Latin):
ceruleus in obscuro nubilosus: in se¬
reno clarus. ita ꝙ aera sentire dicit.
peroptimus est ille qui nec nimis
clarus est. nec nĩmis obscurus. est
autem frigidissimꝰ: et hoc magis
si mitratur in os. Solidissime qͦ
duricie est. ita ꝙ scindi. uł sculpire¬
hic confortat gestantẽ. ⁊ fugat tri¬
sticiam ac suspitiones uanas ⁊̃uta¬
mͥ est etiam contra pestilentiã. ⁊ con¬
tra serpentes atq uenena. Dicit at̃
albus admixtus. et in ip̃a albedine
equs hic ualet ad optinendã grãm

Expanded text:
ceruleus, in obscuro nubilosus, in sereno clarus, ita quod aera sentire dicitur . Peroptimus est ille, qui nec nimis clarus est, nec nimis obscurus. Est autem frigidissimus et hic magis si mittatur in os: solidissime quoque duritie est, ita quod scindi, vel sculpi rehic confortat gestantem, fugat tristitiam ac suspitiones vanas: tutamen est etiam contra pestilentiam et contra serpentes et venena. Dicit autealbus et in ipsa albedine equus, hic valet ad obtinendam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
tibus lunis e celo cadit. lingue hu¬
fer̃ potestates. qui ex ea motus luͣ¬
Wyenia lapis:. in cculis hyene Res¬
tie inuenitur. Qui si sub lingua
hõis subditꝰ fu̾it: futura eũ p̾cine

Expanded text:
tibus lunis caelo cadit, linguae siferunt potestatis, qui ex ea lunares motHyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere
Abbreviated transcription (Latin):
bicundꝰ. ad solem positus radios e¬
emittit et igue. mirantes oculos
perstringens luce chorusca. accẽ¬
sas iden cõpescit seditiones: et tu¬
tum seruat dubia dum sorte gerẽ¬
rem. Pectore s meniori fixum te¬
neamus oportet: qua cor parte
iacet: lapides hosis esse gerendos.

Expanded text:
bit. Ad solem positus radios emittit ut ignem, Mirantes oculos perstringens luce corusca. Accensas idem compescit seditiones, Et tutum servat dubia sub sorte gerentem: Pectore sed memori fixum teneamus oportet, Qua cor parte jacet lapides hos esse gerendos
Abbreviated transcription (Latin):
Ethites est lapis punicei coloris:
ħns lapillum interius ex quo fit
sonorus. hic ab aquila de extremis
orbis partibus in indum porte̾tur.
naturalit̾ hunc esse pullis suis i¬
tutamen experitur. alii dicunt hãc¬
esse causam: ꝙ oua aquile imodera¬
to calore concalescunt. nisi lap̾ na¬
turali frigious intens sit. Hic pu¬
eros ĩ columes seruat: efficacissime
pͥgnantes iuuat. ne aborsum faciãt.
uł in partu laborent. In leuo la cer¬
to portari uult: sobrietatem confert
et graciam. facit ꝙ uictorem. actor¬

Expanded text:
Ethites est lapis punicei coloris, habens lapillum interius ex quo fit sonorus. Hic ab aquila de extremis orbis partibus in nidum portatur. Naturaliter enim hunc esse pullis suis tutamen experitur. Alii dicunt esse causam, quod ova aquile immoderato calore concalescunt, nisi lapis naturaliter frigidus presens sit: hic pueros incolumes servat; efficacissime pregnantes iuvat, ne aborsum faciant, vel in partu laborent. In levo lacerto portari vult, sobrietatem confert et gratiam, facitque victorem.
Abbreviated transcription (Latin):
huius nature graue si depͥhende
causam. Nam decurrit lapidis sb̾a:
q̃r non minor efficitur. aut non
oĩno liquescitꝰ Sires exterior destẽ¬
dit ad inferiora ut semp refiuat. c̃
se non ĩpedat ip̃m .s. ingrediens c̃¬

Expanded text:
Cujus naturae grave sit deprehendere causam; Nam si decurrit lapidis substantia, quare Non minor efficitur, vel non omnino liquescit? Si ros exterior descendit ad interiora Ut semper refluat, cur se non impedit ipsum Scilicet ingrediens con
Abbreviated transcription (Latin):
aer transuersos agit. Magna ui illor
excuti argum̾tum est: ꝙ oblique fe¬
runtur. rlam rapida celeritate appa¬
ret illos non ire. sed ꝓici. Existimo
trito inclinatio eius in alteram ꝑtẽ
facta est: et non cessit. sed inter se pu¬
gnauit ex qua ueratione nascũtur
trabes. et globi et faces. et ardores. at
na excutiuntur. crimenq uolantia
qua fulmina: sed ui minore ꝙͥadmo¬
rationes faciunt. maiore ĩpetu impł¬

Expanded text:
aer transuersos agit. Magna illos ui excuti argumentum est, quod obliqui feruntur et praerapida celeritate: apparet illos non ire sed proici. Ignium trito, cum inclinatio eius in alteram partem facta est et non cessit sed inter se pugnauit: ex hac uexatione nascuntur trabes et globi et faces et ardores. At na excutiuntur, «crinemque uolantia qua fulmina, sed ui minore: quemadmorationes efficient, maiore impetu impu
Abbreviated transcription (Latin):
stultissimum est existimare aut deci¬
dere stellas. aut transilire. aut aliqͥ
ilł auferri. uł ab radi. ⁊lam si hoc fuii¬
eni uox est qua non plunm ne et indi¬
uersum uideantur adcluici. at uo qͥa¬
go ut infra illas ista nascantur.et
cito int̾cidant: suia sñ fundamento
et sede certa sinit. Queadmodũ aut̃¬

Expanded text:
stultissimum, existimare aut decidere stellas aut transilire aut aliquid illis auferri et abradi: nam si hoc fuisenim nox est, qua non plurimae ire et in diuersum uideantur abduci. Atqui go, ut infra illas ista nascantur et cito intercidant, quia sine fundamento et sede certa sunt. «Quare
Abbreviated transcription (Latin):
in celo queq a unus apparrat color¬
rerum. s actior sit canicule rubar: mar¬
as remissior icuis nullus: in luce in
puram nitore perducto. ⁊ lecesse est g̾
in tam magna copra corpusculoꝵ que
terre eiectant et in superiorẽ partez
collisa possunt ardere. s etiam radiis
iumenta sulphure aspersa ignem ex
interuallo trahunt. uerissile est eipi¬
talem materiam ĩter nubes cõgre¬
gatam facile succendi ⁊ maiores m¬
nores ue ignes existere ꝓut plus il

Expanded text:
in caelo quoque non unus appareat colrerum, sed acrior sit Caniculae rubor, Martis remissior, Iouis nullus in lucem puram nitore perducto. Necesse est ergo in magna copia corpusculorum, quae terrae eiectant et in superiorem agunt collisa possint ardere sed etiam afflata radiis ramenta sulphure aspersa ignem ex interuallo trahunt. Veri ergo simile est talem materiam inter nubes congregatam facile succendi et minores maioresue ignes existere, prout plus illis
Abbreviated transcription (Latin):
ii. Cum enĩ ut p̾diximus aer ignitꝰ
discurrit a er spissior et inde tardior
subsequitur. qui int̾ nos et illã int̾pofitus.
nisum illius nobis subtrahit. Prius at̃
ꝙͣ transeat et illa appareat: firmanitu

Expanded text:
ri. Cum enim, ut prediximus, aer ignitus ri. Cum enim, ut prediximus, aer ignitus discurrit, aer spissior et inde tardior subsequitur, qui inter nos et illam interpositus, nobis visum eius subtrahit. Prius autem quam transeat, et illa stella appareat, firmamentu