comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arma sumẽda. S qm̃ de dolore loqui¬
mur illa omittã. Aa ferẽdum g̃ dolorẽ
placiole aut sedate płimũ proficit to¬
to poctore ut łr cogitare: quã id ho
nestum sit.Sumꝰ eͥ nã ut ante dixi di
parati sumus et forre it ppeti. Ex hoc
cursũ atq impetu aĩoꝵ ad uerã laci¬
dem atq honestatẽ illa picula adeũt᷑
ĩ prelis. Nõ sentuĩt uiri fortes ĩ acie
uulnera: uł sentiũt: s mori malunt
ri. fulgẽtes glãdios hostiui uidebant
decii: c̾ũ ĩ aciẽ eoꝵ irruebant. hil leua¬
bat oẽm uulneꝵ metũ nobilitas mor¬
tis it gła. Nũ tũ ĩgemuisse epimenon¬
dam putas: cũ un̾a cũ sanguiẽ uitam
effluere sentiret. Imperãte̾m eͥ patͥam
lacedemoniis reliquebat: quã accepat
siuẽtem. Hec st̾ solatia. hec fomenta.
ꝗd ĩ lectulo. Ad pħos me reuocas: ꝗ ĩ
aciem nõ sepe prodeũt e quibꝰ hõ sane
leuis heracleuntes dyonisius: cũ a zeno¬

Expanded text:
arma sumenda. sed quoniam de dolore loquiarma sumenda. sed quoniam de dolore loquimur, illa omittamus. Ad ferendum igitur dolorem placide atque sedate plurimum proficit toto pectore, ut dicitur, cogitare, quam id honestum sit. Sumus enim natura, ut ante dixi – dparati simus et ferre et perpeti. Ex hoc cursu atque impetu animorum ad ueram laudem atque honestatem illa pericula adeuntur in proeliis. Non sentiunt uiri fortes in acie uulnera, uel si sentiunt, sed mori malunt ri. Fulgentes gladios hostium uidebant Decii cum in aciem eorum irruebant. His leuabat omnem volnerum metum nobilitas mortis et gloria. num tum ingemuisse Epaminondam putas, cum una cum sanguine vitam effluere sentiret? imperantem enim patriam Lacedaemoniis relinquebat, quam acceperat servientem. haec sunt solacia, haec fomenta quid in lectulo? ad philosophos me revocas, qui in aciem non saepe prodeunt. e quibus homo sane levis, Heracleotes Dionysius, cum a Zeno
Abbreviated transcription (Latin):
Genu me hercule.m. anteniũ uidi: cũ
cõtẽte ꝓ se ip̃e lege uaria dicẽ. terrã
tãgere. Ut̃ e baliste lapidũ et reliqua
tormẽta teloꝵ co geanores emissiones
hñt quo st̃ cotẽta atq adducta uehe¬
mẽtiui: sic uox sic cursus sic plaga. hoc
grauior: cũ ẽ missa cõtẽtiꝰ. Ciuꝰ cõtẽtio¬
nis cũ tãta uis sit. si gemitus ĩ dolore
ad cõfirmãdũ aũi u̾alebit: uteremur.
Sm eĩt ille geritus lamiẽtabil. si imbe¬
cillus: si abiectus si flebił ei ꝗse de oleĩt
inx eũ inꝵ dixerim Qui qdẽ gemitꝰ
si leuatiois aliꝗad afferẽt tũ iude̾m us
ꝗd ee̾t fortis t aiõsi uiri. Cũ uoͣ ni¬
hil iminitat doloril cur frustra tũpes
ee nolumꝰ. Quid ẽ eͥ fletu muliebri
iuro turpiꝰ. Atq hoc preciptũ qđ de
dolore datur patet latiꝰ. Oibis eͥ rebus
nõ solũ dolori simili cõtẽtioe ãi tesistẽ¬
dimi ẽ. Era exardescit. libido concitat:
ĩ cãdem rem cõfugiendũ ẽ: cadem st̃

Expanded text:
e M. Antonium vidi, cum contente pro se ipse lege Varia diceret, terram tangere. ut enim ballistae lapidum et reliqua tormenta telorum eo graviores emissiones habent, quo sunt contenta atque adducta vehementius, sic vox, sic cursus, sic plaga hoc gravior, quo est missa contentius. cuius contentionis cum tanta vis sit, si gemitus in dolore ad confirmandum animum valebit, utemur; sin erit ille gemitus elamentabilis, si inbecillus, si abiectus, si flebilis, ei qui se dederit, vix eum virum dixerim. qui quidem gemitus si levationis aliquid adferret, tamen videremus, quid esset fortis et animosi viri; cum vero nihil imminuat doloris, cur frustra turpes esse volumus? quid est enim fletu muliebri viro turpius? atque hoc praeceptum, quod de dolore datur, patet latius: omnibus enim rebus, non solum dolori, simili contentione animi resistendum est. ira exardescit, libido concitatur: in eandem arcem confugiendum est, eadem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tp̃re putaui c̃ dicẽda. s tu for¬
rasse ĩ snĩa ꝑinanes. R. Minime uero:
meq biduo duae rer qual maxime
timebam spero liberatũ metu. Crasgͦ
no posse deberi. Nita prorsus. Et illd
quidem añ meridiẽ hoc corlẽ tẽpore sic
faciemus tuisq optimis studiis obse

Expanded text:
pore putavi esse dicenda. sed tu fortasse in sententia permanes. Minime vero, meque biduo duarum rerum, quas maxime timebam, spero liberatum metu. Cras eribi hoc video non posse deberi. Ita prorsus; et illud quidem ante meridiem, hoc eodem tempore. Sic faciemus tuisque optumis studiis obse
Abbreviated transcription (Latin):
est prouidẽdũ. ne ꝗd abicete neꝗd ti¬
ebriter ue faciamꝰ. in pͥmis ꝙ refuteterr
ac reiciatur phuilotete ille elamor. inge¬
misce̾ nõnũqͣ uiro cõcessũ ẽ. id q raẽo
eiulatus ne mulieri ꝗdẽ. Et hie nimiꝵ
est fletus. quẽ duodecĩ tabule ĩ fune¬
ribus adiberi uetuer̃t. Nec nõ ñꝙͣ nͨ
ĩgenusar ꝗdẽ uir fortis. ac sapies. nͥ for¬
te ut se ĩtẽolat ad firmitatẽ. It̃ ĩstadio
cursores exclamãt qͣ maxĩe possũt.¬
t faciũt iđm eñ exercẽtur athlete.
Pugiles uõ ẽt cũ feriũt adu̾sariũ in¬

Expanded text:
d abiecte, ne quid tiebriterve faciamus, in primisque refutetur ac reiciatur Philocteteus ille clamor. Ingemescere non numquam viro concessum est, idque raro, eiulatus ne mulieri quidem; et hic nimirum est lessus , quem duodecim tabulae in funeribus adhiberi vetuerunt. nec vero umquam ne ingemescit quidem vir fortis ac sapiens, nisi forte ut se intendat ad firmitatem, ut in stadio cursores exclamant quam maxime possunt. faciunt idem, cum exercentur, athletae; pugiles vero, etiam cum feriunt adversariu
Abbreviated transcription (Latin):
net. nõ põi hoc fari tãtũ dictis quã¬
tũ fet̾is suppetit laborii. Quusce ꝯͣ it
posset esopus. Ni fortuna hectoris no¬
strã aerẽ aciẽ. ĩ elinatã et crt̾a expli¬
cat ĩ dolore.Sic eͥ est ĩtẽpãs milita¬
ril ĩ forti iuro gła. Ergo hie netamis
miles laçere poterit. doctul nir sapiẽ¬
ꝙ nõ pot̾it. Ille uoͣ meliꝰ ac nõ panlo.
qdem. S de cõsuetudiẽ adhuc eper¬
citatieis loquor. nõ dũ de rõne it sãpi¬
entia. Aiuenle sepe ĩecdia biduũ aut
trioluũ ferũt.Subduc cibũ unũ dic̃
cebit ĩplorabit. Ferre nõ posse clamabit.
Cosuetudis magna ius ẽ. pnoctãt ue¬
naiores ĩnue ĩ mõtibus uri se patuit
Inde pugiles cestibꝰ cõtusiꝰ: nec ĩgemis¬
cunt ꝗdẽm. S ꝗd hos ꝗbiis olỹmpior
uietoria cõsolarui ille aniiqui uidetir
Glacdiatores aut ꝑdiu hoĩes aut barbari

Expanded text:
net.— Non po/test ecfari ta/ntum dictis, qua/net.— Non po/test ecfari ta/ntum dictis, qua/ntum factis su/ppetit Labo/ris. quiesce igitur et posset Aesopus: Ubi fortuna Hecto/ris nostram acrem a/ciem inclinata/m . . et cetera explicat in dolore; sic est enim intemperans militaris in forus vir sapiensque non poterit? ille vero melius, ac non paulo quidem. Sed adhuc de consuetudine exercitationis loquor, nondum de ratione et sapientia. aniculae saepe inediam biduum aut triduum ferunt; subduc cibum unum diem , cui se exercebit, inplorabit, ferre non posse clamabit. consuetudinis magna vis est: pernoctant venatores in nive in montibus; uri se patiuntur Indi; pugiles caestibus contusi ne ingemescunt quidem. sed quid hos, quibus Olympiorum victoria consulatus ille antiquus videtur? gladiatores, aut perditi homines aut barbari,
Abbreviated transcription (Latin):
lior s ferre laborem. cõtẽnere uuilnꝰ
cõsuctuda docet. Quĩ et iudemus ex
acie esserri sępe saucios: a qdẽ rdẽ
illũ: t ĩ ex̾citatũ quãnis leui ictu. plo¬
ratus turpissimos edere. At uõ ille
excitatus t uetus ab cãq rẽ fortior
medicũ modo reꝗr̃es a quo ob ligetir.
O patricoles ĩꝗt ad uos adueniens au¬
xiliũ er nr̃as manꝰ peto: priqͣ oppeto
malam pestem mãolatã hostili mami
mors de uitari põt. Nãq escũlapii li¬
beroꝵ sautii opplent porticꝰ nõ põt
accedi: certe. Euriphilis hic quidẽ
uide qͣ flebilit respõeleat. r̃onẽ et̃ affe¬
rat: cur eqquo aĩo sibi ferc̃dũ sit. QꝘ alti
exitiũ parat: cũ scire oportet sibi parata
pestẽ: ut participet pestem. ab clucet patͥ¬
coles eredo: ut collocet ĩ cubili ut mul¬
nus obliget. si ꝗdẽ hõ c̾e̾t s nihil indi
mus. Querit e qd actũ sir. eloq̃ro elo¬
quere: res argiuu prelio ut se susti¬

Expanded text:
lior, sed ferre laborem, contemnere volnus lior, sed ferre laborem, contemnere volnus consuetudo docet. quin etiam videmus ex acie efferri saepe saucios, et quidem rudem illum et inexercitatum quamvis levi ictu ploratus turpissimos edere: at vero ille exercitatus et vetus ob eamque rem fortior medicum modo requirens, a quo obligetur: O Pa/tricoles inquit, ad vo/s adveniens au/xilium et vestra/s manus Peto/, prius quam oppeto/ malam pestem ma/ndatam hostili/ manumo/rs devitari/ potest. Namque Ae/sculapi li/berorum sau/cii opplent po/rticus; Non po/test accedi.— Ce/rte Eurypylus hi/c quidem espondeat, rationem etiam adferat cur aequo animo sibi ferendum sit: Qui a/lteri exitiu/m parat, Eum sci/re oportet si/bi paratum, pe/stem ut participe/t parem. abducet Patricoles, credo, ut conlocet in cubili, ut volnus obliget. siquidem homo esset; sed nihil vidi minus. quaerit enim, quid actum sit: Elo/quere eloquere, re/s Argivum proe/lio ut se su/sti
Abbreviated transcription (Latin):
Nõnũꝙͣ ĩpellũtur feriũtur abiciũtur
cadut et ip̃e labor qͣi callũ qđdã ob¬
ducit dolori. Militiã uoͣ nr̃a dico nõ
ad tibiams nec adhibetur ulla smne
anapesticis pedibus hortatio: nostri
Deĩde qui labol it qquãtus agm̃is for¬
re plus dimidiati mẽsis cibaria. fer¬
re siquid ad usũ uelint: ferre nelẽt.
Nã seutũ gladiũ galeã ĩ honere nostͥ
milites nõ plus numerãt qͣ hum̾os.
lacertos manus. Arma eͥ menbra mi¬
litis eẽ dicũt. Que quidẽ ita gerũtur
apte: ut si usus foret abicenis honibus
expedins armis ut mẽbris pugnare
possint. Quid ex̾citano legionũ. ꝗd ille
cursus cõcursus clamoꝵ quãti laboĩs
est. Ex hoc ille aũit ĩ preliis paratꝰ ad
uuln̾a: ad huc pari aĩo ĩ ex̾citatũ mili¬
ten: mulier iudebitur. Cur tãtũ in¬
terest ĩt̾ nouũ ⁊ neterẽ qͥcitũ: quãti
expti simius. Etas tyronũ pħnq me¬

Expanded text:
non numquam, inpelluntur feriuntur abiciuntur non numquam, inpelluntur feriuntur abiciuntur cadunt, et ipse labor quasi callum quoddam obducit dolori. Militiam vero—nostram dico, non ac tibiam, nec adhibetur ulla sine anapaestis pedibus hortatio—, nostri deinde qui labor, quantus agminis: ferre plus dimidiati mensis cibaria, ferre, si quid ad usum velint, ferre vallum nam scutum gladium galeam in onere nostri milites non plus numerant quam umeros lacertos manus: arma enim membra militis esse dicunt; quae quidem ita geruntur apte, ut, si usus fuerit, abiectis oneribus expeditis armis ut membris pugnare possint. quid? exercitatio legionum, quid? ille cursus concursus clamor quanti laboris est! ex hoc ille animus in proeliis paratus ad volnera. adduc pari animo inexercitatum militem: mulier videbitur. cur tantum interest inter novum et veterem exercitum, quantum experti sumus? aetas tironum plerumque me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd. Labor ẽ functio quełã uł aĩ uel
corpo̾is grauioris opis. uł mimẽis. Ddor
aũt mot̾us asꝑ ĩcorꝑe: alienꝰ a sensibuᷤᷤ.
Hlec duo ꝯręci illi quoꝵ copiolior ẽ
nos cõmodiꝰ laboriosos. Aid c̃ ẽ laborae̾:
aliuad dolere. O u̾boꝵ ĩ ops ĩt̾dũ quibus
ĩquã est dolere et alud laborare. Cum
uarites secabantur. G. mario dolebat: cũ
estu magno ducebat agmẽ: laborabat. Est
ĩter hec̃ tñ quedã similitudo. Cosuctudo
e laboꝵ ꝓpẽssionẽ doloꝵ esficit facillio¬
rem. luq ili qͥ orx̧cie formã reꝵ publi¬
carũ dederũt. corpora uiuenũ firmari
labore uoluer̃t. Qđ spartiate ĩt ĩ fęmĩas
trastulerũt: que cęteris ĩ urbibꝰ mollis¬
simo cultu parictũ imibris occulimtur
lilli ãt nollucñt nihil hoꝵ simile ecͥ apdł
lacenas iurgines: quibꝰ magis palestra i¬
enrota sol puluis labor militia ĩ studio
est. quã fertilitas barbara. Eryo his labo¬
riosis excitationibus et doloꝵ itor currit.

Expanded text:
l corporis gravioris operis et muneris, dolor autem motus asper in corpore alienus a sensibus. haec duo Graeci illi, quorum copiosior est nos commodius laboriosos: aliud est enim laborare, aliud dolere. o verborum inops interdum, quibus inquam, est dolere, aliud laborare. cum varices secabantur C. Mario, dolebat; cum aestu magno ducebat agmen, laborabat. est inter haec quaedam tamen similitudo: consuetudo enim laborum perpessionem dolorum efficit faciliorem. itaque illi, qui Graeciae formam rerum publicarum dederunt, corpora iuvenum firmari labore voluerunt; quod Spartiatae etiam in feminas transtulerunt, quae ceteris in urbibus mollissimo cultu parietum umbris occuluntur. illi autem voluerunt nihil horum simile esse a/pud Lacaenas vi/rgines, Quibus ma/gis palaestra Euro/ta sol pulvi/s labor Mili/tia in studio est qua/m fertilitas ba/rbara. ergo his laboriosis exercitationibus et dolor intercurrit
Abbreviated transcription (Latin):
dico et̃ si decẽ athomis ẽ maior aliꝰ¬
nõ cotinuo dico ce̾ brenẽ. Multosq
rossũ bonos iuros noĩare: ꝗ cõpluẽs
ãnos doloribus po odrage crucientim
map̃is. S hõ cautus nũꝙqͣ tͥmimiat nͥ
magnitu dĩ s̃ nec diuturnitans modũ.
ur Iaat ꝗd sũmũ dicat ĩ dolore. qd
breue ĩ tẽpore. Ominamiꝰ he gͣ nihuil
prorsus dicẽtẽ. coganiꝰq cõfiteri nõ
ce ab eo doloris remedia que renla
q dolorẽ mialoꝵ oiũ maxĩu dixerit.
quis idem forticulũ se ĩ tormĩbꝰ
⁊ str ãguiria sua paxbeat. Aliũde g ẽ
querẽda medicina it maxĩe ꝗdẽ siꝗqd¬
qđ honestũ sit sũmũ bonũ. qđ tũpe
sũmũ iudetur malũ his tu prescunbꝰ
gemere et iactare te nõ audeb płecto.
Poꝗtur e eoꝵ uoce ntus ip̃a tecũ lu ne
cũ pueros lacedemome adoles cẽtis oh¬
pie barharos: i harena uidẽis exapiẽtiꝰ
or. aiiissnnas plagal. t feretii silentio
ut mulier nõ cõstant̾ et sedate ferẽs.

Expanded text:
omis est maior alius—non continuo esse dico brevem multosque possum bonos viros nominare, qui complures annos doloribus podagrae crucientur maximis. sed homo catus numquam terminat nec magnitudinis nec diuturnitatis modum, ut sciam, quid summum dicat in dolore, quid breve in tempore. omittamus hunc igitur nihil prorsus dicentem cogamusque confiteri non esse ab eo doloris remedia quaerenda, qui dolorem malorum omnium maxumum dixerit, quamvis idem forticulum se in torminibus et in stranguria sua praebeat. Aliunde igitur est quaerenda medicina, et maxime quidem, si, qod honestum sit, summum bonum, quod turpe, summum videtur malum. his tu praesentibus gemere et iactare te non audebis profecto; loquetur enim eorum voce Virtus ipsa tecum: tune, cum pueros Lacedaemone, adulescentis Olympiae, barbaros in harena videris excipientis gravissimas plagas et ferentis silentio, ut mulier, non constanter et sedate feres?
Abbreviated transcription (Latin):
Nuẽ nẽ doloꝵ axiteri torquẽt uerticees.
Nuẽ serpit ardor Date nictrices manus.
O. pectora o terga.o la certoꝵ thori.
Uestro ne p̃ssu quodã uẽies leo srẽdi  efflaũ.¬
Hee bicorpem asflip̃ manũ. herimãtiã.
Hȩc uastificã abiccit beluã. hȩc et tartarea.
Tenebriea abstractũ plaga tͥcipitẽ edux̃
łdra gn̾atum chancm. heȩ̨ ĩt̾emit.
Tortu multiplicabili drachonẽ
Auriferam obtutu asẜuãtem arborẽ
Lossumꝰ ne nas cõtẽnere dolore: cum
ipm̃ herculẽ tã ĩ tolerantor dolere ui¬
cdeamul. Iẽñiat exchilus nõ pociã solũ
sẽt pytagoreul. Sic ẽ accepimꝰ quom̃o
fert apud eũ prometeus dolorẽ: quẽ
excipit ol furtũ lemniũ. Uñ ignis clu¬
cet mertalibus clam diuisus cũ ꝓme
tens doctui: depsisse dolo: penasq ioui
fato expenlisse supremo. Nas gͦ penas
penolẽs affixus ad cautasum dicit hȩc
sirãnũ suboles socia nr̃i sangĩus gnãt lo¬

Expanded text:
Nunc, nu/nc dolorum anxi/feri torquent ve/rtices, Nunc, nu/nc dolorum anxi/feri torquent ve/rtices, Nunc se/rpit ardor. o a/nte victrice/s manus, O pe/ctora, o terga, o/ lacertoru/m tori, Vestro/ne pressu quo/ndam Nemeaeu/s leo Frende/ns efflaec bico/rporem adflixi/t manum? Eryma/nthiam haec vasti/ficam abiecit be/luam? Haec e/ Tartarea te/nebrica abstractu/m plaga Trici/pitem eduxit Hy/dra generatu/m canem? Haec i/nteremit to/rtu multiplica/bili Draco/nem auriferam optu/tu adservantem a/rboremPossumusne nos contemnere dolorem, cum ipsum Herculem tam intoleranter dolere videamus? Veniat Aeschylus, non poëta solum, sed etiam Pythagoreus; sic enim accepimus. quo modo fert apud eum Prometheus dolorem, quem excipit ob furtum Lemnium, Unde i/gnis cluet morta/libus clam Divi/sus; eum doctu/s heus Clepsi/sse dolo poena/sque Iovi Fato e/xpendisse supre/mo? has igitur poenas pendens adfixus ad Caucasum dicit haec: “Tita/num suboles, so/cia nostri sa/nguinis,
Abbreviated transcription (Latin):
Uegẽsq graniter pulmo haurit spiritũ.
lam̃ de colorẽ sangͥnẽ om̃es exlorbuit.
Sic corpꝰ clade horribili assũptũ extabut.
ipse alligatꝰ ueste interimor texili.Nlos
nõ hostuꝰ lextra nͨ t̾ra oclita mole̾ gigãtã.
Nõ bi formato ĩpetu cẽtaurꝰ ictꝰ cõpi ĩfir̃ mõ.
Nõ graia iuis: nõ barbara ulla ĩmaninal.
nio seua tril ģes pelieata ultimie
Quas pagr̃as unddiq oẽm ħ fcritatt̃ expillit. I.¬
S femĩe a uir femiẽa internnor mani.
Onate ueͬ hec nomẽ usurpa patri
Huc arripe ad me mãib abstractã piies.
Iã cernã me ne auillã ponorẽ putes.
Perge aude nate. illacma pr̃is pestibuss.
Heu ueinalẽ me ore ploratũ edere.
Quc̃ uidit nemo ulli ĩ gemiscẽtẽ malo.
Sic feminata uirtus afflicta occidit.
Accede nate. assiste milerãdum alpice.
Ciusceratum corpus laceratũ palris.
sidete cũcti. tuq cęlestumi sator.

Expanded text:
Urge/nsque graviter pu/lmonum haurit spi/ritus: Urge/nsque graviter pu/lmonum haurit spi/ritus: Iam de/colorem sa/nguinem omnem exo/rbuit. Sic co/rpus clade horri/bili absumptum e/xtabuit, Ipse i/nligatus pe/ste interimor te/xtili. Hos no/n hostilis de/xtra, non Terra e/dita Mole/s Gigantum, no/n biformato i/mpetu Centau/rus ictus co/rpori inflixi/t meo, Non Gra/ia vis, non ba/rbara ulla inma/nitas, Non sae/va terris ge/ns relegata u/ltimis, Quas pe/ragrans undique o/mnem ecferitatem e/xpuli, Sed fe/minae vir fe/minea interimo/r manu. O na/te, vere hoc no/men usurpa/ patri, Huc a/rripe ad me ma/nibus abstracta/m piis; Iam ce/rnam, mene an i/llam potiore/m putes. Perge, au/de, nate! inla/crima patris pe/stibus, Heu, vi/rginalem me o/re ploratum e/dere, Quem vi/dit nemo ulli i/ngemescente/m malo! Ecfe/minata vi/rtus adflicta o/ccidit. Acce/de, nate, adsi/ste, miserandum a/spice Evi/sceratum co/rpus lacerati/ patris! Vide/te, cuncti, tu/que, caelestu/m sator,
Abbreviated transcription (Latin):
est gem̃ti. ip̃m eͥ herculẽ uideãt ĩ octha.
magnituline doloꝵ eulãtẽ. Nihil ꝙ̃ hẽ
uin sagitte qual ab hercule acceperat.
tũ cosolabantur cũ eiuperĩo morsu ue¬
ne iuscerũ ueneno ĩ bute tetros cru¬
ciatus cierẽt. Itaq exclamat auxilium
expectẽs: mori cupiẽs. Heu ꝗ salsis fiu¬
ctibus mãdet me ex sublime u̾tice sa¬
xiłã iam absinnor cõficit aĩa uis uul¬
neris ulceris estus. Difficile dictu ui
culem ip̃m: ꝗ tũ dolore frãgebatur
cũ ĩ mortalitatẽ ip̃a morte querebat.
Quas hic uoces apa sophoelem ĩtrachinis
edit. Ciu cũ deimira sanguiẽ cẽtauri
sceribus ait ille. Omulta ductu grauia.
ppessu aspera. que corpe exanclata atq
aĩo ꝑtuli. Nec nͥ innonil terror ĩ placabi¬
lii: nic tatũ ĩ uexit tristis euristeus mali
quãtũ ina uecors oenci partu edita.
Hec me irretiuit uelte furiali iscium.
Que lateri i herẽs morsu lacerat iuiscc̃a.

Expanded text:
est gementi; ipsum enim Herculem viderat in Oeta est gementi; ipsum enim Herculem viderat in Oeta magnitudine dolorum eiulanteum sagittae, quas ab Hercule acceperat, tum consolabantur, cum E vi/perino mo/rsu venae vi/scerum Vene/no inbutae tae/tros cruciatu/s cient. itaque exclamat auxilium expetens, mori cupiens; Heu, qui/ salsis flucti/bus mandet Me ex su/blimo verti/ce saxi! Iam iam a/bsumor; confi/cit animam Vis vo/lneris, ulceris ae/stus. difficile dictu vidculem ipsum, qui tum dolore frangebatur, cum inmortalitatem ipsa morte quaerebat: quas hic voces apud Sophoclem in Trachiniis edit! cui cum Deianira sanguine Centauri sceribus, ait ille: “O mu/lta dictu gra/via, perpessu a/spera, Quae co/rpore exancla/ta atque animo pe/rtuli! Nec mi/hi Iunonis te/rror inplaca/bilis Nec ta/ntum invexit tri/stis Eurystheu/s mali, Quantum u/na vaecors Oe/nei partu e/dita. Haec me i/nretivit ve/ste furiali i/nscium, Quae la/tere inhaerens mo/rsu lacerat vi/scera
Abbreviated transcription (Latin):
delore corpois uelit. ꝗ dolorẽ sũmũ ma¬
lu sibi ẽẽ ꝑsuaserit. Qnã porro quil
ignominiã quã turpitudinẽ nõ ꝓtule¬
rit ut effugiat dolorẽ. si id sumũ malũ
ee decreuerit. Quis at nõ miler nõ m̃o
tũe cũ premitur sumis doloribus siĩ his
ist sñ mũ malũ: s c̃t cũ sciet id sibi pos
qdã cũ ꝓfecte beatũ putat: cui corpꝰ bñ
cõstitutũ sit e er ploratũ ita sy fore. A.¬
Quis ar ẽ iste ciu id exploratũ possit ẽẽ.¬
M E picurus uõ oa dicit ut in qdẽ risu
captare iudeatur affirmit eͥ quodla loco
si uratur sapiens: si crucictur:  peetas for¬
tasse dum dicat panctur ꝓferet. succuber.
Magna me hercule laus. t eo ip̃o ꝓ quẽ
iuraui horcule digna. si epicurohõi al ꝑo
it cduro nõ ẽ hoc fanis. In phalari dis tauro
qł si eẽt ĩ lectulo it ego tatã iũ nõ tribuo
e res est sine dubio aspera amara inimi¬
ca naturrx: ad patiẽdũ tolerãdũo diffi¬
cilis. Aspice philotetẽ cui cõce dẽdum

Expanded text:
elit, qui dolorem summum malum sibi esse persuaserit? quam porro quis ignominiam, quam turpitudinem non pertulerit, ut effugiat dolorem, si id summum malum esse decreverit? quis autem non miser non modo tunc, cum premetur summis doloribus, si in his est summum malum, sed etiam cum sciet id sibi possquidem perfecte eum beatum putat, cui corpus bene constitutum sit et exploratum ita semper fore. quis autem est iste, cui id exploratum possit esse? Epicurus vero ea dicit, ut mihi quidem risus captare videatur. adfirmat enim quodam loco, si uratur sapiens, si crucietur—expectas fortasse, dum dicat: patietur, perferet, non succumbet; magna mehercule laus et eo ipso, per quem iuravi, Hercule, digna; sed Epicuro, homini aspero et duro, non est hoc satis: in Phalarquod, si esset in lectulo; ego tantam vim non tribuo enim res est sine dubio, aspera, amara, inimica naturae, ad patiendum tolerandumque difficilis. Aspice Philoctetam, cui concedendum
Abbreviated transcription (Latin):
ne sit. qͣ firmãdus auĩs ad dolorẽ
ferẽdũ. Cocludũt ratiũculas stonci
cur nõ sit malũ qͣi de uerho nõ de
re laboretur: ꝗd me decipis zeno.x
Nã cũ id od mihi horribile iuletur.
Iu oĩo malum negtas c̾e̾. capior e
sare cupio. quõ id qd ego miscrinũ
existimẽ: ne malũ eqdẽ sit Hihil est
ĩꝗt malum nͥ ꝙ turpe ac uitiosũc
AAd ĩeptias rẽcdis. illud ẽ qđ me
angebat nõ eximis: scio dolorẽ nõ e̾e
neqͣuitiã. desine id me docore. hoc do¬
ce. dolcã nec ne dolcã nihil inierest.
MNũq̃ quicqͣ ĩquit ad beate qdẽ
iiuẽdum. ꝙͣ est ĩ mia uirtute poli¬
tum. ħ ẽ tãtũ reiciendũ. Cir aspũ
elt contra nãm. difficile ppessu. triste
uno uerbo malũ appellani id tot
sit: nee mẽtiril. S re succũbere
nõ opartebat uerb̾ głantẽ dũ nihal
bonũ nͥ ꝙ honestũ: n̾ihil malũ nͥ
ꝙ turpe. optare hoc ꝗdem õ nõ
docere.Illudd a meliul at uerius
que a asciscat ĩ bonis. hoc posito et

Expanded text:
andus animus ad dolorem ferendum. Concludunt ratiunculas Stoici, cur non sit malum; quasi de verbo, non de re laboretur. quid me decipis, Zeno? nam cum id, quod mihi horribile videtur, tu omnino malum negas esse, capior et scire cupio, quo modo id, quod ego miserrimum existimem, ne malum quidem sit. nihil est inquit malum nisi quod turpe atque vitiosum est. ad ineptias redis; illud enim, quod me angebat, non eximis. scio dolorem non esse nequitiam; desine id me docere: hoc doce, doleam necne doleam, nihil interesse. numquam quicquam inquit ad beate quidem vivendum, quod est in una virtute positum; sed est tamen reiciendum. cur? asperum est, contra naturam, difficile perpessu, triste, uno verbo malum appellamus, id tot ssit; nec mentiris; sed re succumbere non oportebat verbis gloriantem. dum nihil bonum nisi quod honestum, nihil malum nisi quod turpe— optare hoc quidem est, non docere; illud et melius et verius, quae adsciscat, in bonis. hoc posito et
Abbreviated transcription (Latin):
t optimũ rei.p. statũ exqreret. Nt
uõ nos docti. scil agrecia hec at a
pueritia leguriꝰ et discimul. hãc cru¬
ditionẽ liberalem a doctͥnã putam.
S quid poctil irascimur uirtunlma
ꝯistri phi ĩuẽti st̃. ꝗ sũmũ malum
Adorẽ dicerẽt. At tu adolescẽs cum
id tibi paulo ante dixisse uideri. ro¬
gatus a nie ct̃ ne miius q dedecus.
u̾orbo de snĩa olestitisti. Rogo hoc
idem epicurũ maiꝰ dicet &e malu
medioerẽ dalorẽ qͣ maximũ dedecꝰ
In ipso dedecore mali nihil c̾e nisi
sequãtur dolores. Quis p̃ cpicurum
sc̃quitur dolor: cũ hoc ip̃m dicit su¬
a pho nullũ erpecto. Quare in sans
dedisti. cũ responolisti mai tͥ uideri
malũ dedecus q̃ dolorẽ. hoc eͥ ipsũ
si teneb̾ ĩtellige̾ quã si obsistẽdũ do¬

Expanded text:
et optimum rei p. statum exquireret. at et optimum rei p. statum exquireret. at vero nos, docti scilicet a Graecia, haec et a pueritia legimus ediscimus, hanc eruditionem liberalem et doctrinam putamus. Sed quid poëtis irascimur? virtutis sophi, inventi sunt, qui summum malum dolorem dicerent. at tu, adulescens, cum id tibi paulo ante dixisses videri, rogatus a me, etiamne maius quam dedecus, verbo de sententia destitisti. roga hoc idem Epicurum: maius dicet esse malum mediocrem dolorem quam maxumum dedecus; in ipso enim dedecore mali nihil esse, nisi sequantur dolores. quis igitur Epicurum sequitur dolor, cum hoc ipsum dicit, sua philosopho nullum expecto. quare satis mihi dedisti, cum respondisti maius tibi videri malum dedecus quam dolorem. hoc ipsum enim si teneb
Abbreviated transcription (Latin):
A lnta nñ isti uer sñs. nõ eͥ agnolc̃o N
Dicã hercule et eͥ recte reqris. Tides ne
habũdare me ocio A. Quid tũ. fiusti sȩpe
nemo erat ad mod copiosus: uerũtñ ncͣ¬
sus ab his ad misceri or̃oi. ac multos ꝗdẽ
⁊ dionisio stoico. N Probe dicis Sed
his qͣi dictata nullo delectu: nulla clẽ¬
gantia.Philo et ꝓpͥum nr̃ it electa
poemata it logo adiuĩgeliat. Eraq post¬
ꝙ alimaui hãc qͣi senilẽ declamati¬
omẽ. studiose eꝗlẽ utor nr̃is poctis.
s siculu illi defecer̃t uerti e młta ole
orecis ne quo ornamẽto ĩ hͦ genere
dsputatiõis careret lanna oro. S in¬
des ne pocte ꝗd mali asferãt: lam̃ẽtã¬
ns ĩ ducũr forrissimal uiros. molliũt
aĩos nr̃osi ita st̾ odcide dulces ut nõ
legãtur modo ẜ ĩt ediscãtur. Si ad ma¬
lam̾ domesticã disciplinã.: uitãq ñbea¬
tilem. t delicatã cñ accessert c̃t pocte
orgo a platone ducũtur exca ciuita¬
te: quã finxit ille. cũ morel optimoᷤ

Expanded text:
non enim adgnosco. Dicam hercle; etenim recte requiris. videsne abundare me otio? Quid tum? Fuisti saepe, nemo erat admodum copiosus, verum tamen versus ab is admisceri orationi. Ac multos quidem a Dionysio Stoico. Probe dicis. sed is quasi dictata, nullo dilectu, nulla elegantia: Philo et †proprium nrt et lecta poëmata et loco adiungebat. itaque postquam adamavi hanc quasi senilem declamationem, studiose equidem utor nostris poëtis; sed sicubi illi defecerunt—verti enim multa de Graecis, ne quo ornamento in hoc genere disputationis careret Latina oratio. Sed videsne, poëtae quid mali adferant? lamentantis inducunt fortissimos viros, molliunt animos nostros, ita sunt deinde dulces, ut non legantur modo, sed etiam ediscantur. sic ad malam domesticam disciplinam vitamque umbratilem et delicatam cum accesserunt etiam poëtae, igitur a Platone eiciuntur ex ea civitate, quam finxit ille, cum optimos mores
Abbreviated transcription (Latin):
omia prcta que bona corporis
t fortune putãtur. ꝑ exigua it minita
iuoleãtur. N ec malũ qdcꝰ nullũ: nec si
iunũ locũ collata oĩa st̾: turpitudinis
malo cõparãda. Quare si ut ĩmtio cõ¬
cessisti: turpitudo peiꝰ ẽ qͣ dolor: nihil
est plane dolor. Nã dũ iͥ turpe nec di.¬
gnũ iuro iudebitar gemere ciulare
samẽtari frangi debilitari doler e.
derit. Inq ĩ ea tueboril te cõtinebis.
cedet profecto utun dolor: ctãi in¬
ductionẽ languescet. Aut eͥ nulla uir¬
tus est aut cõtenẽdos oĩs dolor Prri¬
dentiã ne uil c̾e̾ sine qua nec ĩtel.¬
ligi ꝗdem ulla uͥtus porest. Qiud erpo
smiet ĩmoderate facẽ ecqͣ An coli
iunstitia poterit ab homine. pꝑ uim¬
doloris enũtiãtẽ promissa. prodẽte
cõscios multa officia reliquẽtẽ. Qd
fortitudini cominbusq ciꝰ magtudĩ.
aĩ grauitati. patiẽtie. roꝵ hũaꝵ des¬
picic̃tie: quõ respõdeb. Afflictus ne
et iacẽs a lamẽtabili uoce de plom̃s

Expanded text:
a, quae bona corporis et fortunae putantur, perexigua et minuta videantur: nec malum quidem ullum, nec si unum in locum collata omnia sint, cum turpitudinis malo comparandum. Quare si, ut initio concessisti, turpitudo peius est, quam dolor nihil est plane dolor. Nam tum tibiturpe, nec dignum viro videbitur, gemere, eiulare, lamentari, frangi, debilitari, dolere; derit, tuque in eaintueberis, et recontinebis. Cederprofecto vituti dolor, et animi inductione languescet. 2. Aut enim nulla virtus, aut contemnendus est omnis dolor. Prudentiamne vis esse, sine qua nec intelligi quidem ulla virtus potest: Quid ergo?  te inmoderate facere quicquam? an coli iustitia poterit ab homine pdoloris enuntiante commissa, prodente conscios, multa officia relinquente? Quid fortitudini comitibusque eius magnitudini animi, grauitati, patientiae, rerum humanarum despicientiae? Quomodo respondebis afflictusne et iacens et lamentabili uoce deplorans
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua patĩa est. Si nulla ẽ. ꝗd exorra¬
mus phĩam: aut ꝗd eiꝰ noĩe głosi sumꝰ
Pũgit dolor uł fodit sine si nudus es.
da igulũ. Sin teetꝰ uulcaniis armis.i.
custos dignitans relĩquet et deseret. Cre
ftẽq ugog laboribus crudiuit iuuẽtu¬
tem uenãdo currẽdo esuriẽdo sitienda
algendo estuando. Sparte uoͣ pueri ad
arã uerberibus accipiũtim: ut multus
e iusceribus sanguis exeat. Nõnũqͣ ctiã
ut cũ ibi ce̾m audiebam ad necẽ. quoꝵ
nno mõ nemo exclamauit ũqͣ. s ne
ĩgemuit ꝗdẽ. Quid gͦ. hoc pucri post̾.
i̾ri nõ potuer̃t. Et mał ualet: rõ nõ

Expanded text:
patientia; si nulla est, quid exornamus philosophiam aut quid eius nomine gloriosi sumus? pungit dolor, vel fodiat sane: si nudus es, da iugulum; sin tectus Volcaniis armis, id est custos dignitatis relinquet et deseret. Cretitemque Lycurgi laboribus erudiunt iuventutem, venando currendo, esuriendo sitiendo, algendo aestuando. Spartae vero pueri ad aram sic verberibus accipiuntur, ut multus e visceribus sanguis exeat, non numquam etiam, ut, cum ibi essem, audiebam, ad necem; quorum non modo nemo exclamavit umquam, sed ne ingemuit quidem. quid ergo? hoc pueri possunt, viri non poterunt? et mos valet, ratio
Abbreviated transcription (Latin):
mi sonuos: ut cũ coꝵ uita mirabi¬
liter pugnet or̃o. Qd ꝗdẽ mͥ nde¬
iur cẽ turpissimũ Ut ẽ ligramaricũ
se prosfessus ꝗspiã barbare loquat᷑: aut
si absur de canar is ꝗ se haberi uelit mu¬
sicũ hoc turpior est: ꝙ ĩ offitio cuuiꝰ mag̃r
ut dicis ne phia falsa gła exornes. Ad¬

Expanded text:
num servos, ut cum eorum vita mirabinum servos, ut cum eorum vita mirabiliter pugnet oratio. quod quidem mihi videtur esse turpissimum. ut enim si grammaticum se professus quispiam barbare loquatur, aut si absurde canat is qui se haberi velit musicum, hut dicis, ne philosophiam falsa gloria
Abbreviated transcription (Latin):
modoꝵ. Hoc gne malestie sic mͥ crede
sũ liberatꝰ. nt nihil minꝰ curãdũ putẽ.
MMmime muri id qde. Nã esticit hͦ
ph̾ia. medetur aĩs. ĩanis solicit uolinis
detrahit. cupiduatibꝰ liberat. pellit ti¬
mores S ħ ciꝰ uis nõ idẽ põt apd õis.
Tu nalit multũ cũ ẽ ydoncã cõplexa
naturã sortis eͥ nõ mõ fortuã adiutiat
Que qbusdã qi precepus cõsirmãtiũ
fortitudil. Te na excelsum quẽdam
indelicet a altũ e hũa despicientem
genuit. Itaq facile ĩ aĩo forti conira
martẽ hũtã ĩsedit or̃o. liee cadem
nõ cẽses apd cos ip̃os ualere nͥ ad mo¬
edum pautos a quibus iuenta dispu
uita cõstitutꝰ. ut rõ postulat q disci¬
plinã suã nõ ostẽtatimẽ scĩe. ħ legẽ¬
uite putit. ꝗ dtẽpet ip̃i sibi. et de¬
exctis sius pareat. Uidere licit alios
tãta leuitate et iactatiõe: uti his fricit
nõ didicisse meliꝰ. Aliol peccinne cu¬
pidos ghe nõ nullos multos sibidi¬

Expanded text:
lestiae sic, mihi crede, sum liberatus, ut nihil minus curandum putem. Minime mirum id quidem; nam efficit hoc philosophia: medetur animis, inanes sollicitudines detrahit, cupiditatibus liberat, pellit timores. sed haec eius vis non idem potest apud omnis: tum valet multum, cum est idoneam complexa naturam. fortis enim non modo fortuna adiuvat, quae quibusdam quasi praeceptis confirmat vim fortitudinis. te natura excelsum quendam videlicet et altum et humana despicientem genuit; itaque facile in animo forti contra mortem habita insedit oratio. sed haec eadem num censes apud eos ipsos valere nisi admodum paucos, a quibus inventa disputvita constitutus, ut ratio postulat? qui disciplinam suam non ostentationem scientiaevitae putet? qui obtemperet ipse sibi et decretis suis pareat? videre licet alios tanta levitate et iactatione, ut iis fuerit non didicisse melius, alios pecuniae cupidos, gloriae non nullos, multos libidi
Abbreviated transcription (Latin):
oruar: quoꝵ pͥnceps et auetoritate q
anꝗtare socranicus aristippus: nõ du¬
bitauit sũmũ malũ dolorẽ ẽẽ. dicere.
sanis docilem se epicurus prxebuat. Hũc
post radiuis iyeronimꝰ cdolore uachore
sũniũ bonũ dixit. tãtũ ĩdolore dux̃
mali. Ccteri pręt̾ cenonẽ aristonem
gñala nͥtus stani respuit. ne se dolorẽ
sumũ malũ dicere. Oppolitioq dedeccẽ.
sentẽtia depellere: ĩ eo magr̃a ue phia¬

Expanded text:
oquar. quorum princeps et auctoritate et oquar. quorum princeps et auctoritate et antiquitate Socraticus Aristippus non dubitavit summum malum dolorem dicere. satis docilem se Epicurus praebuit. hunc post Rhodius Hieronymus dolore vacare summum bonum dixit: tantum in dolore duxit mali. ceteri praeter Zenonem, Aristonem,generosa virtus statim respuit, ne scilicet dolorem summum malum diceres oppositoque dedecore sententia depellerere, in eo magistra vi
Abbreviated transcription (Latin):
ager qnis fertiliĩ sñ cultura frnatuo¬
sit ee nõ põt: sic sme doctͥna aĩis. Ita
est uiraq res sine altera debił. Cultua
citus. it preparat aios ad saros accipi¬
endos. Eaq mũdar his. et ut dica se¬
uit que adulta fructus uberimos fe¬
rant Agamiꝰ gͦ ut ĩcepimiꝰ dic si uis de
quo dispͥutari uelis R.
dlore existimo maximũ malor u¬
oũz. M. Etiã ne maiꝰ qͣ dedecus.
A No auleo id dicere quidẽ et me pu¬
det tã cito de sñia ceͦ deicctum. N.¬
⁊ minꝰ ẽ dignũ qͣ tibi peiꝰ ꝵqͣ inderi
de decore Nagitio turpitndiẽ. que ut
effugias: ꝯs est̾ nõ m̃o nõ reculanł. sed
nõ ultro appetedus: socudus excipicridus
dolor A sta prorsuis existimo. Auãt
manitꝰ de doloris terore de ieceris. N¬
uidco plane s plus oesidero MExpu¬
nõ repugnãte. NHlabeb̾ id ꝗdẽ. It e heri
feci: sic nc rõnẽ quo came cũq ducet
sequae. MPrimũ g̃ de mibecillitate
mulroꝵ r de uarns disaplitul phoꝵ lo

Expanded text:
ager quamvis fertilis sine cultura fructuosus esse non potest, sic sine doctrina animus; ita est utraque res sine altera debilis. cultucitus et praeparat animos ad satus accipiendos eaque mandat is et, ut ita dicam, serit, quae adulta fructus uberrimos ferant. Agamus igitur, ut coepimus. dic, si vis, de quo disputari velis. Dolorem existimo maxumum maloruomnium. Etiamne maius quam dedecus? Non audeo id dicere equidem, et me pudet tam cito de sententia esse deiectum.  minus est dignum quam tibi peius quicquam videri dedecore flagitio turpitudine? quae ut effugias, quis est non modo recusandus, sed non ultro adpetendus subeundus excipiendus dolor? Ita prorsus existimo. quare er admonitus de doloris terrore deieceris? Video plane, sed plus desidero. Expnon repugnante. Habebis id quidem. ut enim heri feci, sic nunc rationem, quo ea me cumque ducet, sequar. Primum igitur de inbecillitate multorum et de variis disciplinis philo
Abbreviated transcription (Latin):
spurxn lõ uita ula dĩgni. locoꝙ inrna¬
quã nõ medilatiõe it rõne corroboret.
Crudele glidutoꝵ spetaculũ it ihũanus
nõ nulł iuderi solet. Et ad huc scio anua
sir. ut nc̃ sit. Cũ noͣ sontes ferro de puigna¬
bãt: auribus sortasse mulie: oculis qdem
nulia poterit ceꝰ fortior cuira bolorcin
⁊ mortẽ disaplina. De excitatiõe et cõ¬
suetuline et meduatiõe dixi. Agesis
uã me ad credendũ tua dũcit qr̃o N.

Expanded text:
la dignus locoque: vir naquam non meditatione et ratiorecorroboret? crudele gladiatorum spectaculum, et inhumonum nonnullis videri solet: et haud scio, an ita sit, ur nunc sit, cum vero lontes ferro depugnabant, auribus fortasse multae, oculis quidem nulla poterar esse fortior contra dolorem et mortem disciplina. De exercitatione et consuetudine et commentatione dixi. age sisita me ad credendum tua ducit oratio.
Abbreviated transcription (Latin):
nt nõ ĩ mortalitatem nooꝵ cternã
ĩ columutatem cõseqqui. hee explora¬
tum esse illo uitato periculo nullũ
i aliud perieulum uenturos. Uir̃tun
uel uliro ad martẽ proficisei esso pre¬
clarum. fortitudini fortunã qͦ esse
ad iumento solere. Cum tute iuere
qui haneste uiuat nõ qui ĩpresenuu
ĩ columis. Et cim oui turpiter uiuit
ĩ coluniõ ⁊ perpetuum esse nõ posse.
Conclusionibus fere similibus ĩ his uit
iudicialibus causis un solemis. nͫoꝓ his
maxime cõddueit qͣ plurima rexum
ante gestarum exempla proferemus:

Expanded text:
at non inmortalitatem neque aeternam at non inmortalitatem neque aeternam incolumitatem consequi, nec esse exploratum illo vitato periculo nullum in aliud periculum venturum; virtutei vel ultra mortem proficisci esse praeclarum; fortitudini fortunam quoque esse adiumento solere; eum tute vivere, qui honeste vivat, non, qui in praesentia incolumis, et eum, qui turpiter vivat, incolumem in perpetuum esse non posse. Conclusionibus fere similibus in his et in iudicialibus causis uti solemus, nisi quod his maxime conducit quam plurima rerum ante gestarum exempla profer
Abbreviated transcription (Latin):
tatione uternur. ut c̃i nostri loci quoᷤ
inte ostendimni cõfirmandi sũt. it a¬
cõtrarii sunt cõfutandi. Argumẽtatio¬
nis artificiose tractande ratio de secũ¬
do libro petetar. s Soi acciderit ut ĩ
cõsultatione alteri ab tuta ratione alte¬
ri ab honesta sentẽtia sit. ut deliberatio¬
ne cortom qui a peno circũsessi cãt.¬
deliberabãt quid agant. ¶ Qui tuta
ritionẽ sequi sundebit his locis ute¬
tur: cheot nullun rem utiliorem essẽ
ĩ colimutate. Ur̃timbus uti neminẽ
posse qui suas rinones i tuto nõ collo¬
cauerit. Et deos oquidem nõ esse auxi¬
no eis qui se ĩ cõsulto ĩ poriculũ mit¬
ri oportere quod nõ salutem pariat.
OQui tute rei preponet rationẽ ho¬
nestam. his locis uictur. Uir̃tutẽ nullo tẽ¬
pore rehnquedim. Et uel dolorẽ si i
timentur et mortẽ si ea formudetur
dedecare et ĩsimia le uiorẽ esse. Conĩ¬
derare que sit turpitudo cõsẽcutura.

Expanded text:
tatione utemur, nostris locis, quos tatione utemur, nostris locis, quos ante ostendimus, confirmandis, contrariis confutandis. Argumentationis artificiose tractandae ratio de secundo libro petetur. Sed si acciderit, ut in consultatione alteri ab tuta ratione, alteri ab honesta sententia sit, ut in deliberatione eorum qui a Poeno circumsessi deliberant, quid agant, ‹qui› tutam rationem sequi suadebit, his locis utetur: nullam rem utiliorem esse incolumitate; virtutibus uti neminem posse, qui suas rationes in tuto non conlocarit; ‹ne› deos quidem esse auxilio is, qui se inconsulto in periculum mitre existimari, quod non salutem pariat. CAPUT 9 Qui tutae rei praeponet rationem honestam, his locis utetur: virtutem nullo tempore relinquendam; vel dolorem, si is timeatur, vel mortem, si ea formidetur, dedecore et infamia leviorem esse; considerare, quae sit turpitudo consequtura:
Abbreviated transcription (Latin):
Im huimiodi diusio sit locorũ
⁊ cosultanone breniter aperiẽ da
est totiuis tractano canse. E xcodiri
licebit uel a prĩcipio nel ab ĩsinuatiõe. uel
isdem rationibus quibuis ĩ uidiculi can¬
cidet eadem ratione narrare oportebit.
Qnoniã ĩ huimodi cansis est finis uti¬
litas: t ea diuiditur ĩ rationẽ tutã atoꝵ
honestam Si utrũqi potermiꝰ ostendere
utrñq pollicediniur nos ĩ dicendo de¬
mõstraturos esse. Sim alterũ crimꝰ de¬
mõstraturi simpliciter oinod dicturi su¬
mus ostendemui: nt si nostrã ratio¬
nem tuia esse dicemus diuisione ute¬
mur ĩ uim et cõsilium. Nam quo el
ĩdicendo rei dilucide magnificande ca¬
nsã dolum appellauimus ĩd ĩ dicendo
honestuis cõsilum appellabimus. Si ra¬
tionis nostre sentẽtiam rectam esse di¬
cemis et om̃es partes recti ĩcidẽt &
quatripartita diuisione uteniur. Si
nõ ĩ cident. quot crũt tot exponemꝰ
ĩdicendo. ¶Consirmatione. et cõfu¬

Expanded text:
Cum huiusmodi divisio sit locorum Cum huiusmodi divisio sit locorum in consultatione, breviter aperienda erit totius tractatio causae. Exordiri licebit vel a principio vel ab insinuatione vel isdem rationibus, quibus in iudicialei caucidet, eadem ratione narrari oportebit. CAPUT 8 Quoniam in huiusmodi causis finis est utilitas et ea dividitur in rationem tutam atque honestam, ‹si› utrumque poterimus ostendere, utrumque pollicebimur nos in dicendo demonstraturos esse; si alterum ‹erimus demonstraturi, simpliciter› quid dicturi sumus, ostendemus. At si nostram rationem tutam esse dicemus, divisione utemur in vim et consilium. Nam quod in docendo rei dilucidae magnificandae causa dolum appellavimus, id in dicendo honestius consilium appellabimus. Si rationem nostrae sententiae rectam esse dicemus et omnes partes rectei incident, quadripertita divisione utemur: si non incident, quot erunt, tot exponemus in dicendo. Confirmatione et confu
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam esso dicc̃mus. Qũã ille mo¬
dostiam dicet. esso eam nos ĩ hertiam
et dissolutam nogligintiam dicemus.
Quam ille fartitũdinem nominarit
cam nos gdateriam. et ĩ considea¬
tam appollabimus temeritatem: de¬
Audabile est quod cõficit honeltã
et presentem et cõseqquẽtẽ cõme¬
moranonẽ. Hoc nos eo seperauimu arec¬
to nõ oy ho quituor partes que subiei¬
untur sub uocabulo reeti hãc honestans
cõmemorationẽ nõ dare solenit. si quã¬
osi ex recto landabile nascitur tamẽ in
icenolo scorsum tractandum est hoc
ab illo. neq eñ solum laudis cansa rec¬
tum sequi cõuenit. s si laus cõsequit᷑
placet magis rocti appetenli uolũtas.
Cum igitũr erit demõstrãdum rectũ
strabinius. Aur ab idoncis hominibui
ut si qua res placet honestiori ordi
ni que adeteriori ordini improbe¬
tur. Uut ah quibus sociis aut om̃ibuᷤ
ciubus exteris nanonibus postoris q
nostris

Expanded text:
scientiam esse dicemus; quam ille moscientiam esse dicemus; quam ille modestiam dicet esse, eam nos inertiam et dissolutam neglegentiam esse dicemus; quam ille fortitudinem nominarit, eam nos gladiatoriam et inconsideratam appellabimus temeritatem. CAaudabile est, quod conficit honestam et praesentem et consequentem commemorationem. Hoc nos eo separavimus ‹a recto, non quod hae quattuor› partes, quae subiciuntur sub vocabulum recti, hanc honestatis commemorationem dare ‹non› soleant; sed quamquam ex recto laudabile nascitur, tamen in dicendo seorsum tractandum est hoc ab illo: neque enim solum laudis causa rectum sequi convenit, sed si laus consequitur, duplicatur rectei adpetendi voluntas. Cum igitur erit demonstratum rectum strabimus aut ab idoneis hominibus - ut si qua res honestiori ordinei placeat, quae a deteriore ordine inprobetur - aut quibus sociis aut omnibus civibus, exteris nationibus, posterisque nostris.
Abbreviated transcription (Latin):
pro patria. paroniibus hospitibꝰ ami¬
cis. his rebus quas iusticia colere co¬
git adire perienlum: et quẽlibet susci¬
pore laborem. ¶Medestię partibus
utemur. Si nimias libidmes: honoris
pecunio similiũqq rerum intuꝑabimꝰ.
Si uãquãq rem certo naturę termi¬
no chffmiemus: Si quodcuo sans sit
ostendemus: et nimium progredi dis¬
sua debimns. Et si modum imĩcui rei
statuemus. Huiꝰ mooli partes st̾ uirtu¬
hec attenientur que supra demõstra¬
ui. Nam nemo erit qui censeat a uir¬
tute recedendam. Uerum ut ars non
ciusmodi dicatur esse ut uirtutẽ pos¬
scimui egregiam experiri. Aut ĩ con¬
trariis potiuis rebus or̃ ĩ his uirtus
cõstare ostendatur. Itern si quo pacto
poterimus ꝙqͣ is qui cõtradicet insti¬
tiam nocauit nos demõstrabimis i¬
gnauiam esse et ĩhertiam ac pranã
siberalitatem. Quã prudennam appel¬
laxit meptam et garrulam et ooliosa

Expanded text:
pro patria, parentibus, hospitibus, amipro patria, parentibus, hospitibus, amicis, iis rebus, quas iustitia colere cogit, adire periculum et quemlibet suscipere laborem. Modestiae partibus utemur, si nimias libidines honoris, pecuniae, similium rerum vituperabimus; si unam quamque rem certo naturae termino definiemus; si quoad cuique satis sit, ostendemus, nimium progredi dissuadebimus, modum uni cuique rei statuemus. CAPUT 6 Huiusmodi partes sunt ‹virtuhaec adtenuentur quae supra demonstravi. Nam nemo erit, qui censeat a virtute recedendum; verum aut res non eiusmodi dicatur esse, ut virtutem possimus egregiam experiri, aut in contrariis potius rebus quam in his virtus constare, quae ostendantur. Item, si quo pacto poterimus, quam is, qui contra dicet, iustitiam vocabit, nos demonstrabimus ignaviam esse et inertiam, ac pravam liberalitatem; quam prudentiam appellarit, ineptam et garrulam et odiosam
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Si qued ius mrarentas de¬
os patriam natura cãparauit id re¬
ligiose collendum demostrabimus.
Sĩ laspicia eliontelas cognatiões af¬
finitatis caste collendas esse dicemꝰ
Si nee precio nec gratia. nec peri¬
culo nec simultatẽ a uia rocta ostẽ¬
demiis deduci oportere. Si dicomꝰ
ĩ om̃ibus equabile iis satui cõuẽire
His atq huimodi partibus iusticis
si quã rem ĩ cõtione. aut cõsilio fa¬
ciendam ceniõbimus iustar esse ostẽ¬
demis. cõtrariis ĩ iustam ita fiet ut
isdem locis t ad suadendum. et
ad dissua dendum simus comperati.
Som̃ fortitudinis retinenole causa
faciendum iel esse dicemus ostendemꝰ
res magnas et ecelsas seqqui: et appet
oportere. Et itom res humiles et in
sua uidicaro. Item ib miislare honesta pe¬
ricuhi aut laboris magnitucline dednei
oprtere antiquiorem mortẽ turpi¬
endino ualeri. nullo dolore cogi ut
ab officio recodatur. Nulliui pro rei ue¬
ritate motuoro inimicicias. Quelibet

Expanded text:
venire; si, quod ius in parentis, devenire; si, quod ius in parentis, deos, patriam natura conparavit, id religiose colendum demonstrabimus; si hospitia, clientelas, cognationes, adfinitates caste colenda esse dicemus; si nec pretio nec gratia nec periculo nec simultate a via recta ostendemus deduci oportere; si dicemus in omnibus aequabile ius statui convenire. His atque huiusmodi partibus iustitiae si quam rem in contione aut in consilio faciendam censebimus, iustam esse ostendemus, contrariis iniustam. Ita fiet, ut isdem locis et ad suadendum et ad dissuadendum simus conparati. CAPUT 5 Sin fortitudinis retinendae causa faciendum esse dicemus, ostendemus res magnas et celsas sequi et appeti oportere; et item res humiles et indsua iudicare. Item ab nulla re honesta periculi aut laboris magnitudine deduci oportere; antiquiorem mortem turpitudine haberei; nullo dolore cogi, ut ab officio recedatur; nullius pro rei veritate metuere inimicitias; quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
rerum humiliũm cõ tẽotio. et lahõĩs
cam ncilitatis ratione portossio Mede¬
stia est ĩ animo cõtinẽs moteratio
utemur ĩ dicendo Si cõrroda cũ ĩ cõ¬
madis cõferamus cum aterum sequi
nnitare alterura cobartabimur aut si
qua ĩ re cohertalimiur aliea cuius rer
aliquam chisciplinabilem scientiam
poterimus habere quemodo aut qua-
cũq rati one fieri oporteat. Aut si sua¬
dobimus quipriam cuiꝰ rei gastę aut
presente aut audite memoriam ⁊cte¬
rimus habrre. qua ĩ re facile id qđ
uelimus cremplo ollato persuadere
poterimus ust cie partibus utemur
si rat ĩnccertum rit surplicũ mise¬
rori di coriiuis crortero. Si ostendemisᷤ
bene morartibus gratiam referri cõ¬
uenire. Si demõ cabimus ulcisci ma¬
lu moritas opartere.Si fidem magno¬
pere censebunui cõseruandam Si le¬
ges et mares ciuitatis egregie dice¬
mus cpartero seriumi. Sisecictates aui
amicitias stu diese dicomus coli cõ¬

Expanded text:
rerum humilium contemptio et laboris rerum humilium contemptio et laboris cum utilitatis ratione perpessio. Modestia est in animo continens moderatio utemur in dicendo, si commoda cum incommodis conferemus, cum alterum sequi, vitare alterum cohortemur; aut si qua in re cohortabimur aliquid, cuius rei aliquam disciplinam scientiam poterimus habere, quo modo aut qua quidque ratione fieri oporteat; aut si suadebimus quippiam, cuius rei gestae aut praesentem aut auditam memoriam poterimus habere: qua in re facile id, quod velimus, exemplo allato persuadere possumus. Iustitiae partibus utemur, si aut innocentium aut supplicium misereri dicemus oportere; si ostendemus bene merentibus gratiam referre convenire; si demonstrabimus ulcisci male meritos oportere; si fidem magnopere censebimus conservandam; si leges et mores civitatis egregie dicemus oportere servari; si societates atque amicitias studiose dicemus coli con