comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fe. ũ tuonoie solu̾etu sm aũficciusso
suonõc soluit ꝙ non telebat. ipsum
astipulatore repete posse. qm̃ intebi¬
tam iure gẽtium pecumã solũ. Quod
minus aut ꝯseq posĩt abco cͣ solui.
ate mãdati iudicio ꝯsccuturũ. simo

Expanded text:
se, ut tuo nomine solueretur: sin autem fideiussor suo nomine soluerit quod non debebat, ipsum a stipulatore repetere posse, quoniam indebitam iure gentium pecuniam soluit: quo minus autem consequi poterit ab eo cui soluit, a te mandati iudicio consecuturum, si
Abbreviated transcription (Latin):
alimior testo relictoꝵ datum sit.a¬
pparei posse rpeti ꝙ datum ẽ. quir
transactio senatus ꝯsulto ĩfiiat᷑¬
Siquis post trãsacuorcri. nicͥlo
mi us odẽpratus fu̾it.tolo ꝗd̃
id siti s tam̃ sr̃a ualet. potuit añt¬

Expanded text:
amento relictorum datum sit, apparet posse repeti quod datum est, quia transactio senatus consulto infirmatur.Si quis post transactionem nihilo minus condemnatus fuerit, dolo quidem id fit, sed tam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. uirum cebita an̾debita soluẽtur
⁊ ĩ si post soluta .u.et stichus soluat᷑.
et malim ego hr̃e quinq i stichum
redere: ansim audic̃dus. qrit mã¬
Qllus ⁊ putat natam cẽ quinꝙ cõ¬
t itonẽ quannus utioꝙ siml solu¬
rõ nic uinendi ꝙ uellom arbitriu

Expanded text:
ndebita soluerentur. sed et si post soluta quinque et Stichus soluatur et malim ego habere quinque et Stichum reddere, an sim audiendus, quaerit Celsus. et putat natam esse quinque condictionem, quamuis utroque simul soluto mihi retinendi quod uellem arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
et obugatio ĩ corrupta. agerautẽ r¬
imiebitur.tone debita rocimia fel¬
uatin. ¶ Item maitellus ait. sipe¬
amiam debens. oleum tederit plis
p̃tii quasi plesus celtͣs ł cum olear
tebent. oleutesit quisi maiorem
modum telẽe. suꝑ suuum oia esser¬
petẽdum. a ̃ totum. ⁊ ꝑħ ꝑ emptã eñe

Expanded text:
et obligatio incorrupta: ager autem retinebitur, donec debita pecunia soluatur. Idem Marcellus ait, si pecuniam debens oleum dederit pluris pretii quasi plus debens, uel cum oleum deberet, oleum dederit quasi maiorem modum debens, superfluum olei esse repetendum
Abbreviated transcription (Latin):
it eͥ non potest obligatio ꝯtͣhi nͥ qua¬
tenus datũ sit. euctiam actioes
ꝑpactũ ipso iure toluitur: ut iniu¬
riaꝵ. item furti. ¶ depignore. iure
honorano nascitur ex pacto actio toi¬
utur. iui ꝑcx ceptionẽ quoties pacis¬
cor ne pctã. Siquis paciscatur
ne asc petatu. s ut abhĩtie petatũ
nĩtu cxceptio ñ ꝓt̾c̾rit. ¶ Si pactus
sun nc ame. nc ue atitio pctat᷑. nõ

Expanded text:
im non potest obligatio contrahi, nisi quatenus datum sit. Quaedam actiones per pactum ipso iure tolluntur: ut iniuriarum, item furti. De pignore iure honorario nascitur ex pacto actio: tollitur autem per exceptionem, quotiens paciscor ne petam. Si quis paciscatur, ne a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit. Si pactus sim, ne a me neue a Titio
Abbreviated transcription (Latin):
dato creclitorum adicrit. ctiãm. adati
putat eum raere actionẽ d̃ et si quis
ut sicͣp retulimus ĩsuitute pactus ẽ.
nogit martlius. quoniã non solet ei
ꝓfict̾ si ꝗd ĩ fuitute egerit. post ub̾tatẽ.
ꝙ ĩ pacti oxceptione admitẽdum c̃. sct
cellus insimilib spc̃b uact añ dubi¬
tauit. tam̃ admisit. ut puta fuius
famiuas hỹs institutus. pactus ẽ cũ
creclitorid emacipatus adiit hĩtuti¬
tcm. ⁊dic. ddoli cum posse uti cxceptõ¬
ne. Id̾ ꝓbat. et si filius uiuo patre cũ
creclitorib.pat̾rus pactus sit. nam
et huic dou exceptionem ꝓfutura.

Expanded text:
ndatu creditorum adierit, etiam mandati ndatu creditorum adierit, etiam mandati putat eum habere actionem. sed si quis, ut supra rettulimus, in seruitute pactus est, negat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid in seruitute egit, post libertatem: quod in pacti exceptione admittendum est. sed cellus in similibus speciebus licet antea dubitauit, tamen admisit: ut puta filius familias heres institutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius uiuo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hic doli exceptionem profuturam.
Abbreviated transcription (Latin):
icx permittit. ¶ S et siquis raciscatũ
ne depd siti agat. sccundum. pop ualet
pactum. Itẽ siquis pagus sit. ut ex cã
tepoñtiomne piculu p̾stet. pop. ait pac¬
tione ualcre. nec quasi ꝯtra uiris fõ¬
mam factama ĩesse scruandã. et gene¬
rauter. quotiẽs pactum aiire cõmu¬
ni remotũ est. fuari hoc ñ oportet. noc
legiri. nec ius uirãdum de noc auidis
nequis agat. ẜuãdum. marcellus .ł.
ii. digestoꝵ scrooit. et sistip̾ulatio sit ĩ¬
tposita denis ꝓ quu pacisci rucet.s¬
ẜuãda non est. s omnimo rescindẽ¬
da. ¶Si ante aditam hĩlitatem pa¬
ciscatur quis cũ crocutorib ut mi¬
nus soluatar pactũ ualituru ẽ ser
si fuus s it ꝗ paciscitur. pꝰ quam
ubtatem.⁊ hr̾utate adipiscatur.c
qr sub ꝯxitione hĩs scͥptus fuerat.
ñ ꝓfuturum pactuũ dius scͥbit.
suum pr̃dem et yuum nccessarũ pu¬
re scriptos. pacicentes pͥus quam se
immisceãt. putat itcte pacisci ꝙ uoꝵ
est. Itẽ et in & trancohĩtie. qui suna¬

Expanded text:
x permittit. Sed et si quis paciscatur, ne depositi agat, secundum Pomponium ualet pactum. item si quis pactus sit, ut ex causa depositi omne periculum praestet, Pomponius ait pactionem ualere nec quasi contra iuris formam factam non esse seruandam. Et generaliter quotiens pactum a iure communi remotum est, seruari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc adactum ne quis agat seruandum Marcellus libro secundo digestorum scribit: et si stipulatio sit interposita de his, pro quibus pacisci non licet, seruanda non est, sed omnimodo rescindenda. Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus soluatur, pactum ualiturum est. Sed si seruus sit, qui pa‹ci›scitur, priusquam libertatem et hereditatem apiscatur, quia sub condicione heres scriptus fuerat, non profuturum pactum Uindius scribit: suum heredem et seruum necessarium pure scriptos, paciscentes priusquam se immisceant putat recte pacisci, quod uerum est. idem et in extraneo herede: qui si ma
Abbreviated transcription (Latin):
tebito exigatur.¶Si ĩter mari¬
tum ⁊ soceꝵ id actum ess. ̃ tacu¬
ts ĩtellectũ ut honus ex hiltriõ
uxoris ad maritum reduci. pre¬
stãte patre dotis usu̾ras nulla
actionem suꝑ fõre ad iccipiẽdũ
ꝙ negc̃tur ꝯsumptum ꝙ si pat
puelle e hibitionẽ mandasse ĩe

Expanded text:
ebito exigatur. Si inter maritum et socerum id actum esset uel tacito intellectu, ut onus exhibendae uxoris ad maritum rediret praestante patre dotis usuras, nullam actionem superfore ad recipiendum quod negetur consumptum: quod si pater puellae exhibitionem man
Abbreviated transcription (Latin):
d. Et quicꝗd fu̾it de societate no¬
stri ꝯscentus. cum illo ꝗ amad¬
sũpsĩt c̃municabit. nos cũ co ñ
comunicabimus s factũs cius
p̃stabitur societati.i.age socius
⁊ sorctati p̃stabit ꝙ fiucrit ꝯsetiũ¬

Expanded text:
. et quidquid fuerit de societate nostra consecutus, cum illo qui eum adsumpsit communicabit, ‹nos› cum eo non communicabimus. sed factum eius praestabitur societati, id est aget socius et societati praestabit quod fuerit consecu
Abbreviated transcription (Latin):
societatis c. in qua ꝗs dapnum ñ
etiam lucrum spcctet
aliam luc partem socius strͣat.
Scrinus ĩnotis nuntiiait. nec p̃¬
se socictate ita ꝯtrabi.ncq cͥlucrũ¬

Expanded text:
societatis est, ex qua quis damnum, non etiam lucrum spectet.aliam lucri partem socius ferat: Servius in notatis Mucii ait nec posse societatem ita contrahi, neq
Abbreviated transcription (Latin):
L Si nõ fucrint partes societa
ties haltat. alius unam. anua¬
icat. ⁊ placet uale. si mõ alici plꝰ
otulit socrtati. uł peunie ł oꝑ¬
¶Ita comsocietem posse. ut nullã
partem dampnialt̃ entut. in¬
crum uõ cominune sit. cassius
putat. ꝙ ita cemũ ualebit ut ⁊
stra quam pocunia ĩtẽ si solus
rauiget. solus egrinctur. uicu¬
la suctat solus. ¶aristore fert
cassim respõdise socictattm ta¬
lem com ñ rosse. ut alt̾ lucrũm
tãtum alt dampnum sc̃tutt. et
bãc socictatẽ iconinam solutuẽ

Expanded text:
. Si non fuerint partes societattres habeat, alius unam, an ualeat? placet ualere, si modo aliquid plus contulit societati uel pecuniae Ita coiri societatem posse, ut nullam partem damni alter sentiat, lucrum uero commune sit, Cassius putat: quod ita demum ualebit, ut et ferat quam pecunia, item si solus nauiget, si solus peregrinetur, pericula subeat solus. Aristo refert Cassium respondisse societatem talem coiri non posse, ut alter lucrum tantum, alter damnum sentiret, et hanc s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ oĩb lonefite iudiciis cristiman.
siucgnalia sint. ucluti ꝓ socionc¬
gor i gestoꝵ tutde. siue sitciallu¬
siñt ueluti mãda̾ti. commodatde
positi. ¶ uitccum socictas mͥ sit. et
ree er sodirta te cõmunes. quã impẽ¬
sam incas stcero. quos ue fructusc
exhis itb ꝑccꝑis. uel ꝓsocio uel cõ¬
muni diuidũdo me ꝯsccũtum.⁊ al¬
tcram actionẽ altã t̾olli ꝓculus ait

Expanded text:
iis existimauit, siue generalia sunt ueluti pro socio, negotiorum gestorum, tutelae siue specialia ueluti mandati, commodati, depositi. Si tecum societas mihi sit et res ex societate communes, quam impensam in eas fecero quosue fructus ex his rebus ceperis, uel pro socio uel communi diuidundo me consecuturum et altera actione alt
Abbreviated transcription (Latin):
staturuꝵ. nec cõpernandũ cõc¬
modum ꝙ ꝑ suum societati ac¬
cessit cum dampno. ita diuu
marcũ ꝓnuntiass. nec posse di¬
ci sorio abstine comin̾o ꝙ ꝓ ẜĩ¬

Expanded text:
staturum nec compensandum commodum, quod per seruum societati accessit, cum damno: et ita diuum Marcum pronuntiasse, nec posse dici socio: 'abstine commodo,
Abbreviated transcription (Latin):
res sit aũ si pĩitas ł conatio coit
nob̾ obuenut aut si duob sepati
cmmimus pirtt̃ coꝵ ñ socii futur.
cum sinc tͣctatu unt ipã. ⁊ negõ
cõmunit̾ gestum uitctur
T t ĩ ꝯductionib publicorm
ut̃ inemptionib. nã ꝙ nolunt
cine in cõmuni. ꝙ a societate lõ¬
ge itmotumẽ. ⁊ iõ societate sine
tutoris anctoritate coita. pupil¬
lus ñtenetim. at tam̃ cõit gestote

Expanded text:
res sit, aut si hereditas uel donatio communiter nobis obuenit, aut si a duobus separatim emimus partes eorum non socii futuri.cum sine tractatu in re ipsa et negotio, communiter gestum uideturpublicorum, item in emptionibus: nam qui nolunt emere in commune, quod a societate longe remotum est. et ideo societate sine tutoris auctoritate coita pupillus non tenetur, attamen communiter gesto te
Abbreviated transcription (Latin):
societatis. au cõmum diuidũ¬
do iudicio. ¶Siabint renũta¬
ta societas sit. qͥuc ͤ ioio sciẽm.
ꝙ is ad qsiuit ꝗienũtiauit in
cõmune itdigi.det̾m̃tum aũt¬

Expanded text:
societatis aut communi diuidundo iudicio. Si absenti renuntiata societas sit, quoad is scierit, quod is adquisiuit qui renuntiauit in com mune redigi, detrimentum aut
Abbreviated transcription (Latin):
U Si conucrlint int̃ socios ne
intra certum tp̃s cominumis res
s si ꝯueruit neintͣ ccitum ic̃pus
asocictatt altatui.⁊ an̾ tempus
nutietur. põt iationem hĩt rer̃¬
tatio. nec tenebiti ꝓ socio ꝗ idco
renũtiauit. qr od ito qͣuedã qua
sotietas erat coita ci ñ prestatur.
au qd ñ ita ĩuiiosus ⁊ dãpnoniꝰ
socius sit. ut ñ erꝑcliat cump̾iti

Expanded text:
 Si conuenerit inter socios, ne intra certum tempus communis res si conuenit, ne intra certum tempus societate abeatur, et ante tempus renuntietur, potest rationem habere renuntiatio. nec tenebitur pro socio qui ideo renuntiauit, quia condicio quaedam, qua societas erat coita, ei non praestatur: aut quid si ita iniuriosus et damnosus socius sit, ut non expediat eum pati
Abbreviated transcription (Latin):
ch il ult socius p̃sie. an uõ iridẽ¬
pnos cos p̾stan deltat. et puto
oĩmoto cum teri ciuis nomĩe
quem ipẽ solus.admisit. qr dit¬
ticͣut. ẽ negare culꝑa ipsũs ad
cenit compesan cũ dimpno qd
culpa p̃bu teleat ctait cõrensi¬
dum᷑ͣ. ꝙ ñ est ucruminã et mar

