comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos meos uent nolo n io eo nolu¬
it uenundar ut si uencant ad lib̾¬
tatẽ pucniant. p̃standa e̾it lib̾tas
nam ⁊ illi undetur lib̾tas relicta. de
uendere tẽptauent suumconfesti
pcti pot̾it lib̾ta. Inec quo mims pr¬
estet lib̾tatẽ ꝓdenit ħrdi.si cũ rodem̃¬
ꝑit quia semel extitit conditio. Qs
cuĩ libtas debebatur ucit. si uult. ab
hroc manumitti.non ert int̾ uc̃iẽ¬
dum cicum hr̃s presens ent. cptor i¬
latitauit qm̃ pot̾it uti senatus con¬
sulto. ut quasi ex testõ ad lib̾tatem
ꝑuc̾iat. ¶Iscui ex fidei comisso lib¬
tis debebatur ab co qui soluendo
ño cãt. passus c̃ se bona fide c̃ptori
tͣcli existima  in manumissũm cõ¬
stituendam actionẽ exẽplo cius
qui liberi hominis c̃ꝑtorem simul¬
ti fuitute decepitsego quoq ad d¬
ucor. ut putem itcit adu̾sus ueno¬
itorẽactionem compett⁊ magis. si¬
milcm uiden statu libo. qui p̾ridie
quam ex testõ adlibtatem ꝑue̾net

Expanded text:
luit uenumdari, ut, si ueneant, ad libertatem perueniant, praestanda erit libertas: nam et illi uidetur libertas relicta, de uendere temptauerit seruum, confestim peti poterit libertas nec, quominus praestet libertatem, proderit heredi, si eum redemerit, quia semel exstitit condicio. Is cui libertas debebatur ueniit: si uult ab herede manumitti, non erit interueniendum ei, cum heres praesens erit, emptor latitabit: quoniam poterat uti senatus consulto, ut quasi ex testamento ad libertatem perueniat. Is cui ex fideicommisso libertas debebatur ab eo qui soluendo non erat passus est se bonae fidei emptori tradi: existimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis emptorem simulata seruitute decepit? ego quoque adducor, ut putem recte aduersus uenditos actionem competere et magis similem uideri statulibero, qui pridie, quam ex
Abbreviated transcription (Latin):
squiboms cessitante D̾.¬
rer uenditione mutiꝙ boni
suis non caret qr sipatus fuit
squi boms cessit. siqud d
postea ad quisicritinqñtuns
Face pot̾ conu̾cintur. Sabin
⁊cassius putabãt. cum quibo¬
nis cessit. necquidẽ abaliis qͥbꝰ
debet. posse inquictari Cuł
efendendo se cõsequinc boa
aliquid pr bona sua uendita
ad quisuititer bonacius nõ
uenuitunde ergo modũ hũc
estimabimu. Iutrũ ex qnͣtitate
exqualitate ipute ex qnͣtitate
id estimandum ẽẽ. euisꝙq̃si

Expanded text:
qui bonis cessit, ante rerum venditionem utique bonis suis non caret: quare si paratus fuerit s cessit si quid postea adquisierit, in quantum facere potest conuenitur. Sabinus et Cassius putabant eum qui bonis cessit ne quidem ab aliis, quibus debet, posse inquietari. 5 Pdefendendo se consequi, ne boaliquid post bona sua uendita adquisiuit, iterum bona eius non ueneunt. unde ergo modum hunc aestimabimus, utrum ex quantitate ex qualitate? et putem ex quantitate id
Abbreviated transcription (Latin):
tiud relatũ ꝑcque est. eoqui
in iuriã pati post̾. et fac̾e po¬
siesanc sũt. quida qui faccre
nõ post̾.ur puta furiosus.
affectu facientis ꝯsistait. con¬
seq̃ns crit dice. hos suic puls¬
sent. sie ꝯuiciũ dicant. ĩ
fecisse. nõ uidi

Expanded text:
aeque est, eos, qui injuriam pati possunt et facere posse. Sane sunt quidam, qui facere non possunt, utputa furiosus, affectu facientis consistat, consequens erit dicere, hoc, sive pulsent sive convicium dicant, injuriam fecisse non vi
Abbreviated transcription (Latin):
Ifilio familias delatum sit in¬
uirãdum ⁊turait patrẽ suũ
oare non oportẽ.dinda c̃. prĩ
exceptio. ¶Si inalea rem uen¬
dam.aut ludam aeuictire cõ¬
ueniar exceptione sũmoneb¬
itur eptor. ¶Siẜuus ꝓmittat
domino peccuniam ut manu
mittatur. cum alias non eẽti
manumissurs dominus. cã¬
ꝙ lib̾ fc̃s spondeat. dicitur ñ
obstare cxccptionem prono
sicam petat./ non enim honan¬
de libtatis causaħ peccunia pro¬
missa ẽ Alioquin iniquumeẽt
dominum ⁊ fuocare ⁊ precio
cius. ¶ꝑociens ergohonerande
libtatis causa peccumia nidetur
promitti quotiens sua sponte
dominus manumisit. ⁊ꝓpt̾ea
uelit libtum peccumam ꝓmi¬
tr̾e ut non erigat eam. s ut lib̾¬
tus cum timeat ⁊ obt̾epet ci.
Itigiosamrem nõ facit.
testata ⁊ego at̾cio emero. qui
nullam controu̾siam paciebit᷑
iuocamus an erceptioni locu
sit  fiputẽ subuenendum mui¬
chii quia is qui michi uendidit
potantissitr̃ cum procuratore.
tutore curatore Alicuius iud¬

Expanded text:
filio familias delatum sit iusiurandum et iuraverit patrem suum dare non oportere, danda est patri exceptio. Si in alea rem vendam, ut ludam, et evicta re conveniar, exceptione summovebitur emptor. Si servus promittat domino pecmittatur, cum alias non esset manumissurus dominus, eamque liber factus spondeat: dicitur non obstare exceptionem patrono, si eam petat: non enim onerandae libertatis causa haec pecunia promissa est. alioquin iniquum est, dominum et seruo carere et pretio eius. totiens ergo onerandae libertatis causa pecunia uidetur promitti, quotiens sua sponte dominus manumisit et propterea uelit libertum pecuniam promittere, ut non exigat eam, sed ut libertus eum timeat et obtemperet ei. itigiosam rem non facit dtestata et ego a Tertio emero, qui nullam controversiam patiebatur, videamus, an exceptioni locus sit. et putem subveniendum mihi, quia is, qui mihi vendidit, poterant. si tamen cum procuratore tutore curatoreve alicuius iud
Abbreviated transcription (Latin):
ppellatur. hnĩs cuocitus presc̃tiar
sui face contc̃pnil pena cõtum
nõ pa¬
ci s qũc adũsa ualitudo. ułmaio¬
nus curnegant obsequiptinẽt

Expanded text:
catus praesentiam sui facere contemnet. Poenam contumacis non patitur, quem aduersa ualetudo uel maioeius, cui negant obsequi, pert
Abbreviated transcription (Latin):
Ite cũ quis in psidi¬
o catus eͣmeadẽ conditõe esse
certũ est. Si tñcxin ꝓuiso du
iter facit aut cpłam feit ca.¬
piatur ꝗs. uenia merctin.
¶Abarbans remissos ita¬
milites restitui optet. adria¬
nus rescripsit. siꝓbabunt
se caꝑtos tuasisse no trãsfug¬
isse s ħ licet quid liquido
ies an̾a cxtimatus fint. ꝓpe c̃

Expanded text:
item eum, qui in praesidio captus est, in eadem condicione esse certum est: si tamen ex improuiso, dum iter facit aut epistulam fert, capiatur quis, ueniam meretur. A barbaris remissos milites ita restitui oportere Hadrianus rescripsit, si probabunt se captos euasisse, non transfugisse. sed hoc licet liquido les antea aestimatus fuit, p
Abbreviated transcription (Latin):
ncuaricationis uidiciũ alid̃
publicu ã morib in dictu
estinam si reus acusatori pi¬
blico iudicio idõ p̾scribat. qd̃
dicat se codem crimine ab
alio accusacum et absolut̃

Expanded text:
uaricationis iudicium aliud publicum, aliud moribus inductum est. Nam si reus accusatori publico iudicio ideo praescribat, quod dicat se eodem crimine ab alio accusatum et absolut
Abbreviated transcription (Latin):
causa deposiri apperqualicet
ꝙ non oportere plus dãpni per
suum cucnire quam quanti
ip̃e ẜuus sit. multo tñ equius eẽ
memini officium suum ꝙ eius
re. colum qui cius sciens resti

Expanded text:
ausa depositi apparere. nam licet non oportere cuiquam plus damni per seruum euenire, quam quanti ipse seruus sit, multo tamen aequius esse nemini officium suum, quod ere, dolum eius, qui sciens reti
Abbreviated transcription (Latin):
dĩpnum decide ulꝓnoxe de¬
ditione hominem reliquere
cogatur nͥ ꝙ in hiis ampluissit
ꝙ si sciens quis ignoranti furẽ
pignori dederitomni modo
dap̾num p̾stare cogendus est
io cnim bone ficxĩ conuenire

Expanded text:
damnum decidere uel pro noxae deditione hominem relinquere cogatur. Nisi quod in his amplius sit, quod, si sciens quis ignoranti furem pignori dederit, omni modo damnum praestare cogendus est: id enim bonae fidei conuenire
Abbreviated transcription (Latin):
fio que admod̾ accipiend̃ sit u¬
dendum. utrum caq ignor antib
ad quisitum rectse debeant. anuo
⁊ concessa.⁊ donata amanumissor¬
ib. ampleti sunt q magisẽ Ap̃ia
Laut presides proumcuar pret qũique¬
mumadic manumissionis ingen¬
tentic pro ingenuitate dẽc quo ig¬
norante its uidicita ẽ. non ẽ p̾scyti¬
oncm tp̃ris submouendumr den.
uo sciens de hoc contendit
inquis lib̾tus sit suc oꝑe petintur sũ
obicquium  desidctur: suic⁊̃ famos
actio intendatur. siuc muis uocet.
qui se pronum dic̃suic ulla cauia ĩ¬
ttrucniat rectlitur pre idicium.

Expanded text:
id quemadmodum accipiendum sit, uidendum est, utrumne quae ignorantibus adquisitum, reddere debeant, an uero etiam concessa et donata a manumissoribus amplexi sint: quod magis est. aut praesides prouinciarum post quinquennium a die manumissionis in ingententiae pro ingenuitate dictae, quo ignorante res iudicata est, non esse praescriptione temporis summouendum uotiens de hoc conteditur, an quis libertus sit, siue operae petantur siue obsequium desideretur siue etiam famosa actio intendatur siue in ius uocetur qui se patronum dicit siue nulla causa interueniat, redditur praeiudicium.
Abbreviated transcription (Latin):
rectlidiss quise gelib̾tinitate nin¬
genuitite asseuant. nõ ultra quin¬
quennium quam manumissi fui¬
ssent. audientur qui pot quinqu̾¬
mum repisse instrumenta ingenu¬
itatis asseuerant. decare ip̃os pri¬
cipes xom oporte cognitiuros. Sp̃

Expanded text:
reddidisset. Qui se ex libertinitate ingenuitati adserant, non ultra quinquennium, quam manumissi fuissent, audientur. Qui post quinquennium repperisse instrumenta ingenuitatis suae adseuerant, de ea re ipsos principes adire oportere cognituros. 3
Abbreviated transcription (Latin):
nõ infauorabilit quis mediũ
tẽpus illi ꝓdesse. ułti iam nato
Rendebit. ¶Nullu patris delic¬
Maiores ãnis quĩq̃ginta qu
ad decimonatus honorẽ ĩ uiti
uocari constitutõnib ꝓhibẽtur.
sz si ci rei cõsenfint. et maiores
amis septuaginta sint. mun̾a
quide cinlia subut no cogñtur.
qui clemctorem si̾am passus

Expanded text:
non infavorabiliter quis medium tempus illi prodesse veluti iam nato respondebit. Nullum patris delicMaiores annis quinquaginta quinque ad decurionatus honorem inuiti uocari constitutionibus prohibentur. sed si ei rei consenserint, etsi maiores annis septuaginta sint, munera quidem ciuilia obire non coguntur, qui clementiorem sententiam passus
Abbreviated transcription (Latin):
relegatus est. ña hic ułut nonͦ
in ordine utuit. Un fisiis tecu¬
rionũ. questio est. utrũ is solus
decuriomis filius esse uidcat᷑. q
cõceptus est et natus ex decurio¬
ne. an u̾o ⁊ is qui antea natꝰ cͥ
qͣ pater decimo ficret et quit̃
qnͣtum ꝑtin nc fustibus casti¬
dctur. ⁊ ne ĩ nictallũ detur: non
nocct plebcio pr̃t esse natũ. si pͥ¬
ca honor decunoms pr̃i cor acces¬
scut. In ano quoq. pap̾. Itcm res¬
pondit. ne pr̃is nota filius
maculetur /s ⁊ si pater ip̃ius
ordine motus sit. si quidẽ ante
conceptone eius moueatur. ar¬
bitror cũ quasi plebei filiũ ĩ ho¬
noribus spectan. ꝙ̃ si post con¬
te ãmiẜit. dicend̾ ert bemgns.¬

Expanded text:
empus est: nam hic uelut nouus in ordinem uenit. In filiis decurionum quaestio est, utrum is solus decurionis filius esse uideatur, qui conceptus et natus est ex decurione, an uero et is, qui ante natus est, quam pater decurio fieret. et quidem quantum pertinet, ne fustibus castigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea honor decurionis patri eorum accesserit. in auo quoque Papinianus idem respondit. ne patris nota filius macularetur. Sed si pater ipsius ordine motus sit, si quidem ante conceptionem eius moueatur, arbitror eum quasi plebei filium in honoribus spectari: quod si post contem amiserit, dicendum erit be
Abbreviated transcription (Latin):
bithunc p̾sidi rescripsuntices¬
santibus uero hiis. ⁊̃ spurũ ad
tccimonatũ et .ic. et uita honc¬
sta ircipiantur. ꝙ utiq nõ sor¬
dicrit ordinicum ex utilitate ci
sit. sc̃ꝑ ordinẽ plenum habere¬

Expanded text:
Bithyniae praesidi rescripserunt. cessantibus uero his etiam spurii ad decurionatum et re et uita honesta recipientur: quod utique non sordi erit ordini, cum ex utilitate eius sit semper ordinem plenum haber
Abbreviated transcription (Latin):
Gmuctus c̾ditum pignus acce¬
pit. actõe hacten ebiturut ẽ. se¬
pissime constitutum.Sicũ
mulier infraudandor c̃clitor
consilum inis s mnarito suo
cidemq debitori infraudem
cditoꝵ acceptum debitum fe¬
ccrit. dotis constituende cansi.
unis peccuma qua maritus de¬
bucrat exigitur/ nec mulier do
te ht actionemineq enum dos
infraudem c̾ditoꝵ constituen¬
da ẽ ⁊hoc certo certius ẽ ⁊ sepissi¬
me constitutum sexitus aut̾e
accioniserit ut stipulatio q̃
accepta fc̃a fuat exintegro in¬
t̾ponatur. ¶Phac actione. et
ususfructus. ⁊ cius modi stipis

Expanded text:
vetus creditum pignus acceperit, hac actione tenebitur, ut est saepissime constitutum. Si, cum mulier fraudandorum creditorum consilium inisset, marito suo eidemque debitori in fraudem creditorum acceptum debitum fecerit dotis constituendae causa, nis pecunia, quam maritus debuerat, exigitur nec mulier de dote habet actionem: neque enim dos in fraudem creditorum constituenda est: et hoc certo certius est et saepissime constitutum. exitus autem actionis erit, ut stipulatio, quae accepta facta fuerat, ex integro interponatur. Per hanc actionem et usus fructus et huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
si fc̃e non sunt. res ant picura aut
quibus redditus mulicri adqra¬
tur.sicuti arbusti uastinatõne
puerox quor noĩs hoñari mulis¬
It̾ ignorantt̃ uł ĩnitã nõ optet.
Enc cogatur fundo. aut mancipn
Tcarert. in hiis ĩpensis. ⁊ pristinũ
⁊ orreũ insule dotali adicctũ ple¬
rũq diccmꝰ uolũtaric sunt que
spc̃m dũ tarat ornant. nõ ctiã
fructũ angent ut suit iridan
a.⁊ aque salientes incrustatõos.
loricatõnes pictuit.D.

Expanded text:
si factae non sint, res aut peritura aut quibus reditus mulieri adquiratur: sicuti arbusti pastinatione‹m› puerorum. quorum nomine onerari mulierem ignorantem uel inuitam non oportet, ne cogatur fundo aut mancipiis carere. in his impensis et pistrinum et horreum insulae dotali adiectum plerumque dicemus. 'Uoluptariae' sunt, quae speciem dumtaxat ornant, non etiam fructum augent: ut sunt uiridia et aquae salientes, incrustationes, loricationes, picturae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ nõ facilt ad itficiendñ peccũc
mucĩatur. si quis opus ab alio
fcmn adornait in⁊ marmoribus.
us alio quo modo exuolu̾tate po¬
ꝓuli fcũr se pollicitus sit nõis:
ꝓprn titulo stribento manc̾tio¬

Expanded text:
t non facile ad reficienda ea pecunia inueniatur.Si quis opus ab alio factum adornare marmoribus uel alio quo modo ex uoluntate populi facturum se pollicitus sit, nominis proprii titulo scribendo: manenti
Abbreviated transcription (Latin):
hac loge. iliascenti.a. pĩomi. ali bertis
m̃cedes capere. s obligan cos ¶tisi sp̃o¬
te sua. libtus mccdem prono pstitit.¬
s nullum huius premium conseq̃tur.
Tsqui opis aut insingłas cas c̾tam sũ¬
mam pmisit. ad hãc legem no ꝑtinz¬

Expanded text:
 lege Aelia Sentia patroni a libertis mercedes capere, sed obligare eos: itaque si sponte sua libertus mercedem patrono praestiterit, nullum huius legis praemium consequetur. Is, qui operas aut in singulas eas certam summam promisit, ad hanc legem non
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ non uoluntate pr̃oni.qui incius
pot̾ate sit.ius iirandum adegent.
uł stipulatus fuit nc nubatnsi id
pr̃onus remitcat aut lib̾au̾it lib̾tũ
incidit in legẽ / indebitur enim id
ipm̃ dolo malo ficenon prohi bel¬

Expanded text:
i non uoluntate patroni is, qui in eius potestate sit, iusiurandum adegerit uel stipulatus fuerit, ne nubat, nisi id pa tronus remittat aut liberabit libert‹a›m, incidet in legem: uidebitur enim id ipsum dolo malo Facere. Non prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
siuolius fiocitue comitto ut stich¬
um manumittssquam uis nich
aliud intestõ pot̾ ualere exmitu
ħrdissplane ⁊ita. sistichus uolint.
potent ei lib̾tas ascribiss ⁊si ita as¬
cͥptum sit. sisçius uoluerit stichu
libeꝵ c̃ẽ uolo michi uidetur posse
dici uale libtatem i quia condicio
pocius ẽ que admͦd̾si michi logatũ
eẽt. siticius capitolium ascenoit¬
ꝙ suta scͥꝑtum sit. sihrs uolu̾it. no
ualebit s ita demum. si totum inuo¬
luntate fecit hrois siei libuentc̃e¬
teꝵ si arbitnum illi quasi und bono
ededit non dubitabimiis quin lib¬
tas debeaturnam ⁊cam libtatẽ debe
placuit. sitibi udebr̃. peto manum
quasi uiro bono nidebitur nami
⁊ ita relictum. si uoluntatem meã
probauens.ꝓuto debenque adm¬
oclum. site merucrit quasi uix bo
num. uł si conprobauus. ul si no re¬
probauis ul si dignum putauer
nã ⁊cum quidam gͥcis uerbis ita

Expanded text:
ueris, fidei tuae committo, ut Stichum manumittas', quamuis nihil aliud in testamento potest ualere ex nutu heredis. Plane et ita 'si Stichus uoluerit' potest ei libertas adscribi. Sed et si ita adscriptum sit 'si Seius uoluerit, Stichum liberum esse uolo', mihi uidetur posse dici ualere libertatem, quia condicio potius est, quemadmodum si mihi legatum esset, si Titius Capitolium ascen ita scriptum sit 'si heres uoluerit', non ualebit, sed ita demum, si totum in uoluntate fecit heredis, si ei libuerit. ceterum si arbitrium illi quasi uiro bono dedit, non dubitabimus, qui libertas debeatur: nam et eam libertatem deberi plquasi viro bono videbitur". nam et ita relictum "si voluntatem meam probaveris" puto deberi: quemadmodum "si te meruerit" quasi virum bonum uel 'si comprobaueris' uel 'si non reprobaueris' uel 'si dignum putaueris'. nam et cum quidam Graecis uerbis ita
Abbreviated transcription (Latin):
cio continctur. ut uir bonũ cliga
Icuius arbitrio rõnos conputent᷑.
⁊ipeccumam queex conputatione
colligitur. deponat. atq iti pronũ¬
ciet lbꝑtem ex causa fidei comissi
debensħ aut fieri conueniet. sihrs
ex iusta causa hab̾it. na silatitauit
sat̾ erit liquere p̾tori ꝑ fuum non
stare quominus conditiomi parea.
atꝙ it pronunciare delib̾tite o¬
oportebit cũ sub conditione legi¬
to ẜuo lib̾tas datur non alit fidi¬
comissano tradi d quam ut caue¬
atur ccistente condicione traditũ
in cum quedam cum incctrema
eẽt. ualĩtuoine presentib bonis
uiris ꝯplurib a matre sua ad qu̾a
lima hr̃ditas cius ꝑtinebat. ita locu¬
ta ẽ ancillas meas meuiamascia
libas cẽ uolo ⁊ intestata decessit
quero simat̾ ee senatus consulto
legitimam hroitatem eius no ue¬
dicass ⁊ hroitas ad proximum co

Expanded text:
ontinetur, ut uirum bonum eligat, cuius arbitrio rationes computentur, et pecuniam, quae ex computatione colligitur, deponat, atque ita pronuntiet libertatem ex causa fideicommissi deberi. haec autem fieri conueniet, si heres ex iusta causa aberit: nam si latitabit, satis erit liquere praetori per seruum non stare, quo minus condicioni pareat atque ita pronuntiare de libertate oportebit, Cum sub condicione legato seruo libertas datur non aliter fideicommissario tradi debet, quam ut caueatur existente condicione traditu iri eum. Quaedam cum in extrema esset ualetudine, praesentibus honestis uiris compluribus et matre sua, ad quam legitim‹a› hereditas eius pertinebat, ita locuta est 'ancillas meas Maeuiam et Seiam liberas esse uolo' et intestata decess‹i›t: quaero, si mater ex senatus consulto legitimam hereditatem eius non uindicasset et hereditas ad proximum cog
Abbreviated transcription (Latin):
it. dhiiᷤ curatori bonorum. uł
ei cui decare actione dare opor¬
tebit. intra annum quo exp¬
h undi potestas fu̾it actione

Expanded text:
it, de his curatori bonorum uel ei, cui de ea re actionem dare oportebit, intra annum, quo experiundi potestas fuerit, actionem
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾dam. ¶Siquis nouũ nalẽ
uł fistulas in riuo uelit collo¬
cat cum ionimquam habit
utile ei hoc int̾clictum futurin
Iabeo ait. ¶os ⁊hic opinamar
utilitatem cuis quiduc. sin inco¬
moditate eius cuius agtitim
spectandam. ¶Si aquam ĩun¬
um locum ducatur ⁊inde y
plints ductus ducatur hoc in¬
t̾dictum utile crit uolenti
reficert ip̃m locum. ¶Hoc intor¬
dictum adomnes nuos ptin¬
ct. siuc inpublico siue ĩpriua¬
to sint constituti. s isicilio a
que riuus sit. dc hoc itficiẽ oo
conpetit meͥtictum. ansto. ⁊¬

Expanded text:
tenda.Si quis nouum canalem uel fistulas in riuo uelit collocare, cum id numquam habuerit, utile ei hoc interdictum futurum Labeo ait. nos et hic opinamur utilitatem eius qui ducit sine incommoditate eius cuius ager est spectandam.Si aqua in unum lacum conducatur et inde per plures ductus ducatur, hoc interdictum utile erit uolenti reficere ipsum lacum. Hoc interdictum ad omnes riuos pertinet, siue in publico siue in priuato sint constituti. Sed et si calidae aquae riuus sit, de hoc reficiendo competit interdictum. Aristo
Abbreviated transcription (Latin):
te. Giquis ruu reficienti
ohrisnouum denunciatbr¬
nodictum ẽposse contẽpm̃ i
opisnouinunciaci oneicũ
enim pictor eiium ficriuetet.
absurdum ẽ ꝑ opis noui nũ¬
cationem eum impedirispla¬
ne ꝑ initm accõcm dicend ẽ
posse adũsus cum uendicari
ius ei non ẽe ⁊ hoc dubium ñ
cẽ. de dãpno quoꝙ infectoca¬
ue cum debe.minime oportet

Expanded text:
i opus nouum nuntiat, belle dictum est posse contemni operis noui nuntiationem: cum enim praetor ei uim fieri uetet, absurdum est per operis noui nuntiationem eum impediri. plane per in rem actionem dicendum est posse: aduersus eum uindicari 'ius ei non esse' dubium non est.De damno quoque inf‹e›cto cauere eum debere minime dubit
Abbreviated transcription (Latin):
deportand̾ in ĩsulam statuerit pͥ¬
sidem cm̃ deportare nõ posse nulla
dubitatõ est s: p̾fectus urbis ius
h̾t deportandi. statĩq post snĩa¬
¶Eñ accipimus dãpnatũ. qui ñ
ꝓuocauit ceter si ꝓuocasset. nõ¬
dum dãpnatus iudet᷑ E et si
ab eo qui ius dampnandi no
habuit rei capitas. quis damp¬
natus sit cͥadem causa critdap̃¬
natus eĩ iue est. uͥ dampnatio te¬
nuit.

Expanded text:
deportatum in insulam statuerit: praesidem enim deportare non posse nulla dubitatio est. sed praefectus urbi ius habet deportandi statimque post seEum accipiemus damnatum, qu‹i› non prouocauit: ceterum si prouocet, nondum damnatus uidetur. sed et si ab eo, qui ius damnandi non habuit rei capitalis, quis damnatus sit, eadem causa erit: damnatus enim ille est, ubi damnatio tenuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uocicns de delic. lp̃.¬
to quentur. placit non.
cã penam subire ꝙͣ debere
quãcondito cins admittit eo
tẽpore quo sentencia de eo fert.
esset sentẽciam passus cũ deliꝗs¬

Expanded text:
uotiens de delicto quaeritur, placuit non eam poenam subire quem debere, quam condicio eius admittit eo tempore, quo sententia de eo fertur, esset sententiam passus, cum deli
Abbreviated transcription (Latin):
sit possõms. n ioco nsu capio ci
non magis ꝓcedat. Gi fuus
bona fide ennt peculiari noĩe
ego ubiprimum cognomi. sc¬
am abienam: ꝓcessuzam usuca¬
pionẽ celsus at initium eñi
possõnis si ne uitio fuisse ¶cc
sicmp̃o tp̃re quo emiit. qua ꝙ̃
io bona fior faciat. ego aliend
rẽ ẽẽ sciam. usume non crptu¬
runisiꝙ non bona fide ẜuu
mneus emerit. inpactionẽ libꝰ¬
titis in dedit. nõ ideo me ma¬
gis usucaptuꝵ Durare cnim
primam causam possõnisad
xelsus ut. Si ĩpupillo em̾o
sinc tutoris auctoritate. qũe

Expanded text:
sit possessionis et ideo usucapio ei non magis procedat.Si seruus bona fide emerit peculiari nomine, ego ubi primum cognoui sciam alienam, processuram usucapionem Celsus ait: initium enim possessionis sine uitio fuisse: sed si eo tempore quo emit, quamquam id bona fide faciat, ego alienam rem esse sciam, usu me non capturum.Et si quod non bona fide seruus meus emerit, in pactionem libertatis mihi dederit, non ideo me magis usucapturum: durare enim primam causam possessionis idem Celsus ait.Si a pupillo emero sine tutoris auctoritate, que
Abbreviated transcription (Latin):
defunctum emisse s ex alia ciusi
sibi tradi anu su capio cessit.a¬
binussisic cyta sit. ut nsipeccũa
unt᷑ diem ccitum solutaeẽt. in¬
c̃ptires fict. non usu caꝑtuꝵ ñ p̾¬
solutim peccuniam s uidcimu
utrum condicio sit hec. anconuẽ¬
tiossiconuentio ẽ. magis ẽ. ut iese¬
meliorẽ conditionẽ atrulerit: p¬
fectam eẽ ẽptionẽ ⁊ fructus ẽptor¬
is effici iusucapionẽ ꝓcede ⁊ uli¬
anusputibati alii subhanc con¬
nit. ut sidisplicuit intradicm
ctum meptisit. Cum stichum
emissem damapignorantiam
michipro eo traditus est priscu
ut. usum̃ cum non captuꝵ quia.
idꝙ c̾ptum non sit. pro eptorẽ
usu capi non pot̾. ¶Ssifimdus
ep̃tus st. ⁊ ampliores fines posse¬
ssi sint. totum longotẽpore ca¬
pi qm̃ unusitas ciispossideat᷑.
non single ytes. ¶uis bona
nusti ap̃nd que mancipia depe¬
sita cãnt trebituis ait usute ne

Expanded text:
defunctum emisse, sed ex alia causa sibi tradi, an usucapio cesset. Sabinus, si sic empta sit, ut, nisi pecunia intra diem certum soluta esset, inempta res fieret, non usucapturum nisi persoluta pecunia. sed videamus, utrum condicio sit hoc an conventio: si conventio est, magis resomeliorem condicionem attulerit, perfectam esse emptionem et fructus emptoris effici et usucapionem procedere Iulianus putabat: alii et hanc sub con, ubi conuenit, ut, si displicuerit intra diem certum, inempta sit.Cum Stichum emissem, Dama per ignorantiam mihi pro eo traditus est.Priscus ait usu me eum non capturum, quia id, quod emptum non sit, pro emptore usucapi non potest: sed si fundus emptus sit et ampliores fines possessi sint, totum longo tempore capi, quoniam uniuersitas eius possideatur, non singulae partes.Eius bona emisti, apud quem mancipia depos
Abbreviated transcription (Latin):
ssõnisausucipionis nam uere
dicitur quisemisse. s malafide
que ad modum siscicns alicña
iemennt. ꝓc̃ptore possidet. lic
usu noncapiet. ¶isubcondi¬
alione c̃ptio fc̃a sit pendente con¬
ditione. cp̃tor usu non cip̾ide ẽ¬

Expanded text:
sionis et usucapionis: nam uere dicitur quis emisse, sed mala fide: quemadmodum qui sciens alienam rem emit, pro emptore possidet, licet usu non capiat.Si sub condicione emptio facta sit, pendente condicione emptor usu non capit.
Abbreviated transcription (Latin):
darum grĩ que in pmriete in¬
cumbunt. cłificia sua fulsit.
meidem causa ẽ. detri metu
quo: ꝓpt̾ cmig̃tionem inqli¬
norum. q ex iusto metu sc̃m ẽ.
aristo aut̃ non male adicit. si¬
duti ħ eciẽ cassus nt si iustus
dem cassur dic̾e debuiss si
uisto metu nune. fulsire coag¬

Expanded text:
incumbunt, aedificia sua fulsit. in eadem causa est detrimentum, quoque propter emigrationem inquilinorum, quod ex iusto metu factum est. Aristo autem non male adicit, sicuti hic exigit Cassius, ut si iustus dem Cassium dicere debuisse, si ‹i›usto metu ruinae fulcire coa
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. singuli stipulan debent
sinc ad icctione parti Iquia
pulagur quin inmo pars ad¬
iecti ꝓtis partẽ facict.Tontͣ
si plurt dñi sũt niciosanim

Expanded text:
domini singuli stipulari debent sine adiectione partis, quia pulat‹u›r: quin immo pars adiecta partis partem faciet. contra si plures domini sint uitiosarum
Abbreviated transcription (Latin):
sit ñt puta in domo mea pu¬
tcum apio quo aꝑto uene
ait trebatui. nõ teneri meda
meo usus sum. ¶Sitñ tam
te fodiam in meo nt pies
tiuis stare non possit. dãpn
infecti stipulatio ꝯmittet᷑.
nsuo fac̾et: quauis ꝓmisiss
uãpm infecti uicino. no tñ
cum tem ea stipulatione nł¬
uti si urxti mei cclificia. hxa ᷤᷤ
tollx aut si mincino agro

Expanded text:
t. ut puta in domo mea puteum aperio, quo aperto uenae ait Trebatius non teneri me daqua iure meo usus sum. si tamen tam alte fodiam in meo, ut paries tuus stare non possit, damni infecti stipulatio committetur. in suo faceret, quamuis promississet damni infecti uicino, non tamen eum teneri ea stipulatione: ueluti si iuxta mea aedificia habeas to
Abbreviated transcription (Latin):
ticio fuo stipłatus dari. deinde¬
ꝓcͥtam/ amplio ticio solui nõ p̃t.¬
qͣmius ante litẽ ꝯtestatam po
liciis bona fide soluent q̃n libe
Fratur et ait nilianꝯ cũ dũs ra¬
tum hũcrit tũc lib̾ari. ¶Idem¬
an condici exca causa possica
ait interesse qua mente solutõ
fc̃a ẽet. utrũ ut statim debitori
libetur an ũo cum dñs ratum
hĩusset priore enĩ casu confes¬
tim condici posse ꝓcuratori.et
tunc demũ cccingu ꝯditõnẽ
cũ dñs ratum b̃iusset: p̃ost̾io¬
re tũe deinde nasci conditõnẽ
cum dñs ratum nõ hu̾iss ũi
creditor cuiꝰ ignorantis ꝓcura¬
tori solutũ est ad arogand̃ se

Expanded text:
 dari, deindetam, amplius Titio solui non potamuis ante litem contestatam poslienis bona fide soluerit, eretur? et ait Iulianus, cum dominus ratum habuerit, tunc liban condici ex ea causa possit? et ait interesse, qua mente solutio facta esset, utrum ut statim debitor liberetur an vero cum dominus ratum habuisset: priore casu confestim posse condici procuratori et tunc demum extingui condictionem, cum dominus ratum habuisset, posteriore tunc demum nasci condictionem, cum dominus ratum non habuisset. Si creditor, cuius ignorantis procuratori solutum est, adrogandum s
Abbreviated transcription (Latin):
Ausa.minor .xx.annis qui suum
donatum manuittendi gra ac
ccpit. ethabundanti probat. prdun
marcilititras adautidiu nictori
num. adlib̾tatem fuus pucnct ñ
idem infidei comissaria lib̾tite
unsest. cuius causam mmor ceb
probire nam lib̾tisnisi mamumi¬
ss o noñ ꝯpetit. ¶pucllamcalege
uendidit. ut po.mnum ab ẽptore
manumittẽtur. ꝙ sinonmanum¬
isiss ꝯucit ut manũmiteret. ant

Expanded text:
ausam minor uiginti annis, qui seruum donatum manumittendi gratia accepit, ex abundanti probat post diui Marci litteras ad Aufidium Uictori ad libertatem seruus perueniet.Non idem in fideicommissaria libertate iuris est, cuius causam minor debet probare: nam libertas nisi ita manumisso non competit.Puellam ea lege uendidit, ut post annum ab emptore manumitteretur: quod si non manumisisset, conuenit, uti manum iniceret aut
Abbreviated transcription (Latin):
libã ficri. R qm manus innectio
plerimq arcilu ferendicã int̾¬
cmolum̃ctum legisuoluntatẽ
nc̃ditoris sccutum sigtpr̃e alien¬
ationis ꝯucnit. ut homo lib̾tatis
ciusa traditus.p quintum annũ
implctur manumitt̾eturaut ur
ctam m̃cedem int̾ea mestrua. pre¬
beret: aditionem lib̾titi m̃ccdem

Expanded text:
iam manus iniectio plerumque auxilii ferendi causa inteemolumentum legis uoluntatem uenditoris secutum sit.Tempore alienationis conuenit, ut homo libertatis causa traditus post quintum annum impletum manumitteretur et ut certam mercedem interea menstruam praeberet. condicionem lib
Abbreviated transcription (Latin):
oncm quã ħt ab aliis munib
austret Deficitnciũ facultatib
ad mun̾a uł ad honores qui in¬
ducũtur ercusato nõ ppetua set
tpras est. nam si exuoto honestis

Expanded text:
onem, quam habet ab aliis muneribus, auferet.Deficientium facultatibus ad munera uel honores qui indicuntur excusatio non perpetua, sed temporalis est: nam si ex uoto honestis
Abbreviated transcription (Latin):
romibus primoniũ incremca¬
tũ accepit. suo tp̃r. an ydoncus
sit aliquis ad ea q̃ ciratus fint.
estimab. ¶nopes on̾a patri¬
monii ip̃a nõ hñdi nccitatem
no sustinet. corpalia at̃ in d̾ca
obsequia. soluunt. ¶Qui ob¬
noxius mun̾ibus sue ciuitatis
fuit. nom̃ milicit defugiendi¬
honoris municipal gr̃a dedit.

Expanded text:
onibus patrimonium incrementum acceperit, suo tempore, an idoneus sit aliquis ad ea, quae creatus fuerit, aestimabitur.Inopes onera patrimonii ipsa non habendi necessitate non sustinent, corpori autem indicta obsequia soluunt.Qui obnoxius muneribus suae ciuitatis fuit, nomen militiae defugiendioneris municipalis gratia dedit:
Abbreviated transcription (Latin):
originis ꝓumcis pͥest. ñ est nac¬
tus ins int̃dicendi ca ꝓm̃cia. ꝙͣ
incont is qui relegatur. ¶ Si qͥ
cam sniam admisit. ut is qui
relegan ab eo qui cra pinncis p̃¬
est. eueniet ut relegatus iste tͥ¬
bus ꝓũcus. p̾ter rtaliã tebeat
abstiñs. et in qua delinquid. ⁊
qua incõlit. ⁊ originis et si exdi¬
conditoem suam. uł parentis¬

Expanded text:
originis prouinciae praeest, non est nanctus ius interdicendi ea prouincia, quam incolit is qui relegatur.Si quis eam sententiam admiserit, ut is, qui relegari ab eo qui ei prouinciae praeest: eueniet, ut relegatus iste tribus prouinciis praeter Italiam debeat abstinere, et in qua deliquit et quam incolit et originis. et si ex dicondicionem uel suam uel parentis
Abbreviated transcription (Latin):
its possioc dixit. nc̃esse erit ut
dicat possõm suꝑficici. tẽp¬
orc demobilib statuto loc̃ eẽ.
solum se captux ẽẽ. ampliorit
cuuli cõueniens ẽut unaits
diusis tẽporib nsucapiatur.

Expanded text:
res possidere dixerit, necesse erit dicat possessione superficiei tempori de mobilibus statuto locum esse, solum se capturum esse ampli‹o›ri: ciuili conueniens est, ut una res diuersis temporibus capiatur
Abbreviated transcription (Latin):
In nõ ita int̾di ꝰ pot̾ alicui. ne cͥtis
psonis ꝑ adsitspot ⁊ ita int̾dici
cii. ne aꝑud tribunal p̾sidis
postulct et tñ apud logatũ uel
ꝓcuratorẽ. nõ ꝓhibetur agereͣsi
tñ apud icgatũ ꝓhibitus fu̾it.
postular credo ꝑ cõseq̾ncias. n
quidẽ apud p̾sidem religam il¬
li postulandi facultate nõ nũ
qͣ aduocatonib cui int̃dicitin
s foro.  plus autẽ cst. foro. ꝙͣ ad¬
nocatõibus int̾dicere / si quidẽ
hinc ommo. forensibus nego¬
cus accomodarc se nõ ꝑmictit.¬
io sic int̾dia. uł aduocatia nel
tabelliombus. siuc p̃gmiatiti
Sol ⁊ ita int̾dici.ne instr̃a õi
modo formet ne ne nbellos ꝯ¬
cipiant. uł de testatõnes ꝯsig¬
nentisol ⁊ sic. ne co loci sedea̾t
quo in publico instr̃a deponũ¬
tuarchiuo forte. urgramato¬
philatio ¶Sol ⁊ sicit testamẽ

Expanded text:
oque interdici potest alicui, ne certis personis adsit. Potest et ita interdici cui, ne apud tribunal praesidis postulet, et tamen apud legatum vel procuratorem non prohibetur agere. Si tamen apud legatum prohibitus fuerit postulare, credo per consequentias ne quidem apud praesidem relictam ill cui interdicitur, sed foro. plus est autem foro quam advocationibus interdicere, si quidem huic omnino forensibus negotiis accommodare se non permittatuiosis interdici vel advocatis vel tabellionibus sive pragmaticis. Solet et ita interdici, ne instrumenta omnino forment neve libellos concipiant vel testationes consignent. Solet et sic, ne eo loci sedeant, quo in publico instrumenta deponuntur, archio forte vel grammatophylacio. Solet et sic, ut testame
Abbreviated transcription (Latin):
Dem erit.⁊ sicapue certum olei
pondus dari qui s stiplatus sit.
nam cuis tpris fit exstimato
cum petipot peti autem pot̾
quo primum inlocum per¬
ueniri potuit. ul.

Expanded text:
dem erit et si Capuae certum olei pondo dari quis stipulatus sit: nam eius temporis fit aestimatio, cum peti potest: peti autem potest, quo primum in locum perueniri potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
stituta sunt. ut neçessanã oꝑã
piiꝰ. utilitatib criberent nec õi¬
bus ꝓmiscuc hiis qui assũpti
sunt in hiis collegiis. ĩmuntas
datur.s artificibus dñi taxat.
Acc ab om̃i ctate ma eligi post
ut diuo placuit qui reꝓbauit. ꝓ¬
lirc uł inbecille ad mod̾ etatis ho¬
mines. s nec quid cos qui ange¬
ant facultates ⁊ mum̾a cuntatũ
sustiñe possut. pͥmsiis que de¬
mmorib ꝑ collegia distributis
concessa sunt uti posse pluritan¬
am ꝯstitutũ est ¶ cos qui ĩcorp¬
ibus allecti sunt que ĩmĩntate:
p̃bent nauiculanor si honorem
decimonatus agnount. ꝯpellen¬

Expanded text:
stituta sunt, ut necessariam operam publicis utilitatibus exhiberent. nec omnibus promiscue, qui adsumpti sunt in his collegiis, immunitas datur, sed artificibus dumtaxat. nec ab omni aetate allegi possunt, ut diuo Pio placuit, qui reprobauit prolixae uel inbecillae admodum aetatis homines. sed ne quidem eos, qui augeant facultates et munera ciuitatium sustinere possunt, priuilegiis, quae tenuioribus per collegia distributis concessa sunt, uti posse plurifariam constitutum est.Eos, qui in corporibus allecti sunt, quae immunitatem praebent nauiculariorum, si honorem decurionatus adgnouerint, compellen
Abbreviated transcription (Latin):
fossam facũit uct̾an .irii. architte¬
tus gubnatores naupegii. balis¬
tarii. specularii. fabri. sagutarii.
creani.buctularii.structore. car¬
pontani. candularii. gladiatore¬
aquilices. tubarii. cornuari. ar¬
cha. psubarii. ferratarii. lapidia¬
iii. ⁊ hii quicalccm coqunt. ⁊ hn
qui silua infirdũt ⁊ arbores cedi
ac torront in co nuio solent ha

Expanded text:
fossam faciunt, ueterinarii, architectus, gubernatores, naupegi, ballistrarii, specularii, fabri, sagittarii, aerarii, bucularum structores, carscandularii, gladiatoreaquilices, tubarii, cornuarii, arcuarii, plumbarii, ferrarii, lapidarii, et hi qui calcem cocunt, et qui siluam infindunt, qui carbonem caedunt ac torrent. in
Abbreviated transcription (Latin):
titm̃ frustia int̾ccde Iuic simi¬
Lis ⁊ illiquestio iudcri pot̾obe¬
tatem sirestituatur ininiggñ
unus fideussoran alt̾ onis
obligõnis in intogrum itepe
debcat s ita demum. omis al¬
teri totum urregandum est.
si prea minor int̾cessit p̃ꝑ meͥt¬
cditoris inductus sit minor
ut fidembeit non magis cre¬
ditori succuitndum erit. xon̾¬
sus cõfidenissorem. quam si fa¬
cta nouatione cͥcũueto mĩo¬
re desidaret inuct̾em debitor¬
cm utilẽ acconem sibi dar.

Expanded text:
m frustra intercedere. Huic similis et illa quaestio uideri potest, ob aetatem si restituatur in integrum unus fideiussor, an alter onus obligationis integrum excipere debeat. sed ita demum alteri totum irrogandum est, si pcreditoris inductus sit minor, ut fideiubeat, non magis creditori succurrendum erit adversus confideiussorem, quam si facta novatione circumvento minore desideraret in veterem debitorem utilem actionem sibi dari.
Abbreviated transcription (Latin):
pii significatur inꝑsona fidrs¬
sireus promittendi capue eẽt
statim conueniri possuꝰ orci ñ s
magis fidrussorem confostim
tenen. quam si p̃e capuespopon¬
disset.cum reus ad capnam pu¬
renire non potiussetfãec aore
ptin̾e ꝙ in hoc lat̾e nemo onbi¬
bet non dum fideussores ten̾r
quiance p̃e reus pro mitrenos
quoq siquis rend̾it qm̃ debitor¬

Expanded text:
Pii significatur in persona fideiussi reus promittendi Capuae esset, statim conueniri possit. dixi non magis fideiussorem confestim teneri, quam si ipse Capuae spopondisset, cum reus adhuc Capuam peruenire non potuisset: nec ad rem pertinere, quod hoc latere nemo dubitet nondum fideiussorem teneri, quia nec ipse reus promittendi quoque si quis re
Abbreviated transcription (Latin):
ssorem auttm cius comueiatꝰ
prodent exceptio doli mali fi¬
deuissori. ꝓpt̾ inprobitẽ hr̃dis
que prodeẽ roo debu̾at. sicõuẽi¬
retur Exduob fidcuissorif
hroib. si ꝑ erorem alt̾ solidũ
exsoluat quid imputant. hr̃e
cum condiccd ne udeo man̾e
obligatum cohroeiscessante
quo conditione. durare ob¬
ligonem colrdis probant ꝑ
obligatum ꝑtem eiquitdtũ
ip̃o iure non debuit condcoe
fideuissor alt soluendõ est. iui¬
dendum ẽ ab initio enimhr
fidenissoris. sinc hroes ut ip̃e fi¬
deuissor audiendi sunt. ut .s.

Expanded text:
t, proderit exceptio doli fideiussori propter improbitatem heredis, quae prodesse reo debuerat, si conueniretur. Ex duobus fideiussoris heredibus si per errorem alter solidum exsoluat, quidam putant habere eum condictionem et ideo manere obligatum coheredem: cessante quoque condictione durare obligationem coheredis probant probligatum, partem ei, qui totum ipso iure non debuit, condictifideiussor alter soluendo est, uidendum est: ab initio enim heres fideiussoris siue heredes ut ipse fidei
Abbreviated transcription (Latin):
cori legatu in alieno testam̃¬
to scribere nõ ꝓhibemui. Qui
se filio testatoris ĩpubi tucorẽ
ascripẜit. et suspectus esse p̾siũ
affectasse: cñ si ydonens esse. ꝓ¬
t datus est tutor nec ercusat̃o
cĩs admutetiuq consensisse
indetur uoluntati testatoris.

Expanded text:
ori legatum in alieno testamento scribere non prohibemur. Qui se filio testatoris impuberi tutorem adscripsit, etsi suspectus esse praesumaffectasse, tamen, si idoneus esse  dandus est. nec excusatio eius admittetur, quia consensisse uidetur uoluntati testatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
dua. mulier qͦ q ħ capite le
acceꝑint. tenetursimilier
que uitande pene adultii
gr̃a lenocinium fecent a
oꝑas iuas ĩ scenam loca¬
uit. adult̾ii accusari.dam
ris suc pstus estsolu saca¬
m̃to. deportanq d mnilitẽ
qui sororis filiam in con¬
tubnio huit. licet nõ ima¬
trimonuꝰ adultu pena te¬
neri rectiꝰ dicetur eaque
int̾ reas adult̾ii accusatur¬
se libeslis p̾sidi datis testa¬
tus fiuss matuit ab accu¬
satione desste et lucrũ er
dote magis pete ar anh
exemplo is qui mirũ suã
accusare mstitiuss. postea
desist̾e maluit. ꝯtempto
lucrum ex dote retin̾e. tan¬
qm culpa mulicris direp

Expanded text:
dua. Mulieres quoque hoc capite legceperunt, tenentur. Mulier, quae euitandae poenae adulterii gratia lenocinium fecerit aut operas suas in scaenam locauit, adulterii accusari damnris suae pactus est, solui sacramento deportarique debet. Militem, qui sororis filiam in contubernio habuit, licet non in matrimonium, adulterii poena teneri rectius dicetur. Ea, quae inter reas adulterii receptse libellis praesidi datis testatus fuisset, maluit accusatione desistere et lucrum ex dote magis petere. quaeexemplo is, qui nurum suam accusare instituisset, postea desistere maluit contentus lucrum ex dote retinere tamquam cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ militi.⁊ lib̾aliũ artium ꝓ fesso¬
ribus inter ccitra ic missa sũt.
Auctis post appllonc̃ medio tc̃¬
pore. facultatibus panptatis ob¬
tentu nõ crcusantur defensores
bus codẽ tẽpe nacant. ¶ermog̃¬

Expanded text:
t militi et liberalium artium professribus inter cetera remissa sunt. Auctis post appellationem medio tempore facultatibus paupertatis optentu non excusantur. Defensores ibus eodem tempore vacant. Hermog
Abbreviated transcription (Latin):
anganaꝵ cxibitõ. hospitis susci¬
piendi muus. Nam nec hino
quisqͣm excusatonẽ prct̾ cos qbꝰ
principali bnfitõ concessũ ẽ. ht
neg̾m tuitꝰ sit. intra tp̃ra ua¬
catonis p̾stituta. rirsus ciuster
negecii tefensiom andan non
potest. ¶Comite p̾sdũ ⁊ ꝓ con¬
ibus uł honoribus. ⁊ tuteł nat᷑a.¬

Expanded text:
cipiendi munus nam nec huius quisquam excusationem praeter eos, quibus principali beneficio concessum est, habet otium tuitus sit, intra tempora uacationis praestituta rursum eiusdem negotii defensio mandari non potest. Comites praesidum et proconribus uel honoribus et tutelis ua
Abbreviated transcription (Latin):
Un quis de rato sti¬
pulatur.qmuis ñ
idem s alius ꝓ dũo
ꝯueniretur qui cõ¬
uci̾ri nõ possit si rat̾
huisset. ꝯmitti stipulationemr
placurt ucduti.si cum fideius¬
sor.aut alter ex res ꝓmitten¬
di qui socius est ꝯueĩtur. d¬

Expanded text:
um quis de rato stipularetur: quamvis non idem, sed alius a domino conveniretur, qui conveniri non posset, si ratum habuisset, committi stipulationem placuit, veluti si cum fideiussor aut alter ex reis promittendi, qui socius est, convenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
crinib gradus penaꝵ constitint
com diui adriani ut qui ad tẽp
relegatus est ĩ insula. si redeat
ĩinsia relegatur. qui relegat᷑
in ĩsula crcesẜit. in ĩsulam depor¬
tetur:. qui deportatus cuasit cap¬
ite pm̃atur. ita et in custodus gͣ¬
dũ suand̃ essuem pͥnceps rescͥp¬
sit id ẽ ut qui ĩtẽpus dampnati
essent inꝑpctuũ dapnarentur
qui ippetuu dapnati erant. ĩ me¬
tallu dampnarent᷑. qui in me¬
tallũ dapnati id admisut. sũ¬
mo supplitõ afficerentur famo¬
sos latrones in hus locis uͥ gras¬
sati sunt. finta figendos ꝙͣ płib
placuit. ut in cõspectu deterrcan¬
gti alii ab huisdẽ facinorib sola¬
cũi sit cognatis. et affinib int̾¬
emtoꝵ eode loco pena redditim.i
quo lationes homiaidia fecissẽt
Ino nulli q̃ ad bestias hos dap
mosos qͣ integie fame hõies

Expanded text:
s poenarum constituti edicto diui Hadriani, ut qui ad tempus relegatus est, si redeat in insulam relegetur, qui relegatus in insulam excesserit, in insulam deportetur, qui deportatus euaserit, capite puniatur. Ita et in custodiis gradum seruandum esse idem princeps rescripsit, id est utpetuum damnarentur, qui in perpetuum damnati erant, in metallum damnarentur, qui in mtallum damnati id admiserint, summo supplicio adficerentur. Famosos latrones in his locis, ubi grassati sunt, furca figendos compluribus placuit, ut et conspectu deterr‹e›antur alii ab isdem facinoribus et solacio sit cognatis et adfinibus interemptorum eodem loco poena reddita, in quo latrones homicidia fecissent: nonnulli etiam ad bestias hos damnmosos quam integrae famae homines
Abbreviated transcription (Latin):
statuas cõfugert. uł ad yma¬
gines principum ĩ inumiam
alterius ꝓhibitũ estcũ enim le¬
ges om̃ib hominib eq̃liter se¬
curitatẽ tribuant mento uisũ
est ĩ iniuriã altius pocius qͣm
sui defenionis grãs ad statuaᷤᷤ
uł ymagines principũ confu¬
geresnisi si quis ex uinculis. ur
custodia detentus apotentoribꝰ

Expanded text:
statuas confugere uel imagines principum in iniuriam alterius prohibitum est. cum enim leges omnibus hominibus aequaliter securitatem tribuant, merito uisum est in iniuriam potius alterius quam sui defensionis gratia ad statuas uel imagines principum confugere: nisi si quis ex uinculis uel custodia detentus a potentioribus
Abbreviated transcription (Latin):
ni qui saluti dnĩoꝵ suoꝵ ĩsidi¬
auerintsno nũꝙͣ etiom uueri
plebei. et hiules psone incendi¬
mii capite pumuntur¶quiob
inimicicias. uł p̾de causa incen¬
derint intra opidũ. et plcrũq
uiui exurintur qui urcasã
ant uillã aliquo leuio nã for¬
tuita incendia si cũ cuitann¬

Expanded text:
aluti dominorum suorum insidiauerint, nonnumquam etiam liberi plebeii et humiles personae. Incendiarii capite puniuntur, qui ob inimicitias uel praedae causa incenderint intra oppidum: et plerumque uiui exuruntur. qui uero casam aut uillam, aliquo lenius. nam fortuita incendia, si, cum uita
Abbreviated transcription (Latin):
q cet᷑as necessitũdines. gramᷤ
uindicãda sunt ꝙͣ in eytraneoᷤᷤ
¶Uenerarii capite pimiẽdi sũt.
Aut si dignitatis respectu agi
opor tuerit deportandi grassato¬
res qui predccã id faciunt ꝓ¬
ximilanonibꝰ hñtur. et sicũ
ferio ag̾di et spoliaxe institu¬
crunt capite pmiũturatiq
si sepins atq in itinciibus ħ̃
admiẜunt. ceti in metallu u¬

Expanded text:
m ceterasque necessitudines grauius uindicanda sunt quam in extraneos. Uenenarii capite puniendi sunt aut, si dignitatis respectum agi oportuerit, deportandi. Grassatores, qui praedae causa id faciunt, proximi latronibus habentur. et si cum ferro adgredi et spoliare instituerunt, capite puniuntur, utique si saepius atque in itineribus hoc admiserunt: ceteri in metallum
Abbreviated transcription (Latin):
nascunturneꝙ enim is q̾
gessit. cum absente cditur a¬
nte gcisse/ neꝙ ullum male¬
ficium ẽ. sinc mandato susci¬
pert neg̃dr. anministration¬
emlonge magis is ciius
negocii gesta sunt ignoras
Caut con traxisse. uit deliqͥsse
intelligi pot. s utilitatis c̾a
reccptum ẽ innicem ces ob
ligarideo aut̃ idita itccptũ
ẽ quia plerq: hominos es a¬
nimo ꝑegre proficiscuntur¬
⁊ quasi statimredutur. nccob
io uilcuiam neg̃or suorum
mandant. dcinde nouis caĩs

Expanded text:
nascuntur: neque enim is qui gessit cum absente creditur ante contraxisse, neque ullum maleficium est sine mandatu suscipere negotiorum administrationem: longe magis is, cuius negotia gesta sunt, ignorans aut contraxisse aut deliquisse intellegi potest: sed utilitatis causa receptum est invicem eos obligari. ideo autem id ita receptum est, quia plerumque homines eo animo peregre proficiscuntur quasi statim redituri nec ob id ulli curam negotiorum suorum mandant, deinde nouis caus
Abbreviated transcription (Latin):
Tmaleficiis nascuntur obli¬
gones uel uti cefurto. ex dã¬
pͥno. ex ripina. etiniuria .q.
omnia unius genis sunt nã
hee retm̃ consistunt .i. ip̃o
malcficio: cum alioqum ex
contc̃tu obligones nõ tatũ
re consistunt᷑.s ⁊ ubis ⁊ con
sensur. ¶ Siquis ab sentis ne¬
gocia gesserit siquidem ex
mandatõ palam ẽ ee conttͣtu
nasci int̾ cos accioncs mada¬
ti quib inincem ccpirposs¬

Expanded text:
maleficio nascuntur obligationes, veluti ex furto, ex damno, ex rapina, ex iniuria. quae omnia unius generis sunt: nam hae re tantum consistunt, id est ipso maleficio, cum alioquin ex contractu obligationes non tantum reorum Si quis absentis negotia gesserit, si quidem ex mandatu, palam est ex contractu nasci inter eos actiones mandati, quibus invicem experiri poss
Abbreviated transcription (Latin):
au. possit⁊ placet posse ioq
meliorem ẽẽ publicanorum
cim qua ccterorum effca
opmari.famil:c nome. no
tantum. ad fuos publicano¬
cos qui innũo sunt famila
rum publicam. ¶Suic egitur
liben sunr. sinc sui ancmi qui
publicanᷤ inco nectagali.ad
mũstrant:hoc edc̃o ꝯtinebũt.
prom̃.⁊ si fuus publiciuira¬
puit.non tñmea familia ꝯ¬
stitutus quepublico uec¬
tigalimĩstiat hoc ecuctũ cessa¬
bit. ¶Q nouissime prctor at

Expanded text:
an possit? et placet posse, idqumeliorem esse publicanorum causam quam ceterorum effectam opinari. Familiae nomen hic non tantum ad seruos publicanoet qui in numero familiarum sunt publicani, siue igitur liberi sint siue serui alieni, qui publicanis in eo uectigali ministrant, hoc edicto continebuntur. proinde et si seruus publicani rapuit, non tamen in ea familia constitutus, quae publico uectigali ministrat, hoc edictum cessabit. Quod nouissime praetor