comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ieat donato ista pap exigit ut
et fuius er qui donauit an dec¬
esẜit. et soc̾ postea durante nõ¬
ori donass: filii ꝑsoãm et mor¬
tem spectamus. si nurus soco
donauit. mortẽ nurus et ꝑseu̾¬
antem insupp̾mam dĩe uolũ¬
tate er expectare nos oportet.
Quid si soc̾ añ decessit dicem
extinctam donatõm. anqrma
ritus inuit si uxori sue suꝑuix¬
erit. admittim uimbre dona¬
cõm ut si qu̾id maritus solus
socobrs exstitit. qi noua dona¬
cõ pot̃. ẜuari inmaritũ colata
ut illa finita sit alia cẽꝑͣit. sm
u̾o filius hr̃s prĩ ñ est. finicaert
donatõ rone nõu̾a. ¶ Si soc̃̾ nũ¬
ruinuntiũ misit donatõ erit

Expanded text:
leat donatio ista, Papinianus exigit, ut et filius eius qui donavit ante decesserit, et socer postea durante voori donet, filii personam et mortem spectabimus. Si nurus socero donauerit, mortem nurus et perseuerantem in supremam diem uoluntatem spectare nos oportet. quod si socer ante decesserit, dicemus exstinctam donationem an, quia maritus uiuit, si uxori suae superuixit, admittimus uim habere donationem? et si quidem maritus solus socero heres exstitit, quasi noua donatio potest seruari in maritum collata, ut illa finita sit, alia coeperit: sin uero filius heres patri non est, finita erit donatio ratione noua. Si socer nurui nuntium miserit, donatio erit
Abbreviated transcription (Latin):
donaconis cã.uł postea p̾cium
sit remissum: admittim dona¬
tõnem ꝑtiñe ad senatus ꝯsuitũ.
Si quis sponsam habuit. demn̾
eãdem uxorem dux̾it. cum̃ lic̾et.
andonatones qĩisponsalibus
fceualeant uideanis. et iiłtͣc̃
sit deducta. ait enim hãt sposã
labom uidetur. et anob̾etapap

Expanded text:
ium sit remissum, admittemus donationem ualere ad senatus consultum. Si quis sponsam habuerit, deinde eandem uxorem duxerit cum non liceret, an donationes quasi in sponsalibus factae ualeant, uideamus. et Iulianus sit deducta: ait enim hanc sponsam Labeoni uidetur et a nobis et a Pap
Abbreviated transcription (Latin):
statur. s c̃ si maritus uxori dona¬
tũ nult ualcat doñato ꝙ si ñnuilt
extinͣguitur. ¶Płiq emi cũbona
grã disceoũt. puq cũira sui animi
diuorto uł mutata ẽ uolu̾tas uł
ẽ an donaco duret. si ꝯstante mri¬
monio donator decesẜit. et potest
defendi uałe ꝙ si diuortiũ ñ int̾¬
fecto ualebit conato. si frimuscu¬
ium qeũit. ¶ Simusr et marit.
diu seorsũ ꝗdẽ hatauint. si honorẽ
iuicẽ m̃inii hcant. ꝙ sic unus in¬

Expanded text:
donatum uult, ualeat donatio, quod si non uult, exstinguitur: plerique enim cum bona gratia discedunt, plerique cum ira sui animi diuortio uel mutata est uoluntas uel  an donatio duret, si constante matrimonio donator decesserit? et potest defendi ualere. Quod si diuortium non intefecto ualebit donatio, si friu‹u›sculum quieuit. Si mulier et maritus diu seorsum quidem habitauerint, sed honorem inuicem m
Abbreviated transcription (Latin):
de cõmorietib oro ñ senfit ¶S
cũnent altĩ suꝑiux̾it donatones
mutue ualebunt. Nam et circa
mortis cãdonatones mutuas id
q ibi decesẜint. ñ simr utrum
captiuitatis spectami tempus
ut dicamus donatõnes uałe qĩ
simur decessint aut nͣcũtram

Expanded text:
de commorientibus oratio non senserit: sed cum neuter alteri superuixerit, donationes mutuae ualebunt: nam et circa mortis causa donationes mutuas id que ibi decesserint non simul, utrum captiuitatis spectamus tempus, ut dicamus donationes ualere, quasi simul decesserint? an neutram,
Abbreviated transcription (Latin):
tus m̃m̃ facit. s mantar affectio.
sitr̃ donator prior decesẜit tuc do¬
natõnalebit. ¶Si amboab host¬
ib capti sũt. et qͥ donauit et cuido¬
natum c̃ qd dicem et pri id uolo
cui donatum ẽ nullius moniẽti
donacom eẽ uoluit Ergosiambo
decesẜint. ꝗd dicem naufragio
forte uł ruma uł incendio ẽt siꝗd̾
possit apparere quis. añ spmposti

Expanded text:
um facit, sed maritalis affectio: si tamen donator prior decesserit, tunc donatio ualebit. Si ambo ab hostibus capti sint et qui donauit et cui donatum est, quid dicimus? et prius illud uolo cui donatum est, nullius momenti donationem esse uoluit: ergo si ambo decesserint, quid dicemus, naufragio forte uel ruina uel incendio? et si quidem possit apparere, quis ante spi
Abbreviated transcription (Latin):
conatõnis ca ꝙ debeat pot̾ dicipẽ¬
dẽ acceptuatõnem. ñ ip̃a s effect̾
ens. Et gen̾alit̾ uniuse donat̾o¬
nes q̃s impediri dixan ex orone
ualebunt. ¶Simt nirũ etuxo¬
rem sociecas donatonis caꝯtͣc¬
ta sit. iure uulgato obligo nul¬
lac̾. ne post decretum senatus
emolum̃tum eaubalitas utat¬
t̃o ꝓ sociostituatur hr̃e pot̾it᷑.

Expanded text:
 debeat: potest dici pendere acceptilationem non ipsam, sed effectum eius. et generaliter uniuersae donation‹e›s, quas impediri diximus, ex oratione ualebunt. Si inter uirum et uxorem societas donationis causa contracta sit, iure uulgato nulla est, nec post decretum senatus emolumentum ea liberalitas, ut actio pro socio constituatur, habere pot
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipc̃ spectand̃ sit captiuitatis
qĩ cunc defec̾nt. ꝙ si alt̾ redient
eũ uidĩ suꝑuuxisse ꝗ rediit. Qui
quasdares ex hus qͣs donau̾at
legass qͣsdam ñ. uidebitur cete¬
ras uoluisse ad uxore ꝑtĩnere.
solũ uirum et uxorẽ ꝯpseccitur.

