comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ioris fame materiã ĩueniret. Romã
reu̾sus fedo illico turbatus ẽ somnio.
uisus sebi dormies cũ matre cõcũbere
est hec ꝗdẽ una miscriarũ humauaꝵ¬
ut᷑ qd̾ nũꝙͣ uigilantes cogitarẽt ⁊ qd
potiꝰ ꝙͣ facerẽt mori optarẽt cõsopiti
facere uideant᷑. Reiecta ad cõiectores
uisione illi ut qͦꝵ uafrũ fallaxq ẽ
artificiũ extimatis credo uiri mõib
ac natura cõsentanea int̾p̃tatõs ina¬
gͣlia t̾rarũq orbis imꝑiũ significai
somnio dixerũt. ꝙ ea scilicet quã sibi
subditã habuiss nil eẽt aliud ꝙͣ t̾ra
parens publica. Dehĩc edilis factus ẽ.¬
Quo tp̃re ĩ suspitionẽ magnã uenit
ñ scmel mͦ s płries cõspirasse credituᷤᷤ
cũ uiris ĩsignib ut totũ statũ rei .p. ꝑ
turbaret. s nc̃ seu penitentia seu metu
nũc morte cõspiratoꝵ effectu cõsiliũ
caruisse. In ea edilicate młta fecit. ac
magnifica ad ornatũ urbis. quorum

Expanded text:
ioris fame materiam inveniret. Romam ioris fame materiam inveniret. Romam reversus fedo illico turbatus est somnio; visus sibi dormiens cum matre concumbere. Est hec quidem una miseriarum humanaut, quod numquam vigilantes cogitarent, et quod potiusquam facerent, mori optarent, consopiti facere videantur. Reiecta ad coniectores visione, illi, quorum vafrum fallaxque est artificium, estimatis, credo, viri moribus ac natura, consentanea interpretatione magnalia terrarumque orbis imperium significari somnio dixerunt, quod ea scilicet, quam sibi subditam habuisset, nil esset aliud, quam terra parens publica. Siquo tempore in suspicionem magnam venit. Non semel modo, sed pluries conspirasse creditur cum viris insignibus, ut totum statum reipublice perturbaret, sed nunc seu penitentia seu metu, nunc morte conspiratorum effectu consilium caruisse. In ea edilitate multa fecit ac magnifica ad ornatum urbis, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
plectere ⁊ iuram̃tũ seruare fixũ esset
modũ excogitauit quo utrũq leiuore
supplicio cõpleret᷑. Itaq iugulari illos pͥ¬
mũ post exanumes crucib uissit affi¬
gi. Nec ꝑ otiũ tñ publicas res neglex̃.
Nichridate enĩ asiã ĩfestãte ĩ cõtinẽ¬
tẽ trãsgressus cõgregatis auxiliis et
p̃fectũ regis asia pepulit. ⁊ ꝓuĩciam
Iis exactis romã rediit. pͥmꝰq illi ho¬
nos fuit tribunatꝰ militũ. In quo ꝗdẽ
ĩminutã a silla tribunitiã potestatẽ
restituere sũmo studio nisus ẽ/ Inde
qͤstor ulteriorẽ sortit᷑ hispaniã apud
gades ĩ tẽplo hertulis forte alexãdri
macedonis cõtẽplatus imaginẽ uehe¬
mẽter in doluit. ꝙ cũ etate illa qua
ip̃e tũc ageret alexander in fines t̾re
famã sui nõis extendisẜ a se nichil
adhuc dignũ głria gestũ eẽt. Missio¬
nẽ gͥ a senatu petiit. cupiens ẽẽ uͥ ma¬

Expanded text:
plectere et iuramentum servare fixum esset, plectere et iuramentum servare fixum esset, modum excogitavit, quo utrumque leviore supplicio compleretur. Itaque iugulari illos primum, post exanimes crucibus iussit affigi. Nec per otium tamen res publicas neglexit. Mithridate enim Asiam infestante, in continentem transgressus, congregatis auxiliis, et prefectum regis Asia pepulit, et provincit. Caput 2 His exactis, Romam rediit, primusque illi honos fuit tribunatus militum; in quo quidem imminutam a Sulla tribuniciam potestatem restituere summo studio nisus est. Inde questor ulteriorem sortitus Hispaniam, apud Gades in templo Herculis forte Alexandri Macedonis contemplatus imaginem, vehementer indoluit, quod, quum etate illa, quam ipse tunc ageret, Alexander in fines terre famam sui nominis extendisset, a se nil adhuc dignum gloria gestum esset. Missioigitur a senatu petiit, cupiens esse ubi ma
Abbreviated transcription (Latin):
otio operã daret acłris / aph apollonius
milonẽ clarissimĩ tut facadie p̃ceptoreni.
sul. quo cicero ĩpe romane pͥnceps eloquẽ¬
tie didicisse credit᷑. S du eo nauigat a
ꝑyiratis captꝰ familiarib oib p̃ter tres
remissis ad redẽptionis sue pecuniã ꝓcu¬
randã mãsit cũ p̃donib dies curit᷑ quadra¬
guta. ñ sine tristitia ⁊ indignatõe grauis¬
sima. Cũq illi eũ ex cõuictu familiarita¬
te orta ꝓctitarent᷑ quid eis si ĩ sua potesta
te ẽẽnt faceret. respõdebat iocanti siłis se
illos crucibo affixurũ. Idq ita fore iure¬
urãdo tacito cõfirmabat. Cũ uͦ comiti¬
b ac seruis roma redeũtib ⁊ ꝗnqͣgĩta
talc̃tis ꝓ eiꝰ p̃cio ꝑsolutis lib̾tati redditꝰ
fuiss classe illico cõꝗsita illos attigit.
app̃henditq. In quib iã tũ secuture leni¬
tatis ⁊ clem̃tie gustũ dedit. Nã cũ ⁊ sontes

Expanded text:
otio operam daret ac literis apud Apollonium otio operam daret ac literis apud Apollonium Milonem, clarissimum tunc facundie preceptorem, sub quo Cicero ipse, romane princeps eloquentie, didicisse creditur. Sed dum eo navigat, piratis captus, familiaribus omnibus preter tres remissis ad redemptionis sue pecuniam procurandam, mansit cum predonibus dies circiter quadraginta, non sine tristitia et indignatione gravissima. Quumque illi eum ex convictu familiaritate orta percunctarentur quid eis, si in potestate sua essent, faceret, respondebat iocanti similis se illos crucibus affixurum; idque ita fore iureiurando tacito confirmabat. Quum vero, comitibus ac servis Roma redeuntibus et quinquaginta talentis pro eius pretio persolutis, libertati redditus fuisset, classe illico conquisita, illos attigit apprehenditque. In quibus iam tum secuture lenitatis et clementie gustum dedit. Nam quum et sontes
Abbreviated transcription (Latin):
p̃candi modus eẽt uictus ad ultimum
ex clamauit uł diuino ĩstĩctu uł huma¬
quas uos metũ defendistis qñq erit ex¬
cioio. Cesari eruĩ młti ĩsũt marii. Hec
sanc minutiora iuri huiꝰ his fortasse
ꝓfuerĩt. qui laboriosã adolescẽtia de¬
gsit. ne desperẽt iugilando ac ntẽdo ad
altiora cõscendere. dũ uirũ pͥncipẽ tan¬
tis obsessũ difficłtatib prima audiũt
etate. ¶Militauit adolescẽs in asia
gretiaq ⁊ cilicia fama nẽ clara nũc ob¬
scur. Audita at̃ sille morte rerũ nouã¬
darũ spe trahẽte romã rediit. ẜ ciuili mo¬
tu p̃ter spem cõp̃sso ne nichil ageret cor¬
neliũ dolo ellã cõsularẽ ac triũphalem¬
uirũ repetũdarũ accusauit: quo iudi¬
cio magnã sibi famã eloq̃ntie s ⁊ młtus
q̃ siuit ĩuidie. quã t leniretasẽtia abso¬
luco reo rebq undiq citra uota fluẽtib
ĩ uisulã rhodũ se cõferre disposuit. simł ut

Expanded text:
precandi modus esset, victus ad ultimum precandi modus esset, victus ad ultimum exclamavit, vel divino instinctu vel humaquas vos mecum defendistis, quandoque erit excidio; Cesari enim multi insunt Marii. Hec sane inimiciora viri huius his fortasse profuerint, qui laboriosam adolescentiam degunt, ne desperent vigilando ac nitendo ad altiora conscendere, dum virum principem tantis obsessum difficultatibus prima audiunt etate. Militavit adolescens in Asia Greciaque et Cilicia fama nunc clara, nunc obscura; audita autem Sulle morte, rerum novandarum spe trahente, Romam rediit; sed civili motu preter spem compresso, ne nichil ageret, Cornelium Dolabellam, consularem virum ac triumphalem, repetundarum accusavit. Quo iudicio magnam sibi famam eloquentie, sed et multum quesivit invidie. Quam ut leniret absentia, absoluto reo rebusqe undique citra vota fluentibus, in insulam Rhodum se conferre disposuit, simul ut
Abbreviated transcription (Latin):
molestie. ⁊ oi febre ꝑiclosius sille odiũ
dictatoͣis. qui ciuili rello uictor tã crude¬
lisiur tũ rntens iã tũ cesarẽ uit̾ aduer¬
le p̃cinctũ puerũ cauete. ersi enĩ cesar cir¬
ca ornatũ corpõis młtus eẽt fluxe tñ cĩ¬
gebat᷑: mos illa etate rep̃hensibilis. uñ
ẽ illt̾ ciceronis. a quo dũ post bellu ci¬
uile q̃reret᷑ ut ꝗd ita in electiõe deer¬
rass põperũ cesari p̃ferendo p̃ĩctura
inquit me decepit. His ille simł ue¬
xatus ĩcomodis pene qͦtidie latibu¬
la ꝑmucabat. seq nõnũꝙͣ ab ĩꝗsito¬
rib petunia redimebat. futurus re¬
gũ dñs ac regnoꝵ. Et tã diu hoc ĩ sta¬
tu fuit. donee Mameirus emilius et
aureliꝰ cocta ai nobilissimi: affi¬
nes ciꝰ sille uͦ amatissimi simłq ue¬
stales rargines quarũ sũma tunc
erat autoĩtas młtis ac ualidis p̃cib
sibi ueniã q̃sierũt. ubi ills memorabi¬
le ꝙ cũ silla diutiꝰ obstitisst neq ullus

Expanded text:
Sulle odium dictatoris; qui civili bello victor, tam crudelis vir, tam potens, iam tum Cesarem inter adverle precinctum puerum cavete. Etsi enim Cesar circa ornatum corporis multus esset, fluxe tamen cingebatur, mos illa etate reprehensibilis; unde est illud Ciceronis, a quo dum post bellum civile quereretur, ut quid ita in electione deerrasset Pompeium Cesari preferendo: Precinctura, inquit, me decepit. His simul ille vexatus incommodis pene quotidie latibula permutabat, seque nonnumquam ab inquisitoribus pecunia redimebat, futurus regum dominus ac regnorum; et tam diu hoc in statu fuit, donec Marcus Emilius et Aurelius Cotta, viri nobilissimi et affines eius, Sulle vero amicissimi, simulque Vestales virgines, quarum summa tulidis precibus sibi veniam quesierunt. Ubi illud memorabile, quod, quum Sulla diutius obstitisset, neque ullus
Abbreviated transcription (Latin):
geret. Ceteꝵ nichilo melior sequanoꝵ
post uictoriã ꝙͣ eduoꝵ post ruina.
cõditio fcã erat. Si ꝗdẽ ariouist̾ cũ in¬
gẽti manu fines eoꝵ ĩgressus lateq
uictor magnã natał soli partẽ ilł eri¬
puerat. seq ⁊ reliꝙͣ erepturũ mina¬
bat᷑. Iãq obsides nobilitatis extorse¬
raat.⁊ ꝓ leui qualib cã ĩhumaniᷤᷤ illos
suppliciis atterebat. Quib ita se hal¬
tib iã t̾ps ĩstabat ut g̾manis assidue
rhenũ trãseũtib galli oẽs aut cederẽt
aut ꝑirẽt. Hic ĩ p̃sens galliarũ statuᷤᷤ
erat. At ĩ posterũ tim̾i pot̾at ne galliiͨ
expugnatis germaniuictões ĩ ꝓuĩ¬
cias ppłi. R. trãsmisso rodani gurgite
penetraret. ⁊ ꝓxima queq uastantes
qd młtis añ scłis fecerãt ĩ italiã irrũ¬

Expanded text:
geret. Ceterum nichilo melior Sequanorum geret. Ceterum nichilo melior Sequanorum post victoriam, quam Eduorum post ruinam conditio facta erat, siquidem Ariovistus cum ingenti manu fines eorum ingressus lateque victor magnam naturalis soli partem illis eripuerat, seque et reliquam erepturum minabatur. Iamque obsides nobilitatis extorserat, et pro levi qualibet causa inhumanis illos suppliciis atterebat. Quibus ita se habentibus, iam tempus instabat, ut, Germanis Rhenum assidue transeuntibus, Galli omnes aut cederent aut perirent. Hic in presens Galliarum status erat; at in posterum timeri poterat, ne, Galliis expugnatis, Germani victores in provincias populi romani, transmisso Rhodani gurgite, penetrarent, et proxima queque vastantes, quod multis ante seculis fecerant, in Italiam irrum
Abbreviated transcription (Latin):
facũtq cõtinue ultͦ alios atq alioᷤ arceᷤ¬
sendo ĩgẽti młtitudine cũta cõpleuerãt.
erãt q iã ĩ galliis ad centũ uigĩti g̾ma¬
noꝵ milia. Quãobrẽ qui illos euoca¬
uerãt edui auxilioꝵ nimictate ꝑteniti
cũ penit̾e iã cepiss ĩcepti finibq illoᷤ pel¬
lere tentassent młtis fracti p̃liis no¬
bilitatẽ fere oẽm senatũq ⁊ eꝗtatu
miscrãd is ac uariis amiserãt casib.
ac statu uet̾i ĩmutato quo ꝓsperi¬
mousi olĩ sũma int̾ oẽs gallos ma¬
iestate floruerãt ĩ extremas mise¬
rias delapsi facile a sequans galli
hostib ãtiꝗs edonuti datis obsidib ⁊
iure iurando intposito ĩ illoꝵ ditõez
ac pene ĩ seruitu tẽ uenerãt. neq illi
aut uͥtus ꝓpͥa aut romanꝰ fauor ĩ tã
ta calamitate ꝓ fuerat. ꝙͣ uis pͥdẽ se¬
natus decreuiss ut quisquis ꝓiĩciã
galliã obtin̾et quãtũ poss amicos po¬
puli.R. nõiati eduos armoꝵ ope ꝓte¬

Expanded text:
 continue, ultro alios atque alios arcessendo ingenti multitudine cuncta compleverant; erantque iam in Galliis ad centum viginti Germanorum millia. Quamobrem, qui illos evocaverant, Edui auxiliorum nimietate perterriti, quum penitere iam cepissent incepti finibusque illos expellere tentassent, multis fracti preliis nobilitatem fere omnem senatumque et equitatum miserandis ac variis amiserant casibus; ac statu veteri permutato, quo prosperrimo usi olim summa inter omnes Gallos maiestate floruerant, in extremas miserias delapsi, facile a Sequanis gallis, hostibus antiquis, edomiti, datis obsidibus et iureiurando interposito, in illorum ditionem ac pene in servitutem venerant. Neque illis aut virtus propria, aut romanus favor tate profuerat, quamvis pridem senatus decrevisset, ut, quisquis provinciam Galliam obtineret, quantum posset, amicos populi romani, nominatim Eduos, armorum ope prote
Abbreviated transcription (Latin):
Aii iuli cesaris dictatoiis exordia
ut pleriq mortaliũ fragilia ꝓgressus
magni ei. finis p̃ceps. si tolisteni heiud
sane diues fuit.ꝙͣuis nobilissima de
stirre. Si ꝗdẽ ab ip̃o romane urbiꝰ imtio
⁊ añ urbẽ conditã p̃clarũ nomen Iulie
geritis ĩuenio. Accessit ad domesticam
difficultare ĩ tempestiua mors patris.
qui illo ãnũ etatis sextũdecimũ agente
obrit. Cuiꝰ aliqũ de noie a me p̃o ⁊ ab ali¬
is dubitatũ memini. creditũq ꝙ ut
solstellas sic pat̾nũ nom̃ filii claritas
obscurass. Legendo tandẽ comperi qd̾
nesciẽtibꝰ ꝓdo. patrẽ huiꝰ lutiũ iuliu
cesaie fuisse. S ut reu̾tar ad filiũ accessit

Expanded text:
aii Iulii Cesaris dictatoris exordia, ut pleraque mortalium, fragilia, progressus magnifici, finis preceps. Adolescens haud sane dives fuit, quamvis nobilissima de stirpe; siquidem ab ipso romane urbis initio et ante urbem conditam preclarum nomen Iulie gentis invenio. Accessit ad domesticam difficultatem intempestiva mors patris, qui, illo annum etatis sextumdecimum agente, obiit. Cuius aliquando de nomine a me ipso et ab aliis dubitatum memini, creditumque quod, ut sol stellas, sic paternum nomen filii claritas obscurasset. Legendo tamen comperi, quod nescientibus prodo, patrem huius Lucium Iulium Cesarem fuisse. Sed ut re
Abbreviated transcription (Latin):
ere p̃fatiq sũt se de reb acturos q̃ siqua
uł tenui rimula ĩ publicũ erupissẽt mor¬
tẽ eis atq ultimũ excidiũ allature eẽnt.
data fide silẽtii Diuitiacus ĩ loq̃ndo ꝑtes
õiũ executꝰ ariouisti insolens ⁊ ĩmane
iugũ atq ab iectũ ⁊ flebilẽ galliarum

Expanded text:
ere prefatique sunt se de rebus acturos, que si qua ere prefatique sunt se de rebus acturos, que si qua vel tenui rimula in publicum erupissent, mortem eis atque ultimum excidium allature essent. Data fide silentii, Divitiacus in loquendo partes omnium executurus Ariovisti insolens et immane iugum atque abiectum et f
Abbreviated transcription (Latin):
quo capita ñ nͥ cẽtũ decẽ milia sut inuẽta.
U ñ facile num̾us colligit᷑ uł cesoꝵ uł in
bello cõsũptoꝵ. sunłq illd̾ apparet ex nis
ꝗ noctu e p̃lio fugerũt p̃t̾ illa sexmilia q̃
at cesarẽ ex itin̾e retracta memorauimꝰ
quattuordecĩ milia uł ułnerib ul lassitu¬
dine uł aliiᷤᷤ qͦs bellũ fert casib periisse.
hec ĩ galliis pͥma cesaris nota uictoi̾a ẽ.
q̃ nõ romanis ip̃is ꝙͣ gallis fere omnib
letior fuit ac gratior. quib heluetioꝵ
potetia dnandiq libido ĩuisa pariter
ac suspectaerat. ferme gͥ ex õib gallia¬
rũ urbib legationes pͥncipũ gratulan
is ꝑactis dies tonꝰ gallie cõcilio legatis
petẽtib cesare ꝑmittẽte p̃figit᷑. Is cũ ue¬
piss pͥmores galloꝵ reu̾tũt᷑. petitoq et
cõcesso secretiore colloꝗo gem̃tes ac mero¬
re nimio ꝑfusi ad pedes cesaris cũti ꝓcubu¬

Expanded text:
quo capita nonnisi centum decem millia sunt inventa. quo capita nonnisi centum decem millia sunt inventa. Unde facile numerus colligitur vel cesorum vel in bello consumptorum, simulque illud apparet, ex iis, qui noctu e prelio fugere, preter illa sex millia, que ad Cesarem ex itinere retracta memoravimus, quatuordecim millia vel vulneribus vel lassitudine vel aliis, quos bellum fert, casibus periisse. Hec in Galliis prima Cesaris nota victoria est, que non Romanis ipsis, quam Gallis fere omnibus letior fuit ac gratior, quibus Helvetiorum potentia dominandique libido invisa pariter ac suspecta erat. Ferme igitur ex omnibus Galliarum urbibus legationes principum gratulantaput 5 His peractis, dies totius Gallie concilio, legatis petentibus, Cesare permittente, prefigitur. Is quum venisset, primores Gallorum revertuntur, petitoque et concesso secretiore colloquio, gementes ac merore nimio perfusi ad pedes Cesaris cuncti procubu
Abbreviated transcription (Latin):
oiu accedente penuria deditõe ꝑ legatoᷤᷤ
obtulerũt. Ad sex milia ex his fugã in
g̾maniã meditãtes cesar ex ip̃o retraxit
itin̾e. ꝓq hostib habuit. Reliqui flẽtes
ac supplices misericordiã cõsecuti sunt
traditis armis atq obsidib ⁊ ꝑ fugis re¬
stitutis. p̾ceptũq eis a cesare ut ĩcẽsos ui¬
cos atq oppida reformarẽt. ne forte ger¬
mani uicinia locoꝵ freti desertas tras ĩ¬
uaderẽt ac tenerẽt. Ita cũ heluetiis tam su¬
ꝑba gẽte tãq indomita uno ꝗdẽ s ingẽ¬
ti p̃lio debellatũ ẽ. Illd̾ int̾ młta memo¬
rabile ꝙ ĩ castris ĩuẽte sũt tabule quib
heluetioꝵ numer̾ ceterarũq gẽtiũ q̃ auxi
lio illis exierãt literis grecis ĩscͥptus erat
fuerãt at oĩs gn̾is hõiũ capita trecẽta se¬
xagĩta octo milia. Quo cõꝑto cesar helue¬
tiis ĩ potestatẽ redactis lustrũ cõdi fecit. ĩ

Expanded text:
omnium accedente penuria, deditionem per legatos omnium accedente penuria, deditionem per legatos obtulerunt. Ad sex millia ex iis fugam in Germaniam meditantes Cesar ex ipso retraxit itinere proque hostibus habuit; reliqui flentes ac supplices misericordiam consecuti sunt, traditis armis atque obsidibus et perfugis restitutis, preceptumque eis a Cesare, ut incensos vicos atque oppida reformarent, ne forte Germani vicinia locorum freti desertas terras invaderent ac tenerent. Ita cum Helvetiis, tam superba gente tamque indomita, uno quidem, sed ingenti, prelio debellatum est. Illud inter multa memorabile, quod in castris invente sunt tabule, quibus Helvetiorum numerus ceterarumque gentium, que illis auxilio exierant, literis grecis scriptus erat. Fuerunt autem omnis generis hominum capita trecenta sexaginta octo millia. Quo comperto, Cesar, Helvetiis in potestatem redactis, lustrum condi fecit, in
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ õib ñ dimissis mͦ s e cõspectu abdu¬
Ectis ut fuge spes e repta spẽsq par ꝑicłi
ocłis obiecta pares aĩos darẽt pedes ip̃e¬
cũ legionib ĩ hostẽ ruit. pedestriq cum
equitatu. p̃liũ atrox cruẽtũq cõserif
ab hora lucis septima ad młtũ noctis
uariis licet euẽtib dubio marte c̾tatũ
ẽ. Romanoꝵ tãdẽ ĩpetu ac ułnerib fati¬
gati heluctii pͥmo pedetentĩ retrocedere.
mox ⁊ terga u̾tere. ad ex tremũ magna
strage deleti sũt. Impeduñta eoꝵ simł ⁊
castra capiũt᷑. pars noctũa fuga elapsi
irreꝗeti ⁊ ĩsomnes ad cẽtũ trigĩta milia
supstitũ quarto die ĩ ligones ꝑuenere
cesarrinre cee euestigio seq̃ret᷑ sauciorũ
cura ⁊ cesoꝵ sepłturri detinuit. p̃misit tñ
qui lĩgonib nũtiaret si heluetios frum
stib habiturũ. Ip̃e tũ nichilominꝰ post tri¬
duũ ĩseꝗt᷑. Heluctii bello uicti reꝵ ĩsuꝑ

Expanded text:
autem omnibus non dimissis modo, sed e conspectu abduautem omnibus non dimissis modo, sed e conspectu abductis, ut fuge spes erepta spesque par periculi oculis obiecta pares animos darent, pedes cum legionibus in hostes ruit, pedestrique cum equitatu prelium atrox cruentumque conseritur. Ab hora lucis septima ad multum noctis, variis licet eventibus, dubio marte certatum est. Romanorum tandem impetu a vulneribus fatigati Helvetii primo pedetentim retrocedere, mox et terga vertere, ad extremum magna strage deleti sunt. Impedimenta eorum simul et castra capiuntur; pars nocturna fuga elapsi irrequieti et insomnes, ad centum triginta millia superstitum, quarto die in Lingones pervenere. Cesarem, ne eos e vestigio sequeretur, sauciorum cura et cesorum sepultura detinuit. Premisit tamen, qui Lingonibus nstibus habiturum. Ipse tamen nichilominus post triduum insequitur. Helvetii vero bello victi, rerum insuper
Abbreviated transcription (Latin):
tios mõtẽ p̃octupasse denũtiat. substi¬
tit cesar. Ip̃e ⁊̃ labienꝰ cesarei ñ ĩnemor
ꝓcepti se cõtinuit. Sic uanonutio ma¬
ne illo reiĩgẽtis occasio p̃t̾missa ẽ. ad
młtũ dici cũ digressis hostibꝰ se delu¬
sũ cesar intlłigeret more solito uise¬
cutꝰ haud ꝓcł ab eis castra metatꝰ ĩ sedit
¶die ar tertio cũ cesar inopia frumẽti
cui p̃cipuã cãm donorigẽ dedisse constabat
ab ĩ seq̃ndo desistes alior sũ ꝑgeret heluctii
seu pͥdiane meinores tarditatis ꝙ roma¬
ni ne de altioribꝰ ꝗdẽ locis se ĩuadere fius¬
sẽt ausi qd̾ errõe cõtig̾at metu factũ eodẽq¬
nc̃ pugne metu discedere illos rati seu fru¬
m̃tatũ ituros au̾suri magnis gressib ĩse¬
quũt. Qd uͥ cesar agnouit: in uicuiũ col¬
lẽ oẽs copias sarcuiasq ões cõtrahit. sic
ut totꝰ collis a sũmo aduu ĩ pedim̃¬
tis ⁊ hõib tegeret᷑. ip̃e acie ĩstructa cqui

Expanded text:
tios montem preoccupasse denuntiat. Substitios montem preoccupasse denuntiat. Substitit Cesar; ipse etiam Labienus, cesarei non immemor precepti, se continuit. Sic vano nuntio mane illo rei ingentis occasio pretermissa est. Ad multum diei quum, digressis hostibus, se delusum Cesar intelligeret, more solito insecutus, haud procul ab eis castra metatus insedit. Die autem tertio, quum Cesar inopia frumenti, cui precipuam causam Domnorigem dedisse constabat, ab insequendo desistens aliorsum pergeret: Helvetii seu pridiane memores tarditatis, quod Romani ne de altioribus quidem locis se invadere fuissent ausi, quod errore contigerat, metu factum, eodemque nunc metu pugne discedere illos rati, seu frumentatum ituros aversum, magnis gressibus insequuntur. Quod ubi Cesar agnovit, in vicinum collem omnes copias sarcinasque omnes contrahit sic, ut totus collis a summo ad imum impedimentis et hominibus tegeretur. Ipse, acie instructa, equis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ act̾ s uerba etiã obseruarẽt dimisit.¬
¶ Sub hec nũtiat᷑ hostes ad radice ꝓ¬
ximi mõtis octo milia passuu a
romanis castris abesse. Cesar pre¬
missis qui mõtis aditũ explorarẽt.
uͥ facilẽ accepit titũ labienũ unũ ex
ducib suis cũ parte copiarũ noctu
castris emittit. ⁊ mõtis u̾ticẽ occupare
iubet. nec priꝰ descendere ꝙͣ ip̃e ĩ hostes ĩ¬
petũ feciss. paret ille. ⁊ cũ iã sũma phẽ¬
mille quĩgẽtos passus distaret ab ho¬
stib nec ab illis aut de cesare aut de
labieno sicut postea ex captuus cognitũ
ẽ aliquid sentiret᷑ Ccõsidiꝰ p̃missus a ce¬
sare uir ꝗ logo belloꝵ usu rei militaris
doctissimꝰ credebat᷑ ut ꝗ diu sub marco
crasso ⁊ lutio silla militass miru qͣ
cõst̾natõe aĩ qͦ ue errõe romanos ascen¬
dẽtes pel aspiciẽs hostes ratus eque cal¬
carib a tucto regressus ad cesarẽ helue¬

Expanded text:
non modo actus, sed etiam verba, observarent, dimisit.non modo actus, sed etiam verba, observarent, dimisit. Sub hec nuntiatur hostes sub radicem proximi montis octo millia passuum a romanis castris abesse. Cesar, premissis qui montis aditum explorarent, ubi facilem accepit, Titum Labienum, unum ex ducibus suis, cum parte copiarum noctu castris emittit, et montis verticem occupare iubet nec prius descendere, quam ipse in hostes impetum fecisset. Paret ille, et quum iam summa prehenmille quingentos passus distaret ab hostibus, nec ab illis aut de Cesare aut de Labieno, sicut postea ex captivis cognitum est, aliquid sentiretur, Considius premissus a Cesare, vir, qui longo bellorum usu rei militaris doctissimus credebatur, ut qui diu sub Marco Crasso et Lucio Sylla militasset, mirum qua consternatione animi quove horrore Romanos ascendentes procul aspiciens, hostes ratus, equo calcaribus adacto, regressus ad Cesarem Helve
Abbreviated transcription (Latin):
tus ulla de re capi ũ ꝙͣ poss ⁊ capere ⁊ ce¬
pisse tandẽ singultiẽs obsecrabat ut fra¬
trẽ sibi qualit̾cũq m̾itũ cõdonaret. co
p̃sertĩ ꝙ publice erga se cogniro cesariᷤᷤ
affectu siquid ĩ eũ statueret᷑ asperiꝰ nlłi
ĩ aĩu ueniret sine ip̃ius cõniuẽtia fcm̃
ẽẽ. q̃ suspitio oiu ppłos galliaru sibi
uehem̃ter alienaret. Uict̾ amici lacͥmis
cesar. arrepta eiꝰ dextera trepidum me¬
stũq cõsolaus donorigẽ arcessit. ⁊ pre¬
sente fratre quid egerit ꝗd molitus sit
oẽs conatus eiꝰ se nosse ꝓfitef᷑. ĩ dicia ex¬
ponit. scelus aggrauat. ꝑfidiã detestat᷑.
quid ille sit m̾itus quid ip̃e de illo in
aĩo habuerit clare edocet: Ad postrem̃
oĩa se ñ sibi. s germano eiꝰ remisisse
hortari ut deĩceps se ñ culpa tm̃ s⁊ suspi¬
tõĩb liberũ p̃seruaret. Sic admonitu
sub missis tacite qui õẽs uiri gressus et

Expanded text:
tus ulla de re capi unquam posset, et capere et cetus ulla de re capi unquam posset, et capere et cepisse; tandem singultiens obsecrabat, ut fratrem sibi qualitercumque meritum condonaret, eo presertim quod, publice erga se cognito Cesaris affectu, si quid in eum statueretur asperius, nulli in animum veniret sine ipsius conniventia factum esse; que suspicio omnium populos Galliarum sibi vehementer alienaret. Victus amici lacrimis Cesar, arrepta eius dextra, trepidum mestumque consolans Domnorigem arcessit, et, presente fratre, quid egerit, quid molitus sit, omnes conatus eius se nosse profitetur; indicia exponit, scelus aggravat, perfidiam detestatur; quid ille sit meritus, quid ipse de illo in animo habuerit, clare edocet; ad postremum omnia se non sibi, sed germano eius remisisse; hortari, ut deinceps se non culpa tantum, sed suspicionibus, liberum preservaret. Sic admonitum, submissis tacite, qui omnes viri gressus et
Abbreviated transcription (Latin):
gula aĩu ĩclinabãt.⁊ nicħ ĩ reb erat ãbi¬
gui. Unũ õibhis obstalat. amor fratriᷤᷤ
hoc retractꝰ distulit. neminꝰ apd̾ cũ uide¬
ret᷑ maioris fratris fides ꝙͣ minoͬis ꝑfi¬
dia ualuisse. Diuitiaco gͥ euocato tota
frat̾ne neꝗtie pandit historiã. petẽs ut uel
ip̃e in eũ aĩadu̾tat: uł si pietas iusticia ie
mauãs neq excusans frĩs ĩsaniã s accu¬
sans nõ ĩ alios tm̃ s ĩ se quẽ sibi natura
cõuĩctissimũ fecisset bnĩficia uͦ cõiũctiorẽ
fac̾e debuissẽt. qui sub se ñ ut frat̾ s ut fi¬
lius creuiss ⁊ oĩ suo ĩcrem̃to ñ auctoͬiͣs
ĩ damnũ mͦ s pene ĩ ꝑniciẽ usus eẽt. nec
p̃terea quicꝙͣ negãs oĩu q̃ a cesare dice¬
rent᷑ qͦ cõfessus ueniã faciliꝰ ĩuẽĩret. s
nota sibi dicẽs oĩa. seq ex his dolorẽ qͣn¬

Expanded text:
gula animum inclinabant, et nichil in rebus erat ambigula animum inclinabant, et nichil in rebus erat ambigui. Unum his omnibus obstabat, amor fratris: hoc retractus distulit, ne minus apud eum videretur maioris fratris fides, quam minoris perfidia valuisse. Divitiaco igitur evocato, totam fraterne nequitie pandit historiam, petens, ut vel ipse in eum animadvertat, vel, si pietas iustitiam remmanans, neque excusans fratris insaniam sed accusans, non in alios tantum, sed in se, quem sibi natura coniunctissimum fecisset, beneficia vero coniunctionem facere debuissent; qui sub se non ut frater, sed ut filius crevisset, et omni suo incremento non auctoris in damnum modo, sed pene in pernicpreterea quicquam negans omnium, que a Cesare dicerentur, quo confessus veniam facilius inveniret, sed nota sibi dicens omnia, seque ex his dolorem, quan
Abbreviated transcription (Latin):
iss cquitatui simłato metu pͥmꝰ fugiens
ceteros fuge docuiss. Is erat donorix iuni¬
or frater diuitiaci. qui tũc apd̾ eduos col¬
lega lisco sũme rerũ perat. cuiꝰ ue erga ro¬
manos ac cesarẽ spectatissiã fides erat. At
donorix mltũ a fr̃e diu̾sus occłto roma¬
noꝵ odio. atq heluctioꝵ studio estuabat.
nã ⁊ illoꝵ de gẽte nob ilissimo ortã loco con¬
uigẽ habebat. adhec magnas amicitias. ⁊
finitimarũ gẽtiũ fauorẽ. domi qͦq de uecti¬
galib publicis ĩ quib se illi licitãdo oppo
q̃ cũca sibi friuola atq alio recasura ro¬
mano sub imꝑio ꝓuicebat. Suꝑ oĩa roma¬
noꝵ iudicio se fratri postħitũ uidignabat᷑
dis poterat beniuoletiã q̃rebat. ⁊ romano¬
ruĩ cesarisq p̾sentiã oderat atq potentiã
uehem̃ter horrebat. ¶ Quib reb cesar
cognitis iusta cõmotꝰ iracũdia pͥmo ꝗdẽ
de ipĩus supplicio cogitauit. Ad hoc enĩ sui¬

Expanded text:
isset equitatui, simulato metu primus fugiens isset equitatui, simulato metu primus fugiens ceteros fugere docuisset. Is erat Domnorix iunior frater Divitiaci, qui tunc apud Eduos collega Lisco summe rerum preerat, cuiusve erga Romanos ac Cesarem spectatissima fides erat. At Domnorix multum a fratre diversus occulto Romanorum odio, atque Helvetiorum studio exestuabat. Nam et illorum de gente nobilissimo ortam loco coniugem habebat, ad hec magnas amicitias et finitimarum gentium favorem, domi quoque de vectigalibus publicis, in quibus se illi licitando opponQue cuncta sibi frivola atque alio recasura romano sub imperio providebat. Super omnia Romanorum iudicio se fratri posthabitum indignabatur dis poterat, benevolentiam querebat et Romanorum Cesarisque presentiam oderat atque potentiam vehementer horrebat. Quibus rebus Cesar cognitis, iusta commotus iracundia, primo quidem de ipsius supplicio cogitavit; ad hoc enim sin
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens metu illũ appłatoib arcuisse. ¶ In
hoc reꝵ statu q̃renti cesari apd̾ magr̃atũ
ac pͥncipes eduoꝵ qui se comitabant᷑ de
eo ꝙ frum̃ta ꝓmissa ñ mitterẽt. seq in eo
bello desticuerẽt edui qd̾ eoꝵ maxime su¬
scepiss hortatu. c̾tis indiciis notũ donori¬
gẽ eduũ cuiꝰ ⁊ potẽtia ⁊ audacia par. et aps̃
suos grã ĩgens erat õib cõsiliis atq oĩ
studio ⁊ callidis oroĩb eduoꝵ aĩos a ro¬
manis au̾tere. asserẽtẽ romanos si heluc¬
tios uicerĩt ñ illic bellãdi finẽ facturos ẽẽ.
nẽpe gallie imo orbis ad ĩꝑiũ anhelãtes.
ꝓ iñ si penit᷑ seruiendũ sit młto equi edu¬
os si ⁊ iugũ gentis laturos eẽ ꝙͣ externe
his atq hoꝵ siłib ne frum̃tũ ex̾citui et
necessaria q̃libet ĩ tpre cõuectẽt᷑ obstare
ꝗnetiã heluctios illi p̃cib ꝑ fines seq̃noꝵ
negatũ pͥmo iter obtinuisse. cladẽq eius

Expanded text:
presens metu illos a populationibus arcuisse. In presens metu illos a populationibus arcuisse. In hoc rerum statu, querenti Cesari apud magistratus ac principes Eduorum, qui se comitabantur, de eo, quod frumenta promissa non mitterent, seque in illo bello destituerent Edui, quod eorum maxime suscepisset hortatu, certis indiciis notum fit Domnorigem Eduum, cuius et potentia et audacia par, et apud suos gratia ingens erat, omnibus consiliis atque omni studio et callidis orationibus Eduorum animos a Romanis avertere, asserentem Romanos, si Helvetios vicerint, non illic bellandi finem facturos esse, nempe Gallie, immo orbis ad imperium anhelantes. Proinde si penitus serviendum sit, multo equius Eduos sue iugum gentis laturos esse, quam externe. His atque horum similibus, ne frumenta exercitui et necessaria quelibet in tempore convectentur, obstare. Quin etiam Helvetios illius precibus per fines Sequanorum negatum primo iter obtinuisse, clademque eius
Abbreviated transcription (Latin):
affecerĩt. nͥ noua itidẽ satisfactoẽ deleã¬
tur. ꝓq his seruãdis obsides dẽt. Ad ea
legatus heluctios a maiorib siis obsi¬
des ñ dare s acciꝑe didicisse respõdit. eiꝰ
se rei testes nollealios ꝙͣ romanos. Sic
ĩfecto pacis negotio digressi die ꝓximo
utrĩq castra ꝓmouẽt. Cesar ad explorã¬
das hostis uias quattuor milia equitũ
gallicor qͦs ab eduis eoꝵq auxiliarib
cõtraxerat anteire iubet. forte ꝙ iti̾ũ
peritiores eẽnt. Illi at̃ ĩ cõsulte ꝓgͦssi ini¬
quisq locis cũ hoste cõgressi plres a pau¬
ciorib uicti sũt. Quo successu tumẽtes
heluetii cõtemuere ĩ sultare uelle ꝙͣpͥm̃
cõmite re fortune. Cesar uͦ tp̃s trahere.
ac differre. Ica quĩdetĩ spatio dieꝵ ꝑua tel¬
lure separati ⁊ pene semꝑ ĩ cõspectu mutuo
p̃lio tñ abstinuerũt. At qͦcũq hostis pedem
ꝓtuliss uestigiis cesar ĩstabat. cõtent in

Expanded text:
affecerint, nisi nova itidem satisfactione deleanaffecerint, nisi nova itidem satisfactione deleantur, proque iis servandis obsides dent. Ad ea legatus Helvetios a maioribus suis obsides non dare, sed accipere didicisse respondit; eius se rei testes nolle alios, quam Romanos. Sic infecto pacis negotio, digressi die proximo utrinque castra promovent. Cesar ad explorandas hostis vias quatuor millia equitum gallicorum, quos ab Eduis eorumque auxiliaribus contraxerat, anteire iubet, forte quod itinerum peritiores essent. Illi autem inconsulte progressi, iniquisque locis cum hoste congressi, plures a paucioribus victi sunt. Quo successu tumentes Helvetii contemnere, insultare, velle quam primum committere rem fortune; Cesar vero tempus trahere ac differre. Ita quindecim spatio dierum parva tellure separati, et pene semper in conspectu mutuo, tamen prelio abstinuerunt. At quocumque hostis pedem protulisset, vestigiis Cesar instabat, contentus in
Abbreviated transcription (Latin):
tos se pugnare. ꝓ iñ si collatis signis
ĩ aciẽ uentũ eẽt uideret ne recẽti ip̃c ⁊̃
clade locũ alterũ insigniret.⁊ ãtique hi¬
stoĩe nouã atteret. Cassu memoriã si
sibi indeat᷑ illis ĩ finib sacis eẽ. Ad hec
cesar se ⁊ romanos illiꝰ cladis memi¬
uisse respõdit. eoq mag̾ ĩgemiscere
qͣ nlła ꝓrsus ĩ heluetios iomanoꝵ in¬
iuria p̃cessiss. facile declinãdũ si ul¬
liꝰ offense sibi cõscũ fuissẽt. ñ timuisse
ri fortis ẽẽt nec romani. securũ gͦ ⁊
ĩ cauitũ oppͥmere nec oꝑosũ facinus
fuisse nec ado głriosũ ut eis forsitã
uideat᷑ desinerẽt gͥ głriari. cogitan¬
tes lõga sepe mltis ĩpunitatẽ sccleꝵ
deos dare qͦ acriꝰ post ꝓsꝑitatis excursũ
torqueat ierii ĩ expectata mutatio ⁊ quo
serio: eo amarior sit uidicta. Ceteꝵ ut ue¬
terũ offensarũ ẽe possit obliuio recẽti¬
um ñ posse quib nuꝑ sotios romanoꝵ

Expanded text:
tos se pugnare. Proinde si, collatis signis, tos se pugnare. Proinde si, collatis signis, in aciem ventum esset, videret, ne recenti ipse etiam clade locum alterum insigniret, et antique historie novam adderet Cassii memoriam; si sibi videatur illis in finibus satis esse. Ad hec Cesar se et Romanos illius cladis meminisse respondit eoque magis ingemiscere, quo nulla prorsus in Helvetios Romanorum iniuria precessisset. Facile declinandum, si ullius offense sibi conscii fuissent. Non timuisseri fortis esset nec romani. Securum ergo et incautum opprimere nec operosum facinus fuisse nec adeo gloriosum, ut eis forsitan videatur. Desinerent igitur gloriari, cogitantes longam sepe multis impunitatem scelerum deos dare, quo acrius post prosperitatis excursum torqueat rerum inexpectata mutatio, et quo serior, eo amarior sit vindicta. Ceterum ut veterum offensarum esse possit oblivio, recentium non posse, quibus nuper socios Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
codẽ torrẽte fortune reliꝗͣs hostiũ copi¬
as opp̃ssurꝰ. Quo trãsimi turbati hostes
eo mayue ꝙ andorẽ aĩ stupebãt ꝗ uno
die trãsiss ĩ quo ip̃i dieb uigĩti frustra
desudauerãt illico legates ad es̃ dirigũt.
Quoꝵ pͥnceps fuit diuico. ĩgetis ard stias
fame uir. ⁊ qui clade illa cassiana dux cõ¬
tra romanos belli fuerat. Is credo ꝗ cesarẽ
nõdũ noss fecit uerba pacifica. s cõmina¬
tõib ĩt̾mixta. ĩ hac sentẽtiã si pacem cũ
heluetiis romani uellẽt se paratos im¬
perio parere. si at̾ bellũ mallẽt dec̾e̾ eum
meminisse ⁊ irmane calamitatis ⁊ uir¬
tutis heluetie. eis añalios cognite ⁊ ex¬
perte. iterũ atq iterũ p̾cauẽtẽ neꝗd sibi
tale cõtĩgerer quale oli sius maioribus
acuitiss. neq uͦ srem romanis in eo ma¬
cuitũ ⁊ a sius indefersã nectu ꝑ ĩsitias
fudissent. Nõ fraude et eĩ s aꝑta uisoli¬

Expanded text:
eodem torrente fortune reliquas hostium copieodem torrente fortune reliquas hostium copias oppressurus. Quo transitu turbati hostes, eo maxime quod ardorem animi stupebant, qui uno die transisset, in quo ipsi diebus viginti frustra desudaverant, illico legatos ad eum dirigunt, quorum princeps fuit Divico, ingentis apud suos fame vir, et qui clade illa Cassiana dux contra Romanos belli fuerat. Is, credo, qui Cesarem nondum nosset, fecit verba pacifica, sed comminationibus intermista, in hanc sententiam: Si pacem cum Helvetiis Romani vellent, se paratos imperio parere; si autem bellum mallent, decere eum meminisse et romane calamitatis et virtutis Helvetie eis ante alios cognite et experte; iterum atque iterum precaventem, ne quid sibi tale contingeret, quale olim suis maioribus accidisset. Neque vero spem Romanis in eo maincautam et a suis indefensam noctu per insidias fudissent; non fraude enim, sed aperta vi soli
Abbreviated transcription (Latin):
sibãt. qͦs dũ trãsitu ĩ ip̃o nox suꝑueriẽs
opp̃ssiss trib copiarũ partib trãsuectiᷤᷤ
quarta substit̾at mane ꝓximo transi¬
tura. Atq ita fortuna disponẽte conti¬
gerat ut hec eet illa pars heluetioꝵ que
młtos añ ãnos cõsule de quo diximꝰ in¬
terfecto ⁊ excitu stib iugũ misso cladem
ppło.R. grauẽ atq ignominiã infli¬
xerãt. in qua uiiꝰ ex młtis legatꝰ consulis
.l. piso ceciderat. eiꝰ pisonis auus ꝗ nũc
cõsul ac cesaris socer erat. Eo letior cesar
oblata occasione ⁊ pͥuatas simł ⁊ pribli¬
cas iniurias ulciscendi. cũ tribtĩ legi¬
orub ĩ tẽpesta sub nocte castris egͣdit᷑.
acq ad trãsitũ occupatos. ⁊ nil tale me¬
tuẽtes aggressus ĩsigni strage deleuit.
paucis siluas ĩ ꝓximas fuge p̃sidic di
His actis cesar nichil suibsti¬
tit s cõfestĩ ꝓperato pote fluĩ transir

Expanded text:
sibant; quos dum transitu in ipso nox superveniens sibant; quos dum transitu in ipso nox superveniens oppressisset, tribus copiarum partibus transvectis, quarta substiterat mane proximo transitura; atque ita, fortuna disponente, contigerat, ut hec esset illa pars Helvetiorum, que multos ante annos, consule, de quo diximus, interfecto et exercitu sub iugum misso, cladem populo romano gravem atque ignominiam inflixerat; in qua unus ex multis legatus consulis L. Piso ceciderat, eius Pisonis avus, qui nunc consul ac Cesaris socer erat. Eo letior Cesar, oblata occasione et privatas simul et publicas iniurias ulciscendi, cum tribus tantum legionibus intempesta sub nocte castris egreditur, atque ad transitum occupatos et nil tale metuentes aggressus insigni strage delevit, paucis silvas in proximas fuge presidio dilapsis. His actis, Cesar nichil substitit, sed confestim, properato ponte, flumen transiit
Abbreviated transcription (Latin):
uictor nusꝙͣq uł p̃lio uł uictoi̾a retardat᷑
ĩtra paucos dies i allobroges ꝑueniẽs mox
cũ toto rodanũ trãsit ex̾citu. ¶ Illic castra
habentẽ ambarroꝵ eduoꝵq legationes
adeũt. fatsĩ patrie iniserãtes. Fortune sue
quo sĩt ĩ statu edocẽt. Trãsisse ꝑ seqͣnoꝵ fi¬
nes heluctioꝵ rabiẽ ⁊ ĩ suos effusã fines
oĩa uastare. agros iã colonuis uacuos. egre
oppida defendi. nichil spei ẽe nͥ ĩ cesare si
cuiͥa locoꝵ trans rodanũ tras habuerãt ⁊ q̃¬
rũt᷑ ⁊ flagitãt. Quib uocib motꝰ cesar. nil¬
q differendũ ratus citato agniĩc hostes ĩ se¬
quit᷑. It ꝑ eduoꝵ ac sequanoꝵ fines flu¬
uiꝰ tãta laticũ segnitie ut qͦnã pergat
uix dignosci q̃at. sic stagno siłis ꝗescit
ãtiqͦ arar noĩe nouo at̃ sona. Hic ꝑ lug¬
dunẽsem coloniã egressus ibi añ ciuica¬
tis muros rodano miscet᷑. tã ueloci am¬
ni ꝙͣ ip̃e ẽ lentꝰ. hũc racib heluetii trã¬

Expanded text:
lio vel victoria retardatus, intra paucos dies in Allobroges perveniens, mox cum toto Rhodanum transit exercitu. Illic castra habentem Ambarorum Eduorumque legationes adeunt: fatum patrie miserantes, fortune sue quo sint in statu, edocent: transisse per Sequanorum fines Helvetiorum rabiem et in suos effusam fines omnia vastare, agros iam colonis vacuos, egre oppida defendi, nichil spei esse, nisi in Cesare. Sicinia locorum trans Rhodanum terras habitant conqueruntur et flagitant. Quibus vocibus motus Cesar, nilque differendum ratus, citato agmine hostes insequitur. It per Eduorum ac Sequanorum fines fluvius tanta laticum segnitie, ut, quonam pergat, vix dignosci queat, sic stagno similis quiescit, antiquo Arar nomine, novo autem Sona. Hic per Lugdunensem coloniam egressus ibi ante civitatis muros Rhodano miscetur, tam veloci amni, quam ipse est lentus. Hunc ratibus Helvetii tran
Abbreviated transcription (Latin):
as accepissẽt ꝙͣuis legi cornelie tũc ex¬
ẽptos ꝓ sicaris duxit. qd etsi adu̾sario¬
rũ odio faceret ĩ se tñ iuste ꝗdẽ utarbtrer
faciebat. ñ eiũ pot̾ nature legẽ lix huma¬
na cõuellere. ¶ ꝑdita srr cgipti põtifi¬
catũ maximũ petiit ñ absq fluxu mu¬
nerũ ĩgenti. Ita iã tũc ambitõ romanũ
orbẽ ĩuaserat. iã põtificatꝰ petunia uende¬

Expanded text:
as accepissent, quamvis legi Cornelie tunc exemptos, pro sicariis duxit. Quod etsi adversariorum odio faceret, in se tamen iuste quidem, ut arbitror, faciebat: non enim potest nature legem lex humana convellere. Perdita spe Egypti, pontificatum maximum petiit, non absque fluxu munerum ingenti: ita iam tunc ambitio romanam urbem invaserat, ut pontificatus pecunia vende
Abbreviated transcription (Latin):
eau quam pro fuicse aliis omnce¬
lentatemq uiderant inutar po¬
tueriuit. s sese in castin iecipere
concati iniquum locum dimiserũt
centuriones quoꝵ non nullies
inferiorib ordinib reliquarum
legio num uirtutis causa insupi¬
pars. hoꝵ uirtute sumimotis ho¬
stib prẽter spem incolunis iu
castii pueuit: pars a barbaus
siritiuuenta ꝑit. Germani de¬
sprta expugnatione castiorum
qd ur̃as iem constiticse in niuui¬
nouib uidebant. tum ea preda

Expanded text:
eam quam prodesse aliis vim ceeam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in suppars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda
Abbreviated transcription (Latin):
credinit. quas longiꝰ discessisse
er captiuis cognou̾ant. Postea de¬
specta pancitate ex om̃ib ꝑtib
impetuu facuuit. calones in ꝓ¬
rimum tuuulum procurrunt.
Uinc celeriter deiecti insignaq
mamipulosq coituuit. oo ma¬
gis tinudos ꝑterrent milices.
Alii cuueo facto ut celenter per¬
rurpant.censent qm̃ tam ꝓpin¬
qua suut castra ⁊ si pars aliqua
crumuenta cecid̾it. ct reliquos
seruau posse confidunt. aliiut
in iugo consistant atq eundem
c̃ ferant casum. Hoc ueteres
non ꝓbaut milices. quos sub ueril¬
lo uña profectos documius. Itaq
inter se cohortati duce sub gaio trebo¬
nio equite romano qui his eit p̃po¬
situs. ꝑ medios hostes ꝑruupunt.
incolumesq ad unũ õs in castin
pueniuuut. Hos subsequuti equites
calonesq eodem impetu uulitum
uirtute Euautur. At qui in iugo
constiterant. nullo eciam nuut
usaxeĩ nulitaris ꝓcepto. neq m
ut se loco suꝑiore defenderent. neq

Expanded text:
credunt, quas longius discessisse credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in ut se loco superiore defenderent, neque
Abbreviated transcription (Latin):
Hic diffisus sue atq omnium sa¬
luti. ineriuis ⁊ tab̾naculo prodit.
Uidet inimin̾e hostes. acq in sũ¬
mo rem ẽẽ discrimine capit ar¬
nia a ꝓxiui atq in porta ꝯsistit
Consecuntur hunc centuriones
eius cohortis q̃ in statione eint.
Paulisꝑ uira prelram sustinent
uelinquit aniuiuo sextium: gui¬
egre ꝓ manus tractus seruatur
Lxc spatio int̾poĩto: reliqui sese
confirmant. tantum ut in iumi¬
tionib consistere audeant: spe¬
ciemq defensoꝵ prebeant. Intim
confectã frumentatione. muilites
nũ clamorem exaudiunt. Pre¬
currunt equites. quanto sitꝰ reb̾
in ꝑiculo cognoscunt. Hic uero
nulla munitio ẽ que ꝑt̾ritos reci¬
piat. modo conscriptĩ atq usus
nlitaris imꝑiti ad tribios
militum centurionesq ora con¬
ab his p̾cipiatur expectant.¶Le¬
mo ẽ tam fortis quin rei nouita¬
te ꝑturbetur. Barbari signa
ꝓcul conspicati. oppugnatione
desistunt. redisse pͥmas legiones

Expanded text:
Hic diffisus suae atque omnium saHic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium graaegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora conab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones
Abbreviated transcription (Latin):
in statione sustinet. cirtũ fundũt᷑
portas nr̃ tuecitur. reliqͦs aditꝰ
Locus ip̃e ꝑ se iuitioq defendit.
Totis trepidatur castus. ccq aliꝰ
ex alio causam tumultꝰ querit.
n quo sigua fertutur. u quͣi
in partem quisq conuemiat prour¬
dent. Alius castiu iam capta pro¬
nuiciat. alius deleco excitu sitq
imꝑcitore: uictores barbaros ueuis¬
se contendit. pleriqz nouais sibi ex
loco ueligiones finguunt. so tteq ⁊
titurii. calamitatẽ qui in eodem
occiderint castello ante oculos. po¬
nuit. tali timore omnib ꝑt̾ritis
confirmatur opinio barbaris ut
ex captiuo audierant mllum eẽ
intus presidium. ꝑrumꝑe nitũtur.
seq ip̃i aidhortantur. ne tantam
fortumam e manib dimittant.
Erat eger in presidio relictus. publiꝰ.
lextius. baculus. qui pͥmura piltuu
cid̾ cesarem duxenit. cuius mũtio¬
nem. suꝑiorib preliis feciuis. ac
diem iam quuitũ cybo caruerat.

Expanded text:
in statione sustinet. Circumfunduntur in statione sustinet. Circumfunduntur portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse intus praesidium. perrumpere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat.
Abbreviated transcription (Latin):
audiebat. u ulla de redicu eius
cib eoꝵ qui illius patientiaui pla¬
ne obsessionem os appellabant.
siquidem ex castus egcedi ñ lice̾t.
uullum eiusmodi casum expectãs.
quo .ix. oppositis legiouib maxi¬
moq equitatu dicpersis ac pene
deletis hostib in uulib passuũ
tribus offendi posset .u. cohortes
frumentatum in proeuus sege¬
tes quas iuter ⁊ castia unus om¬
i no collis iut̾erat msit. Coui¬
uib egri relicti. ex quib qui hoc
spacio dierum conualilerant cir¬
cicer.ccc. sub uexillo una mittũt᷑.
Magna p̾tea multitudo calonũ
subsed̾at. facta pocestate sequitur.
Hoc ip̃o tempore. ⁊ casu gͥmani
equites int̾ueniunt: protuiusq
eodem illo quo uenant cursu ab
parte siliuis qmͣ cactus appropin¬
quarent. usq eo. ut qui sub ual¬
le tenderent meitatores recipien¬
di sui facultatem nõ hr̃ẽnt. Ino¬
ꝑinantes nuĩ re noua ꝑturbent᷑.
ac iuix pͥmum impetum cohors

Expanded text:
audiebat, neque ulla de reditu eius audiebat, neque ulla de reditu eius otus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Conibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea multitudo calonum,subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors