comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ sufficiebant iniurie. Est in
uirgine uulneri locus: qui ñ erat
contumelie. Ego obꝓbrium declina¬
ui: ñ martyrium. Tibi cessi uestem:
ñ ꝓfessionem mutaui. Quod si mͥ
p̃ripis mortem. ñ redemisti me: s
circumuenisti. Caue queso ne conten¬
das: caue ne contradicere audiaris.
Noli eriꝑe beneficium quod dedisti.
Dum michi hanc sententiam negas:
illam restitues suꝑiorem. Sententia
enim: sententia suꝑiore mutatur.
Possumus ut̾q satisfacere sententiȩ:
sime prius patiaris occidi. In de
ñ habent aliam quam exerceant
penam: in uirgine obnirus pu
dor ẽ. Itaq gloriosior eris si uidea¬
ris de adultera marty rem fecisse:
quam de adutero martyrem reddi¬
disse. Quid expectatis. Duo conten¬
derunt: et ambo uicerunt. Nec di¬
uisa ẽ corona: s addita. Ita sc̃i mar¬
tỹres inuicem sͥ beneficia conferen¬
tes: alt̾a pͥncipium martirio dedit.
alt̾ effectum. At etiam philosophoꝵ
gỹmnasia. Damonem et phintiam

Expanded text:
quae non sufficiebant injuriae. Est in quae non sufficiebant injuriae. Est in virgine vulneri locus, qui non erat contumeliae. Ego opprobrium declinavi, non martyrium. Tibi cessi vestem, non professionem mutavi. Quod si mihi praeripis mortem, non redemisti me, sed circumvenisti. Cave, quaeso, ne contendas, cave ne contradicere audeas. Noli eripere beneficium, quod dedisti. Dum mihi hanc sententiam negas, illam restituis superiorem. Sententia enim sententia superiore mutatur. Possumus uterque satisfacere sententiae, si me prius patiaris occidi. In te non habent aliam quam exerceant, poenam: in virgine obnoxius 171 pudor est. Itaque gloriosior eris, si videaris de adultera martyrem fecisse, quam de martyre adulteram reddidisse. 33. Quid exspectatis? Duo contenderunt, et ambo vicerunt: nec divisa est corona, sed addita. Ita sancti martyres invicem sibi beneficia conferentes, altera principium martyrio dedit, alter effectum. gymnasia Damonem et Pythiam
Abbreviated transcription (Latin):
hensus ẽ. Ita de lupanari ñ solum
uirgo: s etiam martires exierunt.
fertur puella ad locum supplicii
cucurrisse: certasse ambo de nece:
cum ille diceret. egosum iussus oc¬
cidi: te absoluit sententia: illa contͣ¬
Si pudor queritur: manet sexus.
Si sanguis exposcitur: fideiussorem
ñ desidõ. Habeo unde dissoluam.
In me lata ẽ ista sententia: quia pro
me lata ẽ. Certe si pecunie te fideuis¬
sorem dedissem. et absente me uidex
tuum censum feneratori adiudicas¬
set: eadem me sententia comienires.
Meo patrimonio: soluerem tuosne¬
rus. Si recusarem: quis me indig¬
nã digna morte censeret. Quanto
maior ẽ capitis huius usura. Mo¬
riar innocens:ne moriar nocens.
Nichil hic medium ẽ. Hodie aut
rea ero tui sanguinis: aut martyr
mei.Si cito redii ÷ quis me audet
excludere. Si moram feci: quis me¬
audet absoluere: Plus legibꝰ debeo.
rea ñ solum fuge meȩ: s etiam cedis
aliene. Sufficiunt menbra morti:

Expanded text:
hensus est. Ita de lupanari non solum hensus est. Ita de lupanari non solum virgo, sed etiam martyres exierunt. Fertur puella ad locum supplicii cucurrisse, certasse ambos de nece, cum ille diceret: Ego sum jussus occidi, te absolvit sententia, quanSi pudor quaeritur, manet sexus: si sanguis exposcitur, fidejussorem non desidero, habeo unde dissolvam. In me lata ista sententia, quae pro me lata est. Certe si pecuniae te fidejussorem dedissem; et absente me, judex tuum censum feneratori adjudicasset; eadem me sententia convenires, meo patrimonio solverem tuos nexus. Si recusarem, quis me indignam indigna morte censeret? Quanto major est capitis hujus usura! Moriar innocens, ne moriar nocens. Nihil hic medium est: hodie aut rea ero tui sanguinis, aut martyr mei. Si cito redii, quis me audet excludere? Si moram feci, quis audet absolvere? Plus legibus debeo, rea non solum fugae meae, sed etiam caedis alienae. Sufficiunt membra morti,
Abbreviated transcription (Latin):
miseratione consimiles: ut implea¬
tur oraculum. sunc lupi et agni:. si¬
mul pascentur. Ecce agna et lupus
ñ solum pascuntur simul: s etiam¬
simul immolantur. Quid pluraͤ
Mutato habitu euolat de laqueo
sp̃ualib ferebatur. Et quod nulla
unquam uiderunt secula: egredit᷑
bant oculis et ñ uidebant: ceu rap¬
tores ad p̾dam lupi fremuere ad ag¬
nam. Unus qui erat immodestior:
introiuit.S ubi hausit oculis rei
textum: quid hoc inquid ẽ. Yuella
ingressa ẽ: uir uidetur. Ecce ñ fa¬
bulosum illud. cerua ꝓ uirgine:
s quod uerum ẽ miles ex uirgine.
At etiam audieram et ñ credid̾am:
Iam mutare cepit et sexis. Receda¬
mus hinc: dum adhuc qui fuimꝰ
sumus. Nun quid et ipse muta¬
tussum. qui aliud cerno quam cre¬
do: Ad lupanar ueni: cerno uadimo¬
nium. Et tam̃ mutatus ingrediar.
Oudicus ȩribo: qui adulter intra
ui. Indicio rei. quia debebatur
tanto corona uictori dampnatus ẽ
ꝓ uirgine: qui ꝓ uirgine compre¬

