comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
L Ut ecclutum negoria a tudice cotinio undianturr
Nacuit ut ȩccłarũ negotia absq ulla dilatione c̃tinuo auidice audianẽ
lacuit ut iudex criminosũ disciitiens n ante sententia ꝓferat capitalem
quã aut reus ipse c̃ficeat᷑: aut ꝑ innocentes & ueraces testes manifestiꝰ con¬
iuncat᷑. Et de maiorib nrã ac successorũ nr̃orũ exxpcecee sententia
ut qui soen criminis sunt non adiuittantur tet tes
lecut ut testesꝰ ad mitant᷑ quis socu criminis nec in fames neq calũpmaco¬
res : ł ceteriquos lexłcanon & lex ꝓhibet
CDe nuptiis incestis prohibendis
uptias ꝓhibemꝰ incestas: id ÷: usq ad finitatis lineã : ł quandiu int̾ se here¬
ditare potuerint: ñ c̃iungant᷑ quia hȩc potius incestiua quã c̃iugia s̃ iudi¬
canda L Ut de absentibus non in dicetur
lacuit ut adu̾sus absentes ñ udicet᷑ : qđ si faccũ fuerit: ꝓlata sententia
ñ ualebit. U Ut elemensior seneriori p̃foratur ontentia e fenci

Expanded text:
 Ut ecclesiarum negotia a iudice continuo audiantur. Placuit, ut ecclesiarum negotia absque ulla dilatione continuo a iudice audiantur et tetur. Judex criminosum discutiens, non ante sententiam proferat capitalem, quam aut reus ipse confiteatur, aut per innocentes testes convincatur. Et de maioribus nostra aut successorum nostrorum expectetur sententia. 309. Ut qui socii criminis sunt, non admittantur testes. Placuit ut testes non admittantur, qui sunt socii criminis, nec infames nec calumniatores vel caeteri, quos canon et lex prohibet. 310. De nuptiis incestis prohibendis. Nuptias prohibemus incestas, id est usque ad affinitatis lineam vel quandiu inter se hereditare potuerint, non coiungantur, quia haec potius incestiva quam coniugia sunt iudicanda. 311. Ut de absentibus non iudicetur. Placuit, ut adversus absentes non iudicetur. Quod si factum fuerit, prolata sententia n
Abbreviated transcription (Latin):
nixe monemꝰ & corã dõ testam᷑ : & sic̃ dĩ fideles rogamꝰ: ne xp̃ide trabant minis¬
locũ subditis tribuant de trahendi : quia qͥ detrahit fratresiũ homicida ẽ
& peior legit᷑ esse detractio quã fornicatio Ideo monemꝰ & p̃cipue rogam
nefiat absq gladio aut uulnere corporis aliquo quisꝗ homicida inueniat᷑:
Et sic̃ dehominib corporalit̃ occisis iudicare decreuimꝰ : sic & de illis qͥ ex hoc
detractionis scelere detecti corã nob̵ fuerint: pagi dño annuente decernimꝰ
ut pax ȩccłarũ inquantũ dñs auxiliũ dederit: in finib & regionib nob ado
cõmissis s nulla turbet᷑ tẽpestate detractignũ atq bellorũ Se PRBISAUALITO¬

Expanded text:
nixe monemus et coram Deo testamur et sicut Dei fideles rogamus, ne Christi detrahant minisnixe monemus et coram Deo testamur et sicut Dei fideles rogamus, ne Christi detrahant minislocum subditis tribuant detrahendi; quia qui detrahit fratrem suum, homicida est; et peior legitur esse detractio quam fornicatio. Ideo monemus et praecipue rogamus ne fiat, ne absque gladio aut vulnere corporis aliquo quisquam homicida inveniatur. Et sicut de hominibus corporaliter occisis iudicare decrevimus, sic et de illis, qui ex hoc detractionis scelere detecti coram nobis fuerint, peragi Domino annuente decernimus; ut pax ecclesiarum, in quantum Dominus auxilium dederit, in finibus et regionibus nobis a Deo commissis nulla turbetur tempestate detractionum atque bellorum. 41. De presbit
Abbreviated transcription (Latin):
Comites minstris ȩccłȩ eorũq ministris ut hoc pleniꝰ & denris
ñ &dese & desuis hominib optinere possint. adiutores in om¬
ni fiant. Et quicũq pͥma & scđa uice dehis a comite ad monitꝰ
ñse correxerit. uolumꝰ ut ꝑ eundẽ comitẽ ciꝰ negligentia ad nram notitiã
ꝑferat̃. ut nra auctoritate qđ in nr̃o capitulari continet subire cogat᷑
& ut ante ordinationẽ plenit̃ & studiosissime instruant᷑
qualit̾ se auitus cauere debeant: & qualit̃ subditos doceant: ne torpentes uł
hebetes indoctrina scã ł uitio malȩsfaoe eorũ neglectu ł aliquamala simili
trahunt. qm̃ testante euanglica tuba: meliꝰ est unicinq ut suspendat᷑ mola
asmnaria collo eiꝰ & demergat᷑ in ꝓfundũ maris : ꝗ scandali ⁊ et unũ depusillis
xp̃i uidelicet: ministris. Et alibi: qui uos recipit: me recipit: & qͥuos sꝑnit: me
spnit. Et ut hoc detractionis & scandali peccatũ om̃s sumoꝑe caueant: ob¬

Expanded text:
o ministris ecclesiae in eorum ministeriis, ut hoc plenius et de nostris et de se et de suis hominibus obtinere possint, adiutores in omnibus fiant. Et quicumque prima et secunda vice de his a comite admonitus non se correxerit, volumus ut per eundem comitem eius neglegentia ad nostram notitiam perferatur, ut nostra auc ut ante ordinationem pleniter et studiosissime instruantur, qualiter se a vitiis cavere debeant et qualiter subditos doceant; ne torpentes vel hebetes in doctrina sancta vel vitio malae famae eorum neglectu vel aliqua mala similitrahunt: quoniam testante euangelica tuba melius est unicuique, ut suspendatur mola asinaria collo eius et demergatur in profundum maris, quam scandalizet unum de pusillis, Christi videlicet ministris. Et alibi: Qui vos recipit, me recipit; et qui vos spernit, me spernit. Et ut hoc detractionis et scandali peccatum omnes summopere caveant, ob
Abbreviated transcription (Latin):
a nonib repperire poteritꝰ de eo ar conticetur de crimiue i¬
anfestũ est confiteri eũ decrimine: qui indulto & delegato iudicio
purgandi se occasione ñ utit᷑. Nichil enĩ intest utrũ in p̾senti ex amine

