comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum natura ẽ ammis. tumulo sc̃ĩ se mestum micit
et plenum querimomis. & ut rustici uerba eloquar
o scẽ dĩ scottum inquam te. scottum &me sinum
scottigene ꝓpitius miserere. Me eminus positum
forte iuuare debueras. Ecce peregre contigum
quid aporiari pateris. quid reb destitui ꝑmitasi
Redde obsecro quod ꝑdidi. rtade quod fur impius
forit uã absumit. Hacc & his similia multa ꝓpseo uei.
pauꝑ ile tristi tcipitur hospicio. Interim latro aui¬
aus miserum illua animal iam ferro prefocalierat.
spe gaudens saturandi guaturis eoc his quas funter
sub segerat rapinis. Nec diu distulit ses. sui queti¬
monias pauperis Namut exxtincta bestia degebatuu
lactibulis uirtute sc̃i flatu rtaeunte inpcdes erigit᷑
furisꝙ domo uiolenter cripitur. ac contubeione
stabulum ingressa. nonsine multorũ ammiratione
ꝓprio año uua et incolumis restituitur Sie delu¬

Expanded text:
rum natura est, animis tumulo sancti se moestum injecit, rum natura est, animis tumulo sancti se moestum injecit, et plenum querimoniis, et ut rustici verbis eloquar: O sancte Dei, Scotum, inquam, te Scotum et me, genti Scotigenae propitius miserere. Me eminus positum forte juvare debueras; ecce peregre constitutum, quid aporiari pateris, quid rebus destitui permittis? Redde, obsecro, quod perdidi, redde quod fur impius forte jam absumit. Haec et his similia multa prosequens pauper ille, tristis recipitur hospitio. Interim latro avidus miserum illud animal jam ferro praefocaverat, spe gaudens saturandi gutturis ex his quas furto sublegerat rapinis. Nec diu distulit sanctus sui querimonias pauperis. Nam ut exstincta bestia tegebatur latibulis, virtute sancti, flatu redeunte, in pedes erigitur, furisque domo violenter eripitur; ac contubernale stabulum ingressa, non sine multorum admiratione proprio domino viva et incolumis restituitur. Sic delu
Abbreviated transcription (Latin):
quenti testimonio uulgatum. ad huc inter ora uersatur
plurimorum. Ex trans marinis scottorum finibus has
partes moris erat expetisse multorum. inter quos to
tempore uir quidam pauꝑ cũ coniuge dicitur accessisse
Antiqui enĩ temporis multos fama exierat. sue gentis ui¬
rum scĩssimum scottigenis peregre solito ab euntibus
potissimum expetendum. Vnde & hic conscius ut ramor
erat amoris & grãe non longe abede beati uiri potitus
hospicio uoluerat mansitare. Huic inrebus domesticis
exigua fuerat ad modum suppellex. Tantũ inter rti
familiaris commoda. non magne quantitatis solitus
alere porculam. futuris sibi aescarum usibus inftren¬
dam. Ut autẽ assolet in tanta multitudine hominũ
amicã bestiolam cum absente diutius conspicit. furto
sibi sublatam pauꝑ intellegit. Eurantis autem ꝑsonã
cũ nusquam deprehenderet. dampni sui nonferens dis¬
pendium ad sacram edem tendit & efferis ut scoito¬

Expanded text:
quenti testimonio vulgatum adhuc inter ora versatur quenti testimonio vulgatum adhuc inter ora versatur plurimorum. Ex transmarinis Scotorum finibus, has partes moris erat expetisse multorum, inter quos eo tempore vir quidam pauper cum conjuge dicitur accessisse; antiqui enim temporis multos fama excierat suae gentis virum sanctissimum. Scottigenis peregre solito abeuntibus, potissimum expetendum. Unde hic conscius, ut rumor erat, amoris et gratiae, non longe ab aede beati viri potitus hospitio voluerat mansitare. Huic in rebus domesticis exigua fuerat admodum supellectilis, tantum inter rei familiaris commoda, non magnae quantitatis solitus alere porculam, futuris sibi escarum usibus inferendam. Ut autem assolet in tanta multitudine hominum, amicam bestiolam cum absentem diutius conspicit, furto sibi sublatam pauper intelligit. Furantis autem personam cum nusquam deprehenderet, damni sui non ferens dispendium, ad sacram aedem tendit, et efferis, ut Scoto
Abbreviated transcription (Latin):
uius pretibus dum uir beatus intenderet ꝓtinus illa sub¬
sequitur. Scissime inquit pontifex. celo terrisq p̃potene.
nime miserere sepulti. Corpus quidem hic tegitur terris.
sed sp̃s adhuc uersatur inpenis. Adhibe mauxilium scis¬
simi mansueti. & tuũ patrocinium. Hocq saluata credi¬
deris cũ reuersus uocẽ non audieris supplicantis. Hinc il¬
le abiens iter quod cȩperat aggreditur petenti p̃cipue
sub ueniri sollicitus. Anterea confecto toto illo itinert̃
cũ rediens glebam beatissimi mansueti ut erat solitus
non preterire. & signa petentis defuncte iam nulla p¬
cepisset gras ereatori ꝑsoluit. quia utriusq interuen¬
ti saluatam agnouit. Haec enimperire quo modo
poterat. cuitales intercessores inmensa di misericordia con¬
tulerat.  His ita gestis. quia ad alia tendimus. inhis quoꝙ
ꝑuoto finem faciamus.C a ẽ Xui¬
oc etiam non indigne placuit inserendum. quod fte¬

Expanded text:
Cujus precibus cum vir beatus intenderet, protinus illa subCujus precibus cum vir beatus intenderet, protinus illa subsequitur: Sanctissime, inquit, pontifex, coelo terrisque praepotens, animae miserere sepulti. Corpus quidem hic tegitur terris, sed spiritus adhuc versatur in poenis; adhibe in auxilium sanctissimi Mansueti et tuum patrocinium, hancque salvatam credideris, cum reversus, vocem non audieris supplicantis. Hinc ille abiens, iter quod coeperat aggreditur, petenti praecipue subvenire sollicitus. Interea toto confecto illo itinere, cum rediens, glebam beatissimi Mansueti, ut erat solitus, non praeteriret, et signa petentis defunctae jam nulla percepisset, gratias Salvatori persolvit, quia utriusque interventu salvatam agnovit. Haec enim perire quomodo poterat, cui tales intercessores immensa Dei misericordia contulerat? His ita gestis, quia ad alia tendimus, in his quoque pro voto finem faciamus. Hoc etiam non indigne placuit inserendum, quod fre
Abbreviated transcription (Latin):
cũ etiã hanc nouerimus urbẽ ob inhabitantiũ enormitat
scelerum simul cum rebus uuandalorũ uastantẽ ꝑsecuti¬
one crudelium. ac post modum antiqui hostis insiduis
atrocibus flammarum incendiis conerematã cab x¬
Soc tamen non ẽ silentio sub primendũ. quod ore quo¬
rundam nobis fideliter est relatũ. Martinus turonoru
p̃s scs. toto orbe ut notum est famosissimus. beato maxi¬
mno trẽuerorum antistiti ad modum fuerat familiarissimꝰ.
taut sepe collatis fruerentur alloqui is. & beatum petrum
romã pariter adituri. mutuis uiatim inniterentur colle¬
giis. Beatus igitur martynus cõmuni disposito. quodã
tempore id acturus. oratorium beati mansueti ad quod de¬
cdinauerat diuinã exoraturus clementiã deuotus ut erat
ingreditur. cum ecce repente cuiusdã sc̃i monialis sp̃s pu¬
edlȩ. cuius corpus non longe ante sepultum eoloci fuerat.
epetitis uocibus sc̃i uiri nomen eox sepulchro ingeminat.

Expanded text:
Cum etiam hanc noverimus urbem ob inhabitantium enormitatem Cum etiam hanc noverimus urbem ob inhabitantium enormitatem scelerum, simul cum rebus Wandalorum vastatam persecutione crudelium ac postmodum antiqui hostis insidiis atrocibus flammarum incendiis concrematam. Hoc tamen non est silentio supprimendum quod ore quorumdam nobis fideliter est relatum. Martinus Turonorum sanctus episcopus toto orbe, ut notum est, famosissimus, beato Maximino Trevirorum antistiti admodum fuerat familiarissimus, ita ut saepe collatis fruerentur alloquiis, et beatum Petrum Romam pariter adituri, mutuis viatim inniterentur colloquiis. Beatus igitur Martinus communi disposito quodam tempore id acturus, oratorium beati Mansueti ad quod declinaverat divinam exoraturus clementiam, devotus ut erat, ingreditur; cum ecce repente cujusdam sanctimonialis spiritus puellae, cujus corpus non longe ante sepultum eo loci fuerat, repetitis vocibus sancti viri nomen ex sepulcro ingeminat.
Abbreviated transcription (Latin):
decessore suo sanctissimo. condigne traditus est sepulture
Unde quoq amboru meritis & intercessionibus ad laudem
diuini nominis idẽ locus ex eo tempore magnificis uisus
est miraculis effulsisse. cũ scilicet cecorum oculi diutur¬
na caligine pressi. obtatam expulsis tenebris lucẽ. uaria¬
rum peste cladium languentes exuti. at tractis quoq
neruis plures reppentes humi. nec non & quã multi
diuersis & innumerabilibus angoribus infecti. salutis
gudia horũ interuentu se gaudeant ad ꝓpria retulisse
Ad quorum uidelicet patrocinium regũ ac principum
legimus frequentiã confluxisse. ac iuiris sus senia pluri¬
nia ad subleuandam seruorũ & di pauperũ indigentiã
deuore contulisse Ubi etiã diuersis temporibus miri¬
fica sunt ostensa uirtutũ amborũ meritis insignia.
Sed uel ꝓpter irruptiones barbararũ gentiũ uel ꝓpter
scriptorum in opiã sine dubio sunt pretermissa uel ꝑdit

Expanded text:
decessore suo sanctissimo condigne traditus est sepulturae. decessore suo sanctissimo condigne traditus est sepulturae. Unde quoque amborum meritis et intercessionibus ad laudem divini nominis idem locus ex eo tempore magnificis visus est miraculis effulsisse, cum scilicet caecorum oculi diuturna caligine pressi, optatam expulsis tenebris lucem, variarum peste cladium languentes exuti, attractis quoque nervis plures repentes humi, necnon et quam multi diversis et innumerabilibus languoribus infecti salutis gaudia horum interventu se gaudeant ad propria retulisse; ad quorum videlicet patrocinium, regum ac principum legimus frequentiam confluxisse, ac viris suis xenia plurima ad sublevandam servorum Dei et pauperum indigentiam devote contulisse, ubi etiam diversis temporibus, mirifica sunt ostensa virtutum amborum meritis insignia. Sed vel propter irruptiones barbararum gentium, vel certe propter scriptorum inopiam, sine dubio sunt praetermissa vel perdita.
Abbreviated transcription (Latin):
tificis e& hoc mundo adcelos transitum. sicut ingestu
precedentium leuchorũ urbis antistitum inuenitur
sc̃s ac beatissimus amon dĩ ꝓuidente dementia. in hac
sede cõmuni uni uersorum uoto atq consensu. ordinat᷑
ep̃s. beati uiri successor effectus. Qui predetessoris sui
mores et instituta ad unguẽ exxetutus. noͣualet ex¬
plicari. quante bonitatis & sc̃ititis fuerit operibus
comꝓbatus. hic namq pontificalem dignitatẽ in
cuncta morũ honestate superans. non solum uerbis
& exxemplis subiettã plebem circũquaq cõpetenter
ex coluit. sed etiã miris ac magnificis uirtutibus
iniustrauit. Quisic quoq cum darit incelebrationib
detus. & ornaret tempora ut scriptum est usꝙ ad
consum mationẽ uite recedens ab hoc scło in oratorio
quod supradigimus beati petri a postoloꝵ principis
honore a sc̃o uiro studiose constructũ. cum eodem p̃¬

Expanded text:
tificis ex hoc mundo ad coelos transitum. sicut in gestis tificis ex hoc mundo ad coelos transitum. sicut in gestis praecedentium Leucorum urbis antistitum invenitur, sanctus ac beatissimus Amon, Dei providente clementia, in hac sede communi universarum voto atque consensu ordinatus episcopus, beati viri successor effectus; qui praedecessoris sui mores et instituta ad unguem exsecutus, non valet explicari quantae bonitatis et sanctitatis fuerit operibus comprobatus. Hic namque pontificalem dignitatem in cuncta morum honestate exsuperans, non solum verbis et exemplis subjectam plebem circumquaque competenter excoluit, sed etiam miris ac magnificis virtutibus illustravit. Qui sic quoque cum daret in celebrationibus decus, et ornaret tempora, ut scriptum est , usque ad consummationem vitae, recedens ab hoc saeculo in oratorio, quod superius diximus beati Petri apostolorum principis honore a sancto viro studiose constructum, cum eodem p
Abbreviated transcription (Latin):
beati petri apłoꝵ principis honore & merito ȩccłaai
dedicasse. dignissime traditur sepulture. Ubi tot
certaminũ & laborũ consum mauerat cursũ. ibi
dño disponente debitã corpori uoluit habere
sepulturam. Quẽ uidelicet locum meritis eius
obtinentib extunc et modo diuina potestas ad
laudem & gloriã sui nominis. signis et uirtuti¬
bus inlustrat. ut ostendatur quantum in con¬
spectu eterne claritatis incelis fulgeat. qui
tantarum cotidie uirtutũ in conspectu morta¬
lium admiratione coruscat Cuius merita glo¬
riosa. nos qui oues & grex eius sumus. cum
humili deuotione debito honore ueneremua
ut ipsius intercedentibus meritis. sine fine giudere me¬
tamur. Nunc quoq quia uitȩ et conuersationis eius
in carne degentis. exx parte finẽ agnouimus. quis cius
fuerit successor conpendiosa breutate huic narratio¬
ni inserere dignum iudicauimus. Ca ẽ xiuii