Expanded text:
miseratione consimiles; ut compleamiseratione consimiles; ut compleatur oraculum: Tunc lupi et agni simul pascentur . Ecce agna et lupus non solum pascuntur simul, sed etiam immolantur. Quid plura? Mutato habitu, evolat puella de spiritalibus ferebatur: et quod nulla umquam viderunt saecula egrediturbant oculis, et non videbant, ceu raptores ad agnam, ceu lupi fremere ad praedam. Unus qui erat immodestior, introivit. Sed ubi hausit oculis rei textum: Quid hoc, inquit, est? Puella ingressa est, vir videtur. Ecce non fabulosum illud cerva pro virgine, sed quod verum est, miles ex virgine. At etiam audieram et non credideram, jam mutare coepit et sexus. Recedamus hinc, dum adhuc qui fuimus, sumus. Numquid et ipse mutatus sum, qui aliud cerno, quam credo? Ad lupanar veni, cerno vadimonium: et tamen mutatus egrediar, pudicus exibo, qui adulter intravi. 32. Indicio rei, quia debebatur tanto corona victori, damnatus est pro virgine, qui pro virgine compre
Abbreviated transcription (Latin):
ego melius exuar. ne me ꝑsecutor
agnoscat. Sume habitum qui me¬
abscondat feminam: trade qui con¬
secret martirem. Induere clamidẽ
que occultet menbra uirginis: ser¬
uetq pudorem. Sume pallium
qui degat crinos: abscondat ora.
Solent erubescere: qui lupanar in¬
trauerunt.Sane cum egressa fueris
ne respicias retro: memor uxoris
loth. que naturam suam. quia im¬
pudicos licet castis oculis respexit.:
amisit. Nec uereare ne quid pereat
sacrificio. Ego ꝓ te hostiam dõ red¬
do: tu ꝓ me militem xp̃o. Habes
bonam militiam castitatis: que
instipendiis militas sempiternis.
Loricam iusticiȩ: que sp̃uali mu¬
nimine corpus includat. Scutum
fidĩ: quo uulnus repellas. Galeã
clamidem exuit. Suspectus tamen
adhuc habitus: et ꝑsecutoris et adul¬
teri. Uirgo ceruicem: clamidem miles
offert. Que pompa illa que gr̃a: cum
inlupanari de martyrio certarent:
addantur ꝑsonȩ: miles et uirgo. Hoc
ẽ dissimiles inter se natura: s dei

Expanded text:
ego melius exuar, ut me persecutor ego melius exuar, ut me persecutor agnoscat. Sume habitum, qui abscondat feminam: trade, qui consecret martyrem. Induere chlamidem quae occultet membra virginis, servetque pudorem. Sume pileum quod tegat crines, abscondat ora. Solent erubescere qui lupanar intraverint. Sane cum egressa fueris, ne respicias retro, memor uxoris Loth quae naturam suam, quia impudicos licet castis oculis respexit, amisit . Nec vereare ne quid pereat sacrificio. Ego pro te hostiam Deo reddo, tu pro me militem Christo. Habes bonam militiam castitatis, quae stipendiis militat sempiternis: Ioricam justitiae, quae spiritali munimine corpus includat: scutum fidei, quo vulnus repellas: galeam ec verba chlamydem exuit. Suspectus tamen adhuc habitus et persecutoris et adulteri. Virgo cervicem, chlamydem miles offerre. Quae pompa illa, quae gratia, cum in lupanari de martyrio certarent! Addantur personae, miles et virgo, hoc est, dissimiles inter se 170 natura, sed Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Ne patiaris incestum sacrilegii: qui
ñ passus es furtum. Benedicatur
et nunc nom̃ tuum: ut que ad ad¬
ult̾ium ueni. uirgo discedam. Uix
compleuerat p̾cem: et ecce uir miles
spetie terribilis irrupit. Quemad¬
modum eum uirgo tremuit: cui
ppłs tremens cessit᷑ s ñ illa imme¬
mor lectionis ÷ et daniel inquit sup¬
plicium susanne spectaturus adue¬
nerat: et quam ppłs dampnauit.
unus absoluit. Potest et in hoc lupi
habitu: ouis latere. Habet et xp̃c mi¬
lites suos: quia etiam legiones habet.
aut fortasse ꝑcussor intrauit: Ne ue¬
reare anima. Tales solent martyres
facere. O uirgo: fides tua: te saluam
fecit. Cui miles. Ne queso paueas so¬
ror. Frater huc ueni saluare ammã.
ñ ꝑdere. SSalua me: ut ipsa salueris.
Quasi adulter ingressus: si uis mar¬
tyr inͦgrediar. Uestimenta mutemꝰ.
Conueniuunt tua michi. et mea tͥ:
s utraq xp̃o. Tua uestis me uerũ
militem faciet : mea te uirginem.

Expanded text:
ne patiaris incestum sacrilegii, qui ne patiaris incestum sacrilegii, qui non passus es furtum. Benedicatur et nunc nomen tuum; ut quae ad adulterium veni, virgo discedam. 28. Vix compleverat precem, et ecce vir militis specie terribilis irrupit. Quemadmodum eum virgo tremuit, cui populus tremens cessit? Sed non illa immemor lectionis: Et Daniel, inquit, supplicium Susannae spectaturus advenerat: et quam populus damnavit, unus absolvit . Potest et in hoc lupi habitu ovis latere. Habet et Christus milites suos, qui etiam legiones habet . Aut fortasse percussor intravit. Ne vereare, anima, talis solet martyres facere. O virgo, fides tua te salvam fecit! 29. Cui miles: Ne, quaeso, paveas, soror. Frater huc veni salvare animam, non perdere. Serva me, ut ipsa serveris. Quasi adulter ingressus, si vis, martyr egrediar. Vestimenta mutemus; conveniunt mihi tua, et mea tibi: sed utraque Christo. Tua vestis me verum militem faciet, mea te virginem.
Abbreviated transcription (Latin):
cem adult̾auit: Iamdudum uerecun¬
datur oratio mea:et quasi adire
gestorum seriem criminosam. ato
explanare formidat. Elaudite au¬
rem uirgines. Qucitur puella dei
ad lupanar.S aꝑite aurem uirgi¬
nes. Dĩ uirgo ꝓstitui potest: adul¬
t̾ari ñ potest. Ubicumq uirgo di ẽ:
templum clĩ ẽ. Nec lupanaria infa¬
mant castitatem: s castitas etiam
loci abolet infamiam: fit ingens
speculantium concursus ad forni¬
cem. Discite martirum miracula
sc̃e uirgines: didiscite locorum uo¬
cabula. Clauditur intꝰ columba:
Strepunt accipitres foris. Certant
singuli: quis p̾dam pͥmus inua¬
dat. At illa manib ad celum le¬
uatis. quasi ad domum uenisset
leones: podes domare etiam homi¬
num feras mentes. Caldeis rorauit
ignis: iudeis se unda suspendit:
misccłia tua. ñ natura sua. Susan
na supplicus genuflexit: et de adul¬
teris triumphauit. Aruit dextera:
que templi tui dona uiolauit. Nc̃
templum ipsum attrectatur tuũ.

Expanded text:
cem adulteravit. 26. Jamdudum verecuncem adulteravit. 26. Jamdudum verecundatur oratio mea, et quasi adire gestorum seriem criminosam atque explanare formidat. Claudite aurem, virgines. Ducitur puella Dei ad lupanar. Sed aperite aurem, virgines. Christi virgo prostitui potest, adulterari non potest. Ubicumque virgo Dei est, 169 templum Dei est: nec lupanaria infamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. 27. Fit ingens petulantium concursus ad fornicem. Discite martyrum miracula, sanctae virgines, dediscite locorum vocabula. Clauditur intus columba, strepunt accipitres foris: certant singuli, quis praedam primus invadat. At illa manibus ad coelum levatis, quasi ad domum venisset leones , potes etiam domare hominum feras mentes. Chaldaeis roravit ignis , Judaeis se unda suspendit , misericordia tua, non natura sua. Susanna ad supplicium genu fixit, et de adulteris triumphavit : aruit dextera quae templi tui dona violavit : nunc templum ipsum attrectatur tuum;
Abbreviated transcription (Latin):
amorem petas: Tolerabilius ẽ mentẽ
uirginem: quam carnem habere.
Utrumq bonum: siliceat. Si ñ liceat.
saltem ñ homini caste. s dõsimus. Et
raab meretrix fuit: s postquam dõ
credidit. salutem inuenit. Et iudich
se ut adult̾o placeret ornauit: que ta¬
men quia hoc religione ñ amore fa¬
ciebat ÷ nemo eam adult̾am iudica¬
uit. Bene successit exemplum. Nam
si aliaque se commisit religioni. et
pudorem seruauit. et patriam: fortas¬
sis et nos seruando religionem: ser¬
uabimus etiam castitatem. Quodsi
iudith pudiciciam religioni p̾ferre
uoluisset: ꝑdita patria. etiam pu¬
diciciam ꝑdidisset. Itaq talibus
informata exemplis. simul animo
tenens ũba dñi quib ait. quicũq
ꝑdid̾it animam suam ꝓpt̾ me inue¬
niet eam: fleuit: tacuit ÷ ne eam
uelloquentem adulter audiret.
Nec pucdoris elegit iniuriam: s xp̃i
recusauit. Estimate utrum adulte¬
rare potuerit corpus:que nec uo¬

