comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In faustꝰ ille annus ⁊ omĩb
bonis exosus usq hocdie ꝑma¬
net. tam ꝓpter apostasiam
regũ anglorũ qua se fidei
sacramentis exuerant. qmͣ
gis tirannidem. Unde cunctis
placint regum temꝑa cõpu¬
tantib: ut ablata de medio
annus sequentis regis io est os¬
ualdi uiri d̾o dilecti regno assig¬
naretur. Quo post occisionem̃
fr̃is canfridi suꝑuemiente cum
paruo exercitu s fide xp̃i muni¬
to. infandus britonũ duxcum
unmensis illis copiis quibus
nichil resistere posse iactabat.
dens exburna idest ruusdemsi
tur autẽ usq hodie & in magna
ueneratione habet᷑ locus ille:
ubi uenturus ad hanc pugnam
osuuald signũ sc̃e crucis erexit.
ac flexis genib dñm de p̾catus
est: ut intanta rerũ necefsitate
suis cultorib celesti succurre¬
ret auxilio. Deniq fertur. qr
facta citato oꝑe eruce. ac fo
uea p̾ꝑata in qua statui deb̾et:
ip̃e fide feruens hanc arripuerit.
ac fouee imposuerit: atq utraꝙ

Expanded text:
Infaustus ille annus et omnibus Infaustus ille annus et omnibus bonis exosus usque hodie permanet, tam propter apostasiam regum Anglorum qua se fidei sacramentis exuerant, quamgis tyrannidem. Unde cunctis placuit regum tempora computantibus, ut ablata de medio annus sequentis regis, id est, Osualdi, viri Deo dilecti, regno adsignaretur: quo, post occisionem fratris Eanfridi, superveniente cum parvo exercitu, sed fide Christi munito, infandus Brittonum dux cum immensis illis copiis quibus nihil resistere posse jactabat, Denisesburna, id est, Ritur autem usque hodie et in magna veneratione habetur locus ille, ubi venturus ad hanc pugnam Oswaldus, signum sanctae crucis erexit, ac flexis genibus Deum deprecatus est, ut in tanta rerum necessitate suis cultoribus coelesti succurreret auxilio. Denique fertur quia facta citato opere cruce, ac fovea praeparata, in qua statui deberet, ipse fide fervens hanc arripuerit, ac foveae imposuerit, atque utraque
Abbreviated transcription (Latin):
cia ille generis ꝓͦsapiã
pͥmordia regͣm habue¬
rat : filiꝰ patrui eiꝰ elfrici uoca¬
bulo osric. qui ad predicationẽ
gens nordanhybrorum antiqͥ¬
tus diuisa erat. sus cepit canfrid¬
cia generis ⁊ regni originem
quo renauit aeduinms. filii
prefati regis edil fricli qͥ ante
illũ regnauerat: cũ magna
nobilium uiuentute apd̾ scot¬
tos siue pictos exulabant. ibiq
ad doctrinam scottorũ cateera¬
ti.⁊ baptismatis sunt gr̃a
recreati. Qui ut mortuo rege
niinco patriam sunt redire
accepit. Qui uterq rex ut ter
rem regni infulas sortitꝰ est:
sordib polluendum ⁊ ꝑden¬
dũ restituit. Hec mora: utrũq
temerarie obsedisset: erum¬
pens subito cũ suis omib im¬
paratũ cũ toto exercitu de le¬
uit. De in cũ anno integro
ꝓuincias nordanhymbrorum
non ut rex uictor pofsideret.
seo quasi cirannꝰ seiens disꝑ¬
deret. ac tragica cele dilacera¬
ret: tandẽ eanfridũ cum xii.¬
entem sunili sorte clãnauit.

Expanded text:
cia ille generis prosapiam et primordia regni habuerat, filius patrui ejus Aelfrici, vocabulo Osric, qui ad praedicationemgens Nordanhymbrorum antiquitus divisa erat, suscepit ficia generis et regni originem quo regnavit Aeduini, filii praefati regis Aedilfridi qui ante illum regnaverat, cum magna nobilium juventute apud Scottos sive Pictos exulabant, ibique ad doctrinam Scottorum catechizati et baptismatis sunt gratia recreati. Qui ut mortuo rege inimico, patriam sunt redire . Qui uterque rex ut terreni regni insulas sortitus est,sordibus polluendum perdendumque restituit. Nec mora, utrumquetemerarie obsedisset, erumpens subito cum suis omnibus imparatum cum suo exercitu delevit. Dein cum anno integro provincias Nordanhymbrorum non ut rex victor possideret sed quasi tyrannus saeviens disperderet, ac tragica caede dilaceraret, tandem Eanfridum ientem simili sorte damnavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenire inprelium. Ino nolente
terio eruentes duxerunt incerta¬
men. sꝑantes mimis ammos mili¬
tum trepidare: minus presente
duce quondam strenuissimo et
eximio posse fugam meditari.
Seo ip̃e ꝓfessionis sue ñ inmemor.
dũ opimo uallatus ẽẽt exercitu
ñ nisi uirgam tantũ habere in
manu uoluit: occisusq ẽ una
cũ rege eegrice. & cunctus eorum
insistentibus paganis cesus siue
disꝑsus est exercitus. Successor
atq optime genitor sobolis: de¬

Expanded text:
venire in praelium. Illo nolente venire in praelium. Illo nolente terio eruentes duxerunt in certamen, sperantes minus animos militum trepidare, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, nonnisi virgam tantum habere in manu voluit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insistentibus paganis, caesus sive dispersus exercitus. Successor atque optimae genitor sobolis
Abbreviated transcription (Latin):
is temꝑibus ¶bat.¬
regno orientaliũ anglorũ post
corpuualdũ reualdi successorẽ.
sigberet frater cus prefuit: homobonꝰ
ac religiosus: quidudum ingallia dũ
imunicitias reduaidi fugiens exularet.
iauachrũ baptisimi ꝑcepit. Sed patri¬
am reuersus ubi regno potitus ẽ:
mox ea que ingalliis bene disposita
iudit. imitari cupiens: instituit sco¬
lam inqua pueri ltteris erudirentur.
iuuante se ep̃o felice quem de cantia
accepat: eisq pedagogos ac magistros
uxta morem cantuariorũ prebente.
Tantum rexille celestis regniama¬
tor factus est: ut ad ultimum relic
partem eiusdem regnitenebat.
in tiaret monasteriũ qđ sibi fecerat:
atq accepta tonsura ꝓ eterno ma¬
gis regno militare curaret. Quod
dum multo temꝑe faceret: conti¬
git gentem merciorũ rege pen-¬
da ducente ad uersus orientales
anglos in bellum ꝓcedere. Quid ũ
se inferiores inbello hostib cõspi¬
cerent: rogauerunt si gberctũ ad¬
confirmancdum militem secum

Expanded text:
is temporibus regno Orientalium Anglorum post Earpualdum Redualdi successorem Sigberct frater ejus praefuit, homo bonus ac religiosus: qui dudum in Gallia dum inimicitias Redualdi fugiens exularet, lavacrum baptismi percepit, et patriam reversus, ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri literis erudirentur: juvante se episcopo Felice quem de Cantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator factus est, ut ad ultimum relictpartem ejusdem regni tenebat, intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura pro aeterno magis regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum adconfirmandum militem secum
Abbreviated transcription (Latin):
It idem ep̃e ceddla locũ
monasterii construendi ab
oiluuaido rege accrpiems:
orationib ⁊ ieuiniis año con¬
secrauerit ⁊ de obitu ipsrus.
occiso rege penda fidẽ xp̃i
susceꝑit. ⁊ osuinu ꝓadepta
uictoria possessiones ⁊ terri¬
toria ad construenda deo¬
monasteria dełit. xxiii¬

Expanded text:
Ut idem episcopus Cedd locum monasterii construendi ab Oidilvaldo rege accipiens, orationibus ac jejuniis Domino consecraverit; et de obitu ipsius.occiso rege Penda, fidem Christi susceperit: et Osuiu, pro adepta victoria, possessiones et territoria ad construenda monasteria dederit. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ineadem rohfi cruitate cõstru¬
xit. Incinꝰ locũ honorus archi¬
ep̃s ordinaint ythamar: oruin¬
dum quidẽ de gente cantuario¬
rũ. s uita ⁊ eruditione ante¬
cessorib suis aequandum.
abuit autẽ osum
pͥmis regni sui temꝑib
consortẽ regis dignitatis
uecabulo osimmũ de stirpe re¬
gis aeduumi. hoc est filiũ osrici
deqͦ supra reculimꝰ. inrũ exinuie
pietatis ⁊ religionis. qͥ ꝓuincie
ma rerũ ominiũ affluentia.
et ip̃e amabilis omnib p̾fuit.
lone id ẽ bericiorũ ꝓuintiam
regebat habere pace̾m potuit.
qͥnpotiꝰ in grauescentib causis
dissensionũ miserrima hunc
cede ꝑemit. Si quidẽ cõgrega¬
to contra inuicem exercitu. cũ
inderet se osumꝰ cũ ilo qͥ plures
habebat auxiliarios ñ posse
belo confligere: ratꝰ : utiluis
tunc dimissa intentione bellandi.
seruare se ad temꝑa meliora. Remi¬
sit gͦ exercitũ quem congregauerat.
ac singulos domũ redire precepit.
contra solsticialem oceasum

Expanded text:
dem Hrofi civitate construxit. In cujus locum Honorius archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium Osrici, de quo supra retulimus, virum eximiae pietatis et religionis: qui ma omnium rerum affluentia, et ipse amabilis omnibus praefuiilone, id est Berniciorum provinciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliarios, non posse bello confligere, ratus est, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare se ad tempora meliora. Remisit ergo exercitum quem congregaverat, ac singulos domum redire praecepit,passuum contra solstitialem occasum
Abbreviated transcription (Latin):
Hec gͥ dilectionẽ tuam p̾dicto fratͥ
necesse est dicere. ut ip̃e inp̾senti
ilit positus ꝑpendat. qualit̾ om̃ia
dispensare debeat. Deus te ĩ columẽ
custodiat dilectissime fili.
Uo in tẽpore misit eciam
augustino epłam: super
miracłis quẽ ꝑ eũ fc̃a ẽe cognou̾at.
In qua eũ ne ꝑ illoꝵ copiam ꝑiculũ
elationis incurreret: his u̾bis hor¬
tatur. Scio frat̾ kĩne quia omi¬
potens deus ꝑ cdilectionem tuã ĩ gen¬
te qͣm eligi uoluit: magna miracu¬
la ostendit. Unde necesse est: ut cle
eodem dono celesti & ti mendo gau¬
deas. & gauiendo ꝑtimescas. Gaude¬
asuidelicet: quia angloꝵ anime ꝑ
ateriora miracula ad interiorem
gram ꝑtrahuntur. Pertimescas uͦ:
ue inter signa que fiunt infirmꝰ
animꝰ in sui presũptione se eleuet.
inde per inanem głam intꝰ cadat.
Meminisse etem̃ debemꝰ qͥa discipłi
cũ gaudio ap̾dicatione redeuntes.
dũ celesti magistro dicerent. dñe ĩ

Expanded text:
Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri necesse est dicere, ut ipse in praesenti illic positus perpendat qualiter omnia debeat dispensare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime fili.uo in tempore misit etiam Augustino epistolam super miraculis quae per eum facta esse cognoverat, in qua eum, ne per illorum copiam periculum elationis incurreret, his verbis hortatur: « Scio, frater carissime, quia omnipotens Deus per dilectionem tuam in gentem quam eligi voluit, magna miracula ostendit: unde necesse est ut de eodem dono caelesti et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas. Gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur: pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt, infirmus animus in sui praesumptione se elevet, et utollitur, inde per inanem gloriam intus cadat. Meminisse etenim debemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum caelesti Magistro dicerent: Domine, in
Abbreviated transcription (Latin):
que ex fanis cõmutate sunt de ra¬
mis arboꝵ faciant. & religiosis con¬
iuiuiis sollẽnitatẽ celebrent. nec di¬
bolo iã animalia immolent. sedi
laudẽ dei ĩ esu suo animalia oci¬
dant. & clonatori omniũ de Cacis¬
te sua gr̃as referant. ut clũ eis alioꝰ
Ora gaudia consentire faciliꝰ uale¬
ant. Nã cluris mentibus simulo
ab scidere impossibile ẽẽ ñ dubũ¬
est: quia & is qui sũmũ locũ ascẽd̾e
nititur. gradib uel passib nõ autẽ
saltib eleuatur. Sic ĩ ifrłitico po¬
pulo in egipto dñs se qͥdẽ innotuit.
s tñ eis sacrificioꝵ usus que cliabo¬
lo solebãt erhiberi. in cultu ꝓprio
reseriauit. ut eis in suo sacrificio
animalia ĩ molare p̾ciꝑet. quatinꝰ
cor mutantes aliud de sacͥfitio amit¬
terent. aliud retinerent. Ut & su ip¬
sa eent aĩalia que offerre cõsueu̾ant.
uerũꝵ tamen deo hec & ñ ydolis ĩ¬
molãtes. la sacrificia ip̃a nõ eẽnt.

Expanded text:
quae ex fanis commutatae sunt, de raquae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum faciant, et religiosis conviviis solemnitatem celebrent. Nec diabolo jam animalia immolent, sed ad laudem Dei in esu suo animalia occidant: et donatori omnium de satietate sua gratias referant, ut dum eis aliqua ora gaudia consentire facilius valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscidere, impossibile esse non dubiuest, quia et is qui summum locum ascendere nititur, gradibus vel passibus non autem saltibus elevatur. Sic Israelitico populo in Aegypto Dominus se quidem innotuit; sed tamen eis sacrificiorum usus quae diabolo solebat exhibere, in cultu proprio reservavit, ut eis in suo sacrificio animalia immolare praeciperet; quatenus cor mutantes, aliud de sacrificio amitterent, aliud retinerent: ut etsi ipsa essent animalia quae offerre consueverant, vero tamen Deo haec et non idolis imolantes, jam sacrificia ipsa non essent.
Abbreviated transcription (Latin):
scribens. Dilectissimo filio mellito
abbati: Gregoriꝰ seruus seruorũ dei.
Post discessũ congregationis nr̃e
que tecũ ẽ ualde sumus iuspensi
redditi. qͥa nichil de ꝓspitate itine
ris uri audisse nol cõtigit. Cũ gͦ d̃s
causa angloꝵ cogitans tractaui ai¬
delicet qͥa fana ydoloꝵ destru
ineadem gente minime debeant
s ip̃a que in eis sunt ycdola clesti¬
antur. aqua benecdita fiat. quei
eisclẽ fanis asꝑgatur. altaria cõst¬
antur. & reliquie ponantur. Quua
si fana eadẽ bene cõstructa sũt: i¬
cessae est ut a tultu clemonũ ĩ obsen
ueri dei cdebeant cõmutari. Ut lĩ
gens ip̃a eadẽ fana sua ñ uicdet di¬
strui. de corde errorẽ deponat. & d̾i
uerũ cognoscens ac adorans. acl lor
que consueuit familiariꝰ concure
Et qͥa boues solent in sacͥficio clen¬
nũ multos occidere. debet eis ecu
hac cle re aliqua solennitas ĩ murt
ut die cledicationis uel nataliculi
tabernatula sibi cirta easdẽ eccłnl¬

Expanded text:
scribens: « Dilectissimo filio Mellito scribens: « Dilectissimo filio Mellito abbati Gregorius servus servorum Dei. « Post discessum congregationis nostrae quae tecum est, valde sumus suspensi redditi, quia nihil de prosperitate vestri itineris audisse nos contigit. Cum ergo Deus causa Anglorum cogitans tractavi, videlicet quia fana idolorum destrui in eadem gente minime debeant, sed ipsa quae in eis sunt idola destruantur. Aqua benedicta fiat, in eisdem fanis aspergatur, altaria construantur, reliquiae ponantur, quia si fana eadem bene constructa sunt, necesse est ut a cultu daemonum in obsequium veri Dei debeant commutari, ut dum gens ipsa eadem fana non videt destrui, de corde errorem deponat, et, Deum verum cognoscens ac adorans, ad loca quae consuevit familiarius concurrat. Et quia boves solent in sacrificio daemonum multos occidere, debet his etiam hac de re aliqua solemnitas immutari, ut die dedicationis vel natalitiis taberna
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ. que tñ tue frat̾nitatis dispo¬
sitioni subiacere uolumꝰ. Post obitũ
uero tuum ita ep̃is quos ordina¬
uerit presit: ut laincloniensis ep̃i
nullo modo ditioni subiaceat.Sit
uͦ int̾ lundoniȩ & eborace ciuitatis
ep̃os inposterũ honoris ista distinc¬
tio: ut ip̃e pͥor habeatur qͥ pꝰ fuerit
orlinatus. Cõmuni autẽ consilio
recte sentiant. & ea que senserint
nõ sibimet distrepando ꝑficiant. Tu
a uͦ frnitas nõ solũ eos ep̃os qͦs ordina¬
ce ep̃m fuerint orclinati. sed eciã om̃s
britãnie sacerdotes habeat dño d̾o
ex lingua & uita tue scitatis & recte
creclendi & bene uiuencdi formam
ꝑcipiant: atq officium suum fide
ac morib exequentes. ad celestia cũ
dñs uoluerit regna ꝑtingant. Ds̃
te incolumẽ custocliat reu̾entissime
beuntibus
autẽ prefatis legatariis. mi¬
sit post eos beatꝰ pat̾ gregori¬
uis litteras memoratu dignas. ĩ qͥb
nr̃e gentis inuigilau̾it ostendit. ita

Expanded text:
nimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere. Post obitum vero tuum ita episcopis quos ordinaverit praesit, ut Londoniensis episcopi nullo modo ditioni subjaceat. Sit vero inter Londoniae et Eboracae civitatis episcopos in posterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus. Communi autem consilio, recta sentiant, et ea quae senserint non sibimet discrepando perficiant. Tua vero fraternitas non solum eos epcae episcopum fuerint ordinati; sed etiam omnes Britanniae sacerdotes habeat, Deoex lingua et vita tuae sanctitatis et recte credendi et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes, ad coelestia, cum Dominus voluerit, regna pertingant. Deus te incolumen custodiat, reverentissimebeuntibus autem praefatis legatariis, misit post eos beatus Pater Gregorius litteras memoratu dignas DCI, innostrae gentis invigilaverit, ostendit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
slicut in scͥptura sc̃a ex u̾bis dñ oĩpo¬
tentis agnoscimꝰ. p̃sentis mũdi ĩa ter¬
minꝰ iuxta ẽ: & sc̃oꝵ regnũ uenturũ
est qͦd nullo unqm poterit fine t̾ mi¬
nari. Appropinqͣnte autẽ eodẽ mũdi
termino: multa ĩminent que antea
nõ fuerũt. Uidelicet ĩmutationes ae
nr̃is cdieb uentura sunt: sed pꝰ nr̃osdi¬
es om̃ia subseqnt᷑. Uos itaq siqͣ exhis
euenire ĩ terra ur̃a cognoscitis. nullo
hec signa de fine seculi p̾mittuntur.
ut de aĩab nr̃is cdebeamꝰ ẽẽ solliciti. S̾
mortis hora suspecti. & uenturo iudici
in bonis actib inueniam ẽẽ p̾parati.
hec nũc głose fili paucis locutus sum
ut cũ xp̃rana fides in regno ur̃o excͤ¬
uerit: nr̃a qͦq apud uos locutio laci¬
or extrescat. & tanto plus loqͥ libeat:
quarto le in mente nr̃a gaudia dͤ gen¬
tis ur̃e ꝑfecta cõu̾sione multiplicant.
Parua autẽ exenra tnͣsmisi. q̃ nobis
parua nõ erũt: cũ a uobis ex beati pe¬

Expanded text:
sicut in Scriptura sacra ex verbis Domini omnipotentis agnoscimus, praesentis mundi jam terminus juxta est, et sanctorum regnum venturum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Adpropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent quae antea non fuerunt: videlicet immutationes aernostris diebus ventura sunt, sed post nostros dies omnia subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra vestra cognoscitis, nullo idcirco haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse soliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Pe
Abbreviated transcription (Latin):
t augustinus ubi in regiaci¬
uitate sedem episcopalẽ ut p̾¬
diximus accepit: recuꝑauit in ea
regio fultꝰ adminiculo eccł̃iam. qͣm
inibi antiquo romanoꝵ fidelium¬
xp̃i sacrauit. atq ibidẽ sui habitati¬
onẽ statuit. & cunctis successorib suis.
fecit & monasteriũ ñ longe ab ipsa
& pauli a fundamentis construxit:
ac diu̾sis donis ditauit. in qua ip¬

Expanded text:
t Augustinus, ubi in regia civitate sedem episcopalem, ut praediximus, accepit, recuperavit in ea, regio fultus adminiculo, Ecclesiam quam inibi antiquo  Al., antiquorumCVIII, atque ibidem sibi habitationem statuit, et cunctis successoribus suis. Fecit autem et monasterium non longe ab ipsa  Pauli a fundamentis construxit, ac diversis donis ditavit  A
Abbreviated transcription (Latin):
pora possent. Quam tñ eccl̃am ñ ip̃e
augustinꝰ: sed successor eiꝰ laurentiꝰ
consecrauit. Primꝰ autẽ eiꝰdẽ mo¬
nasterii abbas petrꝰ p̾sbit̾ fuit. qui
incolis loci ignobili tͣcłitꝰ sepulture.
Sed om̃ips d̾s ut qualis meriti uir
fuerit demonstraret. om̃i nocte supͣ
sepulchrũ eiꝰ lux celestis apparuit :
donec animadu̾tentes uicini qͥ uide¬
bant. scm fuisse uirũ qͥ ibi sepultꝰ
eẽt: & inuestigantes unde uel quis
esset. abstulerũt corpꝰ eiꝰ. & ĩ bononia
ciuitate iuxta honorem tanto ui¬
ro congruũ in eccła posuert.¬

Expanded text:
men ecclesiam non ipse Augustinus, sed successor ejus Laurentius consecravit. Primus autem ejusdem monasterii abbas Petrus presbyter fuit, qui incelis loci ignobili traditus sepulturae: sed omnipotens Deus ut qualis meriti vir fuerit demonstraret, omni nocte supra sepulcrum ejus lux caelestis apparuit, donec animadvertentes vicini, qui videbant sanctum fuisse virum qui ibi esset sepultus, et investigantes unde vel quis esset, abstulerunt corpus, et in Bononia civitate juxta honorem tanto viro congruum in ecclesia posuer
Abbreviated transcription (Latin):
hymbroꝵ p̾fuit rex fortissimꝰ
& głe cupidissimꝰ edilfrid. qͥ plus õĩb
angloꝵ pͥmatib gentẽ uastabat bri¬
tonũ. ita ut sauli qͦndã regi israheli¬
tice gentis cõparandus uideret᷑. excep¬
to dũtarat hoc qͦd diuine erat religi¬
onis ignarꝰ. Nemo enĩ ĩ tribunis. ne¬
mo ĩ regib plures eoꝵ terras ext̾mĩa¬
tis uel subiugatis inligenis. aut tri¬
butarias genti angloꝵ aut habita¬
biles fecit. Cui merito poterat illud
lupus rapax. mane comedet predã:
& uesꝑe diuicdet spolia. Unde motꝰ
niam inhabitant: uenit cõtra eum
cũ ĩ menso ac forti exercitu. s cũ pau¬
berrimo qͥ degsastan id ÷ degsa lapis
om̃i illo qu̾e clucebat exercitu ꝑẽptꝰ
est. Quod iudelicet bellũ eclilfrid an¬
no ab incarnatione dñi sextentesimo
tercio: regni autẽ sui qͦd uginti ꝙ qͣ¬
tuor annis tenuit. anno undecimo
ꝑfecit. Porro anno focatis: qͥ tũ ro¬
mani regni apicem tenebat pͥmo.

Expanded text:
ex fortissimus et gloriae cupidissimus Aedilfrid, qui plus omnibus Anglorum primatibus gentem vastavit Brittonum; ita ut Sauli quondam regi Israeliticae gentis comparandus videretur, excepto dumtaxat hoc, quod divinae erat religionis ignarus. Nemo enim in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras, exterminatis vel subjugatis indigenis, aut tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat illud lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia. Unde motusniam inhabitant, venit contra eum cum inmenso ac forti exercitu; sed cum pauberrimo qui dicitur Degsastan, id est, Degsa lapis,omni illo quem ipse ducebat exercitu peremptus est. Quod videlicet bellum Aedilfrid anno ab Incarnatione Domini sexcentesimo tertio, regni autem sui, quod viginti et quatuor annis tenuit, anno undecimo, perfecit: porro Focatis anno, qui tum Romani regni apicem tenebat, primo.
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ electi om̃s miracula faciunt: s
tñ eoꝵ noĩa omniũ in celo tenentur
ascͥpta. Ueritatis enim cdiscipłis esse
gaudium nõ clebet: nisi de eo bono
quod cõmune cũ om̃ib habent. & ĩ
quo finẽ leticie non hñt. Restat ita
exteriꝰ facis. seꝑ te interiꝰ subtiliꝰ udiceᷤ.
ac subtiliter intelligas. & temet ip̃m
quis lis. & qͣnta sit in eadẽ gente gr̃a
ꝓ cuiꝰ conu̾sione eciam faciendorum
signoꝵ cdona ꝑcepisti. Et siqͣndo te
creatori nr̃o seu ꝑ linguam siue ꝑ oꝑa
remi nisceris deliquisse. semꝑ hec ad
memoriam reuoces. ut sur gente cor¬
dis głam memoria reatꝰ premat. Et
qͥcquid de faciendis signis acceꝑis uł
accepisti: hec ñ tibi sed illis deputes

Expanded text:
nes electi miracula faciunt, sed tamen eorum nomina in coelo tenentur ascripta. Veritatis enim discipulis esse gaudium non debet, nisi de eo bono, quod commune cum omnibus habent, et in quo finem laetitiae non habent. Restat itaqexterius facis, semper te interius subtiliter judices, ac subtiliter intelligas et temetipsum qui sis, et quanta sit in eadem gente gratia, pro cujus conversione etiam faciendorum signorum dona percepisti. Et si quando te Creatori nostro seu per linguam, sive per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat. Et quidquid de faciendis signis acceperis vel accepisti, 1111 haec non tibi, sed illis deputes
Abbreviated transcription (Latin):
sa que aed cultum erant ac ministe¬
riũ eccłie necessaria. uasa uidelicet
satra & uestimenta altariũ. ornam̃¬
ta quoq eccł̃iaꝵ & saterdotalia uel
clericalia indumenta. sc̃oꝵ eciã apło¬
rũ ac martirũ reliqͥas. nec ñ ꝙ codi¬
cesplutimos. Misit eciã litteras in
quibus significat se ei palliũ direr¬
risse: simul & insinuat qͣliter ep̃os
in britãnia cõstituere debuisset. Qua
litt̾aꝵ iste est textus.

Expanded text:
rsa quae ad cultum erant ac ministersa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta quoque ecclesiarum, et sacerdotalia vel clericalia indumenta, sanctorum etiam apostolorum ac martyrum reliquias, nec non et Codices plurimos. Misit etiam literas in quibus significat se ei pallium direxisse, simul et insinuat qualiter episcopos in Brittania constituere debuisset; quarum litterarum iste
Abbreviated transcription (Latin):
si cõmunem frẽm augustinũ ep̃m
ad uos uenire contigerit. ita illũ
dilectio ur̃a sicut decet affectuose
cdulcit̾q suscipiat. ut & ip̃m conso¬
lationis sue bono refoueat. & alios¬
quoq qualit̾ fr̾na karitas colenda
sit doceat. Et qm̃ sepiꝰ euenit. ut hi
qui lõge st positi priꝰ ab aliis que st̃
emencdanda cognoscãt. si quas fortas¬
se frat̾nitati ur̃e sacertlotũ uel alio¬
rũ culpas intulerit: una cũ eo residẽ¬
tes subtili cuncta inuestigatione ꝑqͥ¬
rite. & ita uos in ea que dm offendt᷑
ac ad iracundiam ꝓuocant. clistͥctos
& sollicitos exbibete. ut ad aliorum
emendationẽ & uinclicta culpabilẽ
feriat. & inocentẽ falsa opinio non
affligat. Deus te incolumẽ custodiat
reuerentissime frater.
augustino ep̃o qͥa suggesse¬
rat ei multã qͥdẽ sibi messem ẽẽ sed
oꝑarios paucos. milit cũ p̾fatil le¬
gatariis luis plures cooꝑatores ac
pui erant mellitꝰ. iustus. paulinꝰ¬
ꝙ rufinianꝰ. ac ꝑ eos gn̾alit̾ uniu̾¬

Expanded text:
si communem fratrem Augustinum episcopum ad vos venire contigerit, ita illum dilectio vestra, sicut decet, affectuose dulciterque suscipiat, ut et ipsum consolationis suae bono refoveat, et alios qualiter fraterna charitas colenda sit doceat. Et quoniam saepius evenit ut hi qui longe sunt positi prius ab aliis quae sunt emendanda cognoscant, si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intulerit, una cum eo residentes subtili cuncta investigatione perquirite. Et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac sollicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem, et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te incolumem custodiat, reverendissime frater. Augustino episcopo quia suggesserat ei multam quidem ibi esse messem, sed operarios paucos misit cum praefatis legatariis suis plures cooperatores ac pui erant Mellits, Rufinianus; et per eos generaliter unive
Abbreviated transcription (Latin):
ponitis. qͣnͣdo eũ omp̃s ds poterit
dire ꝓ uobis. quẽ uos neglegitis ai¬
re ꝓ deo:: Tota gͥ mente cũ eo uoli
feruore fidei stringite. atq ad n
illiꝰ uͥtute qͣmͣ uobis cliuinitas tͥi¬
it adiuuate: ut regni sui uos ip̃ef¬
ciat ẽe participes. cuiꝰ uos fidẽ inm
no ur̃o recipi facitis & custodiri.
sicut

Expanded text:
eum omnipotens Deus poterit audire pro vobis, quem vos negligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite, atque adnisum illius virtute quam vobis Divinitas tribuit adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi facitis et custodiri. sicut
Abbreviated transcription (Latin):
secũ subdidit. seq cũ subiectis popłis to¬
ta ad eũ mente cõu̾tit. Unle factũ
est: ut antiqͦrũ pͥncipũ nom̃ suis ur
ille laudib uinceret. & tanto ĩ opi¬
one p̾cessores suos qͣnto & in bono oꝑ¬
tionẽ uniꝰ dei pr̃is & filii & sp̃s sand
regib ac popłis sibimet subiectis fi¬
stinet infundere. ut & antiquolgi¬
tis sue reges laudib ac metti
tͣnseat. Et qͣnto ĩ subietis suis eciau
aliena peccata deterserit: tanto eciu
de peccatis ꝓpriis ante om̃ipotẽtis di
terribile examen securior fiat. Rei
uote ꝑagite. studiose ĩ memoria i¬
uate. Quia si uos eũ ĩ eo qͦd ꝑ om̃i¬
tenti cleo loquit᷑ auditis : isclẽ om̃¬

Expanded text:
to secum subdidit, seque cum subjectis popto secum subdidit, seque cum subjectis popta ad eum mente convertit. Unde factum est, ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praedecessores suos, quanto in bono otionem unius Dei, Patris et Filii et Spiritus sancti, regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere; ut et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat; et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. Revedevote peragite, studiose in memoria reservate: quia si vos eum, in eo quod pro omnipotenti Deo loquitur, auditis; idem om
Abbreviated transcription (Latin):
h quoq honorib regem głificare sata¬
gens: cui głe celestis suo labore & in¬
clustria uoticiã ꝓuenisse gaudebat.
pietatis impendat: qͦd in anglorum
gente factum cognouimꝰ. Cui ur̃a głã
concessa st̃. eciã subiecte uobis genti
suꝑna beneficia prestarentur. Et ideo
głose fili eã qͣm accepisti diuinitꝰ gr̃am
sollicita mente custodi. Ap̃ianã fidẽ
ĩ popłis tibi subclitis: extendere festi¬
na. Telũ rectitudinis tue in eoꝵ cõ¬
uersione multiplica. ydoloꝵ cultus
insequere: fanoꝵ edificia euerte. sub¬
ditoꝵ mores & magna uite mũdicia.
exhortando. terrendo. blandiendo.
corrigendo. & boni oꝑis exempla mõ¬
strando ecdifica. Ut illũ retͥbutorem
inuenias in celo. cuiꝰ nomen atq cog¬
nitionẽ clilatau̾is in terxa. Ip̃e enim
ur̃e qͦq głe nom̃ eciã posteris głoliꝰ red¬
clet: cuius uos honorem queritis & ser¬
uatis in gentibus. Sic etenĩ cõstãtinꝰ
qͦͥnclã piissimꝰ imꝑator. romanã rem-

Expanded text:
 quoque honoribus regem glorificare satagens, cui gloriae coelestis suo labore et industria notitiam provenisse gaudebat. pietatis impendat. Quod in Anglorum gente factum cognovimus: cui vestra gloria concessa sunt, etiam subjectae vobis genti superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam, quam accepisti divinitus gratiam, sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina. Zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores et magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, boni operis exemplo monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim ue gloriae nomen, etiam posteris gloriosius reddet, cujus vos honorem quaeritis, et reservatis in gentibus. Sic enim Constantinus quondam piissimus imperator, Romanam rempu
Abbreviated transcription (Latin):
exertitus p̾cipuus niles gemebat
dicens. Uideo aliam lege ĩ mbr
meis repugnantem legi mͣtis m
& captiuũ me ducentẽ in legep¬
cati que est in mẽbris meis.S¬
autẽ captiuus erat: minime p¬
gnabat. Sed pugnabat. Qua¬
ꝓpter: captiuus nõ exat. pug¬
nabat gͥ lege mentis:cui lex
in menbris est repugnabat.
sic pugnabat: captiuus n er
Ecce itaq homõ est ut ita clur
captiuus & liber. liber ex iuile
qͣm diligit: captiuus ex cles¬
tacione qͣm portat inuitꝰ.¬
ue usq responsiones be
gregorii pape ad consil
reuerentissimi antistitis augl
tissimo & sanctissimo uergili

Expanded text:
exercitatus praecipuus miles gemebat, exercitatus praecipuus miles gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccatiautem captivus erat, minime pugnabat. Sed et pugnabat, quapropter captivus non erat. Et pugnabat igitur lege mentis, cui lex quae in membris est repugnabat. Si hoc pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, et captivus et liber: liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione quam portat invitucusque responsiones beati papae Gregorii ad consulta reverentissimi antistitis Augusntissimo et sanctissimo fratri
Abbreviated transcription (Latin):
ulmen. opes. sobolem. pollentia
regna. triumphos. Ex uuias. proceres.
menia. castra. lares. Queq patrum
uirtus. ꝙ que congesserat ipse: Ced¬
uuald armipotens. liquit amore der.
Ut petrum. sedemq petri rex cerne¬
ret hospes: Cuius fonte meras sume¬
ret almus aquas. Splendisicum q
iubar radianti. carperet haustu:
Ex quo uiuificus fulgor ubiq fluit.
Percipiens q alacer recliuiue pre¬
mia uite: Barbaricam rabiem. no¬
menꝙ inde suum Conuersus conu̾¬
tit ouans. petrumq uocari: Sergiꝰ
antistes iussit ut ipse pater fonte
renascentis quem xp̃i gr̃a purganᷤ
Protinꝰ albatum uexit in arce poli
ira fides regis. clementia marima
xp̃i: Euius consilium nullus adire

Expanded text:
ulmen, opes, sobolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares, Quaeque patrum virtus, et quae congesserat ipse Cedwal omnipotens liquit amore Dei: Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeret almus aquas: Splendificumque jubar radianti carperet haustu. Ex quo vivificus fulgor ubique fluit. Percipiensque alacer redivivae praemia vitae, Barbaricam rabiem nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes jussit, ut ipse pater. Fonte renascentis quem Christi gratia purgans, Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cujus consilium nullus adire
Abbreviated transcription (Latin):
le ualeant conuenire. an debe
eccłia in qua adhuc so¬
lus tu ep̃s inueniris. or¬
dinare ep̃m non aliter nisi sine
ep̃is potes. Nã quando de gal
ternitatem tuam ita uolumus
ep̃os ordinare. ut ip̃i sibi ep̃i
longo interuallo minime dis¬
iungantur : quatinꝰ nulla sit
necessitas ut in ordinatioe ep̃i
pastores quoq alii quoꝵ pre¬
sentia ualde utilis est facile¬
non possint conuenire. Cũ gͥ
auctore deo ita fuerint ep̃i in
ꝓpinqͥs sibi locis ordinatr. ꝑ
om̃ia ep̃orum orclinatio sñ ag¬
gregatis trib uel quatuor ep̃is
fieri nõ cdebet. Nã in ip̃is reb
Ip̃ualib ut sapient̾ & mature
disponantur. eremplũ trahere
a rebus eciam carualib possumꝰ.
Certe enĩ dũ coniugia ĩ mũdo
celebrant᷑. cõiugati quoq con¬
uocantur: ut qui in uia ia
coniugii precesserunt. in sub¬
sequentis quoq copule gaudio
misceantur. Cur nõ gͦ & ĩ hac
sp̃uali orclinatione qua ꝑlacͣm
ministerium hõ deo cõiungi¬

Expanded text:
le valeant convenire, an debeale valeant convenire, an debeaEcclesia, in qua adhuc solus tu episcopus inveniris , ordinare episcopum non aliter nisi sine episcopis potes. Nam quando de Gallternitatem tuam ita volumus episcopos ordinare , ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minime disjungantur; quatenus nulla sit necessitas, ut in ordinatione episcopi, pastores quoque alii quorum praesentia valde est utilis, facile debeant convenire. Cum igitur auctore Deo ita fuerint episcopi in propinquis sibi locis ordinati, per omnia episcoporum ordinatio sine adgregatis tribus vel quatuor episcopis fieri non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus ut sapienter et mature disponantur, exemplum trahere a rebus etiam carnalibus possumus. Certe enim dum conjugia in mundo celebrantur, conjugati quique convocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in subsequentis quoque copulae gaudio misceantur. Cur non ergo et in hac spiritali ordinatione, qua per sacrum ministerium homo Deo conjungi
Abbreviated transcription (Latin):
litate essent. huic nefando cõiu¬
gio dicuntur admixti. acd fidem
uenientes admonencłi sunt ut
se abstineant. & graue hoc. ẽe. pet¬
catum cognostant. tremenctum
dei iudicium timeant. ne ꝓ car
cruciatus incurrant. Non tamẽ
pro haç re sacri corporis & sangͥ¬
nis dñi cõmunione pͥuandi st̃:
ne in eis illa ulcisci uideant᷑. in
quib se ꝑ ignorantiam ante la¬
uachrum baptismatis astr̃ixert̃.
In hoc enĩ tẽpore sca eccł̃ia que¬
dam per feruorẽ corrigit: qͦdam
ꝑ manluetudinem tolerat. qͦdã
ꝑ consid̾ationẽ dissimulat: atq
ita portat & dissimulat. ut sepe
malum quod ad uersatur: por¬
tando & dissimulando cõpescat.
Dm̃s autem qui ad fidem ueni¬
unt admonendi sunt: ne tale
aliqd audeant ꝑpetrare. Si qui
autem ꝑpetrauerint: corporis &
sanguinis dñi cõmunione pri¬
uandi sunt. Quia sicut in his
qui ꝑ ignorantiam fecerunt cul¬
pa aliquatenꝰ tolerancla est: ita
in his fortiter insequencla qͥ ñ
gna int̾iacet. ut ep̃i ñ faci¬

Expanded text:
litate essent, huic nefando conjugio dicuntur admixti, ad fidem venientes admonendi sunt ut se abstineant, et grave hoc esse peccatum cognoscant. Tremendum Dei judicium timeant, ne pro carncruciatus incurrant. Non tamen pro hac re, sacri corporis ac sanguinis Domini communione privandi sunt, ne in eis illa ulcisci videantur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis adstrinxerunt. In hoc enim tempore sancta Ecclesia quaedam per fervorem corrigit, quaedam per mansuetudinem tolerat, quaedam per considerationem dissimulat, atque ita portat et dissimulat, ut saepe malum quod adversatur portando et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid audeant perpetrare. Si qui autem perpetraverint, corporis et sanguinis Domini communione privandi sunt: quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui nogna interjacet, ut episcopi non faci
Abbreviated transcription (Latin):
nequaꝙͣ ualebant. Dicebat p̾sbitt᷑
quauismultum laborans. ꝓficere
aliquid ualebat. Cumq nil salutis
furenti suꝑesse uideretur: repente
uenit in mentem abbatisse. pul¬
uis ille p̾fatus. Statimq iussit
ire ministram: et capsellaz ĩ qua
erat adducere. Et cum illa afferẽs
que iussa erat. intraret atrium do¬
mus in cuius interioribus demo¬
niosus torquebatur: conticuit ille
subito. et quasi in sõpnum laxa¬
tus deposuit caput. membra ĩqui¬
etem omĩa cõposuit. Conticuere
omnes: intentiq ora tenebant.
quẽ res exitum haberet solliciti expͤ¬
tantes. Et post aliqͣntum hore spati¬
um: resedit qui uexabatur: et grani¬
ter suspirans suspirans modo inqͥt
samiz sapio. recepi:nim sensum a¬
nimi mei. At illi sedulo sciscitabã¬
tur: quomͦ hoc contigisset. Quiait.
Moxut uirgo hes cran capsella quã
portat. appropĩquabat atrio domꝰ
huius: discessere omnes qui me p̾¬
mebant sp̃s maligni. et me relicto

Expanded text:
nequaquam valebant, dicebat presbyternequaquam valebant, dicebat presbyterquamvis multum laborans, proficere aliquid valebat. Cumque nil salutis furenti superesse videretur, repente venit in mentem abbatissae pulvis ille praefatus, statimque jussit ire ministram, et capsellam in qua erat, adducere. Et cum illa adferens quae jussa est, intraret atrium domus, in cujus interioribus daemoniosus torquebatur, conticuit ille subito, et quasi in somnum laxatus deposuit caput, membra in quietem omnia composuit. Conticuere omnes, intentique ora tenebant, quem res exitum haberet solliciti exspectantes. Et post aliquantum horae spatium, resedit qui vexabatur, et graviter suspirans: « Modo, inquit, sanum sapio, recepi enim sensum animi mei. » At illi sedulo sciscitabantur quomodo hoc contigisset. Qui ait: « Mox ut virgo haec cum capsella quam portabat, adpropinquavit atrio domus hujus, discessere omnes qui me premebant spiritus maligni, et me relicto
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit regͥna. qs de puluere paui¬
menti in quo aqua lauacri illiꝰ
effusa est. multi iani seã essent in¬
firmi. At illa petit sibi portionẽ
pulueris salutiferi dari: et accipiẽs
capsella et rediit. Transacto ãt
tempore aliquanto. cum ess in suo
monasterio. uenit illic quidam hos¬
pes: qui solebat nocturnis sepius ho¬
ris repente ab ĩmundo sp̃u grauis¬
sime uexari. Qui cum benigne sus¬
ceptus. post cenam in lecto membͣ
posuiss: subito a dyabolo arreptus
inclamare. dentibus frendere. spu¬
mare. et diuersis motibocepit mẽ¬
bra torquere. Cumq a nullo uel
teneri uł ligari potuisset: cucurr̃
minister. et pulsans ad hostium
nuntiauit albatisse. At illa aperiẽs
ianuam monast̾ii: exiuit ip̃a cum
una scimonialiũ feminarum ad
locum uiroꝵ. Et euocans presbittuz.
rogauit secum uenire ad patientẽ.
ubi cum uenirent: uiderunt mul¬
tos affuisse qui uexatũ renere: et
motuseius insanos cõprim̾e conati.

Expanded text:
adjecit regina quia de pulvere paviadjecit regina quia de pulvere pavimenti in quo aqua lavacri illius effusa est, multi jam sanati essent infirmi. At illa petiit sibi portionem pulveris salutiferi dari; et accipiens,capsella, et rediit. Transacto autem tempore aliquanto, cum esset in suo monasterio, venit illic quidam hospes, qui solebat nocturnis saepius horis repente ab inmundo spiritu gravissime vexari: qui cum benigne susceptus post coenam in lecto membra posuisset, subito a diabolo arreptus, clamare  Al., inclamare, dentibus frendere, spumare, et diversis motibus coepit membra torquere. Cumque a nullo vel teneri vel ligari potuisset, cucurrit minister, et pulsans ad ostium, nunciavit abbatissae. At illa aperiens januam monasterii, exivit ipsa cum una sanctimonialium feminarum ad locum virorum; et evocans presbyterum, rogavit secum venire ad patientem. Ubi cum venientes viderent multos adfuisse qui vexatum tenere et motus ejus insanos comprimere conati,
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt in thecam quam in hoc p̾¬
parauerant: atq in ecc̃a iuxta ho¬
norẽ congruum posuerunt. Et
ut Regia uiri scĩ persona. memori¬
am heret eternam. uexillum eius
super tumibam auro et pͥpura cõ¬
positum ad̾posuerunt: ip̃am ꝙ ⁊¬
angulo sacrarii fuderunt. Ex quo
tempore factum est. ut ip̃a terra
que lauacrum uenerabile suscep
ad abigendos ex obsessis corporib
demones. gre salutaris heret effec¬
tum. Deniq tempore sequenti
cum p̾fata regina in eodem mo¬
nasterio moraretur. uenit ad sa¬
lutandam eam abbatissa quedã
uenerabilis. que usq hodie suꝑẽ.
uocabulo edilhidis: soror uirorũ
scõrum hedeluini et aldumi. qͦꝵ
prior ep̃s in lindissi ꝓuincia: scd̃s
erat albas in monastenio qd uo¬
catur pearteneus a quo non lõ¬
ge et illa monasteriũ ħebat. Cũ
ero ueniens illo. loqueretur cum
regina. atq int̾ alia sermone
de osualdo exorto diceret. ꝙ et ip̃a
lucem nocte illas upra reliquias
eius ad celum usq altam uidisser:

Expanded text:
lerunt in thecam, quam in hoc praeparaverant, atque in ecclesia juxta honorem congruum posuerunt: et ut regia viri sancti persona memoriam haberet aeternam, vexillum ejus super tumbam auro et purpura compositum adposuerunt, ipsamque aangulo sacrarii fuderunt. Ex quo tempore factum est, ut ipsa terra quae lavacrum venerabile suscepit, ad abigendos ex obsessis corporibus daemones, gratiae salutaris haberet effectum. Denique tempore sequente, cum praefata regina in eodem monasterio moraretur, venit ad salutandam eam abbatissa quaedam venerabilis, quae usque hodie superest, vocabulo Aedilhild, soror virorum sanctorum Aedilvinipiscopus in Lindissi provincia, secundus erat abbas In monasterio quod vocatur Peartaneu , a quo non longe et illa monasterium habebat. Cum ergo veniens illo, loqueretur cum regina, atque inter alia, sermone de Osualdo exorto, diceret quod et ipsa lucem nocte illa supra reliquias ejus ad caelum usque altam vidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
eburacen eccle ordinaretur ep̃s. Erat
reuerentissimi antistitis ceddi cuiꝰ
sepius meminimꝰ. et abbas mo¬
nasterii illius qd̃ uocatur lestin¬
guaeu. misit q cum eo rex p̾sbr̃m
suum uocabulo eadehdũ: qui po¬
stea regnante ecfrido hrispensis ec¬
clesie presul factus est. Uerum illi
cantiam peruenientes inuenerũt
archiep̃m deus dedit iam migras¬
se de seculo. et necdum alium ꝓeo
constitutũ fuisse pontificem. uñ
deuerterunt ad ꝓuintiam occiden¬
talium saxonum ubi erat iuni
ep̃s. et ab illo est uir p̾fatus conse¬
cratus antistes: adsumptis in soci¬
etatem ordinationis duobus de
brittonũ gente epĩs. qui diũcum
pascͥe diem ut sepius dictum secuᷤ

Expanded text:
Eboracensis Ecclesiae ordinaretur episcopus. Erat Eboracensis Ecclesiae ordinaretur episcopus. Erat reverentissimi antistitis Ceddi, cujus saepius meminimus , et abbas monasterii illius quod vocatur Laestingaeu. Misitque rex cum eo presbyterum suum vocabulo Eadhaedum , qui postea regnante Ecgfrido, Hrypensis Ecclesiae praesul factus est. Verum illi Cantiam pervenientes, invenerunt archiepiscopum Deusdedit jam migrasse de saeculo, et necdum alium pro eo constitutum fuisse pontificem. Unde diverterunt ad provinciam Occidentalium Saxonum, ubi erat Uini episcopus: et ab illo est vir praefatus consecratus antistes, adsumtis in societatem ordinationis duobus de Brittonum gente episcopis, qui Dominicum Paschae diem, ut saepi
Abbreviated transcription (Latin):
di. et pietate largiendi de huis que
a diuitibꝯ acceperat. multum ꝓfuit.
odidit autem uotis que diximus
die reficet. Non aliud ꝙͣ panem ac
lac tenuissimũ. et hoc cum mẽsura
gustaret. Qd uidelicet lac pridie no
noctem ablata suꝑficie crassiore. ip̃e
residuum cum modico ut diximꝰ
pane bibebat. Cuius modicum con¬
tinentie: etiam quadragesime die¬
post ꝑacta sollẽpnia penthecostes ħ:
quĩquagesiẽ semꝑ obseruare cura¬
Nterea Rex aluchfrid misit uil¬
fridum p̾sbr̃m ad regem gallia¬
rum qui eum sibi suisq consecͣ
ad ordinandũ ad agilbeshtum de
quo supra diximus. qui relicta brit¬
tãnia parisiace ciuitatis fõs erat
ep̃s. Et consecratus est magno c̃
honore ab ip̃o: conuenientibꝰ plu¬
rimis ep̃is inuico regio qui uoca¬
demorante. imitatus industria
sc̃m. modestum moribꝰ. scriptura¬
rum lectioni sufficient̾ instructu
et eaq̃ inscuptuns agenda didicͥit
operbus solerter exequentem. qui

Expanded text:
di, et pietate largiendi de his quae a divitibus acceperat, multum profuit. Addidit autem votis quae diximus,die reficeret, non aliud quam panem ac lac tenuissimum, et hoc cum mensura gustaret: quod videlicet lac pridie novnoctem ablata superficie crassiore, ipse residuum cum modico, ut diximus, pane bibebat. Cujus modum continentiae etiam quadraginta diepost peracta sollemnia Pentecostes, hoc est, Quinquagesimae, semper observare curaInterea rex Alchfrid misit Uilfridum presbyterum ad regem Galliarum, qui eum sibi suisque consecr ordinandum ad Agilberctum, de quo supra diximus, qui, relicta Brittania, Parisiacae civitatis factus erat episcopus; et consecratus est magno cum honore ab ipso, convenientibus plurimis episcopis in vico regio qui vocast ordinationem demorante, imitatus industriam sanctum, modestum moribus, Scripturarum lectione sufficienter instructum, et ea quae in Scripturis agenda didicerat, operibus sollerter exequentem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad .xx. lunam celebrant. ⁊ lon enĩ
erat tunc ullus excepto illo uine. ĩ
tota brittania canoĩce ordinatus
ep̃s. Consecratus ergo in episcopͣ¬
cum cedda maximam mox cepit
eccłastice ueritati et castitati curã
impendere. humilitate continẽ¬
tie lectioni operam dare. oppida.
rura. casas. uicos. castella. ꝓpter
euangeliz anda̾m non equitando
s apostolorum more pedibus in¬
cedendo peragrare. erat autem
tibus ac moribus uix̃ exempluz
eus ac fuĩs sui ceddli suos instru̾e
curauit auditores. Ueniens quoq

Expanded text:
am lunam celebrant. Non enim erat tunc ullus, excepto illo Uine, in tota Brittania canonice ordinatus episcopus. Consecratus ergo in episcopum Ceadda, mox coepit ecclesiasticae veritati et castitati curam impendere; humilitati, continentiae, lectioni operam dare; oppida, rura, casas, vicos, castella propter evangelizandum, non equitando, sed apostolorum more pedibus incedendo peragrare. Erat enim dtibus ac moribus juxta exemplum ejus, ac fratris sui Ceddi, suos instituere curavit auditores. Veniens quoq
Abbreviated transcription (Latin):
ne minister fuerat. Petiit q et
accepit ab eop̾cium sue redẽptio¬
nis: ac suo dño prose ut ꝓmise¬
rat misit. Qui post hec patrlam
reuersus atq ad suũ frem perue¬
niens. replicauit ex ordine cunc¬
ta que sibi adu̾sa. que ue in adu̾¬
sis solatia ꝓuenissent. Cognouit¬
q referente eo illis maxime tẽ¬
poribus sua fuisse uincula solu¬
ta: quibꝯ ꝓse missarum fuerat᷑
celebrata sollep̃nia. Sed et alia q̃
periclitanti ei cõmoda contigisset᷑
et ꝓspera: per intertessionẽ fra¬
fraternam et oblationem hostie
salutaris celitus sibi fuisse dona¬
ta intellexit. Multiq ħ apre¬
fato uiro audientes. accensi sũt
in fide acdeuocione pietatis adorã¬
dum uł ad elemosinas fatiendas.
fatiendas sacre oblationis. ꝓerep¬
tione suorum qui de seculo mi
grauerant. Intellexerunt enĩ
tionem ualet: et aĩe et corporis
sempiternam. Hanc michi hỹ

Expanded text:
e minister fuerat: petiitque et accepit ab eo pretium suae redemptionis, ac suo domino pro se, ut promiserat, misit. Qui post haec patriam reversus atque ad suum fratrem perveniens, replicavit ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent: cognovitque, referente illo, illis maxime temporibus sua fuisse vincula soluta quibus pro se missarum fuerant celebrata sollemnia. Sed et alia quae periclitanti ei commoda contigissent et prospera, per intercessionem fraternam et oblationem hostiae salutaris caelitus sibi fuisse donata intellexit. Multique haec a praefato viro audientes accensi sunt in fide ac devotione pietatis ad orandum, vel ad eleemosynas faciendas, ictimas sacrae oblationis, pro ereptione suorum qui de saeculo migraverant: intellexerunt enim tionem valeret et animae et corporis sempiternam. Hanc mihi h