comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alemannos cepit. ip̃os q ac terũ sł
atimo glodoueo regnante. T̃ ũe¬
ut impletur dictũ apłi saluatur
es nfidelis ꝑ mulierẽ fidelem. uocauit
stñ remigium urbis huius remensis
nnistitem. dep̃cans eum ut regi salutis
iam p̃dicaret. Quem sẽs sacerdos per
mistã salutaris uite doctrinã ad baptis¬
nĩ uenire p̾dicabat. Et ille ait. Libẽ¬
trit audiam beatissime pater. s unũ
restat. quia popłs qui me sequitur non
uult deos suos relinquere. Uadam autẽ
adhortari eos iuxta uerbum tuũ. Et ue¬
nens rex ad popłm. cepit hortari eos ut
in dm̃. qui eis uictoriam dederat crede¬
rent. qm̃ dii illoꝵ in tribulatione sua
uichil eis ꝓdesse potuerunt. Accla ma¬
uerunt autem om̃s p̃currente misccłia
et potentia dei. Mortales deos relinqui
mus glose rex. et uerum dm̃ immortalẽ
quẽ remigius p̃dicat credere ꝑati sumus.
ꝙ gaudio magno repletus. regem et po¬
pilũ qualiter diabolo et oꝑib eius ac

Expanded text:
et Alemannos cepit; ipsosque ad terram eoet Alemannos cepit; ipsosque ad terram eoquinto decimo Clodoveo regnante. ut impleretur dictum apostoli: Salvatur vir infidelis per mulierem fidelem, vocavit sanctum Remigium urbis huius Remensis antistitem, deprecans eum, ut regi salutis viam praedicaret. Quem sanctus sacerdos per multam salutaris vitae doctrinam ad baptismum venire predicabat. Et ille ait: 'Libenter te audiam, beatissime pater; sed unum restat, quia populus, qui me sequitur, non vult deos suos relinquere. Vadam autem adhortari eos iuxta verbum tuum'. Et veniens rex ad populum, cepit hortari eos, ut in Deum, qui eis, victoriam dederat, crederent, quoniam dii illorum in tribulatione sua nichil eis prodesse potuerunt. Acclamaverunt autem omnes, precurrente misericordia et potentia Dei: 'Mormus, gloriose rex, et Deum verum, inmortalem, quem Remegius predicat, credere parati sumus'. que gaudio magno repletus, regem et populum, qualiter diabolo, et operibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
modo in dm̃ celi quẽ dña mea remai
dicat. et dabit tibi ip̃e rex regum et de
celi ac terre uictoriam. Ille uero elena¬
tis in celum oculis: cõmotus in lacume¬
p̃dicat ẽẽ filium dĩ urui. qui suburnl
in tribulatione. qui das auxiliũ inte
sꝑantib. tuũ adiutoriũ deuotus postis¬
io. ut si mͥ uictoriã suꝑ hos hostes ded¬
ris et exꝑtus fuero illam uirtutẽ quan
de te popłi p̃dicant. credam tibi et in
mine tuo baptizabor. In uocani eñ dl¬
os meos. et ut exꝑior elongati sunt ab
auxilio meo. Unde credo eos nulla pot̃¬
state ẽẽ preditos. qui sibi credentib nl
co. et in te credere desidero: tantũ ut ls¬
rer ab aduersariis meis. Cũq he ud
clamaret. alemanni in fugam lapsis
ga dederunt. et uidentes regem sũ sẽ¬
fectum. glodouei potestati se subdil
cdicentes. Parce p̃camur dñe ret ilł
reat plus popłs. iam tun sumꝰ. Cia
sit rex immientẽ plagam celals

Expanded text:
modo Deum caeli, quem domina mea regina modo Deum caeli, quem domina mea regina predicat, et dabit tibi ipse Rex regum et Deus caeli ac terrae victoriam'. Ille vero, elevatis in caelum oculis, copraedicat esse Filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adjutorium devotus postulo: ut si mihi victoriam super hos hostes dederis, et expertus fuero virtutem illam quam de te populi praedicant, credam tibi, et in nomine tuo baptizabor. Invocavi enim deos meos, et, ut experior, elongati sunt ab auxilio meo. Unde credo eos nulla potestate esse praeditos, qui sibi credentibus non co, et in te credere desidero: tantum ut liberer ab adversariis meis. Cumque hoc orans clamaret, Alemanni in fugam versi, terga dederunt: et videntes regem suum interfectum, Clodovei potestati se subdunt, dicentes: Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus; jam tui sumus. Tunc jussit rex imminentem plagam cessare,
Abbreviated transcription (Latin):
prim ogenitũ in regno suo retiꝑe sit dig¬
natus. Ego autẽ nullum dolorem in cor¬
de meo ꝓhac causa retineo. Postea uero
genuit filiũ aliũ quem in baptismo chlo¬
domirũ uocauit. Et hic cũ egrotare ce¬
pisset: clixit rex. Non potest altud nisi
et de isto sic fiat. quomodo fuit de fr̃e eiꝰ.
ut baptiꝑatus in nõie xp̃i ur̃i cito mori¬
atur. s orante regina et dñi mishis
currente recepit sanitatẽ. Regno
q non cessabat regi p̃dicare ut dñ¬
coleret. et ydola que colebat uana das¬
queret. s nullumodo animũ eius as
dendum poterat cõmoriere. donee tig
aliquando bellum contra alemannos
sueuosq moueret. In quo compussis
est dm̃ confiteri: quẽ antea negauers
Factum est autẽ bellantib inter st si¬
coꝵ scilicet exercitu. et alemannis ato
sueuis ut glodouei exercitus nimise
rueret. Aurelianus consiliarius mus
intuens regem ait. Dñe mi rex crade

