comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex eoim̃ da⁊. nsi forte saucti eis. ue siue
parans u arundinetiusus. s sit legatus.
s̃cribit siluam ceriuamer anindinetsi
s ip̃e uti. anmodum enim referendum
moscxarbore usum fiuctuanium sitpa¬
pturum. Ex nonceduaimiunẽalc sim¬
prunim guim ne fundum teteriorẽ faci

Expanded text:
ex eo uendat, nisi forte salicti ei uel siluae palaris uel harundineti usus fructus sit legatus: scribit siluam caeduam et harundinetum sed ipse uti: ad modum enim referendum mos ex arbore usufructuarium sumpturum: ex non caedua in vineam sumpturum, dum ne fundum deteriorem faci
Abbreviated transcription (Latin):
delectis.us adusumsinim. et uuc posn¬
sensum fructuarium fate lat̾oait. nec
mat̾eria eum prolignousurum sihãt
imutatus ligno quam sñam putoue¬
ram. aud̾quim et sitotus ager sit hune
casum passus. omnes arbores aufeni fttic¬
tuarus materiam tn ip̃m sucud̾e. auan¬
tum adiulle refectionẽ putat posse. quẽ¬

Expanded text:
deiectis usque ad usum suum et uillae posse usufructuarium ferre Labeo ait: nec materia eum pro ligno usurum, si habeat unde utatur ligno. quam sententiam puto ueram: alioquin et si totus ager sit hunc casum passus, omnes arbores auferret fructuarius: materiam tamen ipsum succidere quantum ad uillae refectionem putat posse: quem
Abbreviated transcription (Latin):
snĩam putouamio: si et metaua post us
agrirelinquaturusus. s non partĩ cõ¬
tinentur legato. ¶hine manus trãcta¬
tusẽ. qui solet inco qd̾ accessit trãctii.⁊
placiit asliuionis qua usum. F. ad fruct¬
uarium pertinere. ¶ S et susula uixͣ
fundum in flumine natasit ciis usirro.¬
f.adfrũctuatũ nõ ꝑtinere. regasus scri
eat quo sña non est sinerõne. Namubił
lart uicrem̃tum. et usus.f. augetur. ubil
aut appiret seꝑaratim fructuario non ac¬
cedit. ¶auupacionũ q et uenationũ
adfructuanum ꝑtincre. Ego et piscatio¬
rium. ¶ Gcmiatios añt fiuctus puto
seminarium paratum semper renouare

Expanded text:
iam puto veram. Sed si haec metalla post usum agri relinquatur usus fructus, non partium, continentur legato. Huic vicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: et placuit alluvionis quoque usum fructum ad fructuarium pertinere. sed si insula iuxta fundum in flumine nata sit, eius usum fructum ad fructuarium non pertinere Pegasus scribeat. quae sententia non est sine ratione: nam ubi latitet incrementum, et usus fructus augetur, ubi autem apparet separatum, fructuario non accedit. Aucupiorum quoque et venationum ad fructuarium pertinere: ergo et piscationum. Seminarii autem fructum puto seminarium paratum semper renouare
Abbreviated transcription (Latin):
aun.ł. Peratoptionem quesita
ft̃mtas eousq impedit nptiasdrẽc
manet acoptio. Põqeam quam pat̃
meusadoptanit ⁊ enancipauit. po¬
t̃ouxorem ducere.cque. ⁊ sune eman¬
cipato illammn porestate retimiñt:
potimus umgim̃nmo. Itaq uolen¬
ti generum adoptare suatetur ut
filia memãcipet similit suadeturei¬
quinircum uelitacoptare ut emã¬
apet filium. ¶ Anmam quoq et
materteram.Item anntamquoq
magnam ⁊ materttram magna
ꝓhibemur uxorem ducere. quanni¬
is magnaamita et maĩtera quaito
gͣdusunt. utiq aũt mat̾teram et
taritam magnam ꝓhibanur ux¬
orem ducere. et siꝑadoptionem no¬
bisconirncte sunt.

Expanded text:
ur. « Per adoptionem quaesita fraternitas eousque impedit nuptias, donec manet adoptio, ideoque eam, quam pater meus adoptavit et emancipavit, potero uxorem ducere. Aeque et si me emancipato illam in potestate retinuerit, poterimus jungi matrimonio. Itaque volenti generum adoptare suadetur, ut filiam emancipet. Similitqui nurum uelit adoptare, ut emancipet filium. Amitam quoque et materteram, item magnam quoque amitam et materteram magnam prohibemur uxorem ducere, quamuis magna amita et matertera quarto gradu sint. utique autem amitam et amitam magnam prohibemur uxorem ducere, etsi per adoptionem nobis coniunctae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq enmichi ratelligitur. que
uxoris mee filia est. ẜ et nꝙ tiset
ꝓneptis. ut nullam earumouct̃
posstm. Item eius matrem quã
sponsam habui. non posse meu¬
xorem ducere auigustus int̃preta

Expanded text:
solum ea mihi intellegitur quae uxoris meae filia est, sed et neptis et proneptis, ut nullam earum ducere possim. item eius matrem, quam sponsam habui, non posse me uxorem ducere Augustus interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
et inandariterũ debĩtot. quierali¬
corissui negoria gessit. ¶Marĩ
siono. et subnoĩe alt̾ilis exam̃¬
tulras cuãt sibi ceitam quanti¬
tatem tãri. ħ a daudio sacurrane

Expanded text:
et mandati teneri debitor, qui creditoris sui negotia gessit.Marius Psionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Sa
Abbreviated transcription (Latin):
dati custotĩendisuramam ꝗui uos¬
sir. aliud quid̾ face udetitr ers suse¬
ꝙtum notii pleuit ten tu ¶ tãq
simandauõtͥ ut domum seanãmi
ureris implesse mandatim ¶Item
simantauõ tibi ut fundura meum
c uñdes. tuq eum ñ aginta undid̃i
et petam fundum. nonobstabit m̃
exceptio. ms et seliquum mͥ quod

Expanded text:
dati custodiendi sunt: nam qui excessit, aliud quid facere uidetur et, si susceptum non impleuerit, tenetur.Itaque si mandauero tibi, ut domum Seianam uideris implesse mandatum.Item si mandauero tibi, ut fundum meum centum uenderes tuque eum nonaginta uendideris et petam fundum, non obstabit mihi exceptio, nisi et reliquum mihi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
argenti ⁊ aimipondo relicta et sufficienᷤ¬
sit ad huiusmodi fide commissa ioẽ parri¬
monura licet maior paro totins patimõ
monimꝓunida sit dicioportet iome eẽ
prestandum. Nec emm uĩsimile est testa¬
torẽ qui honorem habitum ueluit. hisꝗ
b ip̃e reliquid tam modica fide comim̾
cendum est non debere p̃scribiei qui petit.
quasimaior paro hrditatis aubisit. S si
non fidẽi cominissum petatureoloci. s fi¬
de cominisso satisfleri petatur uidendum
ẽ anhẽc prescriptiolocum habeat. et non
putohre quinitno et sinĩchil sit eoioct
attsi ubendum satistare. Quid enm ue¬
sccur cumsisatis non dederit mi tatur
aou̾sarius inpossõnem fitei ꝯmissi ẜuãdicã.¬

Expanded text:
fficiens ad huiusmodi fideicommissa Romae patrimonium: licet maior pars totius patrimonii in prouincia sit, dici oportet Romae esse praestandum: nec enim uerisimile est testatorem, qui honorem habitum uoluit his quibus reliquit tam modica fideicommisscendum est non debere praescribi ei qui petit, quasi maior pars hereditatis alibi sit.Sed si non fideicommissum petatur eo loci, sed fideicommisso satis, uidendum est, an haec praescriptio locum habeat: et non puto habere, quin immo, et si nihil, sit eo loci, attamen iubendum satisdare. quid enim ueretur, cum, si satis non dederit, mittatur aduersarius in possessionem fideicommissi seruandi ca
Abbreviated transcription (Latin):
sd .x Quiise chicit sins m̃iis redemtũ
shoepbanerit. exindenber erit. ex
quo redẽptus est quia ost̾o nõ lib̾ñ
ꝓnũciari p̃cepit. s restitui ei lib̾¬
umit̾e eum qui suis mĩmis seredẽ¬
absencia adu̾siri edictu pͥmũ
noxalit̾¬

Expanded text:
.Qui se dicit suis nummis redemptum, si hoc probauerit, exinde liber erit ex quo redemptus est, quia constitutio non liberum pronuntiari praecipit, sed restitui ei libeumittere eum qui se suis nummis redemabsentiam adversarii edictum primum, mox alt
Abbreviated transcription (Latin):
uisconsistere ꝑmissum est itẽ siqui supres¬
sastabulastesfidicant. in quib ubertatẽ
sibi relictam asscuerant. st artiorisannone.
imins reosdños detegere ẜuisꝑ missum
abhis peterent. s et siqui suis nuministe¬
temptoᷤ se &r non manumissosc̃e placi¬
tisitem asseuerant uber̃. esse isussi tõ¬

Expanded text:
uis consistere permissum est: id est si qui suppressas tabulas testamenti dicant, in quibus libertatem sibi relictam adseuerant. item artioris annonae iminis reos dominos detegere seruis permissum ab his petent: sed et si qui suis nummis redemptos se et non manumissos contra placiti fidem adseuerent. liber etiam esse iussus si ratio
Abbreviated transcription (Latin):
care oportucrat. id̃c eum qui subditus
re musdicium. de quoactum est interli¬
tigandes. S celsusait ꝑiculosumẽe. exꝑ
sei rel hoc inetrri. Qui semper ne comtem¬
pnetur hoc dicet nonconuerasse. Qurogͦ.
meluis est dicere. rouenre mudiciu
nonde quo actumest ut ioueroiet.ẜ io.
non uenise de quo ommatim acum
est ne ueniret. ¶ latunculatordere pecu¬
mana uroicare non potest.

Expanded text:
care oportuerat idem eum qui subditusin iudicium, de quo actum est inter litigantes: sed Celsus ait periculose esse ex persona rei hoc metiri, qui semper ne condemnetur hoc dicet non conuenisse. quid ergo? melius est dicere id uenire in iudicium non de quo actum est ut ueniret, sed id non uenire, de quo nominatim actum est ne ueniret. Latrunculator de re pecuniaria iudicare non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
mł.ł. Adu̾sussententiam arbitri fit. si
petatur abco aquoar bit petiuetint. Eyo
ergosiafideussore eius petatin. anpenaꝰ
sore comͣpͣmisit. et arco petatur nisi mt̃¬
sit ficciissoris non cominittetur.
anꝑꝑ Siquis tẽ de qua compinissum
sititudicium dedocat. quidam dicũt
ꝓ̃torẽ non interucre ad cogendum
arbitrum sententiam dicere. quia iam
pñra non põt̃. eẽ. atqͣ. si solutum ẽ com¬
pmissum. s si hocoptimũt futurum ẽ
ut ipotestate aius penitet quẽꝓmisi
sse sit com̃pmissumelutere. ergo adu̾¬
suscum pña commmutqida est litẽ ãput
uldicẽ suooidine peragenda:¬
lp̃ .ł. Itidemum aũt ꝯmittitur stip¬
ulatio. dumadu̾suseam quid fit fisine
dolo. orstiplantisfcm̃ est. sub haceram
conditiõe m̃ititur strpło ne quis doli
su p̃mirr ferãtis. si quidẽ ꝯꝓmissoad¬
itiaturut siquid dolomeart fact̾um sit
exstipulatu comiemĩ quidolofecit nͣ.¬

Expanded text:
m. Aduersus sententiam arbitri fit, si petatur ab eo a quo arbiter peti uetuit. quid ergo si a fideiussore eius petatur, an poena sore compromisi et a reo petatur, nisi intersit fideiussoris, non committetur.Si quis rem, de qua compromissum sit, in iudicium deducat, quidam dicunt praetorem non interuenire ad cogendum arbitrum sententiam dicere, quia iam poena non potest esse, atque si solutum est compromissum. sed si hoc optinuerit, futurum est, ut in potestatesse, sit compromissum eludere. ergo adversus eum poena committenda est lite apud iudicem suo ordine peragenda. Ita demum autem committetur stipulatio, cum aduersus eam quid fit, si sine dolo malo stipulantis factum est: sub hac enim condicione committitur stipulatio, ne quis doli sui praemium ferat. sed si quidem compromisso adiciatur 'ut si quid dolo in ea re factum sit', ex stipulatu conueni
Abbreviated transcription (Latin):
ulli possunt estimari. nisisiquiscom¬
modum infructib numeraret. qd̾
haitimuscẽt petitor. si statim cotp̃r

Expanded text:
ulli possint aestimari, nisi si quis commodum in fructibus numeraret, quod habiturus esset petitor, si statim eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
magis admatit tem̾eum. et estaui¬
simum Idquerit. si sumptus fate i
an idcipiat etait non recepturgm. ꝗa
ho cuerare posset. ꝓspĩ ⁊re tebu̾it.
Quid m̃sinon qͣi fructuatius eslccarat.