Expanded text:
in canonibus reperire poterit. 37. De eo, qui confitetur de crimine. Min canonibus reperire poterit. 37. De eo, qui confitetur de crimine. Manifestum est confiteri eum de crimine, qui indulto et delegato iudicio purgandi se occasione n
Abbreviated transcription (Latin):
beant in canonib plenit᷑ exp̃ssũ est Si aut̃ ut dictũ est ille accusator
qui canonice est recipiendus eũ cũ legitimo nimero uirorũ & bonorũ tes¬
tiũ ad pbare in conspectu ep̃orũ poterit: tunc canonice diuidicet᷑ Et
siculpabilis inuentꝰ fuerit: ca nonice dã ꝑnet᷑. Siuͦ eũ supͥscripto p̃texcu
saecdos si suspitiosus aut incredibilis suo ep̃o: aut reliquis suis csac̃dotib
siue bonis & iustis desuo popło uł desua plebe hominib fuerit une incri¬
mme aut enp̃dicta suspitione remaneat : Icũ erib auc quinq uł sẽptim
bonis ac uicinis sac̃ dotib exemplo leonis pape: uł eo aplius si suo ep̃o uisũ
fuerit aut necesse ꝓpt̃ cumulcũ popłi in esse ꝓpexerit & cũcabiat bonis
& uistis hominib se sacram̃to corã popło suꝑ quattuor euangłia datu
puro scũ eecłẽ reddat: Siquis aut̃ scire desiderat quales testes ad accusa¬
tone snilotũ recipi debcant: & quie qͥd de accusatore faciendũ st : plen

Expanded text:
beant in canonibus pleniter expressum est, si autem, ut dictum est, ille accusator, qui canonice recipiendus est, eum cum legitimo numero verorum et bonorum testium approbare in conspectu episcoporum poterit, tunc canonice dijudicetur, et si culpabilis inventus fuerit, canonice damnetur. Si vero cum supra scripto praetextu III. Ipse ergo sacerdos, si suspiciosus aut incredibilis suo episcopo, ac reliquis suis consacerdotibus, sive bonis et justis de suo populo vel sua plebe hominibus fuerit, ne in crimine, aut in praedicta suspicione remaneat, cum tribus aut quinque vel septem bonis acum aliis bonis et iustis hominibus se sacramento coram populo super quatuor evangelia dato purgatum ecclesiae reddat. Si quis autem scire desiderat, quales testes ad accusationem sacerdotum recipi debeant, et quid de accusatore faciendum sit, pleniter
Abbreviated transcription (Latin):
Neprb̵t benedictionẽ ł penitentiã in ȩccła dare presumat.
enedictionẽ suꝑplebẽ in ȩccła fundere. aut penitentẽ in eccła
benedicere: prb̃o pęnitus nonlicebit: Ex detretis ꝙ̃orũ &¬
net affinitas inuenit᷑. nec successio potest ãplius p̾rogari Inscis¬
canonibus spũ dĩ conditis habetur insertum.
ncestis coniunctionib nichil ꝓrsus ueniȩ reseruamus: nisi cũ adulte¬
riũ separatione sanauerint: Incestos uero nec ullo coniugii nomine
p̃ualendos sanccmꝰ. sed quib: illicita coniunctio int̃ dr̃: nisi hi sunt
quosscorũ patrũ decreta coniugio copulari ꝓhibent. habebunt
incundi melioris coniugii libertatẽ: desacramento catetuminis
Anondando in diebuss sollemnibus p̃aschȩ.
Ut ꝑsollẽnissimos pasehabes ꝓlies sacram̃tũ cateruminis nondet᷑.
nec eis qui aliminb ȩccłȩ sunt axclusi: neq eis ante canonicã re

Expanded text:
er benedictionem vel poenitentiam in ecclesia dare praesumat. er benedictionem vel poenitentiam in ecclesia dare praesumat. Benedictionem super plebem in ecclesia fundere, aut poenitentem in ecclesia benedicere presbytero penitus non licebit. XLV. Ut enec affinitas inveniri, nec successio potest amplius praerogari. Secconditis de incestis habetur insertum: Incestis coniunctionibus nihil prorsus veniae reservamus, nisi cum adulterium separatione sanaverint. » Incestos vero nullo coniugii nomine appellandos sanccimus; sed quibus inlicita coniunctio interdicitur, nisi hi sunt, quos sanctorum patrum decreta coniugio copulari prohibent, habebunt ineundi melioris coniugii libertatem. 76. De sacramento catecuminis non dando in diebus sollempnibus paschae. Ut per sollempnissimos paschales dies sacramentum caticuminis non detur, nec eis, qui a liminibus eccle
Abbreviated transcription (Latin):
impenderit: cũ eodẽ deaeccłae cõmunione pellatur :
lericũ ꝑ creaturas iurantẽ. acerrime obiurgandũ. Si ꝑstiterit
inuitio : ex cõmunicandum: Neante hora diei tertiã quis ad
conuiui ũ ꝑgat. necante benedictionẽ mandũcetoms
Noñoportere clericos uł laicos religiosos ante sacrã horã diei
IMutertiã inire conuiuia. ineq aliquando clericos nisi ymnodic¬
to edere panẽ. & post cibos grãs auctordõ referre Ut ꝓpte¬
si in consulto ep̃o agendã cȩlebrauerit. honorẽ priuetar:
ignorantes simplicit̃ aut dissimulantes audacit̃: p̃sente & in consulto
ep̃o cũ pluribus indomiciliis agunt agendã qđ discipli ne in con¬
gruũ esse cognoscit scĩtas ur̃a : Senilius ep̃s dix̃: fr̃s &  coep̃i nr̃i
Abuniuersis epĩs dictũ. ẽ: Quisquis prbt an consulto ep̃o agendã in
quolibet loco uoluerit cȩlebrare : ipse honori suo c̃trarius existat :¬

Expanded text:
impenderit, cum eodem de Ecclesiae communione pellatur. impenderit, cum eodem de Ecclesiae communione pellatur. Clericum per creaturas iurantem acerrime obiurgandum; si perstiterit in vitio, excommunicandum. 69. Ne ante horam diei tertiam quis ad convivium pergat nec ante benedictionem manducet. Non oportere clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos nisi to, edere panem, et post cibum gratias auctori Deo referre. Ut si inconsulto episcopo agendam celebraverit, honore privetur. Eignorantes simpliciter aut dissimulantes audacter praesente et inconsulto episcopo cum pluribus in domiciliis agunt agendam. Quod disciplinae incongruum esse cognoscit sanctitas vestra. Genilius episcoab universis episcopis dictum est, quisquis presbyter inconsulto episcopo agenda in quolibet loco voluerit celebrare, ipse honori suo contrarius existit
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ accipiant sac̃ dotis : Sac̃ dote autẽ uerbũ in eccła faciente
quiegressus deadiutorio fuerit excomunicet᷑: dehis quiȩccł astica
ieiunia absq necessitate dissoluunt.
iquis eoꝵ qui continentiȩ student. absq: necessitate corporea
tradita in cõmune ieiunia & ab eccła custodita suꝑbiendo
dissoluit: stimulo suȩ cogitationis impulsus anathema sit: Vt
sacramentũ catecuminũ non prebeatur.
tẽ placuit ut eã ꝑsollenissimos paschales dies sacram̃tũ cor¬
poris & sanguinis catecuminis nondet᷑ nisi solitũ salis quia
si fideles ꝑ illos dies sacram̃ta ñmutant. nec catetuminos oportet¬
mutare quȩd nĩ forma etiã a publicȩ pemitentib om̃ino sequen
da.ẽ: declericis quiad scłariũ defensionẽ confugiunt:
Placuit ut clericꝰ sirelicto officio suo ꝓpt̃ districtionẽ ad scłarẽ
fortasse c̃fugerit & his adquẽ recurrit solatiũ defensionis

