comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ẽẽ eius autẽ oĩa aura fluere mno¬
bilius. Nescit eiũ quiesce̾ gaudet letis
tristia sustituere utico ꝑmiscere Itaq¬
scd̃is nemo ꝯfidat adu̾siss nemo defici¬
at. alt̾ne iuices reꝵ. Quid exultas: Ista
quib eueheris ĩ sũmũ. nescis ubi te re¬
lictura sint. hñt suũ ñ tuũ finẽ. Quid
iaces: Ad unũ delatus es. Nũc e̾ resurgẽ¬
di locus. In melius adu̾sa in det̾ius op¬
tata flectũtur. ista accipienda e̾ aĩo
uarietas ñ priuataꝵ tm̃ domuũ. qss
leus casus ꝯpellit. s publicaꝵ. Regna
ex ĩfimo cohorta suꝑ imꝑantes ꝯstite¬
rũt. Uet̾a imꝑia ĩ ip̃o flore cetiderũt. in¬
ueniri ñ pot̾ num̾us. qmͣ mlt̾a ab aliis
fracta sũt. ñc cũ maxime d̾s extruit.
alia submittit. nec mollit̾ ponit. s ex
fastigio suo nullas natura reliquias
iastat. Magna ista qr ꝑui sumus cre¬
dimus. multis reb ñ ex natura sua s

Expanded text:
datum esse, munus eius omne aura fluere modatum esse, munus eius omne aura fluere mobilius! Nescit enim quiescere, gaudet laetis tristia substituere, utique miscere; itaqucundis nemo confidat, aduersis nemo deficiat: alternae sunt uices rerum. Quid exultas? Ista, quibus eueheris in summum, nescis ubi te relictura sint: habebunt suum, non tuum finem. Quid iaces? Ad imum delatus es: nunc locus est resurgendi; in melius aduersa, in deterius optata flectuntur. Ita concipienda est animo uarietas non priuatarum tantum domuum, quas leuis casus impellit, sed publicarum. Regna ex infimo coorta supra imperantes constiterunt, uetera imperia in ipso flore ceciderunt; iniri non potest numerus, quam multa ab aliis fracta sint: nunc cum maxime deus extruit alia, alia summittit, nec molliter ponit sed ex fastigio suo nullas habitura reliquias iactat. Magna ista, quia parui sumus, credimus: multis rebus non ex natura sua sed
Abbreviated transcription (Latin):
accesimus. Faciamus qd̾ ĩ itin̾e solet fĩ¬
eri. qui tardius exierũt. uelocitate pen¬
sant morã. Festinemus. ⁊ opus. nescio
an suꝑabile magnũ certe. sine etatis ex¬
cusatione tͣctemus. Crescit animus
quotiẽs cepti magnitudinẽ ostendit.
⁊ cogitat qnͣtũ ꝓposito. ñ qnͣtũ sibi suꝑ¬
sit. Cõsũpsere se quidã dũ asta regũ ex¬
t̾noꝵ ꝯponũt. q̃ꝙ passi ĩuicẽ ausi q̃ sint
ppłi. Qnͣto satius ẽ mala sua extĩgue
re. ꝙͣ aliena post̾is tradere: Qnͣto potiꝰ
peoꝵ oꝑa celebrare.ꝙͣ philippi aut alexã¬
dri latrocinia cet̾oꝵ q qui exitio gẽtiũ
clari. ñ minores fuere pestes mortaliũ
flagratio qͣ magna ꝑs animãtiũ exa¬
ruit. Quẽadmodũ hannibal suꝑiecerit
alpes scribũt. quẽad mod̾ ꝯfirmatum
ĩtulerit. fractisq reb̾ꝰ oĩb etiã post car¬
taginẽ ꝑtinax reges ꝑerrauit. ꝯtra ro
ꝑmiserit fortune. Nicħ stabile ab illa

Expanded text:
accessimus. Faciamus quod in itinere fieri solaccessimus. Faciamus quod in itinere fieri solet: qui tardius exierunt, uelocitate pensant moram. Festinemus et opus nescio an superabile, magnum certe, sine aetatis excusatione tractemus. Crescit animus, quotiens coepti magnitudinem attendit, et cogitat quantum proposito, non quantum sibi supersit. Consumpsere se quidam, dum acta regum externorum componunt quaeque passi inuicem ausique sunt populi. Quanto satius est sua re, quam aliena posteris tradere? Quanto potius deorum opera celebrare, quam Philippi aut Alexandri latrocinia, caeterorumque, qui exitio gentium clari, non minores fuere pestes mortalium, flagratio, qua magna pars animantium exaruit? Quemadmodum Annibal superauerit Alpes scribunt: quem admodum confirmatum intulerit, infractisque rebus, etiam post Carthaginem pertinax, Reges pererraueritpermisere fortunae, nihil stabile ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
On p̾terit me lucili uiroꝵ
optime ꝙͣ magnaꝵ reꝵ fũ¬
dam̃ta ponã senex qui mũ¬
dum cirtiure ꝯstitui. ⁊ cau¬
sa colligã. tã occłta ꝑspiciã: Pret̾mittat¬
ergo senestus ⁊ obiciat ãnos int̾uaria
studia ꝯsũptos. Tanto magis urgea¬
mus ⁊dãpna etatis male exempte.
labor sarciat. Nox ad diem accedat oc¬
cupationes recidantur. patrimonii
longe a dño iacẽtis cura soluatur. Co¬
tus animus sibi uacer. ⁊ ad ꝯtẽplatõ¬
nẽ sui saltim ĩ ip̃o fine respiciat. faciet.
ac sibi instabit cotidie breuitatẽ tpris
metietur. Quicꝙͥ amissũ ẽ id diligẽti
usu presentis iute recolliget. Fidelissimꝰ
ad honesta ex penitẽtia tnͣsitus. Licet
michi exclamare illius poete inditi u̾¬
sum. Tollimus ĩgentes aiõs ⁊ maxĩa
ꝑuo tpr̃e molituri hoc dice̾m si puer iu¬
uenisq molirer. Nullũ ñ tã magnis
reb tempus angustũ e̾. Nũc u̾o ad rem
seriam. gͣuem ĩmensã. post m̾idie horas

Expanded text:
on praeterit me, Lucili uirorum optime, quam magnarum rerum fundamenta ponam senex, qui mundum circuire constitui et causa colligam, tam occulta perspiciam? Premit a tergo senectus et obicit annos inter uana studia consumptos. Tanto magis urgeamus et damna aetatis male exemptae labor sarciat; nox ad diem accedat, occupationes recidantur, patrimonii longe a domino iacentis cura soluatur, sibi totus animus uacet et ad contemplationem sui saltem in ipso fine respiciat. Faciet ac sibi instabit et cotidie breuitatem temporis metietur; quicquid amissum est, id diligenti usu praesentis uitae recolliget: fidelissimus est ad honesta ex paenitentia transitus. Libet igitur mihi exclamare illum poetae incliti uersum: "tollimus ingentes animos et maxima paruo tempore molimur." Hoc dicerem, si puer iuuenisque molirer nullum enim non tam magnis rebus tempus angustum est: nunc uero ad rem seriam, grauem, immensam post meridianas horas
Abbreviated transcription (Latin):
uentos eẽ. ñ qr ubiq tot sint. quosdã
enĩ inclinatio t̾raꝵ excludit: s qr
s q nullũ plures ꝙͣ sex. Qui xii.
uentos ẽẽ dixerũt. hoc secuti sũt.
na. Celũ autẽ diuiditur in cirtu¬
los quinq. qui ꝑ mũdi cardines
eit. Est septẽtrionalis. est solsti¬
cialis. equinoctialis. e̾ brumalis.
est ꝯtrarius septẽtrionali. Hii sex¬
tus accedit. qui suꝑiorẽ ꝑtem mũ¬
di ab inferiore secerĩt. Ut scis enĩ
dimidia pars mundi semꝑ supͣ.
dimidia infra est. Hanc lineam
q̃ int̾ aꝑta ⁊ occulta e̾. idẽ. hũc cir¬
culũ greci orizonta uocant nr̃i
finitorẽ dixerũt. alii finientem
Adiciendus ẽ adhuc nũdianus
circłs qui orizonta rectis anguł
secat. Ex his quidã circuli in tr̃as.¬
uersum currũt ⁊ alios int̾uentu

Expanded text:
uentos esse, non quia ubique tot sunt quosdam uentos esse, non quia ubique tot sunt quosdam enim inclinatio terrarum excludit, sed sed quia nullum plures quam sex. Qui duodecim uentos esse dixerunt, hoc secuti sunt, na. Caelum autem diuiditur in circulos quinque, qui per mundi cardines eunt: est septemtrionalis, est solstitialis, est aequinoctialis, est brumalis, est contrarius septemtrionali. His sextus accedit, qui superiorem partem mundi ab inferiore secernit ut scis enim, dimidia pars mundi semper supra, dimidia infra est: hanc lineam, quae inter aperta et occulta est, id est hunc circulum Graeci G–horizonta uocant, nostri finitorem esse dixerunt, alii finientem. Adiciendus est adhuc meridianus circulus, qui horizonta rectis angulis secat. Ex his quidam circuli in transuersa currunt et alios interuentu
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑam in qua hannibal ⁊ contra
solem orientẽ exercitũ nr̃m ⁊ cõtra
uentũ cõstituit. cũ uenti adiuto¬
rio ac fulgoris ꝑstringẽtis oculos
hostiũ uicit. Uarro quoq hoc usuͣr¬
pat. s et eurus iã ciuitate donatꝰ
est. ⁊ nr̃o sermoni ñ tanꝙͣ alienus
intus uenit. Ab oriente solsticiali
excitatũ greci Raierian appellãt.
apd̾ nos sine nõie est. Equinocti¬
alis occidens fauoniũ mittit. ꝙ̃
zephicũ ẽẽ dicẽt tibi etiã qui grece
nesciũt loqui. Asolsticiali occidẽte
chorus uenit. qui apd̃ quosdã er¬
gastes dicitur. Michi ñ uidetur qr
chori uolenta ius ẽ. ⁊ ĩ unã ꝑtem
rapax ergastes fere mollis ⁊ tam
no affricus furibũdus ⁊ ruens.
apd̃ grecos lips dicitur. Aseptẽtri¬
onali latere sũmus e̾ aquilo. me¬
dius septẽtrio. unus trachias. hu¬
ic deest apd̾ nos uocabulũ. eiou̾di
deinde leuconothus qui apd̃ nos
sine nõie est. Placet aute duodecĩ

Expanded text:
spera, in qua Hannibal et contra spera, in qua Hannibal et contra solem orientera exercitum nostrum,et contra uentum constitutum uenti adiutorio ac fulgoris praestringentis oculos hostium uicit; Uarro quoque hoc nomen usurpat, sed et eurus iam ciuitate donatus est et nostro sermoni non tamquam alienus interuenit. Ab oriente solstitiali excitatum G–kaikian Graeci appellant, apud nos sine nomine est. Aequinoctialis occidens fauonium mittit, quem zephyrum esse dicent tibi etiam qui Graece nesciunt loqui. A solstitiali occidente corus uenit, qui apud quosdam argestes dicitur: mihi non uidetur, quia cori uiolenta uis est et in unam partem rapax, argestes fere mollis est etrno africus furibundus et ruens, apud Graecos G–lips dicitur. A septemtrionali latere summus est aquilo, medius septemtrio, imus G–thrascias: huic deest apud nos uocabulum. A meridideinde G–leukonotos, qui apud nos sine nomine est. Placet autem duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
duo q̃ littora sole tepescũt ꝓxima
sunt zephiris. sithiam septẽq tri¬
ones horrifer muasit boreas. ꝯtͣ¬
ria tellus nubibz assidius. plu¬
uioq madescit ab austro. Uel
si breuius illos ꝯplecti maius¬
⁊ in unã tẽpestatem qd̾ fieri nul
lo potest modo congregentur.
una eurus nothusq ruũt crebris q
procellis affricus. et qui locũ in illa
rixa ñ habuit aquilo. Quidã illos
nas diuidũt. ⁊ a singulis uentis
binos sub prefestos dant. Hec arte
uarro uir diligens ordinat illos.
nec sine causa. ñ enĩ eodẽ semꝑ loco
sol oritur aut occroit. s alius est or-¬
tus occasusq equinoctialis. Bis
autẽ equinoctiũ e̾. alius solsticia¬
lis alius hibernus. Qui surgit ab
oriente equinoctiali subsolanus
apud nos dicitur. greci illũ aphe¬
loten uocant.Ab horiente hiberno
eurus exit. que nr̃i uocau̾e uultur¬
nũ. ⁊ liuius hoc illũ nõie appellat.
in illa pugna romanis parũ pro¬

Expanded text:
duo quae litora sole tepescunt proxima duo quae litora sole tepescunt proxima sunt zephyris. Scythiam septemque triones horrifer inuasit boreas: contraria tellus nubibus assiduis pluuioque madescit ab austro." Uel, si breuius illos complecti mauis, in unam tempestatem, quod fieri nullo modo potest, congregentur: "una Eurusque Notusque ruunt creberque procellis Africus" et, qui locum in illa rixa non habuit, Aquilo. Quidam illos nas diuidunt et singulis uentis binos subpraefectos dant. Hac arte Uarro, uir diligens, illos ordinat, nec sine causa. Non enim eodem semper loco sol oritur aut occidit, sed alius est ortus occasusque aequinoctialis bis autem aequinoctium est, alius solstitialis, alius hibernus. Qui surgit ab oriente aequinoctiali, subsolanus apud nos dicitur, Graeci illum G–aphelioten uocant. Ab oriente hiberno eurus exit, quem nostri uocauere uulturnum et Liuius hoc illum nomine appellat in illa pugna Romanis parum pro
Abbreviated transcription (Latin):
sidera erectũ incuruauit. ⁊ defo¬
dit ⁊ in fundũ telluris mersit¬
ut erueret aurũ. ñ minore ꝑ icło
egit ⁊ circa predã lutulentã incer¬
tamq reptauit. oblitus dieꝵ obli¬
tus rerũ nature melioris. a qua
se au̾tit. Ulli ergo mortuo terra
tam graius est qm istis supra
quos auaricia ingens t̾raꝵ pon¬
dus iniecit. quib abstulit celũ
quos in imo ubi illud malum
uirus latitat infodit: Illo descẽ¬
dere ausi sunt ubi nouã rerum
positõem t̾raꝵ pendentiũ habitꝰ
uentos q ꝑ cecũ mane exꝑirent᷑
⁊ aqͣꝵ nullifluentiu horridos fõ¬
tes ⁊ alterã ꝑpetuamq noctem.
Deinde cũ ista fecerũt inferos me
reu̾tar. uenti qͣtuor sũt. in ortũ.
occasum. meridiem. septẽtrionẽ.¬
q diuisi. ceteri quos uariis nõib
appellamus hiis applicantur.
Eurus ad aurorã nabatheaq reg¬
na recessit. ꝑsidaq ⁊ radiis iuga
subdita matutiius. Uesꝑe ⁊ acci¬

Expanded text:
sidera erectum incuruauit et defosidera erectum incuruauit et defodit et in fundum telluris intimut erueret aurum non minore periculegit et circa praedam lutulentam incertamque reptauit oblitus dierum, oblitus rerum naturae melioris, a qua se auertit. Ulli ergo mortuo terra tam grauis est quam istis, supra quos auaritia ingens terrarum pondus iniecit, quibus abstulit caelum, quos in imo, ubi illud malum uirus latitat, infodit? Illo descendere ausi sunt ubi nouam rerum positionem, terrarum pendentium habitus uentosque per caecum inanes experirentur et aquarum nulli fluentium horridos fontes et alteram perpetuamque noctem: deinde, cum ista fecerunt, inferos metreuertar: uenti quattuor sunt, in ortum, occasum, meridiem septemtrionemque diuisi; ceteri, quos uariis nominibus appellamus, his applicantur. "Eurus ad Auroram Nabataeaque regna recessit Persidaque et radiis iuga subdita matutinis. Uesper et occi
Abbreviated transcription (Latin):
ut exploraret q̃ ub̃tas eius ẽẽt. qͥs
status. aut aliquid fituris reli¬
quisset auaricia. descendisse illos
cũ multo lumine ⁊ multos dura¬
turos dies deinde longa uia fati¬
gatos uidisse flumina ingengẽ
tia ⁊ ꝯceptus aqͣꝵ mertisi uastos
pares nris. nec ꝯpressos quidem
terra suꝑeminent. s libere laxita¬
tis ñ sine horrore uisos. Inuestõ ĩ¬
Cum magna hoc legiuo auros¬
luptate. Intellexi enĩ scl̃m nr̃m
ñ nouis uiciis s iã inde antiquitꝰ
traditis laborare. nec nr̃a etate
primũ auariciã uenas terrarũ.
lapidũq rimatã intenebris ma¬
le abstͣusa quesisse. Illi maiores
nr̃i quos celebramus laudibz qͥb
dissimiles ẽẽ nos q̃rimur spe
ducti montes ciciderũt. ⁊ supra
lucrũ sub riuna steterũt. Añ phi¬
lippũ macedonũ reges fuere qui
pecuniã in altissimis usq late¬
bris seq̃rentur ⁊ recto spu libero¬
q in illos se demitt̾ent specus.
relinq̃re. Que tanta fuit spes.
q̃ tanta necessitas hominẽ ad

Expanded text:
ut explorarent quae ubertas eius esset, quis status, an aliquid futuris reliquisset uetus auaritia; descendisse illos cum multo lumine et multos duraturo dies, deinde longa uia fatigatos uidisse flumina ingentia et conceptus aquarum inertium uastos, pares nostris nec compressos quidem terra supereminente sed liberae laxitatis, non sine horrore uisos. Cum magna hoc legi uoluptate; intellexi enim saeculum nostrum non nouis uitiis sed iam inde antiquitus traditis laborare, nec nostra aetate primum auaritiam uenas terrarum lapidumque rimatam in tenebris male abstrusa quaesisse: illi maiores nostri, quos celebramus laudibus, quibus dissimiles esse nos querimur, spe ducti montes ceciderunt et supra lucrum sub ruina steterunt. ante Philippum Macedonum‹que› reges fuere qui pecuniam in altissimis usque latebris sequerentur et recto spiritu liberoque in illos se demitterent specus, relinquere quae tanta spes fuit? Quae tanta necessitas hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
di. Nam qd̾ inclauso ẽ quiescit.¬
⁊ aeris statio est. omĩs in fuga
uentus est etiã eicit. Et illiro ac¬
cedet hiis argum̃tis ꝑ qd appa¬
reat qd̃ motũ efficit sp̃c qd̾ cor
pora quoq nr̃a ñ aliter tremũt
qmͣ si spm̃ aliqua causa ꝑturbet.
cũ timore ꝯtractus e̾. cum sene¬
ctute languescit. ⁊ uenis torpen¬
tib marcet. cũ frigore inhibetur.
aut sub accessionẽ cursu suo dei¬
citur. Nam qmͣdiu sine iniuria
ꝑfluit. ⁊ ex more procedit. nullꝰ
est tremor corꝑi. Cũ aliquid occur¬
rit. qd̾ inhibeat eius officiũ tũ
paꝵ potens in ꝑferendis hiis q̃
Metrodoꝵ chiũ qr necesse e̾ audia¬
mus qd̾ nult sententie loco dicẽ¬
tem. ñ enĩ ꝑmitto michi ne eas
quidem opiniones p̾terire quas
ĩprobo cũ satius fit omniũ copi¬
am fieri. ⁊ q̃ improbamus dãp¬
nare potius qm pret̾ire. Quto gͦ
dicit: Quomodo cũ etiã dolio cã¬
tantis uox illa ꝑ totũ cũ quadã

Expanded text:
di. Nam quod in clauso est quiescit etdi. Nam quod in clauso est quiescit et aeris statio est; omnis in fuga uentus est. Etiamnunc et illud accedit his argumentis per quod appareat motum effici spiritu, quod corquam si spiritum aliqua causa perturbat, cum timore contractus est, cum senectute languescit et uenis torpentibus marcet, cum frigore inhibetur aut sub accessionem cursu suo deicitur. Nam quamdiu sine iniuria perfluit et ex more procedit, nullus est tremor corpori: cum aliquid occurrit quod inhibeat eius officium, tunc parum potens in perferendis his quaem Chium, quia necesse est, audiamus, quod uult sententiae loco dicentem. Non enim permitto mihi ne eas quidem opiniones praeterire quas improbo, cum satius sit omnium copiam fieri et quae improbamus damnare potius quam praeterire. Quid ergo dicit? Quomodo, cum in dolio cantatur, uox illa per totum cum
Abbreviated transcription (Latin):
diq obsistitur. magno tunc mur¬
mure mõtis circũ claustra fre¬
mit.q̃ du pulsata ꝯuellit. ac ia¬
ctat. eo acrior. quo cũ mora ualen¬
tiore lustatus e̾. Demde cũ circa
plustrauit om̃e quo tenebatur. nec
potuit euade̾: inde quo maxime im¬
pactus ẽ resili . ⁊ aut ꝑ occulta di¬
uiditur ip̃o t̾remotu raritate fcã.
aut ꝑ nouũ uulnus enueuit. Ita
ñ potest eius uis tanta cohiberi.
nec uentũ tenet illa cõpages. Sol¬
uit enĩ qd̾cũq uinculũ ⁊ onus
om̃e fert secũ infususq ꝑ mini
ta nature potentia liberat. Est
utiq cũ ꝯcitatus sibi ius suum
uendicat.Sp̃c uero inuista res
est. Nich̾ erit qd̾ luctantes uẽtos
tempestatesq sonoras imꝑio p̾¬
mat. ac uinclis ⁊ carcere frenet.
Sine dubio poete hũc uoluerũt
uideri carcerẽ in quo sub terra clau¬
si laterent.s hoc intellexerũt nec
id qd̾ clausũ ẽ ẽẽ adhuc uentum.
nec id qd̾ uentuᷤ est posse iam clax¬

Expanded text:
dique obsistitur, tunc "magno cum murdique obsistitur, tunc "magno cum murmure montis circum claustra" fremit, quae diu pulsata conuellit ac iactat, eo acrior quo cum mora ualentiore luctatus est. Deinde cum circa perlustrauit omne quo tenebatur, nec potuit euadere, inde, quo maxime impactus est, resilit et aut per occulta diuiditur ipso terrae motu raritate facta, aut per nouum uulnus emicuit: ita eius non potest uis tanta cohiberi nec uentum tenet ulla compages. Soluit enim quodcumque uinculum et onus omne fert secum infususque per minimta naturae potentia liberat se, utique cum concitatus sibi ius suum uindicat. Spiritus ueto inuicta res est: nihil erit quod "luctantes uentos tempestatesque sonoras imperio premat ac uinclis et carcere frenet." Sine dubio poetae hunc uoluerunt uideri carcerem in quo sub terra clausi laterent, sed hoc non intellexerunt, nec id quod clausum est esse adhuc uentum nec id quod uentus est posse iam clau
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in se crescit. cũ onus suum susti¬
n̾e ñ potuit. inde ruinã parat. ⁊
prona cũ ip̃is q̃ obiacebãt fugit.
Idem sp̃u fit qui quo ualentiorq
ẽ. citius eripitur ⁊ uehemẽtius
septũ om̃e disturbat. Ex quo mo¬
tus fit. scilicz eius ꝑtis sub qua
disrupta e̾ inde uentus ꝑ mł̾tos
dies fluxit. ut traditur fc̃m eo
motu quo calcis laborauit apd̾
asclepiodotũ.: Inuenies audito¬
rem possidonii audito in hiis ip̃is
q̃stionũ naturaliũ causis ĩuenies
⁊ apd̃ alios auctores hiasse uno lo-¬
co t̾ram. ⁊ inde ñ exiguo ip̃e spiras¬
se uentũ. qui sciliet illd̾ it̾ sibi ip̃e
fecerit ꝑ qd̾ ferebatur. Maxima gͦ
causa e̾ ꝓpter qmͣ terra moueatur.
sp̃c natura citus et locũ e locomu¬
tans. Hic qmdui ñ impellitur ⁊
in uacanti spacio latet. iacet ĩno¬
xius nec cirtũiest is molestus est.
Ubi illũ extrinsecus suꝑueniens cau
Ubi erepta discẽdẽdi faculta e̾ ⁊ ũ¬

Expanded text:
 in se crescit, cum onus suum susti in se crescit, cum onus suum sustinere non potuit, uim ruina parat et prona cum ipsis quae obiacebant fugit. Idem spiritu fit, qui quo ualentior agiliorque est, citius eripitur et uehementius saeptum omne disturbat: ex quo motus fit, scilicet eius partis sub qua disrupta est, inde uentus per multos dies fluxit, ut traditur factum eo motu quo Chalcis laborauit: quod apud Asclepiodotum inuenies, auditorem Posidonii, in his ipsis quaestionum naturalium causis. Inuenies et apud alios auctores hiasse uno loto terram et inde non exiguo tempore spirasse uentum, qui scilicet illud iter ipse sibi fecerat per quod ferebatur. Maxima ergo causa est propter quam terra moueatur spiritus natura citus et locum e loto mutans. Hic quamdiu non impellitur et in uacanti spatio latet, iacet innoxius nec circum iectis molestus est; ubi illum extrinsecus superueniens causubi erepta discedendi facultas est et un
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. s tam̃ habũdet necesse
ẽ ac pleua sit ⁊ ex cõdito ꝓferat.
Non est ergo dubiũ quin multũ
sp̃c int̾lateat ⁊ ceca sub terra spa¬
cia aer latus obtineat. Qd si ue¬
rũ est. necesse e̾ id sepe moueatur
qd̾ re mobilissima plenũ ẽ. Nun¬
quid enĩ dubiũ ẽẽ cui qmͣ potest
quin nich sit tam inquietũ qmͣ
aer. tam u̾sabile ⁊ agitatõne gau¬
dens. Sequitur ergo ut naturam
suã exerceat. ⁊ qd̾ semꝑ moueri
uult ⁊ aliqͣndo ⁊ alia moueat. Id
qnͣdo fit: Qnͣdo illi cursus int̾di¬
ctus est. Nam qnͣdiu ñ impedit᷑.
it placide. cũ offenditur ⁊ retinet᷑:
insanit.⁊ moras suas abripit.
nõ aliter qmͣ pontẽ indignatus
araxes. Qnͣdui enĩ illi facilis ⁊
liber e̾ alueus primas qͣs aquas
explicat. ubi saxa manu uel casu
illata repressere uenientẽ: tũc im¬
petũ mora q̃rit ⁊ quo plura oppo¬
sita sũt. plus inuenit uiriũ. Oĩs
enĩ illa unda q̃ a t̾go suꝑuenit¬

Expanded text:
rentur, sed tamen necesse rentur, sed tamen necesse est abundet ac plena sit et ex condito proferat: non est ergo dubium quin multum spiritus intus lateat et caeca sub terra spatia aer latus obtineat. Quod si uerum est, necesse est id saepe moueatur quod re mobilissima plenum est: numquid enim dubium esse cuiquam potest quin nihil sit tam inquietum quam aer, tam uersabile et agitatione gaudens? Sequitur ergo ut naturam suam exerceat et quod semper moueri uult, aliquando et alia moueat. Id quando fit? Quando illi cursus interdictus est. Nam quamdiu non impeditur, it placide; cum offenditur et retinetur, insanit et moras suas abripit, non aliter quam ille "pontem indignatus Araxes": quamdiu illi facilis et liber est alueus, primas quasque aquas explicat; ubi saxa manu uel casu illata repressere uenientem, tunc impetum mora quaerit et, quo plura opposita sunt, plus inuenit uirium: omnis enim illa unda, quae a tergo superuenit et
Abbreviated transcription (Latin):
tas. nisi multũ hr̃et anime tam
multa tã uaria generantis. ⁊ hau¬
stu atq alimento sui educantis:
Leuib adhuc argum̃tis ago. To¬
tũ hoc celũ qd̾ igneus ether mun¬
di sũma pars claudit. om̃s he stel¬
le quaꝵ diffiniri nõ potest nume¬
rus. om̃s hii celestiũ cetus. ut ali¬
a pret̾e̾am. hic tam ꝓpe a nobis
agens cursũ sol. om̃i t̾raꝵ ambi¬
tu ñ semel maior. alimenta ext̾¬
na trahũt. ⁊ int̾ se partiũtur. nec
ullo alio scilicet qmͣ alitu terraꝵ
sustinentur. Hic illis alimentũ
hic pastus est. Nõ posset autẽ tã
multa tantoq se ip̃a maiora nu¬
trire. nisi plena eẽt aĩe. qmͣ per
diem ⁊ noctem ab omib ꝑtibus
sui fundit. Fieri enĩ nõ potest. ut
ñ multũ illi suꝑsit ex qua tantũ
petitur ac sumitur. ⁊ ad tẽpus qͥ¬
dem qd̾ exeat nascitur. Nec enim
eẽt ꝑhennis illi copia suffecturi
in tot celestia sp̃c. nisi inuicẽ istã
excurrerẽt.⁊ in aliud alia solue¬

Expanded text:
tas, nisi multum haberet animae tam multa tam uaria generantis et haustu atque alimento sui educantis? Leuibus adhuc argumentis ago: totum hoc caelum, quod igneus aether, mundi summa pars, claudit, omnes hae stellae, quarum iniri non potest numerus, omnis hic caelestium coetus et, ut alia praeteream, hic tam prope a nobis agens cursum sol, omni terrarum ambitu non semel maior, alimentum ex terreno trahunt et inter se partiuntur nec ullo alio scilicet quam halitu terrarum sustinentur: hoc illis alimentum, hic pastus est. Non posset autem tam multa tantoque se ipsa maiora nutrire, nisi plena esset animae, quam per diem ac noctem ab omnibus partibus sui fundit; fieri enim non potest ut non multum illi supersit, ex qua tantum petitur ac sumitur. Et ad tempus quidem quod exeat nascitur nec enim esset perennis illi copia suffecturi in tot caelestia spiritus, nisi inuicem elementa recurrerent et in aliud alia solue
Abbreviated transcription (Latin):
pore cũ supra terrã frigus e̾. calẽt̃
putei nec minus specus atq oĩs
sub terra recessus qr illo se calor
ꝯtulit suꝑiora frigori possidenti
cedens. Qui cũ in ĩferiora ꝑuenit.
et eo se qnͣtũ pot̾at ingessit. quo
densior hoc ualidior e̾. Huic alius
ille iam ⁊ in angulũ p̾ssus loco
cedit. Idem ꝯtraria euenit cũ us¬

Expanded text:
pore, cum supra terram frigus est, calent pore, cum supra terram frigus est, calent putei nec minus specus atque omnes sub terra recessus, quia illo se calor contulit superiora possidenti frigori cedens; qui, cum in inferiora peruenit et eo se quantum poterat ingessit, quo densior, hoc ualidior est. Frigori caille iam et in angustum pressus loco cedit. Idem contrario euenit: cum u
Abbreviated transcription (Latin):
cet ponas aristotilem ⁊ discipłm¬
eius teophrastũ. ñ ut grecis iusũ
e̾. dulcis tam̃ ⁊ diuini eloqui ui¬
rũ. ⁊ nitidi sine labore. quid utri¬
q placeat exponã. Semꝑ aliqua
euaporatõ ẽ e terra q̃ modo arido
ẽ modo humido mixta hec abin¬
fimo edita ⁊ in qnͣtũ potuit ela¬
ta. cũ ulteriorẽ locũ in quẽ exeat
ñ habet. retrofertur atq in se re¬
uoluitur. deinde rixa sp̃c recipro¬
cantis iactat obstantia ⁊ siue
int̾clusus siue ꝑ angusta enisus
ẽ motũ ac tumultũ ciet. Straton
ex eadẽ scola e̾ qui hãc ꝑtem phi¬
losophie maxime coluit. ⁊ perũ
nature inquisitor fuit hiuꝰ tale
decretũ ẽ. Frigidũ ⁊ calidũ semꝑ
in contraria abeũt. una ẽẽ non
possũt. Eo frigidũ ꝯfluit. unde
uis calida discessit. ⁊ inuicẽ ibi ca¬
lidũ ẽ. unde frigus expulsũ e̾. hoc
qd̾ dico uerũ e̾. s utraq in ꝯtrari¬
ũ u̾ti ex hoc appareat. Hib̾no tẽ¬

Expanded text:
cet portas Aristotelem et discipcet portas Aristotelem et discipeius Theophrastum non, ut Graecis uisum est, diuini, tamen et dulcis eloquii uirum et nitidi sine labore. Quid utrique placeat exponam. Semper aliqua euaporatio est e terra, quae modo arida est, modo umido mixta; haec ab infimo edita et in quantum potuit elata, cum ulteriorem locum in quem exeat non habet, retro fertur atque in se reuoluitur; deinde rixa spiritus reciprocantis iactat obstantia et, siue interclusus siue per angusta enisus est, motum ac tumultum ciet. Straton ex eadem schola est, qui hanc partem philosophiae maxime coluit et rerum naturae inquisitor fuit; huius tale decretum est. Frigidum et calidum semper in contraria abeunt, una esse non possunt: eo frigidum confluit unde uis calidi discessit, et inuicem ibi calidum est unde frigus expulsum est. Hoc quod dico uerum esse et utrumque in contrarium agi ex hoc tibi appareat: hiberno tem
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Sp̃m ẽẽ qui moueat. ⁊ pli̾¬
mis. ⁊ maxinis actorib placet.
Archelaus antiquitatis diligẽs.
ait ita. Uenti in cõcaua terraꝵ
deferũtur. deinde ibi iã omĩa spa¬
cia plena sunt. ⁊ in qnͣtum aer
potuit densatus est.is qui suꝑue¬
nit sp̃us priorẽ premit ⁊ elidit.
ac freqñtib plagis primo cogit.
deinde ꝓturbat. Tunc ille q̃rens
locũ. om̃s angustias dimouet.
⁊ claustra sua conatur effringe¬
re. Sic euenit ut t̾re spũ lustan¬
te ⁊ fugam q̃rente moueantur.
Itaq cũ terremotus futurus ẽ.
precedit aeris tnͣquillitas ⁊ qui
uẽtos: solet in inferni sede reti¬
netur. Nũc quoq cũ hic motus
in cãpania fuit qmius hiberno
uento terra ꝯcussa est: Ad mot̾
fieri tam̃ potest ⁊ solet. Qd̾ si re¬
cipimus ⁊ constat duos uentos
rem simul gerere. quidnã accid̾e̾
possit ut alt̾ suꝑiorẽ aera agitet.
alter inferũ in hac sententia li¬

Expanded text:
tatur. Spiritum esse qui moueat et plurtatur. Spiritum esse qui moueat et plurimis et maximis auctoribus placet. Archelaus, uir quidem satis diligens, ait ita: Uenti in concaua terrarum deferuntur; deinde, ubi iam omnia spatia plena sunt et in quantum aer potuit densatus est, is qui superuertit spiritus priorem premit et elidit ac frequentibus plagis primo cogit, deinde proturbat; tunc ille quaerens locum omnes angustias dimouet et claustra sua conatur effringere: sic euenit ut terrae, spiritu luctante et fugam quaerente, moueantur. Itaque cum terrae motus futurus est, praecedit aeris tranquillitas et quieconcitare uentos solet, in inferna sede retinetur. Nunc quoque, cum hic motus in Campania fuit, quamuis hiberno uento terra concussa est? Admodum fieri; tamen et potest et solet. Quod si recipimus et constat duos uentos rem simul gerere, quidni accidere possit ut alter superiorem aera agitet, alter infernum? In hac sententia li
Abbreviated transcription (Latin):
tes eius uetustate soluãt᷑ solute
cadãt ⁊ tͤmorẽ suꝑiorib afferãt pri¬
mũ dũ abscedũt. Nich̾ enĩ utiq
magnũ sine motu eius cus hesit
abscinditur. Neinde cũ decidunt
solo excepte resiliunt.pile more
q̃ cũ ceciderit exultat ac sepuis
pellitur totiens a solo in nouũ
ĩpetum missa. Si uero in stag¬
nantib aquis demissa sũt. hic
ip̃e casus uicina ꝯcutit fluctu ꝙ̃
subitũ uastũ q illisũ ex alto pon¬
dus eiecit.Quidã ignib quidem
assignãt hũc tremorẽ. s aliter.
Nam cũ plurib locis ferueant
necesse ingentẽ uaporẽ sine exi¬
tu uoluant. qui ui sua sp̃m intẽ¬
dit.⁊ si acrius institit opposita
diffundit. si uero remissior fuit.
nich̾ amplius ꝙͣ mouet. Uide¬
mus aqm spumare. igne subie¬
cto. Qd̃ in aqͣ facit inclusa ⁊ an¬
stus ingẽtes aqͣs excitat. Tunc
ille uaporatione fluctuantium
undaꝵ quicquid pulsau̾it agi¬

Expanded text:
tes eius uetustate soluantur, solutae tes eius uetustate soluantur, solutae cadant et tremorem superioribus afferant: primum, dum abscedunt nihil enim utique magnum sine motu eius cui haesit absciditur; deinde, cum deciderunt, solido exceptae resiliunt pilae more quae, cum cecidit, exultat ac saepius pellitur, totiens a solo in nouum impetum missa; si uero in stagnantibus aquis delatae sunt, hic ipse casus uicina concutit fluctu, quem subitum uastumque illisum ex alto pondus eiecit. Quidam ignibus quidem assignant hunc tremorem, sed aliter. Nam cum pluribus locis ferueant, necesse est ingentem uaporem sine exitu uoluant, qui ui sua spiritum intendit et, si acrius institit, opposita diffindit, si uero remissior fuit, nihil amplius quam mouet. Uidemus aquam spumare igne subiecto: quod in hac aqua facit inclusa et anstus ingentes aquas excitat: tunc illa euaporatione fluctuantium undarum quicquid pulsauit, agi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯponũt. Hoc apd̾ nos quoq uide¬
mus accidere quotiẽs incendio la¬
borat pars ciuitatis. cũ exute tra¬
bes sunt. aut corrupta q̃ suꝑiori¬
b fundam̃tum dabãt. Tunc diu
agitata fastigia cõcidũt. ⁊ tam
diu deferuntur atq incerta sunt.
donec insolido resederũt. Anaxi¬
menes ait t̾ram ip̃am sibi cau¬
sam ẽẽ motus. nec extrinsecus
incurrere qd̾ illã impellat. s intͣ
ipãm ⁊ ex ip̃a. qͣsdam enĩ ꝑtes
eius decidere qͣs aut humor resol¬
uerit aut ignis exederit aut sp̃c
uiolentia excusserit. S hiis qͦq
cessantib ñ deesse ꝓpter qd̾ aliqͥd
discedat ac reuellatur. nã primũ
omia uetustate labuntur. nec qͥcꝙͣ
tutũ a senectute e̾. Hec solida q̃q
⁊ magni roboris carpit. Itaq quẽ¬
admodũ in edificiis ueterib q̃dã
ñ ꝑcussa tam̃ decidũt. cũ plus põ¬
deris habuere ꝙͣ uiriũ. ita in hoc
uniu̾so terre corpore euenit. ut ꝑ¬

Expanded text:
mponunt. Hoc apud nos quoque uidemponunt. Hoc apud nos quoque uidemus accidere, quotiens incendio laborat pars ciuitatis: cum exustae trabes sunt aut corrupta quae superioribus firmamentum dabant, tunc diu agitata fastigia concidunt et tam diu deferuntur atque incerta sunt, donec in solido resederunt. Anaximenes ait terram ipsam sibi causam esse motus nec extrinsecus incurrere quod illam impellat, sed intra ipsam et ex ipsa: quasdam enim partes eius decidere, quas aut umor resoluerit aut ignis exederit aut spiritus uiolentia excusserit. Sed his quoque cessantibus non deesse propter quod aliquid abscedat aut reuellatur; nam primum omnia uetustate labuntur nec quicquam tutum a senectute est; haec solida quoque et magni roboris carpit. Itaque quemadmodum in aedificiis ueteribus quasdam non percussa tamen decidunt, cum plus ponderis habuere quam uirium, ita in hoc uniuerso terrae corpore euenit ut par
Abbreviated transcription (Latin):
rax lacu ascendere: Habeant eĩ
oportet plurib locis sparsũ hu¬
morem. ⁊ in uno coactũ. ut eru¬
ctuare tanto ĩpetu possint.: Ignẽ
In primis anaxagoras qui existi¬
mat simili pene ex causa ⁊ aera
ꝯcuti ⁊ terrã cũ in inferiore ꝑte
spũs crassum aera ⁊ in nubes.
coactũ ex eadẽ iua qua apud nos
quoq nubila frangi solent rũpit.
et ignis ex hoc collisu nubiũ cursu¬
q elisi aeris enucuit. Hic ip̃e in ob¬
uia incurrit. exitũ q̃ rens. ac diuel¬
lit repugnãtia. donec ꝑ angustũ
aut nactus ẽ iuam exeundi ad ce¬
lum aut ui aut iniuria fecit. Alii
in igne causã quidẽ ẽẽ. Sed nõ ob
hoc iudicãt. s qr plurib locis obru
tis ardeat. ⁊ proxima q̃q ꝯsumat.
Que si qñ exesa ceciderũt. tũc sequi
motũ eaꝵ ꝑtium q̃ subiestis ad¬
miniculis destitute labant donee
corruerũt. nullo occurrente qd̃ onꝰ¬
susciꝑet. Tunc chasmata tũc hiatͥ

Expanded text:
rarum lacu ascendere? Habeant enim rarum lacu ascendere? Habeant enim oportet pluribus locis sparsum umorem et in uno coactum, ut eructare tanto impetu possint. Ignem imprimis Anaxagoras, qui existimat simili paene ex causa et aera concuti et terram: cum in inferiore parte spiritus crassum aera et in nubes coactum eadem ui qua apud nos quoque nubila frangi solent rupit et ignis ex hoc collisu nubium cursuque elisi aeris emicuit, hic ipse in obuia incurrit exitum quaerens ac diuellit repugnantia, donec per angustum aut nactus est uiam exeundi ad caelum aut ui et iniuria fecit. Alii in igne causam quidam esse, sed non ob hoc iudicant, sed quia pluribus obrutus locis ardeat et proxima quaeque consumat; quae si quando exesa ceciderint, tunc sequi motum earum partium quae subiectis adminiculis destitutae labant, donec corruerunt nullo occurrente quod onus exciperet; tunc chasmata, tunc hiatus
Abbreviated transcription (Latin):
bratũ poetis in achaia m̾gi. ⁊
in sicilia rursus traiecto mari
effundere amenissimũ fontem
aretusam: Nescis autẽ int̾ opini¬
ones quib enarratur nili estiua
mũdatio: ⁊ hanc ẽẽ a t̾ra. illum
erũꝑe ⁊ augeri. ñ suꝑnis aquis.
s ex intimo redditis: Ego quidẽ
centuriones duos quos nero ce¬
sar ut aliaꝵ uirtutũ ita uerita¬
tis in primis amantissimus. ad
inuestigandũ cap̃t nili miserat:
audiui narrantes longũ illos
b penetrassẽt ad ulteriora quidẽ
paludes quaꝵ exitũ nec incole
nou̾ant nec sꝑare quisꝙͣ potest.
⁊ nec pediti eluctabiles nec naui¬
gio. qd̾ nisi ꝑuũ ⁊ unius capax
limosa ⁊ obsita palus ñ ferat.
bi inquiũt uidimus duas petͣs
ex quib ingens ius fluminis ex¬
cidebat. S siue cap̃t illa nili si¬
ue accessio ẽ nili siue tunc nasci¬
tur. siue in terras ex prio ⁊ re re¬
cepta cursu redit. ñ ne tu credis
illam quicquid e̾ ex magno ter¬

Expanded text:
bratum poetis, in Achaia mergi et bratum poetis, in Achaia mergi et in Sicilia rursus traiecto mari effundere amoenissimum fontem Arethusam? Nescis autem inter opiniones, quibus enarratur Nili aestiua inundatio, et hanc esse, a terra illum erumpere et augeri non supernis aquis sed ex intimo redditis? Ego quidem centuriones duos, quos Nero Caesar, ut aliarum uirtutum ita ueritatis in primis amantissimus, ad inuestigandum caput Nili miserat, audiui narrantes longum illos us penetrassent ad ulteriorem. Inde,paludes, quarum exitum nec incolae nouerant nec sperare quisquam potest:  et aquae nec pediti eluctabiles nec nauigio, quod nisi paruum et unius capax limosa et obsita palus non fert. Ibi, inquit, uidimus duas petras, ex quibus ingens uis fluminis excidebat. Sed siue caput illa siue accessio est Nili, siue tunc nascitur siue in terras ex priore recepta cursu redit, nonne tu credis illam, quicquid est, ex magno ter
Abbreviated transcription (Latin):
illuc flustuare. ⁊ uentis quos õe
int̾uallũ t̾raꝵ. ⁊ oĩs aer creat im¬
pelli: Potest ergo maior solito ex¬
orta tempestas aliqͣm ꝑtem t̾raꝵ
impulsã uehementius cõmouere.
Nam apud nos quoq multa q̃
ꝓcul a mari fuerãt. subito eius
accessu uapulau̾nt. ⁊ uillas in
ꝓspectu collectas fluctus qui lõ¬
ge audiebatur inuasit. Illi quo
neutrũ quoꝵ fit sine motu suꝑ¬
stantiũ. Non quidẽ existino diu
te hesitaturũ an credas ẽẽ subt̾¬
raneos amnes ⁊ mare absꝯditũ
Unde enĩ ista ꝓrumpũt. unde ad
nos ueniũt. nisi qd̃ origo humo¬
ris inclusa e̾: Age cũ uides int̾¬
ruptũ tigrim ĩ medio itinere sic¬
cari.⁊ ñ uniu̾sũ au̾ti. s paula¬
tim ñ apparentib dãpnis mi¬
nui primũ. deinde ꝯsumi. quo il¬
lum putas abire nisi in obscura
t̾raꝵ. utiq cũ uideas enigere iteꝵ
ñ minorẽ eo qui prius fluxerat:
Qurd cũ uideas alpheon cele¬

Expanded text:
illic fluctuare et uentis, quos omne illic fluctuare et uentis, quos omne interuallum terrarum et omnis aer creat, impelli? Potest ergo maior solito exorta tempestas aliquam partem terrarum impulsam uehementius commouere. Nam apud nos quoque multa quae procul a mari fuerant subito eius accessu uapulauerunt et uillas in prospectu collocatas fluctus qui longe audiebatur inuasit; illic quoquorum neutrum fit sine motu superstantium. Non quidem existimo diu te haesitaturum an credas esse subterraneos amnes et mare absconditum: unde enim ista prorepunt, unde ad nos ueniunt, nisi quod origo umoris inclusa est? Age, cum uides interruptum Tigrin in medio itinere siccari et non uniuersum auerti, sed paulatim non apparentibus damnis minui primum, deinde consumi, quo illum putas abire nisi in obscura terrarum, utique cum uideas emergere iterum non minorem eo qui prius fluxerat? Quid, cum uides Alpheon, cele
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cessare mults mertes locis. Nõ
ẽ diu ꝓbandũ ibi multas aqͣs
ẽẽ. ubi om̃s sũt. Neq enĩ suffic̾et
tellus ad tot flumina edenda. nͥ
ex reposito multoq fũderet. Si hoc
nis excrescat. ⁊ relictis ripis uio¬
lentus in obstantia incurrat. Sic
fiet motus alicuius ꝑtis in qm
flumen ĩpetum dedit. ⁊ qm donec
decrescat u̾berabit. Potest fieri ut
aliqmͣ regionẽ riuus affluens
exedat. ac sic trahat aliꝙͣ molem
qua lapsa supposita qͣtantur. Iã
uero nimis oculis ꝑmittit. nec
illos scit ꝓducere ultra animũ.
qui ñ credit eẽ in abdito t̾re sinꝰ
maris uasti. nec enĩ uideo quid
ꝓhibeat aut obstet. quo minus
habeatur aliqd̃ etiã in abdito lit¬
tus. ⁊ ꝑ occultos aditus receptũ
mare qd̾ illic quoq tantũdẽ loci
teneat. aut fortassis hoc ampliꝰ
quo suꝑiora cũ tot animalibus
erant diuidenda. Abstrusa enim
erãt sine possessore. deserta liberius
undis uacant. Quas quis uetat

Expanded text:
et cessare multis inertes locis? Non et cessare multis inertes locis? Non est diu probandum ibi multas aquas esse, unde omnes sunt; neque enim sufficeret tellus ad tot flumina edenda, nisi ex reposito multoque funderet. Si hoc nis excrescat et relictis ripis uiolentus in obstantia incurrat: sic fiet motus alicuius partis in quam flumen impetum dedit et quam, donec decrescat, uerberabit. Potest fieri ut aliquam regionem riuus affluens exedat ac secum trahat aliquam molem, qua lapsa superposita quatiantur. Iam uero nimis oculis permittit nec ultra illos scit producere animum, qui non credit esse in abdito terrae sinus maris uasti. Nec enim uideo quid prohibeat aut obstet quo minus habeat aliquod etiam in abdito litus et per occultos aditus receptum mare, quod illic quoque tantundem loci teneat aut fortassis hoc amplius quod superiora cum tot animalibus erant diuidenda: abstrusa enim et sine possessore deserta liberius undis uacant. Quas quid uetat
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾a decurrũt. alicubi ꝑpetui am¬
nes. quoꝵ nauigabil. ⁊ sine adiu¬
torio ĩbrium magnitudo e̾. Hinc
nilus ꝑ estatem ingentes aquas
inuehit.hinc qui medius inter
pacata ⁊ hostilia fluit danubi¬
us. ac renus. alter sarmaticos
impetus cohibens ⁊ europam
asiamq dist̾minans. alter ger¬
manos auidam belli gentẽ re¬
pellens:Adice nunc patentissi¬
mos lacus et stagna ppłi̾s int̾
se ignotis circũdata. ⁊ mellusta¬
biles nauigio paludes ne ipsis
quidẽ in se ꝑ uias aquib inco¬
luntur. deinde tot fontes tot capi¬
ta fluminũ. subito ⁊ ex occulto
amnes uouentia. tot deinde ad
tempus collestos torrentiũ im¬
petus. quoꝵ uires qmͣ repentine
tam breues. Omnis aqͣꝵ ⁊ intͣ
terram natura faciesq e̾. Illic
quoq alie uasto cursui deferunt᷑.
⁊ in preceps cadunt alie langui¬
diores in uasis referuntur ac leni¬
ter ⁊ quiete fluũt. Quis autẽ ne¬
get uastis illas receptacuł ꝯcipi.

Expanded text:
genera decurrunt: aliubi perpetui amgenera decurrunt: aliubi perpetui amnes, quorum nauigabilis etiam sine adiutorio imbrium magnitudo est: hinc Nilus, per aestatem ingentes aquas inuehit; hinc, qui medius inter pacata et hostilia fluit, Danuuius ac Rhenus, alter Sarmaticos impetus cohibens et Europam Asiamque disterminans, alter Germanos, auidam belli gentem, repellens. Adice nunc patentissimos lacus et stagna populis inter se ignotis circumdata et ineluctabiles nauigio paludes, ne ipsis quidem inter se peruias quibus incoluntur; deinde tot fontes, tot capita fluminum subitos et ex occulto amnes uomentia, tot deinde ad tempus collectos torrentium impetus, quorum uires quam repentinae tam breues. Omnis aquarum et intra terram natura faciesque est: illic quoque aliae uasto cursu deferuntur et in praeceps uolutae cadunt, aliae languidiores in uadis refunduntur et leniter ac quiete fluunt; quis autem neget uastis illas receptaculis concipi
Abbreviated transcription (Latin):
ea aliqnͣdo ꝯcuteretur: semꝑ mo¬
ueretur. nec agitari eã mirare¬
mur. s manere. Deinde tota cõ¬
cuteretur ñ ex ꝑte. nũqmͣ enim
nauis dimidia iactatur. Nunc
uero terraꝵ ñ uniu̾saꝵ s ex ꝑte
motus est. Quomodo ergo fieri
potest ut qd̾ totũ uehitur. totũ
ñ agitetur si eo qd̾ uehitur agĩ¬
tatũ ẽ: At quare aq̃ erumpũt:
Primũ omniũ sepe tremuit
t̾ra ⁊ nich̾ humoris fluxit. De¬
inde si ex hac causa unda ꝓrũ¬
peret ac laterib t̾re circũ funde¬
retur. sicut in fluminib ac ma¬
ri uidemus incidere. ut incremẽ¬
tũ aquaꝵ quotiens nauigia
desidũt in laterib maxime appa¬
reat. Ad ultimũ ñ tam exigua
fieret qnͣtũ dicis eruptio. nec ue¬
lut ꝑ rimã sentina subriperet. s
fieret ingens mũdatio. ut ex infi¬
nito liquore ⁊ ferente uniu̾sa. Qͥ¬
dam motũ t̾raꝵ aq̃ imputaue¬
runt. s ñ ex eadem causa. Pom
nem inquiũt terram multa aqͣꝵ

Expanded text:
ea aliquando concuteretur ‹et› semper moea aliquando concuteretur ‹et› semper moueretur, nec agitari illam miraremur sed manere; deinde tota concuteretur, non ex parte numquam enim nauis dimidia iactatur; nunc uero terrarum non uniuersarum sed ex parte motus est: quomodo ergo fieri potest ut, quod totum uehitur, totum non agitetur, si eo quo uehitur agitatum est? "At quare aquae erumpunt?". Primum omnium saepe tremuit terra et nihil umoris noui fluxit; deinde si ex hac causa unda prorumperet, a lateribus terrae circumfunderetur sicut in fluminibus ac mari uidemus incidere, ut incrementum aquarum, quotiens nauigia desidunt, in lateribus maxime appareat; ad ultimum non tam exigua fieret quam tu dicis eruptio nec uelut per rimam sentina subreperet, sed fieret ingens inundatio ut ex infinito liquore et ferente uniuersa. Quidam motum terrarum aquae imputauerunt, sed non ex eadem causa. Per omnem, inquit, terram multa aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
tales milesius totam t̾ram fub¬
iecto iudicat humore portari ⁊ in¬
nare siue illud occeansi uocas.
seu magnũ mare. seu alterius
nature simplicẽ adhuc aqmͣ ⁊
humidũ elementũ. Hac inquit
aqua sustinetur orbis. uelut ali¬
quod grande naiuigiũ ⁊ graue
hiis aquis quas premit. Suꝑ¬
uacuũ est redde causas ꝓpter qͣs
existuna grauissimã ꝑtem mũ¬
di ñ posse spũ tam tenui fugaci¬
q gestari. ñ enĩ nũc de situ t̾raꝵ¬
s de terre motu agitur. Illud ar¬
gumenti loco ponit. aquas ẽẽ ĩ
causa. quib hic orbis agitatur.
qd̾ in om̃i maiore motu erũpũt
fere noui fontes. sicut in naui¬
ghis quoq euenit ut si inclina
ta abierũt in latus. aqmͣ sorbe¬
ant q̃ in õi eoꝵ oneꝵ q̃ uehit si in¬
modice dep̾sa sunt. aut suꝑfun¬
ditur aut certe dextra leuaq soli¬
to magis surgit. Hanc opinionẽ
falsam eẽ. diu ñ est colligendum.
Nam si t̾ra aqua fustineretur. ⁊

Expanded text:
Thales Milesius totam terram subThales Milesius totam terram subiecto iudicat umore portari et innare, siue illud oceanum uocas, siue magnum mare, siue alterius naturae simplicem adhuc aquam et umidum elementum. Hac, inquit, unda sustinetur orbis uelut aliquod grande nauigium et graue his aquis quas premit. Superuacuum est reddere causas propter quas existimat grauissimam partem mundi non posse spiritu tam tenui fugacique gestari; non enim nunc de situ terrarum sed de motu agitur. Illud argumenti loco ponit aquas esse in causa quibus hic orbis agitetur, quod in omni maiore motu erumpunt fere noui fontes sicut in nauigiis quoque euenit ut, si inclinata sunt et abierunt in latus, aquam sorbeant, quae enormi eorum onere quae uehit, si immodice depressa sunt, aut superfunditur aut certe dextra sinistraque solito magis surgit. Hanc opinionem falsam esse non est diu colligendum: nam si terra aqua sustineretur, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. alii in plurib. alii in om̃i¬
b hiis. Quidã liq̃re ip̃is aliqͣm ex
istis causam ẽẽ dixerũt. s ñ liq̃re
q̃ eẽt. Nunc singula ꝑ seqͣrͣ. Illucd
ante omnia michi dicendũ ẽ. opi¬
niones ueteres paꝵ exactas esse.
⁊ rudes. Circa uerũ adhuc erraba
tur. noua omĩa erãt primo temp¬
tantib. postea eadẽ ip̃a limata st̃.
Et si quid inuentũ est illis nich̾o¬
minus referri debet acceptũ. Mag¬
ni animi res fuit. rerũ nature
⁊ in dõrum secreta descend̾e. Pluri¬
mũ ad inueniendũ contulit qͥ
sꝑauit posse reꝑiri. Cum excusa¬
tione itaq ueteres audiendi sũt.
Nulla consũmata est dũ incip᷑.
nec in hac tantũ reomniũ maxi¬
ma. atq inuolutissima. ii qm
etiã cũ multũ acti erit: omnis
tam̃ etas qd̾ agat inueniet. s in
om̃i alio negotio. longe a ꝑfecto
fuere principia. In aqmͣ causam
ẽẽ nec ab uno dc̃m est. nec uno mͦ.

Expanded text:
uerunt, alii in pluribus, alii in omniuerunt, alii in pluribus, alii in omnibus his; quidam liquere ipsis aliquam ex istis causam esse dixerunt, sed non liquere quae esset. Nunc singula persequar. Illud ante omnia mihi dicendum est, opiniones ueteres parum exactas esse et rudes: circa uerum adhuc errabatur; tur; noua omnia erant primo temptantibus; postea eadem illa limata sunt et, si quid inuentum est, illis nihilominus referri debet acceptum: magni animi res fuit rerum naturae et in deorum secreta descendere. Plurimum ad inueniendum contulit qui sperauit posse reperiri. Cum excusatione itaque ueteres audiendi sunt: nulla res consummata est, dum incipit; nec in hac tantum re omnium maxima atque inuolutissima in qua, etiam cum multum acti erit, omnis tamen aetas quod agat inueniet sed et in omni alio negotio longe semper a perfecto fuere principia. In aqua causam esse nec ab uno dictum est nec uno modo.
Abbreviated transcription (Latin):
riune sue du seruet. alias cito cõ¬
primat. nunc amnes note mag¬
nitudinis conu̾tat introrsũ nũc
nouos exprimat. aꝑiat aliqñ aqͣꝵ
calẽtiũ uenas. aliqnͣdo refrigeret.
antea rupis aut montis foram̃
emittat. aliqnͣdo notos ⁊ ꝑscula
nobiles ꝯprimat. Mille miracu¬
la mouet. faciemq mutat locis
⁊defert montes. subrigit plana.
ualles extub̾at. nouas in ꝓfun¬
do insulas erigit. Hec ex quib
causis accidant. digna res excu¬
ti. Qd̾ inquis erit p̾cium opere:
Quo nullũ maius e̾. nosse natu¬
ram. Neq enĩ quiꝙͣ ht̃ in se hu¬
ius materie tractatio pulchrius.
cũ multa habeat futura usui: ꝙͣ
qd̾ hominẽ magnificẽtia sui deti¬
net. nec mercede s miraculo colit᷑.
Inspiciamus ergo quid sit ꝓpter
derim. tam̃ tẽptare me uoluerim
tiam aut certe ad diligentiam
adliderit. Causã qua t̾ra cõcuti¬
tur. alii in aqua ẽẽ. alii in ignib
alii in ip̃a t̾ra. alii in spũ puta¬

Expanded text:
ruinae suae diu seruet, alias cito comruinae suae diu seruet, alias cito comprimat; nunc amnes magnitudinis notae conuertat introrsum, nunc nouos exprimat; aperiat aliquando aquarum calentium uenas, aliquando refrigeret, antea montis aut rupis foramen emittat, aliquando notos et per saecula nobiles comprimat. Mille miracula mouet faciemque mutat locis et defert montes, subrigit plana, ualles extuberat, nouas in profundo insulas erigit: haec ex quibus causis accidant, digna res excuti. Quod, inquis, erit pretium operae? Quo nullum maius est, nosse naturam. Neque enim quicquam habet in se huius materiae tractatio pulchrius, cum multa habeat futura usui, quam quod hominem magnificentia sui detinet nec mercede sed miraculo colitur. Inspiciamus ergo quid sit propter derim, tamen temptare me uoluerim ad scientiam aut certe ad diligentiam adiecerit. Causam qua terra concutitur alii in aqua esse, alii in ignibus, alii in ipsa terra, alii in spiritu puta