comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loco hostis est uisus. Sed ut postea ex captiuis cognouit cȩsar: cũ
magnȩ manus eo conuenisent: multitidine nauium per.¬
territe quȩ cum publicis priuatisq: quas sui quisq commodi
fecerant amplius octingentȩ uno erantuisȩ tempore. a luto¬
re discesserant: ac se in superiora loca abdiderant. Cȩsar exposi¬
ro exercitu & loco castris idoneo capta: ubi ex captiius cognouit
quo in loco hostium copiȩ consedissent: cohortib decem ad ma¬
re relictis et equitibus crecentis: qui presidio nauibus essent: de
tertia uigilia ad hostes contendit: eo minus ueritus nauibus qd
in lutore molli atq aperto deligatas ad ancoram relinquebat.
& presidio nauibus. s. atrium prefecit. Ipse noctu progressus mi¬
lia passuum circiter.xii. hostium copias conspicatus est.lllie¬
quitatu atq essedis ad flumen progressi ex loco supiort no¬
aros prohiberc & prelium committere cȩperunt. Repulsi

Expanded text:
loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat amplius octingentae uno erant visae tempore, a litore discesserant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt. Repulsi
Abbreviated transcription (Latin):
sarem omnes reuertuntur. Nis rebus gestis labicno cum tribus
legionibus et equitum milibus duobus incontinentem relicto
ut portum tueretur: & rem frumentariam prouideret quȩq
ingallia gererentur cognosceret consiliumq pro tempore & pro
re caperet: ip̃e cum legionibus qnq et pari numero equitum quẽ
in continenti reliquerat ad solis occasum naues soluit. & leni
africo prouectus media circiter nocte uento intermisso cursũ
non tenuit. & longius delatus ȩstu orta luce sub sinistra bri¬
tanniam relictamꝰ conspexit. Tum rursus estus commutatio¬
nem secutus rhemis contendit: ut eam partem insule cape¬
ret. qua optimum esse egressum suꝑiore ȩstate cognouerat.
Qua in readmodum fuit militum uirtus laudanda. qui ui¬
ctotiis grauibusq nauigiis non intermisso remigandi labore
longarum nauium curesum adęquarunt. Accessum est ad bri¬
raniam omnibus nauibus meridiano fere tempore: neq in eo

Expanded text:
sarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro re caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq circiter .xx.dies in eo loco commoratus quod coriisuentus
nauigationem impediebat: qui magnam partem omnis tempo
gem contineret: nihilo tamen segnius omnia cius consilia cogno¬
sceret.Tandem idone.am nactiis tempestatem milites equutes qi co¬
scendere in nauem iubet. At impeditis omuium mumis diunno¬
rixcum equitibus heduoꝵ a castris insciente cȩsare domum dis¬
cedere cepit.Qua re nuntiata cęsar interiissa profectione arq
omnibus rebus postpositis magnam partem cquitatus ad eumi¬
sequendum mittit retrahiq imperat. Siuim faciat neq pareat
interfici iubet: nihil hunc se absente pro sano sacturum arbitra¬
tus. qui presentis imperium neglexisset. Ile enim reuocatus resiste¬
re ac se manu defendere suorumq fidem umplorare cepit sepe cla¬
mitans liberum se liberȩq esse ciuitaus. Ili ut erat imperatum cir¬
cumsistunt hominem atq interficiunt. At equites hedui ad cȩ¬

Expanded text:
Itaque dies circiter XXV in eo loco commoratus, quod Carus ventus Itaque dies circiter XXV in eo loco commoratus, quod Carus ventus navigationem impediebat, qui magnam partem omnis temporgem contineret, nihilo tamen setius omnia eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempestatem milites equitesque conscendere in naves iubet. At omnium impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Cae
Abbreviated transcription (Latin):
tendit: ut ingillia relinqueretur partim quod insuerus nauigi¬
di mare timeret. partim quod religionibus impediri sese dice¬
ret. Posteaꝗͣ id obstinate sibi negari uidit: omni sꝑc impetrandi ad¬
orta principes galliȩ sollicitareꝰ reuocare singulos horrariq ce¬
pit. ut in continenti remanerent: metu terrirare non sine cau¬
sa fieri ut gallia omni nobilitate spoliaretur ⁊desse consilium cȩ¬
satis ut quos in conspectu gallis interficere ucreretur ł os onmnes
in britaniam traducros necaret: fidem reliquis interponere uis¬
iurandum poscere: ut quod ex usu galliȩ intellexissent comuni
consilio administrarent: hec a compluribus ad cȩsarcm defereba¬
nir. Qua re cognita cęsar. quod tantum ciuitati heduȩ dignitatis
tribuebat cocrcendum atq deterrendum quibuscimq modis
possent Dumnorigem statuebat quod longius euis amentiam ꝓ¬
gredi uidebat perspiciendum nequid sibi ac reip nocere posset.

Expanded text:
tendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigtendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigdi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita Caesar, quod tantum civitati Aeduae dignitatis tribuebat, coercendum atque deterrendum quibuscumque rebus posset Dumnorigem statuebat; quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset.
Abbreviated transcription (Latin):
ues que in belgis facit erant tempestate reiectas cursum tenere
non potuisse: atq eodem unde erant profeitȩ reuertisse. reli¬
quas paratas ad nauigandum atq omnibus rebus instructas in¬
uenit Eodem equitatus totius gallie conuenit numero miluom
quanior. principesq ex omnibus ciuitatibus. ex quibus ꝓpau¬
cos quoꝵ in se fidem perspererat relinquere ingallia: reliquos ib¬
sidi loco secum aucere decreuerat. quos cum ip̃e abesset morũgal¬
ue ucrebatur. Frat una cum cȩteris Dumnorix heduus. dequo an¬
re a nobis dictum est hunc sccum habere in primis constituera
auitontatis cognouerat. Accedebat huc: quod in consilio hẽduoꝵ
Dumnorix dixerat sibi a cęsare regnum ciuitatis deferri: quod di¬
ctum hedui gr auiter fercbant: neq recus andi aut deprecandicau¬
sa legatos ad cesarem mittere audebat. Id factum ex suis hospi¬
ribus cȩsar cognouerat. Ille omnibus primo precibus petere con¬

Expanded text:
ves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere ves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus rebus instructas invenit. Eodem equitatus totius Galliae convenit, numero milium quattuor, principesque ex omnibus civitatibus. Ex quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobis dictum est. Hunc secum habere in primis constitueratauctoritatis cognoverat. Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere con
Abbreviated transcription (Latin):
bat quã decauisa ea dicerentur. queq eum res abainstiruto eor¬
silio dererteret ramenne ȩstatem in treueris consurneri. cogueie¬
tlo onmnibus ad britannicum bellum rebus comparatis. Inducio¬
marum adse cum ducentis obsidibiis uenire iussit: Nis adan¬
Ma rimis silio ꝓpinquisq eius omnibus. quos nomimest nti
cuocauerat consolatius induciomarum hortarus qu eib uiti
mofficio permaneret. Nihilo tamen segnius ꝓrmcipibion
treutrorum add se conuocatis hos sigillatim cingentorigi con¬
ciliuua: Quod cum merito eius a se neri intelligebat diira¬
ghmtereise arbitr abatur cius auctoritatem inter suos q plu¬
rimum ralere: cuius tam egregiam in sc uoluntatem persperis¬
sematlit factum grauites inducionatus suam gratiam ser¬
ter suos minui. & qui iam ante inimico in nos animo fuisset.
multo grauius hoc dolore exarsit. His rebus constuutis. cesar
ad portum icium cum legionibus peruenit. Ibi cognoseu ibna¬

Expanded text:
bat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto conbat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum ad se cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque est uti in officio maneret; nihilo tamen setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri intellegebat, tum magni interesse arbitrabatur eius auctoritatem inter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntatem perspexisset. Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX na
Abbreviated transcription (Latin):
marus equitum peditatumq cogere: hisq qui per ȩxatem in
armis esse non poterant in siluam arduennam abditis: quȩ in¬
genti magnitudine per medios fines treuerorum a flumine
rheno ad mnitium rhemoꝵ pertinent. bellum parare instituit.
Sed posteaꝗ̃ non nulli principes: ex ea ciuirate & familiaritate cĩ¬
getorigis adducri & aduentu nostri exercitus perterriti ad cę¬
sarem uenerunt: & de suis priuatim rebus ab eo petere cȩpert:
quoniam ciuitati consulere non posset ueritus ne ab omnib
descreretur: Indiciomarus legatos ad eȩsarem mittit: sese id¬
circo a suis discedere atq ad eumuenite uoluisse: quo facilius
ciuitatem in officio contineret. ne omnis nobilitatis discessu
plebs ꝑp imprudentiam liberetur. Itaq esse cuta ceren tusu ps¬
resbs p sereꝙ si cesar permiteret ad cum in castra uenturire llibe
asciuitatisq fortunas eius fidei ꝓmissurum. Cesar osi intelligo¬

Expanded text:
marus equimarus equiarmis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus perterriti ad Caesarem venerunt et de suis privatim rebus ab eo petere coeperunt, quoniam civitati consulere non possent, veritus ne ab omnibus desereretur Indutiomarus legatos ad Caesarem mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellege
Abbreviated transcription (Latin):
prefuerant.:quid fieri uellet ostendit: atq omnes ad portum
itium conuenire iubet. Quo exportu commodissimum in bri¬
tanniam traiectum esse cognouerat crcciter milium passu¬
um. xxx transmissum a continenti. Huic rei quod satis esse
uisum est militum relinquit. ip̃e cum legionibus expeditis
quatuor & equitibus. decc. insines Treucroꝵ proficiscitur: qđ
hi neq ad consilia ueniebant neq imperio parebant: germa¬
nosq transrhenanos sollicitare dicebantur. Hȩc ciuitas longe
plurimum totius galliȩ equitatu ualet. magnasq habet co¬
pias peditum: rhenumq ut supra demonstrauimus tangit.
in ea ciuitate duo de principatu inter se contendebant Indicio¬
mnarus & Cingetorix. e quibus alter simulatq de cesaris
legionumq aduentu cognitum est ad eum uenit se suosq t
omnes in officio futuros neq ab amicitia ppłi ro. defecturos
confirmauit:queq in treueris gererentur ostendit. At indicio¬

Expanded text:
praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate duo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cingetorix; e quibus alter, simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros neque ab amicitia populi Romani defecturos confirmavit quaeque in Treveris gererentur ostendit. At Indutio
Abbreviated transcription (Latin):
uenire iubet. Qua renuntiata pituste legatos ad eum mit¬
tunt: qui doceant nihil exrum rerum publico factum consilio
seseq paratos esse demonstrent omnibus rationibus de miuriis
satisfacere fercepta oratione cȩsar obsides imꝑat: eosq ad cer¬
tum diem adduci iubet: nisi ira fecerint sẽse bello ciuitatem
persccuturum demonstrat. Nlis ad diem adductis ut imperaue¬
rat: arbitros inter ciuirates dat: qui litem estiment penam¬
q constituant. His confectis rebus conuentibusq peractis in
cittuorem galliam reuertitur arq inde ad exercitum profi¬
ciscitur. Eocum uenisset circuitis omnibus hibernis singula¬
ri militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sex¬
centas eius generis cuius supra demonstrauimus naues: & lo¬
gas.xxuiii. inuenit constituras. neq multum ab eo qn paucis
diebus deduci possent. collaudatis militibus atq his qui negocio

Expanded text:
venire iubet. Qua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mitvenire iubet. Qua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mittunt qui doceant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperarat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His confectis rebus conventibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitur atque inde ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, circumitis omnibus hibernis, singulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio
Abbreviated transcription (Latin):
Omitio appio claudio conss. discedens ab
hibernis cȩsar in italiam ut quotais fa¬
cete consuerat: legatis imperat quos legioni¬
bus prefccerat: uti q̃ plutimas possent hĩeme
naues edificandas: ueteresq reficiendas cu¬
rarent. Farum modum formamq demon¬
strat ad celeritatem onerandi.: subductiores¬
q paulo facit humiliores: ꝗ̃ quibus in nostro mari uti consue¬
uimus. Atq idco magis quod ꝑ crebras mutationes ȩstuum
minus magnos ibi fluctus fieri cognouerat: ad onera & ad mul¬
tiuidiriem iumentoꝵ trans portandam paulo latiores ꝗͣ quib
utimur maribus. has omnes actuarias imperat fitti: quam
ad rem utiliras multum adiuuat. Ea quȩ sunt usui ad armã¬
aas naues ex hispania apportati iubet. Ipc conuentibus gallie ei¬
terioris peractis in illiricum proficiscitur: quod a pirustis finiti¬
inam partem prorunnię incursionibus yastati audiebat. Eo cum
uenisset. ciuitatibus milites imperat: certumq in locum con¬

Expanded text:
omitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari iubet. Ipse conventibus Galliae citerioris peractis in Illyricum proficiscitur, quod a Pirustis finitimam partem provinciae incursionibus vastari audiebat. Eo cum venisset, civitatibus milites imperat certumque in locum con
Abbreviated transcription (Latin):
ctam cheruseos a sueuis sueuosq a cheruscis iniuriis incursio¬
nibusq prohibere. Ad eius initium siluȩ seuos aduentum ro¬
manoꝵ expectare consueuisse.Quoniam ad hunc locum puen¬
tum est non alienum esse uidetur de galliȩ germaniȩq: morib
& quomodo differant hȩ nationes inter se ꝓponere. In gallia nõ
solum omnibus ciuitatibus atq in omnibus pagis partibusq sed
pene etiam singulis domibus factiones sunt: earumq factionũ
principes sunt qui summam auctoritatem eoꝵ iudicio habere
existimantur: Quoꝵ ad arbitrium iudicium q summa omni¬
um rerum consiliorumq redeat. Itaq eius rei causa antiquitus
institutum uidetur. ne quis ex plebe contra potentiorem auxilii
cadenl rano est in summa totius galrȩ it inoquameeicitut¬
teciui factioni principes crant heduui oi teas s dequatiis exct̃i

Expanded text:
ctam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursioctam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare constituisse. Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis domibus factiones sunt, earumque factionum principes sunt qui summam auctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra poteadem ratio est in summa totius Galliae . Namque haec civitte
Abbreviated transcription (Latin):
rim paucis post diebus fit ab ubiis certior sucuos omnes in unũ
locum copias agere:atq his nationibus: quȩ sub eorum sunt im¬
perio denuntiare: ut auxilia peditatus equitatus q mitrant
tlis cognitis rebus rem frumentariam prouidet. castris idoneum
locum deligit. ubiis imperat ut pecora deducant: suaq omnia
ex agris oppida conferant. sperans barbaros atq imperitos homĩes
inopia cibariorum adactos ad iniquam pugnandi conditionem
posse deduci. Mandat ut crebros exploratores in sueuos mittant.
quȩq apud eos gerantur cognoscant. Illi imperata faciunt: et
paueis diebiis intermissis referunt sueuos omnes posteaꝗͣ certio¬
res nuntii de exercitu romanoꝵ uenerant:cum omnib suis
sociorumq copiis quas coegissent penitus ad extremos sines se¬
se recepisse: Silua esse ibi infinita magnitudine quȩ appellatur
bacenis. ac longe introrsus pertinere & pro natiuo muro obie¬

Expanded text:
rim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum rim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque eis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut auxilia peditatus equitatusque mittant. His cognitis rebus rem frumentariam providet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imperat ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant, sperans barbaros atque imperitos homines inopia cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem posse deduci; mandat, ut crebros exploratores in Suebos mittant quaeque apud eos gerantur cognoscant. Illi imperata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebos omnes, posteaquam certiores nuntii de exercitu Romanorum venerint, cum omnibus suis sociorumque copiis, quas coegissent, penitus ad extremos fines se recepisse: silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis; hanc longe introrsus pertinere et pro nativo muro obie
Abbreviated transcription (Latin):
abus decausis rhenum transisse constituit. Quarum underas
qđ auxilia contra se rreueris miserant. altera ne adcos ambiorn
receptum haberer. Nis constitutis rebus paulum supra eum locum
quo antea exercitum traduxerat. facere pontem institiut. tlora
arq institura ratione magno militum studio paucis diehus opꝰ
efficitur. firmo in ireueris ad pontem presidio nequis ab his mo
tus oriretur: reliquas copias equitatumq traducit. ubiqui ante
obsides dederant atq in deditionem uenerant purgandi sui cau¬
sa ad eum legatos mittunt qui doceant neq ex sua ciuitate auxi¬
lia in treueris missa neq a se fidem lesam: petunt atq orant ut
sibi pareat. ne cõmuni odio germanoꝵ innocentes pro nocentib
penas pendant. si amplius obsidum uellet dare pollicentur. Cȩ¬
sar cognita causa reperit a sueuis auxilia missa esse. Ubi horum
satisfactionem accepit: aditus uiasq in sucuos perquirit. Inte¬

Expanded text:
abus de causis Rhenum transire constituit; quarum una erat, abus de causis Rhenum transire constituit; quarum una erat, quod auxilia contra se Treveris miserant, altera, ne ad eos Ambiorix receptum haberet. His constitutis rebus paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit. Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur. Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum innocentes pro nocentibus poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiorum satisfactionem accipit, aditus viasque in Suebos perquirit. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
cibus uirturm quam sepenumero impatori prestitistis atq
alum adesse atq hȩc coram cernere existimate. Simul signa ad
hostem conuerti aciemq dirigi iubet: & paucis turmis presidio
ad impedimenta dimissis reliquos equites ad larera disponit.¬
bi preter spem quos fugere credebant infestis signis ad se tre uir
aerunt: impetum mocio ferre non potuerunt: ac primo concur¬
N in fugam conietri proximas siluas petierunt. Quos Labieno
equiratu consecratus magno niumero interfecto compluribus
captis paucis post diebuis ciuitatem recepit. tlam germane qruau¬
xilio ueniebant percepta treueroꝵ fugͥa sele domum receperunt.
cur his ꝓpinqui induciomari qui defectionis auctores fuerant so¬
mitati eos ex ciuitate excesserunt. Cingentorigi quem abinuo
prrmansisse in officio demonstraiumus. principatus atq impe¬
rium est traditum. Cesar postq̃ ex menapiis in treueros uenit du¬

Expanded text:
cibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque cibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad laubi praeter spem quos fugere credebant infestiderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam coniecti proximas silvas petierunt. Quos Labienus equitatu consectatus, magno numero interfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio veniebant percepta Treverorum fuga sese domum receperunt. Cum his propinqui Indutiomari, qui defectionis auctores fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum. Caesar, postquam ex Menapiis in Treveros venit, du
Abbreviated transcription (Latin):
nis militum primisq ordinibus conuocatis quid sui sit consilii
ꝓponit. & quo facilius hostibus timoris det suspitionem maiore
bet. his rehus fugȩ sumilem profectionem effecit. hec quoq per
exploratores ante lucem in tanta ꝓpinquitate castroꝵꝵ ad hostes
deferuntur. uix agmen nouissimum extra munitiones grocesse¬
rar cum galli cohortati inter sese ⁊ ie speratam predam ed maixi¬
bus dumitteient. Longum esse romanis perttrritis germanoꝵ auxi¬
lia ex pertate neq suam pati dignitatem ut tantis copii taron¬
quam mnanum presertim fugientem atq impeditam adoriri non
aubitant. Q ue fore suspicatus labienus ut omnes citra flrmeu eli¬
cere seadem ufus simulatione itineris placide progrediebatiaso
Tum premissis paulum impedimentis atq in tumulo quocdamo col¬
locaiis. haberis inquit milites quam penistis facultatem hose nu
uimpediro aro iniquo loco tenens. prestate eandem uobis cdu¬

Expanded text:
nis militum primisque ordinibus convocatis, quid sui sit consili nis militum primisque ordinibus convocatis, quid sui sit consili proponit et, quo facilius hostibus timoris det suspicionem, maiore bet. His rebus fugae similem profectionem effecit. Haec quoque per exploratores ante lucem in tanta propinquitate castrorum ad hostes deferuntur. Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent—longum esse perterritis Romanis Germanorum auxilium exspectare, neque suam pati dignitatem ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atque impeditam adoriri non dubitant. Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur. Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis du
Abbreviated transcription (Latin):
lamq ab co non longius bidui uia aberant. cum duas uenis¬
se legiones nissu cesaris cognoscunt. Positis castris ab eis milibus
passuum.xu.auxilia germanoꝵ expectarc constituunt. Labie¬
nus hostium cognito consilio sperans temeritate eoꝵ fore ali¬
dimentis relicto: cum.xxu. cohortibus magnoq equitatu contra
hostem proficiscitur: & mille passuum spacio castra communit.
Erat inter labienum atq hostem difficili transitii flumen. ripis¬
q preruptis. hoc neq ip̃e transire habebat in animo: neq hostes
transituros existimabat. Augebatur auxiliorum quotidie spes
loquitur in consilio palam: quoniam germani appinquare di¬
cuntur sese suas exercitusq fortunas in dubium non deuocatu¬
rum. & postero die prima luce castra moturum. Celeriter hȩc ad
hostes deferuntur: ut ex magno gallorum equitum numero nõ¬
nullos gallos rebus fauere natura cogebat. Labienus noctu tribu¬

Expanded text:
jamque ab eo non longius via bidui aberant, cum duas venisjamque ab eo non longius via bidui aberant, cum duas venisse legiones missu Caesaris cognoscunt. Positis castris a milibus passuum 15, auxilia Germanorum expectare constituunt. Labienus, cognito hostium consilio, sperans temeritate eorum alidimentis relicto, cum viginti quinque cohortibus, magno equitatu contra Trebiros proficiscitur, et mille passuum relicto spatio castra coErat inter Labienum atque hostem difficili transitu flumen ripisque praeruptis. Hoc neque ipse transire habebat in animo neque hostes transituros existimabat. Augebatur auxiliorum cotidie spes. Loquitur in concilio palam, quoniam Germani appropinquare dicantur, sese suas exercitusque fortunas in dubium non devocaturum et postero die prima luce castra moturum. Celeriter haec ad hostes deferuntur, ut ex magno Gallorum equitum numero nonnullos Gallicis rebus favere natura cogebat. Labienus noctu tribu
Abbreviated transcription (Latin):
d esperata salute aut se in menapios abderet. aut cum transrhe¬
nanis congredi cogeretur. Hoc inito consilio totius exercitus
impedimenta ad labienum in treueros mittit.ducesq legi¬
onis ad eum proficisci iuber. ip̃e cum legionibus expeditis qͥn¬
q in menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci presidio
partito exercitu ȩdificia uicosq incendit. magno pecoris atq ho¬
minum numero potitur. Quibus rebus coacti menapii legatos ad
eum pacis petende causa mĩttunt. Ille obsidibis acceptis hostiũ
se habiturum numcro confirmat: si aut Ambiorigem aut eus
legatos finibus suis recepisscnt. His confirmatis rebus comium
attrebatem cum equitatui custodis loco in menapiis relinquit.
lp̃c in treueros proficiscitur. Dum hec a cesare geruntur treueri
magnis coactis pediratus equitatusq copiis labienum cu uua
legione quȩ in eorum fiuibus hiemauerat. adoriri parabant.

Expanded text:
desperata salute aut se in Menapios abderet aut cum Transrhedesperata salute aut se in Menapios abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur. Hoc inito consilio totius exercitus impedimenta ad Labienum in Treveros mittit duasque legiones ad eum proficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci praesidio pertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendae causa mittunt. Ille obsidibus acceptis hostium se habiturum numero confirmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis relinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare geruntur, Trevemagnis coactis peditatus equitatusque copiis, Labienum cum una legione, qui in eorum finibus hiemabat, adoriri parabant;
Abbreviated transcription (Latin):
aem carnures legatos obsidesq mittunt usi deprecatoribo
themis quoꝵ erant in clientela. Eadem ferunt responsa fer¬
ague consilium cęsar equites q imperat cruitatibus. tlace
parte galliȩ pacata totus & mente et animo in bellum treus¬
porum & ambiorigis insistit. Cauarinum cum cquitatu seno¬
numn secum proficisci iubet. nequis aut ex huius rracundia
aut ex eo quod ineruerat odio ciuitatum motius oriretur. Hiss
rebus constitutis: qđ pro explorato habebat Ambiorigem prelio nõ
esse concertaturum. reliqua eius consilia animo circumspicie¬
uar frant menapi ꝓpinqui eburonum finibus ppetuis paludib
siluisq muniti: qui uni ex gallia de pace ad cȩsatem legaros niuniꝙͣ
miserant: cum his esse hospitium Ambiorigi sciebat. Item per
recueros uenisse germanos in amicitiam cõgnouerat. Nec prus¬
illi detrahenda auxilia existimabat ꝗ̃ ip̃m bello lacesserat: ne

Expanded text:
dem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus dem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata totus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavarinum cum equitatu Senonum secum proficisci iubet, ne quis aut ex huius iracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni ex Gallia de pace ad Caesarem legatos numquam miserant. Cum his esse hospitium Ambiorigi sciebat; item per Treveros venisse Germanis in amicitiam cognoverat. Haec prilli detrahenda auxilia existimabat quam ipsum bello lacesseret, ne
Abbreviated transcription (Latin):
mouere ur instituerat indicto cum reliqui preter senones earni¬
res trcuerosq uenissent. initium belli ac defectionis hoc esse an¬
biteatuis ut omnia poitponere iuidererur consilium in lucctiam
parisiorum transfert. Confines erant his senomibus cuuratemnq
patrum memoria coniiuxerant. sed ab hoc consilio abfuisse exi¬
ihinabatur. E ac re pro suggestu pronuntiata eodem cum legiomi¬
bus  senones proficiscitur magnisq itineribus co peruenit. Co¬
onito eius aduentui anco qui princeps eius consilii fuerai
uibet in oppida multitudinem conuenire. conantibrs priisqͦ
id effici posset. er adesse romanos nuntiatur. necessario senten¬
tia desistunt. legatosq deprecandi causa. ad cȩsatem mittit p
rentibus hedius dat ueniam. excusationemq accipit qđ esti¬
uo rempore instante belli non questionis esse arbirabatir. ob¬
si dibus iniperatis centum hos heduis custodiendos tradu eo¬

Expanded text:
mo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnumo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque patrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionibus in Senones proficiscitur magnisque itineribus eo pervenit. Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi causa ad Caesarem mittunt: atentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli, non quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
temptant. Inuentis nonnullis ciuitatibus inter se iureiuran
do confirmant: obsidibusq & pecunia cauent.Ambiorigem
sibi socierate & fȩdere adiungunt.Qiubus rebus cognitis cȩsar
cum undiq bellum parari uiderer: neruios aduaticos & me¬
napios adiunctis cisrhenanis omnibus germanis esse in armis
senones ad imperatum non uenire & cum carnutibus finiti¬
misq ciuitatibus consilia communicare: a treueris germanos cre¬
bris legationibus sollicitari maturius sibi de bello cogitandum pu¬
cauit. Itaq nondum hieme confecta proximis. uirͦ legionibus co
actis de improuiso in fines neruuiorum contendit. Et prius q ulli
aut conuenire aut profugere possent magno pecoris atq homim
numero capto atq ea preda militibus concessa uastatisquao ros ife
acditionem uenire arq obsides sibi dare cocgit. Eo celeriter confe¬
Eo negotio rursus inhbema legiones reduxit. Consilio gallie pri¬

