comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fundu stipsatꝰ usũ fructu
uł uam accepto faciat ĩean
cãm esse ut acceptilacio ñ na¬
leat. qui em̃ accepto facit ul
tes nõ sunt nõ magis qͣm siq
domũsciplat accep̃to ferat.
cemc̃taul fenestras ul picte.
ul dictam ¶ Siquis usum
fructum stiplato nsũ accepto

Expanded text:
stipulatus usum fructum uel uiam accepto facit, in ea esse causa, ut acceptilatio non ualeat: qui enim accepto facit, uepartes non sunt, non magis quam si quis domum stipulatus accepto ferat cementa uel fenestras uel parietem uel diaetam. Si quis usum fructum stipulatus usum accepto
Abbreviated transcription (Latin):
locũ nõ h̃t. Simelior cã facta
sit agri. ꝙͣuis ꝓh̾itus sit quis
iii. uelciam fecerit. ¶ pret̾ea
sifossam fec̾it ĩusa publica. et
bos meus meam ĩ ciderit age
possũ hac int̾dicto. qr ĩpublico
factũ ẽ. ¶ Siquis edificium

Expanded text:
locum non habet, si melior causa facta sit agri, quamuis prohibitus quis ui uel clam fecerit. Praeterea si fossam feceris in silua publica et bos meus in eam inciderit, agere possum hoc interdicto, quia in publico factum est. Si quis aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
gra mun̾is ꝙ sp̃onte optuut
mminuere nõ deb c̃ iabsens ꝑ
amnicir̃ ꝑfic̾e ꝯp̃ꝰ istud possit. ꝙ
si dẽ fractat actores cõstitutiq
legitime ꝓciuitate age posti
nõĩe publico adire adu̾sꝰ cũ
iudice potuert. q c̃ pͥmũ potu¬
noscent. et si ocꝯ ꝑfici.ab codẽ¬
debe cõstitit obedire cũ rei.

Expanded text:
 sponte optulit, minuere non debet, cum et absens per amicum perficere opus istud possit. quod si detrectat, actores constituti, qui legitime pro civitate agere possint, nomine publico adire adversus eum iudices poterunt: qui cum primum potunoscent et, si opus perfici ab eo debere constituerint, oboedire eum rei
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ t̾rupit᷑ usucapioq c̾tũ ẽ eũ pos¬
ri suo ꝑsõas possidebat usuq ca¬
piebat. uł siqͣ postea pecculiariꝰ
noĩe ꝯp̃hẽdut᷑. iulianꝯ scͥbit
c̃ditori suo tp̃r ĩpleri inucapi

Expanded text:
interrumpitur usucapio, quia certum est eum posri suo personas possidebat usuque capiebat, uel si qua postea peculiari nomine comprehenduntur, Iulianus scribit credi suo tempore impleri
Abbreviated transcription (Latin):
tis alienũ fuisse. S oblato ei
p̃cio ꝙ dedit p liniinio redisse
aut receptꝰ ẽẽ ẜuo credit᷑ et si
iguorãs cͣptiuũ existimãs uẽdẽ¬
tis ẽẽ ꝗs redemit. an q̃i usncͣpiꝰ¬

Expanded text:
tis alienum fuisse: sed oblato ei pretio quod dedit postliminio redisse aut recept‹us› esse seruus credetur. Et si ignorans captiuum, existimans uendentis esse redemit, an quasi usucepis
Abbreviated transcription (Latin):
cend̃. ⁊ si solus sic lors ĩstitutꝰ
qui fari ñ põt si nõ pupillus
tutorẽ b isq nolit ad lib̾ctẽ
ĩpedim̃co eẽ n pupillo ut li

Expanded text:
cendum et si solus sit heres institutus qui fari non potest.Si uero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem impedimento esse neque pupillo, ut li
Abbreviated transcription (Latin):
Ilud relatũ ꝑeque ẽ eos Tip̃
qui ĩuiriã p̾ati possũt: ⁊ fac̾e pos¬
se. ¶ Sanc sunt qui fac̾e nõ po¬
sunt. ut puta furioso ⁊ ĩpubes q̃
toli capax nõ ẽ. nãq hi pari in
uiriã solẽt. nõ fac̾e. cũ eĩ imria
cxaffectu facientis cõsistat co̾se¬
quens erit dice hec sine pulsẽt
siũ incium dic̾ent. ĩiuri& secis¬
se nõ nidĩ taq pati quis ĩimi¬
at cui faciat qͣr siquis ꝑiccũ per¬
crciat aut dñctat ĩiuriaꝵ nõ te¬
netur ¶ Siquis hoĩe libince
cid̾it dũ pntat ẜuũ sũ ẽẽ. ĩ ea

Expanded text:
relatum peraeque est, eos, qui injuriam pati possunt et facere posse. Sane sunt quidam, qui facere non possunt, utputa furiosus, et impubes, qui doli capax non est. Namque hi injuriam pati solent, non facere. Quum enim injuria ex affectu facientis consistat, consequens erit dicere, hoc, sive pulsent sive convicium dicant, injuriam fecisse non videri. Itaque pati quis iat cui faciat.Quare si quis per iocum percutiat aut dum certat, iniuriarum non tenetur.Si quis hominem liberum ceciderit, dum p
Abbreviated transcription (Latin):
coͣsuc q solueriũ ꝑtinebit itant
dat. ¶ Sitidi ꝯmus arra libtas
debita captiuo fu̾it ixfepto. nõd
cã pełe potit nͥ redẽptori satis fe¬
cerit. ¶ Sideportatũ abisula hoᷤ¬
tes cepeͣtũt redẽptꝰ isqbo casibꝰ

Expanded text:
ant dant. Si fideicommissa libertas debita captivo fuerit, redemptus nondum eam petere poterit, nisi redemptori satisfecerit. Si deportatum ab insula hostes ceperunt, redemptus quibus casibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxio fructus coeg̾it lib̾esto ad¬
merenĩeat hr̃s neq ꝓfiscici pa¬
ciatur nũquid dicturi sumns
stati ante fructus coactos libui
ispauiam peruenre nec aure
nire agi placuit s sihr̃s accept
roĩbus et reliꝗs coniputaris do¬
uare se statu libo nõ hũri quo
ĩferat proscribat aut et̾ lit̾cis

Expanded text:
ructus coegerit, liber esto' Romae retineat heres neque proficisci patiatur? numquid dicturi sumus statim ante fructus coactos liberuHispaniam peruenire, nec ante iure agi placuit. sed si heres acceptis rationibus et reliquis computatis donare se e‹a› statulibero non habenti quod inferat proscrib
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ stani libo hr̃s enm mañ¬
misit ac pꝯea defuctus ẽ hr̃di¬
buohrdi pecuia dõda nõ est
ꝙ enĩ placiut hr̃ois hr̃di dari
oportere hoc meminis loc̃ hre
eum pͥor hr̃s dñs accepturus
pecĩiam fuir que tũ fecit ani¬
bulatoria ur ita dixim condõ¬

Expanded text:
res eum manumisit ac postea defunctus est. heredis heredi pecunia danda non est: quod enim placuit heredis heredi dari oportere, ‹tunc› memineris locum habere, cum prior heres dominus accepturus pecuniam fuit. quae causa facit ambulatoriam, ut ita dixerim, cond
Abbreviated transcription (Latin):
snia ĩtͥptari dicit᷑ applłare lic.
si tñ is ĩtͥpretãdi potatẽ hũerit.
cesaris. ita tm ut ĩea cã appella¬
tionis reddẽde. ħ solũ q̃ratur.
aniure intpretatũ sit. idq ⁊̃ i¬
nato is cuiꝰ ĩt̾ est appelłare pot̾.
qͣlis est ꝗ ꝑ procuratorẽ exꝑtꝰ ⁊
uictꝰ ẽ. nec ꝓcurator suo noies
appellet. It. nͦ ẽpio deppetate nic¬
tꝰ ẽ eo cessante auctor eiꝰ appel¬
lare pot̾it. aut si actor egit et il¬
licitꝰ sit. nõ ẽ deuegandi ẽpto¬

Expanded text:
ari dicitur, appellare licet, si tamen is interpretandi potestatem habuit, Caesaris: ita tamen, ut in causis appellationis reddendis hoc solum quaeratur, an iure interpretatum sit: idque nato is cuius interest appellare potest. qualis est, qui per procuratorem expertus victus est nec procurator suo nomine appellet. Item si emptor de proprietate victus est, eo cessante auctor eius appellare poterit: aut si auctor egerit et victus sit, non est deneganda empto
Abbreviated transcription (Latin):
aest natura camillatiõis quã gci
coxycona applłant ut ab euidentur
lucris ꝑ breuissimas mutatões dis¬
putatõ ad ea q̃ ⁊ euident᷑ falsa sunt
perducatur.¶Dem.

