comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Godescalcis hereticus arabano archi¬
ep̃o racionabiliter ut multis uisum ẽ. con¬
uincit᷑. sed tamen in suo ꝑseuerauit errore:
Scã helena imꝑatrix afilio suo constan¬
tino magno pͥmo huiꝰ nominis imꝑatore
Romȩ in ȩccłia scõꝵ marcellini ⁊ peR̃i
martyrum inmausoleo purpureo sepul¬
ta. ad franciam atheosiso monacho tͣns¬
fertur et indiocesi Remensi magna fran
scilicet suꝑbiȩ & discordiȩ egisse ut franci
terga uerterent:
Rium imꝑatorẽ. in Gallias mittunt᷑. et
apud indam monasterium honorifice
condunt᷑. Lames ualida Germaniam
attrunt ita ut etiam pat̾ filiũ suum
deuorare uoluerit quo tẽpore rabanꝰ
archiep̃s multam pauꝑib beniuolenti
am exhibuit:
Paroluis rex francoꝵ filios frĩs sui pip¬
pini regis pippinũ ⁊ karolũ regnũ in
quietantes capit. & in monachos atton¬
sos inmonasterium trudit.¬
i Normanni ꝑ¬
mare britannicum hostia liseris ingres¬
si urbem Nannetẽ inuadunt epm̃ sab¬

Expanded text:
Godescalcus hereticus a Rabano archiepiscopo rationabiliter, ut multis visum est, convincitur; sed tamen in suo perseveravit errore. Sancta Helena imperatrix, a filio suo Constantino Magno primo hujus nominis imperatore Rome in ecclesia sanctorum Marcellini et Petri martyrum in mausoleo purpureo sepulta, ad Franciam a Theogiso monacho transfertur, et in diocesi Remensi magna Francscilicet superbiae et discordiae, egisse, ut Franci terga verterent. rium imperatorem in Gallias mittuntur, et apud Indam monasterium honorifice conduntur. Fames valida Germaniam attrivit, ut etiam pater filium suum devorare voluerit; quo tempore Rabanus archiepiscopus multam pauperibus benivoam exhibuit. Carolus rex Francorum filios fratris sui Pippini regis Pippinum et Carolum regnum suum inquietantes capit, et in monachos attonsos in monasterium trudit. Northmanni mare Britannicum ostia Ligeris ingressi, urbem Nannetem invadunt, episcopum Sab
Abbreviated transcription (Latin):
Seroiͦ romane eccłiȩ. cxx. p̃sidet Iste est
tñ se contulit: ieor auxilio xp̃oforũ inua
sorẽ capiens ⁊ incarcerẽ Rudens latent̃
Romã ingressus papatũ inuasit:iroma¬
nos minis ⁊ terrorib pepulit ut omnes
ordinationes formosi irritas haberent:⁊
inultionẽ sue repulse qd̃ dictu nefas est
formos ũ sepulchro extractũ insedẽ pon¬
tificatꝰ sacerdotalit̃ indutũ decollari
precepit ⁊ insuꝑ trib digitis abscisiꝰ in
tyberim iactari fecit et om̃s qͦs ille or¬
dinauerat in iuste exordinauit:⁊ iniꝰtiꝰ
reordinauit. Quẽ apiscatorib inuentũ
et inbasilica apłoꝵ principis loculo de¬
portatũ. quedam scõꝵ imagines adorãse
et uenerabilit̃ salutasse palã omib uise sc̃
Apud Grecos romanꝰ pater basileos factꝰ.
ut securiꝰ ageret matrẽ constantini imꝑa¬
toris uxorẽ duxit. suam uͦ filiã ipsi constã¬
tino despondit

Expanded text:
Sergius Romanae aecclesiae 123u s presidet. Iste est tsorem capiens, et in carcerem trudens, latenter Romam ingressus, papatum invasit; et Romanos minis et terroribus perpulit, ut omnes ordinationes Formosi irritas haberent; et in ultionem suae repulsae, quod dictu nefas est, Formosum sepulchro extractum in sedem pontificatus sacerdotaliter indutum decollari precepit, et insuper tribus digitis abscisis in Tiberim jactari fecit, et omnes quos ille ordinavit, injuste exordinavit, et injustius reordinavit. Quem a piscatoribus inventum et in basilica apostolorum principis loculo deportatum, quaedam sanctorum imagines adorasse et venerabiliter salutasse palam omnibus visae sunt. Apud Grecos Romanus pater Basileos factus, ut securius ageret, matrem Constantini imperatoris uxorem duxit suam vero filiam ipsi Constantino d
Abbreviated transcription (Latin):
norum cum uxore ⁊ filiis et sua parte
danorum mosuntiȩ baptizat᷑: ⁊ ab im¬
ꝑatore munerib: et parte fresiȩ inbene¬
ficium sibi daca honorat᷑. Hilduinus
abbas sq̃ dyonisii sacriq: palatiĩ archi¬
capellanꝰ romam mittens ab eusenio
papa sc̃i sebastiam martyris corpꝰ ac¬
cepit et suessionis inbasilica sc̃ medar¬
di collocauit. Ubi dum adhuc inhuma¬
tum in loculo in quo allatũ fuerat ia¬
ceret. tanta signoꝵ et uirtutũ gratia
innomine enisdem marty ris enitit.
ut anullo mortaliũ uel enumerari uł
enarrari possint quoꝵ quedã tanti stu¬
poris ẽẽ dicunt᷑. ut humanã fidẽ exce¬
dant nisi certũ ẽẽt dĩn ꝓ quo id̃ martyr
passusẽ. omnia facere posse.
cellim et peħi martyrum de Roma sub¬
lata et infranciam kanslata. multis sig¬
nis clarificata sunt Corpꝰ etiã scĩ Greso¬
rii papȩ ad urbẽ suessionis translatũ
esse dicitur.
tus huiꝰ nominis Gresoriꝰ papa Romanȩ¬

Expanded text:
norum cum uxore et filiis et sua parte Danorum Moguntiae baptizatur; et ab imperatore muneribus et parte Fresiae in beneficium sibi data honoratur. Hilduinus, abbas de Sancti Dionisii sacrique palatii archicapellanus, Romam mittens a papa Eugenio sancti Sebastiani martyris corpus accepit, et Suessionis in basilica sancti Medardi collocavit. Ubi dum adhuc inhumatum in loculo, in quo allatum fuerat, jaceret, tanta signorum et virtutum gratia in nomine ejusden martyris enituit, ut a nullo mortalium vel enumerari vel enarrari possint. Quorum quaedam tanti stuporis esse dicuntur ut humanam fidem excedant, nisi certum esset, Deum, pro quo idem martyr passus est, omnia facere posse. cellini et Petri matyrum de Roma sublata et in Franciam translata, multis signis clarificata sunt. Corpus etiam sancti Gregorii pape ad urbem Suessionis translatum esse dicitur. tus hujus nominis papa Gregorius Roman
Abbreviated transcription (Latin):
ta pecuna corruptũ ei poculũ morti¬
ferum dedit. qͦ hausto. ꝑ triduũ exci¬
tari non potuit. aꝑtis ocłis nil loqui
aut sentire ualens Quȩ res eũ repeda¬
re coegit. Quẽ recedentẽ euido ꝑsecutꝰ
Bõnefacꝰ romane echiȩ. exii presidet.
Arnulfꝰ impator longua egritudine dis¬
solutꝰ. uł ut qͥdã ferunt afflictꝰ aminutis
uermib qͦs pedunclõs uocant ade ieor¬
pore eiꝰ scatientib ut anullo medicorum

Expanded text:
ta pecunia corruptum, ei poculum mortita pecunia corruptum, ei poculum mortiferum dedit; quo hausto per triduum excitari non potuit, apertis oculis nil sentire aut loqui valens. Quae res eum repedare coegit. Quem recedentem Guido persecutBonefacius Romanae aecclesiae 115u s presidet. Arnulfus imperator longa egritudine dissolutus, vel ut quidam ferunt afflictus a minutis vermibus, quos pedunculos vocant, adeo in corpore ejus scaturientibus, ut a nullo medicorum
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ ⁊ fidẽ eoꝵ qͥ ordinati fuerant
om̃s consectiones eiꝰ ratas ẽẽ deb̾e samio¬
ri consilio iudicantib p̃sertim formosus¬
cũ ipse amarino papa absolutꝰ fuĩt a
sacramenti ꝑiurio. Ab hoc formoso aR¬
nulfus rex inuitat᷑ romam uenit s non
ad misus romã leonianã obsedit Lepꝰ¬
culo forte uersus urbẽ fugiente ⁊ exerci¬
tu cum nimio clamore sequente: Roma¬
ni timentes se de muro ꝓiciunt:⁊ bostib
ꝑ factos aceruos murũ ascendendi lo¬
cum faciunt. Sic capta roma illos qui
papam iniuriauerant decollari fecit.¬
Satellite balduimꝰ flandrensiũ comitis
ꝓeo quod abbatiã scĩ uedasti aRebatis
a barolo inbeneficiũ acceꝑat. q baldii¬
nus ꝑ aliquot annos ꝙͣ uis nullo conce
dente inuaserat.
castra nat᷑a munita resistere poterarł
dum se fugiendo tutaret᷑. imꝑator uro¬
rem eiꝰ obsedit. que iam reb sui diffi¬
dens. ꝑunũ imꝑatoris familiarẽ mul¬

Expanded text:
dignitatem et fidem eorum qui ordinati fuerant, dignitatem et fidem eorum qui ordinati fuerant, omnes consecrationes ejus ratas esse debere saniori consilio judicantibus; presertim cum ipse Forsacramento et perjurio. Ab hoc Formoso Arnulfus imperator Romam venit, sed non admissus Romam Leoninam obsedit, Lepusculo forte versus Romam fugiente, et exercitu cum clamore nimio sequente, Romani timentes se de muro projiciunt, et hostibus per factos acervos locum ascendendi murum faciunt. Sicque capta Roma, ipapam injuriaverant, decollari fecit, etsatellite Balduini Flandrensium comitis, pro eo quod abbatiam sancti Vedasti Atrebatis a Karolo in beneficium acceperat, quam Balduinus jam per aliquot annos, quamvis nullo concedente, invaserat. castra natura munita resistere poterant, dum se fugiendo tutarentur, imperator uxorem ejus obsedit ; quae jam rebus suis diffidens, per unum imperatoris familiarem, mul
Abbreviated transcription (Latin):
do contͣlaicos qͥ auctoritatẽ ep̃alẽ imini¬
ormosus portuensis ep̃s Romane ec¬
łiȩ papã facere uoluerant. Hic formosus
cũ aliqñ insinistrã suspicionẽ uenisset .uiͦii.
ioħi pape timore eiꝰ fugiens. ep̃atũ portu¬
ensem reliquit. et qͥa reuocatꝰ apapare¬
dire noluit. anathematizatꝰ ẽ: itandem
ad satisfaciendũ pape insallia ueniens.
usꝙ adlaicalẽ habitũ degradatꝰ ẽ. iurats
se non ampliꝰ Romã intraturũ. nec ep̃atũ
sue urb̃ repetiturũ. confirmans etiã ꝓpͥe¬
manꝰ scripto. se in laicali cõmumone ꝑse¬
uerat᷑m. Post amarino successore ioħis.in
ep̃atu contͣ datũ sacmentũ restitutꝰ non
solũ romã intrauic s: etiã Romane eccłç¬
papatũ suscepit Propt̃ qͦd cũ multoscã¬
dalo multa pmultos annos questio et¬
ẽẽ. deb̃e p̃iudicantib aliis econtͣ qͣł cunq
fuerit formosꝰ tñ ꝓpt̃ sacerdotał officii

Expanded text:
do contra laicos, qui auctoritatem episcopalem immido contra laicos, qui auctoritatem episcopalem immi 14. Formosus Portuensis episcopus Romanae aec praevaluerant. Hic Formosus cum aliquando in sinistram suspicionem Joanni papae venisset, timore ejus fugiens, episcopatum Portuensem reliquit: et quia revocatus a papa redire noluit, anathematizatus est: et tandem ad satisfaciendum papae in Galliam veniens, usque ad laicalem habitum degradatus est: jurans se non amplius Romam intraturum, nec episcopatum suae urbis repetiturum; confirmans etiam pmanus subscripto, se in laicali communione perseveraturum. Post a Marino successore Johannis in episcopatu contra datum sacramentum restitutus, non solum Romam intravit, sed etiam Romanae aeccpapatum suscepit. Propter quod cum multo scandalo per multos annos quaestio etesse debere praejudicantibus; aliis e contra qualiscunque fuerit Formosus, tamen propter sacerdotalis officii
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ lotharinoie. aRolꝰ rex oꝑẽ armil¬
firegis contͣ odonẽ implorat. ad cuiꝰ auxi¬
lium arnulfus rex exercitũ misit. s parũ
cõmodi contulit. Harolꝰ rex hundeũ regẽ
normannor baptirari fecit. eumq de sacro¬
a uulfiis rer abexeno ario it alico inter¬
pellatꝰ ad auxilium sui contͣ widonẽ ⁊ uen¬
debaldumfilium suũ cum exercitu mittit
in italiam. s: wido uirilit agens et pͥmores
exercitus donis corrumpens. eos in efficaces¬
Arnultꝰ rex lansobardiam potent̃ ingres¬
sus ꝑgamũ urbẽ armis cepit cui comitem
ambrosiũ ante portã urb laqueo suspen¬
dens ceteris urbib terrore incusso ad obseqͣ¬
lam suam om̃s addurit O domiusicꝰ ex de¬
rico turonensi monachũ ꝓfitet᷑ sub ber¬
Odo Rex francoꝵ morit᷑ obtestans pͥma¬
tes ut karolũ in regno recipent aol
regno francoꝵ toto recepto: regnauit an¬
nis.xxuii.pud Riburias celebrata syno¬

Expanded text:
regem Lothariensium. Karolus rex opem Arnulregem Lothariensium. Karolus rex opem Arnulfi regis contra Odonem implorat; ad cujus auxilium Arnulfus rex exercitum misit, sed parum commodi contulit. Karolus rex Hundeum regem Northmannorum baptizari fecit, eumque de sacroArnulfus rex a Berengario Italico intepellatus ad auxilium sui contra Widonem, Zuendebaldum filium suum cum exercitu mittit in Italiam; sed Guido viriliter agens et primores exercitus donis corrumpens, eos inefficacesArnulfus rex Langobardiam potenter ingressus, Pergamum urbem armis cepit, cujus comitem Ambrosium ante portam urbis laqueo suspendens, caeteris urbibus terrore incusso, ad obsequelam suam omnes adduxit. Odo musicus ex clerico Turonensi monachum profitetur sub BerOdo rex Francorum moritur, optestatus primates, ut Karolum in regno reciperent. Karolus regno Francorum toto recepto, regnavit annis 26. Apud Triburias celebrata syno
Abbreviated transcription (Latin):
rege ꝑ consilium francoꝵ inaqͥtania demo¬
mis afulcone archiepõ in regẽ benedici fa¬
ciunt ⁊ orit᷑ longua concertatio int̃ eum
et odonem.
underoldꝰ maguntiȩ archiep̃s anor
tharingiam sepetentes circa leodiũ cum
xp̃ĩanis pugnant et iuncunt. Ir nulfus
rex audita cede suoꝵ abaioaria contra
normannos pugnatͤs ꝓꝑat cũ ualido exer¬
citu: qͦs supͣ fluuiũ qͥciha dicit᷑ pedestri
p̃lio adorsus tantã exeis stragẽ fecit. ut
ex innum erabili multitudine uix suꝑ eẽt
qͥad classẽ aduersũ nunciũ ferret. orman¬
noꝵ residui kansuadata mosa Ribuariam
et aruiennam uastando ꝑuagantes kans
oiͦ autisiodorensis in exponendis scripturi
diuinis ⁊ humanis studiosus. oc tẽpore
claruit inburoundia Berno ex comite ab
bas Gioniacensis cenobii ase fundati. qui
etiam ex dono age comitisse construrit
clumacum cenobiũ incellã uisniacensem
eudebaldũ filium suũ ex concubina facit

Expanded text:
rege per consilium Francorum in Aquitania demorege per consilium Francorum in Aquitania demomis a Fulcone archiepiscopo in regem inungi faciunt; et oritur longa concertatio inter eum et Odonem. Sunderoldus Maguntiae atharingiam repetentes, circa Leodium cum Christianis pugnant et vincunt. Arnulphus imperator audita caede suorum in Bajoaria contra Normannos properat cum valido exercitu, quos super fluvium, qui Tilia dicitur, pedestri praelio adorsus, tantam ex eis stragem fecit, ut ex innumerabili multitudine vix superesset, qui ad classem adversum nuntium ferret. Normannorum residui transvadata Mosa Ribuarium et Arduennam vastando pervagantes, trans gius Antissiodorensis, in exponendis Scripturis divinis et humanis studiosus. Hoc etiam tempore claruit in Burgundia bas Gigmacensis cenobii, a se fundati, qui etiam ex dono Ave comitisse construxit Cluniacum cenobium in cellam Gigmacensemendebaldum filium suum ex concubina facit
Abbreviated transcription (Latin):
mane eccłiȩ. Cix. presidet. hic inaliquib
libris ñ inuenit᷑. Mormanni parisuis
ex pugnare ñ ualentes: buroiindiã aggre¬
diunt᷑. ⁊ senonis urbẽ oppugnant. s nõ
expugnant. N talia sarraceni castrũ
quoddam fraxinetũ occupantes magno
exitio Itale cẽ ceperunt.
Normanni ase¬
nonis parisi repetunt ⁊unde repulsi ꝑ
maronã fluuiũ Recas urbẽ incendunt.
ec usꝙ girdunũ ⁊łulliĩ. urbes. cuncta
de popłant᷑  ido rerensarr̃ bis ic¬
tũ ep̃liofugat O do rex danos super
aronam flumũ bello uĩcit.
⁊ uendebaldo duci marahensiũ ducatũ
boemanor addens ⁊iboe manos ꝑ hoc sibi
infestos fecit: i⁊ uendebaldo ꝑ adiectione
potentiȩ materiã contͣ se rebellandided.
Ad quẽ debellandũ cũ ñ sufficeret apti¬
clusis gentẽ huns aroꝵ deo iumicam
regno immisit. eoꝵꝙ auxilio ⁊uende¬
sines baitoñ in cessunt. ipri mo me¬
cores postea abritonib uincunt᷑ induob
preliis duodecĩ milib suoꝵ ꝑemptis Odone

Expanded text:
manae aecclesiae 112u s presidet. Hic in aliquibus libris non invenitur. Normanni Parisius expugnare non valentes Burgundiam aggrediuntur, et Senonis urbem oppugnant, sed non expugnant. In Italia Saraceni castrum quoddam Fraxinetum occupantes, magno exitio Italiae esse coeperunt. hmanni a Senonis Parisius repetunt, et inde repulsi, per Matronam fluvium Trecas urbem incendunt, et usque Virdunum et Tullum urbes cuncta depopulantur. Wido Berengarium bis victum ex prelio fugat. Odo rex Danos super Axonam fluvium bello vincit. Zuendebaldo duci Marahensium ducatum Boemanorum addens, et Boemanos infestos fecit, et Zuendebaldo per adjectionem potentiae materiam contra se rebellandi dedit. Ad quem debellandum cum non sufficeret, gentem Hungarorum, Deo inimicam, regno immisit, eorumque auxilio Zuendefines Britonum incessunt et primo victores, postea a Britonibus vincuntur, in duobus praeliis duodecim millibus suorum peremptis. Odone
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatꝰ ipsũ formosũ ꝑseqͥt᷑: ⁊ om̃s ordina¬
tiones eiꝰ irritas ẽẽ deb̃e decernit:⁊ aliahor¬
ribilia dictu in eũ facit. Legit᷑ enĩ quia
ipse ñ serdiꝰ corpꝰ formosi asepulchro in
concilio ꝓtractũ ⁊ papali ueste exutũ. lai¬
cali indint. et abscisis duob digitis. dex¬
tere manꝰ eiꝰ. intyb̃im p̃cipitari fecit.
In italia ꝓuidone filieiꝰ lambt̃ contra¬

Expanded text:
ordinatus, ipsum Formosum persequitur, et omnes ordinationes ejus irritas esse debere decernit, et alia horribilia dictu in eum fecit. Legitur enim, quia ipse, non Sergius, corpus Formosi a sepulchro in concilio protractum et papali veste exutum laicali induit, et abscisis duobus digitis dexterae manus ejus in Tiberim precipitari fecit. In Italia pro Guidone filius ejus Lambertus contra
Abbreviated transcription (Latin):
annumerat᷑. N arolꝰ imꝑator cũ norman¬
nos neqͥret expelłẽ. tanci facto fede conce¬
sit eis regiones ꝙ erant ult̾ seqͣnã qͦrum
incole contͣ se rebellabant ꝙ pars fratcie
a normannis normannia denominata ẽ.¬
drianꝰ romane
uxorẽ suã ꝓeo qͦd pł iusto familiarit age¬
ret cũ liitwando uencellensi ep̃o ꝓtestat᷑
optimatib regni repudiat᷑ ẽ: et lami fus
fiħ kanlomanni regis frak̃ ueł eiꝰ in regnũ
sullimat᷑ ⁊ regnat annis xii. hie arnulfus
pałtiio suo karolo ex imꝑatore etiã neces¬
sariis egenti fiscos in alemannia delega¬
uit: q̃ sequenti anno obiit.a omanum
impium ⁊ regnũ Eoancoꝵ misere dliscer
pit᷑. Initalia qͥppe rerens arq̃ ⁊ uido de
regno contendunt. Franci uͦ neglecto karo
Gundionũ statuit᷑ qđ regnũ multo tẽpore
durauit.

Expanded text:
annumeratur. Karolus imperator cum Northmanannumeratur. Karolus imperator cum Northmannos nequiret expellere, tandem facto foedere concessit eis regiones, quae erant ultra Sequanam, quarum incolae contra se rebellabant. Que pars Franciae a Nortmannis Nortmannia denominata edrianus Romanae uxorem suam, pro eo quod plus justo familiarius ageret cum Liutwardo Vercellensi episcopo, protestatur optimatibus regni repudiatur, et Arnulfus filius Karlomanni regis, fratruelis ejus, in regnum sublimatur, et regnavit annis 12. Hic Arnulfus patruo suo Karolo, ex imperatore etiam necessariis egenti, fiscos in Alemannia delegavit; qui sequenti anno obiit. Romanum imperium et regnum Francorum misere discerIn Italia namque Berengarius et Wido de regno contendunt. Franci vero, neglecto Cagundionum statuitur; quae regnum multo tempore duravit.
Abbreviated transcription (Latin):
Huso filiꝰ lotharii regis ex waldrada
pelice pat̾nũ lotharinoie regnũ rebellã¬
do asseqͥ sperans Godefrido normannoꝵ¬
regi cui soror sua Gila nupserat medie¬
tate affectati regni ꝓmissa ꝑsuadet. ut
ab imꝑatore imꝑiales fiscos ad libitũ suum
sibi addi peteret. ꝑ hoc utrinq imꝑatorẽ
circumuenire putans. Si daret. norman
ui hostes regni in uiscerib regni ĩmit̾er᷑.¬
si negaret. iustã rebellandi causã habere
uident᷑ Ad hoc kactandũ iussu imꝑatoriᷤ
henico duce ⁊ Godefrido inbatuã ex con¬
dicto conuementibꝰ inter agendũ Gode¬
fridꝰ cum suis ꝑimit᷑. Nec multo pꝰ etiam
huioo ab henrico excecat᷑. ⁊ nouissime in
monachum prumie attondet᷑. pud
const autinopol̃ sasilo iꝑatore mortuo:
nio exemites: parisiꝰ obsident C.ont̾ quos
operuerant. lapsis Rucidatꝰ Huoo dux
⁊ abbas mire potestatiꝰ ⁊i prudentie morit᷑.
Gapitꝰ romanȩ
eccłis. cuii. p̃sidet. Hic in aliqͥb: libri non

Expanded text:
Hug, filius Lotharii regis ex Waldrada pelice, paternum Lotharingiae regnum rebellando assequi sperans, Godefrido Northmannoregi, cui soror sua Gisla nupserat, medietate affectati regni promissa persuadet, ut ab imperatore imperiales fiscos ad libitum suum sibi addi peteret; per hoc utrinque imperatorem circumvenire putans; si annueret, Dani et Normanni hostes regni in viscera regni immitteri negaret, justam rebellandi causam habere videretur. Ad hoc tractandum, jussu imperatoris Henrico duce, et Godefrido in Batuam convenientibus, inter agendum Godefridus cum suis perimitur; nec multo post etiam Hug ab Henrico excaecatur, et novissime in monachum Prumiae attondetur. Apud Constantinopolim Basilio imperatore mortuo, nio exeuntes, Parisius obsident: contra quos operuerant, lapsus trucidatur. Huo dux et abbas mirae pietatis et prudentiae moritur. gapitus Romanae aecclesiae 110u s presidet. Hic in aliquibus libris non
Abbreviated transcription (Latin):
bitat᷑ cum suiꝰ om̃ib occupant. Ad quan
oppuguandã karotꝰ rex ascito salomone
britonũ rege multiᷤᷤ dieb obsedit. S: cum
normanni ad desꝑationẽ adducti fuisent:
rex inuito exercitu pecunia ab eis accepta
egressum eis annuit. eisq: hoc pacto peio¬
ra faciendi locum dedit.
Uormanni origine datu duce quodã
RolloNe noĩe ascithia inferiori egressi atq
ꝑocceanũ uecti cũ sepe numero ante tam
bermaniam ꝗͣ sallã more pyratico ꝑ ead̃
occeam littora excursantes in festassent.
tandem egressi Galliam qua inparte bri¬
tanniam respicit ꝑuaserunt. ciuitatemq
inea rothomasum occupantes. usq inhare
dic̃ normanniã de suo nomine uocauerin.¬

Expanded text:
bitaturi, cum suis omnibus occupant. Ad quam bitaturi, cum suis omnibus occupant. Ad quam oppugnandam Karolus rex, ascito Salomone Britonum rege, multis diebus eam obsedit. Sed cum Northmanni ad desperationem adducti fuissent, rex invito exercitu, pecunia ab eis accepta, egressum eis annuit, eisque hoc pacto pejora faciendi locum dedit.manni, origine Dani, duce quodam, Rollone nomine, a Scythia inferiori egressi, atque per Oceanum vecti, cum saepenumero ante, tam Germaniam quam Galliam more piratico per eadem Oceani littora excurrentes infestassent; tandem egressi, Galliam, qua parte Britanniam respicit, pervaserunt, civitatemque in ea Rothomagum occupantes, usque in hanc diem Northmanniam de suo nomine vocaverun
Abbreviated transcription (Latin):
britannicum ꝑuenientes tandem flatu
uentoꝵ inꝑfundum maris demerse sunt.
s estu occean ad litꝰ reiecte ex puredine
sua aere corrupto. multos pire fecerunt.
Secuta fames ualida multos consũpsit
media ut pene tc̃ia pars hoĩum consũpta
Nyep̃s solito asꝑior i plirior nir et gelu
a kalendis nouẽbris usq: ad unale eqͥnocti
um. L udouico regi Germanoꝵ apparuit
eriꝑet atormentis qͥb detinebat᷑ ut tand̃
ȩc̃nã requiẽ hab̃e mereret᷑ Ob hoc ad di¬
uersa monastĩa elemosinis destinati: obin¬
te filiꝰ succurrebat pal̃i Unde dabat᷑ in tel¬
ligi qͥa licet id̾ imꝑator multa deo i ho¬
minib placita fecisset. plura tamen deo
contͣria in regno suo fieri consensit. in quib
gͣuiora uidebant᷑ qͦd heresi incholaitarũ
ñ restitit:imonita Gabrieł archangħ . xii.
capitłis cõp̃hensa que emarchꝰ eilegenda
et obseruanda optulit seruare ñ studuit.
Cormanni urbẽ andesauis qͣsi in eaha¬

Expanded text:
Britannicum pervenientes, tandem flatu ventorum in profundum maris demersae sunt; sed aestu Oceani ad littus rejectae, putredine sua aere corrupto multos perire fecerunt. Secuta fames valida multos consumpsit inedia, ut pene tertia pars hominum consumpta Hiems solito asperior et prolixior; nix et gelu a Kalendis Novembris usque ad aequinoctium vernale. Ludovico regi Germanorum apparuit eum eriperet a tormentis, quibus detinebatur, ut tandem aeternam requiem mereretur habere. Ob hoc ad diversa monasteria elemosinis destinatis, obnixe filius succurrebat patri. Unde dabatur intellegi, quia licet idem imperator multa Deo et hominibus placita fecisset, plura tamen Deo contraria in regno suo fieri consensit. In quibus graviora videbantur, quod heresi Nicholaitarum non restitit, et monita Gabrielis archangeli, duodecim capitulis comprehensa, quae Emarcus ei legenda et observanda optulit, servare non studuit. Nortmanni urbem Andegavis, quasi in ea ha
Abbreviated transcription (Latin):
indutꝰ ⁊ de suꝑ balteo accintꝰ pendente usq
ad pedes. capite uͦ inuoluto uelamine serico
et diademate suꝑ imposito ꝓcedebat. Et
cũ eẽc lepore tumdioi ⁊i hostes fugere quã
fugare ꝑatior. frẽm suũ luidonicum lacesse¬
bat. minatꝰ tantas copias se conducturum
ut abeqͥs flumine erhausto ipse ꝑ aridum
alueũ Germanie regnum intraret.
uitã sc̃i Germarii autisiodorensis henoico
meb̃o inui libelł luculent̃ exaratã karolo

Expanded text:
indutus et desuper balteo accinctus pendente usque indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et diademate superimposito, procedebat. Et cum esset lepore timidior, et hostes fugere quam fugare paratior, fratrem suum Ludowicum lacessebat, minatus tantas copias se conducturum, ut ab equis flumine exhausto, ipse per aridum alveum Germaniae regnum intraret. vitam sancti Germani Antisiodorensis, heroico metro in sex libellis luc
Abbreviated transcription (Latin):
uocata est. Nam t̾ra maritima quȩ nunc
uocat᷑ normannia ob diucnos paganorum
excursus siluis ubiq adultis cultro ⁊ uom̾e
manebat inculta flandrensẽ uͦ comita¬
ometes solito rutilantior apparuit.
Subita et nimia aquarũ inundatio facta
est inyunio. ita ut insaxonia uilla quedã
longe atorrentib et fluminibꝰ remota in mo¬
mento cũ hominib ⁊ bestiis cũ arboribus &
edificiis. cũ ȩccł̃ia ⁊ altari penitꝰ absortasit:
ut nullũ habications remanserit uestigiũ
Ludouicͦ imꝑator in itaha mort᷑ et par̃i¬
iis enisarolus rex francoꝵ Romam ꝑgit.
et ioħe papa ⁊ romanis ꝑmunera sibi cõ¬
eo quod se inconsulto solꝰ imꝑiũ frałuel
usurpauerit. B rĩones rege suo salomo¬
ne mortuo. ꝓ contentione regnandi intesti¬
a balliȩ exterminio. arolꝰ impatoi post
adeptũ impiũ ult᷑ se elatꝰ consuetudines¬
francoꝵ ulipendens orecas glorias et in¬
solitos habit᷑ affectabat. et talari dalmatica

Expanded text:
oni. Nam terra maritima quae nunc vocatur Northmannica, ob diurnos paganorum excursus, silvis undique adultis, a cultro et vomere torpebat inculta. Flandrensem vero provincCometes solito rutilantior apparet. Subita et nimia aquarum mundatio facta est in Junio, ita ut in Saxonia villa quaedam longe a torrentibus et fluminibus remota in momento cum hominibus et bestiis, cum arboribus et aedificiis, cum ecclesia et altari penitus absorpta sit, ut nullum habitationis remanserit vestigium. Ludovicus imperator in Italia moriturs suus Karolus rex Francorum Romam pergit, et Johanne papa et Romanis per munera sibi conur, quod se inconsulto solus imperium fratruelis usurpaverit. Britones rege suo Salomone mortuo, pro contentione regnandi intestia Galliae exterminio. Karolus imperator post adeptum imperium ultra se elatus, consuetudinesrum vilipendeus, Grecas glorias et insolitos habitus affectabat, et talari dalmatica
Abbreviated transcription (Latin):
larier iRicharu ferro igni deuastant.
inde Wal. flumũ ingressi totã batuã pa¬
latium etĩa neomasi incendunt. Eod̃
anno Godefridꝰ ⁊ sigefridꝰ reges normannoꝵ
cũ in estimabili multitudine iuxta mosã
in loco haslon consedentes.leodiũ. Raiec¬
tum. Tiinsris. coloniã. aoripina. hunnam
cũ ad iacentib castelł cõburunt. aqͥs in pa¬
latio equos stabulantes. opidũ ⁊ palatiũ
incendunt. preterea monasteriũ stabulais.
malmundariũ. indam. prumiã. Sacrior¬
dinis in ułoq sexu ministri ubi poterant̃
pignera locis tutiorib abscondebant.
Ad hec mala huso filiꝰ lotharii ex wal¬
drada pelice in lotharmoia: boso supͣ¬

Expanded text:
larici et Richarii, ferro et igni devastant. larici et Richarii, ferro et igni devastant. Inde Wal fluvium ingressi, totam Batuam, palatium etiam Neomagi incendunt. Eodem anno Godefridus et Sigifridus reges Northmannorum cum inaestimabili multitudine juxta Mosam in loco Haslon considentes, Leodium, Trajectum, Tungris, Coloniam Agripinam, Bunnam cum adjacentibus castellis comburunt; Aquis in palatio equos stabulantes, oppidum et palatium incendunt; preterea monasteria Stabulaus, Malmundarium, Indam, Prumiam. Sacri ordinis in utroque sexu ministri, ubi poterant pignera locis tutioribus absconderant. Ad haec mala Hug, filius Lotharii regis ex Waldrada pelice, in Lotharingia, et Boso sup
Abbreviated transcription (Latin):
illud filiis lidouic balbi exconcubma de¬
beri iudicantib aliis bosoni ꝓuinciȩ regl̃o
ad illud miuste inuadendũ consentientib
aliis uͦ illud regno Germanie resociare uo¬
lentibꝰ. nascit᷑ interim exlegitima uxore
ludouiq balbi filiꝰ. qͥ ex nomine aui kanol
nominatꝰ ẽ filii tñ ludouici ex concubina
lndoinciis ⁊ barlomannꝰdicti. interim regnum
faancoꝵ int̾ se diuidentes: regnant anni¬
qͥnꝙ ⁊ bosonẽ sẽꝑ ꝑsecuti sunt. In silua
france carbonaria pł̃qͣ noue milia nor¬
mannoꝵ afrancis ceduntur.¬
frẽ suo karlomanno defuncto ⁊n multo
pͦ ludonico alto fre suo immat᷑a morte
preuento pꝰ daras de mimicis uictorias
regnum Germaniȩ obtinint.
ap̃p̃ ioħe in imꝑatorẽ benedicit᷑. Normã¬
ni adiunctis sibi danis franciã ⁊ lotharin
beiam cameracui. Taruennã fines mormoꝵ¬
menapioꝵ brachatensiũ omnẽq circascal¬
dum flumen terrã. monasteria sc̃oꝵ Wa¬

Expanded text:
illud filiis Ludowici Balbi ex concubina deillud filiis Ludowici Balbi ex concubina deberi judicantibus, aliis Bosoni Provintiae regulo ad illud injuste invalendum assentientibus, aliis vero illud regno Germaniae resociare volentibus, nascitur interim ex legitima uxore Ludowici Balbi filius, qui ex nomine avi Karolus nominatus est. Filii tamen Ludowici Balbi ex concubina, Ludowicus et Karlomannus dicti, interim regnum Francorum inter se dividentes, regnant annet Bosonem semper persecuti sunt. In silva Franciae Carbonaria plus quam novem milia Northmannorum a Francis caeduntur.fratre suo Karlomanno defuncto, et non multo post Ludowico altero fratre suo immatura morte prerepto, post claras de inimicis victorias regnum Germaniae optinuit a papa Johanne in imperatorem benedicitur. Northmanni, adjubeiam, Cameracum, Tarvennam, fines Menapiorum, Bracbatensium, omnemque circa Scaldum fluvium terram, monasteria sanctorum Wa
Abbreviated transcription (Latin):
um adeptꝰ ẽ. annitentib sibi qͥbꝰdã nobiliũ
Romanoꝵ ioh̃e autẽ papa satagente impi¬
um kansferre ad ludouicĩ balbũ filium re¬
cens defuncti karoli imꝑatoris.
nis iniuriat᷑ ita ut etiam incustodia tene¬
ret᷑ ꝓeo qͦd karolo ñ fauebat. infranciam
ueniens cum rege ludouico balbo pene
annũ moratꝰ est Uormanni płꝰ quã ũ.¬
afrancs inGalhia cesa st̃ Hoc tẽpore clare¬
bat milo monacħh scĩ amandi qͥ uitã sanct
amandi mekice cõposuit:ilibrum de sobri¬
etate ad karolii caluum scripsit Sub ħ
milone adolescebat etiã nepos eiꝰ hubaldꝰ
qͥ in .uii. lib̃aliũ artiũ peritia clarꝰ egregie
pret̃ cet̾a inmusica claruit et de multis
scĩs cantꝰ dulci⁊ regulari modulatione¬
Sol hora diei .i. ita obscuratꝰ ẽ: ut stelle
incęlo apparerent Rex francoꝵ ludomicͦ
balb morit᷑ uxorẽ suã ex se gͣuidã relinqͥs̃
De regno eiꝰ francs uarie sentientib aliis

Expanded text:
um adeptus est, annitentibus sibi quibusdam nobilium um adeptus est, annitentibus sibi quibusdam nobilium Romanorum; Johanne autem papa satagente imperium transferre ad Ludowicum Balbum, filium recens defuncti Karoli imperatoris. nis injuriatus, ita ut etiam in custodia teneretur, pro eo quod Karolo non favebat, in Franciam veniens cum rege Ludowico Balbo paene annum moratus est. Northmannorum plus quam Francis in Gallia caesa sunt. Hoc tempore clarebat Milo monachus de sancti Amandi, qui vitam sancti Amandi metrice edidit, et librum de sobrietate ad Karolum Calvum scripsit. Sub hoc Milone adolescebat etiam nepos ejus Hubaldus, qui in septem liberalium artium peritia clarus, egregie preter caetera in musica claruit, et de multis sanctis cantus dulci et regulari modulationeSol hora diei nona ita obscuratus est, ut stellae in caelo apparerent. Rex Francorum Ludowicus Balbus moritur, uxorem suam ex se gravidam relinquens. De regno ejus Francis varie sentientibus, aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ hominũ milib regnũ eoꝵ aggressus
coloniã uenit. filiis ludoiici alias occu¬
patis liidouicꝰ iumior legatione ad pał̃uũ
missa rogabat ea quȩ pacis st̃. Quodcũ
impetrare ñ posset: uirilit eũ bello exce¬
pit. eũq uictũ cũ nimio exercitꝰ dampno
ec multo dedecore fugere cõpulit. N¬
gruente inGermania pecoꝵ pestilentia
dũ canes undiq colleti cadau̾ib incũbens
ita disparuerunt. ut nec uiui nec mortui
nI Germano uxoris sue neptẽ suã filiam
liidonici imꝑatoris uxorẽ dedit:⁊ data ei
ꝓuincia in regẽ eũ coronauit. ut etiam
regib imꝑare uidet᷑. Qui audiens frah̃ii¬
eles suos kanlo mannũ i karolũ contͣ se¬
exercitum adducere pauore solut᷑ reditum
parat: ⁊int̃ redeundũ a qͦdam sedechia iudeo
male potionatꝰ mantue morit᷑ Filiꝰ eiꝰl udo¬
uiciis cognomento balb scd̃s pꝰ dinisionem
regnat infrancia annis duob Lunior uero
karoł filius liidouici Germanoꝵ. regis impi¬

Expanded text:
amplius hominum milibus regnum eorum aggressus, Coloniam usque venit, filiis Ludowici alias occupatis. Ludowicus junior legatione ad patruum missa rogabat ea, quae pacis sunt. Quod cum impetrare non posset, viriliter eum bello excepit, eumque victum cum nimio exercitus damno et multo dedecore fugere compulit. Ingruente in Germania pecorum pestilentia, dum canes undique collecti cadaveribus incumberent, ita disparuerunt, ut nec vivi nec mortui ni, germano uxoris suae, neptem suam, filiam Ludowici imperatoris, uxorem dedit, et data ei Provincia, in regem eum coronavit, ut etiam regibus imperare videretur. Qui audiens fratrueles suos Karlomannum et Karolum contexercitum adducere, pavore solutus reditum parat, et inter redeundum a quodam Sedechia Judaeo male potionatus, Mantuae moritur. Filius ejus Ludowicus cognomento Balbus, secundus post divisionem regnat in Francia annis duobus. Junior vero Karolus filius Ludowici Germanorum regis, imperi
Abbreviated transcription (Latin):
ei suũ nom̃ imposuit. Rollo autẽ pꝰꝙͣ baptira¬
tus ẽ. ꝑ uii. dies quib in albis mansit deum &.
scãm ȩccł̃iam deuode datis muneribꝰ hono¬
rauit. Nampͥmo die dedit terrã p̃maximã
sc̃ȩ marie rothomagens: eccl̃iȩ. Scd̃o: sc̃e

Expanded text:
ei suum nomen imposuit. Rollo autem postquam baptizatus est, per septem dies, quibus in albis mansit, Deum et sanctam ecclesiam devote datis muneribus honoravit. Nam primo die dedit terram praemaximam Sanctae Mariae Rothomagensi ecclesiae; se
Abbreviated transcription (Latin):
Normanni uͦ lingua barbarica quasi homines
septẽptrionales dicti sunt eo quod pͥmum
ab illa mundi parte ueneritit Rarolus aũ
rex francoꝵ inito cũ eis fedẽ filiã suã sislã¬
Rollomi urorẽ dedit et eam terrã quȩ nure

Expanded text:
Northmanni enim lingua barbara, quasi viri septentrionales dicti sunt, eo quod primum ab illa mundi parte venerant. Carolus autem rex Francorum, inito cum eis foedere, filiam suam Rolloni uxorem dedit, e
Abbreviated transcription (Latin):
soli congressus fuisset. ab eod albumo igno¬
rante quis essec ꝑemptꝰ est. Sa sili imꝑa¬
tor Grecoꝵ int̾ cetera munera mittit liido¬
inco regi sermanoꝵeristallũ mire mag¬
nitudinis mire auro gẽmisq ornatum.
cum parte non modica sc̃ȩ crucis.

Expanded text:
soli congressus fuisset, ab eodem Albuino, ignosoli congressus fuisset, ab eodem Albuino, ignorante quis esset peremptus est. Basilius imperator Grecorum inter caetera munera mittit Ludowico regi Germanorum christallum mirae magnitudinis, mire auro gemmisque ornatam, cum parte non modica sanctae crucis.
Abbreviated transcription (Latin):
cino. Sertulfo Renerensi. Willib̾to colo¬
niensi. cũ abeis etiam maior ȩccłia que
est sc̃ pełi debẽt dedicari p̃cedente
nocte audite sunt uoces malignoꝵ spiri¬
tuum int̾ se dolentiũ ⁊ conquerentiũ se
a possessis dui sedib deb̃e expelli.
Harolꝰ rex francoꝵ defuncto fratruele
suo lothario dum lotharinoiã sol̃ usur¬
pare intit᷑ ꝑ modãntiam et industriam
attractus . ẽ. ut equalit int̾ se regnum
tratrueł diuident. Ab exercitu luidoui¬
c Germ anici uario euentu uaria bella
contͣ sclauos geruntur¬
Barolii regem
francoꝵ domestica calamitas infiliis suiᷤ
afflixie. Siquid̃ karlomannũ iuclerica¬
tu usq addiaconatꝰ officiũ ꝓuectũ ipse
pater cepit iexcecait ꝓ eo qđ ad aposta¬
siam conuersus ⁊ omni genere nocendi
regnum ꝑturbans alt quida iolianus
effectꝰ erat. Porro alt̃ filius eiꝰ karoluis
dum inconsulte uoluisset exꝑiri exꝑtam
cuiusdam albui militis fortitudinẽ & soł

Expanded text:
tino, Bertulfo Trevirensi, Williberto Colotino, Bertulfo Trevirensi, Williberto Coloniensi, cum ab eis etiam major aecclesia, quae est sancti Petri, deberet dedicari, precedente nocte auditae sunt voces malignorum spirituum, inter se dolendo conquerentium, se a possessis diu sedibus debere expelli. Karolus rex Francorum, defuncto fratruele suo Lothario, dum Lotharingiam solus usurpare nititur, per moderantiam et industriam attractus est, ut aequaliter inter se regnum fratruelis dividerent. Ab exercitu Ludowici Germanici vario eventu varia bella contra Sclavos gerunturKarolum regem Francorum domestica calamitas in filiis suis affixit. Siquidem Karlomannum in clericatu usque ad diaconatus officium provectum, ipse pater caepit et excecavit, pro eo quod ad apostasiam conversus et omni genere nocendi regnum perturbans, alter quidam Julianus effectus erat. Porro alter filius ejus Karolus dum inconsulte voluisset experiri expertam cujusdam Albuini militis fortitudinem, et solus
Abbreviated transcription (Latin):
nius abbatis sibi asciuerat et cubiculari¬
um factũ ad tantos honores ꝓuexerat
ut alter ab imꝑatore appellaret᷑ sepe
ab imꝑatore ꝑinsaniã occidi iussus. ti¬
mens ne tali occasione occidẽt᷑ elegit
magis ipse imꝑatorẽ interficere quam
ab eo interfici umꝑauit annis .xuii.
Corpꝰ scĩ maur qͥ fuit discipłs sc̃ sene¬
dicti asportatum a Glandafolio inbur¬
oundiam propt̃ timorẽ uormannorum
transfert᷑ ad fossatense cenobiũ qđ constru¬
xit sc̃s habolenꝰ scĩ columbami discipłs:¬
rex romã ad adrianũ papã se excusatũ
uadit a quo dum ꝓconturbatione inno¬
centie suȩ ad exammationẽ corꝑis & san¬
guinis dñi tam ipse quã optimates reg¬
ni inuitati fuissent et ipse & om̃s qͥ corpꝰ
dni cũ eo temere acciꝑe p̾sumpserunt
infra ipsum annum pierunt ipso statĩ
in redeundo placentiȩ defuncto:
ta synodo addedicationẽ ȩccłie atrib
lotharinsiȩ mekopolitis liitꝑto mosũ¬

Expanded text:
nius abbatis sibi asciverat, et cubicularinius abbatis sibi asciverat, et cubicularium factum ut alter ab imperatore appellaretur, saepe ab imperatore per insaniam occidi jussus, timens ne tali occasione occideretur, elegit magis ipse imperatorem interficere, quam ab eo interfici; et imperavit annis 17.  Corpus sancti Mauri, qui fuit discipulus sancti Benedicti, asportatum a Glandifolio in Burgundiam propter timorem Normannorum, transfertur ad Fossatense cenobium, quod construxit sanctus Babolenus, sancti Columbani disciprex ad Adrianum papam se excommunicantem vadit; a quo dum pro comprobatione innocentiae suae ad examinationem corporis et sanguinis Domini tam ipse quam optimates ni invitati essent: et ipse et omnes, qui corpus Domini cum eo temere accipere presumpserunt, infra ipsum annum perierunt, ipso statim in redeundo Placentiae defuncto. ta synodo ad dedicationem aecclesiae a tribus Lotharingiae metropolitis, Liutperto Mogun
Abbreviated transcription (Latin):
filius eius suꝑ britones regnat ⁊ karo¬
Lo contͣ se uenienti confederatur.
ormanni Galliam repetentes. nanne¬
tis andegauis. pictanis et Turoni ter¬
minos depopulant᷑. Quib occursantes
dux aqͥtamȩ rannulfꝰ i rob̃tus fortis mar¬
chio dum ip̃si in caute preliantes ꝑimũ¬
tur. ceteri anormannis ut oues alupis
aceruati sterniñ¬
Sarracetis beneuentanã regionem
incursantib liidouicuis imꝑator uirilit̃
occurrit. Adcuiꝰ auxiliũ lothariꝰ fr̃ eius
proꝑans. multa quid̃ prelia cum eostre¬
nue gessit. sed exercitu suo propt̃ intem¬
ꝑiem aeris morbis et morsib aranearũ
grauato. cum mnulto suor dispendio
Adrianus romane eccłiȩ ciiii. p̃sidet
Cometes manifestissime apparet.
Dichael Grecoꝵ imꝑator sensu dimi¬
nutus adeo mente excedebat: ut famili¬
ares suos iuberet occidi. qͦs tamen ad se
rediens sibi presentari exigebat.
xiiii. Baciliis quẽ
michael imꝑator pauꝑem ex familia u¬

Expanded text:
filius ejus super Brittones regnat, qui Carofilius ejus super Brittones regnat, qui Carolo contra se venienti confoederatur. Northmanni Galliam repetentes, Nannetis, Andegavis, Pictavis et Turonis terminos depopulantur. Quibus accurrentes dux Aquitaniae Ranulphus, et Robertus fortis Malchio, dum ipsi incaute praeliantes perimuntur, caeteri a Northmannis ut oves a lupis acervatim sternunSaracenis Beneventanam regionem incursantibus, Ludowicus imperator viriliter occurrit. Ad cujus auxilium Lotharius frater ejus properans, multa quidem prelia cum eis strennue gessit, sed exercitu suo propter intemperiem aeris morbis et morsibus aranearum nimis gravato, cum multo suorum dispendio Adrianus Romanae aecclesiae 107 u s presidet. Cometes manifestissime apparet. Michael Grecorum imperator sensu diminutus adeo mente excedebat, ut familiares suos juberet occidi; quos tamen ad se rediens, sibi r. Basilius, quem Michael imperator pauperem ex familia u
Abbreviated transcription (Latin):
dib ex ordinati. anathenatirati sunc.
eisq tantum laicał cõmunio concessas¬
Ex comunica¬
ta pelice waldrada alegato apłico. ui¬
dens lochariꝰ rex etiam excõmunicatio¬
nem sibi intentari teibersã uxorẽ re¬
cepit. s id ñmultũ ꝓfuit. quia ñ multo
postea repudiata. pelicẽ recepit: nec
no nicholai papȩ ad Gallias kansla¬
ta: in monasteriis uoto religiosoꝵ scõ
peło collocatis honorifice tumulart᷑¬
Ad xpĩanismum cum sua gente con¬
uersus missis ad eum asede apl̃ica mi¬
nistris sacri ordinis. acceptis etiã arege
Iudonico subsidiis. ad eo infide solida¬
tur ut non multo pꝰ filio maiore in
regnum ordinato. ipse abrenunciais
seculo monachus factꝰ sit. S cũ filiꝰ eiꝰ
iuuenilit̃ agens ad gentilitatis cultum
uellet redire. militie cingulo et cultu
regio resũpto filium ꝓsecutꝰ cepit. et ocu¬
lis eiꝰ effossis eum in carcerẽ trusit &. fi¬
lio iuniore in regnũ locato sacrũ habi¬

Expanded text:
adibus exordinati anathematizati sunt, adibus exordinati anathematizati sunt, eisque tantum laicalis communio concessExcommunicata pelice Waldrada a legato apostolico, videns Lotharius rex etiam sibi excommunicationem intentari, Tietbergam uxorem recepit. Sed id non multum profuit, quia non multo post ea repudiata pelicem recepit, nec no Nicholai papae ad Gallias translata, in monasteriis voto religiosorum sancto Petro collatis honorifice tumulantad christianismum cum sua gente conversus, missis ad eum a sede apostolica ministris sacri ordinis, acceptis etiam a rege Ludowico subsidiis, adeo in fide solidatur, ut non multo post filio majore in regnum ordinato, ipse abrenuntians saeculo monachus factus sit. Sed cum filius ejus juveniliter agens ad gentilitatis cultum vellet redire, militiae cingulo et cultu regio resumpto, filium persecutus coepit et oculis ejus effossis eum in carcerem trusit; et filio juniore in regnum locato, sacrum habi
Abbreviated transcription (Latin):
prosecutus britanniã intrat. ⁊ pugna
conserta franci uincunt᷑ bricones in
cede eorum grassantur¬
rex britonum dum instaret regnum
francoꝵ depopulari uisũ. ẽ. ei asistere
sibi scm̃ maurilionẽ andesauensis
urb̃ olim ep̃m. a qͦ in capite baculo ꝑcͦꝰ¬
sus iram dei morte ꝑsensit. Hoc tẽpo¬
re leuculf dux saxonũ pat̃ ottoiis
ducis auus autẽ henrici regis corpꝰ sc̃i
innocencii papȩ a roma in saxornã¬
Ixuii U transtulit.
HeRISPOis filiꝰ Numenei rex brito
kar olo regi confedat᷑ et munerat᷑ eiꝰ¬
UILothariꝰ rex de¬
lotharinoiȩ waldradã pelicẽ suꝑdu¬
cens coniugi suȩ deb̃ce consentientib
sibi archiepis Gunthario coloniens
rissuȩ contͣ lotharium insurgit.
Gunłanĩ et liettaudꝰ archiepĩ Rome
a papa Nicholao ꝓ adulterio lotharii
regis examinati cum & suis sy nodal¬
bus gestis quȩ preferebant. & suo etiã
ore conuicti fuissent ep̃atu et sacris gͣ¬

Expanded text:
prosecutus, Britanniam intrat, et pugna prosecutus, Britanniam intrat, et pugna conserta Franci vincuntur, Brittones in caede eorum grassanturrex Brittonum dum instaret regnum Francorum depopulari, visum est ei asistere sibi sanctum Maurilionem, Andegavensis urbis olim episcopum; a quo in capite baculo percussus, iram Dei morte re Lentulfus dux Saxonum pater Ottonis ducis, avus Henrici regis corpus sancti Innocentii papae a Roma in Saxoniam transtulit. Herispous filius Numenei rex Brittonum Carolo regi confoederatur; et muneratLotharius rex Lotharingiae Waldradam pellicem superducens conjugi suae Tietbergae, consentientibus sibi archiepiscopis Gunthario Coloniensi ris suae contra Lotharium insurgit. Guntharius et Tietgaudus archiepiscopi Romae a papa Nicholao pro adulterio Lotharii regis examinati, cum et suis synodalibus gestis, quae preferebant, et suo etiam ore convicti fuissent, episcopatu et sacris gr
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ manendi nultꝰ eẽt Propt̃ hoc preᷤ¬
biteris letamas agentib et benedictã
aquam spargentib inimicꝰ multiꝰ la¬
pides iaciendo cruentatis tandẽ ali¬
quandui qͥeuit. Presbiteris recedentibꝰ
inimicꝰ flebilit̃ ululans. tandẽ pb̃rm
quendã nominatim exprimens. se qͦn¬
do aqua benedicta spargebat᷑ sub
cappa illius quasi familiaris sui la¬
tuisse ꝓfessus ẽ accusans eũ cũ fili a
procuratoris concubuisse. Sie ꝑtrien¬
nium institit: donec ibidẽ cuncta edi¬
ficia incendio consumeret.
cuiꝰ conũsatio et studium masiintiã
eccłiam illustrauit. Ludonicꝰ rex
Ger maniȩ plurima prelia contͣscla¬
hos strenue gessit. et capto pͥncipe eoꝵ
rastrix nomine ꝓpt̃ uiolatã fidem
oculos ei eruere iussit. PRincipibus
karoli regis inter se discordantib brito¬
nes destitutã auxilio terram inuaden¬
tes usq pictaius ommia uastando ue¬
niunt. quos redeuntes rex karoluis

Expanded text:
locus manendi nullus esset. Propter hoc preslocus manendi nullus esset. Propter hoc presbiteris letanias agentibus et benedictam aquam spargentibus, inimicus multis lapides jaciendo cruentatis, tandem aliquandiu quievit. Presbiteris recedentibus, inimicus flebiliter ululans, tandem presbiterum quendam nominatim exprimens, se, quando aqua benedicta spargebatur, sub cappa illius quasi familiaris sui latuisse professus est; accusans eum cum filia procuratoris concubuisse. Sic per triennium institit, donec ibidem cuncta aedificia incendio consumeret.cujus conversatio et studium Moguntinam aecclesiam illustravit. Ludowicus rex Germaniae plurima prelia contra Sclavos strenue gessit; et capto principe eorum Rastrix nomine, propter violatam fidem s eruere jussit. Principibus Karoli regis inter se discordantibus, Brittones destitutam auxilio terram invadentes, usque Pictavis omnia vastando veniunt. Quos redeuntes rex Karolus
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius ordinationẽ ludouicꝰ imꝑatorsua
presentia roborauit Colonia orta tem¬
pestate popło inbasilicã scĩ Peb̃ confugi¬
ente. fulmen subito instar ignei draconi
basilicam scidit. ac penetrauit. ⁊tres ho¬
mines diuersis quiđ̃ locis sed uno ictu
inmortẽ deiecit. alios etiam sex eodem
impetu semiuiuos reliquit:¬
iii. xiiii. i. FRanci super
crudelitatẽ karoli regis sui. apud luido¬
hicum frem eiꝰ exp ostulant. et eũ ad reg¬
nandum suꝑ se cont᷑ karolũ inuitant.
Quod ille in consulte aggressus tͣpit̃ aliemᷤ
excessit finibus. INparrochia masunti
parietes domorum qͦsi in alleis pul¬
sando inde manifeste loquendo fur¬
ta etiam ꝓdendo. discordias in ter
uicinos seminando. homines inqͥeta¬
bat. Deniq animos omnium contra
unũ hominẽ cõmouit. quasi ꝓ eius
peccatis ceteri talia paterent᷑. cuius
fruges in unũ coaceruatis incendit.
qui ubicunq intrasset statim domius
illa ex urebat᷑ ut iam ei nisi in agͥs

Expanded text:
cujus ordinationem Ludowicus imperator sua presentia roboravit. Coloniae orta tempestate, populo in basilicam sancti Petri confugiente, fulmen subito instar ignei draconis basilicam scidit ac penetravit, et tres homines diversis quidem locis, sed uno ictu in mortem dejecit. Alios etiam sex eodem impetu semivivos reliquit858. 3 14. 2. Franci super credulitate Karoli regis sui apud Ludowicum fratrem ejus expostulant, et eum ad regnandum super se contra Karolum invitant. Quod ille inconsultu aggressus, turpiter alienis excessit finibus. In parochia Moguntinparietes domorum quasi malleis pulsando, inde manifeste loquendo, furta etiam prodendo, discordias inter vicinos seminando, homines inquietabat. Denique animos omnium contra unum hominem commovit, quasi pro ejus peccatis caeteri talia paterentur. Cujus fruges in unum coacervatas incendit; qui ubicunque intrasset, statim domus illa exurebatur, ut jam ei nisi in agris