comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nolite manducire ex om̃i ligno: Ego
paris sui ueneua diffundit: qͥdicũt
Hoc detira ñpuliulauit Inprube enim
om̃is creatuae hui confectionis. Uenite
om̃s quicurristis pecuato⁊ uarias passio¬
ues utt mini peregricio medicauno qͦuo
enũ serpentis excludit: Qdn selu passi¬
ꝯnum abstulit cieitricem si etia enisã
diri uulteris putunt. Hoc mnobici¬

Expanded text:
nolite manducare ex omni ligno? ergo nolite manducare ex omni ligno? ergo patris sui uenena diffundunt qui dicunthoc de terra non pullulauit; inprudens enim omnis creatura huius confectionis. uenite omnes, qui incurristis peccatorum uarias passiones, utimini peregrino medicamento, quo uenenum serpentis excluditur, quod non solum passionum abstulit cicatricem, sed etiam causam diri uulneris amputauit. hoc medica
Abbreviated transcription (Latin):
Mstica uocatio publicani. quemseqͥ
iub& non corporis gressu. scdmentis affec¬
tu. Itaq ille priusauara demeradibꝰ
dura delaboribꝰ. piculisq nautairum
emolumta conuites uerbo uocat᷑. ꝓpͥa
derelinquid quirapiebat aliena. Acuilc
illus sedile destrues: toto post dnm ue¬
tigio m̃tis incdit. conuiuii quoq mig¬
ni exhib& aparatum.uictũ domiqs¬
lio xp̃in recipit intno maximis delec¬
tationibꝰ exuberantiũ pascit᷑ uolupta¬
tatum. Itiq dñs libent̃ ingid it᷑: & iii
eiꝰ qui crediderit recubit affectu. sed
rursus accendit᷑ inuidia ꝑfidoꝵ. ⁊ fu¬
ture pene species prefigurat. Epula¬
tib enĩ fidelibus. uituillo celoꝵ recum¬
uentibꝰ regno: perfidia ieiuna toique¬
bit. Simul ostendit᷑: quantum int̾ sit
per̾ alunti celestis ⁊ fontis ubertite iuart¬
ati. esurite ⁊ sitre nou possint. Et idõ
qͥ umo ieuinabant: mur murabant
dicentes. Auare cumpublicanis. ⁊ pa¬
ertoubꝰ maudueat ⁊bibit: Serpentini

Expanded text:
mystica euocatio publicani, quem sequi iubet non corporis gressu, sed mentis adfectu. itaque ille prius auare de mercedibus, dura de laboribus periculisque nautarum emolumenta conuertens uerbo uocatus propria derelinquit, qui rapiebat aliena. ac uile illud sedile destituens toto pos dominum uestigio mentis incedit. conuiuii quoque magni exhibet adparatum; qui enim domicilio Christum recipit interno maximis delectationibus exuberantium pascitur uoluptatum. itaque dominus libenter ingreditur et in eius qui crediderit recumbit adfectu. sed rursus accenditur inuidia perfidorum et futurae poenae species praefiguratur; epulantibus enim fidelibus et in illo caelorum recumbentibus regno perfidia ieiuna torquebitur. simul ostenditur quantum intersit perunt alimenti caelestis et fontis ubertate recreati esurire et sitire non possint. et ideo qui animo ieiunabant murmurabant dicentes: quare cumpublicanisetpeccatoribus manducat et bibit? serpentina
Abbreviated transcription (Latin):
xer leui. duplici oppe uocabulo uocitꝰ¬
suit. Ipse aut matixus scđm illud qd
asalomone p̾cipit. ustꝰ accusator sui
est in printipio sermonis. et in aliolo
dictu peccati tua ut ustificeris. m¬
theumse ⁊ publicatium nominat. ut
ostendat legentibꝰ nullũ debere saliu
desꝑate sud meliora conuerti. cude

Expanded text:
 duplici quippe vocabulo fuit. Ipse autem Matthaeus, secundum quod a Salomone praecipitur, justus accusator sui est, in principio sermonis ; et in alio loco: Dictu peccata tua, ut justificeris . Matthaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus, nullum debere salutem desperare, si ad meliora conversus
Abbreviated transcription (Latin):
puiitias & iopie dicentes. Uenite adci¬
uitate ⁊ uidete deum ineffigie homi¬
nis latentem. Aumq uenissx om̃is inł¬
titudo ciuncęreis cuinlampadibꝰ ⁊ eu
tuniama: cuindiuerso sacrificior um

Expanded text:
incias misit, dicentes: « Venite ad civitatem, et videte Dominum in effigie hominis latentem. » Cumque venisset omnis multitudo cum cereis et lampadibus, cum thymiamate et diverso sacrificiorum
Abbreviated transcription (Latin):
digesto. aduenierte xp̃o abillo cele¬
ti lumine. lecficari possent: potuiꝰ
qua tor qułeri. Sicut eni lippientes
llos adiuẽriaum ꝓuocas. si exigu¬
u splendore iucerne ostenderis. ⁊ ain¬
plias erucias silum̃ magnũ ingosseriꝰ
ta dominus ⁊ saluator nr̃ quiẽ lum̃
uerum. nis pͥus beatum iohanuem
uelait lucernã pͥmitrera: diritatẽ
loquat᷑ ioħes ⁊dicat. Ego uex clamor¬
tis. iudeserto Uox erat. quia spu
quodam modo minttterio ac uehicu.¬
lo adaudientẽ aloquente transmit¬
tit: ita iohes xpin sonans uerbierat
ininister ⁊ portitor Sc̃s anqũa ioa

