comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occultauerãt romani ꝯtegit.nec iam arma nũis nec uires suppetũt. Hiis reb cogͥtis
Cesar labienu cũ cohortibꝰ sex sb̾sidio laborãtib mictit. Imꝑat si sb̾stinẽ nõ possit dedue¬
tis ohortib eruptione pũgnaret. Id nͥ neccĩo nefatiat ip̃e adit reliquos cohoetatus nela¬
bori succu̾bãt. omĩu suꝑioꝵ Dimicatõe fcuctũ. ĩeo dieatq hora docet ꝯsistere. Int̾iores de¬
speratis campestrib locis ꝑꝑ magͥtudĩe munitõnu loca p̃rupta exascensu tẽptarit.
Huc ea que parauerãt ꝯferꝵ młtitudĩe teloꝵ exturrib ꝓpugnãtes deturbãt. aggere
et cratib fossas explẽt. falcib uallu adorti iam resc̾ioũt. Mctit pͥmo Brutu adolescẽtẽ
cu cohortib Cesar. Post cu aliis Gauĩ fabiũ legatu. Postremo ip̃e cu uehemẽtĩ ꝑini¬

Expanded text:
occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pu
Abbreviated transcription (Latin):
pũgnãtib extitit ꝙ suũ periculu ĩaliena uidẽt salute cõstare. Omĩa eñi plerũq q̃
ab sũt uehem̃tius hoĩu mẽtes ꝑturbãt. Cesar ydoneũ locu nactus ꝗd qua exꝑte
gerat᷑ cõgnoscit. laborãtib sb̾mmctit. utrisq adaĩmũ occurrit. unũ c̾e̾ illd̃ tp̃s quoma¬
uime ꝯtendi ꝯueniat. Gallin ꝑfregerĩt mimuitões deom̃ salute desperãt. Romam
si tem obtinuer̃t finẽ laboꝵ omĩu expectãt maxime adsupiores muintões labora¬
tur. quo uercassi uellanũ missuz demostrammñ. Iniqͣ loci addeliuitatẽ fastigiuĩ ma¬
gnu ħt mom̃tu. Alii tela cõnitiũt. aliitestudine fc̃a subeũt. defatigatis ĩuice ĩteg
succedũt. Agger ab unu̾sis ĩmumtõe ooiectus ⁊ ascensu dat gallis ⁊ca que ĩt̾ra

Expanded text:
pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectaquo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra
Abbreviated transcription (Latin):
ceat a uuiltr i n tͣ se ꝯsfituit aoeundi tps definiũt cuz merdiei esse uideat. Huis copi
u̾cassi uellaru auernũ unu exquatuor ducib ꝓpinquũ d̾cingetorigis p̃fitiunt.
Ille ex castris pͥma ugilia egressus ꝓpe cõsc̃o ꝓpe subluce itinẽ post montẽ se occultauit
militesq exnocturno labore̾ sese reficere iussit. Cuzia meridies appinquare uideret᷑
adea castra que sup̃ demostrauim̃. ꝯterdit. eodeq tp̃e equitatus adcampestres mumi¬
tiones accedere et relique copie ꝓcastas sese ostendẽ cepetũt. U̾cingetorix ex arre alexie
suos cõspicatus exoppido egreditur castris ĩlõgurios. musculos falces reliqua queq
eruptõnis cã ꝑauerãt ꝓfe̾rt. Pugnat᷑ uno tp̃ẽ omibꝰ locis atq omĩa temptant᷑ que
numima uisa pars firma est. Hus ꝯcurrit᷑ romanoꝵ manus tãtis munitioĩb desti¬
net᷑. nec facile płib locis occurrit multu adterrẽdos nr̃os ualet clamor qui post tergu

Expanded text:
esse videatur. His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum
Abbreviated transcription (Latin):
nib ⁊turonis ⁊ parisius ⁊ heluctiis. Senonib ambianis. Mediomatricis. Petrocoriis. Nẽ¬
uiis. Moriis. Nuiobronib quinamilia. Auleras. cenomtãnis totide. Adpebatib .iiii. Re¬