Expanded text:
beati Petri apostolorum principis honore et merito Ecclesiam beati Petri apostolorum principis honore et merito Ecclesiam dedicasse, dignissime traditur sepulturae. Ubi enim tot certaminum et laborum consummaverat cursum, ibi Domino disponente debitam corpori voluit habere sepulturam. Quem videlicet locum, meritis ejus obtinentibus, ex tunc et modo divina potestas ad laudem et gloriam sui nominis signis et virtutibus illustrat, ut ostendatur quantum in conspectu aeternae claritatis in coelis fulgeat, qui tantarum quotidie virtutum in conspectu mortalium admiratione coruscat. Cujus merita gloriosa nos, qui oves et grex ejus sumus, cum humili devotione debito honore veneremur, ut ipsius intercedentibus meritis sine fine cum eo gaudere mereamur. Nunc quoque, quia vitae et conversionis ejus in carne degentis ex parte finem agnovimus, quis ejus fuerit successor compendiosa brevitate huic narrationi inserere dignum judicavimus. CAPUT XIV. D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ delis scciprudens. qui dominice familiae mensu¬
am tritici intempore suo erogauerat ad accipiendã
aeternȩ recompensationis mercedẽ. dño iubentt
uocatus carnis honere deposito.uinonarũ septen¬
driũ sp̃m celo reddidit. et stolam beate in morta¬
itatis cũ dño suo ꝑhenniter regnaturus accepit.
ibi modo gaudet angelorũ cetibus ad miatus.
tq ouiũ suarũ adhuc interris agentiũ. multo
nagis prestantius & potentius intercessor effec¬
us Ad cuius exequiarũ sollẽpne consortiũ
dic non potest quanta mulcitudo fidelium
conuenerat. quos uidelicet ipse laboris sui instantia
Cerneres maximas populorum cateruas non iã pe¬
regrini et ignoti. sed ꝓpris patris & pastoris sui
triste funus stipasse. et lamentabiles exequias un¬
diq quodam quasi ꝓcintu flentiũ atq dolentiũ.
confuso ordine miscuisse. Ita pre euntiũ atꝙ se.¬
quentium agmine usq ad locũ sepulchti corpus
defertur ex anime. et in loco quo eũ prediximus

Expanded text:
 et prudens, qui Dominicae familiae mensuram tritici in tempore suo erogaverat , ad accipiendam aeternae recompensationis mercedem Domino jubente vocatus, carnis onere deposito III Nonarum Septembrium spiritum coelo reddidit, et stolam beatae immortalitatis cum Domino suo perenniter regnaturus accepit, ubi modo gaudet angelorum coetibus admistus, atque ovium suarum adhuc in terris degentium, multo magis praestantius et potentius intercessor effectus, ad cujus exsequiarum solemne commercium jam dici non potest quanta multitudo fidelium convenerat, quos videlicet ipse laboris sui instantia Cerneres maximas populorum catervas non jam peregrini et ignoti, sed proprii patris et pastoris sui triste funus stipasse, et lamentabiles exsequias undique quodam quasi praecinctu flentium atque dolentium confusio ordine micuisse. Ita praeeuntium atque sequentium agmine usque ad locum sepulcri corpus defertur exanime, et in eo loco quo eum praediximus
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut solit hostis cariora ꝑsequi. eleta cunfundere.
incauta prumpere. peecatis exigentibus uas puellar
diabolus ingreditur. confundit mentẽ. tollit uigorẽ.
penitus euacuat sensum. Illa consepta funibus. stipata
custodibus. scõrũ a parentibus illata patrociniis. tan¬
dem in oratorium sc̃i mansueti ꝑducitur. Intrabasili¬
cã utro ꝑmissa ꝑnoctare. uno suꝑstite. pressis sopo¬
re ecteris. ea partt qua solo decubuerat. euagantes
supra tectũ arcełe demones. mirũ dictu uoces ulu¬
lantiũ. ac uarios immitantes sonitus bestiarũ. mix¬
tis aera complent clamoribus. conquesti publice nil
sibi & sc̃õ conuenire. nec domum salutis quam ipsi me¬
rito abstulissent. ullomodo possent reportart. Ille
tremefactus. ceteros excitat. ut & ipsi uoces ꝑcipe¬
rent. quas ille audiebat. At uero illi cũ ꝑ aliquas
horas palam insultarent. diris egressi terroribus
demones fugiunt. puellã deserunt. uirtute sc̃ĩ

Expanded text:
et, ut solet hostis chariora persequi, electa confundere, et, ut solet hostis chariora persequi, electa confundere, incauta perrumpere, peccatis exigentibus vas puellae diabolus ingreditur, confundit mentem, tollit vigorem, penitus evacuat sensum. Illa consepta nexibus, stipata custodibus, sanctorum a parentibus illata patrociniis, tandem in oratorium sancti Mansueti perducitur; intra basilicam vero permissa pernoctare uno superstite, pressis sopore caeteris, ea parte qua illa solo decuberat, evagantes supra tectum ecclesiae daemones, mirum dictu! voces ululantium ac varios imitantes sonitus bestiarum mistis aera complent clamoribus, conquesti publice nihil sibi et sancto convenire, nec donum salutis quam ipsi merito abstulissent, ullo modo posse reportare. Ille tremefactus, caeteros excitat, ut et ipsi voces perciperent quas ille audiebat. At vero illi cum per aliquot horas palam insultarent, egressi terroribus daemones fugiunt, puellam deserunt, virtute sancti
Abbreviated transcription (Latin):
inimicã ercitatẽ ꝑfertus. turmis se conmiseuit con¬
fluentiũ. alitno duci innitit᷑. brati pontificis domum
gtinebunda ingreditur. Tletibus ꝑfusim fan ẽ. diuinę
maiestatis amicũ inuocat. mitis pastoris affuturã sibi
elementiã exorat. Cumq inoratorio ꝑ notrͣre cupiexs
ab eccłt p̾posito cũ cetiris excluditur. ante ianuã uallata
populis excubabat. habens ineo fidutiã. inquẽ totã mentẽ
defutrat. cũ eece nocte media eliuata uoce dõ grãs agit.
interuontu sc̃i lurernas ardentes sibi patert asserit. Feia
inquiens sc̃e dĩ. eccã in luminasti. infirmã solidasti.
tristem rifouisti. Amodo me tuis obsequiis habeto
famulantẽ. suꝑ quã tuã ostendisti potentiã. lta: que
alitno duce uenerat. collate lucis auctorẽ libera
rediens omnibus predicabat.: CAP̃ IIN
non loge ab urbe rure ꝓprio cõmanebat. hic exx
coniuge filiã acceperat. quã tentro amore diligebat