Expanded text:
digesto, adveniente Christo, ab illo coeledigesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari possent potius quam torqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas si exiguum splendorem lucernae ostenderis, et amplius crucias si lumen magnum ingesseris, ita Dominus et Salvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucLoquatur Joannes, et dicat, Ego vox clamantis in deserto . Vox erat; quia Verbquodam modo ministerio ac vehiculo ad audientem a loquente transmittitur; ita ille Christum sonans, Verbi erat minister et portitor. Sanctus, i
Abbreviated transcription (Latin):
Argo inhomine minuam: ut in
deo crescam. In nobis humiliem̃.
ut millo exaltemꝰ. humiliet᷑ hu¬
mana p̾sũptio. ut crescat diuina
miseratio Namhuius rei sicram̃¬
tum: ętiam inpassionibꝰ amborũ
uinpletumest. Ut minueret᷑ homo
capit ioħis abscidit᷑. Ut exaltet᷑
deus: xp̃s inligno suspenatrur.
Quare aũt beatum iohem dorniuis
⁊saluator nr lucerium eẽ dixerit:¬
⁊ quare eum aute se miti uoluerit:
ribꝰ intimabo. Premisius enĩ iolies:
uelut uox ante uerbum. Rucer¬
na. ante solem. Preco. ante uidicẽ
Seruus: ante dnm. Amicꝰ: ante
sponsum. Et quia uniue sũ nũ idũ
peccatoꝵ tenebrę ⁊noꝵ inf̾id elitatis
oppresserat: isolẽ uisticie aspicere
nonualebant. Beatꝰ ioħes quasi
lucerna p̾minii: ut cordis occuli
quilippitudine iniquiratis oppressi.
mignum ⁊ uerũ lum̃ uidere non
poterant: idlum lacerne pͥmu qͥsi
tenuem splendorem iudere consiues¬
cerent: ut paulati pecatoꝵ nubi¬
lo remoto: unfidolitatis humore

Expanded text:
Ergo in homine minuamur, ut in Ergo in homine minuamur, ut in Deo crescamus; in nobis humiliemur, ut in illo exaltemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio. Nam hujus rei sacramentum etiam in passionibus amborum impletum est. Ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur: ut exaltetur Deus, Christus in ligno suspenditur.Quare autem beatum Joannem Dominus et Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum ante mitti voluerit, rae intimabo: praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore
Abbreviated transcription (Latin):
ortiae alquisi ei irernaroi
mulierum. iohes maior est. maior est
iste inpolline uulue flore ꝓgenit᷑.
Ieo aut cum iohis natiuitate dñi
generatio depitat᷑. ne dñs extra
uerutatem uideat᷑ condicionis hu¬
mane. si conparet᷑ hominibus
Iones p̃missus est ante deum.
Tanta in illo excellentia erat.
tanta gr̃a. ut ipse putat᷑ sit. xp̃s.
Q iudergo dixit dexp̃o: Nosõs
deplenitudine eius: accepimus.
Quidergo nos om̃s: Prophete pa¬
triarche: apłi. Quot quor sc̃i
ĩante incarnationẽ p̃missi. uel
ab iucarnatione inissi. Om̃s nos
deplenitudiue eiꝰ accepimꝰ. Hos
Humiliet᷑ homo: ut exaltetur
iohes dixit. fllum oporta cres¬
cere. meaũt miniqt humilia¬
retͣ omo: codie nat᷑ est ioħes. ꝗͦ
incipiunt decrescere dies. Uts
quo incipiunt crescere dies
simi Edeo colebramꝰ natale iołiis sic̃¬
⁊xp̃i: quia ipsa natiuitas isenaes
misterio. Quo materio nisi hu¬
milttatis m̃s: Sieut natiuitas xp̃i.
plenaest inisterio altiticoinis nre.

Expanded text:
ortasse aliquis: Si inter natos mulierum Joannes major est, major est iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videatur conditionis humanae: si comparetur hominibus Joannes, praemissus est ante Deum. Tanta in illo excellentia erat, tanta gratia, ut ipse putatus sit Christus. Quid ergo dixit de Christo? Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Quid est, Nos omnes? Ergo Prophetae, Patriarchae, Apostoli, quotquante incarnationem praemissi, vel ab incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus. Nos humilietur homo, et exaltetur es dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut quo incipiunt crescere dies. simi. Ideo celebramus Natalem Joannis, sici, quia et ipsa nativitas plena est mysterio. Quo mysterio, nisi humilitatis nostrae; sicut nativitas Christi plena est mysterio altitudinis nostrae?
Abbreviated transcription (Latin):
tem scam. cantica luxuriosa pro¬
ferenda polluere. Tunc eñi pro
poterat obtiuere sinos festiuita¬
absq: ullo tur ploqͥo cognoue¬
rir celebrare O ee ergo fres hini¬

Expanded text:
tem sanctam cantica luxuriosa proferendo polluere. Tunc enim pro poterit obtinere, si nos festivitaabsque ullo turpiloquio cognoverit celebrare. Haec ergo, fr
Abbreviated transcription (Latin):
traq transibunt: iminutatione uo
abolicione sui. Alioquin quo modo
sol obscurabit᷑. ⁊luna nondabit
lum suum: tstelle cadent: sicelum
inquo istasut terraq non fuerint.
dedie aut illa: ihora nemoscit: neq
angeli celoꝵ nisi pater solus.¬

Expanded text:
et terra transibunt immutatione, non abolitione sui: alioquin quomodo sol 199 obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent, si coelum in quo ista sunt, terraque non fuerit? De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, nisi solus
Abbreviated transcription (Latin):
cathsniensium ciuitas inter uenien
tẽ ꝓea sororẽ meã agathen. eta me sci¬
atis isti ciuitati datam adno. siuolu¬
tatẽ dei facientes susceperitꝰ fidem.
Hec loquente dei famula lucia. ut
diximꝰ uiscerib gladio pate factis.
ante occulos eius ferro uict᷑ ducebat
paschasius. Sucurrerant enĩ relaci¬
Quiꝑductꝰ ad urbẽ romã: ab om̃i se¬
natu romano audit᷑. accepit senten¬
tiam capitalem. Seiaut martyrlu¬
cia uirgo sacratissima: deloco inquo
dentibꝰ am̃: illa emisit spin. In eodẽ
inqua oraciones eius florent. Nũc &

Expanded text:
catensium ciuetas interuenien| catensium ciuetas interuenien| tem pro se sororem meam Agathen. Ita me sciatis isti| us ciuitati datam a domino si uoluntatem domini facientis| susciperitis fidem. Haec loquentem famula dei lucia ut| diximus uisceribus gladio patefactis . ante oculos| eius ferro uinctus ducibatur pascasius . cucurrirant| enim relatiductus ad urbem romam . ab omni| senatu romano auditus . accipit sententiam capita| lem dei autem martyr. Lucia uirgo sacratissima. de loco in quo centibus Amen .| illa emisit spiritum in eodem in qua oracionis eius florent nunc .|
Abbreviated transcription (Latin):
Et ĩa ꝑmanebat fixa cords̃ et utpe
dẽs ab ad sercitib qb̃ maleficiis ftara
immobibis. Item aꝯdueta sunt inulta
paria boum: ut ab ipsis traheretur.
chasius. Q uesunt ista maleficiatua:
Aucia dixit. Esta mea maleficia nosũt:
seo sut beneficia dei. Paschasiusdixit.
Que racio istae. qd puella fragilis.
auulle tracta hominibꝰ non moueris.
ducia dixit. Sialios decem milia ad¬
& milia ad extrismeis. Tor quebatur
itaq animo paschasius. unt cogita¬
ciones uuscerũ cruciam̃ta clamabat
Qui beata uirgo ait. Quid cruciaris:
Quiꝰ ꝑdiuersa m̃tis tuę. torm̃ta tor¬
queris: Templume dei ẽẽ siꝓbasti
ut picem ⁊ resinã ⁊ ferues oleum suꝑ
iste nondominer᷑ inine: quatenꝰ tibi
insultẽt fidentes in xp̃o. Ut ideo petiui
inducias marnrumei: ut crebentib
timorẽ tollerẽ passionis: ano credẽtib
uoce insultacionis auferrem. Eunc
dio cleciano de regno suo eiecto:⁊ ma
ximiano hodie mortuo. Et sic̃ haba

Expanded text:
Et ita permanebat fixa corpore ut pe| dens adserentibus .| quod meleficiis staret inmobilis item adducta sunt| multa paria bobum . ut ad ipsis traheritur. casius quae sunt| ista maleficia tua. Lucia dixit ista mea malefi| cia non sunt . sed beneficia sunt dei. Pascasius dixit| quae racio ista est quod puella fragilis . a mille trac| ta hominibus non moueris. Lucia dixit si alius decem mi| lia adcem milia . a dextris| meis. Torquibatur itaque animo pascasius . et inter cogi| taciones et uiscerum cruciamenta clamabat. Cui| beata uirgo . ait quid cruciaris . quid per diuersa mentis| tuae tormenta torqueris+ templum dei esse probasti ut pecis et re| sinam . et feruens oleum super iste non dominetur in me| quatenus tibi. Insultent fidentes in christo . et ideo petiui| inducias martyrii mei ut credentibus . timorem tollerem| passionis et non credentibus uocem exultacionis adfer| rem. Tunc diocletiano de regno suo deiecto . et maximino hodie| mortuo et sicut habit
Abbreviated transcription (Latin):
Aiquando suicepi Pischasius dirit
Qusunt corrupnures m̃tisi corporis
Duciadiatt. Sorrupto ntis uosestis.
dequib dipit apes. Aorriurpunt mo¬
rei bouos. coullo quia mala. Suadetis
enim anieas hominiu meretriciri:
ut duntitant uirũ suũ idest creatore
suuma ⁊ sequant᷑ diabolum inidolis
uanis una ribꝰ simulacris. Sorrup¬
tores uero cor porissunt hii quitepo
ternis. ⁊labentẽ leticiã ꝑpe tiusgau¬
diis ante ponunt. Pascasiuisdixit᷑. Ces¬
sabunt uerba: cũ fuerit uentũ adũ¬
ber Aueiadixit. Uerba dei cessare nõ
poterunt. Pas casiusdix. ł̃ uergo deuses:
ducia dixit. Ancilla deisum: udco dixi
uerba dei. quia ipsedixit. Nonuosloqͥ¬

Expanded text:
aliquando suscipi. Pascasius dixit| qui sunt corruptoris mentis et corporis. Lucia dixit| corruptoris mentis . uos estis. De quibus dicit apos| tolos corrumpunt mores bonos . consilia mala sua| detis enim animas hominum meretricare . ut de| mittant ueros suos. Id est creatorem suum . et sequan| tur diabolum in idolis uanis . et inanibus simulacris| Corruptoris uero corporis sunt . hii qui teter| nis et labentem laeticiam perpetuis . gaudiis ante| ponunt. Pascasius dixit . cessabunt uerba cum| fuerit praeuentum ad uerbera. Lucia dixit Verba| dei cessare non poterunt. Pascasius dixit . tu ergo| deus es. Lucia dixit ancilla dei sum . et ideo dixi uer| ba dei . quia ipse dixit. Non uos loqu
Abbreviated transcription (Latin):
urti confixit. Sporisa tua inuenit
possessionẽ inuenalib. qͥ mille nos¬
eo amplius solidas pstit. hancĩtuo
no mine cupieus õparate. iudetur
aquaura dist ahere. & reoioit stalt
caruale ir rcimonuum: ⁊ animu
ab in dagac ione teuoeatis. eti in ipss¬

Expanded text:
cauta confin\c/xit sponsa tua inuenit possessionem| in uenalibus . quę mille et amplius solidus praestet| Hanc in tuo nomine cupiens conparare . uidetur aliquan| ta distrahere credit stultus carnale mercimonium . et| animum ab indig
Abbreviated transcription (Latin):
iuuoluntatem meam nunquã perer
ad consensum prouocare peccati. Aeter
qͥe qͥd feceris cor pori qd̃ inpotestate tu
iussit uenire lenoues: ⁊trao ioit eam
moueri non possae. Accedentes autem
simul multi ex officio inpellentes
ithiahentes deficiebant sudore.
iuugo dñi immobilis consistebat.
I unc miser funes ininanꝰ eiꝰ ⁊ pedes

Expanded text:
tu uoluntatem meam| numquam poteris ad sensum prouocare peccati| citerum quidquid feceris corpori quod in potestate tua| iussit uenire lenones . et tradidit eam| moueri non possit. Acce| dentis autem simul multi ex officio inpendentes tra| hentis deficiebant sudore. Virgo domini inmobilis consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis|
Abbreviated transcription (Latin):
deipsis facultatib hoc facito. Sucia
dixit. audimat᷑ consilium meum.
Non satis deo carũest: quiilli hoc dat
potes uti. ⁊ qd dasideodas: quia tecũ
ferre non preuales. Uiuens ergo ⁊
deras. uel etiã cogitabas. xp̃o incipe
tradere. Igit᷑ cudehis cotidie sermoci¬
naret᷑ urgo cũmat̾re: fiebat terum
distractio. ⁊ cotibie in necessitatibus
pauꝑum ex pendebant᷑. Interea dũ

Expanded text:
de ipsis facultatibus| facito. Lucia dixit. Audi mater consilium meum | Non satis deo carus est qui illi hoc dat potest| uti. Et quod das . ideo das . quia tecum ferre non prae| uales . uiuens ergo et aturam spon| deras uel etiam cogitabas . christo incipe tradire. | Igitur cum his+ cotidiae sermocinaretur uirgo cum| matre fiebat rerum districtio et cotidiae necessita| tibus pauperum pondebatur Interea dum
Abbreviated transcription (Latin):
ontra legas iuuere augustoꝵ. Qua
pascha suis errripiens cepitiad sacri¬
ficia demonu iitare. Uuiberta
lucia ait. Sazrificiamuinu ⁊ inita¬
culatum. apuodeum ⁊ pates hoc est.
uisitare uiouas ierphanos intribu¬
lacioue eoꝵ. Ego ꝑntos tres annos iii¬
chil aliuo egi: nisi sacrificaui dexiui¬
uo. Iamquia nichil suꝑẽ qd sacri ficẽ
meipsam offero insacrificium deo
hostiam iuuentẽ. qd ipsi plac& deh¬
ostia sua ficiat. Paschasius dixit.
ꝓsequeris. Qucia dixit. iupͥncipũ
leges adtendis: ego dei leges adtẽ do.
Tupͥncipes times: ego dm̃ timeo. t̃ uil¬
los offendere nonuis: ego diñ offendere
caueo. ĩ uidis placere desideras: ego
ut aep̃o soliplacra in cononpisco. T̃ uergos¬

Expanded text:
. contra legis uiuere. Augustorum quam| pascasius corripiens . coepit ad sacrificia demonum| inuitare. Cui beata lucia. Ait sacrificium unum| et inmaculatum apud patrem hoc est uisitare uidu| as et orfanos in tribulatione eorum. Ergo per istos tres | annus . nihil aliut igi nisi sacrificaui deo uiuo . iam quia| nihil superest quod sacrifice me ipsam offero in sacri| ficium deo . hostiam uiuentem quod ipsi placit de hostia| sua faciet. Pascasius . dixit prosequeris. Lucia di| xit. Tu principum legis adtendis. Ego dei legis adtendo| tu princepis timis . ego deo timeo . tu illos offendere non| uis. Ego deum offendere caueo. tu illis placire desideras .| Ego ut christo soli placiam concupisco . tu ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tur audire. Cauerna eni reguli:
cor dasunt utfidelium. in quibus
ille serpens tortuosus requiescebat.
que ablactatꝰ cop̾hensum. ex ide
sco eius qb̃ est eccła non nocera. Ia
uero qdore ꝓphetico demo ab nas¬
centi xp̃o ꝑhibet᷑ testimonium.
idem ysaias testat᷑. Ponam inqͥd
suphis quifugeruit demo ab leonẽ.
ireliquis terre. E mite agnum
domine dominatorẽ tre: depetra¬

Expanded text:
tur audire. Caverna enim reguli tur audire. Caverna enim reguli corda sunt infidelium, in quibus ille serpens tortuosus requiescebat, quem ablactatus, comprehensum exinde sancto ejus, hoc est Ecclesia, non nouia ore prophetico de Moab nascenti Christo perhibetur testimonium, idem Isaias testatur: Ponam enim super his qui fugerint de Moab leonem, et reliquis terrae. Emitte agnum, Domine, dominatore
Abbreviated transcription (Latin):
siliiiforiitudinis. sp̃s scientio
pietatii: ireplebit eum sp̃s timori
domini. Eeeo aut tanta dona sp̃s
diuinitatis ⁊ graciarum. Isteert:
qui non scđm uisiouẽ oculorum
⁊auditum auriũ udicat: sed est
iusticia cingulum luborũ eius.
⁊ fides cinctorium renum euis.
Incuius ęccła habitat lupꝰ cĩ agno.
ille utiq quisolebat ab ea ripere
p̃dam. Dum adeam conuertitui.
cum innocentibꝰ cõmorat᷑. Incusꝰ
ouile: pardus cum hędo accubat.
pmixti scilie& subdoli: cumpecca¬
toribus. Ibi ȩ̨tiã uitulus excircũ¬
cisione: leo de scłi potestate: ouis
depopulari ordine simul morant.
quia iufide comuniseit comirio
om̃ium. Lue aut paruulus ini¬
nans cos: illeet utiq quise hu¬
aut ⁊leo: simul toresent pileas.
quia princeps euir sub ectis plebibꝰ
cõmune habert eo truia. Beleetti¬
quoq infans abubere suꝑforami¬
ne aspidis. dumgentes que solebãt
uenena aliquando p̾dicari. cusi
etiam paruuli. xp̃i fidem delectã¬

Expanded text:
silii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et replevit eum Spiritus timoris Domini . Ideo autem tanta dona SpiriDivinitatis et gratiarum. Iste est qui non secundum visionem oculorum et auditum aurium judicat, sed est justitia cingulum lumbrorum ejus, et fides cinctorium lumborum ejus . In cujus Ecclesia habitat lupus cum agno, ille utique, qui solebat ab ea rapere praedam, dum ad eam convertitur, cum innocentibus commoratur, in cujus ovile pardus cum haedo accubat. Permixti scilicet subdoli cum peccatoribus ibi, ut etiam vitulus ex circumcisione, leo ex saeculari potestate, ovis de populari ordine simul morantur, quia in fide communis est commixtio omnium. Puer autem parvulus minans eos ille est utique qui se huautem et leo ibi comedent paleas, quia principes cum subjectis plebibus communem habent doctrinam. Delectabiquoque infans ab ubere super foramine aspidis , dum gentes, quae solebant venena aliquando praedicare, conversi etiam parvuli Christi fidem delectan
Abbreviated transcription (Latin):
tat insignum ppłoꝵ. ipsuin getes
lp̃cabunt᷑. Terit sepulehrum eiꝰ
łosum. Insignum ppłor stat radix
uisi. quando xp̃s signaculũ cru¬
is exprimit: infrontibꝰ eoꝵ. Ipsũ
cernitͣ suisse conpletum. Sepul¬
crum uuit eius intantum ẽ głosui:
ut ex cepto qd redepti ꝑmortem eiꝰ
głam exhibemꝰ: etiam locus ipse
choruscans miraculis: głe sue causa
nse omnem contraat mundum.

