comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regis copiȩ ex eastellanis catalanisq promistus ad oc
milia peditum quatuor equitum. Sed acrius bertamen erat
machiarum pretipueq bombardarum quȩ utrinq prũpebãt
plurium tamen e castris ac maiorum quarum non iuille erãt
et uastitate & iuolentia mirabiles. dto quo crepitꝗ horribilio
et ictus perniciosior foret ommes eodem non moniento. sed
pene princto temporis laxabantur. Ad quarum impulsurra
puluereus ex disclissis parietibus fumus diũ inaere cui sebatur
¶ Sunt qui uxorem comitis permintium orase regem affir¬
nient pregnanti parceret. nam fetum exinatris pauore
add somini percussorum parietum atq tectorum in utero
subuerti cum amlorum bitȩ periculo Regeriq responidisse
eligeret quam uellet arcis partem ⁊̃ ea tuto monsuram prolt ⁊̃¬
bitis illuc tendere ictus qui machinas tempirarent. Sed
ea lege ne cum uiro communiter uteretur. necillam aoliuisss

Expanded text:
regis copie ex Castellanis Catalanisque promiscue ad octo regis copie ex Castellanis Catalanisque promiscue ad octo milia peditum, quatuor equitum. Sed acrius certamen erat machinarum precipueque bombardarum, que utrinque prorumpebant, plurium tamen e castris ac maiorum, quarum nonnulle erant et vastitate et violentia mirabiles. Atque quo crepitus horribilior et ictus perniciosior foret, omnes eodem non momento, sed pene puncto temporis laxabantur. Ad quarum impulsum pulvereus ex discussis parietibus fumus diu in aere visebatur. 6 Sunt qui uxorem comitis per nuntium orasse regem affirment, pregnanti parceret, nam fetum ex matris pavore ad sonum percussorum parietum atque tectorum in utero subverti, cum amborum vite periculo; regemque respondisse, eligeret quam vellet arcis partem, in ea tuto mansuram, prohibitis illuc tendere ictus, qui machinas temperarent, sed ea lege, ne cum viro communiter uteretur; nec illam voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
spicatur expeditos milites dimittit sinitinios primipis so¬
et ac teoritat ne quibus peregtinis copiis linrepiuimo
suum prebcant transitlim Tanta auteni filit diligentia im
pnttendis nutiis quo cundta explorata procuse ẽtutra
serent ut eodem die responsa acciperet lab iol qui longuis
sexagrta muilibus passim abessent /Non ignara antiquus
et atp prestantius aroere bella ꝙ qerere T posq̃ ettans¬
ttu hostulm aintereludendo retinendisq in officio simtims
Curam exit post mediam estatem iam ecteris oppiddi qde
Copnas erant del infidem lacceptis uel indeditiont ⁊ casdui
baleeeium sibi se hestis teuetat / tasha morut oppidum san
et opere a arce tutissimum prȩter oppidanos defensum miłł
et qlimgentis peditibus trecentisq equutibus. qui qotidie nc̃
hac nunc illa porta egressi cum obsidentibus suel castramen¬
tantibus uel castrametatis certamma conserebant. Erant

Expanded text:
spicatur, expeditos milites dimittit, finitimos principes mospicatur, expeditos milites dimittit, finitimos principes monet ac territat, ne quibus peregrinis copiis in regnum suum prebeant transitum. Tanta autem fuit diligentia in mittendis nuntiis, quo cunta explorata, provisa, cauta forent, ut eodem die responsa acciperet ab iis, qui longius sexaginta milibus passuum abessent, non ignarus antiquius esse atque prestantius arcere bella quam gerere. 4 Postquam de transitu hostium intercludendo retinendisque in officio finitimis curam egit, post mediam estatem, iam ceteris oppidis, que comitis erant, vel in fidem acceptis, vel in deditionem redactis, Balegerium – ibi se hostis tenebat – castra movit, oppidum situ et opere et arce tutissimum, preter oppidanos defensum mille et quingentis peditibus trecentisque equitibus. Qui quotidie nunc hac, nunc illa porta egressi, cum obsidentibus vel castrametantibus vel castrametatis certamina conserebant. 5 Erant
Abbreviated transcription (Latin):
Rydi conferta defetione comitis bellum cȩteris icops pie¬
uertenaum sibi existimauit / sed non ita ut contililim
tantta cnra cractum dissolueret aut suspensim tenerer
uerum cum et beli administratio et pacis consultatio presetia
suam desiderarent maluit tellum dibi desumer ubi nõ
pern sui sed cum hoste res est consultationi ubi imnus
pericull uetsabaitur icarium preficere alfonsim filmis
huic adolescentulo ad tantam rem naglo deerat auetis
dignitatis q amim prudentia. Ideoq oamro forratdu&
qdelielmõ honcada ad concilium referentibus uniutes
Aelfensum quibus sollemmibus par etat proptimigemo acce¬
petiit id quod nimꝙ̃ catalans alteri regib filio qrmeno acce
honiiuesi a publito consilo presticerant einttrta
dura mdiores copias parlit friliastum herilim cntera
nielioce manu ad coercendos coriutio conatus prȩ ire
lubet simulo ad extrema regni qua transitunos hqtes ru¬

Expanded text:
rex, comperta defectione comitis, bellum ceteris rebus prerex, comperta defectione comitis, bellum ceteris rebus prevertendum sibi existimavit, sed non ita ut concilium tanta cura coactum dissolveret, aut suspensum teneret. Verum cum et belli administratio et pacis consultatio presentiam suam desiderarent, maluit bellum sibi desumere, ubi non cum suis sed cum hoste res est consultationi, ubi minus periculi versabatur, vicarium preficere Alfonsum filium. 2 Huic adolescentulo ad tantam rem magis deerat auctoritas dignitatis quam animi prudentia. Ideoque Ioanne Ferrandis et Guillelmo Moncada ad concilium referentibus, universi Alfonsum, quibus solemnibus par erat, pro primigenio acceperunt, id quod nunquam Catalani alteri regis filio dumtaxat universi et publico consilio prestiterant. 3 Rex interea dum maiores copias parat, Franciscum Herillum cum mediocri manu ad cohercendos Comitis conatus preire iubet, simulque ad extrema regni, qua transituros hostes su
Abbreviated transcription (Latin):
facturus Edeproditoribus autem coniudtis confessisq sup¬
plicium sumptum est. proditione infeluiter tentat comes
eo frequenciores nuncios imissitare abl prnicipes ꝯfederato
ut q̃ primum auxilia nuttant᷑. occupardũ esse anteq̃ Res
comparet exercitum. Etiam hec res aninios onmium
non modo catalanorum uerum etram fintinorus
erexerat. Erant enm et ip̃i finitimi sua sponte cupidi
rerum nouarum & ingentibus promissis a comite
pelleda. Et conficendunt cecte est pluximum in hat re
ꝑgisse fortimam que et coritis imptadentiam et regi
defunedo anglie rege filuis ad capessendum regnum in patriuam
nauigenit: relitis qaibusdam prestets qui magio proiuutecer
magñum ꝙ mediate in presentia anxilium forren
de de fantimerum prinaipum ardor at audatia refcroit
pessertum aui tantam ẽ diuerso diligentiam regio tanut
consilinni tantas uires am̃maduertecent am primug

Expanded text:
facturus. De proditoribus autem convictis confessisque supfacturus. De proditoribus autem convictis confessisque supplicium sumptum est. 12 Proditione infeliciter temptata, comes eo frequentiores nuntios missitare ad principes confederatos, ut quam primum auxilia mittantur; occupandum esse, antequam rex comparet exercitum. Et iam hec res animos omnium non modo Catalanorum, verum etiam finitimorum erexerat. Erant enim et ipsi finitimi sua sponte cupidi rerum novarum, et ingentibus promissis a comite pellecti. Et confitendum certe est, plurimum in hac re egisse fortunam, que et comitis imprudentiam et regisim tempus defuncto Anglie rege, filius ad capessendum regnum in patriam navigavit: relictis quibusdam prefectis, qui magis promitterent magnum quam mediocre in presentia auxilium ferrent. Ea de re finitimorum principum ardor atque audacia refrixit, presertim cum tantam e diverso diligentiam regis, tantum consilium, tantas vires animadverterent. V 1 Iam primum
Abbreviated transcription (Latin):
est ac pene inomni cactilonia quin propter intesentas
etiam priuatorum discordias arma donuhabeat saltem
dladiur lauceam/ pligionem. clypeum nec dorui nodo
S ad latus fere atꝙ in manu siquidem in consilia de
bommuni re consulturi & intempla oraturi as ma por¬
tare uicio non datur. horum impetum non ausi substmer
qui introrerant repelluntur. Cum nnterim comes audito
tumultu rapto extero agmime aduolat. & quia doles an¬
propere cessenat ui conatur rrrumpere. cunq aliq̃ diũ
temta set sraistra fut. Taudem oratione blanda amita
ciutatem appellans ac merita commenioraus & plura
pollicens responsum accepit. se mbil nisi ut ab sierdensido
capi possit loquendo manendoq proficere CSic ille ueritꝰ
abiit acqo pre impotenti ira messes llerdensus ferro igm̃q
corrupit Soquo acerbissimum inse ciuitatis illiq odum coħ¬
citauit creddiq meruit idem inurbe sipotitus eẽt fuisse

Expanded text:
est, ac pene in omni Catalonia, quin propter intestinas est, ac pene in omni Catalonia, quin propter intestinas etiam privatorum discordias arma domi habeat, saltem gladium, lanceam, pugionem, clipeum; nec domi modo, sed ad latus fere atque in manu, siquidem in consilia de communi re consulturi et in templa oraturi arma portare vitio non datur. 10 Horum impetum non ausi sustinere, qui introierant, repelluntur, cum interim comes, audito tumultu, rapto cetero agmine advolat, et quia dolus improspere cesserat, vi conatur irrumpere, cumque aliquandiu temptasset, frustra fuit. Tandem oratione blanda amicam civitatem appellans, ac merita commemorans et plura pollicens, responsum accepit, se nihil nisi ut ab Ilerdensibus capi possit, loquendo manendoque proficere. 11 Sic ille veritus abiit, atque pre impotenti ira messes Ilerdensium ferro ignique corrupit. Ex quo acerbissimum in se civitatis illius odium concitavit credique meruit idem in urbe, si potitus esset, fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Sceletis  agustiencia & ennor si agnosterentur et ertina
ie padebatue eduersa debilitabat ahimo. Rx. nolia preg¬
porebatiro tubicen iplociim inde commediue peua per
poterat porta conciolat gernitq armaros non tm̃ ludit
&liinm pernox ecat Animaduerten ⁊taq urbem suã
pis rau iani sucourtatur ab hoste captrm hiri ac fortase
diteptim non adensera lanceam eli peumiso ad utilora
sonum quo populus exercitus ue ad arma conflamar
inflauig eo quuidem audatius quad sciret setiumi eumꝙ
heimagis celebu locae cuutatem exeitatiꝵ ꝓut fatuꝓ¬
ea hog amtorum terribilem sonitum caues ĩm pliuomi
iam ex priore sono experreca essent ad arma cõclamãt
punctoq temporis in uias procurrunt Dalnaus qͦ
miurus citato agrinne seolascicorum cum multis lurani¬
bus deuertiae urbis inforum uenit cuubrisq seiungit
et facto euncti globo ad portam feruntur sonum elangẽns
sune intermisstone tribe sequentes. Nemo fere ileroensit

Expanded text:
sceleris conscientia, et timor si agnoscerentur, et fortuna sceleris conscientia, et timor si agnoscerentur, et fortuna ut videbatur adversa debilitabat animos. 7 Re nova perturbatus, tubicen in locum unde commodius prospici poterat porta convolat cernitque armatos, non tantum audit, et luna pernox erat. Animadvertens itaque urbem suam, nisi iam iam succurratur, ab hoste captum iri ac fortasse direptum, non ad ensem, lanceam clipeumque, sed ad utiliora, sonum quo populus exercitus ve ad arma conclamatur, inflavit, eo quidem audacius quia sciret socium eumque ex magis celebri loc horum amborum terribilem sonitum cives, cum plurimi iam ex priore sono experrecti essent, ad arma conclamant, punctoque temporis in vias procurrunt. Dalmausquoque Murus, citato agmine scholasticorum, cum multis luminibus de vertice urbis in forum venit civibusque se iungit, et facto cunti globo ad portam feruntur, sonum clangentis sine intermissione tube sequentes. 9 Nemo fere Ilerdensium
Abbreviated transcription (Latin):
orelone sacceditir Et iom quatrmgentorum ninecim qui
miressi factunt expleuerant cum interimres aneretidu
mtor an deq noñtatis contigit et quȩ nimmien aiduesagnls¬
mmr cesose testetae Qualia qdoteno blim contingedant dermm
paud protul ab ea porta habitabat loco parimae c eeta quo
licen buos canerez forte ea ipiã hora surrexerat eius rei sgra
qua solent qui sepuis bibunt quod gemis est imprmota
bicirumo ⁊tos sunt leues atq improbi pernotem inflar
tulami cepit ita uterat nudus  nam mesis iam anstabat
et sonund quui anaroe excababat prouotare Ille ni inl morag
ne probron sadale foret prouocanti ⁊esponde iuine norit
bulus cantan prouocator subinde requiesat senrit ⁊ an¬
unerant qui erant introgressi. ne res de prehensa cẽt
oe enosnstube ates cum sereortu ad portam sercapi ettirit
delertes propiue a suo q̃ db oppialinis abce ascx ot

