comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ita ut ĩ ancipiti et comuni ꝑi-¬
culo plures a suis ꝙͣͣ ab hostibꝰ cederẽ¬
tur int̾ utrãq aurem ĩ ipsa iũctura
capitis ac ceruicis a rectore ꝑcussi ubi re¬
gi posse desiissent scalpro fereo et mal¬
leo ad id ministeriũ institutis cuiꝰ remᷤͤ¬
dii inuentor ip̃e hasdrubal ferebatuͣ.
int̾ quẽ simul ac liuiũ magnis et pe¬
ne equis uiribꝰ certabat᷑. hinc nẽpe
romani equites peditesq inde hispa-¬
ni ueterani et uiri fortes nec roma¬
ne militie inexꝑti. ligures etiã ad
arma durissimi e medio dextram in
parte transuerti se hispanis adiũxe.¬
rant. ubi eĩ ferox pugna et miserabl¬
us strages erat. gallos qui ĩ altero cõ¬
nu erant ab incursu claudii ip̃a loci
natura tutabat᷑. tumulo telluris aspe¬
rioris qui mediꝰ int̾ acies stabat pro
clipeo freti quescebant contẽti ꝗcꝗd
ab aliis ageret᷑ unde int̾ locoꝵ angu¬
stias explicitas fuisse acies intelligere

Expanded text:
runt, ita ut in ancipiti et comuni perirunt, ita ut in ancipiti et comuni periculo plures a suis quam ab hostibus cederentur, inter utranque aurem in ipsa iunctura capitis ac cervicis a rectore percussi, ubi regi posse desiissent, scalpro ferreo et malleo ad id ministerium institutis; cuius remedii inventor ipse Hasdrubal ferebatur. 171 Inter quem simul ac Livium magnis et pene equis viribus certabatur: hinc nempe romani equites peditesque, inde Hispani, veterani et viri fortes nec romane militie inexperti; Ligures etiam, ad arma durissimi, e medio dextram in partem transvecti se Hispanis adiunxerant. Ibi igitur ferox pugna et miserabilis strages erat. 172 Gallos, qui in altero cornu erant, ab incursu Claudi ipsa loci natura tutabatur: tumulo telluris asperioris, qui medius inter acies stabat, pro clipeo freti quiescebant, contenti quicquid ab aliis ageretur; unde inter locorum angustias explicitas fuisse acies intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. pͥmus claudius nero cũ uniu̾¬
so equitatu de hinc p̃tor leuis arma¬
ture cũ subsidio suꝑuenit. urgentes
hinc illinc hostile agmen usq adeo ⁊¬
ut necesse haberet aut sistere aciem
aut fugere hostibꝰ iam terga p̃mẽtibꝰ.
Substitit ig̾ amnis ad ripã eminenti
ĩ loco castra cõmuniturꝰ dũliuiꝰ cõsul
cũ oĩ peditũ ex̾citu ceptis ĩcidit. tũ has¬
drubal sup̃mã horã aduentare intel¬
ligens p̃termissa et itineris et castroꝵ
cura se ad p̃liu expediens aciem in¬
struit. Romani suam iam instruxem̃t
bal claudio gallos opposuit nõ ꝙ eis
multũ fideret s ꝙ romanis formida¬
biles putabat. ligures in medio statu¬
it. ip̃e cũ hispanis militibꝰ ĩ quibꝰ mul-¬
tu spei habebat. contra liuiũ stetit.
elephantes ĩ fronte p̃lii collocauit ꝗ
uariis post clamoribꝰ agitati qd̾ ĩ aliis
bellis multis acciderat uagi et quasi
linfatico discursu suam quoq tuͣba¬

Expanded text:
dedit. Primus Claudius Nero cum univededit. Primus Claudius Nero cum universo equitatu, dehinc pretor levis armature cum subsidio supervenit, urgentes hinc illinc hostile agmen usque adeo ut necesse haberet aut sistere aciem, aut fugere hostibus iam terga prementibus. 168 Substitit igitur amnis ad ripam, eminenti in loco castra communiturus, dum Livius consul cum omni peditum exercitu ceptis incidit. Tum Hasdrubal, supremam horam adventare intelligens, pretermissa et itineris et castrorum cura, se ad prelium expediens aciem instruit. 169 Romani suam iam instruxerant. bal Claudio Gallos opposuit, non quod eis multum fideret, sed quod Romanis formidabiles putabat; Ligures in medio statuit; ipse cum hispanis militibus, in quibus multum spei habebat, contra Livium stetit; elephantes in fronte prelii collocavit. urbassent, variis post clamoribus agitati, quod in aliis bellis multis acciderat, vagi et quasi limphatico discursu suam quoque turba
Abbreviated transcription (Latin):
sensisse. aut opp̃ssũ illũ uel ĩsigni deiec¬
tũ clade sibi fingerat. nõ nũꝙͣ illud i
occurrebat aĩo qd̾ ueꝵ enat nũtios ⁊¬
suos ac literas nõ ad hanibalẽ s ad ma-¬
nus hostiu ꝑuenisse. hinc ortã cõsuli
fiducia ad se delendũ festinandi. s id
rursus fratre incolumi qualit̾ tale ali-¬
quid ausus eẽt intelligere nullo modo
poterat. Inter has solicitudines et hos
metꝰ noctu̾na fuga seq suosq clãculũ
ex hic locis eriꝑe statuit: que res tene¬
bris tumultuq militari paꝵ ꝓspere ⁊¬
successit: a uia deserti pars errore uago
effusi. pars somno obruti passim oĩa cĩ¬
cũ loca repleuerant. hasdrubal ip̃e dũ
uadũ querit metaurũ amnẽ sequenc
cuiꝰ qͦ magis a mari ad mõtes accedit᷑
eo undiq altior atq p̃ruptior ripa est.
et ĩpetuosior alueus cura uagos aqͣꝵ
flexus errando assequẽdi tp̃s hostibuc

Expanded text:
sensisse, ut oppressum illum vel insigni deiecsensisse, ut oppressum illum vel insigni deiectum clade sibi fingeret. Nonnunquam illud etiam occurrebat animo quod verum erat, nuntios suos ac literas non ad Hanibalem sed ad manus hostium pervenisse; hinc ortam consuli fiduciam ad se delendum festinandi. Sed id rursus, fratre incolumi, qualiter tale aliquid ausus esset, intelligere nullo modo poterat. 166 Inter has solicitudines et hos metus nocturna fuga seque suosque clanculum ex his locis eripere statuit. Que res tenebris tumultuque militari parum prospere successit: a vie ducibus deserti, pars errore vago effusi pars somno obruti passim omnia circum loca repleverant. 167 Hasdrubal ipse, dum vadum querit Metaurum amnem sequens, cuius quo magis a mari ad montes acceditur eo undique altior atque preruptior ripa est et impetuosior alveus, circa vagos aquarum flexus errando assequendi tempus hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
bus rem sibi ẽẽ cognoue̾i̾t. pinde cõsulo
et obtestor ut hac ip̃a hora p̃liũ ĩ eamꝰ
nã et ego abunde mores hostiu noui
et meos lapsitudinẽ corpoꝵ aut torpo
subito romane acies castͥs educũt᷑ et
iam hostes ip̃i castͥs exierant. poterat¬
q res illico transigi nisi hasdrubali ⁊¬
ante aciẽ ꝓgresso noua repente suspi¬¬
cio incidisset. Romana eĩ castra ꝓspec¬
tans et adustiores solibꝰ homines et e¬
quos solito squalidiores adnimaue̾tit.
itaq substitit ambiguus aĩ et recep¬
tui raptĩ cani iubens pedem ĩ castrare¬
tulit. suosq ad se recepit multa secũ
animũ eiꝰ ĩ illa opiniõe firmabant ut
consulem alteꝵ ad eẽ crederet. atq il¬
lud inpͥmis ꝙ semel p̃toriũ bis consu¬
laria signa sonuissent qd̾ romauis ⁊¬
bellis exercito nisi duoꝵ ducũ p̃sẽtia
potuisse hanibalem tãta de re falli fu¬
gamq sibi oppositi ducis et ex̾citꝰ non

