comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expectauit regnũ insi parri¬
cidio adipisteret᷑. Respice
gͦ dñe de celo et uidica iuste.
Illud q iudiciũ exerce quod
circa absalon patreni dauid
quondã infestissimũ exciusti
Non ego quidem dauid s tñ
fide nõ degener.Credidit ille
mũdi redemptorem uenturũ
credo et illũ uenisse equiq ar¬
bitrũ seculi iudicem futurũ
his in tantũ p̾cibus audiuit
omp̃s deus Nam suꝑior bello
factus britanos usq ad refugu
nauiũ quas ad hos usus para¬
uerãt ut si aduersa bellorũ
forent eo se conferrent. ꝑse¬
cutus maximã ex eis strage
dedit. Ehr̃anꝰ quoq ip̃e dũ
filias pariter q uxorẽ captiu¬
tati subduce gestit. ab ex̾citu
captus patriqz pñtatus ius¬
suqz eius in cuiusdã pauꝑcule
casa suꝑ stãnũ extensus. ora¬
rioq sugillatus ibidem cũ
cõuige et filiabus igni est cõ¬
trematus. Hoc m ͦ iuste exsolu
penas ultionis insidiator
tate. periit quidem nõ obtãto

Expanded text:
exspectavit regnum, nisi parriexspectavit regnum, nisi parricidio adipisceretur. Respice ergo, Domine, de coelo, et judica juste, illudque judicium exerce quod contra Absalon, patri David quondam infestissimum, exercuisti. Non ego quidem David, sed tamen fide non degener. Credidit ille mundi Redemptorem venturum, credo et ego venisse, aequique arbitrum saeculi judicem futurum. » His intentum precibus audivit omnipotens Deus. Nam superior bello factus, Britannos usque ad refugia navium, quas ad hos usus paraverant, ut, si adversa bellorum forent, eo se conferrent, persecutus, maximam ex eis stragem dedit. Chrannus quoque ipse, dum filias pariterque uxorem captivitati subducere gestit, ab exercitu captus patrique praesentatus, jussu ejus in cujusdam pauperculae casa super scamnum extensus orarioque sugillatus, ibidem cum conjuge ac filiabus igni est concrematus. Hoc modo justae exsolvit poenas ultionis insidiator tate. Periit quidem non optando
Abbreviated transcription (Latin):
neq chrãnꝰ peciia cõductos
deficere a fide uidit brtanos.
neq clotariꝰ filiũ̃ erga se
suscepta deposuisse odia. suos¬
q ad belli paratos certamĩa
armis decernendũ estimauerũt
Tũc lotariꝰ in incerto belli
positus lac̾mis suffusus xp̃m
exorat in hec uerba. Rpiste
inquit deus qui occulta homi
solus agnoscis p̾cibus nũc
adesto meis iusti ex̃cens exa¬
men uidicis. Etem̃ quod nulli
iusto maxĩe tibi oĩm cognitori
rerũ ueniabilis crãm neqͥcia
possit uideri. Satis certus sũ
ideo ꝙ naturalis oblitus pie¬
uitam insurrexit prĩs. Et
quod fraude machinatꝰ occulte
nequiuit effice id nũc palã
illato bello contendit explere.
dũ qz uinꝰ decrepiti senis
accelerare querit exicituũ
nõ dubitauit morti ex ponẽ
tantarũ ĩnumerositatem
gentiũ. Et certe regñadi
spem dederam cũ uiuens
tuende ei aquitame solici¬
tu dinẽ mandauera S mo¬
rantem nõ passus est. nec

Expanded text:
neque Chrannus pecunia conductos neque Chrannus pecunia conductos desciscere a fide vidit Britannos, neque Clotarius filium erga se suscepta deposuisse odia suosque ad belli paratos certamina, armis decernendum aestimaverunt. Tunc Clotarius in incerto belli positus, lacrymis suffusus ora, Christum exorat in haec verba: « Christe, inquit, Deus, qui occulta hominum solus agnoscis, precibus nunc adesto meis, justi exercens examen judicis. Etenim quod nulli justo, maxime tibi omnium Cognitori rerum, veniabilis Chranni nequitia possit videri satis certus sum, ideo quod, naturalis oblitus gravitam insurrexit patris; et quod, fraude machinatus, occulte nequivit efficere, id nunc palam illato bello contendit explere. Dumque unius decrepiti senis accelerare quaerit exitium, non dubitavit morti exponere tantarum innumerositatem gentium. Et certe regnandi spem dederam, cum vivens tuendae ei Aquitaniae sollicitudinem mandaveram. Sed morantem non passus est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Estitutũ se chr̃amus¬
tanto parricidalis fla¬
gicii consorte aĩaduertens
ad conabus britonũ pͥncipẽ
confugit. recidiuaq reparare
bella temptabat. Cui nobilitas
cõuigis odiorũ suppeditabat
materiã ꝙ p̾mineret prosa¬
pie claritudine Si nomen
calte uuillecario genita aqͥ¬
tame duce. Qui uidelicet
Uoilecariꝰ minis clotarii
territus quib chramnꝰ fuisse
arguebat᷑. tutelã basilice stti
martim expetut. quã p̾dem
et austrapius alter dux expe¬
tierat. Persecutorib q̃rẽtib
eũ exinde auellere nec ualẽ¬
tibus admotis ignibus pa¬
riter cũ ip̃a oronis domo
flamis est crematus. Quã
clotariꝰ solerci industria
uenustiori donauit gracia
stagno q eius opperuit tecta.
Non dissimulãdas autẽ fili
arbitratus ĩiurias cũ quãta
potuit suoꝵ manu britamã
est ingressus. Octurrit autem ei
chrãnꝰ cũ conaber britonũ
rege barbarorũ agien ductãte
Ubi ad certamẽ uentũ est tẽ¬
ptato utrinq agnne Ubi

Expanded text:
estitutum se Chrannustanto parricidalis flagitii consorte animadvertens, ad Conabum Brittonum principem confugit, recidivaque reparare bella tentabat. Cui nobilitas conjugis odiorum suppeditabat materiam quod praeemineret prosapiae claritudine. Ei nomen Calte, Willecario genita, Aquitaniae duce. Qui, videlicet Willecarius, minis Clotarii territus, quibus Chranno favisse arguebatur, tutelam basilicae sancti Martini expetiit; quam pridem et Austrabius, alter dux, expetierat. Persecutoribus quaerentibus eum exinde avallere nec valentibus, admotis ignibus pariter cum ipsa orationis domo flammis est crematus. Quam Clotarius solerti industria venustiori donavit gratia stannoque ejus operuit tecta. Non dissimulandas autem filii arbitratus injurias, inde quanta potuit suorum manu Britanniam est ingressus. Occurrit ei Chrannus cum Conabo Brittonum rege, barbarorum agmen ductante. Ubi ad certamen ventum, tentato utrinque agmine, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
desperatõe cessit resolutus
rebus aduersũ se fluentib
et in quãdam insulã mari
cõtiguã auffugit. In qua ab
apparitoribus quos facas ad
eũ ꝑsequendũ duxerat gladio
cũ uxore ac duob filuis ꝑcussꝰ
etiam morte tp̃ali impleuit

Expanded text:
desperatione resolutus, cessit rebus adversum se fluentibus, et in quamdam insulam mari contiguam aufugit. In qua ab apparitoribus quos Focas ad eum persequendum direxerat, gladio cum uxore ac duobus filiis percussus, etiam morte temporali implevit
Abbreviated transcription (Latin):
stare iussit. Qui cũ imperata
exequerent᷑ grimoldus qui
eoden ãno post mortẽ p̃rĩs
dux beneuentaiis a rege da¬
tus est. et hildebrandus dux
spolitinorũ cũ copiis quas
congregare potuerũt in cala¬
bria eis occurrerũt. habẽtes
secũ legatũ regis uuiningisũ.
Qui postea in ducatu spoli¬
tino hildebrando concessit.
Cõmisso q p̃lio ĩmodicam
ex eis multitudinẽ ciciderũt
ac sine suo suorũq graui dis¬
pendio uictores facti magnũ
captiuorũ ac spoliorũ nĩm ĩ
sua castra retulerũt. Rex aũt
in baioariam profectus eamdem
prouinciã cũ suis rminis ordi¬
nauit atq disposuit. atq inde
regressus in aquisgraui palacio
suo ubi hiemauerat. et diem
dñi nataliciũ sanctũq pascha
more solempni celebrauit.

Expanded text:
stare iussit. Qui cum imperata stare iussit. Qui cum imperata exsequerentur, Grimoldus qui eodem anno post mortem patris dux Beneventanis a rege datus est, et Hildibrandus, dux Spolitinorum, cum copiis quas congregare potuerunt, in Calabria eis occurrerunt, habentes secum legatum regis Winigisum, qui postea in ducatu Spolitino Hildibrando successit. Commissoque proelio, inmodicam ex eis multitudinem ceciderunt, ac sine suo suorumque gravi dispendio victores facti, magnum captivorum ac spoliorum numerum in sua castra retulerunt. Rex autem in Baioariam profectus, eandem provinciam cum suis terminis ordinavit atque disposuit, atque inde regressus, in Aquisgrani palatio suo, ubi hiemaverat, et diem Domini natalicium sanctumque pascha more solemni celebravit.
Abbreviated transcription (Latin):
xit ꝙͣ libenter intrauit. Silr̃
et theodo filius eus tonsus¬
est. et monastice cõuersatiomi
mãcipatus. Baioarii quoq
qui ꝑfidie ac fraudis eorũ
conscii et consentanei flusse reꝑti
sũt. exilio ꝑ diuersa loca releg̃at᷑
Huni uero sicut tassilloni ꝓmi¬
serũt duobus ex̾citibus compa¬
ratis uno marcã foroiuliensẽ.
altero baioariã aggressi sunt.
s frustra. Nam in utroq loco
Uicti fugati q sũt. et multis
suorũ amissis cũ magno dãpne
ad loca sua se receperũt. Quã
ĩuiriam uelut uindicaturi
iterũ baioariam maioribus
copus petierũt. S in pͥma
congressione pulsi a baioariis.
et ĩnumera eorũ multitudo
cesa. multi etiã ex eis qui ꝑ
fugã euadere conati damibiũ
tranare uoluerũt gurgitib¬
absorti sũt. Int̾ea cõstãtinus
imperator pp̃ negatã sibi regis
filiam iratus theodorũ patri¬
cũi sicilie p̃fectũ cũ aliis ducib
suis fines beneuẽtanorũ ua¬

Expanded text:
xit, quam libenter intravit. Similiter xit, quam libenter intravit. Similiter et Theodo, filius eius, tonsus et monasticae conversationi mancipatus est. Baioarii quoque, qui perfidiae ac fraudis eorum conscii et consentanei fuisse reperti sunt, exilio per diversa loca religabantur. Huni vero, sicut Tassiloni promiserunt, duobus exercitibus comparatis, uno marcam Foroiuliensem, altero Baioariam adgressi sunt; sed frustra. Nam in utroque loco victi fugatique sunt, et multis suorum amissis, cum magno damno ad loca sua se receperunt. Quam iniuriam velut vindicaturi, iterum Baioariam maioribus copiis petierunt, sed in prima congressione pulsi a Baioariis, et innumera multitudo eorum caesa, multi etiam ex eis, qui per fugam evadere conati, Danubium tranare voluerunt, gurgitibabsorbti sunt. Interea Constantinus imperator propter negatam sibi regis filiam iratus, Theodorum patricium, Siciliae praefectum, cum aliis ducibus suis fines Beneventanorum va
Abbreviated transcription (Latin):
Uni in eadem iulla gñalẽ
ppłi sui rex cõuentum
fieri de creuisset. ac tassillonẽ
ducem sicut et ceteros uassos
suos in eodem cõuentu adesse
iussisset. atq ille ut ei fuerat
imperatũ ad regis pñciam
ꝑuenisset cͥmĩe maiestatis a
baioariis accusatus est. Obitie¬
bant ei ꝙ postꝙͣ filiũ suũ obse¬
den regi dederat suadente cõuige
sua lint berga que filia regis
longobardorũ fuit. et postꝙͣ pris
exiliũ francis inmicissima sꝑ
extitit in adusitatẽ regis. et
ut bellũ contra francos susti¬
perent hunorũ gentẽ excitaret
Quod uerũ fuisse rerũ in eodẽ
ano gestarũ probauit euentꝰ
Obiciebant᷑ ei et alia complura
et dicta et facta que nõnisi ab
inimico et irato fieri uel ꝓferri
poterãt. quorũ ne unũ quidem
in ficiari cepit. S noxe cõuictꝰ
uno om̃i assensu ut maiestatis
reus capitali smnã dampnatus
est. S clemẽcia regis licet
Nã mutato habitu in mõsteriũ
missus est ubi tã religiose ui¬

Expanded text:
um in eadem villa generalem populi sui rex conventum fieri decrevisset ac Tassilonem ducem sicut et ceteros vassos suos in eodem conventu adesse iussisset atque ille, ut ei fuerat imperatum, ad regis praesentiam pervenisset, crimine maiestatis a Baioariis accusatus est. Obiciebant ei, quod, postquam filium suum obsidem regi dederat, suadente coniuge sua Liutberga, quae filia DesLangobardorum fuit, et post patris exilium Francis inimicissima semper extitit, in adversitatem regis, et ut bellum contra Francos susciperent, Hunorum gentem concitaret. Quod verum fuisse, rerum in eodem anno gestarum probavit eventus. Obiciebantur ei et alia conplura et dicta et facta, quae non nisi ab inimico et irato vel fieri vel proferri poterant, quorum ne unum quidem infitiari coepit. Sed noxae convictus, uno omnium adsensu ut maiestatis reus capitali sententia damnatus est. Sed clementia regis licet Nam mutato habitu in monasterium missus est, ubi tam religiose vi
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus est. Qua cũ ceteris¬
clausa lupũ cuies in media
interemerũt urbe. Uelũ qͦ
ardere uisum est. et liger flu¬
uius plus solito excreuit
Entus auster tã uiolãs
fuit ut siluas ꝓsterneret
domos uel sepes erueret.Hoĩes
usq ad int̾nectionẽ uolutaret.
Cuiꝰ turbinis spaciũ eo loci q
uisus est cucurrisse. tenuit in
latitudinẽ iugera septem. licet
longitudo quãta esset nõ posset
estimari. S hec prodigia gra¬
uia sũt subsecuta mala. Nam
et discordia inter reges orta
bella excitauit cuulia. et dissin¬
terie morbus totas ꝓpe occu¬
pauit gallias. Qua causa austri¬
gildis regina gũtrãno regi
mipta laboras querelã marito
aduersus medicos detulit qͣi
illoꝵ negligencia erga se egri¬
tudo cõualiusset. Iussu gũtrãm

Expanded text:
ingressus est; qua cum caeterclausa, lupum cives in media interemerunt urbe. Coelum quoque ardere visum est et Liger fluvius plus solito excrevit. Ventus auster tam violens fuit ut silvas prosterneret, domos vel sepes erueret, hominesque usque ad internecionem volutaret. Cujus turbinis spatium, eo loci quo visus est cucurrisse, tenuit in latitudinem jugera septem, licet longitudo quanta esset non posset aestimari. Sed haec prodigia, gravia sunt subsecuta mala. Nam et discordia inter reges orta, bella excitavit civilia, et dysenteriae morbus totas prope occupavit Gallias. Qua peste Austrigildis regina Guntranno regi nupta laborans, querelam marito adversus medicos detulit, quasi illorum negligentia erga se aegritudo convaluisset. Jussu Guntra
Abbreviated transcription (Latin):
uenire distulit. don ͤ obsidum
int̾positione fretus tandem
octurrit. S eorudem obsidũ
ꝑiculo nichil passus insuper
munerib donatus nr̃os red¬
didit. suos recepit. et ita re

Expanded text:
enire distulit, donec obsidum interpositione fretus tandem occurrit. Sed eorundem obsidum periculo nichil passus, insuper muneribus donatus nostros reddidit, suos recepit et ita re
Abbreviated transcription (Latin):
et in gallia et in germama tre¬
muerũt. pestilencia pp̃ moliaiẽ
hiberni tpĩs facta est. Impe¬
rator de spoleto rauennã uenit.¬
et aliquot dies ibi moratus
papiam ꝑrexit. Ibi mĩciat᷑
mittens. int̾ uercellis et ebo¬
reiam eos sibi fecit p̃sentari¬
de affrica legatus amirati abra¬
hani qui in cõfimo affrice in fos¬
sato p̃̾sidebat. qui ysaat iudeũ
quem imperator ante q̃driẽmũ
notariũ suũ in liguriã ad clas¬
natalis sancti ioħis baptiste
apud eboreiam alpes tnsgres¬
surus in galliam reuersus est
Ipã estate capta est barcinona
ciuitas in hyspania iam biẽmo
obsessa. ratim p̾fectus eius et
alii complures sarracem cõphẽsi
et in ytalia teate ciuitas. siłr
capta et incensa est. eiusq p̃fe¬
ctus roselmꝰ comphensus ca
et exilio dampnati sũt. Ip̃ius
am mẽse octobrio ysaat iudeꝰ
de affrica cũ elephãto regres¬
sus portũ ueñis ĩtrauit. Et
quia pp̃ mues alpes transire

Expanded text:
et in Gallia et in Germania treet in Gallia et in Germania tremuerunt. Pestilentia propter mollitiem hiberni temporis facta est. Imperator de Spoletio Ravennam veniens aliquot dies ibi moratus Papiam perrexit. Ibi nuntiatur mittens inter Vercellis et Eporeiam eos sibi fecit pde Africa, legatus Amirati Abraham, qui in confinio Africae in Fossato praesidebat; qui Isaac Iudaeum, quem imperator ante quadrienniunotarium in Liguriam ad clasnatali sancti Iohannis Baptistae apud Eporediam, Alpes transgressus in Galliam reversus est. Ipsa aestate capta est Barcinona, civitas in Hispania, iam biennio obsessa. Zatun praefectus eius et alii conplures Sarraceni conprehensi. Et in Italia Teate civitas similiter capta et incensa est, eiusque praefectus Roselmus conprehensus. Caet exilio damnati sunt. Ipsius anni mense Octobrio Isaac Iudaeus de Africa cum elefanto regressus, portum Veneris intravit; et quia propter nives Alpes transire
Abbreviated transcription (Latin):
suerũt in uidiciũ adducti et
habita de eis questione scdm
legeni Romanã ut maiestatis
rei capite dampnati sũt. Pro
quibus tñ papa pio affectu
apud imꝑatorẽ int̾cessit. Nã
et uita et mẽbrorũ integritas
eis concessa est. Ceterũ pro
facmoris magnitudiẽ exilio de¬
portati sũt. Huiꝰ facmoris fu¬
ere pͥncipes pastalis nomẽclator
et campulus satellariꝰ et mł̃ti
alii romane urbis apłici q. to
tiusq italie nõ tñ publicis
s etiã eccliãsticis et pͥuatis
rebus. Nã tota hieme nl aliud
fecit imperator missa q iterũ
in beneuẽtanos expeditione cũ
pipino filio suo ip̃e post pasta
un. kl̾. maii roma profectus
hł iumni hora nottis secũda
terremotus maximꝰ factꝰ est
quo tota italia grauiter con¬
cussa est. Quo motu tectum
basilice bt̃i pauli apłi magna
ex parte cũ suis trabibus deci¬
dit. et in quibusdã locis urbes
montes q ruerũt. Eodẽ ãno
loca quedã circa rhenũ fluuũ

Expanded text:
suerunt, in iudicium adducti, et suerunt, in iudicium adducti, et halegem Romanam ut maiestatis rei capitis dampnati sunt. Pro quibus tamen papa pio affectu apud imperatorem intercessit; nam et vita et membrorum integritas eis concessa est, ceterum pro facinoris magnitudine exilio deportati sunt. Huius factionis fuere principes Paschalis nomenclator et Campulus sacellarius et multi alii Romanae urbis habitatotiusque Italiae non tantum publicis, sed etiam ecclesiasticis et privatis rebus – nam tota hieme non aliud fecit imperator – missaque iterum in Beneventanos expeditione cum Pippino filio suo ipse post pascha VII. Kal. Mai. Roma profectus Kal. Mai. hora noctis secunda terrae motus maximus factus est, quo tota Italia graviter concussa est. Quo motu tectum basilicae beati Pauli apostoli magna ex parte cum suis trabibus decidit et in quibusdam locis urbes montes ruerunt. Eodem anno loca quaedam circa Renum fluvium
Abbreviated transcription (Latin):
uiii kl̾. decembr̃. Post uii
u̾o dies rex contione uocata
patefecit. Et exinde quotidie
pp̃ que uenerat facienda
operã impendit. In quib¬
uel maximũ uel dificilĩt
erat quod pͥmo inchoatũ
que pontifici obiciebant᷑
cam̃ibus. Qui tñ postꝙ nuillꝰ
esse uoluit. corã om̃i populo
in basilica beati petri apłi
enuãgeliũ ferens ambonẽ
conscendit. Inuocatoq nõĩe
Et eadem die zacharias pbr
quem rex iherosolmiã miserat
cũ duob monachis quos pa¬
detulerũt. Q uos rex bengne
susceptis per aliquot diet
tes remuneratos absoluit.
apłi fuisset ingressus. et corã
altari ubi ad or̃onem se ineli¬
nauerat assisteret. leo papa
magno et pacifico imperatori
Post quas laudes ab eodem¬
pontifice more ãtiquorum
pͥncipũ adoratus est. ac deide
omisso patricii noĩe impera¬
tor et augustus appellatus¬
est. Post paucos uo dies iu¬
bentes ip̃o hi qui ẽudem põ¬
tificem ãno superiore depo¬

Expanded text:
sub VIII. Kal. Decembris. Post octo sub VIII. Kal. Decembris. Post octo vero dies rex contione cum Romntus omnibus patefecit et exinde cotidie in ea quae venerat facienda operam vel maximum vel difficillimum erat, quod primo inchoatum quae pontifici obiecta sunt, criminibus. Qui tamen, postquam nullus luit, coram omni populo in basilica beati Petri apostoli evangelium conscendit, invocatoque sancta. Eadem die Zacharias presbiter quem rex Hierosolimam miserat, cum duobus monachis quos padetulerunt. Quod rex benigne suscipiens, aliquot diebus se remuneratos absolvit. apostoli fuisset ingressus, et coram altari, ubi ad orationem se inclinaverat, adsisteret, magno et pacifico imperatori Post quas laudes pontifice more antiquorum principum adoratus est, ac deinde, omisso Patricii nomine, imperator et Augustus appellatus. Post paucos vero dies, iubente ipso, hii qui eundem pontificem anno superiore depo
Abbreviated transcription (Latin):
touigis ualitũdinẽ. q̃ ibidẽ
et defuncta et humata est
Inde per aurelianos ac pari
sios aquis graui reuersus est
et mense augusto ichoante
magonciatũ ueniens. gene¬
ralem cõuentũ ibidẽ habuit.
et iler in ytaliam condixit.
atq inde profectus cũ ex̾citu
nõ amplius dies moratus
pipinũ filiũ siũi cũ eodem
excitu in terrã beneuẽtanoꝵ
ire iussit. Mouẽs q de rauẽ¬
na simul cũ filio anconam
usq ꝑuenit. Quo ibi di¬
misso romã proficistitur.
Cu cũ pridie ꝙ̃ illo ueniret
leo papa apud nomentũ
occurrisset et cũ magna ẽĩ
ueneratione suscepisset.post
cenã qua simul refecti sunt
illo ibi manẽte pontifex ad
urbem p̾cessit. et in trastinũ
in gradibus basilice bt̃i petri
apłi cũ epĩs et uiniũso clero
consistens aduenientẽ eqͦ q
descendentẽ deo laudes dicẽdo
et grãs agendo suscepit. et
cũctis psallentib in ectlesiã
eiusdem bt̃issim apłi deum
glorificais atq magnificãs
introduxit. Facta sũt hec

Expanded text:
coniugis valitudinem, quae ibidem et defuncta et humata est. Inde per Aurelianis asios Aquasgrani reversus est, et mense Augusto inchoante Mogontiacum veniens, generalem conventum ibidem habuit, et iter in Italiam condixit: atque inde profectus, cum exercitu non amplius dies moratus, Pippinum filium suum cum eodem exercitu in terram Beneventanorum ire iussit; movensque de Ravenna simul cum filio, Anconam usque pervenit; quo ibi dimisso, Romam proficiscitur. Cui cum pridie quam illo veniret, Leo papa apud Nomentum occurrisset, et cum magna eum veneratione ibidem suscepisset, post coenam, qua simul refecti sunt, illo ibi manente, pontifex ad urbem praecessit, et in crastinum in gradibus basilicae beati Petri apostoli cum episcopis et universo clero consistens, advenientem equoque descendentem Deo laudes dicendo et gratias agendo suscepit, et cunctis psallentibus in ecclesiam eiusdem beatissimi apostoli Deum glorificans atque magnificans introduxit. Facta sunt haec
Abbreviated transcription (Latin):
oceam gallici ꝑlustrauit. et¬
in ip̃o mari quod tũc piratis
classem instituit. p̃sidia dispo¬
suit. Pascha incentulo apud
sanctũ richariũ celebrauit.
Inde iterũ ꝑ litus maris iter
agens rothomagũ ciuitatem

Expanded text:
oceani Gallici perlustravit. In ipsoque mari, quod tunc piratis classem instituit presidiaque disposuit. Pascha in Centulo apud sanctum Ricarium celebravit. Indeque iterum per litus oceani in Rotomacum civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Unt item que appellant᷑
alces. Harũ est consiłis
capris figura et uarietas pelliũ
s magnitudĩe paulo antecedũt
Inutiles sũt cormbus et crura
sine nodis articulisqz habent.
neq quietis causa ꝓcumbũt
neq si quo afflicte casu conci¬
derint engere sese aut subleuare
possũt. his sũt arbores pro cubi¬
libus et ad eas se applicãt atq
itti paululũ m ͦ reclinate quietẽ
capiũt. Quarũ ex uestigus cũ
est aĩaduersũ a uenatoribus
quo se recipere consueuerint
om̃s eo loco aut ab radicibus

Expanded text:
unt item, quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium, sed magnitudine paulo antecedunt mutilaeque sunt cornibus et crura sine nodis articulisque habent neque quietis causa procumbunt neque, si quo adflictae casu conciderunt, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus: ad eas se applicant atque ita paulum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus, quo se recipere consuerint, omnes eo loco aut ab radicibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ monasteriũ sctĩ qͥntim rediẽs
natiuitatem dm̃ compendio
celebrauit. et ludouicus eãdẽ
solempnitatẽ aquis agens ĩde
ad palaciũ franconofurch ultͣ
rhenũ redũt.

Expanded text:
 monasterium Sancti Quintini rediens, nativitatem Domini Compendio celebravit; et Hludowicus eandem sollemnitatem Aquis agens, inde ad palatium Franconofurt ultra Rhenum rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ profectus est. Ibi q
generali cõuentu cogregato
more solẽpni cũ optimatib
quos ad hoc euocare iusserãt
tractare curauit. In gͦ cõuẽtu
om̃i orientaliũ stlauorũ idest
ibodritorũ. soraborũ. nultroꝵ¬
bohemiorũ. maruaniorũ. p̾dene¬
tentoꝵ et in pãnoma residẽ¬
tiũ auarũ legationes cũ mu¬
neribus ad se directas audiuit
Fuerũt in eodem cõuentu et
legationes de normama tã
de parte harioldi ꝙͣ filiorum

Expanded text:
appellatur, profectus est, ibique appellatur, profectus est, ibique generali conventu congregato,more solemni cum optimatibus quos ad hoc evocare iusserat, tractare curavit. In quo conventu omnium orientalium Sclavorum, id est Abodritorum, Soraborum, WiltzoBeheimorum, Marvanorum, Praedenecentorum, et in Pannonia residentium Abarum legationes cum muneribus ad se directas audivit. Fuerunt in eodem conventu et legationes de Nordmannia, tam de parte Harioldi quam filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
et incensis complurib uile
et capta nõ modica preda re¬
gressi sũt. Sinili mͦ post eqͥno¬
ctiũ autũnale a comitib marche
britanie in possessionem cuiꝰ dã
britonis qui tũc rebellis extite¬
rat nõĩe huiuhomartꝰ expe¬
ditio facta et omia ferro et
igni uastata sũt. Peracto con¬
uẽtu qui attimaci habebatur
donnn ꝯ imperator uenãdi gr̃a
arduennã petiit. Lothariũ ꝟo
filiũ suũ in ytaliã misit. Eũ
quo uualachũ monachũ ꝓpin¬
quũ suũ frẽm uidelicet adalard
abbis et gerungũ hostiariorũ
magr̃m una direxit quorũ
concilio et in re familiari et
in negocus ad regni cõmoda
ꝑtinentib uteret᷑. Pipmũ aũt
in aquitamã ire p̾cepit. Quẽ
tñ pͥus filiam tentberti comi
tis mat̾censis in c̃ouigui fecit
accipere. et post mipcias cele¬
bratas ad ottiduas partes pro¬
ficisti. Ip̃e uero peratta autũ¬
nali uenatione tnsrhem̃i ad
hiemandũ in loco qͥ fñconofurd

Expanded text:
et incensis compluribus villis et incensis compluribus villis et capta non modica praeda regressi sunt. Simili modo post aequinoctium autumnale a comitibus marcae Brittanicae in possessionem cuiusdam Brittonis, qui tum rebellis extiterat, nomine Wihomarcus, expeditio facta, et omnia ferro et igni vastata sunt. Peracto conventu, quod Attiniaci habebatur, domnus imperator venanditiit; Hlotharium vero filium suum in Italiam misit, cum quo Walahum monachum propinquum suum, fratrem videlicet Adalhardi abbatis, et Gerungum ostiariorum magistrum una direxit, quorum consilio et in re familiari et in negotiis ad regni commoda pertinentibus uteretur. Pippinum autem in Aquitaniam ire praecepit, quem tamen prius filiam Theotberti tis Matricensis in coniugium fecit accipere, et post nuptias celebratas ad occiduas partes proficisci. Ipse vero, peracta autumnali venatione, trans Rhenum ad hiemandum in loco qui Franconofurd
Abbreviated transcription (Latin):
in eo cõuentu quem eodem ãno
mense augusto attimaci huit
In quo quidquid similiũ rerũ
uel a se uel a patre suo factar
ĩuenire potuit sũma deuotõe
emendare curauit. Exercitꝰ
de ytalia pp̃ luidenuiticũ bellũ
conficiendũ in pãnomã missus
est. Ad ciuꝰ aduẽtũ luideuiuntꝰ
scistia ciuitate relicta ad sora¬
bos que natio magnã dalmacie
partem obtinẽ dr̃ fugiendo se
cõtulit. et uno ex ducibus
eorũ a quo receptus est per
dolũ interfecto. ciuitatem eius
in suã redegit ditionẽ misses
tñ ad exercitũ imperatoris
legatis Nus ad eus pñtiam
se uenire uelle promsit.Sa¬
xones int̾ea iussu imperatoris
castellũ quoddã tͣns albiam
in loco cui delbende nomẽ est¬
edificant. depulsis ex eo scla¬
us qui illud pͥus occupauerãt
p̃sidiũq saxonũ in eo positũ¬
est contra incursiones illoꝵ
Comites marche hyspaince
tnͣssicormi fluuiũ in hyspa¬
mam prefecto uastatis agris

Expanded text:
in eo conventu, quem eodem anno in eo conventu, quem eodem anno mense Augusto Attiniaci habuin quo, quicquid similium rerum vel a se vel a patre suo factum invenire potuit, summa devotione emendare curavit. Exercitus de Italia propter Liudewiticum bellum conficiendum in Pannoniam missus est, ad cuius adventum Liudewitus Siscia civitate relicta ad Sorabos, quae natio magnam Dalmatiae partem optinere dicitur, fugiendo se contulit et uno ex ducibus eorum, a quo receptus est, per dolum interfecto civitatem eius in suam redegit dicionem. Missis tamen ad exercitum imperatoris legatis suis ad eius praesentiam se velle venire promisit. Saxones interea iussu imperatoris castellum quoddam trans Albiam in loco, cui Delbende nomen, aedificant, depulsis ex eo Sclavis, qui illum prius occupaverant, praesidiumque Saxonum in eo positum contra incursiones illorum. Comites marcae Hispanicae trans Sicorim fluvium in Hispania profecti vastatis agris
Abbreviated transcription (Latin):
N regione thurnigorũ¬
quodã in loco iuxta flu¬
iuiũ cespis longitudĩẽ pedum
qͥnq̃genũ. latitudĩẽ qͣtuordenũ.
altitudiẽ sesquipedali de terra
sine manib. et p̾cisus et subla¬
tus est. et ab eo loco in quo
cio distans ĩuentus est Itẽ
in parte orientali saxome q̃
seraborũ finb cõtigua est in
quodã deẜto loco iuxta lacũ
qui dr̃ aruseo in modũ age¬
ris terra ĩtumuit. et limitẽ
unius leuge longitudine por¬
rectũ sub unius noctis spacio
absq hũam operis molimine
ad instar uallis subrexit.
Uiungisus dux spolitinꝰ ĩa
semo confectus habitu scłari
deposito monastice cõuersatõi
se mãcipauit. ac nõ młto post
tactus corporis infirͣmitate
decessit. in cuiꝰ locũ suppo
brixie ciuitatis comes substi¬
tutus est. Dominꝰ imꝑator
Et tan de hoc facto ꝙͣ et de his
que erga bernardũ filiũ fris
sui pippini. nec nõ et his que
gesta sũt publicã cõfessionem
fecit. et pm̃am egit. Quod tñ

Expanded text:
n regione Thuringoruquodam in loco iuxta fluvium, cespis longitudine pedum quinquagenum, latitudine quattuordenum, altitudine sesquipedali, de terra sine manibus et praecisus et sublatus est, et ab eo loco, in quo  pedum spatio distans inventus est. Item in parte orientali Saxoniae quae Soraborum finibus contigua est, in quodam deserto loco, iuxta lacum qui dicitur Arnseo, in modum aggeris terra intumuit, et limitem unius leugae longitudine porrectum sub unius noctis spatio absque humani operis molimine ad instar valli subrexit. Winigisus , dux Spolitinus, iam senio confectus, habitu saeculari deposito, monasticae conversationi se mancipavit, ac non multo post tactus corporis infirmitate decessit; in cuius locum Suppo, Brixiae civitatis comes, substitutus est. Domnus imperator, et tam de hoc facto, quam et de his quae erga Bernhardum, filium fratris sui Pippini, necnon et his quae gesta sunt, publicam confessionem fecit et paenitentiam egit. Quod tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rebellionẽ et infidelitãtẽ ꝯͣ
illũ et tanta flagicia in
regno suo cõmiserat iudiciũ
nente quadragesimali tp̃e
usq ad scm pascha ibidem
ĩmoratur ꝯ regrediret᷑. Et¬
sabbato ante palmas illuc
celebrauit. post pascha obiuiã
engilberge imperatrici sicut
ei ꝑ suos missos mãdauerat
ad sanctũ mauriciũ prectꝰ
S nõ incerto comꝑiens mĩcio
eandem engilbergam apud
trientũ cũ ludonico rege ger¬
manie in mense mayo locuturã
a condicto deflexit itinere
et ad siluacũ uenit. ibiq
adalardus ex parte ludõnici
frĩs sui uemiens petiit. ut cũ
eodem fr̃e suo ludouico locutu¬
rus secus treiectũ ueniret.
cũ idem ludouicus ad regmis¬
burch post emissũ hostem
cũ karlomãno filio suo adu̾¬

Expanded text:
rebellionem et infidelitatem contra rebellionem et infidelitatem contra illum tantaque flagitia in regno suo commiserat, iudiciumnente quadragesimali tempore, usque ad sanctum pascha ibidem immoraturus, regreditsabbato ante palmas ad moncelebravit. Post pascha obviam Ingelbergae imperatrici, sicut ei per suos missos mandaverat, ad Sanctum Mauritium perrexit; sed non incerto comperiens nuncio, eandem Ingelbergam apud Trientum cum Hludowico rege Germaniae in mense Maio Iocuturam, a condicto deflexit itinere et ad Silvacum venit. Ibique Adalardus ex parte Hludowici fratris sui veniens, petiit, ut cum eodem fratre suo Hludowico locuturus secus Treiectum veniret, cum idem Hludowicus ad Reghinisburg, post emissam hostem cum Karlomanno filio suo ad
Abbreviated transcription (Latin):
mitem ip̃iꝰ harlomãm sororiũ
misit. mãdans illi cõuenien¬
ciam qua ad eũ secure poss
uenire si uellet. Ip̃e auteni
karlomãnꝰ dolose simulans
ad patrem se uenturũ alios
missos impossibilia querẽtes
ad eũ direxit. et ip̃e in ꝑtes
tullenses ꝑrexit. Harolus aũt
iudiciũ querens de talib qui
suũ filiũ s. dyaconẽ et ecclie
sancte m̃istrũ a se dño traditũ
furati fuerũt. et tanta ac
talia flagicia atq facmora
et depopulationetz in regno
suo fecerũt post iudicium
mortis om̃ia que illorũ erãt
infiscari p̾cepit. et ordiãtis
staris qui eũdem karlomãmĩ
cũ suis complicibus a regno
ꝓpellerent iudiciũ ep̃ale de
parrochuis tanta mala cõmi
sacras regulas ad alios epos
fnsimserũt. De karlomãno
aũt qͥr deoceseos senensis
erat dyaconꝰ. et post p̾stita
per duas uices sacramẽta
quib ꝑiurus erat sicut p̃r
eius publica ãmĩtiatione
om̃ibus qui affuerũt oĩb¬
intimare cutauit. et tantã

Expanded text:
mitem, ipsius Karlomanni sororium, misit, mandans illi convenientiam, qua ad eum secure posset venire, si vellet. Ipse autem Karlomannus dolo se simulans ad patrem suum venturum, alios missos impossibilia quaerentes ad eum direxit, et ipse in partes Tullenses perrexit. Karolus autem iudicium quaerens de talibus, qui suum filium, scilicet diaconum et ecclesiae sanetae ministrum a se Domino traditum, furati fuerunt et tanta ac talia flagitia atque facinora et depopulationes in regno suo fecerunt; post iudicium vero mortis omnia quae illorum erant infiscari praecepit, et ordinatis scaris quae eundem Karlomannum cum suis complicibus de regno propellerent, iudicium episcopale de parrochiis tanta mala commissacras regulas ad alios episcopos transmiserunt. De Karlomanno autem, quia dioceseos Sennensis erat diaconus, et post praestita per duas vices sacramenta, de quibus periurus erat, sicut pater eius puplica denuntiatione omnibus qui adfuerunt intimare curavit, et tantam
Abbreviated transcription (Latin):
Nno. dccc .lxxi. karo¬
lus uiennã in ptãte
sua susceptani a gerardo sibi
obsides dari pro alus castellis
suis missis tradendis coegit.
et tribus nauib gerardo datis
per rhodanũ cũ sua bertha
et mobilibus suis a uienna ꝑ¬
misit abscedere. et ipãm ui¬
ennã bosomi fratri uxoris
sue cõmisit. ip̃e q ꝑ antisio¬
dorũ et senones ad monaste¬
riũ sancti dyonisii quãtotius
prout potuit uenire maturauit.
Q uod audiens karlomãnꝰ cũ
sus complicibus ad mosomũ
ꝑpͣexit. et ip̃m castellũ cũ
Uillis tircũiacentib deua¬
stauit. Unde quatuor missos
suos ficte ad patrẽ suũ direxit.
mandans ꝙ sine honoribus
ad illũ fidei sue credens ue¬
nire et deoͬ et illi de quib cõ¬
miserat satisfac̃e uellet. tantũ
ut de his qui cũ eo erant
misericorditer tractaret. qͣlit̃
salui esse ualerent. Non tñ
a malo cepto uel aliquãtulũ
destitit. Hrarolus aũt rex ad
eũdem filiũ suũ carlomãnũ

Expanded text:
. DCCCLXXI. Carolus, Vienna in potestate sua suscepta, a Gerardo sibi obsides dari pro aliis castellis suis missis tradendis coegit, et tribus navibus Gerardo datis, per Rhodanum cum sua uxore Berta et mobilibus suis a Vienna permisit abscedere, et ipsam Viennam Bosoni, fratri uxoris suae, commisit, ipseque per Autissiodorum et Senones ad monasterium sancti Dionysii quantocius prout potuit venire maturavit. Quod audiens Carolomannus, cum suis complicibus ad Mosomum perrexit, et ipsum castellum cum villis circumjacentibus devastavit; unde quatuor missos suos ficte ad patrem suum direxit, mandans quod sine honoribus ad illum, fidei suae credens, veniret, et Deo et illi de quibus commiserat, satisfacere vellet, tantum ut de his qui cum eo erant, misericorditer tractaret, qualiter salvi esse valerent; non tamen a male coepto vel aliquantulum destitit. Carolus autem rex ad eumdem filium suum Carolomannum
Abbreviated transcription (Latin):
reliquũ de regno pr̃is sui karoli
ludouicus habuit suis filiis
consentiret.
Udonicus uero et sui acte¬
ꝓtam habẽtes talẽ obla¬
tionem cũ dedecore gorliũ
et conradũ at complices eoꝵ
reiecerũt. et accepta regni ꝑte
sib oblata. ludouicus ad palaciũ
suũ franconofurth reduit.
Audiens aũt hec uxor illiꝰ
satis modeste tulit dicens qr
si ille eo uenisset totũ illud
regnũ haberet. Angustiãtes
aũt gorlinꝰ et conradus ad
ip̃am regniã fecerũt cõfugiũ
queriioniã agentes qualit̾
essent decepti. Et acceptis
de parte ludouici confortarẽt.
S et alios qͣi obsides reũsi
sũt. rapinas et dep̃dationes
fticientes quocũq ꝑuenire
potuerũt. reñtiãtes sociis

Expanded text:
reliquum de regno patris sui Karoli reliquum de regno patris sui Karoli Hludowicus habuit suis filiis consentiret. udowicus vero et sui acceptam habentes talem oblationem, cum dedecore Gozlenum et Chuonradum ac complices illorum reiecerunt; et accepta regni parte sibi suum Franconofurd rediit. Audiens autem hoc uxor illius, satis moleste tulit, dicens, quia si illa cum eo venisset, totum istud regnum haberet. Angustiantes autem Gozlenus et Chuonradus, ad ipsam reginam fecerunt confugium, querimoniam agentes qualiter essent decepti; et acceptis de parte Ludovici confortarent, sed et alios quasi obsides, reversi sunt, rapinas et depraedationes facientes quocumque pervenire potuerunt, renunciantes sociis
Abbreviated transcription (Latin):
tractarent de regin pace atqz
utilitate. His aũt qui cõuene¬
rũt ꝑsuaserũt ut ludouicũ
cõuocarent. et eius largitione
honores quos hactenꝰ optiñe
nõ potuerũt sine ulla dubi¬
tatione haberent. Et miserũt
missos suos ad p̾dictũ ludouicũ
et ad uxorem eius mãdantes
ut usq mettis uenire accele
multas dep̃dationes at rapinas
ducere possent. Uemiẽs auteni
ludouicus usq ad uiridum̃
tanta mala exercitus eiꝰ in
om̃ib nequiciis egit. ut pa¬
ganorũ mala facta illorum
uincere uiderent᷑. Audientes
aũt hugo et boso ac theodericꝰ
et illorũ socii que gorlinis
et conradus cũ illorũ cõpli¬
cibus machinabãt᷑ miserũt
galterũ epm aurelianensen
et goiramnũ ac anscherũ
comites ad ludonicũ apud ui¬
ridunũ ut ei offerrent ꝑtẽ
de regno lotharii uimoris quã
karolus cõtra frem suũ ludonicũ
ip̃ius ludouici patr̃e acceꝑat.
ut accepta illa portione regni
in regnũ suũ rediret. et quod

Expanded text:
tractarent de regni pace atque tractarent de regni pace atque utilitate. His autem qui convenerunt persuaserunt, ut Hludowicum convocarent et eius largitione honores quos actenus obtinere non potuerunt sine ulla dubitatione haberent. Et miserunt nuncios suos ad praedictum Hludowicum et uxorem eius, mandantes, ut usque Mettis venire accelermultas depraedationes ac rapinas ducere possent. Veniens autem Hludowicus usque ad Viridunum, tanta mala exercitus eius in omnibus nequitiis egit, ut paganorum mala facta illorum vincere viderentur. Audientes autem Hugo et Boso ac Theodericus et illorum socii, quae Gozlenus et Chuonradus cum illorum complicibus machinabantur, miserunt Vultarium episcopum Aurelianensem et Goiramnum ac Ansgerum comites ad Hludowicum apud Viridunum, ut ei offerrent partem de regno Hlotharii iunioris, quam Karolus contra fratrem suum Hludowicum, ipsius Hludowici patrem, acceperat, ut, accepta illa portione regni, in regnum suum rediret et quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nter bosonem autem et
theodericũ m̾ediãte hu¬
gone abbate cõuentũ est ut
boso comitatũ augustidunẽsẽ
haberet. et theodericus abbatias
quas boso in istis partib habe¬
bat in cõmutatione acciperet
memor insidiarũ ac
ĩiuriarũ suarũ quas a sius
emulis tp̃e p̾cedenti sustinuerat
fisus de familiaritate quã cũ
ludonico g̾manie rege et cũ
uxore illius atq cũ pͥmorib
illius terre qñ captus in bello
apud andrimacũ et t̃nsrhenũ
ductus fuerat obtinuit. cepit
cogitare quałr talionẽ suis cõ¬
trarus redde̾t. et conradum
parisiaci comitem spe falsa de
precellenti p̃tãte deludens
et quedã ingenia qualiter
id exequi posset enariãs sibi
cõĩxit. et anteꝙͣͣ illi qui cũ
filio regis erãt ad condictũ
placitũ apud meldis uenirẽt
acceleriuerũt quostũq potue¬
rũt ep̃os et abbates atq po¬
tentes hoĩes ad cõuentũ uoca¬
re ubi tharanaram ifluit
eo sub optentu ut quia rex
defunctus erat unammiter

Expanded text:
nter Bosonem autem et Teodericum, mediante Hugone abbate, conventum est, ut Boso comitatum Augustidunum haberet, et Theodericus abbatias quas Boso in istis partibus habuerat in commutatione acciperet. memor insidiarum ac iniuriarum suarum, quas a suis aemulis tempore praecedenti sustinuerat, fisus de familiaritate quam cum Hludowico Germaniae rege et cum uxore illius atque cum primoribus illius terrae, quando captus in bello apud Andrunacum et trans Rhenum ductus fuerat, obtinuit, coepit cogitare, qualiter talionem suis contrariis redderet, et Chuonradum Parisiaci comitem spe falsa de praecellenti potestate deludens et quaedam ingenia qualiter id exequi posset enarrans, sibi coniunxit. At antequam illi qui cum regis filio erant ad condictum placitum apud Meldis venirent, acceleraverunt quoscumque potuerunt episcopos et abbates atque potentes homines ad conventum vocare, ubi Thara Isaram influit, eo sub obtentu, ut, quia rex defunctus erat, unanimiter
Abbreviated transcription (Latin):
paralisi ꝑcussũ et iã morti
suũq filiũ de cõcubina noĩe
arnlfũ partem regni illiꝰ
occupasse. et iõ in illas ꝑtes
festinꝰ ꝑgeret sicut et fecit
Sopita uero sicut potuit in
illis partib cõmotione re¬
uersus est ad uxorẽ suam

Expanded text:
lisi percussum et iam morti filium de concubina nomine Arnulfum partem regni illius occupasse, et ideo in illa parte festinus pergeret; sicut et fecit. Sopita vero, sicut potuit, in illis partibus commotione, reversus est ad uxorem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
Porro toto augusto p̃p crebras
festiuitates manicatões fiebãt
Mancare aũt mane surgere
dicit᷑. In septembrio ꝟo sept̃e
ãtiphone canebat᷑ distributis
uincuiq buus psalmis. In octo¬
brio octo cũ terno ps almis. In no¬
uembrio nouem cũ ternis itidẽ
psalmis. In decẽbrio .x. cũ t̾nis
similiter psulmis. Uerũ nila¬
miario at februario ut possibi¬
litas sinebat. Hoc tñ obẜũãtes
ne minꝰ a .xii. psalmorum
quãtitate ad iugilias dicerene
nocturnas. Ad sextam tamien
bant᷑. O de his ista sufficiant
ffuit aũt gũtrãnꝰ in bonitate
Pcipuus in eroganda pauꝑib
alimoma largifluus. xp̃i sacer¬
Dotibus se hũilem p̾bens. leudis
suis beniuolũ. gentib externis
pactatũ. Talib itaq polens
uirtutib multis nationibus eiꝰ
laudes p̾recmẽtib pns regm̃i

Expanded text:
Porro toto Augusto, propter crebras Porro toto Augusto, propter crebras festivitates, manicationes fiebant. Manicare autem mane surgere dicitur. In Septembri vero septem antiphonae canebantur, distributis unicuique binis psalmis; in Octobri octo, cum ternis psalmis; in novembri novem, cum ternis itidem psalmis; in Decembri decem, cum ternis similiter psalmis. Verum in Januario ac Februario, ut possibilitas sinebat, hoc tamen observantes, ne minus a duodecim psalmorum quantitate ad vigilias dicerent nocturnas. Ad sextam tamen sbantur. Sed de his ista sufficiant. Fuit autem Guntrannus in bonitate praecipuus, in eroganda pauperibus alimonia largifluus. Christi sacerdotibus se humilem praebens, leudis suis benivolum, gentibus externis pacatum. Talibus itaque pollens virtutibus, multis nationibus ejus laudes praec
Abbreviated transcription (Latin):
appareret. Anno xxxiiiͦ eus¬
dem regis ip̃e rex corpore ex¬
emptus. terrenũ ut creditur
regnũ pro celesti cõmutãs ĩ
eccłia sancti marcelli cabilonis
sepultus est. hanc demq bast¬
licam ip̃e ut p̃fati sum ꝯ diuino
succensus amore in suburbio
quidem p̾dicte ciuitatis s in
territorio segonũ saltu q brexio
studiosissime edificcut. dobi
monachos aggregãs monaste¬
riũ constituit. quod plurib
pdus facultatibus q ditaiĩt
Synodũ .xl. ep̃orũ aggregari
p̾cipiens ut ordo psallendi qͣ
in loco sanctorũ agaunensiũ
tp̃ibus sigismũdi regis ab
auito et ceteris pontificibus
illus temporis institutꝰ fue¬
rat in cenobio quod ip̃e fabri¬
cauerit teneret᷑ effecit. Qui
uidelicet ordo etiam ad sepultrũ
sancti martim antiquitꝰ cele¬
bit᷑ a dagoberto rege agi p̾ceptꝰ
et a nobis cuiusmodi esset exqui¬
situs taliter se habere est rẽꝑto¬
In diebus nãq festuus sex ãti¬
phone binis psalmis explicabãt᷑

Expanded text:
e. Anno XXXIII ejusdem regis, ipse rex corpore exemptus, terrenum ut creditur regnum pro coelesti commutans, in ecclesia Sancti Marcelli Cabilonis sepultus est. Hanc denique basilicam ipse, ut praefati sumus, divino succensus amore, in suburbio quidem praedictae civitatis, sed in territorio Segonum, saltuque Brexio studiosissime aedificavit. Ubi monachos aggregans, monasterium construxit, quod pluribus praediis facultatibusque ditavit. Synodum XL episcoporum aggregari praecipiens, ut ordo psallendi, qui in loco sanctorum Agaunensium temporibus Sigismundi regis ab Avito et caeteris pontificibus illius temporis institutus fuerat, in coenobio quod ipse fabricarat teneretur, effecit. Qui videlicet ordo etiam ad sepulcrum sancti Martini antiquitus celebitur a Dagoberto rege agi praeceptus, et a nobis cujusmodi esset exquisitus, taliter se habere est reIn diebus namque aestivis sex antiphonae binis psalmis explicabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem monachũ tenere. po¬
tuerũt ut ꝓphecia uenenibłis
buduti pris quã longe ante p̃¬
uiderat impleret᷑: qua dixit᷑
Oix apud deũ optinere potui
ut ex hoc loco mͥ aĩe cederet᷑
fugientes porro ex eodẽ teno¬
bio monachi romã petierũt
sesũ codicẽ sancte regule quã
pfatus pater cõposuenit. et
quedã alia st̾pta necño podꝰ
panis et mẽsurã unu ac qͥd¬
quid ex suppellectili subripe
potuere deferentes. Monaft̾i
qũe cassiniensis post beatum
ndictũ constantinꝯ. post hũt
Emplicius. demde uitalie aoͣ
extremũ bonitus cõgregatõe
xeit. sub quo hec destructio
facta est.o
est ut tertia paros esx ms n¬

Expanded text:
quidem monachum tenere potuerunt, ut prophetia venerabilis Benedicti patris, quam longe ante praeviderat, impleretur, qua dixit: « Vix apud Deum obtinere potui, ut ex hoc loco mihi animae cederentur. » Fugientes porro ex eodem coenobio monachi Romam petierunt secum codicem sanctae regulae, quam praefatus pater composuerat, et quaedam alia scripta, necnon pondus panis et mensuram vini, ac quidquid ex supellectili subripere potuere, deferentes. Monasterii autem Cassiniensis, post beatum Benedictum Constantinus, post hunc Simplicius, deinde Vitalis, ad extremum Bonitus, congregationem rexit, sub quo haec destructio facta est. As est ut tertia pars ex
Abbreviated transcription (Latin):
ui reuoc̃ates societatẽ ep̃m ĩui
ris afficere moliebãt᷑. At ille
cominuto uno eccliãstici mift̾i
aureo calice se quidem ab exilio
ppłm aũt a captiuitate redemit

Expanded text:
i revocantes societatem, episcopum injuriis afficere moliebantur. At ille, comminuto uno ecclesiastici monasterii aureo calice, se quidem ab exsilio, populum autem a captivitate redemit
Abbreviated transcription (Latin):
ceperũt. Sola etem̃ speties
uiri et nmis note atq alacs
fortitudĩs gloria ꝓturbabat
hostem. ne quis propius feri¬
turus auderet accedere. Qui
ubi se hostilibus circũdatũ
cuneis uidit nullũ qz adesse
suorũ in uirtute sola remediũ
pectore cepit consilia obuiã¬
ne ẽũ demi an hostibus cededũ
foret aliquãdiu deliberare
Tandem aliqñ inueinit rõne
inter q confertissimos adusi
agmis uiros proruens ferro
iter aperire conatus. quen
pͥmũ obuiam habuit equo
deiecit. Gircũuentꝰ autẽ
confossis laterib uite tminũ
sortitus est. Impiger sane
Iuuenis et manu promptꝰ
lz consilio parũ prouidus
int̾itu comꝑto nõ ut nationes
cetere subsidiũ quesierũt fuge
Oz ira feruente burgũdiones
insecuti cedũt prosternũtq
grauiter. Deuastata q omm
prõũcia natiuũ repetunt
solũ. Regnũ regis interfecti
cũ eius uxore gũdeata noie
frater clotariꝰ accepit.filios
uero eius teodoaldũ. gũtariũ

Expanded text:
coeperunt. Sola etenim species coeperunt. Sola etenim species viri et nimis notae atque alacris fortitudinis gloria per turbabat hostem, ne quis propius feriturus auderet accedere. Qui, ubi hostilibus se circumdatum cuneis vidit, nullumque adesse suorum, in virtute sola remedium pectore versare consilia. Obviamne eundum, an hostibus cedendum foret, aliquandiu deliberavit. Tandem aliquando invenit ratione interque confertissimos adversi agminis viros proruens, ferro iter aperire conatus, quem primum obviam habuit equo dejecit. Circumventus autem, confossis lateribus vitae terminum sortitus est. Impiger sane juvenis et manu promptus, sed consilio parum providus;interitu comperto, non, ut nationes caeterae, subsidium quaesierunt fugae, sed, ira fervente, Burgundiones insecuti caedunt prosternuntque graviter. Devastataque omni Provincia, nativum repetunt solum. Regnum regis interfecti cum ejus uxore, Gundeuca nomine, frater Clotarius accepit. Filios vero ejus, Theodoaldum, Guntarium