comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um eẽt ce¬
sar in cit̾io
um rumo¬
res afferebantur. Lict̾isq item la¬
interse dare. Cõurndi has causas¬
ẽẽ pͥmum qd uererentur ne omni
paccita gallia ad eos exercitus nr̃
cidduceretur. demde qd̾ ab ñ null
gallis sollicitarent᷑ ꝑtim qui ger¬
mauos diutius in gallia uerscr¬
ex̾citũ hiemare atq in ueterascͥe
in gallia moleste ferebant. ꝑtun
qmͣ mobilitate ⁊ leuitate am̃mi
nouis imꝑiis studebant. ab non
uullis etiam qd̾ in gallia a potẽ¬
tiorib atq his qui ad conducen¬
dos homines faculcates habebant.
uulgo regna occupabantur. quo
minus facile eam rem imperio
nr̃o consequi poterant. His nũ¬
tiis licterisqz cõmotus cesar. du¬
as legiones incitiore gallia uo¬
uas couscripsit. ⁊ ͥ eunte estate
in ult̾iorem galliam qui dedu¬
ceret quintum pedum legatum
misit. ip̃e cum pͥmum Ibuli co¬
pia ẽẽ inciꝑet ad exercitũ uenit.
Dat negotiũ senouib ieliquis¬
qz gallis qui finituui belgis er̃t.

Expanded text:
um esset Caesar in citeriorum rumores adferebantur litterisque item Lainter se dare. Coniurandi has esse causas: primum quod vererentur ne, omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur; deinde quod ab non nullis Gallis sollicitarentur, partim qui, ut Germanos diutius in Gallia versarexercitum hiemare atque inveterascere in Gallia moleste ferebant, partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant; ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant
Abbreviated transcription (Latin):
ante annis deio taro. Neq tamẽ
usꝙͣ diutius moratus ẽ. quam
necessitas urbanarũ seditionũ
pati iudebatur. Reb infelicissĩe

Expanded text:
ante annis a Deiotaro. Neque tamen usquam diutius moratus est quam necessitas urbanarum seditionum pati videbatur. Rebus felicissime
Abbreviated transcription (Latin):
eriut qͦ incursiones hostium uitan¬
di cã conuenire cousuerunt. Eo
ꝓficiscitur cũ legiouib locum
reppent egregie nat᷑a atq opere
iuuitum. tamen hunc duabus
ex ꝑtibus oppugnare contendit.
Iõstes paulisꝑ morati. militũ
mr̃o impetum non tulerunt. sese¬
q ex alia ꝑte oppidi eiecerunt.
Megnus ibi numerus pecoris
reytus: multiq in fuga siuit
comprehensi atq interfecti.

Expanded text:
quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militum nostrorum impetum non tulerunt seseque alia ex parte oppidi eiecerunt. Magnus ibi numerus pecoris repertus, multique in fuga sunt comprehensi atque interfecti.
Abbreviated transcription (Latin):
pontem mediocri spatio. ut u ar¬
bor truuci siue naues deitiendi
opeo nusa o̾e̾nt abarbaus misse
hic defensorib ecrum rerum ius
minueretur neu ponti noceirut
Dneb .x. quib macia cepta eut
comportar omni ponte effecto eecits
tinducitur. Cescr ad utraniq ꝑtẽ
pontis firmo presidio relicto i fi¬
nes sigonbroꝵ intendit. Interini
aic complurib ciuitatib ad enm
lequti beniunt. quib pricem atq
amitiam petentib lib̾alit iñdet.
obsidesq ad se adduci iubet. At si¬
gambri ex eo tpr̃e quo pous mcti¬
suis ercesserant. sucq omnia ex¬
portauertut seq in colitudniem
Ac siluas abdidenit.
Esar paucos dies in eorũ
fibꝰ moratꝰ om̃ibꝰ uicis. edificus¬
q incensio. frumentioq succẽus.
se in finnes ibioꝵ ircepit: ata ss
aureilium sium pollicitus srabi
sueius ꝓ merentur. hec ab hioto¬
griouit. sueuos postes. quam per
ex ploratoratores pontem fierco¬
pissent. more suo concilio habico
de oppidis demginrent. lctꝰ seio¬

Expanded text:
arborum trunci sive naves deiciendi operis causa essent a barbaris missae, his defensoribus earum rerum vis minueretur neu ponti nocerent. Diebus X, quibus materia coepta erat comportari, omni opere effecto exercitus traducitur. Caesar ad utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fines Sugambrorum contendit. Interim a compluribus civitatibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet. At Sugambri, ex eo tempore quo pons instisuis excesserant suaque omnia exportaverant seque in solitudinem ac silvas abdiderant. esar paucos dies in eorum finibus moratus, omnibus vicis aedificiisque incensis frumentisque succisis, se in fines Ubiorum recepit atque his auxilium suum pollicitus, si a Suebis premerentur, haec ab iis cognovit: Suebos, postea quam per exploratores pontem fieri comperissent, more suo concilio habito de oppidis demigrarent, liberos, uxo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuecte continentẽ petiuerunt.
Eadem nocte accidit ut ẽẽt luna
plena qui dies incrritimos estus
maximos mocceano efficere con¬
sueuit. nrĩsq id erat in cognitũ
Ita uno tempore et longis naues
quib cesar excitum tuansportan¬
dum curciuerat quasq in aridũ
subdux̾at estus complebat. et
oueunas que ad anchoras em̃t
deligate: tempestas afflictabat.
n ulla mĩs facultas aut c̃mini¬
strandi auit auxiliandi dabatur.
Complurib nauib fractis reliq
cum eẽnt fumb anchoris reliquis¬
q armam̃tis amissis ad nauigã¬
dum mutiles. magna id qd̾ necẽẽ
erat accidere totius ex̾citus ꝑcur¬
batio est. Neq enim naues emĩt
alie quibus reportari possent:
⁊ omĩci deerant q̃ aid reficiendas
stabat hyemari in gallia oport̾e

Expanded text:
provectae continentem petierunt. provectae continentem petierunt. Eadem nocte accidit ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano efficere consuevit, nostrisque id erat incognitum. Ita uno tempore et longas naves, quibus Caesar exercitum transportandum curaverat, quas Caesar in aridum subduxerat, aestus complebat, et onerarias, quae ad ancoras erant deligatae, tempestas adflictabat, neque ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi dabatur. Compluribus navibus fractis, reliquae cum essent funibus, ancoris reliquisque armamentis amissis ad navigandum inutiles, magna, id quod necesse erat accidere, totius exercitus perturbatio facta est. Neque enim naves erant aliae quibus reportari possent, et omnia deerant quae ad reficiendas stabat hiemari
Abbreviated transcription (Latin):
ultro in continentem legatis mis¬
sis pacem ai se pecissent bellũ siue
causa intulissent. iguoscere impri¬
dentie dixit. obsidesq impeirut.
Quorum illi statim ꝑtem dederũt
partem exlongiquiorib locis ar¬
cessitam pancis post diebus se de¬
turos ẽẽ dixeriuit. Int̾ea suos in
aigtos remigͣre iusserunt. pͥncipes
undiq cõuenere: et se ciutatesq
siras cesari cõmodare ceꝑiuit. His
rebus pace confirmata: pꝰ diem
quartum qui est in brictãmam
uentum naues .xuiii. de quibus
supra demonstratũ est. q̃ equites
sustulerant ex suꝑiore portu leni
uento soluerunt. Que cũ appro¬
ꝓinquarent britãnie ⁊ ex ccistris
ud̾entur tanta tempestas subico
orta ẽ: ut nulla earum cursum
fecte referrentur. alie ad inferio¬
rem ꝑtem insule que ẽ ꝓpiꝰ solis
occasum magno sui cum ꝑiculo.
deic̾entur. Que tam̃ canchoris iac¬
tis cumi aluctibus complerentur.
necessano aduersa nocte in altũ

Expanded text:
ultro in continentem legatis misultro in continentem legatis missis pacem ab se petissent, bellum sine causa intulissent, ignoscere se imprudentiae dixit obsidesque imperavit; quorum illi partem statim dederunt, partem ex longinquioribus locis arcessitam paucis diebus sese daturos dixerunt. Interea suos in agros remigrare iusserunt, principesque undique convenire et se civitatesque suas Caesari commendare coeperunt. His rebus pace confirmata, post diem quartum quam est in Britanniam ventum naves XVIII, de quibus supra demonstratum est, quae equites sustulerant, ex superiore portu leni vento solverunt. Quae cum adpropinquarent Britanniae et ex castris viderentur, tanta tempestas subito coorta est ut nulla earum cursum rant profectae referrentur, aliae ad inferiorem partem insulae, quae est propius solis occasum, magno suo cum periculo deicerentur; quae tamen ancoris iactis cum fluctibus complerentur, necessario adversa nocte in altum
Abbreviated transcription (Latin):
latere aꝑto. in uniuersos tela co¬
iciebant. Qd cũ animaduticẽet
cesar: scaphas longarũ nauiũ.
item speculatoria. nauigia mili¬
tibus compleu nicsit. et quos la¬
borantes consper̾at his qubcidia
lubictebat. Nũ simul in ando
constit̾unt. sius ominib conse¬
cutis.iu hostos impetum tecͥiut.
uiiu ad pstinam fortunã cesaui
defuit. Hostos prelio suꝑati. sł
atꝙ se ex fuga receꝑunt. Itatim ad
cesarem legatos de pace miser̃t.
obsides daturos.q̃q imꝑasset sese
facturos polliciti sunt. bna cũ hio
legatis cõmius atrebas uenit. quẽ
supra demonstrauemm a cesareĩ
britãuiam premicsum. Hunc illi
enaui egressum cũ ad eos oratoris
modo cesars mandata ꝑfeiret cõ¬
prehend̾ant. atq in uincla con¬
lecenint. Qum prelio facto remi¬
ferunt. ⁊ impetenda pace eius iei
culyam m multitudiẽ ꝯtulerũt.
⁊ pp̃ imprudentiam ut ignosceret᷑¬
petiuerunt. Cesar questus qd̾ cum

Expanded text:
latere aperto in universos tela colatere aperto in universos tela coniciebant. Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. Nostri, simul in arido constiterunt, suis omnibus consecutisunum ad pristinam fortunam Caesari defuit. Hostes proelio superati, simul atque se ex fuga receperunt, statim ad Caesarem legatos de pace miserunt; obsides sese daturos quaeque imperasset facturos polliciti sunt. Una cum his legatis Commius Atrebas venit, quem supra demonstraveram a Caesare in Britanniam praemissum. Hunc illi e navi egressum, cum ad eos oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in vincula coniecerant; tum proelio facto remiserunt et in petenda pace eius rei culpam in multitudinem contulerunt et propter imprudentiam ut ignosceretpetiverunt. Caesar questus quod, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ditior paulum remoneri ab on̾aris
nanib ⁊ ueruis ncitau. ⁊ ad latus
aptiaui hostium conctitui. atq inde
sundio. sagittis.torm̃tis hoctes ꝓ
peli. de sumouen iussit. Queirs
iagno usiui mĩs fuit. Nam ⁊ na¬
uunt figura ⁊ remoꝵ motu. et n¬
usitato geneir cormentoꝵ ꝑmoti
Uaibam cõnstiterunt. ac palions
peder uetulerint. a nris militus
la i ferelut obcestatu deos. ut
ea ues legiom feliciter euenret
Desilite inquie cõmuilitoues nnsi
nultis aquilani hostibus prodere.
duna uũ cohortat int̾ se ne tantit
dedecus admtteirtur: unuicie naui
deciliernt. Hos item ex ꝓxm
puis nauubus cum cousperistent
qua subsequi poterant. aitq al
alia e uaui. quib cũq signis otꝰ¬
rent se aggtegubat. inaguopere
ꝓturbabantur. Hostes uero no¬
tis omuib uadis ubi ex littore
aliquos singulares ex nae egre¬
dientes consper̾ant. icitatis eqs
impeditos adoriebantur. plures
paucos arcimisistebant. Alii ab

Expanded text:
ditior, paulum removeri ab onerariis ditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde fundis, sagpelli ac submoveri iussit; quae res magno usui nostris fuit. Nam et navium figura et remorum motu et inusitato genere tormentorum permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt. Atque nostris militibus uilam gerebat, obtestatus deos, ut ea res legioni feliciter eveniret, ' desilite', inquit, ' milites, nisi vultis aquilam hostibus prodere; Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt. Hos item ex proximis primi navibus cum conspexissent, e neque signa subsequi poterant atque alius alia ex navi quibuscumque signis occurrerat se adgregabat, magnopere perturbabantur; hostes vero, notis omnibus vadis, ubi ex litore aliquos singulares ex navi egredientes conspexerant, incitatis equis impeditos adoriebantur, plures paucos circumsistebant, alii ab
Abbreviated transcription (Latin):
tempore nactus. scd̾u dato signo
⁊ sublatis anchoris circiter nuł.
pacĩ .uii. ab eo loco ꝓgressus. ap¬
to hoc plano litore naues ꝯstituit.
at bardan consilio romanoꝵ cogi¬
to p̾misso equitatu ⁊ escedariis
quo pleriunq in preliis uti con¬
suerunt: reliquis copiis cõsequuti
nr̃os uauib egredi ꝓrohibebant
Euit ob has causas summa dit¬
ficultas. qd naues pp̃ magnitudi¬
nem uisi in alco conctitui non po¬
terant. militib autẽ iguotis lo¬
cis impeditis manib magno et
guui oueie armoꝵ oppressis. sił
⁊ nauib desiliendum. ⁊ in fluctib
consistendum. ⁊ cũ hostilb euit
puguandum. cumi illi aut ex
ando ⁊ paulum in aqua ꝓgresti
dutib membris expeditis notic¬
suuis locis audact᷑ cela coicerene
⁊ equos insueeactos incitarent. Qui
buo uti preliis consueneint utebãt
Qd̾ ubi cesar animadutit: nauus lon¬
gos quauun ⁊ speties eiat barluris
iusitatior. ⁊ motus ad usum expe¬

Expanded text:
tempore nactus secundum, dato signo tempore nactus secundum, dato signo et sublatis ancoris, circiter milia passuum VII ab eo loco progressus aperto ac plano litore naves constituit. At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso equitatu et essedariis, quo plerumque genere in proeliis uti consuerunt, reliquis copiis subsecuti nostros navibus egredi prohibebant. Erat ob has causas summa difficultas, quod naves propter magnitudinem nisi in alto constitui non poterant, militibus autem, ignotis locis, impeditis manibus, magno et gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in fluctibus consistendum et cum hostibus erat pugnandum, cum illi aut ex arido aut paulum in aquam progressi omnibus membris expeditis, notissimis locis, audacter tela coicerent et equos insuefactos incitarent. Quibibus uti proeliis consuerant utebantur. Quod ubi Caesar animadvertit, naves longas, quarum et species erat barbaris inusitatior et motus ad usum expe
Abbreviated transcription (Latin):
nactus ydonecamn ad nauigan¬
dum tempestatem .iiiͦ. fere ui¬
gilia nanes soluit. equites ꝙ
in ult̾iorem portum ꝓgrodi et
naues conscendere. ⁊ se seqͥ iussit.
A quib cum paulo tardius esset
admiuistratum. ip̃e hora diei cir¬
citer .iiii. cũ pͥmis nauib bricta¬
niam attigit. atq ibi in om̃ib
collib expositas hostiũ copias
armatas conspexit. ciuiꝰ loci hoc
eiat nata. ad eo montib angu¬
stis mare continebatur. ut ex loci
supenorib in litus telum adigi
posset. Nunc adgrediendum locũ¬
nequaqmͣ pdoneum earbitratus.
dum ueliq naues eo conueurent
ad horam nonam in auchoris
expectauit. Int̾im legatis nibunis¬
q milicum conuocatis. et que ex
uoluseno cognouisset et q̃ fier
uellet ostendit: monuit q rei uti
militaris intio inaxnne ut maii¬
tuie res poctularent. ut quam celerẽ
acq ustabilem motum hr̃ent ad
uutum ⁊ ad tempus õs res abhis
quumi iustiarentur: Hio dillis.

Expanded text:
nactus idoneam ad navigannactus idoneam ad navigandum tempestatem III. fere vigilia solvit equitesque in ulteriorem portum progredi et naves conscendere et se sequi iussit. A quibus cum paulo tardius esset administratum, ipse hora diei circiter IIII. cum primis navibus Britanniam attigit atque ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas conspexit. Cuius loci haec erat natura atque ita montibus angustis mare continebatur, uti ex locis superioribus in litus telum adigi posset. Hunc ad egrediendum nequaquam idoneum locum arbitratus, dum reliquae naves eo convenirent ad horam nonam in ancoris expectavit. Interim legatis tribunisque militum convocatis et quae ex Voluseno cognovisset et quae fieri vellet ostendit monuitque, ut rei militaris ratio, maximeque ut maritimae res postularent, ut, cum celerem atque instabilem moutum et ad tempus omnes res ab iis administrarentur. His dimissis
Abbreviated transcription (Latin):
cidilse cabitratus. qd̾ n pꝰ t̾gũ
hoctem relinq̃re uolebat. ueq belli
gerendi pp̃ anm tempus sacultatẽ
habebat. n has tantularũ rerã
occupationes sibi britaniue ante¬
ponendas iudicabat. magnũ hio
numer obsidum nuꝑat. quib ad¬
ductio ess in adem recepit. Namb
cutiter .l.xxx. onerariis coactis c̃¬
tractisq qd satis ẽẽt ad ducis tnͣs¬
portandas legiones existuaber
Nuicqrd pͥterea nauium longar
habełat id questorib legatis i¬
Rectesꝙ distubuit. Huc cĩcedebãt.
i. onenire naues que ex eoloco
ab mnilib passus .uiii. uento tene¬
bantur. cominus in eiuidem por¬
tum uenire possent. Has eqͥtib¬
distribuit. Reliquũ ex̾titũ tituno
sabino. ⁊ lucio aurunculeio cocte
legatis. in ienapios. atq in eos
pagos mormioꝵ aib quibus ad
eũ legati nõ uen̾ant deducẽdũ
dedit᷑. Publium sulpitiũ rufum
legctum cum cum eo presidio
qd scitis ẽẽ arbitibat᷑ portũ te¬
nere iussit. His constitutis reb

Expanded text:
cidisse arbitratus, quod neque post tergum hostem relinquere volebat neque belli gerendi propter anni tempus facultatem habebat neque has tantularum rerum occupationes Britanniae anteponendas iudicabat, magnum iis numerum obsidum imperat. Quibus adductis eos in fidem recipit. Navibus circiter LXXX onerariis coactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit. Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII vento tenebantur quo minus in eundem portum venire possent: has equitibus tribuit. Reliquum exercitum Q. Titurio Sabino et L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapios atque in eos pagos Morinorum a quibus ad eum legati non venerant ducendum dedit; Sulpicium Rufum legatum cum eo praesidio quod satis esse arbitrabatur portum tenere iussit. His constitutis rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuuere uoluit. cumi intellig̾ent ⁊
tiunsire. Accessit etiam qd illa ꝑo
equitatus usipetum. ⁊ tenecheroꝵ
qmͣ supͣ cõmemorcui predandi. fri¬
mentandiq causa mosam tnͣsisse
n prelio interfuicse. post fugam
gallieq bellum intulissent sibi dede
in galliam transire in equum exi¬
stimaret. cur sui quicqmͣ ẽẽ impii
auit potestatis trancrhenum postu¬
laret: ubii autẽ qui huni ex trans¬
rant. amicitiam fecerant. obsides
dedemnt. magnoꝑe orabant ut sibi
cuxilium fercet. qd grauiter ab sue¬
uis prem̾entur. Del si id facere occu¬
pationib rei. pͭ. prohiberet᷑: ex̾citũ
ntꝰ rhenũ transportaret. Id sibi au
xilium spemq reliqui temporio sa¬
tis futurum. Cantum ẽe nom̃ apd¬
eos aitq opimonem ex̾citus roman
cirionisto pulso. et hoc noniccuo pͥ¬
lio facto etiaui ad ultimas g̾miauor
nationes. uti opinione ⁊ auncitia.¬

Expanded text:
timere voltimere voltransire. Accessit etiam quod illa pars equitatus Usipetum et Tencterorum, quam supra commemoravi praedandi frumentandique causa Mosam transisse neque proelio interfuisse, post fugam Galliae bellum intulissent sibi dederin Galliam transire non aequum existimaret, cur sui quicquam esse imperii aut potestatis trans Rhenum postularet? Ubii autem, qui uni ex Transrant, amicitiam fecerant, obsides dederant, magnopere orabant ut sibi auxilium ferret, quod graviter ab Suebis premerentur; vel, si id facere occupationibus rei publicae prohiberetur, exercitum modo Rhenum transportaret: id sibi ad auxilium spemque reliqui temporis satis futurum. Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc novissimo proelio facto etiam ad ultimas Germanorum nationes, uti opinione et amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
mo excesserant rhenumq tnͣsiem̃t
passim fug̾e cepit: ad quos consec¬
tandos cesar equitatũ misit. Cer¬
mam pꝰ t̾ga clamore aiudito. cum
suos interfici iuderent. armis ab¬
iectis signis q militarib relictis.
se excastus eiecerunt. ⁊ cum ad cõ¬
fluentem mose ⁊ rhem ꝑuenissẽt.
cipitaiuerunt atq ibi timore uass¬
tudine. in flumins oppressi ꝑient
Nri ad pnũ õs incolumes. ꝑ pau¬
cis nuln̾atis. ex tanti belli tunore
cum hostiũ nũs capitũ. cccc. xxx.
nilium fuisset se in castun recepe¬
rint. esar his quos in castris
ietimerat: Discedendi pocestatẽ
fecit. Illi supplicia cruciatusq
galloꝵ ueriti quoꝵ agros uexaue¬
uint remauere se cipud eũ uelle
dixerunt. his cesar lib̾tatem
concessit.
Ermanico bello confecto.
multis dectiusis cesar sta¬
tuit sͥ rhenum ẽẽ tnͣseundum Enũ
illa fuit iustissima qd̃ cum iude̾t
geriucnos cam fale impelli qd ĩ
galliam uenirent: sius qͦ reb oos

Expanded text:
mo excesserant Rhenum transierant mo excesserant Rhenum transierant passim fugere coepit, ad quos consectandos Caesar equitatum misit. Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent, armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris eiecerunt, et cum ad confluentem Mosae et Rheni pervenissent, aecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. Nostri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belli timore, cum hostium numerus capitum CCCCXXX milium fuisset, se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit. Germanico bello confecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustissima quod, cum videret Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos
Abbreviated transcription (Latin):
tisseut. prelium pridie cõmisissent.
siuul ut si quid porsent de iduciis
fallendo impetuurent. Quos sibi cesar
oblatos grauius illos iecinen iussit.
ip̃e os̃ copicis castris eduxit. equito¬
aicie tuplici instituta ⁊ celenter .uiii.
miliũ itinere confecto: prius ad ho¬
stium castiu ꝑuenit. qul quid agͥet᷑.
gennan sentire possent. Qai omĩb
rebus subito ꝑc̾citi a celi̾tate aduẽ¬
tus nñ. ⁊ discessu suorr n consiliũ
hñdi. n crmci capiendi spatio daco
ꝓturbantur. copias ne aduersus
hostem educ̾e cuicastin defendere.
an fuga salutem petere prectaret.
Cuoꝵ tunor cũ fremitu ⁊ concursu
significaretur: milites nr̃i pͥstim
diei ꝑfidia incitaiti ñ castra trru¬
perunt. Quoꝵ qui celenter arma
capere potuerunt paailisꝑ mĩs re¬
sticerunt. atq inter carros impedi¬
mentaq prelium comuncerunt.
At reliqua multitudo pueroꝵ mu¬
lierumq. namq cũ om̃ib sis do¬

Expanded text:
tissent, proelium pridie commisissent, tissent, proelium pridie commisissent, simul ut, si quid possent, de indutiis fallendo impetrarent. Quos sibi Caesar oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitaAcie triplici instituta et celeriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium castra pervenit quam quid ageretur Germani sentire possent. Qui omnibus rebus subito perterriti et celeritate adventus nostri et discessu suorum, neque consilii habendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, copiasne adversus hostem ducere an castra defendere an fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia incitati in castra inruperunt. Quo loco qui celeriter arma capere potuerunt paulisper nostris restiterunt atque inter carros impedimenta proelium commiserunt; at reliqua multitudo puerorum mulierumque nam cum omnibus suis do
Abbreviated transcription (Latin):
acceptis decidisset. atq id crater qui
iam prelio excesseit ꝓcul aminad¬
ũtisset. incitato equo se hostibus
optulit: atq iterfectus ẽ. Axe cc̃õ
prelio. cesar neq iam sibi legatos
audiendos. neq conditiones aca¬
piendas arbitrabatur abhis qui
ꝑ dolum atq insidias petitm pace
ultro bellum intulissent. ex pectare
uero duni hostium copie augent᷑:
equitatusq ren̾teretur summe de¬
eneutie ẽẽ iudicabat. et cognita
gullor infiriuicate quantũ iem
apud eos hoctes uno prelio auuctoͭ.
dent consecuti. sentiebat quib ad
consilia capienda. uichil ipatii dã¬
dum existunabat: His concticutis
reb et consilio cum legatis. et que¬
store cõnuricato. ne quem dien
pugne p̾f̾untteret. oportuncsina
res accidit. quod post tridie eiꝰ diei
ꝓͥncipib. maiorib q natu adbibi¬
tis eum in castra uenerunt: sil
ut dicebatur purgandi su causa.
quod contia ẽẽt dictum. ⁊ ip̃i pe¬

Expanded text:
acceptis cecidisset atque id frater, qui acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio excesserat, procul animadvertisset, incitato equo se hostibus obtulit atque interfectus est. Hoc facto proelio Caesar neque iam sibi legatos audiendos neque condiciones accipiendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atque insidias petita pace ultro bellum intulissent; expectare vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur summae dementiae esse iudicabat, et cognita Gallorum infirmitate quantum iam apud eos hostes uno proelio auctoritatis essent consecuti sentiebat; quibus ad consilia capienda nihil spatii dandum existimabat. His constitutis rebus et consilio cum legatis et quaestore communicato, ne quem diem pugnae praetermitteret, oportunissima res accidit, quod postridie eius diei principibus maioribusque natu adhibitis, ad eum in castra venerunt, simul, ut dicebatur, sui purgandi causa, quod contra atque esset dictum et ipsi pe
Abbreviated transcription (Latin):
fectos qui omni equitatu aute ceste¬
runt mittit qui uuuciarent. ue ho¬
stos prelio lacesserent. ⁊ si ip̃ĩ scices¬
serentur sustin̾ent quoad ip̃e cũ exci¬
hi ꝓpius accessisset. Et hostes ubi
puiuii nr̃os euites conspereiunt.
np̃i nout empliꝰ. dccc. equites hr̃ent.
qd IQui frumentandi cã erant
bams mosam ꝓfecti. nondum re¬
legati cor paulo ante a cesare di¬
scessenuit. acq his dies indutus:
erat ab eis petitus. impetu. facto
celeriter nr̃os ꝑturbauerunt. Rur¬
cus hio resistentib suci consuetudi
ne ad pedes desilueriuit. suffossis¬
ꝙ eqnis compluribq mĩc deiettio.
his uit fortitimus piso. aquitimꝰ
amplissimo gen̾e ncitus. cuius
auus in ciuitate sua ieginunob¬
tueunt amicus a senatu no
apellatus. Dic cũ fũ intcluso ab
hostib aurilium ferret. illim picdo
eriput ap̃e equo uulueinto deiatuo
quoad potuit fortistime resistit.
Cum cirtũ uentus multio uuliub

Expanded text:
fectos, qui cum omni equitatu antecessefectos, qui cum omni equitatu antecesserant, mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent, et si ipsi lacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propius accessisset. At hostes, ubi primum nostros equites conspexerunt, ipsi non amplius DCCC equites haberent, quod ii qui frumentandi causa ierant trans Mosam profecti nondum relegati eorum paulo ante a Caesare discesserant atque is dies indutiis erat ab his petitus, impetu facto celeriter nostros perturbaverunt; rursus his resistentibus consuetudine sua ad pedes desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis his vir fortissimus Piso Aquitanus, amplissimo genere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat amicus a senatu nostro appellatus. Hic cum fratri intercluso ab hostibus auxilium ferret, illum ex periculo eripuit, ipse equo vulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit; cum circumventus multis vulneribus
Abbreviated transcription (Latin):
ouis auium uuere existimantur.
multisq capitib in occeanũ iauit.
Cesar cum ab hoste nõ amplius pas¬
suum .xii. milib abẽet. ut euit cõ¬
stitutum. ad eum legati ren̾tunt᷑.
qui iu itinere congresti. magno¬
pent ue longius progredereturora¬
bant. Cum id non impetrassent
petebant uti ad cos equites qui ag¬
men aute celsissent p̾mitt̾et. eos¬
ꝙ pugua ꝓhiberet. sibiq uti pote¬
statem face̾t in ubios legatos mit¬
tendiuquoꝵ si pͥncipes ac senatus
sioi ireuirando sidem fecisset. o
condicioue q̃ acesaie feurtur se usiũ¬
ra ostendebant: ad has res confici¬
endus sibi tudui spatiũ dauet. Hoc
omĩa cesar. eodem nullo ꝑtineie ar¬
bicinbatur. ut t̾ridu ioꝵt ietirãte
equices eoꝵ qd abeent reu̾terentur
tamen sese uon longius milib pas¬
firm iiiiͦ. aquationis cã ꝓcestumn
codie dieit. Huc post̾o die quam aꝑ¬
quentissiiui conuenirent ut de eoꝵ
poctulatis cognosc̾e̾t. Int̾ini ad ꝑie¬

Expanded text:
ovis avium vivere existimantur, ovis avium vivere existimantur, multis capitibus in Oceanum influit. Caesar cum ab hoste non amplius passuum XII milibus abesset, ut erat constitutum, ad eum legati revertuntur; qui in itinere congressi magnopere ne longius progrederetur orabant. Cum id non impetrassent, petebant uti ad eos equites qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna prohiberet, sibique ut potestatem faceret in Ubios legatos mittendi; quorum si principes ac senatus sibi iure iurando fidem fecisset, ea condicione quae a Caesare ferretur se usuros ostendebant: ad has res conficiendas sibi tridui spatium daret. Haec omnia Caesar eodem illo pertinere arbitrabatur ut tridui mora interposita equites eorum qui abessent reverterentur; tamen sese non longius milibus passuum IIII aquationis causa processurum eo die dixit: huc postero die quam frequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis cognosceret. Interim ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
dere quoꝵ suit legati apud se. ⁊ de
sueuoꝵ in uiriis querautur ⁊ ad se
aib ubiis imꝑciturum. Legati hec se
ad suos relat᷑os dixeriuit. et redde li¬
bercita. post diem t̾cium aid cesarẽ
reu̾suros. Int̾ea ne ꝓpius se castra
moueret petiueriuit. Ne id quidem
cesar cise nupetiu  posse dixit. Cogno¬
uerat enim maignam ꝑtem eqͥtat
cib his aliquot diebus aute p̾dandi
frumentandiq cansa cid ambina¬
ritos transmosam iuicsom. Hos
expectari equites. atq eius iei cãu
moram int̾poni arbitrabatur. eo¬
sa ꝓfluit ex monte uosego qui est
m finib lignonũ. ⁊ ꝑte quadã ex
rheno receptr q̃ appellcitur. Uacalꝰ
insulamq efficit batauoꝵ in eccanũ
inaluit. noq longuis ab occeauo ii¬
libus paccuum. lxxx: in rhenũ ineluit.
Rhenus autem oritur ex lepontiis
qui alpes incolunt. ⁊ longo spacio
treueroꝵ. citatus fertur: et ubi ocen¬
barbarisq nacionib incolitur:
e quib sunt qui piscib. atq qui

Expanded text:
dere, quorum sint legati apud se et de dere, quorum sint legati apud se et de Sueborum iniuriis querantur et a se  Ubiis imperaturum. Legati haec se ad suos relaturos dixerunt et re deliberata post diem tertium ad Caesarem reversuros: interea ne propius se castra moveret petierunt. Ne id quidem Caesar ab se impetrari posse dixit. Cognoverat enim magnam partem equitatus ab iis aliquot diebus ante praedandi frumentandi causa ad Ambivaritos trans Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi arbitrabatur. Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Lingonum, et parte quadam ex Rheno recepta, quae appellatur Vacalus insulam efficit Batavorum, in Oceanum influit neque longius ab Oceano milibus passuum LXXX in Rhenum influit. Rhenus autem oritur qui Alpes incolunt, et longo spatio Trevirorum citatus fertur. Et ubi Oceabarbaris nationibus incolitur, ex quibus sunt qui piscibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
germanos ẽẽ audiebat. a qiubus
cum pancor dieꝵ iter aibẽet. legnti
ab his ueneriunt. quoꝵ hec fuit or̃o.
germanoꝵ consuetudo hec sit a
menoribus tindita ut quicumq
bellum inferant resistere. n depre¬
car. Hec tamẽ dr̃e uenisse inuitos.
eiectos de domo. si suam guͣmi ro¬
mam uelint. posse eis utiles esse
cicos. uł sibi cigros actubuant.
łͫ paticuitur tener eos quos armis
possederint. sese unis sueius con¬
cedere. quib ne dii quidem inimor¬
talos pares ẽẽ possuit. D exitus¬
t̾ris eẽ neminem. quem non su¬
pare possint ad hec cesar que ui¬
sum ẽ respoudit. S exitus fuit
orcitionis: sibi nullam cum is
amicitiam ẽẽ posse si in gallia
remanerent. neq uerũ ec̃. qͥ suos
fines tueri nõ potuerint alienos oe¬
cupare. uz ullos in gallia uacare a¬
gros qui dari tante presertim mul¬
titudini sine iniuria possuit.s li¬
cere si ueluit in ubioꝵ finib consi¬

Expanded text:
Germanos audiebat. A quibus Germanos audiebat. A quibus cum paucorum dierum iter abesset, legati ab iis venerunt, quorum haec fuit oratio: Germanorum consuetudo haec sit a maioribus tradita, Quicumque bellum inferant, resistere neque deprecari. Haec tamen dicere venisse invitos, eiectos domo; si suam gratiam Romani velint, posse iis utiles esse amicos; vel sibi agros attribuant vel patiantur eos tenere quos armis possederint: sese unis Suebis concedere, quibus ne di quidem immortales pares esse possint; reliquterris esse neminem quem non superare possint. Ad haec Caesar quae visum est respondit; sed exitus fuit orationis: sibi nullam cum iis amicitiam esse posse, si in Gallia remanerent; neque verum esse, qui suos fines tueri non potuerint alienos occupare; neque ullos in Gallia vacare agros qui dari tantae praesertim multitudini sine iniuria possint; sed licere, si velint, in Ubiorum finibus consi
Abbreviated transcription (Latin):
Igis ramorib ãtq auditionibus
ꝑmoti. de suminis reb seꝑe consi¬
lie ieuut: quoꝵ eos in uestigio pe¬
untere necẽe est: cum inc̾tis rumo¬
sribus seruiant. ⁊ pleriqz ad uolun¬
tatem eor ficta respondeant. Qua
consuetudine cognita cesar ne
grmori bello occuiteret. maturiꝰ
quam consueu̾at ad excitu
ficiscitur. Eo cum uenisset: eaq̃
fore suspicatus ert. fucta cogno¬
uit iuicsas legationes ab nõ null
cuutatibus ad germanos: inuita¬
tosq eos uti ab rheno discederent.
omia q̃qz postulassent ab se fore
panita. Qua spe adducti germcim
lacius iam uagabantur: ⁊ in fi¬
nbus eburoꝵ et condru somini
qui sunt treneroꝵ clientes ꝑuene¬
rant. Pncipib gallie euocatis
cesar ea q̃ cognouenit. dissimulã¬
da sibi existuauit. eoꝵqz aminis
ꝓmulsis ⁊ confirmatis. equita¬
niiq imꝑato. bellum cum germa¬
ius gerere constituit. Re frum̃tana
compata. equitatib q delectis. it
in ea loca fac̾e cepit. quib in locis

Expanded text:
atque auditionibus permoti de summis saepe rebus consilia ineunt, quorum eos in vestigio paenitere necesse est, cum incertis rumoribus serviant et pleri ad voluntatem eorum ficta respondeant. Qua consuetudine cognita Caesar, ne graviori bello, occurreret, maturius quam consuerat ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, ea quae fore suspicatus erat facta cognovit: missas legationes ab non nullis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discederent: omnia quaeque postulassent ab se fore parata. Qua spe adducti Germani latius iam vagabantur et in fines Eburonum et Condrusorum, qui sunt Treverorum clientes, pervenerant. Principibus Gallice evocatis Caesar ea quae cognoverat dissimulanda sibi existimavit, eorumque animis permulsis et confirmatis equitatu imperato bellum cum Germanis gerere constituit. Re frumentaria comparata equitibusque delectis iter in ea loca facere coepit, quibus in locis esse
Abbreviated transcription (Latin):
ciendam non existimabat: ip̃e ido¬
nesm tempestatẽ nactus. paulo
post mediami noctem naues sol¬
uit. Que õs incolumes ncontinẽ¬
tem ꝓueneruit. S ex his oneniue
due eosdem portus qͦs reliq capere
nõ potuerunt: ⁊ paulo intm delate
sinit . Euib enauib cũ eẽut erpo¬
siti nilites circiter.ccc. atq m
castra contendent. morim qͦs cẽ¬
sar inbritãniam proficiscens.
pacatos reliqueuit spe prede adducti
pͥmo non ita mogno suoꝵ iui̾o cõ¬
stiterunt ac si sese int̾fiai uollent
arma ponere ingserũt. Cum illi orle
facto sese defend̾ent. celeuter ad cla¬
morem hominum circiter nulia
sex conueneriut. Quare iincicita
cesar omniem ex castris equitatũ

Expanded text:
ciendam non existimabat. Ipse idociendam non existimabat. Ipse idoneam tempestatem nactus paulo post mediam noctem naves solvit, quae omnes incolumes ad continentem pervenerunt; sed ex iis onerariae duae eosdem portus quos reliquae capere non potuerunt et paulo infra delatae sunt. Quibus ex navibus cum essent expositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circiter milia VI convenerunt. Qua re nuntiata, Caesar omnem ex castris equitatum
Abbreviated transcription (Latin):
peedicaueriunt. ⁊ quanta predre
fiende. at q imppetuũ suilbandi
facultaus duretur si romaos cr̃¬
stus eepulissent demonstusenĩ
Uus diebus celenter maqua neu¬
titudine peditatus. equitatusꝙ
coacta ad castir uenerunt. Cesar
⁊ sridem quod superiorib diebus
accedeit. fore udebat: ut sedent
hostes prilsi celentate ꝑiauuru
esfugent :⁊ aiuen nactus equites
arater.xxx. quos cõmuis atcebas
de quo aute dictũ ẽ.: secũ tũ porta¬
uerat. legiones in aicie pro cast̾s
conaitiut. Commicto prelio dinti
ur̃oꝵ militum impetum hostes
ferre non potuerunt: ac t̾ga uͥte¬
runt. Quos tanto spatio setuti.¬
rbus efficere potuerunt. complu¬
ies ex his atideruit. deinde omũ
longe lateq edificiis incensis.
incastrase receꝑunt. Eodem diẽ
legati ab hostib missi ad cesarẽ
de pace uenerunt. His cesar mi¬
meriuu obsidum quem antea
impauiat duppliccuut. cocq in
continentem adduci inecit. qd
ppiqua dic equinoctii infirmis
nauib hyemi nauigationem subi¬

Expanded text:
praedicaverunt et quanta praedae faciendae atque in perpetuum sui liberandi facultas daretur, si Romanos castris expulissent, demonstraverunt. His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt. Caesar, etsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut, si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen nactus equites circiter XXX, quos Commius Atrebas, de quo ante dictum est, secum transportaverat, legiones in acie pro castris constituit. Commisso proelio diutius nostrorum militum impetum hostes ferre non potuerunt ac terga verterunt. Quos tanto spatio secutiiribus efficere potuerunt, complures ex iis occiderunt, deinde omnibus longe lateque aedificiis incensis se in castra receperunt. Eodem die legati ab hostibus missi ad Caesarem de pace venerunt. His Caesar numerum obsidum quem ante imperaverat duplicavit eosque in continentem adduci iussit, quod propinqua die aequinoctii infirmis navibus hiemi navigationem subi
Abbreviated transcription (Latin):
usi: in potestatem sabiem uenerũt
atq titurius. ⁊ .l. cotta legati qui
in mencipior fines legiones du¬
xerant omĩb eoꝵ agris uastatis.
frumentis succisis edifitiisq in¬
censis. quod menapii se õs in densis¬
simas siluais cibdiderant ad cesarẽ
se recepuut. Cesar in belgis oñ le

Expanded text:
in potestatem Labieni venerunt. At Q. Titurius et L. Cotta legati, qui in Menapiorum fines legiones duxerant, omnibus eorum agris vastatis, frumentis succisis, aedificiis incensis, quod Menapii se omnes in densissimas silvas abdiderant, se ad Caesarem receperunt. Caesar in Belgis omnium le
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq ⁊ si sumina difficultas faci¬
endi pontis ꝓponebatur ꝓpt̾ lati¬
tud inem iupiditatem altitudinẽ¬
q fluninis. tamen id sibi conten¬
dendum: aut aliter nõ tuaducẽdũ
ex̾citum existimabat. Rationem
pontis hanc instituit. Cigna bina
sequipedalia paiulũ ab uuo p̾acuta
dim̾sa ad alticudinẽ fluũs int̾uallo
pedum duoꝵ inter se iuugebat. ł. xx
cum machinacionib ĩmissa in aluĩe
non sublice modo derecte ad ppendi¬
culum. s ꝓne aic fastigiate. ut scd̾u
naturrm fluimuis ꝓcumberent. Hic
item conturia duo ad eundem modũ
tura distabat binis utrmq alitelis
abextrena ꝑte distinebantur quio
disclusis atq in contrariam ꝑtem
ieuiuctis: tanta eint oꝑis firmi¬
tudo atq ea rerum natura. ut quo
meior uis aque se inicitanisset. hoc
artius illigata tenerentur. Hec
derecta mat̾ie iniecta contexebem¬
tura longuriis ctatibq concter¬
nebantur. ac inchilosecius sublice
ad inferorem ꝑtem fluĩs obliq

Expanded text:
Itaque, etsi summa difficultas faciendi pontis proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemque fluminis, tamen id sibi contendendum aut aliter non traducendum exercitum existimabat. Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. Haec cum machinationibus immissa in flumen non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed prone ac fastigate, ut secundum naturam fluminis procumberent, iis item contraria duo ad eundem modum tura distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur; quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur; ac nihilo setius sublicae et ad inferiorem partem fluminis oblique
Abbreviated transcription (Latin):
n qnͣta ẽẽt insule magnitudo n
Q aut quante notiones incolerent.
u quem usñ belli hr̃ent. aut quib¬
ictitutis ut̾entur. n qui cẽut ad
maiorum nauigium iuultitudĩs
ydonei portus repperui potat adde
cagnoscenda pͥusquã ꝑiculumi soc̾et.
nislusenum cum longa naue pͥmit¬
⁊ tit. Muic maudat uti exploratis
omubus rebus ad sequam pͥmum
uentatur. ip̃e cum onuidus copiis
in mormos ꝓficiscitur: qd unde eurt
brenissimꝰ in britaniam traioctꝰ
Luc naues undiq extuntins
regionib. ⁊ qmͣ suꝑiore estace adre¬
nencum bellum fecemt clcissem.
nibet conuenire. Int̾im consilio
euis cognito. ⁊ ꝑ mercatores ꝑ la¬
eur uemunt. qui pollicentur
obsides dere atq imꝑio .p .i. ob¬

Expanded text:
neque quanta esset insulae magnitudo neque neque quanta esset insulae magnitudo neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem usum belli haberent aut quibnstitutis uterentur, neque qui essent ad maiorem navium multitudinem idonei portus reperire poterat. Ad haec cognoscenda, prius quam periculum faceret, Volusenum cum navi longa praemittit. Huic mandat ut exploratis omnibus rebus ad se quam primum revertatur. Ipse cum omnibus copiis in Morinos proficiscitur, quod inde erat brevissimus in Britanniam traiectus. Huc naves undique ex finitimis regionibus et quam superiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet convenire. Interim, consilio eius cognito et per mercatores perlai veniunt, qui polliceantur obsides dare atque imperio
Abbreviated transcription (Latin):
mianon aduentiu expectore. atq
di decertar constitince. Quod
ubi cesar comꝑit. onũb his reb
confectis quaꝵ terum causa ꝯxcitũ
tinducere constituerat. ut germa¬
nis mecum iuiceret ut sigtunbres
ulcisceretur. ut ubios obidione
liburet: diebus omnuo. xuii. tñs
rhenum consumptis. satis. ⁊ ad
laudem ⁊ ad utilitatem ꝑfectum
carbitintus se in galliam recepit.
poutemq rescidit. Erigua porte
estatis. reliqua cesar. ⁊ si in his
locis quod omius gallia ad septẽ¬
tuioues uergit icite sũt hyenies.
tu cuxilia intelligebat. Et si tẽ¬
pus anni ad bellum gerendũ defe¬
cenit: tamen magno usui sibi
fore arbitinbatur si uł insulam
adisset. et genus honinnũ ꝑsperiss.
locti portus. aditus cognonictet.
q̃ omia fere gallis enut in cogni¬
ta. Neq enĩ tenere p̾ter mercci¬
tores adit illos quisquam. nz his
ipĩs quicquam p̾ter oram mari¬
timam citqz eas regiones que sũt
contui gallias notum ẽ. Itaq euo¬
catis ad se udiq merccitoribus.

Expanded text:
manorum adventum expectare atque ibi decertare constituisse. Quod ubi Caesar comperit, omnibus iis rebus confectis, quarum rerum causa exercitum traducere constituerat, ut Germanis metum iniceret, ut Sugambros ulcisceretur, ut Ubios obsidione liberaret, diebus omnino XVIII trans Rhenum consumptis, satis et ad laudem et ad utilitatem profectum arbitratus se in Galliam recepit pontemque rescidit. Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae sunt hiemes, ta auxilia intellegebat, et si tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita. Neque enim temere praeter mercatores illo adit quisquam, neque his ipsis quicquam praeter oram maritimam atque eas regiones quae sunt contra Galliam notum est. Itaque vocatis ad se undique mercatoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur. hortatusq ut in ea
lententia ꝑmanent. eos domuni
ip̃e a trebatib suꝑatis regem ibi
constituerat. cuiꝰ ⁊ uirtutem.
⁊ consilium probabat. et quem
sibi fidelem esse arbitrabatur.
cuiusq auctoritas in his regio¬
nib incigni habebatur mittit.
Niuc imꝑat quas possit adeat
dem soquantur. seq eo celeriter
uenturum nuntiet. Uolusenus
ꝓspectis regionib quantum ei
fcicultatis dari potuit. qui ex na¬
ue egredi ac se barbaris cõmict̾e
non cuideret .u. die ad cesarem
reu̾titur. q̃q ibi ꝑspexisset renũ¬
tiat. Dum in his cesar locis na¬
uium ꝑandarum cã moratur ex
magna parte morinor ad eum le¬
gati uenerunt. qui se de suꝑioris
temꝑis consilio eecusarent. qd
homunes barbari ⁊ nr̃e cõsuetudi¬
ius imꝑiti bellũ. ꝑ .r. fuissent. seq¬

Expanded text:
llicitus hortatusque ut in ea sententia permanerent, eos domum ipse Atrebatibus superatis regem ibi constituerat, cuius et virtutem et consilium probabat et quem sibi fidelem esse arbitrabatur cuiusque auctoritas in his regionibus magni habebatur, mittit. Huic imperat quas possit adeat ani fidem sequantur seque celeriter eo venturum nuntiet. Volusenus perspectis regionibus omnibus quantum ei facultatis dari potuit, qui navi egredi ac se barbaris committere non auderet, V die ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset renuntiat. Dum in his locis Caesar navium parandarum causa moratur, ex magna parte Morinorum ad eum legati venerunt, qui se de superioris temporis consilio excusarent, quod homines barbari et nostrae consuetudinis imperiti bellum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtibus tela conici ammadũtit.
Nam qd̾ ex ueliquis ꝑtib de mes¬
so frumenco una parõ eiut reliqͣ
suspicati hostes huc nr̃os ẽẽ uen¬
turos uoctu in silius delituentut.
Cum disꝑsos depositis armis mi
metendo occupatos subito adort.
paucis interfectis. reliquos nc̾¬
tis ordinib ꝑcurbauerant. sii
equitatu. atq eẽdis circũdedeiãt
Sruus hoc ẽ ex eẽdis pugne. pri¬
mo ꝑ om̃s ꝑtes equitant ⁊ tela
conituint ãtq ip̃o terrore equoꝵ.
⁊ strepitu rocarum ordines plex
ꝙ ꝑturbant. Et cũ senit̾ equitum
dut̾uias insuuauerunt. ex eẽdis
deciliunt.⁊ pedites preliantur
aurige interm paulatimi e p̾lio
excedit: atq ita cursus colio¬
cantuut si illi a multitudine ho¬
stũ p̾mant᷑ ex peditũ ad cuos re¬
ceptum habrant. Ita mobilitatem
opurcum. stabilitatẽ peditum inpliis
prestant. oc tantuni usu cotidiano
⁊ cxcieatione efficiunt. uti in declie
ac peccipiti loco mucitates equos su¬

Expanded text:
partibus tela coici animadvertit. partibus tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos su