comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducto. pec̃. uenditꝰ sit ꝓcedit ut
uenditor ⁊ decluctõe uti possit ⁊ si
p̃ uenlicõẽ ceꝑit aliquid uenlito¬
uis gũe dñiũ muratũ sit ut lega¬
to dotis datõe quia qͣi primõiuũ
ĩ fugitiuo neq usubrepto ueq ĩ eo
de quo nesciat quis utꝵ uuiat an

Expanded text:
cedit, ut uenditor et deductione uti possit, et, si post uenditionem coeperit aliquid uenditouis genere dominium mutatum sit, ut legato, dotis datione, quia quasi patrimonium in fugitiuo neque in subrepto neque in eo, de quo nesciat quis, uiuat an
Abbreviated transcription (Latin):
hauc accõem ei potissimũ dari
dari deb̾e cͣuius int̾ẽ ł qui affi¬
uitate cognatõe ne desunct̃um
contingat.. S si lib̾o noci¬
tum sit ip̃i ꝑpetuo erit accio s
si aluis uelit experiri anuria
erit hec accõ. Nec enim here¬
dib iure hr̃ditario competit
Qͥ ꝑpe quidem in corpore lab̾o
dampni datur iire hereditario
transire ad sustessores ñ deb qͣi
ñ siit dampnum pecuni arium
Nam ex bono ⁊ equo oritur.
Pretor ait. Nequis insugrun¬
da ꝓtectõe suꝑ eum locium qͦ
uingo iter fiet uel inquo con¬
sistetur icdpositum hãt cuius ca

Expanded text:
simum dari debere cuius interest vel qui adfinitate cognationeve defunctum contingat. sed si libero nocitum sit, ipsi perpetua erit actio: sed si alius velit experiri, annua erit haec actio, nec enim heredibus iure hereditario competit, quippe quod in corpore libero damni datur, iure hereditario transire ad successores non debet, quasi non sit damnum pecuniarium, nam ex bono et aequo oritur. Praetor ait: "Ne quis in suggrunda protectove supra eum locum, quo vulgo iter fiet inve quo consistetur, id positum habeat, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
accõi locus erit ⁊̃ siquis oꝑantiũ
de iecerit ł effudit. ł siquis dicẽ¬
cium ¶Cum aut̃ legis aquilie
accõe ꝓpt̾ hoc quis condempnat᷑
ẽ merͣito ei qui ob hoc ꝙ hospes
ł quis alius decenaculo deiecit¬
torem quod ueꝵ ẽ plane si de¬

Expanded text:
iam si quis operantium deiecerit vel effuderit vel si quis discentium. Cum autem legis Aquiliae actione propter hoc quis condemnatus est, merito ei, qui ob hoc, quod hospes vel quis alius de cenaculo deiecitorem, quod verum est. plane si
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ rõcm ⁊ amarcello apud uił.
sic accipienda ẽ. Si c̃ ꝓhib̾e poss
ñ ꝓhibuit. aliud ẽ en̾im austorẽ
quemadmod̃ accipienda ẽ utrũ
cum consilio ansi uid̾it tm̃ qͣm

Expanded text:
tionem et a Marcello apud Iuliasic accipienda est, si, cum prohibere posset, non prohibuit: aliud est enim auctorem quemadmodum accipienda est? utrum cum consilio? an et si uiderit tantum
Abbreviated transcription (Latin):
uus uidente quidem s inuito dño
noxiam culpa nõceat rectius it a¬
q dicitur scientiam eius accipien
intellegendum ẽ circascientie
sciente me fecit eumq redim̃o no¬
xalis accio inmedabit᷑ quia ũ ui¬
detur dominosciente fecisse. Sũ
eo temꝑe at̃isñ fũim.  Cũ do

Expanded text:
rvus, vidente quidem, sed invito domino noxiam noceat? rectius itaque dicitur scientiam eius accipiendintellegendum est circa scientiae sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non videtur domino sciente fecisse, cum eo tempore dominus non fuerim. Cum do
Abbreviated transcription (Latin):
iter sit ꝑtineti lab̾oꝰ ait locũ
deiectum sit ñ nͣocte sed quib¬
dam locis ⁊ nocte it̃ sit. Habi¬
tator suã suoꝵ q culpam p̾sta¬
re deb. l de naue deiectum sit
dabitur actio utił meum ꝙ na¬
ui p̃positus sit. Gaius .ł.ui.¬
lisum fuũt uidex computat m̃¬
rus ẽ ob id quid̃ mutilis fc̃s est
cicatͥcium aut̃ aut de formita¬
tis nulla sit estimatõ qr lib̾m
corpus uullam recip̃ estimatõe.

Expanded text:
iter fit, pertinet. Labeo ait locum deiectum sit, non nocte: sed quibusdam locis et nocte iter fit. Habitator suam suorumque culpam praestare debet. Si de naue deiectum sit, dabitur actio utilis in eum qui naui plaesum fuerit, iudex computat merrus est ob id, quod inutilis factus est. cicatricium autem aut deformitatis nulla fit aestimatio, quia liberum cor
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrere. ct ã nichł agit. siñ ex re fruc¬
⁊uarii uͭ ex operis suis frnctuario
stipnletur. ¶ S̾iuis fructuarĩ
si usum fructum ũise stipuletur¬
dari. aut st ũ nomine aut nõiatĩ
ip̃i ꝓpͥetario acquirit exẽplo sui cõis
qui stipulando rem ait̾i ex dñis cͥu
res ẽ nich̾ agit. qm̃ reni suã scipulã¬

Expanded text:
quirere. contra autem nihil agit, si non ex re fructuarii nec ex operis suis fructuario stipuletur. Seruus fructuarius si usum fructum in se dari stipuletur aut sine nomine aut nominatim proprietario, ipsi adquirit exemplo serui communis, qui stipulando rem alteri ex dominis cuius res est, nihil agit, quoniam rem suam stipula
Abbreviated transcription (Latin):
agit. ñ mag̃ qͣm s̃uis alicuus bona
me obligauit ⁊ regularit᷑ deffuti.
git. nisi forte inquid nõiatim dño
suo stipuletur ame ł cõducat.¬
Si duosfructuarios ꝓponas ⁊ cxalt̾¬
iuis re s̾uus sit stipulatus q̃rit᷑. utrĩ¬
ia totum an ꝓ parte qͣm h̃at usñ
alt̾us stipuletur ꝑtẽ ei dum taxat

Expanded text:
alienus bona me non obligabit. et regulariter definiit: git: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me vel coSi duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit stipulatus, quaeritur, utrum totum an pro parte, qua habet usum alterius stipuletur, partem ei dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
Ui balucũ ex kłis ꝓxmus condux̃at.
pastꝰ crat ut homo hͥeros pignor le¬
cuniã crelitã pigñi dedit. consult᷑
an adu̾sus hunc c̃ditorẽ petentẽ
erotẽ locatorẽ p̃tor tueri deberet.
ea conclicio sit q̃ insuito debitor e cro¬
legata q̃ sub cõdicõe dataerant
de pignore rei sue o̾ucͥnisset ⁊ p̾ca
d̾ ip̃a pignora ob pocimiã creditã
pigñi decsit᷑ ac p̾ condicio legatoꝵ
exstit̾it hic qͦuq tuendum cum
cui prus pigius datũ ẽ existima

Expanded text:
ui balneum ex calendis proximis conduxerat, pactus erat, ut homo Eros pignori locuniam creditam pignori dedit. consultus, an aduersus hunc creditorem petentem Erotem locatorem praetor tueri deberet, ea condicio sit, quae inuito debitore legata, quae sub condicione data erant, de pignore rei suae convenisset et postea eadem ipsa pignora ob pecuniam creditam pignori dedit ac post condicio legatorum exstitit, hic quoque tuendum eum, cui prius pi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ĩa euis pigñis facta miarito suos
iudotem extimatũ dedit. Siticõ
solutasit pecuma ñ idõ mag̃ me¬
uii pignus cõualescẽ placebat. tt̃
eium priore dimisso sequẽtis ꝯfir¬
niatur piguus cͣ res inbonidebite¬
ris inuemiat᷑. In ꝓposito ã marit᷑ ẽ¬
toris loco ẽ ate ĩdeo qi neꝙ tc̃ cũ
incuio obligaretur neq c̃ ticio sol¬
ueret᷑ iubonis młris fuit. nlłm tẽ¬
lescere possit. Hec tñ ita si bona fide
ĩ dotẽ estumnatum p̃diũ narit᷑ acceꝑ¬
it. idẽ si ignorau̾it meuio o̾blgatũ¬

Expanded text:
ina eius pignoris facta marito suo in dotem aestimatum dedit. si Titio soluta sit pecunia, non ideo magis Maeuii pignus conualescere placebat. tunc enim priore dimisso sequentis confirmatur pignus, cum res in bonis debitoris inueniatur: in proposito autem maritus emptoris loco estMaevio obligaretur neque cum Titio solveretur in bonis mulieris fuerit, nullum temlescere possit. haec tamen ita, si bona fide in dotem aestimatum praedium maritus accepit, id est si ignoravit Maevio obligatu
Abbreviated transcription (Latin):
gasocum intab̾na equum dedu¬
ceret mulam equus olfẽc̃ mula
calceni reiec̃. ⁊ crus agasoius fre x¬
git consulebatur p̾ss nec̃ domĩo
mule agi ꝙ ea pauꝑiem feciss Re
posse. Ad legen aqliã Ip̃ .ł.¬

Expanded text:
gaso cum in tabernam equum deduceret, mulam equus olfecit, mula calcem reiecit et crus agasoni fregit: consulebatur, possetne cum domino mulae agi, quod ea pauperiem fecisset. respondi posse. AD LEGEM AQUILIAM
Abbreviated transcription (Latin):
legari possit. quosenat᷑ cõsulto ĩ¬
ductum uidetur ut caꝵ reꝵ que
usu tollũt ⁊ mimuit᷑ possit
a quib euis pecune ususf. legat᷑
erit. qͣuo senat᷑ consulto ñ id effec¬

Expanded text:
legari possit: quo senatus consulto inductum videtur, ut earum rerum, quae usu tolluntur vel minuuntur, possit a quibus eius pecuniae usus fructus legatus erit. Quo senatus consulto non id effec
Abbreviated transcription (Latin):
euisd̃ uiris mansiss/ ita idueꝵ  pͣuͫ¬
to si flum̃ inundacõe ortum occupa¬
uit. Nam ⁊ si alueo mutato iũ ma¬
nere ceꝑit amitti usũ f̃. existimo c̃
is locus aluei publicuᷤẽe ceperite
neq ĩpristinũ statũ restitui possit
Id̾ uiris initm̃e ⁊ actu custodieu¬
terra sublata ex fundo meo ⁊ alia
re gesta eẽt id circo meũ solũ cẽ cer¬
sinit ñ mag̃ qͣm st̾corato agro.

Expanded text:
eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum restitui posse. Idem iuris ‹in› itinere et actu custodienterra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ministͣcõ mandata mandati
qͣ q̃cum teñi quẽadmod̾ solet
mandati ten̾i debitor qui credi¬
toris su negotia gessit.:Ma¬
riuꝰ paulus quidam fidenisserat
p dampnrde m̃cedem pactus ob
suã fideuissionẽ. Et sub nomine
alternis exeuentu litis caneͬat
sibi certam qntitatem dari hica
clandio saturmuo p̾tore maio¬
res fruttus inferre uissus erat᷑. ⁊
aduocatõmbꝰei idem saturnitius
interdixerat. idebatur autẽ mͥ
iudicatum solui fidenississe. ⁊ q̃i
redemptor litis extitisse ⁊ elle a
dampiude manditi iuditio ꝯseqͥ¬
quoderat adempnatus. s rectis¬
sime diui fr̃s rescriꝑserunt nul¬
lamactionẽ eũ ꝓpͣt snãcallidi¬
cesserat. ad talem redemptõẽ.
marcellus aut̃ sic loquitur de
eo qui pecunia accepta spopõd̾
ut siquid̃ hocactum ẽ. ut suo
ꝑiculo spͥond̾et nulla accõe a¬
gat. si u̾o ñ hocactum ẽ iilisei
potius actio ꝯpetit. que sña uti¬
litati rerum consentanca est.
alarium ꝓcuratori ꝯstitutum si

Expanded text:
administratio mandata, mandati quoque eum teneri, quemadmodum solet mandati teneri debitor, qui creditoris sui negotia gessit. Mrius Paulus quidam fideiusserat pro Daphnide mercedem pactus ob suam fideiussionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Saturnino praetore maiores fructus inferre iussus erat et aduocationibus ei idem Saturninus interdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio conseqquod erat condemnatus. sed rectissime diui fratres rescripserunt nullam actionem eum propter suam callidicesserat ad talem redemptionem. Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia accepta spopondit, ut, si quidem hoc actum est, ut suo periculo sponderet, nulla actione agat, sin vero non hoc actum est, utilis ei potius actio competat: quae sententia utilitati rerum consentanea est. alarium procuratori constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
des cõueniebãt᷑ a nepotis hr̃aib
negõrum gõꝵ ac̃cc̃e reputabãt
hr̃ces auie alim̃ta p̾stita nepo
tr b debatur auiam uire pleta¬
tis de suo p̃stitisse. Nec enim au
desid̾asse ut det̾nerentur alim̃¬
ta aut d̾ecreta cent. Pret̾ea cõ¬
stitutũ ẽẽ dicebatur ut simat᷑
aluiss ñ possit alimenta que
pietãte cogente de suo p̾stitiss
repet̾e. E ctrio dicebatur tunc
hocdici recte cum desuo alnisse
mr̃ probaretur at impposito aui¬
am que negõa ãministrabat
ueri simile eẽ de re ip̃ius nepotis
eum aluisse tractatũ ẽ numqͥo¬
de utroq primomio errogara
ude antur quero quid tibi ftiꝰ¬

Expanded text:
des conueniebantur a nepotis heredibus negotiorum gestorum actione: reputabant heredes auiae alimenta praestita nepoti. respondebatur auiam iure pietatis de suo praestitisse: nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta essent. praeterea constitutum esse dicebatur, ut si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo praestitisset, repetere. ex contrario dicebatur tunc hoc recte dici, ut de suo aluisse mater probaretur: at in proposito auiam, quae negotia administrabat, uerisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse. tractatum est, numquid utroque patrimonio erogata uideantur. quaero quid tibi i
Abbreviated transcription (Latin):
bitur̃. s ei cautionẽ ĩ demꝑnta¬
sus ticuun cui datur actio. idem
uitutore iuris est litem inindi¬
tium desudam ⁊ arto desertam
fruswratoril anutus uitro eͥgit
cas absentie eitis allegans ucdi¬
tͣi cuipam contraxisse ñ uidet᷑
ꝓuocauit ulpiañ notat. ⁊ hoc
uerum est quia frustrator cõ¬
dempuatus ẽ cet̾um si amicus
cum absentem defendet condẽs¬
Siatus neg̃orum gornm aget ato
Ipot̾it ei imputari si t̃ poss ñ ap¬
peslass. Lapm̃. l .ii.

Expanded text:
cautionem indemnitasus Titium, cui datur actio. idem in tutore iuris est. Litem in iudicium deductam et a reo desertam frustratoris amicus ultro egit, causas absentiae eius allegans iudici: culpam contraxisse non videbiprovocavit. Vlpianus notat: hoc verum est, quia frustrator condemnatus est: ceterum si amicus, cum absentem defenderet condemnatus, negotiorum gestorum aget, poterit ei imputari, si cum posset non appe
Abbreviated transcription (Latin):
petẽtur nec iure fidei ꝯinissi cume
nolãntas finẽ errogationis fec̾it.¬
titõris hr̃s impubes filius ob ea q
tutor eiuis urreb pupille prne ges¬
sit ñ tenetur s tutor ꝓꝑrio nouũe
qͣmmr̃ fnii negõa scãm patris uo¬
luntatẽ pictatis fidutia gerat
tũ uis actoris periculosuo liciũ
cã constituendi ñ hẽbit quiã nec
ip̃a filiĩ nomine recte agit aut
res bonorum euis alienat uł debi¬
torem in ꝑuyis accipiendo pecu¬
iam lib̾ãt. ¶Uno de fendente.
causam ꝯnuinis aque sña p̃dio
datur. s qui sumptus netͣcos ac

Expanded text:
petetur ‹nec› iure fideicommissi, cum uoluntas finem erogationis fecerit.Tutoris heres impubes filius ob ea, quae tutor eius in rebus pupillae paternae gessit, non tenetur, sed tutor proprio nomine r filii negotia secundum patris uoluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit, quia nec ipsa filii nomine recte agit aut res bonorum eius alienat uel debitorem impuberis accipiendo pecuniam liberat.Uno defendente causam communis aquae sententia praedio datur: sed qui sumptus necessarios
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum ꝑiculum inopis defuncti
uno exactorib ob ea que solus gessit
quesita ẽ ꝑtĩnere. ¶d̾. ł.ii.¬
x duob trib uno quid̃ sue etatis a¬
lio uero minore annis cum hr̃ent
cominumia p̃clia rustica maior fr̃
insaltu omunihñti habitatões pr̃¬
uai ampla elificia editauerat. Cũ¬
q eundem saltum cum fc̃e uiui¬
deret sumptus sibi qͣi re meliore
ab eo fc̃a desiderabat fr̃e minoce
iam legĩtime etatis coustituco.
urg ente s uoluptatis cã fcõs
eum de quo querit᷑ accõem ñ hr̃e.
Titium sipictatis respͨtu sororis alñ¬

Expanded text:
bonorum, periculum inopis defuncti uno ex actoribus ob ea quae solus gessit quaesita est pertinere. Idem lix duobus fratribus uno quidem suae aetatis, alio uero minore annis, cum haberent communia praedia rustica, maior frater in saltu communi habenti habitationes paternas ampla aedificia aedificauerat: cumque eundem saltum cum fratre diuideret, sumptus sibi quasi re meliore ab eo facta desiderabat fratre minore iam legitimae aetatis constituto.urguente, sed voluptatis causa factos eum de quo quaeritur actionem non habere. Titium, si pietatis respectu sororis alu
Abbreviated transcription (Latin):
iquis mandato ticii nẽgõa sei ges¬
sit ticio mandati tenebitur lisq
estim ari deb qͣnti sei ⁊ ticiiit est.
Ticii autem iut̃ ẽ qñtum is seio pr̃are
deb cui uł mandati uł negõꝵ gõꝵ¬
nomine obligatus ẽ. ticio autem
accõ ꝯpetit c̃ eo tui mandauit auie¬
na negotia gerenda ⁊ ante qͣm ip̃e
quicqͣm dño pr̃et. quia id ei ab ẽe ui¬
rem ded̾it isq tutelani int̾im am̃¬
ministͣuit nͨ pꝰumꝰ natus fu̾it cum
co ñ tutele s negõꝵ gõꝵ erit agend̾.¬

Expanded text:
quis mandatu Titii negotia Seii gessit, Titio mandati tenetur lisque aestimari debet, quanto Seii et Titii interest: Titii autem interest, quantum is Seio praestare debet, cui vel mandati vel negotioTitio autem actio competit cum eo, cui mandavit aliena negotia gerenda, et antequam ipse quicquam domino praestet, quia id ei abesse virem dederit isque tutelam interim administraverit nec postumus natus fuerit, cum eo non tutelae, sed negotio
Abbreviated transcription (Latin):
qui ap̃ bonc fidei ẽptorẽ cõcept᷑ ẽ
per hãnc accõem petendus ẽ ⁊̃ si ab co
qui eiit possess᷑ ñ ẽ s heres fu¬
ris hanc accõem ñ hab quiauicioꝵ
furtiua mat̾ distracta ñ sit s dona
publiciana it silianus ait si
mͦ co tp̃r quo exꝑiar furtiuã ma¬
trem ignorẽ ntẽ. Id̾ uilian᷑ gñałr
si furtiua ñ eẽt ex ea cã partũ mẽ
usu caꝑe si furtuã eẽ mr̃em lĩgꝰ¬

Expanded text:
onae fidei emptorem conceptus est, per hanc actionem petendus est, etiamsi ab eo qui emit possessus non est. sed heres furis hanc actionem non habet, quia uitiorum furtiua mater distracta non sit, sed donatPubliciana, ut Iulianus ait, si modo eo tempore, quo experiar, furtiuam matrem ignorem. Idem Iulianus genersi furtiua non esset, ex ea causa partum me usucapere, si furtiuam esse matrem ig
Abbreviated transcription (Latin):
dundo iudicio nicħ ꝑuenit uit᷑
diuisionem reꝵ ip̃aꝵ q̃ cõmu¬
nes sunt. ⁊ siquid ruhis dampni
datum fcm ue ẽ siue quid eo no¬
mĩne aut ab ẽ alicui socioꝵ aũ
ad eum ꝑuenit ex re comuni.
Siquid ip̃i sine dolo malo int̾
se pepigeꝵ id in primis ⁊ famili
do uidex seruare debet. d̾ .ł.

Expanded text:
cio nihil peruenit ultra diuisionem rerum ipsarum quae communes sint et si quid in his damni datum factumue est siue quid eo nomine aut abest alicui sociorum aut ad eum peruenit ex re communi. Si quid ipsi sine dolo malo inter se pepigerunt, id in primis et familiae do iudex seruare debet. 4 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ penã homini ir gatam agi p̾se:
ꝙͣ si pecunie rõe uenditoris int̾ẽer.
Ueluti ꝙ penã pmisiss. Cet̾m uiro
bono ñ ouenire crecse uenclitoris ĩ¬
tẽẽ ꝙ aminio seuientis satis factũ ꝑ¬
r N ñ fuss s mn ꝯtrarium me uocat sagͦ¬
bitratus ẽ qm̃ hoc minoris homo

Expanded text:
 homini irrogatam agi posse, quam si pecuniae ratione uenditoris interesset, ueluti qu‹od› poenam promisisset: ceterum uiro bono non conuenire credere uenditoris interesse, quod animo saeuientis satisfactum non fuisset. sed in contrarium me uocat Sabitratus est, quoniam hoc minoris homo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uiderur. q quidẽ alias ⁊principĩ
mandatis p̾tiꝑetur. ẽtiam naturalẽ
ht̃ intellectum. ne scilicet qui care
scrua manintet᷑. ne ue ꝓstitua¬
tur. ⁊ aliquo fc̃o otra qͣm fuerit excop¬
fu euiucat᷑ aut liba unsicetur. ⁊
exstipłatu pena petatur. doli ex cep¬
tõen quidã obstaturã pͥutant. sabi¬
nus ñ obstaturam pntaut. s ratio
faciet ut uire ñ tencat scipulati¬
o. sine manumitt̾et᷑ exceptũ ẽ.S
Nam incredibile ẽ de actu manu¬
mittẽtis ac ñ potus de ẜeffectu be¬
neficii cegitatũ cet̾m sine ꝓstittiat᷑
exceptum ẽ nullarõ occurrit cur pe¬
na peti ⁊ exigi ñ debeat. c̃at ancillã¬

Expanded text:
esse uidetur. quod quidem alias cum principum mandatis praeciperetur, etiam naturalem habet intellectum, ne scilicet qui carerserua manumitteretur neue prostituatur, et aliquo facto contra quam fuerat exceptum euincatur aut libera iudicetur, et ex stipulatu poena petatur, doli exceptionem quidam obstaturam putant, Sabinus non obstaturam. sed ratio faciet, ut iure non teneat stipulato, si ne manumitteretur exceptum est: nam incredibile est de actu manmittentis ac non potius de effectu beneficii cogitatum. ceterum si ne prostituatur exceptum est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exi‹gi› non debeat
Abbreviated transcription (Latin):
i ususf̃. michi legatus sit eumcu
restituere simticio rogatus uiden¬
õ ẽ quis debeat utrum ticius au
ego qui legatarius sum an illud
dicemus mec̃ heredẽ acturum c̃ fi¬
dei cõmissario me agere deb̾e ⁊ ẽ ex¬
pecticuis hoc dic̾e.: si michi spes
rem expediri ut tu michi ego dño
ꝓprictatis caueã.ꝙ si fidei cõmissa

Expanded text:
us mihi legatu‹s› sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideicommissario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›erem expediri, ut tu mihi, ego domino proprietatis caueam. quod si fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
te sł res fu̾int usucapte ab eo cui a¬
licnate sunt nec peti ob hoc possunt:
Mocum ht̃ hoc elictum.. Itemq
siꝰ potest ut sine dolo᷑ m alo quid̃ p̾
sidere desicritium iudicii mutãdi
cã iofiat. Sunt zalia ꝙͣ plura ta¬
lia Pot̾ aliquis dolo desiñe possid̾e̾:
nec hoc edicto teneri neq enĩ alie¬
nat qui dum taxat omittit pꝰsessi¬
tanti h̾uit rͧesarere. ne ꝓpter eã sey¬
puis litigaret. ħ enĩ uerecumla co¬
gitatio eiuis qui litẽ euis execrat᷑ ñ ẽ
molestũ adu̾sarium ꝓse subiciat. co
onͣsolũ ad dñii translatõẽ hoc ecli¬
ctũ ꝑtinere ait: uerũ ad p̾sessoem qͦ
alioqum is cum quo uirẽ agebatur
inquid si pꝰsessõnẽ cessit ñte̾nebit᷑.
Siquis aut̃ obualitudinẽ aut etatẽs
aut ocmupationes necessarias litem
ĩalium transferat. mea cã ñ ẽ ut hoc
elictoteneatur. c̃ ĩ hoc elicto doli
mali fiat m̃tio. Cet̾m erit int̾dictũ
fuit pꝰetitoris. aut si ni qui aͣlienatus ẽ

Expanded text:
tem si res fuerint usucaptae ab eo cui alienatae sint nec peti ab hoc possint, locum habet hoc edictum. Itemque fieri potest, ut sine dossidere desierit, verum iudicii mutandi causa id fiat. Sunt et alia complura talia. Potest autem quis dolo malo desinere possidere, nec hoc edicto tenebitur, neque enim alienat, qui dumtaxat omittit possessitanti habuit re carere, ne propter eam sepius litigaret. Hec verecunda cogitatio eius qui lites execratur non est molestum adversarium pro se subiiciat. Pedius non solum ad dominii translationem hoc edictum pertinere ait, uerum ad possessionis quoque: alioquin cum quo in rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur. Si quis autem ob ualetudinem aut aetatem aut occupationes necessarias litem in alium transtulerit, in ea causa non est, ut hoc edicto teneatur, cum in hoc edicto doli mali fiat mentio. cetres non fuit petitoris aut si is qui alienatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Dam ⁊ si obligatus soluero ꝙ ame
pet̾e uelles. huic edicto locus nerit.¬
¶ Situtor prpilli łagnatus furiosi
alien au̾it: utił accio opetit. quia
re de possessõnib quas sibi donatas
ẽẽ dicebat: Ꝙ sũ ẽ. Si iudicii mutãdi
cã donatio fc̃a fu̾it: priorẽ dñm exꝑi¬
ri oport̾e. ut rẽ mag̃ qͣm litẽ in miui¬
tem transtulissȩcredatur. ¶arcũ
tandicã rẽ alienau̾it ex lege licinia
int̾dicit᷑ ne omuni didinido iudi¬
cio exꝑiat᷑. uerbi gr̃a ut potentior

Expanded text:
am et si obligatus solvero quod a me petere velles, huic edicto locus non erit. Si tutor pupilli vel adgnatus furiosi alienaverint, utilis actio competit, quia re de possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi causa donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut rem magis quam litem in militem transtulisse credatur. 12 Marctandi causa rem alienauerit, ex lege Licinnia ei interdicitur, ne communi diuidundo iudicio experiatur: uerbi gratia ut potentior
Abbreviated transcription (Latin):
ł estinc ł q̃ int̾ualla longiora h̾at
ꝑ alienum fructũ ent lice fistulam
suã ł̃ fictilem łcꝰlib gen̾is ĩ riuo po¬
nere q̃ aqͣm latius exprim̾et ⁊ qd̾
uellz in ruio fac̾e licere dum nedoͣ¬

Expanded text:
el quae interualla longiora habeat per alienum fundum erit, licere fistulam suam uel fictilem uel cuiuslibet generis in riuo ponere, quae aquam latius exprimeret, et quod uellet in riuo facere, licere, dum ne do
Abbreviated transcription (Latin):
i comodau̾o tͥ equũ quo uteris uͦ
ad c̾tũ locum si nulla culpa tua in¬
t̾uemẽte in ip̃o itiłic det̾ior equus
tc̃s sit ñ ten̾is comodati. Nã ego
ĩculpa ero qui intã longum it̃ cõ¬
modaui qui cum laborẽ sustiñe n
potuit. Deͣ pigñatia accõe sccͣ

Expanded text:
i commodauero tibi equum, quo utereris usque ad certum locum, si nulla culpa tua interueniente in ipso itinere deterior equus factus sit, non teneris commodati: nam ego in culpa ero, qui in tam longum iter commodaui, qui eum laborem sustinere non potuit. DE PIGNERATICIA ACTIONE UEL
Abbreviated transcription (Latin):
carrulorum uecturas ł sus ł sar
putabit ¶ Socium uniu̾sa inso¬
cietarẽ oferre deb̾e neratus ait.
Si oĩũ bonoꝵ socuis sit ⁊ idoo siue
obiniuriã sibi fc̃am ł ex legeaqui¬
lia siue ip̃ius. siue filii corꝑis noci¬
riun sit oferre deb̾e respõcłit Itẽ¬
ait socium oiũ bonoꝵ ñ cogi ꝯfer¬
re que exꝓhibitis cansis ad quisi¬
erit. ꝑ ccͣriũ quoq ap̃ueteres trac¬
tabatur ansocins omniũ bonoꝵ¬
siquid ob inuriaꝵ accõe damp¬
natus p̃stit̾it ex communi ꝯseqͣt
ut p̾stet. ⁊ atilicinus sabinus cas¬
suis responderunt. Si unuria ii¬
dicis dampnat᷑ sit E secuturiĩ. si
bonoꝵ fu̾int. deinde unus c̃adur¬
b̾e enm de cõmumi id osequisi uͦ

Expanded text:
carrulorum uecturas uel sui uel m recte imputabit. Socium uniuersa in societatem conferre debere Neratius ait, si omnium bonorum socius sit: et ideo siue ob iniuriam sibi factam uel ex lege Aquilia, siue ipsius siue filii corpori nocitum sit, conferre debere respondit. Iait socium omnium bonorum non cogi conferre, quae ex prohibitis causis adquisierit. Per contrarium quoque apud veteres tractatur, an socius omnium bonsi quid ob iniuriarum actionem damnatus praestiterit, ex communi consequatur ut praestet. et Atilicinus Sabinus Cassius responderunt, si iniuria iudicis damnatus sit, consecuturum, si bonorum fuerint, deinde unus,bere eum de communi i
Abbreviated transcription (Latin):
nisi tũ ꝑatus sit petitor pati tolłe
eũ edificium. Ꝙ ⁊ ĩarea uxori do¬
nata ꝑ iudicẽ qui de dote ognos¬
cit faciendũ dixunt. ¶ S ⁊ si
pu̾m meũ c̃ possides erudisses n
id̾ obseruandũ ꝓcuł existimat.
qr neq care seruo meo debcã nec
pot̾ remediũ id̾ adhib̾riꝙ ĩ areadiꝰ¬

Expanded text:
nisi tamen paratus sit petitor pati tollere eum aedificium. quod et in area uxori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. sed si puerum meum, cum possideres, erudisses, non idem obseruandum Proculus existimat, quia neque carere seruo meo debeam nec potest remedium idem adhiberi, quod in area di
Abbreviated transcription (Latin):
ł dñs possideat. ⁊ lme cuipa pr̃is
oñi ue rei iudicande tp̃r absit . ĩ
t̃ps dand̾ ł̾ cauend̾ ẽ de possõne re¬
stituenda. ¶In re petita si possor
añ liteͤ otestatam sumptus fec̃it. ꝑ
doli mali exceptõẽ ratio eoꝵ hr̃i de¬

Expanded text:
nus possideat et is sine culpa patris dominiue rei iudicandae tempore absit: uel tempus dandum uel cauendum est de possessione restituenda. In rem petitam si possessor ante litem contestatam sumptus fecit, per doli mali exceptionem ratio eorum ha
Abbreviated transcription (Latin):
debita an ĩdebita solu̾ent᷑. s ⁊
si p᷑ soluta .u. ⁊ stichꝰ soluat᷑ ⁊ mali
ego hr̃e quinq ⁊ stichũ. redd̾e
ansimaudiendꝰ q̃rit celi. et pu¬
tat natã eẽ in quinꝙ cõdiciõẽ
ꝙͣ uis utr̃oq simul soluto mͥ reti¬
t᷑. Id̾ Aͣt ⁊ siduo hr̃les sint stipu¬
latoris ñ sit posse alt̾i quinq solu¬
tis alt̾i ꝑtẽstichi solui Id̾ ⁊ si duosĩt
ꝓnussoris heredes scdm qͣue lib̾ati¬
Ocrẽ contingit uisi aut utiiͥq qͥna
aut utͥꝙ partes stichi fu̾int solu¬

Expanded text:
n indebita soluerentur. sed et si post soluta quinque et Stichus soluatur et malim ego habere quinque et Stichum reddere, an sim audiendus, quaerit Celsus. et putat natam esse quinque condictionem, quamuis utroque simul soluto mihi retitur.Idem ait et si duo heredes sint stipulatoris, non ‹posses› alteri quinque solutis alteri partem Stichi solui: Idem et si duo sint promissoris heredes. secundum quae liberatio non contingit, nisi aut utrique quina aut ut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ht̃. qr sciens mͣdebitũ soluit.¬
Si filiꝰ familias cõ macedomianũ
mutuatꝰ solu̾it ⁊ pr̃i suo hr̃s effec¬
tus uelit uencticare nũmos excep¬
tione submonebit᷑ auẽdicatõe
condẽꝑnatus faiso solu̾it. repet̾e po¬

Expanded text:
 sciens indebitum soluit.Filius familias contra Macedonianum mutuatus si soluerit et patri suo heres effectus uelit uindicare nummos, exceptione summouebitur a uindicatione condemnatus falso soluerit, repetere po
Abbreviated transcription (Latin):
posse. s sorti imputanttĩ. Ssi pea
sortẽ solu̾it sorcẽ qͣi ĩ cebitã repeti
posse ꝓin ⁊ si añ sors fu̾it soluta u¬
sure siꝙͣlegitimũ mod̾ solute qsi
sors in debita soluũt᷑ repetunt᷑. q d̾
si simul solu̾it pot̃ dici ⁊ tc̃ repetici¬
onẽ ioc̃ hr̃e ¶ Supͣ duplum ã usure ⁊
usiraꝵ usure nec ĩstĩpłatũ declu¬
ci nec ex igi p᷑s ⁊ solute repetunt᷑ q̃¬
admod̾ fut᷑aꝵ usuraꝵ usure.: Si
quis falso se sortẽ deb̾e c̾dens usuras
solu̾it. pot̾ condic̾e. nec udet᷑ sciens¬
ł indebitum soluisse ¶ Indebitũ
aũ solutũ accipim᷑ ñ solũ si oĩno
tuã peti ñpot̾at q̃r boc q̃q reppeti po

Expanded text:
 sorti imputandum et, si postea sortem soluit, sortem quasi indebitam repeti posse. proinde et si ante sors fuerit soluta, usurae supra legitimum modum solutae quasi sors indebita repetuntur. quid si simul soluerit? poterit dici et tunc repetitionem locum habere.Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatum deduci nec exigi possunt et solutae repetuntur, quemadmodum futurarum usurarum usurae.Si quis falso se sortem debere credens usuras soluerit, potest condicere nec uidetur sciens indebitum soluisse.Indebitum autem solutum accipimus non solum si omnino tuam pe
Abbreviated transcription (Latin):
ñatura. enĩ oꝑas patͦnolib̾tus de¬
b. S si ñ oꝑe patͦno sũt solute s¬
÷ c̃ officiũ ab eo desiderat᷑ c̃ p̃rono de¬
cidit pecũla et. soluit repẽte
ñ pot̾. S si oꝑas pr̃ono exhibuit ñ
offã les s fabriles ueluti pictorias

Expanded text:
as patrono libertus debet. sed et si non operae patrono sunt solutae, sed, cum officium ab eo desideraretur, cum patrono decidit pecunia et soluit, repetere non potest. sed si operas patrono exhibuit non officiales, sed fabriles, ueluti pictorias
Abbreviated transcription (Latin):
U duo ꝓ reo fid̾i iussissẽt. in .x.
doiũ reus tria soluissit ⁊ p᷑ ea fi¬
dei uissores quina placuit eũqͥ
post̾ior soluet repet̾e tͥa pꝰse
ħ m̃ito q trib areosolutis. sep¬
tẽ sola debita suꝑ erant quib ꝑ¬
solutis tͥa ĩ debita soluta s̃ d̾ .ł.¬

Expanded text:
 duo pro reo fideiussissent decem, deinde reus tria soluisset et postea fideiussores quina, placuit eum qui posterior soluit repetere tria posse: hoc merito, quia tribus a reo solutis septem sola debita supererant, quibus persolutis tria indebita soluta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uebo siquis fundũ uendiłit ut
id uenundatũ ẽẽ uideat᷑. ꝙ ĩtͣ t̾mi¬
nos ip̃e possedit sciens tñ aliqͣm
ꝑtẽ certam se ñ possid̾e ñ certiora¬
u̾it emptorẽ an exempto uidicio
teneat᷑. Cũ ħ gn̾ał adiectio ad ed qͤ¬
sp̃ałr noñit qui uendidit nec exte¬
pit ꝑtinere ñ debeat nealioquin ẽp¬
tor capiatur qui fortasse si hoc cog¬
ẽptͣus eẽt. si cercioratus de loco c̾to

Expanded text:
uis ita fundum uendiderit, ut id uenum datum esse uideatur, quod intra terminos ipse possedit, sciens tamen aliquam partem certam se non possidere non certiorauerit emptorem, an ex empto iudicio teneatur, cum r novit qui vendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor capiatur, qui fortasse, si hoc cogempturus esset, si certioratus de loco certo
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss cum hoc ⁊ apud uct̾es sit
relatũ in euis ꝑsona qui sic exceꝑ¬
at seruitutes siq̃ debentur debe¬
buntur. ⁊ eium uiris auctores re¬
euondunt tnetut uenditor sre¬

Expanded text:
fuisset: cum hoc et apud ueteres sit relatum in eius persona, qui sic exceperat: 'seruitutes si quae debentur, debebuntur': etenim iuris auctores responderunt, si certus uenditor
Abbreviated transcription (Latin):
cditoris datur cet̾m siqͥt suasponte datũ
ẽẽ ꝓponatur ñ ĩputabit᷑ neq enĩ deb ꝙ
quic suo arbitͥo dedit auenditore exi¬
gere quid ergo siforte uectigas noĩe da¬
tũ c̃ ꝙ ep̃torẽ forte sequeret᷑ dicem᷑ ħ
qͦ restituend̾. ĩ cc̃pmᷤ enĩ ep̃tor deb disce

Expanded text:
toris datur: ceterum si quid sua sponte datum esse proponatur, non imputabitur: neque enim debet quod quis suo arbitrio dedit a uenditore exigere. quid ergo, si forte uectigalis nomine datum est, quod emptorem forte sequeretur? dicemus hoc quoque restituendum: indemnis enim emptor debet disce
Abbreviated transcription (Latin):
latam siue exceptõe adu̾sus pe¬
tentes ñ de cẽ exceptionem ex qua
constiturione tolligitur ut siue⁊

Expanded text:
tam, siue exceptione aduersus petentes, non deesse exceptionem. ex qua constitutione colligitur, ut siue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ qͣm datũ ẽ secut᷑a ñ ẽ. o sitpis
c̃a accipientis fu̾it ⁊̃ siros secu¬
as. ne furtũ ne hoĩẽ octidas in qͣ¬
sp̃e iuł scͥb̾ sitibi ded̾o nehõiem
occidas condicipꝰ se. It̃ sitͥ ded̾o ut
rem michi reddas depositã ap̃te.
uelut. instrum̃tũ mͥ reddes: Set̃
si dedi uͭ sitsm me inbona caufa
uidex ꝓuuntiaret. ẽ quid̃ rela¬
tum ꝯdictõi locũ ẽẽ. s hic qͣq cri¬

Expanded text:
 quam datum est, secuta non est. Quod si turpis causa accipientis fuerit, etiamsi res secuas, ne furtum, ne hominem occidas. in q si tibi dedero, ne hominem occidas, condici posse: Item si tibi dedero, ut rem mihi reddas depositam apud te uel ut instrumentum mihi redderes. Sed si dedi, ut secundum me in bona causa iudex pronuntiaret, est quidem relatum condictioni locum esse: sed hic quoque cri
Abbreviated transcription (Latin):
res utrumidccͣctus genus ꝓporti¬
one empcõis ⁊ uendicõis ẽ anͣ nul¬
lla hic alia obligatõe ꝙͣ obrẽ data
re ñsecuta in quo ꝓclimor sũt᷑.
ideo si mortũ ẽ stichus repet̃e pos¬
sum ꝙ ideo tͥ dedi ut mͥ stichũ dã¬
res. fingne enĩ auienũ dẽ stichũs
te tũeum tralidisse. Repet̾e ate

Expanded text:
res: utrum id contractus genus pro portione emptionis et uenditionis est an nulla hic alia obligatio est quam ob rem dati re non secuta? in quod procliuior sum: et ideo, si mortuus est Stichus, repetere possum quod ideo tibi dedi, ut mihi Stichum dares. finge alienum esse Stichum, sed te tamen eum tradidis
Abbreviated transcription (Latin):
Si filius contisł̾int fr̃i. qͣi agnitur᷑¬
apͣcuratore repeti ñ pot̾ si chns
ratũ hũit s ip̃e domuu̾s tenet᷑.¬
iss ⁊̃ si debita pecima soluta fu¬
tum nec res secuta sit rati abicõe
ñ int̾cedente. ł ꝙ furtũ fac̾et pe¬
cume falsus ꝓcuragor cũ quo ñ
tm̃ furti agi. s ⁊ cõudiciei posse.

Expanded text:
Si filius contulerit fratri quasi adgnitura procuratore repeti non potest, si dominus ratum habuerit, sed ipse dominus tenetuisset, etiamsi debita pecunia soluta futum nec res secuta sit ratihabitione non intercedente: uel quod furtum faceret pecuniae falsus procurator, cum quo non tantum furti agi, sed etiam condici ei posse.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dare tibi oum᷑ oportũrit. Labo
ait posse ⁊̃ ad exhibend̾ agi qm̃
fec̾it quo minꝰ exhib̾. s ꝓculus
dari oport̾et ĩ ait. Si fetuses ei ho¬
minẽ quo casu add chibendum
agere te ñ posse.S ⁊ si tuus man¬
siss ⁊̃ fuirti teacturum c̃ eo qr re
a liena itasit usus ut saret se ĩui¬
to dño uti an̾dñm si sciret ꝓhibi¬

Expanded text:
tem dare tibi eum oportuerit. Labeo ait posse etiam ad exhibendum agi, quoniam fecerit quo minus exhiberet. sed Proculus dari oportere ita ait, si fecisses eius hominem, quo casu ad exhibendum agere te non posse: sed si tuus mansisset, etiam furti te acturum cum eo, quia re aliena ita sit usus, ut sciret se inuito domino uti aut dominum si sciret prohibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙdisse ⁊ cassins retulit ⁊ sibi pla¬
cere. Modũ adiciseruitutis
p̃se cõstat ueluti quo gn̾e nehicu¬
li agat᷑ ł ñ agat᷑ ueluti ut equo
clum tarat uel ut certũ põctus ue¬
hatur ł res ille tranducant᷑ aut
carbo portetur. Int̾ualla dieꝵ
⁊horarum ũ ad temꝑis cãm s ad
mod̃ ꝑtineirt iure constitute ser¬

Expanded text:
disse Cassius rettulit et sibi placere. Modum adici servitutibus posse constat: veluti quo genere vehiculi agatur vel non agatur veluti ut equo dumtaxat vel ut certum pondus vehatur vel grex ille transducatur aut carbo portetur. Intervalla dierum et horarum non ad temporis causam, sed ad modum pertinent iure constitutae ser
Abbreviated transcription (Latin):
die proprietas alicui legata sit u¬
sus f᷑. pure dicendum ẽ pomp̃. aic
remittendam ẽẽ hanc cancd̃em fru¬
ctuario qr certum sit ad euni ꝓprie¬
ecatẽ ł ad heredem eius peruenturã.¬
Si uẽstis usus ẜ legatꝰ sit scͥpsit põq¬
p̃ qͣm qͣm heres stipłatus sit finito
nsu f. uestem reddi attũ ñ obligau
ꝓmissorẽ. si eam ⁊ sine dolo malo t¬
attͥtam recididit.  Si płes dñi
fructũ tͥ legau̾o necͣcia erit cau
tit
tio heredi meo ꝙͣ uis enĩ de ꝓprictaᷤ¬
te possit de cõmuni diuidundo

Expanded text:
ui legata sit, usus fructus pure, dicendum esse Pomponius ait remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum proprietatem uel ad heredem eius peruenturam.Si uestis usus fructus legatus sit, scripsit Pomponius, quamquam heres stipulatus sit finito usu fructu uestem reddi, attamen non obligari promissorem, si eam sine dolo malo adtritam reddiderit.Si plures domini fructum tibi legauero, necessaria rit tio heredi meo: quamuis enim de proprietate possit communi diuidundo
Abbreviated transcription (Latin):
sũ quoq domus relicto bom uiri
arbitratu cautõem int̾poni oꝑtet
nec mutat si pr̃ he̾des filios simul
habitare c̃ uxore legataria iam uo
fructu legararius ergo c̃ ñ fiant
fruarii uasa uendicari appͥetario
dicõe an p̾sit locum hr̃e ⁊ ꝑdicum est

Expanded text:
su quoque domus relicto viri boni arbitratu cautionem interponi oportet: nec mutat, si pater heredes filios simul habitare cum uxore legataria voluit.fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii vasa, vindicari a proprietario dictione, an p
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ titius su̾um uendidit ea lege
ut si rome morat᷑ cẽt mauus ini¬
cere licẽt. emptor alii eadẽ lege
uendidit: ⁊ scruus fugit asccło
emptore ⁊ rome moratur: quero
ausit manus inect̾io ⁊ cui. respõ¬
di. iufugitiuo ũ eẽ clubitantlũ. ni¬
chil ꝯtra legem factũ uicłi. quia
nec domino auferre se pot̾: nec qui
in fuga ẽ ibi molatur. Quod siex
uoluntate socõchemptoris otͣ ie¬
gem moratus sit: potior habẽdꝰ
ẽ qui auctor fuit logis ⁊ pͥostioꝵ
magis amonendĩ emptoris ⁊ lib̾¬
ancłi se eandẽ legẽ repetierit nec
pot̾it aliquo modo auferre legẽs¬
⁊ sui uenclitoris cuius ꝯdicio extrtit
Nam ⁊ si penani ꝓnusiss tene¬
retur licet ip̃e quoq stipulatus
eẽt s inpena ꝑmissa dͦueͫ acc̃oes
sunt. manus aũ mieictio in ser¬
uũ opetit. Ꝙ siprior ita nendid̾
ut ꝓstituta lib̾a eẽt post̾ior ut
uanũ lic̾et inicere. Potior ẽ lib̾¬

Expanded text:
 Titius servum vendidit ea lege, ut, si Romae moratus esset, manus inicere liceret: emptor alii eadem lege vendidit: servus fugit a secundo emptore et Romae moratur: quaero, an sit manus iniectio et cui. respondi: in fugiti‹u›o non est dubitandum nihil contra legem factum uideri, quia nec domino auferre se potest nec qui in fuga est ibi moratur. quod si ex uoluntate secundi emptoris contra legem moratus sit, potior habendus est qui auctor fuit legis, et posterior magis admonendi emptoris et liberandi se eandem legem repetierit nec poterit aliquo modo a‹u›ferre legem sui uenditoris cuius condicio exstitit: nam et si poenam promisisset, tenetur, licet ipse quoque stipulatus esset: sed in poena promissa duae actiones sunt, manus autem iniectio in seruum competit. quod si prior ita uendidit, ut prostituta libera esset, posterior, ut manus inicere liceret, potior est lib
Abbreviated transcription (Latin):
aditam quid gessit ueluti si testa¬
torem sepclunt familiereiscunde
iudicium ñ ht̃. S si post aditam
hereditatem id fcc̃ consequenter
dicemus familiertiscunde iudi¬
cium conseciui eum posse sump¬
tum quem fecit infiimus. ¶d̾.l.
ti sibi mnist̾uit si ñ credendi aĩo
p̃r misisse fu̾it compbatum s
portionis que ex defuncti bouis
ad euudem filium ꝑtinuit com
nomine socero traditus fint cũ
socer filium ex aliqua ꝑte heredẽ
institũt ꝑ arbitrum familicrtis¬
cundte p̃cĩpi ita deb ut ca cã filii
sit in qͣ futura eẽt si dos ꝑreceptõe
legata fuiss q̃r fructus p̃ utem
contestatam ꝑcepti ad eum deli

Expanded text:
atem quid gessit, ueluti si testatorem sepeliuit, familiae erciscundae iudicium non habet; sed si post aditam hereditatem id fecit, consequenter dicemus familiae erciscundae iudicio consequi eum posse sumptum quem fecit in funus. 50 ti subministrauit, si non credendi animo pater mississe fuerit comprobatus, sed portionis, quae ex defuncti bonis ad eundem filium pertinuit, comnomine socero traditus fuerit, cum socer filium ex aliqua parte heredem instituerit, per arbitrum familiae erciscundae praecipi ita debet, ut ea causa filii sit, in qua futura esset, si dos per praeceptionem legata fuisset. quare fructus post litem contestatam percepti ad eum redi
Abbreviated transcription (Latin):
institutus testatorem iussus a
p̃tore sepelire suũ cui erat testa¬
m̃to data lib̾tas ideo distraxit
duplam q ꝓmisit ex ca cautiõe
conuentus p̃stitit q̃ situm ẽ. an
famnilierciscunde iudicium cõ¬
sequatur ꝙ exduple stipitlatõe
ab ẽ primo uideamus an hic de¬
buit duplam cauere ⁊ michi uͣr
⁊ ũ debuisse hii enim demum ad
duple cautionem compelliuit᷑
qui sponte sua distrahunt cet̾m
si offõ clistrahentis fungitur ã
deberet asstringi. Nam magis
ꝙͣ siquis ad exequendam senten¬
tiam ap̃tore datus clistrahat. Nã
⁊ hic in ea conditid̾e ẽ ne cogatur
impłe ꝙ cogunt᷑ hii qui suo arbi¬
trio distrahunt. nam int̃ offficiũ
suscipientis ⁊ uolruntatem distra¬
hẽtis uutum int̃ s̃. qua p̃p̃ re qͥd¬

Expanded text:
institutus, testatorem iussus a praetore sepelire seruum, cui erat testamento data libertas, ideo distraxit duplamque promissit et ex ea cautione conuentus praestitit: quaesitum est, an familiae erciscundae iudicio consequatur, quod ex duplae stipulatione abest. primo uideamus, an hic debuerit duplam cauere. et mihi uidetur non debuisse: hi enim demum ad duplae cautionem compelluntur, qui sponte sua distrahunt: ceterum si officio distrahentis fungitur non debet adstringi, non magis quam si quis ad exsequendam sententiam a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et uoluntatem distrahentis multum interest, quapropter re q
Abbreviated transcription (Latin):
reddantur aut q̃ ueas imipeuse
sc̃e fu̾int pr̃entur ⁊ sicum res
in uidicio eẽt eo nõmine actũ
ũ fu̾it eum sequi in tegram ac̃¬
cionem ciutotus fudus adiu¬
dicatus fu̾̃it aut ꝓ qͣcumq ꝑte
ad iudicatus erit it̃ que res
mou̾i possint ⁊ inea iudicia
ueniant si interea sub repte sit̃
furti agere eosquoꝵ iste res pocu¬

Expanded text:
dantur aut quae in eas impensae factae fuerint praestentur: et si, cum res in iudicio esset, eo nomine actum non fuerit, eum sequi integram actionem, cui totus fundus adiudicatus fuerit, aut pro quacumque parte adiudicatus erit.Item quae res moueri possint et in ea iudicia ueniant, si interea subreptae sint, furti agere eos, quorum istae res pericu
Abbreviated transcription (Latin):
integra stipulationem duple
interponere ñ debuit. s decer¬
uere pretor deb eẽ emptori adu̾¬
sus heredem existente in acc̃õnẽ
exempto si res distracta fuiss e¬
uicta. Si autem heres errau̾it ⁊
cauit ⁊ suus ꝑueniat ad uiber
moretur. Nam uͥ familieitis¬
cunde iudicio agere ł conueniri¬
quis possit ñ tũi heredem ẽẽ opor¬
tet uerum ex ea causa agere ł
conueniri qͣm gessit ꝙ q ami¬
sit pot̃ ea qͣm heres effectus sit
cet̾m cessat familiertiscunde as¬
cio ⁊ ideo si añqͣm quis sciret
se heredem ẽẽ in hereditatem
aliquid gessit familiereistunde
udicio ñ exit locus qr ñ animo

Expanded text:
integra stipulationem duplae interponere non debuit, sed decernere praetor debet esse emptori aduersus heredem existentem actionem ex empto, si res distracta fuisset euicta. si autem heres errauit et cauit et seruus perueniat ad libertmoretur. nam ut familiae erciscundae iudicio agere quis possit, non tantum heredem esse oportet, uerum ex ea causa agere uel conueniri, quam gessit quodque admisit, posteaquam heres effectus sit: ceterum cessat familiae erciscundae actio. et ideo si ante, quam quis sciret se heredem e‹s›se, in hereditate aliquid gesserit, familiae erciscundae iudicio non erit locus, quia non animo
Abbreviated transcription (Latin):
iniuiria ab alio datũ ñ ꝑtiñe ꝓcui
dubio ẽ. Q enĩcura aut diligẽ¬
tia ꝯsequi possumus ne aliqͥs dãpñ

Expanded text:
iniuria ab alio datum non pertinere procul dubio est: qua enim cura aut diligentia consequi possumus, ne aliquis damnum
Abbreviated transcription (Latin):
in initio ignorauit talẽ õe pꝰca
scit talẽ eẽ ũ notabitur. Pretor
lit. ¶ Siquis alieno nomune
liã ꝯstitu̾e patitur quodã mͦ ip̃e ui¬
detur ꝯstituisse. ¶Ꝙ ait p̾tor e¬
odem tp̃r ñ initium sponsalior
codẽ tp̃r fc̃m accipiend̾ ẽ. s si in
id tp̃s ꝯcurrant. Is sialtisponsa
alt̾i nupta sit ex sententia edic¬
ti punitui. Tũm ã fc̃m notetur.
⁊ sicũ ea quis nuptiil ͦ ł sponsalia
ꝓñtĩatũsir. anq̃ dam extͥnsecus s̃
eloc̃uta. Nam ex his infanua ñ
legẽ ĩposita estimatoc̃ ꝯseruat.
ut ⁊ ostitutũ ẽ ⁊ responsũ. ut pu¬
ta si eñ qͥin ꝑtẽ bonorum multa¬
ri debuit p̾ses relegau̾it. dicend̃
erit duriorisña cũ cotrans actũ
de existimatõe eus. id tirtoq ñ c̃e
infamẽ. S si uicã furti nec ma¬
nifesti in qͣdruplum udexꝯtẽp¬
nau̾it. honerat quidẽ reũ pe¬
na aucta. Nam ex fu̾to nec mani¬
festo induplum ꝯueniri debuit.
u̾ni hanc rem extimatõem ͭ ei

Expanded text:
 initio ignorauit talem esse, postea scit? non notabitur: praetor lit. Si quis alieno nomine liam constituere patitur, quodammodo ipse uidetur constituisse. Quod ait praetor 'eodem tempore', non initi‹um› sponsaliorum eodem tempore factum accipiendum est, sed si in id‹em› tempus concurrant. Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur. Cum autem factum notetur, etiam si cum ea quis nuptias uel sponsalia pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non legem imposita existimationem conseruat, ut et Constitu‹tu›m est et responsum. ut puta si eum, qui parte bonorum multari debuit, praeses relegauerit: dicendum erit duriori sententia cum eo transactum de existimatione eius idcircoque non esse infamem. sed si in causa furti nec manifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei
Abbreviated transcription (Latin):
qui solet elugeri. ꝑꝑ turbationẽ
sanguinis.  pomp̃. cam q̃ intͣ
iegitimum tp̃s partum edid̾it. pu¬
tat statĩ possenuptiis se cõllo¬
care ꝙ uerum puto. ¶ Nõ sol
a lugeri. ut ueratus ait. hostes ꝑ
duellionis dampnati. nec suspẽ¬
dios nec qui manus sibi intu¬
l̾int. mon tedio uite s mala.
q sc̃ias ei qua ergo ꝑ huimodiexitũ
maritinuptui secollocau̾it.
¶infamia nõtabitur otabitur
eciã qui eam dux̃. hͣ sciens. Ignorã¬
tia enim excusatur ñ uiris s fc̃i.
Excusatur qui iussu erus inciiꝰ p¬
tate erat duxerit ⁊ ip̃e qui p̃assus
ẽ ducere notatur. Utrumq recte
Nam ⁊qui obremꝑalit nemia digaꝰ
ignominia. Nauł.ł.u. ad̾.

Expanded text:
qui solet elugeri propter turbationem sanguinis. Pomponius eam, quae intra legitimum tempus partum ediderit, putat statim posse nuptiis se collocare: quod verum puto. Non solent autem lugeri, ut Neratius ait, hostes vel perduellionis damnati nec suspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio vitae, sed mala conscientia: si quis ergo post huiusmodi exitum mariti nuptum se collocaverit, infamia notabitur. Notatur etiam "qui eam duxit", sed si sciens: ignorantia enim excusatur non iuris, sed facti. excusatur qui iussu eius, in cuius potestate erat, duxerit, et ipse, qui passus est ducere, notatur, utrumque recte: nam et qui obtemperavit, venia dignus ignominia. Paulu