Expanded text:
primogenitum in regno suo recipere sit digprimogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic fiat, quomodo fuit de fratre eius, ut baptizatus in nomine Christi vestri cito moriatur'. Sed orante regina et Domini misericordia precurrente, recepit sanitatem. Regina quoque non cessabat regi predicare, ut Dcoleret, et idola, quae colebat, vana relinqueret: sed nullo modo animum ejus ad credendum poterat commovere, donec tandem aliquando bellum contra Alemannos Suevosque moveret, in quo compulsus est Deum confiteri, quem antea negaverat. Ͻ 13. Factum est autem, bellantibus inter se Francorum scilicet exercitu et Alemannis atque Suevis, ut Hludowici exercitus nimis corrueret, Aurelianus consiliarius eius, intuens regem, ait: 'Domine mi rex, crede
Abbreviated transcription (Latin):
dieb illis dilatauit rex glodoueus regnũ
suũ usq sequanã. Sequenti temꝑe usq
fluuiũ ligerim occupauit. Accepit q
aurelianus castrũ milidunense qd̾ et ĩ
ducatũ optinuit. Concepit deniq ac
peperit rothildis filium. Quem cũ sa¬
cro baptismate consecrari uellet: rex nõ
ad quiescebat ei. Nec dum enim crede¬
bat in dñm dm̃ celi. Regina enĩ cotidie
illi p̃dicabat eum. At ille nolebat eam
audire. Interea regina parat filiũ ad bap¬
tismũ. ornat eccłiam uelis atq cortinis ut
regis cor ad credendum compungeret. Bap¬
titatus est puer quẽ ingomirũ uocauit.
quiq in albis decessit. Unde rex nimis
contristatus reputabat regine increpan¬
do dicens ad eam. quia si in noĩe deorum
meoꝵ puer dedicatus fuissei. utiq in co¬
lumis diu uixisset. Quia uero in noĩe
dei ur̃i baptizatus est: uiuere non potuit.
Regina uero clicebat. Deo grãs ago qui
me non duxit indignam ut de utero meo

Expanded text:
diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ clypeus neq lancea neq bipenna est u¬
tilis. Accepit autẽ rex franciscam eiꝰ que
uocatur bipenna et ꝓiecit in terram. Eũ
autem ille se inclinasset eam recolligere.
rex statim eleuata manu franciscã suã
n caput eius defixit. et ait. Sieut tu in
suessionis ciuitate suꝑiore anno in urceo
illo feristi: sic et facio tibi. M ortuoq illo
exercatũ tec de ip̃o campo iussit ad ꝓpria
in pace cliscedere. Grandis timor et pauor
ꝓ hac eausa infrancoꝵ popło consurrexit.
G lodoueus decimo anno regni sui com¬
moto exercitu sibi turingiam ꝓuntiã
subiugauit. Inde gundebaudi regis bur¬
gundionũ neptem filiam uidelicet fra¬
tris suis chilperici quẽ gladio interfecerat
nomine rothildem pulchram satis puel¬
lam et uere xp̃ianissimã. interueniente
aureliano consiliario ac legatario suo nu¬
tu diuino in coniugẽ sumpsit. sicut lec¬
tor in suo loco plenuis legere potest. In

Expanded text:
que clipeus neque lancea neque bipenna est uque clipeus neque lancea neque bipenna est utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quae vocatur bipenna, et proiecit in terram. Cum autem ille se inclinasset eam recolligere, rex statim, elevata manu, franciscam suam in caput eius defixit et ait: 'Sicut tu in Suessionis civitate superiore anno in urceo illo fecisti, sic et facio tibi'. Mortuoque illo, exercitum rex de ipso campo iussit ad propria in pace discedere. Grandis timor et pavor pro hac causa in Francorum populo consurrexit. 12. Hludowicus decimo anno regni sui, commoto exercitu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum neptem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo loco plenius legere potest. In
Abbreviated transcription (Latin):
ne eleuata pͥipenna que alio nomine ap¬
pellatur francisca ꝑcussit urceũ illum
dicens. Tu nichil hinc accipies rex. nisi
qd̃ tibi sors uera donauerit. Obstupefac¬
tis om̃ib. rex iniuriã suã patienter suf¬
ferens. acceptũ urceũ nuntio eccłiastico red¬
didit : seruans iram in corde absconditã.
Transacto anno glodoueus rex ut om̃iũ
armoꝵ nitorem uideret. omnẽ exercitum
iussit cũ armoꝵ apparatu uenire scđm
morem in campum martiũ. sic enim con¬
uentum illũ uocabant a marte. quẽ pa¬
gani dm̃ belli credebant. a quo et marti¬
um mensem et terciam feriam diem mar¬
tis appellauerunt. Quem conuentũ poste¬
riores franci mai cãpum quando reges
ad bella solent ꝓcedere uocari instituerũt.
Uerum ubi rex cunctum exercitũ circui¬
uit. uenit ad hominem illũ qui urceũ p̃¬
terito anno cũ bipenna ꝑcusserat. et ait
ad eum. Nullus hic tam inculta et sordi¬
da arma habet sicut tu habes. quia ne¬

Expanded text:
ne, elevata bipenna, quae alio nomine apne, elevata bipenna, quae alio nomine appellatur francisca, percussit urceum illum, dicens: 'Tu nichil hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera donaverit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam patienter sufferens, acceptum urceum nuntio aecclesiastico reddidit, servans iram in corde absconsam. Transacto anno, Hludowicus rex, ut omnium armorum nitorem videret, omnem exercitum iussit cum armorum apparatu venire secundum morem in campo Marcio. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem pagani deum belli credebant, a quo et Marcium mensem et tertiam feriam diem Martis appellaverunt; quem conventum posteriores Franci Mai campum, quando reges ad bella solent procedere, vocari instituerunt. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui urceum preterito anno cum bipenna percusserat, et ait ad eum: 'Nullus hic tam inculta et sordida arma habet, sicut tu, quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
rapientes tulerunt. Sc̃s autem remigi¬
us missos suos ad regem glodoueũ direx¬
it dep̃cans ut si aliuid de sacris uasis eccle¬
sie reaipere non mereretur. uel illũ ur¬
num misis siuns reddere uberet. Hec
udiensrex. ait ad missos eccłiasticos.
Suuimini nos usꝙ suessionis eiuitatẽ
qiaibi cuncta que ad quisita sunt di
io nde erunt. Cũꝙ michi urceus ille
in partem obuenerit. que ep̃s postulat ad¬
uxlebo. ⁊ emens autem sueisionas ei¬
utatem eunctam p̾dam que asportata
bil ad qusita fuit rogat afferri porme¬
suri. Ctnꝙ omĩa fuissent in pͥsentia
pors allata dixit. Rogo nos ꝯfortisina
pugilatoes ut m̃ dare istum urtit iro¬
negetis. Hoc rege dicente. illi franci qui bo¬
no animo fuerunt aiunt. Om̃ia głose
rex que cernis tua sunt. et nos tuo cdnĩo
sumus subiecti. qd̃ tibi bonum uidetur
hoc fac. Nullus enim tue potestati resis¬
tere audet. Cum hec illi benigne dixis¬
sent. unus francus leuis cũ uociferatio¬