Expanded text:
inimicam caecitatem perferens, turmis se miscuit coninimicam caecitatem perferens, turmis se miscuit confluentium, alieno duci innititur, beati pontificis domum gemebunda ingreditur, fletibus profusa faciem, divinae majestatis amicum invocat, mitis pastoris affuturam sibi clementiam exorat. Cumque in oratorio pernoctare cupiens, ab ecclesiae praeposito cum caeteris excluditur, ante januam vallatam populis excubat, habens in eo fiduciam in quem totam mentem direxerat. Cum ecce nocte media elata voce Deo gratias agit, interventu sancti lucernas ardentes sibi patere asserit, Eia, inquiens, sancte Dei, caecam illuminasti, infirmam solidasti, tristem refovisti. Amodo me tuis obsequiis habeto famulantem, super quam tuam potentiam ostendisti. Ita quae alieno duce venerat, collatae lucis Auctorem libera rediens omnibus praedicabat. CAPUT XVIInon longe ab urbe rure proprio commanebat; hic ex conjuge filiam acceperat, quam tenero amore diligebat,
Abbreviated transcription (Latin):
cum hunc in religionis ordinẽ cõmittit reparandum.
Qui uidelicet uir uenerabilis ut erat religiosissimus sub p̃po¬
sitorum manu monachorũ aliquos deltgauit. & quia illic
stipendia eo tempora deerant ꝓpriis monasterii sus sup¬
tibus alendos instituerat
re. dum isdemlocus sub p̃positorum ut diccimus custo¬
dia ageret. quȩ ante euicino. uel post uisu uel auditũ
contigerint. satis sit uel pauca de multis ex pedire.
Uuidonem istius urbis multi nouerunt comitẽ. Hic ui¬
culũ quendã habuerat aburbe non longe positum
Quẽ quia ipse construxerat. usq in p̃sens tempus nomen
uuidonis habet. In hoc quȩdã eius ancilla fuerat.
&e filios potius adcalũpmã. quã ad ad iutoriũ posidẽbat
Quid agerit omnino nesciedut. omniũ & maximit suoꝵ
infelix paitns contẽptui. prescnti semꝑ subiecta mopie.
Interta instabat dies. qua expretabantur incrastinum
annux beati mansueti sollẽpnitatis gaudia. Tum illa

Expanded text:
cum hunc in religionis ordinem committit reparandum. cum hunc in religionis ordinem committit reparandum. Qui videlicet vir venerabilis, ut erat religiosissimus, sub praepositorum manu monachorum aliquos delegavit, et quia illic stipendia eo tempore deerant, propriis monasterii sui sumptibus alendos instituerat.re, dum isdem locus sub praepositorum, ut diximus, custodia ageret, quae ante e vicino, vel post visu vel auditu contigerint, satis sit vel pauca de multis expedire. Widonem istius urbis multi noverunt comitem. Hic viculum quemdam habuerat ab urbe non longe positum; quem quia ipse construxerat, usque in praesens tempus nomen Widonis habet. In hoc quaedam ancilla ejus fuerat, et filios potius ad calumniam, quam ad adjutorium possidebat. Quid ageret omnino nesciebat, omnium et maxime suorum infelix patens contemptui, praesenti subjectae inopiae. Interea instabat dies qua exspectabantur in crastinum annuae beati Mansueti solemnitatis gaudia. Tum illa
Abbreviated transcription (Latin):
dit uttigunai nostis contulerait pauca eopluribosa
un ortorcoplicamus ea scilicet quȩ dum maneritꝰ
imcorpore dĩẽ uirtute operatus omissis his quȩ ud
mourta uel plixe uetustitis desidia tacita sunt uti
neg bettat aleu quoq quȩ nr̃a etate gesta sunt suscepti
curus . Ndium conuert onus. Qut uidelicet tanto se¬
suidubio nontenemus. In primis si quidẽ ad notants. queo
tiomioos aissinatus. pene adnichilum futrat telactur
disquente cor̃ uirorum seculariũ dominationi sũd ut
unclitum lecehorum uibis cp̃m domnus gorlinus nobi¬
tiam electus. in hac sede est pontife& ordinatus. Qui dili¬
genter clerum instituens. uiros prudentes undecum ꝙ
colligens. urbem rebus ausit. sapientia detorauit. ꝓuida
dispensatione muniuit. Hic itaq p̾fatũ locũ. diuersis ut
diximus casibus lapsantẽ considerans. ascito sibi ex loco
sc̃i apri confessoris xp̃i egregis domno erchẽ baldo patri
uenerabili. quẽ ipse quoꝙ illic abbatẽ constituera t. lo¬

Expanded text:
 contulerat, pauca ex pluribus breviter explicuimus, ea scilicet quae dum maneret in corpore, Dei est virtute operatus, omissis hic quae vel incuria, vel prolixae vetustatis desidia tacita sunt vel neglecta, ad ea quoque quae nostra aetate gesta sunt, suscepti negotii studium convertamus; quae videlicet tanto sesine dubio tenemus; in primis si quidem. . . . itionibus dissipatus, pene ad nihilum fuerat redactus, frequenter etiam virorum saecularium dominationi subjectinclytum Leucorum urbis episcopum, domnus Goslinus nobier Dei providentiam electus, in hac sede est pontifex ordinatus, qui diligenter clerum instituens, viros prudentes undecunque colligens, urbem rebus auxit, sapientia decoravit, providenti dispensatione munivit. Hic itaque praefatum locum diversis, ut diximus, casibus lapsantem considerans, ascito sibi ex loco sancti Apri confessoris Christi egregii, domno Herchemboldo patri venerabili, quem ipse quoque illic abbatem ante constituerat, lo
Abbreviated transcription (Latin):
ad partem beati stephani tradiderunt. Fuit si quidt̃ beatus iste
uir inelemosinis largus. incaritate. purissimus. susceptor
hospitũ atq peregrinorũ. Sed qm̃ longũ est bona quę gessit
ex ordine retextre. satis sit hȩc pauca plibasse deplurimis.
Hic consetrauit ep̃os quã plurimos ꝑdiuersas ciuitates. presbi¬
teros nihil ominus ac diaconos ceterosq ȩxclesiasticos ordines
sicut moris ẽ romanȩ aeccłȩ indieb sabbatorũ quaternis tẽ¬
porib anni. Rexit quoq aeccłam mettensem annis xx trib
mensib u. diebus .u. obutq pridie nonas martis indiebus
pippini regis. Requiescit ingorlia monasterio. quod ipse
fundamentis extruxit. Hic iã pater scissime angellamne
narrationis seriem urãm beatitudinẽ locus expectat. sed
cgo meȩ tenuitatis non in memor ad temptare minusi done
ion audeo. quȩ de ur̃e uitȩ cursu laudabili maioristilo

Expanded text:
ad partem beati Stephani tradiderunt. Fuit siquidem beatus iste ad partem beati Stephani tradiderunt. Fuit siquidem beatus iste vir in elemosinis largus, in carihospitum atque peregrinorum; sed quoniam longum est, bona quae gessit ex ordine retexere, satis sit haec pauca praelibasse de plurimis. Hic consecravit episcopos quam plurimos per diversas civitates, presbiteros nihilominus ac diaconos, ceterosque ecclesiasticos ordines, sicut moris est Romanae ecclesiae, in diebus sabbatorum quaternis temporibus anni. Rexit aecclesiam Mettensem annis viginti tribus, mensibus, diebus 5. Obiit pridie Nonas Martias in diebus Pippini regis. Requiescit in Gorzia monasterio, quod ipse a fundamentis extruxit. Hic iam, pater sanctissime Angilramne, narrationis serie vestram beatitudinem locus expectat. Sed ego meae tenuitatis non inmemor, adtemptare minus idonee non audeo, quae de vestrae vitae cursu laudabili maiori stilo
Abbreviated transcription (Latin):
struxit etiã ambonẽ auro argentoq decoratũ. & arcus ꝑ
girũ troni ante ipsum altare. Nedificauit preterea mo¬
nasteriũ in parrochia beatistephani in pago mosellensi. in
honore beatissimi petri apłi. & ditauit illud opibus mag¬
nis. monachosq ibi instituit. atq sub regula sc̃i benedicti
in una karitate coniunxit. Construxit etiã alterũ mo¬
nasteriũ quod gorlia uocatur. ubi pari modo non modica
multitudinẽ ad unauit monachorũ. Expetit deniq Apai¬
lo romano pontifice tria corpora scõrũ martyrũ. id est
beati gorgonii qđ ingorlia requiescit. & beati naboris quod
in hilariaco monasterio conditũ ẽ. beatiq na larii quod
ultra fluuiũ reni in monasterio quod uocat᷑ lorsan aedifi¬
cata in honore ipsius martyris miri decoris basilicã collo¬
cauit. Hoc siquidẽ p̃diũ chillis uundis quondã religiosa
femina. & cangro filius eius eidẽ chrodegango antistiti

Expanded text:
struxit etiam ambonem auro argentoque decoratum, et arcus per struxit etiam ambonem auro argentoque decoratum, et arcus per girum troni ante ipsum altare. Aedificavit praeterea monasterium in parrochia beati Stephani in pago Mosellensi, in honorem beatissimi Petri apostoli, et ditavit illud opibus magnis, monachosque ibi constituit atque sub regula sancti patris Benedicti in una caritate coniunxit. Construxit etiam alterum monasterium quod Gorzia vocitatur, ubi pari modo non modicam multitudinem adunavit monachorum. Expetiit denique a Paulo Romano pontifice tria corpora sanctorum martyrum, id est beati Gorgonii, quod in Gorzia requiescit, et beati Naboris, quod in Hilariaco monasterio conditum est, beatique Nazarii, quod ultra fluvium Rhenum in monasterio quod vocatur Lorisaim, aedificata in honorem ipsius martyris miri decoris basilica, collocavit. Hoc siquidem praedium Chillisvindis quondam, religiosa femina, et Cancro eius filius, eidem Chrodegango antistiti
Abbreviated transcription (Latin):
pino regt om̃iꝗfrancorũ cetu singulariter edtetus. ro¬
mã directus ẽ: sitphanumq uenerabilt̃ papã. ut cun¬
torũ uota anhelabant ad gallias euocauit. Elic lerũ
ad unauit. & adinstar cenobii intra claustrorũ septa
conuersari fecit. normamq cis instituit. qualiter in
acceła militare deberent. Quibus annonas uteꝙ sub¬
sidia sufficienter largitus ẽ. ut perituris. uacare ne¬
gotiis nonͣ digentes. diuinis solummodo officuis ex cu¬
barent. ipsumq clerum abundanter lege diuina romanaq¬
imbutum cantilena morẽ atq ordinẽ romanȩ aeccłȩ ser¬
uare precepit. quod usq ad id tempus inmettensi aeccła
factũ minime fuit. hic fabricare iussit una cũ adutorio
pippini regis rebam scĩ stephani ꝓthomartyris & altare
ipsius atq cancellos. pres biterium. arcusq ꝑ girum. Similiter
& in ȩccła beati petri maiori pres biterium fieri uissit. con¬

Expanded text:
pino rege omnique Francorum caetu singulariter electus, Ropino rege omnique Francorum caetu singulariter electus, Romam directus est, Stephanumque venerabilem papam, ut cunctorum vota anhelabant, ad Gallias evocavit. Hic clerum adunavit, et ad instar coenobii intra claustrorum septa conversari fecit, normamque eis instituit, qualiter in ecclesia militare deberent; quibus annonas vitaeque subsidia sufficienter largitus est, ut perituris vacare negotiis non indigentes, divinis solummodo officiis excubarent. Ipsumque clerum abundanter lege divina Romanaqimbutum cantilena, morem atque ordinem Romanae ecclesiae servare praecepit, quod usque ad id tempus in Mettensi ecclesia factum minime fuit. Hic fabricare iussit una cum adiutorio Pippini regis rebam sancti Stephani prothomartyris, et altare ipsius atque cancellos, presbiterium arcusque per girum. Similiter et in ecclesia beati Petri maiore presbiterium fieri iussit. Con
Abbreviated transcription (Latin):
statu sollicitus. duo monasteria condidit. equibus
unũ eleriacum. uel etiã noua cella dicitur: alterũs
quoꝙ nouum quod uillart uocitat᷑. hunc dirus podage
dolor uthementer afflixit. Sed ille meteriis gaudus
mentẽ figens. dolores corportos patientissime to lerauit
am hinc uir egregius & omnibus preconius efferens¬
dus chõdegangus antistes eligitur expago has banensi
oriundus: patre sigram no. matre landrada. francorum
ex genere prime nobilitatis ꝓgenitus. hic in palatio
maioris karoli ab ipso enutritus. ciusdemq referenidarius
extiit. ac demũ pippini regis temporib pontificalt de¬
cus ꝓmeruit. Euit autẽ omnino cdarissimus omniꝙ
nobilitate coruscus. forma detorus. eloquio facundissimus.
tã patrio quamq etiã latino sermone imbutus. Seruorũ
ãĩ nutritor. orfanorũ uiduarumq nonsolũ: sed & clem̃¬
tissimus tutor. Cumq esset iomnibus locuple s. pip¬

Expanded text:
statu sollicitus, duo monasteria condidit, e quibus statu sollicitus, duo monasteria condidit, e quibus unum Eleriacum vel etiam Nova-cella dicitur, alterum quoque Novum - quod - Villare vocitatur. Hunc dirus podagrae dolor vehementer afflixit; sed ille in aeternis gaudiis mentem figens, dolores corporeos patientissime toleravit. Iam hinc vir egregius et omnibus praeconiis efferendus, Chrodegangus antistes eligitur, ex pago Hasbaniensi oriundus, patre Sigramno, matre Landrada, Francorum ex genere primae nobilitatis progenitus. Hic in palatio maioris Karoli ab ipso enutritus, eiusdemque referendarius extitit, ac demum Pippini regis temporibus pontificale decus promeruit. Fuit autem omnino clarissimus omnique nobilitate coruscus, forma decorus, eloquio facundissimus, tam patrio quamque etiam latino sermone imbutus, servorum Dei nutritor, orfanorum viduarumque non solum altor sed et clementissimus tutor. Cumque esset in omnibus locuples, a Pip
Abbreviated transcription (Latin):
ed his que pretereunda nonerant ad modũ breuiter
prelibatis. ad narrationis tramitẽ reuertamur.
P ost beatissimũ deniq arnulfum. mettensis aeccłȩ goeri¬
cus tricesimus qui& abbo uocatus ẽ prefuit. deinde
primus atq tricesimus godo. episcopalis officii curam
gessit. Quode hoc mundo recedente. chlodulfus cuus
supra mentionẽ fecimus beati patris arnulfi filius
genitalis. anschisi quoq a quo semen ꝓpagatum est
regiũ germanus. ad episcopale culmen ob paternȩ
sc̃itatis głam tricesimus atq secundus ascendit. De
quo nihił ad nos amplius preter quod atali radice ex¬
ortus ẽ fama ꝑduxit. Quo decidente. fidelem popu¬
lum moderatus tertius atq tricesimus abbo ascitus
est. Post deniq ẽ aptatus. Felix. gregi feliciter domi¬
nico pastores extiterunt: Dehinc sigibaldus generosis
ortus natalib religioso cetui antistes effectus ẽ. uir
ꝑ om̃ia utilitatib aeccłȩ deditus. sacrorum quoq cul¬
minũ solertissimus restitutor. hic de anmarum

Expanded text:
ed his quae praetereunda non erant admodum breviter praelibatis, ad narrationis tramitem revertamur. Post beatissimum denique Arnulfum Mettensia ecclesiae Goericus tricesimus, qui et Abbo vocitatus est, praefuit. Deinde Godo primus atque tricesimus episcopalis officii curam gessit. Quo de mundo excedente, Chlodulfus cuius supra mentionem fecimus, beati patris Arnulfi genitalis filius, Anschisi quoque, a quo semen propagatum est regium, germanus, ad episcopale culmen ob paternae sanctitatis gloriam tricesimus atque secundus ascendit, de quo nihil ad nos amplius, praeter quod a tali radice exortus est, fama perduxit. Quo decedente, fidelem populum moderaturus tertius atque tricesimus Abbo ascitus est. Post quem Aptatus, deinde Felix, gregi feliciter dominico pastores extiterunt. Dehinc Sigebaldus, generosis ortus natalibus, religioso coetui antistes effectus est, vir per omnia utilitatibus ecclesiae deditus, sacrorum quoque culminum sollertissimus restitutor. Hic de animarum
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓhoc altercationis contentionẽ cõmoueri. Ita dõ regen¬
te & gubernante cor tuũ cõmissa exequi gubernatione
studeas. ut ad epto huius honoris officio. dignitate & ꝓbitate
morũ ampluis ꝓcures ad ornari. Scriptũ ꝑmanũ georgii
scriniarii scẽ romane aeccłȩ in mense septembrio. indictione
humillimi ep̃i scȩ portuensis aeccłȩ Aanno dõ ꝓpitio ponti¬
ficatꝰ domni nr̃i lohannis summi pontificis. & uniuersalis
pape: insacratissima sede beati petri apł̃i sexto. indigtione

Expanded text:
te pro hoc altercationis contentionem commoveat. Ita, Domino regente pro hoc altercationis contentionem commoveat. Ita, Domino regente et gubernante cor tuum, commissam exsequi gubernationem studeas, ut, adepto hujus honoris officio, dignitate et probitate morum amplius procures adornari. Scriptum per manum scriniarii sancte Romane ecclesie, in mense septembrio, indictione humillimi episcopi sancte Portuensis ecclesie, anno Deo propitio pontificatus domini nostri Johannis, summi pontificis et universalis pape, in sacratissima sede beati Petri, apostoli, se
Abbreviated transcription (Latin):
hortam̃ ut ei morũ tuorũ ornamenta conueniant. quatinꝰ
auctore dõ utriusq possis esse conspicuus. Itaq uita tua. filiisi
tuis sit regula. Inipsa semꝑ considerando ꝓficiant. ut tuum
post dñm uideatur esse bene quod mxerint. corrigant
ne ꝓspera quȩ temporaliter blandiunt᷑ extollant. neq ad¬
uersa deiciunt. sed quicquid illud fuerit uirtute patientie
de uincantur. Nullum apud te locũ odia. nullus fauor
indiscretus inueniat᷑. Subea uidelicet ratione concedimus
fraternitati tuę: ut asecretario usq ad sacrũ altare. & ab al¬
tudo indui debeas. Auctoritate autẽ beati petri apłorum
principis licentiã diebus uitȩ tuȩ sub iure et dicione nr̃a
ut diximꝰ habeas. Nullũ usum uel consuetudinẽ successo¬
ribus tuis ꝑhoc nr̃m tibi concessum apłicũ priuilegium
habere censuimus. Et neq ep̃s. archiepiscopusq ad uersus

Expanded text:
hortamur ut ei morum tuorum ornamenta conveniant, quatenus, hortamur ut ei morum tuorum ornamenta conveniant, quatenus, auctore Deo, utrisque possis esse conspicuus. Itaque vita tua filiis tuis sit regula. In ipsa se semper considerando proficiant, ut tuum post Dominum videatur esse bene quod vixerint. Corrigant, ne prospera, quae temporaliter blandiuntur, extollant, neque adversa dejiciant; sed quidquid illud fuerit, virtute patientiae devincant. Nullum apud te locum odia, nullus favor indiscretus inveniant. Sub ea videlicet ratione concedimus fraternitati tuae ut a secretario usque ad sacrum altare, et ab altudo, indui debeas. Auctoritate autem beati Petri apostolorum principis licentiam diebus vitae tuae sub jure et ditione nostra, ut diximus, habeas. Nullum usum vel consuetudinem successoribus tuis per hoc nostrum tibi concessum apostolicum privilegium habere censuimus. Et neque episcopus archiepiscopusque adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes ep̃s seruus seruorũ dĩ uade uenerabili ep̃o medio¬
stephani primi martyris. Si pastores ouiũ solẽ geluq pro
gregis sui custodia die ac nocte ferre contenti sunt. ut nequa
exeis aut errando pereat. aut ferinis laniata morsibus ra¬
piat᷑ oculis semꝑ uigilantib circũ spectant. quanto sudore
quantaq cura debemꝰ esse ꝑuigiles nos qui pastores anima¬
rũ dicimur : Attendamus ad susceptũ officium. exibere er¬
ga custodiã dominicarũ ouium non cessemus. ne indiẽ diuini
examinis ꝓdesidia nr̃a ante summũ pastorem neglegentiȩ
reatus ex cruciet. unde modo honoris reuerentia sublimio¬
res inter ceteros uidicamur. Palleum autẽ fraternitati tisȩ
ex more ad missarum sollempnia celebranda concessimus di¬
ebus uitȩ tuȩ tantũ modo. quod tibi non ȩccłȩ tuę aliter
priuilegiis insuostatu manentib uti concedimus . Qm̃ in di¬
menta honor modesta actuũ uiuacitate seruandus est.

