comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ enĩ primꝰ omniũ imꝑatoꝵ diocletianus
adorari se ut dm̃ p̾cepit: & gẽmas uestibꝰ
calciamentisq inseruit. diademaq in ca-¬
pite. cũ ante eũ om̃s clamidẽ tantũ pur¬
pureũ ut a priuatis discernerent᷑ habebant
& ut ceteri iudices salutabant᷑. Assũpta
gͦ unusquisq principũ expeditione dio¬
detianꝰ egipti tiranno octauo mense de¬
inicto: ꝓuintiã cunctã subegit. Maxximi¬
anꝰ herculius in affrica: qͥnque gentianos
exsuꝑauit. Costantiꝰ iuxta lingonas una
die sexaginta alamannoꝵ cecidit. Galeriꝰ
maaiianꝰ uictꝰ primo prelio a ꝑseo nar-¬
seo ante carpentũ diocletiani purpuratꝰ
cucurrit. Qua uecundia. compunctꝰ. se¬
cundo uirilit̾ dimicauit. suꝑatoq narseci
ucores eiꝰ abegit ac liberos. & cũ digno ho¬
nore a diocletiano susceptꝰ ẽ. Postquã inc¬
toriã mirabilit̃ triũphauert̃ diocletianꝰ
beris uxoribꝰq regis ꝑsarũ predaq illa

Expanded text:
etenim primus omnium imperatorum Dioclitianus etenim primus omnium imperatorum Dioclitianus adorari se ut deum praecepit et gemmas vestibus calciamentisque inseruit diademaque in capite, cum ante eum omnes clamidem tantum purpuream, ut a privatis discernerentur, habebant et ut ceteri iudices salutabantur. Adsumpta ergo unusquisque principum expeditione Dioclitianus Aegypti tyrannum octavo mense devictum provinciam cunctam subegit. Maximianus Herculius in Africa Quinquegentianos exsuperavit. Constantius iuxta Lingonas una die LX milia Alamannorum cecidit. Galerius Maximianus victus primo proelio a Narseo ante carpentum Dioclitiani purpuratus cucurrit. Qua verecundia conpunctus secundo viriliter dimicavit, superavit Narseum, uxores eius abegit ac liberos, et condigno honore a Dioclitiano susceptus est. Post quam victoriam mirabiliter Dioclitianus beris uxoribusque regis Persarum praedaque illa
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ⁊ enĩ mox ut in regnũ leuatꝰ ẽ. ilico a¬
prũ in militũ c̃cione ꝑcussit. iurans sine
suo scelere illũ numerianũ int̾emisse. Et
mox in c̃sortio fuo maxianũ herculiã
ascrnt. Qui maxnmanꝰ rusticoꝵ multitu¬
dine oppressa. qͦs bagandas dicunt. parem
galł reddidit. Quo tẽpore caurasius sũpta
purpura brictannias occupauerat. Nar¬
seus rex ꝑsarũ: orienti bellũ intulerat.
Quinq gentiam affricã infestauerant.
Achilleus egiptũ inuaserat. Obq costantiꝰ
& galeriꝰ maximianꝰ cefares assumunt᷑ in¬
regno. Quoꝵ costantiꝰ claudii ex filia ne¬
pos fuit galeriꝰ indatia ñ longe a serdica
natꝰ. Atq ut eos diocletianꝰ etiã affinitate¬
c̃ungeret. costantiꝰ pͥugnã herculii the¬
odorã accepit: ex qua ⁊ sex liberos ꝓcre¬
aiit. Galeriꝰ autẽ ualeriã hocletiani filiã¬
neptã accepit: utriq pristina matrimo¬
ma repudiantes. Carporũ siquidẽ gens tc̃
deincta: in romanũ solũ translata ẽ. Tunc

Expanded text:
Hic etenim mox in regno levatus est, ilico Aprum in militum contione percussit, iurans sine suo scelere illum Numerianum interemisse. Et mox in consortio suo Maximianum Herculium ascivit. Qui Maximianus rusticorum multitudine oppressa, quos Bacaudas dicunt, pacem Galliis reddidit. Quo tempore Carausius sumpta purpura Brittanias occupaverat, Narseus rex Persarum Horienti bellum intulerat, Quinquegentiani Africam infestaverant, Achilleus Egyptum invaserat. Ob quae Constantius et Galerius Maximianus Cregnum: quorum Constantius Claudii ex filia nepos fuit, Galerius in Dacia haud longe a Serdica natus. Atqconiungeret, Constantius prevignam Herculii Theodoram accepit, ex qua et sex liberos procreavit: Galerius autem Valeriam Dioclitiani filiam accepit, utrique pristino matrimonio repudiantes. Carporum si quidem gens tunc devicta et in Romanum solum translata est. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
senatꝰ sumpsit imꝑiũ. statĩq gothos iã
ꝑ annos quin deci illiricũ macedoniãq¬
uastantes. bello adortus incredibili stra¬
ge deleint. cui a senatu clipeus aureus in
curia et in capitoho statua ȩque aurea
decreta ẽ. S c̃tinuo apud sirmiũ priꝰquã
bienniũ in imꝑio eapleret: morbo correp¬
tus interiit. Claudio mortuo quintiliꝰ fr̃
eiꝰ ab exercitu in imꝑiũ electꝰ: uir qui¬
dẽ unioȩ moderationis. & solas fr̃i prefe¬
ẽ.die. Claudiꝰ regnauit anno uno mñses
nos illiricũ macedomãq uastantes bello
adortos in credibili strage deleint. Scili¬
cet ut in curia eiꝰ chpeus aureuis & in ca¬
pitolio statua aurea poneret᷑: occisusq
cimo imꝑu sin die aquileia occisus ẽ.¬

Expanded text:
 sumpsit imperium, statimque Gothos jam per annos quindecim Illyricum Macedoniamqvastantes bello adortus, incredibili strage delevit. Cui a senatu clypeus aureus in curia et in Capitolio statua aeque aurea decreta est. Sed continuo apud Syrmium, priusquam biennium in imperio expleret, morbo correptus interiit. Claudio mortuo, Quintilius frater ejus ab exercitu imperator electus, vir quidem unicae moderationis, et solus fratri praefeest. Claudius regnavit ann. I m. nos Illiricum Macedoniamque vastantes bello adortus incredibili strage delevit, scilicet ut in curia ei clypeus aureus et in Capitolio statua aurea poneretur. Occisusqudecimo imperii sui diae Aquilaeia occisus e
Abbreviated transcription (Latin):
biennio tenint. qui cũ filios suos carinũ ⁊
numerianũ c̃sortes regni fecisset: bello
parthico postquã duas nobilissimas parthoꝵ
den in castris fulmine ictꝰ interiit. Nume¬
rianꝰ qui cũ patre fuerat rediens. fraude
apri soceri sui interfectꝰ ẽ. Rarꝰ cũ filiis
carmo⁊ numeriano regnainit annos duc̃.
Oruandꝰ narbona galliȩ hic amirabilit̾ pene
omni ꝑside uastata nobilissimas eorũ ur¬
bes occupant cothen et thesifontẽ: bellũ
sarmaticũ felicit suꝑauit. Ipse quoq karꝰ
suꝑ trgridẽ amnẽ dũ castra metaret᷑ ful¬
mine ictꝰ interiit. Numerianꝰ autẽ ocłoꝵ
dolore tentꝰ. dũ in lectica ueheret᷑: apri
soceri sin insidiis occisus. fetore cadaueris
uix t̾cio che ẽ. agnitꝰ. Carmus uero apud
margũ in prehio inctꝰ occidit᷑. Martirio¬

Expanded text:
biennio tenuit. Qui cum filios suos, Carinum et Numerianum, consortes regni fecisset, bello Parthico, postquam duas nobilissimas Parthoru super Tigridem in castris fulmine ictus interiit. Numerianus, qui cum patre fuerat, rediens, fraude Apri soceri sui interfectus est. 525 CAPUT XXV. Carino et Numeriano regnavit an. II, oriundus Narbona Galliae. Hic admirabiliter pene omnem Persidam vastatam novilissimas eorum urbes occupavit Cochem et Ctesifontem. Bellum Sarmaticum feliciter superavit. Ipse quoque Carus super Tigridem amnem dum castra metaret, fulmine ictus occubuit. Numerianus autem oculorum dolore tentus dum in lecticula veheretur, soceri sui Apri insidiis occisus fetore cadaveris vix tertio die est agnitus. Carinus vero apud Margum in proelio victus occiditur. Capi
Abbreviated transcription (Latin):
U alerianꝰ si quidẽ in xp̃ianos ꝑsequutione cõ¬
mota. statĩ a sapore rege ꝑsarũ capit᷑. ibiq
seruitute miserabili c̃senescit. Galienꝰ illiꝰ
exitũ cernens: xp̃ianis pacẽ dedit. S dũ
nimis in regno lascuaret. nec uirile age¬
ret: parthi firiã ciliciãq uastauert̃. germa¬
ni & alan gallias depredantes: rauennã
usq uenert̃. Gretiã gothi uastauerunt.
Q uadi & sarmate: pannonias inuasert̃. Ger¬
mani rursus hispanias uastauert̃. Idcirco
galienꝰ mediolam occisus ẽ.¬

Expanded text:
alerianus si quidem in Christianos persecutione commota statim a Sapore rege Persarum capitur ibique servitute miserabili consenescit. Gallienus illius exitum cernens Christianis pacem dedit. Sed dum nimis in regno lasciviret nec virile aliquid ageret, Parthi Syriam Ciliciamque vastaverunt, Germani et Alani Gallias depraedantes Ravennam usque venerunt, Greciam Gothi vastaverunt, Quadi et Sarmatae Pannonias invaserunt, Germani rursus Spanias occupaverunt. Idcirco Gallienus Mediolani occisus e
Abbreviated transcription (Latin):
tuordecĩ residuos annos post dm̃ aduentũ
corporali presentia in pace regnans. & ipse
si igłirẽ obtinant pͥncipatũ. ⁊ posteris ean¬
dẽ imꝑii potestatẽ cũ suo nomine augusti
derelinquens. reb eaxessit humanis. fuoces¬
sore relinquens tiberiũ pͥignũ suũ.

Expanded text:
tuordecem residuos annos post domini adventum corporali praesentia in pace regnans et ipse singularem optenuit principatum et posteris eandem imperii potestatem cum suo nomine Augusti derelinquens rebus excessit humanis, successorem relinquens Tiberium prevignum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrũ magnũ circũspiceret: in discre¬
tis ȩtatib census inuenit. Preterea uiros con¬
sulares inginti ⁊ qͣtuor: p̃torios sex. edilici¬
os seccaginta. senatores fere ducentos absq
innumeris totiꝰ italȩ popłis. qui passim sinȩ

Expanded text:
Alexandrum Magnum circumspiceret, in discreAlexandrum Magnum circumspiceret, in discretis aetatibus census inuenit; praeterea uiros consulares uiginti et quattuor, praetorios sex, aedilicios sexaginta, senatores fere ducentos, absque innumeris totius Italiae populis, qui passim sine
Abbreviated transcription (Latin):
neste ꝓfectꝰ ẽ: om̃s marine miliciȩ pͥncipes
hoc ẽ. legatos questores prefectos & tribu¬
nos tussit occidi. Pompeiꝰ carbonẽ marianũ
ducẽ in egiptũ fugere conantẽ: cõpͣhendit¬
& occidit.Idẽq pompeiꝰ in affricã trangreᷤ¬
sus: eruptione cirea uticã facta: decẽ & oc¬
to milia hominũ interfecit. Quo bello domi¬
ciꝰ duxc marianꝰ dũ int̾ priores pugnat: occisus
ẽ. Inde pompeiꝰ hyrtã numidiȩ regẽ ꝑsequu¬
tus: fugientẽq omnib copiis nudatũ in ter¬
fecit. Silla demũ dictator creatus ẽ. ut dñ a¬
tionis & crudelitatis libido honesti nominis
duo bella funestissima: sociale italicũ & cunle
sillanũ. Hec ꝑ annos decẽ tracta: plusquã
centũ quinquaginta milia romanoꝵ consũp¬
sert̃. Tantũq letissimoꝵ uiroꝵ uernaculoꝵ¬
q militũ roma hoc ciuili bello ꝑdidit: quan¬
tũ in ea suꝑiore tẽpore cũ se iã aduersum

Expanded text:
aeneste profectus est, omnes Marianae militiae principes, aeneste profectus est, omnes Marianae militiae principes, hoc est, legatos, quaestores, praefectos et tribunos, jussit occidi. Pompeius Carbonem, Marianum ducem, in Aegyptum fugere conantem, comprehendit et occidit. Idem Pompeius in Africam transgressus, eruptione circa Uticam facta, octodecim millia hominum interfecit. Eo bello Domitius, dux Marianus, dum inter priores pugnat, occisus est. Idemque Pompeius Hirtam Numidiae regem persecutus, fugientemque omnibus copiis nudatum interfecit. Sylla demum dictator creatus est, ut damnationis et crudelitaduo bella funestissima, sociale Italicum et civile Syllanum, quae per annos decem protracta, plus quam centum quinquaginta milia Romanorum consumpserunt; tantumque leetissimorum uirorum uernaculorumque militum Roma hoc ciuili bello perdidit, quantum in ea superiore tempore, cum se iam aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
q colliã ad horã diei nonã signa contulit.
grauissimoq prelio tandẽ incit. Oc toginta
milia hominũ ibi fusa dicunt᷑. duodecĩ mił
sese dedidert̃: reliquã multitudmẽ in fugã
uersã. insaciabił uictoꝵ ciuiũ ira consumit.
Silla mox urbẽ uictor intrauit: tria milia
hominũ qui se ꝑ legatos dediderant. c̃tra
fas c̃traq fidẽ datã: in hermes securosq in
terfecit. Plurimi tunc quoq ut ñ dicã inno¬
centes: s etiã ipsiꝰ sillanȩ partis occisi sunt.:
qͦs fuisse plusquã nouẽ milia fert̃. Ita libere
ꝑ urbẽ cedes ꝑcussorib passim uagantib ut
quẽq uł ira uł preda sollicitabat agitaban¬
tur. Igit᷑ cunctis iã qđ singłi timebant aꝑte
frementib quintꝰ catulꝰ palã sille dioxit. Cũ
quib tandẽ uicturi sumꝰ si in bello armatoᷤ
in pace inhermes occidimꝰ: Postquã uͦ in ur¬
be cruentissime descripserant. inde filla pͣ¬

Expanded text:
que Collatinam ad horam diei nonam signa contulit, que Collatinam ad horam diei nonam signa contulit, gravissimoque praelio tandem vicit; octoginta millia hominum ibi fusa dicuntur, duodecim millia sese dediderunt; reliquam multitudinem in fugam versam insatiabilis victorum civium ira consumit. Sylla mox atque Urbem victor intravit, tria millia hominum, qui se per legatos dediderant, contra fas contraque fidem datam, inermes securosque interfecit. plurimi tunc quoque, ut non dicam innocentes, sed etiam ipsius Sullanae partis occisi sunt, quos fuisse plus quam nouem milia ferunt. ita liberae per. Vrbem caedes, percussoribus passim uagantibus ut quemque uel ira uel praeda sollicitabat, agitabantur. igitur cunctis iam quod singuli timebant aperte frementibus Q. Catulus palam Sullae dixit: cum quibus tandem uicturi sumus, si in bello armatos, in pace inermes occidimus? tunc Bu cruentissime descripserant, inde Sylla Pr
Abbreviated transcription (Latin):
ficis unco tracta: atq in tiberĩ missa sunt.
odẽ tẽpore sille duces plura
Sprelia aduersus marianas partes infeli¬
cissima felicitate gessert̃. Nam & quȩ me¬
tellus carrinatis copiis cecidit & castra ꝑua¬
sit: & gau necii pompeii carbonis ȩquita¬
tũ graiit̃ trucidauit. Sille etiã & maru
adolescentes maximũ tunc preliũ apud sacri
tunc portũ fuit. In quo de exercitu mari
cesa sunt inginti quinq milia sicut daudiꝰ
scribit. Pompeiꝰ carbonẽ etiã castris exunt fu¬
gientẽq insequutꝰ: nunc cedendo. nunc ad
deditionẽ cogendo: plurima exercitꝰ parte
priuaiit. Metellus norbam agm̃ appresst.
ubi norẽ milia marianȩ partis occisa sunt. Lu¬
cullus aritẽ cũ a quintio obsideret᷑ erupit: &
repentina pugna obsessorẽ deleuit exercitũ.
Nam plusquã decẽ milia ibi tunc cesa referunt᷑.
rinatis reliquis copiis ante ipsam urbẽ portã¬

Expanded text:
fices unco tracta, atque in Tiberim missa sunt. fices unco tracta, atque in Tiberim missa sunt. Eodem tempore Sullae duces plurima praelia adversus Marianas partes infelicissima felicitate gesserunt. Nam et Q. Metellus Carrinatis copias cecidit, et castra pervasit, et Cn. Pompeius Carbonis equitatum graviter trucidavit. Sullae etiam et Marii adolescentis maximum tunc praelium apud Sacriportum fuit. In quo de exercitu Marii caesa sunt viginti quinque millia, sicut Claudius scribit. Pompeius Carbonem etiam castris exuit, fugientemque insecutus, nunc caedendo, nunc ad deditionem cogendo, plurima exercitus parte privavit. Metellus Norbani agmen oppressit, ubi novem millia Marianae partis occisa sunt. Lucullus cum a Quinto obsideretur, erupit, et repentina pugna obsessorem delevit exercitus. Nam plus quam decem millia ibi tunc caesa referuntur. mnitum duce, et Carinatis reliquis copiis, ante ipsam Urbem portam
Abbreviated transcription (Latin):
ab exertitu suo interfectꝰ ẽ. Interea residui
senatoꝵ qui potentiã cinne: marii crudelita¬
tẽ. insaniã fimbriȩ sertoꝵq audaciã fuga
euaserant: transuecti in greciã cogere precib
sillam. ut ꝑiclitanti immo iam plane ꝑdite
patriȩ opẽ conferret. Igit᷑ mox silla ut cam¬
panũ litꝰ attigit : noruanũ consulẽ prelio op¬
pressit. septẽ milia tunc romanoꝵ romami
int̾fecert̃. sex milia eorũdẽ ab hisdẽ capta
sunt: centũ uiginti quatuor de sillana parte
cecidert̃. Fabiꝰ uero adrianꝰ cui imꝑiũ ꝓ pre¬
tore erat: regnũ affrice seruoꝵ manu af¬
fectans. a dñis eoꝵ apud uticã congestis sar¬
m̃tis cũ om̃i familia unnus incensus ẽ. Dama¬
sippꝰ pretor incentore mario c̃sule quintꝰ sce¬
uolã .G. carbonẽ .L. domiciũ. post antistiũ
in curiã quasi ad consultandũ uocatos crude¬
lissime occidit: corpora in terfectoꝵ carni¬

Expanded text:
ab exercitu suo interfectus est. Interea residui ab exercitu suo interfectus est. Interea residui senatorum, qui potentiam Cinnae, Marii crudelitatem, insaniam Fimbriae Sertoriique audaciam fuga euaserant, transuecti in Graeciam coegere precibus Sullam, ut periclitanti immo iam paene perditae patriae opem panum littus attigit, Norbanum consulem praelio oppressit, septem millia tunc Romanorum Romani interfecerunt, sex millia eorumdem ab iisdem capta sunt, centum et viginti quatuor de Sullana parte ceciderunt. Fabius vero Adrianus, cui imperium propraetore erat, regnum Africae servorum manu affectans, a dominis eorum apud Uticam, congestis sarmentis, 347 cum omni familia vivus incensus est. Damasippus praetor, incentore Mario consule, Q. Scaevolam, C. Carbonem, L. Domitium, P. Antistium 348 in curiam quasi ad consultandum vocatos, crudelissime occidit. Corpora interfectorum per carni
Abbreviated transcription (Latin):
bilissimos quosq e senatu & plurimos c̃sula¬
res uiros interfecert̃. S quota hec porcio
ostentatȩ miseriȩ ẽ. uno uerbo diffinisse ce¬
dẽ bonoꝵ : cuiꝰ fuit tanta numerositas. tan¬
ta diuturnitas: tanta crudelitas. tanta quo
q diuersitas: de quib etiã auditis posteri
ꝑhorrescant. Igit᷑ mariꝰ cũ in terfectoꝵ cun¬
um capita multa cinuiis oblata. capitoliis
collata. rostris ad spectaculũ c̃gereret : ac
septimũ consulatũ cũ cinna t̾cio consule
ꝑuasisset. in exxordio consulatꝰ imꝑii sera tan
dẽ morte p̾uentꝰ ẽ cuma bonoꝵ neces ma¬
loꝵ cȩde suppleuit. Nam cũ introducta
ꝑ mariũ fugitiuoꝵ manꝰ insaciabił p̃dandi
esset: nullamq partẽ auctorib predȩ consu¬
lib ministraret: in forũ quasi stipendiȩ cau¬
sa. sollicitata militibꝰq cirtundata: mermis
extincta ẽ. Cesa sunt illa die in foro urb octo
milia fugitiuoꝵ. Idẽq: cinna quarto consul:

Expanded text:
bilissimos quosque e senatu et plurimos consulabilissimos quosque e senatu et plurimos consulares uiros interfecerunt.\' Sed quota haec portio ostentatae miseriae est? uno uerbo definisse caedem bonorum, cuius fuit tanta numerositas, tanta diuturnitas, tanta crque diversitas? De quibus etiam auditis posteri perhorrescant. Igitur Marius cum interfectorum civium capita conviviis, oblata Capitoliis, collata rostris, ad spectaculum congereret ac septimum consulatum cum Cinna tertio consule pervasisset, in exdem morte praereptus est. Cinna bonorum neces malorum caede suppleuit. nam cum introducta per Marium fugitiuorum manus insatiabilis praedandi esset nullamque partem auctoribus praedae consulibus ministraret, in forum quasi stipendii causa sollicitata, militibusque circumdata, inermis extincta est. caesa sunt illa die in foro Vrbis octo milia fugitiuorum, idemque Cinna quarto consul
Abbreviated transcription (Latin):
senatu cũ exercitu arcersitꝰ: ut rei publicȩ
opitularet᷑. & diu sese nouarũ rerũ occupa¬
tione sufpenderat: contẽptꝰ a mario uel¬
cinna. ad octauiũ alterũ consulẽ sese contu¬
lit. & mox cum serterio confliacit: infelicẽ
pugnã int̾ euentꝰ noctis diremit: sea centem
ex utraq parte miltes trucidati sunt. Igit᷑
mariꝰ conloniã hostiensẽ ut ẽ. in gressus: om̃ia
ibi genera libidinis auariciȩ & crudelitatis
exercit. Pompeiꝰ fulmine afflatꝰ interiit.¬
Exercitꝰ uero eiꝰ pestilentia correptꝰ: pene totꝰ
absũptꝰ ẽ. Nam xl. milia uiroꝵ de castris
pompeii mortua. sex milia autẽ de parte
octauii confuł siderata sunt. Mariꝰ antiũ
& ariciã cuntates hostilit̃ irrupit: cunctos¬
q in his pret̾ ꝓditores interfecit: bona suiᷤᷤ
diripienda ꝑmisit. Post cinna consul cũ legi¬
onb & mariꝰ cũ fugitiuis urbẽ ingressi: no¬

Expanded text:
senatu cum exercitu arcessitus, ut reipublicae senatu cum exercitu arcessitus, ut reipublicae opitularetur, et diu sese nouarum rerum aucupatione suCinna, ad Octavium, alterum consulem, sese contulit, et mox cum Sertorio conflixit. Infelicem pugnam interventus noctis diremit. Sexcenti ex utraque parte milites trucidati sunt. Igitur Marius coloniam Ostiensem ingressus, omnia ibi genera libidinis, avaritiae et crudelitatis exercuit. Pompeius, fulmine afflatexercitus uero eius pestilentia correptus paene totus absumptus est. nam undecim milia uirorum de castris Pompei mortua, sex milia autem de parte Octauii consulis siderata sunt. Marius Antium et Arioiam ciuitates hostiliter inrupit cunctosque in his praeter proditores interfecit, bona suis diripienda permisit. post Cinna consul cum legionibus et Marius cum fugitiuis Vrbem ingressi no
Abbreviated transcription (Latin):
tunc sulpiciꝰ marũ collega occisus ẽ. Mariꝰ
quoq fugiens cũ ꝑsequentũ instantia cir¬
cũ septꝰ eet inmint᷑ mensiũ paludib sese ab¬
didit. E quib infelicit᷑ luto oblitꝰ ignomi¬
moseq ꝓtractꝰ: turpi autẽ specta đo
minturnas deductꝰ. c̃trususq in carterẽ
ꝑcussorẽ ad se missũ solo uultu ext̾ruit.
Deinde lapsus e uincuł: in affricã transfugit.
Sollicitatoq ex utica filio ubi is custodia ob¬
seruabat᷑: c̃tinuo romã segressus cinne con¬
suli societate scelerũ c̾iunctꝰ ẽ. Igit᷑ ad ꝓ¬
fligandã uniuersã rẽ publicã: exxercitũ
sibim quatuor partes duusert̃. Tres si quidẽ
legiones mario date : parti copiarũ GN. car¬
bo p̃positꝰ e. partẽ sestorꝰ accepit. Ille scilicet
seftoriꝰ iam hic cuł belli incentor & particeps
qui etiã hoc finito aliud post hispanȩ bellũ
cinnã sequuta ẽ. Porro GN. pompeiꝰ quod a

Expanded text:
tunc Sulpicius Marii collega occisus est. Marius tunc Sulpicius Marii collega occisus est. Marius ns fugiens cum persequentum instantia circumsaeptus esset, in Minturnensium paludibus sese abdidit; e quibus infeliciter luto oblitus ignominioseque protraetus, turpi autem spectaculo Minturnas deductus contrususque in carcerem percussorem ad se missum solo uultu exterruit. deinde lapsus e uinculis in Africam transfugit sollicitatoque ex Vtica filio, ubi in custodia obseruabatur, continuo Romam regressus Cinnae consuli societate scelerum coniunctus est. igitur ad profligandam uniuersam rempublicam exercitum sibi in quattuor partes diuiserunt. tres siquidem legiones Mario datae, parti copiarum Cn. Carbo praepositus est, partem Sertorius accepit, ille scilicet Sertorius, iam hic ciuilis belli incentor et particeps, qui etiam hoc finito aliud post in Hispania bellum Cinnam secuta est. porro autem Cn. Pompeius, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
si & occisi. Pompeiꝰ asculũ ingressus p̃fectos
centuriones cunctosq pͥncipes uirgis cici¬
dit. securiq ꝑcussit seruos. predãq omnẽ
sub hasta uendidit: reliqͦs liberos quidẽ
s nudos & egentes abire p̾cepit.
Sit᷑ ñ dũ finito sociali bello: romȩ primũ
bellũ ciuile cõmotũ ẽ. Codẽq anno mi¬
tridaticũ bellũ & siminꝰ in fame ñ tamen
minꝰ graue ceptũ ẽ. Itaq mariꝰ septimũ
c̃sulatũ & bellũ susciꝑe mitridaticũ affe¬
ctaut. Dũ sille consuli c̃tra mitridatẽ
in asiã cũ exertitu ꝓfecturo in cãpania
res innotuisset: confestĩ ira indignatione¬
q ꝑmotꝰ. romã reuersus: si quidẽ ante
urbẽ marii legatũ quasi primã uictimã
cuuł belli occidit: mox urbẽ irrupit.
sus sillã frustra tẽptasset tandẽ in capi
toliũ c̃cessit: s partib sillams ibit grauit᷑
c̃tritgᷤᷤ ab eo diffugit magna suoꝵ cede. ubi

Expanded text:
sunt et occisi. Pompeius, Asculum ingressus, praefectos, sunt et occisi. Pompeius, Asculum ingressus, praefectos, centuriones cunctosque principes eorum virgis cecidit securique percussit, servos praedamque omnem sub hasta vendidit, reliquos liberos quidem, sed nudos et egentes abire praecepit.itur nondum finito sociali bello, Romae primum bellum civile motum est. Eodemque anno Mitridaticum bellum, et si minus infame, non tamen minus grave coeptum est. Itaque Marius septimum consulatum, et bellum suscipere Mitridaticum affectavit. Dum Syllae consuli contra Mitridatem in Asiam cum exercitu profecturo, in Campania haec res innotuisset, confestim ira indignationeque permotus, Romam reversus est. Siquidem ante Urbem Marii legatum, quasi primam victimam civilis belli, occidit, mox Urbem irrupit. sus Sullam frustra adtemptolium concessit.Sed partibus Syllanis ibi graviter contritis, ab eo diffugit magna suorum caede, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
ni ciues & milites pͣmebant᷑: maximo bello
& plrima cede hostiũ urbẽ sociosq serua¬
uit. Geniꝰ pompeiꝰ picentes graui preliofu
dit. Qua ictoria senatꝰ latidauia & cete¬
ra dignitatis insignia recepit. cũ togas tan¬
tũ modo de uictoria cesaris primũ respi
impenso. & difficillimo labore uicert̃. Genᷤ
pompeiꝰ. L. portico catone consulibus. Po¬
peiꝰ diu obsedit asculũ cuntatẽ nec tam̃
eapugnauisset. nisi pͦpłm in campũ ꝓrũ¬
pentẽ grauissima oppressione uicisset: decẽ
& octo milia marsoꝵ in ea pugna cũ frau¬
co imꝑatore suo cesa sunt. Cadẽ die pi¬
centes c̃gressi & ucti st̃. Quo etiã tẽpore
silla saminites bello suꝑauit ⁊ iicit: qͣ pͥlio
decẽ & & to milia samnitũ cesa sunt. Ergo
marricini uestini. a sulpicio legato pompeii
ꝑsequuti atq uastati sunt. ab eodẽ etiã sul¬
picio imꝑatores italici horribili prelio oppres

Expanded text:
m ciues et milites premebantur, maximo bello m ciues et milites premebantur, maximo bello et plurima caede hostium urbem sociosque seruauit.dit, qua victoria senatus laticlavia et caetera dignitatis insignia recepit, cum togas tantummodo de victoria Caesaris primum respirimpenso et difficillimo labore vicerunt. Gneio Pompeio, L. Porcio Catone consulibus, Pompeius diu obsedit Asculum civitatem: nec tamen expugnasset, nisi populum in campum prorumpentem gravissima oppressione vicisset. Decem et octo millia Marsorum in ea pugna cum Franco imperatore suo caesa sunt. Eadem die Picentes congressi et victi sunt. Quo etiam tempore Sylla Samnites bello superavit et vicit: quo praelio octodecim millia Samnitum caesa sunt. Ergo Marrucini et Vestini a Sulpicio legato Pompeii persecuti atque vastati sunt. Ab eodem etiam Sulpicio imperatores Italici horribili praelio oppressi
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ militũ cȩsa sunt. arma & corpora
interfectoꝵ in c̃spectu marii legati tolenꝰ
fluuiꝰ ꝑtulit: atq in testimomũ cladis euex̃.
Mariꝰ raptis c̃tinuo copus uictores insꝑatꝰ opp̾s¬
sit: octo milia & ipse marsoꝵ int̾fecit. Cȩpio
autẽ a uestinis & marsis deductꝰ in insidias:
cũ exertitu trucidatꝰ ẽ. L. uͦ uliꝰ cesar post¬
quã apđ esermã uictꝰ aufugerat: c̃tractis
undiq copiis aduersus samntes & lucanos
dimicans. multa hostiũ milia interfecit. Cũ¬
q ab exercitu imꝑator appellatꝰ e̾et. romã¬
q nuncios de uictoria misisset: senatꝰ sa¬
ga hoc ẽ. uestẽ meroris quã exorto sociabi¬
li bello supserat. hac spe arridente deposuit
atq antiquũ toge decorẽ recuꝑauit. Mariꝰ
deinde sex milia marsoꝵ occidit. septẽ mi¬
ua armis eocuit. Silla cũ inginti & qͣtuor co¬
hortibꝰeserniã missus. ubi artissima obsidione roma¬

Expanded text:
Romanorum militum caesa sunt. arma et corpora Romanorum militum caesa sunt. arma et corpora interfectorum in conspectum Marii legati Tolenus fluuius pertulit atque in testimonium cladis euexit. Marius raptis continuo copiis uictores insperatus oppressit, octo milia et ipse Marsorum interfecit. Caepio autem a Vestinis et Marsis deductus in insidias, cum exercitu trucidatus est. L. uero Iulius Caesar postquam apud Aeserniam uictus aufugerat, contractis undique copiis aduersum Samnitas. et Lucanos dimicans multa hostium milia interfecit. cumque ab exercitu imperator appellatus esset Romamque nuntios de uictoria misisset, senatus saga, hoc est uestem maeroris, quam exorto sociali bello sumpserat, hac spe adridente deposuit atque antiquum togae decorem recuperauit. Marius deinde sex milia Marsorum cecidit, septem milia armis exuit. Sulla cum uiginti et quattuor cohortibus Aeserniam missus, ubi artissima obsidione Roma
Abbreviated transcription (Latin):
& usq in cȩlũ extendi insa ẽ. Cõplures pͣ¬
terea in itinere indereromam globũ colo¬
ris aurei : cęlo ad terrã deuolui. maiorẽq
factũ rursus a t̾ra in sublime ad orientẽ
ferri: ac magnitudine sua ipsũ solẽ obte¬
xisse. Igit᷑ gens pompeiꝰ p̃tor cũ picentib
nissu senatꝰ bellũ gessit & uictꝰ ẽ. postquã
sibi samnites papiũ mutiliũ imꝑatorẽ pre¬
fecerant: marsi autẽ agam̃nom̃ archipi¬
ratã p̃obtauerant. Iuliꝰ cesar samnitiũ pug¬
na inctꝰ ceso fugit exercitu. Rutiliꝰ csul
mariũ ꝓpinquũ suũ legatũ sibi legit: quẽ
assiduie submonentẽ morã bello utilẽ fore
& paulisꝑ in castris exerceri militẽ ꝙortere¬
tironẽ : dolo id agere ratꝰ c̃tẽpsit. seseq
m infidias marsoꝵ & uniuersũ agmen exer¬
aitꝰ sui incautꝰ imecit. Ubi & ipse consul oc¬
cisus. & multi nobiles int̾fecti: & octo milia

Expanded text:
et usque in coelum extendi visa est. Complures praeet usque in coelum extendi visa est. Complures praeterea in itinere videre Romani globum coloris aurei, coelo ad terram devolvi, majoremque factum, rursus a terra in sublime ad orientem ferri, ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Igitur Gneius Pompeius praetor cum Picentibus jussu senatus bellum gessit, et victus est; postquam sibi Samnites Papium Mutilium imperatorem praefecerant, Marsi autem Agamemnonem archipiratam praeoptaverant, Julius Caesar, Samnitum pugna victus, caeso fugit exercitu. Rutilius consul Marium propinquum suum legatum sibi legit, quem assidue submoventem moram bello utilem fore, et paulisper in castris exerceri militem tironem, dolo id eum agere ratus contempsit seseque in insidias Marsorum et uniuersum agmen exercitus sui incautus iniecit, ubi et ipse consul occisus et multi nobiles interfecti et octo milia
Abbreviated transcription (Latin):
ni. marrucimi samntes. bicani. cũ adhuc oc¬
cultã defectionẽ meditarent᷑. G. seruulum
pretorẽ legatũ a se missũ. apđ asculũ occide¬
runt. Statĩq clausa ciuitate : om̃s ciues ro¬
manos indicta cede iugulart̃. Continuo a¬
trocissimã ꝑniciẽ in famissima p̃cessere pro¬
digia. Tlamq omniũ generũ animalia : qͣ
manu hominũ blande ꝑpeti. atq int̾ homi¬
nes uiuere solita erant: relictis stabuł pas¬
cuisq cũ balatu. humitu mugituq misera¬
bili. ad siluas montesq fugert̃ : canes quoq
quoꝵ natura ẽ. extra homines e̾e ñ posse:
lacrimosis ululatib uagi lupoꝵ ritu oberra¬
runt. Tunc etiã sub ortu soł globꝰ igneus
a regione septentrionis cũ maxim̃o cęli fra
gore emicuit. Apud arretinos cũ panes ꝑ
ciuua frangerentꝰ: cruor e medis panib
grando lapidũ inmixtis etiã testarũ frag¬
mentis: terrã latissime uerberauit. In sam¬
nitib uastissimo hiatu t̾rȩ flãma ꝓrupit:

Expanded text:
um adhuc occultam defectionem meditarentur, Gaium Servilium praetorem, legatum ad se missum, apud Asculum occiderunt. Statimque clausa civitate, omnes cives Romanos indicta caede jugularunt. Continuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. Namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti atque inter homines vivere solita erant, relictis stabulis pascuisque, cum balatu, hinnitu mugituque miserabili, ad silvas montesque fugerunt. Canes quoque, quorum naturae est extra homines esse non posse, lacrymosis ululatibus vagi luporum ritu oberrarunt. Tunc etiam sub ortu solis globus igneus a regigore emicuit. apud Arretinos cum panes per conuiuia frangerentur, cruor e mediis panibugrando lapidum, inmixtis etiam testarum fragmentis, terram latissime uerberauit. in Samnitibu
Abbreviated transcription (Latin):
unuerso exercitu suo parthoꝵ uirib op
pressus interut. Codẽ tẽpore ptolomei
alexan drinoꝵ regis misera uta: miserio¬
rẽ inte excitũ dedit. Is enĩ sororẽ suã stupro
cognitã. ac deinde in matrimoniũ receptã:
nouissime turpiꝰ quã duxit abiecit. Priuig
nã uero suã hoc ẽ. filiã sororis & c̃iugis: con¬
iugẽ adsciuit. F iliũ suũ quẽ ex sorore sus¬
ceꝑat: nec ñ & filiũ fr̃is occidit. Quã ob¬
rẽ tantis incestꝰ parricidiis factꝰ execrabił
ab alexan drinis regno pulfus ẽ.¬

Expanded text:
uniuerso exeuniuerso exepressus interiit. Eodem tempore Ptolomaei Alexandrinorum regis misera vita miseriorem vitae exitum dedit. Is etiam sororem suam stupro cognitam ac deinde in matrimonium receptam, novissime turpius quam aam uero suam, hoc est filiam sororis et coniugis, coniugem adsciuit, filium suum, quem ex sorore susceperat, nec non et filium fratris occidit. quamobrem tantis incestis paab Alexandrinis regno pulsus e
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidẽ in numidia in qua tunc micpla
rex erat: oc tingenta milia hominũ morꝰ¬
tua sunt. Circa horã uͦ maritimã quȩ
maxime carthagimensi atq: uticensi littori
adiacet : plusquã ducenta milia ꝑisse tradi¬
tũ ẽ. Apud ipsam uero uticã ciuitatẽ. tͥginta
milia militũ quȩ ad presidiũ totiꝰ affrice
ordinata fuerant. extincta atq abra funt.
Quȩ clades tã repentina ac tã inolenta institit
ut tunc apđ uticã sub unadie ꝑ unã portã
ex illis uniorib plusquã mille quingentos
mortuos elatos fuisse narret᷑. Hisdẽ tẽpo¬
rib antiochus ñ contentꝰ babilonia atq hec¬
batana totoq mediȩ imꝑio: aduersus phar¬
tathen parthoꝵ regẽ c̃gressus & inctꝰ ẽ. Q
cũ in exercitu suo centũ milia armatorũ
habere inderet᷑. ducenta mili a ampliꝰ calo¬
nũ atq: liacarũ inmnixta cohortib scorthis
& histrionib trahebat. Itaq facile cum

Expanded text:
Siquidem in Numidia, in qua tunc Micipsa Siquidem in Numidia, in qua tunc Micipsa rex erat, octinginta millia hominum: circa oram vero maritimam, quae maxime Carthaginensi atque Uticensi littori adjacet, plusquam ducenta millia periisse traditum est. Apud ipsam vero Uticam civitatem triginta milia militum, quae ad praesidium totius Africae ordinata fuerant, extincta atque abrasa sunt. quae clades tam repentina ac tam uiolenta institit, ut tunc apud Vticam sub una die per unam portam ex illis iunioribus plus quam mille quingentos mortuos elatos fuisse narretur. Veribus Antiochus, non contentus Babylona atque Ecbatana totoque Mediae imperio, aduersus Phrahatem Parthorum regem congressus et uictus est. qui cum in exercitu suo centum milia armatorum habere uideretur, ducenta milia amplius calonum atque lixarum inmixta scortis et histrionibus trahebat. itaque facile cum
Abbreviated transcription (Latin):
erit: exammatos pisces suꝑnatantesq ex¬
coxerit. Homines quoq nisi qui longiꝰ po¬
tuert̾ effugere : reciprocatu anhelitu
calidi aeris adustis introrsũ uitalib suffo¬
carit. Locustarũ etiã in affrica tanta uis
efferbiat. ut ñ solũ uirentia queq c̃su¬
merent: uerũ etiã amaros cortices atq
arida ligna : roderent. repentino arrepte
uento atq in globos coacte. portateq
diuꝑaera : affricano pelago inmer se st̃.
Harũ cũ inmensos acerucs longe undis ur¬
gentib fluctꝰ ꝑ extenta late littora
ꝓpulissent: tetrũ nimis atq ultra opio¬
nẽ pestiferũ odorẽ tabida & putrefac¬
ta c̃geries exalauit. Unde omnũ parit̃
animantiũ tanta pestilentia c̃sequuta ẽ
ut ainũ pecudũ ac bestiarũ corruptio¬
ne aeris dissoluta & putrefacta: passim
cadauera unciĩ corruptionis augerent.
At uero quanta fuerit hominũ lues. eg
ipse dũ refero: toto corpore ꝑhorresco

Expanded text:
erit, exanimatos pisces supernatantesque exerit, exanimatos pisces supernatantesque excoxerit, homines quoque nisi qui longius potuerunt diffugere, reciprocato anhelitu calidi aeris adustis introrsum vitalibus suffocaverit. Locustarum etiam in Africa tanta vis efferbuit, ut non solum virentia quaeque consumerent, verum etiam amaros cortices atque arida ligna proroderent. Sed repentino arreptae vento, atque in globos coctae, portataeque diu per aera, Africano pelago immersae sunt. Harum cum immersos acervos longe undis urgentibus fluctus per extenta late littora pulissent, tetrum nimis atque ultra opinionem pestiferum odorem tabida, et putrefacta congeries exhalavit. Unde omnium pariter animantum tanta pestilentia consecuta est, ut avium, pecudum, ac bestiarum corruptione aeris dissolutarum, putrefacta passim cadavera, vitium corruptionis augerent. At vero quanta fuerit hominum lues, ego ipse dum refero, toto corpore perhorresco.
Abbreviated transcription (Latin):
ut tẽpestatẽ. In sicilia quidẽ dũ quadã
insolentia dominiũ obtinerent male ad¬
Feptũ serui: piso consul octo milia eorũ
patibuł affixcit. Cui succedens rutilius: am¬
cidauit. Qui tam̃ priꝰ obsidione cincti tan¬
ta necessitate cõpulsi : ut cadauera suoꝵ
deuorarent socioꝵ. Nam & minturnis
ce acti
metello oppressa funt. In methał quoq athe¬
niensiũ idẽ tumultꝰ seruił: ab hericlito
pͣtore dicussus ẽ. Apud delon etiã serui
nouo motu intumescentes: ab oppidanis
p̾uenientib pressi sunt. Hisdẽ tẽporib: a¬
cero nascit᷑ matre eliua: patre ȩquestrs
ordinis ex regio uulscarũ genere. Turpi¬
liꝰ comicꝰ sene& morit᷑. Quib etiã dieb
ethna uasto c̾cussa tremore: exundauit
Iigneis globis. Rursusq alio die libera in¬
sula. & uicinũ circa eã mare in tantũ effer¬
bint. ut adustas quoq rupes dissoluerit:
tabulata nauiũ lique factis ceris extorru¬

Expanded text:
vit tempestatem. In Sicilia quidem, dum quadam vit tempestatem. In Sicilia quidem, dum quadam insolentia dominium obtinerent, male adeptum, servi, Piso consul 8000 eorum patibulis affixit. Cui succedens Rutilius, cidavit. Qui tamen prius obsidione cincti, tanta necessitate compulsi sunt, ut cadavera suorum devorarent sociorum. Nam et Minternis m acti, Metello oppressa sunt. In metallis quoque Atheniensium idem tumultus servilis a Periclito praetore discussus est. Apud Delon etiam servi novo motu intumescentes, ab oppidanis provenientibus pressi sunt. Iisdem temporibus Cicero nascitur, matre Elvia, patre equestris ordinis, ex regio Volscorum genere. Turpilius comicus senex moritur, quibus etiam diebus Aethna vasto concussa tremore exundavit igneis globis. Rursusque alio die Lippara insula, et vicinum circa eam mare in tantum efferbuit, ut vastas quoque rupes dissolverit, tabulata navium liquefactis ceris extorru
Abbreviated transcription (Latin):
the cappadocie. filomene paflagoniȩ.
eoꝵq maxunis copiis adiutꝰ: c̃serto tam̃
bello uictꝰ ẽ. & cũ exercitu post plurimã
cedẽ in fugã acto: ipse iam circũuentꝰ
ab hostib & pene captꝰ esset. uirgã qua
erat usus ad equũ in oculũ thracis in pe¬
git Barbarꝰ autẽ cũ ira & dolore exar¬
fisset : latꝰ crassi gladio transuerb̾auit.
Ita ille excogitato genere mortis: effu¬
dit dedecꝰ & seruitutẽ. Perpenna c̃sil
qui crasso successerat. audita morte
crassi & dade exercitꝰ roman: raptim
in asiã ꝑuolauit. A ristonicũ recenti uc¬
toria feriatũ. in ꝓuisũ bello adortꝰ: nu¬
datũq om̃ib: copiis in fugã uertit. Cũ¬
q stratonicen urbẽ ad quã ille fugerat
obsidione cinxisset: cruciatũ fame ad
deditionẽ coegit. Perpenna ronsul apđ
ꝑgamũ correptꝰ morbo diẽ obiit. Aris¬
tonicꝰ romȩ iussu senatꝰ: in carcere strats¬
in sicilia longe lateq ñ modicã excita¬

Expanded text:
the Cappadociae, Pylaemene Paphlagoniae the Cappadociae, Pylaemene Paphlagoniae eorumque maximis copiis adiutus, conserto tamen bello uictus est; et cum, exercitu post plurimam caedem in fugam acto, ipse iam circumuentus ab hostibus et paene captus esset, uirgam, qua erat usus ad equum, in oculum Thraecis inpegit; barbarus autem cum ira et dolore exarsisset, latus Crassi gladio transuerberauit. ita ille excogitato genere mortis effugit et dedecus et seruitutem. Perpenna consul, qui Crasso successerat, audita morte Crassi et clade exercitus Romani raptim in Asiam peruolauit, Aristonicum recenti uictoria feriatum inprouiso bello adortus nudatumque omnibus copiis in fugam uertit; cumque Stratonicen urbem, ad quam ille confugerat, obsidione cinxisset, trucidatum fame ad deditionem coegit. Perpenna consul apud Pergamum correptus morbo diem obiit; Aristonicus Romae iussu senatus in carcere strain Sicilia longe lateque non modicam excita
Abbreviated transcription (Latin):
numantinos: quã euasisse diocert̃. Unum
numantinũ ñ uictoris cathena tenut cap¬
tiuũ: unde triumphũ dederit. Non ui¬
dit roma aurũ uł argentũ quod igni
suꝑ ee potuisset: quã apud pauperes non
fuit. arma & uestẽ ignis absũpsit. Igitꝰ᷑
deleta numantia cũ scipio pacẽ cõpone¬
ret. ceteris hispamȩ citatib quendã
celticũ pͥncipẽ tiresũ nomine c̃suluit: &ͦ
oꝑe numantia priꝰ fortit̃ repugnans du¬
dinicarent: ac sepiꝰ uincerent. Qui respon¬
dit. Inincta c̃cordia hoc egit. Quo etiã
tẽpore attalus humenis filius moriens.
ꝑ testanentũ popłm romanũ imꝑio asiȩ
succe dere heredẽ usserat. Hinc itaq li¬
cimꝰ crassus consul. & pontifex maximꝰ ad
uersus aristonicũ attali fr̃em qui traditã
ꝑ testamentũ romanis asiam ꝑuaserat. cũ
instructissimo missus exercitu preterea
magnis regib. hoc ẽ nchomedie bithi¬
niȩ: mitridate ponti & armenȩ. ariara¬

Expanded text:
Numantinos quam evasisse dixerunt. Unum Numantinos quam evasisse dixerunt. Unum Numantinum non victoris catena tenuit captivum, unde triumphum dederit, non vidit Roma aurum vel argentum quod igni superesse potuisset, quia apud pauperes non fuit, arma et vestem ignis absumpsit. Igitur deleta Numantia, cum Scipio pacem componeret caeteris Hispaniae civitatibus, quemdam Celticum principem Tyresum nomine consuluit, quo opere Numantia prius fortiter repugnans dudimicarent ac saepius vincerent. Qui respondit: Invicta concordia hoc egit. Quo etiam tempore Attalus Humenis filius moriens, per testamentum populum Romanum imperio Asiae succedere haeredem jusserat. Hinc itaque Licinius Crassus consul et pontifex maximus auersus Aristonicum Attali fratrem, qui traditam per testamentum Romanis Asiam peruaserat, cum instructissimo missus exercitu, praeterea a magnis regibus hoc est Nicomede Bithyniae, Mithridate Ponti et Armeniae, Ariara
Abbreviated transcription (Latin):
larga priꝰ potione usi. ñ umi cuiꝰ ferał locꝰ
ñ ẽ. s succo tritici ꝑ artẽ confecto: quẽ
succũ calefaciendo celiã uocant. Hac igit᷑
potione post longã famẽ recalescentes :
bello sese obtulert̃. Atrox diu certamen
& usq ad ꝑiculũ romanoꝵ fuit. Iterũq
romani pugnare se aduersus numantinos
fagiendo ꝓbauissent : nisi sub scipione pug¬
nassent. Numantini interfectis suoꝵ for¬
tissimis bello cedunt. Compositis tamen or¬
dinib ñ se parent esse. nec sicut fugienteᷤᷤ
m urbẽ reuertunt᷑. Corpora in terfectoꝵ
ad sepulturã oblata: acciꝑe noluert̃. No¬
uissima spe desꝑationis in mortẽ om̃s desti¬
nati: clausam urbẽ ipsi introrsũ succende¬
rt̃. cunctiq parit̃ ferro. ueneno atq: ig¬
nn consupti funt. Romani nichil ex his
penitꝰ habuere uictis: pret̾ securitatẽ suã.
Leq enĩ euersa numantia incisse se magis

Expanded text:
larga prius potione usi, non vini cujus ferax is locus larga prius potione usi, non vini cujus ferax is locus non est, sed succo tritici per artem confecto, quem succum a calefaciendo celiam vocant. Hac igitur potione post longam famem recalescentes, bello sese obtulerunt. Atrox diu certamen, et usque ad periculum Romanorum fuit, iterumque Romani pugnare se adversus Numantinos fugiendo probavissent, nisi sub Scipione pugnassent. Numantini, interfectis suorum fortissimis, bello cedunt. Compositis tamen ordinibus non superantes, nec sicut fugientes in urbem revertuntur. Corpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere noluerunt. Novissima se desperatione in mortem omnes destinati clausam urbem ipsi introrsum succenderunt, cunctique pariter ferro, veneno atque igni consumpti sunt. Romani nihil ex his penitus habuere victis, praeter securitatem suam, neque etiam eversa Numantia, vicisse se magis
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ tunc in arma cspirantiũ fuisse refe
omniũ c̃sul creatꝰ. ad obtergendã in famiã
federis. quod mantinꝰ cũ numantinis pepige¬
rat: dirigit᷑ hispaniã. Qui ñ confestim ag̃¬
gressus ẽ. numantinos quasi in cautos. qͦs sẽ¬
ꝑ nouerat ee paratos: s priꝰ exercuit mi¬
ltẽ suũ in castris uelut in scoł. quod tamen
aliquit ꝓfuit. Conserto namq prelio quã¬
uis priꝰ impetũ romani ñ ferentes : numanti¬
noꝵ fugere cepissent: industria ducis atq
audacia acerrime repressi: quos fugerant
fugere coegert̃. Qua mopinata uictoria
letatꝰ scipio fossa urbẽ muunt. uallũ sudi¬
b p̾struxit: & sic obsidione numantinos
c̃triuit. Igitꝰ cclusi diu numantim & fame
trucidati: deditionẽ sui obtulert̃. si tolera¬
bilia
iuberent᷑. Sep̾e etiã orantes iuste pugne
facultatẽ : ut tanquã uiris mori liceret.
Ultime om̃s duab subito portis eruꝑunt:¬

Expanded text:
vorum tunc in arma conspirantium fuisse refevorum tunc in arma conspirantium fuisse refeomnium consul creatus, ad obtergendam infamiam oederis quod Mancinus cum Numantinis pepigerat, dirigitur in Hispaniam. Qui non confestim aggressus est Numantinos quasi incautos quos semper noverat esse paratos, sed prius exercuit militem suum in castris, velut in scholis, quod tamen aliquid profuit. Conserto namque praelio, quamvis prius impetum Romani non ferentes Numantinorum fugere coepissent, industria ducis atque audacia acerrime repressi, quos fugerant fugere coegerunt. Qua inopinata victoria laetatus Scipio, fossa urbem munivit, vallum sudibus praestruxit, et sic obsidione Numantinos contrivit. Igitur conclusi diu Numantini, trucidati deditionem sui obtulerunt, si tolerabilia iuberentur, saepe etiam orantes iustae pugnae facultatem, ut tamquam uiris mori liceret. nltime omnes duabus subito portis eru
Abbreviated transcription (Latin):
rant: asꝑrimo bello & difficili quãuis in cautos
circũuenisset oppressit. Quoꝵ in eo prelio
qͥn quaginta milia occisa: sex milia capta
referunt᷑. pauci fuga euasert̃. In citeriore
hispania lepidꝰ ꝓconsul uacceos innoxiam
gentẽ & supplicẽ. etiã senatu ꝓhibente ꝑti¬
nacit eapugnare tẽptauit: s mox accepta
clade grauissima. in probe ꝑtinatiȩ penas
knt. Sex milia quippe romanoꝵ in hoc imu¬
sto bello iustissime cesa sunt: reliqui exusti
castris armis etiã ꝑditis euasert̃. Tunc etiã
rome puer ex ancilla natꝰ quadripes qua¬
drimanꝰ ocuł quatuor aurib totidẽ: natu¬
ra uirili dupplex. In sicilia mons ethne uas¬
tos ignes eructauit ac fudit. Igit᷑ in sicilia
bellũ seruile ortũ ẽ. quod adeo graue ⁊ a¬
trox multitudine seruoꝵ instructu copia¬
rũ magnitudine uiriũ fuit: ut ñ dicã pre¬
tores romanos qͦs penitꝰ profligauit s con¬

Expanded text:
rant, asperrimo bello et difficili, quamvis incautos rant, asperrimo bello et difficili, quamvis incautos circumvenisset, oppressit. Quorum in eo praelio quinquaginta millia occisa, sex millia capta referuntur, pauci fuga evaserunt. In citeriorHispania Lepidus proconsul Vacceos innoxiam gentem et supplicem, etiam senatu prohibente, pertinaciter expugnare tentavit. Sed mox accepta clade gravissima improbae pertinaciae poenas luit. Sex millia quippe Romanorum in hoc injusto bello justissime caesa sunt; reliqui, exuti castris, armis etiam perditis, evaserunt. Tunc etiam Romae puer ex ancilla natus est quadripes, quadrimanus, oculis quatuor, auribus totidem, natura virili duplex. In Sicilia mons Aethna vastos ignes eructavit ac fudit. Igitur in Sicilia bellum servile ortum est, quod grave et atrox multitudine servorum, instructu copiarum, magnitudine virium fuit, ut non dicam praetores Romanos, quos penitus profligavit, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
me fȩdꝰ cũ isdẽ numantinis paulo ante pepi¬
gisset: senatꝰ dissolui fedus & mancinũ dari
numantins pͣcepit. Qui nudato corpore
manbꝰq postergũ reuinctis. ante portas
numantinoꝵ eapositꝰ: ibiq usq in noctẽ
manens : a sins desertꝰ. ab hostib autẽ ñ sus¬
ceptꝰ: lacrimabile utrisq spectaculũ pre¬
sertꝰ abarsace. uicto demetrii p̃fecto: ba¬
biloniã urbẽ finesq eiꝰ umuersos uictor
inuasit. Oñs preterea gentesquȩ int̃ hisdas¬
pem fluuiũ & indũ iacent subegit: ad in¬
cdiã quoq cruentũ extendit imꝑiũ. Deme¬
triũ ipsũ secundo sibi bello occurrentẽ uict¬
& cepit. Quo capto diodotꝰ quidã cũ ale¬
xandro filio regnũ eiꝰ & regiũ nom̃ usur¬
parnt. Postea ipsũ alexandrũ filiũ quẽ pas¬
ticipẽ ꝑiculi in ꝑuadendo regno habuerat.
ne in optinendo consortẽ haberet occidit.
Interea brutꝰ in citeriore hispania sexaginta
iclia

Expanded text:
me foedus cum isdem Numantinis paulo ante pepime foedus cum isdem Numantinis paulo ante pepigisset, senatus dissolui foedus et Mancinum dedi Numantinis praecepit, qui nudato corpore manibusque post tergum reuinctis ante portas Numantinorum expositus ibique usque in noctem manens, a suis desertus, ab hostibus autem non susceptus lacrimabile utrisque spectaculum praesextus ab Arsace, uicto Demetrii praefecto Babylonam urbem finesque eius uniuersos uictor inuasit. omnes praeterea gentes, quae inter Hydaspen fluuium et Indum iacent, subegit. ad Indiam quoque cruentum extendit imperium. Demetrium ipsum secundo sibi bello occurrentem uicit et cepit: quo capto Diodotus quidam cum Alexandro filio regnum eius et regium nomen usurpauit. qui postea ipsum Alexandrum filium, quem participem periculi in peruadendo regno habuerat, ne in obtinendo consortem haberet, occidit. Interea Brutus in ulteriore Hispania, sexaginta millia