comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sublime contendens.Longũ
admodum trinem flamma
produteret.Hoc licet celeberri¬
mo die factum. in magna po¬
puli multitucdine uiderimuᷤ
imna tantum de uirginibus.
ninus de presbiteris.tres tan¬
tum uidere de monachis. Ce¬
teri cur non uiderint. non po¬
test nostri ẽe iudicii
er idem fexe tempus.
tum euantius. auun¬
culus meus uir licet setu li ne¬
gociis occupatus. tamẽ admo¬
dum xp̃ianus. grauissima
egritudine extremo mortis
peritulo cepisset urgeri. mar¬
tinum euocauit. Nec cunctatꝰ
ille. prosperauit.Peius tamen.
quam medium iue spaciũ
uirbeatus euolueret. uirtutẽ
aduenientis sensit egrotus.
Rereptaq continuo sanitate.
uenientib nobis. obiuam ip¬
le processit. Altera die redire
lupientem. magna prete de¬
linnut cum interimuñ¬
est familia puerum. letali it¬
tu serpens ꝑtulit. Quem iam
ex animẽ uiueneni. ipse e

Expanded text:
sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus et unus de presbyteris, tres tantum uidere de monachis: ceteri cur non uiderint, non potest nostri esse iudicii. Per idem fere tempus cum Euanthius auunculus meus, uir licet saeculi negotiis occupatus admodum Christianus, grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim une familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse E
Abbreviated transcription (Latin):
eniq cum populus.
ad beati templi orna¬
tum columpnas deferre
cuperet.gaudens quidã
contrarius. ĩ alueũ excli¬
surũ se multa minabatur.
eo quod solatiũ aliqd̃ ĩplau-¬
stra petentib p̃berent. Cũ¬
q suꝑb equum feriret. in
suffocatus interiit. Tũc po

Expanded text:
enique cum populus ad Beati templi ornatum columnas deferre cuperet gaudens, quidamcontrarius fuit, in alveum exclusum multa minabatur, pro eo quod solatium aliquod ad plaustra petentibus non praeberet. Cumque superbus equum feriret, in suffocatus interiit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
pauit.Accepitq aurelianꝰ
castrũ mililunense omnẽ¬
q lucatũ regionis illius
Tunc concepit cl otilclis
ex clodoueo. et peperit filiũ
qu̾em baptismo cõsetrare¬
to uoluit. sion enĩ credebat
rer dñm deum. Regina uio
cotidie p̾licabat eum. at ille
regina parat ad baptismũ fi

Expanded text:
pavit, accepitque Aurilianus castrum Malidunensem omnemque ducatum regionis illius. Tunc concepit Chrotchildis ex Chlodoveo et peperit filium. Quem cum baptismo consecrare vellit, – non enim credebat rex dominum Deum, – regina enim cotidie predicabat eum; at ille regina parat ad baptismum fi
Abbreviated transcription (Latin):
quem inuocas.iam te dere¬
liquitz nec tͥ in hac neccessi¬
tate succurret. Uere credo
hanc uocem ab insidiato
re prolatã. ut beatum sacer¬
dotẽ ab or̃one turbaret. S
ille hoc iaculum. fidei lori¬
ca repellens magis ac ma¬
gis sc̃i uiri p̾sidium flagi¬
tabat si mulq cohortans
ut om̃es orarent. Cumqyh
agerentur.subito uenit odor

Expanded text:
quem invocas iam te dereliquit nec tibi in hac necessitate succurrit'. Vere credo, hanc vocem ab insidiatore fuisse prolatam, ut beatum sacerdotem ab oratione turbaret. Sed ille hanc iaculum fidei lorica repellens, magis ac magis sancti viri praesidium flagitabat, simulque cohortans, ut omnes orarent. Cum haec agerentur, subito supervenit odor
Abbreviated transcription (Latin):
ti de p̾mortuis restituta mẽ¬
bris. miraculũ suum circũ¬
tulit. Hec duo tantũ mira.
didi: cetum sacis multa sũt.

Expanded text:
te de| praemortuis restituta membris miraculum suum| ipsa circumtulit. Haec duo tantum mira pdidi Ceterum satis multa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
die nate ad suꝑnam no¬
bilitatẽ felici ⁊mutatõne
migrabis. Sic sc̃s sympho¬
uianus extra murũ ductꝰ.
⁊ ꝑsecutore prostratus. a
religiosis iuiris latenter
inde sublatus ẽ. Et inde¬
sie martyr delatus ad fõ¬
tem qui extra publicũ ẽ
tampũ.et ibi ĩparua cel¬
lula tunc sepultus: Sed¬

Expanded text:
die nati ad supernam nubelitatem felice| commutacione migrauis. Sic sanctus synforianus extra| murum ductus a percussorem prostratus. A relegiosis| latenter inde sublatus sic iam martyr delatus ad| fontem qui extra puplicum . campum est et ibi in par| ua cellola “tunc” sepultus se
Abbreviated transcription (Latin):
ne ciuitate. ocoꝑantibꝰ etiã
iudicib cepit expelli. Pre¬
sabatur autẽ eos qui se sa¬
lubrit a scõ grege se cerñe
atq effugare querebant.
ut unius saltem diei sibi¬
spaciũ largirent᷑ moran¬
di inea spelunca quo sc̃m
temporis urg̃etur s ꝓui¬
dentia dei spe sua frustra¬
tus ẽ. nõ enim potuit im¬
petrare. ne id qd̃ molieba¬
tur effic̃et. Suscipiunt
gͥ eandẽ speluncã uenera¬
biles uiri. sectantes singu¬
laris uite ꝓpoĩtum. Mul¬
ais autẽ in eodem monas¬
cerio sibimet succedenti¬
bus. ad postremũ subue¬
la marcello. diuina grã.
eumquem gabriel euuan

Expanded text:
na civitate, cooperantibus etiam judicibus, coepit expelli. Precabatur autem eos qui se salubriter a sancto grege secernere atque effugare quaerebant, ut unius saltem dici spatium largirentur morandi in ea spelunca quo in qtemporis urgeretur. Sed providentia Dei spe sua frustratus est. Non enim potuit impetrare ne id quod moliebatur efficeretur. Suscipiunt igitur eamdem speluncam venerabiles viri, sectantes singularis vitae propositum. Multis autem in monasterio sibimet succedentibus, ad postremum subta Marcello divina gratia eum quem Gabriel evan
Abbreviated transcription (Latin):
paulominus ad extre
quias tanti prĩs. ⁊ ego ip̃e ĩ¬
bunal dñi sibi uisus ẽ presẽ¬
tari. affuit autẽ et sathan ex
adu̾so. imꝓbis eum accusa¬
tionib pulsans. Y u̾o ille oĩa
fũat ꝓsecutus. ⁊ uiro dei ꝓ sua
fuit ꝑte dicendũ. nicħ territ᷑.
aut turbatus ait. fateor nõ
sum dignus ego. nec ꝓpriis
meritis regnũ optinere ce¬
loꝵ. Cetere dupplici iure illd̃
optinẽs. dñs meus hereditate
scilicet patrris. et merito pas¬
sionis. altero ip̃e ꝯtentus.
nuimicus. conuentꝰ ille solu¬
tus et homo dei in se reu̾sus ẽ.¬

Expanded text:
paulo minus ad extremquias tanti Patris. Cumque bunal Domini sibi visus est praesentari. Adfuit autem et Satan ex adverso improbis eum accusationibus pulsans. Ubi vero ille omnia fuerat prosecutus, et Viro Dei pro sua fuit parte dicendum; nihil territus aut turbatus, ait: « Fateor, non sum dignus ego, nec propriis possum meritis regnum obtinere coelorum. Caeterum duplici jure illud obtinens Dominus meus, haereditate scilicet Patris et merito passionis, altero ipse contentus, nimicus, conventus ille solutus, et Homo Dei in se reversus e
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ suũ usq sequanã
Sequenti tempore usq¬
ad fiuuiũ ligerim occu¬
pauit.Accepitq aurelian
castrũ milidunense omnẽ
q clucatũ regionis illius
Tunc concepit cl otilclis
ex clodoues et peperit filiũ.
quem baptismo cõsecrare¬
co uoluit. Non eñĩ credebat
cotidie p̾licalut eum. at ille

Expanded text:
regnum suum usque Sequanam: sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunense, quod et que ducatum regionis illius. Tunc concepit Chrotchildis ex Chlodoveo et peperit filium. Quem cum baptismo consecrare vellit, – non enim credebat cotidie predicabat eum; at ille
Abbreviated transcription (Latin):
maximiano ab orientis par¬
tib accersiti uenerant. uiri
in reb bellicis strenui. uir¬
tute nobiles. s fide nobili¬
ores. Erga imperatorẽ for¬
titudine. erga xp̃m deuotio

Expanded text:
Maximiano ab Orientalibus partibus accersiti venerant. Viri in rebus bellicis strenui, virtute nobiles, sed fide nobiliores; erga imperatorem fortitudine, erga Christum devotio
Abbreviated transcription (Latin):
unũ eundẽq hominẽ. tam
diu̾sum ase ẽẽ potuisse ut in
ea parte qua probat᷑ neminẽ
post apłos habeat equalẽqͥn
ea uero qua iure reprehendit᷑.
nemo deformius doceatur er¬
rasse. Nam cum ab ep̃is excer¬
pta de libriᷤ illius multa lege¬
rentur que contra catholicã
fidẽ scripta ꝯstarent. locus il¬
le uel maximã parabat ĩui¬
diam in quo editum legeba¬
tur. quia dñs ih̾c sicut pro re¬
demptione hominis ĩcarne
uenisset.⁊ crucẽ ꝓ hominis
salute ꝑpessus mortẽ ꝓ hoĩs
et̾nitate gustasset. Ita esset
eodẽ ordine passionis eciam
dyabolum redempturus. ¶r¬
a hoc bonttati illius pietati¬
q ꝯgrueret. ut qui ꝑditum
hominẽ reformasset. ꝓlap¬
sum quoq anglin liberaret.
Cumhec atq alia istiꝰmodi
ab ep̃is prod̾entur. ex studiis
parciũ orta seditio ẽ Que c̃
reprimi sacerdotũ auctorita¬
te non posset. seuo exẽplo
ad regendã ecclesie discipli¬
nam prefectus assumitur.
Cuius terrore disꝑsi frẽs. ac

Expanded text:
unum eundemque hominem tam diuersum a se esse po. tuisse, ut in ea parte, qua probatur, neminem post Apostolos habeat aequalem, in ea uero, qua iure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. nam cum ab episcopis excepta in libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, locus ille uel maxime parabat inuidiam, in quo editum legebatur, quia Dominus Iesus, sicut pro redemptione hominis in carne uenisset et crucem pro hominis salute perpessus mortem pro hominis aeternitate gustasset, ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia istius modi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemplo ad regendam ecelesiae disciplinam praefectus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac
Abbreviated transcription (Latin):
sent adbaptisteriũ. clericus
qui crisma ferebat applõ in¬
t̾ceptus. ad fontẽ uenire ne-¬
quiuit. Sc̃ĩficato aũ fonte.
nutu cluino crisma defuit
Et quia ꝓpt̾ ppłi pressuram.
nulli patebat egressus eccłie
uł ingressus. sc̃s pontifex.

Expanded text:
sent ad baptisterium, clericus qui chrisma ferebat a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma defuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus aecclesiae vel ingressus, sanctus pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras supraclicte dubie¬
tatis longius ꝓpulsauit ⁊
eccłiam nr̃am ut prius ĩmo
instantius quã prius ⁊ di¬
lexit et protexit. Itaq postꝙͣ
iuĩtas uenit ad lucem dolu¬
it impietas se ẽẽ delusã. Et
tunc etenim et deinceps au¬
relianensis leo.de leone frs̃
est dracho. non iam palam
malicie sue uirus euomens.
s ĩ occulto. Et quia capite
contrito.cetera membra ro¬
bur ullum non obtinent.

Expanded text:
tenebras supradictae dubietenebras supradictae dubietatis longius propulsavit, et ecclesiam nostram, ut prius, imo instantius quam prius, et dilexit et protexit. Itaque postquam veritas venit ad lucem, dolet impietas esse se delusam. Ex tunc etenim et deinceps Aurelianensis leo de leone factus est draco, non jam palam nequitiae suae virus evomens, sed in occulto; et quia capite contrito caetera membra robur ullum non obtinent
Abbreviated transcription (Latin):
detestandam ꝑu̾sitatem
aurelianensis exponunt:
et ut rei u̾itatem. regie cle¬
mentie ꝑlitteraꝵ suaꝵ api¬
fices. ñ recusent agnotare.
diligenter exposcunt. Igitᷤ
uiri pacis et u̾itatis ama
sensum: regie sublimitati
tatem. in hunc modũ rescrip¬
serunt. Ex mandato regie
serenitatis ad ecclesiã sanc¬
te aurginis genouefe con¬
uenimus. ⁊capsam ĩ qua
quiescit.inpresentia nrr̃a
fecimus reserari.⁊eius inte¬
riora diligentius oculis ac
manib ꝑscrutantes. corpͥ
scissimũ cum capite suo et
omnib membris sius. inte¬
indubitanter ĩuienimꝰ. hoc
igitur inuento. ĩ laudem d̃i
tum magna exultatione
prorupimus et ppło circũ¬
stanti sine in mora curaui¬
mus preli r care. Hec uob̾
nec alia domino nr̃o man¬
adem uob̾ significamus. ne
malignoꝵ hominũ quib ẽ
studium que bona sunt de¬
prauare.obtrectatione ue¬
ritas obfuscetur. ualete in
domino. Tantoꝵ uiroꝵ testi¬
monio mittissimꝰ regis ani¬
mus delinitus. om̃s a se

Expanded text:
detestandam perversitatem Aurelianensis exponunt, et ut rei veritatem regiae clementiae per litterarum suarum apices non recusent agnoscere, diligenter exponuntur. Igitur viri pacis et veritatis amatsensum, regiae sublimitati tatem in hunc modum rescripserunt. 4. Ex mandato regiae serenitatis ad ecclesiam sanctae virginis Genovefae convenimus, et capsam in qua quiescit, in praesentia nostra fecimus reserari, et ejus interiora diligentius oculis ac manibus perlustrantes, corpus sanctissimum cum capite suo et omnibus membris intendubitanter invenimus. Hoc ergo invento in laudem Dei cum magna exsultatione prorupimus, et populo circumstanti sine mora curavimus praedicare. Hoc vobis, nec alia Domino nostro manndo vobis significamus, ut malignorum hominum, quibus est studium quae bona sunt depravare, ut obtractione veritas obfuscetur. . . . . valete, in Domino. 5. Tantorum virorum testimonio mitissimus regis animus delinitus, omnes a se
Abbreviated transcription (Latin):
la tua ibunt: in fulgore ar-¬
moꝵ tuoꝵ. Fulgor namq
armoꝵ est: claritas miracu¬
loꝵ Armis quippe nos tu¬
mur: iaculis aduersa de¬
sruimus. Arma ergo cum
iatulis sunt: miratula cũ¬

Expanded text:
la tua ibunt, in fulgore armorum tuorum. Fulgor namque armorum est claritas miraculorum. Armis quippe nos tuemur, iaculis adversa destruimus; arma ergo cum iaculis sunt miracula cu
Abbreviated transcription (Latin):
troni sui corpus eciã inter
alienos ꝓsequerent᷑. Ita
quidẽ ꝯtigit. S ip̃e citius co¬
mitib exilii sui mercedẽ
restituit. Nemo enĩ illorũ
sublimaret cdignitate. Rece¬
dentib danis. postquã ciuibꝰ
tumore fluuiali represso.
libera discurrendi reddita
ẽ facultas. auditũ maioris
monasteriũ ĩ fortunum.

Expanded text:
troni sui corpus et inter alienos prosequerentur. Ita quidem contigit; sed ipse potius comitibus exsilii sui mercedem restituit. Nemo enim illorum sublimaret dignitate. Recedentibus Danis, postquam civibus, tumore fluviali represso, libera recurrendi discurrendi reddita est facultas; auditum Majoris Monasterii infortunium
Abbreviated transcription (Latin):
tate prestabatz cum quidem
in alio secretario presbiteri
sederent uł salutationibus
uacantes. uel aucliendis ne¬
gociis occupati: martinũ
uero usq in eam horam qͣ
sollempnia populo agi cõ¬
suetudo de posceret. sua soli¬
tudo cohibebat. Illud non p̃¬
teribo. quod insecrecarso se¬
dens. munquam cathedra
usus est. Nam in ecclesia ne¬
mormquam illum sedere ꝯ¬
spexitz sicut quendã nuper
testor. dmñ non sine meo
pucore iudi. sublimi solio qͣ
si regio tribunali.celsa sede
residentem.sedebat autem
martinus insellula rusti

Expanded text:
tate praestabat; cum quidem in alio secretario presbyteri sederent vel salutationibus vacantes, vel audiendis negotiis occupati: Martinum vero usque in eam horam qua solemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. Illud non pteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit; sicut quemdam nuper, testor dominum, non sine meo pudore vidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusti
Abbreviated transcription (Latin):
graduũ deinceps expressa
reliquit uestigia. Duisis
tione fertur hec illustrata
tum referentib nris qͥ
mus ꝓpalandũ putaui¬
mus.Sollempnitas hy¬
nuarias celebrari ꝯsueuit
Ad cuius sollempnitatis
iuigilias fr̃es temperius
ligenter obserata repperi¬
unt. Queq diutius obte¬
rendo pulsantes.dum ne¬
minẽ responsa dantem
deintus acupiũt domũ
por sbit̾̃ petunt.portamq
crebris ĩcucientes ictib⁊
tecta lapidib uerberãtes:

Expanded text:
graduum deinceps expressa reliquit vestigia. CAPUT Vtione fertur haec illustrata tum, referentibus nostris qui mus, propalandum putavimus. Solemnitas hnuarias celebrari consuevit. Ad cujus celebritatis vigilias fratres temperius ligenter obserata reperiunt. Quaeque diutius obterendo pulsantes, dum neminem responsa dantem deintus accipiunt, domum presbyteri petunt portamque crebris incutientes ictibus, et tecta lapidibus verberantes
Abbreviated transcription (Latin):
Erat tunc ĩ angustudim̃¬
si urbe. fausti nobilis uri
nus xͥane familie. litteris
bene institutus ⁊ moribus.
ita ut aprimeue indolis flo¬
rentib annis senũ antici¬
te mentis sinceritate supe¬
uaret. Quem ante acto tẽ
annis ĩfantie ꝯstitutũ. diui
nis acspiritalib imbutum
misteriis. ac suꝑuenientibꝰ¬
ab oriente diuine legis cul

Expanded text:
Erat| tunc in augustodinensi urbe fausti nubelis| uiri nus christiane familiae litteris| bene institutus . et morebus ita ut primaeue indo| lis florentis annos sinsum anticitae mentes sinceritate superaret. Hic si urbe fausti nubelis| uiri nus christiane familiae litteris| bene institutus . et morebus ita ut primaeue indo| lis florentis annos sinsum antici
Abbreviated transcription (Latin):
ptinus ut se comperit dere¬
linqui. nec subuno cum soci¬
is ictu mucronis perimendũ
institui. Num ait oprincipe ᷤ.
de ꝓfessione mea quã cora
nobis nondũ ꝓtuli dubi¬
tatis.: Aut putatis me de ma¬
ne quicquã boni cogitare:
Ego enim ut uerius cogno¬
scatis. illum qui eidem pre¬
ceptori ur̃o transfigurando
ie in angelum lucis apparu¬
it demonem fuisse credo.⁊
iectiorem hominib diiidi¬
co: utpote dyabolo creduls̃.¬
oꝵ omniũ laberintum. Q

Expanded text:
tinus ut se comperit derelinqui, nec sub uno cum sociis ictu mucronis perimendum institui: « Cur, ait, o principes, de professione mea, quam coram vobis non protuli, dubitatis, aut putatis me de nae quidquam prosperum cogitare? Ego enim, ut verius agnoscatis, illum angelum, qui eidem praeceptori vestro, transfigurando se in spiritum lucis, apparuit, daemonem credo fuisse, et jectiorem hominibus adjudico, utpote diaboli creduluorum omnium labyrinthum: q
Abbreviated transcription (Latin):
incipientis agnouistis uir¬
tutem. referã adhuc uobis
pauca de pluribus.
rgo ubi prima heremi
ingressus sum duo de

Expanded text:
nius agnouistis uirtutem, referam adhuc uobis pauca de plurimis. Ergo ubi prima eremi ingressus sum, duode
Abbreviated transcription (Latin):
nere clarus. habens uxore
⁊ filium ꝑuulum cum in
egypto tribunus esset. ⁊ fre¬
quentib aduersus blemboᷤᷤ
expeditionib quedã here-¬
mi ꝯtigisset scõrum eciã
tab̾nacula quam plura
uilisset. a beato uiro iohe
u̾bum salutis accepit. Nec
moratus. mutilem milici¬
am cum uano illo honore
ꝯtempn̾e. heremũ ꝯstanter
ingressus. breui temporei
omnigene uirtutũ ꝑfectꝰ
emicuit: potens ieiuinii.
humilitate ꝯspicuus fide
sirmus.facile se antiqius
monachis studio uixtutiˢ
equauerat: cum int̾im su¬
biit eum cegitatõ iniecta
ꝑdyabolum. quod rectius
siliumq unicũ acdomũ
totam cum uxore saluaret.
Quod utiq eẽt. acceptius
deoz quãsi si solum se scłõ
eripere ꝯtemptus. salutem
suorum non sine impie¬
tate negligeret. Istiuis mo¬
di ergo false iusticie colore
suꝑatus.post quadrienni¬
um fere cellulã suã atq ꝓ

Expanded text:
nere clarus, habens uxorem et filium parvulum, cum in Aegypto tribunus esset, et frequentibus adversum Blembos expeditionibus quaedam eremi contigisset, sanctorum etiam tabernacula conplura uidisset, a beato uiro Iohanne uerbum salutis accepit. nec moratus inutilem militiam cum uano honore contemnere, eremum constanter ingressus breui tempore in omni genere uirtutum perfectus emicuit. potens ieiuniis, humilitate conspicuus, fide firmus facile se antiquis monachis studio uirtutis aequauerat, cum interim subiit eum cogitatio iniecta per diabolum, quod rectius filiumque unicum ac domum totam cum uxore salvaret: quod utique esset acceptius Deo, quam si solum se saeculo eripere contentus, salutem suorum non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo falsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atq
Abbreviated transcription (Latin):
socratẽ incarcere forciorẽ
felicẽ quidẽ greciã. q̃ me¬
ruit auclire apłm predicã¬
tẽ sed nequaquã ax gal¬
lias derelutas. quib dona¬
uerit habere martinum
Cum uero ad egyptum
usq ꝑueneris. quãquã

Expanded text:
 in carcere fortiorem: felicem quidem Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem, sed nequaquam a Christo Gallias derelictas, quibus donauerit habere Martinum. cum uero ad Aegyptum usque perueneris, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ in omĩb exibere: ne ue¬
ritatẽ cogeretur u̾bis ad¬
ulatoriis palliare. Mira¬
bant᷑ uiri litterati eiꝰ quẽ
nõ homo docuerat u̾boꝵ
uirtutẽ uidentes ad ip̃m
nobiles et ignobiles di¬
tes. et egenos. turmatim

Expanded text:
lem in omnibus exhibere, ne veritatem cogeretur verbis adulatoriis palliare. Mirabantur viri litterati eius, quem non homo docuerat, verborum virtutem, videntes ad ipsum nobiles et ignobiles divites et egenos turmatim
Abbreviated transcription (Latin):
successore eius anastasio
romane ecclie p̃sidẽce. reg¬
nante autẽ ĩ romanorũ
imperio frederico illuster
ĩ francoꝵ regno. piissimo
rege ludouico.filio ludo
eccłie. ac totius creature
uisibilis et inuisibilis
monarchiam denente di
filio iħu xp̃o anno ab in¬
carnacione sua. Mͦ.¶.¬

Expanded text:
successore ejus Anastasio Romanae Ecclesiae praesidente, regnantibus autem in Romanorum imperio Frederico Illustri, in Francorum regno piissimo rege Ludovico filio Ludov universae, ac totius creaturae visibilis et invisibilis monarchiam tenente Dei Filio Jesu Christo, anno ab incarnatione sua m
Abbreviated transcription (Latin):
qualibet ab eo sub ymagine
iuderetur. Quod cum dyabo.¬
lus sciret se effugere ñ posse.
urgebatz quia fallere non
posset insicliis. Quodam aũ
tempore. cornu bouis truen¬
tum in manu tenens. cum
ingenti fremitu cellulam
eius irrupitz cru entamq
ostentans dexteram. ⁊ ad¬
misso retenti scelere cõgau¬
dens. ubi est inquit marti¬
ne uirtus tua: Unum de

Expanded text:
qualibet ab eo sub imagine qualibet ab eo sub imagine videretur, quod cum diabolus sciret se effugere non posse, equenter, quia fallere non posset insidiis. Quodam autem tempore cornu bovis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam ejus irrupit, cruentamque ostentans dexteram, et admisso recens scelere congaudens, Ubi est, inquit, Martine, virtus tua? unum de
Abbreviated transcription (Latin):
q qui tunc aderant ita ad¬
mirati sunt. ut hoc ip̃m.
eis in quo contempti fue¬
rant placeret. Celeberrimũ¬
q ꝑ omne palatiũ fuit.
fecisse martinũ ĩ regis prã¬
dio. quod ininfimoꝵ iudi¬
cum conuiuiis. episcopoꝵ
nemo fecisset. Eidemq ma¬
ximo longe ante preclix̃
ficturum. ut si ad ytaliã
ꝑgeret. quo ire cupiebat.
bellum ualentiniano im-¬
peratori inferens. sciret se
primo quidem impetu fu¬
turũ ẽẽ uutoreni setl paruo
post tempore ẽẽ periturum.
Quod quidem ita uidimꝰ.
Nam primo aduentu eius.
ualentinianꝰ infugam ũ¬
lus est: dein post annum
fere. resumptis uirib cap.¬
dum intra aquileie muros
maximum interfecit.¬
Onstat aut̃ eciã ⁊ iam¬
angłos ab eo plerũq
uisos ita ut conserto ĩuicem
apud eum sermone loquerẽ¬
tur. Dyabolum uero tam cõ¬
spicabłem. et subiectum ocu¬
lis habebatz ut siue se ĩꝓpria
substantia contineret. siue
ĩdiuersas figuras. spiritua.¬
lesq nequicias transtuliss.

Expanded text:
 qui tunc aderant, ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret: celeberrimumque per omne palatium fuit; fecisse Martinum in regis prandio quod in infirmorum judicum conviviis episcoporum nemo fecisset; eidemque Maximo longe ante praedixit futurum, ut si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu futurum esse victorem, sed parvo post tempore esse periturum. Quod quidem ita vidimus: nam primo adventu ejus Valentinianus in fugam versus est: deinde post annum fere resumptis viribus, captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit.onstat autem etiamangelos ab eo plerumque visos, ita ut conserto invicem apud eum sermone loquerentur: diabolum vero tam conspicabilem et subjectum oculis habebat, ut sive se in propria substantia contineret, sive in diversas figuras spiritualis nequitiae transtulisset,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. iudicia humana ui¬
tabam. ne quod fore arbi.¬
tror. sermo incultior legẽ¬
tib displiceret. omnium¬
q reprehensione clignissi-

Expanded text:
mus, iudicia humana uitabam, ne, quod fore arbitror, sermo incultior legentibus displiceret omniumque reprehensionis dignissi
Abbreviated transcription (Latin):
q tetigisse sufficiatz ne cur¬
sum uite eus breuiter au¬
dire uolentes. teclio mira¬
culoꝵ narratꝰ afficiat. Qͥd
enim miraculis q̃ scĩtatẽ
magis ostentant. quã fa¬
cuint minoremur: cum
etiam miraculose conuer¬
sationis eius ĩsignia. qͦꝵ
pauca ꝑstringimus. plu¬
rima ꝓpter breuitatẽ sub¬
ticere cogamur. Paucissĩas¬
enim arbitror ẽẽ iurtutes.
in quaꝵ exertitiis uir iste
beatus notabilia multa
non gesserit: que ad narrã¬
dum forent utiq potiora
miracuus

Expanded text:
sse sufficiat, ne cursum vitae eius breviter audire volentes taedio miraculorum narratus afficiat. Quid enim miraculis, quae sanctitatem magis ostentant quam faciunt, immoremur, cum etiam miraculosae conversationis eius insignia, quorum pauca perstringimus, plurima propter brevitatem subticere cogamur? Paucissimasenim arbitror esse virtutes, in quarum exercitiis vir iste beatus notabilia multa non gesserit, quae ad narrandum forent utique potiora miracu
Abbreviated transcription (Latin):
mirnculo. recte memorie
mandabitur in exemplum
cauendi. siquid deinceps us¬
piam tale contigerit. Clarᷤ
quidam nomine adolescens
nobilissimus. mox presbit̾.
nunc feliti beatus excessu.
tum relictis omnibz se ad
martinum contulisset. bre¬
ui tempore ad summum
fidei uirtutumq omniũ
culmen enituit. Itaq cum
aut longe sibi ab episcopi
monasterio tabernaculũ
constituisset. multiq apd̃
eum fr̃es commorarentur.
iuuenis quidam adeum
anatolius nomine. sub ꝓ¬
fessione monachi omni
humilitate atq ĩnocenti¬
a mentitus accessit. habi¬
tauitqz aliquandiu in cõ¬
mune tum ceteris. Dein
procedente tempore angłos
apud se loqui solere dice.¬
bat. Cum fidem dictis nullꝰ
adhiberet. signis quib dã

Expanded text:
miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cavendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. XXIII. Clarus quidam nomine, adolescens nobilissimus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, brevi tempore ad summam fidei virtutumque omnium culmen enituit. Itaque cum haud longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset, multique apud eum fratres commorarentur; juvenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem atque innocentiam mentitus accessit, habitavitque aliquamdiu in commune cum caeteris. Dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat: cum fidem nullus adhiberet, signis quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
uam fluuium descendũt
Ingressiq ligeris alueũ.
adurbemturnica. cũ mag¬
nis laudib psallentioq̃
dirigunt gressum. De
quem custodiebant habẽ¬
tes. cum magna confusio.¬
ne ad propria sunt reuersi
Quod siquis requirit. cuiz
post transitum gr̾ani ep̃i.
unus tantum id est lidoriꝰ
usq ad sc̃m martinũ fuis¬
set. nouerit quod obsistenti¬
b paganiꝰ diu ciuitas turo¬
nica sine beneclictione sa¬
cerdotali fuit. Nam xp̃iani¬
tur. occulte ꝑ latebras diui¬
num officium celebrabãt
Nam si qui a paganis reꝑ¬
ti fuissent xp̃iani. aut affi¬
ciebantur uerberib aut gla¬
dio truncabantur. Apassi¬
oneergo domini usq ad
transitum sc̃i martinian¬

Expanded text:
nam fluvium descendunt. nam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum Martinum fuissetbus paganis, diu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. Nam qui Chritur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transitum sancti Martini
Abbreviated transcription (Latin):
tutum nobis facta suffic̃e
dicitis. scitote quia nobiscũ
positus ampliusẽ quam ħͥ
operatus. Nam ut p̾termit¬
tamus plurima. uobis
suscitauit duos mortuos
nobis unum. Et ut ip̃e sepe
dicebat. maior ei uirtus ã¬
te episcopatum fuit. quã
post episcopatum. Ergo ne¬
cesse est. ut quod nobiscũ
non impleuit uiuus. ex¬
pleat uel defunctus. Uob̾
est enim ablatus, nobis
adeo donatus. Uerum si
mos antiquitus. institu¬
tus seruatur. inurbe qͣ
ordinatus est. habebit deo
iubente sepulchrum. Cer¬
te si pro monasterii priui¬
legio tupitis uendicare.
scitote quia primo ei mo¬
nasterium cum me diola¬
nensib fuit. His ergo liti
pulo custoditur: futurũ
ut mane facto a pictaiuis
ꝑiuolentiam auferretur
S ds omnipotens noluit
urbem turonicã. aꝓprio
frustrari patrono.Deniq
nocte metlia omnes pic¬
primunturz nec ullus suꝑ¬
fuit. qui ex hac multitudi¬
ne uigilaret. Igitur ubi
turoniti eos ꝯspiciunt ob¬
dormisse. apprehensam sc̃
piunt positumq in na¬

Expanded text:
tutum nobis facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum positus, amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurima, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, major ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigpulo custoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Picprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensam sancpiunt, positumque in na
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. qm humores tumidãt
dolores extenuant.ardores
exsiccant. aeres morbidant.
esceinfluant. ienua macerãt,
iocisoliunt. tristicie consu¬
munt sollicitudo cohartat.
securitas ebetat. diuitie iac¬
tus extollit:senectus incur
mors furibunda succedit:

Expanded text:
tam? quam humores tumidant, dolores extenuant, ardores exsiccant, aera morbidant, escae inflant, jejunia macerant, joci dissolvunt, tristitiae consumunt, sollicitudo coarctat, securitas hebetat, divitiae inftus extollit, senectus incurvmnibus mors furibunda succedit
Abbreviated transcription (Latin):
nlis cessit etatis. ea q̃ ager¬
mano sibi mandata fu̾ant
insinuans his qui erant
pium suscepturi depositũ
tradidit. Plurimis aũ munꝰ
hos alterna successione reci¬
pientib. eriam quidã eus

Expanded text:
lis cessit aetatis, ea quae a germano sibi mandata fuerant, insinuans his qui erant pium suscepturi depositum tradidit. Plurimis autem munus hoc alterna successione recipientibus, etiam quidam Eus
Abbreviated transcription (Latin):
impossibile fatebatur. at illi
pias preces una cum patre sup¬
plici uoce iungentes.orare mar¬
tinumatt spata prestaret. siest
cunctatus ultra. utrũq

Expanded text:
inpossibile fatebatur. at illi pias preces una cum patre supplici uoce iungentes orare Martinum ut sperata praestaret. nec cunctatus ultra utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
igitur
obitum
suum
longe an¬
te presci¬
q fr̃ib clissolutionem sui
corporis imminere. Interea
causa extitit.qua condacen¬
sem dyocesim iusitaret. Nã
clericis inter se eccłie illius
discordantib. pacem cupiẽs
reformare. licet finem diez

Expanded text:
igitur obitum suum longe ante praescitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem die
Abbreviated transcription (Latin):
ut difficile fuerit dinoscere
quid uideret.Tamen quia
rusticam manum cerñet.¬
⁊ agente uentolintheami-¬
na corpori suꝑiecta uolita¬
rent. profanos sacrificioꝵ
ritus agi crediclit: quia
esset hec galloꝵ rusticis con¬
suetudo. simulahra demo¬
num. canclido tecta uela¬
mine. misera ꝑagros suos
circumferre cdementia. E¬
leuato ergo in aduerso sig¬
no crutis. imꝑat turbe non
moueri locoz onusq depo¬
nere. hic uero mirum ĩmo¬
dum. uideres miseros. pri¬
mum uelut saxa riguisse.
deinde cum primo mouere
se summo toc conamine¬
niterentur. ultra accedere
nonualentes. riditulam
inuertiginem rotabant.
donec uicti corporis onus de¬
ponunt.Attoniti ⁊semet ĩ¬
uicem aspectantes.quid

Expanded text:
ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere se summo cniterentur, ultra accedere non valentes, ridiculam in vertiginem rotabantur, donec victi, corporis onus ponunt. Attoniti et semet invicem aspectantes, quid
Abbreviated transcription (Latin):
furore saciato. quasi qui se
penitus uinclicasset. rapidͦ
ea parte qua uenerat recur¬
rebat cum interea credo per
martini or̃ones. fugatisab
illius corde demonib. retlue¬
tus ĩ penitenciã. mox re¬
uertit: atq ad martinise
genua ꝓsternit. ueniam
poscens fatetur errorem. nͭ
sine demone se fuisse tãdẽ
sanior ꝯfitetur. Non erat
apud martinsi laboriste
difficilis. ut ignosceret su¬
pplicanti. Cunc et ip̃i ⁊ no¬
bis omĩb sc̃s exposuit. qͣ¬
liter illum ademonibus
uiclisset agittari se ꝯuicis
nõ mou̾i.que magis illi
aquo ẽent effusa nocuis¬
sent. Ex inde cumidẽ bric¬
cio.multis apud eũ mag¬
nisq criminib ꝑsepe pre¬
meretur. cogi non potuit ii
eum a prb̃iterio submoue¬
ret. ne suã ꝑsequi uid̾etur
ĩuriã illud sepe ꝯmemorãs.

Expanded text:
furore satiato, quasi qui se penitus uindicasset, rapidis ea parte qua uenerat gressibus recurrebat, cum interea, credo per Martini orationes fugatis ab illius corde daemonibus, reductus m paenitentiam. mox reuertitur adque ad Martini se genua prosternit : ueniam poscit, fatetur errorem nec sine daemone se fuisse tandem sanior confitetur. non erat apud Martinum labor iste difficilis, ut ignosceret supplicanti. tunc et ipsi et nobis omnibus sanctus exposuit, qualiter illum a daemonibus uidisset agitari: se conuiciis non moueri, quae magis illi, a quo essent effusa , nocuissent. exinde cum idem Brictio multis apud eum magnisque criminibus persaepe premeretur, cogi non potuit ut eum a presbyterio submoueret, ne suam persequi uideretur iniuriam, illud saepe commemorans
Abbreviated transcription (Latin):
testificanda uiclissent. Mira
dicturus sum. leenã post
dies quinq. ad auctorẽ tan-¬
ti beneficii reu̾tisse. eidemq
inusitate fere pellẽ ꝓ mun̾e
detulisse. Qua plerũq sc̃s

Expanded text:
testificanda, uidissent. mira dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque s
Abbreviated transcription (Latin):
osus forsitan sermo ꝑ cu¬
leritz quia regnum dei ñ
in elcquentia sed infide cõ¬
stat. Meminerint etiam
salutem seculo. non abo

Expanded text:
osus forsitam sermo perculerit: quia regnum Dei non in eloquentia, sed in fide constat. Meminerint etiam, salutem saeculo non ab
Abbreviated transcription (Latin):
namus autem nos quatu¬
or. ip̃e erat quintus faciscu¬
lum etiam herbe intulit.
cuius nomen excidit: que
mente similis. exuberans
foliis. saporẽ mellis p̾stabat.
huius predulti admodum
suauitate delectatuatq ex¬
saciati sumus. Ad hec sub¬
ridens ego ad gallum me¬
um. quid inquam galle.
placet ne tibi pranlium
fasciculus herbarum et
panis dinidius uiris qͥn¬
qz: Tum ille sicut ẽ uere¬
cundissimus aliquantu¬
lum erubescens. dum fa¬
tigationem meã accepit.

Expanded text:
amus autem nos quatuor, ipse erat quintus. Fasciculum etiam herbae intulit, cujus nomen excidit; quae menthae similis exuberans foliis, saporem mellis praestabat: hujus praedulci admodum suavitate delectati atque exsatiati sumus. Ad haec subridens ego ad Gallum meum, Quid, inquam, Galle? placetne tibi prandium, fasciculus herbarum et panis dimidius viris quinque? Tum ille, sicut est verecundissimus, aliquantulum erubescens, dum fatigationem meam accepit
Abbreviated transcription (Latin):
ad tabanense cenobiũ. qua¬
lo martinus. eiusq soror dec
dicata elyzabeth. dixerunt
michi. Ueni frater. ⁊ accipe¬
ancille dei nathalie. Que
mox ut me intuita est:pro¬
missus inquit nr̃i certami¬
nis comes. ⁊ collega. hic mo

Expanded text:
ad Tabanense coenobium, qle Martinus, et soror ejus domina Elisabethh: Veni, frater, et accipancillae Dei Sabigothonis. Quae mox ut me intuita est: Promissus inquit nostri certaminis comes et collega hic mo
Abbreviated transcription (Latin):
habebatur atico cesarioq
consulib. Multi in eiꝰ tran¬
situ psallentium uoces au¬
dierunt in celo. quod in li¬
bro iurtutum eius primo

Expanded text:
habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo
Abbreviated transcription (Latin):
riatir ut dum crimina
resecantur.deoꝵ partter:
⁊ legum unclicetur ĩiu¬
ria. Sic data sentencia.
dum beatus iur duceret᷑¬
uenerabilis mater sua de
muro sedula allum uoce
amonuit dicens.Nate na¬
te symphoriane. ĩmente
ñ possumꝰ mortẽ que sine
dubio ꝑducit ad uitam
Sursum cor suspende filiz¬
aspice illum qui regnat
melius. Et quamlibet ã¬
gusti callis ꝑ iter durũ ⁊
pnosũ tribulationibus

Expanded text:
riatur. Vt dum crimina funesta resecan| tur deorum pariter et legum uindecitur iniuria sic| data sentencia dum beatus uir duceretuenerabelis mater sua de muro sidola illum uoce com| monuit dicens. Nati nati synforiani mentem non possumus mortem| que sine dubio perducit ad uitam. Sursum corda| suspende aspice illum qui regnat . et quam| libet angustus gallis iter durum et nosae tribulationi
Abbreviated transcription (Latin):
quo temꝑe grimolaus ⁊
karolus senior. ꝑsucessio¬
nes maiores domus pa¬
latii curam regni admini¬
strabãt. Prefuit huic mo¬
nasterio per annos cucit̾
quadraginta ⁊ octo ⁊ recͥi¬
euit ĩ pace. undecimo ka¬
lendaꝵ iusliaꝵ.Cuius pa

Expanded text:
Quo tempore Grimoldus et Karolus senior per successiones maiores domus palatii curam regni administrabant. Praefuit huic monasterio per annos circiter quadraginta et octo et requievit in pace undecima Kalendarum Iuliarum. Cuius pa
Abbreviated transcription (Latin):
eriã uestimentis regressus
Cumq ad cellulã maioris
monasterii ꝑuenisset. iũ¬
datus apparuit. Hunc eciã
testantur. multas uoces e¬
mittere solitũ. aclingua

Expanded text:
etiam vestimentis egressus. Cumque ad cellulam Maioris monasterii pervenisset, mundatus apparuit'. Hunc etiam testatur multas voces emittere solitam ac lingua
Abbreviated transcription (Latin):
asserit honorari. cui dormi¬
enti atq resoluto. neccessa¬
ria conferantur. Qd̃ si uł
de modico ei aliqua uͥtutis
signa succederent. angłm se
putaret. Ceterum cum ne-¬
q oꝑe. neq uirtute ꝯspicuus
sit. si quis clericus fuit effec¬
tus. dilatat. ⁊tinuo fimb̾as
suas gaudet salutatõnib.
inflatur occursionib: ip̃e
eciã ubiq liscurrit. Et qͥ
ante peclib. aut a sello. ire
asueuerat. spumeo equo
suꝑb inuehit᷑. Parua pͥus
ac uili cellula ꝯtemptus

Expanded text:
asserit honorari, cui dormienti atque resoluto necessaria conferantur. Quod si vel de modico ei aliqua virtutis signa succederent, angelum se putaret. Caeterum cum neque opere, neque virtute conspicuus sit, si quis clericus fuerit effectus, dilatat continuo fimbrias suas, gaudet salutationibus, inflatur occursionibus. Ipse etiam ubique discurrit. Et qui ante pedibus aut asello ire consueverat, spumeo equo superbus invehitur. Parva prius ac vili cellula contentus
Abbreviated transcription (Latin):
captus. nec multo post trans¬
gulatus. teterrimoq hoc sup¬
plicio affectus. impiam iuitã
post multos passionis annos.
scõ theodoro huius loci episco¬
po reuelata tradunt᷑. In qͦꝵ
honore cũ extrueretur basili¬
ca. que uaste tunc adiuncta
rupi uno tantum latere ac¬

Expanded text:
captus, nec multo post strangulatus, teterrimoque hoc supplicio affectus, impiam vitam dpost multos passionis annos, sancto Theodoro ejusdem loci episcopo revelata traduntur; in quorum honorem cum exstrueretur basilica, quae vastae adjuncta rupi, non tantum latere ac
Abbreviated transcription (Latin):
nius.hibernia britanie insu¬
la ortus. uirtutũ splendore
uenerabilis habebatur. Post¬
quã au̾t uen̾abilis uir desleu

Expanded text:
nius, Hibernia Brittaniae insula ortus, virtutum splendore venerabilis habebatur. Postquam autem venerabilis vir Dei Leu
Abbreviated transcription (Latin):
propria manu se totondit
Clericusq factus. bonis
oꝑib preclitus. presbiter
ordinatus. plenus uirtu¬
tib migrauit ad dñm. No¬
uigente uilla parisiace
suburbane. depositus reqͥeᷤᷤ¬
cit. Crotilclis autẽ regina
inelemosinis profluens.
cum summa abstinenci.¬
a et sobriecate uitã duxit.

Expanded text:
propria manu se totundit. Clericus factus est, bonis operibus praeditus, presbiter ordinatus, plenus virtutibus migravit ad Dominum, Noviente villa Parisiace suburbane depositus requiescit. Chrodchildis autem regina in elimosinis profluens, cum summa abstinentia et subrietate vitam d
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ non ignoraret.proficiᷤ¬
ci tamen ob istuis modi cau¬
sam non recusauit Bonam
hanc uircutum suaꝵ con¬
summationẽ existimans.
si pacem ecclesie redditamre¬
liquisset. Ita profectus cũ suo
illo. ut semper frequentissi¬
mo discipłorum sc̃issimoq
comitatu. mergos ĩflumĩe
conspicatur. piscium p̃dam
sequi. ⁊ rapacem ingluuiẽ
assicluis urgere capturis.
forma inquit hec demonũ
est. Insidianturr incautis. ca¬
piunt nescientes: captos de¬
uorant. ex saturariq ñ que¬
unt deuoratis. Imꝑat deinde
potenti uircute uerboꝵ. ut e¬
um ciui innatabant gur¬
gitem relinquentes aridas
peterent desertasq regione
Eo nimirum circa aues il¬
las usus imperio. quo de¬
mones fugare consueu̾at.
Ita grege facto omnes ĩ unũ
ille uolucres congregate.
relicto flumine. montes

