comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
copis hũc consulem roma ab¬
emitem tantus ille consultor
publicus hortatorq fabius ma¬
ximꝰ monuisse dicitux ut teme¬
ritatis p̾codenciũ Ducũ exempla
recencia añ oclõs hũs nõ priꝰ
rez fortune crederet ꝙͣ uires mo¬
resq hostiũ nosset Contͣ ille nõ
tain noui consilii caxax ꝙ̃ uece¬
ris ad huc menor ĩ nirie turbu¬
lentissimũ responsũ piis momt¬
tis ⁊ eddidisse perhibetur Imo
nuras fabius quid tã ꝓpere tãtã
rem ess acturus quesiuss uł lt
gloriosam ĩquit de uiso hoste
uictoriaz adipistar uel ꝙͣuis nec
piam / nec optabilẽ iustã tamẽ
de ingratis ciuib ulcionẽ neq uero
sit egit ut dixat ymo quidez oĩã
grauiter prudenterqz ut appareat
in insigmi dore facilius aliqͣnto
res ꝙͣ uerba moderari. hoc ad le¬
uam euute ꝯsul alter ad dextrã
ibat Clauduis nero Iãq in salẽ¬
tiuos uenusiãqz ꝑuenerat Illic
hostiliũ tubulu catonẽ qui tũc

Expanded text:
copiis. 125 Hunc consulem Roma abcopiis. 125 Hunc consulem Roma abeuntem tantus ille consultor publicus hortatorque Fabius Maximus monuisse dicitur ut, temeritatis precedentium ducum exempla recentia ante oculos habens, non prius rem fortune crederet quam vires moresque hostium nosset. Contra ille, non tam novi consilii capax quam veteris adhuc memor iniurie, turbulentissimum responsum piis monitis reddidisse perhibetur. 12mirans Fabius quid tam propere tantam rem esset acturus quesivisset, ‘Ut vel gloriosam’ inquit ‘de inviso hoste victoriam adipiscar, vel quamvis nec piam nec optabilem iustam tamen de ingratis civibus ultionem’. Neque vero sic egit ut dixerat, imo quidem omnia graviter prudenterque, ut appareat in insigni dolore facilius aliquanto res quam verba moderari. 127 Hoc ad levam eunte, consul alter ad dexteram ibat Claudius Nero, iamque in Salentinos Venusiamque pervenerat. Illic Hostilium Tubulum Catonem, qui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
et si unꝙͣ alias durus atqz an¬
cexs Romam status nperii fue¬
rat es maxime fuit in fẽpore
neq eñ dubiũ erat / quĩ si fres alo
quorũ uel uius sit nuxeriũ affe¬
cerat iut̃tis bellũ uiribz agerent
sũmũ in distrimẽ uentura Res Ro
ad p̾mã famã aduentus hasdru¬
ualis ad impediẽdũ iter eius
in hispaniã miserat mt̃ cetos
hũc ipm claudiũ neronẽ de
quo loquine᷑ a quo tura. atqz
arta in ualle de preheusus has¬
reptotusq aĩo in ytaliã uersus
repta pecuma et quot abduc̾e
potuit e lechantes, cupide se se
ex hispama pene hostib circũ¬
fusus erupuit et per pireneos
colles tuͣsiit in gallias Ibi cõ¬
ducto mercẽnaerio ex̾citu ad
qd̵ ingens aurixondus actulerat
muc̃ et patrus et externis pre¬
sidis fultus in italia ꝓperat
iter ab ur̃be carpebat preter do¬
mesticũ excercitũ magius ut
quidã traduẽ aliis a publio
Scipione ex hispania aliis a
maulio pretore e sicilia tuͣsmm¬
ssis equitus sub ac peditum

Expanded text:
Et, si unquam alias durus atque anceps romani status imperii fuerat, eo maxime fuit in tempore; neque enim dubium erat quin, si fratres ambo, quorum vel unus sic imperium affecerat, iunctis bellum viribus agerent, summum in discrimen ventura res romad primam famam adventus Hasdrubalis, ad impediendum iter eius in Hispaniam miserat inter ceteros hunc ipsum Claudium Neronem, de quo loquimur. A quo cava atque arcta in valle deprehensus Hasrerum totusque animo in Italiam versus, arrepta pecunia et quot abducere potuit elephantis, cupide se se ex Hispania pene hostibus circumfusus eripuit et per Pyreneos colles transivit in Gallias. Ibi conducto mercenario exercitu, ad quod ingens auri pondus attulerat, nunc et patriis et externis presidiis fultus in Italiam properaiter ab urbe carpebat, preter domesticum exercitum magnis, ut quidam tradunt, aliis a Publio Scipione ex Hispania aliis a Manlio pretore e Sicilia transmissis equitum simul ac peditum
Abbreviated transcription (Latin):
constaret qd̵ marime generosi aĩ
signũ est nõ tuuere eũ ne qnͣta¬
libet cuiꝰꝙͣ sue glorie uirtus offi¬
ceret Primũ illi opus bellicuz car¬
thago hispana urbs p̾ualida ac
munita et oñ tunc hispaine cua¬
tatuz opulentissima nõ suis tnĩ
opib s aggestu omi referta quas
uel pem du ces uel hispant gẽtes
eo quectas qrͣ in expugnabili
quidaz arce locau̾at hanc aggressus

Expanded text:
me generosi animi signum est, non timere eum ne quantalibet cuiusquam sue glorie virtus officeret. 2 1 Primum illi opus bellicum Carthago Hispana, urbs prevalida ac munita et omnium tunc Hispanie civitatum opulentissima, non suis tantum opibus sed aggestu omnium referta, quas vel peni duces vel hispane gentes eo convectas quasi inexpugnabili quadam arce locaverant. Hanc aggressu
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuare magno uentoꝵ ac fluc¬
tuũ instrepitu ĩperia nõ audrr
miseriqz necessario reꝵ uices. Se
nut igitur in extrema rei publi¬
ce tempestate nõ expectatierũ¬
¶ Quid e capitolio uelut ex pu¬
pe p̾toria senatus edixerat ut
contra suũ hostẽ suoq cũ in exꝰ¬
citu in sua quisq prouĩcia bel¬
lũ gerat ymo uero ĩ nouãdũ
ex autiquo more aliq̃d ymo qͣ
plurimũ ¶ Sic mitur ĩ suetu
et in excogitatũ aliquid audendo
et suis suul hostib in opuĩ pro¬
ĩcie sue finib egressurũ eductu¬
rũq de ex̾citu suo paucos quidẽ
s electos robur florẽqz m licie
opemq college indigo et molib
nũc tantis opposito laturuz audax
fortasse ꝯsiliũ et suis ⁊̾ ciuib p̾ma
froute trbile Si fortuna fauisse
ultimũ Id em̃ uero si senatiu stribat
ac responsũ p̾stoletur in mora ꝑi¬
culũ se indere nõ mẽꝰ celeritate
ꝙͣ audacia opus esse Itaq cũ cap¬
tuus ac lãs hostiuz ad seuatũ mi¬

Expanded text:
uvare, magno ventorum ac fluctuum in strepitu imperia non audiri miscerique necessario rerum vices. 143 Se nunc igitur in extrema reipublice tempestate non expectaturum quid e Capitolio velut e puppe pretoria senatus edixerit, ut contra suum hostem suoque cum exercitu in sua quisque provincia bellum gerat. Imo vero innovandum ex antiquo more aliquid, imo quam plurimum. 144 Se igitur, insuetum et inexcogitatum aliquid audendo et suis simul et hostibus inopinum, provincie sue finibus egressurum educturumque de exercitu paucos quidem sed electos, robur floremque militie, opemque college indigo et motibus nunc tantis opposito laturum: audax fortasse consilium et suis etiam civibus prima fronte terribile, sed si fortuna favisset utilissimum. Id enimvero si senatui scribat ac responsum prestoletur, in mora periculum se videre: non minus celeritate quam audacia opus esse. 145 Itaque, cum captivis ac literis hostium ad senatum mi
Abbreviated transcription (Latin):
regũ auuccias ꝯparandas ad si¬
phacẽ ea tempestate potentissimũ
affrice regũ leliũ cũ munerib
direxerit, hand ignarus uetus¬
tum regi fedus cũ carthaginẽsib
esse sed cogitans et priuatĩ per
patrẽ ac patruũ suũ et pu ͭ ͤ per
se natũ amicitia cũ dicto rege ꝯ¬
tractã facile Re nouari posse sperãs

Expanded text:
Siphacem, ea tempestate potentissimum Africe regum, Lelium cum muneribus direxit, haud ignarus vetustum regi fedus cum Carthaginensibus esse, sed cogitans et privatim per patrem ac patruum suum et publice per senatum amicitiam cum dicto rege contractam facile
Abbreviated transcription (Latin):
uine cupere letis cũ lacumis
respondiss̾ fallerato equo aureo¬
q a nulo donatus et Romana
atq hispana ueste aurea ĩsigni
fibula conutatu addito remissus
cest que res masimisse aĩm
fic inflexit ut qui semper p̾mꝰ
in equitatu carthaginẽsiuz fuiss
ex illa hora concu pisteret ami¬
ciriã Romanã qmͣ non statun

Expanded text:
cupere letis cum lacrimis respondisset, falerato equo anuloque aureo donatus et romana atque hispana veste aurea insigni fibula, comitatu addito remissus est. 15 Que res Massinisse animum sic inflexit ut, qui semper primus in equitatu Carthaginensium fuisset, ex illa hora concupisceret amicitiam Romanorum. Quam non s
Abbreviated transcription (Latin):
sper hambale uenusiã Retrocesfit
Et hoc quidez marcellus nõ am¬
pluis consul s prorogato in an¬
nũ imꝑio iã pro tonsul gesserat
Magna marcelli rex gloua atq
in Dies auctũ nomẽ s ĩindia
suũ morẽ tenint Itaq De hoc
ip̃o et quale pugnassi et ꝙ pro¬
rogati iiperii estuĩ tempus
uemisie per ociũ ageret acrusatꝰ
ab sens a tribimo ꝓlebis qui ille ho¬
stis erat impetrata a senatu ue¬
ma ut diisso ad excitũ lega¬
to Romã ueniret Ita hostis accu¬
sacõnẽ uera Rerũ quas gessiat p̃¬
largiat᷑. requiẽ negat ubi de
abrogando marcelli miperio age¬
bat᷑. quĩto consul factus est uz
iã uiro egregio et honor et la¬
uenat̾ quasi plane exitũ p̾sa¬
gĩes duab auteꝙͣ Romi Diste¬
det edib sacri extructis honori
scil ac uirtuti cũ utusq parit̾
edem unã neuiss bello gallico
cuiꝰ supͣ in p̾ncepio rerũ enis
mẽtio est hĩta Bed decieto põ¬

Expanded text:
sper Hanibale, Venusiam retrocessit. Et hec quidem Marcellus non amplius consul sed, prorogato in annum imperio, iam proconsul gesserat. 95 Magna Marcelli rerum gloria atque in dies auctum nomen; sed invidia suum morem tenuit. Itaque de hoc ipso, et quod male pugnasset et quod prorogati imperii estivum tempus Venusie per otium ageret, accusatus absens a tribuno plebis qui illi hostis erat, impetrata a senatu venia ut dimisso ad exercitum legato Romam veniret, ita hostis accusationem vera rerum quas gesserat prlargiatur, requiem negat, ubi de abrogando Marcelli imperio agebatur quinto consul factus est. Sed iam viro egregio et honorum et lavenerat, quasi plane exitum presagiens duabus antequam Roma discederet edibus sacris extructis, Honori scilicet ac Virtuti, cum utrisque pariter edem unam vovisset bello gallico cuius supra in principio rerum eius me
Abbreviated transcription (Latin):
si is ip̃e non creandus s creatus
consul foret eo iñ iustatu dictato¬
rez rei puᶜ ͤ necessariũ futurũ ne¬
qz esse cur indignari debeat ꝙ se
aliquẽ bello clariorẽ uirũ patria
genuiss neq cuiꝙͣ magis cõsuli
ꝙͣ sibi iportabilem et fragiles
humeros opp̾ssurã sarcinã detra¬
lyendo deinqz si agenda et prou¬
denda omiã nõ tanꝙͣ iusticia bi¬
ri bomi ciuitas in pace gubernãda
si tanꝙͣ artib et consilio sũmi
ducis bello querenda uictoria ea¬
qz ipã hora de sũma reꝵ deqz me¬
perio ac salute signis collatis cũ
hanbale decertand̾ sit hec et
his sinulia per orando ꝙͣyͣ illo
in quẽ dicebant᷑. notiferante id c̾co
dici ut cõsulatus et contumaret᷑.
obtinuit ut in cõsultus fauor pplĩ
suffragia uariaret et ad moiiti
eiues utiliora respicent utis ĩ usi¬
tatũ ualde se comicia heñte ffabiꝰ
quarto consul fieret seu cõtuma¬
retur consulatus ut ei erat ob¬

Expanded text:
si is ipse non creandus sed creatus si is ipse non creandus sed creatus consul foret, eo tamen in statu dictatorem reipublice necessarium futurum, neque esse cur indignari debeat quod se aliquem clariorem bello virum patria genuisset, neque cuiquam magis consuli quam sibi, importabilem et fragiles humeros oppressuram sarcinam detrahendo; 58 denique sic agenda ac providenda omnia non tanquam iustitia viri boni civitas in pace gubernanda, sed tanquam artibus et consilio summi ducis bello querenda victoria, eaque ipsa hora de summa rerum deque imperio ac salute signis collatis cum Hanibale decertandum sit. 59 Hec et his similia perorando, quanquam illo in quem dicebantur vociferante idcirco dici ut consulatus ei continuaretur, obtinuit ut inconsultus favor populi suffragia variaret et admoniti cives utiliora respicerent, utque inusitatum valde se comitia habente Fabius ipse quartum consul fieret, seu continuaretur consulatus, ut ei erat ob
Abbreviated transcription (Latin):
in apulia profecto campaman
agiũ late igm ferroq uastaiit
Anuo proximo qui secũdi uelli
puinci quĩtus fuit cũ comicioꝵ
die plebs romana ad creandos duos
consules uotis ꝯcordibz proua
ess Processit ad dissuadendũ fa¬
bus orõne magnifica p̃fatus al¬
teruz ꝯsulũ qui noiãti essent sa¬
cioiũ cure deditu belli sul̃ curis
intende̾ non posse Alterũ uero sibi
quidã carũ et sangnẽ cõmc̃tu
nullo tñ priuato affectu caritati
rei publice comꝑandũ itaqz ex
u̾teriti temporis argumiẽtis stiri
posse nõ esse illi humeros quibz
tũ ouus tuto possi ĩ pom neq uo
tempus esse fuffragandi amicis
aut grati ficandi cuisꝙͣ ambitio¬
ni sicut si par in ytalia aut cũ
quocũqz hoste alio bellũ ess Non
igitur eligendo consules ut mos
patrius fuerit ꝙͣuis bouos atqz ĩ¬
tegros uiros sz eligi oportere proba¬
tissumos belli duces et quibz in
cuutate pares alii non suit qui

Expanded text:
in Apuliam profecto, campanum in Apuliam profecto, campanum agrum late igni ferroque vastavit. 56 Anno proximo, qui secundi belli punici quintus fuit, cum comitiorum die plebs romana ad creandos duos consules votis concordibus prona esset, processit ad dissuadendum Fabius oratione magnifica, prefatus alterum consulum qui nominati essent, sacrorum cure deditum, belli simul curis intendere non posse, alterum sibi quidem carum et sanguine coniunctum, nullo tamen privato affectu caritati reipublice comparandum; itaque ex preteriti temporis argumentis sciri posse non esse illi humeros quibus tantum onus tuto posset imponi; neque vero tempus esse suffragandi amicis aut gratificandi cuiusquam ambitioni, sicut si pax in Italia aut cum quocunque hoste alio bellum esset. 57 Non igitur eligendos consules, ut mos patrius fuerit, quamvis bonos atque integros viros, sed eligi oportere probatissimos bello duces et quibus in civitate pares alii non sint; quin
Abbreviated transcription (Latin):
hec fabius cõsul t̾cio bis eñ aute
p̾missam dictaturã consul fuerat
tres urbes campaine que ad hostes
instabli fide de fecerat expugna¬
uit in quib et cãpanos plurimas
et p̾sidia hostis cepit Inde autẽ
seuoies nolane plebis aiõs a Ro¬
manis adu̾sos de occidendo senatu
suo tradenda ꝙ hanibali uibe cõsili¬
uz agitare ne res hẽret effectuz pro¬
uinũ nole mout̃ẽ castris in sedit
ut more suo tutis ex locis illos atqz
illũ a tali ꝓposito det̾reret Parat᷑ h
uali insultare ad capiendã no¬
lain ꝓperãti ul in fide plebi ꝓuiciẽ
ac fidis urbis illiꝰ principib ferre
temxestinã oꝑem firmatis et cõ¬
gesto undiq frumẽto ꝯuinitis
castris a marco marcello uiro in¬
pigerrimo atq fortissimo presidio
mera urbem misso quo cõsilio et
plebis intẽcionẽ suul et lanitał
spem fefellit ip̃e ⁊ ebus ita dispo¬
sitis capuã uersus que iã erat
hanibał promotis castris hoste

Expanded text:
hec Fabius consul tertio, bis enim ante hec Fabius consul tertio, bis enim ante premissam dictaturam consul fuerat, tres urbes Campanie que ad hostes instabili fide defecerant expugnavit, in quibus et Campanos plurimos et presidia hostis cepit. 54 Inde autem, sentiens nolane plebis animos a Romanis aversos de occidendo senatu suo tradendaque Hanibali urbe consilium agitare, ne res haberet effectum, proximum Nole montem castris insedit, ut more suo tutis ex locis illos atque illum a tali proposito deterreret paratusquevel Hanibali insultare ad capiendam Nolam properanti, vel infide plebi perniciem ac fidis urbis illius principibus ferre tempestivam opem. 55 Firmatis et congesto undique frumento communitis castris, et Marco Marcello viro impigerrimo atque fortissimo cum presidio intra urbem misso, quo consilio et plebis intentionem simul et Hanibalis spem fefellit, ipse rebus ita dispositis, Capuam versus que iam erat Hanibalis promotis castris, hoste
Abbreviated transcription (Latin):
aõs occupasset neq cõsiliũ adess ne¬
qz comoditas ꝯsulendi clamore/
pu ͨ ͦ et ululatu ac merore feĩnes
cũcta cõplentib fabuis maximꝰ
cõsilliũ illud dedit ex tpr̃e ut appia
ac latina uia expediti equites mic¬
terẽtur qui obinos suscitando sta¬
tuz consulũ atq infeliciũ legionũ
siuł hostis iter ac ꝓpositũ expło¬
rarẽt tumultus int̾im urbam oꝑ¬
pͥmerent᷑. et fragor et cõploratio ĩ¬
lares ꝓpͥos cohe̾nt᷑. ibi queq sue pͥ¬
nate fortune mr̃aiũ expectarẽt qui
publica mĩciarẽt ad pretores uibu¬
nos ducerẽtur custodes om̃ib portis
adhiberẽtur qui nullũ uibe eg̾di
sinerẽt docerẽtq nullã prorsus nͥ
salua in prĩã spem salutis hic
actis in silencio de uibis custodia
consultandũ qñ consulenaũ fine
exaudi possent et intelligi quo
consilio tunc seuatus cupidissime
in reb tam dubiis usus est Pdost

Expanded text:
animos occupasset, neque consilium adesset neanimos occupasset, neque consilium adesset neque commoditas consulendi, clamore publico et ululatu ac merore femineo cunta complentibus, Fabius Maximus consilium illud dedit ex tempore: ut Appia ac Latina via expediti equites mitterentur, qui obvios sciscitando statum consulum atque infelicium legionum, simul hostis iter ac propositum explorarent; tumultus interim urbani comprimerentur et fragor et comploratiolares proprios cogerentur, ibi queque sue private fortune nuntium expectaret; 51 qui publica nuntiarent ad pretores urbanos ducerentur; custodes omnibus portis adhiberentur, qui nullum urbe digredi sinerent docerentque nullam prorsus nisi salva in patria spem salutis; his actis in silentio de urbis custodia consultandum, quando consulentium sententie exaudiri possent et intelligi. 52 Quo consilio tunc senatus cupidissime in rebus tam dubiis usus est. 53 Post
Abbreviated transcription (Latin):
aun consulib ad infaustũ uellũ
profecturis Enulio paulo quẽ stie¬
bat omĩs sain consilii capacez gra¬
ui orõne ꝯsuluit qd̵ in rem erat
hortatus qz est ut in racõne belli
gerendi se nõ aliũ seqm uellet
ostendes cuc̾tatõnẽ qua ip̃e usus
ess Romanis in ytalia et in sua
sede pugnatib socusqz omĩa hĩc
inde suppeditantib ueilem facilẽ¬
q hauibali aut̃ in hostili regio¬
ne difficilez neqz diu tollerabilez
uiris eqiis armis peciã ia ex¬
hausto nec dubiũ esse qui sedt̃¬
do et differendo sit uintẽdus qͥ
pugnado facile u ictor euasurꝰ
sit Multa p̾terea quib si obtẽ¬
ꝑatũ ess neq terenciꝰ uaro cuiꝰ
tractatu suꝑigre mem̃ueꝰ et
fabii ꝯsluũ et college modestui
ꝯtempnes p̾cipitare ac perdere
oniã maliuss uitari forsan et
e manu fatorũ eripi canuense
illud excidiũ potuiss Quo de¬
uiũ accepto cũ iã pauor ingẽs
torpor qz calamuitatis mole deiectos

Expanded text:
anni consulibus ad infaustum bellum anni consulibus ad infaustum bellum profecturis, Emilio Paulo, quem sciebat omnis sani consilii capacem, gravi oratione consuluit quod in rem erat, hortatusque est ut in ratione belli gerendi se non alium sequi vellet, ostendens cuntationem, qua ipse usus esset, Romanis in Italia et in sua sede pugnantibus, sotiisque omnia hinc inde suppeditantibus, utilem facilemque; Hanibali autem in hostili regione difficilem neque diu tolerabilem, viris equis armis pecunia iam exhausto; nec dubium esse quin sedendo et differendo sit vincendus, qui pugnando facile victor evasurus sit. 49 Multa preterea, quibus si obtemperatum esset neque Terrentius Varro, cuius tractatu superiore meminimus, et Fabii consilium et college modestiam contemnens precipitare ac perdere omnia maluisset, vitari forsan et e manu fatorum eripi cannense illud excidium potuisset. 50 Quo demum accepto, cum iam pavor ingens torporque calamitatis mole deiectos
Abbreviated transcription (Latin):
censiss militib tñ affris assidiu¬
tate uincendi tanta ceꝑant Ro¬
nam duces atq ex̾citus esse cõ¬
temptui ut uel hos cũ quib bel¬
luz gererẽt gentez esse aliã sus¬
picarẽtir ab illa cã̾na celebr tã
laudata uel fabulata omiã fui¬
sse q̃ de his totiens a sus ma¬
iorib audiuissee hic pͥmũ dies
hũc ꝯtemptũ sustulit ostendit¬
q carthaginẽsibeẽ in roma¬
ius duces ac milites aiõs esse
bellice quib si expectati forent
dedux̾at ut si sequẽtes belli du¬
ces suis consiluis usi essent co¬
gente famne et ne cessitate ultia peue
tempus claberet᷑. uccersitis ud
se consulibz excitum resignauit
ac deposuit dictaturã Uir quidez
uel os hoc unũ clarus patueq uti¬
lis in extremis casdor ut flori utar
uerbo primia Redeu̾tis et ut sic di¬
uerĩ renuistentis imꝑii sꝑes hĩc
hunc geminũ illi cognomiẽ cũ̾cta¬
tor et imperii scutũ idem scqũtis

Expanded text:
sensisset, militibus tamen afris assiduisensisset, militibus tamen afris assiduitate vincendi tanto ceperant romani duces atque exercitus esse contemptui, ut vel hos, cum quibus bellum gererent, gentem esse aliam suspicarentur ab illa tam celebri tam laudata, vel fabulosa omnia fuisse que de his toties a suis maioribus audivissent. 45 Hic primum dies hunc contemptum sustulit ostenditque Carthaginensibus esse et Romanis duces ac milites, esse animos, esse bellice quibus, si expectati forent, deduxerat ut, si sequentes belli duces suis consiliis usi essent, cogente fame et necessitate ultima, pentempus elaberetur, accersitis ad se consulibus exercitum resignavit ac deposuit dictaturam; vir quidem vel ob hoc unum clarus patrieque utilis in extremis casibus et, ut Flori utar verbo, «prima redeuntis et, ut sic dixerim, reviviscentis imperii spes»: hinc geminum illi cognomen “Cuntator” et “imperii scutum”. 48 Idem, sequentis
Abbreviated transcription (Latin):
tio malim tibi subiti quã eqͣu
altep in̾ decori fuerit alterũ ꝑi¬
culo fuit atqz pudori Itaqz le¬
cor p̾terti oblitus it et istos
quẽq suũ in gradũ restituto
hec mter date dextre duexi
amplexus recõciliati aĩ rerte¬
hrata ꝯtordia et ꝑ castra cum
Alib effusi om̃s atq hospita¬
lĩ recepti cũcta gandio et
cõgratulacõne cõpleuerant
Sic mane illud ꝑiculosissimũ
ac tirbulentissimiũ letissimꝰ
at sere issimus uesper exreꝑat
Que ubi rome fama primo mor
multorũ lrĩs iĩciata su muta¬
ti cõfestim animi mutatiq honĩ
tionẽ illaz salutiferaz proiiden¬
cie esse nõ destidie predicare
Sit ĩdigͣ dictatoris infamia re¬
pẽte in gloriã uersa erat ut et
t̾cius Enun uersiculus uerus
esset tytũq rebus carmnẽ imple¬
tũ Eigo postꝙͣ magis ꝙͣ uiu
hostes extimatio ĩ in mẽsũ fa¬
maqz uiri creuerat Et si eñ sc̃ꝑ
hambal de hoc ipo magnificẽ

Expanded text:
cio; malim tibi subici quam equari: cio; malim tibi subici quam equari: alterum michi decori fuerit, alterum periculo fuit ac pudori. Itaque lecor, preferiti oblitus, me et istos quenque suum in gradum restituito’. 42 Hec inter date dextere, innexi amplexus, reconciliati animi, redintegrata concordia, et per castra cum paribus effusi omnes atque hospitaliter recepti cunta gaudio et congratulatione compleverant. Sic mane illud periculosissimum ac turbulentissimum letissimus ac serenissimus vesper exceperat. Que ubi Rome fama primum mox multorum literis nuntiata sunt, mutati confestim animi mutatique homintionem illam salutiferam providentie esse non desidie predicare. Sic indigna dictatoris infamia repente in gloriam versa erat, ut et tertius Ennii versiculus verus esset totumque rebus carmen impletum: ergo postque magisque viri hostes extimatio in immensum famaque viri creverat; etsi enim semper Hanibal de hoc ipso magnifice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sꝑabamꝰ gradu nõ ap̃phẽdimꝰ
secũdo ꝯtenti simꝰ ne si hunc
negligimꝰ in nouissimũ relaba¬
m᷑. et qd̵ nestimꝰ ab eo qui scit
distamus ĩꝑare et bellare Ad
dictatoris irr̃i castra ꝑgamius
net ab es ampluis separenuur
Sic agend̾ nobis nrõ hodie ꝑi¬
culo didicimꝰ Ego illum patrẽ
nuĩcupabo Id em̃ sepe in uirtu¬
te insita et in signi in nos ac
uere paterna pietate nomen
dedituz uos at illos milites quos
dextris. ac gladiis salui est is
Patronos appellabitis Sic qui
sublatis inde tentorus facto agni¬
ne ad dictatoris castra ꝑuẽtũ est
Ip̃o quidẽ et uniu̾so ex̾citu admi¬
ta ut cõuenerat salute. Ego te
inq̃t dictator patrẽ dixi quia
neqz carnis neqz uenerablõs no¬
mẽ quo uociri possis occurrit
plus tñ tu mͥ ꝙͣ pater es patri
em̃ uite mee tñ̃ tibi aut̃ mee
sum Proinde hoc senatus cõsu¬
lũ nõ tã honorifitu i ꝙͣ one¬
rosu Ipe ego añ om̃s abrogo
sartinãq importabilẽ letus abi¬

Expanded text:
abamus gradum non apprehendimus, secundo contenti simus, ne si hunc negligimus in novissimum relabamur: quod nescimus ab eo qui scit discamus, imperare et bellare; ad dictatoris nostri castra pergamus, neque ab eo amplius separemur; sic agendum nobis nostro hodie periculo didicimus. 38 Ego illum patrem nuncupabo, id enim sibi et virtute insita et insigni in nos ac vere paterna pietate nomen debitum; vos autem illos milites, quorum dextris ac gladiis salvi estis, patronos appellabitis. Sic, qui His dictis, sublatis inde tentoriis, facto agmine ad dictatoris castra perventum est, ipso quidem et universo exercitu admita ut convenerat salute, ‘Ego te’ inquit ‘dictator, patrem dixi, quia neque carius neque venerabilius nomen quo vocari possis occurrit. Plus tamen tu michi quam pater es; patri enim vite mee tantum, tibi autem mee’ sum. 41 Proinde hoc senatus consultum, non tam honorificum michi quam onerosum, ipse ego ante omnes abrogo sarcinamque importabilem letus abi
Abbreviated transcription (Latin):
essz equestrib copns uulueratis p̾¬
lio dicessit huius uictorie fiducia
emporn alteruis nicole cũ eos ha¬
nibal paucis post diebus ĩnasisst
teniere illi obuiã progressi turba
preter nuͣm undiqz fragilis Erant
em̃ nulia hom̃ĩ quĩq et trĩgita
facile suꝑati eo metu seqz et empo¬
riũ hanibal dedidere Ille autẽ fessꝰ
simulare clemẽtiaz quã per eos dios
in nõ nullos ad clastidiuz simula¬
rat in hos deditos qiͣ ui capti eeñt
om̃e libidinose ac superbe seuicie ge¬
te ne fortuue de foret ĩpellenti uere
p̾mo uix se ostendente iter ĩ etruriã
adortus tãtis imibriũ ac uentorũ
ĩ inuosis appẽnim iugis fluminũ¬
q et grandiũ ꝑiculis laborib ue

Expanded text:
esset equestribus copiis vulneratus presset equestribus copiis vulneratus prelio discessit. 22 Huius victorie fiducia Emporii alterius incole, cum eos Hanibal paucis post diebus invasisset, temere illi obviam progressi, turba preter numerum undique fragilis – erant enim milia hominum quinque et triginta –, facile superati, eo metu seque et Emporium Hanibali dedidere. Ille autem, fessus simulare clementiam quam per eos dies in nonnullos ad Clastidium simularat, in hos deditos, quasi vi capti essent, omne libidinose ac superbe sevitie gene fortune deforet impellenti, vere primo vix se ostendente iter in Etruriam adortus, tantis imbrium ac ventorum in nivosis Apennini iugis fulminumque et
Abbreviated transcription (Latin):
tes iam terta uertẽtes in pͥmã
aciez restituit obsisti amplius nõ
potuit fusi illico Romain mul
amne trãsito rediere plures ꝙ
stibz quoq permulti et uiri et
equi et elephantes et mibre
et gelu et laffitudine et uul¬
nerib ꝑiere hoc modo ad trebiã
dimitatũ est In quo quidem
elegant̾ florꝰ horribile inq̃t
dictu hoiẽs ameridie et sole
uemẽtes nrã nos hic me ui¬
cerunt duabz hanibal uicto¬
rus fretus emporiũ quod haud
procul placencia erat noctu agiredi¬
tur tenebus fisus, ac silencio sz fe¬
fellit eũ spes aduẽtus enĩ suus non
ibi tantũ sed ingenti melitũ cla¬
more placencie quoqz notus fuit
Itaqz p̾ma luce sempnus consul
alter euiz ne urls una duob excitib
grauaretur ciemonã padi alueo
descenderat cũ equitatu affuit ad ẽ¬
porii tutelã legionibz instructa acie
sequi uissis ut aꝑperet cũ p̾lio uic¬
tum fuisse nõ ammo ueniẽti obui¬
us hambal fuit Et cũ concur sum

Expanded text:
tes iam terga vertentes in primam tes iam terga vertentes in primam aciem restituit, obsisti amplius non potuit. Fusi illico Romani: mulamne transito rediere, plures, stibus quoque permulti, et viri et equi et elephantes, et imbre et gelu et lassitudine et vulneribus periere. Hoc modo ad Trebiam dimicatum est, in quo quidem eleganter Florus «horribile» inquit «dictu, homines a meridie et sole venientes nostra nos hieme vicerunt». 21 Duabus Hanibal victoriis fretus Emporium, quod haud procul Placentia erat, noctu aggreditur tenebris fisus ac silentio. Sed fefellit eum spes: adventus suus non ibi tantum, sed ingenti militum clamore Placentie quoque notus fuit. Itaque prima luce Sempronius consul, alter enim ne urbs una duobus exercitibus gravaretur Cremonam Padi alveo descenderat, cum equitatu affuit ad Emporii tutelam, legionibus instructa acie sequi iussis, ut appareret eum prelio victum fuisse non animo. Venienti obvius Hanibal fuit et, cum concursum
Abbreviated transcription (Latin):
insidus locat Inde nuunidas e¬
quites trãsire trebiam iubet et
usqz ad Romana castra iaculã¬
do ac uicissini cedendo ureitare
in pugnã hostis audaciã quod
accidit euentux premdens
Si quidez hienne media que
illis in locis esset solet asper¬
rima cũ forte p̾gelidu nactus
suos in castris magna lucis
parte debentos rils utq ignt
fouiss dur Romanꝰ more ĩꝑatiẽs
ad primũ pugne siguuz suos
castris eduxerat Et dum Refugos
muidas r̃sequit̾. amnem gla¬
cialez recentiq imibre tumdum
trãsgressus gelu supra frigus
ad dito torpentib mẽbris labore
faine fagore euectos usqz subtẽ¬
pus p̾li protraxit hambal
iusticia hostis ad sacietatez fretꝰ
ubi romanos ꝑ se uictos credidit
dispoĩtis ex comodo acieb posi¬
tisqs ad trorẽ in cornib elephã¬
tis castris egressus pugnam
uiit soncursum est magins
utrĩq aĩs sr impari corporum
uigore Itaqz postꝙy eruꝑe hostes
ex insidus et hambal elephã¬

Expanded text:
insidiis locat; inde Numidas einsidiis locat; inde Numidas equites transire Trebiam iubet et usque ad romana castra iaculando ac vicissim cedendo irritare in pugnam hostis audaciam, quod accidit eventurum previdens. 19 Siquidem hieme media, que illis in locis esse solet asperrima, cum forte pregelidum nactus diem suos, in castris magna lucis parte detentos, cibo atque igne fovisset, dux romanus more impatiens ad primum pugne signum suos castris eduxerat et, dum refugos Numidas insequitur, amnem glacialem recentique imbre tumidum transgressus, gelu supra frigus addito torpentibus membris, labore fame frigore enectos usque sub tempus prelii protraxit. Hanibal inscitia hostis ad satietatem fretus, ubi Romanos per se victos credidit, dispositis ex commodo aciebus positisque ad terrorem in cornibus elephantis, castris egressus pugnam iniit. 20 Concursum est magnis utrinque animis sed impari corporum vigore; itaque postquam erupere hostes ex insidiis et Hanibal elephan
Abbreviated transcription (Latin):
ro ꝯsulari cũ excercitũ .e. ficilia
Dihressus ac supero mari pro¬
dus natura et qui mł aduer¬
si prassus in bello nõdus totuz
nostet hambalem, et de college
infortumo gloriã sꝑans totam¬
qz sine ꝑticipe sibi cessuraz ⁊atꝰ
illo ꝓpter uulneris ĩpedimẽtũ
pugne non initer futuro Illud
nisuꝑ metuens ne dilacio ĩ
consules nouos quorũ tẽpus
instabat oem̃ huiuste rei glo¬
riã trã fferret his undiq stimi¬
ulis ĩ pulsus et nõ nullus le¬
iib equitũ congressib qui
prosꝑi uidebant᷑. aucta spe cur̃cta
p̾cipitanti consilio agens in¬
ultũ fustra dissuadente co¬
llega seqz suasqz legiones ad
preliuĩ parat Que onuiã ut
erãt hambal presenciẽs mo¬
resq uiri ac ꝓpositũ intelligẽs
ac letus ꝙ alterius iꝯsulũ unl¬
nus alteruis temeritas p̾sta¬
ret ut suis artibz locus esset
Magonẽ germanũ suũ cum
nule equitib totidez qz peditib
initer uirgulta palustria in

Expanded text:
ro, consulari cum exercitu e Sicilia ro, consulari cum exercitu e Sicilia digressus ac supero mari pro prefervidus natura, et qui nil adversi passus in bello nondum totum nosset Hanibalem, et de college infortunio gloriam sperans totamque sine participe sibi cessuram ratus, illo propter vulneris impedimentum pugne non interfuturo, illud insuper metuens ne dilatio in consules novos, quorum tempus instabat, omnem huiusce rei gloriam transferret, his undique stimulis impulsus et nonnullis levibus equitum congressibus qui prosperi videbantur aucta spe, cunta precipitanti consilio agens, multum frustra dissuadente collega, seque suasque legiones ad prelium parat. 18 Que omnia ut erant Hanibal presentiens, moresque viri ac propositum intelligens ac letus quod alterius consulum vulnus, alterius temeritas prestaret ut suis artibus locus esset, Magonem germanum suum cum mille equitibus totidemque peditibus inter virgulta palustria in
Abbreviated transcription (Latin):
ad occureendũ hanibali in tisul¬
pmã galliã festinauit non
sie hostis admracõne qd̃ quem
ud Rodanũ reliquiss ad ticinum
preuolass cũ ipe in itiu̾e precipue¬
is alpiu tuͣsitu difficilia multa
ꝑperus uix qͥnto nese postꝙͣ ex
hispania dicesserat in italiam
prelio est in aꝑta planicie ad
tiauũ auinẽ tianũq urbem utro¬
q ducũ ita casus tulit ecastris
ad exploranda hostiũ auxilia
profecto et sibi ĩicez forte tũc
obniis ubi prestãcior equitatu
haibal uictor ꝯsui uulueratꝰ
uix dũ pubescentis filii uirtute
ĩpendenti ꝑiculo liberatus de¬
huic inter suoꝵ manus in ca¬
stra Romains equiubz egregie
trebiam pugna fuit ubi et cõ¬
sul idem scipio ad huc graiis
uuluere atq ob id recentez quia
memoriã accepte cladis diffe¬
reudi pl auctor erat et cõsul
alter semꝓmiꝰ longus qui de
tranfitu in ytaliam hambalis
senatus bãs cercior factus ius¬
sus qr opem ferre college alte¬

Expanded text:
ad occurrendum Hanibali in Cisalad occurrendum Hanibali in Cisalpinam Galliam festinavit, non sine hostis admiratione quod quem ad Rodanum reliquisset ad Ticinum prevolasset, cum ipse in itinere precipueque Alpium transitu difficilia multa perpessus, vix quinto mense postquam ex Hispania discesserat in Italiam stri tantum prelio est in aperta planitie ad Ticinum amnem Ticinumque urbem, utroque ducum – ita casus tulit – e castris ad exploranda hostium consilia profecto et sibi invicem forte tunc obviis. Ubi prestantior equitatu Hanibal victor, consul vulneratus, vixdum pubescentis filii virtute impendenti periculo liberatus, dehinc inter suorum manus in castra, romanis equitibus egregie Trebiam pugna fuit, ubi et consul idem Scipio adhuc gravis vulnere – atque ob id recentemque memoriam accepte cladis differendi prelii auctor erat – et consul alter Sempronius Longus, qui de transitu in Italiam Hanibalis senatus literis certior factus iussusque opem ferre college alte
Abbreviated transcription (Latin):
capta et euersa apud hispaniam
carthaginẽ hibernass Primo uere
per medias gallias Italiam pete¬
bat Uini ad Rhodam ripũ publuis
corneluis scixio Affricã magin pa¬
ter ꝯsul cũ Romanis obuius fuit
ut eum trãsitũ flunĩs ꝓhiberet
Ad qd̵ cum ssuis perueniss iam tres¬
hressi hostes caftra pugnandi pro¬
primũ an iter inceptũ omissis õib
ageret, an pocuis manũ cũ oblato
hoste p̾us consereret firmatus in
sua tandez opinione processat q̃
illi semper una fuit nusꝙͣ tauciꝰ
cũ Romanis ꝙͣ in ytalia bellum
esse ubi nõ exterius mõ ẜ italics
maxiẽ uirib unici possent cum
distors et nouarũ rerũ semper
a iuda esset Italia uacius igitur
castris muẽtis et spe actingẽdi
erexta tãto spacio pregressum
lostez Scipio per mariti mos
ligures cũ paucis iannai de¬
huic pisas pecũt magna sub
frẽ gueo scipione ad continẽdas
hispanias ex̾citus parte tuͣsim
ssa pisis nouo ex̾citu accepto

Expanded text:
capta et eversa apud Hispanam capta et eversa apud Hispanam Carthaginem hibernasset, primo vere per medias Gallias Italiam petebat. 12 Cui ad Rodani ripam Publius Cornelius Scipio, Africani magni pater, consul tum romanus, obvius fuit ut eum transitu fluminis prohiberet. Ad quod cum serius pervenisset, iam transgressi hostis castra pugnandi proprimum an iter inceptum omissis omnibus ageret an potius manum cum oblato prius hoste consereret, firmatus in sua tandem opinione processerat, que illi semper una fuit, nusquam tutius cum Romanis quam in Italia bellum esse, ubi non externis modo sed italicis maxime viribus vinci possent, cum discors et novarum rerum semper avida esset Italia. Vacuis igitur castris inventis et spe attingendi erepta tanto spatio progressum hostem, Scipio per maritimos Ligures cum paucis Ianuam dehinc Pisas petiit, magna sub fratre Gneo Scipione ad continendas Hispanias exercitus parte transmissa. 14 Pisis novo exercitu accepto,
Abbreviated transcription (Latin):
ta legatio a castris carthagiñt
adiit Sic eñ ĩm̃ctu erat a
seuatu ibi quoqz hamnone licet
sene saprentissimo aduersante
bouisqz ouib qui ubiqz semper
pauci sũt uicit tamã factis
barchina iã et per se ipam̃ ad¬
uersus bonũ publicũ acce̾sa
et ab hambaie lictis premo¬
nita Sic legacio utrobiq nrita
Romã rediit, Has inter moras
saguntim omiã pro fide p̾us
armis exꝑti tñ expuguãtur
oꝓpbriũ sempiternũ Romane
desidie Pars secũ auro atq
argẽto rebq suis oĩb ĩ extruc¬
tu suis manib piecit inr̃e¬
diuz pars usq ad inu̾itu ni¬
domuta irtute tertauii e Sic
assup̃ti peue om̃s panci cap¬
ti diuisiqz inter nlites/ qd̾ re¬
liquũ prede fuit/ aut uenditũ
aut carthagiiez ad ostenta¬
cionẽ uictorie remissũ Het
uẽsem a senatu missa questũ de in¬
iuriis qm̃ in sollempniter audita ess
bellũ carthagnieñ indirerat Iamq
hambal ceptis insistens cũ sagunto

Expanded text:
ta legatio a castris Carthaginem ta legatio a castris Carthaginem adiit, sic enim iniunctum erat a senatu. Ibi quoque, Hannone licet sene sapientissimo adversante bonisque omnibus qui ubique semper pauci sunt, vicit tamen factio Barchina iam et per se ipsam adversus bonum publicum accensa et ab Hanibale literis premonita. Sic legatio utrobique irrita Romam rediit. 10 Has inter moras Saguntini, omnia pro fide prius armis experti, tandem expugnantur: opprobrium sempiternum romane desidie. Pars se cum auro atque argento rebusque suis omnibus in extructum suis manibus proiecit incendium, pars usque ad indomita virtute certavit; sic absumpti pene omnes, pauci capti divisique inter milites, quod reliquum prede fuit aut venditum aut Carthaginem ad ostentationem victorie remissum. 11nem a senatu missa questum de iniuriis, quoniam insolenter audita esset, bellum Carthaginensibus indixerat, iamque Hanibal ceptis insistens, cum Sagunto
Abbreviated transcription (Latin):
saginitũq obsidione ad ham¬
res ardẽtius in consilio Roͬuo
uariis quidez sentenciis acta est
quibusdã censentib nõ iã le¬
gaciombz agenduz esse Itd bello
totisq ipni uirib aduersus
hambalez Alus uero eo aplius
iudicãtib ut cõsulũ alter cũ
ex̾citu ꝯtra hambalẽ ad hispa¬
nas Alter ⁊ ecto calẽ cartha¬
ginez mctẽtur su̾maq in bel¬
lũ t̾ra et pelago gerẽtur Iut̾
has mastulas magnaminas¬
q suãs tercia pigra fuit. et
uilis ne hd teme̾ nouaretur
legacione p̾us pretentãdos
hostiũ aiõs ut sic tandez legi
tentia meliores uicit ꝙy ma¬
turior tuciorqz uisa ess non
negatũ quidez bene meritis
socus s dilatũ auxiliũ dilacõne
pestifera missiqz ad hanbale
legati quorũ ille presenciẽs ad¬
uentũ misit ad litꝰ maris qui
denũtiarẽt neq illis ad se int̾
tot tamn uarias, tam feroces gẽ¬
tes tutũ aditũ patere neq sibi
uacare inter tot curas belli lega¬
torũ orõnib auditũ dare Reies¬

Expanded text:
bsidione ab Hanres ardentius in consilio romano variis quidem sententiis acta est, quibusdam censentibus non iam legationibus agendum esse sed bello totisque imperii viribus adversus Hanibalem, aliis eo amplius iudicantibus ut consulum alter cum exercitu contra Hanibalem ad Hispanias, alter recto calle Carthaginem mitteretur summaque vi bellum terra et pelago gereretur. 7 Inter has masculas magnanimasque sententias tertia pigra fuit et vilis: nequid temere novaretur, legatione prius pretentandos hostium animos ut sic deinde legittentia meliores vicit, quod maturior tutiorque visa esset; non negatum quidem benemeritis sotiis, sed dilatum auxilium dilatione pestifera missique ad Hanibalem legati, quorum ille presentiens adventum, misit ad litus maris qui denuntiarent neque illis ad se inter tot tam varias tam feroces gentes tutum aditum patere, neque sibi vacare inter tot curas belli legatorum orationibus auditum dare. 9 Reiec
Abbreviated transcription (Latin):
Ambal dux Carthagi¬
nensiũ hanulcaris filiꝰ
De gente barchina magna belli
hlã fuit s iurtutib aliis non
ita Nempe cuiꝰ et cruidelitas

Expanded text:
bal, dux Carthaginensium, Hamilcaris filius de gente Barchina magna belli gloria fuit sed virtutibus aliis non ita, nempe cuius ut crudelitas
Abbreviated transcription (Latin):
tentatis. ne aꝑte fedifragus
appareret tandez ne lut et ordine
saguntũ urbem citerioris hispame
uetusto gẽtis utriusq cõsensu li¬
beram Sed romanis amitissimã
molentus ĩuasit Non ignarus
id Romam p̾ncipiũ belli fore Sa
res cũ iam añ ea per legatos
saguntinorũ senatu nũciata
essi atq ad occureendũ periculo
Sociorũ decreta legacio repẽte
alus suꝑ aliũ iumorũ affer

Expanded text:
tentatis ne aperte fedifragus tentatis ne aperte fedifragus appareret, tandem velut ex ordine Saguntum, urbem citerioris Hispanie vetusto gentis utriusque consensu liberam sed Romanis amicissimam, violentus invasit, non ignarus id romani principium belli fore. 5 Ea res cum iam antea per legatos Saguntinorum senatui nuntiata esset atque ad occurrendum periculo sotiorum decreta legatio, repente alius super alium
Abbreviated transcription (Latin):
aris aplicitus ac sacramento ab¬
stuctus se iam tũc iiõ mimicũ
Romanor et futur rebz esse ubi
p̾uũ facultas affuiss ferox is¬
iurandũ ꝑtinacites ad ultimũꝰ
uite diem tenuit ita ut nullum
per etatẽ nũdum aptus imꝑio
sub hasdruale cognato suo ĩ his¬
pama teuer ad modũ militauit
tanto nulitũ fauore ut prem̃
eius probatissimũ ducẽ ꝙ̃ uĩte di¬
lexerãt sibi in filio redditũ exti¬
quẽ repũtabant aspectu fcis
meusa paciencia laboꝵ ĩ credi¬
uilis mera uirtus aust̾i̾tas nulla
illi mlitariũ de fuit arciu pro
uarietate casnũ eque et subesse
Doctus et presse Neqz nules aiõ¬
sior ꝓmptiorq neq dux cau¬
cior neq or̃̾uo quisqͣ ex̾citu ca¬
uior, aut duci Itaqz du ce hasdru¬
bale interfecto ip̃ẽ iã etate sõ¬
lidior dux effectus et sacramẽ¬
ti sui nimiũ menior et belli
nouandaꝵ rerqz appetens nez
tm̃ modo libertatis recuperãde
S querendi aiidus imperĩ
funitimis huic atq huic pre¬

Expanded text:
applicitus et sacramento obstrictus esse iam tunc animo inimicum Romanorum et futurum, rebus ubi primum facultas affuisset, ferox iusiurandum pertinaciter ad ultimum vite diem tenuit, ita ut nullum per etatem nondum aptus imperio, sub Hasdrubale cognato suo in Hispania tener admodum militavit tanto militum favore, ut patrem eius probatissimum ducem, quem unice dilexerant, sibi in filio redditum extiquem representabat aspectu, factis mensa, patientia laborum incredibilis, mira victus austeritas; nulla illi militarium defuit artium: pro varietate casuum eque et subesse doctus et preesse, neque miles animosior promptiorque, neque dux cautior, neque omnino quisquam exercitui carior aut duci. 4 Itaque, duce Hasdrubale interfecto, ipse iam etate solidior dux effectus et, sacramenti sui nimium memor et belli novandarumque rerum appetens neque tantummodo libertatis recuperande sed querendi avidus imperii, finitimis hinc atque hinc pre
Abbreviated transcription (Latin):
cume frumẽti atqz olei mltam
anuã ĩposuit bona cinũ atq
ipãs ciuitates ab om̃i direpcõe
et ĩuirie saluas ac liberas esse
iussit eundem more caralis le¬
mut quo et utica Digressus tri¬
du naingacõne peruenerat
Inde quoqz distedens ante in kralleñ
Iull̃ atq aduersis tempestatib ĩ¬
peditus .uiii. et x. dieb in itinere

Expanded text:
cunie, frumenti atque olei multam cunie, frumenti atque olei multam annuam imposuit. Bona civium atque ipsas civitates ab omni direptione et iniuria salvas ac liberas esse iussit. Eumdem morem Caralis tenuit, quo Utica digressus tridui navigatione pervenerat. Inde quoque discedens ante III Kalendas Iulii, atque adversis tempestatibus impeditus, VIII et XX diebus in itinere
Abbreviated transcription (Latin):
magns laudatã uiris qua suoꝵ
maior gloriã in affrica ẽquasse
illũ ducũt Et ego crederẽ si beslẽ
et põt qui uult credere ĩꝑator bñ
se habet inquit atqr ita ĩ coguitꝰ
expirauit comites eus torquatis
damasippus et plectorius interfecti
sunt atq huiꝰ belli ciuilis ĩ affaca
finis fuit ¶ Cesar bello afface fi¬
nito in Italiam reuer surus et ob¬
sequioꝵ menior et ꝙͣuis striptũ
de illo sit ꝙ nichil soleret preter ⁊¬
uirias obliuisti non tanẽ prorsus
ĩ menor offensarũ et p̾mio et pe¬
ne aĩm applicuit pene inꝙͣ pecuma¬
re nam peuã sanguĩs naturalit
abhorrebat zamẽsibzqz regem ex¬
cluserãt̃ liberalis suit tributa et
uetigalia moderatus est regno in
formã ꝓmĩcie redacto Salustĩ
pro consulem cũ ex̃citu p̃fecit
Nem fecit uticeñ utrobiq bona eo¬
rum cuuiũ Romanorũ qui contͣ
se arma tulissẽt uendi fecit tupsi¬
tains lepticains thisdritains pe¬

Expanded text:
magnis laudata viris, qua suorum magnis laudata viris, qua suorum maiorum gloriam in Africa equasse illum dicunt, et ego crederem, si vellem, et potest, qui vult, credere. Imperator bene se habet, inquit, atque ita incognitus expiravit. Comites eius Torquatus, Damasippus et Plectorius interfecti sunt. Atque hic belli civilis in Africa finis fuit. Cesar, bello Africe finito, in Italiam reversurus, et obsequiorum memor quamvis scriptum de illo sit, quod nichil soleret preter iniurias oblivisci, non tamen prorsus immemor, offensarum et premio et pene animum applicuit, pene, inquam, pecuniarie, nam penam sanguinis naturaliter abhorrebat. Zamensibus, quod regem excluserant, liberalis fuit: tributa et vectigalia moderatus est, regno in formam provincie redacto Sallustium proconsulem cum exercitu prefecit. Idem fecit Uticensibus. Utrobique bona eorum civium romanorum, qui contra se arma tulissent, vendi fecit. Tapsitanis, Leptitanis, Tisdritanis pe
Abbreviated transcription (Latin):
faustũ ip̃m cepit et affraniũ cum
uxorib filuisq ad cesarem ꝑduc¬
tus nec multo post dissencione¬
exorta inter milites faustus et
affranius occidũtur Connigib na¬
tisqz cesar et salutez dedit et
bona restituit Dum sit duces
pompeianaꝵ ꝑcius undiqz qiͣ frõ¬
solus qiͣ iam Dux Ducũ scipio
restabat Nauibz quidez longis
aliquot cũ comitib ip̃e quoq
ad hispanias ibat Credo ꝙ ibi
uer filios magni pomper refo
ueri bellũ et re calestẽ ferebat᷑.
Cũ dui multũq pelago iactatꝰ
cur su explicare neq̃uisset ad
lupponẽ regiuz uentus eũ et sua
sors appulit ubitunt ipiũs .p.
Sitii classis erat uisi p auciores
a plurib ĩuadũtur oppͥmũturi
uelociter ubi se scipio circũbentũ
uidit puduit uinẽ atq anteryͣ
caperet᷑: ferrũ mersit ĩ uĩstera
irrũ pentib q nuilitib et querẽ¬
lib ubi nã ess Imꝑator Rndit
uocem illã famosissimã et a

Expanded text:
Faustum ipsum cepit et Afranium cum Faustum ipsum cepit et Afranium cum uxoribus filiisque ad Cesarem perducturus. Nec multo post, dissensione inter milites exorta, Faustus et Afranius occiduntur: coniugibus natisque Cesar et salutem dedit et bona restituit. Dum sic duces pompeianarum partium undique quasi fronsolus quasi iam dux ducum Scipio restabat. Navibus quidem longis aliquot cum comitibus ipse quoque ad Hispanias ibat, credo, quod ibi per filios magni Pompeii refoveri civile bellum et recalescere ferebatur. Quum diu multumque pelago iactatus cursum explicare nequisset, ad Hipponem regium ventus eum et sua sors appulit, ubi tunc ipsius P. Sitii classis erat. Visi pauciores a pluribus invaduntur opprimunturque velociter. Ubi Scipio se circumventum vidit, puduit vivere, atque, antequam caperetur, ferrum mersit in viscera. Irrumpentibusque militibus et querentibus ubinam esset imperator, respondit vox illa famosissima et a
Abbreviated transcription (Latin):
quid iã ageret in se manũ uertit
Sed cũ pectus ferro transuerberare
non possz seu metu ĩpediẽte seu lo¬
rica seruũ suũ ut se occide̾t exorauit
et obediens snus fuit smn alios pe¬
treuis et orantẽ regem et ex ordine
semetipm̃ eodẽ muerone perfodit
quodcũqz horũ uerius id quidez cõstat
apparato ĩ cõiuiuo et ut dicã qd̾
senao ab ebrus factũ est mense¬
qz et Dapes et pocula huic roma¬
no sanguine huic regio maduer̃t
hic est igitur petrei hc et iube
regis exitus Nec felicior saburra
prefectus regius insi ꝙ ille pu¬
gnando mori cõtigit ꝙ dñs fuus
frustra optauit Congressus nẽpe
tũ p. sicio Cesaris legato prelio
uictus et fuso ex̾citu inter fectus
est Cũq sicius idem uictis hosti¬
bus ip̃e cũ paucis per mauaitimã
uet ad cesarem faustus forte et
affraius cum nille uiris ad
iuspamas ibant cũqs ĩuicem con¬
flixissent uicit Sicius et reliquis
inter fectis aut in fidem acceptis

Expanded text:
quid iam ageret? in se manum vertit; quid iam ageret? in se manum vertit; sed quum pectus ferro transverberare non posset, seu metu impediente seu lorica, servum suum, ut se occideret, exoravit, et obediens servus fuit. Secundum alios Petreius et orantem regem, et e ordine semetipsum eodem mucrone perfodit. Quodcumque horum verius, id quod constat, apparato in convivio, et, ut dicam quod sentio, ab ebriis factum est, menseque et dapes et pocula hinc romano sanguine, hinc regio maduerunt. Hic est ergo Petreii, hic est Iube regis exitus. Nec felicior Saburra, prefectus regius, nisi quod illi pugnando mori contigit, quod dominus suus frustra optavit. Congressus nempe cum P. Sitio, Cesaris legato, prelio victus, et, fuso exercitu, interfectus est. Quumque Sitius idem, victis Hostibus, ipse cum paucis per Mauritaniam iret ad Cesarem, Faustus forte et Afranius cum mille viris ad ispanias ibant; quumque invicem conflixissent, vicit Sitius, et, reliquis interfectis aut in fidem acceptis,