Expanded text:
bus rem sibi esse cognoverit. Proinde consulo bus rem sibi esse cognoverit. Proinde consulo et obtestor ut hac ipsa hora prelium ineamus; nam et ego abunde mores hostium novi, et meos lassitudinem corporum aut torporsubito romane acies, castris educuntur et iam hostes ipsi castris exierant poteratque illico res transigi, nisi Hasdrubali ante aciem progresso nova repente suspitio incidisset. Romana enim castra prospectans, et adustiores solibus homines et equos solito squalidiores animadvertit; itaque substitit ambiguus animi et, receptui raptim cani iubens, pedem in castra retulit suosque ad se recepit, multa secumanimum eius in illa opinione firmabant, ut consulem alterum adesse crederet; atque illud in primis quod semel pretorium bis consularia signa sonuissent, quod romanis bellis exercito nisi duorum ducum presentia potuisse Hanibalem tanta de re falli fugamque sibi oppositi ducis et exercitus non
Abbreviated transcription (Latin):
adhibitꝰq consilio portius liciniꝰ pre¬
tor qui ꝑ eos dies multo ingenio at¬
q industͥa nũc angustias occupãdo
nuc hostile agmen hinc atq inde
turbando hasdrubalis iter obltru¬
xerat. hic minora castra ꝓpe consulẽ
habebat. pluriũ exhis qui cõsilio ĩt̾¬
erant sententie fuerunt ut aliqͦt
dies et quieti militũ et spectandis e
ꝓximo moribus hostiũ darentur.
Ciaudius nero contrariũ sentiebat
ita ut id nõ mͦ consuleret s rogaet.
meũ consiliũ aiebat qd̾ uelocitas tu¬
tũ fecit ꝑiculosũ est factura dila¬
tio. neq me hanibal abiisse sensit
neq hasdrubal aduenisse. utͥusq
hostis errore ad nostrũ uictoriã uti
licet. facile est mͦ cõfestim fiat ut
huiꝰ ex̾citꝰ protentur. et ego ad illũ¬
redeam et abitꝰ insciu et reditꝰ mei. sĩ
differimꝰ et illũ aĩosiorẽ facimꝰ. si cũ pa.¬
ucioribus et hũc cautiorem. si cũ pluri¬

Expanded text:
adhibitusque consilio Portius Licinius preadhibitusque consilio Portius Licinius pretor, qui per eos dies multo ingenio atque industria, nunc angustias occupando nunc hostile agmen hinc atque inde turbando, Hasdrubalis iter obstruxerat; hic minora castra prope consulem habebat. 160 Plurium ex his qui consilio intererant sententie fuerunt, ut aliquot dies et quieti militum et spectandis e proximo moribus hostium darentur; Claudius Nero contrarium sentiebat, ita ut id non modo consuleret sed rogaret. 161 ‘Meum consilium’ aiebat ‘quod velocitas tutum fecit, periculosum est factura dilatio. Neque me Hanibal abiisse sensit, neque Hasdrubal advenisse; utriusque hostis errore ad nostram victoriam uti licet. Facile est, modo confestim fiat, ut et huius exercitus proteratur et ego ad illuredeam et abitus inscium et reditus mei. 162 Sin differimus, et illum animosiorem facimus si cum paucioribus, et hunc cautiorem si cum pluri
Abbreviated transcription (Latin):
spetie corpoꝵ inspecta et uirtute
aĩor extunata. felicia signa se¬
quebantur. p̃miserat aũt claudius
ad collegam nũtios querens super
aduentu suo quenã uolũtas eiꝰ eẽt
et qd̾ ad locũ et qd̾ ad tp̃s attineret.
hoc est annoua castra extruere/ an
college ip̃iꝰ castris excipere eu mallet.
et an diurnis an noctuͣnis horis in¬
gredi. Responsũ erat nocte ꝙͣ die
melius et in uetera ꝙͣ noua castra
diu̾tere utilius. edictũq in castris ut
ꝙͣͣ maximo fieriposset silentio ne ĩ¬
telligi posset ab hostibꝰ. tribunꝰ tͥbu¬
nũ centurionẽ centurio eques eꝗtẽ
exercitꝰ nil penitꝰ secũ nisi coͣpora ⁊
arma portabat. itaq claudiꝰ post
ꝓpinquos montes nocte expectata
tacito cũ exͥcitu castia liuii consulis
incredibili congratulatiõe et gau¬
dio utriusq partis ingreditur. ea
nox quieti necessarie ꝑmissa est. ma¬
ne consiliu inter consules habitũ

Expanded text:
specie corporum inspecta et virtute specie corporum inspecta et virtute animorum extimata, felicia signa sequebantur. 157 Premiserat autem Claudius ad collegam nuntios, querens super adventu suo quenam voluntas eius esset et quod ad locum et quod ad tempus attineret, hoc est an nova castra exstruere an college ipsius castris excipi eum mallet, et an diurnis an nocturnis horis ingredi; responsumque erat nocte quam die melius et in vetera quam nova castra divertere utilius, edictumque in castris ut quam maximo fieri posset silentio, ne intelligi posset ab hostibus, tribunus tribunum, centurionem centurio, eques equitem, exercitus nil penitus secum nisi corpora et arma portabat. Itaque Claudius, post propinquos montes nocte expectata, tacito cum exercitu castra Livii consulis incredibili congratulatione et gaudio utriusque partis ingreditur. Ea nox quieti necessarie permissa est. 159 Mane consilium inter consules habitum
Abbreviated transcription (Latin):
craret. illis aũt nichil accipe fixu
signis aut diu̾tere aut differre stan.
tecuyeuntes cibũ sumere/ diebꝰ ac
noctibus ꝓperare uix breuissimo so¬
pori succumbere aut ulla usꝙͣ ne¬
cessitate subsistere. sic obnixi oes de¬
uotiq uł ad uictoriam uł ad motẽ
ibant. IIam senã adriatici si nꝰ̾uͣbẽ
hasdrubal ꝑuenerat illic ei liuius
alter consul occurrerat. et enint tã
cõiu̾̃cta amboꝵ castra ut tantoᷤᷤ ĩter
hostes uix ꝗngentoꝵ passuũ spatiũ
intereẽt. Iam claudius nero auxi¬
lio adueniens iuxta erat amplio¬
re ꝙͣ mouerat exercitu. nẽpe ĩ ip̃o
itinere ueterani milites ad specie
tã pie tã decore militie reu̾tebãt᷑.
renouatoq animi iuigore arma
quibꝰ uale dixerant pridem resu.¬
mebant. Et zuuenes in tã honestã
expeditionẽ. qua nulla ẽẽ posser
honestior. tanteq rei spectaculu
ꝓficisci gloriosu opinantes ultro
sese obtulerant. receptiq erant a

