comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pate quoq mulcentur. M atrone adeptis bonis in exiliũ re¬
legarentur sesariani aut̃ qui cũꝙ ł pͥus eõ fessi fuerant
ut nũc cofesi fuerant.: confiscentur ee unctim cessari mnas
pessessiones &e in scripti mutantur. Subiecit oxiam ualerianus
imperator inorationis sue exeplo litt̃as. quas at p̃si des ꝓuin¬
tie de nobis fecit. qui luteras cotidie sꝑamus uenire. State gͦ
scđ̃m fidei firmitatẽ ad passionis tollerantiã expectantes deoꝑe
in dulgentia dnĩ uite et̃ne coronã. xistũ aut̃ in cymiterio anĩ¬
adu̾sum sciatis octabuo iduũ augustarũ die. & cũ eodem
quartũ. Sed & huic ꝑ secutioni cotidie insistunt p̃fecti in urbe
ut siquis sibi oblati fuerint. anim aduertantur. & bona eoꝵ
ut ubicũq hortatu eoꝵ possit fraternitas corroborari. & ad a¬
gonem spiritalem. p̃ parari. ut singłi ex ur̃is. non magis mortẽ
cogitent. quã in mortalitatẽ. & plena fide. ac tota uirtute

Expanded text:
pite quoque multentur, matronae ademptis bonis in exilium relegentur, Caesariani autem quicumque uel prius confessi fuerant uel nunc confessi fuerint confiscentur et uincti in Caesarianas possessiones descripti mittantur. subiecit etiam Valerianus imperator orationi suae exemplum litterarum quas ad praesides prouinciarum de nobis fecit: quas litteras cotidie speramus uenire, stantes secundum fidei firmitatem ad passionis tolerantiam et expectantes de ope et indulgentia Domini uitae aeternae coronam. Xistum autem in cimiterio animaduersum sciatis VIII. id. Aug. die et cum eo diacones quattuor. sed et huic persecutioni cotidie insistunt praefecti in urbe, ut si qui sibi oblati fuerint animaduertantur et bona eorum ut ubique hortatu eorum possit fraternitas corroborari et ad agonem spiritalem praeparari, ut singuli ex nostris non magis mortem cogitent quam inmortalitatem et plena fide ac tota uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
num suam ad os ducere nunquã sepotuit inlatus aliud decli¬
nare quic quit exelemosina potuisset acciꝑe. hoc pauꝑibꝰ erogabat.
litt̾as nõ nouerat sed scͥpture sacre sibi met codices emerat o re¬
ligiosos quosq in hospitalite suscipiens hos corã se legere siue
int̾missione faciebat. Sique factum est. ut quantũ ad mensinũ
ꝓp̃am attinet. plene sacrã scͥpturã diceret. Studebant indolo¬
re sẽꝑ grãs agere. hẏmnis dĩ & laudibꝰ diebꝰ hac noctibꝰ uacare.
hic beatissimo fine glorificatus. sepultus est inbeati dem̃ti epĩ.¬

Expanded text:
num suam ad os ducere, nec se potuit in latus aliud declinare. Quidquid ex eleemosyna potuisset accipere hoc pauperibus erogabat. Litteras non noverat, sed Scripturae sacrae sibimet codices emerat; et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Sicque factum est ut quantum ad mensuram propriam attinet, plene sacram Scripturam disceret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Dei et laudibus, diebus ac noctibus vacare. Hic beatissimo fine glorificatus, sepultus est in ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
uidex pͥmo omĩum prierulũ dioscoꝵ tanquã ꝓetate facile fleti
erat enĩ quindeci arnoꝵ. ante u̾bis post xiã uerberibꝰ agit.
Etis̃ cũ innullo libi cedere uideret. ferocius cruciare cõtẽpnit
Tunc de inde ietos uariis torm̃tis dilanians. cũ pari modo. cõ¬
stantia fide uideret armatos: tradi ignibꝰ iubet. Bioscoꝵ uero
puerũ. qd sibi cõstant. & sapient̃ in om̃ibꝰ. ad miratus uider

Expanded text:
flecti erat enim quindecim annorum ante verbis, post etiam verberibus agit. Quem cum in nullo sibi cedere videret, ferocius eum cruciare contendit. Tum deinde caeteros variis tormentis dilanians, cum pari modo constantia fidei videret armatos, tradi ignibus jubet. Dioscorum vero puerum, quod sibi constanter et sapienter in omnibus r
Abbreviated transcription (Latin):
ad ulescentis qui om̃s ꝑ secutione uuandalica. sub hunurico rege ar¬
rebaptiħarentur grauissimis & innumeris supplicũs excruciati
cõfessoꝵ. xp̃imimero sociari meruerunt. E quibꝰ p̃dictus uenera¬
bilis ad ulescens maioricus. dionisie matris exortationibꝰ robora¬
cur. Incertamine confessionis. spm̃ reddens. cursum palmiferũ
decio imꝑatore. qui cũ ect militaris. & assisceret ubi beatissimi
martẏres. laniebantur. int̾ quos uili.mus or unus. in dnũi iħu
xp̃i. cõ fessione ꝑ durantes. ad miranda spectacula marty rii
sui angłis & hominibꝰ p̃buerunt. & quosdã uolentes ceiam
mortius in ludere cadau̾ibꝰ martyrũ. phibet. clamor repente ad
mius miles iam diũ. & nusquã se in ferior factus in cõfessione ꝑus¬
tens capite. ꝓprietate dapnatur. passus uii. id dẽc̃. CA put
sanctonas .beati martini abbatis. discipłi beati martẏni turo¬
nice urbis epĩ. qui in monast̾io qd̃ ipse edificauit inpace qui¬

Expanded text:
nequaquam deseras deos quos semper adorasti, et alios compellebas adguinis, qui non praeberent consensum sacrificare diis nostris. Olympius confessorum Christi numero sociari meruerunt. E quibus praedictus venerabilis adolescens Majoricus, Dionysiae matris exhortationibus roboratus, in certamine confessionis spiritum reddens, cursum palmiferum bi beatissimi martyres cruciabantur inter quos Julianus et Eunus, in Domini Jesu Christi confessione perdurantes, admiranda spectacula martyrii sui angelis et hominibus praebuerunt, et quosdam volentes etiam mortuis illudere cadaveribus martyrum prohiberet, clamor repente totmus miles jam Domini, et nusquam se inferior factus, in confessione persistens, capite pro pietate damnatur. Passus VII Idus Decembris. Apud Sanctonas, beati Martini abbatis, discipuli sancti, Martini, Turonicae urbis episcopi qui in monasterio quod ipse aedificavit, in pace qui
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e precor ueniam. segnides mitis alumpno.
Tardus sum. tarde sed tibi. nemo uenit.
Longus preteritis tenuit nos. error ad annis.
Gufficiat meritis. hec rogo pena meis.
Uita breuis suꝑ est immortem. & ꝓnior etas.
Iam peccare senex. nequeo nolo tiuis.
Scõꝵ ex himiis meritis. p̃cibusq beatis.
Quoꝵ ꝑ petuos memorat liber iste truĩphos.
His qui supplicibꝰ uotis. ac mente fideli.
Committunt ie se tantis ꝑ seda patronis.
Qui zabulo uictor utilis suꝑ astra coronis.
Con spicui dete quicquid petiere merentur.

Expanded text:
 precor, veniam segni des mitis alumno; Tardus sum, tarde sed tibi nemo venit. Longus praeteritis tenuit nos error in annis; Sufficiat meritis haec, rogo, poena meis. Vita brevis superest, in mortem et pronior aetas; Jam peccare senex non queo, nolo tuus. Sanctorum eximiis meritis precibusque beatis, Quorum perpetuos memorat liber iste triumphos, e, medelam His qui supplicibus votis ac mente fideli Committunt sese tantis per saecla patronis, Qui zabulo victo, rutilis super astra coronis Conspicui, de te, quidquid petiere, merentur.
Abbreviated transcription (Latin):
UI. Id̾ dẽc. Rome natalis scĩ euthichiani papȩ qui rexit ec¬
cłam anno uno & sub aureliano imp̃r martẏrio coronatui.
ssepultus est in cymiterio calisti. qui &e ip̃se ꝑ diu̾sa loca. ce¬
XI. iͦi. martẏres manu sua sepeluit. Mic cõstiuitt ut frugeᷤ
charii subdecio qui gente libicus cũ multis uerbis auidice.
ad negandũ suaderetur oꝵ eo maiore cõstantia fidẽ suam
ꝓfiteretur. iuiuis adultimũ iubetur exburi.E E odẽ die siã

Expanded text:
us. Die 8. Romae, natalis beati Euticiani papae, qui rexit Ecclesiam anno uno, et sub Aureliano martyrio coronatus est, sepultus in cimeterio Calisti, qui et ipse per diversa loca  duos martyres manu sua sepelivit. Hic constituit fruges charii sub Decio, qui gente Libycus, cum multis verbis a judice ad negandum suaderetur, et eo majore constantia fidem suam profiteretur vivus ad ultimum jubetur exuri.
Abbreviated transcription (Latin):
elis. ¶ntuscia scẽ barbare uirginis. & mar̃. sub maximiano
imperatore. Hec pͥmũ apatre suo dioscoro dui afflicta sub di¬
ra custodia. deinde tr̾adita pridi martiano. ex poliata nerius¬
& taureis ualde ce sa. discepta est. d cilicio plage eius defri¬
cate. inde reclusa incarrerm. ibi luce diuina cõiolata est.
Beinde circa lat̾a eius lampades ardentes applicate. ce mal¬
leis caput euis cesum. & mamille euis p̃cise. Deinde ꝑ pla¬
tras circum ductas & flagellis duitissimȩ afflicta est. Adextre¬

Expanded text:
e sanctae Barbarae, virginis et martyris, sub Maximiano imperatore. Haec primum a patre suo Dioscoro diu afflicta sub dira custodia, dein tradita praesidi Martiano, ex taureis valde caesa et discerpta est, et cilicio plagae ejus defricatae; inde reclusa in carcerem, ubi luce divina consolata est. Deinde circa latera ejus lampades applicatae, et malleis caput ejus caesum, et mamillae ejus praecisae; deinde per plateas circumducta, et flagellis diutissime afflicta est, ad extre
Abbreviated transcription (Latin):
A xui. ħ iañ. T̃ ranslatio scĩ ignatũ ep̃i ce mart nisquio
tcius post beatũ petrũ apłm antiocenã rexit ucłiam. pͣẜte
Seodem die. beati lazari. quẽ drĩs iħs in engłm legitur re-¬
suscitilse amomius. Utem beate marte sororis eius. quoꝵ uenera.¬
bilem memoriã extructa eccła. Non longe abechania. ubi eui¬
discipłis fuerunt ꝑ quos p̾mitiua ccła In iudeis & gricis funda¬
ta est. Hii requiescunt aputdculitatem macedonũ pħilippis.

Expanded text:
ARII. Translatio sancti Ignatii, episcopi et martyris, qui tertius post beatum Petrum apostolum, Antiochenam rexit ecclesiam. Item eodem die, beati Lazari, quem Dominus Jesus in Evangelio legitur resuscitasse a mortuis; item beatae Marthae sororis ejus, quorum venerabilem memoriam exstructa ecclesia non longe a Bethania ubi e vidiscipulis fuerunt per quos primitiva Ecclesia in Judaeis et Graecis fundata est. Hi requiescunt apud civitatem Macedonum Philippis.
Abbreviated transcription (Latin):
liũ missus est. S A prit cyprũ. natał scĩ sphiridionis epi admi¬
rande beatitudinis uiri qui unꝰ fuit ex illis cõfessoribꝰ quos ma-¬
ximianus dextris occulu enoisis. & sinistro poplite. succiso ꝑ
mechallo dap̃nauerat quiq cum ꝓpħeticã uitã diueret etiã
signoꝵ gła inditus fuit.
tepr uuandalice ꝑ secutionis. cũ exp̃cepto gey syrici regcis ar¬
riana ad trahendũ ministeria diuina. uł libros artarentur
cuncti dnĩ sacerdotis. aut idem impii sac̾dotis arriani oxiã
de ipsis pallis altaris camisas fibi. & femoralia facerent iurilit̃¬

Expanded text:
utione. Apud Cyprum, natalis sancti Spiridionis episcopi, admirandae beatitudinis viri, qui unus fuit ex illis confessoribus quos Maximianus, dextris oculis effossis, et sinistro poplite succiso, per metalla damnaverat. Quique cum propheticam vitam duceret, etiam signorum gloria inclytus fuit. secutionis cum ex praecepto Geiserici regis Ariani, ad tradendum ministeria divina et libros arctarentur cuncti Domini sacerdotes, ita ut iidem impii Ariani etiam de ipsis palliis altaris sibi camisias et femoralia facerent virilit
Abbreviated transcription (Latin):
simno loco sedstatim. catene solute sunt. & tanta lux in fulsit
ltir putarentumiiue innuere lampades fulgere. M ilites gͦ
nunciaueribut. Hec omĩa tribuno. qui iussit eum sibi exhi¬
bitum fustibꝰ cedr. Sed allate uirge redigissime. ilico cepert̃
in manibꝰ. cedentiũ mollescere. Qd̾ iudens claudius uub et eĩ
tismi grãm ꝑcepit. Cũ illo hylaria uxor. duo filii euis. ti son
dei matiis: amicu. &e familiares enis. lxxta milites cũ huni¬
aersis siis. Qd̾ factũ impr̃. audiens. crysantũ & dariã iussit
in carcere tulliano recludi. Unde putor horribl
lupanari ponitur. Sed cry santo lux diui

Expanded text:
ssimo loco; sed statim catenae resolutae sunt, et tanta lux infulsit, ssimo loco; sed statim catenae resolutae sunt, et tanta lux infulsit, ut putarent illic innumeras lampades fulgere. Milites ergo renuntiaverunt haec omnia tribuno, qui jussit eum sibi exhibitum fustibus caedi. Sed allatae virgae rigidissimae, illico coeperunt in manibus caedentium mollescere. Quod videns Claudius, jubet eum tismi gratiam percepit; cum illo et Hilaria uxor, duo filii ejus Jason et Maurus, amici et familiares ejus, septuaginta milites cum universis suis. Quod factum imperator audiens Chrysantium et Dariam jussit in carcere Tulliano recludi, unde putor horribilis lupanari ponitur. Sed Chrysantho lux divi
Abbreviated transcription (Latin):
fictũq est. ut ꝑ crẏsantũ multitudo uiroꝵ. & ꝑdariã. sic enĩ bea¬
ta ipsa uocabatur. innumerabiles femine ad xp̃i gram cõflu¬
erent Igitur post aliquod tẽpꝰ orta est seditio aduersus eos. qd
eeñt xpiani. selermo tunc p̃fecto urbis. qui utrosq cõp̃hensos.
tradidit eos tribuno. claudio ut diuersis penis int̾ficeret. Claudiꝰ
uͦ tribunus. septuaginta militibꝰ. adtorquendũ. crisantũ dedit.
Qui neruis crudis eũ adstringunt. sed mox ligamenta omiã
resoluta sunt. De inde incyppo nodissimo. ita ut intcio puncto
eiuis tibiam cohartarẽt eũ intitunt. Moxq totũ lignũ cippi. in
cinerem resoluitur. Deinde ꝑfundunt eũ licio humano puten¬
tissimo. ut male ficia tua inquid amittas. sed fetor in suauem
odorẽ mutatus est. De inde incorio recenti uitulino nudũ eñ
cõstringunt. & ad solem feruentem componunt. s uirtute
diuima coriũ ut erat molle ꝑ mansit. Deinde collũ manus ac

Expanded text:
Factumque est ut per Chrysanthum multitudo virorum, et per Dariam sic enim vocabatur innumerabiles feminae ad Christi gratiam confluerent. Igitur post aliquod tempus orta est seditio adversus eos, quod essent Christiani, Celerino tunc praefecto urbis. Qui utrosque comprehensos tradidit tribuno Claudio, ut diversis poenis eos interficeret. Claudius vero tribunus septuaginta militibus ad torquendum Chrysanthum dedit. Qui nervis crudis eum astringunt, sed mox ligamenta omnia resoluta sunt. Deinde in cippo nodosissimo, ita ut in tertio puncto ejus tibiam coarctarent, eum mittunt; moxque totum lignum cippi in cinerem resolvitur. Deinde perfundunt eum lotio humano purentissimo, ut malefica, inquiunt, tua amittas; sed foetor in suavem odorem mutatus est. Deinde in corio recenti vitulino constringunt nudum, et ad solem ferventem componunt; sed virtute divina corium ut erat molle permansit. Deinde collum, manus, ac
Abbreviated transcription (Latin):
erat diodorus pb̃r. & diaconus mariniamis. & płimi clericoꝵ¬
N pso die beati eligii ep̃i nouioneniis. glosi inmiraculis.
sausti. & dafrose filie. que iubente iuliano imp̃re saclego. tai
diu plũbatis cesa est. donec spm redderet. Cuiꝰ corpꝰ biduo us¬
sione imperatoris inforo iacuit. tandem raptĩ nocte. a ioħe pͥbõ
sepultum est. indomo. ubi mat̾ & sor eius demetria. iã se pul
buni. & uxoris eius hylarie. et filioꝵ iasonis. & mauri. &¬
Ixxmilitum. qui om̃s ad p̃dicationẽ beati cry santi credider̃ in
xp̃o. Q d̃ ut nunciatum est impr̃i numeriano. iussicelaadium
tribunum ingenti saxo alligatũ p̃cipitẽ in medio mari dari.

Expanded text:
erat Diodorus presbyter, et diaconus Maximianus, et plurimi clericorerat Diodorus presbyter, et diaconus Maximianus, et plurimi clericorum. Ipso die beati Eligii episcopi Noviomensis, gloriosi in miraculis.Fausti et Dafrosae filiae. Quae, jubente imperatore sacrilego, tam diu plumbatis caesa est, donec spiritum redderet. Cujus corpus biduo jussu imperatoris in foro jacuit; tandem raptum a Joanne presbytero, sepultum est in domo ubi mater et soror ejus Demetria jam sepultaebuni, et uxoris ejus Hilariae, ac filiorum Jasonis et Mauri, militum, qui omnes ad praedicationem beati Chrysanthi crediderunt in Christo. Quod ut nuntiatum est imperatori Numeriano, jussit Claudium tribunum ingenti saxo alligatum praecipitem in medio mari dari,
Abbreviated transcription (Latin):
nientes & ingredi uolentes uia sua repelleret. Cũq plures. mira-¬
culo ꝑcrilsi xp̃i potentiam uenerairentur celerinuis p̃fectus uissit
ignem copiosum iningressu cellȩ ubi beata daria cũ lȩone erat
accendi. Tunc cum leone palieret. ac rugitũ daret. ait ei beata
daria. E gredere securus. & uade. quia ille quem in me hono¬
rasti. ipse telibat. Exibiti iterũ iubente impr̃e crẏ santus &
daria celerino p̃fecto. Ery santus equuleo ingenti suspenditur.
sed statim omĩa ligna equulei comminuta auincula disrupta
sunt. Lampades quoq aplicate latibꝰ eius extincte. Hoc celerinus
ỹfectus uebementer ex pauescens. nunciauit imperatori. Ille hoc
maleficiĩs deputans. uissit eos duci uia salaria in harenario.
& uiuos deponi act̾ra & lapidibꝰ obrui. Passi aut̃ sunt die heł
as̃ p̃staret. cõtigit ut addiem natalis eoꝵ infinita ppłi multi¬
tudo cõcureret Hoc nunciatũ imperatori. qui ussit. ut intro¬

Expanded text:
nientes et ingredi volentes vi sua repelleret. Cumque plures, hoc miraculo perculsi, Christi potentiam venerentur, Celerinus praefectus jussit ignem copiosum in ingressu cellae, ubi beata Daria cum leone erat, accendi. Tunc cum jam leo paveret, ac rugitum daret, ait beata Daria: Egredere securus, et vale, quia ille quem in me honorasti, ipse te liberat. Exhibitis iterum, jubente imperatore, Chrysantho et Daria Celerino praefecto, Chrysanthus equuleo ingenti suspenditur; sed statim omnia ligna equulei comminuta, ac vincula dirupta sunt, lampades quoque applicatae lateribus ejus exstinctae. Hoc Celerinus praefectus vehementer expavescens, nuntiavit imperatori. Ille hoc maleficiis deputans, jussit eos duci via Salaria in arenario, et vivos deponi, ac terra et lapidibus obrui. Passi sunt autem die KalDeus praestaret, contigit ut ad diem natalis eorum infinita populi multitudo concurreret. Hoc nuntiatur imperatori, qui jussit ut in intro
Abbreviated transcription (Latin):
Et cernentibꝰ xp̃ĩanis. in spetie colũbe nuiee celum petit. suiꝰ
beatũ corpus ꝑtriduum iussu p̃sidis pependte in ligno. bed
cui humana fuerant ob sequia denegata. celestia fuerunt mu¬
parte appositus ignis ardoris sui. incendio cõ flagrauerat. ni¬
uali candore cooptum diuina grã dealbaret. Sicq axp̃ĩanis
reuerent̃ ablata & deuocione debita. subsacro altar. depostta
miraculoꝵ. gl̾a in lustratur. Eodẽ die aput p̃fatã urbẽ passio
sce ulię que fuit cõuirginolis beatȩ eulalie. Queque illi ad
passioe ꝓ peranti. indiuidua comes & iodials adhesit. Stẽ
aput hupolitanam cuutatem. Icõꝵ martyrũ capophori płi ri
& habundi dẏaconi. qui ꝑ secutione diodeciani. subiudice.
martiano. in cõfessione xp̃i pͥmo fustibꝰ. crudelisime cesi. De¬
inde in carcerem. negato ꝙbo & potu. retrusi. Uñ ꝑ angłm
Slucti. ee ubum dĩ p̃dicantes iterum tenti o ora ipsoꝵ lapi¬

Expanded text:
et cernentibus Christianis, in specie columbae niveae coelum petiit. Cujus et cernentibus Christianis, in specie columbae niveae coelum petiit. Cujus beatum corpus per triduum, jussu praesidis, pependit in ligno. Sed cui humana fuerant obsequia denegata coelestia fuerunt mu utraque parte appositus ignis ardoris sui incendio confragraverat, nivali candore coopertum divina gratia dealbaret. Sicque a Christianis reverenter ablata, et devotione debita, sub sacro altari deposita, miraculorum gloria illustratur. Eodem die, apud praefatam urbem, passio sanctae Juliae, quae fuit convirginalis sanctae Eulaliae, illique ad pa civitatem, sanctorum martyrum Carpophori presbyteri, et Abundii diaconi, qui persecutione Diocletiani, sub judice Martiano, in confessione Christi primo fustibus crudelissime oaesi, deinde in carcerem, negato cibo et potu, retrusi; unde per angelum educti, et verbum Dei praedicantes, iterum tenti, et ora ipsorum lapi
Abbreviated transcription (Latin):
ciani & maximiani. ap̃fecto hispaniaꝵ datiano. a put tholetũ
dira carceris custodia macerat. st. Uhicũq grauissimos beata
culalię. & reliquoꝵ martyn qui adaciano intes ficiebantur.
audisset cruciatuis. genibꝰ in oiatione positis immpollutum
xp̃o sp̃m reddidit ¶ psodie beati cypriani abbatis petragori
ci magnifice scĩtatis & clarissimi in miraciis uiri
se pultus est incumiterio calif. Hic cõaituit ut die dominico. ant¬
auuinta feria. nullus ficdelis ieuinaret. quia ipsos dies pagani.
miasi sacro ieniuo celebrabant. & hic cõstituit. ut ex cõsecra¬
tu ep̃i. obsacrones. ꝓpt̃ hereticos ꝑ eccłas dirigerentur. ¶ q put
emeritam hispaniȩ curitatem. matał scẽ eulalie uirginis. quȩ cũ
eent annoꝵ tre decim uissu claciani p̃sidis plurima torm̃ta ꝑ¬
pessa. nouissunt in equuleo suspensa. & exungulata. faculis ar¬
centibꝰ exutroq latere appositis. hausto igne. spm reddiit.

Expanded text:
t Maximiani, a praefecto Hispaniarum Daciano, apud Toletum dira carceris custodia macerata est. Ubi cum gravissimos beatae Eulaliae et reliquorum martyrum qui a Daciano interficiebaaudisset cruciatus, genibus in oratione positis, impollutum Christo spiritum reddidit. Ipso die beati ci, magnificae sanctitatis, et clarissimi in miraculis viri. sepultus est in coemeterio Callisti. Hic constituit ut die Dominico, aut feria quinta nullus jejunaret, quia ipsos dies pagani, quasi sacro jejunio celebrant. Et hic constituit, ut ex consecratu episcopi, oblationes propter haereticos per ecclesias dirigerentur. Apud Emeritam Hispaniae civitatem natale sesset annorum tredecim, jussu Daciani praesidis plurima tormenta perpessa, novissime in equuleo suspensa, et exungulata, faculis ardentibus ex utroque latere appositis, hausto igne spiritum reddidit,
Abbreviated transcription (Latin):
deNatalis scõꝵ martyrũ crysanti & da¬
Cyb̃ rie. qui tẽp̃re numeriani iudice.
celerino rome passi sunt. Crysanti
pater polemuis. uir inlustris fuit.
alexandrinus genere. Hic filium
suum cuidã uirgini elegantis
pulchritudinis coniunxit. quã
ex nobilissimis romanis fuisse cõ

Expanded text:
Natale sanctorum martyrum Chrysanthi et Dariae, qui tempore Numeriani, sub judice Celerino Romae passi sunt. Chrysanthi pater Polemius, vir illustris fuit, Alexandrinus genere. Hic filium suum cuidam virgini elegantis pulchritudinis conjunxit, quam ex nobilissimis Romanis fuisse cons
Abbreviated transcription (Latin):
tus: transeuntib scĩs dĩ nutus cũ omi in sequentiũ multitu¬
dine funditus corruit. Ad qđ miraculũ cetheri t̾riti: & cuiꝰ¬
dã magnȩ senatricis luparie. & diuinitus. in spirata eos be¬
nigne suscipiens credidit. exẽplũ secuti. relictis ydolis xp̃o
dño credider̃: Post hȩc diu̾sis urbib euangłitantes: & in nu¬
meras multitudines xp̃i fidei. sub iugantes: Torquatus accũ
tysefon uergio. secundi. abulci in daleciis. urci. cecilius. heli
hodie in lustrȩ miraculũ ad comendacionẽ p̃ciose mortis
coꝵ. Nam heidẽ sollẽpnitate aput p̃fatã. accitanã urbẽ.
ad sepulchrim scitor. quati. arhor oliuȩ diuinitus. flonens

Expanded text:
tus, transeuntibus sanctis, Dei nutu cum omni insequentium multitutus, transeuntibus sanctis, Dei nutu cum omni insequentium multitudine funditus corruit. Ad quod miraculum caeteri territi, et cujusdam magnae senatricis lupariae, quae divinitus inspirata eos benigne suscipiens credidit, exemplum secuti, relictis idolis Christo Domino crediderunt. Post haec diversis urbibus evangelizantes, et innumeras multitudines Christi fidei subjugantes Torquatus Accii, et Isefon Vergii, Secundus Abulae, Indalecius Urci, Caecilius Hhodie illustre miraculum ad condemnationem pretiosae mortis eorum. Nam eadem solemnitate apud praefatam Accitanam urbem, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dit duas coronas decelo lapsas. unã uictori. & alt̾a ibi missam:
sũq & hoc cunctis audientib ꝓ testaretur ter est aduce us-¬
sumq dues arbores palmetur uari aut in uicẽ & cunabulis
sunib ligari coronã in utraq manib & pedib & sic arbores
dimiti qd dũ fieret. diuisa est corona in duas partes. Erat aũt
nis triumphũ meruit.
S id oãi. Natalis scõꝵ cõfessoꝵ. torquati. tise. fontis. scdi. in¬
dalecu. cecilii. esicii. eufrasii. qui romȩ ascĩs apłis ep̃i ordi
nati. & ad p̃dicandũ uerbũ dĩ ad hispanias tunc ad hue gen¬
tili errore implicatas. directi sunt: sũq ad cuutatẽ accitanã ue¬
uissent: & ꝓpt̾ laborẽ itineris. modicũ quiescentes causa uictꝰ.
em̃di. discipłos in urbẽ misissent: mox paganoꝵ multitudo.
qui tunc forte diuisus festa celebrant eos usq ad fluuiũ ꝑ se¬
cuta est. In quo pons mire magnitudinis. & firmitatis ex truc¬

Expanded text:
dit duas coronas coelo delapsas, unam Victori, et alteram sibi missam; dit duas coronas coelo delapsas, unam Victori, et alteram sibi missam; cumque et hoc cunctis audientibus protestaretur, tenta est a duce, jussumque duas arbores palmae curvari ad invicem, et cannabinis funibus ligari coronam in utraque, manibus et pedibus, et sic arbores dimitti, quod dum fieret, divisa est Corona in duas partes. Erat autemnis triumphum meruit.s Maii. Natale sanctorum confessorum Torquati, Tisefontis, Secundi, Indaletii, Cecilii, Esicnati, ad praedicandum verbum Dei ad Hispanias, tunc adhuc gentili errore implicatas, directi sunt. Cumque ad civitatem Accitanam venissent, et propter laborem itineris modicum quiescentes, et causa victus emendi discipulos in urbem misissent, mox paganorum multitudo, qui tunc forte diis suis festa celebrabant, eos usque ad fluvium persecuta est; in quo pons mirae magnitudinis et firmitatis exstruc
Abbreviated transcription (Latin):
ii. id mãi. Sc̃ĩ patri nr̃i pachumii. qui cũ eẽt factis
apostolice gr̃ȩ in signis fundatorq egypti cenobioꝵ. scͥpsit
monachoꝵ regulas quas angło dictante didicerat simul&
de tẽpore paschali. Upso die in siria. natał uictoris. & coronȩ
sub antonino imp̾rȩ duce alexandriȩ sebastiano Erat aũt
uictor miles acilicia cui se bastianus in cõfessione fidei cõ
ignis mitti. ubi triduo ꝑmanens. nõ est. lesus. De inde ue¬
nenũ bibere uissus. nõ est mortuus. Sed ueneficũ pocius ad
sidẽ cõ uertit. Ueinde iusum est neruo corporis eius tolli.
de inde oleum publiens mitti. in pudendis eus. P ost hoc uissit lã¬
padas arddentes suspensa ad latera. ad plicari. Post hoc acetũ
& caleẽ simul misceri & dare ei in hore: Deinde oculos erui. de¬
inde in duo capite iosum suspendi. & dũ ad huc spiraret uissit
cũ excoriari hunc coronã cũ eẽt uxor militis cuiusdã cepit
beatificare sc̃m uictorẽ ꝓ głiam martyrii. Et dũ hoc fac̾et ui¬

Expanded text:
itio sancti Patris nostri Pachomii. Qui cum esset factis apostolicae gratiae insignis, fundatorque Aegypti coenobiorum, scripsit monachorum Regulas, quas angelo dictante didicerat, simul et de tempore paschali. In Syria nativitas S. Victoris et Coronae sub Antonino imperatore, duce Alexandriae Sebastiano. Erat autem Victor miles a Cilicia. Cui Sebastianus in confessione fidei digicaminum ignis mitti, ubi triduo permanens non est laesus. Deinde venenum bibere jussus non est mortuus, sed veneficum potius afidem convertit; deinde jussum est nervos corporis ejus tolli; deinde oleum bulliens mitti in pudendis ejus. Post haec jussit lampades ardentes suspenso ad latera applicari; post hoc acetum et calcem simul misceri, et dari ei in ore. Deinde oculos erui; dein triduo deorsum capite suspendi, et dum adhuc spiraret, jussit eum excoriari. Tunc Corona cum esset uxor militis cujusdam, coepit beatificare sanctum Victorem pro gloria martyrii, et dum hoc faceret, vi
Abbreviated transcription (Latin):
ingressi ibi erat sc̃oꝵ multitudo subito ceci facti funt. Pal¬
macius hoc uidens. timore ꝑterritus nunciauit alexandro.
Atq milites in c̃ospectu eius exibuit. Tunc cepit alexan¬
der clamare. s cuies ohuimi. iudetis artẽ magicã. Respõdit
nr̃oꝵ Iubeat utiq pietas ur̃a offerri ce immolari dĩis neꝑeat.
res petblica tua ꝑ eoꝵ incantaciones. Btatuitur itaq dies.&
p̃conis uoce ilibentur om̃s unmolari mercurio. qui in ur-¬
be rome erant. Factũ est. dũ funderetur sanguis porci¬
nus. & uitulinus. & sacerdotes iuirgnesq baccarentur ꝑ
templũ de monis una eaꝵ iullana. nominȩ arrepta cepit cla¬
mare: D̃s calisti. ipse est. uiuus & uerus. ipsȩ in dignatus
est oppollucionib rei publice ur̃ȩ & cõteret regẽ morta¬
lem ur̃m quia nõ ad oratis ueritatẽ. Audiens boc palma¬
cuis. cucurrit ad beatũ calistũ transtibim ubi erat mul

Expanded text:
ingressi ubi erat sanctorum multitudo, subito caeci facti sunt. Palingressi ubi erat sanctorum multitudo, subito caeci facti sunt. Palmatius hoc videns, timore perterritus, nuntiavit Alexandro, atque milites in conspectu ejus exhibuit. Tunc coepit Alexander clamare: O cives optimi, videtis artem magicam? Respondit rum? Jubeat itaque pietas vestra offerri et immolari diis, ne pereat respublica per eorum incantationes. Statuitur itaque dies, et praeconis voce jubentur omnes immolare Mercurio, qui in urbe Roma erant. Factum est autem, dum funderetur sanguis porcinus et vitulinus, et sacerdotes virginesque baccharentur per templum daemonis, una ex illis Juliana nomine, arrepta coepit clamare: Deus Callisti, ipse vivus et verus, ipse indignatus est pollutionibus reipublicae vestrae, et conteret regem mortalem vestrum, quia non adoratis veritatem. Audiens hoc Palmatius, cucurrit ad beatum Callistum trans Tiberim, ubi erat mult
Abbreviated transcription (Latin):
cati Cuius corpus iussit. miquus uidex ante tẽplũ apolli¬
nis. intellude iactare. ut acanib rodaretur: Qd nocturno tẽp¬
posuer̃. in scͥpta ubi iam p̾dẽ corpus. beati martiris epbi¬
sub alexandro. imp̃eratore qui eũ fecit occidi alaudacio.
& corpus trai ꝑciuitatẽ atq intyb̃im iactari die kalendaꝵ
maiaꝵ. quod inter uentũ piscatores leuarunt. & narrauer᷑
macius cõsul cũ uxore & filiis & aliis ꝓmiscui sexus de
similit̃ cũ uxore sua blanda. qui ꝑ doctrinã calisti pape
& calepodii p̃sbiti nuꝑsuerant bapticati. hic eñ palmaciꝰ
cõsul alexandro imperatore ado carus acceꝑat habeo po¬
testatẽ ut xp̃ianos coieret scificare: Erat aũt multitudo xp̃i¬
anoꝵ eollecta in codã loco transtibim inter quos beatus
calistus ep̃s. urbis cũ clero suo. & senex p̃sbit̾. beatus calepo¬
dius. ad quos tenendũ palmacius cõsul milites direxit. Nu

Expanded text:
catur. Cujus corpus jussit iniquus judex ante templum Apollocatur. Cujus corpus jussit iniquus judex ante templum Apollonis in Tellude jactari, ut a canibus roderetur. Quod nocturno tempposuerunt in crypta, ubi jam pridem corpus beati martyris Episub Alexandro imperatore; qui eum fecit occidi a Laodicio, et corpus trahi per civitatem, atque injactari, die Kalendarum Maii. Quod inventum piscatores levaverunt, et narraverunt matius consul cum uxore et filiis, et aliis promiscui sexus de similiter cum uxore sua Blanda, qui per doctrinam Callisti papae et Calepodii presbyteri, nuper fuerant baptizati. Hic enim Palmatius consul Alexandro imperatori adeo charus, acceperat ab eo potestatem ut Christianos cogeret sacrificare. Erat autem multitudo Christianorum collecta in quodam loco trans Tiberim, inter quos beatus Callistus episcopus Urbis cum clero suo, et senex presbyter beatus Calepodius; ad quos tenendos Palmatius consul milites direxit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
eo gesta aureliano comiti. Iterũ principe ad huc traiano.
si quidẽ adrianus. nõ dũ imꝑabat. exibitus est. simul cũ ip¬
sis beatis duob p̃sbiteris. pͥmoq ineculeo leuatus & tortus
ungulis atq lampadib adtraciatus est. grauissime. Cũq
nullas daret uoces dixit ei. aurelianus. Quare taces : Sc̃s a¬
lexander respondit. Quia tẽpore orationis xp̃ianus homo
cũ deo loquitur. deposito aut̃ alexandro. iussit impius.
uidex applicari. euentũ. & theodolũ. & int̾rogauit bea¬
to alexandro. Qui st̃ isti: bc̃s alexander dixit. ambo
um. sc̃m̃ uero cordianũ similit̃ dap̃natũ in custodia publica
posuit. atq cuidã clemenciano qu̾e uicario eiꝰ loco dedat
tradidit. Iheorẽ porro eius ad aquas saluias manere p̃cepit.
atũ gordianũ iunctũ catenis sibi p̃sentari fecit. Illȩ in cõfes¬
sione xp̃i fixus. diu plũbatis ceditur. in ultimo capite trun¬

Expanded text:
eo gesta, Aureliano comiti iterum, principe adhuc Trajano eo gesta, Aureliano comiti iterum, principe adhuc Trajano siquidem Adrianus nondum imperabat, exhibitus est simul cum ipsis beatis duobus presbyteris; primoque in equuleum levatus, et tortus ungulis, atque lampadibus attractatus gravissime fuit. Cumque nullas daret voces, dixit ei Aurelianus: Quare taces? Sanctus Alexander respondit: Quia tempore orationis Christianus homo cum Deo loquitur. Deposito autem Alexandro, jussit impius judex applicari Eventium et Theodulum, et interrogavit beatum Alexandrum: Qui sunt isti? Beatus Alexander dixit: Ambo um; sanctum vero Gordianum similiter damnatum in custodia publica posuit; atque cuidam Clementiano, quem vicarium ejus loco dederat, tradidit. Uxorem porro ejus ad Aquas Salvias al. Silmas  maatum Gordianum vinctum catenis sibi praesentari fecit. Ille in confessione Christi fixus, diu plumbatis caeditur; in ultimo capite trun
Abbreviated transcription (Latin):
numentana. miliario .uII. sci alexandri pape. cũ euento. & teo¬
dolo p̃sbit̾is. sub traiano pͥncipe. iudice cuu eliano qui rome
partẽ senatoꝵ urbis cõuertit ad dnm. Qui post modũ iuben¬
te traiano pͥncipe. ab aureliano comite. utriusq miliciȩ carce¬
ri mancipatus. Post stupenda. et diuina miracula ubi ꝑ pu¬
erum qui ferebat faculam ardentem. et carcere nocturno si¬
lencio ꝑ fenestrã eductus : ad domũ quirini tribuni. ubi be¬
citus ermes p̃fectus subelistodia tenebatur. ꝑ ducitur: Post quã.
sanata est filia ipsius quirini balbina nomine. & ipse qui¬
rinus conuersus baptismi grãm desiderauit. Postq lib̾ati¬
onẽ & baptizacionẽ eoꝵ quos uinculis artatos in carcere
quirinus ipse tenuerat. inter quos duos quoq scĩsimos p̃sbi¬
teros. inter eos cõstrixerat euentũ. & teo dolũ. qui deorien¬
te uenerant: Post ista om̃ia. & siqua alia uenerabilit ab

Expanded text:
Numentana, milliario septimo, sancti Alexandri papae, cum Eventio et TheoNumentana, milliario septimo, sancti Alexandri papae, cum Eventio et Theodulo presbyteris sub Trajano principe, Judice Aureliano: qui Romanae partem senatorum Urbis convertit ad Dominum. Qui postmodum, jubente Trajano principe, ab Aureliano comite utriusque militiae, carceri mancipatus, post stupenda et divina miracula, ubi per puerum, qui faculam ferebat ardentem, e carcere nocturno silentio per fenestram eductus, ad domum Quirini tribuni, ubi beatus Hermes praefectus sub custodia tenebatur, perducitur; et postquam sanata est filia ipsius Quirini, Balbina nomine, et ipse Quirinus conversus baptismi gratiam desideravit, postque liberationem et baptizationem eorum, quos vinculis arctatos in carcere Quirinus ipse tenuerat, inter quos duos quoque sanctissimos presbyteros inter reos constrinxerat, Eventium et Theodulum qui de Oriente venerant; post ista omnia, et si qua sunt alia venerabiliter ab
Abbreviated transcription (Latin):
sollẽpnitatis in signe ꝓ fertur: Nist int̃dũ religiosisuni
postrilent. qui hanc tantũ ciusa illa ꝑegrinati ad uene¬
rint ut sibi enis reuelacio ouasi in p̃ciũ longuiq pegri¬
nationis deferattir. quod solũ ep̃i beneficio obtineri fert̃.
Que quidẽ crux in mat̾ia insensata uim tenens. ita ex
illo tẽpore innumeris penȩ cotidie hominũ uotis lignũ.
suũ commodat. ut detrimenta nõ sentiat. & quasi in¬
tacta ꝑ maneat. quotidiȩ duudua sum̃tib & semꝑ tota ueran¬
tib sed istam in putribilem uirtutẽ & indetribilẽ soliditatẽ. de
illius ꝓfecto carnis sanguinȩ bibit. quȩ passa mortẽ nõ uidit
corruptionẽ: Clauos quoq quib corpus dñi cũ fuerat ad six¬
sum eadem uenerabilis regina portauit adfiliũ ex quib
illȩ frenos con posuit. quib uteretur ad bellũ. & ex aliis
galeam nichilominus belli usib aptã ¶ Eodẽ die romȩ ua

Expanded text:
solemnitatis insigne profertur: nisi interdum religiosissimi solemnitatis insigne profertur: nisi interdum religiosissimi postulent, qui hac tantum causa illo perigrinati advenerint, ut sibi ejus revelatio, quasi in pretium longinquae peregrinationis deferatur; quod solum episcopi beneficio obtineri ferunt. Quae quidem crux, in materia insensata vim vivam tenens, ita ex illo tempore innumeris pene quotidie hominum votis lignum suum commodat, ut detrimentum non sentiat, et quasi intacta permaneat; quotidie dividua sumentibus, et semper tota venerantibus. Sed istam imputribilem virtutem et indestructibilem soliditatem, de illius profecto carnis sanguine bibit, quae passa mortem, non vidit corruptionem. Clavos quoque, quibus corpus dominicum fuerat affixum, eadem venerabilis regina portavit ad filium. Ex quibus ille frenos composuit, quibus uteretur ad bellum; et ex aliis galeam, nihilominus belli usibus aptam. Eodem die Romae via
Abbreviated transcription (Latin):
illico inter spectatores suos redi uuius incessit. Ergo erux
dñi tot aꝑta. etatib & uideis intẽpore passionis abscõdita.
neq gentib in edificationȩ fani t̾ram sine dubio ad ipiam fa¬
brica egerentib reuelata. nõ nediuna manu. latuit: ut iunc
inueniretur cũ religio se quereretur. Ita uit crucẽ xp̃i decuit.
ex ꝑm̃to resurrectionis inuenta et ꝓbata crur ap̃i est: dig
noq mox ambitu cõsecratur. condita in passionis loco basili¬
ca. quȩ auratis corusca laquearib et aureis diues altarib
archano repositã saerario crucis partẽ seruat. quã recue ar¬
genteis inconparabili side regina conditã dereliquit ibi
Namq partẽ ipsicis ligni salutaris detulit filio. quã ep̃s¬
pascha dñi agitur. ad orandã p̃pło pͥncepi ipse uenerantũ
ꝓmit. neq p̃ter hanc diem quã erucis ipsius mysteru ce¬
lebratur. ipsaq sacramentoꝵ causa est. quasi qđ a sacrȩ

Expanded text:
illico inter spectatores suos redivivus incessit. Ergo crux illico inter spectatores suos redivivus incessit. Ergo crux domini tot operta aetatibus et Iudaeis in tempore passionis abscondita neque gentibus in aedificatione fani terram sine dubio ad ipsam fabricam egerentibus reuelata, nonne diuina manu latuit, ut nunc inueniretur, cum religiose quaereretur? ita, ut crucem Christi decuit, experimento resurrectionisnoque mox ambitu consecratur, condita in passionis loco basilica, quae auratis coruscat laquearibus, et aureis dives altaribus, arcano repositam sacrario crucis partem servat, quam thecis argenteis incomparabilis fide regina conditam dereliquit ibi. Namque partem ipsius ligni salutaris detulit filio, quam epPascha Domini agitur, adorandam populo, princeps ipse venerantium promit. Neque praeter hanc diem qua crucis ipsius mysterium celebratur, ipsa quae sacramentorum causa est quasi quoddam sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
nis eligerẽt: aut salutare lignũ postipite lathronis abi¬
ciendo iuolarent. Ad erant quidẽ. & titulus illȩ qui gre¬
cis. & latnaus. atq ebraicis litt̾is apilato fuerat cõ seͥptus.
sed nec ipse satis euident̃ dñici ꝓdebat signa patibuli:
Respexit pias sidelit̾ estuantiũ euras dñs: & ipsi potusi¬
mũ. quȩ tam piȩ sollicitudinis princeps erat: huius cõsilii bu¬
men infundit: ut aliquẽ recens mortuũ inquiri et infer¬
ri iuiberet Macharius ꝑ idem tẽpus. eccłiȩ illius ep̃s pre¬
senserat: nec mora uerbũ factũ: cadauerin latũ est. depo¬
nitur iacenti una decrucib ad mouetur. & alta. sed eoꝵ
ligna mors spreuit. Posttremo dominicã crucẽ ꝓdit re¬
surreccio. et ad salutaris ligni tactũ morte ꝓ suga fummus
excussu. & corpus erectũ est: Tremefactisq uiuentib stecit
mortuus et funebrib ut lazarus cõdam uniculis expeditus.

Expanded text:
nis eligerent, aut salutare lignum pro stipite latronis abjinis eligerent, aut salutare lignum pro stipite latronis abjiciendo violarent. Aderat quidem et titulus ille qui Graecis et Latinis atque Hebraicis litteris a Pilato fuerat conscriptus, sed nec ipse satis evidenter Dominici prodebat signa patibuli. Respexit pias fideliter aestuantium curas Dominus, et ipsi potissimum, quae tam piae sollicitudinis princeps erat, hujus consilii lumen infudit, ut aliquem recens mortuum inquiri et inferri juberet. Macarius per idem tempus ecclesiae illius episcopus praesens erat. Nec mora, verbum factum, cadaver illatum est. Deponitur jacenti una de crucibus, admovetur et altera, sed eorum ligna mors sprevit. Postremo dominicam crucem prodit resurrectio, et ad salutaris ligni tactum, morte profuga, fumus excussum, et corpus erectum est; tremefactisque viventibus, stetit mortuus; et funebribus, ut Lazarus quondam, vinculis expeditus,
Abbreviated transcription (Latin):
quisised: de loco tantũ passionis. cercior fieri studu it. Iã¬
q nõ solũ de xp̃ianis doctrina & sc̃ĩtatos plenos uiros.
bed et de uideis ꝑitissimos. ꝓ priȩ qua miseri głiantur.
impietatis in dices ex quisunit. Et accitos in hierusolimã:
cõ gregauit. Tum om̃ium una de loco testificatione cõfir¬
mata est. iussit ilico unguente sine dubio cõcepto reue¬
lacionis instictu in ipsũ locũ oꝑã fossionis accingi. Parataq
mox cuuũ parit̃. et militari manu. breui laborẽ istius mo-¬
licionis ausit. et cõtra spem om̃ium. sed scđ̾m ipsius tan¬
tum reginę sidẽ alta egestione reseratis terre sinib ab¬
dite crucis archana patuerũt. bed cũ tres. parit̃ cruces.
ut cõdã fixe dño. & latronib steterant reꝑte fuissent.
gratulacio reꝑtaꝵ cepit anxia dubitatione cõfundi iusto
pioꝵ metu. ne forsitan aut ꝑ eruce dñi patibulũ latro¬

Expanded text:
quisisset, de loco tantum passionis certior fieri studuit. Itaquisisset, de loco tantum passionis certior fieri studuit. Itaque non solum de Christianis doctrina et sanctitate plenos viros, sed et de Judaeis peritissimos ut propriae qua miseri et gloriantur impietatis indices exquisivit, et accitos in Jerosolymam congregavit. Tum omnium una de loco testificatione confirmata est. Jussit illico, urgente sine dubio conceptae revelationis instinctu, in ipsum locum operam fossionis accingi; parataque mox civium pariter et militari manu, brevi laborem istius molitionis bausit, et contra spem omnium, sed secundum ipsius tantum reginae fidem, alta egestione reseratis terrae finibus, abditae crucis arcana patuerunt. Sed cum tres pariter cruces, ut quondam fixae Domino et latronibus stererant, repertae fuissent, gratulatio repertarum coepit anxia dubitatione confundi: justo piorum metu, ne forsitan aut pro cruce Domini patibulum latro
Abbreviated transcription (Latin):
ad hornandi studio tẽptauit opponere. Itaq in toto basilicȩ
spacio solus in sui cespitis spetiȩ uirens ꝑ manet: Et impres¬
sam diunoꝵ pedũ ueneratione calcati dõ pulueris ꝑspicua si¬
mul. ⁊ attigua uenerantib arena cõseruat. ut uere dici pos¬
I t ad orauinus in loco ubi stetert̃ pedes eius: Regina¬
illa uenerabilis. ut uenit hierusolimã: diligent̃. ⁊ pie lo¬
cis illic: ⁊ circa om̃ib diuinoꝵ curiosa in signiũ: ⁊ o¬
uł racio inueniendi sub eẽt. Cum index idonceus nemo
in ueniri possed ubi niemoriã. ⁊ curã religiosȩ cõscientiȩ.
uł obseruantię. ⁊ antiquitas. eui. ⁊ suꝑ stitionis impiȩ¬
ciuiturnitas ab oleuisset. uerũ ipse omlum. ⁊ terris. ⁊ a¬
nimis. oꝑtoꝵ cõscio. ⁊ teste dño sidelis mulier scm̃ spi¬
ritũ ꝑ affectũ piũ meruit. quo ad spirante cũ rem ab
humana cõ scientia diuinitus remotã frustrã diligens re¬

Expanded text:
adornandi studio temptauit adponere. itaque in toto basilicae adornandi studio temptauit adponere. itaque in toto basilicae spatio solus in sui cespitis specie uirens permanet et inpressam diuinorum pedum uenerationem calcati deo pulueris perspicua simul et adtigua uenerantibus harena conseruat, ut uere dici possit: ado r au i ill U S ubi steterunt pedes eius. illa uenerabilis ut uenit Hierosolymam diligenter et pie locis illic et circa omnibus diuinorum curiosa insignium et ouel ratio inueniendi subesset, cum index idoneus nemo inueniri potuisset, ubi memoriam et curam religiosae conscientiae uel obseruantiae et antiquitas aeui et sudiuturnitas abolevisset? Verum ipso omnium et terris et animis opertorum conscio et teste Domino, fidelis mulier sanctum Spiritum per affectum pium meruit. Quo aspirante, cum rem ab humana conscientia divinitus remotam frustra diligens re
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i ꝓfanȩ impietatis cõtagio. ⁊ religioni suȩ redderȩ: ut¬
ad eccłiam tandẽ in terrã horiginis suȩ celebraretur: Itaq ꝓor¬
to filii imꝑatoris. a sensu mater angusta. Pate factis ad oꝑa
sc̃a thesaris. t̾oto abusa fisco est. Quantoq sũptu atq cultu
regina poterat ⁊peligiõnȩ suadebat. edificans basilicas: cõ¬
texit om̃s ⁊ ex coluit locos. in quib salutaria nobis mis¬
teria pietatis suȩ in carnacionis. ⁊ passionis. ⁊ resurrecti.
atq ascensionis sacramentis dñs redẽptor impleuerat: Mi¬
rũ uero int̃ hec quod inbasilica ascensionis. locus ille gan¬
tũ dequo in nube susceptus ascendit. captiui iam in sua
carnȩ ducens captiuitatẽ nrãm. ita sacratus diuinis uesti¬
giis dicitur: ut numquã tegi marmore aut pauimento po¬
terit. hemꝑ excussis solo respuente: quȩ manus respuentȩ.¬

Expanded text:
ab omni prophanae inpietatis contagio et religioni suae reddere, utab omni prophanae inpietatis contagio et religioni suae reddere, ut ecclesia tandem in terra originis suae celebraretur. itaque prompto filii imperatoris adsensu mater Augusta patefactis ad opera sancta thesauris toto abusa fisco est, quantoque sumptu atque cultu regina poterat et religio suadebat, aedificatis basilicis contexit omnes et excoluit locos, in quibus salutaria nobis mysteria pietatis suae incarnationis et passionis et resurrectionis atque ascensionis sacramentis dominus redemptor inpleuerat. mirum uero inter haec, quod in basilica ascensionis locus ille tantum, de quo in nube susceptus ascendit, captiuam in sua carne ducens captiuitatem nostram, ita sacratus diuinis uestigiis dicitur, ut numquam tegi marmore aut pauiri receperit semper excussis solo respuente quae manus
Abbreviated transcription (Latin):
furgerot. sirrexit ut regnaret. iuidex ut iudicaret.
nbechleem quoq ubi agnouerat bos possessore̾ suum.
⁊ asinus p̾sepe clm̃ sui. Ibi principes hoñł inficiati sal¬
uatorẽ dñm infames hominũ amores mortesq coluerͤ.
ꝓdito nouo sydere regis et̾tu ubi cunabula suplices eũ
suis opib adorauierant᷑ caldei ibi barbaras libidines
amaxiũ mixte semuuris planexere meretrices ꝓdolor.
quȩ pietas hominũ. hanc in pie̾tatẽ cõ pensare poterit: Ubi sa¬
cra nati saluatoris in fancia uagierat: illic ueneris lamenta
singmentiũ lascuus luctib infamis ritus ululabat. ⁊ ubi
uirgo peꝑat. adulters colebantur: Mansit oscłi prioris ne¬
sua quã matris elena fidȩ meruit. quȩ diuino ut exitus do¬
ta loca illa dñicis in pressa uestigiis. ⁊ diunarũ erga nos
oꝑũ signata monumentis purgare destructis tẽplũ. ⁊ idolis

Expanded text:
surgeret, surrexit ut regnaret, judex vel rex judicaret. surgeret, surrexit ut regnaret, judex vel rex judicaret. In Bethleem quoque ubi agnoverat bos possessorem suum , et asinus praesepe Domini sui, ibi principes hominum inficiati Salvatorem Domini, infames hominum amores moresque coluerunt. Prodita novo sidere regis aeterni ubi cunabula supplices cum suis opibus adoraverant Chaldaei, ibi barbaras libidinesamasium mixtae semiuiris planxere meretrices. pro dolor! quae pietas hominum hanc inpietatem conpensare poterit? ubi sacra nati saluatoris infantia uagierat, illic Veneris lamenta fingentium lasciuis luctibus infamis ritus ululabat, et ubi uirgo pepererat, adulteri colebantur. Mansit hoc saeculi prioris nesua quam matris Helenae fide meruit, quae diuino, ut exitus dota illic loca dominicis inpressa uestigiis et diuinorum erga nos operum signata monumentis purgare destructis templis et idolis
Abbreviated transcription (Latin):
fugit a quo satis honorifice religioseq susceptꝰ ẽ. Q uicq cau¬
sa ei quã fama conꝑerat diligencius cognita. scͥbit ad fratrẽ
ꝑ certo se cõꝑisse qd̵ sacerdos dĩ sumi athanasius iniuste fuga¬
tus exilia pateret᷑. Reu̾sus itaq ad constanciũ cũ litteris ad
ȩccłiã suã ꝑmittit᷑ ire ⁊irursũ pꝰ mortẽ illius fugatꝰ usq ad io¬
uiam imꝑiũ latuit. A quo honorifice ⁊ officiosissimis luteris
tino principe cuius upse extitit mat̾ Inuencionis aut̃ p̾cio¬
si ligni ystoria cognita digna ita se habi. Adrianus qui
undecimꝰ cesar imperator rome erat estimans se fide̾ xp̃ia¬
nã loci inuidia ꝑ empturũ in loco passionis simulachrũ iouiᷤ
consecrauit. Et bechleem adonis phano ꝓphanata ẽ. Ut qͣsi
ridie i fundamentũ ȩccłis tolleret᷑ si inhis locis ydola co¬
letent᷑ in quib xp̃s natꝰ est ur pateret᷑. Passus est ut re¬

Expanded text:
fugit; a quo satis honorifice religioseque susceptus est. Quique caufugit; a quo satis honorifice religioseque susceptus est. Quique causa ejus, quam fama compererat, diligentius cognita, scribit ad fratrem, pro certo comperisse quod sacerdos Dei summi Athanasius injuste fugatus, exsilia pateretur. Reversus itaque ad Constantium cum litteris, ad Ecclesiam suam permittitur ire. Et rursus post mortem illius fugatus, usque ad Joviniani imperium latuit; a quo honorifice et officiosissimis litteris tino principe, cujus et ipsa exstitit mater. Inventionis autem pretiosi ligni historia cognitu digna ita se habet: Adrianus, qui undecimus Caesar et imperator Romae erat, existimans se fidem Christianam loci injuria perempturum, in loco passionis simulacrum Jovis consecravit. Et Bethleem Adonidis fano profanata est, ut quasi radix et fundamentum Ecclesiae tolleretur, si in his locis idola colerentur in quibus Christus natus est ut pateretur, passus est ut re