comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litum amisit. Et nisi uictus celeriter refig¬
set incastra. eandem internetionis cladẽ que
bebius dudum ab hisdẽ hostib acceperat
tulisset. Marco. claudio. Marcello. quinto. fe
labeone consulib Phylippus rex qui lega
popłi romani inter fecerat. ꝓpter demetĩ
lñ sui quẽ legatum miserat. uerecundissit
precib ueniã meruit. E undemq contino
uelut romanis amicũ suiq ꝓditorem frad
quoq ipsius ad parricidiũ patris ministria
deutroq miserũ mali suspicante. ueneno aa¬
uit. Eodem anno scipio africanus ab ingrat
sibi urbe. dui exulans. apud amiternũ oppe
morho perĩt. Hisdẽ ȩtiã. dieb hannuibil.
pud brusiã bithiniȩ regẽ cum aromanis
posceretur ueneno se necauit. Filo pemenos
achiuorũ amessanis captus occisusq ẽ. Inl
te mari edita cum miraculo omniũ usq as
tureis fuluius flaccus prȩor
teriore hispanta maximo prelb¬
uiguiti tri milia hominũ fudit. quattuor milia

Expanded text:
litum amisit et, nisi uictus celeriter refuglitum amisit et, nisi uictus celeriter refugisset in castra, eandem internecionis cladem, quam Baebius dudum ab isdem hostibus acceperat, pertulisset. M. Claudio Marcello Q. Fabio Labeone consulibus Philippus rex, qui legatos populi Romani interfecerat, propter Demetrii filii sui, quem legatum miserat, uerecundissimas preces ueniam meruit, eundemque continuo uelut Romanis amicum suique proditorem, fratre quoque ipsius ad parricidium patris ministro, nihil de utroque miserum mali suspicantem ueneno necauit. eodem anno Scipio Africanus ab ingrata sibi Vrbe diu exulans apud Amiternum oppidum morbo periit. isdem etiam diebus Hannibal apud Prusiam Bithyniae regem, cum a Romanis reposceretur, ueneno se necauit, Philopoemenes, dux Achiuorum a Messanis captus occisusque est. in non fuerat, repente mari edita cum miraculo omnium usque ad  Fuluius Flaccus praetor in citeriore Hispania maximo pro XXIII milia hominum fudit, IIII milia
Abbreviated transcription (Latin):
cani quẽ utrum explorantẽ an in prelio cȩ¬
pisset incertum ẽ. ułtro remisit in hispantam
teriorem Lucius emilius proconsul alusitans
cum uniuerso exercitu cȩsus interũt. Lucus ł¬
buis in hispaniã ꝓficiscens aligurib cutum¬
uentus cum uniuerso exercitu occisus ẽ. unq
adeo. ne nuntiũ quidẽ suꝑ fuisse constat u
internecionẽ ipsã romȩ massilienses nuntur
curauerint. E uluius consul degretia ingali¬
gretiã quȩ nunc est galatia transuectus. ah
lympum montẽ ꝑuenit. adquẽ uniuersi g¬
lo greci cum conuigib & liberis confugeran
ibiq acerbissimũ bellum gessit. Namq dͥe
perioribus locis sagittis grandibusq saxise¬
terisq telis romani grauiter contriti tanbi
usq ad congressũ hostium ꝑ ruperunt. ¶¬
draginta mulra gallo grecorũ eo prelio inte¬
fecta referuntur. M arcius consul aduersi
gures ꝓfectus superatusq quattuor milai¬

Expanded text:
cani, quem utrum explorantem an in proelio cecani, quem utrum explorantem an in proelio cepisset inoertum est, ultro remisit. in Hispania ulteriore L. Aemilius proconsule a Lusitanis cum uniuerso exercitu caesus interiit. L. Baebius in Hispaniam proficiscens, a Liguribus circumuentus cum uniuerso exercitu occisus est; unde adeo ne nuntium quidem superfuisse constat, ut internecionem ipsam Romae Massilienses nuntiare curauerint. Fuluius consul de Graecia in Gallograeciam, quae nunc est Galatia, transuectus, ad Olympum montem peruenit, ad quem uniuersi Gallograeci cum coniugibus et liberis confugerant, ibique acerbissimum bellum gessit; namque de superioribus locis sagittis glandibus saxis ceterisque telis Romani grauiter contriti, tandem usque ad congressum hostium perruperunt: quadraginta # milia Gallograecorum eo proelio interfecta referuntur. Marcius consul aduersus Ligures profectus superatusque IIII milia mi
Abbreviated transcription (Latin):
cum hannibalt conloquiũ familiare habuit.
sed in fecto pacis negotio. ab antiocho disces-¬
sit Inutraq hispanta ꝑ flamminiũ fuluiũq
prȩtores bella multũ horrida cruentaq utri¬
usq popłi gesta sunt. Publio. cornelio. sci¬
pione. Marco accilio glabrione consulib. An-¬
tiochus quamus termophilas occupasset qua¬
rum munimine. tutior ꝓpter dubios belli
euentus fieret: Tamen commisso bello acon-¬
sule glabrione superatus uix cum paucis fu.¬
git eprelio. ephesumq ꝑuenit. I habuisse
plusquã quinq milia fuisse referuntur. Al¬
ter consul scipio cum boiorum gente conflix̃.
inquo prelio uigm̃ti milia hostium interfec̃.
Sequenti anno scipio africanus habens in au
xilio eumenen attali filium aduersus han¬
nibalem qui tunc antiochi classi preerat.
bellum nauale gessit. Antiochus uicto han-¬
nibale atq in fugam acto. simulq omni
exercitu amisso pacẽ rogauit. filiumq afri-¬

Expanded text:
cum Annibale colloquium familiare habuit. cum Annibale colloquium familiare habuit. Sed infecto pacis negotio, ab Antiocho discessit. In utraque Hispania per Flamininum, Fulviumque praetores, bella multum horrida cruentaque utrisque populis gesta sunt. P. Cornelio Scipione, M. Acilio Glabrione consulibus, Antiochus quamvis Thermopylas occupasset, quarum munimine tutior propter dubios belli eventus fieret, tamen commisso bello, a consule Glabrione superatus, vix cum paucis fugit e praelio, Ephesumque pervenit. Is habuisse plus quam quinque millia fuisse referuntur. Alter consul Scipio cum Boiorum gente conflixit, in quo praelio viginti millia hostium interfecit. Sequenti anno Scipio xilio Eumenem Attali filium, aduersus Hannibalem, qui tunc Antiochi classi praeerat, bellum nauale gessit; Antiochus uicto Hannibale atque in fugam acto simulque omni exercitu amisso pacem rogauit filiumque Afri
Abbreviated transcription (Latin):
sus. clam ex asrica profectus ad anthiocum
migrauit Q uem cum apud ephesum inuenisset
cunctantẽ. mox inbellum impulit. Tunc ȩciam
lex quȩ aboppi o tribuno plebis lata fuerat.
nequa mulier plusquã semuntiã auri haberet.
nsue. uersi coloris uestimento. nec uehiculo per
urbem uteretur. post uiginti annos ab rogata
est. Publio scipione africano iterum tito sem¬
pronio longo consulib. apud mediolanũ decẽ
milia gallorum cęsa. sequenti autẽ prelio .xi.
milia gallorũ. romanorũ uͦ quinq milia occi¬
sa sunt Publius nigitius prȩtor. in hispansa
citeriore pene omnẽ amisit exercitum. Marcꝰ
fuluius prȩtor celtiberos cum proximis gentib
uicitꝰ. Regemq eorũ cȩpit. Mmutius aligu¬
ribus inextremũ periculi adductus. & insidiis
hostium circumuentus. uix numidarũ equi¬
tum industria liberatus est. Scipio africanꝰ
intercȩteros legatos ad antiochum missus. ȩtiã

