comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nostri milites signo cdato cum infestis pͥlis procurrissent atq a¬
nimaduertissent non concurri a pompeianis usu piti ac supe¬
rioribus pugnis exercitati sua sponte cursum represserunt. &
ad medium constiterunt. ne consumptis uiribus appropinqua¬
rent. paruoq intermisso temporis spatio ac rarsus renouato cur¬
su pila miserunt. celeriterq ut erat preceptum a Caesare gladi¬
os srinxerunt. Neq uͦ pompeiani rei heue defuerunt. nam &¬
tela missa exceperunt & impetum legionum tulerunt. & or
dinem conseruarunt: pilisq missis ad gladios redierunt. Eo¬
dem tempore equites ab sinistro pompen cornu intenti ut e¬
rat imperatum uniuersi procurrerunt: omnisq multitudo
sagictarioꝵ se profudit. Quorum impetum noster equitatꝰ
non tulit: sed paulum loco motus cessit: equitesq pompeia
ni acriter instare. & se turmatim explicare aciemq nostrã

Expanded text:
nostri milites dato signo cum infestis pilis procucurrissent atque anostri milites dato signo cum infestis pilis procucurrissent atque animum advertissent non concurri a Pompeianis, usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua sponte cursum represserunt et ad medium fere spatium constiterunt, ne consumptis viribus adpropinquarent, parvoque intermisso temporis spatio ac rursus renovato cursu pila miserunt, celeriterque, ut erat praeceptum a Caesare, gladios strinxerunt. neque vero Pompeiani huic rei defuerunt. nam tela missa exceperundines conservaverunt pilisque missis ad gladios redierunt. eodem tempore equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit. quorum impetum noster equitatus non tulit, sed paulum loco motus cessit, equitesque Pompei hoc acrius instare et se turmatim explicare aciemque nostram
Abbreviated transcription (Latin):
miasq exercitus. Sed pompeius suis predixerat ut Caesaris un¬
petum reciperent: ne ue se loco mouerent. aciemq eius distrahi
piterentur. idq ad monitu.C. triarii fecissc dicebatur. ut primus
excursus iusq militum refringeretur aciesq distenderetur. atq
suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur. leuiusq casura pi¬
li spabat in loco retentis militibus qͣ si ipsi unmissis telis occur¬
rissent. simul fore at duplicato cursa caesaris milites existima¬
rentur. &lassitudine conficerentur. Quod nobis quid nulla
ratione factum a pompcio uideretur. propterea quod est quae¬
dam animi incitatio atq alacritas naturaliter innata omnibo
qui studio pugnae incenduntur. Hanc non reprimere sed au¬
gere imperatores debent. Neq frastra. antiꝗtus institutum est
ut signa undiq concinerent: clamoremq uniuersi tollerent: q¬
bus rebus & hostes terreri & suos incitari existim auerunt. Sed

Expanded text:
triusque exercitus. sed Pompeius suis praedixerat, ut Caesaris imtriusque exercitus. sed Pompeius suis praedixerat, ut Caesaris impetum exciperent neve se loco moverent aciemque eius distrahi paterentur; idque admonitu C. Triari fecisse dicebatur, ut primus excursus visque militum infringeretur aciesque distenderetur, atque in suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur; leviusque casura pila sperabat in loco retentis militibus, quam si ipsi immissis telis occurrissent, simul fore ut duplicato cursu Caesaris milites exanimarentur et lassitudine conficerentur. quod nobis quidem nulla ratione factum a Pompeio videtur, propterea quod est quaedam animi incitatio atque alacritas naturaliter innata omnibus, quae studio pugnae incenditur. hanc non reprimere, sed augere imperatores debent; neque frustra antiquitus institutum est, ut signa undique concinerent clamoremque universi tollerent; quibus rebus et hostes terreri et suos incitari existimaverunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quibus modis ad oricum cum libone demittendis legatis con¬
tendiss& neq se unꝗͣ abuti militum sanguine neq rp̃. alter
utro excercitu priuari uoluiss&. Hac habita oratione exeposee¬
tibus militibus & studio pugnae ardentibus tuba signam de¬
dit. Erat trastinus cuocatus in exercitu Caesaris qui superis¬
re anno apud eum primum pilum in legione.x. duxerat us
singulari uirtute. Hic signo dato sequimini ne inquit ma¬
nipulares mei qui fustis. & uestro imperatori quam constrto¬
stis operam date. Unum hx prelium supest quo confecto & ille
suam dignitatem. & nos nostram libertatem recuperabimaᷤ.
Simul respiciens caesarem faciam inquit hodie imperator ut a¬
at mihi cuuo aut mortuo gratias agras. Hec cum dixiss& pri¬
mus ex dexetro cornu procurrit. atq eum electi milites ciraiter.
cxx. uoluntarii ciusdem centuriae sunt prosecuti. Inter duasa¬
cies tantum erat relictum spatu ut satis ess& ad concursum u¬

Expanded text:
quibus modis ad Oricum cum Libone de mittendis legatis conquibus modis ad Oricum cum Libone de mittendis legatis contendisset. neque se umquam abuti militum sanguine neque rutro exercitu privare voluisse. hac habita oratione exposcentibus militibus et studio pugnae ardentibus tuba signum dedit. Erat Crastinus evocatus in exercitu Caesaris, qui superiore anno apud eum primum pilum in legione x duxerat, vir singulari virtute. hic signo dato sequimini me, inquit manipulares mei qui fuistis, et vestro imperatori, quam constituistis, operam date. unum hoc proelium superest; quo confecto et ille suam dignitatem et nos nostram libertatem recuperabimus. simul respiciens Caesarem faciam, inquit hodie, imperator, ut aut vivo mihi aut mortuo gratias agas. haec cum dixisset, primus ex dextro cornu procucurrit atque eum electi milites circiter cxx voluntarii eiusdem centuriae sunt prosecuti. Inter duas acies tantum erat relictum spatii, ut satis esset ad concursum u
Abbreviated transcription (Latin):
um.xxii. cohortes duas castris presidio reliquerat. Sinistro cor¬
na antonium. dexxtro.p. syllam media acie. CN. domitium pro¬
posuerit. ipse contra pompeium constitit. Simul his animaduet¬
sis rebus quas demonstrauimus times ne amaltitudine equi¬
tum dextrum cornu circunueniretur celeriter ex tertia acie
singulas cohortes detraxxit. atq ex his quartam instituit. equi¬
tatuiꝗ opposuit & quid fieri uell& ostendit. mouitq euis di¬
ci uictoriam in earum cohortium uirtute constare. Simal ter¬
tie acici totiq exercitui imperauit ne in uissu suo concurrere
sed cum id fieri uell& uexillo signum diturum. exeratũ cũ
militari more ad pugnam cohortaretur suaq in eum ppetu
temporis officia predicar& in primis cominemorauit testibas
se militibas ati posse quanto studio pacem petiss&e quae puat¬
nium in colloquiis qua per.A. claudium cum scipione egill&