Expanded text:
OANNES episcopus, servus servorum Dei, WALAE venerabili episcopo MedioStephani primi martyris. Si pastores ovium solem geluque pro gregis sui custodia die ac nocte ferre contenti sunt, ac ne qua ex eis aut errando pereat, aut ferinis laniata morsibus rapiatur, oculis semper vigilantibus circumspectant, quanto sudore quantaque cura debemus esse pervigiles, nos qui pastores animarum dicimur? Attendamus ad susceptum officium exhibere erga custodiam Dominicarum ovium non cessemus, ne in die divini examinis pro desidia nostra ante summum pastorem negligentiae reatus excruciet, unde modo honoris reverentia sublimiores inter caeteros judicamur. Pallium autem fraternitati tuae ex more ad missarum solemnia celebranda concessimus, diebus vitae tantummodo: quod tibi, non Ecclesiae tuae, aliter privilegiis in suo statu manentibus, uti concedimus. Quoniam indumenti honor modesta actuum vivacitate servandus est,
Abbreviated transcription (Latin):
extiterat. Nam supradicto hugone repentina ꝓstrato morti.
p̃fatus discus lothario regi allatuse Iuicũ a narrantib cõpe¬
datũ fuisse. miro marͥ spiramine tam quã celitus actoᷤᷤ.
cundẽ uelociter supra positis centũ aures. aa mecti usq Seo
pontifici deset. Sicꝙ factum ẽ : E matricular i seu ceup uperis
Qi sustentationũ alimoniã haberent. & res scoru quib scmel
erebrescere in populo. mertemotiora a ffagorib uulgi eepi¬
tit loca. in quib scmꝑ ergastulo retrusus. soli do orauonibus
suerisq operũ uirtutib uacaret. monente alcissimo qduet

Expanded text:
et; nam supradicto Hugo prepeti morte prostrato, praefatus discus Chlothario rege allatus est. Qui cum a narrantibus compedatum fuisse, mox miro inspiramine tamquam caelitus actus, iubet eundem velociter, suprapositis centum aureis, ad Mittis usque sancto pontifici deferre. Sicque factum est, ut et matricularii seu ceteri pauperes Dei sustcrebrescere in populum, mox remociora a fragoribus vulgi expetiit loca, in quibus saepe ergastulo retrusus, soli Deo oracionibus sacris studiosissime vacaret, monente Altissimo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Iret. uoluit & suspicatus ẽ prudens rex dagobertus eum
minis terrere. scilicet ut abipsius consilio uel solatio non
discederet. dicens ad eum. Dilectissimi filii tui quia ita
admissũ habet. nͥ nobiscũ consistas caput amputabo.
Ad haet ille respondit. Filii mei uita in manu d̃i est. lã
tutuã non possides uitã. quando ab insontib auferre
Itģis morituri paruipendens irã animo constona dret
unc ecce me paratum fxerce arma insanguinẽ meum ia ͥ

Expanded text:
ret, voluit et suspicatus est prudens rex Dagobertus eum ret, voluit et suspicatus est prudens rex Dagobertus eum minis terrere, scilicet ut ab ipsius consilio vel solacio non discederet, dicens ad eum: 'Dilectissimi filii tui quia ita amissum habent, nisi nobiscum consistas, capita amputabo'. Ad haec ille respohdens, dixit: 'Filiis meis vita in manu Dei est; iam tu tuam non possides vitam, quando ab insontibus vitam auferre gis morituri parvi pendens iram, constanter dixit: is? Nunc autem hecce me paratum! Exerce arma in sanguinem meum,
Abbreviated transcription (Latin):
quentiã palacii cessasset. Cuiiter ceter cecera talia samps¬
tit scripti dicens. Nichilominus domint pater q seripsisties
ꝑ uestram epłam. ut in loco ur̃o alium deberemus eligere suc¬
cessorẽ. istud nr̃a presũptio facere nulla ratione audet. hinc
iterũ inter reliqua ait. Quantum & dedeuotione ur̃a qua
ꝓammonitione diuina esse confidimus uos adño fuisse cõ¬
motͥos. gauisi recepimus. Tantũ iterũ dolentes tractauimꝰ.
quod non optauimus de ur̃o conspectu eͦt̾ absentes. Immo
uenerande pater si qualibet deuotione cõpulsi. ꝓbo
ni operis actu alicubi desideratis ꝓgredi. petimus ut
fide & amore dilexit. ut cũ ꝓlẽ suũ dagobertũ in principatꝰ
culmine sublimassit. eidẽ regnũ ad gubernandũ & filium¬
ad erudiendũ in manus traderet. Quẽ ille acceptũ ita al¬
tissima & ꝓfunda erudiuit sapientia. ut insicabrorũ na¬
tione rex ei nullus similis fuisse narretur.
Preterea cum in solubili desiderio ad heremũ ꝓperare dispone¬

Expanded text:
r cetera talia mittit scripta, dicens: Nihilkominus, domne et pater, quia scripsistis r vestram epistolam, ut in loco vestro alium deberemus elegere successorem, istut nostra praesumpcio facere nullatenus praesumet. Hinc iterum inter reliqua ait: Quantum et de devocione vestra, quod pro ammonicione divina esse confidimus, vos a Domino fuisse ammonitos, gavisi recepimus, tantum iterum dolentes tractavimus, quod non obtavimus de vestro conspectu esse absentes. Immo, domne et pater, acsi qualibet devocione conpulsi pro boni operis actu alicubi deliberatis expetire, nos petimus, ut fide et amore dilexit, ut, cum prolem suum Dagobertum in principatus culmine sublimasset, eidem regnum ad gubernandum et filium erudiendum in manu tradidisset. Quem ille acceptum ita altissima et profunda erudivit sapientia, ut in Secambrorum nacione rex nullus illi similis fuisse narraretur. 17. Sed cum insolubile desiderio ad heremum properare dispone
Abbreviated transcription (Latin):
aburbe cellula tetrusus. celum ditb ac noctib p̃cib pulsabat.
cadũ in his athicta xp̃i contra diabolũ sanctissime & fortier
aimicaret conscientia tractus ne plebs sibi adño eredita
llo ttmoto acten̾ȩ uitȩ pabula quiddã minus acciperet
repente tepit intentissime aprincipe flagitare. ut successort̃
nũ huius operis. seq peccatorẽ clamitans. et ut talem eligetrent
pontificẽ. qui p̃dicationis uerbũ dignius seminaret mnpoplis