Expanded text:
amorem petas? Tolerabilius est mentem amorem petas? Tolerabilius est mentem virginem quam carnem habere. Utrumque bonum, si liceat: si non liceat, saltem non homini castae, sed Deo simus. Et Rahab meretrix fuit, sed postquam Deo credidit, salutem invenit. . Et Judith se, ut adultero placeret, ornavit ; quae tamen quia hoc religione, non amore faciebat, nemo eam adulteram judicavit. Bene successit exemplum. Nam si illa quae se commisit religioni, et pudorem servavit et patriam; fortassis et nos servando religionem, servabimus etiam castitatem. Quod si Judith pudicitiam religioni praeferre voluisset, perdita patria, etiam pudicitiam perdidisset. 25. Itaque talibus informata exemplis, simul animo tenens verba Domini, quibus ait: Quicumque perdiderit animam suam propter me, inveniet eam ; flevit, tacuit, ne eam vel loquentem adulter audiret: nec pudoris elegit injuriam, sed Christi recusavit. Aestimate utrum adulterare potuerit corpus, quae nec vo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutio. Puella fugere nescia. certe
paiuda ne incideret in insidiatores
pudoris: animum ad uircutem para¬
uit. Tam religiosa ut mortem ñ time¬
ret: tam pudica ut expectaret. Ue¬
nit corone dies. Marima omiium
expectatio. ꝓducitur puella: du¬
plex ꝓfessa certamen. et castitatis
et religionis. S ubi uiderunt cons¬
tantiam ꝓfessionis. metum pudoris.
paratam ad crutiatus. erubescentẽ
ad aspectus ÷ exrogitare ceꝑunt quẽ¬
ut cum id abstulissent quod erat
amplius. eciam id eripent quodre¬
liquerant: aut sacrificare uirginem.
Aut quẽamodum ipsi uiuunt÷ qui
ita uindicant: hic puella ñ quod de
religione ambiret: s de pudore trepi¬
daret ipsa secum. Quid agimus: Ho¬
die aut maͬtir. aut uirgo. Altera in
nobis inuidetur corona. S nec uir¬
ginitas agnoscitur: ubi uirginita¬
tis auctor negatur. Nam quemad¬
modum uirgo: si meretricem colasͦ
Quemadinodum uirgo : si adulteros
diligas. Quemadmodum uirgo: si

Expanded text:
persecutio. Puella fugere nescia, certe persecutio. Puella fugere nescia, certe pavida, ne incideret insidiatores pudoris, animum ad virtutem paravit: tam religiosa, ut mortem non timeret: tam pudica, ut exspectaret. Venit coronae dies. Maxima omnium exspectatio. Producitur puella, duplex professa certamen, et castitatis, et religionis. Sed ubi viderunt constantiam professionis, metum pudoris, paratam ad cruciatus, erubescentem ad aspectus, excogitare coeperunt quemut cum id abstulissent quod erat amplius, etiam id eriperent quod reliquerant. Aut sacrificare virginem, aut quemadmodum ipsi vivunt, qui ita judicant? 24. Hic puella non quod de religione ambigeret; sed de pudore trepidaret, ipsa secum: Quid agimus? Hodie aut martyr, aut virgo: altera in nobis invidetur corona. Sed nec virginis nomen agnoscitur, ubi virginitatis auctor negatur. Nam quemadmodum virgo, si meretricem colas: quemadmodum virgo, si adulteros diligas, quemadmodum virgo, si
Abbreviated transcription (Latin):
castitatem: dum uirgini nichil ali¬
ud nisi plantas osculantur. demer
Dicit aliquis. Cur exemplum tulisti
mariȩ. quasi repperiri queat. que¬
inatrem dñi possit imitari. Eur etĩa
teclȩ: quam gentium doctor institu¬
it. Da huiuscemodi doctorem: si disci¬
plulam requiris. Huiuscemodi re¬
cens uob̾ exemplum ꝓfero: ut intel¬
ligatis apłm non unius esse docto¬
rem s omnium.
gitans publici uisus aspectũ.¬
S quo magis uirorum euitabat o¬
culos: eo incendebat amplius. Pul¬
chritudo enim audita nec uisa. plus
desid̾atur: duob stimulis cupidita¬
tum. amoris et cognitionis ÷ dum
et nichil occurrit quod minus pla¬
ceat. et plus putatur ẽẽ quod placeat.
quod ñ iudex oculus explorat : s ani¬
mus amator exoptat. Itaq sc̃a uirgo.
ne diutius alerentur potiendi spe
cupiditatis. integritatem pudoris
ꝓfessa. sic restrinrit imꝓborũ fas ces:
ut iam ñ amaretur. s ꝓderetur. Ecce

Expanded text:
castitatem, dum virgini nihil alicastitatem, dum virgini nihil aliud nisi plantas exosculantur, demerscet aliquis: Cur exemplum attulisti Mariae, quasi reperiri queat matrem Domini quae possit imitari? Cur etiam Theclae, quam gentium Doctor instituit? Da hujuscemodi doctorem, si discipulam requiris. Hujuscemodi recens vobis exemplum profero, ut intelligatis Apostolum non unius esse doctorem, sed omnium.gitans publici visus: sed quo magis virorum evitabat oculos, eo amplius incendebat. Pulchritudo enim audita nec visa plus desideratur, duobus stimulis cupiditatum, amoris et cognitionis: dum et nihil occurrit quod minus placeat, et plus putatur esse quod placeat, quod non judex oculus explorat, sed animus amator exoptat. Itaque sancta virgo, ne diutius alerentur potiendi spe cupiditates, integritatem 168 pudoris professa, sic restinxit improborum faces, ut non jam amaretur, sed proderetur. 23. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
doceat immolari: que copulam fugi¬
ens nuptialem. et sponsi furore clam¬
nata: naturam etiam bestiarum. uir¬
ginitatis ueneratione mutauit.
Namq parata ad feras. cum aspectus
quoq declinaret uirorum. ac uitalia
ipsa seuo offerret leoni: fecit ut qui
impudicos detulerant oculos: pu¬
dicos referrent. Cernere erat linguen¬
tem pedes bestiam cubitare humi
muto destificantem sono: quod sa¬
crum uirginis corpus ulolare non
posset. Ergo adorabat p̾dam suam
bestia: et ꝓprie oblita nature. nrãm
induerat: quam homines amiserant.
uideres quamdam nature transfusi¬
onem. Homines feritatem indutos.
seuitiam imꝑare bestie: bestiam ex¬
osculantem pedes uirginis. docere
quid homines deberent. Cantum ha¬
bet iurginitas admirationiᷤ. ut eã eti¬
am leones mirentur. Non impastos
cibꝰ flexit. ñ incitatos impetus rapu¬
it: ñ stimulatos ira exasꝑauit: ñ usͦ
decepit assuecos : ñ feros natura pos¬
sedit. Docuerunt religionem: dum
adorant martyrem. Docuerunt etĩã