Expanded text:
ociis praestet, an uero indemnes eos praestare debeat. et puto omnimodo eum teneri eius nomine, quem ipse solus admisit, quia difficile est negare culpa ipsius admcessit, compensari cum damno, quod culpa praebuit, debeat, et ait compensandum. quod non est uerum, nam et Mar
Abbreviated transcription (Latin):
Qui admittitur socius. citatũ
socus e qui admisitiet iccte. cum
crum socictas ꝯsensu ꝯtrabatur. so¬
cius mͥ cẽ non põt. quom ego sociũ
ce nolui. ꝗd eigo socius meus adm
S. ci soli socius. e

Expanded text:
Qui admittitur socius, ei tantum socius est qui admisit, ‹e›t recte: cum enim societas consensu contrahatur, socius mihi esse non potest quem ego socium esse nolu‹i›. quid ergo si socius meus eum admisit? ei soli socius e
Abbreviated transcription (Latin):
T̾ ci coĩs nomine cum socioc
finti agipotĩt. si ꝑ fallatiam to¬
loue malo amoũ. ues rtm cõnz¬
nem cellãdi animo ꝯtracietiñ et
ꝓ socio actioẽ obstrictus ẽ. ncc al¬
tera actio altãm tollet id̾ꝙ in hoĩ¬
b lonefitti uidicus dicẽctum est

Expanded text:
Rei communis nomine cum socio furti agi potest, si per fallaciam doloue malo amouit uel rem communem celandi animo contrectet: sed et pro socio actione obstrictus est, nec altera actio alteram tollet. idemque in ominibus bonae fidei iudiciis dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
R. põsse. ¶ adcum ꝗuxorẽ ductu¬
nus eratilicitras focit tales. titiu
scio salutem. sempioniam ꝑtine
ad animum mꝰeum cognouisti
iõꝙ cum ex uotomco nuptura tͥ
sit. uelim certus sis sccłm dignita
missuruã tibi titiam matit̾ puci¬
le dotẽ sciam. tñ ⁊ ip̃e quo mãgis
ꝯciliem aĩmũ tuum domiu mee
sitẽ mcam intporie nondubu̾to.
quare scias ꝙ cumq ab ca ex hac
causa stipulatus fu̾is. id me mã
fice ẽẽ iuississe saluũ te habiturt.
atꝙ ita titia q̃ ncq titioma daue¬
rat. NM rati in habuerat. ꝙ scͥpse¬
rat. dotcin scio ꝓmisit. q̃ro si hr̃s

Expanded text:
 posse. Ad eum qui uxorem ducturus erat litteras fecit tales: 'Titius Seio salutem. Semproniam pertinere ad animum meum cognouisti: ideoque cum ex uoto meo nuptura tibi sit, uelim certus sis secundum dignimissuram tibi Titiam matrem puellae dotem sciam, tamen et ipse quo magis conciliem animum tuum domu‹i› meae, fidem meam interponere non dubito: quare scias, quodcumque ab ea ex hac causa stipulatus fueris, id me mea fide esse iussisse saluum te habiturum.' atque ita Titia, quae neque Ti‹ti›o mandauerat neque ratum habuerat quod scripserat, dotem S
Abbreviated transcription (Latin):
ctatis admitratio ¶igit᷑ pacis¬
scitur. ne diuidat. ñ aliq uista
ratio ĩteruenat. nec uẽcłe pote¬
iit. ne alia ratioẽ efficiat.ut di¬
uidatim s sane põt dici ueclitõ¬
nem ꝗd̾ non imͣpccłi. s excep̃tioe
adu̾sus ẽp̃torẽ locũ habere si aħ

Expanded text:
etatis administratio. Qui igitur paciscitur ne diuidat, nisi aliqua iusta ratio intercedat, nec uendere poterit, ne alia ratione effici‹a›t, ut diuidatur. sed sane potest dici uenditionem quidem non impediri, sed exceptionem aduersus emptorem locum haber
Abbreviated transcription (Latin):
te tefictr inttrsscriptum hitie
et patruum meuium.⁊ amtas.
meuius. literis ad sororos suas
ad cum ex euẽtu litis hĩtlitarie
ꝑueniss. neꝙ stipulatio literis
secuta e. quesitum ẽ. cum trãs¬
gent. id̾ incuius cum scripto
hĩde. ita ut pdri ⁊ alie q̃dam
res ex ea transactioẽ ad cum ꝓ¬
ucrurẽt anexliteris sius possit
asororib ꝯueniril respõdi. posse¬
¶ orndauit inħ u̾ba. lutius titius
gno suo salutẽ. peto et mado tͥ¬

Expanded text:
te defunctae inter scriptum heredem et patruum Maeuium et amitas, Maeuius litteris ad sorores suas ad eum ex euentu litis hereditariae peruenisset, neque stipulatio litteras secuta est: quaesitum est, cum transegerit idem Maeuius cum scripto herede ita, ut praedia et aliae quaedam res ex ea transactione ad eum peruenirent, an ex litteris suis possit a sororibus conueniri. respondit posse. Mandaui in haec uerba: 'Lucius Titius Gaio suo salutem. Peto et mando t
Abbreviated transcription (Latin):
d: Siactum sit coĩ duuidũtonõ
tollitur ꝓ socio actio. qm ꝓ secio et
gnõiumm rationẽ sulct.⁊ adiudica¬
̃ tionẽ non admittit. s si postea ꝓ¬
e e socio agatur ẜ minus crea actõe

Expanded text:
 Si actum sit communi diuidundo, non tollitur pro socio actio, quoniam pro socio et nominum rationem habet et adiudicationem non admittit. sed si postea pro socio agatur, hoc minus ex ea actione
Abbreviated transcription (Latin):
set põt com socictas ita ut curo lu
c̾ꝙ ieliquum ĩ societate sit omnic
tampno dectucto pas alia feratũ.
t cius dampniq similit̃ relinq¬
tur pars alia capitur.
intercełe oportet. noc enum sussi¬
citiem ẽẽ cõmiumẽ nisi societaᷤ
int̃ceclit comunit autem ĩts ag¬

Expanded text:
sed potest coiri societas ita, ut eius lucri, quod reliquum in societate sit omni damno deducto, pars alia feratur, et eius damni, quod similiter relinquatur, pars alia capiatur.intercedere oportet: nec enim sufficit rem esse communem, nisi societas intercedit. communit
Abbreviated transcription (Latin):
cuictionis noie non teneͣtur. ꝓ¬
li salutem.mãto tibi ut błcs scuõ
assmni mco octogĩta criclas sipigno¬
re illo ⁊illo. in quã pecimiam ctq¬
quid usuraꝵ noĩe accesserit. ĩ tom¬
nem rationẽ tuam mecẽ ex causi¬

Expanded text:
euictionis nomine non teneatur, pli salutem. Mando tibi, ut Blaesio Seuero adfini meo octoginta credas sub pignore illo et illo: in quam pecuniam et quidquid usurarum nomine accesserit indemnem rationem tuam me esse ex caus
Abbreviated transcription (Latin):
anutiliter de peculio ag̾e possit.
rem de huius moĩ ꝯtrictil: ẜuoꝵ¬
ñ cogitasse. quo sc ip̃i mila ratõe
dominus auͣscitͣnt ¶ Silib̾ho
lonafide suicus redimisie man¬
diu̾it idq nũmis emptoris fa¬
tum sit. ꝯtrari mãdati actione
agi pone ꝯstat. ut tñactionos p̃¬
stenitur. quas halet emptor adu̾¬
sus uẽclitorem. finge ñ manus¬
misse libam ꝑsoam emptorem.

