comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quibus cũ ea iustitia quȩ reretur qua hões ad uersum se utuntur. hȩc
porro tẽ ualescit. cum animȩ potestates. opificia sua recognoscunt.
nec aliena appetunt. ex unius hoĩs ingenio. ad illustre ciuitatis & ppłi
⁊ fugit exemplũ & degentium disputat iustitia. Principales quidẽ
urbis illius uiros. ut prudentissimos. sapientissimosq: ediciores urbis
habitare iussit post hos militarẽ. atq in armis posit.
quib subiecit sellularios atq uulgares. Et illi quidem. ut sapientes
preceptadent. militares agant. atq exequantur. uulgares uero con¬
petens. & utile p̃beant ministeriũ. Sic animã quoq: ordinatam
uidemus. Rationabilẽ quidẽ partem eius. ut sapientissimũ principẽ.
ptinentẽ. tam quã tocius corporis capitolium. Uig
qui est iracundię similem ut militarẽ uiuentutẽ in cordis castris
manentem. Uulgare. & sellulariũ ꝙ ÷ cupiditas. seu libido. inferiorib:

Expanded text:
quibus cum ea iustitia quaereretur qua homines aduersum se utuntur, haec porro tunc conualescit cum animae potestates opificia sua recognoscunt nec aliena appetunt; ex unius hominis ingenio ad illustre ciuitatis et populi confugit exemplum et de gentium disputat iustitia. Principales quidem urbis illius uiros ut prudentissimos sapientissimosque editiores urbis locos habitare iussit, post hos militarem atque in armis positam iuuentutem, quibus subiecit sellularios atque uulgares, ut illi quidem ut sapientes praecepta dent, militares agant atque exequantur, uulgares uero competens et utile praebeant ministerium. Sic animam quoque ordinatam uidemus: rationabilem quidem partem eius, ut sapientissimam, principem partem obtinentem tamquam totius corporis capitolium, uigorem uero qui est iracundiae similis ut militarem iuuentutem in cordis castris manentem, uulgare et sellularium, quod est cupiditas seu libido, inferioribus
Abbreviated transcription (Latin):
continetur. duob: corporib: p̃bebit capacitatẽ. Cum uas ꝙ a qͣm fec ip̃. uinnũ
crecione corpus & anima sociantur. Ex quocũ fit anis
principale cõpetentẽ naturȩ̨ suȩ sedẽ habeat. ne cesse est. At uõ aristo¬
tiles animã definit hactenus anima est prima ꝑfectio corporis na¬
turalis. nonunauiici possibilitate uitã habentis. ꝑfectionẽ nunc appellans

Expanded text:
continetur duobus corporibus praebebit capacitatem, cum uas quod aquam recipit uinumcontinetur duobus corporibus praebebit capacitatem, cum uas quod aquam recipit uinumconcretione corpus et anima sociantur; ex quo confit animaprincipale competentem naturae suae sedem habeat necesse est. At uero Aristoteles animam definit hactenus: «Anima est prima perfectio corporis naturalis organici possibilitate uitam habentis», perfectionem nunc appellans
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ in mȩdia sede cordis. sensuum exordia retinere. ut cu
miti gremio cordis. nitente sp̃ũ. qua nerus obsitus limes int̃iectus cor
apulmone secernit utroq & uitalib ceteris. quo fauciũ angustias arieta¬
e formatoq lingua. & cęteris uocabulis. organis. articulat
principale anime uocat. gͦ sp̃m animã esse dicentes corpus esse animan
plane fatentur. Qđ suta est corpus corpori sociatũ est. Societas porro
uł ex pͣlicatione fit. ł exꝑmixtione. ł ex concretione. si applicata sint corpꝰ
& anima. Qđ exapplicatione cõpositũ hoꝵ duũ quatenus totũ erit
uiuũ. Mita eñi scđm ipsos insolo spũ. qui applicitus non ꝑmanat ad
corpus in timũ: nihil enĩ penetrat applicitũ. & totum animal uiuere
aiunt. N gͥ anima & corpus applicatione sociant᷑. Siuõ ꝑmixta sunt
uma: unum aliquid non erit. sed ꝑmixta multa. Stoici sp̃m .i. animã

Expanded text:
positum in media sede cordis sensuum exordia retinere, ut, cupositum in media sede cordis sensuum exordia retinere, ut, cumitti, gremio cordis nitente spiritu qua neruis obsitus limes interiectus cor a pulmone secernit utroque et uitalibus ceteris, quo faucium angustias arietante formanteque lingua et ceteris uocalibus organis articulatosprincipale animae uocat. Ergo spiritum animam esse dicentes corpus esse animam plane fatentur. Quod si ita est, corpus corpori sociatum est. Societas porro uel ex applicatione fit uel ex permixtione uel ex concretione. Si applicita sint corpus et anima, quid ex applicatione compositum horum duum quatenus totum erit uiuum? Vita enim secundum ipsos in solo spiritu, qui applicitus non permanat ad corpus intimum nihil enim penetrat applicitum; et totum animal uiuere aiunt: non igitur anima et corpus applicatione sociantur. Si uero permixta sunt, anima unum aliquid non erit, sed permixta multa; Stoici spiritum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
odoraminum. ille asperum. leuigationemq tactu. Atq hȩc omĩa
ad presens as. Neque tamen p̃toꝵ meminit sensus illuis. nec suspicat᷑.
futurã. Intime uõ delib̾ationis & considerationis ꝓprium cuiusq sen¬
sus intellegere passionẽ. & his quȩ nuntiant colligere quid sit illud
& p̃sens quidẽ accipere. Ab sentis aut̃ meminisse futurũ. Itẽ ꝓuidere
diffinit .i. intima m̃tis deliberationẽ. Sic Intimus ÷ motus animae.
uis rationabilis. Hñt quippe &ziã muta. uĩ animȩ principalẽ. quae
discernunt cibos i maginantur. declinant insidias. p̃rupta & p̃cipitia
uꝑ siliunt. necessitudinẽ re cognoscunt. non tam̃ rationa
ratione utitur. ut ait idem crisippus. Sicut aranea in medio ȩ̨tate
cassis. omĩã filioꝵ tenet pedib exordia. ut cũ quid exbestiolis plagas
in currerit. ex quacũq parte de ꝓximo sentiat. sic animȩ principale

Expanded text:
uapores odoraminum, ille asperum leuigationemque tactu, atque haec omnia uapores odoraminum, ille asperum leuigationemque tactu, atque haec omnia ad praesens; neque tamen praeteritorum meminit sensus ullus nec suspicatur futura. Intimae uero deliberationis et considerationis proprium cuiusque sensus intellegere passionem et ex his quae nuntiant colligere quid sit illud et praesens quidem accipere, absentis autem meminisse, futurum item prouidere». Definit idem intimam mentis deliberationem sic: «Intimus est motus animae uis rationabilis». Habent quippe etiam muta uim animae principalem, qua discernunt cibos, imaginantur, declinant insidias, praerupta et praecipitia supersiliunt, necessitudinem recognoscunt, non tamen rationaratione, utitur, ut ait idem Chrysippus: «Sicut aranea in medietate cassis omnia filorum tenet pedibus exordia ut, cum quid ex bestiolis plagas incurrerit ex quacumque parte, de proximo sentiat, sic animae principale
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sp̃s. anima esse inuenitur. Hȩc gͦ inquit octo partes diuisa inuenit᷑.
Constat enĩ a principali. & quinq sensib & iã uocali substantia & se¬
rendi ꝓcreandiq potentia. Porro partes animȩ uelut ex capite fontis
cordis sede manantes ꝑ uniuersum corpus. porriguntur. omĩaq: m̃bra.
usq quaq uitali spũ conplent. reguntq & moderantur. in numera¬
bilib diuersisq: uirtutib: nutriendo. adolendo mouendo motibus
localibus instruendo sensib cõpellendo ad operandũ. Totaq anima
sensus. qui sunt eius officia. uł ramos ex principali parte illam tãq
trabe pandit. futuros eoꝵ quȩ sentiunt nuntios ipsa de his quȩ nun¬
ciauerunt uidicauerint. iudicat:. ex his porro quȩ sentiuntur cõ¬
posita sunt. ut pote corpora. singuliq itẽ sensus. unum quid dã sentiunt.
olores. sonos alius. Ast ille sucoꝵ sapores discernit. hi

Expanded text:
turalis igitur spiritus anima esse inuenitur». «Haec igitur, inquit, octo in partes diuisa inuenitur; turalis igitur spiritus anima esse inuenitur». «Haec igitur, inquit, octo in partes diuisa inuenitur; constat enim e principali et quinque sensibus, etiam uocali substantia et serendi procreandique potentia. Porro partes animae uelut ex capite fontis cordis sede manantes per uniuersum corpus porriguntur omniaque membra usque quaque uitali spiritu complent reguntque et moderantur innumerabilibus diuersisque uirtutibus, nutriendo, adolendo, mouendo motibus localibus, instruendo sensibus, compellendo ad operandum, totaque anima sensus, qui sunt eius officia, uelut ramos ex principali parte illa tamquam trabe pandit futuros eorum quae sentiunt nuntios, ipsa de his quae nuntiauerint iudicat ut rex. Ea porro quae sentiuntur composita sunt utpote corpora singulique item sensus unum quiddam sentiunt, hic colores, sonos alius, ast ille sucorum sapores discernit, hic
Abbreviated transcription (Latin):
cordis sanguine diuidicamus. Hȩbrei quoq uidentur scđm hunc sopi
le animȩ principali cũ diet̃: clamat apud me sangiu
& item alio loco. Non edetis carnem cũ sangune. quia om̃ium anima¬
:lium sanguis anima est. Quȩ si ita intelleguntur. ut debent. animam
esse animaliũ sanguinem. quia sit uehiculũ in rationabilis animȩ cuiꝰ
partes sunt in portuni appetitus. ht̃ plane rationẽ talis assertio. Si
onfitentur animam hoĩs rationabilem fore. credant s
intelligimus. & quo ueneramur pie dm̃. Eq nobiscũ diuinitate cogna¬
rationẽ qua ratiocinamur sanguinẽ putare esse n
opinantis est. Quȩ omĩa nobis aduersum est  pedolea quoq dicta
sint. Stoici uõ cor quidẽ sedẽ esse principalis animȩ partis consentunt.
nec tam̃ sanguinẽ. qui corpore nascitur. Sp̃m quippe zeñ quęrit hac¬
tenus. quo recedente a corꝑe morit animal. hoc certe arumal ẽ nat̾ali pͥoro¬

Expanded text:
cordis sanguine diiudicamus. Hebraei quoque uidentur secundum hunc opinari de animae principali, cum dicunt: «Clamat apud me sanguis fratris tui», et item alio loco: «Non edetis carnem cum sanguine, quia omnium animalium sanguis anima est». Quae si ita intelleguntur ut debent, animam esse animalium sanguinem, quia sit uehiculum inrationabilis animae, cuius partes sunt importuni appetitus, habet plane rationem talis assertio. Si autem confitentur animam hominis rationabilem fore, credant siintellegimus et quo ueneramur pie deum estque nobis cum diuinitate cognaet omnino rationem qua ratiocinamur sanguinem putare esse non recte opinantis est. Quae omnia nobis aduersum Empedoclea quoque dicta sint. Stoici uero cor quidem sedem esse principalis animae partis consentiunt nec tamen sanguinem qui cum corpore nascitur. Spiritum quippe Zeno quaerit hactenus: «Quo recedente a corpore moritur animal, hoc certe anima est; naturali por
Abbreviated transcription (Latin):
esq uoi numi efficiunt iunctionem: t antũq pensati inumeris
q̃ntũ symꝑhonia dia ꝓason in enelicis. q̃ tononfacit. qͥtͥ ꝯsõne imitatis
ẽtinua modulatio. Ee quo nichis ẽ ꝗͣ discrepet aut resultet ĩ medio
ꝯmodissimũ sibi conubiũ letabunda alio ñtis fluctu multiuida
ꝯcitauit. Nam nich differens aĩo decoriq fane ac subistanore
cepit formidare corporeȩ. & iuppe ꝑferandos flãmarũ. celestium
globos ⁊ ignes ardentiũ sidũ mortalib aalm adhuc artubris
⁊ macilenta q̃tiliata siccatis ñ cassũ tremebunida farmadabat.
S: adũ sũ illa qdã ab derthe senis aliia cui muita lapillis surtu

Expanded text:
epogdoi numeri efficiunt iunctionem tantumque pensat in numeris quantum symphonia diapason in melicis, quae tonon facit, qui est consonae unitatis continua modulatio. Ex quo nihil est quod discrepet aut resultet in medio commodissimum sibi conubium laetabunda, alio mentis fluctum multiuida concitauit. Nam, nihil differens animo, decori formae ac substantiae coepit formidare corporeae; quippe perferendos flammarum caelestium globos et ignes ardentium siderum mortalibus adhuc artubus et macilenta gracilitate siccatis non cassum tremebunda formidat. Sed aduersum illa quoddam Abder
Abbreviated transcription (Latin):
& uicinũ aplani stellisq: ad herentib: ei. saturnũ siđ stilicet ut int̃planetas sol
medius locatꝰ cordi immo uitaliũ om̃ium p̃stantiã obtinere intellegatur
Consentit his al exander milesius itadicens. Oentos celsis replicant amfractibus

Expanded text:
et uicinum aplani stellisque adhaerentibus ei Saturnium sidus, scilicet ut inter planetas sol et uicinum aplani stellisque adhaerentibus ei Saturnium sidus, scilicet ut inter planetas sol medius locatus cordis, immo uitalium omnium praestantiam obtinere intellegatur. Consentit his Alexander Milesius ita dicens: Sortitos celsis replicant anfractibus
Abbreviated transcription (Latin):
Matuninus ortus dr̃ quocies solis splendore p̃uento. stella que piã ante ortũ eiꝰ apparer
ut canicula: Vespertinus cũ post occasum solis pͥmitꝰ exoriens signũ uidetur ut lunã
nouã dicimꝰ exoriri. Similit̃ occasus matutinꝰ ꝗdẽ quocies stella que pͥdie ante solẽ
exorta erit ꝓximante sibi sole. splendore eiꝰ obũ brata obscurat᷑ & latet: ut lunã
uidemus Vespertinꝰ uõ cũ in occasu positã stellã. aliquã sob consecutꝰ pͥma eã
chorusco splendore condit. Positionẽuo atq: ordinẽ collocationis globorũ
ł etiam orbium. quib: collati ferunt᷑ planetes. quidã exbitagoreis: han&
eẽ dixerunt. Citimũ quidẽ terrȩ p̃cipue eẽ globũ lune. Post quem
mercurii scđo loco. Supra quos luciferi superq eum solis. Ultra quos
globũ martiũ. ulterius iouinũ. Ultimũ uero

Expanded text:
Matutinus ortus dicitur quotiens solis splendore praeuento stella quaepiam ante ortum eius apparet, Matutinus ortus dicitur quotiens solis splendore praeuento stella quaepiam ante ortum eius apparet, ut Canicula, uespertinus cum post occasum solis primitus exoriens astrum uidetur, ut lunam nouam dicimus exoriri. Similiter occasus matutinus quidem quotiens stella, quae pridie ante solem orta erat, proximante sibi sole splendore eius obumbrata obscuratur et latet, ut lunam uidemus, uespertinus uero cum in occasu positam stellam aliquam sol consecutus primam eam corusco splendore condit. Positionem uero atque ordinem collocationis globorum uel etiam orbium quibus collocati feruntur planetes quidam ex Pythagoreis hanc esse dixerunt: citimum quidem terrae praecipue esse lunae globum, post quem Mercurii secundo loco, supra quos Luciferi superque eum solis, ultra quos globum Martium, ulterius Iouium, ultimum uero
Abbreviated transcription (Latin):
conp̃hensi si quidẽ uespere orient᷑ condent᷑ aliam inuesperã. Simatutino in lucescent
in aliud mane mergentur. Et enĩ cȩteris erraticis stellis asole longo initer uallore¬
cedentib ut plerumq diametro distent. stilbonae lucifer circa solẽ semꝑ uidentur
Stibon qdẽ xa momentis non amplius iđ unius signi partib: duab: uł ad aquilonem
finalem circulũ elatio. Promiscusuio primus splendor in uehentis solis diem. hunc poete
iubar & intdũ aurorã cognominant. Terciaq appellant᷑ acronicos cũ sole occidente
astrũ diametro distans in parte orientis uidetur. Similit̃ occisus ꝓpͥȩ ꝗdẽ primꝰ descen
infracirtulũ limitantẽ. alit̃ tam̃ etiã pͥmastelle alicuiꝰ obscuratio sole obũbrante.
Tercia acronicos cũ sole oriente. dia metro distans mergit᷑ stella. Ortuũ uõ & occasuũ
quor sol auctorẽ hoc est effulsionũ & occultationũ ꝗdã matutini. ꝗdã uespertinist̃

Expanded text:
comprehensi si quidem uespere orientur, condentur in aliam uesperam, si matutino illucescent, in aliud mane mergentur. Etenim ceteris erraticis stellis a sole longo interuallo recedentibus, ut plerumque diametro distent, Stilbon et Lucifer circa solem semper uidentur, Stilbon quidem uiginti momentis non amplius, id est duabus unius signi partibus uel ad aquilonem finalem circulum elatio, promisce uero primus splendor inuehentis solis diem — hunc poetae iubar et interdum auroram cognominant —, tertia quae appellatur acronychos, cum sole occidente astrum diametro distans in parte orientis uidetur. Similiter occasus proprie quidem primus descensus infra circulum limitantem, aliter tamen etiam prima stellae alicuius obscuratio sole obumbrante, tertia acronychos, cum sole oriente diametro distans mergitur stella. Ortuum uero et occasuum quorum sol auctor est, hoc est effulsionum et occultationum, quidam matutini, quidam uespertini sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ carminib: tã ueterũ quã nouoꝵ poetarũ memorit᷑ pnuntiatis. intq̃: solonis
aliqͣnto plurib utq nouitas com̃ daret ad grãm. memini q̃ndam si ue quod ita

Expanded text:
go carminibus tam ueterum quam nouorum poetarum memoriter pronuntiatis, inter quae Solonis aliquanto pluribus, ut quae nouitas commendaret ad gratiam, memini quendam, siue quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
speciem orationis expedi am ¶ Est gͥ ut mħ quidẽ uidetur in primis diuidendũ
Alterum intellectu ꝑceptibile: ductu & inuestigatione rationis
semꝑ idem. Porro alterũ. opinione. cũ inrationabili sensu opinabilẽ: ꝓpt̃e
incertum : n ascens & octi dens. neq umquã in existendi conditione c̃stanti

Expanded text:
speciem orationis expediam. Est igitur, ut mihi quidem uidetur, in primis diuidendum,alterum intellectu perceptibile ductu et inuestigatione rationissemper idem, porro alterum opinione cum inrationabili sensu opinabile proptereaque incertum, nascens et occidens neque umquam in existendi condicione constanti
Abbreviated transcription (Latin):
direm ridiculus eẽm. malui q apud memet ipsum dememona prius ex perins
E x quo factũ ut cito consentirẽ in periotuo q confidebã facileme si recor¬
datione memoriã exercuissem posse reminisci. Itaq: ut hic modo dixit tam
hest̃ no die post digres sum: ꝓrtinus retuli ad p̃sentes quã nocturnis uigibi
omiã serutinabunđ recuperaui. certũq illud exptus sum. tenatiorẽ fore
memoriam ͦ que in prima aetate discuntur. quippe aut confidam quȩ pͥdic
audierim. an referre possim post tridie cũq puer cognouerim in colomi
ria plane. retexubam nisi forte maior in illa aetate cog
tatio. altius in signit m̃tib cognita. frors etiam que studiosa senis. & assidiꝓit
relatio meracã qͣndã et ñ obsoletã infecerit animo notã. Quare ut id ad qđ
omĩa que dicta sunt ꝑtinet eloquar. dicere sumparatus non ut narrationẽ
retexam. s ut ostendam rẽpublicam & ppłm sermone socratis hesterna¬

Expanded text:
direm, ridiculus essem maluique apud memet ipsum de memoria prius experiri. Ex quo factum est, ut cito consentirem imperio tuo, quod confidebam facile me, si recordatione memoriam exercuissem, posse reminisci. Itaque, ut hic modo dixit, tam hesterno i die post digressum protinus ad praesentes retuli quam nocturnis uigiliis omnia scrutinabundus recuperaui certumque illud expertus sum tenaciorem fore memoriam eorum quae in prima aetate discuntur. Quippe haud confidam quae pridie audierim an referre possim postridie, cum quae puer cognouerim incolumi memoria plane retexam; nisi forte maior in illa aetate cognitionis delectatio altius insignit mentibus cognita, fors etiam quod studiosa senis et assidua relatio meracam quandam et inobsoletam infecerit animo notam. Quare ut id ad quod omnia quae dicta sunt pertinent eloquar, dicere sum paratus, non ut narrationem retexam, sed ut ostendam rem publicam et populum sermone Socratis hestern
Abbreviated transcription (Latin):
fulgidũ dedit. q̃ uł ex illa herbarũ feliciũ lana qua indusiari ꝑhibẽt
indice prudentiae uates accolasq montis umbracii ⁊ qͣntũ osus es tel

Expanded text:
fulgidum dedit, quod uel ex illa herbarum felicium lana qua indusiari perhibent Indicae prudentiae uates accolasque montis umbrati, et, quantum usus eius tel
Abbreviated transcription (Latin):
cutus solomia minander ł sermonẽ quẽ ab egypto reuersus instituerat impless.
aqͦ ꝗdem seditionib cet̾aq intẽperie ciuilis dissensionis inpediente de sciuit.

Expanded text:
cutus Solo, mi Amynander, uel sermonem quem ab Aegypto reuersus instituerat implesset, a quo quidem seditionibus caeteraque intemperie ciuilis dissensionis irnpediente desciuit
Abbreviated transcription (Latin):
ANINI A
nasceretur aliquando postomẽ corporeũ intra conseptu eius effinxit
mediumq: applicans mediȩ modulamine apto uigabat. Ast illa con

Expanded text:
antia nasceretur, aliquanto post omne corporeum intra conseptum eius effinxit mediumque applicans mediae modulamine apto iugabat; ast illa co
Abbreviated transcription (Latin):
Neq ullũ locum ex loco mutans ⁊deoq in orbem fertur & uelut fixo crcũ uolat
icardine: ꝓptereaq: rata & in errabilis eius agitatio est. Haec gͥ hae t̃ni dei
ꝓsprcuentia uxia natiuum & umqua futurum dm̃ leuem eum &ꝰ equi remu

Expanded text:
neque ullum locum ex loco mutans ideoque in orbem fertur et uelut fixo circumuolat cardine; proptereaque rata et inerrabilis eius agitatio est. Haec igitur aeterni dei prospicientia iuxta natiuum et umquam futurum deum leuem eum et aequiremu
Abbreviated transcription (Latin):
ca descendit atq ita ut indebat᷑ utici iouiali inherere suꝑuolans
tandẽ ꝯsistit. subliiore quodã annexa suggristu. Quã cũ iuppit̾
nr̃i pars melior oportune uots int̾mixta mauigeno q̃ siue deliacis
uocib ꝑmulsa descendis siue absq te iouis ñ ertte formare siliũ i
seu ꝯsensus nr̃ ne intilis uidet᷑ appꝑas. nouis tam̃ cylleniũ philologie

Expanded text:
ca descendit atque ita, ut uidebatur uertici Iouiali inhaerere superuolans, tandem constitit sublimiore quodam annixa suggestu. Quam cum Iuppiter, exorsus: «O uirgo, nostri pars melior, opportune uotis intermixta Maiugenae, quae siue Deliacis uocibus permulsa descendis, siue absque te Iouis non erat formare consilium, seu consensus noster ne mutilus uideretur approperas, noueris tamen
Abbreviated transcription (Latin):
centes ad se uenire mnaudita quadã obsec̾tione ꝯpesłec. Tã uͦ ab ẽ ut subhac
possit qͥelce intͥcariq cillenꝰ ut ꝯmotis ab  eadẽ suscitatis q̃ panius extra

Expanded text:
centes ad se uenire inaudita quadam obsecratione compelleret? Tam uero abest ut sub hac possit pigrescere intricarique Cyllenius, ut commotis ab eadem suscitatisque pinnis extra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeandẽ planiciem tranquillo reditu. stagnis de tumescentib: remeat. Que
causa monumentoꝵ publicoꝵ priuatoꝵq: ꝑ seuerantiã nutrit. studio seq:
tã nr̃ȩ nationis rerum gestarum memoria quã ceterarũ gentiũ quas ł fa¬
ma nobis ꝑ cognicionẽ tradidit descripta templorũ custodiis continetur:

Expanded text:
eandem planitiem tranquillo reditu stagnis detumescentibus remanat. Quae causa monumentorum publicorum priuatorumque perseuerantiam nutrit studioseque tam nostrae nationis rerum gestarum memoria quam caeterarum gentium, quas uel fama nobis per cognitionem tradit, descripta templorum custodiis continetur
Abbreviated transcription (Latin):
stratione. porrigit diligentiã. usq ad angelicȩ nature quos demonas
uocant extricationẽ. Quorũ quod est purius inȩtherȩ sedem hab. alterũ
inaere. t̾cium in ea regione. quȩ humecta essentia nominatur. quo
interita mundi congesta sint animalib ratione utentib nec sit
ulla eius regio deserta. quȩ quidem tractatũ. quod sit elatior & ultra

Expanded text:
stratione porrigit diligentiam usque ad angelicae naturae, quos daemonas stratione porrigit diligentiam usque ad angelicae naturae, quos daemonas uocat, extricationem. Quorum quod est purius in aethere sedes habet, alterum in aere, tertium in ea regione quae humecta essentia nominatur, quo interna mundi congesta sint animalibus ratione utentibus nec sit ulla eius regio deserta. Quem quidem tractatum, quod sit elatior et ultra
Abbreviated transcription (Latin):
matib quo ad mediocritas ingenii passa est. in herentes. iuxta naturȩ
contẽplationẽ. Artificiosaq ratione de inde ante om̃s primã ꝑtractat
ꝑfectaq uniuersa res animal. quȩ sensilis mundi ꝓximã similitudinẽ
nanciscatur ꝑfecto. intellegibiliq & exemplari ex se genito mundo
.iiiͦiͬ. quȩ sensiliũ animaliũ species. tã cȩlestium. quã terrenoꝵ. naturali
contẽplatione dinumerat. Cȩlestium quidẽ stellas. terrenorum uõ uolati¬
lia & itẽ nantia queq ꝑ terrã feruntur. uire dicta. t̾raena ꝗꝑpequȩ terra
nutriantur. & in eiusdem terreg̃mio qui escant. quodq: corpora eorũ
ex maiore parte terrena. ex optinentis materiȩ uocabulo cognominat᷑.
ꝑinde. ut cȩlestia quȩ exmaiore parte ignis puri. liquidiq conereta.¬
eterni appellantur ignes. Nec contentus supͣ dietoꝵ animalium demon¬

Expanded text:
gmatibus, quoad mediocritas ingenii passa est, inhaerentes iuxta naturae gmatibus, quoad mediocritas ingenii passa est, inhaerentes iuxta naturae contemplationem artificiosasque rationes. Deinde ante omnes res primam pertractat perfectaque uniuersa res animalque sensilis mundi proximam similitudinem nanciscatur perfecto intellegibilique et exemplari ex se genito mundo; quattuorque sensilium animalium species, tam caelestium quam terrenorum, naturali contemplatione dinumerat: caelestium quidem stellas, terrenorum uero uolatilia et item nantia quaeque per terram feruntur, iure dicta terrena quippe quae terra nutriantur et in eiusdem terrae gremio quiescant, quodque corpora eorum ex maiore parte terrena ex obtinentis materiae uocabulo cognominantur, perinde ut caelestia, quae ex maiore parte ignis puri liquidique concreta aeterni appellantur ignes. Nec contentus supra dictorum animalium demon
Abbreviated transcription (Latin):
diuisa. ante mundi scilicet exornationẽ. Actũ quidẽ erat huius modi
rationis expers rerum in ordinata confusio. sed ubi cuncta redigi.
ad modũ placuit. ignẽ primo. terramq & aera atq aquã continuauit
opifex ds̃. Non talia ut nc̃ sunt. sed quę p̃ferrent elementoꝵ uestigia
in eos squalore. ac deformitate. qui apparet in his quib diuina est pro¬
spicientia. Nẽ uõ singulis. luce ac specie tributa. numerus quoq illustra
nĩum geniturã sequebatur. pulchris om̃ib &non tali
institutis. Nunc iam ordinationẽ genituramq eorum singnlatim de¬
monstrari conuenit. nouo quidem & in usitato generȩ demonstrationis.
uerum nobis. qui om̃s erudicionis ingenue uias ꝑ agraueritis. neq in¬
cognito. & exleui admonitione ꝑspicuo. Mundi totius ꝑfectionem¬
ab opificȩ ab solutam dõ. pt̃i operis textũ secreuimus. platonicis do¬

Expanded text:
diuisa ante mundi scilicet exornationem. Ac tunc quidem erat huius modi diuisa ante mundi scilicet exornationem. Ac tunc quidem erat huius modi rationis expers rerum inordinata confusio, sed ubi cuncta redigi ad modum placuit, ignem primo terramque et aera atque aquam continuauit opifex deus, non talia ut nunc sunt, sed quae praeferrent elementorum uestigia in eo squalore ac deformitate qui apparet in his quibus diuina deest prospicientia; nunc uero singulis luce ac specie tributa numerus quoque illustratorum omnium genituram sequebatur pulchris omnibus ex non talibus quondam institutis. Nunc iam ordinationem genituramque eorum singillatim demons trari conuenit nouo qui de m et inu sitato genere demon strationis, uerum uobis, qui omnes eruditionis ingenuae uias peragraueritis, neque incognito et ex leui admonitione perspicuo.ab opifice absolutam deo praeteriti operis textu secreuimus Platonicis do
Abbreviated transcription (Latin):
ione. ad aliud ex alio formȩ transfigurantur. Idemq hoc in
consistere. nec simul idem unũ. & duo fieri. Hȩc est meȩ̨ quidẽ sententiae
is ẽẽ. & ante mundi quoq sensilis exornationẽ fuisse triah
ignitã. terręq item & aeris formas suscipientẽ ceterasq pedis sequas passiones.
ꝑpetientẽ. om̃i formi uisu uideri. Qđ tam̃ priuatĩ. neq similib uirib neq
exequatis potentiis instruatur. nihil eẽ. eius aequale. sed undiq uergentẽ:
inuicẽq recipco pulsu. pulsiare. atq agitare materias. Ex qͦ fluc tu
turbatas materias in diuersa raptari. discerniq ase ꝑinde. ut que infru¬
menti purgatione pistoris instrumentis motu. & excussione. discerni
facta ad motus ciendos. dissimillima quȩq adissimilib plurimũ. aliqͣ
uõ similitudine sociata. nequaquã dispͥari. proptereaq sedib ficisse

Expanded text:
conuersione ad aliud ex alio formae transfigurantur. Idemque hoc inconuersione ad aliud ex alio formae transfigurantur. Idemque hoc inconsistere nec simul idem unum et duo fieri. Haec est meae quidem sententiae mens esse et ante mundi quoque sensilis exornationem fuisse tria hignitam, terraeque item et aeris formas suscipientem caeterasque pedissequas passiones perpetientem omniformem uisu uideri; quod tamen priuatim neque similibus uiribus neque exaequatis potentiis instruatur, nihil esse eius aequale, sed undique uergentem itantibus inuicemque reciproco pulsu pulsare atque agitare materias. Ex quo fluctu turbatas materias in diuersa raptari discernique a se, perinde ut quae in frumenti purgatione pistoriis instrumentis motu et excussione discerni facta ad motus ciendos dissimillima quaeque a dissimillimis plurimum, aliqua uero similitudine sociata nequaquam disparari proptereaque sedibus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit ad aliud quicquã in uisibilem insensilẽ. solimentis interentioni
Norro quod ab hoc sđm est natiuũ. sensile. substentabile consistens aliquo
in loco a sirsum cũ is mutatione. & de in teritu recedens. sensib &
opinione noscendum. Tertiũ genus est loci quod ne adinteritũ quidem
pertinet. sedem porro p̃bet. hisq generantur. sed ipsum sine sensu
tangentis tangitur. ad ulterina quadã ratione opinabile. Deniq cũ
id animo intuemur. patimur ꝙ somniantes. Putamus cñi necesie esse.
ut om̃e quod est in aliquo sit loco positũ. regionemq optineat ullã. porro
itemq alias consanguineas. ne inreputatione quidem. & considerationem
uere existentis. uereq ꝑuigilis naturȩ mente consistimus. ꝓpt̃ huuis modi
somnia. cũ ne imaginari. quidẽ ullã huuis lubrice speciem formamq ualeamꝰ.
ꝓpriam quippe nullã habet. & habere om̃s uidetur. cũ intragremium eius

Expanded text:
procedit ad aliud quicquam, inuisibilem insensilem, soli mentis intentioni aprocedit ad aliud quicquam, inuisibilem insensilem, soli mentis intentioni apicuam; porro quod ab hoc secundum est, natiuum sensile sustentabile consistens aliquo in loco et rursum cum immutatione et interitu recedens, sensibus et opinione noscendum. Tertium genus est loci, quod ne ad interitum quidem pertinet; sedem porro praebet his quae generantur, sed ipsum sine sensu tangentis tangitur, adulterina quadam ratione opinabile. Denique cum id animo intuemur, patimur quod somniantes: putamus enim necesse esse, ut omne quod est in aliquo sit loco positum regionemque obtineat ullam, porro itemque alias consanguineas ne in reputatione quidem et consideratione uere existentis uereque peruigilis naturae mente consistimus propter huius modi somnia, cum ne imaginari quidem ullam huius lubricae speciem formamque ualeamus; propriam quippe nullam habet et habere omnes uidetur, cum intra gremium eius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpere p̃cium facientis est. Ipse igit᷑ ꝙ de hac re sentiã dicam.
un tellectus. itemq uera opinio duȩ ressunt. necesse est hec ipsa ꝑsemet. eẽ.
intellectu potus quã sensib assequenda. sin uõ ut ꝗb dam uidetur. uera
opinio ab intellectu nihil differt. omĩaq corporea sentimus. certa habenda
sunt. Sed opinor duo esse dicendũ. ꝓpterea quod utraq magna differetia
distant. Quippe quoꝵ alterũ doctrina nobis insinuet. alterũ ꝑsuasio¬
nis assũpscio. & alterũ quidẽ semꝑ cũ ratione uera. porro sine ulla ration
alterũ. Item alterũ nulla ꝑ suasione trans ducibile. alterũ nutans in¬
certũ semper & diriuabile. Quid quod recte. opmionis om̃s uir particeps
intellectus uõ dei ꝓprius: & paucoꝵ admodum lectoꝵ hominũ. Qđ
cũ ita sit fatendum est cͣiusmodi speciem semotã asensib insemet locatã
sine ortii. sine occasu. quȩ neq inse quicquã recipit. aliunde. neq ipsa

Expanded text:
perae pretium facientis est. Ipse igitur, quid de hac re sentiam, dicam. Si intellectus itemque uera opinio duae res sunt, necesse est haec ipsa per semet esse intellectu potius quam sensibus assequenda; sin uero, ut quibusdam uidetur, uera opinio ab intellectu nihil differt, omnia quae corporea sentimus certa habenda sunt. Sed opinor duo esse dicendum, propterea quod utraque magna differentia distant, quippe quorum alterum doctrina nobis insinuet, alterum persuasionis assumptio, et alterum quidem semper cum ratione uera, porro sine ulla ratione alterum, item alterum nulla persuasione transducibile, alterum nutans, incertum semper et deriuabile. Quid quod rectae opinionis omnis uir particeps, intellectus uero dei proprius et paucorum admodum lectorum hominum? Quod cum ita sit, fatendum est esse eius modi speciem semotam a sensibus in semet locatam sine ortu sine occasu, quae neque in se recipit quicquam aliunde neque ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
liquorẽ. Ut perleues inquit congestosq & tam quã firmiore soliditate
pauitos orbes luminum. quoꝵ tamen esset angusta medietas. subtilio
serenus ignis suꝑeandẽ flueret medie tatem. Quid igitur : nũ aliter phi¬
sici mẽbranis. uel &iã tunicis solidis contineri ocũloꝵ orbes asseuerantes.
de natura eoꝵ at̃ pretari uidentur : Angusta porro illa medietas. quȩ

Expanded text:
luerunt, ut per leues congestosque et tamquam firmiore soliditate probatos orbes luminum, quorum tamen esset angusta medietas subtilior, serenus ignis per eandem efflueret medietatem. Itaque cum diursici membranis uel etiam tunicis solidis contineri oculorum orbes asseuerantes de natura eorum interpretari uidentur? Angusta porro illa medietas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
litorib: & fluuiis. Nobis porro nilus cũ in plerisq: reb: salutaris. tũ ad uersũ
huius modi pericula meatu irriguo ꝑ enniq gurgite obiectus arcet exicium
Itẽ. Cũ terra erit humore abluenda pastores quidẽ ur̃i montium edita
capessentes periculo non contingunt᷑. At uõ ciuitates in planicie scitȩ. cũ ppłis
suis rapiuntur admaria. Quib: periculis. regio ista minime contingetur.
Non eni ut in ceteris regionib humor in planiciem suꝑnȩ manat. sed eximo

Expanded text:
litoribus et fluuiis; nobis porro Nilus cum in plerisque rebus salutaris tum aduersum huius modi pericula meatu inriguo perennique gurgite obiectus arcet exitium. Item cum terra erit humore abluenda, pastores quidem uestri montium edita capessentes periculo non continguntur, at uero ciuitates in planitie sitae cum populis suis rapiuntur ad maria; quibus periculis regio ista minime contingetur, non enim ut in caeteris regionibus humor in planitiem superne manat, sed ex imo
Abbreviated transcription (Latin):
iđ quod de est. participis absentiã. Aequum postulas. Deniq enitemur omnes
ꝓuirib neque enĩ fas est laute acceptos heri. minoris tibi apparatus rep̃sentare
coruiuium : Tenetis certe memoria p̃scriptã uobis ame tractatus normulam:
Partim tenemus in memoria in quib: porro nutabit. p̃sens ipse intempore suggen
immonĩsi erit molestũ. breuit̃ ab ex ordio dicta demũ retexe. quo digestus ordo

Expanded text:
id quod deest participis absentia. Aequum postulas. Denique enitemur omnes pro uiribus ; neque enim fas est laute acceptos heri minoris tibi apparatus repraesentare conuiuium. Tenetis certe memoria praescriptam uobis a me tractatus normulam? Partim tenemus; in quibus porro nutabit memoria, praesens ipse in tempore suggeres. Immo, nisi erit molestum, breuiter ab exordio dicta demum retexe, quo digestus ordo
Abbreviated transcription (Latin):
sisq apto. & decenti sibi motu locatis. uidelicet his. quȩ con sequens
erat tempore ꝓuenire. nexib: suitalib: ubi constrieta corpora facta st̃
animalia. in peratumq: didicerunt. eaquȩ diuersȩ naturae motus.

Expanded text:
sisque apto et decenti sibi motu locatis, uidelicet his quae consequens sisque apto et decenti sibi motu locatis, uidelicet his quae consequens erat tempore prouenire, nexibusque uitalibus ubi constricta corpora facta sunt animalia imperatumque didicerunt, ea quae diuersae naturae motus
Abbreviated transcription (Latin):
stelle  que uocantur erraticȩ facte sunt. Quotam partes tẽporis
notarentur: certa dimensione. quã reditus an fractusq tẽporarii
sub numeri conp̃hensionẽ uenirent. corporaq: siderea fabricatus
assi ꝗnauit uitalib diuerse naturȩ motib numero septẽ totidẽ corpora
Lune quidem uix̃ terrã in prima circũ actione : solis uõ in seđa : tũ luci¬
fert & mercurii collocat ignes. in eo ꝙ motu qui con currit Hsol¬
sticiali circuitioni. contraria tam̃ ab eo circum fertur agitatione
Quare sit ut conp̃hendant se inuicẽ & a se rursum conphendantaun
hae stellȩ. Ceteros quoq: siderũ ortus. & pro gressiones. diuine rationis
ductu digessit in ordinem. Cuius exornationis causam explicare
si quis uelit plus erit opere ipso ꝙ operis gnra sumitur. Uerum hȩc
sierunt. ad id quo de agitur utilia post exequemur. Igitur singulis uniuer¬

Expanded text:
stellae quae uocantur erraticae factae sunt, quo tam partes temporis stellae quae uocantur erraticae factae sunt, quo tam partes temporis notarentur certa dimensione quam reditus anfractusque temporarii sub numeri comprehensionem uenirent, corporaque siderea fabricatus assignauit uitalibus diuersae naturae motibus numero septem totidem corpora, lunae quidem iuxta terram in prima circumactione, solis uero in secunda, tum Luciferi et Mercurii collocat ignes in eo motu qui concurrit quidem solstitiali circuitioni, contraria tamen ab eo circumfertur agitatione; quare fit, ut comprehendant se inuicem et a se rursum comprehendantur hae stellae. Caeteros quoque siderum ortus et progressiones diuinae rationis ductu digessit in ordinem. Cuius exornationis causam explicare si quis uelit, plus erit opere ipso quod operis gratia sumitur; uerum haec, si erunt ad id quo de agitur utilia, post exequemur. Igitur singulis uniuer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ante celestem exornationẽ non erant. tunc nascente mundo iussit
existere. Quȩ omiã partes sunt temporis. Nosq: hȩc .cũ euo assigna¬
mus. iđ solutariȩ naturȩ non recte partes in diuiduȩ rei fingimus.
Sicimus enĩ. fuit. est. erit. At illi esse solum conpetit iuxta ueram
sinceramq rationem fuisse uõ. & fore de inceps non conpetit Hȩc
quippe geniturȩ tem poris ꝓpriȩ. Motus enĩ sunt unus pretereuntis.
alter inminentis. non aeui: sed temporis. Aeui quippe. mansio ꝑpe¬
tua & in mutabilis. Ergo neq uinior seneq: senior nec fuit. nec erit
aptior deinceps disputandi locus. Tempus uõ cȩlum aequeuum est.
ut una orta. una dissoluantur si modo ratio dissolui. fasq: patiet.
Simul ut ȩ uitatis exemplo similis esset uterq: mundus arche topus tulgibi¬
tempus fuerit. quippe & futurus sit. Hac gͦ dei ratione. consilioq hu¬
iusmodi genituram tẽporis uolentis creari. sol. & s luna. & aliȩ ꝗnq

Expanded text:
s et annos, qui ante caelestem exornationem non erant, tunc nascente mundo iussit existere; quae omnia partes sunt temporis, nosque haec cum aeuo assignamus, id est solitariae naturae, non recte partes indiuiduae rei fingimus. Dicimus enim "fuit est erit", ast illi esse solum competit iuxta ueram sinceramque rationem, fuisse uero et fore deinceps non competit. Haec quippe geniturae temporis proprie, motus enim sunt, unus praetereuntis, alter imminentis non aeui sed temporis; aeui quippe mansio perpetua et immutabilis. Ergo neque iunior se neque senior nec fuit nec erit naptior deinceps disputandi locus. Tempus uero caelo aequaeuum est, ut una orta una dissoluantur, si modo dissolui ratio fasque patietur, simul ut aeuitatis exemplo similis esset uterque mundus; archetypus tempus fuerit, quippe et futurus sit. Hac ergo dei ratione consilioque huius modi genituram temporis uolentis creari sol et luna et aliae quinque
Abbreviated transcription (Latin):
soaug m̃ata idegete motu & orticlata cirtũ fertur attatione inse ipsã reuertens cũ aliquã uel dissi palnlẽ subflantiã
osusadeoit uel indiuiduã faole recognoseit quod sit eiꝰdẽ indiuidueq quod itẽ diuerse disso lubilisq ntu
capsasqn onũum quȩ ꝓueniunt uidet. et ex his quȩ acadunt quȩ sint futura metitur. motusq eius rationa
s recsta nunuantẽ. cmcte anini recte opiniones et digne greduliate nascuntur. Porro cũ indiuiduũ genus
ex qr idẽ comst ncenñt. ea quȩ sunt moo uttimo fidolit̃ nuntiantẽ. intellectus et scionua c̃ualescunt.
quia ꝙ semꝑ mouetur. semꝑ in uita est. At uõ ꝙ aliud mouet. aliunde sũpta uirtute. motus.
pauca mouendi paciens. pan̾sã uiuendi quoq paciat᷑ necesse est. Solũ gͦ ꝙ se ipsum mouet.

Expanded text:
oagmentata indigete motu et orbiculata circuitione in se ipsam reuertens cum aliquam uel dissipabilem substantiam offenderit uel indiuiduam, facile recognoscit, quid sit eiusdem indiuiduaeque, quid item diuersae dissolubilisque naturae causasque omnium quae proueniunt uidet et ex his quae accidunt quae sint futura metitur, motusque eius rationa certa nuntiante cunctae animae, rectae opiniones et dignae credulitate nascuntur; porro cum indiuiduum genus semperque idem conspexerit, ea quae sunt motu intimo fideliter nuntiante, intellectus et scientia conualescunt. quod semper mouetur semper in uita est; at uero quod aliud mouet aliunde sumpta uirtute motus, pausam mouendi patiens, pausam quoque uiuendi patiatur necesse est. Solum ergo quod se ipsum mouet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ  feret᷑. longius a terra remotꝰ iđ eminor nob̵ uidebit᷑ e longinquo etiã tardior
putabit᷑ uelociorq intuentib: Qđ demũ fit uixta quintã semis partẽ sagittarii.
de monstrauimꝰ in excentris circulis. nunc si
ut ꝗdã putant ꝑ epy cydos globos fertur
nihil hominꝰ moderatis eũ gressib tẽperatisq:
c̃ficere annuos cursꝰ ex posita epycycloꝵ forma
quẽ limitant notȩ A .b.s. a. Solsticialis uõ excludens
rodi aci circuli punctũ. iđ .e.n . N.k. habens ipse
ꝓpͥũ punctũ .M. & puncto ꝗdẽ g. int̃uallo autẽ .i.¬

Expanded text:
 remotus, id est a Θ, minor nobis uidebitur e longinquo, etiam tardior, putabitur uelociorque intuentibus, quod demum fit iuxta quintam semis partem Sagittarii; emonstrauimus in eccentris circulis, nunc si, ut quidam putant, per epicyclos globos fertur, nihilo minus moderatis eum gressibus temperatisque conficere annuos cursus exposita epicyclorum forma lus quem limitant notae ΑΒΓΔ solstitialis uero excludens diaci circuli punctum, id est ΕΖΗΚ, habens ipse proprium punctum Μ et a puncto
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersum ducentos quinqua gnta sex Etiam omne fere conmisto᷑ illud
genus ȩsentie consumptum. erat huiusscemodi sectionib: partium. Tunc
psam seriem in longum secuit. & ex una serie duas feciti
mediȩ. inspeciem chi grecȩ litterȩ co artauit. curuauitq in orbes quo ad

Expanded text:
aduersus ducentos quinquaginta sex. Et iam omne fere commixtum illud genus essentiae consumptum erat huius modi sectionibus partium. Tunc hanc ipsam seriem in longum secuit et ex una serie duas fecit easque mediam mediae in speciem chi Graecae litterae coartauit curuauitque in orbes, quoad
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes ꝓbamus minime aqualẽ laterib : & ꝓptereaq: absonã. Uel cum
idẽ plato. siluã. eẽ. dicit in nulla substantia. ꝓpterea ꝙ nulla siluestria
habeant ullã ꝑfectionẽ. dũ enĩ sunt ad huc siluestria. in formia sunt. acsine
ordine. ac specie ut saxa. Quoꝵ tam̃ est naturalis possibilitas. ut accedente
artifitio simulacrũ fiat ł ꝗd aliud huius modi. Qđ uõ sola possibilitate.
hȩc disputatio quia nichil ꝑtinet ad naturalẽ tractatũ. cũ sit rationabilis
differet᷑. Geniturã uõ tẽporis necessario. eẽ. dicit in stitutã. ut tã eadẽ
tẽpora sub dim̃sionẽ uenirent . quã dierũ m̃siumq: & annoꝵ denumerari
spatiũ possent ꝓptereaq solis luneq in lustrationes. & occasus ne ces sarios
ceterasq: erraticas stellas suꝑ inpositas. eẽ.giris circi¬
quȩ sub todiaci orbis circũ flexũ icet. lunę quidẽ. iuxta t̾rã in prima
actione solisuo in scđa di ametro aluna distantis. lucferi & mercurii

Expanded text:
dicentes probamus minime esse aequalem lateribus proptereaque absonum — uel cum idem Plato siluam «esse» dicit in nulla substantia propterea quod nulla siluestria habeant ullam perfectionem. Dum enim sunt adhuc siluestria, informia sunt ac sine ordine ac specie, ut saxa quorum tamen est naturalis possibilitas, ut accedente artificio simulacrum fiat uel quid aliud huius modi; quod uero sola possibilitate et fectione. Verum haec disputatio, quia nihil pertinet ad naturalem tractatum, cum sit rationabilis, differetur. Genituram uero temporis necessario dicit esse institutam, ut tam eadem tempora sub dimensionem uenirent quam dierum mensiumque et annorum dinumerari spatia possent, proptereaque solis lunaeque illustrationes et occasus necessarios fuisse, ceterasque erraticas stellas superimpositas esse gyris circquae sub zodiaci orbis circumflexu iacet: «lunae quidem iuxta terram in prima circumactione, solis uero in secunda» diametro a luna distantis; «tunc Luciferi et Mercurii
Abbreviated transcription (Latin):
cũ essentia mixtis coagm̃tata. indigete motu . & orbiculata. circuicione
in seipsam reuertens. cũ aliquã ł dissi pabilẽ substantiã offenderit. ł in diui¬
duam. facile recognoscit. quid sit eiꝰ dẽ indiuiduȩq: ꝗntẽ diuersae. disso lubi¬
lisq naturȩ. causasq om̃ium qua̧ ꝓueniunt uidet & ex his quȩ accidunt.
quȩ sint futã metitur. In his enĩ cdare manifestat. nichil esse ꝙ animã lateat.

Expanded text:
cum essentia mixtis coagmentata indigete motu et orbiculata circuitione cum essentia mixtis coagmentata indigete motu et orbiculata circuitione in se ipsam reuertens cum aliquam uel dissipabilem substantiam offenderit uel indiuiduam, facile recognoscit, quid sit eiusdem indiuiduaeque, quid item diuersae dissolubilisque naturae causasque omnium quae proueniunt uidet et ex his quae accidunt quae sint futura meti
Abbreviated transcription (Latin):
tamen . & itẽ modulaminis cõpos. Cũ enĩ dicit inuisibilẽ sensui minime subiacere
pnuntiat. & ꝙ nec uisu neccȩteris ꝑcipit᷑ sensib: hoc corpus minime. eẽ. potest.
tionis tam̃ cõpos. ut de claret naturã rationabilẽ carentẽ
latã esse asserit originem . eiꝰ. & quasi
quȩdã elementa. ex quib:
eandẽ int̃ initia constituit. recordat᷑.
& repetit. ut ex t̃nisorigi¬
nib: .i. indiuiduȩ. diuidueq substantiȩ
itẽq: eadẽ diuersaq:
naturis co agm̃tata. si militu dinem.
dissimilitu dinẽq: rerum.
bonitatisq: & maliciȩ diuersita tem
optandeq & obsecrandȩ naturȩ
disparilitatẽ. facile in ipsis reb: reco gnoscat. ut pote. quȩ diuisa numeris sit
conposita analogiis. stipata medietatib ordinata rationib: musicis. scissaq
sexies & rursum deuincta in mortalib: uinculis conuen
diuerso uarioq: totius mundani corporis motui. omĩa sciat. & omĩa iuxta
naturã ꝓpͥam assequat᷑. deniq: ad didit. Ut gͦ eiꝰdẽ & diuersi natura¬

Expanded text:
tantissimo auctore facta». Cum enim dicit «inuisibilem», sensui minime subiacere pronuntiat, et quod nec uisu nec ceteris percipitur sensibus, hoc corpus esse minime potest. «Rationis» tamen «compos», ut declaret naturam rationabilem carentem latam» esse asserit, originem eius et quasi quaedam elementa ex quibus eandem inter initia constituit, recordatur et repetit, ut ex ternis originibus, id est indiuiduae diuiduaeque substantiae itemque eadem diuersaque naturis, coagmentata, similitudinem dissimilitudinemque rerum, bonitatisque et malitiae diuersitatem, optandaeque et execrandae naturae disparilitatem facile ipsis in rebus recognoscat, utpote quae diuisa sit numeris, composita analogiis, stipata medietatibus, ordinata rationibus musicis; scissaque adeo sexies et rursum deuincta immortalibus uinculis conuenientibus diuerso uarioque totius mundani corporis motui omnia sciat et omnia iuxta naturam propriam assequatur. Denique addit: «Vt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mutuaturq quod gigutur. decet gͦ facere cõꝑarationẽ. similitu dinemq
imꝑtira. Illi quidem quod suscipit. matris. At uõ unde obuenit patris.

Expanded text:
mutuaturque quod gignitur. Decet ergo facere comparationem similitudinemque mutuaturque quod gignitur. Decet ergo facere comparationem similitudinemque impertiri illi quidem quod suscipit matris, at uero unde obuenit patris
Abbreviated transcription (Latin):
Cadem & consimilis ratio. difficultasq in ea natura. quȩ cuncta recipit
corpora reperitur. Hȩc quippe minime recedit exconditione ꝓpria. recipit
enĩ cuncta. nec ullã. ex eisdẽ forma trahit. & cũ uelud intra gremiũ eius
form̃tur. quȩ recipiuntur. ipsa in formis manet. ẽq usus eius simili molli
tiq materiȩ. inquam in primuntur uaria signacula. m
& conformatur omnimode abi intro euntib ipsa. nec forma. nec motũ
habens exnatura sua. Quȩ uõ in grediuntur formas mutant. aliasq alia
& di uersa cernunt᷑. eademq quȩ introeunt & egrediunt᷑ simulacra st̃.
uere existentium rerum. miro qͦdã iusq explicabili modo formata ab
hisdem uõ existentib reb quẽ ad modũ mox de monstrare nitemur
ꝓuirib At uõ nunc trinum genus animo sumendũ est. ꝙ gignit᷑
itẽ aliud in quo gignitur. p̃terea tercium ex quo similitudi nẽq trahit.

Expanded text:
Eadem et consimilis ratio difficultasque in ea natura, quae cuncta recipit Eadem et consimilis ratio difficultasque in ea natura, quae cuncta recipit corpora, reperitur. Haec quippe minime recedit ex condicione propria; recipit enim cuncta nec ullam ex isdem formam trahit, et cum uelut intra gremium eius formentur quae recipiuntur, ipsa informis manet estque usus eius similis molli cedentique materiae, in quam imprimuntur uaria signacula, moueturque et conformatur omnimode ab introeuntibus, ipsa nec formam nec motum habens ex natura sua. Quae uero ingrediuntur, formas mutant aliasque alia et diuersa cernuntur, eademque quae introeunt et egrediuntur simulacra sunt uere existentium rerum miro quodam uixque explicabili modo formata ab isdem uere existentibus rebus, quem ad modum mox demonstrare nitemur . At uero nunc trinum genus animo sumendum est: quod gignitur, item aliud in quo gignitur, praeterea tertium ex quo similitudinem trahit