Expanded text:
tionem accipiant sacerdotis. Sacerdote autem verbum in ecclesia faciente tionem accipiant sacerdotis. Sacerdote autem verbum in ecclesia faciente qui egressus de auditorio fuerit, excommunicetur. 62. De his, qui ecclesiastica ieiunia absque necessitate dissolvunt. Si quis eorum, qui continentiae student, absque necessitate corporea tradita in commune ieiunia et ab ecclesia custodita superbiendo dissolvit stimulo suae cogitationis impulsus, anathema sit. 63. Ut sacramentum catechumenis non praebeatur. Item placuit, ut etiam per solemnissimos paschales dies sacramentum catechumenis non detur, nisi solitum salis; quia si fideles per illos dies sacramenta non mutant, nec catemutare. Quae forma etiam a publice penitentibus omnino sequenDe clericis qui ad saeculares confugiunt. Id etiam placuit, ut clericus si relicto officio suo propter districtionem ad saecularem fortasse confugerit, et is ad quem recurrit solatium defensionis
Abbreviated transcription (Latin):
aeccła catholica esse decernimus donec pęnitentiã agat. & os¬
tendat fructũ pęnitentię suȩ : ut possit cõmunione ꝑcepta in
ulti contra canonũ constituta sic ȩccłas quasȩdificauerint
postulant consetran. ut dotẽ quã eius eccłȩ contulerint cen¬
seant ad ep̃i ordinationẽ non ꝑtinere : Qđ factũ & in p̃terito displi¬
cet. & infuturo ꝓhibet᷑: sed omĩa scđm constitutionẽ antiquam
quȩtũq inĩ s fideles optulerint. antiquorũ canonũ instituta ser¬
uentur :: & om̃ia in ep̃ĩ potestate consistant: dehis tam̃ quȩ in altano
accesserint: tertia fidelit̃ ep̃is deferatur : Deeo qui a nathematis
putat p̃diũ possidere frustret᷑ : liceatq cuilibet ȩxcłasticae
ꝑsone uocẽ contradictionis afferre. & cũ fructib p̃teriti tẽporis
ũ ad cȩlebrandas missas in dĩ nomine conuenit᷑. popłs ñ ante dis¬

Expanded text:
ecclesia catholica esse decernimus, donec poenitentiam agat et osecclesia catholica esse decernimus, donec poenitentiam agat et ostendat fructum penitentiae suae, ut possit communione perceptMulti contra canonum constituta sic ecclesias quas aedificaverint postulant consecrari, ut dotem quam ei Ecclesiae contulerint censeant ad episcopi ordinationem non pertinere, quod factum et in praeterito displicet et in futurum prohibetur; sed omnia secundum constitutionem antiquam quicunque fideles obtulerint, antiquorum canonum statuta serventur, et omnia in episcopi potestate consistant. De his tamen quae in altario accesserint, tertia fideliter episcopis deferatur. putat praedium possidere, frustretur, liceatque cuilibet ecclesiasticae personae vocem contradictionis adferre et cum fructibus praeteriti  ad celebrandas missas in Dei nomine convenit populus, non ante dis
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ adipsius nos imitationẽ hortat᷑ dicens. Estote imitatores dĩ sicut
ita uiuat aliquis ut bonum eius in cõmune ꝓficiat atq uniuersis utilio¬
ra prouideat ad ixit. Ambulate in caritate. Ideo cũ dixisset imita¬
tores mei estote. continuo decaritate disseruit quia haec precipue uictꝰ
homines deoẜximos facit. detanonicis clencis ut canonice in¬
Nom̃ib gͥ quantũ humana ꝑmittit fragilitasl uuant.¬
de creuimus ut canonici derici canonice uiuant obseruantes diuinae
scripturte doctrinã & docum̃ta sc̃oꝵ patrũ. & nil sine licentia epĩ sui
ȩccłam & ꝓpt̃ nimiã luxuriã suã asa cram̃to se abstinent.
iquis intrꝰ in xeccłam dĩ & sacras scripturas non audit & ꝓluxuria
sua auertit se a cõmunione sacram̃ti. & in obseruandis misteriis
declinat constitutã regulã. disciplinȩ istũ talẽ ꝓiciendũ de

Expanded text:
Deum, ad ipsius nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut Deum, ad ipsius nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut t, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos facit. 48. De canonicis clericis, ut canonice igitur, quantum humana permittit fragilitas, decrevimus ut canonici clerici canonice vivant, observantes divinae Scripturae doctrinam, et documenta sanctorum Patrum, et nihil sine licentia episcopi sui ecclesiam et propter nimiam luxuriam suam a sacramento se abstinent. Si quis intrat in ecclesiam Dei et sacras scripturas non audit et pro luxuria sua avertit se a communione sacramenti et in observandis mysteriis declinat constitutam regulam disciplinae, istum talem proiciendum de
Abbreviated transcription (Latin):
sorũ qui terrena sapiunt nra aut conuersitio incȩlis est. Sicut hie¬
onimus it epła ad galathas ait : Nemulantur aut bene quicuq
uideant ł audiant eẽ in aliquib: grãs dona uirtutesq ipsi tales eisc
desiderant. Et fidem uitã usq industrian eoꝵ. ꝑ quȩ illa meruort̃.
nituntur imittari . ut possint ea quoq: quae bona emula¬
tione
digna consequi magis querentes sp̃italia quãrcarnalia
ut per¬
seueranti gradu. ad finem boni oꝑis ꝑuenire possiN ꝙa
Augus¬
tinus in libro .Iͦ deagone xp̃ianoꝵ. hanc sententiã interp̃¬
tans ait. Imitatores mei estote: si c̃ & ego xp̃i. Quare intelli gendum¬
est etiã ipsum apłm in semet ipso triumphasse de potestatib huuis
mundi sic̃ de dño dixerat. cuiꝰ se imitatorem eẽ ꝑfitecur. Imitem᷑ eͦ
& nosillum sic̃ hortat᷑. & castigemꝰ corpꝰ nr̃m & inseruitutẽ redigamus.
simundum uolumꝰ uincere Aliquando quidem de se resipiscens ad