Expanded text:
an utiliter de peculio agere possit. rem de huiusmodi contractibuquo se ipsi mala ratione dominis auferrent. Si liber homo bona fide serviens redimi se mandaverit idque nummis emptoris factum sit, contraria mandati actione agi posse constat, ut tamen actiones praestentur, quas habet emptor adversus venditorem: finge non manumississe liberam personam emptorem.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuilgum. qiotuit psens id
ipsum ꝓclamare. nec desiteraẽ
decretum p̃toris ne crũ sius di¬
eĩt sũmoucrdiu⁊ c̾ditorẽ hitdi
ꝯsulitur. s mãdatorił fiteunsori

Expanded text:
priuilegium, qui potuit praesens id ipsum proclamare nec desiderare decretum praetoris. nec enim si quis dixerit summouendum creditorem, heredi consulitur, sed mandatori uel fideiussori
Abbreviated transcription (Latin):
A Si pecieit mandato titiũ
defent bas quamius mortuo co
cum ħ igno ros ego puto man¬
dati actionẽ. aducisus hĩomi
mãcutoris. ñcti unmadati actõ
soluitur. ꝙ sisine mãdato destrisi¬
oncin susccpisti. negotium quoc¬
dam mo defunctigtrere ĩstitucras.
et quẽ ad modum si illum lias¬
scs. cõpetet tibi negõꝵ gcrorum
actioita põt dici ⁊ Pñdm cius. ad¬
cutem actione tcm. ¶Lutius
titius cielitori sud m adiitorẽ dechit

Expanded text:
 Si praecedente mandato Titium defenderas quamuis mortuo eo, cum hoc ignorares, ego puto mandati actionem aduersus heredem mandatoris, non etiam mandati actio soluitur. quod si sine mandatu defensionem suscepisti, negotiu‹m› quodammodo defuncti gerere institueras et quemadmodum, si illum liberasses, competeret tibi negotiorum gestorum actio, ita potest dici et heredem eius eadem actione tener‹i.› Lucius Titius creditori suo ma
Abbreviated transcription (Latin):
blio boãfitt ⁊ possicco. mãdato
inco cum titius uendidit. cu
ignorart suum c̾ẽ. ł contra.e¬
go uendidi illius mãdato. cu
forte is cui br̃s extitit cumc
misset. de une cuictionis ctd
mãdato q̃situm e. er pũto titũ

Expanded text:
lio bona fide et possideo: mandatu lio bona fide et possideo: mandatu meo eum Titius uendidit, cum ignoraret suum esse, uel contra ego uendidi illius mandatu, cum forte is, cui heres exstiterit, eum emisset: de iure euictionis et ‹de mandatu› quaesitum est. et put
Abbreviated transcription (Latin):
cumam fideiussifs. ⁊ reus ĩiudi¬
cio ꝯuentus. cum itcusare xlet
subusuris creditã esse pecuma:
et fitcuussor soluẽdõ usuras. po¬
testatẽ rtcusãdi cas ito sustulis¬
s eam pecuniam arco ñ petituꝵ
s situs sitelussori denuntiasset
ut itcusaret sub usuris d̾bita
essẽ nec is ꝓpt̾ suam estim̾atiot
recusart uoluiss. ꝙ ita solucrit
arto petiturum. ħ bene censuit
sccuola. parum eͥ fitelit̃ facit fi¬
teuissor ĩ suꝑiore caũ. ꝙ potesta¬
tẽ cximcre ico uid̾tur suo unt uͭ¬
ti ccterum ĩposteͬeͣcau non opo¬
tet cẽ noxie fictussoris si ipẽ pe¬
ꝑciss putori suo. Euan mãda¬
uõ tibi ut credẽdo rtuniã ne¬
gotium micͥ gcras. mic̾q id no¬
incum ⁊ emolum̃tum sit. puto
mãdatum possc ꝯsiste̾ ceterum
ut tͥ negotium geras. tui arbit¬
trii ut nom̃ .i.ut cuiuis citdas.
tu rccipus usinas piculũ dum¬
taxat adme ꝑtineat. ũ extraoñ¬
dati form̃a est:quem admodũ
si matem.ut tibi qucius fũdu¬

Expanded text:
 reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris creditam esse pecuniam et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris debitam esse nec is propter suam existimationem recusare uoluisset, quod ita soluerit, a reo petiturum. hoc bene censuit Scaeuola: parum enim fideliter facit fideiussor in superiore casu, quod potestatem eximere reo uidetur suo iure uti: ceterum in posteriore casu non oportet esse noxiae fideiussori, si ‹pe›percisset pudori suo. Cum mando tibi, ut credendo pecuniam negotium mihi geras mihique id nomeum emolumentum sit, puto mandatum posse consistere. Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit nomen, id est ut cuiu‹i›s credas, tu recipias usuras, periculum dumtaxat ad me pertineat, iam extra mandati formam est, quemadmodum si mandem, ut mihi quemuis fundu
Abbreviated transcription (Latin):
solue̾t ꝓcuratori pocimũ simule
. Iatum habiuss. habe t men mã¬
duti actioñc̃m. ¶ Siue cũ srumẽ¬
tum ccłtt. ficeiussor.africũ docdit.
siuc ꝗd ex uccissitate solucli plus
untndit. quam c̃ pietium solu¬
te iti. siue stic hum soluit. iscy te
cessit. aut debilitait flagitio uead
nullum p̃tium siu itłdactus est.
id mãdati iudicio ꝯscqueti¬

Expanded text:
ri pecuniam, simul ac ratum habuisset, haberet tamen mandati actionem. Siue, cum frumentum deberetur, fideiussor Africum dedit, siue quid ex necessitate soluendi plus impendit quam est pretium solutae rei, siue Stichum soluit isqu‹e› decessit aut debilitat‹e› flagitioue ad nullum pretium sui redactus est, id mandati iudicio conseque
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmandatis ẜuadã ẽ. ut quotios
ccrtũ mandatum sit. asorma
ccrtuͣmẽ. ł ẽ płiũ causarum.
tũc̃ licet alus p̃stationib ex so¬
luta sit cansa mãdati. quamq̃
ip̃o mãdito in erat. si tam̃ hoc
mãdatori expecucrit. mãdatie̾it¬
sa fitenssoria tcteat ficeiussor¬

Expanded text:
 ut, quotiens certum mandatum sit, recedi certum uel plurium causarum, tunc, licet aliis praestationibus ex‹s›olu‹t›a sit causa mandati quam quae ipso mandato inerant, si tamen hoc mandatori expedierit, mandati eritsi fideiussori
Abbreviated transcription (Latin):
abconc̃clicare uelit. cxccptione to¬
unt pituitario actionem.
rebat ita soluit scipulatori urci
ficcum̃oremꝙ libnet. idꝙ utiliter
ncit. negõrum gestoꝵ actione fid̾¬
iussorem h̃t̃ obligatum. nec iticit

Expanded text:
lit, exceptione doure hereditario actionem. rebat ita solvit stipulatori, ut reum fideiussoremque liberaret, idque utiliter fecit, negotiorum gestorum actione fideiussorem habet obligatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tos. et si negotio finem adhiltre
ꝓcurator non potuit. iudicio nã
uorum defuc̃to ꝗ madatum suscc¬
cius griore lapsi n̾amuo furão.
s crcudi ꝙ tefuntus sue cuit fe

Expanded text:
tos, etsi negotio finem adhibere procurator non potuit, iudicio manduorum defuncto qui mandatum susceeius errore lapsi non animo furandi, s
Abbreviated transcription (Latin):
melib̾es. uł si ꝓte reus ꝓmitten¬
difactus sim s. simantaño tͥ u̾
mus est ⁊ mħ cãu mãtatati ac¬
ticem. t ꝯpetere. ¶ quotiens
autem ante solutã petimniam
mandaꝵ agi posse duximus. fa¬
cienclicã nondandi tenebitur
reus. ⁊ est equum ñcut mantũto
aliquo actidẽm nacti ccgmnir
eã prestare uidicio manduti. ita
exeatem cãobligatos hr̃e man¬
dati actionem ut lib̾emur.Si
fidisor multiplicaui̾t sĩmam
in quam fid̃ui̾sit. sum̃ptib cx qͣ
iusta rr̃e factis.totam eam p̃stat
is ꝓ quo fid̾uissit. ¶ Quod mͣ de¬
bebas atebitore tuo stipulatus
sum picło tuo. posse me agere te¬
cũ mandãti mid ꝙ minus abi¬
uo ẜuare potõ. neͣiua atilicinꝰ
auĩt. quamius idmãdatum.ad
tuam rc̃ ꝑtineat. ⁊ incrito. tunc
enim lib̾atur is ꝗtebitorẽ dele¬
gat. si nom̃ cius creditor sccutũ
est. ñ cum piculo debitoris ab co

Expanded text:
me liberes: uel si pro te reus promittendi factus sim. Sed si mandauero tibi, ut nius est et in hoc casu mandati actionem tibi competere. Quotiens autem ante solutam pecuniam mandati agi posse diximus, faciendi causa, non dandi tenebitur reus: et est aequum, sicut mandante aliquo actionem nacti cogimur eam praestare iudicio mandati, ita ex eadem causa obligatos habere mandati actionem, ut liberemur. Si fideiussor multiplicauerit summam, in quam fideiussit, sumptibus ex iusta ratione factis, totam eam praestabit is pro quo fideiussit. Quod mihi debebas a debitore ‹tuo› stipulatus sum periculo tuo: posse me agere tecum mandati in id, quod minus ab illo seruare potero, Nerua Atilicinus aiunt, quamuis id mandatum ad tuam rem pertineat, et merito: tunc enim liberatur is qui debitorem delegat, si nomen eius creditor secutus e
Abbreviated transcription (Latin):
longtatis tritici ꝓ. altõ tricticume
sporõdit. ꝙ lib̃it tricticum dãdo cũ
aliud triticum icpett̃ potin qua
quo pessumo tntico lib̾are sep̾sasti¬
pulito licuit. ¶itaq̃ si iatus fu¬
ent ieus ꝙ dando ipẽ citilitoril

Expanded text:
tici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fuerit reus, quod dando ipse creditori
Abbreviated transcription (Latin):
susccpisti.ananc̾te iudicio sine
iusta cã non tcles mecum ag̾t
ut trãfferatur iudicium ĩ me
sidum negotia mcageris alicui
de croditorib mcis ꝓmiscris cran¬
te quam soluas. dicendum ẽ te
agert poss. ut obligationẽ suso¬
piamiau̾ s ndit cieditor obliga¬
tionem mutdrt. cau̾e tibi teldo

Expanded text:
io sine iusta causa non debes mecum agere, ut transferatur iudicium in me: si, dum negotia mea geris, alicui de creditoribus ‹m›eis promiseris, et antequam soluas dicendum est te agere posse, ut obligationem suscipiam: aut si nolit creditor obligationem mutare, cauere tibi debeo
Abbreviated transcription (Latin):
litcͣm ꝯtestata: iudicatũ soluis
scipulatione ꝓ suo ꝓcuratore da¬
ta ꝓcurator compeliendus ad
iudicium accipiendum. ita tñs
si hoc cominus sciente ꝓcurato¬
re ⁊ ñ otra dicente fecit . od̾ si aut̃
actũ est. insciũ ꝗtem ꝓcuratore
teneri. satis ĩciuile ẽ. cõmittitũ
auttin obrẽ non desensam stipu¬
lationis eclausiuã ¶ Quiad cõĩdi
uidundo iudiciũ ditus ẽ adac
gẽdum. itẽ. ⁊ ad defenderidũ uid̃¬
bitur d̾irplici cautela ĩtẽponẽia.
ris. ł uõi tomino iudicium acci

Expanded text:
testatam, iudicatum solvi stipulatione pro suo procuratore data, procurator compellendus est ad iudicium accipiendum: ita tamen si hoc dominus sciente procuratore et non contradicente fecit. quod si aliter actum est, inscium quidem procuratorem teneri satis incivile est, committitur autem ob rem non defensam stipulationis clausula. Qui ad communi diuidundo iudicium datus est, ad agendum item et ad defendendum uidebitur datus duplici cautela interponenda. ris uel ipsi domino iudicium acci
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ et ⁊̃ exuis ca̾is dicitur aliꝰ¬
quãdo cogendum ꝓcuratore. iu¬
diciũ acciꝑe ueluti sidrĩs piesens
ñ sit ⁊actor affirmet tractu tpris
futurum ut res peͣreat.
tenda sunt. neꝙ districte denegã
capitales inimicitie ĩ torcessert.
nec scipulationẽ obrẽ ñ defensa¬

Expanded text:
 etiam ex his causis dicitur aliquando cogendum procuratorem iudicium accipere: veluti si dominus praesens non sit et actor adfirmet tractu temporis futurum ut res pereat. Vtenda sunt neque destricte denegandcapitales inimicitiae intercesserunt, nec stipulatione
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝯcessa ẽ. procuratorẽ adlitȩ¬
tem suscipieciã dat. ꝓquo ꝯsen¬
tic̾te cuĩs iudicatũ solui eyposu¬
it. p̃tor ait iudiciũ acciꝑe teccgã.
uoꝵ ex cã non debebit cõpelli. ut
puta si inimicitie cãpitaies int̃
rẽ denegari actionẽ. It si dignitas
accesserit ꝓcuratori. ł rei puolice.
cã ab futitrus sit.

Expanded text:
est. "Procuratorem ad litem suscipiendam datum, pro quo consentiente dominus iudicatum solvi exposuit", praetor ait, "iudicium accipere cogam". Verum ex causa non debebit compelli. ut puta ine in procuratorem denegari actionem. Item si dignitas accesserit procuratori vel rei publice causa abfuturus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
patri ꝑ᷑ filiũ eiꝰ ĩead̃ potestate mãen¬
tẽ. fiat ĩiuria. ncꝙ auus psẽs. sit. pꝰ¬
sse patre ꝓcuratorẽ dare adulciscẽ¬
dam ĩiuriã. quam nepos absentis
passus est. ¶ ad desentendum quoc¬
tis ex actionẽ. ꝑtinet cũ patre daẽ
ꝓcuratorẽ suꝑuacuumẽt ualerius
seuerus scrroit. cũ sufficiat pat̾
dare ex fiue uolutate. s puto si for¬
te. pater absenssit ł suspecte uitc
quo caũ solet filie cõpetere decdote
actio. posse cam ꝓcuratorẽn darea
Ipe̾ quoꝙ fuius ꝓcurator diiri põ¬
terit. ⁊ ad agendaum. ⁊ addefentẽ¬
dum. Inuitus ꝓcãtor ñ solet
dari. ĩuitum acciꝑe debemus nõ
cum tantũ ꝗ ꝯtradic̃. ueꝵ cum ꝙͦ¬
ꝗꝯsensisse ñ ꝓbalntur. ¶ ueterai
ꝓcuratores fieri possũt. miutes a¬
utem nec si uelit adu̾sarius. ꝓ¬
curatores dari possunt. nisi h tez¬
pore litis ꝯtestate. quocũq casu
p̾termissũ est. excepto co ꝗĩ remc
suam ꝓcurator datus ẽ x quicõ