Expanded text:
magis admittit teneri eum: et est aequissimum. idem quaerit, si sumptus fecit in an recipiat? et ait non recepturum, quia hoc euenire posse prosp‹i›cere debuit. quid tamen si non quasi fructuarius ei locauit,
Abbreviated transcription (Latin):
a quoscĩq̃ͣ mnouxit pr̃are ꝯductõ
teb̾at. et quatemis pr̃aturum.utrũ
ut ẜuos noxe dedat. an uõsuonoĩe te¬
neatur. et aduersus eos quos indrxit ĩ
obꝑpͥam culpam tenebitur mͣita pla¬
suonomine. et simm conuenit. siñ¬

Expanded text:
 induxerit praestare conductor debeat? et quatenus praestat, utrum ut seruos noxae dedat an uero suo nomine teneatur? et aduersus eos quos induxerit ui ob propriam culpam tenebitur? mihi ita plasuo nomine, etsi nihil conuenit, si
Abbreviated transcription (Latin):
aut insculpendadata sit. eaq fracta sit.
siquitẽ uiciomat̃ie fc̃m sit nonerit
exlocatoaccõ. si imꝑitia faciemiserit
loratiaccõ. huic sñc adtendum est m
siꝑiculum quoq inse artifex recepit.
tunc enm et siuicio mat̾ie id euerie¬
iouestimra polientu acceꝑat. eaq mu¬
resroserint exlocato tenetur.quia de¬
biit ea abhac re cauere et sipallium
fullo ꝑmutamͣt. et auialt̾ius dedat.
exlocito accõne tenebitim. si ⁊̃ ignarus
fecent. ¶Exercituuemente migra
tenunciauit.et migͣuit exlocito tene¬
bitur. lab̾o aũt siresistere poruit. et ñ

Expanded text:
aut insculpenda data sit eaque fracta sit, aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem uitio materiae factum sit, non erit ex locato actio, si imperitia facientis, erit. huic sententiae addendum est, nisi periculum quoque in se artifex receperat: tunc enim etsi uitio materiae id euenilo uestimenta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cauere. et si pallium fullo permutauerit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit. Exercitu ueniente migrauo non denuntiauit et migrauit, ex locato tenebitur: Labeo autem, si resistere potuit et non
Abbreviated transcription (Latin):
nuetcammflum̃ mictumense nauus
ea subire non pofs er maliam nauem
merces transtulerat. eaq nauis m host¬
io fumusꝑient. tenetur primusna¬
iucularius larõ siculpacareret: nonte¬
non debuit tempore.aut siminus
ydrẽe dedit naui. tunc exlocatoagẽ¬
dum. ¶Ormagrnauissine g̾ubn¬
pestate orta temꝑart non potu̾it. et
nauem ꝑdiõit. uectoreshabebunt:
adu̾suseum exlocato accõnem¶ Oĩ
quisẜuum tecendum conduxĩt. eumq
duxit ꝑegre. etaut ab hostib captussit.
aut ꝑient. exlorato cẽ accõnem placu¬
it.simõ nonsic conduxit. ut ̃ pegre
sutor puero pañimbñfatienti for¬
Einacilceltam uehem̃ter cetuicem per¬
Suisserit. ut eioculis effod̾atur exlocito
s cẽaccõnem patrieius. Quarnus erom
mãgistris leuis castigatioconcessa sit
m̃ hunc modum nonteninsse .s et de
aquiliaut supͣdĩximus. iniuriarũ
autaccõnem compete uił negat. quia
non iure facierde eĩ hoc fecerat. s p̃¬
cipiendi. ¶Sigenima indirdenta:

Expanded text:
et, cum flumen Minturnense nauis ea subire non posset, in aliam nauem merces transtulerit eaque nauis in ostio fluminis perierit, tenetur primus nauicularius? Labeo, si culpa caret, non tenon debuit tempore aut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum. Si magister nauis sine gubernpestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem. Si quis seruum docendum conduxerit eumque duxerit peregre et aut ab hostibus captus sit aut perierit, ex locato esse actionem placuit, si modo non sic conduxit, ut et peregsutor puero parum bene facienti forma calcei tam uehementer ceruicem percusserit, ut ei oculus effunderetur, ex locato esse actionem patri eius: quamuis enim magistris leuis ca‹s›tigatio concessa sit, tamen hunc modum non tenuisse: sed et de Aquilia supra diximus. iniuriarum autem actionem competere Iulianus negat, quia non iniuriae faciendae causa hoc fecerit, sed praecipiendi. Si gemma includenda
Abbreviated transcription (Latin):
noxium. ¶ It ꝓspicere tebet cortouccõ
ne aliquodis reiul ceppus txt̾ius faci¬
at. uł fieti pitiatur ¶ Qui uraumd̾
canpama trans portandum conduxiis
tentos mora aquotam controuersiasi¬
gnatum suo et actius sigillontypoti¬
ecam teposuss. exleatorenetrs. ut lo¬
citoripossõna uim sine controu̾asia
reddar. miculpa corductor erreret ¶In¬
ł connuctor ẽ et locatorẽ conuert ne
inuilla urbira fenura compcerctur
gneillato sucrganr. ait laboterĩco¬
pucrorem exlõcto. quĩa rp̾ectm pre¬
buic inifentto contͣ conguctiõnem.

Expanded text:
nem. Item prospicere debet conductor, ne aliquo uel ius rei uel corpus deterius faciat uel fieri patiatur. Qui uinum de Campania transportandum conduxisset, deinde mota a quodam controuersia signatum suo et alterius sigillo in apothecam deposuisset, ex locato tenetur, ut locatori possessionem uini sine controuersia redd‹a›t, nisi culpa conductor careret. Inter conductorem et locatorem conuenerat, ne in uilla urbana faenum componeretur: gne illato s‹u›cc‹en›dit. ait Labeo teneri conductorem ex locato, quia ipse causam praebuit inferendo contra conductionem.
Abbreviated transcription (Latin):
auł .i. Sumlege locationiscomp̃¬
hnsum sit: ut arbatͣtu domim opus
approbetur. perinde hẽtim. ac simimi
bom arbittiũ compbñsum fuiss. Id̃¬
q ẜuatur. si alt̾ius cunslibet arbitñ¬
uniconp̃hñsum sit. namfroes uoã ex¬
igit.ut arbitrium tale pr̃etur. qua¬
le uiro bono conuenit. itq arbitriũ
adqualitatem oꝑis. non ad progan¬
dum tempusquodlege stntum sit
ꝑtinet. msi id ip̃m lege comp̃h̃nsũ
sit quib conseq̃nsẽ. ut nrita sit ap¬
ꝓbato doloꝯ⁊ ductorisfacta aerloca¬

Expanded text:
 in lege locationis comprehen sum sit, ut arbitratu domini opus adprobetur, perinde habetur, ac si uiri boni arbitrium, comprehensum fuisset, idemque seruatur, si alterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ui.iͦ Et ioutius institoria accõ
adusus me tibi competit mͥuõat
uersuste. uł depeculio dispensatoris
si exconducto agẽ uelim. ł depeculio
ucirii quod emercẽ imtendam ⁊¬

Expanded text:
um et ideo utilis institoria actio adversus me tibi competet, mihi vero adversus te vel de peculio dispensatoris, si ex conducto agere velim, vel de peculio vicarii, quod ei mercem vendendam
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. i. Seti⁊ siquis meamrem ge̾ns p̃¬
posuit et ratum huero. Ioẽ̾erit dicen¬
dum. ¶ Mrui emmrefert. quissit
institor masculusanfemina. lber
an ẜuus ꝓpͥus uł alienus. Item ꝗxque
sposuit. Namet si mulier sposint. cõ¬
petit institoĩa exemplo exeratorie
accionis. et si mulier sit spolta tenel¬

Expanded text:
 et si quis meam rem gerens praeposuerit et ratum habuero, idem erit dicendum. Parvi autem refert, quis sit institor, masculus an femina, liber an servus proprius vel alienus. item quisquis praeposuit: nam et si mulier praeposuit, competet institoria exemplo exercitoriae actionis et si mulier sit praeposita, tene
Abbreviated transcription (Latin):
ui fclicistoimciofelici sait. ps pene
insam patronincidenarios milles
quosdenan os uobisnumare debeo
prixie kał. maii. Quesitum est. lu¬
coticioref ncrosine hereq e bonos