Expanded text:
rapientes tulerunt. Sanctus autem Remigirapientes tulerunt. Sanctus autem Remigius missos suos ad regem Chludowicum direxit, depsiae recipere non mereretur, vel illum urceum missis suis reddere juberet. Haec audiens rex ait ad missos ecclesiasticos: Sequimini nos usque ad Suessionum civitatem, quia ibi cuncta, quae acquvidenda erunt. Cumque michi urceus ille in partem obvenerit, quae episcopus postulat adimplebo'. Veniens autem Suessionis civitatem, cunctam predam, quae asportata vel adquisita fuit, rogat afferri in medium. Cumque omnia fuissent in presentiam regis allata, dixit: 'Rogo vos, o fortissimi pugnatores, ut michi dare istum urceum nonegetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subiecti. Quod tibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potestati resistere audet'. Cum hec illi benigne dixissent, unus Francus levis, cum vociferatio
Abbreviated transcription (Latin):
uloꝵ fanatiei et pigani. atapᷤ
rients miracula que fiebant ꝑ beatum
tnigium reuerebantur eum. et licet
xgͥin diligebant eũ: in quo lux celestis
⁊t m̃ib resplendebat. et rex illoꝵ libẽ¬
s stoobibebat. Erat enim sc̃s remigius
uir sapiens atq scĩssimus egregius atq¬
rethoricus preclarus in uirtutib. cecis ui¬
sum restituens. mortuis uitam reparans.
dimonia eiciens. om̃iumq infirmitatũ
linguorib medelam prebens. Tran si¬
tum autem rex faciens secus ciuitatem
remi ꝑ uiam que usq hodie ꝓpt̾ barba¬
roꝵ ꝑ eam iter barbarica nuncupatur.
noluit in eandem curitatem introire
ne ab exercitu suo aliqd̃ malum ibi fie¬
ret. Sine uoluntate autem et conscien¬
tia ip̃ius pars quedam indisciplinatoꝵ
qm̃ non erat potestas temporalis in habi¬
tantium que eis resisteret. eandẽ cuuita¬
tem intrauit. et quedam ornamenta atq
satra uasa inde rapientes ut p̃dones so¬
lent asportauerunt. Inter que urceum
nire magnitudinis atq pulchritudinis

Expanded text:
um, fanatici et pagani. Attamen audientes miracula, que fiebant per beatum Remigium, reverebantur eum, et licet pagani, diligebant illum, in quo lux caelestis gratiae omnibus resplendebat; et rex illorum libenis se cohibebat. Erat enim sanctus Remigius vir sapiens atque sanctissimus, egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia eiciens omniumque infirmitatum languoribus medelam prebens. Transitum autem rex faciens secus civitatem Remi per viam, quae usque hodie propter barbarorum per eam iter Barbarica nuncupatur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine voluntate autem et conscientia ipsius pars quaedam indisciplinatorum, – quoniam non erat potestas temporalis inhabitantium, quae eis resisteret, – eandem civitatem intravit, et quedam ornamenta atque sacra vasa inde rapientes, ut predones solent, asportaverunt. Inter que urceum mirae magnitudinis atque pulchritudinis
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem saluatoris nr̃i humanitatẽ corpꝰ
nimi rũ et animã condidit in uscerib
uirginis. que facta est ancilla homi¬
nis ꝑ diuinitatẽ. et mater uerbi ꝑ carnẽ.
Non autẽ prius in utero uirginis caro cõ¬
cepta est. et postmodum diuinitas uenit
in carne. sS mox uerbũ uenit in utero:
mox uerbum seruata ꝓprie ueritate na¬
ture factum est caro. Et ꝑfectus homo id
est in ueritate carnis et anime rationa¬
lis. natus est ꝑ uterũ uirginis filius dei:
unctus oleo leticie: idest dono sp̃c sc̃i pre
consortib suis. scilicet p̃ ceteris homini¬
b. Nos prius peccatores homines existi
tus est in fine scłoꝵ. Ibi ab eodem sp̃u unc¬
tus est ubi conceptus. nec ante conceptus
et postmodum unctus est. S hoc ip̃m de
spũ scõ et carne uirginis concipi a spũ
scõ ungi fuit. In quo compla cuit inha¬
bitare omnẽ plenitudinem dium¬
tis corꝑaliter idest substantialit

Expanded text:
eiusdem Salvatoris nostri humanitatem, corpus eiusdem Salvatoris nostri humanitatem, corpus nimirum et animam, condidit in visceribus virginis, que facta est ancilla hominis per divinitatem et mater verbi per carnem. Non autem prius in utero virginis caro concepta est, et postmodum divinitas venit in carne, sed mox verbum venit in utero, mox verbum, servata propriae veritate naturae, factum est caro et perfectus homo, id est in veritate carnis et animae rationalis natus est per uterum virginis filius Dei, unctus oleo letitiae, id est dono Spiritus sancti, pre consortibus suis, scilicet pre ceteris hominibus. Nos prius peccatores homines existimtus est in fine saeculorum, ibi ad eodem Spiritu unctus est, ubi conceptus, nec ante conceptus et postmodum unctus est, sed hoc ipsum de Spiritu sancto et carne virginis concipi a sancto Spiritu ungi fuit. In quo complacuit inhabitare omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, id est substantialit
Abbreviated transcription (Latin):
cedebat in iuriis. Uerus homo uerus
unctus est deo. nec scd̾m existentẽ prius
animã deductus e celo: nec scd̾m carnẽ
creatus ex nichilo. Eandem gerens in uer¬
bi deitate ꝑsonam: et tenens cõmunem no¬
bis in corpore animaq naturam. Non
enim eẽt dei hominũq mecliator. nisii¬
dem ds̃. idemq homo. in utroq et unus
eẽt et uerus. Quam seruilem formã a
solo filio dei susceptam. tota sc̃a trinitas.
quoꝵ una est uoluntas et oꝑatio in ute¬
ro głose ac semꝑ uirginis marie fecit. si¬
cut euuangeliz auit ei archangelus. sp̃s
sc̃s inquiens suꝑ ueniet in te et uirtus
altissimi obumbrabit tibi. ideoq qd nas¬
cetur exte scm̃: uocabitur filius dei. Que
tota scã trinitas scilicet d̃s̃ patir nuncu¬
patione altissimi designatus. et eius uir¬
tus ac sapientia que edificauit sibi domũ.
Unigenitus uidelicet filius ip̃e auctor
oꝑis ip̃e opus auctoris. cooꝑante sp̃ũ scõ

Expanded text:
cedebat iniuriis. Verus homo, verus cedebat iniuriis. Verus homo, verus unitus est Deo, nec secundum existentem prius animam deductus e celo nec secundum carnem creatus ex nichilo, eandem gerens in verbi deitate personam et tenens communem nobis in corpore animaque naturam. Non enim esset Dei hominumque mediator, nisi idem Deus idemque homo in utroque et unus esset et verus. Quam servilem formam a solo filio Dei susceptam tota sancta Trinitas, quorum una est voluntas et operatio, in utero gloriosae ac semper virginis Mariae fecit, sicut euvangelizavit ei archangelus: Spiritus sanctus, inquiens, superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque, quod nascetur ex te sanctum, vocabitur filius Dei. Quae tota sancta Trinitas, scilicet Deus pater nuncupatione Altissimi designatus, et eius virtus ac sapientia, quae edificavit sibi domum, unigenitus videlicet filius, ipse auctor operis, ipse opus auctoris, cooperante Spiritu sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e nature anima rationali et intellec¬
tuali de in comp̃hensibili nobis uirtutis su¬
e oꝑe totum scilicet hominẽ ut totũ salua¬
ret hominẽ assũpsit in unitate ꝑsone di¬
unitatis sue. Natiuitas enim dñ
scđm carnẽ quãuis habeat quedã
ꝓpria quib humane conditionis initia
transcendunt. siue qd̃ solus ab inuiolata
uirgine sine concupiscentia est cõceptus
et natus. siue qd̃ ita uiscerib matris editꝰ¬
est ut fecunditas pareret et uirginitas
ꝑmaneret. non alterius tamen nature
erat eius caro quã nr̃e. nec alia illi quã
ceteris hominib est anima inspirata pͥn¬
cipio que excelleret. non diuersitate ge¬
neris s sublimitate uirtutis. Nichil e¬
nim carnis sue habebat aduersum. nec
discordia desiderioꝵ gignebat compug¬
nantiam uoluntatũ. Sensus corporei ui¬
gebant sine lege peccati. Et ueritas af¬
fectionum: sub moderamine deitatis et
mentis. Nec temptabatur illecebris nec

Expanded text:
nostre nature anima rationali et intellecnostre nature anima rationali et intellectuali de incomprehensibili nobis virtutis suae opere, totum scilicet hominem, ut totum salvaret hominem, assumpsit in unitate personae divinitatis suae. Nativitas enim Domini secundum carnem quamvis habeat quedam propria, quibus humanae conditionis initia transcendunt, sive quod solus ab inviolata virgine sine concupiscentia est conceptus et natus, sive quod ita visceribus matris est editus, ut fecunditas pareret, et virginitas permaneret, non alterius tamen nature erat eius caro quam nostrae, nec alio illi quam ceteris hominibus anima est inspirata principio, quae excelleret non diversitate generis, sed sublimitate virtutis. Nichil enim carnis suae habebat adversum, nec discordia desideriorum gignebat compugnantiam voluntatum; sensus corporei vigebant sine lege peccati, et veritas affectionum sub moderamine deitatis et mentis nec temptabatur illecebris nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas patrem et filium et sp̃m som̃.¬
ba ostenditur ꝑsonas non posse cliuidi
in sae triuitate. quia cuius libet ꝑsone
uimen semꝑ ad alteram respicit ꝑso¬
ban. Si patrem dicis. filiũ ostenis.
Si Nliumi nominas: patrem pelicas
site se duendum. qd om̃ia nature¬
nomina uel essentie sicut in un a ꝑsona
singulariter. sic etiam in trib semꝑ sin¬
gulari numero sit dicendũ. et in dõ ni¬
chil scđm accidens sit dicendũ. quia ni¬
chil in eo mutabile est. Et qualis ac quan¬
tus sit pater. talis ac tantus sit filius.
talis ac tantus sit sp̃c sc̃s. Nec aliquid
sit maius tres simul dicte ꝑsone quã singu¬
la queq ꝑsona. quia eadem magnitudo est
in una queq ꝑsona semel dicta. que est in
trib ꝑsonis simul nominatis. Una uero
tantũ ex cadem sc̃a trinitate ꝑsona filii.
ꝑ quẽ om̃ia facta sunt oꝑatione scĩ sp̃c
ex immaculata carne ꝑpetue uirginis
marie. Nr̃e carnis substantiã animatã

Expanded text:
personas Patrem et Filium et Spirpersonas Patrem et Filium et Spirhoc ostenditur, personas non posse dividi in Trinitate, quia cujuslibet personae nomen, semper ad alteram respicit personam. Si Patrem dicis, Filium ostendis. Si Filium nominas, Patrem praedicariter sit tenendum, quod omnia naturnomina, vel essentiae, sicut in una persona singulariter, sic etiam in tribus semper singulari numero sit dicendum, et in Deo nihil secundum accidens sit dicendum, quia nihil in eo mutabile est. Et qualis ac quantus sit Pater, talis ac tantus sit Filius, talis ac tantus sit Spiritus sanctus: nec aliquod majus sit, tres simul dictae personae, quam singulae quoque personae: quia eadem magnitudo est in unaquaque persona semel dicta, quae est in tribus personis simul nominatis. XIX. Una vero tantum ex eadem sancta Trinitate persona Filii, per quem omnia facta sunt operatione Spiritus sancti, ex immaculata carne perpetuae virginis Mariae nostre carnis substantiam animatam
Abbreviated transcription (Latin):
pi habundante gra dei et fiat ĩ no
Spns uite. ac in eius lumine uidea¬
s sumen. Nunc ad iusticiam cre¬
ats crde et ad salutem confitentes ore
qua in patre totus est filius. et totus in
urrdo pater. in patre simul et filio totus
et spẽ sẽs. Apatre simul et filio. totus
iem pcedit sp̃c. Qd̃ specie in futuro ui¬
nuntiabit. quia patefactam tunc ma¬
instatis sue speciem. et quomodo rp̃e gig¬
nenti non impar oriatur. et quomodo u¬
triusq sp̃c utriq coeternus ꝓcedat osten¬
ut. Aꝑte namq tunc uidebimus. qͣnͣdo
hoc qd̾ oriendo est. ei de quo oritur sub¬
quens non est. quomodo is qui ꝓcessi¬
one ꝓducitur. a ꝓferentib non preitur.
Aꝑte tunc uidebimꝰ quomodo unũ diui¬
sibiliter tria sunt: et inliuisibiliter tͥa unũ
a equalem sibimet ẽẽ unius deitatis
esentie. om̃ipotentie. głe. magnitudi¬
nismaiestatis. et quieqͥd ad se id est sub¬
santialiter dicitur. relatiue autẽ tres

