comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis dñm sꝑat᷑ si conditio legati uł li¬
bertatis extiterit t exstieit¬
domũ m̃cat᷑. ad eius refectionem
fabrum induxit. is pecuniã inueñ
q̃rit᷑ ad quem ꝑtineat. Re. si ñ thes¬
auri fuerunt. s pecunia forte ꝑdita
ut ꝑ errorem ab eo ad quem ꝑtine¬
bat ñ ablata nichilominꝰ eius eam
ẽẽ cuius fuerat.
stituere uissus iudici ñ paret con¬
tendens ñ posse restituere si quidẽ
hãt rem manu militari osfõ iudicis
ab eo possessio tͣnsfert᷑. ⁊ fructuũ dũ¬
taxat om̃is et cause nomine cõdemp¬
natio fit. si u̾o ñ pͭ restituere siqͥdẽ
dolo fecit. quo minꝰ possit is qnͣtum
adũsarns in lidem sñ ulla taxatiõe
in infinitum uirauit dampnandꝰ :
Si uõ nec pͭ resticuers nec dolo fͤecit qͦ
nmꝰ possit ñ pluris quam qnͣti res

Expanded text:
i condicio legati vel libertatis extiterit. Scaedomum mercatus ad eius refectionem fabrum induxit: is pecuniam invenit: quaeritur ad quem pertineat. respondi, si non thensauri fuerunt, sed pecunia forte perdita vel per errorem ab eo ad quem pertinebat non ablata, nihilo minus eius eam esse, cuius fuerat. stituere iussus iudici non paret contendens non posse restituere, si quidem habeat rem, manu militari officio iudicis ab eo possessio transfertur et fructuum dumtaxat omnisque causae nomine condemnatio fit. si uero non potest restituere, si quidem dolo fecit quo minus possit, is quantum aduersarius in litem sine ulla taxatione in infinitum iurauerit, damnandus est. si uero nec potest restituere nec dolo fecit quo minus possit, non pluris quam quanti res
Abbreviated transcription (Latin):
int̾: nec pp̃ea quis si pꝰea cognoiũt
rem ad se ꝑtine eid alii eam nedicanti
timo ignorans suam ẽẽ aosistebat do
sessor funidi añ iudiciũ acceptum
duob ħedib relictũ decessĩt. ⁊ ab al¬
tero ex his. euu totum fund̾ possidebat
totus petitꝰ fuer It qͥn in solid̾ cõdemp.¬
nari debeat dubitari ñ oꝑ¬
dicatio ñ ut g̃gis ita ⁊ peculii recep¬
ta ⁊ s res singulas is cui legatũ ꝑe¬
petitus erat ab alio eiusd̾ fundi
ita fundũ petitori restitui iub̾et ut¬
S u possessori cau̾e̾t ut satisdaret. si alt̾̃
fundum euicils eum pr̃are r dd̾e possessori
gestoꝵ. Nquo seruus petebat᷑ ⁊ eiꝰ¬
dem serui nomine cum eo furti ageba¬
tͣ. qͣuerebat᷑ si utͦq uiditio condemp¬
natus eẽt crud se facẽ oportẽt si pͥus s̾¬
cem cog̾ẽ ut enm tͣd̾et nisi ei satis da¬
t snno tum eẽt qui ꝓ eo homine iuditiũ acce¬
piss. si quid ob eam rem datũ eẽt id
p̃stare recte. s si pͥus de furto iuditium

Expanded text:
: nec propterea quis, si postea cognouerit rem ad se pertinere, quod alii eam uindicanti tunc ignorans suam esse adsistebat, dosessor fundi ante iudicium acceptum duobus heredibus relictis decesserit et ab altero ex his, qui totum fundum possidebat, totus petitus fuerit, quin in solidum condemnari debeat, dubitari nodicatio non ut gregis, ita et peculii recepta est, sed res singulas is, cui legatum pepetitus erat ab alio eiusdem fundiita fundum petitori restitui iubere, ut possessori caueret uel satisdaret, si alter fundum euicisset, eum praesgestorum.A quo seruus petebatur et eiusdem serui nomine cum eo furti agebatur, quaerebat, si utroque iudicio condemnatus esset, quid se facere oporteret. si prius sercem cogere, ut eum traderet, nisi ei satisdatum esset, quod pro eo homine iudicium accepisset, si quid ob eam rem datum esset, id recte praestari. sed si prius de furto iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
ude quis possessiones amisit qm̃ pa
ci deb estimationem. audiendꝰ erit a
iudice si desrõet. ut adn̾sarnis actiões
suaᷤ cedat᷑ cum tñ p̃dor auxiliũ qñq
laturus sit ciuolib alio possidente ut
nulla captione aficiet᷑ ip̃o qͦ qui litis
estimationem ꝑceꝑit possidente deb
adiuari . nec facile audiendus erit
agit᷑ eoꝵ qͦ nomine q̃ usui ñ fc̾tui
sunt. restitui fructus c̾tum ⁊
ñ alit̾ dño restituere coget᷑. quã si pe¬
cuniam c̃ditori eius solutam. qui pͥigͣ¬
nori datum p̃dium hũit. usuraꝵ q me¬
dii temꝑis. suꝑflĩ recuꝑau̾it scilicet
si minꝰ in fructib anͣ litem ꝑceptus fu¬
it. nam eos usuris nouis dumtarat
compensari sũptuũ in p̃diũfcõꝵ exẽ¬
data. s in peculium filie concessa est
peculio filie ñ legato mancipiũ ħedi¬
tariũ eẽ conuenit si tñ pat̾ dotis ac
peculũ contemplatione filiam exħe¬
dauit. ⁊ ea rõne reddita nicħ ei testa¬

Expanded text:
ude quis possessionem amiserit, quoniam pati debet aestimationem, audiendus erit a iudice, si desideret, ut aduersarius actione sua cedat: cum tamen praetor auxilium quandoque laturus sit quolibet alio possidente, nulla captione adficietur. ipso quoque, qui litis aestimationem perceperit, possidente debet adiuuari: nec facile audiendus erit agitur, eorum quoque nomine, quae usui non fructui sunt, restitui fructus certum enon aliter restituere domino cogetur, quam si pecuniam creditori eius solutam, qui pignori datum pdii temporis superfluum reciperauerit, scilicet si minus in fructibus ante litem perceptis fuit: nam eos usuris nouis dumtaxat compensari sumptuum in praedium factorum exemdata, sed in peculium filiae concessa est, peculio filiae non legato mancipium hereditarium esse conuenit. si tamen pater dotis ac peculii contemplatione filiam exheredauit et ea ratione reddita nihil ei testa
Abbreviated transcription (Latin):
finge dum̃ ead̾ facturũ fuisse reddat
impensas ut fund̾ recipiat. usq eo
dumtarat quo p̃diosioe factus ÷ ⁊ si
plus p̃tio fundi accessit solus qd̾ un¬
pensus ÷ finge pauꝑem qui si redd̾e
id cogat᷑ larib sepulcͥs auitis cãren¬
dũ hãt susficit tͥ ꝑmitti tolłe ex his
reb q̃ possis. dum ita ne det̾ior sit
sundꝰ quam eẽt si mitio ñ foret edi¬
ficatum. constituimꝰ u̾o ut si ꝑatus ÷
dñs tantũ dare quantũ habit᷑us est
possessor is reb ablatis fiat ei p᷑as n
maliciis mrdulgendũ ÷ si tectoriũ
puta qd̃ indux̾is pictasq corrad̾e
uelis. nicħ latur᷑ nͥ ut osficias finge
eam ꝑsonam ẽẽ am̃ quem receptũ fr¬
fund̾ mox uendit᷑a sit nͥ reddit quã¬
cum pͥma ꝑte reodi oportẽ diximus¬

Expanded text:
finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si plus pretio fundi accessit, solum quod impensum est. finge pauperem, qui, si reddere id cogatur, laribus sepulchris auitis carendum habeat: sufficit tibi permitti tollere ex his rebus quae possis, dum ita ne deterior sit fundus, quam si initio non foret aedificatum. constituimus uero, ut, si paratus est dominus tantum dare, quantum habiturus est possessor his rebus ablatis, fiat ei potestas: neque malitiis indulgendum est, si tectorium puta, quod induxeris, picturasque corradere uelis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam personam esse domini, quae receptum fundum mox uenditura sit: nisi reddit, quantum prima parte reddi oporte
Abbreviated transcription (Latin):
utit᷑ ne frustra exꝑiat᷑ requirere
d an is cum quo msticuat actioneni.
posselłor sitͣ uł dolo desũt possid̾e. Q
in rem conuenit᷑ etiam culpe nomine
condempnat᷑. Culpe aũt reus ÷ possõe
qui ꝑ insidiosa loca seruum misit si
is ꝑut ⁊ qui seruũ a se petitum in are¬
na ẽẽ concessit. ⁊ is mortuus sit. s ⁊ qͥ
sugitiuum seruũ a se petitum ñ custo¬
dit si is fugit ⁊ qui nauem a se petitã
adu̾so tp̃e nau̾igatum misit si ea nau
Si in aliena area edificassem cuius
bone fid̃i quid̃ emptor fui uerũ eo tp̃e
edificaui quo iam sciebam alienam ui¬
deamus an nicħ mͥ exceptio ꝓsit nͥ forte
quis dicat ꝓdẽẽ de dompno sollicit᷑o
puto aũt huic exceptiones ñ ꝓrodẽe
nec enim debuit iam alienam c̾tus e¬
dificium pon̾e. s ħ ei concedend̾ ÷ ut
sñ dispendio dñi arẽe tollat edificiũ
qd̃ posuit
quẽ inprudens emeras edificasti añ
conseruilli dem̃ eiuncit᷑ bonꝰ iuder.
uarie ex ꝑsonis causis q constituet

Expanded text:
utitur, ne frustra experiatur, requirere debet, an is, cum quo instituat actionem, possessor sit uel dolo desiit possidere.Qui in rem conuenitur, etiam culpae nomine condemnatur. culpae autem reus est possessor, qui per insidiosa loca seruum misit, si is periit, et qui seruum a se petitum in harena esse concessit, et is mortuus sit: sed et qui fugitiuum a se petitum non custodit, si is fugit, et qui nauem a se petitam aduerso tempore nauigatum misit, si ea naufsi in aliena area aedificassem, cuius bonae fidei quidem emptor fui, uerum eo tempore aedificaui, quo iam sciebam alienam, uideamus, an nihil mihi exceptio prosit: nisi forte quis dicat prodesse de damno sollicito. puto autem huic exceptionem non prodesse: nec enim debuit iam alienam certus aedificium ponere: sed hoc ei concedendum est, ut sine dispendio domini areae tollat aedificium quod posuitquem imprudens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde euincitur: bonus iudex uarie ex personis causisque constituet.
Abbreviated transcription (Latin):
qui pꝰ ꝯͣuentionẽ sit restitiit᷑ siqͥo̾
a bone fidĩ possõre puto cauend̾ eẽ
de dolo solo deb̾e cetõs ⁊̃ de culpa sua
int᷑ qͦs er̃ ⁊ bone fid̾i possessor post
litem contestatam.
t᷑a elt̃. qͣnti in lidem actor uirau̾it
dñium statim ad possessocem ꝑtinet.
tͣnsegisse .n. cum eo. ⁊ decidisse uidece
eo p̃tio qb ⁊ ip̃e constitiłit
dem. li .xuii. ad plautium. Hec si
res p̃sens sit. si absens tunc cũ pos¬
sessionem eius possessor nanctꝰ sit
ex uoluntate actoris ⁊ ĩo ñ ⁊ alieñ
ñ alit̾ lides estimari a indice. quã
si cauit actor qd̾ ꝑ se ñ fiat possõnem

Expanded text:
qui post conuentionem restituitur, si quidem a bonae fidei possessore, puto cauendum esse de dolo solo, debere ceteros etiam de culpa sua: inter quos erit et bonae fidei possessor post litem contestatam. ta est, quanti in litem actor iurauerit, dominium statim ad possessorem pertinet: transegisse enim cum eo et decidisse uideor eo pretio, quod ipse constituitdecimo ad Plautium.Haec si res praesens sit: si absens, tunc cum possessionem eius possessor nactus sit ex uoluntate actoris: et ideo non est alienum non aliter litem aestimari a iudice, quam si cauerit actor, quod per se non fiat possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
actionem pati ñ compellim᷑. qr lic
alicui dr̃e se ñ possid̾e. ita ut si possit
adũsarius conuinc̾e rem ab adu̾sario
possid̾i. tͣnsferat ad se possõnem ꝑ ui¬
dicem licet suam ẽẽ ñ approbau̾it.¬
x ui. ad̾. Nit p̃tor Si quis id qd̃
tͣdit᷑ exͫ usta causa nͣ a dño. ⁊ ñdum
usucaptum pedet inditium dabo.
erito p̃tor ait ñdum usucaptũ nã
si nsucaptũ ÷ ht̃ ciulem actionem
nͭ desid̾at onerariam. S ed curtͣ¬
ditionis dumtaxat. ⁊ usucapionis
fecit m̃tionem cum satis multe sũt
iuris ꝑdes quib domimũ qus nan¬
cisceret᷑ ut puta legatum
sessione competit publiciana qr ad
exemplũ legatoꝵ capuint᷑. ⁊ td Nꝑudi

Expanded text:
actionem pati non compellimur, quia licet alicui dicere se non possidere, ita ut, si possit adversarius convincere rem ab adversario possideri, transferat ad se possessionem per iudicem, licet suam esse non adprobaveritum.Ait praetor: 'Si quis id quod traditur ex iusta causa non a domino et nondum usucaptum petet, iudicium dabo.' Merito praetor ait "nondum usucaptum": nam si usucaptum est, habet civilem actionem nec desiderat honorariam. Sed cur traditionis dumtaxat et usucapionis fecit mentionem, cum satis multae sunt iuris partes, quibus dominium quis nancisceretur? ut ssessione competit Publiciana, quia ad exemplum legatorum capiuntur. 3 Ulpi
Abbreviated transcription (Latin):
in pub̾is alique oꝑe ẽẽ possunt. imꝓ¬
be tam̃ desiderabit petitoe fructus
estimari qui ex artiti eius ꝑcipi po¬
tuerunt qd̾ artificium sũptib pos¬
sessoris didicitͭ.
annũ eiꝰ qui artificium consecutꝰ est
runt estimandi ⁊ iõ si dolo aut culpa
possessoris res petita perierit ueriorem
putat pomponiꝰ trebatii opinionem
putantis eo usq fructuũ rõnem habñ
sus sit ex eo cemꝑe quo ad ꝓpͥetadẽ
usus fructus reu̾sus ÷ r̾o fructuũ hr¬

Expanded text:
impuberis aliquae operae esse possunt. improbe tamen desiderabit petitor fructus aestimari, qui ex artificio eius percipi potuerunt, quod artificium sumptibus possessoris didicit. 3annum eius, qui artificium consecutus est, runt aestimandi sunt: et ideo si dolo aut culpa possessoris res petita perierit, ueriorem putat Pomponius Trebatii opinionem putantis eo usque fructuum rationem habendasus sit, ex eo tempore, quo ad proprietatem usus fructus reuersus est, ratio fructuum h
Abbreviated transcription (Latin):
herent religiosa sunt ⁊ idcͥco nec
lapides in edificati postquã remoti
sunt uendicari possunt. in fem aũt
actione petitori extͣ ordinem subue¬
nit᷑ ut is qui ħ fecit restituere eos
compellat᷑. s si alieni sñ uoluntate
to monum̃do in ħ detͣcti erunt ut

Expanded text:
herent religiosa sunt et ideo nec lapides inedificati, postquam remoti sunt vindicari possunt: in factum autem actione petitori extra ordinem subvenitur, ut is, qui hoc fecit, restituere eos compellatur. sed si alieni sine voluntate to monumento in hoc detracti er
Abbreviated transcription (Latin):
alliuuonem ꝑs fundo accessĩt fuc
lice contestata usimfructum legaui̾t
ex eo temꝑe ex quo discessit a ꝓpͥetate
fructu ꝰ rõnem ñ haben dara ꝗͣuidã rͨte
putant ubi aũt alienũ fund petii ⁊ ui
dex snĩam declarauit meum ẽẽ deb̾ẽ
etiam de fructib possessorem condemp¬
nare. Fodem. n. errore ⁊ de fructib con¬
dempnaturum ñ debe̾ .n. lucro possesso¬
ris ced̾e fructus cum uictus sit. alioqͥn
ut mauricianus ait nec rem arbitrat᷑
cͣuill Petitor possessori de euictione
cau̾e n cagit᷑ rei nomine cꝰ esbimatõnẽ :¬
accepit. sibi .ni. possessor nputare d qui

Expanded text:
alluuionem pars fundo accesserit. 35lite contestata usum fructum legauerit, ex eo tempore, ex quo discessit a proprietate, fructuum rationem non habendam quidam recte putant.Ubi autem alienum fundum peti‹i› et iudex sententia declarauit meum esse, debet etiam de fructibus possessorem condemnare: eodem enim errore et de fructibus condemnaturum: non debere enim lucro possessoris cedere fructus, cum uictus sit: alioquin, ut Mauricianus ait, nec rem arbitrabittuisset?Petitor possessori de euictione cauere non cogitur rei nomine, cuius aestimationem accepit: sibi enim possessor imputare debet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pompo. querit si quis suspicet᷑
tnͣsactõem fca̾m uł ab eo cuiꝰ he¬
res ẽ uł ab eo cuiꝰ ꝓcurator ẽ qiͣ
extransacrõne decłit que fcã nõ
est an locus sit repetitõni et ait
repeti posse ex falsa enim cã da¬
tum e̾. Idem puto dicendum ⁊
sit tnͣsactio secuta nõ fu̾it ꝓpt̾
qmͣ datum ẽ is ⁊ si resoluta s
transactio uł erit dicendum.
¶Si post rem uidicatam quis
tnͣsegit̾ et solui̾t repete̾ potĩt
iclcͥco qr platint transaction̾e̾
toninꝰ cum diuo patre suo res¬
scripsit retineri t̃ atq compẽ¬
sari inc̾a̾m iudicati ꝙ obtalem
trans actiouem. solutum ÷ petẽ
Quid gͥ si applłatum sit uł hoc
transactio nires hãt tunc enim
rescriptis locum ẽẽ credenũ
ẽ tum de siña indubitata que
uullo remedio attemptari po̾t
transigitur. ¶ Item si obtras¬
actionem anũtoꝵ testam̃to re¬
lictoꝵ datum sit apparet posse
repeti ꝙ datum ẽ qr transactio¬
ẽ senatus consulto infirmatur.

Expanded text:
onius quaerit, si quis suspicetur transactionem factam uel ab eo cui heres est uel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni. et ait repeti posse: ex falsa enim causa datum est. idem puto dicendum et si transactio secuta non fuerit, propter quam datum est: sed et si resoluta sit transactio, idem erit dicendum. Si post rem iudicatam quis transegerit et soluerit, repetere poterit idcirco, quia placuit transactionem toninus cum diuo patre suo rescripsit. retineri tamen atque compensari in causam iudicati, quod ob talem transactionem solutum est, potest. quid ergo si appellatum sit uel hoc transactio uires habeat: tunc enim rescriptis locum esse credendum est, cum de sententia indubitata, quae nullo remedio adtemptari potest, transigitur. Item si ob transactionem alimentorum testamento relictorum datum sit, apparet posse repeti quod datum est, quia transactio senatus consulto infirmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dum. anhberatur. peti ab eo pos¬
sint reliqua quinq aut stit᷑m. ⁊ si p̾s¬
tit̾it residua cumiq uidi eum ⁊ pͥora
ta. sic postĩor solutõ comꝓbabit pͥora
qͥn. utrum debita anindebita solue¬
rentur. s ⁊ si post soluta qͥnq. ⁊ sti
⁊ stichum reddere. an sim audienduᷤᷤ
querit celsus/ ⁊̃ putat natura esse uͭ
conditõmi. qͣmuis utroq simul solu¬
to michi retiendi qid̃ uelle arbitͥum
daretur. Idemait ⁊ si duoħredes sint
sint stipulatoris. nõ sit posse alti .uͬ:
solutis. as̾ti partem stichi salui.Idem
⁊ si duosint ꝓmissoris ħredis scd̾m
que lib̾ationon contingit. nisi aut
utͥa quina. aut utͥti partes stichi i
intebitum somi. quonb leco repetet.
no cinm existimatõm soluentis ead̃
absolutus sua sponit sonut reper̃e

Expanded text:
beraretur, petique ab eo posse reliqua quinque aut Stichum et, si praestiterit residua quinque, uideri eum et priora ta. sic posterior solutio comprobabit, priora quinque utrum debita an indebita soluerentur. sed et si post soluta quinque et Stuinque et Stichum reddere, an sim audiendus, quaerit Celsus. et putat natam esse quinque condictionem, quamuis utroque simul soluto mihi retinendi quod uellem arbitrium daretur. Idem ait et si duo heredes sint stipulatoris, non ‹posses› alteri quinque solutis alteri partem Stichi solui: Idem et si duo sint promissoris heredes. secundum quae liberatio non contingit, nisi aut utrique quina aut utrique partes Stichi fuindebitum soluit, quolibet loco repetet: non enim existimationem soluentis eademabsolutus sua sponte soluerit, repete
Abbreviated transcription (Latin):
bitorem suũ dampnaũit lib̾are ⁊
ille ingnorans solu̾it. ¶ E filio
fanulias soliut. cum ess eius peccu¬
hiaris debitor. siquid̾ ignorauit ad¬
emptum ei pectuliũ ubatur si scit

Expanded text:
damnauerit liberare et ille ignorans soluerit. Qui filio familias soluerit, cum esset eius peculiaris debitor, si quidem ignorauit ademptum ei peculium, liberatur: si scit
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾t duuis seuerus scripfit qͦ
uire utimur repeti quidem non
posse. s sorti imputandamꝰ et si pͦ¬
ea sortem solum solu̾t sortem qͣi
indebitam repeti posse ꝓuide et si
añ sors fuit soluta nsure supͣ iegiti¬
mum modum solute qi sors inde¬
bita repetuntur. qͥd si simul sol¬
uit potit dici et tunc repetitione
locum hr̃e. ¶Sͣ dupplum aut
usure et usurar usure nec instip¬
latum decluci nec exigi possunt
rum usuraꝵ nsure. ¶ Si quis
falso se sortem debere credens usu¬
nis solũt põt conclice̾ nec indet᷑
sciens in debitum soluisse. ¶ In¬
debitum antem solutum accipi¬
mus nosolum si oĩo nõ debeatur.
s ⁊ si ꝑ aliquam exceptd̾em ꝓpetu¬
am peti nõ potãt. qͣre ħ quo re¬
peti poti̾t nisi sciens se iutum exce¬
ptõne soluit. ¶ Si centum de¬
bens qiͣ ducenta deberem. fundũ
parere lib̾atõneui. cñ siex falsa
debiti qnͣtitate maioris p̃cii res
soluta ẽ nõ sit confusio partis res
cũ pecunia. nemo eni in uitus

Expanded text:
solvit, divus Severus rescripsit quo iure utimur repeti quidem non posse, sed sorti imputandum et, si postea sortem solvit, sortem quasi indebitam repeti posse. proinde et si ante sors fuerit soluta, usurae supra legitimum modum solutae quasi sors indebita repetuntur. quid si simul solverit? poterit dici et tunc repetitionem locum habere. Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatum deduci nec exigi possunt rum usurarum usurae. Si quis falso se sortem debere credens usuras soluerit, potest condicere nec uidetur sciens indebitum soluisse. Indebitum autem solutum accipimus non solum si omnino non debeatur, sed et si per aliquam exceptionem perpetuam peti non poterat: quare hoc quoque repeti poterit, nisi sciens se tutum exceptione soluit. Si centum debens, quasi ducenta deberem, fundum parere liberationem, tamen si ex falsa debiti quantitate maioris pretii res soluta est, non fit confusio partis rei cum pecunia nemo enim inuitus
Abbreviated transcription (Latin):
sisse tum aut nentrum fcm sit
aut ticri ꝑsoria instipłone com¬
p̾bensa non sit et ticio soluero
repetere aticio potero. ¶Cum it̾
excipere deberem fundum ube¬
rum ꝑ errorem traditli Incer ͣ¬
ti cẽ dicam ut it̾ mͥ concedatur.

Expanded text:
m aut neutrum factum sit aut Titii persona in stipulatione comprehensa non sit, et Titio soluero, repetere a Titio potero. Cum iter excipere deberem, fundum liberum per errorem tradidi: incerti condicam, ut iter mihi concedatur.
Abbreviated transcription (Latin):
repetitio oritr transattõnis ex¬
ceptõ locum nõ hd̃ neq enim
utrumq deberet locum hr̃e ⁊
ptio. ¶ Si quia lex abinici¬
o duppli uł quadrupli statiut
actõem dicendum ẽ solutum
ex falsa eius causa repen posse.
terat. cum sciret s exceptõem
ꝓfuturam promiserit auquid
in decem de inde reus tria sol¬
nisset ⁊ post ea fideuissores q̃¬
na placuit enm qui postĩor sol¬
uit repete̾ tria posse hoc nu̾to qr
trib areo solutis septem. sola debi¬
ta suꝑ erant quib ꝑsolntis tria
Incnbitata soluta sut.

Expanded text:
tionis exceptio locum non habet: neque enim utrumque debet locum habere et ptio. Si qua lex ab initio dupli uel quadrupli statuit actionem, dicendum est solutum ex falsa eius causa repeti posse.terat, cum sciret sibi exceptionem profuturam, promiserit aliquid  decem, deinde reus tria soluisset et postea fideiussores na, placuit eum qui posterior soluit repetere tria posse: hoc merito, quia tribus a reo solutis septem sola debita supererant, quibus persolutis tria indebita soluta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cum olcum debet oleum dedit qͣi
maiorem mͦdũ debens. suꝑ fluum
blei esse repetend̾. no totum. ⁊ ob
hoc peremptã esse obligatõm.
Idem marcellus dicit. si cũ fundi
pars mͥ deberetur estimuatõne facta¬
solut̾o peccune solidi p̃cii fundi fc̃a
sit repeti posse nõ totum p̃cumi sed
partis indebite p̾cium. ¶ Adeo aut̃ ꝑ¬
petua exceptio parit condicõm. ut

Expanded text:
cum oleum deberet, oleum dederit quasi maiorem modum debens, superfluum olei esse repetendum, non totum et ob hoc peremptam esse obligationem. Idem Marcellus adicit, si, cum fundi pars mihi deberetur, quasolutio pecuniae solidi pretii fundi facta sit, repeti posse non totum pretium, sed partis indebitae pretium. Adeo autem perpetua exceptio parit condictionem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑte mei fuermit eius sũmo ꝑ¬
tenr durudiam nõ corpor con¬
dicã. ¶Si putem me stichimi
ant pamphilum debere cum sti¬
chum debeam. et pamphilũ solii̾a
repetam qiͣ indebitum solutu̾
nec em̃ pro eo qd debeam uideor
id soluisse. ¶ Si duo rei qui de¬
celsus ait singłos.⁊x. soluissẽt q̃nq repertturos q t̃ decẽ deb̃ent

Expanded text:
te mei fuerunt, eius summae partem dimidiam, non corporum condicam. Si putem me Stichum aut Pamphilum debere, cum Stichum debeam, et Pamphilum soluam, repetam quasi indebitum solutum: nec enim pro eo quod debeo uideor id soluisse. Si duo rei, qui deCelsus ait singulos quina repetituros, quia, cum decem deberent
Abbreviated transcription (Latin):
solutum repeti no pos. ¶ Qmͣuis
debitum sibi quis retipiat. tũ sus
qui dat nõ debitum dat repetitio
competit ueluti si is qui hr̾dem
se uł brde bonoꝵ possõrem falso
existimans creclitori h̾rditario so¬
luit. hic eñi neq uerꝰ heres lib̾atꝰ
erit. et is quidem qui declit repe¬
tẽ potit. qmͣuis enĩ debitum sibi

Expanded text:
n potest. Quamuis debitum sibi quis recipiat, tamen si is qui dat non debitum dat, repetitio com petit, ueluti si is qui heredem se uel bonorum possessorem falso existimans creditori hereditario soluerit: hic enim neque uerus heres liberatus erit et is quod dedit repetere poterit: quamuis enim deb
Abbreviated transcription (Latin):
suo ħes effectus uent uenditare nũ¬
mos exceptõne submoueb̾r a uen¬
dicatõne nũmoꝵ ¶ Siqus cñ ex cõ¬
ꝓmisso condempnatus fło solu̾it
repet̾e pot̃. ¶ Heredi uł bonoꝵ pos¬
sessor siquidem defendat ħreditat̃
indebitum solutum condici pot̾it.
łi uero is nõ deffendat. ⁊̃ debitum so¬
utum repeti potest. ¶ nõtus cum
se putaret oꝑas patrono debere soluͭ.
condic̾e eum nonposse. qͣmius putãs
patrono decidit peccunia ⁊ cxsolurt.
repet̾e nõ põt. ¶S si oꝑas patrono
exhibuit. nõ officiales s fabriles. uł¬
uti pictorias uł alias dum putat se
debe. iidenõ anpossit conduc̾e. ⁊ celiꝰ¬

Expanded text:
es effectus uelit uindicare nummos, exceptione summouebitur a uindicatione nummorum. Si quis quasi ex compromisso condemnatus falso soluerit, repetere potest. Hereditatis uel bonorum possessori, si quidem defendat hereditatem, indebitum solutum condici poterit: si uero is non defendat, etiam debitum solutum repeti potest. Libertus cum se putaret operas patrono debere, soluit: condicere eum non posse, quamuis putans patrono decidit pecunia et soluit, repetere non potest. sed si operas patrono exhibuit non officiales, sed fabriles, ueluti pictorias uel alias, dum putat se debere, uidendum an possit condicere. et Cel
Abbreviated transcription (Latin):
dł .ł.x. digestoꝵ. Qirens et si¬
denissor solui̾nt ꝑit̾ in hac cã n̾̃
differunt aduob rei̾ promt¬
tendi qrͣ om̃ia que de hus dcã st̾
et adhos transferre licebit.
puta stichi aut pamphili. et
ꝑit̾ duos clatos aut togam uł
d̾naria mnulle nõ idem dici po¬
tĩt in repentone ut ꝑtes repetãt
qr nec solue̾ abmitio sic potu¬
erimẜ in hoc ca̾u electio ẽ credi¬
toris cui uelit solu̾e̾ ait alt̾i̾uis
repeticio impediatur.

Expanded text:
decimo digestorum. Si reus et fideiussor soluerint pariter, in hac causa non differunt a duobus reis promittendi: quare omnia, quae de his dicta sunt, et ad hos transferre licebit. puta Stichi ‹a›ut Pamphili, et pariter duos datos, aut togam uel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab initio sic potuerunt. igitur hoc casu electio est creditoris, cui uelit soluere, ut alterius repetitio impediatur.
Abbreviated transcription (Latin):
occid̾it. s qĩ uuln̾au̾it. qr ex alio uul¬
nere ꝑuit. post̾iorem ten̾i crma occi¬
lius. ¶ si plures trabẽ deiet̾int. et
hoĩem opesserint eque uet̾ibus pla¬
cet om̃s lege acquila ten̾i. ¶ Itẽ ⁊¬
cũ eo ꝙ cau̾e irritau̾it ⁊ effec̾at
ut aliquẽ morderet. ꝙͣuis eũ nõ

Expanded text:
occiderit, sed quasi uulnerauerit, quia ex alio uulnere periit, posteriorem teneri, quia occilius.Si plures trabem deiecerint et hominem oppresserint, aeque ueteribus placet omnes lege Aquilia teneri.Item cum eo, qui canem irritauerat et effecerat, ut aliquem morderet, quamuis eum non
Abbreviated transcription (Latin):
ctimcitau̾it uͭ dãpnũ daret eiꝰ qͣdrupe¬
dis q̃ cõcitauit noĩe agend̾ eiͣt ¶ Smñ
aut̃ corͤ suo pauꝑiẽ quadrupes dedͭ. sui
ꝑ aliã rẽ ctũa tetigit quadrupes hec
actõ locũ ħ̾ebit ¶.puta si plaustro bos
obt̾u̾t aliquẽ. uł ulla alia re deiecta.¬
Inbestiis aut̃ pp̃ naturalẽ feritatẽ hec
actõ loc̃ nõ ht̃ ⁊ iõ su̾rsum nõ fugit.
⁊ sit nocuit. nõ pot̃ qͦndam dñs ꝯueĩri

Expanded text:
uit ut damnum daret, eius quae concitauit nomine agendum erit.Siue autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliquem uel alia re deiecta.In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, no
Abbreviated transcription (Latin):
tonsore ẽẽ culpam. ⁊ sane sibi tõ¬
debat ubi exꝯsuemidine ludebat᷑.
si ĩ loco ꝑiculoso sellam haberiti tõ¬
soriseciᷤ ꝯmisit ip̃m de se q̃ri debe̾¬
¶Si alius tenuit alius int̾emit is ꝙ¬

Expanded text:
tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere.Si alius tenuit, alius interemit, is
Abbreviated transcription (Latin):
Si xiuiꝰ uuln̾atꝰ mortiere pꝰtearu¬
ina uł naufragio ł alio ictu matu¬
rius ꝑierit de occiso agi ñ posse. s
qͣi de ulu̾ato s si mami missũ ł ali¬
enatus ex uuln̾e ꝑiit qͣ de octiso a÷¬

Expanded text:
seruus uulneratus mortifere postea ruina uel naufragio uel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non posse, sed quasi de uulnerato, sed si manumissus uel alienatus ex uulnere periit, quasi de occiso a
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur uñ affert eũ ꝙ uenenũ ꝓ
medicamente dedit causãmortis p̃sti¬
stisse cuũeadm eũ ꝙ furẽti gladium
por.xx̃. nã ñ hũc lege agplia tem̃. s
uit ceitꝰ ait. si ñ ip̃o ittu ꝑierit. aut tiim¬
o subm̾rtꝰ ẽ aut laxatꝰ ĩtlaimnis ni¬

Expanded text:
teneatur. unde adfert eum qui uenenum pro medicamento dedit et ait causam mortis praestitisse, quemadmodum eum qui furenti gladium porrexit: nam nec hunc lege Aquilia teneri, sed uit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submersus est aut lassatus ui fluminis ui
Abbreviated transcription (Latin):
reddibe̾ sͥ restitur̃ ¶ s siẜuus bõa
fide alicui ẜuit an ei cõpetit acꝙue
actio ⁊ mag̃ infactũ actio erit dã¬
da.¶ eũ ciiuestimenta cõmodata
sunt nõ posse si scissa fu̾i̾t lege ac
auiꝰ. ẜ x. adsab̾. Eed ⁊ si ꝓp̾etatis

Expanded text:
uus bona fide alicui seruiat, an ei competit Aquiliae actio? et magis in factum actio erit danda.Eum, cui uestimenta commodata sunt, non posse, si scissa fuerint, lege Aex hac causa dandum.
Abbreviated transcription (Latin):
abalio mĩsidiaᷤᷤ deductꝰ ab alio eẽtioc¬
cuꝰ s si ꝑ lusũ aiaculantibꝰ ẜuis fuit
octisus aqlie locꝰ ẽ. S si cũ aln ĩ cãpo
iacularent᷑. seruus ꝑ eũ locũ transie¬
rit acclia cessat. qr ñ debuit ꝑ cãpũ
iatulatõiũ it̃ ĩtempestine fat̾e̾ qͥrñ da

Expanded text:
ab alio esset occisus.Sed si per lusum iaculantibus seruus fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, seruus per eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium iter intempestiue facere. qui ta
Abbreviated transcription (Latin):
clist̾e ł si eũ urxit malo ueneno le:¬
ge acplia eũ ten̾. ꝙ̃admod̃ obstetx
subionens tenet᷑. ¶ Siꝗs hoĩem fame̾
necauit ĩ factũ actõne ten̾i ueratins
ait. ¶ si ẜuũ meũ eꝯ tãtẽ c̃citato e¬
eciuo effecis ĩ flum̃ p̃cipitaĩ at ideo

Expanded text:
clystere uel si eum unxit malo ueneno, lege Aquilia eum teneri, quemadmodum obstetrix supponens tenetur.Si quis hominem fame necauerit, in factum actione teneri Neratius ait.Si seruum meum equitantem concitato equo effeceris in flu
Abbreviated transcription (Latin):
amisit nocturnam seruitutẽ qͣ. usꝰ ñ
est. id̾ ẽ meo cun c̾tis horis aq̃ ductũ
hetis aliᷤ us fuit ñ ulla ꝑte  pͥomar̃ per̃.
arcell. ł ini dig̃. Is cui uia ł act᷑
debebatur ut uehituli c̾to gn̾e ut̾et᷑
alio gn̾e fu̾at usꝰ usdeamꝰ ne amisĩt
seruitutẽ uł alia fit eiꝰ ꝯditõ qui am¬
plius hom̃s ꝙͣ licuit uex̾at magĩq
hic plusqm aliud egise udeatur
sicuti s latiore it m̾e usuᷤ eẽt aut si ꝑ¬
lura uimĩta eg̾it ꝙͣ licint aut acĩ ad¬
miscũit aliã. Idõ in om̃ibꝰ istĩ qõnib

Expanded text:
amisit nocturnam seruitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens aliis usus fuerit nec ulla paamisit nocturnam seruitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum ut uehiculi certo genere uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝯͣ. iiis i siculpa qͥs occid̾it. Et iõ
ĩtd̾ utraq actio c̃currit ⁊ legis
acquile ⁊ inuiriar̃ si due er̃ esti¬
mationes alia dãpni alia c̃tuineli¬
e. Igͥ ĩiuriã ħ dãpnũ accipiemus
culpadatũ ẽt abeo ⁊ noc̾e nolu̾it.¬
⁊ iõ q̃rim̾ si furiosꝰ dãpnũ ded̾it
an legis aclie actio sit. ⁊ pegatꝰ
negauit. Que n iec culpa sit cũ
drupes dampnũ ded̾it acquilia cessat
aut si regula cecid̾it s ⁊ simfans dã¬
id fec̾it labeo ait quia furtitenetur
tem̾ ⁊ acqnilia eũ ⁊ ħ puto uerũ si
sit iam imnurie capax.  Si magrit̾
ĩ disciplina uuln̾au̾it ẜuũ ł occid̾it.
qui eluscau̾at discipulũ ĩ disciplina
nuelto magis gͥ ĩ octiso iderit dicẽd¬
ꝓponit᷑ aũt ap̃ eũ spẽs tałꝰ sutor inquit¬
puero discenti ingemo filio famił
par̃ benefatienti ꝙ demonssiauit. forͣ
calcei cerrntẽ ꝑcussit ut ocuł pu̾o
toem nõ cõpet̾e ⁊ añ fatrende ĩiurie
causa ꝑcussit s mouendi. ⁊ docendi

Expanded text:
lpa quis occiderit: et ideo interdum utraque actio concurrit et legis Aquiliae et iniuriarum, sed duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumeliae. igitur iniuriam hic damnum accipiemus culpa datum etiam ab eo, qui nocere noluit.Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negauit: quae enim in eo culpa sit, cumdrupes damnum dederit, Aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed et si infans daid fecerit, Labeo ait, quia furti tenetur, teneri et Aquilia eum: et hoc puto uerum, si sit iam iniuriae capax. Si magister in disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, neri eum, qui eluscauerat discipulum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendproponitur autem apud eum spepuero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut oculus puero tionem non competere, quia non faciendae iniuriae causa percusserit, sed monendi et docendi
Abbreviated transcription (Latin):
uitiatũ oculũ sit ħitutꝰ ⁊ impendia
q̃ ꝓ eiꝰ curatõne fec̾i̾t. E Octisũ aut̃
acciꝑe debemꝰ sũi gladio siu̾ẽt sustes
alio telo ł mambꝰ si forte strangulaũ
eũ uł calce petiit ł capite ł qͣlit t̃q¬

Expanded text:
uitiatum oculum sit habiturus, et impendia, quae pro eius curatione fecerit.Occisum autem accipere debemus, siue gladio siue etiam fuste uel alio telo uel manibus si forte strangulauit eum uel calce petiit uel capite uel qualiter q
Abbreviated transcription (Latin):
sit. tanti dare dño dãnas esto.⁊ infra
muisa nu̾osũtti gregatĩ habent᷑ ue¬
luti oues. capre. uoues. ecim nuili a¬
sim. s. ⁊ ansues pecudũ appellatõem
leones panthere elefanti aũ ⁊ cam¬
eli quasi uxti sũt. siam ⁊ ium̃toꝵ
oꝑam p̃stant ⁊ natura eoꝵ fera est
⁊ iõ p̾mo capite contin̾i eĩ oꝑt.¬

Expanded text:
 aes dare domino damnas esto': et infra um numero sunt et gregatim habentur, ueluti oues caprae boues equi muli asini. sed an sues pecudum appellatione leones pantherae. elefanti autem et cameli quasi mixti sunt nam et iumentorum operam praestant et natura eorum fera est et ideo primo capite contineri eas o
Abbreviated transcription (Latin):
equũ deduc̾et. mulã equiis olfecit.
mula calcẽ reietit ⁊ eruꝰ agasoni fre¬
git c̃sulebatur pdss ne cũ dño mu¬
le agi ꝙ ea ꝑauꝑiẽ feciss respondi
posse
Niegibꝰ que ante se de dampno ĩuria
locute s̃. terogauit siñ duodetim ta¬
bular̃ siũ alia qĩ fuit. quas leges nt̃
refre nõ est nc̃te cie lex aquilia ple¬
biscitũ ẽ. cũ eã aglius tribimꝰ ꝓlebis
a plebe rogau̾it.
pͥmo cauetur ut ꝙ¬

Expanded text:
equum deduceret, mulam equus olfecit, mula calcem reiecit et crus agasoni fregit: consulebatur, possetne cum domino mulae agi, quod ea pauperiem fecisset. respondi posselegibus, quae ante se de damno iniuria locutae sunt, derogauit, siue duodecim tabulis, ‹s›iue alia quae fuit: quas leges nunc referre non est necesse.Quae lex Aquilia plebiscitum est, cum eam Aquilius tribunus plebis a plebe rogauerit.primo cauetur: 'ut
Abbreviated transcription (Latin):
s ei et cuiꝰ int̾ ẽ cõpetit uelutiei cui res
tans magr̃atũ. forte ĩ tab̾na ꝓxima se
nmisiss ibici a cane ferote lerꝰ eẽt
ñ posse agi cams nõe cidamputant
at si solutus finss ccͣ.¬
dubitatur et̃. liu̾ar̾ ꝑsõar̾ nõe agi
lbm corpꝰ existimatoẽm nõ recipiᷤ¬
atis mpens ar̃ in curatoẽm fc̃arum

Expanded text:
sed etiam ei cuius interest competit, ueluti ei cui res tans, magistratum forte, in taberna proxima se immississet ibique a cane feroce laesus esset, non posse agi canis nomine quidam putant: at si solutus fuissdubitatur etiam liberarum personarum nomine agi liberum corpus aestimationem non recipiat, sed impensarum in curationem factarum
Abbreviated transcription (Latin):
iõ sieum ursũ occidi mͣm corp̾ẽ. ¶ cũ
a rietes ułꝰ rouesa cõmisissent  ⁊ alt̾ al¬
t̾um octid̾. qͥntꝰ mutius distinxit. ut si
quid is ꝑiss qm agg̾ssus erat cessaret
actio Suis qu nõ ꝓuocau̾at cõpet᷑ et
actõ ꝙͣ obrem eũ sibi aut noxiũ sarci¬
re. aut ĩnoxã ded̾e oꝑt̾e. Et cũ nͭ est
ĩ quadrupedibꝰ noxia cap̃ sequit᷑ adu̾sus
cũ noceret. s cuiꝰ  ẽ planie si aũ litẽ cũ¬
off̾rret ꝯtestatã decessit aĩal extincta er̃
actio. Noxe aut̃ ded̾e est animal tratere
uiuũ tenũ. ¶ Si ꝯmune pluriũ sit a¬
tal adu̾sus singnlos erit ĩ solid̾ noxał at¬
tio sit̃ in hont̃ie. ¶ Int̾d̾ aut̃ dñs ñ ĩ hoc

Expanded text:
 occidi, meum corpus est. Cum arietes vel boves commississent et alter alterum occidit, Quintus Mucius distinxit, ut si quidem is perisset qui adgressus erat, cessaret actio, si is, qui non provocaverat, competeret actio: "quamobrem eum sibi" aut noxam sarcire aut in noxam dedere oportere. Et cum etiam in quadrupedibus noxa caput sequitur, adversus cum noceret, sed cuius nunc est.Plane si ante litem contestatam decesserit animal, extincta erit actio.Noxae autem dedere est anima‹l› tradere uiuum. demum si commune plurium sit animal, aduersus singulos erit in solidum noxalis actio, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
s. ⁊⁊ sinistigatu alt̾ius ferã dãpnũ ded̾it.
cessab̾ ħ actio Et gn̾alit̾ ħ actio locum
ht̃ quociens ccͣ naturã feramota pau¬
ꝑiem dedit. Iteoq siquus ⁊̃olore cõ¬
citatꝰ. calce petierit. cessaẽ istam actõ¬
nem. s eũ qui eũ equũ ꝑcusserit aut
uuln̾au̾it ĩ factum magis qmͣ legem
acquiba tem̾i utiq ido qr ñ ip̃e suo cor¬
pore dampmĩ ded̾at si cũ equũ ꝑmssi

Expanded text:
tu alterius fera damnum dederit, cessabit haec actio.Et generaliter haec actio locum habet, quotiens contra Naturam fera mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum percusserit aut uulnerauerit, in factum magis quam lege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corpore damnum dedit. at si
Abbreviated transcription (Latin):
ius seio ñ eẽt. et sei ĩ eo siluã seuiss.
ĩ qua labra enea et teneras cutumella
positas hẽr anmo consiliũ õs uiri ꝑe¬
riti deder̃. ut cum eo ager us ei ñ ẽẽ
ĩ eo loco ea posita here ĩuito sestd̾ eiꝰ
parietẽ uicinꝰ Eͥculiũ fecͥat ex quo pari¬
es madescebat cõsulebatur ꝙ̃ad̾ poss
uicinũ cog̾e ut st̾culimũ tolłet. Qndi si
ĩ ioco publico id fec̾is ꝑ int̾dictũ cogi
posse s si ĩ pͥuato des̾intute ag̾e̾ oport̾e¬
s si dampni ĩ fecti erpulatꝰ eẽt possͨ¬

Expanded text:
in eo siluam seuisset, in qua labra et tenes cucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo ageret ius ei non esse in eo loco ea posita habere inuito se.Secundum cuius parietem uicinus sterculinum fecerat, ex quo paries madesc‹eb›at, consulebatur, quemadmodum posset uicinum cogere, ut sterculinum tolleret. respondi, si in loco publico id fecisset, per interdictum cogi posse, sed si in priuato, de seruitute agere oportere: si damni infecti stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃caio aut indeiecto dño possidet
fund̾ ⁊i qualit̾ se hñs ita cũ suo habi¬
tu possessus ẽ uis ñ deꝑit neq refert
iuste nͣ ne possĩdeat ꝙ talẽ possidet.
Quare fortiꝰ ⁊ si aqua ꝑriuũ sua
sponte ꝑflux̃ uis aq̃ ducende retine᷑
ꝙͦ ⁊ sabmorecte placet ut dp̃nera¬
cui uiã uiciuꝰ deber uendidiss loc̃
ꝓximũ s̾inenti fundo nõ ĩposita ser¬
uitute᷑ intͣ legutimũ tp̃t qͦ ẜ uitu¬
tes ꝑcunt rursꝰ eũ locũ acquisisset

Expanded text:
si precario aut ui deiecto domino possidet: fundus enim qualiter se habens ita, cum in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat, qui talem eum possidet. quare fortius et si aqua per riuum sua sponte perfluxit, ius aquae ducendae retinetur, quod et Sabino recte placet, ut apud Neracui uiam uicinus deberet, uendidisset locum proximum seruienti fundo non imposita seruitute et intra legitimum tempus, quo seruitutes pereunt, rursus eum locum adquisisset
Abbreviated transcription (Latin):
aut. li .xxi. ad̃. Si eo loco ꝑ quem
mͥ it̾ debet᷑ tu edificauĩs possũ intẽ¬
dere uis mͥ ẽẽ ire ag̾e qd̾ si ꝓbauero an¬
hibebo opus tuũ Item iulianꝰ scͥpsit
si uicinꝰ in suo edificando effec̾it ne ⁊
stillicidium meum reciꝑet. possẽ meͤ
agere de une meo. Id̾ uiris ẽẽ nmitẽ¬
di stillicidiũ sic̃ in iua dixiiꝰs siqͥd̾¬

Expanded text:
eo loco, per quem eo loco, per quem mihi iter debetur, tu aedificaueris, possum intendere ius mihi esse ire agere: quod si probauero, inhibebo opus tuum. item Iulianus scripsit, si uicinus in suo aedificando effecerit, ‹ne› stillicidium meum reciperet, posse me agere de iure meo, id est ius esse immittendi stillicidium, sicut in uia diximus. sed
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ in milłionẽ posse gͥ suꝑiorẽ cumi¬
rfi̾ore ag̾e us illi ñ eẽ. syita fac̾e̾ al¬
c phenus deniq sc̃bere ait posse ita a¬
gi uis illi ñ eẽ in suo lapid ẽ ced̾e̾ ut
In meũ fund̾ fragm̃ta cadant. dicit
gͥ aristo eum qui tab̾nam casiariã
aͣ mint᷑nẽsib conouxit. a suꝑiore ꝓhi¬
tiua beri posse fumũ ĩnmittẽ. S̃ ⁊ amĩ¬
tͣnenses ei ex conducto teñ agiꝰ sic
posse dicit cum eo ciui cum fumũ m̃mit¬
agi pot̾it uis ẽe fimũ inmitt̾e qd̾ ⁊ ip̃m¬
uid̾r aristo ꝓbare ⁊ ⁊ int̃dc̃m uti possi¬
detis pot̾it locum hr̃e si quis ꝓ hibeatur
licere fumũ ñ gͣuom puta ex foco in suo
facere aut ñ licere: et ait ñ posseagi si¬
cut agi ñ pͣ uis ẽẽ in suo ignem facere
aut seclẽ aut lauate. Idem in diu̾simi
ꝓbat. ⁊iam ⁊ in balneis inquit napo¬
rib cur quintilla cuniculũ ꝑgentẽ
in ortum uilii instruxisset placuit po.¬
tusse tales seruitutes imponi

Expanded text:
immissionem: posse igitur superiorem cum inferiore agere ius illi non esse id ita facere.Alfenum denique scribere ait posse ita agi ius illi non esse in suo lapidem caedere, ut in meum fundum fragmenta cadant. dicit igitur Aristo eum, qui tabernam casiariam a Minturnensibus conduxit, a superiore prohiberi posse fumum immittere, sed Minturnenses ei ex conducto teneri: agique sic posse dicit cum eo, qui eum fumum immitagi poterit ius esse fisto probare. sed et interdictum uti possidetis poterit locum habere, si quis prohibeatur, licere fumum non grauem, puta ex foco, in suo facere aut non licere. et ait magis non posse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lauare.Idem in diuersum probat: nam et in balineis, inquit, uaporibus cum Quintilla cuniculum pergentem in Ursi Iuli instruxisset, placuit potuisse tales seruitutes imponi
Abbreviated transcription (Latin):
cautionem tanti condempnet qnͣti
actor in litem uirau̾it.¬
tio pietis ad ucinũ ꝑtinet ata si
ltura edificioꝵ uicini tui seruitꝰ de¬
bet᷑ quam du ꝑies reficit᷑ ad infi̾orẽ
uicium ñ d ꝑtinere. Nam si ñ ult
suꝑior fulcire deponat ⁊ restituet
cum ꝑies fu̾it restitutꝰ ⁊ hic qͦ sicut
in cetis seruitutib actio contͣria da¬
petit mͥ actio adu̾sus eum qui cessit
mͥ talem seruitutẽ ut in ꝑietem ei
tigna inmitt̾e mͥ liceat. supͣ q eatĩ¬
na uͥbi gr̃a porticum ambulatoriã
face̾. suꝑ q eũ ꝑietem columpuas ste¬
tiles impone̾ q̃ tectum porticus am.¬
bulatorie sustineant. Distant aũs
hẽe actiones int̾ se qd̾ suꝑior quidẽ
locum ht̃ etiam ad compellend̾ uicm̃
sciendum ⁊ possessoreit ꝑtes sustin̾e
siquid̃ tigna unuissa sint eũ quis
seruitutem debi̾ ait. si u̾o̾ ñ sunt
ĩmilsa eum qui negat ⁊ si quid̾ is

Expanded text:
cautionem, tanti condemnet, quanti cautionem, tanti condemnet, quanti actor in litem iurauertimo decimo ad ediltura aedificiorum uicini cui seruitus debetur, quamdiu paries reficitur, ad inferiorem uicinum non debet pertinere: nam si non uult superior fulcire, deponat, et restituet, cum paries fuerit restitutus. et hic quoque sicut in ceteris seruitutibus actio contraria dapetit mihi actio adversus eum, qui cessit mihi talem servitutem, ut in parietem eius tigna inmittere mihi liceat supraque ea tigna verbi gratia porticum ambulatoriam facere superque eum parietem columnas structiles imponere, quae tectum porticus ambulatoriae sustineant. Distant autem hae actiones inter se, quod superior quidem locum habet etiam ad compellendum vicinsciendum est possessoris partes sustinere, si quidem tigna immissa sint, eum, qui seruitutem sibi deberi ait, si uero non sunt immissa, eum qui negat.Et si quidem is
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑsonam. ⁊ ñ alũ competit qͣ dño
edium ⁊ adũsus dñm sicuti ceceraꝵ
seruitutũ ndentio ¶ Ni edes płiũ
dñoꝵ sint an in solidum agat᷑.
in solidum age̾ sicuti de cet̾is ser¬
nis in hac actione ad eum mod̃ ꝑtin
qui in seruitute imposita continet᷑
forde ut reficiat lapide fracto uł la¬
pide structilie ut qiuouis alio oꝑe qͥ
in seruitute dc̃m ⁊ ¶Ueniunt ⁊
fructus in hac actione id̾ cõmodũ
qd̾ hãt si honera ediũ eius uicinus
sustin̾e̾t. ꝑietẽ aũ meliorẽ quid̾ mr
seruitutem imposidũ fad̾e licet de¬
t̾iorem si facit. ꝑ hanc actionẽ aut
ꝑ oꝑis noui ñtiationẽ ꝓhibet᷑.¬
euentus hic est̾ ut uictori officio
uidicis aut res p̃stet᷑ aut cautios
re ip̃a h ⁊̃ ut iubeat adu̾sariũ ui¬
um p̃stare cautio ħ ÷ ut eũ iubeat
de reficiendo ꝑiete cauere. neq se
neq successores suos ꝓhibiturꝰos altiꝰ
tollere ⁊ sublatũ hr̃e ⁊ si cau̾it ab¬
soluet᷑ Si uo̾ neq rem p̾stat neq

Expanded text:
alii competit quam domino aedium et aduersus dominum, sicuti ceterarum seruitutium intentio.Si aedes plurium dominorum sint, an in solidum agatur,in solidum agere, sicuti de ceteris sernis in hac actione ad eum modum pertinet, qui in seruitute ‹i›mposita continetur: forte ut reficiat lapide quadrato uel lapide structili uel quouis alio opere, quod in seruitute dictum est.Ueniunt et fructus in hac actione, id est commodum quod haberet, si onera aedium eius uicinus sustineret.Parietem autem meliorem quidem, quam in seruitute impositum est, facere licet: deteriorem si facit, aut per hanc actionem aut per operis noui nuntiationem prohibeteuentus hic est, ut uictori officio iudicis aut res praestetur aut cautio. res ipsa haec est, ut iubeat aduersarium iuestare. cautio haec est, ut eum iubeat de reficiendo pariete cauere neque se neque successores suos prohibituros altius tollere sublatumque habere: et si cauerit, absoluetur. si uero neque rem praestat neque
Abbreviated transcription (Latin):
ciuadrupes panꝑis¬
em fecisse dicet᷑¬
actio ex lege.xix
tabuiar̃ descend̾
onem noxie offerre. soxia at̃ ẽ ip̃m
delictũ ciactõ ad om̃s qͣdrupedes per¬
tinet Ait pͥtor pauꝑiẽ fecusel pau¬
ꝑies est dãpnũ sine ñuria fatienti da¬
tum. siec n pot̾ ammal ĩuriã fecisse

Expanded text:
quadrupes paem fecisse dicetactio ex lege duodecim tabularum descendit: onem noxiae offerre.Noxia autem est ipsum delictum.Quae actio ad omnes quadrupedes pertinet.Ait praetor 'pauperiem fecisse'. pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ tigna in ꝑietem meũ innussa ha¬
bere an ⁊ de futuris ñ inmittendis
mina ex meo intuũ ꝑiedem fiuere
meus ꝓpͥus eẽt ꝑies passus sim de
umitt̾e tigna q̃ aña habueris. si no¬
mia uelis minitt̾e ꝓhib̾i ame potes imo
etiam agere tecum potero. ut ea que
noua inmisis tollas. Si ꝑies con¬
mimis oꝑe a de facto in edes meas se
inclinau̾it pot̾o tecum ag̾e ius tͥ nõ
eẽ ꝑietem illũ ñ ita hr̃e.¬

Expanded text:
esse tigna in parietem meum immissa habere: an et de futuris non immittendis mina ex meo in tuum parietem flueremeus proprius esset paries, passus sim te immittere tigna quae antea habueris: si noua uelis immittere, prohiberi a me potes: immo etiam agere tecum potero, ut ea, quae noua immiseris, tollas.Si paries communis opere abs te facto in aedes meas se inclinauerit, potero tecum agere ius tibi non esse parietem illum ita habe
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmĩgenui solent certare ĩ fuio fam̃̃
uuln̾ato ꝓcedit plane sicedentem
uuln̾aui̾t erit acquilie locꝰ aut siñ
ĩc̾tamine s̾uũ occid̾it nsi dño cõmi
ite  ħ factũ sit: tũt ri acquilia cessat.¬
S si quis euũ egrotũ leuit᷑ ꝑcusẜit
⁊ is obierit recte labeo ait lege acałꝰ
eũ ten̾i ꝙa aliud ali mortiferũ ẽẽ sol¬
celsꝰ at̃ mult̃ int̾ esse dit̃ occid̾it an¬

Expanded text:
ingenui solent certare: in filio familias uulnerato procedit. plane si cedentem uulnerauerit, erit Aquiliae locus, aut si non in certamine seruum occidit, nisi si domite hoc factum sit: tunc enim Aquilia cessat.Sed si quis seruum aegrotum leuiter percusserit et is obierit, recte Labeo dicit lege Aquilia eum teneri, quia aliud alii mortiferum esse solet.Celsus autem multum interesse di