Expanded text:
est natura cauillationis, quam Graeci σωρίτην appellant, ut ab euidenter ueris per breuissimas mutationes disputatio ad ea, quae euidenter falsa sunt, perduc‹a›tur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis filii sui accũ agere
¶Stichus ẜuus mes iubeo
ut det p̾stet filio meo ex ux¬
orimee et hrdibo meis sine
ulla controu̾sia tot aureos
et ur ip̃m manuinitãt fid̾i

Expanded text:
ertatis filii sui actum agere "Stichus servus meus iubeo ut det praestet filiae et uxori meae heredibus meis sine ulla controversia tot aureos: et ut ipsum manumittant, fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ qui totẽ petit ñ ducturꝰ
uxore nͥ dotẽ accepiss. nisi
debitor qui delegauit ł mlr
ut celib̾et debitore. ł si solu̾it
ut pecca ei reddatur.¶Ho
sicd̾ doĩo acc̾o c̾to tp̃r finitur:

Expanded text:
ritum, qui dotem petit, non ducturus uxorem, nisi dotem accepisset? nisi debitor qui delegauit uel mulier, ut uel liberet debitorem uel, si soluit, ut pecunia ei reddatur. non sicut de dolo actio certo tempore finitur,
Abbreviated transcription (Latin):
clamare mouet m exẽplu
cuis iuslibi hõis nam ⁊ si
concecutus esfet lib̾tatẽ se
uendidiss denegaretur ei
dari qua sieẽt libertatẽ con¬
securuo se econtrario mouz¬

Expanded text:
clamare. movet me exemplum cuiusvis liberi hominis: nam et si consecutus esset libertatem, si^ se vendidisset, denegaretur ei dari, quam si esset libertatem consecutus. sed e contrario mo
Abbreviated transcription (Latin):
adusario suo decompositt̃e eiꝰ
ab acc̾atc̾e destitit ꝗ affectũ ⁊ a¬
ĩmu act̾andi deposũit desfitisse.
uidet᷑ ꝗ ĩtra p̾finitũ acc̃atones
ap̾side dempꝰ reu̾ sim̃ ñ ꝑ egit nu¬

Expanded text:
aduersario suo de compositione eius ab accusatione destitit, qui affectum et animum accusandi deposuit. Destitisse uidetur, qui intra praefinitum accusationis a praeside tempus reum suum non peregit. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
tatu lib̾o ꝯditois inplende cã
capitũ ulasgatario mortis cã
accipitur ⁊ ꝙ̃ pater dedit ꝓpt̾ ⁊
mortem filii uł coganati mor¬
tis ca picapi uiliamis scripsit¬
demq ⁊ sit c posse donani ut si
conualint recipiatur Paul

Expanded text:
tatulibero condicionis implendae causa capitur uel a legatario, mortis causa accipitur: et quod pater dedit propter mortem filii uel cognati, mortis causa capi Iulianus scripsit.Denique et sic posse donari ait, ut, si conualuerit, recipiatur. 9 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
si p̾sens fuiss acturũ fnissesitdũ
ani acc̃e filio dandã nt puta si
pris ꝑͣ uilis abiectaq sit. filii ho
mitoq curator ap̃tore costitua¬
tur s si prute ꝯtestata ceꝑit abẽẽ.¬

Expanded text:
um fuisse.Interdum arum actionem filio dandam, ut puta si patris persona uilis abiectaque sit, filii honmeritoque curator a praetore constitueretur.Sed si pater lite contestata coeperit abe
Abbreviated transcription (Latin):
feato est. ũm isquo qui cõcita¬
uit aduocitacoe alios uł qui sui¬
mõ subimisit. ut nociferentur.
¶ Cui ñsncã adiectũẽ. nã si ĩcerte
ꝑsone cõuiciũ fint nlła execuci¬
o c̃. ¶ Sicurau̾it quis cõnicinz¬

Expanded text:
feratus est, uerum is quoque, qui concitauit ad uociferationem alios uel qui summissit ut uociferentur. 'Cui' non sine causa adiectum est: nam si incertae personae conuicium fiat, nulla executio est.Si curauerit quis co
Abbreviated transcription (Latin):
culũ sine feĩa ⁊ comite labeo di¬
ffut. qui freq̾ntadi cuiꝯq cãut
scq̃rct᷑ destinato ĩpublico p̾nato¬
ne abducto fu̾it. int̾ comites uti
q ⁊peda gogieriit. ¶ abduxisse
iud ut lateo.nt. ñ qui ab duce
comitt̾e ceꝑit. set qui ꝑficit ut
comes cum ea non cẽ. ¶abdi¬

Expanded text:
beo definit 'qui frequentandi cuiusque causa ut sequeretur destinatus in publico priuatoue abductus fuerit'. inter comites utique et paedagogi erunt.Abduxisse uidetur, ut Labeo ait, non qui abducere comitem coepit, sed qui perfecit, ut comes cum eo non esset.Abdu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃q quis fec̾it uł dix̾it ut alium
neste ingnbria utit̾aut qu̾ali¬
das ant̾ sibarbam dimittat ui
cipillos submiitat. aut si carm̃
q ꝙ pudore Alicuiꝰ ledat. ¶ q

Expanded text:
 quis fecerit uel dixerit, ut alium ueste lugubri utitur aut squalida, aut si barbam demittat uel capillos submittat, aut si carmen quod pudorem alicuius laedat.Q
Abbreviated transcription (Latin):
dicicia. s ĩ iuriaꝵ tenetur aliud
Capplłare aliud assectaris ipplł¬
at aut̃ qui ꝑẜmoe̾ pudiciciã at¬
tẽptat assectatur. qui tacitus
¶memuinisse aũt̃ oportebit non
oe̾ qui assectato e nec oẽ q app¬
lłauit ħ edc̃o cõueniri possqñ

Expanded text:
iuriarum tenetur.Aliud est appellare, aliud adsectar‹i›: appellat enim, qui sermone pudicitiam adtemptat, adsectatur, qui tacitus Meminisse autem oportebit non omnem, qui adsectatus est, nec omnem, qui appellauit, hoc edicto conueniri posse neque
Abbreviated transcription (Latin):
accessic̾e uti. ar possit. ⁊ placunt
hita ẽ p̾done possitẽte. ¶Si
nissu uidic̾ res m̾ restitutasit.
accessice̾ eẽ m̃danda placuit.
S algtario dandã actessicem
eiꝰ ipris quo fuit ap̾test̾torem
dat iud̾amꝰ ⁊ putosũ pure sũ

Expanded text:
acuit habita est.Praedone possidente si iussu iudicis res mihi restituta sit, accessionem esse mihi dandam placuit.Sed et legatario dandam accessionem eius temporis, quo fuit apud testatorem, dat, uideamus: et puto, siue pure siue
Abbreviated transcription (Latin):
bat madoptcem brde insti¬
tuit sipatria potestate lib̾a¬
tusess pater eum adoptiu
eu noał emancipare uoluit.
q siei d̾diss aquo stipuletur
certam sumam sieum man¬
uimississ pr emancipatoem
petit nũc pecumam p̃r exsti¬
pulatt̾e supͣ relata. respondit
nonputotur pem cẽ cãmẽ sti¬
płatois. uit pote c̃ ałr filiũ em̃a¬

Expanded text:
bat in adoptionem, heredem instituit, si patria potestate liberatus esset: pater eum adoptiuus non alias emancipar‹e› uoluit, quam si ei dedisset, a quo stipularetur certam summam, si eum manumisisset: post emancipationem petit nunc pecuniam pater ex stipulatione supra relata. respondit: non puto turpem esse causam stipulationis, utpote cum aliter filium eman
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑsone fc̃o parere obligto
possit uł uti siqͥs ĩcapitolinm
assẽderit ł dare spõdes siqͥs ame
x. petierit tot dare sp̃odes cur
turratõ reddi n pot̾. ¶Nul¬

Expanded text:
ersonae facto parere obligationem possit, ueluti 'si quis in Capitolium ascenderit, decem dare spondes?' 'si quis a me decem petierit, tot dare spondes?', cur tur, ratio reddi non potest.Nul
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc dantur ut gerant alte
uł pat̾ adicit ut imꝰ piitage¬
rat ul nolũtate tutoꝵ mnos
mittitur gestꝰ uł p̾to ita de¬
cerim. dico igit᷑ cuicũq extu¬
torib frnt solutũ ⁊ silonora¬
riis nam ad hos piclin ꝑtin¬

Expanded text:
ad hoc dantur, ut gerant, et hoc uel pater adicit, ut unus puta gerat, uel uoluntate tutorum uni committitur gestus, uel praetor ita decernit. dico igitur, cuicumque ex tutoribus fuerat solutum etsi honorariis nam et ad hos periculum pertin
Abbreviated transcription (Latin):
siue eã tradid̾at creditori sni spe¬
ciali pactione tm̃ obligau̾at Id
q uilianꝯ putat.¶Si iscui ressur¬
repta fuerit dũ ap̃furẽ sit legau̾¬
tet furtiactione He̾a.⁊ scd̃m

Expanded text:
sive eam tradiderat creditori sive speciali pactione tantum obligaverat: idque et Iulianus putat. Si is, cui res subrepta sit, dum apud furem sit, legavetet, furti actionem habeam
Abbreviated transcription (Latin):
crederem ⁊ ego ignorem ticiũ
quis sit. Deinde tu alium addu¬
cas. qͣiticiũ furtum facies a
ticium hunc ẽẽ credo scilic si
ilicqui adducit᷑ scit. ꝙ sine sci¬
at. nõ facies furtus ne hic ꝙͣad¬
durerit opẽ tulisse ꝓporest mce¬
ricũ furtu fenrnõ sit. s dabit᷑.¬

Expanded text:
crederem, et ego in Titium inquisii, deinde tu alium adducas quasi Titium, furtum facies, quia Titium esse hunc credo, scilicet si et ille qui adducitur scit: quod si nesciat, non facies furtum, nec hic qui adduxit opem tulisse potest uideri cum furtum factum non sit: sed dabit
Abbreviated transcription (Latin):
ut assolz ꝯueit uti fructo ob
m̃cedẽ pignori m̾ eeñt. sieos
clam dportau̾is furti tec̾ agere
posse aiebat. s ⁊ si tu alii fructꝰ
ua cam eos in ac̾e dicamo. ⁊ eĩ

Expanded text:
ut adsolet conuenit, uti fructus ob mercedem pignori mihi essent. si eos clam deportaueris, furti tecum agere posse aiebat. sed et si tu alii fructusuam causam eos incidere dicamus. etenim
Abbreviated transcription (Latin):
tissime eñi ꝓturtore allegare
no fuisse se id dapmim passuꝵ
sd mandatu non sussepiss.
siõq euidenciꝰ ĩca depoĩta. appa¬
rẽ. nã lic alioqn equĩ uideatur¬

Expanded text:
tissime enim procuratorem allegare non fuisse se id damnum passurum, si id mandatum non suscepisset: idque euidentius in causa depositi apparere. nam licet alioq
Abbreviated transcription (Latin):
qui t̾beseditionis ne. faciẽ¬
aut liberos hoĩes ĩarmis
huintseadẽ lege tenet᷑ qui
pubes cũ telo inpnco. fn̾ĩt.
meadẽ cã sunt. qui pessimo
exemplo coniocata sedi¬
tione ne uillas expnͣgnͣunt
⁊ cũ telis et armis bõa capi¬
erint. It tenetur qui ex ĩcẽ¬

Expanded text:
qui turbae seditionisve facienaut liberos homines in armis habuerint. Eadem lege tenetur, qui pubes cum telo in publico fuerit. In eadem causa sunt, qui pessimo exemplo convocatu seditione villas expugnaverint et cum telis et armis bona rapuerint. Item tenetur, qui ex incen
Abbreviated transcription (Latin):
Iis qui iꝯ amiloꝵ ĩ petrauit
adult̾iñ cõmisit. ĩ pr̃omi n¬
xorẽ. ant ĩparronã suã. aut
aut matris filii filiene fu̾it.
anut lib̾tꝰ pimiri debeat ⁊s
dep̾hẽsꝯ fu̾it ĩ adult̾io. an ĩ¬
pime ccciditur. ⁊ mag̾ Nt
pena subiciend lib̾tinoꝵ qͣm

Expanded text:
is, qui ius anulorum impetrauit, adulterium commisit in patroni uxorem aut in patronam suam, aut aut matris, filii filiaeue fuit: an ut libertus puniri debeat? et si deprehensus sit in adulterio, an impune occidatur? et magis probo subiciend
Abbreviated transcription (Latin):
acquirit ⁊ sipi donum singulile¬
plati ⁊ semel. N. secutum furit
duo reistiplandi erit cum pla¬
ceat domimũ suo dati stipsari
posse ¶ Sicutium nominatim
stiplando ei soliacquiret ita pla¬
cei ⁊ siremeinat nomñe uuiꝰ er
dominis ei soli suum acquirere
exprimere ut mii er dominis res¬
tituatur ant soluatur ild ꝑqsi¬
tumest anbrdifuturo ẜnushr¬
ditarius stppłari possit ꝓcułne

Expanded text:
 singuli epulati et semel responsum secutum fuerit, duo rei stipulandi erunt, cum placeat dominum seruo dari stipulari posse.Sicuti uni nominatim stipulando ei soli adquirit, ita placet et si rem emat nomine unius ex dominis, ei soli seruum adquirere. exprimere, ut uni ex dominis restituatur aut soluatur.Illud quaesitum est, an heredi futuro seruus hereditarius stipulari
Abbreviated transcription (Latin):
rem ꝓmtti õportet. s ⁊ hii qͥde
qui suo noie canẽt. reꝓmittui
quialieno. satis dant. Itemex
causa dampni ĩfecti interdũ
repminitur. iterdum satis dat᷑.
Namsiquid ĩ flumine pribli¬
ut satis detinqd̃ si sit aliqua
cõtionsia ut puta sidicatur per
calĩipniã desiderari. iu stiplaco
ĩ t̃ponatur. ip̃e p̾tordebet suꝑ ca
re sũmatum cognosc̾e ⁊ cantue
iubere aut denegare. ¶S ⁊ sico
uł addiuł detrahi uł ĩmutari
instiplacionẽ oꝑteat.p̃torie e¬
rit mrdictionis. Pant.¬

Expanded text:
repromitti oportet: sed hi quidem, qui suo nomine cauent, repromittunt, qui alieno, satisdant. Item ex causa damni infecti interdum repromittitur, interdum satisdatur: nam si quid in flumine publiut satisdetur. Quod si sit aliqua controuersia, ut puta si dicatur per calumniam desiderari, ut stipulatio interponatur, ipse praetor debet super ea re summatim cognoscere et cautum iubere aut denegare. Sed et si quid uel addi uel detrahi uel immutari in stipulatione oporteat, praetoriae erit iurisdictionis.
Abbreviated transcription (Latin):
res inidentur e om̃
Tedes indiciales cauab.¬
onales comimes indicales se¬
eas dicimꝰ q̃ ꝓpt iudiciũ ĩt̾po¬
mintur. ut ratum fiat. ut n¬
dicatum solmi. ⁊ exoꝑis noui
rrnciacione. ¶ Caucionales
Tut sit nonacio itercedimtiũ
dsegati stiplacione. ⁊ de tntelae
adam rembere. ⁊ dampni in¬
fecti. ¶ Cõmimes sunt stipł¬
ciones. que fumt indicio sistẽ¬
di cãs ⁊ sciendu est oms stiplaci¬
ones: satura sui cancionalts
ee lex enim agit᷑ instipłacioit
ut quis eatio fit seturior ĩ¬
tpoita stipsacione. ¶stiplaco

Expanded text:
res uidentur esse species, iudiciales cautionales communes. Iudiciales eas dicimus, quae propter iudicium interponuntur ut ratum fiat, ut iudicatum solui et ex operis noui nuntiatione. Cautionales et, ut sit noua actio, intercedunt, ut de legati‹s› stipulationes et de tutela et ratam rem haberi et damni infecti. Communes sunt stipulationes, quae fiunt iudicio sistendi causa. Et sciendum est omnes stipulationes natura sui cautionales e: hoc enim agitur in stipulationibus, ut quis cautior sit et securior interposita stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
at ei lib̾tas ꝯpete̾ cessante emp¬
tore inman̾imtedo. se. incipiend̃¬
pͥmu potuiss ur mañut̾et an
ut inpot̃ore eet emptoris añue¬
ller maniumit̾et aniu pͥore c̃u
facile tp̃c comp̾hendi pot̾it pofiorẽ
autẽntiq morienre emptore ꝯper
lib̃tas sinõ appeat ꝯd conuen̾it
fauor pͥorem inducet opĩonem .l.
iirra ut. duos mẽsses siambo
menses ĩposunit lib̾rarẽ exconstoi¬
exipitur adlibertatẽ Ilpianus¬

Expanded text:
t ei libertas competere cessante emptore in manumittendo. respondprimum potuisset, ut manumitteret, an ut in potestate esset emptoris, quando vellet manumittere. priore casu facile tempus deprehendi poterit: posteriore utique moriente emptore competit libertas. si non appareat, quid convenerit, favor priorem inducet opinionem, id est ut intra duos menses, si ambo menses imposuerit libertatem, ex constitutionibus ad libertatem eripitu
Abbreviated transcription (Latin):
ar lib̾m contendat apud qui
delib̾rate cognoscit ancondo
sit inplera constabit cuis of¬
fo contiebatur demora cõcid̾a¬
re nec minꝯ ꝯputare rões et
si reliqua trahycõperit nõ ẽe

Expanded text:
atuliberum contendat? apud eum qui de libertate cognoscit, an condicio sit impleta, constabit: cuius officio continebitur de mora considerare nec minus computare rationes et, si reliqua trahi compererit, non esse
Abbreviated transcription (Latin):
iã usuoꝑ cognou̾it alie na ri
ẽẽ miciu uaucapiois intueri
debemꝰ sic̾ ĩ ep̃tis reb placuit.
lana ouiũ furtiuaꝵ siqd̃ apd̾
fure detõsa ẽ. usucapi no pot̾.¬

Expanded text:
iam usucaperet, cognouerit alienam esse, initium usucapionis intueri debemus, sicut in emptis rebus placuit. Lana ouium furtiuarum si quidem apud furem detonsa est, usucapi non pot
Abbreviated transcription (Latin):
redmis ⁊ eoo statu has sũ igno¬
rãte me sũ sciẽte ea gesta sint
tasit suffice dicẽd̾ e̾. situtorei
sciat redise ex ĩ dom̃pupilli
⁊ furioso fuffit̾ curatores stire.

Expanded text:
ris et eodem statu habeas: siue ignorante me siue sciente ea gesta sint,ta sit, sufficere dicendum est, si tutor eius sciat redisse eam in domum pupilli: et si furioso, sufficere curatores scire.
Abbreviated transcription (Latin):
i aliena res boa sid̃ ep̃ta sit qrͣ
an usucapio currat utreptois
iiciũ ut bõa fide ħ̾at᷑ exigimus.
antraditõis. ⁊ optinuit sabim
⁊cassii sm̃a traditõis ĩiciũ sp̾tad.¬

Expanded text:
i aliena res bona fide empta sit, quaeritur, ut usucapio currat, utrum emptionis initium ut bonam fidem habeat exigimus, an traditionis. et optinuit Sabini et Cassii sententia traditionis initium specta
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ qui dam putant ꝙ adul¬
t̾iũ ĩnipta struprũ iniduã
ꝯmutitur. silex iulia d̾adui¬
t̾io hec u̾to ĩdifferẽt᷑ utitur
bũ eẽ tẽporalẽ corporis in¬
recillitatẽ uiciũ u̾o ꝑpetuu̾
corpdris ĩ pedimẽtũ ułuti
uiciosꝰ ẽ. St̾us legatis et¬
erogat᷑ legi cũ ꝑs detrait᷑.
aprogat᷑ legi cũ ⁊ ꝑisꝯ tollit᷑¬

Expanded text:
utant, quod adulterium in nuptam, stuprum in uiduam committitur. sed lex Iulia de adulteriis hoc uerbo indifferenter utitur.bum' esse temporalem corporis inbecillitatem, 'uitium' uero perpetuum corporis impedimentum, uvitiosus est. Servis legatis etderogatur legi, cum pars detrahitur: abrogatur legi, cum prorsus tollit
Abbreviated transcription (Latin):
ũ biserto k̾alendisẽ nich
re fert utrũ pͥore an post̾iore
die quis natꝰ sit ⁊ de ĩceps
scrto kłis ciꝰ natalis dies
ẽ nã id biduũ ꝓ imodie
habet᷑ ser postenior diesit̾¬

Expanded text:
um bisextum kalendis est, nihil refert, utrum priore an posteriore die quis natus sit, et deinceps sextum kalendas eius natalis dies est: nam id biduum pro uno die habetur. sed posterior dies
Abbreviated transcription (Latin):
diemnatalembt cato pu¬
tat mensẽ ĩt̾ calare̾ adititu
momẽto tp̃ris obẜuat ext̾moq
diei mensis febroarii attri¬
buit quinto muitiꝰ mesis
aut̾ ĩt̾ scasaris costat exdie

Expanded text:
diem natalem habet.Cato putat mensem intercalarem additicium momento temporis obseruat extremoque diei mensis Februarii adtribuit Quintus Mucius.Mensis autem intercalaris constat ex die
Abbreviated transcription (Latin):
testõ po aliquod annos docesẜir
nec uul quere locus de pamp¬
hylo cyrta rões pr̃oi sit anex
ercistituto manto ꝑfideicomi¬
issumm lib̾tate ẜuis dedit ĩqui¬
bus stico accori maritiq̃itu
est cum absenit dño isti p̾si¬
tem adierint ut lib̾ras sibip̾¬
staretur qĩex iusta cũ ab eet¬

Expanded text:
ento post aliquot annos decesserit nec ullae querellae locus de Pamphilo circa rationes patroni sit, an ex e instituto marito per fideicommissum libertatem seruis dedit, in quibus et Sticho actori mariti: quaesitum est, cum absente domino isti pre adierint, ut libertas sibi praestaretur, quasi ex iusta causa he
Abbreviated transcription (Latin):
sit dandam accionem. ¶de
reb quas inusus aduehedaᷤᷤ
sibi mandant p̾sides duus
siens quis musus aut eoru
qui proĩciis exc̾citib ne p̾¬
sunt aut procuratoru suoꝵ.
usus sui causa mittet queda¬
adepturum significet libello
itanusua conscripto eumꝙ
adpublicanu mittat. ut si
quid ampliꝰ qua mandat
est trasfer admunfitu sit.
¶ noibus uectigalibus fere cõ¬
suetuto spectari d. idq ecia
ce edicto efficitur ut an acce¬
ptum quide iuditiu resti¬
tuta re accio ꝯtem euanes¬
cat. post acceptum uero ni
soluendus est ⁊̃ qui post acce¬
ptum indicium restituere
paratus est. ¶ queretibꝰ at
nob utr̾ duplum totũ pena
sit ⁊ pret̾ea reisit percetuto
an induplo sit eius percetu¬
tõ ut pena simpli sit. ooag̾
placuit ut induplo sit res.

Expanded text:
sit, dandam actionem. De rebus, quas in usus aduehendas sibi mandant praesides, diuus tiens quis in usus aut eorum, qui prouinciis exercitibusue praesunt, aut procuratorum suorum usus sui causa mittet quendam empturum, significet libello manu sua subscripto eumque ad publicanum mittat, ut, si quid amplius quam mandatum est transferet, id munifi‹c›um sit. In omnibus uectigalibus fere consuetudo spectari solet idque etiam c edicto efficitur, ut ante acceptum quidem iudicium restituta re actio evanescat, post acceptum vero isolvendus est etiam qui post acceptum iudicium restituere paratus est. Quaerentibus autem nobis, utrum duplum totum poena sit et praeterea rei sit persecutio, an in duplo sit et rei persecutio, ut poena simpli sit, magis placuit, ut res in duplo sit.
Abbreviated transcription (Latin):
g̾rrit. non multiplitat᷑ du¬
pli acc̃o. s om̃s ꝑtes pr̃abũt.
⁊ qͥd ab alio prestari non po¬
t̾it ab altero exigetur. sic dy¬
uus senerꝰ ⁊ antoninus
ixpserutit. Nam inter cri¬
minis reos ⁊ fraudis ꝑtissipe
multu mr̃e ꝯstituerunit.

Expanded text:
gerunt, non multiplicatur dupli actio, sed omnes partes praestabunt et quod ab alio praestari non potest, ab altero exigetur, sicut divus Severus et Antoninus rescripserunt: nam inter criminis reos et fraudis participes multum esse constituerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
am pec̾ca soluenda seio. si aut
mandauo t̃ ut peccam ntio des
cuidonare uolebam. ⁊ tu igno¬
rans me mortuu h̾ feceris h̾e¬
bis aduersꝰ kites meos madati
acc̃om. sisciens nõ Reb ¶ sias

Expanded text:
am accepit solvendam Seio. si autem mandavero tibi, ut pecuniam Titio des, cui donare volebam, et tu ignorans me mortuum hoc feceris, habebis adversus heredes meos mandati actionem: si sciens, non habebis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽditoꝵ p̾tĩ acceptũ udetur.
fidei cõmissip̃dia restit̾imnt
acc̾om. ex diui pii antonii lif¬
is harent quãlegato quoq so
ria cautõeñ admictit᷑. nccaut¬
dict᷑ legatariꝰ ꝯ̃ dicẽs obire

Expanded text:
nditorum pretium acceptum uidetur. fideicommissi praedia restituunt, actionem ex diui Pii Antonini litteris habent, quam legato quoque solria cautio non admittitur: nec audietur legatarius contradicens ob
Abbreviated transcription (Latin):
mbiciosa d̾cit¬
ta decurionũ rescindi debent
sine aliquẽ debitorẽ dimisĩt.
su largiti st̃ ꝓĩde ut solent
siũ de c̾ñitit depublico ali
ta siob lib̾alẽ artẽ fu̾it cõsfi¬
tritsi. uł ob medicinã ob has
causaᷤ licet᷑ cossitul salaria.
d̾crenit ñ oꝑt̾e id rescindi di¬
psit nisi ex cã .l. nisi adpubli¬
cantilitatẽ respiclat rescassio
prioris decreti.Sceñ.¬

Expanded text:
bitiosa decta decurionum rescindi debent. siue aliquem debitorem dimiserint siue largiti sunt. Proinde, ut solent, siue decreuerint de publico alicta si ob liberalem artem fuerit constitutum uel ob medicinam: ob has enim causas licet constitui salaria.decreuit, non oportere id rescindi dipsit nisi ex causa: id est si ad publicam utilitatem respiciat resc‹i›ssio prioris decreti.
Abbreviated transcription (Latin):
cobrdẽ pret. sed eã legẽ corne¬
hiaream facere ei ꝑmissũ nõ s¬
c. ¶ Ab alio desanis alio deferre
nõ pot̾. ¶ S eñ qui abolitioẽ
publici uł priuata ĩtuciente
ant siste̾te acc̾atore dereis ere¬
mpit ẽ alio deferre nõ ꝓhitct̾.¬

Expanded text:
am lege Cornelia facere permissum ei non est. Ab alio delatum alius deferre non potest: sed eum, qui abolitione publica vel privata interveniente aut desistente accusatore de reis exemptus est, alius deferre non prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ rapidior sit cũ ĩcomodo acco¬
leciu. ⁊ siq alid̃ uicii accole ex
lom sit. ¶ Siꝗs ex riuo tecto ꝑ
tem̃ placuit. si mͦ h̾ fcm̃ eiꝰ ĩ co¬
modu cͥca accolẽtes afferat.
sili modo ⁊ si ĩ scile oucat ł alio

Expanded text:
commodo accolentium: et si quod aliud uitii accolae ex locus erit, Si quis ex riuo tecto peteneri placuit, si modo hoc factum eius incommodum circa colentibus adferat. Simili modo et si inci
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝯ estatis estatis fluxꝰ: ĩ dubi¬
tãciore. ¶ Estasad eꝗ noriũ au¬
tupnale refert᷑ ⁊sia forte esta¬
te int̾dicet᷑. prĩa srior estas eitͣ
intuẽda.Si uo yeme. ic̾ nõ

Expanded text:
illius aestatis fluxus indubitatior est. aestas ad aequinoctium autumnale refertur. et si forte aestate interdicetur, proxima superior aestas erit intuenda: si uero hieme, tunc non
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ fĩmiose uł furiosi. ¶ Itẽ
pupillipupille ueceterorim
quoq curatores ut puta ado¬
lescentis in si alt̾riꝰ ciuꝰ cura¬
tor sit cõmittipnto stiplacioe.
Si tr̃tor ẽẽ pponatur regiomi
licaꝵ.cdsequens erit dice sti¬
placiociem ita demũ ꝯmunti.
sier ea cãegerit q̃ad ãmistra¬
cionẽ eaꝵ ꝑtinebat¶ Si reti
post quã iudicatũ solui ꝓmi¬
sit absens factus sit anstipło
cõmitatur obrem nõdefesa
queritur. ⁊ magis est ut con¬
mitatur scipło sinemo eum
defendat. obrem nõ deffensã.
scipto nõ comiitit qͣm din po¬
test er istere qui eñ defendat.
di plures fumt fideinssores po¬

Expanded text:
riosae, item pupilli pupillae, ceterorum quoque curatores, puta adulescentis: vel si alterius cuius curator sit, committi puto stipulationem. Si tutor esse proponatur regionis sequens erit dicere, stipulationem ita demum committi, si ex ea causa egerint, quae ad administrationem eorum pertinebat. Si reus, postquam iudicatum solvi promisit, demens factus sit, an stipulatio committatur ob rem non defensam, quaeritur: magisque est, ut committatur, si nemo eum defendat. Ob rem non defensam stipulatio non committitur, quamdiu potest existere qui defendat. Si plures fu
Abbreviated transcription (Latin):
eis ag̾e ꝑmittitur edicto p̃tor
nofacit eos ꝓcuratores.: Itaq
sitalis ꝑsona ĩt̾uemat erites¬
detutore dirimꝯ ita iccipiend
est. ut siis fu̾it quitute lamad¬
mistrabat. S sicututor ñ eet
tutoris appellacione eñ ñ ꝯti¬

Expanded text:
dicto praetoris, non facit eos procuratores. itaque si talis persona interveniat, ex integde tutore diximus, ita accipiendum est, ut, si is fuerit, qui tutelam administrabat, cum tutor non esset, tutoris appellatione eum non conti
Abbreviated transcription (Latin):
n ĩsulã deportati boã fucꝯ penͣ re¬
missa retimiit c̾ditores eo. antẽ
gesto ñ hr̃e c̃ eo ꝗd̾btor quõda
suit. ictiones ⁊stitit. Q sictã ẽ digͥ¬
tatis restituticę xessꝰ retuꝑau̾it uti

Expanded text:
n insulam deportati bona fiscus poena remissa retinuit: creditores ex ante gesto non habere cum eo qui debitor quondam fuit actiones constitit. quod si bona cum dignitatis restitutione concessa re
Abbreviated transcription (Latin):
tipłatus su areo nͨ abeo accepi
fide ussorẽ postea uolo adicẽ
fid iuissorẽ siadictero fid ussor
obligat᷑ ⁊ parm refert utrũ ꝑu¬
re fid iussore obligem anexdie
ansub ꝯdicce adhibi aitre. fid¬
inssor tã futẽ quã p̾senti oblig¬
tõipot̾ dũ modo sit aliquani
naturalis futa obiigõ. Idem¬

Expanded text:
tipulatus sum a reo nec accepi fideiussorem: postea uolo adicere fideiussorem: si adiecero, fideiussor obligatur.Et parui refert, utrum pure fideiussorem obligem an ex die an sub condicione.Adhiberi autem fideiussor tam futurae quam praecedenti obligationi potest, dummodo sit aliqua uel naturalis futura obligati
Abbreviated transcription (Latin):
mpr̃nr cum pre suo ꝯstinit m̃o
ꝗmeo quicum possir abduc̾e
prestitura ancillam peciũam¬
ẽẽ accepram manꝰ ĩectõmiuẽ¬
did̾it ut lib̾a ee̾t nicħ eĩ ĩter eet
ip̃e ab dncas ꝓstituas a pauar
prostintã eẽ pretio exceptocu

Expanded text:
r cum patre suo constituit in eo, qui, cum possit abducere prostitutam ancillam, pecunia accepta manus iniectionem uendidit, ut libera esset: nihil enim interesse, ipse abducas et prostituas an patiaris prostitutam esse pretio accepto
Abbreviated transcription (Latin):
ccatio uectiganum qtic cal¬
ore licitantis ultra modum
solite ductionis inflauit ita
demũ admittenda est sifide¬
uissores ydoncos ⁊ cautione
is ꝗ licitatione uicerat offer¬
re paratus sit. ¶ Ad ꝯduces
uectigal muit ꝰ nemo ꝯpłlit᷑.
quendi simt. ¶Lititatores
uectigalium ad iterandam
duccioni satis faciant admit¬
tendi non sunt. ¶ Debitores
fisci. itqr rei publice uectiga¬
lia conducere ꝓhentur. ne
exala causa corum debita
honorentur nisi forte tales
fideuissores obtulerunt. qui¬
de debitis eoru satisfacere
parati sunt ¶ Iccii uectip¬
num. si ceparatim parten
admĩstrant alter ab alto mi¬
nus idoneo finse porto tr̾as¬
ferre iure desiderat. ¶ qdͤ
islicite publics priuati ex¬
actu ẽ. cum alto tanto passi
ꝑa uiriam exsoluitur. ꝑ m̃
uo extortum ẽ peniatripli
restituitur. acriplr extrat
orome plecruntur. alterũ
eiutuitas priuatoru alt̾n¬

Expanded text:
catio uectigalium, quae calor licitantis ultra modum solitae conductionis inflauit, ita demum admittenda est, si fideiussores idoneos et cautionem is qui licitatione uicerit offerre paratus sit. Ad conducendum uectigal inuitus nemo compellitur canda sunt. Reliquatores uectigalium ad iterandam ductioni satisfaciant, admittendi non sunt. Debitores fisci itemque rei publicae uectigalia conducere prohibentur, ne ex alia causa eorum debita onerentur: nisi forte tales fideiussores obtulerint, qui debitis eorum satisfacere parati sint. Socii uectigalium si separatim partes administrent, alter ab altero minus idoneo in se portionem transferri iure desiderat. Quod illicite publice priuatimque exactum est cum altero tanto passis iniuriam exsoluitur: per uim uero extortum cum poena tripli restituitur: amplius extra ordinem plectuntur: alterum enim utilitas priuatorum, alt
Abbreviated transcription (Latin):
Sut exaucͣte eio signatoreS
ad moniti uẽirẽt ad recogno.¬
scenda signa.⁊ si forte ñ opte¬
pent testes. labeo scrib̾ cehr¬
cen eos ap̾tore debe. ¶so¬
lẽt aut̃ exiberi tabulas desi¬

Expanded text:
tate eius signatores admoniti uenirent ad recognoscenda signa: et si forte non optemperent testes, Labeo scribit coerceri eos a praetore debere. Solent autem exhiberi tabulas desi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾m nulliꝰ ẽet. aliq̾d in. aut
clam scm̃ sit an postea dino
ad aliꝙ deuoluto ĩter dẽo iocꝯ
sit. ut puta hiditas iacebat. poᷤ¬
tea adut hrditatẽ. ticiꝯ an eii¬
terdictũ copetat. ⁊ ẽ.apd uilla¬
nũcepissime relatũ hrdi ꝯpe¬
aditã hrditatẽ factu sit. nec
referre. lapeo ait ꝙ nõ scierit
q h̾rdes futuri eẽnt. hoc .n. pos¬

Expanded text:
interim nullius esse‹t›, aliquid ui aut clam factum sit, an postea dominio ad aliquem deuoluto interdicto locus sit: ut puta hereditas iacebat, postea adiit hereditatem Titius, an ei interdictum competat? et est apud Uiuianum saepissime relatum heredi compeaditam hereditatem factum sit, nec referre Labeo ait, quod non scierit, qui heredes futuri essent: hoc enim pos
Abbreviated transcription (Latin):
mantur nontotum quod hñt
extorquendũ est. s et ip̃.nratio
habenda est. neegeant id̃ .r. cum
ũbum restituas ĩlege inuenitur
i si ñ spetiałr defructior additum
est. tñ ⁊ fructꝰ st̃ restituendi. Iõ¬
nicuꝙ sua mora nocet qd̾ ⁊ in
nab reis ꝓ mittendi obẜuãt¬
id̃ .i. dolo facit qmi petit quodre¬
titurus est.¬

Expanded text:
m quod habent extorquendum est, sed et ipsarum ratio habenda est, ne egeant. Cum uerbum 'restituas' lege inuenitur, etsi non specialiter de fructibus additum est, tamen etiam fructus sunt restituendi. Unicuique sua mora nocet. quod et in duobus reis promittendi obseruatur. Dolo facit, qui petit quod redditurus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sdapnũ dat qui ub dare eius
nero milla culpã ẽ cui parere ne¬
riꝯ nõ ꝑtinet ratum nõc̃. ¶ dem¬
mno idco obugatur quiã recepto
guũ pactum cõtia nenditorem
⁊t ytatatum est. ambigna aut̃ in¬
tentio ira accipienda cũt. ut res sal¬
uaactori sit.Dem..¬

Expanded text:
damnum dat, qui iubet dare: eius vero nulla culpa est, cui parere neeius non pertinet, ratum non emo ideo obligatur, quia recepturus guum pactum contra uenditorem interpretandum est. Ambigua autem intentio ita accipienda est, ut res salua actori sit.
Abbreviated transcription (Latin):
et iõ inpublicis quoq iudiciis
meus hr̃di m̾odeb̾it .x. lib esto
deinde dehus bonis cepar ꝯtro u̾¬
sia ee quise lege hrdẽ agebar ẽẽ

Expanded text:
et ideo in publicis quoque iudiciis meus heredi meo dederit decem, liber esto'. deinde de his bonis coeperat controuersia esse: qui se lege heredem aiebat e
Abbreviated transcription (Latin):
icu legata sĩr centuita ur
ẜũ aliemi redimar er ma¬
numitat et bonis hr̃dis nẽ¬
nõ alias d cocoquileganĩ
ꝙͣ si cau̾it se manumissur
quin exceptõne doli debeb

Expanded text:
cui legata sint centum ita, ut servum alienum redimat et manumittat, et bonis heredis vennon alias debet consequi legatum, quam si caverit se manumissuruquin exceptione doli debebi
Abbreviated transcription (Latin):
pd̾ labẽonem pich anum
ita scriptum est ex hib q
prestat eius d̾ quo agit᷑
presentiam. Namessent
qui sissit prestat eio d quo
agitur presentiam. nec
tãmen eius exib qui mu¬
tum aut furiosum aut
infantem exitet non sͥ
uidi eius prestare presen¬
ciam. Nemo enini ex eo
genere presens satis apte
appellari potest. ¶ Resti¬
tuit non tantum qui sot
corpus set et iui omnez
rem conditionemqie
odita causa prestet et
tota restitutio iuris est
inter pretatio ooooro¬
De regutis iuris. ru¬

Expanded text:
d Labeonem pithanon ita scriptum est: exhibet, qui praestat eius de quo agitur praesentiam. nam etiam qui sistit, praestat eius de quo agitur praesentiam, nec tamen eum exhibet: et qui mutum aut furiosum aut infantem exhibet, non potest uideri eius praestare praesentiam: nemo enim ex eo genere praesens satis a‹p›te appellari potest. Restituit non tantum, qui solum corpus, sed etiam qui omnem rem condicionemque reddita causa praestet: et tota restitutio iuris est interpretatio. DE DIUERSIS REGULIS IURIS
Abbreviated transcription (Latin):
mẽto actiones si res tradi¬
ta fucrit quedebebannr quã¬
din aliquid uitis reidecad
huc tamẽ ip̃a res petenda c̃.
licet michi traditꝰ sit. siu

Expanded text:
mento actionem, si res tradita fuerit quae debebatur, quamdiu aliquid iuri rei deest, adhuc tamen ipsa res petenda est: licet mihi traditus sit, si
Abbreviated transcription (Latin):
nam nõ eẽ. lareo ait quia.
q płeq: naues sine malo.
mnutileꝰ cent ideoa ꝑs naur
hẽtur. artemon aut̃ m¬
gadclita mentũ quã ps

Expanded text:
autem non esse Labeo ait, quia pleraeque naues sine malo inutiles essent, ideoque pars nauis habetur: artemo autem magis adiectamento quam pars
Abbreviated transcription (Latin):
etesquoq ⁊ arudies auores
nõ male diectur. fidẽ q desalic¬
co dicendu ests. ⁊ siquis sali¬
genas uirgas instituendi salie¬
ti cã defirit ẜeeq anteq̾ radices
cdegeuit sutcid. antur aut enei¬
lant᷑ur iecte pop̾. scribit ñ posse
agidaarlorib succissis scunlla

Expanded text:
e quoque et harundines arbores non male dicentur. Idem de salicteto dicendum est. Sed si quis saligneas uirgas instituendi salicti causa defixerit haeque, antequam radices coegerint, succidantur aut euellantur, recte Pomponius scripsit non posse agi de arboribus succisis, cum nulla
Abbreviated transcription (Latin):
locau̾o tuno ĩscio aut ĩnito
me comodaris ticio et ticio
furtũ fcm̃ sit et tͥ compet̃ fur¬
ti acc̃o qr custodia rei adte ꝑ
eras rẽ comodaref⁊ ħ faciẽto
furt admiẜis ħ ẽ casiis quo ne¬
fur furti ag̾e pot. ¶ Giancil
la soripiatur p̾gnas uł siapd̃
furẽ cõcep̾ partꝰ furtinis est
sine apd̾ furẽ edat̾ sine apd̃ bo

Expanded text:
uero inscio aut inuito me commodaueris Titio et Titio furtum factum sit: et tibi competit furti actio, quia custodia rei ad te peras rem commodare et id faciendo furtum admiseris: ita erit casus, quo fur furti agere possit. Ancilla si subripiatur praegnas uel apud furem concepit, partus furtiuus est, siue apud furem e
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ noie furti egerit depont̾e
nasis ꝯtrou̾sia cũ eet et actor
maiꝰ fuisse dicet furnas ꝓtũ¬
lerit idis cuiꝰ erat abstusit eiq
surripuerat dupli nichoꝰ dẽp
furtisine nec maĩfesti agatur.
Qũi finẽ nouit siue indicet
eũ sine nõ uidicet fur no est
cũ multũ int̾ sit furẽ ꝗs celet
ant nõ indicet ꝗ nouit furti s¬
ñ tenet᷑ ꝗcelat hec ip̃o tenͣr.
Qui ex uolũtate dm̃ recepit¬

Expanded text:
eoque nomine furti egerit: de pon‹d›ere uasis controuersia cum esset et actor maius fuisse diceret, fur uas protulit: id is cuius erat abstulit ei: qui subripuerat dupli nihilo minusfurti siue nec manifesti agatur. Qui furem nouit, siue indicet eum siue non indicet, fur non est, cum multum intersit, furem quis celet an non indicet: qui nouit, furti non tenetur, qui celat, hoc ipso tenetur. Qui ex uoluntate domi
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem diuo adriano ad
aicz amemos rescripsit. p̃cipi¬
tur aũt edc̃o diui uesyasiam
om̃ious cuutatid ne plures
quo romãuenit .s. si nõ cõs¬
dat legato sit nõ an iome p̃¬

Expanded text:
dinem divus Hadrianus ad Clazomenios rescripsit. Praecipitur autem edicto divi Vespasiani omnibus civitatibus, ne plures quo Romam venit. Sed si non constat, legatus sit an non,
Abbreviated transcription (Latin):
ut porug̾et ĩꝑatori decret̾ eiꝯde
ciuitatis ꝙ erat c̾ ip̃a epłamissñ.
Is antẽ ꝙ sussepiss lit̾as restitu¬
tur. sue rei grã sb̾lãto ticii noĩe
cuierat decretũ missũ ut ꝑ eu̾
Darer᷑ suũ nom̃ ĩ scͥpsit ⁊ sis ĩ¬
ꝑatori dcretũ ẜm mãdata. rei
p.dedit. Quero quis uiancum
sisse uͥr is ꝗ nõ restituit. lit̾as
rori suo. qͣi ip̃e uissa apata decre¬
tum ĩꝑatori por rexit. herenmꝰ.¬

Expanded text:
ret imperatori decretum eiusdem ciuitatis, quod erat cum ipsa epistula missum. is autem, qui suscepisset litteras restitutur suae rei gratia: sublato Titi nomine, cui erat decretum missum, uti per ipsum daretur, suum nomen scripsit et sic imperatori decretum secundum mandata reidedit. quaero, qui uiaticum sisse uidetur is, qui non restituit litteras toque suo, quasi ipse iussus a patria, decretum imperatori porrexit?Heren
Abbreviated transcription (Latin):
sund̾ ucinũ inmitr̾e cepisse. au
gͦ nõ teni eu aq̃ pliuie arced
spurca qs inmittat posse euz
ĩpediri płisq platuit. Id̃q t̾bat.
putat. eu cui aq̃ fiuentes calide
anccrat. aq̃ pluiie arc̾. acce cũ
uicino ag̾e posse. qd̃ ũm nõ eꝰ.

Expanded text:
re coepisse: ait ergo non teneri eum aquae pluviae arcendae si spurcam quis immittat, posse eum impediri plerisque placuit. Idem Trebatius putat eum, cui aquae fluentes calidae noceant, aquae pluviae arcendae cum vicino agere posse: quod verum non est:
Abbreviated transcription (Latin):
rtrũ dimissꝰ ẽ. anim. uł fallaci¬
La pot̾atẽ hostiũ euaserit itatñ
sieam̃te uen̾it ut ñ illo reu̾tẽ¬
tꝰ. nͥ eĩ satis ẽ corꝑe domiũ ꝙ̃ re¬
disse. si m̃te anenꝰ ẽ. S et quic¬

Expanded text:
utrum dimissus an ui uel fallacia potestatem hostium euaserit, ita tamen, si ea mente uenerit, ut non illo reuerteretur: nec enim satis est corpore domum quem redisse, si mente alienus est. sed et qui uic
Abbreviated transcription (Latin):
Nmẽ ulpena p̃rna millã maculã
filio ĩflig̾e pot̾. nãq uno ꝗsq exsu¬
o admisso sorti subicitur. ñ alicni
cͥminis successor cõstituit᷑. Id̾ qd̾ et
dimfres hicrapolitanis rescͥpseit.
rescͥpsert ñ solẽ presides ꝓiũçiaꝵ
ea q̃ ꝓnũciauert ip̃os rescind̾e ue¬
tine qͦ Italiec̾esi rescͥpseit suam
mutare sm̃ã nem̾iẽ posse idq ĩ¬

Expanded text:
men uel poena paterna nullam maculam filio infligere potest: namque unusquisque ex suo admisso sorti subicitur nec alieni criminis successor constituitur, idque diui fratres Hierapolitanis rescripserunrescripserunt non solere praesides prouinciarum ea quae pronuntiauerunt ipsos rescindere. Uetinae quoque Italicensi rescripserunt suam mutare sententiam neminem posse idque in
Abbreviated transcription (Latin):
i ẜ.uus cũ eñt scit: igno
sciẽcia.⁊ magis ẽ ut ĩciã i
spiciẽda sit. eiꝯ qui ꝯꝑauit.
tiantigiosi ⁊petit.sic tam̾
si nõ mãdato dm̃ emit. nã
si mãdato eio.⁊̃ si scit ẜuus.
dnĩs aut̃ ingnorauit scĩa eiᷤ

Expanded text:
i seruus cum emerit scit, ignorscientia. et magis est, ut scientia inspicienda sit eius qui comparauit, itigiosi competit, sic tamen, si non mandatu domini emit: nam si mandatu, etiamsi scit seruus, dominus autem ignorauit, scientia
Abbreviated transcription (Latin):
olutum aptiuatore meo nõ
iem oĩumtor suarum cõsti¬
tuit idq mandare iudetur
ut creditorib sis peccĩa
soluat neq: postea crpect̃dũ
Est ut ratam haldat. Sccu¬

Expanded text:
olutum a procuratore meo non rem omnium rerum suarum constituit, id quoque mandare uidetur, ut creditoribus suis pecuniam soluat neque post ea expectandum est, ut ratum habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
nillꝰ est ziecture locus. ¶ It¬
ꝙ insulam fĩpopondit nõ utiq
cumq sitis mnidq fabris ⁊pliri¬
mꝰ oꝑariis ad hibitis festin ire
deb. nec tursꝮ utroq ant altiro
conderito ess s modus ad hibẽ¬
dus est ẜm ratce diligentis edi¬
fficatõis ⁊ tp̃rotu locorũq it si
sit transactoq tp̃r quo insula
consumare oportuit s pr ea effi¬
citur liberetut renssic liberatur
ꝙ sedatur spopondit siqn
neatur anuo eess obligato do
pecuniam cõferre possit. quid
ergo sinez domi hab nez iuue¬
mat creditorẽ s hoc recedum
abmpedimento natubali ⁊ tespi¬
curt ad facultatem dandi ẽaut
spopondit qureremo ubi sit sti¬
chus ut no multum tefete ui
deatur ephesidaturum se. inꝙ
si sit cuipe romesit dare sponde¬
at. nam hquoq ad facultatem
dandi ꝑtinet q ⁊ inpecumia ⁊ ĩsti¬
date no pot ⁊generalr cã diffu¬
cultatis adincomodirm ꝓmis¬
soris nõ ad inpedimentussi¬
platoris stipłatoris ꝑtinet ne

Expanded text:
iecturae locus.Item qui insulam fieri spopondit, non utique conquisitis undique fabris et plurimis operis adhibitis festinare debet nec rursus utroque aut altero contentus esse, sed modus adhibendus est secundum rationem diligentis aedificatoris et temporum locorumque. item si uit. transactoque tempore, quo insulam consummare oportuerit, si postea aedificetur, liberetur reus, sicut liberatur, qui se daturum spopondit, si quandoque neatur an vero cesset obligatio, donec pecuniam conferre possit. quid ergo, si neque domi habet neque inveniat creditorem? sed haec recedunt ab impedimento naturali et respiciunt ad facultatem dandi. est aspoponderit, quaeremus, ubi sit Stichus: aut si non multum referre deatur 'Ephesi daturum se', si sit, cum ipse Romae sit, dare spondeat: nam hoc quoque ad facultatem dandi pertinet, quia in pecunia et in Stit generaliter causa difficultatis ad incommodum promissoris, non ad impedimentum stipulatoris pertinet, ne
Abbreviated transcription (Latin):
um filius. fa. stichum dare spo¬
ponderit.⁊cũ peum staret quo
mins daret decessit sticus da¬
tur in pr̃cm d̾peculio acto qua¬
tenus man̾et filiꝰ stipulatõi ⁊¬
obligatus. ¶ at siprm mora fu¬
it nõtenebit᷑ filiꝰ s utił actõ
nifide uissoris ꝑsona dicunt᷑¬
steterit nentertenet᷑ s siꝑpmiꝰ¬
ssorem uterq Mih. ac stipulato¬

Expanded text:
um filius familias Stichum dari spoponderit et, cum per eum staret, quo minus daret, decessit Stichus, datur in patrem de peculio actio, quatenus maneret filius ex stipulatu obligatus. at si pater in mora fuit, non tenebitur filius, sed utilis actio in in fideiussoris persona dicuntusteterit, neuter tenetur, si per promissorem, uterque.In hac stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcinus ic supioris pratu ita
arabat ut per sulcos itq porca
aqua ad ĩferiore ueniret. q̃si¬
tu ẽ an ꝑarbitriũ aque.plu.
arcꝰ. possit cogi ut maita pͥarte
aret. ne sulci men agt̃ spectarẽ¬

Expanded text:
icinus loci superioris pra tum ita arabat, ut per sulcos itemque porcas aqua ad inferiorem ueniret: quaesitum est, an per arbitrum aquae pluuiae arcendae possit cogi, ut in alteram partem araret, ne sulci in eius agrum spectare
Abbreviated transcription (Latin):
dam natura tui piã st̃ q̃dã
ciuilit ⁊ quasi more ciuita¬
tis. ut puta furtũ adult̾iũ
na̾ turꝑe c̃ eñ. uero tuteie
dãpnari hoc nõ natura pro¬
brum ẽ s more ciuitatisr̃s¬

Expanded text:
dam natura turpia sunt, quaedam ciuiliter et quasi more ciuitatis. ut puta furtum, adulterium natura turpe est: enimuero tutelae damnari hoc non natura probrum est, sed more ciuitatis