Expanded text:
um xxii; cohortes vii castris praesidio reliquerat. sinistro corum xxii; cohortes vii castris praesidio reliquerat. sinistro cornu Antonium, dextro P. Sullam, mediae acie Cn. Domitium praeposuerat. ipse contra Pompeium constitit. simul iis rebus animadversis, quas demonstravimus, timens ne a multitudine equitum dextrum cornu circumveniretur, celeriter ex tertia acie singulas cohortes detraxit atque ex his quartam instituit equitatuique opposuit, et quid fieri vellet ostendit, monuitque eius diei victoriam in earum cohortium virtute constare. simul tertiae aciei totique exercitui imperavit, ne iniussu suo concurrerent; se cum id fieri vellet, vexillo signum daturum. Exercitum cum militari more ad pugnam cohortaretur suaque in eum perpetui temporis officia praedicaret, in primis commemoravit testibus se militibus uti posse, quanto studio pacem petisset, quae per Vatinium in colloquiis, quae per Aulum Clodium cum Scipione egisset,
Abbreviated transcription (Latin):
quas traductas ab eranio docuimus in dextro cornu erant
collocat.e. has firmissimas se habere pompeius existimabat.
reliquas inter aciem mediam cornua interiecerat numeroq
cobortes. ex. expleuerat. haec erant milia.xlU. euocatorũ
arater duo. qui ex beneficiariis superiorum exercituum
ad eum conuenerant. quae tota acie dispersae erant. reliqͥs
cohortes.uii. castris propinquisq castellis presidio disposueaͬt.
Dextrum cornu eius riuus quidam impeditis ripis mimie¬
uit. quam ob cacsam cunctum equitatum sagictarios fun¬
ditoresq omnes sinistro cornu obuecerat. Caesar superius insti¬
tutum seruans.x.legionem in dextro cornu nouam in sini¬
stro collocauerat: tam & si erant dyrrachinis prelus ueheme¬
ter attenuate. & huic sic adiunxit octauam ut pene unam
ex duabus efficer&. atq alteram alteri presidio esse iusserat. co¬
hortes in acic.lxxx. constitutas habebat. qua summa erat mili¬

Expanded text:
quas traductas ab Afranio docuimus, in dextro cornu erant quas traductas ab Afranio docuimus, in dextro cornu erant collocatae. has firmissimas se habere Pompeius existimabat. reliquas inter aciem mediam cornuaque interiecerat numeroque cohortes cx expleverat. haec erant milia xlv, evocatorum circiter duo, quae ex beneficiariis superiorum exercituum ad eum convenerant; quae tota acie disperserat. reliquas cohortis vii castris propinquisque castellis praesidio disposuerat. dextrum cornu eius rivus quidam impeditis ripis muniebat; quam ob causam cunctum equitatum, sagittarios funditoresque omnes sinistro cornu obiecerat. Caesar superius institutum servans x legionem in dextro cornu, nonam in sinistro collocaverat, tametsi erat Dyrrachinis proeliis vehementer adtenuata, et huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus efficeret, atque alteram alteri praesidio esse iusserat. cohortes in acie lxxx constitutas habebat, quae summa erat mili
Abbreviated transcription (Latin):
in citeriori gallia sunt referctae. & pleriq sunt ex coloniis
rranspadanis: Attamen quod fuit rohoris duobus prelus dẏr¬
rachinis interit. Haec duxxiss& iurauit se nisi uictorem in
castra non reuersurum: reliquosq ut idem facer& hortatꝰ
est. hoc laudans pompeius idem uirauit. nec uͦ ex reliquis
fuit quisꝗͣ qui iurare dubitar&. Haec cum facta sunt in con¬
silio magna spe & letitia omnium descessum est. &iam ani¬
mo uictoriam percipiebant. quod de re tanta & de tam pito
imperatore nihil frustra confirmari uidebatur. Caesar cũ
pompei castris appropinquass& ad hunc modum aciem eiꝰ
instructam animaduertit. Frant in sinistro cornu legioneᷤ
aue tradita a Cacsare initio dissensionis ex.S.c. quarum
una prima altera tertia appellabantur. In eo loco ipse erat
pompeius. mediam aciem scipio cum legionibus tenebat¬
syriacis. Cilicensis legio coniuncta cum cohortibus hispanis

Expanded text:
in citeriore Gallia sunt refectae, et plerique sunt ex coloniis in citeriore Gallia sunt refectae, et plerique sunt ex coloniis Transpadanis. ac tamen, quod fuit roboris, duobus proeliis Dyrrachinis interiit. haec cum dixisset, iuravit se nisi victorem in castra non reversurum, reliquosque ut idem facerent hortatus est. hoc laudans Pompeius idem iuravit; nec vero ex reliquis fuit quisquam qui iurare dubitaret. haec cum facta sunt in consilio, magna spe et laetitia omnium discessum est; ac iam animo victoriam praecipiebant, quod de re tanta et a tam perito imperatore nihil frustra confirmari videbatur. Caesar cum Pompei castris adpropinquasset, ad hunc modum aciem eius instructam animum advertit. erant in sinistro cornu legiones duae traditae a Caesare initio dissensionis ex senatus consulto; quarum una prima, altera tertia appellabatur. in eo loco ipse erat Pompeius. mediam aciem Scipio cum legionibus Syriacis tenebat. Ciliciensis legio coniuncta cum cohortibus Hispanis,
Abbreviated transcription (Latin):
legionum & pene sine uulnere bellum conficiemus. id aurẽ
difficile non est cum tantum equitatu ualeamus. simul denĩ¬
tiauit ut essent animo parati in prelium. & quoniam fier&
dimicandi potestas ut saepe cogitauissent ne usu manuq re¬
liquorum opinionem fallerent. Hunc labienus excepit &
cum Caesaris copias despicer& pompen consilium summis
laudibus effert. Noli inꝗt existimare pompeii hunc essee¬
xercitum qui galliam germaniamq deuicerit. omnibus
prelus interfui neq temere incognitam rem pronuntio. pe¬
xigua pars illius exercitus suꝑest. magna pars deperut. qͦl
accidere tot prelus fuit necesse. multos auto rinni pestilẽta
in italia consumpsit. multi domum discesserunt. multi do¬
sunt relicti in continenti. An non exaudistis ex iis qui per
causam ualitudinis remanserunt cohortes esse brundusii
fictas: hae copiae quas uidetis ex delectu horum annorum