Expanded text:
craret, illis autem nichil accipere fixucraret, illis autem nichil accipere fixusignis aut divertere aut differre, stantes vel euntes cibum sumere, diebus ac noctibus properare, vix brevissimo sopori succumbere, aut ulla usquam necessitate subsistere. Sic obnixi omnes devotique vel ad victoriam vel ad mortem ibant! 156 Iam Senam, Adriaci sinus urbem, Hasdrubal pervenerat. Illic ei Livius alter consul occurrerat et erant tam coniuncta amborum castra, ut tantos inter hostes vix quingentorum passuum spatium interesset. Iam Claudius Nero auxilio adveniens iuxta erat, ampliore quam moverat exercitu. Nempe in ipso itinere veterani milites ad speciem tam pie et tam decore militie revertebantur, renovatoque animi vigore, arma quibus pridem vale dixerant resumebant; et iuvenes in tam honestam expeditionem, qua nulla esse posset honestior, tanteque rei spectaculum proficisci gloriosissimum opinantes, ultro se se obtulerant receptique erant:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmeatus ĩ uiam cõuectantiu ultro¬
q uiris netessaria aciumentis offe.¬
rentiu oĩa laudibꝰ ꝑsonabant. uo¬
ta p̃cesq ad suꝑos mittebantur. m¬
mille undiq simul ad celũ manꝰ mil¬
le oculi tollebant᷑ orantiũ ut ꝗ tũc
ꝓ italie libertate pugnaturubant
mox ĩcolumes cũ uictoria remearẽt.
ut quos tunc ꝓperantes anxii prose.¬
querent᷑ romane urbis atq imꝑii
protectores. in quoꝵ dextris sua et
suoꝵ filioꝵ uita eẽt ac fortuna. eis¬
dem post uictoribꝰ alacres ac securi
occurrentes suscepta ꝓ ulis uota ꝑsol¬
uerent. In hec obsequia inq hec uerba
turba inextimabilis comunis generis
hominu confluebat. et erat int̾ hoꝵ
liberalitatẽ militũq modestiam mira
contentio. dũ hi oĩa illis ingererent
orarentq ne tepide reciꝑent qd̾ tam
fcruide donaret᷑. et ꝓse quisq ne ꝗs
alius ĩ hoc sibi honore p̃feretur obse¬

Expanded text:
commeatus in vias convectantium, ultrocommeatus in vias convectantium, ultroque viris necessaria ac iumentis offerentium; omnia laudibus personabant, vota precesque ad superos mittebantur, mille undique simul ad celum manus mille oculi tollebantur orantium ut, qui tunc pro Italie libertate pugnaturi ibant, mox incolumes cum victoria remearent, ut quos tunc properantes anxii prosequerentur romane urbis atque imperii protectores, in quorum dextris sua et suorum filiorum vita esset ac fortuna, eisdem post victoribus alacres ac securi occurrentes suscepta pro illis vota persolverent. 154 In hec obsequia inque hec verba turba inextimabilis omnis generis hominum confluebat, et erat inter horum liberalitatem militumque modestiam mira contentio, dum hi omnia illis ingererent orarentque ne tepide reciperent quod tam fervide donaretur, et pro se quisque nequis alius in hoc sibi honore preferretur obse
Abbreviated transcription (Latin):
gno gressu noc iter arripuit. et ĩluca¬
nia se ire simulans illico ĩpicenum
flexit. ubi autẽ tantũ ine exegit ut
iam metui nõ poss ne quic rem or¬
cutã diuulgaret collectis ĩ unũ suis
cius uisu. nullũ securiꝰ. nullũ fuit
utiliꝰ nõ ancipitem pugnã s ad cer¬
tã uos uictoriam duco. collega meᷤ
nõ mͦ quãtis opus est s multo etia
pluribus instructꝰ est copiis at plena
in lance quicꝗd addideris iam pͥoru
nulla fit mentio. pondꝰ nouissimu
rem inclinat. nostis famã ĩre quali¬
ber. s ĩ bello maxime posse ꝙͣ pluri¬
mũ. et leuia sepe momenta uerboꝵ
occasionẽ rebus ingentibꝰ p̃buisse.
ubi auditũ subito fuerit aduenisse cõ.¬
sulem alteꝵ atq exͥcitũ consularem
quis numeꝵ requiret: ip̃m nomen
nostris aĩos dabit. hostibus arripiet.
ceptũ iter ur̃m dubitetis. cernite qͣ
hominu gratia ac beniuolentia fre
uentiũ agmuinibꝰ atq omni expaͣte

Expanded text:
gno gressu nocte iter arripuit et, in Lucaniam se ire simulans, illico in Picenum flexit. 151 Ubi autem tantum vie exegit ut iam metui non posset nequis rem occultam divulgaret collectis in unum suis,cius visum, nullum securius, nullum fuit utilius. Non ad ancipitem pugnam sed ad certam vos victoriam duco. Collega meus non modo quantis opus est, sed multo etiam pluribus instructus est copiis; at piena in lance quicquid addideris, iam priorum nulla fit mentio: pondus novissimum rem inclinat. 152 Nostis famam in re qualibet sed in bello maxime posse quam plurimum, et levia sepe momenta verborum occasionem rebus ingentibus prebuisse. Ubi auditum subito fuerit advenisse consulem alterum atque exercitum consularem, quis numerus requiret? ipsum nomen nostris animos dabit, hostibus arripiet; ceptum iter vestrum dubitetis, cernite qua hominum gratia ac benivolentia freqventium agminibus atque omni ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
bibꝰ atq oppidis ĩꝑarent ut ad iuc¬
tũ ꝑtinentia ĩ uiam publicã cõuehe¬
rent. quin et equos et quadrigas cõ¬
ducerent ꝗbꝰ fessi de exercitu suble¬
uari possent. eo ip̃o die quo senatui
scͥpserat consiliu suu nulli penitꝰ
aꝑiens se ĩlucanos ituri ꝓnũtiat.
ad capiendã punico p̃sidio cõmuni¬
tam urbem . ad id sibi mille eꝗtib
sex milibꝰ peditũ opꝰ eẽ testatꝰ. illis
ellectis et cõmissa legato quẽ fidissi¬
mũ habebat castroꝵ custodia ma-¬

Expanded text:
bibus atque oppidis imperarent ut ad vicbibus atque oppidis imperarent ut ad victum pertinentia in viam publicam conveherent, quin et equos et quadrigas conducerent quibus fessi de exercitu sublevari possent, eo ipso die quo senatui scripserat, consilium suum nulli penitus aperiens, se in Lucanos iturum pronuntiat ad capiendam punico presidio communitam urbem. 150 Ad id sibi mille equitibus sex milibus peditum opus esse testatus, illis electis et commissa legato quem fidissimum habebat castrorum custodia, ma
Abbreviated transcription (Latin):
quentis castra sine duce exausta eꝗtũ
ac peditũ uigore obiecta hosti ue̾su
tissimo et illius errore magisꝙͣ suis
tuta uiribꝰ. quid si hanibal rem resci¬¬
scat: et aut castra suo duce deseͬta
ĩuadat. aut ducem ꝓfugũ ꝑsequatuͣ :
quid siignaro qd̾ credendũ nõ eẽt ha¬
nibale so spes ad hasdrubalẽ per¬
ueniat: nequaꝙͣ illi quidẽ ĩ exꝑ¬¬
to cũ hoste rem futura. s cũ illo qui
eu nuꝑ in hispaniã puerilit̾ credu¬
lũ ficte pacis tractatibus fefellisset.
et ad sũmã intã uariis uulgi sẽmo¬
nibus nichil certi einat nisi ille pessi¬
mꝰ mos uulgaris ex fortunareru
famã hominũ pendere. itaq sipsꝑe
successiss nichil Claudio nerone pre
scius uolũtatis opimoes sermones tdflit.¬
q hominũ nõ pluris faciens ꝙͣ sunt:
ad excutionẽ generosi licet ambigui
oꝑis festinabat. p̃missisq ꝑ oẽ qua
uenturꝰ erat regionẽ qui amicis ur¬

