comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do infirmanciũ una uoce clamat&. hunc uerũ dm̃ quem
petrus ad nunciat : subito inm̃sũ lum̃ gr̃ae dĩ inmedio pleb̾
apparuit. & cepert̃ paralitici curare ad pedes petri sani: ceci
recepto uisu clamare. claudi restaurato gressu gr̃as agere:
languentes recepta sanitate gaudere: Nõ nulli uͦ solo flatu
uiuentes. iã sine sensu. & sine uoce. recuperati st̃ : om̃s quoq
die gr̃a suae uirtutiꝰ ostendit: ut om̃s aminimo usq ad maxi¬
septẽ dies plusquã decẽ milia hominũ credentes do baptizati
st̃ : scisicacione cõsecrati. ita ut om̃i auiditate desiderii
Iheophilus qͥ erat cunctis potentib in ciuitate sublimior domꝰ
suae ingente̾ basilicã aecłe nomine cõsecrar&: inqua p& ro¬

Expanded text:
do infirmantium una voce clamaret hunc verum Deum quem Petrus annuntiat, subito immensum lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sanitate gaudere, nonnulli etiam solo flatu viventes, jam sine sensu et sine voce, recuperati sunt, omnes quoqudie gratiae suae virtutem ostendit, ut omnes a minimo usque ad maxiseptem dies plusquam X millia hominum credentes Deo, baptizati sunt, et sanctificatione consecrati, ita ut omni aviditatis desiderio Theophilus, qui erat cunctis potentibus in civitate sublimior, domus suae ingentem basilicam ecclesiae nomine consecraret. In qua
Abbreviated transcription (Latin):
& aquilã tota ciuitas audire. qͥa petrꝰ aduentar&. omis aut̃
popłs antiochie ciuitatis audientes petrũ uenire. ꝓoccurrer̃
symonẽ suscepissent: Haec & his similia ꝓsequentes. offer̃ ei
& diuersa pericula pacientes. & erat insinita multitudo simul
languenciũ : Quos uidens petrus nõ solũ pȩnitũdinẽ agero
qu& de eo male sensissent ꝑsymonẽ. uerũ aetiã &tã in tegrã
fidẽ ex hibere dõ. ita ut aeciã om̃s diuersas egritudines paci¬
entes crederent ꝑ cũ posse saluari. expandit ad cęlũ manꝰ
Benedico te pat̾ p̾dicande. ꝗͥa om̃e uerbũ & ꝓmissione̾ filii
tui ad implere dignaris. ut cognoscat om̃is creatura qͥa tu-¬
es solus ds̃ incaelo & int̾ra: Haec & his similia dicens: ascendit
ineminenciori loco & iussit ante se poni omem multitudi
hominẽ me.eẽ. uidentes. nolite putare quia ame possitis

Expanded text:
et Aquilam tota civitas audire quia Petrus adventaret. Omnis autem populus Antiochiae civitatis audientes Petrum advenire Antiochiamconsensissent. Haec et his similia prosequentes, offerunt ei et diversa pericula patientes, et erat infinita multitudo simul languentium. Quos videns Petrus non solum poenitentiam agere de his quae de Deo male sensissent per Simonem, verum etiam tam integram fidem exhibere Deo, ut omnes diversas aegritudines patientes, crederent per eum posse salvari, expandit manus suas ad cBenedico te, Pater praedicande, qui omne verbum et promissum Filii tui adimplere dignaris, ut agnoscat omnis creatura quia tu solus es Deus in coelo et in terra. Haec et his similia dicens, ascendit in eminentiorem locum, et jussit ante se poni omnium aegrotanhominem me esse videntes, nolite putare quod a me possitis
Abbreviated transcription (Latin):
Opt̃ đ cõsiliũ do unicuiq: ur̃m. constant̃ docere
uerba diuina : & discentib: libent̃ accomodar e
aurẽ uerbo dĩ. Ur̃m enĩ quilegacione x p̃i
fungimini. est docere popłos. eorũ uͦ est uob obe¬
maior aminore nec argui nec iudicari potest
Nullus se extollat erga doctores. ac magistros
suos: quia discipulus suꝑ magistrũ. nec ẽẽ
deb& nec potest. Hullus uelit dicisc̃s. ante¬
quam sit. sed prius sit. qđ uerius dicatur:¬

Expanded text:
od consilium do unicuique vestrum constanter docere verba divina, et discentibus libenter accommodare aurem verbo Dei. Vestrum enim, quia legatione Domini fungimini, est docere populos, eorum vero est vobis obemajor a minore nec argui, nec judicari potest. Nullus se extollat erga doctores ac magistros suos, quia « discipulus super magistrum non esse » debet nec potest. Nullus velit dici sanctus, antequam sit, sed prius sit, ut verius dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ nulli ex iudicib uł ad ministratorib caesari. id ẽ. p̃fectiꝰ. uł ꝓ consulib
uł ducib uł tribuniꝰ. fas ẽ. cȩsareꝰ nom̃ in poni: Alioquin & ille sisuisceper
& illi qui detulerint parit᷑ interibunt: Ita & dehoe debetis aduertere
eundẽ sorciet᷑ interitũ: Multo deteriore sorce. quã ministr cac ario
icenum quidelinquit iucesarẽ. interitũ sucipi& teporalẽ. Quiũ in uniũ¬

Expanded text:
stratoribus, id est praefectis, vel proconsulibus, vel ducibus, vel tribunis fas est Caesaris nomen imponi, alioquin et ille qui susceperit, et illi qui detulerint, pariter interibunt: ita et de hoc debetis advertere. eumdemque sortientur interitum, multo deteriorem forte quam ministri Caesaris. Hic enim qui delinquit in Caesarem, interitum suscipiet temporalem; qui vero in unu
Abbreviated transcription (Latin):
& ini qui nũ quã deeo audierant. nec aꝓphetis didicerant. agnoceres
ꝑ uos nuns qui p̾sentes estis & ueratis audire doctrinã sider eiꝰ & ag nocere
quis ꝗn quo mo do &. qualis sit eiꝰ aduentꝰ. ꝓphetica ueritas ad implet᷑: hocest
⁊tideo udentosꝰ inuobis ipsis ꝓphetica dicta compleri uhic uni reccȩ creda
hune recte expectatis dehoc recte inquirits. ut nõ solũ ex pectetis eũ.
sod & hereditatẽ regni eiꝰ credentes consequamini scđm qđ ipse dix̃. quia
un quisq illius fit seruus cu se ipse subiecerit: Proptea ergo euigilate.

Expanded text:
et hi, qui nunquam de eo audierant, nec a prophetis didicerant, agnoscerenet hi, qui nunquam de eo audierant, nec a prophetis didicerant, agnoscerennunc per vos qui praesentes estis, et desideratis audire doctrinam fidei ejus, et agnoscere quis, et quomodo, et qualis sit ejus adventus, prophetica veritas adimpletur: hoc eniEt ideo videntes in vobis ipsis prophetica dicta compleri, huic uni recte creditis, hunc recte exspectatis, de hoc recte inquiritis, ut non solum exspectetis eum, sed et haereditatem regni ejus credentes consequamini, secundum quod ipse dixit, quia unusquisque illius sit
Abbreviated transcription (Latin):
firmato etem̃ dunsso auideis expectandũ nõ aliquis eruniũ pheta¬
se uderie÷̃ qđ a contribulo ppło & appria ggente speraret Hc cuiꝰ aei¬
uentũ aclsalitẽ inundi fuerat reꝓmissũ Uideret᷑ eñ magis con¬
sequenti ratio ẽe. ut hoc fier& quã magnisicentia ꝓphecalis
N une aut̾ eũ ꝓphede dicunt. ome̾m illa spem quȩ desalute mundi
repmitit᷑. & nouitatẽ regni que instituenda ꝑ spm est: atq om̃ia
que de eo indicant᷑ ad gente ᷤᷤ eẽ. trans ferenda iã nõ scđm cõsequen¬
tiã rerũ sedincredibili qđ clã uatieiationis euentu: magnisicendia
ꝓphetica consirmatur: Iudei nãq exmicio adfore aliquando hunc
urũ ꝑquẽ cuncta reparent᷑. uerissima traditione susceperant. &
cotidie meditante hac ꝓspicientes. quando eiꝰ fier& aduentꝰ. ubi adet.
eũ uider̃ & signa haç ꝓdigia sic̃ deeo fcriptũ suerat adimpletũ. in¬
iudia extecati agnoscere nequieuer̃ p̃sentẽ incuiꝰ se latabantur

Expanded text:
m dixisset a Judaeis exspectandum, non aliquid eximium prophetasse videretur, quod a contribuli populo et a propria gente speraretur is cujus adventus ad salutem mundi fuerat repromissus, videtur enim magis consequens ratio esse ut hoc fieret quam magnificentia prophetalis. Nunc autem cum prophetae dicant omnem illam spem quae de salute mundi repromittitur, et novitatem regni quae instruenda per Christum est, atque omnia quae de eo judicantur ad gentes esse transferenda, jam non secundum consequentiam rerum, sed incredibili quodam vaticinationis eventu, magnificentia prophetica confirmatur. Judaei namque ex initio affore aliquando hunc virum, per quem cuncta reparantur verissima traditione suscepererunt, et quotidie meditantes, ac perspicientes quando ejus fieret adventus, ubi adesse eum viderunt, et signa ac prodigia sicut de eo ascriptum fuerat adimplentem, invidia excaecati agnoscere nequiverunt praesentem, in cujus spe laetabantur
Abbreviated transcription (Latin):
rigens uia suã ⁊ regni cȩlorũ posstt particeps inueniri Subicienꝰ
sibi carius denderia. & dñs eoiũ factus. ut ita dȩmonũ etia
ipse fiat dominatoriꝰ orr̃uũ ioeunda possessio Nã qui ꝑmatio
mialo. & seruus est mali: non potest effici porcior boni. donec
ꝑmana uimalo Iuiabinitio ut ante iã diximꝰ duo regna cõsti¬
tuit d̃ & potestatẽ dedit unicuiq hominũ ut illius regni

Expanded text:
s viam suam regni coelorum possit particeps inveniri, subjiciens sibi carnis desideria, et dominus eorum factus, ut ita demum etiam ipse fiat dominatoris omnium jucunda possessio. Nam qui permanet in malo et servus est mali, non potest effici portio boni, donec permanet in malo, quia ab initio, ut ante jam diximus, duo regna statuit Deus, et potestate
Abbreviated transcription (Latin):
NI QUIDEC PAPA GAUDERII
nr̃oꝵs decus in signe decorũ.
tantꝰ in geni uigor .ẽ. immo tanta
more dr̃. siqͥd in eccła de claniat᷑. id in
libris hab̾i. & ad instructionẽ tradi posteris
debeat Nos¬

Expanded text:
i quidem, GAUDENTI, nostrorum decus insigne doctorum, tantus ingenii vigor, immo tanta more dicitur, si quid in ecclesia declamatur, id in libris haberi, et ad instructionem tradi posteris debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fecissa ds̃ celã & trã tãqm domũ uniã. ipsa quę ex corpori¬
bus
mundi reddita . ẽ. umbra. hisquȩ in trinsecꝰ clausa fuerant tenebras
ex se dedit S cũ uoluntas dĩ in troduxiss& lucẽ. tenebrae illȩ quȩ
ex ũbra corporis factȩ fuerant c̃tinuo deuorate s Tũ deinde lux in
diẽ. tenebrae deputant᷑ in noctẽ. Iã uͦ aqͦ quȩ erat intramundũ in
medio pͥmi illius cęli terrȩq spatio qͦsi gelu cõcr&a. & cristallo
solidata. distendit᷑. & huimodi sirmam̃to uelud in t̾cludunt᷑ media
cȩli ac t̾rae spacia. Idq sirmam̃tũ celũ cõditor appellaũ antiqͥoris
illius uocabulo nuncupatũ. & ita totius mundi machinã cũ una
domꝰ. e&̃. in duas diuidit regiones Diuisionis aut̃ hȩc fuit causa.
ut suꝑna fegio angłis habitaculũ. inferior uͦ preberet᷑ hominib:

Expanded text:
cum fecisset Deus coelum et terram, tanquam domum unam, ipsaque ex corporibus mundi reddita est umbra his quae intrinsecus clausa erant, tenebras ex se dedit. Sed cum voluntas Dei introduxisset lucem, tenebrae illae quae ex umbra corporum factae fuerant continuo devoratae sunt; tum deinde lux in diem, tenebrae deputantur in noctem. Jam vero aqua quae erat intra mundum in medio primi illius coeli terraeque spatio, quasi gelu concreta, et cristallo solidata, distenditur, et hujusmodi firmamento velut intercluduntur media coeli ac terrae spatia, idque firmamentum coelum conditor appellavit, antiquioris illius vocabulo nuncupatum, et ita totius mundi machinam, cum una domus esset, in duas divisit regiones. Divisionis autem haec fuit causa, ut superna regio angelis habitaculum; inferior vero praeberet hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
guenti factũ. ẽ. pͥnceps popłi fuit. & taqm rex pͥmicias & tributũ
ꝑ capita accepit appło. & iudicandi plebẽ sorte suscepta. de mun
inmundisq iudicabat S & siqͥs alius ex ipso unguento ꝑ unctꝰ. ẽ.¬
tãqͣm uirtute de inde c̃cepta ipse rex aut ꝓpħa fiebat aut pontifex
Iđ si tẽpralis hȩc grã ab ominib c̃posita tantũ potuit. intelligere
iã tũ qͣntũ sit illud unguentũ. qͦd ado de uirgulto uitȩ̨ ꝓlatũ
.ẽ. cũ hoc qͦd ab ominib factũ. ẽ. tã eximias in t̾homines c̃ferat

Expanded text:
unctus, princeps populi fuit, et tanquam rex primitias et tributum per capita accepit a populo, et judicandi populos sorte suscepta de mundis immundisque judicabat. Sed si alius ex ipso unguento perunctus est, virtute inde concepta, etiam ipse rex, aut propheta aut pontifex si temporalis gratia ab hominibus composita tantum potuit, intelligite jam quantum sit illud unguentum quod a Domino de virgulto vitae prolatum est, cum hoc quod ab hominibus factum est tam eximias inter homines conferat
Abbreviated transcription (Latin):
resecemꝰ: in his p̾cipue qui in aliquib minꝰ reccis opimionib prae¬
tius radicata est: Nichil enĩ grauius. quã si id qđ ignora
Iuis. scire se credat & desendat uerũ . eẽ. qđ falsũ est Quod
tale est quasi siquis hebrius sobrium seputet: ut agat quidem
cuncta ut hebrius. sobriũ se tamen etipse put& & dici aceteris
uelit: Ita sunt ergo et id qui ignorantes qđ uerũ est. speciem
tam̃ alicuiꝰ scienciȩ tenent. & mala quasi bona gerunt.
atq adꝑniciem quasi adsalutẽ festinant: Propt̾ qđ ante om̃ia
properandũ .ẽ. ad agnitionẽ ueritatis. ut possimꝰ quasi lum
nobis inde sucenso erroiũ tenebras depellere Grande enĩ malũ
est ut diximꝰ ignorantia: s& quia substantiã nõ hab&. facile abhis
qui studiosi sunt effugatur Nonenĩ aliud quidẽ est ignorantia.
nisi nõ agnouisse quod expedit: Ubi qutẽ agnoueris ꝑ igno¬

Expanded text:
resecemus in his praecipue qui in aliquibus minus rectis opinionibus praeresecemus in his praecipue qui in aliquibus minus rectis opinionibus prae his vehementius radicata est. Nihil enim est gravius quam si id quod ignorat quis, scire se credat et defendat verum esse quod falsum est, quod tale est, quale si quis ebrius sobrium se putet, et agat quidam cuncta ut ebrius, sobrium se tamen et ipse putet, et dici a caeteris velit: ita sunt ergo et hi ignorantes quod verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenent et mala quasi bona gerunt atque ad perniciem quasi ad salutem festinant, propter quod ante omnia properandum est ad agnitionem veritatis, ut possimus quasi lumine nobis inde accenso errorum tenebras depellere. Grande enim malum est, ut diximus, ignorantia, sed quia substantiam non habet facile ab his qui studiosi sunt effugatur. Non enim aliud est ignorantia, nisi non cognovisse quod expedit, ubi autem cognoveris perit igno
Abbreviated transcription (Latin):
stantib uobis dȩmones cũpassionib quas hominib inuexerunt . &¬
transier̃ & fugati sunt: Quia ergo aliquidẽ homines paciuntur.
alii patientes sanat. causa sine dubio uł paciendi uł curandi
noscenda est Quae non alia eẽ. quã pacientib quidem insideli¬
tatis: curantib uero fidei monstratu.: insidelitaᷤᷤ enĩ dũ nõ credit
futurũ dĩ iudiciũ. peccandi licenciam p̾b&: Peccatũ uͦ hominẽ passi¬
onib obnoxiũ facit Fides autẽ futurũ ẽẽ. dĩ iudiciũ credens.
contin& homines apeccato: Non peccantes uͦ nõsolũ liberisunt: doe¬
mones & passiones sugare possunt: Exhis ergo om̃ib colligitur.
quod origo tocius mali abignorantia descendat. & ipse sit ma¬
lorũ om̃iũ mat᷑. quae incuria quidẽ & ignauia gignitur Neg
moleste & indignatur auellitur: Et ideo paululũ laborandũ
nobis . e. ut indignatis ignorantiȩ p̃suptiones scientiȩ rationȩ

Expanded text:
tis daemones cum passionibus quas hominibus invexerant transierunt, et fugati sunt. Quia ergo alii quidem homines patiuntur, alii patientes sanant, causa sine dubio vel patiendi vel curandi noscenda est. Quae non alia esse quam patientibus quidem infidelitatis, curantibus vero fidei demonstratur; infidelitas enim, dum non credit futurum Domini judicium, peccandi licentiam praebet, peccatum vero hominem passionibus obnoxium facit. Fides autem futurum Dei judicium esse credens, continet homines a peccato. Non peccantes vero non solum liberi sunt a daemonibus et passionibusquod origo totius mali ab ignorantia descendat, et ipsa sit omnium malorum mater, quae incuria quaedam et ignavia gignitur. Neglmoleste et indignanter avellitur. Et ideo paululum laborandum nobis est, ut indignantes ignorantiae praesumptiones scientiae ratione
Abbreviated transcription (Latin):
salutis: Siquis sane audiens sermonẽ ueri ꝓphete uelit reci¬
pere. aut nolit. & amplectionis eiꝰ. idest mandata iute. hab&
insua potestate Liberi enĩ simꝰ arbitrii Nlã si hoc eĩt. ut audeen¬
tes iã nõhaberent in potestate aliud facere quã aadieran.
uis erat qraedã naturȩ ꝑ quẽ liberũ nõ eẽ. adalam migrare
sentenciã: Aut si rursũ exaudientb nullus om̃ino reciper&.
etalteri pate nondaret locũ Nunc aut̃ quia liberũ est
animo in quã uelit parte declinar& iudiciũ suũ & quã pro¬
bauerit eligere uiã. conitat euident᷑ inẽe. hominib arbitru
libertatẽ: Igitur priusquã audiat quis quod ei expedit: certũ ẽ
quia ignor& & ignorans uult & desiderat quod nõ expedit agere
Propt̃ quod ꝓhoc nõ iudicam Cũ uero audierit causas erroris sui
& ratione ueritatis acceperit. tunc siꝑmanserit in his errorib
Inludibriis consumpsit errorũ Iui uero audiens haeglibenter

Expanded text:
salutis. Si quis sane audiens sermonem veri Prophetae velit recipere aut nolit et amplecti onus ejus, id est mandata vitae habet in sua potestate, liberi enim sumus arbitrii. Nam si hoc esset ut audientes ea, jam non haberent in potestate aliud facere quam audierant; vis erat quaedam naturae per quam liberum non est ad aliam migrare sententiam, aut si rursus ex audientibus nullo omnino reciperet, ri, et alteri parti non daret locum, nunc autem quia liberum est animo in quam velit partem declinare judicium suum, et quam probaverit eligere viam, constat evidenter inesse hominibus arbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, propter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem veritatis acceperit, tunc 10 si permanserit in his erroribusin ludibriis consumpserit errorum. Qui vero audiens haec libenter
Abbreviated transcription (Latin):
exicio adimaginẽ suã hominẽ fec̃ eiquȩ dominationẽ terrȩ
& ipsa rerũ ratio doc&. Solus enĩ est racionabilis & consequens. est.
utratio in racionabilib dominetur. Hinc ergo abmicio cũ adhuc
iustus ẽẽt: cunctis uicus & om̃i fragitate superior erat Ubi autẽ
simul & fragilitati efficitur obnuxius. Iuod idcireo scriptũ est.
ut sciant homines quia sic̃ eximpietate passibiles factisunt.
ita ꝑpietatẽ possunt ẽẽ passibiles: & nonsolũ inpassibiles. uerũ & parua
indm̃ side. aliorum passiones curantes: Ita enĩ nobis uerus ꝓpheta pro¬
misit. dicens: Amendico uobis sihabueritis fidem sic̃ granũ sinapis
dicetis monti huic transi hinc & transibit Nuius uocis & iam uos

Expanded text:
ex initio ad imaginem suam hominem fecit, eique dominationem terrae, et ipsa rerum ratio docet. Solus enim homo rationalis est, et consequens est, ut ratio irrationabilibus dominetur. Hic enim ab initio cum adhuc justus esset cunctis vitiis, et omni fragilitate superior erat, ubi autem simul et fragilitati efficitur debitor obnoxius. Quod idcirco scriptum est ut sciant homines quia sicut ex impietate passibiles facti sunt, ita per pietatem possunt esse impassibiles, et non solum impassibiles, verum et parva in Deum fide aliorum passiones curantes, ita enim verus ipse Propheta promisit, dicens: « Amen, amen dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic: Transi hinc
Abbreviated transcription (Latin):
d est cariꝰ suȩ ut & ipla purificet᷑: Ubi aut̃ ista que deforis. ẽ.
purificatio carniᷤᷤ neglegit᷑. certũ ẽ. ibi neq depuritate mentis
acmundicia coidiᷤᷤ cura geri: Ita gͦ sit uthis qͥdẽ qͥ intriniecuꝰ
mundiᷤ. ẽ. mundet᷑ sine dubio et ex trinsecꝰ. Nõsẽꝑ aut̃ his qͥmundat᷑
extrinserꝰ.: etiã intrinsetꝰ mundꝰ.ẽ Uidelic& cũ ait hȩcut hominib
placeat. s illa specieᷤᷤ castimonie obseruanda.ẽ. uti ne pa̾sioni &
libidiniᷤᷤ solius causa feminiᷤᷤ coent̾. s posteritatiᷤ reparande gr̃a:
ui obseruancia cũ in nõnulliᷤ ȩtiã pȩcudib inueniat᷑: pudoris .ẽ.

Expanded text:
ificetur; ubi autem ista quae deforis est purificatio carnis negligitur, certum est neque de puritate mentis ac munditia cordis curam geri. Ita ergo fit ut is qui intrinsecus mundus est mundetur sine dubio et extrinsecus; non semper autem is qui mundatur extrinsecus, etiam intrinsecus mundus est, videlicet cum agit haec ut hominibus placeat, sed et illa species castimoniae observanda est, uti ne passim et libidinis solius causa feminis coeat quis, sed posteritatis reparandae gratia, quae observantia cum etiam in nonnullis pecudibus invenia
Abbreviated transcription (Latin):
creates denuo renacari. Iui enĩ regenerat fuerit ꝑ aquã boniᷤ oꝑib¬
adimpletis. here ᷤᷤ efficiet᷑ eiꝰ a quo in incorruptione generatꝰ. est:
Propt̾ qđ paratiᷤᷤ animiᷤᷤ accedite quasi filii ad patrẽ: ut peccata ur̃a
deant᷑. & causa eoꝵ sola ignorantia fuisse ꝓbet̾. apud dm̃ Nã si post
agnicionẽ hoiũ ꝑmanetiᷤᷤ in incredulitate : uob ꝑdicioniᷤᷤ ur̃ȩ ĩa causa

Expanded text:
 denuo renascamini. Qui enim regeneratus fuerit per aquam, bonis operibus repletus, haeres efficitur ejus a quo in incorruptione regeneratus est. Propter quod, paratis animis accedite, quasi filii ad patrem, ut peccata vestra diluantur et causa eorum sola ignorantia fuisse probetur apud Dominum. Nam si post agnitionem horum permanetis in incredulitate, vobis jam
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝑ om̃ia noᷤ qͥa etni scłi hereditatẽ speramiꝰ: debemꝰ pͣcellere eos
qͥ pͣsenᷤ tantũ scłm norunt: Sciente ᷤᷤ qͥa siopera illoꝵ nr̃is oꝑib
cõlata indie iudicii similia inueniant᷑ ac paria: cõfusio
nobis erit quod equale̾ inuenim̾ inoꝑib his. qui ꝓpt̃ ignorantia cor¬
dẽpnant᷑ & nullã spem suturi scłi habuer̃: Et uere digna cõsuso est :
ubi nichil ampluiꝰ gessimꝰ ab his: quib amplius intelleximꝰ: Qđ si cõfusio
examinacio futura repperiat: Audite gͦ qͦmͦ dehis noᷤᷤ ipse uerꝰ ꝓph&a
docuerit: Adeo ᷤ enĩ qͥ neglegunt audire uerba sapienciȩ: ita ait Regina
austri surg& iniudicio cũ generatione hac. & cõdẽnauͥ eã. qͥa uenit
asinib t̾rȩ audire sapientiã salomoni : Et ecce plusquã salamon hic: &

Expanded text:
erni saeculi haereditatem speramus, debemus praecedere eos qui praesens tamen saeculum noverunt, scientes quia si opera illorum nostris operibus collata, in die judicii similia inveniantur ac paria, confusio nobis erit quod aequales invenimur in operibus his, quae propter ignorantiam cona confusio est, ubi nihil amplius gessimus ab his quibus amplius intelleximus. Quod si confusio examinatio futura reperiat? Audite ergo quomodo de his nos ipse verus Propheta docuerit. Ad eos autem qui negligunt audire verba sapientiae ita ait: « Regina austri surget in judicio cum generatione hac, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire sap
Abbreviated transcription (Latin):
& nouimꝰ & inefectu habemꝰ. Ergo ñ potueris agnocere qͥd sit ds.
qͥtam̃ nõsit dr̃ ꝑfacile scire potiusti. nã qͦmͦ latere potuit honiaẽ qđ
lignũ. aut lapis. aut aes uł alia huiꝰ modi matheria ds̃ nõsit Qđ si in his
quȩ facile dep̃hendere potiustis. animã ad discuciendũ noluistis inten¬
dere: certũ . ẽ. quia & in agnicione dĩ impediti estis. ñ in posibilitati. sed
iguiae uicio Nã si uoliustis ex his ipsis nitilib simulacriᷤᷤ.: ꝓfecto acce¬
pissetiᷤᷤ intellegentiȩ uiã Certũ .ẽ. enĩ qͥa ꝑferrũ faccas simula cra
Ferrũ uͦ. ꝑ ignẽ cõfectũ. ẽ. qui igniᷤᷤ. aqua extinguitur: Aqua aut̃. ꝑ¬

Expanded text:
et novimus, et in affectu habemus. Esto, non potuistis cognoscere quis sit Deus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis aut aes vel hujusmodi materia Deus non sit? Quod si in his quae facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum voluistis intendere, certum est quia et in agnitione Dei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluissetis ex his ipsis inutilibus simulacris profecto accepissetis intelligentiae viam. Certum est, quia per ferrum facta sunt simulacra, ferrum vero per ignem confectum est. Qui ignis aqua exstinguitur, aqua autem
Abbreviated transcription (Latin):
homini exboniᷤᷤ iestiᷤ: s: iͥta gerat᷑ sic̃ dĩ iub& Ds aut̃ iussit hominẽ
colentẽ se baptismo cõsignari Quod siture niteri. ec tuȩ uoluntati
magiꝰ quã dĩ obtẽperaᷤᷤ : cõtrariuᷤᷤ sine dubio et inimicꝰ es uoluntatiei:
S dice ᷤᷤ fottaᷤ se. qͥd cõfert aquȩ ptimũ adĩ cultũ : primo quidẽ qͥa
qđ dõ placuit implet̾ Secunda: qͥa regenerato exaquiᷤ & dõ renato.
fragilitaᷤ prioriᷤ natiuitatiꝰ quȩ tibi ꝑ hominẽ facta .ẽ. amputaretur.
& ita demum ꝑ uenire poteriᷤᷤ adsalutẽ Alit̃ uͦ inposibile.ẽ Sic enĩ¬

Expanded text:
homini ex bonis gestis, sed si ita gerantur sicut Deus jubet: Deus autem jussit omnem colentem se baptismo consignari. Quod si vos renueritis, ut vestrae voluntati magis quam Dei obtemperetis, contrarii sine dubio et inimici estis voluntati ejus. Sed dicetis fortasse: Quid confert aquae baptismus ad Dei cultum? Primo quidem, quia quod Domino placuit impletur. Secundo, quia regenerato ex aquis et Deo renato fragilitas prioris nativitatis quae vobis per hominem facta est amputatur, et ita demum pervenire poteri
Abbreviated transcription (Latin):
breᷤᷤ ꝓfluunt & tẽ pora uicisitu diueᷤᷤ. mutant Nõne propt᷑ te
sol arit᷑ & occidit. & ꝑ mutationeᷤ luna ꝑ petit᷑. ꝓpt̾ ce mare
exbet famulatũ suũ. ut tibi ingrato cuncta sub iaceant : Ni ne
ꝓhis om̃ib iusta erit ulcioniꝰ pęna. quia horũ om̃iũ largitorẽ quẽ
ante om̃ia & agnoᷤcere & uenerari debuistis solũ pͣceteriꝰ ignorastis.
S & nc̃ eisdẽ uo̾ adhuc adintellegentiã uiis duco Uidetis & enĩ qđ¬

Expanded text:
udines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetitur? propter vos mare exhibet famulatum suum, ut vobis ingratis cuncta subjaceant? Nonne pro his omnibus justa erit ultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum 12 prae caeteris ignoratis? Sed et nunc per idem vos adhuc in intelligentiam ejus duco. Videtis etenim q
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ sol impiis p̃b&. ceteraq elem̃ta exibent seruitutẽ Deniq¬
int̃dũ aetiã cõtra bonitatẽ cõditoriᷤ fatigata scelerib impiorũ
uincunt᷑ elem̃ta: & inde.ẽ. qđ aut t̾re fructꝰ corrũpit᷑. aut aeris
tẽperies temerat᷑. aut supͣ modũ ardor solis inrendit᷑. uł imbriũ
aut rigorũ uis inm̃sa defundit᷑. Inde lues & fameᷤ & mortiᷤᷤ facies
diuersa ꝑcurrit Festinat enĩ creatura inimpioᷤ mouere uindictã dĩ.
tam̃ bonitaᷤ reprimit eã. & ab impiorũ indignatione refrenat. hac suȩ

Expanded text:
 . caeteraque elementa exhibent servitutem. Denique .. . . . contra bonitatem Conditoris fatigata sceleribus impiorum vincuntur 733 elementa; exinde est, quod aut terrae fructus corrumpitur, aut aeris temperies temeratur, aut supra modum ardor solis incenditur, vel imbrium aut rigorum vis immensa diffunditur. In . . . . . et mortis facies diversa percurrit; festina enim creatura in impios moveretur ad vindictam; Dei tamen bonitas reprimit eam, et ab indignatione impiorum refrenat, ac suae
Abbreviated transcription (Latin):
rancie uiciũ. ut cõsutante ᷤ ueritatiᷤᷤ lucẽ : nõferat habere ꝓximo:
E gideo ex illiᷤᷤ ista nascit᷑ separatio Nã qui scientiã ueritatis ac¬
cipiunt: quia bonitatiᷤ plena.ẽ. tãquã ab ono dõ datã cuprunt
eã sisieri potest cũ om̃ib habere cominunẽ. etiã cũ his qui
ipse magister cũ abhis qͥ ignorabant eũ duceret᷑ ad crucẽ: ora¬
bat patrẽ pro intͣfectorib suis. Etdicebat Pat̃ remitte eis per¬
catũ. nesciunt enĩ qͦd faciunt: Immitanteᷤᷤ quoq discipuli ma
etiã ipsi cũ paterent᷑. similit̾ pro interfectorib suis orabant:

Expanded text:
rantiae vitium, ut confutantem se, veritatis lucem non ferat habere de proximo. Et ideo ex illis ista nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis accipiunt, quia bonitatis plena est, tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere communem. Eipse Magister cum ab his qui ignorabant eum duceretur ad crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, simil
Abbreviated transcription (Latin):
ut obseru& unꝰquiq: ne menstruate mulieri misceat᷑: Hoc enĩ
execrabile. duc̃ lex dĩ Iđ & silex dehis ñ admonuiss& noᷤ. uum
cantare libent᷑ uolueremꝰ instercore: Debemꝰ aliqͥd amplius ha¬
bundare animalibu : ut pote racionabileᷤᷤ homute ᷤᷤ accelestiũ
sensuũ capace̾. Quib sũmi studii eẽ deb&: ab omib inquinam̃ti
cordiᷤ cõscientiã custodire Bonũ. ẽ. aut̃ & puritati cõuenien.: etia
aqua diluere Donũ tͦ dico: nõ quasi principale illud in quo puri¬
ficat᷑ Sed quod seit illius bonihoc: in qͦ caro deluit᷑ Sic eni
& magister nr̃ quoᷤdã phariseorũ & scribarũ qͥuident᷑ ẽẽ. ceteriꝰ
mel ioreᷤ & auulgo separati. in crepabat dicenᷤ eoᷤ Hypocrita ᷤᷤ
qͥa ea sola quȩ hominib uidebant᷑ purificabant Corda uͦ quȩ
solu dĩ aspicit: inqͥnata relinquebant & sordida Ad quoᷤ dã gͦ

Expanded text:
 observet unusquisque, ne menstruatae mulieri misceatur, hoc enim exsecrabile ducit lex Domini. Quod si lex de his non admonisset, nos ut catuli libenter volveremur in stercore. Debemus aliquid amplius habere animalibus, utpote rationabiles homines et coelestium sensuum capaces, quibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Bonum est autem et puritati conveniens etiam corpus aqua diluere. Bonum vero dico non quasi principale illud in quo mens purificatur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro diluitur, sicut enim et Magister noster quosdam Pharisaeorum et Scribarum, qui videbantur esse caeteris meliores et a vulgo separati, increpabat, dicens eos hypocritas, quia eo solummodo quae hominibus videbantur, purificabant, corda vero, quae solus Deus aspicit, inquinata relinquebant et sordida Matth.
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiȩ ueritatiꝰq & erroriᷤᷤ pugna cõsurgit Et obhoc iterũ
qui noꝰ misit dixi nõ ueni pacẽ mittere int̾ra: set gladiũ:
Qdsi dicit aliquiᷤᷤ & quoniodo iustũ uidet᷑ separari filioᷤ aparentib
Audi quomodo. Iuia sicũ ipsis inerrore ꝑmaneant. neq illis ꝓderint
& ipsi eũ illis parit̾ interibuite Iustũ igit᷑ & ualde iustũ.ẽ. separari

Expanded text:
ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos misit: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . » Quod si dicit aliquis: Et quomodo justum videtur separari filios a parentibus ? Audi quomodo: quia cum ipsis si in errore permaneant, neque illis proderunt, et ipsi cum illis
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥ fotte resipiscerent. & lum ueritatiꝰ aspicerent. deceptoᷤᷤ se & in
pͣcipła erroriᷤᷤ abstractoᷤᷤ merito dolerent. &iracundie salutaris
ignẽ adusaᷤ deceptrieẽ sui cõciper& ignorantia Obhoc itaq
dicebat ignẽ uent mittere int̾rã. & qͥd uolo ut accendatur.
st gͦ pugna quedã gerenda nob inhac uita: Sermo enĩ ueritati
& sciencie. necesario separat homineᷤ aberrore et ignorantia. sic̃
sepe uidemꝰ putre factaᷤ et emortuaᷤᷤ corporiᷤ carneᷤ. aconexione
uiuenciũ m̃brorũ ferro secante separari. Tale gͦ aliqͥd .ẽ. qđ
ait ueritatiꝰ agnicio Nece̾se.ẽ. enĩ ut salutiᷤᷤ causa filiuꝰ uerbi
grã qͥserinone receperit caritatiᷤ aparentib separet᷑ in creduliᷤ
aut rursũ pat̾ separet᷑ afilio. autsilia amatre. & hoc modo
int̾ ꝓ pincoᷤᷤ & cõsangiuneoꝰ credenteᷤᷤ atq in creduloᷤ. scientiȩ &

Expanded text:
si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario separat homines ab errore et ignorantia, sicut saepe videmus putrefactas et emortuas carnes corporis a connexione viventium membrorum ferro secantis separari. Tale ergo aliquid est quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut salutis causa filius verbi gratia qui sermonem receperit veri tatis a parentibus separetur incredulis, aut rursum, pater separetsanguineos credentes, atque incredulos, scientiae atque
Abbreviated transcription (Latin):
cõsũptiᷤ & ex coctiᷤᷤ radicib pesime uoluptatiᷤ. bono semini u
dĩ secundiorẽ cordi p̃parat glebã: Puto aut̃ qđ satis digna h¬
beatis causas iracundiȩ. ex qͥb iustissimꝰ ignis iste calescat
Si cõsideretiᷤ inquantoᷤ uoᷤ erroreᷤᷤ dedux̃ ignorantiȩ malũ: quanti
lapsu & quanta pͣcipia adpeccandũ dedit: aquantiꝰ uoᷤᷤ boniꝰ abstr
& inqua p̃cipitauit mala. et qđ ẽ. suꝑ om̃ia grauuiꝰ. qͦd uoꝰ insuturi
sdo cet̾niꝰ pęiuᷤ obnanoᷤᷤ fec̃ Nõne ꝓ his om̃ib ubi uob̾ ueritatis
lum̃ effulsit Igniᷤ iustissime indignationiᷤᷤ accendit᷑. & iracund
dõ placite intra uoᷤ cõsurgit incendiũ qͦ cõsumat᷑. & radicitꝰ int̾eat
om̃e germ̃ si qđ foite intra uos male cõcupisceneiȩ pullulauit.
nde & ipse qͥmisit noꝰ cũ uenise et umnẽ mundũ uidisset ad mali¬

Expanded text:
consumptis et excoctis radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo consumptis et excoctis radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccaus, quod vos in futuro saeculo aeternis poenis obnoxios fecit. Nonne pro his omnibus ubi vobis veritatis lumen effulsit, ignis justissimae indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnem mundum vidisset ad mali
Abbreviated transcription (Latin):
spina & tribuloᷤ necesario ꝓducit: ita sensus ur longi tepous
incuria multaᷤ & naxias opiniones rerũ & intellegentiaᷤ falsȩ
scientię germinauit Opus. ẽ. nc̃ multa diligentia adexcolendũ
ros m̃tis ure. ut idsermo ueritatiꝰ qui. ẽ. uerꝰ & diligenᷤ cordi. co¬
lonꝰ assiduis ex colat disciplinis Urͣm ergo .ẽ. p̃bere ei obȩdienciã.
& occupationes ac sollicitudineᷤ suꝑ fluas amputare. nebonũ
uerbi sem̃ nec& nonũ germ̃ Potest gͦ fieri ut multi tẽporᷤ ueg¬
legentia breui & assidua repar& diligentia Incertũ nãq est
cunctantẽ mors repentiua p̾ueniat Et obhoc acrius in nitendũ. ẽ:
ut dũ.ẽ. tẽpouᷤᷤ spaciũ collecta cõsuetudinuᷤᷤ uicia: resecentur:
Quod nõ alit̾ facere poteriaiᷤᷤ nisi ut iraᷤcamini qͦdã modo aduer¬
ut ᷤ medipsoᷤ. ꝓhis que inutilit̾ geisistiᷤ ac turpit̾. Hę
natione accendit̾ inuob igniᷤᷤ qͥdã. qͥułut agro sterili in n.

Expanded text:
spinas et tribulos necessario producit, ita sensus vester longi temporis incuria multas et noxias opiniones rerum et intelligentias falsae scientiae germinavit, opus est nunc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incertum namque estcunctantem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collecta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascamini quodammodo adversum vosmetipsos pro his quae inutilitindignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus,
Abbreviated transcription (Latin):
astans in urbis loco celeberrimo ꝓclamar& ad pͦpłm dicens:
Audite o ciues romani E ilius dĩ in partib ad .ẽ. iudeȩ. ꝓ inaetenꝰ¬
om̃ib uolentib audire se uitã at̾nã. siqͥs tam̃ scđm uoluntatẽ
a malis ad bona. a tẽprãlib ad at̾na Agnoscite unũ. eẽ. dm̃
cȩli t̾raeq rectorẽ. in cuꝰ iustis cõspectib uos in iusti mundũ
turũ scłm uenientes. & aet̃ni effecti. in effabilib ei bonis ac p̾miis¬
tis partis natione hebreus nomine barnabas. qͥ se &iã

Expanded text:
astans in urbis loco celeberrimo proclamaret ad populum, dicens: Audite me, o cives Romani, Filius Dei adest in partibus Judaeaeibus volentibus audire vitam aeternam, si qui tamen secundum voluntatem a malis ad bona, et a temporalibus ad aeterna, agnoscite unum Deum esse, coeli terraeque rectorem, in cujus estis aspectibus vos, qui injuste mundum turum saeculum venientes, et aeterni effecti, ineffabilibus ejus bonis pertur, natione Hebraeus, nomine Barnabas: qui se etiam
Abbreviated transcription (Latin):
narratione: cũ his ego cogitationis meȩ estib agitarer. fama quȩ¬
dã sensim in imꝑio. tiberii cȩsaris initio ex orrientis partibus
sũpto ꝑuenit ad nos: & ꝑ singula cõualescens. uelud adõ bonꝰ
quidã nuncius missus. uniu̾sũ orbẽ replebat. nec patiebatur
oiuina uoluntate ilem iegi. Diffundebat᷑ ergͦ ꝑ singula
loca. annuntians qͦd e&̃. qͥdã in iudȩa qͥ sũpto a tẽpr̃ ueris
exordio. regnũ dĩ euuanglixar& iudȩis. idq ꝑcepturos dicer
eoi qͥ mandatoꝵ suoꝵ a doctrinae instituta seruassent.
Ut aut̃ sermo eiꝰ fide dignꝰ. ac diumicatis plenꝰ.eẽ crederetur
uirtutes multas & signa ac ꝓdigia mira efficere. uisione sola¬

Expanded text:
adduxit. Cum his ego cogitationis meae aestibus agitarer, fama quidem sensim in imperio Tyberii Caesaris initio ex Orientis partibus sumpto pervenit ad nos; et per singula convalescens, velut a Deo bonus quidam nuntius missus universum replebat orbem, nec patiebatur divinam voluntatem silentio tegere. Diffundebatur ergo per singula locregnum Dei evangelizaret Judaeis: idque percepturos diceret eos qui mandatorum suorum et doctrinae instituta servassent, ut autem sermo ejus fide dignus ac divinitatis plenus esse crederetur, virtutes multas et signa efficer
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ista. p̃noscere Nã si in mandatis habemꝰ. ut uenientes ad
ciuitatẽ discamꝰ priũ qͥs in ea dignꝰ sit. ut apud eũ cibũ suma¬
tis uerba credenda s̃ : Solliciti & enĩ & ualde solliciti. ẽt̃.
debem. ne margarittas nr̃as mittam̃ ante porcos S & alias obcau¬
sas utile ẽ. uiri huiꝰ hab̾e noticiã Si enĩ sciã quia in his de qͥb
ñ potest dubitare qͦd bona sint. em̃datꝰ. ẽ. & in culpabilis. hoc
ẽ. si sobruiꝰ.si misericors. si iustꝰ. si mitis & humanꝰ . ẽ. quȩ utiq
bona ẽe. nullus ambigit. tc̃ c̃sequenꝰ uidebit᷑. ut ei qͥ oban&¬

Expanded text:
nostra. Et iterum in mandatis habemus, ut venientes ad civitatem discamus quis in ea dignus sit, ut apud eum cibum sumatis verba credenda sunt. Solliciti enim et valde solliciti esse debemus, ne « margaritas nostras mittamus ante porcos . » Sed et alias ob causas utile est viri hujus habere notitiam. Si enim sciam quia in his de quibus non potest dubitari quod bona sint, emendatus est et inculpabilis, hoc est si sobrius, si misericors, si justus, si mitis et humanus, quae utique bona esse nullus ambigit, tunc consequens videbitur ut ei qui ob
Abbreviated transcription (Latin):
palã sunt peccatis in uoluds ꝑman& & inqͥnatꝰ. ñ me oport& ei
aliqͥd de secr&iorib & remotis diuinȩ scientiȩ ꝓloqͥ. s magis pro¬
testari & c̃uenire eũ ut peccare desinat. & actꝰ suo  auiciis em̃¬
d&: Qd si in gesserit se. & ꝓuocauerit noꝰ dicere. quȩ eũ minꝰ
ec te agentẽ ñ oport& audire. prudent̃ eũ debem̾ eludere:
Nã nichil om̃ino responđe. auditoꝵ causa utile ñ uidet᷑. ne for¬
te estiment nos responsionis penuria declinare certam̃. &
fides eoꝵ ledat᷑. ñ in tellegentiũ ꝓpositũ nrm. Cũq hȩc p&rus

Expanded text:
olutus permanet et inquinatus, non me oportet ei aliquid de secretioribus et remotis divinae sententiae proloqui, sed magis protestari, et convenire eum, ut peccare desinat et actus suos a vitiis emendet. Quod si ingesserit se, et provocaverit, nos dicere, quae eum minus recte agentem non oportet audire, prudenter eum debemus eludere. Nam nihil omnino respondere auditorum causa utile non videtur, ne forte existiment, nos responsionis penuria declinare certamen, et fides eorum laedatur non intelligentium propositum nostrum. C.
Abbreviated transcription (Latin):
oiam̃. ordinẽ locoꝵ ac tẽprm̃ ꝑmutantes. primo que sit
iusticia dĩ reqͥramꝰ ut tãqͣm it̾ acturi abundanti uiatico
bonis oꝑib repleam. quo possimꝰ ad regnũ dĩ. tãqm ad maxi
mã urbẽ ꝑuenire Ds̃ enĩ his qͥ recte sentiunt : ꝑ ipsa oꝑa mundi
quȩ fec̃ manifestꝰ. ẽ. ipsius creaturae suȩ utens testimonio Et ideo
cũ de dõ dubitatio. ẽẽ. ñ debeat. de sola nẽ eiꝰ iusticia reꝗͥram & regno:¬

Expanded text:
diamur, ordinem locorum ac temporum permutantes, primo quae sit Dei justitia requiramus, et tanquam iter acturi abundanti viatico bonis operibus repleamur, quo possimus ad regnum Domini tanquam ad urbem maximam pervenire. Deus enim his qui recte sentiunt per ipsa opera mundi quae facit manifestus est, ipsius creaturae suae utens testimonio, et ideo cum de Deo dubitatio esse non debeat, de sola nunc ejus justitia requiramus et regno
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ. eẽ. in qͦ resedit omp̃s pat̾. quẽ soli possunt uidẽ hi
qͥ mundi s̃ corde Non gͦ uob̃ difficilis uideat᷑. huiꝰ itineris
labor. qͥa in fine eiꝰ reqͥes erit. Nã & ipse uer ꝓpħa: &
ab initio mundi ꝑ scłm currens festinat ad requiẽ: Ad .ẽ.
enĩ nob̵ omib dieb & si qͣndo necesse .ẽ. appar&. & cor¬
rigit noꝰ ut ob tẽꝑantes sibi ad uitã ꝑducat⁊ aet̾nam:

Expanded text:
otens Pater, quem soli videre possunt hi qui mundo sunt corde. Non ergo nobis difficilis videatur hujus itineris labor, quia in fine ejus requies erit. Nam et ipse verus Propheta ab initio mundi per saeculum currens, festinat ad requiem. Adest enim nobis omnibus diebus, et si quando necesse est apparet, et corrigit nos, ut obtemperantes
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ in qͥrerȩ. Iusticiã qͥdẽ. ut secte agere doceam̃. Negnũ uero.
ut quȩ sit merces posita laboris & pacientie nouerimꝰ. in quo. ẽ.
bonis qͥdẽ aet̃noꝵ bonoꝵs remuneratio. His aut̃ qͥ c̃tra uolunta¬
te eiꝰ eger̃. ꝓ unius cuiꝰq gestis poena digna restitutio. Hic gͦ hoc
ẽ. in p̃senti uita positos. oport& uos agnoscere uoluntatẽ dĩ. ubi
& agendi locꝰ ẽ. Nã siqͥs uelit anteqm act̾ suos emĩd&. de his
requirere quȩ ñ potest in uenire. stulta & in efficax erit huiꝰ¬
cemodi in qͥsitio. Tempꝰ enĩ breue.ẽ. & iudiciũ di gestoꝵ causa agit᷑
ñ questionũ. Ideoq ante omĩa hoc queram. qͥd nob̾ aut qualit᷑

Expanded text:
erare. Justitiam quidem, ut recte agere doceamus; Regnum vero, ut quae sit merces posita laboris et patientiae noverimus, in quo est bonis quidem aeternorum bonorum remuneratio, his autem qui contra voluntatem ejus egerunt: pro uniuscujusque gestis poenarum digna restitutio, hic ergo, hoc est, in praesenti vita positos, oportet nos agnoscere voluntatem Dei, ubi  seipsum. Nam si quis velit antequam actus suos emendet, de his requirere quae non potest invenire, stulta et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et judicium Dei gestorum causa agitur non questionum. Ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
troierim : dicam pax huic domui: Et siqͥdẽ in qͥd fuerit
ad uos reuertetur: Exeuntes aut̃ dedomo uł ciuitate
illa. ut & iã puluerẽ qͥ adeserit pedib ur̃is excuciam suꝑ
eũ. Tolerabilius enĩ erit t̾rȩ sodomoꝵ & gomorreoꝵ in die
iudicii qͣm illi ciuitati uł domui: Qd̾ utiq ita demũ fieri
p̃cepit : si prius in ciuitate uł in domo ueritatis sermo p̃¬
dicet᷑. ex quo uł recipientes ueritatis fidẽ. filii pacis &
filii dĩ uiuant: Uel ñ recipientes arguant᷑ quasi inimici pacis
& dĩ: Ita gͦ & nos magistri instituta sec tantes. pacẽ ꝓponim
auditorib ut absq ulla ꝑturbatione possit uia salutis ag¬
nosci Iđ siqͥs pacis uerba ñ suscipit. neq ad qescit uerba¬
ueritati : scimꝰ ad uersus eũ pugnã uerbi mouere & argue¬
re acrius cõfutando auariciã ac ignorantiã. & redarguen¬
do peccata: Necessario gͥ pacẽ ꝓponim. ut siqͥs. ẽ. filius pacis

Expanded text:
troierimus, dicamus: « Pax huic domui. Et si quidem, inquit, fuerit ad vos revertetur. Exeuntes autem de domo vel de civitate illa, etiam pulverem quae adhaeserit pedibus vestris excutiatis super eos Tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum in die judicii, quam illi civitati vel domui . » Quod utique ita demum fieri praecepit, si prius in civitate vel domo veritatis sermo praedicetur, ex quo recipientes veritatis fidem filii pacis et filii Domini fiant, vel non recipientes arguant quasi inimici pacis et Domini. Ita ergo et nos magistri instituta sectantes pacem proponamus auditoribus, ut absque ulla perturbatione possit via salutis agnosci. Quod si quis pacis verba non suscipit, nequae acquiescit veritati, scimus adversus eum pugnam verbi movere, et arguere acrius confutando ignorantiam, et redarguendo peccata. Necessario igitur pacem proponimus, ut si quis est filius pacis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ohannes natione romanus expatre sundo. Sẽdit
annos decem dies duos. Hic beatissimus pro utili¬
tate omnium eccłiaꝵ dei et precipue gallicane ecclesie
atelatem matitimali itinere deuectus est ubi leo abhas

Expanded text:
 natione Romanus, ex patre Gundo, sedit annos decem, menses duos. Hic beatissimus pro utilitate omnium Ecclesiarum Dei, et praecipue pro Gallicanae Ecclesiae, Arelatem maritimali itinere deductus est; ubi Leo abbas
Abbreviated transcription (Latin):
tullensi ecclesia assumptus adurbem peruenit romanã¬
secum deducens Ildebrandum qui cum predictoꝰ papa
gregorio quinto ad partes illas ierat hic prefatum gte¬
gorium qui archidiaconus ecclesie sancti lohannis por¬
te latine fuit et papatum romanum pecuniam datiolo
te benedicti tusculanensis emit de papatu romanoꝰ eie¬

Expanded text:
Tullensi ecclesia assuptus ad Urbem per venit humsecum deducens, ymo reducens Hyldebrandum, qui cum predicto papa Gregorio ad partes illas ierat. Hic prefatum Gregorium, qui archicanonicus ecclesie sancti Johannis porte Latine fuit et papatum Romanum mercando, te Benedicti Tusculanensis ‹emit›, de papatu Romano eie
Abbreviated transcription (Latin):
Eusdedit natione tomanus expr̃e Stephano sbdia¬
cono Sedit anos tres dies xciit.Hic clerum mul¬
tum dilexit. Sacetdotes et clerum ad pristina loca reuo¬
cauit. Eodem tempore uenuens eleuterus patritius et cu¬
est neapolim et interfecit tyrannum. Reuersusq est ra¬
uennam et data roga militibus facta est pax in totu ita
lia Hic constituit secundam missam: inclero. Eodem
tempore factus est terremotus magnus mense augusto
indictione ui. Post hec secuta est clades inpopulo et per

Expanded text:
EUSDEDIT, natione Romanus, ex patre Stephano subdiacono, sedit annis 3. diebus 23. Hic clerum multum dilexit. Sacerdotes et clerum ad loca pristina revocavit. Cujus temporibus veniens Eleutherius patritius et cuest Neapolim, et interfecit tyrannum, reversusque est Ravennam, et data roga militibus, pax facta est in tota lia. Hic constituit secundam Missam fieri in clero. Quo tempore factus est terraemotus magnus mense Augusto, indictione 6. Post haec secuta est clades scabierum in pop
Abbreviated transcription (Latin):
Func beatissimus papa lohannes cum senatoribus suprascr¬
iptis cum grandi fletu rogauit lustinum augustum. ut
legatio acceptabilis in conspectu eius esset: qui et impetrauit
temporibus uicatium beati petri apostoli inregno suo uider̃
ribus theodoro et Consule Importuno exconsule agapito
exconsule et alio agapito expatritio defuncto thesalonica
Senatores preclaros et exconsulibus Symmachum et bo¬

Expanded text:
 tempore papa Iohannes cum senatores supra scriptos cum grandi fletu rogaverunt Iustinum augustum, ut legatio acceptabilis esset in conspectu eius; qui iam temporibus suis vicarium beati Petri apostoli videre in regno suo; ribus Theodoro exconsule, Importuno exconsule, Agapito exconsule Agapito patricio defuncto Thessalonicasenatores praeclaros et exconsules, Symmachum et Bo
Abbreviated transcription (Latin):
nos duos menses octo dies xui. Fuit autem aconsulatu
maximi. usq ad consulatum olibrii temporibus theodetici re¬
gis et lustini augusti christiani. hic uocatus est arege theo
derico rauennam quem ip̃e rex regnans misit in legationes
constantdopolim ad iustinum imperatorem orthodoxum

Expanded text:
nos duos, menses novem, dies sedecim a consulatu Maximi usque ad consulatum Olibrii temporibus Theoderici regis et Iustini augusti christianissimi. Hic vodorico Ravennam, quem et misit in legationem Constantinopolim ad Justinum Imperatorem orthodoxum,