comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nanciã uocũ : serua ⁊ ꝯcordiam moꝵ. ut ꝑ exẽplũ ꝯcordes ꝓximo: ꝑ uolu̾tate̾ dõ.ꝑ obedienciaͣ magr̾o.
Caue ne sicut delectaris aliitudine uocis: delecteris elacõe meutes. Nec diuiti obsũt opes si eis bñ utat᷑
qui ꝯscientia testis est hoc ita hoc accipit sicut ille qui uratur intelligit. Dupplicit̾ reus sit. qui noniẽ diũ
dis est uita hõis. Cor pͣuũ dabit tristiciam. Omnis ĩpedime̾tũ: ẽtristicia. De humilitate¬
innilitas neo ip̃a irascitur. nec alios itasci ꝑmitit. Hurmlitas est si qñ peccauit ĩ te fr̾ᷤ tuus anͣꝙͣ illũ
pectasse peniteat. si dimiseris. illi. Unꝰquisꝙ talem undulgencia accepturꝰ est a doͣ : qͣle̾ ip̃e ded̾it ꝓxi¬

Expanded text:
ocum, serva et concordiam morum; ut per exemplum concordes proximo, per voluntatem Deo, per obedientiam magistro. Cave ne, sicut delectaris altitudine vocis, delecteris elatione mentis. qui conscientie testis est, ita hoc accipit sicut ille cui iuratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen s. Cor pravum dabit tristitiam. Omnis boni impedimentum est tristitia. Humilitas nec ipsa irascitur, nec allos irasci permittit. Humilitas est, si quando peccaverit in te frater tuus, antequam illum peccasse poeniteat, dimiseris illi. Unusquisque talem indulgentiam accepturus est a Deo, qualem ipse dederit
Abbreviated transcription (Latin):
centesimo secundo sicut a plerisq tͣditur tar¬
taroꝵ dominiũ inicium habuit. Hii enim
sub montib iudie in Regione dicta tarta¬
ra constituti dñm suũ regem indie dauid
noĩe. filium Iohis p̃bri occidentes ad depo¬
pulacionem aliarum t̾rarum ꝓcesserunt
in terra albugensium ad p̃dicandam fidem h̾e
inconitatu ꝓ h̾eticis ꝯu̾tendis adiũgitur. Or
dominicus primus ordinem p̃dicatorun incepit¬

Expanded text:
Eodem anno, sicut a plurisque traditur, Tartarorum dominium initium habuit. Hii enim sub montibus Indie in regione dicta Tartara constituti, dominum suum Indie David nomine, fillium Iohannis presbiteri, occidentes, ad depopulationem alliarum terrarum processerunt. in terra Albigensium ad predicandam fidem herein comitatu, pro hereticis convertendis adiungitur; qui Dominicus ordinem Predicatorum p
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ aggresus ycomum puenit. Cui ludouitꝰ rex
francoꝵ cum multa milicia ꝑ ungariam descendẽs
ibidem aduenit. Sed ibi propter dolum grecoꝵ qͥ
calcem farine miscuerant multum detrimẽtum ĩ
entes multa bella głose gesserunt. Corradꝰ uero

Expanded text:
inde Yconimum applicuit. Cui Lodovicus rex Francorum cum multa millicia per Ungariam descendens ibidem advenit. Set ibi propter dolum Grecorum, qui calcem farine mischuerant, passi sunt multum e entes multa bella gloriose gesserunt. Set aliter,
Abbreviated transcription (Latin):
gni cuiꝰ armig̃ fuerat: est defiunctꝰ. Hic conradꝰ¬
rex in franke uuort a scõ Bernardo cum cm̃ctis
temporib socii ꝑegrinacionis suꝑ nimerũ mul¬
ciplicantur. Nam de lothorngia. flandria. ⁊ anglia
cum ducentis pene nauib ꝓficiscuntur. Corradꝰ¬

Expanded text:
gni, cuius armiger fuerat, est defunctus. Morus in Varanchenevoyt a sancto Bernardo cum cunctis temporibus socii peregrinationis super numerum multiplicantur. Nam de Lothoringia, Flandria et Anglia cum ducentis pene navibus proficiscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
renouare conati sunt. Per idem tempꝰ in
francia tanta siccitas fuit ut flumma. lacus
fontes. ⁊ putei siccarentur. Ignis quoq qui
ꝓ rimas terram subintrauerat nec ymbrib
nec spigore nec alia arte biemno extĩgui po

Expanded text:
etate integra. Per idem etiam tempus in Francia tanta siccitas fuit, ut flumina, lacus, fontes et putei siccarentur. Ignis quoque, qui per rimas terre intraverat, nec inbribus nec frigore nec allia arte biennio extingui po
Abbreviated transcription (Latin):
goriꝰ cum ab imꝑatore qui tc̃ ex magna parte
patrimoniũ ecdẽ occupau̾at in urbe obsid̾e̾t᷑.
Uidens etiam pene om̃s romanos ꝑ pecumã cor¬
ruptos esse. excipiens capita apostoloꝵ. ⁊ ꝓtes
sionem a lat̾ano usq ad scm̃ petrum faciens: am¬
mos ⁊ omanoꝵ sic reuocauit: ut pene om̃s cõtͣ
imꝑatorẽ crucesignarentur. quod impator qͥ
iã credebat se intraturũ in urbẽ audiẽs: timẽs
longe ab urbe retrocessit. Demq gregoriꝰ pa¬
pa tantis tribulacionib ꝯcussus rome. anno qͣr¬

Expanded text:
ore Fridrico, qui tunc ex magna parte patrimonium ecclesie occupaverat, in Urbe obsideretur, videns pene omnes Romanos per peccuniam corruptos esse, accipiens sionem a Laterano usque ad Sanctum Petrum faciens animos Romanorum sic revocavit, ut pene omnes contra imperatorem cruce signarentur; quod cesar, qui iam se credebat intraturum Urbem, audiens longe ab Urbe retrocessit. Deinde Gregorius papa tantis tribulationibus concussus Rome anno
Abbreviated transcription (Latin):
est uocatus. Honoriꝰ primo anno sui põtiacatꝰ
ordinẽ p̾dicatoꝵ ꝯfirmauit. beato dommico nati¬
Nam nnocenciꝰ papa qui durꝰ sibi in hec fuerat ui¬
sione habira qũo beatus domuncꝰ lat̾aneũ eccłam
cadeutẽ hum̾is sustentasset cõfirmare delibaue¬
rat seo morte preuentꝰ ñ potuit. Gregorit¬
mense marcii die nono post fest sc̃ĩ gre¬
gari apud septem solium electꝰ fuit. sedit an¬
ras quatuor decim. Hic scãm helisabech filiam
pegis ungarie relictam longͣmi turingie canoni¬
zauit. Hic sentenciam quam honoriꝰ p̃decesor fu
dinales ⁊ multi prelati. abbates ⁊ dĩci marime
ꝑ mare ad concilium uenientes ꝑ imꝑatoris fau¬

