comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er aniymim ec reliquis
ptibus insticuerat hidos cin¬
atorem animpno deor cõ
nire face putaret. et curato¬
no fiteconnsic ne paterecer
firndum uenire s cumsem¬
cdouo suns mieretire redelitu
enissima parte testamemt
ita ad iecit omnemuolunta¬

Expanded text:
 alumnum ex reliquis partibus instituerat heredes, curatorem alumno dedit, cum iure facere putaret: et curatoris fidei commisit, ne pateretur fundum uenire, sed cum Semcibus suis frueretur reditu eius: et ima parte testamenti ita adiecit: 'omnem uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
etiam eas res quas ꝓprias.
acquirerentur debere. Mu¬
lier cestamento ⁊ postea codi¬
cillis multis spẽs uestis ar¬
gentiquas ł.ipa seconfecisse
uł br̃e significauit specialit̾
ꝑ ficei cõmissum reliquit:
Quesitum ẽ.an nõ alielega¬
tarus cederent quam q̃ in he¬
redicate muente eẽnt .R. eis

Expanded text:
etiam eas res, quas propria‹s›adquirerentur, debere. Mulier testamento et postea codicillis multas species uestis argenti, quas uel ipsa se confecisse uel habere significauit, specialiter per fideicommissum reliquit: quaesitum est, an non aliae legatariis cederent, quam quae in hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
suorum decimam et manci¬
pia argenti ⁊ species argenti
quas expresserat eidem mu¬
ios et uestem reddi ab h dibꝰ
petit quasiꝓpria uxoris fuisset
Quesitum ẽ si nomroris:
fuerint an prestariexcan sa
legati deberent.R legandi a¬
animo dedisse ea inder insi
contramimab brde sprobẽ
iten cestator. fidei .cõ. uxori
ut quicquid adeam extestõ
eius ꝑuenisset alũpno coi.
resticueret. Quesitum ẽ an

Expanded text:
suorum decimam et mancipia et species argenti quas expresserat, eidem anulos et vestem reddi ab heredibus petit, quasi propria uxoris fuissent: quaesitum est, si uxoris non fuerint, an praestari ex causa legati deberent. respondit legandi animo dedisse ea videri, nisi contrarium ab herede approbetur. Idem testator fidei commissit uxoris, ut quidquid ad eam ex testamento eius pervenisset, alumno communi restitueret: quaesitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Cum Cicio in annos
singuios dena legata sũt
et uidex legis falcidie rati¬
onem uit hr̃dem et alios
legatarios hãt uiuo qͥ¬
dem ticio. tanti litem exti¬
mare debeat qͣnti uenire
idlegatum pot̾ in inẽco
poĩto qmͣidu uicturus
sit ticius. M ortuo aũt
ticio non aliud spectari
debeat quam quidem hr̃s

Expanded text:
Cum Titio in annos singulos dena legata sunt et iudex legis Falcidiae rationem inter heredem et alios legatarios habeat, uiuo quidem Titio tanti litem aestimare debeat, quanti uenire id legatum potest, in incerto posito, quamdiu uicturus sit Titius: mortuo autem Titio non aliud spectari debet, quam quid heres
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Siquis in testatus de¬
cesserunt relieta matre et fratte
consangineo uel sorore. quam¬
ins ꝑartogationem quesitis.
cadem nra inꝑsona matris ẜ¬
uantur que ex naturalibus ex

Expanded text:
m Si quis intestatus decesserit relicta matre et fratre consanguineo uel sorore quamuis per adrogationem quaesitis, eadem iura in persona matris seruantur, quae et naturalibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. ħ enim p̾cipuum
ẽẽ oportere ẽemultis cons¬
titutionibus continetur
S an id quod dignitatis
nomine a patre. datum ẽ
ul debetux conferre quis
in connine cogatur iide.¬
tis p̾cipuum. hri oportere.

Expanded text:
fertur: hoc enim praecipuum esse oportere multis constitutionibus continetur. Sed an id, quod dignitatis nomine a patre datum est uel debetur, conferre quis in commune cogatur, uideatis praecipuum haberi oportere
Abbreviated transcription (Latin):
iuss sit fauor lib̃tatis p̾na¬
let. ¶p̾m aũt et ĩ post̾ĩore scri¬
ptura legatꝰ sit euidõs adẽp¬
tio nb̾tatis ostenditur legat
ꝓpt̾ defuncti uolũtatẽ p̾uale¬
bit. ¶scruo alieno hr̃de ĩstitu¬
to pr mortez dñi en cui ad q¬
sita prditas ẽ lib̾tate fideico¬
missaria dan posse ꝯstat.¬

Expanded text:
iussus sit, fauor libertatis praeualet: sin autem et in posteriore scriptura legatus est et euidens ademptio libertatis ostenditur, legatum propter defuncti uoluntatem praeualebit.Seruo alieno herede instituto post mortem domini eius cui adquisita hereditas et libertatem fideicommissariam dari posse
Abbreviated transcription (Latin):
legata fuerunt serui falci¬
dia.ex.x. michi legatis ñ
tenetur exemplo eodem
falcidie nam quartam reti

Expanded text:
legata fuerint, serui Falcidia ex decem mihi legatis non tenetur exemplo eodem Falcidiae: nam quartam reti
Abbreviated transcription (Latin):
tuie umuĩsa hrditas p̃ris ex¬
cã fdei cõmissi fiuo debeat ut.¬
et illa seq̃ntia u̾ba ita. tñ ut .x.
uncias fuiꝯ. Duas aũt nepos
hẽat ex uoluntate defuncte i
demũ locũ h̾r̃ent si dic fideicõ¬
missi cedente filiꝰ et nepos cor¬
iuxit addie fidei cõmissincpo.
ponentur ostende .x. dũ taxit
uncias filiodatas. ¶Hrs isti¬
tuto uxori rogatꝰ totam h.¬
ditate iestitue restituit detrac¬
ta qͣrta quesitu ẽ cũ uxor qͣitã
ꝑter hr̃ditatis p̾sentidic ⁊ reli¬
ꝙͣ p tp̃s alu igata atestatore
fuiss restitũc an io qd̃ h̃rs ci de¬
traxiss qͣite noĩe ĩ restituendo
ta. ¶Hrdũfidcicõmisit ut qc¬
quid expte t̾cia hrctitatis per¬
uenit ad cos. id ieddent. gao.

Expanded text:
turae uniuersa hereditas patris exsa fideicommissi filio debeatuet illa sequentia uerba 'ita tamen, ut uncias filius, duas autem nepos eat' ex uoluntate defunctae ita demum locum haberent, si die fideicmissi cedente filius et nepos eoreruixit ad diem fideicommissi ponerentur ostendere decem dumtaxat uncias filio datas.Heres institutus uxori rogatus totam hereditatem restituere restituit detracta quarta: quaesitum est, cum uxor quartam partem hereditatis praesenti die et reliquam post tempus alii rogata a testatore fuisset restituere, an id, quod heres ei detraxisset quartae nomine, in restituendo tam. Heredum fidei commisit, ut, quidquid ex parte tertia hereditatis pervenerit ad eos, id
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Cogi pocerit ẜ̾idem et si pa¬
trimonium fuerit rogatus et si
facultates et si quicquid habo
et si sensum meum et si fortunͣs
culium meum: testator dreerit
de successicẽ enim sua et hic ro¬
gaint nec ignoro in quibusdã
exbis metianum dubitare et uo¬
luntatis ẽẽ dicere qõnem. utruz
de peccuma tm̃ an de successione
cestator sensit. in ambiguo tñ¬

Expanded text:
um. cogi poterit: hoc idem et si 'patrimonium' fuerit rogatus et si 'facultates' et si 'quidquid habeo' et si 'censum meum' et si 'fortunas culium meum' testator dixerit,de successione enim sua et hic rogauit. nec ignoro in quibusdam ex his Maecianum dubitare et uoluntatis esse dicere quaestionem, utrum de pecunia tantum an et de successione testator sensit. in ambiguo t
Abbreviated transcription (Latin):
dobitur¶ S si priusquam le¬
gatum solueretur filio niu¬
pci pere dotem possit. non ĩo
tamen accio filii differtur
qr tunc isdem diebus filio
soluit dotem. Rnsum ẽ. cũ
patri fiuus pro parte brs m

Expanded text:
dabitur Sed si, priusquam legatum filio solueretur, munondum praecipere dotem possit, non ideo tamen actio filii differtur: quia tunc isdem diebus filio solui dotem responsum est, cum patri pro parte heres
Abbreviated transcription (Latin):
uaribus an uiucrisq enim
legem falcidiam semel essead¬
uttendam etiam si duplex
sit testm̃. iam conuenit cont̾¬
butis legatis tam is q ab ip̃o
pupillo qͣm isque. a substi¬
tuto. impubi relicta sunt et
si non fuisset int̾poita stiplõ
ex persona pupilli tutele actio
pupillo et h̾rdi euis potiͣt cõ¬
mitti stipulatio. ip̃i quo cau̾
uiuo eo. falcidia incipit locũ
he̾re tutele quoq actione. idẽ
scribit ¶ Marcellus. ait ut
qui quadrigenta inbonis he¬
bat impuberem filium hordẽ
instituit eiq substituit tici¬
lo testator legauit. s a ticio
crecenta utrum ducenta ĩ qͥd
prestabuntur. an centũ quĩ¬
qua ginta nam trescenta nullo
modo eum p̾stare mͥ uidetur ue¬
rius non amplius eum. per¬
tua te sua errogare compelli ẽ¬
non solum cõmittat᷑ stipło
s omnibus hr̃dibus int̾po

Expanded text:
aribus an in utrisque: etenim legem Falcidiam semel esse admittendam, etiamsi duplex sit testamentum, iam conuenit, contributis legatis tam his, quae ab ipso pupillo quam his, quae a substituto impuberi relicta sunt. Si non fuisset interposita stipulatio ex persona pupilli, tutelae actio pupillo et heredi eius poterit committi stipulatio, ipsi quo casu vivo eo Falcidia incipit locum habere. de tutelae quoque actione idem scribit. Marcellus ait: qui quadringenta in bonis habebat, inpuberem filium heredem instituit eique substituit Titilo testator legauit, sed a Titio trecenta: utrum ducenta, inquit, praestabuntur an centum quinquaginta? nam trecenta nullo modo eum praestare. mihi uidetur uerius non amplius eum parte sua erogare compelli, cernon soli committatur stipulatio, sed omnibus heredibus interpo
Abbreviated transcription (Latin):
in locum parentum interdum
licet parens alicinus in pot̾ate
eẽ non desierit. s nec ceperit tñ
diñs succedentes ei liberos suos
existere ut puta arrogai eum

Expanded text:
in locum parentium.Interdum licet parens alicuius in potestate esse non desierit, sed nec coeperit, tamen dicimus succedentes ei liberos suos existere: ut puta adrogaui eum
Abbreviated transcription (Latin):
care utrum ceteros aduit¬
tamus acqz si mater non ess
an ip̃am heredẽ dicimus fieri
ul alius nomen sueẽonis in¬
duere. s negaur ius ei actio¬
nes et inuenimus rescriptũ
ab imperatore nr̃o antomino
pridie idibus aprilis plaucia¬
no itm confule matre remota
eos ad mitti qui uemirent si
mater non finss ergo et agna¬
ti ceteriq succederit aut sit
nemo si bona uacabunt.

Expanded text:
care utrum ceteros admittamus, atque si mater non esset, an ipsam heredem uel aliud nomen successionis induere, sed denegamus ei actiones? et inuenimus rescriptum ab imperatore nostro Antonino pridie idus Apriles Plautiano iterum consule matre remota eos admitti, qui venirent, si mater non fuisset: ergo et adgnati ceterique succedent aut, si nemo sit, bona vacabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eum non posse. quẽ adino¬
dum non pot̾. qui hr̃s
scriptus est aĩo consulto
testatore nan ꝓ nõ scrip¬
to est quem scribi nolui
¶di duo sint bordes i¬
stituti primus et secundꝰ
secundo tercio substitus
committente secundo.bo.¬
rum. pos ad primum nec
portio hr̾ditatis. ita et

Expanded text:
eum non posse, quemadmodum non potest, qui heres scriptus est non consulto testatore: nam pro non scripto est, quem scribi noluit. Si duo sint heredes instituti Primus et Secundus, Secundo Tertius substitutus, omittente Secundo borum possessio ad Primum. necportio hereditatis, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
rem ded̾it habet disceptacioe
mauquo casu nõsit utił da¬
cio. ut puta si ꝓponas filiur i¬
uo patre decefsisse. et ne potem
exeo successisse unio auo.et
forci dicend est. tutela quo
exlege unia uellea ꝯfirma¬
scripsit nałe tutoris dacione
cum eni ꝯfirmatu sit testm ꝯ
sequent tutoris quaq dacio
ualebit. in eo testõ scriptaq u
alet. Idem est ubi nepos uł hr̃
institutꝰ sit. uł nomĩatim ex¬
pr̃datꝰ sit. ¶ Si funosꝯ testoi
tutor detur.siquidẽ cu furerẽ
desierit tutore ẽẽ irctedatu
ꝓculꝰ existimat ꝙ si dato sit
purc. negat ꝓculꝰ uałe dacio¬
nem. Sr est ueriꝰ ꝙ et põp. ait
recte uid̾i datum. ⁊ tunc fore
tutorem cũ saꝑe ceꝑit. Serũ
alienus ita dan turor potest.
silib̾ ert tutoresto  quĩ inimo
et si puir datus sit iudebitur

Expanded text:
rem dederit, habet disceptationem, an aliquo casu non sit utilis datio: ut puta si proponas filium vivo patre decessisse et nepotem ex eo successisse vivo avo. et fortius dicendum est tutelam quoque e lege Iunia Vellea confirmascripsit valere tutoris dationem. cum enim confirmatum sit testamentum, consequenter tutoris quoque datio valebit in eo testamento scripta quod valet, id est ubi nepos vel heres institutus sit vel nominatim exheredatus sit. Si furiosus testamento tutor detur, si quidem, cum furere desierit, tutorem esse recte datum Proculus existimat: quod si datus sit pure, negat Proculus valere dationem. sed est verius, recte uideri datum et tunc fore tutorem, cum sapere coeperit.Seruus alienus ita dari tutor potest 'si liber erit, tutor esto'. quin immo et si pure datus sit, uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
turor dand ẽ ꝙͣuis legittim
tutore pupilbꝰ hat. Sciendiñ
est enĩ ꝙͣ du testam̃taria tute¬
la sꝑatur legittima cessare¬
et si semel ad testam̃ tanum
deuoluta fu̾it tutela demde¬
excusatꝯ sit tutor testam̾tan¬
us ad huc dicim in locũ ex¬
cusatidand nõ ad iegitimũ
tutore irdire tutelam. Idem
dicim et si fu̾it irmocꝰ. na

Expanded text:
tutor dandus est, quamuis legitimum tuto rem pupillus habeat: sciendum est enim, quamdiu testamentaria tutela speratur, legitimam cessare.Et si semel ad testamentarium deuoluta fuexcusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimus in locum excusati dandum, non ad legitimum tutorem redire tutelam. Idem dicimus et si fuerit remotus: na
Abbreviated transcription (Latin):
fende ex hac cã fideicomissa¬
riam lib̾tatem. Quid enĩ mn¬
t̾ est suũ ẜuum. an alienu
tutorem scripẜit cũ pupillis
ic fideicomissaria lib̾tas deffe̾¬
di.siuouintas aptissime nõ
reffragetur dem.¬

Expanded text:
icommissariam libertatem: quid enim interest, suum servum an alienum tutorem scripserit, cum pupilli ic fideicommissaria libertas defendi, si voluntas apertissime non refragetur. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
¶deuegandam. Non id circo
minus faicidie rõnem et ĩ
cetis amus legatis admit¬
ti.uisum est qd primo ac
secundo. anno sine ulla de tͣcͣ¬
tione fuisse legatario soluta
¶Quod auus ex causa tu¬
tele nepoti debuit. cum auo
nepos solus hr̃s exstitisset
ratio falcidie si poneretur ĩ
ere a lieno boms deducendu
R. nec ad rem ꝑtineret quod
hr̃dem auus idemq tutor
rogauerat ut si sine liberis
ante c̾tam etatem dece deret

Expanded text:
denegandam. Non idcirco minus Falcidiae rationem in ceteris annuis legatis admitti uisum est, quod primo ac secundo anno sine ulla detractione fuissent legatario soluta. Quod auus ex causa tutelae nepoti debuit, cum auo nepos solus heres exstitisset, ratio Falcidiae si poneretur, in aere alieno bonis deducendum respondi. nec ad rem pertinere, quod heredem auus idemque tutor rogauerat, ut, si sine liberis ante certam aetatem decederet
Abbreviated transcription (Latin):
fit etiam si hec nauis ex
asia uenerit. et quãius
defecerit condictio tam̃¬
pretor filium qui adm¬
isserit. scd̃m tabulas
cessaria est. ¶Proqua
quisq qui perte br̃s
scriptus est. pro ea acci¬
piet. bonorum. pos. sic
tameu. ut si non sit qui
ei concurrat. Hat solus¬
hr̃s. bonorum. possõnẽ

Expanded text:
i navis ex Asia venerit": et quamvis defecerit condicio, praetor tamen filium, qui admiserit secundum tabulas, cessaria est. Pro qua quisque parte heres scriptus est, pro ea accipiet bonorum possessionem, sic tamen, ut, si non sit qui ei concurrat, habeat solus bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
petierit substituto en legata
ꝓmodo patiimonii quodad
rostumo ita legatur si br̃sei¬
it et nonato postumo subm¬
trti aderant legata eos debaore¬

Expanded text:
petierit, substitutus eius legata pro modo patrimonii, quod adpostumo ita legetur 'si heres erit' et non nato postumo substituti adeant, legata eos deb
Abbreviated transcription (Latin):
pectam dicentem alt̾ restitu᷑e
sibi recus et hoc erit dicendum
trem suum si suspectam dicat
br̃ditatem cogere possit et nõ
est dubium patrem a filio per
pretorem cogi posse. s et si id fi¬
dei cõmissum ad castrense pec¬
culium spectat uerum et si fi¬
lius fam̾ ris finit qui munus
militie substinebat alio ue
equo offõ pre erat multoma¬
gis dicendum erit posse eum
postuiare. ut pater ais coga¬
tur adire et resticuere b̾rdita¬
tem quamiuis contra. obseqͥ

Expanded text:
pectam dicentem, alter restituere sibi recuset, hoc erit dicendum, trem suum, si suspectam dicat hereditatem, cogere possit? et non est dubium patrem a filio per praetorem cogi posse. Sed et si id fideicommissum ad castrense peculium spectaturum est et filius familias is fuit, qui munus militiae sustinebat aliove quo officio praeerat, multo magis dicendum erit posse eum postulare, ut pater suus cogatur adire et restituere hereditatem, quamvis contra obseq
Abbreviated transcription (Latin):
ix fidei comissa. reudit. name¬
iuxe nounntatis p̾cos ad õem
successionum spc̃m poriretei
Uiude bantur. ¶Mando filie me
e ꝓsaluit sollicito ip̃iꝰ ut qͦ¬
adlib̃os tollat testm̃ nõ facia.
ita em̃ pot᷑at sine piculo mũ¬
e ¶Ficei comissanam ur̃dica¬
tem sorori cohr̾di nõ uidi rel¬
ictam appart. nõ qd̾ depectu¬
bona tua qñq distribubuas
ub̾is cius ut quisq dete meni¬
erit udetur omitꝰ lib̃is ⁊ si n

Expanded text:
 fideicommissa respondi: nam enixae uoluntatis preces ad omnem successionis speciem porrectae uidebantur. 'Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum non faciat: ita enim poterit sine periculo uiuere.' fideicommissariam hereditatem sorori coheredi non uideri relictam apparuit, quod non de pecunbona tua quandoque distribuas liberis tuis, ut quisque de te meruerit.' uidetur omnibus liberis, etsi n
Abbreviated transcription (Latin):
one cessante sufficit. ¶Eos at
si soli ꝓmenusset existimaui
qd si neminẽ eleg̾it cos solos
o mat̾ in hedes sacras u̾bfidci¬
comissi nõ subncxam deposu¬
it et lict᷑as calos adediticiu
misit. Instruntur uoluntati
mec post morit meam filio
meo tradinolo. ¶Cum płib
hr̃dib intestato diem suum
obiiss intelligi fidei .cõ. filio
o cum quo desup̃mis quislo¬
quati.s in quem nolumtat¬
dingatur. ¶Lb̃tis p̾dium re¬
uquid acpetunt ne id aucna¬
rent atq infamił uõtorum
retinent. si excepto uno cct̾i p¬
tes suas uendid̾it. quinõne̾¬
dicdit cetor ꝑtes quibo nõ de¬
dit auenandi uolun tattm
in tegram petet. ¶Cos enĩ ad

Expanded text:
one cessante sufficiet, si non si soli promeruissent, existimaui: quod si neminem elegerit, eos solos o mater in aede sacra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio  oportet, cum quo de supremis quis loquatur, sed in quem uoluntatdirigatur. Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas uendiderint, qui non uendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim a
Abbreviated transcription (Latin):
cãm filic fore. ¶Cur inꝑfcã sai¬
ꝑtura muenituita demum
ubum iegati uł fidei comissiꝰ
p̃cedit ur sequitur. ad comu¬
nionem ad fũitur. si dicto scr¬
ptum ogniat. ¶Eiliꝰ matrer
hrdem scripẜat et fidei comis¬
sa tabulis data cum uinsm¬
randi irligione pran rogau̾¬

Expanded text:
am filiae fore. Cum inperfecta scriptura inuenitur, ita demum uerbum legati uel fideicommissi, quod praecedit uel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat. Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cum iurisiurandi religione praestari rogaue
Abbreviated transcription (Latin):
que uste fĩ potũit et duata.
¶ instituto extraneo precdia
lib̾tis cum moreretur ũbis
ficciconisa irliquerat et peci¬
erat ne ex noie familie alina¬
rentur. ¶ Sustitutun ca p̾di¬
a debe ex de functi uoluntate.
rndi. Sr utrum ostim .n sõ

Expanded text:
quae iuste fieri potuit dilata. Ab instituto extraneo praedia libertis cum moreretur verbis fideicommissi reliquerat et petierat, ne ex nomine familiae alienarentur. substitutum ea praedia debere ex defuncti voluntate respondi, sed utrum confestim
Abbreviated transcription (Latin):
luisse. quo filia pr primas nup¬
cias indotata cõstitueirturce
tere. ¶afiua pat pecierat ut cin
uellet exlibis sius p̾dia cum
moreretur ietitu̾et um exlib¬
is p̃dia fidei comissi unia do¬
nauit nõ et electione pot inc̾¬
tum diem fidei comissi c̾te do¬
nacionis indebatur. Nam ĩeũ
destinacio dirigi potest qui fi¬
deicomissum int̾ cet̾os h̃itur
et irmota matns clectione.
¶Fidei h̃rdum meor comicto
ne fundum tusculinũ alicu¬
ent. et ne de faminia nõis niei
pr̾des extranei fidri comissan¬
am lib̾tate reddid̾it. ¶ Fidci
tue comitto uxorur dos resti¬
tuas filie mee cum moriens
quicqd adte quoquo noĩe de
doĩgmeis ꝑuenit etiam ca que
postea codicili urori deditn
dei comisso cõtincbuntur. Qa
ordo scriptuix nõ in redit ca
iris ac noluntatis.Sr dos

Expanded text:
luisse, quo filia post primas nuptias indotata constitueretur: ctere. A filia pater petierat, ut cui uellet ex liberis suis praedia cum moreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi uiua donauit. non esse electionem propter incertum diem fideicommissi certae donationis uidebatur: nam in eum destinatio dirigi potest, qui fideicommissum inter ceteros habiturus est remota matris electione. 'Fidei heredum meorum committo, ne fundum Tusculanum alienent et ne de familia nominis meiheredes extranei fideicommissam libertatem reddiderunt. 'Fidei tuae committo, uxor, ut restituas filiae meae, cum morieris, quidquid ad te quoquo nomine de bonis meis peruenerit'. etiam, ea, quae postea codicillis uxori dedit, fideicommisso continebuntur, nam ordo scripturae non impedit causam iuris ac uoluntati
Abbreviated transcription (Latin):
rationes erigere netet
u̾ ẽ sepissimerescriptum ñ
impecliturreliquas exig̾e
quas quis se reliquanit et
siquid dolo fecit qui raticẽ

Expanded text:
rationes exigere vetetur, ut est saepissime rescriptum, non impeditur reliquas exigere, quas quis se reliquavit, et si quid dolo fecit qui rationes
Abbreviated transcription (Latin):
clandius quia destinanerat
alimentis eis usuras peccu¬
me quas specialt ei prelegañ¬
a¶Qiĩ societatem omniu̾m
bonorum suorum cum ne¬
oresua panros ⁊mylius xl.¬
habuerit testamento canten
urorem et ne potem exfilio
⁊ equis part bus hrdes reliqd
et ita cauit iten libertis me¬
Lis quo uinus manumis̃ ea
anet qui eotempore quo so
bant solida ex fidei .cõ. petere
quod uir pro s̃ua ꝑte prabat¬

Expanded text:
Claudius: quia destinaverat alimentis eius usuras pecuniae, quas specialiter ei praelegaverat. Qui societatem omnium bonorum suorum cum uxore sua per annos amplius habuit, testamento eandem uxorem et nepotem ex filio aequis partibus heredes reliquit et ita cauit: 'item libertis meis, quos uiuus manumisi, ea an et qui eo tempore, quo socbant solida ex fideicommisso peterquod uir pro sua parte praest
Abbreviated transcription (Latin):
unia comoda p̾stabat. dari
uisserat atem omnibus lib¬
tis libertabusq fundos. Qsi¬
tum ẽ.anad ea legata adni¬
pecierat uti publice qui me¬
cdicus erat salana ei p̾starent᷑
manifestam dolitais sins
cum suum eẽ libertum&¬

Expanded text:
stabat, dari iusserat: item omnibus libertis libertabusque fundos: quaesitum est, an ad ea legata admipetierat, uti publice quod medicus erat salaria ei praestarentur, manifestando litteris suis eum suum esse libertum
Abbreviated transcription (Latin):
gatu putaret uendicau̾it:
puus mitande nendicaaioi
uis no hc tanqua si dampn̾¬
tus hrs altutrum dare stich¬
um ded̾it cum ignoret sibiꝑ
u sic accipi qd ẜuo coĩ legatũ
sit. Sialter dnõr omititret.
alt̾i no acresc̾et nõ eni cõuino¬
tini. s ꝑtes legatas. ¶Nam a¬
bo si uendicaret carquaq le¬
gati ꝑtem hĩturum quã in
Suo habert.Dem .l.

Expanded text:
ndicauerit, amplius mutandae uindicationis ius non habet: tamquam si damnatus heres alterutrum dare Stichum dederit, cum ignoret sibi psic accepi, quod seruo communi legatum sit, si alter dominorum omitteret, alteri non adcrescere: non enim coniunctim, sed partes legatas: nam ambo si uindicarent, eam quemque legati partem habiturum, quam in seruo haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
uił. Si quis eum quem
ip̃e manumit̾e non poterat
legauit. ita ut eum legatariꝰ
manumitteret. et si a legato
non repellatur non est con¬
statoris facere compellitur
quociens ꝯt legem nichil sit
futurum idq neratiꝰ. scribit
et camen a legato non esse
eum repellendum. qm mag̾
legatarium aliquod comod
testator in hoc ẜuo quam he¬
redem here uoluisset.

Expanded text:
iam Si quis eum, quem ipse manumittere non poterat, legaverit ita, ut eum legatarius manumitteret, etsi a legato non repellatur, non est comluntatem testatoris facere compellitur, quotiens contra legem nihil sit futurum. idque Neratius scribsit, et tamen a legato non esse eum repellendum, quoniam magis legatarium aliquid commodum testator in hoc servo quam heredem habere voluisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas testamenti pussilli¬
do porcionemq hrdicatis mĩ
epla itacauerat qm̃ cognom
priscillianum filium men
in excrenus eẽ iustissimum
et pussimum duxi porticẽr
euis hr̃ditatis quam eites¬
tamenco dede ram legare ma¬
rud fr̃i meo et iauarioma¬
rito meo equis portionibus
et siquidamplius eilegan¬
amiut si ei humiantus con¬
tingent do legodanq eiuus
uolo postea eadem infirimta¬
te priscilianus decesserit. q̃si¬
tumẽ an legata queq eius
ad ianiarium et martianũ
ad eos dequibus quererecur
tñstulisse dem.

Expanded text:
tabulas testamenti Priscillito portioneque hereditatis mater epistula ita cauerat: 'quoniam cognoui Priscillianum filium meum in extremis esse, iustissimum et piissimum duxi portionem eius hereditatis, quam ei testamento dederam, legare Mariano fratri meo et Ianuario marito meo aequis portionibus: et si quid ei amplius legaueram, ut si quid ei humanitus contigerit, do lego darique eis volo": postea ex eadem infirmitate Priscillianus decessit. quaesitum est, an legatum quoque eius ad Ianuarium et Marianum ead eos de quibus quaereretur transtulisse.
Abbreviated transcription (Latin):
condictio non fuerit inpo¬
testate fuii ueluti si ticiꝰ
consul fe̾s fuerit. tunc sub¬
stitutus non admttitur.
nisi firius ab eo nomĩati
ex hrdatus fuerit. ¶Si li¬
bertus filium emancipatũ
hr̃dem iustituerit eiusde
fidei comiserit ut totam:
bor̾ditatem sempronio res¬
titueret ⁊ filius cum suspͦ

Expanded text:
condicio non fuerit in potestate filii, veluti "si Titius consul factus fuerit", tunc substitutus non admittitur, nisi filius ab eo nominatim exheredatus fuerit. Si libertus filium emancipatum heredem instituerit eiusque fidei commiserit, ut totam hereditatem Sempronio restitueret, et filius, cum susp
Abbreviated transcription (Latin):
isto tempore idi natum nec
uid̾i in seruitutem conceptũ
cum mater ip̃ius ante centesi¬
uium octogesimũ scd̃m diem
ẽet mnanumissa.

Expanded text:
iusto tempore uideri natum, nec uideri in seruitutem conceptum, cum mater ipsius ante centensimum octogensimum secundum diem esset manumissa.
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus est. nec bonorum
possõnem. petere pot id e¬
uenit. Siquis ita hr̃dem
iusticuerit ticius quãta

Expanded text:
stitutus est, nec bonorum possessionem petere potest. id euenit, si quis ita heredem instituat: 'Titius quanta
Abbreviated transcription (Latin):
in .x. mensibꝯ ꝓximis qui¬
b filiꝯm̃s morereturna¬
tus nataue erit hrdes sũp¬
to. ¶Quida recte admite¬
dum creclũt etiã sino expri¬
mat demorte filii s simpli¬
cit᷑ instituat. ut eo casu uale¬
at qui ex u̾bis cõcipi possit.
sidem credendũẽ. gallum ex¬
istimasse et deꝓnepote ut
dicat testator.sime luuo
nepos decedat tuncqui ex
eo ꝓnepo s et cet̾a. S et si
uuo filio iam mortuo ne
tunc qui ꝓnepos.¶ Ra et
sifiliꝰ et nepos inuant ꝯ¬
cipere ᷑ utrisq mortius ui¬
uo se tric qui ꝓnepos nas¬
deretur ꝙ si miłr ad mittẽ¬
dumẽ.ita sane si prio
nepos deinde filiꝰ decedet.
nec successione testam̃tũ
rumpetur. ¶Et quid sitã¬
tum in mortis filii casũ

Expanded text:
in decem mensibus proximis, quibus filius meus moreretur, natus nata erit, heredes sunto". Quidam recte admittendum credunt, etiamsi non exprimat de morte filii, sed simpliciter instituat, ut eo casu valeat, qui ex verbis concipi possit. Idem credendum est Gallum existimasse et de pronepote, ut dicat testator: "si me vivo nepos decedat, tunc qui ex eo pronepos" et cetera. Sed et si vivo filio iam mortuo proneptunc qui pronepos". Num si et filius et nepos vivat, concipere "utrisque mortuis vivo se, tunc qui pronepos nasceretur?" quod similiter admittendum est, ita sane, si prius nepos, deinde filius decederet, ne successione testamentum rumperetur. Et quid si tantum in mortis f
Abbreviated transcription (Latin):
tur ueluti si scribas hodie hr¬
dem qui tibi exticia natꝯer¬
ter tuus tutelam ãmĩstraũ
aut tutor tu ip̃e finsti post ea
ticia uxor iusta tibi fint uł
lib̾tatem adempta. aut tẽ¬
et racionũ allegatione an
natus hrs ẽẽ possit nemo c̾¬
te dubitat exticia que tũc.
ꝓpt̾ tenore etatis uxor du
natũ pꝰeaea upore dicta hr̃¬

Expanded text:
eritur: ueluti si scribas hodie heredem, qui tibi ex Titia natus erter tuus tutelam administrauit aut tutor tu ipse fuisti, postea Titia uxor iusta tibi fuerit uel libertatem adepta aut temet rationum allegatione, an natus heres esse possit? nemo certo dubitabit ex Titia, quae tunc propter tenorem aetatis uxor ducnatum postea ea uxore ducta here
Abbreviated transcription (Latin):
cumq statu testam̃ti faciẽ¬
di tp̃r fuit que postea testa¬
aũt si filium pꝰ testm̃ natũ
dem. nec ullum cohr̃de de¬
dit nec substituit ĩuice
cumos nepotes in dux̃.Si
filius ms̃ iuuo me morit.
tc̃ siquis mͥ exeo nepos suie¬

Expanded text:
tamenti faciendi tempore fuit quae postea testaautem si filium post testamentum natum dem nec ullum coheredem dedit nec substituit inuicem tumos nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos si
Abbreviated transcription (Latin):
Icen. Ticia heredis institu¬
ti liberos rentis fi lu fidei co¬
misit. uti rem eius uniuer¬
s.ani resticueret filus eius li¬
beris ue eorum cum ip̃i peti¬
ssent. sine ulla uiris cͣallati¬
oue. quero an his u̾bis alli
ate petierut. conditio fidei¬
comisso. ascripta uideatur.
R. non uideri.

Expanded text:
.Titia heredis instituti liberos habentis filii fidei commisit, uti rem eius uniuersam restitueret filiis eius liberisue eorum, cum ipsi petissent, sine ulla iuris cauillatione: quaero, an his uerbis 'cum illi a te petierint' condicio fideicommisso adscripta uideatur. respondit non uideri.
Abbreviated transcription (Latin):
dcius ticius intest̾o suo pub¬
luo meiuo miliciar sua reliq
siue peccuma ei quetũq re¬
digiex uendicione en pot̾it
cum suis cõmotis. S cum fr̃¬
uixit testo lucius ticiꝰ milici¬
am uenclidit et p̾cii exegit ⁊¬
hoc dedit cicui ilam mibciar
uł p̃cium en testam̃to dan uo¬

Expanded text:
cius Titius in testamento suo Publio Maeuio militiam suam reliquit siue pecuniam eius quaecumque redigi ex uenditione eius potuerit, cum suis commodis: sed cum superuixit testamento Lucius Titius, militiam uendidit et pretium exegit et dedit ei, cui illam militiam uel pretium eius testamento da
Abbreviated transcription (Latin):
um quidam ita fidei comissũ
frcliquiss. rogo ut restituas li¬
ignum p̾ferre. ¶at si ĩs quos
dignos putau̾s pet̾e posse alt
le osequi nõ offendit. idem aut
sineminẽ elegerit. ões ad peti¬
cionẽ fidei comissi ad mitti u¬
den quasiiam p̾senti die datũ
cum sic relinquit quibo uoles
nec ulli offerat.¶ plane si cet̾i
de functi sunt suꝑ stitidandur
ułhrs ei si prius ꝙͣ pet̾et deces¬
sit. Scenoł. aut̃ notat si om̃s
nulli offerunt curnõ et quid
decesẜit ad brdes trãsimẜunt.
utiq si uno petente iam elige
no pot cui d. ¶Uidetur eñ m
arcelb cũ fideicõ. ita relinquit
exlib̃tis cui uolius arbitran
nisi offerat cuih̾rs uelit et sta¬
tim offerat sme aliquo .s. int̾¬
uallo testi cõpet̾e omib petici¬
onem. ¶Cum igitur onñbcõ¬
petat merito notand ẽ. cum¬
soli putet dandu. mn forte añ¬

Expanded text:
um quidam ita fideicommissum reliquisset: 'rogo restituas liignum praeferre. at si ita: 'his quos dignoseos qui non offenderint. idem ait, si neminem eligat, omnes ad petitionem fideicommissi admitti uideri quasi iam praesenti die datum, cum sic relinquitur 'quibus uoles' nec ulli offerat. plane si ceteri defuncti sunt, superstiti dandum uel heredi eius, si prius quam peteret decessit.Scaeuola autem notat: si omnes nulli offertur, cur non et qui decesserunt ad heredem transmiserunt, utique si uno petente iam eligere non potest, cui det? uidetur enim Marcellus, cum fideicommissum ita relinquitur 'ex libertis cui uolueris', arbitrari, nisi offerat cui heres uelit et statim offerat sine aliquo scilicet interuallo, statim competere omnibus petitionem: cum igitur omnibus competat, merito notatus esoli putet dandum, nisi forte an
Abbreviated transcription (Latin):
institutus non fuisset aut nõ
adisset et ideo si pupillo sub¬
stitutus fuerit ita quis quis
mͥ hr̃s erit: idem filio meohrs
esto prditatem etiam que ad

Expanded text:
institutus non fuisset aut non adisset. et ideo si pupillo substitutus fuerit itaque: 'quisquis mihi heres erit, idem filio meo heres ‹e›sto', hereditatem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
bñfitium. bonorum possõis
excere tam et si respond̾i po¬
test uideri eum possõnem
repudiasse qui formam põ¬
benignior est diu̾sa siña.⁊

Expanded text:
neficium bonorum possessionis exercere. tametsi responderi potest uideri eum possessionem repudiasse, qui formam posbenignior est diuersa sen
Abbreviated transcription (Latin):
nue compͣatur. coms¬
nandi quasi dolalicet de¬
fossa non sunt et cuppe¬
quibusdam inregiombꝰ
accedant instrimmiento n
uilla culcior ẽ. neluti atri¬
enses scopari.si eciam ui¬
fundus saltus pastiones

Expanded text:
e comportantur. conseruandi, quasi dolia, licet defossa non sint, et cuppae.Quibusdam in regionibus accedunt instrumento, si uilla cultior est, ueluti atrienses scoparii, si etiam uifundus saltus pastiones
Abbreviated transcription (Latin):
ffr̃. N epos qui in potestate.
mansit et filius suus hr̃des
instituti sunt. nepoti legatu
to.contemptus est quidam in
eum solum qui mpotestate ẽet
legati actionem nepoti danda

Expanded text:
 Nepos qui in potestate mansit et filius suus heredes instituti sunt: nepoti legatum to contentus est. quidam in eum solum, qui in potestate esset, legati actionem nepoti danda
Abbreviated transcription (Latin):
donare merentibus amicis
pot legare uero nec bũ merẽ¬
tibus. amicis pot̾ quod pr̃oni
partem minuat

Expanded text:
ne merentibus amicis potest: legare uero nec bene merentibus amicis potest, quo patroni partem minuat
Abbreviated transcription (Latin):
du scriptisũt hr̃des optinere
pr̃ditate nõ possũt. gradu
enĩ rupto. et ĩfirmato ampliꝰ
nõ est ex hr̃datus tñ pendẽte ꝯ¬
dicione rumpitur grad ut iul
etia deficiente ꝯdicione pͥmi
grad nõ admittetur sõstitu¬
tus. a quo scilic postumꝰ ex¬
hrdatonõ ẽ puto igit᷑ existen¬
te quidẽ cõdicione primi gra¬
dus postumo poçius locuz fo¬
re post defectũ aũt ꝯdicionis
natꝰ postum gradum nõ iũ¬
pit. qr null est̾. Rũpendo ãt
testm fibi locum facẽ postum
sol quannus filiꝰ sequẽtẽ gͥ¬

Expanded text:
du scripti sunt heredes optinere hereditatem non possunt: gradu enim rupto et infirmato amplius non est exheredatus, tamen pendente condicione rumpitur gradus, ut etetiam deficiente condicione primi gradus non admittetur substitutus, a quo scilicet postumus exheredatus non est. puto igitur existente quidem condicione primi gradus postumo potius locum fore: post defectum autem condicionis natus postumus gradum non rumpit, quia nullus est. rumpendo autem testamentum sibi locum facere postumus solet, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ostumi ꝑuinle sexu descẽden¬
tes ad fimmutudinẽ fiuor noĩ¬
atim ex hr̃dandi sui ne testin
agnascendo rumpant postũo
Aut dicim cos dum tarata
post morte parentis nastut᷑.
etiã añ hrdis institutõe. uł ĩc
medias hr̃dum ĩstituciones
uł int̾grad exhrdar possũr.
Ra diu marc̃. de creuit idem
in po̾tumo ꝙ et ĩfilio yuand
nec racio diuercitatis reddi p
exhus apparet aliam cãm eẽ
fulioꝵ suꝑstitum. aliam postu¬
ciunt. hii rupũt illi sꝑ hu sin¬
ascantur. nec inuemãt seex¬

Expanded text:
ostumi per uirilem sexum descendentes ad similitudinem filiorum nominatim exheredandi sunt, ne testamentum adgnascendo rumpant. Postumos autem dicimus eos dumtaxat, qui post mortem parentis nascunturetiam ante heredis institutionem uel inter medias heredum institutiones uel inter gradus exheredari possunt: nam diuus Marcus decreuit idem in postumo quod in filio seruandum, nec ratio diuersitatis reddi potest. Ex his apparet aliam causam esse filiorum superstitum, aliam postciunt, hi rumpunt, illi semper, hi, si nascantur nec inueniant se
Abbreviated transcription (Latin):
nppellectili legata ħ cõ¬
tmentur mensa ⁊ tra¬
pe et amphora delfica sub¬
sellia seana lecti eciam i¬
argentati culcitra et oralia
impauasa aquana.plues
aqua ininaria cuadelebra
luberna et trusla Item na¬
sa enea mulgana idẽ que ñ
pprie ẽent lcco actributa p̃¬
terea capse armaria silibror¬
S sunt qui recte putant ⁊¬
capsas et armaria si libror
aut uestium aut armam̃¬
torum grã pata sut non
eẽ in suppellectili quia ne
brequidem ipẽ res quibus
atribute eẽnt suppessetili¬
ur instrumento cederent¬
uitrea escana et potoria ĩ
suppellectili sunt sicut fic¬
cilia non solum milgana
sunt. nam et pelues argẽ¬
teas et aqimnana argẽ¬
tea et mensas et lectos ⁊¬
margentato̾ uł mairratos
atq gematos in suppelłe¬
tili ẽẽ non dubitatur usq
adeo ut idem iuris sit et ni
tota argentea uł aurea sũt¬
de murmnis et cristaltims
dubitari pot̾. an debeat an¬
nnan suppellectili ꝓpt̾ exi¬
munusum ⁊ precium

Expanded text:
ppellectili legata haec continentur: mensae, trapezophora, delficae, su‹b›sellia, scamna, lecti etiam inargentati, culcitae, toralia, imperia, uasa aquaria, pelues, aquiminalia, candelabra, lucernae, trulla, Item uasa aenea uulgaria, id est quae non proprie essent loco adtributa: Praeterea capsae, armaria. sed sunt qui recte putant capsas et armaria, si librorum aut uestium aut armamentorum gratia parata sint, non esse in suppellectili, quia ne hae quidem ipsae res, quibus adtributae essent, suppellectilis instrumento cederent.Uitrea escaria et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solum uulgaria, sunt: nam et pelues argenteas et aquiminalia argentea et mensas et lectos inargentatos uel inauratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argentea uel aurea sint.De murrinis et crystallinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili propter exim
Abbreviated transcription (Latin):
ueraradie curatorẽ ꝯuenit
ut ꝯsciuo suo septam littem
ꝑficiant si igitur ce ss inbuis
que costitutã sunt faciendis
mag̾ puto suffic̾e neg̃or ges¬
torum iudiciuĩ etia si iama

Expanded text:
uerecundiae curatorum conuenit, ut consilio suo coeptam litem perficiant. si igitur cessent in his quae constituta sunt faciendis, magis puto sufficere negotiorum gestorum iudicium etiam ‹si iam›
Abbreviated transcription (Latin):
sequi debebunt ut ait ił. et
est u̾a. ista siña. nȩmo eñ uise
nũ u̾o qd̃cumq extutcla qus
senẜit et icga et ꝑfidei ꝯmis¬
sum ei reliiqui pot᷑. Pap̃.¬

Expanded text:
sequi debebunt, ut ait Iulianus, et est uera ista sententia: nemo enim ius num uero, quodcumque ex tutela quis senserit, et legari et per fideicommissum ei relinqui pot
Abbreviated transcription (Latin):
ãtur poccumam inusus suos
cõu̾tisse cetum nõntiq qui ñ
feñauit. uł nõ deposint insuo
usus ꝯũtit etita diuus scũ de¬
creuit doceigitur debet musꝰ
suos peccumam ꝯnͣtisse. Uerti¬
se ĩ suos usus nõ accipimus
eum qui debitor patris pupil¬
li fuit. deinde ip̃e sibi nõ soluit.
hic eñi eas usuras pr̃abit. q̃s
patri ꝓmisat. ¶Situtor petu

Expanded text:
suos conuertisse: ceterum non utique qui non faenerauit uel non deposuit, in suos usus uertit, et ita diuus Seuerus decreuit. doceri igitur debet in usus suos pecuniam uertisse. Uertisse in suos usus non accipimus eum, qui debitor patris pupilli fuit, deinde ipse sibi non soluit: hic enim eas usuras praestabit, quas patri promiserat. Si tutor pecu
Abbreviated transcription (Latin):
tinent᷑. Si pła sint testã que
quis ex hibi desid̾et uniu̾soꝵ
cifacultas facienda ẽ. ¶Si dub¬
itetur utru inuat andecesẜit
is cui quisq qd̃ ad cãm testĩ p
tinet inspicit. describiq postu¬
lat dioerõ est p̃torẽ cã oognita
nõ pmutat ĩspici tabulas ut
ip̃am scripturã quis ĩspiciat
et siguiet quid aund extabu¬
lis uellet i expectaret. Inspec¬
cio tabulaꝵ etia lectionẽ coꝵ
indicat. ¶Diem aut et ꝯsuiẽ
tabiuaꝵ nõ patitur p̃tor descri¬
bi ul inspici idcurto neqd fursi
at namq ctiar in spectõ mat̾i¬
am fło fabricando ĩstrũe pot.
¶Utrn aũt in ꝯtinenti pottͣatẽ
ĩspiciendi uł describendi tp̃s¬
uiret ad desid̾anti cp̃s dabit
ad exhibitor et mag̾ẽ ut dani

Expanded text:
tinentur. Si plura sint testamenta, quae quis exhiberi desideret, uniuersorum ei facultas facienda est. Si dubitetur, utrum uiuat an decesserit is, cuius quis quod ad causam testamenti pertinet inspici describique postulat, dicendum est praetorem canon permittat. Inspici tabulas est, ut ipsam scripturam quis inspiciat et sigilla et quid aliud ex tabulis uelit spectare. Inspectio tabularum etiam lectionem earum indicat. Diem autem et consulem tabularum non patitur praetor describi uel inspici idcirco, ne quid falsi fiat: namque etiam inspectio materiam falso fabricando instruere potest. Utrum autem in continenti potestatem inspiciendi uel describendi iubet an desideranti tempus dabit ad exhibitionem? et magis est, ut dari
Abbreviated transcription (Latin):
alii supioris ordiuis sunt
alii inferioris. alii extrans¬
ordinis sunt. patentes. infe¬
rioris liberi. extransũso sũ
alatere. fies et sorores liberi¬
q eorum. Si et suꝑior qui¬
dem. ⁊ niferiorcognatio. a pri¬
mo gradu incipit. ex trasũso
sine alatere. nulluis est pri¬
mus gradus.⁊ ideo ncipit
a secundo. Itaq iuprimo gͣ¬
du cognationis. suꝑioris q¬
dem. et inferioris ordinis. O¬
gnati possunt concurrere. Ex
transuerso uero miniquame
odem gradii quisquam concu¬
rrere potest. at in secundo et
tercio ⁊ deiceps incetis po¬
ssunt et extransuerso quida

Expanded text:
rdinis sunt, alii inferioris, alii ex transordinis sunt parentes. inferioris liberi. ex transverso sive a latere fratres et sorores liberique eorum. Sed superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit, ex transverso sive a latere nullus est primus gradus et ideo a secundo. itaque in primo gradu cognationis superioris quidem et inferioris ordinis cognati possunt concurrere, ex transuerso uero numquam eo gradu quisquam concurrere potest. at in secundo et tertio et deinceps in ceteris poss
Abbreviated transcription (Latin):
k̾m̃e peto queciumq legaui p̃¬
stari uolo et siquid euert er¬
is alieni si qd̾ intempto pro
mutuo accepam ⁊ dehũo ate
solui nolo ut quod sorori tu¬
dei comisso cõsequi ut releua

Expanded text:
me, peto, quaecumque legavi, praestari volo, et si quid evenerit aeris alieni, si quod in tempus pro mutuo acceperam et debuero, a te solvi volo, ut quod sorori tudeicommisso consequi ut leva
Abbreviated transcription (Latin):
et uestem pupilli etate etia
cõtemplan inqua ꝯstitutꝯẽ
is cui alim̃ta dec̾nuntur ĩ am¬
plis tũ patrionus positis. non
cu uł patrimonu. s ꝙ exhi¬
biciom fiugałr sufficit. mod̾
aumtis dabit. S si nõ cõstat
quis mod facultatum sit in¬
t̾cuto rem. et eum qui alimẽ¬
ta dec̾ni desid̾at susciꝑe debet
cognitionẽ. nec tem̾e alim̾ta
tionem quoq pupilloꝵ ul
ad olescentium pupislaꝵł
pectu facultatu ⁊ etatis eorũ
qui instruuntur. s si egeni st̃
pupilli desuo eos ale tutor ñ
cõpellitur.et si forte post dec̾ta
alim̃ta adegestatẽ fint pup¬
illis ꝑductꝰ demim debent
que decreta sũt. ꝙ admod̾ sol¬
ent augisiquid patrimonio
uifilium hrde institu̾at fili¬
e dotis noĩe cum infamilia:
nupsiss ducenta legauat noc
quide qua p̾t̾ea. et tutore eis
sẽp mum dedit. isacognatis
et aꝓpinquis pupille̾ ꝑ ductꝰ
admagistratu iuss ẽ alm̃ta
pupule et m̃cedes ut lib̾alibus

Expanded text:
upilli: aetatem etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur.In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit.Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimenta tionem quoque pupillorum uel adulescentium pupillarumpectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur.Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio lium heredem instituerat, filiae dotis nomine, cum in familia nupsisset, ducenta legauerat nec quicquam praeterea et tutorem eis Sempronium dedit: is a cognatis et a propinquis pupillae perductus ad magistratum iussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus
Abbreviated transcription (Latin):
minc notere dicendimi ẽ.Si¬
milis eiẽ. et qui m officõ sũ
dicit. ¶etati eius quiactu¬
sam ignoscitur ⁊ maxime
situtorurcurator dicere fal¬
sum uł inofficiosim uelit
timomo suo intentionem
accͣatoris adumanenut de¬
negandaẽ actio. Idemq di¬
sunt qui pͥutant et recte ⁊
er denegandam ẽẽ.qmi act̾a¬
toriaffin̾t ur ficenissor ꝓ eo
erticert quidam et pr̾endẽ
indignim putant quitesta¬
men̾tum falsim ꝓmincia¬
ut. si appellacione̾ int̾cedẽte
brs scriptus oꝑtinint. ¶ad¬
uccatum fisciqm intentidẽ
deltoris exequitur moĩo
officiis ncͣcus satis excirfit¬
Dan principaletestametũ
dns ẽ. Ite a codicillis. ad testa¬
meutum faccis licet nõ con¬
firmatis non idem seq̃ dũ ẽ

Expanded text:
huic nocere dicendum est.Similis est ei et qui inofficiosum dicit.Aetati eius qui accusauit ignoscitur, et maxime si tutor uel curator dicere falsum uel inofficiosum uelit:stimonio suo intentionem accusatoris adiuuauerunt, deneganda est actio: idque diSunt qui putant, et recte, et ei denegandam, qui accusatori adfuit uel fideiussor pro eo exstiterit.Quidam et praesidem indignum putant, qui testamentum falsum pronuntiauit, si appellatione intercedente heres scriptus optinuit.Aduocatum fisci, qui intentionem delatoris exsequitur, in omnibus officii necessitas satis excusat.Qui principale testamentum ndus est: item a codicillis ad testamentum factis licet non confir
Abbreviated transcription (Latin):
cunus filius captus erat ab¬
hostibus. Nepos. autem mei¬
uitate mortuo filio arrogato
mortuo et captiuo apud hos¬
tes pronepos iste suus hr̃s mͥ
erit. ¶ Sciendum aũt est ne¬
potes et de inceps int̾dum eti¬
am parentes eos mortis cpr̃e
precesserũt tamen posse suos
deliberante lor̾de instituto filiꝰ
decesserit. postea dein de repudiͣ¬
ta est filio hr̾ditas. Item erit
dicendum et si filus exasse.
subcondictione que fint in
arbitrio ip̃ns uł nepos suboi
institutus non impleta con¬
ditione decesserit. Nam dicẽ¬
dum erit posse suos succedere
si modo mortis testatoris tp̃r
uel ii rebus humanis uel
saltim concepti fuerint. Idq
et uił. et mareello placet.
¶Post suos statun consã¬
guinei uocantur. Consan¬
gumeos autem cassius dif¬
finit eos qui sanguine it̃¬

Expanded text:
cuius filius ab hostibus erat captus, nepos autem in ciuitate: mortuo filio adrogato, mortuo et captiuo apud hostes pronepos iste suus heres mihi erit.Sciendum est autem nepotes et deinceps interdum, etiamsi parentes eos mortis tempore praecesserunt, tamen posse suos deliberante herede instituto filius decessit, postea deinde repudiata est filio hereditas. idem erit dicendum et si filius ex asse sub condicione, quae fuit in arbitrio ipsius, uel nepos sub omni institutus non impleta condicione decesserint: nam dicendum erit suos posse succedere, si modo mortis testatoris tempore uel in rebus humanis uel saltem concepti fuerint: idque et Iuliano et Marcello placet. Post suos statim consanguinei uocantur. Consanguineos autem Cassius definit eos, qui sanguine i
Abbreviated transcription (Latin):
tori uissum est. quia apa¬
rente bñficium huit bo¬
uorum querendoꝵ. quip¬
pr si filuis familias ẽẽt
quodcumor sibi acquire¬
ret. eius emolum̃tum
patri acquireret. et iõs
itum est in hoc. ut pares¬

Expanded text:
quia a parente beneficium habuit bonorum quaerendorum: quippe si filius familias esset, quodcumque sibi adquireret, eius emolumentum patri quaereret. et ideo itum est in hoc, ut pare
Abbreviated transcription (Latin):
quo rediit ei cõputabr. ¶ testõ
fc̃o ticiꝰ arrogan dũ se p̾buit
ac postea siitius effecto uita
decessit. scriptꝰ hrs si possc̃em
petat exceptone dolinali sb̃¬
mouebr qr dando se marro¬
gand̾ testator ded̾it eum capi¬

Expanded text:
quo rediit ei computabitur. Testamento facto Titius adrogandum se praebuit ac postea sui iuris effectus vita decessit. scriptus heres si possessionem petat, exceptione doli mali summovebitur, quia dando se in adrogandum testator cum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Segius et ageriꝰ
tentos se futuros tot aureis
legis fal. bñfitio omisso hr¬
des mei sumpto. quo in ui¬
cem substitutio. qui si uolũ¬

Expanded text:
m. 'Seius et Ageriustentos se futuros tot aureis legis Falcidiae beneficio omisso, heredes mihi sunto. quos inuicem substituo. quod si uolu