comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueratũ. Cancepto lilia peperit filiũ nom̃
theodericũ:. Qui diligent̃ Nutritus :
rdacii & eugeniae presextatur.¬
quẽ secũ eẽ iusser̃. tantã ieũ ãplecten¬
tes amorẽ ut ipsũ sibi adoptaren iN
filiũ: Crescensq puer decorus ualde.
cubitũ suꝑ alioꝵ statura effectus est.
prudens & fortis ualde: De functo
ydacio & eugrniae. p̃cepto rmpe¬
ratoris leonis cheoderieꝰ iussus. ẽ.
militari: XII. annos militiã ageas
tante fortitudinis et ingeniis p̃lia
gessit. Primũ ut ab om̃s senatores pa¬
lacii uehem̃ter diligeret᷑. Postre mo
sagaci inuidie morbo aduersur
eũ dolore fremebant: in uestigantes
qualẽ iussu imperatoris interiret:
Tholomeus qͥdã exsenatorib huius
consili tacitus contrarius. ue he¬

Expanded text:
verunt. Conceptum Lilia peperit filium nomen verunt. Conceptum Lilia peperit filium nomen Theudericum, qui diligenter nutritus, Idacio et Eugeniae praesentaturquem secum esse iusserunt, tanta in eum amplectentes amorem, ut ipsum sibi adoptarent in filium. Criscensque puer decorus valde covetum super aliorum statura, effectus est prudens et fortis valde. Defuncto Idacio et Eugenia, praeceptum imperatores Leonis Theudericus iussus est militaris. Duodecira annis miliciam agens, tante fortitudines et ingenies prilia gessit, primum ut ab omnes senatores palaciae vehementer diligeretur. Posttremum sagaci invidiae morbum adversus eum dolore fremebant, investigantis, qualum iusso imperatores interirit. Tolomeus quidam ex senatoribus huius consili
Abbreviated transcription (Latin):
somnis uisaueris. michi incruestinũ narrorre
non siletis. qͥa creditur ueritati subsistere
qđ nubantes prima nocte uis auęrint: Qđ
cũ coniugati eadẽ nocte fuissent: ui dit
puella somniũ qđ natus ei fuisset arbor
exiliens de umbilico uenitris. tam ȩxcel¬
sus qđ nubibus pen& ⁊uer&. Narrauitq
uirg iussionẽ dominae suae et uisionẽ
quã uiderat: Dix̃q ad eã uir suus: Cum¬
steteris in cons pectu dominae euae.¬
ac nocte equum et equã ambos plurimos¬
cunctoꝵ. & comã nimiã pulchritudinẽ
habentes. sequebat que eos tertius equus
paruulus eoꝵ consimilis: & de ambulabaNT
inuenies gr̃am in conspectu eiꝰ Surgensq
lilia. & om̃iasic̃ uir p̃ceperot ꝓtinꝰ nunci¬
auit dominae suae: Eugenia cũ audiss&.
uira narrans: putauerunt liberũ esse
futurũ. Repleti gaudio. Ibeodoro & lilia
liberos ẽt̃ iusser̃. & ꝑtabularũ discriptio¬
nẽ firmantes & iã ⁊ rebus plurimis dita¬

Expanded text:
somnii visaveris, mihi in crastinum narrare somnii visaveris, mihi in crastinum narrare non sileas; quia creditur veritate subsistere, quod nubentes prima nocte visaverint '. Quod cum coiugati eadem nocte fuissent, vidit puella somnium, quod natus ille fuesset arbor exiliens de umbolico ventris tam excelsus, quod nubebus paenetraret. Narravitque virum iussionem dominae suae et visionem quem viderat. Dixit ad eam vir suus: steteris in conspectu dominae tuaac nocte equum et equam nimiae pulcricunctorum et coma nimia pulchritudinem habentis; sequebat eos tercius aequus parvolus eorum consimilis, et haec ambulabant invenies gratiam in conspectum eius'. Surgensque Lilia, omnia, sicut vir praeceperat, protinus nuncians dominae suae. Eugenia cum audisset, virum narrans, putaverunt, liberum esse futurum; repleti gaudio, Theudoro et Lilia liberus esse iusserunt, et per tabularum adscriptione firmantis, etiam rebus plurimis dita
Abbreviated transcription (Latin):
uptã romã: bifaria diuisione partitur.
lui in italia conseder̃. ditionẽ imperii se
adunt. Reliqui aqͥtania ꝓuincia ciui¬
ate tholosa eligentes sedẽ : regẽ eligunT
iiulfũ: Postea ut su pragesta confirma&.
uothis regnatũ ẽ: In his uero qͥ initalia
consedentes romano ꝑtinebant imperio :
sheo dericꝰ natione macedoris. ꝑmissu
leonis imperatoris principatũ assũpsit.
schuiꝰ libri gesta testatur: Nã ille aliuꝰ
heodericꝰ. theodori regis filius. Natione
ichus fuit: Natiuitas theoderici regis
ex genere macedonũ ita fuit: qͥ in italis
inthis & romanis regnauit: Y dacius
patricius et uxor eiꝰ eugenia cũ sine
liberis eẽnt. et habent in ministerio
creditorios sibi puerũ Nom̃ theodorũ
& puella nomine lilia. Quos cũ cõpe¬
dones: unide parui captiui erant ad duc¬
q: Cugenia iussit puellae Cũ ad uiri
coitũ acces seris. ꝗd cũq eadẽ nocte soporã

Expanded text:
captam Romam befaria devisione partitur; et captam Romam befaria devisione partitur; et qui in Aetalia consederunt, dicionem imperiae se tradent, reliqui Aquitania provincia, civitatem Tolosa eligentes sedem, regem elegunt Ataulfum. Postea, ut supra gesta confirmat, a Gothis regnatum est. In his vero qui in Aetaliam consedentes Romano pertinebant imperio 57. Theudericus natione Macedonum permissum Leonis imperatores principatum adsumit, sicut huius libri gesta testatur. Nam ille alius Theudericus, Theudoris regi filius, natione Gothus fuit. Nativetas Theuderici regis ex genere Macedonum ita fuit, qui in Aetalia Gothis et Romanis regnavit. Idacius patricius et uxor Eugenia cum sine liberis essent, habentes in ministerio credetariuse sibi puerum nomine Theudorum et puella nomine Liliam. Quos conpedonis, unde parvuli captivi fuerant adducti. Eugenia iussit puellae: 'Cum ad viri coetum accesseris, quodcumque eadem nocte sopore
Abbreviated transcription (Latin):
eũ afatraesuo theodericũ nun ce
mtfectũ: Eochi qui ad uuandal
missi fuerant: supradicte expebo¬
nis. romae ꝑterriti reuertunte
Conembra ciuitatis in pace dece
domib: destructis cũ aliqua parte
murorũ habitatores capti atque ds
Re regio desolatur & ciuitas:
Anno .ii. anthimiae : medio tholis
ciuitatis sanguis erupit deterni¬
dominatione sublata francoꝵ ali
niente regno exercitus leonis abo¬
sus uuandalos cũ cribus ducib deai
Richimeris gener antimiae impri¬
toris. ⁊ patriciũ factũ ad fatuderi¬
datũ ad priuatã uitã filiũ eiꝰ occis
ad uersus romanorũ imperiũ conio¬
tique s̃ uuandali consulentes goch
cundẽ tempore hoste legati descuas
partẽ &iã lusitaniae de prae ditibis
Nichimundo cũ suaeuis adimperatorẽ tran¬
suntẽ: Duris simꝰ extrasolito hoc eodẽ anno
ibernus hiemis & aestatẽ autũni fruc¬
niũq: eiꝰ mutatione difundit᷑: Ieporibus
inperatoris honorii. regnũ gothoꝵ post