Expanded text:
tempus spectandum sit captiuitatis, quasi tunc defecerint: quod si alter redierit, eum uideri superuixisse, quia redit. Qui quasdam res ex his quas donauerat legasset, quasdam non, non uidebitur ceteras noluisse ad uxorem pertinere: solum uirum et uxorem complectitur,
Abbreviated transcription (Latin):
m̾mo et iure potestatis duate.
Id̾ et in huis ꝗsunt mẽoꝵ potest¬
ate. ¶ Si consoc̾ ꝯsoco donauit.x
ait̃ eoꝵ uł ut̾q eoꝵ copłatos em¬
ancipaiit d dicidonatom ad o¬
ratom ñ ꝑtine. et io intirmando¬
natõm. ¶Si sponsus sponsedo¬
nau̾it in tempus m̾mii couata
donatone. qm̃uis int̾ uir et ux̃
donatõ nuideatur fc̃a. et u̾bao¬
ratonis minus sufficiunt tñ
lũtas usꝙ ad morit ualeat do¬
nato. ¶ Suidaist res fiut que¬

Expanded text:
o et iure potestatis durante: idemque et in his qui sunt in eorum potestate. Si consocer consocero donauerit et alter eorum uel uterque copulatos emancipauerit, debet dici donationem ad orationem non pertinere et ideo infirmari donationem. Si sponsus sponsae donauerit in tempus matrimonii collata donatione, quamuis inter uirum et uxorem donatio non uideatur facta et uerba orationis minus sufficiant, tamluntas usque ad mortem, ualeat donatio. Siue autem res fuit qu
Abbreviated transcription (Latin):
mp Sedsiun. lanasuauesti¬
ori ⁊ fectũ fu̾it et uxoris curatm̃
or tanqmͣ lanipendia fecit et
lana sua oꝑis anciliars̃ uinue
stim̃ta. suo nole ꝯfecit mulieb¬
ia. et uestim̃ta mułtis ec. et ꝓ
oꝑis. ancillarũ uiropran nich̾¬
dełe. s uiri nõie uestim̃ta ꝯfec¬
ta uirilia uir eẽ. etisianeuxori
pret p̾ciũ. s sin̾uirilia uestim̃i¬
ta suo iloie mułt ꝯfecit. s eauiro:
donauit. nual̾e donacõm. cum
illa ualeat cͣu uin nõĩeꝯfecit.
ium estimari ꝯuesut. ¶Siuir
uxori aream donau̾it et uxor¬
in ea insulã edificau̾it. ea ĩsula
sñ dubio manti eẽ s ẽa impen¬
sam mułtem fuatira plac.
Nam simaritus uedic isiuam
retentoip impense mulrẽ faet¬
uram. ¶Si duo mançipia fu¬
erunt singula ꝗuis dena. s utr̃q
umr quis donatonis amusri
dicetur coia ce eapro portõne p̾¬
cii nec tm spectand ẽ. qnͣti mã¬
cipia sint. s qnͣtum ex p̾ciodo¬
natonis ç̾a sit remissimi licet¬

Expanded text:
m. Sed si uir lana sua uestiori confe‹c›tum fuerit et uxoris cura, taor tamquam lanipendia fuerit etlana sua, operis ancillarum uiri, uestimenta sui nomine confecit muliebria, et uestimenta mulieris esse et pro operis ancillarum uiro praere: sed uiri nomine uestimenta confecta uirilia uiri esse, ut is lanae uxori praestet pretium: sed si non uirilia uestim‹ent›a suo nomine mulier confecit, sed ea uiro donauit, non ualere donationem, cum illa ualeat, cum uiri nomine confecit: aestimari conuenit. Si uir uxori aream donauin ea insulam aedificauerit, ea insula sine dubio mariti est, sed eam impensam mulierem seruaturam placet: nam si maritus uindicet insulam, retentionem impensae mulierem facturam. Si duo mancipia fuerint singula quinis digna, sed utrumque unis quinque donationis causa dicetur communia ea esse pro portione pretii nec tandem spectandum esse, quanti mancipia sint, sed quantum ex pretio donationis causa sit remissum: sine
Abbreviated transcription (Latin):
nͣałe. sa si. iomito ei rẽ obligatã
s animo donass dic̾em in hr̃c
donacõm ut ꝑata satiffac̾e mu¬
ler hret doli exceptom Qiimio
et si saciffeciss. potuisse eã ꝑ doli
exceptgm ꝯseꝗ ut sibi mandare¬
tur accones. ¶Si donacor ẜuus
fint effectus priuati. dicend̾ c̃
ñ impletã. s ꝑemptã donatõm

Expanded text:
nam si ab initio ei rem obligatam hoc animo donasset, dicerem uim habere donationem, ut parata satisfacere mulier haberet doli exceptionem: quin immo et si satisfecisset, potuisse eam per doli exceptionem consequi, ut sibi mandentur actiones. Si donator seruus fuerit effectus priuati, dicendum est non impletam, sed peremptam donationem,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o p̾cio et donatonis cã pacise¬
antur. ne qd uẽlitor obeamre
prẽt. uidend̃ ẽ ꝗd de eauẽditõe
agatur utr̃ res uenierit et tot¬
um negotiũ ualz anu̾o ut ea

Expanded text:
uero pretio et donationis causa paciscantur, ne quid uenditor ob eam rem praestet, uidendum est, quid de ea uenditione agatur, utrum res uenierit et totum negotium ualeat, an uero ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
actõnes ediũtias et ex empto.
Q uiruxori in die d sine me tu
aut hrditatis nõie relicturus es
poces rogatus a me uxori meere¬
linq̃re et ñuidetur ea ẽẽ donato
qr nicħ ex bois meis diminuit᷑
inquo maxĩc maiores donanti
succurisse ꝓculait. ne amoreal¬
t̾ius alt̃ despolietur. ñ qͣi manu¬
olos. ne. ait locupletior fiet ¶Si
uuir uxorimu ĩ mõdicũkalen¬
das martias aut natali die dedi¬
ss dõnatõ ẽ. s sumpẽsas qͣs face¬
ret mułr quohonestr se hr̃et¬
ꝯ̃ eẽ. ¶MNouidetur locupletior
fcã ẽẽ mułt si aut in obsenium
aut ĩmñgnecis aut incibarus fa¬
milie donatã sibi peciũam ĩpen¬
dit. queuir cibana uxoris familie.¬

Expanded text:
actiones aedilicias et ex empto. Quod uir uxori in diem debet, sine metu daut hereditatis nomine relicturus es, potes rogatus a me uxori meae relinquere et non uidetur ea esse donatio, quia nihil ex bonis meis deminuitur: in quo maxime maiores donanti succurrisse Proculus ait, ne amore alterius alter despoliaretur, non quasi maliuolos, ne alter locupletior fieret. Si uir uxori munus immodicum calendis Martiis aut natali die dedisset, donatio est: sed si impensas, quas faceret mulier, quo honestius se est. Non uidetur locupletior facta esse mulier, si aut in opsonio aut in unguentis aut in cibariis familiae donatam sibi pecuniam impenderit. Quae uir cibaria uxoris famili
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ uir et uxorẽ fc̃as ut et ipso
nire res fiant eius cuidõnater
sũt. et obligo sit cͣuuł et de falc¬
rdia ubi possit locũ hr̃c tctand̃
sit. Cuu locũ ita fore opͣmor qͣsi
cestõ sit ꝯfirmatum id ꝙ dona¬
tum ẽ. ¶ Eit oro fas eẽ cũ quid

Expanded text:
inter uirum et uxorem factas, ut et ipso iure res fiant eius cui donatae sunt et obligatio sit ciuilis et de Falcidia ubi possit locum habere tractandum sit: cui locum ita fore opinor, quasi testamento sit confirmatum quod donatum est. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
iipr̃ nr antonur augustus. añ
excessui di seu̾i pr̃is sui orone
insenatu hĩta auctor fuit sen
aist imꝑatoris ñi de ꝯfirman¬
dis donãconib ñ solũ. ad ea ꝑ¬

