comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃missũ manuissꝰ ẽ sit c̾m¬
dius steñ consuttus p̾utabat
nonissimr scriptorã uałe siue
lib̾tas sit sine logatum qmac̾
lib̾tate datam postea placeat
adimi ⁊ quod ꝑ legatum coꝰ¬
stat ponx adimi si si ĩ obscuro
sit qr m̃de post uib̾tatem lega¬
ui̾t ennd̾ ĩnũ in obsturo lib̾ta

Expanded text:
missum manumissus sit, Ceruidius Scaeuola consultus putabat nouissimam scripturam ualere, siue libertas sit siue legatum, quia, cum libertatem datam postea placeat adimi, et per legatum constat posse adimi: sed si in obscuro sit, qua mente post libertatem legauit eundem seruum, in obscuro liberta
Abbreviated transcription (Latin):
ut si plures eundem postula
ue face̾ postusonis dies prma
exigatur .s. ut qui accusat
suos libelios accusatorios
eypectet non auenos. ¶Eũ
autemi ꝗ ꝑuii ccuprum in¬
tulit uł mariuł temmesti

Expanded text:
ut, si plures eundem postulauue facere, postulationis dies prima exigatur, scilicet ut qui accusat suos libellos accusatorios exspectet, non alienos. Eum autem, qui per uim stuprum intulit uel mari uel femi
Abbreviated transcription (Latin):
referatur uideamus: ꝙ mag̃
est c̾te si obaliam cãm ea lege
sit dampnata ipune ipeor
enim obosciãm stupri accepit
anquid pena erit pleccendus
cetum sigratis quis remisit
tum eyadult̾o uxoris sue fe¬
ci̾t pleccitur nec enimmedi¬
ocrit̾ deliquid quilenocimit̾¬
muxorem eycnt.¶Questũ
autem eyadutt̾o nxoris sue¬
facere nidetur arquid acce¬
ꝑit ut adult̾etur uxor slue
onĩ cepius siue semel accep̾
non est eymiendꝰ. ¶ Quest̾
enm dead ult̾io uxoris fac̾e
ꝓprie ille extimandus est
qui aliquid acceꝑit ut uxo¬
rem pateretur a dult̾ari mẽ¬
tricii quodam gen̾e quodsi
paciatur uxorem delinquere¬
non obquestum s negligene¬
pacienciam ur nimiam credu¬
litatem extra legem positũ
uorcii sex menses computan¬
tur muidia u̾o exdie omissi
criminis ꝙ significari udeͣ¬

Expanded text:
referatur, videamus: quod magis est. certe si ob aliam causam ea lege sit condemnata, impune uxor enim ob conscientiam stupri accepit aliquid, poena erit plectendus. ceterum si gratis quis remisit, tum ex adulterio uxoris suae fecerit, plectitur: nec enim mediocriter deliquit, qui lenocit. Quaestum autem ex adulterio uxoris facere uidetur, qui quid accepit, ut adulteretur uxor: siue enim saepius siue semel accepit, non est eximendus: quaestum enim de adul terio uxoris facere proprie ille existimandus est, qui aliquid accepit, ut uxorem pateretur adulterari meretricio quodam genere. quod si panon ob quaestum, sed neglegentpatientiam vel nimiam credulitatem, extra legem positus vortii sex menses computentur, in vidua vero ex die commissi criminis: quod significari vide
Abbreviated transcription (Latin):
dant ¶Te ⁊ meodici pot̾ q
ab adult̾o ur ad ult̾a cep̾
nam adu̾sus eum adu̾sus
a cnusandi facultas post ma
tiles ¶Si autem eytranens
niituit accusacom an suꝑ¬
uemente marito pmittatur

Expanded text:
d et in eo dici potest, qui ab adultero uel adultera coepit: nam aduersus eum, aduersus accusandi facultas post martiles. Si ante extraneus instituerit accusationem, an superuenient‹i› marito permittatur
Abbreviated transcription (Latin):
arsurius scribit pe Paulo¬
licem apud antiquos eamhĩ¬
tam que cumuxor non eẽt cũ
aliquo tñ uinebat qm̃ uu̾c u̾o
nonnme auicã paulo honc̾¬
tiore concubinam appellari¬
graunis flacꝰ inlibro de uire
papiriano scribit. pelice̾ nũc
nulgo uocari q̃ cũeo cui uxorͣ
sid corpus misceat. quosdam
eam que uxoris looo sine nup¬

Expanded text:
assurius scribit 'pellicem' apud antiquos eam habitam, quae, cum uxor non esset, cum aliquo tamen uiuebat: quam nunc uero nomine amicam, paulo honestior‹e› concubinam appellari.Granius Flaccus in libro de iure Papiriano scribit pellicem nunc uolgo uocari, quae cum eo, cui uxor sit, corpus misceat: quosdam eam, quae uxoris loco sine nup
Abbreviated transcription (Latin):
reddite testo data ħrs non sor
scriptam r̾m exigit ũnui u̾¬
⁊ que sine scriptura abeoad¬
miistrata est. ¶S uus iissus
reddita rõne ad ub̾tatem ꝓue¬
ire l muiam ad mĩstrau̾it w̃¬

Expanded text:
redditae testamento data heres non solum scriptam rationem exigit, uerum etiam quae sine scriptura ab eo administrata est.Seruus iussus reddita ratione ad libertatem peruenire, licet nullam administrauerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ si ꝑ debitorẽ ñ stetiss. quo
minꝰ solueret. alioqͥn. dd̾ . ẽ. si
is qui int̾pellare cepiss. uali¬
tudme inpeditus int̾pelare
desusset. penam ñ ꝯmittiede
illo sane pot̾ dubitari si itpel¬
latus ip̃e moram fec̾it an ꝙͣuis
peciũam pꝰea offerat nicħoꝰ pe¬

Expanded text:
 si per debitorem non stetisset, quo minus solueret: alioquin dicendum et si is, qui interpellare coepisset, ualetudine impeditus interpellare desisset, poenam non committi. de illo sane potest dubitari, si interpellatus ipse moram fecerit, an, quamuis pecuniam postea offerat, nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
expulit. de int̾dc̃is unde ui q̃sit̾
ost ꝑlacebat colonũ intdc̃o uer¬
ditori teni. qr nich̾ int̾eet ip̃mcm
an alñex uolũtate eius missũ
int̾re ꝓhibu̾it. n erũ añ amissã¬
possõnem ud̾i ꝙͣ si tͣdita fuiss
emptorr qr nemo co aĩo eẽt ut pꝰ¬
sessionem amit̾et pp̃ emptorẽ
ꝙͣ emptor adeptꝰ ñ fuiss emꝑtorẽ
quor qui postea uim adhibit
ab ip̃o s̃ auenditore ꝑ uĩ fũdũ
cẽ possessũ cui pꝰsesso̾ ꝑuĩ eẽt ab̾¬
lata ¶ Quesitũ ẽ an emptori
succiri debeat si uolũtãte uẽ¬
ditoris colonũ pꝰea ui expulit¬
s dixi ũ ẽẽ uiuand̾ qr mandã¬
tum illicitũ susceꝑit eũ quifũ
mouentes fuerunt ⁊ cũ mͥ ĩ¬
t̾dcõ unde ui restituere debeas.

Expanded text:
expulit: de interdictis unde ui quaesitum est. placebat colonum interdicto uenditori teneri, quia nihil interesset, ipsum an alium ex uoluntate eius missum intrare prohibueritnem uideri, quam si tradita fuisset emptori, quia nemo eo animo esset, ut possessionem omitteret propter emptorem, quam emptor adeptus non fuisset. emptorem quoque, qui postea uim adhibuitab ipso, sed a venditore per vim fundum esse possessum, cui possessio esset ablata. quaesitum est, an emptori succurri debeat, si voluntate venditoris colonum postea vi expulisset. dixi non esse iuvandum, qui mandatum illicitum susceperit. Eum, qui mouentes fuerunt, cum mihi interdicto unde ui restituere debeas n
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ eumrestitiu oport̾e mart̾ pro¬
ptea sciend̾ ẽ sñ dilone data ad¬
u̾sario fut᷑um ẽ ut cã int̾dã me¬
idet̾ior fiat equissimũ erit repe¬
fundum p̾cario ocessero cui uiã
debebat᷑ dem̃ tu a dño fundi
eum fund̾ utaris an noceat tͥ
excepcõ si adu̾sus eũ uł int̾dice
a quo p̾cario uiani rogasti ⁊ ma¬
gis ẽ ut noceat idq colligi pot̾
rit᷑ .n. si ego tͥ fund̾ p̾cario ded̾o
cui uia debebat᷑ ⁊ tu rogau̾is
p̃cario ut ea uia utaris nicħoᷤᷤ
cuti me p̾cariũ rei mee ñten
ita ⁊̃ nͨ ꝑ te p̾cario possid̾e̾ intei¬
ligor quociens n colonꝰ meꝰ
aut is qͣui p̾cario fund̾ dedi uia
utat᷑ ego ire intelligor p̃p̃ ꝙ
⁊ recte dico me itmn̾e usũ ẽẽ
que rõ iiquit efficit ut si egͦ
uiã p̾cario rogau̾o ⁊ tͥ fundũ
p̾cario ded̾o ꝙͣuis hac m̃te ieris
q fundo meo debet᷑ int̾dcm̃ ĩ¬

Expanded text:
m eum restitui oportere Marcellus proraeterea sciendum est, si dilatione data aduersario futurum est, ut causa interdicti mei deterior fiat, aequissimum esse repefundum precario concessero, cui uia debebatur, deinde tu a domino fundi eum fundum utaris: an noceat tibi exceptio, si aduersus eum uelis interdicere, a quo precario uiam rogasti? et magis est, ut noceat, idque colligi potest rit enim, si ego tibi fundum precario dedero, cui uia debebatur, et tu rogaueris precario, ut ea uia utaris: nihilo cuti me precarium rei meae non tenet, ita nec per te precario possidere intellegor: quotiens enim colonus meus aut is, cui precario fundum dedi, uia utitur, ego ire intellegor, propter quod et recte dico me itinere usum. quae ratio, inquit, efficit, ut et, si ego uiam precario rogauero et tibi fundum precario dedero, quamuis hac mente ieris, quasi fundo meo debe
Abbreviated transcription (Latin):
an int̾dcm̃ utipossidetis sit uti¬
le alt̾r adĩisus alt̾ni. ⁊ ẽ ap̃ cas¬
sium relatũ utͥq ẽẽ inutile qr
alt̾ solũ possid alt̾ cũ edib sr̃¬
ficiem ¶labro quo scͥb sier
edib meis in edes tuas ꝑiectũ
hẽam int̾d ĩcis mecũ si eũ locũ
possideunꝰ ꝙ ꝓiecco teget᷑. in qͦ¬
facilius possun retin̾e possõe
eius ꝑieccois int̾dco tecũ sicuti
nũc possidetis eas edes ex auib
possideo cenaculũ sit. inͣ quo
sidetis me uti posse. labeo.ait. ñ
cum qui cenacło moraret᷑ sꝑ¬

Expanded text:
an interdictum uti possidetis sit utile alteri aduersus alterum. et est apud Cassium relatum utrique esse inutile, quia alter solum possidet, alter cum aedibus superficiem.Labeo quoque scribit: ex aedibus meis in aedes tuas proiectum habeo: interdicis mecum, si eum locum possidefacilius possim retinere possessionem eius proiectionis, interdico tecum sic 'uti nunc possidetis eas aedes, ex quibus possideo, cenaculum sit, in quo ato uti possidetis me uti posse Labeo ait, non eum qui in cenaculo mo‹re
Abbreviated transcription (Latin):
filio uł s̃uo rem em̾io accessio tp̃ris
⁊ ꝙ ap̾ prẽm aut dñm fuit. ita
danda ẽ m̾i aut uolũtate pr̃is.
lii hẽret: uendidit ¶t̃ danda ẽ
accessio cũ eo tp̃r q ap̃ pͣmpillũ
a cuiꝰ tutore cũ is tutelam eius
ad nũstͣtet: enusti. idẽ: in eo qui
acuratore pupilli fuiosi em̃it.
s̃uandũ ẽ. ⁊ si nentͥ ᷑ noĩe aut
eiꝰ qui rei s̃uande cã inpossc̾em¬

Expanded text:
filio vel servo rem emero, accessio temporis et quo apud patrem aut dominum fuit ita danda est mihi, si aut voluntate patris lii haberet vendidit. Item danda est accessio cum eo, quod apud pupillum fuit, a cuius tutore, cum is tutelam eius administraret, emisti. idemque in eo, qui a curatore pupilli furiosive emerit, servandum est: et si ventris nomine aut eius, quae rei servandae causa in posse
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾sus exͣneum ꝙͣ adu̾sus te ip¬
qui me pociorẽ cum ego te sr̃atꝰ
Tsim multo mag̾ adu̾sus te opti¬
nere d. ¶ S si pecuniam mͥ solu¬
is hoc cãu accessione tua ñ utet᷑.¬
It̾ si ab sente te isqui negocia tua¬
uendid̾it. tuq reu̾sus rat̾ hũis:
oĩmodo accessione tua utarẜ̃tẽsi
ciism soluisses lice̾ ex pacto pig¬
nusnend̾e. idq uendidmr empto¬
ri accessio tui tp̃ris dari debebit. lic:
Inuto te pignora discͣcta sũt.

Expanded text:
extraneum quam aduersus te ipqui me potior est, cum ego te superaturus sim, multo magis aduersus te optinere debet. sed si pecuniam mihi solueris, hoc casu accessione tua non utetur.Item si absente te is, qui negotia tuauendiderit tuque reuersus ratum habueris, omnimodo accessione utar.Item si cuniam soluisses, licere ex pacto pignus vendere idque vendiderim, emptori accessio tui temporis dari debebit, licet invito te pignora distracta sint:
Abbreviated transcription (Latin):
denciũ. liictoꝵ possiõ nõ ꝓderit. qr
ꝯnĩcta nõ ẽ.sic̃ nec ei qui ñ possi¬
det .actoris possessio. icced̾e potest
Item adiciẽd̾ ẽ unde emistr. aĩ
unde is em̾̃it. cui tuemẽd̾ man¬
maudauit. ꝙ si is quor cui man¬
datũ erat. alii uendend̾ mandaũ d¬

Expanded text:
ossessio non proderit, quia coniuncta non est, sicut nec ei, qui non possidet, auctoris possessio accedere potest. Item adiciendum est, unde emisti, aut unde is emit, cui tu emendum manmandavit. quod si is quoque, cui mandatum erat, alii vendend
Abbreviated transcription (Latin):
fund̾ ꝓ hede possid̾e ħ ampliꝰ
si ustam cam hũit existuã¬
di se hedem uł bonorum posse¬
ssorem dño extitisse fũd̾ ꝑ hede
possidebit nec cãm possõnis
no recipiendas qui nec muo
nec mortuo dũo ullam possõ¬
pemptore possid̾e ¶sidñs
fundi homines armatos ue
fund̾ ingressus frũt iuideiec¬
⁊̃. añꝙͣ in pot̾atem dñ rede¬
at abone fidei emptore usu¬
capiat᷑ quia lex plancia et
uilia eãdem uetuit lõga pos¬
sessiõe capi que u possessa fu¬
issent non ex quibz quisq
onis iustam cam he̾bo s ⁊ is
a quo ex stipulatu fundum
pet̾e uolebam cedendo mͥ pos¬
sõnẽ si soluendi cã id fec̾it.
eo ip̃o efficiet ut fund̾ longo
tempore capiam ¶Qͥ pigno¬
ri rem dat usucapit qͣmdiu

Expanded text:
fundum pro herede possidere. hoc amplius si iustam causam habuerit existimandi se heredem uel bonorum possessorem domino extitisse, fundum pro herede possidebit nec causam possessionis no recipienda sunt, qui nec uiuo nec mortuo domino ullam possespro emptore possidere. Si dominus fundi homines armatos venfundum ingressus fuerit, vi deiecam in potestate domini redeat, a bonae fidei possessore usucapitur, quia lex Plautia et Iulia ea demum uetuit longa possessione capi, quae ui possessa fuissent, non etiam ex quibus onis causam iustam habebo. sed et is, a quo ex stipulatu fundum petere uolebam, cedendo mihi possessione, si soluendi causa id fecerit, eo ipso efficiet, ut fundum longo tempore capiam. Qui pignori rem dat, usucapit, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰͦ nullũ pignus ccͣctũ uide̾
Sirem ꝑignori datam c̃ditoris
s̾uus suripũit. e̾ eam c̾ditor pos¬
sid̾et int̾pellabr̾ usucapio debi¬
rat non secus. ac si eam c̃ditor
debitori ei tradidiss nam qͣnt̾
ad usucapionẽ actinet. s̾m sub¬
fhendo res nõ faciũt det̾iorẽ do¬
minoꝵ ꝯdicõm ¶ faciliꝰ oꝑtine¬
bit ꝯi p̾cario debitore possidẽte

Expanded text:
o nullum pignus contractum uidetur. Si rem pignori datam creditoris seruus subripuerit, cum ea‹m› creditor possideret, non interpellabitur usucapio debirat, non secus ac si eam creditor debitori tradidisset: nam quantum ad usucapiones attinet, serui subtrahendo res non faciunt deteriorem dominorum condicionem. facilius optinebitur, si precario possidente
Abbreviated transcription (Latin):
res ap̃ creditorem ẽ si c̾ditor eiꝰ
isucapio ⁊ qͣnt̃ ad usucapioẽ
aitin simis ẽ ei qui quid depo¬
suit uł comodnut quos pslã
ẽ desmn̾e usucaꝑe si comodata uł
depõita res. llii tradita fu̾it .i
eo qui ꝯmodat᷑ uł depõitũ ac¬
cepit plane si creditor nudaꝯ
caꝑe debitor ꝑsen̾auit ¶ Sirẽ

Expanded text:
si creditor eius usucapio: et quantum ad usucapionem attinet, similis est ei qui quid deposuit vel commodavit, quos palam est desinere usucapere, si commodata vel deposita res alii tradita fuerit ab eo, qui commodatum vel depositum accepit. plane si creditor nuda capere debitor perseverabit. Si rem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. añaditam ħeditatẽ uł pͦ
ad usucapionem hedi ꝓredit
Si defunctus emit ħes aũt pu¬
tat eũ exdonacõnis cã posse¬
desiet eam ꝓ furtuia possid̾e
⁊ incipiet ꝓsuo posside̾ ¶ai
quis id ꝙ possid nõ putat ꝑ
erret non ꝓced̾e tñ eius usu¬
capionẽ uł quia ñ bõa fide u¬
det᷑ posside̾ uł quia in iure er¬
ranti non ꝓcedit usucapio
Inc̾tam ꝑtem possid̾e nemo pͤ
id̾o si pses sint in fundo qui

Expanded text:
 aditam hereditatem uel ad usucapionem heredi procedit. Si defunctus emit, heres autem putat eum ex donationis causa possedesinet eam pro furtiua possidere et incipiet pro suo possidere. Si qerret, non procedere tamen eius usucapionem, uel quia non bona fide uideatur possidere uel quia in iure erranti non procedat usucapio. Incertam partem possidere nemo potest: ideo si plures sint in fundo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
recte pot̾ uti eo tp̃r quo ĩ edi¬
solas seꝑatas ab edificus ñ
possedisti sic nec penes te sĩ¬
gule aut sp̾ate fuerũt ⁊ coħ¬
entib hiis in edificio depõi¬
tis edib que hoc quor ip̃mo
ead̾ res ⁊ ut res goli ⁊ tãꝙͣy mo¬
bilis sit possessa Pomp̃
usucapio adefinicto ꝓcedit

Expanded text:
recte uti eo tempore, quo in aedisolas et separatas ab aedificio non possedisti, sic nec penes te singulae aut separatae fuerunt et cohaerentibus his in aedificio, depositis aedibus, quae hoc quoque ipsum eadem res et ut res soli et tamquam mobilis sit possessa. Pompousucapio a defuncto, procedit
Abbreviated transcription (Latin):
pio sequi sol ꝑtũ ancille fur¬
tiue usu suũ faciũt idq rõe
uiris introductũ arbitror nã
capi si.aput eñ ꝯceptus ⁊ edĩ¬
tus eo tp̃r fu̾it quo fintuã
ẽẽ es matrẽ ignorabat ¶Ex
ulgo respondet᷑ ipm̃ sͥ. cãm
possõnis mutare nõ posse to¬
ciens u̾mi ẽ quociens quis sci¬
ret se bõa fide nõ possid̾e ⁊ lu¬
cri faciendi cã incipet posside

Expanded text:
o sequi solet, partum ancillae furtiuae usu suum faciunt, idque ratione iuris introductum arbitror: nam capi, si apud eum conceptus et editus eo tempore fuerit, quo furtiuam esse matrem eius ignorabat. Quod uulgo respondetur ipsum sibi causam possessionis mutare non posse, totiens uerum est, quotiens quis sciret se bona fide non possidere et lucri faciendi causa inciperet posside
Abbreviated transcription (Latin):
usucapiat᷑ qũo singule res n
si eariat᷑a eiscẽ ẽ ut adieccõib
nec si quid emptũ innuxtũ fu¬
erit gregis augendi eiꝰ gr̃a &e
idcrco possõnis cã mutabr ᷑ ut
si reliquus grex dñii nũ sit ħ¬
ror possõri ꝓest ⁊ ideo ꝓcuł ait
si ꝑerrorẽ iniicõ uendicõnis
tutor pupillo. auctor fcũs sit ł
nõ sit uł pꝰ longum tempus
uendicõns ꝑactũ usucapi ñ
posse quia uiris error ẽ ¶ Iñ usu¬
capionib mobilũ ꝯtinuũ tẽ¬
pus num̾at᷑ ¶ S̾iuis licet mli

Expanded text:
uomodo singulae res, nec etsi ea natura eius est, ut adiectionibus nec si quid emptum immixtum fuerit gregi augendi eius gratia, idcirco possessionis causa mutabitur, ut, si reliqu‹u›s grex dominii mei sitror possessori prodest: et ideo Proculus ait, si per errorem initio uenditionis tutor pupillo auctor factus sit uel post longum tempus uenditionis peractum, usucapi non posse, quia iuris error est. In usucapionibus mobilium continuum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtentur quo hre esfectum
consueuerunt ut si fit ful iu̾¬
fam̃. cui ausferatur incħ a¬
gatur si an̾ decessit actuspa¬
tris nõ impediatur ita ne¬
gabinus prem filio saluodĩ
naturum eyemplo dotalis
p̾dii s nec si socius ultro cum
eo agat quicqm̃ agetur ł¬
uti sicum eo agatur qu bõis
int̾dictum est. ¶ S uos ex
eo peculio tam usufructu
qm̃ cet̾is ẜuititib pr lib̾are
pot̾it s ⁊ ẜunitutes is acquire̾
idenim ⁊ eum cui bonis int̃dic¬
tum est. ũum ẽ ꝯsequi posse.
n autem ẜnus eydo pectulio
n exp̾diis usumfructũ uel
ẜuitutem impon̾e pr̾ potest¬
Si qñ exeo pectulio filius fa.¬
rem alieram bona fide dene¬
bit an pr euis inrem uł ad
eyhibedum accõm debeat ut¬

Expanded text:
tentur, quo habere effectum consuerunt, ut, si sit filius, cui auferatur, nihil agatur, si ante decesserit, actus patris non impediatur.Itaque negabimus patrem filio saluo comnaturum, exemplo dotalis praedii. sed nec si socius ultro cum eo agat, quicquam agetur, ueluti si cum eo ageret, cui bonis interdictum est.Seruos ex eo peculio usu fructuquam ceteris seruitutibus pater liberare poterit: sed et seruitutes his adquirere. id enim et eum, cui bonis interdictum est, uerum est consequi posse. neque autem seruis ex eo peculio neque praediis usum fructum uel seruitutem imponere pater potest.Si quando ex eo peculio filius rem alienam bona fide tenebit, an pater eius in rem uel ad exhibendum ac
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ qui castrence peculium in¬
testati filii retineb̾ es alienũ
intͣ modum eius ⁊ annũ uti¬
lem uire p̾torio solu̾e cogit᷑.
Item si testam̃to scriptush̾̃s
extit̾it ꝑpetuo auiłr ut hr̃s
conueletur. p̾r a filio milite
xꝗ militau̾it ħrs mstitut
testi cãm omisit ⁊ castrẽse
pectulium possidet łimi hr̃¬
dis exemplocogetur ad fili¬
um finẽ peccului ꝑpetuo lega¬
ta praret ꝙ si filius postan¬
num qm̃ militare desierat
uire cõmuni testõ fcõ uita
decessit n̾ne flidie retinebr̃
quart a cet̾um si destĩ ca̾m

Expanded text:
 qui castrense peculium intestati filii retinebit, aes alienum intra modum eius et annum utilem iure praetorio soluere cogitur: idem, si testamento scriptus heres extiterit, perpetuo ciuiliter ut heres conuenietur.Pater a filio milite uel qui militauit heres institutus testamenti causam omisit et castrense peculium possidet: legitimi heredis exemplo cogetur ad finem peculii perpetuo legata praestare. quod si filius post annum quam militare desierat iure communi testamento facto uita decessit, ratione Falcidiae retinebitur quarta. ceterum si testam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inoastris acquisiit contas¬
se dicetur de peculio accõnem
pati ⁊ si sponte paciatur ut
quil defensor satudato filiũ
insolidum non peculiotenus
de fendere deb̾at set eius filii
nomme non ałr moue accões
pot̾ qmͣ sisatis quis dedit eñ¬

Expanded text:
d in castris adquisiit, fecisse dicetur, de peculio actionem pati: et, si sponte patiatur, ut quilibet defensor satisdato filium in solidum, non peculio tenus defendere deb‹e›t. sed et eius filii nomine non aliter mouere actiones potest, quam si satis dederit e
Abbreviated transcription (Latin):
hominib coactis dampni ꝗd
datum est ẽẽ dicatur non de¬
beb̾ cogi accor omira acie¬
Iplures existant ⁊
eund̾ in pub̾ licis udiciis ac¬
aissire uolunt uidex elige deb
ta estimatis accucatorum ꝑ¬
sois ur dedigintate uelexco
ꝙ int̾est uelctate uel morib
sat̾dato ꝓmrtt̾e iubetur
U̾ Tcia cum testamtumGai¬
iseĩ fr̃is sui flm argu̾e ima¬
Retur ⁊ sollempma accusa¬
cõuis non impleuit intra
tempus a p̾side definitum

Expanded text:
hominibus coactis damni quid datum esse dicatur, non debet cogi actor omissa aci plures existant, qui eum in publicis iudiciis accusare uolunt, iudex eligere debet  cognita aestimatis accusatorum personis uel de dignitate, uel ex eo quod interest, uel aetate uel moribussatisdato promittere iubeturum Titia testamentum Gaii fratris sui falsum arguere minaretur et sollemnia accusationis non impleuit intra tempus a praeside praefinitum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓninto. ñ ẽẽ duos reos. ac
uec obligatum quidem in
licet ꝑactis illis reb Rnd̾it¬
di a ticio ⁊ pupillo sine tuto¬
ris auctoritate scipulatus fu¬
asuo. ⁊ quasi duos reos pro
ubi quid̾ aliqͣ diffencia obli¬
gaconũ eẽ possit ut in fideiꝰ¬

Expanded text:
non esse duos reos ac ne obligatum quidem intlicet peractis illis rebus responderit.Si a Titio et pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuaubi quidem altera differentia obligationum esse possit, ut in fidei
Abbreviated transcription (Latin):
palem reu̾ffitem qui fideiꝰ¬
sor ꝓ alt̾o extitit in ꝑtes ꝯ¬
uenire nõ secus ac si duos ꝓ¬
mutendi reos du̾isis accõib
oueniret. ¶Cum tabus eẽt
reos scipłatos. n adictũ ita
ut duo rei scipulandi eẽnt
uirilem ꝑtem surgisli scipła¬
ti udebant᷑. ⁊ cõrio cumita
tm̃ inueniret᷑ dot aureos
dari stipłatus e uilius. carpi¬

Expanded text:
palem reum, item qui fideiussor pro altero exstitit, in partes conuenire, non secus ac si duos promittendi reos diuisis actionibus conueniret.Cum tabulis esset reos stipulatos' neque adiectum 'ita ut duo rei stipulandi essent', uirilem partem singuli stipul‹a›ti uidebantur.Et e contrario cum ita cautum inueniretur: 'tot aureos recte dari stipulatus e
Abbreviated transcription (Latin):
accõne q̃ ex bona fide orit᷑ ¶ hr̃e
p̾cario uidet᷑ qui possõnẽ uł cor¬
poris uł uiris ad eptus est ex
hac solũmodo cã ꝙ p̾ces adhi
elutisi me p̾cario rogau̾is ut
ꝑ fũd̾ meũ ie uł ag̾e tͥ liceat
uł ut intectum uł ũ in areã
ediũ meaꝵ stillicidiũ uł tigñ
in parietẽ ĩmissũ hẽ.as Up̾

Expanded text:
actione, quae ex bona fide oritur. Habere precario uidetur, qui possessionem uel corporis uel iuris adeptus est ex hac solummodo causa, quod preces adhieluti si me precario rogaueris, ut per fundum meum ire uel agere tibi liceat uel ut in tectum uel in aream aedium ‹m›earum stillicidium uel tignum in parietem immissum habeas
Abbreviated transcription (Latin):
uenatus ue fu̾t sũ ullo ꝯpere
s nt̾dcõ teneat᷑ ¶ Si quis ꝓ iect
ant stillicidiũ in sepulcrũ nusit¬
⁊ si ip̃m monum̃tũ ñ tang̾e̾t
recte cũ eo agi ꝙ in sepulcro in
aut clam fcm̃ sit quia sepulc̾
sit non solum is locus qui recipi¬

Expanded text:
uenatusue fuerit sine ullo opere, hoc interdicto teneatur. Si quis proiectum aut stillicidium in sepulchrum isi ipsum monumentum non tangeret, recte cum eo agi, quod in sepulchro ui aut clam factum sit, quia sepulchri sit non solum is locus, qui recipi
Abbreviated transcription (Latin):
ump᷑ Si opus ꝙ quis ussus ẽ
auidice qui ers int̾dco sũptꝰ
t᷑um enm an tencar ⁊ nõ pu¬
to cũ mã ꝑsona sit intuenda
In opere nouo tam soli ꝙͣ celi
in fundũ tuũ dep̾hend̾is eaq
infundo tua coaliũt utile ẽ¬
remariere accõnem ⁊ radices q̃¬
tabulas fix̾is ⁊ eas ego prius¬
qͣ tͥ denũciarem refrx̃o deide

Expanded text:
um. Si opus, quod quis iussus est a iudice, qui ex hoc interdicto sumptus turum eum, an tenear? et non puto, cum mea persona sit intuenda. In opere nouo tam soli quam caeli in fundum tuum deprehenderis eaque in fundo tuo coaluerit, utile eremanere actionem radices, qutabulas fixeris et ego eas, priusquam tibi denuntiarem, refixero, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
men obyuatur ut audiri de¬
b̾at incausis appelłonis red¬
dendis is cuins absentis pro¬
curator appellanit. Sicuce

Expanded text:
men obseruatur, ut audiri debeat in causis appellationis reddendis is, cuius absentis procurator appellauit. SI
Abbreviated transcription (Latin):
sus est an ademptorem hoc
condo transeat uideamus et
akas sciendum cac demum
condones ad emptorem tras¬
sire que sunt indantocet¬
um sique sunt meaciendo
non transeunt ut puta fi

Expanded text:
sus sit, an ad emptorem haec condicio transeat, uideamus. et alias sciendum est eas demum condiciones ad emptorem transire, quae sunt in dando: ceterum hae, quae sunt in faciendo, non transeunt, ut puta si
Abbreviated transcription (Latin):
quid ht ergo reliqua quidem
emptoridando ꝑueniat ad li¬
b̾tatem cct̾a in ꝑsona hĩdiq
consistant puto igitur ⁊ ad
emptorem ieliquorum solom
transimtei sic siet ut dunda

Expanded text:
quid ergo reliqua quidem et emptori dando perveniat ad libertatem, cetera in persona heredis consistant? puto igitur et ad emptorem reliquorum solutionem transmitti: sic fiet, ut divida
Abbreviated transcription (Latin):
la rõ impedit fideuissoremob¬
ligari quia scilicet nulla rõ¬
ne adhibet  fideuissor cũ fla¬
giose rei societas coita nullã

Expanded text:
atio impedit fideiussorem obligari, quia scilicet in nullam rationem adhibetur fideiussor, cum flagitiosae rei societas coita nulla
Abbreviated transcription (Latin):
mul ⁊ ꝑtus ueniiset quod si
iam natum apud hostes quod
co temꝑe quo capiebatur ut̃o
gerebatur cum int̾e redimat᷑
abeodom p̾cio oblanto tanto ꝙͣ¬
tum ex p̾cio quod ꝓutro unu
datum est extinom conting̾e
ꝑtus ⁊ uidetur is postlimimo
reu̾sus muldomagis sidiu̾si
emptores utriusq eytrt̾unt
uel unius set sisuo quemq p̾¬
cio redem̾it id osferri ꝓsingu¬
lis oꝑdeb̾ redemptori quodhoᷤᷤ¬
ti ꝓ quo datum ẽ ut seꝑatim
quo postlimimo ren̾ti possĩt
dedurem emanciꝑato me reu̾¬
sum ab hostibus filium meum
loco nepotis tibi futurumicõ
u̾tamur aut aliqua recipia¬
mus cum filius reu̾tatur. du¬

Expanded text:
mul et partus venisset. quod si iam natum apud hostes, quod eo tempore quo capiebatur utero gerebat, cum matre redimatur ab eodem uno pretio: oblato tanto, quantum ex pretio, quod pro utroque unum datum partus: et uidetur is postliminio reuersus. multo magis, si diuersi emptores utriusque extiterint uel unius. sed si suo quemque pretio redemerit, id offerri pro singulis oportebit redemptori, quod hosti pro quoqu‹e› datum est, ut separatim quoque postliminio reuerti possintdedissem, emancipato me reuersum ab hostibus filium meum loco nepotis tibi futurum consuertamur aut aliquid recipiamus: cum filius reuertatur, du
Abbreviated transcription (Latin):
mandati iudicõ ꝯueiure po¬
t̾it. ⁊̃ eũ cum quo pactus est.
non enunpactũ creditoris
tollit alienam obligõnem.¬
¶ placet mandatorem tem̃ ⁊̃
si fen̾ator hoc creditori man
gato si nauis ex asia uen̾it
quĩsub hoc modo accepi ut
usq ad tempꝰ inte sue dr̃¬
taxat obligaret pendente ꝯ¬
dicõne acceptilatũ fu̾it. ⁊ is
sidenissor adhuc pendente cõ
dicõne mortuus fu̾it ꝯfestĩ
A reo pet̾e possum quia exis¬
sonam iam mortiueffice. n
acceptilacõnẽ ꝯfirmari pos
Ium ꝓcurator in rem agebat
cancõnem ded̾at ratam remi
dñm hĩturũ. postea uicto eo
dñs reu̾sus it̾um de eadem re
agebat ⁊ cumi reus heret pos¬
sessionem ⁊noluit eam rem¬
restituere ⁊ ideo magno odep¬

Expanded text:
mandati iudicio conuenire potuit etiam eum, cum quo pactum est: non enim pactum creditoris tollit alienam actionem. Placet mandatorem teneri etiam si faeneraturo creditori mandgato 'si nauis ex Asia uenerit', quem sub hoc modo accepi, ut usque ad tempus uitae suae dumtaxat obligaretur, pendente condicione acceptum latum fuerit et is fideidicione mortuus fuerit: confestim a reo petere possum, quia exisersonam iam mortui efficere neque acceptilationem confirmare posum procurator in rem agebat, cautionem dederat ratam rem dominum habiturum: postea uicto eo dominus reuersus iterum de eadem re agitabat, et cum reus haberet possessionem, et noluit eam restituere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃çedenti cã ita noua ꝯstitui¬
t  ut prior ꝑmuiat᷑. nouacõ
N. a nouo nom̃ accepit. ⁊ a
noua obligõnesiud ñ int̾ẽ
qualis p̾cessit obligõ utr᷑ slł
an ciuilis an honoraria. et
utt̾ u̾bis an re an ꝯsensuqͣ¬
sit. nouari u̾bis pot̾. dũ mo¬
do sequens obligõ. aut ciui¬
lit̾ teneat᷑. aut naturalit̾ uͭ
puta si pupillus sine tutoris
Dm̃s res tͣnsire in nouacõnẽ
⁊ tͣnsire in u̾boꝵ obligõnem
ex quac̾os obligõne. dum mo¬
do sciamꝰ nouacõnẽ ita dem̾
fieri si hoc aigat᷑ ut nouet

Expanded text:
praecedenti causa ita noua constituatur, ut prior perematur. nouatio enim a nouo nomen accepit et a noua obligatione. Illud non interest, qualis processit obligatio, utrum naturalis an ciuilis an honoraria, et utrum uerbis an re an consensu: qusit, nouari uerbis potest, dummodo sequens obligatio aut ciuiliter teneat aut naturaliter: ut puta si pupillus sine tutoris Omnes res transire in nouationem et transire in uerborum obligationem ex quacumque obligdo sciamus novationem ita demum fieri, si hoc agatur, ut novetur
Abbreviated transcription (Latin):
Decurrio ꝙ̃ sue ciuitatis uecti¬
galia excere ꝓhibetur ¶qui iu¬
dicũ publicu. qom citra ueni¬
am aboliconis de seruerunt de¬
curnonum honore decorari nõ
possunt cumextur piliano se¬
natus consulto notantur ig¬
nominia ueluti calumpine
causa publico iudicio damp¬
nati. ¶Pat̾ qui filio docur¬
rione cato ꝓͦuocauit ⁊ si p̾scͥp¬
cõne temꝑis exclusus fu̾̃it.
si quod gestum est non hint
ꝓfilio nontenebitur spriui¬
legiis cessantib cet̾is eorum¬
rendis qui pluribus eodem
temꝑe susfragiis uire decurii¬
onum decoratisunt set ⁊ qui
ples lib̾os ht in suo collegio
primus sin̾a rogatus cetos¬
q homines ordine p̾cellit.
ordinariis s pocorib quibus¬
cumq indulgenda sunt¶ Sñ¬
dus ꝗmutꝰ si ĩ totũ nõ audĩt
duum uiratu uel aliis hono¬
ribus fingi nõ pot̾. quia deci¬
onum honoribus ꝑlebei fim¬
gi ꝓhibentur. ¶ Ad decurri¬
onatum filii ita dem̃ pr̃ non
consentit si contͣriam nolun¬
tatem nel apud acca presi¬

Expanded text:
Decurio etiam suae ciuitatis uectigalia exercere prohibetur.Qui iudicii publici quaestionem citra ueniam abolitionis deseruerunt, decurionum honor‹e› decorari non possunt, cum ex Turpilliano senatus consulto notentur ignominia ueluti calumniae causa iudicio publico damnati. Pater, qui filio decurione creato provocavit, etsi praescriptione temporis exclusus fuerit, si quod gestum est non habuiibus pro filio non tenebitur. Privilegiis cessantibus ceteris eorumrendis, qui pluribus eodem tempore suffragiis iure decurion‹i› decorati sunt. sed et qui plures liberos habet, in suo collegio primus sententiam rogatur ceterosque honoris ordine praecellit.ordinatione, sed potioribus quibusque iniungenda sunt. Surdus et mutus si in totum non audiant duumuiratu uel aliis honoribus fungi non potest, quia decurionum honoribus plebeii fungi prohibentur. Ad decurionatum filii ita demum pater non consentit, si contrariam uoluntatem uel apud acta praesi
Abbreviated transcription (Latin):
.licet disficile est sm̾ domicilio
ꝓcedere posre siquis domicilo
relicto naigat uel it̾ faciat
querens quose conferat atq
nbi constituat consistat nam
hunc puto sine domicilio ẽe¬
donniciliu autẽ hr̃e pot̾ ⁊ si
relegatus eo loci. uñ martet᷑
ut marcellus socibit. ꝑ aur¬

Expanded text:
 difficile est sine domicilio procedere posse, si quis domicilio relicto nauiget uel iter faciat, quaerens quo se conferat atque ubi constituat: nam hunc puto sine domicilio esse.Domicilium autem habere potest et relegatus eo loci, unde arcetur, ut Marcellus scribit. 28 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
natus sit si quid̃ añ conceptꝰ
sit simui senatoris filio ħebit᷑
sipostea nocebit ei uelega cõ
¶Si ad tempus ordine moto pre
fu̾it natus medioq temꝑecõ¬
ceptus ⁊ editus an .q. decurrioiᷤ
filius nascatur l p̾r eius añ ob
ierit qmͣ mordinem uen̾it ꝙ
benigne erit admittend̾ p̾tͥea
siconceptus sit aplebeio mox
an̾ edicom pr emidem decurri¬
onatum adeptus añ edicõnem
amisit non infanorabiłr ꝗs
medium tempus illi ꝓdẽe uł¬
uti iam nato iꝑdebit ¶Nulł
prĩs de lictum innocenti filio.
pena e io nec ordme decurrio¬
num aut cet̾is honoribus pp̃
tus honorem nocari ĩ urti consti¬
tucombus ꝓhibentur. s si rei
anns sint mim̾a quid ciuila
quiclemencorem sñiam passus
est obħ ꝙ ad tempus relegatꝰ
bonis consułe deb̾at. humani¬
tatis sm̃e nec decurnonatum
accipiat s siquis obfalcam
cãm uł aliam de grauoribus
to statuit ut cuicumq uł qͣ¬
cumz cauia ad tempus ordi¬
ne uł aduoçacõnib uł quo

Expanded text:
natus sit, si quidem ante conceptus est, similis senatoris filio habebitur: si postea, nocebit illi relegatio. Si ad tempus ordine moto patre fuerit natus medioque tempore conceptus et editus, an quasi decurionis fierit, quam in ordinem uenerit? quod benigne erit admittendum.Praeterea si conceptus sit a plebeio, mox ante editionem pater eius decurionatum adeptus ante editionem amiserit: non infauorabiliter quis medium tempus illi prodesse ueluti iam nato respondebit.Nullum patris delictum innocenti filio poenae est: ideoque nec ordine decurionum aut ceteris honoribus propter tus honorem inuiti uocari constitutionibus prohibentur. sed si ei annis qui clementiorem sententiam passus est ob hoc, quod ad tempus relegatur, boni consulere debeat humanitatis sententiae nec decurionatum recipiat.Sed si quis ob falsam causam uel aliam de grauioribus to statuit, ut cuicumque aut quacumque causa ad tempus ordine uel aduocationibus uel quo
Abbreviated transcription (Latin):
G remus modestinus rrdit sa¬
decurnonem fcm̃ qui seamdu̾
legem deanrio creatus nõ sit.
Letatis set ⁊̃ qui grandes natu
sunt decurriones fĩ ꝓhibent᷑
illi qͣ inh̾iles rem priblicam
tiuĩ ad tempus excusantur hii
u̾o in ꝑpetuum amouentur.
No ar semores nec semormmi
eycusacõne niniores honorẽ¬
tur. ad omnia mun̾a publi¬
ca suscipienda soli relicti ne
curtiones eligi insi exc̃a posst̃
consuetudo mea re obyuata
respicienda erit quod ⁊cꝰ
todiendum principes mi cõ¬
sulti de allegedis ĩordine inco
⁊ uendunt liced abedilibus

Expanded text:
us Modestinus respondit sodecurionem factum, qui secundum legem decurio creatus non sit. aetatis, sed etiam qui grandes natu sunt decuriones fieri prohibentur. illi quasi inhabiles rem publicam tueri ad tempus excusantur, hi uero in perpetuum amouentur: non alias seniores, ne seniorum excusatione iuniores onerentur ad omnia munera publica suscipienda soli relicti. necuriones allegi nisi ex causa possunt, consuetudo in ea re obseruata respicienda erit. quod etiam custodiendum principes nostri consulti de allegendis in ordine Nicom uendunt, licet ab aedilibus
Abbreviated transcription (Latin):
in adtempus relegatus est
si decurrio sit desmet eẽ decur¬
rio reu̾sus plane locum suũ
uins ordiis plenus sit exp̾¬
tare enm oz donec alius uaez
alia causa est eis qui ad trpꝰ
ordine remouetur hic emm
impleto temꝑe decarrio ẽ set
⁊ ĩ hnuuslocum sblegi pot̾it
set silocum plenum inuen̾it
ex peccet donec locus uacet rec¬
titutus tũ mordine utrum
eum ordinemteneat quem
primum hãt anu̾o quem uũc
nactus e̾ queri pot̾ si ferte de
ordine sm̃arum dicendarum
agatur aebitor tñ emde or¬
dinem denere qm̃ pritem ha¬
lud nouus in ordinem uenit¬
Infilus decumonum qo est
utrum is solus decinnonis
filius ẽe indeatur qui concep¬
tus ⁊ natus est eydecurtione
an u̾o ⁊ is qui an̾a natus est
qmͣ prdecurno fieret ⁊ quidoꝰ
qnͣtum ꝑtinet nec fustibus
castigetur ⁊ ne inmetallum
dotur non nocet plebeio pre
ẽẽ natum si postea honor dearr¬
rionis prĩeorum accessĩt. ina

Expanded text:
i ad tempus relegatus est, si decurio sit, desinet esse decurio. reuersus plane locum suum numerus ordinis plenus sit, exspectare eum oportet, donec alius uacet. alia causa est eius, qui ad tempus ordine remouetur: hic enim impleto tempore decurio est. sed et in huius locum sublegi poterit: sed et si plenum locum inuenerit, exspect‹et›, donec locus uacet.Restitutus tamen in ordinem utrum eum ordinem teneat, quem primum habuit, an uero quem nunc nanctus est, quaeri potest, si forte de ordine sententiarum dicendarum agatur. arbitror tamen eundem ordinem tenere, quem pridem halut nouus in ordinem uenit.In filiis decurionum quaestio est, utrum is solus decurionis filius esse uideatur, qui conceptus et natus est ex decurione, an uero et is, qui ante natus est, quam pater decurio fieret. et quidem quantum pertinet, ne fustibus castigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea honor decurionis patri eorum accesserit. in
Abbreviated transcription (Latin):
is qm non restituit lras ei
cui restitu̾e mandatum sus¬
ceꝑit⁊ is qui sb̃lato alieno
norime inscriptoq suo qiͣ
ip̃o mssꝰ apr̃ia decretum im¬
ꝑatori porrexit ħenius red̾¬

Expanded text:
is, qui non restituit litteras ei, cui restituere mandatum susceperat, et is, qui sublato alieno nomine inscriptoque suo, quasi ipse iussus a patria, decretum imperatori porrexit?Here
Abbreviated transcription (Latin):
alio offõ fiiss int̾dictus cõ¬
pleto temꝑe uichominus
fecerat.¶Spurios quo posse
mordinem eligi milla dubitõ
est set sthat competitorem lĩ
entur quod utiq non sordier̾
te enis sit semꝑ ordinem plen̾
hr̃e. ¶Eos qui indaicam supp̾s¬
ticom sequntur diui seu̾i ⁊ ant̃.
honores adipisci ꝑmiserunt
s ꝗ nccitates eis imposu̾nt ꝗ¬

Expanded text:
alio officio fuisset interdictum, completo tempore nihilo minus fecerat.Spurios posse in ordinem allegi nulla dubitatio est: sed si habeat competitorem legientur: quod utique non sordi erit te eius sit semper ordinem plenum habere.Eis, qui Iudaicam superstitionem sequuntur, diui Seuerus et Antoninus honores adipisci permiserunt, sed et necessitates eis imposu
Abbreviated transcription (Latin):
unicipes ẽẽ desiit senatoria
adeptus digintatem. ħ autẽ¬
missi ab eo eius mumcipii esfi¬
ciũtur mumcipes unde origi¬
nem trahit ¶miles ibi domici¬
lumi hr̃e indetur ubi inħet

Expanded text:
uniceps esse desinit senatoriam adeptus dignitatem, qumissi ab eo eius municipii efficiuntur municipes, unde originem trahit.Miles ibi domicilium habere uidetur, ubi meret,
Abbreviated transcription (Latin):
d tempus ordine motos eycͥmi¬
ne ꝙ ignomumam imꝑtat in
apetium moni placuit adtẽ¬
puc añ exulare iussꝰ excrimi
mine uelũ transacco nogocõ
non ẽe mt̾infames hñdos.
pot̾it ut ex incesto quo natꝰ
non enim ẽ impedienda digni¬
tas eis qm mol admisit. Mi
accipiunt set int̾im susfragi¬
um int̾ cecos ferre possunt.:¬

Expanded text:
d tempus ordine motos ex crimine, quod ignominiam importat, in perpetuum moueri placuit. ad tempus autem exulare iussos ex crimine leuiore uelut transacto negotio non esse inter infames habendos. poterit ex incesto quoque natus: non enim impedienda est dignitas eius qui nihil admisit.Minoaccipiunt: sed interim suffragium inter ceteros ferre non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtine exaccõne peccume le¬
gatorum ⁊ si cessau̾it ipõs
uł hr̃des conueniri aut s sol¬
uendo non sint fide uissores
nupta est incolam eiusdem
cinitatis uidi cunis maritus
cins e̾̃ ⁊ ibi unde origmemt᷑¬
to filium emancipanat ne
similitudmẽ adofirmandaᷤ
anis originem satis non ẽe¬

Expanded text:
tinere exactionem pecuniae legatorum, et si cessauerint, ipsos uel heredes conuen‹e›ri aut, si soluendo non sint, fideiussores nupta est, incolam eiusdem ciuitatis uideri, cuius maritus eius est, et ibi, unde originem trto filium emancipauerat, nesimilitudinem ad confirmandam cuiusque originem satis non esse
Abbreviated transcription (Latin):
di diui tũ fr̾es rescpẜunt.
ꝑmittentes ub̃am mortis fa¬
cuitatem ¶Hostes autem itẽ
transsuge hac pena asficuit᷑
ut uini exurantur nec ea ꝗ¬
dem pena dampnari qm̃ o

Expanded text:
di. diui tamen fratres rescripserunt permittentes liberam mortis facultatem.Hostes autem, item transfugae ea poena adficiuntur, ut uiui exurantur.Nec ea quidem poena damnari quem o
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ¶ ut dampnũ cum infami¬
la aut dignitatis aliqm̃ cepo¬
sicõm aut aliciune accus ꝓ¬
hibicõm. Eita adimitur
ut puta sidampnatur auꝗs
curi ur telone fuste uelia q̃¬

Expanded text:
lis. aut damnum cum infamia aut dignitatis aliquam depositionem aut alicuius actus prohibitionem.Uita adimitur, ut puta si damnatur aliqucuri uel telo uel fusti uel laqu
Abbreviated transcription (Latin):
misisse defimctꝰ post dona¬
cõm infiliũ collatam eynti¬
mauit porcõm enĩ a fr̃e dnõ
non cogendum nec obeundẽ
sit inpot̾tate conferenda cu̾
pectuliũ castre̾se fllus ⁊ ĩt le¬
gittimo hrdes p̾cipuũ retine¬
at. ¶Qtitiã fid̾iomsrariali¬
Btas afilio post c̾tam etatees
data s eam puer nõ ꝑuenit
ab hr̃de filii p̾stituta die red¬
datur qmͣ smñam ure singu¬
lari receptã ad cet̾a fid̾iomista
relicta porrigi nõ placuit.
suus afilio. post.u. annos
fieo teꝑe m̾cedem diurnã
filio pstitisret manimit¬
ti uoluit biennuo ꝓymo
nagatus nõ p̾stiterat.
dõne de feccus indebatur
sitam̃ hr̃s filiusant tuto¬
res eius m̃steriumẜ in ꝑ¬

Expanded text:
mississe defunctus post donationem in filium collatam existimauit: portionem enim a fratre domino non cogendum. nec ob eundemsit in potestate, conferenda, cum peculium castrense filius etiam inter legitimos heredes praecipuum retineat. Etiam fideicommissaria libdata, si ad eam puer non pervenit, ab herede filii praestituta die reddatur: quam sententiam iure singulari receptam ad cetera fideicommissa relicta porrigi non placuit. Seruum a filio post quinque annos, si eo tempore mercedem diurnam filio praestitisset, manumitti uoluit: biennio proximo uagatus non praestiterat: condicione defectus uidebatur. si tamen heres filius aut tutores eius ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit ut quociens quis
lib̾tatem accepit fid̾ionus¬
sariam si ab alio qm̃ qui erat
rogatus manimittaturau
fuisset qm̃ fidĩ ꝯ missis lib̾¬
tatib fauor exhibetur nec
inrt̃tede̾ solet destinata f¬
tĩonissa lib̾tas quiem̃ eado¬
t̾imẽe uidetur apparet igit᷑
s̃uentum fidĩomissis lib̾ca¬
tib ut ĩ rem mora frã ẽẽ ui
deatur ⁊ exdie quid̃ quolib̾¬
tas peti potuto inrĩquid tra¬
deretur manimirttẽdi c̃a
cydie uo quo petita ẽ inge¬
nui nascantur. pleꝵ euĩ ꝑ¬

Expanded text:
 fit, ut, quotiens quis libertatem accepit fideicommissariam, si ab alio quam qui erat rogatus manumittatur, afuisset, quoniam fideicommissis libertatibus fauor exhibetur nec intercidere solet destinata fideicommissa libertas: qui enim ea doet igitur subventum fideicommissis libertatibus, ut in re mora facta esse his videatur et ex die quidem, quo libertas peti potuit, matri traderentur manumittendi causa, ex die vero, quo petita est, ingenui nascantur. plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
mistariam sicum ex p̾sump¬
cõne libtas prestita ẽet ui¬
debaturħrdis ẽ contrariam
uoluntatem testatoris ꝓba¬
re. ¶ Siquis tutorẽ ĩo seͥp¬
st̾t qr lib̾um putauit c̾tissi¬
telam lib̾tatis pr̃acõni pr̃o

Expanded text:
 cum ex praesumptione libertas praestita esse uidetur, heredis est contrariam uoluntatem testatoris probare. Si quis tutorem ideo scripserit, quia liberum putauit, certissitutelam libertatis praestatio
Abbreviated transcription (Latin):
susceꝑit is quhr̃ditas resti¬
uimmirit̾e ⁊ eadem in ꝑsona
cirta emptores custodiri.
disce̾di cupiditate qm̃ soła
uiuendi rõm optimam in oc¬
tauũ ⁊ septua gesimũ̾an¬
nũ etatis duxi memor siue
ciuis sñe qm̃ dixisre fertur

Expanded text:
reditas restinumittere et eadem in personam circa emptores custodiri sdiscendi cupiditate, quam solam vivendi rationem optimam in octavum et septuagesimum annum aetatis duxi, memor sum eius sententiae, qui dixisse fertur
Abbreviated transcription (Latin):
fortuitam set exnoluntate
testantis passisunt. ¶Siꝓ
nõ scripto hĩtus sit ẜuus sit
beat int̾cit̾e ⁊ an siẜuus petit
frdĩcomiara lib̾tatẽ ab eo peneᷤᷤ
qui remansuret ꝓ nõscripto
hĩto legato ꝙ erat relictũ

Expanded text:
fortuitam, sed ex voluntate testantis passi sunt. Si pro non scripto habitus sit servus beat intercidere et an, si servus petat fideicommissam libertatem ab eo, penes quem remansisset pro non scripto habito l
Abbreviated transcription (Latin):
codicilli ꝑtus medio temꝑe
editus sit neforturta mora
ẜuitutẽ ꝑ tui irrogau̾it mr̃i
ꝑtum tradendum ut abea lib̾¬
tatem ꝑducatur apparet igi¬
diuo pio iptum diximus no¬
luisse eos morim lib̾tatis for¬
tuitam noct̃ editis eyea cui fid̃i¬
cõmura lib̾tas data sit nõ tũ
⁊  a sb̃ stituto in pub̾is sidĩs¬

Expanded text:
codicilli et partus medio tempore editus sit, ne fortuita mora seruitutem partui irrogauerit, matri partum tradendum, ut ab ea ad libertatem perducatur. Apparet igidiuo Pio rescriptum diximus, noluisse eos moram libertati fortuitam nocere edit‹o› ex ea, cui fideicommissa libertas data est. Non tamen si a substituto impuberis fideico
Abbreviated transcription (Latin):
pracõment cogendus ⁊ sunt
qui putant non cogendũ ẽe.
nam ⁊ simicħ legatum funsset
relictũ ⁊ idrogatus eẽmticõ
cõmissam lib̾tatẽ ẜuo meo p̾s¬
tare sine dubio dicemus ñ ẽeme
cogendum ad lib̾tatis pracõm¬
uideor plane si forte post dẽpꝰ
fu̾it rogatꝰ restitue sibilega
lu fund cum morietur. ani.c.

Expanded text:
rit cogendus: et sunt qui putant non esse cogendum. nam et si mihi legatum fuisset relictum et id rogatus essem Titio commissam libertatem servo meo praestare, sine dubio diceremus non esse me cogendum ad libertatis prae. plane si forte post tempus fuerit rogatus restituere sibi legalii fundum, cum morietur, alii
Abbreviated transcription (Latin):
ne si forte minꝰ relictũ est.
.alicui u̾um crent legatũ ex
aliqua cansa equi srmmũ er̾
tantienincogi redim̾e qnͣtũ
ad eũ ꝑuenit nec causaride¬
be quominus illi uelictũ est¬
sit cum creu̾it eius legat᷑ũ
ꝑtestam̃ti occõm. nam ⁊ si
exmora fructus usure uel fi¬
dĩcõmuro accessudend dicen¬
dum est lib̾tatem prandaᷤ¬
ꝙ si legatum sit inmutum
iudendume an cogatur ser¬
nũ mammtt̾e qui operamt
silegatum resundere sit pa¬
ratus non ee cogendum ⁊
idcrco quia alia contẽplõe
agnouit iegatum ꝙexin¬
opmato dimi nutum est ꝑ¬
ato igitur eolegato recede̾
non cogendus erit nisi for¬
te residuũ religatum adp̾¬
cium sussicit. quid ergo si
plures ẜuos rogatus sit ma¬
numitt̾e ⁊ ad quoꝵdam p̾ci¬
ñ susficiat idꝙ relictum est
ad onmisi u̾o nõ susficiat ã

Expanded text:
ne si forte minus relictum est alicui, uerum creuit legatum ex aliqua causa, aequissimum erit tanti eum cogi redimere, quantum ad eum peruenit, nec causari debere, quod minus illi relictum sit, cum creuerit eius legatum per testamenti occasionem: nam et si ex mora fructus usuraeue fideicommisso accessissent, dicendum est libertatem praestanQuod si legatum sit imminutum, videndum, an cogatur servum manumittere qui speravit si legatum refundere sit paratus, non esse cogendum, idcirco, quia alia contemplatione adgnovit legatum, quod ex inopinato deminutum est: parato igitur ei a legato recedere concedendum erit, nisi forte residuum legatum ad pretium sufficit. Quid ergo, si plures servos rogatus sit manumittere et ad quorundam pretium sufficiat id quod relictum est, ad omnium non su
Abbreviated transcription (Latin):
ego ne stichus alt̾ins ẜuitu¬
tem eyꝑiatur incelligi da¬
tam fidicõmissam lib̾tat̃e
placuit principiquid em̃
tam contrarum c̾ ẜ uituti
qmͣ ub̾tas nec tñ quasi post
impediendam ub̾tatis pe¬

Expanded text:
go, ne Stichus alterius servitutem experiatur". intellegi datam fideicommissam libertatem placuit principi: quid enim tam contrarium est servituti quam libertas? nec tamen quasi post impediendam libertatis pe
Abbreviated transcription (Latin):
mirũcum ⁊̃ uenũdari eũ pos
se ꝙ ẜuũ dimis pins rescrip¬
sit. Si potitum atestatore
sũit ne postea stichus ꝯui¬
et placuit fidĩcomissaria̾
lib̾tatem datam uidi nam
erit dicendum sim̾o ħ amĩo
fuĩt asscriptũ quod uolu̾t
testator eum adlib̾tadem ꝑ¬
duci cet̾um sialiamente
id scripẜut ut puta quia
consilum dabat hrdiretui̾e
talem yuum uelqma cohce¬
re uoluit ẜuũ ⁊ cruciare ne
meliorẽ domin̾ exꝑiaturꝰ
uł aliqua m̾de nõtribuen¬
de lib̾tatis ammo dicendũ
est cessare lib̾tatis pr̃acõm

Expanded text:
mirum, cum etiam uenumdari eum posse quasi seruum diuus Pius rescripsit? Si petitum a testatore fuerit, ne postea Stichus seruiret, placuit fideicommissariam libertatem datam uideri: nam erit dicendum si modo hoc animo fuerit adscriptum, quod uoluerit eum testator ad libertatem perduci. ceterum si alia mente id scripsit, ut puta quia consilium dabat heredi retinere talem seruum uel quia coercere uoluit seruum et cruciare, ne meliorem dominum experiatur, uel aliqua mente, non tribuendae libertatis animo, dicendum est cessare libertatis pr