comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac p̾cib fatigatis uentor
ninũ decor agn spes pulius
hybermis lutũ ueruũ estun
dles matitas autiuupualie oĩa
cupidos in spem tragunt. ut
aientẽ stupani flãnia omne
flatus omins impellit sic a¬
narum atñt lucĩt õe susyen¬
dit atq engit oĩeq nõ rei mͦ
S ũl tenus spet iaccira ꝯfidat
ac ducit fed fieuate iusent
motꝰ inconditos infnatam
concupiscẽtiã cohbete et spem
credulain mille tandem deluscon
siccessib castigate quid m̃c ce¬
lum terrãq respicitis nõ aliũde
fertilitas ꝙͣ a deo est illũ morta¬
les ag̾e̾ funte et uidete quid
agit᷑ et laudate sute artifitẽ
opari et uiius artificii ꝑito ho¬
num exhibendam Reu̾entĩa nõ
negetis deo pudeat tenea uas¬
cula telestem figulum argu̾e sed
In omnib illi boce atq aĩo grãs
agite qui iñtitatum consciꝰ̃ urã¬
rum neq cupiditatum nestius
nõ in agus uñs s in demino
et facite bonitatem et inhabitate

Expanded text:
ac precibus fatigatis. Ventorum ac precibus fatigatis. Ventorum rminum decor, agri species, pulvis hibernus, lutum vernum, estivi soles, maturitas autumnalis, omnia cupidos in spem trahunt. Ut arentem stupam flamma omnis flatus omnis impellit, sic avarum animum lucrum omne suspendit atque erigit, omnisque non rei modo, sed vel tenuis spei iactura confundit ac deicit. Sed frenate, miseri, motus inconditos, infinitam concupiscentiam coercete, et spem credulam mille tandem delusam successibus castigate! Quid nunc celum terramque respicitis? Non aliunde fertilitas quam a Deo est. Illum mortales agere sinite, et videte quid agitur et laudate; sinite opificem operari, et unius artificii perito homini exhibendam reverentiam non negetis. Deo pudeat, terrea vascula, celestem figulum arguere, sed in omnibus illi voce atque animo gratias agite, qui necessitatum conscius vestrarum, neque cupiditatum nescius,non in agris vestris, sed in domino, et facite bonitatem, et inhabitate
Abbreviated transcription (Latin):
cueo est ¶de stilitate ãnua cͣay O¬
Fenlitate piemor ãnua.
¶Iani tibi fertilitas gra¬
ta ent oytime ies oume
contiron collatiene coguostit᷑
fefellit ager meã spem. Ez¬
nõ te ager fallit s nꝓbitas
cupiditasq animi cũcta uobes
ad micũ successura pioniutitis
insolentes ur̃o digni Iudicio qͥb
ip̃a ierum pareat na que si su¬
ũ Ius ẜuaie ausa piofundam
uoraginem cui nichil est satis
mexpletain liquent, insolens
uobis et auaia atq miurio sa
uideit᷑ nõ sunt hee aut̾ Iuste
nec modeste spes s nũodici fig¬
mẽta desideni . ea quide fiugitꝭ
euent᷑a que cupitis si quid deest
dampnũ dicit᷑ tuus ager suũ
meie tenuit et tu tuũ tenes
teure et enĩ ubertas ac stilitas al¬
terna s cupiditas ura ppetua
est/ uos ꝙ iniquissuu oitqͥ uct̾¬
pietes cun illam gratie ac
Idbne hant pacient ac forte it̾
hanc defletis illa tiiudos facit
hec quenilos D ager meltoia
policitꝰ me fefellit Berra
bobus ac rastris celum uotis

Expanded text:
culo est. 58 DE STERILITATE ANNUA Sterilitate premor annua. Iam tibi fertilitas grata erit: optime res omnis contrarii collatione cognoscitur. Fefellit ager meam spem. Non te ager fallit, sed improbitas cupiditasque animi. Cuncta vobis ad nutum successura promittitis insolentes, vestro digni iudicio, quibus ipsa rerum pareat natura; que, si suum ius servare ausa, profundam voraginem, cui nichil est satis, inexpletam liquerit, insolens vobis et avara atque iniuriosa videbitur. Non sunt he autem iuste nec modeste spes, sed immodici figmenta desiderii: ea quidem fingitis eventura que cupitis; si quid deest, damnum dicitur. Tuus ager suum morem tenuit. Et tu tuum tenes! Terre etenim ubertas et sterilitas alterna, sed cupiditas vestra perpetua est. Vos, iniquisspretes, cum illam grate et sobrie, hanc patienter ac fortiter hanc defletis, illa tumidos facit, hec querulos. Ager meliora pollicitus me fefellit. Terram bobus ac rastris, celum votis
Abbreviated transcription (Latin):
dercta domꝰ est inccir
Somus lutea celestẽ ani
nõ augustat sepe ꝑua de¬
inꝯ magne glie capax fuit
cum mãgna aut̾im nuite ia¬
ne pleua ẽẽt nõ format
doms amĩ sed as illo foruiã
accipit ut leta igit᷑ atqr hone¬
sta paupeꝵ tuguria eẽ pũt
sic infames iesteq regnm ar¬
tes diuitũq palatia auiꝰa tã
ficet magnauimꝰ habitator
maguoq hospiti pͥstet ydoue¬
gnũ cepit altidem modicis
Iedibus futurns nus do¬
iinꝰ natꝰ est cesar pasto¬
rali tasa iomusꝰ at ieuiꝰ tã
magne brbis auctores educa¬
ti non amplis atrus habi¬
tauit Gatho bolubili dolo
dyogeues augasto tuguyio y¬
fancti uiri an goiguus Aotulis
magni pħi sub diuo modias be
sus tẽtorus sumi duces ain stit¬
pendie palaciis gayus et neio
tu cum quibus quitare natie
elige D Augustã ncht est
domus et humilis ⁊ inculta
SMuri fures bentos qz sus¬
moueãt. et utrisq peiora uul¬
gi tedia tecta frigꝰ estũ soles¬

Expanded text:
Arta domus est michi. Arta domus est michi. Domus lutea celestem animum non angustat. Sepe parva domus magne glorie capax fuit, cum magna, interim, multe infamie plena esset. Non format domus animum, sed ab illo formam accipit: ut leta igitur atque honesta pauperum tuguria esse possunt, sic infames mesteque regum arces divitumque palatia. Nulla tam ficet magnanimus habitator, magnoque hospiti se prestet ydonegnum cepit Alcidem; modicis edibus futurus mundi dominus natus est Cesar; pastorali casa Romulus ac Remus, tam magne urbis auctores, educati. Non amplis atriis habitavit Cato, volubili dolio Diogenes, angusto tugurio Isancti viri, in exiguis hortulis magni Philosophi, sub divo modicisve sub tentoriis summi duces, in stupendis palatiis Gaius et Nero, tu cum quibus habitare malles elige. Angusta est michi domus et humilis et inculta. Muri fures ventosque submoveant, et, utriusque peiora, vulgi tedia, frigus, estu
Abbreviated transcription (Latin):
nota res est marus quib
qui ipsius augusti beueficio abs
infuco miliaie gradu ad sum¬
mos hõnores atq oꝑes asten¬
drt semꝑ pubute p̾dicare so¬
licus se unũ illum hedem ha¬
biturum eiqr bona sua oiã
relicturum a quo omia ꝑce¬
pisset id ipsum cum p̾die ꝙͣ
obue eid affirmasset auglsto
fraudulentum spñ emisit tã¬
uem nulla cesarei nominis
ut̃ temii mẽtione in testuuo¬
mo habita dignus Gere cũs
cadaũ unco in toi traheret᷑
qui dominũ ac bñfactorẽ su¬
u fallere ns morte dediscet
a de hĩtatioue ãgusta ca¬
Irguste habito Halngꝰ¬
ta domus ad mẽta est¬
habilis Inter alia contra fures
Gtilis de quiu pauto aute que¬
baris que in ea latebras non
et prodest ficon/ artã sane
ut̃ ampla domiũ pio numeio
issitautiũ accipio tit nĩc ut
tibi uidĩs anguste habitas at
quato habitat angustia amina
tra tantoq fedius int̾ samem
et couorem nec nugrare illã
inde si fieri possit unꝙͣ belis

Expanded text:
Nota res est, ut Marius quidam, Nota res est, ut Marius quidam, qui ipsius Augusti beneficio ab infimo militie gradu ad summos honores atque opes ascenderat, semper publice predicare solitus se illum unum heredem habiturum, eique bona sua omnia relicturum, a quo omnia percepisset; id ipsum cum pridie quam obiret eidem affirmasset Augusto, fraudulentum spiritum emisit, tandem nulla Cesarei nominis, vel tenui, mentione in testamento habita. Dignus vere cuius cadaver unco in Tiberim traheretur, qui dominum ac benefactorem suum fallere, nec morte dedisceret. 63 DE HABITATIONE ANGUSTA Anguste habito. Anguta domus ad multa esthabilis; inter alia contra fures utilis, de quibus paulo ante querebaris, qui in ea latebras non et prodest furibus. Artam sane vel amplam domum pro numero inhabitantium accipio; tu nunc, ut tibi videris, anguste habitas: at quanto habitat angustius anima tua, quantoque fedius inter saniem et cruorem? Nec migrare illam inde si fieri possit unquam velis.
Abbreviated transcription (Latin):
breui cõfabulatione queritis a¬
nicum nec cicius queritis quã
ꝑditis si tanẽ quod uõ habet ᷑
ꝑdi pocest postea ab anucis
uos deceptos dicitis et hanc
nnfanuã amicicie muritis ĩ¬
nocẽcie U Dolo damyucficatꝰ
sum. Sarultis profuit falli.
eris cautior in reliquis quidã
ꝑlie r̾ei dompno maximarũ
rerum ꝑicla declinarũt P
Cirꝯseptor ĩ quissiname fefelat
Hymo tiũi ex̾cuit atq excitao¬
uit ingeniũ docuitq nõ fidẽ
nisi exꝑtis et probace fider e¬
nu̾arem exempla quib casi
tuũ solaretĩs insi essẽt muma¬
bilia quis enim uiuẽs nẽ de ce¬
pit᷑ quidquid mali mortalibus
accidit mmꝰ est ꝙͣ quod homio
patit᷑ ab homĩe et qñĩ sequi
omma nec possibile no uctẽ
est memiẽto cãmi qualit̾ syua¬
cusis fuit dolo malo quondã
a pychio ccũscriptꝰ hab et tam̃
cãmius quo solari queat eq̃s
tomanus as extraneo et ur¬
uẽte deceptꝰ cũm augustꝰ ce¬
sar imꝑator iomanꝰ a roma¬
no ciue moriẽte delusꝯ sit

Expanded text:
i confabulatione queritis amicum. Nec citius queritis quam perditis, si tamen quod non habetur perdi potest. Postea ab amicis vos deceptos dicitis, et hanc infamiam amicitie inuritis innocenti. Dolo damnificatus sum. Multis profuit falli: eris cautior in reliquis. Quidam parve rei damno, maximarum rerum pericula declinarunt. Circumscriptor iniquissimus me fefellit. Immo tuum exercuit atque excitavit ingenium, docuitque non fidere nisi expertis et probate fidei. Enumerarem exempla, quibus casum tuum solareris, nisi essent innumerabilia. Quis enim vivens non decipitur? Quicquid mali mortalibus accidit, minus est quam quod homo patitur ab homine. Et quoniam sequi omnia nec possibile nec necesse est, memento Caninii, qualiter Syracusis fuit dolo malo quondam a Phitio circumscriptus. Habet tamen Caninius quo solari queat, eques Romanus ab extraneo et vivente deceptus, cum Augustus Cesar Imperator Romanus, a romano cive moriente delusus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
oruata luxurie/ efata cupide¬
cillum nisi uitris eccuꝑatum
O panguste habito R uiobt
tibi domus omnis ampussiã uide¬
at᷑ sepulconm cogita i¬
Digno. Smelius est in¬
gũa nũtoq sacius i̾ar̃t pio
iusticia mala pati ꝙͣ ꝑ stelus
bonis afflile ꝙuis net mala
illa aa debeaat neꝙ qot bona
sed loquor ut uugus quod de¬
lorem malum ngẽs uolupta¬
tem simũt bonu iudicat᷑¬
Saice clausus sum R Qui
no cabt Caudit᷑ aliquis inde
hec tuã onnq sors Et unĩ spe
unĩ noue igit᷑ quele ita eni
stito eo quo die natꝰ es et an¬
in uuicula missum te illlus
imꝑio eiũ omłb celi ambitus
oxigua domꝰ est et siquid sũ¬
nio credit᷑ poete tenebiosum
utiq cart̾em et cecum illius
cart̾is eoitum si fessicẽ cupis
huiis augustias nõ gorrebis
sicut nec supplicia uec mortẽ
nec humaut aliquid ad quoꝵ
anuticiã et contemptũ iisi p̃pa¬
ratꝰ armatꝰ ꝙ erit anunꝰ et
quatũq fortua talle graditur
ancipiti OFuopi carte clau¬

Expanded text:
eferta cupidiculum, nisi vitiis occupatum. Peranguste habito. Vis ne tibi domus omnis amplissima videatur? Sepulchrum cogita. 6digno. Melior est in multoque satius inmeritum pro iustitia mala pati, quam per scelus bonis affluere, quamvis nec mala illa dici debeant, neque hec bona; sed loquor ut vulgus, quod dolorem malum ingens, voluptatem summum bonum iudicatCarcere clausus sum. Quis non carcere clauditur, aut quis inde hec tua omniumque sors est: ununde nove igitur querele? Ita enim scito: ex quo die natus es, et anin vincula missum te, illius imperio, cui omnis celi ambitus exigua domus est. Et si quid summo creditur Poete, tenebrosum utique carcerem et cecum. Illius carceris exitum si felicem cupis, huius angustias non horrebis; sicut nec supplicia, nec mortem, nec humani aliquid, ad quorum patientiam et contemptum nisi preparatus armatusque erit animus, in quacunque fortuna calle graditur ancipiti. Turpi carcere clau
Abbreviated transcription (Latin):
habet nũc quid mirũ si tẽꝑata
fastesiũt qui suꝑnatius assueu̾e
qua nusla maior piocesla mo¬
destie est D St̾ilitas urget niso¬
lita El Seye quidem fortiores
onos stuior plaga fert fertilior
molliores neq fert uͦ ẜ fatit
atq alibi natos durat aut mol¬
lit᷑ sic mollunt gallos pͥmũ
post romanos asya alexaudiũ
babilon hanibalem copna con¬
tra uero romanam ndoleni du¬
rauit et cõtis in morem acuit
illa areus et scopulosa pars li¬
gurum te quẽ copia molliebat
diuet mopia sobnetatem ce do¬
ceat ager tuus et quod oberes
nequiue glebe fatiqut aribulẽ
nemo despiciendus est magistͤ
disaiplie utilis diste bñ uale
diste uel senex diste ul̃ uolens
diste demꝙ uel indignãs ¶ deuilli¬
Illicum insolẽtem patior .i.
Si nisolentẽ tñi et non
funẽ bñ tecum agit᷑ D uillicꝰ
malus est michi Amalum fer

Expanded text:
habet: nunc quid mirum si temperata fastidiunt, qui supervacuis assuevere? Qua nulla maior procella modestie est. Sterilitas urget insolita. Sepe quidem fortiores viros sterilior plaga fert, fertilior molliores; neque fert modo, sed facit atque alibi natos durat aut mollit; sic mollivit Gallos primum, post Romanos, Asia, Alexandrum Babylon, Hannibalem Capua; contra vero Romanam indolem duravit et cotis in morem acuit illa arens et scopulosa pars Ligurum. Te quem copia molliebat, duret inopia. Sobrietatem te doceat ager tuus, et quod libri uberes nequivere, glebe faciant aridule. Nemo despiciendus est magister discipline utilis: disce bene vivere, disce vel senex, disce vel nolens, disce vel indignans. 59 DE VILLIillicum insolentem patior. Insolentem tantum et non furem? Bene tecum agitur. Villicus malus est michi. Malum fe
Abbreviated transcription (Latin):
re magis ulixes ꝙ labore uincit᷑¬
get᷑ si ociosa fuisset iguota esset
labor Romuleos duces stpiadas
et cauullũ labor fabios labor ca¬
nos labor fabuciũ ⁊ metellos
sabor magnũ quoꝙ pomipeyum
labor hambalem labor Iuliũ cesa¬
ieni illustrauit labor catonibus
labor mano faniã dedit papmi¬
uii cuisorem ac pesteniũ ngͫ
laboriosa milicia claios fecit Et
phos ut poetas sileam quor
bita om̃is quid insi tlanis et de¬
lcabilis labor est quid de artifi
cibus dican quibus ip̃a qualis¬
cuq est glia quo studio quen¬
da sit nosti/ a quib industria
et antilutana eigilit᷑ pitemri¬
deq hoc quen solitũ demostenẽ

Expanded text:
re magis Ulyxes quam labore re magis Ulyxes quam labore geretur, si otiosa fuisset, ignota esset. Labor Romuleos duces, Scipiadas et Camillum, labor Fabios, labor Curios, labor Fabritium et Metellos, labor Magnum quoque Pompeium, labor Hannibalem, labor Iulium Cesarem illustravit, labor Catonibus, labor Mario famam dedit, Papyrium Cursorem ac Fescennium Nigrum laboriosa militia claros fecit. Ut Philosophos, ut Poetas sileam, quorum vita omnis, quid nisi clarus ac delectabils labor escibus dicam, quibus ipsa qualiscunque est gloria, quo studio querenda sit nosti; a quibus industria et antelucana vigilia prue hoc qu
Abbreviated transcription (Latin):
tum ut mnͣ uidet᷑ ne celestis Iu¬
diciũ nõ mirabile fateor ẜ t̾mend
ad extremũ ut nũoies taceã sagnu¬
tum nuiñatiã et cernithũ nu̾as¬
q alias et sepe tẽptauit iomain
et nõ nũꝙͣ pene ad ultinuũ et
carthagnẽ semel et bie tioiã fla¬
ma cembussit arsere brbes arsu¬
rumq mũdũ ip̃m credinis tu in tu¬
amn domũ ausum igne quod in ce¬
lum ac t̾ias ausurꝰ est querens
DEx incendio uix euasi. Es¬
uasisti igit᷑ an illud doles insi e¬
uasisses siluisses nũc autẽ uiuus
ciis querem fles extinctum
de gͣui negocio at labore ⁊ ꝯͥi W¬
Laut negocio defatigor Q
nulla sine difficultatib glo¬
na nulla uintꝰ in excelso habi¬
tant haud facile adeunde ꝯfia¬
gosum huc durũq et sturpeĩt est
ter Birmuo labore ꝯficior B
labor area est uirtutum requies
uoluptatum ml sine laboie lau¬
dabile iul excelsum pioinde lait¬
dis herculee fundamĩtũ labor nͣ

Expanded text:
ertum, ut michi videtur, ire celestis inertum, ut michi videtur, ire celestis indicium, non mirabile fateor, sed tremendum. Ad extremum, ut minores taceam, Saguntum, Numantiam et Corynthum, innumerasque alias, et sepe tentavit Romam et nonnunquam pene ad ultimum, et Carthaginem, semel et bis Troiam flamma combussit. Arsere urbes, arsurumque mundum ipsum credimus: tu in tuam domum ausum ignem, qui in celum ac terras arsurus est, quereris? Ex incendio vix evasi. Evasisti igitur; an id doles? Nisi evasisses, siluisses; nunc autem vivus cinis, cinerem fles extinctum. 56 DE GRAVI NEGOTIO AC LABORE Gravi negotio defatigor. Nulla sine difficultatibus gloria; nulla non virtus in excelso habitat, haud facile adeunda, confragosum huc durumque et scrupeum est iter. Nimio labore defatigor. Labor area est virtutum, requies voluptatum. Nil sine labore laudabile, nil excelsum. Proinde laudis Herculee fundamentum, labor; nulla
Abbreviated transcription (Latin):
uera uona nẽ ꝑeunt nõ est auto
uirtute nobilius ne par quidem
quod nõ igne consimuit᷑ ẜ purgat᷑¬
O magnũ me afflauit incẽdiũ¬
N Cecula nestio quis fantary
diunitatie igue q̃ suiit apud sir¬
giliũ bili comas flãnia compiẽs
Umami dũbie spem salutis actulitꝭ
puio capud arsisse nõ poeticum
 hystoritum iegui ẽẽ omen fuit
constat e flamis yliacie ꝓdusseio¬
miã imꝑi fundateres demꝗ et
hesiami nicendio abusse deũq ip̃m
in flãma ignis apparuisse sacie
ius in uibibus Iudep hic soleat
eẽ letiie que tibi mati̾a est delo¬
ne D Somus igne subiecto cẽ¬
flagrauit mea ¶Et templum
dyane olim arsit ephesie quo nl
setula illa formosius uidu̾it ar¬
R et templum celi deo sacrum
iosolmue ipĩe etiã qui illud intẽ¬
derant imẜand hostib et etate
hac laterauẽẜ arx illa religioĩe
ac decus exumũ orbis terre bis
flãnuos exusta est/ euidens et aꝑ¬

Expanded text:
vera bona non pereunt; non est aurum vera bona non pereunt; non est aurum virtute nobilius, ne par quidem, quod non igne consumitur sed pugnatur. Magnum me afflavit incendium. Ceculus nescio quis famam divinitatis igne quesivit; apud Virgilium Iulii comas flamma corripiens, primam dubie spem salutis attulit, Servio caput arsisse, non poeticum sed historicum regni omen fuit, constat ex flammis Yliacis prodisse Romani Imperii fundatores; denique et Heliam incendio obiisse, Deumque ipsum in flamma ignis apparuisse, sacre tris in urbibus index hic soleat esse letitie, qui tibi materia est doloris. Domus igne subito confragravit mea. Et templum Diane olim arsit Ephesie, quo nichil secula illa formosius viderunt; arsit et templum celi Deo sacrum Hierosolymis, ipsis etiam qui illud incenderant miserandum hostibus; et etate hac Lateranensis arx illa religionis ac decus eximium orbis terre, bis flammis exusta est, evidens et ap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙꝙͣ ut t̾restre p̾idens celestib quis
nam obstet incẽdus Romanꝰ mnͣ
rex tullius hostiluis et romanus
respondeat imꝑator camis quor
pmus iome in regia alter in taste¬
ad tygrim ammũe si cẽm̃ib hysto¬
nie est fides igue arsit etheieo¬
O bome meie om̃ib amussis
undus ex intẽdio euasi R qñ
p̾tor hoc dice̾t seu bias ut om̃e
uolunt,⁊ seu stilbon ut uult sene¬
ca qui intesa prĩa admonitꝰ seu
inciepitꝰ ꝙ nichil suor benorꝭ
ex icẽdio essercet ut cetiꝰ uona
nquit mea onuĩa mecũ porto
p̾cłare siue horꝑ alter id dixi̾t
ie p̃m sem̃ꝑ auctoris meliꝰ so¬
siet si omisso auctore dicti uert
tas nota est utiq hoent nẽpe
p̾cordus uera bona uiuoq inchil
enpit᷑ possesson s ne mortuo qde
In amnier enun funt quo n fer¬
tuue nec moitis dept̾a si porrigit
tu saluus et iicolmins ꝑisse tibi
aliquid eor deles que si tua
fuissent procul dubio tecũ hedie
alna essent michi etem̃ creder

Expanded text:
uam et terrestre previderis, celestibus quis iam obstet ex incendiis? Romanus michi rex Tullus Hostilius et Romanus respondeat Imperator Carus, quorum primus Rome in regia, alter in castris Tygrim amnem, si communibus historiis est fides, igne arsit ethereo. Bonis meis omnibus amissis, nudus, ex incendio evasit. Quando precor hoc diceret seu Bias, ut omnes volunt, seu Stilbon, ut vult Seneca, qui incensa patria admonitus seu increpitus, quod nichil suorum bonorum ex incendio efferret ut ceteri: “Bona, inquit, mea omnia mecum porto”. Preclare sive horum alter id dixerit, re primi semper auctoris clarius sonent; sed, omisso auctore, dicti veritas utique nota est. Herent nempe precordiis vera bona, vivoque nichil eripitur possessori, sed ne mortuo quidem. In anima enim sunt, quo nec fortune nec mortis dextra se porrigit. Tu salvus et incolumis periisse tibi aliquid eorum doles, que si tua fuissent, procul dubio tecum hodie salva essent. Michi etenim crede:
Abbreviated transcription (Latin):
quando mĩma queq sit aiõs a¬
cuũt atq ex̾cent ꝓuide omne
gems hoñ ꝑcuire uut fame
nultun et plurmũt est laboris
et oĩo uirtutum amatorib a¬
mãdus est labor sine quo ad
eant quai amant et quã cit¬
piũt ꝑ gliam ꝑuenne fas nõ
est D laboie exgeor ꝯtiunuo
parum piefecit magno la¬
bor nisi sit Iugis nã et ip̃a q̃
la boie quent᷑ głia insi sit perpe¬
tua nec magna uidebit᷑
nimis ciebus exagitor labonb
Sirmuũ et parum y uarie¬
tate paciẽtũt accpit᷑ ignauo la¬
bor omins est nuꝰ nullus
industrio Daulte me cunce¬
ant laboies E no te cruci¬
aut si uir es si te acuũt et
ex̾cent uis aut̾ uosse quid
int̾ laboien ac delicias int̾sit
sardana pallum couser cũ alti¬
de sengiũ eratã .9. actilio regło
a piciũ ꝯ õ mano O laber me
Iugis extenuat ¶ Multis pio
iemegio labor fuit ⁊ quos q̃es
infet̾at defecauit detorstq nã
curare illim ammos conẜala

Expanded text:
ima quoque sic animos acuunt atque exercent. Proinde omne genus hominum percurre: ubi fame multum et plurimum est laboris, et omnino virtutum amatoribus amandus est labor, sine quo ad eam quam amant et quam cupiunt gloriam pervenire fas non est. Labore exerceor continuo. Parum profecerit magnus labor nisi sit iugis. Nam et ipsa que labore queritur gloria, nisi sit perpetua nec magna videbitur. Nimis crebris exagitor laboribus. Nimium et parum pro varietate patientium accipitur; ignavo labor omnis est nimius, nullus industrio. Multi me cruciant labores. Non te cruciant si vir es, sed acuunt et exercent. Vis autem nosse quid inter laborem et delitias intersit? Sardanapalum confer cum Alcide, Sergium Oratam cum Attilio Regulo, Apicium cum Gaio Mario. Labor me iugis extenuat. Multis pro remedio labor fuit, et quos quies infecerat, defecavit, detersitque. Nam curare illum animos c
Abbreviated transcription (Latin):
m̾sit unda ꝙͣ pesagi rara est
quidem sine pcipitacõe cupiditas
quidquid enm uult cõfestim uult
moras q ommes et illars comites
sumptus odit/ ea uieius in exiciũ
bia et ciebri pͥma naufragit cã ẽ
chagno naufragio uexatus
sum E Didicisti deũ orare uo¬
taq facere et pacisti m̃ta quor
et si meta cã fuit tĩ tu agnoste
fidem teroe redditꝰ/ nõ impune
deus ludit᷑ odit ille fedigraphos¬
E fedum naufragiũ passus sum¬
S De naufragio nõ quentur
ist qui euasit gaude igit᷑ saluꝯ
et dectior tũsacti ꝑiculi giata sol
ee menoria sicat ex dulso funte
piosꝑitatis amara recordatio quãti
uero olimi faces uidisse tracones
equoreos et mõtes spiuees aq̃¬
rum atq assurgentes flucto in
nubila et pelagi mõstra uatan¬
na b hẽs Gude bruinali nocte ãte
fotum fabellas honifitas uarres
acconitis trepidulãq fanulia admi¬
ratõne suspendas / IIan quid sit
poetica tempestas intelliges At
ꝓ male tredusus stupor fuit Iam

Expanded text:
Rara est quidem sine precipitatione cupiditas. Quicquid enim vult, confestim vult, morasque omnes et illarum comites, sumptus, odit; ea brevis in exitium via, et crebri prima naufragii causa est. Magno naufragio vexatus sum. Didicisti Deum orare, votaque facere, et pacisci multa, quorum etsi metus causa fuit, tu tamen adgnosce fidem, terre redditus, non impune Deus luditur: odit ille fedifragos. Fedum naufragium passus sum. De naufragio non queritur, nisi qui evasit: gaude igitur salvus et doctior. Transacti periculi grata solet esse memoria, sicut ex diverso finite prosperitatis amara recordatio. Quanti vero olim faceres vidisse tritones equoreos, et montes spumeos aquarum, atque assurgentes fluctus in nubila, et pelagi monstra natantia? Habes unde brumali nocte ante focum fabellas horrificas narres attonitis, trepidulamque familiam admiratione suspendas; iam quid sit Poetica tempestas intelligis, et qui male credulus stupor fuit, iam
Abbreviated transcription (Latin):
sic iii amicicus copia ingẽs gre¬
stum hebetat penia acuit ꝙ si
magist̾ amoris int̾missioñe ama¬
tibz utilem dicit quibus omnib
in pñcia est uoluptas cur non
eadem utilis sit amicis quoꝵ in
uirtute iocũditas tota est que ab¬
sẽcie nullum sentit nncõmodũ c̃
bbilib pũs sit noli igit᷑ desidio
succumbere s amicũ mẽte ꝯplect̾e
quẽ tibi nec discessus enpiat nꝭ
mors ip̃a P demnici dulcis as¬
senciam amare fero. D ꝑfer mͦ
et molliores partes amini pñti
uirtute consouda amarnstula qͥl
quã defles absençia forsan ui tpe
canorẽ t amicũ et amict pñciam
effecent dulciorem ¶ de narfragio
Iactatꝰ sum B Mane nͣt
tu memoras uaufragiũ aĩ
Uautẽ siles quasi uo̾ uł gramiꝰ ut
crebria nullum sit ibi est tẽpestas
lsła cupidinũ et affcuũ ceit uen¬
torp iepugnãtia que nõs tensis
concupistetie spei q selis guber¬
muacło mẽtis excusso cõstãtie ꝙ

Expanded text:
sic in amicitiis, copia ingens gusic in amicitiis, copia ingens gustum hebetat, penuria acuit. Quod si magister amorum intermissionem amantibus utilem dici, quibus omnibus in presentia est voluptas, cur non eadem utilis sit amicis, quorum in virtute iucunditas tota est, que absentie nullum sentit incommodum, cum ubilibet presens sit? Noli ergo desiderio succumbere, sed amicum mente complectere, quem tibi nec discessus eripiat, nec mors ipsa. Amici dulcisentiam amare fero Perfer modo, et molliores partes animi presenti virtute consolida; amariuscula enim hec quam defles absentia, forsan in tempore cariorem tibi amicum, et amici presentiam effecerit dulciorem. 54 DE NAUFRAGIO iactatus sum. Maris tu michi memoras naufragium, animi autem siles, quasi vero vel gravius vel crebrius ullum sit: ibi est tempestas illa cupidinum et affectuum, seu ventorum repugnantia, que vos tensis concupiscentie speique velis, gubernaculo mentis excusso, constantieque
Abbreviated transcription (Latin):
bagan et ẽẽ ubi dobuit nulla di¬
stancta nulla uis piehib eplan
quoqi iemiedio qsastũ est qs uestio
an pũtia ulla sit gratior Aome
quidem erat maitꝰ ꝙc̾o dĩt ad
sulatum asie admĩstrate st̾bens
cum tua inquit lego te audire ꝯ
ad te stbo betum boqui bideor et
mep cũ ad glie epcessetiã exhor¬
tans efficacissimiũ ad id dicit in
lũs alloquens ut secim studeat
secum tenet secum anbulet hoita¬
t que facere ille nõ posset nͥ aĩo
fierent et nõ oculoꝵ nec auriu
uec manuũ neq pedum inĩstio
indig̾e̾nt P Oculi mei absentẽ
amicum aupie requirũt Q nõ
possum negare quin ocłĩs aliqͥd
pdixi si tamer anucicia bera est
unde et illud apud enis poetã
et leginꝰ et laudamꝰ/ pallas e
et cyoe ip̃e in epła quad balbum
amicum suũ in gallus sub cesa¬
re misitantẽ nõ solum in ani¬
no hĩe. ẜ in oculis feire se dicit
Danucꝰ auest meꝯ Int¬
dui nõ cognostit᷑ amnicq̃ uisi
abẽe ceꝑit sicut cũctis ini rebus

Expanded text:
e ubi velint, nulla distantia, nulla vis prohibet. Epistolari quoque remedio consultum est, quo nescio an presentia ulla sit gratior. Rome quidem erat Marcus Cicero dum ad sulatum Asie administrantem scribens: “Cum tua, inquit, lego te audire, cum ad te scribo tecum loqui videor”, et mox eum ad glorie excellentiam exhortans. Efficacissimum id dicit, inris alloquens, ut secum studeat, secum cenet, secum ambulet hortatur; que facere ille non posset, nisi animo fierent, et non oculorum neque aurium, non manuum, neque pedum ministerio indigerent. Oculi mei absentem amicum anxie requirunt. Non possum negare quin oculis aliquidpredixi, si tamen amicitia vera est. Unde et illud apud eundem Poetam et legimus et laudamus, ubi de EEt Cicero ipse in epystola quadam, Balbum amicum suum in Gallis sub Cesarem militantem, non solum in animo habere, sed in oculis ferre, se dicit. Amicus abest meus. Interdum non cognoscitur amicus, nisi abesse ceperit, sicut cunctis in rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
naufiagio uix euasi Questie
quid tubilis adee sit iii aquis
mori ꝙͣ in t̾ris ⁊ quando quide in
altatio moriend est seu quid opta¬
postꝙͣ tamen enatasti cura ne it¬
ũ fracta uitam remo aut laceie
Rebeas tabelle diste t̾rem̃t arãl
tra pati et celũ potiꝰ ãsire ꝙͣ pesago
xͦ inceridio uix abii Ban
E
igit᷑ euasisse fortimie trahis¬

Expanded text:
ix evasi. Nescio quid terribilius adeo sit in aquis mori, quam in terris, quandoquidem in alterutro moriendum est, seu quid optaPostquam tamen enatasti, cura ne iterum fracto vitam remo aut lacere credas tabelle. Disce terrenum animal terram pati, et celum potius ambire quam pelagus. x incendio vix abii. An ne igitur evasisse fort
Abbreviated transcription (Latin):
ue pñtiam uehement optauens
nõ aunces mobo s fres act fe¬
lios ꝙ foite solitudinis studio
uel occupationib tius obstent
abẽe nõ nũꝙͣ mallis in absẽtig
mł amarĩ ml q quod pũgat p̾¬
ter desideriũ quod dulce tamẽ
ne tu iỹe quide negas D diccĩ
absencia me affligit R Et id fa¬
tedr cõnune muliens atq om̃i
omis in sensibus est nichiloꝰ
de hus ipĩs poeta lequebat᷑ ube
ait absentem absens auditq ui¬
detq ꝯd si ita est cur nõ amicꝰ
assentem quo amicũ ac audiet
et uidebit insi forte ꝑurgatõ¬
res ad huiꝰ mõi uisionẽ lastiue

Expanded text:
hementer optaveris, non amicos modo, sed fratres aut filios, quod forte sollicitudinis studio, vel occupationibus tuis obstent, abesse nonnumquam malis. In absentia nil amarum, nil quod pungat preter desiderium, quod dulce tamen, ne tu ipse quidem negas. Dilecti absentia me affligit. Est id, fateor, commune mulierum, atque omnium omnis in sensibus est: nichilominus de iis ipsis Poeta loquebatur ubi ait: illum absens absentem auditque videtque. Id si ita est, cur non amicus absentem quoque amicum audiet et videbit? nisi forte purgatiores ad huiusmodi visionem l
Abbreviated transcription (Latin):
filior fortasẜ et aicute qued sepe
uidimꝰ graue Iugum uite tue e¬
nulũ glorie obic̾e̾ id quod coustat
pñoiii ꝑticipẽ amisiste fr̃e impio
uulla qostis infestior E at amise
piũt et beniuolum R S moita¬
leni / nõ tutela torpis est uirta ue¬
rũ animi oruam̃tĩ illi gloriam
ñuortalem p̾stat corpustusũ mor¬
tis imꝑio nõ exuit yno quidẽ sere
illud ante tempus in mortẽ tradit
ꝙ s nature sue linquũt᷑ eq̃ ueni
pelit malt ꝙ quin et uulgro mibe¬
cilles uonos et uiuaces malos
ꝑut supstes est glia unrtã aĩa pͥ¬
ter quas huãna omĩa par mois
turbie ꝓpellit ac dissiꝑat has tu
igit᷑ ceu tõtid̃ filies fuẽ amplect̾ẽ
atq hus bonis ĩnortalib morta¬
lia dampua compẽsa ꝙ si filu
suꝑsũt alii Gera illos pietas tu¬
os facit D annsi g̾manũ opti
ude islo õci debuerae
id si lentius egasti nõ mortis nũ¬
ua ẜ seguities tua est illa suũ
Ius ex̾cuit tuũ tu neglexisti S
mors me lusit nõ putabã tã cico

Expanded text:
Filiorum fortassis etatule, quod sepe vidimus, grave iugum, vite tue emulum, glorie obicem, id quod constat patrimonii participem amisisti. Fratre impio nullus hostis infestior. At amisi pium et benevolum. Sed mortalem: non tutela corporis est virtus, verum animi ornamentum: illi gloriam immortalem prestat; corpusculum mortis imperio non eximit, immo quidem sepe illud ante tempus in mortem trudit, quod si nature sue linquitur, eque boni pereunt malique, quin et vulgo imbecilles bonos, et vivaces malos  superstes est gloria, virtus, anima, preter quas humana omnia, pari mors turbine propellit ac dissipat. Has tu igitur ceu totidem filios fratris amplectere, atque his bonis immortalibus mortalia damna compensa, quod si filii supersunt, alii vera illos pietas tuos facit. Amisi germanum optimum. Avide illo uti debueras: id si lentius egisti, non mortis iniuria, sed segnities tua est. Illa ius suum exercuit, tuum tu neglexisti. Mors me lusit: non putabam tam cito
Abbreviated transcription (Latin):
rit non tu amicũ s oꝑmionem
falsam anucicie perdidiste.
a de absencia aicorũ caͫ qrO¬
micorp torqueor absentia
Solet id quidem euemre si
qui annci moitem feire didicent
altquãto facilius feiet absenciã
ꝯiec frãget abitꝰ quẽ nõ fregit
obitꝰ Dabest nn optatissim ꝯ
meus ab est E Et si irreditun
abessent nichil tanien nõ fereud
uno dicerem nũe redibũt et tua
tibi restituet᷑ integntas. Dabest
uni anme sue uirgiliũ uocat o¬

Expanded text:
rit, non tu amicum, sed opinionem rit, non tu amicum, sed opinionem falsam amicitie perdidisti. 53 DE ABSENTIA AMICORUM Amicorum torqueor absentia. Solet id quidem evenire: sed qui amici mortem ferre didicerit, aliquanto facilius ferret absentiam nec franget abitus, quem non fregerit obitus. Abest michi optatissimus meus abest. Etsi irredituri abessent, nichil tamen non ferendum viro dicerem, nunc redibunt, et tua tibi restituentur integritas. Abest ium anime fuit Virgilium vocat Ho
Abbreviated transcription (Latin):
sunt laturi. Damicũ michi mois
enpuit T amici coipus enpeie
mois potest nõ amiciciã nͭͨ com¬
cũ sunt enm ex illor gu̾e que
nec morti nec fortune s uirtuti
que una qũanns in rebus liberr
et quecimq illi subsut libertate
douare potens est non ẽet tãti
piecu amica si tani facile perdi
posset O Sine anueo iemãse-
E Sinte colis amiticias nes
tĩbi uet̾es desunt, nec nom bn
tibi amioos ea quidem reddet opĩo
nichil magis augustũ cesaiẽ con¬
saliauit herodi ꝙͣ ꝙ is qosti suo a¬
nuicissm̃ sibi q ꝓpter illũ iniuit¬
assimũ tanta filisse professus est
sua dignũ amiticia Iudicauit eũ
qui tanta fide sui licet hostis a¬
miciciã coluissi tanta ẽ uirta et a¬
nuticie pulcrtudo Et eciã in hoste
delcẽt cygatꝙ illũ quo amare qͣ
se odent D amicꝰ iũ fidissimd
obut NIn nemora tibi sepeli¬
endus est tua, ubi clani seye te¬
cũ sit et nũꝙͣ totus obient
qui si tibi foite alit̾ ꝙͣ morte ꝑie¬

Expanded text:
michi mors eripuit. Amici corpus eripere mors potest, non amicitiam nec animum: sunt enim ex illorum genere, que nec morti nec fortune subiacent sed virtuti, que una humanis in rebus libera, et quecunque illi subsunt, libertate donare potens est. Non esset tanti pretii amicus, si tam facile perdi posset. Sine amico remansi. Si rite colis amicitias, nec tibi veteres desunt, nec novi untibi amicos ea quidem reddit opinio: nichil magis Augustum Cesarem conciliavit Herodi, quam quod is hosti suo amicissimum, sibique propter illum inimicissimum se fuisse professus est: sua dignum amicitia iudicavit eum, qui tanta fide, sui licet hostis amicitiam coluisset. Tanta est virtutis et amicitie pulchritudo, ut etiam in hoste delectet cogatque illum quoque amare, qui se oderit. Amicus michi fidissimus obiit. In memoria tibi splendidus est tua, ubi tam sepe tecum sit, et nunquam totus obierit. Qui si tibi forte aliter quam morte perie
Abbreviated transcription (Latin):
qui laquer hus atq simlib uite diffi¬
custatib amiticieq oempedib ad¬
. menioriam reductis intelliges
quãtulum est quod tibi mors ab¬
stulit nam si id in amicicia som
ubras ⁊ quod unũ illi ꝑpetiũ ac
stabile  fundamẽtum est prorso
nichil isi mors potuit audisti
apud tulliũ se solantem liliũ ut
illi scipio siuis uunt utin mẽs¬
na eius nec extincti ama famia
neq uirtus extiuguit᷑ quid stipis¬
nẽ tuũ tibi nũc ui̾e̾ piohibet ẜ
uos qũĩ scipiones ⁊ lelu nõ potesti s

Expanded text:
 similibus vite difficultatibus amicitieque compedibus ad memoriam reducti, intelliges quantulumque est quod tibi mors abstulerit. Nam si id in amicitia solum libras, quod unum illi perpetuum ac stabile fundamentum est, prorsus nichil ibi mors potuit auferre. Audisti apud Tullium, se solantem Lelium, ut illi Scipio suus vivit, ut, in memoria eius, nec extincti amici fama, nec virtus extinguitur. Quid Scipionem tuum tibi nunc vivere prohibet? Sed vos quoniam Scipiones
Abbreviated transcription (Latin):
dixi sequens dic̾e debut continie
sequeris nusꝙͣ in uita pedem fig̾e
ad mortem mirum dicta seu ille
umats seu soluts seu staois sen ã¬
bulans/ seu sedens seu sano seu eg̾
sen uigilans seu sopitꝰ/ ad metami
nauib nł quiescens ꝓperat. Da¬
est mora nõ posse pati desidiũ ꝑ¬
u temporis pulle cea femineũ
est/ unx enini iichil biene difficile
nosti credo quib uerbis desidena
huis mõi apud plonem socrates a¬
pud ꝙͥconem cato et lellus asolen¬
tur Girtute ꝙ̃uis et glia supiemi
ueri hac spe tamẽ longe miꝑes no¬
sti pietea quid annui emilia paula
quid cato ip̃e quid ꝑicles quid re¬
nophon ille sociatitus ꝯdiscipuls p̃le¬
nis atq enulo quel ĩnu̾abiles
alii natoꝵ in mortibus habuere
nec te p̾cerit ut ꝓpheta id et
iex filiũ ꝙ languẽtem fleuerat
nd fleuit extĩctum cogitãs ꝙ ne¬

Expanded text:
dixi; sequens dicere debui: continue dixi; sequens dicere debui: continue sequeris, nusquam in vita pedem figeregradu itur ad mortem; mirum dictu, seu ille vinctus, seu solutus, seu stans, seu ambulans, seu sedens, seu sanus, seu eger, seu vigilans, seu sopitus, ad metam navibus, vel quiescens, properat. Aest mora. Non posse pati desiderium parvi temporis, puerile seu femineum est; viro enim nichil breve, difficile. Nosti, credo, quibus verbis desideria huiusmodi apud Platonem Socrates, apud Ciceronem Cato et Lelius consolentur, virtute quamvis et gloria supremi viri, hac spe tamen, longe impares. Nosti preterea quid animi Emilius Paulus, quid Cato ipse, quid Pericles, quid Xenophon ille Socraticus condiscipulus Platonis atque emulus, quid innumerabiles alii natorum in mortibus habuere. Nec te preterit, ut Propheta idem et rex, filium quem languentem fleverat, non flevit extinctum, cogitans
Abbreviated transcription (Latin):
uature oidinent pnoi exut qui por
intrau̾at nec te ille destituit sed
de anussa matre ca. eo.O¬
suꝑest miat̾ quã nõ perdes
et si uelie ex illa beniẽs in haue
ꝑgis illa tibi paucor mẽsiũ doͫ
dedit hec mltor dedit aũor ia
tibi dedit corpus hec auferet. O¬
coater obut iitissimar Enat
sustitit durisfima que te et matõe
quã requiere uno gremio ẜuabit
tecum exit te et illam ut ccedinus
die ultinis ꝑiture D pia me de¬
fuit mat᷑ L desent metuens
festiuauit gratãq ilłi suam mortẽ
fuisse tredibile est tũã nõ uisire ã¬
plius atq unde maximne metuebat
petita te patta D Sefsĩta ẽ matꝰ
optima  ̃ felicit̾ quic epcossit
te suꝑstite quo pͥmisso ut ferme¬
t sunt affectus flegilit̾ abusset
iq anibobus iͨ demerte queri
potes nec de ordine ¶ de anusso
pͥmise secuturꝰ cito quidem
et sortass hpodie et quid stnuꝰ ar
hat ip̃a hora nulla fides uite ẽ
rit panta sit fides mora secuturꝰ

Expanded text:
nature ordinem: prior exiit qui prior nature ordinem: prior exiit qui prior intraverat; nec te ille destituit, sed 47 DE AMISSA MATRE Matresuperest mater quam non perdes, et si velis; ex illa veniens, in hanc pergis, illa tibi paucorum mensium domum dedit, hec multorum dabit annorum, illa dedit corpus, hec aufert. Mater obiit mitissima. Mater subsistit durissima, que te et matrem quam requiris, in uno gremio servabit, tecum erit, te et illam ut credimus, die ultimo paritura. Pia me deseruit mater. Deseri metuens festinavit, gratamque illi suam mortem fuisse credibile est, tuam non visura amplius, atque unde maxime metuebant securitate parta. Defuncta est mater optima. Feliciter hec excessit, te superstite, quo premisso, ut feminei sunt affectus flebiliter abiisse. idque ambobus, nec de morte queri potes nec ordine. 48 DE AMISSO si”, secuturus cito quidem, et fortassis hodie, et quid scimus an hac ipsa hora? Nulla fides vite est, cum tanta sit fides morti. Secuturus
Abbreviated transcription (Latin):
duo hec esse pionomĩa meũ et
tuũ que si de uita hom̃ii tollen¬
¶ de amisso patre caͫ eh O¬
atr̃e mnisi. B Iustum est
bt quem pñtem que baris
absentem queras nec muemas
nichil equiꝰ ꝙͣ fastidita impie fu¬
stra optari Epiũ pĩem amist¬
S piũ ille filiũ dumiẜit gratula¬
ie autem sem tuo illud tand si¬
ui acadit qued semꝑ optauat te
incolium rebus lumanis a but
luis nullan magis ob cam Re
tuitos casus tumet/ ꝙͣ ne qua sibi
nicidens calanutas puĩs aun ꝑue
res dete pũgãt ꝙ̃ tua frangat
adu̾sitas ꝙͣ tua debisitet eg̃tude
quẽ tia nois ꝑmiat. P patreni
amãtissimĩ amise A Iucie iã
de acus curaie qui dete quel
ampsiq nõ erit pietatem as aldo
aibi ax qiditã repende alti raie
ratis iatio tibi coustat sosare
foitiua tuã recerdatione xfictu
temꝑieꝰ coliusti parentẽ ⁊ dũ sicuit
pia semꝑ in illum officia congesseste
pater obũt pietas uiit alioquĩ
est fatoor uude ꝑꝑetuo iuestꝰ si
pater me morrens destituit Eses

Expanded text:
uo hec esse pronomina, “Meum” et “Tuum”, que si de vita hominum tolleren46 DE AMISSO PATRE atrem amisi. Iustum est ut quem presentem querebaris, absentem queras nec invenias; nichil equius quam fastidita impie frustra optari. Pium patrem amisi. Pium ille filium dimiserit. Gratulare autem seni tuo; illud tandem illi accidit, quod semper optaverat: te incolumis, rebus humanis abiit. lius, nullam magis ob causam fortuitos casus timet, quam ne qua sibi incidens calamitas patris animum res de te pungant, quem tua frangat adversitas, quem tua debilitat egritudo, quem tua mors perimat. Patrem, amantissimum amisi. Incipias de aliis curare: qui de te curet amplius non erit. Pietatem ab altero tibi exhibitam repende alteri; raro tatis ratio tibi constat, solare fortunam tuam recordatione preteriti temporis: coluisti parentem, et dum licuit pia semper in illum officia congessisti, pater obiit, pietas vivit, alioquin est, fateor, unde perpetuo mestus sis. Pater me moriens destituit. Fer
Abbreviated transcription (Latin):
aditq morti ii adolescẽtiã infiniti¬
D Sine filie remãsi. R Et si¬
ne augoub et sie pauorib iam
nõ ent cui noctes ĩsompuis cui so¬
licitos dies agas cui syes longas
atq next̾tasises oidiucnre q̃ cauos
tuos nigasq conside̾t heditatem
extinet sumptꝰ arguat moram
moitis inicuset Gudiq tibi secͣi¬
tas et quiee genũ bouũ ingens
tituo licet moitis asꝑus. Dac̾¬
ba filii morte deita sumi Ry coinõ
anapagerã audieras an oblitus
eras te genusse mortalem an id
pors forsan luges ꝙ q̃ sequi abu¬
bat antecessit/ equidem q ui
mt̃tis mordinata hom̃i uita sit
nultli penitꝰ oidiuẽ mois habet
et senes decirepiti conttant᷑ et fe¬
stu̾at Iuuenes et p̾cipitant pũt
et infantes p̃mo a limuẽ uiteie
trasunt᷑ hic tardius licet ille o¬
cius hic maturi ille at̾b nemo
nõ morit᷑ qec sm̃na est sdicũꝙ
Seuo hos est qualib etatis parte
quis obient ⁊ si aceibus fuat
molte iuatarũt. D ẜxtinctũ
flos fisiu ¶. Si sletunq eras mo¬

Expanded text:
morti, in adolescentia infiniti. Sine filio remansi. Et sine angoribus, et sine pavoribus. Iam non erit cui noctes insomnes, cui sollicitos dies agas, cui spes longas atque inextricabiles ordiare, qui canos tuos rugasque consideret, ereditatem extimet, sumptus arguat, moram mortis incuset. Undique tibi securitas et quies, geminum bonum ingens, titulo licet mortis asperius. Acerba filii morte deiectus sum. An non Anaxagoram audieras? An oblitus eras, te genuisse mortalem? An id potius forsan luges, quod qui sequi debuerat antecessit? Equidem cum in multis inordinata vita hominum sit, nullum penitus ordinem mors habet: et senes decrepiti cunctantur, et festinant iuvenes, et precipitant pueri, et infantes primo vite de limine retrahuntur. Hic tardius licet, ille ocius; hic maturus, ille acerbus; nemo non moritur: hec summa est. Ubicunque vero hoc est, qualibet etatis parte quis obierit, etsi acerbus fuerat, morte maturuit. Extinctum fleo filium. Si fleturus eras mo
Abbreviated transcription (Latin):
onĩs ñucem fr̃es estis. O filiũ
Gide a quo audias/ et cui cͦ¬
das m̃tti eñi malis simuulis im¬
pulse falsos Rinnores studio con¬
frnigũt alie liugue flupu quod
effiemq impetir et que stiũt et
que nestiũt pari loquũt᷑ audacia
difsicilie est aũt̃ de filiatõe sentẽ¬
cia D filiũ qui meus dicebat᷑
alienũ ẽẽ audio N Cur hoc a¬
lus potius ꝙͣ upori credis qua
hoc unũ salcem saltem nemo c̾ciꝯ
nouit illa tibe teite filiũ dedit
quem nũc alii iuitũtar enpebe
audisti credo ut prm memona un
illustus fuit cui forma et gn̾et
pax uxor obueuat s famanpudi¬
ticie ambigua ex qat unitꝰ fuii
puschriiꝰ natq erat /. quẽ nũdã
quod in grenuo habens mad̾ epor¬
ue curio et safpilatẽ cuy a dol̃¬

Expanded text:
omnes invicem fratres estis. Filium Vide a quo audias et cui credas. Multi enim, malis stimulis impulsi, falsos rumores studio confingunt, alii lingue fluxu quodam effrenique impetu, et que sciunt et que nesciunt pari loquuntur audacia. Difficilis est autem de filiatione sententia. Filium qui meus dicebatur alienum esse audio. Cur hoc aliis potius quam uxori credis, qua hoc unum saltem nemo certius novit? Illa tibi certe filium dedit, quem nunc alii nituntur eripere. Audisti, credo, ut patrum memoria, vir illustris fuit, cui forma et genere par uxor obvenerat, sed fama pudicitie ambigua. Ex hac unicus infans pulcherrimus natus erat, quem cum die quodam in gremio habens mater, gravem curis et s
Abbreviated transcription (Latin):
młq sibi nõ spond amares cogi¬
tatꝰ quidq̃d est gustu adusum
uitat et iefugit uñ et q̃ amĩat
pene sibi et̾uas delicias suas fin¬
gũt Tu si fiem natũ nõ nou̾as
et mortalem et̃ nosse debueras/
et idcirco si yiusam moitẽ nuo¬
pniũ uelut aliquid doles longe
erras si inꝓuisa aũt fuit enrasti¬
O Sciebam morlem ẜy de mor¬
te nõ cogitabam Q Inosulte ẜi
hec dissmmilatio uiã est uix unꝙͣ
mort creditis mortales tĩ et cõ

Expanded text:
 sibi non spondet, amarosque cogitatus et quicquid est gustui adversum vitat ac refugit. Unde et qui amant pene sibi eternas delitias suas fingunt; tu si fratrem natum noveras, et mortalem nosse debueras, et idcirco si provisam mortem inopinum velut aliquid doles, longe erras, si improvisa autem fuit, errasti. Sciebam mortalem, sed de morte non cogitabam. Inconsulte. Sed hec dissimulatio vestra est, vix umquam mori creditis morta
Abbreviated transcription (Latin):
patrem coniti ex consilio hũa¬
in nchil uobis alienũ putaretꝭ¬
D. Diũ alienũ filiũ ut meũ pa¬
ui s Siũ filiũ pauisse natura
nõ peniteat ẜ delcẽt O filuis
ilse mieus dcũs alienus appaluit¬
H apta tibi ad magnũ ⁊ sngla¬
rẽ mltũ Gia est si hũc ip̃m ut
hactenus sic denceps quasi tuũ
pauis id lcla quidẽ songe gratuꝯ
atq acceptus des erit Solent
ennni mgrati filu teu sibi nãli
quedam Sure debita patrũ ali¬
mieta contempn̾e et ꝑrelea scelꝰ
este amaur filiũ ꝙ te geitꝰ sit et
Adeo cieatũ homiñe nõ amaie¬
hom̃ẽs pietatẽ exnmã tibi que¬
siena eo lalieno fsagitio O paui
pro filio qui nõ erat fillus E
pauisti ut filiũ paste iã seuõ ut
filiũ ac ut frem om̃i qui sunt

Expanded text:
nsilio, humani nichil a vobis alienum putaretis. Diu alienum filium ut meum pavi. Suum filium pavisse natura non peniteat sed delectet. Filius ille meus dictus alienus apparuit. Aperta tibi ad magnum et singulare meritum via est, si hunc ipsum, ut hactenus, sic deinceps quasi tuum paveris: id illi quidem longe gratius atque acceptius Deo erit. Solent enim ingrati filii, seu sibi naturali quodam iure debita, patrum alimenta contemnere; et preterea scelus est amare filium, qui ex te genitus sit, et a Deo creatum hominem non amarehomines pietatem eximiam tibi quesieris ex alieno flagitio. Pavi pro filio qui non erat filius. Pavisti ut filium, pasce iam, si non ut filium, ut fratrem: omnium qui sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
etate tũsibit mĩtoꝵ feiox adolestẽ¬
tia ꝓiocessu temporis ad uirtutem
muificis prouectib flexa est D
Rebellem filium habeo ẜ nr̃o solꝯ
et dauid et muldates ponti Rex
et seuerus imꝑator Romanꝰ iebellã¬
tes filios habuere et mltu post
sclis britãnici pacem regni ut
fama loquit᷑ turbauit iegu ado¬
lestentis in patiem ꝯcitata iebol¬
lio ẜ quisq sua deflet inquioda
nallus aliena ũl publica O
Impuis ac rebellis est filuis E
Magnta tibi portio pat̾ne molestie
dempta est mortem filii time B
habeo ignauũ et iihertẽ filum
Enescis ut affricanꝰ ille uir
geqz de genelem amauit uice
et profecto maior nõ dicã amor
ẜ imẜatio debet᷑ ei quẽ mius:
adiuuat natrrca nulliq iei eget
qui uirtatum diues est quãꝵ in¬
digentia uere miẜos ac pioide
imẜicorͤ egentissimos facit tu in
filio et si nõ uirtutẽ ania quod
filius siue illud quideni quod
homo est postienio si nichil est
quod ames. nuẜere

Expanded text:
e transibit; multorum ferox adolescentia, progressu temporis, ad virtutem mirificis provectibus flexa est. Rebellem filium habeo. Non solus: et David, et Mithridates Ponti rex, et Severus imperator Romanus rebellantes filios habuere, et multis post seculis Britannici pacem regni, ut fama loquitur, turbavit regii adolescentis in patrem concitata rebellio; sed quisquis sua deflet incommoda, nullus aliena vel publica. Impius ac rebellis est filius. Magna tibi portio paterne molestie dempta est, mortem filii timere. Habeo ignavum et inertem filium. Nescis ut Africanus ille vir geque degenerem amavit unice. Et profecto maior non dicam amor, sed miseratio debetur ei, quem minus adiuvat natura. Nullius rei eget qui virtutum dives est, quarum indigentia vere miseros ac proinde misericordie egentissimos facit. Tu in filio, etsi non virtutem, ama quod filius, si ne id quidem, at quod homo est, postremo si nichil est quod ames, misere