comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sat officiales suos: ibet omnes custo¬
dias relaxan. Et mox ip̃e proficiscitur
Ita fugato aiuiciano: letata ẽ ciuitas
et liberata. Het cum multis auitiano
referente comperta sint: tum niper re¬
fugenus presbiter quem coram inde¬
tis. ab agarido fidei iuro ex tribinis
sub ĩnocatione dimine maiestatis
audiuit: qui sibt hoc ab ip̃o aiitiano
relatum eẽ iurabat. Ceterum no lomi¬
remini me hodie facere quod hesterno
non feci: nt ad singulas quasqz uͥ¬
tutes nomina testium personas ꝙ
sub nectan: ad quas si quis fuerit
incredulus. quia ad huc in corpore st̃.
recurrat. Exigit id infidelitas pluri¬
morum: qui in aliquibus q̃ hesterno
memorata sunt nuitare dic̃itur.
ciynant ergo testes ad hut incolumes
atqz iuuentes: quibus quia de fide no¬
stra dubitant magis credant. Sedsi
ad eo infideles sunt: profiteor quia nec
illis sunt credituri. Miror autem quẽ¬
quam qui uel tenuem sensum religi¬
oms habeat. tantum piaculi uelle tõ¬

Expanded text:
cat officiales suos, iubet omnes custocat officiales suos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitiano laetata est ciuitas et liberata. Haec cum multis Auitiano referente conperta sint, tum nuper Refrigerius presbyter, quem coram uidetis, a Dagrido, fideli uiro ex tribunis, sub inuocatione diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat. ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina testium personasque subnectam, ad quas si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. exegit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus, quae hesterno memorata sunt, nutare dicuntur. accipiant ergo testes adhuc incolumes adque uiuentes, quibus, quia de fide nostra dubitant, magis credant. sed si adeo infideles sunt, profiteor quia nec illis sunt credituri. miror autem quemquam, qui uel tenuem sensum religionis habeat, tantum piaculi uelle com
Abbreviated transcription (Latin):
ne dei seruus pateretur in urriam sz
isli. ut ẽ ominum natura seruor
ux prima limina egressiz irriden¬
tes dominum sium quod sompno
fuisset illusus negant quamqmͣ
ẽẽ proforibus ex suomet ingemo
coniectantes. nemmem nocte posse
uigilare: ne dum illi crederent. ĩ illo
noctis horrore i acere ante a liena li¬
mina sacerdotem Id que auiciano fa¬
cili persuassmm: rursum soluitur in
soporem. Sed mox maiore concus¬
sus exclamat martinum stare pro
foribus: sibi ideo nullam quietem
amini corporis q permicti. Tardan¬
tibus seruis. ip̃e ad linina exteriora
progreditur. Ihimartinum ut sense¬
rat deprehendit. Perculsus misertan
quit michi hoc domine fecisti. N
chil te loqui necesse ẽ Stio quid de¬
sideres: indeo quid requiras. Discẽde ꝙͣ¬
tocius: ne me ob iniuriam tuã celestis
ira consumiat. Satis soluerim huc¬
nsq penarum. Crede quia nõ leuit̾
apud me actum ẽ ut ip̃e procederem.
Post discessum autem sancti. aduo¬

Expanded text:
ne Dei seruus pateretur iniuriam. sed ne Dei seruus pateretur iniuriam. sed illi, ut est omnium natura seruorum, uix prima limina egressi , inridentes dominum suum quod somnio fuisset inlusus, negant quemquam esse-pro foribus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat deprehendit. perculsus miser tan inquit, mihi hoc, domine, fecisti ? nihil te loqui necesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduo
Abbreviated transcription (Latin):
rum est ip̃m martinum fecisse iurtu¬
tes. Credite michi: quia alii etiam ĩ no¬
mine enis multa fecerunt.alu.
Diciam quondam comitis
noueratis barbaram nmis:
ultra omnes cruentam fentatem. Dic
rabido spũ ingressus tiromis ciũita¬
tem. sequentibus eum miserabili fa¬
cie ordinibus catenatis: diuersa per¬
dendis parari ni bet genera penarum
disponens postero die. actonita ciuita¬
te. adopus tam triste procedere. Quod
ubi martino compertum ẽ: solus pau¬
lo ante mediam noctẽ ad pretornum
hestie illius tendit. Sed cum ꝓfunde
noctis silentio quiescentibus cunctis
nullus foribus ob seratis pateret in
gressus: ante limia cruenta prost¬
nitur. Interea auitianis graui sõ¬
pno sepultus: angelo ingruente per¬
cellitur. Sermus inquit dei ad tua li¬
mina iacet: et tu quiestis. Oua ille
uoce percepta: lecto suo turbatus excu¬
titur. Conuocatis qz seruis: trepidus
exclamat martinum ẽe proforibs.
Irent protimis: daustra reserarent.

Expanded text:
rum est ipsum Martinum fecisse virturum est ipsum Martinum fecisse virtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomine ejus multa fecerunt. IV. Avitiani quondam comitis noveratis barbaram nimis, et ultra omnia cruentam feritatem. Hic rabido spiritu ingressus Turonum civitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diversa perdendis parari jubet genera poenarum, disponens postera die attonita civitate ad opus tam triste procedere. Quod ubi Martino compertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit: sed cum, profundae noctis silentio, quiescentibus cunctis, nullus foribus ogressus, ante limina cruenta prosternitur. interea Auitianus graui somno sepultus angelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? qua ille uoce percepta lecto suo turbatus excutitur, conuocatisque semis trepidus exclamat, Martinam esse pro foribus: irent protinus, claustra reserarent,
Abbreviated transcription (Latin):
obdendi pessuli quo clandi diligẽtius
seruanda consuerunt. i iitro illo
spatiu non fuisse. ¶ irum et il¬
iud̃ quod huit. me autem intuebat.
memim contigisse Uas iutreum
cum oles quod martinus benedixerat
in fenestra paululum editiore deposu¬
it Puer familiaris incautior linteũ
superpositumi ampullulam ibi ẽẽ i¬
narus. actraxit. Uas super constra¬
tum in armore pauimentum decidit
Cunctis metu exterritis ne benedictõ
Seperisset ampullula perinde incolu¬
mis ẽ reperta; ac si super plumas mol¬
lissimas decidisset. Que res nõ pocius
ad casum qm martim ẽ referenda uͦ¬
tutẽ: cinus benedictio ꝑire nõ potuitim.
Bid illud quod factum ẽ a
quodam ciius nomen quia
presens e et prodi se uecuit supprimet᷑.
Cui quidem tempori hic etiam satur¬
ninus interfuit. Cans nobis impor¬
tunior ob latrabat. In nomine ĩ quit
martim iubeo te ommutescere. Cam
hesit latratus mguiture lnuguam
ut absasam putares omimituit Ita pa¬

Expanded text:
obdendi pessuli, quo claudi diligentius obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda consuerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore pauimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda uirtutem, cuius benedictio perire non potuit. Quid illud, quod factum a quodam, cujus nomen, quia praesens est et prodi se vetuit, supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturninus interfuit. Canis nobis importunior oblatrabat: In nomine, inquit, Martini jubeo te obmutescere. Cani haesit latratus in gutture: lingua abscisam putares obmutuit. Ita pa
Abbreviated transcription (Latin):
bis presens euagrius testimoniũ uen¬
tatis. Nam res ip̃o presente tum gesta
ẽ. Parum illud est quod imper arpagio
presbitero referente cognoui: sed non
preter mictendum iudeturm.
Uitiam comitis uxorem im-¬
sisse martino oleum: quod ad
dniersas morborum causas necessa¬
rium sicut ẽ consuetudo benedice̾t. Ami¬
pullulam intream istiusmodi fuisse:
ut rotimda in uentrem cresceret. ore y¬
ducto Sed oris extantis concanum nõ
repletum: quia id moris sit uastu la
complere: ut pars imbonibus obstru¬
endis libera telmquatur T esta batur¬
presbiter iudisse se oleum sub martim
henedictione creuisse: quo ad exundãte
copia superne deflueret: eandemqz dũ
ad matrem fanilias uasculum re¬
ferretur seniasse iurtutem Nam inter
manus ꝑueri portantis ita semper
exundasse o leum: ut omne illius ue¬
stimentum copia superfusi liquoris
operiret: Matro nam ita usq ad sum¬
mum labrum plenum uasculum
recepisse: ut presbiter hod ie qz fateatur

Expanded text:
bis praesens Euagrius testimonium ueribis praesens Euagrius testimonium ueritatis: nam res ipso praesente tum gesta est. Paruum illud est, quod nuper Arpagio presbytero referente cognoui, sed non praetermittendum uidetur. Auitiani comitis uxo- rem msisse Martino oleum, quod ad diuersas morborum causas necessarium, sicut est consuetudo, benediceret: ampullam uitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in uentrem cresceret ore producto, sed oris extantis concauum non repletum, quia ita moris sit uascula conplere, ut pars summa umbonibus obstruendis libera relinquatur. testabaturpresbyter uidisse se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur,
Abbreviated transcription (Latin):
le cedens ep̃is qui cum forte latus illi¬
us ambiebant. ualentimano atq
uitturio: imparem se ẽẽ tante moli
sed ilis qi senctioribus nichil impos¬
sibile fatebatur At illi pias preces una
cum patre suppliai uoce ungentes: ora¬
re martinum ut sperata p̾staret. Nec
cunctatus ultra: utrũqz precdarum
et ostendendo humilitatem nec differẽ¬
do pietatemr: iubet tircimistantis ppsi
multitudinem summoreri Episcopi
tantum et puelle patre assiftentibus
in oronem suo illo more prosteritur
Dem pusillum olei cum exorcismi
prefacione benedicit: atq ita in os ꝓu¬
elle sanctificatum liquorem. cum et
nĩguam illiuis digitis teneret infun¬
dit. Nec fefellit sanctum iurtutis euẽ¬
tus. Patris nomen interrogat: mox
illa respondet. protlamat pater cum
gandio pariter et lacrimis martin
genua complexus: et hanc primam
se filie audisse uocem cunctis stupenti¬
bus fatebatur. Ac ne cuiquam id in¬
tredibile forte uideatur: perhibeat no-¬

Expanded text:
le cedens episcopis, qui tam forte latus illile cedens episcopis, qui tam forte latus illius ambiebant, Valentino adque Victricio, inparem se esse tantae moli, sed illis quasi sanctioribus nihil inpossibile fatebatur. at illi pias preces una cum patre supplici uoce iungentes orare Martinum ut sperata praestaret. nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem nec differendo pietatem - iubet circumstantis populi multitudinem submoueri: episcopis tantum et puellae patre adsistentibus in orationem suo illo more prosternitur. dein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile forte uideatur, perhibeat uo
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Confusus ego illorum uice qͥs
non admittandos ẽẽ censebat: egre
tamen obtinui ut euche rium ex ui¬
cariis et cel sum admitterent consu¬
Iarem, Ceteri sunt repulsi. Dum
gallum media in sede compomimꝰ
Qui cum dii nohili sua uerecũdia
silentium tenuisset tandẽ ita exor¬
sus ẽ Comiemstis inquit ad me au¬
diendum et sancti et diserti: sed reli¬
giosas pocius quam doctas ut arbi-¬
tror aures acculistis: audituri me
fidei testis. non oratoris copia locu¬
turum. Que autem hesterno dicta
sunt non reuoluam. Illa qui non
audierunt. ex scripto recognoscant
Noua postunnianus expectat nin¬
tiaturus oriente: ne se in compacio¬
ne martini preferat occidenti. Ac pͥ¬
mum gescit ammus. quod refrige¬
rius in aurem suggerit explicari .n.¬
Es incarnotena gesta ẽ ciui¬
tate. Pater filiam duodecen
nem ab utero mutam martino cep.
offerre: poscens ut linguam ligatam
meritis suis sanctus ab solueret Il¬

Expanded text:
runt. confusus ego illorum uice, quos runt. confusus ego illorum uice, quos non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulsi. tum Gallum media in sede conponimus: qui cum diu nobili sua uerecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est. Conuenistis, inquit, ad me audiendum, uiri sancti et diserti, sed religiosas potius quam doctas aures, ut arbitror, adtulistis, audituri me fidei testem, non oratoris copia locuturum. quae autem hesterno dicta sunt, non reuoluam: illa qui non audierunt, ex scripturis cognoscent. noua Postumianus expectat nuntiaturus Orienti, ne se in conparatione Martini praeferat Occidenti. ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare: res in Camutena gesta est ciuitate. Paterfamilias quidam duodecennem filiam ab utero mutam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctis uir beatus solueret. il
Abbreviated transcription (Latin):
tibus consignatam abs te acceptu¬
rus ẽ ueritatem Nec me loquente.
gallo iam ad loquendum parato.
⁊rruit turba monachorum eua¬
grius presbiter: aper: sebastiamis.
agricola. Et post paululum ĩgre¬
ditur presbiter nr etherius: cum ta¬
lipione diacono et amatore suhdi¬
acono. Uostremus aurelius presbit
dulcissimmus meus longiori uia
ueniens. anhelus cucurrit. ¶ud
uos inquam tam subito et tam ĩ¬
sperati. tam ex diuersis regiombz
tam mane conturritis; Nos ĩ quit
hesterno cognouimus gallũ istũ
per totum diem martim narrasse
uirtutes: et reliqua in hodiernum
diem quia nox oppresserat distu¬
uisse. Propterea maturoumus
frequens auditorium facere. tan¬
tam materiam locuturo Entea¬
nuntiatur multos secularium stare ꝓ
foribus: nec ingredi audentes: sed ut
ad micterentur orantes. Eni aper ne¬
quaqmͣ in quit istos nobis ad misce¬
ri conuenit. quia ad audiendum cu¬
riositate pocius quam religione uene¬