Expanded text:
ordine succeditur, et iam quadringentorum numerum, qui ordine succeditur, et iam quadringentorum numerum, qui ingressi fuerunt, expleverant. Cum interim res incredibilis mirandeque novitatis contigit, et que numen adversum intercessisse testetur. Qualia quotiens olim contingebant, Deum dam, qui haud procul ab ea porta habitabat, loco parum celebri quo licentius caneret, forte ea ipsa hora surrexerat, eius rei gratia qua solent qui sepius bibunt, quod genus est in primis tubicinum. Utque sunt leves atque improbi, per noctem inflare tubam cepit, ita ut erat nudus, nam messis iam instabat, et socium qui in arce excubabat provocare. Ille nihil moratus, ne probior sodale foret, provocanti respondet, dumque ad huius cantum provocator subinde requiescit, sentit e viro extimuerant qui erant introgressi, ne res deprehensa esset, et inconsulte atque cum strepitu ad portam se recipiebant, volentes propius a suis quam ab oppidanis abesse. Nox et
Abbreviated transcription (Latin):
taq saram antea cum illo composuerat seu numc pͫ composuit
plerdam duodecim milib passuum ab allagerio distantem
improuiso aduentu conscituit noctu occupare cõruptis
eplebe quibusdam qui portam adulterims clauibus. ape¬
rirent. fert aute ea porta ad ballegeriun ab eoq ut mos
in plerisq urbibus est nomen accepit. Dabat etcam
proditiomi oportunitatem ꝙ ea pars urbis ꝑdifitiis sane
infrequens est. Neq uero magna in potienda re di¬
mitatio proponebatur cum plursmas clientelas muilt os
ex nobilitate beneficia rios. nõ paucos e plebe oberatos hr̃et
Itap constituta nocte curi duobus nulibus peditum
ze diidio leauer armatorum aduenit cectos hertos ut sant ibi
foro parietibas honti circumdati adultermis quo alciuttis
apeites inteat ilme missis qui proditetes inninti stante
aduẽtsus sui certiores fatrant porta reseraturas sonno

Expanded text:
2 Itaque seu iam antea cum illo composuerat, seu nunc primum composuit, 2 Itaque seu iam antea cum illo composuerat, seu nunc primum composuit, Ilerdam – duodecim milibus passuum a Ballegerio distantem – improviso adventu constituit noctu occupare, corruptis e plebe quibusdam qui portam adulterinis clavibus aperirent. 3 Fert autem ea porta ad Balegerium ab eoque, ut mos in plerisque urbibus est, nomen accepit. Dabat etiam proditioni oportunitatem, quia ea pars urbis edificiis sane infrequens est. Neque vero magna in potienda re dimicatio proponebatur, cum plurimas clientelas, multos ex nobilitate beneficiarios, non paucos e plebe oberatos haberet. 4 Itaque constituta nocte, cum duobus milibus peditum ex dimidio leviter armatorum advenit, certos ortos – ut sunt ibi fere parietibus orti circundati –adulterinisquoque clavibus apertos intrat, illinc missis qui proditores in muris stantes adventus sui certiores faciant. Porta reseratur ac longo
Abbreviated transcription (Latin):
rei militaris periti quidem negent fuisse fas regi facere qula
Iure gentiur sanca sunt feciales taruen uire riteq fecisse
existinio. Non fecialium numero hi homines habendi sunt
qui pudore neglecto et alieno & suo non certamen indicunt.
sꝑd iguorninia afficiunt ꝑꝑ quam iure certamma comitute
Werdcunda debet accio esse iure prouocantis. uel ob hoc ne in¬
uiria prouocare uideatur Chañc cõntumeliam sui nuntii
plusꝙ lȩquo ammo tulisse dicitur iacobris non estimans q̃sto
egrius ferenda fiut ȩa quam ⁊p̃e faciebat. Sed inagrdo
Corpore atq languido epigua offensa magno moniento est
ad lȩtinferum langorem. quanq̃ baud scio an hue colore
apud hommes quefterit ad rrebellandum Eninuero facre¬
bat ei animos henriccis regis Anglię filius uiriam t̾um
bello singularis qui nuper ingalliam intestmo bello laboratẽ
transierat/ auxrlio fucuirus partibas comitis aurelianii

Expanded text:
rei militaris periti quidam negent fuisse fas regi facere, quia rei militaris periti quidam negent fuisse fas regi facere, quia iure gentium sancti sunt feciales, tamen iure riteque fecisse existimo. Non fecialium numero hi homines habendi sunt, qui pudore neglecto et alieno et suo, non certamen indicunt, sed ignominia afficiunt, propter quam iure certamina committuntur. Verecunda debet actio esse iure provocantis, vel ob hoc ne iniuria provocare videatur. IV 1 Hanc contumeliam sui nuntii plus quam egro animo tulisse dicitur Iacobus, non estimans quanto egrius ferenda fuit ea, quam ipse faciebat. Sed in affecto corpore atque languido, exigua offensa magno momento est ad letiferum languorem. Quanquam haud scio an hunc colorem apud homines quesierit ad rebellandum. Enim vero faciebat ei animos Henricus regis Anglie filius, vir iam tum bello singularis, qui nuper in Galliam intestino bello laborantem transierat, auxilio futurus partibus comitis Aureliani.
Abbreviated transcription (Latin):
exequeretir. fremere muln: alii gaudere ali dolere proatosq
anmo affecdus erat: tota denloꝰ eauitas mota rei mocutate
ommes sexus ȩtatis conditiorss nibil aliud loqui ac quȩrere
et regis expectare iuditium. Ile ubi rem restctut iubet iraldũ
comprehendi deuuclariq & quacimq transisr& pittus instpitig̃
cadegi uudis pare uiggie lceli apñ corpus prs lesespingentith ath
scribentibus talemq remuti adherum siue tei ⁊ndignitato mon
ꝙ se presente tantum licentiȩ temeritati daretur pessmio smn posteriure
exemplo siue ꝙ iniuriam comitis cardonę mallet ultam pena lecis¬
sini hominis q̃ bellum inter duos proceres epatari siue noll&
si forte ad certamen uenirent pręsidere cum eo quod humne pro¬
ditionis idest iunsiurandi non seruati arguere uideri poterar
ad huc residere regios spiritus inpectore arguentis. Id ego esi

