comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunc regendo religiosissimus xp̃i sacerdos uocabulo
cappã p̃fuit. nutũ diuinae dis pensationis adtingere
multiq siue dehis quicum antistite illo uenerant siue deilli
quide eadem prouintia saxonũ nuꝑ ad fidem fuerant uocati
passim dehacuita raperentur : uisum ẽ fratribus triduanen
tes hoc morbo ap̃senti morte liberare. seuraptos emunoio
nuꝑ uocatus at fioem : qui eadem tactus in firmitate ñ puuo
tempore recubans in lectulo iacebat.: cu ergo secunda
memorati ieiunii acsupplicationũ dies ager&ur con¬
tigit foste ipsũ puerũ horaferme secundadier bn loco no
subito beatissimi apostolorũ principes. dignatis a parere
erat enĩ puer multũ simplicis ac mansu&i animi sincet
deuotione sac ram̃ta fidei quȩ sus ceperat. seruans

Expanded text:
tunc regendo religiosissimus Christi sacerdos, vocabulo Eappa, praefuit, nutu divinae dispensationis attingeret; multique sive de his qui cum antistite illo venerant, sive de illis qui de eadem provincia Saxonum nuper ad fidem fuerant vocati, passim de hac vita raperentur; visum est fratribus triduanum tes hoc morbo a praesenti morte liberaret, seu raptos e mundo nuper vocatus ad fidem, qui eadem tactus infirmitate, non pauco tempore recubans in lectulo jacebat. Cum ergo secunda memorati jejunii ac supplicationum dies ageretur, contigit forte ipsum puerum, hora ferme secunda diei, in loco in subito beatissimi apostolorum principes dignati sunt apparere. Erat enim puer multum simplicis ac mansueti animi, sinceraque devotione sacramenta fidei quae susceperat servans
Abbreviated transcription (Latin):
ducentarũ familiarũ : unde dataẽ epõ possessio
t̃rȩ trecentarũ familiarũ: at ipse pastẽ quã accepit
cõm̃dauit cuidam declericissuis cui nom̃ bernuini¬
derat filius sororis eius : dans illi prȩs biterũ nomi¬
ne iddilic qui omnib qui saluari uellent uerbum¬
aclauacrũ uitae ministrar&: ubi silentio p̃ter¬
eadem in sula credendo saluatis duo regii pueri fratres
uid elic& ac ualdi regis insulȩ speci alisunt đi gratia
coronati : siquidem inminentib insulȩ hostib fuga
trans lati: ubicũ delati in locũ qui uocatur adla pidẽ
occulendos se a facie regis uictoris credidissent ꝓditis
atq occidiuissi: Quodcũ audiss& abbas quidem & prȩs¬
bit̃ uoabulo crniberet habens ñ longe ab inde monasterũ
inloco quiuocatur. hreut ford idest uadum harundinis
posulaut q ab eo it si necesse ess& pueros int̃ feci prius cos
licer& fide ixp̃ianȩ sacramentis inbui: concessit rex dio

Expanded text:
ducentarum familiarum. Unde data est episcopo possessio ducentarum familiarum. Unde data est episcopo possessio terrae trecentarum familiarum. At ipse partem quam accepit, commendaqui erat filius sororis ejus, dans illi presbyterum nomine Hiddila, qui omnibus qui salvari vellent, verbumlavacrum vitae ministraret. Ubi silentio praetereadem insula credendo salvati sunt, duo regii pueri, fratres videlicet Arualdi regis insulae, speciali sunt Dei gratia coronati: siquidem imminentibus insulae hostibus, fuga torum provinciam translati: ubi cum delati essent in locum qui vocatur Ad lapidem, occulendos se a facie regis victoris credidissent, proditi sunt, atque occidi jussi. Quod cum audisset abbas quidam et presbyter, vocabulo Cyniberct, habens non longe ab inde monasterium in loco qui vocatur Hreutford, id est, Vadum harundinis, postulavitque ab eo, ut si necesse esset pueros interfici, prius eos liceret fidei Christianae sacra
Abbreviated transcription (Latin):
cedualla uiuenis strenuissimus deregio g eus sorum¬
cũ exulare a patriasua. int̃fecit regẽ aedil ualch: acpro
uintiã illã sȩua cȩde ac depopulatione attriuit: sed
mox expulsus ẽ aducib regis bercthuno & anhuno:
quide inceps regnum prouintiae tenuerunt. Quorum
prior postea ab eo demçȩdualla cũ e&̃ rex geuissorũ
illam adflictione plurimo annorũ tempore mancipauit::
Quarẽ factũ est ut toto illo tempore episcopũ propriũ
suo antistite. ipsi epis copo geuissorũ id est occidenta¬
lium saxonũ quiessent inuentã ciuitate subiacerent.
Post quã ergo caedualla regno potitus est geuissorũ:
acsuae prouintiae homines prohis substituere con¬
tendit : uoto se obligans quã uis nec dũ regeneratus¬
uil frido epõ qui tunc foste degentesua suꝑ ueniens
iderat. utendã pro dñõ offerr&: Est autẽ m̃sura
eiusdem insulȩ iuxta a estimationẽ anglorũ mille

Expanded text:
aedualla aedualla cum exularet a patria sua, interfecit regem Aedilualch, ac provinciam illam saeva caede ac depopulatione attrivit DCLXXXV; sed mox expulsus est a ducibus regis, Bercthuno et Andhuno, qui deinceps regnum provinciae tenuerunt: quorum prior, postea ab eodem Caedualla, cum esset rex Geuissorum,illam adflictione plurimo annorum tempore mancipavit. Quare factum est ut toto illo tempore episcopum proprium suo antistite, ipsi episcopo Geuissorum, id est, Occidentalium Saxonum qui essent in Venta civitate, subjacerent.Postquam ergo Caedualla regno potitus est Geuissorum ac suae provinciae homines pro his substituere contendit, voto se obligans, quamvis necdum  AUilfrido episcopo, qui tunc forte de gente sua superveniens aderat, utendam pro Domino offerret. Est autem mensura ejusdem insulae, juxta aestimationem Anglorum, mille
Abbreviated transcription (Latin):
barbic̃ habebat prolixam : Dicebantq quod unus eorum
perus clius uocar&ur paulus. & ipsi essent ministridñ
ab ipso decalis ⁊ credidit ergo uerbis pueri presbitstatim
missas fieri atq om̃s cõmunicare more solito p̃coepie
simui & infirmanti puero de eodem sacrifitio dñi caeob¬
lationis pcesticulũ deferri mandauit: Quibus iteegels
non multo posteadem ipsadie puer defunctus ẽ : sua que
moste probauit. uera fuisse uerba quȩ abapostoloxpi
audierat: sed & hoc eius uerbis testimoniũ ꝑhibuit qđne
mopr&er ipsum tẽpore illo ex eodem ẽ monasterio ra¬
tus demundo: ex quanimirũ uisione multi quihaee
audire potuerunt. & ex orandac iaduersis diuinan
clementiã Rad salutaria ieiuniorũ remedia sub eundo
mirabilit̃ accensi : & exeotẽ pore ñ solũ in eodem mo¬
nasterio. sed& inplerisq locis aliis coepit annuatim
eius demregis ac militis xp̃i natalicius dies mis sarũ