Expanded text:
stat in signum populorum, ipsum gentes 23 deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum . In signum populorum stat radix Jesse, quando Christus signaculum crucis exprimit in frontibus eorum. Ipsum cernitur fuisse completum. Sepulcrum autem ejus in tantum est gloriosum, ut excepto quod redempti per mortem ejus gloriam ei exhibemus, etiam locus ipse coruscans miraculis, gloriae suae causa ad se omnem contrahat mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
Q ued ergo hiec nuces ꝑduxit. imna¬
Nux enim. trui haba in suo cor¬
ore substantię uionẽ. Corium
testam: inucleum. Incorio. caro
resta ossa Innucleo. interios
arama conparat᷑. Incorio nucis.
uirium signaficat uiluatoris. que
ibuit inse aspitatem uel amari¬
tudinẽ passionis. Inuucleo imerio
lignum instrens crucis qd non
discreuit id quod foris unt fuit.
ẜeo que terrena ⁊ celestia fuerat
mediatoris: ligni inter posicione

Expanded text:
xit, imanux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio, caro; in testa, ossa; in nucleo, interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem, vel amaritudinem passionis. In nucleo interiori lignum inserens crucis qui non discrevit, id quod foris et intus, sed quae terrena, et coelestia fuerant Mediatoris, ligni interpositione
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc inquid confidentĩ tuam
dudũ noui: iaꝑte ꝓbans: non solũ
non restiri sed etiã inelectionem¬
i. ordinationis tue socius fui. festi¬
na itaq sanare sicut diuina lege
p̃cipit᷑ animar delicta nr̃arum.
Hec igtt imꝑator mediolani e
dixit et fecit. Cognoscens aũt
quosdam: asia ⁊ plirygia. dediui¬
nis dubitare doginatibꝰ inxlli¬
rico quidem p̾cepit synodum
celebrari: ⁊que de illis decreta
itq firmatasunt dubitationibꝰ
destinauit. Porro qui illic conue¬
nerant ⁊ lecre uer̃ fidem expositã:
in nicęna urbe seruanda.
Seripsit aiti rupse socium ad¬
hibens insius luteris frem quatenꝰ
inhis qui placuerant duraretur.
Bunc ergo ȩtiam legen ipsam
ponere necessarium est que ite
ieiꝰ pietatem p̾dicat: ualentis
tunc sinceritatem sine dubnan¬
one demonstrat. mꝑatore

Expanded text:
Hanc, inquit, confidentiam tuam dudum novi; et aperte probans, non solum non restiti, sed etiam in electione ordinationis tuae socius fui. Festina itaque sanare, sicut divina lege praecipitur, animarum delicta nostrarum. Haec igitur imperator Mediolani et dixit, et fecit. Cognoscens autem quosdam in Asia et Phrygia de divinis dubitare dogmatibus, in Illyrico quidem praecepit synodum celebrari, et quae de illis decreta atque firmata sunt dubitantibus destinavit. Porro qui illic convenerant decreverunt fidem expositam in Nicaena urbe servandam. Scripsit autem et ipse, socium adhibens in suis litteris fratrem, quatenus in his quae placuerant duraretur. Nunc ergo etiam legem ipsam ponere necessarium est quae aperte et ejus pietatem praedicat, et Valentis tunc sinceritatem sine dubitatione demonstrat. THE
Abbreviated transcription (Latin):
o dns aps ante partum uir¬
sinis nonfuerit: sed tta hoc
pocius dictum intelligamus.
quia potentiã diuine inuieftiti.
quadii filius eternaliter habi¬
it hanc idem homo nat extem¬
pore acceperit. ut una inquabꝰ
naturis ꝑsona eẽt mediatoris ac
redẽptoris nri. Et dabit illi ddñs
dcus sedem dauit pattis eius.
ẜedem dauit. rignu dicit istae¬
litice plebis. qd suo timpore.

Expanded text:
stus ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redemptoris nostri. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo temp
Abbreviated transcription (Latin):
uirgue matre Aecebat. din filii
pertauit. Gue port qua more
humane fragilitaitis. uusione ange¬
lica: uinsolitae salutatione tͣbata.
mox idem angle eam repetito ser
ne cognita ac domestici. ꝓpͥo ea
nomine uocat. A quare gr̃a ple¬
na dicer&. diligent edoca. Neti¬
meas inqͥt maria: inuenisti enĩ¬
grãm apud dnm. Eccc contipies
inutero: ⁊paries filiu. iuocabis
altissimi uocabit᷑. Notandus sol¬
lerter ordo uerboꝵ. ⁊tanto artius
est cordi inserendus: quanto ma¬
iuifeste pat& quia inliis tota re¬
deptionis urę suma consittit.
Nam manisestusum dum iliin
idest saluatore nr̃m ⁊ueru des
patris. iuerũ hominis matris
filui p̾dicat. Sece inquit con
sisse substantia carius. Hic erit

Expanded text:
rginem matrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermne cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inqconcipies in utero, et paries Filium, et vocabis Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime Dominest Salvatorem nostrum et verum Dei Patris, et verum hominis Matris Filium praedicat. Ecce, inquit, consisse substantiam carnis. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
hostis. dumentẽ nr̃am adrerũ tempo¬
ralium delectacione trait: infir mio¬
rem contranos ꝓximum excitat.
quiea ipsa que diligimꝰ auferre moli¬
atur. Heccurat antiquiis hostis hec
faciens. ut terrena tollat. seo ut ha¬
ritatem innobis feriat. Nam inodio
repente exardescimꝰ. ⁊dum foris
inuictieẽ cupimꝰ. int̾ grauit ferim.
Du parua foris defendimꝰ: utꝰ auit¬
timꝰ maxima. Quidum rem diligiorꝰ
temporalem: ueram amittimꝰ dilecti
int᷑ ẽ qd ꝑdimꝰ. Tum ergo aliquid
exterius. apximo patim̃. contra
occultũ raptorẽ interius uigilemꝰ.

Expanded text:
hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectiintus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptore
Abbreviated transcription (Latin):
ea dñi aesaluatoris nr̃i eẽt nu¬
tricius fidissimus. quiq ⁊pro eo
paruulo. scdm legem hostias ad
templũ deferixe. ⁊ eũ inftante
ꝑsecutionis articulo: inegyptu
cumatię ferr& ac referr&. liaq
illi ꝑplura: que assupta humanrta¬
tis fragilitas poscebat necessaria
ministrar&. Hec multũ obfuit
siquis illum adtempꝰ eiꝰ filiũ credi¬
dit: cũp̾dicantibꝰ apłis post ascen¬
sionẽ eiꝰ. cunctis palã credentibus.
qd̃ de uirgine natꝰ eẽt. patuerit.
Nec p̃tereundũ. quod betta dei ge¬
nitrix meritis p̾cipius. ętia no¬
mine testimoniũ reodit. Inter p̾¬
tat᷑ enim stella maris. &ipsa qͣsi
sidꝰ eximium inter fluctꝰ scłi laben¬
tis: gra priuilegii specialis refulsit.
Ingressus aut angłs dni adea diuit
Iue gra plena dñs tecu. Benedie¬
tatu inmulieribꝰ. Quę salutacio:

Expanded text:
ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius fidelissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi sidus eximium inter fluctus saeculi labentis gratia privilegii specialis refulsit. Et ingressus autem angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus.
Abbreviated transcription (Latin):
seph. dedomo dauit: nom uirgi¬
nis maria. &ddicit dedomo di.
nontuntũ adiosephs sed etiꝙ pti¬
n& admaria. Degis nãq crat
p̾ceptum. ut de sua quisꝙ itibu
ac fimilia ducera uioꝵ. Apło
quoq id testante. qui ad timothe¬
um scribens ait. Demoresto igit᷑¬

Expanded text:
irginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, ait: Memor esto Dom
Abbreviated transcription (Latin):
edens accipera. Sed antiquus ostis
unius cartrati inuidens. alteruis
refectioni: cum quadam die submit¬
ti panem conspicera. iactauit lapi¬
dem. ⁊tintiunabulun fregit. Ho¬
manus tamen: modis onigruentibꝰ.
ministrare nondesitt Cura uero¬
alabors quiescere. ⁊ benedicti utta
inexempio homiuibꝰ demonirare
ut posita suꝑ candelabrum lucer¬
na clarescerx. quatenuis omibus
qui indomo ueisunt luceris uidͥa
pres bitero Inigius manenti qui:
fectionem ibi inpaschali festiuitate
parauera periusum dominii
apparri lignat est dicens. iu tibi
deliciis spatas. iseruus meus illo

Expanded text:
exiens acciperet. Sed antiquus hostis exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare nona labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servu
Abbreviated transcription (Latin):
fugiens perger&: monacꝰ qͥdã roma¬
nꝰ nomine. hunc eiuitẽ reperit.
quo tendera requisiuit. Quius cu
desider ium cogno uiss&. ⁊ secrerum
tenuit. ⁊ ad iutoriũ impendit. eiq
sc̃ȩ conuersationis habitũ tradidit.
unquantum licuit minittra uit.
Siraut dei ad eundem locũ pueni¬
ens: in artissimo specu se tradidit.
Tribusq annis: excepto romanio
monacho. hominibꝰ in cognitꝰ masit
Lui uidelic& romaniis: non longe
inmouasterio. sub deo dati patri
egula: degebat. Sed pii eiusdem
pacrisfiu oculis furabat hotas. &
que sibi adminduandũ subripe
portrat. dicbꝰ cętis beredicto patie
ferebat. Aeundem uero specũ
aromani cella iter nonerat: quia
excelsa desuper rupis eminebat.
Fedextadem rupe inlongissimo
fune. religatum romanus deponere
panem consue uerat: inquo etiam
resti par uum tintin nabulum
inseruit. ut ad sonũ tintinnabuli
uir dei cognoscer&: quando sibi ro¬
mauꝰ panem p̾ber&. quem

Expanded text:
fugiens pergeret, monachus quidam Romafugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat. Benedict᷑ aut religiosus
ipius puer: cumnutricẽ suam
flere conspicero: eiꝰ dolori cõpassus ẽ.
Iblatis utriusq fracti captsterii
rium reodidit. qd fractũ tulerat.
Queres in loco eodem acunctis est
agnita. atq intanta admiracione
habita. ut hoc ipsum capiterium
eius loci incola in eccłe ingressii sus¬
pendereut: quarenus ⁊ p̃sentes
E⁊ futuri om̃s agnoscerent. benediet᷑
puer conuersacionis gram aquanta
psectione chepissa. Quod annis mul¬
tis illic ante occulos omiũ fuit.
iusq adhec laugobardoꝵ tpr̃a.
super fores eccłe pependit. Sed bene¬
dictꝰ plus appetens mala mundi per
nutricẽ suam occulte fugiens. deserti
loci secessum petut cui sublacus uo¬
cabulum est. quia romana urbe qua¬
draginti fere milibꝰ distans. frigidas
atq perspicuas ęmanat aquas. Que
illie uidelic&e aquarũ abundantia.
in extenso prius lacu colligit᷑. ac
postremo inamne diriuat. Quodũ

Expanded text:
vi debat. Benedictus autem religiosus vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii rium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpnutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum
Abbreviated transcription (Latin):
habitum quesiuit. Hecessit igit
scient nescus. ⁊ sapient indoct.
Huius e go omia nondidici gesta.
seo pauca quenarro. quatuor ex¬
discipulis illius referentibꝰ ag¬
noui. Sonstantino seilica reuere¬
cissimo ualde uiro: quiei in mo¬
nasterii regim successit. Ualen¬
tinuano quoq: quiannis inultis
lateraniensi monasterio p̾tuit.¬
e un plicioq qui congregationem ii¬
illius: post eum tercius rexit.
Honorato ętiam. qui nũc adhuc
celle eius inqua prius conu̾satus
tis litterarum studiis: petere deser¬
ta decreuisse: nutrirq̃ hunc ar¬
cius amabat. sola secuta est.
Cumq ad locum uenissem qͥ fioo
dicit᷑: multisq honestioribꝰ iuris
caritate se illie detinentibꝰ: in be
Predicta nittrix
illius. ad purgandum triticũ. aui¬
cinis mulieribꝰ p̃stari sibi capiste¬
rium pecuit. Qđ suꝑ mensam in¬
caute derelic tum: casu accibente
fractumest. Sicq: ut induabus
partibꝰ inueniret᷑ diuisum. Qd mor¬
ut rediens nutrix illius inuenit:

Expanded text:
esivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus tis litterarum studiis petere deserta decrevisset, nutrix quae hunc arctius amabat, sola secuta est. Cumque ad locum venisset qui Enfide dicitur, multisque honestioribus viris charitate se illic detinentibus, inpraedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita i
Abbreviated transcription (Latin):
utte promiserat ꝑprophetas sus
inscripturis sc̃is de filio suo. qui
factꝰ est ei exsemine dauit: scdor¬
car nem. ad propheticas paginas
bitara. secut̃ fuisse apłm dicen¬
tem. brahe dictesunt ꝓmissi¬
ones i semini euis. Nondicit &
seminibus quasi umultis sed qͣsi

Expanded text:
iserat per prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine David seccarnem ; ad propheticas paginas bitaret, secutus fuisset Apostolum dicentem: Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit, Et seminib
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s fortis. princeps pacis: pat fu¬
turi scłi. Nec frustratorie loques
ta uerbum dicer& carne factum.
ut heditꝰ utero uirgiis. xp̃s ha¬
berẽ formam hominis. ⁊ nonh¬
aber& mar̾ni corporis ueritatẽ.

Expanded text:
Deus fortis, princeps pacis, pater futuri saeculi. Nec frustratorie loquens ita Verbum diceret carnem factum, ut editus utero virginis Christus haberet formam hominis, et non haber
Abbreviated transcription (Latin):
dehac gente moabitar um: egressus e
agnus immaculatꝰ. quitollit pec¬
cata mundi. quidominat᷑ inorbẽ
terrarum. Petra aut deserti rut
significat: quedestiturta amorte
mariti: debo ot. genuit oboeh.
aut̃ filie syon: aut istorialiter.
ipsam urbem hierusolimã dicit.
aut iuxta tropologiam ęccłam in
specula: idest inuirtutũ subli¬
mitate lo catain.

Expanded text:
enim gente Moabitarum egressus est Agnus immaculatus, qui tollit peccata mundi, qui dominatur in orbem terrarum. Petra autem deserti Ruth significat, quae, destituta morte mariti, de Booz genuit Obed, autem filiae Sion aut historialiter ipsam urbem Hierosolymam dicit, aut juxta tropologiam Ecclesiam in specula, id est in virtutum sublimitate consolatam.
Abbreviated transcription (Latin):
idolatra se ductꝰ atq deiectꝰ. qͥdũ
bonũ fuiss& inicio malos extt ha¬
buit. Ergo quis est este cuius dooiꝰ
fidelisest inꝑpetuu. ⁊ qui post io¬
tem dauit. ꝓiittebat᷑ suser tand
Ileest utiq dequo ipsę dauit es¬
tuans proclamat. dicens in psalmo
octogesimo oc tauo. ĩ uuero a ui¬
listi xp̃m tuum. Nonest ergo
ille salomon: seo nec iste dauit.¬
ꝓmissiones predictas. non insaloio¬
ne sed inxp̃o domino uro. qui ex
dauit genere or tͦ eit fuisse cõple¬

Expanded text:
idololatria seductus, atque delectus, qui, dum idololatria seductus, atque delectus, qui, dum bonus fuisset initio, malos exitus habuit. Ergo quis est iste cujus domus est fidelis in perpetuum, et qui post mortem David promittebatur suscitandIlle utique est de quo ipse David exaestuans clamat, dicens in Psalmo octogesimo octavo: Tu vero distulisti Christum tuum . Non est ergo ille Salomon, sed nec iste Davimissiones praedictas non in Salomone, sed in Christo Domino nostro, qui ex David genere ortus est, fuisse comple
Abbreviated transcription (Latin):
semen tuum poste quoderit defi¬
lus tus: istabiliam regnum e ius
Iuse edificabit michi domu
qui antete fuit. S statua eum
uidomo mea⁊in regno meo usq
insi inpiternum. thronus eius
erit firmissimus inperpetuum.
putat fuisse impleta: inultum
errare uidet᷑. Nam qualeter
uisa lomone intelligendue quos
dic tunest post qua dormieris
⁊ stabiliam regnum eius: Nuqͥd
deillo salomone. ereo it ꝓphetatũ:
U inime. Ille enĩ patre suo uiuen
cepit regnare. Namhic dicit᷑.
quia cum impleti fuerint dies
tui: idormieris cumpatribus
tius. susertabo sem tuum. Exqͦ
itelligit alius fuisse ꝓuissus.¬
quinon ante morrem dauit sed
post mortem eius pronura iat
ruerat susctraridus. quiedificar¬
uerat domum domini. nonde
parietibus mnanii factis. sedde
usque insempit num oramine
adtendat ⁊aspiciat quis qua in
nonde salomone ẽẽ ꝓnuntiatu.
Salomonis namq domu. plen̾a
fuisse mulieribꝰ constat alienigenis
colentibꝰ idola. Et ipse abeis rer.

Expanded text:
semen tuum post te quod erit de filiis tuis et stabiliam regnum eius ipse aedificabit mihi domum qui ante te fuit et statuam eum in domo mea et in regno meo usque in sempiternum et thronus eius erit firmissimus in perpetuum putat fuisse impleta, multum errare videtur. Nam qualiter in Salomone intelligendum est, quod dictum est: Postquam dormieris et stabiliam regnum illius . Nunquid de illo Salomone creditur prophetatum? minime. Ille enim, patre suo vivente, coepit regnare. Nam hic dicitur. Quia cum impleti fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum. Ex quo intelligitur alius fuisse qui non ante mortem David, sed post mortem ejus pronuntiatus fuerat suscitandus. 4. Qui aedificaret domum Domini, non de parietibus manufactis, sed de usque in sempiternum coram me , attendat et aspiciat quisquam, non de Salomone esse praenuntiatum. Salomon namque domum plenam fuisse mulieribus alienigenis colentibus idola, et ipse ab eis rex
Abbreviated transcription (Latin):
inetuens neqͥd turbe consurgera
adeccłam fertinuis accessit. Atilla
cessante sedicione: cõmunẽ deder̃
uocem petentes ut pastor gregis
ordinaret᷑ ambrosius. qui nõdũ
fuerat bapticat᷑. Hoc imꝑator
agnoscens: ipente iussit eum
bapticari. itanqũa dignũ iurũ
ordinari pontifice̾m. Nouerat
enĩ eiꝰ certiorẽ om̃i pondere uo¬
liuitatẽ: totius regule decreta
subtiliom Arbitratꝰ etiã diuinũ
in eo ee decretum: dum meiꝰ electi¬
one etiã pars contraria consonane
Hii ergo iacri baptisinatis dona
potius grãm quoq simul suscepit
episcopat᷑. Quo facto hunc hyiu¬
nũ obrimꝰ imꝑator saluatori
año ob tulisse fert᷑. His quippe que
gerebant᷑ int̾ erat. Gras inquid¬
ago dũe om̃ipns. ⁊ saluator uoster.
qm̃ hiuic uiro ego qͥdem comisi cor¬
pora: tuaiit animas. ⁊meã electi¬
one estendisti iusticie conuenire