Expanded text:
nibus et Turonis et Parisiis et Helvetiis; Suessionibus, Ambianis, Mediomatricis, Petrocoriis, Nernibus et Turonis et Parisiis et Helvetiis; Suessionibus, Ambianis, Mediomatricis, Petrocoriis, Nerviis, Morinis, Nitiobrigibus quina milia; Aulercis Cenomanis totidem; Atrebatibus IIII
Abbreviated transcription (Latin):
magna quidẽ multitudĩe srta accioerit ꝑ eiꝰdiscessum mmunitõnu p̾sidia circũ funidi pos¬
sentꝰ aut cũ ꝑiculo excastris egredi cogãtur. Dieꝵ trignita pabulu frumẽtuq hr̃e om̃s
ꝯuectu iubet. ¶ Dum hec apud alexiam gerũtur. Galli c̾ocitio pͥncipu ĩdicto non
om̃es hos qui arma ferre possẽt ut censut Ucingetorix ꝯuocãdos statuũt. s certu mĩm
cunq exciuitate ĩꝑandu netanta mltitudĩe cõfusa nec moderari nec discernẽ suos nͦ
frumẽtatõe hr̃e possẽt. Impant hedius atq eoꝵ clientib segusiauis ambluaretis aulerti.
hrãnouicibꝰ blãnionus milia . xxxu. parẽ numeꝵ. lũnis adiu̾̃ctis eleuetetis cadurcis ga
nis. Rucenis. Carmutib duodena milia. Bellonacis.x. Gotide lemoiicib. Sctonapicto¬

Expanded text:
magna quidem multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi posmagna quidem multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum frumentumque habere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex cirationem habere possent. Imperant Aeduis atque eorum clientibus, Segusiavis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, milia XXXV; parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Ganis, Rutenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lemovicibus; octona Picto
Abbreviated transcription (Latin):
angustiore ad ĩfimu fastigio. huc teretes stipites seitifsis crossitudĩe asũttio p̾acuti et p̃¬
usti demictebant᷑. ita nõ amplĩ digitis quatuor ext̾ra eminerẽt simł cõfirmãdi et stabili¬
endi c̃a: singłi abĩfimo solo pedes trã excultabart᷑. reliqua ꝑs sccobis adoccultãdas ĩsydia
uiminib ac uinculis impediebat᷑. Huĩgnis octomi ordines uĩcti trinos int̾se pedes di¬
stabãt. idexsimilitudĩe floris liliu appellabãt. Ante hec talee pede longe ferreis hanus in¬
fixe tote it̾ra ĩ fodiebant᷑ mediocrib int̾missis spatiis om̃ib locis disserebant᷑ quos stimu¬
los noĩabãt. His reb ꝑfectis regiones secutus quã potint equissimas ꝓlocina .xiiii. milia
passuũ cõplexi. parierusde̾ gnͣs munitõe diu̾sas abhis ꝯtra exteriorẽ hoste ꝑfecit: ut ne

Expanded text:
angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et prangustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuit aequissimas pro loci napassuum complexus pares eiusdem generis munitiones, diversas ab his, contra exteriorem hostem perfecit, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
locis aque ex flumine dinuatiua cõpleuit. Post eas aggerez ac uallu .xii. pedu extru¬
xit. Hiuc loricam pĩriasq adiecit grãdib cerius enmentib adcõmssuras pluteoꝵ
atq aggeres qui ascensu hostiu fardarẽt et turres toto oꝑe circũdedit. que pedes
lxxx. int̾ sedistarẽt. Erat eo tp̃e ⁊ mat̾iã et frumẽtari. ⁊tãtas munitões fieri necesse.
diminutis nr̃is copiis que lõgnis abcastus ꝓgreoiebant᷑. ac riõ nũꝙͣ oꝑa. iiͦ. Gallitẽpta
Itaq truncis arboꝵ haut admodu firmis ranus abscisis atq hoꝵ delibratis ac p̾acuti
cacuminib ꝑpetue fosse qui nos pedes alte ducebant᷑. Huc illi stipites dimissi ⁊ abiri
plicati: quo qui ĩtrauerãt se ip̾i acutissimis uallis ĩduebãt. Hos cippos appellabãt quos
obliquos ordinib ĩ ꝗutunice dispositis scrobes tres ĩaltituduus pedes fodiebant᷑. panlatĩ

Expanded text:
locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstrulocis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nItaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab iner se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
dubiis cõpulsa uiritĩ distribuit. frumẽtu ꝑce ⁊ paulafi metiri instituit. copias om̃es
quas ꝓ oppido collocauerat ĩ oppidu recepit. His rõnib auxilia gallie expectare ⁊ bellũ
instituit. fossam pedu .xx. direptis saterib duxit᷑ ut eĩ fosse solu tantũde pafe̾t. ꝙͣtũ
sũine fosse labra distarẽt. Reliquas munitões abea fossa pedes quadrĩgẽtos reduxit.
Idhoc ꝯsilio qm̃ tãtu ẽẽt uecessario spatio cõplexus ne facile totu corpus romane
militie cingeret᷑. ne de ĩ prouiso aut noctu adinunitiões hostiu multitudo aduolaret.
aut int̾du tela ĩnr̃os oꝑi destinatos coicere possent. Hoc int̾misso spatio duas fossas
quindccĩ pedes latas eãde altitudinẽ ꝑduxit. quaꝵ interiorẽ campestrib ac diuissis