Expanded text:
tibus consignatam abs te acceptutibus consignatam abs te accepturus est veritatem. Haec me loquente, Gallo jam ad narrandum parato, irruit turba monachorum: Evagrius presbyter, Aper, Sebastianus Agricola: et post paululum ingreditur presbyter noster Aetherius cum Calupione diacono, et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter dulcissimus meus, longiore via veniens, aubelus cucurrit. Quid vos, inquam, tam subito et tam isperati tam ex diuersis regionibus tam mane concurritis? Nos, inquiunt, hesterno cognouimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse uirtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. internuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Aper, nequaquam, inquit, istos nobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religione uene
Abbreviated transcription (Latin):
Dcescit ogalle sur¬
gendum est. Nam
ut iuides. et postu¬
mianus instat: et
inc presbiter qui hesterio auditorum
amisit expectat ut que de martino nr̃o
in hodiernum explicanda distuleris.
debitor sponsiomis euluas. N on igna¬
rus quidem iste. ommium ꝯuecũq
memoranda sunt: sed dulcis ⁊ grata
cognitio est. etiam nota relegenti: si¬
quidem natura ita comparatum sit
ut meliore quis consciencia senosse
congaudeat que multorum testimo¬
mis non ẽe mcerta cognoscit. Nain et
hic. a prima adolescencia martinum
secutus. nouit quidem omma: sed li¬
henter coginta recogno scit. Fatebor enĩ
tibi galle: martim michĩ sepius au¬
ditas ẽe uirtutes: quippe qui de eo etiã
ucteris multa mandauerim: sed ꝓ
gestorum admirationem semꝑ im¬
chi noua sunt. que de illo licet audi¬
ta sepns reuoluuntur. Proinde ad¬
ditum nobis refrigernim auditorẽ
eo impensnis gratulamur: quo prõ¬
ꝑtius postinianus iste qui hec ori¬
enti inferre festinat quasi fub tes¬

Expanded text:
cescit hoc, Galle: surgendum est: nam, ut vides, et Postumianus instat; et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis evolvas. Non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt: sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti; siquidem natura ita comparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. Nam et hic a prima adolescentia Martinum secutus novit quidem omnia, sed libenter cognita recognoscit. Fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse virtutes; quippe qui de eo etiam litteris multa mandaverim: sed per gestorum admirationem semper mihi nova sunt quae de illo, licet audita saepius, revolvuntur. Proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo impensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub tes
Abbreviated transcription (Latin):
bello q̃ indita sunt. ẽamẽ si ad huc
miracula cernẽ nemur: placet ea alteri
tibello inseri: ut ea que ostendũtur nõ
mortuos suscitare dignetur mortis istiꝰ
desepulchro: ut in illo resurrectiois car¬
nis ols temye. nobis obtineat indulgẽ¬
tiam cũ ille ꝓuehit᷑. ad coronã. Explicit

Expanded text:
bello quae indita sunt. Tamen si adhuc bello quae indita sunt. Tamen si adhuc miracula cernere meremur, placet ea alteri libello inseri, ut ea quae ostenduntur, non mortuos suscitare dignetur mortis istius de sepulcro, ut in illo resurrectionis carnis nostrae tempore nobis obtineat indulgentiam, cum ille provehetur ad coronam. Explicit
Abbreviated transcription (Latin):
statim reiceret. Sed de hoc ꝑignore potu
sumpto: caliata febre roboratus ẽDuo ᷤᷤ
ex ꝓueris nr̃is ualitudinaria febris in¬
uaserat: ominũqz mẽbroꝵ ĩcturas
nt ex hoc contagio plerũqz assolet do lor
senus ob sederat Sed ab hac benedictione
potati: sauati sunt. Ego ip̃e in hoc itine̾
nenarũ pulsibz ac dolorum spiculis fi¬
geretur: ac temꝑa nalide prosilirent: hoc
presidiũ expecñ. Sed mox dolore dep̾sso:
cõualui. O tyriacam ĩ en arrabilem: o
piginentum ieffabile: oãtidotim lau¬
dabile: o purgatoriũ ut ita dicã celeste
quod meditoꝵ uuicit argutias: arona¬
tum suauitates suꝑat: inguẽtorumq
oĩm robur supercrescit: ꝯd̾ mundat uẽ¬
trem ut agridiũ: pulmonẽ ut ysopus:
ip̃mqz caput purgat ut peretrũ. Etiã
non solum mẽbra debilia sotidat sed
ꝙ hiis omnibz maius ẽ ir̃as illas cõ¬
scientiarum in aculas abstergit ac le¬
iungat ufficiant ergo hec huie li¬

Expanded text:
statim rejiceret: sed de hoc pignore potu statim rejiceret: sed de hoc pignore potu sumpto, calcata febre roboratus est. Duos ex pueris nostris valetudinaria 1112 febris invaserat, omnesque membrorum juncturas, ut ex hoc contagio plerumque assolet, dolor saevus obsederat: sed ab hac benedictione potati, sanati sunt. Ego ipse in hoc itinere venarum pulsibus, ac dolorum spiculis figeretur, ac tempora valide prosilirent, hoc praesidium expetii, et mox dolore compresso convalui. O theriacam inenarrabilem! o pigmentum ineffabile! o antidotum laudabile! o purgatorium, ut ita dicam, coeleste, quod medicorum vincit argutias, aromatum suavitates superat, unguentorumque omnium robora supercrescit! quod mundat ventrem ut agridium, pulmonem ut hyssopus, ipsumque caput purgat, ut peretrum. Etiam non solum membra debilia solidat, sed, quod his omnibus majus est, ipsas illas conscientiarum maculas abstergit ac levigat. Sufficiant ergo haec huic li
Abbreviated transcription (Latin):
trĩcem meam territoriũ cabinlonẽsis
urhis adirem. Sed metuẽs super uẽ¬
turas ĩfirmitates: de hoc pulu̾e̾ id est
sepulchri btĩ antistitis auferre ⁊ mecũ
deferre ysumpsi: salicet. utcũ quẽpiam
nr̃oꝵ morbus aliquis ĩuasisset uͥtus
sc̃i oꝑe consuetud maria subueniret I¬
gitur ubi ad matrẽ accessi: ꝓtinus u¬
num ꝓuerũ febris cũ dissinteria arri¬
pit atterit. et cõsiumit: ita ut negato u¬
su uescendi. de solis febribus aleretur.
Die terai a cun hec audiessem: de lutum
puluerẽ ad bibendũ porrigo moribũdo.
tatimoz fugata febre sedato do lore cõ¬
ualuut ¶ ns diebus auerano anti sci¬
te audiui quod quodam temꝑe dum ty¬
pi quartam estu ureretur: expetita uc̃ĩ
martim basilica que ĩ toco illo erat.
celebrata iugilia fuerit sauatus. Nos
nero ex hoc itine̾ aruernũ uemẽtes: reꝑi¬
mus auitũ ep̃m a tertiano typo gͣiut̾
concuti: ut etiam si aliquid abi suẽt.

Expanded text:
tricem meam in terretorium Cavellonensis tricem meam in terretorium Cavellonensis urbis adirem. Sed metuens superventuras infirmitates, de hoc pulvere, id est sepulchri beati antestitis, auferre et mecum deferre praesumpsi, scilicet ut, cum quempiam nostrorum morbus aliquis invasisset, virtus sancti ope consuetudinaria subveniret. Igitur, ubi ad matrem accessi, protinus unum puerum febris cum disenteria arripuit, adterit et consumit, ita ut, negato usu vescendi, de solis febribus aleretur. Die tertia cum haec audissem, delutum pulverem ad bibendum statimque, fugata febre sedatoque dolore, convaluit. His diebus a Verano antistite audivi, quod quodam tempore dum typi quartani aestu ureretur, expetita beati Martini basilica, quae in loco illo erat, celebrata vigilia sanatus fuit. Nos vero ex hoc itinere Arvernum venientes, reperimus Avitum episcopum a tertiano typo ita graviter concuti, ut etiam si aliquid cibi sumeret,
Abbreviated transcription (Latin):
estuandi quietẽ possit accipere. Erat
em̃ ei horribilis oĩs cibus: necquicꝙͣ
unde confortaretur accipiebat. Dolor ⁊̃
semuis mẽbra ommia quatiebat: sed et
pallor genas ob sederat. Sũqz fic inter
manus ferretur parentũ ut eger egre
obtine̾ potuit ut ad sepulchrum btĩ
antistitis de ferretur Candẽ allatus:
ut de sacro sc̃õ tuuli puluẽ delicto
potũ sump sit mox ab hacbenedictõe
fugato uinu̾so dolore febris extincta
e Nec mora: secreta digestioni loca pu
expetit. Deduatur ĩ angulo uẽtris pur¬
gandi gr̃a. Derum ubi uolũtatẽ aliu
flati ĩpellante ꝓfudit: statim dio u̾¬
mes ab eo ĩmodũ serpentiũ ꝓcesserũt.
Qui ita moueri oculis hominũ ui¬
debantur ut uiue̾ putarẽtur. Hiis g
ab eo digestis: ilico ad plene sanatus.
⁊ cibũ ut sontus erat hausitz potum
rubor qz genis fugato pallore reddit᷑
mẽbrisqz omnibus solidatur. lxii
Dortimitatis causa iniper ex¬
titerat: ut ad uifitandã gem¬

Expanded text:
aestuandi quietem possit aestuandi quietem possit enim ei et horribilis omnis cibus, nec quidquam unde confortaretur, accipiebat. Dolor etiam saevus membra omnia quatiebat, sed et pallor genas obsederat. Dumque sic inter manus ferretur parentum ut aeger, aegre obtinere potui ut ad sepulcrum beati Antistitis deferretur. Tandem allatus, ut de sacrosancto tumuli pulvere diluto potum sumpsit, mox ab hac benedictione, fugato universo dolore, febris exstincta est. Nec mora, secreta digestionum loca puer expetit, deducitur in angulo ventris purgandi gratia. Verum ubi voluntatem alvi, flatu impellente profudit, statim duo vermes ab eo in modum serpentum processerunt: qui ita moveri oculis hominum videbantur, ut vivere putarentur. His ergo ab eo digestis, illico ad plenum sanatus est, et cibum, ut solitus erat, hausit ruborque genis, fugato pallore, redditur, membrisque omnibus solidatur. 60. Oportunitatis causa nuper exteterat, ut ad visitandam gene
Abbreviated transcription (Latin):
ad merediẽ recedentib: hic solus remã¬
sit. ẽandẽqz relictus a sompno: dum
consurgere intitur: doloribz coartatur.
Moy mẽbris omnibz contractus. acre¬
tortis extrorsum brachiis: contractis ii
plite neruis. calcaneis ad crura deduc¬
tis: cũ nulla eẽt uͥtus eundi: nimẽ se
ab eo lacrime cũ magnis uocibz efflu¬
elunt. Reuersis autẽ socns ad uisenda peto¬
ra: hic eiulans ĩuenitur. Dehine paren
tum ulius ablatus: domi restitiatur.
Post dies uero paucos. cũ parumꝑ a
doloribz laxaretur: mendicis quibusdã
deputatus ẽ. Cum quibz ꝑ decem aut
eo amplius ãnos. regiones urbesqz cr¬
aumiẽs: ad hanc festiuitatẽ aduemiens.
mebris omnibz solidatus ẽ. Duo ea di¬
e ceti Mummati: duo ĩerguminm ad
sepulchrum antistitis emundati sũt.
Dolescens ꝯuidam ex nr̃is lxi
nocturins febribus uerabat ᷑
initantũ ut ab hora diei octauausz
in crastimũ scd̃a diei hora. nullai

Expanded text:
ad meridiem recedentibus, hic solus remanad meridiem recedentibus, hic solus remansit. Tandemque relictus a somno, dum consurgere nititur, doloribus coartatur. Mox membris omnibus contractis ac retortis extrorsum brachiis, contractis in poplite nervis, calcaneis ad crura deductis, cum nulla esset virtus eundi, inmensae ab eo lacrimae cum magnis vocibus effluebant. Reversis autem sociis ad visenda pecora, hic heiulans invenitur. Dehinc tum ulnis ablatus, domui restituitur. Post dies vero paucos cum parumper a doloribus laxaretur, mendicis quibusdam deputatus est, cum quibus per decem aut eo amplius annos regiones urbesque circumiens, ad hanc quoque festivitatem adveniens, membris omnibus solidatus est. Duo eadem die caeci inluminati; duo inergumini ad sepulchrum antistitis emundati sunt. 59. Adolescens quidam ex nostris nocturnis febribus vexabatur in tantum, ut ab hora diei octava usque in crastinum secunda diei hora nullam
Abbreviated transcription (Latin):
rans. ut a uͥtute utĩ ancistitis uisita¬
ri merẽtur in die sollẽpnitatis. Sed
sacra sollẽpnia preuenit potentia
confessoris: ostendens se ad ẽẽ ꝓplĩs:
cũ cenebras pepulit. lunẽqz refudit.
Igitur ante diem terciũ festiuita¬
tis. hoc in atrio quod ab sidam corꝑis
antbit. oiante: subito aperti sũt ocli
eius. Et aspiciens: lucem uide meruit.
Qui am hiis qui aderantcũ grãrũ
actionẽ narraret. dictum ẽ ei. ut silens
pocius orationem fundẽt: ut ĩceptam
uͥtutẽ uĩs antistes celerius ad implẽt.
Tunc ꝑstratus tre cum ĩ lacrumas pro¬
iꝑisset firmatis oculis. in colunus
a solo surrexit.
Ost diem uero terciũ huius
sollempnitatis: erat quidam ꝑalytitꝰ
hoc in loco ex orans. Cui debilitas hac
de causa ut ip̃e narrauit euenerat dũ
eẽt in quit puer paruulus. et cũ reliqͥs
pecoꝵ in cãpo custodiam gerẽt: suꝑ fon¬
tem quendã obdormuit. Alns quoq

Expanded text:
rans, ut a virtute beati antistitis visitarans, ut a virtute beati antistitis visitari mereretur in die solemnitatis. Sed sacra solemnia praevenit potentia confessoris, ostendens se adesse populis, cum tenebras pepulit lumenque refudit. Igitur ante diem tertium festivitatis hoc in atrio, quod absidam corporis ambit, orante, subito aperti sunt oculi eius, et aspiciens lucem videre meruit. Quod cum his qui aderant cum gratiarum actione narraret, dictum est ei, ut silens potius orationem funderet, ut coeptam virtutem beatus antistis celerius adimpleret. Tunc prostratus terrae, cum in lacrimis prorupisset, firmatis oculis, incolomis a solo surrexit. Post diem vero tertium huius solemnitatis erat quidam paralyticus hoc in loco exorans, cui debilitas hac de causa, ut ipse enarravit, evenerat. Dum esset, inquit, puer parvulus et cum reliquis pecorum in campo custodiam gereret, super fontem quondam obdormivit; aliis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
discessit. Uouitqz. ut ꝑ singulos mẽ¬
ses una ebdomada ad scm̃ templũ
debe at deseruire. Qu od per annũ unũ
eam ouserutasse: in aifestissime co¬
gnitũ est. Post annũ uero: ĩtinissa
uius mẽsis ebdomada nõ accessit
ad ba silicã scãm. Sedenti uero ĩ hos¬
piciolo suo: oculus eius a dolore trans
figitur. Inũ quoqz compͥmẽs: ⁊ alui ᷤ
dolere cepit. Exemplo: ĩ unius hore
montẽto ceca ab oculis ãbobz efficit᷑
Nec mora: confessa culpam. ad p̾ sidi¬
a nota confugit. Ihiqz or̃onem suppli¬
ter findẽs. ac penitentiã ꝓ neglig en¬
tia cõpuncte agens die octaua. san¬
guine ab oculis ꝓfluẽte illũata est.
Ominis cuiusdã oculi lix¬
crassa calignus mihe contec¬
ti: quedam gluctino cõiunctis palpe¬
bris fuerant obserati. Et quod super
erat iiro. magnis do loribz tenebat ᷑
Quid plura festiuitatẽ sancti cũ
retiquis deuo tus expeciit: actente exo¬

Expanded text:
discessit, vovitque, ut per singulos mendiscessit, vovitque, ut per singulos menses una ebdomada ad sanctum templum debeat deservire. Quod per unum annum eam observasse, manifestissime cognitum eunius mensis hebdomada, non accessit ad sanctam basilicam. Sedenti vero in hospitiolo suo oculus ei figitur. Illum quoque conpremens et alius dolere coepit extemplo. In unius horae momento caeca ab oculis ambobus efficitur. Nec mora, confessa ad praesidia nota confugit; ibique orationem suppliciter fundens ac paenitentiam pro neglegentia conpunctae agens, die octava, sanguine ab oculis profluente, inluminata est. 57. Hominis cuiusdam oculi crassa caliginis nube contecti, quodam gluttino coniunctis palpebribus fuerant obserati, et quod super deerat viro, magnis doloribus tenebatur. Quid plura? Festivitatem sancti cum reliquis devotus expetiit, adtente exo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quedum dolorib crucia retur
ad scãm edeuy confessoris accessit no¬
uitqz. it si ab hac sanaretur ĩfirmi¬
tate nullum opus deniceps in hac doͭ ͤ
resuriectiõnis agẽt die. quod huic di¬
ei eẽt incongruũ. Statini oz amo¬
tis digicis apalina: manu directa
emm pietas confessoris:. que
sic aiguit insipientes: ut ponens
icim ante oculos: reddat ĩposterũ
emendatos. Pro hac cãz multer alia
debilitatur. Nam cũ die sabbati pꝰt
solis occasum. quod adiacet resurrettõ¬
nis dominice nocti. panem furno lo¬
caret: brachiũ euis dolore quatitur.
In lectum q aliũ et tertiũ panẽ ma¬
nus ĩuita lignũ quod tenebat cepit
a stringere. Intelligensqz mulierdi
minus non effugẽ potuit penam.
Nam ita in anus eius cum graui
Solore contracte sunt; ut ungule i
ip̃am de figerẽtur palmia. Ex hoc milti
media se credens posse fomento sana¬
iri: btĩ basilicam expetiuit. Ibiq fi¬
deliter orant: directis in anibz sanata

Expanded text:
 sunt. Quae dum doloribus cruciaretur,  sunt. Quae dum doloribus cruciaretur, ad sanctam aedem confessoris accessit vovitque, ut, si ab hac sanaretur infirmitate, nullum opus deinceps in hac dominicae resurrectionis ageret die, quod huic diei esset incongruum; statimque amotis digitis a palma, manu directa enim pietas confessoris, quae sic arguit insipienvitium ante oculos, reddat in posterum emendatos. Pro hac causa mulier alia debilitatur. Nam cum die Sabbati post solis occasum, quod adjacet resurrectionis dominicae nocti, panem forno locaret, brachium eius dolore quatitur. Iniectumque alium et tertium panem, manus invita lignum quod tenebat coepit adstringere; intellegensque mulier dminus non effugire potuit poenam. Nam ita manus eius cum gravi dolore contractae sunt, ut ungulae in ipsa difigerentur palma. Ex hoc nullus medici se credens posse fomento sanari, beati basilicam expetivit, ibique fideliter orans, directis manibus sanata
Abbreviated transcription (Latin):
rogaturus pro eo. Erat eñ qͣi tribus
milibz. Obtenta cũ eo qz ret huius ui¬
ta redit: iunũ qz reperit. Quo a suspe¬
dio de poĩto: ad duxit ad monasteriũ:
yficentẽ atqz dicentẽ. quia sensi iuirtutẽ
Iangi martim q̃ me eripuit .x wi.¬
Rat emm homo infra termu¬
um ip̃ius turonice urbis:
ex uico montis laudiacensis. Et homo
ille erat natura simplex: nerus iũcdõ
cõuigali. Cui cũ conuge quiescenti:
nocte media pauor exoritur. Et exterri
tus ac de lectulo exiliens: dum per hos¬
piciotum suũ uagatur trepidus: uo¬
as ꝑdidit famulatũ. Nec moratiis: in¬
dicat mitu cõugi. ut eum a d sancti
la silicam ex hiberet. Qui aduemiens.
dum ance beatim sepulchrũ periser de¬
cubat afsidue menses in or̃one: ab¬
soluta lingua etequiũ sicut antea
habuerat secipẽ menlit uͥtute beati.
sier transli gerina. hon¬
ie dominuo cum operam
eterceret quã in dit illo. fieri patrum in¬
hibebat auctoritas ꝯmanus ei diriguit

Expanded text:
rogaturus pro eo; erat enim longe exinde quasi tribus rogaturus pro eo; erat enim longe exinde quasi tribus millibus, obtentaque cum eo rei hujus vita, rediit, vivumque reperiit. Quo a suspendio deposito, adduxit ad monasterium profitentem atque dicentem: Quia sensi virtutem sancti Martini qui me eripuit. rat enim homo infra terminum ipsius Turonicae urbis, ex vico montis Laudiacensis, et homo ille erat natura simplex, nexus vinculo conjugali. Cui cum conjuge quiescenti nocte media pavor exoritur, exttus ac de lectulo exiliens, dum per hospitiolum suum vagatur trepidus, vocis perdidit famulatum. Nec moratus, indicat nutu coniugi, ut eum ad sancti basilicam exhiberet. Qui adveniens, dum ante beatum sepulchrum per sex decubat assidue menses in oratione, absoluta lingua, eloquium, sicut antea habuerat, recipere meruit virtute beati. 55. Mulier Transligeritana die dominico cum operam exerceret, quam in die illo fieri patrum inhibebat auctoritas, manus eius contrac
Abbreviated transcription (Latin):
Ed nec hoc silendũ putaui
quod sepuis ĩ mortem p̾cipi¬
tes extenta pietatis dextera sub leua¬
aiidice pro furti scelere comphensus:
patibulo diudicatur. Qui cũ ducẽt
nomẽ btĩl antistitis ĩuocabat dicens.
Libera me scẽ confessor martine ab
ĩmmente periclo. Appensus igitur ac
solus relictus: cõmoto subito uento
audiuit riocẽ dicentem. liberemus eũ.
Et ecce aquatuor partibz celi cõcussus
scipis qui hoĩem suscẽtabat: cum ĩmuẽso
cespite ĩmodum arboris eradicate a t̾ra.
diuellitur. Et sic hono morti deditus:
rediunus eregitur
ins quoqz qͥ multa fecerat
scelera ⁊ cõpuigus a deo: penitentiã
ꝓ malis que gesserat agebat: app̾heusꝰ
sme cã simili nece dãpuatur: ĩnocans
sꝑ bt̃i confessoris auciliũ. Qui cũ ap¬
peusus fuisset, discuptis iũculis ille
sus ad terram ruit Sed mala mens
hoĩm. iterum appendit. quem deus eri¬
puit. Quod audiens abbas monas¬
tern loco proxiu: cureit ad comitem.

Expanded text:
ed nec hoc silendum putavi, quod saepius in morte praecipites, extenta pietatis dextera, sublevaa iudice pro furti scelere conprehensus, patibulo diiudicatar. Qui cum duceretur, nomen beati antistitis invocabat, dicens: 'Libera me, sancte confessor Martine, ab inminente periculo'. Adpensus igitur ac solus relictus, commoto subito vento, audivit vocem dicentem: ' Liberemus eum'. Et ecce a quattuor partibus caeli concussus stipis, qui hominem sustentabat, cum inmenso cespite in modum arboris eradicatae a terra divellitur, et sic homo morti deditus redivivus eregitur. Alius quoque, qui multa fecerat scelera, et conpunctus a Deo, paenitentiam pro malis quae gesserat agebat, adprehensus sine causa, simili nece damnatur, invocans semper beati confessoris auxilium. Qui cum adpensus fuisset, disruptis vinculis, inlsus ad terram ruit. Sed mala mens hominum iterum appendit quem Deus eripuit. Quod audiens abbas monasterii a loco proximi, currit ad comitem,
Abbreviated transcription (Latin):
e matulso contractox
¶e alterius mamb directis xlun.
emuliere cuius brachium
contraxerat
se eo qͥ ꝓ debito tenebatͤ xli
e ceca uluminata. Ni.
e para lytico omni corpore.  li.¬

Expanded text:
e Mallulfo contracto. 45. De alterius manibus directis. 46. De muliere, cuius brachium contraxerat. 47. De eo qui pro debito tenebatur. 48. De caeca inluminata. 49. De paralytico omni corpore d
Abbreviated transcription (Latin):
ageret. nesciebat: nnsi tm̃ noces cum
fletibz dabat. Exigebat dolor gemitũ eĩ
cum ĩ unum corpusculum tanti do¬
lores irruerunt. Tandem cum hec no¬
bis nunciata fuissent: indico sotitã
tiriacam auero requir medico: et qͦ
tumulo. At saceltites cum magna fe¬
stinatione currentes: eleuato pulu̾e
monumenti. deferunt ad egrotum.
ditibutumqz cum unio: bibendum
porrigunt. Quo hausto: ita omnis
dolor fugatus est. ut ip̃a hora redde¬
retur in colunis.

Expanded text:
ageret nesciebat, nisi tantum voces cum ageret nesciebat, nisi tantum voces cum fletibus dabat. Exigebat enim dolor gemitum, cum in uno corpusculo tanti dolores irruerent. Tandem cum haec nobis nuntiata fuissent, indico solitam theriacam a vero requiri medico, ex quo tumulo. At satellites cum magna festinatione currentes, elevatum pulverem monumenti deferunt ad aegrotum, delibutumque cum vino bibendum porrigunt. Quo hausto, ita omnis dolor fugatus est, ut ipsa hora redderetur incolumis.
Abbreviated transcription (Latin):
Pleriq de oleo qui nbi hẽtur delibu¬
tr: libera bantur. fuitqz non nultis
remdio a qua illa: ude sepulchrũ
ablutum ẽ ante pa scha i gitur cum
multis multa tribuerentur benficia:
uidi unum in desꝑacione a dissinte¬
ria iacenteme ad basilicam quẽ duc¬
tum aliis uctilias celebrantibus noc¬
tem in quietam duxisse. Silutulo
nero accedens ad tumiulum: potato¬
ciens ore uenenum. et per inferiorẽ
partem extra modum solutus: lectu¬
io decubabat. Igitur grassante uene¬
no laboranti onitur nulius ĩ ingu¬
me: ⁊ incredihili modo mouet se uisi¬
uileusqz ad plantam. Erat eium in
magintudine oui anserim. Deinde
sursum repetens: cum iinio dolore
discurrit ꝑ latera: per brachia: ⁊usqz
ad ceruicem progreditur. De hinc per
aliud latus ad plantam usqz dedu¬
citur. Eu inde retrorsum reuertens: ad
eum locum unde primo ortum fua̾t
uenit. Cũqz taliter per membra ua¬
garetur. egroti: quo miser tendẽt qͥd

