comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infraemunitatem querendi eum
ubicum ꝙ imienire potu̾it. Siaũt
statiminprima in quisitione comiti
lib dis fatiendam fugere ñ feciss ꝯ
sit ei in hoc satis factum. Siaũt uene
tamanuquilib resistere tep̃tauĩt
comes hoc factum adregem uel pͥn¬

Expanded text:
infra inmunitatem quaerendi, ubicumque eum invenire potuerit. Si autem statim in prima inquisitione comiti libet disfaciendam fugire non fecisset, et sit ei in hoc satisfactum. Si autem intta manu quilibet resistere temptaverit, comes hoc ad regem vel ad prin
Abbreviated transcription (Latin):
debe. ab aliis post cõsecrationem
docerinon deb&. Qd̾ si maliquib locis
ñ inueniant᷑ .iii. ꝑsone adtalẽ electiõe
idonee. lic decretum facientib ⁊ in
duab ⁊ inuna ꝑsoã decretũ facere.
ut tam̃ oĩa ante facta hãt testimoĩa
Sin aut hii qͥ debent ep̃m eligere. talia
decreta intra .uii. m̃ses ñ fecerint. tc̃
sus fuĩt ep̃m consecrare. separarcper

Expanded text:
m doceri non debet. Quod si in aliquibus locis non inveniantur tres personae ad talem electionem idoneae, liceat decretum facientibus, et in duabus et in una persona decretum facere, ut tamen omnia antefata habeat testimonia. Sin autem hi, qui debent episcopum eligere, talia decreta intra sex menses non fecerint, tunc sus fuerit episcopum consecrare, separari per
Abbreviated transcription (Latin):
Cari. clicos ⁊ primates ciuitatis eiꝰ
ter p̃missiõẽ uł amititiã. uł aliã¬
qualẽcũq cãm. s scientes eos recte
⁊ catholice fidei. ⁊ honeste uite esse
⁊ littas scire eos elegint. ⁊ qd̾ neq
uxorẽ. neq libõs quis eoꝵ habae. neq
concubinã uł liberos naturales cog¬
noscunt eum habuisse. uł hr̃. s ⁊ si
uxorem pͥus quis habuit. ⁊ ipãm unã
et pͥmam. neꝙ uiduã neꝙ maĩto
disiunctam. neꝙ legib uł sacͥs ca¬
nonib reprobatam .i. senicam. s&
neꝙ curialẽ uł taxeatã eã ẽẽ cog¬
noscunt. uł sicuriali uł taxeotica
subpositus ẽ cõditiõe. sciunt ip̃m
inmonastio nõminus .xx. annis
solitaĩam uitã ꝑegisse. Hoc aut̃
decretis oportet impoĩ. qd̾ ñ minꝰ
a se ꝑsonã cognoscũt. ut ex tͥb ꝑso¬
nis ꝓ quib talia decreta fu̾int me¬
lior crearent᷑ electione ⁊ ꝑicło cre¬
atoris. Curialẽ aũt. uł taxeotam
qͥ scđ̾m ea q̃ diximꝰ ꝑ quindecĩ annos

Expanded text:
are, clericos et primates civitatis, cuiter promissionem aut amicitiam aqualemcumque causam, sed scientes eos rectae et catholicae fidei, et honestae vitae esse, et litteras scire, eos elegerunt, et quod neque uxorem, neque liberos quis eorum habet, neque concubinam vel liberos naturales cognoscunt eum habuisse vel habere, sed et si uxorem prius quis habuit, et ipsam unam, et primam, neque viduam, neque marito disiunctam, neque legibus vel sacris canonibus reprobatam, id est, scenicam, sed neque curialem, vel taxeotam eum esse cognoscunt, vel si curiali vel taxeoticae suppositus est condicioni, sciunt ipsum in monasterio non minus quindecim annis solitariam vitam peregisse, et hoc autem decretis oportet imponi, quod non mina se personam cognoscunt, ut ex tribus personis, pro quibus talia decreta fuerunt, melior crearetur electione et periculo creatoris. Curialem autem vel taxeotam, qui secundum ea, quae diximus, per quindecim annos
Abbreviated transcription (Latin):
Inte omĩa illud ohẜ uaĩ sanecimus
ut nemo sub pr̃atiõe auri. uł alt̾ius
reieps̃ consecret᷑. qd̾ si tale aliquid
tores eoꝵ scđm diuitias regłas ⁊ sacͤs
canones. cõdẽpnatioẽ subitiunt.⁊ ꝓpt¬
hoc: quidat. ⁊ qͥ accip̃. ⁊ qͥ mediator
factus ẽ: sacerdotio. uł cłicatꝰ hono¬
re remoueat᷑. Qui aũt ꝓea causada
erit qui prahac eausa accipit. uel
mediatoꝵ factus ẽ. ea que data st̃ indu¬
solum aũt ea que datast̃ uindicare ꝓ¬
cipimus. s omem cautiõe suꝑhoc qͦc̃c
modo expositam. ⁊ pignorũ obligõe
n⁊ omẽm aliã qualẽcũq accõnẽ cessa¬
re sanccimꝰ. ut ille qui promissionẽ
accepit nonsolũ cautiõẽ reddere. s ⁊
aliud tantũ quantũ cautio conti¬
n conueniat᷑ eccłe dare.
Si ep̃s ante consecrationẽ uel postea
uenerabililoco res suas obtulerit
iquis post ep̃ãtum uł ante cõsecra¬
tionẽ uoluerit pͥas res uł earum par¬
tẽ eccłe offerre. cuius ep̃s erit. hoc lau¬

Expanded text:
nte omnia illud observari sancimus, ut nemo sub praestatione auri vel alterius rei episcopus consecretur. Quod si tale aliquid tores eorum secundum divinas regulas et sacros canones condemnationi subjiciunthoc qui dat et qui accipit et qui mediator factus est sacerdotio et clericatus honore removeatur: quod autem pro ea causa daerit, qui pro hac causa aliquid accepit vel mediator rei factus est, ea quae data sunt in dusolum autem ea quae data sunt vendicare precipimus, sed omnem cautionem super quocunque modo expositam et pignorum obligationem, et omnem aliam qualemcunque actionem cessare sancimus; ut ilaccepit, non solum cautionem reddere, sed et aliud tantum, quantum cautio continet, conveniatur ecclesiae dare. Si episcopus ante consecrationem suam, vel postea venerabili loco res suas obtulerit Si quis post episcopatum vel ante consecrationem voluerit proprias res vel earum partem ecclesiae offerre, cuius episcopus erit, hoc lau
Abbreviated transcription (Latin):
cognationis ad tutelã uł curam uocati.
rb̃r diaconꝰ. subdiaconꝰ. iure cogna¬
tionis. ad tutelã uł curatiõe uocatus
munus administratioĩs inhoc casu
tantum susciꝑe cõcedat᷑. Sitam̃ intͣ
.IIII. m̃ses numandos abeo. quo uoca¬
tus ẽ ꝑcompetentẽ iudicẽ inscͥptis
mamfestauĩt. qd̃ huiusmodi minꝰ
suasponte recepit. Si quis eoꝵ hoc fe¬
cerit. nullũ ex hoc circa tutelã uł cu¬
rationẽ p̃iudiciũ patiat᷑
De cłis ut exceptores uł exactores pu

Expanded text:
s ad tutelam vel curam vocatis Presbyter, diaconus, subdiaconus iure cognationis ad tutelam vel curationem vocatus munus administrationis in hoc casu tantum suscipere concedatur; si tamen intra quatuor menses numerandos ab eo, quo vocatus est, per competentem iudicem in scriptis manifestaverit, quod huiusmodi munus sua sponte recepit. Si quis eorum hoc fecerit, nullum ex hoc circa aliam tutelam vel curationem praeiudicium patiatur. De clericis, ut exceptores vel exactores pu
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuau̾it. sine dilatiõe iudices ea que
acta st̃. ꝑscrutent᷑. ⁊ legitimũ caculũ
ꝓferant. qd̾ si solus qͥ appellaũ ĩtra
niat᷑. expectent iudices ñ solum ulti
actis is qui prouocaũ non inuenia¬
tur. nullatenus tpis ctirsu calculꝰ
confirmetur. S ex una parte iudiceᷤ
ꝑscrutent acta prioris iuditii.⁊ siꝗd̾
recte pronuntiatũ ẽ. cõfirment qd̃
sialiquid non recte ht̃ hoc corrigere
⁊ legitimum calculũ proferre de¬
bent. Semel aut̃ appellatioe int
fatales dies. uł abima. uł abutraꝙ
parte introducta. nullatenus bien¬
nalis tpĩs transactioe. pͥmus calculꝰ
confirmet᷑. S uĩtas ⁊ iustitia ꝑscru¬
tet᷑ ⁊ finis legitimꝰ talib causis im¬
poãt̾. siue una. siue utraq parte p̃¬
sente. ⁊ ppt̃ hoc iubemus intalib causiꝰ
non in primo introitu om̃s cognatiões
ꝓuocationẽ. intrastatutos dies reci¬
ꝑe non recusent. Int̾ xxx. aut dies pꝰꝗͣ¬

Expanded text:
observaverit, sine dilatione iudices et ea, quae observaverit, sine dilatione iudices et ea, quae acta sunt, perscrutentur, et legitimum calculum proferant. niatur, exspectent iudices non solum ultimactis, is qui provocavit, non inveniatur, nullatenus temporis cursu calculus confirmetur, sed ex una parte iudices perscrutentur acta prioris iudicii. Et si quidem recte pronuntiatum est, confirmare, quod si aliquid non recte habet, debent hoc corrigere et legitimum calculum proferre. Semel autem appellatione intra fatales dies vel ab una vel ab utraque parte introducta, nullatenus biennalis temporis transactione primus calculus confirmetur, sed veritas et iustitia perscrutetur, et finis legitimus talibus causis imponatur, sive una sive utraque parte praesente. Et propter hoc iubemus in talibus causis non in primo introitu omnes cognitionesprovocationem intra statutos dies recipere non recusent, intra triginta autem dies p
Abbreviated transcription (Latin):
udex sententiã diffinitiuã ex suo arbito
consentaneã legib ꝑmat ⁊on utat᷑
indicatioẽ adnr̃am clem̃tiã. nec refe¬
rat. s qd̾ sibiuisũ fuit legitimũ dicat
postquã ꝑfectissime delite cognou̾t.
que similit᷑ obtinẽ iubemus. siue unus
siue duo. siue plures iudices fuint cause
intlocutioĩb uti quib nos utimur.
dicebat enĩ nr̃a serenitas ⁊ nr̃a pietas
⁊ mansuetudo. ⁊ aduocati hisdẽ uocib
ad eos utebat᷑. ⁊ uestitu eodẽ oms orna¬
bant᷑. quo tantũ ap̃ pͥncipẽ lic. nos
aut̃ questorẽ quidẽ cũ p̃fecto cõside¬
calculos ꝓferre. ⁊ cõsueta cͥmina in
talib causis siue ministĩũ p̃bere ꝑ¬
mittimus. Illa aũt illicita uierba
⁊uestitũ uendicare sibi nulli cõcedi¬
mus. Sin aut hoc fiat: manifestati
cͥminis temeratores obnoxii sint.
De appellationib.
nomĩb prouocationib hoc obtinere
iubemus. ut appellatic̃e facta intra
tp̃s statutũ. siuitraq pars fatalẽ diẽ

Expanded text:
entiam definitivam ex suo arbitrio consentaneam legibus promat, et non utatur indicatione ad nostram clementiam, nec referat, sed quod sibi visum fuerit legitimum, dicat, postquam perfectissime de lite cognoverit. Quae similiter obtinere iubemus, sive unus, sive duo, sive plures iudices fuerint causinterlocutionibus uti, quibus nos utimur; dicebant enim: nostra serenitas, et nostra pietas et mansuetudo; et advocati hisdem vocibus ad eos utebantur, et vestitu eodem omnes ornabantur, quo tantum uti apud principem licet. Nos autem quaestorem quidem cum praefecto considecalculos proferre, et consueta scrinia in talibus causis suum ministerium praebere permittimus, illa autem illicita verba et vestitum vindicare sibi nulli concedimus. Sin autem hoc fiat, maiestatis crimine temeratores obnoxii sunt. De appellationibus In omnibus provocationibus hoc obtinere iubemus, ut appellatione facta intra tempus statutum, si utraque pars fatalem diem
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ numerus liberoꝵ eiuscon¬
cedit. ut ipã quoq punofilio habe¬
atur. Q d̾aũt de matͥb diximus.
hoc ⁊ depatͥb intelligendũ ẽ. ⁊ deali¬
is personis ascendentiũ. que nõ ad
scd̃as ꝑuener̃ nuptias. Si uir uel
uxor sinecã legitima mm soluit.¬

Expanded text:
quantum numerus liberorum eius conquantum numerus liberorum eius concedit, ut ipsa quoque pro uno filio habeatur. Quod autem de matribus diximus, hoc et de patribus intelligendum est, et de aliis personis ascendentium, quae non ad secundas perveniunt nuptias. Si vir vel uxor sine causa legitima mat
Abbreviated transcription (Latin):
i propt̃ nuptias dõatio quingen¬
toꝵ solidoꝵ quantitatẽ excedat.
intimaĩ eã iubemꝰ. monum̃tis pu¬
plicis celebrandis. In hac quidẽ re¬
gia ciuitate apud magistrũ censꝰ
In prouinciis aut̃ ap̃ defensores ciui¬
tatũ. uł apud quos huiusmodi mo¬
num̃ta agipossibile ẽ. Sin aũt non
insinuentur. Sit quidẽ ex parte mu¬
lieris propt̃ nuptias donatio siue
extoto suie ex parte. scd̾m quodcafꝰ
tulit sine ullo obstacło cõpetat. Ma¬
rito aũt dotis retentio siue ex parte
siue in toto scd̾m euentus qualitatẽ
nullomodo cõcedat᷑ qr in potestate
eius fuit ꝓpt̃ nuptias dõationẽ
ult̃ quingentos solidos cõstitutã
actis insinuare. ⁊ ideo ꝑiculũ nõ
intimare ꝓpt̃ nuptias dõationis
adipsũ non admulierẽ respiciat.
De his qui sed̃as nõ contraxit nup
imulier ma̾i̾to suo defrautias.¬
data ad scd̾as non ꝑuenĩt nuptias
aut̃ ⁊ portionẽ ꝓprietatis tantum

Expanded text:
Si propter nuptias donatio quingenSi propter nuptias donatio quingentorum solidorum quantitatem excedat, intimari eam iubemus monumentis publicis, celebrandis in hac quidem regia civitate apud magistrum census, in provinciis autem apud defensores civitatum, vel apud quos huiusmodi monumenta agi possibile est. Sin autem non insinuetur, sit quidem ex parte mulieris propter nuptiex toto, sive ex parte, secundum quod casus tulerit, sine ullo obstaculo competat, marito autem dotis retentio sive ex parte sive in totum secundum eventus qualitatem nullo modo concedatur, quia in potestate eius fuerat, propter nuptias donationem ultra quingentos solidos constitutam actis insinuare, et ideo periculum non intimatae propter nuptias donationis ad ipsum, non ad mulierem respiciat. De his, qui secundas non contrahunt nuptias Si mulier marito suo defraudata ad secundas non pervenerit nuptias,autem et portionem proprietatis tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptioẽ litigatorib dare. ut illa ap̃
cõpetñtẽ iudicẽ eamtimare possint
Siquis aũt intra biduũ hoc facere dis¬
tulerit. calculus quidẽ tpĩs transac¬
tione non confirmabit᷑. Ipẽ aut̃ ui¬
dex qui ea nõ ohẜ uabit ⁊ qui ministĩ¬
um ei p̃bent. om̃ẽ dãpnũ qd̾ litiga¬
tor passus fuit. actis ñ editis desuis
substantiis reddere cõpellant᷑. ⁊ decẽ
aurilibras pene noĩe nr̃is pͥuatis ĩ¬
ferendas exsoluãt
De successionib que ab intestato defe¬
anccimus ex hoc tp̃r siquis intestatꝰ
decessit frĩb derelictis exutraq par.¬
qui et ip̃e exutroꝙ parente ei copu¬
labat᷑ ⁊ aliqua ex ꝑsonis ascendentib
Simul om̃s adhr̃ditatẽ uocaĩ. ⁊ ascen¬
dentes ꝑsoãs non impedire frĩs filios
adhr̃ditatẽ defuncti capiendã. ut
ut simplicit dicamꝰ quẽ dicimus
eis ordinem ascendentib ꝑsonis non
tant eius cuius dehĩditate agit᷑.
Sipropt̾ nuptias dõatio gestis in¬
timata non fuerit.

Expanded text:
e litigatoribus dare, ut illi apud competentem iudicem ea intimare possint. Si quis autem iudicum hoc facere distulerit, calculus quidem temporis transactione non confirmabitur; ipse autem iudex, qui ea non observavit, et qui ministerium ei praebent, omne damnum, quod litigator passus fuerit, actis ei non editis, de suis substantiis reddere compellantur, et denas auri libras poenae nomine nostris privatis inferendas exsoluantDe successione, quae ab intestato defeSancimus ex hoc tempore, si quis intestatus decesserit fratribus derelictis ex utroque parenqui et ipse ex utroque parente ei copulabatur, et aliquo ex personis ascendentibus, simul omnes ad hereditatem vocari, et ascendentes personas non impedire fratris filios ad hereditatem defuncti capiendam. Et ut simpliciter dicamus, quem dedimus eis ordinem ascendentibus personis non tant eius, cuius de hereditate agitur. Si propter nuptias donatio gestis intimata non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
De accusatoribus epõrumusen
iquis aut̃ eius qui adepãtus cõsecͣ¬
bere consecratiõe eius. pͥus de accusa¬
tione epĩ qui consecratus eĩt discepta¬
tiõe faciat. uł p̃sente accusatore et ĩ¬
ses differente. ⁊ siquidẽ inuenĩt eũ
qui electꝰ ẽ obnorium. inhibeat᷑ cõsec̃¬
tio. Enimuõ siin nocens appareat non
impediat᷑. s accusator quiuł non p¬
bauit id dequo accusaũ. uł si destitu¬
it litẽ. expellat᷑ aꝑuincia in qͣ domi¬
ciliũ ht̃. Si quis aut̃ ante cognitiõe
accusatum consecrau̾ĩt. consecratus
quidẽ sacerdotio expellat᷑. Q ui autẽ

Expanded text:
De accusatoribus episcoporum Si quis autem eius, qui ad episcopatus consecrbere consecrationem eius, prius de accusatione episcopus, qui consecraturus erit, disceptationem faciat, vel praesente accusatore et imnses differente. Et si quidem invenerit eum, qui electus est, obnoxium, inhibeatur consecratio. Enimvero si innocens appareat, non impediatur; sed accusator, qui vel non probavit id, de quo accusavit, vel si destituit litem, expellatur provincia, in qua domicilium habet. Si quis autem ante cognitionem accusatum consecraverit, consecratus quidem sacerdotio expellatur; qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
redditũ habentẽ. neꝙ ꝓcathedraticiꝰ
neq palia cõsuetudine aliquiddae
cẽcedimꝰ. Ea aũt q̃ pr̃ari disposui¬
mus. pͥmũ prb̃r consecrantis ep̃i.
n archidiaconus eiꝰ suscipientes.
excõsuetudine capientib diuidãt.
ne extalib eccasiõib. ⁊ eccłe debitiꝰ
a nobis quantitatẽ: ꝓcathedratico uł.
consuetudine quocũq mͦ ausus fuit
N tam seruili quã ad scͥptitia cõditi¬
õe. Taxeotas enĩ uł curiales qui ceͣ
sanccimꝰ. ue extali cõditiõe sacerdo¬
tio inuiria fiat. Illos aũt qui ante
nr̃am p̃sentẽ legẽ excuriali cõditioe
inuenti fuint creati ep̃i. tali quidẽ
cõditiõe lib̾os eẽ. legitimã aut̃ porti¬
onẽ dereb suis curie ⁊ puplico pr̃ent¬

Expanded text:
ticis, neque pro alia consuetudine aliquid dare concedimus. Ea autem, quae praestari disposuimus, primus presbyter consecrantis episcopi et archidiaconus eius suscipientes, ex consuetudine capientibus dividant.ne ex talibus occasionibus ecclesiae debitis a nobis quantitatem pro cathedratico vel consuetudine quocumque modo ausus fuerit  tam servili quam adscripticia condicione; taxeotas enim vel curiales, qui consancimus, ne ex tali condicione sacerdotio iniuria fiat; illos autem, qui ante nostram praesentem legem ex curiali condicione inventi fuerint episcopi creati, tali quidem condicione liberos esse, legitimam autem portionem de
Abbreviated transcription (Latin):
causa ei dem cõstitutiõi cognita
matrimoniũ dissoluere aud̾at.
Qd̾si hoc ausi fuerĩt facinus ꝑpe¬
trare penisquibusdã subicimus. In¬
ip̃is aut penis releuauimus maĩtum
grauiore animaduersione mulierib
imposita. S hanelegẽ meritocorrigen¬
tesiubemꝰ eisdẽ penis temerarios ma¬
ritos subiciendos eẽ que muliei disci¬
dii sine causa legitima cupidis ĩmi¬
nere noscunt᷑. ut paĩ delicto par peã
ligiosas domos ꝑtinentib. iam q̃dã
dispostumus. In p̃senti aũt̃ ea quoq
religiosissimis epĩs ⁊ cłicis ⁊ moãchi
antea indiu̾sis cõstitõib dispositas̃
competenti em̃datiõe. hac cõtinere

Expanded text:
causa eidem constitutioni cognita matrimonium dissolvere audeat. Quod si hoc ausi fuerint facinus petrare, poenis quibusdam eos subiecimus. Ipsis autem poenis relevavimus maritum, graviore animadversione mulieribus imposita. Sed hanc legem merito corrigentes, iubemus iisdem poenis temerarios maritos subiiciendos esse, quae mulieribus discidii sine causa legitima cupidis imminere noscuntur, ut in pari delicto par poena ligiosas domos pertinentibus iam quedam disposuimus. In presenti autem ea que de religiosissimis episcopis et clericis et monachis antea in diversis constitutionibus disposita sunt in competenti emendatione hac contineri
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum cõponere ausi fuint. ꝓpetuo exilio
condẽpnent᷑.
uicquid ante p̃sentẽ c̃stitutionẽ factũ
ẽ. Si quidẽ scd̾m leges uet̾es ualeat. Sin
aũt adu̾sat᷑ eis radicit᷑ eruat᷑. De cet̃o
aut̃ uetib legib in hac parte euacuati
p̃sentẽ legẽ inre puplica nr̃a polere sanc

Expanded text:
ta componere ausi fuerint, perpetuo exilio condempnetur. || Quicquid ante presentem constitutione factum est, siquidem sęcundum veteres leges valeat ; sin autem adversatur eis, radicitus servatur. Decetero autem, veteribus legibus in hac parte evacuatis, presentem legem
Abbreviated transcription (Latin):
oeor: olumusut inelectione
pontificis nullus p̃sumat ueniẽ
neꝙ liber neꝙ seruus quialiquodĩ¬
pedim̃tũ fatiat illi. exceptis solũ¬
mõ romams. quib antiquitus fu¬
it consuetudo concessa: ꝑconstitu¬
que hactenus fierisolebant ꝓhibe
fecĩt sciat se legalisententia eẽ da¬
mpnandum que aut retro actes̃

Expanded text:
olumus ut in electione pontificis nullus praesumat venire, neque liber neque servus, qui aliquod impedimentum faciat, illis solummodo Romanis, quibus antiquitus fuit consuetudo concessa per constituquae hactenus fieri solebant, prohibem hoc fecerit, sciat se legali sententia esse condemnandum. Quae autem retro actae
Abbreviated transcription (Latin):
mouendaẽe uidentur. quiamꝗb¬
dominisuclapatronis suis lapsist̃
ꝯt̃re ipẽ insolitudine redacte sũt
potentiorib aũt uelditiorib exsp¬
ontanea tm̃uoluntate. uel mutu¬
a dilectione uolentib solatia p̃sta¬
re muicemmimme ꝓhibemus.

Expanded text:
movenda videntur, quia in quibusdominis vel patronibus suis lapsi sunt, et terre ipse in solitudinem redacte sunt. A potentioribus autem vel ditioribus, spontanea tamen voluntatem vel mutua dilectionem, volentibus solatium prestare invicem minime proibemus
Abbreviated transcription (Latin):
mitum uel aliqui ministrirei .p.
siue ⁊ñ nulli fortiores uassi comi¬
tum aliquas recdibitiones uel col¬
sine pastu qĩ dep̃cando appło exigẽ
solent. Similit̃ quoq oꝑas. collec¬
a apfilo ꝑeasdemuel ꝑalias machi¬
nationes exigere consueuerunt ñ¬

Expanded text:
mitum vel aliqui ministri rei publice sive etiam nonnulli fortiores vassi comitum aliquas redibutiones vel colsine pasto, quasi deprecando exigere soleant, similiter quoque operas, colleca populo per easdem vel alias machinationes exigere consueverunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ emolum̃tum extpr mortis
testatoris ꝑsoluere cogant᷑
Delegatis annalib adreligiosaloca
pertinentibus.
i male legatum religioso loco re¬
lictum fuerit. siquidem uicinꝰ sit lo¬
cus. uł ꝑsona aqua legatũ ẽ. liceat
hoc ꝑmutare inmaiore redditu. ut¬
quartam portionẽ plus inredditu
hãt. ⁊ possessio uicina sit ⁊ fertilis.
⁊ non multis pregrauata tributis.
liceat aũt huius modi legatum
scd̾m prefatam distinctionẽ. et
tum fui̾t ad commodũ eiusdẽ reli¬
giosi loci procedat

Expanded text:
omne emolumentum ex tempore mortis testatoris persolvere cogantur. De legatis annalibus ad religiosa loca pertinentibus Si annale legatum religioso loco relictum fuerit, si quidem vicinus sit locus vel persona, a qua legatum est, non liceat hoc permutarequartam portionem plus in reditum habeat, et possessio vicina sit et fertilis, et non multis praegravata tributis. Liceat autem huiusmodi legatum secundum praefatam distinctionem et vtum fuerit, ad commoda eiusdem religiosi loci procedat
Abbreviated transcription (Latin):
pradiximus eccłe addicanda ciuitatiᷤ
undecaptiuus oriundꝰ fuit. ⁊ ad nichħ
aliud procedente nisi adcaptiuoꝵ
redemptionẽ. Et si ex traneus hr̃s añ
captiuitatẽ scͥptꝰ ẽ. ⁊ ille sciens se
hr̃dẽ scriptũ non curauĩt eũ redi¬
mere. simili pena affitiat᷑. qd̾ nullis
ꝑsonis uolumus obtinere. que octa¬
uumdecimũ annũ sue etatis ĩple¬
uerit. ubi aũt proredẽptiõe captiuo¬
rum necessariũ sit pecãm daĩ. facul

Expanded text:
a diximus, ecclesiae addicenda civitatis, a diximus, ecclesiae addicenda civitatis, unde captivus oriundus fuit, et ad nihil aliud procedente, nisi ad captivorum redemptionem; et si extraneus heres ante captivitatem scriptus est, et ille sciens se heredem scriptum non curaverit eum redimere, simili poena adficiatur, quam in illis personis volumus obtinere, quae octavum decimum annum suae aetatis impleverint. Vbi autem pro redemptione captivorum necessar
Abbreviated transcription (Latin):
neus sid ad successionẽ fariosi sãcci¬
mus ꝑuenire. refctatanstitutiõe
testam̃tieiꝰ. ⁊ heredib scͥtis ut pote
indignis repellendis. ceis uidelie
capitulis testam̃ti insu. firmitate
duraturis. Itẽ siuntis experentibus
incaptiuitate sit. ⁊ liberiaus uł unꝰ
exhis noncurauĩt eũ remere.
siquidẽ redierit ille abhistib. lice¬
at ei inofficiosos libõs ngratos ĩ
suo scribere testam̃to. Sin aut̃ apdꝰ
hostes decesserit. ⁊ om̃s lib̾i eius redẽp¬
tionẽ facere contẽpserit. om̃s res
ipsius adecclam ciuitatis addicant᷑¬
dequa oriundus ẽ. inuentaĩo scł cũ
publica testatiõe faciendo. ut nicħ
ex substantia eius pͤareat. Sic tam̃
ut omẽ quod ex hac causa adeccła̾m
aliquis exhis qui abintestato uocãt᷑
ad successionẽ eius qui incaptiuitate
ẽ. non curauĩt eum redimere. nul¬
latenus ei hr̃s existat. ⁊ si testam̃to
hr̃s scriptus ẽ. ante captiuitatem
forte composito. similit adhr̃ditate

Expanded text:
s sit, ad successionem furiosi sancimus pervenire, refutata institutione testamenti eius et heredibus scriptis, utpote indignis repellendis, ceteris videlicet capitulis testamenti in sua firmitate duraturis. Item si unus ex parentibus in captivitate sit, et liberi eius vel unus ex his non curaverit eum redimere, si quidem redierit ille ab hostibus, liceat ei inofficiosos liberos ingratos in suo scribere testamento. Sin autem apud hostes decesserit, et omnes liberi eius redemptionem facere contempserint, omnes res ipsius ecclesiae civitatis addicantur, qua oriundus est, inventario scilicet cum publica testatione faciendo, ut nihil ex substantia eius pereat, sic tamen, ut omne, quod ex hac causa ad ecclesialiquis ex his, qui ab intestato vocantur ad successionem eius, qui in captivitate est, non curaverit eum redimere, nullatenus ei heres exsistat, et si testamento heres scriptus est ante captivitatem forte composito, similiter ab heredita
Abbreviated transcription (Latin):
arenarii. uł mimi fuerĩt. It̃ si pat̃
quidẽ uł auus filiã suã uł neptem
marito uoluerit collocare ⁊ illo ͦ
consenserit. s turpit̃ uiuere yuluit.
aparentib suis marit i sit copula¬
ta. ⁊ haccontigit eã. ncorpore suo
peccasse. tił sine. onsensu parentũ
hec nolums adingratitudiẽ filie
reputari / tẽ si furioso parenti libĩ
curam y adhibeãt. s alii ognati qͥ
abint fato uocant᷑. siquide reupri¬
etitsceat ei sitielit noffitiosos libõs

Expanded text:
arenarii vel mimi fuerint. Item si pater arenarii vel mimi fuerint. Item si pater quidem vel avus filiam suam vel neptem marito voluerit collocare, et illa non consenserit, sed turpiter vivere malit. a parentibus suis marito non sit copulata, et ex hoc contigerit eam in corpore suo peccasse, vel sine consensu parentum hoc nolumus ad ingratitudinem filiae reputari. Item si furioso parenti liberi curam non adhibeant, sed alii cognati, qui ab intestato vocantur, si quidem resipuerit, liceat ei, si velit, ino
Abbreviated transcription (Latin):
si nouerre sue uł cõcubine patͥs se t̾pit
misceat. sicalũpniator cẽ parentes s¬
lius fiat. ⁊ ꝑdelationẽ suam grauissi¬
mum dampnum instruxerit. Sun lu¬
sus incarcerẽ parens. liberos suos uł inr̃
ex his qui ad successionẽ eius ab ingsta¬
touocant᷑. ⁊ rgauĩt ut infidẽ suã seip¬
sum recipiant. ⁊ illiuł ille nõ uolueit
tum idoneus eẽt is qui rogatus ẽ probe¬
tur. Hocaut̃ qd̃ fideitissore diximus ad
masculos liberos ꝑtinere uolumꝰ Itẽ
siconuictus fuerit filius prohibuisse pa¬
rentes suos testam̃tũ facere.
iquidem illi potu̾int testam̃ tum¬
postea ordinare. liceateis propt̃
hanc causam exheredare eũ. Sin aũt
in ipsa prohibitioẽ decessernt om̃s
siue heredes futuri siue legatarii. ał
alii qualemcũq lesionẽ passi scd̃m
prioraiura suas aduersus eũ exerce¬
ant accões. Item sicontia uoluntatẽ
parentum filius cum arenariis aut
minus conu̾set̃ ⁊ in hac ꝓfessiõe per¬
manserit. nisi forte ⁊ parentes ipsiꝰ

Expanded text:
 concubinae patris se turpiter miscuerit. Si calumniator contra parentes filius fiat, et per delationem suam gravissimum damnum eis inflixerit. Si inclusus in carcere parens liberos suos vel unum ex his, qui ad successionem eius ab intestato vocantur, rogaverit, ut in fidem suam ipsum recipiant, et illi vel ille noluerint tum idoneus esse is, qui rogatus est, probetur. Hoc autem, quod de fideiussione diximus, ad masculos liberos pertinere volumus. Item si convictus fuerit filius prohibuisse parentes suos testamentum facere, si quidem illi postea potuerint testamentum ordinare, liceat eis propter hanc causam exheredare eum. Sin autem in ipsa prohibitione decesserint, omnes sive heredes futuri, vel legatarii, vel alii qualemcumque laesionem passi secundum priora iura suas adversus eum exerceant actiones. Item si contra voluntatem parentum filius cum arenariis aut mimis conversetur, et in hac professione permanserit, nisi forte et parentes ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa ductꝰ curare eum uduerit. tes¬
tatione inscͥptis utat̃ aeos quiex
testam̃to uocant᷑ ante fiporẽ forte
composito. uł adeos qui qb intestato
existant. ut curam uel adhibeant
furioso. Sin aũt ⁊ posthitusmodi
testationẽ meadem neglgentia ꝑ¬
seuerauãt. ⁊ extraneus usuã domũ
furio sũsusceperit. ⁊ imptisis suis
usꝙ ad mortẽ eius curan fecisse

Expanded text:
ia ductus curare eum voluerit, testatione in scriptis utatur ad eos, qui ex testamento vocantur ante furorem forte composito, vel ad eos, qui ab intestato exsistunt, ut curam adhibeant furioso. Sin autem et post huiusmodi testationem in eadem negligentia perseveraverint, et extraneus in sua domo furiosum susceperit, et impensis suis us
Abbreviated transcription (Latin):
siet ipĩ hr̃tiei fuint. siquidẽ ip̃e qͥ defũctꝰ
domitiliũ habuit. substantia eius defe¬
rat᷑. Sic tñ ut suntra annum non uien¬
dicauerint eccłastici. huiusmodi patͥ
laici fuint sine ulla disceptiõe res eoꝵ
fisciuirib uendicent᷑. que nõ solũ sites¬

Expanded text:
i haeretici fuerint, si quidem is, qui defunctus domicilium habuit, substantia eius deferatur, sic tamen, ut si intra annum non vindicaverint ecclesiastici, huiusmodi persolaici fuerint, sine ulla discretione res eorum fisci viribus vindicentur. Quod no
Abbreviated transcription (Latin):
indignatioẽ nrã plectetur. S ut ne.¬
mohec saluberrima nr̃a statuta ignor&e
Iubemus inipsolitis exordio. ante ip̃a
ꝑsonarum confirmationẽ p̃sentẽ le¬
gem inseri. ut nemopossit contͣ gene¬
rales leges aliquid sibi p̃tipuũ speraẽ¬
Si contrasententiã prouocatio por¬
recta fuerit ⁊ postea lex noua sit
ꝓmulgata. deinde uidices de appelloe
dubitet. quomodo causã diffinirã
utrum scd̃m leges que posite erant
eiiudicate tp̃re. anscdm legẽ que

Expanded text:
indignatione nostra plectetur. Sed ut neindignatione nostra plectetur. Sed ut nemo haec saluberrima nostra statuta ignoreiubemus, in ipso litis exordio ante ipsam personarum confirmationem praesentem legem inseri, ut nemo possit contra generales leges aliquid sibi praecipuum speraSi contra sententiam iudicis provocatio porrecta fuerit, et postea lex nova sit promulgata, deinde iudices appellationis dubitent, quomodo causam definirent, utrum secundum leges, quae positae erant rei iudicatae tempore, an secundum legem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quosq duina ussione deputatos
siue abalis magistratib datos.
immo etic ap̃ compromissarios
arbitros. sue cũ scͥptis. siue sine
scriptis apud eos causaꝵ processit᷑
disceptaio. hanc cõstitutionẽ lo¬
cum hr̃e uolumꝰ non solum iniu¬
ditiis potea mouendis. s ⁊̃ inhis
que adhuc pend ut unusquisꝙ ge
nerali lege fidistiam hãt. non am¬
bitiosis rescriptiõeq finita aut̃ iã
lumus. Finitum aut̃ uidt᷑ id dequo sen¬
tentia definitiua prolata ẽ. quamuis
appellauo uł retractatio cc̃ eam sꝑet᷑.
Excipimus aũ illa rescͥpta que uidices
iubent sine tarditate ⁊ mora causas
dirimere uł legib calculũ consenta¬
neũ proferre. uł acta litigatoĩ edere.
uł siuisserint eumcũ alio udicare.
Tales enim iussicẽs siue ĩ scͥptis. siue
sinescͥptis fieri nõ ꝓhibemꝰ. Iudex aũ
quihanc generalẽ legẽ cõtẽpserit
⁊ illicitam conscͥptionẽ admiserit.
.x. libraꝵ auripene. ⁊ alia grauissima

Expanded text:
que sive divina iussione deputatos, sive ab aliis magistratibus datos, immo etiam apud compromissarios arbitros, sive cum scriptis, sive sine scriptis apud eos causarum processerit disceptatio. Hanc autem constitutionem locum habere volumus non solum in iudiciis postea movendis, sed etiam in his, quae adhuc pendent, ut unusquisque hac generali lege fiduciam habeat, non ambitiosis rescriptionibus. Finita autem iam modo. Finitum autem videtur id, de quo sententia definitiva prolata est, quamvis appellatio vel retractatio contra eam speretur. Excipimus autem illa rescripta, quae iudices iubent sine tarditate et mora causas dirimere, vel legibus calculum consentaneum proferre, vel acta litigatori edere, vel si iusserint eum cum alio iudicare; tales enim iussiones sive sine scriptis, sive in scriptis fieri non prohibemus. Iudex autem, qui generalem legem contempserit, et illicitam rescriptionem admiserit, decem librarum auri poena et alia gravissima
Abbreviated transcription (Latin):
aria sute ncriminali cailia prag¬
maticam nĩda umeat sanctõe
diuinas iussiones siue referendan¬
oꝵ depositioẽs aut̃ illustriũ magis¬
tratium scepta. Nã scd̾m gnales
leges singilas causas finiri iubemꝰ
⁊ p̃clictas anbitioẽs nullũ sibilocũ
iniudiciis undicare. Nam siuelit
pͥnceps alisuã causã dirimẽ. ipse
sententiã dicat non iudicib imꝑ:
quomododpeant in singłis causis
emergenti: iudicare. nisi forte de
iure fueruflubitatũ. Tunc enĩ li¬
cebit iudic adimpr̃em referre ut
sibuuris osscuritas illummetur
⁊ hec omĩa iolumus obẜuaĩ. non

Expanded text:
aria, sive criminali causa pragmaticam nostram timeat sanctionem, divinas jussiones, sive referendariorum dispositiones, aut illustrium magistratuum praecepta. Nam secundum generales leges singulas causas finiri iubemus, et praedictas ambitiones nullum sibi locum in iudiciis vindicare. Nam si velit princeps aliquam causam dirimere, ipse sententiam dicit, non iudicibus imperat, quomodo debent in singulis causis emergentibus iudicare, nisi forte de iure fuerit dubitatum; tunc enim licebit iudici ad imperatorem referre, ut sibi iuris obscuritas illuminetur. Et haec omnia volumus observari non
Abbreviated transcription (Latin):
b. cognatos suos catholicos scł hr̃des
instituant᷑. Qd̾ si ex lib̃is suꝑstitibus
alii quidẽ orthodoxi. alii aut̃ heretici
appareunt. om̃em subãm parentis ad
orthodoxos peruenire uolumus. ut fr̃s
eoꝵ hr̃tici si meoꝵ errore ꝑ seueraue¬
rint usꝙ admortẽ. nich̾ oĩno accipi¬
ant. S mortuis eis sine parentib lice¬
at orthodoxis partes eoꝵ alienare.Sin
aut̃ penitentiã egͣint. portioẽs suas
accipiant. sine fructib tͣm medii tp̃iᷤ

Expanded text:
bus, cognatos suos, catholicos scilicet, heredes bus, cognatos suos, catholicos scilicet, heredes instituant. Quod si ex liberis superstitibus alii quidem orthodoxi, alii autem haeretici appareant, omnem substantiam parentis ad orthodoxos pervenire volumus, ut fratres eorum haeretici, si in eodem errore perseveraverint usque ad mortem, nihil omnino accipiant, sed mortuis eis sine poenitentia, liceat orthodoxis partes eorum alienare. Sin autem poenitentiam egerint, portiones suas capiant, sine fructibus tamen medii temporis
Abbreviated transcription (Latin):
incaptiuoꝵ redẽptioẽ in p̃dictis casib
funt ualere uolumꝰ quasi iuris ⁊ le¬
gitime etatis fuiss is qui ccͣfit. Re¬
dempto aut acaptiuitate necessitaᷤ
imponitur ratũ contẽtum hr̃e. ⁊ id
qd̾ dedit creditor ei persoluere. ⁊ qͣsi
suo debito respondere. atꝙ obligari.
Item si parens liberos suos uł unũ ex
his hereticũ hãt. ipẽ uõ orthodoxus
constitutus. liceat eos uł eum intes¬
tam̃to suo exheredare. qm̃ non mini¬
ma hec causa ingratitudinis ẽ. Or¬
thodoxos aut̃ dicimꝰ eos qui coĩcãt
insacroscã eccła catholica ĩq̃ om̃s
patriarche. una conspiratiõe ⁊ concordia
nicenum et constantinopolitanum. et
ephesinum primum. ⁊ calcedonense.
hr̃ticos aũt dicimus eosqui catholicis
nonconueniunt. quib cõnumerari
necesse ẽ. nestorianos atq acephalos
Et ut plenius de hac parte loquamur
sciendum ẽ non posse hr̃ticos parẽtes
si orthodoxos libõs hãnt alios quã ipoᷤ
heredes instituere uel liberos nõ extanti¬

Expanded text:
ptivorum in praedictis casibus fiunt, valere volumus, quasi sui iuris et legitimae aetatis fuisset is, qui contraxisset; redempto autem a captivitate necessitas imponetur ratum contractum habere, et id quod dedit creditor, ei persolvere, et quasi suo debito respondere atque obligari. Item si parens liberos suos vel unum ex his haereticum habeat, ipse vero orthodoxus constitutus, liceat eos vel eum in testamento suo exheredare, quoniam non minima haec causa ingratitudinis est. Orthodoxos autem dicimus eos, qui communicant in sacrosancta ecclesia catholica, in qua omnes patriarchae una conspiratione et concordia icantur: Nicenum et Constantinopolitanum, et Ephesinum primum, et Chalcedonense. Haereticos autem dicimus eos, qui catholicis non conveniunt, quibus connumerari necesse est Nestorianos atque Acephalos. Sed ut plenius de hac parte loquamur, sciendum est, non posse haereticos parentes, si orthodoxos liberos habeant, alios quam ipsos heredes instituere, vel liberis non exstanti
Abbreviated transcription (Latin):
que tp̃r iuditii ualebant. quãuis lex
potea lata retrorsum se retulit. idq
nor solum inprouocatioĩb iubemus
obtinere. s ⁊̃ in retractatioĩb uł in
relationib ubi iudices postquã liti¬
gatores allegatiõib renuntiauerĩt
quid statu oportet. nrãm int̾rogẽt
pietatẽ.¬
qui post renuntiationẽ aduer¬
ipa paetis ⁊ ipã probationũ statuta
tantie ꝗlcũt ipĩ aliquas hr̃e se alle¬
gatioẽs. ut nullus silic liti t̃minus
impoãt᷑. Iõq iubemus unũ m̃sẽ ad
indutias eidare. ⁊ iubeat᷑ aiudice
ut qd̃ uult dicat. ⁊ sidicit se rerũ

Expanded text:
e rei iudicatae valebant, quamvis lex postea lata retrorsum se retulit. Idque non solum in provocationibus iubemus obtinere, sed etiam in retractationibus vel in relationibus, ubi iudices, postquam litigatores allegationibus renuntiaverintquid statui oportet, nostram interrogant pietatem.qui post renuntiationem adversariae partis et tempora probationum statuta tamen dicunt ipsi, aliquas habere se allegationes, ut nullus scilicet liti terminus imponatur. Ideoque iubemus, unum mensem ei ad inducias dari, et iubeatur a iudice, ut quod vult dicat, et si dicat, se iterum
Abbreviated transcription (Latin):
liberos suos p̃teritos uł exheredatos ĩ
suo testamento faciant. quamuis per
doãtionem uł fideicommissum uel
alium modũ legitimã portionẽ eis
relinquerĩt nisi forte ingrati ꝓbentur
⁊ ipsas ingratitudinis causas parenteᷤ¬
in proprio sccipserĩt testam̃to. Cause
aut̃ ingratitudinis uste. st̃ hee. Siꝗs
parentib suis audaces manꝰ imponat.
Sigrauẽ atq in honestã contumeliã
eis faciat. Si incriminalib causis ac¬
cusator cc̃ parentes suos extitit. excep¬
tis insidiis aduersus principẽ. uł rem¬
puplicã Sicũ malefitiss quaĩ malefic̾
conuerset. Siuite suoꝵ parentũ per

Expanded text:
liberos suos praeteritos vel exheredatos in suo testamento faciant, quamvis per donationem vel per fideicommissum vel alium modum legitimam portionem eis dereliquerint, nisi forte ingrati probentur, et ipsas ingratitudinis causas parentes proprio scripserint testamento. Causae autem ingratitudinis iustae sunt hae. Si quis parentibus suis audaces manus imponat. Si gravem atque inhonestam contumeliam eis faciat. Si in criminalibus causis accusator contra parentes suos exstiterit, exceptis insidiis adversus principem vel rempublicam. Si cum maleficis quasi maleficus conversetur. Si vitae suorum par
Abbreviated transcription (Latin):
ammonitio ⁊ p̃cumintimatio. at¬
ꝙ manifestatio facta ẽ tantum.
deinde actor negotiũ deseruerit:
liceat reo similit̃ iudicẽ adire. et
petẽ. ut tͥa edicta proponantur. ⁊
sipropõitis eis actor᷑ ueniͣt neq ꝓ
te reo solo p̃sentẽ litẽ adire. ⁊ legib
consentaneũ calculũ proferre. Qd̃
suntta p̃dictum annum ꝑuenĩt.
⁊ suas sanctioẽs exercere maluit:
non antea eum suscipiat iudex
si hoc fecĩt. ⁊ annus transactꝰ sit care¬
atactionib stus. Illam aũt regłam
q̃cautum ẽ neminem inuitũ agẽ
compelli. Tunc locũ hr̃e uolumtis
cum res integra ẽ. ⁊ actor adu̾saiũ
Sumtenere nõ fec̃. Hanc aut̃ cõsti¬
tilionem mhis cafib uolumtis obser

Expanded text:
admonitio et precum intimatio atadmonitio et precum intimatio atque manifestatio facta est tantum, deinde actor negotium deseruit, liceat reo similiter iudicem adire et petere, ut tria edicta proponantur, et si propositis eis actor neque venerit, te reo solo praesente litem audire, et legibus consentaneum calculum proferre. Quod si intra praedictum annum pervenerit, et suas actiones exercere maluerit, non ante eum suscipiat iudex, si hoc fecerit, et annus transactus sit, careat actionibus suis. Illam autem regulam, qua cautum est, neminem inuitum agere compelli, tunc locum habere volumus, cum res integra est, et actor adversarium suum teneri non fecit. Hanc autem constitutionem in his casibus volumus obs
Abbreviated transcription (Latin):
modi penis illalitigia que excõsen¬
su litigatoꝵ iniuditiis uentilant᷑.
Siammonito reo actor iuditiũ
deseruerit.
iquis ꝑ iuditialẽ ammonitiõe
Quel p̃ces impr̃i porrectas ⁊ apud
udicem intimatas ac ꝑeum ad¬
uersario manifestatas.⁊ sub legi¬
tima disceptatiõe iudicis factas
reũ illigauit. non liceat ei recedẽ
aiuidiuo ⁊ negotiũ suspensum
deserere. Qd̾ si hoc fecerit actor
liceat retropet̾e aiudice ap̃quẽ
lis contestata ẽ ut ammoneat᷑ actor
⁊ ueniat iniuditiũ uł ꝓcuratorẽ
legitimummittat. qd̃ si nec ipse ue¬
nerit nec procuratoremmiserit: uo¬
cet᷑ ꝑ tria edicta. ꝑ interuallũ in
singulis nonminus .xxx. dieꝵ. Nã
ordinarios iudices non solum pre¬
coniis s ⁊̃ propositionib edictoꝵ ab.¬
sentes partes uocare iubemꝰ. propo¬
nendi aũt edicti licentiã ⁊ illis iu¬
dicib damus. qui ex pͥncipali iussi¬
one factisunt uidices. Hec silitis
contestatto facta ẽ. Sin aũt sola

Expanded text:
modi poenis illa litigia, quae ex consensu litigatorum in iudiciis ventilantur. Si admonito reo actor iudicium deserverit Si quis per iudicialem admonitionem vel preces imperatori porrectas, et apud iudicem intimatas, ac per eum adversario manifestatas, et sub legitima disceptatione iudicis factas reum illigaverit, non liceat ei recedere a iudicio, et negotium suspensum deserere. Quod si hoc fecerit actor, liceat reo petere a iudice, apud quem lis contestata est, ut admoneatur actor, ut veniat in iudicium, vel procuratorem legitimum mittat; quod si nec ipse venerit, nec procuratorem miserit, vocetur per tria edicta per interuallum in singulis non minus triginta dierum. Nam ordinarios iudices non solum praeconiis, sed etiam propositionibus edictorum absentes partes vocare iubemus. Proponendi autem edicta licentiam et illis iudicibus damus, qui ex principali iussione facti sunt iudices. Haec, si litis contestatio facta est. Sin autem sola
Abbreviated transcription (Latin):
uod sinon rustici sunt.s alt̾ius c̃ditio¬
nis curet modis omĩb ut iudices eui¬
ius alt̾catioẽs eoꝵ dirimãt:⁊ insuis rede

Expanded text:
Quod si non rustici sint, sed alterius condicionis, curet modis omnibus, ut iudices citius altercationes eorum dirimant, et in suis rede
Abbreviated transcription (Latin):
Dec aũt constitutio teneat᷑ ĩ moã¬
chis. Itẽ ⁊ scĩmonialib quãuis ipẽ
inmonastĩo uł assistĩo ñ degant. Decle¬
men questoris imponimus. pͥmum qͥ d̃
eadẽ ciuitatẽ ueniũt. ⁊ non solũ de mas¬
arum aut̃ ciuitatum uł cuius altiꝰ
cõditioĩs sit. et int̾rogare qui st̃ ⁊ unde
uenert̃. ⁊ qua occasioẽ.⁊ si quidẽ coloni
st̃ in munere magistratib ut eos citiꝰ
dimitant. Qd̾ si priuatos dnõs suos ꝑ¬
tineant et idõ uener̃ ut ipsis supplica¬
rent: cogerẽt dñm ut citius eos dimit.¬

Expanded text:
ec autem constitutio teneat in monachis, item in sanctimonialibus, quamvis ipsae in monasterio vel asceterio non degant; de clemen quaestoris imponimus, quem volumuseandem civitatem veniunt, et non solum de masarum civitatum, vel cuiusvis alterius condicionis, et interrogare, qui sunt, et unde venerunt, et qua occassunt, imminere magistratibus, ut eos citius dimittant. Quod si ad privatos dominos suos pertineant, et ideo venerunt, ut ipsis supplicarent, cogere dominos debent, ut citius eos dimit
Abbreviated transcription (Latin):
seruor quibñ seruierunt melioratos
quirecte ñ seruiunt quantomagis d̾¬
bfierirecta causa ut hõfilium suũre

Expanded text:
serbis qui bene serbiunt melioratos qui recte non serbiunt quanto magis / debet fieri recta causa ut pater filium suum re
Abbreviated transcription (Latin):
ut omẽ iustitie plenĩt facte ẽẽ de¬
beant infraregnũ nr̃m absꝙ ulla
dilatione. tamde eccłus quamde

Expanded text:
ut omnes iustitiae pleniter factae esse debeant infra regnum nostrum absque ulla dilatione tam de ecclesiis, quam de
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃. ⁊honoremsinm amittat sic̃t
ip̃oꝵ est lex. Et si castaldius ant sculdai
⁊ocipoĩtus dequalib iuditiaria tam¬
ad suos pangenses qͣmadillos quim
stitiam quesierunt non fecĩt. comp̃
sicut lex ipõrum ẽ. Et siforsitam frã¬
cus aut longobardus hñs bñfitium.
iistitiam facert noluĩt. iue iuidexin
cuiusministiofuĩt contradicat illi
bnfitium suũ intim dũipẽ aut miss
cius uistitiamfatiat.

Expanded text:
componat et honorem suum amittat sicut lex ipsorum est. Et si castaldius et sculdais seu loci positus de qualibet iudicaria tam suos pagenses quamque alios qui iustitias quaesierint, non fecerit, componat sicut lex ipsorum est. Et si forsitan Francus aut Langobardus habens beneficium iustitias facere noluerit, iudex ille in cuius ministerio manserit, contradicat illi beneficium illum, interim quod ipse aut missus eius iustitias faciant.
Abbreviated transcription (Latin):
credentes iustaquantos p̃uidit seũ
ut ciu exipĩs cognitũ fuĩt. homici¬
dia.furta adultĩa ⁊ deillicitis comune¬
tionib ut nemoexeis concelet ¶ Et
hocdamus inmandatis ut si quis uene¬
ritiustitiam reclamare suꝑquẽprao
hominem dicendo de homine cidio

Expanded text:
tes iuxta quantos praeviderit, seu ut cui ex ipsis cognitum fuerit id est homicidia furta adulteria et de inlicitas coniunctiones, ut nemo eas concelet. Et hoc damus in mandatis, ut si quis venerit iustitiam reclamare super quempiam hominem, dicendo de homicidia
Abbreviated transcription (Latin):
egotibiinstitiam fatio:. nule incog¬
tus quireclamat ꝯ noĩa deillis hõib
ꝯille quireclanat dixĩt quiauu hõe᷑¬
quilib fum̃t. franciaut longobãdi
quos ip̃e nor̃atiue dixĩt: ut dicant
exinde uĩtatem. Et sicredentes ho¬
mines fuĩnt inmanus ꝯmitis suide¬
xtrent. Et si latroeiia uel furta uel
p̃claipãinuenta fuĩt: em̃dentur uix¬

Expanded text:
os iustitias facio. Et ille incognitus qui reclamat et nomina de illos homines et ille qui reclamat, dixerit quia hoquilibet sint, Francos aut Langobardos quos ipse nominative dixerit, ut dicant veritatem. Et si credentes homines fuerint, in manu comitis sui dextras dent. Et si latrocinia vel furta aut praeda ipsa inventa fuerit, emendetur iux
Abbreviated transcription (Latin):
libcansa frecdamnonexigant. priusꝗ̃
facinus componatur. Siquis aũt ꝑcupi¬
ditatemista tñs gressus fuit legib cõp.
freudumaũt ñn illi iudici quiculpã
fiscotribuat ut pax ꝑpetua ꝑmancat.¬

Expanded text:
libet causa freda non exigant prius quam facinus componatur. Si quis autem per cupiditatem ista transgressus fuerit, legibus componat. Fredum autem non illi iudici tribuat cufisco tribuat, ut pax perpetua st
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s ab eccłasua defuĩt et ĩaliis locis
degat. y conomus eccłe eius impensas ei
nõ ad ministrent. Nã tales in anes sũptꝰ
melius ẽ ineccła ⁊ inalias res adpietatẽ
ꝑtinentes pr̃ari. Teneant aũt intalib
epĩs etiã ea que priorib sanctionibus
cauta sunt. Ealienaticẽ reꝵ ĩmobiliũ
ad ecclesias ꝑtinentium.
i alienatio immobilis ecclãstice reicele¬
brata sit. decretum quidẽ ẽib modis
ꝓcedat scd̾m supra relatã cõstitõe. Adeẽ
aũt̃ decreto deb& nõ solũ ep̃s s ⁊clerꝰ ecclẽ¬
eiusdem ciuitatis cuius p̃diũ aliẽare
desiderat. Si etiã metropolitanus eps

Expanded text:
ab ecclesia sua defuerit, et in aliis locis degat, oeconomus ecclesiae eius impensas ei non administret. Nam tales inanes sumptus melius est in ecclesiam et in alias res ad pietatem pertinentes praestari. Teneant autem in talibus episcopis etiam ea, quae prioribus sanctionibus cauta sunt. De alienatione rerum immobilium ad ecclesiam pertinentium Si alienatio immobilis ecclesiasticae rei celebranda sit, decretum quidem omnibus modis procedat secundum supra relatam constitutionem. Adesse autem decreto debet non solum episcopus et clerus ecclesiae eius, cuius praedium alienare desiderat, sed etiam metro
Abbreviated transcription (Latin):
eadem constitutiõe continent᷑ testam̃¬
taordinaĩ oportet. Qd̃ sunfraduos m̃se
scdm uetẽs leges cc̃ constitutiones ĩꝑato¬
ris nr̃i aliqui testati fuerĩt. testam̃ta
earum robur plenissimũ hãnt.

Expanded text:
 testamenta ordinari oportet. Quod si intra duos menses secundum veteres leges contra constitutionem imperatoris nostri aliqui testati fuerint, testamenta eorum robur plenissimum habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam uł oratoriũ ante quam
ciuitatis ep̃s ueniat. ⁊ ibi uota faciẽs
scĩssimã cruicem infixĩt. puplice ĩ eod̾
qui adluminaria ⁊ sacrũ ministĩũ
⁊ custodiã oratorii ⁊ alimonias eoꝵ
qui ibi deẜuiũt. sufficiat. Et sihec
sufficientia uisa fuerĩt. faciat p̾us
doãtices eoꝵ. posteaq domũ edificet.
Sin aũt eaque abeo p̃finita st̃. ñ suf¬
ficunt a dcõstituendũ oratõiũ equũ¬
est uet̾a oratoria que forte ruinaminãt᷑
reparare eũ arbitrio religiosissimi ciuita¬

Expanded text:
um antequam civitatis episcopus veniat, et vota faciens sanctissimam crucem infixerit publice in eodem quod ad luminaria sacro ministerio apta, et custodiam oratorii, et alimonias eorum qui ibi observant, sufficiat: et si haec sufficientia visa fuerint, faciat prius donationem eorum, et postea domum aedificet. Sin autem quae ab eo praefinita sunt non sufficiunt ad custodiendum oratorium, aequuest vetera oratoria quae forte ruinam minantur reparare, cum arbitrio religiosissimi civita
Abbreviated transcription (Latin):
Semo religiosus ep̃s extra suam eccła¬
ꝯ degat ultra annale spatiũ nisi for
te ꝑimꝑialẽ uissionẽ hoc fuerit fac¬
tum.ẜ Patriarcha aũt epõs cogere
debet. et insuis ecclesiis obẜuare ea¬

Expanded text:
emo religiosus episcopus extra suam ecclesiam degat ultra annale spatium, nisi forte per imperialem iussionem hoc fuerit factum. Patriarchae autem episcopos cogere debe