Expanded text:
dubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes dubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellra munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis
Abbreviated transcription (Latin):
getorix iubet portas clanoi ne castra nudent᷑. nualtis int̾fectis cõpłibꝰ equis captis ger¬
mani sese recipiũt. Bcingetorix pͥusꝙͣ inunitões aromanis ꝑfitiant᷑ ꝯsiliũ capit omĩem
equitatũ ab se noctu dimictere. discedẽtib mãdat ut suã quisq cinitate adcat. onũs
q qui ꝑetate aria ferre possẽt aobellu cogãt. Sua ullos merita ꝓponit. obtestat᷑q ut
sue salutis rõne harit. neu se optime decoĩ lib̾tate meritũ. hostib ĩcruciatũ dedãt. ꝙ si ĩ¬
exigne dieꝵ.xxu. frumẽtũ s paulo longius etiã tolerari posse parcẽdo. His datis mãdatĩ
qua opus erat int̾rissu. ẜa uigilia sile̾̃tio equitatu mictit. Frurmẽtu om̃e adse refẽri
rubet. capitis penã iis qui uo̾ ꝑͥuenerĩt cõstituit. Pecus cuĩ magna erat copia abman¬

Expanded text:
getorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Gergetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt. Vercingetorix, priusquam munitiones ab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de communi libertate meritum in cruciatum hostibus habere frumentum, sed paulo etiam longius tolerari posse parcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Man
Abbreviated transcription (Latin):
uptio fieret. Hec eade noctu excubitorib ac fimus p̃sidus tenebant᷑. Opere ĩstituto fite¬
questre p̃liu inea planitie quã int̾missa collib triamilia passiũ in lõgnitudie patere
s up̃ demostrauitꝰ. Sũma in abutrisq ꝯtendit᷑. Laborantib nr̃s Cesar germanos sõ¬
mictit. legiones ꝓcastris cõstituit nȩqua subita ĩ ruptio ab hostiu peditatu fiat. p̃sidio le¬
gionu addita. Nñs amnus argef. hostes ĩ fugã ꝯgecti se ip̃os multitudĩe ĩ pediũt:atq⁊
rõnulli relictis equis fossa transire ⁊ maceriã tra̾scẽdẽ conãtur. Paulu legiones Cesar
quas ꝓuallo cõstituerat ꝓmoner mbet. nõ minu quu ĩtramunitões erãt ꝑturbant. Gal
li uentre ad secõfestĩ existintãtes adarina ꝯclamiãt. nõ mulli ꝑterriti ĩ oppidu itrũpũt. Ucĩ¬

Expanded text:
uptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit euptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promovereniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercin
Abbreviated transcription (Latin):
Desar impedimẽtis ĩ ꝓxitiu colle deductis duab legionib p̾fidio relictis secutus ꝙͣtu
diei tp̃s est passum circit̃ tubꝰ milib hostiu ex nouissimo agnune intfectis altodic ad
Aleriam castra fecit ꝑspecto urbis situ ꝑterritisq hostib qd̃ equitatus quo maximia ꝑte
excitus cõfidebat erãt pulsi aphortatus adlabore milites ciocũ uallare ĩstituit. Ip̃ni e¬
rat oppioun alexia ĩcolle fũmo admodũ edito loco nt nͥ obsidione expũgnari nõ posse iu¬
par altitudĩs fastigio oppidum cingebat. simiroq ꝑs collis adorientẽ sole spectabat hc
locum copie galloꝵ cõpleuerãt. foxamq ⁊ mac̾iã sex ĩaltitudĩe pedu p̾fixerãt. Eius nu¬
nitõnis que ab romanuis ĩ suituebat᷑ crort .xi. passim tenebat. castra oportunis locis erant

Expanded text:
Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urblites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse vipari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munit
Abbreviated transcription (Latin):
rare autgitiuiꝰ p̃imi indebanf᷑. eo signa ifeni Cesar ace q ꝯstitui ubebat. que res. ⁊ ho¬
stes loco depeli tardabat et nĩos sꝑe auxilii: ⁊ cõfitinabat. Gande gerniam abextro la¬
tere sĩ uigum nacti hostes loco depellũt fugientes usq adflumenuibiꝰ ocingetorix
cu pedestrib copis cõsederat ꝑ secunt cõplures intficiu̾t. Quare aĩadu̾sa reliqui ne
crru irent᷑ ueriti se fuge mandãt om̃ib locis fit cedes. Ores nobilissim hedui capti ad
erat: ⁊ cauarillus qui post defectionẽ litauicti p̃destib copiis p̃fuerat ⁊ eboredorix quo⁊
duce anteaduentũ Cesaris hedui cu sequanis bello ꝯtenderãt. Eugato om̃i equitatu.
ꝟ̾cingetorix copias ut ꝓcastris collocanert reduxit. Protinusq alexiam ꝙ est opprdũ
madubioꝵ iter facere cepit. Celeritq impedimẽta ex castris educi. ⁊ se su̾ sequiu essit.

Expanded text:
rare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et horare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad mis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
galliaq excedere id sibi ad p̾sentẽ obtinẽda libtate satis ẽe adreliqmi tp̃is pace: ar obi¬
fuituꝵ ꝯfidat relictis impedim̾tis sue saluti ꝯsulãt ⁊ usu reꝵ nocessariaꝵ ⁊dig̾tate spoli¬
de nõ debere dubitare id qd̃ maiore fatiãt aĩo copiasse om̃s ꝓcastris ħitior ⁊terrori hosti¬
bo futuꝵ. Conclamãt equites scissimo iure iurãto cõfirmari oportere. niec tecto recipi¬
atur ne adliberos ne ad paix̃tes aduxore aditu hat qui nobis ꝑagmen hostiũ ꝑequi¬
tasset. Probata re atq om̃ib iure iurãdo adaccis. Postero die ĩtres ꝑtes distributo eq¬
tatu due se acies ad uob laterib ostendu̾r. una pͥmo agmine it impedire cepit. Qua
re nurtiata Ẽ esar suu quoq equitatu triꝑtito diuisu ꝯͣt hoste ire uibet. Pugnatur

Expanded text:
Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otiGalliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otiod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliuidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur
Abbreviated transcription (Latin):
et int̾ clusis otiũb itinerib nulla re exꝓuĩtia atq ytalia sblenari poterat. trãs rhe¬
nu ĩgermaniã mictit adeas cruitates quas suꝑiorib ãnis pacauerat. equitesq
abhiis arcessit: aleius armature pedites. qui int eos p̾liar cõsueuerãt. Eoꝵ ad uc̃tu
ꝙ min̾ ydoneis equis utebant᷑. tribinus militu reliꝗsq fedẽt equitib ronanis atii
euocatis equos sunnt germanisq distribuit. Int̾ea du hec gerunt᷑ hostiũ copie ex
auernis equitesq qui totigallie erãt imꝑati cõueniũt. Magno hoꝵ coacto itũo. Cu
Cesar ĩsequanos ꝑ extremos ligonũ fines it̾ faceret quo facilius sb̾sidiu ꝓuintie ferri
posset cucit̾ milia passuu .x. ab Romanis trinis castris ucingetorix ꝯsedit.Cõuoca¬
tis ad ꝯciliu p̾fectis equitũ uenisse tp̃s uictorie demostrat. Fugere ĩ ꝓiuntiã romanos

Expanded text:
et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rheet interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
tutis rebꝰ segusiauis qui sũt frnitini eius ꝓuintie dec̾emilia peditu imperat
huc abdit equites octĩgentos. hiis p̾ficit fr̃em eporodogeris bellũq ĩ ferri allobrogi¬
bus iubet. Altea exꝑte gaballos ꝓximosq pagos aruernoꝵ inheluios. Ite rutenõ
cadurcosq affines uolgaru aremicoꝵ depopulãdos mictit. nichomimĩ cla̾destinis
nuntiis legatõnib allobrogos sollicitat. quoꝵ mẽtes nõ du asuꝑiore bello resedisse
sꝑabat. Hoꝵ pͥncipib pecunias ciuitati au̾t imꝑiũ tociꝰ ꝓuititie pollicet᷑. Ad hos ões
adomẽs ꝑtes opponebãtur. Heluitii sua sponte cu finitimis p̃lio cõgressi pelluntur
Et galo ualerio dõno tanro caburi filio pͥncipe ciuitatis cõpłib aliis intfectis intra
oppida ac muros cõpellunt᷑. Allobroges crebris ad rhodanũ dispositis p̾sidiis magna
cu cura et diligẽtia suos fines tuẽtur. Cesar qd̃ hostes equitatu suꝑiores ẽẽ ĩtelligebat

Expanded text:
uis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos Cadurcosque ad fines Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat
Abbreviated transcription (Latin):
sas expłent duitius ĩhiis reb adirustradis morati prius suos discessisse cogno
uenĩt ꝙ iiitoĩb aꝑpinquarẽt. Ita re ĩfecta ĩoppidu renterũs bio mag.io cus
detiniẽto repulsi Galli qdagant ꝯsulurit. locoꝵ ꝑitos adhibẽt exiisᷤ suꝑioꝵ castror
situs miuritõesq cõgnoscũt. Erat a septẽdrio nib collis quẽ pmagt dĩe creci
ope citũ plecti nõ potuerũt nr̃i neccĩo pene niquo loco leniter decliui castra fecei¬
rũt. Hec grauis ansti regiñ ⁊lutius camnius recalus legati cer dnab legionib
obtinebesit. Cognitis ꝑ ex ploratores legionib duces hostiu le exomintro deligiũ¬

Expanded text:
ssas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognossas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognounitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter magnie circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt. Haec Gaius Antistius Reginus et Gaius Caninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regionibus duces hostium LX mili
Abbreviated transcription (Latin):
dibo ꝑtrent. P rospectutenebris adempto nuilta utr̃q uulnera accipu̾uit. ꝯpła
tormẽtis tela conitiit᷑. At martus autonĩ ⁊gaiꝰ trebonus lagati quib le ꝑtes ad
defendẽdu obuenerãt qua ex ꝑte nt̾os pͥmi ĩtellexerãt us auxiłio exultiorib. castelli
deductos sũunctebãt. du lõgis abmonitõe abetat galli plus iultitudĩe teloꝵ ꝓfi¬
tiebãt. posteaꝙͣ ꝓpus successerãt. aut sestimulis ĩopiuãtes ĩouebat aut istroes de¬
lati transfodiebant᷑ aut exuallo aut exturrib traiecti pilis meralibo reiteibãt. Mu¬
Itis nndiq uulnerib acceptis nulla inunitoe pructa cu lixapeteret ueritine ab
latere apto exsuꝑiorib castris eruptione cutuuenirẽtur seadsuos roce perũs. A
interores du ea que Aucingetorige adetuptionẽ p̃parata erãt ꝓfeni̾e. Mores fo¬

Expanded text:
andibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura andibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur. At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fo
Abbreviated transcription (Latin):
dis cupiditas ⁊ timor ignoniie ad uirtute excitabat. Cu amendie ꝓpe. adsolis oc¬
casu oubia uictoria pugnaret᷑. Germam inia ĩꝑte cõfertis turmis hostes ĩpetũ
fecerũt cos q ꝓpulerũt. P. uib ĩ fuga ꝯiectis sagictartucitũ uentimt t̾fectiqꝵ suĩs.
At i qui abãlexia processerat mesti ꝓpe uictoria desꝑata sẽ ĩ oppidu receperũs. Duo
die intiisso galli atq hoc spatio magno. Cratiũ. scalaꝵ. Arpagonũ Nũo effecto⁊
media nocte ⁊ ileritio excastris egressi ad campestres munitões acce du̾. sribito clamo¬
re sublato qua significatõe qui ĩnoppido obsidebãtur desuo aduẽtu ꝯgnoscere possenti
crates proicere. fundis sagictis lapidib nt̾os deuallo ꝑturbare ueliqͣ queq adeepũ¬
guatõe ptinẽt ꝑant adnũstrare. Eode tye clamore exaudito. dattuba signũ suis
ucingentor atq exoppido educit.N n ut supiorib dieb ut cuiq erat locus attribut

Expanded text:
dis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectAt ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedunt. Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros de vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertinent parant administrare. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat locus attributus,
Abbreviated transcription (Latin):
ditione bella gesserũt. Q̃ siea que ĩ lõginquis nationib gerũtur ignoratis respici¬
te fititima gallia. que ĩ ꝓuintiã redacta nite ⁊legib cõmutatis serib siecta ppe¬
tua p̾mit᷑ ẜuitute. ¶ Sentẽciis dcĩs ꝯstitiu̾t ut ii qui ualitudĩe aut etate ĩntiles
sũt bello oppido excetãt. atq oĩa prĩ experiãtur. ꝙ̃ abcritognati suĩa discedãt. Illo
ta m̃ tp̃ẽ poti utendũ ꝯsilio si res cogat atq auxilia morẽtur quã aut deditoĩs aut
pacis sb̾eũda ꝯditione. madubii qui eos oppido receperat. cu libens atq uxorib
exite cogunt᷑. Hicu ad munitões rotuanoꝵ accessissẽt flentes om̃ib precib orãt
ut se ĩ seriitutẽ receptos tibo iuuarẽt. At Cesar dispoĩtis ĩ uallocustobib recipi po

Expanded text:
ondicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respiciondicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem. Mandubii, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodi
Abbreviated transcription (Latin):
Od ergo romanoꝵ aimios millis ult̾iorih munitoĩb sine cã cotidie exceri puta¬
tis. si illoꝵ nuntiis cõfirmari nõ potestis onũ auditu p̾stito his utimini testib ap¬
pinquate coꝵ aduentũ. cuĩ rei timore exterriti die noctẽq ĩoꝑe u̾sant᷑. Quid g
mei ꝯsilii est. facere qd̃ nri maiores nequaꝙͣ pari bello cimbroꝵ tentonũq fecetũt
qui ĩoppida cõpulsi ac simili ĩopia sbacti eoꝵ corporib qui etate ad bellũ ĩutiles uide
de populatagallia cimbri magnaq illata calamitate. finib quide m̃is aliqu̾ exces¬
serũt. atq alias t̾ras petierũt. iura leges agros lib̾tate nob̃ ueliquerũt. Romani uõ
Qd petũt aut qd uolũt. nisi ĩuidia adductiꝰ quos fama nobiles potentesq bello cogno¬
ner̃t hoꝵ inagnis ciuitatib ꝯsidẽ atq his et̾ria ĩ ugẽ seruitute. neq eñ ulla ałia ꝯ¬

