comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentatione procumbens indica
uat gementis pariter et rogantis af¬
fectum. Mouit omnes: et precipue illũ
qui se intellexerat expetitum. Precedẽ¬
tem sequuntur. Nam preiens. et sub¬
in de restans. subinde respectans. fa¬
cile poterat intelligi. id eam uelle ut
quo illa ducebat. anachoreta seque¬
retur. Quid multis: Ad speluncam
uestie peruenitur: ubi illa adultos iã
quinqz catulos male fera mitriebat.
Qui ut clausis liũbus ex aluo ma¬
tris exierant: cecitate perpetua tene¬
bantur. Quos singulos derupe pro¬
latob: ante a nachorete pedes mater
exposuit. Tum demum sanctus am¬
maduertit: quid bestia postularet. In¬
uocatoqz dei nomine. contrectauit
manulumina dausa catulorum.
acstatin cecitate depulsa. apertis ocu¬
lis bestiarum. dni negata lux patuit.
Ita fratres illi. anachoreta quem desi¬
derabant iusitato. cum admodum
fructuo sa la boris sui mercede rediez t
qui in testimonum tante uirtutis
ad missi. fidem sã et gloriam xp̃i que

Expanded text:
mentatmentatbat gementis pariter et rogantis affectum. Movit omnes, et praecipue illum qui se intellexerat expetitum. Praecedentem sequuntur: nam praeiens, et subinde restitans subindeque respectans, facile poterat intelligi, id eam velle, ut quo illa ducebat, anachoreta sequeretur. Quid multis? ad speluncam bestiae pervenitur, ubi illa adultos jam quinque catulos male feta nutriebat: qui ut clausis luminibus ex alvo matris exierant, caecitate perpetua tenebantur; quos singulos de rupe prolatos ante anachoretae pedes mater exposuit. Tum demum Sanctus animadvertit quid bestia postularet, invocatoque Dei nomine, contrectavit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa, apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit. Ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant visitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt: qui in testimonium tantae virtutis admissi, fidem Sancti et gloriam Christi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tant pleriqz in heremo sine ullis ta¬
hernaculis: quos anachoretas uocãt.
Diuunt herbarum radicibus. Nullo
imꝙ certo loco consistunt: ne ab ho
coegerit sedes habent. Ad quendã igit᷑
hoc ritu atq hac lege unientẽ: duoex
intria monachi. licet longa et diu̾sa
regione. tamen quia olim ip̃is ĩ mo¬
nastern conuersacione carus et fa-¬
miliaris fuisset: auditis enis uirtu¬
tibus tetenderut. Quem dni multũ¬
q quesitum. tandem mense septĩo
reppererunt. in extremo illo deserto
quod ẽ menphis contiguum demo¬
rantem, quas ille sollitudmes iam
ꝑ amios .xii. dicebatur habitare G̾.
ticet omnum hominum uitaret occur¬
sus: tamen agnitos non refugit se qs
carissimis ꝑ tridnum non pegauit. qr̾to
dieali quantulum progressus cum pro¬
sequeretur abeuntes: leenam mire mag¬
iitudinis ad se nenire conspiciunt.
Bestia ricet tribus repertis. nõ incerta
quem peteret. anachorete pedibus ad¬
uoluitur. et cum fletu quodam ac la¬

Expanded text:
tant plerique in eremo sine ullis tatant plerique in eremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullo umquam certo loco consistunt, ne ab homcoegerit, sedes habent. ad quendam igitur hoc ritu adque hac lege uiuentem duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uirtutibus, tetenderunt: quem diu multumque quaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum, demorantem: quas ille solitudines iam per annos duodecim dicebatur habitare. licet omnium hominum uitaret occursum, tamen agnitos non refugit seque carissimis per triduum non negauit. quarto die aliquantulum progressus cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus repertis, non incerta quem peteret, anachoretae pedibus aduoluitur et cum fletu quodam ac la
Abbreviated transcription (Latin):
quandam ueniam precabatur. Quã
illius confusionem heremita misera¬
tus. nibet eam ꝓpnis accedere: at manu
blanda capud triste permulcet. Dem
pane duplicato ream suam reficit.
Ita indulgenciam consecuta: officii
consuetudmẽ deposi to merore repauit
Intuemin queso xp̃i etiam ĩ hac
parte uirtutem: cui sapit om̃e quod
brutum ẽ. cui mite ẽ ome quod semt
Supa prestat officium. Iupa furti cri¬
men agnoscit. Inpa conscio pudo¬
re confiinditur. Uocata ad ẽ. caput
piebet: et habet sensum indulte sibi
ueme. sicut pudorem gessit errati.
Tua hec uirtus xp̃e: tua sunt hec
xp̃e miracula. Etenim que in tuo
nomme operantur seru tui: tua sũt.
Et in hoc ingeniscimus: quod ma¬
iestatem tuam fere sencuint. hommeᷤᷤ
non uerentur.
E cui antem hoc in credibile
forte iuideatur: maora me-¬
moraho. fides xp̃i ad ẽ me inichil fĩ¬
gere. Neqz incertis auctoribus iulga¬
ta narrabo: sed que michi ꝑfideles
uiros comperta sunt explicabo Habi-¬

Expanded text:
quandam ueniam precabatur: quam quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii consuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiam in hac parte uirtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite est omne quod saeuit. lupa praestat officium, lupa furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: uocata adest, caput praebet et habet sensum indultae sibi ueniae, sicut pudorem gessit errati: tua haec uirtus, Christe, tua sunt haec, Christe, miracula. etenim quae in tuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines non uerentur. e cui autem hoc incredibile forte uideatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narrabo, sed quae mihi per fideles uiros conperta sunt, explicabo. habi
Abbreviated transcription (Latin):
Uatuam celsulam cum familiarem
patromim ab eẽ sentiret ingressa. cu¬
niosnis explorans ubi nam eẽthabita-¬
tor. casu contigua cum panibus quĩq
palmitia sportella pendebat. Ex hiis
unum presinint et deuorat. Den ꝑpe¬
trato scelere discessit. Regressus heremi¬
tea iudet sportulam dissolutam:. non
constante panũ numero. Damnum rei-
familiaris intelligit: ac ꝓpe hinen ꝑanis.
ab sumpti fragmenta cognoscit. Sed nõ
erat incerta suspitio: que furtum perso¬
na fecisset. E rgo cum sequentibus die¬
hus secundum consutudinem bestia
non uenisset minirũ audatis facti cõ¬
saia ad eum uenire dissimulans cui fe¬
cisset ĩniriam: egre patia batur heremi-¬
ta. se alumpne solatio destitutum. Po¬
stremo illius oratione reuocata: septĩo
post die affuit ut solebat ante cenãti.
Sed utfacile cerneres uerecundiam
pemtentis: non ausa propius accedere.
deiectis in terram profundo pudore lu-¬
minibz. quod palam licebat intelligi.

Expanded text:
uacuam cellulam, cum familiarem uacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans ubinam esset habitator. casu contigua cum panibus quinque palmicia fiscella pendebat. ex his unum praesumens deuorat, dein perpetrato scelere discedit. regressus eremita uidet sportulam dissolutam, non constantem panum numerum: damnum rei familiaris intellegit ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit. sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non ueniret nimirum audacis facti conscia ad eum uenire dissimulans, cui fecisset iniuriam —, aegre patiebatur eremita se alumnae solacio destitutum. postremo illius oratione reuocata septimum post diem adfuit, ut solebat ante, cenanti. sed, ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi,
Abbreviated transcription (Latin):
palmnulis manũ obtulisset: occumt
bestia. accepit qz tam libere. quam nuil¬
lum animal domesticum. Etcum co¬
medisset: ab scessit. Nos hec intuentes.
et ad huc trementes facile potuimus ex¬
pendere: quanta in illo fidei uirtus. e
quanta in nobis eẽt infirmitas. uiii.
Inim eque singularem unũ¬
uidimus: paruo tugurio. in
quo non in si unus recipi posset habi¬
tantem. De hoc illud ferebatur. quod
ei iupa solita erat astare cenanti: nes
facle imquam bestia falleretier quii
illi ad legitimã horam refectionis oc¬
curreret, ettam dui proforibus expe¬
taretz donec ille panem qui cenulle su¬
per fuisset offerret Iuam manĩ eus
iambere solitam: atq ita qͣi impleto
officio. et prestita consolacione disee¬
dere. Sed fort acaidit: ut sẽs ille dum
fratrem qui ad eum uenerat ded uait ab¬
euntẽ. dnicius ab eẽt. et non insi sub noc¬
teremearet. Interim bestia ad consuetu-¬
dmarium illud cene tempus occurrit.

Expanded text:
palmulis manum obtulisset, adcurrit palmulis manum obtulisset, adcurrit bestia accepitque tam libere quam nullum animal domesticum, et cum comedisset, abscessit. nos haec intuentes et adhuc trementes facile potuimus expendere, quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset infirmitas. Alium aeque singularem uiruuidimus, paruo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. de hoc illud ferebatur, quod ei lupa solita esset adstare cenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret et tam diu pro foribus expectaret, donec ille panem, qui cenulae superfuisset, offerret: illam manum eius lambere solitam, adque ita quasi inpleto officio et praestita consalutatione discedere. sed forte accidit, ut sanctus ille, dum fratrem, qui ad eum uenerat, deducit abeuntem, diutius abesset et nonnisi sub nocte remearet. interim bestia ad consuetudinarium illud cenae tempus occurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
igne feruere. Tanta uis solis ẽ ut
quibus liber coquis etiam ad gallo¬
rum pulmenta sufficiat. Post cenã
autem nidinante iam uespera. ĩui¬
tat nos ad arborem palinam. sinus ĩ¬
termim ponis uti solebat: que fere
duobus milibus ab erat. Nam hetã¬
tum in heremo arbores. licet raro ha¬
hentur. Quod tamen utrum sollers
antiquitas procurauerit. am solis
natiera gignat ignoro. insi fi deus
prescus habitandam quando q a
sanctis heremũ. hec seriis suis paraue¬
rit. Ex maiore enĩ parte. qui intra illa
secreta consistunt. cum alia ibi ger¬
mina nulla succedunt. istarum ar¬
borum pomis alinitur. Ergo ubi ad
illam ad quam nos hospitis ñi du
ieonem ibi offendimus. Quo uisõ
ego et ille dux meus intremuimus
Sanctus uero ille: incuictanterac¬
cessit. Nos licet trepidi: secuti simnis.
Fera pautulum cerneres imparatam
a deo modesta discessit. et constitit.
dum ille attigua ramis humilior¬
hus poma decerperet. Cuniq ꝑ lenam

Expanded text:
igne feruere: tanta uis solis est, ut igne feruere: tanta uis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec seruis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ubi ad illam, ad quam nos humanitas nostri leonem ibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus, sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paululum — cerneres imperatam a Deo — modesta secessit et constitit, dum ille attigua ramis humilioribus poma decerperet. cumque plenam
Abbreviated transcription (Latin):
rgo ubi prima heremi in¬
gressus sum .xii. fere a nilo
milibus habebam autem unum ex¬
fratribus ducem. locorum peritum: ꝑ
uemmus ad quendam senem mona¬
chum. sub radice montis hahitantem.
Ibi quod in illis locis rarissimum ẽ
putens erat. Bonem unum habebat.
Cuius hic erat totus labor: ĩpulsa
rotali machina aquam producere.
Lam fere milleaut amplius pedum.
pro fundum putei ferebatur. Or tus
illic erat: multis oleribus copiosus.
Id quidem contra naturam heremi:
ubi omma arentia exusta solis ardo¬
ribus. nullius unquam seminis uł
exiguam radicem fecerunt. Uerum hoc
scõ illi labor cum peccore cõminis. et
ꝓpria prestabat industria. frequens
eñ irrigatio aquanim tantam pĩ¬
guedinem arenis dabat: ut mirum
ĩmodum iurere atq fructificare orti
illius olera uidermnis. Ex hiis igit᷑.
una cum dommo bos ille uniebat No¬
his quoqz exea copia cenam sanctus
dedit. Ibi iudi quod uos galli forte
non creditis: ollam cũ oleribus quȩ
nobis in cenam preparabantur sñ

Expanded text:
rgo ubi prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo milibus - habebam autem unum exfratribus ducem locorum peritum — peruenimus ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos Galli forte non creditis, ollam cum holeribus, quae nobis in cenam praeparabantur, sine
Abbreviated transcription (Latin):
duobz puerilis sanatis xlui.
De claudo directo.¬
e contracto quẽ bos trahebat xluiii.
e alio qui manus ac pedes con¬
tracto habebat.

Expanded text:
duobus pueris sanatis. 46. De clodo directo.e contracto, quem bos trahebat. 48. De alio, qui manus ac pedes contractos habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea cum demotu atq impetu
harbaroꝵ. subita ciuitatẽ fama
turbasset: demoniacum ad se exhiberi
iubet. Imperat: ut an uerus esset hic m̃¬
aus fateretur. Tunc confessus c̃ sedecim
demones fuisse qui rumorẽ hunc per po¬
pulum dissemmassent. ut hoc saltẽ me¬
tu ex illo martimis oppido fugaretur.
Barbaros nichil minus quam irrup¬
tionem cogitare Ita cum hec ĩmundus
spuitus media in ecclĩa fateretur: metu
et turbatione pnͣti ciuitas liberata c̃xix.
Pud parisiuis uero. dum portã
tiuitatis illius. magnis secum
turbis euntibus introiret: leprosum
miserabili facie horrentibus cunctis os¬
culatus est atqz benedixit. Statim q
omni malo emundatus: postero die ad
eclĩam ueniens. intenti arte. gr̃as pro
santate quam receperat a gebnt Sed nꝰ
Ar prattrundum est quod funbrit ues¬
timento eius cilitioq de tracte. trebras
super infirmantibus egere urtutes Nã¬
cum aut digitis illigate. aut collo ĩchi¬
te funt ꝑseꝑe ab egrotantibus morbos

Expanded text:
nterea cum de motu atque impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. Apud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos
Abbreviated transcription (Latin):
Derulus quidam leodulfus ꝑe¬
de sinistro debilis: dum cũ reliquis petẽ¬
tibus scipendia querendo circũiret: turo¬
nis aduenit. Et parumꝑ moratus:
iter quod agere teperat conatur ĩplẽ.
Progressus qz daudicando cum sa¬
tellitibus: decimo ab urbe milariont
doioris opprimitur relictus q a sociis.
solus super ripam aluei eiulabat mr̃¬
tis ad festiuitatẽ concurrentibus pro¬
clamans s dicens. De michi: quia
solempintatem uiri gl̾i̾osi spectare
nolui. Ideo me uirtus eius allidit.
Qua de re rogo uos fidetissimi xp̃iam
qui deum timetis subuenitt ignorã¬
cie mee: subuente oppresso et debili Et
si timor dei manet: me usqz ad sc̃m
locũ deportate. Igitur cum hec a młtis
pretereimitib imploraret: quidã plau¬
stro suo super poĩtum. usqz ad sanctã
uasilicam duxit. Obi triduana or̃one
contimians: redintegratis pedibus. ĩ¬
colunus ab scessit.elun.

Expanded text:
erulus quidam Leodulfus pede sinistro debilis, dum cum reliquis petentibus stipendia quaerendo circuiret, Turonus advenit. Et parumper moratus, iter quod agere coeperat conatur implere. Progressusque claudicando cum satellitibus, decimo ab urbe miliario vi doloris oppremitur. Relictusque a sociis, solus super ripam alvei heiulabat, multis ad festivitatem concurrentibus, proclamans et dicens: 'Vae mihi, quia solemnitatem viri gloriosi spectare nolui, ideo me virtus eius allidit. Qua de re rogo vos, fidelissimi christiani, qui Deum timetis, subvenite ignorantiae meae, subvenite oppresso et debili et, si timor Dei manet, me usque ad sanctum locum deportate'. Igitur cum haec multis praetereuntibus imploraret, quidam plaustro suo superpositum usque ad sanctam basilicam duxit. Ubi triduana oratione continuans, redintegratis pedibus, incolomis abscessit. 47.
Abbreviated transcription (Latin):
quam diabolus putaretur: oranti in
cella astitit. Cumqz martinus primo
aspectu eius fuiss et hebetatus: dni mul¬
tum q amibo filencium temierũt Cum
prior diabolus: agnosce inquit m̃r¬
tine quem cernis Xp̃us ego sum. Des¬
censurus ad terras: prius me mam¬
festare uolui. Ad hec cum martinus ta¬
ceret. nec quicquã responsi referret ite¬
rare ausus est diabolus responsiois
audatiam. Hartine quid dubitas cre¬
dere cum iideais: Epistus ego sum.
Tum ille reuelante sibi spũ ut intel¬
ngeret diabolum ẽẽ nõ dominum
non se inquit ihus dominus purpu¬
ratum et diademate remtentem uen¬
turum ẽẽ predixit. Ego xp̃m insi in eo
habitu formaqz qua passus est. insi
crucis stiginata preferentem: uenisse
nõ credam. Ad hanc ille uocem statim ut
fumus euanint. et cellulam tanto feto¬
re compleuit. ut indubia indicia re¬
linqueret. diabolum se fuisse Hoc ita
gestum ut supra retulumis. ex ipsius
martim ore cognouimus: ne quis for¬

Expanded text:
quam diabolus putaretur, oranti in quam diabolus putaretur, oranti in cellula astitit. Cumque Martinus primo aspectu ejus fuisset hebetatus, diu multumque silentium ambo tenuerunt. Tum prior diabolus, Agnosce, inquit, Martine, quem cernis: Christus ego sum: descensurus ad terram prius me manifestare tibi volui. Ad haec cum Martinus taceret, nec quidquam responsi referret, iterare ausus est diabolus professionis audaciam: Martine, quid dubitas credere, cum videas? Christus ego sum. Tum ille, revelante sibi Spiritu, ut intelligeret diabolum esse, non Deum: Non se, inquit, Jesus Dominus purpuratum et diademate renitentem venturum esse praedixit. Ego Christum, nisi in eo habitu formaque qua passus est, nisi crucis stigmata praeferentem, venisse non credam. Ad hanc ille vocem statim ut fumus evanuit, et cellulam tanto fetore complevit, ut indubia indicia relinqueret, diabolum se fuisse. Hoc ita gestum ut supra retulimus, ex ipsius Martini ore cognovi, ne quis for
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse: qui cum sibi multis signis auc¬
toritatem parauisset. eo usqz elatus est
ut se heliam profiteretur. Quod cum
pleriqz tenere credidissent. ad didit ut
se xp̃m ẽẽ diceret. In quo etiam adeo illu¬
sit. ut eum quidam epus rufus nomme
nt dominum adoraret. Propter quod. eũ
postea ab episcopatu deiectum uidimus.
Pleriqz etiam nobis efratribus retule¬
runt: eodem tempore in oriente quendam
extitisse. qui se iohannem ẽẽ iactitaret.
Ex quo comcere possimnus istius modi
ꝑsendo ꝓphĩs existrntibus. antixp̃i ad¬
nentum ĩminere: qui iam in istis mis¬
terium inquitatis operatur.
ec enim pretereundum uidetur. qnͣ¬
ta martinum sub hisdem diebus dia¬
bolus arte temptauerit. Quodam em̃
die premissa pre se et circimiectus ipse
luce purpurea. quo facilius daritate
assumpti fulgoris illuderet. ueste etiã
regia indutus. diademate ex gẽmis au¬
ro q redimitus. calceis auro illitis se¬
reno ore. leta fatie. ut nichil minus

Expanded text:
m, qui cum sibi multis signis aucm, qui cum sibi multis signis auctoritatem paravisset, eo usque elatus est, ut se Heliam profiteretur. Quod cum plerique temere credidissent, addidit ut se Christum esse diceret: in quo etiam adeo illusit, ut eum quidam episcopus, nomine Rufus, ut Dominum adoraret: propter quod eum postea ab episcopatu dejectum vidimus. Plerique etiam nobis e fratribus retulerunt, eodem tempore in Oriente quemdam exstitisse, qui se Joannem esse jactitaret. Ex quo conjicere possumus, istiusmodi pseudoprophetis exsistentibus, Antichristi adventum imminere, qui jam in istis mysterium iniquitatis operatur. Non praetereundum autem videtur, quanta Martinum sub iisdem diebus diabolus arte tentaverit. Quodam enim die praemissa prae se et circumjectus ipse luce purpurea, quo facilius claritate assumpti fulgoris illuderet, veste etiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, calceis auro illitis, sereno ore, laeta facie, ut nihil minus
Abbreviated transcription (Latin):
uestem omnes diligenter inspiciunt.
Erat autem sũma mollicie. candore
eximio: micanti purpura Nectamẽ
cinus eẽt generis aut uelleris poterat
agnosa. Curiosius tamen oculis aut
digitis ad crecta ta: non aliud quam¬
uestis indebatur. Interea cdariis frẽs
ad monet or̃om instare: ut maifisti¬
us ei dominus quid nam eẽt ostenderet
Itaq reliquum noctis ymnis ꝓsalmis¬
qz consumitur. At ubi illuxit dies. aꝑ¬
prehensum dextera trahere ad martinme
nolebat: bene conscius illudi illumdi¬
aboli arte non posse. Tunc uero rent
ac reclamare miser cepit Interditu¬
ꝙ sibi ẽe dicebat: ne se martino ostdee
Lumq muitum ire compellerent.
inter trahencium manus uestis ena¬
nint. Unde quis dubitet hanc etiã mar¬
tini fuisse uirtutem. ut phantasiam suã
Oiabolus. cum erat martini oculis ĩ¬
gerenda dissimulare diucius aut tege
non posset. Ammaduersum ẽ tamen
eodem fere tempore in hispaniis niuenẽ¬

Expanded text:
uestem omnes diligenter inspiciunt. uestem omnes diligenter inspiciunt. erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura, nec tamen, cuius esset generis aut uelleris, poterat agnosci: curiosis tamen oculis aut digitis advestis videbatur. Interea Clarus fratres admonet orationi instare, ut manifestius eis Dominus, quidnam id esset, ostenderet: itaque reliquum noctis hymnis psalmisque consumitur. At ubi illuxit dies, apprehensum dextera trahere ad Martinum volebat, bene conscius illudi illum diaboli arte non posse. Tum vero reniti ac reclamare miser coepit, interdictumque sibi esse dicebat, ne se Martino ostenderet. Cumque invitum ire compellerent, inter trahentium manus vestis evanuit. Unde quis dubitet hanc etiam Martini fuisse virtutem, ut phantasiam suam diabolus, cum erat Martini oculis ingerenda, dissimulare diutius aut tegere non posset? XXIV. Animadversum est tamen, eodem fere tempore fuisse in Hispaniis juvene
Abbreviated transcription (Latin):
seac domini angelos discurrere predi¬
ret. Iamqz se unum. ex prophĩs haberi
uolebat. Clarus tamc̃ nequaquã ad
credendum coei poterat Iue ei iam dm̃.
et presentes plagas; cur scõ non crederet
comminari. Postremo in hanc nocẽ
crupisse fertur. Ecce hac nocte uestem
michi candidam dominus de celo dabu
qua indutus ĩ medio ur̃m diuers aboꝵ
Id qz uobis signum erit me dei cẽ uix¬
tutem: qui dei ueste donatus sim. Tum
uero grandis ommũ ad hanc ꝓfessiom̃
expectatio. Ilaqz ad mediam fere noctem
fremitu in sultancium cõmoueri om̃e
monasterium loco uisum est. Cellulã
autem qua idem adolescens continebal̃.
crebris cerneres micare lumimibus . fre¬
mitusqz in ea discurrencium: et mur¬
mur quod dam multarum uocũ qu¬
diebatur. Dein facto silencio egressus.
unum de fratribus ad se uocat: tumicã¬
qz ei qua erat inductus ostendit. Ob¬
stupefactus ille: conuocat ceteros. Ipse
etiam darus accurrit. Ad hibitoq hũe

Expanded text:
se ac Deum nuntios discurrere praedise ac Deum nuntios discurrere praedicaret, iamque se unum ex profetis haberi uolebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. postremum in hanc uocem erupisse fertur: ecce hac nocte uestem mihi candidam Dominus de caelo dabit, qua indutus in medio uestrum diuersabor: idque uobis signum erit, in me Dei esse uirtutem, qui Dei ueste donatus sim. tum uero grandis omnium ad hanc professionem expectatio. itaque ad mediam fere noctem fremitu terram insultantium commoueri omne monasterium loco uisum est: cellulam autem, qua idem adulescens continebatur, crebris cerneres micare luminibus, fremitusque in ea discurrentium et murmur quoddam multarum uocum audiebatur. dein facto silentio egressus unum de fratribus Sabatium nomine ad se uocat tunicamque ei, qua erat indutus, ostendit. obstupefactus ille conuocat ceteros, ipse etiam Clarus adcurrit, adhibitoque lumine
Abbreviated transcription (Latin):
detur. licet extrinsecus. referre quod qe¬
stum ẽ: quia et quedam in eo martini
untutũ portio est. et res digna miradõ.
recte memorie mandabitur ĩ exemplũ
cauendi. si quid deinceps uspiam tale
contigerit. ¶arus quidam noĩe
adolescens nobilissimus. mox preshit.
nunc felici beatus excessu. cum relictis
omnibus se ad martinum contulis¬
set: breui temꝑe ad sũmum fidei. uirtu¬
tumqz oĩm culmen eiituit. Itaq cũ
haud longe sibi abeꝑiscopl monasterio.
tabernaculum constituisset: multiqz
apud eum fratres cõmorarentur: inue¬
nis quidam ad eum. anatholius noĩe.
sub professione monachi. omnem hu¬
militatem atqz ĩnocenciam mẽtitus.
accessit. Habitauitqz aliquandiu in cõ¬
mune. cum ceteris. Dem procedente tẽpe.
angeles apud se loqui solere dicebat. Cũ
fidem dictis nullus ad hiberet: signis qui¬
busdam. plerosqz ad credendum cohorta¬
ratur Postremo eo usq processit: ut int̾

Expanded text:
detur, licet extrinsecus, referre quod gedetur, licet extrinsecus, referre quod gestum est, quia et quaedam in eo Martini uirtutum portio est et res digna miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cauendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. Clarus quidam, adulescens nobilissimus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, breui tempore ad summum fidei uirtutumque omnium culmen enituit. itaque cum haut longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset multique apud eum fratres commorarentur, iuuenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem adque innocentiam mentitus, accessit habitauitque aliquamdiu in commune cum ceteris. dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat. cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad creden dum coartabat. postremo eo usque processit, ut inter
Abbreviated transcription (Latin):
exfratribus audisse se demonem pro¬
teruis martimĩ uocibus increpantẽ.
cur intra monasterium aliquos ex
fratribus. qui olim baptismnum di¬
uersis erroribus perdidissent. comĩ¬
sos postea recepisset; exponentem cri-¬
mina singuloꝵ. Martinũ diabolo
repugnantem respondisse constan¬
ter: antiqua delicta melioris inite
conuersatione purgari. et per mĩam
domini ab soluendos ẽẽ de pctis. qui
peccare desmerent. Contradicente di-¬
a bolo non pertinere ad ueniam cri-¬
mino sos. et semel lapsis nulla in
a domino prestari demenciam: tũc
in hanc uocem fertur exdamasse m̃e¬
timis Si tu ip̃e o miserabilis ab
hominum miseratione de sisteres. et
te factorum tuoꝵ. uel hoc tẽpore cum
dies iudicii in proximo ẽ peniteret: ego
tibi uere confisus in dño xp̃i mĩam
late presumpcio. In qua et si auctorita¬
tem prestare nõ potuit: ostendit affec¬
tum. Et quia de diabolo eiusdem qz ar¬
tibus sermo ex ortus est: non ab reui¬

Expanded text:
ex fratribus, audisse se daemonem proex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem respondisse constanter, antiqua delicta melioris uitae conuersatione purgari, et per misericordiam Domini absoluendos esse peccatis, qui peccare desierint. contra dicente diabolo, non pertinere ad ueniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino praestari posse clementiam, tunc in hanc uocem fertur exclamasse Martinus: si tu ipse, miserabilis , ab hominum insectatione desisteres et te factorum tuorum uel hoc tempore, cum dies iudicii in proximo est, paeniteret, ego tibi uere confisus in Domino Jesu Chritate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum. et quia de diabolo eiusdemque artibus sermo exortus est, non ab re ui
Abbreviated transcription (Latin):
mortis et uulnieris. Iunctis scilicet bu¬
bus dum dissoluta aritius lora con¬
stringit: bouẽ sibi excusso capite inter
ingumia cornu imiecisse. Nec multũ
post intam reddidit. Uideris quo indicõ
domini diabolo data fuerit hec p̃tas.
In martino illud mirabile erat. qd̾
nõ solum hoc quod supra retulimus.
sed multa istrus modi si quociens ac¬
cidissent. longe ante preuidebat. et s̃¬
inniciata frĩbus indicabat frequent
autem diabolus. dum mille nocendi
artibus scm uirum conaretur illudẽ:
uisibilem se ei formis diuersissimis
ingerebat Nam interdum in iouis
ꝓsonam. plerumqz mercurii per sepe
emi se ueneris ac in ierue transfi¬
guratum: eius nultibus offerebat.
Aduersus quem semꝑ interritus: signo
se crucis et oronis auxilio protegebat.
Audiebantur plerumq cõuicia qui¬
bus illum turba demonum proteruis
uocibus increpabat. Sed omma falsa
et uana cognoscens: nõ mouebatur
obiectis. Testabantur etiam aliqui

Expanded text:
mortis et uulneris: iunctis scilicet bumortis et uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut sibi nuntiata fratribus indicabat. Frequenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere, uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat. nam interdum in Iouis personam, plerumque Mercuri, saepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur plerumque conuicia, quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
Iabolum uero tam conspica¬
lem et subiectum oculis habe¬
bat. ut sme se in ꝓpria substantia con¬
tineret. siue in diuersas figuras spũa¬
les qz nequicias transtulisset. qualibet
aheo sub ymagine inderetur. Quod
cum diabo tus scirẽt se effugere non
posse: comnciis eum frequẽter urgebat.
quia fallere nõ posset infidiis.
uodam autem temꝑe cormi bouiᷤ
cruentũ in mamitenens: cum ingenti
fremitu cellulam enis irrupit. Cruẽ¬
tam qz ostentans dexteram et ad misso
recens scelere congaudens: ubi ẽ in quit
martine. uirtus tuaͨ Unũ de tiris mͥ
interseci. Tunc ille conuocatis fr̃ibus.
refert quid diabolus indicasset Soli¬
citos ee precepit. per cellulas singuloꝵ:
nem quidem de ẽẽ de monachis: sed unũ
rusticum mercede conductũ ut uehiculo
ligna deferret isse ad siluam nuinciant.
Iubet igitur: aliquos ire ei obuiam. Ita
hand longe a monasterio. lam pene ex¬
animis ĩuenitur. Extremum tamen
spm̃ trahens: indicat fratribus casum

Expanded text:
iabolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam eius inrupit, cruentamque ostendens dexteram et admisso recens scelere gaudens 'ubi est\' inquit, Martine, uirtus tua? unum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singulorum, nem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut uehiculo ligna deferret, isse ad siluam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam
Abbreviated transcription (Latin):
S
sunt que orbis totus experitur
de quibus ad nos ne ninima pars ut
opnnor actingit: uel illa que uicinitas
experitur. indicamus. Inuitatus aũt
uadegysilus cmnomãnorum ẽp̃s quo¬
dam loco diocesis sue ad basilicam. btĩ
uiri et nomine ⁊ reliquns con secran¬
dam: celebrata sollempnia ĩuocantes
nomen sancti martini duo ꝑalytici
gressum. cetus qz miꝰ uisũ recepit xxxui.
gustus em̃ ꝯuidam aus ur¬
bis turonice. dum nimum
remum dolore laborat: contractis pedi¬
bus et ꝓpe ad ip̃os reductis renes pessĩe
debilitatur. In qua infirmuitate: per
duorum annoꝵ curricula laborauit De¬
inde a suis cõmonitus: basilicam sc̃i
expeciit. Ibiqz per septem dies ieum ans
et orans: dempto dolore. directisqz pedi¬
uus samis abscessit.

Expanded text:
s sunt, quae orbis totus experitur, de quibus ad nos nec minima pars, ut opinor, adtingit, vel illa quae vicinitas experitur indicamus. Invitatus autem Badegyselus Cenomannorum episcopus quodam loco diocesis suae ad basilicam beati viri et nomine et reliquiis consecrandam. Celebrata solemnia, invocantes nomen sancti Martini, duo paralytici gressum, caecusque unus visum recepit. 36. Agustus enim quidam civis urbis Turonicae, dum nimium renium dolore laborat, contractis pedibus et prope ad ipsos reductus renes, pessime debilitatur; in qua infirmitate per duorum annorum curricula laboravit. Deinde a suis commonitus, basilicam sancti expetiit, ibique per septem dies ieiunans et orans, dempto dolore directisque pedibus, sanus abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
e puella cesa. xix.
e contratto et ceco.xx.
Ne alio ceco. Sixxi.
turonicus sustulit. Nxxii.
De contracto directo.Xxxiii.
ẽ ceca ac debile sanatis. xxiiii.
ẽ pluriiis cecis merguinus qz
sauatis
e puella febre sanata.
carcerariis ab solutis .xxuii.¬

Expanded text:
e puella caeca. 19. De contracto et caeco. 20. De alio caeco. 21. Turonicus sustulit. 22. Do contracto directo. 23. De caeca ac debile sanatis. 24. De plurimis caecis inerguminisque sanatis. 25. De puella a febre sanata. 26. De carcerariis absolutis.
Abbreviated transcription (Latin):
tis efflagrauit. Quo odore aduemẽte
cessit miolentia seua uentorum: e¬
lisisq a quarum astantiũ molib.
redditur mare tranquillum. Mi¬
rantur omnes morti iam dediti fluc¬
tinum pacem: et protimis data sere¬
nitate redduntur in lictore. Quod
nullus ambigat: bĩiuri aduẽtu.
hant tempestatem fuisse sedatam
Tunt omnes incõmune domino
grãs reftrunt: quod eos per ĩuocacõ¬
nem antistitis sui dignatus sit de
hoc pericuio libera re.

Expanded text:
tis effragravit. Quo odore 1012 advenientes tis effragravit. Quo odore 1012 advenientes cessit violentia saeva ventorum, elisisque aquarum astantium molibus, redditur mare tranquillum. Mirantur omnes morti jam dediti fluctuum pacem, et protinus data serenitate redduntur in littore. Quod nullus ambigat, beati viri adventu hanc tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in commune Domino gratias referunt, quod eos per invocationem Antistitis sui dignatus sit de hoc periculo liberare.
Abbreviated transcription (Latin):
pud primum influctus: scdm̃
dedinatur inter undarum hiatꝰ
Un nscena montis aquo si depẽ¬
dent hn apertis undis ĩma dehiscũt
Sed nec antema residet que bea¬
ti regis signaculum preferebat.
Tunc resolutis timore membris.
et omnibus sine spe uite iam mo-¬
ri paratis: prosterntur semor in
orationem cum lacrimis: et gem¬
nas tendens palimnas ad astra: bĩ
martim auxilium precabatur  et
ut sibi dignaretur ad eẽ uelociter
proclaniabat. unus autẽ exꝑfidis:
dicit. Martinus ille quem muoca ᷤ
iam te dereliquit: nec tibi in hac
necessitate succurrit. Uere credo
hanc uocem ab insidiatore fuis¬
se pro latam: ut beatum sacerdo¬
tem ab oratione turbaret. Se d
ille hoc iaculum fidei lorita re¬
pellens: magis ac magis sanc¬
ti biri prefidium flagitabat: si¬
milisqz cohortans ut omes orent.
Cum hec agerentur: subito supuemit
odor suauissimus q̃i balsamum in
naui: et tanquam si cũ tunbulo
aliquis crcumiret. odor timiama¬

Expanded text:
put primum in fluctus, secundum put primum in fluctus, secundum declinatur inter undarum hiatus. Hi in scena montis aquosi dependent, hi apertis undis in ima debiscunt: sed nec antenna residet, quae beatae crucis signaculum praeferebat. Tunc resolutis timore membris, et omnibus sine spe vitae jam mori paratis, prosternitur senior in oratione cum lacrymis, et geminas tendens palmas ad astra, beati Martini auxilium precabatur, et ut sibi dignaretur adesse velociter proclamat. Unus autem ex perfidis dixit: Martinus ille, quem invocas, jam te dereliquit, nec tibi in hac necessitate succurrit Al., succurret. Vere credo hanc vocem ab insidiatore fuisse prolatam, ut beatum sacerdotem ab oratione turbaret. Sed ille hoc jaculum fidei lorica repellens, magis ac magis sancti viri praesidium flagitabat, simulque cohortabatur, ut omnes orarent. Cumque haec agerentur, subito supervenit odor suavissimus quasi balsamum in navi, et tanquam si cum thuribulo aliquis circuiret, odor thimiama
Abbreviated transcription (Latin):
xiius ceca: sed etiam toto corpore
uulneribus plena. Ob sederat enĩ
ommia membra eus putredo cum
pustilis: et erat miserabili facie. et
horribilis ad idendi: ut tanꝙͣ
leprosa putaretur a pplõ. Cumq
palpando diebus singulis ad edem
gliosi presuis curfitaret: post tres
fere annos stante ea ante sepulcrũ.
aperti sunt oculi eus: ita ut cũcta
slare prospiteret. Amoto q omni
languore membroꝵ: siccato humo¬
re qui fluebat e corpoie: noua cu te
superuemente: taliterẽ pristine red¬
dita sanitati: ut nec in dicium qui¬
dem infirmitatis in eius corpore
resedisset. Que multos ĩposterum
uiens annos. grãs ommpotenti
deo referebat assidue quod eam ꝑ bm̃
confessorem suum sic in stauras
rescuerit nõ omittam. Sum bo̾
baudoemis ep̃c turonice niuitatis.
inuillam nauigio suhuehente
transiret: subito aduemente cũ
uiolentia uenti nimbo teterrĩo.
mare placidum commouetur
impulsu flaminis: naius unda¬
rum mole turbatur. Tollitur ca-¬

Expanded text:
ximus, caeca, sed etiam toto corpore ximus, caeca, sed etiam toto corpore vulneribus plena. Obsederat enim omnia membra eius putredo cum pustulis, et erat miserahorribilis ad videndum, ut tamquam leprosa putaretur a populo. Cumque palpando diebus singulis ad aedem gloriosi Praesulis cursitaret, post tres fere annos, stante ea ante sepulcrum, aperti sunt oculi ejus, ita ut cuncta clare prospiceret. Amotoque omni languore membrorum, atque siccato humore qui fluebat a corpore, nova cute superveniente, taliter est 1011 pristinae reddita sanitati, ut nec indicium quidem infirmitatis in ejus corpore resedisset. Quae multos in posterum vivens annos, gratias omnipotenti Deo referebat assidue, quod eam per beatum Confessorem suum sic instaurasspescuerit, non omittam. Cum beatus Baudinus episcopus Turonicae civitatis in villam navigio subvehente transiret, subito adveniente cum violentia venti nimbo teterrimo, mare placidum commovetur impulsu flaminis, navisque undarum mole turbatur. Tollitur ca
Abbreviated transcription (Latin):
ruytis aurium ac faucium liga¬
turis: eleuans se, et erigens iterũ
ad huc cruento. in hanc primo uo¬
cem pro rupit. Giatias tibi mag¬
nas refero beatissime domine mar-¬
tine: quod aperiens os meum feci¬
sti me post longum tempus in
tuas laudes uerba laxare. Ad mi¬
rante autem om̃ni pplo et scupẽte¬
de tali miraculo: interrogant si au
ditum et pariter recepiss et. Qui libere¬
se omma audire populo teste respõ¬
dit. Samtati ergo redditus achro¬
dechilde reginia pro uirtute et reue¬
rentia sci martini collectus est et
ad scolam positus omnẽ psalmo¬
rum seriem memorie cõmendauit.
Quem deus perfectum efficiens de¬
ricum: multos ĩposterum anios
ĩ seruicio ecce cõmorari ꝑmisit um.
Ulier quedam nomme cha-¬
memunda oculorum luce
priuãta: nesciens inisu tenere uiã
insi alio ducente: deuota ualde et
fide plena. uenit ad uenerabile
templum beati martim antisti¬
tis. Erat autem nõ solum ut di¬

Expanded text:
ruptis aurium ac faucium ligaruptis aurium ac faucium ligaturis, elevans se, et erigens iterum adhuc cruento in hanc primum vocem prorupit: Gratias tibi magnas refero, beatissime domne Martine, quod aperiens os meum, fecisti me post longum tempus in tuas laudes verba laxare. Admirante autem omni populo, et stupentede tali miraculo, interrogant si et auditum pariter recepisset. Qui libere omnia audire populo teste respondit. Sanitati ergo sic redditus, a Chrodegilde regina pro virtute et reverentia sancti Martini collectus est, et ad scolam positus, omnem psalmorum seriem memoriae conmendavit. Quem Deus perfectum efficiens clericum, multos in posterum annos in servitio eclesiae commorari permisit. 8. Mulier quaedam nomine Chainemunda oculorum luce privata, nesciens visu tenere viam nisi alio ducente, devota valde et fide plena, venit ad venerabilem templum beati Martini antestitis. Erat autem non solum, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
Ouemiens quidam theode¬
mundus nomine audiẽ¬
di loquendiq ob structum aditũ
quotidiais diehus ad sanctam
basilicam recurrebat. et ininans se
ad or̃onem: labia tantum mouebat
Nam nullam poterat uocem enrictẽ.
Sensu in tegro: sed multatus uocis
officio. Qui tam prompte iudebat᷑
orare: ut flere cerneretur inter ip̃a
tacta uerba plerumqz. Cui si quis
pro mercedis respectu aliquid elemo¬
sme contulisset: contimo hoc simili¬
bus paupibus erogabait. Et stipem
ab aliis nitu postulans: stipendia
indigentibus porrigebat. Cum qz
in loco illo scõ. in hac deuocione per
trium annorum spacia commora
pietate commonitus. ueit ante sã¬
ctum altare. Et stans oculis ad ce¬
ium eleuatis et manibus: erupit
ab ore eus riuus sangiuns. cumi
putredine. Et conspuens in tram
cepit grauiter genere. et ex creare
partes nescio quas cm sangiũe
ita ut putaretur. quod aliquis ei¬
ferramento guttur incideret Sed
et tahes ex oie illius tanquã fila
sanguinea de pendebat. Tunic dis¬

Expanded text:
enis quidam, Theodemundus nomine, audiendi loquendique obstructo aditu, quotidianis diebus ad sanctam basilicam recurrebat, et inclinans se ad orationem, labia tantum movebat. Nam nullam poterat vocem emittere sensu integro, sed erat multatus vocis officio. Qui tam prompte videbatur orare, ut flere cerneretur inter ipsa tacita verba plerumque. Cui si quis pro mercedis respectu aliquid eleemosynae contulisset, continuo hoc similibus pauperibus erogabat, et stipem ab aliis nutu postulans, stipendia indigentibus porrigebat. Cumque in loco illo sancto in hac devotione per trium annorum spatia commoratpietate commonitus, venit ante sanctum altare; et stans oculis ad coelum elevatis et manibus, erupit ab ore illius rivus sanguinis cum putredine. Et conspuens in terram, coepit graviter gemere, et excreare partes nescio quas cum sanguine, ita ut putaretur quod 1010 aliquis ferramento guttur ejus incideret. Sed et tabes ex ore illius tanquam fila sanguinea dependebat. Tunc dis
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e sum conscius. conscendere ardunum
illud ac pemtrare non potero: ita sar¬
cina molesta me pregrauat. et pecti
mole depressumm. negato in astra con¬
scensu. seua miserabilem ducit ĩ tarta¬
ra Spes tamen super est illa sola.iͣ
postrema: ut quod per nos oꝑtniere nõ
possumus. saitem pro nobis orante
martino mereanur. Sed quidte fra¬
ter diucius occupo eplã tam loquaci.
demororq uenturum: Simul iam
pagina impleta non recipit. Michi
tamen het fuit racio sermonẽ istũ
longnis proferendi: ut quia doloris
mintium epla deferebat. eademtibi ex
quadam nr̃i consabulatione presta¬
ret. carta solacium.

Expanded text:
ipse sum conscius, conscendere arduum ipse sum conscius, conscendere arduum illud iter ac penetrare non potero: ita sarcina molesta me praegrauat et peccati mole depressum, negato in astra conscensu, saeua miserabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid te, frater, diutius occupo epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium.
Abbreviated transcription (Latin):
requies: Incuius erit caritate sola¬
cum. ade mserum me infelicem
Potero ne unquam si duitus uigero
non dolere quod martino suꝑstes sim.
Erit post hec urita iocunda: Exit dies
aut hora sine lacrimis : Aut tecum fra¬
ter di lecissime potero illius mentionẽ
hahere sine fletu᷑ Aut unquam loquẽs
apud te. aliud quam de illo loqui pote¬
roͦ Sed quid te in lacrimas fletus qz
commoueo: Ecce minc consolatum ee.
tecupioͦ qui me consolarupse nõ pos¬
sum. Non de erit nobis ille: michi crede
non deerit Inter erit de se sermocinan¬
tibus: astabit orantibus. Quodq iã
hodie prestare dignatus est uidendum
se in gloria sua sepe prebebit: et assidu¬
a sicũt ante paululum fecit. benedit¬
tione nos proteget. Inde secundum or¬
dinem uisiomis qua celum sequen¬
tibus se patere monstrauit: quo sequẽ¬
dus eẽt edocinit quo spes nr̃a tendenda.
quo anmus ditigendus instruxit.
Quid tamen fiet frater: Quod michi

Expanded text:
requies, in cuius erit caritate solarequies, in cuius erit caritate solacium? me miserum, me infelicem! poterone umquam, si diutius uixero, non dolere, quod Martino superstes sum? erit post haec uita iucunda, erit dies aut hora sine lacrimis? aut tecum, frater dilectissime, potero illius mentionem habere sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam de illo loqui potero? sed quid te in lacrimas fletusque commoueo P ecce nunc consolatum esse te cupio, qui me solari ipse non possum. non deerit nobis ille, mihi crede, non deerit: intererit de se sermocinantibus, adstabit orantibus: quodque iam hodie praestare dignatus est, uidendum se in gloria sua saepe praebebit, et adsidua, sicut ante paululum fecit, benedictione nos proteget. inde secundum ordinem uisionis caelum se sequentibus patere monstrauit et quo sequendus esset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit. quid tamen fiet, frater? quod mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ista non tulerit: impleuit tamẽ etiã¬
sme cruore martyrium. Lam quas il¬
le pro spe eternitatis humanoꝵ dolorum
non ꝑtulit passiones. fame. iugiliis.
midĩtate. ienimis. opprobriis i̾uidorum.
insectationibus iniproborum. tura ꝓ
infirmitatibus. sollicitudine pro peri-¬
ditantibus: Quo enimi ille dolente nõ
doluit: Quo scandalizante nõ ustus
est: Quo pereunte non genuit. Pret
illa quotidiana illius aduersum hu
manespũalisqz nequicie diuersa cer¬
tamina: dum in eo uariis tempta cõ¬
nibus appetito. semꝑ exsuperat fortitu¬
do uincendi. pacientia expectandi. equa¬
nmitas sustinendi. Ouere ĩeffabilẽ
e etiam in scĩs uiris seculo frigente fri-¬
gescit: in illo tamẽ usq ad finẽ aucta
in dies perseuerait. Quo ego illius
bono uel specialiter fruitus sum: cũ
me indignum et non merentẽ unice
diligebat. En rursus latrime fluunt:
unoq de pectore gemitus erumꝑit. In
quo michi post hec homine similis

Expanded text:
ista non pertulerit, inpleuit tamen siista non pertulerit, inpleuit tamen sine cruore martyrium. nam quas ille pro spe aeternitatis humanorum dolorum non pertulit passiones, fame, uigiliis, nuditate, ieiuniis, opprobriis inuidorum, insectationibus inproborum, cura pro infirmantibus, sollicitudine pro periclitantibus? quo enim ille dolente non doluit? quo scandalizante non ustus est? quo pereunte non gemuit? praeter illa cotidiana illius aduersum uim humanae spiritalisque nequitiae diuersa certamina, dum in eo uariis temptationibus adpetito semper exsuperat fortitudo uincendi, patientia expectandi, aequanimitas sustinendi. o uere ineffabilem e etiam in sanctis uiris saeculo frigente frigescat, in illo tamen usque ad finem aucta in dies perseuerauit! quo ego illius bono uel specialiter fruitus sum, cum me indignum et non merentem unice diligebat. en rursus lacrimae fluunt imoque de pectore gemitus erumpit. in quo mihi post haec homine similis