Expanded text:
doceat immolari: quae 167 copulam fugiens nuptialem, et sponsi furore damnata, naturam etiam bestiarum virginitatis veneratione mutavit. Namque parata ad feras, cum aspectus quoque declinaret virorum, ac vitalia ipsa saevo offerret leoni, fecit ut qui impudicos detulerant oculos, pudicos referrent. 20. Cernere erat lingentem pedes bestiam cubitare humi, muto testificantem sono quod sacrum virginis corpus violare non posset. Ergo adorabat praedam suam bestia: et propriae oblita naturae, naturam induerat quam homines amiserant. Videres quadam naturae transfusione homines feritatem indutos, saevitiam imperare bestiae: bestiam exosculantem pedes virginis, docere quid homines deberent. Tantum habet virginitas admirationis, ut eam etiam leones mirentur. Non impastos cibus flexit, non citatos impetus rapuit, non stimulatos ira exasperavit, non usus decepit assuetos, non feros natura possedit. Docuerunt religionem dum adorant martyrem: docuerunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut simul cum eo interempti fuissemꝰ.
et ista sermocinantes: nullo modo a¬
to currente nuntio: omnes plateas.
tio amarissime flebant. Ergo cum cor
cum lamentis. ibi excubias uicissim
agentes:. noctem ꝑuigiles exegerunt.
srastino autem die ñ audentes decora¬
tum p̾parare sepulchrum. cum magno
pastor fudit cruorem in fine. Angeli
modulatione dulcissima resonabant.
Quos multi ex loci illius habitatoribꝰ¬
cius auditum intelligerent appro¬

Expanded text:
utinam cum ipso interempti fuissemus! Et iam ista sermocinantes, nullo modo to currente nuntio, omnesque plateaant amarissimae. Ergo cum corpcum lamentis, ubique excubies vicissem agentes, noctem pervigilem ducunt. Crastina diae non fuerunt ausi decoratum preparare sepulcrum. Cum magno pastor fudit cruorem in finem et sic modolationem dulcissimam resonantes. Quem multi ex loci illius cius auditum intellegere
Abbreviated transcription (Latin):
beati lamberti innoduerunt: et accus
eius ñ silentes. s testimonium de his¬
erat sacercdocio fungi. et onus pontifi¬
Habuit itaq effectum. eorum peticio:¬
et libenter optimierunt. quod deuotis
simul regis imꝑium. fauente clño a
quo iam dudum electus erat: subro
Porro rex cum sc̃itatem et prudentiã
eius cognosceret. diligebat illum pre
omnib pontificib et optimatib suis.

Expanded text:
beati viri innotuerunt, et actus eius non silentis, testimonium perherat sacerdotium fungere et onus pontifiitaque effectum eorum peticio; libenter obtinuerunt, quodsimul cum regis imperium, favente Domino, a quo iam dudum aelectus erat, subrogPorro rex cum almitatem et prudentiam eius percunctasset, diligebat illum super omnis pontefecis et obtimatibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidente: summus pontifex theodar¬
commendauit eum p̾fato antistiti: di-¬
uinis dogiatib et monasticis disci¬
plinis in aula regia erudiendum.
colloquio affabilis. rectam in omnib¬
conuersationem habens. tam cum pon¬
tifice quam in domo regia militare ce¬
pit: ita ut in omnibus hominib sine¬
forma p̾cipuus. fortis et uelox agilis
multum. firmus in bello. animo clarͦ.
specie ornatus. caritate et castitate atq
humilitate fundatus: omnib curis¬

Expanded text:
debat summus pontefex Theodoarcommendavit eum ad iam dicto antestite, divinis dogmatibus et monasticis disciplinis in aula regia erudiendum. conloquio affabilis; recta conversatione tam cum pontifice quam et in domo regia militare coepit, ita ut omnes homines eforma precipuus, fortis et velox, agilis multum, firmus in bello, animum darum, speciem ornatum, caritate et castitatem et humilitatem fundatus, etiam cu
Abbreviated transcription (Latin):
gnans. auditis oꝑib beatissimi uiri:
sub unius diei articulo. nissit eum
monachorum agmina. et uniuersi
cderici laudem xp̃i uociferantes adue¬
ne et ꝑegrini. inopes et pauꝑes. iu¬
duȩ cum pupillis. in eius aduen

Expanded text:
ruppe. Audita opera beatissimi viri, sub unius diei articulo iussit eum monachorum agmina et universi cleri, laudem Christi voceferantes, advene et peregrini, inopes et pauperes, viduae cum pupillis, per orbes
Abbreviated transcription (Latin):
nasterii simul cum monachorum ag¬
mine. ad pedes pontificis ꝓuolutis
genib ueniam postulans ait. Ignosce
indulge: quia nesciens peccaui. quod
sic insipienter egi. Da indulgentiam
cuis deuotis famulis. Et ille respondẽs:

Expanded text:
nastyrii una simul cum monachorum agmina, ad pedis pontefeci provolutus genibus, venia postolans, ait: 'Ignusci quia nesciens peccavi, quod sic insipienter egi! Da indulgentiam tuis devotis famulis!'. At ille:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnatans et benedicens aquam istã :¬
et spolia me ueterem hominem. et
indue me nouum qui me renouet:
dignamq me faciat dari uita et̾na.
Confirma fidem meam: clarifica
sensum meum. Diitte peccata me¬
a: salua me in tua gła: qui es bene¬
dictus in scłã. Et postquam orauit:
miserunt illam in uas illud aqua
nam: et disrupta sunt uincula be¬
me. et defendisti. Misertus es unice
uox columbe ad eam:dicens. Ueni
ducerent eam et decollaretur. Et
cducta ẽ extra ciuitatem: ad decollan¬
dum. Spiculator autem accipiens
gladium: dixit ei. Extende collum:
et suscipe ferrum. Beata autem
regina rogauit eum. ut laxarent
eam una hora: ut ualefaceret fr̃ib
et sororibus. Et respiciens in mul¬
memoriam facite animȩ meȩ: ut
sine timore transeam principatus
ni ꝓ me peccatrice: et commendate

Expanded text:
natans et benedicens aquam expolia me ue| tere hominem et indue me nouo qui me renouit digna| me fac lauacri in uita aeternam confirma me fidem| clarifeca . sinsum meum proieciens peccata mea. Salua| me in tua gloria . quia benedictus es in saecula. Et postquam| orauit . miserunt eum in uas aquem nam et disrupta| sunt . e| fendisti misertus es unica uox columbae eam ueni sententiam ut decolla| retur. Et ducta est extra ciuitatem ad decollandum| Speculatur autem denudans gladium dixit ei exten| de collum tuum et suscipe ferrum. Beata autem . ma| rina . rogauit eos ut laxarent ei unam hora ut uale| facerit fratribus et sororibus . et respiciens a mulmemoria facite anime meae ut sine timore transeam| principatus ni| pro me peccatricem et conmend
Abbreviated transcription (Latin):
miserebar animȩ meȩ. utiq in in¬
t̾itum mittebam eam: s id̾o carnẽ
meam tradidi in int̾itum. ut ani¬
Post hec iussit impius deponi eã:
et deduci in carcerem. Erat enim
hora septima. Deduxerunt autem¬
eam in carcerem occultum ñ in pu¬
blicum: et erat singula intus orans
et dicens. Ds̃ celorum qui iudicium
inenarrabile decreuisti. quem con¬
tremiscunt omnia secula. quem
expauescunt omnes potestates de¬
sꝑatorum. pater celi respice in me:
quia sola sum. Ecce enim domine
magone et tristicia sum multa.
Ecce plagas meas ingemisco⁊ noli
michi nasci: cu enim scis quia te
dilexi. Tu scis quia animam meam
custodiui ꝓpt̃ te: ñ ꝑmittas pollue
re me. ñ coinquinetur anima mea:
quia du es custos meus. et benedicẽ
in scła. Theophilus autem loco frĩs
nutriens eam pane et aqua: ꝑma
occulte expectans orationem eiꝰ. Et¬
subito columba apparuit in carce¬
rem: et crux erecta ẽ in celum usq
ad locum ubi stabat sc̃a puella. Et

Expanded text:
meae. Animam meam| utique . in interito mittam sed ideo carne mea tradidi in| interitum ut aniPost hęc| iussit deponi eam et duci in carcirem . erat enim oram septi| mam . duxerunt eam autem in carcirem occultum non in| publicum . et erat singula intus orans et dicens . deus caelo| rum qui iudicium ininnarrabile decreuisti quem contre| miscunt omnia saeculam quem expauiscunt omnes po| testates desperatorum Pater respice in me quia sola suin aconem et tristicia sum multa| Ecce et plagas meas ingemisco noli mihi irasci scis quia| te dilexi. Scis quia anima mea custodiui propter te non si| nas pullui me non quo inquinetur anima mea quia tu es cos| tus meus . et benedictus in saeculam. Theotinus autem| erat enutriens eam in pane et aquam et occultam et post orationem eius esubito lumen ap| paruit in carcire . et crux erecta de caelo usque ad locum| ubi stabat sancta puella . et
Abbreviated transcription (Latin):
ens in celum: dix̃. Circundederunt
me canes multi: consilia malignan¬
tium obsederunt me. Respice in me¬
mamentum oratio: disrumpat cȩ¬
ut ueniam ad te qui es benedictus
bant latera eius: ita ut impius et
crudelis p̾fectus de clamide sͥ fa
liter et astantes lacrimabantur.¬
Ecce caro tua exterminata est: et
menbra tua inutilia facta sunt.
Consenti michi et sacrifica. Impos¬
sibile est enim sine torm̃tis cransi

Expanded text:
Cir| cumdederunt me canis multi concilium malignantium| obsedit me. Respice in memamentum mea ora| cio disrumpat cę ueniam ad te . quia benedictus bant latera eius| Nam et ipse impius et crudelis praefectus de clamidem fa| liter ut adstantis la| crimantec| ce caro tua exterminata est. Ecce membra tua inutilia| facta sunt. Consenti  . iam et sacrifeca et inpossibile est| enim te sine tormentis transi
Abbreviated transcription (Latin):
in cathedram illius constituerunt.¬
Tunc electus dĩ lamb̾tus pontifex¬
autem ex ipsis nomine cheodoenus.
litus ẽ enarrare: qualiter deuotio¬
dem uitam scãm et angelicam con
pla imitatus ẽ. Pater autem monastis
pietate atq benignitade cdiligebat.¬

Expanded text:
in cathedra illius constituerunt. Electus Dei Landibertus pontefex ex ipsis nomine Theodoinus, litus est narrare, qualiter dem vitam sanctam et angelicam convpla imitatus. Pater autem monastyripietate atque benignitate ve
Abbreviated transcription (Latin):
gis autem consenti michi. et immola
dus. et multas pecunias habebis
de me: et bene tibi erit. p̾ omnibus
iuuenculis puellis. Regina dixit.
Cognosce deum dõrum qui omnes¬

Expanded text:
gis autem consenti mihi et im| mola diis . et multas pecunias habebis de me . et bene ti| bi erit prae omnis puellis iuuenculas. Marina dixit | cognuscit deus deorum omn
Abbreviated transcription (Latin):
dam patris clementis gentilis filia:
que fuit illi unica. Que postquam
nata ẽ. dederunt eam foris nutrire
moritur mater. hec uero magis ale¬
batur amore nutricis suȩ: et eo quod

Expanded text:
dam patriarche gentilium filia que fuit illi u“nic”a hęc| Postquam nata est dederunt ea foris nutriri moritur mater haec ui| ro magis habebat amore ad nutricem suam . eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Audio quia illum crucifirũ
confiteris: et cdeos nr̃os malediois.
Nunc gͦ si parata es uiuere. parati
sunt et du omini potentes. ut eis offe¬
ras thura: qualiter tibi possint esse
ꝓpitii et uiuas. Sc̃a lucia respondit.
Nec sͥ sint ꝓpitii: nec cultorib suis.
Nam michi ꝓpitiabitur dñs meus

Expanded text:
i: Audio quia reum illum crucifixum confiteris, et deos nostros derides. Nunc ergo si parata es vivere, parati sunt dii omnipotentes, ut eis offeras thura, ut possint tibi esse propitii, et vivas. Sancta Lucia respondit: Nec sibi sunt propitii, nec cultoribus suis; nam mihi propitiabitur Dominus meus
Abbreviated transcription (Latin):
loriosus lambertus pon¬
tifex. oppido treiecensi ori¬
undus fuit: et ex paren
inter famulos atq cognatos suos: uul¬
tu fulgente inomni affectui pollebat.
Eminente audem ecate cum uidisset pa

Expanded text:
loriosus vir Landibertus pontefex oppido Treiectinse oriundus fuit et alitus ex parentInter famulos et cognatus suus vultum fulgentem, in omne affectu pollebat aeminentem aetatem. Cum vidisset pat
Abbreviated transcription (Latin):
assumpserat. tradere ꝓ mundi salute.
Sigͦ ds pater omni potens ꝓprio filio
suo ñ pepercit. s ꝓ nobis omnibus
cradidit illum. et ipse filius ꝓ mun¬
di salute tradidit se ipsum: quomͦ gͦ
ego non trado menbra mea ꝓ nomi¬
liari eam pͥmum. et sic in eculeum
adsumi: et uirgis subtilib nissit eã
bat. Et respiciens in celum dicebat.
Inte domine sꝑain ñ confundar ine¬
ternum: neq derideant me inimici
mei: s omnes qui sustinent de non
confundentur. Respice in me dñe
et miserere mei: et lib̾a me de ma¬
mine ec lib̾entur plagȩ meȩ: qm̃
ꝓpt̾ te hec patior. Et postquam hec¬
dixit accesserunt carnifices: et cede¬
bant eam. Preco uero publice uoci¬
ferabat dicens. Consenti p̾fecto. et sa¬
crificadĩis. Nam eo quod eẽt tenera
ec uirge eeñt graciles: meidebant
menbra eius.Sanguis uero eius¬
multus decurrebat: ita ut astantes
flerent suꝑ eam amarissime. Et dice
bant quidam ei. O qualem decorem
perdis ꝓpter incredulitatem: et ille

Expanded text:
mundi salutem. Si ergo deus pater omnipotens| proprio filio non pepercit sed pro nobis omnibus tradedit illum| et ipse filius pro mundi salutem tradidet semetipsum quo| modo ego non tradam membra mea tenliare eam| primum in aeculeo adsumi . et uirgis subtilibus caedi . etbat. Et respiciens in caelo sic dicebat. In te domine speraui| non confundar in aeternum. Neque inrideant me inimici mei| etenim omnes qui sustenent te non confundentur. Respice in| me domine . et miserire mei . et libera me de mamine| et aleuientur plagae meae quem propter haec patior et| postquam dixit haec accesserunt carnifices et cae| debant eam. Praeco uiro uoceferabat. Consenti praefec| to \et/ sacrifeca diis. Nam eo quod essit tenera et uirgae| essent gracelis incidibantur membra eius . sanguis| uiro multus decurribat . ita ut adstantes flerent super eam| amarissime dicibant uiro et quidam. O quale decorem| perdis propter incridulitatem. Et ille
Abbreviated transcription (Latin):
enim gła amen. Olibrius dix̃. Per
iudicium ad plagas trahi habes
et penas pessimas: et ipsumi corpus
Anima audem mea ex dei oꝑatione
est: corpus autem figm̃tum delimo.
hec ergo anima mea que de sp̃u dĩ¬

Expanded text:
ia| Amen. Olibrius dixit . per iudicium et plagas tradi habe| bis ad poenas pessimas et ipsum corpus Anima autem mea ex dei inspiratione est corpus autem| figmentum de limo. Haec ergo anima mea que est d
Abbreviated transcription (Latin):
plurimas commemoremꝰ. sic̃ scͥptũ
ẽ. Memoria iustorũ cum laudib. Et¬
ut ẽ illud. Laudemus uiros glosos¬
gna mundi. Ergo dignum ẽ ut qͦti
culo anniu̾sario celebranus: ex eoꝵ
gestis aliqua ad edificationem fidei¬
muneris ẽ: quicquid in scis eiꝰ lau¬
dabile inuenitur. Igitur sc̃i ac bea¬
tissimi antistitis lamberti annu¬
ente suꝑna gr̃a quamuis impe¬

Expanded text:
ptum est: Memoria sanctorum cum laudibus; et illud: Laudimus virus gloriosgna mundi. Ergo dignum esse credimculi anniversario caelebramus, ex eorum gesta aliqua ad aedificationemuneris est, quicquid in sanctis eius laudabile invenitur. Igitur sancti ac beatissemi antestitis Landiberti, adiuvante superna gratia, quamquam impe
Abbreviated transcription (Latin):
tendi ad uerbera. ut fustib mactaretur.
Et ecce qui eam cedebat. factus ẽ lapl¬
deus: manus autem eius carnea re¬
mansit. usq nunc. Propt̾ hoc uocat᷑
nom̃ loci illius ad manum carneam.
usq in p̾sentem diem. Ipse uͦ imꝑator

Expanded text:
tendi ad verbera, ut fustibus mactaretur. Et ecce, qui eam caedebat, factus lapideus; manus autem eius carnea remansit usque nunc. Propter hoc vocatur nomen loci illius ad Manum Carneam usque in praesentem diem. Arcus Aur
Abbreviated transcription (Latin):
glosam ascensionẽ
in celis ad patrem. et postquam ac¬
ceꝑunt beati apłi singulas coronas
suas. et assumpti sunt de hoc scło.
tiȩ baptiratus sum. in ꝓfundo sapi¬
entiȩ et scientiȩ. Disposui omnibus
manifestum facere głosum ꝓposi
diaboli conculcauit. in confidentia
crucis: in ciuitate alesia pͥma psidie.go
uero qui aderam certamini eiꝰ. pau¬
cam pecuniam de substantia mea

Expanded text:
gloriosam ascensionem eius in cę| lis ad patrem . et postquam acciperunt . | beati apostuli singuli coronas suas . et adsumpti| sunt de hoc saecultiae et baptizatus in profundo . scientiae eius et| sapientiae . proposui omnibus manifestum facire glo| riosum pdiabuli conculcauit| in confidentia crucis in ciuitatem antiochia prima epissidiae Ego uiro qui et aderam certamini eius . paucas pecunias| de substantia mea
Abbreviated transcription (Latin):
galilei illius uel natarei ͤ Regina di¬
xit. Etiam obtineo si digna sum. ut
impius p̾fectus custodiri eam: usq
dum ueniret ad ciuitatem. Et p̾cepit
eam rediici in carcerem. usq dum

Expanded text:
Galilei . uel nazarei. Marina dixit etiam obteneo si| utique digna sum ut impius praefectus costudire eam us| que ad ciuitatem et recludit eam in carcirem us
Abbreviated transcription (Latin):
generis esͦ Regina dixit. Ingenua
sum. Prefectus dixit. Cuius fidem¬
geris: uel quod tibi nomen est: Que
cdixit. Regina uocor. Prefectus dixit.
Quem dm̃ colis. uel iuocas. uel qũe
adoras. S c̃a regina dixit. Inuoco
dominum omnipotentem. eiusq

Expanded text:
ge| nus es. Marina dixit ingenua ge| nus es. Marina dixit ingenua sum. Praefectus dixit | quis foederis uel quod tibi nomen est . quae dixit mari| na cognominor. Praefectus dixit . quem deum colis uel in| uocas uel quem adoras. Marina dixit . ego inuoco deum| omnipotentem et eius
Abbreviated transcription (Latin):
Transiens autem impius olibrius.
sedens in curriculo suo. uidit puellã
si erant: cepit clamare noua ancilla
noli me derelinquere: et ne sinas ani¬
mam meam contaminari. cum sit
munda et casta et incontaminata.
Non polluatur fides mea: non com¬
quinetur corpus meum. ñ immute¬
tur sententia mea: ñ ꝓiciatur mar¬
garita mea in luto. porcis: ñ offeratur
sensus meus ad turpitudinem et in¬
sipientiam diaboli: s mitte michi
adsistricem sc̃e sedis tuȩ sapientiam.
ad aꝑiendum fauces sensus mes ad
respondendum cum fidutia: et ut¬
possim sine timore consistere ad om¬
nem responsionem malignam impii
huius. Uideo enim me uelut ouem in
medio luporum. Et ecce sum int̾ scan¬
dala: uelut passer. Et ecce sum inter
retia: uelut caprea. Et ecce sum inter
piscatores:. uelut piscis. Adiuua me
xp̃e: et salua me. Dixerunt autem
sermones istos milites p̃sidi: dicentes.
Quia potestas tua ñ potest commun
habitatorem dominum inuocat.
adduci eam: et dixit ad eam. Cuius

Expanded text:
transiens autem impi| us . olibrius et sedens in burcali suo uidit puellam si fuerant coepit clamare nouam| ancinoli me| derelinquere ne sinas anima mea contaminare.| Cum sit mundam . casta incontaminata . non polo| atur fedes mea non cuminquinuntur corpus meum| non emutitur scientia mea non proiciatur margarita| mea in luto non auriatur sinsus meus ad turpidine et| insipientia diaboli . sed mitte mihi adsistricem sidis| tuae sapientiam ad aperiendo faucis sensus mei ad| respondendo cum fiducia et sine timore me consistire| ad omnem responsionem maligni et impii . huius uideo| autem me uilud quem in medio loporum. Ecce sum inter| scandala uelud passer . ecce sum inter rites uelud| caprea. Ecce sum inter piscatores uelud piscis. Aiuam| me christe et salua me . dixerunt autem sermonis istus pre | fecto dicentes quia potestas tua non potest cummun| habitatore deum inuocat. esumus aduci eam. Et dixit ab eam que
Abbreviated transcription (Latin):
sti michi te ipsum: qui appariusti
dis tuȩ. Gła tibi qui fundasti t̾ram
suꝑ aquas. Dep̃cor te domine: ut p̾¬
crpias me lauari lauachro immor¬
talitatis. sc̃i indeficientis. iniuifican¬

Expanded text:
sti mihi temetipsum quia| apparuisti des tuae Gloria tibi qui fundasti ter| ra super aquas. Depraecor te domine ut praecipias me| lauare lauacrum inmortalitatis sancto. Indeficientem| uiuifecan
Abbreviated transcription (Latin):
um. Cessauerunt autem carnifices
cit ei p̾fectus. Consenti michi: et sa¬
crifica. Non enim potest mulier¬
mala uincere p̾cepta imꝑatorum:
et conuentum omnium deorum.
Regina dixit. Non adquiesco: non
immolo. Non enim potest diabol
uincere castam puellam xp̃i dñi.
Consignauit sͥ omnia menbra me¬
quoddam magnum et impleri aqͦ:¬
et iubet depomi eam de ligno ⁊ et
alligari manus eius et pedes: et
mittere ibi ut suffocaretur in aqͣ.
Alligantes autem eam: orauit bea¬
ca regina dicens. Domine qui ha¬
bitas met̾num: disrumpe uincula
mea ut tibi sacrificem hostiam lau¬
dis. Fi̾at michi hec aqua etiam
aqua suauitatis: fiat michi hec¬
suffocatio illuminatio salutis. Fĩ¬
at michi lauachrum salutiferum

Expanded text:
o. Cessauirunt autem car| nefices xit ei praefectus . consenti| mihi sacrifeca non enim potest muliercula . uincire prae| cepta imperatorum . et conuentum omnium deorum. Marina| dixit non adquiesco . non inmolo . non enim potest diabulus| uincire casta puella christi. Consignauit omnia membra me magnum et impleri aquam et deponi eam| de ligno et allegari . manus eius et pedis et mitti eam| ibi ut suffucitur in eo. Allegantibus autem eam . Ipsa| orabat dicens. Domine qui habitas in aeterno disrumpe| uincula mea ut tibi sacrificem hostias laudis. Fiat mi| hi haec aquam nequiciae aquam suauitates. Fiat| mihi suffugacio . haec inluminacio salutes meae. Fiat| mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Simul etiam de ep̃atu suo. eiusdem lo¬
ci seruientib duas contraclidit uillas:
uidelicet iam dictam uillam icium.
cuncta ꝑuidens congruo patrata or¬
dine. hoc unum quod poterat ual¬
de uideri difficile. a sc̃o censuit expe¬
tendum archangel: aque scilicet ele
ut qui quondam ꝓduxerat. sicienti
ppło de petra poculum. ipse a seruis
suis amouere dignaretur aque penu¬
riam: tandem angelica ostensione lo¬
cum didicit. ubi in p̃rupto silice dũ
concauum foram̃ exciditur: mirum
in modum. aquarum mox abundan¬
tia reppitur. que posset habitantib
competentem p̃bere usum. Eadem
uero aqua ꝑfluens. quod sit haustu
salubris: multis ẽ ostensum modis. Ce¬
lerem namq febricitantib fert opem.
quotiens desicłium ꝓuenerit sumendi.

Expanded text:
Simul etiam de episcopio suo eidem loSimul etiam de episcopio suo eidem loco a servientibus villas contradidit, videlicet jam dictam villam Icium cuncta pervidens congruo patrata ordine, hoc unum quod poterat valde videri difficile, a sancto censuit expetendum archangelo, aquae scilicet elemut qui quondam produxerat sitienti populo de petra poculum, ipse a servis suis amovere dignaretur aquae penuriam; tandem angelica ostensione locum didicit, ubi in praerupto silice dum concavum foramen exciditur, mirum in modum aquarum mox abundantia reperitur, quae possit habitantibus competentem praebere usum. Eadem vero aqua profluens quod sit haustu salubris, multis est ostensum modis. Celerem namque fert febricitantibus opem, quoties desiderium provenerit sumendi.
Abbreviated transcription (Latin):
plures diuersis infirmitatib acti. pri¬
stine redditi sunt sanitati. Et quod
his addendum ẽ. mulier quedam or¬
bata luminib de uilla que dr̃ auste¬
riacus. dum ꝓsequitur p̃tiosissima
munera summi archangeli. mox ut
attigit planiciem arenamq maris.
diuinitus facto uisum recepit: ad¬
mirans se subito de tenebris in luce¬
mutatam. S et usq hodie: ꝑ summũ
ministrum suum. hec eadem dñs. co¬
tidie ad laudem et głam nominis sui.
tib ñ desinit.
Ralendarum nouembrium. uenerandi
completa dedicatione templi: uir dñi
autbertus. postquam sagaciter om̃ia
sub ordine disposuit : officia quoq
seruientium clericorum constituit.
deputans hos inibi sub duodenario¬
numero consistere canonicos: qui legi¬
timis obseruationib. ꝑpetualiter in
beatissimi michaelis archangeli ꝑsi¬
sterent famulatu: quamuis eiꝰdem
numeri. in eodem loco a successoribus
beati uiri sint et alii clerici substituti.

