comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regesta sunt p̾ẜtim cum ex
c̾tis tabuł. quas non abstuuiͭ
res gesta declaretur non cõgts¬
tueroitur irrita paulus notꝰat
S et si ut intestatus moreret᷑
hii qui ab intestato uenire de¬
sro̾ant scriptis aduocabitin.
ħrditis. de hrdibus isticuẽdis

Expanded text:
re gesta sunt, praesertim cum ex ceteris tabulis quas non abstulit res gesta declaretur, non constituentur irrita.Paulus notat: sed si, ut intestatus morereturbauerint hi qui ab intestato uenire desiderant, scriptis auocabitur hereditas. DE HEREDIBUS INSTITUENDIS
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit suburoe tcsta a cõmi¬
litonib relicta proferriq poᷤ¬
sint icontrou̾siam deducti si
ad indulgenciã legum reuo¬
centur. et obsuanciam secut
aĩ mei integritudiem. ergao
optimos frocussimos cõmili¬
tones simplicitati cor cõsu¬
iendum existimaui ut quoqͦ¬
modo testati fuissent rata cc̃t
cor uoluntas faciant igitur tẽ¬
staitum quoquomodo uolẽt
faciant quoquomodo pot̾int.
sufficiatq ao bonos suorum
diuisionem facicirdam nu¬
oa uoluntas testatoris. ¶Mĩ¬
les autem appcllatur  a milicaa
itt .i. duricia quam pro nobis
sustinet.us amititiroine ant
a malo ꝙ arce̾ milites solent
aut an u̾o mille hoĩnum dic¬
tum a g̾co u̾bo tractum ata

Expanded text:
ta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controversiam deduci, si ad diligentiam legum revocentur et observantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimavi, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum voluntas. faciant igitur testamenta quo modo uolent, faciant quo modo poterint sufficiatque ad bonorum suorum diuisionem faciendam nuda uoluntas testatoris'. Miles autem appellatur uel a militia, id est duritia, quam pro nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero mille hominum, ductum a Graeco uerbo, tractum a ta
Abbreviated transcription (Latin):
cruuo manumisso peculium
iegitum erat alio capite om̃s
ancillas suas uxori legau̾at in
peculio ẜui ancilla fuit ẜui eã
c̾e sendit n referre uti prius le¬
gitum esset. Affricanꝰ.¬
Tichus hab Ipecuno pamphi¬
lum hũc dñs noxan uroicio de¬
ffendit et dampnatus litis e¬
stimationẽ soluit deinde stichu
test̾o manumisit eciꝰpeculium
legauit quesitũ ẽ x quod pair¬
phili nominc pͥstitum sic ex
peculio ui ip̃ius pamphili ui
stichi deoucendum sit sendit
pimphili utiq de pecuuio ꝙ ue

Expanded text:
rvo manumisso peculium legatum erat: alio capite omnes ancillas suas uxori legaverat: in peculio servi ancilla fuit. servi eam esse respondit neque referre, utri prius legatum esset. Africantichus habet in peculio Pamphilum: hunc dominus noxali iudicio defendit et damnatus litis aestimationem solvit: deinde Stichum testamento manumisit eique peculium legavit: quaesitum est, an quod Pamphili nomine praestitum sit, ex peculio vel ipsius Pamphili vel Stichi deducendum sit. respondit Pamphili quidem de pecu
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẜuus uiuo testatore dcdit
cecerum si mortis tempore ẜiuᷤᷤ
uixit peculium legato cedet.
philus ẜuus meus peculium
suũ cum moriar sibi ħ̾cto lb̾q
esto consinebatur recte ne pam¬
philo peculiũ legatum uigere¬
tur quod priusquam uõ c̾et pe¬

Expanded text:
cum servus vivo testatore decedit: ceterum si mortis tempore servus vixerit, peculium legato cedet: mphilus servus meus peculium suum cum moriar sibi habeto liberque esto". consulebatur, rectene Pamphilo peculium legatum videretur, quod prius quam liber esset pe
Abbreviated transcription (Latin):
inpotestate alentos apentibᷤ
et ice mutua alere pentib̃
oeb̾e utrum a tantum prem
auũ. uep̾ruum pro auum ue
pr̾m aui prem ceteros uiris
serus pentes se alere cogant᷑
an u̾o ecum mr̃em cetos q pa¬
rentes iuirił sexus pillum se¬

Expanded text:
in potestate, alendos a parentibus et uice mutua alere parentes debere. Utrum autem tantum patrem auumue paternum proauumue paterni aui patrem ceterosque uirilis sexus parentes alere cogamur, an uero etiam matrem ceterosque parentes
Abbreviated transcription (Latin):
ita descenoat caritateq singͥ¬
nis singuior desidia ppciroere
irdicem oporcet roem in lib̾is
quor exhibendis appentibus
dicendum est. ergo ⁊ mr̃em
cogemus p̾sertim uulgo que¬
sitos libos alere nec non ip̃os eĩ
Stem diuus puis significat qͣi
auus quo mat̾nus ase compei¬
iantur. ¶Item Repsit ut filia

Expanded text:
res descendat caritateque sanguinis, singulorum desideria perpendere iudicem oportet. Idem in liberis quoque exhibendis a parentibus dicendum est. Ergo et matre‹m› cogemus praesertim uolgo quaesitos liberos alere nec non ipsos eam. Item diuus Pius significat, quasi auus quoque maternus alere compellatur. Idem rescripsit, ut filia
Abbreviated transcription (Latin):
tatus in insulam libos suscepe¬
rat. querebatur igitur an fioc¬
icõmissi condcõ deficiss. in hos
igitur hoc dicimus cõceptos
qurõ añ deportationem licet
postea coantur effic̾e̾ ut cõdco
deficut post deportationem uͦ
susceptos qͣi ab alio non pro¬
oesset maxime cum cciam bo¬
na cum sua quodã modo cã
fisco sint uerroicaror. ¶Siqͥ
rogatus fu̾it filuis sius leui
ex hiis uolu̾it restitue hrdi¬
to ci tribiit eligendi facul¬
tatem cuilib̾ fcũs frõicomissũ
resticui uelit. s et si ẜuus pe¬
ne fu̾it constirutus nullo. añ
concepto filo iam pere condi¬
cioni non pot̾it decessissẽ sinc
ubis uroctur. s cum decedit
portato dedit huic dari nõ op¬
tet. ¶Si quis au susceꝑit qui¬
oem filium u̾m nuiꝰ amisit.
uidebitur sine lib̾is decessisse
s si nauffragio uł riua ul ag¬
gssira uł quo alio moco simĩ
cum pierit ancondcone defe¬
cit urocamus et magis non
oefecisse arbitror. qr non c̃ um

Expanded text:
tatus in insula liberos susceperat: quaerebatur igitur, an fideicommissi condicio defecisset. nos igitur hoc dicemus conceptos quidem ante deportationem, licet postea edantur, efficere, ut condicio deficiat, post deportationem uero suscepto‹s› quasi ab alio non prodesse, maxime cum etiam bona cum sua quodammodo causa fisco sint uindicanda. Si quis rogatus fuerit filiis suis uel cui ex his uoluerit restituerto ei tribuit eligendi facultatem, cui liber factus fideicommissum restitui uelit. sed si seru‹u›s poenae fuerit constitutus, nullo ante concepto filio iam parere condicioni non poterit decessisseque sine liberis uidetur. sed cum decedit,apinianus deportato dedit, huic dari non oportet. Si quis autem susceperit quidem filium, uerum uiuus amiserit, uidebitur sine liberis decessisse. sed si naufragio uel ruina uel adgressu uel quo alio modo simul cum patre perierit, an condicio defecerit, uideamus. et magis non defecisse arbitror, quia non est uerum
Abbreviated transcription (Latin):
rescriptum intelugẽdum ẽ
tĩꝙͣ si ex bonis ns̃mos reten¬
turus fuiss gõtunc quo res

Expanded text:
rescriptum intellectum est, tamquam si ex bonis nummo‹s› retenturus fuisset. quod tunc quoque res
Abbreviated transcription (Latin):
ex filiis alter petat alter non pe¬
tat tam fr̃ibus quam nepotib
io protest namq ouo semisses¬
tunc fiunt ex quib alterum
filius alterum nepotes cõseq¬
est scquens inꝑfcm̃ in quo p̾¬
teritus sit filius postiore ces¬
tamento pͥtitus recte petet
bonor possõm. Siremoto qͦ
filio potõres sunt in hrditate¬
ca postiore testõ scripti srde
et ita ius hant. ut hii qui cõ¬
tra quem pecit filius bonorũ
possom remoto filio possit fe¬
recte urocatur pett̾ bonorum
possom. siuo ille non possit
optine brditatem fulius quor
tus bonorum possom contra
tabulas accipit scriptus ti he¬
ditatem petenti cogendus ẽ.
res nauciscitur ad cum quen
ytor ħrois loco constituit.¬
Qui ouos filios et ex altero¬
corum corum nepotem ha¬
bebat eum in acoptionẽ de¬
dit et h̾roem instituit pteri¬
to altero filio queritur quro
ihiis sniam oebeat utrumi

Expanded text:
ex filiis alter non petat, tam fratri quam nepotibus id prodest: namque tunc duo semisses fiunt, ex quibus alterum filius, alterum nepotes consequest, sequens inperfectum, in quo praeteritus sit filius, posteriore testamento praeteritus recte petet bonorum possessionem, si remoto quoque filio potiores sunt in ea hereditate posteriore testamento scripti heredes: et ita ius habet, ut, cum is, contra quem filius petit bonorum possessionem, amoto filio possit oprecte uideatur petere bonorum possessionem, si uero ille non possit optinere hereditatem, filius quoque tus bonorum possessionem contra tabulas accipit, scriptus heres ei hereditatem petenti cogendus est res nanciscitur, ad eum, quem praetor heredis loco con stituit.Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habebat, eum in adoptionem dedit et heredem instituit praeterito altero filio: quaeritur, quid in his seruari debeat, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
esi cofo tutores ħeant inuito
magis quis impcoitam ali¬
enationem dicet. ¶Sipu¬
pillꝰ ded̾it p̃ignori expims¬
su p̾toris non nulla crit ou¬
bitatio. an auenatio ipedrri
possit. S dicendum ẽ posse
creclitum ius suum exeqm
tucius tñ fecerit si ꝑrius pre

Expanded text:
si eosdem tutores habeant, multo magis quis impeditam alienationem dicet.Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exsequi: tutius tamen fecerit, si prius
Abbreviated transcription (Latin):
et non tunc cum consumptꝰ
te miles fu̾it exmilitari de¬
licto dampnatus. nam huic
pmitritur testariut diius.
rorianus rescripsit et creco.
iurc muitari testabitiusaipa
rõne igitur dampnato ei te¬
stari pmittitur nonquid ⁊ si¬

Expanded text:
et non tunc cum consumptuste miles fuit ex militari delicto damnatus, nam huic permitti solet testari, ut divus Hadrianus rescripsit, et credo iure militari testabitur. qua ratione igitur damnato ei testari permittitur, numquid et, si
Abbreviated transcription (Latin):
uod si dubitet. an ap̃ud hosteᷤ
oecessit. an cuus romanus qm
utroq causu est ius adeunoi
et iure ẽ ut possit adire dicẽ¬
oum est posse a dire.¶Ep̃.

Expanded text:
uod si dubitet, apud hostes decessit an ciuis Romanus, quoniam utroque casu est ius adeundi et in re est, ut possit adire, dicendum est posse adire.
Abbreviated transcription (Latin):
fłut datus ioem erit dicen¬
dum ⁊ gn̾aliter quod tra¬
ditum est pupillum cum
tutore suo tutele ag̾e̾ non
posse. hactenus um est sic
adem tutela sit. absurou
pupilli reposcimn qua adhͨ
pseu̾aret in qua autem de¬
sunt c̃ẽ tutor ⁊ it̾m cepit ẽẽ
sic ex pristina aoministr̃oe
tutele debitor c̃ pupilo ꝙͣ¬
mod̾ sipecuniam creditar
a prẽ cius accepiss quem¬
igitur effectum ħ sina hãt
tutor est. iitiqr ipe sccum
pone cum cõtutorẽ hre qui
possit aou̾sus cum uroicez
accips ex qua causa cum co
tutele agi potest. qͥnimino

Expanded text:
fuerit datus, idem erit dicendum. Et generaliter quod traditum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus verum est, si eadem tutela sit: absurdum pupilli reposci, in qua adhuc perseveraret. in qua autem desinit tutor et iterum coepit esse, sic ex pristina administratione tutelae debitor est pupillo, quomodo si pecuniam creditam a patre eius accepissigitur effectum ‹haec› sentetutor est, utique ipse secum pone eum contutorem habere, qui possit aduersus eum iudicem accipere, ex qua causa cum eo tutelae agi potest. q
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾it in adoptiuam famillã
filius non añ p̃ris sui mado¬
ptiua filia mortui. bonorum
possõm accipe possit. et arbitror
humaniorem c̃ẽ hanc sñiami
bonorum possõm petẽ possũt.
hoc antem uerba institui nõ po¬
sunt. xo mortis nupcias refe¬
runtur. ¶Si quis ex libis he¬
res scriptus sit ao contra tabu¬
las bonorum possõm uorari nõ
ocb. cum enim possit ẜm tabu

Expanded text:
uenerit in adoptiuam familiam, filius non, an patris sui in adoptiua familia mortui bonorum possessionem accipere possit? et arbitror humaniorem esse hanc sententiam, bonorum possessionem petere possunt. haec autem uerba 'institui non possunt' ad mortis tempus referuntur.Si quis ex liberis heres scriptus sit, ad contra tabulas bonorum possessionem uocari non debet: cum enim p
Abbreviated transcription (Latin):
cio accepto cuxitor creoito¬
res furiosi dimisit friplica¬
tio coli tutos possõres pr̃a¬
bit. ¶Cum dementis cu¬
ratorem qui satis non dede¬
rat et res male xoministra¬
ret ꝓconsul remoi̾nt a bo¬
nis aliumq loco ciꝰ substi¬
tuit curatorem et ħ post̾ĩor
cũ nec ip̾e satisoediss ege¬
rit cum remoto negorum

Expanded text:
io accepto curator creditores furiosi dimisit, triplicatio doli tutos possessores praestabit.Cum dementis curatorem, quia satis non dederat et res male administraret, proconsul remouerit a bonis aliumque loco eius substituerit curatorem, et hic posterior, cum nec ipse satisdedisset, egerit cum remoto nego
Abbreviated transcription (Latin):
tas mea ĩpsona alumpne mec
duret quesitum est an meuurᷤ
legitarius cogendus sit post i¬
mortem suam .xx. nbras auisẽ¬
prome restitu̾e sicut rogatus fu¬

Expanded text:
tas mea in persona alumnae meae duret". quaesitum est, an Maevius legatarius cogendus sit post mortem suam viginti libras auri Semproniae restituere, sicut rogatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
puto rectius fcũrum ⁊ p̾torẽ
si cocg̾it cum adire hr̃dititem
et restitũe qm̃uis possit muta¬
ni cõmodo ꝓhib̾i debere. s et
si eroem leg̾itum est sub haco
ocõne si ħrs non ẽet et suspec¬
tam sibi hroitatem dicat non
aliter cogenous ẽ adire qm̃ ut
legita que sub corrocõne. acsire¬
res non c̾et oata erant restitu¬
antur. non quro a coħrdibus
ne hoñentur. S⁊ ab eo cui resti¬
tuta fu̾it ħrditas. Nm sicut

Expanded text:
puto rectius facturum praetorem, si coegerit eum adire hereditatem et restituere, quamvis possit mutani commodo prohiberi debere. Sed si eidem legatum esset sub hac condicione "si heres non esset" et suspectam sibi hereditatem dicat, non aliter cogendus est adire, quam ut legata, quae sub condicione "si heres non esset" data erant, restituantur, non quidem a coheredibus, ne onerentur, sed ab eo cui restituta fuerit hereditas. nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
se defendi. ait. exsemisse hr̃¬
dem forc. qͣi pius nũcupat᷑
sit. minus scriptum q̃ sm̃a
septis aoiuuatur gn̾alib.
Roem est. ⁊ si ip̃c testator minꝰ
scribat. cum plus uellet.as¬
cribere. Si si maiorem ascͥp¬
ꝙ difficilius est probõne ip¬
sc testator ut pro quadrante
scimssem proculus putat
ex quadrinte fore hroemqͦ¬
niam in est quadrans in se¬
missc quam sñiam et celsus
probat.s et si quis.ꝓ.C. pu¬
ta ducenta ꝑ notam scripsy¬
luit. Nam et ibi utrũ scrip¬
tum est. et ꝙ noluit. et ꝙ ab
iectum est que sina non c̃
sine rõne. tm̃dem marceirꝰ
tractat et ĩ co qui condcõm
tuto pͥutatss si coͣnoconẽr
adaroit dum nollet det̃c¬
ta ea hroem futurum nec
uoluntatem scriptum est
qm̃ sĩnam et ip̃c et nos ꝓ¬
bamus s dem tractat ⁊ si teᷤ

Expanded text:
se defendi ait ex semisse heredem fore, quasi plus nuncupatum sit, minus scriptum: quaptis adiuvatur generalibus. idemque est et si ipse testator minus scribat, cum plus vellet adscribere. Sed si maiorem adscripd difficilius est probatione ipse testator, ut pro quadrante semissem, Proculus putat ex quadrante fore heredem, quoniam inest quadrans in semisse: quam sententiam et Celsus probat. Sed et si quis pro centum ducenta per notam scripsit: nam et ibi utrumque scriptum est et quod voluit et quod adiectum est: quae sententia non est sine ratione. Tantundem Marcellus tractat et in eo, qui condicionem tuto putat: sed si condicionem addidit dum nollet, detracta ea heredem futurum nec contra voluntatem scriptum est: quam sententiam et ipse et nos probamus. Idem tractat et si te
Abbreviated transcription (Latin):
legatum cum suo tebito libere¬
ti goem q̃ siit si tutor amplec¬
tẽtur fideiꝯ. ita ut quib dunsta

Expanded text:
legatum, cum suo debito liberetur. Idem quaesiit, si tutor amplecteretur fideicommissum ita, ut quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
distributionẽ pupilli rõm¬
br fauit qd̃ indepositi quor
acc̃one dicend̃ est. Item hr̃¬
ditatis petione. si modo ꝙõ

Expanded text:
distributionem pupilli rationibus favit. quod in depositi quoque actione dicendum est, item hereditatis petitione, si modo
Abbreviated transcription (Latin):
fiiss utiqͥ placer comecturã¬
onem fieri eius q reliquit
ur ex uicinis scripturis ł
religionis. ¶In testamtis
inquib testes rogati adẽe
debũt ut test̾m frat alt̾ius
rei causa forte rogatos ad te¬
stairoum non eẽ ydoncos
placet.q sic accipienoum
est ut l ad aliam rem roga

Expanded text:
fuisset, utique placeret coniectionem fieri eius quod reliquit uel ex uicinis scripturis uel uel regionis.In testamentis, in quibus testes rogati adesse debent, ut testamentum fiat, alterius rei causa forte rogatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ eius qui in potestite est
denegantur ei actiones. ¶Si
ꝑ ĩopiam emancipatus caue
non possit.non statim ab co
oum conec possit iuenire fto¬
enissores ut tm̃ de hus que
mora cetiora futura sunt qui
hiis in potestate sunt actio
ium collaturos. si cautum
cis fuerit. ¶ulianus

Expanded text:
us causa qui in potestate est denegantur ei actiones. Si per inopiam emancipatus cavere non possit, non statim ab eo dum, donec possit invenire fideiussores, ut tamen de his, quae mora deteriora futura sunt, his qui in potestate sunt actio ium collaturos, si cautum eis fuerit. Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
situm est si scius aoiert ħ̾rdi¬
tatem et pp̃ hoc compulsus sti¬
chum manumisit an uncia
hroitatis ex qua stichus hr̃s in¬
contron̾siam scius ocuncia hc̃
ex qua stichus institutus est

Expanded text:
situm est, cum Seius adierit hereditatem et propter hoc compulsus Stichum manumiserit, an unciam hereditatis, ex qua Stichus heres incontrouersiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est
Abbreviated transcription (Latin):
uspectum tutorem cum eẽ¬
putimus qui morior taus
est ut suspectus sit. eĩ u̾otu¬
tor quamuis pauꝑ fidelis
tũ et diligens remoueno
non est quasi suspectus.

Expanded text:
uspectum tutorem eum putamus, qui moribus talis est, ut suspectus sit: enimuero tutor quamuis pauper est, fidelis tamen et diligens, remouendus non est quasi suspectus.
Abbreviated transcription (Latin):
intestatum fecit. non pento
condcõm. procui dubio expec¬
tari deb̾et. que sĩna probabi
michi uidetur. ut sub ea con¬
dc̃one institutus que m arbi¬
trio sit ciꝰ pr̃em ĩtestatum ĩ
diffiniri. utrũ ĩpotestate fue¬
rit coirdco. an non fui̾t fci po¬
testas est. põt enim. et ħsi in
alexandriam puen̾it nõ esse
ĩ arbitrio ꝓpt̾yemis conocõm
potest eĩ ee si ci qͥ primo mi
litario alcxarorie agit. fuit
pegrinetur longo itinere põ
que ao gn̾alem diffinitige:
recurrenoum est. ¶Si si et
filio sub corroc̃one que i eui

Expanded text:
intestatum faceret non parendo condicioni, procul dubio exspectare deberet. quae sententia probabilis mihi uidetur, ut sub ea condicione institutus, quae in arbitrio eius sit, patrem intestatum non definiri: utrum in potestate fuerit condicio an non fuerit, facti potestas est: potest enim et haec 'si Alexandriam peruenerit' non esse in arbitrio per hiemis condicionem: potest et esse, si eiliario Alexandriae agit, fuit peregrinetur longinquo itinere: propter quae ad generalem definitionem recurrendum est.Sed et si filio sub condicione, quae in ei
Abbreviated transcription (Latin):
lititem pupilli et nouare eti
rem inuroicium deduc̾e pote¬
st donaciones autem ab eo fc̾e
pupillo non noc̾ent.¶uł.

Expanded text:
litatem pupilli et nouare et rem in iudicium deducere potest: donationes autem ab eo factae pupillo non nocent.
Abbreviated transcription (Latin):
nirentiu aut talia uuln̾a ip̃i acte¬
punt ut possent inchomiꝰ opemĩ
f̾re si uouissent. ¶Srons morti¬
ferc uuln̾atus supuixit nec de
quo quam ẜuor suor conq̃stus
sit cciam si sub eoõ tecto fi̾unt

Expanded text:
lnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent. Si dominus mortifere uulneratus superuixerit nec de quoquam seruorum suorum conquestus sit, etiamsi sub eodem tecto fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
defuncti exemplo diffiliii
Ex duobus tutorib pupi
li altero defuncto adhuc im¬
pub̾e pupillo qui suꝑerat ex
psona pupilli sui urdice ac¬
cepto consecutus est cum u¬
sirrs quantum ex tutcla ad
tucorem defunctum puene¬
rat. quesitum est uroitio tu¬
tele quo expitur pubes fos u
trum cius tm̃ portionis que
abimtio qd̾ extutele rone cõ¬
uen̾at ad defunctũ cũ totu¬
torem usure ueniant an cciã
ris pupillo aucta post mortẽ
cius ad supstititem eque cuir
sorte tranlata sit. int trasferri
debuit. E si cam pecuniam ĩ
se u̾tisset. et oĩum pecumir
usuras pͥstandas qd̃ si pecina
remansiss ĩ rõnib pupilu p̾¬

Expanded text:
defuncti exemplo Diphili Ex duobus tutoribus pupili altero defuncto adhuc impubere pupillo, qui supererat ex persona pupilli sui iudice accepto consecutus est cum usuris, quantum ex tutela ad tutorem defunctum pervenerat: quaesitum est, iudicio tutelae, quo experitur pubes factus, utrum eius tantum portionis, quae ab initio quod ex tutelae ratione pervenerat ad defunctum contutorem, usurae veniant, an etiam ris pupillo aucta post mortem eius ad superstitem aeque cum sorte translata sit aut transferri debuit. respondit, si eam pecuniam in se vertisset, omnium pecuniarum usuras praestandas: quod si pecunia mansisset i
Abbreviated transcription (Latin):
Queri pot̾it an in incem usu¬
rarum hii fructus cedant qͥ
infrocicomissis debentur et
cum exemplum pignoruur
se quimur ro ꝙ exfructibus
ꝑcipitur. primum in usuras
mox si qurõ suꝑfluum estĩ
sortem debet impuciri quin
imo et si amplius quam sibi
debecur pcepit legatirius ex¬
emplo pͥignoraticie actõnis
cciam utilis actio ad ro reoi¬
dendum dabri debebit. Si pi¬
gnora quidcm quis et distra
ad sinam. ¶Qui legatorur
ẜuandorum causa in possõ
mitritur et fructus custodi¬
re et cetera debebit. et iõ qͥõ
hercoem colere agros ac fru¬
ctus posse redige̾. s custodi¬
re legatarium fructus opor¬
tebit ne ab ħroc cõsumant̾

Expanded text:
Quaeri poterit, an in uicem usurarum hi fructus cedant, quae in fideicommissis debentur. et cum exemplum pignorum sequimur, id quod ex fructibus percipitur primum in usuras, mox, si quid superfluum est, in sortem debet imputari: quin immo et si amplius quam sibi debetur perceperit legatarius, exemplo pigneraticiae actionis etiam utilis actio ad id refundendum dari debebit. sed pignora quidem quis et distrahad sententiam. Qui legatorum seruandorum causa in possessionem mittitur, et fructus custodire et cetera debebit. et pati quidem heredem colere agros et fructus redigere, sed custodire legatarium fructus oportebit, ne ab herede consumant
Abbreviated transcription (Latin):
spurius itestito occeis it iure
consanguinitatis aut agna¬
ciomis hrditas cius ad nullũ
ptinet qr consinguinitatis.
itemq agnationis cius iura
apr̃c oriuntur proximitatis¬
ciꝰ aut friter eroemq mre na¬

Expanded text:
spurius intestato decesserit, iure consanguinitatis aut adgnationis hereditas eius ad nullum pertinet, quia consanguinitatis, itemque adgnationis iura a patre oriuntur: proximitaeius aut frater eadem matre na
Abbreviated transcription (Latin):
chil interest utrũ Ulp.¬
simul a sepatim habitau̾int
cum actio rex ammotarum
competat. eciam adu̾sus cam
q̃ ex ͤ como subtraxit. ĩ qua ñ
simui cum uiro ħitabat. ¶y¬
ror. et nurus et promirus ui¬
ro et socõ et prosocõ furtum fa¬
cc̃ possunt. furti aũc non tenẽ¬
retur nisi forte emancipatus
sit maritus tunc enim nurus
pr̃i cius et furtum facit ⁊ fur¬
titenctur. Ermog̾.¬
d fiscum bonis mariti deuoli¬
tis uxor rerum ammotaru
nominc ĩ simplum conuci
plum condempnetur. UIp.
uue utimurut furti ceneat᷑
consequent̾ dicemus ubicũ¬
q. cessat mim̾oniũ utpote ĩ
ca q̃ tutori suo nupsit. uł cc̃
mandata conueint ul sic ubi
alibi cessat. mr̃imoniũ cessa
non solum cas quas muuier
ãmouit. cum diuorcii cõsiliũ¬

Expanded text:
hil interest, utrum simul an separatim habitaverunt, cum actio rerum amotarum competat etiam adversus eam, quae ex ea domo subtraxit, in qua non simul cum viro habitavit. Vxor et nurus et pronurus viro et socero et prosocero furtum facere possunt, furti autem non tenentur, nisi forte emancipatus sit filius: tunc enim nurus patri eius et furtum facit et furti tenetur. Hermogd fiscum mariti bonis deuolutis uxor rerum amotarum nomine in simplum conueniplum condemnentur. 17 Uliure utimur, ut furti teneatur: consequenter dicemus, ubicumque cessat matrimonium, ut puta in ea, quae tutori suo nubsit uel contra mandata conuenit uel sicubi alibi cessat matrimo nium, cessarnon solum eas, quas mulier amouit, cum diuortii consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
liez ammouerit si cum disce¬
d̾et eis celaint. ¶Non solur
cares que extant in rerum ã¬
motarum iudicium uenire

Expanded text:
amouerit, si, cum discederet, eas celauerit. Non solum eas res, quae exstant, in rerum amotarum iudicium uenire
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cia is qui in adopcionemi
oatus est et fulu cius siliter
hẽbunt ita ut sextint pr̃i se¬
xtant᷑ nepotib cedat. ¶Si
pater ex duob filiis alderu
hñtem filios emancipau̾it
et unum ex nepotib queni
añ cmancipauat ĩ locum fi¬
uii acoptau̾it p̾terito. dem̃
emancipato decessit. equiu
erit nepoti qui in locum fi
li ucnnit succina. et intres
pces hroitatem. deducit u
nam hat qui in potestite re¬
inansit. alteram nepos ado¬
ptitus in locum filii t̾ciam
emancipatus est filio suo. qͥ
nepotis loco fu̾it. s et si mo¬
rtuo filio alter ex nepotibuᷤ
in locũ filii adoptitus fit
tres ꝑtes in bonis fiens. cũ
sit cquius cum qui in loa
filii adoptatus est. non mi¬
nus hre quam si non ex nu¬
mero nepotum s ex̃neus

Expanded text:
ia qui in adoptionem datus est et filii eius simul habebunt, ita ut sextans patri, sextans nepotibus cedat.Si pater ex duobus filiis alterum habentem filios emancipauerit et unum ex nepotibus, quem ante emancipauerat, in locum filii adoptauerit, praeterito deinde emancipato decesserit, aequius erit lii uenerit, succurri et in tres partes hereditatem diduci, ut unam habeat qui in potestate remanserit, alteram nepos adoptatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit. sed etsi mortuo filio alter ex nepotibus in locum filii adoptatus fuerit, tres partes in bonis fient, cum sit aequius eum, qui in locum filii adoptatus est, non minus habere, quam si non ex numero nepotum, sed extraneus
Abbreviated transcription (Latin):
set nichomꝰ usus et casus co¬
rum quadrantem quor dimi¬
nuit. ¶ Q̾ ex hr̃ditate sua sup¬
fuiss cum moreretur restitu̾c
rogatus fructus supfluos re¬
stitũe non uroctur rogatus cũ
ca u̾ba diminutionẽ quid̃ ħr

Expanded text:
sed nihilo minus usus et casus eorum quadrantem quoque deminuit. Quod ex hereditate superfuisset, cum mor‹e›retur, restituere rogatus fructus superfluos restituere non uidetur rogatus, cum ea uerba deminutionem quid
Abbreviated transcription (Latin):
namentum et quicquid iuuꝰ
dedit donaui cius causa cõpa¬
ui cum feci id om̃e dari uolo.
quesitum est am carucha dor¬
mitoria cum milis qua semp
uxor uasa sit ei debeantur. sen¬
disi cius usus causa ħita c̃ẽt
ccbi. idem quesiit an ex cadẽ
clausuia uestis quam ancillis
us lecticariis ciusõ ueoris su
e cõpauerat uel fecerat p̾stã
alia statua brachium ei adiece¬
ro om̃imodo statua legitario
uit et ab ea pecut in ħ u̾ba a
te seia peto ut quicquio tioi
spaliter inauro et argentole¬
gauit id cum moricrs red¬
das resticuas illi et iui iis
uiues tibi sufficiet. quesitur
est an usuffructus auri et ar¬
genti soli legatari ᷤ debeantur
ꝓprictatem legatam ad̃ito ho¬
nore froĩcomimissi.¶Dem

Expanded text:
ta et quidquid vivus dedi donavi eius causa comparavi confeci, id omne dari volo": quaesitum est, an carrucha dormitoria cum mulis, cum semper uxor usa sit, ei debeatur. respondit, si eius usus causa habita esset, deberi. idem quaesiit, an ex eadem clausula vestis, quam ancillis vel lecticariis eiusdeae comparauerat uel fecerat, praestalia statua bracchium ei adiecero, omnimodo statua a legatariuit et ab ea petit in haec uerba: 'a te, Seia, peto, ut quidquid tibi specialiter in auro argento legavi, id cum morieris reddas restituas illi et illi vernis uctus dum vives tibi sufficiet": quaesitum est, an usus fructus auri et argenti solus legatariae debeatur. proprietatem legatam addito onere fideicommissi. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
et plegitarium stetit quomiiꝰ
accipiat piculose hedem fcũ¬
rum si ro uinũ effir̾oat. S ie¬
gitarium petentem uinum

Expanded text:
er legatarium stetit, quo minus accipiat, periculose heredem facturum, si id uinum effundet: sed legatarium petentem uinum
Abbreviated transcription (Latin):
dem est et si de testõ ¶Ipͣ.
mutando cogitiuit nonq
adimere uoiẽbat. castrensi¬
abona ħroi scripto. s qr de
priis testari uolebas. et aliũ
ħrocm scͥbere. s siam uetera¬
ranus decessit uniu̾sa bona
cciam pr̃na ad ħrdem ptine

Expanded text:
dem est, etsi de testamento mutando cogitauit, non quia adimere uolebat castrensia bona heredi scripto, sed quia de paternis testari uolebat et alium heredem scribere. Sed si iam ueteranus decessit, uniuersa bona etiam paterna ad heredem pertine
Abbreviated transcription (Latin):
or consencire qui non possũz
sencire. humanius autem ẽr
ut et in s casu casu quasi semł
clectione fc̃a fiat cõmunis.¬
Si rerum depõiatarum cletio¬
clecti michi relicta sit. et xo.
deposite sunt agere potero ⁊
cũ hede age̾ ut is depositi a¬
genoo facuutatem ĩ eligerroi
pͥstet. Ius Cum ita legatͤ
ticio stichum do iego si pam¬
philium non clegit crocinti¬
cio pamphilum si stichumn
elegenit siłe est atq si legatũ¬
ita fuiss ticio stichum aut pã¬
philum utrũ cor uolu̾it do

Expanded text:
or consentire, qui sentire non possim: humanius autem erit, ut et in hoc casu quasi semel electione facta fiat communis.Si rerum depositarum electio mihi relicta sit, et ad depositae sint, agere potero et cum herede agere, ut is depositi agenstorum.Cum ita legatur: 'Titio Stichum do lego, si Pamphilum non elegerit: ‹eidem Titio Pamphilum, si Stichum non elegerit›', simile est, atque si ita legatum fuisset: 'Titio Stichum aut Pamphilum, utrum eorum uolet, do
Abbreviated transcription (Latin):
ui delamonis instrumento
queritur semodta carne mens¬
as poirdera ferramenta q̃ lani¬
ande carnis causa p̾parata sũt
Item trutinas cultros dolab¬
ras instra relinquimus  instr¬
umento legato auqũ ecia pso¬
nas legancium nete est inspi¬
c̾eut ecoe pistorio instrum̃to le¬
gito ita ip̃i pistores ĩee uderi
paratum sit. ¶Asinam moiẽ¬
oiuariam et molam negat ne¬
racius instrum̃to fundi cõtiñ
Item cacabos et patinas ĩstriur¬
to furroi esse dicimus quod si¬
ne hiis pulmentũ coqui non
potest. nec multum refert int̾
cecacabos et enenum ꝙ supͣ
dum calescit in hus pulinc̃

Expanded text:
um de lanionis instrumento quaeritur, semota carne mensas pondera ferramentaque laniandae carnis causa praeparata, item trutinas cultros dolabras instrumento relinquimus. Instrumento legato aliquando etiam personas legantium necesse est inspici. ut ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse videri paratum sit. Asinam molendariam et molam negat Neratius instrumento fundi contineri. Item caccabos et patinas in instrumento fundi esse dicimus, quia sine his pulmentarium coqui non potest. nec multum refert inter caccabos et aenum, quod supra ndum calefit, in illis pul
Abbreviated transcription (Latin):
ninquaginta dierum spati¬
um tmmooo ad contestãdus
excusationum causis ꝑtin
pagendo enim negocio exdi¬
c nominationis continini
uii. menses constituti sunt.
ut ꝓferret exc̃ationem mo¬
ra contradc̃onis ĩpeditus est
quominꝰ dec̾to libaretur ex
cusationem recte ꝓbari Pmi
fimosus aut nalitudinaniꝰ
depon̾e tutelam potest. ¶Pa¬
uptas que opi et hom tute¬
le impar est solet tribu̾eua¬
cationem. Hermog̃. s.

Expanded text:
inquaginta dierum saptium tantummodo ad contestandas excusationum causas pertinet: peragendo enim negotio ex die nominationis continui quattuor menses constituti sunt.ut proferret excusationem, mora contradictionis impeditus est, quo minus decreto liberaretur, excusationem recte probari. Pfuriosus aut valetudinarius deponere tutelam potest. Paupertas, quae operi et oneri tutelae impar est, solet tribuere vacationem. Hermog
Abbreviated transcription (Latin):
ta muucbria sunt ui quibus
mulier ornatur neluti ĩ aures
armille aureole. anuli pecten
signatorios et om̃a que adali¬
am rem nullam parantur nue

Expanded text:
ta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, veluti inaures armillae viriolae anuli praeter signatorios et omnia, quae ad aliam rem nullam parantur,
Abbreviated transcription (Latin):
legatus ẽ rogatum ẜuum man¬
umitte si falcidia locum ħt esxece m
utriusq legati quarta deducet᷑
Igitur suo repudiato noeunta¬
bitur homis dectuctois s legata¬
rius er pecuma duas q̃itas reli

Expanded text:
legatus est, rogatum seruum manumittere: si Falcidia locum habet, ex decem utriusque legati quarta deducetur. igitur repudiato seruo non euitabitur onus deductionis, sed legatarius ex pecunia duas quartas reli
Abbreviated transcription (Latin):
sit. uł si quro aluro fecit. nõ
haio quasi pro ħ̾rde geret. s
oum ci qui substitutus est.
uł ab intestato hr̃s existitu¬
rus prospicit aut res ĩtem¬
pore pituras distraxit. i ca ci
e. ut pro hr̃oe non gessit.q¬

Expanded text:
 fecit non hoc animo, quasi pro herede gereret, sed dum ei, qui substitutus est uel ab intestato heres exstaturus, prospicit, aut res tempore perituras distraxit: in ea causa est, ut pro herede non gess
Abbreviated transcription (Latin):
sic tñ petendo consequi potͥ
et constat pro ħroc cum non
gessisse cum petitõ carum. ⁊̃¬
creoibus creditorib compe¬
tat et maxime futurarum.¬
Set qui ĩ sepulcrum. hr̃dita¬
rium mortuũ itulit obliga

Expanded text:
endo consequi potest. et constat pro herede eum non gessisse, cum petitio earum etiam creditoribus competat et maxime futurarum.Sed et qui in sepulchrum hereditarium mortuum intulit, obliga
Abbreviated transcription (Latin):
¶Seruos hroitat rios pauit
imciaut pauit aut distra¬
xit. si ħ ut ħrs gessit pro hroc
aut si non. ut h̾rs gessit. s ut
custodiat aut putauit sua. aũ
deubat quro fecit consulens
ut salue sinc. res hr̃ditarie
si forẽ ci non placint pro hr̃¬
de g̾ere appet. non uroi ꝓ hr̃¬
ce gessisse. ¶ Prourde si fu

Expanded text:
seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, gessit pro herede: aut si non ut heres, sed ut custodiat, aut putauit sua, aut dum deliberat, quid fecit, consulens ut saluae sint res hereditariae, si forte ei non placuerit pro herede gerere, apparet non uideri pro herede gessisse.
Abbreviated transcription (Latin):
hrditate sit exclusꝰ tñutilit̾ po¬
sessionem agnouisse in ocbitur
rem hr̃e nõ pot̾it. nec ĩfilu po¬
testate conoco fi̾nt. nec facile p̃

Expanded text:
hereditate sit exclusus, tamen utiliter possessionem adgnovisse videbitur rem habere non poterit nec in filii potestate condicio fuerit nec facile p
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃datus mortẽ obiit atq ita sc̃¬
ptus srs omisat hrditatẽ nepo
ex eo filio susceptus auo suus:
hr̃s erit n pr̃ urcebitur obstitis¬
sc cuius post mortẽ łima uixet̾
oe fertur ħroitis nec dici potest he¬
redẽ nõ suũ nepotẽ fore qd̾ proxi¬
i hac successiõne pͥ̾uen̾it alioquĩ
si non suus h̃ds est quo iure hr̃s
erit qr sinc dubio no ẽ agratus
¶Cct̾m et si nõ sit exhroatus ne¬
pos adiri pot̾it ex testõ ħroitas.
ascripto hrdc filio mortuo qreq
nõ obstat iure intestati uroetur

Expanded text:
redatus mortem obit atque ita scriptus heres omis‹i›t hereditatem nepos ex illo filio susceptus auo suus heres erit neque pater uidebitur obstitisse, cuius post mortem legitima defertur hereditas. nec dici potest heredem, sed non suum nepotem fore, quod proxiin hac successione praevenerit. et alioquin si non suus heres est, quo iure heres erit, qui sine dubio non est adgnatus? ceterum et si non sit exheredatus nepos, adiri poterit ex testamento hereditas a scripto herede filio mortuo: quare qui non obstat iure intestati, iur
Abbreviated transcription (Latin):
sc. s est uius non nisi o qmͣ
egenti dedit ĩpntare eumi
orporte de largis facultatib
pupilli utrinm igitur cõem¬
rere oportet ut et m̃r egen
sit ⁊ filius ĩ facultatib p̾ositꝰ¬
S si munus nuptrale matr
pupilli misit non enimpu¬
pillo imputaturum labo sẽ

Expanded text:
se: sed est verius non nisi perquam egenti dedit, imputare eum oportere de largis facultatibus pupilli: utrumque igitur concurrere opsit et filius in facultatibus positus.Sed si munus nuptiale matri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo s
Abbreviated transcription (Latin):
tem marito pͥlegauit socer
an dote soluta muueri lega¬
tum mariti extinguatur et
dicit extingui. qr nicħ eet¬
um ꝙ marito poss p̾stari ¶T
que: itur si dos aln legata ec̃i
eamq rogatus sit muueri
restituc an lex falcroia ĩ lega¬
tom locum hr̃et. et dicit ha¬
misso muuerem doctis acti¬
onc consecuturam. ego que¬
ro a comodare presentatiõis
In ħ legato sic obẜuentura
ato si dos ip̃i mulieri fuiss
prelegata et puto hr̃e. ¶Ider.
ius queris si mulieri dos sit
prelegata ea qr rogata dotem
restitue an falcroia locum ha¬
beat et negat rere. qm̃ froicõ

Expanded text:
tem marito relegauerit socer, an dote soluta mulieri legatum mariti extinguatur. et dicit extingui, quia uod marito posset praestari. Idem quaerit, si dos alii legata esset eamque rogatus sit mulieri restituere, an lex Falcidia in legato locum haberet. et dicit hamisso, mulierem dotis action‹e› consecuturam. ego quaero, an commoda repraesentationis in hoc legato sic obseruentur atque si dos ipsi mulieri fuisset relegata. et puto habere. Idem Iulianus quaerit, si mulieri dos sit relegata eaque rogata dotem restituere, an Falcidia locum habeat. et negat habere, quo
Abbreviated transcription (Latin):
actiuicim uł adire uł omitt̾e
s actr ͥ antequam adcat uł
omittit cius hrditatem ex
semisse ħ̾rs erit. ¶Si adicrit
⁊ticius ex triente duntatat
br̃s erit et ꝑ ħrditatem ticut̾¬
ens diuntreat ao seium per¬
ueniet alterum trientem ex
sua ĩstitutione sebit. quid gͦ
ab attillicino ticius et seurs
ħroes instituti sunt ticius a¬
oicrit ħroitatem ticio seius
ħ̾rs extitit. ¶Potest ne acti¬
ulicum ẜroitatem omittere
an nc̃cio ei ex asse hrs ẽ. ¶ Qui¬

Expanded text:
Attii uel adire uel omittere: sed Attio, antequam adeat uel omittat eius hereditatem, ex semisse heres erit. si adierit Titius ex triente dumtaxat heres erit et per hereditatem Titii triens dumtaxat ad Seium perueniet, alterum trientem ex sua institutione habebit. quid ergo si ab Attio Titius et Seius heredes instituti sunt, Titius adierit hereditatem, Titio Seius heres exstiterit? potestne Attii hereditatem omittere an necessario ei ex asse heres est? qui
Abbreviated transcription (Latin):
corum pupilli dampnum
tencia p̾sidis bonis ademp¬
tis relegatus erat cum exp¬
missu principis applło cius
recepta sit quãnis. qui pro¬
emerat pupils int̾ucnientibꝰ
tutorib et appiłone Tiusta ꝓ¬
nunciata fundus cius abla¬
tus est quesitum est: an tute¬
le iudicio pͥcium fundi pu¬
pillus consequi atutoribus
possit R̾. si scientes em̃int ab
co qui ĩ ea causa cẽtut obno¬
noxius sĩne priori ẽet. tutele

Expanded text:
orum pupilli damnum ctentia praesidis bonis ademptis relegatus erat, cum ex permissu principis appellatio eius recepta sit, quam is qui proemerat pupillus intervenientibus tutoribus et appellatione iniusta pronuntiata fundus ei ablatus est: quaesitum est, an tutelae iudicio pretium fundi pupillus consequi a tutoribus possit. respondit, si scientes emerunt ab eo, qui in ea causa esset, ut obnoxius sententiae priori esset, tutelae
Abbreviated transcription (Latin):
et cauit ut negocium codez
modo ex̾cerent quo se uiuo
ex̾cebatur hu qui tutclã am¬
m̃istrau̾nt non ĩtantum cũ
ipubes eẽt pr̃omi fuius fuis¬

Expanded text:
et cauit, ut negotium eodem more exerceretur, quo se uiuo exercebatur: hique tutelam administrauerunt non tantum, cum impubes patroni filius fuis
Abbreviated transcription (Latin):
uod oc bomis uire falcroie cõcri¬
pucroũ est a debitore cui mortiᷤ
causa pacto debitum remissum
est in fcmn concepta replicatione
recinebitur. ¶ Frater cum hrocir
sororem scrib̾et alium ab ea cui
uit ne falcror ut̾etur ⁊ ut cͥcam
pecunum si contra fecerit p̾stiret
priuator cantione legib non c̃ẽ.
refraganoum consticit. iõ sororẽ
iure publico retentionem hĩcu¬
ram et actionem exstipulatu
oenegandan ec̃. ¶Non tocirco
minuꝰ falcroie rõnem ĩ ceteris
annius legatis admiti iusum
est. qõ primo ac secundo anno
sine ulla decractione fuissent le¬
gatario soluta. ¶E̾ auus ex cã
tutele nepoti debuit cum auo
nepos solus ħrs extitiss rõ falci

Expanded text:
uod bonis iure Falcidiae contribuendum est a debitore, cui mortis causa pacto debitum remissum est, in factum concepta replicatione retinebitur. Frater cum heredem sororem scriberet, alium ab ea cui uit, ne Falcidia uteretur et ut certam pecuniam, si contra fecisset, praestaret. priuatorum cautione legibus non esse refragandum constitit et ideo sororem iure publico retentionem habituram et actionem ex stipulatu denegandam.Non idcirco minus Falcidiae rationem in ceteris annuis legatis admitti uisum est, quod primo ac secundo anno sine ulla detractione fuissent legatario soluta.Quod auus ex causa tutelae nepoti debuit, cum auo nepos solus heres exstitisset, ratio Falci
Abbreviated transcription (Latin):
et oicatur non cẽ filius. ¶Si
nis nulla controu̾sia ci fieret.
oiffẽnoum ħ iroicium non
cst. siuc post int̾positum car¬
cium in tempus diffri uebr.
Quesitum est an simł et pu¬

Expanded text:
filius. Si pnis nulla controuersia ei fieret, differendum hoc iudicium non est. si uero post interpositum Carcium in id tempus differri debet. Quaesitum est, an sim
Abbreviated transcription (Latin):
on lata est que cidiam
primo capite libam se.
ieganroi facultatẽ dedit us ao
doorantem hus u̾bis qui ciue
romani sunt qui corũ post hãc
legem rogatam testm̃ face̾ uol
ut cam psonam eis que res qͥb
qr legare uolet ius potestas qr e
stout hac lege sequenti licebit
scdo capite modum legatorur
constituit hiis u̾bis quicũq ci¬
ius romanus post hanc legem
rogatim test̾m facit is quart
ciuq ciuui romano pecunum iu¬
re publico dare legrre uoiet ius
potestis q esto dum iti deturie¬
gitum nc minꝰ quam quartĩ
pͤtem hroitatis co testõ hr̃oes ci¬

Expanded text:
a lata est, quae primo capite liberam legandi facultatem dedit usque ad dodrantem his uerbis: 'qui ciues Romani sunt, qui eorum post hanc legem rogatam testamentum facere uolet, ut eam pecuniam easque res quibusque dare legare uolet, iusto, ut hac lege sequenti licebit". secundo capite modum legatorum constituit his verbis: "quicumque civis Romanus post hanc legem rogatam testamentum faciet, is quantam cuique civi Romano pecuniam iure publico dare legare volet, ius potestasque esto, dum ita detur legatum, ne minus quam partem quartam hereditatis eo test
Abbreviated transcription (Latin):
rit .c. dato unum legatum in¬
telligitur .c. et stati peti po¬
test. penoris aũt causa co tm̃
ptinet ut ante litem contesta¬
tm tradita penore hr̃s liberet᷑
qdͣ si ita scriptum est. si penũ

Expanded text:
tum dato', unum legatum intellegitur centum et statim peti potest, penoris autem causa eo tantum pertinet, ut ante litem contestatam tradita peno heres liberetur. Quod si ita scriptum sit 'si penum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃irtitam cautionem cẽ fc̃am et pi¬
gnoris uinculum solutum ap¬
paruit. ¶Tutor datus aduersꝰ
res eius postea uictus p̾terititẽ¬
poris piculum pr̃ibit qr nõ ui¬
detur leuicra culpa contraiurs
auctoritatem mandatũ tutele
officium detractart. ¶Erum
prouincialium tutores ĩurbe
crum rerum italicatum curato¬
res ut ĩpub̃ib constituantur ad
officium suum reuocare debñt
alioquinsi prius in prouincia
redierint dolum auc culpam co¬
rum in ca quor pte recte iuder
conuemet. ¶patruus testõ fris
fiuo tutor datus cum ĩ italia do¬
micilium hret tam itautarum
reꝵ quam prouincialiũ ãminis¬
trationẽ suscepit atq ita pecũu
ex uendc̃onib rome refectã
ĩ prouinciam trantit ĩ kuenͣ¬
darium pupilli conu̾tit tucor
in locum cius rome substitutir
aministrom pecume que nõ per¬
tinet ad tutciam suam suscipe
non cogitur. ¶Curatores testõ
us tutores inutiliter dati n de c̃¬
to p̾toris confirmati negociai
gesẜ unͣtͣ iice mutua piculu

Expanded text:
irritam cautionem esse factam et pignoris uinculum solutum apparuit.Tutor datus aduersus res eius postea uictus praeteriti temporis periculum praestabit, quia non uidetur leuis culpa contra iuris auctoritatem mandatum tutelae officium detrectare. Rerum prouincialium tutores in urbe  rerum Italicarum curatores ut impuberibus constituantur, ad officium suum reuocare debent: alioquin si prius in prouinciam redierint, dolum aut culpam eorum in ea quoque parte recte iudex conueniet.Patruus testamento fratris filio tutor datus cum in Italia domicilium haberet, tam Italicarum rerum quam prouincialium administrationem suscepit atque ita pecuniam ex uenditionibus Romae refectam in prouinciam tradarium pupilli convertit: tutor in locum eius Romae substitutus administrationem pecuniae, quae non pertinet ad tutelam suam, suscipere non cogitur. Curatores testamento vel tutores inutiliter dati neque decreto praetoris confirmati negotia gesserunt. vice mutua periculu
Abbreviated transcription (Latin):
nam et xou̾sus ip̃m pupit¬
lum si satis deoiss recte expi¬
etur. quoc̃̾ pubes satis nõ da
mittitur in possõnem adũsa
rius cius satis oet siuc sasis¬
non oes. siuoluit aou̾sarius
cõmicti sibi administrom. sa¬
tifdare deb pupillo. ceterũ
si satis noiroet. deb curator
constitui ꝑ quem bona adi¬
ministrentus. aduersarur
autem si satisdeõit res que
tempore ꝑitureaut det̾iore
futurc sunt distrahi ocbet.
roem a debitorib qui tem¬
porc libabuntur exige̾ deb
cetera cum ꝑupillo possroc¬
bit. ¶An aut nesciendi cã
diminuere possit. is qui ex
carbomano missus est.ui¬
dcamus⁊ si qurõ satis ĩpu¬
bes deoit siuc det̾iu̾it p̃sõ
siue non diminũet. nesci

Expanded text:
nam et aduersus ipsum pupillum, si satis dedisset, recte experiretur. Quotiens impubes satis non dat, mittitur in possessionem aduersarius eius, siue satis det siue non det. si uelit aduersarius committi sibi administrationem, satis dare debet pupillo: ceterum si satis non det, debet curator constitui, per quem bona administrentur. aduersarius autem si satis dederit, res, quae tempore periturae aut deteriores futurae sint, distrahere debet: item a debitoribus, qui tempore liberabuntur, exigere debet: cetera cum pupillo possidebit. An autem uescendi causa deminuere possit is qui ex Carboniano missus est, uideamus. et si quidem satis impubes dedit, siue decreuit praeses siue non, deminuet
Abbreviated transcription (Latin):
ritieius fic̾i  debitor cuea mulicr.
auinubet nõ mãdato mulicris i¬
dotẽ manto eius dedit ⁊ sibi red¬
oi eãstipulatus est si sine lib̾is fi¬
lia moreret mulier filiam susce¬
pit. quesitũ est anfidis. apre cri

Expanded text:
riti eius fideicommissi debitor, cum ea mulier alii nuberet, non mandatu mulieris dotem marito eius dedit et sibi reddi eam stipulatus est, si sine liberis filia moreretur: mulier filiam suscepit: quaesitum est, an fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sit hrccciq sỹstiuit apiã aluynas.
nfidiq prdis ꝯmint ut post mortẽ
sua hroitatẽ eige alipne restitii̾t.
aut si quio ãd ꝯtigisset alũpne
tunc ualenano fris sin fiuo eititu¬
iuis uiuus quidqͥd. ao cũ exhrera¬
te yuenisset. alupne restituet.¬

Expanded text:
alumnam fideique heredis commisit, ut post mortem suam hereditatem eidem alumnae restitueret aut, si quid ante contigisset alumnae, tunc Ualeriano fratris filio restituius uiuus, quidquid ad eum ex hereditate peruenisset, alumnae restitu
Abbreviated transcription (Latin):
suam uirgnie nuptu coloca¬
uit /eius qͦr noĩe dotem dedit
et post diuortĩ eandẽ recepit
⁊ alui in miuoĩ cũdotededit
et scipulatus eamdotẽ sibi a¬
ut filie sue redoi manẽte filia
imnimomio scdo mortuus cod̃¬

Expanded text:
m filiam nuptum collocauit eiusque nomine dotem dedit et post diuortium eandem recepit et alii in matrimonium cum dote dedit et stipulatus est eam dotem sibi aut filiae suae reddi: manente filia in matrimonio secundo mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
Sorori legauit homines quos no¬
minauit test̾o eius qr fid̾icõmisit
ut eademancipia funs suis cũ ob¬
iret restitue̾t quesitũ est an ag¬
nata erhus. an defũcti filus. abħr¬
dib restitueda sũt post mortem
legatarie. in remancãt apuo h̾r

Expanded text:
Sorori legauit homines quos nominauit testamento eiusque fidei commissit, ut eadem mancipia filiis suis cum obiret restitueret. quaesitum est, adgnata ex his an defuncti filii heredibus restituenda sint post mortem legata