comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
põpeius occupauerat. Et qͥ eo loco plures erꝗ legioes
hĩturus relicto int̾iore uallo maiorẽ obiecerat mũi¬
uonẽ. Ita mĩora castra clausa maioribꝰ castelli atq
arcis locũ obtĩebãt. Itẽ ab angulo castrorũ sinistro
mũitiõ es ad flumẽ ꝑduxerat circit̾ passus. eccc. quo
uberiꝰ ac sine ꝑiculo milites aqͣrent. Sedis qͦq mutato
cõsilio ꝗbusdã de causis qͣs mẽorare necesse nõ est eo
loco excesserat. ita cõplures dies mãserãt castra. mũi¬
nones qͥẽ oẽs integre erãt. Eo signo legiõis illato spe¬
culatores cesari renũtiarũt hoc idẽ uisũ ex suꝑiõibꝰ

Expanded text:
Pompeius occupaverat, et, quod eo loco plures erat legiones Pompeius occupaverat, et, quod eo loco plures erat legiones habiturus, relicto interiore vallo maiorem adiecerat munitionem. ita minora castra inclusa maioribus castelli atque arcis locum obtinebant. item ab angulo castrorum sinistro munitionem ad flumen perduxerat circiter passus cccc, quo liberius ac sine periculo milites aquarentur. sed is quoque mutato consilio quibusdam de causis, quas commemorari necesse non est, eo loco excesserat. ita conplures dies manserant castra; munitiones quidem omnes integrae erant. Eo signa legionis lata speculatores Caesari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ castella fumo facta. ut erat suꝑioͣis tẽpoͬis con¬
suetudo deductis ꝗbꝰdã cohortibꝰ ex pͥsidiis eodẽ
ueĩt. Qui cognito detͥmẽto cũ aĩadu̾tiss&e põpeiũ
extra muitioes egressũ castra secũdũ mare ut li¬
tata ratiõe helli quoniã propositũ nõ tenueat.
iuxta põpeiũ mũire iussit. Qua ꝑfecta muitioe
aĩadui sũ est a speculatoribꝰ caesaris cohortes quasdã:
ꝙ instar legiõ is uideret᷑ ẽẽ post siluã & in uetea castra
duciꝰ. Gastrorũ hic sitꝰ erat. supiõibꝰ diebꝰ nona cesaris
legio cũ se obiecisset põpeianis copiis atq oꝑe ut demõ¬
Arauimꝰ circũ mũiret castra eo loco ꝑosuit. hȩc siluam:
qͥndã cõtingebãt. nec longiꝰ a mari passibꝰ. ccce. aberãt
Post mutato cõsilio ꝗbꝰ de causis caesar paulo ultra eũi
locũ castra trãstulit. paucisq int̾missis diebꝰ eadẽ hec

Expanded text:
per castella fumo facta, ut erat superioris temporis conper castella fumo facta, ut erat superioris temporis consuetudo, deductis quibusdam cohortibus ex praesidiis eodem venit. qui cognito detrimento cum animadvertisset Pompeium extra munitiones egressum castra secundum mare ut litata ratione belli, quoniam propositum non tenuerat, iuxta Pompeium muniri iussit. Qua perfecta munitione animadversum est ab speculatoribus Caesaris, cohortes quasdam, quod instar legionis videretur, esse post silvam et in vetera castra duci. castrorum hic situs erat: superioribus diebus nona Caesaris legio cum se obiecisset Pompeianis copiis atque opere, ut demonstravimus, circummuniret, castra eo loco posuit. haec silvam quandam contingebant neque longius a mari passibus ccc aberant. post mutato consilio quibusdam de causis Caesar paulo ultra eum locum castra transtulit, paucisque intermissis diebus eadem haec
Abbreviated transcription (Latin):
diebat᷑. In eo p̾lio cũ graui uulne eͥe̾t affectꝰ aꝗlifer
et a uiribꝰ deficẽt cõspicatꝰ eꝗtes nr̃oᷤ hãc egoi
inꝗt uiuus multos ꝑ ãnos magna diligẽtia defẽdi
et nũc moriẽs eadẽ fide caesari restituo. Nolite
obsecro cõmute qͥ ante in excitũ caesaris nõ acci¬
dit: ut rei militais dedecus admutat᷑: incolumẽq:
ad eũ deferte:hoc casu aꝗla cõseruat᷑: oĩbꝰ pͥme
cohorus cẽturiõibꝰ int̾fectis.pͥt̾ pͥncipẽ pͥorẽ. Iaq
põpeiãi magna cede nr̃orũ castris marcellini
appropĩqͣbãt: nõ mediocri t̾rore illato reliquiᷤ
cohortibꝰ. Et.M.ãtoniꝰ ꝗ proximũ locũ p̾sidiorũ
tenebat ea re nũtiata cũ cohortbꝰ .xii.descẽdẽs
ex loco suꝑioͬe cernebat᷑. Cuius aduẽtꝰ põpeianoᷤ
cõpressit:nr̃osq firmauit ut se ex maxio timõe
collige̾nt. Neq multũ post caesar significatione

Expanded text:
diebatur. indiebatur. inet a viribus deficeretur, conspicatus equites nostros hanc ego, inquit et vivus multos per annos magna diligentia defendi et nunc moriens eadem fide Caesari restituo. nolite, obsecro, committere, quod ante in exercitu Caesaris non accidit, ut rei militaris dedecus admittatur, incolumemque ad eum deferte. hoc casu aquila conservatur omnibus primae cohortis centurionibus interfectis praeter principem priorem. Iamque Pompeiani magna caede nostrorum castris Marcellini adpropinquabant non mediocri terrore inlato reliquis cohortibus, et M. Antonius qui proximum locum praesidiorum tenebat, ea re nuntiata cum cohortibus xii descendens ex loco superiore cernebatur. cuius adventus Pompeianos compressit nostrosque firmavit, ut se ex maximo timore colligerent. neque multo post Caesar significatione
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰq generis telisq tͥrebãt. magnaq multitudo sagit¬
tariorũ ab utraq ꝑre circũ fũdebat᷑. Multi autẽ ab ic¬
tu lapidũ q unũ nr̃is erat telũ uimĩeo tegmẽto galeiᷤ
ĩposito se defẽdebãt. Itaq cũ õĩbꝰ rebꝰ nr̃i pͥmerẽtur
atq egre resiste aĩadu̾sũ est uitiũ mũitiõis qͥ supra
demõstratũ est: atq int̾ duos uallos quo ꝑfectũ opuᷤ
nõ erat ꝑ mare nauibꝰ exposius inadusos nr̃os ĩpe¬
tũ fecerũt: atq ex utraq mũione eiectos terga u̾iẽ
coegerũt. Noc tumului nũtiato marcellinꝰ cohortes
subsidio nr̃is laborãtibꝰ sũmutit. q̃ ex castris fugiẽtes
cõspicate:neq illos suo aduẽtu cõfirmaͬe potuerũt
neq ip̃e hostiũ tulerũt ĩpetũ. Itaq qͥcũq: addebat᷑
subsidio id corruptũ tĩore fugiẽtiũ t̾rorẽ & ꝑiculũ
augebat. hoĩum .N. multtudine receptꝰ agita ĩpe¬

Expanded text:
cuiusque generis telisque terrebant, magnaque multitudo sagitcuiusque generis telisque terrebant, magnaque multitudo sagittariorum ab utraque parte circumfundebatur. multum autem ab ictu lapidum, quod unum nostris erat telum, viminea tegimenta galeis inposita defendebant. itaque cum omnibus rebus nostri premerentur atque aegreectum opus non erat, per mare navibus expositi in aversos nostros impetum fecerunt atque ex utraque munitione deiectos terga vertere coegerunt. Hoc tumultu nuntiato Marcellinus cohortes subsidio nostris laborantibus submittit ex castris. quae fugientes conspicatae neque illos suo adventu confirmare potuerunt neque ipsae hostium impetum tulerunt. itaque quodcumque addebatur subsidio, id corruptum timore fugientium terrorem et periculum augebat; hominum enim multitudine receptus impe
Abbreviated transcription (Latin):
hũliore paulo mũtione. hoc .ii. suꝑioribꝰ diebꝰ timẽs
cesar ne nauibꝰ nr̃i circũuenirẽtur duplicẽ eo loco
fecerat uallũ: ut si ancipiti pͥlio dimicaret᷑ posseti
resisti. Sed oꝑũ magnitudo & cõtinẽs oĩum dierũ
labor quo mille passuũ incircuitu .xuii.mũitiões
erat cõplexus. ac ꝑficiẽdi spatiũ nõ dabat. Itaq cõtra
mare trãsu̾sum uallũ ꝗ has duas mũitiones cõtinget:
nõdũ ꝑfecerat. q̃ res nota erat põpeio delata ꝑ allobro¬
ges ꝑfugas. magnũq nr̃is autulerat in cõmodũ. Nam
ut amare nr̃e cohortes none legiõis ex cubauerant
accessere subito pͥma luce põpeiãi excitꝰ. nouusq: eoꝵ.¬
aduẽtꝰ extitit. simul nauibꝰ circũuẽti milites in ext̾iorẽ
uallũ tela iaciebãt. fosseq agge̾ cõplebãtur. et legiõarii
int̾ioris mũitionis defẽsoes scalis admons tormẽtis:

Expanded text:
humiliore paulo munitione. hoc enim superioribus diebus timens humiliore paulo munitione. hoc enim superioribus diebus timens Caesar, ne navibus nostri circumvenirentur, duplicem eo loco fecerat vallum, ut si ancipiti proelio dimicaretur, posset resisti. sed operum magnitudo et continens omnium dierum labor, quod milia passuum in circuitu xvii munitione erat conplexus, perficiendi spatium non dabat. itaque contra mare transversum vallum, qui has duas munitiones contingeret, nondum perfecerat. quae res nota erat Pompeio, delata per Allobroges perfugas, magnumque nostris attulerat incommodum. nam ut ad mare nostrae cohortes nonae legionis excubuerant, accessere subito prima luce Pompeiani exercitus adventus exstitit; simul navibus circumvecti milites in exteriorem vallum tela iaciebant, fossaeque aggere complebantur, et legionarii interioris munitionis defensores scalis admotis tormentis
Abbreviated transcription (Latin):
rebꝰ magnũ nuͣm leuis armature & sagitariorũ aggerẽ
q noctu in scaphas & naues acturias ĩponit. & de media
nocte cohortes.xl. ex maxĩs castris pͥsidiisq: deductaᷤ
ad eã ꝑtẽ mũitionũ deducit q̃ ꝑtinebat ad mare. lon¬
gissimeq a maxĩs castris caesaris aberãt. Eodẽ naues
qͣs demõstrauimꝰ aggẽ & leuis armature militibꝰ com¬
pletas: qͣsq ad dẏrrachiũ naues lõgas habeͤ immutu
et ꝗͥ a quoq fieri uellet pͥcipit. Ad eas muitiõescaes.l.
iẽtulũ marcellinũ q̃storẽ cũ legiõe.ix. positũ hebat
huic qͥ ualitudiẽ minꝰ cõmoda utebat᷑ fuluiũ postumiũ
adiutorẽ sũmiserat. Erat eo loco fossa pedũ .xu.et i¬
uallũ cõtra hostẽ in altitudinẽ pedũ x. tãtũdẽq eius
ualli aggor in altitudinẽ patebat ab eo intͥmisso spa-¬
no pedũ. dc. Nitͥ cõu̾sus incõtrariã ꝑtẽ erat uallus i¬

Expanded text:
rebus magnum numerum levis armaturae et sagittariorum aggeremque rebus magnum numerum levis armaturae et sagittariorum aggeremque omnem noctu in scaphas et naves actuarias inponit et de media nocte cohortes lx ex maximis castris praesidiisque deductas ad eam partem munitionum ducit, quae pertinebat ad mare longissimeque a maximis castris Caesaris aberat. eodem naves quas demonstravimus aggere et levis armaturae militibus completas, quasque ad Dyrrachium naves longas habebat, mittit et quid a quoque fieri velit praecipit. ad eas munitiones Caesar Lentulum Marcellinum quaestorem cum legione viiii positum habebat. huic, quod valetudine minus commoda utebatur, Fulvium Postumum adiutorem submiserat. Erat eo loco fossa pedum xv et vallum contra hostem in altitudinem pedum x, tantundemque eius valli agger in latitudinem patebat. ab eo intermisso spatio pedum dc alter conversus in contrariam partem erat vallus
Abbreviated transcription (Latin):
hẽbant et in honoͬe apud caesarẽ fuerũt:qͥq nouũ et pͥt̾'
cõsuetudinẽ acciderat: oĩa sua p̾sidia circũduxit atq
ostẽtauit. Nã ante id tẽpus nemo aut miles aut eques:
a caesare ad põpeiũ trasierat:cũ pene quotidie a põpeio
ad caesarẽ ꝑfugent.Uulgo uo unutsi in epyro atque÷
etholia cõscripti milites earũq: regionũ oium que a
cesare tenebãtur.Sed hi cognitis oĩbꝰ rebꝰ seu ꝗ ĩ mũitio¬
nibus ꝑfectũ nõ erat seuꝗͥ aꝑitioribꝰ rei militaris de si¬
derari uidebat̾ tẽporibꝰq rerũ & spatiis locorũ & cus¬
todiarũ uaria diligẽtia aĩadu̾sa prout cuiꝰq: eorũ ꝗ ne¬
gociis p̾erãt aut natura aut studiũ ferebat. hec ad põ.
oĩa detulerũt. Quibꝰ ille cognins eruptiõisq iã antei
capto cõsilio ut demõstratũ est tegmẽta galeis milites
ex uimibꝰ face̾ atq agge̾m iubet cõportare.his paraui

Expanded text:
habebantur et in honore apud Caesarem fuerant, quodque novum et praeter habebantur et in honore apud Caesarem fuerant, quodque novum et praeter consuetudinem acciderat, omnia sua praesidia circumduxit atque ostentavit. nam ante id tempus nemo aut miles aut eques a Caesare ad Pompeium transierat, cum paene cotidie a Pompeio ad Caesarem perfugerent, vulgo vero universi in Epiro atque Aetolia conscripti milites earumque regionum omnium quae a Caesare tenebantur. sed hi cognitis omnibus rebus, seuquid in munitionibus perfectum non erat, seuquid a peritioribus rei militaris desiderari videbatur, temporibusque rerum et spatiis locorum et custodiarum varia diligentia animadversa, prout cuiusque eorum, qui negotiis praeerant, aut natura aut studium ferebat, haec ad Pompeium omnia detulerunt. Quibus ille cognitis eruptionisque iam ante capto consilio, ut demonstratum est, tegimenta galeis milites ex viminibus facere atque aggerem iubet conportare. his paratis
Abbreviated transcription (Latin):
obiectatiõib̾ꝰ. tũ ẽ ex domestico iudicio atq ai ĩtelligebãt
sed inaliud tẽpus reseruari arbitrati. discede̾ a nobis
et nouã tẽtare fortunã nouasq amicitias exꝑiri cõ¬
stituerũt. & cũ paucis collocuti cliẽtibꝰ suis ꝗbꝰ tãtũ fa¬
cinꝰ cõmutẽ audebãt. pͥmũ conati sũt p̾fectũ eꝗtũ.C.
uolusenũ int̾fice̾. ut postea bello ꝑfecto cognitũ est¬
ut cũ munẽ aliquo ꝑfuge ad põpeiũ trãsisse uide̾nt᷑
Post id difficiliꝰ uisũ est: neq facultas ꝑficiẽdi dabatur.
q maximã potuerũt pecuniã mutuati proĩde ac suis
satisface̾ & fraudata restitũe uellẽt multis ẽptis eꝗs¬
ad põpeiũ trãsierũt cũ his quos sui cõsilii ꝑticipes hẽbãt.
quos põpeius ꝗ erãt hõesto loco nati et instructi liberalit
magnoq comitatu & multis iumẽtis uenerãt uiriq forteᷤ

Expanded text:
obiectationibus tum etiam ex domestico iudicio atque animi conscientiobiectationibus tum etiam ex domestico iudicio atque animi conscientised in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab nobis et novam temptare fortunam novasque amicitias experiri constituerunt. et cum paucis collocuti clientibus suis, quibus tantum facinus committere audebant, primum conati sunt praefectum equitum C. Volusenum intunere aliquo perfugisse ad Pompeium viderentur; postquam id difficilius visum est neque facultas perficiendi dabatur, quam maximas potuerunt pecunias mutuati, proinde ac suis satisfacere et fraudata restituere vellent, multis coemptis ead Pompeium transierunt cum iis quos sui consilii participes habebant. Quos Pompeius, quod erant honesto loco nati et instructi liberaliter magnoque comitatu et multis iumentis venerant virique fortes
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ fecerat. hi propt̾ u̾tutẽ nõ solũ apud caesarẽ in ho¬
nore erãt. sed &̃ apud ex̾citũ carihẽbãt᷑. Sed fretiami¬
cina cesaris et stulta acharbara arrogãtia elati de¬
spiciebãt suos. sipẽdiũq e ꝗtũ fraudabãt: & p̾dã oẽm
domũ au̾tebãt. Quibꝰ illi rebꝰ ꝑmoti uniu̾si ad cesarem
adierũt. palãq de eorũ iniuriis sũt q̃sti. & ad cetera
addiderũt falsũ ab his eꝗtũ nũerũ deferĩ. quorũ sti¬
pedũ auterẽt. Cae sar neq tẽpus illud aĩadu̾siõis esse:
existimãs & multa uͥtuti eorũ cõcedẽs rẽ totã distulit.
illos secreto castigauit: ꝙͥ q̃stui eꝗtes habent. monuitq¬
eꝗtes ut oĩa ex sua amicitia expectarẽt. & ex pͥteritis
sus officis reliqͣ sꝑarẽt. Magnã tamẽ hȩç ulis offen¬
sionẽ & cõtẽpnonẽ ad oẽs amulit. idq ua ẽẽ tũ ex alioꝵ

Expanded text:
tibus fecerat. hi propter virtutem non solum apud Caesarem in hotibus fecerat. hi propter virtutem non solum apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud exercitum cari habebantur; sed freti amicitia Caesaris et stulta ac barbara adrogantia elati despiciebant suos stipendiumque equitum fraudabant et praedam omnem domum avertebant. quibus illi rebus permoti universi Caesarem adierunt palamque de eorum iniuriis sunt questi et ad cetera addiderunt falsum ab iis equitum numerum deferri, quorum stipendium averterent. Caesar neque tempus illud animadversionis esse existimans et multa virtuti eorum concedens rem totam dispulit; illos secreto castigavit, quod quaestui equites haberent, monuitque ut ex sua amicitia omnia expectarent et ex praeteritis suis officiis reliqua sperarent. magnam tamen haec res illis offensionem et contemptionem ad omnes adtulit, idque ita esse cum ex aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
recepit.erat sũma inopia pabuli:adeo ut foliis ex i¬
arboribꝰ strictis & teneris arũdinũ radicibꝰ cõtusis eqͦs
sũpserãt. & cogebant᷑ corcyra: achanania lõgo ĩtiecto
nauigatiõis spatio ꝑabulũ supportaẽ. qͦq erat eiꝰ rei
minor copia ordeo adaugẽ.atq his ratiõibꝰ eꝗtatum
ruptis eꝗs macie conãdũ sibi aliꝗͥ põpeius de erup-¬
tione existĩauit. Erãt apud caesaris eꝗtatũ nuͣo allobro¬
ges duo frẽs roucillus a& egus abucilli filii ꝗ pͥncipatũ
inciuitate mulus ãnis obtinuerãt singulari uͥtute hoĩe
quorũ oꝑa caesar õibꝰ gallicis bellis optima fortissiaꝙ
erat usus. his domi obhas causas ãplissios magistrai
mãdauerat. atq eos extra ordinẽ in senatũ legẽdoscu¬
rauerat. agrosq ingallia ex hostibꝰ captos pͥmiaq ÷
rei pecũiarie magna tribuerat. locupletesq ex egen¬

Expanded text:
recepit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex recepit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radicibus contusis equos  cogebantur Corcyra atque Acarnania longo interiecto navigationis spatio pabulum subportare, quodque erat eius rei minor copia, hordeo adaugere atque his rationibus equitatum ruptis equis macie conandum sibi aliquid Pompeius de eruptione existimavit. Erant apud Caesarem in equitum numero Allobroges ii fratres, Roucillus et Aecus, Adbucilli filii, qui principatum in civitate multis annis obtinuerat, singulari virtute homines, quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque erat usus. his domi ob has causas amplissimos magistratus mandaverat atque eos extra ordinem in senatum legendos curaverat, agrosque in Gallia ex hostibus captos praemiaque rei pecuniariae magna tribuerat locupletesque ex egen
Abbreviated transcription (Latin):
scipionẽ ea e̾e auctoritate. ut nõ tãtũ libere que
probasset expone̾: sed aẽ magna exꝑte cõpellaͬre atq
errantẽ rege̾ posset. pͥesse autẽ suo noĩe excitui. ut p̾tꝰ
auctoritatẽ uires quoq ad cohercẽdũ habet. q si feciss&
ꝗetẽ it alie pacẽ: prouĩciarũ salutẽ ĩꝑio uni oẽs accep¬
tã relaturos. Haec ad eũ mãdata clodius refert: ac pͥmis
diebꝰ ut uidebat᷑ libẽt̾ auditꝰ. reliꝗs ad colloꝗũ nõ admit¬
titur. castigato scipione a fauonio ut postea cõfecto bel¬
lo reꝑiebamꝰ. infectaq re se se ad caesarẽ recepit.Caes.
quo faciliꝰ eꝗtatũ põpeianũ ad dyrãchiũ cõtine̾t et,
pabulatiõe prohibẽt aditꝰ duos. quos eẽ angustos de¬
mõstrauimꝰ magnis oꝑibꝰ pͥmuniuit. castellaq his lociᷤ
posuit. Põpeius ubi nihil ꝓfice̾ eꝗtatũ cognouit pau-¬
cis int̾missis diebꝰ rursus cũ nauibꝰ intra mũitioes ad se

Expanded text:
Scipionem ea esse auctoritate, ut non solum libere, quae Scipionem ea esse auctoritate, ut non solum libere, quae probasset, exponere, sed etiam ex magna parte compellare atque errantem regere posset; praeesse autem suo nomine exercitui, ut praeter auctoritatem vires quoque ad coercendum haberet. quod si fecisset, quietem Italiae, pacem provinciarum, salutem imperii uni omnes acceptam relaturos. haec ad eum mandata Clodius refert ac primis diebus, ut videbatur, libenter auditus, reliquis ad colloquium non admittitur castigato Scipione a Favonio, ut postea confecto bello reperiebamus, infectaque re sese ad Caesarem recepit. Caesar quo facilius equitatum Pompeianum ad Dyrrachium contineret et pabulatione prohiberet, aditus duos, quos esse angustos demonstravimus, magnis operibus praemunivit castellaque his locis posuit. Pompeius ubi nihil profici equitatu cognovit, paucis intermissis diebus rursus eum navibus ad se intra munitiones
Abbreviated transcription (Latin):
ce sar ex̾citũ aciẽ equũ in locũ produxit: si põpeiuᷤ
pͥlio decertãẽ uellet: & pene castris põpeu legiões
subie̾: tãtũq a uallo eiꝰ pͥma acies aberat: ut in eam
telũ tormẽto ne adigi posset. Põpeius autẽ ut fa¬
mã opinionẽq hoĩum tenẽt sic pro castris excitũ
co stituebat ut tertia acies uallũ cõtinget: ut oĩs qͥẽ
instructꝰ ex̾citꝰ telis ex uallo ab iectis protegi possẽt
Nec cũ in achia atq apud dyrrachiũ gerũtur. scipio¬
nẽq ĩmacedoniã ueĩsse cõstaret nõ oblitus pͥstini:
instituti caesar mutt ad eũ clodiũ suũ atq illius fa¬
miliarẽ. quẽ ab illo traditũ initio & cõmẽdatũ in
suorũ necessariorũ nuo habẽ instituerat. Huic dat
iras mãdataq ad eũ qͥrũ hec erat sũma: se se oĩa
de pace exptũ nihil ad huc arbitrari uitio factũ
corũ quos auctões ee eiꝰ uoluisset rei. qͥ sua man¬
data ꝑfere nõ oportuno tẽpoͬe ad põpeiũ uerẽt᷑.

Expanded text:
esar exercitum in aciem aequum in locum produxit, si Pompeius proelio decertare vellet, ut paene castris Pompei legiones subiceret; tantumque a vallo eius prima acies aberat, uti ne telum tormento adigi posset. Pompeius autem, ut famam opinionemque hominum teneret, sic pro castris exercitum constituebat, ut tertia acies vallum contingeret, omnis quidem instructus exercitus telis ex vallo abiectis protegi possetec cum in Achaia atque apud Dyrrachium gererentur Scipionemque in Macedoniam venisse constaret, non oblitus pristini instituti Caesar mittit ad eum Clodium, suum atque illius familiarem, quem ab illo traditum initio et commendatum in suorum necessariorum numero habere instituerat. huic dat litteras mandataque ad eum, quorum haec erat summa: sese omnia de pace expertum; nihil adhuc arbitrari vitio factum eorum quos esse auctores eius rei voluisset, quod sua mandata perferre non opportuno tempore ad Pompeium vererentur.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ est subiecta cãdauie itͥ fecerat: ut ipsa fortũa illũ
obiicẽ põpeio uideret᷑.hec ad id tẽpꝰ caesar ignorabat.
erat gesta fama ꝑcrebuerat pulsũ fuge̾ caesarẽ pene
oĩbꝰ copiis admissis hec itinera infesta reddebãt. hec
ciuitates nõnullas ab eiꝰ amicitia autebãt. Quibusi

Expanded text:
quae est subiecta Candaviae, iter fecerat, ut ipsa fortuna illum quae est subiecta Candaviae, iter fecerat, ut ipsa fortuna illum obicere Pompeio videretur. haec ad id tempus Caesar ignorabat. erat gesta, fama percrebruerat pulsum fugere Caesarem paene omnibus copiis amissis. haec itinera infesta reddiderat, haec civitates nonnullas ab eius amicitia avertebat. quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cohortibꝰ.iiii. lyssi .i. tribꝰ orici relictis ꝗq erãt ex uul¬
neribꝰ egri depositis ꝑ epyrũ atq acarniã it̾ face̾t
cepit. Põpeius qͦq de cesaris cõsilio cõiecturã dicãs
ad scipionẽ ꝓpãdũ sibi existiãbat. si caesar it illo ha¬
beret ut subsidiũ scipioni ferẽt. si ab ora marutiã
corcytaq discedẽ nollet.ꝙ legioẽs eꝗtatũq: ex italia
expectaret ipse ut õibꝰ copiis domitiũ aggrederetur.
his de causis uterq eorũ celeritati studebat & suis ut
eet auxilio ad oppͥmẽdos adu̾sarios ne occasio tẽpoi
deesset.Sed caesarẽ apollonia a recto itine au̾terat.
põpeius ꝑ cãdauiã it̾ in macedoniã expeditũ habebat.
Accessit aẽ ex ĩprouiso aliud incõmodũ: ꝗ domitius ꝗ
dies cõplures castris scipiõis castra collocata habuisse
rei frumẽtarie cã ab eo discesserat & heracliã senticã.

Expanded text:
cohortibus iiii, Lissi una, iii Orici relictis quique erant ex vulcohortibus iiii, Lissi una, iii Orici relictis quique erant ex vulneribus aegri depositis per Epirum atque Athamaniam iter facere coepit. Pompeius quoque de Caesaris consilio coniectura iudicans ad Scipionem properandum sibi existimabat, si Caesar iter illo haberet, ut subsidium Scipioni ferret, si ab ora maritima Oricoque discedere nollet, quod legiones equitatumque ex Italia expectaret, ipse ut omnibus copiis Domitium adgrederetur. His de causis uterque eorum celeritati studebat, et suis ut esset auxilio, et ad opprimendos adversarios ne occasioni temporis deesset. sed Caesarem Apollonia a derecto itinere averterat; Pompeius per Candaviam iter in Macedoniam expeditum habebat. accessit etiam ex improviso aliud incommodum, quod Domitius cum dies complures castris Scipionis castra collata habuisset, rei frumentariae causa ab eo discesserat et Heracliam Senticam
Abbreviated transcription (Latin):
dãdũ. socios cõfirmãdos. pͥsidiũ urbibꝰ relinquẽdũ ne¬
cesse erat adire apolloniã. Sed his rebꝰ tãtũ tẽpoͬis tͥbuit
qͣtũ erat proꝑãti necesse. tmẽsq: domitio ne aduẽtu
põpeii pͥoccuparet᷑ ad eũ õi celeritate & studio incitatꝰ
ferebat᷑. Totius autẽ rei cõsiliũ his ratiõibꝰ explicabat
ut si põpeius eo dẽ cõtẽdẽt abductũ illũ a mari atque
ab his copiis qͣs dyrrachii cõꝑau̾at frumẽto ac cõmea¬
tu abstractũ pari cõditione belli secũ decertaẽ coget.¬
si initaliã trãsiret cõiũcto exͥcitu cũ domitio ꝑ illyri¬
cũ italie subsidio proficisce̾t᷑. si apolloniã oricũqi
oppugnaret & si oĩa maritĩa ora exclude conaret᷑
obsesso scipione necessario illũ suis auxiliũ ferre
cogeret.Itaq pͥmissis nũtiis ad.cu.domitiũ caesar
scripsit et ꝗͥ fieri uellet ostẽdit. pͥsidioq apollonie

Expanded text:
dandum, socios confirmandos, praesidium urbibus relinquendum nedandum, socios confirmandos, praesidium urbibus relinquendum necesse erat adire Apolloniam. sed his rebus tantum temporis tribuit, quantum erat properanti necesse. timens Domitio, ne adventu Pompei praeoccuparetur, ad eum omni celeritate et studio incitatus ferebatur. totius autem rei consilium his rationibus explicabat, ut si Pompeius eodem contenderet, abductum illum a mari atque ab iis copiis quas Dyrrachii comparaverat, frumento ac commeatu abstractum pari condicione belli secum decertare cogesi in Italiam transiret, coniuncto exercitu cum Domitio per Illyricum Italiae subsidio proficisceretur; si Apolloniam Oricumque obpugnare et se omni maritima ora excludere conaretur, obsesso Scipione necessario illum suis auxilium ferre cogeret. itaque praemissis nuntiis ad Cn. Domitium Caesar scripsit et quid fieri vellet ostendit praesidioque Apolloniae
Abbreviated transcription (Latin):
tubernio armis uallũ relinq̃bãt. Quibꝰ ad seq̃ndum
ĩpeditis caesar ꝙ fore pͥuiderat meridião fere tẽpoͬt
signo profectiõis dato excitũ educit. duplicatoq eiꝰ
dieiitinẽ .uiii. milia passuũ ex eoloco procedit. qͥ face̾
põpeius discessu militũ nõ potuit. Postero die cesar pͥt¬
missis pͥma nocte ĩpedimẽtis de qͣrta uigilia ip̃e egre¬
dit᷑: ut si qͣ esset ĩposita dimicãdi necessitas subitũ casũ
expedito excitu subiret. hoc idẽ reliꝗs fecit diebus.i
Quibꝰ reb̾ ꝑfectũ est ut altissimis flum̃ibꝰ atq ĩpeditissimiᷤᷤ
iuneribꝰ nullũ acciꝑet incõmodũ. Põpeius .ii. pͥma diei
mora illata et reliquorũ dierũ frustra laboͬe suscepto
cũ se magnis itineribꝰ extẽdet & pͥgressos cõseꝗcuꝑeti
qͣrta die finẽ seqͣndi fecit. atq aliud sibi cõsiliũ capiẽdũ
existĩauit. C&sanad saucios deponẽdos. stipẽdiũ excitũ

Expanded text:
tubernio armis vallum relinquebant. quibus ad sequendum tubernio armis vallum relinquebant. quibus ad sequendum impeditis, Caesar quod fore providerat, meridiano fere tempore signo profectionis dato exercitum educit duplicatoque eius diei itinere viii milia passuum ex eo loco procedit. quod facere Pompeius discessu militum non potuit. Postero die Caesar missis prima nocte impedimentis de quarta vigilia ipse egreditur, ut siqua esset imposita dimicandi necessitas, subitum casum expedito exercitu subiret. hoc idem reliquis fecit diebus. quibus rebus perfectum est, ut altissimis fluminibus atque impeditissimis itineribus nullum acciperet incommodum. Pompeius enim primi diei mora inlata et reliquorum dierum frustra labore suscepto cum se magnis itineribus extenderet et praegressos consequi cuperet, quarta die finem sequendi fecit atque aliud sibi consilium capiendum existimavit. Caesari ad saucios deponendos, stipendium exercitui
Abbreviated transcription (Latin):
eꝗtes opposuit: expeditosq ante signarios admiscuit
cccc. ꝗ tãtũ profecerũt ut eq̃stri pͥlio cõmisso pellerẽt
ões cõpluresq intͥficent: ipsiq incolumes se ad agmen'
reciꝑẽt.Cõfecto iusto itne̾ eius diei q proposuerat caes.
traductoq excitu flumẽ genusũ ueteribꝰ eius castris.
cõtra asparagũ cõsedit. militesq oẽs intra uallũ conti¬
nuit. eꝗtatũq ꝑ causã pabulãdi emissũ cõfestĩ de cu¬
mana porta incastra se reciꝑe iussit.Simili ratiõe põ.
cõfecto eius diei itinere in suis ueteribꝰ castris ad aspãgũ
cõsedit. eiusq milites qͥ ab oꝑe integris mũitionibꝰ ua¬
cabãt: alii lignãdi pabulãdiq causa lõgius progredie¬
bãtur: alii q subito cõsiliũ profectiõis ceꝑãt magna ꝑte
ĩpedimẽtorũ & sarcinarũ relicta adhec repetẽda
inuitati propĩꝗtate suꝑiorũ castrorũ depositis in cõ¬

Expanded text:
equites opposuit expeditosque antesignanos admiscuit equites opposuit expeditosque antesignanos admiscuit cccc, qui tantum profecerunt, ut equestri proelio commisso pellerent omnes compluresque interficerent ipsique incolumes se ad agmen reciperent. Confecto iusto itinere eius diei quod proposuerat Caesar, traductoque exercitu flumen Genusum veteribus suis castris contra Asparagium consedit militesquenuit equitatumque per causam pabulandi emissum confestim decumana porta in castra se recipere iussit. simili ratione Pompeius confecto eius diei itinere in suis veteribus castris ad Asparagium consedit. eius milites, quod ab opere integris munitionibus vacabant, alii lignandi pabulandique causa longius progrediebantur, alii, quod subito consilium profectionis ceperant magna parte impedimentorum et sarcinarum relicta ad haec repetenda invitati propinquitate superiorum castrorum depositis in con
Abbreviated transcription (Latin):
appoloniã p̾misit.hec cõꝗesce ante iter cõfectum,
uetuit. His una legio missa pͥsidio est. his explicitis rebꝰ
duas in castris legiões retinuit: & reliqͣs de qͣrta uigilia
cõpluribꝰ portis eductas eodẽ itine̾ pͥmisit. ꝑuoq spatio
int̾misso ut militare institutũ seruaret᷑ & citissime eius
profectio cognoscetur cõclamai iussit: statĩq egressus &
nouissimũ agmẽ cõsecutꝰ celerit̾ ex cõspectu castrorum
discessit. Neq uͭo põpeius cognito cõsilio eiꝰ morã ullã
ad in sequẽdũ intulit: sed eadẽ spectãs si itine ĩpeditos i¬
ꝑt̾ritos deprehẽdere posset:exͥcitũ e castris eduxit:eꝗ¬
tatũq pͥmisitad nouissimũ agmẽ demorãdũ: neq cõseꝗ
potuit.q multo expedito itine̾ ãtecesserat caesar.Sedi
cũ uẽtũ est ad flumẽ genusũ ꝙ ripis erat ĩpedits cõse¬
quutꝰ eꝗtatꝰ nouissimos pͥlio detinebat. huic suos caesar

Expanded text:
Apolloniam praemisit ac conquiescere ante iter confectum Apolloniam praemisit ac conquiescere ante iter confectum vetuit. his una legio missa praesidio est. his explicitis rebus duas in castris legiones retinuit, reliquas de quarta vigilia compluribus portis eductas eodem itinere praemisit parvoque spatio intermisso, ut et militare institutum servaretur et quam serissime eius profectio cognosceretur, conclamari iussit, statimque egressus et novissimum agmen consecutus celeriter ex conspectu castrorum discessit. neque vero Pompeius cognito consilio eius moram ullam ad insequendum intulit, sed eadem spectans, si itinere impedito perterritos deprehendere posset, exercitum e castris eduxit equitatumque praemisit ad novissimum agmen demorandum, neque consequi potuit, quod multum expedito itinere antecesserat Caesar. sed cum ventum esset ad flumen Genusum, quod ripis erat inpeditis, consecutus equitatus novissimos proelio detinebat. huic suos Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt acceptũ detͥmẽti cuiꝰ uis potiꝰ ꝗͣ sue culpe debere
tribui. locũ securũ ad dimicãdũ dedisse. potitũ esse
hostiũ castris. expulisse ac suꝑasse pugnãtes. sed siue
ipsorũ ꝑturbatio siue tͥror aliꝗs: siue &ẽ fortund. pa¬
ratã iã pñtẽq uictoriã int̾pellauissẽt. dãdã oĩbꝰ oꝑã
set arq htꝰꝗante dimicare timuissẽt. ultro se pͥlio
offerrẽt. Hac hĩta cõtione nõ nullos signiferos i¬
ignom̃ĩa notauit. & loco mouit. Exercitui ꝗẽ om̃i
tãtꝰ incesit ex in cõmodo dolor: tãtũq studiũ infa¬
mie sarciẽde ut nẽo aut tribuni aut cẽturiõis ĩpiũ
spatiũq int̾ponẽdũ ad recreãdos aiõs putabat relic¬
usq: mũitonibꝰ magnoꝑe rei frumẽtarie timebat.Itaq:
nulla int̾posita mora: sauciorũ modo & egrorũ habita
ratone ĩpedimẽta oĩa silẽtio pͥma nocte ex castris

Expanded text:
esset acceptum detrimenti, cuiusvis potius quam suae culpae debere esset acceptum detrimenti, cuiusvis potius quam suae culpae debere tribui. locum se aecum ad dimicandum dedisse, potitum se esse hostium castris, expulisse ac superasse pugnantes. sed sive ipsorum perturbatio sive error aliquis sive etiam fortuna partam iam praesentemque victoriam interpellavisset, dandam omnibus operam, set, atque ei, qui ante dimicare timuissent, ultro se proelio offerrent. Hac habita contione nonnullos signiferos ignominia notavit ac loco movit. exercitui quidem omni tantus incessit ex incommodo dolor tantumque studium infamiae sarciendae, ut nemo aut tribuni aut centurionis imperiuspatiumque interponendum ad recreandos animos putabat, relictisque munitionibus magnopere rei frumentariae timebat. Itaque nulla interposita mora sauciorum modo et aegrorum habita ratione impedimenta omnia silentio prima nocte ex castris
Abbreviated transcription (Latin):
proĩde ac si u̾tute uicissẽt:neq: ulla cõmutatio reꝑ
posset accide̾ ꝑorbẽ tͥarũ fama aclr̃is uictoriam.
eius diei cõcelebrãt. Caesar a suꝑioribꝰ cõsiliis de¬
pulsus oẽm sibi cõmutãdã belli rationẽ existiauit
Itaq uno tẽpoͬe pͥsidus oĩbꝰ deductis & oppugnatio¬
ne dimissa coactoq inunũ locũ excitu cõtionem
apud milires habuit. hortatusq est ne ea quae
accidissẽt grauit ferrẽt. neue iis rebꝰ t̾rerentur:
multisq secũdis pͥliis unũ adu̾sũ & id mediocre op¬
ponerẽt. hẽndã fortũe grãm ꝙ italiã sine aliquo
uuln̾e cepissẽt. qͣ duas hispaĩas bellicosissimorũ
hoĩim ꝑitissimis atq excitatissimis ducibꝰ pacauis.¬
sent. ꝗ finitĩas frumẽtariasq prouĩcias ĩpotesta¬
tẽ redigissẽt. Deniq recordaĩ debẽ qͣ felicitate it
medias hostiũ classes oppletis nõ solũ portibꝰ sedd̃
derẽt secũda fortũa e̾e industria subleuãda. qđ

Expanded text:
proinde ac si virtute vicissent neque ulla commutatio rerum posset accidere, per orbem terrarum fama ac litteris victoriam eius diei concelebrabant. Caesar ab superioribus consiliis depulsus omnem sibi commutandam belli rationem existimavit. itaque uno tempore praesidiis omnibus deductis et oppugnatione dimissa coactoque in unum locum exercitu contionem apud milites habuit hortatusque est, ne ea quae accidissent graviter ferrent, neve his rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum et id mediocre opponerent. habendam fortunae gratiam, quod Italiam sine aliquo vulnere cepissent, quod duas Hispanias bellicosissimorum hominum peritissimis atque exercitatissimis ducibus pacavissent, quod finitimas frumentariasque provincias in potestatem redegissent. denique recordari debere, qua felicitate inter medias hostium classes oppletis non solum portibus, sed derent secunda, fortunam esse industria sublevandam. quod
Abbreviated transcription (Latin):
nauibꝰ occurit. & nactꝰ circit̾.xxx. ĩeas diligẽne sue ac'
doloris iracũdia erupit: oẽsq ĩcẽdit. eodẽq igne nauta
domĩosq nauiũ int̾fecit: magnitudie pene reliquos de¬
terrẽ spãs. hoc cõfecto negotio a salonis adoryci por¬
nũ & statiões litõaq oĩa longe lateq classibꝰ occupauit
custodibꝰq diligẽtiꝰ expositis ip̃e grauissima hieme ĩ

Expanded text:
inanibus occurrit, et nactus circiter xxx in eas indiligentiae suae ac inanibus occurrit, et nactus circiter xxx in eas indiligentiae suae ac doloris iracundiam erupit, omnesque incendit eodemque igne nautas dominosque navium interfecit, magnitudine poenae reliquos terreri sperans. hoc confecto negotio a Sasonis ad Orici portum stationes litoraque omnia longe lateque classibus occupavit, custodiisque dilige
Abbreviated transcription (Latin):
nauibꝰ adunã in columibꝰ milites exposuit. Erat oryci
lucretiꝰ hispilo & minutius rufus cũ asiaticis nauibꝰauii
qbꝰ iussu .d. lelu pͥerãt. M.bibulus cũ nauibꝰe x. corcyts.
Sedneq hi sibi cõfisi exportu prodire sũt ausi cũ celas
omino xii. naue s logas p̾sidio duxiset in ꝗbus erat ã¬
pse illi neq bibulus ĩpeditis nauibꝰ disꝑsisq remigibus
satis mature occurrit. ꝙ pͥus ad cõtinẽtẽ uisus est caesar
qͣ de eius aduẽtu fama omino in eiꝰ regiões ꝑferet᷑. Expo¬
sitis militibꝰ naues eadẽ nocte brũdusiũ a caesare remit¬
ĩtur. ut reliq̃ legiões eꝗtatusq trãsportai possẽt. huic
officio p̾positꝰ erat fufius calenus legatꝰ qui celeritatẽ
intrãsportãdis legionibꝰ adhiberet. sed seruis a terra.
prouecte naues neq use nocturna aura in redeundo
offẽderũt. Bibulus.N. corcyre certior facł de aduẽtu :¬
cesaris. sꝑas alicui se ꝑti onustarũ nauiũ occurre posse

Expanded text:
navibus ad unam incolumibus milites exposuit. Erat Orici Lucretius Vespillo et Minucius Rufus cum Asiaticis navibus xviii, quibus iussu D. Laelii praeerant, M. Bibulus cum navibus cx Corcyrae. sed neque hi sibi confisi ex portu prodire sunt ausi, cum Caesar omnino xii naves longas praesidio duxisset, in quibus erant constratae iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis mature occurrit, quod prius ad continentem visus est Caesar, quam de eius adventu fama omnino in eas regiones perferretur. Expositis militibus naves eadem nocte Brundisium a Caesare remittuntur, ut reliquae legiones equitatusque transportari possent. huic officio praepositus erat Fufius Calenus legatus, qui celeritatem in transportandis legionibus adhiberet. sed serius a terra provectae naves neque usae nocturna aura in redeundo ffenderunt. oBibulus enim Corcyrae certior factus de adventu Caesaris, sperans alicui se parti onustarum navium occurrere posse
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus se cortice ex arboribꝰ uicturos ꝗͣ põpeiũ e maĩbuᷤ
dimissuros. libẽt̾ ã ex ꝑfugis cognoscebãt equos eoꝵ
tolerari. reliꝗͣ uõ iumẽta int̾sse. Uti autẽ ip̃os uali¬
tudine nõ bona angustiis loci & odore tetro ex mul¬¬
titudĩẽ cadauerũ & quotidiais laboribꝰ insuetos oꝑũ
tũ aq̃ sũma ĩopia affectos: oĩa .ni. flumĩa atq: ões ri¬
uos ꝗ ad mare ꝑtinebãt caesar aut au̾terat aut magͥs
oꝑibꝰ obstruxerat: atq ut erãt loca mõtuosa et ad
specus ãgustie uallũ: has sublicis int̾rã demissis pre¬
sepserat: t̾rãq aggesserat ut aqͣm cõun̾ent:ut illii
necessario loca seꝗ demissa ac palustria & puteos'
fodere cogebãtur.atq: hũc laborẽ quotidiana ad i¬
oꝑa addebãt. Qui tamẽ fõtes a ꝗbusdã pͥsidiis aberãt
lõgiꝰ &e celerit̾ estibꝰ exarescebãt. At caesaris excitus

Expanded text:
prius se cortice ex arboribus victuros, quam Pompeium e manibus prius se cortice ex arboribus victuros, quam Pompeium e manibus dimissuros. libenter etiam ex perfugis cognoscebant equos eorum tolerari, reliqua vero iumenta interisse; uti autem ipsos valetudine non bona cum angustiis loci et odore taetro ex multitudine cadaverum et cotidianis laboribus, insuetos operum, tum aquae summa inopia adfectos. omnia enim flumina atque omnes rivos, qui ad mare pertinebant, Caesar aut averterat aut magnis operibus obstruxerat, atque ut erant loca montuosa et ad specus angustiae vallium, has sublicis in terram demissis praesepserat terramque adgesserat, ut aquam continerent. ita illi necessario loca sequi demissa ac palustria et puteos fodere cogebantur atque hunc laborem ad cotidiana opera addebant; qui tamen fontes a quibusdam praesidiis aberant longius et celeriter aestibus exarescebant. at Caesaris exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
angustiis. sed tamẽ singulari patiẽtia milites hec ferebãt
Recordabãtur.n. eadẽ se suꝑiore ãno in hispaĩa ꝑpessos
labore & pauẽna magnũ bellũ cõfecisse. Meminerant
ad alessiã magnã se in opiã ꝑpessos. multo &̃ maiorem
ad auaricũ maxĩarũ se gẽtiũ uictores discessisse. Non
illis ordeũ cũ daret᷑ nõ legumĩa recusabãt. pecus uero
cuiꝰ rei sũma erat ex epyro magno inhonore copia habebãt
E st ẽ genꝰ radicis inuẽtũ ab his ꝗ fuerãt cũ ualerio q ap¬
pellat catha q mixtũ lacte multũ in opiam leuabat.
id similitudinẽ panis efficiebat. eiꝰ erat magna copia.i
Ex hoc factos panes cũ incolloquiis põpeiani famem:
nr̃is obiicent: uulgo in eos iaciebãt:ut spẽ eorũ mĩue¬
rẽt.lãq frumẽta maturescẽ incipiebãt:atq: spes in¬
opiã sustẽtabat: q celerit᷑ se habituros copiã cõfidebãt.
crebre uoces militũ inuigiliis colloquiisq audiebãtur.

Expanded text:
haec singulari patientia milites ferebant. recordabantur enim eadem se superiore anno in Hispania perpessos labore et patientia maximum bellum confecisse; meminerant ad Alesiam magnam se inopiam perpessos, multo etiam maiorem ad Avaricum, maximarum se gentium victores discessisse. non illis hordeum cum daretur, non legumina recusabant; pecus vero, cuius rei summa erat ex Epiro copia, magno in honore habebant. Est etiam genus radicis inventum ab iis qui fuerant ab alebripellatur chara, quod admixtum lacte multum inopiam levabat. ad similitudinem panis efficiebant. eius erat magna copia. ex hoc effectos panes. cum in colloquiis Pompeiani famem nostris obiectarent, vulgo in eos iaciebant, ut spem eorum minuerent. Iamque frumenta maturescere incipiebant atque ipsa spes inopiam sustentabat, quod celeriter se habituros copiam confidebant. crebraeque voces militum in vigiliis colloquiisque audiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuas mũitiões efficiebãt: ne quo loco nr̃i ĩtrarẽt
atq ip̃os a tergo circũuenire possẽt. Sed illi oꝑib
norẽ circuitũ hẽbãt: q̃ tũ erãt loca caesari capiẽda.: et¬
si prohibẽ põpeius totis copiis & dimicaͬe nõ cõstitue¬
rat: tamẽ suis locis sagutarios fũditoresq mutebat
quorũ magnũ hẽbꝗ̃ nũm multiq ex nr̃is uulnẽabãt᷑.
magnusq incesserat tĩor sagutarũ. atq oẽs fere.
milires aut ex subactis: aut ex cẽtonibꝰ aut ex coriis
tunicas aut regumẽta fecerãt: ꝗbꝰ tela uitarẽt:ĩ oc¬
cupãdis p̾sidus. magnaq ui uterq utebat᷑. Cie sar ut

Expanded text:
perpetuas munitiones efficiebant, nequem locum nostri intrare perpetuas munitiones efficiebant, nequem locum nostri intrare atque ipsos a tergo circumvenire possent. sed illi operibus norem circuitum habebant. quae cum erant loca Caesari capienda, etsi prohibere Pompeius totis copiis et dimicare non constituerat, tamen suis locis sagittarios funditoresque mittebat, quorum magnum habebat numerum, multique ex nostris vulnerabantur, magnusque incesserat timor sagittarum, atque omnes fere milites aut ex coactis aut ex centonibus aut ex coriis tunicas aut tegimenta fecerant, quibus tela vitarent. In occupandis praesidiis magna vi uterque nitebatur: Caesar, u
Abbreviated transcription (Latin):
beret:eꝗtatũq: eius ad rẽ gerẽdã inutilẽ effice̾t. ter¬
no ut auctoritatẽ qua ille maxĩe apud cet̾as nanoes
neq: a mari dyrrachioq discede uolebat: qđ omnem
apꝑatũ belli tela arma tormẽta ibi collocauerat
frumẽtũq exͥcitui nauibꝰ supportabat. neq muinitiões
cesaris prohibẽ pot̾at: nisi pͥlio decertare uellet: qđ
paret: & ꝗͣ latissimas regiões pͥsidũs tenẽt: caesaris.
copias qͣ latissime posset destinẽt. idq accidit . Castelliᷤᷤ
enĩ xxiiii. effectis xu.milia passuũ in circiutu ãplexꝰ
hoc spatio pabulabat᷑. multaq erat intra eum locũ
manufacta ꝗbꝰ int̾im iumẽta pascẽt᷑. atq ut nostri
ꝑpetuas muitiones uidebãt ꝑductas ex castellis in
proxĩa castella nequo loco erũꝑẽt põpeiani & nr̃os
post tergũ adorirẽtur tĩebãt. Ita illi in minore spacio

Expanded text:
beret equitatumque eius ad rem gerendam inutilem efficeret, terberet equitatumque eius ad rem gerendam inutilem efficeret, tertio ut auctoritatem, qua ille maxime apud exteras nationneque a mari Dyrrachioque discedere volebat, quod omnem adparatum belli, tela arma tormenta ibi collocaverat frumentumque exercitui navibus subportabat, neque munitiones Caesaris prohibere poterat, nisi proelio decertare vellet; quod paret et quam latissimas regiones praesidiis teneret Caesarisque copias quam maxime posset distineret; idque accidit. castellis enim xxiv effectis xv milia passuum circuitu amplexus hoc spatio pabulabatur; multaque erant intra eum locum manu sata, quibus interim iumenta pasceret. atque ut nostri perpetuas munitiones videbant perductas ex castellis in proxima castella, nequo loco erumperent Pompeiani ac nostros post tergum adorirentur timebant, ita illi interiore spatio
Abbreviated transcription (Latin):
rea cõstituit. uecturasq frumẽti finitis ciuitatibꝰ de¬
scripsit. Itẽ lysso ꝑthinisq hisq õibꝰ castellis ꝗͦ eẽt fru¬
mẽti cõꝗri iussit. iderat ꝑexiguũ: cũ ip̃ius agri natuã
ꝙ sũt loca asꝑa atq mõtuosa ac plerũq frumẽto utit᷑
ĩportato: tũ qͥ põpeius hoc prouidebat & suꝑiõibꝰ diebꝰ
pͥde loco ꝑthiõs habueͬat frumẽtũq õe cõꝗsitũ spoliatiᷤᷤ
cognitis cõsiliũ capit ex loci natura. erãt .ii.circa castͣ
põpeii ꝑmulti editi atq asꝑi colles. hos pͥmũ pͥsidiis te¬
nuit. castellaq ibi cõmunit.inde ut loci cuiusq natua̾
ferebat ex castello incastellũ deducta mũitiõe circũ¬
uallare põpeiũ instituit.hec expectãs ꝗ angusta re fru¬
mẽtaria ut ebat᷑: qͥq põpeius multitudĩe eꝗt̃ ualebat
quo mĩore ꝑiculo undiq frumẽtũ cõmeatũq excitui
supportare posset: simul un ꝑabulatiõe põpeiũ ꝓhi¬

Expanded text:
ti finitimis civitatibus discripsit. item Lisso Parthinisque et omnibus castellis, quod esset frumenti, conquiri iussit. id erat perexiguum cum ipsius agri natura, quod sunt loca aspera ac montuosa ac plerumque frumento utuntur inportato, tum quod Pompeius haec providerat et superioribus diebus praedae loco Parthinos hcognitis Caesar consilium capit ex loci natura. erant enim circum castra Pompei permulti editi atque asperi colles. hos primum praesidiis tenuit castellaque ibi communiit. inde, ut loci cuiusque natura ferebat, ex castello in castellum perducta munitione circumvallare Pompeium instituit. haec spectans, quod angusta re frumentaria utebatur, quodque Pompeius multitudine equitum valebat, quo minore periculo undique frumentum commeatumque exercitui supportare posset, simul uti pabulatione Pompeium prohi
Abbreviated transcription (Latin):
stabat. cohortẽq postea duplici stipẽdio frumẽto
ue spetiariis militaribꝰ dõis ãplissime dõauit. Pom.
noctu additis magnis mũitionibꝰ reliꝗs diebꝰ tures
extruxit: & in altitudinẽ pedũ .xu.effectis oꝑibꝰ ui
neis eã ꝑtẽ castrorũ obtexit. et.u. int̾missis diebuᷤ
alterã noctẽ sub nubilã nactꝰ obstructis oĩbꝰ castͦꝵ
porus et ad ĩpediẽdũ obiectis tertia inita uigilia
silẽtio ex̾citũ eduxit. et se in ãtqͣs mũitiões recepit
Etholia acarnania. amphilocis ꝑ cassiũ longinũ et
caluisiũ sabinũ ut demõstrauimꝰ receptis tẽtãdam
sibi achaiã et paulo lõgiꝰ progre diẽdũ existiabãt
Cesar itaq eõ c̃alenũ misit. et.o sabinũ &e cassiũ cũ
cohortibꝰ adiũxit. quorũ cognito aduẽtu rutilius
lupus ꝗ achaiã missus a põpeio obtinebat stumũ
pͥmũire instituit ut achaia fusiũ ꝓhibẽt. Calenus

Expanded text:
stabat — cohortemque postea duplici stipendio, frumento, stabat — cohortemque postea duplici stipendio, frumento, veste, cibariis militaribusque donis amplissime donavit. Pompeius noctu magnis additis munitionibus reliquis diebus turres extruxit et in altitudinem pedum xneis eam partem castrorum obtexit, et quinque intermissis diebus alteram noctem subnubilam nactus obstructis omnibus castrorum portis et ad impediendum obiectis tertia inita vigilia silentio exercitum eduxit et se in antiquas munitiones recepitetolia, Acarnania, Amphilochis per Cassium Longinum et Calvisium Sabinum, ut demonstravimus, receptis temptandam sibi Achaiam ac paulo longius progrediendum existimabat Caesar. itaque eo Q. Calenum misit eique Sabinum et Cassium cum cohortibus adiungit. quorum cognito adventu Rutilius Lupus, qui Achaiam missus a Pompeio obtinebat, Isthmum praemunire instituit, ut Achaia Fufium prohiberet. Calenus
Abbreviated transcription (Latin):
Ita uno die sex p̾liis factis tribꝰ ad dyrrachiũ: tribus
ad mũitiones. cũ horũ oĩum ratio haberet᷑ ad duoꝵ
milia nũo ex põpeaĩs cecidisse reꝑiebamꝰ: & maipu¬
lares cẽturionesq: cõplures. In eo fuit nuo ualeriꝰ
flaccus .l. filiꝰ eiꝰ ꝗ pͥtor asiã obtinuit. signaq sũt milita¬
ria sex relata. Nostri nõ amplius ꝗͣ.xx. õibꝰ sũt pͥliis
desiderau. sed ĩcastello nẽo fuit oĩno militũ ꝗnuul¬
neraret᷑.qͣtuorq: ex una cohorte cẽturiões oculos
amiserũt. Et cũ laboris sui & ꝑiculi testioniũ afferre
uellẽt milia sagiitarũ circit̾.xxx. in castellũ cõiecta
caesari nũerauerũt.Scutoq: adeũ relaro sceuȩ cen¬
turiõis inuẽta sũt in eo foramia .cxx.quẽ caesar ut
ab octauis ordinibꝰ ad pͥmipilũ se traduce ꝓnũtiauit
Eius enĩ ope castellũ magna ex ꝑte cõseruatũ ẽẽ cõ¬

Expanded text:
Ita uno die sex proeliis factis, tribus ad Dyrrachium, tribus Ita uno die sex proeliis factis, tribus ad Dyrrachium, tribus ad munitiones, cum horum omnium ratio haberetur, ad duo milia numero ex Pompeianis cecidisse reperiebamus, evocatos centurionesque complures; in eo fuit numero Valerius Flaccus L. filius eius, qui praetor Asiam obtinuerat; signaque sunt militaria sex relata. nostri non amplius xx omnibus sunt proeliis desiderati. sed in castello nemo fuit omnino militum quin vulneraretur, quattuorque ex una cohorte centuriones oculos amiserunt. et cum laboris sui periculique testimonium adferre vellent, milia sagittarum circiter xxx in castellum coniecta Caesari renumeraverunt, scutoque ad eum relato Scaevae centurionis inventa sunt in eo foramina cxx. quem Caesar, ut dinibus ad primum pilum se traducere pronuntiavit — eius enim ope castellum magna ex parte conservatum esse con