comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et temeritate boiorum indiligentia heduorum. incendiis edifitiotun
usq eo ut complures dies milites frumento caruerint et pecore ex lon¬
ginquioribus uicis adacto exmam famem substentare. Nulla iñ uox
est ab eis audita .p. Ro. maiestate et suꝑioribus uictoriis indigna. ꝗn
ẽt Cesar cum in opere singulas rõnes ał regicẽs appellaret. Et si accẽbi
mopiam ferrent se dimissurum oppugnationem dicẽnt ał diceret
Uniuersi ne id abeo fac̃et petebant. Sic se complures annos illo ĩparẽte
meruisse ut nullam ignominiam acciperent, nusqͣ incepta re disce¬
derent. Noc se ignominie laturos loco: si inceptam oppugnatice reli¬
quissent prestare omnes ꝑferre accẽbitates q non ciuibus romaĩs
qui genabi ꝑfidia gallorum interissent. presentarent. Hec eadem cẽ.¬
turionibus. trubunisq militum mandabant ut ꝑ eos ad cesarẽ desse¬

Expanded text:
tu tenuitate Boiorum, indiligentia Aeduorum, incendiis aedificiorum, tu tenuitate Boiorum, indiligentia Aeduorum, incendiis aedificiorum, usque eo ut complures dies frumento milites caruerint et pecore ex longinquioribus vicis adacto extremam famem sustentarent, nulla tamen vox est ab eis audita populi Romani maiestate et superioribus victoriis indigna. Quin etiam Caesar cum in opere singulas legiones appellaret et, si acerbius inopiam ferrent, se dimissurum oppugnationem diceret, universi ab eo, ne id faceret, petebant: sic se complures annos illo imperante meruisse, ut nullam ignominiam acciperent, nusquam infecta re discederent: hoc se ignominiae laturos loco, si inceptam oppugnationem reliquissent: praestare omnes perferre acerbitates, quam non civibus Romanis, qui Cenabi perfidia Gallorum interissent, parentarent. Haec eadem centurionibus tribunisque militum mandabant, ut per eos ad Caesarem defe
Abbreviated transcription (Latin):
singula dierum tempora que adauaricum gererent᷑ cogno scebat
e quid fieri uellet imperabat. Omnes nostras pabulaticẽs frumẽ¬
tationes q obseruabat. Disparsos q cum longius necessario proce¬
derent adoriebatur magnoq incommodo afficiebat. Et si quãtũ
õne prouideri poterat ab nostris occurrebat᷑ ut incertis tempõib
auiẽsis q itineribus iretur castris adeam p̾ãtem oppidi positis.
cesar que intermissa a flumine ce paludibus aditum ut supra
rximus angustum habeat aggerem apparare uineas ageres¬
tutres duas constituere coepit.Nam circumualere loci nã prohibebat: der
frumentaria boiosatq heduos adhõtari non destitit:quorum alteri qd̃
nullo studio agebant non multum aduiuabant. Alteri non magnis
facultatibus ꝙ ciuitas erat exigua: & infirma celeriter quod habũnt
consumpserunt. Summa difficultate rei frumentane affectt exẽciu¬

Expanded text:
singula diei tempora quae ad Avaricum agerentur cognoscebat singula diei tempora quae ad Avaricum agerentur cognoscebat et quid fieri vellet imperabat. Omnis nostras pabulationes frumentationesque observabat dispersosque, cum longius necessario procederent, adoriebatur magnoque incommodo adficiebat, etsi, quantum ratione provideri poterat, ab nostris occurrebatur, ut incertis temporibus diversisque itineribus iretur. Castris ad eam partem oppidi positis Caesar, quae intermissa a flumine et a paludibus aditum, ut supra diximus, angustum habebat, aggerem apparare, vineas agere,turres duas constituere coepit: nam circumvallare loci natura prohibebat. De re frumentaria Boios atque Aeduos adhortari non destitit; quorum alteri, quod nullo studio agebant, non multum adiuvabant, alteri non magnis facultatibus, quod civitas erat exigua et infirma, celeriter quod habuerunt consumpserunt. Summa difficultate rei frumentariae adfecto exerci
Abbreviated transcription (Latin):
probata. Uno die amplius.xx. iubes biturigum intenduntur.
Noc idem inreliquis ciuitatibus: in omnibus ꝑtibus incendia
conspitiunt᷑ que et si magno cum dolore omnes ferebant:tamẽ
recuꝑaturos confidebant. Dicebat deauatico incõi consilio incẽdi
plac̾et an deffendi: procumbunt omnibus gallis adpedes bitu¬
nges: ne pulchenimam prope totius galliȩ urtem quȩ p̃sidio &
õnamento sit ciuitati sius manibus succendere cogerent.facile
seloci nã deffensuros: dicunt ꝙ prope exomnibus ꝑtib flumiẽ
e palude circumdata unum habeat e ꝑangustum aditum dat᷑
petentibus uenia disuadente pꝰ uergintorige post oõcedente et
ycibus ip̃oꝵ ce misericõdia uulgi deffensores oppido ydoney deli¬
guntur. Uergintotrix minotibus itineribus cesarem subsequitũ:
et locum castris deligit paludibus fluminibusq munitum ab
auarico longe millibus passuum.xui. Ibi ꝑcertos explorattes in

