comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ ꝑnuntios. a g̾mano expetiit. Princes
huiꝰ legationis fuit adduffus filius baldewini comi¬
tis flandrie ex filia regis edwartli elspia. Is cũ ĩ cõ¬
uentu ꝓcerum apt̃ albandunã ꝓci postulata ex¬
posuss: ꝓtulit munera sane amplissima: ⁊ q̃ cuiꝰ¬
libet auarissimi supiditatẽ in contant̾ explerent.
Odores aromatũ qͣlia nũqmͣ antea ĩ anglia uisa sc̃
honores gẽmaꝵ p̃sertim smaragdoꝵ in qͦꝵ uiricdi¬
tate sol reꝑcussus ocłos astantiũ gratiosa luce a¬
nimaret. Equos cursores płimos cũ faleris ful¬
uũ ut maro ait. mandentes sub dentib aurum.
ual qͦddam ex gnichino. ita subtili celatoris arte scul¬
ptũ. ut uere fluctuare segetes. uere g̾minare uites
ut moueri hoĩum icimagines uiderent᷑ ita lucidũ
⁊ politũ. ut uice speculi uultus intuentiũ emula¬
ret᷑. Ensem ꝯstantini magni: ̃ qͦ littis aureis nom̃

Expanded text:
Francorum per nuncios a germano expetiit. Princeps Francorum per nuncios a germano expetiit. Princeps hujusce legationis fuit Adulfus, filius Baldewini comitis Flandriae ex filia regis Edwardi Ethelswitha. Is, cum in conventu procerum apud Abbandunam proci postulata exposuisset, protulit munera sane amplissima, et quae cujuslibet avarissimi cupiditatem incunctanter explerent: odores aromatum qualia nunquam antea in Anglia visa fuerant: honores gemmarum, praesertim smaragdorum, in quorum viriditate sol repercussus oculos astantium gratiosa luce animaret: equos cursores plurimos, cum phaleris, fulvum ut Maro ait « mandentes sub dentibus aurum: » vas quoddam ex onichino, ita subtili caelatoris arte sculptum, ut vere fluctuare segetes, vere germinare vites, vere moveri hominum imagines viderentur; ita lucidum et politum ut vice 217 speculi vultus intuentium aemularetur: ensem Constantini magni, in quo litteris aureis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
habentẽ. densa testudine clipeoꝵ ĩ auratoꝵ ĩtri¬
cecus circũgiratã. Sissoꝵ noĩa fu̾e̾. helgrim. et
offrid q̃ regalit̾ ĩ urbe eboraca suscepti. sucłorem
pegͥnatiõis p̃miis decentib ex ertͧere henricꝰ ͥ¬
nius filiꝰ conuadi. multi enĩ huiꝰ noĩs fue̾. rex che¬
utonicoꝵ ⁊ imꝑator romanoꝵ sororem eiꝰ filio ot¬
toni expoliauit. tot incircuitu regib p̃t̾missiᷤ
.ꝓ geniei generositatẽ ⁊ animi magnitudinem
in ethelstanno e longĩqͦ conspicatꝰ. Ado̾ enĩ hec
duo ĩ eo confentienͤs habitacłm effecerant. uͭ eẽt
habe̾t. inqͥb p̃t̾ discrimen nichil de forme gr̃a
desiderares. duas postulanti ce sari misit. Quas
ille qͦ mͦ nuptũ locauit̾. iã sermo p̃occupauit. Ter¬
ciam legitima copula sortitꝰ ẽ cõparem ludowicꝰ
aquitanoꝵ pͥnceps de gene karoli magni suꝑstes.
Quartã in ꝗͣ om̃e coagłm pulcritudinis qͦd̃ cetere
ꝓ parte habent naturalit̾ confluxerat. hugo rex

Expanded text:
habentem, densa testudine clypeorum inauratorum intrinsecus circumgyratam. Missorum nomina fuere Helgrim et Osfrid, qui, regaliter in urbe Eboraca suscepti, sudorum peregrinationes praemiis decentibus extersere. Henricus primus, filius Conradi, multi enim hujus nominis fuere, rex Teutonicorum et imperator Romanorum, sororem ejus filio Othoni expostulavit, tot in circuitu regibus praetermissis, progeniei generositatem et animi magnitudinem in Ethelstano e longinquo conspicatus. Adeo enim haec duo in eo consentiens habitaculum effecerant, ut aetatis discrimen nihil de formae gratia dissideret, duas 216 postulanti Caesari misit, quas ille quomodo nuptum locaverit, jam sermo praeoccupavit. Tertiam legitima copula sortitus est comparem Lodowicus Aquitanorum princeps, de genere Karoli magni superstes. Quartam, in qua omne coagulum pulchritudinis, quod caeterae pro parte habent, naturaliter confluxerat, Hugo rex
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miis. ⁊ alios minis sollicitante adsidem xͥ cõ¬
uersi sune. S anno transacto idem rex cũ exer¬
citu irruit suꝑ sclauos. eosq subegit sue clitiũ
Auares qͦs nos hunos dicimꝰ exarserunt in ita¬
liam ⁊ aducib p̃fati regis xp̃ianis suꝑatis do¬
mũ cũ obpbi̾o reuersi sunt. Similiter ⁊ suꝑ
baugariam irruert̃: qͥ ⁊ ip̃i ab exercitu xp̃iano
duces regis ⁊ tͥbuni multã partẽ hispanie tule¬
runt a sarracenis: qͣsi trecenta milia ĩ longum
ꝑ maritima. S heu ꝓdolor qͦd idlem maledidi
sarraceni. qͥ ⁊ agareni tota dñant᷑. affrica ⁊ asia
maiori. maxima ex parte. Nescio qͥd de nobis
uent᷑m sit: aliqͥt enĩ dissentionis diabolico fo¬
m̃to ĩ flãmante nuꝑ int̾ regẽ karolũ ⁊ regẽ of¬
fam exortum ẽ : ita ut utͥnq nauigatio int̾lic¬
ta negociantib cess. Sũt qͥ dicant nos ꝓ pace
ẽs ĩ illas partes mittenclos.

Expanded text:
praemiis et alios minis solicitante, ad fidem Christi conpraemiis et alios minis solicitante, ad fidem Christi conversi sunt; sed anno transacto idem rex cum exercitu irruit super Sclavos, eosque subegit suae ditioni. Avares, quos nos Hunos dicimus, exarserunt in Italiam, et, a ducibus praefati regis Christianis superati, domum cum opprobrio reversi 128 sunt. Similiter et super Baugregis duces et tribuni multam partem Hispaniae tulerunt a Saracenis quasi trecenta millia in longum per maritima; sed heu, proh dolor! quod iidem maledicti Saraceni qui et Agareni tota dominantur Affrica et Asia Majori maxima ex parte. Nescio quid de nobis venturum sit: aliquid enim dissensionis, diabolico fomento inflammante, nuper inter regem Karolum et regem Offam exortum est, ita ut utrinque navigatio interdicta negotiantibus cesset. Sunt qui dicant nos pro pace esse in illas partes mittendos. §
Abbreviated transcription (Latin):
cite ut uos cognouistis expoliatus est. ⁊ auenerabłi
sede eiꝰ quas dudũ tenuit ablate sũt. nos ꝑ omĩa
enucleatius trutinantes in sacro scrinio nr̃o repperi¬
in integro ipãm parrochiã numero .xii. beato augꝰ¬
tino sincello suo archiep̃o tradidisse ⁊ confirmasse
inintegͦ sicut antiqͥtus fui̾t constituentes reddidi
ssa interea ne sibi fraudi forent dure in pro¬
uintiales amissa undiq amicos regis uenãs
pacemq concilians bittͥco regi west saxonũ fili¬
am edelburgã nuptũ dedit. karolũ magnũ regẽ
fuancoꝵ frequentib legationib amicũ ꝑauit qm¬
uis ñ facile qͦd suis artib cõducẽt ĩ karoli aĩo i¬
uenerit. Discordarant antea: a cło ut magnis
motib utrobiq ꝯcurrentib etiã negotiatoꝵ cõ¬
meatus ꝓhiberent᷑. Est epłã albini huiusce rei
uidex. cuiꝰ partẽ hic apponam docum̃tũ ingens
magnanimitatis ⁊ fortitudinis karoli: qͥ omnẽ
etatem tͥuerit. in bellis ꝯtra paganos do rebelles

Expanded text:
cite, ut vos cognovistis, expoliatus est, et a venerabili sede ejus, quas dudum tenuit, ablatae sunt, nos, per omnia enucleatius trutinantes, in sacro scrinio nostro reperiin integro ipsam parochiam numero duodecim beato Augustino syncello suo archiepiscopo tradidisse, et confirmasse in integro, sicut antiquitus fuerunt, constituentes reddidimm tradidimus. » § 90. Offa interea, ne sibi fraudi forent dure in provinciales admissa, undique amicos reges venans, pacemque concilians, Brithrico regi West-Saxonum filiam Edelburgam nuptum dedit . Karolum magnum regem Francorum frequentibus legationibus amicum paravit, quamvis non facile quod suis artibus conduceret in Karoli animo invenerit: discordaverant antea, adeo ut magnis motibus utrobique concurrentibus, etiam negotiatorum commeatus prohiberentur. Est epistola Albini, hujusce rei index, cujus partem hic apponam, documentum ingens magnanimitatis et fortitudinis Karoli, qui omnem aetatem triverit in bellis contra paganos Deo rebelles
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ ferunt: ut nichil excogitaret penitẽtie
ꝓuidit qͦd est rome eccl̃ia ihrłm dicta. id est uisio
pacis. ꝙͣ qͥcumq illuc cõsuge̾t cuiꝰcũq cͥminis ob¬
noxins. subsidiũ inuenit. Hanc ĩ ip̃iꝰ urbił rudi¬
m̃tis asilũ accepimꝰ dictã. qͦd ibi romalꝰ ut auge̾t

Expanded text:
ceptum ferunt, ut nihil excogitaret poenitentiae providit 284 quod est Romae ecclesia Jerusalem dicta, id est, Visio pacis, quia quicunque illuc confugerit, cujuscunque criminis obnoxius, subsidium invenit. Hanc in ipsius urbis rudimentis Asylum accepimus dictam, quod ibi Romulus, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
lis iunxit. Erat sane ille mansueti animi ⁊ sim¬
plicis: s qͥa mortua ermengarde de qͣ pͥores lib̾os
tulerat karolũ ex iudith uxore natũ artiꝰ exoscu¬
labat᷑. a lothario ĩ clem̃ter exagitat᷑ est. Pippinꝰ
alt̾ filiꝰ luchdowici: regnauit inaquitania. ⁊ was¬
conia. ludouicus t̾cius filiꝰ luchdouici p̃ter
noricam ꝙͣ habebat. tenuit regna q̃ pat̾ suus

Expanded text:
ille mansueti animi et simplicis; sed quia mortua Ermengarda, de qua priores liberos tulerat, Karolum ex Judith uxore natum arctius exosculabatur, a Lothario inclementer exagitatus. Pippinus, alter filius Lodowici, regnavit in Aquitania et Wasconia. Lodowicus, tertius filius Lodowici, praeter Noricam quam habebat, tenuit r
Abbreviated transcription (Latin):
prdino cũ aquitanoꝵ ppło ĩ pago. autisiodo¬
rense ĩ loco qͥ uocat᷑ fontaneum. In loco qͦ cũ firaĩs
cum om̃ib nationib s̃ subiectis mutua se secde ꝓ¬
sternerent. adultimũ luchdowicꝰ ⁊ karolus lothario
fugato triumphũ adepti sũt. Post cruentissimũ
uͦ p̃liũ pace int̾ eos facta liuisert̾ int̾se regnũ fran¬
hugonis tres filios habuit .i. luchhaicũ. cui regnũ
romanoꝵ ⁊ italiã tradidit. Altm aũ lothariũ: cui
sedem imꝑialem reliqͥt.Terciũ uͦ karolũ cui ꝓuin¬

Expanded text:
o Autisiodorensi, in 156 loco qui vocatur Fontanetum: in quo loco cum Franci, cum omnibus nationibus sibi subjectis, mutua se caede prosternerent, ad ultimum Lodowicus et Karolus, Lothario fugato, triumphum adepti sunt . Post cruentissimum vero praelium, pace inter eos facta, diviserunt inter se FranHugonis tres filios habuit: Ludovicum, cui regnum Romanorum et Italiam tradidit; et Lotharium, cui sedem imperialem reliquit; et Carolum, cui Provin
Abbreviated transcription (Latin):
rer noricoꝵ .i. baioarioꝵ lucdo. nuici imꝑatoris
siliꝰ anno incarnatiõis dñi ochngentesimo seo¬
gesimo .uͦ. pt̾festiuitatem paschalem regnũ siui
ut silios suos cliuisit. ⁊ karlomanno qͥdem. dilit
noricam .i. baioariam ⁊ mareas ꝯtͣ sclauos ⁊ len¬
gobardos. lucdowico uͦ turingiam. austrastos.
francos. ⁊ saxoniam diuisit. karolo ꝙͦ aleman¬
niam ⁊ cuur wialam .i. comitatũ cornugallie re¬
liqt. Ip̃e tam̃ lucdowicus suꝑ filios suos felicitꝰ

Expanded text:
Lodowici imperatoris filius, anno incarnationis Domini octingentesimo sexagesimo quinto, post festivitatem paschalem regnum suum inter filios suos divisit, et Karlomanno quidem dedit Noricam, id est Bajoariam, et Marcas contra Selavos et Longobardos; Lodowico vero Turingiam, Austrasios Francos, et Saxoniam dimisit; Karolo quoque 158 Alemanniam et Curwalam, id est comitatum Cornusgualliae, reliquit. Ipse tamen Lodowicus super filios s
Abbreviated transcription (Latin):
tum successorem dimisit.
lle sedulo pat̾ne ĩmanitatis uestigia declinãs.
auerat ꝓna deuotiõe reuocauit. p̃dium qͦ qͦd
pat̾ malbesburie abstulerat reddidit ĩ manu
cub̃ti tc̃ illiꝰ loci abb̾is hortatu ethellardi archi¬
ep̃i cantuarie strenui sane ⁊ dõ digni uiri.

Expanded text:
tum, successorem dimisit. tum, successorem dimisit. Ille sedulo paternae immanitatis vestigia declinans, averat, prona devotione revocavit. Praedium quoque, quod pater Malmesbiriae abstulerat, reddidit in manu Cuthberti tunc illius loci abbatis, hortatu Ethelardi archiepiscopi Cantuariae, strenui sane et Deo digni viri,
Abbreviated transcription (Latin):
sine om̃i ꝑturbatiõe uadant. S si aliqui ñ religi¬
oni seruientes. s lucra sectantes inueniant᷑ int̾
eos. locis optimis statuta soluant telonea. Negot¬
atores qͦ uolumꝰ ut ex mandato nr̃o patrocinium
habeant ĩ regno nr̃o legitime. ⁊ si ĩ aliqͦ loco ĩ iusta
affligant᷑ opp̃ssiõe. recdamẽt ad nos uł ad nr̃os i¬
dices ⁊ plenã iubebimꝰ iusticiã fieri. Cognoscat ꝙͥ
dilectio ur̃a qͦd aliqmͣ benignitatẽ de dalmaticis
nr̃is uł palliis ad singłas sedes ep̃ales regni ur̃
uł ethelredi direximꝰ in elemosinã domini apłic
adriani. dep̃cantes ut ꝑ eo int̾celi iubeatis null̃
habentes dubitationẽ beatã illiꝰ animã in reqͥem
eẽ. s ut fudlem ⁊ dilectionẽ ostendamꝰ in amicũ
posui: nt posteris elurescat amicitia of¬
fe ⁊ karoli. Cuiꝰ familiaritate fret̾ licet multoꝵ
impeteret᷑ odio. ⁊ dulci tñ uitã consũpsit ocio:
⁊ ecfertum filiũ añ mortẽ suã ĩ regem ĩ uĩc¬

Expanded text:
omni perturbatione vadant, sed si aliqui, non religioni servientes, sed lucra sectantes, inveniantur inter eos, locis opportunis statuta solvant thelonia. Negotiatores quoque volumus, ut ex mandato nostro patrocinium habeant in regno nostro legitime, et si in aliquo loco injusta affligantur oppressione, reclament se ad nos vel nostros judices, et plenam jubebimus justitiam fieri. Cognoscat quoque dilectio vestra, quod aliquam benignitatem de dalmaticis nostris vel palliis ad singulas sedes episcopales regni vestri vel Ethelredi direximus in eleemosinam domini apostolici Adriani, deprecantes ut pro eo intercedi jubeatis; nullam habentes dubitationem beatam illius animam in requie esse, sed ut fidem et dilectionem ostendamus in amicum posui, ut posteris elucescat amicitia Offae et Karoli; cujus familiaritate fretus, licet multorum impeteretur odio, dulci tamen vitam consumpsit otio, et Egfertum filium, ante mortem 130 suam in regem inunc
Abbreviated transcription (Latin):
sib sidi ni̾tatem inseruit. Cuiꝰ itaq sicut uos
setio dignitatrs honorem p̾mũ rex. ofss pptã
imicitiã cũ uer̃abli lamberto ⁊ gente aituarioꝵ
acceptã au̾tere. ⁊ i duas parochias: dissipre nĩ¬
sudi ⁊ possimꝰ co ep̃o ⁊̃ antecessor ur̃ acdrianꝰ rogatu
pidicti reg s facẽ cepit qͦd pͥus nemo p̃sumpsit. ⁊

Expanded text:
m inseruit. Cujus itaque, sicut vos scitis, dignitatis honorem primum rex Offa, propter inimicitiam cum venerabili Lamberto et gente Cantuariorum acceptam, avertere, et in duas parochias dissipare nisus, et piissimus coepiscopus et antecessor vester Adrianus rogatu praedicti regis facere coepit, quod prius
Abbreviated transcription (Latin):
occupauerant. S nr̃is dieb ꝑ normannos sici¬
liam. ꝑ pisanos corsicã ⁊ sardiniã. ꝑ francos et
De ab qda insequentib amplior erit narraudi
loens. nẽ ex u̾bis karoli fes firmũ int̾ eñ ⁊ es.¬
fam compaetum subitiam.

Expanded text:
occupaverant: sed nostris diebus per Northmannos Siciliam, per Pisanos Corsicam et Sardiniam, per Francos et de quibus quia in sequentibus amplior erit narrandi locus, nunc ex verbis Karoli foedus firmum inter eum et Offam compactum subjiciam.
Abbreviated transcription (Latin):
meriti uices gerimꝰ talem p̃buimꝰ p̃sulatũ. ut si qͥs¬
piam ex subiectis suis tã regib ⁊ pͥncipib qmq
uniu̾so ppło tnͣsgressus fuĩt dominica mandata ex¬
cõmunicet eũ usq dũ peniteat: ⁊ si inpenitens fu¬
erit sit uob̾ sicut ethuicus ⁊ publicanus. De scd̾o
ethelardo iã facto archiep̃o dorou̾nensis eccłie sicut
a nob̾ poposcit ur̃oꝵ p̃sulũ excellentia. ut ei iusticĩa

Expanded text:
meriti vices gerimus, talem praebuimus praesulatum, ut si quismeriti vices gerimus, talem praebuimus praesulatum, ut si quispiam ex subjectis suis, tam regibus et principibus quamque universo populo, transgressus fuerit Dominica mandata, excommunicet eum usque poeniteat, et, si impoenitens fuerit, sit vobis sicut ethnicus et publicanus. De vero Ethelardo jam facto archiepiscopo Dorovernensis ecclesiae, sicut a nobis poposcit vestrorum praesulum excellentia, ut ei justitia
Abbreviated transcription (Latin):
cimonisa tensura p̾dicante ur̃e regali excellentiei
rit neqͣͦqm̃ ĩ orthodoxa eoꝵ doctrina qͥppiam ress¬
stere debeatis. dño ac redemptore nr̃o ĩ euͣngłio di¬
priulentẽ. bonis ornatũ morib. deoq ⁊ hominib
dugnũ. Etc̃e fili dulcissime. ⁊ amantissime atq
p̃stantissime. rex bone ĩ his tius assertionib col¬
lauilamꝰ dra omipotentẽ. qͥ talem nobis demon¬
strauit antistitẽ qͥ sicut uerꝰ pastor ĩ cluderẽ u̾bil.¬
sulm locłrinã scãꝵ scͥpturaꝵ dignã: penitẽtian
malet ⁊ erilere qͥ sub ditione sacerdotali eiꝰ exifi
animas. eoꝵ ĩ in ferno ĩferiori. ⁊ ab igne in extu¬
giubłi: deducens eos ⁊ ĩ fraducens ĩ portũ salu¬
tis: ⁊ offerre ꝓ illis hostiam clignã ⁊ ĩmacula¬
itã in cõspectu diuine maiestatis omĩpotenti
do. E qͥuia m̾ultũ nobis p̃nominatꝰ archi o¬
ep̃e. ⁊̃ om̃ sanctitate sua ⁊ uite conu̾satione il¬
tro citroq placuit ut ualde nimis ei credentes

Expanded text:
canonica censura praedicante, vestrae regali excellentiae,rit, nequaquam in orthodoxa eorum doctrina quippiam resistere debeatis, Domino ac Redemptore nostro in evangelio diprudentem, bonis ornatum moribus, Deo et hominibus dignum; ecce fili dulcissime et amantissime atque praestantissime, rex bone, in his tuis assertionibus collaudamus Deum omnipotentem qui talem vobis demonstravit antistitem, qsecundum doctrinam sanctarum scripturarum dignam poenitentiam valet, et eruere, qui sub ditione sacerdotali ejus existunt, animas eorum ex inferno inferiore, et ab igne inextinguibili deducens eos et infraducens in portum salutis, et offerre pro illis hostiam dignam et immaculatam in conspectu divinae majestatis omnipotenti Deo. Et quia multum nobis praenominatus archiepiscopus in omni sanctitate sua et vitae conversatione ultro citroque placuit, valde nimis ei credentes,
Abbreviated transcription (Latin):
pinũ. felꝰ pippini fuit harolua tinticdes. sĩeĩ¬
li martellũ uocant: qͦd trannos ꝑtotã franeiã
em̃gentes contuderit sarracenos galiam ifestã¬
tes eeregie depulerit. Hic pat̾ neq sequax sen¬
peneie. xeges tenuĩt inclientela comitis contẽe
nũ kar lomagnꝰ incertum quia ile causa selu
reluaiquens tonsorat᷑ est ĩ monte ca snd. p¬
pmꝰ astepbano papa successore ⁊acharie. apd
sc̃m dyonisium in regẽ francoꝵ ⁊ patciũ roma¬
nor pronatꝰ est. Nam imꝑatorib constaotꝰ
nopolitanis iã. hidũ a solit a utute. dlegenerã¬
tir nes llaf. allie ⁊ eccłie romane opẽ fetẽ¬
rentib q̃ multis annis tyrannidẽ langobartdoꝵ
suspunuerane. idem ꝑpt̾ iniuxias illoꝵ potestati
franco applorauit. Qua ꝑpt̾ pippinꝰ alpib tñscẽ¬
sis desideriũ regẽ langobardoꝵ ita cohartauit.
ut ablata romane eccłe restitueret.⁊ ne repetet