Expanded text:
vii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios vobis numerare debebo pridie kalendas Maias". quaesitum est, Lucio Titio defuncto sine herede bonis
Abbreviated transcription (Latin):
adccpit. neq eum reddat. dñm insti¬
toi̾ateneri. Nam elussei cã adqͣm p̾¬
poĩtus est cc̃tumest᷑ͥ nisi forte man¬
datum ei fui̾t. p̃sentipecunia uñd̃e.
quare. si fortepignus istitor obp̃a¬
um accepiti istitoi e locuscritiitẽ
et si fideiussori qui ꝓmsiitore nter¬
uenĩt. institoia ꝯpetit: eius enim rei
scquel ã est. ¶ Siabalio institor sit p̃¬
poitus. is indecesserit qui p̃posuit. et he¬
rescicetitit. qui eodem institore utit̾.
sine dubio tem̃ cumoportebit. nec nõ
sian aditam hereditatem cũeo cͣcͣtũ ẽ.
equum ẽ. ĩgnorantidan institoriam
tor curator. institorem ĩposuit. dicẽ¬
dum ent ueluti ame p̃poĩtodandam
institoͣia accõnem̃.

Expanded text:
acceperit neque eum reddat, dominum instiacceperit neque eum reddat, dominum institoria teneri: nam eius rei, in quam praepositus est, contractum est: nisi forte mandatum ei fuit praesenti pecunia vendere. quare si forte pignus institor ob pretium acceperit, institoriae locus erit. Item fideiussori, qui pro institore intervenerit, institoria competit: eius enim rei sequella est. Si ab alio institor sit praepositus, is tamen decesserit qui praeposuit et heres ei extiterit, qui eodem institore utatur, sine dubio teneri eum oportebit. nec non, si ante aditam hereditatem cum eo contractum est, aequum est ignoranti dari institoriam tor, curator institorem praeposuerit, dicendum erit ueluti a me praeposito dandam institoriam actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
fectionem uestimta discipłs accep¬
iss. et fugiss fullona non tenĩcũ
di qͣi ꝓc̃urator fuit relictus. oinud
quinstitor teñ cum splane. si affi¬
mauit mrete me crede opariis suiꝰ.
non institoiãs exlocito non tenebi¬
tur. ¶Non tñomẽ quodcum insti¬
rore gentur obligat eum qui p̃posu¬
it. s ita si eusreigr̃a cui p̃poitus fũãt
p̃põsuit eum pinde si p̃posuiad mer¬
cium distͣctidẽm tenebor noĩe euiᷤ
exẽmptoaccõne Itẽ si forte ademẽ¬
dum eum s̃posucto. tenebor dum¬
taxat exũdito s n siad em̃dũi et
ille undid̾at. neꝙ si adũndendum
et illecrũt debebꝯteni. Itq cassiusꝑ¬
bit. ¶oipecuniam quii credidit
institori adctñdis merces ppoĩto. lo¬
cusest. ĩstitoi̾e o̾q et si adpensionẽ
ꝓtaberna ex solundam. Quod itaue¬
rum puto. nisi ꝓhibitus fuĩt mu¬
tuari. ¶ Siciquesi ad undendũ
oleum dutum sit. dicendum erit in¬
olcum ũndidiss. anulumane noĩe

Expanded text:
rofectionem uestimenta discipulus acceprofectionem uestimenta discipulus accepisset et fugisset, fullonem non teneri, si quasi procurator fuit relictus: sin vero quasi institor, teneri eum. plane si adfirmaverit mihi recte me credere operariis suis, non institoria, sed ex locato tenebitur. Non tamen omne, quod cum institore geritur, obligat eum qui praeposuit, sed ita, si eius rei gratia, cui praepositus fuerit, praeposuit.Proinde si praeposui ad mercium distractionem, tenebor nomine eius ex empto actione: item si forte ad emendum eum praeposuero, tenebor dumtaxat ex uendito: sed neque si ad emendum, et ille uendiderit, neque si ad uendendum, et ille emerit, debebit teneri, idque Casssi pecuniam quis crediderit institori ad emendas merces praeposito, locus est institoriae, idemque et si ad pensionem pro taberna exsoluendam: quod ita uerum puto, nisi prohibitus fuit mutuari.Si ei, quem ad uendendum oleum datum sit, dicendum erit inoleum vendidisset, anulum arrae nomine
Abbreviated transcription (Latin):
uoĩe aius tenebitur. ¶ S ⁊ cosinsti¬
tores dicentos placuit. quib uestian¬
i ułlinteanidant uestem artumif¬
erendam et distiahñdam quosiuil¬
gocutitores appellamus ¶ ⁊ muuo¬
nes quisppͥe institores appellet. ¶Itẽ
fullonum et sartnatoꝵ p̃poĩtus ¶tab¬
ularii quoq locoinstitorum hñdist̃¬
S et si tab̾narius ẜuum suum pert¬
gre mitt̾et admertes ꝯpandas: et si¬
bi mittendas. Ioꝙͣo institoris hndũ.
lab̾oscribit. ¶ Idait. oł libidinari¬
llictatoram huĩtusq mortuum sp¬
oliauĩt. dandam ineum quasi insti¬
tonam actionem. quannus et finti
et inurriarum accõꝯpet̾et. ¶ Iola¬
adpanem undendum. dem̃ ispecu¬
na accepta p̃sentiut ꝑdia singłoᷤᷤ
eispanem pĩaret conturbaũt. dub¬
itari non oportet quin si ꝑmisit el
ita dirisummastenĩ debut. ¶ S et
cum fullo ꝑagre ꝓficiscens pogasi ut
discipulissius quilꝑ ꝑab̾nam instru¬
ctam t̃lit̾ut impearet. post anus ꝓ¬

Expanded text:
nomine eius tenebitur. sed etiam eos institores dicendos placuit, quibus uestiarii uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos uolgo circitores appellamus.Sed et muliones quis proprie institores appellet, Item fullonum et sarcinatorum praepositus. stabularii quoque loco institorum habendi sunt.Sed et si tabernarius seruum suum peregre mitteret ad merces comparandas et sibi mittendas, loco institoris habendum Labeo scripsit. Idem ait, si libitinarillinctorem habuerit isque mortuum spoliaverit, dandam in eum quasi institoriam actionem, quamvis et furti et iniuriarum actio competeret. Idem Laad panem vendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos eis panem pitari non oportet, quin, si permisit ei ita dari summas, teneri debeat.Sed et cum fullo peregre proficiscens rogasset, ut discipulis suis, quibus tabernam instructam tradiderat, imperaret, post cuius p
Abbreviated transcription (Latin):
.ł Habebit quis ẜuum merc
oleme spoĩtum arelate eunõ. t in¬
utinspecimiis accipiendisaccepat
mutuam pecumam. ꝓutanscralitõ
admartes eumaccepisse. egit ꝓpoĩta
accõne ꝓbare non potuit. mertisgͣ¬
tia eum accepisse. lic ꝯsumꝰpta estac¬
t̾io. nec amplius quoqagcie pot̾̃it
tionem ꝯpet̃eait. ¶ Meminisseaũ
oportebit institoria dñm itidemũ
temĩ. si non nonauent. quiseam ob¬
buigõnem. ł abinstitore.ł abalio
⁊ ouãdiaĩostipłando. ¶ Si duo plũ¬
resue tab̾nam exeiteant. et ẜuumq̃
exdispairib paitib habebant. infiito¬
rem p̃posuerimet utrum ꝓdm̃as par¬

Expanded text:
.Habebat quis seruum merci oleariae praepositum Arelate, eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec amplius agere poterit, ctionem competere ait.Meminisse autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando.Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex disparibus partibus habebant, institorem praeposuerint, utrum p
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Seti⁊ si pupillus heres extite¬
rit ei qui sposuerat. equissimument
pupillum teñ. q̃m diu p̃poltusma¬
net remoinous esm fuicatuto¬
xilioctatis utetu: non sine cuse
cognitioe. ¶ De quo palam ꝓscrip¬

Expanded text:
 Sed si pupillus heres extiterit ei qui praeposuerat, aequissimum erit pupillum teneri, quamdiu praepositus manet: removendus enim fuit a tutoxilio aetatis utetur non sine causae cognitione. De quo palam proscrip
Abbreviated transcription (Latin):
iss ut refia deb̾et. Et enim non opõ¬
tet creclitorẽ ad hoc astringuut ip̃e
reficiente nauiscuram suscipiat. et
negm uñigerat. quod certe futum
sit sinecẽe bãt ꝓbare pecumam in
refectionem erogatam cẽ.ita auu
exigendum. ut sciat in hõc secre¬
d̃e cui rei mag̃r quissit p̃põĩtus. qd̃
certe alit̾ fieri non põt. qͣm si ill uto
quoq scierit nec̾iam sefectioni pe¬
cumam eẽ qret si ineacã fui̾t na¬
uisut refia debet. multo tñ maiõ
pecunia credita fiũt qͣm adeam rẽ¬

Expanded text:
isset, ut refici deberet: etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiat et negotium domini gerat quod certe futusit, si necesse habeat probare pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit praepositus, quod certe aliter fieri non potest, quam si illud quoque scierit necessariam refectioni pecuniam esse: quare etsi in ea causa fuerit nauis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam re
Abbreviated transcription (Latin):
quernortad oẽnt merdes turetur. Qo
sihecaparr̃e non potit saciserit ꝓnau¬
pum. ¶Si ea ꝯdicione nauomꝰ
duxisti. ut mea mertestue portarent᷑:
eisq merces nulla nauta nec̃trate co¬
actus in nauẽ dẽiorẽ. cum id sciret
te fleri uolla transtulit. et mercestu
capria naue ꝑier .rec. in qua nouis¬

Expanded text:
es daretur: quod si hoc apparere non poterit, satis erit pro naupium.Si ea condicione nauem conduxisti, ut ea merces tuae portarentur easque merces nulla nauta necessitate coactus in nauem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea naue perierunt, in qua nouis
Abbreviated transcription (Latin):
sit magł̃m nauis hãs. mͥ quoq inte
competitaccõ.si quit cum eo. ⁊̃xero:
ioẽ est s cominunis ẜuus nobĩ ent.
exloc̾ato tm mecumages quodoꝑas ser¬
si ẜuusmeusnauẽ exercebit et cum ma
gło cus ꝯͣxero. nicħobstabit. quominꝰ̾
uł unt ciuili uł honõrario ꝯpetit. Nã
et cui uis alii nõ obstat hedictum. quo
minus cum magr̃o age̾ possit. hoc crã
ed cto non t̃nsferturacco.s adicitur.

Expanded text:
sit, magistrum navis habeas, mihi quoque in te competit actio, si quid cum eo contraxero: idem est, si communis servus nobis erit. ex locato tsi seruus meus nauem exercebit et cum mail obstabit, quo minus uel iure ciuili uel honorario competit: nam et cuiuis alii non obstat hoc edictum, quo minus cum magistro agere possit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
collationis ꝯsoitio uon sarcitare ꝑcos
qui mertessuas innaufragio libiuerẽ
Cam huus equiratem tuncarrit¬
tinlacut. oimiactus remedio. ortis
uari possit. auita sꝯtͥbutunas lerum¬

Expanded text:
io non sarcitur per eos, qui merces suas naufragio liberauerunt: nam huius aequitatem tunc admitti placuit, cum iactus remedio ceterisberari possit, aequitas contributionis
Abbreviated transcription (Latin):
udictur. ¶ ꝓscriptum aũt ꝑpetuo
ec̃ oportet. Ceterm si per io t̾pis quo
ꝓpoĩtum nonerat uł obscurati ꝓscri¬
ptione cctum sit. institorialocum
halebit: ꝓinde si dominus quidem
meitis ꝓscipsiss: alius añt sustulit.
aut uctustate uł pluuia. ł quosimi¬
li congingit. ne ꝓscptumẽet. ł nõ
appareret. dicendum est eum qui p̃po¬
suit tenĩ ¶ sup̃e istitor decipieraoi
cĩma det᷑xit. xolus ip̃ius sponenti
nocẽ debet. pisi pnrticepsdoli quifu¬
uanda et. Quidemm sicerta legi.uł
int̃uentu cuiusdam ꝑsoe uł subpign¬
cum uno solo siet si deiumciauit ui
ne cum eoꝯͣh̾et. non debet institoi̾a

Expanded text:
udietur. Proscriptum autem perpetuo esse oportet: ceterum si per id temporis, quo propositum non erat, vel obscurata proscriptione contractum sit, institoria locum habebit. proinde si dominus quidem mercis proscripsisset, alius autem sustulit aut vetustate vel pluvia vel quo simili contingit, ne proscriptum esset vel non pareret, dicendum eum qui praeposuit teneri. sed si ipse institor decipiendi mei causa detraxit, dolus ipsius praeponenti nocere debet, nisi particeps doli fuereruanda est: quid enim si certa lege uel interuentu cuiusdam personae uel sub pignuit uel cum uno solo. sed et si denuntiauit cui, ne cum eo contraheret, non debet institoria
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃mn fecerint. huiusnoĩe in solrõ
poterunt conueniriss si seruus pliũ
nauẽ exciteat: uoluntate eoꝵ: tx pla¬
cuit quod in płib exeititonb plañ
insuꝑͣior csu in solioum om̃s teneri
¶iẜuus sit. qui nauẽ gxertnt uolũ¬
tate dm̃u. et alienatus fui̾t. nichilgĩ¬
nusisqui eum alienauit. tenebiti p̃¬
inte et sidccesẜit ẜuus. tenebitimiã
et magrõ defuncto: teneb̃r. ¶Heeac¬
cionespouoet ħrdib et in heredes
dabũntir¶rer si seruus qui uolun¬

Expanded text:
m fecerint, huius nomine in solidum poterunt conveniri. Sed si servus plurium navem exerceat voluntate eorum, idem placuit quod in pluribus exercitoribus. plane in superiore casu in solidum omnes teneri.Si seruus sit, qui nauem exercuit uoluntate domini, et alienatus fuerit, nihilo minus is qui eum alienauit tenebitur. proinde et si decesserit seruus, tenebitur: nam et magistro defuncto tenebitur.Hae actiones perpetuo et heredibus et in heredes dabuntur: proinde et si seruus, qui uolun
Abbreviated transcription (Latin):
locatohiat̾us est accionecum uecto¬
sib guro enim siũcctores sint. qu̾i
sullas sarcinas bãnt. plane ꝯmoi̾
est. si sint retine̾ eis. aut siñsitto̾tã
nauem ꝯtuxerint. excõnouctoag¬
et. sic̃ uectoros qui loca in nauc
erieoꝵ ꝙ pꝑamissas resalioꝵ cõsecuti suntũ
si faber ina̾roemaut malleum fre¬
gĩt nonimꝑutaretur ei qui locau¬
tõpuis s si uoluntate uectorum
uł ꝑꝑ aliquem metum rooetrim̃tũ
r̾eiq̃ multi nectores ẜui lib̾iq mn
ca nauigarent. tempestate g̃uiar¬
rai nccĩoiactura fagaerat. quesitad̾¬
inde sunt hocian dm̃siacturam p̃¬
stare op̾orteat. Et siqludem talesm¬
cesimposuissent. quib nauis nor
accione ea res expediri possitipladu¬
it õs quoꝵ quidint̾fuiss iacturam
Iacture summam ꝓptĩoitrum distͥ¬

Expanded text:
locato habiturus est actionem cum vectoribus: quid enim si vectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodius est, si sint, retinere eas. at si non totam navem conduxerit, ex conducto aget, sicut vectores, qui loca in navemi propter amissas res aliorum consecuti sunt, ut si faber incudem aut malleum fregerit, non imputaretur ei qui locauerit opus. sed si uoluntate uectorum uel propter aliquem metum id detrimentum aetereaque multi uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus nauis non actione ea res expediri possit? placuit omnes, quorum interfuisset iacturam iacturae summam pro rerum pret
Abbreviated transcription (Latin):
inuerrũe easablatures er iuoicn
te fuim requisituros ut ꝑide six
ac si quisone p̃siis iuiam tanao¬
eatẽ auferret. uobasuis mec iarius
exlegeredia. sitg

Expanded text:
invenerint eas, ablaturos et, si tae sunt, requisituros: ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abeandem auferret. Volusius Maecianus ex lege Rhodia
Abbreviated transcription (Latin):
creditorẽ pĩare debe ¶Eadem fere
dicenda ait.et si deĩsioia accõne q̃¬
fice̾ sun hoc credid̾it. ñ ⁊̃ illud exi¬
gendum. ait ip̃e curam suscipiat ĩ
hac re pecumam erogatam ẽẽ. delege¬
est. amuissaꝵ mercium dñi. simer¬
ces uehentus locauant. cxlocato ab
magro naius agt tebent. is delnte¬
cum reliquis quari nades salue sunt

Expanded text:
creditorem debere praestare. Eadem fere dicenda ait et si de institoria actione quaeficere, si in hoc crediderit, non etiam illud exigendum, ut ipse curam suscipiat, an in hanc rem pecunia erogaest, amissarum mercium domini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis agere debent: is deindeum me
Abbreviated transcription (Latin):
tiutatem huius edicti patere nemot
quiigroret. nam cumi int̾aum igitã
cunssint ꝯdictioĩs uł quales. cũ mag¬
sun tem̃. ut tenct ille. qui insritorẽ
raberne. uł negõ p̃posuit cum sit ma¬
ior nec̾tris ꝯͣhñdi cum magĩo. q̃mi¬
cum irstitore. qiuppe respatitus. ut d̃

Expanded text:
itatem huius edicti patere nemo est qui ignoret. nam cum interdum ignari, cuius sint condicionis uel quales, cum magsuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae uel negotio praeposuit, cum sit maior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
tientur. ut ecce. sunt naues. queb
rundusium ulascapia. uladurachi¬
ouectores traiciunt: sunt adonera ĩ¬
habiles. Item quedam fluuii caꝑices.
admare non sufficientes. ¶ Oi płes
sint mag̃ri. non du̾usi sofficiis. qd¬
cumq cum unogestumcrit oblig¬
abit exercitorem. Si dunsis et alt̃ lo¬
aando. et alt̾ exigendo ꝓcuiusq offi
posuit ut płmq faciunt. nealt sinec
arto quid gerat. qui ꝯͣxit cum imo¬
. sibi im̃putibit. ¶ Erertitorem aũt
cum drasadquem obuentioes et sod̃¬
ditusoñs ꝑueniut. siue isdñsna¬
uis fit. sucadño nauem ꝑaduersio¬
nem ꝯduxit. uł adtempus. uł im
ꝑetuum/ piruiani refert. qui
risauctoritatem. ¶Est aut nobis
dcctio utri:m exertitorem an magi

Expanded text:
tietur, ut ecce sunt naues, quae tietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes.Si plures sint magistri non diuisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisis, ut alter locando, alter exigendo, pro cuiusque offiposuit, ut plerique faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit. Exercitorem autem eum dicimus, ad quem obuentiones et reditus omnes perueniunt, siue is dominus nauis sit siue a domino nauem per auersionem conduxit uel ad tempperpetuum.Parui autem refert, qui ris auctoritatem. Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magi
Abbreviated transcription (Latin):
temtem̾ ex̾ercitorem. et imputatũs ss
cur talem s̃posint. Quod siabinitio
consilium ceꝑit. frautandi creditois.
et hoc sp̃ilit̃ nõ exp̃ssit. quod ad naui
ꝓbat. S ⁊ si ĩp̃tiis reꝵ ẽp̃taꝵ fesellit
s si ab alio mutuatꝰ liberauit eñ
ꝗ̃ ĩ nauis refectõe credidit puto
⁊ huic dandam accõnem. quasiĩna¬
uẽ credid̾it¶ gnur p̃poĩtio certam l
suit naui: adhoc solum ut uetura
exigat. non ut loet quod forte ip̃e
liruiãt. non tenebitur exertitor. si
mag̃r locauit Usi adlocandum tm̃
nad exigendum. idẽ erit dicendum.
aũt si adhoc ut uectorib locet. non
egressus. non obligat ererritorem ¶
et si ut certis mertib eam locet p̃poi¬
tusest: pͥuta legumini ⁊ cãnabe il¬
le mannortb urala mat̾ia locauit
dicendum erit nontemͣ. Quedam
enim naues honerarie. quedã ut ip̃i
mandare sic. nc uectorts recipiant.
et sic ut certa rogioe. et catomari nego¬

Expanded text:
tem, teneri exercitorem imputaturum sibi, tem, teneri exercitorem imputaturum sibi, cur talem praeposuerit: quod si ab initio consilium cepit fraudandi creditoris et hoc specialiter non expresserit, quod ad nauis probat.Sed et si in pretiis rerum emptarum fefellit .Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, qui in nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in nauem crediderit.Igitur praepositio certam lesuit naui ad hoc solum, ut uecturas exigat, non ut locet quod forte ipse locauerat, non tenebitur exercitor, si magister locauerit: uel si ad locandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hoc, ut uectoribus locet, non egressus non obligabit exercitorem: sed et si ut certis mercibus eam locet, praepositus est, puta legumini, cannabae, ille marmoribus uel alia materia locauit, dicendum erit non teneri. quaedam enim naues onerariae, quaedam ut ipsi mandare scio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari nego
Abbreviated transcription (Latin):
decꝑ entur. et facilius hoc in mag̾roꝗͣĩ
stitore admutendũ est ꝑꝑutilititẽ q̃
tñsi sic magr̃o p̃posuit. ne alium cilioe
noĩatim eum ꝓhibuisse. ne ticoma¬
groutaris. dicendum tñerit. eousq
ꝓtucendam utilitatem nãuigainti¬
um. ¶Nauẽ accuꝑx debemus. siũ
marinam.siuc fluuialem. siũ in
ali quo stagno nauiget. siũ sind̾asit.
utputi siad uchendum omis loca¬
tum fu̾it. aut aliquas res emnͣt uti¬
lesnaiiganti. uł si quid reficiend̃
q̃uid si mutuam pecuniam sump¬
ẜ̃ct. an eius rel noĩe uit̾ĩtur gestum.¬
et pegasus sicexistimat. si adusum
cuis rei in qua p̃poĩtus est. fuit mutu¬
atus. tundam accõnem. qͣm st̃iam
putou̾am Nuro enimsi ad armãdã¬
nauẽ instruendmne. ux nautas ex¬
hibentos inutuatus est. Ende querit
offuius. diadreficiendam nauẽmmu¬
cuatus cst nummos insuos ususcon¬
uertit. an merertitorem detur accõ.
etait si hac lege accapit. q̃i ur innauẽ
impensurus. mox mutauit uolurta¬

Expanded text:
decipientur: et facilius hoc in magistro quam institore admittendum propter utilitatem. quid tamen si sic magistrum praeposuit, ne alium ei licenominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. dicendum tamen erit eo usque producendam utilitatem nauigantium. Nauem accipere debemus siue marinam siue fluuiatilem siue in aliquo stagno nauiget siue schedia sit. ut puta si ad onus vehendum locatum sit aut aliquas res emerit utiles naviganti vel si quid reficiendaeQuid si mutuam pecuniam sumpserit, an eius rei nomine viet Pegasus existimat, si ad usum eius rei, in quam praepositus est, fuerit mutuatus, dandam actionem, quam sententiam puto ueram: quid enim si ad armandam instruendamue nauem uel nautas exhibendos mutuatus est?Unde quaerit Ofilius, si ad reficiendam nauem mutuatus nummos in suos usus conuerterit, an in exercitorem detur actio. et ait, si hac lege accepit quasi in nauem impensurus, mox mutauit uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
cib em̃dis uł uentendis fuĩt p̃põitus
⁊̃ hoc noĩe obligat erercitorẽ. ¶ Qui
aũt conditionis sit magr iste. sucħĩ
it̃ est utrum lib̾ anẜuus. et utrum ex¬
ertitosis an aliemis sit. s nec cuius cta¬
tis sit: inp̃erit sibi imputaturo qui p̃¬
posuit. ¶ Migr̃m aut accipimus nõ
solum quẽ exercitor ĩposuit. s ⁊ eũꝗ

Expanded text:
cibus emendis vel vendendis fuerit praepositus, etiam hoc nomine obligat exercitorem. Cuius autem condicionis sit magister iste, nihil interest, utrum liber an servus, et utrum exercitoris an alienus: sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputaturo qui praeposuit. Magistrum autem accipimus non solum, quem exercitor praeposuit, sed et eum,
Abbreviated transcription (Latin):
magistiiu xberctitrem dabitur. erio
sicum altuito eibzactum est. cum al¬
ĩoagi non poden S ẽt si quid sit soluitũ:
mag̃rinoie soluit. minueturobligõ.
qͣm et alius ꝓme solundo mẽ iłut.¬
¶Si pla nauem exerceant cum quoli¬

Expanded text:
magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, smagistri nomine soluerit, minuetur obligatio, quoniam et alius pro me soluendo me liberat.Si plures nauem
Abbreviated transcription (Latin):
bit. adom̃s negociatõnes porrigend̾
edictum. ¶ pecuularẽ aũt meraẽ
non sicuti peculi ũ accipinus. quip¬
pe perulium ceducto quodd tiotebe¬
turaccipitur. Merxuo petuliarisia si
nc̾sit impeculio.dñm tbutoriaob¬
ligit.itatemum sisciente eonegoci¬

Expanded text:
bit ad omnes negotiationes porrigendum edictum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negoti
Abbreviated transcription (Latin):
gĩd ꝯͣctum stcurum qͣi inuolente
damusaccõnem insolidum. anuõee¬
emplo trioutone debranus. Int ig
dubdia melius est uerbi seict ẜurto
et neq sc̃am solam et nutam puis
dĩnuc ui auilyonerare. neq inpec¬
ułiarib mertib uolũtatemexten¬
t̾cadsolitamobligonem. et itauid̾¬
tur pomp̃. significare: si sit maliena
potestate: siquidem uoluntate gẽat.
insolioum euip aliligari. siminus.
inpeculuum ¶ Inpotestate enuri
accipimus. utriusq sexus. uł filios.
auiansuoluntate filii. f. incuiuspẽ¬
ailioerat. uł seruus uicarius nauem
exercuit. pr̃t dominusue qui uolũ¬
tatem non accommotaut̃t dum¬
taxat txpeculiꝰotenebitur. s filius
ip̃e insolidum plane si uoluntate
domin uł patus nauem exerceat. i
solidum tenebuntur. Et prẽtea. et fi¬
u̾si et pe uountatem achommnota¬

Expanded text:
ctum sit, utrum quasi in uolentem damus actionem in solidum an uero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est uerbis edicti seruire et neque scientiam solam et nudam patris dominiue in nauibus onerare neque in peculiaribus mercibus uoluntatem extendere ad solidi obligationem. et ita uidetur et Pomponius significare, si sit in aliena potestate, si quidem uoluntate gerat, in solidum eum obligari, si minus, in peculium.In potestate autem accipiemus utriusque sexus uel filios aris uolente filio familias in cuius peculio erat, uel seruo uicarius eius nauem exercuit, pater dominusue, qui uoluntatem non accommodauit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane si uoluntate domini uel patris exerceant, in solidum tenebuntur et praeterea et filius, si et ipse uoluntatem accommoda
Abbreviated transcription (Latin):
istrum conuenire uelimus e erctio
eerteri nauem aduersus cosquicũ
quia non eod auxiio indig.la haũ¬
eiccatocum magro. si metede oꝑuim
eiex hibet aut si gͣcuram mãndat.
agẽ potest ¶CTent plane p̃fecti ꝓpini¬

Expanded text:
istrum conuenire uelimus.Sed ex contrario exercenti nauem aduersus eos, qui cquia non eodem auxilio indigebat, scum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam, mandati agere potest. solent plane praefecti p
Abbreviated transcription (Latin):
rum̃tum t̃atort. et cum eum locumin¬
cdificart uelset mota sibicontrou̾si¬
a auicinodrlantuoine quodalias ꝓ¬
bare non porit: petit a creditore. ut et
beret. quonon exhibente mninorẽ locũ
edificauit. atq itatumpnum passusẽ.
quesitũ ẽ an sicreditor pecumam pe.¬
tat uł pignus undic̾et doli exceptioe
oppoita iudex huuis tam pra tõnem

Expanded text:
 tradidit: et cum eum locum inaedificare uellet, mota sibi controuersia a uicino de latitudine, quod alias probare non poterat, petit a creditore, ut insberet: quo non exhibente minorem locum aedificauit atque ita damnum passus est. quaesitum est, an, si creditor pecuniam petat uel pignus uindicet, doli exceptione posita iudex huius damni rationem
Abbreviated transcription (Latin):
te. ⁊ tẽ añ perunam solutim pign
tuam accepit agaio sclo subpignore
culleoꝵ. Istosculleoscum seuis mn hor¬
reohret. mrrissus exofficio annone cẽ¬
turio culicos adantonam sustulit.
et positainstantia gauseu geditoris re¬
cuꝑati sunt. quero mnt̃ prituram que
exoꝑis facta ẽ ut᷑ titius dntor anscuĩ¬

Expanded text:
tunc et ante pecuniam solutam in tuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleos cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Gaii Seii creditoris reciperati sunt: quaero, intertrituram, quae ex operis facta est, utrum Titius debitor an Sei
Abbreviated transcription (Latin):
ut orania restituãtur. quod putorec¬
tedicis exca ⁊̃ emptiorasfrũctus restit¬
nend ilrat s isoieratib fructuscõ¬
imnaandisunt. ¶ Si posonemna¬
turalera reucrem ꝓtas mea manet.
sito et comm otuto fructusquo pre¬
standisinit sicutidixrmus ¶ Et m¬
mt̾icto quoo ui autdam magiscst.
ut omnnscã ⁊ fructus restituatur.
ante matrimomum quoq fructꝰ
perceptidotisfumt. ercumd ea resti¬
tinntim. Eadem põ est infructib p̃¬
dioꝵ urbanoꝵ. ¶ Item sidiuidere
fundum tecum uelim. cunoliset
colam. et anfructus diuidetunt p̃
deductionem impensarum. et pu¬
iudicusfructus oĩmõ pĩantur.
souos pielogata flũtian nuptias ꝑ¬
gatis post morambrdisfetus quoꝙ
debentim equitio aũt legato. ⁊ simo¬
ra nonintercedat. increm̃to gregis
fetus accedimti
pignoradistraxit. recte usure repu

Expanded text:
ur, quod puto recte dici. Ex causa etiam emptionis fructus restituendi sunt. Sed in societatibus fructus communicandi sunt. Si possessionem naturalem reuocem, proprietas mea manet, sito et commodato fructus quoque praestandi sunt, sicut diximus. In  quod ui aut clam magis est, ut omnis causa et fructus restituantur. Ante matrimonium quoque fructus percepti dotis fiunt et cum ea restituuntur. Eadem ratio est in fructibus praediorum urbanorum. Item si diuidere fundum tecum uelim, tu nolis et colam, an fructus diuidi debeant post deductionem im pensarum? et puiudiciis fructus omnimodo praestantur. Si dos praelegata fuerit, ante nuptias pgatis post moram heredis fetus quoque debentur. equitio autem legato etiamsi mora non intercedat, incremento gregis fetus accedunt. pignora distraxit, recte usurae
Abbreviated transcription (Latin):
tusuolebit cẽ dotis contera o marito e
pecuma que exusims redditinm col¬
ligitur possedici comintionem uale.
Nocemm indetur sterilec̃ dos. fingec¬
rm quadragena annua eẽ readitũ
apud cum qui non acaꝑet in dotem nͥ
hoc conueniss plus trecentisuti homicõ¬
suict. tamubemdotẽ consecutus est. ꝗo
dicimus. sitale pactum ꝯũntum in¬

Expanded text:
is contento marito ea pecunia quae ex usuris redituum colligitur, posse dici conventionem valere: nec enim videtur sterilis esse dos. finge quadragena annua esse reditus apud eum, qui non acciperet in dotem, nisi hoc convenisset, plus trecentum: uti boni consuleret tam uberem dotem consecutus. et quid dicimus, si
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ut crredõitu eius pauine tͥbu¬
tum q̃uodtitius pẽde deberet. semꝓn¬
nispr̃aret computatisusuris semissib
qͣntoq mirius trbutoꝵ nomine p̃sti¬
tum foret. quam earum usmarum ꝗͣ
aut siet soitem ⁊ usinas summatbu¬
torum excessiss. lo quodam pluuseẽt

Expanded text:
sunt, ut ex reditu eius pecuniae tributum, quod Titius pendere deberet, Sempronius praestaret computatis usuris semissibus, quantoque minus tributorum nomine praestitum foret, quam earum usurarum quaut, si et sortem et usuras summa tributorum excessisset, id quod amplius esset T
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ¶his cim abuł p̃sactoꝵ auctior¬
tas unciata in tm̃ merint auger. ut
appellari ap̃fectis p̃tono ñ possit. nam
cum añ quesitum ẽẽt anlicẽt ap̃fecti
p̃tono app:łan. et uire liceret. et exta¬
rent exẽpla eoꝵ qui ꝓuocarent. ¶post¬
ea publ ce sentenua principali lecta
appellandi facuitas interdicta est. Ere¬
didit enim princeps eos qui obsingu¬
larẽ in dustriã explorata coꝵ fide et
grauitate adhuius officii magnitut¬
inẽ adhibentur. ñ aut̃ iudicaturos
ẽẽ ꝓsapientia ac luce dignitatis sue:
quam ip̃c foret iudicaturus. Subni¬
xi sunt. ⁊ alio priuilegio. p̃fecti preto¬
sio. ne asententiis eoꝵ minores etate ab
aliis magistratib nisi abip̃is p̃factis
p̃coĩo restitin possint: doffitio p̃fectu¬

Expanded text:
 His cunabulis praefectorum auctoritas initiata in tantum meruit augeri, ut appellari a praefectis praetorio non possit. nam cum ante quaesitum fuisset, an liceret a praefectis praetorio appellare et iure liceret et extarent exempla eorum qui prouocauerint: postea publice sententia principali lecta appellandi facultas interdicta est. credidit enim princeps eos, qui ob singularem industriam explorata eorum fide et grauitate ad huius officii magnitudinem adhibentur, non aliter iudicaturos esse pro sapientia ac luce dignitatis suae, quam ipse foret iudicaturus. Subnixi sunt etiam alio priuilegio praefecti praetorio, ne a sententiis eorum minores aetate ab aliis magistratibus nisi ab ipsis praefectis praetorio restitui possint. DE OFFICIO PRAEFECT