Expanded text:
probata uno die amplius XX urbes Biturigum incenduntur. probata uno die amplius XX urbes Biturigum incenduntur. Hoc idem fit in reliquis civitatibus: in omnibus partibus incendia conspiciuntur; quae etsi magno cum dolore omnes ferebant, tamen reciperaturos confidebant. Deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi. Procumbunt omnibus Gallis ad pedes Bituriges, ne pulcherrimam prope totius Galliae urbem, quae praesidio et ornamento sit civitati, suis manibus succendere cogerentur: facile se loci natura defensuros dicunt, quod prope ex omnibus partibus flumine et palude circumdata unum habeat et perangustum aditum. Datur petentibus venia dissuadente primo Vercingetorige, post concedente et precibus ipsorum et misericordia vulgi. Defensores oppido idonei deliguntur. Vercingetorix minoribus Caesarem itineribus subsequitur et locum castris deligit paludibus silvisque munitum ab Avarico longe milia passuum XVI. Ibi per certos exploratores in
Abbreviated transcription (Latin):
secari non posse necessario displos hostes ex edifitiis petẽ. hos ẽs
quoitidie ab equitatibus diripi posse. preterea salutis cã rei fani¬
uaris cõmoda negligenda uicos atq edifitia incendi oppotẽ. ho
spatio adboia qͦ uersus quo pabulandicã adire posse uideantu
gxetat eorum oppibus subleuent. Romanos aut inopia nõ latuẽs
auut magno periculo longius a castris processuros. neq ĩtesse is¬
ne interfitiant: impedimentis ue exuant: quibus amissis bellũ geri
non possit. propterea oppida incendi oppõtere que nõ munititẽ
et loci nã abomni sint periculo tuta ne usui sint ad detestandam
militiam receptatula neu romanis proposita adcopiã comeat prae¬
damq tollendam. Hȩc si gtauia aut accẽba uideant᷑: multo illa
grauius extiãre liberos cõniges inseruitutem abstrai ip̃os ĩt̾fici.
quȩ sĩt necesse accidere uictis. Omnium consensu hec sentẽtia

Expanded text:
secari non posse; necessario dispersos hostes ex aedificiis petere: hos omnes secari non posse; necessario dispersos hostes ex aedificiis petere: hos omnes cotidie ab equitibus deligi posse. Praeterea salutis causa rei familiaris commoda neglegenda: vicos atque aedificia incendi oportere hoc spatio ab via quoque versus, quo pabulandi causa adire posse videantur. ellum geratur, eorum opibus subleventur: Romanos aut inopiam non laturos aut magno periculo longius ab castris processuros; neque interesse, ipsosne interficiant, impedimentisne exuant, quibus amissis bellum geri non possit. Praeterea oppida incendi oportere, quae non munitione et loci natura ab omni sint periculo tuta, neu suis sint ad detractandam militiam receptacula neu Romanis proposita ad copiam commeatus praedamque tollendam. haec si gravia aut acerba videantur, multo illa gravius aestimare, liberos, coniuges in servitutem abstrahi, ipsos interfici; quae sit necesse accidere victis. Omnium consensu hac sententia
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e instituerat. Corum impetum galli substinẽ nõ potũnt atq
infugam coniecti multis amissis seadagmen receperũt. quibuo
profligatis rursus oppidani ꝑterriti cõprehẽsos eos quoꝵ oꝑa pleat
concitatam existimabant adcesatem ꝑduxerũt: se se q ei dedide¬
runt. quibus confectis cesar ad oppidum auaricum quod erat
maximum munitissimũq infinibus bitturigum: atq agri ferti¬
ussima regione profectus est: quod eo oppido recepto ciuitatem
biturigum se in potestatem redacturum confidebat. Uercintotꝰ
tot continuis incõmodis ueladuni. Genabi. Nouiodimi aceptis
suos ad consilium conuocat. docet longe alia rõne bellum ẽe getũ¬
Num. atq antea gestum sit. omnibus modis huic rei studendũ
ut pabulatione: aut cõmeatu romani prohileant᷑. id ẽẽ facile cũ
equitatii ip̃i habundent: &e ꝙ anni tp̃r subleuent᷑. pabulum

Expanded text:
secum instituerat. Eorum impetum Galli sustinere non potuerunt atque secum instituerat. Eorum impetum Galli sustinere non potuerunt atque in fugam coniecti multis amissis se ad agmen receperunt. Quibus profligatis rursus oppidani perterriti comprehensos eos, quorum opera plebem concitatam existimabant, ad Caesarem perduxerunt seseque ei dediderunt. Quibus rebus confectis, Caesar ad oppidum Avaricum, quod erat maximum munitissimumque in finibus Biturigum atque agri fertilissima regione, profectus est, quod eo oppido recepto civitatem Biturigum se in potestatem redacturum confidebat. Vercingetorix tot continuis incommodis Vellaunoduni, Cenabi, Novioduni acceptis suos ad concilium convocat. Docet longe alia ratione esse bellum gerendum atque antea gestum sit. Omnibus modis huic rei studendum, ut pabulatione et commeatu Romani prohibeantur: id esse facile, quod equitatu ipsi abundent et quod anni tempore subleventur; pabulum
Abbreviated transcription (Latin):
quo ex oppido cum legati adeum uenissent oratum ut sibi igno¬
scẽt: sue q uite consulẽt ut celeritate reliquas res conficẽt quaꝵ
pleraq erat consequutus ama conferri. equos ꝑduci. obsids̃ dari
ubet. pãte iam obsidum tradita cum reliqua administrarent᷑ centutio¬
nibus et paucis militibus intromissis qui arma iumentaq conꝗrẽnt
equitatus hostium procul uisus est: qui agmen uercintorigis antees¬
serat. Qua simulat q oppidani conspexerunt. atq inspẽ auxilii ue¬
nerunt clamore sublato arma capere põtas claudẽ. murũ cõplẽ
ceperunt. Centuriones inoppido cum ex significatione gallorus
noui aliquid abhis iniri consilii intellexissent gladiis districtis
põtas occuparunt: suosq om̃s incolumes receperũt. Cesat ex casts
equitatum educi ubet: prteliumq equeste cõmictit᷑. Labor̃ãtib
iam suis romanos equites cutiter .mͤ. sb̾mictit quos ab initio secũ