Expanded text:
metuens ne quid turbae consurgeret, metuens ne quid turbae consurgeret, ad ecclesiam festinus accessit. At illi, cessante seditione, communem dederunt vocem: petentes ut pastor gregis ordinaretur Ambrosius, qui nondum fuerat baptizatus. Hoc imperator agnoscens, repente jussit eum baptizari, et tanquam dignum virum ordinari pontificem. Noverat enim ejus certiorem omni pondere voluntatem, et totius regulae decreta subtiliora. Arbitratus etiam divinum in eo esse decretum, dum in ejus electione etiam pars contraria consonaret. Is ergo sacri baptismatis dono potitus, gratiam quoque simul suscepit episcopatus. Quo facto, hunc hymnum optimus imperator Salvatori et Domino obtulisse fertur his quippe quae gerebantur intererat. Gratias, inqui Deus omnipotens et salvator noster, quoniam huic viro ego quidem commiseram corpora, tu autem animas et meam sententiam ostendisti iusticiae convenire'.
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos uerba locitus est otis
apte eruditi quippe diuinis elo qui¬
is: qualem oporteat esse pomisi¬
cem & quia non decae eũ uerbo
soluiser ętiã conuersatione. gub¬
nare subiectos: itotius semetipsũ
imitatorem uirtitis ostendere:
testemq doctrine conuersationẽ
bona habere. Talem itaq inpon
tificali constituite sede. cui inos
qui gubernamus impium: suiccre
necessario ueluti curantes medi¬
camenta suscipiamꝰ. Heceum di¬
x issce imperator: pocut synodus
ur inagis ipse decernere. sapiens
⁊ pius ex istens Atille supra uosẽ
ir quit tilis electio. Uosenĩ gr̃a
diuina potiti. ⁊ illo splendore
fulgentes. melius poteritis elige
re. Taune sacerdotes egiessi depis¬
copali sede tractabant. Uerum ci¬
urtatis habitatores ut assol&e tu¬
mult̃ taciebant. Alii hunc. alii
illum ordinari petentes. Quieni
erant dearriani auxentii secta:
simulem sibi fieri concer tabant.
onem ambrosius. cui tunt p̃sedał
fuerat cura cõmissa cognoscens. &

Expanded text:
apud eos locutus est: Nostis aperte, eruditi quippe divinis eloquiis, qualem oporteat esse pontificem, quia non decet eum verbo solum, sed etiam conversatione gubernare subjectos, et totius se imitatorem virtutis ostendere, testemque doctrinae conversationem bonam habere. Talem itaque eligite, et in pontificali constituite sede, cui et nos qui gubernamus imperium, sincernecessario veluti curantis medicamenta suscipiamus. Hoc cum dixisset imperator, petiit synodus ut magis ipse decerneret, sapiens, et pius existens. At ille: Super vos, inquit, est talis electio. Vos enim gratia divina potiti, et illo splendore fulgentes, melius pre. Tunc sacerdotes egressi, de episcopali sede tractabant. Verum civitatis habitatores, ut assolet, tumultus faciebant, alii hunc, alii illum ordinari petentes. Qui enim erant de Ariani Auxentii secta similem sibi fieri concertabant. onem Ambrosius, cui tunc praesidialis fuerat cura commissa, cognoscens et
Abbreviated transcription (Latin):
ex plicure.: nec uirginis partum.
Ueniad ad eccłam: ex ponat᷑ illi. ut
cognoscat uerum ordine officii aatu¬
ialis. Uirgo habiuit tempora parien¬
habuit tempora germinandi.
Illa eni decursis nouem mensibus
peperit. uirga aut alio die qd na¬
tura non habuit germina uit. son¬
re nonpotuit. Ds eni qui innume¬
ostendit: ut asina loqueret᷑. ipse¬
Bolis radius: specular penetrat.
i soliditatẽ ctus insensibili subti¬
litate ptrait. ⁊ talis uidet᷑ intrin¬
secus. qualis ex trinsec. Itaq fres.
nec cum ingredit᷑ uolat: nec cum
cular ergo nonrumpit radius soł.
integritate uirginis ingressus aut
egressus numꝗͥo iuciare potuerat
eratseo quid ulterius uoraii:¬

Expanded text:
partum. Veniat ad ecclesiam, exponatur illi; ut agnoscat verum ordinem officii naturalis. Virgo peregit tempora parienhabuit tempora germinandi. Illa enim decursis novem mensibus peperit; virga alia die quod natura non habuit germinavit. Vra non patitur. Deus enim qui in Numeostendit Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit; et talis videtur intrinsecus, qualis et extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditucular ergo non rumpit radius solis: integritatem Virginis ingressus aut egressus vitiare potuit deitatis? Sed quid ulterius i
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a erat plena: eui diuino nuuant¬
collatũert. ut pͥma inter feminas¬
gloriosissimũ deo iuignitatis.
munꝰ efferre. Snde iure anglico
asꝑectu simul asfatu meruit.
prrui. que anglicam stuiduit utra
uitari. Sere gra erat plena. cui
Ut ideo uere ans cu illa erat: qͥm
ipus nouo cattiatis amore. ater¬
renis adcelestia desideranda sustulit
⁊ post modu mediante huinana
natura: om̃i plenitudine diuini¬
tatis conse erauit. Uere binedicta
inmulieres: quesine exemplo mu

Expanded text:
a erat plena, cui divino munercollatum est, ut prima inter feminasgloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam studebat vitam imitari. Vere gratia erat plena, cui Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vere quoque benedicta in
Abbreviated transcription (Latin):
tis in ipiens. Ausentio namq
defuncto: quim ediolauensem
p̃sulatura tenuerat. multisq
fuerar amciliis abdicat᷑. euo¬
cans ep̃os imꝑator. huiꝰ modi
año fideli deuocione guber naui
dedit erꝗo dns redeptori nr̃o sede
dauit patris. quando hune dege¬
uere dauit inicarnari disposuit.
ut ppłm quedauit temporali
impio rexit. ipse gra sp̃uali adet̃¬
uum ꝓueherae regnun. dequo
aplo ait. Quieruit uos deposta¬
te tenebrarũ: transtulit in .ii.¬
regnu. filii carttatis sue. Hic̃ est
qd idem ppłs diuino ammonitus
instinctu: cũ passurus ille hie¬
rusolima ꝓperar& in eiꝰ laudẽ
gaudens decantabat. bened utͦ
quiuenit in nomine d̃u.¬

Expanded text:
ia loquendi. Auxentio namque defuncto, qui Mediolanensem praesulatum tenuerat, multisque fuerat conciliis abdicatus, evocans episcopos imperator, hujusmodi aDedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disposuit, ut populum quem David timperio rexit, ipse gratia spirituali ad aeternum proveheret regnum. De quo Apostolus ait: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae . Hinc est quod idem populus divino admonitus instinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine D