comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunc młticudo romanor cnuũ cesa sit. Qͥs meror
plurimaꝵ ꝓuintiaꝵ. qͥs genutꝰ occidendoꝵ pariter
atq occidentiũ fuerit. cũ singłi qͥq aut ꝓdere in¬
nocentes hospites et amicos. aut ip̃i ꝑiclitars pena
hospitũ cogerent᷑ : Archelaus qͦ dux metͥclatis.
cum centũ uiginti milib peclitũ atq eqͥtũ in achaiã
p̃missus athenas. cunctã gͤtiã partĩ ui. partĩ de¬
clitione optinuit. Silla cui post consulatũ metͥda¬
ticũ bellũ obuenerat. archelaũ apd pireũ atheni¬
entiũ portũ septẽplic muro cõmunitũ dui obsedit.
ip̃am atheniensiũ urbem uicepit. Post iusto p̃lio.
cum archelao conflixit. Centũ decẽ milia de exer¬
citu archelai interfecta. uix decẽ milia militũ¬
archelao insubsidiũ misit ex asia. Scđ̃o p̃lio qͥn¬
qͣginta milia exhis int̾fecta ft̾. ibiq diogenꝰ ar¬
chelai filiꝰ trucidatꝰ est. Tercio bello om̃s copie qͣs

Expanded text:
tunc multitudo Romanorum ciuium caesa sit, quis maeror tunc multitudo Romanorum ciuium caesa sit, quis maeror plurimarum prouinciarum, quis gemitus occidendorum pariter atque occidentium fuerit, cum singuli quique aut prodere innhospitum cogerentur. Archelaus quoque, dux Mithridatis, cum centum viginti millibus peditum atque equitum in Achaiam praemissus, Athenas cunctamque Graeciam, partim vi, partim deditione obtinuit. Sylla, cui post consulatum Mithridaticum bellum obuenerat, Archelaum apud Piraeum, Atheniensium portum septemplici muro conmunitum, diu obsedit, ipsam Atheniensium urbem ui cepit. postea iusto proelio cum Archelao conflixit: centum decem milia de exercitu Archelai interfecta, uix decem milia suArchelao in subsidium misit ex Asia. Secundo praelio quindecim millia ex his interfecta sunt, ibique Diogenes, Archelai filius, trucidatus est. Tertio bello omnes copiae, quas
Abbreviated transcription (Latin):
uomano censit statim asscͥptꝰ ut natꝰ est. Hec est pͥma
illa clarissimaq illa ꝓfessio. que cesarẽ om̃iũ pͥnci¬
ascriptione signͣuit. inqͣse ⁊ ip̃e qͥ cunctos homĩe
fecit ĩ ueniri hominẽ a sc̾biq inter homĩes uoluit.
Qd̾ penitꝰ nũqͣm ab orbe condito. atq ab exordio gene¬
ris hũan inhunc mundũ. nebabilonio qͥdẽ uł mace¬
donico ut ñ dicam minori. ciuqͣm regno ꝯcessũ fuit.
defensamq inhunc rerũ apicẽ ꝓuexit. cuiꝰ potissime

Expanded text:
omano censui statim adscriptus at natus est. haec est prima illa clarissimaque professio, quae Caesarem omnium princiadscriptione signauit, in qua se et ipse, qui cunctos homines fecit, inueniri hominem adscribique inter homines uoluit; quod penitus numquam ab Orbe condito atque ab exordio generis humani in hunc modum ne Babylonio quidem uel Macedonico, ut non dicam minori cuiquam regno concessum fuit. defensamque in hunc rerum apicem prouexerit, cuius potissime
Abbreviated transcription (Latin):
statuit. ꝑ ꝙͣs humanũ genꝰ lib̾a reuerentia
discipline morẽ gereret. dñi appellationẽ
ut hõ dedinauit. Nam cũ eodem spectante
ludos pnuntiatũ eẽt ĩ mimo dñm equũ ⁊ bonũ.
uniu̾siq qͣi de ip̃o dictũ eẽt eniltantes apro¬
bauissent. statĩ qͥdem manu uultuq indetora
adolatioẽs rep̾ssit. ⁊ in seq̃nti die gͣuissimo
corripuit edicto. dñmq se post hec appellar
ne alibis qͥdem ⁊ nepotib sius uł serio uł ioco
passus ẽ. Igit᷑ eodẽ temꝑe idest eadẽ anno quo
mulata est. Incuꝰ ortu audientib hom̃ib guil¬
tantes angłi cecinert̃. gła in excelsis dõ ⁊ int̾ra
par hom̃ĩb bone uoluntatis. Eoqꝙ temꝑe hic
ad qͣm rerũ om̃ium su̾ma cansenserat dũm se

Expanded text:
statuit, per quas humanum genus libera reverentia statuit, per quas humanum genus libera reverentia disciplinae morem gereret, Domini appellationem ut homo declinavitt in mimo o dominum aequum et bonum uniuersique, quasi de ipso dictum esset, exultantes adprobauissent, et statim quidem manu uultuque indecoras adulationes repressit et insequenti die grauissimo corripuit edicto dominumque se posthac appellari ne a liberis quidem aut nepotibus suis uel serio uel ioco passus est. Igitur eo tempore, id est eo anno quo mulata est, in cuius ortu audientibus hominibus exultantes angeli cecinerunt. Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. eodemque tempore hic, ad quem re
Abbreviated transcription (Latin):
toto t̾raꝵ orbe uł domito uł pacto om̃ium
ocłiȩ signarent᷑. atq inse solos oĩs uigor ro¬
mani imꝑu uertendꝰ esset. qͥppe qͦs pͥstine ul¬
ciscende cͣssiane cedis ꝯscientia mordebat. ultro
signa que crasso interfecto abstułant ad cesa¬
rem remisert̃. regiisq obsidib tͣditis firmũ
fedꝰ̾ fideli supplicatione meruert̃.
nuo itaq aburbe condita. dec.lu. cesar
augustus aboriente in occidentẽ. a septẽtͥo¬
ne in meridiem. ac ꝑ totũ occean circulum
cunctis gentib una pace apositis. iani portas
tẽio ip̃e tẽ clausit. qͣs ex euo ꝑ xii. fere annoᷤᷤ
qͥetissimo semꝑ obseratas otio. ip̃a etiã iubigo
segnauit. nec pus uniqͣm nͥ sub extͤma senes¬
tute angti. pulsate atheniensiũ seditione⁊
dacoꝵ ꝯmotiõe patuert̃. Clausis gͥ iã poctis.¬
rem puplicã qͣmbello quesierat. pace enutͥ¬
re art amplificare studens leges plurimas

Expanded text:
toto terrarum orbe uel domito uel pacato omnium toto terrarum orbe uel domito uel pacato omnium oculis signarentur atque in se solos omnis uigor Romani imperii uertendus esset, quippe quos pristina ulciscendae Crassianae caedis conscientia mordebat, ultro signa, quae Crasso interfecto abstulerant, ad Caesarem remiserunt regiisque obsidibus traditis firmum foedus fideli supplicatione meruerunt. Itaque anno ab Vrbe condita DCCLII Caesar Augustus ab oriente in occidentem, a septentrione in meridiem ac per totum Oceani circulum cunctis gentibus una pace conpositis, Iani portas tertio ipse tunc clausit. quas ex eo per duodeoim fere annos quietissimo semper obseratas otio ipsa etiam robigo signauit, nec prius umquam nisi sub extrema senectute Augusti pulsatae Atheniensium seditione et Dacorum commotione patuerrempublicam quam bello quaesiverat, pace enutrire atque amplificare studens, leges plurimas
Abbreviated transcription (Latin):
ultimo. supplex cũ gentilitio munere eous indꝰ
⁊ scitaboreus orauit. Cantabͥcho bello ꝑ qͥnq annos.
totaq hispania inet̾nã pacẽ cũ qͣdam respiratiõe
lassitudinis recdinata ac reposita. cesar romam
et legatos bella gessit. Nam inter ceteros ⁊ pyso
adu̾sus uendalicos missus est. Qͥb sub actis uictor
adcesarẽ ret̾sus. Iugdunũ uenit. pannonios
matꝰ bellum sicut sueromꝰ atestat᷑ pꝰ punicũ fuit
Sub eodem uͦ temꝑe quintiliꝰ uarꝰ. cũ tͥb legiõib
agermanis rebellantib misera suꝑbia atq
auaritia. in subiectos agens. funditꝰ deletꝰẽ.
Qͣm rei puplice cladem cesar aug̾tus adeo gͣuit̃
tulit. ut sepe ꝑuim doloris capd parieti ꝯlidenᷤ
lamaret. Quintilli auare. redde legiones.
Bosforanos uͦ agͥppa suꝑauit. et signis romanis
gͣilli qͣndã sub mitͥdate sustułant bello recu¬
ꝑatis. uictos ad deditionẽ coegit. Parthi qͣsi

Expanded text:
ultimo supplex cum gentilitio munere Eous Indus ultimo supplex cum gentilitio munere Eous Indus et Scytha Boreus oravit. Cantabrico bello per quinque annos octo, totaque Hispania in aeternam pacem cum quadam respiratione lassitudinis reclinata ac reposita, Caesar Romamet legatos bella gessit; nam inter caeteros et Piso adversum Vindelicos missus est. Quibus subactis, victor ad Caesarem Lugdunum venit. Pannonios maius bellum, sicut Suetonius adtestatur, post Punicum fuit. Sub eodem uero tempore Quintilius Varus cum tribus legionibus a Germanis rebellantibus, mira superbia atque auaritia in subiectos agens , funditus deletus eat. quam reipublicae cladem Caesar Augustus adeo grauiter tulit, ut saepe per uim doloris caput parieti conlidens clamaret Quintili Vare, redde legiones. Bosporanos uero Agrippa superauit et signis Romanis, quae illi quondam sub Mithridate sustulerant, bello recuperatis uictos ad deditionem coegit. Parthi, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cos. suenos ⁊ sic ambroc. pariter uno bello s etiam
suis asꝑo suꝑauit. Quoꝵ ex eo considerari uirtus
ac feritas potest. qd̵ mulieres qͦ coꝵ si qͣndo p̾uentu
romanoꝵ inter claustra sua concludebant᷑. deficien¬
tib telis uł qͣlibet re qͣuelut telo uti furor possit.
paruos filios collisos humi. in hostiũ oraiaciebant.
in fingłis filioꝵ necib bis parricide. Tunc etiam
in africam sulanos ⁊ getulos latios uagantes.
cossus dux cesaris artatis finib coercuit. atq¬
i romanis limitib abstiner. metu compulit.
Interea cesarem apd̃ terraconẽ citerioris his¬
panie urbem. legati indoꝵ et scithau toto orbe
tͣnsmisso tandẽ ibi ĩuenert̃. ultͣ qͦ iã querere
ñ possent. refuderuntq incesarẽ alexand magni
gloriã. Qͤm sicut hispanior galloꝵq legatio ĩ
medio oriente apd̃ babilontã ꝯ templatione pa¬
cis adut. ita hunc cesarẽ apd hispamã ĩ occidentiᷤᷤ

Expanded text:
cos, Suevos et Sicambros pariter uno bello, sed etiam cos, Suevos et Sicambros pariter uno bello, sed etiam suis aspero, superavit. Quorum ex eo considerari virtus ac feritas potest, quod mulieres quoque eorum, si quando praeventu Romanorum inter plaustra sua concludebantur, deficientibus telis, vel qualibet re, qua velut telo uti furor possit, parvos filios collisos humi in hostium ora jaciebant, in singulis filiorum necibus bis parricidae. Tunc etiam in Africa Musolanos et Getulos latius vagantes Cossus, dux Caesaris, arctatis finibus coercuit, atque Romanis limitibus abstinere metu compulit. Interea Caesarem apud Tarraconem citerioris Hispaniae urbem legati Indorum et Scytharum toto orbe transmisso, tandem ibi invenerunt, ultra quod jam quaerere non possent, refuderuntque in Caesarem Alexandri Magni gloriam: quem sicut Hispanorum Gallorumque legatio in medio Oriente apud Babylonem contemplatione pacis adiit, ita hunc apud Hispaniam in Occidentis
Abbreviated transcription (Latin):
uictorie hunc honorẽ cesar detulie. ut tẽ qͦ iam
portas claustro cohiberi iuberet. ita tunc sed̾o pꝰ
drusus pͥuignꝰ cesaris. galliã retiamq sortitus.
maximas fortissimasq gentes germanie armis
sub egit. Hami tune uelud ad constitutũ diempa
cis festinarent. ita om̃s ad exꝑientiã belli decessio¬
nem ue federis undatim gentes cõmouebantur.
aut suscepte conditiones pacis si uincerent᷑. aut
usure quieta lib̾tate si uincerent. Norici. iliriq.
pantionii. dalmate. mesi thraces et daci. sarmate.
pluriniq ⁊ marimi germanie ppłi. ꝑ diu̾sos du¬
ces uł suꝑati uł rep̃ssi. uł etiã obiectu maximoꝵ
fluminũ theni danubiq se clusi sunt. Drusus
ingermania pͥmo susceptꝰ. deinde tenecteros et
cathos ꝑ domuit: marco magnos pene ad inter¬
nitionẽ cicidit. Postea fortissimas nationes. et qͥb
nat᷑a uires. consuetudo exꝑientiã uiriũ dabat. cheroᷤᷤ¬

Expanded text:
uictoriae hunc honorem Caesar detulit, ut tunc quoqueuictoriae hunc honorem Caesar detulit, ut tunc quoque belli portas claustro cohiberi iuberet. ita tunc secundo pDrusus, priuignus Caesaris, Galliam Raetiamque sortitus maximas fortissimasque gentes Germaniae armis subegit. nam tunc, neluti ad constitutum pacis diem festinarent, ita omnes ad experientiam belli decisionemue foederis undatim gentes commouebantur aut suscepturae condiciones pacis, si uincerentur, aut usurae quieta libertate, si uincerent. Norici Illyrii Pannonii Dalmatas Moesi Thraces et Daci Sarmatae plurimique et maximi Germaniae populi per diuersos duces uel superati uel repressi uel etiam obiectu maximorum fluminum, Rheni Danuuiique, seclusi sunt. Drusus in Germania primum Vsipetes, deinde Tencteros et Cattos perdomuit. Marcomanecionem caecidit. Postea fortissimas nationes, et quibus natura vires, consuetudo experientiam virium dabat, Cherus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xu. milia passuũ fossa circum septũ obsidione cin¬
xerunt. Itaq uͥ se gens hominũ trux nat᷑a et ferox
neq tolerande obsidioni sufficientẽ. neq suscipiendo
bello parem in tellexit. ad uoluntariã mortẽ seru¬
tutis timore concurrit. Nam se pene õẽ certatĩ igne
ferro. ac ueneno necauer̃t. Astures uͦ positis castͥs
apd astruã flum̃. romanos nͥ ꝓditi p̾uentiq essent.
magnis consiliis uirib opp̾ssisent. Tres legatos cũ
legionib sus intra castra diuisos. tͥb eq agmiinib
obruere repente moliti ꝓditione sua de tecti sunt.
Hos pꝰea carsius bello exceptos. ñ parua etiã roma¬
noꝵ clade suꝑauit. pars eoꝵ p̃lio elapsa lancham
ꝯfugit. Cũq milites circũdatã urbẽ incendio ad¬
uri pararent. dux cariꝰ et a suis cessationẽ ĩꝑauit.
ĩcendis ⁊ ab arbaris uoluntatẽ deditionis exegit.
Studiose enĩ nitebat᷑ integrã atq in columen ciui¬
tatem. iuctorie sue testem relinq̃re. Cantabͥ ce

Expanded text:
 milia passuum fossa circumsaeptum obsidione cinxerunt. itaque ubi se gens hominum trux natura et ferox neque tolerandae obsidioni sufficientem neque suscipiendo bello parem intellegit, ad uoluntariam mortem seruitutis timore concurrit. nam se paene omnes certatim igne ferro ac ueneno necauerunt. Astures uero positis castris apud Asturam flumen Romanos, nisi proditi praeuentique essent, magnis consiliis uiribusque oppressissent. tres legatos cum legionibus suis in tria castra diuisos tribus aeque agminibus obruere repente moliti, suorum proditione detecti sunt. hos postea Carisius bello exceptos non parua etiam Romanorum clade superauit. pars eorum proelio elapsa Lanciam confugit. cumque milites circumdatam urbem incendio adoriri pararent, dux Carisius et a suis cessationem impetrauit incendii et a barbaris uoluntatem deditionis exegit. studiose enim nitebatur integram atque incolumem ciuitatem uictoriae suae testem relinquere. Cantabricae
Abbreviated transcription (Latin):
cepit et mansit. qd̵ gͤci monarchiã uocant. Porro
aute hunc esse eunde̾ diem. hoc est. Uuii. id̾ ianua¬
ris qͦ nos epiphaniã hoc est apparitionẽ siue mani¬
festationẽ dñci sacͣmenti obseruamꝰ. nemo credentiũ
siue etiã fidei ꝯtͣdicentiũ nescit. Deqͦ nr̃e istiꝰ fidlissi¬
me obseruationis sacmento. uberiꝰ nunc dicere noc
raitio nec locꝰ flagitat. ut et querentib rescruasse.
⁊ negligentib ñ ingessisse. hoc autẽ fidelit̾ cõmemo¬
rasse uideam᷑. Ideo par fuit ut ꝑ om̃ia uent᷑i łͥ gr̃a.¬

Expanded text:
coepit et mansit, quod Graeci monarchiam uocant. Porro coepit et mansit, quod Graeci monarchiam uocant. Porro autem hunc esse eundem diem, hoc est VIII idus Ianuarias, quo nos Epiphania, hoc est apparitionem siue manifestationem Dominici sacramenti, obseruamus, nemo credentium siue etiam fidei contradicentium nescit. de quo nostrae istius fidelissimae obseruationis sacramento uberius nunc dicere nec ratio nec locus flagitat; ut et quaerentibus reseruasse et neglegentibus non ingessisse uideamur. hoc autem fideliter commemorasse ideo par fuit, ut per omnia uenturi Chr
Abbreviated transcription (Latin):
plius canidiꝰ infestissimꝰ quidẽ semꝑ cesari.s ⁊ an¬
tonio in fidus.⁊ cassiꝰ palmensis. ultima inolat
pat cesaris uictima. et qͥntꝰ ouinnꝰ obeim maxi¬
rre nota qd̾ ebscenissime carnifex lanificio tex¬
erubuerat. Dehine cesar pedest̾b dpus insiret
uentt. deinde in aslam ⁊ hibͥna concessit. aepost
ꝑgreciã brundisium ꝑ uectus est.
nno ab urbe condita. dcc . xxxu. ip̃o imꝑatore ce¬
sare augt᷑o qͥnqͥes. et lucia põpeio consulib. cesar
uictor aboriente rediens. octaua idus ianuarii urbẽ
tͥpaci tͥumpho ing̾ssus est. ac tẽ pͥmo ip̃e ian portas
sopitis finitisq om̃ib bellis eiuilib clausit. hoc die
pͥmũ augustus consul utatꝰ est. Qͦ nom̃ ancea cunctis
in uiolatũ. ꝙ usq ad nc̃ ceteris in austrũ dñis tantũ
orbis licite usurpatũ. apicẽ declarat imꝑii. atq
exeadem die sũma rerũ ac potestatũ penes unũ esse

Expanded text:
P. Canidius, infestissimus quidem semper Caesari sed et AnP. Canidius, infestissimus quidem semper Caesari sed et Antonio infidus, et Cassius Palmensis, ultima uiolati patris Caesaris uictima, et Q. Ouinius ob eam maxime notam, quod obscenissime lanificio texerubuerat. dehinc Caesar pedestribus copiis in Syriam uenit, deinde in Asiam ad hiberna concessit ac post Graeciam Brundisium peruectus est. Anno ab Vrbe condita DCCXXV ipso imperatore Caesare Augusto quinquies et L. Apuleio consulibus Caesar uictor ab Oriente rediens, VIII idus Ianuarias Vrbem triplici triumpho ingressus est ac tunc primum ipse Iani portas sopitis finitisque omnibus bellis ciuilibus clausit. hoc die primum Augustus consalutatus est; quod nomen, cunctis antea inuiolatum et usque ad nunc ceteris inausum dominis, tantum Orbis licite usurpatum apicem declarat imperii, atque ex eodem die summa rerum ac potestatum penes unum esse
Abbreviated transcription (Latin):
endam cdassem importũ descenderer. subito um¬
uerse unu̾se naues ad cesarem tͣnsiert̃. Citq
unico p̃sidio spoliatꝰ eẽt. trepidꝰ secũ paucos reoe¬
pit in regiã. Deuide inminente cesare turbata
ciuitate. idem antomiꝰ sese ferro tͣnsuerbanit. ac¬
semianimis ad eleo patͣm in monumentũ in quo¬
sese illa mori certa condiderat. ꝑ latus ẽ. Cleopat᷑
pꝰ qm se seruar ad tͥummphum intellext uolunta¬
riã moctẽ petens serpentis ut putat᷑ morsu ĩsinꝰ¬
tis racta bͣchio ex animis inuenta est. frustra
cesare psillos ad mouente. qͥ uenena serpentiũ
e uuluerib hominũ haustũ reuocare atq ex¬
gere solent. Cesar alexand̾a urbe om̃iun longe
epulentisima ⁊ maxima uictor potitꝰ c̃. Nam e
roma intantũ opib eiꝰ aucta est. ut ꝓpter habũ¬
uanaiũ pecumaꝵ. duplicia qͣm usq ad id fuent
possessionti aliaꝵ rerũ uenaliũ p̃cia statuerent᷑.¬
U ccisi sunt in su cesaris mior antonu fili. et pui¬

Expanded text:
ndam classem in portum descenderet, subito universae naves ad Caesarem transierunt. Cumque unico praesidio spoliatus esset, trepidus se cum paucis recepit in regiam. Deinde imminente Caesare, turbataque civitate, idem Antonisemianimis ad Cleopatram in monumentum, in quod se illa mori certa condiderat, perlatus est. Cleopatra postquam se ad triumphum seruari intellexit, uoluntariam mortem petens, serpentis, ut putatur, morsu in sinistro tacta bracehio exanimis inuenta est, frustra Caesare etiam Psyllos admouente. qui uenena serpentum e uulneribus hominum haustu reuocare atque exsugere solent. Caesar Alexandria, urbe omnium longe opulentissima et maxima, uictor potitus est. nam et Roma in tantum opibus eius aucta est, ut propter abundantiam pecuniarum duplicia quam usque ad id fuerant possessionum aliarumque rerum uenalium pccisi sunt iussu Caesaris maior Antonii filius et
Abbreviated transcription (Latin):
& uicti. in uinium montẽ nat᷑a tutissimũ confuge¬
runt. uͥ obsidionis fame ad extͤmũ pene ꝯsũptist̾.
Rachilium deinde oppidũ magnͣ ui ac dui repugnauᷤ.
pꝰtremo captũ ac dirutũ est. Preterea ult̾iores gal¬
licie partes. qͦͤ montib siluis q consite ococano tͣmi¬
nant᷑. antestiꝰ et firimiꝰ legati magius gͣuib bellis ꝑ

Expanded text:
et uicti in Vinnium montem natura tutissimum confugeet uicti in Vinnium montem natura tutissimum confugerunt, ubi obsidionis fame ad extremum paene consumpti sunt. Racilium deinde oppidum magna ui ac diu repugnans, postremo captum ac dirutum est. praeterea ulteriores Gallaeciae partes, quae montibus siluisque consitae Oceano termin
Abbreviated transcription (Latin):
gentib cesar urbem repetiit. ad contestationem
fidei qͣm exꝓmiuꝰ auctum sit ip̃o meliꝰ ordine ꝓfc̃t᷑.¬
nno ab urbe condita. dec.xxxui. imꝑatore au¬
gusto cesare seriec. ⁊ bis marco agrippa ꝯsulib.
cesar paruũ in hispania. ꝑ .ce. annos actum intelli¬
gens. sicambros atq astures fortissimas hispanie
gentes suis uti legib sineret aꝑuit iani portas. nꝙ
in hispanias ip̃e cũ exercitu ꝓfectus est. Cantabri
citur. Hi ñ solũ ꝓpͥam lib̾tatẽ tueri ꝑati. uerum
etiã finitimoꝵ p̃riꝑe ausi. uacceos et turmogoᷤᷤ.
autͥgonas assiduis eruptionib ppłabant᷑. Igitur
cesar apud segłssimã castra posuit tͥb agminib
totam pene amplexꝰ cantabͥam diufatigato frust
aqͥtanico sinu ꝑ occeanũ in cautis hostib ãmoue¬
ri classem. atq exponi copias iubet. Tunc denũ
cantabres sub menib atice maxino congͦssi bello

Expanded text:
gentibus, Caesar Urbem repetiit, ad contestationem gentibus, Caesar Urbem repetiit, ad contestationem fidei quam expromimus, actum sit, ipso ordine XVI imperatore Augusto Caesare sexies et bis M. Agrippa consulibus Caesar parum in Hispania. per ducentos annos actum intellegens, si Cantabros atque Astures, duas fortissimas Hispaniae gentes, suis uti legibus sineret, aperuit Iani portas atque in Hispanias ipse cum exercitu profectus est. Cantabri citur. hi non solum propriam libertatem tueri parati uerum etiam finitimorum praeripere ausi, Vaccaeos et Turmogos et Autrigonas adsiduis eruptionibus populabantur. igitur Caesar apud Segisamam castra posuit, tribus agminibus totam paene amplexus Cantabriam. diu fatigato frustrAquitanico sinu per Oceanum incautis hostibus admoneri classem atque exponi copias iubet. tunc demum Cantabri sub moenibus Atticae maximo congressi bello
Abbreviated transcription (Latin):
hospita largas eccłia asfluenter acq in cessabiliter
ꝓ cessuros. restituendosq ꝑ cesarẽ om̃is seruos. qͥ tam̃
cagnoscerent dñm suũ. cet̃osq qͥ sine dño inuenrent᷑
morti supplitioqi delendos. remittendaq sub cesare
debita pecẽoꝵ in ea urbe in ꝗͣ spontaneũ fluxit ołm.
ĩ celo. ⁊ interra ꝓdigia ꝓdiderunt. Tertio aũ cũ urbẽ
tumpharis qͥnto ꝯsul ing̾ssus est. eo scilicet die qͣm
clausit. et clarissimũ illud augti nom̃ assumpsit.
qͥd fideliꝰ aut ueriꝰ credi aut cognosçi potest. Con¬
currentib ad tantã manifestationẽ pace nomĩe
diei. qͣm hunc occulto qͥdem gestoꝵ ordine ad obse¬
quium p̃ꝑationis eiꝰ p̃destinatũ fuisse. Qͥ co die qͦ
ille manifestandꝰ mͦ pꝰ paululũ erat. et pacis sigñ
p̃tulit. et potestatis nom̃ assu̾psit: Qdͥ autẽ in
qͣrto reditu cum finito cantabͥeo bello. pacatisq oĩb

Expanded text:
hospita largaque Ecclesia affluenter, atque incessabiliter hospita largaque Ecclesia affluenter, atque incessabiliter processuros, restituendosque per Caesarem omnes servos, qui tamen cognoscerent Dominum suum, caeterosque, qui sine domino invenirentur, morti supplicioque dedendos, remittendaque sub Caesare debita peccatorum in ea Urbe in qua spontaneum fluxisset oleum, in coelo, et in terra prodigia prodiderunt. Tertio autem, cum Urbem triumphans quintum consul ingressus est, eo scilicet die, queclausit, et clarissimum illud Augusti nomen assumpsit, quid fidelius ac verius credi aut cognosci potest; concurrentibus ad tantam manifestationem, pace, nomine, die, quam hunc occulto quidem gestorum, ordine, ad obsequium praeparationis ejus praedestinatum fuisse: qui eo die, quo ille manifestandus mundo post paululum erat, et pacis signum praetulit, et potestatis nomen assumpsit? Quid autem in quarto reditu, cum finito Cantabrico bello, pacatisque omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
anuncło suo interfecto ex appollonia rediens ur bẽ
ingͥdet᷑ hora circit᷑ t̃cia. repente liqͥdo ac puro se¬
reuo cirełs ad spetiem celestis arcꝰ orbẽ solis ãbit.
Qͣ eum unũ ac potentissimũ ĩ hoc mundo solũq
clarissimũ uiurbe monstraret. cuiꝰ temꝑe uent᷑us
esset. qͥ ip̃m solem solus mundũq totũ et fecisset
et regeret. Deinde cũ sed̃o insicilia receptis apõpero
et lepido legionib .xxx. milia seruoꝵ dñis restitu
censuisset. Indieb ip̃is fons olei largissimꝰ sicut suꝑiꝰ
eip̃ssi. de tab̾na meritoria ꝑ totũ diem fluxit. Quo
signo qͥd euidentiꝰ qͣm in diẽb cesaris toto orbe reg¬
nanas. futa xͥ natiuitas declarata est. xp̃i eñ liug̃
sentis ei inqͣ ⁊ exqͣ natꝰ est. unctꝰ interp̃tatus. Itaꝙ¬
cũ es remꝑe qͦ cesari ꝑ petua tͥbunitia potestas dec̃¬
ti est rome fons olei ꝑ tocũ diem fluxit sub pͥncipatu
lũ atq ex eo unctos de meritoria tab̾na. hoc est de

Expanded text:
auunculo suo interfeoto, ex Apollonia rediens Vrbem ingrederetur, hora circiter tertia repente liquido ac puro sereno circulus ad speciem caelestis arcus orbem solis ambiit, quasi eum unum ac potissimum in hoc mundo solumque clarissimum in orbe monstraret, cuius tempore uenturus esset, qui ipsum solem solus mundumque totum et fecisset at regeret. Deinde cum secundo, in Sicilia receptis a Pompeio et Lepido legionibus, xxx milia seruorum dominis restcensuisset: in diebus ipsis fons olei largissimus, sicut superius expressi, de taberna meritoria per totum diem fluxit quo signo quid euidentius quam in diebus Caesaris toto Orbe regnantis futura Christi natiuitas declarata est? Christus enim lingua gentis eius, in qua et ex qua natus est, unctus interpcum eo tempore quo Caesari perpetua tribunicia potestas decreta est, Romae fons olei per totum diem fluxit: sub principatu tum, atque ex eo unctos, de meritoria taberna, hoc est, de
Abbreviated transcription (Latin):
dñs xp̃e iħe hunc mundũ pͥmũ aduentu suo illust᷑¬
uit. regnũq cesari tͣnqͥllissimũ dedit. hunc qͦ sextũ
libellũ hoc fine conduserim. ut germinantia cẽꝑa
ap̃iana. magisq inter repͥmentũ manꝰ crescentia:
et que ad huc inꝓuectu posita. hoꝵ ip̃oꝵ qͥb hec res¬
ponde cogim᷑ in sectatione mordent᷑. septimo libello
si tam̃ adiuuante dño suffecero cõp̃hendã. Ut qm̃¬
abinitio et peccare homĩes ⁊ punir ꝓpter peccã
ultiones secute st̃. absq eo qd̵ õs ad peccandũ geñalit̃¬

Expanded text:
nus Christus hunc mundum primum adventu suo illustravit, regnumque Caesari tranquillissimum dedit, hunc quoque sextum libellum hoc fine concluserim: ut germinantia tempora Christiana, magisque inter reprimentium manus crescentia, et quae adhuc in provectu posita, horum ipsorum, quibus haec respondere cogimur, insectatione mordentur, septimo libello, si tamen adjuvante Dab initio et peccare homines et puniri propter peccata utiones
Abbreviated transcription (Latin):
acie congͦssum. maximasq cũ eo fugitiuoꝵ copias
ꝑculit. Nam sexaginta milia eoꝵ cesa. sex milia capta
referunt᷑. tͥa milia ciuium romanoꝵ recepta sunt.
Ceteri qͥ ex hoc bello lapsi ob errabant. ꝑ cõ plures
duces frequent indagine atͥtift᷑. At ego tt̃m ac sepiꝰ
repeto. nuniqͥd nã et hic cõꝑatione aliqͣ egent tẽꝑa.
Qͥ rogo andire ñ horreat ñ clicã bella talia. sed
nem̃ĩa tanta belloꝵ. externa seruilia. fugitiuoꝵ.¬

Expanded text:
acie congressum maximasque cum eo fugitiuorum copias acie congressum maximasque cum eo fugitiuorum copias perculit. nam sexaginta milia eorum caesa, sex milia capta referuntur, tria milia ciuium Romanorum recepta sunt. ceteri, qui ex hoc bello lapsi oberrabant, per conplures duces frequenti indagine attriti sunt. At ego iterum ac saepius repeto: num quidnam et hic conparatione aliqua egent tempora ? quis rogo audire non horreat non dicam bella talia, sed uel nomina tanta bellorum, externa, seruilia, so
Abbreviated transcription (Latin):
laniste gladiatoꝵ potiꝰ qͣm uulitũ pͥncipes edidert̃.
Deinde consules gelus ⁊ lentulus adu̾sus eos cũ exer¬
citu missi quoꝵ geliꝰ crixũ acerrie pugnantẽ p̃lio
opp̃ssit. letitulus aspartaco suꝑatꝰ aufugit. Post etiã
conlatis frustra ambo consules copiis. accepta gͣui
clade fugerunt. Dehinc gaiuĩ cassium ꝓconsulem idẽ
spartacꝰ opp̃ssum bello interfecit. Itaq exterrita ciuitate
ñ minore ꝓpe modũ metu. qͣm sũb hanniebale circapor¬
tas frem̃ce tͣpidauerat. senatꝰ cͣissum cũ legionib ꝯsulẽ
nouoq supplem̃to nulitũ mifit. Is mox ut fugitiuoꝵ
pugnã in iit. sex milia eoꝵ interfecit. d.cccc. uͦ cepit.
Inde pͥusꝙͣ ip̃m spartacũ ad caput silari fluminis cast᷑
metantẽ bello aggͤderet᷑. gallos auxiliatores eiꝰ ger¬
manos ꝙ suꝑauit eqͥb. xxx milia. hominũ cũ ip̃is
ducib occidit. Nouissime ip̃m spartacũ dispofita

Expanded text:
lanistae, gladiatorum potius quam militum principes, ediderunt. lanistae, gladiatorum potius quam militum principes, ediderunt. Deinde consules Gellius et Lentulus adversus eos cum exercitu missi, quorum Gellius Crixum, acerrime pugnantem, praelio oppressit, Lentulus, a Spartaco superatus, aufugit. Post etiam collatis frustra ambo consules copiis, accepta gravi clade, fugerunt. Dehinc C. Cassium proconsulem idem Spartacus oppressum bello interfecit. Itaque exterrita Civitate non minore propemodum metu, quam sub Annibale circa portas fremente trepidaverat, senatus Crassum cum legionibus consulum novoque supplemento 361 militum misit. Is mox ut fugitivorum pugnam iniit, sex millia eorum interfecit, nongentos vero cepit. Inde prius quam ipsum Spartacum metantem bello adgrederetur, Gallos auxiliatores eius Germanosque superauit, e quibus xxx milia hominum cum ipsis ducibus occidit. nouissime ipsum Spartacum disposita
Abbreviated transcription (Latin):
ne deleuit. liciã ⁊ urbes eiꝰ obsessas opp̾ssasq ce¬
pit. Preterea olimpũ montem euagatꝰ fasidẽ
eu̾tit. coricũ diruit. Tauri qͦ montis latera
inciliciã uergentia ꝑ scrutatꝰ is auros bello fcͣ
et timnomao gallis et sparthaco tͣuessuiũ mon¬
tẽ occupauest. Unde eoũpentes. dodii p̃toris¬
qͥ eos obsicdione cinxerat. cast᷑ expugnͣrunt. ip̃oq in
fugã acto cunctã p̃clam au̾terunt. Inde ꝑ conscrentiã
et meta pontũ circum ducti. ingentia bu agnuna
collegerunt. Namerixo decẽ miliũ multitu do.
spartaco aut̾e tͥplex tunc numerꝰ fuisse refertar.
timnomaus eñ iã insuꝑiori bello fuerat occisus.
Itaq cum ceclib incendiis rapius tupͥsq om̃ia mis¬
cerent. inexeqͥis captiue matͦne qͤ se dolore uolat
pudoris necaueratit. manꝰ gladlatoꝵ ex qͣdringentis
captiuus qd̃ expectandi fuerant spectaturi. ut pute

Expanded text:
ne deleuit. Lyciam et urbes eius obsessas oppressasque cene deleuit. Lyciam et urbes eius obsessas oppressasque cepit. praeterea Olympum montem peruagatus Phasidem euertit, Corycum diruit, Tauri quoque montis latera in Ciliciam uergentia perscrutatus Isauros bello fet Oenomao Gallis, et Spartaco Thrace, Vesuvium montem occupaverunt; unde erumpentes, Clodii praetoris eos obsidione cinxerat, castra expugnarunt: ipsoque in fugam acto, cuncta in praedam verterunt. Inde per Consentiam et Metapontum circumducti, ingentia brevi agmina collegerunt. Nam Crixo decem millium multitudo, Spartaco autem triplex tunc numerus fuisse refertur. Oenomaus enim jam in superiore bello fuerat occisus. Itaque cum caedibus, incendiis, rapinis, stuprisque omnia miscerent, in exsequiis captivae matronae, quae se dolore violati pudoris necaverat, munus gladiatorum ex quadringentis captivis, scilicet, qui spectandi fuerant, spectaturi, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
incurrentẽ uiuũ potentemue dimisit. Inte¬
rea macedonicũ bellum claudiꝰ sortitꝰ. uari¬
as gentes gͤ rhodopeis montib cir cũ fuse st̃.
actum macedoniã crudelissime ppłabat᷑.
Nam inter cet̾a clictu audituq horrida qͤ
incaptiuos agebant. raptis. cũ poculo opus
ẽẽtihumanoꝵ capitũ ossib eruentis capilla¬
risq ad huc atq ꝑ interiores cauertas male
offoso cereb̾ oblitis: auide ac sine horrore tãꝙͣ
ueris poculis utebant᷑. quaꝵ eruentissimi atq
mꝰ pellere macedonie finib bello atẽptauit
magnisq se maloꝵ molib obiecit. Unde cũ
animo egeret curis circũ septꝰ. et morbo insuꝑ
correptꝰ eẽt interiit. Huiꝰ susceptor scͥbomꝰ ad¬
tempt᷑aꝵ suꝑiore bello gentiũ ũ declinans ĩ
dardaniã arma cõu̾tit. eamq suꝑauit. Pu¬
blius uͦ seruiliꝰ ex consule siciliã ⁊ pampiliam
crudelentissime adortꝰ. dũ subdere studuit. pe¬

Expanded text:
incurrentem uiuum potentemue dimisit. Inteincurrentem uiuum potentemue dimisit. Interea Macedonicum bellum Claudius sortitus uarias gentes, quae Rhodopaeis montibus circumfusae sunt ac tunc Macedoniam crudelissime populabantur — nam inter cetera dictu audituque horrida quae in captiuos agebant, raptis, cum poculo opus esset, humanorum capitum ossibus cruentis capillatisque adhuc ac per interiores cauernas male effosso cerebro oblitis auide ac sine horrore tamquam ueris poculis utebantur: quarum cruentissimi atque xi, Claudius pellere Macedoniae finibus bello adtemptauit magnisque se malorum molibus obiecit: unde cum animo aeger et curis circumsaeptus, morbo insuper correptus esset, interiit. huius successor Scribonius adtemptatarum superiore bello gentium uim declinans, in Dardaniam arma conuertit eamque superauit. Publius uero Seruilius exconsule Ciliciam et Pamphyliam crudelissime adortus dum subdere studet, pae
Abbreviated transcription (Latin):
dolis interfectꝰ. fuie bello fecit. romanis q uicto¬
riam sine głia delit. qmuis. ꝑpennã pꝰea parͤ
exercitꝰ eiꝰ secu ta sit. Qͥ apompeio uictꝰ. cum
uniu̾so suo ẽxe rcitu interfectus est. Ciuita¬
tib uͦ cunctis ultͦ ac sine mora ꝑ declitionẽ
receptis due tantũ restituert̃. hocẽ. uxuma
et calagurris. qͣrũ uxumã põpeiꝰ eũtit. ca¬
lagͣrim afraniꝰ iugi obsidione confectã atq
adinfames escas miseranda inopia coactam
ultima cede incendioq deleuit. Pertussores
sertorii p̾miũ ne petendũ qͥdem a ramanis
ẽẽ duxerunt. qͥppe qͥ memurissent antea
ueriati ꝑcussorib de negatũ. et qmͣ uis nullo
tũ p̾lio patͣuerint romanã securitatẽ tam̃
fortis fide ac uirib semꝑ hispania. cũ optimoᷤᷤ
in uictissimos reges rei puplice dederit. nul¬
lum uinqͣm tirannoꝵ abinitio usq inhodier¬
nũ diem uel dese editũ misit. uel exse extͥnsecꝰ

Expanded text:
dolis interfectus finem bello fecit Romanisque uictodolis interfectus finem bello fecit Romanisque uictoriam sine gloria dedit; quamuis Perpennam postea pars exercitus eius secuta sit: qui a Pompeio uictus cum uniuerso exercitu suo interfectus est. ciuitatibus nero cunctis ultro ac sine mora per deditionem receptis, duae tantum restiterunt, hoc est Vxama et Calagurris: quarum Vxamam Pompeius euertit, Calagurrim Afranius iugi obsidione confectam atque. ad infames escas miseranda inopia coactam ultima caede incendioque deleuit. percussores Sertorii praemium ne petendum quidem a Romanis esse duxerunt, quippe qui meminissent antea Viriati percussoribus denegatum. Et quamnis nullo tunc praemio patrauerint Romanam securitatem, tamen fortis fide ac uiribus semper Hispania cum optimos inuictissimos reges reipublicae dederit, nullum umquam tyrannorum ab initio usque in hodiernum diem uel de se editum misit uel in se extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fiducia. ad hoc bellũ ñ ꝓconsule s ꝓ ꝯsulib ro
man missi sunt. et fiusse tunc põpei.xxx. milia
peditũ mille eqͥtes galla scͥpsit. Sertoriũ autẽ
lx. milia peclitum. octo milia eqͥtũ habuisse cõme¬
morat. Postea uͦ hirtuleiꝰ cũ metello ꝯgͥssus. apud
italiã betice urbem uiginti milia peditũ ꝑdidit.
uictusq inlusitaniã cũ paucis refugit. Pompeius
nobilem celtiberie urbẽ cepit. Sertorius deinde
cũ põpeio congͦssus decẽ milia militũ eius interfec̃.
Ex alio cornu uincente põpeio tantũdem pene ip̃e
ꝑ didit. Multa inter eos p̃terea plia gesta st̾. Mem¬
miꝰ questor pompeii. idemq uir sororis eiꝰ occisus ẽ.
Hirtuleii fr̃es interfecti. ꝑpenna qͥ se sertorio iutxe¬
rat cõminuitꝰ est. Postmo ip̃e sertoriꝰ decimo demũ
antu bello in choati. hisdem qͥb ⁊ ueriatꝰ suoꝵ

Expanded text:
tum fiducia ad hoc bellum non pro consule sed protum fiducia ad hoc bellum non pro consule sed proet. fuisse tnnc Pompeio triginta milia peditum, mille equites Galba scribit, Sertorium autem sexaginta milia peditum, octo milia equitum habuisse commemorat. postea nero Hirtuleius cum Metello congressus apud Italicam Baeticae urbem uiginti milia militum perdidit uictusque in Lusitaniam cum paucis refugit. Pompeius Belgidam, nobilem Celtiberiae urbem, cepit. Sertorius deinde cum Pompeio congressus decem milia militum eius interfecit; ex alio cornu uincente Pompeio tantundem paene ipse perdidit. multa inter eos praeterea proelia gesta sunt. Memmius, quaestor Pompei idemque uir sororis eius, occisus est. Hirtulei fratres interfecti. Perpenna, qui se Sertorio iunxerat, comminutus est. postremo ipse Sertorius decimo demum anno belli inchoati isdem quibus et Viriatus suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ens ex africa dilapsus in hispanias bellicosissimas
uiter diffiniam duo duces missi metellus et domitiꝰ.
quoꝵ domitiꝰ abirtuleio sertoru duce cũ exercitu
opp̃ssus ẽ. Manliꝰ ꝓconsul gallie in hispaniã cum
tͥb legionib et mille qͥngentis eqͥtib tͣnsgͦssus.
iniqͣ. cum histuleio pugnã inseruit. Aqͦ castͥs copu̾q
nudatiis. inoppidũ hilerdã pene solus refugit. Me¬
tellus multis p̃lus fatigatꝰ. ꝑ deuia oberrans hostẽ
exercitu lauronẽ ciuitatẽ. qm t̾c sertoriꝰ oppugnͣbat.
frust᷑ conatꝰ defendere uictꝰ aufugit. Sertoriꝰ suꝑato
fugatoq põpeio. lauronẽ captã cruentissime de¬
populatꝰ est. Reliquũ agmen lauronensiũ qd̵̾ de
cedib suꝑ fuerat. miserabili inlusitaniã captiui¬
tate tͣnsduxit. Pompeiũ aũ hoc est illũ romanoꝵ
ducẽ adse uictum fuisse gloriatꝰ ẽ. qmͣ magnͣ p̃di¬

Expanded text:
ens, ex Africa dilapsus in Hispanias, bellicosissimasens, ex Africa dilapsus in Hispanias, bellicosissimasviter diffiniam, duo duces missi, Metellus et Domitius: quorum Domitius ab Hirtulegio, Sertorii duce, cum exercitu oppressus est. Manilius, proconsul Galliae, in Hispaniam cum tribus legionibus et mille quingentis equitibus transgressus, iniquam cum Hirtuleio pugnam conseruit: a quo castris copiisque nudatus, in oppidum Ilerdam paene solus refugit. Metellus multis proeliis fatisatus, per deuia oberrans, hostem exercitu Lauronem ciuitatem, quam tunc Sertorius oppugnabat, frustra conatus defendere uictus aufugit. Sertorius superato fugatoque Pompeio Lauronem captam cruentissime depopulatus est; reliquum agmen Lauronensium, quod caedibus saperfuerat, miserabili in Lusitaniam captiuitate traduxit. Pompeium autem, hoc est ilIum Romanorum ducem, a se uictum fuisse gloriatus est, quem magna praedi
Abbreviated transcription (Latin):
t̃e acie certatũ ẽ. Purimi roma noꝵ iã ip̃a paues¬
tate miseroꝵ. et ad huc illo furore insanientiũ cesig̾t.
albanoꝵ ciuitas obsidione oppugnta. atq excrucia¬
ta fame ultima miserabiliũ reliqͣtum deditione
seruata ẽ. Ibi tunc scipio lepidi filiꝰ captꝰ atq occisus
est. brutꝰ incisalpinã galliã fugiens ꝑseqͣnte põpero
apd̃ regium interfectus est. Ita hoc bellũ ciuile non
magis clementia catulli. qmͣ tedio sillane crudelita¬
tis. ut ignis instipulã eadem celeritate qͣ exarsit euanugt.
nno ab urbe condita. delxx.iii.
sonantib undiq belloꝵ fragorib quoꝵ unũ u hys¬
pania erat. aliud im panphilia in macedonia t̾cũ.
qu irtũ indamaltia. ex sangͥs ad huc atq ex hausta
armis occidentis septentͥonisq fortisfimaᷤ gentes
cogebatur. Sertorius siqͥdem uir dolo atq audatia
potens. cũ partium marianarũ fuisset. sillam fugi¬

Expanded text:
tunc acie certatum est; plurimi Romanorum, iam ipsa paucitunc acie certatum est; plurimi Romanorum, iam ipsa paucitate miserorum et adhuc illo furore insanientium, caesi sunt. Albanorum ciuitas, obsidione oppugnata atque excruciata fame ultima, miserabilium reliquiarum deditione seruata est; ubi tunc Scipio, Lepidi filius, captus atque occisus est. Brutus in cisalpinam Galliam fugiens persequente Pompeio apud Regium interfectus est. ita hoc bellum ciuile non magis dementia Catuli quam taedio Sullanae crudelitatis, ut ignis in stipula, eadem celeritate qua exarsit euanuit. Anno ab Vrbe condita DCLXXIII sonantibus undique bellorum fragoribus, quorum unum in Hispania erat, aliud in Pamphylia, in Macedonia tertium, quartum in Delmatia, exsanguis adhuc atque exhausta armis Occidentis Septentrionisque fortissimas gentes cpotens, cum partium Marianarum fuisset, Syllam fugi
Abbreviated transcription (Latin):
hostib ut ñ dicam cuuum aciub cesa memine¬
rit: Qͥs enĩ illam qͣm explicare longũ ẽ. optimor
atq illustͥum iuroꝵ multitudinẽ trucidari in pace
cognou̾it: Postmo qͥs illas in fames interficiendaꝵ
tabulas timuerit legerit se nescierit. Ac ñ potius
om̃ib notũ sit. una cunctos pace cõpositos. atq ca¬
dem salutẽ securos. uictos uictoresq pariter cõmu¬
n exultasse leticia. At etiã in totis totiꝰ imꝑii ro¬
man ꝓuincus. urbib ac ppłis. iux paucos aliqnͣdo
extitisse. qͦs iusta ultio in uicto etiã uictore dãpna¬
rit ⁊ ut u̾ba uera ñ onerem. ñ temere dixerim.
tantã uł inbello saltẽ extictam mͦ fuisse gͤgari¬
oꝵ militum manũ. qͣnta tẽ cesa est et in pace nobi¬
lium. Igitur silla mortuo lepidꝰ mariane partis
assertor. adt̾isum catullũ sillanũ ducẽ surgens
rediuiuos belloꝵ ciuilium cineres suscitauit. Bis

Expanded text:
hostibus, ut non dicam civium a civibus, caesa meminehostibus, ut non dicam civium a civibus, caesa meminerit? Quis illam, quam explicare longum est, optimorum atque inlustrium uirorum multitudinem trucidari in pace cognorit? postremo quis illas infames interficiendorum tabulas timuerit legerit senserit? ac non potius omnibus notum sit, una cunctos pace compositos atque eadem salute securos uictos uictoresque pariter communi exultasse laetitia, at etiam in tantis totius imperii Romani prouinciis urbibus ac populis uix paucos aliquando extitisse, quos iusta ultio inuito etiam uictore damnarit? et, ut uerbis uerba non onerem, non temere dixerim, tantam uel in bello saltim extinctam modo fuisse gregariorum militum manum quanta tunc caesa est in pace nobilium. Igitur Bulla mortuo Lepidas, Marianae partis adsertor, aduersus Catulum Sullanum ducem surgens, rediuiuos bellorum ciuilium cineres suscitauit. bis
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾nis ꝓxima. tantũ longinqͣ ciuilib. qͥd nͥ socialia
iure uocitent᷑. Cum ip̃i romani nesertorui qͥdem. aut
ꝓpinne. aut cͥssi. aut spartac bella ei uilia uspiam
nominarint. In tali gͦ uł defectu uł ꝑ duellione so¬
cioꝵ. minore nẽ utiq inuidia laboraret. si fortassis
existeret. uł gͣuis pugnͣ. uł cruenta uictoria. Uerũp¬
tam̃ cũ iti hisce temꝑib oĩa plus necessitatis afferãt
⁊minꝰ pudoris. hoc est causa. pugnͣ uictoria. uł ꝓ
extinguenda insolentia tirannoꝵ. uł in ꝓhibendo socioꝵ
defectu. Tpirruendo ultionis exemplo. cui tandem
dubium est qͣuto nc̃ mitiꝰ. qntoq clementiꝰ exciui ta¬
te ut dicunt bella ciuilia gerunt᷑ inimo repͥmunt᷑
potiꝰ qͣm gerunt᷑ Qͥs enĩ unũ ciuile bellũ ꝑdecẽ
annos his cemꝑib agitatũ audierit: Qͥs uno bello
centũ qͥnqͣginta milia hominũ uł hostium ab