Expanded text:
se non ignoraret, proficisci tamen ob istiusmodi causam non recuhanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes
Abbreviated transcription (Latin):
ta efficiturz ⁊ ian tunc ĩ a.¬
morẽ nondũi nati tota tnᷤ¬
funditur cogitans sacris
eum litteris erudiendũ
tradere. scd̃m modũ uisio¬
nis et int̾pretationis qua
ei de illo tam sublimia ꝓ¬
mittebantur. Qd̃ et fc̃m̃
ẽ.Mox enini ut felici par¬
tu eclidit. nõ mͦ optulit eũ
deo sieut de aliis age ꝯsue¬
uerat. sed sunt legitur de
scã anna matre samueł.
que petitũ a dño et accep

Expanded text:
ta efficitur, et jam tunc in amorem nondum nati tota transfunditur, cogitans sacris eum litteris erudiendum tradere secundum modum visionis et interpretationis, qua ei de illo tam sublimia promittebantur: quod et factum est. Mox enim ut felici partu edidit, non modo obtulit eum Deo, sicut de aliis agere consueverat; sed, sicut legitur de sancta Anna matre Samuelis, quae petitum a Domino et accep
Abbreviated transcription (Latin):
n p̃e uirtutes iusibiliter ser¬
uire martino humanis eciã¬
oculis cernerent᷑
dem aũ refrigerius mͥ
testis ẽ. mulierẽ ꝓfiuui¬
o sanguinis laborantẽ cũ
martini uestẽ exemplo mu¬
lieris illius euuangelice cõ¬
tigisset. sub momento tẽporiᷤ
fusse sanatam:

Expanded text:
e uirtutes uisibiliter seruire Martino humanis oculis cernerentur. Idem autem Refrigerius mihi testis est, mulierem profluuio sanguinis laborantem, cum Martini uestem exemplo mulieris illius euangelicae contigisset, sub momento temporis fuisse sanatam
Abbreviated transcription (Latin):
teqz percurreret. ⁊ amor in
bonoꝵ p̾cordiis glomerate
succresceretz mox ut papa
archemius senonis defũe¬
tus est. ut iam clicte cuitta

Expanded text:
teque percurreret et amor in bonorum praecordiis glomerate succresceret, mox ut papa Artemius Senonas diem functus est, ut iam dictae civita
Abbreviated transcription (Latin):
procuraret. p̃toriani militeᷤ
rome maxentiũ. herculii
filiũ. qui priuatꝰ in lucani¬
a morabatur. augustum
nuncupaũnt. Inde inter
constantinũ. ⁊ maxentiũ
bellum ciuile exortum ẽ

Expanded text:
praetoriani milites Romae Maxentium, filium Herculei, qui privatus in Lucania morabatur, Augustum nuncupaverunt. Constantinum et Maxentium bellum ciuile exortum est.
Abbreviated transcription (Latin):
gistri facta liscipulus. qui ñ
ĩmerito istã uicem nõ solũ
martino. sed etiam nõ debe¬
at. ut quia ego iam librum

Expanded text:
gistri facta discipulus — et qui non; inmerito istam uicem non solum Martino, sed etiam nobis debeat, quia ego iam librum
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ illo promptius nichil
carius uideretur. Hic naui¬
gationis mee cursũ longe
ante progressus.cum ad af¬
fricam uenissem.iam ꝑ to¬
tam cartaginẽ legebatur
Solus eum cyrenensis ille
presbiter nõhabebatz sed
me largiente descripsit.Nã
quid ego de alexandria lo

Expanded text:
il illo promptius, nihil charius venderetur. Hic navigationis meae cursum longe ante praegressus, cum ad Africam venissem, jam per totam Carthaginem legebatur solus eum Cyrenensis ille presbyter non habebat, sed me largiente descripsit: nam quid ego de Alexandria lo
Abbreviated transcription (Latin):
nimus nos pro ciuib potius
ꝙͣ aduersus ciuies arma sũpsis¬
se.Pugnauimus semper
ꝓ iusticia. ꝓ pietate. pro in¬
nocentium salu e hec fue¬
rant hactenus noois preci¬
picia periculoꝵ. Pugnauimꝰ

Expanded text:
nimus nos pro ciuibus potius quam aduersum ciues arma sumpsisse. pugnauimus semper pro iustitia, pro pietate, pro innocentium salute; haec fuerunt hactenus nobis, pretia periculorum. pugnauim
Abbreviated transcription (Latin):
ne inter torm̃ta deficiatis
Illi hec auclientes gr̃am et
uitã solũ modo optantes
rentes quor frater rignemi¬
ris nomine apud cynoma

Expanded text:
ne inter tormenta deficiatis'. Illi haec audientes, gratiam et vitam solomodo optantes rentes; quorum frater Rignemiris nomine apud Cinnoma
Abbreviated transcription (Latin):
mo fere ex immani illa ml¬
titudine gentilium fuit.
qui non impositione ma¬
nus desiderata. dñm ihm
relito impietatis errore. cͤ¬
diderit. Et uere ante mar¬
tinum panci admodum.
immo pene nulli in illis
regionib xp̃i nom̃ recepe¬
rant quod a deo iurtutibꝰ
illius. exemploq conua¬
luit. ut iam ibi nullus lo¬
tus sit. qui non aut ecelesii
frequentissimis. aut mo¬
nasteriis sit repletus. Nã
ubi fana destruxerat. statĩ
ibi aut ecclesias. aut mona¬
steria construebat. u fanoĩ

Expanded text:
mo fere ex immani illa multitudine gentilium fuit, qui non impositione manus desiderata, Dominum Jesum, relicto impietatis errore, crediderit. Et vere ante Martinum pauci admodum, immo pene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo virtutibus illius exemploque convaluit, ut jam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis, aut monasteriis sit repletus. Nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria construebat. XIV. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmoto exercitu clodomi¬
ris inburgundiã pergit con¬
tra gothinaꝵ. Cumq ueniss
cummagno hoste ĩpago ui¬
ennensi ĩ loco qui clicitur iri¬
soroncia gotinaruf. Locatis
gentib.ut cum clodomire
p̾liaretur. burgundiones ual
ce cesi cum gotinaro fug̾unt
Cumq eos ꝑsequeret᷑ clodo¬
miris nimis uaste cu currit¬
antecedẽs eos. cum equo uelo
ci ĩ medio eoꝵ ingressus. Qͥ
ex aduersa parte ꝑcussus cor¬
ruit et mortuus est. Quod in¬
regiones uastantes a pu-

Expanded text:
moto exercitu, Chlodomiris in Burgundiam pergens contra Godmarum. Cumque venissent cum magno hoste in paygo Viennense, in loco qui dicitur Visoroncia, Godmarus, locatis gentibus, cum Chlodomire proeliaretur, Burgundiones valde conlesi, cum Godmaro fugierunt. Cumque eos persequeretur Chlodomiris nimis valdeantecedensque eos cum equo valde veloci, in medio eorum ingressus est. Sed ex adversa parte percussus corruit, et mortuus est. Quod viregiones devastantes, a pu