Expanded text:
amur abundante gratia Dei, et fiat in nobis amur abundante gratia Dei, et fiat in nobis fons vitae, ac in eius lumine videamus lumen. Nunc ad iustitiam credentes ore et ad salutem confitentes corde, quia in Patre totus est Filius et totus in verbo Pater, in Patre simul et Filio totus est sanctus Spiritus, a Patre simul et Filio totus idem procedit Spiritus, quod spetie in futuro vinuntiabit, quia per patefactam tunc maiestatis suae spetiem, et quomodo ipse gignenti non inpar oriatur, et quomodo utriusque Spiritus utrique coaeternus procedat, ostendet; aperte namque tunc videbimus, quando hoc quod oriendo est ei de quo oritur subsequens non est, quomodo is qui processione producitur a proferentibus non preitur; aperte tunc videbimus, quomodo unum divisibiliter tria sint et indivisibiliter tria unum. ac coaequalem sibimet esse, unius Deitatis essentiae, omnipotentiae, gloriae, magnitudinis, maiestatis, et quicquid ad se, id est substantialiter, dicitur, relative autem tres
Abbreviated transcription (Latin):
uocaui. ꝓꝑterea de hac uilla ter
clesiam tuã ꝑpetuo heredẽ ẽt̃ faus
Et p̃sentialiter ip̃am uillam ad
sem eccłiam tradidit. et ridem sõ s
li inde cartam et uestiturã scc̃m
rem legalem fecit. Miram᷑ qua i¬
ta uerbum helie ydria farine nõds
cit. et lechitus olei non est immine
Miramur quia iuxta uerbum le¬
sei de paruo liquore olei magna ul
infusa oleo fuere repleta. Mire mus
quia benedictione et oratione dñq
patris ac patroni nr̃i remigii us
non modice quantitatis de paruol¬
quore qd̃ in eo erat uinũ suꝑfusim
etiam in pauimentũ cellarii mluss¬
uit. Et nos qui carnis uoluntatle
ebriati. alios etiam peccare faciuas
peecatis inebriauimus. etad peuu¬
euacuati a xp̃o uasa donis spũalb
cua. si ad memoriã huius beati pouis¬
cis a fundo cordium nroꝵ ueneni pe
confessionem cum contritiont i d¬
dis rugitu euomuerimꝰ. euatiais
felle peccatoꝵ quo replet sumd
ois uos posse credamus. ut reple¬

Expanded text:
vocavi. Propterea de hac villa te et aecclesiam tuatn perpetuo heredem esse faciam'. Et presentaliter ipsam villam ad Remensem aecclesiam tradidit et eidem sancto presuli inde cartam et vestituram secundum morem legalem fecit. Miramur, quia iuxta verbum Heliae idria farinae non de fecit, et lechytus olei non est imminutus; miramur, quia iuxta verbum Helisaei de parvo liquore olei magna vasa infusa oleo fuere repleta; miremur, quia benedictione et oratione domni et patris ac patronis nostri Remigii vas non modice quantitatis de parvo liquore, quod in eo erat, vinum superfusum etiam in pavimentum cellarii redundavit. Et nos, qui carnis voluntatibus debriati, alios etiam peccare facientes peccatis inebriavimus et ad peccevacuati a Christo, vasa donis spiritalibus vacua, si ad memoriam huius beati pontificis a fundo cordium nostrorum venenconfessionem cum contricione et cordis rugitu evomuerimus, evacuantes nos felle peccatorum quo repleti sumus, obtinere nos posse credamus, ut reple
Abbreviated transcription (Latin):
mendare ꝓcuro. tum sicuti p̾missi sc̃ĩ esclre
pontificis studio sacras scripturas desidi¬
a et ꝓfanitate impioꝵ iudeoꝵ abolitas nos¬
camus fuisse restauratas. Et non solum
tuangelicam et apłicam hystoriam ab e¬
uuangelistis sacratissime conditam. S
t plurimoꝵ scoꝵ gesta plurimos eccłie
nagistros ad instructionem multoꝵ et eti

Expanded text:
cut praemisi, sancti Esdrae pontificis studio, sacras Scripturas, desidia et profanitate impiorum Judaeorum abolitas, noscamus fuisse restauratas, et non solum evangelicam et apostolicam historiam ab evangelistis sacratissime conditam, sed et plurimorum sanctorum gesta plurimos Ecclesiae magistros, ad instructionem multorum, et eti
Abbreviated transcription (Latin):
ũ multa eis consolationis doctrine
es patientie uerba intimasset. didicit
Ab eis de sexto miliario aquã sibi su¬
s bumeris apportare. Tunc sc̃s cle
deserto syna et fluxerunt aque in ha¬
bundantiam. ip̃e nobis laticem afflu¬
tulemur. Cũq oratione completa hĩc
inde circũspiceret. uidit agnum stantẽ
qui pede dextro erecto quasi locum sc̃o
clementi ostenderet. Tunc sc̃s clemiens
rexit ad locum et lixit. In nom ine pa¬
tris et filii et sp̃c scĩ in isto loco ꝑcutite.
accepto bretii sarculo sc̃s clemens leui
ictu locum sub pede agni ꝑcutiens. fons
sorium dixit. Fluminis impetus letifi¬
cat ciuitatẽ dei. Ad istam autem fa¬
mam confugit om̃is ꝓuintia. et ueni¬
entes uniuersi ad doctrinam scĩ clemen¬
tis conuertebantur ad dñm. ita ut in¬

Expanded text:
cum multa eis consolationibus et patientiae verba intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Tunc S. Clemonte Sina, et fluxerunt aquae in satietatem, ipse nobis laticem afflut. Cumque oratione completa hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum sancto Clementi ostenderet. Tunc S. Clemens it ad locum, et dixit: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, in isto loco percutite. accepto brevi surculo S. Clemens levi ictu locum sub pede agni percutiens, fontem sorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes universi ad doctrinam sancti Clementis, convertebantur ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc paganis insultantib tam inuidi¬
osa relatio eucurrit ad imꝑatorẽ traia¬
num. ut dicerent ibi ꝑ clementem innu
nem accedere. cessit multitucdini. et so¬
ut penitus mutari non posset. dixit ad
Qd̾ cum factum fuisset qd̃ uisserat. mul¬
mes oremus dm̃. ut ostendat nobis mar
tyris sui corpus. Orantib autem popu¬
lis. recessit mare in sinu suo ꝑtria fere
milia. et ingressi popłi ꝑ siccum inuene¬
saxea corpus scĩ clementis petri discipłi.
ita ut et anchora in qua missus fuerat
iuxta cum fuisset posita. Reuelatum ẽ
om̃i anni die passionis eius recedat mare
et ꝑ septem dies aduenientib siccũ iter
p̃beat qd̃ ad laudem nominis sui facit
dñs fieri usq in hodiernum diem. Hoc

Expanded text:
 paganis insistentibus, tam ambitiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, ut dicerent ibi per Clementem innumnem accedere, cessit multitudini, et sout penitus moveri non posset, dixit ad Quod cum factum fuisset, omnis mulmes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi per siccum posaxea corpus sancti Clementis positum, ita ut anchora cum qua missus est, juxta eum esset posita. Revelatum estomni anno die passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, et siccum iter praebeat. Quod ad laudem nominis sui facit Dominus fieri usque in hodiernum diem. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inter eas una preclarior ceteris.ex cuius
corona que insũmo sui fenestrati thuri¬
buli speciem pretendebat. tantꝰ splendor
irradiat: ut noctem ip̃am in diei lucem
intia domũ conu̾tat. Procelit ad lestulũ
ubi sponsa filii decubat: ⁊amantissime
se suꝑ eam inclinans.: amplexũ duleissi¬
mũ prestat. Profertur a uirginib mire
pulchritudinis palliũ: ⁊ certatĩ de serui¬
entib cunctis: ⁊ clare corpus tegitur. ⁊
thalamus adornat᷑. In crastino igitur
beati laurentii egreditur anima illa sanc¬
tissima premio perpetuo laureanda: tẽplo
carnis soluto. sp̃c feliciter migrauit ad astͣ.
Benedistus hic exitus de ualle lacrimarũ ⁊¬
miserie. qui introitꝰ ei beate fr̃s est uite.
decoratur. Qualiter ad exequias uirgi¬
nis curia romana cũ gẽtiũ ppłositate ꝯfluxit.
umor incontinenti de transitu uir

Expanded text:
inter eas una praeclarior ceteris, ex cuius inter eas una praeclarior ceteris, ex cuius corona quae in summo sui, fenestrati thuribili speciem praetendebat, tantus splendor irradiat, ut noctem ipsam in diei lucem intra domum convertat. Procedit ad lectulum, ubi Sponsa Filii decubat, et amantissime se super eam inclinans, amplexum dulcissimum praestat. Profertur a virginibus mirae pulchritudinis pallium, ac certatim deservientibus cunctis, et Clarae corpus tegitur, et thalamus adornatur. In crastino igitur beati Laurentii, egreditur anima illa sanctissima, praemio perpetuo laureanda; temploque carnis soluto, spiritus feliciter migravit ad astra. Benedictus hic exitus de valle miseriae, qui introitus ei beatae factus est vitae. decoratur. Qualiter ad exequias Virginis Curia Romana cum gentium populositate confluxit. 47 umor incontinenti de transitu vir
Abbreviated transcription (Latin):
facies. ⁊ nouas adhuc aqͣs merebundi cordis
impetꝰ subministrat. Adse autẽ conuersa
uirgo scĩssima. suam aĩam silent᷑ alloqͥtur.
Bade inquit secura. quia bonũ habes cõcluc¬
tum itineris. Uade ait ⁊qm̃ qui te creauit
sc̃ificauit ⁊ te semꝑ custodiens uelut mat̾
filiũ. tenero amore dilexit. Tu inqͥt dñe
benedictus sis: qd̾ me creasti. Quam cum
quedam ex sororib interrogaret cui loq̃re¬
tur.illa respondit.Ego loquor aĩe mee be¬
nedicte. Nec ille gloriosus conduatꝰ. longe
distabat. Namad quãlam filiã se conit¬
tens uides tu inquit o filia regẽ głe quẽ
ego uideo: Suꝑ aliam quoq fc̃a est manꝰ
domini. ⁊ corporalib oculis felicem inter
lacrimas excipit uisũ. Iaculo quidẽ ꝓfun¬
di doloris confossa: uersus portã domus aciẽ
dirigit oculoꝵ. Et ecce in uestib albis tur¬
ba ingreditur uirginũ: que omnes aurea
serta suis capitib deferebant. Graditur

Expanded text:
facies et novas adhuc aquas maerebundi cordis facies et novas adhuc aquas maerebundi cordis impetus subministrat. 46 Ad se autem conversa Virgo sanctissima suam animam silenter alloquitur: Vade, inquit, secura, quia bonum habes conductum itineris. Vade, ait, quoniam, qui te creavit santificavit: et te semper custodiens, velut mater filium, tenero amore dilexit. Tu, inquit, Domine, benedictus sis, qui me creasti. Quam cum quaedam ex sororibus interrogaret; cui loqueretur, illa respondit: Ego loquor animae meae benedictae. Nec ille gloriosus conductus longe distabat. Nam ad quamdam filiam se convertens, vides tu, inquit, o filia, Regem gloriae quem ego video? Super aliam quoque facta est manus Domini et corporalibus oculis felicem inter lacrymas excipit visum. Iaculo quidem profundi doloris confossa, versus portam domus aciem dirigit oculorum: et, ecce, in vestibus albis turba ingreditur virginum, quae omnes aurea serta, suis capitibus deferebant. Graditur
Abbreviated transcription (Latin):
recõmendãs. beneficia diuina lauclan¬
do cõmemorat. Benedicit deuotos deuo¬
tasꝙ suas. ⁊ omnib dñab monaste¬
rioꝵ pauꝑum tam presentib qͣm fu¬
turis. largam benedictionis gratiã
imprecatur. Cetera sine fletu quis re¬
ferat: Astant illi duo beati francisci so¬
eii benedicti. quoꝵ unus angelus me¬
rens ipse solatur merentes:alter leo
recedentis lectulũ osculat᷑. Plangunt
filie destitute pie matris recessum: et
qͣm ultra uisure ñ essent prosequũt᷑
cum lacrimis recedentẽ. Dolent amaris¬
sime totũ eaꝵ solatiũ cũ illa migrare:
seq in ualle lacrimaꝵ relictas ñ iam
a sua magistra ulterius consolandas.
Uix a dilaceratione corpoꝵ. solus pudor
continet manũ:⁊ doloris ignẽ illud
efficit acriorẽ.: qd̾ exteriori planstu ñ
sinitur uaporare. Imperat claustrali
censura silentiũ: extorquet uis doloris
gemitũ ⁊ singultũ. Tumẽt lacrimis

Expanded text:
recommendans, beneficia divina laudanrecommendans, beneficia divina laudando commemorat. Benedicit devotos devotasque suas et omnibus dominabus monasteriorum pauperum tam praesentibus quam futuris, largam benedictionis gratiam imprecatur. Cetera sine fletu quis referat? Adstant illi duo beati Francisci socii benedicti, quorum unus Angelus moerens ipse, solatur moerentes: alter Leo, recedentis lectulum osculatur. Plangunt filiae destitutae piae matris recessum et quam ultra visurae non essent, prosequuntur cum lacrymis recedentem. Dolent amarissime, totum earum solatium cum illa migrare, seque in valle lacrymarum relictas non iam a sua magistra ulterius consolandas. Vix a dilaceratione corporum solus pudor continet manum et doloris ignem illud efficit acriorem, quod exteriori plantu non sinitur vaporare. Imperat claustralis censura silentium, extorquet vis doloris gemitum et singultum. Tument lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. Qd̃ u̾o est auditu mirabile eũ
decem ⁊ septem dieb nullũ cibũ sum̾e
poss. tanta est a dño fortitudine uigo¬
rata. ut omnes ad se uenientes. in xpi
seruicio confortaret. Nam cũ uir benig¬
nus frat̾ Rainaldus. in tantarũ infir¬
mitatũ longo martyrio eam ad pati¬
entiam hortaretur: liberrima ei uoce
ꝑ illum seruũ suũ sc̃m franciscũ agnoni.
nulla peccata molesta. nulla penitentia
quasi ad ianuã stante: uult sibi sacerdo¬
tes ⁊spuales fratres assistere:passionem
dñi ⁊ sc̃a uerba recitare. Inter quos cdũ
apparet frater iuniperus egregius dñi
ioculator: qui calida sepe uerba de dño
erustabat: noua hylaritate ꝑfusa. q̃rit
si aliquid noui de clño haberet ad manũ.
Qui aꝑiens os suu̾ de fornace feruidi
cordis flãmantes u̾boꝵ scintillas emit¬
tit. atq in eius parabolis uirgo di mag¬
nũ solatiũ sumit.Lacrimantes tandẽ
se uertit ad filias: quib pauꝑtatẽ alñi

Expanded text:
ratur. Quod vero est auditu mirabile; cum ratur. Quod vero est auditu mirabile; cum decem et septem diebus nullum cibum sumere posset, tanta est a Domino fortitudine vigorata, ut omnes ad se venientes, in Christi servitio confortaret. Nam cum vir benignus, frater Rainaldus in tantarum infirmitatum longo martyrio eam ad patientiam hortaretur, liberrima ei voce  illum servum suum Franciscum agnovi, nulla poena molesta, nulla poenitentia quasi ad ianuam stante, vult sibi sacerdotes et spirituales Fratres assistere, passionem Domini et sancta verba recitare. Inter quos dum apparet frater Iuniperus, egregius Domini iaculator, qui calida saepe verba Domini eructabat, nova hilaritate perfusa, quaerit si aliquid novi de Domino haberet ad manum. Qui aperiens os suum, de fornace fervidi cordis flammantes verborum scintillas emittit, atque in eius parabolis virgo Dei magnum solatium sumit. Lacrymantes tandem se vertit ad filias quibus paupertatem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
cum diceret utinã ego tantũ uenia
indigerem: ꝑfecte absolutonis munꝰ
t ample benedistionis gr̃am impartitur
Recedentib autem omnibz quia cdie illa
de manu prouintialis ministri sacram
receꝑat hostiam. subleuatis in celũ ocul
⁊ iunctis ad d̾m manib cũ lacrimis ait
sororib suis. Laudate dñm filiole mee
mũ. ⁊ eius uicariũ uidere cõmerui. Qua
matris lectulum filie qͣmcitius
orphanande. qͣrum aĩas acerbi doloris
gladius ꝑtransibat. Non sompnꝰ eas reuo¬
cat. ñ fames ip̃as diuellit. s lestuloꝵ obli¬
tas ⁊ mense. noste ac die solum plangere
delestabat. Inter qͣs agnes uirgo deuota
lacrimarum inebriata salsugine. sororẽ
efflagitat: ne se relicta discedat. Cui cla¬
consolatonẽ tibi faciet dñs: priusquã¬
extremis plurimis laborare dieb:
quib fides gentiũ ⁊ deuotio ppłoꝵ excres¬
cit. cardinaliũ quoq ⁊ prelatoꝵ uisita¬
tione freq̃nti: ut uere sc̃a cotidie hono¬

Expanded text:
cum diceret: Utinam ego tanta venia cum diceret: Utinam ego tanta venia indigerem; perfectae absolutionis munus et amplae benedictionis gratiam impertitur. Recedentibus autem omnibus quia die illa de manu provincialis Ministri sacram receperat hostiam, sublevatis in caelum oculis, et iunctis ad Deum manibus, cum lacrymis ait sororibus suis: Laudate Dominum, filiolae meae, um, et eius Vicarium videre commerui. Qualmatris lectum filiae quamcitius orphanandae: quarum animas acerbi doloris gladius pertransibat. Non somnus eas revocat, non fames ipsas divellit; sed lectulorum oblitas et mensae, nocte ac die solum plangere delectabat. Inter quas Agnes virgo devota, lacrymarum inebriata salsugine sororem efflagitat, ne, se relicta, discedat. Cui Claconsolationem faciet Dominus, priusquaextremis plurimis laborare diebus, quibus fides gentium et devotio populorum excrescit: Cardinalium quoque et praelatorum visitatione frequenti, ut vere sancta, quotidie hono
Abbreviated transcription (Latin):
rius adherent uelut disciplĩ dñi cardina
prouidentia suũ de clara implere
nam suꝑni regni palatio sublimare. Cu¬
pit iam illa ⁊ toto desiderio spirat libera¬
ri de corpore mortis huiꝰ.⁊ in ethereis man¬
sionib xp̃m uidere regnantẽ: quẽ fuerat
toto corde in terris pauꝑem pauꝑcula prose¬
cuta. Artub sacris itaq ueteri morbo detri
morie dñs innocentius qͣrtus unacum
cardinalib uisitare xp̃i ancillã. ⁊ cuius
ultͣ feminas nr̃i temporis probauerat
uitam: mortẽ ñ dubitat papali p̃sentia
uenerandã. Ingressus monasteriũ ꝑgit
ad lectum. ⁊ infirmantis ori manũ appli¬
cat osculandã. Quã illa gratissime susci¬
pit. ⁊ pedem apłici sũma cum reuerentia
osculanclũ exposcit. Ascenso ligneo sca¬
bello curialis dñs dignanter pedem acro¬
modat. suꝑ quẽ sursum ⁊ deorsum in¬
tulcans oscula uultũ reuerent᷑ adelinat.
Petit exinde a sũmo pontifice uultu an¬
gelico: remissionẽ omniũ petaitoꝵ. Qui¬