Expanded text:
externis proxima tantum longinqua cinilibus, quid nisi socialia externis proxima tantum longinqua cinilibus, quid nisi socialia iure uocitentur, cum ipsi Romani ne Sertorii quidem aut Perpennae aut Crixi aut Spartaci bella ciuilia uspiam nominarint? in tali ergo uel defectu uel perduellione sociorum minore nunc utique inuidia laboraret, si fortassis exsisteret uel grauis pugna uel cruenta uictoria. uerumtamen cum in hisce temporibus omnia plus necessitatis adferant et minus pudoris, hoc est causa pugna uictoria, uel pro extinguenda insolentia tyrannorum uel pro cohibendo sociorum defectu uel pro inurendo ultionis exemplo: cui tandem dubium est, quanto nunc mitius quantoque clementius excitata, ut dicunt, bella ciuilia geruntur, immo reprimuntur potius quam geruntur? quia enim unum ciuile bellum per decem annos his temporibus agitacentum quinquaginta millia hominum, vel hostium ab
Abbreviated transcription (Latin):
rtalie ppłis. qͥ passim sine consid̾atione deleti sunti
Qͦe neget qͥsqͣ. siualet. qͥn codem dãpno suo iucerit
roma. qͦs amisit italia. ꝓdolor. nũqͥd nã et hic cõ¬
ꝑatione ambigua ogent. temꝑa: Inmo uł maxi¬
me ingͥunt. Nam qͥd tam apte.ꝙͣ bellis ciuilib bel¬
la ciuilia cõꝑant᷑: Anforte dicit᷑. etiã in his tẽꝑibꝰ
bella eiilia ñ fuisse: Qͥb a nob̾ respondebit᷑. Iustiꝰ
qͥdem socialia uocare oportere. sed nob̾ ꝓfice̾ siciui¬
lia nominent᷑. Cum enĩ causis uocabulis acstudus
paria docent᷑ om̃ia. tunis̾ in his tanto plus uiͤndicat
reuerentia xͥane religionis.qͣnͣto minꝰ p̃sumpserit
potestas irati uictoris. Nam cũ plerunq imꝓbi tirã¬
ni temere in uadentes rem puplicã. ursupatoq de¬
giostatu romani imꝑii corpꝰ abruꝑint. atq exeo bella
bͥtannis gallisq ereati ppłis et instructi. hec bella qͣntũ

Expanded text:
Italiae populis, qui passim sine consideratione deleti sunt, Italiae populis, qui passim sine consideratione deleti sunt, quos neget quisquam, si ualet, quin eodem damno suo uicerit Roma quo amisit Italia., Pro pudor! num quidnam et hic conparatione ambigua egent tempora? immo uel maxime, inquiunt: nam quid tam apte quam bellis ciuilibus bella ciuilia conparantur? an forte dicetur, etiam in his temporibus bella ciuilia non fuisse? quibus a nobis respondebitur, iustius quidem socialia uocari oportere, sed nobis proficere, si ciuilia nominentur. cum enim causis uocabulis ac studiis paria docentur omnia tum sibi in his tanto plus uindioat reuerentia Christianae religionis quanto minus praesumpserit potestas irata uictoris. nam cum plerumque improbi tyranni temere inuadentes rempublicam usurpatoque regio statu Romani imperii corpus abruperint atque ex eo bella Britannis Gallisque et creati populis et instructi: haec bella, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipuiq nominis reuerentia. et armaret᷑ et uelare¬
tur. Pompeiꝰ in africã tͣnsgressus eruptione circa uti¬
cam facta. xuiii. milia hominũ interfecit. Qbello
domitiꝰ dux marianꝰ dũ inter pͥmores repugnat oc¬
cisus ẽ. Idemq ponpeiꝰ hiertã numidie regẽ ꝑsecutꝰ est.
fugientemq a bogade bocciũ mauroꝵ regis filio. spo¬
liari om̃ib copiis fecit. Qm continuo inbellũ reu̾sum
tͣditos oppido interfecit. Creatis itaq puplio serui¬
lio ⁊ oppido claudio consulib. uisus ẽ tandem silla pͥ¬
uatꝰ. Hoc fine conclusa sunt duo bella funestissima.
Tantũq clectissimoꝵ uiroꝵ uernaculoꝵq militura
roma hoc eiuil bello ꝑdicdit. qͣntũ in ea suꝑiori
temꝑe cũ se iam adu̾sum alexandrũ magnũcir¬
cumspie̾et. in discretis etatib census inuenit. Pre¬
sexiginta. senatores fere. cc. absq innumeris totiꝰ

Expanded text:
praecipuique nominis reuerentia et armaretur et uelarepraecipuique nominis reuerentia et armaretur et uelaretur. Pompeius m Africam transgressus eruptione curca Vticam facta decem et octo milia hominum interfecit. quo bello Domitius dux Marianus dum inter primores pugnat, occisus est. idemque Pompeius Hiertam Numidiae regem persecutes, fugientemque a Bogude Bocchi Maurorum regis filio spoliari omnibus copiis fecit: quem continuo Bullam reuersum tradito sibi oppido interfecit. Creatis itaque P. Seruilio et Appio Claudio consulibus uisus est tandem Sulla priuatus. hoc fine conclusa sunt duo bella funestissima, tantumque leetissimorum uirorum uernaculorumque militum Roma hoc ciuili bello perdidit, quantum in ea superiore tempore, cum se iam aduersum Alexandrum Magnum circumspiceret, in discretis aetatibus census inuenit; praesexaginta, senatores fere ducentos, absque innumeris totius
Abbreviated transcription (Latin):
uictis p̃ter uitã exigunt. Marcũ marium siqͥdem
de capͥli cassa excͣctum. uiniciri silla iussit uĩctũq
tͣns tiborim ad lutatioꝵ sepulcrũ effossis oculis m̃bsq
minutatĩ de sectis. uł etiã fractis trucidari. Post hõ
desꝑatione correptꝰ. uͥ alucͤtio obsidebat᷑. ne in manus
incid̾et inimicoꝵ. cũ tale sino mutua morte conc̾rit.
dumq uiolentiꝰ ip̃e inconc̾rentẽ manꝰ adegit. circa
suũ uulnꝰ manũ ꝑcutiens hebetauit. ita eo in t̾fecto
ip̃e leuiter uuln̾atꝰ. ceruicẽ suo p̾buit. Carrinatẽ
p̃torem s illa iugulauit. In de p̃neste ꝓfectus. õs maria¬
ne militie pͥncipes. hoc est legatos questores. p̃fectos
⁊ tͥbunos uissit occidi. Pompeiꝰ carbonẽ acossura in¬
sula in egiptũ fuge̾ conant̾ẽ. insiciliã ad se retͣctum.
cõpluresq cũ eo socios eiꝰ occidit. Silla dictator cre¬
atus est. ut dominationis et crudelicatis libido honesti

Expanded text:
a uictis praeter uitam exigunt. M. Manum siquidem a uictis praeter uitam exigunt. M. Manum siquidem de caprili casa extractum uinciri Sulla iussit ductumque trans Tiberim ad Lutatiorum sepulchrum effossis oculis membrisque minutatim desectis uel etiam fractis trucidari. post huncdesperatione correptus, ubi a Lucretio obsidebatur, ne in manus incideret inimicorum, cum Telesino mutua morte concurrit. dumque uiolentius ipse in concurrentem manus adigit, circa suum uulnus manum percutientis hebetauit. ita eo interfecto, ipse leuiter uulneratus coruices seruo suo praebuit. Carrinatem praetorem Sulla iugulauit. inde Praeneste profectus omnes Marianae militiae principes, hoc est legatos quaestores praefectos et tribunos iussit occidi. Pompeius Carbonem a Cossura insula in Aegyptum fugere conantem, in Siciliam ad se retractum conpluresque cum eo socios eius occidit. Sulla dictator creatus est, ut dominationis et crudelitatis libido honesti