comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loctum ꝑuenit. ibiq lib̾atus est ꝑ uirtu¬
nno aut̃ tricesimo .iiiͦ. post obitum
bẽ geretrudis inspirante dño uierat
incorde sue germane noĩe becca⁊ ut sibi
ip̃a uellet monasterium construere.
p̾ostea uero intali deuotione sp̃nali ue¬
nit ad supradc̃m monast̾ium nuualla.
Postulansq p̃dc̃am abbatissam simul¬
q omnem congregationem. ut ei aliqd̃
aduitornum p̃buissent de oã spuali: tuide
maximam necessitatem habuisset sue
deuononis initium. Tota autem illa e¬
gregatio amantissimo animo suscepert̃
perttionem eiꝰ. qmͣ ip̃a postulass et dedert
eireliquias et libro sc̃aꝵ scripturaꝵ. Si¬
milit̾ q dederunt in sc̃o habitu semores
sp̃ualos sororos que ip̃m monast̾ium do¬
cere potiussent regularis uite disciplinã:
normamq religionis initium. Et ex eo
lecto dederunt ei partem. in quo sc̃a gere¬
trudis germana sua migrauit ad xp̃m.
Tunt xp̃ianissima matrona sua exceptis
his om̃ib que ad religionis reu̾entiam ꝑ¬

Expanded text:
lectum pervenit, ibique liberatus est per virtuAnno autem trigesimo tertio post obitum beatae Geretrude, inspirante Domino, venit in corde sue germane nomine Becgane, ut sibi ipsa vellit monasterium construere. Postea vero in tale devotione venit ad supradictum monasterium Nivialae, postulansque praedictam abbatissam Agnem simulque omnem congregationem, ut ei aliquo adiutorium prebuissent de causa spirituale, unde maximam necessitatem habuisset sue devotionis initium. Tota autem illa congregatio amantissimo animo susciperunt petitionem, quam ipsa postulasset, et dederunt ei reliquias et libros sanctarum scripturarum. Similiterque dederunt ei in sancto habitu seniores spirituales sorores, qui ipsum monasterium docere potuissent regularis vite disciplinam normamque relegionis initium. Et ex eo lecto ei dederunt partem, ubi sancta Geretrudis, germana sua, migravit ad Christum. Tunc christianissima matrona, acceptis his omnibus, quae ad relegionis reverentiam p
Abbreviated transcription (Latin):
reuercunur. Qui nomen eiꝰ cum fide ĩ¬
uocantes de quaeũq tͥbulatione oppressi
statim ei angłs dorruni afsuit aduitor
Ilio quoq tempore dũ latronez quẽdã
puerum compreheudissent ligauerunt
eum. Cumq du teneretur in uincul᷑:
uolentez eum in captuuitatem extͣ patͥ¬
am uenundare: tu nc subito puer re¬
memorans cum fidutia nomen scõe ge¬
retrudis deprecatus q eam. ut sibi aiya¬
lium impendiss: statim ceciderunt uin¬
cula de manib eiꝰ quib fuerat colliga¬
tus. et cepit ciurrere ut seliberaret. Illi
autem uiri qui eum uinctum habuer̃t.
similit̾ cepert̃ currere post ip̃m ut eum cõ¬
prehenderent. et non potuert̃. Sicq lib̾atus
est puer de man latrouum et municoꝵ¬
Gerum autem post ea alio tempore dum
uir quidam s magnis criminib ĩuentꝰ
suiss ita ut dñs eiꝰ ussiss eum ten̾e et in
uinculis const̾ngere tunc ille infelix n
confortatꝰ est in spe deprecans sc̃ãm iurgi¬

Expanded text:
revertebantur; qui nomen eius cum fide inrevertebantur; qui nomen eius cum fide invocantes, de quacumque tribulatione obpressiangelus Domini adfuit adiutor. 8. Alio quoque tempore dum latrones quendam puerum conprehenderunt et ligaverunt eum, cumque diu teneretur in vinculis, volentes eum in captivitatem extra patriam venumdare, tunc subito puer rememorans cum fiducia nomen sanctae Geretrude deprecatusque eam, ut sibi auxilium inpendisset, statim ceciderunt vincula de manibus eius, quibus fuerat colligatus, et coepit currere, ut se liberaret. Illi autem viri, qui eum vinctum habuerunt, similiter ceperunt currere post ipsum, ut eum conprehenderent, et non potuerunt. Sicque liberatus est puer de manu latronum et inierum autem postea alio tempore dum vir quidam in magnis criminibus inventus fuit, ita ut dominus eius iuberet eum tenere et in vinculis constringere, tunc ille infelix in confortatus est in spe et deprecans s
Abbreviated transcription (Latin):
et corpoꝵ simul: et cum dei adiutorio õs
qui sllic cum amore diuinitatis auxiliũ
querebant. sam atq incolumes inde re¬
uertebantur.
rat aut̃ quidam uir in hec nicina
loca: cuiꝰ uxor ceca est effecta. Tulitq
eam uir suus et adduxit ubi scã uirgo re¬
quiescebat. ad supͣdc̃m monasterium nu¬
ualla. Cum antem eccłiam intrassent.
et illa stetiss subt̾ unam lampadem re¬
pente effundebatur illa candela ubr illa
subt̾ stabat. et effudit suꝑ pallium quo
induta erat. Omĩs qui illic aderant et iu¬
derunt hoc miraculum accipientes ex ip̃a
guita unxert oculos eiꝰ. et statim illum¬
nati sunt ocuili mulieris. que ante fuerat
ceca. In crastimim auten confortata est.
infide. et spe. et in mrintib sc̃e uirguus
geretrudis: et sana reu̾sa est cum gandio
domum suam. Qmͣ satis longumest per
ordinem totum enumetando ꝑstringe¬
entib et cãm salutis ab ea postulantib:
cum aduitorio dñi inde om̃ĩs incolumes

Expanded text:
et corporum simul, et cum Dei adiutorio omnes, et corporum simul, et cum Dei adiutorio omnes, qui illic ad amorem divinitatis auxilium querebant, sani atque incolumis inde revertebantur. 7. Erat autem quidam vir in hac vicina loca, cuius uxor ceca est effecta, tulitque eam vir suus et adduxit eam, ubi sancta virgo quiescebat, ad supradictum monasterium Niviala. Cum autem ecclesiam intrassent, et illa stetisset subter unam lampadem, repente effundebatur illa candela, qua ipsa subter stetisset, et effudit super pallium, qua. induta erat. Omnes , qui illic aderant et viderunt hoc miraculum, tenentes ex ipsa gutta, et uncxerunt oculos eius, et statim inluminati sunt oculi mulieris, que ante fuerat caeca. In crastinum autem confortata est in fide et spe et in virtutibus sanctae virginis Geretrude sana reversa est ad domum suam. Quoniam satis longum est per ordinem totum enumerando perstringeentibus et causam salutis ab ea postulantibus, cum adiutorio Domini omnes inde incolumes
Abbreviated transcription (Latin):
xpide hac luce migrass ⁊ que post ip̃am
gub̾natrix extiterat nuualensi mona¬
sterio tinc cuncta familia imanitt̃
om̃s unam puellam ex nobili genere
ortam sibi elegerunt abbatissam cui
nomen eiat agnes. Que et ip̃a sumłr
nutͥta fuerat a ba gercrude. Ip̃a autem
postea edificanit baslicam in honore
qua eccłia edificata suerat dum lectum
siuiss cum honore portatum ip̃a nocte
om̃ssorores in eadem eccłia: cum sum¬
ma reuerentia sollempnitates ugilias¬
q habuerunt. finitis autem matutinis.
et oꝑe dei completo ⁊ et extiuctis lucernis
septem que semper in eodem oratorio arde¬
orationem in eamdem eccłiam intrassẽt
uscerunt om̃slucernas ardentes quas ex¬
tinctas dimiserant. Uñ fc̃m est. ut duuilga¬
tum ess hoc miraculum ꝑ unu̾sam regi¬
onem illam: ed fama exiit de nirtutib an¬
ꝓpe essent uenientes ibidem ad sepulchꝵ
uirginis dei remeditm quererent aĩaꝵ

