comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam xp̃ianam suisse precaxlinꝰ orare con¬
sueuerant: In hac ergo & ipsi pͥmo conuenire.
orare. psallere. missas facere: predicare et bap¬
tizare ceꝑunt: donec regeĩ ad fidem con¬
uerso. maiorem p̾dicandi ꝑ omnia seccłas
fabricandi uelrenirandi licenciam ac¬
ciꝑent: At ubiii. auos deles atus¬
dum uerhum cufluere. ac relicto gentilita¬
tis ritu: unitati se sancte ȩccłȩ credendo socia¬
re Quorum fidĩ et conuersationi congratu¬
laiꝰ ẽẽ rex ꝑhiberur: ut nullum tamen coge¬
ret ad xp̃ianismum. s tantummodo cred en¬
tes artior duectiom quasi conciues si bi regni
celestis amplecteretur. Didicerat enim adoc¬
toribus auctoribusq sue salutis: seruitium
xͥ uoluntarium non coactiuum ẽẽ debere.
Nec distulit quin etiam ipsis doctoribus suis
locum sedis. eorum gradui congruum. indo¬
ruuerni metropoli sua donaret: simul et
necessarias in adruersis spẽbus possessiones
conferret. Interea uir dñi augustinus.

Expanded text:
uam Christianam fuisse praediximus, orare consueverat. In hac ergo et ipsi primo convenire, psallere, orare, missas facere, praedicare et baptizare coeperunt; donec rege ad fidem converso, majorem praedicandi per omnia, et ecclesias fabricandi vel restaurandi licentiam accidum verbum confluere, ac relicto gentilitatis ritu, unitati se sanctae Christi Ecclesiae credendo sociare. Quorum fidei et conversioni ita congratulatus esse rex perhibetur, ut nullum tamen cogeret ad Christianismum; sed tantummodo credentes arctiori dilectione, quasi concives sibi regni caelestis, amplecteretur. Didicerat enim a doctoribus auctoribusque suae salutis, servitium Christi voluntarium, non coactitium esse debere. Nec distulit, quin etiam ipsis doctoriblocum sedis eorum gradui congruum in Dorobernensi metropoli sua donaret, simul et necessarias in diversis speciebus possessiones conferret. Interea vir Domini Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
non his possum assentum tribuere. relictis
eis quȩ tanto temꝑe cum omni anglorum gen¬
te seruausuerum ouia delonge huc ꝑegri¬
ni uenistis: & ut ego mich. uideor ꝓspexisse.
ea quȩ uos uera et os i ia crdebatis. nobis
ministrare curabimus. Nec ꝓhibemꝰ. quin õs
quos potestis fidĩ ur̃ẽ religionis: predicando
societis. Dedit ergo eis inansionem in ciuita¬
te doruuernensi que imꝑii sui totiꝰ erat me¬
tropolis. eisq ut ꝓmiserat cum administratio¬
ne uictus cemꝑał: licentiam quoq p̃dican¬
di non abstulte. Fertur autem quia appro¬
pinquantes ciuitati: more suo cum cruce
sancta & imagine magni regis dnĩ nrĩ ihũ
rentur. Deprecamur te dñe in omni mise¬
ricordia tua: ut auferatur furor tuus et ira
tua a ciuitate ista. & dedomo tuasancta.
qm̃ peccauimus. alle luia.

Expanded text:
non his possum assensum tribuere, relictis eis quae tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis a ministrare curabimus. Nec prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae religionis praedicando societis. Dedit ergo eis mansionem in civitate Dorobernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quaeque praedicandi non abstulit. pinquantes civitati, more suo cum cruce sancta et imagine magni regis Domini nostri Jrentur: Deprecamur te, Domine, in omni misericordia tua, ut auferatur furor tuus, et ira tua a civitate ista, et de domo sancta tua, quoniam peccavimus, alleluia.
Abbreviated transcription (Latin):
confirmatione beati
anu lorum populi qirimuntur: fines un¬
ꝑii ⁊⁊ tenderat. Est autem orientalem plagã
cancie. anatos insula non modicã. idẽ
magnitudims. iuxta consuetudinem esti¬
mationũ angloruni familiarum sexcen¬
tarum: quam a continenti terra se cernit
fluuius uuant sumu. quiẽ latitudinis cir¬
cit᷑ trium stadiorum. & duobus camen in
locis ẽ transmeabilis. Utrumq enim caput
ꝓtendit in mari¶si. hac gͦ applicuit seruus
beato pp gregorio de gente francorum int̾¬
pretes: & mittens ad edilbrecchtum. man¬
dauit se uenisse de roma ac nuncium
ferre optimum: qui sibi obtemꝑantibus.
ȩterna in celis gaudia. & regnum sine fi¬
ens manere illos in ea quam adierant in¬
sula ce eis necessaria ministrari: donec ui¬
deret quid eis faceret iussit. Nam et antea
fama ad eum xp̃iane religionis ꝑuenerat.
ut pote qui et uxorem habebat xpianam de
quam ea conditione a parentibꝰ acceꝑat.¬

Expanded text:
confirmatione beati Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad Orientalem Cantiae plagam Tanatos insula non modica, id est, magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum, quam a continenti terra secernit fluvius Vantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis est transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo adplicuit servus beato papa Gregorio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et regnum sine fiens, manere illos in ea quam adierant insula, et eis necessaria ministrari donec videret quid eis faceret, jussit. Nam et antea fama ad eum Christianae religionis pervenerat, utpote qui et uxorem habebat Christianam de quam ea conditione a parentibus acce
Abbreviated transcription (Latin):
historiȩ. nouũ omĩno fulgur nobis sapientiȩ cȩles¬
tis nouos aꝑire sensus de ueteribꝰ agnoscimꝰ. In qua
ꝓfecto figura. & candel abra qͥna st̃ facta in templo.
Cũ enĩ duxisset script᷑a. regẽ Salomonẽ m̃sã suꝑ qͣm
¶ subsequent̾ & ait

Expanded text:
historiae novum omnino fulgur nobis sapientiae coeleshistoriae novum omnino fulgur nobis sapientiae coelestis, novos aperire sensus de veteribus cognoscimus; in qua profecto figura et candelabra quina sunt facta in templo. Cum enim dixisset Scriptura regem Salomonem fecisse mensam subsequenter, et ait:
Abbreviated transcription (Latin):
martr̃rio enoch translatũ de mundo. noe ꝑeunte
mundo mirabilit̾ saluatũ. hospitalitatẽ loth ext̾mi-¬
natis impiis sullimit̾ remuneratã. abrabã merito
obedientiȩ patrẽ cunctarũ gentiũ constitutũ. iosepħ
post uenditionẽ. merito casticatis & innocentiȩ exẽplo
sullimatũ. Bȩc & huiꝰmodi innumera nob̾ in exẽplũ
uirtutis assumimꝰ: qͥd nisi mensȩ qͥnq aureȩ. siue ua-¬
sa dñi. seu panesꝓpositionis adhuc in sinistris templi.¬
nobisq diuine litcerȩ iuxta historicũ sensũ ianuam
nob̾ & recte uiuendi. & ȩt̾na pͣmia a dño sꝑandi aꝑi-
unt: At cũ eadẽ altiꝰ intelligentes. uel dispensationẽ
dnĩcȩ incarnationis. uel alia quȩlibet sc̃ẽ eccł̃iȩ sacͣ¬
menta sonare uiderimꝰ. quasi alias qͥnq m̃sas ad
portanda uasa electionis. & alimoniã uitȩ spũalis.
in dextris tẽpli inuenimꝰ: qͥ eadẽ ipsa uerba sacrȩ

Expanded text:
martyrio, Enoch translatum de mundo, Noe pereunte martyrio, Enoch translatum de mundo, Noe pereunte mundo mirabiliter salvatum, hospitalitatem Loth exterminatis impiis sublimiter remuneratam, Abraham merito obedientiae patrem cunctarum gentium constitutum, Joseph post venditionem merito castitatis et innocentiae exemplo sublimatum , haec et hujusmodi innumera nobis exempla virtutis assumimus, quid nisi mensae quinque aureae, sive vasa Domini, seu panes propositionis adhuc in sinistris templi, divinae litterae juxta historicum sensum januam nobis et recte vivendi aeterna tius intelligentes, vel dispensationem dominicae Incarnationis, vel alia quaelibet sanctae Ecclesiae sacramenta sonare videmus, quasi alias quinque mensas ad portanda vasa electionis, et alimoniam vitae spiritualis in dextris templi invenimus, quia eadem ipsa verba sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
gura huiꝰ m̃sȩ ꝓpositionis discrepant. Nã sicut una
mensa auodecĩ panibus onusta. unitatẽ totiꝰ script᷑e
concordi auctoritate apłica munitã designat: ita ñ
imerito decẽ mensȩ aureȩ. diuinȩ legis & ꝓpb̃arũ elo¬
quia figurate denunciant: quȩ uel refectionẽ nob̾
uerbi dĩ quasi panes ꝓpositionis offert᷑: uel in nobis
exempla fideliũ quasi positoꝵ in se uasoꝵ dr̃u. cla¬
ritatẽ & miracula ꝓpont̃. Recte aũt bis qͥne st̃ m̃sȩ:
non solũ quia legislator qͥnq uolumina scripsit:
nariꝰ. & quinq a dextris qͥnq a sinistris ponunt᷑: cũ
post incarnationẽ dñicã. eadẽ scripta siue utͥq dei
populo. uideo scilicet & gentili cõmittit᷑. siue euͣgłi¬
cis plena figuris ostendit᷑. ꝙͣ quondã in dĩ popło anti
quo. uixta litterã solũ intelligenda ẽẽ. putabat᷑. Cũ
enĩ legentes in scã scriptura u̾bi gr̃a abel coronatũ

Expanded text:
gura hujus mensae propositionis discrepant: nam sicut una gura hujus mensae propositionis discrepant: nam sicut una mensa duodecim panibus onusta, unitatem totius Scripturae, et concordiam auctoritate apostolica unitam designat, ita non immerito decem mensae aureae divinae legis et prophetarum eloquia figurate denuntiant, quae vel refectionem nobis verbi Dei, quasi panes propositionis offerunt, vel in nobis exempla fidelium quasi positorum in se vasorum Domini claritatem et miracula proponunt. Recte autem bis quinae sunt mensae, non solum quia lenarius, et quinque a dextris, et quinque a sinistris ponuntur, cum post incarnationem Dominicam eadem Scriptura sive utrique Dei populo, Judaeo scilicet et gentili, committitur; sive evangelicis plena figuris ostenditur, quae quondam antiquo populo Dei quo juxta litteram solam intelligenda putabatur; cum enim legentes in sancta Scriptura, verbi gratia, Abel coronatum
Abbreviated transcription (Latin):
t mensã suꝑ quã ponerent᷑ panes ꝓpositionis
auream. Uensa aũt aurea. scriptura est sacra spi¬
ritualis intelligentiȩ claritate fȩcunda. De qͦ psal¬
mista dño. parasti inquit in c̃spectu meo m̃sã: ad¬
uersus eos qui tribulant me. Ne enĩ adu̾sarii tri-¬
bulantes nos ad errorẽ inflectant: m̃sã nob conditor
noster. scientiã ꝑ quã in fide ueritatis confortemꝰ
parauit. Nanq panes ꝓpositionis. sci st̃ doctores qͦrs¬
ꝓposita. semꝑ in diuinis paginis quisqͥs qͦrit inuenit.
pti st̃ uidelicet ꝓpt̾ apłos duodecĩ ꝑ qͦis ministeri¬
instrum̃ti ueteris donante dño reuelata st̃ mys¬
libus ministrant: quia om̃s utiq ipsã doctrinȩ
formã. quã apłi a dño accepere sequunt᷑. Legunꝰ
aũt de his panibꝰ in exodo. ꝑ singula sabbata eos
mutari debere. & nouos ꝓ ueteribꝰ in m̃sa dñi ꝓpo¬
ni: uniꝰ qͦq m̃surȩ ac similis farinȩ. sẽꝑ eos parari

Expanded text:
t mensam super quam ponerentur panes propositionis auream. Mensa autem Scriptura est sacra, spiritalis intelligentiae claritate fecunda, de qua psalmista Domino, Parasti, inquit, in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me ; ne enim adversarii tribulantes ab errore inflectant, mensam nobis Conditor noster scientiae, per quam in fide veritatis eum confitemur, paravit. Namque panes propositionis sancti sunt doctores, qproposita, semper in divinis paginis quisquis bene quaerit, pti sunt, videlicet propter apostolos duodecim, per quorum ministeriInstrumenti Veteris, donante Domino, revelata myslibus ministrant, quia omnes utique ipsam doctrinae formam, quam apostoli a Domino accepere, sequuntur. Legimus autem de his panibus in Exodo, per singula Sabbata eos mutari debere et novos pro veteribus in mensa Domini proponi, unius quoque mensurae ac similis formae semper eos parari
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s. De medio nunc dicamꝰ quia cum in
utroq hilde ab̃bisse monasterio. lectioni et
obseruationi scripturȩ oꝑam dedisset: tan¬
dem ꝑfectiora desiderans: uenit cantiam.
ad archi epm beate recordationis theodor ũ
Ubi pꝰquam ali quandiu lectionibꝰ sacris ua¬
cauit᷑. etiã romam adire curauit. qđ eo tꝑ̃r
magne uirtutis estimabatur. Et inde cũ
rediens britanniam adissec: diuertit ad
p̃fuit. Ibiq uerbum fidĩ p̃dicans: simul
et exemplum uiuendi sese uidentibꝰ atq
audientibꝰ exibens multo tꝑr mansit:
Quo tꝑͣr antistes ꝓuincie illiꝰ uocabulo bosel
tanta erat corꝑis infirmitate depressus: ut
officiũ ep̃atꝰ ꝑ se implere non posset. Propt᷑
qd̃ omnium iuditio pͣfatꝰ uir. in epatͣm
ꝓ eo elestus: ac iubente edilredo rege per
uulfridum beate memorie antistitem. qui
tunc temꝑis mediterraneorum angloꝵ

Expanded text:
episcopus. De medio nunc dicamus, quia cum in episcopus. De medio nunc dicamus, quia cum in utroque Hildae abbatissae monasterio lectioni et observationi Scripturarum operam dedisset, tandem perfectiora desiderans, venit Cantiam ad archiepiscopum beatae recordationis Theodorum: ubi postquam aliquandiu lectionibus sacris vacavit, etiam Romam adire curavit, quod eo tempore magnae virtutis aestimabatur: et inde cum rediens Brittaniam adiisset, divertit ad praefuit; ibique verbum fidei praedicans, simul et exemplum vivendi sese videntibus atque audientibus exhibens, multo tempore mansit. Quo tempore antistes provinciae illius, vocabulo Bosel, tanta erat corporis infirmitate depressus, ut officium episcopatus per se implere non posset: propter quod omnium judicio praefatus vir in episcopatum pro eo electus, ac jubente Aedilredo rege, per Vilfridum beatae memoriae antistitem qui tunc temporis mediterraneorum Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
q uircutum: s maxime pacis & caritatis
custodiam docuit: ita ut in exemplum
pͥmitiue ȩccłȩ millꝰ ibi diues. nuliꝰ eẽt egẽs:
omnib eẽnt omĩa cõmuma cũ nichil cꝰꝗͣ¬
eẽ uidet᷑ ꝓpͥum. Tante aut̃ orat ipsa pruden¬
tiȩ. ut ñ solum mediocres quoq in necessita¬
tibꝰ sins. s &̃ reges ac pͥncipes nonnum qmͣ
Tantũ lestõi diuinarũ script urarum suos
uacare fubditos: tm̃ oꝑibꝰ iusticiȩ se exerce¬
re faciebat: ut facillume uid̾entur ibidem
qui ȩccłasticum gradum ħ ẽ altaris offitrũ
apte subirent: płimi posse reꝑiri. Deniq
quinq ex eodem monasterio pꝰea epõs ui¬
dimis: & hos om̃s singłris meriti ac sancti¬
tatisuiros. Quoꝵ ħ st̃ nomina. Bosa. acela.
ofesor. iħos. & uilfrid. De pͥmo supͣdiximꝰ.
qđ eb uraci fuerit consecratꝰ antistes. De scd̾o
breuitͣ intimandum: qđ in epãtm dorcie¬
densis. Scds eburacensis ȩccłȩ sit ordinatꝰ

Expanded text:
que virtutum, sed maxime pacis et caritatis que virtutum, sed maxime pacis et caritatis custodiam docuit: ita ut in exemplum primitivae Ecclesiae nullus ibi dives, nullus esset egens, omnibus essent omnia communia, cum nihil cetur proprium. Tantae autem erat ipsa prudentiae, ut non solum mediocres quique in necessitatibus suis, sed etiam reges ac principes nonnunquam Tantum lectioni divinarum Scripturarum suos vacare subditos, tantum operibus justitiae se exercere faciebat, ut facillime viderentur ibidem qui ecclesiasticum gradum, hoc est, altaris officium apte subirent plurimi posse reperiri. Denique quinque ex eodem monasterio postea episcopos vidimus, et hos omnes singularis meriti ac sanctitatis viros, quorum haec sunt nomina, Bosa, Aetla, Oftfor, Johannes et Uilfrid. De primo supra diximus, quod Eboraci fuerit consecratus antistes: de secundo breviter intimandum, quod in episcopatum Dorcicd, secundus Eboracensis Ecclesiae sit ordinatus
Abbreviated transcription (Latin):
famula heui: quȩ pma fenunarum ferc᷑
in ꝓuincia nordam himbrorum ꝓpositum
uestemq sanctimonialis habitus consecrã¬
te adriano eꝑo suscepisse. S illa pꝰ nͭ mul¬
tum tempꝰ facti monasterii. secessit ad ciui¬
tatem calcariam quȩ a gente anglorum
kaelca cestir appellat᷑: ibiq sibi mansionẽ
instituit. Prelata autem regimini monas¬
terii illiꝰ famulaxͥ hild: mox hoc regłari
uita ꝑ omnia ꝓut ad octis uiris discere po¬
terat. ordinare curabat. Nam et ep̃c aidan.
& quiq nouerant eam religiosi: pro insi¬
ta ei sapiencia ce amore diuini fam ulatꝰ
sedulo eam uisitare: obnuxe amare. dili¬
genter erudire solebant. Cũ gͦ aliqͦt an¬
nos huic monasterio regłaris uite insti¬
tutione multum intenta p̾eẽt: contigit
eam susciꝑe etiam construendũ siue or¬
dinandum monasterium: in loco qui uoca¬
tur streanes halc. Qd̃ opꝰ sibi iniunctum :¬
ñ segnit᷑ impleuit. Nam eisdem quib pͥꝰ
instituit. Et quidem multam ibi quoq

Expanded text:
famula Heiu, quae prima feminarum fertur in provincia Nordanhymbrorum propositum vestemque sanctimonialis habitus, consecrante Aedano episcopo, suscepisse. Sed illa post non multum tempus facti monasterii, secessit ad civitatem Calcariam quae a gente Anglorum Kaelcacaestir  Al., Kalcacestir appellatur, ibique sibi mansionem instituit. Praelata autem regimini monasterii illius famula Christi Hild, mox hoc regulari vita per omnia, prout a doctis viris discere poterat, ordinare curabat: nam et episcopus Aidan, et quique noverant eam religiosi, pro insita ei sapientia et amore divini famulatus, sedulo eam visitare, obnixe amare, diligenter erudire solebant. Cum ergo aliquot annos huic monasterio, regularis vitae institutioni multum intenta praeesset DCLVIII, contigit eam suscipere etiam construendum sive ordinandum monasterium in loco qui vocatur Streaneshalch, quod opus sibi injunctum non segniter implevit. Nam eisdem quibus priinstituit: et quidem multam inibi quoq
Abbreviated transcription (Latin):
cabulo hererici. Cum quo etiam rege et ad
p̃dicationem beate memorie paulini pͥ¬
pͥmi nordam himbrorum epĩ fidem. et sa¬
cramenta xp̃i suscepit: atq hec usq dum
ad eius uisionem ꝑuenire meruit inte¬
merata seruautt. Quȩ cum relicto habitu
inde si quomͦ poss de relista patria et
omnib quȩcumq habuerat galliam
ꝑuenire: atq in monasterio cale ꝑegͥnã
ꝓdomino uitam ducere quo fatilius ꝑpe¬
tuam incelis patriam poss mereri. Nan
et in eodem monasterio soror ipsius here¬
siud mat̾ ad uulfi regis orientalis anglo¬
rum regłarib s ihdita disciplinis: ĩpso
temꝑe cormam expectabat eternam.
Cuius entilato exemplum: & ipsa ꝓposi¬
to ꝑegi ina di annum totum in p̾fata
miliȩ ad septemtrionalem plagam uiuri
fiuminis: ubi equȩ anno uno mona¬
chiam cum pauꝑcis sociis uitam agebat.
Post ħ facta ẽ ab̃bissa in monasteri. quod

Expanded text:
cabulo Hererici: cum quo etiam rege, ad cabulo Hererici: cum quo etiam rege, ad praedicationem beatae memoriae Paulini, primi Nordanhymbrorum episcopi, fidem et sacramenta Christi suscepit, atque haec usquedum ad ejus visionem pervenire meruit, intemerata servavit. Quae cum, relicto habitu inde, si quo modo posset, derelicta patria et omnibus quaecumque habuerat, in Galliam pervenire, atque in monasterio Cale peregrinam pro Domino vitam ducere, quo facilius perpetuam in caelis patriam posset mereri. Nam et in eodem monasterio soror ipsius Heresuid, mater Alduulfi regis Orientalium Anglorum, regularibus subdita disciplinis, ipso tempore coronam exspectabat aeternam: cujus aemulata exemplum, et ipsa proposito peregrinandi annum totum in praefatmiliae ad septentrionalem plagam Uiuri fluminis, ubi aequo anno uno monachicam cum perpaucis sociis vitam agebat. Post haec facta est abbatissa in monasterio quod
Abbreviated transcription (Latin):
se uincula soluta. quib ꝓ se missarũ fuerant
gelebrata sollempnia. S et alia quȩ ꝑicli¬
tanti ei com moda contigissent & prosꝑa:
ꝑ uitͣcessionem fr̃nam & oblationẽ hostie
salutaris. celitꝰ sibi fuisse donata intellex:
multiq ħ a p̃fato uiro audientes. accensi
sunt in fide ac deuotione pietatis. ad oran
redemptionẽ ualeret. et animȩ && corꝑis
sempiternam. Hanc mͥ historiam etiam
quidam eorũ qui ab ipso uiro inquo facta
ẽ audiere narrarunt. unde eam qͣm a d li¬
quidd̃ comꝑi: inlubitant᷑ historiȩ nr̃ẽ
ecclastice inserendam credidi.
dominice incarnationis. dͣc lxxx¬
religiosissima. xͥ famula hild abba¬
tissa monasterii qd̾ dr strenaes halc. ut supͣ
retulimus pꝰ multa quȩ fecit in terris oꝑa
cȩlestia: ad ꝑcipienda pmia uite cęlestis de
habitu nobilissime conuersata com plenit:¬
& totidem sequentes. nobilius in monachi¬
ca uita domino consecrauit. Nam et nobił
natu erat: ħ ẽ filia nepotis edumi regis uo¬

Expanded text:
se vincula soluta quibus pro se missarum fuerant celebrata sollemnia. Sed et alia quae periclitanti ei commoda contigissent et prospera, per intercessionem fraternam et oblationem hostiae salutaris caelitus sibi fuisse donata intellexit. Multique haec a praefato viro audientes accensi sunt in fide ac devotione pietatis ad oranduredemptionem valeret et animae et corporis sempiternam. Hanc mihi historiam etiam quidam eorum, qui ab ipso viro in quo facta est audiere, narrarunt: unde eam quia liquido comperi, indubitanter Historiae nostrae Ecclesiasticae inserendam credidi. dominicae incarnationis sexi famula Hild, abbatissa monasterii quod dicitur Streaneshalch, ut supra retulimus, post multa quae fecit in terris opera caelestia, ad percipienda praemia vitae caelestis de habitu nobilissime conversata complevit, et totidem sequentes nobilius in monachica vita Domino consecravit. Nam et nobilis natu erat, hoc est, filia nepotis Aeduini regis, vo
Abbreviated transcription (Latin):
Dona suꝑna loquar mise̾ ñ pͣlia tͦie
Terra qͥb gaudet. dona suꝑna loqr
E ꝑ ds̃ altꝰ: ad it uen̾ande uͥginiᷤ aluu̾
Li bet ut homines. en dĩ altꝰ adit.
Femina uͥgo parit. mũdi d uota parẽtẽ
Porta maria dĩ femina nͥgo parit.
G audet amica cohors de uirgine mr̃e tonãtiᷤ
U ginitate micans. gaud& amica cohors
huiꝰ honor genuit castod̾ g̾mine plures.
U irgineos flores huiꝰ honor genuit.
Iimibꝰ ustaferis uͥgo ñ cessit agatham
Eulalia &e ꝑfert ignibꝰ usta feris.
Casta feras suꝑat mͣtis ꝓ culmine tecla.
E ufemia sacra casta feras suꝑat.
Leca ridet gladios ferro robustioragnes.
Cecilia infestos leta ridet gladios.
Multꝰ in orbe uiget ꝑ sobͥa corda tͥum phꝰ¬
S obrietatisamor nruttꝰ in orbe uiget.

Expanded text:
Dona superna loquar, miserae non praelia Trojae, Dona superna loquar, miserae non praelia Trojae, Terra quibus gaudet: dona superna loquar. En Deus altus adit venerandae Virginis alvum: Liberet ut homines, en Deus altus adit. Femina Virgo parit mundi devota parentem, Porta Maria Dei, femina Virgo parit. Gaudet amica cohors de Virgine matre Tonantis: Virginitate micans gaudet amica cohors. Hujus honor genuit casto de germine plures, Virgineos flores hujus honor genuit. Ignibus usta feris virgo non cessat Agatha, Eulalia et perfert ignibus usta feris. Casta feras superat mentis pro culmine Tecla, Euphemia sacra casta feras superat. Laeta ridet gladios ferro robustior Agnes, Caecilia infestos laeta ridet gladios. Multus in orbe viget per sobria corda triumphus, Sobrietatis amor multus in orbe viget.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ in modũ uͦ ita aptum corꝑi uirginis sar¬
cofagum inuentum ẽ: ac siei specialit̾ p̃ꝑa¬
tum fuiss:. Et locꝰ qͦ capitis seor sum fabre¬
factus: ad mensuram capitis illiꝰ aptissine
figuratꝰ apparuit. E st auteni elge ĩ ꝑuincia
orientalis anglorum regio familiarum. cir¬
cit᷑ sexcentarum insimil itudinem insule
ł paludibꝰ ut diximus circũdata ł aqͥs uñet
a copia anguillarum quȩ in eis paludibꝰ
ut p̾fati sumus carnis originẽdux̾at.
i det᷑ oportunũ huic historiȩ &e hym¬
num uirgmitatis inserere: quemante
annos płimos in laudẽ ac preconium eiusd̾e
sponsaxͥ. eligiaco metro composuimꝰ: et
imitari morem sacrȩ scriptiuxe. cuiꝰ historiȩ
carmina płima indita. & ħ metro ac uer¬
sibꝰ constat ee com posita:
annuȩ iam ceptiᷤ alma ds tͥnita
B ella maro resonet. nos pacis dona canamꝰ.
Carmina casta mͥ fede ñ raptꝰ helene.
Luxꝰ erit lubricis: carmina casta mͥ

Expanded text:
vero in modum ita aptum corpori virginis sarvero in modum ita aptum corpori virginis sarcophagum inventum est, ac si ei specialiter praeparatum fuisset: et locus quoque capitis seorsum fabrefactus, ad mensuram capitis illius aptissime figuratus apparuit. Est autem Elge in provincia Orientalium Anglorum regio familiarum circiter sexcentarum, in similitudinem insulae, vel paludibus, ut diximus, circumdata, vel aquis: unde et a copia anguillarum quae in iisdem paludibus ut praefati sumus, carnis originem duxerat.idetur opportunum huic Historiae, etiam hymnum virginitatis inserere, quem ante annos plurimos in laudem ac praeconium ejusdem sti elegiaco metro composuimus, et imitari morem sacrae Scripturae, cujus Historiae carmina plurima indita: et haec metro ac versibus constat esse composita. Adnue jam coeptis, alma Deus Trinitas. Bella Maro resonet, nos pacis dona canamus:Carmina casta mihi, foedae non raptus Helenae. Luxus erit lubricis, carmina casta mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
& ita noua ut ipso die uiderentur castis eiꝰ
menbris ẽẽ circumdata. fẽrunt autem qͥa
cum p̾fato tumore ac dolore maxille siue
colli p̃meretur : multum delestata sit hoc
genere infirmitatis. ac solita dicere. Scio
certissime quia merito incollo ponclus lan¬
goris porto: in quo utuencula memini su¬
ꝑuacua moniliorum pond̾a portaᷤfe. Et̃
credo quod idõ me suꝑna pietas dolore
colli uoluit grauari: ut sic absoluar reatu
suꝑuacuȩ leuitatis. dum michi nunc pro
auro & margaritis de collo rubor timoris.
aidorq ꝓmineat. Contigit aut̃ tactu indu¬
mentorum eoꝵdem & demonia abopsessis
tiens eẽ curatas. S & locłm ĩ quo pͥmo sepul¬
taẽ. non nulł ocłos dolentibꝰ saluti fuisse
ꝑhibent: qui cum suum cap̃ eidem loculo
apponentes orassent. mox doloris siue cali¬
ginis in commodum ab ocłis remouerent.
ad latum erat sarcofago posuerunt: ũbi usq
hodie in magna ueneratione habetur. Mi

Expanded text:
t ita nova, ut ipso die viderentur castis ejus t ita nova, ut ipso die viderentur castis ejus membris esse circumdata. Ferunt autem quia cum praefato tumore ac dolore maxillae sive colli premeretur, multum delectata sit hoc genere infirmitatis, ac solita dicere: « Scio certissime quia merito in collo pondus languoris porto, in quo juvenculam me memini supervacua monilium pondera portare; et credo quod ideo me superna pietas dolore colli voluit gravari, ut sic absolvar reatu supervacuae levitatis; dum mihi nunc pro auro et margaritis, de collo rubor tumoris, ardorque promineat. » Contigit autem tactu indumentorum eorumdem, et daemonia ab obsessis oties esse curatas. Sed et loculum in quo primo sepulta est, nonnullis oculos dolentibus saluti fuisse perhibent; qui cum suum caput eidem loculo apponentes orassent, mox doloris sive caliginis incommodum ab oculis amoverent. adlatum erat, sarcophago posuerunt, ubi usque hodie in magna veneratione habetur. Mirum
Abbreviated transcription (Latin):
tum uruentum ẽ ac si eodem die fuiss defunc¬
ta. siuȩ humo condita. sicut & p̾fatꝰ antistes
iulfrig et multi alii qui nouere testantur.
S certiori noticia medicꝰ cinifrid. qui et mori¬
ferre erat solitus qd̾ illa infirmata habuerit
tumorẽ maximũ sub maxilla: iusserunt q
me inquit inciclere tumorem illum: ut
effiueret noxius humor. qui inerat. Quod
dum facerem: uidebatur illa ꝑ biduum ali¬
quanto leuius habere: ita ut muiti putarent
tun de mundo: dolorem omnem ac moite
tento desuꝑ papilione omnis congregatio
hinc frm. inde sororum psallens circum sta
uatum de tumulo & positum in lectulo
corpꝰ sacix deo uirginis quasi dormientis si¬
mile. S &e disco oꝑto uulgꝰ indumento mõstͣ¬
uerunt michi etiam uulnus incisure qd̾
feceram curatum. ita ut mirum in modũ
ꝓ aꝑto & hi ante uulnere cum quo sepulta
erat. tenuissima tunc cicatricis uestigia
uolutum erat corpꝰ integra apparuerunt :¬

Expanded text:
tum inventum est ac si eodem die fuisset defunctum inventum est ac si eodem die fuisset defuncta, sive humo condita; sicut et praefatus antistes Uilfrid, et multi alii qui novere, testantur. Sed certiori notitia medicus Cynifrid, qui et moriferre erat solitus quod illa infirmata habuerit tumorem maximum sub maxilla. « Jusseruntque me, inquit, incidere tumorem illum, ut efflueret noxius humor qui inerat: quod dum facerem, videbatur illa per biduum aliquanto levius habere; ita ut multi putarent tim de mundo, dolorem omnem ac mortemtento desuper papilione, omnis congregatio, hinc fratrum, inde sororum, psallens circumstarevatum de tumulo, et positum in lectulo corpus sacrae Deo virginis quasi dormientis simile. Sed et discooperto vultus indumento, monstraverunt mihi etiam vulnus incisurae quod feceram, curatum; ita ut mirum in modum pro aperto et hiante vulnere cum quo sepulta erat, tenuissima tunc cicatricis vestigia volutum erat corpus integra apparuerunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
lentiam qua ipsa eẽt moritura predixerit:
nasterio hoc eent de mundo rapiencde. pa¬
lam cunctis presentibꝰ intimau̾it. Raptaẽ
sa uisserat non alibi quam in medio eorum
iuxta orclinem quo transierat. ligneo in locel¬
lo sepuita. Cui successit in ministerium abb̃isse.
soro eius. sexburg quam habuerat in coniugẽ
eirconbeit rex cantuariorum: & cum sexdecĩ
transferri. Iussitq quosdã efrĩb querere la¬
pidem de quo locellum in hoͦfacere possent.
Qui ascensa naui ipsa enim regio elg. undiq ẽ
aquis ac palulibus circumdata: neq lapi
lingua anglorum granticestir uocat᷑. Et mox
inuenerunt iuxta muros ciuitatis locel¬
lum de marmore albo pulcherrime factum:
oꝑcło quoq similis lapidisaptissime testũ:
Unde intelligentes adomino suum it̃. eẽ.
Cumq corpꝰ sacre uirginis ac sponse xͥ aꝑto se¬
pulchro eẽt. ꝓlatum in lucem: ita incorrup¬

Expanded text:
, et pestilentiam qua ipsa esset moritura, praedixerit, , et pestilentiam qua ipsa esset moritura, praedixerit, nasterio hac  Al., hoc essent de mundo rapiendi, palam cunctis praesentibus intimaverit. Rapta est sa jusserat, non alibi quam in medio eorum, juxta ordinem quo transierat; ligneo in locello sepulta. Cui successit in ministerium abbatissae soror ejus Sexburg DCXCV, quam habuerat in conjugem Earconberct rex Cantuariorum. Et cum sedecim transferri; jussitque quosdam fratribus quaerere lapidem, de quo locellum in hoc facere possent: qui, ascensa navi, ipsa enim regio Elge undique est aquis ac paludibus circumdata, neque lapilingua Anglorum Grantacaestir vocatur: et mox invenerunt juxta muros civitatis locellum de marmore albo pulcherrime factum, operculo quoque similis lapidis aptissime tectum. Unde intelligentes a Domino suum iter esse Cumque corpus sacrae virginis ac sponsae Christi aperto sepulcro esset prolatum in lucem, ita incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
tisse ꝙͣ aͣmicta regiᷤ egfridi. positum in loco
quem cotudi urbem nominant. accepto ue¬
lamine sanctimoniał habitꝰ a p̾fato antis¬
tite uilfrido. Post annum uͦ ipsa facta ẽ ab̃bissa
in regione que uocatur helge. Ubi construc¬
to monasterio uirginum doͣdeuotarum. ꝑ¬
plurimum: mat̾ uirgo et exemplis uite cȩles¬
tis eẽ. cepit et monitis. De qua ferunt quia ex
quo monasterium peciit. munquam lineis
s solũ laneis uestimentis uti uoluit: raroq
in calidis balneis p̾ter imminentib sollepͣ¬
niis maioribꝰ. u̾bi grã pasche. penthecostes.
epiphaniȩ lauare uoluerit: & tunc nouissi¬
ma omnium. lotis pͥꝰ suo suarumq ministͣ¬
rum obsequio çȩteris quȩ ibieẽnt famulalꝰ¬
Raro maiora sollempnia uel aitiorem ne¬
cessitatem plꝰquam semel ꝑdiem manduca-¬
u̾it: semꝑ si non infirmitas grauior ꝓhibu¬
iss: ex temꝑe inatutine sinaxẽos usq ad ortũ
diei. in ȩccła precibꝰ intenta ꝑsteͥterit. Sunt

Expanded text:
t amita regis Ecgfridi, positum in loco quem Coludi urbem nominant, accepto velamine sanctimonialis habitus a praefato antistite Uilfrido DCLXXI. Post annum vero ipsa facta est abbatissa in regione quae vocatur Elge; ubi constructo monasterio virginum Deo devotarum perplurium mater virgo, et exemplis vitae caelestis esse coepit et monitis DCLXXII. De qua ferunt, quia ex quo monasterium petiit, nunquam lineis, sed solum laneis vestimentis uti voluerit: raroque in calidis balneis, praeter imminentibus sollemniis majoribus, verbi gratia Paschae, Pentecostes, Epiphaniae, lavari voluerit; et tunc novissima omnium, lotis prius suo suarumque ministrarum obsequio caeteris quae ibi essent famulr majora sollemnia, vel arctiorem necessitatem, plus quam semel per diem manducavit: semper, si non infirmitas gravior prohibuisset, ex tempore matutinae synaxeos, usque ad ortum diei, in ecclesia precibus intenta perstiterit. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iure iurando ut rediret uel peccuniam illi
ꝓse nutteret: uenit canciam ad regem lothe¬
eiusdem regine ministͣ fueratꝰ. Qui pꝰ hec¬
patriam reuersus atq ad suum frem ꝑue¬
niens: replicauit ex ordine cuncta quȩ sibi
ad uersa. quȩ ne in aduersis solatia prouenis¬
sent. Cognouitq eo referente illis maxime
temꝑibꝰ sua fuisse uincula soluta: quib ꝓ¬

Expanded text:
jurejurando ut rediret, vel pecuniam illi jurejurando ut rediret, vel pecuniam illi pro se mitteret, venit Cantiam ad regem Hlotheejusdem reginae minister fuerat: ppatriam reversus atque ad suum fratrem perveniens, replicavit ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent: cognovitque, referente illo, illis maxime temporibus sua fuisse vincula soluta quib
Abbreviated transcription (Latin):
putans ꝓ me missas crebras facit. Et si nũc
inalia uita eẽm: ibi anima mea ꝑ interces¬
siones eius solueretur apenis. Dumq ali¬
quanto temꝑe apͣ comitem teneretur ani-¬
maduerterunt qui eum diligentius consi¬
d̾abant. exuultu & habitu & sermonibꝰ eiꝰ:
quia non erat de pauꝑe uulgo ut dix̾at. s
de nobilibꝰ. Tunc secreto aduocans eum co¬
mes interro gauit eum intent ius unde eẽt:
ꝓmittens se nichil ei mali futurum ꝓ eo si
simplicit̾ sibi qui fuisset ꝓderet. Quod dũ
ille faceret ministrum se regis fuisse mani¬
festans. Respondit. Et ego ꝑ singula tua
responsa cognoueram: quia rusticus non
eras. Et nunc dignus quidem es morte.
na interempti: nec te tnͣ occidam ne fidem
mei ꝓmissi p̃uaricem. Ut gͦ conualute: uen¬
S nec ab illo cum illuc duceretur: ullatenꝰ
uit ei facultatem sese redimendi si posset.
sepissime uincula soluebantur. At ille dato

Expanded text:
putans, pro me missas crebras  Al., celebrare facit: et si nunc putans, pro me missas crebras  Al., celebrare facit: et si nunc in alia vita essem, ibi anima mea per intercessiones ejus solveretur a poenis. » Dumque aliquanto tempore apud comitem teneretur, animadverterunt qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto advocans eum comes, interrogavit eum intentius unde esset, promittens se nihil ei mali facturum pro eo, si simpliciter sibi quis fuisset, proderet. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, respondit: « Et ego per singula tua responsa cognoveram quia rusticus non eras, et nunc dignus quidem es morte, na interempti; nec te tamen occidam, ne fidem mei promissi praevaricer. » Ut ergo convaluit, vensed nec ab illo cum illuc duceretur ullatenus vit ei facultatem sese redimendi si posset. saepissime vincula solvebantur. At ille dato
Abbreviated transcription (Latin):
ne aufugeret uinciri pͣcepit. Nec potuit¬
tamen uinciri. Nam max ut abire qui
uixerant. tandem eius sunt uincula so¬
luta habebat enim germanum frẽm
cui nomen erat trinna: prb̾m et abbem
monasterii. in ciuitate quȩ actenus ab
eiꝰ nomine connacestir cognominatur.
Qui cum eum in pugna ꝑemptum audi¬
ret: uentẽ quȩrere si forte corpꝰ eiꝰ inueni¬
re posset. Inuentumq alium illi per
omnia simillimũ: putauit ipsun eẽ.
Quem ad monasterium suum deferens ho¬
norifice sepeliuit: & ꝓ absolutione a nime
eius sepiꝰ missas facere curauit. Quarũ
celebratione factumẽ qd̾ dixi. ut nullus
eum poss uincire qui continuo olueret᷑
Interea comes qui eum tenebat mirari et
interrogare cepit quare ligari non posset.
anforte litteras solutorias de qualibꝰ fabule
ferunt. apud se hr̾et ꝑꝑ quas ligari non pos¬
s At ille respondit nil se talium artium
nosse. s habeo frẽm inquit prb̃m in mea ꝓ¬
uincia: & scio quia ille me interfectum

Expanded text:
eret, vinciri praecepit. Nec tamen vinciri potuit; nam mox ut abiere qui vinxerant, eadem ejus sunt vincula soluta. Habebat enim germanum fratrem cui nomen erat Tunna, presbyterum et abbatem monasterii in civitate quae hactenus ab ejus nomine Tunnacaestir cognominatur: qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum est quod dixi, ut nullus eum posset vincire, quin continuo solveretur. Interea comes qui eum tenebat, mirari et interrogare coepit quare ligari non posset, an forte literas solutorias de qualibus fabulae ferunt, apud se haberet, propter quas ligari non posset. At ille respondit nihil se talium artium nosse; « Sed habeo fratrem, inquit, presbyrum in mea provincia, et scio quia ille me interfectum
Abbreviated transcription (Latin):
die illo & nocte sequenti inter cadau̾a occisoꝵ
similis mortuo iaceret. tandem recepto spu
reuixit. ac residens sua uulnera ꝓ ut potiit
ipse alligauit. Dein modicum requietus
leuauit se & cepͣ abire. sicubi amicos quisui
curam agerent. poss inuenire. Quod dũ
faceret: inuentus ẽ et captꝰ a uiris hostilis
exercitus. et ad dominum ipsorum comitẽ
uidł edilrecli regis adducitur. Aquo int̾ro¬
gatus quis eẽt timuit se militem fuisse con¬
fiteri: rusticum se potius et pauꝑem atq
uxor eo uinculo conligatum fuisse respon¬
dit & ꝑꝑ uictum militibus adferendum ĩ
expeditione se cum sui similibꝰ uenisse tes

Expanded text:
die illo et nocte sequenti inter cadavera occisorum die illo et nocte sequenti inter cadavera occisorum similis mortuo jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua vulnera, prout potuit ipse alligavit: dein modicum requietus levavit se, et coepit abire sicubi amicos qui sui curam agerent, posset invenire. Quod dum faceret, inventus est, et captus a viris hostilis exercitus, et ad dominum ipsorum, comitem videlicet Aedilredi regis, adductus: a quo interrogatus quis esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et pauperem, atque uxoreo vinculo conligatum fuisse respondit; et propter victum militibus adferendum in expeditionem se cum suis  Al., sui s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ affectu culerat. nullꝰ ab alti throni.
nno regni ecgfridi nono conserto
treanta. occisus ẽ elfumi frͣ regis egfridi
iunciȩ nrultum amabilis. Nam et sororẽ
eius quȩ dicebatur ostrid. rex edilreth ha-¬
bebat uxorem. Cumq materies bellia¬
crioris & inimiciciȩ longioris int̾ reges
populosq feroces uid̾etur exorta: theodorꝰ
dõ dilectꝰ antistes diuino functus eͣxilio. sa¬
lutifera exhortatione ceptum tanti ꝑiculi
funditꝰ extinguit incendium. adeo ut pac¬
catis alterutrum regibꝰ ac populis nullius
anima hominis ꝓ int̾fecto regis fre. s debita
tur. Cuiꝰ feda pacis. inulto exinde temꝑe int̾
eosdem reges eorumq regna durarunt.
elfuinꝰ memorabile quiddam factum esfe
constat. quod nequaquam silentio pͣter eun¬
dem arbitror: s multorum saluti si referat᷑
fore ꝓficuum Occisus ẽ ibi intͣ auos de mili¬
cia eus iuuenis. uocabulo inima. Qui cum

Expanded text:
Quam affectu tulerat nullus ab Altithroni. Quam affectu tulerat nullus ab Altithroni. nno regni Ecgfridi nono DCLXXIXTreanta, occisus est Aelfuini frater regis Ecgfridi, vinciae multum amabilis. Nam et sororem ejus quae dicebatur Osthryd, rex Aedilred habebat uxorem. Cumque materies belli acrioris et inimicitiae longioris inter reges populosque feroces videretur exorta, Theodorus Deo dilectus antistes, divino functus  Al., fretus auxilio, salutifera exhortatione coeptum tanti periculi funditus exstinguit incendium: adeo ut, pacatis alterutrum regibus ac populis, nullius anima hominis pro interfecto regis fratre, sed debita tur. Cujus foedera pacis multo exinde tempore inter eosdem reges eorumque regna durarunt. Aelfuini, memorabile quoddam factum esse constat, quod nequaquam silentio praetereundum arbitror, sed multorum saluti, si referatur, fore proficuum. Occisus est ibi inter alios, de militia ejus juvenis, vocabulo Imma, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
Oita patre eximio. regali & stẽmate clara¬
⁊ obilior dũo ẽ orta patre eximio¬
ꝑ cip̃ inde decꝰ regine sceptͣ sub austͥs.
e iꝰ suꝑ astra manens. ꝑcipͣ inde decꝰ.
Qͥd petis alma iurũ spõsa iã dedit asũmo
s ponsus ad ẽ. xp̃c. qͥd petis alma uirũ:
Regis ut etherei. matrẽ iã credo seqͣris.
T uqͦ sis mat᷑. regis ut etherei.
s ponsadicatadõ. bis sex regnau̾at anniᷤ.
Inq monast̾io ẽ sponsa dicata dõ.
t ota sacrata polo. celsis uͥ flornit actis.
Reddidit atq animã cota sacrata polo.
Uirginis alma caro ẽ tumulata bĩocto notiẽb̾
N ec putet ĩ tumulo uirginiꝰ alma caro
x p̃e tui ẽ oꝑis. qi uestis & ipsa sepulchio.
Ĩ uiolata nitet. xͦ cui ẽ operis.
i dros ⁊ at̃ abit sacre ꝓ uestis honore.
m orbi diffugrunt. y dros ⁊ at᷑ abit.
ecce uenit sponsus. mun̾a leta capis
Et noua dulcisono modulariᷤ carmĩa plect
Spõsa ẏmno exultas. & nouadulcisono.
N ullꝰ abalti throni comitatu seg̾gat agni.

Expanded text:
e claraNobilior domino est, orta patre eximioPercipit inde decus reginae, et sceptra sub astris, Plus super astra manens, percipit inde decus. Quid petis, alma, virum, sponso jam dedita summo Sponsus adest Christus, quid petis, alma, virum? Regis ut aetherei matrem jam credo sequaris Tu quoque sis mater regis ut aetherei. Sponsa dicata Deo bis sex regnaverat annis, Inque monasterio est sponsa dicata Deo. Tota sacrata polo celsis ubi floruit actis, Reddidit atque animam tota sacrata polo. Virginis alma caro est tumulata bis octo Novembres, Nec putet in tumulo virginis alma caro. Christe, tui est operis, quia vestis et ipsa sepulcro Inviolata nitet: Christe, tui est operis. Hydros et ater abit sacrae pro vestis honore, Morbi diffugiunt, hydros et ater abit. Ecce venit sponsus, munera laeta capis. Et nova dulcisono modularis carmina plectro Sponsa hymno exultas et nova dulcisono. Nullus ab Altithroni comitatu segregat agni,
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante hocẽ antep̾fatum uirum dĩ bose¬
lum. uir strenuissimꝰ & dostissimꝰ atq ex cel¬
lentis ingenii. uocabulo trat fride. eiꝰdem abba¬
tisse. monasterio elestus ẽ antistes. S pͥusquã

Expanded text:
paulo ante, hoc est, ante praefatum virum Dei Boselum, vir strenuissimus et doctissimus, atque excellentis ingenii, vocabulo Tatfrid, de ejusdem abbatissae monasterio electus est antistes
Abbreviated transcription (Latin):
citq eos septuaginta milia qͥ humeris onera porta¬
rent. & ct̾a. Proseliti aũt uocabant᷑ grece. qͥ ex aliis
nationibꝰ ꝓgeniti. in fidẽ & consortiũ popłi dĩ accepta
isrł. fuert̃ de ꝓselitis. fuert̃ de gentibꝰ. De filiis uide¬
licet isrł triginta milia. qͥ ad pͣcidendas de libano ce-¬
cros missi st: de ꝓselitis isti de quibꝰ nunc loquuti su¬
mus. lapidũ cesores: de gencibꝰ hiram ip̃se & serui eiꝰ.
qui cũ seruis Salomonis ligna cedebant de libano. O¬
ne igit᷑ hominũ genꝰ ꝑ qͦs edificanda erat ȩccł̃ia. in ȩdi¬
ficio tẽpli pͣcessit. Iudei nanq ꝓseliti & gentiles. c̃uer

Expanded text:
citque eos septuaginta millia qui humeris onera portabant, etc. Proselyti autem vocabantur Graece, qui ex aliis nationibus progeniti, in fidem et consortium populi Dei accepta Israel, fuerunt de proselytis, fuerunt de gentibus. De filiis videlicet Israel triginta millia, qui ad praecidendas de Libano cedros missi sunt. De proselytis isti de quibus nunc locuti sumus, lapidum caesores. De gentibus Hiram ipse et servi ejus, qui cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominum genus, per quod aedificanda erat ecclesia, in aedificio templi praecessit. Judaei namq
Abbreviated transcription (Latin):
ginta uidelicet ꝓpter sabbatismũ animarũ: septimꝰ
enĩ dies in sabbatũ id est requiẽ consecratꝰ ẽ: occo¬
ginta ꝓpc̃ spem resurrectionis. quȩ octaua die id est
post sabbatũ in año p̃cessit. & in nobis quoq octaua
aie simul & octaua etate fut᷑a sꝑat᷑. Prepositi autem
erant tria milia trecenti: ꝓpt̃ fidẽ nimirũ sc̃ẽ Rini¬
tatis quã nobis sc̃ã eloquia p̃dicant. Qͦ uero ꝓ tribꝰ
milibus crecentis pͣpositis. in libro paralipomenon tͥa
milia sescenti st̃ scripti: ad eundẽ prorsꝰ sullimiũ ui¬
roꝵs ꝑfeccionẽ respicit. Nã quia senario numero dñs¬
mundi ornatũ cõpleuit: recte in eo ꝑfecta bonoꝵ so¬
lent oꝑa designari. Et quia sc̃a script᷑ã cũ fide ueri¬
tatis oꝑa iusticiȩ docet habenda : recte pͣpositi opum
templi. cria milia & sescenti fuisse ꝑhibent᷑. Nec pͣte¬
reundũ qͦd hȩc septuiginta & octoginta milia portã¬

Expanded text:
ginta videlicet propter sabbatismum animarum: septimus ginta videlicet propter sabbatismum animarum: septimus enim dies in sabbatum, id est, requiem consecratus est. Octoginta propter spem resurrectionis, quae octava die, id est, post sabbatum in Domino processit, et in nobis quoque octava die simul et octava aetate futura speratur. Praepositi aut nimirum sanctae Trinitatis, quam sancta nobis eloquia praedicant. Quod vero pro tribus millibus trecentis praepositis in libro Paralipomenon tria millia sexcenti sunt scripti, ad eamdem prorsus sublimium virorum perfectionem respicit . Nam quia in senario numero mundi ornatum complevit, recte in eo perfecta bonorum opera solent figurari. Et quia sacra Scriptura cum fide veritatis opera justitiae docet habenda, recte praepositi operum templi tria millia et sexcenti fuisse perhibentur. Nec praetereundum quod haec septuaginta et octoginta millia portan
Abbreviated transcription (Latin):
quidã mitiores ad c̃solandos pusillanimes. & infirmos
sulleuandos existunt: quidã utriꝰq uirtutis munere
prediti. ad opus domꝰ drui c̃ueniunt. Quales uoluit fi¬
eri eos quibꝰ loquit᷑ apłs: dicens. corripite inquietos ẽ¬
solamini pusillanimes. suscipite infirmos: patientes
estote ad om̃s. Prepositi aũt qͥ p̃erant singulis oꝑibus.
ipsi st̃ sacrȩ conditores scripturȩ: qͦre magisterio in
om̃ibꝰ erudim᷑. qͦmͦ inscios docere. & contẽptores corri¬
pere: qͦmͦ nos inuicẽ onera nr̃a portare. ut ĩpleamꝰ le¬
gem xp̃i c̃ueniat. Quanto aũt quisq plus in susten¬
candis ꝓximoꝵ necessitatibꝰ. siue in castigandis eoꝵ
erratibꝰ laborat: tanco cerciora in futo᷑ pͣmia uel
quiecis animarũ post mortẽ. uł beatȩ corpoꝵ ĩmor¬
talitatis expectat. Inde recte p̃fati oꝑarii septua
ginta milia. & occoginta milia ẽẽ. ꝑhibent᷑. Septua¬

Expanded text:
quidam mitiores ad consolandos pusillanimes, et infirmos quidam mitiores ad consolandos pusillanimes, et infirmos sublevandos existunt, quidam utriusque virtutis munere praediti ad opus domus Domini conveniunt, quales fieri voluit eos, quibus loquitur Apostolus, dicens: « Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . Praepositi autem, qui praeerant singulis operibus, ipsi sunt sacrae conditores Scripturae, quorum magisterio in omnibus erudimur, quomodo inscios docere, et contemptores corripere: quomodo nos invicem onera nostra portare, ut impleamus legem Christi, conveniat. » Quanto autem quisque plus in sustentandis proximorum necessitatibus, sive in castigandis eorum erratibus laborat, tanto certiora in futuro praemia, vel quietis animarum post mortem, vel beatae corporum immortalitatis exspeginta millia, et octoginta millia esse perhibentur. Septua
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ popło & his qͥ faciebant opus. dicit. latomos: lapi
gurate designant. Hoc est scõs p̃dicatores. qͥ mentes
insipientiũ de labore uerbi dĩ exercent. eosq ab ea
in qua nati st̃ turpitudine ac deformitate transmu¬
tare contendt̃: ac regularit̾ institutos unitati fideli¬
um. ȩdificio uidelicet domꝰ dĩ aptos reddere curant.
Quod aũt & ligna & lapides de monte cedunt᷑. & ce¬
sa ac pͣparata utraq materia ad montẽ domꝰ dñi tͣns-¬
fert᷑: patet sensus. qͦd om̃s homines in monte super¬
biȩ naci sumꝰ: quia pͣuaricatione pͥmi hõis quã suꝑ¬
bia fecit. originẽ carnis traximꝰ. Quicunq aũt gr̃a
domꝰ dñi cransferimꝰ᷑: quia eruti de potestate tenebra¬
tributi. ut pars in monte lapides cederent: pars eadẽ
onera portarent. Diuersa st̃ nanq dona sp̃s: & qͥdã
maiora dicendi. ac ꝓteruos arguendi. c̃stantiã habent:

Expanded text:
titigurate designat: hoc est sanctos praedicatores, qui mentes insipientium de labore verbi Dei exercent, eosque ab ea, in qua nati sunt, turpitudine, ac deformitate transmutare contendunt: ac regulariter institutos unitati fidelium, aedificio videlicet domus Dei, aptos reddere curant. Quod autem et ligna, et lapides in monte ceduntur, et caesa, ac praeparata utraque materia, ad montes domus Domini transfertur, patet sensus; quia omnes homines in monte superbiae nati sumus: quia de praevaricatione primi hominis, quam superbia fecit, originem carnis traximus. Quicunque gratia Domini transferimur, quia eruti de potestate tenebratributi, ut pars in monte lapides caederent, pars item onera portarent. Diversa namque sunt dona Spiritus, quod quidam dicendi ac protervos arguendi constantiam habent,