Expanded text:
Quo ex oppido cum legati ad eum venissent oratum ut sibi ignoQuo ex oppido cum legati ad eum venissent oratum ut sibi ignosceret suaeque vitae consuleret, ut celeritate reliquas res conficeret, qua pleraque erat consecutus, arma conferri, equos produci, obsides dari iubet. Parte iam obsidum tradita, cum reliqua administrarentur, centurionibus et paucis militibus intromissis, qui arma iumentaque conquirerent, equitatus hostium procul visus est, qui agmen Vercingetorigis antecesserat. Quem simul atque oppidani conspexerunt atque in spem auxili venerunt, clamore sublato arma capere, portas claudere, murum complere coeperunt. Centuriones in oppido, cum ex significatione Gallorum novi aliquid ab eis iniri consili intellexissent, gladiis destrictis portas occupaverunt suosque omnes incolumes receperunt. Caesar ex castris equitatum educi iubet, proelium equestre committit: laborantibus iam suis Germanos equites circiter CCCC summittit, quos ab initio habere
Abbreviated transcription (Latin):
camrem se ducturum ne existimarent presidium genabi iuendi
causa quod eo mictẽnt comꝑabant. huc biduo ꝑuenit. Castris an
oppidum positis die tempore exclusus inposterum oppugnatĩe
differret. queq adeam rem usui sint millibus imꝑat. et ꝙ oppidũ
genobum pons fluminis ligeris continebat ueritus ne noctu ex opi¬
do profiugeñt duas legiones inãmis ex cubare iubet. Genabenses
paulo ante mediam noctem silentio ex oppido exgressi flumen
transire ceperunt. Qua re ꝑ ex ploratores nuntiata Cesar legiones
quas expeditas esse usserat põtis incensis intromictit. ac oppido
potit̃ ꝑ paucis ex hostium nuõ desideratis quin cuncti caperent᷑
ꝙ pontis atq itinerum angustie multitudinis fugam intercluse¬
rant oppidum diripit. atq incendit: p̃dam militib donat er̃ẽ¬
citum ligerim traducit atq inbiturigum fines ꝑueĩt. Uercin tot᷑
ubi decaesaris aduentu cognouit oppugnatione destitit: atque

Expanded text:
eam rem ductum iri existimarent, praesidium Cenabi tuendi eam rem ductum iri existimarent, praesidium Cenabi tuendi causa, quod eo mitterent, comparabant. Huc biduo pervenit. Castris ante oppidum positis diei tempore exclusus in posterum oppugnationem differt quaeque ad eam rem usui sint militibus imperat et, quod oppidum Cenabum pons fluminis Ligeris contingebat, veritus ne noctu ex oppido profugerent, duas legiones in armis excubare iubet. Cenabenses paulo ante mediam noctem silentio ex oppido egressi flumen transire coeperunt. Qua re per exploratores nuntiata Caesar legiones quas expeditas esse iusserat portis incensis intromittit atque oppido potitur, perpaucis ex hostium numero desideratis quin cuncti caperentur, quod pontis atque itinerum angustiae multitudinis fugam intercluserant. Oppidum diripit atque incendit, praedam militibus donat, exercitum Ligerem traducit atque in Biturigum fines pervenit. Vercingetorix, ubi de Caesaris adventu cognovit, oppugnatione destitit atque
Abbreviated transcription (Latin):
ex pugnatis cuncta gallia defficẽt. quod nullum amicis in eo p̃sidũ
uideret positum esse si maturius exhibernis reducẽt ne abre frumẽ¬
taria duris subuentionibus laboraret. prestare uisum est tñ om̃s
dienicustates ꝑpetiq̃ tanta contumelia accepta omnium suorum uolũ¬
ntes alienare. itaq cohõtatus heduos de sub põtando cõmeatu p̾mictit
aboios qui desuo aduentu doceant hõtenturq ut infide maneant ai
hostium magno animo impetum substineant. Duabus agendiei le¬
gonibus atq impedimentis totius exercitus relictis adboyos ꝓficiscit̃.
uteretur oppugnare instituit. Id biduo circum uallauit. tertio die
missis ex oppido legatis deditione arma conferri. iumenta produci
excentos obsides dari uibet. ea qui conficeret.c. trebuniũ legatum
reliquit Irẽ ut ꝙ̃ pͥmum iter facẽt genabum cãnutum proficiscit̃
qui tum pꝰ auato nuntio deoppugnatione ueladudimicũ longius

Expanded text:
expugnatis cuncta Gallia deficeret, quod nullum amicis in eo praesidium expugnatis cuncta Gallia deficeret, quod nullum amicis in eo praesidium videretur positum esse; si maturius ex hibernis educeret, ne ab re frumentaria duris subvectionibus laboraret. Praestare visum est tamen omnis difficultates perpeti, quam tanta contumelia accepta omnium suorum voluntates alienare. Itaque cohortatus Aeduos de supportando commeatu praemittit ad Boios qui de suo adventu doceant hortenturque ut in fide maneant atque hostium impetum magno animo sustineant. Duabus Agedinci legionibus atque impedimentis totius exercitus relictis ad Boios proficiscituteretur, oppugnare instituit idque biduo circumvallavit; tertio die missis ex oppido legatis de deditione arma conferri, iumenta produci, sescentos obsides dari iubet. Ea qui conficeret, C. Trebonium legatum relinquit. Ipse, ut quam primum iter faceret, Cenabum Carnutum proficiscitur; qui tum primum allato nuntio de oppugnatione Vellaunoduni, cum longius
Abbreviated transcription (Latin):
castris absit. his constitutis rebus suis inopinantibus ꝗ̃ maximis põt
itinenbus uiẽnam ꝑuenit ibi nactus est retenter equitatum quẽ ml̃s
antediebus eo premiserat. neq diũno neq noctũno itinere intẽmisso
ꝑfines heduorum inlimgones contendit ubi due legitẽs hiemabat
ut si quid ẽt desua salute abheduis iniret᷑ consilii celeritate precũret
Eocum ꝑuenisset ad reliquas legicẽs mictit pͥusq omnes in unũ locũ
cogit. quã de eius aduentu aruernis nuntiari possit. Hac re cognita
uercintotrix̧ rursus inbituriges exercitum reducit: atq inde profeh
gergobinam boiorum oppidum ꝙ ibi heluetios prcelio Cesat uictos
collocauerat. heduisq attribuerat oppugnare instituit: magnam ha
Ccesari difficultatem adconsilium capiendum afferebat scire reliqũ
ꝑtem hyemis uno in loco legiones continẽt ne stipendiariis hed uoꝵ

Expanded text:
castris absit. His constitutis rebus suis inopinantibus quam maximis potest castris absit. His constitutis rebus suis inopinantibus quam maximis potest itineribus Viennam pervenit. Ibi nactus recentem equitatum, quem multis ante diebus eo praemiserat, neque diurno neque nocturno itinere intermisso per fines Aeduorum in Lingones contendit, ubi duae legiones hiemabant, ut, si quid etiam de sua salute ab Aeduis iniretur consili, celeritate praecurreret. Eo cum pervenisset, ad reliquas legiones mittit priusque omnes in unum locum cogit quam de eius adventu Arvernis nuntiari posset. Hac re cognita Vercingetorix rursus in Bituriges exercitum reducit atque inde profectus Gorgobinam, Boiorum oppidum, quos ibi Helvetico proelio victos Caesar collocaverat Aeduisque attribuerat, oppugnare instituit. Magnam haec res Caesari difficultatem ad consilium capiendum adferebat, si reliquam partem hiemis uno loco legiones contineret, ne stipendiariis Aeduorum
Abbreviated transcription (Latin):
inopinantibus ꝙ sic se ceuẽnia ut muro munitos existimabãt. ac me
singulari quidem nunꝗ̃ hoĩ eo tpr animum ãnum semite putaũnte
tibus imꝑat ut q̃ latissime possint uagentur et q̃ maximum hostib
terrorem inferant. Celeriter hec fama ac nuntii ad uercintorigẽ ꝑfe¬
runtur quem ꝑteriti omnes aruerni circumsistunt: atq obsecrant
ut suis fortunis consulat ne ue abhostibus dirpiant᷑ presertĩ cum
uideant oẽ ad se bellum translatum quorum ille p̃cibus ꝑmotus
castra exbiturgibus mouet ꝑ aruernos uersus. Atcesar biduum in hislo¬
cis moratus ꝙ hic de uercintorige usus uentura opinione preceperat
procausa suplementi equitatus q cogendi ab exẽcitu discedit. Srutũ
adolescentem his copiis prefecit. hunc monet ut inomnes ꝑtes quã
latissime equites ꝑuagentur daturum se oꝑam ne longius triduo ab

Expanded text:
inopinantibus, quod se Cevenna ut muro munitos existimabant, ac ne inopinantibus, quod se Cevenna ut muro munitos existimabant, ac ne singulari quidem umquam homini eo tempore anni semitae patuerant, equitibus imperat, ut quam latissime possint vagentur et quam maximum hostibus terrorem inferant. Celeriter haec fama ac nuntiis ad Vercingetorigem perferuntur; quem perterriti omnes Arverni circumsistunt atque obsecrant, ut suis fortunis consulat, neve ab hostibus diripiantur, praesertim cum videat omne ad se bellum translatum. Quorum ille precibus permotus castra ex Biturigibus movet in Arvernos versus. At Caesar biduum in his locis moratus, quod haec de Vercingetorige usu ventura opinione praeceperat, per causam supplementi equitatusque cogendi ab exercitu discedit; Brutum adulescentem his copiis praeficit; hunc monet, ut in omnes partes equites quam latissime pervagentur: daturum se operam, ne longius triduo ab
Abbreviated transcription (Latin):
uintiam ãcesseret se absñte in itinere dimicatutas intelligebat: si
ip̃e ad exercitum contenderet ne his quidem eo tp̃r quieti uiderent᷑
suam salutem rerte cõmicti uidebat. Interim lucerius cadurcus in
ruthenos missus eam ciuitatem anithenis conciliat. Progressus initio¬
briges et gabalos abutrisq obsides accepit: & magna coacta manu
inprouintiam Narbonam uersus eruptionem facẽ contendit. qua
re nuntiata Cesar omnibus consiliis ante uõtendum existimauit.
ut nãbonam profiscetur. Et cum ueisset timentes confirmat. presi¬
dia inruthenis prouincialibus uolcis. arethomicis. tholosatibus
circumq nãbonam: que loca hostibus erant finitima constituit.
Partem copiarum exprouintia supplementum q quod ex italia
arruernos abheluiis disoluit durissimo tp̃r anni altissima niue itẽ ĩ¬
pediebat: tamen dissoluta niue sex inaltitudine pedum atq uiis pate.¬

Expanded text:
vinciam arcesseret, se absente in itinere proelio dimicaturas intellegebat; si vinciam arcesseret, se absente in itinere proelio dimicaturas intellegebat; si ipse ad exercitum contenderet, ne eis quidem eo tempore qui quieti viderentur suam salutem recte committi videbat. Interim Lucterius Cadurcus in Rutenos missus eam civitatem Arvernis conciliat. Progressus in Nitiobriges et Gabalos ab utrisque obsides accipit et magna coacta manu in provinciam Narbonem versus eruptionem facere contendit. Qua re nuntiata Caesar omnibus consiliis antevertendum existimavit, ut Narbonem proficisceretur. Eo cum venisset, timentes confirmat, praesidia in Rutenis provincialibus, Volcis Arecomicis, Tolosatibus circumque Narbonem, quae loca hostibus erant finitima, constituit; partem copiarum ex provincia supplementumque, quod ex Italia Arvernos ab Helviis discludit, durissimo tempore anni altissima nive iter impediebat, tamen discussa nive sex in altitudinem pedum atque ita viis pate
Abbreviated transcription (Latin):
citum reliquerat copias equitatus peditatus q subsidio bibrigibus mic¬
tunt. qui ad flumen ligerim cum uenissent quod bituniges abheduis
diuidit paucos dies ibi morati neq flum̃ transite ausi domũ reuẽtunt᷑
legatis q nr̃is renuntiant se bitungum ꝑfidiam ueritos reuẽtisse: ꝗbꝰ
id consilii fuisse cognorũt ut si flumen transissent una ex pãte ip̃i alaa
aruerni se circumsistẽnt. Id ea ne decausa: quam legati pronũtiaunt
in ꝑfidia adducti fecerint quod nobis nł constat non uidet᷑ pro cẽto
esse proponendum. Bitunges eorum discessu statim cũ aruẽnis iũ¬
guntur. His rebus in ytalia cȩsari nuntiatis cumiam ille ubanas tes
untute. CN. pompeii cõmodiorem instatũ ꝑuenisse intelligeret ĩtrã¬
salpinam galliam profectus est: eo cũ ueniss magna difficultate affi¬
nebat᷑ qua rõne adexercitum ꝑuenire posset. Nam si legiones ĩ pro¬

Expanded text:
citum reliquerat, copias equitatus peditatusque subsidio Biturigibus mitcitum reliquerat, copias equitatus peditatusque subsidio Biturigibus mittunt. Qui cum ad flumen Ligerim venissent, quod Bituriges ab Aeduis dividit, paucos dies ibi morati neque flumen transire ausi domum revertuntur legatisque nostris renuntiant se Biturigum perfidiam veritos revertisse, quibus id consili fuisse cognoverint, ut, si flumen transissent, una ex parte ipsi, altera Arverni se circumsisterent. Id eane de causa, quam legatis pronuntiarunt, an perfidia adducti fecerint, quod nihil nobis constat, non videtur pro certo esse proponendum. Bituriges eorum discessu statim cum Arvernis iunguntur. His rebus in Italiam Caesari nuntiatis, cum iam ille urbanas res virtute Cn. Pompei commodiorem in statum pervenisse intellegeret, in Transalpinam Galliam profectus est. Eo cum venisset, magna difficultate adficiebatur, qua ratione ad exercitum pervenire posset. Nam si legiones in pro
Abbreviated transcription (Latin):
aitingunt adiungit. Omniũ consensu ad eũ deffert̃ imꝑium
qua oblata ptãte omnibus his ciuitatibus obsides imꝑat cer¬
tum nũm militum ad seceleriter adduci uissit ãmoꝵ quan¬
tum queq ciuitas domi: quod q ante tempus efecerat cõsti¬
tuit in pͥmis equitatui student. summe diligentiȩ summã
imꝑii seueritatem addit: magnitudine supplitii dubitãtes
cogit. Nam maiore cõmisso delicto igne atq omnib tõ mẽtis
netat leuiore decausa auribus desectis: aut singulis effossis ođ
domum remictit: ut sint reliquis documento: et magnitudi¬
ne penę ꝑtereãt alios. Hiis supplitiis celeriter coacto exẽcitu
Lucerium cadurcum summe hominem audatie comꝑte copias in ruta nos
mictit. lp̃e inbituriges profiscitur. Eius aduentu bituriges adheduos qͦꝵ
erant infide legatos mictunt subsidium rogatum quo facilius hostium
copias substinere possint.Hedui deconsilio legatorum quos celat adex̃¬

Expanded text:
attingunt adiungit: omnium consensu ad eum defertur imperium. attingunt adiungit: omnium consensu ad eum defertur imperium. Qua oblata potestate omnibus his civitatibus obsides imperat, certum numerum militum ad se celeriter adduci iubet, armorum quantum quaeque civitas domi quodque ante tempus efficiat constituit; in primis equitatui studet. Summae diligentiae summam imperi severitatem addit; magnitudine supplici dubitantes cogit. nam maiore commisso delicto igni atque omnibus tormentis necat, leviore de causa auribus desectis aut singulis effossis oculis domum remittit, ut sint reliquis documento et magnitudine poenae perterreant alios. His suppliciis celeriter coacto exercitu Lucterium Cadurcum, summae hominem audaciae, cum parte copiarum in Rutenos mittit; ipse in Bituriges proficiscitur. Eius adventu Bituriges ad Aeduos, quorum erant in fide, legatos mittunt subsidium rogatum, quo facilius hostium copias sustinere possint. Aedui de consilio legatorum, quos Caesar ad exer
Abbreviated transcription (Latin):
circiter. Cl.x. Simili rõne ibi uergintotrix celtili filius aruẽnus
iumme potentie adolescens: cuiꝰ p̃r pͥncipatum galliȩ totiꝰ obtinu¬
erat: ce obeam cam̃ ꝙ regnum appetebat abciuitate erat ĩt̾fectus
cõuocatis suis clientibus facile eos incendit. Cognito eiꝰ consilio
cipibus: qui hanc temptandam fortunã nõ existimabant. Expl̃i
exoppido uercingentotrix non destitit tñ atq magris ht̃ de.¬
lectum egentium ac ꝑditoꝵ. Hac coacta manu quoscumq adit
exciuitate ad suam sententiam perducit. hõtat᷑ ut coĩs libertatꝰ
causa arma capiant: magnisq coactis copiis aduẽsario suos
aquibus paulo ante erat eiectus. expellit exciuitate rex absius
appellat᷑: dimictit quaq uersus legationes obtestat᷑ ut infide
maneant celeriter sibi senones. parisios. pictones.Cadurdros
turones. aulercos. Lemonoes andos : reliquos q õs. ꝗ occeanũ

Expanded text:
circiter centum LX. Simili ratione ibi Vercingetorix, Celtilli filius, Arvernus, circiter centum LX. Simili ratione ibi Vercingetorix, Celtilli filius, Arvernus, summae potentiae adulescens, cuius pater principatum Galliae totius obtinuerat et ob eam causam, quod regnum appetebat, ab civitate erat interfectus, convocatis suis clientibus facile incendit. Cognito eius consilio cipibus, qui hanc temptandam fortunam non existimabant; expellitur ex oppido Gergovia; non destitit tamen atque in agris habet dilectum egentium ac perditorum. Hac coacta manu, quoscumque adit ex civitate ad suam sententiam perducit; hortatur ut communis libertatis causa arma capiant, magnisque coactis copiis adversarios suos a quibus paulo ante erat eiectus expellit ex civitate. Rex ab suis appellatur. Dimittit quoque versus legationes; obtestatur ut in fide maneant. Celeriter sibi Senones, Parisios, Pictones, Cadurcos, Turonos, Aulercos, Lemovices, Andos reliquosque omnes qui Oceanum
Abbreviated transcription (Latin):
non possent ne res efferantur ut iure iurando ac fide sanchantui
petunt collatis milit̾ibus signisꝙ more eoꝵ grauissima cerimonia
continet᷑. ne fco initio belli abreliquis deyant᷑. Tunc collaudatis cã¬
mitibus dato uire uirando abomnibus qui aderant tp̃r eiꝰ re cõ¬
stituto ab concilio discedit᷑. Ubi ea dies ꝑueĩt cãmites Contuato
ciuesq. Ro. qui negotiandi cã ibi constiterant: in has et ruffum
coctam honestissimum equitem. Ro. qui tei frumentaĩe uissu
Cesaris prectat interfitiunt: bonaq eorum dirpiunt: Celeriter adõs
ciuitates galliae fama perfertur: Nam ubiq maior atq illustrioͣ in¬
cidit res: clamore ꝑagros: regionesq significant.Hanc alii de ĩceps
excipiunt et proximis tradũt ut tum accidit. Nam que genabi
oriente sole gesta essent: ante pͥmam confectam uigiliam ĩsinib
aruernorum audita sunt: quod spatium est millium passuum

Expanded text:
non possint ne res efferatur, ut iureiurando ac fide sanciatur, non possint ne res efferatur, ut iureiurando ac fide sanciatur, petunt, collatis militaribus signis, quo more eorum gravissima caerimonia continetur, ne facto initio belli ab reliquis deserantur. Tum collaudatis Carnutibus, dato iureiurando ab omnibus qui aderant, tempore eius rei constituto ab concilio disceditur. Vbi ea dies venit, Carnutes Cotuato civesque Romanos, qui negotiandi causa ibi constiterant, in his Gaium Fufium Citam, honestum equitem Romanum, qui rei frumentariae iussu Caesaris praeerat, interficiunt bonaque eorum diripiunt. Celeriter ad omnes Galliae civitates fama perfertur. Nam ubicumque maior atque illustrior incidit res, clamore per agros regionesque significant; hunc alii deinceps excipiunt et proximis tradunt, ut tum accidit. Nam quae Cenabi oriente sole gesta essent, ante primam confectam vigiliam in finibus Arvernorum audita sunt, quod spatium est milium passuum
Abbreviated transcription (Latin):
ad exercitum ueniri posse. Hac impulsi occaxione qui iam añ se.p.xͥ.
imperio subiectos dolunͣt liberius atq audactiꝰ debello consilia inire ĩ¬
cipiunt. Initis interse pͥncipes gallie consiliis siluestribus atq remotis
locis queruntur deaconis mõte posse hũc casum adip̃os recidẽ demõ¬
sirant. miẜant̃ coẽm galliae fortunam omnibus pollicitationibus ac
p̃mus deposcunt. qui belli initia faciant: &e sui capitis ꝑiculo gallia
in libertatem uendicent. In pͥmis rõne esse hñdam dicũt pͥus quã
corum clamdestina consilia eferant᷑ ut cesar abexercitu int̾cludat᷑
deant: neq imꝑator sine presidio adlegioes ꝑ uenire posset. Postremo
macie prestare interficiq̃ non uetẽm głiam belli libertatem q quã
a maioribus acceꝑant recupare.His rebus exagitatis profitent cami¬
tes se nullũ ꝑiculum coĩs salutis eam recusare pͥncipes q se ex oĩb

Expanded text:
ad exercitum venire posse. Hac impulsi occasione, qui iam ante se popuad exercitum venire posse. Hac impulsi occasione, qui iam ante se populi Romani imperio subiectos dolerent liberius atque audacius de bello consilia inire incipiunt. Indictis inter se principes Galliae conciliis silvestribus ac remotis locis queruntur de Acconis morte; posse hunc casum ad ipsos recidere demonstrant: miserantur communem Galliae fortunam: omnibus pollicitationibus ac praemiis deposcunt qui belli initium faciant et sui capitis periculo Galliam in libertatem vindicent. In primis rationem esse habendam dicunt, priusquam eorum clandestina consilia efferantur, ut Caesar ab exercitu intercludatur. neque imperator sine praesidio ad legiones pervenire possit; postremo in acie praestare interfici quam non veterem belli gloriam libertatemque quam a maioribus acceperint recuperare. His rebus agitatis profitentur Carnutes se nullum periculum communis salutis causa recusare principesque ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ quatuor quibus solis uitam suã cõmictẽ audebat. Tali mõ uastatis
regionibus exercitum cesaris duarum cohõtium dãpno duro certo
remorum reducit. concilio q ineum locum galliae indicto decõiuna¬
tione Senonum & cãmitum questioẽm hr̃e instituit. et de acone ꝗ eius
supplitium sumpsit non nulli uiditium ueriti profugerunt: quib
cum aqua ce igni interdixisset duas legiones adtreueroꝵ fines. duas
in limgonibus: & reliquas in senonum finibus adduxit et in hifenis
tus ꝑ agendos proficiscitur ubi cognoscit declo¬
dii cede: senatus q consulto certior factus ut õs
uiniores italie conuirarent delectum tota ꝓuĩtia
hr̃e instituit. Heȩ res ingalliam transalpinam
celeriter ꝑferuntur. Addunt ip̃i et affigũt ru-¬
moribus Malli quod res poscẽ uidebat᷑ retinen tũ¬
bato motu cesarem neq intantis discensionibus

Expanded text:
quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui prm supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis tus agendos proficiscitur. Ibi cognoscit de Clodii caede de senatusque consulto certior factus, ut omnes iuniores Italiae coniurarent, delectum tota provincia habere instituit. Eae res in Galliam Transalpinam celeriter perferuntur. Addunt ipsi et adfingunt rumoribus Galli, quod res poscere videbatur, retineri urbano motu Caesarem neque in tantis dissensionibus
Abbreviated transcription (Latin):
dimictit: omnes uici atq omnia edifitia que quisq conspexerat incẽde¬
bantur. Preda ex omnibus locis agebatur: frumenta non solum tanta
multitudine uimentorum atq hominum consum mebantur. Sed ẽt
annitem pore: atq imbribus procubuerant: ut si qui ẽt ĩ pñtia se occul¬
tassent: tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia iminere
uidentur. Ac sepe ineum locum uentum est tanto in om̃s ptes diuiso
equitatu ut nõ mõ uisum ab se ambiorigem infugam circum spicẽnt
captiui: sed nec et plane abiisse exconspectu contendent ne ut spe con¬
sequendi illata. atq infinito labore suscepto: qui se suãm abcesar̃ gt̃a
in ituros putarent pene nãm studio uincerent: seq ꝑ paulũ ad sũ ma
felicitatem defuisse uideretur: atq ille latebris ut saltib se se eripen &
noctibus occultare alias regiones ꝑtesq petere nõ maiore equitũ p̃sidio

Expanded text:
dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendedimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur; frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
Soͦ ominium animos timor preoccupauerat ut pene alienata mẽte
deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent.
Neq incolumi exercitu germanos castta oꝑpugnaturos fuisse
contendeñt: quem timotem cesaris aduentus substulit. Reuers
Alt euentus belli non ignorans unum ꝙ cohotͤs exstatione et plidi
esent emissȩ: questus ne nũmo quidem casu locum relinqui de¬
busse multum fortunam in repentino hostiũ aduentu potius se
indicauit. Multo ẽt amplius ꝙ pene ab ip̃o uallo p̃otis ꝙ castroꝵ
bãbaros auertissent. Quarum omnium rerum maxime ad mirã¬
dum uidebatut: ꝙ Germani qui eo consilio rhenũ trinsierant
ut ambiorigis fines depopulatentur ad castra romanorum delati oplatisi¬
mum ambiorigi benefitium obtulerunt. Cesar rursus aduexandos ho¬
stes profectus magno coacto numero exfinitimis ciuitatibus in om̃s ptes

Expanded text:
 omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente  omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque castrorum barbaros avertisset. quarum omnium rerum maxime admirandum videbatur, quod Germani, qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes
Abbreviated transcription (Latin):
ni militaris ꝑ cepto neq meo quod ante probauerant confilio ꝑ manẽ
ut se loco suꝑiore deffenderent: neq eam quam prodesse alips ueim
ueleritatemq uideant ĩ mutari poterant. sed se incastra ret ip ente
conati iniquum in locum dimiserunt. Centuriones quoꝵ nõ alli
ex inferioribus ordinibus teliquarum legionum iurtutios causa
insuꝑiotes etant ordines huius legionis traducti ne ante partam
ra mmilitaris laudem amicterent fortissime pugnantes cociderũt
militum ꝑs eorum uirtute submotis hostibus p̾ter see icolues
incastra ꝑuenit: ꝑs abarbatis cirtumuenta petũit. Sermani delp¬
ata e pugnatione castrorum ꝙ ntos iam constitisse ĩ munitidis
uidebãt cͦum ea p̃da quã insiluis deposuerant transthenurt. sese
redeperunt. Ac tantus fuit post discessuma hostiũ tẽror. ut ea noct
nõ facẽt adesse cum incolumi cesatem exercitu. ger manos castret¬

Expanded text:
rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant trans Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
quin rei nouitate ꝑturbet᷑. Barbari procul signa conspicati oppu¬
gnatione desistunt: redisse pꝰ legiones credunt: quas longius discesis
ex captuus cognouerant. postea despecta paucitate ex omnibus pͣ¬
tibus impetum faciunt. calones inproximum tumulum ꝓcũtũt
Ninc celeriter deiecti insigna manipulos q se cõiiciunt eo mag
timidos ꝑterrent milites. Alii cuneo fctõ ut celeriter ꝑ currant
censent qm̃ tam propinqua sint castra. Et si ꝑs aliqua c̃icũ uẽla
ceciderat: at reli quos seruari posse confidunt. Alii ut in iugo c̃¬
isflat atq eundem omnes fetant casum. hoc uõ ueteres nõ pres¬
unt milites quos subuex illo una profectos dociumus e poacu enter
li cosiortati duce .C. trebonio equite. Ro. qui eis erat prepositus per
quensu nt. Hos subsecuti calones. equites ꝙ eodem impetu mebitũ
uitute setuantur. At hii qui iniuigo constiteent nullo ẽt nes usue

Expanded text:
quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppuquin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per ra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑioribus prceliis fecimus ac iam diem quintum cibo caruerat. hi
defisus sui atq omnium saluti inermis extabernaculo prodit. Uidet
iminere hostes atq insum mo esse rem discrimine capit ãma aprori¬
mis atq inporta consistit.Consequuntur hunc centuriones eiꝰ coho¬
tis que instatione erat paulisper una prcelium substinẽt. Relinqui
animus sextium grauibus acceptis uulneribus egre ꝑ manus tracꝯ¬
tractus seruatur. H oc spatio interposito reliqui sese confirmant
tm̃ ut inmunitionibus consistere audeant: spemq deffensorum
p̃heant. Interim confecta frumentatione milites nr̃i clamotẽ exa¬
udiũt: p̃cũrunt equites quanto res sint inpericulo cognoscũt. hic
uõ nulla monitio est que p̃efritos recipiat nec modus conscriptus
atq usus militaris inperiti ad tribunum militum centurio nesq
ora conuertant: quid abhis p̃cipiat᷑ expectant. Nemo est tã fottis.

Expanded text:
superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis
Abbreviated transcription (Latin):
cohors instatione substinet circumfundunt᷑ ex reliquis ꝑtib hostes
siquem aditum reperire possent. Egre nostri põtas tuent᷑. Reliquos
uditus locus ipse ꝑse munitioq deffendit. totis trepidat᷑ castnis
atq alius ex alio cam̃ tumultus querit n quo signa ferantur. neq qua
in ꝑtem quisq conueniat prouident. Alius iam castra capta pronũtiat.
alius deleto exercitu atq imꝑatore uictores barbaros uenisse contendi
pleriq sibi nouas exloco religiones fingunt. Coctae q centurii calamita¬
tem que in eodem acciderit castello ante oculos ponunt. Tali timor
omnibus ꝑteritis confirmat᷑ opinio barbaris ut excaptiuo audietant
nullum ibi esse p̃sidium: ꝑ rumpere nituntur: seq ip̃i adhõtant᷑. neta¬
tam fortunam exmanibus dimictant. Erat eger cum p̃sidio relictus
.p. Sextius Bibaculus. qui pͥmipilum ad cesatem duxerat cuĩ mentĩ

Expanded text:
cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse intus praesidium. perrumpere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem
Abbreviated transcription (Latin):
nullum eius modi casum expectans quo nouem oppositis legiõib ma-¬
pimo q equitatu dispsis ac pene delectis hostibus in millibus passuu
mbus offendi posset. quĩq cohõtes frumentatũ in proximas segetes
mictit: quas inter castra unus oĩo collis intererat. Complures e̾rãt ex
ipionibus egri relicti. ex quibus qui hoc spatio dierum cõualuerant
circiter trecenti sub uexillo uno mictunt᷑. Magna p̃terea multitudo
calonum. magna uis iumentorum que incastris subsederãt facta
ptãte sequit᷑ Noc ip̃o tpre et casu romani equites interueniũt. ꝓtin̾q
todem illo quo uenerant cursu abdecima põta in castra inuĩpẽ conãt᷑.
Nec pͥus sunt uisi obiectis abea ꝑte siluis qͣ castris appropĩqͣrent
usq eo ut qui subualle tenderent mercatores recipiendi sui faculta¬
tem non hẽnt. In opinantes nri re noua ꝑtubant᷑: ac uix pͥmũ ĩpetũ

Expanded text:
nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus manullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum
Abbreviated transcription (Latin):
nt ꝓ rofectum longius repperiunt.: omẽm q exercitum discessisse cagͥs¬
cint atq unus excaptiuis. quid inquit uos hanc miseram ac tenuẽ
sectamini predam quibus licet ẽẽ fortunatissimos. tribus hons adua¬
nacam uenire potestis. huc õs suas fortunas exercitus romanor eõtulit. p̃
udebat. oblata spe germani quam nacti erant predam in occulto dimic¬
nut ip̃i aduatucam contendunt usi eodem duce cuiꝰ hec ĩditio cogno¬
uerant. Cicero qui ꝑ om̃s suꝑiores dies p̃ceptis cesaris cum summa di¬
ligentia milites incastris continuisset: ne calonem quidẽ quemqua
munitiones egredi passus esset septimo die diffidens denũo dieru
cesarem fidem seruaturum: ꝙ longius progressum audiebat. n ulla
aerelicta eius fama afferebat᷑ si mł eoꝵ ꝑmotũs uocibus qui ilius patiẽ¬
tñ pene obsessicẽm appellabant siquidem excastris egredi nõ liceret

Expanded text:
aerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognosaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: piones audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum Caesarem fidem servaturum, quod longius progressum audiebat, neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret,
Abbreviated transcription (Latin):
acdimpelimenta legionem q reuerti constituerat. Nic qͣtum ĩbello
fortuna possit ae quantos afferat casus cognosci potuit. Disipatis ac p̃¬
teritis hostibus ut demõstrauim manus erat nulla q̃ ꝑuã mõ causa
timoris efferrẽt. transrhenum ad romanos ꝑuenit fama diripi ebu¬
rones: atq ultro adp̃dam om̃s euocari cogunt equitum duo millio
Sicambriqui sunt proximi rheno aquibus receptos ex fuga thenoche¬
ros: atq usipites ut sup̃ docuimus. transierũt rhenũ nauibus ratibꝰs
XXx. millibus passuum institutum locum: ubi pons erat ꝑfectꝰ p̃li¬
diumq acesare relictum pͥmos eburonum fines adeũt: multoses
fuga dispsos excipiunt magno pecõĩs nũo. cus st̃ cupidissimi bãli
petiuntur. Inuitati preda longius procedunt. non hos pallus inbello latro¬
muisq natos non silue morantur. quibus in locis sit cesar excaptiuis q̃¬

Expanded text:
ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam evocari. Cogunt equitum duo milia Sugambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptos ex fuga Tencteros atque Vsipetes supra docuimus. Transeunt Rhenum navibus ratibusque triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morantur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis qu