comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.c.xxuiii. Tritaui enĩ patres tot st̃ qͦt
magͣ. Aui auieue ꝓ patriis ꝓ auũculus.
ex matre. Similit a taui sorores .xxxii.¬
fuĩt .lxiiii. ⁊ totid̾ atauie frĩs it sororis.
Patriu maximi filiꝰ filia. hii st̃ attaui
ab aui sororis filiꝰ filia. auũeuli maxi¬
mi filiꝰ filia. hii st̃ a taui nepos neptis
ex filio. ab auie sororis filiꝰ filia. ¶ Ma¬
t̃tere maxime filiꝰ filia. hii st̃ ab auine

Expanded text:
cto: tritaui enim patres tot s‹u›nt quot magna, aui auiaeue propatruus proauunculus ex matre. similiter ataui sorores tri totidem atauiae fratris, item sororis. patrui maximi filius filia: hi sunt ataui abaui sororis filius filia. auunculi maximi filius filia: hi sunt ataui nepos neptis ex filio, abauiae ‹fratris› filius filia. materterae maximae
Abbreviated transcription (Latin):
rit hr̃ditatem. s isi filia uelnepotis
manumissa sit. ⁊ pater uł auus p̃t̃i¬
tus: petat bõꝵ possessionẽ. eaclẽq in
filio dicenda st̃.
de his que lib̾tatis cã imposita fue¬
rint. pretor nicħ edic̃. ⁊ iõ frustra pat̃

Expanded text:
rit hereditatem. sed et si filia uel neptis manumissa sit et pater uel auus praeteritus petat bonorum possessionem, eadem quae in filio dicenda sunt.de his, quae libertatis causa imposita fuerint, praetor nihil edicit, et ideo frustra pat
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Si portio hereditatis quam
Exceptã ꝑsona beneficio legis habere
potiit respuetur ꝓ ea quoq parte fi¬
lius qͥ bonoꝵ possõnem accepit. nõ
aliis quam exceptis ꝑsonis legata

Expanded text:
. Si portio hereditatis, quam excepta persona beneficio legis habere potuit, repudietur, pro ea quoque parte filius, qui bonorum possessionem accepit, non aliis quam exceptis personis legata
Abbreviated transcription (Latin):
ffric̃. Nepos qͥ in potestate mansit.
⁊ filiꝰ suus heredes instituti st̃. nepoti
legatũ dedit. pat̃ eiꝰ emancipatꝰ petĩt bõꝵ
possõnẽ. nepos legato ꝯtentꝰ ÷ qͥdã in eum
solum qͥ in potestate eẽt legati actionem
nepotidandã. Rderunt. quia ei nichil
ocupat. in qua honus legatoꝵ non
consisteret. Serectius dicetur in e¬
mancipatum solum dandam eẽ
actionem nepoti. ⁊ quidẽ ñ ultra
quadrantem.¬

Expanded text:
. Nepos qui in potestate mansit et filius suus heredes instituti sunt: nepoti legatum dedit: pater eius emancipatus petit bonorum possessionem: nepos legato contentus est. quidam in eum solum, qui in potestate esset, legati actionem nepoti dandam responderunt, quia ei nihil occupet, in qua onus legatorum non consisteret. sed rectius dicetur in emancipatum solum dandam esse actionem nepoti, et quidem non ultra quadrantem
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃. Si filius emancipatꝰ ccͣtabu¬
las bonoꝵ possõnẽ petierit. tuendos
quidẽ liberos ⁊ parentes constat. S
si uarie donatum fũit exceptis ꝑso¬
nis attestat ore mortis causꝯ ꝓͣbata
ꝯferrent ad urilẽ emancipatos. sicut

Expanded text:
arum. Si filius emancipatus contra tabulas bonorum possessionem petierit, tuendos quidem liberos et parentes constat. sed si uarie donatum fuerit exceptis personis a testatore mortis causa, pro rata conferent ad uirilem emancipat‹o›, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾noꝵ bõis: uerũ ⁊̃ ab aui quoq exelu¬
di deb̾e. qi ꝑ patrẽ aui lib̾tos cõsequit᷑
ꝙ si pat̃ eiꝰ sit ab auo ex hr̃datꝰ. ip̃ ñsit.
mĩs patrem meũ. ⁊ prior auus decessit.
abutrisq lib̾tis me repelli. S siañ pat̃
decessiss. postea auus. dicendũ erit nicħ
mͥ nocere patris ex hr̃dationẽ ad auitoꝵ
lib̾toꝵ bona.
uł. Qđ si pat̃ m̃s apatre suo sit ex¬
heredatꝰ. ego neq apatre meo neq ab a-¬
uo. mortuo ꝗdẽ patre. ⁊ adu̾sus auitos ⁊

Expanded text:
 bonis, uerum etiam ab aui quoque excludi debere, quia per patrem auitos libertos consequitur: quod si pater eius sit ab auo exheredatus, ipse non sit, meus patrem meum et prior auus decesserit, ab utriusque libertis me repelli: sed si ante pater decessisset, postea auus, dicendum erit nihil mihi nocere patris exheredationem ad auitorum libertorum bona.um. Quod si pater meus a patre suo sit exheredatus, ego neque a patre meo neque ab auo, mortuo quidem patre et aduersus auitos et
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Si ex patronis alicui satis fact
nonerit. ita ut alii amplius sua porti¬
one exbois lib̾ti reluiquat᷑. ei cui satis¬
factũ ñ erit ita actio dabit᷑. ut eiꝰ por¬
tio suppleat᷑ ex eo ꝙ extͣneo hr̃di. ⁊ ꝙ
patrono supͣ portionẽ relictũ ẽ. Eadẽ¬

Expanded text:
. Si ex patronis alicui satisfactum non erit ita, ut alii amplius sua portione ex bonis liberti relinquatur: ei, cui satisfactum non erit, ita actio dabitur, ut eius portio suppleatur ex eo, quod extraneo heredi et quod patrono supra suam portionem relictum est. eade
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cõpetit bõꝵ pꝰ. in bõis lib̾ri. nec un¬
pelim̃to eiͣ tał patronꝰ qui mortiulo¬
eo hãbet᷑: ⁊ dissimile ẽ. si patronus
aput hostes sit. Nlam ꝓpt̃ spem postli¬
mini obstat lib̃is suis. Si extraneus li¬
berto hr̃s institutꝰ. rogatꝰ sit filio hr̃di¬
tatem restitũe. cum exseãtꝰ. c̃. tͤ belli

Expanded text:
s liberti nec impedimento est ei talis patronus, qui mortui loco habetur. et dissimile est, si patronus apud hostes sit: nam propter spem postliminii obstat liberis suis. Si extraneus a liberto heres institutus rogatus sit filio hereditatem restituere, cum ex senatus consul
Abbreviated transcription (Latin):
admitti eũ adsuũ auxiliũ. S ⁊ si te¬
stator cõueniss hr̃dem ut sibi legata
solũent᷑. mox penituissi. puto eũ poste¬
a adiuuari ¶Sĩ patronus legatũ sibi
relictũ agnou̾it. idq fuĩt eiuetum. cõ¬
petit ei legituũ auxiliũ. qr id ꝙ. sꝑa¬
uit se habiturum nõ ht̃. S ⁊ si nõ to¬
tum eiuictũ sit. uerũ aliquo muiꝰ ht̃
quã putauit: er̃t ei subueniendũ. ¶Sĩ¬