Expanded text:
pinum; filius Pipini fuit Karolus Tudites , quem illi Martellum vocant quod tyrannos per totam Franciam emergentes contuderit, Saracenos Gallias infestantes egregie depulerit. Hic, paternae sequax sententiae, reges tenuit in clientela, comitis contentus num. Karlomannus , incertum qua de causa 99 saeculum relinquens, tonsoratus est in monte Cassino. Pipinus a Stephano papa, successore Zachariae, apud Sanctum Dionysium in regem Francorum et patricium Romanorum coronatus est; nam imperatoribus Cojamdudum a solita virtute degenerantibus, nec ullam Italiae et Ecclesiae Romanae opem ferentibus, quae multis annis tyrannidem Longobardorum suspiraverant, idem Papa injurias illorum potestati Francorum apploravit. Quapropter Pipinus, Alpibus transcensis, Desiderium regem Longobardorum ita coarctavit ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
aliquot annos obist suꝑ stitib libis karolo ⁊ kar¬
magno uarlomagnꝰ pꝰt bienniũ finẽ uite habu
Aarolus nom̃ magni ab effectu sortit. duplo ꝙ
pat̾ habuerat regnũ ampliauit: xxx. ⁊ eo ampli
annis simplici regis noĩe fatigat᷑. ⁊ ab imꝑatoria
appellatiõe qmuis sepe ab adriano papa  ĩnita¬
retuis temꝑans. Uerũ eodem apłico defuncto cũ
cõsanguinei eꝰ leonẽ scĩssimũ qͥ successerat plagis
ĩ eccłia bĩ petͥ affecisent. acdeo ut ⁊ elingua mu¬
nlarent ⁊ lumina tenebrarent. romam ađ refor¬
manlũ satũ eccłie ire maturauit. Ibi inmpbo
ulcionẽ exeatẽ tota hyeme resecdit: aplicu ꝑ de

Expanded text:
os obiit, superstitibus Karolo et Karlomanno. Karlomannus, post biennium, finem 100 habuit. Karolus, nomen Magni ab effectu sortitus, duplo quam pater habuerat regnum ampliavit; triginta et eo amplius annis simplici nomine regis fastigatus, et ab imperatoria appellatione, quamvis saepe ab Adriano papa invitaretur, temperans. Verum, eodem apostolico defuncto, cum consanguinei ejus Leonem sanctissimum, qui successerat, plagis in ecclesia beati Petri affecissent, adeo ut linguam mutilarent, et lumina terebrarent, Romam ad reformandum statum Ecclesiae ire maturavit. Ibi in improbos ultionem executus tota hieme resedit; apostolicum, pe
Abbreviated transcription (Latin):
tue. pare multitucdimi ppli tui ꝑeuntis enxmmolo.
de quoꝵ auimab recdditurꝰ es rationẽ. Attende
⁊ illud qͦd si gens angloꝵ sicut ĩ francia ⁊ icalia.
tub ip̃is paganis nobis imꝑperat᷑ spretis legiti¬
mis mat̾moniis ꝑ adulteria defluit: nascitura
extali cõmixtõe sit gens iguaua ⁊ dĩ contenitͥe.
q̃ ꝑditis morib patam pessundet: sic̃ burgũ¬
dionib ⁊ ꝑuincialib. ⁊ hyspaniis contigit. qͦs
sarraceni multis annis ĩfestarunt ꝑpt̾ pecc̃a p̃
eccliaꝵ. ⁊ monastĩoꝵ auferens ad hoc audiendũ
duces tuos exemplo ꝓuoces. S recogita queso
qm̃ t̾ribilem uindictam cłs ĩ antiores reges exer¬

Expanded text:
e multitudini populi tuo pereuntis exemplo, de quorum animabus redditurus es rationem. Attende et illud: quod si gens Anglorum, sicut 114 in Francia et Italia, et ab ipsis paganis nobis improperatur, spretis legitimis matrimoniis per adulteria defluit, nascitura ex tali commixtione sit gens ignava et Dei contemptrix, quae perditis moribus patriam pessundet; sicut Burgundionibus et Provincialibus et Hispanis contigit, quos Sarecclesiarum et monasteriorum auferens, ad hoc audendum duces tuos exemplo provocas. Sed recogita, quaeso, quam terribilem vindictam Deus in anteriores reges exer
Abbreviated transcription (Latin):
ydolatras constituit: qͥa templũ dĩ uolasti. Qua po
gentib dono dĩ dñaris: ad iniuriam eiꝰ sis libidi¬
nis seruus. Audiuimꝰ p̃tã qͦd optimates pene o̾s
gentis mercioꝵ tuo exemplo: legitimas ixores
doserant. ⁊ adulta̾s ⁊ scĩmoniales constuprent.
mant.⁊ sup̃ fossam sepulte corruptore suspenlt̃
aut cingłotenus uestib abscissis flagellant eã caste
matrone ⁊ cultellis pung̃t. ⁊ de uilla ĩ uillã mille
ocrirert noue fagellantes doñ interimãt. Insuꝑ ⁊¬
wenedi qͦd ẽ fedissimũ genꝰ hominũ. hũe habent
mors. ut mulier iuro mortuo se in rogo cremati
parit ⁊ arsura p̃cipitet. Sigͦ gen tiles cłn iguo¬
uentes tantũ zelũ castimonie habeant. qd t̃ con

Expanded text:
ololatras constituit; quia templum Dei violasti. Quapropgentibus dono Dei dominaris, ad injuriam ejus sis libidinis servus. Audivimus praeterea, quod optimates pene omnes gentis Merciorum tuo exemplo legitimas uxores deserant, et adulteras et sanctimoniales constuprent. mant, et super fossam sepultae corruptorem suspendunt; aut cingulotenus, vestibus abscissis, flagellant eam castae matronae, et cultellis pungunt: et de villa in villam missae occurrunt novae flagellantes, donec interimant. Winidi quoque, quod est foedissimum genus hominum, hunc habet morem: ut mulier, viro mortuo, se in rogum cremati, pariter arsura, praecipitet. Si ergo gentes Deum ignorantes zelum castimoniae habe
Abbreviated transcription (Latin):
comitib epulantẽ. sp̃c malignꝰ arripuit. ⁊ sine
ꝯfessione ⁊ uiatico cũ chabolo sermotinãti ⁊ leg̾
detestanti aiãm extorsit. Osrelũ ꝙͦ regẽ di̾roꝵ ⁊̃
bernitioꝵ. eaꝵdem culpaꝵ reũ ita effrenẽ egit:
ut regnũ ⁊ uiuenilem etatẽ ꝯtẽp̃tibili morte a¬
mitcẽt. Karolus qͦ pͥnces fracoꝵ multoꝵ mo

Expanded text:
itibus epulantem spiritus malignus arripuit; et sine confessione et viatico, cum diabolo sermocinanti, et legem Dei detestanti, animam extorsit. Osredum quoque, regem Deirorum et Berniciorum, earumdem culparum reum, ita effraenem egit, ut regnum et juvenilem aetatem contemptibili morte amitteret. Karolus quoque, princeps Francorum, mo
Abbreviated transcription (Latin):
Et ue fasde leniret i farmã sp̃eten s ili ieeg Rusr¬
mine donato cuncta intus ⁊ foris regebat puo
bero. huiꝰ ꝓnpini genealogia: sup̃ infraq con¬
terid̃ aa. Arsbertus senator ex fili lothargpa¬
tris dagoberti blitilde genuit arnoidũ .a. ape

Expanded text:
et, ut facti leniret infamiam, specietenus illi regis nomine donato, cuncta intus et foris regebat pro libito. Hujus Pipini genealogia supra 98 infraque contexitur ita: Ansbertus senator, ex filia Lotharii patris Dagoberti Blithilde, genuit Arnoldum; Arnoldu
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatib t scͥpsit ꝑ amĩore ꝑ scrutari digneris.
⁊ qͥcͥd iłe reb q̃ inea scͥpta sũt ficłi nor mula po¬
scat pagina nobis iu̾tatis pateface̾ memine¬
ris. Ego p̃tito anno legationẽ meã etiã ⁊ ep̃o
sam legadionẽ segnit̾ ĩmo insipient̾. deduxit:
os pat̾ amande mutto qͦd .c.xx. manculas¬
cũ lictis p̃cans te uł benigne suscipias ⁊ be¬
dictionẽ tuã nob̾ donare digneris. Omp̃c ds
te longeuo temꝑe ad laudem sue sc̃e eccłie
custodiat incolumen:

Expanded text:
s, tibi scripsit, pio amore perscrutari digneris, et quicquid de rebus, quae in ea scripta sunt, fidei normula poscat, pagina nobis veritatis patefacere memineris: ergo praeterito anno legationem meam etiam et epislam legationem, segniter, imo insipienter, deduxit.os pater amande, mitto, quod est centuis, precans te ut benigne suscipias, et benedictionem tuam nobis donare digneris. Omnipotens Deus te longaevo tempore ad laudem suae sanctae ecclesiae custodiat incolumem.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o dorou̾nensis eccłie obtulit nebis ur̃e
regͥalis excellentie sillabas: qͥb ĩ duab
epłis a uobis directis plenis ficłi recte mag¬
nã humilitatẽ ur̃a repperientes omĩpotenti
d̾o referimꝰ guites. qͥ urãm prudentissimã excel¬
lentiam ĩ omĩb adornauit ⁊ decorauit erga be¬
atũ petrum apłoꝵ pͥncipem ⁊ nobiscũ habere di¬
lectionẽ. ⁊ ĩ om̃ib apłicis humilit̾ consentire cẽ¬
qͣndo nr̃e dulcissime ammonitiõis littis ad ur̃e hu¬
militatis ꝑueniunt: aures cũ om̃i suauitateᷤ
cordis de gaudio sp̃uali qͣsi filii pat̾num munus
susciꝑe fatemini. Ferebatur uere ⁊ hoc qͦd aliqnͣtu¬
lam ex ur̃a facultate benedictionẽ nob̾ offerri cle
chiep̃e cũ sociis suis honorifice ac benigne a nob̾
suscẽptus ẽ.⁊ adiuuari eũ ĩ sius necessitatib fe¬
cimꝰ libent̾. Intẽa credentes ur̃e prudentissime ex¬
cellentie ubi ferebatͦ in ip̃is tuis regalib apicib

Expanded text:
episcopus Dorovernensis ecclesiae obtulit nobis vestrae regalis excellentiae syllabas; quibus in duabus epistolis a vobis directis, plenis fidei rectae, magnam humilitatem vestram reperientes, omnipotenti Deo referimus grates, qui vestram prudentissimam excellentiam in omnibus ornavit ac decoravit, erga beatum Petrum apostolorum principem, et nobiscum habere dilectionem, et in omnibus apostolicis humiliter consentire cenquando nostrae dulcissimae admonitionis litterae ad vestrae unanimitatis perveniunt aures, cum omni suavitate cordis et gaudio spiritali, quasi filii, paternum munus suscipere fatemini. Fatebatur vero et hoc, quod aliquantulam ex vestra facultate benedictionem nobis offerri demchiepiscopus cum sociis suis honorifice ac benigne a nobis susceptus est, et adjuvari eum in suis necessitatibus libenter fecimus. Interea credentes vestrae prudentissimae excellentiae, ubi ferebatur in ipsis tuis regalibus apicibus
Abbreviated transcription (Latin):
cerre penimꝰ re karoli magni mentio se ultro ĩ
sebee mole de linea regũ siancoꝵ de qͦ multa fabu¬
babat᷑ aonrtustas ut̾catem subtexer. Nlec multa sa
posito elongalor: qa ꝓgeniem ao nescire ⁊lamqnũ
iluro scientie. cũ ⁊ confines nobis sint.: ⁊ aarapi
s uissu pͥmi ualentini imꝑatoris alanos
imeotislas paludes refugientes eiecert. Nuua
gers puis ⁊ exilio icredibile qñtũ brenia dolerut
deremni uecdigaliũ incdulgentia. Hoc enĩ pareorm
belũ salmon disccunen mierãt Ita accessente si dor¬
signa sua comitari coege. Unde lochariugi.
alamanii. ⁊ cetĩ transrhenani ppłiꝰ qͥ inꝑatori
theuitonicoꝵ subiecti sunt. magis sestimicos ꝑpe
tiquo uocabulo quasi gallos nuncupant.
eb ⁊ ego assensum cõmendo sciens qͣt karol
magnꝰ ragẽ quẽ francoꝵ fusse nemo qͥ ininfici¬
as eat. eagentili lingua usus est. qm franci tiãs¬
phenaniterunt. Legenti uitã baroli inprõptum
oseuerit. qͦd sermo m̃s a uꝰ ñ exulat. fnno g i

Expanded text:
corum venimus 95 ut Karoli magni mentio ultro se inferret, volo de linea regum Francorum, de qua multa fabula ut antiquitas, veritatem subtexere; nec multum a proposito elongabor, quia progeniem eorum nescire damnum duco scientiae, cum et confines nobis sint, et ad eos quod, jussu primi Valentiniani imperatoris, Alanos in Moeotidas paludes refugientes ejecerint. Parva gens prius et exilis, incredibile quantum brevi adoleverit decenni vectigalium indulgentia; hoc enim pacto ante bellum salutis discrimen inierant. Ita accedente libersigna sua comitari coegere: unde Lotharingi et Alamanni, et caeteri Transrhenani populi qui imperatori Teutonicorum subjecti sunt, magis proprie setiquo vocabulo quasi Gallos nuncupant. Quibus et ego assensum commodo, sciens quod Karolus magnus, quem regem Francorum fuisse nemo qui in inficias eat, ea gentilitia lingua usus sit quam Franci Transrhenani terunt. Legenti vitam Karoli in promptu occurrit quod sermo meus a vero non exulat. Anno igitur
Abbreviated transcription (Latin):
sitr eos contentiones uersate sunt. quomodo
Bills semꝑ suꝑiorem manũ retulerit. Quid
Id inestimabili p̃sumptione fortitudins nũs
subitor ues ñ p̾nuntiata die illũ aggredi dignatꝰ
ur̃i tempis morem animi magnitudine contõ¬
serit: Illuil quoq p̃tereo. qd̃ it̾m ruptis amiti¬
tis rex henricꝰ normanniã in gressus ꝑpagum exi¬
mensem usq ad fluuiũ diue ꝑuenerit iactans
immoderate premi: tunc tandem conscie uirtu¬
tis arma concutiens. regias copias q̃ citra flum̃
nam pars paulo ante euis aduent᷑u tͣuansuada¬
audito

Expanded text:
eos contentiones versatae sunt, quomodo Willelmus semper superiorem manum retulerit. Quid quod inaestimabili praesumptione fortitudinis nunquam subito, nec nisi praenuntiata 400 die, illum aggredi dignatus, nostri temporis morem animi magnitudine contempserit? Illud quoque praetereo, quod, iterum ruptis amicitiis, rex Henricus Normanniam ingressus, per pagum Oximensem usque ad fluvium Divae pervenerit, jactitans immoderate premi, tunc tandem consciae virtutis arma concutiens, regias copias, quae circa flumen erant, nam pars paulo ante, ejus adventu audito
Abbreviated transcription (Latin):
Aouicmi britanni ã per uiliũ cesarem in lati¬
no leges iurare compulsam magna clignatio¬
ne coluerunt. ut ⁊ in annalib legere ⁊ iue¬
terum edificioꝵ uestigiis est uidere. Ip̃i etiã
pͥncipes qui toti pene orbi imꝑitarent. huc
aucupatis occasionib libent̾ annauigare:
hic euum solebant transsigere: Deniꝙ seuerꝰ
⁊ constantiꝰ imꝑatores amplissimi: ambo apd̾
insulam diem functi ⁊ summo honore sunt
funerati. Quoꝵ seuerus ob ꝓninciam ab ĩ¬
cursione barbaroꝵ muniendam. celebrem il¬
lam ⁊ uulgatissimam fossam de mari ad ma¬
rẽ duxit. Constantiꝰ uir ut aiũt magne ciu¬
litatis constantinũ ex helena stabularia sus¬
ceptum egregie spei iuuenẽ reliquit heredẽ.
Qͣ exercitu imꝑator consalutatus. expeditiõe
in suꝑiores terras inlicta. magnã manuni
britannoꝵ militũ abduxit: ꝑ quoꝵ in ciustri¬
am triumphis ad uota fluentib breui rerũ
potitꝰ emeritos ⁊ laborib functos. ĩ q uadã

Expanded text:
omani Britanniam , per Julium Caesarem in Latinas leges jurare compulsam, magna dignatione coluere; ut et in annalibus legere, et in veterum aedificiorum vestigiis est videre. Ipsi etiam principes, qui toti pene orbi imperitarent, huc aucupatis occasionibus adnavigare, hic aevum solebant transigere. Denique Severus et Constantius , imperatores amplissimi, ambo apud insulam diem functi et supremo sunt honore funerati; quorum Severus, ob provinciam ab incursatione barbarorum muniendam, celebrem illam et vulgatissimam fossam de mari ad mare duxit. Constantius, ut aiunt, vir magnae civilitatis, Constantinum ex Helena stabularia susceptum, egregiae spei juvenem, reliquit haeredem; qui ab exercitu imperator consalutatus, expeditione in superiores terras indicta, magnam manum Britannorum militum abduxit, per quorum industriam, triumphis ad vota fluentibus, brevi rerum potitus, emeritos et laboribus functos in quadam
Abbreviated transcription (Latin):
sontẽptis imꝑatorib constanti nopolitanis.
screiliam ⁊ sarcdiniã. ⁊ baleares insulas ⁊ pene
pandemãnos scicililiam ꝑ pisanos corsicam. et
seriliniam ꝑfirncos ⁊ om̃is generis p̃ianos¬
esientoeia magnam partem asie. ⁊ ipãm ĩhiłim
rebinqnere ooacti sunt. De quib qͥa in sequen¬
tib amp lior erit nartandi locus nũt ex uerbis
karoli fedus firmũ inter eum ⁊ offam com¬
pactum subitianum.
arolus gr̃a cl̃i rex francoꝵ ⁊ langobardoꝵ¬

Expanded text:
imperatoribus Constantinopolitanis Siciliam et Sardiniam et Baleares insulas, et pene per Northmannos Siciliam, per Pisanos Corsicam et Sardiniam, per Francos et omnis generis ianos magnam partem Asiae, et ipsam Jerusalem, relinquere coacti sunt; de quibus quia in sequentibus amplior erit narrandi locus, nunc ex verbis Karoli foedus firmum inter eum et Offam compactum subjiciam. § Karolus, gratia Dei rex Francorum et 129 Longobardo
Abbreviated transcription (Latin):
adire cũ pace sñ om̃i ꝑturbatione uadant.
S si aliqui non religioni seruientes. s lucia
sectantes inueniant᷑ inter eos. locis oporti¬
nis statuta soluant telonia. Negociatores
qͦ uolumꝰ ut ex mandato nr̃o patrocinium
habeant. in regno nr̃o legitime ⁊ si in aliqͦ
loco iniusta affligant᷑ oppressione. reclamẽt
ad nos uel nr̃os udices. ⁊ plenam iubiebimꝰ
iusticiam fieri. Cognoscat qͦ di lectio ur̃a
Quodaliqm benignitatẽ de dalmaticis nrĩs
uel palliis ad singłas sedes ep̃ales regni
illiꝰ animã in requiem ẽẽ. s ut fudem ⁊ di¬
lectionem ostendamꝰ in amicũ nobis karissi¬
mum. S ⁊ de thesauro humanaꝵ rerum
mus. Ur̃e qͦ dilectioni unũ balteũ ⁊ unũ

Expanded text:
adire, cum pace sine omni perturbatione vadant, sed si aliqui, non religioni servientes, sed lucra sectantes, inveniantur inter eos, locis opportunis statuta solvant thelonia. Negotiatores quoque volumus, ut ex mandato nostro patrocinium habeant in regno nostro legitime, et si in aliquo loco injusta affligantur oppressione, reclament se ad nos vel nostros judices, et plenam jubebimus justitiam fieri. Cognoscat quoque dilectio vestra, quod aliquam benignitatem de dalmaticis nostris vel palliis ad singulas sedes episcopales regni illius animam in requie esse, sed ut fidem et dilectionem ostendamus in amicum nostrum charissimum. Sed et de thesauro humanarum rerum,mus. Vestrae quoque dilectioni unum balteum et unum
Abbreviated transcription (Latin):
cui prefuit cũ scõ bouefaciõ legatus apłice se¬
dis gregortus noĩe namq synodum ip̃am ha¬
bemus ⁊ qͣntũcũꝙ de reb ecclesiasticis quaᷤ
pater suus abstulerat. ꝓut potuit eccłiis red¬
tłere curauit. ⁊ qm̃ om̃s res eccłie aqͥb abla¬
te erant. restaurare ꝓꝑter concertationẽ qͣm cũ
waifero aquitanoꝵ principe habebat ñ preua¬
luit. p̃carias fieri ab ep̃is exinde pͤtiit. ⁊ no¬
nas ac decimas ad restauratiões tectoꝵ. ⁊ de
unaqͣ eccł̃ia . xii. denarios ad causam eius re¬
ferant beneficiate sicut in libro capituloꝵ re¬
gum habet᷑ dari constituit. usq dũ ip̃e res ad

Expanded text:
cui praefuit cum sancto Bonifacio legatus apostolicae secui praefuit cum sancto Bonifacio legatus apostolicae sedis Georgius nomine; nam et synodum ipsam habemus, et quantumcunque de rebus ecclesiasticis, quapater suus abstulerat, prout potuit ecclesiis reddere curavit. Et quoniam omnes res ecclesie, a quibus ablate erant, restaurare propter contestationem quam cum Gaifero Aquitanorum duce habebat non prevaluit, precarias fieri ab episcopis exinde petiit, et nonas ac decimas ad restaurationem tectorum, et de unaquaque ecclesia 12 denarios ad casam, cujus res beneficiate, sicut in libro capitulorum regum habetur, dari constituit, usque dum ipse res ad
Abbreviated transcription (Latin):
sit. aute ellum iudicium anima ⁊ corꝑe sempit̾¬
nes penis est deputatus ⁊ recepit simul cũ sius
peccatis penas ꝓpter peccata omĩum qͥ res suas
⁊ facultates ĩ honore ⁊ amore cł̃i ad scõꝵ loca ĩ
luminarib diuini cultus. ⁊ alimoniis seruoꝵ
xp̃i ac pauꝑum ꝓ animaꝵ suaꝵ redemptione
tradiderunt. Qui in se reuersus sc̃m bonefaci¬
um. ⁊ fult radũ abb̃em monasterii sc̃i chyonisi.
⁊ summũ capellanũ regis pippini. ad se uo
ip̃iꝰ irent. ⁊ si corpus eius ibidem ñ repperirẽt.
ea que dicebat uera eẽ crederent. Ip̃i autem
ꝑgentes ad predictũ monasteriũ ubi corpus
karoli humanĩ fuerat. sepulchrũꝙ ip̃iꝰ ape¬
rientes uisus est subito draco exisse. ⁊ totum
illud sepulchiũ inuentum est interiꝰ denigra¬
tum ac si fuisset exustũ. Nos aũ illos uidimꝰ
qui usq ad nr̃am etatem durauerñt ⁊ nob̾
& uiderunt. Quod cognoscens filiꝰ eius pip¬
pinus. ẜ nodlũ apd̾ liptinas congregari fect

Expanded text:
sit, ante illud iuditium anima et corpore sempiternis poenis est deputatus et recipit simul cum suis peccatis poenas propter peccata omnium, qui res suas et facultates in honore et amore Domini ad sanctorum loca in luminaribus divini cultus et alimoniis servorum Christi ac pauperum pro animarum suarum redemptione tradiderant. Qui in se reversus, sanctum Bonefatium et Fulradum abbatem monasterii sancti Dyonisii et summillius irent, et si corpus ejus ibidem non reperissent, ea quae dicebat, vera esse concrederent. Ipsi autem pergentes ad praedictum monasterium, ubi corpus ipsius Caroli humatum fuerat, sepulcrumque illius aperientes, visus est subito exisse draco, et totum illud sepulcrum interius inventum est denigratum, ac si fuisset exustum. Nos autem illos vidimus qui usque ad nostram aetatem duraverunt, qui huatque viderunt. Quod cognoscens filius ejus Pippinus synodum apud Liptinas congregari fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
ledicti larraceni d ⁊ agarari tota dominantur
affriea ⁊ asia maiori maxima ex parte. Nescio
qͥd de nobis uenturũ sit: aliqd enim dissen¬
tionis diabolico fom̃to ĩ flammanteꝰ nuꝑ int̾
regem karolũ ⁊ regem offam exortum est: ita
ut utrim q nauigatio interdicta negocianti¬
b cessec. Sunt qͥ dicant nos ꝓ pace eẽ in illas
partes mittendos.
Dhis uerbis preter illa que suꝑius notaus.
poterit curiosius animadũti qͣntum iam an¬
noꝵ esfluxit̾. ex quo sarraceni affricã ⁊ asiam

Expanded text:
ledicti Saraceni qui et Agareni tota dominantur Affrica et Asia Majori maxima ex parte. Nescio quid de nobis venturum sit: aliquid enim dissensionis, diabolico fomento inflammante, nuper inter regem Karolum et regem Offam exortum est, ita ut utrinque navigatio interdicta negotiantibus cesset. Sunt qui dicant nos pro pace esse in illas partes mittendos. § 92. In his verbis, praeter illa quae superius notavi, poterit curiosus animadvertere quantum jam annorum effluxerit ex quo Saraceni Africam et Asiam
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ibi seuiterre amenitate: seu regis humani¬
tate captus. resedit: magnusq apud eũ habit᷑
impialem anĩmũ qͣntum abaulicis curis uaca¬
bart . dialeticam. ⁊ retoricam ⁊ etiam astrononĩa
composuit. Erat enim omĩum angloꝵ qͥ qui¬
Dema legeris post beatum aldelinumi e⁊ beclam
dostessimꝰ. multisq libris ingenii sui monam¬

Expanded text:
um, seu terrae amoenitate seu regis humanitate captus, resedit; magnique apud eum habitus imperialem animum, quantum ab aulicis curis vacabat, dialectica, et rhetorica, et etiam astronomia probe composuit. Erat enim omnium Anglorum, quos quidem legerim, post beatum Aldelmum et Bedam, doctissimus, multisque libris ingenii periculum
Abbreviated transcription (Latin):
qui inter om̃s francoꝵ reges ac pͥnci¬
pes res eccł̃iaꝵ ab eis separauerat atq diui¬
łit. ꝓͣ solo maxime est eternalit̾ dampnatus.
Nam sc̃s eucheriꝰ aurelianentiũ ep̃c qͥ ĩ mo¬
nasterio scĩ trudonis requiescit. in oratiõe
positus ad alterũ scłm raptus. ⁊ inter cet̾a
q̃ dño sibi ostendente conspexit. iudit ip̃m

Expanded text:
us inter omnes Francorum reges ac princeps, res ecclesiarum ab eis separavit atque divisit, pro hoc solo maxime est aeternaliter perditus. Nam sanctus Eucherius Aurelianensium episcopus, qui in monasterio sancti Trudonis requiescit, in oratione positus ad alterum est saeculum raptus, et inter caetera quae, Domino sibi ostendente, conspexit, vidit illum
Abbreviated transcription (Latin):
Re sbi fraudi forent dure inꝓuinciases admis¬
la. udłiq amicos regis uenans pacemq aonus¬
bars bi thirios regi west saxonum filiam eder¬
burgam nuptum dedit. sarolum maguũ i egẽ
francoꝵ frequentib legationib amicũ para
ret. in karoli animo inuenerit. Discorcdarant
antea: a dout magnis motib ubiq concurren¬
tib etiam negatiatoꝵ cõmeatus ꝓhiberent᷑. Est
epła albini huiusce rei index. cuiꝰ partem hie
apponam docum̃tum ingens magnanimitatis
⁊ fortitudinis karoli: qui omnẽ etatẽ tͥuerit ĩ
bellis contra paganos deo rebelles.
ntiqui inquit¬
saxones ⁊ om̃s fresonũ ppłi: instante re¬
ge karolo. alios premiis. ⁊ alios minis sollicitã¬
te ad fulem xp̃i conuersi sunt. S anno trans¬
acto ulem rex cũ exercitu irruit suꝑ sclauos.
eosq subegit sue ditioni. Auares quos nos hu¬
nos dicimꝰ. exarserunt initaliam. ⁊ aducib p̃¬
fati regis xp̃ianis suꝑati domũ cũ obprobro

Expanded text:
e sibi fraudi forent dure in provinciales admissa, undique amicos reges venans, pacemque concilians, Brithrico regi West-Saxonum filiam Edelburgam nuptum dedit . Karolum magnum regem Francorum frequentibus legationibus amicum pararet in Karoli animo invenerit: discordaverant antea, adeo ut magnis motibus utrobique concurrentibus, etiam negotiatorum commeatus prohiberentur. Est epistola Albini, hujusce rei index, cujus partem hic apponam, documentum ingens magnanimitatis et fortitudinis Karoli, qui omnem aetatem triverit in bellis contra paganos Deo rebelles. § 91. Antiqui, inquitSaxones, et omnes Fresonum populi, instante rege Karolo, alios praemiis et alios minis solicitante, ad fidem Christi conversi sunt; sed anno transacto idem rex cum exercitu irruit super Sclavos, eosque subegit suae ditioni. Avares, quos nos Hunos dicimus, exarserunt in Italiam, et, a ducibus praefati regis Christianissimi, domum cum opprobrio
Abbreviated transcription (Latin):
illa reuelat. Principio celum ac terras camposq
liquentes. lucentemq globum lune titaniaq
astra. Spiritus intus alit totosq infusa partus.
Mens agitat molem & magno se corpore miscet.
Inde hoĩum pecudumq genus uiteq uolantum:
et q̃ marmorco fert mostra subequore pontus.
Igneus est ollis uigor & celestis origo. Seminibus

Expanded text:
la pandit. Principio caelum ac terras camposque liquentis lucentemque globum Lunae Titaniaque astra spiritus intus alit, totamque infusa per artus mens agitat molem et magno se corpore miscet. Inde hominum pecudumque genus, vitaeque volantum, et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus. Igneus est ollis vigor et caelestis origo seminibus
Abbreviated transcription (Latin):
ista fuere. Abi nimctia inquit romanis: cele¬
stes ita uelle: ut mea roma caput orbis terta¬
rum sit. proinde tem militarem colant: sci¬
antq a̾ ita posteris itadant: nuillas opes hu¬
manas armis romanis resistere posse. Hec

Expanded text:
t, "abi, nuntia" inquit "Romanis, caelestes ita uelle ut mea Roma caput orbis terrarum sit; proinde rem militarem colant sciantque et ita posteris tradant nullas opes humanas armis Romanis resistere posse. 'hae
Abbreviated transcription (Latin):
de officiis primo. Pompilius imperator te¬
nebat prouiciam incuius exercitu catonis
filius tyro militabat. Sed cum ei uideretur
unam dimictere legionem: catonis quoq fi¬
lium qui in eadem Legione militabat dimi¬
sit. Sed cum amote pugnandi in exercitu
remansiss&: Cato ad pompilium scripsit ut
si eum pateret᷑ in exercitu remanere secundo
eum obligaret militie sacramento: quia priore
amisso iure: cum hostibus pugnare non poterit.
qua scribit se audisse eum dimissum esse a
consule cum in macedonio bello persei miles
esset monet igr̃ ut caueat ne prelium ineat:

Expanded text:
et indictum. Popilius imperator tenebat provinciam, in cuius exercitu Catonis filius tiro militabat. Cum autem Popilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut, si eum patitur in exercitu remanere, secundo eum obliget militiae sacramamisso, jure cum hostibus pugnare non poterat. qua scribit se audisse, eum factum dimissum esse a consule, cum in Macedonia bello Persico miles esset. Monet igitur ut caveat, ne praelium ineat;
Abbreviated transcription (Latin):
nitasꝙ altoriꝰ sum̃i pontifiais.: si plures eode
tempont postũt sũmi nõtifites esse. Ua tunt
de põtificatu Contondebant. Bñdutꝰ Gregiri
Ioanes. Colorẽ aut Iuris prebebat ꝙ defũ.¬
ta sine liboris Maria Siciliȩ Reginas fedoriq¬
nec deinde ad Martinũ patrẽ. eoq slig̃ rege:
esse debere. que sibi Siculi iysi delegistent. Sea¬

Expanded text:
ritasque alterius summi pontificis, si plures eodem tempore possunt summi pontifices esse. Nam tunc de pontificatu contendebant Benedictus, Gregorius, Ioannes. 4 Colorem autem iuris prebebat, quia defuncta sine liberis Maria Sicilie regina, renec deinde ad Martinum patrem, eoque illum regem esse debere, quem sibi Siculi ipsi delegissent.
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ in regno Aragonũ patri successit. Ioã nes qui
sere. Nenricus. qui Magistro S. Iacobi: E Sanctius
qui Magistor Calatrauę fuerũt. Mari Tetrus muls¬
to minor ceteris fiuit. tanto Iunior Maria. glanto
malor helionora soronits. quarũ altera fuit Re-¬
gura Castelle: altera Fortugallię. Ita Nenrins
rex aut orbus. aut unicę pator. & fratris & populizs
animũ tũ sibi. tũ filię ꝑtimestebat: tiliã lint¬

Expanded text:
num patri successit; Ioannes qui st; Henricus qui magister sancti Iacobi et Sancius qui magister Calatrave fuerunt Nam Petrus multo minor ceteris fuit, tanto iunior Maria quanto maior Helianore sororibus, quarum altera fuit regina Castelle, altera Portugallie. 4 Ita rex, aut orbus aut unice pater, et fratris et populorum animum tum sibi tum filie pertimescebat. I
Abbreviated transcription (Latin):
nõ medicoꝵ arte. nõ multifariis malhinis.
potuisse uol Cocũbero Cu muliere. uel pio¬
cle Aginitate demere licet matur. alceꝗ
nõnude fremine ministre puellȩ adessonti
licet uini quoqi aliquot aunilio Regi estrt.
qui uentre subligato. appensi ꝑ tastias a la¬

Expanded text:
nec medicorum arte, nec multifariis machinis potuisse eum vel concumbere cum muliere vel puelle virginitatem demere: licet mater alieque nonnulle femine velut ministre puelle adessent, licet viriquoque aliquot auxilio regi essent, qui, ventrem quasi appensum per fascias a la
Abbreviated transcription (Latin):
iunior Sicilię Rex. Martini Senioris ragonui
iustuosior utiq In Ilo p̾tatis flure d etatis. Ter¬
ti ens ac tuicesimã anio agebat. ꝑqualis fer¬
dinãdo. aut ãno maspor. Infeliq quoda omine
si quis omina sunt. ante patrẽ fastus Rep
quasi ante patrẽ uita de functur. nii unicꝰ¬

Expanded text:
inus Sicilie rex, Martini Aragonie regis filuctuosior, utique in illo et virtutis flore et etatis. 2 Tertium enim et tricesimum annum agebat, equalis Ferdinando aut anno maior, infelici quodam omine, siquid omina sunt, ante patrem factus rex, quasi ante patrem vita defuncturus. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
dũ respirauerat insula. cũ Ctatis a Syro redit᷑ ad cilicẽ: Nam aehie:¬
nõ quisq̃ ⁊ lix pastior haterfecto domine familiã ergestulo liberata¬
sub signis ordinat. Ipse ueste purpurea. argẽtroq baruile. dl¬
fronte regiũ in morẽ redinita. nõ minonẽ. gõ Ille phquanicus
prior. Conflat exercitũ. amriusq multuẽ. quasi N Illũ uindicarẽ
Ũ In transfigas sęuiebat: Ab hõe quoq prętorii exercinus
cesi. capta seruilii castra: capta Lurului. Ses Aquilius Pen¬
ponne usus exemplo Intercorlusi hostẽ Com̃eatibus ad ex¬
trema Compulit: cõmunitasq xpias armis fame fatle dele¬
uit: de discentq sez nisi supplinioi metu uolũtariã mortẽ pre

Expanded text:
dum respirauerat insula, cum statim Seruilio praetore a Syro reditur ad Cilicem. Athenio pastor interfecto domino familiam ergastulo liberatasub signis ordinat. Ipse ueste purpurea argenteoque baculo et regium in morem fronte redimita non minorem quam ille fanaticus prior conflauit exercitum, acriusque multo, quasi et illum uindicaret,  in transfugas saeuiebat. Ab hoc quoque praetorii exercitus fusi, capta Seruili castra, capta Luculli. Sed Titus Aquilius Perpernae usus exemplo, interclusum hostem commeatibus ad extrema compulit comminutasque copias fame armis facile deleuit; dedidissent se, nisi suppliciorum metu uoluntariam morte
Abbreviated transcription (Latin):
fabio consalib Mamertinis. quors Messana nobte Sinue
quitas orat. auxilia mtie sonia tueronẽ syrarusaꝙ reqẽ
de faenorũ Copias tieroni Iunctas. App. Claudium Con.¬
sulez sũ exeniitu misere Romani: Gustan celonitor es¬
ransanos. Pa nosqo suꝑauet iut ipse quog Rex rerus

Expanded text:
Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex