comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
g. sigͥficat sapĩam.mediũ. qͣntũ.
ymagĩatioe. fidem. et accidiam.
¶G. si gͥficat uolũtatẽ. finẽ. qͣle.
sensiciuã. spem. et ĩuidiam. H.
sig̾ficat u̾tutẽ. maioritatẽ. quãdo.
uege tatinã. caritatẽ et iram .¶.
sigͥficat. u̾itatẽ. equalitatẽ. ubi.
eleñtatiuã. patĩam. et m̃datiu.¬
et cũ quo. artificiũ. pietatẽ et incõ¬
stantiam. ¶Istud uõ alphabetũ cor¬
detenꝰ oportebit sciri. ꝑa si nõ. artista
minime pot̾it uti ista arte. siue
pͣticare. et est põitũ in hac arte ut
et ad ꝓpoitũ adduce̾ de quo q̃rit᷑¬
pñti pagina. ¶Prima figura
est designata ꝑ. A. et est c̾cularis.
et est diuisa in nouẽ cami̾as. In pͣ
ꝗdem camĩa ꝯsistit. b. in scda u̾o .c.
et sic de aliis. Et dr cͥcularis quia
sb̾m mutat᷑ in p̃dicatũ et eꝯ ͦ ut¬

Expanded text:
F significat sapientiam, medium, quantum, imaginatiuam, fidem et accidiam. G significat uoluntatem, finem, quale, sensitiuam, spem et inuidiam. H significat uirtutem, maioritatem, quando, uegetatiuam, caritatem et iram. I significat ueritatem, aequalitatem, ubi, elementatiuam, patientiam et mendaet cum quo, artificium, pietatem et inconstantiam. | Istud uero Alphabetum cordetenus oportebit sciri; quia si non, artista minime poterit uti ista Arte siue practicare. Et est positum in hac Arte, utet ad propositum adducere, de quo quaeritupraesenti pagina. | | Prima figura est designata per A, | et est circularis. Et est diuisa in nouem cameris. In prima quidem camera consistit B, in secunda uero C; et sic de aliis. Et dicitur circularis, quia subiectum mutatur in praedicatum, et e
Abbreviated transcription (Latin):
fidem siue credulitatẽ siue suppositioe
eo ꝗa suppoĩt ꝙ utraq ꝑs sit possibi¬
lis uidelicet affurmatĩa et negatiua.
¶Ista ꝗdem regla de .b. ht̃ tres spẽs.
que sũt dubitatio. affirmatio. et ne¬
gatio. P pͥmã sp̃em oportet suppone
ꝙ sit aut nõ. ut ĩtellectꝭ nõ sit ob¬
stinatꝭ neq ligatꝭ. s ĩnestigatiuus
ut trãsire possit ad atfigẽdũ affirma¬
tiuã uł negatĩa ẽe uerã. et hoc tali
ꝯditiõe ut semꝑ ꝯcedat hoc ꝗd̾ ma¬
gis recolibile est. ĩtelligibile et ama¬
bile in ꝯclusiõe ẽc ueꝵo ad uinãdo sc
cũ pͥncipiis et eoꝵ diffimtioĩb et
cũ aliis regłis. ut si q̃rat᷑ utꝵ sit

Expanded text:
fidem | siue credulitatem siue suppositionem, eo quia supponit, quod utraque pars sit possibilis, uidelicet affirmatiua aut negatiua. | Ista quidem regula de B habet tres species. Quae sunt dubitatio, affirmatio et negatio. Per primam speciem oportet supponere, quod sit aut non, ut intellectus non sit obstinatus nec ligatus, sed inuestigatiuus, ut transire possit ad attingendum affirmatiuam uel negatiuam esse ueram. Et hoc tali conditione, ut semper concedat hoc, quod magis recolibile est intelligibile et amabile in conclusione esse uerum, adiuuando se cum principiis et eorum definitionibus et cum aliis regulis. Vt si quaeratur: Vtrum sit
Abbreviated transcription (Latin):
g est ens rõne cuiꝰ magnꝰ agit ma¬
gnũ. et ot̾uitas ꝓducit et̾nũ. et sic
de aliis. Amplius ad explanãdu
diffinitioẽs pͥncipioꝵ pot̃ artista ex
et magͥficare. neq et̾nitas sine etͦ¬
nante et̾nato. et et̾nare. et sic de aliis.
Et si nam p̾nciꝰ nõ hẽrent bõĩtas ꝗ¬
dem nõ eẽt ens rõne cuiꝰ bonꝰ agit

Expanded text:
 est ens, ratione cuius magnus agit magnum, et aeternitas producit aeternum; et sic de aliis. | Amplius: Ad explanandum definitiones principiorum potest artista expet magnificare; neque aeternitas sine aeternante, aeternato et aeternare; et sic de aliis. Et si naturam principia non haberent, bonitas quidem non esset ens, ratione cuius bonus ageret
Abbreviated transcription (Latin):
Ad istos ꝗdem dug modos diffinitões
ãn dc̃e applicari possũt. sic̃ forma q̃ dif¬
finit᷑ ꝑ actũ suñ. ut cũ dr̃ elem̃tatĩa
est ens cui ꝓp̾e ꝯpetit elem̃tare. et ue¬
getatie uegetare. et sensi tiue sentire.
rõcinari. Et sic de boĩtate cui ꝓpͥe ꝯpe¬
tit bõĩficare. leoni mag̾tudĩ mag̾fica¬
re. et sic de aliis. Et hoc ide dici põt
et sic de aliis. et talis modus diffiniẽ¬
di est ualde facilis et utilis. ¶ Diff̾i¬
nitiões uõ que fiit ꝑ reglam de .c. st
ualde faciles et utiles. et ⁊ clare. si cut
diffinitio q̃ cũ suo diffinito ꝯu̾titur.
sic̃ bõĩtas est ens cui ꝓp̾e ꝯpetit boni

Expanded text:
finitiones ante dictae applicari possunt; sicut forma, quae definitur per actum suum. Vt cum dicitur: Elementatiua est ens, cui proprie competit elementare, et uegetatiuae uegetare, et sensitiuae sentire, rationari. Et sic de bonitate, cui proprie competit bonificare, et magnitudini magnificare; et sic de aliis. Et hoc idem dici poteet sic de aliis. Et talis modus definiendi est ualde facilis et utilis. Definitiones uero, quae fiunt per regulam de C, sunt ualde faciles et utiles, et etiam clarae. Sicut | definitio, quae cum suo definito conuertitur; sicut: Bonitas est ens, cui prop
Abbreviated transcription (Latin):
figĩs. ꝗa suũ . b. nalet id .b. qd est in
pͥma figã et id qd̾ est in scda. et sic
de .c. q̃d ualet id .c. qd est in pͥma et
id q̃d est in scd̾a et sic de aliis. Intẽ¬
tio quare hec figa̾ in hac arte ẽ põita
est ad sig̾ficãdũ ut cũ ino p̾ncipio
hõ applicet uł associet aliud pͥncipiu.
sic̃ ad .b. applicare.cid. usq ad .b. k.
et hoc ut cũ.c. d. notitia habeat᷑ de
.b. et ẜm illã notitiã de quocũq de qͦ
est incelligẽdũ de.c. sĩc respice̾.c.
cũ .b. et postinõ cũ.d. et sic deĩcep
usq ad cam̾a de .c.kr. et sic de aliis
cam̾is ꝑ ordĩe usq ad camio de .i. I2.
cam̾aꝵ. et applicãdo ad ꝓpõĩtum.
¶Hec figã docet descẽdẽre de uniu̾¬
sali ad ꝑticulare gͣdatim. quatuor ⁊¬
modis. Primo sic dicẽdo ꝑ cam̾am
ab uiũsali ad ꝑticulare ĩtelligẽdo
et sensuale et cet̾a ut dcm̃ est ĩ ẜa fig᷑.¬

Expanded text:
figuris, quia suum B ualet B, quod est in prima figura, et id, quod est in secunda. Et sic de C, quod ualet id, quod est in prima, et id, quod est in secunda; et sic de aliis. Intentio, quare | haec figura in hac Arte est posita, est, ad significandum, ut cum uno principio homo applicet uel associet aliud principium; sicut ad B applicare C D usque ad B K; et hoc, ut cum C D notitia habeatur de B, et secundum illam notitiam de quocumque de B eEt sic deinceps usque ad cameram de C K; et sic de aliis cameris per ordinem usque ad cameram de I K. erarum, et applicando ad propositum. Haec figura docet descendere de uniuersali ad particulare gradatim quattuor modis. Primo sic dicendo: Per cameram ab uniuersali ad particulare, intelligendo et
Abbreviated transcription (Latin):
sͣ angłm de diffr̃a scribr sensuale et
sensuale. sensuale ĩ telłctuale. ĩtellec¬
tuale et intellectuale. Et sic de an¬
głis ꝯcordãtie et ꝯͣrietatis. ad sig̾¬
ficãdũ diffr̃am q̃ est int̾ sẜnsuale
et sensuale. sic̃ int̾ unũ corpus et
alind. et uit̾ sensuale et ĩtellectuale
sic̃ int̾ corpus et aĩam. et int̾ intelli¬
ctuale sic̃ int̾ deũ et angłm. et sic de¬

Expanded text:
 angulum de differentia scribitur: Sensuale et sensuale, sensuale et intellectuale, intellectuale et intellectuale. Et sic de angulis concordantiae et contrarietatis, ad significandum differentiam, quae est inter sensuale et sensuale, sicut inter unum corpus et aliud; et inter sensuale et | intellectuale, | sicut inter corpus et animam; et inter intellectuale et int
Abbreviated transcription (Latin):
iectũ sine instrum̃tu in quo ĩuesti¬
ad ꝓpositum affirmãdo uł negãdo
xordando pͥncipia et regula̾s. et
euitando eoꝵ ꝯtranetate. si gͥficat
aut̃ .C. in tabula ꝙ litte̾ que sũt
ante ip̃m sũt de pͥma figura. et
littẽ que sũt a ꝑte post sunt de se¬
cũda. sic̃ in camera de .b.c.t.b.
in qua .b. ante .t. dic̃ bonitatẽ. et
.c. magͥtudĩe. et .b. post .t. dic
differentiã. et sic de aliis. Inue¬
stigatio autẽ que fit in tabula ẽ
m altiori gradu sigͥficatioĩs u̾ita¬
tum ꝙͣ ilsa que fit in figuns.

Expanded text:
rumentum, in quo inuestiad propositum affirmando uel negando, concordando principia et regulas, et euitando eorum contrarietatem. Significat autem t in Tabula, quod litterae, quae sunt ante ipsum t, sunt de prima figura. Et litterae, quae sunt post ipsum t, sunt de secunda. Sicut in camera de B C t B, in qua B praecedens t dicit bonitatem, et C magnitudinem, et B post t dicit differentiam; | et sic | de aliis. TABVLA Inuestigatio autem, quae fit in Tabula, est in altiori gradu significationis | ueritatum, quam illa, quae fit in figuris.
Abbreviated transcription (Latin):
sbiectis om̃e qd̾ est implicat᷑. et
ex ea nichil est. idcto uoluniꝰ po
nẽ in hac arte ut cũ ip̃is ait sit gnͣalis.
aliqd̾ dubiũ alicuiꝰ sbiecti oriat᷑ applicet᷑
de pͥmo sbo qd̾ est de deo dicemꝰ ꝑ .b. dligͣto.

Expanded text:
biectis omne, quod est, implicatur, et extra ea nihil est, idcirco uolumus ponere ipsa in hac Arte, ut cum ipsis Ars sit generalis, | aliquid dubium alicuius subiecti oriatur, | applicde primo subiecto, quod est de Deo, dicemus, per B designato.
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ est in scip̃a cũ sit in suit corelatĩs ex
quib est. et ẽ in sb̾o ꝯpoĩto mĩoris sb̾e et ac
cidentis sic̃ aliquis capatꝭ qui est ĩ ñori
capa. et aqua in nuion caliditate. et equus
ĩ mĩori cursu. et huimõi. et hõ in mĩori mo¬
do. et artifex in nũori artificio. P regła
modalitatis q̃nt᷑ uũoritas quõ est et est¬

Expanded text:
 cum sit in suis correlatiuis, ex quibus est. Et est in subiecto composito minoris substantiae et accidentis; sicut aliquis capatus, qui est in minori capa, et aqua in minori caliditate, | | et equus in minori cursu, et huiusmodi. Et homo in minori modo, et artifex in minori artificio. Per regulam modalitatis quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ht̃ sug habit cũ ꝗbus ĩdiuidua sunt
equałr habituata. sic̃ in pomario poma st̃
equałr idẽ spẽ. et sic de clem̃talib. sensibi¬
lib et ymagiabilib. rõnabilib et mocha¬
nicis. et artib lib̾alib. et ⁊̃ de moralib.

Expanded text:
t suos habitus, cum quibus indiuidua sunt aequaliter habituata; sicut in pomario poma sunt aequaliter idem specie. Et sic de elementalibus, sensibilibus et imaginalibus et rationabilibus et mechanic
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ est ꝙ ẽ in aĩa. ut d̃ ab ip̃a equalit
sit intellect. recolitꝭ. et amatus et ẽ in
sensibilib. ut equałr obiecta sint sensibilia.
et huimoi. Ppͥmã spẽ regle f. quent᷑
equalitar quanta ẽ. et ẽ dnd̾ q equalita

Expanded text:
dendum est, quod est in anima, ut Deus ab ipsa aequaliter sit intellectus, recolitus et amatus. Et est in sensibilibus, ut aequaliter obiecta sint sensibilia; | et huiusmodi. Per primam speciem regulae F quaeritur: Aequalitas quanta est? Et est dicendum, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
c̾culos. ut in ip̃a apparet. et ꝯp̃hẽdit
colligunt᷑ illa pͥnciꝰ ex ꝗbus tabula
est ꝯpoĩta. qm cam̃a de.b. c.d. facit
colũna ꝯpoĩtam in tabula de .b. c.d.
ꝯpõĩtam. et cam̾a de .b. c. e. fac̃ colũ¬

Expanded text:
circulos, ut in ipsa apparet; et comprehendcolliguntur illa principia, ex quibus tabula est composita. Quoniam camera de B C D facit columnam in tabula | de B C D compositam; et camera de B C E facit colum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cͣ. notitia hãtur de .b. et ẜm illã
notitiã ꝯcludat᷑ de quocũq de
.b. querat᷑. et sĩc diximꝰ de .b. ita
est intelligẽdũ de.c. sic respicẽ
c.cu .b. postinõ cũ .d. et sic de¬
inceps usq ad cama de .c. k. et
sic de aliis cam̾is ꝑ ordinẽ. usq ad
cama de.i.k. et hoc ad placitu¬
ẜm ꝙ hõ multiplicare uoluiͬt ra¬
tioes ad eande ꝯlusioẽ. et hoc re¬
cipiẽdo sigͥficata camaꝵ. et ap¬
plicando ad ꝓpõitu. Hec figura
docet descende̾ de uniu̾sali ad ꝑti¬
culare gradatim ꝑ quatuor modos.
sic dicendo ꝑ cam̾a de .b.c. bõĩtas
ht̃ magna differẽtia et ocoͬdan¬
tia. unde intellectus cõsiderans
angelos de differẽtia descendit ab
uñsali ad ꝑticulare intelligẽdo dif¬
ferẽtiã et xõdantiã eẽ int̾ sensuale

Expanded text:
C D notitia habeatur de B, et secundum illam notitiam de quocumque de B quaeratur. Et sicut diximus de B, ita est intelligendum de C; sicut respicere C cum B, | et postmodum cum D. Et sic deinceps usque ad cameram de C K; et sic de aliis cameris per ordinem usque ad cameram de I K. Et hoc ad placituit rationes | ad eandem conclusionem. Et hoc respiciendo | significata camerarum, et applicando ad propositum. Haec figura docet descendere de uniuersali ad particulare gradatim quattuor modis. Primo sic dicendo: Per cameram de B C bonitas habet magnam differentiam et concordantiam. angulos de differentia, et descendit ab uniuersali ad particulare, intelligendo differentiam et concordantiam esse inter sensuale
Abbreviated transcription (Latin):
duoꝵ punctoꝵ. ¶Supra angulũ
de fine scͥpta sunt t̾minatioĩs. pͥua¬
tionis. et cause finalis. ad denotã¬
dum ꝙ sũt tres sp̃es finis. est enim
finis t̾mmatioĩs sic̃ t̾minꝰ regui
uel campi. Item est finis pͥuatoĩs
sic̃ mors que funt uitã. et est finis
hõis que maior est in bouitate et
unũ accidens est maius alio. sicut
intellige̾ ꝙͣ sentire. et sic suo mõ
dici potest de minoritate. cu rela¬

Expanded text:
duorum punctorum. Supra angulum duorum punctorum. Supra angulum de fine scripta sunt: Terminationis, priuationis et causae finalis, ad denotandum, quod sunt tres species finis. Est enim finis terminationis, sicut terminus regni uel campi. Item: Est finis priuationis, sicut mors, quae finit | uitam. Et est finis hominis, quae maior est in bonitate et unum accidens est maius alio; sicut intelligere, quam sentire; et sic suo modo dici potest de minoritate, cum rela
Abbreviated transcription (Latin):
est de tribus triangulis .s. de diffe
¶Supra angulũ de diffrã scribitur
sensuale et sensuale sensuale et in¬
Tellectuale. intellectuale et intelle¬
ctuale. et sic de angulis ocordãtie
et ꝯtrarietatis. ad significãdum¬
int̾ corpus et aĩam. et int̾ intellec¬
tuale et ĩtellectuale sĩc int̾ deum
et angelu. et sic de ꝯõdantia et ꝯ¬
tranetate. ¶Supra angulu de prĩ¬
cipio scͥpta sunt causa. quãtitas
et tẽpus. ꝑ cãm pͥncipia sbalia sigͥ¬
ficant᷑. que sunt pͥncipiũ. efficiens. forma¬
le. mat̾iale. et finale. per quãtitatem
et tempus siguificant᷑ pͥncipid acci¬
dentalia. sicut sunt nouem p̃dicam̃ta¬
⁊c̃. his silia. ¶ Supra angulũ de t᷑¬
medio. scͥpta sũt ꝯiunctio. mensura¬
tio det extremitas. ad significandũ
tum. Mediũ ꝯiũctioĩs est sic̃ clauus
qui duos clauos ꝯũgit. Medium
mẽẜatiõis est sicut centrũ qd̾ equalit̾
existit in medio circuli. Medium
extremitatũ est sicut liuea in medio

Expanded text:
est de tribus triangulis, scilicet de Supra angulum de differentia scribitur: Sensuale et sensuale, sensuale et intellectuale, intellectuale et intellectuale. Et sic de angulis concordantiae et contrarietatis, ad significanduminter corpus et animam; et inter intellectuale et intellectuale, sicut inter Deum et angelum. Et sic de concordantia | et contrarietate. | Supra angulum principii scripta sunt: Causa, quantitas et tempus. Per causam principia substantialia significantur. Quae sunt: Principium efficiens, formale, materiale, finale. Per quantitatem et tempus significantur principia accidentalia, sicut sunt nouem praedicamenta, et his similia. Supra angulum de medio scripta sunt: Coniunctio, mensuratio et extremitas, ad significandum tum. Medium coniunctionis est sicut clauus, qui duos postes coniungit. Medium mensurationis est | sicut centrum, quod aequaliter existit in medio circuli. Medium extremitatum est sicut linea in medio
Abbreviated transcription (Latin):
sut loca aplicabilia ad geomet᷑a. et rñ¬
dendũ est ꝙ illic ubi locatu est de quã¬
titate. P quẽ modũ ĩtellectꝰ ĩuenit
thematicas. et iuiltiplicat illas. ꝑ quẽ
modũ groniet᷑a cũ angulis sensibilibus.
multiplicat angulos ex̃ sensu ¶Utꝵ
logo ad m̃ẜandũ theologia. et pho ad in
dũ geo metͥa põt miẽẜare lineã cͥcularẽ
extensa. et quadrare ecculũ ¶ Circulis
ꝑ quẽ modũ quadrari põt. hoc ẽ iñ ẜait
lineã cͥcularẽ. cũ linea quadrãgulari. et

Expanded text:
sunt loca applicabilia ad geometriam? Et respondendum est, quod illic, ubi locutum est de quantitate. 2030. Per quem modum intellectus inuenit thematicas et multiplicat illas? 2032. Per quem modum geometra cum angulis sensibilibus multiplicat angulos extra sensum? 20logo ad mensurandum theologiam, et philosopho dum geometra potest mensurare lineam circularem extensam et quadrare circulum? 2037. Circulus per quem modum quadrari potest, hoc est mensurare lineam circularem cum linea quadrangulari, et
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ deũ intelligẽdo ꝙ in eũ credendo.¬
Utꝵ dens sit tm ĩtelligibilis a nobis.
quãtũ amabilis. EUtꝵ fides eleuet tm̃̃ ĩ¬
tellectũ ad ĩ telligẽdũ deñ quãtũ caritas uo¬
luntatẽ ad diligẽdũ illũ. Utꝵ ĩ obiectã¬

Expanded text:
meritum Deum intelligendo, quam in eum credendoum Deus sit tantum intelligibilis a nobis, quantum amabilis? 2004. Vtrum fides eleuet tantum intellectum ad intelligendum Deum, quantum caritas uoluntatem ad diligendum illum? 2005.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed̾a pars est ꝙ ip̃e declaret bñ textũ
scolarib rõnabilit. et nõ liget se cũ au¬
ctoritatib alior. et ꝙ scolares plegant
textũ. et si scolares dubitau̾int ĩ aliqͦ
petãt a magrõ illud. Tertia pars est
arte. Unde sciẽdũ est ꝙ hec ans tres ⁊
hanc artẽ adisce̾ põt E Quarta pary
est ꝙ artista faciat scolarib qõnes. ut
ip̃i de illis respõdeãt ci. et dicat illis
q multiplicẽt rõnes ad unã et candẽ
ꝯclusioẽ. Adhuc ꝙ ĩueniãt loca quor
rõne sciãt rũdẽ̾.et multiplicare. si uero
scolares nesciãt rñde̾ nec rõnes multipli¬
care. nec loca ĩuenire. tuc̃ magr̃ doceat

Expanded text:
declaret bene textum scolaribus rationabiliter, et non liget se cum auctoritatibus aliorum. Et quod scholares praelegant | textum; et si scholares dubitauerint in aliquo, petant a magistro illud. Tertia pars est,Arte. Vnde sciendum est, quod haec Ars tres amhanc Artem addiscere potest. Quarta pars est, quod artista faciat scholaribus quaestiones, ut ipsi de illis respondeant ei. Et dicat illis, quod multiplicent rationes ad unam | et eandem conclusionem. | Adhuc: Quod inueniat loca, quorum ratione sciant respondere et multiplicare. Si uero scholares nesciant respondere nec rationes multiplicare, nec loca inuenire, tunc magister doceat
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ ip̃e ht rudem ĩtellectũ. et ꝙ non
ht̃ bonã diligentiã.aut ẽ occupatꝰ ĩ aliis.
citiꝰ consulo ꝙ pͥmo adiscat᷑ ars breuis
que sic ĩtitulat᷑. Deus cũ tua grã. sapĩa
et amore ĩ cipit ars breuis que ẽ ymago
artis gn̾alis. nã ista scita ab ĩtellectu sb̃¬
dun. suꝑ rodonum. mẽse nouembris.¬
ciuitate pisana. in Monasterio scĩ dõni¬
ni. ad laudem et honorem dei mense
beate u̾gini marie matri eius. Amen.

Expanded text:
est, quod ipse habet rudem | intellectum, et quod non habet bonam diligentiam, aut est occupatus in aliis. citius, consulo, quod primo addiscatur Ars breuis. Quae sic intitulatur: Deus, cum tua gratia, sapientia et amore, incipit Ars breuis, quae est imago Artis generalis. Nam ista scita ab intellectu subduni | super Rodano mense Nouembrisciuitate Pisana in monasterio sancti Domnini ad laudem et honorem Dei mense beatae Virgini Mariae, matri eius. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ꝑ quẽ modũ ẜmo ẽ inutilis. Cum
ẜmones sint multi mirat intellectꝰ qͣre
gentes nõ dinuittũt magis peccata.
at habitu geometrie arisinet̾te. retho¬
tencat᷑ dare magnã notciã de deo.
Sermõcinator ꝗbus tͥbus locis debet

Expanded text:
 quem modum sermo est inutilis? 2298. Cum sermones sint multi, miratur intellectus: Quare gentes non dimittunt magis peccata? at habitu geometriae, arithmeticae, rhetorteneatur dare magnam notitiam de Deo? 2306. Sermocinator quibus tribus locis debet
Abbreviated transcription (Latin):
sine pͥncipia medicꝰ scit uti medicina.
et deinde ad credẽ. et sic de ymagĩatioẽ
et sensu. Quare medicia est ita diffi¬
cilis et ꝓlixa. ¶Inde occaxiõe hbar.
que hba ht̃ maiore u̾tutẽ. et q̃ minorẽ¬

Expanded text:
siue principia medicus scit uti medicina? 2193. et deinde ad credere; et sic de imaginatione et sensu? 2195. Quare medicina est ita difficilis et prolixa? 2196. In decoccione herbarum quae herba habet maiorem uirtutem, et quae minore
Abbreviated transcription (Latin):
ligẽ ¶ꝑ quẽ modũ nira ĩtelligibilia
et credibilia differũt. Contĩgẽtia
ꝑ que ura ꝯsistit magis. aut ꝑ ui¬
ra credibilia. aut ꝑ uira ĩtelligibilia.
¶Utꝵ sanitas uiris ꝯsistat ꝑ ĩtelli¬
ge̾. et ĩfirmitas sua ꝯsistat ꝑ credere

Expanded text:
er quem modum iura intelligibilia et credibilia differunt? 2174. Conscientia per quae iura consistit magis, aut per iura credibilia, aut per iura intelligibilia? 2175. Vtrum sanitas iuris consistat per intelligere, et infirmitas sua consistat per cred
Abbreviated transcription (Latin):
dum cognoscit᷑ ꝙ hec ars ẽ gnalis. et
logica ꝑticularis. Quaro logica ẽ la¬
bilis. et ĩsatiabilis. s hec ars ne quaꝙͣ.
¶Quare logica nõ sufficit ad ĩueuien
ars ista et logica differũt. ¶Cũ sciã

Expanded text:
dum cognoscitur, quod haec Ars est generalis, et logica particularis? 2097. Quare logica est labilis et insatiabilis, sed haec Ars nequaquam? 2098. Quare logica non sufficit ad inueniendArs ista et logica differunt? 2100. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ria habeat actũ in sbiecto et obiecto.
sistit in tp̃re. ¶ Qre memoĩa ẽ fortior in
ad rubrica. ĩ qua incuioĩa ẽ discursa ꝑ
reglas. ¶ Diccũ est de q̃onib undecime
ꝑtis huiꝰ libri. et data ẽ doct̾ua ꝑ qua
artista sciat face̾ q̃õues et ad loca trãs
hec ars duudr̃. Illas  artista huiꝰar¬
tis habituare deb. ut ip̃e sciat aplicare
exẽplific̃atũ et declaratũ. ¶ Tertia pars
est uidelicet ꝙ ip̃e habeat modũ multi¬
plicãdi qõnes et sołones ad miã et ean¬
dem ꝯlusioẽ. ut ꝑ t̾t̾ia et quãtã figã
sigͥficatũ est. et hec de habituatic̃e suf¬
ficiãt cã brenitatis. De t̾tia decima pte

Expanded text:
ria habeat actum in subiecto et obiecto? 2351. consistit in tempore? 2361. Quare memoria est fortior in ad rubricam, in qua memoria est discursa per regulas. Dictum est de quaestionibus undecimae partis huius libri. Et data est doctrina, per quam artista sciat facere quaestiones, et ad loca transmhaec Ars diuiditur. Et illas artista | huius Artis habituare debet, ut ipse sciat applicare | exemplificatum et declaratum. Tertia pars est, uidelicet quod ipse habeat modum multiplicandi quaestiones et solutiones ad unam et eandem conclusionem, ut significatum est. Et haec de habituatione sufficiant causa breuitatis. XIII De tertia decima part
Abbreviated transcription (Latin):
norẽ. nõ pot ab illo satãri. et iñdendũ
est ꝙ ex co ꝗa soli deo debet᷑ honor ab
ꝓ se ꝙ̃ pro deo. peccat plus ꝙͣ alius ꝗ
pectat ꝑ auantiã. aut ꝑ aliud pecca¬
tũ ¶Utro deus reꝗrat aliud ab hõi¬
b nisi honorẽ sibi. Qd̃ est manis
signũ honoris dei. aut honor honorã¬
tis. aut honor honorati. uade ad lxxi.¬

Expanded text:
norem non potest ab illo saturari? Et | respondendum est, ex eo quia soli Deo debetur honor ab o se, quam pro Deo, peccet plus, quam alius, qui peccat per auaritiam, aut per aliud peccatum? 1921. Vtrum Deus requirat aliud ab hominibus, nisi honorem sibi? 1922. Quod est maius signum honoris Dei, aut honor honorantis, aut honor honorati? Vade ad
Abbreviated transcription (Latin):
ctus possit magis ap̃hende̾ intelligi bi¬
lia ꝙͣ ignis ignibilia. Qr̃o potẽtie
ĩpediunt᷑ ꝑ app̃hensioẽ ot nõ ꝑ ꝯphẽ¬
p̾honderet płes dies ꝙͣ ignis plura li¬
gna ad ꝯburrẽdũ. ad qd̾ dicẽdũ est ꝙ
sic. eo ꝗa celũ causaret dies ĩ sua cen¬
tia. ignis aũt nõ causaret ĩ se. ueꝙͣ

Expanded text:
ctus possit magis comprehendere intelligibilia, quam ignis ignibilia? 1938. Quare potentiae impediuntur per apprehensionem, et non peprehenderet plures dies, quam ignis plura ligna ad comburendum? | Ad quod dicendum est, quod sic, eo quia caelum causaret dies in sua essentia, ignis autem non causaret in se, neque |
Abbreviated transcription (Latin):
ĩst̾r̾m ĩfinitatis dĩuisioĩs. ¶Quare ma¬
thematica ẽ signũ ĩfinitatis. Dtꝵ ma¬
thematica si t᷑ habitus ĩ tellectus. quo ad
ĩfiita ĩtelligibilia. sic̃ fide quo ad ui¬
finita credibilia. uade ad xlͫ capłmi qd̾¬

Expanded text:
itatis diuisionis. 1700. Quare mathematica est signum infinitatis? 1701. Vtrum mathematica sit sic habitus intellectus quo ad infinita intelligibilia, sicut fides quo ad infinita credibilia? Vade ad quad
Abbreviated transcription (Latin):
Dea ꝗd est. et sua diffiuitio ꝗbus
pͥncipiis ẽ aplicabilis. ¶Utz eadẽ
ydea possit eẽ antiqua. et aliquo modo
noua. Utz ydea possit cẽ exͣ corelati¬
nos diuinos. Gtꝵ nouitas sit effectꝰ¬

Expanded text:
dea quid est, et sua definitio quibus principiis est applicabilis? 1688. Vtrum eadem idea possit esse antiqua et aliquo modo noua? 1689. Vtrum idea possit esse extra correlatiuos diuinos? 1690. Vtrum nouitas sit effect
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo magtudĩs est rõ ꝙ boĩtas sit ple
one pͥncipior et reglaꝵ si gficatũ est.
¶Amplius corelatĩa plenitudĩs sũt appli¬
cabilia ad corelatĩa bõitatis que sut ple¬
na corelatĩs plenitudĩs. Suũ ꝯretũ uoio

Expanded text:
nitudo magnitudinis est ratio, quod bonitas sit plenone principiorum et regularum significatum est. | Amplius: Correlatiua plenitudinis sunt applicabilia ad correlatiua bonitatis, quae sunt plena correlatiuis pleni
Abbreviated transcription (Latin):
si trãsiret iam bruta hẽrent scĩa. s est
ꝑmanẽs in ymagĩatiõẽ. ut industriam
habeant ad uuẽdum. et hoc ꝑ reglan
.b. manifestũ est. De plenitudine
Lenitudo ẽ pͥncipiũ implicatũ. et sua

Expanded text:
si transiret, iam bruta haberent scientiam. Sed est si transiret, iam bruta haberent scientiam. Sed est permanens in imaginatione, ut industriam habeant ad uiuendum. Et hoc per regulam B manifestum est. 32. De plenitudine Plenitudo est principium implicatum.
Abbreviated transcription (Latin):
lis est ad diffinitioe sapĩe et uolũta¬
tis cũ quarta spẽ instr̃alitatis. eo ꝗa nichil
agũt nisi cũ fantasmatib. fantasma ꝗdõ
est applicabile ad pͥmã spẽm regło .d. et ad
diffinitiõe pͥncipii. et hoc sic. homo uidẽs
equũ nõ xmagiat᷑ ip̃m. et qñ claudit
oculos aut equus ẽ in absentia tũc tpr̃is
ymagiat᷑ ip̃m. et fantasina ẽ deductũ
de potẽtia sbiecti in accũ. et recipit᷑ in
ymagĩatiõe. ĩ qua ĩtellectꝰ intelligit ip̃ni
et poĩt ip̃m in suo ĩtelligibili. ut scĩa
aquirit. et sic de nolũtate ꝑ ꝯupiscibile
⁊ irascibile. et ui isto passu cognosct u¬
tellectus ꝑ quẽ modũ gn̾at᷑ scĩa. siue ing.
et ad hoc gurrũt oĩa pͥncipia explicata
et regłe. nã ualde difficile ẽ guare fan¬
tasma rõne ꝑuitatis entis in quo est. Cõ¬
retũ aũt fancasmatis est res fantasiata.
de płibus silitudĩbus ꝯstituta. In brutis
aũt nõ trãsit ultra ymagiãtioẽ. nam

Expanded text:
lis est ad definitionem sapientiae et uoluntatis cum quarta specie instrumentalitatis, eo quia nihil agunt, nisi cum phantasmatibus. Phantasma quidem est applicabile ad primam speciem regulae D, et ad definitionem principii. Et hoc sic: Homo uidens equum non imaginatur ipsum. Et quando claudit oculos, et equus est in absentia, tunc temporis imaginatur ipsum, et phantasma est deductum de potentia subiecti in actum, et recipitur in imaginatione; in qua intellectus colligit ipsum et ponit ipsum in suo intelligibili, ut scientiacquirit; et sic de uoluntate per concupiscibile et irascibile. Et in isto passu cognoscit intellectus, Et ad hoc concurrunt omnia principia explicita et regulae; nam ualde difficile est generare phantasma ratione paruitatis entis, in quo est. Concretum autem phantasmatis est res phantasiata, de pluribus similitudinibus constituta. In brutis autem non transit ultra imaginationem; nam
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽm pͥncipioꝵ. sic passio que est gñalo
pͥncipiũ põt deduci ꝑ mixtiõe pͥncipior
et reglaꝵ. ¶ampliꝰ passus ẽ suus con¬
tretus qui in passiõe est situat et de ipa
habituatus. ip̃a uoro passio orta ẽ in ꝯ̃cti¬
one ot nuxtiõe pͥncipioro. sic̃ boĩtas que
est passio. in quautũ est de mag̾tudine
habituata. et cꝯͦ. et hoc ꝑ pͥmã spẽs re¬

Expanded text:
 quae est generale principium, potest deduci per mixtionem principiorum et regularum. Amplius: Passus est suus concretus, qui in passione est assituatus, et de ipsa habituatus. Ipsa uero passio orta est in contractione et mixtione principiorum; sicut bonitas, quae est passio, in quantum est de magnitudine habituata, et e conuerso. Et hoc per pr
Abbreviated transcription (Latin):
Xpulsio est pͥncipiũ implicatũ. ip̃a
uero applicabilis est ad diffiniti¬
patet in aĩalib ꝑ feces et urinã. et sca¬
biem. et in planta patet sili ꝑ flores
folia. et fructus. qui in ip̃a nõ hñt ꝑ
manẽtia. et sic moralit de rege ex¬
pulso de suo regno. et peccator de grã
dei. etͦ᷑ finc qͣre est. Ad huc corrlatina
expulsioĩs applicabilia sũt ad corelatĩa
ꝯͣrietatis. Suũ xretũ uero est expulsu
de expulsione habituatũ. De si g̾ficatioẽ

Expanded text:
t principium implicatum; ipsa uero applicabilis est ad definitipatet in animalibus per faeces, urinam et scabiem. Et in planta patet similiter per flores, folia et fructus, qui in ipsa non habent permanentiam. Et sic moraliter de rege expulso de suo regno, et peccatore de gratia Dei, et de fine, quare est. Adhuc: Correlatiua expulsionis applicabilia sunt ad correlatiua contrarietatis. Suum concretum uero est expulsum, de
Abbreviated transcription (Latin):
si gͥficatioĩs bõĩtas ꝗdem sig̾ficat hoc
qd̾ est. et ea q̃ ꝯtinet inso. Ouũ autẽ
xretũ est sig̾ficatũ de ip̃a habituatu.
Ocultatio uero est oppoĩtu sig̾ficatio
plicabilis est ad diffinitioẽs pͥucipioꝵ.¬
pulc̾tudĩes. exceptis q̃retate et mnĩori¬
tate. tũ minoritas ꝓportionata in sbo
in quo est pulcra est. ut patet in pue¬
to puo. Corclatiua uõ pulcͥtudĩs cõ¬

Expanded text:
significat hoc, quod est, et ea, quae continet in se. Suum autem concretum est significatum, de ipsa habituatum. Occultatio uero est oppositum significatioplicapulchritudines, exceptis contrarietate et minoritate. | Tamen minoritas, | proportionata in subiecto, in quo est, pulchra est, ut patet in puero paruo. Correlatiua uero pulchritudinis con
Abbreviated transcription (Latin):
nã .e. sigficatũ est. cũ quo apetitu mo
sic̃ homo qui mouet se cũ sua nolũta¬
um ĩplicatũ et est applicabilis ad
disfinitiõe finis. et bõitatis. nã finis at¬
truhit ad se quictatũ. sic̃ bõificius bõĩ¬
ficatũ. et nolũtas amatũ. et hanelitus
spiratũ. et insuis coloratũ. et gustũ sapi¬
dum et huimõi. Corelatĩa atractio¬
nis applicabilia sũt ad corelatĩa pͥnci¬
pior explicator. ꝑ ẜam spẽn regłe .c.
nã atrahens atrahit attactũ ni passio¬
ne sue eencie. sic̃ ignis acrẽ in sua
cale factiõe. ut ip̃e aer sit calefactus
et hanelitꝰ acrẽ ut ip̃e aer sit respi¬
ratus. et potẽtia obiectũ ut sit obie¬
ctatũ. et sic de aliis suo mõ. ¶ Suũ
ꝯretũ uͥo est res atracta. atrahit eñ
spẽs. et op̃ones natales ad se ut sit
agens. et ut ꝑ ip̃m prcipia ex icata
sua spẽ attrah it ferrũ. ut sictitas et
frigiditas exñtes in ferro artificialiter
quiescãt in siccitate et frigiditate ma¬

Expanded text:
mam E significatum est. Cum quo appetitu mousicut homo, qui mouet se cum sua uoluntaum implicatum. Et est applicabilis ad definitionem finis et bonitatis. Nam finis attrahit ad se quietatum, sicut bonificans bonificatum et uoluntas amatum et anhelitus spiratum et uisus coloratum et gustus sapidum, et huiusmodi. Correlatiua attractionis | applicabilia sunt ad correlatiua principiorum, explicatorum per Nam attrahens attrahit attractum in passione suae essentiae. Sicut ignis | aerem in sua calefactione, ut ipse aer sit calefactus; et anhelitus aerem, ut | ipse aer sit respiratus; et potentia obiectum, ut sit obiectatum; et sic de aliis suo modo. Suum uero concretum est res attracta. Attrahit enim species et operationes naturales ad se, ut sit | agens, et ut per ipsum principia explicata sua specie attrahit ferrum, ut siccitas et frigiditas, existentes in ferro, artificialiter quiescant in siccitate et frigiditate ma
Abbreviated transcription (Latin):
sentit. De habitu.
Abitus ẽ pͥncipiũ et est iplicatũ. sed
Sapplicabile est ad pͥncipia explica¬
ta. sic̃ eim bonus agit bonũ habituã¬
do se de uͥtute morali bona. sic habitu¬
ans habituat se de habitu morali rõ¬
ne habitꝰ. et sic de bõitate habituata ad¬

Expanded text:
De habitu Habitus est principium, et est implicatum; sed applicabile est ad principia explicata. Sicut enim bonus agit bonum, habituando se de uirtute morali bona, sic habituans habituat se de habitu morali ratione habitus; et sic de bonitate, habituata
Abbreviated transcription (Latin):
Mmobilitas ẽ pͥncipiũ implicatũ.
s ad pͥncipii diffinitioe sua ꝗde
diffinitio est applicabilis. nã sic̃ pͥncipi¬
ui est cã quare entia sũt pͥnci a billia
sic ĩmobilitas est pͥncipiũ cũ quo ĩmobi¬
lia sũt ĩmobilia. siue ꝑmanẽtia. ip̃a ꝗde
ĩmobilitas applicabilis est ad sua corela¬
tiua intͥnseca a ꝗbus nequaꝙ̃ seꝑari põt.
sic̃ forma ab actioẽ. et mat̾ia apassione
et calidus a caliditate. et bonꝰ a bõitate
et hõ asua spe et huiꝰmõi. Concretũ aũt
ĩmobilitatis est ĩmobile. Corelatia uo

Expanded text:
Immobilitas est principium implicatum. Immobilitas est principium implicatum. Sed ad principii definitionem sua quidem definitio est applicabilis; nam sicut principium est causa, quare entia sunt principiabilia, sic immobilitas est principium, cum quo immobilia sunt immobilia siue permanentia. Ipsa quidem immobilitas applicabilis est ad sua correlatiua intrinseca, a quibus nequaquam separari potest; sicut forma ab actione, et materia a passione, et calidus a caliditate, et bonus a bonitate, et homo a sua specie, et huiusmodi. Concretum autem immobilitatis est immobile, correlatiua u
Abbreviated transcription (Latin):
sc ip̃am localit̾. angm̃tabiłr. et alt̾abilit᷑.
localit̾ sic̃ celũ qd̾ monet se c̾cularit cũ suo
appetitu. qui est de gu̾e motus. et sic̃ currẽs
qui mouet se in uia. augm̃tałr sic̃ planta
cresçendo et gñando. altando si c̃ uinũ ꝙ
mutat᷑ in acctũ. et aqua de frigiditate
in caliditatẽ. et homo de saĩtate ĩ infir¬
mitatẽ. et de iustitia ĩ iiuriã. et huiꝰ¬
mõi. Suũ aũt ꝯcretũ est res mota.
Essentia uero motus ẽ insensibilis. et
ĩ ymagĩabilis. s in sbo in quo ẽ est sen¬
sibilis. et ymagiabilis. sic̃ uisus qui at¬
tingit mouẽtem et motũ qñ maitellꝰ
mouet clauũ. et tactꝰ qui attĩgit mo¬
tũ in pulsu. nõ aũt dico ꝙ attĩgat mo¬
tũ quo ad suã ecutiã ipĩus motꝰ. s figã
tm̃ĩ. et sic de aliis suo mõ. sic̃ uisus qui
actĩgit lapidem cadentẽ s nõ attĩgit
centiam motus. neq lapidis. s colorẽ
et figam tñi. De ĩmobilitate:

Expanded text:
 ipsam localiter, augmentaliter et alterabiliter. Localiter, sicut caelum, quod mouet se circulariter cum suo appetitu, qui est de | genere motus. Et sicut currens, qui mouet se in uia. Augmentaliter, sicut planta, crescendo et generando. Alterando, sicut uinum, quod | mutatur in acetum, et aqua de frigiditate in caliditatem, et homo de sanitate in infirmitatem et de iustitia in iniuriam, et huiusmodi. Suum autem concretum est res mota. | Essentia uero motus est insensibilis et inimaginabilis. Sed in subiecto, in quo est, est sensibilis et imaginabilis; sicut uisus, qui attingit mouentem et motum, quando martellus mouet clauum; et tactus, qui attingit motum in pulsu. Non autem dico, quod attingat motum quo ad essentiam ipsius motus, sed figuram tantum; et sic de aliis suo modo. Sicut uisus, qui attingit lapidem cadentem, sed non attingit essentiam motus neque lapidis, sed colorem et figuram tantum. 26. De immobilitate |
Abbreviated transcription (Latin):
grinuĩ in passiõẽ sue eentie. sic̃ usus co¬
lorẽ in suo nisibili. et ⁊̃ ĩtellectꝰ in suo
ĩtelligibili spẽs peg̾nas recipit. et hui¬
moĩ. et in isto passu cognosit ĩtellectꝰ
ꝓ obiectũ nõ mouet potẽtiã. s potẽnia
mouet se cũ obiecto. nã alit̾ obiectum

Expanded text:
suae essentiae; sicut uisus | colorem in suo uisibili, et etiam intellectus in suo intelligibili species peregrinas recipit; et huiusmodi. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod obiectum non mouet potentiam, sed potentia mouet se cum obiecto. Nam aliter obiectum
Abbreviated transcription (Latin):
tit obiectũ. et poĩt ip̃m desideratũ. et de
ipõ ꝯcupiscẽtiam ht̃. sic apetitus iẽ hr̃
ad obiectũ ut in ip̃o obiecto quiescat. sic̃
planta ad negetandũ. et ad gñare flores
folia. et finctus. et ad multiplicare sua
spẽn in ĩdiuidua. et ad hoc cõciutunt

Expanded text:
et ponit ipsum desideratum, et de ipso concupiscentiam habet, sic appetitus se habet ad obiectum, ut in ipso obiecto quiescat; sicutplanta ad uegetandum et ad generare flores, folia et fructus, et ad multiplicare suam speciem in indiuidua. Et
Abbreviated transcription (Latin):
te ista. s giã applicatioĩs uolumꝰ
oñdere ꝑ quẽ modũ est applicabile ad alia
pͥncipia explicata et regłas. sic̃ suat
diffinitio que applicabilis est ad diffi¬
nitioẽm pͥncipii.tẽpus eĩm est illud pͥn

Expanded text:
te ista. Sed gratia applicationis uolumus ostendere, per quem modum est applicabile ad alia principia, explicita et regulas; sicut sua definitio, quae applicabilis est ad definitionem principii
Abbreviated transcription (Latin):
et siłr ꝑͥ maioritatẽ magis cõsistit pł¬
critudo ꝙͣ ꝑ minoritatẽ. ut patet ĩ ro¬
thorica in qua rethoncꝰ magis colorat
pͥnia cuiꝰ sb̾iectũ habituat᷑ de no¬
uis habitib. sic̃ celũ qd̾ habituatũ est
de loco. tp̃re. et motu. et sic̃ de õib in¬
diuidins clem̃tatis põt dici. et hoc ꝑ
pͥmã spẽm regłe .d. fig̾atũ est pͥma
ꝗden nouitas sic oportuit ẽẽ sic̃ fue¬
nĩt pͥmus motus. et tẽpus et lotus. et
ni isto passu cognoscit nitellectꝰ ꝙ extra
locũ. tp̃s. et motũ nulla nonitas esse

Expanded text:
Et similiter per maioritatem magis consistit pulchritudo, quam per minoritatem, ut patet in rhetorica, in qua rhetoricus magis colorat cuius subiectum habituatur de nouis habitibus. Sicut caelum, quod habituatum est de loco, tempore et motu; et sic de omnibus indiuiduis elementatis potest dici. Et hoc per primam speciem regulae D figuratum est. Prima quidem nouitas sic oportuit esse, sicut fuerunt primus motus, tempus et locus. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod extra l
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinẽtia et ꝯtenta. ip̃e ꝗdem est applica¬
bilis ad decimã reglam eo ꝗa locus ẽ in¬
strm cũ quo oĩa mobilia sũt mobilia de
nono loco ad nouũ locũ. ip̃e ꝗde locus ap¬
plicabilis est ad corelatia aꝗbus exit
qũ ip̃a corelatĩa sbalia collocant ĩ se ip̃is
corelatia pegͥna. sic̃ ignis ĩ ignibili.¬

Expanded text:
tenta. Ipse quidem est applicabilis ad decimam regulam, eo quia locus est instrumentum, cum quo omnia mobilia sunt mobilia de uno loco in nouum locum. Ipse etiam locus applicabilis est ad correlatiua, a quibus exit, quando ipsa correlatiua substantialia collocant in se ipsis correlatiua pe
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩtellige̾. et sũt ĩmobilia. et hoc ꝗa
sũt ꝑ manẽtia ꝑ diffriã et ꝓpͥetates. et
durõnem nuioro. nã si ceñt mobilia es¬
sentia ꝗdem ĩtellectꝰ eẽt coruptibilis. et
alt̾abilis. et huimõi. et sic de ceñtia ige
suo mõ. Immobilo uero ẽ suũ ꝓretu

Expanded text:
et intelligere. Et sunt immobilia; et hoc, quia sunt permanentia per differentiam et proprietates et durationem numerorum. Nam si essent mobilia, essentia quidem intellectus esset corruptibilis et alterabilis, et huiusmodi; et sic de essentia ignis suo modo. Immobile uero est suum concretum.
Abbreviated transcription (Latin):
dies et noctes. et hore. et motꝰ et huiꝰ¬
moĩ. Adhuc tẽpus est applicabile ad
agit in agibili cũ tprẽ multiplicãdo
horas. dies. et noctes. et sic de aliis. Su
uni ꝯretũ uero ẽ tẽporificatũ. De loco.
Ctus ẽ p̾ncipiũ explicatũ deductũ p
pͥncipia et ꝑ reglas. et sua diffini¬
tio ẽ applicabilis ad diffinitioẽ pͥncipii

Expanded text:
dies et noctes et horae et motus, et huiusmodi. Adhuc: Tempus est applicabile ad agit in agibili cum tempore, multiplicando horas, dies et noctes; et sic de aliis. Suum uero concretum est temporificatum. 24. De loco Locus est principium explicatum, deductum per principia et regulas. Et sua definitio est appl
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽm ⁊e. diffriã distingue̾te diffusioe cũ
¶Concretũ aut diffusioĩs est diffusum
et est de diffusiõe habituatũ. et ĩ ip̃a sicua
nifestũ est. Oppositũ uero diffusioĩs ẽ reste¬
tio. que applicabilis est ad diffiuitioẽm i¬
xordantie. cũ ip̃a ꝗdem auarus cãt aua¬
ritiam. De digestione.
Igestio est pͥncipiũ implicitũ et lua
diffintio est applicabilis ad diffiui¬
tioẽm u̾tutis et maioritatis. nã ĩnata
uͥtus dig̾it uͥtutes pegnas in sua spẽ
cũ sua maioritate. sic̃ in planta ĩ q̃
digerunt᷑ elem̃ta un sua spẽ. et sic de

Expanded text:
tera, differentia distinguente diffusionem cumConcretum autem diffusionis est diffusum; et est de diffusione habituatum et in ipsa hanifestum est. Oppositum uero diffusionis est restrictio, quae applicabilis est ad definitionem concordantiae. Cum ipsa quidem auarus causat auaritiam. 34. De digestione | Digestio est principium implicitum. Et sua definitio est applicabilis ad definitionem uirtutis et maioritatis. Nam innata | uirtus digerit uirtutes peregrinas in sua specie cum sua maioritate. Sicut in planta, in qua digerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uã sic̃ boĩtas est enc rõne cui bonꝰ agit bo¬
nũ sic qualitas est fornia que poĩt ꝙ bõĩficãs
sit qualis agendo. et bõificatꝰ sit qualis
patiendo. Ipa ꝗdem qualitas applicabilis
et ip̃a qualitas ex ip̃is corelatĩs situata.
P t̾tiam uero spẽm regle .o. poĩt sb̾ iectũ

Expanded text:
am sicut bonitas est ens, ratione cuius bonus agit bonum, | sic qualitas est forma, quae ponit, quod bonificans sit qualis agendo, et bonificatus sit qualis patiendo. Ipsa quidem qualitas applicabilis et ipsa qualitas ex ipsis correlatiuis assituata. Per tertiam uero speciem regulae C po
Abbreviated transcription (Latin):
plicata et reglas. silr forma põt discur¬
ri suo mõ. hoc tñ dicimꝰ de forma ꝯpoita
in ciratis. eo ꝗa farmificabile est de ge¬
nere matie. s in deo nõ. forma ẽ illa es¬
sentia cũ qua agens agit in matia na¬
turalit̾. ip̃a ꝗdem fora ꝯpoĩta ht̃ sua
corolatina ꝯpoĩta ut supͣdictũ est. s for¬
ma simplex in creatis nõ ht̃ corelatiua
eo qa una pars simplex sb̾e. iuidelicet for¬
mificans siue agenş. quo ad pͥmã spõ
regle .c. cosiderata. et hoc idom de forma ac¬
cidentali dici pot. talis ꝗdem forma ĩsensi¬
bilis est et ĩ ymagĩabilis est in quãtũ extra
figr̾m est. Concretũ uero suũ sine ẽẽ est
formatũ. eo ꝗa a forma denoĩatũ est. For¬
matũ qd̾ est de gnͣe corporis ꝑ colorẽ et fi¬
guram est uisibile. et ꝑ duritic̃ tangibile
et in lapide de elenĩtatiua formatũ. et ĩ
planta de uegetatiua formatũ. et sic de

Expanded text:
egulas, similiter forma potest discurri suo modo. Hoc tamen dicimus de forma, composita in creatis, eo quia formabile est de genere materiae; sed in Deo non. Forma est illa essentia, cum qua agens agit in materia naturaliter. Ipsa quidem forma composita habet sua correlatiua composita, ut supra dictum est. Sed forma simplex in creatis non habet correlatiua, eo quia est una pars simplex substantiae, uidelicet formificans | siue agens, quo ad primam speciem | regulae C consideratam; et hoc idem de forma accidentali dici potest. Talis quidem forma insensibilis et inimaginabilis est, in quantum extra figuram est. Concretum uero suum | siue esse est formatum, eo quia a forma denominatum est. Formatum, quod est de genere corporis, per colorem et figuram est uisibile, et per duritiem est tangibile. Et hoc patet in lapide, de elementatiua formato, et in planta, de uegetatiua formata; et sic de
Abbreviated transcription (Latin):
ẜam spẽm .d. et ꝑ pͥmã .e. sigficatũ est.
sic̃ iste hõ qui ẽ ꝓpͥnm aĩal. et iste leo
qui est aliud ꝓp̾um aĩal. et iste equus.
et ista rosa. q̃ est aliud cõpus ꝓp̾u. et
et ĩ ꝗbuis pͥncipiis ꝯsistit. et ꝗbus pͥnci¬
piis urtista uti debet. et ⁊̃ cognoscit ꝙ
iura sũt applicabilia ad mxtioe pͥnci¬
pior et reglar. De simplicitate.
Implicitas est applicabilis ad pͥnci
huiꝰ artis. eo ꝗa ꝑ simplicitatẽ sut
pͥncipia simplicia. sic̃ simpliçitas e bon¬

Expanded text:
ae D, | et per primam E significatum est. Sicut: Iste homo, qui est proprium animal; et: Iste leo, qui est aliud proprium animal; Et: | Iste equus; et: Ista rosa, quae est aliud corpus proprium. Et et in quibus principiis consistit, et quibus principiis artista uti debet. Et etiam cognoscit, quod iura sunt applicabilia ad mixtionem principiorum et regularum. 10. De simplicitate Simplicitas est applicabilis ad principia huius Artis, eo quia per simplicitatem sunt | principia simplicia. Sicut: Simplicitas e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p̾mã .e. si gͥficatũ intellectui. et ⁊̃ sen¬
sitine et ymagiãtiue ĩ elem̃tatis. De accnte
ICcidens est ĩplicatũ in tangulo ero¬
ceo ubi dicit᷑ maioritas ẽ int̾ accidẽs
et accidens. et ideo suns discursus est
applicabilis ꝑ oĩa pͥncipia et reglas an
tangulo supͣdicto discursus añdictus ĩplicatꝰ
est. accidens ꝗdem est fonna ꝑ se nõ ex̃ns
neq ad suũ finem pͥncipalit̾ se ht̃. s ad fi¬

Expanded text:
ectui, et etiam sensitiuae et imaginatiuae in elementatis. 15. De accidente Accidens est implicitum in triangulo croceo, | ubi dicitur: Maioritas est inter accidens et accidens; et ideo suus discursus est applicabilis per omnia principia et regulas. In triangulo supra dicto discursus ante dictus implicatus est. Accidens quidem est forma, per se non existens, neque ad suum finem principalit
Abbreviated transcription (Latin):
pli̾bus eẽntiis. ip̃a ꝗdem applicabił
ẽ ad contractioẽm et obiuatioe pͥncipi¬
or explicatoꝵ. ut patet in capło boĩtatis
ded ucte ꝑ pͥncipia. ubi dicit ꝙ boĩtas ma¬
gua ẽ duplicata rõ. et boĩtas durabil

Expanded text:
pluribus essentiis. Ipsa quidem applicabilis est ad contractionem et obuiationem principiorum explicatorum, ut patet in capitulo bonitatis, deductae per principia, ubi dicit, quod bonitas magna est duplicata, et bonitas durabilis
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ boĩtas est enc rõne cuiꝰ bomis agit
bonũ. sic quãtitus ẽ ens rõne cuiꝰ quãtus
agit quãtu. sua p̾mitiuitas et oitus sũt
apꝑ licabiles ad capłin boitatis deducte ꝑ
pͥncipia. boĩtas ꝗdem est una cẽntia. et

Expanded text:
sicut bonitas est ens, ratione cuius bonus agit bonum, sic quantitas est ens, ratione cuius quantus agit quantum. Sua primitiuitas et ortus sunt applicabiles ad capitulum bonitatis, deductae per principia. Bonitas quidem est una essentia, et
Abbreviated transcription (Latin):
magͦͦ ⁊ ꝙ differãt. Et si differant
ut unitas sit sic causa multis unita¬
tibus. sic̃ diffrĩa multis differẽtibus
dicat᷑ ẽẽ unũ quero qͣre est suũ ꝯcre¬
beat sbiectũ in quo sit sb̾stentata. et
uade ad t̾tiũ capłm qd̾ est de unitate.

Expanded text:
a, differant? Et si differant,ut unitas sit sic causa multis unitatibus, sicut differentia multis differentibus dicatur esse unum, quaero: Quare est suum concrebeat subiectum, in quo sit sustentata. Et uade ad tertium capitulum, quod est de unitate.
Abbreviated transcription (Latin):
nã liuiã hremat᷑ũ ost ͥ ͭ. Si plenilunio ꝑ dimi¬
diũ pura erit dies serenos sigͣbit.Si rutila
uentos. Arg̾scens imbres. Si aliqͦ orbe nubẽ ĩ¬
clusit uẽtos. qͣ se ruꝑit. Si genũ or̃bes srnit.
moiorẽ tẽpestatõ ⁊ maiorẽ. aũ ingͥ int̾rupri.¬
aũ distͣct. ¶ascens luua si corni sr̃iori ab atr̃c¬
to s gͦ. pluiias dec̾scens dabit. Si inf̾iore anͭ p̃e¬
ułtĩo. S̾i plena ccͣ hẽbit orbẽ ex qͣ ꝑte is marͤ
splendeb ͭ ex ea uentũ oñd. Si inortu cornu¬
a gͦssa fu̾int. horridã tẽpestatẽ. Si añ qͣrtã ha¬

Expanded text:
nam lunam hiematurum ostendit. si plenilunio per dimidium pura erit, dies serenos significabit; si rutila, ventos; nigrescens imbres. si caligo orbisve nubium incluserit , ventos, qua se ruperit; si gemini orbes cinxerint, maiorem tempestatem, et maatque distracti. nascens luna si cornu superiore obatrato surget, pluvias decrescens dabit; si inferiore, ante plenilunio. si plena circa se habebit orbem, ex qua parte is maxime splendebit, ex ea ventum ostendet; si in ortu cornua crassiora fuerint, horridam tempestatem. si ante quartam
Abbreviated transcription (Latin):
exordici. Putꝰ oriens atq nõ f̾uẽs senũ
diem nũciat admb̾nũ pauidus gͣndinẽ si
Concauꝰ oriens pluuias p̾dicat. It̃ uentos cũ añ
erorientẽ eũ nubes rubescũt. ꝙ si ⁊ uigre rulẽ b
int̾uen̾int ⁊ pluuias. Eũ occñtis  orientis radii

Expanded text:
 non fervens serenum diem nuntiat, at hibernam pallidus grandinem. si concavus oriens pluvias praedicit; idem ventos, cum ante exorientem eum nubes rubescunt; quod si et nigrae rubentibus intervenerint, et pluvias; cum occidentis aut orientis radii
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ incelo seno appere desierit atͦx hyemps le¬
qͥt᷑. si ĩ alt̾a eaꝵ aqͥlomã caligo abstulit aust̃
seuit. Si aust̾nã aciulo.

Expanded text:
caelo sereno apparere desierit, atrox hiems sequitur; sin alteram earum aquiloniam caligo abstulit, auster saevit; si austrinam, aquilo.