comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inspectis penorum copiis atꝙ
in campum deductis: longe in
melius mutato apparati pugnam
com romanis conseruit. Ingens
gressiꝯne prostrata sunt. Regulus
ille clux nobilis. cum quinquagin¬
ta uiris captus est: et in catenas
comiectus. Uacro demum anno
gunici bellic nobilem trniꝰ un
carr iginiensibus prebart xanicup̃
tam audacis facti conscu um
instibilium mutationem cimens. ilt¬
C et affrica migranit in gretiam.
Gitur emilius paulus fuluias no¬
bilior consules: audita captinitate
reguli. et clade exercitus romani:
transire in affricam cum classe
trecentarum nauium ussi. clipeam
petunt. Eo confestim cartaginienses
cumpariclasse uenerunt. Nec disser¬
ri potuit: neuale certamen. Centum
et quattuor naues carthaginiensi¬
um de. nerse: EEx eum pugnato¬
Bomanorum actam nouan
posuerunt. Drid hannones impera¬
tores penorum: eo rursus cum
magno eercitu conuenerunt. Pre¬
lioq comiisso: uiiui. milia per¬
diderunt. Sed ut tunc apud roma¬
nos nonquam diuturna felicra

Expanded text:
inspectis Poenorum copiis atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu pugnam cum Romanis conseruit. ingens congressione prostrata sunt. Regulus ille dux nobilis cum quingentis uiris captus est et in catenas coniectus decimo demum anno Punici belli nobilem triumphum Carthaginiensibus praebuit. Xanthippus tam audacis facti conscius rerum instabilium mutationem timens ilico ex Africa migrauit in Graeciam. Igitur Aemilius Paulus et Fuluius Nobilior consules audita captiuitate Reguli et clade exercitus Romani transire in Africam cum classe trecentarum nauium iussi Clipeam petunt. eo confestim Carthaginienses cum pari classe uenerunt; nec differri potuit nauale certamen. centum et quattuor naues Carthaginiensium demersae, triginta cum pugnatoRomanorum autem nouem posuerunt. duo Hannones imperatores Poenorum eo rursus cum magno exercitu conuenerunt proelioque commisso nouem milia militum perdiderunt. sed — ut tunc apud Romanos numquam diuturna felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
cant. euboicum sinum. Ita apius
pera incertus: sorte discessit ao¬
monet nos aliquid obtrettatorib
nos consultor iste consulere Que¬
untur utiq fide xp̃ianorũ sibi
fatra it̾licta: cerimoniasq sub¬
latas. Et ob hoc ideo: maxime quod
retis uatitiniisq cessantib. futurȩ
dades quia sari nequeant ñ uitan¬
turssurg songe ante imꝑium cȩ¬
saris natiuitatemq xp̃i. sic ipsorũ
poetiti oraculi fides Oblita ideo
quia contempta. Porro hoc quare

Expanded text:
cant Euboicum sinum. ita Appius perplexa incertus sorte discessit. Admonet nos aliquid ab obtrectatoribus nostris consultor iste consulere. queruntur utique fide Christianorum sibi sacra interdicta caerimoniasque sublatas et ob hoc ideo maxime, quod extis uaticiniisque cessantibus futurae clades, quia sciri nequeunt, non uitantur. cur ergo longe ante imperium Caesaris natiuitatemque Christi, sicut ipsorum Pythici oraculi fides? Abolita autem ideo, quia contempta. Porro autem quare
Abbreviated transcription (Latin):
ddio autẽ anm ipsius spacio u¬
num tantũ diem tranquillum
& sine conflictationib transigar.
quid ex eo leuam̃tum die malo¬
rum accipiec. Ac ñ totum annũ
mseriis deputabit: Sedil in¬
quit hunc annum ꝓͦ glorioso si¬
gno infatigabilis uirtitis colloca¬
uerunt: atq utiña ꝓ obliuione
calamitatis continuo p̃terissere.
Nam siciet inͭ corꝑe hominis ita de¬
inum lepra dinoscitur. siuariat̃i
inter sanas citis partes color diuer¬
sus appareat. at si ita se ubiq dif¬
fundat. itomĩa uniꝰ coloris quaa¬
uis adułteri faciat perit illa dis¬
cretio: ita si continuus labor equa
tolerantia sine respirandi appeti¬
tu ꝑ fluxisset. intentio uoluntatiᷤᷤ
& electio consugtudiis diceret
Cũ aut̃e inhoc pusilluocutantope
uł maiorũ gaudia uł minorũ studi
a reclinantur. ꝓfecto discernunt᷑.
R quã iocunditãtẽ habuerit hec
breuitas. & quã amaritudinẽ illa
ꝓlixitas. hoc ẽ. & quies illa qͣm

Expanded text:
dio autem anni ipsius spatio udio autem anni ipsius spatio unum tantum diem tranquillum et sine conflictationibus transigat, numquid ex eo leuamentum malorum accipiet ac non totum annum iseriis depatabitP sed illi, inquit, hunc annum pro glorioso signo infatigabilis uirtutis conlocauerunt. atque utinam pro obliuione calamitatis continuae praeterissent. nam sicut in corpore hominis ita demum lepra dinoscitur, si uariatim inter sanas cutis partes color diuersus appareat, at si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamuis adulteri faciat, perit illa discretio: ita si continuus labor aequali tolerantia sine respirandi appetitu perfluxisset, intentio uoluntatis et electio consuetudinis , diceretur. cum antem in hoc pausillulum otii tantopere uel maiorum gauda reclinantur, profecto discernitur, et quam jucunditatem habuerit haec brevitas, et quam amaritudinem illa prolixitas: hoc est, et quies illa quam
Abbreviated transcription (Latin):
uno. Et quid altero subsecutum e:
Ut de ceteris taceam: bellũ gallicũ
& hannibal cũ bello punico scd̾o.
Et m cognouisse bec & dubitasse.
quã ctiam me pudet. Pax ista uniꝰ
anni. uł magis umbra patis. leni¬
m̃t᷑um miseriarũ. an incentiũn
malorum fuit: Stillicidiũ istud
olei in mediũ magne flãme cadeis
extinxit fomitẽ tanti ignis. aN
aluit: Parũi aque frigide arden¬
tissimis haustũ in febrib sana¬
uit egrotũ an potius incendit:
Per annos prope septingentoᷤ. id
ẽ. ab hostilio tullio usq ad cesar̃ẽ
augustũ. una tantũm etate roma¬
na sanguinẽ uiscera ñ sudarunt.
Et int̾ plurimas magnorũ scłoꝵ
etates. misera ciuitas. uere mise¬
ra mater. uix uno tempore a ti¬
more lctuũ ut ñ dicam ab ip¬
sis luctib conquieuit. hoc si qui¬
quam hominũ tam parim̃ iN
uita sua quietis habuisset. nun¬
undid uel iuxisse diceretur: Aut
si quisqͣm ꝑ totum annum do¬
lorib & cruciatib agatur. me¬