Expanded text:
um. sed et si testato conuenisset heredem, ut sibi legatum solueretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuuari. Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, competit ei legitimum auxilium, quia id, quod sperauit se habiturum, non habet. sed et si non totum euictum sit, uerum aliquo minus habet quam putauit, erit ei subueniendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ repellit᷑ Rebs enĩ iuditatli. standũ
ẽ ¶ Si filiꝰ patronie xhr̃datꝰ in partẽ
obtinuit demofficioso. inpartẽ ĩuetꝰ
sit: uideamꝰ annoceat ei ex hr̃clatio.
⁊ nocere arbitror. qr testam̃tũ ualet
a quo ex heredatꝰ ẽ. Ex testam̃to aũt.
ex quo neq aditaẽ hr̃łitas. neq̃ pe

Expanded text:
n repellitur: rebus enim iudicatis standum est. Si filius patroni exheredatus in partem optinuerit de inofficioso, in partem uictus sit, uideamus, an noceat ei exheredatio. et nocere arbitror, quia testamentum ualet, a quo exheredatus est. Ex testamento autem, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
q testm̃ clictũ eẽt in quo sc̾pta erat.
⁊ appellatione int̃posita. ⁊ pendẽte.
diem suũ obiss. hr̃dib eiꝰ diuus mar¬
ab stinuerit. quauis nõe sit hr̃s patͦnꝰ
admittit᷑. S ⁊ si ꝑmĩtegrũ restituti¬
onẽ is qͥ mixtus ẽ pat̃ne hrditati ł
qd̾ adiit hr̃clitatẽ abstinuerit se. pot̾it
qͥs patronũ ad mitt̾e ¶Patronus patro¬
miq libi si scłm uolũtatem mortui
lib̾ti hr̃ditatẽ adierĩt. legatũue aut
fidei cõmissũ petere maluint ad ccͣ¬

Expanded text:
um esset, in quo scripta erat, et appellatione interposita et pendente diem suum obisset: heredibus eius diuus Marabstinuerit, quamuis nomine sit heres, patronus admittitur. Sed et si per in integrum restitutionem is, qui mixtus est paternae hereditati uel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere. Patronus patronique liberi si secundum uoluntatem mortui liberti hereditatem adierint legatumue aut fideicommissum petere maluerint, ad c
Abbreviated transcription (Latin):
s ifiliꝰ ms̃ me uiuo moriet᷑. patronus he¬
res esto. ñ male uidet᷑ testatꝰ. Nã sideces¬
serit filiꝰ. pot̾it hic existente ꝯditione
gata sit. ⁊si sc̾ptus heres ñ fuĩt satis fac¬
tũs ẽ. S ⁊sunstitutus sit ex parte mi¬
nõe ꝗͣ ei debet᷑. residua u̾o pars supple
tat̃ ei legatis siue fidei cõmissis. ⁊ ita
satis factũ ẽẽ ei uidet᷑. S ⁊ mortis c̃ã do¬
nantib poterit patrono debita portio
suppleri. Nã mortis c̃ã clõãtiõs. ince
legatoꝵ fũgũt᷑. S ⁊ si mortis cã dõa¬
uit lib̾tꝰ patrono. ẽteplatione debite¬

Expanded text:
lius meus me uiuo morietur, patronus heres esto', non male uidetur testatus: nam si decesserit filius, poterit hic existente condiciongata sit, etsi scriptus heres non fuerit, satis ei factum est. Sed et si institutus sit ex parte minore quam ei debetur, residua uero pars suppleta est ei legatis siue fideicommissis, et ita satisfactum ei uidetur. Sed et mortis causa donationibus poterit patrono debita portio suppleri: nam mortis causa donationes uice legatorum funguntur. Sed et si non mortis causa donauit libertus patrono, conte
Abbreviated transcription (Latin):
accep̃ dõauit: c̃uenit eũ patronꝰ cuido¬
nauit lib̾tꝰ. S accep̃ ⁊ ꝓdeg̃. ñ debet
ꝓd̾e qͥ mutuũ dedit nec eu mputari
eur dedit. Plane sũ accepit ⁊ spopon¬
dit stipulanti. erit fauiane locus¶ Si
fidei ussit apud me lib̾tꝰ. uł rẽ suam
ꝓ alio pignori dedit in necẽ patroui.ã
fauiana locũ hãt uideamꝰ. ⁊ nũꝗͥ cum
dãno mõ nõ cdebeat patrono subueniri.
neq enĩ dõauit aliquid mͥ. s ꝓ aliquo ĩ¬
teruenit qui ñ fuit soluendo eoq iuire
ti. Plane si defitiat mandati actio. qr do¬
natiõĩs cã int̾uenit. erit fauiane locus.
S isi mandator extitit ꝓ aliqͦ lib̾tꝰ. idẽ
erit ꝓbandũ. quãuis aũt in partẽ faui

Expanded text:
accepit donauit, conuenit eum patronus cui donauit libertus: sed accepit et prodegit: non debet perdere qui mutuum dedit, nec ei imputari, cur dedit. Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Fauianae locus. Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Fauiana locum habeat, uideamus et numquid cum damno meo non debeat patrono subueniri: neque enim donauit aliquid mihi, si pro aliquo interuenit, qui non fuit soluendo: eoque iure ti: plane si deficiat mandati actio, quia donationis causa interuenit, erit Fauianae locus. Sed et si mandator extitit pro aliquo libertus, idem erit probandum. Quamuis autem in partem Faui
Abbreviated transcription (Latin):
art̃. Infauiana ⁊ caluisiana actiõe rec¬
te dicet᷑. ⁊̃ p̃titos fructꝰ ueniẽ qͣtinꝰ p̃tor
omnẽ fraudẽ lb̾toꝵ uult rescind̾e.
partẽ adierit hr̃ditatẽ. dũ ignorat ali¬
qͣ lib̾tũ ĩfraud̃ suã alienasse. uideamus
ansuecurri ei ignoranti nis debeat. ne

Expanded text:
iana et Caluisiana actione recte dicetur etiam praeteritos fructus uenire, quatenus praetor omnem fraudem libertorum uult rescindere.parte adierit hereditatem, dum ignorat aliqua libertum in fraudem suam alienasse, uideamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tos successores.:⁊ hr̃di ⁊ ct̃is successorib
patroni. ⁊ ñ ẽ hr̃litaria .i. ex boĩs lib̾¬
ti. s ꝓpͥa pat᷑r. ¶ Si lib̾tus in fraude
patroni aliqͥd decłit. dem̃ defuncto pa¬
trono uiuo lib̾to filiꝰ patromi acceꝑit.¬

Expanded text:
ccessoribus patroni, et non est hereditaria, id est ex bonis liberti, sed propria patroni. Si libertus in fraudem patroni aliquid dederit, deinde, defuncto patrono uiuo liberto, filius patroni acce
Abbreviated transcription (Latin):
te scͥpsit ẽptorẽ ñ inquietandũ. Fraus
enĩ patrono in p̃tio facta factaẽ. Eũ
gͥ ꝗ p̃tiũ dono accepit. fauiana c̃ue¬
niendũ. ⁊ alias uideamꝰ sidicat patͦnꝰ
rentes sepulti. ã debeat audiri uolẽs
reuocare. S nullo pacto erit audien¬

Expanded text:
te scripsit emptorem non esse inquietandum: fraus enim patrono in pretio facta est: eum igitur qui pretium dono accepit Fauiana conueniendum. Et alias uideamus, si dicat patronus rentes sepulti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audien
Abbreviated transcription (Latin):
urt̃. Iicet mulier q̃ partũ subiecisse
dicitur decessit. tñ si participes malefi¬
cii sint. in p̃senti cognoscendum ẽ. si aũt

Expanded text:
um. Licet mulier, quae partum subiecisse dicitur, decesserit, tamen, si participes maleficii sint, in praesenti cognoscendum est. si aut
Abbreviated transcription (Latin):
decessit. ã cũ uiuo admittat᷑. ⁊ putat ad¬
huc solũ admittendũ. Defunto aũt eo
libos alteriꝰ succede. non infamillam
lib̾tum redire. S si ex duob istis
alt filios alter nepotes religuerit ad

Expanded text:
decesserit, an cum uiuo admittantur? et putat adhuc solum admittendum, defuncto autem eo liberos alterius succedere, non in familiam libertum redire. Sed si ex duobus istis alter filios, alter nepotes reliquerit, an
Abbreviated transcription (Latin):
cimiã solutꝵ secauit quãpat̃ pupilli cõdẽ puar̾
fuãt. actionẽ ptꝰ tutelã fuutã recte recusat. nõ
idẽ meoplacuit: quisuonoĩe mutuã peccumã
accepit.⁊ iudicatũ ꝓpupillofecit nͥ forte c̃ditor
iõ contraxit. ut incausã iudicati peccunia tnsiret.

Expanded text:
m se soluturum cauit, quam pater pupilli condemnatus fuerat, actionem post tutelam finitam recte recusat. non idem in eo placuit, qui suo nomine mutuam pecuniam accepit et iudicatum pro pupillo fecit, nisi forte creditor ideo contraxit, ut in causam iudicati pecunia transiret.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ł.U.R. Tutor qui ⁊ coħes pupillo erat. cõ
conueniretur fidĩ cõmissi. noie in solidũ ipse
cauit. q̃ scitũ ẽ aninadultũ pupillũ dandasit
U ip̃ ł.xxxu. aded̾. Hec cdausula ⁊ frequens: ꝑ
necessaiã ẽ: cotidie eiũ suspectitutoteᷤ postulat᷑
Primũ gͥ tractemꝰ. uñ descendat suspecti cͥmen
ap̃quos postulaĩꝗs possit. Suspect̾ tutor ł cũa¬
tor. dem̃quis ⁊ a quo ⁊ ex quib causis remouet᷑.
tostutores. rome p̃toĩb Inꝓuncuis p̃sidib car

Expanded text:
um Tutor, qui et coheres pupillo erat, cum conveniretur fideicommissi nomine, in solidum ipse cavit: quaesitum est, an in adultum pupillum pro usula et frequens et pernecessaria est: cottidie enim suspecti tutores postulantur. Primum igitur tractemus, unde descendat suspecti crimen et apud quos postulari quis possit suspectus tutor uel curator, deinde quis et a quo et ex quibus causis remouetur, tos tutores Romae praetoribus, in prouinciis pr
Abbreviated transcription (Latin):
unditionẽ fecit. s quedã aĩalia emptoib p̃tiũ nõ
soluntib retinuit. ⁊ aput se habuit p̃tiũ idẽ tacio¬
nib pupilli accepto tullit ex his aliqua natast᷑. de¬
functo tutore. hẽs eiꝰeand̾ tutelã ã ministrauit.
aĩalia annis pliũmis possedit. q̃scitũ ẽ ancũ is
cuiꝰ tutela ãmunstrataẽ. antus xxiueẽt. ure¬

Expanded text:
quaedam animalia emptoribus pretium non soluentibus retinuit et apud se habuit, pretium idem rationibus pupilli accepto tulit: ex his aliquot nata sunt: defuncto tutore heres eius eandem tutelam administrauit et animalia annis plurimis possedit: quaesitum est, an, cum is cuius tutela administrata est annis uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.i. xxxu. ad. Iti aut depositioi peccumaꝵ
loc̾ẽ: sica suma cotadi.i colligi posscit. ut cõ¬
pariager possit. Sicnuĩ tã exiguã cẽ tutelã fa¬
cile ꝓbatur. utex nũmo refecto p̃diũ puero
cõꝑaĩ ñ possit depositiocessat. Quegͦ tutele
quãtitas depositionẽ inducat iudicamꝰ. ⁊ cũ
causa depositionis expͥmatur utp̃dia pupillis
cõparentur manifestũẽ ut ad minimas sũmaᷤ¬
cũ faciliꝰ causa cognita ꝑsingłos possit. exami¬
naĩ nectiñ aufeñda facultas ẽ. ⁊ mminores sũ¬
mas. int̃dũ depositi postulare. sisuspectitu¬
Itores eẽ iudeant᷑ ¶bessisse aũt iudet᷑ tutor ꝙc
ꝗd oĩo pupillare attingit ⁊̃ si modicũ. cessat᷑ q.
partescoꝵ: ꝗ solent cessantes cogere ãministr̃e
Qd sipostea quãgessit tẽ segestu abstinuit. ⁊̃ sus¬
pecti postulatio succedit. Ꝙdsiquis tutelã man¬
dauĩt geñdã gestaq fuĩt ab eo ꝗͣ mandatũ ẽ locꝰ

Expanded text:
dictum. Ita autem depositioni pecuniarum locus est, si ea summa corradi, id est colligi possit, ut comparari ager possit: si enim tam exiguam esse tutelam facile probatur, ut ex nummo refecto praedium puero comparari non possit, depositio cessat. quae ergo tutelae quantitas depositionem inducat, uideamus. et cum causa depositionis exprimatur, ut praedia pupillis comparentur, manifestum est, ut ad minimas summacum facilius causa cognita per singulos possit examinari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdum deponi postulare, si suspecti tutores esse uideantur. Gessisse autem uidetur tutor, qui quid omnino pupillare attigit etiamsi modicum, cessantque partes eorum, qui solent cessantes cogere administrare. Quod si posteaquam gessit, tunc se gestu abstinuit, etiam suspecti postulatio succedit. Quod si quis tutelam mandauerit gerendam gestaque fuerit ab eo cui mandatum est, locus
Abbreviated transcription (Latin):
miscuit. postea ap̃tore tutoib slus datis ꝑicu¬
lũ futi tpis ille ꝙ postea nicħ gessit. ñp̃stalit.
¶Ꝙ se negocus. inpub̾is ñiure tutordat᷑. scõm
patris uoluntatẽ. ĩ miscuit Ierrore. cõꝑto tutorẽ
ap̃tore constitu: consultius petet. neforte sitẽ
cũsatis habundeq sufficiat. ł inuna spe ł ꝑ ami¬
cilaborẽ ono consuli. Ihẽs̃ institut᷑ ꝗ ñ habuit
substitutũ pͥusquã ħeditatẽ adiret. quã in pub̾i
restitue̾ deluit. uita decessit. cũħeditas inita¬
liaeẽt scpͥtus aut̃ hẽs in ꝑuncia uitadecessit
tutores ꝓuincialiũ teꝵ. culpe noĩe condepnã¬
dos erxistimaui ficausa testam̃ti iugnorantes u¬
tilitatẽ inpubis deseruer̃. Nã hẽditatis inꝓuuĩ¬
ciafidĩ cõmislo restituto: causã quid̃ uũs expe¬
diri potuisse. reꝵ aut̃ ã minstrationẽ adeos teci¬
de deliutise. quitutelã initaliã suscepisset. Pd¬
ũsus tutorẽ quipupilla hẽditate pat s abstiuit

Expanded text:
ibus aliis datis periculum futuri temporis ille, qui postea nihil gessit, non praestabit. Qui se negotiis impuberis non iure tutor datus secundum patris uoluntatem immiscuit, errore comperto tutorem a praetore constitui consultius petet, ne forte, si rcum satis abundeque sufficiat uel in una specie per amici laborem domino consuli. Heres institutus, qui non habuit substitutum, priusquam hereditatem adiret, quam impuberi restituere debuit, uita decessit: cum hereditas in Italia esset, scriptus autem heres in prouincia uita decessisset, tutores prouincialium rerum culpae nomine condemnandos existimaui, si causam testamenti non ignorantes utilitatem impuberis deseruerunt: nam hereditatis in prouincia fideicommisso restituto causam quidem iuris expediri potuisse, rerum autem administrationem ad eos recidere debuisse, qui tutelam in Italia suscepissent. Aduersus tutorem, qui pupillum hereditat‹e› patris abstinuit,
Abbreviated transcription (Latin):
aucta pt̾ mortẽ eiꝰ adsuꝑstitẽ. equecũ sorte
ttanslatasit. aut tranferti debuit. R̾. si eã
peccumã inse ũtissetioiũ pecciuaꝵ usuras
p̃standas. Quod sipeccunia manstiset. inrõibꝰ
pupilli p̃standũ quod bonafide ꝑcepisset aut¬
potiuisset neglegisset. cũid ꝙ ab alio debitore
noĩe usuraꝵ cũsorte daturei ꝗ accepit. totũ
sorif uice fung. uł fungidebet. ¶t estamto da¬
titutores: quod ruptũ uidebatur: cessauer̾ in
adnunistratione tutele. ⁊ ap̃side tutordatꝰ ẽ
tutores tutelã ãminstrare coniũcto eo ꝗ ap̃si¬
de. datus ceꝑat ã ministrare: q̃scitũ ẽ extestam̃¬
todatos ꝑiculũ a ministratiorus. ut rũexaptis
ꝑiculũ ꝑtinẽ. ¶supillosiede instituto filie ex hẽ¬
date. duoimlia nũmoꝵ auteoꝵ legauit eosdeq̃
tutores utsꝙ dedit: quescitũẽ anexeodie qͦ duo
milia potuer᷑ a sub̾a hẽclitatis ⁊ ĩ nõa collocare
neglexerunt usiutoꝵr noĩe pupille tutele u¬

Expanded text:
aucta post mortem eius ad superstitem aeque cum sorte translata sit aut transferri debuit. respondit, si eam pecuniam in se uertisset, omnium pecuniarum usuras praestandas: quod si pecunia mansisset in rationibus pupilli, praestandum, quod bona fide percepisset autpotuisset, neglexisset, cum id, quod ab alio debitore nomine usurarum cum sorte datur, ei qui accipit totum sortis vice fungitur vel fungi debet. Testamento dati tutores, quod ruptum videbatur, cessaverunt in administratione tutelae et a praeside tutor datus est tutores, tutelam administrare coniuncto eo, qui a praeside datus coeperat administrare: quaesitum est, ex testametemporis administrationis utrum ex apertis periculum pertinere. Pupillo herede instituto filiae exheredatae duo milia nummorum aureorum legauit eosdemque tutores utrisque dedit: quaesitum est, an ex eo die, quo duo milia potuerunt a substantia hereditatis et in nomina collocare neglexerint, usurarum nomine pupillae tutelae iu
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾e: ud eamꝰ qualẽ intellectũht̃. i. utrũ susfic̃ ni¬
cħ deminutũ eẽ oefacultati: cũtutois ex quotp̃re
datisẽ. s eand̾ faciẽ patͥ monu ꝑ mansisse an: si
ncħ̾ pt̾ accidit. ꝙ palã faciat diminutionẽ parri¬
monu iodebet. ⁊ m̃cũtutor inquirere fortunas
ne. quotesta m̃tum factũẽ. usq ad mortẽ pats aliã
estimacionẽ accipe deb. Nã aꝑte ꝓdigo uelcuiꝰ bõa
uenierint. licetob reptũ fuit̃ p̃toĩ qui decreto eũ
dedit ꝑ mitt̾e cõtutoĩ ãnimstrationẽ ñ debet. &¬
potuit. aliquid pat eoꝵ post testam̃tũ factũ acci¬
dens ignorasfe. aut cũ destinatum hab̾et. mutare
testam̃tũ. i dñ fecisse.

Expanded text:
sufficit nihil deminutum esse de facultatibus contutoris, ex quo tempore datus est, sed eandem faciem patrimonii permansisse, an, etsi nihil post accidit, quod palam faciat deminutionem patrimonii, debet tamen contutor inquirere fortunas ne, quo testamentum factum est, usque ad mortem patris aliam aestimationem accipere debet: nam aperte prodigo uel cuius bona uenierunt licet obreptum fuerit praetori, qui decreto eum dedit permittere contutori administrationem non debet, et potuit aliquid pater eorum post testamentum factum accidens ignorasse aut, cum destinatum haberet mutare testamentum, id non fecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
hẽ. tẽ eẽ ꝑiculũ eiꝰ: quisuspectũ ñfeciset. aut satis
ñ exegisset. cũ finitatutela ñ inueraretur. idoneũ
subiciendũ eũ. quia cũtutoͣib suis mutuã peccunã¬
eũ pupillo accepit. ⁊ cauit cet̾aiq usuras ꝓnusitqua
nec elã nec quasi sua peccunia licent̃ aliutit᷑. ⁊ nͥ
is usuĩs acontutore mutuũ eidaretur aliunde acce¬
pisset. ⁊ multũ refert palã aꝑteq debitorẽ se ut
extraneũ.⁊ quelib facẽ pupillo ansubã minuist̾tioe
tutele pupilliq utilitate latente suacõmoda pupil
tutelã gessit.⁊ soluñdo ñẽ. scd̃s ticiogeñdã manda¬

Expanded text:
esse periculum eius, qui suspectum non fecisset aut satis non exegisset, cum finita tutela non inveniretur idoneus fsubiciendum eum, qui a contutoribus suis mutuam pecuniam pupilli accepit et cavit certasque usuras prominec quasi sua pecunia licenter abutitur et, nisi his usuris a contutore mutuum ei daretur, aliunde accepisset: et multum refert, palam aperteque debitorem se ut extraneum et quemlibet faceret pupillo an sub administratione tutelae pupillique utilitate latente sua commoda pupilltutelam gessit et soluendo non est, secundus Titio gerendam manda
Abbreviated transcription (Latin):
pe ñsubiciunt᷑. Iab coqui restitutionis auxilio
niuuat᷑. q̃stio culpe tutoꝵ c̃ uñtione remitipot̃.
necoonatũ. s transactũ uidet᷑ neglegenciȩ
turoꝵ Yꝑiculo noiũ q̃ pat̃ usuris maiõib
fecit asꝙͥpta pupilla quid̃ accõnẽ kełndaru pr̃ate
cogͥ exactas aut usuras tutele tpr. citra ullã cõ¬
pñsationẽ retinet. Aadbolescens comĩntis tuto¬
res quitutelã ad se neglegencia transtulet᷑. inte¬
gtã accõnẽ retinet. neq enĩ tutele udicio cõ¬
sũptũ uidetur. ꝙ alt̾uis officũ querelã habuit.
t utor quitutois idoneũ hẽdẽ conuenire pupi¬
li noĩe noluit. oãpniuicariꝰ substituit᷑ ut hisꝗ
ñ idoneũ tutele tpr̃ suspectũ facẽ suꝑsedit̃. ¶ħ¬

Expanded text:
pae non subiciuntur. Ab eo, qui restitutionis auxilio non iuuatur, quaestio culpae tutorum conuentione remitti potest, nec donatum, sed transactum uidetur. Neglegentiae tutorum periculo nominum, quae pater usuris maioribus fecit, adscripto pupilla quidem actionem calendarii praestare cogitur, exactas autem usuras tutelae tempore citra ullam compensationem retinet. Adulescens tutoribus conuenres, qui tutelam ad se neglegentia non transtulerunt, integram actionem retinet: neque enim tutelae iudicio consumptum videtur, quod alterius officii querellam habuit. Tutor, qui tutoris idoneum heredem convenire pupilli nomine noluit, damni vicarius substituitur, ut is, qui non idoneum tutelae tempore suspectum facere supersedit
Abbreviated transcription (Latin):
dis inpub̾is idẽ tutelã sustieat. I Q ddepeccu¬
ho ẜui actoĩs. quẽ adholescens pt̾quã res suas
ãmi nistrare cepit. matiumisit. ⁊ retinuit
ant retinẽ potiũt. in racione redlenda cura¬
dit dect̾o p̃toris ñsecuto. Sinicħ curator datus
ã mmistret ꝑieulo. contumacie ł neglegñcie.
ñ astringetur. Nã pͥulegiũ militũ adalienã ĩ¬
iuriã porrigi. nõ pot̾. nec inaliis cͥa sumã uo¬
luntatẽ inꝑitie uenia datur quãmbonis mili¬
tũ filii uõtutela. uite pate potestatis ñ milicie
p̃nnio mandatur.
Ał .uii. Re. Quiplutes tutores habuit u¬
nũ qui soluñdo. ñ fuit racionẽ. actus sui ue¬
tuit redłe. qm̃ eiꝰ lib̾atio. ꝙ extutela ꝑcepit
aut dolo contraxit. ñ ẽ relieta cõtutores qui
suspectũ facẽ neglexerunt. exculpa recte cõ¬
ueniunt᷑. tutorenuĩ legatariꝰ ex culpa q̃ testa¬
m̃to remissaẽ ñtenetur.

Expanded text:
 sustineat. Quod de peculio serui actoris, quem adulescens postquam res suas administrare coepit manumisit, ‹ret›inuit aut retinere potuit, in ratione reddenda curadit. decreto praetoris non secuto si nihil curator datus administret, periculo contumaciae uel neglegentiae non adstringetur: nam priuilegium militum ad alienam iniuriam porrigi non oportet nec in aliis circa supremam uoluntatem imperitiae uenia datur quam in bonis militum, filii uero tutela iure patriae potestatis, non militiae praemio mandatur.um. Qui plures tutores habuit, unum qui soluendo non fuit, rationem actus sui uetuit reddere. quoniam eius liberatio, quod ex tutela percepit aut dolo contraxit, non est relicta, contutores, qui suspectum facere neglexerunt, ex culpa recte conueniuntur: tutor enim legatarius ex culpa, quae testamento remissa est, non tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ gessisse. ⁊ ita ẽ rescͥptũ adiuo seuõ.⁊ ant̃¶dane
siquidẽ einit ip̃ae pala: dedit. aut̃ nom̃ n iualafideꝰ
sed simplicit̃ ut solent. honestiores ñ pati nomina
sua. instrum̃tis inscbi ualet emꝑtio ꝙy si callide
id̾erit. acsi ꝑ int̾positã ꝑsonã e miet. s ⁊ sic̃cditor
pupilli distrabat. eque erẽ bona fide eiñt poñt
sifilius tutoĩs. uelquealia ꝑsona iurieiꝰ subiceta
op̃ .i. .iix. ad sab̾.⁊ Tuͥtoresꝗb a ministraciode¬
creta ue. tãquã extraneos recte. apupillo emẽ
cõmodare tutorẽ ñposse: tociens ueꝵ ẽ qͦciens ꝑ
semet.  el subiectas sibi ꝑsona acquirit᷑ ei sti¬
pulatio: ceteꝵ nego ciũeigeri ꝑ consequencias
ut dictũ ẽ. nicħ ꝓhibet auctõĩtas. Ididuo rei

Expanded text:
ane quidem emit palam, dedit autem nomen non mala fide sed simpliciter, ut solent honestiores non pati nomina sua instrumentis inscribi, ualet emptio: quod si callide, idem erit ac si per interpositam personam emisset. Sed et si creditor pupilli distrahat, aeque emere bona fide poterit. Si filius tutoris uel quae alia persona iuri eius subiecta o decimo ad Sabinum Tutores, quibus administratio decreta non esset, tamquam extraneos recte a pupillo emerecommodare tutorem non posse, totiens verum est, quotiens per semet vel subiectas sibi personas adquiritur epulatio: ceterum negotium ei geri per consequentias, ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
gendi causa dotẽ ꝓmisit. ht̃ mulierẽ obliga¬
tã potĩt dici ⁊ manente matͥmonio eã te¬
neri: ꝗaht̃ dotẽ sicut in collationẽ bonoꝵ
tur. Qd̾ simulier suũ curatorẽ adimpłe id
ꝙ supͣ uires pat̾monũ eiꝰ indotẽ dare ꝓmi¬
sit ñ queat curatorẽ. quid̾ inħ ꝙ suꝑfluũ¬

Expanded text:
a dotem promisit, habet mulierem obligatam et poterit dici etiam manente matrimonio eam teneri quia habet dotem sic ut in collatione bonorumatur. quod si mulier suum curatorem adimplere id, quod supra uires patrimonii eius in dotem dare promisit, non queat, curatorem quidem in hoc, qu
Abbreviated transcription (Latin):
honerare se usuris. Siuõ ñsolũ. usuras co¬
gendus ẽ. agnoscere: quais ase exgere debuit¬
¶ Sicut aũt solue tutorꝙ debet ita .⁊ exigere.
ꝙ sibi debeꝰtiu  pot. sicreditor fuit patris
pupilli. łlã ⁊ sibi soluẽ põt. simõ fuit pec¬
cunia uñ soluat. ⁊ siusure fuet᷑ grauiores q̃
er debebantur. releuabitur. cispupillus ꝗͥ a
tutor sepotͥuit. lib̾are sicut aliis qͦ soluẽ. &
potuit. ⁊ debuit ¶nec utiq necesse ht̃. sic̃ue¬
matur ꝑ iudicẽ soluẽ idcͥcoq simala causa
pupillo ꝓhibuit. si suꝑ uacancã litẽ institius¬
sẽt cũ conueniret᷑ auõ creditore. Neꝙ enĩ ꝓ¬
lnbentur. tutores bonã fidẽ agnoscẽ Iñ tantũ

Expanded text:
onerare se usuris: si uero non soluit, usuras coonerare se usuris: si uero non soluit, usuras cogendus est agnoscere, quas a se exigere debuit. Sicut autem soluere tutor quod debet, ita et exigere quod sibi debetur potest, si creditor fuit patris pupilli: nam et sibi soluere potest, si modo fuit pecunia unde soluat, et si usurae fuerunt grauiores quae ei debebantur, releuabitur eis pupillus, quia tutor se potuit liberare, sicut aliis quoque soluere et potuit et debuit. Nec utique necesse habet, si conueniatur, per iudicem soluere, idcircoque si mala causa pupillo prohibuit, si superuacaneam litem instituissent, cum conuenirentur a uero creditore: nec enim prohibentur tutores bon
Abbreviated transcription (Latin):
noie stipulaĩ. ¶nequaꝗ abigendã ẽ. si pat̃
familias. eũ ꝓquo fide uissit tutorẽ dedit
filio suo: ostõ tutors conuenit. utcũdies ꝓ ec¬
cuniȩ. p̃tĩeit̃ creditoĩ debitũ soluat᷑. ⁊ iõces¬
dã iuidetur ñuenite intutele iudiciũ. si mõ
his dies post tutelã finitã suꝑuenit. Quod
si dies adbuc durante. cutela uenit putant
cepit. Cet̾m sudoneus tutor fuitꝰ nicħ ue¬
nire intutele iudicioꝰ necquisquã putet nul¬
lũ effectũ hochab̾e. Nãꝙ siquis dixĩt. in
tute iudiciũ deuolui ⁊ pͥuilegio locusẽ. ⁊
fide iussores tenebuntur. sirẽ saluã fore
cautũ ẽ Itẽ sitp̃ali actione fuit obligat̾ tu¬
tor dicencdũ ẽ. locũ ẽẽ tuteleͥ iudido itt ꝑ.
redebuit pupillo suo id adũsusse ꝙͦ p̃state¬
.i. debet. fortassis ⁊ plus. Adũsus alios eñ exꝑ¬
iri siñ acc̃. ñpotuit adũsusse potuit. S
si sub usuis grauioĩb pat pupilli peccumã
anz aliquid inputetur. ¶P otiutenĩ soluẽ nec

Expanded text:
ne stipulari nequaquam ambigendum est. Si pater familias eum, pro quo fideiussit, tutorem dederit filio suo, officio tutoris conuenit, ut, cum dies pecuniae praeterierit, creditori debitum soluat: et ideo cessdam uidetur non uenire in tutelae iudicium, si modo is dies post tutelam finitam superuenit: quod si dies adhuc durante tutela uenit, putant coepit: ceterum si idoneus tutor fuit, nihil uenire in tutelae iudicio. nec quisquam putet nullum effectum hoc habere: namque si quis dixerit in tutelae iudicium deuolui, et priuilegio locus est et fideiussores tenebuntur, si rem saluam fore cautum est. Item si temporali actione fuit obligatus tutre debuit pupillo suo, id adversus se quoque praestare debet, fortassis et plus: adversus alios enim experiri sine actione non potuit, adversus se potuit. Sed si sub usuris gravioribus patri pupilli pecuniam uod ei imputetur: potuit enim soluere nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tes in eo staruud e retur. utpupilla ab hẽditate
pat̃na abstinẽtur. unꝰ extutõib q̃pleĩsꝙ c̃ditoĩbꝰ
ita docidit. ut ẽta c̃oiti portione contẽpti eẽnt
⁊acciꝑet̃ Ioẽ cutatoreᷤ. i ãuiri potenti accepti cum
pleĩsꝙeditoil: deciderunt: q̃scitũ ẽ ansialiquis

Expanded text:
upilla ab hereditate paterna abstineretur, unus ex tutoribus cum plerisque creditoribus ita decidit, ut certa crediti portione contenti essent acciperentque: idem curatores iam viripotenti accepti cum plerisque creditoribus deciderunt: quaesitum est, an, si aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ testam̃todatũ. ꝓea parte conuenĩ op̾tẽ
ꝓqua parte ã mmist rauit. ꝓ c̃tutoĩs aũt
portione. pͥus eos conuenĩ deb̾e: ꝙ ꝓ eo se
officio contutõis q̃ rendũ ansuspectũ facẽ
debiuit. p̃sertĩ cũ suspectũ eũ ꝙͦ postulasse
dicat᷑. alias ꝗ cũ magistrat᷑ plures tutores
dant. ñpͥus ad eos reũti pupillus pot. quã
om̃s tutores excusatifiũnt. In ꝓposito cũ
unꝰ amagistratib datus ꝓponẽtur. ñ ẽ pꝰ
uisũ collegã conueniendũ ꝙ suspectũ fec̃¬
głos. acsimpartes dimidias tutores dati
eẽnt. ¶Tutõĩb concessũ ẽ. ad ebitõibus
pupilli peccuniã exigẽre. ut ipõ uire lib̾ẽt᷑¬

Expanded text:
 testamento datum pro ea parte conueniri oportere, pro qua parte administrauit: pro contutoris autem portione prius eos conueniri debere, qui pro eo se uerit, de officio contutoris quaerendum, an suspectum facere debuerit, praesertim cum suspectum quoque eum postulasse dicatur. alias quidem cum magistratus plures tutores dant, non prius ad eos reuerti pupillus potest, quam omnes tutores excus‹si› fuerint: in proposito cum unus a magistratibus datus proponeretur, non est uisum prius collegam conueniendungulos, ac si in partes dimidias tutores dati essent. Tutoribus concessum est a debitoribus pupilli pecuniam exigere, ut ipso iure libe
Abbreviated transcription (Latin):
stabit. quia ñ uidetur leuis culpa c̃c̃ uitis auctõi¬
tatẽ. mandatũ tutele offieiũ. dete̾tarefrer ꝓ
uineialiũ. tutores inurbe. causas appellacionis
inprib̾ni agentes. reꝵ italicaoꝵ. cutatores ut in¬
pub̾ib constititantur. ad officiũ suũ reuocare de¬
b̾et. Alioquinsi pͥus inꝓuincia redierint. dolũ
autculpa eoꝵ. inea quoq parte recte iudex cõ¬
ueniet. Iparriuis testam̃to frĩs filio tutor dat̾
cũ initalia domiciliũ habet. tã rtalicaꝵ reꝵ quã
ꝓuincialiũ: ã ministrationẽ suscepit. atqutapeo

Expanded text:
stabit, quia non uidetur leuis culpa contra iuris auctoritatem mandatum tutelae officium detrectare. Rerum prouincialium tutores in urbe causas appellationis impuberum agentes, rerum Italicarum curatores ut impuberibus constituantur, ad officium suum reuocare debent: alioquin si prius in prouinciam redierint, dolum aut culpam eorum in ea quoque parte recte iudex conueniet. Patruus testamento fratris filio tutor datus cum in Italia domicilium haberet, tam Italicarum rerum quam prouincialium administrationem suscepit at
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł.i.r4. Actus sui rõnẽ ẽcuratoĩ rede
aut si ñ exfide curã gerat. suspectũ pꝰulaĩ pꝰset.
iusta appellatio ꝓ nunciata eit̃.: cuiꝰ ueex cusa¬
tio recepta ñsit ex quo accedẽ ad ãministtio
nistrauit. Quero andefuncto gaio seio. accõ
tutele adu̾sus partẽ eiꝰ.⁊ inquantũ cõpetat.
depecculio ⁊ de inu̾so patrẽ teñ. nec mnultũ
uid̃ĩ in hoccasu face̾ patrisscienciã ⁊ c̃ sensũ
adobligatlũ eũ insolidũ nͥ forte contutore. ł
alio quo uolente eũ facẽ suspectũ. int̃cessit¬

Expanded text:
. Actus sui rationem concuratori reddere aut si non ex fide curam gerat, suspectum postulari posseiusta appellatio pronuntiata erit cuiusue excusatio recepta non sit, ex quo accedere ad administratnistrauit: quaero, an defuncto Gaio Seio actio tutelae aduersus patrem eius et in quantum competat. de peculio et de in rem uerso patrem teneri: nec multum uideri in hoc casu facere patris scientiam et consensum ad obligandum eum in solidum, nisi forte contutore uel alio quo uolente eu
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib dã cũ reliqua traħent. idonei impõ
tpr̃. ãministrationis cẽ desierunt. postea
pupillus ħes sc̃p̃ nũ qui abstentuserãt ab
imp̃r. inpetrauit. utbona pat̾naei restini¬
indẽpnitati pupilli ꝓ spicidebeat. cũ indi¬
iuduũis officiũ curare amagistratib in¬

Expanded text:
ex quibus quidam, cum reliqua traherent, idonei in ipso tempore administrationis esse desierunt: postea pupillus heres Sempronii, qui abstentus erat, ab imperatore impetrauit, ut bona paterna ei restituonei sunt, indemnitati pupilli prospici debeat, cum indiuiduum his officium curae a magistratibus in
Abbreviated transcription (Latin):
putatur. college sipotuit. ⁊ oebuit suspectũ
facere. infclũ. ⁊ sidebuit satis petẽ. Nã sudo¬
ficiantur. ł int̾ .ui. pͥmos m̃see pupillares
peccumas ñcollocauĩt. ipse indebitã peccnĩã
⁊ inusuras eiꝰ peccunie quã ñ feneraut̃uenit᷑.¬
X I.UI. ad sab̾. Cũquerit᷑ uidicio tutele q̃
noã atutore facta agnosce̾ pupillus debe¬
at. Marcellus putabat. situtor pupilli peo¬
cumã mutuã dedisset. ⁊ suonoĩe stipulat᷑
eẽt. posse dici noĩa integra pupillo saluaeẽ
deꝑdita ⁊ male contc̃ta: ad tutorẽ ꝑtinẽ. sed
ũuisse putare posse. tutorẽ eã conditionẽ
ad hole scenti deferre. ut idꝙ gessisset tutor
incontͣhñdis noĩb aut int̾otũ agnosce̾ aut
atoto reced̾e̾. itautꝑ iñeẽt. acsitutor nego¬
cuĩs gessusset Iẽ ⁊ sipupilli noĩe credidisset.

Expanded text:
putatur collegae, si potuit et debuit suspectum facere: interdum et si debuit satis petere: nam si idoficiantur, vel intra sex primos menses pupillares pecunias non collocaverit, ipse in debitam pecuniam et in usuras eius pecuniae quam non faeneravit sexto ad Sabinum. Cum quaeritur iudicio tutelae, quae nomina a tutore facta agnoscere pupillus debeat, Marcellus putabat, si tutor pecuniam pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salua esse, deperdita et male contracta ad tutorem pertinere. sed uerius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre, ut id quod gessisset tutor in contrahendis nominibus aut in totum agnoscere aut a toto recedere, ita ut perinde esset ac si tutor sibi negotium gessisset. idem est et si pupilli nomine credidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
mus reliqua traxit. pupillus. etate ꝓbata eũd̃
quondã colonũ sẽpmũ fecit ꝓcuratorẽ que ro
anexeo quodille ut ꝓ curator egit. oe debutũ
adholescens agnouisse. uideatur eoꝙ nõie
curatorẽ suũ lib̾asse. Pauł. R. ñ exeoquiad
ult̃ eũ quip̃dia eꝰ coluit ꝓcuratorẽ hab̾e uo¬
luit. debitũ ꝙ ex conductione reliquat᷑ est
agnoutisse cũ uid̾i. ¶ẽ ꝓnũ qui expollicitaci¬
tei. p.. res curatores. constituer᷑. qui ap̃g̃cos d

Expanded text:
us reliqua traxit: pupillus aetate probata eundem quondam colonum Sempronium fecit procuratorem: quaero, an ex eo, quod ille ut procurator egit, omne debitum adulescens agnouisse uideatur eoque nomine curatorem suum liberasset. Paulus respondultus eum, qui praedia eius coluit, procuratorem habere uoluit, debitum, quod ex conductione reliquatus est, adgnouisse eum uideri. Sempronii, qui ex pollicitatirei publicae tres curatores constituerunt, qui apud
Abbreviated transcription (Latin):
cetoꝵ noĩum ꝑiculũ ¶ Sideponi oporteat peccu¬
mas adp̾dicꝵr cõꝑationẽ. si quid factũe usure nõ
ponantur: pupillares p̃stabuntur. sip̃ceptũ ẽ.⁊
neglectum: demodo usuraꝵ iudñdũ ẽ.⁊ solent
p̃totes cõminarent ut siñ fiat depositio. ł quã¬
totardiꝰ fiat. legitime usure p̃stentur. Sigͥ cõ¬
minatio int̾cessit: uidex qui quanooq cognose
tutores. quinegant hab̾e adalendos. pupillos
penesse aliquid. utꝗcꝗd constitĩt. penes eoseẽ. eiꝰ
grauissima usura pñdatur.⁊ ħ ꝑ sequioporte̾
iudicẽ. p̃alã ẽ.⁊ cũalia peneadiectione. ¶residu¬

Expanded text:
ceterorum nominum periculum. Si deponi oporteat pecunceterorum nominum periculum. Si deponi oporteat pecunias ad praediorum comparationem, si quidem factum est, usurae non ponantur, pupillares praestabuntur, si praeceptum est et neglectum, de modo usurarum uidendum est. et solent praetores comminari, ut, si non fiat depositio uel quanto tardius fiat, legitimae usurae praestentur: si igitur comminatio intercessit, iudex qui quandoque cognosctutores, qui negant habere ad alendos pupillos penes se aliquid, ut quidquid constiterit penes eos esse, eius grauissima usura pendatur: et hoc persequi oportere iudicem palam est cum et alia poenae adiectione. Residu
Abbreviated transcription (Latin):
rer q̃ tpr̃ deꝑeint suũꝑiculũ facit. deluit enĩ
cõfestin suo officio fungi. ꝙ si contutores exspec¬
tabat. uel diffe̾rites. uel nolentes se excusare ã
ignoscatur/ ⁊ ñ facile ignoscetur. debuit enĩ
partibe siuffungi. ñ quid̃ p̃cipitifestinatioñ
s moratoiã cunctͥatione. ¶ Cõpecet adũsꝰ tuto¬
sordide. neq graciose. s. ñ bonã c̃ditionẽ elege¬
rint. recte quis dixit̃ solã latã noglegenciã
eosp̃stare in hac parte deb̾e. ¶ Sipt̾ depositiõe
peccuniȩ cõꝑare p̃dia. tutores neglexũnt. in¬
cipient inusuras conuenũ. Quã ꝗ̃ enĩeos ap̃toẽ
cogioportet ad cõꝑandũ. tm̃sicessent. ⁊ ĩusu¬
cerigͥ debet. inusus suos peccuniã ũtisse. Ũ¬
tisse insuos usus ñ accipimꝰ eũ quidebitor patris
stabit. quas patͥ ꝓmisãt. ¶ d itutor peccuniã pu¬
pillarẽ suo noĩe fenerauit. nadenũ cogetur.
usuras quas ꝑ cepit p̾stare sisuscipiat. pupillus

Expanded text:
re depereunt, suum periculum facit: debuit enim confestim officio suo fungi. quid si contutores exspectabat vel differentes vel etiam volentes se excusare, an ei ignoscatur? et non facile ignoscetur: debuit enim partibus suis fungi non quidem praecipiti festinatione, sed nec moratoria cunctatione. Competet adversus tutosi neque sordide neque gratiose, sed non bonam condicionem elegerint? recte quis dixerit solam latam neclegentiam eos praestare in hac parte debere. Si post depositionem pecuniae comparare praedia tutores neglexerunt, incipient in usuras conveniri: quamquam enim a praetore eos oportet ad comparandum, tamen, si cessent, etiam usureuit. doceri igitur debet in usus suos pecuniam uertisse. Uertisse in suos usus non accipimus eum, qui debitor patris stabit, quas patri promiserat. Si tutor pecuniam pupillarem suo nomine faenerauit, ita demum cogetur usuras quas percepit praestare, si suscipiat pupillus
Abbreviated transcription (Latin):
constitutionẽ contineĩ: q̃ apatre ñ legitime
turores testam̃to. ł codicillis datos filus in¬
pub̾ib ñpostulauit. decreto confirmaĩ. sin
aut idoneis datis. tutoĩb pubib unꝰ eoꝵ
ł decessit.ł tpalẽ excusationẽ accepit. mat̃
qitoꝙ ꝓpt̃oa. in loco illius. aliũ ñpetit. quia
nũs reliquoꝵ ã ministratiõi tutele ansusici¬
accusato d̾ c̃tũ erat ei ad uingi. alios mat̾
eos. quoq petẽ debet. ⁊ siñ petit isatẽciã
constitutionis incidit. Iħaũt mnat᷑ aboi
quid̃ bonoꝵ uñdicatione intestatoꝵ filioꝵ
repellit᷑ ssiuõ maĩt̾ eificlĩ cõmissũ afilio re¬
liquerit cͤui mulier ñpetit tutorẽ. sism̃ lib̾¬
is decessit. ł subhac ip̃ã c̃ditione. Sunte¬
stat᷑ mortuus erit fidĩ cõmissi peticio que
ex alieno iudicio descendit. ñẽ ꝑ empta
q̃ aũt suspectũ tutorẽ ñfecit. necũbis
nec sentencia constitutioĩs inpenã in¬

Expanded text:
constitutione contineri, quae a patre non legitime tutores testamento uel condicillis datos filiis impuberibus non postulauit decreto confirmari. Sin autem idoneis datis tutoribus pluribus unus eorum uel decessit uel temporalem excusationem accepit, mater, quae propterea in loco illius alium non petit, quia numerus reliquorum administrationi tutelae suffiaccusato decretum erit ei adiungi alios, mater eos quoque petere debet et, si non petit, incidet in constitutionis. Haec autem mater ab omni quidem bonorum uindicatione intestatorum filiorum repellitur. si uero maritus ei fideicommissum a filio rel‹i›querit, cui mulier non petit tutorem, 'si sine liberis decesserit', uel sub hac ipsa condicione 'si intestatus mortuus erit', fideicommissi petitio, quae ex alieno iudicio descendit, non est perempta. Quae autem suspectum tutorem non fecit, nec uerbis nec sent‹ent›ia constitutionis in poena
Abbreviated transcription (Latin):
inusus suos conũtit. legitimãusurã p̃stet. S
⁊ si negauĩt. ap̃seẽẽ peccunã.⁊ p̃tor ꝓnũcia¬
uit ecͣ eũ. legntimã soluẽ debebit. ł si morã de¬
positioni fecit. ⁊ p̃tor. irrogauit eis legitimas
S ⁊ sidũ neget aliquã quantitatẽ. penes se eẽs
pupillis adbonasua expedienda inposuit ne¬
cess̃itatẽ mutuã peccunã legnamus usui̾s ac¬
cipiendis tenebitur in legitimiis. Itẽ si adebitõĩb
legitimas exegit: except̾is causis scdm morẽ ꝓ¬
iunciȩ p̃stabit usuras. autquiconces ant tenteᷤ

Expanded text:
in usus suos conuertit, legitimam usuram praestet. sed et si negauit apud se esse pecuniam et praetor pronuntiauit contra eum, legitimas soluere debebit, uel si moram depositioni fecit et praetor irrogauit ei legitimas. sed et si, dum negat aliquam quantitatem penes se esse, pupillis ad onera sua expedienda imposuit necessitatem mutuam pecuniam legitimis usuris accipiendi, tenebitur in legitimas. item si a debitoribus legitimas exegit. ex ceteris causis secundum morem prouinciae praestabit us
Abbreviated transcription (Latin):
tele ad eũ ꝑtinere sin notescere. aũt qualit̃ qͣlit̃
sufficit: ñutiq testato eũ conueniri. Nãs sicitra
testacionẽ. scl uñcũq cognouit. nulladubitacio
ẽ: quindebeat ꝑiculũ. ad ip̃m respicere.

Expanded text:
telae ad eum pertinere. innotescere autem qualiterqualiter telae ad eum pertinere. innotescere autem qualiterqualiter sufficit, non utique testato eum conveniri: nam etsi citra testationem, scilicet undecumque cognovit, nulla dubitatio est, quin debeat periculum ad ipsum respicere.
Abbreviated transcription (Latin):
tutores. nͥ bonã fidẽ in amministt̾ionẽ pre¬
stitĩnt: dãpnaĩ deb̾e. q̃ uis testam̃to cõp̃ hñ¬
sũ sit. ut a neclogisticent. neceo noĩe excausa
remittẽ pot ħ moĩ cautionib uec nuitare fon¬
m ã antiquit᷑ ẽstitutã sdãpntũ uõ ꝙ cũq extũ¬
tela quis sensũ:⁊ legaĩ. ⁊ ꝑ filĩ cõmissũei reliꝗ
conscilio matris geri mandauit. ⁊ eo noĩe tu¬
tores liłauit. ñ iocͥco minꝰ officiũ tutoꝵ iute¬
grũ erit. sid uiris bonis ẽueniet salubre ẽ¬
sciliũ matris ad mitt̾e. tã ⁊ sineq lib̾atio tu¬
toris. neq uoluntas patris. aut int̾cessio ma
ttis tutoĩs officiũ infringat. Usꝙ ad eo autẽ.
licet tutoilr patris p̃ceptũ. neglege᷑ ut si
mancipia distrahantur. ł neuestis. ł ne do¬
mꝰ. uł ne alie res ꝑiculo subiecte: liceat tiũ eit
contẽpnere. hanc pats uoluntatẽ. AEx quo in¬
notuit tutoĩse tutorẽ eẽ. scire debet. ꝑiculũ tu¬

Expanded text:
res, nisi bonam fidem in administratione praestiterint, damnari debere, quamuis testamento comprehensum sit, ut aneclogisti essent: nec eo nomine ex causa remittere potest huiusmodi cautionibus nec mutare formam antiquitus constitutam. damnum uero, quodcumque ex tutela quis senserit, consilio matris geri mandavit et eo nomine tutores liberavit. non idcirco minus officium tutorum integrum erit, sed viris bonis conveniet salubre consilium matris admittere, tametsi neque liberatio tutoris neque volunttris tutoris officium infringat. Usque adeo autem licet tutoribus patris praeceptum neglegere, ut, mancipia distrahantur vel ne vestis vel ne domus vel ne aliae res periculo subiectae, liceat eis contemnere hanc patris voluntatem. Ex quo innotuit tutori se tutorem esse, scire debet periculum tu
Abbreviated transcription (Latin):
ad exigendũ. ⁊ ad collocandũ duũ m̃siũ. idꝙ in
iudicio tutele ꝓuai̾solet. ꝙ spaciũ seu laxa¬
m̃tũ tpis tribui nõportet his: qui nũmos in¬
pub̃um. ł adholescentiũ insuos usus conũter.
Siusuras exactas tutor. ł curator usib suis retinu¬
erit : eoꝵ usuras eos agnoscere oportet. Sane
enĩ partiui refert. uitũ sortẽ pupillarẽ anusu

Expanded text:
igendum et ad collocandum duum mensum, idque in iudicio tutelae seruari solet: quod spatium seu laxamentum temporis tribui non oportet his, qui nummos impuberum uel adulescentium in suos usus conuerterunt. Si usuras exactas tutor uel curator usibus suis retinuerint, earum usuras agnoscere eos oportet: sane enim parui refert, utrum sortem pupil
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur: ñscͥturã testam̃ti. ł codicilloꝵ lã
patris uoluntatẽ. p̃tor acciꝑe debet. siñfuit ig¬
ht̃. Quid deuiꝙ sipostea: deeo quẽ pat̃ testam̃to
codicilłue. ñ uut dedit. scͥsit tutotẽ ẽẽ nolle
nẽpe. ñsequitur pͥmã uoluntatẽ. p̃tor aqua

Expanded text:
sequitur, non scripturam testamenti uel codicillorum. nam patris uoluntatem praetor ita accipere debet, si non fuit ighabet. quid denique si postea de eo, quem pater testamento codicillisue non iure dedit, scripsit tutorem esse nolle? nempe non sequitur primam uolu
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo. agnatis defertur tutela. iͥ nͨstatꝰ dũt
iudetur. ñ tantũ his quitestam̃tũ ñfecit: sed
in his quitestam̃to lib̾is suis tutores ñdeoit. qua¬
tũ enĩ ad tutelã ꝑtinet intestat᷑ ẽ. Idẽ dicimꝰ
situtor testam̃to datus. ad hucfilio inpub̾e
mauente decessit̃ nã tutela eiꝰ adagnatũ re¬
Uũtitur.

Expanded text:
mortuo adgnatis defertur tutela. intestatus autem uidetur non tantum is qui testamentum non fecit, sed et is qui testamento liberis suis tutores non dedit: quantum enim ad tutelam pertinet, intestatus est. idem dicemus, si tutor testamento datus adh‹u›c filio impubere manente decesserit: nam tutela eius ad adgnatum reuertitur.