Expanded text:
 filium eius in eadem potestate manentem fiat iniuria neque avus praesens sit, posse patrem procuratorem dare ad ulciscendam iniuriam, quam nepos absentis passus est. ad defendendum quoqtis exactionem cum patre dat procu- ratorem, superuacuum esse Ualerius Seuerus scribit, cum sufficiat patrem dare ex filiae uoluntate. sed puto, si forte pater absens ‹s›it uel suspectae uitae, quo casu solet filiae competere de dote actio, posse eam procuratorem dare. ipse quoque filius procurator dari poterit et ad agendum et ad defendendum. Inuitus procurator non solet dari. inuitum accipere debemus non eum tantum qui contradicit, uerum sensisse non probatur. Ueterani procuratores fieri possunt: milites autem nec si uelit aduersarius procuratores dari possunt, nisi hoc tempore litis contestatae quocumque casu praetermissum est: excepto eo qui in rem suam procurator datus
Abbreviated transcription (Latin):
nã ⁊ morie̾ spctamus. ¶ Sinu¬
rus socero dauit. mortẽ sumus
et pscuciatẽ in sup̃ma dic uolũta¬
it cxpectare nos oportet. ꝙ si socer
añ tecesẜit. dicemus extĩcta dõa¬
tioẽm. an qr maritus uiũ. ansi
uxori sue sr̃ iux. admitimus
socero hĩs etitĩt. qͣi neuicoatõpõt

Expanded text:
nam et mortem spectabimus.Si nurus socero donauerit, mortem nurus et perseuerantem in supremam diem uoluntatem spectare nos oportet. quod si socer ante decesserit, dicemus exstinctam donationem an, quia maritus uiuit, si uxori suae superuixit, admittimus socero heres exstitit, q
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝯstituitur. ũecce sucgatus fu¬
crit. s ꝓpͥctas decducto usufructu
leganpõt. uͥ aput hĩdem manͣcat
usus.⁊ ¶ Cõstitintur. adhuc usꝰ
fructus. i iudicio famili herciscũ
tas haltmus. nichil au̾ uetat ẜuo
incohĩde instituto legari ꝓͥctatt
dducto usufructu.

Expanded text:
gatus fuerit. sed et proprietas deducto usu fructu legari potest, ut apud heredem maneat usus fructus. Constituitur adhuc usus fructus et in iudicio familiae herciscundae tas habemus. Nihil autem uetat seruo meo herede instituto legari proprietatem deducto usu fructu.
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est. quominus ad eos ꝑue¬
mat. ct ħ emptori p̃standum est.
fecisse aũt tolomalo quominus
ꝑueniat uitetur siue alicinũ a¬
liquit. uł etiam accepto q̃lib̾aũ.
uł id egit clolomialo. ñ herecuta¬
ti acꝗrattur uł ne eam possessioẽ
adipisc̾ctur. quã poss ad ipisci. s
uta culpã admiserit aliqd. uti¬
nuta sine dolomulo uẽditoris.
ñ prestabũtur. ¶ Illud q̃situm
ẽ an uenditoͭeicclitatis ob de¬
bitum afilio suo ꝗ in potestate
cius ess. ẜuo ue. ci cĩ hõlitate
uisum ẽ ꝗcqd dumtaxat te pe

Expanded text:
factum est, quo minus ad eos perueniat, et hoc emptori praestandum est: fecisse autem dolo malo quo minus perueniat uidetur, siue alienauit aliquid, uel etiam accepto quem liberauit, uel id egit dolo malo, ne de hereditate adquireretur uel ne possessionem adipisceretur quam posset adipisci. sed lata culpa admiserit aliquid, utinuta sine dolo malo uenditoris non praestabuntur. Illud quaesitum est, an uenditor hereditatis ob debitum a filio suo qui in potestate eius esset seruoue ei, cuius hereditatem uisum e
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ẜuandum ꝙ actũ est płũ¬
ꝙ aũt boc agi uitetur. u ꝙ ex
bereditate ꝑuenit ĩ id temp¬
 quo uc̃cutio fit ĩuteatur ue¬
nisse. Illud põt querisi ⁊̃ i
pub̾i sit substitutus is quen¬
didit hĩclitatẽ testatoris. an
ctiam id ꝙ ex ĩpub̾is hĩtlita¬
tem exẽpto actioĩlocum faci¬
at.⁊ magis ẽ ne ucniat qr alia
hitlitas ẽ. ucct enim unũ itc¬
stam̃tum sit. alia tam̃ atꝙ a¬
la hĩditas ẽ. plane si hoc actũ
sit. dicẽtlum erit etiam impu¬
ltus mditaten ĩuenditionẽ
uerure maxime si iam celata
impuibis hr̃clitate. uenicrit.
hrditas. ¶ꝑuenisse ad ueno̾¬
ditoran hilitatis quo mo ui¬
teatur queritim⁊ ego puto anit¬
quam ꝗd̃ corpora itrum here¬
hactemis uiten ad cũ puenusse
quattnus mandait põt enum
itium ꝑsccutionẽ. actionesꝙ tribu¬
cre.enim nõ ubi corpora nactus
erit ꝯsecutus. paiã ẽ ad eum p̃tu
rum noĩe quis p̾stit non iude¬
alieni ẽ. ł cuius altĩus honeris

Expanded text:
 actum est: plerumque autem hoc agi uidetur, ut quod ex hereditate peruenit in id tempus quo uenditio fit, id uideatur ueniss‹e›. Illud potest quaeri, si etiam impuberi sit substitutus is qui uendidit hereditatem testatoris, an etiam id, quod ex impuberis hereditat, ex empto actioni locum faciat. et magis est, ne ueniat, quia alia hereditas est: licet enim unum testamentum sit, alia tamen atque alia hereditas est. plane si hoc actum sit, dicendum erit etiam impuberis hereditatem in uenditionem uenire, maxime si iam delata impuberis hereditate uenierit hereditas. Peruenisse ad uenditorem hereditatis quomodo uideatur, quaeritur. et ego puto, antequam quidem corpora rerum hereenus uideri ad eum peruenisse, quatenus mandare potest earum rerum persecutionem actionesque tribuere: enimuero ubi corpora nactus erit consecutus, palam est ad eum pretia rum nomine quis praestitit, non uidealieni est uel cuius
Abbreviated transcription (Latin):
tis satisdare de eiuetione nõ
delet. cũ id int̃uendentem et
ementem agatur. ut necpa¬
plius neꝙ mimus iuris ep̃¬
toriaat. quam aput hitlem
futimum cẽtiplane de facto
suo uẽtlitor satisdait cogendꝰ
ãt ¶ In hiclitate uẽclita u¬
trum ca quãtitas spoctatur q̃¬

Expanded text:
tis satisdare de euictione non debet, cum id inter ementem et uendentem agatur, ut neque amplius neque minus iuris emptor habeat quam apud heredem futurum esset: plane de facto suo uenditor satisdare cogendus est. In hereditate uendita utrum ea quantitas spectatur, q
Abbreviated transcription (French):
ã᷑ E nor eptor post meliorẽ cõ¬
ditionem allatã. obpecumam ĩ
excordio uẽclitori tep̃tio solutam.
ꝯtri scdm ẽptoran citra delegaticẽ
unt stipulationis ĩtcipositã agł
ñ potest. ce lege omn̾ora.¬

Expanded text:
 Prior emptor post meliorem condicionem oblatam ob pecuniam in exordio uenditori de pretio solutam contra secundum emptorem citra delegationem iure stipulationis interpositam agere non potest. DE LEGE CO
Abbreviated transcription (Latin):
e.  oge sundo uẽdito dictaᷤ. ut
si intra ccrtũ tempus p̃tium
solutum ñ sit. res in ẽpta sit. te
fructib quos ĩterim eptor ꝑce¬
pissetr hoc agi intelligudum est
nsto existim᷑abat uẽclitori debiᷤ
iũ diciũ in emꝑtorẽ dandum eẽ.
qr nichil penes cũ residẽ opor a¬
ret exre ĩqua fitẽ fefellisset. ut

Expanded text:
. Lege fundo uendito dicta, ut, si intra certum tempus pretium solutum non sit, res inempta sit, de fructibus, quos interim emptor percepisset, hoc agi intellegendum est,risto existimabat uenditori de his iudicium in emptorem dandum esse, quia nihil penes eum residere oporteret ex re, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
Indiem ad diectio ita fit il¬
ic fundus centum esto tibi emp¬
tus. nisi quis intra bllendasia¬
nuanas ꝓximas maliorem con¬
ditionem feccert. quo ios adno
uotiẽs fundus ĩdie aben
addicitur. utrum pura ẽptio est
s sub ꝯditione resolũitur. anu̾o
stionis ẽ. ⁊ michi uitetur ueru̾i
ĩttresse quid actum sit. nam siꝗd̃
hoc actum ẽ ut meliore alata cõ¬
rit pura ẽptio que sub ꝯditiõe
ꝑficiatur emptio. nisi inclior cõ¬
ditio offeratur. erit emptõ ꝯdi¬
tionał ubi igitur scdm ꝙ disti¬

Expanded text:
In diem addictio ita fite fundus centum esto tibi emptus, nisi si quis intra kalendas Ianuarias proximas meliorem condicionem fecerit, quo res a douotiens fundus in diem addicitur, utrum pura emptio est, sed sub condicione resoluitur, an uero aestionis est. et mihi uidetur uerius interesse, quid actum sit: nam si quidem hoc actum est, ut meliore allata conerit pura emptio, quae sub condicione est, ut perficiatur emptio, n‹i›si melior condicio offeratur, erit emptio condicionalis. Ubi igitur secundum quod distin
Abbreviated transcription (Latin):
annus seri solẽt. ita ut fructus e¬
orum tollantur. nam aliter in¬
t̃pretantib uitos ⁊ arbores õs ex¬
cipte uitebũtur. ¶ Uũius iti
c̃ptionem posse ficridixi. q̃ exor
meis elib ĩtuas eles ꝓiecta s̃
ut ea mͥ ita rab̾e licͥcat. deꝙ eait
exẽpto agi. Silua credua ĩ iꝑ¬
quẽnium uenierat. qrebature
cum glans decidisset.utrius ᷤ cc̃t.
scio ẜu̾um respondisse. pͥmum

Expanded text:
annis seri solent, ita ut fructus eorum tollatur: nam aliter interpretantibus uites et arbores omnes exceptae uidebuntur. Huius rei emptionem posse fieri dixi: 'quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habere liceat', deque ea re ex empto agi. Silua caedua in quinquennium uenierat: quaerebatur, cum glans decidisset, utrius esset. scio Seruium respondisse, primum
Abbreviated transcription (Latin):
nos singulos ꝯductã hãtaa
lto et trebatius negãt posse ex
uẽdito agi. ut id ꝙ ꝯueniat
fiat. ego contra puto si moto
iõ minus fundum ucclidisti
ut ħ tibi ꝯductio p̾staretu nã
u ipsum p̃tium fundi uitet᷑
ꝙ eo pacto uetlitus fu̾at. cocui¬

Expanded text:
nos singulos conductam habeat. nos singulos conductam habeat. Labeo et Trebatius negant posse ex uendito agi, ut id quod conuenerit fiat. ego contra puto, si mo‹do› ideo uilius fundum uendidisti, ut haec tibi conductio praestaretur: nam hoc ipsum pretium fundi uideretur, quod eo pac‹t›o uenditus fuerat: eoqu
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur ãuitr intcrpietantib
totũ furidum lapidicinaꝵ fo¬
re si forte toto co sub terra cẽt
lapis hoc pr᷑obo.
põdi appartre idactũ esse. ut
ñ ꝯtinetur. ¶ fundu ab eoe¬
misti. craus filie posita tute¬
lam administraf nec uacua
ac cepisti possessionẽ. dixi trate¬
it te tibi possessioncmi ħ mõ pꝰ¬
sc. ut pupillus ⁊ famila cus
grechario possessionẽ. ¶ ou
fundum ca lege emiat. ut solu¬
ta pccuia tradcretur ci posses¬
sit. si urtus omnẽ pocuma
soluent. pmttͣ familie he̾ciscun¬
de iudicio ẜuabit. nec si parte
soluat. cxẽpto cum uc̃itore a¬
get. qm ita ꝯtractum es. ilic̾u
diuidi ñ potuit. ¶mrũta q̃
ĩherbis erant cum ucclidꝑseᷤ
dixisti it siꝗd ui aut tẽpest ate
factum cẽt prestaturum. caa
frum̃ta niues corũptrunt. si
etud inon tempestatis agitetũ
ad crempto poterit.
ã.Lin di partem dimidiam
ea lege uendidisti. ut ẽptor al¬
teram parte quã retinebas
ãnis decẽ ccrta pecuna ĩ anc¬

Expanded text:
ntur: aliter interpretantibus totum fundum lapidicinarum fore, si forte toto eo sub terra esset lapis. hoc probo. pondi apparere id actum esse, ut non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, ne‹c› ua‹c›uam accepisti possessionem. dixi tradere te tibi possessionem hoc modo posse, ut pupillus et familia eius ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei possessit. si unus omnem pecuniam soluerit, partem familiae herciscundae iudicio seruabit: nec, si partem soluat, ex empto cum uenditore aget, quoniam ita contractum aes alienum diuidi non potuit. Frumenta quae in herbis erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta niues corruperunt: si etudinem tempestatis, agi tecum ex empto poterit. Fundi partem dimidiam ea lege uendidisti, ut emptor alter‹am› partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia in an
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit. rccipiet uẽclitor.⁊ ita lalto¬
ni ⁊ neruc placet. s sincut̾ sub¬
iecit et c̃piorem. iuorẽ autem
p̃dio addictum ẽ protum. cic
qui soluendo ñ est. abiͣdum est
apͥore emptione.qr ea melior in¬
telligitur quã uenditor cq̃płañ
cui licuit ñ adict s ⁊ si pupillus
postta sinc tutoris aucioritate.
płis emit ꝯsentic̃te uenditore
abitur apͥore emptioneitt̃ est
et ĩ ẜuo alicno alit̃ atq si ẜuoti
suo .i filio quem ĩ potestatẽ halet¬
uel tomino e per crrorem id addi¬
xerit. quia non ẽ emptiohis casi
uoran ꝯditionem attulerit. ¶ p̾t̾
tñ itco si tantuntẽ pittium. alius
det. ħ ipõ ꝙ fructus eum ñ scqͣuẽt᷑
ꝗ sccutun cssẽt pͥorem c̃ptorem. c¬
melior ꝯditio uitetur allata qr ñ
dicin uentlitor mortuus sit. fiuc
post diẽ hr̃s ei cxistat: pͥori p̃dium¬
ẽp̃tum est. qr mclior ꝯditõ allata
q̃ dnõ placcat intelligi ñ potest
cum is ꝗ uõdit non cxistit. ꝙ si

Expanded text:
recipiet uenditor. et ita Labeoni et Neruae placet. Sed si neuter subiecit emptorem, maiore autem pretio addictum est praedium ei qui soluendo non est, abitum est a priore emptione, quia ea melior intellegitur quam uenditor comprobauit, cui licuit non addicere. Sed et si pupillus postea sine tutoris auctoritate pluris emerit, consentiente uenditore abibitur a priore emptione. idem et de seruo alieno: aliter atque si seruo suo uel filio, quem in potestate habetuel domino rei per errorem id addixerit, quia non est emptio his casiliorem condicionem attulerit, praeter tamen ideo, si tantundem pretium alius det, hoc ipso, quod fructus eum non sequantur, qui secuturi essent priorem emptorem, melior condicio uidetur allata, quia non idiem uenditor mortuus sit, siue post diem heres ei exsistat siuemptum est, quia melior condicio allata, quae domino placeat, intellegi non potest, cum is qui uendat non exsistat: quod si
Abbreviated transcription (Latin):
postenori emptã. ita gemum ue¬
rum est. si uariis p̃tiis pariose
suas distiaxerint.
tentium fuerint.
quis mic̾ totum fundũ ad diẽ
addixiss. posita uõ pretio adiec¬
to. dimidium alu addix̾it. Cel¬

Expanded text:
posteriori emptam, ita demum uerum est, si uariis pretiis partes suas distraxerunt, dentium fuerint. quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea uero pretio adiecto dimidium alii addixerit. Cel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣhitur.e tunc nĩ implcatur ubi
sub ꝯditione fiat. cũ melior cõ¬
ditio sit.alata. si fatsus ẽp̃tor. sub¬
icctus sit elegãter scribit sab̾. pͥo
melior ꝯditio alata cẽ noncri¬
stente ucro ẽptore. s et si cxistat
alius emptor meliorẽ tñ ꝯditõ¬
nem ñ afferat.eque dicendum
eclior autem ꝯditio asftm uitet᷑
addatur. solutio tñ offeratur fac¬
cilior p̃tii. ł matunor. melior cõ¬
ditio asstrri iudetur p̃itita si lo¬
cus oportimior soluedo p̃tio ad¬

Expanded text:
hitur uel tunc non impleatur ubi sub condicione fit cum melior condicio sit allata: si falsus emptor subiectus sit, eleganter scribit Sabinus prmelior condicio allata esse non existente euro emptore. sed et si existat alius emptor, meliorem tamen condicionem non adferat, aeque dicendum Melioraddatur, solutio tamen offeratur facilior pretii uel maturior, melior condicio adferri uidetur. praeterea si locus oportunior soluendo pretio di
Abbreviated transcription (Latin):
set eo tenpore cũ hec ccͦdentũ
rem uẽdidisse. te cuius dnĩo¬
⁊ id agitur ne ad ẽptorem trãc¬
seat. s ħ aut locatio ẽ. aut ali¬
auros sub usuris.doclit pigno
nsiuc ipothece p̃dium. et fite¬
uissorẽ lutium. ł ꝓmisit in
iussit p̾cda empta eẽ que cͥclito
nobligau̾at. quero cũ non fit
ułitus lutius fiteussor atitio
an sisolu̾it creditori: q̃pta nalt¬
rect supͣscripta p̃ctia. rdi. si non
ut causam obligationq̃s s ut
ẽpta haltat sub ꝯditione. ẽptõ
facta cẽt. ꝯtractam eẽ obligatõ¬
nem.¶Lutius titius ꝓmisit
de fundo suo cẽtum miba mo¬
diorum frum̃ti annua p̾stait
p̃diis gaiisen. posita lutius titiꝰ
uẽdidit fundũ additis u̾b̾bis.
quo iure.quaꝙ ꝯditione ca p̃¬
dia lutiitii hodie sunt. ita uec¬
neũt. itaꝙ halebũtur. q̃ro. an
eptor gaio scio ad p̾stationem
frum̃ti sit obnosius. Rdicp̃to

Expanded text:
set eo tempore cum haec caederentur, rem uendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emptorem transeat, sed hoc aut locatio est aut aliaureos sub usuris, dedit pignori siue hypothecae praedia et fideiussorem Lucium, cui promisit intiussit praedia empta esse, quae creditoribus obligauerat. quaero, cum ‹non› sit liberatus Lucius fideiussor a Titio, an, si soluerit creditori, empta haberet supra scripta praedia. respondit, si non ut in causam obligationis, sed ut empta habeat, sub condicione emptio facta est et contractam esse obligationem. Lucius Titius promisit de fundo suo centum milia modiorum frumenti annua praestare praediis Gaii Seii: postea Lucius Titius uendidit fundum additis uerbis his: 'quo iure quaque condicione ea praedia Lucii Titii hodie sunt, ita ueneunt itaque habebuntur': quaero, an emptor Gaio Seio ad praestationem frumenti sit obnoxius. respo
Abbreviated transcription (Latin):
nccefsarium repudiãte qd̃ nr̃ditac¬
tem minorẽ necessariũ fore. ⁊ si fu¬
crit restitutiminor. lbeꝵ nichilo
minus remanere. si aũ prius adi¬
it iĩtlitatem. mox abstentus est
substitutũ pupillo ẜuũ cum lib̾ta¬
tt ñ posse hĩ̾lem ex istere neq lireꝵ¬

Expanded text:
necessarium repudiante quidem hereditanecessarium repudiante quidem hereditatem minore necessarium fore, et si fuerit restitutus minor, liberum nihilo minus remanere: si autem prius minor adiit hereditatem, mox abstentus est, substitutum pupillo seruum cum libertate non posse heredem existere neque libe
Abbreviated transcription (Latin):
gato captus sit. dũ clegit detĩorẽ. ẽ si u¬
duas res ꝓmiserit. illã aut illã. qptõ¬
siorẽ elegit. dełc subucniri. et subue¬
niendum est.Quclitu cit ex eoꝙ ĩ
lucro quoq minorib subuenĩcdum
dr. sires eius uonierit. ⁊ existat ꝗ pluᷤᷤ
ucẽatur. an ĩ integrum ꝓpt̾ iucrum
restituedus sit. ⁊ cotidie p̃tores eosc
restituũt. ut rursũ admittatur licic¬
tatio. id̃ faciũt inhis reb q̃ ẜuari eis
tebẽt. ꝙ cutũ specte crit faciondũ. cete¬
rum nomo accodet ad c̃ptionẽ reru
pupillaꝵũ. nec sĩ ronafide distrarẽ¬
tur. ⁊districͥte ꝓbandũ est. ĩ itb q̃ fõ¬
tuitis cãib subiecte fũt. ñ esse mi¬
noriadu̾sus ẽptorẽ succurrc̃dum. nͥ¬
aut sordes aut cuitens grãtutoꝵ sic¬
uc curatoꝵ doccatur. ¶ Restitutus a¬
utem cu sehĩtutati miscc̾at. ł eã ad¬
cat quã repudiauerit. rursus restĩtui
potitit. ut se abstineat. qħ rescriptũ
soꝵ ait. minori substitutũ ẜuumi

Expanded text:
t dum elegit deteriorem, uel si duas res promiserit illam aut illam et pretiosiorem dederit, debere subueniri: et subueniendum est.Quaesitum est ex eo, quod in lucro quoque minoribus subueniendum dicitur, si res eius uenierit et existat qui plus liceatur, an in integrum propter lucrum re‹s›tituendus sit? et cottidie praetores eos restituunt, ut rursum admittatur licitatio. idem faciunt et in his rebus, quae sebent. quod circumspecte erit faciendum: ceterum nemo accedet ad emptionem rerum pupillarium, nec si bona fide distrahantur. et destricte probandum est in rebus, quae fortuitis casibus subiectae sunt, non esse minori aduersus emptorem succurrendum, naut sordes aut evidens gratia tutorum sive curatorum doceatur. Restitutus autem cum se hereditati misceat vel eam adeat quam repudiavit, rursus restitui poterit, ut se abstineat: et hoc et rescriptum  ait minori substitutum seruum