Expanded text:
pluresque diversis infirmitatibus acti pripluresque diversis infirmitatibus acti pristinae sunt redditi sanitati. Et quod his addendum est, mulier quaedam orbata luminibus, de villa quae dicitur Asteriacus, dum prosequitur pretiosissima munera summi archangeli Michaelis, mox ut attigit planitiem arenae maris divinitus factum recepit visum, admirans se de tenebris subito in lucemutatam. Sed et usque hodie per summum ministrum suum haec eadem Dominus quotidie ad laudem et gloriam nominis sui on desinit. Kalend. Novembris, veneranda completa templi dedicatione, vir Domini Autbertus postquam sagaciter omnia sub ordine disposuit, officia quoque servientium clericorum constituit, deputans hos inibi sub numero consistere duodecim, qui legitimis observationibus perpetualiter in beatissimi Michaelis archangeli persisterent famulatu, quamvis non ejusdem numeri in eodem loco a successoribus beati viri sint clerici constituti.
Abbreviated transcription (Latin):
struxerat posuit: et partem marmo¬
ris supͣ quod stecit: cuius ibidem usq
gia: iam dictis fr̃ib usq ad sacrum lo¬
cum deferenda patrocinia contradidit:
conditione interposita. uidelicet ut quos
una angelice reuelationis sotiauerat
michaelis nuntii repedantes.
pꝰ multa itineris emensa spa¬
tia ad locum quo digressi fuerant. ip̃o
die quo fabrica completa ẽ in monte
iam dicto. in occiduis partib. quasi
nouum ingressi sunt orbem: quem
priꝰ ueprium densitate reliquerant ple¬
num. Quo cum ꝓpinquant. sacerdos
currens. cum multis laudibus et can
mortalib deuexit ꝓfutura p̾sidia.
Dici uero ñ pot̾. quanto in aduentu¬
hoc quod beatum michaelem archan¬
gelum. celestis nrilicię princrpem me¬
rebantur obtinere signiferum: cognos¬
centes etiam signa et mirabilia. que
dñs ꝑ ministrum suum oꝑatus fue¬
rat mortalibus:. ita ut ꝑ huius itine¬
ris spatia. duodecim ceci illuminati:

Expanded text:
struxerat, posuit, et partem scilicet marmostruxerat, posuit, et partem scilicet marmoris supra quod stetit, cujus ibidem usque gia, jam dictis fratribus usque ad sacrum locum referenda contradidit, conditione interposita, videlicet ut quos una angelicae revelationis sociaverat interea nuntii repedantes, post multa itineris spatia, ad locum quo digressi fuerant, ipso die quo fabrica completa est in monte jam dicto in occiduis partibus, quasi novum ingressi sunt orbem, quem primum veprium densitate reliquerant plenum. Quo dum appropinquant, sacerdos currens cum multis laudibus, cum camortalibus devehit profutura praesidia. Dici vero non potest quantum in adventuhoc quod beatum Michaelem archangelum coelestis militiae principem merebantur obtinere signiferum; cognoscentes etiam signa et mirabilia quae Dominus per ministrum suum operatur mortalibus, ita ut per hujus itineris spatia duodecim caeci illuminati,
Abbreviated transcription (Latin):
tum: uiro dĩ autberto ep̃o manente
anxio. ꝓinde quia cernebat qͥ deesse
sc̃i archangeli pignerat beatus eum¬
dem sacerdotem michael admonuit.
uti fr̃s celerrime usq ad locum quo
memoria uenerabiliter colitur eius¬
dirigeret in gargano: et eandem qũa
angło patrocinante referrent benedi¬
latione. Qualit a gargano sacra pig
Nterea missi nuntii: p̃dictum ade¬
unt locum. Qbenignissime ab abb̃e
loci ipsius suscepti: uestibusq muta¬
leuati: cuncta que sue contigerant re¬
gioni. simulq ad quod uenerant pan¬
dunt. Que u̾ba cum ipsius loci ab¬
bas. suo reculisset antistiti: uberrimas
omnipotenti do laudes uterq retu¬
lit: qui ꝓ lapsis nature fragilitate t̾ri¬
genis. assistentium sͥ ministrorũ dig¬
natur p̾bere suffragium. Hinc cuni
qua decebat ueneratione. sumptis a
loco pigneribus. quo beatus michael
licet rubei pallioli. quod ipse memora¬
tus archangelus. in monte gargano
suꝑ altare quod ipse manu sua con¬

Expanded text:
tum, viro Dei Autberto episcopo manente tum, viro Dei Autberto episcopo manente anxio, proinde quia cernebat sibi deesse sancti archangeli pignora, beatus eumdem sacerdotem Michael admonuit, uti fratres celerrime usque ad locum quo memoria venerabiliter colitur sdirigeret in Gargano, et eam quam angelo patrocinante referrent benediIV. Qualiter a Gargano sit sanctum Interea missi nuntii adeunt locum: qui benignissime ab abbate loci illius suscepti vestibusque mutalevati, cuncta quae suae contigerant regioni, simulque ad quod venerant pandunt. Quae verba cum ipsius loci abbas suo retulisset antistiti, uberrimas omnipotenti Deo laudes uterque retulit, qui pro lapsis naturae fragilitate terrigenis assistentium sibi ministrorum dignatur praebere suffragium. Hinc cum qua decebat veneratione sumptis a loco pignoribus, quo beatus archangelicet rubei pallioli quod ipse memorandus archangelus in monte Gargano supra altare quod ipse manu sua con
Abbreviated transcription (Latin):
de magnitudine fabrice construen
de. adhuc dubius cogitaret: nocte me¬
dia. sicuti quondam gedeoni in signũ
uictorie.ros iacuit supͣ uerticẽ montis.
Ubi autem funcdam̃ta locanda erant.
siccitas fuit: dictũq ẽ ep̃o. Uade: et
sicut signatum uideris. fundam̃ta
iace. Qui ftatim oninipotenti deo gra¬
tias agens. sc̃iq michaelis archangłi
opus aggressus ẽ. Extruritos fabricã
ñ culmine subtilitatis celsam. s in
modum cripte rotundam ⁊ centum ut
estimabatur hominum capacem: illiꝰ
in monte gargano uolens exequare
formam in morem p̃rupti silicis. an¬
głico apparatu factam terrigenis. ad
laudem et głam cłi habitationen ma¬
nifeste docens semꝑ in celestib dium
muneris opem ẽe poscendam: altaq
contemplationis intuitu penetrare.¬
et in ethereis astra ñ in t̾renis limo¬
sis q paludibus. rotantia hominum
ponere corda. Quod cum ñ pͦ multũ
tempus. eẽt opem ferente deo edifica¬

Expanded text:
de magnitudine construendae de magnitudine construendae fabricae adhuc dubius cogitaret, nocte media, sicuti quondam Gedeoni in signum victoriae, ros jacuit super verticem montis; ubi autem fundamenta locanda erant, siccitas fuit, dictumque est episcopo: Vade, et sicut signatum videris, fundamenta jace. Qui statim omnipotenti Deo gratias agens, sanctique implorans archangeli ud aggressus est. Exstruxit itaque fabricam non culmine sublimitatis celsam, sed in modum cryptae rotundam, centum ut aestimatur hominum capacem, illius in monte Gargani volens exaequare formam, in modum praerupti silicis angelico apparatu facta terrigenis ad laudem et gloriam Dei habitatione: manifeste docens semper in coelestibus divini muneris opem esse poscendam, altoque contemplationis intuitu penetrare aetheris astra, non terrenis limosisque paludibus rotantia hominum ponere corda. Quod cum post non multum tempus esset opem ferente Deo aedifica