comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Qđ tam facile fiebat. Nami cũ tanta multitudo lapides ac
tela coicerent. in muro consistendi potestas erat nulli. Cũ finẽ oppu¬
gnandi nox fecisset iccius remus sũma nobilitate. ⁊ gratia int̃ suos
qui tũ oppido p̃fuerat. unũ ex his qui legati de pace ad cȩsarem uene
rant ad eũ mittit. nisi subsidiũ sibi sumittat᷑ sese diuciꝰ sustin̾e nõ
posse. Cõ. de media nocte cȩsar hisdẽ aucib usus qui nuncii abicco
uenerant. numidas & cretas sagitarios & funditores baleares.
subsidio oppidanis mittit. Iuoꝵ. aduentu. & remis cũ spe defen¬
sionis studium ꝓpignandi accessit.: ⁊ hostib eadẽ de causa. spes
potiundi oppidi discessit. Itaq paulisꝑ apud oppidũ morati agros¬
q remoꝵ depopulati. om̃ib uicis edificiis quȩ quos adire potuerãt
incensis. ad castra cȩsaris om̃ib cõpiis contendert. & ab milib pas¬

Expanded text:
unt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac unt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela coicerent, in muro consistendi potestas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praeerat, unus ex iis qui legati de pace ad Caesarem venerant, nuntium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit; quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus pas
Abbreviated transcription (Latin):
re uidit. neq iam longe ab ẽẽ.ab his quos miserat explora¬
stra posuit. Quȩ res & latus unũ castroꝵ. ripis fluminis mu¬
niebat: &.p̃. cũ quȩ ee̾nt tuta abhostib reddebat. & cõmeatus
ab remis reliquis q ciurtatib ut sine ꝑsicuo ad cũ portari poss&
efficiebat. In eo flumine. fons erat. Ibi prȩsidium ponit. & in ai¬
teri parte fluminis. quintũ. titurium. sabinum. leg̾. cũ sex cohor¬
tib relinqͥt. Castra in altitudine pedũ.xii. uallo fossa que duode¬
xx. pedum muniri iub&. Ab his castris oppidũ remoꝵ nomine
uibrax aberat milia passuum octo. Id exitinere magno ĩpetu bel¬
ge oppugnare cȩpert. Egie eo die sustentatũ ẽ. Galloꝵ. eadẽ atq
betgarum oppugnatioẽ. At ubi circũiecta muttitudine homimĩ
totis menib undiq in murũ lapides iaci cepti st̾. murqͦ defenso¬
rib nudatuis ẽ. testudine facta portas succendunt murũq subru¬

Expanded text:
re vidit neque iam longe abere vidit neque iam longe abestra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis munitum et post eum quae erant, tuta ab hostibus reddebat, et commeatus ab Remis, reliquisque civitatibus, ut sine periculo ad eum portari possent, efficiebat. In eo flumine pons erat. Ibi praesidium ponit, et in altera parte fluminis Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus reliqviginti pedum muniri iubet. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum VIII. Id ex itinere magno impetu Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est. Gallorum eadem atque Belgarum oppugnatio est haec: ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subru
Abbreviated transcription (Latin):
tate deferri. Oppida hab̾e numero .xii. Polliceri milia armata
quinqͣginta. Totidẽ neruios. qui maxime feri int̃ipsos habeant᷑.
longissimoq absint. Endecim milia atrebates. ambianos decẽ
mu̾ia. marinos xxymilia. menapios.uii. mił. caletos .x. miła
mila. condruosos. eburones. cerdesos. paemianos. qui uno no¬
mine germani appellant᷑ arbitrari adxl miła. Cesar remos
cohortatus lib̃. iliterq oratione ꝓsecutꝰ. onĩem senatũ ad se con¬
uenire. pͥncipumiq lib̃os obsides adse adduci uissit. Quę
om̃ia ab his diligent̃ ad diem facta sunt. Ipse diuiciacum
hȩduum magnõpere cohortatꝰ. docet. quanto opere rei p̾. com
titudinẽ uno tꝑr confligendũ sit. Id fieri posse. si suas copias
hedus infines bello bacorum introduxerint. & eoꝵ. agros
populari cȩperint. His mandatis cũ ad se dinitcit. Post¬
quam oĩis belgarum copias iniũ locũ coactas ad seuera¬

Expanded text:
tate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata tate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Ambianos X milia, Morinos XXV milia, Menapios VII milia, Caletos X milia, milia; Condrusos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum magnopere cohortatus docet quanto opere rei publicaetitudine uno tempore confligendum sit. Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se veni
Abbreviated transcription (Latin):
na uexata. teutonos cimbrosq intra fines suos ingredi ꝓhibuerĩt.
Qua ex refieri. uti earũ rerũ memoria magña sibi auctoritatẽ ma¬
gnosq sp̃s inremilitari sumerent. Benumero eoꝵ om̃ia se habere
conuincti quantã quisqͦ multitudinẽ in cõmuni belgarum cõ¬
cilio adid bellũ pollicttus sit cognouerint. plurinũ int̃ eos bello¬
uacos & uirtute & auctoritate & hominũ numero ualere.
Hos posse conficere. irmata milia. centũ pollicitos. Ex eo nu¬
mero electa sexaginta. Tociꝰq belli imꝑium sibi postulate.
Suessiones suos ẽẽ finitimos. latissimos. feracissimosq agros
possidẽ. Apud eos fuisse regẽ. nr̃a etiã memoria deuitiacũ to ⁊ꝰ
galliȩ potentissimũ. qui cũ magnȩ partis. harũ regionũ tm
etiã britanniȩ imꝑium optinuerit. Nunc ẽẽ regem̃ galbã. Ad
hunc ꝓp̃t uisticiã prudentiãq suã. tociꝰ belli sũmã om̃iũ uolun¬

Expanded text:
lia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; lia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia se habere coniuncti quantam quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium volun
Abbreviated transcription (Latin):
ximii galliȩ exbelgis sunt. ad eumlegatos sicciũ & indocũibor¬
um primos cuitatis misert qui dicerent. Se suaq om̃ia infide
ata fac̾e. & oppidis reciꝑe. & frum̃to eiterisq reb uuare. reliquos
om̃s belgas m armis eẽ. germanosq qui. cis rhenũ in colant sese¬
cum his coniunxisse. Tantũq eẽ eoꝵ om̃ium furores. ut nesuessio¬
nes quidẽ fr̃s consanguineosq sus qui eodẽ uire oe isdẽ legtaris
utant᷑ unũ imꝑnim unũq magistratũ cũ ipsis habeant. decerre
re potuerint quin cũ his consentirent. Cum ab his querer&e que ci¬
uitates quanteq in armis eẽnt. & quid in bello possent. sic reppe¬
riebat. plerosq Gelgas eẽ. ortos ab gerinanis rhenumq antiqͥtus
traductos ꝓpt̃ loci fertilitatẽ ibi consedisse gallosq qui eauoca
incolerent expulisse. solosq eẽ. qui patrũ uĩoꝵ memoria orm̃ gat¬

Expanded text:
roximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogiroximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium, primos civitatis, miserunt, qui dicerent se suaque omnia in fideerata facere, et oppidis recipere, et frumento caeterisque rebus juvare. Reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosqcum his coniunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus utantur, unum imperium unumque magre potuerint quin cum iis consentirent. Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorum memoria omni Gal
Abbreviated transcription (Latin):
nult etiam qd̃ in gallia apotentiorib atq his qui ad conducẽdoᷤᷤ
homines facultates habebant uulgo regna occupabant᷑. qui
minꝰ facile eam rem imꝑio nr̃o cõnsequi poterant. His nunciis
laterisq cõmotus cȩsar: duas legionis inerteriore gallia nouas
conscripsit. & mnita ęstate minteriorem galliam qui dedu¬
cer& quintum peduini legatũ misit. Ipse cũ primũ pabuli
copia. eẽ inciper&e ad exẽreitum uenit. dat negociũ senonib
reliquis que gallis qui finitimi belgis erant. ut ea que apud
eos gerantur cognoscant. seq de his reb terciorem facian.
Hi constant̃ om̃s nunciauert manꝰ cogi. exereitum inunum
locuu conduci. Tum uͦ dubitandũ non existimauit. quin
ad eos ꝓficis cerent᷑. Refrumentaria comparata castra inou&
dieb q circiter quindecim adfines belgarum ꝑuenit. Co
cũ de in ꝓuisio releriusq om̃i oppinione uenisset. remi qui ꝑ¬

Expanded text:
nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quin ad eos proficisceretur. Re frumentaria provisa castra movet diebusque circiter XV ad fines Belgarum pervenit. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
ritos senser̃t in secuti. magnũ exħis numerũ occidert̃. Cesar
una estate duob maximis bellis confectis. maturius paulo ꝙͣm
tẽpus anni postulabat. in hiberna ĩ sequanos exercitũ dedux̃.
Hiberius labienum p̃posuit. ipse inciteriorẽ galliam ad conuẽt᷑
agendos profectus ẽ.m le nuei¬
Um eẽt cesar in citerioͬe gallia in hibernis ita uti
supra demonstrauimꝰ crebri ad eũ rumores adfere¬
bant᷑. litterisq itẽ labient certior. fiebat om̃s belgaᷤᷤ
coniurare. obsidesq int̾se dare. Conuirandi has eẽ causas. pͥmũ
qd̾ uererent᷑. ne om̃i pactata gallia ad eos exercitꝰ noster ad duce¬
ret᷑. Deinde qd̾ ib non nulł gallis sollicitarent᷑. param qui ger¬
uanos diucius in gallia u̾sari noluerant. Ita .p̃ .r̃. exercitum
hiemare. atq inueterascere in gallia moleste ferebant. partim
qͥ mobilitate & leuitate animi nouis ĩperiis studebant. Ab nõ

Expanded text:
ritos senserunt, insecuti magnum ex iis numerum occiderunt. Caesar ritos senserunt, insecuti magnum ex iis numerum occiderunt. Caesar una aestate duobus maximis bellis confectis maturius paulo quam tempus anni postulabat in hiberna in Sequanos exercitum deduxit; hibernis Labienum praeposuit; ipse in citeriorem Galliam ad conventus agendos profectus est. COMMEum esset Caesar in citeriore Gallia in hibernis, ita uti supra demonstravimus, crebri ad eum rumores adferebantur litterisque item Labieni certior fiebat omnes Belgas, um Romanum coniurare obsidesque inter se dare. Coniurandi has esse causas: primum quod vererentur ne, omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur; deinde quod ab non nullis Gallis sollicitarentur, partim qui, ut Germanos diutius in Gallia versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Gallia moleste ferebant, partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant; ab non
Abbreviated transcription (Latin):
xerat a fratre inissam Utreq in ea fuga periert̾. Due filie harũ
attera occisa. altera capta est. Gaius. ualeriꝰ ꝓcillus. cũ acusto¬
dib an figa trinis catenis uinctus traheretur: in ipsũ cesarem
hostis equitatum ꝑsequentẽ incidit. Que quidẽ res cęsari ñ
minorem qͣm ipsa uictoria uoluptatẽ attulit. qd̾ hominem
honestisumũ ꝓ uncia galliȩ. suũ familiarem & hospitẽ eruptũ
emanib. hostium sibi restitutũ uiderat. neq eiꝰ calamitate
de tanta uoluptate & gratulatiõe qͥcqm fortuna deminuerat.
Is se presente de se tergõrib consultũ dicebat utrũ igni statim
necaret᷑ an in aliud tempꝰ resaeruaret᷑. Sortiũ beneficio se eẽ. in¬
columen. Item marcꝰ. metius reꝑtus. ⁊ ad eũ reductꝰ ẽ. Hoc p̃lio
trans rhenũ nunciato. sueui qui ad ripas reni uenerant. do¬
mũ reu̾ti ceꝑunt. Quos ubi qui ꝓximi rhenũ incolunt ꝑter¬

Expanded text:
xerat a fratre missam: utraque in ea fuga periit; duae filiae: harum xerat a fratre missam: utraque in ea fuga periit; duae filiae: harum altera occisa, altera capta est. C. Valerius Procillus, cum a custodibus in fuga trinis catenis vinctus traheretur, in ipsum Caesarem hostes equitatu insequentem incidit. Quae quidem res Caesari non minorem quam ipsa victoria voluptatem attulit, quod hominem honestissimum provinciae Galliae, suum familiarem et hospitem, ereptum ex manibus hostium sibi restitutum videbat neque eius calamitate de tanta voluptate et gratulatione quicquam fortuna deminuerat. Is se praesente de se ter sortibus consultum dicebat, utrum igni statim necaretur an in aliud tempus reservaretur: sortium beneficio se esse incolumem. Item M. Metius repertus et ad eum reductus est. Hoc proelio trans Rhenum nuntiato, Suebi, qui ad ripas Rheni venerant, domum reverti coeperunt; quos ubi qui proximi Rhenum incolunt perter
Abbreviated transcription (Latin):
ter ex consuetudine sua phalange facta. impetus gladioꝵ
excẽpert. Rieꝑti st̃ conplures nr̃i milites qui in phalangas
insilirent. & scuta manib reuellerent: ⁊ desuꝑ uulnerarent.
um hostium acies a sinistro cormi pulsa atꝙ infuga conu̾sa
eẽt. adextro cornu uehem̃ter multitudine suoꝵ. nrãm a¬
ciem p̃mebant. Io cũ animadu̾tisset publius crassus adules¬
cens qui eqͥtatin p̃erat. qd̾ expeditior erat quam hi qui iñ
aciem u̾sabant᷑. terciam aciem laborantib nr̃is subsidio
misit. Ita p̃lium restitutũ ẽ. atq om̃s hostes terga u̾terunt
neq prius fugere destitert qͣm ad flumen rhenũ minia passu¬
um ex eo loco circit̃ quinq ꝑuenerint. Ibi ꝑ pauci auite uirib
confisi transnare contendert̃. aut lintrib inuen sibi salutẽ
resperert̃. In his fuit arioiustꝰ qͥ nauiclam deligatam ad rip̃a
quxerat. altera norica regis uoctionis soror ꝙͣm in gallia du¬

Expanded text:
ter ex consuetudine sua phalange facta impetus gladiorum ter ex consuetudine sua phalange facta impetus gladiorum exceperunt. Reperti sunt complures nostri qui in phalanga insilirent et scuta manibus revellerent et desuper vulnerarent. Cum hostium acies a sinistro cornu pulsa atque in fugam coniecta esset, a dextro cornu vehementer multitudine suorum nostram aciem premebant. Id cum animadvertisset P. Crassus adulescens, qui equitatui praeerat, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit. Ita proelium restitutum est, atque omnes hostes terga verterunt nec prius fugere destiterunt quam ad flumen Rhenum milia passuum ex eo loco circiter L pervenerunt. Ibi perpauci aut viribus confisi tranare contenderunt aut lintribus inventis sibi salutem reppererunt. In his fuit Ariovistus, qui naviculam deligatam ad ripam eduxerat, altera Norica, regis Voccionis soror, quam in Gallia du
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. reliquit. Oĩis halarios inconspectu hostium ꝓcastris mi¬
dorb coustituit. S minus muftitudine milium leglonar¬
oetu. ꝓhostium numero ualebat. ut ad speciem asariis arte¬
retur Ipse soiplici instructa acie. usq ad castra hostirim at¬
cese. t undemũ necessario germani suas coplas eastri e. ai¬
xerunit. generaumq constituert᷑ parib interuallis harude¬
marcomanos. triboces. uangiones. nemetes. sedisios. suebos. om¬
nemq aciem suam redi s& carris circuidedert. ne qua spes
tutẽ romanis traderent. Cesar singuł legionib singulos
legatos & questorem p̃fecit. uti eos testis suȩ qͥs que uirtuti
haber&e. Ipse dextro cornu qd̃ eam partẽ minime firmã hos¬
tium eẽ. Animaduerterat p̃lium cõmisit. Ita nr̃i acriter in
hostes signo date impetum fecert̃. Itaq hostes repente celeri¬
terq ꝓcurrert̃. ut spacium pila in hostes coniciendi ñ daret᷑.
Reieclis pił cominꝰ gladiis pugnatum ẽ. At germani celeri¬

Expanded text:
tu hostium pro castris minoribus constituit, quod minus multitudine militum legionariorum pro hostium numero valebat, ut ad speciem alariis uteretur; ipse triplici instructa acie usque ad castra hostium accessit. Tum demum necessario Germani suas copias castris eduxerunt generatimque constituerunt paribus intervallis, HarudeMarcomanos, Tribocos, Vangiones, Nemetes, Sedusios, Suebos, omnemque aciem suam raedis et carris circumdederunt, ne qua spes tutem Romanis traderent. Caesar singulis legionibus singulos legatos et quaestorem praefecit, uti eos testes suae quisque virtutis haberet; ipse a dextro cornu, quod eam partem minime firmam hostium esse animadverterat, proelium commisit. Ita nostri acriter in hostes signo dato impetum fecerunt itaque hostes repente celeriterque procurrerunt, ut spatium pila in hostes coiciendi non daretur. Relictis pilis comminus gladiis pugnatum est. At Germani celeri
Abbreviated transcription (Latin):
lũq ł maiorib castris ꝓgressus aciem instux̃. hostib pugnandi
potestatẽ fecit. Ubi ne tum qͥdẽ eos ꝓdire intellex̃. circitẽr me¬
ridiem exercitum in castra redux̃. Tũdemũ arioiustũs parcẽ suoꝵ
copiarum q̃ castra minora oppugnar& misit. Acrit̾ utrinq us¬
q aduesꝑum pugnatum ẽ. Solis occasu suas copias arioiustus
multis & in latis & acceptis uiulnerib in castra redux̃. Cum
ex captuuis querer& cȩsar qũa obrem. arioiustꝰ prelio ñ decertara.
hanc repediebat causam. qd apud germanos ea consuetudo cĩt.
ut matres famidie eoꝵ. sortib & uaticinationib declararent.
ittrum p̾lium comitti exusu eẽt neene. Cas ita dic̾e. nõ eẽ fas
gernanos supare si ante nouam iunã p̃lio contendissent. Pos

Expanded text:
lumque a maioribus castris progressus aciem instruxit hostibusque pugnandi lumque a maioribus castris progressus aciem instruxit hostibusque pugnandi potestatem fecit. Ubi ne tum quidem eos prodire intellexit, circiter meridiem exercitum in castra reduxit. Tum demum Ariovistus partem suarum copiarum, quae castra minora oppugnaret, misit. Acriter utrimque usque ad vesperum pugnatum est. Solis occasu suas copias Ariovistus multis et inlatis et acceptis vulneribus in castra reduxit. Cum ex captivis quaereret Caesar quam ob rem Ariovistus proelio non decertaret, hanc reperiebat causam, quod apud Germanos ea consuetudo esset ut matres familiae eorum sortibus et vaticinationibus declararent utrum proelium committi ex usu esset necne; eas ita dicere: non esse fas Germanos superare, si ante novam lunam proelio contendissent. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
uulnere accẽpto eqͣ decidat. circũsistebant. Si quo erat longrꝰ pro¬
deundum aut celeriꝰ recipiendum. tanta erat hoꝵ exercitaciõe
castris. se tenere cęsari intellexit. neduitiꝰ cõmeatu ꝓhiberet᷑.
ultra cũ locum quo in loco germani cõsederant circiter
passus sexcentos ab his castris idoneũ locũ delegit. acie¬
que triplici instructi ad eũ locũ uenit. Yrimã ⁊ scd̾am aci¬
em ĩ armis ẽẽ. t̃ciam castra muniri iussit. Hic locus ab hoste
circiter passus sexcentos uti dictũ ẽ. aberat. Eõ circit ho¬
minũ numero sedecim milia expedita cũ om̃i eqͥtatu ario¬
iustꝰ misit. q̃ copie nr̃os terrerent & municiõe ꝓhiberent. Ni¬
hilos eius cęsar ut ante constiturrat duas acies hostẽ ꝓpul¬
sare. t̃ciam opꝰ ꝑfic̾e iussit. Munitis castris duas ibi legiones
ꝓximo die instituto suo cęsar e cast̾s utrisq copias suas edux̃. prui¬

Expanded text:
vulnere accepto equo deciderat, circumsistebant; si quo erat longius provulnere accepto equo deciderat, circumsistebant; si quo erat longius prodeundum aut celerius recipiendum, tanta erat horum exercitationeum castris se tenere Caesar intellexit, ne diutius commeatu prohiberetur, ultra eum locum, quo in loco Germani consederant, circiter passus DC ab his, castris idoneum locum delegit acieque triplici instructa ad eum locum venit. Primam et secundam aciem in armis esse, tertiam castra munire iussit. Hic locus ab hoste circiter passus DC, uti dictum est, aberat. Eo circiter hominum XVI milia expedita cum omni equitatu Ariovistus misit, quae copiae nostros terrerent et munitione prohiberent. Nihilo setius Caesar, ut ante constituerat, duas acies hostem propulsare, tertiam opus perficere iussit. Munitis castris duas ibi legiones Proximo die instituto suo Caesar ex castris utrisque copias suas eduxit pau
Abbreviated transcription (Latin):
stra ꝓmouit. ⁊ milib passuum saxacesaris castris sub monte con¬
sedit. Postridie eius diei prȩt̃ castra cesaris suas copias tradu¬
xit. ⁊ milib passiuum duob ultra eũ castra fecit. Co consilo.
uti frumento commeatuq. qui exequanis & hȩdius sub porta¬
retur cesarem int̾cluderoꝵ. Ex eo die dies eont̃tinuos quinq &
sar ꝓ castris suas copias ꝓduxit & aciem instrirctam habuit. ut
si uellet arioiistꝰ prelio contendere. ei potestas non dec̾e̾t. Ario¬
iustus his om̃ib dieb exercitum castris continuit. equestr pre¬
ho cotidie contendit Genꝰ hoc erat pugne quo se germnani ex¬
estuerant. Equitũ milia. erant sed totidẽ num̾o pedites uelocis¬
simi ac fortissimi. qͦs ex om̃i copia. singuli singulos suȩ salutis
causa delegerant. Cum his in preliis uersabant᷑. ad eos se eqͥrteᷤᷤ
recipiebant. Hi si quid erat durius concurrebant. Si qͥ grauiore

Expanded text:
stra promovit et milibus passuum VI a Caesaris castris sub monte constra promovit et milibus passuum VI a Caesaris castris sub monte consedit. Postridie eius diei praeter castra Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit eo consilio uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non deesset. Ariovistus his omnibus diebus exercitum castris continuit, equestri proelio cotidie contendit. Genus hoc erat pugnae, quo se Germani exercuerant: equitum milia erant VI, totidem numero pedites velocissimi ac fortissimi, quos ex omni copia singuli singulos suae salutis causa delegerant: cum his in proeliis versabantur, ad eos se equites recipiebant; hi, si quid erat durius, concurrebant, si qui graviore
Abbreviated transcription (Latin):
quis uiem constituerte. ait si so mine uellaes ii regiter al cgle
ad se mitteret. Conloquendi cȩsari causa uisa non ẽ. & eo magis
qd̾ pricdie eius diei germani retineri non poterant. quin ĩ nr̃os¬
tela conicerent. Legatum esius sese magno cũ periculo ad eum
missurum. &x hominib feris obiec turum existimabat. Commo¬
dissimũ uisum ẽ gaium. ualerium. ꝓcillum. c̃. uelerucaburi fi¬
lium sũma uirtute &hum anitate adulescentẽ. cuius pat̃ aga io
gallice scientiam. qua multa iam ario iustꝰ longinqua consuetudi¬
ne utebat᷑. ⁊ qd in eo peccandi germanis causa non eẽt ad eũ mit¬
dauit ut quȩ uicer& arionstꝰ cognoscerent. & ad se referrent
Quos cũ apud se in castris ariouistus conspexiss exercitu suo.
p̃sente conclamauit qͥd ad se uenirent. an speculandi causa.
onantes dicere ꝓhibuit. & in catenas comecit. odem die ca¬

Expanded text:
quio diem constitueret aut, si id minus vellet, ex suis legatis aliquem quio diem constitueret aut, si id minus vellet, ex suis legatis aliquem ad se mitteret. Conloquendi Caesari causa visa non est, et eo magis quod pridie eius diei Germani retineri non potuerant quin tela in nostros coicerent. Legatum ex suis sese magno cum periculo ad eum missurum et hominibus feris obiecturum existimabat. Commodissimum visum est C. Valerium Procillum, C. Valerii Caburi filium, summa virtute et humanitate adulescentem, cuius pater a C. inguae Gallicae scientiam, qua multa iam Ariovistus longinqua consuetudine utebatur, et quod in eo peccandi Germanis causa non esset, ad eum mitdavit quae diceret Ariovistus cognoscerent et ad se referrent. Quos cum apud se in castris Ariovistus conspexisset, exercitu suo praesente conclamavit: quid ad se venirent? an speculandi causa? Conantes dicere prohibuit et in catenas coniecit. Eodem die ca
Abbreviated transcription (Latin):
S i iudicium senatus obseruari oporter& liberam debere ẽẽ. gal¬
liam. qͣm bello uicto suis legib uti uoluiss. Dum hec in collo¬
quio geruntur. cesari nunciatum ẽ. equites arioiusti ꝓpius
Tumulum accedere. & ad nr̃os ad equitare lapides telaq in nr̃os
concere. Cesar loquendi finem facit. seq ad suos recipit. siusq
imeauit. Ne qd̾ om̃ino telum in hostes reicerent. Nam oe si sine
mio peło legionis aclectȩ cũ eqͥtatu p̃lium fore indebat. ta¬
men soitrendũ non ptabat. ut pulsis hostib dici posset cos
alese ꝑfic em ucoloqͥo eirtũuentos pͥostea qͣm in uistg  militũ
clatom ẽ qua ad rogantia in colloquio arionistus uius onligãt¬
bia somani Conde niiq impetumq in ños ei equites teciset
edi que res conlequium ut diremisce. mufto maoraea feciiẽ
tudunmnqe pregreni dt maius erercitii miectume Si duo post
abouustus ae qlsiam legeros nitit uelle sedehun ẽt  cli ls post

Expanded text:
si iudicium senatus observari oporteret, liberam debere esse Galsi iudicium senatus observari oporteret, liberam debere esse Galliam, quam bello victam suis legibus uti voluisset. Dum haec in conloquio geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti propius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros coicere. Caesar loquendi finem fecit seque ad suos recepit suisque imperavit ne quod omnino telum in hostes reicerent. Nam etsi sine ullo periculo legionis delectae cum equitatu proelium fore videbat, tamen committendum non putabat ut, pulsis hostibus, dici posset eos ab se per fidem in conloquio circumventos. Postea quam in vulgus militum elatum est qua arrogantia in conloquio Ariovistus usus omni Gallia Romanis interdixisset, impetumque in nostros eius equites fecissent, eaque res conloquium ut diremisset, multo maior alacritas studiumque pugnandi maius exercitui iniectum est. Biduo post Ariovistus ad
Abbreviated transcription (Latin):
imperitum ẽẽ ierũ. ut ño scurae. neq bellũ allogobrũ ꝓorimo
hȩduos romanis auxilium tulisse. neq ipsis inh̾is contentionib
quas hȩidur seciũ & cũ sequanis habuissent auxiio. p̾.a. usus
et̃. Debere se suspicari simulata cȩsarem amicitia. qd exereitũ
ingalia habeat sin opprimendi c̃ausa hab̾e. Diunist decebat ost¬
q ereietũ cuicat ex his regionib sese allũ nõ ꝓ amico. s li oste
cios comꝑtum hab̾e. Quoꝵ omium gr̃am atq amicitĩã.
eius morte redimere posset. qd si discessiss&. ⁊ liberam posses¬
sionem galliȩ sibi tradidissce̾. magno se illum prȩmio remu¬
neraturum. & quȩcũq bella geri uello& sine ullo eius labore
& periculo confecturum. Multa ab cęsare in eam senten¬
tiam dicta sunt. quare negocio desistere non posset. Et ne
tes socios desererde. Neq se iudicare galliam pocius e̾ẽ.

Expanded text:
imperitum esse rerum ut non sciret neque bello Allobrogum proximo imperitum esse rerum ut non sciret neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse. Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste tios compertum habere, quorum omnium gratiam atque amicitiam eius morte redimere posset. Quod si decessisset et liberam possessionem Galliae sibi tradidisset, magno se illum praemio remuneraturum et quaecumque bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum. Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posset: neque tos socios desereret, neque se iudicare Galliam potius esse A
Abbreviated transcription (Latin):
uellum intulisse. Om̃s galliȩ ciuitates ad se oppugnandũ uenis¬
se. ac contͣ se castra habuisse eas om̃s copias a se imno p̃lio pulsas
ac suꝑatas eẽ. Si icerũ experiri uelint. seiterum garatũ ẽẽ de¬
certare. Si pace uti uelint. iniquum et̃ destipendio recusare
qd sua uoluntate adid tempꝰ pependerint. Amicitiam.pͥ.r̃.
sibi hornamento ⁊ p̃sidio non detrim̃to eẽ. oportere. idq se hac
spe petisse. Si per.p̃ .r. stipendium remittatur &e deditieii sub¬
qũa ad petierit. Q ł multitudinẽ germanoꝵ. in galliam draclucat
id. se. suimuniendi non galliȩ inpuge iandȩ causa face. Etus rei
testimonium ẽẽ. qd̾ nisi rogatꝰ non uenerit:⁊ qd̾ bellũ ñ intulerit.
cur: in suas possessiones uenira: & uinciam suam hanc eẽ galliã
sic sam nrãm. Ut ipsi concedi non oporter& sunnr̃os fines amn¬
petum facerde: sic item nos eẽ iniqͦs qd̾ in suoure se interpellarem

Expanded text:
bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisbellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint. Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se hac spe petisse. Si per populum Romanum stipendium remittatur et dediticii subcitiam quam adpetierit. Quod multitudinem Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere; eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et quod bellum non intulerit Cur in suas possessiones veniret? Provinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram. Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure se interpellaremu
Abbreviated transcription (Latin):
rent. quȩ senatus consuita quotiens quamq honorifica in eos
facta essent. ut om̃i teꝑ̃r tocius galliȩ principatum hedni tenuis
dignitate honore auctiores uelit ẽẽ. Qđ uͦ ad amicitiam p̃.r̃. io
tulissent. id his eripi quis pati posset: postulauit eadem q̃ legatis
ĩmandatis dederat. ne aut hedius aut eoꝵ sociis bellum inferrae
obsides reddera. Si nullam partẽ germanoꝵ cdomũ remitttere
posset. at ne quos amplius rhenum cransire pateret᷑. Ario iustus
adipostolata cesaris. pauca respondit. de suis uirtutib. multu
predicauit. Transisse rhenum sese non sua sponte sedrogatum
& accersitum agallis. non sine magna spe magnisꝙ p̃miis domũ
ꝓpinquosq reliquisse. Sedes habere in gallia. abipsis concessas
Obscdes ipsoꝵ uoiuntate oatos. Stipendium capere iure belli qd
uctores uctis impon̾e consuerint. Hon sese gallis. s gallos sibi

Expanded text:
rent, quae senatus consulta quotiens quamque honorifica in eos rent, quae senatus consulta quotiens quamque honorifica in eos facta essent, ut omni tempore totius Galliae principatum Haedui tenuissdignitate, honore auctiores velit esse; quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset? Postulavit deinde eadem quae legatis in mandatis dederat: ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ad ęquum rescrib̾e. Planicies erat magna.⁊ in ea tumulꝰ terrenus
satis grandis. Hic locꝰ equo ferc spatio ab castris ariouisti & cesa¬
ris aberat. Eo. ut erat dictum ad colloqͥum uenert᷑. Legionẽ cȩsar
quam eqͥs uexerat passib ducentis ab eo tumulo constituit. Itẽ
equites ariouisti pari int̾uallo c̃stiter̃t. Ariouistꝰ exequis ut
conloquerent᷑. ⁊ preter se. denos ut ad cosloquium adclucer& postu¬
lauit. Uhi eum uentum ẽ. cesar mutio orationis. sua senatusq
uneum bnficia cõmemorauit. qd̾ rex appellatꝰ ee̾t a senatu. qd̾ ami
qd̃ munera amplissime missa. Quam remꝰ ⁊ paucis contigisse. & ꝓ
magnis hominũ officiis consuesse tribui docebat illum cũ neq
aditũ neq causam postulandi iustam haber&e. bnficio ac hbera¬
litate sua acsenatus ea premia consecutum. Docebat etiam ꝙͣm
ueteres qũaq iustȩ cause necessitudinis ipsiscũ hedius int̾cede¬

Expanded text:
ad equum rescribere. Planities erat magna et in ea tumulus terrenus ad equum rescribere. Planities erat magna et in ea tumulus terrenus satis grandis. Hic locus aequum fere spatium a castris Ariovisti et Caesaris aberat. Eo, ut erat dictum, ad conloquium venerunt. Legionem Caesar, quam equis devexerat, passibus CC ab eo tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt. Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia commemoravit, quod rex appellatus esset a senatu, quod amicus, quod munera amplissime missa; quam rem et paucis contigisse et pro magnis hominum officiis consuesse tribui docebat; illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia consecutum. Docebat etiam quam veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Haeduis intercede
Abbreviated transcription (Latin):
tunare. Non respuit conditionẽ cȩsar. iamq eum ad sanitatẽ
reuerti ar̃bitrabat᷑. cũ id qd̾ antea petenti de negass&e ułtro polli¬
ciis. cognitis suis postulatis fore uti ꝑtinatia desisteret. Dies colloqͥo
adducer&. uereri se neq insidias ab eo eircũueniretur uterq cũ
equitatu uenir&. alia ratione sese non ẽẽ uenturũ. Cȩsar qđ neq
colloquium int̃posita causa tolli uolebat neq salutẽ siam galloꝵ.
equitatui cõmitt̾e auclebat. comodissimũ ẽẽ statuit om̃ib eqͥs gal
equitib detractis. eo legionarios milites legione̾s decime. cui quod
maxime confidebat imponeret. ut prȩsidium quam ancissimum
siquid opus facto ẽẽ. haber&. Qđ cum fier&e. ñ inridicule quidã ex
militib decime legionis dixit. plusqͣm pollicits ẽẽt cesarem ei fac̾e.
pollicitũ se in cohortis precori ue loco decimã legionẽ habiturum.

Expanded text:
timaret. Non respuit condicionem Caesar iamque eum ad sanitatem timaret. Non respuit condicionem Caesar iamque eum ad sanitatem reverti arbitrabatur, cum id quod antea petenti denegasset ultro polliciis cognitis suis postulatis fore uti pertinacia desisteret. Dies conloquio adduceret: vereri se ne per insidias ab eo circumveniretur; uterque cum equitatu veniret: alia ratione sese non esse venturum. Caesar, quod neque conloquium interposita causa tolli volebat neque salutem suam Gallorum equitatui committere audebat, commodissimum esse statuit omnibus equis Gallis equitibus detractis eo legionarios milites legionis X., cui quam maxime confidebat, imponere, ut praesidium quam amicissimum, si quid opus facto esset, haberet. Quod cum fieret, non inridicule quidam ex militibus X. legionis dixit: plus quam pollicitus esset Caesarem facere; pollicitum se in cohortis praetoriae loco X. legionem habiturum
Abbreviated transcription (Latin):
mirum in modum conuse sunt om̃ium mentes. sũmaq alac̾taᷤᷤ
& cupicditas belligerendi innata ẽ. Princepsq decima legio ꝓtri¬
bunos mulitum ei gr̃as egit qd̃ de se optinũ udicium fecuset
seq eẽ. ad uellum gerendum paratissimã confirmauit. Dein de
reliquȩ legiones cũ tribunis inilitum & pͥmoꝵ ordinum cen¬
turionib egert̃ uti cęsari satisfacerent. se nec uinꝗͣm dubitasse
neq tiniuisse. neq de summa belli suum uidicium sed imꝑato
ris existimauusse. Eorum satiffactione accepta & itinere exqui¬
sito ꝑaiciacũ qd̾ ex aliis ei maximã fidem habebat. ut miliũ
amplus quinqͣginta circuitu locis aꝑtis exereitum duceret.
de quarta uigisia. ut ddixerat ꝓfectus ẽ. Septimo die cũ iter nõ
int̾mitterae. ab exploratorib cercioꝵ factus ẽ. ario iusti copias
⁊ nr̃is milib passuum .iiͦiiͦʳ. ⁊.xx abeẽ. Cognito cesaris aduentu ario¬

Expanded text:
mirum in modum conversae sunt omnium mentes summaque alacritas mirum in modum conversae sunt omnium mentes summaque alacritas et cupiditas belli gerendi innata est, princepsque X. legio per tribunos militum ei gratias egit quod de se optimum iudicium fecisset, seque esse ad bellum gerendum paratissimam confirmavit. Deinde reliquae legiones cum tribunis militum et primorum ordinum centurionibus egerunt uti Caesari satis facerent: se neque umquam dubitasse neque timuisse neque de summa belli suum iudicium sed imperatoris esse existimavisse. Eorum satisfactione accepta et itinere exquisito per Diviciacum, quod ex Gallis ei maximam fidem habebat, ut milium amplius quinquaginta circuitu locis apertis exercitum duceret, de quarta vigilia, ut dixerat, profectus est. Septimo die, cum iter non intermitteret, ab exploratoribus certior factus est Ariovisti copias a nostris milia passuum IIII et XX abesse. Cognito Caesaris adventu Ario
Abbreviated transcription (Latin):
sũministrare. ian quȩ c̃ẽ. in agris frumenta matura. de tcinere
ipsos breui tyr uichicat᷑os. Q đ non fore dicto audientes neq signa
laturi dlicant᷑ nicħ se eare cõmoueri. Scire eñi quib cũq exer¬
eitus dicho audiens nõ fuerit. aut male re gesta fortinã defuise
aut aliquo facinore comꝑto auariciam eẽ coniunctam. Suã
inniocentiam ꝑpetua uitȩ felicitate heluetioꝵ bello ẽẽ ꝑspec¬
tam. Itaq se quod in lorigiorem diem conlaturꝰ fuissoe. repix¬
sentaturum. & ꝓxima nõcte de quarta utguia moturum. ut
quam pͥmũ intelligere possoꝵ utrũ apud eos pudor atq officiũ
an timor. ualer&. Qd̾si prȩterea nemo sequat᷑ tamen secĩ sola
decima legione iturum de qua non dubitarae sibiq eam preto¬
riam cohortem futuram. Huic legioni cesar & indulserat. preci¬
puȩ ⁊ ꝓpter uͥtutem confidebat maxime. Hac oratione habita

Expanded text:
subministrare, iamque esse in agris frumenta matura; de itinere subministrare, iamque esse in agris frumenta matura; de itinere ipsos brevi tempore iudicaturos. Quod non fore dicto audientes neque signa laturi dicantur, nihil se ea re commoveri: scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam. Suam innocentiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum bello esse perspectam. Itaque se quod in longiorem diem conlaturus fuisset repraesentaturum et proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque officium an timor plus valeret. Quod si praeterea nemo sequatur, tamen se cum sola decima legione iturum, de qua non dubitet, sibique eam praetoriam cohortem futuram. Huic legioni Caesar et indulserat praecipue et propter virtutem confidebat maxime. Hac oratione habita
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa timuissent. hos postea armatos ac inctores ĩuꝑas
gressi ñ solum in suis s etiam in illoꝵ finib plerumq suꝑarĩt
qui tam̃ pares eẽ nr̃o exeicitui nõ potuerint. Si qͦs aduersũ
p̃lium ⁊ fuga galloꝵ. cõmouera: hoc si quererent repperiri
posse diuturnitate belli defetigatis gallis. ario istum cum
multos menses castris se ac paludib tenuisset neq sin potes¬
tatẽ feciss&e. desperantes iam de pugna ⁊ disꝑsos subito ador¬
tum. magis ratiõe & consilio ꝗͣm uirtute uicisse. Cui ratiom
cont᷑ homines barbaros atq imꝑitos locꝰ fuisset ac ne ipsũ qui¬
dẽ sperare nr̃os exercitꝰ capi posse. qui suũ timorem in rei fru¬
mentarie simulationẽ. angustiasq itineris conferret. facere
adroganter: cũ aut de officio ĩꝑatoris desꝑare aut prx scrib̾e ui¬
derentur hȩc sibi ẽe curare. frumentũ sequanos leucos lingones

Expanded text:
sine causa timuissent hos postea armatos ac victores superassine causa timuissent hos postea armatos ac victores superasgressi non solum in suis sed etiam in illorum finibus plerumque superarint, qui tamen pares esse nostro exercitui non potuerint. Si quos adversum proelium et fuga Gallorum commoveret, hos, si quaererent, reperire posse diuturnitate belli defatigatis Gallis Ariovistum, cum multos menses castris se ac paludibus tenuisset neque sui potestatem fecisset, desperantes iam de pugna et dispersos subito adortum magis ratione et consilio quam virtute vicisse. Cui rationi contra homines barbaros atque imperitos locus fuisset, hac ne ipsum quidem sperare nostros exercitus capi posse. Qui suum timorem in rei frumentariae simulationem angustiasque itineris conferrent, facere arroganter, cum aut de officio imperatoris desperare aut praescribere viderentur. Haec sibi esse curae; frumentum Sequanos, Leucos, Lingones
Abbreviated transcription (Latin):
centurionib uehement᷑ incusauit. Primũ qd̾ aut qmͣ in partẽ
aut quo consilio ducerent᷑ sibi quęrendum aut cogĩtandũ pu¬
tarent. Ario iustum se consule cuipidissime popħ r̃omani annci¬
tiam ad pecisse curhunc tam temere quisqͣm ab officio disces¬
surum iudicarde. Sibi quidẽ ꝑ suadere cognitis sius postu¬
latis atq equitate conditionũ ꝑspecta. eum neq suam.
inpulsus bellum intulisset. qͥd tandem uererentur. aut
cur de sua uirtute aut de ipsiꝰ diligentia desꝑarent. Fac¬
tũ eiꝰ hostis pericłm patrũ nr̃oꝵ memoria cũ cimbris & te¬
utonis agaio mariopulsis. nõ minorem laudem exercitꝰ qͣm
ipse imꝑator. meritiis uidebatur. factum etiam nuꝑ in ita¬
lia seruili tumultu qͦs tam̃ aliqͥd usus edisciplina que ã
nob̾ accepissent subleuałent. Ex quo udicari possoꝵ qͣitum
haber& inse bom constantia ꝓpt̾ea qd̃ qͦs aliquadin inermos

Expanded text:
centurionibus, vehementer eos incusavit: primum, quod aut quam in partem centurionibus, vehementer eos incusavit: primum, quod aut quam in partem aut quo consilio ducerentur sibi quaerendum aut cogitandum putarent. Ariovistum se consule cupidissime populi Romani amicitiam adpetisse; cur hunc tam temere quisquam ab officio discessurum iudicaret? Sibi quidem persuaderi cognitis suis postulatis atque aequitate condicionum perspecta eum neque suam nimpulsum bellum intulisset, quid tandem vererentur? Aut cur de sua virtute aut de ipsius diligentia desperarent? Factum eius hostis periculum patrum nostrorum memoria Cimbris et Teutonis a C. Mario pulsis cum non minorem laudem exercitus quam ipse imperator meritus videbatur; factum etiam nuper in Italia servili tumultu, quos tamen aliquid usus ac disciplina, quam a nobis accepissent, sublevarint. Ex quo iudicari posse quantum haberet in se boni constantia, propterea quod quos aliquam diu inermes
Abbreviated transcription (Latin):
ut timoris suspicionẽ uitarent remanebant. Hi neq uultũ
fing̾e. neq interdum lacͥmas tenere poterant. Abditi inta¬
b̾naculis. aut suũ fatum querebantur aut cũ familiarib suis
cõmune ꝑicłm miserabantur. Uulgo totis castris testamenta
obsignabant᷑. Horum uocib ac timore paulatim etiam hi qͥ ma¬
gnum in castris usum habebant. milites centurionesq ut qͥsq
equitatui prȩerant ꝑturbabant᷑. qui se ex his minꝰ timidos exi¬
stimari uolebant non se hostem uereri. s angustias itineris.
magnitudinem siluarumq int̾cederent inter ipsos atq ario¬
iustum. aut rem frum̃tariam ut satis cõmode supportari possẽt.
timere dicebant. R Ion nussi eciani cȩsari nuntiarant. cũ castra
moueri ac signa ferri ussisset. non fore dicto audientes mili¬
tes. neq propt̃ timorem signa laturos. Hec cũ animaduertisset.
conuocato consilio om̃ium ordinum ad id consiliũ adhibitis

Expanded text:
ut timoris suspicionem vitarent, remanebant. Hi neque vultum ut timoris suspicionem vitarent, remanebant. Hi neque vultum fingere neque interdum lacrimas tenere poterant: abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commune periculum miserabantur. Vulgo totis castris testamenta obsignabantur. Horum vocibus ac timore paulatim etiam ii qui magnum in castris usum habebant, milites centurionesque quique equitatui praeerant, perturbabantur. Qui se ex his minus timidos existimari volebant, non se hostem vereri, sed angustias itineris et magnitudinem silvarum quae intercederent inter ipsos atque Ariovistum, aut rem frumentariam, ut satis commode supportari posset, timere dicebant. Non nulli etiam Caesari nuntiabant, cum castra moveri ac signa ferri iussisset, non fore dicto audientes milites neque propter timorem signa laturos. Haec cum animadvertisset, convocato consilio omniumque ordinum ad id consilium adhibitis
Abbreviated transcription (Latin):
artem efficit & cum oppido coniungĩt Nue çȩsar magnis noctñis
diurmsq itinerib contendit. Occupatoq oppido. ibi p̃sidium collocat.
Dũ paucos dies aduesuntionẽ rei frum̃tarie cõmeatꝰq causa moratur.
ex ꝑcontatione nostroꝵ. uocibq galloꝵ ac mercatoꝵ. quingenti
magnitudine corpoꝵ germanos. incredibili uirtute atq exerxi¬
tatione ĩ armis ẽẽ predicabant. Sepe numero sese cũ his cong̾s¬
sos ne uultum quidem atq aciem oculoꝵ dicebant ferre potiuis¬
se. Tantus subito timor om̃em exercitũ occupauit. ut medio¬
criter om̃ium mentes anmosq ꝑturbaret. Hic pͥmũ ortus ẽ a tri¬
bunis militum prefectis reliquisq qui ex urbe amiticiȩ causȩ
in remilitari usum Habeb̾ant. Quoꝵ alius alia causa mlata
qm sibi ad ꝓficiscendum necessariam ẽẽ. dicerde. ꝓbat ut
eius uoluntate discede licer&. Hon nulli pudore ad ducti.

Expanded text:
arcem efficit et cum oppido coniungit. Huc Caesar magnis nocturnis arcem efficit et cum oppido coniungit. Huc Caesar magnis nocturnis diurnisque itineribus contendit occupatoque oppido ibi praesidium conlocat. Dum paucos dies ad Vesontionem rei frumentariae commeatusque causa moratur, ex percontatione nostrorum vocibusque Gallorum ac mercatorum, qui ingenti magnitudine corporum Germanos, incredibili virtute atque exercitatione in armis esse praedicabant saepe numero sese cum his congressos ne vultum quidem atque aciem oculorum dicebant ferre potuisse, tantus subito timor omnem exercitum occupavit ut non mediocriter omnium mentes animosque perturbaret. Hic primum ortus est a tribunis militum, praefectis, reliquisque qui ex urbe amicitiae causa in re militari usum habebant: quorum alius alia causa inlata, quam sibi ad proficiscendum necessariam esse diceret, petebat ut eius voluntate discedere liceret; non nulli pudore adducti,