comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insũ ẽe tꝑc det̾minatu ħ ẽ no¬
nẽ m̃sm̾ utile si quid̃ ip̃i nũ¬
cianti ẽdit litẽ illi cam ꝯmitta
Su̾i alii aliquid de illo sapit
aliũ dirigat susceptur omo
tio fu̾it subsecuta siuc in ma¬
iorisiue minmori casiau̾t¬

Expanded text:
minatum, hoc est novem mensium: ut ille, si quidem ipsi nuntianti credit, litem illi eam committat, si vero aliud aliquid de illo sapit, alium dirigat suscepturum motio fuerit subsecuta, sive in maiori sive in minori cau
Abbreviated transcription (Latin):
aut inqua peccĩaꝵ. aut cri¬
minu̾ reꝯsit. sui de t̾ra ⁊ de
t̾minis sine deꝓprietate sm̾
depossõne. aut ypotheca. uel
dequalibet alia occasione il¬
lic ⁊̃ nũ subiaceat ħ ẽĩ apud
p̾cedetes legislatores narie
quid̃ tm̃dictũ ẽ lic non pu

Expanded text:
aut in qua pecuniarum aut criminum reus fit, sive de terra et de terminis sive de proprietate sive de possessione aut hypotheca vel de qualibet alia occasione, illic etiam iuri subiaceat hoc enim apud praecedentes legislatores varie quidem, tamen dictum est, licet non
Abbreviated transcription (Latin):
lib expotentib indunꝯ po¬
tentes ꝓced̾e. exountibꝰ di¬
futes. in onsu aũt penel ex
potentib xcesser̾t in anes. ex
duntib aut paupes dũ p̾ru
iniusticia sobolemẽ sccuta.
pot̾atib utentes ħ forsan ꝯĩ
eos qui ex eipc̾ant᷑ agñt. non
eade potẽtia sequẽte̾ sobo¬
lem que illos. ¶ Hec conside¬
rantes p̾sent̾e pone legem

Expanded text:
 ex potentibus vidimus potentes procedere, ex divitibus divites, in omne autem paene ex potentibus processerunt inanes, ex divitibus autem pauperes, dum patrum iniustitia sobolem est secuta, potestatibus utentes, hoc forsan contra eos qui ex eis procreantur agunt, non eadem potentia sequente sobolem quae illos. Caput I Haec considerantes praesentem ponere legem
Abbreviated transcription (Latin):
ge placentido  corroborare et
ad forcitudin̾e deduce̾t̾e dedu¬
cere iudicaunuo o porcepłr
morũ namq alii quid̾e litt̾a ᷤ
sacras. alii pͥmlegia.alii prag¬
maticas formas. alii p̾cepta mͦ¬
dicum quidam alias ex alus
ad mucmẽtes cccasiones sibi
lant quiciꝰ in quolib loco male
patit᷑ ant aliquid suor. annit¬
it aut .xͦ. niinꝯ t̾re licigat aut
de ꝓprietateaut de possõne. aui
de ypotheca ant de alo quocz
quo inõ ualebit malio loco
⁊ fortitudin̾e ita iste credeteᷤ
talia machiuant. ⁊ ħ hoĩes ꝑ¬

Expanded text:
ge placenti deo eam corroborare et ad fortitudinem decentem deducere iudicavimus oportere. Plurimorum namque alii quidem litteras sacras alii privilegia alii pragmaticas formas alii praecepta iudicum quidam alias ex aliis adinvenientes occasiones sibi ulent. Qui enim in quolibet loco male patitur aut aliquid suorum amittit aut de terminis terrae litigat aut de proprietate aut de possessione aut de hypotheca aut de alio quocumque, quomodo valebit in alio loco et fortitudinem, ita iuste credentes talia machinantur, et haec homines
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ fortima cũiali nͥ eũopere
gesfit nam ⁊ magistenũ mili¬
cie p̾fectura ẽe m̃t dic̾t leges
pin nõ magistroꝵ milicie coli¬
cilli solam p̾b dignutate forti¬
nam nõ lib̾antes Sic ⁊̃ i ip̃a p̃fec¬
tura sifurtꝰ sit. aliquis liber hĩ¬
mõi fĩ fortuna. necce ẽ ip̃o sigło
designatũ ab ea cin̾e uiculis lib̾¬

Expanded text:
pere gesserit nam etiam magisterium militiae praefecturam esse nostrae dicunt leges, puri vero magistrorum militiae codicilli solam praebent dignitatem fortuna non liberantes, sic etiam in ipsa praefectura, si futurus sit aliquis liber huiusmodi fieri fortuna, necesse est ipso cingulo designatum ab ea curiae vinculis lib
Abbreviated transcription (Latin):
nsi subsequat huiꝰ bona fit ni¬
chil horũq ꝯpecunt. Itaq nec
fortitudine q̃ nõ ẽ cum iusti¬
tem appellet solum ⁊ siquis.
ab ei iusticia subtrahat delicto¬
rum occasiosolũ monõ quor.¬

Expanded text:
nisi subsequantur huius bona, fiet nihil horum quae competent. Itaque nec fortitudinem quae non est cum iustitem appellet solum; et si quis ab ea iustitiam subtrahat, delictorum occasio solummodo, non quoru
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliam dubitatcer non reci¬
piẽtes ħ senere nihus qui li¬
b̾tatibꝰ copulant᷑ cum utir
recte coniciẽtib nram intẽ¬
de lib̾ta non oĩo miptie ꝓhi¬
bentur c̾tum finc qr ⁊̃ in illis¬

Expanded text:
 aliam dubitationem, non recipientes haec tenere in his qui libertabus copulantur, cum utique recte conicientibus nostram intenad libertam non omnino nuptiae prohibentur, certum f
Abbreviated transcription (Latin):
iegittime ptis quam minc
de putammꝰ ⁊ usinn fructũ
nisup ⁊ ꝓprictat̾e relinquat
Si nult filiorũ non repe̾te fa.
non inpatre solo. s ⁊ matre
incuiq femmarũ ꝑsonis id

Expanded text:
legitimae partis, quam nunc deputavimus, et usumfructum insuper et proprietatem relinquat, si vult filiorum non repente fameicimus non in patre solo, sed et matre nicuique feminarum personis, id
Abbreviated transcription (Latin):
Sit studui u̾o maliuoletiẽ.
qd sit᷑ ab aliquib. necͣciũ no¬
bis fec̾ plebis denuo legis la¬
suoru ꝓtulit tribunorũ quẽ
maliuolentes ⁊ abnegare te
oblitaẽ iniquoꝵ mitrire mali¬
uolentia quã obre̾ ⁊̃ nob̾us

Expanded text:
I Studium vero malivolentiae, quod fit ab aliquibus, necessarium nobis fecit plebis denuo legislasuorum protulit tribunorum, quaemalevolentes et abnegare temoblita est iniquorum enutrire malivolentiam. Quamobrem etiam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ non habens legittima
aut filios iegitnos. adancillã
en. Ipria hab̾i̾t᷑ quãdaͣ meliore̾
suĩam ⁊ filios ꝓculerit exeaĩ
honoraunt ⁊ acillam⁊ natos
aiꝯeis aureorur pecierit ami¬
lloru⁊ regeneratõnis a inter

Expanded text:
uxorem non habens legitimam aut filios legitimos ad ancillam propriam habuerit quandam meliorem sententiam et filios protulerit ex ea in honoraverit et ancillam et natos et ius eis aureorum petierit anulorum
Abbreviated transcription (Latin):
gi ꝯstituentibꝰ em̃ nob̾ ut si
quis respexit aliquam mulie¬
reuiclemẽs ⁊ bicsorciat᷑ abs¬
qr dotaliba abcum̃tis demf
ciat filios. pea uo maritalem
ad eam receperit afectũ ⁊ in sc̾¬
ꝑserit hinꝰ moi instrumc̃ta
fcc̾it filios. non solum cos qui

Expanded text:
stituentibus enim nobis ut, si quis respexerit aliquam ad mulierem clemens et haec sortiatur absque dotalibus documentis, deinde faciat filios, postea vero maritalem ad eam receperit affectum et scripserit huiusmodi instrumenta et fecerit filios, non solum eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicat bene ado constitute iri.ꝑ.
dicimꝰ romanor płima de tes¬
camẽtis dispõita sũt ⁊ plem
iegum codices de talibꝰ ꝯsist̾ił
⁊ uon solimantiqui sapic̃teᷤᷤ
aliquo priorũ pͥncipũ minus

Expanded text:
dicat, bene a deo constitutae reipublicae, dicimus Romanorum, plurima de testamentis disposita sunt, et pleni legum codices de talibus consistunt, et non solum antiqui sapientes is iam non aliquo priorum principum minus
Abbreviated transcription (Latin):
siombo ⁊ collatȯibo a disrib¬
utõibꝯ ⁊ licigantiũ caũtela
ħ uͭ multitudoliciũ minuat
⁊ admueta sũt ⁊ sanctita ⁊ de
cecotenebunt quatenꝯ suc¬
cessiones agnoscãt ⁊ collato¬
nes nõ ignorẽt s circa distͥ¬
butoes nõ resulcet⁊ n pecc
ulantes suaꝵ litt̾aꝵ ab neg̃¬
ci õibꝰ insiliant malignari
ab negat. n pea forsan soluco¬
intꝯ utant u res ex quibus
detinz abnegẽt ꝑsois. s¬

Expanded text:
distributionibus et litigantium cautela et ut multitudo litium minuatur, et adinventa sunt et sancita. et de cetero tenebunt, quatenus et successiones agnoscant et collationes non ignorent et circa distributiones non resultent et neque petulantes suarum litterarum abnegationibus insiliant malignari abnegent neque postea forsan solutionibus utantur neque res ex quibus detinent abnegent personis, s
Abbreviated transcription (Latin):
affecto. Hecid̾e optincat ⁊ ĩhs
qui expost̾iore affectu cũ doti
⁊ ad solam nacura emẽs mł¬
ci namq molestisunt nobͥsẽꝑ
p̾cesqr crebre ⁊ flentes filir. et
sẽpequid̾ cleme̾s aliquid dfi

Expanded text:
affectus. Hoc idem obtineat et in his, qui ex posteriore affectu cum dotibet ad solam naturam clemens. Multi namque molesti sunt nobis semper, precesque crebrae et flentes filii: et semper equidem clemens aliquid defi
Abbreviated transcription (Latin):
nichil offẽderit parẽtes ꝯfim¬
d̾ant᷑ ⁊ trrũciũ diuidat solum
uł si .x. forte aut ampliꝰ fra̾nt
⁊ paupiores er̃t fili. donee unx¬
erut patres idons¶uo mou¬

Expanded text:
nihil offenderint parentes, confunduntur et triuncium divident solum, vel si decem forte aut amplius fuerint, et pauperes erunt filii donec vixerint patres idonei.
Abbreviated transcription (Latin):
hubitai̾nt et filios ex ea habin
aut p̾discedete cocubina mo¬
dẽ forsan aut duuisione filn
domisint cunc eĩdamꝯ eis
ab intestato duarum umcia¬
rum successione si aũt co¬
fusa cõpiscentia itafiat ⁊ al
moriat᷑ multas simul reli¬
ques cocubinas. odibilis quid
nob̾ẽ iste qui talis ẽ. ꝓcul au̾¬

Expanded text:
x ea habuerit, aut praediscedente concubina morte forsan aut divisione filii domi sint; tunc enim damus eis ab intestato duarum unciarum successionem. Si autem confusa concupiscentia ita fiat, et alias moriatur, multas simul relinquens concubinas: odibilis quidem nobis iste qui talis est, procul au
Abbreviated transcription (Latin):
legeip̾e tenebitur hiis pems
açtor abremĩçias sacram̃eto
rei nc  usqͤr negat̾ce fcam solm̾
uolilit sieĩtale aliquid egerit
siquid̃ morabuntio cot abne¬
gatoe intulc̾i ius iurandau̾
q ille ꝯtinuo ꝯfessꝰ fiñt qd in
negat̾one deductum erit. sm̾
ꝑiculosit quantũ ad duplũ
Siũo longiori fca lite tuc̾ accõ
inferat sacranietum at ille qͥ
siquid̾e infertur ꝑfiteãt de
dupli quidm cum erimimuᷤ
pẽi om̃s u̾o expe̾sas que usqr
nure nirando eiꝰ definictas¬

Expanded text:
legem ipse tenebitur his poenisactor abrenuntians sacramento rei nunc usque negationem factam solvi voluerit. Si enim tale aliquid egerit, si quidem mox ab initio post abnegationem intulerit iusiurandum, et ille continuo confessus fuerit quod in negationem deductum erit, sine periculo erit quantum ad duplum. Si vero longiori facta lite tunc actor inferat sacramentum, at ille etiam sic, quod infertur, profiteatur, de dupli quidem cum eximimus poena; omnes vero expensas, quae usque iureiurando ei
Abbreviated transcription (Latin):
na abuegantib inferatur.
ꝓ ab negatoe. nam circa hec
⁊actoris laborib dum adhuᷤ
cã dicit ad actorẽ tras feratur
sõa dequa priꝯ negatte pas¬
sꝯ ẽ cõpetẽtia sibi iec ꝓponer ͤ
alege ⁊ iusticia ꝓmereripe¬

Expanded text:
na abnegantibus inferatur. Pro abnegatione namque circa haec et actoris laboribus, dum adhuc causa dicitur, ad actorem transferatur sona, de qua prius negationem passus est, competentia sibi, haec proponere et legem et iustitiam promereri, poe
Abbreviated transcription (Latin):
im por curatoꝵ fu̾i̾t litñs no
adũsꝯ cos quorũ sũt cura to¬
res s adusꝯ eos ferri quicur¬
pe et indecenter hac negato¬
ne fecert si̾o aliud ꝯdẽpnͣ¬
tionis augmẽtũ. aut indu¬
plum aut incriplur aut in qͣ¬

Expanded text:
m curatorum fuerit litteris, non adversus eos quorum sunt curatores, sed adversus eos ferri qui turpem et indecentem hanc negationem fecerunt. Si vero aliud condemnationis augmentum aut in duplum aut in triplum aut in q
Abbreviated transcription (Latin):
ctams pleru̾q sme testioio
ꝯscͥpio̾es non seque̾tes. n iu¬
dicib ca̾e quos iudices fami¬
uerciscu̾de leges appellãt has
sequi cogendis optet ⁊ em
ꝓuid̾e subtiliter cantele filior
⁊ non aluid quid̾m mun̾e. ali¬
ud sb̾ errore relinqͥre qͥd diffĩ¬
ciliũ insuꝑ ⁊ insolubiliũ cre¬
bro ⁊̃ cͥmĩa ferẽtiũ c̾aꝵ occasi¬
onez p̾stet. ¶De successioibo

Expanded text:
t plerumque sine testimonio conscriptiones non sequentes, neque iudicibus causae, quos iudices famherciscundae leges appellant, has sequi cogendis. Oportet enim providere subtiliter cautelae filiorum et non aliud quidem munire. aliud sub errore relinquere, quod difficilium insuper et insolubilium, crebro etiam crimina ferentium causarum occasionem praestet. De
Abbreviated transcription (Latin):
ccanłinis et cotentioiis. ⁊ at
fauorer partis alicinꝯ scͥbeti
ħ nos molestare dccto mros
subiectos nolentes. sactimo
Siquis uoluit suas res filiis
forte relinqͥre p̾cipuas has mã¬
xime quid si possibiles dicã
intestamẽto ⁊ indubitata
det filiis hinc utilitates in
aut̾ nõ h̾ egit ꝓpt̾ Aliquasne
cere rerum quas partizi uolut᷑
⁊ subscrib̾e õib. ant ip̾e aut fi¬
lios unnũsos subscribe p̾para
atq firimiatiaq cantela no

Expanded text:
certaminis et contentiones et ad favorem partes alicuius scribentis. Haec nos molestare de cetero nostros subiectos nolentes sancimus: si quis voluerit suas res filiis forte relinquere praecipuas, has maxime quidem, si possibile est, dicat in testamento et indubitatam det filiis hinc utilitatem. Si autem non hoc agit propter aliquas necere rerum quas partire voluerit, et subscribere omnibus aut ipse aut filios universos subscribere praepatque firmum aliaque cautela no
Abbreviated transcription (Latin):
homo excas ingeni papimanus appellat.
t̃t nob inlegib magis simplicitas. quã
cdifficultas piacia deo omnib nobsug¬
gestis. tamsimilitudinib quam differe¬
tus. utnurq senatus ꝯsubti. placuit explo¬
soscnatus ꝯ sutopegisi ano. qd posteisuꝑͣ¬
soent: omnem auctontatem trebelliano
senatu ꝯsulto p̾start ut ex cofid̾i ꝯmissa¬
ne heelitates restituantur. sue hãt hrs
neat. liceat᷑ ci. łquartam. uel qd̾de ẽ. ex
nr̃a auctontate retinẽ. ł repetert sduitũ.
quasi extrabelliano senatu ꝯsulto ꝓrata

Expanded text:
genii Papinianus appellat et nobis in legibus magis simplicitas quam difficultas placet, ideo omnibus nobis suggestis tam similitudinibus quam differentiis utriusque senatus consulti, placuit exploso senatus consulto Pegasiano, quod postea supervenit, omnem auctoritatem Trebelliano senatus consulto praestare, ut ex eo fideicommissariae hereditates restituantur, sive habeat heres neat, liceat ei vel quartam vel quod deest, ex nostra auctoritate retinere vel repetere solutum, quasi ex Trebelliano
Abbreviated transcription (Latin):
In pͥmĩs gͥ sciendum ẽ opus ẽt. ut aliqui rec¬
count testim̃tobr̃s instituatur. cius ꝙ fid̾i
conmutatur. ut eam hrclitatem aluresttuat.
alioqum inutile ẽ pestam̃tum. in quonemo
hr̃s instituitur. ¶ sum galiquis sẽpsent. luti¬
ustitius. hr̃s esto. potĩt dicere. Rogoite. luci. ti¬
ci. ut cum possis pͥmũbrlitatem meã adire e¬

Expanded text:
In primis igitur sciendum est, opus esse ut aliquis recto iure testamento heres instituatur, eiusque fidei committatur ut eam hereditatem alii restituat: alioquin inutile est testamentum in quo nemo heres instituitur. cum igitur aliquis scripserit: ‘ Lucius Titius heres esto ’, poterit adicere: ‘ rogo te, Luci Titi, ut, cum primum possis hereditatem meam adire, e
Abbreviated transcription (Latin):
brelitart sponte resttuert omnes hr¬
dita actiones. sidi comnissanoctad¬
cipuum pegaslam senatus o sulti fucrat.
ut quando recusibit hrs scptus sibi datam
hiclitatem adire. nccessitas cis imponere
sanorestituore. et om̃s ad cum ⁊ cẽcum.
transire accones. cthac transposiumus ad
senatus ꝯsultum trebellienũ. ut exħ solo.
et necessitas brci mponatur. su p̃onolen¬
te adue. fidi ꝯmissitius dsidat restitui
sbi hrditatem. nullo. nec dampno nec¬
q̃ cõmodo apdbrdem remanẽte. ¶Nich̃
au̾t int̃ ẽ. utrum aliquis exasse. hrdes in¬
stitutus. aut totam hrditatem. aut par
temrestitue rogitur. an exparte hrs insti¬
tutis. autotam cam partem aut partis par¬
temrestitutre rogatur. Nam et in hoc casui
ead obsuan p̃cipimus q̃ intotius hrlitatis
restitutione diximꝰ ¶ Siquis una aliquare
deducta siue p̾ceptã que quaitam ꝯtinct.
blunfundo. ł alia re rogatus sit restitue¬
re hrditatem. Similim odo extrebelliano

Expanded text:
onte restituerit, omnes hereditariae actiones fideicommissario et adpraecipuum Pegasiani senatus consulti fuerat, ut, quando recusabat heres scriptus sibi datam hereditatem adire, necessitas ei imponeresario restituere, et omnes ad eum et contra eum transirent actiones, et hoc transposuimus ad senatus consultum Trebellianum, ut ex hoc solo et necessitas heredi imponatur, si ipso nolente adire fideicommissarius desiderat restitui sibi hereditatem, nullo nec damno nec commodo apud heredem manente. Nihil autem interest, utrum aliquis ex asse heres institutus aut totam hereditatem aut pro parte restituere regatur, an ex parte heres institutus aut totam partem aut partis partem restituere rogatur: nam et hoc casu eadem observari praecepimus, quae in totius hereditatis restitutione diximus. Si quis una aliqua re deducta sive praecepta quae quartam continet, veluti fundo vel alia re, rogatus sit restituere hereditatem, simili modo ex Trebelliano
Abbreviated transcription (Latin):
acta. de litteraꝵ obugatione.
lim scͥptura ficbat obligatio. que mn
nominib ficridicebatur. Que nomini
bodit. non sunt inusu. ¶ plane siꝗs
debe se scͥpserit. ꝙ tinumetatum ñ est.
de pecuma minut numerata. p̾t mł¬
tum cp̃is exceptionẽ opponere ñp̃. hoc
cnim sepissime ꝯstitutum ẽ. sic fit ut᷑ ho¬
cur. s ex ea nascitur ꝯditio cessante sca¬
et uerboꝵ obligõneᷤmultum aũ tp̃s
in hac exceptione anita qd̾ exprinci.¬
palib ꝯstitutionib usq ad quinquẽ¬
num ꝓcedebut .s. ne c̾clitores dut ĩpo¬
sint suis pecunus forsitan defraudari.
ꝑ ꝯstitutionẽ nr̃am tp̃s coartatum ẽ:
ut ultra biennumetas huius modis
xpnominime extendatur. Do senfu
ut subam capiat obligõ s sufficit cos qui
negocium gerunt consentiresunde int. ib¬
sentes quoq calia negocia ꝯtrahuntir ia¬

Expanded text:
TERARUM OBLIGATIONE Olim scriptura fiebat obligatio, quae nominibus fieri dicebatur, quae nomina hodie non sunt in usu. Plane si quis debere se scripserit quod numeratum ei non est, de pecunia minime numerata post multum temporis exceptionem opponere non potest : hoc enim saepissime constitutum etur: et ex ea nascitur condictio, cessante scilicet verborum obligatione. multum autem tempus in hac exceptione antea quidem ex principalibus constitutionibus usque ad quinquennium procedebat : sed ne creditores diutius possint suis pecuniis forsitan defraudari, per constitutionem nostram tempus coartatum est, ut ultra biennii metas huiusmodi exceptio minime extendatur. TIT. tiam capiat obligatio, sed sufficit eos qui negotium gerunt consentire. Unde inter absentes quoque talia negotia contrahuntur
Abbreviated transcription (Latin):
et stipus atu rem pupiusaluam fo¬
re: ꝯminter est stipulatorit ficn qd̾
stipulãtus ẽ. sum obligitus ẽ futimus
cet pupillosim ale tes gessent tener ob¬
ugatio. ¶ Ergo siquis ꝓcuraton suoda¬
tistipulatus sit stipulatiouires halt.¬
Ep̃clia distrahantur q̃ꝑignon datat
rant. ualet stipulo. ¶ usiuicẽ qui ili¬
um facturum ꝓmisit. uidetur inta ẽt
causa ut ñ teneatu. nisi penã ipse ꝑmi¬
senit. ¶tem nemorem suam facturã
in cocasu ꝙ suasit utilit stiplati.
Side alia stirestiplator senserit. daliãp¬
missor.p̾inde nulla ꝯtrahitur oblicp̃o
acsi ad introgatum respõsum non cẽt
uluiti si hominẽ stichum ate stipulat᷑
quiefuent. tu de pãphilosenstris quẽ
stichum uocan credidis. ¶ Quod tur¬
pi extã pmissum ẽ. uelutuiqus homi
cidium. łsagripegium se factiꝵ ꝓmit¬
tat ñualet. ¶ sum quis subaliqua ꝯ¬
ditione fuĩt stipulatus. licet añt ꝯdi¬
tionẽ decessent. p̾tea enstente ꝯ ditio¬

Expanded text:
m pupilli salvam fore, quoniam interest stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori suo dari stipulatus sit, stipulatio vires habevel praedia distrahantur quae pignori data erant, valet stipulatio. 2 Versa vice qui alium facturum promisit, videtur in ea esse causa, ut non teneatur, nisi poenam ipse promiserit. Item nemo rem suam futuram in eum casum quo sua fit utiliter stipulatur. Si de alia re stipulator senserit, de alia pmissor, perinde nulla contrahitur obligatio ac si ad interrogatum responsum non esset, veluti si hominem Stichum a te stipulatus quis fuerit, tu de Pamphilo senseris, quem Stichum vocari credideris. Quod turpi ex causa promissum est veluti si cidium vel sacrilegium se facturum promittat, non valet. Cum quis sub aliqua condicione fuerit stipulatus, licet ante condicionem decesserit, postea existente condicio
Abbreviated transcription (Latin):
s tib to tempore soluendo nonsit. Hoc ce¬
setros bonecit. ¶S ctsi abiiofide uis¬
fore creditor totum consctutus fuit.
Huius soluis detruntum ent. sus pro
quofide iussor accessit soluendonsit.
et fibimputan debet cum potuit adu¬
uari. exepla diui adriam et desid̾at ut
ꝓparte inst darctur. acc̃ fide ussõt̃s
ita obligan ñ possunt ut plu deltant.
quã delet his ꝓquo obligantur. Nłio
et eoo obligõ accessio c̃ principat ob¬
ligationis. nec plus iaccessione et po¬
t̃ quim in principalire. ¶ at diuerso
ut minus debtant obligan possunti Ita¬
ꝙ si reus decem aureos ꝓmisent fidiuis¬
sor. in quinq recte obugitur. sontra
uero non pot obligan¶ temaille pure
ꝓmisent. fide iussor suboditione pro¬
mitte pot. Contra uero non p. Non
solum n in quantitate s. ctiam intr̃e
manus. et plus intelligitur. plus ait
cnm statim aliquiddart. minus t̃ p̾t
cp̃s dare. ¶ Sĩquid aũt fide uissor ꝓrco

Expanded text:
soribus eo tempore solvendo non sit, hoc ceteros onerat. sed et si ab uno fideiussore creditor totum consecutus fuerit, huius solius detrimentum erit, si is pro quo fideiussit solvendo non sit : et sibi imputare debet, cum potuerit adiuvari ex epistula divi Hadriani, et desiderare ut pro parte in se detur actio. Fideiussores ita obligari non possunt, ut plus debeant, quam debet is pro quo obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos promiserit, fideiussor in quinque recta obligatur: contra vero non potest obligari. item si ille pure promiserit, fideiussor sub condicione promittere potest: contra vero non potest. non solum enim in quantitate, sed etiam in tempore minus et plus intellegitur. plus est enim statim aliquid dare, minus est post tempus dare. Si quid autem fideiussor pro reo
Abbreviated transcription (Latin):
quotriditiofieri possit. de fide uissorb
Iroco quipmittit solent alu obligt̃.
quifide uissores appellantur. quos
homines acciꝑt solent. dum currãt.
ut cdiligeniu sibi cautumatsm om¬
tibi. aũt obligationib asum possut
Idẽ slugre. suie uerb̾. siue litt̾is. siue cõ¬
sensu ꝯtricte fiũnt acnt illud quid̃ in
ter ẽ. utrum ciuł annatura sit obliqa¬
tio cui adicianufide uissor  ad coquid
ut ꝓsuo quoq obligetu. si grue extra¬
ncus sit. quifide uissionẽ. ꝓẜuo accipi¬
at. siue ip̃e dñs in idq. sͥnaturalit debe¬
tur. ¶Fide iussor ñ tm̃ ipse obligatur.
ẜctiam hrdem obligatum relinquid.¬
Fide iussor et p̃ced̾e obligitione ⁊ se¬
qui pot̃. ¶ Si plẽs sint fide iussores quot¬
quot er numcrosingłi insolidum tenẽ¬
ctur ¶ Itaq libum ẽ crecliton. aquoulit
solidum petere᷑. s: ex eplidiui adnam p
conpellitur. creclitor asingłis. quimo

Expanded text:
quo traditio fieri possit. TIT. 20 DE FIDEIUSSORIBUS Pro eo qui promittit solent alii obligari, qui fideiussores appellantur, quos homines accipere solent dum curant ut diligentius sibi cautum sit. In omnibus autem obligationibus adsumi possunt, id est sive re sive verbis sive litteris sive consensu terest, utrum civilis an naturalis sit obligatio cui adiciatur fideiussor, adeo quidem ut pro servo quoque obligetur, sive extraneus sit qui fideiussorem a servo accipiat, sive ipse dominus in id quod sibi naturaliter debetur. Fideiussor non tantum ipse obligatur, sed etiam heredem obligatum relinquit.Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt numero, singuli in solidum tentur. itaque liberum est creditori, a quo velit solidum petere. sed ex epistula divi Hadriani compellitur creditor a singulis qui mo
Abbreviated transcription (Latin):
tio ¶ S cumiam ut dictum t̃ exconsensu
contraltatium stiplones ualent. plicuit
hob̾cniam in hr̃ uis. aticulum necessatĩ¬
a. inducere em̃dationẽ. ut siue p̾t mõtem
siue pridie quã monatiustipulator siut
i pmissor stipltio ꝯcep̾ta t̃. ualeat stipla¬
tio ¶ Itcmsiquis ita stipulatus crat sima¬
us exasia uenent bodit dert spondes mu
ta crat stipulatio. quia ppõstere ꝯcepta
c̃i s: cum leo inclite recordationis indoti¬
b candem stipulationẽ que p̃postera nũ¬
cupantia. non c̃e rticiendam eaistimaũ.
nobplacuit ⁊ hu̾ic ꝑfectum tobur accom¬
modart. ut ñ solum indotib sctiam iom¬
nib ualet huiuaoĩ conceptiostipuli¬
tionis ¶Ita aũt ꝯcepta saipulatio uluti
q si introgauone p̃cedente responsum
nt. ¶ Quociens pitores unastiplone comͣ¬
p̾benduntur. siquid ꝓmassor simplicãre ⁊¬
spondeat dare spondto. ꝓpt̃ omis tenctir.
Siuero unam gxhis. ues quasdã diturũ

Expanded text:
ut iam dictum est, ex consensu contrahentium stipulationes valent, placuit nobis etiam in hunc iuris articulum necessariam inducere emendationem, ut, sive post mortem sive pridie quam morietur stipulator sive promissor, stipulatio concepta est, valeat stipulatio. Item si quis ita stipulatus erat: ‘ si navis ex Asia venerit, hodie dare spondes? ’ inutilis erat stipulatio, quia praepostere concepta est. sed cum Leo inclytae recordationis in dotibus eandem stipulationem, quae praepostera nuncupatur non esse reiciendam existimavit, nobis placuit et huic perfectum robur accommodare, ut non solum in dotibus, sed etiam in omnibus valeat huiusmodi conceptio stipulationis. Ita autem concepta stipulatio, veluti que si interrogatione praecedente responsum sit. Quotiens plures res una stipulatione comprehenduntur, si quidem promissor simpliciter respondeat ‘ dare spondeo ’, propter omnes tenetur: si vero unam ex his vel quasdam daturum
Abbreviated transcription (Latin):
ħ a addidit penam nͥ decłit tot auitos
dere spondes. tẽ commitutur stipulatu:
S ct siquis stipletur alicui cumcĩ int̃¬
Eet. placuit stipulationẽ uałe. Namsi:
his quipupilli tutelam administrare ceᷤ¬

Expanded text:
 tot aureos dare spondes? ’ tunc committitur stipulatio. Sed si quis stipuletur alii, cum eius interesset, placuit stipulationem valere. nam si is qui pupilli tutelam administrare c
Abbreviated transcription (Latin):
tris sunt. ex quib caĩtad quirere possant
set cum factum instipulatione ꝯtinebit᷑
oimodo ꝑsoĩstiplantis ꝯtinctur. ulliti si
suus stipletur ut s ire igͣe liceat. ipse
su. auuit nomin ita cui coꝵ stiplitus ẽ.
Tuc enu soliei adquintur. ¶Qd suus
solidum alteri ad quintu. ulliti sires qũ
uristipulatus ẽ unius dñi sit. ddiuifioe
les sunt. alie p̃torie alie ꝯuẽ num.¬
tionales. alie coẽs. tam p̃tone quam
ludiciales. ¶Iudiciales sunt dumtaxit
q̃amero uidicis offitio ꝑficiscunur. uti¬
cide dolocautio. ⁊deꝑsequendo suo qui
ut inbis ꝯtineantur. etiam edilitie nã ⁊
hee auirisditione ueniunt. ¶ Conuen¬
tionales sunt. q̃ ex ꝯuentione utusq pã¬
tis ꝯcipiuntur. Hoc ẽ neq uissiuudicis. ne¬
q uissup̃toris. s ex ꝯuentione ꝯtrahenti¬
um. quarum totidem gnasunt. quot pe¬
ne cliximꝰ rerum ꝯtrahendarũ ¶ Com¬
munes sunt stipulationes ulutirem sa¬
tr iubet rem saluã fore pupillo taueri.

Expanded text:
tris sunt, ex quibus causis adquirere possunt. Sed cum factum in stipulatione continebitur, omnimodo persona stipulantis continetur, veluti si servus stipuletur, ut sibi ire agere liceat: ipse su aut nominatim cui eorum stipulatus est: tunc enim soli ei adquiritur. quod servus solidum alteri adquiritur, veluti si res quam dari stipulatus est unius domini sit. TIT. les sunt, aliae praetoriae, aliae conventionales, aliae communes tam praetoriae quam iudiciales. Iudiciales sunt dumtaxat, quae a mero iudicis officio proficiscuntur : veluti de dolo cautio vel de persequendo servo qui ut in his contineantur etiam aediliciae : nam et hae ab iurisdictione veniunt. Convetionales sunt, quae ex conventione utriusque partis concipiuntur, hoc est neque iussu iudicis neque iussu praetoris, sed ex conventione contrahentium. quarum totidem genera sunt, quot paene dixerim rerum contrahendarum. Communes sunt stipulationes veluti rem saetor iubet rem salvam fore pupillo caveri
Abbreviated transcription (Latin):
parentis ẽ inpubes. nec auctore quid patre
obligatur. ¶ Si in possibil ꝯditio obliga¬
onibadiciatur nchualet sciplatios mpos.¬
sibił aũt ꝯditioh abetur. cuinaturampedi¬
m̃to ẽ. quominus existat uluti siquisita di¬
s. xit. si digito celum attigo. dure spondes.
At si ita stipuletis. si digito celum ñ attigeꝰ A
rodate spondes. pur̾e facta obligationtel¬
ligiti. ⁊ deoq statim petetere pot᷑. ¶Item
uerboꝵ obligatioint̃ absentes ꝯcepta. ułũ¬
tiłt̃ / Si cum hoc materiam licum ꝯtenti osil
hõib p̃stabat: forte p̾t tp̃s tales illegitio

Expanded text:
est impubes nec auctore quidem patre obligatur. Si impossibilis condicio obligationibus adiciatur, nihil valet stipulatio. impossibilis autem condicio habetur, cui natura impedimento est quo minus existat, veluti si quis ita dixerit : ‘ si digito caelum attigero, dare spondes? ’ at si ita stipuletur, ‘ si digito caelum non attigero, dare spondes? ’ pure facta obligatio intellegitur ideoque statim petere potest. Item verborum obligatio inter absentes concepta inutilis est. sed cum hoc materiam litium contentiosis hominibus praestabat, forte post tempus tales allegatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquam disposuimus tales scͥpturas q̃ pre¬
sto cẽ partes inclicant. omnimodo ẽe credẽ¬
tes das. ñ ip̃e quitilib utitur imꝓb alle¬
gmonib manifestissimis ꝓbãtionib ł pꝰ¬
b um suum inãlus locis et. ¶ Post mortem
suam dar sibi nemostipulan poterit. nõ¬
i magis quam p̾t mortem cuss. aquosti¬
apulabatur hac ne is qui malicdis potesta

Expanded text:
quam disposuimus, tales scripturas quae praesto esse partes indicant omnimodo esse credendas, nisi ipse qui talibus utitur improbis allegationibus manifestissimis probationibus um suum in aliis locis esse. Post mortem suam dari sibi nemo stipulari poterat, non magis quam post eius mortem a quo stipulabatur. ac ne is qui in alicuius potesta
Abbreviated transcription (Latin):
est. aut ẽe non pot. daristipulatus fuent:
ueluti stichum qui mortuus sit. quem ui¬
uer̃t credebat. aut ipocẽ taurũ qui et̃ nõ
possit: muta ent stipulatio. Ĩduims ẽ si
rem sacram. aureligiosam. quã buma

Expanded text:
est aut esse non potest, dari stipulatus fuerit, veluti Stichum, qui mortuus sit, quem vivere credebat, aut hippocentaurum, qui esse non possit, inutilis erit stipulatio. Idem iuris est, si rem sacram aut religiosam, quam human
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ ꝓscaꝵ abbas moa̾stii pꝰcrascur¬
sionez t̾cenał tp̃ris sitalem inꝵ
dignum indicau̾t tuc decet ei
scͥema ⁊ millꝰ ei poxa sit molestꝰ
degisires au̾t inquas intra mo¬
nastium introduxisse indetur
illese dño reddantsiqus aut̾¬

Expanded text:
arum, abbas monasterii post transcursionem triennalis temporis, si talem virum dignum iudicaverit, tunc det ei schema, et nullus ei postea sit molestus deget; res autem, quas in monasterium introduxisse videtur, illaesae domino reddantu
Abbreviated transcription (Latin):
mittimus. ¶ Si qua mulier
aut iur morchica eleg̾it in¬
tam ⁊ intrauit ni mõast̾nm
fulus nonertantib moast̾io
in quo ingreditur ⁊ res enis

Expanded text:
II Si qua mulier aut vir monachicam elegerit vitam et intraverit in monasterium filiis non extantibus, monasterio in quo ingreditur et res eius
Abbreviated transcription (Latin):
tialem dõato̾e ⁊ mulierẽ ꝓpri¬
amaccipe dote̾ ⁊ qcqͥd aliuo
iuro dedisse ꝓbatur. ut un¬
quisq citra da̾pinũ ss fruat᷑
rebi insi forte sponsꝯsponse
aut sponsa sponso aut marit
uxori aut uxor marito dare
aliquid aut ced̾e uoli̾t qñm

Expanded text:
priam accipere dotem et quicquid aliud viro dedisse probetur, ut unusquisque citra damnum suis fruatur rebus; nisi forte sponsus sponsae aut sponsa sponso aut maritus uxori aut uxor marito donare aliquid aut cedere voluerit. Caput
Abbreviated transcription (Latin):
ad mo̾ast̾iñ scema pceperit
⁊ siquid inreleg̾it moãchic̾a
uit̾a restituat mulieri pot dot̃
teneat iur mip̾tialẽ doatoe
⁊ casum dotis ex norte mułniᷤ
placitũ reliquũ nõ dotis mi¬
aliumex rebꝰ mlieris ap̾

Expanded text:
ad monasterium schema perceperit. Et si quidem vir elegerit monachicam vitam, restituat mulieri post doteretineat vir nuptialem donationem et casum dotis ex morte mulieris placitum, reliquum vero dotis mualiud ex rebus mulieris a
Abbreviated transcription (Latin):
ne eimponat qua dignꝯ eẽ in¬
debitur ut responsis Sicuti dic¬
tumẽ mo̾ast̾iis distbuat. ⁊ ca
tiũ ut n sic electꝰ adrespõsa
femmaꝵ in moast̾io inoaneat¬

Expanded text:
nem ei imponat qua dignus esse videbitur, et responsis, sicuti dictum est, monasterii distribuat, ita tamen ut neque sic electus ad responsa feminarum in monasterio maneat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siũo disputau̾it epe gesta nõ
iuste cofecta. tunc lic̾eat ei dif¬
ferre midare honores seug̃du
sona sublegictima cautela fias
⁊ ita ad nos negociũ cã ab cp̃o
ꝙͣ auidice referrat᷑ ut uos h̾co¬
gnoscentes q̃ indecur nob̾m
beamꝰ ¶Siquis aut̾ ppeccinarĩ¬

Expanded text:
 vero putaverit episcopus gesta non iuste confecta, tunc liceat ei differre dudare honore seu gradu ut huiusmodi persona sub legitima cautela fiat, et ita ad nos negotium tam ab episcopo quam a iudice referatur, ut nos hoc cognoscentes quae videntar nobis iubeamus. Si quis aut
Abbreviated transcription (Latin):
torib ⁊ om̃i alii cꝯlibet uenao
collegii au̾schematis ꝯstitutis¬
aũ. ad̾cabulam lude. aut aliis
ludentib pticipes aut inspos¬
tores fi̾. iut ad qd lib specta cło¬
Si ac imediotp̃r ostẽd̾it d̾ig¬
uam suiuic pemtctia liceat.
⁊ sac̾doti sub quo ꝯstitutꝰ ẽ mi¬
I uuerc tpͥs ⁊ hũc rursꝯ pprio red
tule aliquid agnoscentes non

Expanded text:
toribus et omni alii cuiuslibet venerandi collegii aut schematis constitutis ad tabulam ludere aut talia ludentibus participes aut inspectores fieri aut ad quodlibet spectacuSi autem in medio tempore ostenderit dignam sui vitii paenitentiam, liceat et sacerdoti sub quo constitutus est minuere tempus et hunc rursus proprio redd, quia si tale aliquid agnoscentes non
Abbreviated transcription (Latin):
re ħaut ⁊ sup. aliis oĩln moachis
teneresc̾imꝯ quid̾ moast̾iis.ad
ꝙ̃libet eccͣasticu̾grad̾ traffertur
⁊ siulse̾ fortune subiecti fiu̾n
libet eccͣastico graduꝯstituti di¬

Expanded text:
et super aliis omnibus monachis tenere sancimus, qui de monasteriis ad quemlibet ecclesiasticum gradum transferuntur, etsi nullae fortunae subiecti fuerinolibet ecclesiastico gradu constituto di
Abbreviated transcription (Latin):
mabiles epͥos cog̾e ad nrdiciu̾
ueire ꝓerhibendo testrnoio
S uter mittat ad eũ quos di
expsonis mĩstranciũ dibiser
decet sac̾dotes dicant qͥ none¬

Expanded text:
mabiles episcopos cogere ad iudicium venire pro exhibendo testimonio, sed iudex mittat ad eum quosdam ex personis ministrantium sibi, ut decet sacerdotes dicant quae nove
Abbreviated transcription (Latin):
decłauer̾it talem qͥmistrat̾tẽ
ppria uoluntate suscepisse
⁊ siquis eoꝵ forsau h̾ fecert
mullu̾erh malia tutela ar
actorẽ fiscalium fuc̾tom
aut ꝯductore publicaru
aut alieaꝵ possoñ. aũc̃atore dom

Expanded text:
declarent talem administrationem propria voluntate suscepisse. Et si quis eorum forsan hoc fecerit, nullum ex hoc in alia tutela autactorem fiscalium functionum aut conductorem publicorum aut alienarum possessionum aut curatorem dom
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipimꝰ ĩnsi curiał aut officias
netur. tales em̃ep̾atu remoto
cure aut offõ restitu mnbemꝰ
ut no ex tali forcuna sac̾̃ doto̾
fiat iiuria. Illos añt qui hãc
an̾ nram leg̾e ercuriali fortu¬
na muc̾iunt᷑ ep̃i ordinati hio¬
mõi qd̾ fortuma lib̾os ẽe legit¬
cima n̾o pt̾e exppriis rebus
cirae ⁊ fiscodare sic tñ ut ulłꝯͣ
mimut̾oe ecc̃astica inra sus¬
disposuim ¶ Si̾o contigerit

Expanded text:
cipimus; nisi curialis aut officialis netur: tales enim episcopatu remotos curiae aut officio restitui iubemus, ut non ex tali fortuna sacerdotio fiat iniuria. Illos autem, qui ante hanc nostram legem ex curiali fortuna inveniuntur episcopi ordinati, huiusmodi quidem fortuna liberos esse, legitimam vero partem ex propriis rebus curiae et fisco dare, sic tamen ut nullum inminutionem ecclesiastica iura susdisposuimus. Si vero contigerit
Abbreviated transcription (Latin):
diinquo cantiꝯ custoliri po¬
ssit ut nõ rursꝰ meode crime
repiat᷑ Siu̾o diaconssa fu̾it.
⁊ filios f habu̾it legitti mos
legittima ꝓte dare filiioss mo
nitra unũ annũ p̃qͣ cognoscit
tale faciniotics res heuscnt¬

Expanded text:
 custodiri possit, ut non rursus in eodem crimine reperiatur. Si vero diaconissa fuerit et filios habuerit legitimos, legitimam partem dare filiis. Si vero intra unum annum postquam cognoverint tale facinus tales res iu
Abbreviated transcription (Latin):
neuideamur inhumanũ ali¬
quid facere ⁊ non ꝑpt̃ ꝑiam ⁊
doplace̾t̾e actoer pou̾e leger
demilicia quppe spectabiliu
gilẽtiarior ꝓprie ducis ⁊ largi¬
tis eis pͥm legiis insua untute

Expanded text:
ne videamur inhumanum aliquod facere et non propter piam et deo placentem actionem ponere legem: de militia quippe spectabilium silentiariorum proprie datis et largitis eis privilegiis in sua virtute
Abbreviated transcription (Latin):
uł sup uehiculum suũ ponat
nouut nũꝙͣ ledat in nocẽte
S ut ap done se defendat.
Eiuo rethia aut laqueos aut
alia qual instrimieta ad ca¬
pie̾tas uenatde̾s tendat insi

Expanded text:
 super vehiculum suum ponat, ne umquam ledat innocentem, sed ut a predone se defendat. 14. Nemo retia sua seu laqueos aut alia quelibet instrumenta ad capiendas venationes tendat ni
Abbreviated transcription (Latin):
arma faciunt reqrẽtes sphibe̾t
pͥuatos at ⁊̃ alios quosdacitra
eos ꝗ de putati sunt int̾fabric̾e¬
ses armi facture agere ca̾nser
inquibꝯcũq ꝯpͥet̾int locisaliqͦ
pͥuatos ħ andientes ħ auferri
⁊ fisci applicari armam̾togiat
optuos mue̾ne potu̾int his
siuolunt inmiliciis statuere.
⁊ d̾scͥptoe noi̾a eoꝵ face ⁊ destinai
nob̾ descͥpt̾oe artificuut ꝑsac¬

Expanded text:
arma faciunt requirentes prohibeant privatos aut etiam alios quosdam, citra eos qui deputati sunt inter fabricenses, armifacturae agere causam, et in quibuscumque repererint locis aliquos privatos hoc audentes, haec auferri et fisci applicari armamento. Sioportunos invenire potuerint his, si volunt, in militiis statuere et in descriptione nomina eorum facere et destinare nobis descriptionem artificum,
Abbreviated transcription (Latin):
h̾re licẽtiam pͥuatos. aut aliũ
q̃piam arma fac̾e. aut uent̾e
aut quol mercari mõg soloᷤ
qui int̾ fabricenses referũtur
ħ instiuere ⁊ de ferpe ad sacrum
nr̃u armametu ⁊ ħ atua celsi¬
tudine ⁊ qui pꝰte suscepint sĩ¬
gulum custodir sc̾imꝰ ge puc¬
antib nob̾aliquos cartulario¬
rũ qui subtua celsitud̾ie inscri¬
io ꝯstituti st̾ fabric̾esiũ picło
quq int̾ eos pͥoru̾̃ bõam oppini¬
one h̾ntes ⁊ oꝑcimos qui eos¬

Expanded text:
licentiam privatos aut alium quempiam arma facere aut vendere aut quolibet mercari modo, sed solos qui inter fabricenses referuntur haec instruere et deferre ad sacrum nostrum armamentum. Et hoc a tua celsitudine et qui post te susceperint cingulum custodiri sancimus, deputantibus vobis aliquos cartulariorum, qui sub tua celsitudine in scrinio constituti sunt fabricensium, periculo quinque inter eos priorum, bonam opinionem habentes et o
Abbreviated transcription (Latin):
iecodita corriga̾t atꝙ renon¬
oꝵ instrux̾it᷑ ħ similit̾ ⁊ ip̃is ĩt̃
su̾t /picło patrũ cnuitatũ sub qb̾
⁊ ip̃os balistarios statuimꝯ ⁊ py¬
blicoꝵ. Armetor diligeriam
atq custocliã ꝯstituimꝰ. qͣten
Si qui insifu̾int aut deputati
aut fabric̾ecii uẽdẽtes arma.
pudeant ꝑ loca iudices eos su¬
pliciis subde. insuꝑ ⁊ arma ab
huis qui ea ꝯꝑant sine p̾cio au¬
ferre ⁊ publico uendicar ¶hacgͥ¬

Expanded text:
recondita corrigant atque renovorum instruxerint, hoc similiter et ipsi inter sunt periculo patrum civitatum, sub quibus et ipsos balistarios statuimus et publicorum armamentorum diligentiam atque custodiam constituimus: quatenus si qui visi fuerint aut deputati aut fabricensii vendentes arma, provideant per loca iudices eos suppliciis subdere, insuper et arma ab his qui ea comparant sine pretio auferre et publico vindicare. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
entes gͥ huiꝯ moi mortibus.
hoies lib̾are. ꝑspexima anni¬
facture opꝰ nullũ pͥuatũ op¬
arissolos aut̾ illos armafacere
qui publicis deputatisunt
arinficatoriis aut qui du̾r fa¬
briceusi̾ eosaũt qui opant᷑.
arma nulh uende pͥuato s n
qui inmi̾ns statuti st̃ arimfica¬
cores quos ⁊̃ deputatos appell¬
ant. qui defisco annonas accipi¬
unt ꝑmitimꝰ opari autalici
uende armas solum dilig̾e¬
tiam h̾re armoꝵ milites ĩmi¬
meros ꝯstitutos in quibꝰ mili¬
tãt s miꝰ nonũ aliqͥd faciunt
ħ anferri ab eis a insacro nr̃o
inferri armamiẽto adiciendx
ibi repo̾itis publicis armi ¶ħ¬

Expanded text:
entes igitur huiusmodi mortibus homines liberare perspeximus armifacturae opus nullum privatum operari, solos autem illos arma facere, qui in publicis deputati sunt armificatoriis aut qui dicuntur fabricensii; eos autem qui operantur arma nulli vendere privato. Sed neque qui in numeris statuti sunt armificatores, quos etiam deputatos appellant, qui de fisco annonas accipiunt, permittimus operari aut alicui vendere arma, sed solum diligentiam habere armorum milites in numeris constitutos in quibus militant; si vero novum aliquid faciunt, hoc auferri ab eis et in sacro nostro inferri armamento adiciendum ibi repositis publicis armi
Abbreviated transcription (Latin):
que mordin̾e ꝑduximus con¬
petenter. nr eas̃ que de spectab¬
ilib ur̃is referendariis sunt
foras relinquere estimauimo
quanto nobis ultrores ꝯsticu¬
tisunt. primũ quid̃m eos non
inmultitudine ꝯstitutos nos
ut pote multos ꝑcos admumͦ
singulorum facile petitõnes
discentes plures ẽe quã dudu̾̃
fecimꝰ s apparuert quidã nr̃a
largitat̾e iiuie sũ uocantes.⁊
multos quid̃m lntroclucentes

Expanded text:
 ordinem perduximus competentem, neque ea quae de spectabilibus nostris referendariis sunt foras relinquere existimavimquanto nobis utiliores constituti sunt. Primum quidem eos non in multitudine constitutos nos, utpote multos per eos adiuvemus singulorum facile petitiones discentes, plures esse quam dudum fecimus. Sed apparuerunt quidam nostram largitatem in immensum vocantes, et multos quidem n
Abbreviated transcription (Latin):
circanos ⁊ impiũ cura ⁊ͣ deuo¬
cion̾e nemine licẽtia hab̾e
ce n pet̾e aliquid de mcepsta¬
le.s sciente ꝙ n in petrabit
bitur miliciꝗolumꝰ eĩ eos
mesura quidm us ad dictũ
nũm cõtineri. iusticia uero
⁊ aliis iurtutib augeri⁊ ad¬
maio apparere institudo em̃
nũosa ncħ ht honestu qmi ĩ

Expanded text:
ium cura et devotione; nemine licentiam habente neque petere aliquid deinceps tale, sed sciente quod neque impetrabit bitur militia. Volumus etiam eos mensura quidem usque ad dictum numerum contineri, iustitia vero et aliis virtutibus augeri ius apparere. Multitudo enim numerosa
Abbreviated transcription (Latin):
uo uitutt̃q̃. non in multis ꝑ
nib indigetiũ ꝙͣ ad nr̃m in
eos auxiliu q̃ gͥ placuerut
nob̾⁊ ꝑ hanc sacram legem

Expanded text:
o virtutem, quae non in multis apnibus indigentium quam ad nostrum in eos auxilium. Quae igitur placuerunt nobis et per hanc sacram legem
Abbreviated transcription (Latin):
bãbr. ¶ S ctiam hoc euidentissima ra¬
none statutum ẽ. in ꝯstitutione quã
ad cesariẽses ad uocatos exsuggestiõe
tribuniam um eminentissimi questo¬
ris sacri palacii nr̃i ꝓmulguumus. qua
dispostium ẽ ita licere cutori. ł cura¬
ton debuorem pupillarem soluẽ. ut
prius sententia uidiciał sine omm dãp¬
no celebrata hoc ꝑmittat. quo subse¬
cuto si et uidex ꝓm̃tiauĩt. et debitor
soluit. sequatur huiuamoĩ solutionẽ
plenissima securitas. ¶ Sin aũt aliter
quã disposuus solutiofacta fuerit. poc.¬
cuniam aũt saluam hãt pupillus aut
ex ea lo̾cupletior sit et adhuc eandem
summam peccunie in petat ꝑ excepti¬
onem doli mali submoueri potĩt.¬
exceptio. S nicħ ominus dapnabitur

Expanded text:
bitur. sed etiam hoc evidentissima ratione statutum est in constitutione, quam ad Caesarienses advocatos ex suggestione Triboniani, viri eminentissimi, quaestoris sacri palatii nostri, promulgavimus, qua dispositum est, ita licere tutori vel curatori debitorem pupillarem solvere, ut prius sententia iudicialis sine omni damno celebrata hoc permittat. quo subsecuto, si et iudex pronuntiaverit et debitor solverit, sequatur huiusmodi solutionem plenissima securitas. sin autem aliter quam disposuimus solutio facta fuerit et pecuniam salvam habeat pupillus aut ex ea locupletior sit et adhuc eandem summam pecuniae petat, per exceptionem doli mali summoveri pote
Abbreviated transcription (Latin):
accedebat ait filius rerum suaꝵꝵ ex hac e¬
mancipatione dm̃o ꝓparte defraudetur.
et ꝙ honoris ei exhac emancipatione ad¬
luctum ẽ ꝙ sui uiris effectus ẽ. hoc ꝑrerũ¬
pat̃ ampliore summa fruatur ꝓt̃cia di

Expanded text:
accidebat, ut filius rerum suarum ex hac eaccidebat, ut filius rerum suarum ex hac emancipatione dominio pro parte defraudetur, et, quod honoris ei ex emancipatione additum est, quod sui iuris effectus est, hoc perpater ampliore summa fruetur, pro tertia di
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ad quistrum t̃. filio alii. ł extrañto
donare. ł uendert. ł quotumq modo uo¬
luint applicare. ꝙ nob in humanum
uisum c̃. et generali ꝯstitutione emis¬
sa. et libis peꝑtimuis ex patrib debitũ
crn a nob̾ ẽ ut si quid e̾xre pãtris ci ob¬
sieniat. hoc sccłm antiquã obsuationẽ
totum parenti ad quiret. q̃ tnim inuidi¬
a c̃. ꝙ ex patris occ̾asione ꝓfc̾ctum c̃. hoc
ad cum reuerti. Quod aũt exalia c̾au¬
sa sibi filius familias ad quissuit huius
u̾sum̃ fructum ꝗdẽ patri adquirit. do¬
minum aũt apud cum remaneat. ne
ꝙ eis suis laborib uel ꝓsꝑa fortuna acl¬
cessit. hoc in alium ꝑueniens luctuosum
ci ꝓcedat. ¶ Hoc quoq a nob̾ disposttums¬
⁊ c̃. et inea specie. ubi parens emancipã¬
tidolibm exreb que ad quisttionẽ effu¬
s guntsibi Partem terciam retinẽ siuo¬
iuerat licentiam ex antiorib ꝯstitutioi¬
b habebat quasi ꝓ pͥtio quodam mõemã¬
cipatioĩs. ¶ Et in humanũ quoddam hoc¬

Expanded text:
o donare, vel vendere vel quocumque modo voluerant applicare. quod nobis inhumanum visum est et generali constitutione emissa et liberis pepercimus et patribus debitum etenim a nobis est, ut, si quid ex re patris ei obveniat, hoc secundum antiquam observationem totum parenti adquirat quae enim invidia est, quod ex patris occasione profectum est, hoc ad eum reverti?: quod autem ex alia causa sibi filiusfamilias adquisivit, huius usum fructum quidem patri adquirat, dominium autem apud eum remaneat, ne, quod ei suis laboribus vel prospera fortuna accessit, hoc in alium perveniens luctuosum ei procedat. Hocque a nobis dispositum est et in ea specie ubi parens, emancipando liberum, ex rebus quae adquisitionem effugiunt sibi partem tertiam retinere, si voluerat, licentiam ex anterioribus constitutionibus habebat, quasi pro pretio quodammodo emancipationis, et inhumanum quiddam
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis cuis eius eares ñ sit alienare pot̃.
S hoc forsitã idõ uidetur fieriꝙ uolunta¬
te debitoris intelligitur pignus alie
peccunia ñ soluatur. S ne creditores
suum uis ꝑ sequumpedirentur neque
pignoꝵ distractio possit ꝓcedere. Cuiꝰ
tenore utriq parti creditoꝵ et debitoꝵ
satis abundeq ꝓuisum est. ¶ Nũc ad¬
monemdi sumus. neq pupillum. neq¬

Expanded text:
quamvis eius ea res non sit, alienare potest. sed hoc forsitan ideo videtur fieri, quod voluntate debitoris intellegitur pignus alienpecunia non solvatur. sed ne creditores ius suum persequi impedirentur neque pignorum distractio possit procedere, cuius tenore utrique parti creditorum et debitorum satis abundeque provisum est. Nunc admonendi sumus, neque pupillum neq