Expanded text:
sorum, qui terrena sapiunt. Nostra autem conversatio in coelis est. Sicut Hieronymus in epistola ad Galatas ait: « Aemulantur autem bene, qui, cum videant vel audiant esse in aliquibus gratias, dona virtutesque, ipsi tales esse desiderant, et fidem, vitam atque industriam eorum, per quae illa meruerunt, nituntur imitari, ut possint ea quoque bona aemulatione digna consequi, » magis quaerentes spiritalia quam carnalia, ut perseveranti gradu ad finem boni operis pervenire possint. Augustinus in libro de agone christianorum, hanc sentenciam interpretans ait: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Quare intellegendum, etiam ipsum apostolum in semetipso triumphasse de potestatibus huius mundi, sicut de Domino dixerat, cuius se imitatorem esse profitetur. Imitemur ergo et nos illum, sicut hortatur, et castigemus corpus nostrum et in servitutem redigamus, si mundum volumus vincere. Aliquando qui
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑuitanda ẽ Ad imi nãq ep̃o episcopatũ antequã cause exitꝰ
appareat. nulli xp̃iano uideri iure potest Iđsiegrotans fuerit
eps aut aliqua eũ grauis necesfitas detinuerit: pro se legatũ adsinodũ
mittat: Hec a cõmunione suspendat᷑ cuicrim̃ intenditur nisi
ad causã suã dicendã electorũ iudicũ statuta litteris euocatꝰ.
minime occurrerit hoc ẽ nisi alia p̃occupauerit necessitas
infraspatiũ duorũ łtriũ msiũ & eo ãplius ꝓut causa dictauerit:
qđ siexutraq parte ad causam dicendam uenerint. qd unus absq
qd siaccusatoꝵ ꝑsonȩ inuiditio ep̃oꝵ culpabiles apparuerint. ad
obicerint Infamis eni ꝑsona nec procurator potestet eẽ nec cognitoꝵ
absente uͦ ad uersarioT aiuidice dicta: ullã obtinebit firmitatẽ: neq¬
absente ꝑart alia accusare a ua ccusari potest. nec affinis testã ad mita:
uidicis ad quẽ fuerit appellatũ: Id ẽ. tit auctor sẽꝑreiforũ sẽquat᷑:
Siquis aũ

Expanded text:
Adimi namque episcopo episcopatum antequam causae ejus exitus appareat, nulli Christiano videri jure potest. Quod si aegrotans fuerit episcopus, aut aliqua eum gravis necessitas detinuerit, pro se legatum ad synodum mittat; nec a communione suspendatur, cui crimen intenditur, nisi ad causam suam dicendam electorum judicum die statuta litteris evocatus, minime occurrerit: hoc est, nisi eum aliqua praeoccupaverit necessitas infra spatium praedictorum mensium, et eo amplius, prout causa dictaverit. Quod si ex utraque parte ad causam dicendam venerint; quia unus absqQuod si accusatorum personae in judicio episcoporum culpabiles apparuerint , ad  ecclesiasticas voluerint. Infamis enim persona , nec procurator potest esse, nec cognitor. Absente vero adversario absens per alium accusare aut accusari potest. Nec affinis testis admittatur. judicis, ad quem fuerit appellatum, id est ut actor semper rei forum sequatur. Si quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximotuo: Et idẽ ñ eris criminator aut ĩusurro inpopłis. ñ
ftabis c̃tra sanguinẽ proximi tui leges meas custodite ego dñs
Sihec de om̃ib dicta sunt quanto m̃agis suꝑ epis sunt custodienda

Expanded text:
proximo tuo; et idem: Non eris criminator aut susurro in populis; non proximo tuo; et idem: Non eris criminator aut susurro in populis; non stabis contra sanguinem proximi tui. Leges meas custodite; ego Dominus. Si haec de o
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat uocẽ m̃cdatui. & ipsa ueritas ait Qđ tibi ñuis fieri altinefacias
consensũ p̃stat erranti. ꝓculdubio ẽtra mandata dimittit. qͥ hab&
peccatũ pro priũ & qͥseqͥtur alienũ & rłq Sed siqͥs in ep̃m causam¬
habuerit primitus eũ karitate tuȩ conueniat. & ei aut suã inculcet
in uriã. aut ei correctionẽ dicente dño Si peccauerit inte fr̃tuus.
uade & corripe eũ int̃ te & ipsũ solũ: Siaũ te ñ audierit: adhibe denuo
duos aut tres tecũ & rłq  Prius gͦ quã hȩc fiant. nemo p̃sumat ep̃m
patrũ fac̃ aliqͥd absq ꝑiculo Paulus quoq apłs p̃cipit. diẽs. seniorẽ
ne increpaueris sed obsecra ut patrẽ Et alibi scraptũ. ẽ: Siqͥs fideł ẽ:
uideat nefalsa aut nocua loquatur aut cuiquã insidiasponat:
Et alibi Sapiens ñ ẽ qͥ nocet Et dñs in lege ñ facias calũniã

Expanded text:
suscipias vocem mendacii. Et ipsa verisuscipias vocem mendacii. Et ipsa vericonsensum prestat erranti? Procul dubio contra mandata committit et qui habet peccatum proprium et qui sequitur alienum. Incasshabuerit, primitus eum caritative conveniat et ei aut suam inculcet iniuriam aut eius correptionem, dicente Domino: Si pecca erit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum. Si autem te non audierit, adhibe denuo duos aut tres tecum; et reliqua. Prius ergo quam haec fiant, nemo praesumat episcopum patrum facit absque periculo. Paulus quoque apostolus praecipit, dicens: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem; et alibi scriptum est: Si quis fidelis est, videat ne falsa aut nociva loquatur aut cuiquam insidias ponat; et alibi: Sapiens non est qui nocet; et Dominus in lege: Non facias calumniam
Abbreviated transcription (Latin):
Exꝑti credo aliqͦrũ fictas penitentias. ꝑ affectas honoꝵ potentias:
Cogunt enĩ multas inuenire medicinas multoꝵ experim̃ta morboꝵ¬
quȩ olĩ ascĩs patrib & a nob sepe decretũ. ẽ. ut nec pres bit̃ atuspu
gradu nec in diaconatꝰ nec in subsẽquenti or dine cłicoꝵ adecełams
transire cuiquã so lib̾um at integrũ reuoce sunt ad monemꝰ.
ut unusgsq ñ ãbitione nlectus ñ el p̾iditate seducstus. ñ ꝑsuasione homi¬
nũ de prailaitus ubĩ ordinatꝰ ẽ ꝑseueret. ita ut siqͥs sua quȩrens ñ
priuilegio & a cõmunionis uanculo habeat᷑. extraneus: UTNULLUS
DEROOETUR AUT TEMERE ACCUSETUREP̃S NEC APRMAUBOS
EACILEEORUM SUSCIEIATUR ACCVSLTO RUA INIURIA EP̃ORUM
Piacuit ut nullus temere accuset o ep̃m neq aprimatib passim
aut indifferent̃ suꝑ qͥb lib& inpetitionib audiant᷑ dicente dño. ñ

Expanded text:
experti, credo, aliquorum fictas paenitentias per affectatas honorum potentias. experti, credo, aliquorum fictas paenitentias per affectatas honorum potentias. cogunt enim multas inuenire medicinas multorum experimenta morbo sanctis patribus et a nobis saepe decretum est, ut nec in presbiteratus gradu nec in diaconatus nec in subsequenti ordine clericorum ad aliam ecclesiam transire cuiquam sit liberum, ut in integrum revoces ammonemus; ut unusquisque non ambicione illectus, non cupiditate seductus, non persuasione hominum depravatus, ubi ordinatus est perseveret; ita ut si quis sua quaerens, privilegio et a communionis vinculo habeatur extraneus. 8. Ut nullus derogetur aut temere accusetur episcopus, nec a primatibus facile eorum suscipiatur accusatio; quia iniuria episcoporum Placuit, ut nullus temere accuset episcopum, neque a primatibus passim aut indifferenter super quibuslibet inpeticionibus audiatur, dicente Domino: Non
Abbreviated transcription (Latin):
t eñĩ constitueret᷑ in ȩecła ne qͥsquã post aliciuꝰ criminis pęnitentiã
d̃icatũ accipiat. ł ad cłicatũ redeat. ł indłicatu maneat: non
despatione indulgentiȩ sed rigore factũ ẽ disciplinȩ : At oquinctra
claues data seccłȩ disputabit᷑. de quib dictũ .ẽ. quȩ solueritis nt̾ra
soluta er & in celo: Sedne forsitan etiã de cetenis criminib spe
honoris eccłastici animꝰ intumescens suꝑbe tegere penitentiã scuerissim
placut ut post actã decrimine dãnabilis pęnitentiã. nemosit łicꝰ
Ut desꝑatione tẽporalis altitudinis medieina maior & uerior eẽt
humilitas tiã & sc̃s dauid decriminib morteferis egit penitentiã.
& tam̃ in honore suꝑstitit Et beatũ petrũ quando amarissimas
lacrimas fudit. utiq dũ negasse penituit. & tam̃ apłsmansit. Sed
ñ ideo suꝑuacua putanda ẽ. posterioꝵ diligentia qͥ ubi saluti nichil
detrahebatur. humilitati aliqͥd addider̃. qͦsalus totius muniret᷑:

Expanded text:
ens, constitueretur in aecclesia, ne quisquam post alicuius criminis penitentiam clericatum accipiat, vel ad clericatum redeat, vel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae, sed rigore factum est disciplinae. Alioquin contra claues datas ecclesiae disputabitur, de quibus dictum est: Quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. sed ne forsitan etiam detectis criminibus spe honoris ecclesiastici animus intumescens superbe ageret paenitentiam, seuerissime placuit, ut post actam de crimine damnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altitudinis medicina maior et uerior esset humilitatis. nam et sanctus Dauid de criminibus mortiferis egit paenitentiam et tamen in honore suo perstitit et beatum Petrum, quando amarissimas lacrimas fudit, utique dominum negasse paenituit et tamen apostolus mansit. sed non ideo superuacua putanda est posteriorum diligentia, qui, ubi saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur,
Abbreviated transcription (Latin):
muitun. quihoc faciunt. ꝓ corũ uoluntatẽ adaures nr̃as talia oꝑa illoꝵ
unt & alii qui iustitiã legib reciꝑe debent & intantũ fiunt in
quibusdã locis fatigati usq dũ illorũ iustitiã ꝑfide iussorũ manꝰtra¬
tlant: ita ut aliquid uł patriũ possint hab̾e & fortiores suscipiant

Expanded text:
tatem ad aures nostras talia opera illorum tatem ad aures nostras talia opera illorum t alii qui iustitiam legibus recipere debeant, et in tantum fiunt in quibusdam locis fatigati, usque dum illorum iustitiam per fideiussorum manus tradant, ita ut aliquid vel parvum possint habere, et forciores suscipiant
Abbreviated transcription (Latin):
olumꝰ ut aequalit̃ missi nr̃ faciant desingulis causis siue deheri¬
ba no siue deaduenis. siue decȩteris quibus libet causis : Deaduenis
uolumꝰ iã diu coniugatis ꝑsingula loca: ut ibi maneant : & sine causa
& sine aliqua culpa ñ fiant eiecti : ł ugitiui uero serui & lattrones re¬
deant adꝓpria loca:
uditũ habemꝰ qualit̃ & comites & alii homines qui nra benefi¬
cia habe uident᷑ cõparant sibi ꝓprietates deipso nr̃o beneficio
& faciunt seruire ad ipsas ꝓprietates seruientes nr̃os deeorũ benȩ¬
fieostẽ curdes nr̃e remanent de sertȩ : & in aliquib: nr̃if locis ipsi
uicinantes multa mala patiunt᷑.
udiuimꝰ qđ aliqui reddant beneficiũ nr̃m ad alios homines
ripppietatẽ. & inipso placito dato p̃tio cõparant ipsas res iterũ
sibumalodẽ: qđ om̃ino cauendũ ẽ. quia qui hoc faciunt ñbene custodiunt
fidẽ qrã nob pmissã habent s & neforte inaliqua in fidelit te inue

Expanded text:
olumus ut equaliter missi nostri faciant de singulis causis, sive de haribanno, sive de advenis, sive de ceteris quibuslibet causis. De advenis volumus, ut qui iamdiu coniugati sunt per singula loca, ut ibi maneant, et sine causa et sine aliqua culpa non fiant eiecti. Fugitivi vero servi et latrones redeant ad propria loca. 6. Auditum habemus, qualiter et comites et alii homines qui nostra beneficia habere videntur, conparant sibi propriaetates de ipso nostro beneficio, et faciant servire ad ipsas propriaetates servientes nostros de eorum beneficia, et curtes nostras remanent desertas, et in aliquibus locis ipsi vicinantes multa mala paciuntur. 7. Audivimus quod aliqui reddunt beneficium nostrum ad alios homines in proprietatem, et in ipso placito dato pretio conparant ipsas res iterum in alode sibi: quod omnino cavendum est; quia qui hoc faciunt, non bene custodiunt fidem quam nobis promissam habent. Et ne forte in aliqua infidelitate inve
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ iã dudũ ordinatã : & ipsi aꝑiant & int̃pretent᷑ illis hominib:
qualit̃ ipsũ sacram̃tũ & fidelitatẽ erga nos seruare. debeant : Se ino
nis nec auaritiȩ: nec latrocinandi fiant: & ubicũq inuenta fuerint a
iudicib nr̃is scđm legẽ ex nr̃o mandato iudicent᷑ & non occidat᷑ homo
nisi lege iubente.
habeant: siue inciuitatib si ue inmohasteriis sint: ad dandũ inuicẽ
siue accipiendũ. sic̃ inlege dñi p̃cepta habemꝰ:

Expanded text:
udum ordinatam, et ipsi aperiant et interpretentur illis hominibus, udum ordinatam, et ipsi aperiant et interpretentur illis hominibus, qualiter ipsum sacramentum et fidelitatem erga nos servare debeant. 89. De honis nec avaritiae nec latrocinando fiant. Et ubicumque inventa fuerint, a iudicibus nostris secundum legem ex nostro mandato vindicentur. Et non occidatur homo, nisi lege iubente. habeant, sive in civitatibus, sive in monasteriis, sive ad dandum invicem, sive accipiendum, sicut i
Abbreviated transcription (Latin):
sit iussio: non solũ illud em̃dare iubeat: sed etiã ad nos ipsã rẽ qualit̃ ab eo
inuenta est: deferat.
inuenta est deferat. Det ensu rigali inquirencdo ⁊o ue¬
t missi nr̃i census nr̃os ꝑquirant diligent̃: undetũq antiquitꝰ ad partẽ
regis exire solebant: similit̃ & freda. & nob̵ renuntient : ut nos or dinemus
si adliquã ecđ am traditȩ sunt : aut reddant᷑ ꝓpriis heredibus aut qui eas re¬
tinuerit ł illũ censũ ꝑsoluat.
tunus quisq missorũ nr̃orũ inplacito suo notũ faciat comitib
quiad eiꝰ missaticũ ꝑtinent : ut in illis mensib: quibus ille legationẽ suã non
facit: conueniant int̃se : & cõmunia placita faciant: tã adlãtrones distrin¬
gendos quã ad cȩteras iustitias faciendas : defidelitite regs ꝓnurco
tmissi nr̃ popłm nr̃m iterũ nob̵ fidelitatẽ ꝓmittere faciant. scđm con

Expanded text:
sit iussio, non solum illud emendare iubeat, sed etiam ad nos ipsam rem, qualiter ab eo sit iussio, non solum illud emendare iubeat, sed etiam ad nos ipsam rem, qualiter ab eo inventa est, deferat.inventa est, deferat. 85. De censu regali inquirendo. Ut missi nostri censos nostros perquirant diligenter, undecumque antiquitus ad partem regis exire solebant; similiter et freda; et nobis renuntient, ut nos ordinemus, si ad aliquam ecclesiam traditae sunt, aut reddanttinuerit, vel illum censum persolvat. 12. Ut unusquisque missorum nostrorum in placito suo notum faciat comitibus qui ad eius missaticum pertinent, ut in illis mensibus quibus ille legationem suam non exercet, conveniant inter se et communia placita faciant, tam ad latrones distringendos, quam ad ceteras iustitias faciendas. 13. Ut missi nostri populum nostrum iterum nobis fidelitatem promittere fac
Abbreviated transcription (Latin):
tmissi nr̃i diligent̃ inquirañt: & describere faciant imusquisq: in
suo missatico quid unus quisq debeneficio habeat: uel qđ homines
casatos impso beneficios debenessiciis qualtt̃ camaragta aib
uomodo eadẽ beneficia condricta sint : aut quis debeneficio suo alodẽ
atq comitũ siue uassorũ nr̃orũ : sed etiã fisci nr̃i describant᷑ : ut scire pos¬
simus quantũ etiã Idenr̃o in uniuscuiusq: legatione habeamus: delc¬
olumꝰ ut ꝓpt̃ iustitias quȩ usq: modo departe comitũ remanserunt:
quattuor tantũ mensib: in anno missinr̃i legationes suas exerceant: id .ẽ:¬
in heme iañ : inuerno aprł. inestate iuł: in autũno octb̾. Ceteris uͦ m̃sib:
unus quisq: comitũ placitũ suũ habeat & iustitias faciat. Missi aut̃ nr̃i
quat̃ in uno mense & in quattuor locis habeant placita sua cũ illis co¬
mitibus quibus congruũ fuerit: ut ad eum locũ possint conuenire
tquicquid ille missus in illo missatico qualit̃ factũ inuenerit quã nr̃a

Expanded text:
missi nostri diligenter inquirant et describere faciant unusquisque in suo missatico, quid unusquisque de beneficio habeat, vel quot homines casatos in ipso beneficio. 81. De beneficiis, qualiter condricta sint. Quomodo eadem beneficia condricta sint, aut quis de beneficio alodem  sed etiam nostri fisci describantur, ut scire possemus quantum etiam de nostra in uniuscuiusque legatione habeamus. 8. Volumus propter iustitias quae usque modo de parte comitum remanserunt, quatuor tantum mensibus in anno missi nostri legationes nostras exerceant, in hieme Ianuario, in verno Aprili, in aestate Iulio, in autumno Octobrio. Ceteris vero mensibus unusquisque comitum placito suo habeat et iustitias faciat. Missi autem nostri quater in anno mense uno et in quatuor locis habeant placita sua cum illis comitibus, quibus congruum fuerit ut ad eum locum possint convenire. 9. Ut quicquid ille missus in illo missatico aliter factum invenerit quam nostra
Abbreviated transcription (Latin):
quã iurent separatĩ discutiant᷑ quiddicere uelint deilla re unde
anis libet iustitiã dilatare p̃sumat. sistatĩ adimpleta potue¬
rit esse scđm rectitudinẽ: neq p̃mia ꝓhoc a quolibet homine ꝑaliquod
Et nullus cogat᷑ ad pontẽ ire ad fluuiũ transeundũ ꝓpt̃ telon̾ei
causã : quando ille in alio loco cõpensius illud flum̃ transire po¬
test: Similit̃ in pͣlanitio c̃apo ubi pons nec treiectus. ẽ ibi om̃imodis p̃ci¬
pimus : ut nonte loncũ exigatur: e hoc siprbt scm crisma

Expanded text:
quam iurent, separatim discutiantur, quid dicere velint de illa re, unde quam iurent, separatim discutiantur, quid dicere velint de illa re, unde cuiuslibet iustitiam dilatare praesumat, si statim adimpleta potuerit esse secundum rectitudinem, neque praemia pro hoc a quolibet homine per aliquod nullus cogatur ad pontem ire ad fluvium transeundum propter telonei causas, quando ille in alio loco compendiosius illud flumen transire potest. Similiter in plano campo, ubi pons nec treiectus est, ibi omnimodis praecipimus ut non teloneum exigatur. 55. De hoc, si presbyter sa
Abbreviated transcription (Latin):
modũ aliqua mala ꝑpetrauerit: & iustitiã reddere noluerit: dicendo
qđ mortuus sit: & ideo iustitiã reddere ñ debeat: statutũ. ẽ ut suꝑius
iudiciũ sustineat: qđ antea sustinere debuit Et si aliquis aduersus eũ
aliqua mala feterit: scđm aequitatis ordinẽ licentiã habeat suam
iustitiã requirendi. Decausis ꝑpetratis postquã ad mortẽ di iudicatꝰ
tcomes qui latronẽ in forbannũ miserit : uicinis suis & aliis co¬
mitibus notũ faciat eundẽ latronẽ a se eẽ forbannitũ: ut illi eũ ñre¬
cipiant: delibis hominib: q admallũ uanire cogend¬
Vt nullus alius de libis hominib: ad placitũ uł admallũ uenire co¬
gatur: exceptis scabineis uł uassis comitũ : nisi quicausam suam ad qui¬
rere debent aut respondere: detesib adtestimemũ di¬
cendũ qualiter adhibeantur.uhe dil¬
Ut testes ad testimoniũ dicendũ p̃mio non conducant᷑ : & ut nullus
testimoniũ dicat aut sacram̃tũ iuret nisi ienunus. & ut testes prius¬

Expanded text:
modum aliqua mala perpetraverit, et iustitia reddere noluerit, dicendo quod mortuus sit et ideo iustitiam reddere non debeat, statutum est, ut superius iudicium sustineat, quod antea sustinere debuit. Et si aliquis adversus eum aliqua mala fecerit, secundum aequitatis ordinem licentiam habeat suam iustitiam requirendi de causis perpetratis postquam ad mortem diiudicatus num mittente. Ut comes, qui latronem in forbannum miserit, vicinis suis et aliis comitibus notum faciat, eundem latronem a se esse forbannitum, ut illi eum non recipiant. 51. De liberis hominibus, qui ad mallum venire cogendUt nullus alius de liberis hominibus ad placitum vel ad mallum venire cogatur, exceptis scabineis vel vassis comitum, nisi qui causam suam adquirere debent aut respondere. 52. De testibus, ad testimonium dicendum qualiter adhibeantur. Ut testes ad testimonium dicendum praemio non conducantur; et ut nullus testimonium dicat aut sacramentum iuret, nisi ieiunus. Et ut testes prius
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suã amittendã aut ad res reddendas uel mancipia. indi¬
cet᷑ : sed ista aut inp̃sentia comitis ł missoꝵ nr̃oꝵ ĩudicent᷑ toha¬

Expanded text:
ertatem suam amittendam, aut ad res reddendas vel mancipia iudiertatem suam amittendam, aut ad res reddendas vel mancipia iudicetur; sed ista aut in praesentia comitis vel missorum nostrorum iudicent
Abbreviated transcription (Latin):
uero id. ẽ ante obitũ p̃dictũ domni pipini regis causȩ cõmissȩ uel om̃ino
non moueant᷑ : uel saluȩ usq ad nr̃am interrogationẽ reseruent᷑.¬
t ep̃i: ab̃b comites & potentiores quiq sicausã int̾se habuerint: ac
se pacificare noluerint: ad nrãm iubeant᷑ uenire p̃sentiã . Neq
illorũ contentio aliubi diiudicet᷑: nȩꝓpt̃ hoc pauꝑũ & minus poten¬
tiũ iustitiȩ remaneant. Neq ullus comes palatii nr̃i potentiores cau¬
sas sine nr̃a iussione finire p̃sumat : sed tantũ ad pauꝑũ &minꝰ potentiũ
atq eligendi sunt: amisso nr̃o & comite in cuius ministerio dere quali¬
cunq agendũ. ẽ: tales eligant᷑ quales optimi in ipso pago inueniri po¬
sunt. & ñliceat litigatorib: ꝑp̃mia falsos testes adducere : ficut
t nullus homo in placito centenariĩ neq ad mortẽ neq aeb lib¬

Expanded text:
vero, id est ante obitum praedicti domni Pippini regis causae commissae, vel omnino vero, id est ante obitum praedicti domni Pippini regis causae commissae, vel omnino non moveantur, vel salvae usque ad nostram interrogationem servent abbates, comites et potentiores quique, si causam inter se habuerint ac se pacificare noluerint, ad nostram iubeantur venire praesentiam, neque illorum contentio aliubi diudicetur, ne propter hoc pauperum et minus potentium iustitiae remaneant. Neque ullus comes palatii nostri potentiores causas sine nostra iussione finire praesumat, sed tantum ad pauperum et minus potentium atque elegendi sunt, a misso nostro et comite, in cuius ministerio de re qualicumque agendum est, tales eligantur, quales optimi in ipso pago inveniri possint. Et non liceat litigatoribus per praemia falsos testes adducere, sicut t nullus homo in placito centenarii neque ad mortem, neque ad lib
Abbreviated transcription (Latin):
tea adtres m̃ses uictualia habere debeant. Quiaut̃ transrhenun s̃
& ad saxoniã ꝑgunt : ad albiã marcã tẽ sciant ÷ & quitrans ligerem
manent atq in his paniã: ꝓficisci debeht. montes pirineos marcã sibi
esse cognoscant: Dehoe: ut ñ nisi ꝑmissi regali brunu ul¬
onstitutũ. ẽ: ut neq ep̃s neq abba aut abbatissȩ uł quilibet rector ec¬
clesiȩ brunã uł gladiũ. sine nr̃o ꝑmisso cuilibet homini extraneo aut
dare aut uendere p̃sumat: nsi tantũ uasallis suis Et si euenerit : ut inqua¬
libet ȩccła uel scõ loco plures brumashabeant: quȩ ad homines rectoris
eiusdẽ ȩccłȩ sufficiant: tunc principẽ idẽ rector ȩccłȩ int̾roget quid
dehis facere p̃cipiat
pipinus rex obiit: & nos regnare coepimꝰ: causȩ uel lites int̃ partes
factȩ atq exorte discutiant᷑ : & congruo sibi iudicio terminent᷑. Prius

Expanded text:
tea ad tres menses victualia habere debeant. Qui autem trans Rhenum sunt, tea ad tres menses victualia habere debeant. Qui autem trans Rhenum sunt, et ad Saxoniam pergunt, ad Albiam marcam esse sciant. Et qui trans Ligerem manent atque in Hispaniam proficisci debent, montes Pirinaeos marcam sibi esse cognoscant. 75. De hoc, ut non nisi permissione regali brunonstitutum est, ut neque episcopus, neque abba aut abbatissa, vel quislibet rector ecclesiae, bruniam vel gladium sine nostro permissu cuilibet homini extraneo aut dare aut vendere praesumat, nisi tantum vassallis suis. Et si evenerit, ut in qualibet ecclesia vel sancto loco plures brunias habeant, quam ad homines rectoris eiusdem ecclesiae sufficiant, tunc principem idem rector ecclesiae interroget, quid de his facere praecipiatPippinus rex obiit et nos regnare coepimus, causae vel lites inter partes factae atque exortae discutiantur et congruo sibi iudicio terminentur. Prius
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunes in exercitu ꝑgentẽ dimiserit & cũeo ire uł stare noluerit: honorẽ
t in hoste nemo parẽ suũ uel quẽlibet alterũ hominẽ bibere roget:
Et quicũq in exercitu ebrius inuentꝰ fuerit: ita ex cõmunicet᷑ ut inbiben¬
euassis dñicis quiadhuc intra casã seruiunt & tam̃ beneficia hab̾e
noscunt᷑ : statutũ.ẽ ut quicũq ex eis cũ imꝑatore domi remanserit:
ua sallos suos casatos secũ non retineat: sed cũ comite cuiꝰ pagenses sunt
ire ꝑmittat
⁊ constitutũ. ẽ : ut scđm antiquã consuetudinẽ p̃paratio ad hostẽ¬
ħ faciendã indicet᷑ & obseruet᷑ : id ẽ uictualia demarca adtres
mease & arma atq uestim̃ta ad dimidiũ annũ : Qđ tam̃ ita obserua¬
n placuitȩ sut dehis quider heno adligerẽ ꝑgunt. deligere in antea¬
ad tres m̃ses cõputent᷑ & qui deligere adrhenũ ꝑgunt. derheno in an¬

Expanded text:
communes in exercitu pergentem dimiserit, et cum eo ire vel stare noluerit, honorem communes in exercitu pergentem dimiserit, et cum eo ire vel stare noluerit, honorem Ut in hoste nemo parem suum vel quemlibet alterum hominem bibere roget. Et quicumque in exercitu hebrius inventus fuerit, ita excommunicetur, ut in bibene vasallis dominicis qui adhuc intra casam serviunt, et tamen beneficia habere noscuntur, statutum est, ut quicumque ex eis cum domno imperatore domi remanserint, vasallos suos casatos secum non retineant, sed cum comitem cuius pagenses sunt ire permittat. 8. Constitutum est, ut secundum antiquam consuetudinem praeparatio ad hostem faciendam indicaretur et servaretur, id est, victualia de marca ad tres menses et arma atque vestimenta ad dimidium annum; quod tamen ita observari placuit, ut his qui de Reno ad Ligerem ad tres menses computetur; et qui de Ligere ad Rhenum pergunt, de Rheno in an
Abbreviated transcription (Latin):
pheribergare nec palio banno hairi bannũ comes ex hactarȩ p̃sumat :
nisi missus nr̃ prius heribannũ ad paptẽ nrãmaredipnat &ei suã t̃ciã
parte ex inde ꝑiussionẽ nr̃ãm doneũ : Ipse uͦ hera bar̃inus ñ exhactet᷑
neq: interris: neq: in mancipiis: sed in auro & argento palliis atq armis
& animalib atq petudib: siue talib spetieb quȩ adutilitatẽ ꝑtinent :¬
uicũq homo nr̃os habens honores in hostẽ bannitꝰ fuerit.¬
& ad condictũ placitũ nonuenerit : quot dieb: post placitũ condictum
uenisse cõprobatus fuerit: tot diebus abstineat acarne & uino.
uicũq absq licentia uł ꝑmissione principis dehoste reuersus fue¬
rit: qđ factũ frano eriscliz dicunt: uolumꝰ ut antiqua constitu¬
tio: id ẽ: capitalis sententia erga illum puniendum custodiatur :
uicũq ex his qui beneficiũ principis habent parẽ suũ contra hostes¬

Expanded text:
pro heribergare, neque pro alio banno, heribannum comis exactare praesumat, pro heribergare, neque pro alio banno, heribannum comis exactare praesumat, nisi missus noster prius heribannum ad partem nostram recipiat, et ei suam tertiam partem exinde per iussionem nostram donet. Ipse vero heribannus non exactetur neque in terris neque in mancipiis, sed in auro et argento, palliis atque armis et animalibus atque pecudibus, sive talibus speciebus quae ad utilitatem pertinentuicumque homo nostros habens honores in hostem bannitus fuerit et ad condictum placitum non venerit, quot diebus post placitum condictum venisse comprobatus fuerit, tot diebus abQuicumque absque licentiam vel permissione principis de hoste reversus fuerit, quod factum Franci herisliz dicunt, volumus ut antiqua constitutio, id est capitalis sententia, erga illum puniendum custodiatur. 5. Quicumque ex his qui beneficium principis habent, parem suum contra hostes
Abbreviated transcription (Latin):
Daut furauerit: uł pauerit : aut cũ caballis uastauerit: estimato dãno
scđm legẽ intriplũ cõponat: Et silib homo hoc fecerit: bannũ dñicũ
ꝓhac re cõponere cogat᷑: peruus uͦ scđm suã legẽ tripla cõpositione
dãnũ in loco restituat: & ꝓdãno disciplinȩ corporali subiaceat:
uicũq lib homo in hostẽ bannitꝰ fuerit. & uenire contẽpserit: plenũ
ꝑsoluat: semet ipsũ ꝓuuadio inseruitio principis tradat: donec ꝓtẽpora
ipse bannus ab eo fiat ꝑsolutꝰ & tunc iterũ adstatũ lib̾tatis suȩ reuerat᷑
Et si ille homo qui ꝓpt̃ hairibannũ se inseruitiũ tradidit in illo serintio
defunetꝰ fuerit heredes eꝰ hereditatẽ: quȩ ad eos ꝑtinet ñ ꝑdant: nec lib̃¬
tatẽ nec deipso banno ob noxii fiant. ghdam ab dic̃l atehaiaos¬
tͥ non ꝑaliquã occasionẽ net ꝑuactagiet descara netc deuuarda. nec

Expanded text:
vel paverit, aut furaverit, aut cum caballis vastaverit, aestimato damno vel paverit, aut furaverit, aut cum caballis vastaverit, aestimato damno secundum legem in triplum componat: et si liber homo hoc fecerit, bannum dominicum pro hac re componere cogatur. Servus vero secundum legem tripla compositione damnum in loco restituat, et pro damno disciplinae corporali subjaceat. uicumque liber homo in hostem bannitus fuerit, et venire contempserit, plenum persolvat, semetipsum pro wadio in servitium principis tradat, donec per tempora ipse bannus ab eo fiat persolutus. Et tunc iterum ad statum libertatis suae revertatur. Et si ille homo qui se propter heribannum in servitium tradidit, in illo servitio defunctus fuerit. heredes eius hereditatem quae ad eius pertinent non perdant, nec libertatem, nec de ipso heribanno obnoxii fiant. 2. Ut non per aliquam occasionem, nec de wacta, nec de scara, nec de warda, nec
Abbreviated transcription (Latin):
iquis suꝑmissũ dñicũ cũ collecta & armis uenerit: & missaticũ illi in iunc¬
tũ contradixerit: aut contradicere uoluerit: & hoc ei ad ꝓbatũ fuerit qđ
sciens contra missũ dñicũ ad resistendũ uenisse deuita cõponat Et sine¬
gauerit: cũ xii suis iuratorib se idoniare faciat: & ꝓeo qđ cũ collecta
contra missũ dñicũ armatus uenit ad resistendũ: bannũ dñicũ cõponat.
Simili modo domnus imꝑator desuis uassis iudicauit. & si seruus hoc fe¬
cerit disciplina corporali subiaceat. leco qͥ dor
abstulerit aut rapuerit: uł furauerit: scđm legẽ &corã illi cuido
mus fuerit in fracta & spoliata: intriplũ cõponat. & insuꝑ bannũ dñicũ
soluat. Si seruus hoc fecerit: sententiã superiorẽ accipiat. & insuꝑ scđm¬
s suã legẽ cõpositionẽ faciat: Siquis lib̾ homo aliqđ tale dãnũ cuilib&
feterit᷑ ꝑ quo plenã cõpositionẽ adimpleat. demessib: ł. Annon¬

Expanded text:
quis super missum dominicum cum collecta et armis venerit, et missaticum illi iniunctum contradixerit aut contradicere voluerit, et hoc ei adprobatum fuerit quod sciens contra missum dominicum ad resistendum venisset, de vita componat. Et si negaverit, cum duodecim suis iuratoribus se idoniare faciat, et pro eo, quod cum collecta contra missum dominicum armatus venit ad resistendum, bannum dominicum componat Simili modo domnus imperator de suis vassis iudicavit. Et si servus hoc fecerit, disciplina corporali subiaceat. 65. De eo quabstulerit aut rapuerit vel furaverit, secundum legem et ewam illi cuius domus fuerit infracta et spoliata, in triplum componat, et insuper bannum dominicum solvat. Si servus hoc fecerit, sententiam superiorem accipiat, et insuper secundum suam legem compositionem faciat. Si quis liber homo aliquod tale damnum cuilibet fecerit, pro quo plenam compositionem
Abbreviated transcription (Latin):
epace  iustiia infra patriã ÷ sic̃ sȩpe ꝑ alia capitula iuss adim
euulgan popło u uinusquisq suos iuniores distringat: ut melius¬
ac meliufi oboediaĩt &epsisentiant mandatis & p̃ceptis imꝑialibus

Expanded text:
De pace et iustitia infra patriam, sicut saepe per alia capitula iussi, adimDe pace et iustitia infra patriam, sicut saepe per alia capitula iussi, adimvulgari populo, et unusquisque suos iuniores distringat, ut melius oboediant et consentiant mandatis et praeceptis imperialibus