Expanded text:
rius haerent, velut discipuli, domini Cardinalprovidentia suum de Clara implere peregrinam superni regni palatio sublimare. Cupit iam illa et toto desiderio spirat liberari de corpore mortis huius et in aethereis mansionibus Christum videre regnantem, quem fuerat toto corde in terris pauperem paupercula prosecuta. Artubus itaque sacris veteri morbo detritmoriae Dominus Innocentius IV una cum Cardinalibus visitare Christi ancillam, et cuius ultra feminas nostri temporis probaverat vitam, mortem non dubitat Papali praesentia venerandam. Ingressus monasterium, pergit ad lectulum et infirmantis ori manum applicat osculandam. Quam illa gratissime suscipit, et pedem Apostolici summa cum reverentia osculandum exposcit. Ascenso ligneo scabello curialis dominus dignanter pedem accomodat, super quem illa sursum et deorsum inculcans oscula, vultum reverenter adclinat. 42 Petit exinde a summo Pontifice vultu angelico remissionem omnium peccatorum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
gitur post excessum beati martini
curonite ciuitatis ep̃i summi et incõ¬
parabilis uiri. de tuius uirtutib mag¬
na apud nos uolumina retinentur¬
sẽs briccius ad episcopatum succedit.
At uero hic briccius cum eẽt primeue
itatis iuuenis scõ martino adhuc ui
uente in corpore multas ferebat insi

Expanded text:
gitur post excessum beati 41 Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et incomparabilis viri, de cujus virtutibus, magna apud nos volumina retinentur, Briccius ad episcopatum succedit. At vero Briccius iste, cum esset primaevae aetatis juvenis, sancto adhuc Martino viventi in corpore m
Abbreviated transcription (Latin):
in medio positum ab utroq poplo isti¬
ditur. futurũ ut mane facto. a pita
ꝑ uolentiam auferretur. S d̾̃s om̃i¬
tens noluit urbeni turonicam aꝓp
frustrari patrono. Deniq mecdia re
om̃s pictaui a sompno fallacie comra¬
muntur. nec ullus suꝑfuit qui et hue
multitudine uigilaret. Igitur ubi t¬
ronici eos conspitiunt obdormisse. a
positumq in naui cum om̃i popło ꝑ
uigennam fluuiũ descendunt. Inglꝰ¬
siq ligeris alueũ ad urbem turones
cum magnis laudib psallentium¬
nus dirigunt copiosum. De quor
çib pictaui exꝑgefacti. nichil detres¬
ro quẽ custodiebant habentes. tĩ t¬
na confusione ad ꝓpria sunt rutli
rius usq ad sc̃m martinũ fussi

Expanded text:
is serra ostiis, ab utroque populo custoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a pfrustrari patrono. Denique nocte media omnes Pectava somno falanga conpraemitur, nec ullus superfuit, qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Toronici eos conspiciunt obdormisse, adpositumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. torius, usque ad sanctum Martinum fui
Abbreviated transcription (Latin):
ntomocheũ et apollinarẽ adduci prece¬
Nt astantib autem illis ag ad eos p̃
Mnfelicisimi hominũ consentite p̃
doi. Eymotheus it apollinaris dixert̃.
lisi amones non adoramus. nisi solum

Expanded text:
Timotheum et Apollinarem adduci praecepit. Astantibus autem illis, ait ad eos praeses: Infelicissimi hominum, consentite praorant. Timotheus et Apollinaris dixerunt: Nos daemones non adoramus, sed solum
Abbreviated transcription (Latin):
cruoris uestigia relinquentes. in alterutrum
fluuii latus honoratas reliquias transtule¬
runt. ut ubiq p̾sens genesuis. illic sangui¬
ne haberetur. hic corpore. Hec om̃ia fideli¬
ter atq ut gesta sunt uł comꝑta uel dicta
libentib deuotisq animis qui noueratis
recognoscite. et qui ignorabatis cognoscite.
ut głam tanti martyris ꝑ singula spacia¬
terrarũ crescentẽ. atq in scła eterna uicto¬
ria mentis oculis contuentes unus quiss.
uirib ad similia si fides desiderauerit si xͥ¬
pus aduenerit animos p̃paratt ur bars
genesius trono dñi usq muidicte sues
pus assistens. sacerdotib ministris. eltu
bisq om̃ib et ei qui instructione ufe ibe
composuit patrotinetur orate. Incip̃ pas¬

Expanded text:
cruoris uestigia relinquentes in alterum cruoris uestigia relinquentes in alterum fluminis latus honoratas reliquias transtulerunt, ut ubique praesens Genesius, illic sanguine haberetur, hic corpore. Haec omnia fideliter atque ut gesta sunt uel dicta uel comperta libentibus deuotisque animis, qui noueratis, recognoscite, qui ignorabatis, agnoscite et gloriam tanti martyris per singula annorum spatia crescentem et in saecula aeterna uicturam mentis oculis contuentes, unusquisque pro uiribus ad similia, si fides desiderauerit, animos praeparate et ut beatus Genesius throno domini usque in uindictae suae tempus assistens sacerdotibus ministris clero nobisque omnibus et ei, qui instructioni uestrae ista composuit, patrocinetur, orate adiuua
Abbreviated transcription (Latin):
tali uelud alterius iordanis undis occultus
baptista purgaret. et mutuo alterno mys¬
rio et aquis corpus. et aquas corꝑe consetra¬
ret. Atq hec causa ꝓfecto extitit. ut natã¬
iui exemplo beatissimi petri ad xp̃m teri¬
dens ꝑ summa gurgitum ꝑambulare potuis¬
set. Transgressum in ulteriora fluminis et
subcunde p̃miis passionis xp̃o sponsore secu¬
rum. in eo loco quẽ effusioni sanguinis glo¬
riosi dñs elegerat quiq nunc oratione as¬
sidua et uotis nunquã irritis frequentant᷑
ꝑsecutor assequitur. exoptatiq gladii ictu
festinantem ad dm̃ animã. uinculis corporis
quib tenebatur absoluit. ut utraq substan¬
tia proprie originis elementa repente terre¬
na. interim terris menbra cõmendat et ce
men fideles temporis illius dei serui. ut u¬
trãq fluminis ripam geminatis urbib
ambienda unius martyris tutela muniret.
Nam in ip̃o beate passionis loco consecrati

Expanded text:
tali uelut alterius Iordanis undis occultus tali uelut alterius Iordanis undis occultus baptista purgaret et mutuo alternoque mysterio et aquis corpus et aquas corpore consecraret. atque haec causa profecto extitit, ut natanqui ut exemplo beatissimi Petri ad Christum tendens per summa gurgitum ambulare potuisset. transgressum in ulteriora fluminis et subeundae praemiis passionis Christo sponsore securum in eo loco, quem effusioni sanguinis gloriosi dominus elegerat quique nunc oratione assidua et uotis numquam irritis frequentatur, percussor adsequitur exoptatoque gladii ictu festinantem ad deum animam uinculis corporis quibus tenebatur absoluit, et utraque substantia propriae originis elementa repetente terrena interim terris membra commendat, caelemen fideles temporis illius dei serui, ut utramque fluminis ripam geminatis urbibus ambiendam unius martyris tutela muniret. nam in ipso beatae passionis loco consecrati