Expanded text:
de hac luce migrasset, que post ipsam de hac luce migrasset, que post ipsam gubernatrix extiterat Nivialense monasterio. Tunc cuncta familia unianimiter omnes unam puellam ex nobile genere ortam sibi elegerunt abbatissam, cui nomen erat Agnes, qui et ipsa similiter nutrita fuerat a beata Geretrude. Ipsa autem postea edificavit eclesiam in honore qua ecclesia aedificata fuerat, et lectum fuisset cum honore ibidem portatum, ipsa autem nocte omnes sorores in eadem aeclesia cum reverentia sollemnitatis vigilias habuerunt. Finito autem matutino et opere Dei completo et extinctis lucernis 7, quae semper in eodem oraturio ardeorationem in eandem ecclesiam intrassent, et viderunt omnes lucernas ardentes, que ante extinctas demiserunt. Unde factum est, ut devulgatum esset hoc miraculum per universam regionem illam, et fama exiit de virtutibprope essent, venientes ibidem ad sepulcrum beate virginis remedium querere animarum
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Puella noli dubitare s crede in
dũo ihu xp̃o. et uade ad lectum qui ẽ
positus in eccłia bĩ panli apłi ubi gere¬
trudis reqͥescere solebat. Ibi acceptura e¬
ris sanitatem de om̃i tͥbulatione qmͣ
corpore tuo pateris. Ip̃a aut̃ puella pp̃
grauitudinem infirmitatis sue non po¬
tuit ante diem terrium ꝑuenire illuc.
Cumq cuncta congregatto in horam t̾¬
ciam ad opus diuinum consisterent et
puella que fuerat infirma tulerunt eã
sacerdotes et ad duxerunt ad lectulum
ubi uissa fuerat ambulare. Cumq se
in orõne dño substrauisset. et ad lectñ
melinasset: statim aꝑti sunt ocłi elꝰ
et totum corpus qd ante uulneratum
fuerat.ita repente sanatum est: ac sum¬
qmͣ uulueris nichil habuiss. Illa autẽ
deo gt̾as agebat et gaudto magno reple¬
ra est et cum exultatione reuertebatur
ad suos parentes.¬
is ita gestis contigit ut predicta ab¬
batissa neptis bẽ geretiudis nuginis¬

Expanded text:
eam: 'Puella, noli dubitare, sed crede in eam: 'Puella, noli dubitare, sed crede in domino Iesu Christo et vade ad lectum, que est positus in eclesia beati Pauli apostoli, ubi Geretrudis requiescere solebat. Ibi acceptura eris sanitatem de omni tribulatione, que in corpore tuo pateris'. Ipsa autem puella propter gravitudinem infirmitatis suae non potuit ante diem tertium pervenire illuc. Cumque cuncta congregatio in horam tertiam ad opus divinum consisterent, et puella, quae fuerat infirma, tuleruntque eam sorores et adduxerunt ad lectulum, ubi iussa fuerat ambulare. Cumque se in oratione Domino substravisset et ad lectulum inclinasset, statim aperti sunt oculi eius, et totum corpus, que ante vulnerata fuerat, ita repente sanata est, acsi umquam vulneris nihil habuisset. Illa autem Domino gratias agebat et gaudio magno repleta est et exultatione revertebat ad suos parentes.is ita gestis, contigit, ut predicta abbatissa, nepta beate Geretrude
Abbreviated transcription (Latin):
solebat fatigata membra aliquid requi¬
escere. nullus hominum ult̾ins ĩ ip̃o lec¬
to requiescere fuiss ausus. Tunc predic¬
ta dei famula dñica abb̃issa neptis sõe gere-¬
trudis que secus pedes eiꝰ fuerat nutrita
gaudio repleta est qd̾ ꝑ tanta signorũ
miracula eam dñs dignatus sit mani¬
festare. Conuocata autẽ untuerra con¬
gregatione: ip̃m lectulum tulerunti et
portauer̃t cum honore magno et dei lan¬
dib et deposuerunt enm in basilica sci
pauli apłi ubi numnc dñs multa signa
atq iuitutes ostendere dignatur.
sut quedam puella in regione eadẽ
qmͣ grauissima egritudo dep̃sserat. ut
milluis em̃ medicus ꝑ annos plurimos la¬
nare potuss. Et ad excrenum ociilo¬
rum suoꝵ lumen amisit. et ceca effec¬
ta est. Tunc parentes illius puelle
tuler̃t ean et secum duxerunt ad mona¬
sterium nunals ut saltim inuenirẽt¬
ibi aliquos medidos qui eam curare
potussent. Tunc imp̃a nocte apparii¬
it ei scã geretrudis ꝑ iusum: et dixit ad

Expanded text:
solebat fatigantia membra aliquid requiescere, ut nullus hominum ulterius in eum requiescere fuisset ausus. Tunc praedicta Dei famula Dominica abbatissa, nepta sanctae Geretrude, quae secus pedes eius fuerat nutrita, gaudio repleta est, quod per tanta signorum miracula eam Dominus dignatus est manifestare. Convocata autem universa congregatione, ipsum lectulum tulerunt et portaverunt cum honore magno et Dei laudibus et deposuerunt eum in basilica sancti Pauli apostoli, ubi nunc Dominus multa signa atque virtutes ostendere dignatus est. 5. Fuit quedam puella in regione eadem, quam gravissima egritudo depresserat, et nullus eam medicus per annos plurimos sanare potuisset, et ad extremum oculorum suorum lumen amisit et ceca efficitur. Tunc parentes illius puelle tulerunt eam et secum duxerunt ad monasterium Nivialae, ut saltim ibi invenirent aliquos medicos, qui eam curare potuissent. Tunc in ipsa nocte aparuit ei sancta Geretrudis per visum et dixit ad
Abbreviated transcription (Latin):
dignattis est. nocare regnum deo desideratũ¬
reddidit sp̃m. Sum ibidem ego et alius
fr̃ richinus noĩe fuissemus euocati ꝓꝓt̾soro
aliquid: Ego autem respondi. Nom: rn¬
sisorores in gnͣdi merore uideo. Cum hec
dixissem. uenit suanissimꝰ odor. quasi fra¬
glancia ungentoꝵ mixta redolebat illaca¬
iula ubi scm corpꝰ iacebat. Et nos inde di
gressi in narib nris adhuc illiꝰ miri odoris
suauitatem sentiebamus. Cum omĩa hono
tia impleta fuissent: incyst̾na sua qmͣ o¬
lim sibi p̃parauerat cum diuinis laudib
a sacerdotib et dei ancillis corpus bĩssime
uirgimꝰ xp̃i gerettudis honorifice tradit᷑
sepulture ubi cotidie. oronum eiꝰ prestant᷑

Expanded text:
dignatus est vocare regnum; migratudignatus est vocare regnum; migratuamisit spiritum. Dum ibidem ego et alias frater Rinchinus nomine fuimus evocati propter sororaliquid?' Ego autem respondi: 'Non nisi sorores in grandi maerore video'. Cum haec dixissem, venit suavissimus odor, quasi flagrantia unguentorum mixta, redolebat illa cellola, ubi sanctum corpus iaceblius miri odoris suavitatem sentiebamus. Cum omnia que cia impleta fuissent, in cisterna sua, quam olim sibi praeparaverat, cum divinis laudibus a sacerdotibus et Dei ancillis corpus beatissimae virginis Christi Geretrudis honorificae traditur sepulturae, ubi cotidie orationum praesta
Abbreviated transcription (Latin):
ille tͥ dicturns est. qd debeas renuntiare¬
michi. Uade noli dubitare. Mox ille m̃¬
pleca iussione qd̃ ei fuerat mandatum
ra ip̃i misso responsum dedit. et dixit ho¬
Crastino aut̃ die int̾ missaꝵ sollemprira
illa die ancilla et xp̃i uirgo geretrudis de
dei et cumingenti gła parati sunt eam re¬
cipere. Uade et tu uelocit̾. In terrogauit autẽ¬
cum ille fr̃ qui fuerat transmissus. si hane¬
oãm ꝑ reuelationem diuinam iudiss ut ei
nus in responso dixit. uade et tu fr̃ festinãs
minum. Quid me plus int̾rogas: Qui¬
eum dictum. At illa quasi ex sompno eui¬
gilans: hylarem p̃gaudio reddidit nultũ.
gr̃as agens d̾o eo qd̾ ꝑseruum suum suam
ancillam dignatus est. consolari. Ita de pro
hora qͣi sexca uixta uiri dei u̾bum sacratis
sententiam habuit suntam. trigesimo ⁊
tertio etatis sue anno subdie quinto deci¬
mo kalendas aprilis agens creatori suo gra¬
cias qui sine corruptione eam ad suum

Expanded text:
ille tibi dicturus est, quid debeas renuntiareille tibi dicturus est, quid debeas renuntiare. Vade et noli dubitare'. Mox impleta iussione, quod ei fuerat demandatum ra ipso misso responsum dedit et dixit: 'Ocrastino autem die inter missarum sollemnia illa DeDei et cum ingenti gloria parati sunt eam recipere. Vade et tu velociter'. Interrogavit eum ille frater, qui fuerat transmissus, si hoc per revelationem divinam vidisset, ut ei n responso dixit: 'Vade et tu, frater, festina. quid me plus interctum ad eum. At illa quasi ex somno evigilans, hilarem prae gaudio reddidit vultum, gratias agens Deo, eo quod per servum suum suam ancillam dignatus est consolari. Ita de promhora quasi sexta iuxta Dei viri verbum sacratisssententiam habuit finitam, tricesimo et tertio aetatis suae anno sub die 16. Kl. April., agens Creatori suo gratias, qui sine corruptione eam ad suum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ illuc ubi fulgebunt sc̃i sicut sol ĩ regno
patͥs eoꝵ. Cumq ad diem ꝑuenisset extre¬
mum : ita decreuit ut in ip̃o sepulture
loco. nullum laneum nec liueum uesti¬
tum suꝑ se misissent p̃t̾ unum uelum
uile multum ⁊ quod quedam peregrina
sc̃imonialis ante dies plures illi ꝓ bene¬
dictione direxerat ad capud cooꝑiendũ ⁊̃
et ip̃m cilicium in sepulehro ubi ĩ pace qͥ¬
escit nullo uelamine alio cooꝑire excep¬
tis his duob cilitõ quo uduta fuerati ⁊
panno uetere quo ip̃m cilicium tegeba¬
tur. Sicebat aut̃ qd̃ res suꝑflua nichil
morientib nec uiuentib adiuuare po¬
tuiss qd̾ uerum esse sapientes testantur.
Deinde cum appropinquaret dioi assump
est remotus in monast̾io qd appeslatur fos¬
suense. et dic ad illum. Uirgo xp̃i geretru¬
dis misit me ad te int̾rogandum iri quali
die migrata de hac luce fuiss: quia ualde
se timere dicit ⁊ similit̾q congandet. Et

Expanded text:
nisi ubi fulgebunt sancti sicut sol in regno nisi ubi fulgebunt sancti sicut sol in regno Patris eorum. Cumque ad diem pervenit extremum, ita decrevit, ut in ipso selineum vel laneum A. nec lineum vestitum super se misissent praeter unum velum vile multum, quod quaedam peregrina sanctemonialis ante dies plures illi pro benedictione direxerat ad capud cooperiendum, et ipsum cilicium: in sepulcro, ubi in pace quiescit, nullo alio velamine cooperire, exceptis his duobus, cilicio, quo induta fuerat, et panno vetere, quo ipsum cilicium tegebatur. Dicebat autem, quod res superflua nihil morientibus nec viventibus adiuvare potuisset, quod verum esse sapientes testantur. Deinde cum adpropinquaret dies adsumptemotius in monasterio que apellatur Fossuensis, et die ad illum: „Virgo Christi Geretrudis misit me ad te, interrogandum tibi, quali die migratura esset de hac luce, quia valde se timere dicit similiterque congaudet". Et
Abbreviated transcription (Latin):
pacem ac benedictionem recepit. Inter
sp̃uales dei ancillas fide et spe in xp̃o fidu¬
cialiter sperans tͥgesimo etatissne anno
lecum emisit sp̃m sub die nono kalenda¬
rum decembrium: et ingrennio basilice
bĩ petͥ apłi cum sũma diligentia matino¬
tio tegitur tumulo : tibi sc̃oꝵ omntum
resurrestionis expectat diem.
nde digressi sumus: ad id reu̾tamur.
Beata gͥ famula dei geretrudis post¬
quam uinculum honoris desua conscĩa
relaxauit ͤ qͣi tͥum mensium spatio in¬
desinent̾ orando exhortando se suisq uer¬
bum dñi predicando loqui non cessauit.
spe gaudens in tͥbulatione patiens. men¬
te inuicta. uultu serena: trausitus sui
extremum adesse optabat diem. De car¬
ceread rognum ⁊ de tenebris ad lucem ⁊̃
de morte festinabat ad uitam. Et cum
solo ĩmindo hic esset corpore cotidie aĩo
stinentie singulatit̾ seruiebat. Addidit e¬
tiam asꝑani uestem cilicinam. et occulte
suum induit corpusculum ne ullam ĩ
hac uita haberet suauitatem resrigerii.

Expanded text:
pacem ac benedictionem recepit. Inter spiritales Dei ancillas fide et spe in Christo fiducialiter sperans, tricessimo aetatis suae anno letum amisit spiritum sub die 9. Kal. Decembris, in gremio basilicae beati Petri apostoli cum summa diligentia marmoreo tegitur tumulo; ibi sanctorum omnium resurrectionis exspectat diem. 7. Sed, unde degressi sumus, ad id revertamur. Beata igitur famula Dei Geretrudis, postquam vinculum honeris se de sua conscientia relaxavit, quasi trium mensuum spatium indesinenter orando, exortando se suisque verbum Domini praedicando loqui non cessavit; spe gaudens, in tribulatione patiens, mente devota, vultu serena transitus sui extremum adesse obtabat diem. De carcere ad regnum, de tenebris ad lucem, de morte festinabat ad vitam, et cum solo hic esset corpore, cotidie animo stinentie singularis. Addidit etiam aspera cilicina veste, occulte suum induit corpusculum, ne ullam in hac vita haberet suavitatem refrigerii,
Abbreviated transcription (Latin):
beata uirgo geretrudis cognouit qd̾ suus
de hac luce appropinquass transtius cũ
consilio seruoꝵ dei uel aneislaꝵ omnem ho¬
norem. et honoris uocabulum. llel cuiram po
storalem qmͣ erga gregem xp̃i corporalit᷑
babebat nisi sola sp̃ualia ꝓpt̾ ip̃r amorẽ¬

Expanded text:
 cognovit, quod suus de ac luce adpropinquasset transitus. Cum consilio servorum Dei vel ancillarum omnem honorem et honoris vocabulum vel curam, quam erga gregem corporaliter habebat, nisi sola spiritalia, pro
Abbreviated transcription (Latin):
illuminat.
uadam autem die ꝑiclitantib mis¬
sis in mari eiusdem bẽ memorie ge¬
retrudis cominemoratio ad uitam opor¬
tune suocurrit. Dum pro utilitate mo¬
nasterii in pelago cum tranquillitate na¬
uigarent. longe apparuit quasi nauis
mire magnitudinis uenire ex latere. Cã
autem appropinqͣssz leuauit magna tẽpe
stas. et mare ingentib fiuctib tabescebat.
Et ecce magna et t̾ribilis belua qͣi iactus
funde illis apparuit. cuiꝰ non totum s ex
parte dorsum uidert̃ et naute tremefc̃i
de uita nichil sperantes suis uotum no¬
uerunt ydolis. Ip̃i aut̃ missi nomen dñi
inuocantez: illam nouissimam horam¬

Expanded text:
inluminat? Quadam autem die, periclitantibus nobis in mari, eiusdem beatae memoriae Geretrudis commemoratio ad vitam oportune succurrit. Dum pro utilitate monasterii in pelago cum tranquillitate navigaremus, longe aparuit quasi navis mirae magnitudinis, veniebat e latere. Cum autem adpstas, et mare ingentibus fluctibus estuabat. Et ecce! magna ac terribilis belua quasi iectus funde nobis aparuit; non totum, sed ex parte dorsum vidimus. Et nautae tremefacti, de vita nihil sperantes, suis voverunt idolis; nos autem nomen Domini invocantes, illam novissimam
Abbreviated transcription (Latin):
tem. rostrumq ori illius du tenere appo¬
situm. Que cũ se ab ore illius ãmoueret
incipiebat sc̃s pontifex loqui ⁊ a notario
grasium cetis imprimi. Cum uero retice¬
bat sc̃i sp̃c organum in mist̾ eiꝰ oculum fo¬
ramini iterum applicabat. eumq ac si in
oratione leuatis ad celum manib simulet
oculis columbe rostrum more solito conspi¬
cabatur ore susciꝑe. Quod tandem eodem
sp̃u reuelante pontifex sc̃s cognouit et uehe¬
mentissime tͥstis effc̃s int̾minat᷑ est auctorita¬
te apłica miratuli diuuir in se ꝑpetrati consci¬
um ne in uita sua id alicui ullo modo reuela¬
ret. Quod is int̾im secretum custodiens post
defunctionem scĩssimi sacerdotis compulsus
quoꝵdam inuidia qui obtrectabant uiruĩ
bĩssimum p̃sumptionis tumore tanta ac
talia de celestium atchanoꝵ nistiis fuisse lo¬

Expanded text:
tem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum vero reticebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu revelante, pontifex sanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo modo patefaceret. Quod is interim secretum custodiens, post defunctionem sanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam invidia, qui obtrectabant virum beatissimum, praesumptionis tumore tanta ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse lo
Abbreviated transcription (Latin):
Ancta et inseparabili caritate
largiente credimus atqz ñiuo¬
lata. ac stabili fide tenemus q̃d
desiderantib celestis patͥe uitã
tenere et terrena lucra funditus relinque¬
re : ad et̾na p̃mia optinenda ualet adiu¬
uare. si de uita uel conu̾satione scõꝵ sc̃aꝵ

Expanded text:
ancta et inseparabili caritate largiente, credimus atque inviolata ac stabili fide tenemus, quod desiderantibus celeste patria viam tenere et terrena lucra funditus relinquere ad aeterna praemia obtinenda valet adiuvare, si de vita vel de conversatione s
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ sub graui sopore quoqͦ modo responde¬
rent surgere potuissent ÷ quamqm relic¬
ta lucis copia. paulatim se subtͣhent pe¬
nitus effuxiss. At de his deus uderit. S¬
go autem diine spei fiducia roboratus
quia Waldericus ep̃o uelit̾nus expostulat
ad clementem romane sedis antistitem
suffragante dño stilum conu̾tam. qua¬
tinus qui contimus infortuniis tenuat᷑
anneis meis aquib utrumq sustentor
meritum rependere nequeo ⁊ saltem uer¬
ba que ualeo minime denegare cognoscar.

Expanded text:
quidquam sub gravi sopore quoquo modo respondequidquam sub gravi sopore quoquo modo responderent, aut surgere potuissent, quam relictae lucis copia paulatim se subtrahens, penitus effluxisset. At de his Deus viderit: ego tamen divinae spei fiducia roboratus, quia Gaudericus, episcopus Veliternus, expostulat, ad clementem Romanae sedis antistitem, suffragante Domino, stilum convertam: quatenus qui continuis infortuniis tenuatus, amicis meis, a quibus utcumque sustentor, meritum rependere nequeo, saltem verba quae valeo minime denegasse cognoscar.
Abbreviated transcription (Latin):
respondere non possem beniuolus michi
pat̾ nicholans. latentẽ adu̾sarium post
cortinam que tunc meũ lectulum cur̃¬
dabat digito manifestans. quia hic in
quit inuidus lucerne ip̃iꝰ flammas qnͣtũ
in se fuit extinxit. Mox gregoriꝰ sõs ma¬
num diaconi qua facem magnam teu̾e
uidebatur arripiens. eiꝰ q flammis os faciẽ¬
q peculantis exurens adinstar ethiopis de¬
nigrauit. Qua exustione ab ore petulan¬
tis paruissima scintilla descendens candẽ¬
tem tunicam dicto cicius conflagranit
sicq nigerrimꝰ totꝰ appgruit. Cumq di¬
aconus diceret satis adu̾sariũ denigratũ.
bs gregorius nos inquit illum non de¬
nigram᷑ s nigrum illum fuisse monst᷑ͣ¬
uimꝰ. Benide infortuniũ meum diu̾sis
consolationib exhortatus abscessit. Et
facem quidem secum detulit᷑ s tanto lu¬
mine locum in quo dormiebam reuera ful¬
gentem dimisit ut exꝑgefẽs pueros ante¬
me dormientes crebrius inclamarein nec añ

Expanded text:
respondere non possem, benevolus mihi respondere non possem, benevolus mihi pater Nicolaus latentem adversarium post cortinam, quae tunc meum lectulum circumdabat, digito manifestans: quia, inquit, hic invidus lucernae ipsius flammas quantum in se fuit exstinxit. Mox Gregorius manum diaconi, qua magnam facem tenere videbatur, arripiens, ejusque flammis os faciemque petulantis exurens, ad instar Aethiopis denigravit. Qua exustione ab ore petulantis parvissima scintilla descendens, candentem tunicam dicto citius conflagravit; sicque nigerrimus totus apparuit. Cumque diaconus diceret satis adversarium denigratum, beatus Gregorius: Nos, ait, illum non denigravimus, sed nigrum fuisse monstravimus. 188 Deinde infortunium meum diversis consolationibus exhortatus, abcessit. Et facem quidem secum detulit, sed tanto lumine locum in quo dormiebam revera fulgentem dimisit, ut expergefactus, pueros antme dormientes crebrius inclamarem; nec ante
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatem hunc supͣmodum cachinnan¬
tem conspiciens compellare uidebar: qul¬
obrem nocturno sulentio tam petulanter
uir officii grauioris ꝑstreperet. At ille. Or
inquit tu scribis de mortuis: quos uiuen
uerius scrbere qnͣto incognitum facie ñ
autẽ incegnitum lectione sine ullo iiuo¬
ris uel adulationis uitio retulissem: respõ¬
dit. Tusicut undeo quod noluisti fecisti
at ego que facere potero non cessabo. Hec
dicens lucerne flãmas cuiꝰ iumine forte
fruebar ꝓrsus extinxit. Et lichuiũ qͥdẽ
totum extinguere non potuit metũ ĩ
tenebris constitutum ita ꝑterruit ut pu¬
tarem me gladiis ꝓtinuis ab eo iugulati.
cum post paululum desꝑanti michib̃s
gregorius comitante secum dextrorsum
reuerende memorie ppͣ nicholao sinistror¬
sum uero sic̃ mͥuidebatur petro suo di¬
acono multo lumine clartficctus appa¬
ruit dicens. Modice fidei quare dubita¬
stie Cui dum ego priori pauore percussus

Expanded text:
cogitarem, hunc supra modum cachinnancogitarem, hunc supra modum cachinnantem conspiciens, compellare videbar quamobrem nocturno silentio tam petulanter vir officii gravioris perstreperet. At ille, quia, inquit, tu scribis de mortuis quos viventeveracius scribere, quanto incognitum facie, non autem incognitum lectione, sine ullo livoris vel adulationis vitio retulissem, respondit: Tu, sicut video, quod voluisti fecisti; at ego quae facere potuero non cessabo. Haec dicens, lucernae flammas cujus lumine forte fruebar prorsus exstinxit; et lychnum totum quidem exstinguere non potuit; me tamen in tenebris constitutum ita perterruit, ut putarem me gladiis ab eo protinus jugulari. Cum post paululum desperanti mihi beatus Gregorius, comitante secum dextrorsum reverendae memoriae papa 187 Nicolao, sinistrorsum vero, sicut mihi videbatur, Petro suo diacono, multo lumine clarificatus apparuit, dicens: Modicae fidei, quare dubitasti? Cui dum ego priori pavore perculsus
Abbreviated transcription (Latin):
cce studiosissime pontificum iussioĩs
tue uirtute ooastus. dum quedam
gestoꝵ bĩ gregorii p̃decessoris tui saxonũ
uidelicet gentis apłi deflorare desidero: iu¬
rum descripsi rethoricum scͥptor ignarus
S deprecor ut ea curiositate quĩa me du¬
dum hec decerpere usseras. ad om̃iũ sicut
cepisti facias ꝑuenire notitiam. ut in
eo qd̵ sacro scõ uestro iuditio placuisse me
gaudeo. nulli penitꝰ diiudicaudus addicar
quin potius iudicaturus inuetuar. Siqͥ¬
dem nuperrime qñ hunc quartum libꝵ
dño cooꝑante claudere gestiebani nocte
qua dĩnce resurrectionis dies nenerabił
lucescebat in sompniis describens ait qui¬
dam sub effigie cuiꝰ ueteris insidratoris pa¬
lam uidendum se p̃buir et candidissima
tunca simulq cenuissima cuiꝰ nimirũ
raritate iigredo subterioris cunice trans¬
lucebat sacerdotalit̾ insignitꝰ mox ꝓpiꝰ
astitit: inflatis buccis risum continere
non potuit. Cui dum curulem p̃parare

Expanded text:
Ecce, studiose pontificum, jussionis Ecce, studiose pontificum, jussionis tuae virtute coactus, dum quaedam gestorum beati Gregorii praedecessoris tui, Saxonum videlicet gentis apostoli, deflorare desidero, virum descripsi rhetoricum scriptor ignarus. Sed deprecor ut ea curiositate qua me dudum haec decerpere jusseras, ad omnium, sicut coepisti, facias pervenire notitiam: ut in eo quod sacro sancto vestro judicio placuisse me gaudeo, nulli penitus dijudicandus addicar, quin potius judicaturus inveniar. Siquidem nuperrime quando hunc quartum librum, cooperante Domino, claudere gestiebam, nocte qua Dominicae Resurrectionis dies venerabilis illucescebat, in somnis describens, quidam sub effigie cujusdam veteris insidiatoris palam videndum se praebuit, et candidissima tunica simulque tenuissima, cujus nimirum raritate nigredo subterioris tunicae translucebat, sacerdotaliter insignitus mox propius adstitit, et inflatis buccis risum continere non potuit. Cui dum curulem praeparare
Abbreviated transcription (Latin):
pistorib dedit. Equib ꝓ undecim modi¬
is multiplicatos. obstupentio eisdem pi¬
storib dedit panes recepit. Qui utiq sol¬
licite prius dinumerantes. si suꝑfluos a¬
liquos inuenissent sibi ꝓculdubio reser¬
ue qmͣ frequent̾ bs̃ gregoriꝰ tam il¬
Dlic qmͣ in apłoꝵ basilicis uec non in
patriarchio nunc exhortans innoxios
nunc uero deterrens obnoxios. in ip̃a sue
cognitionis effigie apparescat. quia nũo
narrare non ualeo. hic huiꝰ operis ammi¬
niculante dño terminũ facio: et reliqua
eiusdem pr̃is miracula post mediocribus
memoranda relinquo. Cuiꝰ nimirum ue¬
nerabile meritum quousq huius mun-¬
di orbita uoluitur ut cum paulo uiro
desertissimo fatear semper accipiet incre¬
mentum ÷ quia ip̃iꝰ sine dubro gł̾ie ascri¬
bitur. uel qd̃ angloꝵ eccł̃ia uoua semper
uertuntur ⁊ nel qd̃ boni quiq ip̃iꝰ suasio¬
nib inflãmati celestem patͥam desideran¬
ter inquirunt.

Expanded text:
pistoribus dedit; e quibus pro undecim modipistoribus dedit; e quibus pro undecim modiis multiplicatos, obstupescentibus eisdem pistoribus, panes recepit. Qui utique sollicite prius dinumerantes, si superfluos aliquot invenissent, sibi proculdubio reserSane quam frequenter beatus Gregorius tam illic quam in apostolorum basilicis, necnon in patriarchio nunc exhortans innoxios, nunc vero deterrens obnoxios, in ipsa suae cognitionis effigie apparescat, quia nunc narrare non valeo, hic hujus operis, adminiculante Domino, terminum facio, et reliqua ejusdem Patris miracula post me doctioribus memoranda relinquo. Cujus nimirum venerabile meritum quousque mundi hujus orbita volvitur; ut cum Paulo viro disertissimo fatear, semper accipiet incrementum: quia ipsius sine dubio gratiae adscribitur vel quod Anglorum Ecclesia nova semper vertuntur, vel quod boni quique ipsius suasionibus inflammati coelestem patriam desideranter inquirunt. 100.
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃r iam febricitans excitatus ad mona¬
sterium caballo impositus dextra leuaq
ab aliis sustentatus recurrit reatus su
sententiam frĩb indicauit. et inuisi¬
bilib u̾berib sub febris specie lanatus.
quent̃ repeterit dicebat se sub continuo
uerbere gemere. Sicq sexto die sub hac
miserabili uoce defunctus est. Siquidẽ
plurimis documentis ꝓbatum est. in co¬
dem uenerabili monast̾io fornicationis
contagione pollutos diu subsistere oĩno
non posse.
Uoscilicet hactenus libra omnisq
mensura qmͣ idem b̃s gregorius in¬
stituit cum modio reseruatur. De cuiꝰ
mensura siquis ad opus monasterii pa¬
nes uelit efficere triginta et quinq fiunt
sigillatim dum taxat trium librartum.
Siquis uero ad opus alteriꝰ ad eumidem
numerum numꝙͣ pertigunt. Quod
cum p̃fatus zacharias ep̃c ꝓ cerco uellet
addiscere ꝓ celebranda festiuitate bĩ an¬
dree apłi decem modioꝵ tritici mensurã

Expanded text:
presbyter jam febricitans excitatus, ad monapresbyter jam febricitans excitatus, ad monasterium caballo impositus, dextra laevaque ab aliis sustentatus recucurrit, reatus sui sententiam fratribus indicavit, et invisibilibus verberibus sub febris specie laniatus,quenter repeteret, dicebat se sub continuo verbere gemere; sicque sexto die sub hac miserabili voce defunctus est. Siquidem plurimis documentis probatum est in eodem venerabili monasterio fornicationis contagione pollutos diu subsistere omnino non posse. 98. Quo scilicet hactenus libra omnisque mensura quam idem beatus Gregorius instituit cum modio reservatur, de cujus mensura si quis ad opus monasterii panes velit efficere, triginta et quinque fiunt, singuli duntaxat trium librarum; si quis vero ad opus alterius, ad eumdem numerum nunquam pertingit. Quod cum praefatus Zacharias episcopus pro certo vellet addiscere, pro celebranda 186 festivitate beati Andreae apostoli decem modiorum tritici mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
tificem p̃cepisse. Forte tunc ioh̾es sc̃e sedis
aplice pontifex contͣ sarracenoꝵ incur¬
sus littora ꝑagrabat. Cuiꝰ absente liga¬
tus pb̃r recordatus increpando subiur¬
xit. Dñs ppͣ pridie contra sarracenos̃
perrexit÷ et nos quomodo dicitis qd̾ ip̃e
me uisserit ligari qui eum postea nõ
udistis. At illi dixert̃. Si ioh̾es ppͣ hĩc
abiiti sanctus grogornis hie temansit::
qui monasterii sui claustra solito more
ꝑlustrans. suum fontem repperit dis¬
sipatum: er nos ex eius teguminib
tue meretricule furnum ac necessari¬
um uidimꝰ cooꝑtum. Quod pb̃r ut
aucliuit erubescens intremuit ⁊ eoꝵ¬
q uiolentia se incurte monast̾ii teneri
conspitiens quedam subdiaconum ab ĩ¬
timis egredientem atq cubiculariis di¬
centem audiuit. Excendite eum: et
quinqͣgnita rubricis uentrem totidem¬
q dorsum fornicatoris atq sacͥlegi pres¬
biteri uerberate. Quaꝵ dolorib reuera

Expanded text:
tificem praecepisse. Forte tunc Joannes, sanctae sedis tificem praecepisse. Forte tunc Joannes, sanctae sedis apostolicae pontifex, contra Sarracenorum incursus littora peragrabat; cujus absentiae ligatus presbyter recordatus, increpando subjunxit: Dominus papa pridie contra Sarracenos perrexit, et vos quomodo dicitis quod ipse me ligari jusserit, qui eum postea non vidistis? At illi dixerunt: Si Joannes papa hinc abiit, sanctus Gregorius hic remansit, qui monasterii sui claustra solito more perlustrans, a te suum fontem reperit dissipatum, et nos ex ejus tegminibus tuae meretriculae furnum ac necessarium vidimus coopertum. Quod presbyter ut audivit, erubescens intremuit, eorumque violentia se in corte monasterii teneri conspiciens, quemdam subdiaconum ab intimis egredientem atque cubiculariis dicentem audivit: Extendite eum, et cum quinquaginta rubricis ventrem, totidemque dorsum fornicatoris atque sacrilegi presbyteri verberate. Quarum doloribus revera
Abbreviated transcription (Latin):
siuis om̃ib secessit. neq ult̾is in codem
monast̾io hospitium sibi dari concessit. In¬
dulfus uero in domo eiꝰdem sergii mag̃ri
zacharia ep̃o de quo p̃fatus sum grego¬
am qmͣdam scĩmonialem a monasterio
scĩ andree apłi qd̾ appellatur cliuiis scan¬
ridiripuit uel subduxit. et in regione
septem uiaꝵ loco qui dicitur iupera col¬
locauit. Cui cum corrupta scĩmonialis
quia latͥnam et furmimi contiguum
non habebat. crebro iuderetur molesta eẽ.
retͥcule placere pomsset bm̃ gregorium
non recusauit offendere. Cui mirabilis
ĩmo saluberrimi fontis ligna. tegulasq
diripiens secessum et furum ꝓstitute
femine non erubiit fabricare. Quib
ꝑac̾tis cum seq̃mi nocte iam securior
a querelis lasciue mulieris in eadem do¬
mo dormiret. uidet duos quosdam ter¬
ribiles cubicillarios. se ligatis manib
tes. Quos interrogans cuiꝰ p̃cepto sibi ta¬
lia facerent audiuit hec romantm põ¬

Expanded text:
omnibus suis concessit; neque ulterius in eodem omnibus suis concessit; neque ulterius in eodem monasterio hospitium sibi dari concessit. Indulfus vero in domo ejusdem Sergii, magistri Zacharia episcopo, de quo praefatus sum, Gregoam quamdam sanctimonialem a monasterio sancti Andreae apostoli, quod appellatur Clivus Scauri, diripuit vel subduxit, et in regione septem viarum loco qui dicitur Vipera, collocavit. Cui cum corrupta sanctimonialis, quia latrinam et furnum contiguum non habebat, crebro videretur esse molesta,retriculae placere potuisset, beatum Gregorium non recusavit offendere. Cujus mirabilis, immo saluberrimi fontis ligna tegulasque diripiens, secessum et furnum prostitutae feminae non erubuit fabricare. Quibus peractis, cum sequenti nocte jam securior a querelis lascivae mulieris in eadem domo dormiret, vidit duos quosdam terribiles cubicularios se ligatis manibus tes. Quos interrogans, cujus praecepto sibi talia facerent, audivit hoc Romanum pon
Abbreviated transcription (Latin):
picture similitudine sc̃m andream apłm
sibi appartusse cognouit. Itaq ad indul
clamare incipiens tam comitem qmͣ cñc¬
tos qui sub eisdem dormiebant domibus.
miserabili uociferatione uenire coegit ⁊
in faciem iacentis aquam fundens ꝑ in¬
uocationem scĩ andree apłi. tandem aliqñ
loqui fecit ⁊atq cuncta que sibi reuelata
fuerant cum eo parit̾ comiti reuelauit.
Qui die fc̃o monachos euocauit ⁊ quid ꝯ¬
tra sc̃m andream ⁊misit querelabundꝰ
inquirere cepit. At illi dormitorium de¬
structum cocoꝵ manib ostenderunt.
Cumq deo deuotus comes cos uellet sup¬
plitio subiugare: confessi suut. se illud
edificium indulfi iuissionib deleuisse. Por¬
ro cuiꝰ reparatione dum comes monachis¬
argertum uoluisset tͥbuere. sergius ma¬
gist̾ militum restitit. ꝓmittens illud se ꝓ
co continuo melius refacturum. Mox co¬
mes humilit̾ a monast̾h claustro recedẽs
ad domũ petri filii quondam karoli. cũ

Expanded text:
picturae similitudine sanctum Andream apostolum picturae similitudine sanctum Andream apostolum sibi apparuisse cognovit. Itaque ad Indulflamare incipiens, tam comitem quam cunctos qui sub eisdem domibus dormiebant miserabili vociferatione venire coegit, et in faciem jacentis aquam suffundens, per invocationem sancti Andreae apostoli tandem aliquando loqui fecit; atque cuncta quae sibi revelata fuerant cum eo pariter Comiti revelavit. Qui, die facto, monachos evocavit, quid contra sanctum Andream commiserit querelabundus inquirere coepit. At illi deletum dormitorium cocorum manibus ostenderunt. Cumque Deo devotus comes eos vellet supplicio subjugare, confessi sunt se illud aedificium Indulfi jussionibus delevisse. Pro cujus reparatione dum comes monachisargentum voluisset tribuere, Sergius, magister militum, restitit, promittens illud se pro eo continuo melius refecturum. Mox comes humiliter a monasterii claustro secedens, ad domum Petri filii quondam Caroli cum
Abbreviated transcription (Latin):
nestras. et uicimi doriitorii tabulas ag¬
gressus deriperet: eaꝵq ignib sibi praudi¬
um p̃pararet. Cum sequenti nocte idem ĩ¬
dulfris ad secessum ꝑgenscur monasterii
tabulas aggressus tam petulant̾ incidi pre¬
cepisset a quodam sene scicitatꝰ est. At illo
more galuco sc̃m̃ senem increpitans fol¬
lem ab eo uirga lenit̾ quidem perrussus esti
S uir suꝑb tanto pondere lapsus esti ut
semiuiuus humi decumberet. Eodem mo¬
mento sub eadem specie cuidam dico foris
dormienti idem senex apparuit dicens. Sur¬
ge et dic comiti. ut ab hoc meomonaste¬
rio in quo diu̾sorium fieri om̃ino ñ licet
anteqͣm me ad iracundiam ꝓuocet saluus
recedat. Ecce ego familiari eus michi ob¬
noxio quem uidelicet ꝑcussum ante seces¬
sum dimisi congruam medelam refim¬
dam. Quem quis esset clericꝰ requirens ip¬
sum seesse ꝑhibuit que ex pictura que eiꝰ
tatim cłicus surgens lum̃ arripiit : et ex

Expanded text:
nestras, et vicini dormitorii tabulas agnestras, et vicini dormitorii tabulas aggressus diriperet, earumque ignibus sibi prandium praepararet. Cum sequenti nocte idem Indulfus ad secessum pergens, cur monasterii tabulas tam petulanter incendi praecepisset, a quodam sene discussus est. At ille more Gallico sanctum senem increpitans follem, ab eo quidem virga leniter percussus est; sed vir superbus tanto pondere lapsus est, ut semivivus humi decumberet. Eodem momento sub eadem specie cuidam clerico foris dormienti idem senex apparuit, dicens: « Surge, et dic comiti ut ab hoc meo monasterio, in quo diversorium fieri omnino non licet, antequam me ad iracundiam provocet, salvus recedat. Ecce ego familiari ejus mihi obnoxio, quem videlicet percussum anto secessum dimisi, congruam medelam diffundam. » Quem quis esset clericus requirens, ipsum se esse perhibuit, qui ex pictura quae ejut. Statim clericus surgens lumen arripuit, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
cere atq cum cis zmessationes. et saltatioes
illicitas celebrare. Is demq noctis principio
secessum petens: a spiritib ĩmundis in ae¬
ra ꝑ capillos appensus est. Cumq tota noc¬
te dependens uocis offitium non haberet ma¬
tutinalib horis bs̃ gregoriꝰ ei uidendum se p̃¬
buit dicens. Inimice dei non tͥ sufficiũt alia
mala que in meo monast̾io ꝑuicacit̾ opera¬
ris ⁊ insuꝑ scenicas meretͥculas in claustro
monachico tanqm in theatro deducis: Tre¬
de michi hoc anno ꝑibis. Tunc ille magnis
cepit uirib penitentiam supplicare: et de
cetero plenam correptionem ꝑmittere. Con¬
tinuo gregoriꝰ iussit eum dimitti. Quia ad
tetram decidens quia corrigi noluit. codem an¬
no ueram fuisse gregorii sententiam morien¬
do ꝓbauit.
iusdem comitis homo sub alio tempo¬
re indulfus uocatus est. Cui dum coccꝰ
ꝓ comparandis lignis denarios peteret:. nuls
dedit. licentiam. ut regias absides. et fe¬

Expanded text:
cere, atque cum eis comessationes et saltationes cere, atque cum eis comessationes et saltationes illicitas celebrare. Idemque noctis principio secessum petens, a spiritibus immundis in aere per capillos appensus est; cumque 184 tota nocte pendens vocis officium non haberet, matutinalibus horis beatus Gregorius ei videndum se praebuit, dicens: « Inimice Dei, non sufficiunt tibi alia mala quae in meo monasterio pervicaciter operaris, insuper scenicas meretriculas in claustro monachico tanquam in theatro conducis. Crede mihi, hoc anno peribis. » Tunc ille magnis coepit viribus poenitentiam supplicare, et de caetero plenam correctionem promittere. Continuo Gregorius jussit eum dimitti; qui ad terram decidens, quia corrigi noluit, eodem anno veram fuisse Gregorii sententiam moriendo probavit. 96. Ejusdem comitis homo sub alio tempore Indulfus vocatus est. Cui dum cocus pro comparandis lignis denarios peteret, nullo percepit licentiam, ut attegias, et fe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmonitus u̾b̾ oris mei credere noliusti ⁊ et
me tua mobedientia ad eo ꝓuocasti. ut
hunc apłm dei huo fatigare studuerim:
scito cognoscens. quia nisi hodie ab hoc mo¬
nast̾io meo recesseris futura ebdomada cñ
tus om̃ib uita pͥuab̾is. Si uero recesseris:
ab hac quidem momentanea sententia li¬
berab̾is. s neq tu. neq aliquis. hic tecum
degentium. suam prĩam reuidebit. Mox
theugaudus lectulo se ꝓripuit. et pͥmo suis
deinde monast̾ii monachis. postremo qui¬
buscumq potuit sompniũ reuelauit. Et
quia aliud hospicium ciciꝰ a pontifice impetͣ¬
re non potuit: aput sabinos concedens. co¬
ibi applicuit. Qui monachis quidem
plurimam dapsilitatem ostendit. et ĩ reb
tam uenerabilis monast̾ii usurpationem
suoꝵ ꝓhibuit. Huiꝰ familiaris quidam note
faraldus cxistens. si quando sub popicem co¬
mes ad palatium ꝓcessiss fornicarias illuc de¬
testantib monachis non reuerebatur indu¬

Expanded text:
commonitus, verbis oris mei credere noluisti, et commonitus, verbis oris mei credere noluisti, et me tua inobedientia adeo provocasti ut nunc apostolum Dei huc fatigare studuerim, scito cognoscens quia nisi hodie ab hoc monasterio meo recesseris, futura hebdomada cum tuis omnibus vita privaberis. Si vero recesseris, ab hac quidem momentanea sententia liberaberis; sed neque tu, neque aliquis hic tecum degentium suam patriam revidebit. » Mox Theutgaudus lectulo se proripuit, et primo suis, deinde monasterii monachis, postremo quibuscunque potuit somnium revelavit. Et quia aliud hospitium citius a pontifice impetrare non potuit, apud Sabinos consedens, eoibi applicuit, qui monachis quidem plurimam dapsilitatem ostendit, et in rebus tam venerabilis monasterii usurpationem suorum prohibuit. Hujus familiaris quidam, nomine Faraldus, existens, siquando Suppo ad palatium processisset, fornicarias illuc, detestantibus monachis, non verebatur indu
Abbreviated transcription (Latin):
Ille ꝑpendens uisum fuisse fantasticum
or̃one fc̃a rursus dormire cepit. Cui gre¬
gorius pontificali habitu redimitꝰ apparẽs
nonne inquit dixi tibi uta monasterio
meo qd̃ in reb ꝓpriis ꝑ inuocationẽ sc̃i an¬
dree apłi dño dedicaui recederes ⁊ quia diu̾¬
Umq theutgandus hospitandi sibi li¬
centiam suscepisse a pontifice respon¬
diss. gregoriꝰ ait. Et tu qui petisti. et ille qͥ
dedit utriq contͣ deum fecistis. cuiꝰ uindic¬
tam citiꝰ incurretis. Euigilans theutgau¬
dus intremuit. et fc̃a orone sopori se reddt¬
re uoluit cum repente uenientium so¬
nitum audiens uebement̾ expauit soq
dormire simulauit. Appropians gͦ bs̃
tenens precepit subdiacono qui se p̃ibat
cum lumine dicens. Cortipe illum. Qui c̃
correptus in lectulo clausis oculis residens
gregorius ait. Aspice in nos. Intuitꝰ autẽ
eos theugandus magis intremuit ⁊ eumq
sibi talit᷑ ꝯminantem audiuit. Qura scdo

Expanded text:
Ille perpendens visum fuisse phantasticum, Ille perpendens visum fuisse phantasticum, oratione facta rursus dormire coepit. Cui Gregorius pontificali habitu redimitus apparens: « Nonne, inquit, dixi tibi, ut a monasterio meo, quod in rebus propriis per invocationem sancti Andreae apostoli Domino dedicavi, recederes, quia diveCumque Theutgaudus hospitandi sibi licentiam suscepisse se a pontifice respondisset, Gregorius ait: Et tu qui petisti, et ille qui dedit, utrique contra Deum fecistis, cujus vindictam citius incurretis. Evigilans Theutgaudus intremuit, et facta oratione sopori se reddere voluit, cum repente venientium sonitum audiens vehementer expavit, seque dormire simulavit. Appropinquans ergotenens, praecepit subdiacono qui se praeibat cum lumine, dicens: « Corripe illum. Qui dum correptus in lectulo clausis oculis resedisset, Gregorius ait: Aspice in nos. Intuitus eos Theutgaudus magis intremuit, eumque sibi taliter comminantem audivit: Quia secundo
Abbreviated transcription (Latin):
auit. Ergo dum incole deꝑissent. et nullus
ibidem habitator accederet ⁊ ac ꝑ hoc mona¬
chi ꝓ desolatione loci sattagerent ÷ cuidam¬
coꝵ beatus gregoriꝰ in sompnis apparens:
uibet ut li demonem a monasfii fundo
uoluissent repellere ⁊ ab oratorio sc̃e mar¬
sc̃ẽ marie ibidem in domo dñica constitu¬
tum fr̃s cum letaniis aqmͣ spargentes exor¬
cizatam ꝓcederent. Quo fc̃o ita demon a
monast̾ii omi possessione repulsus est.ut
postea ꝑ confinii limites. ore. narib. atq
ooeulis flammas eicere porcosq cogere. ac
subuloos conatus sit. s intra fines mona¬
sterii numqmͣ intrare ꝑmissus est.
lio quoq tempore tentgaudus quondã
ne colonie episcopo a reuerende memorie
nicholao fuerat sacerdotali offitio priuat᷑¬
pontificis restitutus in eodem monast̾io ña¬
sionem suscepit. Cui bs̃ gregorius in somp¬
nis apparens maximum terrorem qd̃ de su¬
o monast̾io concitus egrederetur. ĩcussit.

Expanded text:
ravit. » Ergo dum incolae deperissent, et nullus ravit. » Ergo dum incolae deperissent, et nullus ibidem habitator accederet, ac per hoc monachi pro desolatione loci satagerent, cuidam eorum Gregorius in somnis 183 apparens jubet, ut si daemonem a monasterii fundo voluissent depellere, ab oratorio sanctae Marsanctae Mariae ibidem in domum Dominicam constitutum, fratres cum litaniis aquam spargentes exorcizatam procederent. Quo facto ita daemon ab omni monasterii possessione repulsus est, ut postea per confinii limites ore, naribus atque oculis flammas ejicere, porcosque cogere a subulco notatus sit, sed intra fines monasterii nunquam intrare permissus. 94. Alio quoque tempore Theutgaudus quondam nae Coloniae episcopo, a reverendae memoriae Nicolao fuerat sacerdotali privatpontificis in eodem monasterio mansionem suscepit. Cui beatus Gregorius in somnis apparens, maximum terrorem quo de suo monasterio concitus egrederetur incussit.