comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueniss&: auitasq atrebatũ ĩ officio ẽẽt. Cõmius ꝗ post illa uul-¬
neratiõe quã supͣ cõmemoraui semꝑ a oẽs motus paratus
sius cuub ẽe cõsuest&: ne cõsilia belli g̃rẽtib auetor armoꝵ
latrocinis alebat. infestisq itinerib cõmeatus cõplures ꝗ cõpo¬
rtabãt᷑ ĩ hiberna romanort int̾cipiebat. Frat attributui Antoĩo
p̃fectus eꝗtu .C.uolosenus iuadratus: ꝗ cũ eo hibernaret.
hũc Antoniꝰ ad ꝑseq̃ndu eꝗtatu hostiu mittit. Uolusenꝰ ad ea
quo libẽtius id faceret quod imꝑabat᷑. Itaꝙ dispositis insidus
eius sepius eꝗtes aggressus secũda p̃lia faciebat. Nouissime cũ
uehemẽtius cõtẽderet᷑ ac uolusenus ipsius int̾cipiẽdi Cõmu
cupiditate ꝑtinacius cu paucii insecutus esset: ille aũt tuga
impunita. Cõu̾so equo se a ceteris incautius p̃mittit ĩ p̃fectu
faciũt hoc ide ões eius eꝗtes. paucosq nr̃os cõu̾tũt atꝙ ĩsequuntur

Expanded text:
asque Atrebatum in officio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, semper ad omnes motus paratus suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus auctor armorum iniis se suosque alebat infestisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat. Erat attributus Antonio praefectus equitum C. Volusenus Quadratus qui cum eo hibernaret. Hunc Antonius ad persequendum equitatum hostium mittit. Volusenus ad eam ungebat, quo libentius id faceret quod imperabatur. Itaque dispositis insidiis saepius equites eius adgressus secunda proelia faciebat. Novissime, cum vehementius contenderetur, ac Volusenus ipsius intercipiendi Commi cupiditate pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum. Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nu onus iniũgebat. lis copus coactis ad bellouacos ꝓt̾icu
aliquos excipiẽdos ex ꝗb hostiu cõsilia cognosceret. Eꝗtes officio
functi renũciãt paucos ĩ edificus esse inuẽtos. atꝙ hos nõ ꝗ
agroꝵ colẽdoꝵ cã remasissent. sed speculandi grã ẽẽnt remissi.
ĩ unũ locũ cõuenisse itẽꝙ ambianos aulurcos caletos liocasses
atrebatas locũ castris excelsu ĩ silua circũdata palude delegisse
impedimẽta oĩa ĩ ultrriores siluas cõtulisse. Complures ẽẽ pͥn-¬
cipes belli auetores: sed młtitudiẽ maxĩe Corbeo obtẽꝑare : ꝙ e

Expanded text:
onum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficionum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficialiquos excipiendos ex quibus hostium consilia cognosceret. Equites officio functi renuntiant paucos in aedificiis esse inventos, atque hos, non qui agrorum colendorum causa remansissent nin unum locum convenisse, itemque Ambianos, Aulercos, Caletos, Veliocasses, Atrebatas; locum castris excelsum in silva circumdata palude delegisse, impedimenta omnia in ulteriores silvas contulisse. Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo obtemperare, quod ei
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ finitimai cuutates. Cesar tpr̃e añi ditticilimo cũ satil
hr̃ẽt cõueniẽtes manus disupare ne quod initiu belli na
Ipse cu crabris legatiõib remoꝵ certior fieret: bellouacos
ꝗ belli girria gallos am̃es belgasq p̃stabãt tinitimasꝙ iis
ctates duce Corbes bellouaco & Cõmio atrebate
cemparare atꝙ ĩ unũ locũ cogere ut õi młtitudĩe ĩ finei su¬
essonu ꝗ remis erãt attributi facerẽt impressioẽ : ꝑtinere
aũt nõ tantu ad dignitate. sed ẽt ad salute suã udicaret.
nulla calamitate fõtios optime de.x.p. meritos acciꝑe. legiõe
ex hibernis reuocat rursus .xi. litteras aũt ad .C. fabiu mittit
ut ĩ fines suessonu legiões dias quas hẽbat adducer&. alteraꝙ
ex duab a .L. Labieno arcersit. Ita quãtu hibernoꝵ oportuni¬
tas belliꝙ rõ postulabat ꝑpetuo suo labore inuice legiõib expechi¬

Expanded text:
in finitimas civitates. Caesar tempore anni difficillimo, cum satis in finitimas civitates. Caesar tempore anni difficillimo, cum satis haberet convenientes manus dissipare, ne quod initium belli nasipse, cum crebris legationibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli gloria Gallos omnes Belgasque praestabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebatecomparare atque in unum locum cogere, ut omni multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, facerent impressionem, pertinere autem non tantum ad dignitatem sed etiam ad salutem suam iudicaret nullam calamitatem socios optime de re publica meritos accipere, legionem ex hibernis evocat rursus undecimam; litteras autem ad Gaium Fabium mittit, ut in fines Suessionum legiones duas quas habebat adduceret, alteramque ex duabus ab Labieno arcessit. Ita, quantum hibernorum opportunitas bellique ratio postulabat, perpetuo suo labore in vicem legionibus expediti
Abbreviated transcription (Latin):
de nõie cõdonata pollicet᷑. legiõibꝙ ĩ hiberna remi
ip̃e se recepit die .xl. bibarcte. Ibi cũ iui diceret. bituri¬
ges ad eos legatos mittũt. auxiliu petũt contra carnites
quos intulisse bellu sibi q̃rebãt. Qua re cognita cu dies
UI. ex hibernis ab arare ducit: quas ibi collocatas e¬
ẽ. ita cu duab legiõit add ꝑsequẽdos carnites. ꝓticiscituꝵ
Cu fama excitus ad hostes esset ꝑlata calamitate ceteroꝵꝑ
gũit. Caesar erumptes eo maxĩe tp̃re acerrias tõ pestatei.
cu iubire milites nollet ĩ oppido caruuti cenabo castra
quascũꝙ petisse dicebãt᷑ hostes uic trustra. Ha pleruꝙ
magna p̃da potiti nr̃i reuertũtur. Opp̃ssi carnites hiemis
difficultate. terrore ꝑieuli cu tuctii eypidii nullo loto cõ¬
tere diutius auderẽt nec siluaꝵ p̃sidio tmpestati
ssimis tegi pou̾ent: disꝑsi magna parte amissa suoꝵ dissipãt᷑

Expanded text:
praedae nomine condonanda pollicetur legionibusque in hiberna remissis praedae nomine condonanda pollicetur legionibusque in hiberna remissis ipse se recipit die XXXX Bibracte. Ibi cum ius diceret, Bituriges ad eum legatos mittunt auxilium petitum contra Carnutes, quos intulisse bellum sibi querebantur. Qua re cognita, cum diesVI ex hibernis ab Arare educit, quas ibi collocatas eest: ita cum duabus legionibus ad persequendos Carnutes proficiscitur. Cum fama exercitus ad hostes esset perlata, calamitate ceterorum ugiunt. Caesar erumpentes eo maxime tempore acerrimas tempestates cum subire milites nollet, in oppido Carnutum Cenabo castra quascumque petisse dicebantur hostes; nec frustra: nam plerumque magna praeda potiti nostri revertuntur. Oppressi Carnutes hiemis difficultate, terrore periculi, cum tectis expulsi nullo loco diutius consistere auderent nec silvarum praesidio tempestatimissa suorum dissipantur
Abbreviated transcription (Latin):
per territi bituriges ꝗ pͥmũ aduẽtu effugere putaue¬
rant romanoꝵ ĩ finitimas ciuitates aut pͥuatis hospi¬
tus cõtili aut societate cõsilioꝵ cõfugerãt frustra. Na Caesar ma¬
gnis iti nerib oĩb locis occurrit. nec dat ulli ciuitati de aliena potiꝰ
ꝗͣ de dẽ domestica salute cogitãdi. Qua celeritate et facile ami¬
tos retnebat: & dubitãtes terrore ad cõditiões pacis reducebat
Tali cõditiõe ꝓposita bituriges cu sib uiderẽt elemẽtia Cesnis
reditu patere. ĩ eius amicitia finitimasq eiuitates sine ulla
pena dedisse obsides atꝙ ĩ fide receptas esiẽ: ide fecerunt.
Caesar militib ꝓ tãto labore ac patiẽtia. qui brumalib dieb itine¬
rib clifficillimis frigorib intolerãdis studiosissime ꝑmãte¬
rãt ĩ labore. ducẽtos sextertios Centurionib: tot milia nũ

Expanded text:
perterriti Bituriges; qui primum adventum potuerant effugeperterriti Bituriges; qui primum adventum potuerant effugere Romanorum, in finitimas civitates aut privatis hospitiis confisi aut societate consiliorum confugerant. Frustra: nam Caesar magnis itineribus omnibus locis occurrit nec dat ulli civitati spatium de aliena potius quam de domestica salute cogitandi; qua celeritate et fideles amicos retinebat et dubitantes terrore ad condiciones pacis adducebat. Tali condicione proposita Bituriges, cum sibi viderent clementia Caesaris reditum patere in eius amicitiam finitimasque civitates sine ulla poena dedisse obsides atque in fidem receptas esse, idem fecerunt. Caesar militibus pro tanto labore ac patientia, qui brumalibus diebus itineribus difficillimis, frigoribus intolerandis studiosissime permanserant in labore, ducenos sestertios, centurionibus tot milia nummum
Abbreviated transcription (Latin):
hibaretȩ ꝓticiscit᷑ ad legiõẽ .xui. qua nõ lõge a finib he¬
duoꝵ collocauerat ĩ finibꝰ biturigi : eiꝙ adiũgit legione
.xI. quȩ ꝓxima fuerat. binis cohortib ad impedimẽta tuẽdda
relietis. Reliquũ excitio ĩ copiosissimos agros biturigu
inducit. Qui cu latos fines & ꝗ plura oppida hẽrẽt uni¬
us legioĩs hibernis nõ potuerũt cõtineri ꝗn bellu par¬
arẽt cõuiratiõesq facerẽt. Repẽtino aduẽtu Cxsario
accidit quod imparatis deicctisꝙ accidere fuit necesse
ut sine timore ullo rura colẽtes pͥus ab eꝗtatu oppͥmerẽt᷑.
ꝗͣ cõfugere ĩ oppida possent. Nãꝙ ẽt illud uolgare ĩcur¬
sioĩs hostiu signũ quod intẽdiis xdificioꝵ intelligi cõsu¬
eut: Cesaris erat int̾dicto sublatu ne aut copia pa¬
buili frum̃tiꝙ longius ꝓgredi uellent deficeret: aut ho¬
stes incẽdus terrerẽtur. Multis hou milib captis

Expanded text:
citur ad legionem XIII, quam non longe a finibus Aeduorum collocaverat in finibus Biturigum, eique adiungit legionem XI, quae proxima fuerat. Binis cohortibus ad impedimenta tuenda relictis reliquum exercitum in copiosissimos agros Biturigum inducit, qui, cum latos fines et complura oppida haberent, unius legionis hibernis non potuerint contineri quin bellum pararent coniurationesque facerent. Repentino adventu Caesaris accidit, quod imparatis disiectisque accidere fuit necesse, ut sine timore ullo rura colentes prius ab equitatu opprimerentur quam confugere in oppida possent. Namque etiam illud vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sublatum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut hostes incendiis terrerentur. Multis hominum milibus captis
Abbreviated transcription (Latin):
nota. tamen aliter audiuimus ea: quę rerum nouitate aut
admiratione nos capiũt aliter quę testimonio sumus diostu¬
ri. Sed ego ni miꝵ dum omnes excusationis causas col¬
ligo ne cu Caesare conferar. hoc ipsum crimen arogantię
subeo ꝙ me uidicio cuiusꝗͣ existimem posse cum Ca¬
sare comparari.. Uale.
a suꝑiore estate nullu bellandi tempus inte¬
rmisisso milites hibernoꝵ ꝗete reficere
a tantis laborib uell&. complures eodem
tempore cuutates renouare belli cõsilia nũ¬
ciabant᷑. cõuiratioẽsꝙ facere. Ciius rei ue¬
multitudĩe i unũ locũ coacta resisti possẽ romãis: at si diu¬
sa hella cõplures eode tempore intulissent ciuitates satis
Non esse aũt alicui cuutati sorte recusanda incõmodi. si tali
mora reliquȩ possent se uindicare ĩ libertate. Quę ne opi-¬
o galioꝵ cõfirmaret᷑ Caesar. M. Antonui quȩstore

Expanded text:
nota, tamen aliter audimus ea, quae rerum novitate aut admiratione nos capiunt, aliter, quae pro testimonio sumus dicturi. Sed ego nimirum, dum omnes excusationis causas colligo ne cum Caesare conferar, hoc ipsum crimen arrogantiae subeo, quod me iudicio cuiusquam existimem posse cum Caesare comparari. Vale. aestate nullum bellandi tempus intermisisset militesque hibernorum quiete reficere a tantis laboribus vellet, complures eodem tempore civitates renovare belli consilia nuntiabantur coniurationesmultitudine in unum locum coacta resisti posse Romanis, nec, si diversa bella complures eodem tempore intulissent civitates, satis non esse autem alicui civitati sortem incommodi recusandam, si tali mora reliquae possent se vindicare in libertatem. Quae ne opinio Gallorum confirmaretur, Caesar Marcum Antonium q
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a auxilia aut galloꝵ germanoꝵꝙ trãsibãt: acriusq hos¬
tes insequebãt᷑ . aut iucissim hostes eode trãsgressi nr̃os
lõguis sumouebãt. Accidebat aũt qͦtidianis pabulationib
id quad accidere erat necesse cu raris disieotisq ex edifi¬
cus pabulu cõꝗreret᷑: ut impeditis locis disꝑsis pabulatores
circũuenirẽtur. Que res & si mediocre detrimẽtu uim̃tor
ac seruor⁊ nr̃is afferebat. tn stultas cogitatioẽs incitabat
ret hoste cõplures dies castris palude & locis natura muni¬
tis se tenere neꝙ oppugnare castra eoꝵ sine di micatione
ꝑninosa nec locu munitiõib claudi nisi a maiori excitu posle.
eras ad treboniu mittit ut qͣ celerrime posiet legio
quȩ cui .T. Sextio legato ĩ biturigib hiemabat accersiret. atꝙ
ita cũ trib legiõib magnii itinerib ad se ueniret. ip̃e eꝗtes

Expanded text:
nostra auxilia Gallorum Germanorumque transibant acriusque hosnostra auxilia Gallorum Germanorumque transibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Accidebat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat necesse, cum raris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impeditis locis dispersi pabulatores circumvenirentur; quae res, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat ret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi nisi a maiore exercitu posse, litteras ad Trebonium mittit, ut quam celerrime posset legionem XIII, quae cum T. Sextio legato in Biturigibus hiemabat, arcesseret atque ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se veniret; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
fossa duplice pedu denũꝗnu laterib depͥmi directis: turres
excitari crebras ĩ altitudine triu tabulatoꝵ põtib traiectis
cõtratiꝙ cõũgi quoꝵ frõtes iuminea loritula munirẽt᷑ ut ab
hostib duplici fostã duplici ꝓpugnatoꝵ ordine defenderetur
quoꝵ alt̾ ex potib tutior altitudine esset. hoc audatius lõgiusꝙ
ab incidẽtib telis tegeret. Portis fores altioresq turres
imposuit. Huiꝰ munitioĩs duplex erat cõsiliu. Nanq et
oꝑis magnitudĩe & timore suũ sperabat fidutia: barbaris
illatuꝵ & cũ pabulatu frum̃tatũq longius esset ꝓficistẽ¬
du parius copus castra munitiõe ip̃a iudebat posse defe¬
di. Interi crebro paucis utr̃ĩq ꝓcurrẽtib: int̾ bina castra
palude int̾iecta cõtendebat᷑. Quam tñ palude nõnuꝗͣ aut

Expanded text:
fossam duplicem pedum denum quinum lateribus deprimi directis; turres fossam duplicem pedum denum quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quorum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, hoc audacius longiusque ab incidentibus telis tegeretur. Portis fores altioresque turres imposuit. Huius munitionis duplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; quam tamen paludem nonnumquam aut
Abbreviated transcription (Latin):
essent delate om̃ib expositis: aĩos młtitudinis cõfirmat. si furte
hostes triui legionu nũo posset elicere ad dimicãdu. Agminis
diocre ut ĩ expeclitiõib esse cõsueuit. cogeret .xi. ne maio¬
ris multitudinis speties accidere hostib possẽt ꝗͣ ip̃i depopostiss
lac rõe pene quadrato agmie instructo ĩ cõspetu hostiu celerius
opiniõe eoꝵꝑ ex̾citu ad ducit: cu repente instrucstas uelut ĩ acie
certo gradu legiõẽs accedere galli uiderũt. qͦꝵ er̃ãt ad Cxsare
plena fiducię cõsilia ꝑlata: siue certaminis ꝑiculo: siue subito
aduẽtu. seu expectatiõe nr̃i consilui copias instriũit ꝓ castris
nec loco suꝑiore decedũt. C&esar & si dimicare optauerat tñ
admiratus tanta młtitudiẽ hostue ualle int̾missã magis ĩ altibe¬
diẽ dep̃ssa ꝗͣ late patẽte. castra castris hostiu cõfert. hec ĩꝑat
uallo pedie .xii. munire. lorica ꝓ hac rõe eiꝰ altitudĩs medificaũ

Expanded text:
essent delatae omnibus expositis animos multitudinis confirmat. Si forte hostes trium legionum numero posset elicere ad dimicandum, agminis diocre, ut in expeditionibus esse consuevit, cogeret undecima, ne maioris multitudinis species accidere hostibus posset quam ipsi depoposcissent. Hac ratione paene quadrato agmine instructo in conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum adducit. Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. Caesar, etsi dimicare optaverat, tamen admiratus tantam multitudinem hostium valle intermissa magis in altitudinem depressa quam late patente castra castris hostium confert. Haec imperat vallo pedum X
Abbreviated transcription (Latin):
subuenire quia acies tua extenditur et tota se por rigit ad similitudine literenlongrssime¬
que locibenencio adiuuat dimicatione. In hac q et cu paucioribus et cu minus fortib
poteris aduere satuo sust neruptaonunł pnon uabeas exgualiosti nonposit actedere
 aut paludes aut abxupta in una parte habeas ex qua hostis non p
Reliquũ exercitis cu directa acie ordines. sed in illa ala que munitione non habet omnes
ferentarios ponas. Tunc secuius pro tuo arbibrio cu hoste confligrs
parte loci natura te munit ab alia duplex proponitur equitatus Illud tamen obieruandus
est quonia nihil melius inuenitiar ut siue dexteo cornu solo pͥugnare uolueris ibi for¬
cissimos ponas suie de sinisteo ibi stremiussimos colloces siue in medio cuneos fecereuo¬
ipee tuo sacies hostub pumpas in cuneo exercitatissimos ordines bellatones. uic¬

Expanded text:
subvenire, quia acies tua extenditur et tota se porrigit ad similitudinem I litterae longissimesubvenire, quia acies tua extenditur et tota se porrigit ad similitudinem I litterae longissimequae loci beneficio adiuvat dimicantem. In hac quoque et cum paucioribus et cum minus fortibus poteris  aut lacum aut civitatem aut paludes aut abrupta in una parte habeas, ex qua hostis non possit accedere, reliquum exercitum tuum directa acie ordines, sed in illa ala quae munitionem non habet omnes equites et ferentarios ponas. Tunc securus pro tuo arbitrio cum hoste confligis, quia ab una parte loci natura te munit, ab alia duplex prope ponitur equitatus. Illud tamen observandum est, quo nihil melius invenitur, ut, sive de dextro cornu solo pugnare volueris, ibi fortissimos ponas, sive de sinistro, ibi strenuissimos colloces, sive in medio cuneos facere volueris per quos acies hostium rumpas, in cuneo exercitatissimos ordines bellatores. Vic
Abbreviated transcription (Latin):
rirte sed hoc genus cextaminis licet cito supexet si exercitatos fortissimosq produxerit
tameñ pexiculosu est quea media acie sua qui sic dimitat nudare compellitr. et in
tio est quaxte similis. Sed hoc unu amplius habet quod leue ar matura et sagitt irios
ante primas acie ponit ut illis resistentibus non possit ixrumpi. Na sic de dextro
tit icnfigitarisq defenditur. Sexta depugnatio est optina peopesimilis secundȩ qua
utuntiur qui de numexo suoru et de iurtute desperant: Et si bene ordinauernt
quis cus paucioxibus sepe uctorias consequuntur. Naz quu inseructa acies ad hostees
accedit dextra ala tua sinisteȩ alȩ hostiu uinge et ibi per equites probatissimos et uelo cissimos
incipe preliu. Reliqua aute paxte exexcitus sui ab aduersarioru acie remoue. et in diectio

Expanded text:
ris. Sed hoc genus certaminis, licet cito superet si exercitatos fortissimosque produxerit, ris. Sed hoc genus certaminis, licet cito superet si exercitatos fortissimosque produxerit, tamen periculosum est, quia mediam aciem suam qui sic dimicat nudare compellitur et in tio est quartae similis, sed hoc unum amplius habet, quod levem armaturam et sagittarios ante primam aciem ponit, ut illis resistentibus non possit inrumpi. Nam sic de dextro tura sagittariisque defenditur. Sexta depugnatio optima est, prope similis secundae, qua utuntur qui de numero suorum et de virtute desperant; et si bene ordinaverint, quamvis cum paucioribus semper victoriam consequuntur. Nam cum instructa acies ad hostes accedit, dextram alam tuam sinistrae alae hostium iunge et ibi per equites probatissimos et velocissimos pedites incipe proelium, reliquam autem partem exercitus tui longissime ab
Abbreviated transcription (Latin):
et aperti cu difficultate aggreduntuur hostes qui sinistro dinucant cornũ Q uod aꝑ¬
tiue explariboSi quando ala sinifira longe habueris meliore tunc eni fortissimos
equite peditesꝙ ceniunge cu in congressu ipsa primu ⁊pplica et ad ala hostiut Sexo¬
traz et quantus pote aduersari dextras partez impellere et tircumuenire fẽstina lua
autez alas exoreitus parte in qua deterniores bellatores te habere nosti a sinistea illuico
longissime separa ne uel gladiis inuadatur uel ad ea tela perueniint. In hoc genere
cauendus estne inimicoru cuneis tran suexsa tua acies elidatur. hor aute modo uno
casu utilite pugnabitur si aduersarius infirmiore dextice tornu habuerit et tulo¬
ge fortiores sinistru. Quaxta pugnatio talis est. quu ordinaueris acie ante cccc. uel¬
uenit ex utroq cornu improuisos hostes uertas in fuga et telexius uictorias conseque¬

Expanded text:
et aperte cum difficultate adgrediuntur hostes qui in sinistro dimicant cornu. Quod apet aperte cum difficultate adgrediuntur hostes qui in sinistro dimicant cornu. Quod apertius explanabo. Si quando alam sinistram longe habueris meliorem, tunc ei fortissimos equites peditesque coniunge et in congressu ipsam primam applica ad alam hostium dextram, et quantum potes adversarii dextram partem pellere et circumire festina; tuam autem aliam exercitus partem, in qua deteriores bellatores habere te nosti, a sinistra illius longissime separa, ne vel gladiis invadatur vel ad eam tela perveniant. In hoc genere cavendum est ne inimicorum cuneis transversa tua acies elidatur. Hoc autem modo uno casu utiliter pugnabitur, si adversarius infirmiorem dextrum cornum habuerit et tu longe fortiorem sinistrum. Quarta depugnatio talis est. Cum ordinaveris aciem, ante quut ex utroque cornu inprovisos hostes vertas in fugam et celerius victoriam consequa
Abbreviated transcription (Latin):
seperabu ne uel nussibilia ad ea icel sagitte perueniant. Dextra aute ala tua sinistex
mis peditibues sinis tea manu illius ad qua te iunxeris aggredianis atq eircuete
et deteudendo atq supercire rendo ad hostiu terga peruenas. Quodsi Emel uresatio
exinde pellexe tiperis atedentibus turs indubitatas iuttoria conique risnt pausce saeru¬
cabulaquas ab hoste submoueris iecura dutabit Nosrrin uen seque rist et pars exer
fabrilis acles in hoc genere dimicandi componatur. Sligo sitibi puor aduerieue
fẽcerit: illos rtos post acies super numerarios diximus dibeta poniotgequitier upe¬
dites ad sinisteu tuu colligas cornu et sic aduersario resistas magnis iuuuis ꝗ ne
arte pellaris. Tertia depuignatio ust similis secunor ed inhot deterior quodusinistec
cornu tuo cuz allls incipies dextro confligere. Na quasi mancus imprtue est eorugt

Expanded text:
separabis, ne vel missibilia ad eam vel sagittae perveniant; dextram autem alam tuam sinistraeseparabis, ne vel missibilia ad eam vel sagittae perveniant; dextram autem alam tuam sinistraemis peditibus sinistram partem illius, ad quam te iunxeris, adgrediaris atque circumeas et detrudendo atque supercurrendo ad hostium terga pervenias. Quod si semel adversarios exinde pellere coeperis, accedentibus tuis indubitatam victoriam consequeris et pars exercitus tui quam ab hoste su genere componuntur. Quod si tibi prior adversarius fecerit, illos quos post aciem supernumerarios diximus debere poni, tam equites quam pedites, ad sinistrum tuum colliges cornum, et sic adversario resistes magnis viribus, ne arte pellaris. Tertia depugnatio est similis secundae, sed in hoc deterior, quod a sinistro cornu tuo cum illius incipis dextro confligere; nam quasi mancus impetus est eorum
Abbreviated transcription (Latin):
SEpugnationu.UII. sunt genera uel modicu infesta ex utraq parte signa
nt una depugnatio est fronte longa quadrato exexcitu sici
et prope semper solet plurimu fieri. Sed hoc genus depugnationis periti armoru
non optimu iudicant. Qui in proximo spatio contenditur acies non equalis semper
aut dexbea aut sinistea ala cixcumuenit: in quo pexiculu magnu est nisi suꝑer nu¬
merarios habeae qui precurrant hosteq sustinent. Hoc genero solus debet confu¬
gere qui pluxes et fortes habuerit bellatoxes ut ex utroq cornu hoste crcumuenit
et quasi in sinu sui concludat exexcitus. Secunda depugnatio est obliqua plurime
meliox in qua si pautos strenuos loco idoneo ordinaueris etia si multitudine hostiu et
uixtute turberis tamen poteris reportare uctoria huiustalis est modiis. Quus instruc¬
te acies ad congressu ueniunt tunc tu sinistra ala tia ⁊dextra aduersarii longuret

Expanded text:
epugnationum septem sunt genera vel modi cum infesta ex utraque parte signa confligunt.Una depugnatio est fronte longa quadro exercitu, sicut etiam nunc et prope semper solet proelium fieri. Sed hoc genus depugnationis periti armorum non optimum iudicant, quia in prolixo spatio cum tenditur acies non aequalis semper aut dextram aut sinistram alam circumvenit, in quo periculum magnum est nisi supernumerarios habeas qui procurrant hostemque sustineant. Hoc genere solus debet confligere qui et plures et fortes habuerit bellatores, ut ex utroque cornu hostem circumveniat et quasi in sinum sui concludat exercitus. Secunda depugnatio est obliqua, plurimis melior; in qua si paucos strenuos loco idoneo ordinaveris, etiam si multitudine hostium et virtute turberis, tamen poteris reportare victoriam. Huius talis est modus. Cum instructae acies ad congressum veniunt, tunc tu sinistram alam tuam a dextra adversarii longius
Abbreviated transcription (Latin):
oloitiab uarmasite somunitus ac fulgens exercitii usu
XIII.
autus eti lin pur singulaes cohortes ⁊ denconrise fecuntiur ad prelius. Sed
antiqui quia sciebant in acie commisso bello celexiter ordines aciesq turbari
centuriis singula uexila constituere ita ut ex qua tohorte uel ex quota esset
centuria illi uexillo esset ascriptu. quod intuentes uel legenter milites
antous tumultu a contubernalibus suis abexiare non possent. Centuri¬
quas singulas ussere gubernare tenturias quatenus erxor non existerebe

Expanded text:
idus, armis bene munitus ac fulgens, exercitii usu XIII Des etiam per singulas cohortes a draconariis feruntur ad proelium. Sed antiqui, quia siserunt et singulis centuriis singula vexilla constituerunt, ita ut ex qua cohorte et ut quota esset centuria, in illo vexillo literis esset ascriptum, quod in tuentes vel legentes milites, in quantovis tumultu, a contubernalibus suis aberrate non possent. Centuritur, singulas iusserunt gubernare centurias, quatenus nullus error existeret
Abbreviated transcription (Latin):
Oł mebo i sx fnus consulcu aliquanto tempore crotona oppidu frustca obsedis¬
set quod mexpugnabile fiebat ipumbet m poesiduo tand noradinianũ smolidut
se cepto desitere .Captuus deande magno premio sollicitatu mittit erotona qui
axbitxiti dimisere auxilia. destituti uo propugnatoribue mopmnati et inualidi capti sũt.
tus peorterqei prtesidia perfuga misit qui persuaderet appropinquantibus captia
nes: qua ratione detexxitis eis reliqua uctoriȩ consumaiut.
lcibiades in sicilia cu siracus moscapere uellet ex cataniensibus ⁊pud quos eu
et si adiuuar entur a siracusanis futuxus ut oprimerent eoset alcibdeni
Quaxe adducti siracusani uniuersis iuribus catina petituri processecunt
relicta ipsoru urbe qua a tergo adortus alcibiades desolata ut sperauerat
afflixit.
reomenes atheniensis tyrenos qui presidio grateru tenebant aggressus

Expanded text:
Cornelius Rufinus consul, cum aliquanto tempore Crotona oppidum frustra obsedisCornelius Rufinus consul, cum aliquanto tempore Crotona oppidum frustra obsedisset, quod inexpugnabile faciebat assumpta in praesidium Lucanorum manus, simulavit se coepto desistere. Captivum deinde magno praemio sollicitatum misit Crotona, qui um Crotonienses arbitrati dimisere auxilia destitutique propugnatoribus inopinati et invalidi capti sunt. tus ventura ei subsidia perfugam misit, qui persuaderet appropinquantibus captum iam Pisonem; qua ratione deterritis eis reliqua victoriae consummavit. Alcibiades in Sicilia, cum Syracusanos capere vellet, ex Catiniensibus, apud quos tum et, si adiuvarentur a Syracusanis, futurum, ut opprimerent eos et Alcibiadem; qua re adducti Syracusani universis viribus Catinam petituri processerunt, relicta ipsorum urbe, quam a tergo adortus Alcibiades ac desolatam, ut speraverat, afflixit. Cleonymus Atheniensis Troezenios, qui praesidio Crateri tenebantur, adgressus
Abbreviated transcription (Latin):
patio dedigenda dictabat firmis presidiis diuerse partas obtinerentur
binde aliqua manu submittebat ad infustanda ea. Nouissime et
drepidatione deductis utrinq presidiis tanꝗͣ de sũma rerum
decintaturus iniequi cepit. Ie consecutus Scipio quod petierat nudatas peopugna¬
toribuss urbes per Maximissa et numidae cepit. od pet¬
Or neliue. Scipio intellecta difficultate expugnandi delminu quia concursu
omnius de fendebatur. aggredi alia oppidã cepit et euocatis ad defendenda sua¬
singulis uacua auxiliies delminum cepit.
yrdrhus epyrrhotaxu rex aduersus Illirycos cu cuuitate quȩ caput gentis erat
redigexe in potestite ma uellet eius desperatione ceteras urbes petere cepit. Con¬
secutusq est ut hostes fiducia uelut satis munite uxbis eius ad tutela aliaru dilabe¬
rentuo quo facto eeuocatis ipse rursus omnibus sius euacuata defensoribus urbe cepit

Expanded text:
atem redigenda dictabat, firmis praesidiis diversae partis obtinerentur, subinde aliquam manum submittebat ad infestanda ea. Novissime etirepidationem, deductis undique praesidiis, tamquam de summa rerum decertaturus insequi coepit. Ita consecutus Scipio, quod petierat, nudatas propugnatoribus urbis per Masinissam et Numidas cepit. P. ornelius Scipio, intellecta difficultate expugnandi Delminum, quia concursu omnium defendebatur, adgredi alia oppida coepit et evocatis ad sua defendenda singulis vacuatam auxiliis Delminum cepit. Pyrrhus, Epirotarum rex, adversus Illyrios, cum civitatem, quae caput gentis erat, redigere in potestatem suam vellet, eius desperatione ceteras urbes petere coepit consecutusque est, ut hostes fiducia velut satis munitae urbis eius ad tutelam aliarum dilaberentur; quo facto revocatis ipse rursus omnibus suis vacuam eam defensoribus cepit.
Abbreviated transcription (Latin):
tactis fructibus relictam
Ulicus Imperatoris Cxsaris domitiani Augusti Germanici eo bello quo Iulius
Lainius qui corinta capta non italia solu sed etra pro
opem senatuss Ex publico dotauerit.
De fustitia IIII

Expanded text:
nte exercitu intactis fructibus relictam. nte exercitu intactis fructibus relictam. Auspiciis Imperatoris Caesaris Domitiani Augusti Germanici eo bello, quod IuliuL. Mummius, qui Corintho capta non Italiam solum sed etiam provliam eius inopem senatus ex publico dotaverit. IV De Iustitia Cami
Abbreviated transcription (Latin):
Arcu catone uino eode quo remiges contentu fiuise traditu nux
FAbricius cucyneat legatus epyarhotaxu grande pondus auxi
dono ei daxet non accepto eo dixit malle se habentibus iel in
is Regulus cu summis rebus prȩtiusset adeo pauper fuit ut se coniuge
liberosq toleraret agello qui colebatur per iullicu unu Eiius audita morte
publice dotauit senatus.
rub presfiterunt athenienses filiis Axistidis post amplissimaru reru administea-¬
pomumuntax aux rhebanoru tante abstnentiȩ fuit ut supollectili eius pee-
annibal sugere de nocte solitus ante noctes non requiescebat erepusculo demus
tectus somnos capiebat.
Pllinu Scipione traditur in itinere cu amicis ambulante accepto pane uesci.
ulante capere solitu cibos legimue⁊.
cens cui non esset id quod cẽterie militibus satied.
iersi q exercitus notabilis sepe fuit continentia sicuti eius
pede casteoru fuerat completa metatione postero die abe

Expanded text:
a M. Catonem vino eodem quo remiges contentum fuisse traditur. Fabricius, cum Cineas legatus Epirotarum grande pondus auri dono ei daret, non accepto eo dixit malle se habentibus id impeabere. Atilius Regulus, cum summis rebus praefuisset, adeo pauper fuit, ut se coniugem liberosque tolararet agello, qui colebatur per unum vilicum; cuius audita morte publice dotavit senatus. Idem praestiterunt Athenienses filiis Aristidis post amplissimarum rerum administrapaminondas, dux Thebanorum, tantae abstinentiae fuit, ut in suppellectili eius praetretur. Hannibal surgere de nocte solitus ante noctem non requiescebat; crepusculo demum tectus somnos capiebat. Aemilianum Scipionem traditur in itinere cum amicis ambulantem accepto pane vesci sambulantem capere solitum cibos legimus. M malum civem dicens, cui non esset idem quod ceteris satis. Universi quoque exercitus notabilis saepe fuit continentia, sicut eius in pede castrorum fuerat complexa metatio, postero die abeu
Abbreviated transcription (Latin):
nauiu exigerent malor easq primas agi iuberet hostes aute pr̃o:¬
cul conspicati numeru arborus ex eo nauiu ꝗͦ coniecturantes obtule¬
runt se certamini et a pluribus occupati superatiq sunt.
teus dux atheniensiu iduersus Lacedemonios nauali preliodecer-¬
progressus puelaxatos facile superauit.

Expanded text:
navium malos erigeret easque primas agi iuberet; hostes pronavium malos erigeret easque primas agi iuberet; hostes procul conspicati numerum arborum et ex eo navium quoque coniectantes obtulerunt se certamini et a pluribus occupati superatique sunt. Timotheus, dux Atheniensium, adversus Lacedaemonios navali acie decerprogressus praelassatos facile superavit.
Abbreviated transcription (Latin):
milite pala trans naugare iussit. Ita securos et nihil dubitante¬
demonios a tergo aggressu itinere oppressit fu
Iburni cu uadosa loca obsedissent capitibus tantu eminentibus Rdelio¬
cedemonioru duce cu amplu ex ercitu et plurges naues baberet noc
positia in terra quibusda militibue parte ꝙͦ nauiutep¬
promontoria occultata ipse cu paucis protectus itaut contemphasiudou
ceret iduersu deinde et egrediente in turra per eos quos ad hoc ipsum
exposuerat cecidit.
de naunli prelio decertaturus constituit quosdi in promontorio prlode¬
epitq his quosibi reunquebat ut cu conimisu preliu sensissent pande¬
rent uela quo facto consecutus est ut hostes alia classe in auxiliu superue-¬
nixe ei arbitrati uerterentiu.
rixron pbduis nauatereus cu haberet ducentaru nauiu classe et
ostiu naues elicere ad preliu uellet ita ordinauit suos ut paucaru

Expanded text:
milite palam transnavigare iussit; ita securos et nihil eemonios a tergo ingressus itinere oppressit fuditque. Liburni, cum vadosa loca obsedissent, capitibus tantum eminentibus fidem fLacedaemoniorum ducem, cum amplum exercitum et plures naves haberet, nocte expositis in terrapromunturia occultata, ipse cum paucis profectus ita, ut contemptu sui ceret. Aversum deinde et egredientem in terram per eos, quos ad hoc ipsum exposuerat, cecidit. Idem, navali proelio decertaturus, constituit malos quosdam in promunturio praee his quos ibi relinquebat, ut, cum commissum proelium sensissent, panderent vela. Quo facto consecutus est, ut hostes aliam classem in auxilium ei supervenire arbitrati verterentur. Memnon Rhodius navali proelio, cum haberet ducentarum navium classem et hostium naves elicere ad proelium vellet, ita ordinavit suos, ut paucarum
Abbreviated transcription (Latin):
permi Octaui Gratiniu cu dece cõhortibris in more xomanoru muuntis
nice hispanoru leuis ar mature et larquimu fristu cu du¬

Expanded text:
peiani, Octavium Graecinium cum decem cohortibus in morem Romanorum armatis peiani, Octavium Graecinium cum decem cohortibus in morem Romanorum armatis et decem Hispanorum levis ar
Abbreviated transcription (Latin):
deinde trequentibues excursionibus perpetrata et enixa opera exhiberet
fide ad quisita tempis elegit quo missa principia quiete omnibus cisteensibus
dabit pretoriu secretius prestabant. Casus adiuuit Lucullu. Na qui acor
uigilante usus ad mitteretur. fatigatu nocturnis cogitationibus illo tempor
quiestente inuenit. Cu deinde tanꝗͣ munciaturus subitu aliqud al neceba¬
riu intrare uellet et pertinaciter Ab serius ualitudini domini consulentibus
excluderetiu ueritur ne suspectus esset equis quos ante porta paratos
habebat ad Mithridatem refugit.
haberet et dux tantummodo regiones essent ex quibus pabulis peti ponet
una in propinquo altera lenguis sita: ea quȩ in propinquo erat subir
ab leui armatura infestari ulteriore aute uetut ab ullo armato adiridonec
persuasit aduersariis tutiore esse que erat remotior. Qua cu petissent pom¬

Expanded text:
Cum deinde frequentibus excursionibus promptam et enixam operam exhiberet, Cum deinde frequentibus excursionibus promptam et enixam operam exhiberet, fide acquisita tempus elegit, quo missa principia quietem omnibus castrensibus dabant praetoriumque secretius praestabant. Casus adiuvit Lucullum. Nam qui ad vigilantem usque admitteretur, fatigatum nocturnis cogitationibus illo tempore quiescentem invenit. Cum deinde, tamquam nuntiaturus subitum aliquid ac necessarium, intrare vellet et pertinaciter a servis valetudini domini consulentibus excluderetur, veritus, ne suspectus esset, equis quos ante portam paratos habebat ad Mithridatem refugit ihaberet et duae tantummodo regiones essent, ex quibus pabulum peti posset, una in propinquo, altera longius sita, eam quae in propinquo erat subinde a levi armatura infestari, ulteriorem autem vetuit ab ullo armato adiri, donec persuasit adversariis, tutiorem esse quae erat remotior. Quam cum petissent Pom
Abbreviated transcription (Latin):
destituta propugnatoribues irrupit
Anniba puceta ncte adcanns sex centos equites numidas trans fugere uissit
qui ad fide facienda gladios et scuta nostris tradiderunt et inultinus agnen
retepti ubi primo onciucri cepit strictis mucronibus quos occultauerint gla
tutis iacentiu assumptis romanoras acierecedee deditio¬
piges publio Licinio proconsiili pagos qͦ sub specie deditiotue
et in postrema acie collocati terga romanoru ceciderunt.
s erat ad suc currendu suis procur suros insidiis dispositi exc¬
peret utrunq ex sententia successit sibi. Naq sine armis ad fortuitu incendu
prirridates alucullo uuxtute fe equenter superatus insiduseu aꝑpetit. Adacante
 eminente urribus iubornato ut transfugeret etiside pactahi¬
perpetriret. Receptus enizalucullo in grege equitus norisoae tacla custodia
us est. Quia nec subito profuge nec in hiberi teliquor oport

Expanded text:
destituta propugnatoribus irrupit. Hannibal directa acie ad Cannas DC equites Numidas transfugere iussit, qui ad fidem faciendam gladios et scuta nostris tradiderunt et in ultimum agmen recepti, ubi primum concurri coepit, strictis minoribus quos occultaverant gladiis, scutis iacentium assumptis, Romanorum aciem ceciderunt. Iapydes P. Licinio proconsuli paganos quoque sub specie deditionis obtulerunt, qui recepti et in postrema acie conlocati terga Romanorum ceciderunt. tem, quos certum erat ad succurrendum sociis procursuros, insidiis dispositis exciperet. Utrumque ex sententia cessit, nam tamquam ad fortuitum incendiumMithridates, a Lucullo virtute frequenter superatus, insidiis eum appetiit, Adathante quodam eminente viribus subornato, ut transfugeret et fide partaconatus est. Receptus enim a Lucullo in gregem equitum non sine tacita custodia habitus est, quia nec credi subito transfugae nec inhiberi reliquos oportebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ne cecidit capto etiam duce eoru Perpenna.
Dem aduersus Mithridate in armenia numere et gene
lente tria milia leuis armature et quingentos equites nocte inuallico
sub uiguitie quȩ inter bini castea erant disposut prima deinde luce
in statione hostru emisit equite ita firmatoe ut uniuersus cu etde¬
rent donec spatiu darent consurgendi ab tergo ob hoc dispositie. Quod
postꝗͣ ex sententia contigit conuersis qui tega dedits iudubĩ uttedente¬
diu hoste trepidante cecidit ipsos et equos pedite cominus accedente
tonfodit eoq puelio fiducia regi qua in equestribus copiis habebat subtrax
Rassus bello fugitiuoru apud Cattna bina castra cominus cu hostiu castris
uallauit. Nocte deinde commutatie copiis manente pretorio in maiori¬
bris castris ut fallerentur hostes ipse omnes copias eduxit et in radicib
predicti hõstie constituit. Duusoq equitatu precepit belio Quintio parto¬

Expanded text:
 internicionem cecidit, capto etiam duce eorum Perperna. Idem adversus Mithridatem in Armenia, numero et genere equitum praevalentem, tria milia levis armaturae et D equites nocte in valle sub virgultis, quae inter bina castra erant, disposuit, prima deinde luce in stationem hostium emisit equites ita formatos, ut, cum universus cum exer paulatim cederent, donec spatium darent consurgendi a tergo ob hoc dispositis. Quod postquam ex sententia contigit, conversis qui terga dedisse videbantur, medium hostem trepidantem cecidit, ipsos etiam equos pedite comminus accedente confodit. Eoque proelio fiduciam regi, quam in equestribus copiis habebat, detraxit. Crassus bello fugitivorum apud Cantennam bina castra comminus cum hostium castris vallavit. Nocte deinde commotis copiis, manente praetorio in maioribus castris, ut fallerentur hostes, ipse omnes copias eduxit et in radicibus praedicti montis constituit; divisoque equitatu praecepit L. Quintio, par
Abbreviated transcription (Latin):
lata fuga hoste effuse sequente ultea locu insidranu perduxerunt hostez
latexe acie precipirita in fuga in hi pharnacem inti
Esar sius et Affiranii castris contrarias tenentibus planicies cu utriusq
uctis pluramu interesset colles proximos occupare. Idq p
de inopia fide destinãtioni. Intra breiussimu deinde sp
curcuitu flexit repente ad monte ⁊ octupandos. Quo uiss perturbati
affraniani uelut captis castris et ipsi effuso cursũ eosde montes petiere: quod

Expanded text:
 qui ubi simulata fuga hostem effuse sequentem ultra locum insidiarum perduxere, coorta a  qui ubi simulata fuga hostem effuse sequentem ultra locum insidiarum perduxere, coorta a latere acie praecipitatos in fugam, in hesar, suis et Afranii castris contrarias tenentibus planitias, cum utriusque partis plurimum interesset colles proximos occupare idque prfaciente inopia fidem destinationi. Intra brevissimum deinde spatium exiguo circuitu flexit repente ad montis occupandos. Quo visu perturbati Afraniani velut captis castris et ipsi effuso cursu eosdem montes petiere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
in cornua subito aciecs romana ad aperta cu clamore cucurrit. XXU. mila
ematoru eo prelio interfecta cu ipsis ducibus Luuus ti
fascee⁊ cum securibues.
assiue in sycia aduersus parthos acie ducens equite ostendit afronte
im ab tergo pedite in confrigosa loca collocasset.dein
tatu et per nota se recipiente in preparatae insidias perduxit exerci¬
tu parthoru et excidit.
Entidiue parthos et Labienu alacres successibus uictoriaꝵ.du iple suos
per simulatione metus contineret euocauit et in ea loca iniqua dedi¬
tos aggressus per obreptione ⁊deo debellauit ut destito Labieno proiuntia
decederent parthi.
Se aduersue pharnace et parthoscu ipse exiguu numexu militu
haberet illis aute fiducia ex multitudine iuderet increstere ad latus
castroru .xuiii. cohortes in obscura ualle posuit equitatu post terga pe¬
tu collocato. Tu paucos admodu milites in hoste misit

Expanded text:
in cornua, subito acies Romana adaperta cum clamore procurrit. XXXV milia armatorum eo proelio interfecta cum ipsis ducibus Livius trfasces cum securibus. C. Cassius in Syria adversus Parthos ducemque Osacen equitem ostendit a fronte, cum a tergo peditem in confragoso loco occultasset. Dein cedente equitatu et per nota se recipiente, in praeparatas insidias perduxit exercitum Parthorum et cecidit. Ventidius Parthos et Labienum, alacres successibus victoriarum, dum suos ipse per simulationem metus continet, evocavit et in loca iniqua deductos adgressus per obreptionem adeo debellavit, ut destituto Labieno provincia excederent Parthi. Idem adversus Pharnastanis Parthos, cum ipse exiguum numerum militum haberet, illis autem fiduciam ex multitudine videret increscere, ad latus castrorum XVIII cohortes in obscura valle posuit, equitatu post terga peditum conlocato. Tum paucos admodum milites in hostem misit;
Abbreviated transcription (Latin):
gladiu cruentu exercitus utciq persuasit Pyrxhus interemptus. Quon¬
obre hostes destitutos se clucis morte credentes cõstexnati a mendacio se pa¬
Vgurta numida aduersus .c. Maxiu cu latinȩ ꝙͦ lingui¬
pristina dedisset casteoru in prima acie precueurrit et occisu ab se .C.
Uronides atheniensie dubio bello aduersus thebanos re gerens eepente t sus
alacritate et hostibus iniecto metu uicit.
Roesut preualido hostiu equitatu camelloru grege opposuit quoru nouitate
et horidie consternati equi non solu insidentes p recipitauerũt. sed peditu
qͦ suoxu ordine pextriuerũt: uincendosq hosti prebuerunt.
peuhus epuerhotaru reꝵ pro tarentinis aduersus comanos code modo ele¬
phantis ad pexturbanda hostiu acie usue este sus coman¬
deni quide aduersus romanos ide facerunt frequenter

Expanded text:
gladium cruentum, utrique exercitui persuasit Pyrrhum interemptum; quamobrem hostes destitutos se ducis morte credentes, consternati a mendacio in caIugurtha in Numidia adversus C. Marium, curum dedisset, in primam aciem procucurrit et occisum a se C. Madversus Thebanos rem gerens repente in alacritate et hostibus iniecto metu vicit. Croesus praevalido hostium equitatui camelorum gregem opposuit, quorum novitate et odore consternati equi non solum insidentes praecipitaverunt, sed peditum quoque suorum ordines protriverunt vincendosque hosti praebuerunt. Pyrrhus, Epirotarum rex, pro Tarentinis adversus Romanos eodem modo elephantis ad perturbandam aciem usus est. Poeni quoque adversus Romanos frequente
Abbreviated transcription (Latin):
cedere ad munitioneseoru lacessitisq barbaris simulata fuga regredi. hoc cu per
solita nudari. Itaq per parte exercitus custodita consuetudine ipse cu expeditis¬
post tastra hostiu consedit occultus. effusisq eis ex more repente adortus et dese¬
tu proxuit uallu et castea cepit.
Aius fuliuius cu in finibue nostris exercitus faliscoru lo
castea posuisset per suos milites queda procul a castris succendit edificia ut tali

Expanded text:
cedere ad munitiones eorum lacessitisque barbaris simulata fuga regredi. Hoc cum persolita nudari. Itaque per partem exercitus custodita consuetudine ipse cum expeditpost castra hostium consedit occultus effusisque eis ex more repente adortus et desertum proruit vallum et castra cepit. Cn. Fulvius, cum in finibus nostris exercitus Faliscorum longe nostro maior castra posuisset, per suos milites quaedam procul a castris aedificia succendi
Abbreviated transcription (Latin):
miisis equitibue inordinatos est adortuas
exe confecit quo intra paucos dies exanimaretur. dieas.
Uba in afrix bello ciuili Curionis animu insimulato regressũ impulit m
iana alacritate/ euius spei uanitate deceptu Curio du tan¬
ra regiu prefectu perse queretur deuenit in patentes campos: ibi numi¬
axu cixcumuentus equitatu perdito exercitu cecidit.
Flancus dux atheniensiu eu prouocatus agrege hostiu
tus ille quisna se comitaretur respexisset aduersu uno icta confecit.

Expanded text:
missis equitibus inordinatos est adortus. nere affecit, quo intra paucos dies exanimaretur. Iuba rex in Africa bello civili Curionis animum simulato regressu impulit in vanam alacritatem; cuius spei vanitate deceptus Curio, dum taram regium praefectum persequitur, devenit in patentes campos, ubi Numidarum circumventus equitatu, perdito exercitu, cecidit. Melanthus, dux Atheniensium, cum provocatus a rege hostium tus ille, quisnam se comitaretur, respexisset, aversum uno ictu confecit.