Expanded text:
Plerique, de oleo quod inibi habetur delibuPlerique, de oleo quod inibi habetur delibuti, liberabantur; fuitque nonnullis remedium aqua illa unde sepulcrum ablutum est ante Pascha. Igitur, cum multis multa tribuerentur beneficia, vidi unum in desperatione a dysenteria jacentem, huncque ad basilicam ductum, aliis vigilias celebrantibus, noctem inquietam 1071 duxisset; diluculo vero accedens ad tumciens ore venenum et per inferiorem partem extra modum solutus, lectulo decubabat. Igitur, grassante veneno, laboranti oritur vulnus in inguine, et incredibili modo movet se visibilis usque ad plantam. Erat enim in magnitudine ovi anserini. Deinde sursum repetens, cum nimio dolore discurrit per latera, per brachia et usque ad cervicem progreditur; dehinc aliud latus ad plantam usque deducitur; exinde retrorsum revertens, ad eum locum unde primo ortum fuerat venit. Cumque taliter per membra vagaretur aegroti, quo miser tenderet, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tatis beate: in qua taterue po¬
pulorum multe conuenerant. Et ecce
debisis quidam contracto brachio af¬
fuit. Dum qz beatum sepulcheum la¬
buis osculatur: lacrimis rigat. uoce
auxilium bt̃i confessoris implorat. fi¬
de non diffisus. solitum p̾stolatur
auxilium. Demqz sacerdotibus qͥ ad¬
uenerant ad a genda sollempina proce¬
dentibus: cũ lector cui legendi erat of¬
ficium aduenisset. ⁊ a repto libro uitã
sancti cepisset legẽ confessoris: ꝓtims
hit directo brachio samis erigit᷑ Spec¬
tantibz cunctis: p̾sidia que fideliter
pecut impetrauit
Ne et cecus in eadem festiuita¬
te supplex implorans receptio¬
nem iusionis: dum pallulam actigit
que a foris ad pedes sã de pariete de pen
det: mor erumpente a palpebris sangin
sintericus cum occultis pustu¬
lis multas accereret ciuitates: ⁊ in ter
reliqua loca urbs turomca granius
laboraret: multi abrasum a beato tu¬
mus puluerem haustũ sanabant᷑

Expanded text:
tatis, in qua catervae potatis, in qua catervae populorum multae convenerant, et ecce debilis quidam contracto brachio adfuit. Dumque beatum sepulcrum labiis osculatur, lacrymis rigat, voce beati Confessoris auxilium implorat, fide non diffisus solitum praestolabatur auxilium. Denique sacerdotibus qui advenerant, ad agenda solemnia procedentibus, cum lector, cui legendi erat officium, advenisset, et arrepto libro, vitam sancti coepisset legere confessoris, protinus hic directo brachio sanus erigitur, spectantibus cunctis, praesidia, qua fideliter petiit, impetravit. 50. Sic et caecus in eadem festivitate supplex inplorans receptionem visionis, ut pallulam adtigit, qudet, mox erumpente a palpebris sanguinentericus cum occultis pustulis multas attereret civitates, ac inter reliqua loca urbs Turonica gravius laboraret, multi abraso a beato tumulo pulvere et hausto, sanabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
rat quidam contractus: qui ĩ
similitudinem heremite ciuꝰ
bos quondam solacium fuit. bouem
unum hẽbat. Quam plustro cõunictũ
ꝑ domos trahebatur: stipem postulans
deuotorum. Igitur cum ĩminente fes¬
tiuitate pontificis turonis aduems¬
set: prostratus coram sepulchro, or̃om
incũbens deuotissime. btĩ antistitis au¬
rilium flagitauit. Deportatusq ite¬
rum a suis. ante scãm ab sidam tu¬
muli ponitur. Cumqz expletis mis¬
sis popitus cepisset sacro sanctum re¬
demptoris corpus accpere: illico disso
lutis nodis qui genua nexa tenebãt
in pedes erigitur. Ad mirantibz cũctis
atum altare nemme sustentante pro¬
xpago autem carnionen si qͥ
qndecano territorio habetur
isitus: quidam nomine floridus.
mambus pedibusqz contractis ad
scãm cellulam condatensem de qua
beatus confessor ad xp̃m migrauit
allatus ẽ. Obi dum ĩugitiis et or̃o¬
ne paucis diebus uacauit: omnis
egritudo a corꝑe eius fugata disces¬
sit: sicqz directis menibris. incolumis

Expanded text:
rat quidam contractus, qui in similitudinem heremitae, cuius bos quondam solatium fuit, bovem unum habebat. Quem plaustro coniunctum, per domos trahebatur, stipem postulans devotorum. Igitur cum inminente festivitate pontificis Turonus advenisset, prostratus coram sepulchro, orationi incumbens, devotissime beati antistitis auxilium flagitavit, deportatusque iterum a suis ante sanctam absidam tumuli ponitur. Cumque, expletis missis, populus coepisset sacrosanctum Redemptoris corpus acclutis nodis qui genua nexa tenebant, in pedes erigitur. Admirantibus cunctis, atum altare, nemine sustentante, prox pago autem Carnonensi, qui in Andegavo territorio habetur insitus, vir quidam, nomine Floridus, manibus pedibusque contractis, ad sanctam cellulam Condatensem, de qua beatus Confessor ad Christum migravit, allatus est. Ubi dum in vigiliis et oratione paucis diebus vacare studuit, omnis aegritudo a corpore ejus fugata discesSicque directis membris, incolumis
Abbreviated transcription (Latin):
Et experta changisilus refe¬
rendarius regis chlotharii cui
manus et pedes ab humore contraxe¬
rant: uenit ad scãm basilicam. Et o¬
raciom incũbens ꝑ duos aut tres mẽ¬
ses: a hõ antistite iusitatus mẽbris
directis sanitatẽ obtinere ꝓ meruit et
postea ante dicti regis domesticus
fuit multaqz beneficia papulo tu¬
ronico uel seruientibz beate basilite
ministrauit.

Expanded text:
ec experta Charigisilus referendarius regis Chlothari, cui manus et pedes ab humore contraxerant, venit ad sanctam basilicam, et orationi incumbens per duos aut tres menses, a beato antestite visitatus, membris debilibus sanitatem obtenere promeruit. Et postea antedicti regis domesticus fuit, multaque beneficia populo Turonico vel servientibus beatae basilicae ministravit.
Abbreviated transcription (Latin):
quis es uel quod ẽ nomen tuũ. Cui
uir. Ego sum in quit martinus tu¬
ronorum sacerdos. In his sc̃i u̾bis.
pauꝑ surrexit a sompno. App̾henso¬
qz ua cello itͤ impera tum aggreditur
⁊ que sͥ fuerant imperata. pplĩs nũ¬
ciauit. Mense autẽ septimo pꝰ quã
yec acta sunt beatam bafilicã adii
Abiq ꝓstratus pertriduum quata
die a sci urtute iusitatus ẽ Iam em̃ cõ¬
putruerat caro palinarum eius q̃
dausa detinebatur. Et cũ digiti diec¬
ti fuissent: saugius ab eisdem erupit
Sed hiis in edicatis omnibus: ore pro¬
prio que retulimus enarrauit . xli.
xli.

Expanded text:
quis es, vel quod est nomen tuum? Cui quis es, vel quod est nomen tuum? Cui vir: Ego sum, inquit, Martinus Turonorum sacerdos. In his Sancti verbis pauper surrexit a somno, apprehensoque bacello, iter imperatum aggreditur, et quae sibi fuerant imperata populis nuntiavit. Mense autem septimo postquam haec acta sunt, beatam basilicam adiit, ibique prostratus per triduum, quarta die a Sancti virtute visitatus est. Jam enim computruerat in eo caro palmarum ejus, quae clausa detinebatur. Et cum digiti ejus directi fuissent, sanguis ab eisdem erupit. Sed eis omnibus medicatis, ore proprio quae retulimus enarravit. CAPUT XLI.
Abbreviated transcription (Latin):
et ecce quidam stabat ante eum igs
uestibus. cano aũt capite. Qui con¬
uersus: quid sic inquid tu fletu cõmo¬
ueris: Et ille. Ecce uenerabilis domĩe
dum paruimp obdorimiui. cum dolore
expergefactus opus mannũ mearum
perdidi. ⁊ nescio quid sceleris cõmisissẽ
Tunc uir ille tanqm̃ discipulis doꝰ
de ceco nato. quia neqz ille peccaue¬
rat. neqz parentes eus. sed ut ma¬
infestetur opus dei in illuim: ait De¬
bilitas tua: tormentũ indicat pplĩ
de imꝙͣtis. Uade ergo ninc ꝑuicos
et castella: ⁊ ad auitatẽ usq ꝑtende
tatibus mysticis agat. Et enm corã
domino in lacͥimis decũbimus ue¬
mam pro pplõ deprecantes: et ad huc
spes ẽ obtinendi: si emendacio obseq̃t᷑.
dignatio domnu commonet. Et ideo
delit̾ in scelere suo depereant. Tu uero
hiis peractis que imperaue: turonis
ad basilicam meã ꝓpera Ibiqz te ui¬
sitans: obtineo apud dominum ut
saneris. Cui ilte. Die mͥ queso domĩe.

Expanded text:
et ecce vir stabat ante eum nigris et ecce vir stabat ante eum nigris vestibus, cano autem capite. Qui conersus: Quid sic, inquit, tu fletibus commoveris? Et ille: Ecce, venerabilis domine, dum parumper obdormivi, cum dolore expergefactus opus manuum 1065 mearum perdidi, et nescio quid sceleris commisissem. Tunc vir ille, tanquam discipulis Dominus de caeco nato, quia neque ille peccaverat, neque parentes ejus, sed ut manifestaretur opus Dei in illo , ait: Debilitas tua tormentum indicat populi delinquentis. Vade ergo nunc per vicos et castella, et ad civitatem usque pertende; tatibus mysticis, agat. Ecce enim coram Domino in lacrymis decumbemus veniam pro populo deprecantes, et adhuc spes est obtinendi, si emendatio subsequatudignatio Domini commovet. Et ideo deliter in scelere suo depereant. Tu vero his peractis quae imperavi, Turonis ad basilicam meam propera; ibique te visitans, obtinebo apud Dominum ut saneris. Cui ille: Dic, quaeso, domine,
Abbreviated transcription (Latin):
soluta etiam lingua: rogat sibi adhuc
erinde ninistrari. Acceptoqz calice ut
bibit: statim omins febris aufugit. Et
sic admirante familia: samis a lectu¬
io in quo iacebat erectus est xl.
nea paruitas poterit enar¬
rarez am assumptus sc̃s dei de mũdo.
ad huc p̾dicator hẽatur in munido: ⁊
cum se palam pplĩs ostentare neq̃at
iugiter se patefactis uirtutibus ma¬
infestet: dum cecos illuminat dum
paraliticos sanat. dum reli quos egro¬
tos pristine sospitati reformat᷑ Sed
etto ut sepe testatus sum. indignũ me
censeo tanti uiri signa depronie Ta¬
men quia audax audeo: uemiã peto
a legente. Ui enm me impellit amor
patroni. Et quia ad huc ẽe cum demũ¬
ciaui predicatorem: dicam ꝙͥ conti¬
gerit nuper. Sisulsus excinomiã¬
nicis pauꝑculus dum in ortulo suo
meridie ob dormisset. nescio quid ne
dolore m ams debiles eleuaut I p̃o
quoqz dolore p̾mente: rursum sol¬
uitur in soporem. Et uidit ꝑ iusũ

Expanded text:
solutaque etiam lingua, rogat sibi adhuc solutaque etiam lingua, rogat sibi adhuc exinde ministrari: acceptoque calice, ut bibit, statim omnis febris effugit; et sic, admirante familia, sanus a lectulo in quo jacebat erectus est. CAPmea parvitas poterit enarrare, cum assumptus Sanctus Dei de mundo adhuc praedicator habeatur in mundo? Et cum se palam populis ostentare nequeat, jugiter se patefactis virtutibus manifestat, dum caecos illuminat, dum paralyticos sanat, dumque et reliquos aegrotos pristinae sospitati reformat. Sed ego, ut saepe testatus sum, indignum me censeo tanti viri signa depromere. Tamen quia audax audeo, veniam peto a legente. Quia enim me impellit amor patroni, et quia esse adhuc eum denuntiavi praedicatorem, dicam quid contigerit nuper. Sisulfus ex Cenomanicis pauperculus, dum in hortulo suo meridie obdormisset, nescio quid neqdolore manus debiles elevavit, ipso quoque dolore premente, rursum solvitur in soporem: et vidit per visum,