comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodum incõmodũꝙ ꝑtinct. nĩ
⁊ si totus ager ⁊ost emptionẽ fluc¬
mine occupatus cẽt. piculum cẽt
cp̃toris. sic igͥ ⁊ commodũ cius eẽ¬
tddit ¶ eud uenditur ĩ inus mom
agn ccłc delet. nisi io.actũ est. nece¬
dum c̃ si id ipsum actũ est ut occłct.
ueluti uic publice. limites. luci qui
fundum tãgunticum uoncutium
tim cau̾i folet. ut luci uie̾ q̃ in furdo¬

Expanded text:
dum incommodumque pertinet: nam et si totus ager post emptionem flumine occupatus esset, periculum esset emptoris: sic igitur et commodum eius esse debet.Quod uenditur, in modum agri cedere debet, nisi si id actum est, ne cedum, si id ipsum actum est, ut cederet, ueluti uiae publicae, limites, luci qui fundum tangunt: cum uero neutrum atim caueri solet, ut luci, uiae publi
Abbreviated transcription (Latin):
s um̃ sic rabu̾dass ut impless õdo
locum ĩ quo sisti oportuit. x auqua fõ¬
tuita calamitas cundẽ iocũ ełitit. uł
p̃scntiã ueniẽti ꝑiculosam fcc̃ ex uõo
et equo. ⁊ hic ex ceptio ci accõmodanda
c̃. ¶ Simili mõ cxceptio datur ci qui
cum ad iudicũi uenut uolebat a
magistratu retẽtus ẽ. ⁊rttctus sine
tolo malo ipsius. nã su p̃e hoc affc̃cta¬

Expanded text:
flumen sic abundasset ut implesset omnem locum in quo sisti oportuit, vel aliqua fortuita calamitas eumdem locum evertit, vel praescientiam venienti periculosam fecit; ex bono et aequo et hic exceptio ei accommodanda est. Simili modo exceptio datur ei, qui cum ad judicium venire volebat, a magistratu retentus est, et retentus sine dolo malo ipsius. Nam si ipse hoc affecta
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ord cig̃o ħ exceptio dãpna¬
to. s respõdebit.r ficcussori ciꝰ csse ne¬
cessariam aut si forte ĩ exilũi salua
ciuitate ab̃iit. defc̃sori eius exceptic
nta ꝓcerit. ¶ Mut sciccdũ est. cum

Expanded text:
aliquis, quo ergo haec exceptio damnato? sed respondebitur fideiussoribus eius esse necessariam: aut si forte in exilium salua ciuitate abiit, ubi defensori eius exceptio ista proderit. Illud sciendum est eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd exceptio eiminime ꝓsit. ꝙ qddo
causa cognita erit statuẽdum. na
neꝙ sic aitãdum. ut possit ei dicitũ
no multo añ ꝓfectus ẽ quam dies
ꝓmissionis ueniret. noq iteꝵ ꝑmit¬
tc̃ctum ei siꝗd sit qud̃ ai imputctũ.
caiism tẽpestatẽ e uim fluminis. c¬
ouid ẽ siquis cum rome cẽt ip̃o tẽpo¬
re ꝓmissionis sistc̾dimua nocessita¬
teᷤ urguẽte. uomptatis causa ĩmũi¬
cipiu ꝓfectus sit. ñ ne indignus ẽ
u eis exceptio pͤ arocͥifietur. aut ꝗd
si tẽpestas ꝗd̾ ĩmari fuit. t̾ri autem
iste potuit ucrure ꝑ fum̃ cirtuire. cq̃

Expanded text:
d exceptio ei minime prosit? quod quidem causa cognita erit statuendum. nam neque sic artandus sit, ut possit ei dici, cur non multo ante profectus est quam dies promissionis ueniret: neque iterum permittendum ei, si quid sit quod ei imputetur, causari tempestatem uel uim fluminis. quid enim si quis, cum Romae esset ipso tempore promissionis ‹sis›tendi, nulla necessitate urguente uoluptatis causa in municipium profectus sit? nonne indignus est, cui haec exceptio patrocinetur? aut quid si tempestas quidem in mari fuit, terra autem iste potuit
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ. ꝙ lege uilia de ui noiatumn
cauetiꝵ ut his cui ꝯtigcrit ex̃tio
possit cam si ꝓficit᷑istatur marda¬
re.non aliter itaꝙ mãdart potĩt.
quãsi ab eẽ ui cperit. cum alias iu¬
ris dictio q̃ apresente mandetur
ẽt si afimitia cominus occisus.
css̃e dicetur. cognitionẽ pretor qͣ¬

Expanded text:
lege Iulia de vi nominatim cavetur, ut is, cui optigerit exercitio, possit eam si proficiscatur mandare: non aliter itaque mandare poterit, quam si abesse coeperit, cum alias iurisdictio etiam a praesente mandetur. et si a familia dominus occisus esse dicetur, cognitionem praetor, q
Abbreviated transcription (Latin):
eius riłus aduem̃tlitatem potestẽt
rator his inititutus ẽ. soluẽtio ñ
sĩt. resꝑ specta ꝯsulitur imꝑ̾itori.
tandi ñ habẽt. quia hurꝰ pene cõsti¬
tuc̃ie ius ñ habeͤnt. si tñ quasitu¬
mulus tuosũ ł iniuriosum adu̾¬
sus colonos cesaris ꝓhibiut inp̃e¬
dia cesaris accocłe abstinẽ deleict᷑.
idꝙ diuꝰs pius iulio rescripserit

Expanded text:
esaris adire hereditatem potest et, rator heres institutus est, solvendo non sint, re perspecta consulitur imperator: tandi non habent, quia huius poenae constituendae ius non habent. Si tamen quasi tumultuosum vel iniuriosum adversus colonos Caesaris prohibuerint in praedia Caesariana accedere, abstinere debebit idque divus Pius Iulio rescripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
tas nuptias. secuti tp̃ris usu¬
ras ñ esse totalos. qr illa obli¬
gatõ tota tollitur. ꝓm̃ ac si so¬
lutũ cebitu muli ĩ cotẽ ab ei
datum esset

Expanded text:
tractas nuptias secuti temporis usuras non esse dotales, quia illa obligatio tota tolleretur, perinde ac si solutum debitum mulieri in dotem ab ea datum esset
Abbreviated transcription (Latin):
dident. s si p̃tium rei distracte c̃pto¬
ri herclitatis docłit. uictamus an
locus sit ex uẽclito actioni. et puto
cs̃t. ¶ Siuc ip̃e uenditor dodit. ili¬
quid ꝓhotditate. siue ꝓcãtor cuiᷤᷤ
siuc alius quis ꝓco. dũ negotiu
cius gerit. locus crit ex uc̃dito actio¬
ni.dum mõ aliquid absit ucclito¬
ditori ꝯsc̃s crit ꝯdiccit nĩ compe¬

Expanded text:
diderit. sed si pretium rei distractae emptori hereditatis dedit, uideamus, an locus sit ex uendito actioni: et putem esse. Siue ipse uenditor dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex uendito actioni, dummodo aliquid absit uenditoditori, consequens erit dicere non compe
Abbreviated transcription (Latin):
uẽliterit. ⁊ ascio hp̃s institutu
cam herclitatt̾ titio uenditemͣ
an ex pͥore uenditione hr̃clita¬
tis cum titio agi possit. ⁊ait iu¬
siis ꝙ ueriditor herolitãtis potẽ
aquolibet extranco hercle po¬
tuisset. id ab heroditatis cp̃tore
ꝯscquatur. et ccrtt si scio suus

Expanded text:
t a Seio heres institutus eam hereditatem Attio uendiderit, an ex priore uenditione hereditatis cum Attio agi possit? et ait Iulianus: quod uenditor hereditatis petere a quolibet extraneo herede potuisset, id ab hereditatis emptore consequatur: et certe si Seio alius
Abbreviated transcription (Latin):
papinianus ait. et fructus qq̃ me¬
dic temporum abalio exusu fructu
ꝑceptos daltre captiuo restitui equũ
pũtatur. ¶hii plane ꝗ fuerũt in poͬ¬
testate captiui usurẽ acquere possũt
ex re pocubiari. ⁊ qquum erit exhac cla

Expanded text:
Papinianus ait, et fructus quoque medio tempore ab alio ex usu fructu perceptos debere captiuo restitui aequum putat. Hi plane, qui fuerunt in potestate captiui, usu rem adquirere possunt ex re pecul‹i›ari: et aequum erit ex hac cla
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝙ plus p̃tor ex psserit. cũ adue̾¬
sus cos rͣcstit. quam cum ip̃ĩs subue¬
nit. nam ic ñ ꝯtras ponas cuis ea¬
enumau̾i. aduersus quas subuenit᷑
ut sup̃. s adicrit claususa qua õs ꝗs
absentes ñ defendũtur cõplesus est¬
ħ autem restitutio iocũ haret siue ꝑ
se. siue ꝑ subiectas sibi ponas ifu
adqsiert. ꝗ abseritos ñ defentebãtur.
it ita si nemo eoꝵ craĩt defensor. na
si fuit ꝓcũritor. cum habiũs quem
ꝯuerus. ñ deloret inꝯetar. cet̾um
suĩ geistebat defensor eꝗssimume
ñ iatite̾nt. licet ñ defendantur. in
bonafite tãtum mitti. deferidi au̾
ñ his uitetur cuius se deserisor in¬
gcrit. s ꝗ reqͥsitus abactore ñ est dẽ¬
ferisioni tesũctus. pianeaq defen¬
sio accipictur s is iudiciũ non te¬
tractatur et iudicatũ solui satis dct.¬

Expanded text:
d plus praetor expressit, cum aduersus eos restituit, quam cum ipsis ‹s›ubuenit: nam hic non certas personas enumerauit aduersus quas subuenit, ut supra, sed adiecit clausulam, qua omnes qui absentes non defenduntur complexus est.Haec autem restitutio locum habet, siue per se siue per subiectas sibi personas usu adquisierunt, qui absentes non defendebantur, et ita, si nemo eorum erat defensor. nam si fuit procurator, cum habueris quem conuenias, non debet inquietari. ceterum si non existebat defensor, aequissimum enon latitent, licet non defendantur, in bona tantum mitti.Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicatum solui satisdet
Abbreviated transcription (Latin):
mici eius ĩterrogati fuerĩt ai tefẽ¬
sorlãt. aut si nemo sit ꝗ int̾roga¬
ripotẽ. ita nabsẽs ttferdi ñ uitet᷑.
si actor ultro interpellat nec quis¬
quam deferisiori se offerat eaꝙ te¬
statione cõplecti oportet. sic̃ igitur
tampno cos afficituñ uult. italu¬
crũ facere ñ patitur q̃ud̃ edictum
ctram ad furiosos. ⁊ ĩ fantos. ⁊ cic¬
uitates partincie larto

Expanded text:
rogati fuerint, an defendant, aut si nemo sit, qui interrogari potest. ita enim absens defendi non uidetur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione complecti oportet.Sicut igitur damno eos adfici non uult, ita lucrum facere non patitur.Quod edictum etiam ad furiosos et infantes et ciuitates pertinere Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
sit᷑ͣa. ed̾ si uulneratus sit añaditr
fit. s codait eam legitario hĩdẽ opoͦtti
Siẜuus uulneratus mortistre. po¬
stea ruina ł naufragio. ł alio ictuc
maturius picrit. de occiso agiñ pos

Expanded text:
aditam sit, sed cedere ea legatario heredem oportet.Si seruus uulneratus mortifere postea ruina uel naufragio uel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non pos
Abbreviated transcription (Latin):
ercocut. cõpetit aqlie actõ. Siqs
ñ uitctur. dampnũ in iurudart.
actione q̃que cx ħ capit oritur do¬
lus ꝯ⁊culpa punitur. ioq sics in sti¬
pulã suãł spinã cõmurc̃de cius
cã ignẽ immisit. ⁊ult̃ĩus euaga¬
tus ⁊ꝓgressus ignis auenã sege¬

Expanded text:
actio.Si quis non uidetur damnum iniuria dare actione, quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et progressus ignis alienam sege
Abbreviated transcription (Latin):
rĩt᷑ ed̾ si acaliquẽ ꝑucrm̃t. ope ꝯsilio¬
ꝙ furtũ factuagendũ ꝙ ⁊ antiꝗse
placuititẽ. ⁊ ĩ factum dari posse acitͥ¬
nẽ arsimulier pugno ecqua ictu
ate ꝑcufsa ciecit. urutus artaqbiat.
uͥ quasiderupto. ¶ et simulũ pl
iiusto honauit ⁊ aliqd m̃bn ruꝑit.
uam im matã decerpsĩt ud sege¬
tc̃ desccuerit ĩ maturã  uineas c̃¬
das aquatenebitur Eũ si ã matu

Expanded text:
runt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit.Idem etiam in factum dari posse actionem ait.Si mulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto.Et si mulum plus iusto onerauerit et aliquid membri ruperit, uam inmaturam decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ pocudes aliopignoricẽpͤiss. et
ẽtitem sidum putat se ex lige cape
pignus ñ cx lege cepit ⁊ res tritas cõ¬
rup̾tasq recidat. dicituricgẽ aqlia
locũ haltre. ꝙ dicẽclum ẽ exiog et si
cx iegt pignus acccpit. Esiq̃d tam̃c
magistritus adu̾sus rtsiste iuolẽ

Expanded text:
et cum pecudes aliquis pignori cepisset et actio danda est. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est et si ex lege pignus cepit. si quid tamen magistr
Abbreviated transcription (Latin):
agere.x. si locatus fũdus sit coionũ.
scilicet ne dñs. ampliꝰ inꝗctet. na
alia q̃dam species dãpniẽ. ipsumm
ꝗd̃corũꝑe uł mutare. ut lex aqlialo¬
tĩoc̃ applieat aliuit cuiꝰ molesta se¬
ꝑatio sitͥcũ copline quinũ spur

Expanded text:
i locatus fundus sit, colonum,scilicet ne dominus amplius inquietet: nam alia quaedam species damni est ipsum quid corrumpere et mutare, ut lex Aquilia lotione applicare aliud, cuius molesta separatio sit.C
Abbreviated transcription (Latin):
uus hr̃s institutus octissus sit c
ctiam hit̾litatis ostimationc̃mue¬
hr̃s esis iussus occisus fuu̾it. nec
substitutũ neꝙ legitimũ actioc̃
icgis aꝗlie. hilitatis estimitios¬

Expanded text:
uus heres institutus occisus sit, etiam hereditatis aestimationem ueheres esse iussus occisus fuerit, neque substitutum neque legitimum actione legis Aquiliae hereditatis aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
solẽt cũcius mõi matĩc dandat᷑ur ñ
ꝑiculo suo se fac̾t. queres ex locato
uxori mãgaritas ĩcxtricatas d̃diss
ge aqua tenetur. ¶ Siꝗs aqductũ
incũ dirucrit. ucet ccm̃ta mea sũt

Expanded text:
solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato uxori margaritas extricatas dedisset ge Aquilia tenetur.Si quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nam et ꝗ occasionẽm p̃stat. damp̃ũ
fecisse uidctim ĩ cod̾ crimine est. et
culpa. ¶Siuuln̾atus fu̾it fuus ñ¬
ñ mortiftit. negligẽtia autcm picit
et uuli̾to. actiocrit ñ deocciso.
triccert. ł machinarius hoĩc p̃tcre¬
ũttm occitent. ita tonctur. si is ĩ pu¬
plicũdecidat. ncc ille p̾clamaũ ut ci¬
sus cius cuitari pom̃t s imitiꝰ q̃ diẽ

Expanded text:
nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse uidetur: in eodem crimine est et qculpa.Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neglegentia autem perierit, de uulnerato actio erit, non de occiso. deiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, ut casus eiu
Abbreviated transcription (Latin):
Sinaus tua ĩpticta ĩmcã scapha
dampnũ mͥidderit. q̃situm c̃. q̃ ac¬
tio mich cõptiditt. ꝯait ꝓculus. si
ĩpotestatt nautaꝵ su̾it ne id accito¬
ret ⁊culpa coꝵ factũ sit. lege aquac
cum naut is gc̃ctũ. qr parui refoit
ãmuem imittẽdo. aut strraͣculũ
ad naͣuc̃ ducẽdo antua manuc
dãpnum decdris. qr õĩlx his modis
ꝑit dampno afficiors si func rup¬
to. aut cũ anullo iogtictur. nauis
lac̾o scribit. m sicũ inuc̃toꝵ naius
ĩpulsi cẽt in fim̾es ancoraꝵ altĩu.
lio mõ nsi p̾cisis funib cyplicare
se potuit. nullam actiot̃ dandam.
deras & cytimauert plant siculpa

Expanded text:
pham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret. et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur nauis Labeo scribit, si, cum ui uentoimpulsa esset in funes anchorarum alterius alio modo nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam.derat, aestimaru‹nt› plane si culpa
Abbreviated transcription (Latin):
dãpni ĩ fectiputo suficeit cautioc̃¬
ꝓculꝰ ait cũ coloĩ fuiuillam. cxus¬
sissẽt. colonũł ex locatoł cxlcge a¬
qua teneri.ita uͥ colonus posfit sũ
noxededtre. ⁊ si uno iudicio ros ess
iudicata altõ ampliꝰnõ agendum.
s ħ ita siculpa colonus careret. c¬
toꝵ si noxios ẜ uos rabiuss. dãpi

Expanded text:
uto sufficere cautionem.Proculus ait, cum coloni serui uillam exussissent, colonum uel ex locato uel lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit seruos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. sed haec ita, si culpa colonus careret: ceterum si noxios seruos habuit, damni
Abbreviated transcription (Latin):
suege aqlia cgcrit. p̃iudiciũ ficricoꝰ¬
ofitt̃tẽ competit ĩ siplũ. adlisus
non uiuũ falsoꝯfitatur occidis¬
se apostea patus sit ostẽcłe noĩci
uiuũ esse. iil scͥbit cessait aquꝵ
quãuio ꝯfessus sit sc occidisst cct̾ũ¬

Expanded text:
iudicium fieri Corconfitentem competit in simplum, aduersus nem uiuum falso confiteatur occidisse et postea paratus sit ostendere hominem uiuum esse, Iulianus scribit cessare Aquiliam, quamuis confessus sit se occidisse: h
Abbreviated transcription (Latin):
nicarius ẜuus coloni ad fornace
obdormiss. nulla sucrit exusta. nẽ
scribit ex locato ꝯuẽtũ pitstar̾e de¬
be. si negligẽs incligc̾dis minisit¬
niis suit ectumsi. alius ignc̃ subic¬
cent fornaci. aliꝰ negligent custodi¬
crit.antenebitur ꝗ subicc̃. na ꝗcuc
stodit nicͥl seit. ꝗ recte ignẽ subiet̃
ñ podaũ. ꝗd crgo est. puto utilẽ cor¬
pciere acuonẽ. Ramĩcum ꝗad fornã¬
cemõbdormiui. quam ĩeu ꝗ negli¬
gẽter custodiͣt. nec esquam dix̃it ĩ
turalem passũ. cũ deleret ł inẽ extĩ¬
guore ł ita munire. ne cuagatim: c¬

Expanded text:
r est, coloni ad fornacem obdormisset et villa fuerit exusta, Neratius scribit ex locato conventum praestare debere, si neglegens in elegendis ministeriis fuit. Ceterum si alius ignem subieceerit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam in eum qui neglegenter custodit, nec qui‹s›quam dixerit in turalem passum, cum deberet uel ignem extinguere uel ita munire, ne euagetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tib̾idaminũ cedennt.ł furtũ st¬
ccrit. ñ tencor tibie ꝯdu̾cto. si
norali accione. ¶ Si homincm
tibi locaũo ut iltas ĩtalcrna et
is furtũ. siccrit. dubitan põt utrũ
es ꝯducto actio. sinfi⁊at. quasi lon¬
ge sit uoãfite acti in uꝗd nita¬

Expanded text:
tibi damnum dederint uel furtum fecerint, non teneor tibi ex conducto, sed noxali actione.Si hominem tibi locauero, ut habeas in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide actum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tempnari ex loifite oporituit. tã¬
tum fice tui q̃ ults. uel ita m¬
locatorẽ sundi ꝯductorem con¬
ucint. ne intra ttdra iotationis
ccius ꝯductor de fũdo inuitus.
iepelsctur ⁊ si pulsatos cẽt. pera
x. p̃ssaret titius loc. tor scio con¬
ductorił scius ꝯductor tĩtio. si
ĩtra tempora locationis discełe
uellet. cq̃ .x. titio locatori p̃star.
q̃ro cum scius ꝯductor biẽnu
ꝯtinui pcrsionẽ non solucitt
sit in stipulitiõe itnali de solu¬
tione ꝓtiisionũ. tñ ucrisinule
eẽ ita ꝯuonusse. te ñ cepellento
colono intra tepr̃a pitfinita si
ptiionib parũcrit. ⁊ ut oportet
cołet. ⁊ itco si penam petẽ cepent
is qui pdrisioni satis ñ fccit. ꝓ fu¬
turam locatori toli crcoptione.
lone a scriptus ẽ. ad ꝑiculum co¬
lone ꝑtinebit. ⁊ io estimationẽ
hiuus desuncti ab hĩtłe colone
pstan oporitit.¬

Expanded text:
fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?' uel ita: 'locatorem fundi et conductorem conuenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo inuitus repelleretur et, si pulsatus esset, poenaocator Seio conductori: uel Seius conductor Titio, si intra tempora locationis discedere uellet, aeque decem Titio locatori praestarquaero, cum Seius conductor biennii continui pensionem non solueret, sit in stipulatione poenali de solutione pensionum, tamen uerisimile esse ita conuenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, snibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli exceptionem.Plonae adscriptus est, ad periculum colonae pertinebit et ideo aestimationem huius defuncti ab herede colonae praestari oport
Abbreviated transcription (Latin):
co q⁊ suũ prediu frucndũ loca¬
uent. ⁊ ltãside negotium ꝯtra¬
xĩt. non deceo q alienũ precl
ꝑ fraudẽ locauĩt. nec resiste
mino possit quomuus io.
lonum frui prõhutat. uicit¬
sil tundum cõmunc habuid̾
et inter nos ꝯuenit. a altnis

Expanded text:
praedium fruendum locauerit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locauerit nec resistere domino possit, quominus ‹i›s colonum frui prohibeat.Cum fundum communem habuimus et inter nos conuenit, ut alternis
Abbreviated transcription (Latin):
torco mbitate ñ potiussent ratẽ¬
sin aũ non fuisset ticcisse demo¬
ii. s ꝑ melius eclificare uellet
id focim. quanti oxuctoris init̃¬
cet᷑ nibita tores ne migrarent
tanti contempninoportere.¬
tis lauaretor. post tito mesdoe

Expanded text:
sent, ratiosin autem non fuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere.atis lauarentur: post t
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃s uifus fructus noĩe it trac¬
dita satis datũ non fu̾it. ꝓculus ait
posse hiddem rẽ uendicat. ⁊i obicu¬
tur exceptiote re usus fructus no¬
mine tradita replicãdum erit. quc
siã batet rationẽ. s ꝯipã stipulatio
ꝯdicipõtĩt. eũ ususfructus pccu¬
nie legatus cẽt. ex pͥmi detẽt hiic.

Expanded text:
Si usus fructus nomine re tradita satisdatum non fuerit, Proculus ait posse heredem rem vindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum erit. quae sententia habet rationem: sed et ipsa stipulatio condici poterit. Cum usus fructus pecuniae leg
Abbreviated transcription (Latin):
sit acceptuationt. qr nulla cx boneficci
obligatione possumus niticũ firita
sit. dum amittit᷑. ⁊ magis Cut simi¬
lis spocios acceptilationis sit. ⁊ iõ pre¬
torra actio nascitur si metucoictuᷤ
tus uouu. s ꝑp̃torem restituc̃dus sũ
ut aostinc̃di micͥ potestas tͥbuat᷑ ¶ Si
coatus yĩtutatem repudiẽ. duplicis
ura mͥ pretor sucturrit. aut utuos c
actiones qͣi nitli dando. uit. actionẽ
nctus cã ꝑ eestanda. ut quã uram
ego clegero. ħ mͥ patcat tus ne dic.

Expanded text:
sit acceptilationi, quia nulla ex bonae fidei obligatione possimus niti, cum finita sit dum amittitur: et magis est ut similis species acceptilationis sit, et ideo praetoria actio nascitur.Si metu coactustus uolui: sed per praetorem restituendus sum, ut abstinendi mihi potestas tribuatur.Si coactus hereditatem repudiem, duplici uia praetor mihi succurrit aut utiles actiones quasi heredi dando aut actionem metus causa praestando, ut quam uiam ego elegerim
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ ⁊ onc̃ucrisimile cõpulsumĩ
urbe iniq̃ indebitũ soluisse eũ ꝗct̃a
dignitatẽ se hat̾e pretenterat. cũ ꝑdi¬
tuerit ius publicũ inuocare. pdur
aliq̃ potestate p̃dictum ꝗ utiq uim
tiom actet aꝑtissimis ꝓbationis
iuolentit opponẽ. Suusto metu ꝑ¬
t̃nitus cognitionẽ ad quã ut ĩctus
uret põtens adu̾sarius minabatur
id ꝙ hre̾ licebat cõpuisus uitendi.
rei sue ecitati ꝑ p̾sitem ꝓuicie resti¬
tuitur. ¶ Sifeneratoꝵr in ciuilit̾ cu¬
lendo cau̾e cõpulcrit. uitra quãtita¬
tẽm debite pecunie. nis ꝓbatis cor
lat de legãte co puim apparitione
p̃sidis ĩterueruẽte sine notions.
iudicis coactus ẽ dare. iudex ĩciui
sinplici uissiõe ⁊ ñ cognitione ha

Expanded text:
 verisimile compulsum in urbe inique indebitum solvisse eum, qui claram dignitatem se habere praetendebat, cum potuerit ius publicum invocare et adire aliquem potestate praeditum, qui apertissimas probationes uiolentiae opponere.Si iusto metu perterritus cognitionem, ad quam ut uinctus iret, potens aduersarius minabatur, id quod habere licebat compulsus uendidit, res suae aequitati per praesidem prouinciae restituitur.Si faenerator inciuiliter cubendo cauere compulerit ultra quantitatem debitae pecubat, delegante eo per uim, apparitione praesidis interueniente, sine notione iudicis, coactus est dare, iudex inciuilsimplici iussione et non cognitione ha
Abbreviated transcription (Latin):
prestiterit. proderit. et seruis. siuero
noxali actione ꝯue̾tus malilit nox
teclere. nichilominus ip̃e potĩt cõ¬
uẽniri.si ad eumres ꝑueru̾t.ħat
tio hitlib cctĩsq successorib datur. c¬

Expanded text:
praestiterit, proderit et seruis. si uero noxali conuentus maluerit noxae dedere, nihilo minus ipse poterit conueniri, si ad eum res peruenit.Haec actio heredi ceterisque successoribus datur,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ne iudicis officio ab soluar. aut si
ẜuus ĩ fugam est. cꝙ si cauero iudi¬
cis officio me si ĩmeã potestatẽ ꝑue¬
nerit restitutuꝵ absolui tereroᷤ. urid̃
ꝗdam putãt bone fide ẽptorẽ ab eoq

Expanded text:
nne iudicis officio absoluar? aut si seruus in fuga est, aeque, si cauero iudicis officio me, si in meam potestatem peruenerit, restituturum, absolui debebo. unde quidam putant bona fide emptorem ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
nus et ꝑsequatur. q õim̃odo eumi
restituat ⁊̃ nicͥlominus ĩrem. ud
ad exiitẽdum.ł si qua alia cicõpe¬
tit actio ad eũ recipiẽdum ĩ tegraciq
iũ passus ẽ ẜuabiturĩta ut sidñs
cum quo quo mõ receꝑit. isꝗ exstic¬
pulatione ꝯuenitur. ex ceptionec
tutus frit.ħ si post ꝯcẽpnatione
si a̾utem añ snam hõ siñdolo ma¬
lo ⁊ culpa mortuus suerit. tenebi¬
arbitrio iudidicis restituatur ut
cigo si ĩ fuga sit ẜuus sine doloor

Expanded text:
sequatur et omnimodo eum restituat: et nihilominus in rem uel ad exhibendum uel si qua alia ei competit actio ad eum recipiendum integra ei qui uim passus est seruabitur, ita ut, si dominus eum quoquo modo receperit, is qui ex stipulatione conuenitur exceptione tutus fiat. haec si post condemnationem: si autem ante sententiam homo sine dolo malo et culpa mortuus fuerit, tenebiarbitrio iudicis restituetur'. ergo si i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ dono accep̃. ł cui res legata ẽ. s rectis¬
sime ui liano uidetur. q̃ hos teneri.
Inc metus quẽ passus summ captio
dłe ut cum qd̃ quim admisit. uiltat rec¬
stitucre. q̃ si adaliuĩ ros puencritieu
autem adq̃ ꝑucnit. q̃ si a lius metur¬

Expanded text:
 dono accepit uel cui res legata est. sed rectissime Uiuiano uidetur etiam hos teneri, ne metus, quem passus sum, mihi captiosu, ut eum quidem qui uim admisit iubeat restituere, etiamsi ad alium res peruenit, eum autem ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
retip̃. ꝗ cum uẽditurus fuit. siũ
passus ñ estet.  Quiiũ intulit. cu
possessionẽ ame sit ꝯsecut᷑. fur ñ eͦst.
quãus ꝗui rapuit. fur ĩ ꝓbior cẽ
uitcatur. ut iuliano placet. ¶eum
ncm ꝑ alterã. ce ceptione ĩ factum
opposita.Iuł ait ꝙ ĩtẽ est quadiu¬
plari solũ et ĩo cum ꝗ excã fitti co¬
missi. quadragĩta debebat. si trocen¬
ta ꝓmisit ꝑium ꝯ solucrit. ducẽto¬
rum sexaginta quadruplum ꝯset¬
cutuꝵ ĩnis eͥ cum effectu ũ passus

Expanded text:
fuit, si uim passus non esset.Qui uim intulit, cum possessionem a me sit consecutus, fur non est: quamuis qui rapuit, fur improbior esse uideatur, ut Iuliano placet.Eum qunem per alteram exceptione in factum opposita.Iulianus ait quod interest quadruplari solum, et ideo eum, qui ex causa fideicommissi quadraginta debebat, si trecenta promiserit per uim et soluerit, ducentorum sexaginta quadruplum consecuturum: in his enim cum effectu uim passus
Abbreviated transcription (Latin):
metũ reus sit ꝯstitutus. ⁊ fideiussorẽ
uolctem declc̃rit. ꝯip̃e ⁊ fideiussor liba¬
bitur. si solus fidciussor ĩmctu accos¬
sit ñ ctam reus. solus fideuissor uba¬
tur. Quadruptaturaũ id quãti ca
res erit .i. cũ fructib qoĩ causa ¶ Siqs

Expanded text:
metum reus sit constitutus et fideiussorem uolentem dederit, et ipse et fideiussor liberatur: si solus fideiussor metu accessit, non etiam reus, solus fideiussor liberabitur.Quadruplatur autem id quanti ea res erit, id est cum fructibus et omni causa.Si
Abbreviated transcription (Latin):
tulit diccuit ꝙ cumdurũ uidebatũ
ita tẽpandũ est. ut tã tripl cõdempã¬
tione plectatur. quã acceptilatiõe
oĩmodo facere cõpellatur. ¶ euaten
aũ diximus quidruplo simplũ in¬
cẽ. fic ħ disponendũ est. ut ĩ otempã¬
tione quadrupli. ros qd̃ omnim̃odo
otinieatur. es cius restitutio fiat peã
auttm usꝙ ad tripiũ stet Quid si hõ
sine dolo malo. ⁊ cuipa eĩ qniiũ in¬
tuut ꝯ ꝯdẽpnatus ẽ ꝑiit. in hoc caũ¬
rei ꝯtc̃pratione io relaxabitur. si in¬
tra tpr̃a iudicicationis moriatu. qr¬
tripli pene ꝓpt̃ facinus satis facc̾ co¬
gitur ꝓ coautem ꝗ ĩ fuga cẽ dicitur e

Expanded text:
durum uidebatur, ita temperandum est, ut tam tripli condemnatione plectatur, quam acceptilationem omnimodo facere compellatur.Quatenus autem diximus quadruplo simplum inesse, sic hoc disponendum est, ut in condemnatione quadrupli res quidem omnimodo contineatur et eiautem usque ad triplum stetur.Quid si homo sine dolo malo et culpa eius, qui uim intulit et condemnatus est, periit? in hoc carei condemnatione ideo relaxa‹b›itur, si intempora iudicati actionis moriatur, qtripli poena propter facinus satisfacere cogitur. pro eo autem, qui in fuga esse dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sctiam mortẽ post part̃tis ciuis cuius ĩ poit¬
statt fuisset. actio. ꝓttitioq darctur. ũ scut̃t
ꝗpessimo cxc̃plo fencrarẽt. nullius posse
fiuii.f. conum nom̃ expoctata sui patusc
mor̃te fieri. ¶ Sipentcat an sit ĩ potestate
filius. ut puta qm patitm ap̃hostes rac¬
uet ĩpertenti ẽ an inscratus ꝯsultũ sit
cõminissum. nam sircdicrit in potestato
scratus ꝯsultolocus c̃. siminus c̾essat. ĩ¬
toriingͥ denegandã est actio. ¶ ecrit siãro¬
gatus mutuã pocuniam accoꝑit. ttinde
sit restitũtus uͥ cmancipetur. senatus cõ¬
sultum locũ naltuit. fuit cͥfilius .s.¶ in
filio. Fimilias nichil dignitas facit. quo¬

Expanded text:
is eius, cuius in potestate fuisset, actio petitioque daretur, ut scirent, qui pessimo exemplo faene rarent, nullius posse filii familias bonum nomen exspectata patris morte fieri.' Si pendeat, an sit in potestate filius, ut puta quoniam patrem apud hostes habet, in pendenti est, an in senatus consultum sit commissum: nam si recciderit in potestatem, senatus consulto locus est, si minus, cessat: interim igitur deneganda est actio.Certe si adrogatus mutuam pecuniam acceperit, deinde sit restitutus, ut emanciparetur, senatus consultum locum habebit: fuit enim filius familias.In filio familias ni
Abbreviated transcription (Latin):
quam sui uins factus est cum co contea¬
xcrunt. puto horum rationem  abẽcdam
tais nlius. ĩ arbitrio c̃ creditoris. utrum
ꝓportione ycreditaria. an ĩ solidum cum
ꝯucniat. s et hic iudex ẽstimare cictet. ncͣ
Interdum autem ⁊ si exhĩlatus filius

Expanded text:
quam sui iuris factus est, cum eo contraxerunt, puto horum rationem habendam. tus filius, in arbitrio est creditoris, utrum pro portione hereditaria an in solidum eum conueniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne Interdum autem et si exheredatus
Abbreviated transcription (Latin):
et poculio agoit quam tributoru. na
ĩlunc atioe de qua loq̃mur. ħ solum
in diuisionc̃ uenit. quod ĩmercibus
est quib negotiatur.ꝙ ꝙ co nomines
itcptum est. at inatione de peculio. tõ¬
tius pccului quãtitas sꝑectatu. ĩ quo
et merets cõtinentur.⁊ fieriõi põt. ut.
dimidia forte parte poculii au̾ totia. uł
ctiã minore. negotictur. sicri p̃icita põt
ut patrignõ ue nichil tcltͣatur.

Expanded text:
peculio agere quam tributoria: nam in hac actione de qua loquimur hoc solum in diuisionem uenit, quod in mercibus est quibus negotiatur quodque eo nomine receptum est: at in actione de peculio totius peculii quantitas spectatur, in quo et merces continentur. et fieri potest, ut dimidia forte parte peculii aut tertia uel etiam minore negotietur: fieri praeterea potest, ut patri dominoue nihil debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰttm negotiationis crcituit er ego
futalerne̾ ubigrã quam adbucinum
babuit ratiocinator. alius cius qua
trans tiberim. cquissunum puto scꝑa¬
tin tributionem ficiẽdam ne exaltiꝰ
re merctus. alii intc̃pnos funt.alii dã¬
itina merces tefcrebantur. licet hec q̃
extant ex unius creditoris ꝑtcurua sũt
comꝑate. dictndum c̾it õs intributu
uet᷑ut nͥ fuerint crelitori pignorate¬
cetat. iuitcamus ne iniquũ sit intric¬
butum me uocari. ⁊ siꝗtem ĩcielitu
abii.tributio locum ualtbit. cnim u̾o
orit uendicait me posse.tributio a¬
utem sit ꝓ ratacius quod cuiꝙ debeat᷑.
et ĩo si unus creditor uoniat desiter̃a
trbui. integrã portionem ꝯscquitur.
s quoniam sicri potest. ũ alius quoꝙ
uł alii cristoe possint mercis pcculia
ncrditors. cau̾e debet creclitor iste ꝓ
rata se refusurum.si forte alii cmerse¬
rint. creclitores.

Expanded text:
em negotiationis exercuit et ego fui tabernae uerbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceue alii indemnes fiant, alii daberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint creditori pigneratexstat, uideamus, ne iniquum sit in tributum me uocari. et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebit: enimuero erit uindicare me posse.Tributio autem fit pro rata eius quod cuique debeatur, et ideo, si unus creditor ueniat desiderans tribui, integram portionem consequitur, sed quoniam fieri potest, ut alius quoque uel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cauere debet creditor iste pro rata se refusurum, si forte alii emerserint creditores.
Abbreviated transcription (Latin):
trictu ĩ quo pocunam ñ numaui. ⁊ si
stipulatus sim. licet coꝑit cẽ mutra pe¬
rit. cessat scratus ꝯsu̾ltũsꝙ itactinu
crit dicendum. siñ fraus senatus ꝯsul¬
to sit cogͥta. ut q cͣrͣcͣde n ic tuit. magis a
uc̃derit ũ ille iti p̃tium halet inmuitui

Expanded text:
tractu, in quo pecuniam non numeraui, etsi stipulatus sim: licet coeperit esse mutua perit, cessat senatus consultum. quod ita demum erit dicendum, si non fraus senatus consulto sit cogitata, ut qui credere non potuit magis ei uendere‹t›, ut ille rei pretium haberet in mutui
Abbreviated transcription (Latin):
actio ĩ idq faccit põt. si uero post multos
ãnos. non ceteat ĩ dulgtri. et mͥuitetur ri¬
tionem iult̃iam᷑ osse. uħ enim cause cog¬
tio uertitur. ¶ Is qtt poculio egit. cũ pos¬
sit ꝙ ussuãca causa est ne possit ꝙ uissu
postta agcit.⁊ ita ꝓculus cxistimat. si uo
teceptus et poculio egit. putat celsus suc¬
currẽdum ci. Quc srã halet rationem.

Expanded text:
multos annos, non debeat indulgeri? et mihi uidetur rationem habendam esse: in hoc enim causae cognitio uertitur.Is qui de peculio egit, cum posset quod iussu, in ea causa est, ne possit quod iussu postea agere, et ita Proculus existimat: sed si deceptus de peculio egit, putat Celsus succurrendum ei: quae sententia habet rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Dsq ad quĩtitatem castrẽsis peculii cũ
cum filii f. incastrc̃si potulio. uice patrũ
familurum fungantur.
agelut. sic otral ebat. sic muncrib sunge
itlut scp siti⁊ c̃sepe constitutum ccssart se¬
natus consultumꝙp̃ inte t in coquisc

Expanded text:
sque ad quantitatem castrensis peculii, cum filii familias in castrensi peculio uice patrum familiarum fungantur. agebat, sic contrahebat, sic muneribus fungebebat, scribit et est saepe constitutum cessare senatus consultum.Proinde et in eo, qui sc
Abbreviated transcription (Latin):
nominc st ꝯuciuri posse. qr ñ in eã itmp̃¬
positus fuiss. cumaũt et aua q̃dam gcͤ¬
sisse ⁊ horita ꝯduxisse. et multis solius¬
sc itemẜuus ꝓbaretur. p̃fectus anno¬
nc ꝯtra dominum doderat sc̃teñtiam.
dicchimus quasi fitesussionem cẽ ui¬
tericum ꝓ alio solu̾et debitum. ñ ꝓ alłi
suscep̃ clebitum. ñ solcit autt̃ exeacausa¬

Expanded text:
nomine se conueniri posse, quia non in eam rem praepositus fuisset. cum autem et alia quaedam gessisse et horrea conduxisse et multis soluisse idem seruus probaretur, praefectus annonae contra dominum dederat sententiam. dicebamus quasi fideiussionem esse uideri, cum pro alio solueret debitum, non pro aliis suscipit debitum: non solere autem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ne cius adhuc tributoria actiõt presta¬
turus sit. quare si agite poculio cꝑit.
cum forte ex ea mate poculiũ ess .u. tan¬
quam adhuc croditor ẜui deduce dec¬
duccre dclebit.
agit.ut ꝗ ꝯtrar̃ cum co qui ĩ aliera poi¬
testate sit. ⁊̃ si coticiant suꝑiores actioẽs.
itest. cxcrtitoria. ĩ stitorri. tbutoriaue
nic̾lominus tam̃ inquantũ cxbono
citquoros patitur. suũ ꝯscqu̾atur siue
crum uiꝰ su cius cuius ĩ potestate sit c
negoti an gestũ fu̾it. in solidũ cono¬

Expanded text:
ne eius tributoria actione praestaturus sit: quare si agi de peculio coeperit, cum forte extra mercem peculium esset, quinque tamquam adhuc creditor serui deducere debebit. qui in aliena potestate sit, etiamsi deficient superiores actiones, id est exercitoria institoria tributoriaue, nihilo minus tamen in quantum ex bono et aequo res patitur suum consequatur. siue enim iussu eius, cuius in potestate sit, negotium gestum fuerit, in solidum eo
Abbreviated transcription (Latin):
l. Sud inhĩlem dicimus. item erit ⁊¬
et in ccunsꝰ successorib. ¶ Eugeit quis
telet qua actione erpiatur. utrum de pt¬
culio. an tributora cum sitit sibi regres¬
sum adaliam ñ futur̃ qnͣ. p̃iane siquiᷤ
uclut exali cã tributo̾ria agcit. ex aua
cã te poculio. audic̃dus crit.¶ Si fuo

Expanded text:
.Quod in herede dicimus, idem erit et in ceteris successoribus.Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus er
Abbreviated transcription (Latin):
poculio actionẽ comictort aitꝰ trbu¬
toriam. uicarii nemine dc pitu liou
ucro ordinari. cligat tamer teltre agentẽ
qua potius actione exꝑiatur. sic tamenũ
utrumq tͥbuatur.⁊ quod michiet ⁊ quõ
serno telctur. cum si ẜuus orclinarius i¬
gnorass. teduceret᷑ nũtegrum ꝙ ei auica¬
rio deltrctur.S ⁊ si ancilła negotabit᷑
admittendam tributoriã dommnꝰ. ¶ It̃e
paru rescit. cũ ipso ẜuo ꝯtrabatur. ancũ
institore cius. ¶ metis noĩe incrito adic¬
citur. ne oĩs negotiatio cum co factatri¬
butoriam inducat ¶ꝑhanc actione
tribui iubetur ꝙ excamece.et ꝙ conoĩe
receptum᷑ ẽ.Intbutũ autem uocant᷑
qui ĩpotestate habẽt acreditorib mc̃tis. s
est quesitum utrum tominus s̃ ita demũ
partictur ex merce siꝗd cimcrcis noic de¬
beatur: an uero ⁊ si ex alu cã. et labo ait ex
quacu̾mq cã citdeatur. paruiq restrre
ãutẽ incitem. an postea citeltrt ꝗd ser¬
aius ceꝑit. sufficat ciũ ꝙ priulegium

Expanded text:
competere ait, tributoriam u‹i›carii nomine, de peculio uero ordinarii: eligere tamen debere agentem, qua potius actione experiatur, sic tamen, ut utrumque tribuatur et quod mihi et quod seruo debetur, cum, si seruus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur.Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus.Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institore eius. 'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat.Per hanc actionem tribui iubetur, quod ex ea merce et quod eocantur, qui in potestate habent, cum cre ditoribus mercis.Sed est quaesitum, dominus utrum ita demum partietur ex merce, si quid ei mercis nomine debeatur, an uero et si ex alia causa. et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, paruique referret, ante mercem an postea ei debere quid seruus coeperit: sufficere enim, quod priuilegium
Abbreviated transcription (Latin):
tdoe.⁊ iõ actenus cum ꝙ tolo utors¬
U tribut oria tencri siquio it cum pue¬
nit. item ⁊ in furioso puto qͣuis põp
pisli tolo fictum. it. si cis tatis sit
toli capax sit esficͣcit ut tencatin qua¬
ius scicta cius ñ s fficit ad ncgͣotiatõ¬
nem. cuuit ergo c̃. socritia cius ꝙ tuto

Expanded text:
deo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum peruenerit: idem et in furioso puto. quamuis Popilli dolo factum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamuis scientia eius non sufficiat ad negotiationem. quid ergo est? scientia
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus autẽ. si nauem cr̃ceat en¬
igm̃nus tutoris auctoritatẽ¶sta¬
utem nob̾ electio utrũ eĩ cititore
anmagistrum ꝯuenue uclimꝰ. s cr
ꝯtrano ercitẽti nauem adusus ces
ꝗ cũ magistro ꝯtraror̾. actio ñ polu¬
cctur q ion cod auxilio ĩdigebat.
s aũ ex locatocum magistro simẽ

Expanded text:
pupillus autem si nauem exerceat, exigemus tutoris auctoritatem.Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire uelimus.Sed ex contrario exercenti nauem aduersus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato
Abbreviated transcription (Latin):
re. et non ꝓtatatur et non contradicit
tenebitur actione tributoria. ¶ Urst¬
tĩs libum adom nem scrũ ittm̃ ad õs
qui scint alieno uiri subrritti. porrigen¬
dumerit. ¶ nosolum ad ͨ uos ꝑtinec¬
bit tributora actio uerum ad cos quo
ꝙ ꝗ nobis bonafide ẜuiunt siue liberi
siue ẜui alieni sunt ł inqb usum fiu̾c¬

Expanded text:
t et non protestatur et contra dicit, tenebitur actione tributoria.Potestatis uerbum ad omnem sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, porrigendum erit.Non solum ad seruos pertinebit tributoria actio, uerum ad eos quoque, qui nobis bona fide seruiunt, siue liberi siue serui alieni sunt, uel in quibus usum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
tam itẽ ꝓli̾tum negotiu creruit.
uinetut status nĩ mutabiti piculi ca.¬
pecunic spcciem. sitciuledo negotiota¬
ltrnc miscuit.Scruus pocurus tan¬
tum fencradis p intcessione es ab enp

Expanded text:
m per libertum negotium exercuit, uarietate status non mutabitur periculi caupecuniae speciem fideiubendo negotio tabernae miscuerit.Seruus pecuniis tantum f
Abbreviated transcription (Latin):
hbuit qs ẜuum ppositum. noiec
ius tencbitur ¶S ⁊̃ os institoro
dicedos placuit. ꝗb uestiari uedun¬
teri dat uestem ci̾cum it t̾clam et
distrahendam. quos uulgo cutito
⁊ sarcinater p̃positus. ¶ Stibula¬
et si tab̾rarius ẜuiĩ suum pegt

Expanded text:
quis seruum praepositum, nomine eius tenebitur. sed etiam eos institores dicendos placuit, quibus uestiarii uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos uolgo circitoet sarcinatorum praepositus. stabulaet si
Abbreviated transcription (Latin):
uc acciodandã c̾it. ¶ Siẜuum titii m¬
scito ẽ rabucris. ł tccum cr ħ edicto.
ud cumtitio ex instrio᷑rib edictis a¬
gers potero. s si tuitum co ꝯtrahi uetin¬
sti cuatitiodũ taxat agi potĩt. Si iz¬
pules patri huleriti ĩstitores hares yac¬
stitĩt. tunde cumhis ꝯtractum fucit.
tnca idũ est. impupillum daꝵ actio¬
uem ꝓpt̃ utilit. at̃ ꝓmiscui usus. q̃ ..¬
modum ubi põt mortẽtutoris cuius
auctoritate ĩstitor p̃positus ẽ. cum eoꝰ
trahitur. ¶Fus ꝯtractus ce̾te noĩe ꝗ
an.aditamhĩtlitatem int̃ccessit. etiam

Expanded text:
um actio danda est.Si seruum Titii institorem habueris, uel tecum ex hoc edicto uel cum Titio ex inferioribus edictis agere potero. sed si tu cum eo contrahi uetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit.Si impubes patri habenti institores heres exstiterit, deinde cum his contractum fuerit, dicendum est in pupillum dari actionem propter utilitatem promiscui usus, quemadmodum ubi post mortem tutoris, cuius auctoritate institor praepositus est, cum eo contra hitur.Eius contractus certe nomine, qui ante aditam hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
quis cruectoib solucdo ñ sĩt.. o
tetm̃tumctum magistrinauis no
cit. nec e fortimas cuiꝰq nauta ex¬
cut̾e dlct. ¶ Siros q̃iacu sunt ap¬
ruerĩt erhonecitur collatio ꝙ si
iam ꝯtoutio. fata sit. tt̃ hiiqui sõlu

Expanded text:
quis ex uectoribus soluendo non sit, hoc detrimentum magistri nauis non erit: nec enim fortunas cuiusque nauta excutere debet.Si res quae iactae sunt apparuerint, exoneratur collatio: quod si iam contributio facta sit, tunc hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
fieriꝯore oporte qr ⁊ io tͥbutumo¬
naius ꝑ portiõe obligatum cqũt
tũit sũmam ꝓ ictũ pretio distribu
orortet: cortor liltrorum estuatõ¬
acturos. itite agitatum ẽ an ctam
uestim̃tor ciu̾sq ⁊ ariulor estuna¬
tionẽ ficri oporital. ⁊ omnũi uisu

Expanded text:
utum onauis pro portione obligatum esse. iacturae summam pro rerum pretio distribui oportet. corporum liberorum aestimatioacturos. itidem agitatum est, an etiam uestimentorum cuiusque et anulorum aestimationem fieri oporteat: et omnium uisum
Abbreviated transcription (Latin):
acnoem. quamuis ⁊ flnrti.et ĩ urru¬
rum aeca cõpeturt ¶ Ite larco ait
siqs pistor ẜ̃uũ suum solitus fuit
ĩcertum locum mitt̾c ad panẽ uẽ¬
dẽdum.ccm̃ is pecuna accepta pr¬
sentiũ ꝑdies singulos ei panc̾ pie¬
tet. qn si ꝓmisit ci itadari sũmam
tencr de̾łcat. ¶ S et cum fũlo re

Expanded text:
nem, quamuis et furti et iniuriarum actio competeret.Idem Labeo ait: si quis pistor seruum suum solitus fuit in certum locum mittere ad panem uendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos eis panem praetet, quin, si permisit ei ita dari summas, teneri debeat.S
Abbreviated transcription (Latin):
lo salu nãui ꝯsultum ẽ. ¶artore cẽ¬
sa ut naius cũ meitib lib̾aripossit. e¬
ꝯtas ꝯtributionis habebit locum.
et artore antt̾ra. i pne delata est.
ibiq tumũltuarus armam̃tis ad p̃¬
sens cõꝑatis. hostiaꝰm rauigaũ et ro
nus ĩtegrum ꝑtulit. q̃sitim ẽ an
no ꝯferre teltat respondi ñ ctiere
hͥ enim sũptus instruẽde magͣis
rauis quam oyuandarũ mertumm

Expanded text:
lo salua naui consultum est.Arbore caesa, ut nauis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum. et arbore et antemna Hipponem delata est ibique tumultuariis armamentis ad praesens comparatis Ostiaulit: quaesitum est, an conferre debeant. respondit non debere: hic enim sumptus instruendae magis nauis, quam conseruandarum mercium
Abbreviated transcription (Latin):
stateuctu mc̾tium uniꝰ incrcatoris
lcuitac̃ in alio loco submcrsas ⁊ alic¬
quor meit̾atoꝵ merccs ꝑ urimtores
crtracit sũt. data mercedẽ ratioom hri
teltit ciꝰ cuius merces ĩnauigitione

Expanded text:
 mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione
Abbreviated transcription (Latin):
tatem n accõmodauit. dum taxit de
pccu̾lio tenchitur .s. filiꝰ ipẽ in solidũ.
planc si uolũtate drũ ł patris at¬
⁊ filius. ⁊ si ip̃e uolũtatom accõda¬
uit. ĩ solidum crit obligatus ut¬
euĩquam autẽ ⁊ si cum magiiro ciꝰ
gestum sit. dum taxat pouiceti
scrpsit. etiam si cum ipio exutore
sit ꝯtrictum.ꝓat̾ dñs ue ĩ solidũ
tencbitur. ¶ hocactio ex pona ma¬
gistri in ercititorẽ. dabitur. et io sicu
alt̾ utro toꝵ actum̃: cum alto gi
rĩ potestiset ũ qd sit solutum. si qd̃

Expanded text:
tatem non accommodauit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane si uoluntate domini uel patris exet ipse uoluntatem accommodauit, in solidum erit obligatus.Quamquam autem, si cum magistro eius gestum sit, dumtaxat polliceatur scribsit, etiamsi cum ipso exercitore sit contractum, pater dominusue in solidum tenebitur.Haec actio ex persona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutu
Abbreviated transcription (Latin):
uincus p̃stes ꝓuĩciaꝵ. extra ordi¬
ncͣm cos iuuait ex ꝯtractumigis¬
alicna potestait ent.ciusq uolun¬
tate nauem excͤcuert. ꝙ cũmagi¬
stro cius nagẽstum crit. ĩ cum ĩ
cuł potestate is erit ꝗ nauẽ crer¬
cuenit iudicium datin licet aut
datur actio ĩcum cinus ĩ potestat

Expanded text:
ordinem eos iuuare ex contractu magialiena potestate erit eiusque uoluntate nauem exercuerit, quod cum magistro eius gestum erit, in eum, in cuius potestate is erit qui nauem exercuerit, iudicium datur.Licet autem detur actio in eum, cuius in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
nauis refectionẽ ciediclat puto ⁊̃
huic cũda mactiont. quasi innauẽ ¬
crediterit. igiiir p̃positio certam
ex igat. ñ ut locct᷑ ꝙͣ forte ipe locaue¬
ut si ad hoc u̾uectorib locet. ñutc

Expanded text:
nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in nauem crediderit.Igitur praepositio certam exigat, non ut locet quod forte ipse locaueut si ad hoc, ut uectoribus locet, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
minciure pigñs. ¶ Siue autem
domino siuehis qui ui potestate cius
sunt debatur. utiꝙ ent tribuedum. nd¬
ẜ si duo pͥures ut dñi sint. utiꝙ omaz
tubuetur prorata debiti sui. ¶Non a¬
utem totum poculium uenit in tribu¬
tum. s id dum tarat.ꝙ exxa mo̾t esti
siuc inaces manẽt. sui p̃tium cariꝵ

Expanded text:
mino iure pignoris.Siue autem domino siue his qui in potestate eius sunt debeatur, utique erit tribuendum.Sed si duo pluresue domini sint, utique omnibus tribuetur pro rata debiti sui.Non autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siue pretium earum
Abbreviated transcription (Latin):
n ħ nominc obligat eỹcitor¬
cui autcm ꝯdictiõrus sit mãgiter
iscc nichilintest. trumaib an
itus. et utrum exditoris. a aliciii.
I si nec cuiꝰ ctatis sit. ĩtererit. ibi im¬
 putaturo qͥ p̃posuit. ¶ ongistrum
autẽ accipicinus. n solum qͣu

Expanded text:
hoc nomine obligat exercitorem.Cuius autem condicionis sit magister iste, nihil interest, utrum liber an seruus, et utrum exercitoris an alienus: sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputaturo qui praeposuit.Magistrum autem accipimus non solum, quem