Expanded text:
temptant. Inventis nonnullis civitatibus iureiurando inter temptant. Inventis nonnullis civitatibus iureiurando inter se confirmant obsidibusque de pecunia cavent: Ambiorigem sibi societate et foedere adiungunt. Quibus rebus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quattuor coactis legionibus de improviso in fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere possent, magno pecoris atque hominum numero capto atque ea praeda militibus concessa vastatisque agris in deditionem venire atque obsides sibi dare coegit. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae pri
Abbreviated transcription (Latin):
Ultis decausis Cęsar maiorem galliȩ motum
num.T. sextium legatos delectum habere con¬
stituit: simul a .Cri. pompeio proconsule petit:
quoniam ip̃e ad urbem cua imperio rei .p. cau¬
sa remaneret:quos ex cisalpina gallia consu
& ad se proficisci iuberet: magni interesse etiam in reliquum tem¬
pus ad opinionem galliȩ existimans rantas uideri italiȩ facul¬
tates:ut siquid esset in bello detrimenti acceptum non modo id
breui tempore resarciri: sed etiam maioribus augeri copiis posset
cts per suos delectibus tribus ante exactam hiemem & constitu¬
tis & adductis legionibus: duplicatoq earum cohortium nume¬
ro: quas cum.ꝗ Siturio amiserat:& celerirate & copiis docuit:
quid ppli ro. disciplina atq opes possent. Interfecto induciomaro
ut docuimus ad eius ꝓpinquos a treueris imperium defertuR.
Illi finitimos germanos sollicirare & pecuniam polliceri non
desistunt. Cumꝰ a proximis impetrare non possent ulteriores

Expanded text:
ultis de causis Caesar maiorem Galliae motum num, Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio proconsule petit, quoniam ipse ad urbem cum imperio rei publicae causa remaneret, quos ex Cisalpina Gallia consult ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis posset. cto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et copiis docuit, quid populi Romani disciplina atque opes possent. Interfecto Indutiomaro, ut docuimus, ad eius propinquos a Treveris imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. Cum ab proximis impetrare non possent, ulteriores
Abbreviated transcription (Latin):
res cquitibiis subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna. &
cum unum omnes pererent: in ip̃o fluminis uado deprehensus
induciomarus interficitur: caputq eius refertur in castra. Redeun¬
tes equites quos possent consectantur atq occidunt. Nac re cogni¬
ta omines netuioꝵ atq eburonum que conuenerant copis disce¬
dunt. Pauloq habuit post id factum cȩsar quienorem galliam:

Expanded text:
ibus cohortes subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et ibus cohortes subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Induciomarus interficitur, caputque ejus refertur in castra. Redeuntes equites quos possunt consectantur et occidunt. Hac re cognita, omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar Galliam
Abbreviated transcription (Latin):
munitionem continebat: timorisq opinionem quibuscunꝙ
porerat itous augebat. cum maiore in dics contemptione inducio¬
marus ad castrͤa accederet: nocte una intromissis equitibus
omnium finitimarum ciuitatum quos axcessendos curaue.¬
rat tanta diligentia omnes suos intra castra continuit eustodis
ut nulla ratione ea res enuntari. aut ad treueros perferri posset.
Interimex consuctudine quotidiana indiciomarus ad castra
accedit. atqibi magnam partem diei consumir e quites cela conii¬
cuunt & magna cum contumelia uerboꝵ nostros ad pugnar
euocant. Nuulo ⁊ nostris dato responso. ubi uisum est sub uespeꝵ
dispersi ac dissipati discedunt. Subito labienus auabus portis omnẽ
eqͥuitatum emittit: precipit arq interdicit: perterritis hostibus atq
uiderent quod mora aliquorum ulum spacium nactum effugereo
nolebat Magna pponit his qui occiderĩt premia. Sumininut. cohot¬

Expanded text:
munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus, augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. Interim ex consuetudine cotidiana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi magnam partem diei consumit; equites tela coniciunt et magna cum contumelia verborum nostros ad pugnam evocant. Nullo ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit; praecipit atque interdicit, proterritis hostibus atque videret; quod mora reliquorum spacium nactum illum effugere nolebat; magna proponit hiis qui occiderint praemia, submittit equit
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. bonaq eius publicit. His rebus confectis in concilio pronun¬
ciauit arcessitum se a senonibus & carmitibus aliisq complu¬
ridbus galliȩ cuutatibus huc iturum per fines rhemoꝵ eoꝵ opa
gros spsaturum: ac prlus ꝗͣ id faciat castra labieni opignatu¬
tum. Queq fieri uelit prccipit. Labitnus cumr & loci nnis rati
&manu munitissimis castris sese teneret: de suo aclegionis paui¬
culo nihil timebat: nequam occasionem rei bene gerende dimit¬
tre cogitabat. itaq a cingentorige atꝙ eius ꝓpinquis orati one
Indiciomati cognita. quam in consilio habuerat nuntios mic¬
tu. a d fimnitimas ciuitates equitesq undiqi uocat. his certum dic̃
conueniendi dicit interim ꝓpe quotidit cum omni equiratiu
induiomarus sub castris eius uagabatur alias ut situm castrorũ
cognosccrer: alias alloquendi aut territandi causa. Equires ple¬
rumq omnes intra uallum coniiciebant. Labienus intruo

Expanded text:
iudicat bonaque eius publicat. His rebus confectis, in concilio pronuniudicat bonaque eius publicat. His rebus confectis, in concilio pronuntiat arcessitum se a Senonibus et Carnutibus aliisque compluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros populaturum ac, priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum. Quae fieri velit praecipit. Labienus, cum et loci natura et manu munitissumis castris sese teneret, de suo ac legionis periculo nihil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque eius propinquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habuerat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub castris eius vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa: equites plerumque omnes tela intra vallum coniciebant. Labienus suos intra
Abbreviated transcription (Latin):
rare exules damnatosq tota gallia magnis premiis ad se alliccre
cȩpit. Ac tantam sibi iam his rebus in gallia auctoritarem compara¬
uerat ut undiq ad eum legationes concurrerent gratiam atq¬
amicitiam publice priuatimq peterent. Ubi intellexit ultro ad
se uenire altera ex parte senones carmites qr conscientia facinoris
instigatos: altera neruios aduatucosq bellum romanis parare: ne¬
q sibi uoluntarioꝵ copias defore si ex finibus suis progredi cepisset: ar¬
matum consilium indicit. Hoc more gallorum est initium belloꝵ
quo lege cominuni omnes puberes & ariati conuenire censue¬
runt. qui ex his nouissimus conuenit. in conspectu multitudinis
omnibus cruciatibus affectus necaretur. In eo consilio Cingentori¬
gem alterius principem factionis generum suum: quem supra de¬
monstrauimus cęsaris secutum fidem ab eo non discessisse hostem

Expanded text:
rare, exules damnatosque trare, exules damnatosque tcoepit; ac tantam sibi jam his rebus in Galliam auctoritatem comparaverat, ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam amicitiamque publice privatimque peterent. Ubi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Nervios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est initium belli, quo lege communi omnes puberes armati convenire consuerunt; qui ex eis novissimus convenit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus affectus necatur. In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris secutum fidem ab eo non discessisse, hostem
Abbreviated transcription (Latin):
nem attulit: ut preter heduos & rhemos: quos precipuo semper
honore cesar habuit. alteros pro uerere ac ppetua erga pplum ro
fide alteros pro recentibus belli gallici officiis nulla fere ciuitas fue¬
rar non superata nobis. Idq adeo haud scio mirandumue sit cõ
pluriinis aliis de causis: tum maxime quod hi qui uirtute belli oĩ¬
bus gentibus preferebantur: tantum se eius opinionis deperdi¬
dissent. ut qui a pplõ .ro. imperia perferrent: grauissime dolebant.
Treueri uero atq indiciomarus totius hiemis nullum tempus in¬
termiserunt qn trans rhenum legatos mitterent: ciuitates sollici¬
tarent. pecunias pollicerentur magna ex parte exercitus nostri ĩ¬
uerfecta inulto minorem superesse dicerent partem. Neq ramen
illiciuitati germanoꝵ persuaderi potuit. ut rhenum transirent
cum se bis expertos dicerent Ariouisti bello et tenchterorum trans
marus nihilominus copias agere exercere a finitimis equos pa¬

Expanded text:
nem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper nem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteros pro vetere ac perpetua erga populum Romanum fide, alteros pro recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis. Idque adeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, tantum se eius opinionis deperdidisse ut a populo Romano imperia perferrent gravissime dolebant. Treveri vero atque Indutiomarus totius hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent, civitates sollicitarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri interfecta multo minorem superesse dicerent partem. Neque tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transimarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos pa