Expanded text:
Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putaQuid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis? Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbDepopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris civitatibusque considere atque his aeternam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia c
Abbreviated transcription (Latin):
seo. Cum his mͥ int̾sit qui erũptionẽ ꝓbarit quoꝵ ĩꝯsilio onũu nr̃m cõsensu pͥstine
residere uirtutis memoria uidetur. Anm ẽ ista molestia nõ uirtus. paulisꝑ ĩopia
ferre nõ posse. qui seultro morti offerãt facilius reperiãtur. ꝙͣ quiuolore patientꝰ
ferãt.At quĩ ego hãc snĩa ꝓbare: tantũ apd̃ me dignitas pot̾. sinulla p̃t̾ ꝙͣ̃ in¬
te iactuda fieriuidere. S inꝯcilio capiẽdo onie gallia respitiamꝰ ꝙͣ ad nr̃m au¬
xilium ꝯcitauimꝰ. Quid hõiu milib .lxxxx. uno loco intfectis ꝓpinquis ꝯsan¬
guineisq nũs anin fore existimatis. Si pene r̃ ip̃is cadar̃b prelio decertare c¬
genit᷑. nolito uos ur̃os auxilio expoliare. qui ur̃e salutis cã suuz periculu neglexe¬
rũt. nec stulticia ac temeritate Nr̃a aut anini ĩbellicitate oit̾ie gallia ꝓsterniẽ. et
ꝑpetue seruituti subicere. Anꝙ addiẽ nõ uenerũt deeoꝵ fide ꝯstantiaq dubitatis.

Expanded text:
consilio omnium vestrum consensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant. Atque ego hanc sententiam probarem tantum apud me dignitas potest, si nullam pnsilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis?
Abbreviated transcription (Latin):
actis equitũ. Uiii. ⁊ peditu curxit.ccxl. hoc ĩhepuoꝵ finib recenscbant᷑. niusq nbatur.
p̃focti cõstituebant᷑. Cõmio atrebati. uiridoniaro ⁊Eporedorige. hedins uercassia¬
neuno aruerno cõsobrino u̾cingetorigis sũma imperii traditur. His delectis ex
ciuitatib actribuñt᷑ quoꝵ cõsisio bellu administraret᷑. om̃s alacres ⁊ fidutie ple¬
n ad Alexiam ꝓficiscunt᷑. neq erat omĩu quisꝙͣ qui aspectũ mõ tante multitiroi¬
rus sustirieri posse arbitraret᷑. p̾ẜtim ancipiti p̾lio. cu exoppido emiptione pũgna¬
retur. foris tante copie equitatus peditatusq cernerẽtur. At hiqui alexie obside¬
bant᷑. Pterita dic qua auxilia suoꝵ expectauerãt cõsũpto om̃i frumẽto inscii ꝗd ĩ

Expanded text:
peditum circiter CCL haec in Aeduorum finibus recensebantur, numerusque inibatur, praefecti constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erat omnium quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in
Abbreviated transcription (Latin):
ueri aufugerũt illi ꝙ anucicia romanoꝵ sequebat᷑. treueri ꝙ aberãt longĩ ⁊ agerina¬
ius pͥmebarit᷑ que fuit cã q̃r toto abẽent bello ⁊ neutris auxiliũ micterẽt. Magno do¬
lore hedui fuerũt. s eiecto pͥrcipatu querunt᷑ fortune ꝯmutatõne ⁊ Cesatis mdulgẽ¬
tia ĩ se requirũt. neq tñ suscepto bello suu cõsiliu abreliqs seꝑare audẽt. In uiti sũ¬
me spei adulescẽtes operedorix et uiridomatus u̾cingetorigi ꝑent. Ip̃e imꝑat reliqs
ciuitatib. Obsides deniq eirei cõstituit die. Huc oñis equites. xl. nũo celerit̾ ꝯuemi¬

Expanded text:
sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides diemque ei
Abbreviated transcription (Latin):
bitãtes territãt. petũt Au̾cingetorige hedui utadse ueniat / rõnesq belli gerẽdi ꝯmu¬
nicet. Re impetrata ꝯtendũt ut ip̃is su̾ma ĩperii tradat᷑ ⁊ re ĩ ꝯtrou̾sia deduci to¬

Expanded text:
bitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi commubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta to
Abbreviated transcription (Latin):
suis aderat abq eos cohortatur. ĩcerto nũc etia exitu uictorie: cu aseptima legione
tribunis e̾ent nũciata que ĩsinstoo cormigererẽtur. postergu hostin legionẽ ostẽ
derũt. signaq ĩtuleru̾t ne eo ꝗde tp̃e quisꝙͣ loco cessit s circũuẽti oñisq intͥfectiq st̃
missu audissẽt sb̾sidio suis ierũt collẽq ceperũt neq nr̃oꝵ militũ uictoꝵq ĩ petum
substinẽ potuerũt. Sic cu suis fugiẽtib ꝑmuxti quos nõ silue mõtesq texerũt ab equi¬
tatu sũt int̾fecti. Hoc negotio ꝯfect̾o labierĩ reu̾titur agedinicũ ubi ĩ pedim̃ta tocĩ ex̾citus
relicta erãt. ĩdie cu om̃ib copiis ad Cesare ꝑuenit. Defectione heduoꝵ cogͥta bellu
tãdas ciuitates nitunt᷑. nacti obsides quos Cesar ap̃d̃ eos deposuerat hoꝵ supplitio du¬

Expanded text:
suis aderat atque eos cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis suis aderat atque eos cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt. missum audissent, subsidio suis ierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione Aeduorum cognita bell valent, ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio du
Abbreviated transcription (Latin):
parate: suas quoq copias ĩtoes ꝑtes distribuerũt. ⁊lam p̾sidio regione castroꝵ relicto
et puamanu elesedu u̾rsus missa que tantũ ꝓgrediat᷑ ꝙͣtu naues ꝓcessissẽt: re¬
liquas copias ꝯtra labienũ duxerũt. Pmna luce ⁊ nr̃i oi̾is erãt trãsportati et hostiu
acies cernebant᷑. Labienus milites cohortatus ut sue pͥstine uirtutis ⁊ secũdissimo
prelioꝵ retinerẽt memoria. atq ip̃m Cesare cuĩ ductu sepe nũo hostes suꝑassent.
p̾sente adesse existimarẽt. dat signũ prelii. Primo ꝯcursu adextro cornu uibi sep¬
tima legio ꝯstiterat hostes pellũtur atq ĩ fugam cõmictunt᷑. Absinistro qm̃ locu
quĩtadecima tenebat legio cu pͥmi hordines hostiũ trãfixi telis ꝯcidissẽt tam̾ acerri¬
me reliqui resistebãt. nec dabat suspitionẽ fuge ꝗsꝙͣ. Ip̾e dux hostiũ Camulogenũ

Expanded text:
parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt. Prima luce et nostri omnes erant transportati, et hostium acies cernebatur. Labienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent memoriam atque ipsum Caesarem, cuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus
Abbreviated transcription (Latin):
mine magno tumltu ꝓficisci imꝑat: cõquitit etiã lynttes has magno sonitu uem¬
ru ĩcitatas ĩ eande ꝑte mictit. Ip̃e post paulo silentio egressus cu tub legionib
en locum petit quo naues appelli iusserat. Eocu ẽet uentu exploratotes hostiũ
orũ flumĩs ꝑte erãt dispositi ĩopinãtes ꝙ magna subito cohorta tempestas abnũ
opprimunt᷑. excitus equitatusq equitibꝰ romanis administrãtib quos ei negõ
p̾fecerat celerit᷑ trãsmictit᷑. Dno fere tp̃e sb̾luce hostib nũtiat᷑ ĩcastris romanoꝵ
p̃tet cõsuetudĩe tumultuar ⁊ magnu ire agmen adu̾so flumĩe sonitũq remoꝵ i
eãde ꝑte exaudin. ⁊ paulo ĩ sta milites nauib trãsportan. Quib reb auditis qd̃
existimabãt trb locis trãsire legiones atq om̃es ꝑturbatos defectõne heduoꝵ fuga

Expanded text:
mine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remmine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam
Abbreviated transcription (Latin):
manus cogereatq aꝑte bellu parare ceperũt. Cu labienꝰ tanta reꝵ ꝑmutatõne
longe aliud sibi capiendũ ꝯsiliu atq antea senserat ĩtelligebat. Neq iam ut ali¬
ꝗd acquirẽt p̾lioq hostes lacesceret. set ĩcolumẽ ex̾citu Agenticũ reducẽ cogitabat
⁊lamq alt̾a ex ꝑte bellonaci que ciuitas ingallia maxinia ħt opinionẽ uixtutis
instabat. Alt̾am camulogenus ꝑato atq instructo excitutenebat. cu legiones a
presidio atq impedimẽtis inf̾clusas maxiniũ flumen destinebat. Gantis subito di¬
ficultatib obiectis ab amini uirtute auxiliu petendu uidebat. Subuesꝑm ꝯci¬
lio cõnocato cohortatur ut ea que impetrasset diligent̾ industrieq administrassẽt
Qrũ q cohortes quas minime firmas addimicãdu esse existimabat castris p̃sidiu
reliꝗd. quiq eiꝰde legionis reliquas demedia nocte cu omũb ĩpedimẽtis adu̾so flu¬

Expanded text:
manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt. Tum Labienus tanta rerum commutatione longe aliud sibi capiendum consilium atque antea senserat intellegebat, neque iam, ut aliquid adquireret proelioque hostes lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum reduceret, cogitabat. Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam habet opinionem virtutis, instabant, alteram Camulogenus parato atque instructo exercitu tenebat; tum legiones a praesidio atque impedimentis interclusas maximum flumen distinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flu
Abbreviated transcription (Latin):
discessisse audiebat᷑. iãm deheduoꝵ defectione ⁊ secũdo gallie motu rumores afferebãtũ
galliq ĩ colloquiis int̾clusu itiuere ⁊ ligeri Cesare ĩopĩa fruuẽti coactu ĩpuiitiã ꝯten¬

Expanded text:
discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem inopia frumenti coactu
Abbreviated transcription (Latin):
q it muture conabat᷑. postꝙͣ id difficilius fieri aĩadu̾teret asilentio ecastus t̾cia ugilia egͥs¬
suri eodẽ quo uenerat itinẽ melledunũ ꝑuenit. Id oppidu seronu nũsula sequana po¬
situm: ut pauloante delictetia dixini de p̾hensis nanib circit quĩquag̾ita celerit᷑q ꝯuĩc¬
tis atq eo militib ĩ iectis ⁊ rei uouitate ꝑterritis oppidaius quoꝵ magna ꝑs erat adbellu
euocata sine ꝯtentiõe oppido potitur refecto ponte quẽ suꝑiorib diehꝰ hostes rescuiderãt
excitum traducit. Et secũdo flũe adlutecia it̾ facere cõripit. Hostes re cognita abhris
qui amedodone fugerãt lutecia ĩcendi pontesq eĩ oppidi resciadi iubẽt. Ip̃i ꝓspecta yalu¬
de adtipas sequane exregione lutecie ꝯtra labiei castra cõsidũt. Iam Cesar agergobia

Expanded text:
que iter munire conabatur. Postquam id difficilius confieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egresque iter munire conabatur. Postquam id difficilius confieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus eodem quo venerat itinere Metiosedum pervenit. Id est oppidum Senonum in insula Sequanae positum, ut paulo ante de Lutetia diximus. Deprensis navibus circiter quinquaginta celeriterque coniunctis atque eo militibus iniectis et rei novitate perterritis oppidanis, quorum magna pars erat ad bellum evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus diebus hostes resciderant, exercitum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere coepit. Hostes re cognita ab eis, qui Metiosedo fugerant, Lutetiam incendi pontesque eius oppidi rescindi iubent; ipsi profecti a palude ad ripas Sequanae e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. Iam Caesar a Gergovia
Abbreviated transcription (Latin):
q hostib pͥmo aspectu ꝑturhatis ĩcolumen ex̾citu trãduat. frumẽtũq ĩ agris ⁊ peco¬
ris copiã nactus. repleto reb hiis excitu it̾ in senones facere ĩstituit. Duz hec apd̃ Ce¬
saremgeriit᷑. Labien eo supplem̾̃to qd̃ nuꝑ exytalia uenerat relicto agedici ͥ esset
ĩ pedimẽtis p̾sidio. cu .iiii. legionib lutecia ꝓficiscit᷑. Idez oppidu parisioꝵ qd̃ poĩtu
est ĩ ysula fluminis sequane. cui aduẽtu abhostib cõgnito magne exfinitimis ciui¬
tatib copie cõuenerũt. Sũma imperii tradit᷑ camulo geno aulerco qui ꝓpe cõfectus
etate tam̃ ꝑꝑ singłare scĩa rei militaris ad eu est honore euocatus. Is cu aĩadu̾tiss
ꝑpetuaz ẽẽ paludez que ĩstrueret ĩ sequana atq om̃ez locu magno oꝑe impediret. hic

Expanded text:
que hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoque hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoris copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in Senones facere instituit. Dum haec apud Caesarem geruntur, Labienus eo supplemento, quod nuper ex Italia venerat, relicto Agedinci, ut esset impedimentis praesidio, cum quattuor legionibus Lutetiam proficiscitur. Id est oppidum Parisiorum, quod positum est in insula fluminis Sequanae. Cuius adventu ab hostibus cognito magnae ex finitimis civitatibus copiae convenerunt. Summa imperi traditur Camulogeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus. Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, quae influeret in Sequanam atque illum omnem locum magnopere impediret, hic