Expanded text:
barbam habebat prolixam: dicebantque quod unus eorum barbam habebat prolixam: dicebantque quod unus eorum Petrus, alius vocaretur Paulus: et ipsi essent ministri Domab ipso de caelis. » Credidit ergo verbis pueri presbyter, ac statim missas fieri, atque omnes communicare more solito praecepit: simul et infirmanti puero, de eodem sacrificio dominicae oblationis particulam deferri mandavit. Quibus ita gestis, non multo post, eadem ipsa die puer defunctus est, suaque morte probavit vera fuisse verba quae ab apostolis Christi audierat. Sed et hoc ejus verbis testimonium perhibuit, quod nemo praeter ipsum tempore illo ex eodem est monasterio raptus de mundo; ex qua nimirum visione multi qui haec audire potuerunt, ad exorandam in adversis divinam clementiam, et ad salutaria jejuniorum remedia subeunda sunt mirabiliter accensi; et ex eo tempore non solum in eodem monasterio, sed et in plerisque locis aliis, coepit annuatim ejusdem regis ac militis Christi natalitius dies missarum
Abbreviated transcription (Latin):
in quib: defunctorũ ẽ ad notata depositio &inuenient illũ
hac ut diximus dieraptũ eẽ descto: caelebrentergo
mis sces ꝑ cuncta monasteruꝰ udra
carũ actione exauditȩ suae dep̃cationes : siue &i cbime¬
morĩ p̃fatiregis osualdi. qui quondam ipsorũ genti
perat : Ideo q pro eis quasi prosuae gentis ao uenis supple
orabut adcim &cunctis conuenientib: ad ecclesiu fratrib:
cõmunicent om̃s sacrifitus caelestibus : &ita soluto ieiunio
corpus quoque suis reficiant alimentis : Que cũ oniui aeuo¬
cato Adse prȩsbitero puer uerba narrass& : bi t̃rogauuit eum
sollicitus quales essent habitu uel specie uiri. quisibucopa¬
ruissent : Res pondit: p̾clari omnino habitus & uultus erant
laeus simi acpulcherrimi : quales nũquã ante uideram
neque aliquos hominũ tantidecoris acuenustatis eẽ pose
credebam: unus quidem at tonsus erat ut dericus i dius

Expanded text:
in quibus defunctorum est adnotata depositio, et invenient illum in quibus defunctorum est adnotata depositio, et invenient illum hac, ut diximus, die raptum esse de saeculo. Celebrent ergo sas per cuncta monasterii oraAl., actionem exauditae suae deprecationis, sive etiam in memoriam praefati regis Osualdi, qui quondam ipsorum genti praeerat. Ideoque pro eis quasi pro suae gentis advenis supplex orabat ad Dominum: et cunctis convenientibus ad ecclesiam fratribus communicent omnes sacrificiis caelestibus, et ita soluto jejunio corpus quoque suis reficiant alimentis. » Quae cum omnia vocato ad se presbytero puer verba narrasset, interrogavit eum sollicitus quales essent habitu vel specie viri qui sibi apparuissent. Respondit: « Praeclari omnino habitus et vultus erant, laetissimi ac pulcherrimi, quales nunquam ante videram, neque aliquos hominum tanti decoris ac venustatis esse posse credebam. Unus quidem attonsus erat ut clericus, alius
Abbreviated transcription (Latin):
uans
salutantes ergo illum uerbis piis simi apostoli dicebant
Nolitimere filimortẽ proqua sollicitus es : nosenĩ tehodier¬
na die ad eaelestia sumus regna ꝑducturi: sed primũ expec¬
tare habes donec missȩ caelebrentur : ac uiatico dominici
corporis ac sanguinis accepto sic infirmitate simul &mor¬
te absolutus. ad a&na in caelis gaudia subleueris : clama
ergo adte presbiterũ eappan & dicito illi quia đñs ex au¬
diuit preces uras. & deuotionẽ acieiunia propitius aspex̃
ur̃ĩs hãe gritudine laborent resurrecturi alanguore
diernaes dieliberandus amorte. & ad uisionẽ dñi xpĩcui
quondũ genti nordan hrmbrorũ & regnitẽ poralis auc¬
coritate. & xpĩ anȩ pi&atis q̃ ad regnũ perenne ducit
deuotione sublimiter p̃fuit : conferre dignataẽ : hac & enĩ
die idemrex ab infidelib: inbello corporadit extinctus
mox ad sempit̃na animarũ gaudia ad sumptus incaelũ.
&electorũ ẽ sociatus agminib: : q̃rant insuis codicibus

Expanded text:
vans. Salutantes ergo illum verbis piissimis apostoli dicebant: « Noli timere, fili, mortem pro qua sollicitus es: nos enim te hodierna die ad caelestia sumus regna perducturi. Sed primum exspectare habes donec missae celebrentur, ac viatico dominici corporis ac sanguinis accepto, sic infirmitate simul et morte absolutus ad aeterna in caelis gaudia subleveris. Clama ergo ad te presbyterum Eappan, et dicito illi quia Dominus exaudivit preces vestras, et devotionem ac jejunia propitius aspexit: vestris hac aegritudine laborant, resurrecturi a languore, dierna es die liberandus a morte, et ad visionem Domini Christi cui quondam genti Nordanhymbrorum et regni temporalis auctoritate et Christianae pietatis quae ad regnum perenne ducit devotione sublimiter praefuit, conferre dignata est. Hac etenim die idem rex ab infidelibus in bello corporaliter exstinctus, mox ad sempiterna animarum gaudia adsumptus in caelum et electorum est sociatus agminibus. Quaerant in suis codicibus
Abbreviated transcription (Latin):
seruus seruorũ dĩ: quantus sit affectus uenientibus sponte
fratribus inpendendus : exeo quod plerumq: solent
caritatis causa inuitari cognoscitur: & ideosi cõmunem
illum dilectio urã sicut dec& affectuose dulciter que
suscipiat. ut & ipsum consolationis suae bono resouecct
& clios qualiter fraterna caritas colendasit doceat.
& om̃ sepius euenit & hi quolonges positiprius ab cdr¬
is quȩ sunt emendanda cognos cuit: siqualfostas se sta¬
ternitati ugẽ sacer dotum uel aliorum culpas intulerit
unã cumeo residentes subtili cuncta inuestigatione per¬
quirite: & ita uos in ei q dm̃ offendunt & udiracundiam
prouocant districtos acsollicitos ex hib&e : ut adalioru
emendationẽ & uindicta cul pabibilem feriat & in nocen¬
temfalsa opinio ñ adfligat: ds̃ te in colome cuno¬
diat reuerentissime stater. Datadie ͫ&Tr̃iuđ ion perone¬

Expanded text:
servus servorum Dei. Quantus sit affectus venientibus sponte fratribus impendendus, ex eo quod plerumque solent caritatis causa invitari, cognoscitur. Et ideo si communem illum dilectio vestra, sicut decet, affectuose dulciterque suscipiat, ut et ipsum consolationis suae bono refoveat  Al., honore foveat et alios, qualiter fraterna caritas colenda sit, doceat. Et quoniam saepius evenit, ut hi qui longe sunt positi, prius ab aliis quae sunt emendanda, cognoscant: si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intulerit, una cum eo residentes subtili cuncta investigatione perquirite, et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac solicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te incolumem custodiat, reverentissime frater. Data die decima Kalen
Abbreviated transcription (Latin):
disae adomuero uelut sps̃ consensit : & neces sariaẽ magna
disertuo : ut int̾ sug gestionẽ at que deleccationem intꝰ
delectationẽ e consensum iudex sui animus p̃sideut
Cum enim maligaus sps̃ peccatũ suggerit in mente
sinulla peccati delectato sequatur peccatum oninimodo

Expanded text:
st, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectationem, inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
olatione
cogebatur : & lau dabilis ergo ẽ ira contra uitium & ta¬
men molesta : quaturbatum se aliquem reatum incur¬
creandorũ liberorũ sit gratia nonsatis fac ouitiorum .⁊
sĩquis uero suam coniugem non cupidine uoluptatis raptus
sedsolum modo creandorũ liberorũ gratia utitur. Iste pro
nici corporis sanguinisq: mesteriosuo ẽ iuditiorelin¬
quenoss: quiac a nobis prohiberi nondeb& accipere : qui
inigne positus nescit ardere : cum uero non amorore
nabent coniuges euac̃ desua cõmixtione quodde flecnt
hoc enimeis concedit scã prȩdicaitio : & tamen de ipsa con¬
cess̃one meui animũ concutit : Nam cũ paulus a posto

Expanded text:
latione cogebatur. Et laudabilis ergo est ira contra vitium, et tamen molesta, qua  Al., quia turbatum se aliquem reatum incurcreandorum liberorum sit gratia, non satisfactio vitiorum. Si quis vero suam conjugem  Al., sua conjuge non cupidine voluptatis raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utitur, iste profnici corporis sanguinisque mysterio, suo est judicio relinquendus; quia a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere. Cum vero non amor orthabent conjuges etiam de sua commixtione quod defleant. Hoc enim eis concedit sancta praedicatio, et tamen de ipsa concessione metu animum concutit. Nam cum Paulus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
in iniquitatibus conceptumse nouerut adelicostratu
sicut sepe irascendo culpas insequimur usitrco. qui¬
litatemip nobis animi ꝑturbamus. Eidẽ quo dsine
quodugiur non ẽ tamex ad probubile. quodim
animus pturbatur: Contrauitia quir patus ediira¬
quentus iratus fuerta quidicebatis turbatuseipn¬
ouulus ieus iqui enimn ual& rusitinqaila oceuis
in contemiplationis selucẽ suspendere : Iiro sisũ oculũ
tiesbate dolebat: quia dum made acta deor su inse¬
quitur: consundi at ꝙ turbari a sũ morũ cont ẽplation¬

Expanded text:
in iniquitatibus conceptum se noverat, a delicto se natum sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus: et cum rectum sit quod agitur, non est tamen adprobabile quod in eo animus perturbatur. Contra vitia quippe delinquentium iratus fuerat qui dicebat: Turbatusoculus meus . Quia enim non valet nisi tranquilla mens in contemplationis se lucem suspendere, in ira suum oculum turbatum dolebat: quia dum male acta deorsum insequitur, confundi atque turbari a summorum contemplation
Abbreviated transcription (Latin):
deletatione uodo io dinaius c̃ peccati consensu a cudert
Tribusenim modis impl&ur omne pcicatie, Vadelica
sug gestione delectatione consensu ⁊ suggestio quippe
N ꝑdicbolum delectatio ꝑcarnẽ Consensus prom quiic¬

Expanded text:
delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad pio hibitionem ꝓcipiendi scĩ misterii uel missicrum
sollemnia celebranda. cum fostas se aut festus dies &i¬
git aut ex hiberimysteriũ proeo quod sacerdos alius
in loco de est ipsa necessitas compellit : Nam siadsunt clii
aper ceptione sacrimisterii prohiberi non deb& sedub im¬
molatione sacrimrsteru abstinere ut cerbitror humibt̃¬
debe sitamen dor mientis mentem turpi imagine ñ com
inegrum animus &ium in somno corporis positus turpibus
imaginationibus nonfedeur : qua inrẽ una ibi ostenditi
ipsamens rea nontamen uelsuo uidicio liberi cumse & s
doronenti corpore nibil meminit uidisse tam̃ in cugilus
corooris meminit in ingluuiem cecidisse: sinuero exur¬
pi cogitatione uigilantis oricur in lusio dormientis pat&
censtioreatus suus uude enĩ aquã radice in quinatio illa pro¬
cesseris : quia quod cogitauit sciens. hoc ꝑtulit nesciens
sedbensan damest: ipsa cogitatio ut rum sug gestione an

Expanded text:
usque ad prohibitionem percipiendi sancti mysterii, vel missarum sollemnia celebrandi: cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt aliia perceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humidebet: si tamen dormientis mentem turpi imaginatione  ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens rea, non tamen vel suo judicio libera, cum se, etsi dormienti corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis, meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur inlusio dormientis, patet animo reatus suus: videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an
Abbreviated transcription (Latin):
suã satim subiungere curauit: hoc autẽ dico secundũ
indul gentiam non secundum imperiũ :Nonenim
onduͥ get qđ lic& quia iustum ẽ: quodigitur indulgere
dexit culpam esse demonstrauit : Vigilanti uerom¬
te pensandum est quodinsina monte dñs iapopulum
lo cuturas prius eundem populum abstinere cmulie
mibus pcepit : &si illic ubi dns ꝓcreaturã subditẽ homi¬
bus coquebatr Tenta prouisione ese munditio
soporis requisita ut qui uerba d̃ ꝓciperent mulierib
mitinessent. Quanto magis mulieres ꝙ̃ corpus dñ¬
carim potentis accipiunt custo dire in sc̃munditisc
carnis debent: Neipa iaestimabilis mysterumagni¬
tudne gntuentur hnceua i dane de cuers sus p saicet¬

Expanded text:
tem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Non enim indulgetur quod licet, quia justum est. Quod igitur indulgere dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus ad populum locuturus, prius eumdem ribus praecepit. Et si illic ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei reciperent, mulieribus misti non essent, quanto magis mulieres, quae corpus omnipotentis Dei accipiunt, custodire in se munditiam carnis debent, ne ipsa inaestimabilis mysterii magnitudine graventur? Hinc etiam ad David de pueris suis per sacer
Abbreviated transcription (Latin):
sentat cauo que anobis prours sacerdotibus or¬
amnnda sperastis: hoc prosideiur sinceniosti que
nol mnultimoda relatione ꝑpseninĩ postitos
utrorumq mn&topolitanorũ idest honorito u¬
lino direximus utdum quis eorũ deho e scło acd
uictorem suum fuerit acersitus in locprosuloro
gare quod quidem tam prourȩ cantatisiatr
cedere: ut in omnibus deuotioni urẽ nr̃m eo¬
con

Expanded text:
Ea vero quae a nobis pro vestris sacerdotibus orEa vero quae a nobis pro vestris sacerdotibus ordinanda sperastis, haec pro fidei vestrae sinceritate, quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores utrorumque metropolitanorum, id est, Honorio et Paulino direximus, ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loco ipsius gare, quod quidem tam pro vestrae charitaticedere, ut in omnibus devotioni vestrae nocon
Abbreviated transcription (Latin):
cani ts uieintegritas circa sui conditoris
cultur sidei e ardone succenia. lit longe late que
estlendeit & nomnimundo anuntiata ueq
opers multiplicit̃ referat ftuctum: sic enĩ uo
urge sese cognoscitis : dum regem &creatorem
uiñ ostbo doxa predicatione edocti dm̃uent¬
raindo creditis eique quodhumana ual&s conditio
nis ure sincera deuotione ex soluitis . Quidenim
dõniõ aliud offerte ualebimus nisi ut inbonis
actibus ꝑsistentes iosum que aueto nem huminisene¬
ns bonstientes cum colere eique uor era reddert
fesuriemus: &ideo &celentis sime filpate cniduosos¬
ritua quaconuenit ex hostimur uthoc quod aos
duuna miseri cordia adsuã gratis̃ uocaris cligreras
ouicita intentione duadũduis ocatiomibut secuase
edignatus ꝑ ducere: eacaelestis patrue uobis pu¬
mei apostolicae memoriae gregoru ifie qpius
quod peouris animabus libenten euercitto puabis¬
tao quitenus eius oratio & regnũ uem populut
augeit auos demni potentido unae ꝑhemab libus pit¬

Expanded text:
ae integritas circa sui Conditoris cultum, fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo adnunciata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum Regem et Creatorem vestrum orthodoxa praedicatione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid enim Deo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confitentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus. Et ideo, excellentissime fili, paterna vos charitate, qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione, et assiduis orationibus servare est dignatus perducere, coelestis patriae vobis prmei apostolicae memoriae Gregorii lectione fquem pro vestris animabus libenter exercuit, habetote, quatenus ejus oratio et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti De
Abbreviated transcription (Latin):
niu bonorũdõ & beato pero a postolorũ principi ubs¬
res merito gratias ex soluamus : preerea benedictio¬
nem protectoris ur̃ beati peri apostolorum princi¬
pis uobis direximus idest speculum argenteũ epa

Expanded text:
nium bonorum Deo et beato Petro apostolorum principi ubenium bonorum Deo et beato Petro apostolorum principi uberes merito gratias exsolvamus. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolorum principis vobis direximus, id est, speculum argenteum, et
Abbreviated transcription (Latin):
meruisti. frigiditatẽ cordis ipsius sersã adnartoso
ne succende ÷ Quatenus a moto torpore pmiedo sũ¬
micultus diunae fidei calor eius intellentiã tuorose
tosacrȩ seripturȩ testimoniũ ꝑte explbium nlubi¬
tanter ꝑdareat saluabituruir infidelis pmulierẽ
fidelem : Adhoc enim miseri cordiã dominiee pben¬
tis consecutaes ut fructũ fidei creditorũ qontabi bens¬
fitiorũ redemptori tuo multiplicepr oesigtrspsiu
quo de quidem suffragante psidio benignitatis ipsuu
ut eaples e ualeatis adsidius non desistimus tiobi eos¬
tulire his ergo p̃misis paternȩ uoba. ddilcctionis exbs¬
bentes : osfitiahostamur ut nosrepta pabllto incorces¬
one ddehisque ꝑuos suꝑna potentia mirabilit i aecnaci¬
satione coniugis uri summis se cuobis geniuis dignatus
fuerit operano prdsperis quantotius nuntriõ rem¬
ne que diuine propitiationis mnobis diffusã opuden¬
tius agnos centes hilari confessione largticorio ub¬

Expanded text:
meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus ameruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus adnunciatione succende; quatenus amoto torpore perniciosissimi cultus, divinae fidei calor ejus intelligentiam tuarum sacrae Scripturae testimonium per te expletum indubitanter praeclareat: Salvabitur vir infidelis per mulierem fidelem . Ad hoc enim misericordiam Dominicae pietatis consecuta es, ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem, suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur ut nos reperta portitoris occasione de his quae per vos superna potentia mirabiliter in conversione conjugis vestri submissaeque vobis gentis dignatus fuerit operari, prosperis quantocius nuntiis revnemque divinae propitiationis in vobis diffusam opulentius agnoscentes, hilari confessione largitori om
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ ab agnitione sum¬
me & in diuiduȩ trinitatis remansit extranea: unde
paternis offitiis uraẽ gloriosae xpĩ anitati nram̃
inpostune & oportune agendum non differas. ut &
socueatis foedere iura teneas maritalis consostu
scriptũ nãque est: erunt duo incirne una : quomo
doergo unitas uobis coniunctionis in eẽ dicipote¬
ritoisi aurõ fidei splendore interpositis decestabilis
enporis tenebris ille remanserit alienus unde ora
dementiae inluminationis ipnus benefitia in peurare
ndeinas ut ui delic& quos copulatio carnalis affectus
unũ quodam modo corpus ex hibuis se monstraturꝰ
hos quoque unitas fidei &iã posthuius uite transitũ
mnppeua soc& ate conseru& insiste ergo gloriosa
filia & summis conatib duritiã cordis ipsius seligio¬
sa diuinorũ pceptorũ insinuatione mollire sũmopese
dematura in fundens sensibus eius quantusia cbi¬
rum quo doredendo sus cepisti mrsteriũ. quantumus
usit admirabile quodrenata premiũ consequi

Expanded text:
ri ab agnitione summae et individuae Trinitatis remansit extranea. Unde paternis officiis vestrae gloriosae Christianitati nostram cimportune et opportune agendum non differas, ut etsocietatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo in carne una . Quomodo ergo  Al., om. ergo unitas vobis conjunctionis inesse dici poterit, si a vestrae fidei splendore interpositis detestabilis erroris tenebris ille remanserit alienus. « Unde oclementiae illuminationis ipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuisse monstratur, hos quoque unitas fidei etiam post hujus vitae transitum in perpetua societate conservet. Insiste ergo, gloriosa filia, et summis conatibus duritiam cordis ipsius religiosa divinorum praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura: infundens sensibus ejus, quantum sit praeclarum quod credendo suscepisti mysterium, quantumve sit admirabile quod renata praemium consequi
Abbreviated transcription (Latin):
regum uobis ꝓpresentẽ nrã preceptione uice beun
peo i apostolorum principis auctortate atabum
brat episcooum ordinate: proquaeuie re singele
urẽ dlectioni pallia proeł dem ordinatione caele¬
braonda dire imus : ut pniac̃ p̃ceptionis auctorituo
possitis dõ placitã ordinationẽ efficere quicque hac̃
uobis concederemus longa terrarũ marisque ñt¬
ualla que int̃nos ac uos obsistunt adbaecmnose iori¬
descendere coegerunt: ut nulla posuit eccles dui
quomodo prouenire: sed potius cõmissi uobis
populi deuotionẽ plenius propugare: Ds te
u colamem custodiat : dilectis simestater: datadie iͦi iõ

Expanded text:
regum, vobis per praesentem nostram praeceptionem, vice beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, beat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere, quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla, quae inter nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarumquoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater. Data die tertia
Abbreviated transcription (Latin):
hib& & fontes calidos. & exeis fluuios balnearum
quiclitatẽ recipit: cũ percepta quae dam mealla trans¬
currit: & fit ñsolũ calida sed & ardens quȩ &iã uenis m&id¬
lorũ ȩris. ferri& plumbi. &argentifecunda gignit & la

Expanded text:
habet et fontes calidos, et ex eis fluvios balnearum habet et fontes calidos, et ex eis fluvios balnearum qualitatem recipit, quum per certa quaedam metalla transcurrit, et fit non solum calida, sed et ardens. Quae etiam venis metallorum, aeris, ferri, et plumbi et argenti
Abbreviated transcription (Latin):
pat& orcadas insulas hab& Opima frugibus atque arborib¬
insula & alendis apta pecoribus ac iumentis: uineas &icem
quibus dam in locis germinans: sed eauiũ ferax terramari¬
que generis diuers fluuiis quoque multũ piscosis. ac fonti¬
bus p̃clara copiosis: & quidem p̃cipue is sicio ab undat. Eun¬
gillac: capiuntur autẽ sȩpissime &uituli marini & delfines
neen & bullenȩ: exceptis uariorũ generibus conciliorum
in quibuss & rmusculȩ quibus in clusã sȩpe margarescc̃ om̃is
quidem coloris optimã inueniunt idest erubicundi& pur¬
porei &acintini &p arisini. sed maxime candidis: Ecocleae
satis suꝑque abhundantes. quibus tinctura coccinei colo¬
ris conficitur : cuius rubor pulchertimus nullo um quic̃
solis ardore nulla ual& pluuiarum in iuria pallescere : sed
quo uetistior. eo sol& eẽ uenustior: hab& fontes salinarum

Expanded text:
patet, Orcadas insulas habet. Opima  Al., optima frugibus atque arboribpatet, Orcadas insulas habet. Opima  Al., optima frugibus atque arboribinsula, et alendis apta pecoribus ac jumentis; vineas etiam quibusdam in locis germinans: sed et avium ferax terra marique generis diversi. Fluviis quoque multum piscosis, ac fontibus praeclara copiosis, et quidem praecipue issicio abundat et anguilla. Capiuntur autem saepissime et vituli marini et delphines, necnon et ballenae: exceptis variorum generibus conchyliorum; in quibus sunt et musculae, quibus inclusam saepe margaritam, omnis quidem coloris optimam inveniunt, id est, et rubicundi, et purpurei, et jacintini et prasini, sed maxime candidi. Sunt et cochleae satis superque abundantes, quibus tinctura coccinei coloris conficitur, cujus rubor pulcherrimus nullo unquam solis ardore, nulla valet pluviarum injuria pallescere; sed quo vetustior est, eo solet esse venustior. Habet fontes salinarum,
Abbreviated transcription (Latin):
cixi ut ic̃gustinus ecclesiã saluatoris instaurauerit & monasteriũ
beatipema postoli fiecerit e deprimoeius abbate peroo
pxxiiii. lit edilfrid rex nordin hr mbrorũ scottoriẽ gentes
proelio conte rens. Ab anglorũ finibus expulerit expł capitła¬
RipiaNIA SCCAΝI INSula cui Quonoa
albion nomen fuit : inter septentrionẽ & oc ci¬
dentemlo cata est germaniȩ gilliȩ hispaniȩ
maximis europȩpastibus multo int̃uidlo
aduersa quȩ ꝑmilia passuum decc inboreio
longa latitudinis haeb& milia ducenta. exceptis dum¬
taxut prolixioribus diuersorũ promuntoriorũ tractib
quibus efficitur ut it cuitus eius quadragies oetes septu legin¬
taquin que milie compleat. :Hab& ameridie galliã belei ca
cuius proximũ litus transmeantibus appar&ciuitas quȩ dicit᷑
rutubi postus agente anglorũ Nunccorrupte peross
uocata int̃posito mari agessoria comorinorũ gentis litorr e
proximo traiectu miliuꝰ quin quaginta siue ut quidam serip¬

Expanded text:
I. Ut Augustinus Ecclesiam Salvatoris instauraverit, et monasterium beati Petri apostoli fecerit; et de primo ejus abbate PetroXXXIV. Ut Aedilfrid rex Nordanhymbrorum, Scottorum gentes praelio conterens, ab Anglorum finibus expulerit. Hirittania Oceani insula, cui quondam Albion nomen fuit, inter Septentrionem et Occidentem locata est, Germaniae, Galliae, Hispaniae, maximis Europae partibus multo intervallo adversa. Quae per milia passuum octingenta in Boream longa, latitudinis habet milia ducenta, exceptis duntaxat prolixioribus diversorum promontoriorum tractibus, quibus efficitur ut circuitus ejus quadragies octies septuaginta quinque milia compleat. Habet a Meridie Galliam Belgicam, cujus proximum litus transmeantibus aperit civitas quae dicitur Rutubi portus, a gente Anglorum nunc corrupte Reptacaestir vocata, interposito mari a Gessoriaco Morinorum gentis litore proximo, trajectu milium quinquaginta, sive, ut quidam scrip
Abbreviated transcription (Latin):
paretenolle pronundiabat tumiudexͤinquit familiae
desideras. xpĩ anuͦ iam me esse xpĩ anis que officis uacare
cognosce ait iudex nomentuũ quȩro : quod sine mora
ncitui in sinua e ille albanus inquit a parentibus uocor &cim
uerum acuiuum qui uniuersa creauit adoro semp
sicolo: diune uidexreplesus iracundia dix̃ siuis penns
uitae felicitore pfrui dus magnis sacrificare ne differas
Albanus respondit sacrifitia haec quȩ a uobis resdumur
demoribus nec auxiliari subiectis possunt necsuppli¬
cuntiũ sibi desideria uel uota conplere: quinimmo qui¬
cumq his sacrisitia simulacris obtulerit ae terpices
iferri poenas promercede recipi& : his auditis iudex
nini ofurore cõmotus caedi scm̃ đi confesorẽ atorto¬
ribus pcepit atumansse uerberibus quȩ uerbis tipo

Expanded text:
parere nolle pronunciabat. Tum judex: Cujus, inquit, familiae desideras, Christianum jam me esse, Christianisque officiis vacare cognosce. Ait judex: Nomen tuum quaero, quod sine mora mihi insinua. Et ille: Albanus, inquit, a parentibus vocor, et Deum verum ac vivum qui universa creavit adoro semper et colo. Tum judex repletus iracundia dixit: Si vis perennis vitae felicitate perfrui, diis magnis sacrificare ne differas. Albanus respondit: Sacrificia haec quae a vobis redduntur daemonibus, nec auxiliari subjectis possunt, nec supplicantium sibi desideria vel vota complere. Quinimmo quicumque his sacrificia simulacris obtulerit, aeternas inferni poenas pro mercede recipiet. His auditis judex nimio furore commotus, caedi sanctum Dei confessorem a tortoribus praecepit, autumans se verberibus, quam verbis no
Abbreviated transcription (Latin):
unĩ & cȩcera usque regni caelorum: haec perorante
ulfrioo dix̃ rexuere ne colmane haeo illi pero dicta sunt
quiod tunte potestis uiȩ columbȩ dactu m atille n lcorior su
diego uobis dico quiahicẽ hostiarius ille cuiego anteracloo¬
renolo  sedin quantũ noui uelualeo huius cupie inomnibas
obocire statitis uefoste me udueniente ades resiet. guice

Expanded text:
i dabo claves regni caelorum? » Haec perorante Uilfrido, dixit rex: « Verene, Col. mane, haec illi Petro dicta sunt quid tantae potestatis vestro Columbae datum? » At ait ille: « Et ego vobis dico, quia hic est ostiarius ille cui ego contradicere nolo; sed in quantum novi vel valeo, hujus cupio in omnibus obedire statutis; ne forte me adveniente ad fores re
Abbreviated transcription (Latin):
ti cotondit. ad nihil uidelic& utile. nisi ads candaclũ uitan¬
dum iudeorum: hinc quodeidem paulo ia cobusuit: uas
frater quod milia sunt iniudȩis quicrediderunt. & oms
hi aemulatoress̃ legis nec tamen hodie duriscente ꝑmun¬
dum euuangelio necesse ẽ. immo nec licitum fidelibus uel
circum cidi : uel hostias dõ uictimarũ offerre carnalius
Itaque iohannes secundum legis consu&udinẽ xiiii die
mensis primi aduesperam. incipiebat caelebrati orien
festipas chalis nilcurans utrum haec sabbato analia
quacdib& feria prouenir& ⁊ at uero perus cum romȩ
p̃dicar& memor quia dns̃ prima sabbati surrex̃ a mostis
acmundo spem resurrectionis contulit : itapas cha faciendũ
primimensis aeque sicut io hannes orientem. aduesperam
semꝑ expectar& : & b ac exhorta sicbũicae dies. quȩ tunc prima
sabbati uocabatur. Erat mane uentura: in ipsa uesperapas cha

Expanded text:
thi totondit: ad nihil videlicet utile, nisi ad scandalum vitanthi totondit: ad nihil videlicet utile, nisi ad scandalum vitandum Judaeorum. Hinc quod eidem Paulo Jacobus ait: Vides, frater, quot millia sunt in Judaeis qui crediderunt? et omnes hi aemulatores sunt legis. Nec tamen hodie clarescente per mundum Evangelio necesse est, immo nec licitum fidelibus vel circumcidi, vel hostias Deo victimarum offerre carnalium. Itaque Johannes secundum legis consuetudinem quarta decima die mensis primi ad vesperam, incipiebat celebrationem festi Paschalis, nil curans haec Sabbato, an alia qualibet feria proveniret. At vero Petrus cum Romae praedicaret, memor quia Dominus prima Sabbati resurrexit a mortuis, ac mundo spem resurrectionis contulit, ita Pascha faciendum ecimam lunam primi mensis, aeque sicut Johannes Orientem ad vesperam semper exspectaret: et hac exorta, si Dominica dies, quae tunc prima Sabbati vocabatur, erat mane ventura, in ipsa vespera Pascha
Abbreviated transcription (Latin):
bretones cum quibus deduabus ultimis ocetni insulis
& his non totis. contratotũ orbem stulto labore pugnian
cuhaec dicenti : Respondit colmanus : mlrũ quare
stultũ appellare uelitis laborẽ nrm̃ in quotanti a posta
qui super pectus dnĩ recumbere dignus fuit exemplasecta¬
mur cum ipsũ sapientissime uixis se: omnis mundus noue¬
rit: At uilfridus: absit inquid: ut iohannẽ stultitiae rep̃hen¬
dumus: cumscita legis mosaicȩ iuxta litterã seruar& Iuda¬
rante adhuc in multis ecclesiã. nec subito ualentibus aposto¬
lis omnẽ legis obseruantiã quȩ adõ instituta est abdicare
quomodo simula craquȩ ademonibus inuenta sunt repudiare
om̃s qui adfidem ueniunt necesse est. uidelic& nes candadũ
facerenł eis quiint̃ gentes erunt iudȩis: hin est enim quod
paulus timoheum circumcidit: quod hostias intemplo
immolauit: quodcum aquila & priscilla capud chorin¬

Expanded text:
Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani insulis, Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani insulis, et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugnant. » Cui haec dicenti respondit Colmanus: « Mirum quare stultum appellare velitis laborem nostrum, in quo tanti apostoli qui super pectus Domini recumbere dignus fuit, exempla sectamur; cum ipsum sapientissime vixisse omnis mundus noverit. » At Uilfridus: « Absit, inquit, ut Johannem stultitiae reprehendamus, cum scita legis Mosaicae juxta literam servaret, judaizante adhuc in multis Ecclesia, nec subito valentibus apostolis omnem legis observantiam quae a Deo instituta est, abdicare. Quomodo simulacra quae a daemonibus inventa sunt, repudiare omnes qui ad fidem veniunt, necesse est: videlicet ne scandalum facerent eis qui inter gentes erant Judaeis. Hinc est enim quod Paulus Timotheum circumcidit, quod hostias in templo immolavit, quod cum Aquila et Priscilla caput Corin
Abbreviated transcription (Latin):
ussit rex elagilberctum proferre in mediũ morẽ suae ob¬
eruationis unde initium haber&. uelquahunc auctori¬
tate sequer&ur : Respondit agilberctus: loquatur obsecro
ucemeic discipulus meus uil frid presbit̃ quia unũ ambo
sapimus cum c&leris qui hic adstoent ecclesi asticȩ traditionis
cultoribus eille melius acmanifestius ipsa lingua anglorũ
quic̃ ego perinter preem potest explanare quȩ sentimus :
ium uil frid iubente rege ut dicerecita exorsus ẽ : Pascha
uod facimus in quid uidimus romȩ : ubibeati a postoliperus
dioaulus uixere. docuere passi sunt & sepulti abomnib:
aelebrari: hoc initalia hoc ingallia. quas discendi uel
orandi studiopertransiuimus ab omnibus agiconspexi¬
mus: hoc africã asicc̃ aegiptũ greciã &omnem orbẽ quicũ¬
quexpĩ ecdesa diffusa est. perdiuersas nationes & linguas
unio ac non diuerso temporis ordine geri conperimus

Expanded text:
jussit rex et Agilberctum proferre in medium morem suae objussit rex et Agilberctum proferre in medium morem suae observationis, unde initium haberet, vel qua hunc auctoritate sequeretur. Respondit Agilberctus: « Loquatur, obsecro, vice mea discipulus meus Uilfrid presbyter, quia unum ambo sapimus cum caeteris qui hic adsident ecclesiasticae traditionis cultoribus; et ille melius ac manifestius ipsa lingua Anglorum, quam ego per interpretem, potest explanare quae sentimus. » Tunc Uilfrid, jubente rege ut diceret, ita exorsus est: « Pascha quod facimus, inquit, vidimus Romae ubi beati apostoli Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti, ab omnibus celebrari: hoc in Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi studio pertransivimus, ab omnibus agi conspeximus: hoc Africam, Asiam, Aegyptum, Graeciam, et omnem orbem, quacumque Christi Ecclesia diffusa est, per diversas nationes et linguas, uno ac non diverso temporis ordine gerere  Al., ge
Abbreviated transcription (Latin):
inpasto scottorũ inquaera t &iã uenerabilis ep̃s oeoo
iamdudũ ordinatus ascottis ut supra dociumꝰ. qui &lim̃¬
prȩs ineo concilio uigilantissimus utrius que pastis extitit
orimus que rex osuiu p̃missa p̃fatione. quod oposter& eos
quiuni dõ seruirent unã uiuendi regulã tenere nec discrepare
incaelebratione sacramentorũ caelestiũ qui unũ om̃s in caelis
regnũ expectarent: In quirendũ potius quȩ ess& uerior traditio
ahanc ab omnibus cõmunit̃ esse sequendã : Iussit primo dicere epm̃
suũ colmanũ : quiess& ritus &unde originẽ ducens ille.
quẽ ipse sequereur : tum colmanus : pascha inqui agere soleo
imaioribus meis accepi qui me huc episcopũ miserunt: quod
om̃s patresnũ uiridõ dilect. eodem modo caelebras se
uideatur : Ipsũ est quodbeatus euangelista iohannes disci¬
pulis specialiter dnõdilectus cum omnib: quibus perat
ecdesus caelebrasse legitur : Quo haec ehis similia dicente

Expanded text:
in part Scottorum, in qua erat etiam venerabilis episcopus Cedd, jamdudum ordinatus a Scottis, ut supra docuimus, qui et intpres in eo concilio vigilantissimus utriusque partis exstitit. Primusque rex Osuiu praemissa praefatione, quod oporteret eos qui una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nec discrepare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colmanum, qui esset ritus, et unde originem ducens ille quem ipse sequeretur. Tunc Colmanus: « Pascha, inquit, hoc quod agere soleo, a majoribus meis accepi, qui me huc episcopum miserunt, quod omnes Patres nostri, viri Deo dilecti, eodem modo celebrasse nvideatur, ipsum est quod beatus evangelista Johannes discipulus specialiter Domino dilectus, cum omnibus quibus praeerat Ecclesiis, celebrasse legitur. » Quo haec et his similia dicente,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis cumillo cum nec eius de creu serueus: Ille enimhpoi¬
chasuo regulum utique ueritatis sequens circulũ xͦ &
& a tota xp̃i ecclesia custoditũ. pronibila contemnitis

Expanded text:
vobis cum illo, cum nec ejus decreta servetis? Ille enim in Pasvobis cum illo, cum nec ejus decreta servetis? Ille enim in Pascha suo regulam utique veritatis sequens, circulum deceet a tota Christi Ecclesia custoditum, pro nihilo contemnitis.
Abbreviated transcription (Latin):
pascha incipiatis. cuius neque lex ullam fecit mentionem
neque auctor ac dator euangelii dñs in ea. sed inaeuiii ue
uecus pascha manducauit aduespetã. uel noui testament
sacramenta in cõmemorationẽ suae pussionis ecclȩsia
cae lebrand ĩ cõmendauit: acelebratione ur̃i paschȩ fun¬
dicus eliminatis: sicque ut dixi incȩlebratione sum mȩ
festiuitatis neque iohanni. neque p&ra neq: legi. neque
euangelio concordatis :his contra colmanus: nũ quid ct
anatolius uir ses & in p̃fata hystoria ecclefuestica multũ
laudatus legi ueleuangeli contraria sapuit.. Qura xiiͣ
pagnis contraria sapuisse uel egisse credendũ est. cũpli¬
rimifuerint in eis quorũ scĩtati caelestia signa & uistutũ
que fecerunt miracula testimoniũ p̃buerunt. quos ipse
sos eẽ non dubitans : semꝑ eorũ uitã mores & disciplinã
sequi non desisto: At uil fridus: constat inquid anatolium un
scis simum & doccis simũ aclaude esse dignissimũ: sed qui

Expanded text:
pascha incipiatis, cujus neque lex ullam fecit mentionem, neque auctor ac dator Evangelii Dominus in ea, sed in quarta decima vel vetus Pascha manducavit ad vesperam, vel novi testamenti sacramenta in commemorationem suae passionis, Ecclesiae celebrandam commendavit, a celebratione vestri Paschae funditus eliminatis: sicque, ut dixi, in celebratione summae festivitatis, neque Johanni, neque Petro, neque Legi, neque Evangelio concordatis. » His contra Colmanus: « Numquid, ait, Anatolius vir sanctus, et in praefata Historia ecclesiastica multum laudatus, legi vel Evangelio contraria sapuit, qui a quartpaginis contraria sapuisse, vel egisse credendum est? cum plurimi fuerint in eis, quorum sanctitati caelestia signa, et virtutum quae fecerunt miracula, testimonium praebuerunt: quos ipse sanctos esse non dubitans, semper eorum vitam, mores et disciplinam sequi non desisto. » At Uilfridus: « Constat, inquit, Anatolium virum sanctissimum, doctissimum, ac laude esse dignissimum; sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
osignorasse probat: quod adiquoties pascha manifes¬
noontibus dio quo din nomine eius proph&̧auerint &dȩ¬
moni iecerin  &uistutes multas fecerint res ponsurus
st đisi qui cenum quã eos nouerit: sed absit ut hos depatrib:
uris dicam quia iustus multo est de in cognitis bonui crede¬
no quammadũ unde & illos difamulos ac dõ dilectoserre
non nego qui simplicitate rustica sedintentione pia dñ¬
multum dilexerunt: neque illos obeẽ reortadem puschae
obieruantiã quam diuniullus ad uenerat : quicis institut᷑
efeco ns decrea quȩ sequerentur ostender&: quos utiq
redo siqui tunc adeos catholicus calculator aduenir&t
sirureius monita fuisse secuturos. quomodo eaquȩ no¬
uiane ac didicerant di mandata probantur fuis se secuti.:
suautem & socutui siaudita de cr&ic sedis a postolicae immo
unuersulis ecclesiae & hacclitteris sacris confirmata sequi
conemnitis abs que ulla dubitatione peccatis: & sienipa

Expanded text:
gnorasse probat, quod aliquoties  Al., aliquotiens Pascha manifesdicentibus Domino, quod in nomine ejus prophetaverint, et daemonia ejecerint, et virtutes multas fecerint, responsurus sit Dominus quia nunquam eos noverit. Sed absit ut de patribus vestris hoc dicam: quia justius multo est de incognitis bonum credere, quam malum. Unde et illos Dei famulos, ac Deo dilectos esse non nego, qui simplicitate rustica, sed intentione pia Deum dilexerunt. Neque illis multum obesse reor talem Paschae observantiam, quandiu nullus advenerat, qui eis instituti perfectioris decreta quae sequerentur, ostenderet: quos utique credo, si qui tunc ad eos catholicus calculator adveniret, sic ejus monita fuisse secuturos, quomodo ea quae noverant ac didicerant, Dei mandata probantur fuisse secuti. Tu autem et socii tui, si audita decreta sedis apostolicae, immo universalis Ecclesiae, et haec literis sacris confirmata sequi contemnitis, absque ulla dubitatione  Al., dubieta
Abbreviated transcription (Latin):
adstuntes maiores unã cũ mediocribus: & ab dicata minus e¬
fecta insticutione. adeã quã meliorẽ cognouerint. se se tras¬
ferefestinubant  XXU¬
initoque conflictu ab soluta contione agilberetus doru
redut colmcn uidens spr&am suac doccrina estdiuo aque eit
dimect : ad sumitis his quise sequi uoluer id est quaipascha cito¬
licum & consurã coronaenam & dehocquestio non minima
erat recipere nolebunt stotticõ regressus est tractaturun
cumsuis quid dehis facere deber&: ceo darelictis scor tuortiun
uestigus icosuc̃ sedem redut ut pote agnita obseruation
catholici pas chae: facta ẽ autẽ haec questio annodañ eģboactus

Expanded text:
adstantes, majores una cum mediocribus; et abdicata minus perfecta institutione, ad ea quae meliora cognoverant, sese transferre festinabant. initoque conflictu, ac soluta concione, Agilberctus domum rediit. Colman videns spretam suam doctrinam, sectamque esse despectam, adsumptis his qui se sequi voluerunt, id est, qui Pascha catholicum, et tonsuram coronae, nam et de hoc quaestio non minima erat, recipere nolebant, in Scottiam regressus est, tractaturus cum suis quid de his facere deberet. Cedd, relictis Scottorum vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione catholici Paschae. Facta est autem haec quaestio anno dominicae Incar