Expanded text:
legionum et paene sine vulnere bellum conficiemus. id autem legionum et paene sine vulnere bellum conficiemus. id autem difficile non est, cum tantum equitatu valeamus. simul denuntiavit, ut essent animo parati in posterum, et quoniam fieret dimicandi potestas, ut saepe rogitavissent, ne suam neu reliquorum opinionem fallerent. Hunc Labienus excepit, ut, cum Caesaris copias despiceret, Pompei consilium summis laudibus efferret, noli, inquit existimare, Pompei, hunc esse exercitum, qui Galliam Germaniamque devicerit. omnibus interfui proeliis neque temere incognitam rem pronuntio. perexigua pars illius exercitus superest; magna pars deperiit, quod accidere tot proeliis fuit necesse, multos autumni pestilentia in Italia consumpsit, multi domum discesserunt, multi sunt relicti in continenti. an non exaudistis ex iis qui per causam valetudinis remanserunt, cohortes esse Brundisii factas? hae copiae quas videtis, ex dilectibus horum annorum
Abbreviated transcription (Latin):
ess& agmen in portis differendum est inquit iter in pre¬
sentia nobis. & de prelio cogitandum: sicut semꝑ depoposci¬
mus animo simus ad dimicandum parati. non facile occa¬
sionem postea reꝑiemus. confestimq expeditas copias e¬
ducit. Pompeius quoq ut postea cognitum est suorum om¬
nium hortatu statuerat prelio decertare. Namq etiam
in consilio supioribus diebus dixerat prius ꝗͣ concurrer&̃
acies fore uti exercitus Caesaris pelleretur. Id cum essent
pleriq admirati. scio me inquit pene incredibilem rem
polliceri. sed rationem consilii mei accipite quo firmiore
animo in prelium prodeatis. psuasi equitibus nostris id¬
quod mihi se facturos confirmauerunt. ut cum propius
sit accessum dextrum Caesaris cornu ablatere aperto aggreder¬
tur: ut circunuenta a tergo acie prius exturbatum exceraitũ
pellerent ꝗͣ a nobis telum in hostem iaceretur. Ita sine piculo

Expanded text:
esset agmen in portis, differendum est, inquit iter in praeesset agmen in portis, differendum est, inquit iter in praesentia nobis et de proelio cogitandum, sicut semper depoposcimus. animo simus ad dimicandum parati; non facile occasionem postea reperiemus. confestimque expeditas copias educit. Pompeius quoque, ut postea cognitum est, suorum omnium hortatu statuerat proelio decertare. namque etiam in consilio superioribus diebus dixerat, priusquam concurrerent acies, fore uti exercitus Caesaris pelleretur. id cum essent plerique admirati, scio me, inquit paene incredibilem rem polliceri; sed rationem consilii mei accipite, quo firmiore animo in proelium prodeatis. persuasi equitibus nostris, idque mihi facturos confirmaverunt, ut cum propius sit accessum, dextrum Caesaris cornu ab latere aperto adgrederentur et circumventa a tergo acie prius perturbatum exercitum pellerent, quam a nobis telum in hostem iaceretur. ita sine periculo
Abbreviated transcription (Latin):
docuimus cum quibusdam interfecit. Pompeius quia castra
in colle habebat ad infimas radices montis aciem instruebat
semꝑ ut uidebatur expectans si iniquis locis Caesar se subu¬
cer&. Cacsar nulla ratione ad pugnam elici posse pompeiũ
existimans hanc sibi commodissimam belli rationem existi¬
mans ut castra ex eo loco mouer&. semperq ess& in itineri¬
bus hoc sperans ut mouendis castris pluribusq ed eundis lo¬
cis cominodiore consilio passim frumentaria re uteretar si¬
mulq in itinere ut aliquam occasionem dunicandi nancisce¬
retur & insolitum ad laborem pompeii exercitum quotidi¬
anis laboribus defatigir&. His constitutis rebus signo iam
profectionis dato tabernaculisq incensis animaduersum ẽ
paulo ante extra quotidianam consuetudinem longiusa
uallo esse aciem pompeu progressam: ut non iniquo loco
posse dimicari uideretur. Tunc Caesar apud suos cum ũ

Expanded text:
docuimus, cum quibusdam interfecit. Pompeius, qui castra docuimus, cum quibusdam interfecit. Pompeius, qui castra in colle habebat, ad infimas radices montis aciem instruebat, semper, ut videbatur, expectans, si iniquis locis Caesar se subiceret. Caesar nulla ratione ad pugnam elici posse Pompeium existimans hanc sibi commodissimam belli rationem iudicavit, uti castra ex eo loco moveret semperque esset in itineribus, haec spectans, ut movendis castris pluribusque adeundis locis commodiore re frumentaria uteretur, simulque in itinere ut aliquam occasionem dimicandi nancisceretur et insolitum ad laborem Pompei exercitum cotidianis itineribus defatigaret. his constitutis rebus, signo iam profectionis dato tabernaculisque detensis animum adversum est paulo ante extra cotidianam consuetudinem longius vallo esse aciem Pompei progressam, ut non iniquo loco posse dimicari videretur. tum Caesar apud suos, cum iam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis ad dimicandum haber&. Itaq exercitum e castris
eduxit aciemq instruxit. primum suis locis paulcq a castris
pompeu longuis continentibus uͦ diebus ut progrederetur a
astris suis collibusq pompeianis aciem subicer&. quae res in
dies confirmatiorem cius exercitum efficiebat. Superius tamẽ
astitatum in equitibus quod demonstrauimus seruabat. ut
quoniam numero multis partibus ess& inferior adolescentes
itq expeditos ex antesignariis electos milites ad pernicitatem
armis inter equites preliari iub&. qui quotidiana consuetu¬
dine usum quoq eius generis praeliorum ꝑcperent. His erat
itbus effectum ut equitum mille etiam apertioribus locis .uii.
pomperanorum impetum cum adess& tempus sustinere aude¬
rent. neq magnopere eoꝵ multitudine terrerentur. Namq
etiam per eos dies prelium secundum equestre fecit. atqunũ
allobragem ex duobus quos perfugisse ad pompeium supra

Expanded text:
voluntatis ad dimicandum haberet. itaque exercitum ex castris voluntatis ad dimicandum haberet. itaque exercitum ex castris eduxit aciemque instruxit, primum suis locis pauloque a castris Pompei longius, continentibus vero diebus, ut progrederetur a castris suis collibusque Pompeianis aciem subiceret. quae res in dies confirmatiorem eius exercitum efficiebat. superius tamen institutum in equitibus, quod demonstravimus, servabat, ut quoniam numero multis partibus esset inferior, adulescentes atque expeditos ex antesignanis electis milites ad pernicitatem armis inter equites proeliari iuberet, qui cotidiana consuetudine usum quoque eius generis proeliorum perciperent. his erat rebus effectum, ut equitum mille etiam apertioribus locis vii milium Pompeianorum inpetum, cum adesset usus, sustinere auderent, neque magnopere eorum multitudine terrerentur. namque etiam per eos dies proelium secundum equestre fecit atque unum Allobrogem ex duobus, quos perfugisse ad Pompeium supra
Abbreviated transcription (Latin):
pompei confider&. Postulauit ctiam .l. afranium proditions
exerxitus. actius rufus apud pompeium quod gestam in hispi¬
nia dicer&. & .l. domitius in consilio dixit placere sibi bello
confecto ternas tabellas dari adiudicandum. his qui ordins
essent senatorui belloq una cum ipsis non interfuissent. senti¬
tiasq de sigulis ferrent qui romae remansissent. quiq uite
presidia pompeni fuissent neq operam in re militari prestins¬
sent. unam fore tabellam qui liberandos omni piculo censera
alteram qui capitis damnarent. tertiam qui pecunia mulda¬
rent. Postremo omnes aut de honoribus suis aut de premiil
pecuni&. aut de persequendis inimicitus agebant. ne quibul
rationibus superare possent sed quenad modum uti uictori
deberent cogitabant. Re frumentaria preparata & confirmꝰ¬
tis militibus & satis longo spatio temporis a dyrrachinis pre¬
liis intermisso quo satis perspectum habere uideretur tentis

Expanded text:
Pompei confideret. postulavit etiam L. Afranium proditionis Pompei confideret. postulavit etiam L. Afranium proditionis exercitus Acutius Rufus apud Pompeium, quod gestum in Hispania diceret. et L. Domitius in consilio dixit placere sibi bello confecto ternas tabellas dari ad iudicandum iis qui ordinis essent senatorii belloque una cum ipsis interfuissent, sententiasque de singulis ferrent, qui Romae remansissent quique intra praesidia Pompei fuissent neque operam in re militari praestitissent: unam fore tabellam, qui liberandos omni periculo censerent, alteram, qui capitis damnarent, tertiam, qui pecunia multarent. postremo omnes aut de honoribus suis aut de praemiis pecuniae aut de persequendis inimicitiis agebant, neque, quibus rationibus superare possent, sed quemadmodum uti victoria deberent, cogitabant. Re frumentaria praeparata confirmatisque militibus et satis longo spatio temporis a Dyrrachinis proeliis intermisso, quo satis perspectum habere militum animum vi
Abbreviated transcription (Latin):
delectari imꝑio: & consulares pretoriosq seruorum habere
numero dicerent. lamꝗ inter se palam de premus ac sacerdo¬
tis contendebant. in annosq consulatum diffiniebant. aliq
domos honaq eorum qui in castris erant Caesaris petebant. m¬
gnaq inter eos in consilio fuit introuersia oporter& ne.l.hix.
cii quodt is a pompeio ad parthos missas ess& prodcimis comitis
pretoriis absentis rationem haberi. cum eius necessarii fidemin¬
plorarent pompen ut prestar& quad proficiscenti recepiss& ne
per eius autoritatem deceptus uideretur. reliq in labore pari ac
periculo ne unus omnes antecedere recusarent. lam de sacerdo¬
tio Caesaris domitius scipio spinter. &.Q. lentulus quotidians
contentionibus ad grauissimas uerborum contumelias palam
descenderunt. Cum lentulus etatis honorem ostentar& dom¬
tius arbanam gratiam dignitatemq iactar& scipio asfinitat

Expanded text:
delectari imperio et consulares praetoriosque servorum habere delectari imperio et consulares praetoriosque servorum habere numero dicerent. iamque inter se palam de imperiis ac de sacerdotiis contendebant in annosque consulatum definiebant, alii domos bonaque eorum, ui in castris erant Caesaris, petebant; qmagnaque inter eos in consilio fuit controversia, oporteretne Lucili Hirri, quod is a Pompeio ad Parthos missus esset, proximis comitiis praetoriis absentis rationem haberi, cum eius necessarii fidem implorarent Pompei, praestaret, quod proficiscenti recepisset, ne per eius auctoritatem deceptus videretur, reliqui, in labore pari ac periculo ne unus omnes antecederet, recusarent. Iam de sacerdotio Caesaris Domitius, Scipio Spintherque Lentulus cotidianis contentionibus ad gravissimas verborum contumelias palam descenderunt, cum Lentulus aetatis honorem ostentaret, Domitius urbanam gratiam dignitatemque iactaret, Scipio adfinitate
Abbreviated transcription (Latin):
nbus scipionis tenebantur ꝗn caesari parer& atq imperata
ficer&. Ille segetis idoneum locum. in agris nactus quae pro¬
pe iam matura erant ibi aduentum expectare pompeii eoq
omnem belli rationem conferre constituit. Pompeius post
diebus paucis in thessaliam ꝑuenit. contionatusq apud cun¬
tum exercitum suis agit gratias cobortatus scipionis mili
tes ut parta iam uictoria predae ac premiorum uelint esse
participes. receptisq omnibus in una castra legionibus suũ
cum scipione honorem partitur. classicumq apud eum ca¬
ni & alterum illi ub& pretorium tendi. Auctis copiis põ¬
ren duobusq magnis exercitibus iunctis pristina hostium¬
omnium confirmatur opinio: & spes uictoriae augetur: a¬
deo ut quicꝗd interceder& temporis. id morari reditum
in italia uideretur. & siquando quid pompeius tardius aut
consideratius facer& unius esse negocium diei. sed illum

Expanded text:
tibus Scipionis tenebantur, quin Caesari parerent atque imperata tibus Scipionis tenebantur, quin Caesari parerent atque imperata facerent. ille idoneum locum in agris nactus, quae prope iam matura erant, ibi adventum expectare Pompei eoque omnem belli rationem conferre constituit. Pompeius paucis post diebus in Thessaliam pervenit contionatusque apud cunctum exercitum suis agit gratias, Scipionis milites cohortatur, ut parta iam victoria praedae ac praemiorum velint esse participes, receptisque omnibus in una castra legionibus suum cum Scipione honorem partitur classicumque apud eum cani et alterum illi iubet praetorium tendi. auctis copiis Pompei duobusque magnis exercitibus coniunctis pristina omnium confirmatur opinio et spes victoriae augetur, adeo ut, quidquid intercederet temporis, id morari reditum in Italiam videretur, et siquando quid Pompeius tardius aut consideratius faceret, unius esse negotium diei, sed illum
Abbreviated transcription (Latin):
cohortatus milites docuit quantum usum haber& ad sub¬
leuandam omnium rerum in opiam potiri oppido pleno ah
opulento. simul reliquis ciuitatibus huius urbis exemplo
inferre terrorem: & id fieri celeriter priusqͣ auxilia con¬
currerent. Itaq usus singulari militum studio eodem quo
uenerat die post horam nonam oppidum altissimis moenib
oppugnare aggressus ante solis occasum expugnauit. &
ia diripiendum militibus concessit. statimq ab oppido castra
mouit. & metropolim uenit. Sic cum nuntius expugnati
oppidi famaq anteceder& metropolitae primum eodem usi
consilio usdem ꝑmoti rumoribus portas clauserunt: murosq
armatis compleuerunt. Sed postea casu ciuitatis comprehen¬
sis cognito ex captiuis quos caesar ad murum producendoᷤ
curauerat portas aperuerunt. quibus diligentissime conser¬
uatis collata fortuna metropolitum cum casu gomphensium
nulla thessaliae fuit ciuitas preter larisseos qui magnis exerci¬

Expanded text:
cohortatus milites docuit, quantum usum haberet ad subcohortatus milites docuit, quantum usum haberet ad sublevandam omnium rerum inopiam potiri oppido pleno atque opulento, simul reliquis civitatibus huius urbis exemplo inferre terrorem et id fieri celeriter, priusquam auxilia concurrerent. itaque usus singulari militum studio eodem quo venerat die post horam nonam oppidum altissimis moenibus oppugnare adgressus ante solis occasum expugnavit et ad diripiendum militibus concessit statimque ab oppido castra movit et Metropolim venit, sic ut nuntios expugnati oppidi famamque antecederet. Metropolitae primum eodem usi consilio, isdem permoti rumoribus portas clauserunt murosque armatis compleverunt, sed postea casu civitatis Gomphensis cognito ex captivis, quos Caesar ad murum producendos curaverat, portas aperuerunt. quibus diligentissime conservatis, collata fortuna Metropolitum cum casu Gomphensium nulla Thessaliae fuit civitas praeter Larisaeos, qui magnis exerci
Abbreviated transcription (Latin):
nientibus ab epiro: quae gens paucis ante mensibus ultro ad
Caesarem legatos miserat᷑ ut suis omnibus facultatibus uten¬
tur: presidiumq ab eo militum petierat. sed eo fama iam
precurrerat quam supra docuimus de praelio dyrrachino.
quod multis auxerat partibus. Itaq androstenes pretories¬
salie cum se uictoriae pompeu comitem esse mall& ꝗͣ socium
Caesaris in rebus aduersis omnem ex agris multitudinem
seruorum ac liberoꝵ in oppidum cogit: portasq predudit.¬
& ad scipionem pompeiumq nuntios mittit ut sibi subsido
ueniant. se confidere munitionibus oppidi si celeriter suc¬
curratur. longinquamq oppugnationem sustinere ño pose
Scipio discessu exercitus ab dẏrrachio cognito larissam legi¬
ones abduxerat. pompeius nondum thessaliae appropinqualuit
Caesar castris munitis scalas musculosq ad repentinam oppo¬
gnationem fieri & crates parari iussit. Quibus rebus effecdis

Expanded text:
nientibus ab Epiro. quae gens paucis ante mensibus ultro ad nientibus ab Epiro. quae gens paucis ante mensibus ultro ad Caesarem legatos miserat, ut suis omnibus facultatibus uteretur, praesidiumque ab eo militum petierat. sed eo fama iam praecurrerat, quam supra docuimus, de proelio Dyrrachino, quod multis auxerat partibus. itaque Androsthenes, praetor Thessaliae, cum se victoriae Pompei comitem esse mallet quam socium Caesaris in rebus adversis, omnem ex agris multitudinem servorum ac liberorum in oppidum cogit portasque praecludit et ad Scipionem Pompeiumque nuntios mittit, ut sibi subsidio veniant: se confidere munitionibus oppidi, si celeriter succurratur; longinquam oppugnationem sustinere non posse. Scipio discessu exercituum ab Dyrrachio cognito Larisam legiones adduxerat; Pompeius nondum Thessaliae adpropinquabat. Caesar castris munitis scalas musculosque ad repentinam oppugnationem fieri et crates parari iussit. quibus rebus effectis
Abbreviated transcription (Latin):
erit gesta fama ꝑcrebuerat pulsum fugere Caesarem pene om¬
nibus copiis amissis hec itinera infesta reddebat. hec ciuitates
non nullas ab eius amicitia auertebant. Quibus accidit rebus
ut plurimis itineribus a Caesare ad domitium & a domitio ad
Cies. nulla ratione conficere iter possent. Sed allobrges rouigi
at corum familiares quos persuggise ad pompeium de monstra¬
uimus conspicati itinere exploratores domitii seu pristina sua
consuetudine quod una in gallia bella gesserant. seu glora da¬
ti cuncta ut erat acta exposuerunt. & Caesaris profectionem¬
& aduentum pompeii docuerant. A quibus domitius certior
factus uix.iii. horarum spatio antecedens hostium beneficio pe¬
riculum uitauit. & ad eginium quod est obiectum oppositũ¬
ꝗ thessaliae Caesari uenienti occurrit. Coniuncto exercitu ca¬
sar gomphos ꝑuenit quod est oppidum primum thessalie ue¬

Expanded text:
erat gesta, fama percrebruerat pulsum fugere Caesarem paene omerat gesta, fama percrebruerat pulsum fugere Caesarem paene omnibus copiis amissis. haec itinera infesta reddiderat, haec civitates nonnullas ab eius amicitia avertebat. quibus accidit rebus, ut pluribus dimissi itineribus a Caesare ad Domitium et a Domitio ad Caesarem nulla ratione iter conficere possent. sed Allobroges, Roucilli atque Aeci familiares, quos perfugisse ad Pompeium demonstravimus, conspicati in itinere exploratores Domiti, seu pristina sua consuetudine, quod una in Gallia bella gesserant, seu gloria elati, cuncta, ut erant acta, exposuerunt et Caesaris profectionem, adventum Pompei docuerunt. a quibus Domitius certior factus vix iiii horarum spatio antecedens hostium beneficio periculum vitavit et ad Aeginium, quod est obiectum oppositumque Thessaliae, Caesari venienti occurrit. Coniuncto exercitu Caesar Gomphos pervenit, quod est oppidum primum Thessaliae ve
Abbreviated transcription (Latin):
sir iter illo haber& ut subsidium scipioni ferr&. si ab ora ma¬
nnma corcyraq discedere noll& quod legiones equitatumq
ex italia expectar& ipse ut omnibus copiis domitium aggrede¬
ctur. His decausis uterq eorum celeritati studebat. & suis uit
a& auxilio ad opprimendos diuersarios ne occasio temporis
acess&. Sea caesarem apolloniam a recto itinere auerterat. põ¬
peuis per candauiam iter in macedoniam expeditum habebat.
Accessit etiam ex improuiso aliud uncomindum. quod domiti¬
as qui dies complures castris scipionis castra collocata habuiss&
r frumentarie causa ab eo discesserat. & heracliam senticam q̃
est subieta candauiae iter fecerat ut ipsa fortuna illum obuce
pompeio uideretur. Hec acd id tempus Caesar ignorabat. sun ul
a pompeio luteris per omnes prouincias ciuitatesq dimissas q¬
bus prelio ad dyrrachium facto latius inflatiusq multo qͣ res

Expanded text:
sar iter illo haberet, ut subsidium Scipioni ferret, si ab ora masar iter illo haberet, ut subsidium Scipioni ferret, si ab ora maritima Oricoque discedere nollet, quod legiones equitatumque ex Italia expectaret, ipse ut omnibus copiis Domitium adgrederetur. His de causis uterque eorum celeritati studebat, et suis ut esset auxilio, et ad opprimendos adversarios ne occasioni temporis deesset. sed Caesarem Apollonia a derecto itinere averterat; Pompeius per Candaviam iter in Macedoniam expeditum habebat. accessit etiam ex improviso aliud incommodum, quod Domitius cum dies complures castris Scipionis castra collata habuisset, rei frumentariae causa ab eo discesserat et Heracliam Senticam quae est subiecta Candaviae, iter fecerat, ut ipsa fortuna illum obicere Pompeio videretur. haec ad id tempus Caesar ignorabat. simul a Pompeio litteris per omnes provincias civitatesque dimissis de proelio ad Dyrrachium facto elatius inflatiusque multo, quam res
Abbreviated transcription (Latin):
omni celeritate & studio incitatus ferebatur. Totius auten
rei consilium his rationibus explicabat ut si pompeius codea
contender& abductum illum a mari atq abhis copus quas as¬
rachii comparauerat framento ac commeatu abstractum pasi
conditione belli secum decertare cogeretur. si in italiam m̃¬
sir& coniuncto exercitu cum domitio per illyricum italis
sibidio proficisceretur.si apolloniam oricumq oppugnar& & si om¬
s maritima ora excludere conaretur obsesso scipione necessaĩo
ilam suis auxilium ferre cageretur. ltaq premissis nuntus ad cn.
lomitium Caesar scripsit. & quid fieri uell& ostendit. presidio¬
I pollonia cohortibus.iiii. lissi .i. tribus orici relictis quiq erãt
& uulneribus egri depositis per epirum atq acarnaniam iter
ficert cepit. Pompeius quoq de Caesaris consilio coniecturam
udicans ad scipionem properandum sibi existimabat. si Cae¬

Expanded text:
omni celeritate et studio incitatus ferebatur. totius autem omni celeritate et studio incitatus ferebatur. totius autem rei consilium his rationibus explicabat, ut si Pompeius eodem contenderet, abductum illum a mari atque ab iis copiis quas Dyrrachii comparaverat, frumento ac commeatu abstractum pari condicione belli secum decertare cogeret; si in Italiam transiret, coniuncto exercitu cum Domitio per Illyricum Italiae subsidio proficisceretur; si Apolloniam Oricumque obpugnare et se omni maritima ora excludere conaretur, obsesso Scipione necessario illum suis auxilium ferre cogeret. itaque praemissis nuntiis ad Cn. Domitium Caesar scripsit et quid fieri vellet ostendit praesidioque Apolloniae cohortibus iiii, Lissi una, iii Orici relictis quique erant ex vulneribus aegri depositis per Epirum atque Athamaniam iter facere coepit. Pompeius quoque de Caesaris consilio coniectura iudicans ad Scipionem properandum sibi existimabat, si Cae
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo loco procedit. quod facere pompeius discessu militum non
potuit. Postero die Caesar pretermissis prima nocte impedimen¬
tis ac quarta uigilia ipse egreditur. ut siqua ess& imposita di¬
micandi necessitas subitum casum expedito exercitu subir&.
hoc idem reliquis fecit diebus. Quibus rebus perfectum est ut
altissimis fluminibus atq impeditissimis itineribus nallum a¬
ciper& in commodum. Pompeus enim primi diei mora illati
& reliquorum dicrum frastra labore suscepto cum se magnis
itineribus extender& & pregressos consequi poss& cuper&
quarta die finem sequendi fecit. atq aliud sibi consilium capi¬
endum existimauit. Caesari ad saucios deponendos stipendi¬
um exercitui dandum socios confirmandos presidium urbi¬
bus relinquendum necesse erat adire apolloniam. Sed his reh
tantum temporis tribuit quantum erat properanti necesse.
mensq domitio ne aduentu pompei preoccuparetur ad cun

Expanded text:
ex eo loco procedit. quod facere Pompeius discessu militum non ex eo loco procedit. quod facere Pompeius discessu militum non potuit. Postero die Caesar similiter praemissis prima nocte impedimentis de quarta vigilia ipse egreditur, ut siqua esset imposita dimicandi necessitas, subitum casum expedito exercitu subiret. hoc idem reliquis fecit diebus. quibus rebus perfectum est, ut altissimis fluminibus atque impeditissimis itineribus nullum acciperet incommodum. Pompeius enim primi diei mora inlata et reliquorum dierum frustra labore suscepto cum se magnis itineribus extenderet et praegressos consequi cuperet, quarta die finem sequendi fecit atque aliud sibi consilium capiendum existimavit. Caesari ad saucios deponendos, stipendium exercitui dandum, socios confirmandos, praesidium urbibus relinquendum necesse erat adire Apolloniam. sed his rebus tantum temporis tribuit, quantum erat properanti necesse. timens Domitio, ne adventu Pompei praeoccuparetur, ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
recperent. Confecto iusto itinere eius diei quod proposueãt
Caesar traductoq exercitu flumen genusum ueteribus eius
cistris contra asparagium consedit. militesq omnes intra ual
lum continuit. equitatumq per causam pabulandi emissũ
confestim decumana porta in castra se recipere iussit. Simi¬
li ratione pompeius confecto eius diei itinere in suis uete¬
ribus castris ad asparagium consedit. eiusq milites quod
ib opere integris munitionibus uacabant ali lignandi¬
pabulandiq causa longius progrediebantur. alii qd subito an¬
silium profectionis ceperant magna parte impedim entorum
& sarcinaram relicta ad hec repetenda inuitati propinquitate
superioram castroꝵ depositis in contubernio armis uallum relin¬
quebant. Qcubus ad sequendum impeditis Caesar quod fore
preuiderat meridiano fere tempore signo profectionis dato extr¬
citum educit. duplicatoq eius diei itinere.uiii. milia passuum

Expanded text:
reciperent. Confecto iusto itinere eius diei quod proposuerat reciperent. Confecto iusto itinere eius diei quod proposuerat Caesar, traductoque exercitu flumen Genusum veteribus suis castris contra Asparagium consedit militesque omnes intra vallum castrorum continuit equitatumque per causam pabulandi emissum confestim decumana porta in castra se recipere iussit. simili ratione Pompeius confecto eius diei itinere in suis veteribus castris ad Asparagium consedit. eius milites, quod ab opere integris munitionibus vacabant, alii lignandipabulandique causa longius progrediebantur, alii, quod subito consilium profectionis ceperant magna parte impedimentorum et sarcinarum relicta ad haec repetenda invitati propinquitate superiorum castrorum depositis in contubernio armis vallum relinquebant. quibus ad sequendum impeditis, Caesar quod fore providerat, meridiano fere tempore signo profectionis dato exercitum educit duplicatoque eius diei itinere viii milia passuum
Abbreviated transcription (Latin):
legiones retinuit: & reliquas de quarta uigilia complurib
portis eductas eodem itinere premisit. paruoq spatio inter¬
misso ut militare institutum seruatretur & citissime cius
profectio cognosceretur conclamari uissit: statimq egressus
& nouissimcm. agmen consecutus celeriter ex conspectu
ullam ad insequendum intulit. sed eadem spectans si iti¬
nere impeditos perterritos de prendere poss& exercitum e
castris eduxit. equitatumq premisit qui nouissimũ agmẽ
demorandum. neq conseꝗ potuit. quod multum expedito
iinere antecesserat caesar. Sed cum uentum ess& ad flu¬
men genusum quod ripis erat impeditis consecutus equi¬
tatus nouissimos prelio detinebat. huic suos caesar equiteͤ
opposuit: expeditosq antesignarios admiscuit. ccec. qui tan¬
tum profecerunt ut equestri prelio commisso pellerent om¬
nes: compluresq in terficerent. ipsiq in columes se ad agmẽ

Expanded text:
legiones retinuit, reliquas de quarta vigilia compluribus legiones retinuit, reliquas de quarta vigilia compluribus portis eductas eodem itinere praemisit parvoque spatio intermisso, ut et militare institutum servaretur et quam serissime eius profectio cognosceretur, conclamari iussit, statimque egressus et novissimum agmen consecutus celeriter ex conspectu ullam ad insequendum intulit, sed eadem spectans, si itinere impedito perterritos deprehendere posset, exercitum e castris eduxit equitatumque praemisit ad novissimum agmen demorandum, neque consequi potuit, quod multum expedito itinere antecesserat Caesar. sed cum ventum esset ad flumen Genusum, quod ripis erat inpeditis, consecutus equitatus novissimos proelio detinebat. huic suos Caesar equites opposuit expeditosque antesignanos admiscuit cccc, qui tantum profecerunt, ut equestri proelio commisso pellerent omnes compluresque interficerent ipsique incolumes se ad agmen
Abbreviated transcription (Latin):
operam ut acceptum incommodum uirtute sararetur. qͥd
si ess& factum ut detrimentum in bonum uerterent uti ad
gergouiam accidiss& atqi qui ante dimicare timuissent
ultro se prelio offerrent. Hac habita contione non nullos si¬
gniferos ignominia notauit: & loco mouit. Exercitui qui¬
aem omni tantus incessit ex in commodo dolor. tantumq
studium infamiae sarciendae ut nemo aut tribuni aut cen¬
oratione permoti manendum eo loco & rem prelio cõmis¬
tendam existimarent. Contra ea caesar neq satis militibul
ꝑterritis confidebat. spatiumq interponendum ad recras¬
dos animos putabat: relictisq munitionibus magnopers
rei frumentariae timebat. Itoꝗ nulla interposita mora sil¬
cioram modo & egrorum habita ratione impedimenta
omnia silentio prima nocte ex castris apolloniam premi-¬
sit. Haec conquiescere ante iter confectum uetuit. His una
legio missa presidio est. Nis explicitis rebus duas in castris

Expanded text:
operam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur. quooperam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur. quod si esset factum, futurum ut detrimentum in bonum verteret, uti ad Gergoviam accidisset, atque ei, qui ante dimicare timuissent, ultro se proelio offerrent. Hac habita contione nonnullos signiferos ignominia notavit ac loco movit. exercitui quidem omni tantus incessit ex incommodo dolor tantumque studium infamiae sarciendae, ut nemo aut tribuni aut cenratione permoti manendum eo loco et rem proelio committendam existimarent. contra ea Caesar neque satis militibus perterritis confidebat spatiumque interponendum ad recreandos animos putabat, relictisque munitionibus magnopere rei frumentariae timebat. Itaque nulla interposita mora sauciorum modo et aegrorum habita ratione impedimenta omnia silentio prima nocte ex castris Apolloniam praemisit ac conquiescere ante iter confectum vetuit. his una legio missa praesidio est. his explicitis rebus duas in castris
Abbreviated transcription (Latin):
que accidissent grauuiter ferrent. ne ue us rebus terrerentur. ml¬
is  secandus prelus uncum aduersum & id mediocre opponer&.
habendam fortune gratiam quod italiam sine aliquo uulnere
cepissent: quod duas hispanias bellicosissimorum hominum
peritissimꝗs atq exercitatissimis ducibus pacauissent. quod fi¬
nitimas frumentariasq prouncias in potestatem redigissent.
Deniꝗ recordari debere qua felicitate inter medias hostium
classes oppletis non solum portibus sed etiam litoribus omnes
in columes essent transportati. si non omnia caderent secuda
fortuna esse industria subleuanda. quod ess& acceptum de¬
trimentum: cuiusuis potius qͣ sue culpae debere tribui. locõ
secunum ad dimicandum dedisse. potitum esse hostium ca¬
stris. expuilisse ac superasse pugnantes. sed siue ipsorum per¬
turbatio siue terror aliquis siue etiam fortunae paratam ũ
presentemq uictoriam interpaellauissent. dandam omnib

Expanded text:
quae accidissent graviter ferrent, neve his rebus terrerentur, mulquae accidissent graviter ferrent, neve his rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum et id mediocre opponerent. habendam fortunae gratiam, quod Italiam sine aliquo vulnere cepissent, quod duas Hispanias bellicosissimorum hominum peritissimis atque exercitatissimis ducibus pacavissent, quod finitimas frumentariasque provincias in potestatem redegissent. denique recordari debere, qua felicitate inter medias hostium classes oppletis non solum portibus, sed etiam litoribus omnes incolumes essent transportati. si non omnia caderent secunda, fortunam esse industria sublevandam. quod esset acceptum detrimenti, cuiusvis potius quam suae culpae debere tribui. locum se aecum ad dimicandum dedisse, potitum se esse hostium castris, expulisse ac superasse pugnantes. sed sive ipsorum perturbatio sive error aliquis sive etiam fortuna partam iam praesentemque victoriam interpellavisset, dandam omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
& ancipitem terrorem intra ex traq munitiones non abscisũ
in duas partes exercitum cum alt alter alteri auxilium ferre
nen pess& causae fuisse cogitabant. non hec adlebant non e de¬
oncarsa agri facto non prelio dimicatum sibiq ipsis multi¬
indine atq angustus maius attulisse detrimentum non com
ad falsae saspiciones uel terrores repentini uel obieete religione
magna detrimenta intuilissent. quotiens uel ducis uitio uel
calpi tribuni in exercita ess& offensum sed prouide ac si uir¬
uit uicissent: nequlla cominatatio rerum poss& accidere per
obem terrarum fama ac litteris uictoriam eius dicͥ concelebrat.
sacsar a sapioribus consilus depalsas omnem sibi commutan¬
dam belli rationem existimauit. Itaq uno tempore presidus om¬
nibus deduetis & oppugnatione dimissa coaetoq in unam locu
creratui contionem apad milites haibuit. hortatusq est ne ea

Expanded text:
et ancipitem terrorem intra extraque munitiones, non abscisum et ancipitem terrorem intra extraque munitiones, non abscisum in duas partes exercitum, cum altera alteri auxilium ferre non posset, causae fuisse cogitabant. non ad haec addebant non ex concursu acri facto, non proelio dimicatum, sibique ipsos multitudine atque angustiis maius attulisse detrimentum quam ab vel falsae suspicionis vel terroris repentini vel obiectae religionis magna detrimenta intulissent, quotiens vel ducis vitio vel culpa tribuni in exercitu esset offensum. sed proinde ac si virtute vicissent neque ulla commutatio rerum posset accidere, per orbem terrarum fama ac litteris victoriam eius diei concelebrabant. Caesar ab superioribus consiliis depulsus omnem sibi commutandam belli rationem existimavit. itaque uno tempore praesidiis omnibus deductis et oppugnatione dimissa coactoque in unum locum exercitu contionem apud milites habuit hortatusque est, ne ea
Abbreviated transcription (Latin):
num gallum senatoris filium .c. felginatem. & a placentia
.xxx. Sed horum omnium pars magna in fossis munitio¬
nibus & fluminis ripis oppressa suorum terrore ac fugisi¬
ne ullo uulnere interiit. signaq sunt militaria amissa xiti
sonpcius eo prelio imperator est appellatus. hc nomen obtinuit
aq̃ be nomine ita se postea salutari passus. sed in litteris quas¬
abere est solitus neꝗ in fascibus insignia laurea pertulit. At
ubienas cum ab eo impetracuiss& ut sibi captiuos tradi iuber&
omnes auctos ostentationis ut uidebatur causa quo maior ti¬
ssugis fides haberetur cõmilitones appellans & magna uerboru
centumelia interrogans solerent ne ueterani milites fugere in
omnium conspectu interficere. His rebus tantum fiduciȩ spiri¬
us pompcianis accessit ut non de ratione belli cogitarent sed
uelse iam sibi iuiderentur. Non illi paucitatem nostrorum mi¬
litum non iiquitatem loci att angustias preoccupatis castris.

Expanded text:
num Gallum, senatoris filium, C. Felginatem Placentianum Gallum, senatoris filium, C. Felginatem Placentiaxxxii. sed horum omnium pars magna in fossis munitionibusque et fluminis ripis oppressa suorum in terrore ac fuga sine ullo vulnere interiit; signaque sunt militaria amissa xxxii. Pompeius eo proelio imperator est appellatus. hoc nomen obtinuit atque ita se postea salutari passus, sed neque in litteris adscribere est solitus, neque in fascibus insignia laureae praetulit. at Labienus cum ab eo impetravisset, ut sibi captivos tradi iuberet, omnis productos ostentationis, ut videbatur, causa, quo maior perfugae fides haberetur, commilitones appellans et magna verborum contumelia interrogans, solerentne veterani milites fugere, in omnium conspectu interfecit. His rebus tantum fiduciae ac spiritus Pompeianis accessit, ut non de ratione belli cogitarent, sed vicisse iam sibi viderentur. non illi paucitatem nostrorum militum, non iniquitatem loci atque angustias praeoccupatis castris