comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
BoNE
ut castra
tua ui¬
derunt
hunis
terrene
ierusałe
muros: quantos er itus aquarũ ocu¬
lieorũ deduxerunt: & mox terre
ꝓcumbentia sonitu oris. & nutu
inclinati corꝑis. scm sepulchrum
tuñ salutauerunt. teq qui meo ia¬
cuisti ut sedentẽ indeatera patris.
ut uenturũ iudicem omĩum ad¬
orauerunt. Uere tunc ab omnib
cor lapideum abstulisti. & cor car¬
medio eoꝵ posiusti. ltaq contra ini¬
micos suos qui in ea erant iam scilicet¬
a longe positi pugnabant: qm̃ ad
auxilium suũ. ita te concitabant:¬
& melius lacrimis quã iacula intor¬
quendo pugnabant. qm̃ licet uber
tim interram defluerent: in cęlũ
tamen ante te ꝓpugnatorem suũ
oratione. ad regalem ciuitatẽ ꝓpe¬
rarunt. inimicos regis ȩcerni intus
inuenerunt: circa quos tali ordine
castra sua posuerunt. A septentͥone
castra metati sunt duo comites.
Normannus. & flandrensis iux¬
ta ȩccłiam sc̃ĩ Stephani ꝓtho¬
martyris: ubi lapidatus est a iu¬
deis. Ab occidente: dux G̃ode¬

Expanded text:
bone ut castra tua viderunt, hujus terrenae Jerusalem muros, quantos exitus aquarum oculi eorum deduxerunt. Et mox terrae procumbentia sonitu oris et nutu inclinati corporis sanctum sepulcrum tuum salutaverunt, et te qui in eo jacuisti, ut sedentem, in dextera Patris, ut venturum judicem omnium adoraverunt. Vere tunc ab omnibus cor lapideum abstulisti, et cor carmedio eorum posuisti. Itaque contra inimicos tuos qui erant in ea, jam scilicet longe positi pugnabant, quoniam ad auxilium suum ita te concitabant, et melius lacrymis, quam jacula intorquendo, pugnabant, quoniam licet in terram defluerent ubertim, in coelum tamen ante te propugnatorem suum urgentes, ad regalem civitatem properarunt; inimicos Regis aeterni intus invenerunt, circa quos tali ordine castra sua posuerunt. A septentrione castrametati sunt duo comites, Northmannus et Flandrensis, juxta ecclesiam Sancti Stephani protomartyris, ubi lapidatus est a Judaeis; ab occidente dux Gode
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. Dux inde ad tentoria
sua recdiit. et quietꝰ deinces
mansit. Imꝑator autem pacem
ab eo ꝑ multos int̾nuntios que¬
siuit. et tandem impetrauit.
& mercatũ ei et suȩ genti sicut
inciuitate erat habere ꝑmisit.
Interea gens gallieana cepit ad¬

Expanded text:
civitatis. Dux inde ad tentoria civitatis. Dux inde ad tentoria sua rediit, et quietus deinceps mansit. Imperator autem pacem ab eo per internuntios quaesivit, et tandem impetravit, et mercatum ei et suae genti, sicut in civitate erat, habere permisit. Interea gens Gallicana coepit a
Abbreviated transcription (Latin):
paranda: dolosus imꝑator p̃ce¬
pit curcopolis suis et pincena¬
cib ut in insidiis positi eos in¬
uacderent. & occiderent. Sed
BaldyiNus frat̾ ducis cognita
eoꝵ nequitia occultauit se. et eoꝵ
p̃uenit insidias : quia dum suos
sequerent᷑ ut occiderent. forti
animo & uirili impetu illos in¬
uasit: et sic d̾o iuuante illos su¬
perauit. pluresq ex eis occidit:
& captos fr̃i suo duci p̃sentauit.
Quod cum audisset imꝑator ira¬
cus ẽ : quia sensit denudatas ẽẽ
cognouit erga se suosq imꝑatorẽ
iratum ẽẽ. de suburbanis illius
exiuit : & extra urbem sua ten¬
coria firrit. Sole igit᷑ occidente
cum nox suꝑficiem terre coope¬
ruisset. satellites imperatoris p̃¬
sumpserunt ducem inuadere:
sed diuina adminiculante gr̃a.
cum magno sui detrimento uix
manus illius pocuerunt eua¬
dere. Alter in alterum irruit:
sed alter altero p̃stantior fuit.
illos cito disꝑsit. & uii. occidit.
ceteros insecutus usq ad portã

Expanded text:
essaria, dolosus imperator praeceessaria, dolosus imperator praecepit Turcopolis suis et Pincenatibus, ut in insidiis positi eos invaderent et occiderent. Sed Balduinus frater ducis, cognita eorum nequitia, occultavit se, et eorum praevenit insidias, quia dum suos sequerentur ut occiderent, forti animo et virili impetu illos invasit, et sic, Deo juvante, illos superavit, pluresque ex eis occidit, et captos fratri suo duci praesentavit. Quod cum audisset imperator, iratus est, quia cognovit denudatas esse cognovit erga se suosque imperatorem iratum esse, de suburbanis illius exivit, et extra urbem sua tentoria fixit. Sole igitur occidente, cum nox superficiem terrae cooperuisset, satellites imperatoris praesumpserunt ducem invadere, sed divina adminiculante gratia, cum magno sui detrimento, vix manus illius potuerunt evadere. Alter in alterum irruit, sed alter altero praestantior fuit; illos cito dispersit, et septem occidit, caeteros insecutus usque ad portam
Abbreviated transcription (Latin):
tem facerent: ut scilicet suum
ẽẽt. quic quid ꝑ arma adquire¬
rent. Sed deprehensi cũ acdur¬
bem uenerunt. magnũ ibi sola
reppererunt. Flere p̃gaudio po¬
tuit. qui hygotieo magnum
& ducem Gode fridum ininuicẽ
amplexari et osculari conspexit.
Gaudet hugo magnus se fuisse
comprehensum: quia meruit
adduci ad ducem Godefriduoy.
Gaudet dux quia amplexatur
p̃cordialem amicũ & cognatum
suum: et totius generositat᷑is no¬
bilem uirum. Gauclet alter in
In his duob uiris pͥmo denudate
sunt fraudes imperatoris: sicut
Dux Godefridys prior omium
francorum pͥncipum. constanti¬
nopolim uenit: quia ꝑ hungari¬
am recto gressu itinerauit. Ue¬
nt itaq duob dieb ante Nata¬
le dm̃: & hospitari uoluit extra
urbem : sed subdolus imꝑator
intra suburbana eũ recepit.
Sperauit iterũ dua ibi securꝰ rema¬
agmina gentis francigene. Et
cum ꝑ aliquot dies mictere ce¬
pit cliences suos ad necessaria cõ¬

Expanded text:
tem facerent, ut scilicet suum tem facerent, ut scilicet suum esset quidquid per arma acquirerent. Sed deprehensi, cum ad urbem venerunt, magnum sibi solatepererunt. Flere prae gaudio potuit, qui Hugonem Magnum et ducem Godefridum invicem amplexari et osculari conspexit. Gaudet Hugo Magnus se fuisse comprehensum, quia meruit hac occasione adduci ad ducem Godefridum. Gaudet dux, quia amplexatur pracordialem amicum et cognatum suum et totius generositatis nobilem virum. Gaudet alter in In his duobus viris primo denudatae sunt fraudes imperatoris, sicut Dux Godefridus prior omnium Francorum principum Constantinopolim venit, quia per Hungariam recto gressu profectus est. Venit atque duobus diebus ante Natale Domini, et hospitari voluit extra urbem; sed subdolus imperator eum inter suburbana recepit. Speravit interim dux ibi securum remaagmina gentis Francigenae. Et cum per aliquot dies mittere coepit clientes suos ad comparanda nec
Abbreviated transcription (Latin):
eliri susceperat. om̃s acdeum con¬
fluunt: & tam mediocres quã
potentes. senes quam iuuenes.
serui quam dñi. uiam seĩ sepus¬
apulie ut hec uidit & aucdiuit.
uehementer indoluit: qm̃ solus
cum paruulis ac mulierib inclu¬
catu suo remanere ꝑtimuit. Erat
autẽ dua ille frat̾ ẜoao uNdi.
uterq seilicet filii Roberti uuis¬
chardi. Dum uero boamundus
uiȩ necessaria parauit: franeige¬
ne ad marinos portus ꝑuenert᷑.
alii scilicet adbrundosum. alii
ad barim. alii otrentum mare
intrauerunt. Nugo si quidem
magnus. & uuilleloyus marchi¬
si filius. inportu barim mare
intrauerunt: et cdurachiũ usq
nauigauerunt. Quos ut depre¬
hendit adeẽ dux loci illius:
captus iniqua cogitatione il¬
los continuo iussit apprehendi.
& app̾hensos constantinopolĩ
transduci. Edixerat enĩ subdo¬
lus imꝑator ut om̃s iherosoli¬
mitam caperentur: et ad se con¬
stantinopolim ducerent᷑. Uole¬
bat namq ut sibi om̃s fĩdelita¬

Expanded text:
lcri susceperat, omnes ad eum conlcri susceperat, omnes ad eum confluunt, et tam mediocres quam potentes, senes quam juvenes, servi quam domini, viam S. sepulApuliae, ut haec vidit et audivit, vehementer indoluit, quoniam solus cum parvulis ac mulieribus in ducatu suo remanere pertimuit. Erat autem dux ille frater Boamundi, uterque filii scilicet Roberti Wischardi. Dum vero Boamundus viae necessaria paravit, Francigenae ad marinos portus pervenerunt: alii scilicet ad Brundosium, alii ad Barim, alii Otrentum mare intraverunt. Hugo siquidem Magnus, et Wilermus Marchisi filius, in portu Barim mare intraverunt, et Durachium usque navigaverunt. Quos ut deprehendit adesse dux loci illius, captus iniqua cogitatione, illos continuo jussit apprehendi, et apprehensos Constantinopolim transduci. Edixerat enim subdolus imperator, ut omnes Hierosolymitani caperentur, et ad se Constantinopolim ducerentur. Volebat namque, ut omnes sibi fidelita
Abbreviated transcription (Latin):
que mea sunt ut ur̃a assumice.¬
Nonne & nos francigene sumꝰ :
Nonne parences nr̃i de francia
uenerunt. et terrã hanc militari¬
bus armis sibi mancipauerunt:
Prohdedecus. Ibunt consanguinei
& fr̃s nr̃i sine nobis ad marciri¬
um. inmo ad paradisum: In
omĩb fucuris temporib debet
asseribi tam nobis quam liberisf
nr̃is retrograda animi inopia:
si nobis absentibus agitur hȩc
diuina milicia. Et cum istis &¬
his similib animosus miles fi¬
nem daret: om̃s clamauerun¬
qui aderant dicentes. Nos tecũ a¬
ibimus: et absq retractatione¬
uiam sc̃i sepulchri ꝓmictimuᷤ
Tunc uir sapiens & astutus cru¬
ces iussit afferri. quas p̃cepe¬
rat fieri. Quib allatis dixit.
Si dictis ur̃is unire facta uul¬
sponsio uie fiat. Tune tot ad
accipiendum confluxerunt:
quia multis accipere affectan¬
cib cruces defuerunt. fudien¬
tes igitur obtimates apuliȩ. &
calabrie. & sicilie. quod ẜoa¬
MUt IDos crucem uie seĩ sepui¬

Expanded text:
quae mea sunt, ut vestra, assumiquae mea sunt, ut vestra, assumiNonne et nos Francigenae sumus? Nonne parentes nostri de Francia venerunt, et terram hamc militaribus armis sibi mancipaverunt? Proh dedecus! Ibunt consanguinei et fratres nostri sine nobis ad martyrium, imo ad paradisum! In omnibus futuris temporibus debet ascribi tam nobis quam liberis nostris retrograda animi inopia, si, nobis absentibus, agitur haec divina militia. » Et cum his et istis similibus animosus miles finem daret, omnes clamaverunqui aderant, dicentes: « Nos tecum ibimus et absque retractationviam S. sepulcri promittimus. » Tunc vir sapiens et astutus cruces jussit afferri, quas praeceperat fieri. Quibus allatis dixit: « Si dictis vestris facta unire vulsponsio viae fiat. » Tunc tot ad accipiendum confluxerunt, ut multis accipere affectantibus cruces defuerint. Audientes igitur optimates Apuliae, et Calabriae, et Siciliae, quod Boamundus crucem viae S. sepu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qui insua potestate habet
om̃ium corda: et quo uult meli¬
nat ea. Quis enĩ coc principes tan¬
tumq popłm insimul collegisẽt:
Cumq requireret quod signum
gestarent peregrinationis: didi¬
eit quia aut infrontib aut in
spatulis dextris signum ferebans
sc̃e crucis. Cum uero ꝑ campos
discurrendo bellico usui se exer¬
cerent. & ioculando ininuicẽ
alter in alterum hastas uibrarens.
om̃s una uoce clamabant dicen¬
tes. Deus uult. Deus uult. Et
hoc signum erat bellici clamo¬
ris ipioꝵ. & cum hec iterum au¬
diret uir prudens et mente ca¬
pax: magis ac magis in do̾ exul¬
cauit: quia omĩa hec ñ tantum
ẽẽ hominũ incellexxit. Qui con¬
cite eadem deuotione succensus.
duo p̃ciosa pallia iussit afferri:
& ex eis corrigiatim incisis p̾cepit
eruees fieri. Lunc diacit om̃ib
tam peditib quam militibus
Siquis ẽ dñi iungat᷑ michi. Omi¬
lites nunc mei. estoce di: et uiã
scĩ sepulchri mecũ incipite. &

