comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri nicreditum iri. idem uins eẽ indepõito
Nam siquis pecuniam numeratam ita
deposuisset ut neq clausam neq idoᷝ¬
signatam: traderet. s ad nũatam nicħ
Ꝙ si seꝑatum tabulis aut eronib ͤ aut
in alia cuppa inlusum unius cuiꝰq tritiẽ
fuisset. ita ut int̾nosa possit ꝙ cinusq
eẽt. non potuisse nos ꝑmutationem facẽ.
s tam̃posse eum cuius fuiss triticum qd̃
nauta soiuisset. uendicare. udeo semꝓba¬
re actiones hon̾is adu̾si qz siue eius
gĩs eent e merces q̃ naute itatradentur
ut continuo eius fierent. ⁊m̾cator re ĩ
creditumiret. non uidetur honus eẽ: adu̾¬
sum. quippe qd̃ n aute fuisset. siue eadem
res que tradita eẽt. reddi deberet. furti ẽẽ
actionem locatori. ⁊ideo suꝑuacuum eẽ
iuclicium hon̾is adu̾si. d su ta datumeẽt
ut insimilire solui possit. conductorem
culpani diuntaxat debere. Namin re que
utriusq causa contraheretur. culꝑam deb̾i.
ri ominino culpani eẽ. que unireddidisiet

Expanded text:
in creditum iri. idem iuris esse in deposito: nam si quis pecuniam numeratam ita deposuisset, ut neque clusam neque obsignatam traderet, sed adnumeraret, nihil quod si separatim tabulis aut heronibus aut in alia cupa clusum uniuscuiusque triticum fuisset, ita ut internosci posset quid cuiusque esset, non potuisse nos permutationem facere, sed tum posse eum cuius fuisset triticum quod nauta solvisset vindicare. et ideo se improbare actiones oneris aversi: quia sive eius generis essent merces, quae nautae traderentur, ut continuo eius fierent et mercator in creditum iret, non videretur onus esse aversum, quippe quod nautae fuisset: sive eadem res, quae tradita eactionem locatori et ideo superuacuum esse iudicium oneris auersi. sed si ita datum esset, ut in simili re solui possit, conductorem culpam dumtaxat debere nam in re, quae utriusque causa contraheretur, culpam deberi neque omnimodo culpam esse, quod uni reddidisset
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł Gedi de dimpno ab alodato agi
cum eo non posse uił. ait. Q em̃ cͦtodia
consequi potuit. ne dampni iniuria on¬
ab alo daripossit. s marcellus int̾d̾ dãi
posse ait. siue custo dui potuit ne cdamp¬
num daretur. siue ip̃e custos dampnũ
declit que sñia marcesli ꝓlanda est.

Expanded text:
.Sed de damno ab alio dato agi cum eo non posse Iulianus ait: qua enim custodia consequi potuit, ne damnum iniuria ab alio dari possit? sed Marcellus interdum esse posse ait, siue custodiri potuit, ne damnum daretur, siue ipse custos damnum dedit: quae sententia Marcelli probanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ domus mercedes que uitium fecisset de¬
beripũtat. Idemiuris est si potestatem d¬
ducendi hẽat ut p̾cium conductõnis p̾¬
staret. ⁊ silocator conductori potestatẽ
conlucende domus nonfecisset. iis inꝗͣ
hĩtaret conduxisset. tantũ. ei prãndũ
stitisset. Ceterum si gratutam hĩtationẽ
hũisset. ꝓportione temporis ex locatione
recemptor siluam nece dito: uene cin¬
gito neue inito. neq quem cingere. ccd̾e.
urere. sinito. querebatur. utrum redemp¬
tor siquemearum rerumꝰ fatere uidiss
ꝓhibere deberet. an etiamita siluam cꝰto¬
dire. nequis idfacere possit .R. uerbum
sinere utramq hr̃e significatonem. S
locatorem potius iduideri uoluisse. ut
redemptor non solum siquemca sum
uidisset siluancedere ꝓ hiberet. S uti
curaret ⁊ dare operam nequis ced̾et.

Expanded text:
domus mercedem, quae uitium fecisset, deberi putat.Idem iuris esse, si potestatem conducendi habebat, uti pretium conductionis praestaret. sed si locator conductori potestatem conducendae domus non fecisset et is in qua habitaret conduxisset, tantum ei praestandum stitisset. ceterum si gratuitam habitationem habuisset, pro portione temporis ex locatione 'redemptor siluam ne caedito neue cingito neue deurito neue quem cingere caedere urere sinito'. quaerebatur, utrum redemptor, si quem quid earum rerum facere uidisset, prohibere deberet an etiam ita siluam custodire, ne quis id facere possit. respondi uerbum sinere utramque habere significationem, sed locatorem potius id uideri uoluisse, ut redemptor non solum, si quem casu uidisset siluam caedere, prohiberet, sed uti curaret et daret operam, ne quis caederet.
Abbreviated transcription (Latin):
Harcelł .ł. Cuni apparebit emptorem
conductoremue plursb uendentem łlo¬
ita demum ad prãtionem ꝑtis singnlis
compellendi. si ostabit cẽ om̃s soluendo
qmqmͣ fortasie iustius sit. ⁊ soluendõ
omnes eẽnt. electionem conueniendr
ꝙ̃ uellet nõ auferendam actori. si acti¬
ones suas adu̾sus ceteros prãre nonre

Expanded text:
rum.Cum apparebit emptorem conductoremue pluribus uendentem uel loersonam, ita demum ad praestationem partis singuli sunt compellendi, si constabit esse omnes soluendo: quamquam fortasse iustius sit etiam, si soluendo omnes erunt, electionem conueniendi quem uelit non auferendam actori, si actiones suas aduersus ceteros praestare non re
Abbreviated transcription (Latin):
teret. aliqͣm ꝑtem ꝑuulam incommodi
sustineret. nonita tamenut eamꝑtem
cenaculi dominus apperuisset. inqũa
magnam partemusus hĩtatorhr̃et.¬
¶Iterum interrogatus est siquis ti¬
moris causa nugrasset. deb̾et merredem
timeret. qͣmius ꝑiculum uere ñ fuisiet
tamen non debere mercedes. S si cãtimo¬
nus debere.

Expanded text:
teret, aliquam partem paruulam incommodi sustineret: non ita tamen, ut eam partem caenaculi dominus aperuisset, in quam magnam partem usus habitator haberet.Iterum interrogatus est, si quis timoris causa emigrasset, deberet mercedem timeret, quamuis periculum uere non fuisset, tamen non debere mercedem: sed si causa timonus debere.
Abbreviated transcription (Latin):
domino fundi ex ꝑiri potest. ¶ Quisꝰ
legem conductõnis fundum ante tp̃s si¬
ne uista ac probabili causadeslent. ad
soluendas totius tempus pensiones ex con-
ducto conueniripͭ. qͣtenus locat ori inid
ꝙ de siderant cdui non apparentib nec eiꝰꝰ
Ltemporis pensiones ex soluentib condue¬
torib aperire.iea que ibi sunt describere

Expanded text:
domino fundi experiri potest. Qui contra domino fundi experiri potest. Qui contra legem conductionis fundum ante tempus sine iusta ac probabili causa deseruerit, ad soluendas totius temporis peducto conueniri potest, quatenus locatori in id umque desiderant diu non apparentibus nec eius temporis pensiones exsoluentibus conductoribus aperire et ea quae ibi sunt describere
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m quo agnoscere homis usurarum.
ac si ta fideiussisset. inqnͣtuniillum condẽp¬
nari ex bona fide oportebuit. tm̃ fidẽ tuani
¶Inter locatorem fundriconductorem
conuenit. ne miratpĩalocationis eius
o ductor de fundo inintus: repelłetur. ⁊ si
pulsatusest penam .ix. prestet ticuis loca¬
tor seio conductori. uł seuis conductor
stipulati sunt. q̃ro cum seuis ꝯductor bien¬
nii continuipensionem non solueret. an
colono ĩtͣ tp̃ra p̾fmitasi pensionib paru¬
erit uit oportet cołet. udeo si penã pet̾e
ceꝑit. is qui pensionib satis non facit. ꝓfu¬
turamlocatori daliexceptionem. ¶pau
est. ad ꝑiculum colone ꝑtinebit. udeo
d.A. Dñs horreoꝵ effractis ⁊ compilatis
horteis nontenetur nisi custodiam eoꝵ
stionẽ petipossunt. ¶In conducto fũ¬
Do si conductor sua opera aliquid nccĩo
uł utiliter auxit. ł edificau̾it. uł iusti¬
tu̾it cum id non conuenisset. ad recipi¬
enda ea q̃ impendit ex conducto cum

Expanded text:
ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac si ita fideiussisset: 'in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua Inter locatorem fundi et conductorem conuenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo inuitus repelleretur et, si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori: uel Seius conductor stipulati sunt. quaero, cum Seius conductor biennii continui pensionem non solueret, an colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli exceptionem.Paulusest, ad periculum colonae pertinebit et ideo Dominus horreorum effractis et compilatis horreis non tenetur, nisi custodiam eorum aestionem peti possunt. In conducto fundo si conductor sua opera aliquid necessario uel utiliter auxerit uel aedificauerit uel instituerit, cum id non conuenisset, ad recipienda ea quae impendit ex conducto cum
Abbreviated transcription (Latin):
uteretur culpa acciderit. Culpa autem̃
a best si omnia facta sunt. q̃ diligentiᷤ¬
simus quisq obseruaturus fuisset. Id̾
scilicet intelligemus ⁊ si dolia uł tignũ
tñsportandum aliquis conduxent idẽq
ĩ ad ceteras res transferri potest: si fullo
aut sarcinator uestimenta ꝑdiderit. eo¬
q nomine dominosatis fecerit. ncõe ẽ
domino uendicationemeorum icondi¬
tioneinͤcedere.

Expanded text:
uteretur, culpa acciderit: culpa autem uteretur, culpa acciderit: culpa autem abest, si omnia facta sunt, quae diligentissimus quisque obseruaturus fuisset. idem scilicet intellegemus et si dolia uel tignum transportandum aliquis conduxerit: idemque etiam ad ceteras res transferri potest. Si fullo aut sarcinator uestimenta perdiderit eoque nomine domino satisfecerit, necesse est domino uindicatione‹em› eorum et condictionem cedere.
Abbreviated transcription (Latin):
agere debet ut cas incortiptas hẽat. ¶ cl̃
peautem ip̃ius ullud. anumeratur si
ip̃inimititias eius. uitinus arbores exci¬
uerit. Ip̃e quo si exciderit. Non solum ex
locata tenetur. s ĩ lege aquilia iex le¬
ge .xii. tabularum. arborum furtim
cesarum: ⁊ interlicto quod ui aut clam.
S utiq iudicis qui ex locato iudicat of¬
fitio continetur. ut ceteras actiones lo¬
cator omuitat. ¶Uismaior qm̃ greci
hibian apellant non debet conductori
dampno eẽ. si plus qͣmtollerabile est le¬
si fu̾int fu̾int fructꝰ. alio quin modic̃
dampnum equo animo ferre deb colo¬
nus. cui in modicum lucrum non auf̃¬
tur. Apparet autem nos de eocolono di¬
cere. qui ad pecuniamuum̾a r tam cõ¬
duxit. dlicquin partiarius colonus qͣi
societatis iure campnum aut lucrum
cum domino fund̾ partiatur. ¶ Qui
columpnam transportandam condux
si ea clum tollitur aut portatur aut re¬
põitur fracta sit ita ad ꝑiculum pr̃at
siqua ip̃ius eorumq quorum opera

Expanded text:
agere debet, ut eas incorruptas habeat.Culpae autem ipsius et illud adnumeratur, si propter inimicitias eius uicinus arbores exciderit.Ipse quoque si exciderit, non solum ex locato tenetur, sed etiam lege Aquilia et ex lege duodecim tabularum arborum furtim caesarum et interdicto quod ui aut clam: sed utique iudicis, qui ex locato iudicat, officio continetur, ut ceteras actiones locator omittat. Uis maior, quam Graeci θεοῦ βίαν appellant, non debet conductori damnosa esse, si plus, quam tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur. apparet autem de eo nos colono dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit: alioquin partiarius colonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur. Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id periculum praestat, si qua ipsius eorumque, quorum opera
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ induab ꝑsonis rctipitur ħ ⁊ me
adem ꝑsona recipiturlũ est. Et tumex
causa mandati petunianimͥ debeas ⁊
conuen̾it ut crediti noĩe eã retineas.
uideaᷤ mnͥdataꝑeturua .⁊ ame ad te ꝓft̃a.¬

Expanded text:
 in duabus personis recipitur, hoc et in eadem persona recipiendum est, ut, cum ex causa mandati pecuniam mihi debeas et conuenerit, ut crediti nomine eam retineas, uideatur mihi data pecunia et a me ad te
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siseruis cõmũis decem crediderit.
puto siue amministtio seruoconcessa
est. siue non: ⁊ consumantur m̃mi
corꝑa cominunia fuerint.
pr̃i. uinmos uendicarti ulł a exceptõ
obicatur.s si fu̾int o sumpti acredito¬
re nũmi. Marclł̃ ait. cessare condicti¬
onẽ. q̃mtociens condictio datur. qͦciẽs
ex ea cã num̾atisunt. exqͣ actio ẽẽ potu
iss. si dominium ad accipientem tran¬
siũet. Iꝓpõ̾ito autem nonẽẽ deniq ꝑerͣ
rorẽ soluti ꝯͣ sena tus consultum crediti
magis est cessare repeticõnem.

Expanded text:
Si seruus communis decem crediderit, puto, siue administratio seruo concessa est, siue non et consu‹m›antur nummi, corpora communia fuerint. patri nummos vindicanti nulla exceptio obicietur: sed si fuerint consumpti a creditore nummi, Marcellus ait cessare condictionem, quoniam totiens condictio datur, quotiens ex ea causaisset, si dominium ad accipientem transisset: in proposito autem non esset. denique per errorem soluti contra senatus consultum crediti magis est cessare repetitionem.
Abbreviated transcription (Latin):
declucend̾. S isiꝗd dñs soluturum se
noĩe ser repromsit decluci oportebit
quemad̾m siquid dño s̾uus ꝓ debitõ e
exꝓiniserat id̾ est ⁊ si ꝓlibertate quid
domino exgmusit qi debitor domino sit

Expanded text:
d et si quid dominus soluturum se serui nomine repromisit, deduci oportebit, quemadmodum si quid domino seruus pro debitore expromiserat. idem est et si pro libertate quid domino expromisit, quasi debitor domino sit
Abbreviated transcription (Latin):
mecli temꝑis interim usurasmagis
creclitor ꝯsequat᷑ s ⁊i si de peculioꝰ egit¬
toire uł pr̃ iudicatiteni. Nam isiquid serui¬
cisit nomine non condempnatus pͥstitisset
creditor creclitori ⁊ hoc deduce.¬

Expanded text:
medii temporis interusurium magis creditor consequatur. sed si de peculio nus uel pater iudicati teneri: nam et si quid serui nomine non condemnatus praestitisset creditori, etiam hoc deduce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ponõnem tracli. flictus postea captos
Lactione nicerti exstipulatu pp̃ inferiora
uba consecutinum te ratiosuadet. an id̾
de ꝑtu ancille Rderipossit: considerand̾
esti. Nam quod ad u̾ba suꝑiora ꝑtinet:
suic fc̃m rei ꝓnuttendi siue effectumꝑ
traflitionem donuii tssferendiconti¬
uent. partus non continetur. uerum si
emptor auenditore nouandi animo ĩ
stipulatus est. fr̃mtradentli stipulatus
intelligitur. qr non est uerismmile plꝰ
uenlitorem ꝓmisisse quam uiditio ep̃

Expanded text:
que possessionem tradi, fructus postea captos que possessionem tradi, fructus postea captos actione incerti ex stipulatu propter inferiora uerba consecuturum te ratio suadet. an idem de partu ancillae responderi possit, considerandum est. nam quod ad uerba superiora pertinet, siue factum rei promittendi siue effectum per traditionem dominii transferendi continent, partus non continetur: uerum si emptor a uenditore nouandi animo ita stipulatus est, factum tradendi stipulatus intellegitur, quia non est uerisimile plus uenditor
Abbreviated transcription (Latin):
tebit. ¶Cumpollidius appropiã
suaberes institutus ragatus fuiset
filie mulieris quicquid ex bonis eius ad
seꝑ ueniss cum certam etatempuella cõ¬
plesset. restituere. idꝙ sibi mater ibi iõ
placuisse test amento comp̃hendisset
ne filie tutorib s potuis necesũtudini
res comnutterentur. eundemq posudi¬
um fundum retinere uississer. p̃fectis
na fide a poslidio ex bonis defuncte ꝑcepti
eẽnt. restitui dełe. siue ꝙ fincdumei tan¬
tum prelegau̾at: siue ꝙ lubͥco tutele si¬
dei comissi remeclium mr̃ p̾tułat. ¶ Sy
auroł argento fc̃o ꝑ fidei cõmissum relicto
mora interuem̾it anusurari estima¬
tio facienla sit. tractarisolet. plane si
materiam istam ideo ieliquit ut eades¬
tracta pecuniaq refecta fidei comnussa o¬
soluerentur. aut alimenta prãrentiur.
non ut oportet frustrationem npunitã
cẽ. xderi oportet. ꝙ siforte ideo reliquit:
ut hiit uasie uteretur non sine rusbore
desiderabntur. usure ideoq non exi

Expanded text:
tebit. Cum Pollidius a propinqua sua heres institutus rogatus fuisset filiae mulieris quidquid ex bonis eius ad se pervenisset, cum certam aetatem puella complesset, restituere, idque sibi mater ideo placuisse testamento comprehendisset, ne filiae tutoribus, sed potius necessitudini res committerentur, eundemque Pollidium fundum retinere iussisset: praefectis na fide a Pollidio ex bonis defunctae percepti essent, restitui debere, sive quod fundum ei tantum praelegaverat sive quod lubrico tutelae fideicommissi remedium mater praetulerat. Si auro uel argento facto per fideicommissum relicto mora interuenerit, an usurarum aestimatio facienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa soluerentur aut alimenta praestarentur, non oportere frustrationem impunitam esse responderi oportet: quod si forte ideo relinquit, ut his uasis uteretur, non sine rubore desiderabuntur usurae ideoque non exig
Abbreviated transcription (Latin):
uiauba: uacuamꝙ possõnem tradi. po¬
test dici. partus quo rõne committi.
incertistipulationẽ. Et enim ancilla
tratlita ꝑtum postea eclitum inlonis
sius reus stipulandi hr̃e potuisset. ¶ Si
post contractamemptionem aute nit̾¬
rs̃itam stipulationem ꝑtꝰ eclitus aut

Expanded text:
uerba 'uacuamque possessionem tradi' potest dici partus quoque rationem committi incerti stipulatione: etenim ancilla tradita partum postea editum in bonis suis reus stipulandi habere potuisset. Si post contractam emptionem ante interpositam stipulationem partus editus aut
Abbreviated transcription (Latin):
post litem contestatam actoricã pr̃an¬
da est. in cumliem quo smña clicitur c̾te
post rem uidicatam tp̃s a fructib depẽ¬
deudis mminime est. ¶Non numꝙͣ
euenit ut qͣm qͣm fructus hr̃ditatis aũ
pecune usura. nominati relictasit.
uichominuis debratur ut puta. siquis
rogetur post mortem suam quicqͥd
ex bonis suꝑerit titio restituere. Ut
er̾ ea qiue fide bona diminuta sunt.
in fidei comnussi causa non comprehẽ¬
cluntur. si ꝓmodo ceterorum quoq bo¬
norum causa diminuatur. itaꝙ exfruc¬

Expanded text:
post litem contestatam actori causa praestanpost litem contestatam actori causa praestanda est in eum diem, quo sententia dicitur: certe post rem iudicatam tempus a fructibus dependendis evenit, ut, quamquam fructus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem suam quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminuta sunt in causa fideicommissi non deprehenduntur, si pro modo cete rorum quoque bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. ulgo receptum est ut quamius
in ꝑsonam astum sit. post litemtamen
contestatam cã prestetur. cuius op̃ionis:
rõ redaitur. quoniam quale est cumpe¬
titur: tale claridebet ac ꝓp̃ea postea cap¬
tos frugtus ꝑtumq eclitim restitmoꝑ.¬
da. In fidei commissi ꝑsecutionemt᷑
post iutlicis sñiam moram fecisset hrs.
iussit imp̃r marchꝰ antoninus int̾misso
legntimo tp̃r quoᷤ condemptgnato pr̃at᷑
ut usq ad sententiam cominoda siderd¬
missarius accipiat. ꝙ decretum ita acci¬
pi oportet si ante iuclicis sñtam mora
non int̾uenit. tam̃ isi non facile euemre
possit. ut mora non p̾cedente ꝑueniat ͤ
aliutlicem. S puta legis falcidie rõnẽ
interuenisse. Ceterum si anteqmͣ adui¬
dlicem ꝑuenuetur iiora heres fuit exi¬
de fructuum prãndorum ncc̃itate astrictꝰ¬
liberatur. cum ea temporis intercapedo
iudicato ddilationeꝑiclare non lucrum
anferre debeat. ¶In hiis quo uidicaᷤ
que non sunt arbitraria: nec bone fidĩ

Expanded text:
. Uolgo receptum est, ut, quamuis in personam actum sit, post litem tamen contestatam caus‹a› praestetur: cuius opinionis ratio redditur, quoniam quale est, cum petitur, tale dari debet ac propterea postea capt‹o›s fructus partumque editum restit. In fideicommissi persecutione, cum post iudicis sententiam moram fecisset heres, iussit imperator Marcus Antoninus, intermisso legitimo tempore quod condemnatis praestatur ut usque ad sententiam commoda fideicommissarius accipiat. quod decretum ita accipi oportet, si ante iudicis sententiam mora non interuenit: tametsi non facile euenire possit, ut mora non praecedente perueniatur ad iudicem: sed puta legis Falcidiae rationem interuenisse. ceterum si ante, quam ad iudicem perueniretur, in mora heres fuit, exinde fructuum praestandorum necessitate adstrictliberabitur, cum ea temporis intercapedo iudicato dilationem dare, non lucrum adferre debeat? In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
nomen cũ non locisit es alienum .S.
uniu̾saꝵ facuitatum. Es enin alieñ
prĩmonium tot̃ ĩminuere constitit.
non certiloci facultates. Qdtñ si
forte certis hon̾ib destinatum sit:
id prĩmoniũ ut puta alimentis pr̃an
b honorib an possit p̾scriptõ locũ
rescpͥtum est ut illic fidei cõmissum re¬
petet᷑. uͥ domicilium hr̃s hãt. Quoti¬

Expanded text:
nomen, cum non loci sit aes alienum, sed uniuersarum facultatium: aes enim alienum patrimonium totum imminuere constitit, non certi loci facultates. quid tamen si forte certis oneribus destinatum si‹t› id patrimonium, ut puta alimentis praestbus oneribus, an possit praescriptio locum  et rescriptum est, ut illic fideicommissum petatur, ubi domicilium heres habet. quoti
Abbreviated transcription (Latin):
Lactionem fidei cõmissi ⁊ aliis defensio¬
nib usus hanc omint. p̾ea crͣmuis ã¬
te sententiam reu̾ti adhanc defensio¬
nem non pot̾. ¶ Si libertis sins tes¬
eras frumentarias emiuolu̾it qmuis
maior ꝑs hrcditans in ꝓuintia sit. tñ
rome deb̾e fidei cõmissũ solm dicẽd̾
ẽ. c̃ apꝑet id testatorẽ sensisse ex
clarissimis uiris argenti uł auripõdo
relicta.⁊ sisufficiens ad hiꝰ fidei cõmis¬
sum rome prĩmoniũ. licet maior
ꝑs tocns prĩmonii in ꝓuintia sit:
dici oportet rome ẽẽ prãnd̾. Nec al.
u̾tsmule est testatorẽ qui honorem ha¬
bitum uoluit. hiis quid ip̃e reliquid.
tam madica fideicõmss̃a in ꝓuinti a
cõmissũ est eo locisitdicendumẽ ñ
debere p̾scribi: ei qui pecit. qiͣ maior
ꝑs hr̃ditatis ali sit. s si ñ fideicõmis¬
sumpetat᷑ eoloci. S fidei commilso
satis uidend̾ ÷ anħ p̃ scͥptõ locũ hat ⁊

Expanded text:
actionem fideicommissi et aliis defensionibus usus hanc omisit, postea, quamuis ante sententiam, reuerti ad hanc defensionem non potest.Si libertis suis tesseras frumentarias emi uoluerit, quamuis maior pars hereditatis in prouincia sit, tamen Romae debere fideicommissum solui dicendum est, cum apparet id testatorem sensisse ex clarissimis uiris argenti uel auri pondo relicta et sit sufficiens ad huiusmodi fideicommissa Romae patrimonium: licet maior pars totius patrimonii in prouincia sit, dici oportet Romae esse praestandum: nec enim uerisimile est testatorem, qui honorem habitum uoluit his quibus reliquit tam modica fideicommissa, in prouincia commissum relicta est eo loci sit, dicendum est non debere praescribi ei qui petit, quasi maior pars hereditatis alibi sit.Sed si non fideicommissum petatur eo loci, sed fideicommisso s
Abbreviated transcription (Latin):
dł .iiii. Uencditor ab emptore de¬
nunciatꝰ ut eum eiuictionis nomĩe
defenderet dicit se priulegiũ hr̃e:
sin iudicis. queritur anpossit litem
ab eo uidice apudq̃. res inter petito¬
rem ⁊ emptorem cepta est ad suum
iudicem rouocare. .R.
Sauł .ł. Senlitorem emptoris iudi¬
cem sequi solere. ¶Indices ap̾side da¬
ti solent ⁊̃ in tp̃s successoꝵ eius dura¬
re. ⁊ cogi ꝓnuntiãe. easq sententias
seruari. ineimdem sensum. ĩ sceuola
si abaliquopetat᷑. isq dicat aliͥcẽ ma¬
iorem ꝑtem hĩtlitatis. nonerit ad p̾¬
stationem compellendꝰ. uta multis
constitritionib cauet᷑. ut iͥ petatur
fidei cõmissũ uͥ maior ꝑs hĩlitatis ẽ.

Expanded text:
.Uenditor ab emptore denuntiatus, ut eum euictionis nomine defenderet, dicit se priuilegium habere sui iudicis: quaeritur, an possit litem ab eo iudice, apud quem res inter petitorem et emptorem coepta est, ad suum iudicem reuocare.Paulus respondit uenditorem emptoris iudicem sequi solere.Iudices a praeside dati solent etiam in tempus successorum eius durare et cogi pronuntiare easque sententias seruari. in eundem sensum etiam Scaeuolaab aliquo petatur isque dicat alibi esse maiorem partem hereditatis, non erit ad praestationem compellendus: et ita multis constitutionibus cauetur, ut ibi petatur fideicommissum, ubi maio
Abbreviated transcription (Latin):
te mrĩmonio ip̃a diem suum obierit.
ꝯferatur doc. Nam imꝑitia inquit
cohr̃elum uiris dictionis formam m¬
ntare non potuit. ¶ Si fuiꝰ famibꝰ iꝰsu
pr̃ĩs obligatus dt de bebit hoc debitũ
si filiꝰ famał. hĩs sit institutus dotẽ
uxoris sue p̾cipiẽ nec ĩm̾ito qr ip̃e
honera mrimonii sustin. Integrãgͥ
dotẽ p̾cipiẽ i cauebit defesurũ iri cohe

Expanded text:
te matrimonio ipsa diem suum obierit, conferatur dos: nam imperitia, inquit, coheredum iurisdictionis formam mutare non potuit.Si filius familias iussu patris obligatus sit, debebit hoc debitum s filius familias heres institutus dotem uxoris suae praecipiet, nec immerito, quia ipse onera matrimonii sustinet. integram igitur dotem praecipiet et caue
Abbreviated transcription (Latin):
Lpossidet restituere ei nonult q̃ro u¬
trumqͣnti res est anqͣnti inlitem uira¬
tum fu̾it condepnãidebet. R̾ non esse
equum p̾tio .i. qͣntires est litem existi¬
mãi cum ⁊ contumatia puniendasit.
t̾ arbitrio potius dominip̾tium statu¬
enclum sit potestate petit oti uilitem
uirandi cõcesia.
abo.ł. xui Cumfurtiagitur uirãe
ita oportet tantirem suisse cum fur¬
tum factum sit: non adicieo pluris¬
uecc̃ĩtate iiiris in litemiurauit q̃ri
fatile non sołe Decõditõe cã data cãñ¬
lp̃ .ł.xxiii. Si obrẽ ñ in honestam
data sit petunia ut filius emancipa¬
ietur. uł uͭ seruus manumitteret᷑
uł alite disceclat᷑. cã secuta repetitõ
cessat. ¶ Si ꝑendi condictioni cãtͥ
dedero .x. mox repucliau̾o heclita¬
temuł legatum possumcondicere.

Expanded text:
possidet, restituere ei non uult: quaero, utrum quanti res est an quanti in litem iuratum fuerit condemnari debet. respondi: non est aequum pretio, id est quanti res est, litem aestimari, cum et contumacia punienda sit et arbitrio potius domini rei pretium statuendum sit potestate petitori in litem iuran‹d›i concessa.o. Cum furti agitur, iurare ita oportet 'tanti rem fuisse cum furtum factum sit', non adici 'eo plurisnecessitate iuris in litem iurauit, quaeri facile non solere. DE CONDICTIONE CAUSA DATA CA edictum. Si ob rem non inhonestam data sit pecunia, ut filius emanciparetur uel seruus manumitteretur uel a lite discedatur, causa secuta repetitio cessat. Si parendi condicioni causa tibi dedero decem, mox repudiauero hereditatem uel legatum, possum cond
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ ł. xui. Piego emi uncauolũtate
alii res sit traclita: imp̃ees seu̾. iant᷑
rescͥpserunt. publici anam illi dandã¬
Side usu fructu tradito agatur: pubr¬
suam quis passus est: aqueductum:
tnͣduci Item rusticoꝵ. Naurihic tradi¬
tionen patientiã tuendamconstat.¬
¶ partus ancille furtiue qui ap̃bone fi¬
dei emptorem cancarlus ẽ ꝑ hanc ac¬
tionempetendus ẽ. ĩ si ab eoquiemit
posiessusest. s hr̃s furis hane acti¬
onem nonht᷑ quia uinorum defũcti
successor est. Interdum litet furtiuna
mater clistrastanonsit: s donata ig¬
 noranti mͥ eaq apudine conceꝑit et
peꝑit: competit nͥrimpartum: pu¬
ꝑiarfurtiu am mr̃em ignoremidem
uł. gñaliter dicit. exqͣ cã mr̃em usu¬
capere possem si furtiua non eẽti ex
ea cã ꝑtum me usu caꝑe. si furtiuam
me eẽ inrẽmignorabam. Ex omnib
gͥ causis publitianam hẽbo. Id̾ ẽ ⁊ si¬
⁊̃ ex partu panisest natꝰ. ⁊ sinonnatꝰ.
s post mortẽ pris ex secdouentre eiꝰ

Expanded text:
ictum.Si ego emi et mea uoluntate alii res sit tradita, imperator Seuerus rescripsit Publicianam illi dandam.Si de usu fructu agatur tradito, Pubquis suam passus est aquae ductum transduci: item rusticorum, nam et hic traditionem et patientiam tuendam constat.Partus ancillae furtiuae, qui apud bonae fidei emptorem conceptus est, per hanc actionem petendus est, etiamsi ab eo qui emit possessus non est. sed heres furis hanc actionem non habet, quia uitiorum defuncti successor est.Interdum tamen, licet furtiua mater distracta non sit, sed donata ignoranti mihi et apud me conceperit et pepererit, competit mihi in partu Pu quo experiar, furtiuam matrem ignorem.Idem Iulianus generaliter dicit, ex qua causa matrem usucapere possem, si furtiua non esset, ex ea causa partum me usucapere, si furtiuam esse matrem ignorabam: ex omnibus igitur ca‹usis› Publicianam habebo.Idem est et si ex partu partus est et si non natus, sed post mortem matris exsecto uentre eius
Abbreviated transcription (Latin):
petit qr hiis casib neminem p̾tortuet᷑.
ne contra legem fatiat it. ¶Publi¬
tiana actione. ĩ deinfante seruo non¬
clum anniculo utpossumꝰ. ¶ Siꝑ ꝑte
quis rem petere uelit publitiana actõe
uti pot̾. ¶ S ĩ is qui momĩto posisdit.
rectehas actõne exꝑietur.
adquirentlrum rerum si ex hiis caĩs
nacti res amiserimus. dabitur nob̾eax
dam nec ex iustis possessorib competit
publitiamimiuditium. Namq pig¬
norati tie i p̾earie possessiones iuste¬

Expanded text:
petit, quia his casibus neminem praetor tuetur, petit, quia his casibus neminem praetor tuetur, ne contra leges faciat.Publiciana actione etiam de infante seruo nondum anniculo uti possumus.Si pro parte quis rem petere uult, Publiciana actione uti potest.Sed etiam is, qui momento possedit, recte hac actione experiretur.adquirendarum rerum, si ex his causis nacti res amiserimus, dabitur nobis eadam nec ex iustis possessionibus competit Publicianum iudicium: namque pigneraticiae et precariae possessiones iust
Abbreviated transcription (Latin):
alluuionem accessit. u ta põp̃. scribit.¬
Idemaclicit ⁊ si statue empte partes re¬
scĩse petantur. similem adionem ꝓfic̾e¬
idem scb. Si arcam emero iinsulamiuca
edifitauero. recte me publiciniaua usu¬
rum. It̃ inqͥt siinsulam emi ⁊ ad areã
ea ꝑuenit. eque poterout publitima
Aiuł .xix. Qun sponsus sponse scruũ
donass eumq indotem accepiss ante
usu capionem rescͥptumest adiuo pio
ualuisse donationemint̾ sponsum ⁊
sponsam. Dabitur gͦ ⁊ possidentiexcep¬
tio. ⁊ amissa possessione publitiana:
sũ exͣ neus siue donator possideat ¶s
cui extreͣneo extrebelliano hr̃dital
restituta est ⁊ si non fu̾it nactus fuerit¬
possessionem uti potest publiciana.¬
¶Inuectigalib iinaliis prediis que u¬
su capinonpossunt publiciana com¬
petit. si forte bona fide mͥ tradata est.¬
idem est ⁊ si suꝑfitiariam insulam añ
domino bona fide emero. ¶Sues tał
sit ut eauilex au constitutõ alienari
ꝓhibeat. eo cãu plbliciana non com¬

Expanded text:
alluuionem accessit: et ita Pomponius scribit.Idem adicit et si statuae emptae partes recisae petantur, similem actionem proficere.Idem scribit, si aream emero et insulam in ea aedificauero, recte me Publiciana usurum.Item, inquit, si insulam emi et ad aream ea peruenit, aeque potero uti Publiciaum.Cum sponsus sponsae seruum donasset eumque in dotem accepisset ante usucapionem, rescriptum est a diuo Pio ualuisse donationem inter sponsum et sponsam. dabitur ergo et possidenti exceptio et amissa possessione Publiciana, siue extraneus siue donator possideat.Is cui ex Trebelliano hereditas restituta est, etiamsi non fuerit nactus possessionem, uti potest Publiciana.In uectigalibus et in aliis praediis, quae usucapi non possunt, Publiciana competit, si forte bona fide mihi tradita est.Idem est et si superficiariam insulam a non domino bona fide emero.Si res talis sit, ut eam lex aut constitutio alienari prohibeat, eo casu Publiciana non com
Abbreviated transcription (Latin):
una cum pluros equitarẽt unus ex hiis
irruit in equum teꝙ deiecit ihoc cãuctura
equi fracta sunt. labeo negat tecum ul¬
lam actionem cẽ. S sieqiuitis culpa fac¬
tum eẽt cum equite sane non cumequi
reint uł effuderint. unde ierm loc fi
quo uulgo i iterfus̃et uł inquo s¬
siffetur. deiectum uł estus um cuud
erit. qnͣtum exea re dampuum datũ
fc̃merit. ieum qui ibi habitau̾it
incluplum uicliciumdabo. si eo ictu
tur condempnari. tanti iuditium¬
dabo. Si serrus insciente domino fe¬
ciñ odicetur. iniuditio ad iciam au
noxam dedere. ¶Suima cum u¬
tilitate id pretorem eclixisse. uenio
est erui neget. Publite .ii. utue est
ari. Parui autem intereẽ debet u¬
trum publicus locus sit. an uero pͥ¬
uatus sit duinmͦ ꝑ eum uulgo iter
fiat. quia iter facientib ꝓspicitur.
non publicis uis studetur. Sem
eandem seruitutem securitatem
debent hr̃e. Ceterum si aliqñ nulgꝰ
m illa uia non commeabat ⁊ tunc de¬
iectum quid̾ uł ⁊ ffusum sit cum ad¬

Expanded text:
una complures equitarent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt.Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi rint uel effuderint: 'Unde in eum locum, quo uolgo iter fiet uel in quo consistetur, deiectum uel effusum quid erit, quantum ex ea re damnum datum factumue erit, in eum, qui ibi habitauerit, in duplum iudicium dabo. si eo ictu tur condemdabo. si servus insciente domino fecisse dicetur, in iudicio adiciam: aut noxam dedere". Summa cum utilitate id praetorem edixisse nemo est qui neget: publice enim utile est ari. Parvi autem interesse debet, utrum publicus locus sit an vero privatus, dummodo per eum volgo iter fiat, quia iter facientibus prospicitur, non publicis viis studetur: sempeandem securitatem debent habere. ceterum si aliquando vulgus in illa via non commeabat et tunc deiectum quid vel effusum, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
¶Habitare autemdicimus uł in suo
uł inconducto uł in gratuito hos pes
plane non tenebitur. qui non ibi ha¬
bitat. s tantii ꝑ hospitatur. h tenet᷑
qui hospicium decłit. Multum autẽ
interest inter hĩtatorẽ ihospitem. ꝙͣ¬
tum inter est inter domicilium hñ¬
tem ⁊ ꝑegrinantem. ¶Siplures meo¬
dem cena culohĩtent uñ deiectũe ĩ ꝙ̃¬

Expanded text:
Habitare autem dicimus uel in suo Habitare autem dicimus uel in suo uel in conducto uel gratuito. hospes plane non tenebitur, quia non ibi habitat, sed tantisper hospitatur, sed is tenetur, qui hospitium dederit: multum autem interest inter habitatorem et hospitem, quantum interest inter domicilium habentem et peregrinantem.Si plures in eodem cenaculo habitent, unde ‹de›iectum
Abbreviated transcription (Latin):
deiecert᷑. uł effu̾deretur. nonĩ dñm e¬
dlium. Culpa enim penes eam est. nec
adicitur culpe mentio. uł infitiatiõis
uł induplum detur actio. Qnͣuis dãp
mimurie utrumq exigat. ¶ S cũ¬
e homoliber periit dampni estimatio¬
f nonfit incluplum qr in homine lib̾o
nulla s corꝑis estimatio fieri potest
s .l. aureorum condempnatio fit ¶ł
autem uerba: si uiuit mnocitum eĩ
ẽẽ drẽtur non ꝑtinẽt ad dampna q̃
iurem hominis liber ͥ fcã sunt. si forte
uestimentaeius ur ꝙͥ aliud ruptum
cenaculum condũctum hũit ⁊in de
dciectum uł effusum quid sit. de pecu¬
lio in prẽm nondatur. qr non ex ꝯtͣcͣtu
uenit. In ip̃mita q falium ħ actio com¬
petit. ¶ Cuiseriuis hĩtator est utrum
nox ausactio danda sit. qr non est ex
go ex delicto seruiuenit. Neq enim
recte seruidicitur noxa: cum seruus
nicħ notu̾it. S ego puto inpunitum
seruumẽẽ nan oportere. S extra ordi¬
nem offitio uiditis corrigendum.¬

Expanded text:
deiceretur vel effunderetur, non in dominum aedium: culpa enim penes eum est. nec adicitur culpae mentio vel infitiationis, ut in duplum detur actio, quamvis damni iniuriae utrumque exiget. Sed cum homo liber periit, damni aestimatio non fit in duplum, quia in homine libero nulla corporis aestimatio fieri potest aureorum condemnatio fit.Haec autem uerba 'si uiuet nocitumque ei esse dicetur' non pertinent ad damna, quae in rem hominis liberi facta sunt, si forte uestimenta eius uel quid aliud scissum cenaculum conductum habuit et inde deiectum uel effusum quid sit, de peculio in patrem non datur, quia non ex contractu uenit: in ipsum itaque filium haec actio competit.Cum seruus habitator est, utrum noxalis actio danda sit, quia non est e‹x› on ex delicto serui uenit? neque enim recte serui dicitur noxa, cum seruus nihil nocuerit. sed ego puto impunitum seruum esse non oportere, sed extra ordinem officio iudicis corrigendum.
Abbreviated transcription (Latin):
i quid dicemꝰ sripam philꝰ decesserit
sine mora iam pretinm stichi mi¬
nuetur. qm̃ liberatus est ꝓmissor ⁊
sufficiet fuisse pluris cumoccid̾et᷑
si post mortem pamphili intra an¬
num occidatur. pluris uidebitur fu

Expanded text:
et quid dicemus, si et Pamphilus decesserit et quid dicemus, si et Pamphilus decesserit sine mora? iam pretium Stichi minuetur, quoniam liberatus est promissor? et sufficiet fuisse pluris cum occideretur si post mortem Pamphili intra annum occidatur, pluris videbitur fui
Abbreviated transcription (Latin):
i crux fregit. querebatur an dominꝰ
seruilege aquilia cumeo cuius incł sił iupuisi
paceciderat agere potest. R̾. non poᷤ¬
se. cumi cãumagis am culpa uid̾etur
gustum locum coegisti. eoꝙ effãm̃ẽ.
ut deicerentur datur inte a d emplũ
legis aquiliȩ infõm actõ.
tori competit actio cum reus stipulã¬
di ante moram ꝓmissum animal
uuln̾auit. Idem est ⁊ siocciderit ał. ex¬
si pꝰmoram ꝓmissionis is quistipła¬
tus fuerat occidit. debitor quidem li¬
beratur. lege autem aquilia hoc cãu
tion recte exꝑietur. Nani creclitor ip̃e
sibi potius qͣm alii inuriam fecisse
iudetur.
lum promisi titio. cumstichus eẽt
stipłator stichum ante moramoc¬
cidit. Quesitum est de actione legis
aquilie. R̾. cum uiliorem accidisse.
ꝓponitur: in hunc tractatum. nicħ
difit̾ ab exͣneo creditor. Qnͣtugitur
fiet estimatio: utrum dec̃e nuliũ ꝙͣ¬
ti fu̾it occisus. anqnͣti est ꝙ̃ necc̃cẽ
abeo dare. Idest qnti iea inter ẽ.

Expanded text:
 crus fregit: quaerebatur, an dominus seruuli lege Aquilia cum eo, cuius impulsu ceciderat, agere potest. respondi non posse, cum casu magis quam culpa uidereturgustum locum coegisti eoque effectum est, ut de‹i›cerentur: datur in te ad exemplum legis Aquiliae in factum actio.tori competit actio, cum reus stipulandi ante moram promissum animal uulnerauit: idem est et si occiderit ast moram promissoris qui stipulatus fuerat occidit, debitor quidem liberatur, lege autem Aquilia hoc casu non recte experietur: nam creditor ipse sibi potius quam alii iniuriam fecisse videtur. lum promisi Titio, cum Stichus esset stipulator Stichum ante moram occidit: quaesitum est de actione legis Aquiliae. respondi: cum uiliorem occidisse proponitur, in hunc tractatum nihilum differt ab extraneo creditor. quanti igitur fiet aestimatio, utrum decem milium, quanti fuit occisus, an quanti est, quem necesse habeo dare, id est quanti mea interest?
Abbreviated transcription (Latin):
datoriex peclierit. mandati erit actõ.
ꝓmiserit q ei excã fideiꝰs oria debeat.
imptiis secuns confestim mandan
a du̾sus debitorem ag̾c. eumposse.
quia intelligitur ab eẽ ei petunia.
exꝙ honera matrimonii sustin̾et.
¶Sux qui ꝓtehominemdare fidelꝰ¬
sit. auemim hominem stipłatori de¬
łit nec ip̃e lib̾atur. nec te liberat. ⁊
ideomandatiastionem tecum iso
ht̃. s i stipulator eum hominem
tionem conting̾e. eo gͦ cãuman¬
dan act̃ postusucapionem de mum

Expanded text:
datori expedierit, mandati erit actio. datori expedierit, mandati erit actio. promiserit, quod ei ex causa fideiussoria debeat, nuptiis secutis confestim mandati aduersus debitorem agere eum posse, quia intellegitur abesse ei pecunia eo, quod onera matrimonii sustineret. Si is, qui pro te hominem dare fideiussit, alienum hominem stipulatori dederit, nec ipse liberatur nec te liberat et ideo mandati actionem tecum non habet. sed si stipulator eum hominem tionem contingere: eo ergo casu mandati actio post usucapionem demum
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicau̾it summam in qm fide¬
uisut sũptibꝰ. hoͤiex iusta cã rõe
fastis. totam eam prãb̾ is ꝓ quo fĩde¬
uiñit. ¶ Quodmichi debeas a de¬
bitore tuo stipulatus sum: ꝑiculo
tuo posse meagere. tecummandati
inid quod in minus ab illo seruare
potero miaͤattillicinus aiunt qͣm¬
uis id mandatum ad tuam rem ꝑti¬
neat ⁊ m̾ito. Tunc enimlib̾atur
is aun debi torem delegat. si nomen
eius creditor secutus est non cumꝑ
iculo debitoris ab eostipulatur. Id̾
uiris est simandato fideuissoris cũ
reo egisĩem q secp̃atimandato lib̾a
derit qui ita ꝓmisit sistichiun re¬
dem̾it uilui ĩ solu̾it. ne .c. milium
stipulatio committat᷑. onistat eñ¬
posse mandatiagere. ¶ Seomino¬
dissime illa forma mandati seruã¬
Da est ut quotiens c̾tum mandat᷑
sit. recei a forma nondebeat. at qͦci¬
ens incertum uł płium cãrum. Tc̃
licet auiisp̾stationib ex soluta uo¬
luitate sit. cã mandati qm ꝗͣ ip̃e
mandato inerant. si tam̃ hoc man¬

Expanded text:
multiplicauerit summam, in quam fideiussit, sumptibus ex iusta ratione factis, totam eam praestabit is pro quo fideiussit. Quod mihi debebas a debitore ‹tuo› stipulatus sum periculo tuo: posse me agere tecum mandati in id, quod minus ab illo seruare potero, Nerua Atilicinus aiunt, quamuis id mandatum ad tuam rem pertineat, et merito: tunc enim liberatur is qui debitorem delegat, si nomen eius creditor secutus est, non cum periculo debitoris ab eo stipulatur. Idem iuris est, si mandatu fideiussoris cum reo egissem, quia sequenti mandato liberaderit, qui ita promisit: 'si Stichum it uilius et soluerit, ne centum milium stipulatio committatur, constat posse eum mandati agere. igitur commodissime illa forma in mandatis seruanda est, ut, quotiens certum mandatum sit, recedi a forma non debeat: at quotiens incertum uel plurium causarum, tunc, licet aliis praestationibus ex‹s›olu‹t›a sit causa mandati quam quae ipso mandato inerant, si tamen hoc man
Abbreviated transcription (Latin):
ñit. qr ex unac̃a alteruis sołonis ori¬
go ꝓficiscetitur. ¶ u̾ autemcnuis qd̃
pure deb̾et sub conditione mouencdi a¬
nimo nouandiꝓmisit. pleriq ꝑutãt

Expanded text:
nerit, quia ex una causa alterius solutionis origo proficiscitur. Vbi autem quis quod pure debet sub condicione novandi animo promisit, plerique putant
Abbreviated transcription (Latin):
do possit deꝑire. nec me fallit alienõ
fc̃o ius alterius inmutatum iri. cĩm
ante saris  fu̾at ꝑ alteram ꝑtemire
agere. ut idem insei in alteram partẽ
fundiretinetur contra illum cõmo¬
dum accesssse ei. cui uiadebebatur
ꝙ ꝑ duas ꝑiter uias ire agere. passit
buq octens pͣorrectum. ibiͤ senos de
ut uł estate du catur tantum uł uno
mense queritur. quem ad mod̾ non
utendo amit tatur. qr non est con¬
tinuum tp̃s quo cum uti non potest
constituto tempore amittitar. idem ⁊
de itinere custodatur. siuero alteͬis di¬
eb aut die toto aut tantum nocte st.¬
na seruitus est. Hanr isi alteruis horis
uł una hora catidie scruitutem habet.

Expanded text:
do possit deperire. Nec me fallit alieno facto ius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuerat per alteram partem ire agere, ut idem ius ei in altera pfundi retine‹re›tur: contra illud commodum accessisse ei cui uia debebatur, quod per duas pariter uias ire agere possit bisque octonos in porrectum et senos denut uel aestate ducatur tantum uel uno mense, quaeritur quemadmodum non utendo amittatur, quia non est continuum tempus, quo cum uti non potest, constituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si uero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, stauna seruitus est: nam et si alternis horis uel una hora cottidie
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ est in eofundo cuiremissa ser¬
uitus non est. ut sufficiat uie. qd̃
siminus loci suꝑ est qͣm uie suffici¬
at. uterq fundus liberabitur. alt̾
ꝓp̃ redemptionem. alterq ꝑeũ
locum fudus qui suꝑ est uia con¬
stitui non potest. Ceterum suta cõ¬
stitutum sit. iiis uie. ut ꝑ qͣlibet ꝑtẽ
fundi ire agere liceat. id q subinde

Expanded text:
superest in eo fundo, cui remissa sersuperest in eo fundo, cui remissa seruitus non est, ut sufficiat uiae: quod si minus loci superest quam uiae sufficiat, uterque fundus liberabitur, alter propter redemptionem, alter, quia per eum locum qui superest uia constitui non potest.Ceterum si ita constitutum est ius uiae, ut per quamlibet partem fundi ire agere liceat
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑ longitudinem euͣis fundus da¬
uisus sit eadem omnia seruandaert̃
quasi in initõ constituende eus ser:¬
uitutis similiter hii duo fundi fu¬
issent. Si ueroper latitudinemuie
sun dus diuisus est nec multumre¬
iferat eqͣliter id fcm̃ est anineqͣliter.
tunc mauet idem uis seruitutis.
quod fundo inliuiso fu̾at. nec aut
usu deciñi. aut nonutendo de ꝑire nͥ
totauia fu̾it poterit. nec si forte in¬
ciderit ut semitarum q̃ ꝑ alterum
dumtaxat fundum erit utentuꝵ
Id cirto alterfundus liberabitur qm̃
unum atq eodem modo indiuidũ¬
umuie ius est possum tamen alt̾¬
um fundum liberare si modo hoc sp̃a¬
liter conuenit. ¶Eexte sus cui ser¬
uitus debebatur. alterum ex ea diui¬
si õne fundum redemit non iõ minꝰ
care fundi aiterius seruitus ꝑmane¬
bit nec uideo quid ab surde consecu¬
turum sit. cam sententiam fundo a¬
ltero manente seruo. simodoi abmi¬
tio potuit angustior consatuiuia
qͣm lege finita est. ⁊ adhuc id loci

Expanded text:
si per longitudinem eius fundus divisus est, eadem omnia servanda erunt, quae si initio constituendae eius servitutis similiter hic duo fundi fuissent: si vero per latitudinem viae fundus divisus est nec multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliter, tunc manet idem ius servitutis, quod fundo indiviso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota via poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat fundum erit, uteretur, idcirco alter fundus liberabitur, quoniam unum atque eo modo individuum viae ius est. Possunt tamen altum fundum liberare, si modo hoc specialiter conuenit: certe si is cui seruitus debebatur alterum ex ea diuisione fundum redemerit, num ideo minus ea re fundi alterius seruitus permanebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci
Abbreviated transcription (Latin):
tuto tempore tantumierit non ꝑisse
actum s manere sabinus cassius oc¬
tauenus. aiunt. Nã ꝑse quoq ire
nonutendo num qm a nuttitur.
uctuarium ⁊ bone fidei passessorem.
nob̾ retinetur.
itumeẽ. ¶ Si ego uia que nob̃ ꝑui
cini fundum debebatur usus fuero:
tu autem constituto tp̃r cessau̾is an
ius tuum amĩsens i contrario. Siuici¬
nus cui uia ꝑ funclum nr̃m debebat᷑
ꝑmeam ꝑtem ierit eg̾it. tuam ꝑtẽ
ingressus fu̾it non ꝑͣtem tuam lib̾¬
dusinter sotios regionib ꝙ ad s̾ui¬
tutem actinet que ei fundo debebat᷑
ꝑide est atq si abinitio duob fũ¬
uis debita sit. ⁊ sibiquisq dominoꝵ
nͥsuipat seruinitem sibi non utendo:
deꝑdit. neo ampluis ineare cãe eoꝵ
fundorum misdentur. nec fit ulla ĩ¬
iuria ei cuius fundus seruit. inimosi
quo melior cũmn alter dominoꝵ utẽ¬
do sibi nontoti fundo ꝓficit. S si is

Expanded text:
tuto tempore tantum ierit, non perisse actum, sed manere Sabinus Cassius Octauenus aiunt: nam ire quoque non utendo numquam amittitur.uctuarium et bonae fidei possessorem nobis retinetur: itum esse.Si ego uia, quae nobis per uicini fundum debebatur, usus fuero, tu autem constituto tempore cessaueris, an ius tuum amiseris? et e contrario, si uicinus, cui uia per nostrum fundum debebatur, per meam partem ierit egerit, tuam partem ingressus non fuerit, an partem tuam libedus inter socios regionibus, quod ad seruitutem attinet, quae ei fundo debebatur, perinde est, atque si ab initio duobus fundis debita sit: et sibi quisque dominorum usurpat seruitutem, sibi non utendo deperdit nec amplius in ea re causae eorum fundorum miscentur: nec fit ulla iniuria ei cuius fundus seruit, immo si quo melior, quoniam alter dominorum utendo sibi, non toti fundo proficit.Sed si is
Abbreviated transcription (Latin):
uo accederet. utroꝙ enuncãn aũ
non ultra p̾cium aũintra p̾cium fe¬
cisti.
uor int̾uenit ent mandati actõ.
¶Sicui fu̾it mandatum ut negotia
adumnustraret. hac actione erit con¬
ueniendꝰ nec recte negõꝵ gõꝵ cum
datum suscep̃. demiq tenetur. ⁊ siñ

Expanded text:
eruo accederet: utroque enim casu aut eruo accederet: utroque enim casu aut non ultra pretium aut intra pretium fecisti.nor interuenit, erit mandati actio. Si cui fuerit mandatum, ut negotia administraret, hac actione erit conueniendus nec recte negotiorum gestodatum susceperit: denique tenetur et si