Expanded text:
r Antoninus Augustus ante excessum diui Seueri patris sui oratione in senatu habita auctor fuit senaautem imperatoris nostri de confirmandis donationibus non solum ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
D. Sistipulata fuit mułrãn¬
ꝓponatus. puto quia ĩ annuo
quo donato u̾titur posse dici
stipułom ꝯfirmͣari ex senatus
ꝯsulto. ¶ Siuxor manto. mnu¬
um u̾sa uice p̾stit̾it. restituet᷑
ciħ̾ et pot̾it uendicart id ꝙ ext
culpetior fc̃s ẽ. qr ñtam sollẽpne
ẽ.innuũ ꝙ maritus uxori ĩpen¬
dit ꝙͣ ꝙ uxor marico pr̃at. ĩmo
incongrues ẽ. et ꝯͣ sexus nat̾ur¬
am et si forte maritus abuxore
stipulatus sit. id annuũ decess¬
erit ꝙ mułr ꝯstante m̃ino. dicẽ

Expanded text:
. Si stipulata fuerit mulier annproponatur, puto, quia in annuo quoque donatio uertitur, posse dici stipulationem confirmari ex senatus consulto. Si uxor marito annuum uersa uice praestiterit, restituetur ei hoc et poterit uindicare id quod cupletior factus est, quia non tam sollemne est annuum, quod maritus uxori pendit et quod uxor marito praestat, immo incongruens est et contra sexus naturam. Et si forte maritus ab uxore stipulatus sit id annuum decesseritque mulier constante matrimonio, dice
Abbreviated transcription (Latin):
aint. dem̃ cũ penituit mox desi¬
uałe. ut suppͥmũ er spectemus
solem dice̾ uł in legatis cũ dedo¬
li excepcone oppõita tͣctamus ut
sit ambiuatoria uolutas eyus
ad uice supp̃mũ exitũ ¶ Si ubi
semel donatore penituit et hr̃di
reuosandi potãtẽ tribiumus si
appareat defunctu euident᷑ re¬
uocasse uolutatẽ. ꝙ si ĩ obscuro
sit ꝓcliuior d ẽẽ uidex. ad comꝑ¬
bandam donatom. ¶Simanit.
ea que donauit pignori dederit
ntiq eũpenituisse dĩcem. licet
dĩum retinuit. Quid enisi ħ
aĩo fu̾it ut ueu. ad huc donatũ

Expanded text:
inde eum paenituit, mox desiualere, ut supremum eius spectemus solemus, uel in legatis cum de doli exceptione opposita tractamus, ut sit ambulatoria uoluntas eius usque ad uitae supremum exitum. Sed ubi semel donatorem paenituit, etiam heredi reuocandi potestatem tribuimus, si appareat defunctum euidenter reuocasse uoluntatem: quod si in obscuro sit, procliuior esse debet iudex ad comprobandam donationem. Si maritus ea quae donauerit pignori dederit, utique eum paenituisse dicemus, licet dominium retinuit. quid tamen, si hoc animo fuit, ut uellet adhuc donatum?
Abbreviated transcription (Latin):
nes suas tibi prestet.
scquestrum ñ nisi plures dep¬
oñe possunt ¶ Nam cunc id
sit. cum aliqua res in controu̾¬
siam deducitur Ita ħ caum
solidum unusquisq uidetur
munem plures deponunt.
Nͥ ei depo̾ite ꝓprietas ap̃ depo¬
nẽ tem man. s et̃ possõ nisi
ap̃ sequestrem depõita ẽ nam
tunc demum sequester possi¬
det ¶d emmagitur ea deposi¬
cone ut neutnus possõnisi
id tempus procedat.
incendii ruine naufragũ cã
depoitum ẽ in pr̾dem de dolo
mortui accio et pro brditar¬
ia accõne portone et insimp¬
lum et intra annum quoq¬

Expanded text:
nes suas tibi praestet.sequestrem non nisi plures deponere possunt: nam tum id fit, cum aliqua res in controversiam deducitur. itaque hoc casu in solidum unusquisque videtur rem communem plures deponunt. Rei depositae proprietas apud deponentem manet: sed et possessio, nisi apud sequestrem deposita est: nam tum demum sequester possidet: id enim agitur ea depositione, ut neutrius possessioni id tempus procedat. incendii ruinae naufragii causa depositum est, in heredem de dolo mortui actio est pro hereditaria portione et in simplum et intra annum quoq
Abbreviated transcription (Latin):
in qmͣ accõm uenit et ꝙ ĩ rem
u̾sume. Que tñ adiecto cunc
nectͣia ẽ. cumannus post mo
tuam peciũam accepit. et mor¬
ea id ꝙ creditum ẽ erogatũ ẽet
te tucore scipułone in ꝑsona
magis actus suorconfirma¬
retur tutor spopondit posseni¬
cħominus dici dem rem u̾soc̾

Expanded text:
in quam actionem uenit et quod in rem uersum est: quae tamen adiectio tunc necessaria est, cum annus post mortuam pecuniam accepit et morea id quod creditum est erogatum esset, te tutore stipulatione in personam magis actus servorum confirmaretur, tutor spopondit, posse nihilo minus dici de in rem verso
Abbreviated transcription (Latin):
iãborantenaue iacto
fc̃s est amissarũ m̃ciũ dñ̃.
sim̾ces uehẽdas locau̾ant
ex locato cum magrõnauis
uquis quoꝵ m̃ces salue sũt
ex ꝯducto ut decrim̃tum pro
portõe ⁊municeturage̾ pot̾.
S ẜuius ꝗd̃ rendit exlocato
ag̾e cum magrõ naius debe
Dut cec̾oꝵ uectoꝵ m̾ces ret̾ͣme¬
nim si uectores sint ꝗ nuas
ducto agent eqͣssimũ enĩ est
ꝯmune detrim̃tum fi eorum
qui pp̾ amissas res alioꝵ ꝯse¬
cuti sũt ut m̃ces suas saluaᷤᷤ
hrenqsi consuatis m̃cib de¬
t̾ior fc̃a sit naius aut si quid
exarmau̾it.nulla facienda
ẽ collat̃o qr dissimił earum
rerũ cã sit. que naius gra ꝑãt᷑.
et earum ꝓ quibo m̾cedema¬
iiquis accepitinam et si fab̾
incuͣdem aut maueum freg¬
erit. ñ imputaretur ei quilo¬
cauit opus e si uolu̾tate uec
detrim̃itum fcni sit. ħ ip̃m sa¬
rciri oport. ¶Cum in eadem
naue uariam̃cium genera
qm̃ mcatores coegissent p̾¬
t̾eaq multi uectores ẜuilib̾i¬

Expanded text:
aborante naue iactus factus est, amissarum mercium domini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis liquis, quorum merces saluae sunt, ex conducto, ut detrimentum pro portione communicetur, agere potest. Seruius quidem respondit ex locato agere cum magistro nauis debere, ut ceterorum uectorum merces retinenim si uectores sint, qui nullas duxerunt: aequissimum enim est commune detrimentum fieri eorum, qui propter amissas res aliorum consecuti sunt, ut merces suas saluas haberent. Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda est collatio, quia dissimilis earum rerum causa sit, quae nauis gratia parentur et earum, pro quibus mercedem aliquis acceperit: nam et si faber incudem aut malleum fregerit, non imputaretur ei qui locauerit opus. sed si uoluntate uectdetrimentum factum sit, hoc ipsum sarciri oportet. Cum in eadem naue uaria mercium genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores serui liberi
Abbreviated transcription (Latin):
ffric̾. Lucius ticius stichũ
magr̃m nauis p̾posuit is
peciu̾am mutuatus cauit
se in refeccõm naiuis eã acce¬
cius ex̾citoria teneretur ꝙͣ si
creclitor ꝓbaret pecuniam
in refectom nais ẽẽ ꝯsu̾pt¬

Expanded text:
. Lucius Titius Stichum magistrum nauis praeposuit: is pecuniam mutuatus cauit se in refectionem nauis eam accetius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret pecuniam in refectionem nauis esse consumpt
Abbreviated transcription (Latin):
in dotem committet: et mułr
se suosq alet tueretur ue: et
uniu̾sa hon̾a sua expeduz. q̃re
nͥ dicas conuencom ualere.

Expanded text:
in dotem conuerteret et mulier se suosque aleret tuereturue et uniuersa onera sua expediret? quare non dicas conuentionem ualere
Abbreviated transcription (Latin):
debeatur: marcellus
mantium ẜuitutẽ quid eum
uendicare ñ posse. iimusufruc¬
tum uendicaturum ac ꝑ ħ ui¬
cinum siñ patiatur eumire. ⁊
pot et ĩo si nsusfructus leget᷑.
necce ẽ tsi ut sequatur eñ adiͣ¬
tussisq adeo ut siquis usum

Expanded text:
debeatur, Marcellus mantium seruitutem quidem eum uindicare non posse, uerum usum fructum uindicaturum ac per hoc uicinum, si non patiatur eum ire etpotest: et ideo si usus fructus legetur, necesse est tamen ut sequatur eum aditus, usque ade
Abbreviated transcription (Latin):
sinsufructu legato it̃ idemptũ
sit. mutir est ademptõ. qr sẽper
sequitur it̃ usumfructũ S si
ususfructus ẽ iegatus: ad quẽ
aditus si est. ꝑ hrditarium fũ¬
dum ex testo. utiq agendo fr¬
uctuarius ꝯseꝗtur. ut cũ aditu
sibi pr̃et usumfructucti ũtrũ
aut. aditus tm̃ et it̾. anu̾o ⁊ nia
debeatur fructuario legato en
et recte putat ꝓ ut nsusfruct:
ꝓcept̃o desid̾at s ei prãndum.
S an alias ntilitates ur ẜuitũ¬
tes eihrs pr̃are debeat. puta
luminũ et aquarii. anu̾o no et
puto cas solitas prare ꝯpelien¬
dum sine quib oĩo uti no põt̃
s si cumaliquo incomiiodo
utatur ñ et prestandas
Omp. Siabhr̃de ex testo fu¬
di uhusfructus petitus sit qui
arboros deieciss. aut edifitiũ
demolitus ẽet. aut auquo m̾o
tetiorem usumfructum fecis¬
set aut ẜuitutes imponendo. i¬
aut uicinorum p̾dialib̾ando
adt nidicis religionẽ ꝑtinet

Expanded text:
gato iter ademptum sit, inutilis est ademptio, quia semper sequitur usum fructum.Sed si usus fructus sit legatus, ad quem aditus non est per hereditarium fundum, ex testamento utique agendo fructuarius consequetur, ut cum aditu sibi praestetur usus fructus.Utrum autem aditus tantum et iter an vero et via debeatur fructuario legato ei et recte putat, prout usus fructus perceptio desiderat, hoc ei praestandum. Sed an et alias utilitates et tes ei heres praestare debeat, puta luminum et aquarum, an uero non? et puto eas solas praestare compellendum, sine quibus omnino uti non potest: sed si cum aliquo incommodo utatur, non esse praestandasm.Si ab herede ex testamento fundi usus fructus petitus sit, qui arbores deiecisset aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo deteriorem usum fructum fecisset aut seruitutes imponendo aut uicinorum praedia liberando, ad iudicis religionem pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Sed celsꝰ offilius ait
ub̾m hominem scientem te
em̃e ñ posse nec cuiuscũq rei.
ẽc. ut sacra.aut religiosa loca.
aut quorum ꝯm̃tium nõ sit.
ut publica que ñ inpecuma
ppłi s in publico usuh̾eant᷑.
ut ẽ campus marcius ¶Ssi
fudus annua bimatrima i¬
die ea lege ueniss ut si indiẽ
statutum. peciũa soluta ñ ẽet.
fundus memptus foret. et
ut si emptor int̾m fundum
colit fructus quos ex eo ꝑce
ꝑit. inempto eo fc̃o. restituer¬
entur. et ut qñtiminoris po¬
st ea alii ueniss. ut id emptor
uenditori pr̃ar.ad dic̃ peciũa
ñ soluta. plac uenditori ex
uendito eo nõie accõmͣ esse.
Nec conturbari debemꝰ eo ꝙ
inempto fundo fc̃o. dicatur
accõm ex uendito futuramẽc.
In emptis enĩ et uenditis. po
ctum sit. apparet ħ ditaxat
actum ẽc. ne uẽditor empco¬
ri peciũa ad diem ñ soluta.o
abir atota empt̾one pot̾ siñ¬

Expanded text:
m. Sed Celsus filius ait hominem liberum scientem te emere non posse nec cuiuscumque rei esse: ut sacra et religiosa loca aut quorum commercium non sit, ut publica, quae non in pecunia populi, sed in publico usu habeantur, ut est campus Mar‹ti›us. Si fundus annua bima trima die ea lege uenisset, ut, si in diem statutum pecunia soluta non esset, fundus inemptus foret et ut, si interim emptor fundum coluerit fructusque ex eo peperit, inempto eo facto restituerentur et ut, quanti minoris postea alii venisset, ut id emptor venditori praestaret: ad diem pecunia non soluta placet venditori ex vendito eo nomine actionem esse. nec conturbari debemus, quod inempto fundo facto dicatur actionem ex vendito futuram esse: in emptis enim et venditis potictum sit, apparet hoc dumtaxat actum esse, ne venditor empri pecunia ad diem non soluta obabiri a tota emptione pot
Abbreviated transcription (Latin):
tim impletur ht̃ enim c̾cũp̃¬
cium. centum augebituraũt
p̾cium si plunis emptor fũd̾
uendiderit.

Expanded text:
tim impletur: habet enim certum pretium centum, augebitur autem pretium, si pluris emptor fundum uendiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
suo arbitrio an u̾o si arbitrio
ꝙ̃ad̾m siquis ita uendid̾it. si
uoluit. ur stipulanti sic respõ¬
deat si uolu̾o.x.dabo. Neq enĩ
d in arbitriũ rei conferrran
sit obstrictus. placuit itaq
uet̾ib magis inum bomar¬
bitrium id collatum ideri.
accepisse. et impleta condco
empt̃onis ẽ et ex empto uen
inc̾tum ẽ p̾ciũm in tam eui¬
denti coͣndcone. Magis enim
ignoratur qñti emptus sit
qmͣ in rei u̾itate inc̾tum est.

Expanded text:
suo arbitrio, an uero si arbitrio quemadmodum si quis ita uendiderit, si uoluerit, uel stipulanti sic spondeat 'si uoluero, decem dabo': neque enim debet in arbitrium rei conferri, an sit obstrictus. placuit itaque ueteribus magis in uiri boni arbitrium id collatum uideri accepisse, impleta condicio emptionis est et ex empto uendincertum est pretium tam euidenti uenditione: magis enim ignoratur, quanti emptus sit, quam in r
Abbreviated transcription (Latin):
que in testo ꝓpoĩta fu̾it ĩpleta:
ad libtatem ꝑuen̾it ñ tenebit᷑
euictonis nõies qui. ant int̾den¬
do statu lib̾m dicit ĩtelligitur
hãc spẽm dumtaxat lib̾tatis ex¬
cipe. que ex testo impleta ꝯdcõe
ex p̾titopossit obtinge̾set io si
p̾sens cestõlib̾tas data fũit ec
uenditor statulibm ꝓnũtiaũ.
euictõis nõie tenetur. ¶Durs
qui statulibm tͣdidit sictam cõ¬
donem ꝓnũtiauit subq̃ dicit
ci lib̾tatem datamldet̾iorem̃
excepisse uidebitin usuti siꝗs
stichus post annum lib̾ estos
euictonis obligone tenebit᷑.

Expanded text:
quae testamento proposita fuerit impleta ad libertatem peruenerit, non tenebitur euictionis nomine. Qui autem in tradendo statuliberum dicit, intellegetur hanc speciem dumtaxat libertatis excipere, quae ex testamento impleta condicione ex praeterito possit optingere: et ideo si praesens testamento libertas data fuerit et uenditor statuliberum pronuntiauit, euictionis nomine tenetur. Rursus qui statuliberum tradit, si certam condicionem pronuntiauerit, sub qua dicit ei libertatem datam, deteriorem excepisse videbitur: veluti si quis "Stichus post annum liber esto", evictionis obligatione tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
. Quciamnupte maritus
donauit uinmanet et potest
ea uendicarc. nec quicqm̃ refr¬
it ꝙ. ampla legata ab utore ei
relicta sunt.

Expanded text:
. Quae iam nuptae maritus donauit, uiri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore ei relicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
es alienu susceptũ dũ filius
nichominus dotem ẽe nemini
S ita demumi facit pares dedit.
Tet̾m sicum deb̾et filie uolun¬
te eius dedit. aduẽtitia dos est.

Expanded text:
s inus dotem esse nemini sed ita demum, si ut parens dederit: ceterum si, cum deberet filiae, uoluntate eius dedit, aduenticia dos est.
Abbreviated transcription (Latin):
is soluendo ñsit.cum ticio de
colo que distinctõ ũ.a ẽẽ uidet᷑
Et si cu suum pignoratum.
sis absolutus. de dolo tem̃s si
griniscripsit de dolo accõne.
ẜui nomins int̾dum depetui¬
io. inc̾ilum noxalem dari. Na
sicares ẽin qͣ dolus ꝯmissus ex
q̃ de pecuuo daretur. accõ et nc
in peculio dandam si u̾o easit
ex quanoxans p quo noxalc
futurũ. ¶Merito cause cog¬
nitonem p̾tor inseruit. n en¬
psonis ndabitur ut puta lib̾iᷤᷤ
uł lib̾tis. adu̾lus pentes pr̃on¬
os ne cum sit famosass nec h¬
humili. adu̾sus eum qui dig¬
nitate excell. d dan ꝓuta ple̾¬
beio adu̾sus ꝯsularem p̾cepte
auctoritatis uł luxuioso.it
ꝓdigo.aut ałs uiliori adu̾s
hominem uite em̃datõris ⁊
italaso aitꝙ ergo ẽ in hor ꝑ
sona dicend̾ ẽ. in fc̃m u̾bis tẽ¬
pandam accõm dandam. ut
bonefid̃i mentio fiat.¬

Expanded text:
Titio de dolo. quae distinctio vera esse videtur. Et si servum pigneratum sis absolutus: de dolo teneris, grini scribit de dolo actionem servi nomine interdum de peculio, interdum noxalem dari. nam si ea res est, in quam dolus commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in peculio dandam: sin vero ea sit, ex qua noxalis, hoc quoque noxale futurum. Merito causae cognitionem praetor inseruit: nesonis non dabitur, ut puta liberis uel libertis aduersus parentes patronosue, cum sit famosa. sed nec humili aduersus eum qui dignitate excellet debe‹t› dari: puta plebeio aduersus consularem receptae auctoritatis, uel luxurioso atque prodigo aut alias uili aduersus hominem uitae emendatioris. et ita Labeo. quid ergo est? in horum persona dicendum est in factum uerbis temperandam actionem dandam, ut bonae fidei mentio fiat
Abbreviated transcription (Latin):
sego.arbitror et ex suo dolo con¬
uemendum. si ꝓximus pub̾¬
tati ẽ maxime si locuplectiorex
absolũctur uł sidetutore m̃ti¬
pituraua siłia admisit. qͥ non
magnam̃ machinatonem exe

Expanded text:
ego arbitror et ex suo dolo conendum, si proximus pubst, maxime si locupletior ex absolveretur, vel si de tutore mentipit, vel alia similia admisit, quae non magnam machinationem ex
Abbreviated transcription (Latin):
excepcone repelutur. de dolodec̾¬
nendamsatquinpr̃onus tunc
submouebitur si nolit expro¬
missorem ip̾mananumissu
accipo exꝓmisori pianeadusꝰ
manumissum dari debebit de
dolo. accõsaut siñ sit soluendo
exꝓmissordno dabituiSi
dolo malo ꝓcuracor passus sit
u̾eturan de dolo michi actio
adũsus eũ q uicit ꝯpetat. pot̃
queriet puco ñ compet̾e si pat.
sit reus cnͣfferre iuditiũ subex¬
ceptõne hac si collusum ẽ alio¬
qui de dolo accõ erit danda sc¬
de dolo accom. idũsus eum ꝗ
affurmau̾at idoneum ẽẽ eum
auidenci caliditate. ñ d de dolo
uit minimam hr̾ditatẽ ẽc et
ita camab hrde emitnẽ de do¬
lo. actõ cũ ex uendito suffitiat.¬
siaũt michi ꝑsuasit. ut repu¬
diem hrditatem qͣi minꝰ solu¬
ĩendosit. uł optem suum qͣsi
melior eo in fãmiia ñ sit. di¬
co de dolo dãndam si cauidi
tate ħ fec̾it. ¶ Itẽ si tabule te¬
stam̃ci ne de moffic̾oso dic̾et
diu supp̾sse sint mox mortu¬

Expanded text:
exceptione repellitur, de dolo decernendam: atquin patronus tunc summouetur, si nolit expromissorem ipsum manumissum accipere. expromissori plane aduersus manumissum dari debebit de dolo: aut si non sit soluendo expromissor, domino dabitur.Si dolo malo procurator passus sit eretur, an de dolo mihi actio aduersus eum qui uicit competat, potest quaeri. et puto non competere, si paratus sit reus transferre iudicium sub exceptione hac 'si collusum est': alioquin de dolo actio erit danda, scde dolo actionem aduersus eum, qui adfirmauerat idoneum esse eum, uidenti calliditate non debet de dolo uit minimam esse hereditatem et ita eam ab herede emit, non est de dolo actio, cum ex uendito sufficiat.Si autem mihi persuaseris, ut repudiem hereditatem, quasi minus soluendo sit, uel ut optem seruum, quasi melior eo in familia non sit: dico de dolo dandam, si callide hoc feceris.Item si tabulae testamenti, ne de inofficioso diceretur, diu suppressae sint, mox mortu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣlidit imposuit ei ẜuitutem
uł edifitia diruit. ułarbores ex¬
cidit uł uineas exstirꝑau̾ait
lacosine cauit de dolo siue ño.
dandam meũ de dolo actone.
exstipu̾latu acto s ẽ uius siqd̃¬
de dolo cͣantu e cessare actõm de
dolo qm est ex stipusatu acrõ.
ssi ñ ẽ cantumin excmpto qde
accone cessat de dolo accõ. qm ẽ
ex empto ex stipulatude dolo
acqͣuilic actoni et ad exibend̾̃.
b̾subiacebit sipossidẽs ꝓprietar¬
ius occidit io cessat de doioac¬
tõ ¶ Itẽ si funum legatum hrs
act̃osde dolo.aũt. uctõ quotu
tempore enmoccid̃it. cessat qr
ex cest̾o. iccõ competit. Si q̃d¬

