comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
compara taueras commouere¬
t᷑ auctorem cuum cercui fecis¬
ti. nec citra iudis discepcõem
eum q̃m emieras cradidisti pͥ¬
ses ꝓuincie in campuis q̃ te
collerasse. memiuisti medelã
iuris adhibebit.
nibr q̃ iuris admitcit rõ iuter¬
poĩtis. si scd̃m libertatem su̾it
lata siña pot̾is de cuictõne. si
nesciens condicõem enis compa¬
rasti. sine aliqua dubitacõne
aucdorem ai enis sidenissores
hrdes ne corum conuenire. ꝙ
sifuisse sermim sĩa oeclara¬
u̾it: intelligis ad uenditorẽ
reu̾ti nonposse.

Expanded text:
comparaveras commoveretur, auctorem tuum certum fecisti nec citra iudicis disceptationem eum quem emeras tradidisti, praeses provinciae in damnis, quae te tolerasse meministi, medelam iuris adhibebit. nibus, quae iuris admitti ratio, interpositis si secundum libertatem fuerit lata sententia, poteris de evictione, si nesciens condicionem eius comparasti, sine aliqua dubitatione auctorem vel eius fideiussores heredesve eorum convenire. quod si fuisse servum sententia declaraverit, intellegis ad venditorem te reverti non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
randamrem. uos erogassecõ¬
stit̾it. hĩta fructiumirõne res¬
tituuobis iubebit. nam super
p̾cio euicte porcõnis nõ enm
qui cominium enicerit. s au¬
tͥoem conuenir consec̃ns ÷.¬

Expanded text:
randam rem vos erogasse constiterit, habita fructuum ratione restitui vobis iubebit. nam super pretio evictae portionis non eum qui dominium evicerit, sed auctricem conveniri consequens
Abbreviated transcription (Latin):
domimi mota ⁊ emptorib ad¬
ẽẽ ac defendere cãm nõ ꝓhibe¬
mini. qd̃ si eis hoc iam enicta
sunt. instanracõlitis ex ꝑsona
uĩa. si appellacoemnõinter¬
posinstis contrains desiderat᷑.
emptisane iudicio ꝓeincdõe
si conueuiri ceperitis. nec uo¬
bis ut defendatis negocium de¬
nunciatum ꝓbetu. intelligi ᷤ¬
tis qͣtimis uosmet ip̃oscueride

Expanded text:
dominii mota est, emptoribus adesse ac defendere causam non prohibemini. Quod si eis haec iam evicta sunt, instauratio litis ex persona vestra, si appellationem non interposuistis, contra ius desideratur. Empti sane iudicio pro evictione si conveniri coeperitis, nec vobis, ut defendatis, negotium denuntiatum probetur, intellegitis, quatenus vosmet ipsos tueri de
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Empti actõiongitem¬
poris p̾scͥpcõne nõ submoue¬
cur. lpost multa spaciarem
euctamemptori su̾it comp¬
batum. sita is q̃m cecompa¬
rasse commemoras nunc in
lib̾tatem ꝓclamet: int̾pellere
nendicorem. siue successores
eis debes ut tͥ assistant. cãm¬
q iustruant. q̃m sib̾um eẽ
fu̾it ꝓminciatum: nec ce ꝯ¬
uencõne remisisse ꝑiculum
euctõnis su̾it compbatum
p̾ses ꝓuinciesires integra
est qͣnti cuaint̾est restitui

Expanded text:
o. Empti actio longi temporis praescriptione non submovetur, licet post multa spatia rem evictam emptori fuerit comprobatum. Si itaque is, quem te comparasse commemoras, nunc in libertatem proclamet, interpellare venditorem sive successores eius debes, ut tibi adsistant causamque instrfuerit pronuntiatum, nec te conventione remisisse periculum evictionis fuerit comprobatum, praeses provinciae, si res integra est, quanti tua interest restitui
Abbreviated transcription (Latin):
mus. sine ab ingenuis gem¬
corib pu̾r parnulus ꝓcreatꝰ
sui a libertina ꝓgenie siue
seruili condicõne maculatꝰ
expoitus sit: eum pu̾min su¬
umdominium uendicare.
siue nomine domimii siue
ascͥpticie siue colonarie cõ¬
triendos sustulerunt. lñia
qui ab huiusmodihomini¬
b educatiuł nutriti uł aue¬
ti sunt: uiberi ⁊ ingenui ap¬
pareant.⁊ sͥ ad quirant. et
inpost̾iitem suam uł exͣ¬
neos heredes: omuia que
hũerint quomodo uolu̾int
tͣnsmittant. hec obseruan¬
tib nõ solum pͥsidib ꝓuin¬
ciarum. s ⁊̃ uiris religiosissi¬
mis ep̃is.¬
Dem. S anctimius siqñdo
abfuit isquires alieuas uel
creditori obnoxias decinet. ⁊
desiderat dominius reiuł cre¬
ditor suamintencc̃emꝓ pon̾e

Expanded text:
re, sive ab ingenuis genitoribus puer parvulus procreatus, sive a libertina progenie, sive servili conditione maculatus, expositus sit, eum puerum in suum dominium vindicare, sive nomine dominii, sive ascriptitiae, sive colonariae contriendos sustulerint, licentqui ab hujusmodi hominibus educati, vel nutriti, vel aucti sunt, liberi et ingenui appareant, et sibi acquirant, et in posteritatem suam vel extraneos haeredes omnia quae habuerint, quo modo voluerint, transmittant. Haec observantibus non solum praesidibus provinciarum, sed etiam viris religiosissimis episP. Sancimus ut si quando abfuerit is qui res alienas vel creditori obnoxias detinet, et desideret dominus rei vel creditor suam intentione
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. e Sipro iudicato cõ¬
cũcore pecuniaui soliusti:
mulum iudicium tͥ contͣ
pupillum competit ut dele¬
ectur tͥadusus liberatum ac¬
cõ qd̾ si nomẽ emisti iurem
suam ꝓcurator datus here
mp̃r. e Sinõ ex ꝓpria culpa
solus pupille condempnatꝰ
es s absens ⁊u ndefensus acqui¬
eiusti cum ex cã iudicati satis¬
fac̾e ceperis actõnes ad u̾sus
concucores cuos mandari tͥ a

Expanded text:
. Si pro iudicato contutore pecuniam solvisti, nullum iudicium tibi contra pupillum competit, ut delegetur tibi adversus liberatum actio. Quod si nomen emisti, in rem suam procurator datus here. Si non ex propria culpa solus pupillae condemnatus es, sed absens et indefensus adquievisti, cum ex causa iudicati satisfacere coeperis, actionem adversus contutores tuos mandari tibi
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶n cecoram obsua¬
cõem in examinanda mau¬
um pub̾tate resecantes iube¬
mus qm̃admoduni femine
post impletos duodecii au¬
nos omnimodo pubescere iu¬
dicantur ita ⁊ mare̾ post ex¬
cessum quatuor decim aimo¬
rum puberes extimentur ĩ¬
agacõne corporis in honesta
cessante.
mp̃r. Si sui iuris
constituti filii ciuma¬
tͥs successerunt ueet ce
tam̃ nõ ꝑ ꝓcuratorem. s¬
ꝑ actͥorem decreto constitu¬
tum ate res cornm ce absen¬
de peti conuenit.

Expanded text:
. Indecoram observationem in examinanda marum pubertate resecantes iubemus: quemadmodum feminae post impletos duodecim annos omnimodo pubescere iudicantur, ita et mares post excessum quattuordecim annorum puberes existimentur, indagnatione corporis inhonesta cessante.. Si sui iuris constituti filii tui matri successerunt, licet te tamen non per procuratorem, sed actorem decreto constitutum a te res eorum te absente peti convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatem pupillo pͥstare.
quia in hoc cãunõ absimiles
nem datis. legitimos ⁊ simpłr
datos iubennis. eo ꝙ fideiussi¬
onis honere p̾grauantur ⁊
sub sidiane accͥõnis amiuicu¬
lum speratur. s omuia ita
accipienda sunt. si non res q̃
agitur solucõem faciat ip̃iꝰ
cuteleut puta sipupillus in
arrogacõnem se dare ceside¬
rat. ⁊ enim absurdum ẽ sol¬
ui tucelam. nec consenciente
s forsitau ⁊ ignorante eoqui
ante tucor fuerat ordinatus.
tunc ⁊ eniuisine cestam̃tarii.
siue ꝑ inquisicõem cati siue
legitimisine simpłr creati sc̃.
necc̃ẽ ẽ omnes suam aucdorita¬
cem p̾stareut ꝙ omnes simi¬
lit̾ cangit ab omnib compro¬
betur. q̃ omnia similimodo
⁊ incuratorib obseruari oꝑt⁊.¬

Expanded text:
auctoritatem pupillo praestare, quia in hoc casu non absimiles nem datis legitimos et simpliciter datos iubemus eo, quod fideiussionis onere praegravantur et subsidiariae actionis adminiculum speratur. Sed haec omnia ita accipienda sunt, si non res quae agitur solutionem faciat ipsius tutelae, ut puta si pupillus in adrogationem se dare desiderat. Etenim absurdum est solvi tutelam nec consentiente, sed forsitan et ignorante eo, qui tutor fuerat ordinatus Tunc etenim, sive testamentarii sive per inquisitionem dati sive legitimi sive simpliciter creati sunt, necesse est omnes suam auctoritatem praestare, ut, quod omnes similiter tangit, ab omnibus comprobetur. Quae omnia simili modo et in curatoribus observari opo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nͥ ꝓportõne hereditana cu¬
cele peticõnes confusione ꝯ¬
stet excingui ꝓ residua ꝑce
succedentem partitutele ce
cõuenit ap̾ competẽtemin¬
dicem reddere rõem qui secũ¬
dum bonam fidem eornm ⁊̃¬
q̃ prem cuum iurẽm eius e¬
rogasse didis ad missa com¬
pensacõne reliqui si quidem
amplius debetur faciet condẽp¬
natõem. ꝙ si scieus amplius
in rem suam errogatum agẽ¬
eum contrario indicõ conue¬
ure potes.

Expanded text:
o portione hereditaria tutelae petitionem confusione constet extingui, pro residua parte succedentem patri tutelae te convenit apud competentem iudicem reddere rationes. Qui secundum bonam fidem, eorum rem tuum in re eius erogasse dicis, admissa compensatione, reliqui  si quid amplius debetur faciet condemnationem. Quod si sciens amplius in rem suam erogatum ageneum contrario iudicio convenire potes.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. eEligere
debes utrum eui
ip̃is cutorib uł cura¬
coribr seu heredib co¬
rum an cum his qui pro
eis se obligau̾int agere de¬
beas ur si ita mał diuidere
accͥõm. nam iisolidum et
cuni reo. ⁊ cum si denissorib
agi uire non pot᷑.¬
Dem. n. Non ẽ ambiguiũs
electo reo ⁊ soluente fi de ius¬
sorem liberari. Et ideo sisim¬
plicitꝰ acceptꝰ ẽ fideiussor ⁊
ui id ꝙ cutor seucurator de
rem plane si stipulacõrem
saluam fore int̾posita ẽ uł
cautum ẽ in id ꝙ a cutore
seu
curacore seruari
nõ

Expanded text:
. Eligere debes, utrum cum ipsis tutoribus vel curatoribus heredibusve eorum an cum his, qui pro eis se obligaverunt, agere debeas vel, si ita malis, dividere actionem. Nam in solidum et cum reo et cum fideiussoribus agi iure non pot . Non est ambigui iuris electo reo et solvente fideiussorem liberari. Et ideo si simpliciter acceptus est fideiussor in id, quod tutor seu curator debrem? Plane si stipulatio rem salvam fore interposita est vel cautum est in id, quod a tutore seu curatore servari non
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶larum post̾itati fa¬
cientes sauctimus omnimo¬
do debere ⁊ agentib ⁊ pulsa¬
tis incriminalib cusis mino¬
rib iuginti quinq annis ad¬
ẽẽ cutores uł curatores in qui¬
eusari concedunt. cumi cauti
⁊ melius ẽ cum suasione pre¬
fectissima. ⁊ respousa facere
miuores ⁊ licem inferre. nexͤ
sua imꝑicia uł inuenili caio¬
re aliquid dicant uł taceant

Expanded text:
. Clarum posteritati facientes sancimus omnimodo debere et agentibus et pulsatis in criminalibus causis minoribus viginti quinque annis adesse curatores vel tutores, in quiaccusari concedunt, cum cautius et melius est cum suasione perfectissima et responsa facere minores et litem inferre, ne ex sua imperitia vel iuvenali calore aliquid vel dicant vel taceant,
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Nem maioris pͥciisi
cu uł pacer cuus minoris p̾cii
distrax̃. humanum ẽ ut uł
pͥenim ce restituende emp¬
corib fundum uenditu re¬
cipias auctoritate int̾cedente
indicis. uł siemptor eleg̾it
qd̃ deest iusto p̾cio recipies.
¶Minus autem p̾cium eẽ
uidetur. si nec dimidia pars
fu̾it pͥcii soluta.¬
dem. De contractu uendi¬
cõnis ⁊ empcõnis iure ꝑfecto.
alt̾utrum inuico nullo recedi
cempore bona fides patitur nec
ex rescͥpto nr̃o.¶Quo iure
fiscum urm uti sepe costitutũ

Expanded text:
. Rem maioris pretii si tu vel pater tuus minoris pretii, distraxit, humanum est, ut vel pretium te restituente emptoribus fundum venditum recipias auctoritate intercedente iudicis, vel, si emptor elegerit, quod deest iusto pretio recipies. Minus autem pretium esse videtur, si nec dimidia pars veri pretii soluta. De contractu venditionis et emptionis iure perfecto alterutro invito nullo recedi tempore bona fides patitur, nec ex rescripto nostro. Quo iure fiscum nostrum uti saepe constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
causa filium filiam ue san¬
guiuolentos uendid̾it uendi¬
deritcõne in hoc cantuuo¬
do cãu ualente. emptor opti¬
nendi eius seruicii hat facul¬
cadem. ¶liceat audem ip̃i
qui uendidit. uł ei qui alie¬
uatus ẽ. aut ciulib alii ad ĩ¬
genuitatẽ ꝓpriam einu re¬
pec̾e modo si aut p̾cium offe¬
rat ꝙ pot ualere aut manci¬
pium ꝓ huiusmodi pͥstet.

Expanded text:
causa filium filiamve sanguinolentos vendiderit, venditione in hoc tantummodo casu valente, emptor obtinendi ejus servitii habeat facultatem. Liceat autem ipsi, qui vendidit vel qui alienatus est aut cuilibet alii ad ingenuitatem propriam eum repetere, modo si aut pretium offerat quod potest valere, aut mancipium pro huiusmodi praestet.
Abbreviated transcription (Latin):
nudedit dolus ex calliditate
acq insidiis empcoris argui
debet uł metꝰ mortis uł cruci¬
at᷑ corporis imiuinens decegi.
ne habeatur rata uendicõ.
¶hoc eniu solum q paulo

Expanded text:
numdedit, dolus ex calliditate atque insidiis emptoris argui debet vel metus mortis vel cruciatus corporis imminens detegi, ne habeatur rata venditio. Hoc enim solum, quod paulo
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si colo adu̾sarii decep
lum bone fidei que in huiusmͥo
maxime coucractib cxigitur.
rescindi uendicoemi iubebit.
¶Oꝵ si iure ꝑfecta uendicõ ẽ.
simaiores ingintiquinq ãmͦ¬

Expanded text:
. Si dolo adversarii deceptlum bonae fidei, quae in huiusmodi maxime contractibus exigitur, rescindi venditionem iubebit. Quod si iure perfecta venditio est a maiore viginti quinque a
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Siquis post hauc
sanctõnem in urbe romans
eunuchos fecerit capite pu¬
niatur. mancipio caliuce
nõ eciam loco ubi hoc com¬
missum fu̾it domino sciente
⁊ dissimulante confiscando.
romano solo ennuchos foõs
nullatenus quolib modo ad
domiuium cinꝰdam tnͣsferri
iubennispenas grauissimaᷤ
statuentes adu̾sus eos quĩhec
perpetrari ausi fu̾int.cabel¬
lione uidelz qui huimodi ẽp
cõnis siue cuiuslibet alteriꝰ
alienacõuis instrumĩta con¬
scͥpserit. ⁊ eo qui cam octauã
uł aliquid uectigał causa pro
his susceꝑit eidem pene subi¬
ciendo barbare autẽ gentiseu¬
nuchos extra loca nr̃o impe¬
rio subiecta fcõs cunctis nego¬
ciatorib uł quib cumq auiᷤ
em̃di in cõmu̾cus ⁊ uendẽ¬
di ubiuolu̾int tribuimus fa¬
cultatem. De pr̾ibꝰ qͥ fr

Expanded text:
miae. Si quis post hanc sanctionem in Orbe romano eunuchos fecerit, capite puniatur; mancipio tali, nec non etiam loco, ubi hoc commissum fuerit domino sciente et dissimulante, confiscando. romano solo eunuchos factos nullatenus quolibet modo ad dominium cuiusdam transferri iubemus: poena gravissima statuenda adversus eos, qui hoc perpetrare ausi fuerint, tabellione videliuiuslibet alterius alienationis instrumenta conscripserit, et eo, qui octavam vel aliquod vectigalis causa pro his susceperit, eidem poenae subiciendo. Barbarae autem gentis eunuchos extra loca nostro imperio subiecta factos cunctis negotiatoribus vel quibuscumque aliis emendi in commerciis et vendendi ubi voluerint tribuimus facultatem. LE
Abbreviated transcription (Latin):
comparandi uenditor cauori
distrabendi uotum gerentes
ad huuc contractui accedãt.
uix q post multas contencõ¬
nes paulatiui uenditore de co
qd̃ petierat decrahiente empto¬
re aute huic ꝙ optulerat ad¬
dente ad cercinu consenciant
bonam fidem q̃ empcõnis at
uendicõnis conuentõem cue¬

Expanded text:
comparandi, venditor cariori distrahendi votum gerentes ad hunc contractum accedant vixque post multas contentiones, paulatim venditore de eo quod petierat detrahente, emptore autem huic quod obtulerat addente, ad certum consentiant bonam fidem, quae emptionis atque v enditionis conventionem
Abbreviated transcription (Latin):
uotissimo ex̾cercitui mictit᷑
inp̾dam lucriunq uͥtatur.
hac sauctione dec̾uimus ut
quicumq hoc fu̾nnt forte mͥ¬
cati honestiores qndem stilũ
ꝓscͥpcõnis iucurrant inferio¬
res aucem uilioresq ꝑsone
capitali supplicõ subiaceant.

Expanded text:
votissimo exercitui mittitur, in praedam lucrumque vertatur , hac sanctione decernimus, ut, quicumque hoc fuerint forte mercati, honestiores quidem stilum proscriptionis incurrant, inferiores autem vilioresque personae capitali supplicio subiaceant.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Ad barbarcuni tns¬
endinini ⁊ olei iliqͣminis
nullam quisqͣm hat facul¬
tatem. uec gustus quidem cã
barbaris cuiuscumq gentis
ad hanc urbem sacratissimã
sub legacõnis sp̃e uł sub qͦ¬
cumq auocolore uenientib
aut in diu̾sis auis ciuitatib
uł locis. loricas ⁊ scuta. ⁊ ar¬
cus sagittas ⁊ spatas. ⁊ giadi¬
os uł alterius ci̾cumqs ge¬
n̾is arma audeat uenuntare.
uulla prorsus hiisdem cela.
huc infecti ab aliquo distra
res reddantur instruere. ¶ Si
quis autẽ aliqd̃ ariorumig enꝰ
quarunicumq nacõuumbar

Expanded text:
. Ad barbaricum transferendi vini et olei et liquaminis nullam quisquam habeat facultatem ne gustus quidem causa barbaris cuiuscumque gentis ad hanc urbem sacratissimam sub legationis specie vel sub quocumque alio colore venientibus aut in diversis aliis civitatibus vel locis loricas et scuta et arcus sagittas et spathas et gladios vel alterius cuiuscumque generis arma audeat venumdare, nulla prorsus isdem tela , huc infecti ab aliquo distrahdiores reddantur, instruere Si quis autem aliquid armorum genus quarumcumque nationum bar
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃as sponsas ꝓliberis suis
inemorati parentes conatõ¬
nem contisintan in ip̃os spõ¬
sos canim ut ꝑ eos eadem in
sponsas conacõ celebretur. ĩi
in diuidendis reb ab intesta¬
co pauentis cuns de heredita¬
ce agitur cadem dosuł ante

Expanded text:
in ipsas sponsas pro liberis suis memorati parentes donationem contulerint, an in ipsos sponsos earum, ut per eos eadem in sponsas donatio celebretur: ut in dividendis rebus ab intestato parentis, cuius de hereditate agitur, eade
Abbreviated transcription (Latin):
remou̾ent. neq homines suo
arbitrio uendenda distrah̾ent.
.¶ S quia grauis hec iidetur
iluria q̃ in ani houestatis colo¬
re uelatur. ut homines de reb
sins facere aliciud cogantur
inuiti. suꝑiore lege cassata un¬
quisq suo arbitratu q̃rere uł ꝓ¬
bare possit emptorem nisi lex
sp̃alit̾ qͣsami ꝑsonas hoc fac̾e̾
phibu̾it.
ut res uendita eẽt q̾nti ticius
existumau̾it magna dubitatõ
crorta ẽ multis antics prudentie
cultorib. ¶ Qmͣ decidentescẽ¬
semus. cum hui modi connẽ¬
ille gristimau̾it subliac condi¬
cõne stare uendicõem. eͣt siqnͣ¬

Expanded text:
removerent neque homines suo arbitratu vendenda distraherent. sed quia gravis haec videtur iniuria, quae inani honestatis colore velatur, ut homines de rebus suis facere aliquid cogantur inviti, superiore lege cassata unusquisque suo arbitratu quaerere vel probare possit emptorem, nisi lex specialiter quasdam personas hoc facere prohibuerit. ut res vendita esset, quanti Titius aestimaverit, magna dubitatio exorta est multis antiquae prudentiae cultoribus. Quam decidentes censemus, cum huiusmodi convenille aestimaverit", sub hac condicione stare vendi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Quinõdum certus
de qnͣtitate hereditatis ꝑ suadẽ¬
ce emptore q exiguam qnͣtita¬
cem eamuendidit bone fidei
iudicõ conueniri ut rescradat
ur actõnes mandet nõ compel¬
litur. suo qͦ uire eorum ꝑsecu¬
dem. Eiuptor hereditatis
actõnib mandatis eo iure uti
debet. quo is cuiꝰ ꝑsona fungi¬
tur qͣmͣuis utiles etiam adu̾sus
debitores hereditarios acdõnes
emptori cͥbui placuit.

Expanded text:
i. Qui nondum certus de quantitate hereditatis, persuadente emptore quasi exiguam quantitatem, eam vendidit, bonae fidei iudicio conveniri, ut res tradat vel actiones mandet, non compellitur suoque iure eorum persecu. Emptor hereditatis actionibus mandatis eo iure uti debet, quo is cuius persona fungitur, quamvis utiles etiam adversus debitores hereditarios actiones emptori tribui placuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
solum tradita possone istius¬
modi contractꝰ nõ hẽtur irrit᷑.
nec idcͥco is qui comparauit
iinis recte possidet ꝙ solutã
nerat negatur. ¶s: si dona¬
ne. si tͣdicõ sequetur: actõne
p̾ciimulla competente ꝑfici¬
tur donacõ.
ex bonis patris p̾dium sium
luinismodi placitim mta¬
re sub̾am u̾itatis ⁊ ei nocere
nõ potuit.

Expanded text:
solum tradita possessione istiusmodi contractus non habetur irritus, nec idcirco is qui comparavit minus recte possidet, quod soluta nerat negatur. sed et donane si traditio sequatur, actione pretii nulla competente perficitur donatio. ex bonis patris praedium suuhuiusmodi placitum mutare substantiam veritatis et ei nocere non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
gatariis seufidei cominissarus
ce conuenire uolentib. tures¬
pondeas. ⁊ cumeo ciui hereoita¬
ceu uenunde disti cu exꝑiaris
suo ordine. ¶Nam ut satis tͥ
decur sero desideras. qnͣdo cempo¬
re quo uenundabatur heredi¬
tas hoc nõ ẽ comp̾hensum. oͣ¬
us enim ea lege em̾it ut redi¬
corib hereditariis satisfaciat¬

Expanded text:
icommissariis te convenire volentibus tu respondeas et cum eo, cui hereditatem venumdedisti, tu experiaris suo ordine. nam ut satis tibi detur, sero desideras, quoniam eo tempore, quo venumdabatur hereditas, hoc non est comprehensum. quamvis enim ea lege emerit, ut creditoribus hereditariis satisfacia
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ⁊ doptõ nõ tabulas. l.
ꝓtabeilionem conficiendis. s
souempniimis ordiue ap̃pͥsidẽ
solet copulan.¬
rogare nõ posse certum ⁊̃ aͥni
qm̃ insolacium amissorum
tuorum filiorum pͥuigĩtu¬
um cupis muncem legitime
tins. secundumea q̃ ad notaui¬
ꝓgenitum ad fidem naturaͥs

Expanded text:
. Adoptio non tabulis, licet per tabellionem conficiendis, sed sollemni iuris ordine apud praesidem solet copularogari non posse certum est. verum quoniam in solacium amissorum tuorum filiorum privignum tuum cupis in vicem legitimae tuis secundum ea, quae adnotaviprogenitum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ce ꝑtineret q̃ri iubeamnus
p̃postera peticõ ẽ. et emnicũ
tibi soceri successionem q̃si¬
cam patu̾it. cebiti peticõem
ꝑ confusionem extingui nõ
ambigitur.
ram geris ꝓc ienͣde pacruo
suo qͣm etiam cutelam eius
administrasse ꝓponis heres
extitit. nec ab eo qinccsm ex¬
igere ꝓhibita ẽ debitum a co¬
heredib eiꝰ ꝓbesse pet̾e non

Expanded text:
ad te pertineret, quaeri iubeamus, praepostera petitio est. etenim cum tibi soceri successionem quaesitam patuerit, debiti petitionem per confusionem extingui non ambigitur. ram geris, pro triente patruo suo, quem etiam tutelam eius administrasse proponis, heres extitit nec ab eo quicquam exigere prohibita est, debitum a coheredibus pro be
Abbreviated transcription (Latin):
coheredes enis eiꝰ ad euutes ħ¬
editatem. sicͤ eͤtian obligũt.
⁊ si nõ soluendo constituti ꝓ¬
bẽtiu᷑ postulata separacõnł
carios adu̾sus legatarios ñ
hr̃e ꝑsonalem cõuenit actõ¬
nem. quippe cum euiden¬
cissime lex duodecim tabu¬
larum hereͣs huic rei faci

Expanded text:
eredes eius adeuntes hereditatem se etiam obligant et, si non solvendo constituti probentur, postulata separatio nutarios adversus legatarios non habere personalem convenit actionem, quippe cum evidentissime lex duodecim tabularum heredes huic rei faci
Abbreviated transcription (Latin):
t̾estes liñam hr̃e eum contͣ
q̃m depoĩtõnes corum profe¬
runtur sieas recusau̾it cõtẽ¬
dere testes it̾um adducr⁊ nõ
opponi eis ꝙ iam cestimoni¬

Expanded text:
testes, licentiam habere eum, contra quem depositiones eorum proferuntur , si eas recusaverit, concedere testes iterum adduci et non opponi eis, quod iam testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
pelli postqͣm fu̾int commo¬
niti. nͥtantum qundecim
dies intra qͦs indices ꝓuideãt
qͣtimis coꝯͣmco em suscipi.¬
ant. inquatestes neccͣii uisi
su̾int. ut omimoto liña eis
concedatur: ⁊ alcerntra par¬
ce cellante. ⁊ minimẽ eoiob¬
seruare uolente. si ꝑ executo¬
res admonitiuenire uolu̾int
testes accipere ⁊ alt̾utra par¬
ce psente que eos introduẽ¬
⁊ cestimonia coru capere.
eos post qͣm abfu̾int it̾um
retrahere. Ip̃m audẽ iudi¬
cem si ꝑ enustet̾it quo minꝰ
cestimonium pͥstent parci
lese onmenuacturam pro
huiusmodi causa illatam
ex suis facultatib resarcire
Dem. un ap̾ compro¬
missarios uidices cestes fuis¬
sent ꝓducti uanatum erat
utrum deberet eoꝵ deposicõ¬
nib in idicõ litigator uti¬
auetiam nõ eẽt audiendus.
.¶Sancimꝰ siquidẽ in com

Expanded text:
pelli, postquam fuerint admoniti, nisi tantum quindecim dies, intra quos iudices provideant, quatenus cognitionem suscipiant, in qua testes necessarii visi fuerint, ut omnimodo licentia eis concedatur et alterutra parte cessante et minime eos observare volente, si per exsecutores admoniti venire noluerint, testes accipere et alterutra parte praesente, quae eos introducit, testimonia eorum capere. eos, postquam afuerint, iterum retrahere: ipsum autem iudicem, si per eum steterit, quominus testimonium praestetur, parti laesae omnem iacturam pro huiusmodi causa illatam ex suis facultatibus resarcire. Cum apud compromissarios iudices testes fuissent producti, variatum erat, utrum deberet eorum depositionibus in iudicio litigator uti, an non esset audiendus. Sancimus, si quidem in com
Abbreviated transcription (Latin):
redditiuui ł hoc cestator ro¬
gau̾it uł iussit. s. inip̃is reb
hereditariis cõdians restituat᷑.
stitutis sic̃ supra dẽm ẽ heredi¬
b rogau̾t eos eas uenepotib
neptib suis ac deinceps resti¬
tuere hereditacem.¶ In supͣ
teĩsautem caĩb fidei cominis¬
sorum seruandorum satisda¬
cõnem cessare iubeuris si nõ
speciałr eandem satiscacõm
cestator exigi disposu̾it nisi ⁊
nendum. In hiis autẽ duob
casib .i. cum cestator sp̃alicer
satis aurre uolu̾it cumi secindiᷤ
rint necoẽ ẽ ut eademsatuda
cõꝑlegum ordine p̾beatu.
¶Sm autẽ isquificei cõmi¬
sana restitutõne grauatus
ẽ imo filio suꝑstite uł nepote
ex filio sen ex fuia nacoui
licto oecessit nõ uidetur exͣtisse
condicõ ⁊ ideo deficit fidei com¬
missi peticõ.Ilud ĩ admo

Expanded text:
icet hoc testator rogaverit vel iusserit, sed in ipsis rebus hereditariis, dodrans restituatur. stitutis sicut supra dictum est heredibus rogaverit eos easve nepotibus neptibus suis ac deinceps restituere hereditatem. In supra dictis autem casibus fideicommissorum servandorum satisdationem cessare iubemus, si non specialiter eandem satisdationem testator exigi disposuerit et cum nendum: in his etenim duobus casibus, id est cum testator specialiter satisdari voluerit vel cum secundis rint, necesse est, ut eadem satisdatio pro legum ordine praebeatur. Sin autem is, qui fideicommissaria restitutione gravatus est, uno filio superstite vel nepote ex filio seu ex filia nato, licto decesserit, non videtur extitisse condicio et ideo deficit fideicommissi petitio. Illud etiam admo
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Si quis ꝓuocacõne i¬
t̾poĩta suspectinidicis uelit
ꝓlatam enitaresinam. in hc
uoceliberamhat potestatem
nec timcat contumeliam in¬
dicorum cum ab ip̃ã iniuiri¬
a possit facile ꝓuocare max¬
ime cum a solo tantumper¬
fecto pͥtorio nõ sine dispendio
cause ꝓuocare ꝓmissimisit.
sciant gͥ cunctisibi ab iuin¬
rils ⁊ suspectis iudicib ⁊ in ca¬
pitalisupplicõ ac formarum
dispendio ꝓuocacõem eẽ con¬
cessam.¬
mp̃r. Siapplłacõem oblatã
in qͣuecue amplitudiuis. uł
urbane pͥfecture sacrum au¬
ditornum postulatur iudex
nõ suscepit uł suscepta ap¬
pellacõne apłorum copiam
denegau̾it. ad deponendam
tas hat litigator. uł sihuius¬
modiapplło susceptanõ su̾it
in qua inferiorum iudicumsa¬
cra desideratur audicõ. ad cadẽ
hoc facienda sex mensos hat liti¬
gator. siu̾o arbiterappslacõem
suscipere aut relacõem dare cõ¬
tempserit. quatuor mensunn
tempora obseruentur ut hisq̃¬

Expanded text:
. Si quis provocatione interposita suspecti iudicis velit prolatam evitare sententiam, in hac voce liberam habeat potestatem nec timeat contumeliam iudiciorum, cum et ab ipsa iniuria possit facile provocare, maxime cum a solo tantum praefecto praetorio non sine dispendio causae provocare permissum sit. Sciant igitur cuncti sibi ab iniuriis et suspectis iudicibus et in capitali supplicio ac fortunarum dispendio provocationem esse concessam. Si appellationem oblatam, in qua vel tuae amplitudinis vel urbanae praefecturae sacrum auditorium postulatur, iudex non susceperit vel suscepta appellatione apostulorum copiam denegaverit, ad deponendam tas habeat litigator: vel si huiusmodi appellatio suscepta non fuerit, in qua inferiorum iudicum sacra desideratur auditio, ad haec eadem facienda sex menses habeat litigator. Si vero arbiter appellationem suscipere aut relationem dare contempserit, quattuor mensum tempora observentur: ut his
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ꝑ recipimus ex appel¬
laconib spectabilium iudiẽ
q̃ per consulta cõnes nrĩnoĩs
discepta cõemimplorant. nõ
nr̃am ulterius audienciam
expectari. ne urĩs occupacõ¬
uib quib ꝓutilitate mundi
asingulorum nõ miniqͣmne¬
gocnis auocamur aliena frau¬
dari commnodauideantur. s
si aꝓconsulib: uł augustali.
ułdomiite orientis. uł uicari¬
trem pfectum pͥtorio qui in
nr̃o ÷ comitatu uirumetiam
illustrem questorem ni pa¬
laciisacris iudiciis pͥsidẽtes
disceptacõem iubennus apri¬
pere. eo ordine. ea obseruacõe.
hisdem temporib quib cetͥe
quorlites fatani die post appel¬
lacc̃em insacris auditoriis ter¬
minantur. ⁊ hoclicet quidam
pͥdcõrumspectabilium iudi¬
cum iure concessont sa crim
sudem ⁊ pͥses sit pͥfecturane¬
cessanotantuiure ordina¬
riomsacro auditorio iudicab.
Iuhis autemominib iudici¬
latorib ⁊ cognicõnes inducere
ap̃uiros illustres pͥdc̃os indices
iea q̃ genuntur excipere. scri¬

Expanded text:
. Praecipimus ex appellationibus spectabilium iudicum, quae per consultationes nostri numinis disceptationem implorant, non nostram ulterius audientiam expectari , ne nostris occupationibus, quibus pro utilitate mundi a singulorum nonnumquam negotiis avocamur, aliena fraudari commoda videantur. Sed si a proconsulibus vel augustali vel comite orientis vel vicaritrem praefectum praetorio, qui in nostro est comitatu, virum etiam illustrem quaestorem nostri palatii sacris iudiciis praesidentes disceptationem iubemus adripere eo ordine, ea observatione, isdem temporibus, quibus ceterae quoque lites fatali die post appellationem in sacris auditoriis terminantur. Et hoc, licet quidam praedictorum spectabilium iudicum iure concesso ut sacri isi idem et praeses sit, praefectura necessario tantum iure ordinario in sacro auditorio iudicabit. In his autem omnibus iudicilatoribus et cognitiones inducere apud viros illustres praedictos iudices et ea quae geruntur excipere scri
Abbreviated transcription (Latin):
tib surtim arbores qeciderunt
qͣnib etiam ꝓpria pena uixͣ
legem salcui datam fuerat
pͥstituta. frustra ueremini
neex ꝑsona corum ultra nore
didicoẽm sitis obstricti. cum
ex delictis suorum domimi ig¬
norantes uł ꝓhibentes sinexali
actõne conueniantur ita cõ¬
dempnari debeant. ut aut nox
eaut condempnacõnes suffer¬
re hãnt in sua põtate.

Expanded text:
tibus furtim arbores ceciderunt, quibus etiam propria poena iuxta legem saltui datam fuerat praestituta, frustra veremini, ne ex persona eorum ultra noxae deditionem sitis obstricti, cum ex delictis servorum domini ignorantes vel prohibentes, si noxali actione conveniantur, ita condemnari debeant, ut aut noxae dedere aut condemnationem sufferre habeant in sua potestate.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuntur inferoe. Gunc filiuꝰ
u filia eii deures q̃ ad pa¬
runt hant p̾cipuas. ad sim¬
i. le cantum lucrum compu¬
tande sunt ut in p̾senti ca¬
cum eius frẽs ex patre sunt
consecuti. secundinu cosmo¬
dos qͦs supͣ diximus. ⁊ qͦscont̾¬
re ꝓp̃ testam̃tum nõ coartan¬
tur. ¶Sin autẽ meh̾ cale pe¬
nit᷑ in frẽs corum a patre col¬
lacum ẽ neq ip̃os sibi p̾cipu¬
e hauc partem uendicare.
s qͣi paterne facta sub̾e sit:
int̾ omnes secundum insti

Expanded text:
lius vel filia easdem res, quae ad parunt, habeant praecipuas, ad simile tamen lucrum computandas, ut in praesenti cantum eius fratres ex patre sunt consecuti secundum eos modos quos supra diximus et quos conferre propter testamentum non coartantur. Sin autem nihil tale penitus in fratres eorum a patre collatum est, neque ipsos sibi praecipue hanc partem vindicare, sed, quasi paternae facta substantiae sit, inter om
Abbreviated transcription (Latin):
serit. uł dederit uł ꝓfilia sua
docem ⁊ hoc ꝙ dedit it̾m mne¬
imdem rentatur uł stipula¬
cõne uł iege hoc facientee
si abalio dotem uł ante nup¬
cias conacõem dante stipu¬
iacõnis paterne cenor uelfor¬
te legis hoc induyit. iue aͥ
cestam̃to condito ur filios
suos uł excrancos scͥpsit. et¬

Expanded text:
serit vel dederit vel pro filia sua dotem, et hoc quod dedit iterum in eundem revertatur vel stipulatione vel lege hoc faciente, vel et si alio dotem vel ante nuptias donationem dante stipulationis paternae tenor vel forte legis hoc induxerit, ille autem testamento condito vel filios suos vel extraneos scripse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sumiuis sit ꝙ pat̾ex hnius¬
modi causa hũit ea cͣntitate
q̃ mfrẽs collata ẽ: totahiũ¬
modi portõ ad eas ꝑsonas ꝑ¬
ueniat. qͣrum occone resad
patrem ren̾titur. Ea igrc̃ĩ¬

Expanded text:
 minus sit quod pater ex huiusmodi causa habuit ea quantitate quae in fratres collata est, tota huiusmodi portio ad eas personas perveniat, quarum occasione res ad patrem revertitur. Ea igi
Abbreviated transcription (Latin):
cunt agri mẽssor ire pͥ̾cipi¬
huiusmodi q̃o ceͬminecur
se subtrax̾it. ichilomiuus
agrimẽssor in ip̃is locis iussi¬
one rectoris ꝓuincie una cũ
obsu̾ante parce hoc ip̃m fa¬
tiens ꝑueniet.
rem sibi alienam usurpare
uoluisse. nõ solumid ꝙ m̾iale
pecelut amictat. s quo mag̃
imus quists contentuᷤ suͥ o rẽ
nõ expecat iuris a lieui qui ir¬
reptor agrorum fu̾it inlite
suꝑatꝰ cantum agri modum.

Expanded text:
tunc agrimensor ire praecipihuiusmodi quaestio terminetur, se subtraxerit, nihilo minus agrimensor in ipsis locis iussione rectoris provinciae una cum observante parte hoc ipsum faciens perveniet. ia determinetur, rem sibi alienam usurpare voluisse, non solum id quod male petebat amittat, sed quod magis unusquisque contentus suo rnon expetat iuris alieni, is, qui inreptor agrorum fuerit, in lite superatus tantum agri modum,
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. cunctis molicõnib
⁊ machinacõnib ampucatis
decerniunis infinali qõne ñ
longi cemporis s trͣiginta tm̃
annorum pͥscͥptõem locimi
cis p̾scͥpcõnib qͣs litigntores
sub obtentu consortnm stu¬
dio ꝓtrahende disceptacõnis
ercogitare consueu̾nt. siue
uuius fori omnes sint siue
indiu̾sis ꝓuinciis resuentur
nec adiuncta pͥsencia cõsor¬
tis uł consortum agendiuł
respondendi iurgantib liũ a
ꝓ parce pͥandacur.
um post lideni legitue ordi¬
natam ⁊ quibdam absenti¬
b insolidum agisie mau¬
dato poͣt. si p̾sentes rem ra
t̃dacõne firmau̾int. Le not¬
nũmorum qͦs ablatos ex aco¬
patris tui hereditate ab eo on
q̃m lib̾um ẽẽ constitit alle¬
gas. uendicare eõs uł ad exi¬
bendum agere nonꝓhib̾is.
Nam qmͣuis alĩas noxia cap̃
Sequatiuir i maminissus fͤ¬
ci actõne ceneatur qͣnt ĩ he¬
dem nõ coͣmpetit. enui cam̃

Expanded text:
pp. Cunctis molitionibus et machinis amputatis decernimus in finali quaestione non longi temporis, sed triginta tantummodo annorum praescriptionem locum ctis praescriptionibus, quas litigatores sub obtentu consortium studio protrahendae disceptationis excogitare consueverunt, sive unius fori omnes sint sive in diversis provinciis versentur, nec adiuncta praesentia consortis vel consortium agendi vel respondendi iurgantibus licentia pro parte pandatur. um post litem legitime ordinatam et quibusdam absentibus in solidum agi sine managi potest, si praesentes rem rattisdatione firmauerint. nummorum, quos ablatos ex patris tui hereditate ab eo, quem liberum esse constitit, adlegas, vindicare eos vel ad exhibendum agere non prohiberis. nam quamvis alias noxa caput sequatur et manumissus furti actione teneatur, quae in heredem non competit, cum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nem pr̃ui uocatur. germa¬
na aucem eiis ab eadenisue¬
cessione reciuditur. In hiuĩ¬
modi itaq legis antiq reu̾¬
enciam ⁊ nos anteponiuo¬
intati legis censemus. ⁊ saue¬
tunꝰ omnes iegitimas ꝑsoãs
id ẽ ꝑ uiruem sexum descen¬
dentes siu̾imasculim. siue
feminini geu̾is sint. simmili
moto ad iura seuccessioms
sccundum grad̾ sui progati¬
uamnõ ideo exeludendas. qi
consangiͣnb iura secundũ
gerinane obsu̾acõem nõ ha¬
ubent. cum enim inius con¬
sanguinis iura remanent ꝑ
uirilem sexum in corrupta.
quare uaturam offendim⁊
leditimo iuri derogimsiẽ
⁊ aliam inaximam iniuri¬
amres i se continet pleris¬
q qͥi uulmus intestim̃ incos¬
uitum. Cum emim ad earũ
minlierum successiouemmã¬
eniniure agnacõins uocant᷑
quis patiatur quidem earum
hrditatem ad cos iogitimos

Expanded text:
nem patrui vocatur, germana autem eius ab eadem successione recluditur? Huiusmodi itaque legis antiquae reverentiam et nos anteponi novitati legis censemus et sancimus omnes legitimas personas, id est per virilem sexum descendentes, sive masculini sive feminini generis sint, simili modo ad iura successionis secundum gradus sui praerogativam non ideo excludendas, quia consanguinitatis iura secundum germanae observationem non habent. Cum enim unius sanguinis iura remanent per virilem sexum incorrupta, quare naturae offendimus et legitimo iuri derogamus? cum et aliam maximam iniuriam res in se continet plerisque quasi vulnus intestinum incognitum. cum enim ad earum mulierum successionem masculi iure agnationis vocantur, quis patiatur earum quidem hereditatem ad eos legitimo
Abbreviated transcription (Latin):
cos sine illa diffr̃a camqͣm si
consangumei fuerant cum
legitimis fr̃ib ⁊ sororib uo¬
candoseẽ sanctimꝰ. Iit secun¬
do gradu constituti ⁊ legitima
successione digni reꝑti auiis
ominib quisunt ulterioris
gradꝰ licet legitimi sint pͥcel
digradus successione satis
abunde qr nobis cum sũma
utilitate opposita sunt.
Cum aut̃ cercõ gradu ex cnͣs¬
u̾sa linea fu̾it locꝰ uͥ patrius
⁊ filiis frm̃ ⁊ sororum locum
anticuntas dedicauit: uua
cum ilł cam emancipati fra¬
tris qͣm em ancipate sororis.
silium cantummnodo ⁊ filiã
siue emancipatos siũ suos.¬
nemiuem alinm ulterius uͤ
nõ frĩs ut̾im ⁊ sororis gͥmane.
modo iͦsx legitima linca inui¬
cem uocari censcimus. sicut
iam sauxinius. ut omuos qͥ
ab autiquo nire. uł a nr̃a li¬
b̾alitate iulegitimorum qui¬
dem poĩtisunt p̾rogatiua
Eodem aͥ qui c̾cio gradu sunt
simili iure uocentur. succes¬
sionis uidelz iure ⁊ in hac ꝑte

Expanded text:
eos sine ulla differentia, tamquam si eos sine ulla differentia, tamquam si consanguinei fuerant, cum legitimis fratribus et sororibus vocandos esse sancimus, ut secundo gradu constituti et legitima successione digni reperti aliis omnibus, qui sunt ulterioris gradus, licet legitimi sint, praecdi gradus successione satis abundeque nobis cum summa utilitate disposita sunt. Cum autem tertio gradui ex transversa linea fuerit locus, ubi patruis et filiis fratrum et sororum locum antiquitas dedicavit, una cum illis tam emancipati fratris quam emancipatae sororis filium tantummodo et filiam, sive emancipatos sive suoneminem alium ulterius, nec non fratris uterini et sororis germanae tummodo ex legitima linea invicem vocari censemus, sicut iam sanximus, ut omnes, qui vel ab antiquo iure vel a nostra liberalitate in legitimorum quidem positi sunt praerogativa, eodem autem tertio gradu sunt, simili iure vocentur. Successionis videlicet iure et in hac parte
Abbreviated transcription (Latin):
sanum duximnis. ut ⁊ siqͥd
ex p̾toria iuris cõne frugi iu¬
uentum ẽ hoc cum ꝑfectissi¬
leges ampliari. ¶Einigͥ. p̾¬
corem filium emancipatum
l subtili iure capite fuerat
diunuit᷑ at cam̃ in patris suc¬
cessiouem sine ulla diminu¬
nõ codem audẽ iure ⁊̃ ad fra¬
trum suorum successionẽ
ab co reuocabatur. s uec filii
cius iure legituno suis prũis
succedebant. uectͣm duximꝰ
hoc primum corrigere ⁊ legẽ
anastasiauam iusto inc̾rem̃¬
co ꝑfectͥam ostendere ut emã¬
cipati filius ⁊ filia nõ solum
inpat̾uis bonis ad suorum
similitudinem succedant:
s ⁊̃ infratrum ⁊ sororum suo¬
rum successiones sine om̃s¬
sunt. sine ꝑmicci sui cum¬
emancipatis iu tegro iure
ĩuicenis succedant ⁊ nõ secũ¬
dun legem auastasiauam
ꝑde aliqua diminuta ⁊ hoc
quidẽ de filiis emancipatis
scĩre bellissimum nob̾uisũ
nos concedimus incognatõ¬
ins loco relinqui cum enim
tam ꝓximo grad̾ii sunt m̾ito

Expanded text:
 si quid ex praetoria iurisdictione frugi inventum est, et hoc cum perfectissileges ampliari. Cum igitur praetor filium emancipatum, licet subtili iure capite fuerat deminutus, attamen in patris successione sine ulla deminunon eodem autem iure ad fratrum suorum successionem ab eo vocabatur, sed nec filii eius iure legitimo suis patruis succedebant, necessarium duximus hoc primum corrigere et legem Anastasianam iusto incremento perfectam ostendere, ut emancipatus filius et filia non solum in paternis bonis ad suorum similitudinem succedant, sed etiam in fratrum vel sororum suarum successione, sive omsint sive equo iure invicem sibi succedant et non secundum legem Anastasianam parte aliqua deminuta. et haec quidem de filiis emancipatis sancire bellissimum nobis visum nos concedimus in cognationis loco relinqui. cum enim tam proximo gradu sunt, merito
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cutorem filii cui.
si fraudeulent res am
ministrare existimas sus¬
peccum face pot̃. modo si of¬
ficium enis pub̾tate pupil¬
li finitum nõ ẽ. Nam sico iu¬
re cutor eẽ desut. iudicõtute¬
te conueniendꝰ ẽ.
suo ꝑiculo qͣnto cradius ad eoͦ
cutela cnͣsfertur cessant qd̃
si id fraude factui existimas.
suspectos eos postula qui si
subinon̾i m̾uerunt inlocũ
eorum alios accipies.¬
mp̃r. y Preses ꝓuincie tu¬
cores fiuoru tuorum stricti¬
orib remediis ad hibitis om¬
nimodo administracõnis of¬
ficium compeilet agnosc̾e.
ꝙ si in eadem contumacia per¬
seuerau̾nt suspectos postula¬
re. ut alii in locum eorumpe¬
tantur nõ ꝓlubetis.¬

Expanded text:
 tutorem filii tui, si fraudulenter res eius administrare existimas, suspectum facere potes, modo si officium eius pubertate pupilli finitum non est. Nam si eo iure tutor esse desiit, iudicio tutelae conveniendus est suo periculo, quanto tardius ad eos tutela transfertur, cessant. Quod si id fraude factum existimas, suspectos eos postula: qui si submoveri meruerint, in locum eorum alios accipies. Praeses provinciae tutores filiorum tuorum strictioribus remediis adhibitis omnimodo administrationis officium compellet agnoscere. Quod si in eadem contumacia perseveraverint, suspectos postulare, ut alii in locum eorum petantur, non prohiberis
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ⁊ utor qui satis datõ¬
nem cum dare debuit mini¬
me int̾posuit nicħ omnino
ex honis pupilli alicnare pot̃.¬
¶ postea qm autẽ ad cuteie
amministratõnisem eloctus ẽ.
⁊ bonorum possõnem pupilli

Expanded text:
. Tutor, qui satisdationem, cum dare debuit, minime interposuit, nihil omnino ex bonis pupilli alienare potest. Posteaquam autem ad tutelae administrationem electus est, et bonorum possessionem pupill
Abbreviated transcription (Latin):
inter ea in locum eius in am¬
mĩstracõne reru ordinan¬
dus est.¬
mp̃r. Sinõ suspectum con¬
tutorem ciuim postulare. ac
remouere ab ammninistra¬
cõne bonorum pupilli cura¬
u̾is. admitti. nequaqiͣm pot̃
ratõ desideriitui. iam nmc
postulantis tucelam tͥ uoĩe
cuisdem pupilli restitui.
tos tutores ex colo.
nõ etiam eos qui ob
negligenciam remoti
sunt infames fi mani¬
festum est.

Expanded text:
interea in locum eius in adinterea in locum eius in administratione rerum ordinandus estSi non suspectum contutorem tuum postulare ac removere ab administratione bonorum pupilli curaveris, admitti nequaquam potest ratio desiderii tui iam nunc postulantis tutelam tibi nomine eiusdem pupilli restitui.tos tutores ex dolo, non etiam eos, qui ob neglegentiam remoti sunt, infames fieri manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r ⁊ In postulandis sus¬
pectis cucorib seucuratori¬
b nõ uires primoniorum pͥu¬
cipalit. s au nicħ seguiter
nicħ̾ frandoilenter gerant. ꝑ
pendi oportet.
necessitudo sangͥuis suadet pro¬
teg̾e conaris. Sigͥ cutores uei
euratores eorum recte aͦmimi¬
nistrant suspectis eis postula¬
tis acq ostensis autẽut alii ĩ
loco corum constituantur fa¬
cile impetrabis. ꝙ sime hil
fraude egerint. u̾m ĩ ita ege¬
ni sunt ut in eorum amm̃s¬
nistrarõne frĩs cui filiorimi
gendus sit curator qui ydoneꝰ
facultatib sit rector ꝓuincie
existimabit. ¶Remouẽdi
audem luuĩa nõ solum parẽ¬
tibrutriusq sexus. s etiam
cognatis ⁊ extͣneis ⁊ affinb.
⁊ ip̃i cuius res amministrãt
si nõ impubes sit. arbitrio cog¬
natorum bone opinionis cõ¬
stitutorum conceditur.
tum cutoremuł curatorem
accusas pendence causa cog¬
incõnis abstinere ab admni¬
instratõne rerum tuarum
donec causa simatur. p̾ses
ꝓuincie iubebit. alius cam̃

Expanded text:
 . In postulandis suspectis tutoribus seu curatoribus non vires patrimoniorum principaliter, sed an nihil segniter, nihil fraudulenter geratur, perpendi oportet.essitudo sanguinis suadet, protegere conaris. Si igitur tutores vel curatores eorum non recte administrant, suspectis eis postulatis atque ostensis, ut alii in loco eorum constituantur, facile impetrabis. Quod si nihil in fraudem egerunt, verum ita egeni sunt, ut in eorum administratione fratris tui filiorum gendus sit curator, qui idoneis facultatibus sit, rector provinciae aestimabit. Removendi autem licentia non solum parentibus utriusque sexus, sed etiam cognatis et extraneis et infamibus et ipsi cuius res administrantur, si non impubes sit, arbitrio cognatorum bonae opinionis constitutorum conceditur. tum tutorem vel curatorem accusas, pendente causa cognitionis abstinere ab administratione rerum tuarum, donec causa finiatur, praeses provinciae iubebit. Alius tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Qui potenta¬
tus ⁊ ius aliorumq cͥmi¬
nem ex forma solita reorum
facta ⁊ edc̃a ꝓpoĩta intra diẽ
statutu repet̾e suꝑsederit
ꝑsequi cͥmina uolens. nõ est
audiend.¬

Expanded text:
. Qui potentatus et vis aliorumque criminem ex forma solita reorum factam et edicta proposita intra diem statutum repetere supersederit, persequi crimina volens non est audiend
Abbreviated transcription (Latin):
feminis sustulimꝰ ita ⁊ in maᷤ¬
cuł eẽ sublatam. ꝑtinere qͥd
ad sensum nr̃e legis qm super
hoc ꝓmulgauimꝰ nõ ẽ incer¬
tum. Netam̃ q̃dam ambigui¬
tas simplices animos moue¬
at ĩ expͥssim sanctimus. le¬
geminliam miscellam. ⁊
senat᷑ consuita q̃ cͥca eam fc̃a
sunt. nec nõ mutianam cau¬
introducta ẽ nõ solum infe¬
mĩs s ⁊̃ in mascuł cessare.
¶S quia ap̾ulpianũ in
libris sabinianis inuenimꝰ
q̃dam u̾ba q̃ effugiunt logis
miscele obsu̾acõnem neqͥs
⁊ ea sublata ẽ putau̾it sauc¬
trũ. cum ĩ huiꝰmodi u̾bis mł¬
ierib aliquid reuinciuat᷑. si

Expanded text:
limus, ita et in masculis esse sublatam pertinere quidem ad sensum nostrae legis, quam super hoc promulgavimus, non est incertum. Ne tamen quaedam ambiguitas simplices animos moveat, etiam expressim sancimus legem Iuliam miscellam et senatus consulta, quae circa eam facta sunt, nec non Mucianam cauintroducta est, non solum in feminis, sed etiam in masculis cessare. Sed quia apud Ulpianum in libris Sabinianis invenimus quaedam verba, quae effugiunt legis miscellae observationem, ne quis et ea sublata esse putaverit, sancimus, cum huiusmodi verbis mulieribus aliquid relinquatur: " si
Abbreviated transcription (Latin):
Acri tam hereditarii qͣm fami¬
liaris ad extrancos etiam he¬
des. filimiliarii autẽ ad finm¬
li ani eciam si uullus ex ea
qͣni qui nõ heres est ꝑciu̾epot̃.¬

Expanded text:
hri tam hereditarii quam familiaris ad extraneos etiam heredes, familiaris autem ad familiam, etiam si nullus ex ea quam qui non heres est pert
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. I ocum quidenre¬
ligiosum distrahi nõ posse
manifestum ẽ. uͥm agrum
purum momm̃to ad herẽ¬
ficaciter uenundarinõ ẽ opi¬
monis incerte.¬

Expanded text:
. Locum quidem religiosum distrahi non posse manifestum est. Verum agrum purum monumento cohaerenficaciter venumdari non est opinionis incert
Abbreviated transcription (Latin):
pcipimus nequid incuno¬
ꝑeat. ¶his ulud adumo.¬
mus ut mulier sietate ma¬
ior ẽ. tunc demun petende
cucele ius hãt. cum cutor
cestam̃tanus uł legitimus:
defu̾t uł priuilegio acute¬
la excusatur uł suspocti ge¬
nere sumo̾ratur. uinec su¬
is quidem ꝑ animi aut corpo¬
ris ualicudinem aministrã¬
dis faculta tib ydoneus ĩne¬
miatur. or si femine cucelaᷤ
dias cunc deinum uix uius¬
qui iupertiendis cucorib p̾¬
sidet. sine iudices qui iupro¬
uinciis uira constitinint de
alio ordine ꝑ in quisicõem
dan minorib defensores iu¬
lebunt.

Expanded text:
praecipimus, ne quid incurreat. His illud adiungimus, ut mulier, si aetate maior est, tunc demum petendae tutelae ius habeat, cum tutor testamentarius vel legitimus defuerit vel privilegio a tutela excusetur vel suspecti genere submoveatur vel ne suis quidem per animi aut corporis valetudinem administrandis facultatibus idoneus inveniatur. Quod si feminae tutelas tias, tunc demum vir illusqui impertiendis tutoribus praesidet, sive iudices, qui in provinciis iura restituunt, de alio ordine per inquisitionem dari minoribus defensores iubebunt.