Expanded text:
exequeretur, fremere multi, alii gaudere, alii dolere, prout quisque exequeretur, fremere multi, alii gaudere, alii dolere, prout quisque animo affectus erat, tota denique civitas mota rei novitate, omnis sexus, etatis, conditionis, nihil aliud loqui ac querere et regis expectare iudicium. 9 Ille ubi rem rescivit, iubet araldum comprehendi denudarique, et quacunque transisset pictus inscriptusque eadem urbis parte virgis cedi, ipsum corpus pro veste pingentibus atque scribentibus: talemque remitti ad herum, sive rei indignitate motus, quia se presente tantum licentie temeritati daretur pessimo in posterum exemplo; sive quia iniuriam comitis Cardone mallet ultam pena levissimi hominis, quam bellum inter duos proceres excitari; sive nollet, si forte ad certamen venirent, presidere, cum eo quia hunc proditionis idest iurisiurandi non servati arguere videri poterat adhuc residere regios spiritus in pectore arguentis. 10 Id ego, et si
Abbreviated transcription (Latin):
nisi erotuni atq corruptum habebat hic odio capitali foatitorg
Rayininidum conutem cardone occulte quidem qtioll cum fur¬
Inrtando se deuouisset neminem alum se hatiturum pror hr
⁊ comatẽ uegellensem tñ iusurrandum restidiss& propalas aũt
cnm alia rem̃ta trnq casella non nuilla oe cupasset que coñt
urgellensso esent eade te fetielem quem a nilaum iocant baro¬
lonam mittit indutum.: ueste pidtis conscriptas q habene pnadi¬
tiones ⁊nimiti qui uniuersant uebem per escutans passim erat
queseo honessi ssmes haberet obuuos pertoritarctur nimqd oanñẽ
Larmundismn cardone comitem nossenta Respondentiblasnse
nosse oraret or imuimi nuspicerent perlegerentqd quȩ ip̃e fefret
deide remuintiarent hemini se uocari ueroy Iacobi dechintis
urgelli ad singulare certamen Rege cum extecis principitite
certamini presessuris & alia huius madi lucdibria  quȩ cumifenalis

Expanded text:
nisi egrotum atque corruptum. 6 Habebat hic odio capitali Ioannem nisi egrotum atque corruptum. 6 Habebat hic odio capitali Ioannem Raimundum comitem Cardone, occulte quidem, quia cum iureiurando se devovisset, neminem alium se habiturum pro rege quam comitem Urgellensem, tamen iusiurandum rescidisset; propalam autem cum alia multa, tum quia castella nonnulla occupasset, que comitis Urgellensis essent. 7 Ea de re fecialem, quem araldum vocant, Barcelonam mittit, indutum veste pictas conscriptasque habente proditiones inimici, qui universam urbem perequitans passim, ut quosque honostissimos haberet obvios percontaretur, nunquid Ioannem Raimundum Cardone comitem nossent. Respondentibusque se nosse, oraret primum inspicerent perlegerentque que ipse ferret, deinde renuntiarent homini, se vocari verbis Iacobi comitis Urgelli ad singulare certamen, rege cum ceteris principibus certamini presessuris, et alia huiusmodi ludibria. 8 Que cum fecialis
Abbreviated transcription (Latin):
qui iuderi poterat hoc facto testari ad se regni spectare. sut¬
plerunq eonsilio. Nostram dignitatem auxie tuemiur ⁊cimo teg
ad iiuguem ut dicitur uoliumnco. Alios nentam tanio saperiere
suam detinere non patimur atq dedignamu. Eqo fedamanda
si csbi unq̃ inhoe certe loco regem eisse consumo magisitio peto
qui peruerse docerent magis q̃ priero teprebensse. qui se sapissent
honi ulteuiori centimatia iram Regis iritussent nec aimũ
tenerum atq obnoxium uanis opmionibus imbuisen
Ergo qui exmmo fastu pepuli siudia placisasq captauerat ab ipso cen¬
ore polausibus studiis ꝙ spoliatus est: nemoqi non prȩcpat prden¬
tum aep bonorum censuram probauit atq laudauit ł parlas dis
dumbet gesta sunt alia censura rex usas est aduersus comitem ur¬
gellensem quam non nulli asperiorem aliquanto fuisse uolunt. Sco
Ut ita sit profecto tantula res non impulisset ammam ad rebellionẽ

Expanded text:
qui videri poterat hoc facto testari ad se regni spectare sucqui videri poterat hoc facto testari ad se regni spectare sucplerunque consiliis. Nostram dignitatem anxie tuemur retinereque ad unguem, ut dicitur, volumus. Alios, ne dicam tanto superiores, suam retinere non patimur atque dedignamur. 4 Ego Ferdinandum, sicubi unquam, in hoc certe loco regem egisse confirmo, magistris pueri, qui perverse docerent, magis quam puero reprehensis. Qui si sapissent, non ulteriori contumacia iram regis irritassent, nec animum tenerum atque obnoxium vanis opinionibus imbuissent. Ergo, qui ex nimio fastu populi studia plaususque captaverat, ab ipso censore plausibus studiisque spoliatus est, nemoque non precipue prudentum ac bonorum censuram probavit atque laudavit. 5 Paucis diebus dum hec gesta sunt, alia censura rex usus est adversus comitem Urgellensem, quam nonnulli asperiorem aliquanto fuisse volunt. Sed ut ita sit, profecto tantula res non impulisset animum ad rebellionem,
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmõ elaboratum esset. Ille protmus lete atq ilaciter aipperei
imperat nihil uitii subesse suspicans: Allatimi Rex contem plans
laudare artificium laudare materiam dicere nor aliud s pelle
deniq accersico uexilliario qui simile conficeret amperrat a puero
faciliꝰ ac uolente accomodar: ad exemplat imitandimi orlfex
uit erat iussus eo exemplo uexillum fecit sid tranuersa fastra
coloris uenen que indicaret consueto apud magnas famitras
more illeginmos natales. Id rex add se postra perlatum tradi federco
aignum eẽt. Sed edoctus puer a suis fastiani illam iqnominio
ẽe argumentum numꝗ̃ ipostea inse album pessit / & breue
uexillum. haud elam testatu/ egro seferre animo rens
cascigacionem et continnatiam adueesur sumniũ imperu
del presumenis uel decegens quasi uero tollirandim id regi
fuerit quempiam dibi regios honotes uendicare et cum p̃setsi

Expanded text:
quodam modo elaboratum esset. Ille protinus lete atque hilariter afferri quodam modo elaboratum esset. Ille protinus lete atque hilariter afferri imperat, nihil vitii subesse suspicans. 2 Allatum rex contemplans, laudare artificium, laudare materiam, dicere non aliud sibi velle. Denique accersito vexilliario qui simile conficeret, impetrat a puero facili ac volente accommodari ad exemplar imitandum. Opifex ut erat iussus, eo exemplo vexillum fecit, sed transversa fascia coloris veneti, que indicaret, consueto apud magnas familias more, illegitimos natales. Id rex ad se postea perlatum, tradi Federico derico esset. 3 Sed edoctus puer a suis fasciam illam ignominie esse argumentum, nunquam postea nisi album gessit et breve vexillum, haud clam testatus egro se ferre animo regis castigationem, et contumaciam adversus summum imperium vel presumens vel detegens, quasi vero tolerandum id regi fuerit, quempiam sibi regios honores vendicare et eum presertim,
Abbreviated transcription (Latin):
si donium tuam non asseras in libereaten Ego proampliãdo
filii fratris regno bella gessi: proasserendo meo ioui secgrior ero:
Sed non dum̃ rescindendi ulceris tempus est ut nũper egas¬
auguste cognostere licuit cum inuedigali aduectitii uini tam
adres uut auint public libertatis echibuere se defensore ex¬
periar apertuis ubi eorum tam celebrata in regem fides ubi
bonitas ubi iusticia. Est quidem optandimi ut quod postulamꝯ
non grauentur Sm mincs & asperis et mollibus meditanẽtis
utemur certumq est muibi siius meun neq extorquere u
impetrare potero paterini regni pecuma redimere ut non
pribecillior sim ego regni proprignator qͥ exteri oppugnateres
Chȩc anter domesticos atq intimos locutus ubi in alios seemoneo
diuertisset iubet federicum ut uexillum illud quod tulerat afferer
mandet. nan cupere alteru srmile fieri sibi. quod exquisito

Expanded text:
si domum tuam non asseras in libertatem? 16 Ego pro ampliando si domum tuam non asseras in libertatem? 16 Ego pro ampliando filii fratris regno bella gessi, pro asserendo meo ipsius segnior ero? Sed nondum rescindendi ulceris tempus est, ut nuper Cesarauguste cognoscere licuit, cum in vectigali advecticii vini tam acres, ut aiunt, publice libertatis exhibuere se defensores. 17 Experiar apertius ubi sit eorum tam celebrata in regem fides, ubi bonitas, ubi iustitia. Est quidem optandum, ut quod postulamus non graventur. Sin minus, et asperis et mollibus medicamentis utemur. Certumque est mihi, si ius meum neque extorquere neque impetrare potero, paterni regni pecunia redimere, ut non imbecilior sim ego regni propugnator, quam ceteri oppugnatores. III 1 Hec inter domesticos atque intimos locutus, ubi in alios sermones divertisset, iubet Federicum, ut vexillum illud quod tulerat afferri mandet. Nam cupere alterum simile fieri sibi, quia exquisito
Abbreviated transcription (Latin):
petrare potuissent. Enfides in prmapem admimanda nori
habent aurum quo illuis necassitates subleuent. habent quo
diomitatem exbanriant:. Et ego debonitate atqp himonta to
pep ulorinũ loquor qui non uetici sed sponte auetcrituten repiã
het ĩminuerent nec patereritut ⁊ minu Ninc etia uetana
lege inquam iuraueriit qua sancitum qt nequta retin
liceat de patononio alienare. et siques ab eo quispiam uel
emerit uel pignori acceperit eum continuo proditio ed
crmen incuerere uocariq apud Aragonenses traditorem
apud catalanos barani: Uetum nisi propositum amimi mei
preȩcipiat mors regni decus profligatum pessundatumq instau¬
rabol atq restituam neo desiam dum osteridam Absit i¬
uidia didoꝰ non minorem regio nomini petme ꝗlmize ꝑ tguĩ
nomen obuenisse dignitatem. quid enim actinet externa com¬
parare si interna non reparas . & alios redigere in suitutẽ

Expanded text:
petrare potuissent? En fides in principem admiranda: non petrare potuissent? En fides in principem admiranda: non habent aurum, quo illius necessitates sublevent, habent quo dignitatem exhauriant. Et ego de bonitate atque humanitate populorum loquor, qui non vetiti sed sponte auctoritatem regiam nec imminuerent, nec paterentur imminui. 14 Nunc etiam vetantur lege in quam iuraverunt, qua sancitum est, nequid regi liceat de patrimonio alienare et, siquis ab eo quippiam vel emerit vel pignori acceperit, eum continuo proditionis crimen incurrere vocarique apud Aragonenses traditorem, apud Catalanos baram. 15 Verum nisi propositum animi mei precipiat mors, regni decus profligatum pessundatumque instaurabo atque restituam; nec desinam, dum ostendam, absit invidia dicto, non minorem regio nomini per me, quam mihi per regium nomen obvenisse dignitatem. Quid enim attinet externa comparare, si interna non reparas, et alios redigere in servitutem,
Abbreviated transcription (Latin):
catalam se fideles esse in regẽ. E quidem nolrm quicꝗͣ detts acue
de laude meorum populorum sed utma ueciq s̃ qoriosuus +++¬
cerent. Nam si relte estimenuis sibi fideliore be q resi ne¬
perreentur non dico quia non est causa cur tebellent ut fir
apud illos qui onera ab regibas impoieta ferre nequeuint ueliti
decem trib isnael que a holomont desciuerunt & alii malit
et hodie in ittalia prȩcipus s ed quia regem suum patrmonio
exriunt quod mulli alii populi faciũnt tit in hoc siti pace enta¬
lanorum hoc didum sit : fi deliores appellanda Atq facqit
rebellant ideo rebellant ut ius suum retmeant. hi ueto tanco
a rebellando abstment utius regium preripiant. At emm diũt
se ab regibus illa coemisse. Lacdo quantimi fraude interceptũ ẽ
quis igttorat niniq̃ reges ea uendicatuos fiuisse nisi pecim̃a
ad rtecessitates ineligtussent/ nec aliter a populis auxilia in¬

Expanded text:
Catalani se fideles esse in regem. Equidem nolim quicquam detractum Catalani se fideles esse in regem. Equidem nolim quicquam detractum de laude meorum populorum, sed utinam verius quam gloriosius dicerent. 12 Nam si recte estimemus, sibi fideliores esse quam regi reperientur; non dico quia non est causa cur rebellent – ut fit apud illos qui onera ab regibus imposita ferre nequeunt, veluti decem tribus Israel, que a Salomone desciverunt, et alii multi, et hodie in Italia precipue – sed quia regem suum patrimonio exuunt: quod nulli alii populi faciunt, ut in hoc sint, pace Catalanorum dictum sit, fideliores appellandi. 13 Atque siqui rebellant, id eo rebellant, ut ius suum retineant. Hi vero iccirco a rebellando abstinent, ut ius regium preripiant. At enim aiunt se ab regibus illa coemisse. Taceo quantum fraude interceptum est. Quis ignorat nunquam reges ea vendituros fuisse, nisi pecunia ad necessitates indiguissent, nec aliter a populis auxilia im
Abbreviated transcription (Latin):
singularum artium magistratus cot enim binquit habco
oppida cascellaq CAdmiratus rex tũ tantam pueri poten¬
tiam tuni suas/ ut regis tenue opes. Tu uero inquit fẽtt
honeste/ atq ip̃o rege regalius. Iceteriq tui ordre h
quibus sua iura constant quorum nemo non ex suis oppitus
plus multo percipit q̃ liex proportione exstuo ut hauo
dluono uetigalia nr̃a ad mhilum redacta sint udq tum
negligentia regum tum staude ac perfidia subditorlim. Ol
eronies barolene ꝓcipiebat excattilonia librarim qr ia¬
pene precario regnamus Nec mihi indubio est nrãm audoritatẽ
aipud alios ⁊eoco non satis amplam habera & qaedamino ꝯtepni
tusm augilia bellotum aliarumq recum mahiatum ã popsuis
nostuis corrozare habramus eqd corum aibities pendemas epdile
cum paternum regnu et hoc in uicem consibero uli enia
uidetlir. bie procuratio eẽ. Et postra aiunt pletet cetenus enuẽs