Expanded text:
quentis castra sine duce, exausta equitum quentis castra sine duce, exausta equitum ac peditum vigore, obiecta hosti versutissimo et callidissimo et illius errore magis quam suis tuta viribus. 147 Quid si Hanibal rem resciscat et aut castra suo duce deserta invadat aut ducem profugum persequatur? quid si ignaro, quod credendum non esset, Hanibale sospes ad Hasdrubalem perveniat? nequaquam illi quidem inexperto cum hoste rem futuram, sed cum illo qui eum nuper in Hispania pueriliter credulum ficte pacis tractatibus fefellisset. 148 Et ad summam in tam variis vulgi sermonibus nichil certi erat, nisi ille pessimus mos vulgaris, ex fortuna rerum famam hominum pendere; itaque si prospere successisset nichil Claudio Nerone precscius voluntatis, opiniones sermonesque hominum non pluris faciens quam sunt, ad executionem generosi licet ambigui operis festinabat; premissisque per omnem qua venturus erat regionem, qui amicis ur
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾citu suo paucos quidẽ s electos robur
florẽq militie. opemq college indigo ⁊
motibus nũt tatũ opposito latiuꝵ. au¬
dax fortasse consiliũ et sius etiã ciuibꝰ
scribat ac responsu p̃stoletur in mora ꝑicu.
u ad senatũ missis siuis ip̃e literis addi¬
tis totũ hoc qd̾ aĩo uoluehat apuit. ut
constaret se qd̾ instituerat pͥus acturu
ꝙͣ romã litere ꝑuenissent. ubi uͦ ꝗd pa¬
raret exposuit consiliu suũ quid apa-¬
tribus fieri uellet intimat: ut scil no¬
uus domi ex̾citꝰ sc̾beret᷑ narniã mittẽ¬
dus in umbriam scilz ubi hostes cõue¬
nire decreuerant. Rome aũt re cogni¬
ta et consilio consulis intellecto opi¬
nionũ atq sententiaꝵ diu̾sitas tãta
fuit quanta deincepto cuiusꝙͣ ducis
ante nõ fuerat. dũ hanc tantã sui ĩpera¬
toris audaciã an laude dignã anuitu¬
perio iudicarent in dubio ẽẽt Relin¬¬

Expanded text:
exercitu paucos quidem sed electos, robur exercitu paucos quidem sed electos, robur floremque militie, opemque college indigo et motibus nunc tantis opposito laturum: audax fortasse consilium et suis etiam civibus scribat ac responsum prestoletur, in mora pericum ad senatum missis suis ipse literis additis, totum hoc quod animo volvebat aperuit, ut constaret se quod instituerat prius acturum, quam Romam litere pervenissent. Ubi vero quid pararet exposuit, consilium suum, quid a patribus fieri vellet apposuit: ut scilicet novus domi exercitus scriberetur Narniam mittendus, in Umbriam scilicet ubi hostes convenire decreverant. 146 Rome autem re cognita et consilio consulis intellecto, opinionum atque sententiarum diversitas tanta fuit quanta de incepto cuiusquam ducis ante non fuerat, dum hanc tantam sui imperatoris audaciam an laude dignam an vituperio iudicarent in dubio esset, relin
Abbreviated transcription (Latin):
tor euaserit : et uictoria suꝑbꝰ adue¬
nieus fratrem petat: nõne se u me¬
dio ducũ atq exercituũ tantoꝵ ĩparẽ
oĩ parte uiriu ꝑfacile una cũ imꝑio
ꝓteri ac deleri posse. his obsessus anxieta.¬
tibus statuit noua ĩ re atq insolito ꝑicu¬
lo nouo atq insolito utendũ eẽ remedio.
nec ad unguem ut a maioribꝰ accepissẽt
patrũ iussis obrẽꝑandũ. nõ posse eĩ in sũ¬
mis tẽpestatibꝰ ex comodo regentis ad nu-¬
tũ fieri oĩa. ꝓ se quẽq laborantẽ nauem
adiuuare. oragno uentoꝵ ac fluctuu
instrepitu impra nõ audiri. misceriq
marei publice tempestate nõ expecta¬
tuꝵ. quid e capitolio uelut e pupe pre¬
toria senatꝰ edixerit. ut contra suũ hostẽ
suoq cũ ex̾citu in sua quisq prouĩtia bel¬
lu gerat. imo uͦ ĩnouandũ ex antiquo
et suis simul et hostibꝰ inopinũ proun¬
cie sue finibꝰ egressuꝵ. eductuꝵq de

Expanded text:
tor evaserit et victoria superbus advetor evaserit et victoria superbus adveniens fratrem petat? nonne se in medio ducum atque exercituum tantorum, imparem omni parte virium, perfacile una cum imperio proteri ac celeri posse? 142 His obsessus anxietatibus, statuit nova in re atque insolito periculo novo atque insolito utendum esse remedio, nec ad unguem ut a maioribus accepissent patrum iussis obtemperandum: non posse enim in summis tempestatibus ex commodo regentis ad nutum fieri omnia; pro se quenque laborantem navem adiuvare, magno ventorum ac fluctuum in strepitu imperia non audiri miscerique ma reipublice tempestate non expectaturum quid e Capitolio velut e puppe pretoria senatus edixerit, ut contra suum hostem suoque cum exercitu in sua quisque provincia bellum gerat. Imo vero innovandum ex antiquo et suis simul et hostibus inopinum, provincie sue finibus egressurum educturumque de
Abbreviated transcription (Latin):
midas ĩpigerrimos p̃misir quidũ pe¬
ne totã ꝙͣ longa est italiam euasissent
errore uie ĩ romanoꝵ manꝰ delapsi ⁊
ad ꝓconsulem adducti pͥmũ ambagibꝰ
eludentes. ad ultimũ tormentoꝵ spe¬
tie ꝑterriti ueritatẽ fassi sunt. et has¬
drubalis literas ad hanibalem ꝓtule-¬
runt. et captiui et litere intactis sign¬
is ad claudiu consulẽ sub fida custodiꝰ
atq ab illo literis ꝑ intẽpretẽ lectis ro¬
mam ad senatu missi. quibꝰ in literis
int̾ cetera scͥptũ erat propositũ sibi eẽ ut
fratri inumbria iungeret᷑ ꝙ ea regio ɨ¬
ꝓpe italie medio eẽt ibi optime cõuen¬
turos. quibus cognitis egregii ducis ĩ aĩo
cura ingens orta erat. cogitantis tanti
ex diu̾so hostes ubi unũ in locũ conueĩs¬
sent pondus fesse rei publice pror sus ĩto¬
leranduz fore. quid siut sunt belloruz
exitꝰ inopinabiles et incerti: hasdru-¬
bal altero cũ consule collata manu uic¬