Expanded text:
mus, qui in sua potestate habet mus, qui in sua potestate habet omnium corda et quo vult inclinat ea. Quis enim tot principes, tantum populum in unum collegisset, Cumque requireret quod signum gestarent peregrinationis, didicit, quod aut in fronte aut in scapulis dextris signum ferebant sanctae crucis. Cum vero per campos discurrendo bellico usui se exercerent, et jocando invicem alter in alterum hastas vibrarent, omnes una voce clamabant dicentes: Deus vult, Deus vult. Et hoc signum erat bellici clamoris ipsorum. Et cum haec iterum audiret vir prudens et mente capax, magis ac magis in Deo exsultavit, quia omnia haec non tantum esse hominum intellexit. Qui statim eadem devotione succensus, duo pretiosa pallia jussit afferri, et ex eis corrigiatim incisis praecepit cruces fieri. Tunc dixit omnibus tam peditibus, quam militibus: « Si quis est Domini, jungatur mihi. O milites nune mei, estote Dei; et viam ncti sepulcri mecum incipite; et
Abbreviated transcription (Latin):
saria compararent. Cui ab inqͥ¬
sitoribus relatũm ẽ de principib
quia huẽo magnus philippi re¬
gis francorum germanus. signi¬
Rot Bertus comes normannus.
Rotbertus comes flandrensis.
ScephanIus comes carnotensis.
Raior Ndus comes sc̃i egidii.
& ep̃c podiensis. duces erant et
dm̃i. Exercitus aũt sic deuote &
seriatim ꝓcedebat: quia eui no¬
cerent nullus erat. Arma eqͥtũ
tam idonea erant: quia intanto
ꝓcinc̾tu militiȩ dei conueniebañ.
Nam quis carneus oculus lorica¬
rum. aut galearũ. aut scutoꝵ.
aut lancearũ. sole radiant e¬
ferre pocerat incuitum: Iecli¬
ces uero om̃i genere teloꝵ sic pre¬
muniti sunt: quia si obuiã sibi
ueniret. om̃i orienti terrorem
incuteret. Et cum sic telis & ar¬
mis accingant᷑: tamen ut mer¬
mes peregrini necessaria sibi mer¬
cantur. Que cum audisset uir
cir eumspecꝰtus. & diuitiis opulen¬
tissimus: calia uerba ꝓtulit corã
om̃ib. Grãs agere do᷑ om̃s debe¬

Expanded text:
saria compararent. Cui ab inquisaria compararent. Cui ab inquisitoribus relatum est de principibus, quod Hugo Magnus, Philippi regis Francorum germanus, signiRobertus comes Northmannus, Robertus comes Flandrensis, Stephanus comes Carnutensis, Raimundus comes Sancti Aegidii, et episcopus Podiensis duces erant et domini. Exercitus autem sic devote et seriatim procedebat, quia cui nocuerit nullus erat. Arma equitum tam idonea erant, quia in tanto procinctu militiae Dei conveniebat. Nam quis carneus oculus loricarum, aut galearum, aut scutorum, aut lancearum, sole radianteferre poterat intuitum! Pedites vero omni genere telorum sic praemuniti sunt, quia si obviam sibi veniret, omni orienti terrorem incuterent. Et cum sic telis et armis accingantur, tamen ut inermes peregrini necessaria sibi mercantur. Quae cum audisset vir circumspectus et divitiis opulentissimus, talia verba protulit coram omnibus: « Gratias agere Deo omnes debe
Abbreviated transcription (Latin):
principes quos supra dixcimus
satis contiguo cemꝑe de suis
sedib exierunt: s natale solũ
cranseuntes diuerso tempore
& itinere transalpinauerunt.
Itaq ꝑ italiã iter direxerunt.
et diuina p̃eunte custodia scdo
appulsu romam usq ꝑuenert̃.
Et o gloriosa xp̃i militia quã
ñ potuerunt continere tã spa¬
ciose urbis intra sui incolatus
spacia. uel domicilia: & obhoc
extra urbem multi ex pͥncipib
sua firere tentoria. Ibi aliquot
dieb commorantes: loca sc̃a
peregrina consuetudine ꝑ am¬
cione ꝑcepta ab urbe discessert̃.¬
& per apuliam suas acies dire¬
Sm uero sic incederent:
rumor tanti exercitus. ad
aures cuiusdam terre il¬
lius principis ꝑuenit. nomine
boaorundi. qui cunc erat in
obsidione malphi suꝑ litus sca¬
phardi pelagi constituti. Qui
hec audiens. fecit inquiri qͥb
principib cantus exercitus re¬
gebat᷑. quib armis muniebat᷑.
quo ordine incederent. utrum
rapere uenerant. aut sibi neces¬

Expanded text:
principes, quos supra diximus, principes, quos supra diximus, satis congruo tempore de suis sedibus exierunt, sed natale solum transeuntes, diverso tempore et itinere transalpinaverunt. Itaque per Italiam iter direxerunt, et divina praeeunte custodia, secundo appulsu Romam usque pervenerunt. Et, o gloriosa Christi militia, quam non potuerunt continere tam spatiosae urbis intra incolatus sui spatia vel domicilia! et ob hoc multi extra urbem ex principibus sua fixere tentoria. Ibi aliquot diebus commorantes, loca sancta peregrina consuetudine peramtione percepta, ab urbe discesserunt, et per Apuliam suas acies direm vero sic incederent, rumor tanti exercitus ad aures cujusdam terrae illius principis pervenit, nomine Boamundi, qui tunc erat in obsidione Malphi super littus Scaphardi pelagi constituti. Qui c audiens, fecit inquiri quibus principibus tantus exercitus rgatur, quibus armis muniatur, quo ordine incedant, utrum rapere venerant, aut sibi neces
Abbreviated transcription (Latin):
presentialiter uidemus in re:¬
ysaie ꝓphete. dit enĩ: Noli ti¬
mere. quia ego tecum sum. Ab
aquilone adducam semen tuũ.
& ab occidente congregabo te.
Dicam aqͥlom da: et austro noli
ꝓhibere. Affer filios meos de
longinquo: & filias meas ab ex¬
tremis terre. Nunc ut uiciemꝰ
filii dĩ et filiȩ iherosolimã ten¬
dunt ab extremis cerrȩ: & aust̃¬
& aquilo nutritos suos non au¬
dent ꝓhibere. Reuera dñs nẽ
ascendit suꝑ occasum: qm̃ re¬
quiescit in animab occidenta¬
lium. Nunc occidens illustrare
parat orientem: & nouis sideri¬
b suis excitatis qua p̃mebat᷑
depellere cecitatem. Et cum int̾
tanta agmuna enitesceret ter¬
ribilis fulgor armorũ. hunc ta¬
men reuerberaret si posset in¬
tueri. splendor animorũ. Hii
adbellum unaniit̾ incecluN.
non ut fugiant. s ut moriant᷑.
aut uincant. Mori quippe nul¬
lum uitȩ credunt dispendiũ.
uicere uero diuini subsiclii est
p̃conium. Ni ergo memorati

Expanded text:
praesentialiter nunc videmus in re,praesentialiter nunc videmus in re,Isaiae prophetae. Ait enim: Noli timere, quia ego tecum sum. Ab aquilone adducam semen tuum, et ab occidente congregabo te. Dicam Aquiloni: Da; et Austro: Noli prohibere: affer filios meos de longinquo, et filias meas ab extremis terrae . Nunc, ut videmus, filii Dei et filiae, Hierosolymam tendunt ab extremis terrae; auster et aquilo nutritos suos non audent prohibere. Revera nunc Dominus ascendit super occasum, quoniam requiescit in animabus occidentalium. Nunc occidens illustrare parat orientem, et novis sideribus suis excitatis, qua premebatur, depellere caecitatem. Et cum inter tanta agmina enitesceret terribilis fulgor armorum, hunc tamen reverberaret, si intueri posset, splendor animorum. Hi ad bellum unanimiter incedunt, non ut fugiant, sed ut aut moriantur, aut vincant. Mori quippe nullum vitae credunt dispendium; vincere vero divini subsidii est praeconium. Hi ergo memorati
Abbreviated transcription (Latin):
NteRea dyoi hec acunit᷑.
de remotis occidentalium
partib a parte aquilonis
excitauit dñs comites duos.
quib unum nomen. una con¬
sanguinitas. equa potestas.
ide & armis et amimis: etiã
gła consulatus compares.
nortinannus scilicet. & flan¬
drensis comes. Cũ quibus
huco magnus frat̾ philippi re¬
gis francorum. qui ipso temꝑe
franciam suo subiugabat imꝑio.
Hic honestate morum & elegan¬
tia corporis. et animi uirtute.
regalem de qua ortus erat com¬
mendabat ꝓsapiam. Cum quo
& scephar Ius carnotensis co¬
mes: qui abonis iniciis prauos
deinceps obtinuit exitus. O quã
innumeri obtunates & mino¬
ris fame consules cum his sunt
associati. tã eiusdem francie.
quã maioris & minoris brit¬
tanniȩ. A parte australi mota
sunt castra podiensis ep̃i: & co¬
mitis sc̃i eoidii nomine Rai¬
muridi. Uir iste cum p̃diues
ẽẽt. et temporalib bonis locu¬
pletaretur: omĩa sua uendidit:¬
& uiam deliberationis om̃ci
sepulchri arripuit. Ecce nunc¬

Expanded text:
nterea dum haec aguntur, de remotis occidentalium partibus, a parte aquilonis excitavit Dominus comites duos, quibus unum nomen, una consanguinitas, aequa potestas, idem et armis et animis, etiam gloria consulatus compares, Northmannus scilicet et Flandrensis comes, cum quibus Hugo Magnus, frater Philippi regis Francorum, qui ipso tempore Franciam suo subjugabat imperio. Hic honestate morum, et elegantia corporis, et animi virtute, regalem de qua ortus erat commendabat prosapiam. Cum quo et Stephanus Carnotensis comes, qui a bonis initiis pravos deinceps obtinuit exitus. O quam alii innumeri optimates et minoris famae consules, cum his sunt associati tam ejusdem Franciae quam majoris et minoris Britanniae! A parte australi mota sunt castra Podiensis episcopi, et comitis Sancti Aegidii, nomine Raimundi. Vir iste cum praedives esset, et temporalibus bonis locupletatus, omnia sua vendidit,t viam deliberationis sancti sepulcri arripuit. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
habent receptaculum sacratissi¬
& innumerabilium martirum
tilium. Ido igit᷑ calis effecta ẽ urbs
regia constantinopolis: ut sc̃arũ
quas supradiximꝰ reliquiarum
foret cutissima regia. Et id̾o bene
debet romȩ coequari dignicate
scũarii & excellentia regiȩ digni¬
tatis: nisi qͦd roma ẽ papali apice
sublimata: & caput et summa
cotius xp̃ianicatis. De his igit᷑
loqui sufficiat: ꝙ sed̾s liber fi

Expanded text:
 receptaculum habent sanctissi receptaculum habent sanctissi innumerabilium martyrum tilium. Ideo talis effecta est urbs regia Constantinopolis, ut sanctarum, quas supra diximus, reliquiarum foret tutissima regia. Et ideo debet bene Romae coaequari dignitate sanctuarii, et excellentia regiae dignitatis, nisi quod Roma est papali apice sublimata, et caput et summa totius Christianitatis. De his ergo loqui sufficiat, et hic secundus liber fi
Abbreviated transcription (Latin):
niam qua pasceretur. Promisito
ei rex continuo se subuenturum.
& indubitant̾ postulata collatũ
Et sic uisio disparuit. Tunc uir po¬
tentissimus somno excitus. cũ in
uersaretur : diuino nucu incelle¬
xit. ciuitatem ipsam inqua erat
auailium querere: & se inmelius
restitui ꝑoptare. Sicq constan¬
tirIus a fundamentis illã erexit.
et de suo nomine constantinopo¬
lim appellauit. Quã romȩ meni¬
b altis. edificioꝵq strucꝰtura no¬
bili coequauit: ⁊ pari gła. et ho¬
nore terreno sublimẽ reddidit.
Quȩ sicut roma ẽ. caput occiden¬
tis: ita & illa ciuitas debet ẽẽ
orientis. Est aut̃ sita inter acdri¬
aticum mare: & illud quod nẽ
uocant brachium sc̃i Georgii.
supra quod menia ciuitatis loca¬
ca sunt. Hȩc p̃cunctis aliis urbi¬
bus fecunda ẽ pingui t̾ritorio:¬
& om̃i marinarum diuitiarum
mercimonio. Hlanc itaq absq
diuino nucu conditam nemo clu
diffugium habuisset: Ibi nunc¬

Expanded text:
niam qua pasceretur; promisitque niam qua pasceretur; promisitque ei rex continuo se subventurum, et indubitanter postulata collaturum. Et sic visio disparuit. Tunc vir potentissimus somno excitus, cum in versaretur divino nutu intellexit, civitatem ipsam in qua erat auxilium quaerere et se in melius restitui peroptare. Sicque Constantinus a fundamentis illam erexit, et de suo nomine Constantinopolim appellavit, quam Romae moenibus altis, aedificiorum structura nobili coaequavit et pari gloria et honore terreno sublimem reddidit: quae « sicut Roma est caput occidentis, ita et illa civitas debet esse Orientis. » Est autem sita inter Adriaticum mare et illud quod nunc vocatur Brachium Sancti Georgii, supra quod moenia civitatis locata sunt. Haec prae cunctis aliis urbibus fecunda est pingui agro et omni marinarum divitiarum mercimonio. Hanc itaque divino nutu conditam nemo dubidiffugium habuisset? Ibi nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ratione pensetur. quia uere coacti
fuerint inuenietur. Intraturi enĩ
erant terrã desertam & inuiam.
nam: & sciebant quia diurnum
laborem ferre ñ sufficit. cui uicꝰ¬
tus cotidianus deficit. Ihuius¬
modi angaria facta fuit hec
hominii pac̾tio: s inmente un¬
lenta factio. Et bene compete¬
ret hominii raca conciliatio: si
apud imꝑatorem foret integre
ficdei assertio. S quieqͥd stipula¬
uit. tocum cum uerbo exmnani¬
uit : maluitq ꝑurii noream
incurrere: quã gentem francoꝵ
p̃terisse urbem regiam: loqua¬
mur aliquid de ea. qm̃ dissonũ
non uidetur ab historia.
a quia constantinus imꝑator
romanus. cũ quadam nocꝰte in
ciuitate quȩ bizantium memo¬
rabatur obdormisset : uisionem
indit. quȩ in hunc modũ ei ap¬
paruit. Anus quȩclam ueste
dissuta. & quasi semicintiis cir¬
cumsepta ueniebat adeum: et
suȩ opis flagitabat subsidium.
Uestem exigebat qua inlueret᷑.
cooꝑturam qua tegeretur. aluo¬

Expanded text:
ratione pensetur, quia vere coacti ratione pensetur, quia vere coacti fuerint invenietur. Intraturi enim erant terram desertam et inviam, nam, et sciebant quia « diurnum laborem ferre non sufficit, cui victus quotidianus deficit. » Pro hujusmodi angaria, facta fuit haec hominii pactio; sed in mente imlenta factio. Et bene competeret hominii rata conciliatio, si apud imperatorem foret integrae fidei assertio. Sed quidquid stipulavit, totum cum verbo exinanivit, maluitque perjurii noxam incurrere quam gentem Francorupraeterisse urbem regiam, loquamur aliquid de ea, quoniam dissonum non videtur ab historia. a quod Constantinus imperator Romanus, cum quadam nocte in civitate quae Byzantium memoratur, obdormisset, visionem vidit, quae in hunc modum ei apparuit. Anus quaedam veste dissipata et quasi semicinctis circumsepta, veniebat ad eum, et suae opis flagitabat subsidium. Vestem exigebat qua indueretur, cooperturam qua tegeretur, alimo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. tota ciuitas cum suis habita¬
torib & ipso imꝑatore destruere¬
tur. Sed non erat ratio quod tã
corpora aut igne cremarentur.
aut suis sedib uiduarent᷑. Lan¬
dem comes sci egidii alioꝵ suasi¬
onib euictus. assensum p̃buit:
& in hȩc uerba ei fidelitatẽ ꝓmi¬
sit: dicens. Alexcio imꝑatori iu¬
ro. quia nunquã ꝑme aut per
meos uitam aut honorẽ amittet:
aut quicqͥd hodie iuste aut in¬
iuste possidet. Nane illi fiduciã
uirauit: & imꝑator adquieuit.
Iurauit deinceps et imperator
dicens. Ego alexiys imꝑator
iuro hygoni magno & Godefri¬
do duci ceterisq qui hic astan
francoꝵ pͥncipibus: quod nunquã
inuita mea iniuriabor ullum pe¬
regrinum scĩ sepuleri. aut ꝑmit¬
tam iniuriari : & quod cũ illis ꝑgã
inbellicis negotiis. et ꝓ posse meo
mercatum sufficiens cũ illis conclu¬
ci faciam. Nemo miret᷑. quia tot
& tam nobiles franci quasi coacꝰti
hominium fecerint: qm̃ si res ex

Expanded text:
tur, tota civitas cum suis habitatur, tota civitas cum suis habitatoribus et ipso imperatore destrueretur. Sed non erat ratio ut tam reanctorum corpora aut igne cremarentur, aut suis sedibus viduarentur. Tandem comes sancti Aegidii aliorum suasionibus evictus, assensum praebuit, et in haec verba ei fidelitatem promisit dicens: « Alexio imperatori juro, quod nunquam per me aut per meos vitam aut honorem amittet, aut quidquid hodie juste aut injuste possidet. » Hanc illi fiduciam juravit et imperator acquievit; juravit deinde idem imperator dicens: « Ego Alexius imperator juro Hugoni Magno et Godefrido duci, caeteris qui hic astant Francorum principibus, quod nunquam in vita mea injuriabor ullum peregrinum sancti sepulcri, aut permittam injuriari, et quod cum illis pergam in bellicis negotiis, et pro posse meo mercatum sufficientem illis conduci faciam. » Nemo miretur quod tot et tam nobiles Franci, quasi coacti hominium fecerunt, quoniam si res ex
Abbreviated transcription (Latin):
atur & ẽ sollicita: et quod machi¬
natur alteri. ꝑtimescit semꝑ sibi
machinari. Sed nr̃i prorsus hoc¬
nonquerebant: quia contra xp̃i¬
anos p̾liari nolebant. Tandem
& cum illo et cum grecis suis hu¬
iuscemodi habuit consilium. He¬
quisiuit a nr̃is ut sibi pͥncipes
exercitus facerent hominium:
regiones quas ingressuri erant
et in om̃ib bellicis negotiis sui p̃¬
sentiam. & sue gentis auxilium.
uraret etiam generalit̾ om̃ib.
quod omĩa quib indigebant in
armis & uestimentis ipse supple¬
ret: nec amplius ulli peregrino
scĩ sepulcri noceret. aut noceri
consentiret. Hoc consilium cum
decectum fuisset. placuit fere
angebat necessitas rerũ tempo¬
ralium. Fecerunt igitur ei cum
sacramento hoc hominium cali
conditione: ut tamdiu durar&:¬
quamdiu ipse ꝑseueraret in sa¬
cramento suo et ꝓmissione.
Comes sc̃ĩ esidii cum requisitus
fuisset de hominio. id nullate¬
nus facere uoluit: s si ei creclere¬

Expanded text:
atur, et est sollicita, et quod machiatur, et est sollicita, et quod machinatur alteri, pertimescit semper sibi machinari. » Sed nostri hoc prorsus non quaerebant, quia contra Christianos praeliari nolebant. Tandem et cum illo et cum Graecis suis hujuscemodi habuit consilium. Requisivit a nostris, ut sibi principes exercitus facerent hominium, regiones quas ingressuri erant et in omnibus bellicis negotiis sui praesentiam, et suae gentis auxilium; juraret etiam generaliter omnibus quod omnia quibus indigebant in armis et vestimentis, ipse suppleret, nec amplius ulli peregrino sancti sepulcri noceret, aut noceri consentiret. Hoc consilium cum detectum fuisset, placuit in coangebat necessitas rerum temporalium. Fecerunt igitur ei cum sacramento hoc hominium tali conditione, ut tandiu durarquandiu ipse perseverasset in sacramento suo et promissione. vero Sancti Aegidii cum requisitus fuisset de hominio, id nullatenus facere voluit, sed si ei credere
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ sudorib compar martirium.
cȩlesties diademate laureatus.
Huc usq exticisti incitamentũ
irȩ d̾i: nunc uero reconciliatio
gratiȩ ipsius & ꝓpugnaculum
fidei sue. Qua ꝓpt̾ inuicti mili¬
ces quia nunc pͥmum incepimꝰ
dõ militare: non głemur inar¬
potentiore om̃ium qm̃ ipsius ẽ
bellum nr̃m: & ipse dñabitur
gentium. Hoamundus cũ hȩc &
plura id genus p̃tenderet.
conciliauit inse animos audienti¬
conspec̾tu om̃ium. Tunc om̃s
cum eo adciuitatem uenerunt:
& ad hospicium suum quod ei
imꝑator p̾parari iusserat extra
urbem deduxcerunt. Subdolus
itaq imꝑator uidens castra dei¬
crescere: et de die indiem augm̃¬
tari: inops animi. exspers sensꝰ.
pauꝑ consilii. ira uehementi cepit
inflammari. Pesciebat eñĩ quid
ageret. quo se uerteret. quorsum
si eum urgeret necessicas fugeret.
timebat namq ne cantus & tan-¬
coꝵ exercitus. inse insurgeret.
Mens enĩ fraude plena semꝑ ancri¬

Expanded text:
sanctorum sudoribus compar martyrum sanctorum sudoribus compar martyrum coelesti es diademate laureatus. Hucusque exstitisti incitamentum irae Dei. Nunc vero reconciliatio gratiae ipsius, et propugnaculum fidei suae. Quapropter, invicti milites, quia nunc primum incoepimus Deo militare, non gloriemur in vpotentissimo omnium, quoniam ipsius est bellum nostrum, et ipse dominabitur gentibus. » Boamundus cum haec et plura id genus praetenderet, conciliavit in se animos audienticonspectu omnium. Tunc omnes cum eo ad civitatem venerunt, et ad hospitium suum, quod ei imperator praeparari jusserat extra urbem, deduxerunt. Subdolus itaque imperator videns crescere castra Dei, et de die in diem augmentari, inops animi, expers sensus, pauper consilii, ira vehementi coepit inflammari. Nesciebat quid ageret, quo se verteret, quorsum, si eum urgeret necessitas, fugeret. Timebat enim ne tantus et tantorum exercitus in se consurgeret. « Mens enim fraude plena semper anxi
Abbreviated transcription (Latin):
les. tot duces. tõt optimates.
obuiam sibi occurrere: incelum
manus erigens. obortis p̃gaudio
lacrimis fleuit uberrime. & os¬
culatis plurib. uix tandẽ rep̃s¬
sis singultib ut loqui potuit suf¬
fusis ora fletib in hec uerba exor¬
sus ẽ. fari. O bellatores dĩ et in¬
deficientes ꝑegrin sc̃i sepulcri.
quis adhec peregrina loca uos
adducit: nisi ille qui filios isrł
ex egypto ꝑmare rubrum sicco
uestigio transdurit. Quis alius
inseruit uobis animũ ut relin¬
queretis possessiones urãs & na¬
tale solum: Cognatos et affineᷤ
coniuges & liberos ab dicastis:
immo et om̃i corporeȩ uoluptati
renunciastis. Nunc iterũ sedõ
regenerati estis. ꝑ confessionem
scilicet & penitentiam: quã co¬
tidie duris laborib exibetis.
Ofelices qui intali oꝑe deficient.
qui ante uisuri sunt paradysum
quam patriam suam. O ordo
militum nunc terq quaterq be¬
atus: qui huc usq fuisti homi¬
cidii sanguine deturpatus: nunc

