comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um uestigium diligenti examinatione
cognoscere. Cumq nichil horũ simi¬
le quid repperisset ait. Potens est dñs
seruis suis parare mensas in deserto.
Traiecto ex temporis inter uallo. uenit
beatus columbanus isdem columbanꝰ
ad fontanas cenobium. repperitq fra
tres sexaginta sarculo terram excolere
et semini futuro confectis glebis arua pe¬
rare. Cumq uidisset magno labore
glebas scindere ait. Sit uobis ofratto
a dño. collata refectio. Quo audito m
amplius quam duo panes et paulu¬
lum ceruice. Ille uade inquit et defe
huc. Concito ille gradu ꝑrexit dues
panes et parum ceruice detulit. Inti¬
nica spes orbis. tu hos panes et hun
potum multiplica. qui de quinq p¬
nib quinq satiasti milia in herem
Mira res satiati sunt om̃s. por
hausto ꝓ ut uoluntas cuiq fuit.
pla minister fragminũ spolia m¬
git. potusq duplicauit menfurasi
Sicq intellexit plus mereri fidem hͥ¬
na diuini muneris lucra. quam de¬

Expanded text:
um vestigium diligenti examinatione um vestigium diligenti examinatione cognoscere. Cumque nihil horum simile quid repperisset, ait: 'Potens est Dominus servis suis parare mensam in deserto'. Traiecto exin temporis intervallo venit beatus igitur Columbanus, isdem Columba, ad Fontanas ctres sexaginta sarculo terram excolere, et semini futuro confectis glebis arva parare. Cumque vidisset eos magno labore glebas scindere, ait: Sit vobis, o fratres, a Domino collata refectio. Quo audito, mamplius quam duo panes et paululum cervisiae. Ille, Vade, inquit, et defer huc. Concito ille gradu perrexit, duosque panes et parum cervisiae detulit. Intunica spes orbis, tu hos panes et hunpotum multiplica, qui de quinque panibus quinque satiasti milia in heremo'. Mira fides! Satiati sunt omnes, potuque austu, prout voluntas cuique fuit, dupla minister fragminum spolia recollexit, potusque duplicavit mensura; sicque intellexit, plus merere fidem digna divini muneris lucra, quam di
Abbreviated transcription (Latin):
nus respondit. Si retie conditori suo
deseruiant plebes. nunquam ꝑ eua e¬
suriem scient. Si enim p̃conantis uox
psalmigraphi concelebrat. Non uidi
iustum derelictum: nec semen eius que¬
rens panem. ꝑ facile farre horreum
replet. qui de quinq panib: hominum
quinq milia saciauit. Manente de¬
niq nocte illa ibi uimoco uiri dei fide
et oratione horreum repletũ est. Ma¬
neq consurgens uuiniocus iuxta hor¬
reum transiens. in opinato horreũ aꝑ¬
tum cernit. clauigerũq simul ante ho¬
stium astantem sciscitatus quis hoc di¬
rexerit.aut que plaustroꝵ congeries.
hec frumenta deuexerint. Qui horrei
custos ait. Non ita est ut putas. Nã
cerne si uestigia plaustroꝵ uel uimen¬
toꝵ telluri impressa pareant. Nequa¬
quam enun claues ame hac nocte dis¬
cesserunt. S obserato horrei ostio ai¬
iuno solamine frumento repletum est
horreum. Cepit de industria ille inten¬
tis oculis terram respicere. et deferenti¬

Expanded text:
 respondit: 'Si rite conditori suae  respondit: 'Si rite conditori suae deserviant plebis, numquam per aeva esuriem sciant; sic enim preconantis vox psalmographi concelebrat: Non vidi iustum derelictum nec semen eius, quaerens panem. Perfacile farre horreum replet, qui de quinque panibus hominum quinque milia satiavit'. Manente denique nocte illa ibi Winioco, viri Dei fide et oratione horreum repletum est. Maneque consurgens Winiocus, iuxta horreum transiens, inoppinato horreum apertum cernit clavigerumque simul ante ostium adstantem, sciscitatus, quis hoc direxerit, aut quae plaustrorum congeries haec frumenta devexerint. Cui horrei custos ait: 'Non ita est, ut putas, nam cerne, si vestigia plaustrorum vel iumentorum telluri inpressa pareant? Nequaquam enim claves a me hac nocte discesserunt; sed, obserato horrei osteo, divino solamine frumento repletum est horreum'. Coepit de industria ille, intentis oculis, terram respicere et deferenti
Abbreviated transcription (Latin):
dei ad fratres rediens. indicauit in eum
locum ut irent ⁊ coriũ ceruicadauere auel¬
lerent. Abeuntes ergo fratres repperi¬
unt undiq rapatium alitum. ꝓcul
multitudinem abesse. nec ad cadauer
supra uiri dei interdictum accedere au¬
dere. Duq expectantes alonge si uel
fera uel auis audaci conatu. ꝓhibite es¬
ce urgeretur predam capere. Conspiti¬
unt addolorem cadaueris ad uentare.
et ꝓcul astantes ac si mortiferum ali¬
quid ac letale deuiare. et celeri fuga e¬
mittere. Moransq alia uice penes
luxouium cenobium columbanus. uui¬
niocus presbiter cuius suꝑius fecimus
mentionem ad eum uenit. Sequebat᷑¬
q uuiniocus columbe uestigia. quocũ¬
q iret. Ueneruntq ad horreum quo
frumenta condebantur. aspicit uuini¬
ocus paruiq pendens copia exiguita¬
tem. ait se non habere panis abundan¬
tiam. quo tanta multitudo alatur. cur¬
suo segnicia torpeat. querendi fru¬
menta increpat. Cui beatus columba¬

Expanded text:
Dei ad fratres rediens indicavit, in eo Dei ad fratres rediens indicavit, in eo loco ut irent et e cervi cadaver corium avellerint. Abeuntes ergo fratres, repperiunt undique rapacium alitum procul multitudinem abesse nec cadaver supra viri Dei interdictum accedere audere, diuque expectantes a longe, si vel fera vel avis audaci conatu prohibitae escae urgueretur praedam capere, conspiciunt ad odorem cadaveris adventare, et procul adstantes, acsi mortiferum aliquid ac letale deviare et celeri fuga omittere. Moransque alia vice penes Luxovium coenobium Columba, Winiocus presbyter, cuius superius fecimus mentionem, ad eum venit, sequebaturque Winiocus Columbae vestigia, quocumque iret, veneruntque ad horreum, quo frumenta condebantur. Aspicit Winiocus, parvique pendens copiae exiguitatem, ait, se non habere panis habundantiam, quo tanta multitudo alatur, quurque segnitia torpeat quaerendi frumenta, increpat. Cui beatus Columba
Abbreviated transcription (Latin):
tis ut sic utriusq tristiciam dñs uoluis¬
set auertere. ne si fratrum substantiam
et imꝑantis et obedientis ardor diminu¬
isset. ambo se licitis alimentis abdicas¬
sent. Sicq equus arbiter occurrit. ut
utrorũq culpas ablueret. Qd̃ illi si ca¬
su ueniente uel dño ꝑmittente fuisset
patratum. ambo suis noxis euenisse asse¬
ruissent. Eodemq intempore actum
est: ut ꝑgens ad saltus uiburna fruticũ
solitudinis amator. que prope fredemũ¬
di acas calmen erat uir dei ambularet.
repperit cadauer cerui quem lupoꝵ feri¬
tas ꝑemerat. ursum deuorare uelle. Cu¬
ius iam sanguinem lambens. cum ex¬
igiram carnis partem uorauisset: ad eũ
uir dei accessit. increpans ne corium
qd̃ ad usus calciamentoꝵ necessarium
erat lederet. Tunc bestia oblita feroci¬
tatem mitis ẽẽ cepit. et contra naturã
absq murmure blandiens atq colla
sub mittens. cadauer reliquit. Qd̃ uir

Expanded text:
tis! ut sic utriusque tristitiam Dominus voluistis! ut sic utriusque tristitiam Dominus voluisset avertere; ne si fratrum substantiam et imperantis et obedientis ardor diminuisset, ambo se a licitis alimentis abdicassent. Sicque aequus Arbiter occurrit, ut utrorumque culpas ablueret, quas illi se casu eveniente et Domino permittente fuisset patratum, ambo suis noxis evenisse asseruissent. 27. Eodemque tempore actum est ut per densa saltus viburna fruticum, solitudinis amator, quae propter Fredemungiacas calmen erat, vir Dei ambularet, repperitque cadaver cervi, quem luporum feritas peremerat, ursum devorare velle, cuius iam sanguinem lambens exiguam carnis partem voravisset. Ad quem vir Dei accessit, increpans, ne corium, quod ad usus calciamentorum necessarium erat, lederet. Tunc bestia, oblita ferocitate, mitis esse coepit, et contra naturam absque murmore blandiens atque colla submittens, cadaver reliquid. Quod vir
Abbreviated transcription (Latin):
eraoquitur. quaq pre ceteris in orbe t̾¬
prum gentib p̃ter scoticis et darda¬
niis gentes que occeanũ incolunt usi¬
tantur. Id est gallia. brittannia. hib
pant ad cellarium deportat. et ante uas
quo ceruisa condita erat apponit. Trac¬
toc serraculo meatim in tiprum cur¬
rere sinit. Quem subito beati columbam¬
imperio. unũs efratrib uocauit. At il¬
le obedientie igne ardens. oblitus mea¬
tum obserare. ꝑ nici cursu ad beatũ ꝑ¬
git uirum. Serraculum quem duci¬
clum uocant manu deferens. Postquã
sibi uir dei que uoluerat imꝑata de prõp
diit. Coniciens nichil in uase decerui¬
sa decurrebat remansisse. Intuitus supra
tiprum ceruisam creuisam creuisse. et
nec minimã stillam foris cecidisse ut
crederes in longitudine tiprum gemina¬
tum eẽ. ut qualis et quanta rotunditas.
infra tiprum inerat corona. talis in al¬
tum creuisset urna. Quantũ imꝑan¬
tis meritum. quanta obedientia obsequen¬

Expanded text:
equoquitur, quamque prae ceteris in orbe teequoquitur, quamque prae ceteris in orbe terrarum gentibus preter Scordiscis et Dardanis gentes quae Oceanum incolunt usitantur, id est Gallia, Brittania, Hiberpant ad cellarium deportat et ante vase quo cervisa condita erat adponit, tractoque serraculo meati, in tiprum currere sinit. Quem subito beati Columbaimperio alius e fratribus vocavit. At ille obedientiae igne ardens, oblitus meatum obserare, pernici cursu ad beatum pergit virum, serraculum quod duciculum vocant, manu deferens. Postquam sibi vir Dei quae voluerat imperata deprompsdiit, conjiciens nihil in vase de quo cervisia decurrebat remansisse. Intuitusque supra tybrum cervisiam crevisse, et nec minimam stillam foris cecidisse, ut crederes in longitudinem tybrum geminatum esse, ut qualis et quanta rotunditas infra tybrum inerat coronae, talis in altum crevisset urna. Quantum fuit imperantis meritum! quanta obedientia subsequen
Abbreviated transcription (Latin):
diens: tegumenta manuum requirit.
Cumq om̃s inter se conquirerent qͥs
abstulisset: uir sc̃s ait. Nullum aliũ
eĩ qui sine comeatu aliquid ataingere
p̃sumpsisset. nisi alitem qui a noe di¬
missus ad archam non remeauisset.¬
Addiditq se nullomodo suos pullos
aliturũ. si raptum furtum celeri uo¬
latu non attulisset. Expectantib fra¬
trib in medio om̃ium coruus aduolat.
male sublatum furtum rostro repor¬
tat. Nec sepe nigera conatur eripe¬
re fuga. S mitis ante om̃ium conspec¬
tum oblitus ferocitatis: altionem ex¬
pectat. quem uir sc̃s abire imꝑat.
Omira eterni iudicis uirtus. qui tan¬
ta suis famulis prestat. ut non solũ
hominũ honorib. S etiam auium o¬
ceps aliud miraculum qd̃ ꝑ beatum
olumbanũ et eius cellerariũ factũ
fuit referam. Cum hora iam refecti¬
ouis appropinquaret. et minister re¬
fectorii ceruisam aniministrare cona¬
ritur. que ex frumenti uel ordei suco

Expanded text:
diens, tegumenta manuum requirit: diens, tegumenta manuum requirit: cumque omnes inter se conquirerent quis abstulisset, vir sanctus ait: Nullum alium esse qui sine commeatu aliquid attingere praesumpsisset, nisi alitem qui a Noe dimissus ad arcaddiditque se nullo modo suos pullos aliturum, si rapacem furtum celeri volatu non referret. Expectantibus fratribus, in medio omnium corvus advolat, male sublatum furtum rostro reportat nec se pennigera conatur eripere fuga, sed mitis ante omnium conspectum, oblitus ferocitatis, ultionem expectat, quem vir sanctus abire imperat. O mira aeterni iudicis virtus! qui tanta suis famulis prestat, ut non solum hominum honoribus, sed etiam avium oceps aliud miraculum, quod per beatum Columbanum et eius cellerario factum fuit, referam. Cum hora iam refectionis adpropinquaret et minister refecturi cervisam administrare conaretur, – quae ex frumenti vel hordei sucos
Abbreviated transcription (Latin):
presbiter ex parrochianis pater bobs¬
leni qui nunc bobiensi cenobio p̾est
winiocus nomine ad beatum colum¬
banum uenit. eratq in saltu cum
fratrib ob lignoꝵ oportunitates pa¬
randas. Cũq supradictus uuinioe
uenisset. miransq aspiceret quantd
ui truncũ querci arieteq partumt
elapsus etrunco cuneus mediã fi¬
tem secauit. ac uenarũ ꝓfluas su¬
guinis undas ꝓduxit. Uidens
uir dei columbanus detecto oss
guinem fluentem statim in terus¬
orans ruit. surgensq saliuo illiti
sanum reddidit. ut uix cicatriuis i¬
stigium remaneret. Alia quo ll¬
ce cum ad cibum capiendum uell¬
ret beatus columbanus in sepefall
cenobio luxoitio. tegumenta mail̃¬
um. que galli uuantos uocant E
ad operis laborem solitus erat habere
supra lapidem qui ante fores refecto¬
rii erat deposuit. Moxq quiete red¬
dita. coruus ales rapax aduolauit.u¬
numq ex eis rostro ferens abstulit.
Pacta refectionis hora foras uir dei re¬

Expanded text:
presbiter ex parrochianis, pater Bobopresbiter ex parrochianis, pater Boboleni, qui nunc Ebobiensi cenubio praeest, Winiocus nomine ad beatum Columbanum venit; eratque ille in saltum cum fratribus ob lignorum oportunitatis parandas. Cumque supradictus Winiocus venisset miransque aspiceret, quanta vi truncum querqui cuneis arieteque partirent, elapsus e trunco cuneus medium frontem secavit hac venarum profluas sanguinis undas produxit. Vidensque vir Dei Columbanus detectum os, sanguinem fluentem, statim in terorans ruit, surgensque saliva illitum ita sanum reddidit, ut vix cicatricis vestigium remaneret. 25. Alia quoque vice cum ad cibum capiendum veniret B. Columbanus in saepefato coenobio Luxovio, tegumenta manuum, quae Galli wantos vocant, quos ad operis laborem solitus erat habere, supra lapidem qui ante fores refectorii erat, deposuit; moxque quiete reddita corvus ales rapax advolavit, unumque ex eis rostro ferens abstulit. Peracta refectionis hora, foras vir Dei egre
Abbreviated transcription (Latin):
commodare. sicut in maximis exau¬
dit uota petentis. Quadam die cũ
uir egregius columbanus ad preciden¬
dam messem cum fratrib pennes cul¬
mem quam baniariciam uocant ue¬
nisset. et blando commodoq austro fiã¬
te falce segetem secarent. euenit ut
unus eorũ theudegisilus noĩe digitũ
falce precideret. nec prorsus hereret.
preter pellis paruo retentaculo. Ita¬
q stantem uir dei theudegisilus cer¬
nens. imperat ut cũ sodalib ceptum
opus ꝑficiat. At ille rei geste causã
promit celerrime ad ip̃m ꝓperat. di¬
gitumq illitum saliua. pristine sta¬
tim sospitati reddit. Imperat ut ee¬
ler ad ceptum opus uires augeat. E¬
pit cum gaudio geminare laborem
ac pre ceteris ad precipiendam stipu¬
lam uberus urgere. qui dudum de
p̃ciso menbro animũ merori subdebat.
Hec nobis ip̃e theudegisilus narrauit.
cligitumq monstrauit. Et in supra¬
dicto cenobio luxouio: tale quiddam
uice alia simile gessit. Nam quidã

Expanded text:
commodare, sicut in maximis exaucommodare, sicut in maximis exaudit vota petentis. Quadam etenim die cum vir egregius Columbanus ad precidendam messem cum fratribus poenes calmen quam Baniaritiam vocant venisset et, blando commodoque austro flaute, falce segetem secarent, evenit, ut unus eorum Theudegisilus nomine digitum falce praeciderit, nec prorsus hereret preter pellis parvae retentaculo. Itaque stantem vir Dei Theudegisilum a longe cernens, imperat, ut cum sodalibus coeptum opus perficiat. At ille rei gestae causam promit. Celer ille ad ipsum properat digitumque inlitum salivo pristine statim sospitati reddit. Imperat, ut celer ad coeptum opus vires augeat. Coepit cum gaudio geminare laborem ac pre ceteris ad praecidendam stipulam uberius urguere, qui dudum de preciso membro animum merore subdebat. Haec nobis ipse Theudegisilus narravit digitumque monstravit. Et in supradicto caenubio Luxovio tale quiddam vice alia simile gessit. Nam quidam
Abbreviated transcription (Latin):
qui nobilitate et sapientia pollens post
patris obitum in eius honore est suf¬
fectus. Quamus scłari habitu. tam̃
in creatoris amoris uigil. Nam et ip̃¬
se in amore beati uiri in saltu ioren¬
se suꝑ hunc usonam fluiiolũ mo¬
nasterium ex eius regula construit. in
quo siagrium abbatem p̾fecit. Addi¬
dit q ad huc duas filias pristino mune¬
re. et seculo nobiles. et in xp̃i timore
deditas. Post ista munera mater ip¬
sorũ flauia. post mariti obitũ mona¬
steriũ puellarium in supradicta urbe
uesontione construxit. omni munumni
ne roborans multarũ puellarum con¬
tionem adunauit. Tantũ in eius ui¬
ri dei gr̃a flagrauit. ut om̃ia falera¬
menta presentis uite contempnentes.
ad omnipotentis dei tultum anhela-
mur que parua hominib uideant᷑.
erit obtrectatorũ latratib patens cõ¬
ditoris tamen largitio eque inminimiꝰ
ut in magnis misediter aspirat. nec
differt in modicis aurem pietatis ac¬

Expanded text:
qui nobilitate et sapientia pollens, post qui nobilitate et sapientia pollens, post patris obitum in ejus honore est suffectus, quamvis in saeculari habitu, tamen in Creatoris amore pervigil. Nam et ipse in amore beati viri in saltu Jurense super Novisanam fluviolum monasterium ex ejus regula construxit, in quo Siagrium abbatem praefecit. Addiditque Dominus duas filias adhuc pristino muneri, et in saeculo nobiles, et in Christi timore perfectas. Post ista munera mater ipsorum Flavia post mariti obitum monasterium puellarum in supradicta urbe Vesontione cone roborans, multarum puellarum contionem adunavit. Tantum in eis viri Dei gratia flagravit, ut omnia faleramenta praesentis vitae temnentes, ad omnipotentis Dei cultum anhelaremur, quae parva hominibus videantur, erit obtrectatorum latratibus patens; conditoris tamen largitio aeque in minimis, ut in magnis, misericorditer adspirat nec defert in modicis aurem pietatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝓmittunt se eius imꝑiis parituros.
implorare. Spondet uir dei munerib
plenus se in promptu habere. tantũ ne
pacti fedus studeant uiolare. Mirũ dic¬
tu uix domi remeant. donum creatoris
aluo grauida mater futitra expectat. E di¬
tum ad uirum scm̃ defert: suis orationi¬
b largitum munus demonstrat. Gra¬
tes conditori agit. qui sic ad peticiones
famuloꝵ suoꝵ quesita dona largitur.
Quẽ uir sẽs suis manib receptũ sacra¬
uit. sacroq fonteablutũ ip̃e suscepit. Dona¬
tumq nomen imponit. matriq ad nu¬
triendum reddit. Qui post altus in eodẽ
monasterio sapientia imbutus. uesonti¬
onensi pontifex prefectus. nunc usq su¬
ꝑest eandem cathedram. Qui post in
amorem beati columbani ex ipsius re¬
gula monasterium uiroꝵ construxit.
qd̃ palatium nuncupant obueterum
monumenta murorũ. Addidit q post
eum bonitatis largitor famuli sui pro¬
missum aliũ filium ramelenum noĩe.

Expanded text:
mo promittunt se eius imperiis parituros, mo promittunt se eius imperiis parituros, implorare. Spondet vir Dei muneribus plenus se in promptum habere, tantum ne pacti foedus studeant violare. Mirum dictu! vix domi remeant, donum creatoris alvo gravida mater futura expectat. Editum ad virum sanctum defert, suis orationibus largitum munus demonstrat, grates cfamulorum suorum quaesita dona largitur. Quem vir sanctus manibus receptum sacravit, sacroque lavacro ablutum ipse suscepit, Donatique nomen imponit, matrique ad nutriendum reddit. Qui post alitus in eodem monasterio, sapientia imbutus, Vesontionis pontifex effectus, nunc usque superest eamdem cathedram regens. Qui post pro amore B. Columbani ex ipsius regula monasterum virorum construxit, quod Palatium nuncupant ob veterum monimenta murorum. Addidit post eum bonitatis Largitor famuli sui promissum, alium filium Ramelenum nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
Modios tantum messores solis ardor tor¬
rebat. estusq uehemens quo usq messem
conderent afflauit. Sic fides et oratio me¬
ruit ut pulsa pluuia. estum inter ymbres
quidam nomine waldelenus. qui gentes
que intra alpium septa. et uiram saltus
arua incolunt regebat. Huic soboles
nulla erat ut iuuencus de zacharia et
helisabeth ait. Gratius ut donum iam
desperantib eẽt. Hic cũ coniuge sua
flauia nomine et genere et prudentia
nobilem ad beatum columbanum ex ue¬
sontionensi oppido ꝑgit. precantes simul
ut ꝓ eis dñm dep̃caretur. se multis opib
ẽẽ ditatos. s cui hereditatem post obitum
relinquerent.heredem non habere. Q:¬
b uir sc̃s. Siinquit uoti ur̃i est ut lar¬
gitoris donũ eius nomini consecretis. mͥ¬
q ex lauachro suscipiendum tradatis.
ꝑ uobis ego dñi clementiã implorabo.
ut non solum eum quem dño uioueris ha¬
beatis. uerum etiam quanta uolueritis
post pignora suscipiatis. At illi leto ani¬

Expanded text:
medios tantum messores solis ardor tormedios tantum messores solis ardor torrebat, aestusque vehemens, quousque messem conderent, afflavit. Sic fides et oratio meruit, ut, pulsa pluvia, aestum inter imbres quidam nomine Waldelenus, qui gentes qui intra Alpium septa et Iurani saltus arva incolent regebat. Huic sobolis nulla erat, ut Iuvencus de Zacharia et Helisabeth ait: Gratius ut donum iam disperantibus esset. Hic cum coniuge sua Flaviam nomine et genere et prudentia nobilem ad beatum Columbanum ex Vesontionense oppido pergit, precantes simul, ut pro eis Dominum deprecaretur: se multorum opum esse ditatos, sed, cui hereditatem post obitum linquerent, heredem non habebant. Quibus vir sanctus: 'Si'inquit, 'voti vestri est, ut largitoris donum eius nomini consecretis mihique ex lavacro suscipiendum tradatis, pro vobis ego Domini clementiam implorabo, ut non solum eum quem Domino vovetis habeatis, verum etiam, quantum volueritis, post pignora suscipiatis'. At illi laeto ani
Abbreviated transcription (Latin):
sus uis uentoꝵ nubes compilare cessa¬
bat. Urgebat sane necessitas ne ma
re messis spice in stipulam germine mis¬
so perirent. Erat q uir dei apd̾̃ fonta¬
nas cenobium. ubi et messium copiã
nouus ager locupletem dederat. Irru¬
ebant uentoꝵ flabra cũ uehementia im¬
brium. nec omnino nubila celi dare ter¬
ris pluuiam quiescebant. Quid inter
hec uir dei ageret anxio corde pensabat.
Armauit mentem. fides docuit opor¬
segetem precidi iubet. Mirantur isli
patris imꝑium. nec tamen quis quam
pitri cogitatum depromit. Uenerunt
m̃s falceq inter diffusionem imbriũ
rant segetem patremq quid agat con¬
picunt. Ille quatuor plenos religione
iros ꝑ quatuor angulos messis p̾ponit.
Somminũ et eunochum ac equo nra¬
tuni ex scotoꝵ genere. Quartũq gur¬
ganum genere brutonẽ. His ordina¬
tis ip̃ cum reliquis medius messem p̃¬
cidebat. Mira uirtus. fugiebat imber
a segete. et undiq pluuia diffundebatur.

Expanded text:
sus vis ventorum nubes conpilare cessasus vis ventorum nubes conpilare cessabat. Urguebat sane necessitas, ne mae messis spicae in stipulam germine emisso perirent. Eratque vir Dei apud Fontanas coenobium, ubi et messium copiam novus ager locupletem dederat. Irruebant ventorum flabra cum vehementia imbrium, nec omnino nubila coeli dare terris pluviam quiescebant. Quid ad haec vir Dei ageret anxio corde pensabat: armavit mentem fides, docuit impesegetem praecidi jubet. Mirantur illi Patris imperium; nec tamen quisquam Patri cogitatum depromit. Venerunt omnes falcibusque inter diffusionem imbrium secant segetem, Patremqspiciunt. Ille quattuor plenos religione viros per quattuor angulos messis praeponit, Comininum et Eunocum ac Ęquonanum ex Scottorum genere quartumque Gurganum genere Brittonem. His ordinatis, ipse cum reliquis medius messem praecidebat. Mira virtus ! fugebat imber a segete, et undique pluvia diffundebatur;
Abbreviated transcription (Latin):
morboꝵ generib uexari nec ampluls
mansisse quam qui egrotis ad minista¬
bant. Egressus itaq de specu adluxol¬
um uenit. Cumq om̃s afflictes el¬
neret imꝑat om̃s ut surgant. atqiul
sem in area uirga cedant. Surrerenil
ergo quoꝵ conscientiã obedientie is
urebat. ad areamq uenientes uis¬
messem cedere cum fidei gratia aggres¬
si sunt. Uidens ergo pater fidem infi¬
iis et obedientie grãm abundare. Si¬
inte inquit fessa egritudine menbra
a labore reficere. Mirantur desospitate
obedientes. nullo doloris uestigio rema¬
nente. mensasq parari iubet ut uberi
gaudio om̃s reficerentur. Increpantur
deinde i nobedientes. ignauia fidei ar¬
guitur longitudo egritudinis denunti¬
atur. Mira ultio. Nam supra metã
anni in obedientes egritudinis pena
ita uehementer exussit: ut uix mortẽ
euaderent. Impleueruntq mensuram
penitentie de suscepto in obedientie tem
a segetum horreis conderetur nec pror¬

Expanded text:
morborum generibus vexari nec amplius morborum generibus vexari nec amplius remansisse, quam qui egrotis administrabant. Egressus itaque de specu, ad Luxovium venit; cumque omnes adflictos cerneret, imperat, ut omnes surgant atque messem in area virga cedant. Surrexerunt ergo, quorum conscientiam oboedientiae ignis urebat, ad areamque venientes, vimessem cedere cum fidei gratia adgressi sunt. Videns ergo pater fidem in filiis et oboedientiae gratiam habundare: 'Sinite', inquit, 'fessa egritudine membra a labore reficere'. Mirantur de sospitate oboedientes, nullum doloris vestigium remanente, mensasque parare iubet, ut uberi gaudio omnes reficerent. Increpantur deinde inoboedientes, ignavia fidei arguitur, longitudo egritudinis denuntiatur. Mira ultio ! nam supra metam anni inoboedientes egritudinis poena ita vehementer exussit, ut vix mortem evaderent; impleverunt mensuram poenitentiae de suscepto inoboedientiae tema segetum horreis conderentur, nec pror
Abbreviated transcription (Latin):
eo in loco iamq quinquaginta dies
transierant. unusq tantum e fratrib
cum eo erat gallus nomine. cui ille im¬
ꝑat ut ad bruscam eat piscesq capiat
Ille abiit ratumq duxit. ut ad ligno¬
nem amnem ꝑgeret. Quo cum ꝑuenis¬
set rete in alueo iactauisset. aspicit tan¬
tam multitudinẽ aduenire nec prorsis
reti teneri sed uelut in parietem impm¬
gerent retro reuertere. Laborauit itaq
ꝑ totam diem neue unum capere qui¬
uit. Reuersus patri renuntiat defrustra¬
to labore. Ille inobedientẽ increpat cur
non ad denuntiatum locũ ꝓperasset.
Aitq denuo. Uade cito et ad denutia¬
tum locum ꝑge. Puenit itaq it undis
rete opposuit copia est rete impletũ. ut
uix p̃multitudine trahi potuisset. Re
nobis supradictus gallus scpe narra
to scopulissimi aquo ursum expulcrs
diuq ibi oratione et ieiunio corpus a¬
flixerat. cognouit ꝑ reuelationẽ frane
qui penes luxouium erant diuersis

Expanded text:
eo in loco, iamque quinquaginta dies eo in loco, iamque quinquaginta dies transierant, unusque tantum e fratribus cum eo erat Gallus nomine; cui ille imperat, ut ad Bruscam eat piscesque capiat. Ille abiit ratumque duxit, ut ad Lignonem amnem pergeret. Quo cum pervenisset, retem in alveum iactavisset, aspicit tantam multitudinem advenire nec prorsus retem tenere, sed, velut in parietem inpingerent, retro revertere. Laboravit itaque per totam diem neve' unum capere quivit; reversus, patri renuntiat de frustrato labore. Ille inoboedientem increpat, cur non ad denuntiatum locum properasset. Aitque denuo: 'Vade cito et ad denuntiatum perge locum'. Pervenit itaque et undis rete opposuit, tantaque piscium copia est rete impletum, ut vix prae multitudine trahi potuisset. Haec nobis supra dictus Gallus sepe narravto scopuli sinu', a quo ursum expulerat, diuque ibi oratione et ieiunio corpus adflixerat. Cognovit per revelationem, fratres qui poenes Luxovium erant diversis
Abbreviated transcription (Latin):
panis fragmenti remansisset. horaq re¬
fectionis appropinquaret. imperant᷑ a pa¬
tre ut p̃rupta rupis eant atq ad ima ual¬
lis ꝑueniant. et quicquid ad cibũ oportu¬
ne reperiant. deferant ouantes. Illi ꝑ con¬
caua uallis musella hactenus aduener̃t.
capturamq pisciũ olim apastorib con¬
sertam et undis oppositam cernunt. acce¬
dentesq quinq magnos repperunt pisces.
sumentesq tres quia uiuerent patri pre¬
sentandos uebunt. At ille. Cur inquit
non quinq detulistis: Respondent mor¬
tuos repperisse quos ꝓ inde reliquisse. Et¬
ille nequaquam ait̾ ex his comedetis. ni¬
si quos dimi sistis uenerint. At illi mi¬
raculo ꝑculsi de ꝓuidentia diuine gr̃
ꝑnici cursu repetunt. Increpanturq
cur reꝑtam magnam reliquissent. et
sic cibos parare iubentur. Nempe spũ
sc̃o plenus nouerat sibi a dño passim
dapes paratas. Alia quoq uice cum in
eadem solitudine moraretur non tam̃

Expanded text:
panis fragmentis remansisset, horaque repanis fragmentis remansisset, horaque refectionis adpropinquaret, imperantur a patre, ut per praerupta rupis eant atque ad ima vallis perveniant, et quicquid ad cibum oportune repperiant, deferant. Ovantes illi per concava vallis Musellam tenus advenerunt capturamque piscium olim a pastoribus consertam et undis oppositam cernunt. Accedentesque, quinque magnos reppererunt pisces, sumentesque tres, qui adviverent, patri presentandos vehunt. Atille: 'Cur', inquit, 'non quinque detulistis?' Respondent, mortuos repperisse duos, proinde reliquisse. Ille: 'Nequaquam', ait, 'ex his comedetis, nisi, quos dimisistis, venerint'. At illi miraculo perculsi de providentia divinae gratiae, pernici cursu reppetunt, increpanturque, quur repertam mannam reliquissent, et sic cibos parare iubentur. Nempe Spiritu sancto plenus noverat sibi a Domino passim dapes paratas. Aliaque vice cum in eadem solitudine moraretur, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tionȩ tante multitudinis incongruum.
Alium exꝑimento locum querit. quẽ aqua¬
rum irriguitas adornabat. Aliumq mo¬
nisterium construit cui fontanas nom̃
indidit. dedit gubernatores p̃positos de
quoꝵ religione nichil dubitabatur. His
ergo in locis monachoꝵ plebib constitutis
ip̃e uicissim om̃ib intererat. regulamq
quam tenerent. spũ sco repletus condidit.
Inqua qualis et quante discipline uir sc̃s
fuerit prudens lector uel auditor agnoscit.
autiernus pulsare cepit ut peregrinan¬
di causa in hyberniam ꝑueniret. Cui co¬
lumbanus ait. Pgens in heremũ uolun¬
tatem dei ꝓbemus utrum desideratũ ar¬
ripias iter: an in cetu fratrũ ꝑmaneas. ꝑ¬
gentes ergo simul terciũ adolescentem no¬
mine sonariũ. qui adhuc suꝑ his iunc¬
tus est in comitatu sumunt. et ad destina¬
tum in heremo loco ꝑuenerunt unius
panis tantum cibo contenti. Cũq iam
duodecimus transisset dies nec quicquã

Expanded text:
tionis tante multitudines incongruum, tionis tante multitudines incongruum, alium experimento locum querit, quem aquarum inriguitas adornabat, aliumque monasterium construit, cui Fontanas nomen indedit. Dedit gubernatores praepositus, de quorum religione nihil dubitabatur. His ergo in locis monachorum plebes constitutas, ipse vicissim omnibus intererat regulamque, quam tenerent, Spiritu sancto repletus condedit, in qua, qualis et quantae disciplinae vir sanctus fuerit, prudens lector vel auditor agnoscit. Autiernus pulsare coepit, ut peregrinandi causa in Hibernia perveniret. Cui Columba ait: Tergentes in heremo, voluntatem Dei probemus, utrum desideratum arripias iter, an in coetu fratrum permaneas'. Pergentes ergo simul, tertium aduliscentem nomine Sonicharium, qui adhuc superis iunctus est, in comitatu sumunt et ad distinatum in heremo locum pervenerunt, unius panis tantum cibo contenti. Cumque iam duodecimus transisset dies, nec quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
cultu eximio constructe habebantur. Ibi
imaginũ lapidearium densitates uici¬
ni saltus densabant. quas cultu misera¬
bili rituq. ꝓfano uetusta paganoꝵ tem¬
pora honorabant: quibq execrabiles ceri¬
monias litabant. Sole ibi fere ac bestie.
ursoꝵ. bubaloꝵ et lupoꝵ multitudo fre¬
quentabat. Ibi residens uir egregius mona
sterium construere cepit. ad cuius famã
plebs undiq concurrere et cultuai religio¬
nis dicare curabant. Ita ut plurima mo¬
nachoꝵ multitudo adunata. uix unius
cenobii collegio sistere ualeret. Ibi nobili¬
um liberi. undiq concurrere nitebantur.
ut spreta falleramenta scłi et p̃sentium
pompam facultatum contempnentes.
eterna p̃mia caperent. Qd̃ beatus colũ¬
banus cernens undiq ad penitentie me¬
dicamenta plebes concurrere. et unius
cenobii septa tanta conuersantium cohor
tem absq difficultate non teneri. Quãuis
mente una et cor unum. tamen conu̾sa¬

Expanded text:
cultu eximio constructae habebantur; ibi cultu eximio constructae habebantur; ibi imaginum lapidearum densitas vicina saltus densabant, quas cultu miserabili ritoque profano vetusta paganorum tempora honorabant, quibusque execrabiles cerimonias litabant; solae ibi ferae ac bestiae, ursorum, bubalorum, luporum multitudo frequentabat. Isterium construere coepit, ad cujus famam plebs undique concurrere et se cultui religionis dicare curabant; ita ut plurima monachorum multitudo adunata vix unius coenobii collegio consistere valeret. Ibi nobilium liberi undique concurrere nitebantur, ut et spreta phaleramenta saeculi, et praesentium pompam facultatum contemnentes, aeterna praemia caperent. Quod B. Columbanus cernens, undique ad poenitentiae medicamenta plebes concurrere, et unius coenobii septa tantam conversantium tem absque difficultate non teneri, quamvis mente una et cor unum, tamen conversa
Abbreviated transcription (Latin):
depratur: ut sue necessitati tribuat opor¬
tina. Candem eius precib parens pie¬
petenti larga subuenit potestas. Moxq la¬
tex. ꝓclucta fons cepit manare ꝑhenius.
qui usq in hodier ium diem manat. Nec
immerito misericors dñs suis scĩs tribuit
postulata. qui ob suoꝵ p̃ceptoꝵ imꝑium
ꝓprias crucifixerunt uoluntates. Tantum
fide pollentes ut que eius miscłiam postu¬
lauerunt impetrare non dubitent. Quia
ip̃e ꝓmisit dicens. Si habueritis fidem
sicut granum synapis. dicetis monti hu¬
ic transi et transiet: et nichil impossibi¬
le erit uobis. Et alibi. Om̃ia quecunq
orantes petitis. credite quia accipietis: et
choꝵ societate densaretur. cepit cogitare
ut potioris loci in eadẽ heremo quereret.
quo monasterium cõstruxisset. Inuenit¬
q castrũ firmissimo olim fuisse munimi¬
ne cultum. a supradicto loco distans plus
minus octo milib qd̃ luxouiũ prisca
temꝑa nuncupabant: ibi aque calide

Expanded text:
deprecatur, ut suae necessitati tribuat opordeprecatur, ut suae necessitati tribuat oportuna. Tandem eius precibus parens, piepetenti larga subvenit potestas, moxque latex producta, fons coepit manare perennis, quae usque in hodiernum diem manat. Nec inmerito misericors Dominus suis sanctis tribuit postulata, qui ob suorum praeceptorum imperio proprias crucifixerunt voluntates, tantum fidem pollentes, quae eius misericordiae postulaverint, impetrare non dubitant; quia ipse promisit, dicens: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic: 'Transi' et transiet, et nihil inpossibile erit vobis; et alibi: Omnia quecumque orantes petitis credite quia accipietis, et chorum societate densaretur, coepit cogitare, ut potioris loci in eodem heremo quereret, quo monasterium construxisset, invenitque castrum firmissimo olim fuisse munimine cultum, a supradicto loco distantem plus minus octo milibus, quem Luxovium prisca tempora nuncupabant. Ibi aquae calidae