Expanded text:
tradit, imposuit ei seruitutem uel aedificia diruit, arbores excidit: uel extirpauit: ait Labeo, siue cauit de dolo siue non, dandam in eum de dolo actionem, ex stipulatu actio. sed est uerius, si quidem de dolo cautum est, cessare actionem de dolo, quoniam est ex stipulatu actio: si non est cautum, in ex empto quidem actione cessat de dolo actio, quoniam est ex empto, in ex stipulatu de doloAquiliae actioni et ad exhibendum acc‹e›dit, si possidens proprietarius occidit, ideoque cessat de dolo actio.Item si seruum legatum hereactio: de dolo autem actio, quocumque tempore eum occiderit, cessat, quia ex testamento actio competit.
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃. uł psonam ꝯmutauit ut
ꝙ apłib erat accepturus ab
uno accipet ur alium ꝓ. aliodẽ¬
bitorem accipet. ħ om̃ia hñt
disceptatõm p̾toris et ꝓ utili¬
tate alim̃tarii accipiendalũt.¬
Si ad habitonem c̾taꝙͣcitas
sit annua relicta. et ita sit tnͣs¬
actumsine p̾tore ut hĩtatio
p̾stetiuualet tnͣsact̃o qr fru¬
ctus hitatonis p̾statur uł ru¬

Expanded text:
 personam commutauit, ut quod a pluribus erat accepturus, ab uno acciperet: uel alium pro alio debitorem acceperit: haec omnia habent disceptationem praetoris et pro utilitate alimentarii recipienda sunt.Si ad habitationem certa quantitas sit annua relicta et ita sit transactum sine praetore, ut habitatio praestetur, ualet transactio, quia fructus habitationis praestatur,
Abbreviated transcription (Latin):
reditor prediã sibi obli¬
gata ex capignoris locare recte
pot̾it. ¶Pignoris obligo ⁊ ĩt̾
pere ñ prohibetur.
contͣctus pignoris int̾cedat.
retentõmi locus ñ ẽ. nec si bõa
creclitoris ad fiscum ꝑtineant.
ora ipẽ possideat. qͣi satisfactur
creditorib. nec satisfecit. Modo
hr̃s debitoris ꝑatus ẽ soluere
creditorib. Quero anpignora
fidenissor restitu̾e cogenoꝰ sit.
sen emancipato filio facile per
lius eius. ꝙ ip̃ẽ impeditus scri¬

Expanded text:
reditor praedia sibi obligata ex causa pignoris locare recte poterit. Pignoris obligatio etiam inter pere non prohibetur.contractus pignoris intercedat, retentioni locus non est, nec si bona creditoris ad fiscum pertineant. ora ipse possideat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo heres debitoris paratus est solvere creditoribus: quaero, an pignora fideiussor restituere cogendus sit.Seio emancipato filio facile perslius eius, quod ipse impeditus esse
Abbreviated transcription (Latin):
hrditate abstinũit nec metũe
ex ħ solo ꝙ mandante pr̃e ma¬
nusua ꝑscripsit instrum̃tum
cirogͣfi. cum n cũsensum suũ
accõmodauit prĩaut signosno
sua manu pignori domũsuam
futuram seuis scripẜat. c̾sensũ
ei obligatõni dedisse manifestũ
ẽ.Lutius titius p̾dia et man¬
cipia que inp̃diis erant oblig¬
auit. hrdes eius p̾diis int̾ sedi¬
uisis ilł mancipiis defunctis
alia substituerũt. Creclitor post¬
ea p̾dia cum mancipiis distͣxit.
Queritur anip̃ã mancipia que
inypotħcis emptor uenditoriᷤᷤ
creclitorib obligata ẽẽ.
uendidit. an aliqͣ actõ creditori
in debitore ꝯstitueda sit. qr cre¬
set aut elucass ubi qd̾ int̾feciss.
ad exibendum tenetur. uͥ aute
elucass qi dampni miurie dab¬
imus accõm. ad qnͣtum int̾est.
ꝙ debilitando aut uintiendo. ꝑ¬
secutõm pignoris exinaniets.
fingamus nuliam crecditi no¬
mine accõm eẽ qr forte c̃a cecide¬
rat. si existimo indignam rem

Expanded text:
ditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrumentum chirographi, cum neque consensum suum accomodaverat patri aut signo suo sua manu pignori domum suam futuram Seius scripserat, consensum ei obligationi dedisse manifestum est. Lucius Titius praedia et mancipia quae in praediis erant obligavit: heredes eius praediis inter se divisis illis mancipiis defunctis alia substituerunt: creditor postea praedia cum mancipiis distraxit. quaeritur, an ipsa mancipia, quae in hypothecis, emptor uindicare creditoribus obligata esse.uendidit: an aliqua actio creditori in debitorem constituenda sit, quia creset aut eluscasset? ubi quidem interfecisset, ad exhibendum tenetur: ubi autem eluscasset, quasi damni iniuriae dabimus actionem ad quantum interest, quod debilitando aut uinciendo persecutionem pignoris exinanierit. fingamus nullam crediti nomine actionem esse, quia forte caus‹a› ceciderat: non existimo indignam rem
Abbreviated transcription (Latin):
pti fuuiñt. eq̃lit̾. id om̃s hrdes
pcinebũt. et impensarũ rõhri
strum mos g̾endus ẽ. namsi
ego totam hrditatem possid¬
eo et te ex ꝑte dimidia hrdem
ẽc confiteor. s acoĩone disce
de uolo. impetrarc debeo fa.ur.
iustam cãm habes. ꝓp qm̃ per

Expanded text:
pti fuerint, aequaliter ad omnes heredes pertinebunt. et impensarum ratio hstrum mos gerendus est: nam si ego totam hereditatem posseo et te ex parte dimidia heredem e confiteor, sed a communione discee uolo, impetrare debeo familiaiustam causam habes, propter
Abbreviated transcription (Latin):
cus. qr ñ animo hr̃dis gessisse
iuudetur.q̃reꝗ añ adicã hrdica¬
tem ꝗd gessit ułuti si testatorẽ
D. Que pr filio em ra̾̃cipatost
iq. udioꝵ ca pegreagenti¬
iq ͤ subministrauit siñ creꝰ¬
dendi aĩo pr̃ misisse fint ꝯp̾ba¬
tus. s pietate debita ductus ĩ
rõm porcois qͥ ex defũcti bonis
ad eũdem furũ ptnnunt ꝯputa¬
ri equitas ñ patitin¬

Expanded text:
uia non animo heredis gessisse uidetur. quare qui ante aditam hereditatem quid gessit, ueluti si testatorem  Quae pater filio emancipato studiorum causa peregre agenti subministravit, si non credendi animo pater mississe fuerit comprobatus, sed pietate debita ductus: in rationem portionis, quae ex defuncti bonis ad eundem filium pertinuit, computari aequitas non patit
Abbreviated transcription (Latin):
spica aut feno ceso aut una ad¬
empta aut excussa olea ꝙͣ uis
nĩroum tritum frum̃tum: aũ
oleum fc̃m. uł uindemia coac¬
ta sit. S ut u̾m est ꝙ de olea ex¬
cussa scripsit. ita aliter obẜuan¬
dum de ea olea que ꝑ sedecidit.
Iulianus ait. fructuarii fructul
tunc fĩ. cum eos ꝑceꝑͥit bone
fid̃i aut possõris: mox ꝙ. a solo
separati sumt᷑.

Expanded text:
spica aut faeno caeso aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum uel uindemia coacta sit. sed ut uerum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter obseruandum de ea olea, quae per se deciderit, Iulianus ait: fructuarii fructus tunc fieri, cum eos perceperit, bonae fidei autem possessoris, mox quam a solo separati sint.
Abbreviated transcription (Latin):
accessit cũ de alio emptor de a¬
uo uenditor sensit. nichomi
fudi uenditom uase ꝯstats
laboart eum stichũ debique

Expanded text:
accesserit, cum de alio emptor, de alio uenditor senserit, nihilo minus fundi uenditionem ualere constat: sed Labeo ait eum Stichum debe
Abbreviated transcription (Latin):
aut fraudandi ca choita sit ipõ
iuire nullius mom̾̃ti ẽ qr fides
hona contraria ẽ fraudi et dolo
et u̾bis. ẽt̃ ꝑͣ nũtium possenos.
dubium n est. Dissociamur re¬
nũtiatone. morte capitis dimi¬
nutõne. et ẽgẽstate.

Expanded text:
aut fraudandi causa coita sit, ipso iure nullius momenti est, quia fides bona contraria est fraudi et dolo.et verbis et per nuntium posse nos dubium non est. Dissociamur renuntiatione morte capitis minutione et egestate.
Abbreviated transcription (Latin):
git nolũtate diũ gere inceiug¬
endus c̃ ẽt magis ħ. apparebit.
siaut deinstitoria. accone q̃rat᷑.
ant si ꝓponatur maior̃e annis

Expanded text:
gerit, uoluntate domini gerere intellegendus est. et magis hoc apparebit, si aut de institoria actione quaeratur, aut si proponatur maiorem annis
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it filiofam. legatum. post mo¬
item pͣris uł fidĩ ꝯmissũ relictũ:
et captus c̃ forte dumiꝯ setit prĩ
paciscenti nelegatum pet̾e̾tur.
pot̾dici mintegrũ restituẽd.
qͣi ip̃ius int̾est pp̃ spem lega¬
ci ꝙ̾ ei post mortem pr̃is ꝯpetit.

Expanded text:
filio familias legatum post mortem patris uel fideicommissum relictum et captus est, forte dum consentit patri paciscenti, ne legatum peteretur: potest dici in integrum restituendum, quoniam ipsius interest propter spem legati, quod ei post morte
Abbreviated transcription (Latin):
midꝙ face̾ pot̃ et quid̃ in potate
manes q̃ inuitoͬpre ex ꝯdemp¬
natõne ꝯuẽrri. iuxiliũ impetͣre
debebit. si ip̃e quo ꝯue̾niatur.
ut sol inc̾dum fideiussori eiꝰ
turum. ¶ Si igitur fili fam̃
cessa excepta mitiudatone
In hacemnsiuissu pris mu¬
tuam pecinimi accepit. ñ ad¬
iunatiuspm̃ et si sine uissu
mouemur qͣi int̾sit filũ pecu¬
lum hr̃s m̃ag̃ et enim pr̃is
qmͣ filii int̾estlic aliquo cãu
uł.ad filiũ peculiũ spectet ut
puta sipris er bona.afisco pp̃
debita occupata sunt nam pe¬
cuiru cius exꝯstitutone clan¬

Expanded text:
d facere potest, et quidem in potestate manens etiam inuito patre ex condemnatione conueniri: auxilium impetrare debebit, si ipse conueniatur. ut solet interdum fideiussori eius turum. si igitur filius concessat: excepta mutui datione: in hanc enim si iussu patris mutuam pecuniam accepit, non adiuuatur. proinde et si sine iussu mouemur, quasi intersit filii peculium habere: magis enim patris quam filii interest, licet aliquo casu ad filium peculium spectet: ut puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: nam peculium ei ex constitutione Cla
Abbreviated transcription (Latin):
eum emancipass si cognoins¬
set dicend̾ erit posse eñ restitui.
in incegrum ꝑato pr̃c cũ emã o¬
cipare Pomp̃. adiciexmis
cansis ex quib in repeculiari
filii fam̃ restituũtur posse ⁊ pa¬
crem qĩ pr̃dem nomine filu pꝰ
mortem ci impetͣre cognitõm.
si aũt finus fam̃. sit ꝗcastrense
peculiũ h̃at ꝓculdubio exhiis
que ad castrense peculiũ specta¬
nt. mintegrum restituendus
erit q̃ĩ in ꝓprio primonio capt
Seruus aũt minor xxx ãnisi¬

Expanded text:
eum emancipasset, si cognouisset: dicendum erit posse eum restitui in integrum parato patre eum emancipare. Pomponius adicit ex his causis, ex quibus in re peculiari filii familias restituuntur, posse et patrem quasi heredem nomine filii post obitum eius impetrare cognitionem. Si autem filius familias sit, qui castrense peculium habeat, procul dubio ex his, quae ad castrense peculium spectant, in integrum restituendus erit quasi in proprio patrimonio captus. Seruus autem minor annis
Abbreviated transcription (Latin):
ulatus ẽ poss dicipienũ ẽẽ cõ¬
ꝓmissum qr is qui canuenit
tutus ẽ. uluti pacti exłept̾one
is qui conuenit si arbitrioñ
dic̾e cogatur.Recepisseaũt
arbitrium uideturut pedius
suscepit finemq se sua smĩa
controu̾siis impo̾iturũ polli¬
detu osimquit haccenus
int̾uenit ut exꝑiretur ancon¬
silio suouł auccoritate discuti
litem pat̾cturm̃ uideturarbi

Expanded text:
ulatus est, possit dici plenum esse compromissum, quia is qui conuenitur tutus est ueluti pacti exceptione, is qui conuenit, si arbitro non dicere cogatur.Recepisse autem arbitrium uidetur, ut Pedius suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum polli inquit, hactenus intervenit, ut experiretur, an consilio suo vel auctoritate discuti litem paterentur, non videtur arbi
Abbreviated transcription (Latin):
Apͣ p omp̃ ait et si alt̾ĩ accep¬
toiata sit pena compmissañ
debe eum compelli snĩam dice̾.¬
Id̾ pomp̃ scribit et side meis
solis controu̾sus sit ꝓp̾missũ
et de tͣe penamsim stipulatus
uidendimne nͣ sit ꝯꝓmissu.
s cur res moueatur ñ uideo: ña
si io qr de unius controu̾siis so

Expanded text:
 et si alteri accepto lata sit poena compromissi, non debere eum compelli sententiam dicere.Idem Pomponius scribit, si de meis solis controuersiis sit compromissum et de te poenam sim stipulatus, uidendum ne non sit compromissum. sed cui rei moueatur, non uideo: nam si ideo, quia de unius controuersiis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃.Nunes erlabri salic̃tes
fistiuc quo que salienͣtibus
mgunt᷑ qmius longr excu¬
prant extͣ coifitiũ edium sũt
Item emaieespisces aut q sunt
ii piscariamñ sunt edium. nec¬

Expanded text:
nes et labra, salientes. fistulae quoque, quae salientibus iunguntur, quamuis longe excurrant extra aedificium, aedium sunt: item canales: pisces autem qui sunt in piscina non sunt aedium nec
Abbreviated transcription (Latin):
uenditoris uidĩ aut trabes tra¬
datas qͣs emptor signass.
emptore touerentur sua nat̃a
corrupta fi̾unt si quid de bõĩta¬
te corum᷑ affirmauit uẽditor.¬
tenebitur emptori ꝙ̃ si nichil
stando male probauit de seq̃n
d. ¶Piane si cum inteiliget
uenditor ñ duraturam bom¬
tatem eoꝵ usq in eũdem diẽ
quo cotali debent ñ ꝯmonuit
emptort̃. tenebitur ei qnͣ̃ti er
inteet ⁊̃monitum fuisse.
netur auenditore ꝑiculum
eius sui ad emptorem ꝑtin¬

Expanded text:
enditoris: videri autem trabes traditas, quas emptor signasset.emptore tollerentur, sua natura corrupta fuerint, si quidem de bonitate eorum adfirmavit vetenebitur emptori: quod si nihil stando male probauit, de se queri debet. plane si, cum intellegeret uenditor non duraturam bonitatem eorum usque ad in eum diem quo tolli deberent, non admonuit emptorem, tenebitur ei, quanti eius interesset admonitum fuisse. netur a uenditore. periculum eius serui ad emptorem pertin
Abbreviated transcription (Latin):
D.u fudum uedidit iuger
cetum. fines multos ampliuns
emptori demostrañat Siquid
ex hiis finib eiũcẽtur ꝓ bonit¬
ate eius emptori prandũ ait.

Expanded text:
 fundum tradiderat iugerum centum, fines multo amplius emptori demonstrauerat. si quid ex his finibus euinceretur, pro bonitate eius emptori praestandum ait
Abbreviated transcription (Latin):
utrum solum ei succurrendu
sit. an ⁊ huis qui ꝓ eo obligati
sut. ut puta fideiussorib.
¶Ita sicum scirem minorem et
cifidẽ n hr̃em. tu fideusẜis ꝓ eo.
ñ ẽ equii fidenissori in necẽme
misribueniri s pocius ipi den¬
eganda ent mandati accio.
Nur. nsinna ꝓpendend̾ erit
p̾tori cmpotius subueniat. u¬
trum creditori. an fideuissori.i
namminor fc̃s neutri tenebr̃
facilius in mandatore dicend̃
erit ñ desx ei subuenir. hic ei
uelut. affirmator fuit et suas¬
or ut cum minore gͣcheretur.
suñ tractari pot̾ minor ininte¬
grum restitutom utrũ. adu̾sꝰ
creditore. anet. adusus fideius

Expanded text:
utrum soli ei succurrendum sit, an etiam his qui pro eo obligati sunt, ut puta fideiussoribus. itaque si cum scirem minorem et ei fidem non haberem, tu fideiusseris pro eo, non est aequum fideiussori in necem m subueniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subuenire: hic enim uelut adfirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur. unde tractari potest, minor in integrum restitutionem utrum aduersus creditorem an et aduers
Abbreviated transcription (Latin):
gͥnlis recte dicetur alti quidem
posse redibi. cum aito. aut. igi q̃¬
tominoris¶ Ite sipses singuli ꝑ¬
unusquisq insolidũ reclibebit.
Si mancipium ꝙ redib̾i oporie¬
ret mortuui erit ẜ quenitur nu¬
quid culpa emptoris ur famn¬
ue euis iii ꝓcuratoris hõ de mor¬
tuus sit nam siculpa enis dece¬
ssit. ꝓuiuo habendus ẽpͣrent᷑¬

Expanded text:
gulis, recte dicetur alteri quidem posse redhiberi, cum altero autem agi quanto minoris. item si plures singuli punusquisque in solidum redhibebit. Si mancipium quod redhiberi oportet mortuum erit, hoc quaeretur, numquid culpa emptoris uel familiae eius uel procuratoris homo demortuus sit: nam si culpa eius decessit, pro uiuo habendus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
n magis inquit qm̃ cũ empto¬
riplures hrdes extit̾int nec om¬
nes adrecubend̾ ꝯ señtiumt¶ Idẽ
marcelkut. ñ posse alt̾umex do¬
minĩ ꝯsequi accõne exempto¬
ut sibiꝓ ꝑte uenditor tradat
si proportone p̾cium dabit. ẽt
s̾ memptorib ẜuari oportere
at n uenditor pignoris loco
ꝙ u̾eclicdit. retin quoa demptor
sanffaciat. Pomponius ait.
si unus ex hr̃dib famina eins
rem det̾iorem cquũ ec̃ in solidũ
eum trn̾i. arbitrio iudicis ħ. uit¬

Expanded text:
n magis, inquit, quam cum emptori plures heredes exstiterunt nec omnes ad redhibendum consentiunt. Idem Marcellus ait non posse alterum ex dominis consequi acut sibi pro parte venditor tradat, si pro portione pretium dabit: et hoc in emptoribus servari oportere ait: nam venditor pignoris loco quod vendidit retinet, quoad emptor satisfaciat. Pomponius ait, si unus ex heredibus vel familia eius rem deteriorem, aequum esse in solidum eum t
Abbreviated transcription (Latin):
uenditormiunam patiatur
dum ab auo ꝑtẽ recepit homis
alii ñ inꝑtem p̾cii ꝯdempnat᷑.¬
hoĩe mortuo uł ⁊ redibito sing¬
ulos ꝓ suis portõib recte.agere.
p̾cium uit et accessiones ꝓ ꝑte
recipients s et fructus accessiois
sit ꝙ diisone ñi recipiat. utpu¬
ta ancille ꝑtus menim ħ idem¬

Expanded text:
uenditor iniuriam patiatur, dum ab alio partem recipit hominis, alii in partem pretii condemnaturhomine mortuo uel etiam redhibito singulos pro suis portionibus recte agere. pretium autem et accessiones pro parte recipient: sed et fructus accessionis sit, quod diuisionem non recipiat, ut puta ancillae partus: in hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
mos illa musus necc̃ios sibi ⁊
in suos quos secum h̾ebat cõ¬
sumpsit aliqnͣtum. et cum ei
res familiaris crecdita eẽt eñex
pecuma mariti m easdẽ causas
conũtit. de m priusꝙ̃ pr salarul
expleret moritur filia pr̃ impẽ¬
sam recusat maritus res mu¬
lieris retin. Quero. an de inrẽ
u̾so adũs pr̃em acco competat.

Expanded text:
mos illa in usus necessarios sibi et in seruos quos secum habebat consumpsit, aliquantum et cum ei res familiares creditae essent ex pecunia mariti in easdem causas conuertit: deinde priusquam pater salarium expleret, moritur filia: pater impensam recusat: maritus res mulieris retinet: quaero, an de in rem uerso aduersus patrem actio competat.
Abbreviated transcription (Latin):
pem pr̃e dotem ꝓmitt̾e te. et cõ¬
uenit int̾ õñs ꝑsonas uti eã
praut ip̃a setueretur maritus
eimutuos nĩumos dedit cum
iuste putar pr̃cm er ministra¬
turum t̾m salarium qnͣtum
dare fiue sue instituat eos nũ¬

Expanded text:
rem patre dotem promittente et conuenit inter omnes personas, uti eam pater aut ipsa se tueretur: maritus ei mutuos nummos dedit, cum iuste putaret patrem eius ministraturum tantum salarium, quantum dare filiae suae instituerat: eos nu
Abbreviated transcription (Latin):
cess nox air acco forte si ẜuo fug¬
ammandauitan et si possit ni¬
chominꝰ cum alioagi ꝙ accid
cũ alienatus manumiss ue ẽ
is cum quo uelit agc¶Iuł autt¬

Expanded text:
cesset noxalis actio forte si uero suo fugam mandauit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum alienatus manumissusue esis, cum quo uelit agere.Iu