Expanded text:
midas impigerrimos premisit qui, dum pemidas impigerrimos premisit qui, dum pene totam quam longa est Italiam evasissent, errore vie in Romanorum manus delapsi et ad proconsulem adducti, primum ambagibus eludentes, ad ultimum tormentorum specie perterriti veritatem fassi sunt et Hasdrubalis literas ad Hanibalem protulerunt. 140 Et captivi et litere intactis signis ad Claudium consulem sub fida custodia atque ab illo, literis per interpretem lectis, Romam ad senatum missi. Quibus in literis inter cetera scriptum erat, propositum sibi esse ut fratri in Umbria iungeretur: quod ea regio prope Italie medio esset, ibi optime conventuros. 141 Quibus cognitis egregi ducis in animo cura ingens orta erat cogitantis, tanti ex diverso hostes ubi in unum convenissent, pondus fesse reipublice prorsus intolerandum fore: quid si ut sunt bellorum exitus inopinabiles et incerti, Hasdrubal altero cum consule collata manu vic
Abbreviated transcription (Latin):
gere nec pugnare uellet urgentibus
hostibꝰ et imp̃ssionẽ facientibꝰ tumul¬
tuatũ potius ꝙͣpugnatũ est. quo tu¬
multu duomilia et amplius suoru
amisit hanibal. Inde autẽ noctunis
horis montanisq tramitibꝰ fugienti
similior ꝙͣ eunti oĩ arte p̃liũ detractãs
claudio nerone semp uestigiis ĩ si stẽte
letapontũ adiit. assũptoq p̃sidio quod
urbis illius ad custodiam dimiserat ⁊it.¬
cũq damna ꝑ eos dies accepta repara¬
uit. p̃fectũ uo̾ p̃sidii inbrutios ad cõ¬
quirenda alia direxit auxilia. ac reb̾
ita dispositis canusiu periit. hoc ĩsta.¬
tu et hostiu et romane orientali ĩ paͣ¬
te italie res erant.Ad in parte altera
hasdrubal ab obsidione placentie di¬
gressus . que eu frustra detinuerat ad
hanibalem aĩo ꝓperabat. ad quẽ ex¬
plorandi gratia ubi ẽẽt quid ageret ⁊¬
nuntiandiq ubi setũ iungi uellet. sex
equites quator quidẽ gallos duosq nu-¬

Expanded text:
gere nec pugnare vellet, urgentibus gere nec pugnare vellet, urgentibus hostibus et impressionem facientibus, tumultuatum potius quam pugnatum est. Quo tumultu duo milia et amplius quorum amisit Hanibal. 138 Inde autem nocturnis horis montanisque tramitibus, fugienti similior quam eunti omnique arte prelium detrectans, Claudio Nerone semper vestigiis insistente, Methapontum adiit assumptoque presidio, quod urbis illius ad custodiam dimiserat, utcunque damna per eos dies accepta reparavit. Prefectum vero presidii in Brutios ad conquirenda alia direxit auxilia ac, rebus ita dispositis, Canusium petiit. Hoc in statu et hostium et romane, orientali in parte Italie, res erant. 139 At in parte altera Hasdrubal, ab obsidione Placentie digressus que eum frustra detinuerat, ad Hanibalem animo properabat; ad quem, explorandi gratia ubi esset et quid ageret nuntiandique ubi secum iungi vellet, sex equites quattuor quidem Gallos duosque Nu
Abbreviated transcription (Latin):
milibꝰ suoꝵ. romanoꝵ paucis. sic qd̾
int̾dũ iuste accidit et laudari solet in¬
sidiator famosissimꝰ insidiis cirtũuetꝰ
est. luce altera dux romanꝰ paratꝰ pre¬
lio et instructꝰ stetit. nulloq hostium
se mouente in penoꝵ spoliis int̾legẽdic
hinc suoꝵ corporipus sepeliendis die
illũ egit. Sequentibꝰ uͦ sic assiduus ca¬
stroꝵ portis hostiliu fuit ut quotidie
oppugnantis speciem p̃beret. qua un¬
portunitate uictꝰ hanibal locis cessit.
ac ꝓfunda nocte crebris ignibꝰ accẽssis
dimissiq aliquot expeditis equitibus
quo abitꝰ celaret᷑ abiit. quibꝰ ip̃is mox
digressis dũ nocturnas tenebras lux
diurna fugasset. et dies et silentium
fuge indiciu dedissent ĩmissis duobꝰ
ad explorandũ equitibꝰ ne quid late¬
ret insidiaꝵ castra hostiuz dux roma¬
nus ingreditur. quibꝰ captis et direp.¬
tis. cito agmine insecutꝰ hanibalem
ꝓpe uenusiam attigit. qui qm̃ nec fu¬

Expanded text:
milibus quorum, Romanorum paucis. Sic, quod milibus quorum, Romanorum paucis. Sic, quod interdum iuste accidit et laudari solet, insidiator famosissimus insidiis circumventus est. 136 Luce altera dux romanus paratus prelio et instructus stetit, nulloque hostium se movente, hinc Penorum spoliis interlegendis hinc suorum corporibus sepeliendis diem illum egit; sequentibus vero sic assiduus castrorum portis hostilium fuit, ut quotidie oppugnantis speciem preberet. Qua importunitate victus Hanibal, locis cessit ac profunda nocte, crebris ignibus accensis dimissisque aliquot expeditis equitibus quo abitus celaretur, abiit. 137 Quibus ipsis mox digressis, dum nocturnas tenebras lux diurna fugasset et dies et silentium fuge indicium dedissent, immissis duobus ad explorandum equitibus, nequid lateret insidiarum, castra hostium dux romanus ingreditur; quibus captis et direptis, cito agmine insecutus Hanibalem prope Venusiam attigit. Qui quoniam nec fu
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ neq tanti ducis imperium
expectarent. id adu̾tens consul ⁊
accito tͥbuno tercie legionis ĩmitte
inquit ꝙͣ iapidissimo potes ĩcusu
tue legionis equitatũ in hanc tuͣbã
incopositammore petudũ steͣnẽdã
ante ꝙͣ ad ordinẽ reducat᷑. paruit
dicto otius tribunꝰ. Iamq aciem pu¬
nicã confusio torporq ꝑuaserãt dũ
hanibal dissonis clamoribꝰ excitꝰ ne.¬
q eĩ oẽs simul belloꝵ more pugna¬
bant. s singuli cũ singulis ut cu-¬
iq suũ aduersariũ sor̾s dabat to¬
to cũ reliquo ex̾citu castͥs egredit᷑ spa¬
samq aciem ĩuectꝰ magnu sumi ĩpa¬
toris argumentũ int̾ ip̃m pugne tp̃s
certo illam ordine coglobass nisi hic ÷¬
tentũ curis au̾tiss clamor in tergaru.¬
entiu romanoꝵ qui signo quod cõue¬
nerãt audito ex insidiis em̾serant. ue
ritꝰ castris excludi uictꝰ ac fugiẽs ĩ castra
remeauit cesis in p̃lio et infuga octo

Expanded text:
ordinem neque tanti ducis imperium ordinem neque tanti ducis imperium expectarent. 133 Id advertens consul, accito tribuno tertie legionis, ‘Immitte’ inquit ‘quam rapidissimo potes incursu tue legionis equitatum in hanc turbam incompositam, more pecudum sternendam antequam ad ordinem reducatur’. 134 Paruit dicto ocius tribunus, iamque aciem punicam confusio terrorque pervaserant, dum Hanibal dissonis clamoribus excitus, neque enim omnes simul bellorum more pugnabant sed singuli cum singulis ut cuique suum adversarium sors dabat, toto cum reliquo exercitu castris egreditur, sparsamque aciem invectus, magnum summi imperatoris argumentum, inter ipsum pugne tempus certo illam ordine conglobasset, nisi his intentum curis avertisset clamor in terga ruentium Romanorum, qui signo quod convenerat audito ex insidiis emerserant. 135 Veritus castris excludi, victus ac fugiens in castra remeavit, cesis in prelio et in fuga octo
Abbreviated transcription (Latin):
hanibalem detineret ne qua sibi abeũ¬
di ut fratri occurreret occasio lĩq̃ret᷑.
contra ille aũt abire desiderans ĩstr¬
ucta acie sese p̾lio offerebat. sic mu¬
tatos mores partiũ diceres. nẽpe hic
claudii animi mirares subrit. ut Ro.
p̃termissis ad prnicũ se conferet ĩ¬
geniu. quo suspecti minꝰ colles essẽt
eo insidiis aptiores ratꝰ. itaq quĩq e¬
quitũ cohortes totidẽq manipulos
trans illos intempreste noctis silentio
destinauit. nullo alio ꝙͣ ip̃oꝵ colli.¬
um obtentu a conspectu hostium se¬
cludendos. p̃fecto his dito claudio
asello militũ tͥbuno qui tũc in oĩ
romano equitatu longe pͥmꝰ oĩum
sitis ubi illuxit totis uiribꝰ in acie
ꝓdit. qd̾ ubi hanibal sensit ut qui
nichil aliud optaret illico signũ pu-¬
gne dedit. quo accepto tanto stre¬
pitu ad arma discursũ est ut ĩnu¬
meri ceto pugne desiderio effusi cer¬
tatĩ castͥs p̃ter solitũ nec tenerent

Expanded text:
Hanibalem detineret, nequa sibi abeunHanibalem detineret, nequa sibi abeundi ut fratri occurreret occasio linqueretur. 130 Contra ille autem abire desiderans, instructa acie se se in dies prelio offerebat. Sic mutatos mores partium diceres. Nempe hic Claudii animum mira res subiit: ut romaliquod pretermissis, ad punicum se conferret ingenium, quo suspecti minus colles essent eo insidiis aptiores ratus. 131 Itaque quinque equitum cohortes totidemque manipulos trans illos intempeste noctis silentio destinavit, nullo alio quam ipsorum collium obtentu a conspectu hostium secludendos, prefecto his Tito Claudio Asello militum tribuno, qui tunc in omni romano equitatu longe primus omnium sitis, ubi illuxit totis viribus in aciem prodit; quod ubi Hanibal sensit, ut qui nichil aliud optaret, illico signum pugne dedit. Quo accepto, tanto strepitu ad arma discursum est, ut innumeri, ceco pugne desiderio effusi certatim castris, preter solitum nec tenerent
Abbreviated transcription (Latin):
simul ac p̃torio exercitu duo milia ꝯ
quingentos electissimos equites pe¬
ditũ electoꝵ quadraginta milia re-¬
tinuit. cũ reliꝗs abire p̃tor iussus
paruit ad quintũ fuluiũ qui ꝓcõ¬
sul tũc capuã obtinebat.hanibal ta¬
rentinis ex finibus digressus ꝑ bru-¬
tios recollecto ꝙͣ maximo potuit ex̾-¬
citu Grumentũ lucanoꝵ oppidu
accessit et secus muros castra posu.¬
it. Illuc consul romanus p̃missis pro¬
fecrus exploratoribꝰ int̾uallo nõ nisi
mille quingentoꝵ passuũ ab hoste
consedit. castroꝵ in medio campus
patens. campi in fine colles erant
aꝑtissimi neq ullis latebris aut ru-¬
piu aut siluaꝵ ad insidias opõtu¬
ni ut eos insidiaꝵ artifex ipse ha-¬
nabal negligeret. hoc ĩ campo ab ex¬
cursoribꝰ castroꝵ congressus tumul¬¬
tuarii et minuta quotidie p̃lia gere¬
bantur. quibꝰ hoc unũ agebat dux
romanꝰ ut diem de die sensim tͣhẽs

Expanded text:
simul ac pretorio exercitu duo milia et simul ac pretorio exercitu duo milia et quingentos electissimos equites, peditum electorum quadraginta milia retinuit; cum reliquis abire pretor iussus paruit ad Quintum Fulvium, qui proconsul tunc Capuam obtinebat. 128 Hanibal Tarentinis ex finibus digressus per Brutios, recollecto quam maximo potuit exercitu, Grumentum Lucanorum oppidum accessit et secus muros castra posuit. Illuc consul romanus, premissis profectus exploratoribus, intervallo nonnisi mille quingentorum passuum ab hoste consedit. 129 Castrorum in medio campus patens, campi in fine colles erant apertissimi neque ullis latebris aut rupium aut silvarum ad insidias oportuni, ut eos insidiarum artifex ipse Hanibal negligeret. Hoc in campo ab excursoribus castrorum congressus tumultuarii et minuta quotidie prelia gerebantur, quibus hoc unum agebat dux romanus ut, diem de die sensim trahens,
Abbreviated transcription (Latin):
contra ille nõ tã noui consilii capax
ꝙͣ ueteris adhuc memor iniurie tuͣ¬
bulentissimũ responsu piis monitis
ut hostem uidero nulla p̃lio fiet mo¬
ra: cũq admirans fabius quid tã
.ꝓpere tãta ren ẽẽt acturꝰ q̃siuisset
ut uł gloriosam ĩquit de inuiso hoste
uictoriam adipiscar uł ꝙͣuis nec piã
nec optabilem iustã tñ de ingratis ci-¬
uibꝰ ultionẽ. neq uͦ sic egit ut dixe¬
rat. imo quidẽ oĩa grauiter prudẽter¬
q ut appareat in insigni dolore faci¬¬
lius aliquanto res ꝙͣ uerba moderari.
hoc ad leuam eunte consul alt̾ ad dex¬
teramibat Claudiꝰ nero zamq ĩ sal¬
ientinos uenusiãq ꝑuenerat. illic
hostiliu tubulu catonẽ catonẽ qui
tunc romanꝰ p̃tor erat . et ante pau¬
cos dies hanibalis effuscan aciem re¬
pentino ĩpetu turbauerat quatuor
milibꝰ hostiu int̾fectis obuiũ habu¬
it. cũ quo copias partitꝰ e cõsulari

Expanded text:
Contra ille, non tam novi consilii capax Contra ille, non tam novi consilii capax quam veteris adhuc memor iniurie, turbulentissimum responsum piis monitis ut hostem videro, nulla prelio fiet mora’. Cumque admirans Fabius quid tam propere tantam rem esset acturus quesivisset, ‘Ut vel gloriosam’ inquit ‘de inviso hoste victoriam adipiscar, vel quamvis nec piam nec optabilem iustam tamen de ingratis civibus ultionem’. Neque vero sic egit ut dixerat, imo quidem omnia graviter prudenterque, ut appareat in insigni dolore facilius aliquanto res quam verba moderari. 127 Hoc ad levam eunte, consul alter ad dexteram ibat Claudius Nero, iamque in Salentinos Venusiamque pervenerat. Illic Hostilium Tubulum Catonem, qui tunc romanus pretor erat et ante paucos dies Hanibalis effusam aciem repentino impetu turbaverat quattuor milibus hostium interfectis, obvium habuit. Cum quo copias partitus, e consulari
Abbreviated transcription (Latin):
quasi nulla cura eiꝰ eẽt hispanaꝵ ⁊
reꝵ totꝰq aĩo in Italiam u̾sus. ar¬
repta pecunia. et quot adducere po.¬
tuit elephantes cupide sese ex hispa¬¬
nia pene hostibꝰ circũ fusus eripuit.
et ꝑ pireneos colles transiuit in gal¬
lias. ibi cõducto m̾cenario ex̾citu ⁊
ad qd̾ auripondꝰ attulerat nũc et
patriis et exteͣnis p̃sidiis fultꝰ in ita¬
liam ꝓperabat. huic liuiꝰ occuͣsurꝰ
ut dixunꝰ iter ab urbe carpebat.
p̃ter domesticũ ex̾citũ magnis ut ꝗ¬
dam tradunt. aliis a publio scipi¬
one ex hispania/ aliis a mranlio p̃to¬
re e sicilia trãsmissis equitũ simul
ac peditũ copiis. hunc consule Ro¬
ma abeuntẽ tantꝰ ille cõsultor pu¬
blicus hortatorq fabiꝰ maximꝰ mo¬
nuisse dicitur. temeritatis p̃ceden¬
tiu ducũ exempla retentia añ ocu-¬
los habens nõ prius rem fortune
credere ꝙͣ uires moresq hostiũ noss.

Expanded text:
quasi nulla ei cura esset hispanarum quasi nulla ei cura esset hispanarum rerum totusque animo in Italiam versus, arrepta pecunia et quot abducere potuit elephantis, cupide se se ex Hispania pene hostibus circumfusus eripuit et per Pyreneos colles transivit in Gallias. Ibi conducto mercenario exercitu, ad quod ingens auri pondus attulerat, nunc et patriis et externis presidiis fultus in Italiam properabat. 124 Huic Livius occursurus, ut diximus, iter ab urbe carpebat, preter domesticum exercitum magnis, ut quidam tradunt, aliis a Publio Scipione ex Hispania aliis a Manlio pretore e Sicilia transmissis equitum simul ac peditum copiis. 125 Hunc consulem Roma abeuntem tantus ille consultor publicus hortatorque Fabius Maximus monuisse dicitur ut, temeritatis precedentium ducum exempla recentia ante oculos habens, non prius rem fortune crederet quam vires moresque hostium nosset.
Abbreviated transcription (Latin):
militia cogerent᷑. sic eĩ hasdrubale
fratre hanibalis cũ ingenti ex̾citu ut
se fintri iũgeret in italiã ueniente du.¬
plici bello geminata necessitas rei pu¬
blice requirebat. auctis ex̾citibus di¬
uersisq tramitibꝰ in ꝓiuncias sunt
profecti. Claudius nero in brutio ac
ac lucanos adu̾sus hanibalem maͣ¬
cus liuiꝰ cisalpinã in galliã acpice¬
nu adu̾sus hasdrubalem. ab alpi-
atq anceps romanꝰ status impii fue¬
rat eo maxime fuit in tempore. ne¬
q eĩ dubiũ eint quin si fratres am¬
bo quoꝵ uł unꝰ sic ĩꝑiu affecerat ⁊
iũctic bellũ uiribꝰ agerent sũmũ ĩ dis¬
crimen uentura res romana erat.
tus hasdrubalis ad impediendũ iter
eius in hispaniã miserat int̾ ceteros
hunc ip̃m claudiu neronẽ de quo lo¬
quimur. a quo caua atq arta ĩ ual.¬
le dep̃hensus hasdrubal punias euz
lusit ambagibꝰ. erupitq. de hinc a
publio scipione africano uictꝰ p̃lio

Expanded text:
militiam cogerentur sic enim, Hasdrubale militiam cogerentur sic enim, Hasdrubale fratre Hanibalis cum ingenti exercitu ut se fratri iungeret in Italiam veniente, duplici bello geminata necessitas reipublice requirebat, auctis exercitibus diversisque tramitibus in privincias sunt profecti: Claudius Nero in Brutios ac Lucanos adversus Hanibalem, Marcus Livius Cisalpinam in Galliam ac Picenum adversus Hasdrubalem ab Alpibuatque anceps romani status imperii fuerat, eo maxime fuit in tempore; neque enim dubium erat quin, si fratres ambo, quorum vel unus sic imperium affecerat, iunctis bellum viribus agerent, summum in discrimen ventura res romana esset.tus Hasdrubalis, ad impediendum iter eius in Hispaniam miserat inter ceteros hunc ipsum Claudium Neronem, de quo loquimur. A quo cava atque arcta in valle deprehensus Hasdrubal, punicis eum lusit ambagibus erupitque. 123 Dehinc a Publio Scipione Africano victus prelio,
Abbreviated transcription (Latin):
sideant ut unꝰ saltẽ cũ hoste cõueĩ̾at.
nõ posse eĩ unũ uelle discordes uno
ergo salutẽ patͥe optante consequens
ẽẽ alteꝵ optare ꝑniciem et sic cũ ho¬
ste sentire. Ille in contrariũ obnixus
negabat rei publice utilem ducũ ẽẽ
concordia. facile un animes in segni¬
ciem flecti. discordes autem nõ ita. s
quelibet ꝓse niti ne forte sua igna
uia emulo iter pandat ad gloriã. si¬
multatibꝰ calcar acutissimũ in esse
utilem multis in rebꝰ inuidiam. nec
minꝰ int̾dũ college ꝙͣ hostis odio aut
metu e rigi aĩos ad uirtutẽ. hec et
hic similia eo constantiꝰ dicebat quo
ut se ab hoste cõtemptũ suspicaret᷑.
adu̾sa illi tot annoꝵ. fortuna p̃stite¬
rat. tandem tam̃ hic quoq patru
uictꝰ autoritate ac p̃cibus adquieuit.
Sũma deinde concordia cõsulatũ in eũ¬
tes. exactissimo dilectu habito ⁊ta ut
coloni etiam sacrosancte uacatior̃s ad

Expanded text:
sideant, ut unus saltem cum hoste conveniat; sideant, ut unus saltem cum hoste conveniat; non posse enim unum velle discordes; uno ergo salutem patrie optante, consequens esse alterum optare perniciem et sic cum hoste sentire. 118 Ille in contrariam obnixus, negabat reipublice utilem ducum esse concordiam: facile unanimes in segnitiem flecti, discordes autem non ita, sed quemlibet pro se niti, ne forte sua emulo ignavia iter pandat ad gloriam; simultatibus calcar acutissimum inesse, utilem multis in rebus, invidiam, nec minus interdum college quam hostis odio aut metu erigi animos ad virtutem. 119 Hec et his similia eo constantius dicebat, quo ut se ab hoste contemptum suspicaretur adversa illi tot annorum fortuna prestiterat. Tandem, tamen, hic quoque patrum victus autoritate ac precibus, adquievit. 120 Summa deinde concordia consulatum ineuntes, exactissimo dilectu habito, ita ut coloni etiam sacrosancte vacationis ad
Abbreviated transcription (Latin):
re celebratis in debito: unde hec tãta
uarietas tantaq leuitas aĩoꝵ: ego
idem ip̃e su qui fuerã nõ alius. tũc
humili ac dep̃canti reo misericordiã
denegastis nũc sũmũ honorem ĩge¬
ritis retusanti. hanc tantã uiri ꝑti¬
natiam senatꝰ p̃ces ac blandicie ple.¬
xere. et camillũ iniuriose pulsũ patͥa
nõ tm̃ gloriose rediisse et fecisse ne
moreret᷑ que ne ipse ĩ patͥa mori pos¬
set effecerat. et patris et patrie du¬
riciem nõ lamentis et impatientia
asꝑnandam s equanimitate atq ob.¬
edientia molliendã. hac ĩ parte pa¬
trũ monitis inflexꝰ consulatu accep¬
to alio nũc etiam labore flectẽdus
fuit. ut inimicitiis que illi cũ colle¬
ga eiant rei publice caritate deposi¬
tis setũ rediret in gratiam. ostẽde¬
batur quenã concordie bona/ q̃ nã
mala discordie. quanti ꝑiculi res es¬
set. belli duces qui unũ eẽ debeant
discordare. oportere eĩ si intro se dis¬

Expanded text:
re celebratis indebito? unde hec tanta re celebratis indebito? unde hec tanta varietas tantaque levitas animorum? Ego idem ipse sum qui fueram, non alius: tunc humili ac precanti reo misericordiam denegastis, nunc summum honorem ingeritis recusanti’. 115 Hanc tantam viri pertinaciam senatus preces ac blanditie flexere: et Camillum, iniuriose pulsum patria, non tantum gloriose redimoreretur que ne ipse in patria mori posset effecerat; et patris et patrie duritiem non lamentis et impatientia asperandam, sed equanimitate atque obedientia molliendam. 116 Hac in parte patrum monitis inflexus, consulatu accepto, alio nunc etiam labore flectendus fuit ut, inimicitiis que illi cum collega erant reipublice caritate depositis, secum rediret in gratiam. 117 Ostendebatur quenam concordie bona, quenam mala discordie, quanti periculi res esset belli duces, qui unum esse debeant, discordare: oportere enim, si inter se dis
Abbreviated transcription (Latin):
dignã illi ꝓrsus ĩiuriã irrogatã nõ siñ
rei publice dispendio. que ĩ tantis ꝑi-¬
culis uiri talis industria et cõsilio ca¬
ruisset. Itaq cũ post martelli pͥmũ mox
setutã ex uulneribꝰ crispini moͬtem pa¬
tres Claudiu neronẽ cosulem cieas¬
sent recentiu cladiũ nõ obliti collegã
illi quererent grauẽ aliquẽ ac mode¬
stũ uiꝵ qui illius ardentẽ aĩu sua i¬
mansuetudine mitigaret. Marcus
liuius ad id aptissimus uisus erar. s
inimicitie int̾ eos ꝑgnaues. et tenax
memoria illate sibi unde nõ detebat
ĩiurie rem ab oĩ parte difficile p̃ten¬
debant. duplex hinc labor fuit. nã
oblatũ senatꝰ ac populi consensu con¬
sulatũ liuiꝰ recusabat/ obiciens argu-¬
mentũ cui nõ facile responderi posse
uideret᷑. Sic eĩ alebat uiꝵ bonũ iu¬
dicatis quid ĩmeritũ contumelia feci¬
stis: at si malũ quid indignũ hono¬

Expanded text:
dignam illi prorsus iniuriam irrogatam non sine dignam illi prorsus iniuriam irrogatam non sine reipublice dispendio, que in tantis periculis viri talis industria et consilio caruisset. 113 Itaque, cum post Marcelli primum, mox secutam ex vulneribus Crispini mortem patres Claudium Neronem consulem creassent et, recentium cladium non obliti, collegam illi quererent gravem aliquem ac modestum virum, qui illius ardentem animum sua mansuetudine mitigaret, Marcus Livius ad id aptissimus visus erat; sed inimicitie inter eos pergraves et tenax memoria illate sibi, unde non decebat, iniurie rem ab omni parte difficilem pretendebant. 114 Duplex hinc labor fuit: nam oblatum senatus ac populi consensu consulatum Livius recusabat, obiciens argumentum cui non facile responderi posse videretur. ‘Si’ enim aiebat ‘virum bonum iudicatis, quid immeritum contumelia affecistis? at si malum, quid indignum hono
Abbreviated transcription (Latin):
os duos animi nõ diu̾sos tm̃ mͦ
sed adu̾sos inuiceq hostes e
grauibus inimicitiis dissidẽtes
unũ historie ĩ locũ ip̃a series
reꝵ cogit. Et hic quidẽ liuiꝰ uir cõstans
et ꝓpositi tenax pͥmo cõsulatu iuditio
populi damnatꝰ aĩo tm̃ indignationis
ĩbiberat ut relicta urbe mestã rure ⁊¬
uitã agens/ noua semꝑ in fronte/. inx
habitu in incessu quasi retentis seuue¬
rius p̃sentis contumelie signaᷤ ͤ staret.
anno postꝙͣ damnatꝰ fuerat octauo p¬
or arcellũ de quo modo diximꝰ quarto
tunc consulem et collegã eiꝰ ualeruuz
leuinũ romã reductꝰ ꝑq illius tẽpoͬiͣs
censores et tonderi. habituq minꝰ sqͣli¬
do eẽ iussus et intereẽ senatui et fun¬
gi officiis publicis coactꝰ. diu tñ senato¬
riis muneribꝰ et sententie ditione ꝑ¬
seuerant̾ abstinuit. ad quã tandẽ nõ
sua sponte sed suoꝵ necessitate rediẽs
grauitate oris mouit oculos aĩosq om¬
niu adstantiũ una uoce fatentiũ in¬

Expanded text:
os duos, animi non diversos tantummodo sed adversos invicemque hostes et gravibus inimicitiis dissidentes, unum historie in locum ipsa series rerum cogit. Et hic quidem Livius, vir constans et propositi tenax, primo consulatu iudicio populi damnatus, animo tantum indignationis imbiberat ut relicta urbe, mestam rure vitam agens, nova semper in fronte in habitu in incessu quasi recentis seu verius presentis contumelie signa gestaret. 111 Anno postquam damnatus fuerat octavo, per Marcellum de quo modo diximus quarto tunc consulem et collegam eius Valerium Levinum Romam reductus, perque illius temporis censores et tonderi habituque minus squalido esse iussus et interesse senatui et fungi officiis publicis coactus, diu tamen senatoriis muneribus et sententie dictione perseveranter abstinuit. 112 Ad quam tandem non sua sponte sed suorum necessitate rediens, gravitate oris movit oculos animosque omnium adstantium, una voce fatentium in
Abbreviated transcription (Latin):
ptolomeo qui ip̃o etiã patre pugna¬
tior adolescens erat equo urbez in
media irruente atq ab armatis obiui¬
is interfecto. Cuiꝰ ad se cadauere repor-¬
tato dixisse rex tradit᷑ serius illũ pisse
ꝙͣ aut pat̾s auguriu fuiss aut filii ɨ¬
audacia meriuss. Neq his territꝰ ar¬
gos inuasit ut antigonũ a se uictu
ibiq abditũ oppͥmeret. Illic feruide
potius ꝙͣ caute pugnans excidit. saxi
e muris ictu et quod erumnã p̃grui¬
uat feminea manu iacti. caput re-¬
gis antigono p̃sentatũ quod ille hu-¬
manitatis memor oblitꝰ iniurie cu
reliquo corpore filio heleno restuit.
quem captiuitate liberatũ ĩ quã moͣte
patris ĩciderat. cũ aliis epyrotis remi¬
sit ĩ patriã. hic pyrro uite finis. sic
nõ italici modo et greci. et asiatici re¬
gni spem. s siculũ simul et macedo¬
nicũ insuꝑ et paternũ epyri regnu
et laboriosũ spiritũ una hora ꝑdidit.

Expanded text:
Ptholomeo, qui ipso etiam patre pugnaPtholomeo, qui ipso etiam patre pugnacior adolescens erat, equo urbem in mediam irruente atque ab armatis obviis interfecto. Cuius ad se cadavere reportato, dixisse rex traditur: serius illum periisse quam aut patris augurium fuisset, aut filii audacia meruisset. 31 Neque his territus, Argos invasit ut Antigonum a se victum ibique abditum opprimeret. Illic fervide potius quam caute pugnans, cecidit saxi e muris ictu et, quod erumnam pregravat, feminea manu iacti: caput regis Antigono presentatum. 32 Quod ille, humanitatis memor oblitus iniurie, cum reliquo corpore filio Heleno restituit, quem captivitate liberatum, in quam morte patrie inciderat, cum aliis Epyrotis remisit in patriam. 33 Hic Pyrro vite finis; sic non italici modo et greci et asiatici regni spem, sed siculum simul et macedonicum insuper et paternum Epyri regnum et laboriosum spiritum una hora perdidit.