Expanded text:
 ac noctibus precibus pulsabat. 16. Sed dum in his athleta Christi contra diabolum sanctissime et fortiter demigaret, conscientia tactus, ne plebs sibi a Domino credita, illo remoto, aeternae vitae pabula quiddam minus acciperet, repente coepit intenciosissime a principe flagitare, ut successorem indignum huius operis seque peccatorem clamitans, talem elegerent pontificem, que praedicacionis verbum dignus semina
Abbreviated transcription (Latin):
sequere me. Audiens autem hoc uir dĩ Romaricus:
desiderio dñi et amore refertus non multo post actis
diebus. spretis diuicus et rebus secularibus detonsum
seruitio dñi sui caput. sese monasticis inbuendum tradi¬
dit normis. hisq ꝑfecte edoctus ꝑ idem tempus consilio
ꝓculdubio omnipotentis dĩ agente. sc̃s magister ama¬
tus et discipulus eius scilicetꝰ. Romuricus. submagna
monasterium puellarum condunt

Expanded text:
tiaret. Audiens autem hoc vir Dei Romaricus, desiderio Domini et amore refertus, non multis post actis diebus, spretis diviciis et rebus secularibus, detonsum servitio Domini sui caput, sese monasticis inbuendum tradidit normis. Hisque perfecte edoctus, per idem tempus, consilio procul dubio omnipotentis Dei agente, sanctus magister Amatus et discipulus eius, scilicet Romaricus, sub magnamonasterium puellarum condunt
Abbreviated transcription (Latin):
toris. & casu patris et orbitate immatura filii post crea¬
ti cęsaris. totus occidens dissensione minorum. maiorum
aut̃ cupiditate ad regnandum omnino langueret. de¬
functo memorandȩ uitȩ uiro Deoderico pontifice. ad
reformandam in populis pacem. totius pacis amator
Adelbero genere & mente nobillimus procurante & ꝓ¬
currente matre Beatrice. fauente domina Adelheide
augusta prolis ad huc tenerrime auia. quod aut̃ẽ primũ
bonarum rerum postremumq est dõ omnino annuente
uotis populoꝵ & scł̃oꝵ. famosissime metti pracsul eleuat
& constituitur. die xUII Κł NoyEms. anno dñice incar

Expanded text:
toris , et casu patris et orbitate immatura filii, post creatoris , et casu patris et orbitate immatura filii, post creati caesaris totus occidens dissensione minorum, majorum autem cupididate ad regnandum, omnino langueret, defuncto memorandae vitae viro Deoderico pontifice , ad reformandam in populis pacem totius pacis amator Adalbero genere et mente nobilissimus, procurante et procurrente matre Beatrice, favente domina Adelheide augusta, prolis adhuc tenerrimae avia, quod autem primum bonarum rerum postremumque est, Deo omnino annuente, votis populorum et seculorum famosissime Metti praesul elevatur et constituitur die 17 Kal. Novemb. anno Dominicae incar
Abbreviated transcription (Latin):
qũa est digne meditari. decoram readdidit & insignẽ
dum ad Alberonis uita purissima & gloriosa pro ut
fert instantia temporis populis enarratus. gentibus
Quid autem egerit. ad quid natus sit. qualis uixerit
paucis dicere cupientes. intimamus audire uolenti.
amatorem eum excordis integritate Ac animi maxi¬
ma alacritate sui excunis fuisse conditoris. ꝓximũ
exdiuino prȩcepto omnino dilexisst. infirmantium
corpore siue corde usibus ut sibi ipsi semꝑ condescen¬
disse. mortuorum sepulturis assidue dum necesse e¬
rat astitisse. & ut succincte multa dicam. eam sibi
legem bcatus statutrat: ut quocumq ueniret. lux
quedam uenisse & spes salutis uiderct᷑. semperto ad
diuina mandata conseruanda. & fratribus utilia prȩui¬
denda se animumq suum intentissime pussimus prȩparabat.
Scolaribus disciplinis apud gurgitenses castissime degitus
& institutus: dum post mortem scđi Ottonis diui impera¬

Expanded text:
quam est digne meditari, decoram reddidit et insignem, quam est digne meditari, decoram reddidit et insignem, dum Adalberonis vita purissima et gloriosa, prout fert instantia temporis, populis enarratur, gentibus nuntiatur. 2. Quid autem egerit, ad quid natus sit, qualis vixerit, paucis dicere cupientes, intimamus audire volenti, amatorem eum ex cordis integritate ac animi maxima alacritate sui ex cunis fuisse conditoris, proximum ex divino praecepto omnino dilexisse, infirmantium corpore sive corde usibus, ut sibi ipsi, semper condescendisse, mortuorum sepulturis assidue, dum necesse erat, astitisse, et ut succincte multa dicam, eam sibi legem beatus statuerat, ut, quocunque veniret, lux quedam venisse et spes salutis videretur, semperque ad divina mandata conservanda et fratribus utilia praevidenda se animumque suum intentissime piissimus praeparabat. Scolaribus disciplinis apud Gurgitenses castissime detritus et institutus, dum post mortem secundi Ottonis divi impera
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ȩ mettis uenerabilis prȩsul. magni A d elberonis fra¬
truelis. licet tempore inferior. licet post natus. me¬
rito & gratiȩ priuilegio uere fatemur non impar.
gloria luxq decusq cum suorum nostrum dicimus.¬
tum totius patri e. ad hoc omnium quaqua orbis
degentium. genus abattauis & supra nobilimum. seꝙ
suoq prȩmio omnino per ornans. omnino perlustrans.
dum uixit splendor gaudiumq & ad conseruandas
dum decessit. luctus qui dici non possunt reliquit
his quibus ab cessus cius tenebr c. etem e caligocp
perpetua abhinc prodolor perseuerat. Hlic nomine & iu¬
te gratia magnus admundi proueitum. & ȩclesiȩ sta¬
bilimentum ꝓcreatus. patre Priderico qui galliȩ medi¬
anȩ dux. generositatis excellentia & sapientiȩ premi¬
nentia multos predecessorum inid officii superauit. ma¬
te Beatrice que magni flugonis filia fuit ꝓgenitus
est: & tantam tamq inditam lincam generis non mo¬
do non infamauit. uerum ultra quã est dicere. ultra

Expanded text:
nctae Mettis venerabilis praesul, magni Adalberonis fratruelis, licet tempore inferior, licet post natus, merito et gratiae privilegio, vere fatemur, non impar, gloria luxque decusque cum suorum--nostrum dicimus--tum totius patriae, ad hoc omnium quaqua orbis degentium, genus ab attavis et supra nobillimum, seque suoque praemio omnino perornans, omnino perlustrans, dum vixit splendor gaudiumque et, ad conservandas dum decessit, luctus qui dici non possunt reliquit his, quibus abscessus ejus tenebrae aeternae caligoque perpetua abhinc, proh dolor! perseverat. Hic nomine et vitae gratia magnus ad mundi provectum et aecclesiae stabilimentum procreatus, patre Friderico, qui Galliae medianae dux, generositatis excellentia et sapientiae praeminentia multos praedecessorum in id officii superavit, matre Beatrice, quae Magni Hugonis filia fuit, progenitus est, et tantam tamque inclitam lineam generis non modo non infamavit, verum ultra quam est dicere, ultra