Expanded text:
les, tot duces, tot optimates les, tot duces, tot optimates obviam sibi occurrere, in coelum manus erigens, obortis prae gaudio lacrymis, flevit uberrime, et osculatis pluribus, vix tandem repressis singultibus, ut loqui potuit, suffusus ora fletibus in haec verba exorsus est fari: « O bellatores Dei et indeficientes peregrini sancti sepulcri, quis ad haec peregrina loca vos adduxit, nisi ille qui filios Israel ex Aegypto per mare Rubrum sicco vestigio transduxit? Quis alius inseruit vobis animum ut relinqueretis possessiones vestras, et natale solum? Cognatos et affines, conjuges et liberos abdicastis, imo et omni corporeae voluptati renuntiastis. Nunc iterum secundo regenerati estis, per confessionem scilicet et poenitentiam, quam quotidie duris laboribus exhibetis. O felices qui in tali opere deficient; qui ante visuri sunt paradisum quam patriam suam. O ordo militum, nunc terque quaterque beatus, qui huc usque fuisti homicidii sanguine deturpatus, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
boamryndo: qui eum ꝑ ciuitates
et castella sua gratanter excipe¬
rent: & ad se cum honorificentia
conlucerent. Comꝑtũ uero nr̃i
habebant. quia ñ agebat hoc ex
aliquo famulatu amicitie: sed
secreta cordis simulatione. Incli¬
genȩ aut̃ terrȩ illius accepto im¬
peracoris imꝑio. cateruatim uic̾¬
cui necessaria conferebant: et
p̃cio satis competenti uendebans.
Sicq uenientes ad ciuitatẽ que
susa memoratur: boaounidus
ibi suum dimisit exercitum: et
constantinopolim cum paucis ꝑ¬
rexit. ad imꝑatoris colloquium.
areReDUs uero remansit dux
& custos exercitus: et noluit ibi
diucius remanere: quia extranei
erant cibi quos sibi oportebat
emere. Et eduxit eos seorsum.
inuallem satis om̃ib bonis uber¬
rimam: & corporalib incremen
mundus dum aduencaret ciui¬
tati: francoꝵ exercitus parsma¬
xima uenit ei obuiam. et una¬
nimit̾ receperunt eũ: sicut mat̾
unicum filium. BoamuNdus
aut̃ ut conspicatus ẽ. tot consu¬

Expanded text:
Boamundo, qui eum per civitates Boamundo, qui eum per civitates et castella sua gratanter exciperent, et ad se cum honorificentia conducerent. Compertum vero nostri habebant quod non agebat hoc de aliquo famulatu amicitiae, sed secreta cordis simulatione. Indigenae autem terrae illius, accepto imperatoris imperio, catervatim victui necessaria conferebant et pretio satis competenti vendebant. Sicque venientes ad civitatem, quae Susa memoratur, Boamundus ibi suum dimisit exercitum, et Constantinopolim cum paucis perrexit ad imperatoris colloquium. Tancredus autem remansit dux et custos exercitus, et noluit ibi diutius manere, quia extranei ibi erant cibi quos sibi oportebat emere, et eduxit eos seorsum in vallem satis omnibus bonis uberrimam et corporalibus incrementmundus dum adventaret civitati, Francorum exercitus pars maxima venit ei obviam, et unanimiter receperunt eum, sicut mater unicum filium. Boamundus autem ut conspicatus est tot consu
Abbreviated transcription (Latin):
obedimus. Nos tam̃ bene recog¬
noscimus quia magis oporcet
obedire do quam ħominibus.
mꝑator nr̃ magis ꝑhorreseit ag¬
mina ur̃a quam cęli fulmina.
quia plus intelligit uos uelle ͤ reg¬
no suo priuare.quã uelle pere¬
grinari: & id̾o noncessat malum
erga uos machinari. S ꝓdo euius
peregrini et milites estis : digne¬
mini nr̃i misereri. Adhec uerba
uir egregius commotus sp̃u mi¬
sericordie. condonauit eis uitam:
& illesos abire ꝑmisit. Et dũ sic
leto successu ꝓcederet francorũ
exercitus. constantinopolim con¬
uenerat. & eius p̃stolabatur ad¬
uentum : quem audierat illic
mpximo ad futurum. Imꝑacor
autẽ cum uidisset castra dei un¬
diq sic affluere. & exercitum
suum quẽ miserat contra boa¬
mun dum sic dissipatum ẽẽ ex¬
estuans animo cepit admodum
anciari : & fraudulente cogita¬
tiones incorde suo uersari.¬
aNdem simulauit ammum.
& quasi de eius aduentu gra¬
tulabundus ẽẽt. misit obuiam

Expanded text:
obedimus. Nos tamen bene recogobedimus. Nos tamen bene recognoscimus quod magis oportet obedire Deo quam hominibus . Imperator noster magis perhorrescit agmina vestra quam coeli fulmina, quia plus intelligit vos velle eum regno suo privare quam velle peregrinari, et ideo non cessat malum erga vos machinari. Sed propter Deum, cujus peregrini et milites estis, dignemini nostri misereri. » Ad haec verba vir egregius commotus spiritu misericordiae, condonavit eis vitam et illaesos abire permisit. Et dum sic laeto successu procederet, Francorum exercitus Constantinopolim convenerat, et ejus praestolabatur adventum, quem audierat illic in proximo affuturum. Imperator autem cum vidisset castra Dei undique sic affluere, et exercitum suum, quem miserat contra Boamundum, sic dissipatum esse, exaestuans animo coepit admodum anxiari, et fraudulentae cogitationes in corde ejus versari.andem simulavit animum, et quasi de ejus adventu gratulabundus esset, misit obviam
Abbreviated transcription (Latin):
captiuare parabant. Quib dum
nr̃i fortiter resisterent. rumor ꝑ¬
uenit ad aures boamundi et
tancrech. Lancredus uero ñ
diu ferens suos ita iniuriari.
ȩquo uolitans ad flumen rediit.
ꝙ se cum ȩ quo et armis in illud
iniecit. eumq duo milia ȩquicũ
sunt insecuti. Qui protinus ad¬
uenientes: inuenerunt turcopo¬
las & pincenates cum eis dimi¬
cantes. In quos subito ut effrena¬
ti irruentes. multos neci dedert̃.
& loris irretitos ad boamuNdũ
adcluxerunt. Quos ut uidit do
gras egit: & hilari uultu subri¬
dens. eis ꝑ incerp̃cem cdicit. Genᷤᷤ
male sana. quare queritis occi¬
dere gentem dĩ et nr̃am: Nos
sumus xp̃ianȩ fidei consortes &
domestici: & peregrim milites
sc̃i sepuleri. Nos neminẽ ur̃m
querimus ledere: nec imꝑatori
ur̃o molimur aliqͥd auferre. Ad
hec illi respondentes dicerunt.
Dñe conducticii milices impera¬
ꝓmereri abeo desideramus. Qͦ
ei libet uadimus. quod p̾cipit
facimus : et magis illi quã deo

Expanded text:
animo habebant. Quibus dum nostri fortiter resisterent, rumor pervenit ad aures Boamundi et Tancredi. Tancredus vero non diu ferens suos ita injuriis affici, equo volitans ad flumen rediit, et secum equo et armis in illud injecit, eumque duo millia equitum sunt insecuti. Qui protinus advenientes invenerunt Turcopolas et Pincenates cum eis dimicantes, in quos subito, ut effrenati irruentes, multos neci dederunt, ecerunt, et loris irretitos ad Boamundum adduxerunt. Quos ut vidit, Deo gratias egit, et hilari vultu subridens, eis per interpretem dixit: « Gens male sana, quare quaeritis occidere gentem nostram et Dei? nos sumus Christianae fidei consortes et domestici, et peregrini milites S. sepulcri. Nos neminem vestrum quaerimus laedere, nec imperatori vestro molimur aliquid auferre. » Ad haec illi respondentes dixerunt: « Domine, conductitii milites sumus imperapromereri ab eo desideramus. Quo ei libet vadimus, quod praecipit facimus, et magis illi quam Deo
Abbreviated transcription (Latin):
de uilla inuillam. de castello in
castellum. de ciuitate inciuitatẽ
ꝓgredientes : castoriam ꝑuenert̾.¬
et ibi sollempnitatẽ dñice nati¬
uitatis celebrauerunt: & per
dies plurimos quietauerunt.
Cumq forum rerum uenalium
ab indigenis quererent. impe¬
trare nequiuerunt: qm̃ om̃s
a facie eoꝵ confugiebant. est i¬
mantes nrõs aduenisse causa
predandi. & omẽm cerrã depo¬
pulandi. Ido nr̃i conpulsi sunt
ciboꝵ inopia. rapere. predari.
oues. boues. arietes. porcos. et
que usui ciborum erant utilia.
Egressi de castoria uenerunt ad
palagoniam: inqua erat quod¬
dã castrum hereticoꝵ. Quod un¬
diq aggressi sunt: & crepantib
bucinis. et telis ac sagittis uolan¬
tib ilico comp̃henderunt: & spo¬
liatum om̃ib bonis suis cũ ipsis
habitatorib igni combusserun.
Nec id eis iniuria contigit. qͥa illoꝵ
detestabilis sermo ut cancer serpe¬
bat: iamq circumiacentes regi¬
ones suo prauo dogiate fedaue¬

Expanded text:
et de villa in villam, de castello in et de villa in villam, de castello in castellum, de civitate in civitatem progredientes, Castoriam perveneruet ibi solemnitatem Dominicae Nativitatis celebraverunt, et dies plurimos dictaverunt. Cumque forum rerum venalium ab indigenis quaererent, impetrare nequiverunt, quoniam omnes a facie eorum confugiebant, aestimantes nostros advenisse causa praedandi, et omnem terram depopulandi. Ideo nostri compulsi sunt ciborum inopia, rapere, praedari, oves, boves. arietes, hircos, porcos, et quae usui ciborum erant utilia. Egressi de Castoria venerunt in Palagoniam, in qua erat quoddam castrum haereticorum, quod undique aggressi sunt, et crepantibus buccinis, et telis ac sagittis volantibus illico ceperunt, et spoliatum omnibus bonis, cum suis habitatoribus igni combusserunt. Nec id eis injuria contigit, quia illorum detestabilis sermo ut cancer serpebat; jamque circumjacentes regiones suo pravo dogmate foedave
Abbreviated transcription (Latin):
propinquare regie ciuitati: po¬
diensis ep̃c. & comes sc̃i egidii.
comites quoq normannus et
flandrensis: & stephanus car¬
nocensis. Dum hec itaq agunt᷑.
ut diximus ꝓspero succensu
boaor uNIoys apuliensis para¬
tis suis stipendiis tanto itine¬
ri congruentib mare intrauit.
& inhubgaria regione transna¬
uigauit. Cum quo erant nobilis¬
suni pͥncipes Tanchredus uide¬
licet nepos suus: & marchisi
filius. Richardus pͥnceps. et
om̃s terre illius optimates. Qͥ
tantam in hulgaria copiam rep¬
pererunt: qͦd a fructu frum̃ti.
umni & olei sui om̃s multiplicati st̃.
Deinde descendentes in uallem
andronopolim. ibi candui qui¬
etauerunt: quousq om̃s trans¬
fretauerunt. Illic ẜ̾oamuridꝰ
uir prudens cõminatus ẽ. suo
exercitui. ne aliquis aliquid ali¬
cui uiolenter auferret: s unus¬
quisq qͦd sibi competebat conpa¬
raret. Tandem transfretatis om¬
nib inquãdam regionẽ intraue¬
runt: bonis om̃ib uberrimam.

Expanded text:
propinquare regiae civitati, Podiensis episcopus, et comes S. Aegidii, comites quoque Northmannus, Flandrensis, et Stephanus Carnutensis. Dum haec itaque aguntur, ut diximus, prospero successu Boamundus Apuliensis, paratis suis stipendiis tanto itineri congruentibus, mare intravit, et in Bulgariam regionem transnavigavit, cum quo erant nobilissimi principes, Tancredus videlicet nepos suus, et Marchisi filius Richardus princeps, et omnes terrae illius optimates, qui tantam in Bulgaria copiam repererunt, quod a fructu frumenti, vini et olei omnes multiplicati sunt. Deinde descendentes in vallem Andronopolis ibi tandiu quietaverunt, quousque omnes transfretaverunt. Illic Boamundus vir prudens comminatus est suo exercitui, ne aliquis aliquid alicui violenter auferret, sed unusquisque quod sibi competebat compararet. Tandem transfretatis omnibus, in quamdam regionem intraverunt, bonis omnibus uberrimam,
Abbreviated transcription (Latin):
bello audacissimis ⁊ p̃daꝵ auidissimis. peꝰ
mis a monitis ⁊ ꝯgregatis. ꝓfecti st̃ ĩ regionẽ
cand q̃ pastores ⁊ pastoꝵ custodes fortissimi
milites arabitȩ. egiptii. idumei accubabat.
arm̃ta cũ ouib ⁊ capͥs spaciose ĩ longitudi¬
ne ⁊ latitudine uagabant᷑ Ut uͦ ad locũ ꝑ¬
lorica indutis. simist᷑ ex parte ꝓcul positꝰ re¬
mansit᷑: uͭ uires auxiliares socuis bellũ i¬
ĩ sua acie retinens. cũ oi comitatu robustoꝵ
peditũ ĩ medio ꝯst tꝰ audact̾ pastores¬
nat᷑ i oĩb uirib rapinȩ insudas. nmiũ
ꝓcessit unit̾ manꝰ defudentiũ girges. lua¬
tuor nãq milia cornib ⁊ sigais auditis
in mom̃to affuert̃. ad excutieudos gregeᷤ
qͥ sodefridũ cũ suis coronantes gͣuit᷑ cũ eis
omisert̃. du Godefris ⁊ sui paucissimi tan¬

Expanded text:
bello audacissimis et praedarum avidissimis, pedimis, admonitis et congregatis, profecti sunt in regionem eamdem qua pastores et pastorum custodes, fortissimi milites Arabes, Aegyptii, Idumaei accubabant, et armenta cum ovibus et capris spatiose in longitudine et latudine vagabantur. Ut vero ad locum lorica indutis, sinistra ex parte procul positus remansit, ut vires auxiliatrices sociis bellum i equites in sua acie retinens, cum omni comitatu robustorum peditum in medio constitutus, audacter pastoresrapinae insistens, nimium processit inter manus defensorum gregis. Quatuor millia, cornibus et signis auditis, in momento adfuerunt ad excutiendos greges: qui Godefridum cum suis coronantes, graviter cum eis commiserunt, donec Godefridus et sui paucissimi tan
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ppłs tã rudis eccłs tanto rege ac defen¬
fensore uiduatꝰ. de regis restitutione ag̾e
ceꝑunt: dicentes ñ eẽ utile ꝯsiliũ. uͭ rege
ac defensoris solatio locꝰ ⁊ gens dui care¬
retꝰ ⁊ locꝰ ⁊ terra a nullo defensa ꝑiret.Cũ¬
q diu̾si diu̾sa diceret᷑: tand̾ õĩb acceptũ
fuit. uͭ balduinꝰ s burg ĩ tͦno regniierłm¬

Expanded text:
populus tam rudis Ecclesiae tanto rege ac defensore viduatus, de regis restitutione agere coeperunt, dicentes non utile esse consilium ut rege ac defensoris solatio locus et gens diu careret, et locus et terra a nullo defensa periret. Cumque diversi diversa dicerent, tandem omnibus acceptum fuit ut Baldewinus de Burg in throno regni
Abbreviated transcription (Latin):
catis in ultionẽ confrm occisoꝵ. ⁊ de unu̾i¬
sis iocis xͥanoꝵ habitatiõis rex contͣxit ex¬
citũ. ⁊ usq betan cũ .uͭi. milib ueniens.
tentoria sua ꝑ campest̾a locari iussit. Noc¬
te ead̾ cepit tedere exercitũ ierłm ⁊ cetos qͥ
cenoꝵ ciuitas nimiũ uicina. ⁊ tͦcoꝵ armis
munita erat. Int̾ea dũ sic hesitarẽt. idu¬
mei ext̾riti fama aduentꝰ noui regis. diffisi

Expanded text:
catis in ultionem confratrum occisorum, et de univecatis in ultionem confratrum occisorum, et de universis locis Christianorum habitationis rex contraxit exercitum, et usque Bethan cum sex millibus veniens, tentoria sua per campestria locari jussit. Nocte eadem coepit taedere exercitum Jerusalem et caetcenorum civitas nimium vicina et Turcorum armis munita erat. Interea dum sic haesitarent, Idumaei, exterriti fama adventus novi regis diffisique
Abbreviated transcription (Latin):
cantiũ. ascenso eqͦ cũ suis dũ subuenire
uellet angustiatis. ꝑ frutecta ⁊ loca ari.
erroieuiarũ da retaidat᷑. i ic sociis in magno postis
ꝑicło. neqͣꝙ succurrere ualuit. Goscelmꝰ
runt ħ dampna gͣuissima egregioꝵ iisli.¬
tũ ipso die dñice resurrectiois. qũ õs uiti
catholici solẽt qͥescere a laboribꝰ ⁊ cuctis
inimicoꝵ. qd̾ tã scĩssima die rapinis inhi¬
rantiũ desticutos fumne. ¶ã lacͥmabili¬
strage fortissimis uiris pemptis. cru
nece ⁊ infortunio nominatoꝵ ꝓcerũ: qͦ¬
rũ auxilio ⁊ consilio eccłia ierłm conforta¬
ta. multũ de die in diẽ ꝓficiebat. Quo audi¬
toa morte Godefridi dilectissimi militis ag¬
n̾ita. concussũ ẽ cor eiꝰ dolore uehem̃ti: ꝙ
uultꝰ eiꝰ ab oĩ hilaritate decidit: uniu̾soꝵ
corda qͥ his paschalib guidiis leticia affuu¬
ebat. in luctũ ⁊ gemitũ ꝑ om̃s uicos ⁊ pla¬
teas ciuitatis ptolomaidis ꝯmutata st̃. Nec
mora. uniu̾sis incolis ciuitatis ierłm duo¬

Expanded text:
cantium, ascenso aquo suo cum suis, dum subvenire vellet angustiatis, per fruteta et loca arida errore viarum retardatur; et sic sociis in magno positis periculo nequaquam succurrere valuit. Gozelinus runt haec damna gravissima egregiorum militum ipso die Dominicae Resurrectionis, quando omnes viri catholici solent quiescere a laboribus et cunctis inimicorum, quod tam sanctissima die rapinis inhirantium destitutos fuisse. Cstrage fortissimis viris peremptis, crudnece et infortunio nominatorum principum, quorum auxilio et consilio Ecclesia Jerusalem confortata, multum de die in diem proficiebat. Quo audito, et morte Godefridi dilectissimi militis agnita, concussum est cor illius dolore vehementi, et vultus ejus ab omni hilaritate decidit, ac universorum corda, qui his paschalibus feriis laetitia affluebant, in luctum et gemitum per omnes vicos et plateas civitatis Ptolemaidis commutata sunt. Nec mora, universis incolis civitatis Jerusalem convo
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ a thalamo suo remou̾et. ꝓpt̾ adult̾ium
uitͦ⁊ eo qd̵ legitimas nuptias adustͥiis ⁊ ili
sangͥnitatis euidẽ matnȩ octȩ d̾ sanguine gal¬
loy reuss haberet᷑. Ex hac amonitioe ꝯstanto
ꝯcilio ĩurbe ptolomaida. ĩ eccłia sc̃ȩ erucis.
rex ab uxore sua seq̃stratꝰ e. oi elero ⁊ ppło adiu¬

Expanded text:
a thalamo suo amoveret propter adulterium, vit, eo quod legitimas nuptias adulterinis illisanguinitatis ejusdem matronae, ortae de sanguine Gallorum, reus haberetur. Ex hac admonitione constituto consilio in urbem Ptolemaidem in ecclesia S. crucis, rex ab uxore sua sequestratus est, Arnolfo pa
Abbreviated transcription (Latin):
Dehic rege a langore suo irleuato: arnultꝰ ea¬
cellariꝰ sepułe dñici nc̃ autustite oibelino mor¬
mã. a paschali pontifice romano benigne cõ¬
m̃datꝰ. ⁊ reu̾sus. ⁊ de oĩb obiectis excusat᷑r dom¬
nũ rogẽ ex ãmonitioe ⁊ uissioẽ ipsꝰ apłici ep̃¬

Expanded text:
Dehinc rege a languore suo relevato, Arnolfus cancellarius sepulcri Dominici, nunc antistite Gobelino moromam profectus, a Paschali pontifice Romano benigne commendatus, et reversus, et de omnibus objectis excusatus, dominum regem ex admonitione et jussione ipsius ap
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ex regis grã ⁊ licentia: uel ullȩ insidiȩ
au uires mimicoꝵ subito affuissẽt. qͥn cito
fidelib regis ĩ arce ꝯstitutis paterẽt: ⁊ eis sic
regia ayx impedim̃to eẽt. Sic huiꝰ p̃sidii mu¬
nimine undiq firmato. ad resistendũ ini¬

Expanded text:
licentia; vel ullae insidiae aut vires inimicorum subito adessent, quin fidelibus regis in arce constitutis paterent: et sic ei regia arx impedimento esset. Sic hujus praesidii munimine undique firmato ad resistendum ini