Expanded text:
eum a fratri suo Teuderico nuntiat interfectum. Gothi, qui ad Wandalus missi fuerant, supredicte expediciones romore perterreti, revertuntur. Conembra civetas in pace decepta, domebus destructis cum aliqua parte murorum, habitatores capti atque dispersi, et regio dissolatur et civetas. An. 2. regni Antimiae medio Tholose civetatis sanguis erupit de terrdominatione sublata Francorum niente regno. Exercitus Leonis adversus Wandalus cum tribus ducibus discendit, Rychimirum generum Antimiae impevatores et patricium factum, adfatim degradato ad privatam vitam, filium cius occiso, adversus Romanorum imperium, conventique sunt Wandali consolentis. Gothi eundem tempore hoste legate deseviunt, partem etiam Lusitaniae depraedantebus. Richymundum cum Suacvis ad imperatore transeuntem . Durissimus extra soleto hoc eodem an. hibernus hiemis et aestatem, autumni fructuumque mutatione defundetur. Temporibus imperatores Honoriae regnum Gothorum post
Abbreviated transcription (Latin):
tor iussit eũ clenuo uenire. s&silio senatii u
tractata ꝑficerent quẽ deipso inhierant iu¬
rigeN ssecrete puerũ adcholo meũ. inquims
quisuae utilitatiꝓficeret. aut uenir& ac
forsitan o porter& rennuere. Iholo meui
his uerbis secretissime dixit ad puerũ. Nicd
poenitus theuderico remando hodiȩ die
festus : lussionẽ angusti om̃s senatores inu¬
la imperii discumbent ad prandiũ. Iuie¬
roadinstar puerũ meũ michi addor sum
oboediea diligent̃ adtende. quod adseni¬
tu loquor fabulis. ꝓtinꝰ reues ters nuntus
adeum qui te misit. Qđ cũ puer ille huꝰ ei¬
demdiae oboedir&ur discũbentibus se¬
natoribus ad prandiũ dixit tholomeus
Caetus dies huꝰ prandii sit. iocunde mur
in fabulis. Cũ ess& leo fortissimus bestiarĩ
fuit que electus acunctis bestuis rex. Uem¬

Expanded text:
 dinuo venire consilio senato, ut tractatum perficerint, quem de ipso iniverant, ludirigens secraetae puerum ad Tholomeum, inquirens, que suae utilitate proficerit: aut venirit, aut forsitam oportebat rennuere. Tholomeus, his verbis secretissime auditis, dixit ad puerum: 'Nihil paenitus Theuderico remando. Hodiae dies festus est, iussionem agusti omnes senatores in aula imperiae discumbent ad prandium; tu vero ad instar puerum meum mihi ad dorsum obidiens, diligenter adtende, quod ad senato loquer fabolis. Protenus reverte, nuncians ad eum, qui te misit'. Quod cum puer ille huius eadem diae obidiretur, discumbentibus senatoribus ad prandium, dixit Tholomeus: 'Laetus dies huius prandii sit, iocundemur in fabolis. Cum esset leo fortissimus bistiarum, fuitque elictus a cunctis bisteis rex, ve
Abbreviated transcription (Latin):
diluuio : anni .ii. mił .cc.xLii: Adiluuio
usq ad abrabã: anni deccc. xLII: Ab abra¬
usq ad salomonẽ: anii. cccc. Lxx uIIII
Asalomoriẽ usq adre adificationẽ templi tẽpo¬
sibus darii regis persarum: anni .d.xii : Pol
Certe abinitio mundiusque ad passionẽ
uiguntiocto: Et apassione dñi usq inisto
anno presente. quest in ciclo uictorii. anNt¬
Eit ut stũ miliariũ impleat᷑: restant anni lxu.
maritumã srigionũ Nimis crudelit̃ rebel¬
lanẽ : p̃fatꝰ princeps audact̃ naualt euec¬
saomie p̃parat: certatĩ al comare igressus
nauiũ copia aduñaca. unis trachua et
uustrachia insulas srigionũ penaerauit.
suꝑ bordine fluuio castra ponens: bubonẽ
genulẽ ducẽ illoꝵ fraudulentũ c̃siliariũ
int̃fecit. exertitũ frigionũ ꝓstrauit. fana
eoꝵ idolatria c̃triuit atq combussit igne:
Cũ magna spolia & p̃da. uictor reuersus est
in regnũ francoꝵ. Id circo sagacissimꝰ uir carł
dux. cõmoto exercitu partib burgundie.¬

Expanded text:
diluvium, anni duo millia CCXLII; a diluvio usque ad Abraham, anni DCCCCXLII; ab Abra ad Salomonem usque, anni CCCCLXXXIX; a Salomone usque reaedificationem templi, temporibus Darii regis Persarum, anni DXII; a Certe ab initio munanni 5228 et a passione Domini usque isto anno praesente, qui est in cyclo Victorii annet ut istum miliarium impleatur, restant ann. 63 . maritimam Frigionum nimis crudeliter rebellantem, praefatus princeps audacter navale evectione praeparat; certatim alto mare ingressus, navium copia adunata, Unistrachia et Austrachia insulas Frigionum penetravit, super Bordine fluvio castra ponens. Bubonem gentilem ducem illorum fraodolentum consiliarium interfecit, exercitum Frigionum prostravit, fana eorum idolatria contrivit atque conbussit igne; cum magna spolia et praeda victor reversus est in regnum Francorum. 18. Idcirco sagacissimus vir Carlus dux, commoto exercitu, partibus Burgundie
Abbreviated transcription (Latin):
inhiericho quinta editio diuinarũ scrip
appar&¬
Aacrinus. añ .i. Iste cũ filio diadumeno : cum
quo imperiũ inuasit. apud erchel ai dem
militari tumultu occiditur. Abgarus

Expanded text:
n Hiericho quinta editio divinarum Scriptapparanus. Macrinus cum filio Diadumeno cum quo imperium invasit, apud Archilaidem militari tumultu occiditur. A. M.
Abbreviated transcription (Latin):
ullius hostilius regnauit anñ xxii. qui
rimus regũ rhomanorũ purpura et fasci¬
uis usus est᷑ et adiecto monte celio urbem
sias. añ xxxii. Tales milesius primus fisicus¬
uentinũ montẽ et ianiculũ urbi addidit
su pramare .xui. ab urbe milicrio ostiam
ocuiii. qui circa rhomã aedificauit nume¬
um senatorũ aux̃ rhomanis ludos institurt̃
muros et cloacas aedificauit. & capitolium
re extruxit

Expanded text:
ullus Hostilius regnavit annis XXXII. Qui primus regum Romanorum purpura et fascibus usus est, et adjecto monte Caelio urbem sias, an. XXXII. Thales ventinum montem, et Janiculum Urbi addidit, et supra mare XVI ab Urbe milliario Ostiam XXXVII. Qui circum Romae aedificavit, numerum senatorum auxit, Romanos ludos instituit, muros et cloacas aedificavit, Capitolium exstruxit
Abbreviated transcription (Latin):
Turgidus ⁊ crudũ pauonẽ inbalnei portas
Hinc subitue mor᷑ es. atq intestata se nectus
Etnoua nec tristis ꝑcunctus fubul acaenas
Ducitur iratis plaudendã funus ami cis
Nileritulterius ꝗ nr̃is morib: add at
Posttritas et dom cupient sũ tiens qiminoro
Om̃e in p̃cipitiuitiũ stea: uter euelis
Totospandes inꝰ dicas hieforsitan: unde¬
Ingemiũ. par materiaȩ unde illa pͥorum
Scribendi quodcũq animo flagante lib ax¬
Simplicitas ciius non audeo dicere nom̃
IQuidrefert dictis ignoscit mutius ao non

Expanded text:
turgidus et crudum pavonem in balnea portas, hinc subitae mortes atque intestata senectus; it nova nec tristis per cunctas fabula cenas: ducitur iratis plaudendum funus amicis. Nil erit ulterius quod nostris moribus addat posteritas, eadem facient cupientque minores, omne in praecipiti vitium stetit, utere velis, totos pande sinus, dicas hic forsitan ‘undegenium par materiae? unde illa priorum scribendi quodcumque animo flagrante libsimplicitas? “cuius non audeo dicere nomen? quid refert, dictis ignoscat Mucius an non
Abbreviated transcription (Latin):
lceulone tigillũ. tȩdalucebit in illa
Quastantes ardent. qui firogutture fumaoit¬
Etlatum media sulcum deducit harena:¬
.ir. Qui dedit ergo tribus patrius a conita : uehat᷑¬
Pensilibus plumis aq illinc despiciet nos:

Expanded text:
eat Medicus, taeda lucebit in illa. Qua stantes ardent, qui fixo gutture fumaet latum media sulcum deducis harena. Qui dedit ergo tribus patruis aconita, vehatpensilibus plumis atque illinc despiciat nos
Abbreviated transcription (Latin):
us sub sequenais mediũ int̃ ponere explicuit iui fla
alit̃ iscius modi Ita & hebixi autq: seripta sunc obon
dicant umen. aut in sepit̃ nbm &serpta & scribenda
ruii ui ponint sela aut gans acta felicũ prote stanto¬
expletus ẽ uaritaae. p̃ aerriti sed cupientes &sciret doca
inquirens causas curin qͥbusdã psalmis inc̃ponacur diad
diapsalma. Neq uero noc& exemplis acofirmare qadat¬

Expanded text:
alterius subsequentis medium interponere \'explicuit\' aaut istiusmodi, ita Hebraei ea quae scripta sunt roborant, et dicunt, Amen, aut In sempiternum, scripta et scribenda commemorantes ponunt sela; aut transacta feliciter protestantexpletus est, uarietate perterriti, sed cupientes et scire et d. "Saepe perquirens causas, cur in quibusdam psalmis interponatur \'dtranstulerunt Diapsalma. Neque vero nocet exemplis affirmare q
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Hoc aut̃ generalit̃ obseruãdũ qđ hubi¬
His plerũq tes timoniis hutũtur.q iã fuerant
ingentib dil uulgatã. Lic& pleriq̃ tra¬
lant luchã eugiłis tt̃ utpselitũ hebretis
litteras ignorass&. Iudã uͦ misit antese
udeorũ asser̃ gess ẽ tebaidẽ uocari. & id
qđ pꝰtea sequitur dedit ut possiderent inegipto

Expanded text:
tur. Hoc autem generaliter observandum quod ubi fuerant in gentibus divulgata: licet plerique tradant Lucam Evangelistam, ut proselytum Hebraeas litteras ignorasse. Judam vero misit ante se Judaeorum asserunt, Gesen nunc Thebaidem vocari. Et id quod postea sequitur: Dedit
Abbreviated transcription (Latin):
rech. nde mihi uidetur ñ tã pͥcosiue adge¬
niculatio. qͣ in salutando. l adorindo. iosepħ
caccipi potest intelligenda quã illud qdđ he¬
brei tradunt dictes patrẽ tenerũ ex hoc
sermone trans ferri ab quippe dr̃ pat̃. Rech
delicait siuecenerrin. Significãte scrptura
d iux ca prudencia quiddẽ pat̾ fuerit sedux

Expanded text:
rech. Unde mihi videtur non tam praeco sive adgeniculatio, quae in salutando, vel adorando Joseph accipi potest, intelligenda, quam id quod Hebraei tradunt, dicentes patrem tenerum ex hoc sermone transferri. Ab quippe dicitur pater, Rech, delicatus sive tenerrimus, significante Scriptura quod juxta prudentiam quidem pater omnium
Abbreviated transcription (Latin):
hxreditatẽ ꝓpriã ñaicepit sed inom̃ib. scep¬
tris paucas urbes ad inhabitandũ habuit.
Desymeone in libro lesu scriptũẽ. quia & ipsce
ꝓp̾iũ funiculũ ñ fuerit cõsecutꝰ sed de tribu
iuda quiddã ciceperit. in pare li pomenonis¬
aut̃ libris manis fescius scribitur ꝗd cũma
Eñ haber& possessionis locũ exierit inde¬

Expanded text:
reditatem propriam non accepit, sed in omnibus sceptris paucas urbes ad inhabitandum habuit. De Simeon vero in libro Jesu scriptum est quod et ipse proprium funiculum non fuerit consecutus, sed de tribu Juda quiddam acceperit. In Paralipomenon manifestius scribitur quod cum et non haberet possessionis locum, exierit in de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco quidã srus era iuigilant simulan
adoras& lacob sumitatẽ sceptri losephiid
ndelic& honorans filiũ potes cetẽ illi¬
s ad ouerit. c in hebreo multo alit
legatur Eidorauit inqud isrł ad
capud lectuli. Qd sclicx posi quã iura¬
ent ei filus secur depeticione quã roga

Expanded text:
hoc loco quidam frustra simulant adorasse Jacob summitatem sceptri Joseph, quod videlicet honorans filium potestatem ejus adoraverit, cum in Hebraeo multo aliter legatur. Et adoravit, inquit, Israel ad caput lectuli: quod scilicet postquam juraverit, et filius securus de peti
Abbreviated transcription (Latin):
post culorẽ diei ud potãdũ audai ꝑ gebint
di colore uirgaꝰ ponebant ĩ cainalib &timis¬
siarietib & ircys in ipsa potãdi ciuidita te
oue & caprã fciciebat ascendit. ut edx dui¬
plicidesiderio dũ nauide bibt & ascendũ t᷑
amarib taleꝰ fecꝰ cõciperent qua le̾ hum¬
bra arietũ xirchorũ desuꝑas cendenciũ in

Expanded text:
orem diei ad potandum avida pergebant. Discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis in ipsa potandi aviditate, oves et capras faciebat ascendi, et ex duplici desiderio dum avide bibunt et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in
Abbreviated transcription (Latin):
limprinceps equitum magna qui uoce solebat Vendere inunicipes fracta de mercesiluro
pe calliope. licet hic considere: non esł Cantandum res uera agitur narrate puellae Pieri

Expanded text:
princeps equitum, magna qui voce solebat vendere municipes fracta de merce siluros? incipe, Calliope, licet et considere, non est cantandum, res vera agitur, narrate, puellae Pieri
Abbreviated transcription (Latin):
Forsitan in pense uirronem parcere credas:
hoc agit ut doleas. nun quae comediamimus
Quis plorante gula melior ergo omĩa fiunt¬
Sinescis ut ꝑ lacrimas effunde Re bilem
Cogaris pressoque diu stridere molari
Tutibi liber homo a regis con¬
Captum tenidore suae putat ille culinae

Expanded text:
Forsitan inpensae Virronem parcere credas, hoc agit ut doleas; nam quae comoedia, mimus quis melior plorante gula? ergo omnia fiuntsi nescis, ut per lacrimas effundere bilem cogaris pressoque diu stridere molari. tu tibi liber homo et regis concaptum te nidore suae putat ille culinae
Abbreviated transcription (Latin):
Nec male comectat: quis enĩ tam nudus i¬
Bisferat. etrus cum puero si contigit auri¬
Uel nudus tantum & signum de paupereloro
Spes bene caenandi uos de cipit: ecce dabu¬
Semesũ leporẽ. atque aliquid declunibu

Expanded text:
nec male coniectat: quis enim tam nudus,bis ferat, Etruscum puero si contigit aurl nodus tantum et signum de paupere loro? spes bene cenandi vos decipit: ‘ecce dabsemesum leporem atque aliquid de clunibu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ generationes et regna primus ex nr̃is
iulius africanus sub imperatore marco
relio antonino simplici historiae stilo elicuit
tẽporibus ordinar̃ . Post hos alii atq alii. int̃
quos p̃cipue uictor turonensis ecłȩ ep̃s. his¬
etitũ usq ad consulatũ iustini uinioris
eex pleuit horũ nos tempoꝵ sũmam ab eacor¬
uitate notauimus adicientes alatere des¬
tendentem lineam temporũ. Cuius indicio.
summa preteriti seculi agnos atur¬
Primo die. condidit lucẽ. Sedo prma¬
entũ caeli. Tertio. speciẽ maris & terrae
arto sidera. Quinto pisces. Sexto bestiaᷤᷤ
lbelnatus est. interpr&aturq resurrec¬
tio. quia in ipso resuscitatũ est sem̃ iustũ
cuius nomen dicitur plantatio dei

Expanded text:
r generationes et regna primus ex nostris Julius Africanus, sub imperatore Marco Aurelio Antonio, simplici historiae stylo elicuit. temporibus ordinatam. 2. Post hos alii atque alii, inter quos praecipue etatum usque ad consulatum Justini Junioris explevit. Horum nos temporum summam, ab exorvitate, notavimus, adjicientes e latere descendentem lineam temporum, cujus indicio summa praeteriti saeculi cognoscaturPrimo die condidit lucem, secundo firmamentum coeli, tertio speciem maris et terrae, quarto sidera, quinto pisces et volucres, sexto bestias 65  pro Abel natus est, interpretaturque resurrectio, quia in ipso resuscitatum est semen justumcuius nomen dicitur plantatio dei
Abbreviated transcription (Latin):
nomentũ accepit. qui a oͥm̃i regno rhomano
cautionibus incensis. cunctorum debita rela¬
xauit. unde et pat̾ patriae apellatus est
Eo regnante. ualentinus et martio heresi ar¬
ches produntur. atque gallienus medicus ꝑgamo
genitus. rhomȩ clarus habetur. Octauus ab
Vi toninus minor añ xuiii. Subquo montanꝰ
catafrigarũ auctor. & tatianus a quo here
tertius apraruit. atq hireneus ep̃s lugduneri¬
sis in doctrina habetur insignis .XIII. abapło.
lius pertinax. añ .i. hic supplicante senatu. ut
uxorẽ augustam & filiũ cesarẽ faceret : ren¬
nuens ait. sufficere sibi debere quod ipsẽ impe¬
raret inuitus
quartus agnoscitur Narcissus hierosolimoꝵ
ep̃s uirtutibus plurimis celebratur. Ter¬
tullianus afer in eccła in signis habetur

Expanded text:
omni regno Romano cautionibus incensis cunctorum debita relaxauit, unde et Pater patriae appellatus est. Eo regnante Valentinus et Marcion heresiarces produntur atque Gallienus medicus Pergamo genitus Romae clarus habetur. VCCCLXXV ntoninus minor annis 19. Montanus Catafrigarum auctor tertius, apparuit; atque Irenaeus episcopus Lugdunensis doctrina habetur insignis. 80. 5389 nax regnat anno I. Hic, supplicante senatu, 93 ut uxorem Augustam, et filium Caesarem faceret, renuens, ait sufficere sibi debere quod ipse imperaret invitusquartus, agnoscitur; Narcissus Hierosolymorum episcopus virtutibus plurimis celebratur: Tertul
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. hte in utraq lingua tanto facun
extitit. ut causas latino ageret
duodecĩ ꝓpugnatores. duo decĩ sagitarum
confoderet ictibus. Porro inimperio tanta
bonitatis fuit ut nullũ om̃ino puniret Sed

Expanded text:
II. Iste in utraque lingua tanto facundissimus extitit, ut causas Latine ageret, poemata et duodecim propugnatores duodecim sagittarum confoderet ictibus. Porro in imperio tantae bonitatis fuit, ut null
Abbreviated transcription (Latin):
quibis in aera fercbatur aduirante eospetro
ꝑdñm. paulo uero orante : demissus crepuit.
bauius necẽ anerone petrus crucifigit᷑:
paulus gladio ceditur. Hac tempestate.
persius poeta moritur. Lucanus quoque
seneca p̃ceptor Neronis interficiuntur.

Expanded text:
ante eos Petro, per Deum, Paulo vero orante, dimissus crepuit. Ob cujus necem a Nerone Petrus crucifigitur, Paulus gladio caeditur. Hac tempestate Persius poeta moritur. Lucanus quoque ac Seneca praecepto Neronis interficiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
eloquiũ transtulit. Peridem temprs. eras¬
tus astrologus agnoscitur. Atque argen
uidaei proelio uicti. Hox mił armatorum
huius tempore gesta sunt. quae scđi libri machi¬
beorum historia continet. Hac aetate poctas¬

Expanded text:
eloquium transtulit. Per idem tempus Araeloquium transtulit. Per idem tempus Aratus astrologus agnoscitur, atque argentJudaei praelio victi, LX millia armatorum Hujus tempore gesta sunt quae secundi libri Machabaeorum historia continet. Hac aetate Roma
Abbreviated transcription (Latin):
Plato quoque et senofons. nec non & alii socratici.
famosũ exortũ ẽ. Galli senones duce brenno
coeperunt. Aristotiles auditor ẽ platonis
tem artarxerxes qui & ochus: añ xxui. Pte.
aegyptũ. suo uinxit imꝑio. nec tanebo rege in
aehy opiã pulso: subquo aegyptioNregnũ destruc¬
tum est de mostenes orator agnoscitur Aristo
tiles philosõfus p̃dicatur. Plato moritur Rho¬
losofus illustris predicatur
cos & traces superans. dehinc hierosolimã capit.
atq templũ ingressus. dõ hostias immolauit
DEHINC RIGESEREEDMM INCIPIUNT
lexander macedo. añ .v. Huus enĩ qrunque
anni postremi in ordine numerantur. quibus
plurimos hebreorũ in aegyptũ transtulit.
Hoc tp̃r. zenon histoicus et menaꝰ dercomie.
& theuprastus philoso fi. claruerunt. Peridẽ¬
etiam tempus. machabeorũ li inchoat primꝰ¬
os qui in aegypto erant absoliit. et uasa scã
eleazaro pontifici restituens . lxx. in terp̃¬
tes petiuit . a diuinas scripturas ingrecũ

Expanded text:
Plato quoque et Xenophon, nec non et alii Socratici famosum. Galli Senones duce Brenno coeperunt. Aristoteles auditor est Platonis Artaxerxes, qui et Ochus, annis XXVI. Iste Aegyptum suo junxit imperio. Nectanebo rege in Aethiopiam pulso, in quo Aegyptiorum regnum destructum est. Demosthenes orator omnium rumoticus primus praedicatur. Plato moritur losophus illustris habetur. cos et Thraces superans, dehinc Hierosolymam capit, atque templum ingressus, Deo hostias immolat. Dehinc reges Graecorum incipiuntlexander Macedo annis quinque. Hujus enim quinque anni postremi in ordine numerantuplurimos Hebraeorum in Aegyptum transtulit. Hoc tempore Zeno Stoicus, et Menander comicus, et Theophrastus philosophus claruerunt. Per idem tempus Machabaeorum liber inchoatur prim83 qui in Aegypto erant absolvit, et vasa sancta Eleazaro pontifici restituens, septuaginta Interpretes petiit, ac divinas Scripturas in Graecum
Abbreviated transcription (Latin):
ata añ .xxii. Per haec tẽpra hereules agonẽ
olimpiacũ constituit. atq in libia antee uocei
gesimũ scđm annũ agens ob morbi dolore
sesẽ flamis in iecit. Per ide tẽpus al exunder
helenã raput: troianũq bellũ decennale
surrexit
bdon añ .uii. Cuiꝰ anno tertio troia captaẽ.
et aeneas italiã uenit : Compl&is aprimo
latinas litteras repperit

Expanded text:
t annos XXII. Per haec tempora Hercules agonem Olympiacum constituit atque in Libia Anteum occigesimum secundum annum agens, ob morbi dolorem sese flammis injecit. Per idem tempus Alexander Helenam rapuit, Trojanumque bellum decennale surrexit.nis octo. Cujus anno tertio Troja capta est; et Aeneas ad Italiam venit. Completis a primo Latinas litteras reperit
Abbreviated transcription (Latin):
IDRIN añ uiii. prophetauit h elias et helie¬
us. & abdias.
sacerdos clarus habetur & io iadȩ pontifex qui
interficit᷑ et heliseus morit᷑. Ligurgus quoq¬
montes ubi nunc rhoma ẽ posuit Huius filus
fuit uilius ꝓauus iulii ꝓculi. qui cũ rhomi¬
lo thoma commigrans fundauit uilianã ge

Expanded text:
nos VIII. Prophetabant Elias, et Eliseus, et Abdias. sacerdos clarus habetur, etc. Joiada pontifex, qui interficitur. Eliseus moritur, cumontes, ubi nunc Roma est, posuit. Cujus filius fuit Julius proavus Julii Proculi, qui cum suo populo Romam commigrans, fundavit Juliam ge
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitas soluta est. Aquo tempore inhie¬
rosolima non reges sed principes fuerunt usq
aristobolum. Iunc rhomani pulsis regibus:
consules habere coeperunt . usq adiuliũ cesarẽ
sophoceles et euripides trago ediarũ scripto¬
res celebrantur insignes. Erodotus quoq
tarcus etiã et aristofanes atq sofocles. tragoe¬
diarum scriptores habiti sunt Uꝓpocrates
quoq medicus. ac socrates philosophus
et democritus. claruerunt scitur¬

Expanded text:
captivitas; a quo tempore in Jerusalem non reges, sed principes fuerunt, usque ad Aristobulum. Tunc Romani, pulsis regibus, consules habere coeperunt. 44. 4734 Xerxes Sophocles et Euripides, tragoediarum scriptores, celebrantur insignes. Herodotus quoque tarchus etiam, et Aristophanes, atque Sophocles, tragoediarum scriptores habiti sunt. Hippocrates quoque medicus, ac Socrates philosophus, et Democritus claruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tolomeus euergetes. añ xxiiii. hoc tempore per
consulembrutũ. spania arhomanis obtenta est
ducem. in rhomanorum dominium transit
Poeta quoque lucretius nascitur. qui postea
tempus. plotus gallus : rhomae latinam recho¬
ricam docuit. Tunc quoque salustus historio¬
graphus nascitur
lyma capta. uidaeos rhomanis tributarios
effecit. Peridem tempis. cato philosophus
Cicero. laude oratoria celebratur. Ucxli¬
leopat̾a. añ .ii. Quia tertio eius amo. ilius
cesar sumpsit imperium.oto
uCLiiii.
singularẽ obtoruit principatũ. aquo & iam
cesares apellati sunt

Expanded text:
tolemaeus Evergetes regnat annis XXIX. Hoc tempore, consule Bruto, Hispania a Romanis obtenta. 84 ducem in Romanorum dominium transiit. Poeta quoque Lucretius nascitur, qui postea tempus Plotius Gallus Romae Latinam rhetoricam docuit primus. Tunc quoque Sallustius historiographus nascitur.lyma capta, Judaeos Romanis tributarios fecit. Per idem tempus Cato philosophus Cicero laude oratoria celebratur. regnauit annos II, quia tertio eius anno Iulius Caesar sumit imperium. VCLIIII singulare obtinuit principatum, a quo etiam Caesares appellati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uis usus est᷑ et adiecto monte celio urbem
sias. añ xxxii. Tales milesius primus fisicus¬
uentinũ montẽ et ianiculũ urbi addidit
su pramare .xui. ab urbe milicrio ostiam
muros et cloacas aedificauit. & capitolium
re extruxit

Expanded text:
bus usus est; adjecto monte Coelio et urbem sias, an. XXXII. Thales ventinum montem, et Janiculum Urbi addidit, et supra mare XVI ab Urbe milliario Ostiam muros et cloacas aedificavit. Capitolium exstruxit
Abbreviated transcription (Latin):
tuaꝵ siue ut quidã uolunt oc Fauun
regnauit aeneas aoiñ .iii. Postquẽ Ascanuis
añ Xxxuiii. Ante aeneã aut̃. lanus. Saturn.
Picus faunus. Latinus in italia regnaueri
anios circiter .cl.A scanius acnexe filius
Aba condidit. Ulixis quoq fabulae uł sirena¬
rum eodem tempore fictac sunt
genis capit᷑. Regnũq siricinoꝵ fiituon¬

Expanded text:
 sive, ut quidam volunt, octavum, regnavit Aeneas annis tribus; post quem Ascanius annis XXXVIII. Ante Aeneam Janus, Saturnus, Picus, Faunus, Latinus in Italia regnarunt annis circiter CL. Ascanius Aeneae filius Albam condidit. Ulyssis quoque fabulae, sive Syrenarum, eodem tempore fictae sunt.genis capitur. Regnum Sicyonio
Abbreviated transcription (Latin):
error innumero. Si quidem in hebreis
et samaritanorũ libris ita scriptũ reppe
ri. & uixit mathusala centũ oc coguita
septẽ añ. et ge ñ lanech & uixit mahusala
postquã geñ lamech. septingentos occo¬
ginta duos añ & genuit filios et filias
Et fuer̃ om̃s dies mathusalȩ. anni nongenti lx¬

Expanded text:
error in numero. Siquidem et in Hebraeis error in numero. Siquidem et in Hebraeis et Samaritanorum ritur: Et vixit Mathusala centum octoginta septem annis, et genuit Lamech; et vixit Mathusala, postquam genuit Lamech, septingentis octoginta duos annos, et genuit filios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae anni nongenti
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre suo enoch qui trans latꝰ fuerat. ali¬
quantulũ fuisse. donec diluuiũ p̃teriret
falsa opinione existimant. Suꝑhac &lam¬
disputatione eccłarum om̃ium uentilata.
quȩ uixta diligentẽ supputationẽ. quattu¬
ordecĩ annis pose diluuiũ mathusala uixis¬
se referatur. Et enĩ cũ esset mathusala
centũ sexaginta sẽptẽ anñ. geñ looneth.
Rursum lameth cum eẽt ã centum
octoginta octo. geñ noe. Et fiunt simul
usque addiem natiuitatis noe. anniuitȩ
mathusalȩ. trecenti quinquaginta
quinque. Sexcentesimo autem an¬
no uitae noe. diluuiũ factum est
Acper hoc habita supputatione per
partes. nongentesimo quinquagesimo
quinto anno mathusalae. diluuium
fuisse conuincitur. Cum autem su pra
nongentis sea aginta nouem atinis iuixissẽ
sit dictum. nulli dubium est quat tuor decĩ
eum annis uixisse post diluuium. Et quo¬
modo uerum est. quod octo tantũ animȩ
in arca saluae factae sunt: Restat ergo
ut quomodo in plerisq ita & in huius sit

Expanded text:
cum patre suo Enoch, qui translatus fuerat, aliquantulum fuisse, donec diluvium praeteriret, falsa opinione existimant. Hac gedisputatione Ecclesiarum omnium ventilata, quod juxta diligentem supputationem quatuordecim annos post diluvium Mathusala vixisse referatur. Etenim cum esset Mathusala annorum centum sexaginta septem, genuit Lamech; rursum Lamech cum esset annorum centum octoginta octo, genuit Noe; et fiunt simul usque ad diem nativitatis Noe anni vitae Mathusalae, trecenti quinquaginta quinque. Sexcentesimo autem anno vitae Noe, diluvium factum est, ac per hoc habita supputapartes, nongentesimo quinquagesimo quinto anno Mathusalae, diluvium fuisse convincitur. Cum autem supra nongentis sexaginta novem annis vixisse 314 sit dictus, nulli dubium est quatuordecim eum annos vixisse post diluvium. Et quomodo verum est, quod octo tantum animae in arca salvae factae sunt? Restat ergo, ut quomodo in plerisque, ita et in hoc sit
Abbreviated transcription (Latin):
inhiericho quinta editio diuinarũ scrip
appar&¬
quo imperiũ inuasit. apud erchel ai dem
militari tumultu occiditur. Abgarus¬

Expanded text:
n Hiericho quinta editio divinarum Scriptapparquo imperium invasit, apud Archilaidem militari tumultu occiditur. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
oachĩ. añ xi hunc tertio añ. nabuchodonosor
iudeã captã. tributariã fecit. Tunc danihel. an¬
nanias azarias et misahel in babyllone claru¬
erunt¬
Sedechias añ xi. hunc rex babyloniȩ sec undo
ueniens hierusalẽ. populũ captuiũ ducit.
tẽplo incenso anno aedificationis sua .ccccliii.
Per idẽ tẽpꝰ saffo mulier. in diuerso poemate
claruit. Solon. leges atheniensib: dedit

Expanded text:
at annos XI. Hujus tertio anno Nabuchodonosor Judaeam captam tributariam fecit. Tunc Daniel, Ananias, Azarias et Misael in Babylone clarueruntSedechias regnat annos XI. Hunc rex Babylonis, secundo veniens ad Jerusalem, cum populo captivum duxit, templo incenso, anno aedificationis suae CCCCLIV. Per idem tempus Sappho mulier in Graecia diverso poemate claruit. Solon leges Atheniensibus dedit
Abbreviated transcription (Latin):
IsAAC exsarra libera Namprimum
ex ancilla agar genuerat ismãhel. a quo
aismahelitarum genus. qui postea agarreni.
adultimũ sarraceni sunt dicti IICC XLU
saac anno lx geñ geminos: Quorũ printꝰ
sau a quo idumei. Secundus iacob qui

Expanded text:
Isaac, ex Sara libera. Nam primum ex ancilla Agar genuerat Ismael, a quo Ismaelitarum gens qui postea Agareni, ad ultimum Saraceni sunt dicti. 14. 3344 Isaac, annorum LX, genuit geminos, quorum primus Esau, a quo 71 Idumaei, secundu
Abbreviated transcription (Latin):
Pestuat occultis animꝰ sẽpꝙ tacendis
dil tibi s edebereputat nilc̃fer& umquã
Paraicipẽ qͥ tesecreti fecichonesti.
Carus erit uerri. qͥuerrẽ tẽpore quo uuli
Accus are potese tanti aibi nonsit opaci

Expanded text:
estuat occultis animus semperque tacendis? nil tibi se debere putat, nil conferet umquam, participem qui te secreti fecit honesti: carus erit Verri qui Verrem tempore quo vult accusare potest, tanti tibi non sit opaci
Abbreviated transcription (Latin):
uł quos abhis uersus montes perineos excludit᷑.
hoc tantũ aribto regendũ conceisit: ad & ꝑpac¬
tionis uinculũ strinexit: ut ãplius arsbtus
nullo tẽpre aduers dagobto de regnũ patris
rep&ere p̃sumer&: Aribtꝰ sedẽ tholosa ligeas.
regnat in partẽ ꝓuintiȩ aqͥtaniȩ: Post anNo
t̃tio cũ regnare coepiss& : totã uuasconiã cũ
exercitu suꝑans. suę ditionis redigit aliquan¬
tulũ largiorẽ fecit regnisui spaciũ: Dagob̾tꝰ
dit᷑: Ianta timore pontificib ꝓccrib in regnũ
bur gundie c̃sistentib seu & ceteris leudibus
aduentꝰ dagobti c̃cesserat: ut acunctis ess&
mirandũ: Pauꝑib iustitiã habentib: gaudiũ
uehem̃t̃ in rogauerat: Cũq linguonias ciui

Expanded text:
xcludetur. Hoc tantum Chairiberto regendum concessit, quod et per pactiones vinculum estrinxit, ut amplius Airibertus nullo tempore adversus Dagobertum de regno patris repetire presumerit. Airibertus sedem Tholosa aeliens, regnat in partem provinciae Aquetaniae. Post anno tercio, quod regnare coepisset, tota Wasconia cum exercito superans, suae dicione redegit; alequantulum largiorem fecit regni sui spacium. 58. Dagobertus ditur. Tanta timore ponteficibus et procerebus in regnum Burgundiae consistentibus seo et citeris leudibus adventus Dagoberti concusserat, ut a cunctis esset mirandum; pauperibus iustitiam habentibus gaudium vehementer inrogaverat. Cumque Lingonas ci
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ regina receꝑat. Consilio pͥmitꝰ beatiss imi
Arnulfi m&ensis urbis pontifice. et pipini
maiorẽ domꝰ usus tante ꝓsꝑitatis regale re¬
gim̃ in aust̃ regebat: ut acunctis gentib
in m̃so ordine laudẽ hab&: Timorẽ uͦ sic
fortẽ sua c̃cusserat utilitas: ut iã deuotione
arripo suȩ se tradere ditioni. ut etiam
geno¬

Expanded text:
quo regnare coeperat, consilio primitus beatissimi quo regnare coeperat, consilio primitus beatissimi Arnulfi, Mettensis urbis pontificis, et Pippini majoris domus usus, tanta prosperitate regale regimen in Auster regebat, ut a cunctis gentibus immenso ordine laudem haberet. Timorem vero sic fortem sua concusserat utilitas, ut jam devotione arriperent suae se tradere ditioni, ut etiam gen
Abbreviated transcription (Latin):
tã sublimis quã pauꝑib iudicabat iustitiã. ut
crederet᷑ omino dõ fuissẽ placabile: Ubi nallus
int̾cedebat p̃mius: nec ꝑsonanꝰ acceptio. nisi
scla dominabat᷑ iustitia quã diligebat altis¬
simꝰ: Deĩde ad gress diuiona unmoq ⁊ latona
residens aliquantis dieb Tanta ĩtentione ad
uniu̾si regni sui ppło t̾atia iudicandi posu¬
erat Huiꝰ benignitatis desiderio plenꝰ. nec
sonũ capiebat ocuł. nec cibũ saciabat᷑. Inten¬
tissime cogitans. ut om̃s cũ iitia recepta. de
conspectu suo l&i remearent. Eodẽ die quo
& amebto ducib & uuillibado patricio ĩt̃fectꝰ
ẽ: Cũq cabillonno ubi iusticie amorẽ qua coc¬
pat ꝑficienda dagobtꝰ intentione dirigit. Post
nonas. parisius uenit: Ibiq gomatrude regna
romoliaco uilla ubi ipsa matrimoniũ acce¬
ꝑat relinquens. Hantildis una expuellis
de ministeriũ matrimonio accipiens reginã
sublimauerat. Usq eodẽ tẽpre abinitio

Expanded text:
justitia, ut crederetur omnino fuisse Deo placibile: ubi nullum intercedebat praemium, nec personarum acceptio, nisi sola dominabatur justitia, quam diligebat Altissimus. Deinde aggressus Divionem, imoque et Latona residens aliquantis diebus, tanta intentione 635 ad universum regni sui populum justitiam judicandi posuerat. Hujus benignitatis desiderio plenus nec somnum capiebat oculis, nec cibis satiabatur, intentissime cogitans ut omnes cum justitia recepta de conspectu suo laeti remearent. Eodem die quo et Arneberto ducibus et Willibado patricio interfectus est. Tumque Cabillonno, ubi iusticiae amorem qua coeperat perficienda Dagobertus intentionem dirigit, post nonas Parisius venit; ibique Gomatrudem reginam Romiliaco villa, ubi ipsa matrimunium acceperat, relinquens, Nantechildem unam ex puellis de menisterio matrimonium accsublimavit. Usque eodem tempore ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
regi sagacitas cupiditats instinctu ñ p̃pedis¬
tior cunctis. & c̃siliosus ualde. plenissimꝰ fide.
ab om̃ib dilect᷑ ꝓ ititiȩ amore ꝙ dagobtũ c̃silio
instruxerat dũ suo us fuerat c̃silio: sibi tam̃
nequaq oblit̾ iustitiã. neq recedens auia bo¬
nitatis: Cũ ad dagotũ acceder&: p̾dent̃ agebat
ĩcunctis. & cautũ sẽ in omib ostendebat: Telũ
austrasioꝵ aduersꝰ eodẽ uehem̃t̃ suggerebat.
ut &iã ipsũ conarent cũ dagobto facere odiosũ
ut potius int̃ficer&: Sed iusticiȩ amor & dĩ ti¬
mor ꝙ diligent̃ ãplexerat. ipsũ liauit amalis
Ipse uͦ co anno : cũ sigobto filiũ dagobti. ad aribtũ
bertũ desc̃o lauacro excepit: Aega uͦ acet̃is neus¬
trasiis : consilio dagobti erat ad insidiis: Eo anno
legati dagob̾ci qs aderaclio imꝑatore direxerat
UERO MIRACULI QUEAS ERACLIO FACIE
SVN NONẼTERMITTAM

Expanded text:
rei sagacitas cupiditates instincto non prepedisrei sagacitas cupiditates instincto non prepedistior cunctis, et consiliosus valde, plenissimus fide, ab omnibus dilectus, pro justitiae amore qua Dagobertum consiliose instruxerat, dum suo usus fuerat consilio, sibi tamen nec quidquam oblitus justitiae, neque recedens a via bonitatis, cum ad Dagobertum accederet, prudenter ageostendebat. Zelus Austrasiorum adversus eodem vehementer surgebat, ut etiam ipsum conarint cum Dagobertum facere odiosum, ut pocius interficeretur; sed iustitiae amor et Dei timor, quam diligenter amplexerat, ipsum liberavit a malis. Ipse vero eo anno cum Sigybertum, filium Dagoberti, ad Chairibertum bertum de sancto lavacro excepit. Aega vero a caeteris Neptrasiis consilio Dagoberti erat assiduus. Eo anno legati Dagoberti, quos ad Heraclium imperatorem direxerat,vero miraculi quae ab Heraclio facta sunt non praetermittam
Abbreviated transcription (Latin):
ducielit̃ spondebat: pꝰdiscessũbeati arnulfi.
adhuc c̃siliũ pipim maioris domꝰ. & hunib̾ti
pontificis urb coloniȩ utens: ab ipsis fortiter
sius ut supͥmemini ꝑuenit regebat᷑: ut nullꝰ
de francoꝵ regib p̃cedentib suȩ laudis fuiss&
ragnitrude strat̾ sui adsciuit. deqͣ eodẽ anno
trico. Sedẽ pacrissui chlocari diligens. assi¬
due residere disponens: Cũ om̃ẽ ititiã quã
pͥus dilexerat fuiss& oblitꝰ: cupiditatis instinctu
om̃ib: undiq spoliis nouos impler& thesauros.
Luxurit sup modũ deditꝰ. Ires habebat maxime
adinstar reginas & plurimas c̃cubinas: reginȩ
uͦ hec quieuer̃. nantildis. uulfegundis. & ber¬
childis: Nomina c̃ cubinã eoqđ plures fuissent
in creuit huiꝰ chronicȩ inseri: qđ cũ uersũ per¬
plures fuissec cor eiꝰ. sic̃ supͣ meminimꝰ  adõ¬
cogitatio ei recessis&. tam̃ postea. atq: utinam
illi admercede uera lucri fuss&e: Nã elemostã
piuꝑib supͣ modũ largit̃ erogabat  Sihuiꝰ

Expanded text:
us est. Post discessum igitur beati Arnulfi adhuc consilio Pippini maioris domus et Cunichberti pontificis urbis Coloniae sius, ut supra memini, pervenit, regebatur, ut nullus de Francorum regibus precedentibus suae laudis fuisset Ragnetrudam stratui ascivit suo, de qua eo anno treco, sedem patris suae Chlothariae diligens, adsiduae resedire disponens, cum omnem iustitiam quem prius dilixerat fuisset oblitus; cupiditates instincto omnibus undique spoliis novos implere thesauros. Luxuriae supra modum deditus trad instar reginas et pluremas concupinas. Reginae vero haec fuerunt: Nantechildis, Vulfegundis et Berchildis. Nomina concubinarum, eo quod plures fuissent, increvit huius chronice inseri. Quod cum versum fuisset cor eius, sicut super meminemcogitatio recessisset, tamen postea, atque utinam illi ad mercedem veram lucre fuisset, nam aelymosinam pauperibus super modum largiter aerogabat, si huius
Abbreviated transcription (Latin):
inibi sẽ tradidisse noscent᷑. Sed& neustrasi:
pontifices & ꝓceres plurima pars. regnum
bat᷑ si potuisse regnũ ad sũ mere : sed eiꝰ uolun¬
tas ꝓsiplicitate parũ sorait᷑ effectũ: ẜdulfus
uellens nepotẽ stabilire ĩregnũ: ad uersdago¬
bͥcũ musc ipulare coeperat. sedhuiꝰrei uicissi
neptrico quã burgundie ad dagobtũ fuissae
p̃occupatũ. captis thesauris & sue dicion e
redactis. Iandẽ miscđia motꝰ. consilio sapien¬
tib us. citra ligere & limitẽ spanic qđ ponitur
partib uuasconie. seu & montes perincis. pagos
& ciuitates qđ frisuo charibto ad transagendũ¬

Expanded text:
inibi se tradidisse noscuntur. Sed et Neustrasii inibi se tradidisse noscuntur. Sed et Neustrasii pontifices et proceres plurima pars regnum batur, si potuisset regnum assumere, sed ejus voluntas pro simplicitate parum sortitur effectum. Brodulfus volens nepotem stabilire in regnum, adversus Dagobertum muscipulare coeperat, sed hujus rei vicisNeptrico quam Burgundiae a Dagoberto fuisset praeoccupatum, captis thesauris et suae ditioni redactis, tandem misericordia motus, consilio sapientium usus, citra Ligerem et limitem 634 Spaniae, qui ponitur partibus Wasconiae, seu et montis Pyrenaei pagos, et civitates, quod fratri suo Chariberto ad transigendu
Abbreviated transcription (Latin):
CII. garibto & filio ehlotarii erat: apueris
eginani genere saxonoꝵ obtimate inc̃ficit᷑.
Poene fuerat exinde nimia multoꝵstrages.
nisi poenitentia chlotarii int̾ueniente simul
& haeccurrente fuisset dep̃ssũ: Aegina iuben¬
te chlotario in monte mercori resid&. plura
secũ habens multitudine pugnatoꝵ. ãdulfus
auunculꝰ garibto exercitũ undiq colligens.
suꝑ ipsũ cũ aribto uolebat irruere: Chlotarius
ad burgundiȩ farones spetialius iubet: ut cuiꝰ
pars suũ uolebat deuertere iudiciũ. eoꝵ in¬
stantia & utilitate obpͥmeret᷑. ⁊ apactione
ut̃q iussione regia pagant
& suburbano parisiuꝰ inecełsia scĩ uintii sepdit̾:
Dagobtꝰ cernens genitorẽ suũ fuisse defunctũ.
uniuersis leudib qͦs regebat in aust̃. iub&
in exercitu ꝓmouere : missos in burgundia
& aust̃ direxit. ut suũ deberent regim̃ elige¬
re: Cũq remis ueniss& suggestiones ꝑ accedens
om̃s pontifices & leudes deregno burgundie

Expanded text:
iae Gairiberto, filio Chlothario, erat, a pueris Aeghynanae genere Saxonorum optimate interficetur. Paene fuerat exinde nimia multorum estragiis, nisi, pacientia Chlothariae interveniente semul et haec currente, fuisset repraesum. Aeghyna, iobente Chlotsecum habens multitudinem pugnatorum. Brodulfus avunculus Chariberti exercitum undique colligens, super ipsum cum Chariberto volebat alius jubet, ut cujus pars suum volebat defugere judicium, eorum instantia et viribus opprimeretur. Ea pactione uterque jussione regia pacantuin suburbano Parisius in ecclesia sancti Vincentii sepelitur. Dagobertus cernens genitorem suum fuisse defunctum, universos leudes, quos regebat in Auster, jubet in exercitu promovere: missos in Burgundia et Auster direxit, ut suum deberent regimen eligere. Cumque Rhemis venisset, Suessionas peraccedens omnes pontifices et leudes de regno Burgundiae
Abbreviated transcription (Latin):
udoleno depago stampense ussu chlotari:
ib arneb̵to duce int̾ficit᷑. reputans ei stuprũ
cũ regina sichilde: Eo anno chlotarius cũ ꝓ¬
cerib & leudib burgunchȩ trecassinis c̃iungit᷑.
cũ eoꝵs ess& sollicitꝰ si uellent discessent iam
uuarnachario. aliũ eiꝰ honoris gradũ sub¬
limare: Sed om̃s unanimit̾ denegantes. ne¬
quaquã se uelle maiorẽ domꝰ eligere. regis
gr̃a obnixe petentes cũ rege transagere:
quã de burgundia clippiaco adchlotariũ ꝓ
utilitate regiȩ & salute patrię c̃ iuncxissent.
Ibiq hono nom̃ ermenarius qͥ gubnator pala

Expanded text:
Audoleno, de pago Stampinse iusso Chlothario Audoleno, de pago Stampinse iusso Chlothario ab Arneberto duci interficetur, repotans ei estobrum cum regina Sighilde. Eo anno Chlotharius cum procerebus et leudibus Burgundiae Trecassis coniungetur, cum eorum esset sollicitus, si vellintWarnachario alium in ejus honoris gradum sublimare. Sed omnes unanimiter denegantes se nequaquam velle majorem domus eligere, regis gratiam obnixe petentes cum rege transigere. quam de Burgundia, Clippiaco ad Chlotharium pro utilitate regia et salute patriae conjunxissent, ibique homo, nomine Ermenharius, qui gubernator pala
Abbreviated transcription (Latin):
preedicens. Si grdimꝰ conspectu chlotarii p̃sca¬
tat᷑ : ipsũ regẽ uell& int̾ficere. Godinꝰ uissũ
tione sacram̃ta daturꝰ ad duceret᷑. ut sẽꝑ chloa¬
rio deberet eẽ fidelis. ut congrue locꝰ ec̃trop¬
unꝰ ex ꝓcerib & uualdb̾tꝰ domesticꝰ dic̃tes ao
godinũ. ut aurelianis in eccła sc̃ĩ aniani. &
toronis ad limina scĩ martini ipsoq sãcra¬
m̃to adhuc impletur adir&: Qđ cũ in sub¬
urbano carnotis chrãnulfo ĩdicante. &
trans mittente hora prandii inquadam
uillula uenisset: ibiq chranulfus et
uualdb̃tꝰ. suꝑ ipsũ cũ exercitu irruunt
cũq int̾ficiunt: et eos qͥcũ ipso ad huc res¬
titerant qͦ słã int̃fecer̃ aliosq expoliatos infugã
uertentes relinquunt: Eo anno palladius
eiꝰq filius Sedutius ep̃s tholosani. in cusante
aginani duce qđ rebellione uuasconoꝵ fu¬
issent conscii : exilio rarudunt᷑: Boso filiũꝰ

Expanded text:
Si Godinus conspectui Chlotharii praesenSi Godinus conspectui Chlotharii praesentatur, ipsum regem vellet interficere. Godinus jussu tione sacramenta daturus adducitur, ut semper Chlothario deberet esse fidelis, ut congrue locus esset reperunus ex proceribus, et Waldebertus domesticus dicentes ad Godinum ut Aurelianis in ecclesia sancti Aniani, et Turonis ad limina sancti Martini ipsum sacramentum adhuc impleturus adiret. Quod cum in suburbano Carnotis, Chramnulfo indicante et transmittente, hora prandii in quamdam villulam venisset, ibique Chramnulfus et Waldebertus super ipsum cum exercitu irruunt, eumque interficiunt; et eos qui cum ipso adhuc restiterant, quosdam interficiunt, aliosque exspoliatos in fugam vertentes relinquunt. Eo anno Palladius eiusque filius Sidocus episcopi Aelosani, incusante Aighynane duci, quod rebellione Wasconorum fuissent consciae, exilio retruduntur. Boso, filius