comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione q̃dam inducta ut cũ ⁊ post̾ior
creditor priori sat̃ fecit cõfirmãdt
eũ seruũ ap̃ nos eĩt effecit. ab eo
qui temꝑe prior fuit infirmior dim̃¬
tendus est. ¶Si complurium seruꝰ
fuerat. ⁊ omniũ noiẽ ei qui redem᷑.
restitutũ p̃ciũ erit s ꝯmunionem
redibit. s uniꝰ tm̃ uł quoꝵdã. nec
onñ ad eum eos ue qui soluerunt
ꝑtinebit. ita ut ĩ portõnẽ suam pͥsti¬
nũ ius obtineant ut ĩ ꝑtẽ cet̾orũ¬
uł eis qui redemit succedat. ¶ Si
fidei ꝯmissa libertas debita captiuo
fuerit redemptꝰ nondum eam petere
possit nͥ redemptoris sat̃fecerit. ¶ Si
deportatũ ab insula hostes ceꝑunt
redemptus is quib caib redit ĩ eã
ptus non fuiss deportatur igitur
s si in captiuo seruo talis p̃cessent
cã q̃ eius uł ad temptus uł ĩ ꝑpetuũ
libertatẽ impediret. nͨ redemptõne
ab hostib mutabit᷑ ueluti si ĩ fa
uiam legẽ eũ cõmisisse constit̃at.
uł ita uenierat ne manumͣd̾e̾t᷑. hẽbit

Expanded text:
tione inducta: ut cum posterior creditor priori satisfacit confirmandi eum seruum, ut apud nos esset, efficit, ab eo, qui tempore prior fuit, ut infirmiore dimittendus est.Si plurium seruus fuerat et omnium nomine ei qui redemit restitutum pretium erit, in communionem redibit: si unius tantum uel quorundam nec omnium, ad eum eosue qui soluerunt pertinebit, ita ut in portione sua pristinum ius optineant et in parte ceterorum ei qui redemit succedant. Si fideicommissa libertas debita captiuo fuerit, redemptus nondum eam petere poterit, nisi redemptori satisfecerit. Si deportatum ab insula hostes ceperunt, redemptus quibus casibus redit, in eam ptus non fuisset: deportabitur igitur. Sed si in captiuo seruo talis praecesserat causa, quae eius uel ad tempus uel in perpetuum libertatem impediret, nec redemptione ab hostibus mlegem Fauiam commisisse eum constit‹e›rat, uel ita uenierat ne manumitteretur: habebit
Abbreviated transcription (Latin):
non potuit. at is dequo q̃rit᷑ lege
nr̃a qmͣ constituo fecit ciuẽ roma¬
nũ dniũ hũit. et ab eo an possit li¬
bertatẽ assequi tractamꝰ quid enĩ
si nũꝙͣ ille p̾̃ciũ eius offerat. s nec
ꝯueniendi eius sit facultas lib̾ er̃
seruus qui nullo suo m̾ito pot̾it a
dñõ libertatẽ consequi ꝙ est ĩiqũ¬

Expanded text:
ritur lege nostra, quam constitutio fecit, ciuem Romanum dominum habuit, et an ab eo possit libertatem adsequi, tractamus. quid enim, si numquam ille pretium eius offerat? si nec conueniendi eius sit facultas? liber erit seruus, qui nullo merito suo poterit a domino libertatem consequi? quod est iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
si utic si ox re illiꝰ. aut ex oꝑis sui
q̃situm ẽ. ex alia aũ cã pardoͣ pecu¬
lio pot̃ dare. ita aũ condicioni beni¬
gne paruisse credaaus. ¶Si pig¬
nori seruus datas fu̾a̾t añ captiuĩ¬
tatem post dimissũ redemptorem
ĩ uet̾em obligõnẽ reu̾titur. ⁊ si cdi¬
tor obtułit ei qͥ redemit qnͣto redẽp̃¬
tus est ht̃ obligõnẽ.⁊ ĩ pͥorem debi

Expanded text:
t? utique, si ex re illius aut ex operis suis quaesitum est: ex alia autem causa parto peculio potest dare, ita ut condicioni benigne eum paruisse credamus.Si pignori seruus datus fuerat ante captiuitatem, post dimissum redemptorem in ueterem obligationem reuertitur, et si creditor obtulerit ei qui redemit, quanto redemptus
Abbreviated transcription (Latin):
ri dño faculta sit uideamus nã
occurrit ꝙ cõstituts̃ q̃ de redemptiᷤ
lata ẽ cũ redim̾tis seruũ facit. ⁊ ey
meũ ẽ usucapere me intelligi ñ po¬
test. Rursus cũ ꝯstitutio ñ detlorẽ
cãm redunentiũ. s si qud̃ meliorem
effefit ꝑuni ĩ bone fid̾i emptoris
uetustissimũ ⁊ iniciuũ ccͣ m̃tẽ cõsti¬

Expanded text:
eamus. nam occurrit, quod constitutio, quae de redemptis lata est, eum redimentis seruum facit, et quod meum iam usucapere me intellegi non potest. rursum cum constitutio non deteriorem causam redimentium, sed si quo meliorem effecerit, peremi ius bonae fidei emptoris uetustissimum et iniquum et contra mentem consti
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ infecte nulla ꝯstitutõe fi̾ possũt̃ iõ
eoꝵ q̃ usu capiebat ꝑ semet ip̃m possidẽt
⁊d postea captus ẽ int̾rumpitur usuca¬
pio qm̃ c̾tũ ẽ eũ possid̾e desisse eorũ u̾o
bat suq capiebat. uł si qͣz postea pecu¬
hiari noĩe cõphenduntur. Iuł. scribit

Expanded text:
ae infectae nulla constitutione fieri possunt. ideo eorum, quae usucapiebat per semet ipsum possidens qui postea captus est, interrumpitur usucapio, quia certum est eum possidere desisse. eorum vero, bat usuque capiebat, vel si qua postea peculiari nomine co
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃to cõfirmatõ codicilloꝵ. ⁊ is pꝰea
reu̾sus ẽ. ⁊ post liminionis suũ rece¬
pit hũanitatis rõm. ¶Congru¬
um est eos codicillos ita suũ effcm
hr̃e . qr ĩ medio nulla captiuitas ĩter¬
cessiss. cet̾a q̃ in iure sunt postea qmͣ¬
ĩ post limituo redit pro eo hñtur. ac
si nuĩqmͣ hostiũ potitus fuiss. ¶ Si
quis seruũ captũ ab hostib redeme¬
rit. ꝓtinus ẽ redimentis. qmͣ scien¬
tis alienũ fuisse. s oblato ei p̃tõ ꝙ
ded̾it pꝰ liminio redisse. aũ receptus
ẽẽ seruus creditur. ⁊ si ignorans ca
ptiuũ existimans uenditis ẽe redemit
an q̃ĩ usu cepisse uideatur .s. ne pꝰ¬

Expanded text:
confirmatio codicillorum, et is postea reuersus est et postliminio ius suum recepit, humanitatis rationi congruum est eos codicillos ita suum effectum habere, quasi in medio nulla captiuitas intercessisset.Cetera quae in iure sunt, posteaquam postliminio redit pro eo habentur, ac si numquam iste hostium potitus fuisset.Si quis seruum captum ab hostibus redemerit, protinus est redimentis, quamuis scientis alienum fuisse: sed oblato ei pretio quod dedit postliminio redisse aut recept‹us› esse seruus credetur.Et si iptivum, existimans vendentis esse redemit, an quasi usucepisse videatur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ puꝰ. niptiarũ utilitas exigebat.
s captiui uyor tam ⁊ si maxie̾ uelitꝰ
⁊ in domo eiꝰ sit non tñ in m᷑mo est.
¶Codicinus quos in temꝑe captiuita¬
tis rescripserit non c̾dunt᷑ iure subti¬
li confirmati testĩo ꝙ ĩ ciuitate fet̾at.
s nͨ fid̾i cõmissũ ex hiis peti potest. qr
non sĩt ab eo fcĩ qui testĩ fcõnẽ hũit¬

Expanded text:
nuptiarum utilitas exigebat. Sed captivi uxor, tametsi maxime velit et in domo eius sit, non tamen in matrimonio est. Codicilli, si quos in tempore captivitatis scripserit, non creduntur iure suptili confirmati testamento, quod in civitate fecerat. sed nec fideicommissum ex his peti potest, quia non sunt ab eo f
Abbreviated transcription (Latin):
dio tẽꝑe filiꝰ ꝙ̃ huĩt ĩ cap pot̾ate cap¬
tiuus ẽ uxorẽ duc̾e pͭ. qmͣuis cõsen¬
tire nuptiis pat̾ eius non poss. nã
utiq nec dissentire susceptꝰ ergo ne¬
pos ⁊ reu̾sus captiui pot̾ate iͣ est utꝰ
redient. suusq heres ei quodã mͦ ĩuito
cũ nupciis non consenrit. non mirũ¬

Expanded text:
dio tempore filius, quem habuit in potestate captiuus, uxorem ducere potest, quamuis consentire nuptiis pater eius non posset: nam utique nec dissentire. susceptus ergo nepos in reuersi captiui potestate ut a‹u›i erit suusque heres ei quodammodo inuito, cum nuptiis non conse‹n›serit. non miru
Abbreviated transcription (Latin):
Damp̃. ł Pat̾ instituto ĩ pub̾i filio
substitaat. et ab hostib captus ibi de¬
cessit. postea defuncto impub̾e legitti¬
mũ admͣti quibusdã uidebat᷑. n tabłas
sui mun̾is effectus fuiss ũm huic stũe
it iam tũc decessisse intlłr ex quo cap¬
tus est substitutõ suas uires neccĩo ten¬
¶Si mortuo pre capiatur ipubes in¬
stitutus uł exhr̃datus in ꝓmptu ẽ drẽ
legẽ corneliam de tabulis scd̾is nichil

Expanded text:
m Pater instituto impuberi filio substituerat et ab hostibus captus ibi decessit: postea defuncto impubere legitimum admitti quibusdam videbatur neque tabulas qui it, iam tunc decessisse intellegitur, ex quo captus est, substitutio suas uires necessario tenet.Si mortuo patre capiatur impubes institutus uel exheredatus, in promptu est dicere legem Cornelia
Abbreviated transcription (Latin):
aulz l. Non ut a pr̃e filius ita uxor
a marito iure pꝰ liminis recuꝑari mu¬
lier pot̾. s tũt cũ ⁊ uolu̾it mulier. et
ad huc alii post constitutũ tp̃s nupta
ñ ẽ. ꝙ si nolu̾it nulla cã ꝓbabili ĩt̃ue¬
niente penis desiderii tenebitur
si post liminio redierit filii iura ht̃
hr̃e enĩ eũ pest liminiũ nulla dubi¬
tano est post rescriptũ est imꝑatoris
ant̃. et diui prĩs eius ad iononiũ ter¬

Expanded text:
am Non ut a patre filius, ita uxor a marito iure postliminii recuperari potest, sed tunc, cum et voluerit mulier et adhuc alii post constitutum tempus nupta non est: quod si noluerit nulla causa probabili interveniente, poenis discidii tenebitur.si postliminio redierit, filii iura habet: habere enim eum postliminium nulla dubitatio est post rescriptum imperatoris Antonini et divi p
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł. Quod si filius ante moria¬
tur in ciuitate nicħ est ꝙ de secundis
tabulis tractari possit siue qm̃ uiuo
n̾so eo ex inde suis iuris uidet᷑ ñ fuis¬
se ex quo pat̾ hostiũ potitus ẽ. s si ã¬
bo ap̃ hostes sunt. ⁊ pnor pat̾ decesse¬
rat sufficit lex cornelia substituto nõ
alias qmͣ si apud hostes pr̃e defuncto
postea filius in ciuitate decessiss.
Ẽ m pace autẽ hiis qui bello capti e¬
rant de quib nicħ ĩ pactris erat com¬
pͣhensum ꝙ id̃o placuise seu. scrib. qr
spẽ reu̾tendi ciuib ĩ uirtute bellica
mag̃ qmͣ ĩ pace romani ẽẽ uoluerĩt.
Itẽ in pace qui ꝑuen̾int ad alt̾os si bel¬
lũ subito exarsiss eoꝵ serui efficum¬
tur ap̃ quos iam hostes suo fc̃o depre¬
henduntur quib ius post liminii ẽ
tam ĩ bello qmͣ in pace nisi fed̾e cautũ
fuenit. n etiam ius hiis post liminii.
¶Siquis capiatur ab hostib hii quͦs
us põtestate huit mincerto sunt u¬
put hostes ex quo captus est prẽ . f. re

Expanded text:
m.Quod si filius ante moriatur in ciuitate, nihil est quod de secundis tabulis tractari possit, siue quoniam  non reuerso eo exinde sui iuris uidetur fuisse, ex quo pater hostium potitus est.Sed si ambo apud hostes et prior pater decedat, sufficiat lex Cornelia substituto non alias, quam si apud hostes patre defuncto postea filius in ciuitate decessisset.est, in pace autem his, qui bello capti erant, de quibus nihil in pactis erat comprehensum. quod ideo placuisse Seruius scribit, quia spem reuertendi ciuibus in uirtute bellica magis quam in pace Romani esse uoluerunt, uerum in pace qui peruenerunt ad alteros, si bellum subito exarsisset, eorum serui efficiuntur, apud quos iam hostes suo facto deprehenduntur. quibus ius postliminii est tam in bello quam in pace, nisi foedere cautum fuerat, ne esset his ius postliminii. Si quis capiatur ab hostibus, hi, quos in potestate habuit, in incerto sunt, upud hostes, ex quo captus est, patre
Abbreviated transcription (Latin):
slmulet ꝑtus ueniss ꝙ si iam na¬
tum aput hostes ꝙ eo temꝑe quo
capiebaturꝰ ut̾o gerebat cũ mr̃e
redimatur̾ ab eodem uno p̃cio
nio reuersus multo mag̃ siͦ łsi
emptores utriusq exstitenꝰ uel
unius. s si suo quemq p̃cio rede¬
merit id offerri ꝓ singulis oꝑ¬
tebit redemptori ꝙ hostiuĩ pro quo eo
datũ est ut seperatim quoq post limi¬
nio reu̾ti possunt.

Expanded text:
simul et partus uenisset. quod si iam natum apud hostes, quod eo tempore quo capiebatur utero gerebat, cum matre redimatur ab eodem uno pretio: nio reuersus. multo magis, si diuersi emptores utriusque extiterint uel unius. sed si suo quemque pretio redemerit, id offerri pro singulis oportebit redemptori, quod hosti pro quoqu‹e› datum est, ut separatim quoque postliminio reuerti possint.
Abbreviated transcription (Latin):
sitam ute̾ dande sunt ab eo a quo a¬
ppellatũ ẽ ad eũ qui de applłone ꝯgꝰ¬
niturus est siuĩ pͥncipẽ. siue ꝙ̃ alũ
qͣs litfas dimissorias. siue apłos appe¬
llant. sensus aũ lat̾aꝵ talis ẽ appellas
Nam instanciam ropetendũ dimissorias
cõstitutõnes desid̾ant eqũ ẽ igit᷑ si ꝑ
eũ steterit qui debeat dare litt̾as qͥmi¬
nus d. ne hoc accipienti noceat. Nlicħ

Expanded text:
o appellatum est, ad eum, qui de appellatione cogniturus est, siue principem siue quem alium, quas litteras dimissorias siue apostolos appellant. Sensus autem litterarum talis est: appellassnam instantiam petentis dimissorias constitutiones desiderant. aequum est igitur, si per eum steterit, qui debebat dare litteras, quo minus det, ne hoc accipienti noceat. NI
Abbreviated transcription (Latin):
neue fructũ frum̃tũ ĩ usũ militũ
inannone subsidui cõtrabat᷑. neue scͥp¬
tus heres in possõnem ĩducat᷑. Itẽ
si ex ꝑpetuo edicto aliquid dec̾natur
id quominus fiat non ꝑmittit᷑ appel¬
lare. Itẽ quominus pignus uend̾e
liceat appłłari ñ pot᷑. De li belł. diip¬

Expanded text:
 usum militum, in annonae subsidia contrahatur, neue scriptus heres in possessionem inducatur. Item si ex perpetuo edicto aliquid decernatur, id quo minus fiat, non permittitur appellare. Item quo minus pignus uendere liceat, appellari non potest. DE LIBELLIS DIMIS
Abbreviated transcription (Latin):
Sone fidei emptor ñ dubie ꝑcipi¬
endo fructus.⁊̃ ex alienare suos ĩtm
ati sunit bone fid̾i emptoris fuĩt.
nec int̾est ea res qmͣ bona fide emi
longo tp̃r capi possit nec ne. ueluti
si pupilli sit aut ui possessa aut p̃siꝑ¬
di ccͣ legem repetandar̃ donata ab
eo ꝙ alienati sit bone fid̾i emptori
alienam ẽẽ qr ꝑseuerat ꝑlongum
faria. Puto u̾e̾ndũ ne non sit bone
fidei possõr qmͣuis capiat. hoc etũ
ad usucapionẽ. Illud ad fcm̃ ꝑtin̾e
ut siquis bona aut mala fide possi
currit. Nam eccͣio is qͥ ñ pot̾ capepe
pp̃ rei uiciũ fructus suos facit. ¶ Et
ouiũ fectis in fructu funt. ⁊ Ideo
ad bone sidĩ emptoreꝰ. ꝑtinent:
repte sint. ⁊ sane d̾m las suñ as aci¬

Expanded text:
onae fidei emptor non dubie percipiendo fructus etiam ex aliena re suos interim arati sunt, bonae fidei emptoris fiunt. nec interest, ea res, quam bolongo tempore capi possit nec ne, ueluti si pupilli sit aut ui possessa aut praesidi contra legem repetundarum donata ab eoque abalienata sit bonae fidei emptori.alienam esse, quia perseuerat per longum faciam.Pomponius uerendum, ne non sit bonae fidei possessor, quamuis capiat: hoc enim d est capionem, illud ad factum pertinere, ut quis bona aut mala fide possidcurrit, nam e contrario is, qui non potest capere propter rei uitium, fructus suos facit. Et ouium fetus in fructu sunt et ideo ad bonae fidei emptorem pertinent, reptae sint. et sane quin lac suum
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾iis coħ̾cendis caueatur sicͥde̾ usd¬
ua sit de cuiꝰ adult̾i̾o cauieturꝰ. ut ac¬
cusator lib̃m arbgͥum hãt adulte¬
rũ an adult̾am pͥns accusate ma¬
lit. si u̾o nupta sit ut p̾us adult̾i¬
um ꝑagat tut ᷑ muliere.

Expanded text:
ulteriis coercendis caueatur, si quidem uidua sit, de cuius adulterio agetur, ut accusator liberum arbitrium habeat, adulterum an adulteram prius accusare malit: si uero nupta sit, ut prius adulterum peragat, tunc muliere
Abbreviated transcription (Latin):
auł. E In listtania pasensibusis
⁊ mtenses iuris ytalici sunt idẽ iꝰ
ualemini. ⁊ lisichani hñt barãno p¬
nẽses qͦ ibidẽ ĩmunes sunt lugdo¬
ria et beritos inphenite iuris yt¬
halici sunt ex solum eaꝵ eiusde¬
a diuo seu̾. ⁊ antoninos facta sũt.
Duius seũ. ⁊ antonienses colomios

Expanded text:
us. In Lusitania Pacenses et Emer‹i›tenses iuris Italici sunt. idem ius Ualentini et Licitani habent: Barcinonenses quoque ibidem immunes sunt. Lugduria et Berytos in Phoenice iuris Italici sunt et solum earum. Eiusdea diuis Seuero et Antonino facta est. Diu
Abbreviated transcription (Latin):
tributũ is remisit capitis.S duuis
tus est similes is capitalenses esse
uidentur. In prouincia macedoni¬
a dirathetucas in asorenses phili¬
penses Idienses. stenenses turis p¬
talici sunt In prouincia asca duo
Inspisiosia eiusdem urris est coloma
antiosensium in affrica cartago
utice aleptis magna a diiro seu̾
⁊ anto. iuris ytalici fcẽ sunt:
De uboꝵ significatione.¬

Expanded text:
tributum his remisit capitis: sed diuus tus est. similes his Capitulenses esse uidentur.In prouincia Macedonia Dyrracheni, Cassa‹n›drenses, Philippenses, Dienses, Stobenses iuris Italici sunt.In prouincia Asia duae In Pisidia eiusdem iuris est colonia Antiochensium.In Africa Carthago, Utic‹a›, Leptis magna a diuis Seuero et Antonino iuris Italici factae sunt. DE UERBORUM SIGNIFICATIONE
Abbreviated transcription (Latin):
dem .l. Sicul eremito ł ex locã¬
to. uel cͣcͣtu ullo ailio debet᷑.s ⁊ si ex
delicto debeatur mͥ uidetut posse
creditoris loco accipi. Qd̾ si exppłai
debetur cã ante litis cõtestationẽ
recte diceturꝰ. c̾clitoris loco ñ esse.¬

Expanded text:
empto uel ex locato uel ex alio ullo debetur. sed et si ex delicto debeatur, mihi uidetur posse creditoris loco accipi. quod si ex populari causa, ante litis contestationem recte dicetur creditoris loco non esse
Abbreviated transcription (Latin):
aut qdͥdẽ in legato eodẽ mͦ dato
dicemꝰ diu̾sũ enĩ nulla rõne dicẽ.
Nam int̾ lib̾tetẽ ⁊ legatũ qnͣtum
ad hnͣc cãm in distat. Igitur nͨ sic
eẽ desierint lib̾ esto. qr nullũ casũ
utilem ht̃.

Expanded text:
dato dicemus? diuersum enim nulla ratione dicetur: nam inter libertatem et legatum, quantum ad hanc causam, nihil distat. igitur nec si‹esse desierit, liber esto', quia nullum casum utilem h
Abbreviated transcription (Latin):
puc ⁊ si offerente statittibo pet¬
etiniam tutori in frandẽ pupini
accipere nolit ñ alo iubtatre ang¬
conting̾e. ꝙͣ si seruus fraude carcat ca¬
dentẜ ⁊ in curatore dicenda. Itẽ q̃sitũ ẽ
rõnẽ argenti rẽd̾e uissus in cx̃ modum
in telligendũ sit nͥ condiciomi paruis¬
set. Idẽ an si q̃dam uasa sine culpa eus¬

Expanded text:
ue et si offerente statulibero pecuniam tutor in fraudem pupilli accipere nolit, non aliter lcontingere, quam si seruus fraude careat. eademque et de curatore dicenda. item quaesitum est, rationem argenti reddere iussus in quem modum intellegendus sit condicioni paruisse
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ qr manifesta uoluntaa tes tao to
Post annos indistincte ldo ee
palias post biẽniũ ub erit. Idꝙ et
fauor ubtatis engit ⁊ uba patisitur
nͥsi aliud sensi sse prẽm e maontestur¬

Expanded text:
uia manifesta uoluntas testantis ePost annos indistincte liber esse iussus post biennium liber erit: idque et fauor libertatis exigit, et uerba p‹a›tiuntur: nisi si aliud
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ redd̾e sit ꝑatus. alt̾ non sit. an
alt̾ ꝑ alt̾m impediatur ⁊ rectissi¬
me ait. siquide seꝑatĩ rõnes gesse
ruisse nisi utͥusq reliqͣ exsolu̾it
ĩ reliquis acciꝑe debemus. ut ⁊ ip̃a
uolumina rõnũ reddant᷑. s ⁊ si an¬
cilla cũ filiis lib̾a ẽe iussasit ⁊ si¬

Expanded text:
ter reddere sit paratus, alter non sit, an alter per alterum impediatur: et rectissime ait, si quidem separatim rationes gesserruisse, nisi utriusque reliqua exsoluerit. in reliquis accipere debemus, ut et ipsa uolumina rationum reddantur.Sed et si ancilla cum filiis libera esse iussa sit,
Abbreviated transcription (Latin):
nas aliam sñam testatoris fuisse
tunc enĩ pro cõdcõne erĩt ħ u̾ba
accipienda. cõdconẽ aũ ñ facere
argum̃to ẽẽ edc̃m p̃toris qͦ ita ca¬
uetur uent̾rẽ cũ lib̾is ĩ possõnẽ
eẽ iubebo placet em̃ ⁊ si nulli de¬

Expanded text:
nas aliam sententiam testatoris fuisse: tunc enim pro condicione erunt haec uerba accipienda. condicionem autem non facere argumento est et edictum praetoris, quo ita cauetur 'uentrem cum liberis in possessionem esse iubebo': placet enim, etsi nulli
Abbreviated transcription (Latin):
l. xxu dig̃. remitti ei condicõnẽ iur̃¬
Nita fu̾it serus duob lib̾tas
data si insulam edificnu̾nt. ł si statu¬
am posu̾int diuidi ħ ꝯdcõ ñ pot̾it so¬
lũmͦ illam hẽbit dubitatõnẽ an alt̃o
faciente sat̾tcm̃ uolũtati uideat᷑. Io
ad lib̾tatẽ ꝑueniat ꝙ mag̃ ẽ nisi a¬
liud exp̃sserit testator faciendotm̃
sibi condcõnẽ impleu̾it alt̾i ñ est
qͥn ĩmo extingr᷑ ei condicõ. Nõ enĩ
ampliꝰ parere condictioĩ pͭ. cũ semel
expleta sit idẽ q̃ri potꝰ. et si fabris
duob. ł pictorib si membrũ dep¬
iuxissent uł si fabricassent nauem
ꝙ asscriptũ sit. naꝰ uolũtatis er̃ q̃o
num. alt̾ alt̾ius fcĩ cõdcõnẽ iuuxĩt¬

Expanded text:
um remitti ei condicionem iurisita fuerit seruis duobus libertas data, si insulam aedificauerint uel si statuam posuerint, diuidi haec condicio non poterit. solummodo illud habebit dubitationem, an altero faciente satisfactum uoluntati uideatur ideoque ad libertatem perueniat: quod magis est, nisi aliud expressit testator. faciendo tamen sibi condicionem impleuit, alteri non: quin immo extinguitur ei condicio: nec enim amplius parere condicioni potest, cum semel expleta sit.Idem quaeri potest et si fabris duobus uel pictoribus, si membrum depi‹n›xissent uel si fabricassent nauem, quid adscriptum sit: nam uoluntatis erit quaestio, num alteri alterius facti condi‹c›ionem iunx
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ estimatõ eiꝰ fisco infert᷑. Nam
⁊ nauẽ in eadem ꝓuĩcia in qua qͥs
admĩstrat edificare ꝓhibetur.
¶Fiscus semꝑ ht̃ ius pignoris. qͥ
com̃pensationẽ opponit fisco intꝰ
duos menses debitũ sibi docere d.
¶Ut debitorib fisci ꝙ fiscus deb
compenset᷑ sepe constitutũ ẽ. exoe¬
pta cã tributoria et stipendioꝵ
Item p̃cio rei a fisco empte. ⁊ qͦ
ex cã annonaria debetu ⁊̃ rea¬
ta constitutꝰ bona sua admĩstra¬
re pot̃. ei ꝙ qui debitor recte bo¬
na fide soluit actores qͥ aliquod
officiũ gerunt in bonis q̃ dutͣ¬
hunt ꝓcuratores uenũdare in¬
consultis pͥncipib ꝓhibentur. ⁊
si ueneant. uenditõ nullas uireᷤᷤ
habebit. Seruus tesaris si iussu
ꝓcuratoris adiit hr̃ditatẽ cesari
uolenti acquirit/ ¶Si multi
fisco fraudem fet̾int nd̃ ut ĩ actio¬
ne furti singłi ĩ solidũ. s om̃s simł
qͣdrupli penam ꝓ uirili portioe

Expanded text:
tur et aestimatio eius fisco infertur: nam tur et aestimatio eius fisco infertur: nam et nauem in eadem prouincia, in qua quis administrat, aedificare prohibetur. Fiscus semper habet ius pignoris. Qui compensationem opponit fisco, intra duos menses debitum sibi docere debet. Ut debitoribus fisci quod fiscus debet compensetur, saepe constitutum est: excepta causa tributoria et stipendiorum, item pretio rei a fisco emptae et quod ex causa annonaria debetur. In reatu constitutus bona sua administrare potest, eique debitor recte bona fide soluit. Actores, qui aliquod officium gerunt, in bonis quae distrahunt procuratores uenundare inconsultis principibus prohibentur, et, si ueneant, uenditio nullas uires habebit. Seruus Caesaris si iussu procuratoris adiit hereditatem, Caesari uolenti adquirit. Si multi fisco fraudem fecerint, non ut in actione furti singuli solidum, sed omnes semel quadrupli poenam pro uirili portione
Abbreviated transcription (Latin):
od̾ .ł. Eos qui ab hostibus
capiuntur ur ab hostib deducũt᷑
iure pꝰ liminii reu̾ti antiqͥtus pla¬
cuit. ¶ An qui hostib deditꝰ
reu̾sus nec a nobis receptus curꝰ
aũ in bello aũ ĩ pace. In bello cũ hii
qui nob̾ hostes sunt alic̃ ex nr̃is
ceꝑunt. ⁊ int̾ p̾sidia sua ꝑduxe.¬
runt. Nam si ĩ eodẽ bello ureu̾¬
añcꝙͣ in p̃sicdia ꝑducantur hos¬
tiũ man cuiꝰ tunc ã reu̾sus ĩ¬
telligitur. aut ad amicos nr̃os
ꝑueniat aut int̾ p̃sidia nra ẽẽ
cepit in pace quocẜ post tuni¬
niũ datũ est nã sicũ gente aliqͣ¬
stitutus eẽt Ut filius post mortem
eius qui pater dicebatur suppoĩtus
declaratus est. ¶ Qui aliquid sciẽs
in fraudem fisci iuscepit non solũ
rem ĩ qmͣ fraudis minist̾iuĩ suscep̃.
s alt̾m tiñ restituere cogr᷑. ¶ Ꝙ
a p̃side sea ꝓcuratorẽ ur quolibet
alio in ea ꝓuincia in qua admĩsttͣ
licet ꝑ suppoĩtam ꝑsonam cõꝑatũ
est infirmato contraitu uendicã¬

Expanded text:
 Eos, qui ab hostibus capiuntur vel hostibus deduntur, iure postliminii reverti antiquitus placuit. an qui hostibus deditus reversus nec a nobis receptus civisaut in bello aut in pace. In bello, cum hi, qui nobis hostes sunt, aliquem ex nostris ceperunt et intra praesidia sua perduxerunt: nam si eodem bello is reveantequam in praesidia perducatur hostium, manet civis. tunc autem reversus intellegitur, si aut ad amicos nostros perveniat aut intra praesidia nostra esse coepit. In pace quoque postliminium datum est: nam si cum gente aliqmortem eius, qui pater dicebatur, suppositus declaratus est. Qui aliquid sciens in fraudem fisci suscepit, non solum rem, in qua fraudis ministerium suscepit, sed alterum tantum restituere cogitur. Quod a praeside seu procuratore uel quolibet alio in ea prouincia, in qua administrat, licet per suppositam personam comparatum est, infirmato contractu uindica
Abbreviated transcription (Latin):
alteriꝰ solutio totã obligatõnẽ ĩt̾uit
nec alt̾m peti pot̾ uticꝵ qtͣ diu utr̃¬
cy est. ¶ Accessio uõ in obligõnem
tio hoiẽ soluto ticio. ¶ Si ita sti¬
pulatꝰ sim si fundũ noñ dederis.¬
.s. dare spondes sola .c. in scipulatõe
sunt in ex solutõne fundus. s si na¬
uem fieri scipulatus sum. ⁊ si non
feceris .s. uidendum utrũ due st ip¬
ulationes sint. pura ⁊ condicõnał̾
⁊ existens seq̃ns condicõ ñ tollat
pͥorem. an uero transferat in se
⁊ q̃i nouatio pͥoris fiat ꝙ magis
u̾m est.

Expanded text:
alterius solutio totam obligationem interemit alterius solutio totam obligationem interemit nec alter peti potest, utique quamdiu utrumque est.Accessio uero in obligatione tio homine soluto Titio.Si ita stipulatus sim: 'si fundum non dederiscentum dare spondes?' sola centum in stipulatione sunt, in exsolutione fundus. Sed si nauem fieri stipulatus sum et, si non feceris, centum, uidendum, utrum duae stipulatioet existens sequentis condicio non tollat priorem? an uero transferat in se et quasi nouatio prioris fiat? quod magis uerum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt aut . N. dies in hiis est an cõ¬
dicio. aut modus. aut accessio. cͥca¬
¶ Cura diem duplex inspectio. nã
ulł ex die incipit obligatio. aut
confertur̾ in diem ¶ Ex die ue¬
luti kalend̾ matiis dare spondes
cuiꝰ natura hec est ut ante diem
non exigatur. ad diem aũ usc ad
ad tempus obligõnẽ constitui
tum. nam cꝑ alicui deberi ceꝑint᷑
certis modis desinit deberi. p lane
post tempus stipulator uł pacti cõ¬
uenti uł doli mali exceptõe subino¬
ueri poterit. sic ⁊ in tradendo siq̃s
dixĩt se solũ sine sr̃ficie tradere
nicħ ꝓficit si quominꝰ ⁊ suꝑfici¬
es transeat q̃ natura solo cohet̃.¬
Condicio uero efficaxꝰ ẽ q̃ in con¬
stituenda obligõne inseritur. ñq̃
post ꝑfectam eam ponit᷑. ueluti cẽ¬
tum dare spondes nͥ nauis ex asia ue¬
nerit. s hoc casu existente condicõe
locus ent exceptõni pacti cõuenti
uł doli mali. ¶ Modus obligõnis ẽ
cũ stipulamut .x. aut hominẽ. nam

Expanded text:
sunt: aut enim dies in ‹i›is est aut condicio aut modus aut accessio.Circa diem duplex inspectio est: nam uel ex die incipit obligatio aut confertur in diem. ex die ueluti 'kalendis Martiis dare spondes?' cuius natura haec est, ut ante diem non exigatur. ad diem autem 'usquad tempus obligationem constitui tum: nam quod alicui deberi coepit, certis modis desin‹i›t deber‹i›. plane post tempus stipulator uel pacti conuenti uel doli mali exceptione summoueri poterit. sic et in tradendo si quis dixerit se solum sine superficie tradere, nihil proficit, quo minus et superficies transeat, quae natura solo cohaeretCondicio uero efficax est, quae in constituenda obligatione inseritur, non quae post perfectam eam ponitur, ueluti 'centum dare spondes, nisi nauis ex Asia uenerit?' sed hoc casu existente condicione locus erit exceptioni pacti conuenti uel doli mali.Modus obligationis est, cum stipulamur decem aut hominem: nam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntade ueluti is res cui locata est.
ob rem sua culpa subreptã. ñ ht̃ fur¬
sit eius. non ht̃ furti actionẽ. set
pet is qui fideiussit ꝓ colono.
Inpħ. ł. Si ad dum̃ ignorantẽ
ꝑueniret res furtiua uł ui possessa
non uidetur in pot̾atẽ diũ reũsa.
Id̾oq nec si post talẽ dm̃ possõnẽ
bona fide ementi uenierit usuca
lĩmã pignoris ñ debiti cõpetit. s
ibi debitor ipe subtraxisset pignꝰ
ccͣ ꝓbaturꝰ ut ĩ sũmã pecunie debi¬
fe.tusunaꝵ eius furti cõueniatur.

Expanded text:
t ueluti is cui res locata est. ob rem sua culpa subreptam non habet fursit eius, non habet furti actionem: sed nec is, qui fideiussit pro colono.num Si ad dominum ignorantem perveniret res furtiva vel vi possessa, non videatur in potestatem domini reversa, ideo nec si post talem domini possessionem bona fide ementi venierit, usucasummam pignoris, non debiti competit. sed ubi debitor ipse subtraxisset pignus, contra probatur, ut in summam pecuniae debitae et usurarum eius furti conveniretur.
Abbreviated transcription (Latin):
auł. R. Fullo ⁊ sarcinator duesti¬
menta polienda. ł sarcienda uestim̃¬
da acceꝑit. si forte is utaturꝰ ex cõ¬
tractione eoꝵ furtũ fecisse uidet᷑.
qr non in eam cãm ab eo uident᷑
accepta. ¶Frugibus ex fundo sur¬
reptis tam colonus ꝙͣ dñs furti
age̾ possut̃ qr utusq int̾eso rem
ꝑsequi. ¶ Qui ancillã ñ mẽt̾ce̾
libidinis cã subripuit. furti acci¬
one tenebitur. ⁊ si supp̾sserit pe¬
na lege fauie cohercetur ¶ Qui
tabulas cautiones siȩ ue surripu¬
erit. ĩ ad scriptã sũmã. furti acci¬
one tenebitur. nͨ refert calncel¬
late. nec ne sint.qd ex hus debi¬
Uputabat mortusi qui unius erat ꝓ
herede res aꝑꝑ̾bend̾it eũ furtũ ñ facẽ
Ei cũ quio noĩe furti actũ est. ⁊ si ĩ¬
ui noiẽ de alia re adu̾sus eu̾ agatur
non dandã exceptionẽ furti una fcĩ¬

Expanded text:
ur. Fullo et sarcinator, qui polienda uel sarcienda uestimenta accepit, si forte his utatur, ex contrectatione eorum furtum fecisse uidetur, quia non in eam causam ab eo uidentur accepta. Frugibus ex fundo subreptis tam colonus quam dominus furti agere possunt, quia utriusque interest rem persequi. Qui ancillam non meretricem libidinis causa subripuit, furti actione tenebitur, et si suppressit, poena legis Fabiae coercetur. Qui tabulas cautionesue subripuit, in adscriptam summam furti actione tenebitur: nec interest, cancellatae nec ne sint, quia ex hputabat mortuum, qui uiuus erat, pro herede res adprehenderit, eum furtum non facere. Ei, cum quo suo nomine furti actum est, si serui nomine de alia re aduersus eum agatur, non dandam exceptionem furti una f
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Neruo alieno lib̾tas
non consentiente dnõ data est ua¬
tere ex auc  ͤ uiris non pot̾. qmͣuis
postea manumissor dño heres exsti¬
tit. Nam licet eiꝰ iure ignatõnis
qͥ manumiserit heres exstitit non
id̾o aditõnẽ hereditatis libertatis. dño¬
datio confirmarur.
ũrorem ducturꝰ est. ꝙ si alt̾ manu¬
miserit mm̾ii cã. alt̾ eam uxorem
ducat non erit ub̾a adeo ut neci
intraa sex quidẽ m̃ses eam repu¬
diatam. postea manumisser uxorẽ
dixerit ubam eam fieri iuł . R̾.
post manumissiones nullis alus in¬
nũ eius manu ͤ non pot̾.¬

Expanded text:
.Si seruo alieno libertas non consentiente domino data est, ualere ex auctoritate iuris non potest, quamuis postea manumissor domino heres extit, nam licet eius iure cognationis qui manumisit heres extitit, non ideo aditione hereditatis libertatis datio confirmatur. uxorem ducturus est. quod si alter manumiserit matrimonii causa, alter eam uxorem ducat, non erit libera, adeo ut nec si intra sex quidem menses eam repudiatam postea manumissor uxorem duxerit, liberam eam fieri Iulianus rpost manumissionem nullis aliis invum eius manumittere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ait si liber homo bona fide serusens
issu eiꝰ cui seruit hr̃clitatẽ adiss he̾¬
dem illũ ficri. nec int̾t̾e quid senserit
s quid fecerit labõ cͣ. Si ex necc̃ta¬
te id feciss ꝙ si ita ut ⁊ ip̃e uellet

Expanded text:
liber homo bona fide seruiens iussu eius cui seruiet hereditatem adisset, heredem ipsum fieri nec interesse quid senserit, sed quid fecerit. Labeo contra, si ex necessitate id fecisset: quod si ita, ut et ipse uellet
Abbreviated transcription (Latin):
Ienuleiꝰ .R. De riuis reficien¬
dis ita int̾cdicitur ut ñ q̾ratur
an aqmͣ ducere actori licẽt. non
tis riuus omĩs usus aque aufere¬
turꝰ. ⁊ om̃s siti uetarentur.⁊ sane
aque ꝑuenire nisi refectõ riuo nõ
pot̾. at non refecto itin̾e difficul¬
tas tñ eundi agendiꝙ fieret
q̃ temꝑib estiuis leuior esset.
te quo deagitur hoc anno aqua
nec ui. nec clam nec p̃cario ab illo
usus es. quomsnꝰ ita ea utaris. uim
fieri ueto de lacu puteo. Itẽ piscina
int̾tlicam. ¶ Hoc int̾dictũ p̃ponit᷑
ei qui fontana aqua uti ꝓhrͣ. Ser
acĩ ita int̾cltã seꝑatim redduntur
beatur uti aqua hoc est sũ hauri¬
re ꝓhibeatur. sũ ⁊̃ petus ad aqmͣ
appͥellere. ⁊ eadem sunt hic dicen

Expanded text:
um. De riuis reficiendis ita interdicetur, ut non quaeratur, an aquam ducere actori liceret: nontis riuis omnis usus aquae aufer‹r›etur et homines siti necarentur. et sane aqua peruenire nisi refecto riuo non potest: at non refecto itinere difficultas tantum eundi agendique fieret, quae temporibus aestiuis leuior esset. te, quo de agitur, hoc anno aqu‹a› nec ui nec clam nec precario ab illo usus es, quo minus ita utaris, uim fieri ueto. de lacu puteo piscina item interdicam'. hoc interdictum proponitur ei, qui fontana aqua uti prohibeturaquae, ita interdicta separatim redduntur. prohibeatur aqua, hoc est siue haurire prohibeatur siue etiam pecus ad aquam appellere. Et eadem sunt hic dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ced̾e. quib nulla specialis pena res¬
criptis pͥncipalib ĩ posita est. ⁊c̾co
cã ꝯgnita libm erit arbit̾ũ sta¬
tuendi ei qͥ ꝯgnoscit. Siłi mͦ. ⁊ sac¬
cularii erũt ꝑuniendi It effracto¬
res. s enĩ diuus mart̃. effractorẽ
equitẽ romanũ qͥ effracto ꝑfora¬
toq pariete pecuniã abfułat¬
qͥnq̃nnio abstin̾e iussit ꝓuĩcia

Expanded text:
cedere. quibus nulla specialis poena rescedere. quibus nulla specialis poena rescriptis principalibus inposita est: idcirco causa cognita liberum erit arbitrium statuendi ei qui cognoscit. Simili modo et sacculari et res. sed enim divus Marcus effractorem equitem Romanum, qui effracto perforatoque pariete pecuniam abstquennio abstinere iussit provincia
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Eos ap̃ quos affines . ł
soluendos n seũe ad mod̾. puniendos
non enĩ par eoꝵ ẽ delictũ. ⁊ eoꝵ qͥ nicħ
ad se ꝑtinentes latrones recipiunt.
nẽ audiendi st̃. ⁊ cã ꝯgnita punien¬
.i in balneariis funb. S si telo se
fures defendunt.ẜ efft̾atores. ł cet̾iᷤ
issimiles. nec quẽqmͣ ꝑcusserunt me¬
talli pena. ł honestiores religionis¬
pena afficiendi erunt.
Dauł .ł. Miles qͥ in furto balnea¬
Ttoreo app̃hensus ignominia muti
debeti. De effractorib ⁊ expilatoribꝰ. s
eilaserũt sumendũ suppliciũ. diui
frẽs emilio tironi rescripsert̃. Sa¬
cere cruꝑunt. sũ effractis foribus
sũ ꝯspiratõne cũ ceteris qͥ in eadẽ
custodia erũt capite priniendos ꝙ
si ꝑ negligentiã custodũ. euasers̃
leuius puniendos. ¶Expilato¬
res qͥ sunt atrociores fures. hoc ẽ.¬
ꝓpetuũ. uel temꝑarium dari solẽt
Honestiores aũ ordine ad tp̃s mo¬
lieri. ł fines prẽ a prĩa iuberi ex¬

Expanded text:
um. Eos, apud quos adfinis uel soluendos neque seuere admodum puniendos: non enim par est eorum delictum et eorum, qui nihil ad se pertinentes latrones recipiunt. nem audiendi sunt et causa cognita punienet in balneariis furibus. sed si telo se fures defendunt uel effra‹c›tores uel ceteri his similes nec qu‹em›quam percusserunt, metalli poena uel honestiores ‹re›legationis adficiendi erunt.militum Miles, qui in furto balneario adprehensus est, ignominia mitti debet. XVIII DE EFFRACTORIBVS ET EXPILATORIBVS Vlpevaserunt, sumendum supplicium divi fratres Aemilio Tironi rescripserunt. Sacere eruperunt sive effractis foribus sive conspiratione cum ceteris, qui in eadem custodia erant, capite puniendos: quod si per neglegentiam custodum euaserunt, leuius puniendos. Expilatores, qui sunt atrociores fures hoc enperpetuum uel temporarium dari solent, honestiores autem ordine ad tempus moueri uel fines patriae iuberi ex
Abbreviated transcription (Latin):
auł.R. ¶umis trib modis dicit᷑
remittatur. uacationẽ militie
mun̾is q prãt. Uñ ĩmunitatem
appellari. Tertio officiũ. irñ inunera
militaria. ⁊ quosdam milites mu¬
nificos. uocans gͥ municiꝑẽ dici. ꝙ eqͦ
munera ciuslia capiat.

Expanded text:
um. 'Munus' tribus modis dicitur: remittatur, uacationem militiae munerisque praestat inde immunitatem appellari. tertio officium, unde munera militaria et quosdam milites munificos uocari: igitur municipes dici, quod munera ciuilia capiant.
Abbreviated transcription (Latin):
dici ẽẽ hoc ⁊ iulianus. et est ueriꝰ¬
ꝙ qͥntus mutiꝰ ait. ꝑtis applłone
remłindiuiso sigͥficari¶Nam qd̾
ꝓ diuiso nr̃m sit id non ꝑte̾. set
totũ ẽẽ. Seruius non ĩ ele̾ganter

Expanded text:
esse. hoc et Iulianus, et est uerius.Quintus Mucius ait partis appellatione rem pro indiuiso significari: nam quod pro diuiso nostrum sit, id non partem, sed totum esse.Seruius non ineleganter
Abbreviated transcription (Latin):
g̾r̃. aliud ue quod̾ sine scriptura
in notam aliquoꝵ ꝓduxerit It
qui emendũ uendendũꝙ curaue¬
rit. et ei qͥ iudicasset. siue lib̾ siũ
matione iudicis p̾ciũ cõstituitᷤ
seruo forsitan ⁊ libortate p̃s¬
anda. quid .ti. si puͣ utilitas¬
ex hoc emergat.

Expanded text:
 aliudue quid sine scriptura in notam aliquorum produxerit: item qui emendum uendendumue curauerit.Et ei, qui indicasset, siue liber siue matione iudicis pr‹aem›ium constituitur, seruo forsitan et libertate praestanda. quid enim si publicaex hoc emergit
Abbreviated transcription (Latin):
affectui subiectaͥ sũt. Et si for¬
te cadaueri defũcti sit iniuria
cui heredes bonoꝵ ue possõres
extitimus iniuriarũ noĩe nr̃o
iuria. idemq erit. et si fama ciꝰ
cusꝰ heredes extinmꝰ lacescatur.
¶usc adeo aut̃ iniuria q̃ fit
cõpetit iniuriarũ actõ. filii uͦ¬
uero noĩe non cõpetit. qr nul¬
ia miuria est que ĩuolentem
fiat. ¶ Quocienl aũ fum̾ testa¬
toris uł cadaui fit iniuria siqͥ¬
dẽ post aditam he̾ditatẽ fiat.
Dicendũ est heredi quodã mͦ far¬
tam. semꝑ onĩ heredis int̾est᷑
defũc̃ti existimatõnẽ purgare
qiuociens aũ ante ad itamhere¬
ditutẽ. magis hereditati. et sic
toris ante aditam hereditatem
decentũ est ad quiri hereditati
actionem dubiũ non eẽ. Idẽq
putat. et si añ aditã hr̃oitatẽ
seruo hereditario iniuria ft̃a

Expanded text:
 nostrae uel affectui subiecti sint. Et si forte cadaueri defuncti fit iniuria, cui heredes bonorumue possessores exstitimus, iniuriarum nostro iuria. idemque et si fama eius, cui heredes exstitimus, lacessatur. Vsque adeo autem iniuria, quae fit competit iniuriarum actio, filii vero nomine non competit, quia nulla iniuria est, quae in volentem fiat. Quotiens autem funeri testatoris vel cadaveri fit iniuria, si quidem post aditam hereditatem fiat, dicendutam semper enim heredis interest defuncti existimationem purgare: quotiens autem ante aditam hereditatem, magis hereditati, et sic toris ante aditam hereditatem detentum est, adquiri hereditati actiones du bium non esse. idemque putat et si ante aditam hereditatem seruo hereditario ini
Abbreviated transcription (Latin):
non fecisse. Itaq pati in iuriã
quis ⁊̃ si non sentiat potꝰ fa¬
cere nemo nisi scit qui se ĩiu¬
nam fac̾e̾ ⁊̃ sinie sciat cui faci¬
at. quare sicls ꝑ iocũ ꝑcutiat
aut dũ certat iniuriaꝵ Aite¬
cecid̾it du putat seruũ suum
in ea cã est ne iniuriaꝵ tene̾¬

Expanded text:
non uideri.Itaque pati quis iniuriam, non uideri.Itaque pati quis iniuriam, etiamsi non sentiat, potest, facere nemo, nisi qui scit se iniuriam facere, etiamsi nesciat cui faciat.Quare si quis per iocum percutiat aut dum certat, iniuriarum non tececiderit, dum putat seruum suum, in ea causa est, ne iniuriarum tene
Abbreviated transcription (Latin):
siquis scruũ hẽditariũ tesõ
manumissũ añ aditã he̾dita¬
dem u̾b̾auerit in suriarũ hr̃dẽ
agere posse. at si post aditam
hereditatẽ u̾beratus sit. seli
se liberum. siue ignorat. ip̃n
agere posse. ¶ Siue autẽ sci
quis filiũ meũ ẽẽ.ł uxorẽ me¬
am. siue ĩgnoraiĩt hr̃e mõ no
mine actionẽ nerac̃. scripsit.¬
Idem ait ex una iniuria int̾dũ
trib oriri iniuriaꝵ actionem.
t ulliꝰ actionẽ ꝑ aliũ cõsumi
ut puta uxori mee filie .ẜ. in
iuria facta ẽ. et michi et pri
eius. et ip̃i iniuriaꝵ actõ ma¬
piet competere
a facta sit uxor ñ agit. qui¬
a defendi uxores auiris. ñ uiro
ab uxorib equũ est.
eds iniuriãꝵ pati possunt. ⁊
facere posse. Sane sũt quidã
qui facẽ non possũt. ut puta
furiosus.⁊ inpubes qui dob
capax non est. Namq hii pa¬
tuniuriam solent non fac̾e
cũ enĩ iniuria ex affectu fa¬
tientis consistat. cõsequens
erit dicore hos sũ pulsent
seu conuiciũ ditẽt iniuriã uidi

Expanded text:
si quis seruum hereditarium testamento manumissum ante aditam hereditatem uerberauerit, iniuriarum heredem agere posse: at si post aditam hereditatem uerberatus sit, siue scit se liberum siue ignorat, ipsum agere posse.Siue autem sciat quis filium meum esse uel uxorem meam, siue ignorauerit, habere me meo nomine actionem Neratius scripsit.Idem ait Neratius ex una iniuria interdum tribus oriri iniuriarum actionem neque ullius actionem per alium consumi. ut puta uxori meae filiae familias iniuria facta est: et mihi et patri eius et ipsi iniuriarum actio incipiet competere.a facta sit, uxor non agit, quia defendi uxores a uiris, non uiros ab uxoribus aequum est.qui iniuriam pati possunt, et facere posse.Sane sunt quidam, qui facere non possunt, ut puta furiosus et inpubes, qui doli capax non est: namque hi pati iniuriam solent, non facere. cum enim iniuria ex affectu facientis consistat, consequens erit dicere hos, siue pulsent siue conuicium dic‹a›nt, iniuriam fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
cliꝰ ꝑtinẽtẽ scripserit cõposu̾it
ediderit. dolo ue.m. fecerit. qͦ
quid eoꝵ fieret. ⁊̃ si in alt̾ius no¬
mine edid̾it̃ uł sũ noĩe uti de ea
re age̾ licet.⁊ si cõdẽp̾natus sitꝰ
crui id fecerit̾. intestabił. ex lege
ẽẽ iubetur. eadẽ pena ex sena

Expanded text:
cuius pertinentem scripserit composuerit cuius pertinentem scripserit composuerit ediderit doloue malo fecerit, quo quid eorum fieret, etiamsi alterius nomine ediderit uel sine nomine, uti de ea re agere liceret et, si condemnatus sit qui id fecit, intestabilis ex lege esse iubetur.Eadem poena e
Abbreviated transcription (Latin):
tñ in fundũ alienũ qͥ dño co¬
lobatur introitũ sit. lab̃. ne¬
gat ẽẽ actionẽ dño fundi sege
cormelia qͥ ñ possit u̾biq domi¬
ciliũ hr̃e hoc ẽ per om̃s uillas su¬
licet ibi quis domiciliũ non hãt.
ita fui̾t. cormeliam locũ hre. tm̃
igitur ad ĩmitoria uł stabula ñ
ꝑtinebit. Cetm̃ ad eos ꝑtinebit
qui hĩtant ñ monenti cã licet¬
et ibi domiciliũ nõ hãnt. ¶ Iud̾
quetitur an pat̾ filio. ẜ inuiriã
passo ex lege cormelia iniuriaꝵ
age̾ posset. et placuit non posse.
eq ea res inter om̃s constat. S
patri quidem p̃toria ũuriarum
actio competit. filio uero legis
cormelie. ¶In lege cormelia fi
Nam nec alias agẽtẽ filiũ iniuri¬
de rato cõpellendũ. Iuł. scrib̾¬
¶Hac lege ꝑmͣtit᷑ auctort iusiu¬
riandũ deferre ut reus iuretꝰ ĩ¬
iuriam se non fecisse. S sabinꝰ
in accessorio ⁊̃ p̃tores in exemplũ
legis secuturos ait. et ita res se ht̃.¬
¶Si quis librũ ad infamiam ali¬

Expanded text:
alienum, qui domino colebatur, introitum sit, Labeo negat esse actionem domino fundi ex lege Cornelia, quia non possit ubique domicilium habere, hoc est per omnes uillas sulicet ibi quis domicilium non habeat. pita fuerit, Corneliam locum habere. tantum igitur ad meritoria uel stabula non pertinebit: ceterum ad hos pertinebit, qui inhabitant non momenti causa, licet ibi domicilium non habeant.Illud quaeritur, an pater filio familias iniuriam passo ex lege Cornelia iniuriarum agere possit: et placuit non posse deque ea re inter omnes constat. sed patri quidem praetoria iniuriarum actio competit, filio uero legis Corneliae. In lege Cornelia fil habiturum: nam nec alias agentem filium iniuride rato compellendum Iulianus scribit.Hac lege permittitur actori ius iurandum deferre, ut reus iuret iniuriam se non fecisse. sed Sabinus in adsessorio etiam praetores exemplum legis secuturos ait: et ita res se habet.Si quis librum ad infamiam ali
Abbreviated transcription (Latin):
rem possidet. ¶In ꝑsond̾ accio ẽ
qua cũ eo agimus qui obligatus
est nob̾ ad faciendũ aliꝙͥ uł dandũ
⁊ semꝑ adu̾sus eũdẽ locũ ht̃. Accio¬
quedam in fcm̃ sunt. ¶ Ex ccͣtu
actio est quociens quis sui lucri cã
cũ alio ccͣhit. ueluti emendo. uendẽ¬
do locando cõducendo ⁊ cet̾is similib.
¶Ex fcõ accõ est qͦtiens ex eo tem̾
quis incipit ꝙ ip̾e admisit. ueluti¬
si furtum uł iniuriam cõmisit uł
dampnũ dedit. In foꝙ accõ dicitur
qualis ẽ exempli gr̃a accõ q̃ dat᷑ pa
trono adu̾sus lib̾tũ a quo ccͣ edutũ
p̃toris in ius uocatus ẽ. ¶Om̃t
aũ acciones aut ciuiles dñr aũ
post litem inchoatam ⁊̃ ad bẽdes tũ¬

Expanded text:
rem possidet. in personam actio est, qua cum eo agimus, qui obligatus est nobis ad faciendum aliquid uel dandum: et semper aduersus eundem locum habet.Actioquaedam in factum sunt. ex contractu actio est, quotiens quis sui lucri causa cum aliquo contrahit, ueluti emendo uendendo locando conducendo et ceteris similibus. ex facto actio est, quotiens ex eo teneri quis incipit, quod ipse admisit, ueluti furtum uel iniuriam commisit uel damnum dedit. in factum actio dicitur, qualis est exempli gratrono aduersus libertum, a quo contra edictum praetoris in ius uocatus est.Omnes autem actiones aut ciuiles dicuntur post litem inchoatam et ad heredes tra
Abbreviated transcription (Latin):
tur filiũ non excusat. Pat̾ tñ bien¬
niuacatõnẽ uendicare pot̾it. qr ꝑ
filiũ legationem fuctus uidetͤ.
fũctus ẽ intͣ temꝑa uacationis p̃ti¬
nita non oꝑtere compelli rurlln
ne functis biennii uacatio cõcedr̃
nec interest utrum leg̾o in urbe
an in ꝓuincia ag̾entib nob̾ man¬

Expanded text:
tur, non excusat: pater tamen bientur, non excusat: pater tamen biennii vacationem vindicare poterit, quia per filium legationfunctus est, intra tempora uacationis praefinita non oportere compelli rursum ne functis biennii uacatio conceditur: nec interest, utrum legatio in urbe an in prouincia agentibus nobis man
Abbreviated transcription (Latin):
gi. ¶Si accusatio alicius .p. ĩsti¬
tuta sit. ñ ẽ compellendus accusa¬
tor ad eũ legõnẽ suscipere qͥ se a¬
micũ. uł domesticũ dic̃ eius qͥ accu¬
sator. et .i. diui frẽs emilio furio
rescrip. ¶ legati uicarios ñ alioᷤᷤ
dare possũt nisi filios suos. ¶Or¬
dirie unusquisq mun̾e legõnis
fungi cogitur. et ñ alio est cõ¬
pellendus mun̾e legõnis fungi
qmͣ si priores qui curiam lecti st̃
fũcti sunt. Set si legeto de pͥma¬
tibus uiris desideret ꝑsonas. et
qui ordinem uocantur in ferlo¬
res sint. non obseruandũ ordi¬
nera diuus adrianus addaxame¬
tuos rescrip. ¶Precipitur autẽ
edicto diui uaspasiani oĩb ciui¬
tatib. ne plures quat̾nos lega
quo legatus creatus est. ñ ex qͣ
romam uenit. Set si non ꝯstat
legatus sid an non rome p̾tor
de hoc gnoscit :
qui sumptũ ht̃ recte obseruatur ĩ
stipendiis legõnũ qui solo mĩsr̾io
tionis officiũ suscepit ea res filium
quominus ordine suo legatus ꝓficisca¬

Expanded text:
ione fungi. Si accusatio alicuius publice instituta sit, non est compellendus accusator ad eum legationem suscipere, qui se amicum uel domesticum dicit eius, qui accusatur: et ita diui fratres Aemilio Rufo rescripserunt. Legati uicarios dare non ali‹o›s possunt nisi filios suos. Ordine unusquisque munere legationis fungi cogitur: et non alias compellendus est munere legquam si priores, qui in curiam lecti sunt, functi sint. sed si legatio de primoribus viris desideret personas et qui ordine vocantur inferres sint, non esse obseruandum ordinem diuus Hadrianus ad Clazomenios rescripsit. Praecipitur autem edicto diui Uespasiani omnibus ciuitatibus, ne plures quam ternos legatquo legatus creatus est, non ex quo Romam uenit. Sed si non constat, legatus sit an non, Romae praetor de hoc cognoscit. 7 qui sumptum habent, recte observatur: in impendiis legationum, quae solo ministerio tionis officium suscepit. ea res filium, quo minus ordine suo legatus proficisca
Abbreviated transcription (Latin):
publicam cũ legatus est ꝑalium
a pͥncipe qui postulari potest ¶U¬
trum qui deseruit legationẽ. an ex
necc̃ia cã moram passus sit ordini
patrie sue ꝓbare debet. ¶Cessõni
tinꝰ legati ei qui minus ut oꝑtet
qbiit non nocet. ¶ Hris qui non¬

Expanded text:
 legatus est, per alium a principe quid postulare potest. Vtrum quis deseruerit legationem an ex necessaria causa moram passus sit, ordini patriae suae probare debet. Cessatio unius legati ei, qui munus ut oportet obiit, non nocet. Idem ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
donauit ⁊ quid̾ ĩ solid̾. ñ in id q̃ fa¬
ce̾ pot̾ ꝯdempnatur idq custodit᷑.¬
⁊ si delegante eo qͥ donõnẽ erat ac.¬
cepturus c̾ditori eius donator ꝓmise¬
rit ⁊ enĩ hoc caũ c̾ditor si iñ negori¬
um gerit.

Expanded text:
donauit, et quidem in solidum, non in id quod facere potest condemnatur. idque custoditur et si delegante eo, qui donationem erat accepturus, creditori eius donator promiserit: et hoc enim casu creditor suum negotium gerit.
Abbreviated transcription (Latin):
motũ qui falsũ instrumentũ cog¬
non incidit eadem rõne plebeum
ob eandẽ cam̃ exilio temꝑario pu¬
nitũ deturionem post redditum
recte creari

Expanded text:
motum, qui falsum instrumentum cognon incidit. eadem ratione plebeium ob eandem causam exilio temporario punitum decurionem post reditum recte creari