Expanded text:
sus, clam ex Africa profectus, ad Antiochum sus, clam ex Africa profectus, ad Antiochum migravit: quem cum apud Ephesum invenisset cunctantem, mox in bellum impulit. Tunc etiam lex, quae ab Oppio tribuno plebis lata fuerat, ne qua mulier plus quam semiunciam auri haberet, neve versicolori vestimento, nec vehiculo per Urbem uteretur, post viginti annos abrogata est. P. Scipione Africano iterum, Ti. Sempronio Longo consulibus, apud Mediolanum decem millia Gallorum caesa: sequenti autem praelio undecim millia Gallorum, Romanorum vero quinque millia, occisa sunt. Publius 272 Digitius praetor in Hispania citeriore, pene omnem amisit exercitum. M. Fulvius praetor Celtiberos cum proximis gentibus vicit, regemque eorum cepit. Minucius a Liguribus in extremum periculi adductus, et insidiis hostium circumventus, vix Numidarum equitum industria liberatus est. Scipio Africanus, inter caeteros legatos ad Antiochum missus, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
hostium eo die. cȩsa. quinq milia capta pu¬
blius scribit. ualerius dicit. quadiaginta mił
trucidata. Glaudius uͦ triginta duo milia in¬
terfecta cominemorat. Sed hȩc uarietas scrip¬
torum utiq fallacia est. Fallaciȩ autẽ. causa
ꝓfecto adulatio est: dum uictoris laudes ac
triȩ plurimos hostium ꝑemisse. quanto magis
letum patriȩ & duci beatum potest iuideri
suorũ uel nullos uel paucissimos ꝑdidisse
Ita lucidissimȩ. patet. quia simili impudentia
sempronius tuditanus in hispania citeriore
bello oppressus. cum omni exercitu romano in¬
ter fectus ẽ. Consul marcellus mnetruria abois
oppressus. magnã partẽ excrcitus ꝑdidit. Cui
postea furius alter consul auxilio accessit. atq:
ita uniuersã boiorum gentẽ igni ferroq uas¬
tantes. prope modũ usq ad nichilũ deleuert̃:
Lucio. ualerio. flacco. Marco. portio. cathone
consulibs Antiochus rex syriȩ bellum contͣ
popłm romanũ instruens. in europã transi¬

Expanded text:
hostium eo die caesa, quinque millia capta Polybius scribit. Valerius dicit quadraginta millia trucidata: Claudius vero triginta duo millia interfecta chostium eo die caesa, quinque millia capta Potorum utique fallacia est; fallaciae autem causa profecto adulatio est, dum uictoris laudes acctriae plurimos hostium peremisse, quanto magis laetum patriae et duci beatum potest uideri suorum uel nullos uel paucissimos perdidisse. ita lucidissime patet, quia simili impudentia Sempronius Tuditanus in Hispania citeriore, bello oppressus, cum omni exercitu Romano interfectus est: consul Marcellus in Etruria a Boiis oppressus, magnam partem exercitus perdidit, cui postea Furius alter consul auxilio accessit: atque ita universam Boiorum gentem igni ferroque vastantes, propemodum usque ad nihilum deleverunt. L. Valerio Flacco, M. Porcio Catone consulibus, Antiochus, rex Syriae, bellum contra populum Romanum struens, in Europam transi
Abbreviated transcription (Latin):
bilonium regnum ab oriente. a meridie car¬
taginense. a septẽtrione macedonicum. ab
occidente romanũ. Quoꝵ inter primicm
ac nouissimum. id. ẽ. iuter babilonicum ꝙ
romanum. quasi inter patrem senẽ & filiũ
paruum affricanũ ac macedonicum.
breuia & media quasi tutor curatorq ue¬
nerunt. potestate tẽporis. non iure he¬
ditatis ad missi. Quo d̾ utrum itasit. a¬
pertissime expedire curabo capitulũ.ii.¬
ex primus apud assirios qui emi¬
tere cet̾is potuit. nimis fuit. Oc

Expanded text:
bylonium regnum ab oriente, a meridie Carbylonium regnum ab oriente, a meridie Carthaginiense, a septentrione Macedonicum, ab occidente Romanum: quorum inter primum ac nouissimum, id est inter Babylonium et Romanum, quasi inter patrem senem ac filium paruum, Africanum ac Macedonicum breuia et media, quasi tutor curatorque uenerunt potestate temporis non iure hereditatis admissi. quod utrum ita sit, apertissime expedire curabo. Rex primus apud Assyrios, qui eminere ceteris potuit, Ninus fuit. oc
Abbreviated transcription (Latin):
E Minem
iam homi¬
num arbi¬
tror quẽ
latere pos¬
sit: quia
hominem
in hoc mun¬
do d̾s fece¬
xit. Unde
litate suoꝵ fructuum castigat᷑. Itaq si cre¬
atura di merito et dispensatione dĩ sumus.
quis enim magis diligit. quã ille fecit: Qͥs
aũt ordinatius regit. qͣm is qui et fecit et
diligit: Qͥs uͦ sapientiꝰ &. fortuis ordinare
ce regere facta potest qͣm etstacienda ꝓuidit.
⁊ ꝓuisa ꝑfecit. Qua ꝓpt̃ omnẽ potestatẽ
a deo esse omnẽq ordinatio nẽ. & qͥ ñ le¬
gerunt sentiunt. ⁊ qui legerunt cognosct̃.
Qđ si potestates a deo sunt. quantomagis
regna a quib reliq potestates progrediunt᷑:
maximũ cui reliquoꝵ regmũ potestas uniuer¬
sa subicit᷑: quale a pͥncipio babiloniũ et dem¬
de macedonicũ fuit ⁊ Post etiã affricanũ atq
in fine romanum quod usq ad nunc mam.
eademq ineffabili ordinatione per qua¬
tuor mundi partes. quatuor regnoꝵ pr̃i¬
cipatus. distitictis gradib eminentes. ut ba¬

Expanded text:
eminem iam esse hominum arbitror, quem latere possit, quia hominem in hoc mundo Deus fecerit. unde litate suorum fructuum castigatur. itaque si creatura Dei, merito et dispensatio Dei sumus; quis enim magis diligit, quam ille qui fecit? quis autem ordinatius regit, quam is qui et fecit et diligit? quis uero sapientius et fortius ordinare et regere facta potest, quam qui et facienda prouidit et prouisa perfecit? quapropter omnem potestatem a Deo esse omnemque ordinationem, et qui non legerunt sentiunt et qui legerunt recognoscunt. quod si potestates a Deo sunt, quanto magis regna, a quibus reliquae potestates progrediuntur;maximum, cui reliquorum regnorum potestas uniuersa subicitur, quale a principio Babylonium et deinde Macedonicum fuit, post etiam Africanum atque in fine Romanum quod usque ad nunc manet, eademque ineffabili ordinatione per quattuor mundi cardines quattuor regnorum principatus distinctis gradibus eminentes, ut Ba
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s. hu & illi magua uieisim paciebant. uifis¬
ma: frequentuns tam̃ castrensib dum p̃liaris
seremo: arridebat fortuna: franci si quden
morib ferociores. natura anum osori
issui in bello expediçiores erant. & adhac ules¬
quas regiones & & teras nationes iter arqus
onganimitate gͥ p̃caitĩ quos ius letabuimndis
bant labores. Dm̃ in angustiosis necessictares

Expanded text:
s. Hi et illi magna vicissim patiebantur infortunia: frequentius tamen castrensibus dum praeliarentur serenior arridebat fortuna, Franci siquidem moribus ferociores, natura animosiores, usu in bello expeditiores erant; et ad hoc in longinquas regiones et exteras nationes iter arripuerant. Longanimitate igitur praediti, quosvis laetabundi perferebant labores. Deum autem in angustiosis necessitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
& in multa miseria iam ꝑiclitabat᷑. iit pore qͥpet
om̃i a sua corsumpserat: nec aliquid in illamine¬
In poterat. Undiq siqͥdem circinulle¬
bant᷑. &. p̃cipue illi totus
uegotiations ẽ¬
meatus ihiebatur:
ex cam̃ oũis singulatim: ues quas epidas
uł qui morabant᷑ m e astris passi sint ule¬

Expanded text:
et in multa miseria jam periclitabatur: utpote quae pene omnia sua consumpserat, nec aliquid in illam invehi poterat. Undique siquidem circumvallabantur, et praecipue illi totus negotiationis commeatus inhibebatur. Nec tamen omnes singulatim, vel quas oppidani, vel qui morabantur
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria ni cuitatem habiuicdant̃ defire¬
bant. Quos imientos cancredis celerit̃ aggredt᷑
& om̃ib que deuehebant ablatis opimus & spelus
& uictualib i.ͥ .: iuctoriose gratulat᷑. sro
pauor. tam magnus cuitatem inuasit: ut e aue¬

Expanded text:
ria in civitatem abundanter deferebant: quos inventos Tancredus celeriter aggreditur; et omnibus quae devehebant ablatis, opimis et spoliis et victualibus victoriose gratulatur. Extunc pavor tam magnus civitatem invasit, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
rusino orientalis aula. estiliconi occiden.¬
talis imperii. Quid uterq ȩgerit: Qiud¬
ue agere conatus sit. exitus utriusq do¬
cuit: Cum alius sibi. alius filio suo ad¬
fectans regalc fastigium. Ut rebus repente
turbatis uecessitas rei publicȩ scelus ambitꝰ
tegeret: Barbaras gentes ille inmisit. hic
fouit: Taceo de alarico rege cum gothis suis
sepc uicto. sepe concluso. semꝑq dimisso
Tacco de infelicibus illis apud pollentiã ges¬
tis. cum barbaro & pagano duce: hoc est saisi
belli summa commissa est: Cuius in probi¬
tate reuertentissima dies & scm̃ pascha ue¬
latum est: Cedentiq hosti ꝓpter religionẽ
ut pugnaret extr̃tũ est: Tunc quidẽ osten¬
dente inbreui uidicio di. & quid fauor eꝰ
posset. & quid ultio exigeret. ꝓugnantes ui¬
cimus. uictores uicti sumus. Tacco de ipsoꝵ
inter se barbarorũ crebris dilacerationibus.
Cum se inuicem gothorum cunei duo. de¬

Expanded text:
Rufino orientalis aulae, Stiliconi occidenRufino orientalis aulae, Stiliconi occidentalis imperii, quid uterque egerit, quidue agere conatus sit, exitus utriusque docuit, cum alius sibi, alius filio suo affectans regale fastigium, ut rebus repente turbatis necessitas reipublicae scelus ambitus tegeret, barbaras gentes ille inmisit, hic fouit. taceo de Alarico rege cum Gothis suis saepe uicto, saepe concluso semperque dimisso. taceo de infelicibus illis apud Pollentiam gestis, cum barbaro et pagano duci, hoc est Sauli, belli summa commissa est, cuius inprobitate reuerentissimi dies et sanctum pascha uiolatum est cedentique hosti propter religionem, ut pugnaret, extortum est: cum quidem, ostendente in breui indicio Dei et quid fauor eius possit et quid-ultio exigeret, pugnantes uicimus, uictores uicti sumus. taceo de ipsorum inter se barbarorum crebris dilacerationibus, cum se inuicem Gothorum cunei duo, de
Abbreviated transcription (Latin):
dies stranguilatus interiit: Pcriditaremur
sub tantorũ miraculorũ relatu. quasi pre¬
sumpta mentiendi impudentia. nisi ad¬
huc uocem uram conscientia eoꝵ qui int̾¬
fuere precurreret: N ulle aguntur insi¬
dis: N ulla corruptio. lxx. milia homi¬
num uincuntur. pene sine pugna fug̃
uictus ad tempus: Ne plus audeat uictor
iratus transportatur indiuersũ locum.
ut nesciat frater occidi. quod uindicat᷑
occiso Sane idem masce zil elatus rerum
secundarũ insolentia: Post habitu sc̃oꝵ
consortio cum quib antea deo militans
uicerat E t iam eccłiam temerare ausus c̃:
Atq exea quosdã non dubitauit extra¬
here. secuta est pęna sacrilegium: Nam
lus ipse punitus est. P robauitq inse
uno: Ad utrumq semꝑ diuinũ uigilare
iudicium. quando & cum sperauit adutꝰ.
& cum contempsit occisus est. I nterea cũ
atheodosio imperatore seniore singulis
potentissimis in fantiũ. cura & disciplina
utriusq palatii commissa eẽt: Hoc est

Expanded text:
dies strangulatus interiit. periclitaremnr sub tantorum miraculoram relatu quasi praesumpta mentiendi inpudentia, nisi adhuc uocem nostram conscientia eorum, qui interfuere, praecurreret. nullae aguntur insidiae, nulla corruptio; septuaginta milia hostium uincuntur paene sine pugna; fugit uictus ad tempus, ne plus audeat uictor iratus; transportatur in diuersum locum, ut nesciat frater occidi, quo uindicatur occiso. sane idem Mascezei elatus rerum secundarum insolentia, posthabito sanctorum consortio, cum quibus antea Deo militans uicerat, etiam ecclesiam temerare ausus est atque ex ea quosdam non dubitauit extrahere. secuta est poena sacrilegum. nam ilus ipse punitus est probauitque in se uno, ad utrumque semper diuinum uigilare iudicium, quando et, cum sperauit, adiutus et, cum contempsit, occisus est. Interea cum a Theodosio imperatore seniore singulis potissimis infantum cura et disciplina utriusque palatii commissa esset, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
niri ꝓpter peccata non tacui. nunc quoq qͦ
ꝑsecutiones xpianorum actȩ sint. & quȩ uł¬
tiones secuit sint. absq eo quod om̃s ad pec .xx.uII De athanco rege xp̃ĩanoꝵ ꝑsecutore. acraae¬

Expanded text:
niri propter peccata non tacui, nunc quoque, quae niri propter peccata non tacui, nunc quoque, quae persecutiones Christianorum actae sint, et quae ultiones secutae sint, absque eo quod omnes ad pec
Abbreviated transcription (Latin):
signauit Inqua se & ipse qui cunc̾tos homi¬
nes fecit inueniri hominẽ adscribi. qui uiter
homines uoluit quod penitus numquã ab
urbe condita atq abexordio generis hu¬
mani inhunc mundũ ne babiloniõ quidẽ
uel machedonico ut non dicã minori ciuquã
regno concessũ fuit. Nec dubiũ qm̃ omniũ
cognitioni. fidei. inspectioniq pateat. quia
tam defensamq inhunc rerũ apicem pro¬
uexerit. Cuius potissime uoluit ẽẽ. cum
uenit dicendus utiq cuus romanus census
ꝑfessione romani Quamobrẽ quia ad id
regnumq cȩsari tranquillissimũ dedit. hunc
quoq sextum libellũ. hoc fine concduserim
ut germinantia tem¬
pora xp̃iana ma¬
gisq interre primen tium manus cres.¬
centia Et que adhuc in pro ueltu posita ho¬
rum ipsorũ quib hȩc respondere cogimur. in.¬
sectatione mordentur. septimo libello sitam̃
adiuuante dño suffecerim compreheudam:
Ut qm̃ ab mitio & peccare homines. & pu¬

Expanded text:
signauit, in qua se et ipse, qui cunctos homisignauit, in qua se et ipse, qui cunctos homines fecit, inueniri hominem adscribique inter homines uoluit; quod penitus numquam ab Orbe condito atque ab exordio generis humani in hunc modum ne Babylonio quidem uel Macedonico, ut non dicam minori cuiquam regno concessum fuit. nec dubium, quin omnium cognitioni fidei inspectionique pateat, quia tam defensamque in hunc rerum apicem prouexerit, cuius potissime uoluit esse cum uenit, dicendus utique cinis Romanus census professione Romani. Quamobrem quia ad id regnumque Cquoque sextum libellum hoc fine concluserim: ut germinantia tempora Christiana, magisque inter reprimentium manus crescentia, et quae adhuc in provectu posita, horum ipsorum, quibus haec respondere cogimur, insectatione mordentur, septimo libello, si tamen adjuvante Domino suffecerim, comprehendam: ut quoniam ab initio et peccare homines, et pu
Abbreviated transcription (Latin):
eo tempore idest eo anno quo firmissimã ue¬
rissimamq pacem ordinatione dei cȩsar com¬
posuit. Natus est xp̃c cuius aduentui pax
ista famulata est. Incuius ortu audientib
hominib exultantes angeli cecinerunt. Gła
in excelsis deo & interra pax hominib bone
uoluntatis. E odemq tempore hic adquẽ
rerum omniũ summa concesserat. dñm se
hominũ appellari non passus est. Immo ñ
ausus est quo uerus dñs totius generis hu¬
mani uiter homines natus est. Codemq anno
tunc primũ idem cęsar quẽ his tantis miste¬
riis predestinauerat d̾s censum agi singularũ
prouintiarũ ubiq & censeri om̃s homines
iussit. Quando ꝙ d̾s homo uideri & c̃ẽ. dig¬
natus ẽ. Tunc gͥ ut natus est xp̃s. romano
censui statim adscriptus est. Hȩc est prima¬
illa clarissimaq ꝓfessio. quȩ gsarẽ omniũ
principẽ. romanosq rerum dominos singil¬
latim cunctorũ hominũ edita ad scriptione

Expanded text:
eo tempore, id est eo anno quo firmissimam neeo tempore, id est eo anno quo firmissimam nerissimamque pacem ordinatione Dei Caesar conposuit, natus est Christus, cuius aduentui pax ista famulata est, in cuius ortu audientibus hominibus exultantes angeli cecinerunt. Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. eodemque tempore hic, ad quem rerum omnium summa concesserat, dominum se hominum appellari non passus est, immo non ausus, quo uerus dominus totius generis humani inter homines natus est. eodem quoque anno tunc primum idem Caesar, quem his tantis mysteriis praedestinauerat Deus, censum agi singularum ubique prouinciarum et censeri omnes homines iussit, quando et Deus homo uideri et esse dignatus est. tunc igitur natus est Christus, Romano censui statim adscriptus at illa clarissimaque professio, quae Caesarem omnium principem Romanosque rerum dominos singillatim cunctorum hominum edita adscriptione
Abbreviated transcription (Latin):
issptentrione in meridiẽ. ac ꝑtotum oceani
crculum cunctis gentib una pace composi¬
tis. iani portas tertio ipse tunc clausit. ¶uas
reo per xii. fere annos quietissimo semp
aseratas ocio. ipsa ȩtiã rubigo signauit. Nec
prius umquã nisi sub extremna senecꝰtute
ugusti pulsate atheniensium seditione ꝙ
lachorum commotione patuerunt. Clausis
igitur iani portis. rem publicã quã bello
quesierat. pace nutrire atq amplificare
studens. leges plurimas statuit. Per qͣs
humanũ genus libera reuerentia discipli¬
ne mor ẽ gereret. dñi appellationẽ ut
homo declinauit. Nam cum eodẽ spectan¬
& ludos ꝓnuntiatum eẽt inmimo Odomi¬
nim. equum. ꝙ bonũ. uniuersiq quasi de
iso dictum exultantes ad ꝓbauissent. Et
latim quidẽ manu uultuq indechoras
Qulationes depressit. & insequenti dic gra¬
uissimo corripuit
ppellari ne  aliberis quidẽ aut¬
ne potibus suis uel serio uelioco passus ẽ. It

Expanded text:
a septentrione in meridiem ac per totum Oceani a septentrione in meridiem ac per totum Oceani circulum cunctis gentibus una pace conpositis, Iani portas tertio ipse tunc clausit. quas ex eo per duodeoim fere annos quietissimo semper obseratas otio ipsa etiam robigo signauit, nec prius umquam nisi sub extrema senectute Augusti pulsatae Atheniensium seditione et Dacorum commotione patuerunt. clausis igitur Iani portis rempublicam, quam bello quaesiuerat, pace enutrire atque amplificare studens leges plurimas statuit, per quas humanum genus libera reuerentia disciplinae morem gereret. domini appellationem ut homo declinauit. nam cum eodem spectante ludos pronuntiatum esset in mimo o dominum aequum et bonum uniuersique, quasi de ipso dictum esset, exultantes adprobauissent, et statim quidem manu uultuque indecoras adulationes repressit et insequenti die grauissimo corripuit ppellari ne a liberis quidem autnepotibus suis uel serio uel ioco passus est. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
scut suetonius ad testatur post punicum
sis. Sub eodẽ uero tempore. quintilius uarꝰ
cum tribus legionib agermanis debellan¬
abus. mira suꝑbia atq auaritia in subiec̾tos
igns funditus deletus est. Quam iti publicȩ
ausẽ cȩsar augustus adeo grauiter tulit. Ut
soc ꝑuim doloris caput parieti conlidens
dumaret. Quintili uade redde legiones meas¬
us foranos uero: agrippa superauit: Et sig¬
us romanisq illi quondã sub mitridate sus¬
ulerant bello recuperatis uictos addeditionẽ
argit. Parchi quasi toto terrarum orbe uel
domito uel pacato omniũ oculis signarent᷑:
atq inse solos omuis ut gorromani imperũ
ucrtendus eet Nuippe quos pristura ulcis¬
inde crassiane cedis conscientia mordebat.
ultro signaqͤ crasso interfecto abstulerant
idcęsarẽ remiserunt: Regisq obsidibus
taditis. firmum fędus fideli supplicatione
neruerunt. Itaq anno ab urbe condita. Dcc¬
lii. cęsar augustus aboriente in occidentem.

Expanded text:
cut Suetonius adtestatur, post Punicum cut Suetonius adtestatur, post Punicum fuit. Sub eodem uero tempore Quintilius Varus cum tribus legionibus a Germanis rebellantibus, mira superbia atque auaritia in subiectos agens , funditus deletus eat. quam reipublicae cladem Caesar Augustus adeo grauiter tulit, ut saepe per uim doloris caput parieti conlidens clamaret Quintili Vare, redde legiones. Bosporanos uero Agrippa superauit et signis Romanis, quae illi quondam sub Mithridate sustulerant, bello recuperatis uictos ad deditionem coegit. Parthi, quasi toto terrarum orbe uel domito uel pacato omnium oculis signarentur atque in se solos omnis uigor Romani imperii uertendus esset, quippe quos pristina ulciscendae Crassianae caedis conscientia mordebat, ultro signa, quae Crasso interfecto abstulerant, ad Caesarem remiserunt regiisque obsidibus traditis firmum foedus fideli supplicatione meruerunt. Itaque anno ab Vrbe condita DCCLII Caesar Augustus ab oriente in occidentem,
Abbreviated transcription (Latin):
compulit. Interea cęsarẽ apud tarrachonan
citerioris hispaniȩ urbẽ legati indorum & b¬
tarum toto orbe transmisso. tandẽ ibi inuc¬
nerunt. ultra quod iam querere non posc
Refuderuntq incęsarẽ alexandri magni ge¬
riam. quẽ sicut hispanorũ gallorumq legẽ
inmedio oriente apud babyloniã contemils¬
tione pacis adierunt. Ita hunc apud hispi¬
niam in occidentis ultimo supplex cum
munere eo usindus & scytaboreus orauit. ca¬
tabrico bello ꝑquinq annos acto totaq he¬
pania inȩternã pacẽ cum quadã respiratos
lassitudinis reclinata ac reposita. cęsar tomã
redũt. N uibus ȩtiã diebus multa ꝑse. multe
ecteros & piso aduersum uendilicos missus ͥ¬
¶ uib sub actis uictor adcęsarẽ lugdunum
uenit. Pannonios nouo motu intumescentd
tyberius ꝓriuignus cęsaris cruentisima qd̃t
deleut. Idemq continuo germanos bello ad¬
gestum est. Nec fere ullũ mauis bellus¬

Expanded text:
conpulit. Interea Caesarem apnd Tarraconem conpulit. Interea Caesarem apnd Tarraconem citerioris Hispaniae urbem legati Indorum et Scytharum toto Orbe transmisso tandem ibi inuenerunt, ultra quod iam quaerere non possent, refuderuntque in Caesarem Alexandri Magni gloriam: quem cient Hispanorum Gallorumque legatio in medio Oriente apud Babylonam contemplatione pacis adiit, ita hunc apud Hispaniam in Occidentis ultimo supplex cum gentilicio munere eous Indus et Scytha boreus orauit. Cantabrico bello per quinque annos acto totaque Hispania in aeternam pacem cum quadam respiratione lassitudinis reclinata ac reposita, Caesar Romam rediit. Quibus etiam diebus multa per se multceteros et Piso aduersum\' Vindelicos missus est; quibus subactis uictor ad Caesarem Lugdunum uenit. Pannonios nouo motu intumescentes Tiberius priuignus Caesaris cruentissima caede deleuit. idemque continuo Germanos bello ariennium gestum est, nec fere ullum maius bellu
Abbreviated transcription (Latin):
pannonii. dalmathȩ. moesitraces.¬
& dacȩ. sarmatȩ. plurimiq & maxi.¬
mȩ germaniȩ popłi ꝑdiuersos
duces uel superati. uel repressi. uł
ȩtiam obiectu maximorũ fluminũ rheni da¬
nubũq se clusi sunt. Drusus ingermania
primof usipetes deunde. teneteros & catheos p¬
domuit. Marco mannos pene ad internecon
cecidit. Postea fortissimas nationes equib
natura uires consuetudo experientiã uiru
dabat. cheruscos. suebos. & sicambros. parte:
uno bello sed ȩtiam suis aspero superauit. Si¬
rum exeo considerari uirtus ac feritas poti
Q uod mulieres quoq eorꝑ si quando preut¬
tu romanorũ inter plaustra sua conclude
bantur. deficientib telis uel qualibet re que
uelu̾m telo uti furor posset. paruos filios on¬
lisos humi. inhostium ora iaciebant. insingo¬
lis filiorũ netibus bis parricidȩ. Tunc etũ
in africa muscalanos & getulos lacius uagus¬
tes Cossus dux cȩsaris artatis finib cohrtu¬
it. atq a romanis limitib abstinere metu

Expanded text:
Pannonii, Dalmatae, Moesi, Thraces, Daci, Sarmatae, plurimique et maximi Germaniae populi, per diversos duces, vel superati, vel repressi, vel etiam objectu maximorum fluminum, Rheni, Danubiique, seclusi sunt. Drusus in Germania primo Usipetes, deinde Tencteros et Cattos perdomuit. Marcomannos pene ad internecionem caecidit. Postea fortissimas nationes, et quibus natura vires, consuetudo experientiam virium dabat, Cheruscos, Suevos et Sicambros pariter uno bello, sed etiam suis aspero, superavit. Quorum ex eo considerari virtus ac feritas potest, quod mulieres quoque eorum, si quando praeventu Romanorum inter plaustra sua concludebantur, deficientibus telis uel qualibet re, qua uelut telo uti furor possit, paruos filios conlisos humi in hostium ora iaciebant, in singulis filiorum necibus bis parricidae. Tnnc etiam in Africa. Musolanos et Gaetulos latins uagantes COSSUS dux Caesaris artatis finibus cohercuit atque a Romanis limitibus abstinere metu
Abbreviated transcription (Latin):
patratis latrocinus uł in cuiitatem redibam
uel indempnes ad tutiora sececlebant loca:sͦ
etreum cirea om̃s obsidebant uias. ut uumii
& a montanis omĩa claudentur xpĩanis. did
factum est ut iam peiꝰ qui foris erant obsidaits
qmͣ qui intrinsecus latitabant:

Expanded text:
patratis latrociniis, vel in civitatem redibant, patratis latrociniis, vel in civitatem redibant, vel indemnes ad tutiora secedebant loca. Sic circumcirca omnes obsidebant vias, ut et a mari et a montanis omnia clauderentur Christianis. Sicque factum est ut jam pejus qui foris erant obsiderentur quam qui intrinsecus latitabant
Abbreviated transcription (Latin):
timor truasit antiochenos & om̃s in cirtuitu
positos. ut nullus coꝵ cursitoꝵ expectare auc̃es¬
occursum. Terra uͦ que cirea antioclnam aclace¬
bat ꝓut ualles est fertilis erat. ub̃rima dimett
referta fructib. & frugib iocunda. arboribu
nemorosa. ortis opima. pascuis opulenta.
rant aut̃ in cunitate armemi multi & si¬
ani. ipsi eqͥdem a pĩani. s curcis misltum
obnoxii. Ipsi fugam simultantes audacter eris¬
bant in castra. mendicantes & stipem publicat
postulantes. Hii qm̃ eoꝵ inulieres erant mnta
ciuitatem. ad familiares redibant lares. &e
turcis fidelit̾ infinuabant. Quod ñ mediect
ob fuisse dieunt xpĩanis. Nichil enĩ magis
cet bellantib qmͣ mimicoꝵ reseire secrita.
cont᷑ p̃parata obuiantia p̃parare machitiament
& inimicoꝵ exinanira uł p̃uentre cõsilia. Ubi
liommnes aggressos eo angustare. Aggrediebas
siqͥdem & trucidabant si p̃ualerent uicautos.

Expanded text:
timor invasit Antiochenos et omnes in circuitu timor invasit Antiochenos et omnes in circuitu positos, ut nullus eorum, cursitorum audecim. Terra vero quae circa Antiochiam adjacebat, prout vallis est fertilis, erat uberrima, vineis referta, fructibus et frugibus jucunda, arboribus nemorosa, hortis opima, pascuis opulenta. Erant autem in civitate Armenii multi et Suriani; ipsi equidem Christiani, sed Turcis multum obnoxii; ipsi fugam simulantes, audacter exibant in castra, mendicantes et stipem publicam postulantes. Hi, quoniam mulieres eorum erant intra civitatem, ad familiares redibant lares; et Turcis fideliter insinuabant: quod non mediocriter obfuisse dicunt Christianis: « Nihil enim magis nocet bellantibus, quam inimicorum rescire secreta, et contra praeparata, obviantia praeparare machinamenta, et inimicorum exinanire vel praevenire consilia. » Ubi homines aggressos coangustare. Aggrediebantur siquidem et trucidabant, si praevalerent, incautos; et,
Abbreviated transcription (Latin):
Slia. Nec cessabant dõ gr̃as agere. ne ingrati ui¬
Iderentur cuiꝰ ope fatebant᷑ tam felices suecessus
Deis contingere. Dicebant gͦ. Non nob̃ dñe ñ uob̃¬
&as do referebant laudes. & omĩum a gencdoꝵ
suoꝵ deuotis p̃cib & submissis cordib eũ mees¬
sant̃ implorabant ꝓtectorem.
omiundus pigricie a somnolentie nũqͣm
ad quiescens: irrequietꝰ enĩ homo erat
cum .iiiiͬ. milib militum caute ꝓpe portam an¬
ciochie clam clestanis uenit. si qͣui forte latent̃
ingrederent᷑. uł egredeient᷑. expectans. Simim
uͦ di luculo erercitus de loco in quo erant cen¬
ria collegit. it̃ arripuit. antiochiam accessit.
tentoria sua coaptauit. & atrib portis cunta
uirilit̾ obsedit. Parte namq altera nequaqͦ
fuit obsessa. qm̃ tam porrectis & in accessis cos¬
gustabat᷑ᷤ copulis & montanis. ut nullus illaese
ad cõmodaret. obsidendi locus. Tantus auten

Expanded text:
lia, nec cessabant Deo gratias agere, ne ingrati vilia, nec cessabant Deo gratias agere, ne ingrati viderentur, cujus ope fatebantur tam felices successus eis contingere. Dicebant ergo: « Non nobias Deo reddebant laudes, et omnium agendorum suorum, devotis precibus et submissis cordibus eum implorabant protectorem. Boamundus, pigritiae vel somnolentiae nunquam acquiescens irrequietus enim homo erat, cum quatuor millibus militum, caute prope portam Antiochiae, clandestinus venit, si qui forte latenter ingrederentur vel egrederentur exspectans. Summo vero diluculo exercitus de loco in quo erant, tentoria collegit, iter arripuit, Antiochiam accessit; tentoria sua coaptavit, et a tribus portis civitatem viriliter obsedit. Parte namque alia nequaquam fuit obsessa, quoniam tam porrectis et inaccessis coangustabatur scopulis et montanis, ut nullus illac se accommodaret obsidendi locus. Tantus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ciosam. & ub̃em in qua illa a famosa
ciuitas antiochia sita est. que cocius sy rie inetroposiliet᷑¬
lis .&. pͥnceps ẽ. in qua primiceriꝰ apłoꝵ petrus r.xii
cathiedram decorauit pontificalem. eculto
dei iudicio s: ñ iniusto. plitriinis in ea dirutis eccłu
quib dam usib humamᷤ. irreuerent̃ applicatis
turcanis feditatib ꝓdolor. mancipatur.
ursitores autẽ qui subsequentẽ erercitum
p̃currere solebant. pontem ferreur ap¬
ppinquantes. tͦcos inuener̃ innuieros. munttũ
antiochic festinantes. Itaq rxpentino impetu in
eos facto. semꝑ enĩ xp̃iaui ꝓficiscebant᷑ armati.
subito conflictu eos cõsternauer̃. Multis itaq de¬
letis eoꝵ bitrdones quos multimodis honustos inc¬
tualib a diuersis garis ad ciuitatem plurimos¬
adducebant: ad ꝓpͥa reduxer̃ castra. que suꝑ flu
sum in eastris gaudiũ. tam ꝓuictoria. qm ꝓpt̃
opima que ad eos repertauerant cursitores spo

Expanded text:
tiosam et uberem, in qua regia et famosa tiosam et uberem, in qua regia et famosa civitas Antiochia sita est, quae totius Syriae metropolis et princeps est, in qua primicerius apostolorum Petrus, cathedram decoravit pontificalem. Nunc, occulto Dei judicio, sed non injusto, plurimis in ea dirutis ecclesiis, quibusdam usibus humanis irreverenter applicatis, Turcanis foeditatibus, proh dolor! mancipabatur. Cursitores autem, qui subsequentem exercitum praecurrere solebant, Pontem ferreum propinquantes, Turcos invenerunt innumeros, munitum Antiochiam festinantes. Itaque, repentino impetu in eos facto, semper enim Christiani proficiscebantur armati, subito conflictu eos consternaverunt. Multis itaque deletis, eorum burdones quos multimodis onustos victualibus et diversis gazis ad civitatem adducebant, ad propria reduxerunt cansum in castris gaudium, tum pro victoria, tum propter opima, quae ad eos reportarant cursitores, spo
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃cipitabant᷑. Neq siqͥdem illis in angusto po¬
sitis. aliud erat aliunde diuerticulum. Collide¬
bant᷑ gͦ & concassabant᷑. laborantes & de ficientes
ꝑ uiam inuiam. Qui p̃minia tristicia strictim
cõplosis manib & stridentes dentib ngemis¬
cebant. Labebant᷑ equi inunmane p̃cipium
&. trames artissimus peper᷑at om̃ib dehuscens
osfendiculũ. Multi uł equis uł clitellarus cum
uenditabant uł ancilia. uł lo ricas. uł galeas.
alii ꝓcul a se iactitabant. Quppe ibi nullus etiã
tnermis ẽẽ poterat exoccupatꝰ. U mea eis erat
nec sine for midine cura. de sius cõducenclis ũ¬
ostqͣm illas calamitos as uix euaserunt
angustias: ad qnͣdam diuerterunt ei¬
uitatem que uocat᷑ marasim. Conuene aut̃ ciui¬
uitatis illius. copiosum illis detuler̃ mercatum.
Ibi aut̃ aliqnͣtisꝑ demorati. donec qͣntulibet re¬
crearentur. domnũ sustinebant bounindum.
qͥ a. ipse ut dictum est. ut t᷑cos insequeret᷑. nuꝑ

Expanded text:
egravabantur, neque siquidem illis in angusto positis, aliud erat aliunde diverticulum. Collidebantur ergo et conquassabantur laborantes et deficientes per viam inviam. Qui, prae nimia tristitia, strictim complosis manibus et stridentes dentibus ingemiscebant; labebantur equi in immane praecipitium, et trames arctissimus pepererat omnibus dehiscens offendiculum, multi vel equis, vel clitellariis cum venditabant, vel ancilia vel loricas, vel galeas; alii procul a se jactitabant; quippe ibi nullus, etiam inermis, esse poterat exoccupatus. Unica eis erat nec sine formidine cura de suis conducendis coPostquam illas calamitosas vix evaserunt angustias, ad quamdam diverterunt civitatem, quae vocatur Marafin. Convenae autem civitatis illius copiosum illis detulerunt mercatum; ibi autem aliquantisper demorati, donec quantumlibet recrearentur, dominum sustinebant Boamundum, qui et ipse, ut dictum est, ut Turcos insequeretur, nup
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiam quam uis uel ante aduen¬
tum dñi iħu xp̃i profecto pro¬
ueheretur imperio. tamen pau¬
ulum & ipsa in occursũ numeri

Expanded text:
etiam, quamnis ad aduentum Domini Iesu Christi perfecto proueheretur imperio, tamen paululum et ipsa in occursu numeri huius
Abbreviated transcription (Latin):
tia. miles romanus hebetatus. ut ram aũ
petmentum quidẽ belli cobibete pił
srmart aniniũ posset. S mox conspecto his-
specialiter hoste diffugiens uinci se pene
pus crederet quam uideri. Quo argumento pa-
ipud utrosq misera illa tempora iudicata
n & hispani. & si uincere poterant inuiti
nen dissererent dulcia otia sua & bella exter
ulcrarẽt. & romani quanto impudentius¬
ꝙ qui & sese ingererent. tanto turpus ui¬

Expanded text:
amentia miles Romanus hebetatus, ut iam ne ad amentia miles Romanus hebetatus, ut iam ne ad experimentum quidem belli cohibere pedem offirmare animum posset, sed mox conspecto Hispano specialiter hoste diffugiens uinci se paene prius crederet quam uideri. quo argumento patet apud utrosque misera illa tempora iudicata, cum et Hispani etsi uincere poterant, inuiti tamen desererent dulcia otia sua et bella externa tolerarealienae quieti sese ingererent, tanto turpius vi
Abbreviated transcription (Latin):
romani & illud in uarrone displicuit. sed ie¬
pori concessum ẽ. & hoc in mancino placues
tio ꝑfecistis. ut nec ciuis consulat conueiliene
ingratis nec hostis fideliter credat in fidͥis
terea brutus multeriore hispania lx. mll
lo grecorum qui lusitanis auxilio ueneran
perrimo bello & difficili quamuis incaule
cumuenisset oppressit. O uorum ineo pribo
milia captas feruntur. p̾auci fuga euaseme¬
nciteriore hispania lepidus pro consul. ue
accepta clade grauissima improbe ꝑtirat
bello iustissime cesa sunt: reliqui exuti calils
hȩc sub lepido. clades quã sub mancino fil
nunc sͥ hȩc tempora loco felicitatis ascal
ut non dixerim. hispani tot pulsati fugeab
sed uel ipsi saltem romani tam continul
cladibus. totiensq superati ut non exprobsis
pretores corum. quod legati. quot consull eE
legiones. quantiq exercitus consumpti sus
lud solum reuoluo. quanta fuerat tinis

Expanded text:
Romani, et illud m Varrone displiouit, sed temRomani, et illud m Varrone displiouit, sed tempori concessum est, et hoc in Mancino placuit,ue ideo ab initio perfecistis, ut nec ciuis consulat conuenienter ingratis nec hostis fideliter credat infidis. Interea Brutus in ulteriore Hispania LX milia Gallaecorum, qui Lusitanis auxilio uenerant, asperrimo bello et difficili quamuis incautos circumuenisset, oppressit: quorum in eo proelio L milia occisa, in citeriore Hispania Lepidus proconsule Vaccaccepta clade grauissima improbae pertinbello iustissime caesa sunt, reliqui exuti castrishaec sub Lepido clades quam sub Mancino fuit. ita nunc sibi haec tempora loco felicitatis adscribant ut non dixerim Hispani tot pulsati fatigatique bellis, sed uel ipsi saltem Romani tam continuis subacti cladibus totiensque superati; ut non exprobrem, quot praetores eorum, quot legati, quot consules, quot legiones quantique exercitus consumpti sint, illud solum reuoluo, quanta fuerit timoris
Abbreviated transcription (Latin):
redemptus. aut cum reuerteretur receptus ẽ.
a ut cum repeteretur redditus non est: Aut. si
placuit seruati militis qualiscumq prouisio:
scur mancinus qui hoc pepigit. solus deditus
fuit: Nuꝑ uarro ut pre propera pugna iniret᷑
Collegam paulũ oblustantẽ impulit. trepidan.¬
tem precipitauit exercitum. infelices copias ap̃
ii fames illas tomanis dadib cauras non dispo¬
suit certamini. sed opposuit morti. Plusquen
.xl. milia ibi militum romanorũ sola inpeo¬
tia sua dequa sibi uictoriã iam dudum hans¬
bal presumebat amisit collega etiam paulo
Quo tandẽ uiro ꝑdito nouissimȩ in urbcas
pęne solus impudentissime redire ausus d
Meruitq impudentiȩ suȩ premiũ. Nang
ei quod de re publica non desperasset qua e
ipse fecerat desperatã publice insenatu a
sunt. Porro autẽ mancinus qui sorte belie
circumuentũ exercitum ne ꝑderet laboraut
a beodem senatu deditione dampnatus ẽ. d

Expanded text:
redemptus ant, cum reuerteretur, receptus est redemptus ant, cum reuerteretur, receptus est aut, cum repeteretur, redditus non est? aut, si placuit seruati militis qualiscumque prouisio, cur Mancinus, qui hoc pepigit, solus deditus fuit ? Nnper Varro, ut praepropera pugna iniretur, collegam Paulum obluctantem impulit, trepidantem praecipitauit exercitum, infelices copias apud infames illas Romanis cladibus Cannas non disposuit certamini sed opposuit morti; plus quam XL milia ibi militum Romanorum sola inpatientia sua, de qua sibi uictoriam iam dudum Hannibal praesumebat, amisit. collega etiam Paulo — quo tandem uiro! — perdito, nouissime in Vrbem paene solus impudentissime redire ausus est meruitque impudentiae suae praemium. nam gratiae ei, quod de republica non desperasset, quam tamen ipse fecerat desperatam, publice in senatu actae sunt Porro autem Mancinus, qui sorte bellica circumuentum exercitum ne perderet laborauit, ab eodem senatu deditione damnatus est. scio,
Abbreviated transcription (Latin):
eclporara hoc loco dolor exigit. Cur
falso uobis romani magna illa nomi¬
na iustitiȩ fidei fortitudinis & misȩ¬
ricordiȩ uindicatis: A numantinis hec
uerius discite. Fortitudine. opus fuit.
Dugnando uicerunt. Tides exigebatur. creden¬
t̾es aliis scđm sc quos occidert potuerant. pac¬
to fȩdere. dimiserunt. Iustitia probanda erat.
Drobauit eam uel tacitus senatus. cum idem nu-¬
mantini ꝑlegatos suos. Aut inuiolatã pacem
solam. Aut om̃s quos pignore pacis accepto uiud
dimiserant reposcebant. Misericordia examinã:¬
da uidebatur. satis documenti dederunt. uel
emittendo aduitã inimicũ exertitum uel ad pe¬
nam non recipiendo mancinũ. Mancinus ne
rogo dedendus fuit. qui uicti exercitus inpen-¬
dentem trucidationẽ pretento umbone pacti
fȩderis dispulit. qui periditantes patriȩ. uires
in meliora tempora reseruauit. A ut. si displicu¬
it fedus qđ pactum ẽ cur miles hoc pignore

Expanded text:
xclamare hoc loco dolor exigit. cur xclamare hoc loco dolor exigit. cur falso uobis, Romani, magna illa nomina iustitiae fidei fortitudinis et misericordiae uindicatis? a Numantinis haec uerius discite, fortitudine opus fuit? pugnando uicerunt. fides exigebatur? credentes aliis secundum se, quos occidere potuerant, pacto foedere dimiserunt iustitia probanda erat? probauit eam uel tacitus senatus, cum idem Numantini per legatos suos ant inuiolatam pacem solam aut omnes, quos pignore pacis accepto uiuos dimiserant, reposcebant. misericordia examinanda uidebatur? satis documenti dederunt uel emittendo ad uitam inimicum exercitum uel ad poenam non recipiendo Mancinum. Mancinusne rogo dedendus fuit, qui uicti exercitus inpendentem trucidationem praetento umbone pacti foederis dispulit, qui periclitantes patriae uires in meliora tempora reseruauit? aut, si displicuit foedus quod pactum est, cur miles hoc pignore
Abbreviated transcription (Latin):
buerat. ne inoptinendo consortẽ haberet: occidit.
Mareo. emilio. lepido. gaio. hostilio. mancino
confulib. ꝓdigia aparuere diuersa ꝙ quantum
in ipsis fuit exmore curata sunt. S non semꝑ
aucupatorib euentuum. ꝙ structorib falla¬
ciarum haruspicib. o portuni casus suffragan¬
tur. Namq Mancinus consul postquã apopi¬
lio apud numantiã suscepit exercitum. ad eo
infeliciter prelia cuncta gessit. atq in id suppre-¬
ma desperatione ꝑductus est: ut turpissimũ
foedus. cum numantinis facere cogeretur. quam¬
uis & pompcius iam aliud eq in fame fedus
cum hisdem numantinis paulo ante pepigisseo:
Senatus dissolui fędus & mancinũ reddi numã¬
tinis precepit. Qui nudato corpore manibq
post tergum reuinctis. ante portas numantinoꝵ
expositus. ibiq usq in noctem manens a suis de¬
sertus. ab hostib autẽ non susceptus. lacrima¬
bile utrisq spectaculum prebuit: Sapłm. Ui.¬

Expanded text:
buerat, ne in obtinendo consortem haberet, occidit. buerat, ne in obtinendo consortem haberet, occidit. M. Aemilio Lepido C. Hostilio Mancino consulibus prodigia apparuere diuersa et, quantum in ipsis fuit, ex more curata sunt. sed non semper aucupatoribus euentuum et structoribus fallaciarum haruspicibus opportuni casus suffragantur. namque Mancinus consul postquam a Popilio apud Numantiam suscepit exercitum, adeo infeliciter proelia cuncta gessit atque in id suprema desperatione perductus est, ut turpissimum foedus cum Numantinis faceré cogeretur. quamuis et Pompeius iam aliud aeque infame foedus cum isdem Numantinis paulo ante pepigisset, senatus dissolui foedus et Mancinum dedi Numantinis praecepit, qui nudato corpore manibusque post tergum reuinctis ante portas Numantinorum expositus ibique usque in noctem manens, a suis desertus, ab hostibus autem non susceptus lacrimabile utrisque spectaculum praebuit. E
Abbreviated transcription (Latin):
citus ꝓtriuisset. insidiis suorum interfectus ẽ.
in hoc solo romanis circa eum fortiter agentib.
qđ ꝑcussores eius indignos premio iudicarunt.
At ego non modo nunc uerum ȩtiã sepe inter¬
texere orientis illa inextricabilia bella poterã.
quȩ raro umquã nisi scelerib aut incipiunt.
aut terminautur. S romanorũ cum quib
nobis actio ẽ. tanta sunt. ut uire fastidiant᷑
aliena. Mitridates tunc siquidẽ rex parcho¬
rum sextus abarsace uicto demetrio prefecto.
babyloniã urbẽ finesq eius uniuersos uictor
inuasit. Om̃s preterea gentes quȩ inter hydas¬
pen fluuium ꝙ indum racent subegit. Ad in-¬
diam quoq cruentũ extendit imperiũ. de¬
metrium ipsũ sccło sibi bello occurrentẽ uic̃
ꝙ cepit. Quo capto diodochus quidã cum alex¬
andro filio regnum eius & regium nomen usur¬
pauit. Qui postea ipsum alexandrũ filium
quẽ participẽ periculi in ꝑuadendo regno ha¬

Expanded text:
ercitus protriuisset, insidiis suorum interfectus est, ercitus protriuisset, insidiis suorum interfectus est, in hoc solo Romanis circa eum fortiter agentibus, quod percussores eius indiguos praemio iudicarunt. At ego non modo nunc, uerum etiam saepe intertexere Orientis illa inextricabilia bella poteram, quae raro umquam nisi sceleribus aut incipiunt aut terminantur ; sed Romanorum, cum quibus nobis actio est, tanta sunt, ut iure fastidiantur aliena. Mithridates tunc siquidem, rex Parthorum sextus ab Arsace, uicto Demetrii praefecto Babylonam urbem finesque eius uniuersos uictor inuasit. omnes praeterea gentes, quae inter Hydaspen fluuium et Indum iacent, subegit. ad Indiam quoque cruentum extendit imperium. Demetrium ipsum secundo sibi bello occurrentem uicit et cepit: quo capto Diodotus quidam cum Alexandro filio regnum eius et regium nomen usurpauit. qui postea ipsum Alexandrum filium, quem participem periculi in peruadendo regno ha