Expanded text:
singularum arcium magistratus. «Tot enim», inquit, «habeo singularum arcium magistratus. «Tot enim», inquit, «habeo oppida castellaque». 9 Admiratus rex tum tantam pueri potentiam, tum suas, ut regis, tenues opes: «Tu vero», inquit, «feliciter, honeste atque ipso rege regalius ceterique tui ordinis, quibus sua iura constant, quorum nemo non ex suis oppidis plus multo percipit quam rex proportione ex suis, ut haud dubie vectigalia nostra ad nihilum redacta sint, idque tum negligentia regum, tum fraude ac perfidia subditorum. 10 Olim comes Barcelone percipiebat ex Catalonia librarum quapene precario regnamus. Nec mihi in dubio est, nostram auctoritatem apud alios reges non satis amplam haberi et quodammodo contemni, cum auxilia bellorum aliarumque rerum magnarum a populis nostris corrogare hacem considero, illic regnum videtur, hic procuratio esse; et postea aiunt preter ceteras gentes
Abbreviated transcription (Latin):
rationem Eam ubi adianuam regiȩ peruenit sequo de¬
lapsus ante ipãm iamuam gemi posuit iterum ad alile ho¬
stium tertio ad fores conclauis in quo rex cum gecepturrcis
sedebat. postremo adpedes regis cuirex assueqẽns dexterom
sporrexit eamq amplexattrm exosculatu ori sus admouit
oseulum mutuum dedit. deinde percontatur quid itai soro
ueniss&. Ie ꝙ inapparando comitatu tempus tecuisset xe¬
spondet. Nes multis uerbis ultro citroq hantis iubetcit
apud primigenum ȩnaturas maneat . Ille inuitatum a
pltopinquis feminio indomum auise esse ac promisise ait
curta i dem lpostridie excusasset: Tertio dię apud primigeniũ
lauer exceptus est. Cumq seamdum prandiim onmne preqi
Legi presto fiussent lRex sermonem intulit de sumptit
dorestico quesuitq ã puero quuid ita magnos sumpto facer&
nitadito ednutatu alendo. Ille ut puet responiet met
ad id si facere sumptum sed eos prose unimi quenq armisũt

Expanded text:
rationem. 7 Nam ubi ad ianuam regie pervenit, ex equo derationem. 7 Nam ubi ad ianuam regie pervenit, ex equo delapsus, ante ipsam ianuam genu posuit; iterum ad aule hostium; tertio ad fores conclavis, in quo rex eum excepturus sedebat; postremo ad pedes regis. Cui rex assurgens, dexteram porrexit eamque amplexatum exosculatumque ori suo admovit osculumque mutuum dedit. Deinde percontatur quid ita sero venisset. Ille quia in apparando comitatu tempus trivisset respondet. Nec multis verbis ultro citroque habitis, iubet ut apud primigenium cenaturus maneat. Ille invitatum a propinquis feminis in domum avi se esse ac promisisse, ait; cum idem postridie excusasset, tertio die apud primigenium laute acceptus est. 8 Cumque secundum prandium omnes pueri regi presto fuissent, rex sermonem intulit de sumptu domestico quesivitque a puero quid ita magnos sumptus faceret in tanto comitatu alendo. Ille ut puer respondet, nullum ob id se facere sumptum, sed eos pro se unumquenque, cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
atis ncieo nissiltis plexisq constat sic imperite pletimo fdicat
et sin consulte at destiamus mirati siquid quod duiuitus ac¬
sorticos ut tutorum plirium non principis irina aeditdo
eruuendem sit cumq rescissis legibus ille gitimum matte sectula
nec ea regis concubrha sed uul gatiss nmo scorto no ncceduibit
le ee supposetum. Nce intellugebant se conflare tris ꝑ uociba
puudiari pueto sua alioquin sponte sibi ⁊nuidiam conflanti
eo stesta apud regem cus ut in recenti regno nec̃te eratora
le saspecta. Utrum non puetum ⁊ quid emm delinquer̃ puer p̃r
seutrus censor costiget si magistros atq austaros qui dirri
poruls estititore egis pueri excalentiam celunat sper tuar
prodidecunt ciu ihil eq inuisum est ac munus suum hono¬
presentis propbinqus eẽt ꝙ summo quioq pontifici affirto
& darus Nerho enim sic alieno honore gaudet sut illo
acturam sui facere uelit. Ideoq melius cum puero acti
esset si eetera sic sũmisse gessisset ut ipsam rregis ado¬

Expanded text:
inconsultis plerisque constat, sic imperite plerunque iudicat et inconsulte; ut desinamus mirari, siquid quod divinitus ac puerum sortitos, ut tutorum plurium non principis unius arbitrio serviendum sit, eumque rescissis legibus illegitimum, matre sicula, nec ea regis concubina, sed vulgatissimo scorto, ne incredibile sit esse suppositum. Nec intelligebant se conflare his vocibus invidiam puero, sua alioquin sponte sibi invidiam conflanti, eo fastu, apud regem: cui, ut in recenti regno, necesse erat omnia esse suspecta. 6 Verum non puerum quid enim delinquere puer potest severus censor castiget, sed magistros atque auctores, qui, dum populis ostentare regii pueri excellentiam volunt, principi prodiderunt, cui nihil eque invisum est ac munus suum honopresentis propinquus esset, quia summoquoque pontifici affinis et carus. Nemo enim sic alieno honore gaudet, ut illo iacturam sui facere velit; ideoque melius cum puero actum esset, si cetera sic summisse gessisset ut ipsam regis ado
Abbreviated transcription (Latin):
seepionaes abuuda torem uetetum testmidins pteceptid¬
x eferendis pluget tiam ad nnationem qued dor pi atlptco
Ao corq cailtus ab onni cum studio reuocare eeb safsetico
ab ine linte adolestentia non excellere lris pudiusset squem
renio nre genere nec opibus nec corporis atq amimns dotib
ex sua qenite antecelleret huic mabidatum etnonꝰ modõ
at locũm tempusq atq alia i mperatori nota facect nedõ
ꝑtiam ne ensexnño comititu eum deduceret ppimdnũ
lgatione arud benedlctum in catellam it er fntenderant
eto a para per mintos pecit quemad ioum deig dibcant

Expanded text:
sermone abundantiorem, veterum testimoniis preceptissermone abundantiorem, veterum testimoniis preceptisque referendis. Auget etiam admirationem, quia corpus atleticum decorque vultus ab omni eum studio revocare debuisset, nisi ab ineunte adolescentia, non excellere literis puduisset, quem nemo nec genere, nec opibus, nec corporis atque animi dotibus, ex sua gente antecelleret. 4 Huic mandatum est, non modo ut locum tempusque atque alia imperatori nota faceret, sed etiam ut cum eximio comitatu eum deduceret Perpinianlegatione apud Benedictum in Castellam iter intenderant, rex a papa per nuntios petit, q
Abbreviated transcription (Latin):
muxta uexilla piugilium egit Ceterti que haud ad madũ
magna nec ĩta digna memoratu satuis est omitti
Eodem anno legati a sigismundo qui concilio constãtiesi
prȩerat ut romanorum imperator uenerit po¬
stulantes/ uellet certum locum. et tempas constituere
inquo possent uterq de re .pii. christianorum quȩ ad
suimum pontificatum perement cõmuicarel Eide
nuandata habebant adbenedictum ⁊tẽq ad req̃e castelli
Rex ammaduertens totum pondus hoc sus hinneris in¬
cumbere: non modo ꝙ utelusq regni uieus ipẽ gubernaca¬
lum teneret. sed etiam ꝙ bentdictum ad uintatẽ ect
solus adhortati poss& et prope impellere legatum ad impe¬
ratorem mset queta habuit hemoratissimum soarne isteti
denoinum eo uetusta reguim stnpȩ & in lriẽs bumanitaitis exoi
easpanio melli secimusum. Id q quod mnabilest sio pcptos
teripus initudĩs ponint iudere mihi cositioit inquocidiano

Expanded text:
iuxta vexilla pervigilium egit. Cetera, que haud admodum iuxta vexilla pervigilium egit. Cetera, que haud admodum magna, nec ita digna memoratu, satius est omitti. VIII 1 Eodem anno legati a Sigismundo, qui concilio Constantiensi preerat ut Romanorum imperator, venerunt, postulantes vellet certum locum et tempus constituere, in quo possent uterque de republica Christianorum, que ad summum pontificatum pertinent, communicare. Eadem mandata habebant ad Benedictum itemque ad regem Castelle. 2 Rex – animadvertens totum pondus hoc suis humeris incumbere, non modo quia utriusque regni unus ipse gubernaculum teneret, sed etiam quia Benedictum ad unitatem ecclesie solus adhortari posset et prope impellere – legatum ad imperatorem misit, quem habuit honoratissimum, Ioannem Isceri dominum, ex vetusta regum stirpe et in literis humanitatis ex omni Hispania nulli secundum, idque, quod mirabile sit, tempus in studiis ponunt, videre mihi contigit in quotidiano
Abbreviated transcription (Latin):
habeat post hec tituld equerii decorari exili fruiolo et
exignorantia nato. Ausim dicere quod pace cum alios
tum prȩcipue regum dictum sit/ contumeliam regre
Muiestati facurni̾t qui haut diguitatem si hoc nomeri me¬
retur suscipiunt. Non secus atq si supra diadema sertum
ex rosis floribusq suspenderent. postꝗͣ rex ab epistopo oscesi
quia cestiraugustana sedes uacabat Archiẽpi partibus fun¬
ente unctus coronatusq est deducitur ab ommi illace¬
Lebritate e templo per rirbem sub uexillis primum ĩ donũ
regiam deinde in idem templum in quo moctem iltam
periugil armatus q iuxta uexilla actensa ingenti ur
ceredrum uenerabunde religioseq permanit Epost̾ die
Alfonsum primgenium gerituidȩ principemꝰ cecat quȩ
est piculioris ddigrntas eas filii qui e patri in regilu
est successurus. hĩe quoq die quidem cum mirifica pompa
perpopulos suo diadenidte cortriatꝰ obequitauit noet ueco

Expanded text:
habeat post hec titulo equerii decorari, exili, frivolo et habeat post hec titulo equerii decorari, exili, frivolo et ex ignorantia nato. Ausim dicere, quod pace cum aliorum tum precipue regum dictum sit, contumeliam regie maiestati faciunt qui hanc dignitatem, si hoc nomen meretur, suscipiunt, non secus atque si supra diadema sertum ex rosis floribusque suspenderent. 5 Postquam rex ab episcopo Oscensi, quia Cesaraugustana sedes vacabat archiepiscopi partibus fugente, unctus coronatusque est, deducitur ab omni illa celebritate e templo per urbem sub vexillis: primum in domum regiam, deinde in idem templum, in quo noctem illam pervigil armatusque iuxta vexilla accensa ingenti vi cereorum venerabunde religioseque permansit. 6 Postridie Alfonsum primigenium Gerunde principem creat, que est peculiaris dignitas eius filii, qui patri in regnum est successurus. Hicquoque die quidem cum mirifica pompa per populos suo diademate coronatus obequitavit. Nocte vero
Abbreviated transcription (Latin):
deoq de ea satius est tacere q̃ patum dictre ncaut ioutiores
simꝰ aut non prodignitate perstrmgaus. Augebat auigiores
ocimditatem sollenmitatis ꝙ qumq fili cncã patre cũsebante
quorum medius inpectante cimi cetu patrem ꝑhiuisgs⁊ eastbant
ehrismate tingeretur emxit ense equeriatus lutpote p̾tedica
illa dignitate ꝙ magister equeriorum Saneti sabobi espetnio¬
dumi enim Rex equerius etat quales alii multi quorum et
rex petius aius: eiuis fuerunt et talem pnusq̃ reẽ
nccẽ est eẽ Sed aiunt cum qui creatus est lresꝰ poe
Sibi silapte auctoritate tribuere illam dignitareti
hec est recepta hominum opimno hec mlitariũ uiroꝵ
uolut Sanctio quasi quisq sibi ip̃i queat eẽ auctor ase ornare
dignitate aut si habet eam prȩroqatiua regii culmins opus
sit ab altero quoq accipere / aut hacrosancta alausius que
uitu sacerdocumiꝰ ungiturbnde christi uocantur nede sse

Expanded text:
deoque de ea satius est tacere quam parum dicere, ne aut longiores deoque de ea satius est tacere quam parum dicere, ne aut longiores simus, aut non pro dignitate perstringamus. 3 Augebat autem iocunditatem solemnitatis, quia quinque filii circa patrem visebantur, quorum medius, inspectante omni cetu, patrem – priusquam regali chrismate tingeretur – cinxit ense equeriatus, utpote preditus illa dignitate, quia magister equeriorum sancti Iacobi esset. Nondum enim rex equerius erat, quales alii multi, quorum et rex Petrus avus eius, fuerunt, et talem priusquam regem necesse est esse. Sed aiunt eum qui creatus est rex, posse sibi suapte auctoritate tribuere illam dignitatem. 4 Hec est recepta hominum opinio, hec militarium virorum velut sanctio, quasi quisquam sibi ipsi queat esse auctor ac se ornare dignitate, aut, si habet eam, prerogativa regii culminis opus sit ab alteroquoque accipere, aut sacrosancta maiestas, que ritu sacerdotum ungitur, unde Christi vocantur, necesse
Abbreviated transcription (Latin):
Inalterum pessimam matrem dequa cum niulta insequenti
libris dicenda sint. hȩc pauica attigisse sit sacis ags ion sicanda
temporum memoriam Nunc eodem unde discesfino
teuionphantis in angoniam cesaraugustanae nes q ites nbedit
diadeina accepturu. Mlaior etiam acuener abisiosꝰ etei setetit
Nam prius poprili sui strenintatem eius tantum dudieratt
nuetiam pñtes cognouerant : Exoratus ab serdensibus
qui maxirtie uittoria ea exultabant ut ilac transirefł nõ
teansiunt solum sed etiam apud eos mansit compliis cetonio
dies ubi alfonsus peratio ian conuensatiss piti occunt
ispama proceres portugallenses son tretergrandtensee
uon afftunt ꝙ alienoꝰ a castellanis ammno oseate ⁊ sus
Rex ailioqum hana dubie sicut rex nauarrs sesalibus heds
uel presuerunt uel interfuerunt nec uidisse nec auldire
elebelores splendidioresq pempas ntq cetsen oit caid disse¬

Expanded text:
in alterum pessimam matrem. De qua cum multa in sequentibus in alterum pessimam matrem. De qua cum multa in sequentibus libris dicenda sint, hec pauca attigisse sit satis ad signandam temporum memoriam. Nunc eodem unde discessimustriumphantis in Aragoniam Cesaraugustamque versus iter intendit, diadema accepturus, maior etiam ac venerabilior quam abierat. Nam prius populi sui strenuitatem eius tantum audierant, nunc etiam presentes cognoverant. Exoratus ab Ilerdensibus, qui maxime victoria ea exultabant, ut illac transiret, non transivit solum, sed etiam apud eos mansit complusculos dies, ubi Alfonsus, peractis iam conventibus, patri occurrit, pania proceres. Portugallenses soli, preter Granatenses, non affuerunt, quia alieno a Castellanis animo essent: quorum rex alioquin haud dubie, sicut rex Navarre, regalibus festis vel prefuerunt, vel interfuerunt, nec vidisse nec audisse celebriores splendidioresque pompas atque cerimonias. I
Abbreviated transcription (Latin):
eum ioanna Regia conuenerat ad quam cum se consecr&
maritus in ip̃o itmere uxorem nupsisse accepit Iacbbo
Comiti martię.uiro imprimis stremio & qui sub fordmarido
mutraq expeditione aduersus granatenses militauerat
huuis factil culpam nestio an ipi ad scriban an siasoritus
qui ingallicanam ꝗ̃ inhispaniami gentom propenstores. galli¬
tum uirum pr̃geligere cocgerunt infausto atq ĩ feliti
euentu trm ip̃is coniugibus trrm rei pu: neapolitanorũ
unc semper exitum habent/ que ab infatidis illicitis ince¬
perut. Uerum id me maxnne augit acq afficit ꝙ nã
diuinam aut non intelligunt hominess aut post intcrieltũ
aliquod temipus obluuscuntut uti minc reginę sui eiues suase
alsensum ut adoptaret filium de inde abdicaret. Magnataimen
erninnis portio penes ipsam quoq fuit nulloꝵ minas aiuante
O maritorum aut filior in alterum fratreno satartus amonte

Expanded text:
cum Ioanna regina convenerat. Ad quam cum se conferret cum Ioanna regina convenerat. Ad quam cum se conferret maritus, in ipso itinere uxorem nupsisse accepit Iacobo comiti Marcie, viro in primis strenuo et qui sub Ferdinando in utraque expeditione adversus Granatenses militaverat. 7 Huius facti culpam nescio an ipsi ascribam an suasoribus, qui in Gallicanam quam in Hispanam gentem propensiores, Gallicum virum preligere coegerunt, infausto atque infelici eventu, tum ipsis coniugibus, tum rei publice Neapolitanorum. Hunc semper exitum habent, que ab infandis illicitisque inceperunt. Verum id me maxime angit atque afficit, quia iram divinam aut non intelligunt homines aut post interiectum aliquod tempus obliviscuntur. Uti nunc regine sui cives suaserciperet, sic iterum Alfonsum ut adoptaret filium, deinde abdicaret. 8 Magna tamen criminis portio penes ipsamquoque fuit, nullorum minus amantem quam maritorum ac filiorum, in alterum fratrum fallacem uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
sobrma eadem natus. promptioremq se eẽ ad amiticiamin.¬
ter ambos reges conciliandam q̃ ad inimicicia fociendam
Suatere utersq ne tociens infortimarum uiteq uemiant
aleam ne urbes suas absumi cuertiq uelint potiuisqͣ aliquan¬
tulum desuo uire decedere nihil pace iocimduis nihal bello
ẽẽ tristuis: quod autem ad se ac regnum suum pertineait intig̃
e commodo suo fore utrumnq regem aut habere aut facere
sibi amicum neutri fauendo hoc ipso ut neuter offoridat
q̃ alteri fauendo alterum inimictim. CDeladislai uirtu¬
tibus uitiisq dicerem nisi res longuis a proposito nos
retraheret. Chiue successit ioanna fatto quodam intra breue
pacium tot regnis ad feminas recidentibus quemadmo
paulopost contingit de regno nauarrę. quod postra Ioannes
feramandi secundus ab alfonso filius matermorii Iure
sortitus est: eum neapolitanum sperauisset. Nam de guigio

Expanded text:
sobrina eadem natus, promptioremque se esse ad amiciciam insobrina eadem natus, promptioremque se esse ad amiciciam inter ambos reges conciliandam, quam ad inimiciciam fovendam. 4 Suadere utrisque ne totiens in fortunarum viteque veniant aleam, ne urbes suas absumi evertique velint potius quam aliquantulum de suo iure decedere. Nihil pace iocundius, nihil bello esse tristius. Quod autem ad se ac regnum suum pertineat, magis e commodo suo fore utrunque regem aut habere aut facere sibi amicum, neutri favendo, hoc ipso ut neuter offendatur, quam alteri favendo alterum inimicum». 5 De Ladislai virtutibus vitiisque dicerem, nisi res longius a proposito nos retraheret. 6 Huic successit Ioanna, fato quodam intra breve spatium tot regnis ad feminas recidentibus, quemadmodum paulo post contigit de regno Navarre, quod postea Ioannes Ferdinandi secundus ab Alfonso filius matrimonii iure sortitus est, cum Neapolitanum speravisset; nam de coniugio