comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore ad monasteriũ uͥginum in lo¬
co qͥ uocatur uetadum cuitune
hereburga abbatissa prefuit.
ubi cum uenissemus inquit. &
magno uniuersorum gaudio
suscepti essemus: indicauit nob̃
abbatissa. quia quedam denum̾o
iuginum quȩ erat filia ipsuis
carnalis. grauissimo langore te¬
neretur. quia flebotomata est
nuꝑ in brachio. Et cum ad huc¬
esset instudio: tacta est infirmi¬
tate repentini doloris. Quomox
increscente: magis grauatum ẽ.
brachium illud tulneratum ac
uersum intumorem. ad eo ut uix
duabus manibus circumplecti
posset. ipsaq iacens in lecto pre
numiatate doloris iam moritura
uideretur. Rogauit gͦ ep̃m ab¬
batissa ut intraret ad eam ache
nedicere ilłã dignaretur. quia cre¬
deret eam ad benedictionem uł
tactum illius mox melius habi¬
turam. Interrogans autem ille
quando flebotomata esset puella
tr ut cognonit quia in luna iii.
dixit. Oultum insipienter et ini.¬
docte festis fecistis. in luna uii.
flebotomando. Memini enim

Expanded text:
m ad monasterium virginum in loco qui vocatur Uetadun, cui tunc Heriburg abbatissa praefuit. « Ubi cum venissemus, inquit, et magno universorum gaudio suscepti essemus, indicavit nobis abbatissa, quod quaedam de numero virginum quae erat filia ipsius carnalis, gravissimo languore teneretur: quia phlebotomata est nuper in brachio, et cum esset in studio, tacta est infirmitate repentini doloris, quo mox increscente, magis gravatum est brachium illud vulneratum, ac versum in tumorem, adeo ut vix duabus manibus circumplecti posset, ipsaque jacens in lecto prae nimietate doloris jam moritura videretur. Rogavit ergo episcopum abbatissa ut intraret  Al., intrare ad eam, ac benedicere illam dignaretur, quia crederet eam ad benedictionem vel tactum illius mox melius habituram. Interrogans autem ille quando phlebotomata esset puella, et ut cognovit quia in luna quarta, dixit: Multum insipienter et indocte fecistis in luna quarta phlebotomando. Memini enim
Abbreviated transcription (Latin):
mina ur̃a scripta sunt in celo
cȩlo tenentur ascripta. Ueritatis
etenim discipuł esse gaudium
non debet: nisi de eo bono quod
cominune cum omnib habent.
ce in quo finem lȩticiȩ non habeñ
semꝑ te interius subtilius iudices.
ac subtilit̾ intelligas. or temetip̃m qͥssis.
cr quanta sit in eade gente gr̃a. procuiꝰ
comi̾sione oẽ faciendoꝵ signoꝵ dona
ꝓcepisti. & si q̃nte creatori nr̃o seuꝑlingũa.¬
siue ꝑ oꝑa reminiscens deliquisse:
semꝑ hec ad memoriam reuoces. ut
surgentem cordis głam meinoria re.¬
atus premat. Et quicqͥd de facien¬
Nno dominice in carnationis
sescentesimo quarto: augnsti¬
nũs britainniarum archiep̃s. ordina¬
uit duos ep̃os. mellitũ uidelicet et
iustum. Mellitũ quidem in lon¬

Expanded text:
mina vestra scripta sunt in coelo. mina vestra scripta sunt in coelo. nomina in coelo tenentur ascripta. Veritatis enim discipulis esse gaudium non debet, nisi de eo bono quod commune cum omnibus habent, et in quo finem laetitiae non habent.semper te interius subtiliter judices, ac subtiliter intelligas et temetipsum qui sis, et quanta sit in eadem gente gratia, pro cujus conversione etiam faciendorum signorum dona percepisti. Et si quando te Creatori nostro seusive per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat. Et quidquid de faciennno dominicae incarnationis sexcentesimo quarto Augustinus, Brittaniarum archiepiscopus, ordinavit duos episcopos, Mellitum videlicet et justum: Mellitum quidem ad
Abbreviated transcription (Latin):
augustino in episcopatum lau¬
rentius. quem ipse iccuro adhuc ui¬
uens ordinauerat: ne se defuncto
status eccłiȩ tam rudis uł adoram
pastore destitutus uacillare iN.¬
ciꝑet. In quo &e exemplum seque¬
batur pͥmi pastoris ecłiȩ. hoc est
adutorem euangelitandi simul
& successorem consecrasse ꝑhibetur
strenuissime fundamenta eccłiȩ
que nobilit̾ uidit iacta. augm̃ta

Expanded text:
Augustino in episcopatum Laurentius DCV, quem ipse idcirco adhuc vivens ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tam rudis, vel ad horam pastore destitutus, vacillare inciperet. In quo et exemplum sequebatur primi pastoris Ecclesiae, hoc est, adjutorem evangelizandi, simul et successorem consecrasse perhibetur.strenuissime fundamenta Ecclesiae, quae nobiliter jacta vidit, augmenta
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. Mox uͦ ut dedicata est. intro
phium huiꝰmodi. Hic requiescit
donnus augustins dorobernen-¬
sis archiẽps pͥmus. Quiolim huc
abeato gregorio romane urbis
pontifice directus. & a do oꝑatione
miracłoꝵ suffultus: adelbertum
regem ac gentem illius ab idolorũ
cultu ad xp̃i fidem ꝑduxit. & com¬
pletis in pace dieb officĩ sui. defu.¬

Expanded text:
a. Mox vero ut dedicata est, intro phium hujusmodi: HIC REQUIESCIT DOMNUS AUGUSTINUS DORUVERNENSIS ARCHIEPISCOPUS PRIMUS, Qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum suffultus, Aedilberctum regem, ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi fidem perduxit, et completis in pace diebus officii sui, defu
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Adorate dm̃ solem: ut destru¬
atis consiliũ phylosophoꝵ. Qui re¬
spondentes: dixert̃. Nos nunqͣm ad¬
oramꝰ facturam manuũ nr̃arum:
s adoramꝰ dñm celi & t̾rȩ qui ẽ im

Expanded text:
xit: Adorate deum Solem, ut destruatis consilium philosophorum. Qui respondentes dixerunt: Nos nunquam adoramus facturam manuum nostrarum, sed adoramus Deum coeli et terrae, qui im
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ intrauit quandam siluã.
cui uocabulum ẽ pauum. Quȩ
deniq silua satis erat abundãs
et plena ferarum: ꝓpteaq reges
galliȩ. atq etiam duces aquita¬
niȩ. consueuerant in ea ire uena¬
tum. In prefata uͦ silua regalis
habebat᷑ aula: causa uenationis
antiquitus preparata. Non lon¬
ge quidem distabat a ciuitate
lemouica: s fere decem int̾erant
miliaria. Ueniebat gͥ rex singłis
annis cũ suis iuuenib: &e sicut
fertͣ. sepiꝰ comitabat᷑ secũ uxor eiꝰ.

Expanded text:
tandem intravit quandam silvam, cui vocabulum est Pavum . Quae denique silva satis erat habundans et plena ferarum, proptereaque reges Galliae atque etiam duces Aquitaniae consueverant in ea ire venatum. In praefata vero silva regalis habebatur sala, causa venationis antiquitus praeparata; non longe quidem distabat a civitate Lemovica, sed fere decem intererant miliaria. Veniebat igitur rex singulis annis cum suis iuvenibus et, sicut fertur, saepius comitabatur secum uxor e
Abbreviated transcription (Latin):
q eis fraterna adinonitione suade¬
re. ut pace catholica secum habita.
cominunem euangeli ⁊ andi genti¬
bus ꝑro dño laborem susciꝑent:
Nonenim paschȩ diem dominicũ
faciebant. Quicum longa dispu¬
tatione habita. neq p̃cibus. neq
hortamentis. neq increpationib
augustini ac socioꝵ eius. assensum
p̾bere uoluissent. s siras potius
tradiciones. uniuersis quę ꝑ orbẽ
sibi in xp̃o concordant eccłiis p̃fer-¬
rent: sc̃s pater augustinus hunc la-¬
boriosi ac longi certaminis finem
fecit ut diceret. Obsecre mus dñm
domo patris sui: ut ipse nobis in¬
sinuare celestib signis dignetur
quȩ sequenda traditio. quib sit
niis ad ingressum regni illius ꝓpͥe¬
randum. Adducatur aliquis eger.
ce ꝑcuius p̃ces fuerit curatus: huiꝰ
fides & oꝑatio dõ deuoca. atq om¬
nib sequenda credatur. Quod
cum aduersarii inuitilicet cor¬
ced̾ent: alatus estͣsoe genere anglo¬
rum oculoꝵ luce priuatus. Qui

Expanded text:
 eis fraterna admonitione suade eis fraterna admonitione suadere, ut pace catholica secum habita, communem evangelizandi gentibus pro Domino laborem susciperent. Non enim Paschae Dominicum faciebant. Qui cum longa disputatione habita, neque precibus, neque hortamentis, neque increpationibus Augustini ac sociorum ejus assensum praebere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quae per orbem sibi in Christo concordant, Ecclesiis praeferrent, sanctus Pater Augustinus hunc laboriosi atque longi certaminis finem fecit, ut diceret: « Obsecremus Deum, domo Patris sui, ut ipse nobis insinuare caelestibus signis dignetur, quae sequenda traditio, quibus sit viis ad ingressum regni illius properandum. Adducatur aliquis aeger, et per cujus preces fuerit curatus, hujus fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. » Quod cum adversarii inviti licet concederent, allatus est quidam de genere Anglorum, oculorum luce privatus: qui
Abbreviated transcription (Latin):
palem accepit: recuꝑauit in ea
regio fultus amininiculo eccłiã.
quam in ibi antiquo romanoꝵ
statuit &e cunctis successoribus
suis. Fẽcit aut̃ ce monasterium
non longe ab ipsa cruitate ad
orientem. in quo eiꝰ hortatu ad¬
petri & pauli a fundam̃tis constru¬
.rit. ac diuersis donis dicauit. iN
simul &e regum cantiȩ poni corpo.¬
monasterii abbas petrus prb̃r fu¬
it. qui legatus galliam inissus.
dim̾sus est in sinu maris qui uoca¬
tur anflec. &e ab incolis loci illius g¬
nobili traditus sepulturȩ. Sedom¬
mpotens ds̃ ut quał uir meriti fu
erit demonstraret: omni nocte su¬
pra sepulchrum eiꝰ lux cȩlestis ap¬
paruit. donec adiumaduertences
uicini qui uidebant scm̃ fuisse uirũ
qui ibi esset sepultus. &e inuestigan¬
cesunde uł quis e̾e̾t: abstulerunt m¬
pu̾euiꝰᷤ ce in bononia ciuitate iurta
honorem tanto uiro congruum in ee¬
desia posuerunt:¬
Nterca augustinus adiutorio usus
colloquium ep̃os siue doctores mari.

Expanded text:
 accepit, recuperavit in ea, regio fultus adminiculo, Ecclesiam quam inibi antiquo  Al., astatuit, et cunctis successoribus suis. Fecit autem et monasterium non longe ab ipsa civitate ad Orientem, in quo, ejus hortatu, AedPetri et Pauli a fundamentis construxit, ac diversis donis ditavit  Alsimul et regum Cantiae poni corpomonasterii abbas Petrus presbyter fuit, qui legatus Galliam missus, demersus est in sinu maris qui vocatur Amfleat, et ab incelis loci ignobili traditus sepulturae: sed omnipotens Deus ut qualis meriti vir fuerit demonstraret, omni nocte supra sepulcrum ejus lux caelestis apparuit, donec animadvertentes vicini, qui videbant sanctum fuisse virum qui ibi esset sepultus, et investigantes unde vel quis esset, abstulerunt corpus, et in Bononia civitate juxta honorem tanto viro congruum in ecclesia posueruntAt Augustinus adjutorio usus colloquium episcopos sive doctores maximae
Abbreviated transcription (Latin):
deret. Nec mora illumi natur cȩ
p̃dicatur augustins. Tumbrito¬
nes confitentur quidem intellexe¬
sisse se ueram ẽẽ uiam iustitiȩ qͣm
p̃dicaret augustinus. s non se po.¬
sse absq suorum consensu ac licen¬
tia priscis abdicare moribus. Uñ

Expanded text:
deret. Nec mora, illuminatur caecb omnibus praedicatur Augustinus. Tum Brittones confitentur quidem intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Un
Abbreviated transcription (Latin):
it altissimo. ut de p̾senti egredẽtur
ius anima iecepta ẽ in celum ab an¬
gelis:. b̃issimũ uero corpꝰ eiꝰ a fideliũ
turbis sepultum ẽ in eccł̃a qͣm ipse
construxerat ad honorẽ sc̃e mariȩ
dĩ genitricis &e ꝑpetuȩ uirginis: si¬
mulq etiã in memoriam b̃i remi¬
aii remensiũ archipontificis. IN¬

Expanded text:
tissimo, ut de praesenti egrederetur ius anima recepta est in celum ab angelis; beatissimum vero corpus eius a fidelium turbis sepultum est in ecclesia, quam ipse construxerat ad honorem sanctae Mariae Dei genitricis et perpetuae virginis simulque etiam in memoriam beati Remigii Remensium archipontificis.
Abbreviated transcription (Latin):
et in morẽ famulor seruitutis ob¬
sequia ꝓmitebant. S uir dei ma¬
gis studebat illis seruire. distͥbueis
cis partẽ ex spatiosa latitudine
siluȩ. Quatinꝰ consuescerent uiuere
potiꝰ ex agri cultura: qͣm scłarib
rapinis inhiantes. irreciarent᷑ ite¬
rum reclusione obscura. Quos in¬

Expanded text:
et in morem famulorum servitutis obsequia promittebant. Sed vir Dei magis studebat illis servire, distribuens eis partem ex spatiosa latitudine silvae, quatinus consuescerent vivere potius ex agricultura, quam saecularibus rapinis inhiantes, inreciarentur iterum reclusione obscura. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
uno miliario distabat a flumine
uizenna. uidebat᷑ suis monachiᷤ
ẽẽ difficile: ad hauriendam aqͣm
ire cotidie. Currit quippe uinzen¬
na in decliua conualle: oratoriũ
uͦ positum ẽ in monticuli uertice.

Expanded text:
uno miliario distabat a flumine Vingenna, videbatur suis monachis esse difficile ad hauriendam aquam ire cottidie. Currit quippe Vingenna in decliva convalle; oratorium vero positum est in monticuli vertice.
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Preterea tam mirifica uiri scĩ
magnalia dum sepiꝰ & sepiꝰ audi¬
unt᷑ in francia multi ex eius gene¬
alogia. alii uͦ olim ex eiusdem fa¬
milia uendentes p̃dia ceteramq
possessionẽ: cũ uxorib ac filiis pet¬
uenerunt usq ad sc̃i uiri habita¬

Expanded text:
. Praeterea tam mirifica viri sancti magnalia dum saepius et saepius audiuntur in Francia, multi ex eius genealogia, alii vero olim ex eiusdem familia, vendentes praedia ceteramque possessionem, cum uxoribus ac filiis pervenerunt usque ad sancti viri habita
Abbreviated transcription (Latin):
festim puteus recepit aquam in¬
deficientẽ: quȩ incolis potũ pr̃at
usq in diem p̃sentẽ. Appellauit
p̃terea sc̃s leonardꝰ eundem locũ
nobiliacum: eo qd̃ a nobilissimo

Expanded text:
festim puteus recepit aquam indeficientem, quae incolis potum praestat usque in diem praesentem. Appellavit praeterea sanctus Leonardus eundem locum Nobiliacum, eo quod a nobilissimo
Abbreviated transcription (Latin):
ter satiffacere possum: quia sub
carticulari p̃cepto tradam tibi
istud nemus totum. Cui beatuᷤ
leonardus. Non totum inquit
sercnissime Rex accipiam. sed
partem: postqͣm exinde tuam
sentio largiendi uoluntatẽ. Q ad¬
iecit. Qnͣtumcunq gͥ ex hac sil¬
ua cum meo asello pagrare una¬
nocte potero: tantũ & non ampliꝰ
a tua celsitudine mͥ concedi ex¬
opto. Qd rex sub regali decreto ad¬
impleuit: & quicquid ipse circu¬
itione sui aselli comp̃hendisset.
sic̃ idem uir sc̃s expetierat lapi¬
deis terminis concludi p̃cepit.
Non expedit gͥ litteris conscribe¬
re: qͣntum telluris ipse una no¬
cte equitando ualuit concludẽ.
Satis quippe habet᷑ adhuc in re¬
cordatione: quicqͥd comp̃hensum
sit ex b̃i uiri circuitione. Postqͣm
aut̃ hec omĩa gesta sunt. reman¬
sit sc̃s leonardꝰ in eodem loco qͥm
ci rex prebucrat. uidelicet in ip¬
sa nemoris solitudine: ubi etiã
construxit oratoriũ in honore scẽ
dei genitricis mariȩ. In sinistro

Expanded text:
ter satisfacere possum, quia sub cartulari praecepto tradam tibi istud nemus totum'. Cui beatus Leonardus: 'Non totum', inquid, 'serenissime rex, accipiam, sed partem, postquam exinde tuam sentio largiendi voluntatem'; et adiecit: 'Quantumcumque igitur ex hac silva cum meo asello peragrare potero, tantum et non amplius a tua celsitudine mihi concedi exopto'. Quod rex sub regali decreto adimplevit, et quicquid ipse circuitione sui aselli comprehendisset, sicut idem vir sanctus expetierat, lapideis terminis concludi praecepit. Non expedit igitur litteris conscribere, quantum telluris ipse una nocte equitando valuit concludere; satis quippe habetur adhuc in recordatione, quidquid comprehensum sit ex beati viri circuitione. 6. Postquam autem haec omnia gesta sunt, remansit sanctus Leonardus in eodem loco, quem ei rex praebuerat, videlicet in ipsa nemoris solitudine. Ubi etiam construxit oratorium in honore sancte Dei genitricis Mariae; in sinistro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑare. &r monita eiꝰ salutaria susciꝑe
consentis: Nec distulit eduuinus
quin continuo polliceretur mõĩb
se secuturum doccrinam illius. qͥ
setot accantis calamitib ereptum
ad regni apicem ꝓueheret. Quo ac¬
cepto responso: confestim isquilo¬
quebatur cum eo imposuit dexterã
suam capiti eius dicens. Cum hoc
huius temporis acloquelȩ m̃e. &e ea
que nunc ꝓmittis adiplere ne
differas. Et his dictis. ut ferunt re¬
pente disparuit. ut intellig̾et non
hominem ẽẽ qui sibi talta apparu¬
isset. sed sp̃m. Q cũ regius iuuenis
solus adhuc ibidem sederet: gauiso
dula cogitans. quisesset ille uelun
uenit adeum p̃fatus amicus illius
lecoq uultu saliitans eum. surge
inquit. intra. & sopitis acrelictis
curarum anxietatib quieti m̃bra
simul &e amimum compone. quia
aliquid facere. sed fidem potius
pollicitam seruare disponit. Post¬
quam enĩ cogitationem suam de
qua tͥ ante dixi reginȩ in secreto re¬

Expanded text:
perare, et monita ejus salutaria suscipere perare, et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestim is qui loquebatur cum eo, imposuit dexteram suam capiti ejus, dicens: « Cum hohujus temporis, ac loquelae nostrae, et ea quae nunc promittis adimplere ne differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spiritum. Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem sederet, gavisus dula cogitans quis esset ille, vel uvenit ad eum praefatus amicus illius, laetoque vultu salutans eum: « Surge, inquit, intra, et sopitis ac relictis curarum anxietatibus, quieti membra simul et animum compone, quia aliquid mali facere, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in secreto re
Abbreviated transcription (Latin):
sessionis causam nescire. Scio enim
dare uelis ei. si quissit qui histe me¬
roribus absoluat. & reduualdo su¬
adeat ut noc ipse tibi aliquid mali
faciat. nec cuis te hostib ꝑimendũ
tradat. Quicum se omnia que pos¬
set huic tali ꝓ mercede beneficuida¬
turum esse responderet: adiecit il¬
le Quid si oẽ regem te futurum
extinctis hostib inueritate promi¬
itat. ita ut ñ solum om̃s tuos ꝑgem¬
tores. s ce om̃s qui antete reges in
gente angloꝵ fuerunt potestate
transcendas: At eduinus constan¬
tior interrogando factus: non
dubitauit ꝓmitt̾e quin ei quitan¬
ta sͥ beneficia donaret: dignis ipse
gr̃arum accionibus responderet.
Tum ille tercio. Si autem inquit
is qui canta taliaq dona ueracit̾
aduentura p̃dixerit. oẽ consilium
tibi tuȩ salutis ac uitȩ melius atq
utilius quam aliquis detuis paren.¬
tibus aut cognatis unquam audunt
ostendere potuerit: nun ei obtem¬

Expanded text:
sessionis causam nescire: scio enim sessionis causam nescire: scio enim dare velis ei, si qui sit, qui his te moeroribus absolvat, et Redualdo suadeat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consilium tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtem
Abbreviated transcription (Latin):
ille me magis quam ignobilior quis
morti tradat. Quo eñĩ nunc fugiã.
qui ꝑ om̃s britanniȩ ꝓuincias tot
annoꝵ tempoꝵq curriculis uaga¬
bundus hostium uitabam insidias:
Abeunte gͥ amico remansit solus fo¬
ris. residensq mestus ante palaciũ
multis cepit cogitationum estibus
affici quid ageret. quoue pedem
uert̾et nescius. Cumq diu tacitis ango¬
rib & ceco raꝑetur igni: uidit subito
intempestȩ noctis silentio aꝓpinquan¬
tem sͥ hominem. uultus habitusq
incogniti. Quem uidens: ut ignotũ
ce inopinatum ñ parum expauit.
Atille accedens salutauit eum. oe in¬
terrogauit quare illa hora eteris
qui escentib &e alto sopore p̃ssis: solꝰ
ipse mestus in lapide peruigil sedẽt.
Atilleuicissim sciscitabatur. quid ad
eum ꝑtineret. utrum ipse uitus ari
foris noctem transigeret. Qui respon¬
dens ait. Neme estunes tuģ mesticiȩ
&e in somnioꝵ᷑ formsecȩ ac solitarie

Expanded text:
ille me magis quam ignobilior quisquam ille me magis quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes Brittaniae provincias, tot annorum temporumque curriculis vagabundus, hostium vitabam insidias? » Abeunte igitur amico remansit Aeduin solus foris, residensque moestus ante palatium, multis coepit cogitationum aestibus affici, quid ageret, quove pedem verteret nescius. Cumque diu tacitis mentis angoribus et caeco carperetur igni, vidit subito intempestae noctis silentio adpropinquantem sibi hominem vultus habitusque incogniti: quem videns, ut ignotum et inopinatum, non parum expavit. At ille accedens salutavit eum, et interrogavit, quare illa hora, caeteris quiescentibus et alto sopore pressis, solus ipse moestus in lapide pervigil sederet. At ille vicissim sciscitabatur quid ad eum pertineret, utrum ipse intus an foris noctem transigeret. Qui respondens ait: « Ne me aestimes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae
Abbreviated transcription (Latin):
miliariter cum sociis habitare cog¬
nouit: misit nuncios qui reduual¬
do pecuniam multam pro nece
eius offerrent. neq aliquid profe¬
cit: Misit scd̾o. misit tertio. & copi
insuꝑ illi si contemneretur in diceis.
Qui uł minis fraccus uł corruptus
munerib: cessit dep̃canti. & siue¬
se occidere eduiunũ. seu legatariis
tradere promisit. Quod ubi fidissi¬
mus quidam amicus eius animad¬
uerceret: intrauit cubiculum quo
dormire disponebat. Erataut̃ pri¬
ma hora noctis. Et euocatum foras.
quid erga eum agere rex ꝓmisisset
edocuit. Q insuꝑ adiecit. Sig uie
hac ipsa hora educam te de hac pro¬
iuncia. & ea  in loca introducam
ubi nunqͣm te uł reduualdus
uł elfridꝰ inuenire ualeant:
Quiait. Gnas quidem agobe¬
niuolentiȩ tuȩ. non tñ hoc facere
possum quod suggeris. ut paccum
qđ cum canto rege miĩ: ipse primus
irritum faciam. cum ille ih nil mali
fecerit. niladhuc inuniciciarum i¬
tulerit. quin potius simoriturus sum

Expanded text:
miliariter cum sociis habitare cogmiliariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redualdo pecuniam multam pro nece ejus offerrent: neque aliquid profecit. Misit secundo, misit tertio, et copiinsuper illi si contemneretur, indicens. Qui vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, ut sive occidere se Aeduinum, seu legatariis tradere promisit. Quod ubi fidissimus quidam amicus illius animadvertit, intravit cubiculum quo dormire disponebat; erat enim prima hora noctis, et evocatum foras; quid erga eum agere rex promisisset, edocuit et insuper adjecit: Si ergo vis, hac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca introducam, ubi nunquam te vel Redualdus vel Aedilfridus invenire valeant. Qui ait: « Gratias quidem ago benevolentiae tuae; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut pactum quod cum tanto rege inii, ipse primus irritum faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
Cum guideret paulinus diffici.¬
le posse sublimitatem anuni re¬
galis ad humilitatem uiȩ salita¬
ris. oe suscipiendum mnisterium
iuificȩ crucis inclinari. ac pro salute
illius sunul &e gentis cui p̃erat et uer.¬
bo exhortationis apud homines
oe apud diuinam pietatem uerba
dep̃cationis ageret: tandem ut ue.¬
ri simile uidetur. didicit in sp̃u qđ
uł quale esset oraculum regi quon¬
dam cęlitus ostensum. Nec exĩn
distulit. quin con tinuo regem
admoneret explere  uotum. qd̾
in oraculo sibi exhibi to se factu.¬
rum ꝓmiserat. si teni poris illius
erumnis exenitum ad regni fasti¬
gia perueniret. Grat aut̃ oracłm
huiusmodi. Cum ꝑsequente illũ
a delfrico qui ante eum regnauit.
per diu̾sa occultus loca uł regna
multo annorum tempore profu¬
gus uagaretur: tandem uenit ad
suam a tanti ꝑ sequirtoris insidiis
tutando seruaret. Quilibenter
adelfridus in hac cum prouintia
apparuisse. & apud regem illius fa.¬

Expanded text:
Cum ergo videret Paulinus difficulCum ergo videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis, ad humilitatem viae salutaris, et suscipiendum mysterium vivificae crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui praeerat, et verbo exhortationis apud homines, et apud divinam pietatem verbo deprecationis ageret; tandem, ut verisimile videtur, didicit in spiritu, ut quod vel quale esset oraculum regi quondam caelitus ostensum. Nec exinde distulit quin continuo regem ammoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se facturum promiserat, si temporis illius aerumnis exemptus, ad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusmodi: Cum persequente illum Aedilfrido, qui ante eum regnavit, per diversa occultus loca vel regna, multo annorum tempore profugus vagaretur; tandem venit ad suam a tanti persecutoris insidiis tutando servaret: qui libenterAedilfrid in hac eum provincia apparuisse, et apud regem illius fa
Abbreviated transcription (Latin):
consetrandam paulino ep̃o assi¬
gnauit. Quȩ baptizata est die
scõ ꝑentecostes pͥma d e gente
aliis de familia eius. Quo tempo
saxonum. ac bello inito uniuersos
quos in necem suam conspirasse di¬
dicerat. aut crucidauit. aut i
dedicionem recepit. Sicq in pa-¬
triam uictor reuersus. non statim
& in consulte sacram̃ta fidei xp̃i¬
anȩ ꝑcipere uoluit. quamuis nec
idolis ultra seruiuit. ex quo sexp̃o
rationem fid̾i ediscere. oe cũ suis
pͥmatibus quos sapientiores noue¬
rat curauit conferre. quid dehis
agendum arbitrarentur. S ed &
ipse cum eẽt uir natura sagasci¬
ssimus. sepe dui solus residens
ore quidem tacito. sed in intimis
cordis multa secum colloquens:
quid sibi e̾e̾t faciendum. quere¬
ligio seruanda tractabat:¬
ed & oracłin celeste quod
illi quondam exulanti ap̃
tedduualdum regem anglorum
pietas diuina reuelare dignata
est: non minumum ad suscipien¬
da uł intelligenda doctrinȩ mo.¬
nita salutaris. sensum illius iuuit.

Expanded text:
consecrandam Paulino episcopo adsignavit; quae baptizata est die sancto Pentecostes, prima de gente aliis de familia ejus. Quo tempoSaxonum, ac bello inito, universos quos in necem suam conspirasse didicerat, aut occidit, aut in deditionem recepit. Sicque victor in patriam reversus, non statim et inconsulte sacramenta fidei Christianae percipere voluit: quamvis nec idolis ultra servivit, ex quo se Chrirationem fidei ediscere, et cum suis primatibus quos sapientiores noverat, curavit conferre, quid de his agendum arbitrarentur. Sed et ipse cum esset vir natura sagacissimus, saepe diu solus residens, ore quidem tacito, sed in intimis cordis multa secum conloquens, quid sibi esset faciendum, quae religio servanda tractabatSed et oraculum caeleste quod illi quondam exulanti apud Redualdum regem Anglorum pietas divina revelare dignata est, non minimum ad suscipienda vel intelligenda doctrinae monita salutaris sensum juvit illius.
Abbreviated transcription (Latin):
ret. eamq & comites eius ne paga¬
noꝵ possent societate pollui. coci¬
diana exhortatione et sacramen
Ordinatus ẽ. aut̃ paulinus ep̃s
aiusto ep̃o. & siccum p̃fata uugi¬
ne ad regem eduuinum quasico.¬
mes copulȩ carnalis aduenit.Sed
ipse potius toto animo intende.¬
bat. ut gentem quam adhibat ad
borauit multum ut &e cos quisccũ
uenerunt nea fide deficerent dño
siforte posset de paganis. ad fidi
grãm predicando conuerteret. Se
sicut apłs ait. quamuis multo tẽ¬
pore illo laborante in uerbo: d̾s se¬
culi huius excecauit mentes in¬
fidelium. ne eis flilgeret illumi¬
autem sequente noctȩ sacroscȩ do.¬
minicȩ pachȩ : peꝑit regina filiã
ipse p̾cibus sus apud illũ obtum.¬
erit. ut reguia sospes &e absq dolo.¬
regraui sobolem procreasset. Cu¬
ius uerbis delectatus rex: promi¬
sit se abremintiatis idolis xp̃o
seruiturum siuitam sibi dona.¬

Expanded text:
ret, eamque et comites ejus, ne pagaret, eamque et comites ejus, ne paganorum possent societate pollui, quotidiana exhortatione et sacramentOrdinatus est autem Paulinus episinto: et sic cum praefata virgine ad regem Aeduinum quasi comes copulae carnalis advenit. Sed ipse potius toto animo intendens, ut gentem quam adibat, adboravit multum, ut et eos qui secum venerant, ne a fide deficerent  Al.si forte posset, de paganis ad fidei gratiam praedicando converteret. Sed sicut Apostolus ait, quamvis multo tempore illo laborante in verbo, deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ne eis fulgeret illumiadem autem nocte sacrosancta Dominici Paschae pepererat regina filiam ipse precibus suis apud illum obtinuerit, ut regina sospes et absque dolore gravi sobolem procrearet. Cujus verbis delectatus rex, promisit se abrenunciatis idolis Christo serviturum, si vitam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
genti occasio fuit ꝑcipiendȩ fidi̾
quod p̃fatus rex eius cognatiõe
iunctus est regib cantuariorum.
accepta in coniuigem filia adeber.¬
ti regis huius consortium cum
pͥmo ipse missis ꝓcis a fratre eius
edbaldo qui cune regno cancirari¬
pagano in conugem dari. nefide̾
&e sacramenta glestis regis consor.¬
tio ꝓfanarentur regis. qui ueri
dĩ ee̾t cultu prorsus ignarus. Que
cum eduuino uerba nuntii refer¬
rent: ꝓmisit se nichil omnimodis
contrarium xp̃ianȩ ficdi quã uir¬
go colebat cẽ facturum. quinpo¬
tius ꝑmissurum. ut fidem cultũq
suȩ religionis cum omnib qui se¬
cum uenissent uiris siue feminis.
sacerdotib seu ministris more xp̃i.¬
ano seruaret. Neq ab negauit se
etiam eandem subiturum esse resi¬
gionem. si tñ examinata a pruden.¬
dentibus sanccior ac do̾ dignior pͥo¬
sset inucniri. Itaq ꝓmittitur uir¬
go atq eduuinio mittitur. & iuxta
fuerat ordinatur ep̃s uir dõ dile¬
ctus paulinus qui cum illa ueni¬

Expanded text:
genti occasio fuit percipiendae fidei, quod praefatus rex ejus, cognatione junctus est regibus Cantuariorum, accepta in conjugem Aedilbertur. Hujus consortium cum primo ipse missis procis a fratre ejus Aeodbaldo, qui tunc regno Cantuaripagano in conjugem dari, ne fides et sacramenta caelestis regis consortio profanarentur regis qui veri Dei cultus esset prorsus ignarus. Quae cum Aeduino verba nuncii referrent, promisit se nil omnimodis contrarium Christianae fidei quam virgo colebat, esse facturum: quin potius permissurum ut fidem cultumque suae religionis cum omnibus qui secum venissent, viris sive feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano servaret. Neque abnegavit se etiam eandem subiturum esse religionem; si tamen examinata a prudentibus sanctior ac Deo dignior posset inveniri. Itaque promittitur virgo, atque Aeduino mittitur, et juxta fuerat, ordinatur episcopus vir Deo dilectus Paulinus qui cum illa veni
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dĩ rer credere differret.
ce ꝑ aliquot tempꝰ ut diximꝰ horis
compedentib solitarius sederet.¬
q quid agendum sibiee̾t. que re
ligio sequenda sedulus secum ipse
scrutari consuesset: ingrediens ad
eum quadam dieidemuir dĩ un¬
posuit dexteram capiti eius. & an
hoc signum agnosceret requisiuit.
Qui cum tremens ad pedeseius
ꝓcidere uellet: leuauit eum. ce
quasi familiari uoce affatus. ec.¬
ce inquit hostium manꝰ quosci-¬
miusti. dño donante euasisti.
ecce regnum qđ desiderasti ipso
largiente ꝑcepisti. Mem̃to ut
tercium qđ ꝓmisisti facere non
differas. suscipiendo fidem eius
&e p̾cepta seruando qui ce& atem¬
poralibus adu̾sis eripiens. tempo¬
ralis regni honore subluauit.
ce si deinceps uoluntati eius quã
ꝑ me tibi p̃dicat obsecundare uo¬
lueris. etiam a ꝑpetius maloꝵ tor¬
mentis te liberans. eterni secum
regni in cęlis faciet esse participem

Expanded text:
 Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sederet, quid agendum sibi esset  Al. add. et, quae religio sequenda sedulus secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in caelis faciet esse participem
Abbreviated transcription (Latin):
tandi de scĩtate illiꝰ occasio tolle¬
retur increduł. Si enim eadem
zona semꝑ adeẽt: semꝑ ad hanc
concurrẽ uoluissent egroti. Et
dum aliquis ex his forte ñ meru¬
isset a sua infirmitate curari: de¬
rogaret impotentiȩ ñ saluantis:
cum ipse potiꝰ eẽt salutis indignꝰ.
Unde ꝓuida ut dictum ÷. dispen¬
satione suꝑnȩ pietatis. postquã
fides credentium confirmata ẽ:¬

Expanded text:
tandi de sanctitate illius occasio tolletandi de sanctitate illius occasio tolleretur incredulis. Si enim eadem zona semper adesset, semper ad hanc concurrere voluissent aegroti: et dum aliquis ex his forte non meruisset a sua infirmitate curari, derogaret impotentiae non salvantis, cum ipse potius esset salutis indignus. Unde provida, ut dictum est, dispensatione supernae pietatis, postquam fides credentium confirmata e
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Scio certe. & confido in dño:
quia cito sanarer. At ñ multo pꝰt
aduenit: qui ei zonam lineam ab
eo missam deferret. Quȩ multũ
gauisa de munere: et desidium
suum uiro scõ iam celitꝰ patefactũ
intelligens. succuyxit se illa: et
mane mox erecta ad standum.
tercia uͦ die plenȩ ẽ reddita sani¬
tati. Post dies autẽ paucos cepit
egrotare quȩdam de uirginibus
monasterii ipsiꝰ : dolore capitis
intolerabili. Quȩ cum in graues-¬
cente morbo ꝑ dies. uideretur ẽẽ
moritura: intrauit ad uisitandã
eam uenerabilis eiꝰ abbatissa. Cũq
eam grauit̃ afflictam conspic̾et:
tulit memoratã uiri dĩ zonam.
et hac illiꝰ caput circumligare cu¬
rauit. Quȩ eodem mox die abe¬
est sanitatẽ: tollensq zonã sua
condidit in capsa. Quam cũ post
dies aliquot abbatissa requireret:
cet ut & ꝑ duo sanitatis miracła
deo dilecti patͥs sanctitas appare¬
ret credentib: et deinceps dubi-¬

Expanded text:
mei, scio certe et confido in Domino mei, scio certe et confido in Domino quia cito sanarer. » At non multo post advenit qui ei zonam lineam ab eo missam deferret. Quae multum gavisa de munere, et desiderium suum viro sancto jam coelitus patefactum intelligens, succinxit se illa: et mane mox erecta ad standum, tertia vero die plene est reddita sanitati. Post dies autem paucos coepit aegrotare quaedam de virginibus monasterii ipsius dolore capitis intolerabili. Quae cum ingravescente morbo per dies videretur esse moritura, intravit ad visitandam eam venerabilis ejus abbatissa. Cumque eam graviter afflictam conspiceret, tulit memoratam viri Dei zonam, et hac illi caput circumligare curavit: quae eodem mox die abeest, tollensque zonam sua condidit in capsa. Quam cum post dies aliquot abbatissa requireret, cet ut per duo sanitatis miracula Deo dilecti Patris sanctitas appareret credentibus, et deinceps dubi
Abbreviated transcription (Latin):
famular̃. xp̃i agminib. mat̃nȩ
pietatis curam ad hibebat: ac re¬
głaris stemmata nobilitatis. po¬
tiori nobilitate summȩ uirtutis
accumulabat: multo uirum dĩ
semꝑ excolebat amore. Hec eo tem¬
pore. sicut ipsa postea reuerentis
ui ꝑcussa languore ac diu uexa¬
ta. pene uisa ÷ ꝑuenisse ad mortẽ.
Cui cum nil curationis ualuis¬
sent adhibere medici: subito di¬
uina intͥnsecus grã curante. pau¬
latim morti subtracta ẽ. nec tam̃
plene sanata. Nam dolor quidẽ
interaneoꝵ abscessit: membroꝵ
uigor rediit: s facultas standi
uł ambulandi ꝓrsus abfuit: qr
nec ad standum erigi. nec nͥ qua¬
drupes ualebat ingredi. Cepit gͦ
tristis ȩt̃nam timere debilitatẽ:
nam de medicoꝵ auxilio iampͥ¬
dem fuerat facta desꝑatio. Cui c̃
die quadã int̃ angustias tristium
cogitationũ ueniret in mentem
beata &e quieta conu̾satio reueren-¬
tissimi patͥs cudb̃ti: utinam inqͥt
haberem aliquid de reb cudb̃ti

Expanded text:
famularum Christi agminibus maternae famularum Christi agminibus maternae pietatis curam adhibebat, ac regalis stemmata nobilitatis potiori nobilitate summae virtutis accumulabat, multo virum Dei semper excolebat amore. Haec eo tempore, sicut ipsa postea reverentisspercussa languore ac diu vexata, pene visa est pervenisse ad mortem. Cui cum nil curationis valuissent adhibere medici, subito divina intrinsecus gratia curante paulatim morti subtracta est, nec tamen plene sanata. Nam dolor quidem interaneorum abscessit, membrorum vigor rediit, sed facultas standi vel ambulandi prorsus abfuit, quia nec ad standum erigi, nec nisi quadrupes valebat ingredi. Coepit ergo tristis aeternam timere debilitatem, nam et de medicorum auxilio jam pridem fuerat facta desperatio. Cui cum die quadam inter angustias tristium cogitationum veniret in mentem beata et quieta conversatio reverentissimi Patris Cudbercti: « Utinam, inquit, haberem aliquid de rebus Cudbercti
Abbreviated transcription (Latin):
tis scłarib curis secretus uiuere
mallet: s iure inquit est cenobi¬
tarum uita miranda. qui abb̃is
ꝑ om̃ia subiciunt᷑ imꝑiis: atq ad
eiꝰ arbitrium cuncta uigilandi.
orandi. ieiunandi. atq oꝑandi
tempora moderant᷑. Quorum
plurimos noui paruitatẽ meam
longe et mundicia mentis. & cul¬
mine grẽ propħalis ante ire. Eqͥb
est uenerabilis &e cum om̃i hono¬
rificentia nominandꝰ seruus xp̃i
boisilus: qui me in mailrosensi
monasterio quondã senex adoleᷤᷤ¬
centem nutriebat᷑ & int̾ erudi¬
endum cuncta quȩ mͥ erant euẽ¬
tura ꝓpħica ueritate predixit. Et
unum tm̃mͦ restat ex om̃ib ab eo
michi p̃dictis: quod utinã nunꝗͣ
impleatur. Hoc autẽ dicebat: qr
prefatus. xp̃i famulus epãtus eũ
tatum miracła ꝑ hominẽ dĩ. tam
ce si ab hominib longe positum:
fieri cessabant. Si quidem uenera¬
bilis ancilla xp̃i elfled. quȩ inter
gaudia uirginitatis non paucis

Expanded text:
tis saecularibus curis secretus vivere tis saecularibus curis secretus vivere mallet. « Sed jure, inquit, est coenobitarum vita miranda, qui abbatis per omnia subjiciuntur imperiis, ad ejus arbitrium cuncta vigilandi, orandi, jejunandi, atque operandi tempora moderantur: quorum plurimos novi meam parvitatem longe et munditia mentis et culmine gratiae prophetalis anteire. E quibus est venerabilis et cum omni honorificentia nominandus servus Christi Boisilus, qui me in Mailrosensi monasterio quondam senex adolescentem nutriebat, et inter erudiendum cuncta quae mihi erant ventura prophetica veritate praedixit: et unum tantummodo restat ex omnibus ab eo mihi praedictis, quod utinam nunquam impleatur. » Hoc autem dicebat, quia praefatus Christi famulus episcopatus eum tatum miracula per hominem Dei, tametsi longe ab hominibus positum, fieri cessabant. Siquidem venerabilis ancilla Christi Aelfled, quae inter gaudia virginitatis non paucis
Abbreviated transcription (Latin):
spes. Nanq nullus ab eo sine gar¬
dio consolationis abibat: nullũ
dolor animi quem illo attulerat
redeuntem comitatus ÷. Nou̾at
quippe mestos pia exhortatione
refouere: sciebat angustiatis gar¬
dia uitȩ celestis ad memoriam
dicerat temptatis multifarias
antiqui hostis pandere uersuti¬
as. quib facile caꝑetur animus:
qui uł fraterno uel diuino amo¬
re nudatus existeret: at qui inte¬
gra fide roboratus incecdet: insidi¬
as adu̾sarii dño auxiliante. qͣsi
casses transiret araneȩ. Quotiens
inquit me ipsum de alta rupe
quasi ad interficiendũ me lapi¬
des iactabant.S ce aliis aliisq
fantasiarũ temptamentis me ap¬
petentes deterrere. ac de loco huiꝰ
certaminis conabant᷑ eliminare:
nec tam̃ ullatenꝰ uel corpꝰ meum
lesura aliqua. uel mentem timore
contaminare ualebant. Hoc qͦq
fr̃ib solebat crebriꝰ intimare. ne
conu̾sationẽ eius. quasi singłarit̾
excelsam mirarentur: qr contẽp¬

Expanded text:
spes. Namque nullus ab eo sine gauspes. Namque nullus ab eo sine gaudio consolationis abibat, nullum dolor animi quem illo attulerat redeuntem comitatus est. Noverat quippe moestos pia exhortatione refovere, sciebat angustiatis gaudia vitae coelestis ad memoriam dicerat tentatis multifarias antiqui hostis pandere versutias, quibus facile caperetur animus, qui vel fraterno vel divino amore nudatus existeret; at qui integra fide roboratus incederet, insidias adversarii Domino auxiliante quasi casses transiret araneae. « Quoties, inquit, meipsum de alta rupe quasi ad interficiendum me lapides jactabant? Sed et aliis aliisque fantasiarum tentamentis me appetentes deterrere, ac de loco hujus certaminis conabantur eliminare, nec tamen ullatenus vel corpus meum laesura aliqua, vel mentem timore contaminare valebant. » Hoc quoque fratribus solebat crebrius intimare, ne conversationem ejus quasi singulariter excelsam mirarentur, quia contemp
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mane in insula manere
et quiescere p̃cepit dicens. Cre¬
do quia ds̃ non obliuiscat᷑ meȩ
uoluntatis. & necessitatis. fecer̃t
ut dixerat. Et exsurgentes mane:
uiderunt qr nocturnus occeani
estus lignum memorate longi¬
tudinis attulit: & in ipso insuꝑ
loco deposuit. uͥ edificium desuꝑ
erat imponendũ. Nidentes autẽ
mox & uiri uenerabił scĩtatem
mirabant᷑. cui etiã elem̃ta serui¬
rent: &e suȩ mentis tarditatem
debito cum pudore culpabant:
quos oe insensibile elementũ quã
sit sc̃es obtemꝑ andum doceret.
dei non solum de ꝓximis lindif¬
farnensiũ finib. s cẽ de remotio¬
rib britanniȩ partib. fama uir
tutum eiꝰ acciti: qui uł sua quȩ
commisissent errata. uł demonũ
quȩ paterent᷑ temptam̃ta ꝓfiten¬
tes. uel certe communia mortaliũ
quib affligerent᷑ adu̾sa patefaci¬
entes: a tantȩ scĩtatis uiro se con¬
solandos sꝑabant. Nec eos fefellit

Expanded text:
usque ad mane in insula manere usque ad mane in insula manere et requiescere praecepit, dicens; « Credo quia Deus non obliviscatur meae voluntatis et necessitatis. » Fecerunt ut dixerat; et exsurgentes mane viderunt, quia nocturnus Oceani aestus, lignum memoratae longitudinis attulit, et in ipso insuper loco deposuit, ubi in aedificium desuper erat imponendum. Videntes autem mox et viri venerabilis sanctitatem mirabantur, cui etiam elementa servirent: et suae mentis tarditatem debito cum pudore culpabant, quos etiam insensibile elementum quam sit sanctis obtemperandum doceret. Dei, non solum de proximis Lindisfarnensium finibus, sed etiam de remotioribus Britanniae partibus, fama nimirum virtutum ejus acciti: qui vel sua quae commisissent errata, vel daemonum quae paterentur tentamenta profitentes, vel certe communia mortalium quibus affligerentur adversa patefacientes, a tanto sanctitatis viro se consolandos sperabant. Nec eos fefellit
Abbreviated transcription (Latin):
paruulam sibi in suo monast̾io.
s cotidianis necessitatib aptam
concde casulam: cui aparte ma-¬
ris qua alluuione frequentium
gurgitum excauata rupis altis-¬
simum nec breuem fecerat hiatũ.
basis supponenda erat. & hȩc
iuxta latitudinẽ hiatus.xͦiͦi.
pedes longa. Rogauit gͦ fr̃s qͥ
se uisitaturi aduenerant: ut cũ
redire uellent. lignum sͥ longi¬
tudinis .xͤii. pedum ad facien¬
dam domuncłȩ basim deferrenł.
Qͥ ꝓmiserunt se libentissime fac¬
turos qͦd petiit. s ubi accepta
ab eo benedictione domum reu̾¬
si sunt: fugit mentem petitio pa¬
tris: reuersiq die debito ad eum
non attulere quod rogabat᷑. Qͥb
ille benignissime receptis. & or̾o¬
ne solita dño comm̃datis ⁊ ubi ÷
inquit lignum qͦd uos afferre
rogabam: Tum illi reminiscen¬
tes petitionẽ eiꝰ. suamq confiten¬
tes obliuionẽ: ueniam de admiᷤᷤ¬
so precabant᷑. At uir mitissimuᷤ
blando illos sermone consolatꝰ:

Expanded text:
parvulam sibi in suo monasterio, parvulam sibi in suo monasterio, sed et quotidianis necessitatibus aptam condere casulam, cui a parte maris, qua alluvione frequentium gurgitum excavata rupes altissimum nec brevem fecerat hiatum, basis supponenda erat, et haec juxta latitudinem hiatus duodecim pedum longa. Rogavit ergo fratres qui se visitaturi advenerant, ut cum redire vellent, lignum sibi longitudinis duodecim pedum ad faciendam domunculae basim deferrent; qui promiserunt se libentissime facturos quod petiit. Sed ubi accepta ab eo benedictione domum reversi sunt, fugit mentem petitio Patris. Reversique die debito ad eum, non attulere quod rogabantur. Quibus ille benignissime receptis et oratione solita Deo commendatis: « Ubi est, inquit, lignum quod vos afferre rogabam? » Tum illi reminiscentes petitionem ejus, suamque confitentes oblivionem, veniam de admisso precabantur. At vir mitissimus blando illos sermone consolatus
Abbreviated transcription (Latin):
militatis habenda: cum auis
suꝑbissima iniuriam quã uiro¬
dei intulerat. precib lamentis
et munerib festinaret abluere.
Deniq ad dandũ hominib exẽ¬
plum correctionis: multos demn¬
ceps annos in ipsa insula mane-¬
bant & nidificabant: neq ali¬
quid molestiȩ cuiquã irrogare
audebant. Nulli aũt̃ uideatur
absurdum a uolatilib formam
discere uirtutis: cum salomon
dicat. Uade ad formicã opiger:⁊
& consida uias eiꝰ: ce disce sapi¬
s c&e maris animalia: ummo ⁊
ipsum mare. sic̃ &e aer ⁊ ignis.
iuxta qͦd in suꝑiorib exposuimꝰ:
uiro uenerabili prebuere obseqͥ¬
um. Qui enim accori omnium
creaturaꝵ fidelit̃ & integro cor¬
de famulat᷑ : non ẽ mirandũ si
eiꝰ imꝑiis ac uotis om̃is creatura
deseruit. At nos plerunq iccͥco¬
dimus: qr dño &e creatori omĩũ
ipsi seruire negligimꝰ. Et ipsum
inquam mare ꝓmptum famu¬
lo xp̃i ubi opꝰ habuit: impende¬
bat officium. Disponebat nanq

Expanded text:
militatis habenda, cum avis militatis habenda, cum avis superbissima injuriam quam homini intulerat, precibus, lamentis et muneribus festinaret abluere. Denique ad dandum hominibus exemplum correctionis, multos deinceps annos in ipsa insula manebant et nidificabant, neque aliquid molestiae cuiquam irrogare audebant. Nulli autem videatur absurdum a volatilibus formam discere virtutis, cum Salomon dicat: Vade ad formicam, O piger, et considera vias ejus, et disce sapised et maris animalia, imo et ipsum mare, sicut et aer et ignis, juxta quod in superioribus exposuimus, viro venerabili praebuere obsequium. Qui enim auctori omnium creaturarum fideliter et integro corde famulatur, non est mirandum si ejus imperiis ac votis omnis creatura deserviat. At nos plerumque idcirerdimus, quia Domino et Creatori omnium ipsi servire negligimus. Et ipsum, inquam, mare promptum famulo Christi ubi opus habuit impendebat officium. Disponebat namque
Abbreviated transcription (Latin):
spiceret: cohercuit eos leui ꝓ¬
tensione dexterȩ: atq a lesurͣa
fr̃m iam cessare precepit. Sper¬
nentibq imꝑium: in nomine
inquit iħu xp̃i abite quantotiꝰ.
neq in loco quem leditis ultra
manere p̃sumatis. Uix uerba
compleuerat: & confestim tͥsteᷤᷤ
abiere. ꝑacto aũt triduo: unus
e duob rediit. ⁊ fodientem re¬
ꝑiens famulum xp̃i sparsis la¬
mentabilit pennis. &e sũmisso
ad pedes eiꝰ capite atq humili¬
ata uoce. quib ualebat indiciis
ueniam precabat᷑ ad missi. Qͦd
intelligens uenerabił pat̃: de¬
dit facultatem remeandi. At il¬
le impetrata redeundi licentia:
mox sodalem adducturꝰ abiit.
Nec mora redeunt ambo.⁊ ce sec̃
digna munera ferunt: dimidi¬
am udelicet axungiã porcinam.
Quam uir dñi aduentantib pꝰ¬
ea frĩb sepiꝰ ostendẽ: atq ad un-¬
gendas caligas prebere solebat:
contestans eos quanta hominib
obȩdientia. quanta sit cura hu-¬

Expanded text:
spiceret, coercuit eos levi pspiceret, coercuit eos levi protensione dexterae, atque a laesura fratrum jam cessare praecepit. Spernentibusque imperium, « In nomine, inquit, Jesu Christi abite quantocius, neque in loco quem laeditis ultra manere praesumatis. » Vix verba compleverat, et confestim tristes abiere. Peracto autem triduo unus e duobus rediit, et fodientem reperiens famulum Christi, sparsis lamentabiliter pennis, et submisso ad pedes ejus capite, atque humiliata voce, quibus valebat indiciis veniam precabatur admissi. Quod intelligens venerabilis Pater dedit facultatem remeandi. At ille impetrata redeundi licentia, mox sodalem adducturus abiit. Nec mora, redeunt ambo, et secum digna munera ferunt, dimidiam videlicet axungiam porcinam; quam vir Domini adventantibus postea fratribus saepius ostendere, atque ad ungendas caligas praebere solebat; contestans eis quanta hominibus obedientiae, quanta sit cura hu