comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pesiuuentutis romanȩ. ut inte hac uiagraᷤᷤ¬
sarem᷑. mea pͥma sors fuit. seti uttumq ce-¬
cidit pͥmi quo adte oportunum fortuna
ded̾it. suo quisq temꝑe aderunt. Muciũ
dimissum cuipͦea sceuole aclade dextrȩ
manꝰ cognom̃ inditum. legati aporsenna
romam secuti sunt. Adeo mouerat ͤ pͥmi
piculi casus: quo nich se pret̃ errorem insidi¬
atoris texiss. ⁊ subeunda dimicatio tociẽs
quot coniurati suꝑeẽnt. ut pacis conditio¬
nes ultro ferret romanis. iactatum ĩ con-¬
ditionib. nequiqmͣ de tarqͥniis in regnũ
restituendis. magis quia id negare ip̃se ne-¬
quiuerat tarquiniis qm qd̃ negatum iri sͥ
abromanis ignoraret. Deagro ueientib
restituendo impetratum. Exp̃ssaq neces-¬
sitas obsides dandixomanis si ianculo p̃-¬
sidium deduci uellent. Hisconditionib
cõposita pace: ex̾citum ab ianiculo deduyx̃.
porsenna ⁊ agro romano excessit. Patres

Expanded text:
pes iuuentutis Romanae ut in te hac uia graspes iuuentutis Romanae ut in te hac uia grassaremur. mea prima sors fuit; ceteri ut cuiusque ceciderit primi quoad te opportunum fortuna dederit, suo quisque tempore aderunt.' Mucium dimissum, cui postea Scaeuolae a clade dextrae manus cognomen inditum, legati a Porsinna Romam secuti sunt; adeo mouerat eum et primi periculi casus, <a> quo nihil se praeter errorem insidiatoris texisset, et subeunda dimicatio totiens quot coniurati superessent, ut pacis condiciones ultro ferret Romanis. iactatum in condicionibus nequiquam de Tarquiniis in regnum restituendis, magis quia id negare ipse nequiuerat Tarquiniis quam quod negatum iri sibi ab Romanis ignoraret. de agro Ueientibus restituendo impetratum, expressaque necessitas obsides dandi Romanis, si Ianiculo praesidium deduci uellent. his condicionibus composita pace, exercitum ab Ianiculo deduxit Porsinna et agro Romano excessit. patres
Abbreviated transcription (Latin):
las horas capite dimicestuo: ferrum hostemq
inuestibulo habeas regiȩ. Hoctͥ iuuentꝰ roma-¬
naindicimꝰ bellum. nullam aciem. nullum
p̃lium timueris. uni tͥ & cum singuł̃ reserit.
sum rex simulira infensꝰ ꝑiculoq cont̾ritꝰ
meret ꝓꝑe quas insidiar̃ sibi minas ꝑ am-¬
bages iaceret: entͥ inquit ut sentias quam
uile corpꝰ sit. hiisqui magnam glam uident.
dextͣmq accenso ad sacrificium foculo inicit.
qmcum uelud alienato absensu torreret.
animo: ꝓpe attonitus miraculo rex cũ ab
sede sua ꝓsiluiss. amou̾̃iq ab altaribꝰ iu¬
uenem iussiss: tum uͦ abi inquit inte ma-¬
gis qm in me hostilia aus: Iub̃em macte
nirtute eẽ. siꝑmea patͥa ista uirtus staret:
nunc iure belli lib̃m te intactum inuiola-¬
tumq hinc dimitto. lunc mutiꝰ qͣiremu-¬
nerans m̃itum: qndo quidẽ inquit ẽ. ap̃
te uͥtuti honos. ut bñfitio tuleris ame qd̃
minis nequisisti. Trecenti coniurauimꝰ pͥnci-¬

Expanded text:
las horas capite dimices tuo, ferrum hostemque las horas capite dimices tuo, ferrum hostemque in uestibulo habeas regiae. hoc tibi iuuentus Romana indicimus bellum. nullam aciem, nullum proelium timueris; uni tibi et cum singulis res erit.' cum rex simul ira infensus periculoque conterritus xpromeret propere quas insidiarum sibi minas per ambages iaceret, 'en tibi' inquit, 'ut sentias quam uile corpus sit iis qui magnam gloriam uident'; dextramque accenso ad sacrificium foculo inicit. quam cum uelut alienato ab sensu torreret animo, prope attonitus miraculo rex cum ab sede sua prosiluisset amouerique ab altaribus iuuenem iussisset, 'tu uero abi' inquit, 'in te magis quam in me hostilia ausus. iuberem macte uirtute esse, si pro mea patria ista uirtus staret; nunc iure belli liberum te, intactum inuiolatumque hinc dimitto.' tunc Mucius, quasi remunerans meritum, 'quando quidem' inquit, 'est apud te uirtuti honos, ut beneficio tuleris a me quod minis nequisti, trecenti coniurauimus princi
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo ẽ. facinꝰ Ad ꝓbant patres. Abdito intra
uestem ferro. ꝓficiscitur. U̾ eouenit: inconfer¬
tissima turbͥa ꝓpe regium tribunal ostitit.
Ibi cumstipendium militib forte daretur. ⁊ sc̃-¬
ba cumrege sedens pari fere ornatu multa age-¬
ret: eum milites uulgo adirent. timens scisci-¬
tariut̃ porsenna eẽt. ne ignorando regem se¬
met ip̃e aꝑiret quiseẽt quo tem̃e traxit fortu-¬
na facinꝰ scribam ꝓ rege obtruncat. Uadentẽ
in qua ꝑ trepidam turbam cruento mucrone
gͥipse fecerat uiam. cum concursu adclamorẽ
fc̃õ comp̃hensũ regii satellites retraxissent añ
tͥbunal regisdestinat᷑. Tũ qͦ inter tantas for¬
tune minasmetuendꝰ magisqͣm metuens:
romanꝰ suminqͥt ciuis .s. mutiũ uocant. ho¬
stis hostem occidẽ uolui. nec admortẽ minus
animi ẽ. qmͣfuit adcedem. Et face ipati fortia
romanũẽ. Nec unus egointe hos animos gessi.
Longꝰ post me ordo ẽ. idem petentium decus.

Expanded text:
animo est facinus.' adprobant patres; abdito intra animo est facinus.' adprobant patres; abdito intra uestem ferro proficiscitur. ubi eo uenit, in confertissima turba prope regium tribunal constitit. ibi cum stipendium militibus forte daretur et scriba cum rege sedens pari fere ornatu multa ageret eum<que> milites uolgo adirent, timens sciscitari uter Porsinna esset, ne ignorando regem semet ipse aperiret quis esset, quo temere traxit fortuna facinus, scribam pro rege obtruncat. uadentem inde qua per trepidam turbam cruento mucrone sibi ipse fecerat uiam, cum concursu ad clamorem facto comprehensum regii satellites retraxissent, ante tribunal regis destitutus, tum quoque inter tantas fortunae minas metuendus magis quam metuens, 'Romanus sum' inquit, 'ciuis; C. Mucium uocant. hostis hostem occidere uolui, nec ad mortem minus animi est, quam fuit ad caedem; et facere et pati fortia Romanum est. nec unus in te ego hos animos gessi; longus post me ordo est idem petentium decus.
Abbreviated transcription (Latin):
gam septisomnib uiis. finisq ille tam ef¬
fuse euagandi etruscis fuit. obsidio erat ni¬
chominus ⁊ frum̃ti cum summa caritate in¬
opia: sedendoq expugnaturum se urbem.
spem porsenna habebat. Cum. c̃. mutiꝰ ado¬
lescens nobilis. cui indignum uidebat᷑ ppłm
.r. seruientem cum sub regib eẽt nullo bello
nec abhostib ulł obsessum eẽ. lib̃m eund̃ ppͣ.
ab hisdem etruscis obsideri. quorum sepe exer¬
citus fudit. ltaq magno audaciq aliquo faci-¬
nore eam indignitatem uindicandam ratꝰ. pri¬
mo sua sponte penetrare in hostium castra
constituit. Deinmetuens ne si consulũ in ius-
sir ⁊ignaris omnib iret forte dep̃hensus acu¬
stocdib romanis retraħetur: ut tͣnsfuga for¬
tuna tum urbis crim̃ affirmante senatum
adit. Transire tib̃im inquit patres int᷑re si
possim castra hostium uolo. ñ predo nec ppła¬
tionuminuicem ultor: maiꝰ si dii iuuant ĩ

Expanded text:
gam saeptis omnibus uiis. finisque ille tam efgam saeptis omnibus uiis. finisque ille tam effuse euagandi Etruscis fuit. obsidio erat nihilo minus et frumenti cum summa caritate inopia, sedendoque expugnaturum se urbem spem Porsinna habebat, cum C. Mucius , adulescens nobilis, cui indignum uidebatur populum Romanum seruientem cum sub regibus esset nullo bello nec ab hostibus ullis obsessum esse, liberum eundem populum ab iisdem Etruscis obsideri quorum saepe exercitus fuderit,—itaque magno audacique aliquo facinore eam indignitatem uindicandam ratus, primo sua sponte penetrare in hostium castra constituit; dein metuens ne si consulum iniussu et ignaris omnibus iret, forte deprehensus a custodibus Romanis retraheretur ut transfuga, fortuna tum urbis crimen adfirmante, senatum adit. 'transire Tiberim' inquit, 'patres, et intrare, si possim, castra hostium uolo, non praedo nec populationum in uicem ultor; maius si di iuuant in
Abbreviated transcription (Latin):
datores edicit suis postero die freq̃ñtes porta
esquilina q̃ auersissima abhoste erat expel-¬
lerent pecꝰ sciturosid hostes ratusq in obsi¬
dione ⁊ fame seruitia infida tñsfugent. ⁊
sciere ꝑfuge inditio multoq pluresut ĩ spẽ
uniũse prede flum̃ traiciunt . p. ualeriꝰ. e .t.
herminium cum modicis copiisad sccłm
lapidem gabinauia occultum conside iu-¬
bet. sp̃. largium cum expedita iuuentute ad por¬
tam collinam stare donechostis prec̾eat. iñse
obicere ne sit ad flum̃ reditꝰ. Consulum alter
.t. lucretiꝰ porta nema cum aliqͦt maniptilis
militum egressꝰ. Ip̃e ualeriꝰ celio monte cohor¬
tes delectas educit. hicq pͥmiapparuere hosti.
herminiꝰ uͥ tumultum sensit: concurrit ex in¬
sidiis. ũsisq in lucretium etruscis terga cedit
dext̾a leuaq. Hinc aporta collina. illinc ab
neuia redditus clamor. Ita cesi inmedio p̃da¬
tores. neq adpugnam uirib pares. ⁊ ad fu¬

Expanded text:
datores, edicit suis postero die frequentes porta datores, edicit suis postero die frequentes porta Esquilina, quae auersissima ab hoste erat, expellerent pecus, scituros id hostes ratus, quod in obsidione et fame seruitia infida transfugerent. et sciere perfugae indicio; multoque plures, ut in spem uniuersae praedae, flumen traiciunt. P. Ualerius inde T. Herminium cum modicis copiis ad secundum lapidem Gabina uia occultum considebet, Sp. Larcium cum expedita iuuentute ad portam Collinam stare donec hostis praetereat; inde se obicere ne sit ad flumen reditus. consulum alter T. Lucretius porta Naeuia cum aliquot manipulis militum egressus; ipse Ualerius Caelio monte cohortes delectas educit, hique primi apparuere hosti. Herminius ubi tumultum sensit, concurrit ex insidiis, uersisque in Lucretium Etruscis terga caedit; dextra laeuaque, hinc a porta Collina, illinc ab Naeuia, redditus clamor; ita caesi in medio praedatores, neque ad pugnam uiribus pares et ad fu
Abbreviated transcription (Latin):
uit datum. Priuataqͦ int̾ publicos hono¬
res studia eminebant. Naminmagnaĩopia
ꝓdomesticis copiisunusquisq ei aliquid
fraudans seip̃e uistusuo contulit. Porsen-¬
napͥmo conaturepulsus. consiliis ab oppug¬
nandaurbe ad obsidendam ũsisp̃sidioĩ ia-¬
niculo locato. ipse inplanoripisq tib̾is cast᷑
posuit. nauib undiq accitis. ⁊ ad custodiam
ne quidromam frumenti subuehi sineret.⁊
ut p̃datum mlites tranfflum̃ ꝑ occasiones
aliis atq aliis locis traicerent. breuiq adeo
infestum omnem romanum agrum reddi¬
dit: ut ñ cet̾a solum ex agris s pecus qͦ om̃e
inurbem compelleret᷑. neq quisqmͣ extra
portasꝓpellere auderet. hoc tantum licentiȩ
etruscis. ñ metumagis qm consilio concessũ.
Namq ualeriꝰ cons̃. intentus in occasionem
multos simul & effusos inꝓuiso adoriundi in
paruisreb negligens ultor: grauemse ad ma-¬
iora uindicem seruabat. Itaq ut eliceret pre-¬

Expanded text:
uit, datum. priuata quoque inter publicos honouit, datum. priuata quoque inter publicos honores studia eminebant; nam in magna inopia pro domesticis copiis unusquisque ei aliquid, fraudans se ipse uictu suo, contulit. Porsinna primo conatu repulsus, consiliis ab oppugnanda urbe ad obsidendam uersis, praesidio in Ianiculo locato, ipse in plano ripisque Tiberis castra posuit, nauibus undique accitis et ad custodiam ne quid Romam frumenti subuehi sineret, et ut praedatum milites trans flumen per occasiones aliis atque aliis locis traiceret; breuique adeo infestum omnem Romanum agrum reddidit ut non cetera solum ex agris sed pecus quoque omne in urbem compelleretur, neque quisquam extra portas propellere auderet. hoc tantum licentiae Etruscis non metu magis quam consilio concessum. namque Ualerius consul intentus in occasionem multos simul et effusos improuiso adoriundi, in paruis rebus neglegens ultor, grauem se ad maiora uindicem seruabat. itaque ut eliceret prae
Abbreviated transcription (Latin):
debant cedere intutum coegit. sircum ferens
iñ truces minacit̃ oculos ad ꝓceres etruscoꝵ.
nunc singulos ꝓuocare. nunc increpare om̃s.
seruitia regum suꝑboꝵ. suelib̾tatis inmemo¬
res alienamoppugnatum uenire. Cunctati
aliqmdiusunt: dum alius alium ut p̃lium
incipiant. cutumspectant: pudor dem̃ cõmo¬
uit aciem: ⁊clamore sublato undiq in unũ
hostem tela conitiunt. Que cũ in obiecto cunc¬
ta scuto hesissent: neq ille minꝰ obstinatꝰ in¬
genti ponte obtinest̃ gradũ: iãimpetu co¬
nabantur detrude nirum. Cunsimul fra¬
gorrupti pontis simul clamor romanoꝵ ala¬
critate ꝑfectioꝑis. sublatus pauore subito
impetum sustinuit. Tum cocles. Tib̾ine pr̃
desiluĩt. Hultisq suꝑ incidentib incolumis
telis ad suos tranauit. Remausus plus fame
habituram ad posteros qm fidei. Grata erga
tantam uirtutẽ ciuitas fuit. Statuain comi-¬
tio posita agri qnͣtum imo die circumara-¬

Expanded text:
debant cedere in tutum coegit. circumferens debant cedere in tutum coegit. circumferens inde truces minaciter oculos ad proceres Etruscorum nunc singulos prouocare, nunc increpare omnes: seruitia regum superborum, suae libertatis immemores alienam oppugnatum uenire. cunctati aliqincipiant, circumspectant. pudor deinde commovit aciem, et clamore sublato undique in unum hostem tela coniciunt. quae cum in obiecto cuncta scuto haesissent, neque ille minus obstinatus ingenti pontem obtineret gradu, iam impetu conabantur detrudere virum, cum simul fragor rupti pontis, simul clamor Romanorum alacritate perfecti operis sublatus, pavore subito impetum sudesiluit multisque superincidentibus telis incolumis ad suos tranauit, rem ausus plus famae habituram ad posteros quam fidei. grata erga tantam uirtutem ciuitas fuit; statua in comitio posita; agri quantum uno die circumara
Abbreviated transcription (Latin):
indisset: trepidamq turbam suoꝵ arma ordi¬
nesq relinq̃re. rephensans singulos obsistens¬
obtestansq d̃m ⁊ hominum fidem testabat᷑.
ne quiqm deserto p̃sidio eos fug̾e si transitum
pontem a tergo reliquissent. iamplus hostiũ
inpalatio capitolioq qminianiculo fore. Ita¬
q monere. p̃dicere. ut pontẽ. ferro. igni. quac̃¬
q iu possint int̾rumpant: seimpetum hostiũ
qͣntum corꝑe unoposs obsisti except᷑m Uadit
ũiinpͥmum aditũ pontis. insignisq int̾ con¬
specta cedentiũ pugne t̾ga obũsis cõminꝰ ad
ineundum p̃lium armis. ipso miraculo au¬
datiȩ obstupefecit hostes. Quostam̃cum eo
pudortennit. sp̃. largiũ. titũ herminiũ. am-¬
bos clarosgenere factisq. Cumhispͥmãꝑi-¬
culi ꝓcellam: ⁊ qd̃ tumultuosissimũ pugne
erat parumꝑ sustinuit. Dem̃ eosqͦ ipsos exi¬
gua parte pontis relicta reuocantib qͥ rescin-¬

Expanded text:
uidisset trepidamque turbam suorum arma ordiuidisset trepidamque turbam suorum arma ordinesque relinquere, reprehensans singulos, obsistensobtestansque deum et hominum fidem testabatur nequiquam deserto praesidio eos fugere; si transitum pontem a tergo reliquissent, iam plus hostium in Palatio Capitolioque quam in Ianiculo fore. itaque monere, praedicere ut pontem ferro, igni, quacumque ui possint, interrumpant: se impetum hostium, quantum corpore uno posset obsisti, excepturum. uadit inde in primum aditum pontis, insignisque inter conspecta cedentium pugna terga obuersis comminus ad ineundum proelium armis, ipso miraculo audaciae obstupefecit hostes. duos tamen cum eo pudor tenuit, Sp. Larcium ac T. Herminium , ambos claros genere factisque. cum his primam periculi procellam et quod tumultuosissimum pugnae erat parumper sustinuit; deinde eos quoque ipsos exigua parte pontis relicta reuocantibus qui rescin
Abbreviated transcription (Latin):
bitrium qui ainpenso pretio ueniebat in pu-¬
blicum omnisumptu ademptum priuatispor-¬
toriis queq & tͥbuto plebe lib̾ata ut diuitescon-¬
ferrent. qui oneriferendo c̃ẽnt. pauꝑes satissti-¬
pendiipendẽ siliberos educent. Itaq ħ indul-¬
gentiapatr̃ asꝑis pꝰmodum reb in obsidione
ac fame adeo concordemciuitatẽ tenuit: ut re-¬
gium nom̃ ñ summi magis qminfimi horre¬
rent. Nec quisqmunꝰ malis artib pꝰ eatam po¬
pularisẽẽt: qnͣtum bñ imꝑando uniũsꝯ sena-¬
tus fuit. sumhostes adeẽnt: ꝓ se quisq ĩurbem
ex agris demigrant. Urbem ipsam sepiunt p̃-¬
sicdiis. alia muris. alia cb̃i obiecto uidebant᷑
tuta. Ponssublitiꝰ it̃ pene hostib dedit. ni
unus uir fuiss horatius cocles. Idmimim̃tum
illo die fortuna urb̃ romane habuit. Qui positꝰ
forte instatione pontis cum captũ repentino ĩ¬
petuianiculum atq iñ citatos decurrere hostes.

Expanded text:
bitrium, quia impenso pretio uenibat, in pubitrium, quia impenso pretio uenibat, in publicum omne sumptum, ademptum priuatis; portoriisque et tributo plebes liberata, ut diuites conferrent qui oneri ferendo essent: pauperes satis stipendii pendere, si liberos educent. itaque haec indulgentia patrum asperis postmodum rebus in obsidione ac fame adeo concordem ciuitatem tenuit, ut regium nomen non summi magis quam infimi horrerent, nec quisquam unus malis artibus postea tam popularis esset quam tum bene imperando uniuersus senatus fuit. cum hostes adessent, pro se quisque in urbem ex agris demigrant; urbem ipsam saepiunt praesidiis. alia muris, alia Tiberi obiecto uidebantur tuta: pons sublicius iter paene hostibus dedit, ni unus uir fuisset, Horatius Cocles; id munimentum illo die fortuna urbis Romanae habuit. qui positus forte in statione pontis cum captum repentino impetu Ianiculum atque inde citatos decurrere hostes
Abbreviated transcription (Latin):
gem ꝑfugerant. Ibi miscendo consiliũ precesq
nunc orabant. ne se oriundos exetruscis eiꝰdẽ
sangͥnis nominisq egentes exulare pat̾etur:
nunc monebant ĩ. ne orientem morẽ pellen¬
di reges inultũ sineret. satislib̾tatem ip̃am
hr̃e dulcedinis nisi qͣnta ui ciuitates eam ex-¬
petant. tanta regna reges defendant. Cquari
emineat in ciuitatib fore adẽe finem regnis
reiint̾ deos hominesq pulcherrime. Porsenna
plum tuscis ratus. romam infesto ex̾citu uenit.
Nonunqͣm alias ante tantuse̾rror senatumin-¬
uasit. Adeo ualidares tum clusina erat. mag¬
numiq porsenne nom̃. Nec hostes mͣtimebant.
s suosmet ip̃i cines ne romanaresplebsmetu
ꝑculsa receptis inurbem regib. ł cum seruitu¬
te pacem acciꝑet. Multa gͥ blandim̃ta plebi ꝑ
id tempꝰ ab senatudata. Annone in pͥmis ha¬
bitacura. ⁊ adfrum̃tum comꝑandum missi
alii inuolscos. aliicumas. aliiqͦ uendendiar¬

Expanded text:
gem, perfugerant. ibi miscendo consilium precesque gem, perfugerant. ibi miscendo consilium precesque nunc orabant, ne se, oriundos ex Etruscis, eiusdem sanguinis nominisque, egentes exsulare pateretur, nunc monebant etiam ne orientem morem pellendi reges inultum sineret. satis libertatem ipsam habere dulcedinis. nisi quanta ui ciuitates eam expetant tanta regna reges defendant, aequari emineat, in ciuitatibus fore; adesse finem regnis, rei inter deos hominesque pulcherrimae. Porsenna plum Tuscis ratus, Romam infesto exercitu uenit. non unquam alias ante tantus terror senatum inuasit; adeo ualida res tum Clusina erat magnumque Porsennae nomen. nec hostes modo timebant sed suosmet ipsi ciues, ne Romana plebs, metu perculsa, receptis in urbem regibus uel cum seruitute pacem acciperet. multa igitur blandimenta plebi per id tempus ab senatu data. annonae in primis habita cura, et ad frumentum comparandum missi alii in Uolscos, alii Cumas. salis quoque uendendi ar
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit consulatum mnemoria int̾cidisse. Non¬
dum dedicata erat incapitolio iouisedes. Uale¬
riꝰ horatiꝰq cons. sortitiut̃ dedicaret: horatio sor¬
te euenit. Publicola adueientium bellũ ꝓfectuᷤ.
Egrius qm dignum erat tulere ualerii necessa¬
rii: dedicationem tam incliti templi horatio
dari. Id omnib mͦis impedire conati. Postqͣm
alia frustra temptata erant. postemiam tenen-¬
ti consuli feclum int̾p̃tationem dm nuntium in-¬
cutiunt. mortuum eiꝰ filium eẽ. funestaq fa-¬
milia dedicare eum tẽplum ñ posse. Noncre-¬
didit factum antantum aĩo roboris fu̾it: nec
traditur certum. nͨ int̃p̃tatio eñis facilis. Nich̃
aliud ad eum nuntium aꝓposito aũsus. qm
ut cadauer efferri iuberet. Tenenspostemp̃¬
cationem ꝑagit. i dedicat templum. Hec post
exactos reges domimilitieq gesta pͥmo anno.
Iñpublius ualerius. it̃m.t. lucretiꝰ cons. facti.
Iam tarquinii adlartẽ porsennam clusinũ re¬

Expanded text:
fecerit consulatum, memoria intercidisse. nonfecerit consulatum, memoria intercidisse. nondum dedicata erat in Capitolio Iouis aedes; Ualerius Horatiusque consules sortiti uter dedicaret. Horatio sorte euenit: Publicola ad Ueientium bellum profectus. aegrius quam dignum erat tulere Ualeri necessarii dedicationem tam incliti templi Horatio dari. id omnibus modis impedire conati, postquam alia frustra temptata erant, postem iam tenenti consuli foedum inter precationem deum nuntium incutiunt, mortuum eius filium esse, funestaque familia dedicare eum templum non posse. non crediderit factum an tantum animo roboris fuerit, nec traditur certum nec interpretatio est facilis. nihil aliud ad eum nuntium a proposito auersus quam ut cadauer efferri iuberet, tenens postem precationem peragit et dedicat templum. haec post exactos reges domi militiaeque gesta primo anno. inde P. Ualerius iterum T. Lucretius consules facti. iam Tarquinii ad Lartem Porsennam, Clusinum re
Abbreviated transcription (Latin):
me ciuẽ habitetis. In uelia edificent quibꝰme¬
lius qͣm .p. ualerio creditur lib̃tas. Delata
confestim mat̾ia omnis infraueliam ⁊ ubi
ta. late dem̃ leges ñ solum que regni suspiti-¬
one consulem absolũent. sque adeo incon-¬
trario uert̾ent. ut popularem etiam fac̾ent.
Iñ nom̃ factum publicole ẽ. Añ om̃s de ꝓ-¬
uocatione adũsusmagistratus acdppłm sa¬
crandoq cum bonis capite eius qui regni
occupands consiliainiss. Grate inuulgꝰ le¬
ges fuere: quas cũ solus ꝑtuliss. ut suaumꝰ
in his gr̃a eẽt. tum dem̃ comitia college sub-¬
rogando habuit. Creatꝰ. sp̃. lucretiꝰ. cons. qͥ
magnonatu ñ sufficientib iamuirib. ad con¬
sularia munera obeunda. intra paucos dies
moritur. Suffectus in lucretii locum. m̃. oratiꝰ
puluillus apud quosdam neteres auctores ñ in-¬
uenio lucretium consulem. Bruto statim oratiũ
suggerunt. Credo quia nulla gesta resinsignem

Expanded text:
me ciuem habitetis; in Uelia aedificent quibus meme ciuem habitetis; in Uelia aedificent quibus melius quam P. Ualerio creditur libertas.' delata confestim materia omnis infra Ueliam et, uta. latae deinde leges, non solum quae regni suspicione consulem absoluerent, sed quae adeo in contrarium uerterent ut popularem etiam facerent; inde cognomen factum Publicolae est. ante omnes de prouocatione aduersus magistratus ad populum sacrandoque cum bonis capite eius qui regni occupandi consilia inisset gratae in uolgus leges fuere. quas cum solus pertulisset, ut sua unius in his gratia esset, tum deinde comitia collegae subrogando habuit. creatus Sp. Lucretius consul, qui magno natu, non sufficientibus iam uiribus ad consularia munera obeunda, intra paucos dies moritur. suffectus in Lucreti locum M. Horatius Puluillus . apud quosdam ueteres auctores non inuenio Lucretium consulem; Bruto statim Horatium suggerunt; credo, quia nulla gesta res insignem
Abbreviated transcription (Latin):
gratum multitudini spectaculũ fuit. sub¬
missa s̃ eẽ imꝑiuansignia. confessionẽq fac¬
rampopłi. qͣm consulismaiestatem. uimq
maiorem eẽ. ibi audire iussis cons. laudare
se u̾tente minuidia mortẽ occubuiss se fuꝑ¬
stitẽ glȩ suȩ ad crim̃ atq inuidiam suꝑesse.
ex lib̾atore patriȩ ad aquilios uitelliosq re-¬
cidisse. Nunqͣm ne gͦ inquit ulla adeo auob̃
spectata uintus erit. ut suspitione uiolarine-¬
queat: Ego me illum acerrimum regũhostẽ
ip̃m cupiditatis regnicrim̃ subiturum time-¬
rem: ego siinipsa arce capitolioq habitarem.
metuime posse credem a ciuib meis: Tam
leuimonium̃to mea apud uos fama pendet:
adeo ñ ẽ. fundata leuiter fides. ut uͥ sim qͣm
qui sim magisreferat: Non obstabunt pu¬
blii ualeri edes lib̃tatiur̃ȩ quir̃. tutaerit
nobis uelia. Deferam ñ in planum mͦ edes. s
collietiam subitiam. ut uos supra suspectũ

Expanded text:
gratum multitudini spectaculum fuit, subgratum multitudini spectaculum fuit, submissa sibi esse imperii insignia confessionemque facpopuli quam consulis maiestatem uimque maiorem esse. ibi audire iussis consul laudare se uertente in inuidiam, mortem occubuisset: se superstitem gloriae suae ad crimen atque inuidiam superesse; ex liberatore patriae ad Aquilios se Uitelliosque recidisse. 'nunquamne ergo' inquit, 'ulla adeo uobis spectata uirtus erit, ut suspicione uiolari nequeat? ego me, illum acerrimum regum hostem, ipsum cupiditatis regni crimen subiturum timerem? ego si in ipsa arce Capitolioque habitarem, metui me crederem posse a ciuibus meis? tam leui momento mea apud uos fama pendet? adeone est fundata leuiter fides ut ubi sim quam qui sim magis referat? non obstabunt Publi Ualeri aedes libertati uestrae, Quirites; tuta erit uobis Uelia; deferam non in planum modo aedes sed colli etiam subiciam, ut uos supra suspectum
Abbreviated transcription (Latin):
cem eam creditam. ħdicta. uno plus tuscorũ
cecidisse in acie. Uincere bessoromanum. Ita
certe inde abiere romaniut uictores etrusci pro
uectis. Nampostqͣm inluxit. nec quisqͣm hosti.¬
umin conspectu erat .p. ualeriꝰ cons̃. spolia le¬
git tͥumphansq in romam rediit. sollege funꝰ
qnͣto tum potuit apparatu fecit. S multo maiꝰ
mortidecus publica fuit mesticia. eo añoĩa in
ꝙ tam acerultor miolate pudicitiȩ fuiss. Con¬
suli deinde qui suꝑfuerat. ut sunt mutabi-¬
les nulgi animi ex fauore ñ inuidiamͦ. s sus¬
pitio etiam cum atroci tͥmine orta. Regnum
eum affectare fama ferebat. qui a collegam
subrogaũ̾at in locumbruti: iedificabat in
summa uelia ubi alto atq munito loco ar¬
cem in expugnabilem fierifore. H dicta uul¬
go creditaq cum indignitate angerent con-¬
sulis animum. uocato adconsilium ppło. sũ¬
missis fascib incontionem ascendit. Tum id¬

Expanded text:
cem eam creditam; haec dicta: uno plus Tuscorum cem eam creditam; haec dicta: uno plus Tuscorum cecidisse in acie; uincere bello Romanum. ita certe inde abiere, Romani ut uictores, Etrusci pro uictis; nam postquam inluxit nec quisquam hostium in conspectu erat, P. Ualerius consul spolia legit triumphansque inde Romam rediit. collegae funus quanto tum potuit apparatu fecit; sed multo maius morti decus publica fuit maestitia, eo ante omnia insunt, quod tam acer ultor uiolatae pudicitiae fuisset. consuli deinde qui superfuerat, ut sunt mutabiles uolgi animi, ex fauore non inuidia modo sed suspicio etiam cum atroci crimine orta. regnum eum adfectare fama ferebat, quia nec collegam subrogauerat in locum Bruti et aedificabat in summa Uelia: ibi alto atque munito loco arcem inexpugnabilem fieri. haec dicta uolgo creditaque cum indignitate angerent consulis animum, uocato ad concilium populo submissis fascibus in contionem escendit.
Abbreviated transcription (Latin):
git. Sensit inse iribrutꝰ. Decoꝵ erattum ip̃is
capessere pugnam ducib. Auide itaq secer-¬
tamini offert. Adeoq infestis animis concur-¬
rerunt  neut̃ dum hostem uulneraret. suiꝓ
tegendi corꝑismemor. ut contͣrio ictu ꝑ parmã
ut̃q transfixus. duab herentes hastis. mori¬
bundi ex equis l apsi sint. Simul ⁊ cet̾a eq̃stris
pugna cepit. Eque ita młto post.ipedites suꝑ¬
ueniunt. lbinaria uictoria ⁊ uelud eqͦ marte
pugnatum ẽ. Dext̃autrimq cornua uicere. l¬
ua suꝑata ueientes uinci ab romano milite ad¬
sueti: fusi fugatiq. larquiniensis nouus hostiᷤ
nonstetit solum. s etiam ab suaparte romanũ
pepulit. Itatumpugnatum ẽẽt. tantus terror
tarquinum atq etruscos incessit. ut omissa
irritare nocte ambo exercitus ueiens tanquini¬
ensisq suasquisq abirent domos. Adiciunt
miracula huic pugne silentio ꝓxime noctis. ex
silua arsia ingentem editam uocẽ. Siluani uo¬

Expanded text:
git. sensit in se iri Brutus; decorum erat tum ipsis git. sensit in se iri Brutus; decorum erat tum ipsis capessere pugnam ducibus; auide itaque se certamini offert; adeoque infestis animis concurrerunt, neuter dum hostem uolneraret sui protegendi corporis memor, ut contrario ictu per parmam uterque transfixus duabus haerentes hastis moribundi ex equis lapsi sint. simul et cetera equestris pugna coepit, neque ita multo post et pedites suueniunt. ibi uaria uictoria et uelut aequo Marte pugnatum est; dextera utrimque cornua uicere, laeua superata. Ueientes, uinci ab Romano milite adsueti, fusi fugatique: Tarquiniensis, nouus hostis, non stetit solum, sed etiam ab sua parte Romanum pepulit. ita cum pugnatum esset, tantus terror Tarquinium atque Etruscos incessit ut omissa inrita re nocte ambo exercitus, Ueiens Tarquiniensisque, suas quisque abirent domos. adiciunt miracula huic pugnae: silentio proximae noctis ex silua Arsia ingentem editam uocem; Siluani uo
Abbreviated transcription (Latin):
irent. totiens cesaslegiones. agrum adẽptum.
hec mouerunt ueientes. acpro se quisq roma¬
no saltemduce ignominias demendas. bel¬
loq amissa repetenda. Minacit̃ fremunt tar¬
quinienses. nom̃ ac cognatio mouet. pulcrum
uidebatur suosrome regnare. Ita duo duaꝵ
ciuitatum exercitꝰ ad repetendum regnum.
belloq ꝑsequendos romanos secuti tarquini¬
um. Postqm in agrum romanum uentũ ẽ:
obuiam hosti consules eunt. Ualerius quadra-¬
to agmine peditem ducit. brutus ad exploran-¬
dum cum equitatu antecessit. Codem mͦ pͥmꝰ
eques hostium agminis fuit. Preerat arrũs
tarqͥni filius regis. rex ipse cum legionib se¬
quebatur. Arruns ubi ex lictorib ꝓculconsu
tum cognouit: inflãmatusiraille ẽ. uir in-¬
quit quinos extorresexpulit patͥa. Ip̃e enipa
ille nr̃is decoratus insignib magnifice ince-¬
dit. Dii regum ultores adeste. Concitat calca-¬
rib equum: atq inip̃m infestꝰ ꝯsulem diri-¬

Expanded text:
irent, totiens caesas legiones, agrum ademptum. irent, totiens caesas legiones, agrum ademptum. haec mouerunt Ueientes, ac pro se quisque Romano saltem duce ignominias demendas belloque amissa repetenda minaciter fremunt. Tarquinienses nomen ac cognatio mouet: pulchrum uidebatur suos Romae regnare. ita duo duarum ciuitatium exercitus ad repetendum regnum belloque persequendos Romanos secuti Tarquinium. postquam in agrum Romanum uentum est, obuiam hosti consules eunt. Ualerius quadrato agmine peditem ducit: Brutus ad explorandum cum equitatu antecessit. eodem modo primus eques hostium agminis fuit; praeerat Arruns Tarquinius filius regis, rex ipse cum legionibus sequebatur. Arruns ubi ex lictoribus procul consutum cognouit, inflammatus ira 'ille est uir' inquit, 'qui nos extorres expulit patria. ipse en ille nostris decoratus insignibus magnifice incedit. di regum ultores adeste.' concitat calcaribus equum atque in ipsum infestus consulem deri
Abbreviated transcription (Latin):
uinditio ip̃i nomen fuisse. Post illum obserua¬
tum ut quiita lib̾ati essent. inciuitatẽ accepti
uidentur. Hissicut acta erant nuntiatis incen¬
sustarqͥniꝰ ñ dolore solum tante adirritum
cadentis spei. s etiamodioiraq postqm dolo
uiam obseptam uidit. bellum aꝑte molien¬
dum ratus. circumire suplex ftrurie urbes.
orare maxime ueientes tarquiniensesq. ne
seortum eiusdem sanguinis extorrem egentẽ
ex tanto mͦ regno cum lib̃is adolescentib ante
oculos suos ꝑire sinerent. Aliosꝑegre in reg-¬
num romam accitos. se regem augentẽ bello
romanum imꝑium a proximis scelerata con¬
iuratione pulsum: eosinter seqr nemo unus
satis dignus regno uisus sit.: partesregni rapu-¬
isse. bona sua diripientia ppͦ dedisse. ne quis
erꝑs scełis ẽẽt. patriam se regnumq suum re-¬
pet̾e.⁊ ꝑsequi ingratos ciuesuelle ferrent opem.
adiuuarent. suasquoq uet̾es iniurias ultum

Expanded text:
Uindicio ipsi nomen fuisse. post illum obseruaUindicio ipsi nomen fuisse. post illum obseruatum ut qui ita liberati essent in ciuitatem accepti uiderentur. his sicut acta erant nuntiatis incensus Tarquinius non dolore solum tantae ad inritum cadentis spei sed etiam odio iraque, postquam dolo uiam obsaeptam uidit, bellum aperte moliendum ratus circumire supplex Etruriae urbes; orare maxime Ueientes Tarquiniensesque, ne <ex> se ortum, eiusdem sanguinis, extorrem, egentem ex tanto modo regno cum liberis adulescentibus ante oculos suos perire sinerent: alios peregre in regnum Romam accitos: se regem, augentem bello Romanum imperium, a proximis scelerata coniuratione pulsum. eos inter se, quia nemo unus satis dignus regno uisus sit, partes regni rapuisse; bona sua diripienda populo dedisse, ne quis expers sceleris esset. patriam se regnumque suum repetere et persequi ingratos ciues uelle. ferrent opem, adiuuarent; suas quoque ueteres iniurias ultum
Abbreviated transcription (Latin):
palum nobilissimi iuuenes: s aceteris ue-¬
lud abignotis capitib consulis lib̃i omĩum
in se auerterant oculos. Miserebatq ñ pene
magis homines qm sceleris quo penã m̃iti
eẽnt. Illos eo potissimum anno pat̾am lib̃atã.
patrem lib̃atorem. consulatum ortum ex do-¬
mo iunia patres. plebem qͥcquid deor hominũ¬
q romanoꝵ eẽt induxisse in animum. ut suꝑ¬
bo qͦndam regitum infesto exuli ꝓdẽnt. Con¬
sules in sedem ꝓcessere suam. missiq lictores
ad sum̃dum supplicium. nudatos uirgis ce¬
dunt. securiq feriunt. Cum int̾ omne tempꝰ¬
pater uultusq ioseuis spectaculo eẽt. eminen¬
te animo patrio inter publice pene ministe¬
rium scdm penam nocentium. ut inutͣmq
partem arcendis scełib exemplum nobile ẽẽt.
p̃mium indicipecum a exerario. lib̃tas & ciui-¬
tas data. ille pͥmum d̃ uindicta liberatꝰ. Qui
dam uinditiȩ qͦ nom̃ tractum ab illo putant.

Expanded text:
palum nobilissimi iuuenes; sed a ceteris, uepalum nobilissimi iuuenes; sed a ceteris, uelut ab ignotis capitibus, consulis liberi omnium in se auerterant oculos, miserebatque non poenae magis homines quam sceleris quo poenam meriti essent: illos eo potissimum anno patriam liberatam, patrem liberatorem, consulatum ortum ex domo Iunia, patres, plebem, quidquid deorum hominumque Romanorum esset, induxisse in animum ut superbo quondam regi, tum infesto exsuli proderent. consules in sedem processere suam, missique lictores ad sumendum supplicium. nudatos uirgis caedunt securiqpater voltusque et os eius spectaculo esset eminente animo patrio inter publicae poenae ministerium. secundum poenam nocentium, ut in utramque partem arcendis sceleribus exemplum nobile esset, praemium indici pecunia ex aerario, libertas et civitas data. ille primum dicitur vindicta liberatus. dam uindictae quoque nomen tractum ab illo putant;
Abbreviated transcription (Latin):
conuecta regia preda spem inꝑpetuũ cum
hispacis amitteret. Ager tarquinioꝵ qui
inter urbem ac tyb̃im fuit. consecratus
marti. martius dem̃ campus fuit. forte
ibi tum seges farris dicitur fuissemat᷑a
messi. quem campifructum qr religiosũ
erat consumere. desectam cum stram̃to sege-¬
tem. magna uis hominum simul inmis-¬
sacorbib fudere intib̃im tenui fluentem
aqua. ut mediis calorib solet. Ita inuadis
hesitantis frum̃ti aceruos sedisse illitos
limo. Insulamiñ paulatim ⁊ aliis que
fert tem̃e flum̃ eodem inuectis factam:
pꝰea credo additasmoles. manuq adiu-¬
tum. ut tameminens area firmaq tem-¬
plis quoq aporticib sustinendis eẽt. Oi¬
reptis bonisregum dampnati proditoreᷤ
sumptumq supplicium conspectiꝰ. eo qͦd
pene capiende minist̾ĩum patride lib̃is
consulatus inposuit: ⁊ qui spectator erat
amouendus eum ip̃m fortuna exaucto¬
rem supplicii dedit. Stabant deligati ad

Expanded text:
contacta regia praeda spem in perpetuum cum contacta regia praeda spem in perpetuum cum iis pacis amitteret. ager Tarquiniorum qui inter urbem ac Tiberim fuit, consecratus Marti, Martius deinde campus fuit. forte ibi tum seges farris dicitur fuisse matura messi. quem campi fructum quia religiosum erat consumere, desectam cum stramento segetem magna uis hominum simul immissa corbibus fudere in Tiberim tenui fluentem aqua, ut mediis caloribus solet. ita in uadis haesitantes frumenti aceruos sedisse inlitos limo; insulam inde paulatim, et aliis quae fert temere flumen eodem inuectis, factam; postea credo additas moles manuque adiutum, ut tam eminens area firmaque templis quoque ac porticibus sustinendis esset. direptis bonis regum damnati proditores sumptumque supplicium, conspectius eo quod poenae capiendae ministerium patri de liberis consulatus imposuit, et qui spectator erat amouendus, eum ipsum fortuna exactorem supplicii dedit. stabant deligati ad
Abbreviated transcription (Latin):
sent: manifestum facinus fecerunt. Namcũ
pͥdie qͣm legati ad tarquinios ꝓficiscerentur.
⁊cenatum forte apud uitellioseẽt. coniuratiq
ibi remotis arbitris multa int̾ se denuo ut
fit consilio egissent: sermonẽ eoꝵ ex seruis
unꝰ excepit. qui iam antea id senserat agi:
S eam occasionem ut lict̃ȩ legatis darentur:
que dep̃hense rem coarguere possent expec-¬
tabant. Postqm datassensit: rem adconsu¬
les detulit. Consules ad dep̃hendendos lega¬
tos. coniuratosq ꝓfecti domo: sine tumul-¬
turemomnem opp̃ssere. Litterarum in pri-¬
mis habita cura. ne interciderent: ꝓditoribꝰ
extemplo inuincla coniectis. Delegatispan-¬
lulum addubitatum ẽ. ⁊ qͣmqͣm uisisunt
commnisisserit hostium loco eẽnt: iust̾ngen-¬
tium ualuit. Debonisregis que reddiante
censuerant. res integra refertur adpatres.
Ibi uicti ira uetuere reddi. uetuere in publi¬
cum redigi. diripienda plebi sunt data. ut

Expanded text:
sent, manifestum facinus fecerunt. nam cum sent, manifestum facinus fecerunt. nam cum pridie quam legati ad Tarquinios proficiscerentur cenatum forte apud Uitellios esset, coniuratique ibi, remotis arbitris, multa inter se de nouo, ut fit, consilio egissent, sermonem eorum ex seruis unus excepit, qui iam antea id senserat agi, sed eam occasionem, ut litterae legatis darentur quae deprehensae rem coarguere possent, exspectabat. postquam datas sensit, rem ad consules detulit. consules ad deprehendendos legatos coniuratosque profecti domo sine tumultu rem omnem oppressere; litterarum in primis habita cura ne interciderent. proditoribus extemplo in uincla coniectis, de legatis paululum addubitatum est; et quamquam uisi sunt commisisse ut hostium loco essent, ius tamen gentium ualuit. de bonis regiis, quae reddi ante censuerant, res integra refertur ad patres. ibi uicit ira; uetuere reddi, uetuere in publicum redigi. diripienda plebi sunt data, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑandiregni consilia struere. ⁊ tanqͣm ad id
accepta ẽ. iis litteras ab tarquiniis reddunt.
ide accipiendis clam nocte inurbem regib
colloquunt᷑. Uitelliis aquilĩsq fr̃ĩb pͥmo com¬
missares ẽ. Uitellioꝵ soror consuli nuptabruto
erat. Iamq ex eo matͥmonio adolescentẽ erãt.
liberi titus tiberinsq eosqͦ insocietatem consi¬
lii amunculi adsumunt. Pretea aliqͦt ⁊ nobi¬
les adolescentes conscii adsumpti. quoꝵ uetꝰ¬
tate memoria abiit. Int̾im cuminsenatu ui¬
ciss sententia que censebat reddenda bona
eamq ipsam causam more inurbe hab̾ent
legatiquod spatium aduehicula comparan-¬
da a consulib sumpsissent quib regum as¬
portarent res: omne id tempꝰ cum coniuratis
confultando absumunt. euincuntq instan¬
do.ut lict̃e sibiad carquinios darentur. Non
aliter credituros eos. ñ uana ablegatis suꝑ re-¬
b tantis adferri. Date lit̾e ut ꝑignus fidei es¬

Expanded text:
erandi regni consilia struere; et tamquam ad id erandi regni consilia struere; et tamquam ad id accepta est, iis litteras ab Tarquiniis reddunt et de accipiendis clam nocte in urbem regibus conloquuntur. Uitelliis Aquiliisque fratribus primo commissa res est. Uitelliorum soror consuli nupta Bruto erat, iamque ex eo matrimonio adulescentes erant liberi, Titus Tiberiusque; eos quoque in societatem consilii auunculi adsumunt. praeterea aliquot nobiles adulescentes conscii adsumpti, quorum uetustate memoria abiit. interim cum in senatu uicisset sententia quae censebat reddenda bona, eamque ipsam causam morae in urbe haberent legati quod spatium ad uehicula comparanda a consulibus sumpsissent quibus regum asportarent res, omne id tempus cum coniuratis consultando absumunt, euincuntque instando ut litterae sibi ad Tarquinios darentur: nam aliter qui credituros eos non uana ab legatis super rebus tantis adferri? datae litterae ut pignus fidei es
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentium tarquiniorum adsueci more re¬
gio uiuere: Camtum equato iure omnium licen¬
tiam querentes lib̃tatem aliorum in suam uer-¬
tisse seruitutẽ. int̾ se conquerebantur regem ho-¬
minemeẽ. a quo impetres. uͥ ius u̾imuria opus
sit ẽẽ gr̃e locum ẽẽ bñficio. ⁊ irasci ⁊ ignoscere
posse. int̾ amicum atq inimicum discrimen
nosse legesrem surdam inexorabilemeẽ. salu¬
briorem melioremq inopi qmͣ potenti. nichil
laxam̃ti nec ueniȩ hr̃e. simodum excesseris. ꝑi¬
culosum eẽ in tot humanis errorib sola inno¬
centia uiũe. Itaiam sua sponte egris animis le¬
gati ab regib suꝑueniunt. sine m̃tione reditꝰ
bona tantũ repetentes. Corumu̾ba pꝰ qm in se¬
natu audita sunt. ꝑ aliquot dies eaconsulta¬
tio tenuit. ne ñ redditabelli cã. reddita beli
mat̾ia ⁊ adium̃tum eẽnt. Int̾im legati alii
aliamoliri: aꝑte bona repetentes clam recu-¬

Expanded text:
adulescentium Tarquiniorum, adsueti more readulescentium Tarquiniorum, adsueti more regio uiuere. eam tum, aequato iure omnium, licentiam quaerentes, libertatem aliorum in suam uertisse seruitutem inter se conquerebantur: regem hominem esse, a quo impetres, ubi ius, ubi iniuria opus sit; esse gratiae locum, esse beneficio; et irasci et ignoscere posse; inter amicum atque inimicum discrimen nosse; leges rem surdam, inexorabilem esse, salubriorem melioremque inopi quam potenti; nihil laxamenti nec ueniae habere, si modum excesseris; periculosum esse in tot humanis erroribus sola innocentia uiuere. ita iam sua sponte aegris animis legati ab regibus superueniunt, sine mentione reditus bona tantum repetentes. eorum uerba postquam in senatu audita sunt, per aliquot dies ea consultatio tenuit, ne non reddita belli causa, reddita belli materia et adiumentum essent. interim legati alia moliri; aperte bona repetentes clam recip
Abbreviated transcription (Latin):
dem multis pretib orant: i cet̃ quid̃ moue¬
bant mins postqͣm spuriu̾ lucretius maior
etate. ac dignitate. socer pret̾ea ipsius. agere na¬
rie rogando alt̾nis. suadendoq cepit. ut uinci
se consensu ciuitatispateretur: timensconsul ne
pꝰmodd̃ prinatosibi eadem illa cum bonorum
amissione additaq alia insuꝑ ignominia ac-¬
ciderent: abdicauit se consulaturebq suis oĩb
lauinium tnslatis ciuitate cessit. Brutꝰ ex .sc.
adppłm tulit. ut omnes tarquinie gentis exules
eẽnt. Collegam sibi comitiis centuriatis creauit.
p. ualerium quo adiutore reges eiecerat: cum
haud cuiqͣm in dubio ẽẽt bellum ab tarquiniiᷤ
immiñe. Id quidem spe omnium serius fuit: ce-¬
terumid q nontimebant ꝑ dolum ac ꝑditionẽ.
ꝓpelib̃tas amissaẽ. Erant inromanaiuuentu-¬
te adolescentes. nec intenui loco orti: quorum ĩ
regno libido solutior fuerat. equales sodalesq

Expanded text:
dem multis precibus orant. et ceteri quidem mouedem multis precibus orant. et ceteri quidem mouebant minus: postquam Sp. Lucretius , maior aetate ac dignitate, socer praeterea ipsius, agere uarie rogando alternis suadendoque coepit ut uinci se consensu ciuitatis pateretur, timens consul ne postmodum priuato sibi eadem illa cum bonorum amissione additaque alia insuper ignominia acciderent, abdicauit se consulatu rebusque suis omnibus Lauinium translatis ciuitate cessit. Brutus ex senatus consulto ad populum tulit ut omnes Tarquiniae gentis exsules essent; collegam sibi comitiis centuriatis creauit P. Ualerium , quo adiutore reges eiecerat. cum haud cuiquam in dubio esset bellum ab Tarquiniis imminere, id quidem spe omnium serius fuit; ceterum, id quod non timebant, per dolum ac proditionem prope libertas amissa est. erant in Romana iuuentute adulescentes aliquot, nec ii tenui loco orti, quorum in regno libido solutior fuerat, aequales sodalesque
Abbreviated transcription (Latin):
ad contionẽ uocat. Ibi omnium pͥmum iusiu-¬
randum ppłirecitat. neminem regnare passu-¬
ros. nec eẽ. rome uñ ꝑiculum lib̾tati foret. id
summa ope tuendum eẽ: neq ullam rem q̃
eoꝑtineat contempnendam. inuitum se dre
hominis cã. nec dicturum fuisse nicaritas rei
recuꝑatameẽ. regium genꝰ. regium nom̃ ñ solũ
inciuitate. s etiam in imꝑio eẽ. id officere. id
obstare lib̃tati. Hunc tuinquit tua uolunta¬
te .l. tarquini remoue metum. meminimꝰ. fa¬
temur. eiecisti reges. absolue beneficium tuũ
Aufer hinc regium nom̃. restuas tͥ ñ solum
reddent ciues tui auctore me: s siquid de est
munifice angebunt. Amicꝰ abi. exonera ciuita¬
tem uano forsitanmetu. Ita ꝑsuasum ẽ. ani¬
mis cum gente tarquinia regnum hinc abi¬
turum. Consulipͥmo tam noue rei acsubite
admiratio incluserat uocem. Dicere deinde in¬
cipientem pͥmores ciuitatis cirtuinsistunt: ea¬

Expanded text:
ad contionem uocat. ibi omnium primum ius iuad contionem uocat. ibi omnium primum ius iurandum populi recitat neminem regnare passuros nec esse Romae unde periculum libertati foret; id summa ope tuendum esse, neque ullam rem quae eo pertineat contemnendam. inuitum se dicere hominis causa, nec dicturum fuisse ni caritas rei reciperatam esse; regium genus, regium nomen non solum in ciuitate sed etiam in imperio esse; id officere, id obstare libertati. 'hunc tu' inquit 'tua uoluntate, L. Tarquini , remoue metum. meminimus, fatemur: eiecisti reges; absolue beneficium tuum, aufer hinc regium nomen. res tuas tibi non solum reddent ciues tui auctore me, sed si quid deest munifice augebunt. amicus abi; exonera ciuitatem uano forsitan metu; ita persuasum est animis cum gente Tarquinia regnum hinc abiturum.' consuli primo tam nouae rei ac subitae admiratio incluserat uocem; dicere deinde incipientem primores ciuitatis circumsistunt, ea
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnͣtum ꝓfuit ad concordiam ciuitatis.
iungendosq patrib plebis animos:
rerum dem̃ diuinaꝵ habita cura. Et qr
quedam publica sacra ꝑipsos reges fac-¬
titata erant: nec uͥ ibi regum desidium
ẽet. regem sacrificolum creant: id sacer-¬
dotium pontifices subiecere. ne additꝰ
nomini honos aliquid lib̾tati cuiꝰ tũc
pͥma erat cura officeret. ac nestio an¬
minimis undiq eam minimis reb munien¬
do modum excesserunt. Consulis alt̾i cum ni-¬
chil aliud offendit. nom̃ inuisum ciuitati fu-¬
it. nimium tarquinios regno adsuesse. initi¬
um apͥsco ft̃m regnasse. dein seruiũ tullũm ne
lut hereditatem gentis scelere ac ui repetisse.
pulso suꝑbopenes cõllatinum imꝑium esse:
nescire tarquinios priuatosuiũe. ñ placere no¬
menꝑiculosum lib̃tati eẽ. Hinc primo sensim
temptatum animos sermo ꝑ totam ciuitatem
ẽ. datus. sollicitamq suspitione plebem brutꝰ

Expanded text:
quantum profuit ad concordiam ciuitatis quantum profuit ad concordiam ciuitatis iungendosque patribus plebis animos. rerum deinde diuinarum habita cura; et quia quaedam publica sacra per ipsos reges factitata erant, necubi regum desiderium esset, regem sacrificolum creant. id sacerdotium pontifici subiecere, ne additus nomini honos aliquid libertati, cuius tunc prima erat cura, officeret. ac nescio annimium undique eam minimisque rebus muniendo modum excesserint. consulis enim alterius, cum nihil aliud offenderet, nomen inuisum ciuitati fuit: nimium Tarquinios regno adsuesse; initium a Prisco factum; regnasse dein Ser. Tullium ; ne lut hereditatem gentis scelere ac ui repetisse; pulso Superbo penes Collatinum imperium esse. nescire Tarquinios priuatos uiuere; non placere nomen, periculosum libertati esse. hinc primo sensim temptantium animos sermo per totam ciuitatem est datus, sollicitamque suspicione plebem Brutus
Abbreviated transcription (Latin):
frugem maturis iam uirib ferre possent
lib̃tatis. haud lib̾tatis aũ originem inde
magisquia annuum imꝑium consulare
factum ẽ: qmꝙ deminutum qͥ cqͣm sit ex
regia potestate num̾es oĩa iura oĩa insig¬
nia pͥmi consules tenuere. Idmͦ cautum ẽ:
ne si ambo fasces hab̃ent. duplicatꝰ terror
uideret᷑. Brutus prior concedente collega
fasces habuit: qui ñ acrior uindex lib̃ta¬
tis fuerat qm deinde custos fuit. Omnetum
pͥmum auidum noue lib̃tatispopulum.
ne pꝰmodum flecti precib aut donisregiis
poss. iure iurando adegit. neminem rome
passurosregnare. Dem̃ quo plꝰ uirium ĩ
senatu frequentia etiam ordinis faceret.
cedib regis deminutum patrũnumerũ
pͥmorib equestris gradꝰ electis. ad sũmã¬
trecentoꝵ expleuit. traditumq infertur.
ut in senatum uocarentur. qͥ patres qͥq
conscͥpti ẽent. Conscͥptos iudelicet nouum
senatum appellabunt lectos. Id mirum

Expanded text:
rugem libertatis maturis iam uiribus ferre possent. rugem libertatis maturis iam uiribus ferre possent. libertatis autem originem inde magis quia annuum imperium consulare factum est quam quod deminutum quicquam sit ex regia potestate numeres. omnia iura, omnia insignia primi consules tenuere; id modo cautum est ne, si ambo fasces haberent, duplicatus terror uideretur. Brutus prior, concedente collega, fasces habuit; qui non acrior uindex libertatis fuerat quam deinde custos fuit. omnium primum auidum nouae libertatis populum, ne postmodum flecti precibus aut donis regiis posset, iure iurando adegit neminem Romae passuros regnare. deinde quo plus uirium in senatu frequentia etiam ordinis faceret, caedibus regis deminutum patrum numerum primoribus equestris gradus lectis ad trecentorum summam expleuit, traditumque inde fertur ut in senatum uocarentur qui patres quique conscripti essent; conscriptos uidelicet nouum senatum appellabant lectos. id mirum