Expanded text:
 Hic Honorius primo anno sui pontificatus ordinem Predicatorum confirmavit, beato Dominico natiNam Innocentius III. papa, qui durus sibi in hoc fuerat, visione habita, quoniam beatus Dominicus Lateranensem ecclesiam cadentem humeris sustentasset, confirmare voluit, sed morte preventus non potuit. Himense Martii die IX. post festum sancti Gregorii aput Septisolium electus fuit; sedit annis XIIII. Hic sanctam Elisabeth filiam regis Ungarie, relictam lantgravii Thuringie, canonizavit. Hic sententiam, quam predecessor suus dinales et multi allii prelati, abbates et clerici, maxime per marre ad concilium venientes, quod per fau
Abbreviated transcription (Latin):
berii cesaris. et gaii. et tyberii claudii. et ueronis.
et euangelium marchi. quia eius auditor fuit et fi¬
septem. Hic etiam ordinauit duos epõs. linũ. et detũ.
qͥ p̾sencialit̾ omne minist̾ium sacerdotale murbe ro¬
ma populo uł suꝑuementib exhiberent. Heatus
autem petrꝰ ad oracionem ⁊ p̃dicacionẽ populum e¬

Expanded text:
berii Caesaris, et Gaii, et Tiberii Claudii, et Neronis, et Evangelium Marci, quia Marcus auditor ejus fuit et fie. » --Petrus ordinavit duos episcopos. Linum et Cletum, qui presentialiter omne ministerium sacerdotale in urbe Roma populo vel supervenientium exhiberent. Beatus autem Petrus ad orationem et predicationem populum e
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m instituit. subiciẽs sibi totam emeritariam ꝓ¬
uinciant. Lucanam qͦ eccł̃am gracia pallei decora¬
uerat uisto dĩ iudicio creditur: sine hede decessisse

Expanded text:
episcopum instituit, subiciens sibi Emeritanam provintiam. Lucanam quoque ecclesiam gratia pallei decoraverat, iusto Dei iudicio creditur sine herede decesisse
Abbreviated transcription (Latin):
litanos. Ite Robertus fuit quidam francigena qui
uenit romam cum magno ex̾citu. uolens si posset
urbem occupare. Sed ille inrepulso intrauit
filam ꝯstantini imꝑatricem matrem fr̃ederici
impatoris qui ꝯtͣ Otonem ꝓ motꝰ est. Iste Roge¬
rius genuit Guilłm regem apulie qui fuit ĩ¬

Expanded text:
autem Robertus fuit quidam Francigena, qui venit Romam cum magno exercitu volens, si posset, Urbem occupare, set in de repulsus intravit filliam Constantini, matrem Frederici inperatoris, qui contra Otonem promotus est. Iste Rogerio genuit Gulielmum regem Apulie,
Abbreviated transcription (Latin):
rium ducẽ apulie cum ex̾citu romanoꝵ. sed cũ
siuis cum quib fugam cepit: taptꝰ est ab eo. hic ꝯ¬
dempnauit totã ꝑtẽ petri leonis cũ ordinacione
ip̃iꝰ. Iste petrꝰ petri leonis filus cardinalis a pau¬
p̃ciosis spoliauit. Cyborium quoq qd̾ sc̃s leo pa¬
pa construx̾at destruxit. hoc idẽ ad scãm mariã.
maiorem magno thesauro dedicatam. ⁊ aliis
urbis eccłiis fecit. cum quo thesauro postqͣ pene
om̃s Romanos corrupisset. Innocenti papa muil

Expanded text:
rium ducem Apuliae cum exercitu Romanorum; sed cum suis, cum quibus fugam cepit, captus est ab eo. Hic condamnavit totam partem Petri Leonis cum ordinatione sua. Iste Petrus, Petri Leonis filius, a cardinalibus paupretiosis spoliavit. Cymborium quoque, quod S. Leo papa construxerat, destruxit. Hoc idem ad S. Mariam Majorem magno thesauro ditatam, et aliis Urbis ecclesiis fecit, cum quo thesauro postquam pene omnes Romanos corrupisset, Innocentius papa nul
Abbreviated transcription (Latin):
nocatꝰ: ut eam qi uiris beati petri tueretur: a
comite Rogerio siculo. Sed cum papa uidisset n¬
fidelitatem baronũ saniori ꝯsilio habito Rogeri¬
un recepit in gr̃ãm. ⁊ fc̃o homagio ⁊ fidelita¬
te frmata ipm̃ deducatu apulie iuestut. hic¬

Expanded text:
atem, quia iuris beati Petri est, tueretur a comite Rogerio Syculo, set cum papa vidisset infidellitatem baronum, saniori conscilio habito Rogerium accepit in gratiam et facto homagio et fidelitate firmata ipsum de ducatu Apulie investivit. I
Abbreviated transcription (Latin):
illam barbãm in lege diuma diligent᷑ instruxit. pꝰ
reditum defuncto anastasio in papã est electus.
dicto. Hic Guilłm regẽ sicilie tamꝗͣ rebellẽ sibi
ex comunicauit. Qͥ post absolutꝰ homagiũ dño
pape faciens. t̾ram ab ip̃o suscepit. Hic primꝰ dici¬
tur papa fuisse qui in urbe uet̾i cũ curia sua¬
moram tͣxit. hic fecit Gyronem in radicophano
⁊ turrib muniint. Hic castrũ ⁊ multas possessio¬
lexander uacione tuscus patria xander.¬

Expanded text:
illam barbaram in lege divina diligenter instruxit, qui post reditum defuncto Anastasio in papam est electus, dicto. Hic Gullielmum regem Sycilie tamquam rebellem sibi excomunicavit, qui post absolutus homagium domino pape faciens terram ab ipso suscepit. Hic primus dicitur fuisse papa, qui in Urbe-veteri cum curia moram traxit. Hic fecit gyeonem in Radicofono et turibus munivit. Hic castrum et multas posessiolarius, nacione Tuscus, patria Sene
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩtate p̃cdarus. cui frat̾ suus boleslaus piis ⁊
scis ip̃ius actib inuidens inique aduersatur. et
post primo anno primi otonis ab eo occiditur ⁊i¬
surpando principatum. In cuiꝰ ulcionẽ oto imꝑa¬
tor Boleslaum ꝑ bellum aggreditur et ꝑ quatu
ordecim annos eum inpugnans cum magna ru¬
ina suoꝵ ip̃m suꝑauit Ruenuam totam deuastã¬

Expanded text:
sanctitate preclarus, cui frater suus Boleslaus piis et sanctis ipsius actibus invidens inique adversatur. Et post primo anno primi Ottonis ab eo occiditur usurpando principatum. In cuius ulcionem Otto imperator Boleslaum per bellum aggreditur et per XIIII annos eum impugnans cum magna ruina suorum ipsum superavit Bohemiam totam devastan
Abbreviated transcription (Latin):
t̃c regẽ sicilie insurgẽs: cũ theotonicis quos ha¬
buit. qͣ pluriis lombardis. ⁊ tuscis adiunctis:
ꝑuenit usc romam. Ubi cũ imꝑiali more sollẽp¬
iit̾ receptꝰ fuisset adiũcto sͥ senatore urbis hen
gem kiarolum debellaturꝰ apuliam intͣuit. s
post durũ campestre bellum ⁊ multoꝵ casũ

Expanded text:
 regem Sicilie fecerat, insurgens, ad Teutonicos quos habuit quam plurimis Lombardis et Tuscis adiunctis, pervenit usque Romam. Ubi cum imperiali more sollempniter receptus fuisset, associato sibi senatore Urbis domnregem Karolum Apuliam intravit. Sed post durum campestre
Abbreviated transcription (Latin):
Hic uxorem ⁊ liberos
habens primũ suit famosus aduocatꝰ ⁊ re¬
gliam ꝓpter pacis reformacionẽ a papa ur¬
bano quarto legatꝰ missus fuisset absens
a cardmnalib: perusii in papã electꝰ sic iẽ¬
iimiis. Uigiliis ⁊ oracionib ac aliis bonis

Expanded text:
 uxorem et liberos habens primum fuit famosus advocatus et regliam propter pacis reformationem a papa Urbano quarto legatus missus, absens a cardinalibus Perusii in papam electus, sic vigiliis, ieiuniis et orationibus ac aliis bonis
Abbreviated transcription (Latin):
nis. huiꝰ temꝑe aym̾icus sc̃ĩ stephi pͥmi regis unga¬
rorum filiꝰ uirgo cum sposa sua obiit miraculis corꝰ¬
euedictus nacione tusculans ex patre alberico se¬
dit annis quatuordecim. Iste fuit eiectus de pa¬
patu. et sc̃s est papa sabineñ ep̃s. qui infra uocatus est
siluester. et iste quoq eiectꝰ est. et benedictus recupe¬
cum esset rudis litt̾arum altum papam ad uices eccla¬
stici officii exequendas : secũ ꝯsecrari fecit. quod cum
multis ñ place̾t: t̾ciꝰ suꝑ inducitur: qui solus uices
duoꝵ impleret. Uno itaq cõtra duos ⁊ duob de papatu
altercantib contra unum. et mortuo gregorio: hen¬
ricus imꝑator contra duos romam accedit. et eis ca
uni substituit. a quo henricꝰ mꝑator coronatur.¬

Expanded text:
ni. Huius tempore Haymericus sancti Stephani primi regis Ungarorum fillius virgo cum sponsa sua obiit miraculis corunacione Tusculanus ex patre Alberico sedit annis XIII. Iste eiectus est de papatu, et factus est papa Sabinensis episcopus, qui vocatus est Silvester secundus. Et iste quoque est eiectus et datus ecum esset rudis litterarum, alterum ad vices aecclesiastici officii exequendas secum papam consecrari fecit. Quod cum multis non placeret, tertius superducitur, qui solus vices duorum impleret.altercantibus et mortuo Gregorio Heinricus rex tercius contra duos Romam tunc accedit et eis canvim substituit; a quo Heinricus imperator secundu
Abbreviated transcription (Latin):
cum pactis om̃ib ante nonam ad stacionẽ suã que
erat in pͣto neronis exiuisset romã armata ma¬
mi familiam seq̃ntem in porta sc̃i angłi crudelit̾
inuaserunt usq ad cemptorium imꝑatoris ꝑseq̃n¬
do. Sed inualescente damore theotonici ad unati
multis ⁊ captiuatis: cum magnis p̃cib pape
uix captiui fuerunt restituti. Hic post mortẽ¬

Expanded text:
 vero die ante nonam ad stationem suam, que erat in prato Neronis, cum exivisset, Romani armata manu familiam sequentem in porta Sancti Angeli crudeliter invaserunt usque ad tentorium inperatoris persequendo. Set invalescente clamore Teuthonici adunati Rmultis et captivatis, cum magnis precibus papa vix captivi fuerunt restituti; et
Abbreviated transcription (Latin):
cios ad papam alexandrum. qui uirantes ꝓ ip̃o
in auimam suam: ip̃m excusarent de p̃dicto fc̃o.
Ged dñs alexander papa in tusculana cuutate re¬
ceptis nuncus ⁊ auditis misit duos cardinales
ad Gallie partes ut innocẽciam regis inuestiga¬
rent coram quib rex negauit: quod nunqͣ de
contilio suo uel iussu fuerqͥt interfectus. fed
quia occasione turbacionis quã erga ip̃m habu¬
erat occisus fuerat. ꝓ illo mox optulit dutẽ¬
tos milites ultra mare ꝑ annũ ibidẽ mora¬
turos se ip̃m crucesignans infra triennium

Expanded text:
s ad papam Alexandrum, qui iurantes pro ipso in animam suam ipsum excusarent de predicto facto. Set dominus papa in Tusculana civitate receptis nunciis et auditis misit duos cardinales ad Gallie partes, ut inocentiam regis investigarent, coram quibus rex iuravit, quod numquam de conscilio suo vel iussu fuerit interfectus. Set quia occaxione turbationis, quam erga ipsum habuerat, occisus fuit, pro illo mox obtulit CC millites ultra marre per annum ibi moraturos. Set ipsum cruce signans infra triennium
Abbreviated transcription (Latin):
burtinũ. Precepit ut tyburtina ciuitas ree¬
dificaretur. Et rediens primo anno spoletũ des¬
pie cepit edissam ciuitatẽ. que in genesi dicit᷑
arath. Francos q ibi captos aut morte aut ser¬
nitute dampnauit. Archiepm̃ uero ciuitatis qͣ¬
abuegare in media urbe coram se decollari p̃¬
tepit. Sic igitur edissa ciuitas q̃ ab agaro re¬
ge ip̃iꝰ ortodoxo: cui xp̃c aute suam passionẽ
sicut legitur in eccłãstica historia scͥpsit episto¬
lam. ⁊ demũ ꝑ apostolum thomã fuerat p̃dica¬
ta et xp̃o dedicata fuerat. Tunc primũ agentib¬

Expanded text:
burtinum precepit, ut Tyburtina civitas rehedificaretur, et rediens eodem anno Spoletum despie cepit Edissam civitatem, que in Genesi dicitur Arath, Francosque ibi captos aut morte aut servitute dampnavit. Archiepiscopum vero civitatis quaoluerunt abnegare, in media urbe coram se decollari precepit. Sic igitur Edissa civitas, que Abagro rege ipsius orthodoxo, cui Christus ante suam passionem, sicut legitur in Ecclesiastica ystoria, scripsit epistolam, et deinde per apostolum Thomam fuerit predicata et Christo dedicata, tunc primum a gentib
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o de peregrinacione in terram scãm quã fa¬
ciebant p̃dixit: quod parum ꝓfic̾ent. eo quod
toris Eadulphus coloniensis archiep̃s triũ ma¬
goꝵ corꝑa de ꝑside olim constantinopolim ab impe¬
ratore trauslata ⁊ inde asco storgio mediolanum

Expanded text:
ab ipso de peregrinatione in Terram Sanctam, quam faciebant, predixit, quod parum proficerent, eo quod toris Rodulphus Coloniensis archiepiscopus trium magorum corpora de Perside olim Constantinopolim ab inperatore translata et inde ab Eustorgio Mediolanum
Abbreviated transcription (Latin):
ti. cõposuit decretales. sermones ⁊ librum de
inisera cõdicione humani genis. ⁊ multas ali¬
as glosas. Item dedit uniu̾sis eccłiis in roma
unã libeam argenti ꝓ singulis calicib earũ nõ
habencium calices argenteos tali pacto: quod

Expanded text:
ti; conposuit decretales, sermones et librum de misera conditione humani generis et multa allia gloriosa. Item dedit universis ecclesiis in Roma unam libram argenti pro singulis calicibus eorum non habentium calices argenteos tali pacto, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. fuit autem theodosius ꝓpagator rei publice
cõminis solo habitu se differre a cet̾is. putans in
om̃s honorificus uerũ effusior in bonos. Archa¬
ep̃iri ep̃s iuirtutib insigius est habitus. Qͥ drachonẽ
ingentem expuens in ore euis necauit. Quẽ octo iui¬
ga boum ad locum incendii uix trah̾e potuerunt.
ne aerem putredo eius corrumꝑet. ꝑ id̃e tempꝰ corꝑa
sc̃oꝵ abacuc ⁊ Michee ꝓphetarum ꝓducũtur. Angꝰ¬

Expanded text:
t. fuit autem Theodosius propagator rei publicaecommunis, solo habitu differre se caeteris putans, in omnes homines honorificus, verum effusius in bonos, simplEpiri episcopus, virtutibus insignis est habitus. Qui draconem ingentem, expuens in ore ejus, peremit, quem octo juga boum ad locum incendii vix trahere potuerunt, ne aerem putredo ejus corrumperet. Per idem tempus corpora sanctorum Habacuc et Micheae prophetarum divin
Abbreviated transcription (Latin):
Quadragesie uͦ dieb a mane usq t̾ccã plena uacent lectõib suis. ⁊ usq decima plenam
oꝑẽtur qd eis ĩnͣgit᷑. In qͥb dieb qͣdragesinie Accipiant om̃s singłos codices de biblioteca. qͦs ꝑ or¬
diñe ex iteero legant. Qͥ codices in capite qͣdragesime dadi st. ante oĩa sane daputẽt᷑ unꝰ aut
duo seniores qͥ circũeant monast̾iũ horis qͥb uacant fr̾s lectioni: ⁊ uideant ne forte ĩueniat᷑
fr̾ accidiosꝰ qͥuacet ocio dut fabłis⁊ ñ ẽ inte̾tꝰ lectioni ⁊ ñ solũ qͥ ĩutił eͣ s etia alios extol¬
lit hic tał si qd̾ absit reꝑtꝰ fu̾it: corripiat᷑ semel ⁊ scd̾o. Ni n emĩdaui̾t.: correpcõi regłari sẜ¬
tis tał opera aut ars iniu̾gat᷑: ut nͨ ocios suit. nͨ uiolentia laboris oppͥmãt᷑. ut effugentur.
Quoꝵ ibetillitas: ab alb̾e consid̾anda est.

Expanded text:
 undecimam plenam operentur, quod eis injungitur. In quibus diebus quadragesimae accipiant omnes singulos codices de biblotheca, quos per ordinem et integros legant. Qui codices in capite quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis, quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacat otio, aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi c talis si, quod absit, repertus fuerit corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni regulari subtis talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effungentur: quorum imbecillitas ab abbate consideranda est.
Abbreviated transcription (Latin):
mis cͥ antipħis t̾minet᷑ Post quos psalmos. lectio recitanda est. Inde respõsoriu ambrosia¬
nũ. uͥsus. cãtic̾ de euagłio. letania ⁊ or̾o doͣc.⁊ fiant misse. Completoriũ aũ tͥũ psalmoꝵ
dictoe t̾minet᷑. qui psalmi directanei sine antipħa dice̾di stͣ. post quos. hyꝰ. eiꝰd̃ hore lec¬
hymnꝰ. uniꝰ cuiꝰq hore. Demde prima hora doͣc. didenda quatuor capitła psalmi. cetesimi
semꝑ a uicesimo incipiatur. Ad t̾ciam uero sextam ⁊ nonam. noue̾ capitula qͥ residua st̃¬

Expanded text:
mis cum antiphonis terminetur. Post quos psalmos Apostoli lectio recitanda est. Inde responsorium, Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, et oratio Dominica; et fiant missae. Completorium autem trium psalmorum dictione terminetur. Qui psalmi directanei sine antiphona dicendi sunt; post quos hymnus ejusdem horae, lechymnus uniuscujusque horae. Deinde prima hora dominica dicenda quatuor capitula psalmi centesimi semper a vicesimo incipiatur. Ad tertiam, vero sextam, nonamque feriae s
Abbreviated transcription (Latin):
uallo ilito accedant ad lectionẽ collacionũ ut diximꝰ. Et lectis qͣtuor aut quĩq solus uł
ꝙpͣtũ hora ꝑmicit om̃ib in inũ occurrentib ꝑ hanc mor̾a lectoi̾s. si qͥs forte in assigna¬
to sͥ ꝯmiso fu̾i̾t occupatꝰ: occurrat. Oñs gͦ i unũ positi ꝯpleant. Et exeu̾tes a ꝯpleto¬
rio nulla sit licencia denuo cuꝙͣ loqͥ aliqͥd. Qd̾ si ĩuentꝰ fuit qͥsꝙͣ hanc p̃uaricari ta
citurnitatis regulqui: gͣuiori uindicte sb̃ĩaceat. Excepto si necessitas hospitũ suꝑue¬
nerit. aut forte abba alicui aliqͥd uisserit. Qd̾ tñ ⁊ ip̃m c̃ sũma gͣuitate ⁊ modati tione
honestissime fiat.

Expanded text:
tuor aut quinque foliis, vel quantum hora permittit, omnibus in unum occurrentibus per hanc moram flectionis. Si quis forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. Omnes ergo in unum positi compleant. Et exeuntes a completoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas hospitum supervenerit, aut forte abbas alicui aliquid jusserit; quod tamen et ipsum cum summa gravitate et moderatione honestissime fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cͦ. uͦ.xͦ. ꝯũgatur. Digesto ergõ ordine psalmoꝵ uesꝑtinoꝵ: reliqͣ ide̾ lectiones respõ¬
soria. hymni. u̾sꝰ. uł cãtica. sic̃ supͣc̃arauimꝰ inpleantur. Ad ꝯpletoriũ uero cotidie idem psal¬
liqui om̃s psalmi qͥ suꝑsũt equalit̾ diuidantur ĩ septe̾ noctuĩ iugilus ꝑciendo scil qͥ ĩt̾ eos
pliriores stͥ psalim : ⁊ duodecim ꝑ unã quãq ꝯstituantur nocte. hoc pͥcipue ꝯmonentes: ut
si cui forte hec distͥbuco ꝑsalmoꝵ displicu̾t : ordinet si meliꝰ alt̾ uidicaduit: dũ modo onmino¬
¶ dis

Expanded text:
 conjungatur. Digesto ergo ordine psalmorum vespertinorum, reliqua, id est, lectiones, responsoria, hymni, versus, vel cantica, sicut supra taxavimus, impleantur. Ad completorium vero quotidie iidem psalliqui omnes psalmi, qui supersunt, aequaliter dividantur in septem noctium vigiliis, partiendo scilicet, qui inter eos prolixiores sunt psalmi, et duodecim per unamquamque constituantur noctem. Hoc praecipue commonentes, ut si cui forte haec distributio psalmorum displicuerit, ordinet, si melius aliter judicaverit: dum omnimodis
Abbreviated transcription (Latin):
siie uia sit refectio suie prandii ⁊ cene. Qd̃ si cenaturi st̃ de eade̾ libra tercia pars a
cellario reseruetur reddenda cenaturis. Qd̃ si labor forte factꝰ fu̾it maior in arbito
⁊ potestate albatis erit. si expediat aug̾i aliquid remota pͣ omnib ciapula. ut nũꝙͣ sb̾¬
ripiat monacho indigeries. qr nchil sic ꝯtrariũ ẽ om̃i xpĩano: qͦmodo crapula sicut ait
dñs nr. Uidere ne grauentuer corda ura crapula. Pueris uero inmori etate nõ ea¬
dem seruetur quantitas. s ininor ꝙͣ maiorib seruata in omĩb parcitate. Carinũ
na druped̃ ornimodo ab omĩb abscineatur comestio p̃t̾ oĩo debłes ⁊ egrotos.

Expanded text:
sit refectio, sive prandii, et coenae. Quod si coenaturi sunt, de eadem libra tertia pars a Cellarario reservetur reddenda coenaturis. Quod si labor forte factus fuerit major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid augere, remota prae omnibus crapula: et ut nunquam subripiat monacho indigeries: quia nihil sit contrarium omni Christiano, quomodo crapula, sicut ait Dominus noster: Videte, ne graventur corda vestra in crapula . Pueris vero minori aetate non eadem servetur quantitas, sed minor, quam majoribus, servata in omnibus parcitate. Carnium vero quadrupedum omnino ab omnibus abstineatur comestio, praeter omnino debiles et aegrotos.
Abbreviated transcription (Latin):
sco pascha usq ad penthocoste̾ ad sextã reficiant fr̾s. A penthe costei au
tas estatis no ꝑturbat: qͣrta ⁊ sexta feria ieuinent usq ad nonã. Reliqͥs dieb ad sex¬
tam pͣndeant. Que pͣndii sexta si oꝑa in agris huerint aut estatis feruor nimius
fu̾it. ꝯtinuanda erit ⁊ ĩ abbis sit ꝓuidentia. Et sic oĩa tẽperet atq disponat qͣlit¬
⁊ aĩe saluentur. et qd̾ facu̾it fr̾s : absq ulla murmuracõe faciant. Ab idib aũ sep
m̃i temꝑe silencio debent stud̾e monachi maxiie tñ nocturnis
horis. Et id̾o oi tẽꝑe siue ieuinii siue pͣndii. si tẽpꝰ fui̾t pͣndii mox ut surrex̾int a
na sedeant oñs ĩ unũ locũ. ⁊ legat unꝰ collacões uł uitas patr̃ aut certe aluid qd̾ e¬
dificet audientes. Nõ aũ eptatic̾. Aut regũ. qr intellectib ĩfirmis ñ erit utile illa hora

Expanded text:
o Pascha usque ad Pentecosten ad sextam reficiant fratres et sera coenent. tas aestatis non perturbat, quarta et sexta feria jejunent usque ad nonam. Reliquis vero diebus ad sextam prandeant. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint, aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit, et in abbatis sit providentia. Et sic omnia temperet atque disponat, qualiter animae salventur, et quod faciunt fratres, absque justa murmuratione mni tempore silentio debent studere monachi, maxime tamen nocturnis horis. Et ideo omni tempore sive jejunii, sive prandii, si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena, sedeant omnes in unum, et legat unus Collationes vel Vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes;
Abbreviated transcription (Latin):
laborent qd necessariũ fu̾it. ab hora aũ qͣlta usq hora qͣi seyta lectõi uacẽt.pꝰ sextã aũ furgͥe̾tes a
m̃sa pausent in lectis suis cũ oi silẽcio. Aut forte qͥ uolu̾it sͥ leg̾e sic legat: ut alios ñ inquiet et. etaga¬
tur nona tẽꝑiꝰ mediante hora octaua. Et iter̃ qd̾ facie̾d̾ ẽ. ope̾tur usq ad uespã. Si aũ necessitas loci
Aut pauptas erig̾it. ut ad fruges colligendas. ꝑ se occupentur ñ ꝯtristentur. qr tt utre monacdn su̾t.
dis aũ octobris usq ad caput qͣd Agesime ÷ usq ĩ horã scdan plen̾a lectõi uacent. hora scda agat᷑ t̾cia: en
usq nona om̃s ĩ opꝰ siũ laborent qd̾ eis ũũgit᷑. fãcto lũ pͥmo figno hore none: disiũ gant᷑ ab oꝑe suo si

Expanded text:
laborent, quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suis cum silentio: aut forte qui voluerit legere sic legat, ut alium non inquietet: Agatur nona temperius mediante octava hora, et iterum quod faciendum est, operentur, usque ad vesperam, si autem necesaut paupertas exegerit ut ad fruges colligendas per se occupentur, non contristentur, quia tunc vere monachi sunt, dis autem Octobris usque ad caput quadragesimae usque ad horam secundam plenam lectioni vacent: hora secunda agatur tertia, et usque ad nonam omnes in opus suum laborent, quod eis injungitur. Facto autem primo signo h
Abbreviated transcription (Latin):
aiio quedam aurea lamina ĩ conaminopolim in
quodam sepulchro cnm quodam desudo iħiõe uat᷑¬
te mueta est: cum hac scͥptura. xp̃s nascetur exum¬
gie maria. ⁊ credo in eum. sub ꝯstantino ⁊ hyre¬
ne iupatorib o sol iterum me iuidehis. hoꝵ nuꝑi¬

Expanded text:
imo quedam aurea lamina in Constantinopoli in quodam sepulchro cum quodam defuncto ibidem iacente inventa est cum hac scriptura: Christus nascetur ex virgine Maria, et credo in eum. Sub Constantino et Hyrene imperatoribus, o sol, iterum me videbis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃cepto b̃i petri apostoli constituit ut mulier in
eccł̃a uelato capite intraret. Hic fecit ordinaciones du¬
quidam qui de cathedra romane eccłe diligentiꝰ ꝑscruta¬
ti sunt qd̃ liiꝰ et detus uo sederunt ut pontifices sed
ut sũmi pontificis coadiutores. qͥb in uita sua bs̃ petrꝰ¬

Expanded text:
ex praecepto beati Petri constituit ut mulier in ecclesiam velato capite introiret. Hic fecit ordinationes duautem qui de cathedra Romanae Ecclesiae perscrutati sunt, quod Linus et Cletus non sederunt ut pontifices, sed ut summi pontificis coadjutores, quibus beatus Petr
Abbreviated transcription (Latin):
licam sc̃õꝵ geruasii et ꝓthasii ex deuocione cuiꝰdã il¬
lustris femme uestine. Laborantib p̾bit̾is urcissino
et leopardo et diac̾ liziana que femina scã testam̃¬

Expanded text:
licam sanctorum Geruasii et Prothasii devocione cuiusdam illustris femine Vestine, laborantibus presbiteris Vrsicino et Leopardo et dyacono Libiano, que in suo testame
Abbreviated transcription (Latin):
calistus & candidatus. Qui uenert̃ ad imperatorẽ in germa¬
na. suꝑ fluuiũ sala in loco qui dr̃ salz. & pactũ faciende
pacis in xp̃o susceperunt. Inde dimissi cũ epła imperatoris
romã uenerunt in de constantinopolim regressi sunt. .c¬

Expanded text:
Calistus et Candidatus. Qui venerunt ad imperatorem in GermaCalistus et Candidatus. Qui venerunt ad imperatorem in Germania super fluvium Sala in loco, qui dicitur Salz, et pactum faciendae pacis in Christo susceperunt; inde dimissi cum epistola imperatoris Romam venerunt, inde Constantinopolim regressi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& ceteris munerib arege ꝑsarũ missis imp̃sentia impe¬
ratoris. Nom̃ elefantis erat. ambulabat. Ostona ciuitas in
italia in dedecionẽ recepta ẽ. Luceria quoq frequenti
obsidione fatigata. &. ipsa in dedicione uenit. Prȩsidiũꝙ
francorũ in ea positũ ẽ. Imperator aestatis tẽpr̃ in hardu¬
enna uenationib operã dedit. Et misso insagoniam
exercitu. trans albianos saxones uastauit. Grimaldus
beneuentanorũ dux in luceria uiunigisũ comitẽ spoleti
qui p̃sidio p̃erat ad uersa ualitudine fatigatũ obsedit. &
in dedicionẽ accepit. captũq cũ magno honore tenuit.
PNÑ ð in carñ. dccc iii. Terrȩ motus aquis palatio factus ẽ.
& mortalitas sub secuta eꝰ. Uunigisus a grimaldo redditus ẽ.
Missi imperatoris a constantinopoli regressi sunt. & uener̃t
cũ eis legati nichofori imperatoris qui tunc rẽ publicã
regebat: quorũ hȩc sunt nomina. Michael ep̃s. petrus abb.

Expanded text:
et ceteris muneribus a rege Persarum missis in presentiam impeet ceteris muneribus a rege Persarum missis in presentiam imperatoris; nomen elefantis erat Ambulabat. Ostona civitas in Italia in deditionem recepta est. Luceria quoque frequenti obsidione fatigata et ipsa in deditionem venit, presidiumque Francorum in ea positum est. Imperator aestatis tempore in Arduenna venationibus operam dedit et misso in Saxoniam exercitu transalbianos Saxones vastavit. Grimaldus Beneventanorum dux in Luceria Winigisum comitem Spoleti, qui presidio preerat, adversa valitudine fatigatum obsedit et in deditionem accepit captumque cum magno honore tenuit. ae incarnationis DCCCIII. terrae motus Aquis palatio factus est et mortalitas subsecuta est. Winigisus a Grimaldo redditus est. Missi imperatoris a Constantinopoli regressi sunt, et venerunt cum eis legati Nichofori imperatoris, qui tunc rem publicam regebat; quorum haec sunt nomina: Michahel episcopus, Petrus abbas,
Abbreviated transcription (Latin):
baptistȩ apud eboreiã alpes transgressus in galliam
reuersus ẽ. Ipsa ȩstate capta ẽ barcilonia ciuitaf hispaniȩ
iã tunc minus plus biennio obsessa. Tatun p̃fectus euis
& alii quã plures sarraceni comp̃hensi sunt. Et initalia
theatę ciuitas similit̾ capta & flaminis exusta est.
Ciusq p̃fectus rotselmus comp̃hensus ẽ. Castella quȩ
ad illã ciuitatẽ aspiciebant in dedicionẽ recepta sunt.
Tatũ & rotselmus exilio dãpnatisunt. Mense octobrio
isa ac uideus de affrica cũ elefanto regressus portũ
ueneris intrauit. & quia ꝓpt̾ niues alpes transire
ñ potuit in uercellis iemauit. Imperator in aquis
de pace confirmanda int̃ francos & grecos. Et imperator
constantinopolim misit iesse ep̃m ambianensẽ & ingaudũ
comitẽ. ut pacẽ cũ ea statuerent. Pasca cȩlebratũ ẽ ineo dẽ
palatio. Eodẽ anno xiii. lł aug̃ uenit isiac cũ elefanto

Expanded text:
baptistae apud Eboreiam Alpes transgressus in Galliam baptistae apud Eboreiam Alpes transgressus in Galliam reversus est. Ipsa aestate capta est Barcilona civitas Hispaniae, iam tunc minus plus biennio obsessa; Zatun prefectus eius et alii quam plures Sarraceni comprehensi sunt. Et in Italia Theate civitas similiter capta et flammis exusta est eiusque prefectus Rotselmus comprehensus est. Castella, quae ad illam civitatem aspiciebant, in deditionem recepta sunt. Zatun et Rotselmus exilio dampnati sunt. MensIsaac Iudeus de Africa cum elefanto regressus Portum Veneris intravit; et quia propter nives Alpes transire non potuit, in Vercellis hiemavit. Imperator Aquisgrani de pace confirmanda inter Francos et Grecos, et imperator Constantinopolim misit Iesse episcopum Ambianensem et Helmgaudum comitem, ut pacem cum ea statuerent. Pasca celebratum est in eodem palatio. Eodem anno XIII. Kal. Aug. venit Isaac cum elefanto
Abbreviated transcription (Latin):
ex magne cũ suis trabib corruit. Codẽ anno loca
quȩdã circa rhenũ. & ingallia. & in germania t̃rȩ
motu tremuerunt. & pestilentia ꝓpt̾ molliciem hibpi
tẽporis facta ẽ.
Imperator despoleto rauennã ueniens aliquot dies ibi moratꝰ
papiã ꝑreait. Ibi nuntiatũ ẽ ei degatos aaron amirmũmilim
regis ꝑsarũ portũ pisae intrasse. Qui obuiam mittens int̃
uercellis & eboreiã eos fecit sibi p̃sentari. Unus eñi eaeis
erat ꝑsa deoriente legatus regis ꝑsarũ. alter sarracenus
de affrica legatus ad miratiabraam qui in consinio
africȩ in fossato p̃sidebat. Qui isa ac udȩũ que imperator
ante quadrienniũ ad regẽ ꝑsarũ cũ lanfrido & sigimundo
miserat. reuersũ cũ magnis munerib nuntiauerunt.
Nã lanfridus & sigimundus in itinere de functi sunt.
Misit itaꝙ rex herchenbaldũ notariũ in liguriã ad na¬
ues parandas ubi elefans & eaquȩ deferebantur sub¬
ueherentur. ipse uero cȩlebrato diẽ natiuitatis scĩ ioħis

Expanded text:
ex parte cum suis trabibus corruit. Eodem anno loca quaedam circa Rhenum et in Gallia et in Germania terrae motu tremuerunt, et pestilentia propter molliciem hiberni temporis facta est. Imperator de Spoleto Ravennam veniens aliquot dies ibi moratus Papiam perrexit. Ibi nuntiatum est ei, legatos Aaron Amir Munmilin regis Persarum portum Pisae intrasse; quibus obviam mittens inter Vercellis et Eboreiam eos sibi fecit presentari. Unus enim ex eis erat Persa de oriente, legatus regis Persarum, alter Sarracenus de Africa, legatus Admirati Abraham, qui in confinio Africae in Fossato presidebat. Qui Isaac Iudeum, quem imperator ante quadriennium ad regem Persarum cum Lantfrido et Sigimundo miserat, reversum cum magnis muneribus nuntiaverunt. Nam Lantfridus et Sigimundus in itinere defuncti sunt. Misit itaque rex Erchenbaldum notarium in Liguriam ad naves parandas, ubi elefans et ea, quae deferebantur, subveherentur; ipse vero celebrato die nativitatis sancti Iohannis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ N ð in carñ decciiii Imperator aquis hiemauit᷑ .
estate uero in saxoniã cũ exercitu ꝑrexit. om̃sꝙ qͥ trans albiã
& in uiub modi habitabant saxones cũ munerib & infan¬
tib transtulit infrantiã. & pagos trans albianos abodritis
dedit. Eodẽ tp̃r godefridus rex danorũ uenit cũ classe
sua & om̃i ȩquitatu regnisui. ad locũ qui dr̃ fliestorp.
in confimo regni sui & saxoniȩ. Aꝓmisit enĩ se adcollo¬
quiũ imperatoris uenturũ. Sed consilio suorũ territus
ppius ñ accessit. sed quic quid uoluit ꝑ legatos mandauit.
s amim perator suꝑ albiam fluuiũ sedebat. in loco qui
dr̃ holdunsteti. & missa ad godefridũ legatione ꝓfu
gitiuis retentis medio septẽ b̾r coloniam uenit. Dem¬
de arduenna ingressus uenationũ iocis exercitatus
aquis reuersus ẽ. Medio nouembrio nuntiatũ ẽ ei
illi placuisset. Sed gratant᷑ suscepit. & statim misso

Expanded text:
nis DCCCIIII. imperator Aquis hiemavit†, estate vero in Saxoniam cum exercitu perrexit omnesque, qui trans Albiam et in Wihmodi habitabant, Saxones cum mulieribus et infantibus transtulit in Franciam et pagos transalbianos Abrotidis dedit. Eodem tempore Godefridus rex Danorum venit cum classe sua et omni equitatu regni sui ad locum, qui dicitur Sliestorp, in confinio regni sui et Saxoniae; promisit enim se ad colloquium imperatoris venturum, sed consilio suorum territus, propius non accessit, sed, quicquid voluit, per legatos mandavit. Nam imperator super Albiam fluvium sedebat in loco, qui dicitur Holdunsteti, et missa ad Godefridum legatione pro fugitivis retentis mediante Septembrio Coloniam venit; deinde Arduenna ingressus venationum iocis exercitatus Aquis reversus est. Medio Novembrio nuntiatum est eiumque illi placuisset; quod gratanter suscepit. Et statim misso
Abbreviated transcription (Latin):
ib id ẽcelebraũ. Incipienteq
estatꝰ tp̃i: ad aqͥs palatiũ re¬
uertẽs ex ercitũ insaxonĩa
misit. Trãsito reno generalẽ
c̃uentũ frãcoꝵ habuit iuxta
lippie fontẽ.sũptoq mn itine
in loco qͥdr̃ boldonstat. In qͥbꝰ ca¬
stͥs etiã sclauoꝵ pͥncipes affue¬
rt̃. Quoꝵ causis discussis &e scd̾m
anbitũ dispositis. regẽ illiꝰ tsiconẽ

Expanded text:
ebravit. Incipienteque estatis tempore ad Aquis palacium revertens exercitum in Saxoniam misit. Transitoque Reno generalem conventum Francorum habuit iuxta Lippie fontem. Sumptoque inde itinere in loco qui dicitur Boldonstat. In quibus castris etiam Sclavorum principes adfuerunt. Quorum causis discussis et secundum arbitrium dispositi
Abbreviated transcription (Latin):
derant. in scriptis singulorũ nominib p̃sentauit.
Tota itaꝙ brittanna qđ nũ quã antea fuit. francis sub¬
iugata est. Eodẽ anno monachus quidã de ierosolimis
ueniens reliquias multas adtulit regi. ex parte patri¬
archȩ hierosolimitam. Azan p̃fectus ciuitatis. quȩ dr̃
osca sclauis. reglmunera misit. Cȩlebrai

Expanded text:
derant inscriptis singulorum nominibus praesentavit. derant inscriptis singulorum nominibus praesentavit. Tota itaque Britannia, quod nunquam antea fuit, Francis subjugata est. Eodem anno monachus quidam de Hierosolymis veniens, reliquias multas attulit regi ex parte patriarchae Hierosolymitani. Azan, praefectus civitatis quae dicitur Oscaclavis, regi munera misit. Celebra
Abbreviated transcription (Latin):
Ibiꝙ reditũ caroli filii sui expectans. leonẽ pontificẽ
simili quo sus ceptus ẽ honore dimisit. Qui statim ro¬
mã ꝓfectus ẽ. Recepto cũ ꝓsperitate filio. aquis re¬
pedauit. Ubi legatus michaelis siciliȩ p̃fecti nomine¬
Eodẽ anno gens auarũ afide quã ꝓmiserat defecit. &
einricus dux foro ulanorũ post tot iuctorias ꝓspere
gestas. iuxta tarsiccã liburtine ciuitatẽ insidus ciu¬
De quo in uisione uuettini legitur. qđ int̃ martyres
sit adnumeratus. In sule baleares quȩ amauris & sarra¬
cenis de p̃datȩsunt. postulato & accepto a francis auxilio.
ap̃donũ in cursione defensatisunt. Signa quoꝙ mau¬
rorũ inpugna sublata. regi p̃sentata sunt. Uiudo comes
qui mar cã contra brittones tenebat. cũ suis brittan
niã ingressus totãq ꝑ lustrans in deditionẽ accepit.
& rege desaroniã reuerti arma ducũ quise tradi¬

Expanded text:
ibique reditum Caroli filii sui expectans, Leonem pontificem ibique reditum Caroli filii sui expectans, Leonem pontificem simili quo susceptus erat honore dimisit, qui statim Romam profectus est. Recepto cum prosperitate filio, Aquis repedavit, ubi legatus Michaelis Siciliae pEodem anno gens Avarum a fide, quam promiserat, defecit, et Ericus dux Foroiulensis post tot prospere gestas res iuxta Tharsaticam Liburniae civitatem insidiis oppidde quo in visione Wettini legitur, quod inter martyres sit adnumeratus. Insulae Baleares, quae a Mauris et Sarracenis depredatae sunt, postulato et accepto a Francis auxilio a predonum incursione defensati sunt; signa quoque Maurorum in pugna sublata regi presentata sunt. Wido comes, qui marcam contra Britniam ingressus totamque perlustrans, in deditionem recepit, et regi de Saxonia revertenti arma ducum qui se tradi
Abbreviated transcription (Latin):
& sisiniũ fratrẽ tharasii constantinopolitam epi
iã dudũ initalia p̃lio captũ. Hoc annosidus martis
in toto cȩlo non cũ paruit. Insulȩ baleares. a mauris &
sarracenis dep̃datȩ sunt. Addefonꝰ rex gallitiȩ & aust̾rię.
p̃data olisipona ultima hispaniȩ ciuitatȩ. loricas. mulos.
captiuosq mauros regi ꝑlegatos. florã & basilicũ. hie¬
nia maiore captũ excecauerunt. ac linguã eiꝰ radicitꝰ
absciderunt. Qui in custodia missus. noctu ꝑ murũ euasit.
& ad legatos regis qui tunc apud basilicã scĩ petri erant
uiurundũ scilicet abbatẽ. & uuinigisum sp̃olitanorũ
ducẽ ueniens spoletũ ductus ẽ. Rex saxoniã in¬
gressus apud paderbronna castris positis consedit. &
inde diuiso exercitu carolũ filiũ suũ cũ mediȩta¬
tȩ ad colloquiũ sclauorũ & ad recipiendos sarones
qui exnordudis uenerunt in bardegaui direxit.
In eodẽ loco leonẽ papã summo cũ honore suscepit.

Expanded text:
et Sisinnium, fratrem Tharasii Constantinopolitani episcopi, et Sisinnium, fratrem Tharasii Constantinopolitani episcopi, iam dudum in Italia prelio captum. in toto coelo non comparuit. Insulae Baleares a Mauris et Sarracenis depraedatae sunt. Aldefonsus, rex Galliciae et Asturiae, praedata Olisipona ultima Hispaniae civitate, loricas, mulos captivosque Mauros regi per legatos, Frojam et Basilicum, hyenia majore captum excaecaverunt, ac linguam ejus radicitus absciderunt; qui in custodia missus noctu per murum evasit, et ad legatos regis, qui tunc apud basilicam sancti Petri erant, Wirundum scilicet abbatem, et Winigisum Spolitanorum ducem veniens, Spoletum ductus est. Rex Saxoniam ingressus, apud Paderbrunna castris positis consedit, et inde diviso exercitu, Carolum filium suum cum medietate ad colloquium Sclavorum, et ad recipiendos Saxones qui ex Nortliudis venerunt, in Bardengavi direxit. In eodem loco Leonem papam summo cum honore suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et in ipso pascȩ tẽpore nortluidi trans albiã sedentes sediti¬
one cõmota. legatos regios qui tunc ad iustitias facien¬
das aput eos conuersabantur comp̃henderunt. quos¬
dam exeis trucidantes. ceteros ad redimendũ reser¬
uauerunt. Rex itaꝙ collecto exercitu deheri¬
stellio ad locũ qui minda dr̃ ꝑ rexit. & facto ẽsilio
in desertores arma corripuit. & totã inter albiã et
uiusarã saxonã deptipulando ꝑ agrauit. Nortliudi
contra transachonẽ ducẽ abrothidorũ. & ebromũ
legatũ regis cõmisso p̃lio conuictisunt. Cesasuñs
ex eis in eo p̃lio quatuor milia. Cȩteri qui fuger̃.
de pacis conditione tractauerunt. Rex acceptis
obsidibus asaxonib in frantiã reuersus ẽ. Et aquis
ferentes. Nam filius eius constantinus imperator. a su¬
is comp̃hensus et excecatus ẽ. hȩc tam̃ legatio tantũ
depace fuit. Quos cũ ab soluisset. absoluit etiã cũ eis

Expanded text:
Et in ipso paschae tempore Nortliudi trans Albiam sedentes seditiEt in ipso paschae tempore Nortliudi trans Albiam sedentes seditione commota legatos regios, qui tunc ad iustitias faciendas apud eos conversabantur, comprehenderunt, quosdam ex eis trucidantes, ceteros ad redimendum reservaverunt. Rex itaque collecto exercitu de Heristelli ad locum, qui Minda dicitur. perrexit et facto consilio, in desertores arma corripuit et totam inter Albiam et Wisaram Saxoniam depopulando peragravit. Nortliudi contra Transachonem ducem Abrothidorum et Ebroinum legatum regis commisso prelio victi sunt. Caesa sunt ex eis in eo prelio quatuor milia; ceteri, qui fugerunt, de pacis conditione tractare coeperunt. Rex acceptis obsidibus a Saxonibus in Franciam reversus est et Aquis ferentes. Nam filius eius Constantinus imperator a suis comprehensus et excecatus est; haec tamen legatio tantum de pace fuit. Quos cum absolvisset, absolvit etiam cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
sarrachonũ filium ibinmage regis qui afratre regno
pulsus in mauritana exulabat. ipso semet ipso com¬
mendante suscepit. In eodẽ loco & legatus niceta
qui tunc siciliã regebat nomine theophilus uenit.
imperatoris epłam portans. Quẽ honorifice suscipiens.
post aliquot dies absoluit. Ipse uero nouembris mense medi¬
ante. ad biemandũ cũ exercitu saxoniã intrauit. Positisq
castris iurta uiusarã fluuiũ. locũ castrorũ. heristellium
uocari iussit. Illuc legati gentis auarũ. cũ munerib
magnisuenerunt. De eodẽ loco ab dellã sarracenũ. cũ filio
suo hludouico in hispanã irȩ iussit. & filiũ suũ pippinũ
initaliã remisit. Ipse ad disponendã saxoniã totũ
hiemis tẽpus. morauit᷑ :. ibi natł dñi. ibi pasca cȩlebraũ.
CAP
legatus had difonsi regis gallitiȩ & austris nomine
frola. papilionẽ mire magnitudinis pręsentans.

Expanded text:
Sarracenum, filium Ibin magni regis, qui a fratre regno Sarracenum, filium Ibin magni regis, qui a fratre regno pulsus in Mauritania exulabat, ipse semetipso commendante suscepit. In eodem loco et legatus Nicetae qui tunc Siciliam regebat, nomine Theophilus, venit imperatoris epistolam portans, quem honorifice suscipiens, post aliquot dies absolvit. Ipse vero Novembri mense mediante, ad hyemandum cum exercitu Saxoniam intravit, positisque castris juxta Wisaram fluvium, locum castrorum Heristellium vocari jussit. Illuc legati gentis Avarorum cum muneribus magnis venerunt. De eodem loco Abdellam Sarracenum cum filio suo Ludowico in Hispaniam ire jussit, et filium suum Pippinum in Italiam remisit, ipse ad disponendum Saxoniam totum hyemis tempus impendens, ibi natalem Domini, ibi pascha celebravit. cae legatus Haldifonsi regis Galliciae et Austriae, nomine Frola, papilionem mirae magnitudinis presentans.
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ in sa xoniã quȩdirit. quia auares post int̾fectionẽ
priorũ ducũ. suꝑse constituissent regẽ nomine kaiã
& pippimuis contraeũ certare disponeret. Rex per¬
agrata saaonia infrantiã se recepit. & inaquis pala¬
tio filiũ suũ pippinũ ex pannoma redeuntẽ & par¬
tẽ thesauri quȩ remanserat adducentẽ lȩtus afpeeit.
Et cęlebrauit in eodẽ loco natł dñi. & pascha similit̃.
quȩ iã pridẽ a francis disciuerat. ꝑ thathun p̃fectũ ipsius.
francis ẽ reddita. Nã ipse ad palatiũ ueniens. ciuitatẽ
cũ semet ipso regi tradidit. Eodẽ tẽpore expeditio
facta ẽ in saxoniã & usꝙͣ oceanꝰ trans om̃s paludes.
& inuia loca ꝑ transut exercitus. Et rex de adulohoc
regressus boc enim loci nomen ẽ. ubi oceanus saro¬
niã albuit totã saxonũ gentẽ in deditionẽ ꝑ obsides
accepta. in aquis palatio reuersus ẽ. Ubi abdellã

Expanded text:
trem in Saxoniam, quae dixit, quod Avares post interfectionem trem in Saxoniam, quae dixit, quod Avares post interfectionem priorum ducum super se constituissent regem nomine Kaiam et Pippinus contra eum certare disponeret. Rex peragrata Saxonia in Franciam se recepit et in Aquis palatio filium suum Pippinum e Pannonia redeuntem et partem thesauri, quae remanserat, adducentem laetus aspexit. Et celebravit in eodem loco natalem Domini et pascha similiter. quae jam pridem a Francis disciverat, per Thatim, praefectum ipsius, Francis est reddita. Nam ipse ad palatium veniens, et civitatem cum semetipso regi tradidit. Eo tempore expeditio facta est in Saxoniam, et usque ad oceanum trans omnes paludes et invia loca pertransiit exercitus, et rex de Adulo hoc regressus--hoc enim loco nomen est, ubi oceanus Saxoniam alluit,--tota Saxonum gente in deditionem per obsides accepta, in Aquis palatio reversus est, ubi Abdellam