Expanded text:
uno; et quid altero subsecutum est? uno; et quid altero subsecutum est? ut de ceteris taceam, bellum Gallicum et Hannibal cum bello Punico secundo. ei mihi, cognouisse haec et denudasse quam etiam me pudet pax ista unius anni uel magis umbra pacis lenimentum miseriarum an incentiuum malorum fuit? stilicidium istud olei in medium magnae flammae cadens extinxit fomitem tanti ignis an aluit? parum aquae frigidae ardentissimis haustum in febribus sanauit aegrotum an potius incendit.? per annos prope septiogentos, id est ab Hostilio Tullo usque ad Caesarem Augustum, una tantummodo aestate Romana sanguinem uiscera non sudarunt, et inter plurimas magnorum saeculorum aetates misera ciuitas, uere misera mater, uix uno tempore a timore luctuum, ut non dicam ab ipsis luctibus, conquieuit. hoc, si quisquam hominum tam parum in uita sua quietis habuisset, numquid uel uixisse diceretur? aut, si quisquam per totum annum doloribus et cruciatibus agatur, me
Abbreviated transcription (Latin):
sarlinia insula rebellauit aue¬
toribus poenis. UNde mox sar¬
des subacti: & oppressi sunt. Car¬
thagmensib autem uiolatorib
patis. quam iꝑsi poboiuissent:
inferri bellum decreumn e. Con¬
tra carthaginienses: pacem sup¬
pliciter poposcerunt. Et cum his
missis legatis nichil profecissen.
postenam decem principibus
bis eque supplicantib nec im¬
ꝑecrarent. nouissime hannoni̾
muui hominis inter legatos
oratione meruerunt. hoc an¬
no porta iani gemini clausa ẽ:
quia nusquam eodem anno
bellum erat. quod sub numa
pompilio rege prouenerati hic
& tempora quib conferri nr̃a
nullo modo possinit silentio tras¬
miti expedit. ne obtrectatores die¬
rum utte sue ad insultandũ potiꝰ
sibi hoc st̾repitu suscitemꝰ. Ecce
porte iani clause fuerunt: foris
bellum romanorũ ñ fuit. Omñe
sobolem suam in gremio suo con¬
quiescente: roma sustinens ñ sus¬
pirauit. Et hoc quando: Pt pͥmũ
punicũ bellum. Et quantũ tẽporis:
Post annos. eccc.I. Quã diu: Anno

Expanded text:
Sardinia insula rebellauit auctoribus Poenis. unde mox Sardi subacti et oppressi sunt; Carthaginiensibus autem uiolatoribus pacis, quam ipsi poposcissent, inferri bellum decretum est. contra Carthaginienses pacem suppliciter poposcerunt et cum bis missis legatis nihil profecissent, post etiam decem principibus bis aeque supplicantibus nec impetrarent, nouissime Hannonis, minimi hominis inter legatos , oratione meruerunt. hoc anno porta Iani Gemini clausa est, quia nusquam eodem anno bellum erat; quod sub Numa solum Pompilio rege prouenerat Hio et tempora, quibus conferri nostra nullo modo possunt, silentio transmitti expedit, ne obtrectatores dierum uitae suae ad insultandum potius sibi hoc strepitu suscitemus. ecce portae Iani clausae fuerunt, foris bellum Romanorum non fuit, omnem subolem suam in gremio suo conquiescentem Roma continens non suspirauit. et hoc quando? post primum Punicum bellum; post quantum temporis? post annos CCCCXL; quamdiu? anno
Abbreviated transcription (Latin):
irent. assipicti eorũ iter impedi¬
unt. denegantes eis om̃imodis per
suos t̾minos transitũ. Porro lan¬
gobanli cũ magnas hostũi copias

Expanded text:
rent, Assipitti eorum iter impediunt, denegantes eis omnimodis per suos terminos transitum. Porro Langobardi, cum magnas hostium copias
Abbreviated transcription (Latin):
romanorũi huiꝰ in dieb beatus gre¬
gors diaconꝰ qui post papa exstitit.
tum ẽet. apocrisarius: apud eande
regiam urbem morales libros com
pectu eiꝰdem augusti suꝑauit. xiiii¬
ac etiam tempestate feroald
primꝰ spoletanorũ dux cũ lan¬
gobardorum exercitu classem in¬
uadens. opulentam urbem spolia¬
tam cunctis diuitiis nudã reliquit.

Expanded text:
ROMANORUM. Hujus in diebus beatus Gregorius diaconus, qui post papa exstitit, cum esset apocrisiarius, apud eamdem regiam urbem, Morales libros comppectu ejusdem Augusti superavit. Hac etiam tempestate Faroald primus Spoletanorum dux, cum Langobardorum exercitu classem invadens, opulentam urbem, spoliatam cunctis divitiis nudam reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
lo lentulo lucio nĩio consulib:¬
publius scipio suꝑioris anni con¬
sul. delere carthaginem suonoma
sorte molitus:cothonemm gredit
IIbi dum continuis sex dieb nocti¬
buso pugnatur: ultima carthagi¬
menses desꝑatio ad deditionẽ traxit.
retentes ut quos belli clades reliquos
tut: saltem seruire liceat sP rimũ

Expanded text:
o Lentulo, Lucio Mummio consulibus, Scipio superioris anni consul delere Carthaginem suprema sorte molitus, Gothonem ingreditur. Ubi cum sex continuis diebus noctibusque pugnatur, ultima Carthaginenses desperatio ad deditionem traxit, petentes ut quos belli clades, reliquos fecit, saltem servire liceat. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
italiam fuga petiit. & nullis exi¬
stentib causis spreco mariti fr̃e.
sub desiderii regis langobardorũ
patrocimũ se cum libt̾ris suis con

Expanded text:
Italiam fuga petiit; et nullis existentibus causis spreto mariti fratre, sub Desiderii regis Langobardorum patrocinium se cum suis liberis con
Abbreviated transcription (Latin):
tere p̃cepit. Rex uͦ eleuata uoce:
om̃s illos qui pemimoni adheserãs
nominatiue comp̃hendi iussit.
Tunc haistulfus dolorem ñ ferers
nisi eum ratchis suus germanus
cohibuisset. Hoc modo comp̃hen¬
sis his langobardis: hersemar

Expanded text:
tere praecepit. Rex vero, elevata voce, tere praecepit. Rex vero, elevata voce, omnes illos qui Pemmoni adhaeserant nominative comprehendere jussit. Tunc Ahistulfus dolorem non ferens, nisi eum Ratchis suus germanus cohibuisset. Hoc modo iis Langobardis compr
Abbreviated transcription (Latin):
uitam duceret. Quid plura: Contͣ
eundem amatore ep̃m egit. eũq
de foro expulit: atq: in iłliꝰ domo
sibi habitationẽ statuit. Hac de
causa penimo dux contra eund̾e
patriarch̃a cũ multis nobilibus
lan gobardis consiliũ iniit. app̃hen¬
sumq illum ad castellum pontiũ
quod suꝑ mare situm ẽ. duxit. indeq
eum in mare p̃cipitare uoluit: s tam̃
deo inhibente minime fecit. Intra
carcerem tam̃ eum retentũ pane tri¬
hulationis sustentauit. Qd̃ rexlute¬
prandus audiens: in magña rram
exarsit. ducatũq: pemoni aufereis.
ratchis eiꝰ filium in eiꝰ loco ordinaũ.
Tunc pemmo cũ suis disposuit ut
in sclauorũ patriam fugeret. s rat
ta itaq pemmo fiducia qd̾ nichil
mali pateretur: ad regem cũ om̃ibꝰ
langobardis cũ quib consiliũ ha¬
buerat ꝑrexit. Tunc rex in iudiuio
residens. pemmonẽ & eiꝰ duos filio
ratchait & haistulfum ratchis coz¬
cedens: eos pͦt sedem suam consis¬

Expanded text:
vitam duceret. Quid plura? Contra vitam duceret. Quid plura? Contra eumdem Amatorem episcopum egit, eumque de Forojulii expulit, atque in illius domo sibi habitationem statuit. Hac de causa Pemmo dux, contra eumdem patriarcham cum multis nobilibus Langobardis consilium iniit, apprehensumque eum ad castellum Pontium, quod supra mare situm est, duxit, indeque eum in mare praecipitare voluit. Sed tamen, Deo inhibente, minime fecit, intra carcerem tamen eum retentum pane tribulationis sustentavit. Quod rex Liutprandus audiens, in magnam iram exarsit, ducatumque Pemmoni auferens, Ratchis ejus filium in ejus loco ordinavit. Tunc Pemmo cum suis disposuit ut in Sclavorum patriam fugeret; sed Ratta itaque Pemmo fiducia quod nihil mali pateretur ad regem cum omnibus Langobardis cum quibus consilium habuerat perrexit. Tunc rex in judicio residens Pemmonem et ejus duos filios, Ratchait et Ahistulfum, Ratchis concedens, eos post suam sedem consis
Abbreviated transcription (Latin):
loio anastasius prb̃r ordinatus ẽ.
Iomualdus demiq dux
bentuenti uxorem sortitus ẽ.
gumb̃gam nomine.quȩ fuit filia
aurone liuit prandi regis sororis.
de qua filiũ genuit quẽ nomine
ƿatris suigisulfum appellauit.
habuit rursus ꝑost hanc & aliam
conugẽ nomine rangund̃a filia
gado aldi brexiam dutis.
Rauis sane ꝑ idem tempus
int̾ pemmonẽ duc̃ẽ & calix¬
tum patriarch̃a discordiȩ rixa sur¬
rexit sausa autẽ huiꝰ discordie
ista fuit. Ad ueniens anteriori tẽ¬
pore fidentius ep̃c de castro iulen¬
si: cũ uoluntate suꝑioꝵ ducum
intra foro iulam castri muros ha¬
bitauit. ibiq sui ep̃atus sedem
latiure. Quo utta decedente: a¬
mator in eiꝰ loco ep̃c ordinatꝰ ẽ Usq
ad eund̾e enim diem suꝑiores pa¬
triarche qr in aquileia ꝓpt̃ roma¬
norũ incursionẽ habitare mini¬
me poterant: sedem ñ inforoni¬
lii s in cormones habebant quod
calixto qui erat nobilitate conspi¬
cuus satis displicuit. ut in eiꝰ dioce

Expanded text:
loco Anastasius presbiter ordinatus est. 50. Romoald denique dux Beneventi uxorem sortitus est Gumpergam nomine, quae fuit filia Auronae, Liutprandi regis sororis. De qua filium genuit, quem nomine sui patris Gisulfum appellavit. Habuit rursum post hanc et aliam coniugem nomine Ranigundam, filiam Gaidualdi Brexiani ducis. 51. ravis sane per idem tempus inter Pemmonem ducem et Calistum patriarcham discordiae rixa surrexit. Causa autem hujus discordiae ista fuit. Adveniens anteriore tempore Fidentius episcopus de castro Juliensi, cum voluntate superiorum ducum intra Forojuliani castri muros habitavit, ibique sui episcopatus sedem statuit. Quo vita decedente, Amator in ejus loco ordinatus est. Usque ad eumdem enim diem superiores patriarchae, quia in Aquileia, propter Romanorum incursionem, habitare minime poterant, sedem non in Foro-Julii, sed in Cormones, habebant. Quod Calisto, qui erat nobilitate conspicuus, satis displicuit, ut in ejus dioec
Abbreviated transcription (Latin):
deruementibus enȩȩ atroia pro¬
fugi aduentus initaliam quȩ
arma commouerit: qualia per
triennium bella excitauerit. quã¬
dos populos implicuerit. odio
excidioq afflixerit ludiliterarii
disciplina nr̃ẽ quoq memoriȩ
iniu̾ctuͣm ẽ¶Horum preterea
temporum media incer iacent
exilia naufragiaq grecorum.
pelopensium. clades codro mo¬
riente fractorum: ignoti traces no
ua bella surgentes. et generalis
tunc per tot̾am asiam greciamq

Expanded text:
teruenientibus, Aeneae Troia proteruenientibus, Aeneae Troia profugi aduentus in Italiam quae arma commouerit, qualia per triennium bella exciuerit, quantos populos inplicuerit odio excidioque adflixerit, ludi litterarii disciplina nostrae quoque memoriae inustum est. horum praeterea temporum medio interiacent exilia naufragiaque Graecorum, Peloponnensium clades Codro moriente fractorum, ignoti Thraces noua in bella surgentes, et generalis tunc per totam Asiam Graeciamq
Abbreviated transcription (Latin):
t uero ante urbem conditam
.ccs.xixͦ. anno: raptuhelenȩ
can iuratio grecorum. et concur¬
sus mille nauium: de hinc decen¬
nis obsidio. ac postremo famosũ
troie excidium predicatur. In quo
bello ꝑ .x. annos cruentissime ge¬
sto. quantas nationes quancosq
populos idem turbo inuolue¬
rit at afflixerit: homerus poeta
in ꝑ rimis clarus luculentissimo
carmine palam fecit. Nec per or-¬
dinem recexere nr̃m ẽ: quia et
operilongum et omnibus notũ
uidetur. Uerumamen qui diur¬
nitatem illius obsidionis. euer¬
sionis atrocitatem cedem capti¬
uitatemq didicerunt: uideant
si recte isto qualiscumq ÷ presen¬
tis demporis statu offendunt᷑.
quo hostes occulta misericordia
dei cum per omnes terras instruc¬
tis copiis bello persequi possunł:
gratia p̾acis pretentis obsidio¬
nibus per omnia maria sequ¬
untur. Et ne forte hec quietis
amore facere credantur. seipsos
ac pericula sua pro romanoꝵ
pace aduersum alias gentes offe¬
runt ¶Paucis preterra annis in.¬

Expanded text:
t uero ante Vrbem conditam CCCCXXX anno raptus Helenae, coniuratio Graecorum et concursus mille nauium, dehinc decennis obsidio ac postremo famosum Troiae excidium praedicatur. in quo bello per decem annos cruentissime gesto quas nationes quantosque populos idem turbo inuoluerit atque adflixerit, Homerus poeta in primis clarus luculentissimo carmine palam fecit, nec per ordinem nunc retexere nostrum est, quia et operi longum et omnibus notum uidetur. uerumtamen qui diuturnitatem illius obsidionis, euersionis atrocitatem caedem captiuitatemque didicerunt, uideant, si recte isto qualiscumque est praesentis temporis statu offenduntur quos hostes occulta misericordia Dei cum per omnes terras instructis copiis bello persequi possint, pacis gratia praetentis obsidibus per omnia maria sequuntur; et, ne forte haec quietis amore facere credantur, se ipsos ac pericula sua pro Romanorum. pace aduersum alias gentes offerunt. Paucis praeterea annis in
Abbreviated transcription (Latin):
qui unꝰ ex eis fuerat. euaginato
gladio multis se insequentib se
uirilĩt defensans: in basilic̃a beati
michaelis confugit. ac deinde regis
indulgentia solus impunitat̃e pro

Expanded text:
qui unus ex eis fuerat, evaginato gladio, multis se insequentibus, ipse se viriliter defensans, in basilica beati Michahelis confugit, ac deinde regis indulgentia solus inpunitatem pro
Abbreviated transcription (Latin):
& lune uberrimis lacrimis com¬
moueri. de numinũ suorũ staty
tim̃tes. Et cũ sacrificare instrtue¬
rem. & uictimas immolare: pro¬
hibitus sum a sacerdote. qui nega¬
bat licere aut thus in eo sacͥficio
igniuri. aut animal ullum int̾

Expanded text:
et lunae uberrimis lacrimis comet lunae uberrimis lacrimis commoveri de numinum suorum statu timentes. Et cum sacrificare instituerem et victimas immolare, prohibitus sum a sacerdote, qui negabat licere aut tus in eo sacrario igni uri aut animal ullum int
Abbreviated transcription (Latin):
niut paremus religioni. Undecima
diei hora expectabat sacerdos solis
occasum. Nam solis arborem loqui
at responsa dare ad pͥmos iubarrs or¬
tus affirmabat. Ittm noctis eadem
tempora custodire lunȩ enarrabat
arborem ¶Que res mͥ mendacio ma
intra parictem erat ñ magno edifi¬
catum oꝑe. uideoq opobalsamum
cum optimo odore om̃ib undiq
arborum ramis habundantissime
manans. Cuiꝰ odore captus. & ipse
dibulas p̃uellebam de cortitibus:
& idem comites mei faciebant. In
media aut̃ẽ parte luci sacre arbores
consistebant. diu̾sis generib fron¬
dium circũ astantib. he pedum
alte centũ erant arbores. quasbre¬
bionas indi appellant. Pas cum mi¬
rarer. diceremq: frequentib im¬
brib in tantũ creuisse: sacerdos
affirmabat mͥ. nunqͣm in his lo¬
as pluuiam. neq feram aut aũt.
aut ullam adire serpentem. Ler¬
minos antiquitus ab indorum
maiorib consecratos soli & lime
affirmabat. easq in eclipsi soliᷤᷤ

Expanded text:
ni, ut pareremus religioni. Vndecima ni, ut pareremus religioni. Vndecima diei hora exspectabat sacerdos solis occasum: nam solis arborem loqui ac responsa dare ad primos iubaris ortus affirmabat. Item noctis eadem tempora custodire lunae enarrabat arborem. Quae res mihi mendacio magintra parietem erat non magno aedificatum opere, videoque opobalsamum cum optimo odore omnibus undique arborum ramis abundantissime manans; cuius odore captus et ipse clibulas praevellebam de corticibus et idem comites mei faciebant. In media autem parte luci sacrae arbores consistebant diversis generibus frondium circumastantibus. Hae pedum altae centum erant arbores, quas brebionas Indi appellant. Eas cum mirarer diceremque frequentibus imbribus in tantum crevisse, sacerdos affirmabat mihi numquam in his locis pluviam neque feram aut avem aut ullam adire serpentem; terminos antiquitus ab Indorum maioribus consecratos soli et lunae affirmatat easque in eclipsi solis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos pantherarũ tigridũq pel¬
lib contectos. aquib cum querimꝰ
quinam hominũ ẽẽnt: indos sesua
lingua ẽẽ. dicebant iLucus erat lar¬
gus thure & opobalsamo imm̃so¬
habundans. quȩ plurima ramise¬
orum innascebant᷑ nemorũ: & ues¬
ci incolȩ eiꝰ regionis consueuerant.
Eocum sessarium nob̾ prȩdictum
&multis incognitũ incessissemꝰ: pe¬
dum ñ amplius decem statura al¬
aor. nigro corpore.dentib caninis
anistes oraculi apparuit. ꝑforatis
aurib. ex quib uniones depende¬
uant. & erat pellib uestitꝰ  Atq cum
me more rituq suo salutaret: int̾¬
rogare cepit quid ego uenissem. Dixi
me cupientẽ inspicere sacras arbores
solis ac lune. Tum barbarus. si acoi
ractu uacas: scilicit intrabis diumũ
locum¶Astantib amicis & cõmili¬
tonib meis circiter trecentis: pone¬
re anulos uestesq cunctas cũ calcia¬
m̃tis imꝑauit. Parui ꝑ omĩa homi¬

Expanded text:
aliquos pantherarum tigridumque pelaliquos pantherarum tigridumque pellibus contectos; a quibus cum quaerimus quinam hominum essent, Indos se sua lingua esse dicebant. Lucus erat largus, ture et opobalsamo abundans, quae plurima ramis eorum innascebantur nemorum et vesci incolae eius regionis consueverant. Et cum sacrarium nobis praedictum et multis incognitum incessissemus, pedum amplius decem statura altior, nigro corpore, dentibus caninis, antistes oraculi apparuit, perforatis auribus, ex quibus uniones dependebant, et erat pellibus vestitus. Atque cum me more rituque salutaret, interrogare coepit, quid ego venissem. Dixi me cupientem inspicere sacras arbores solis ac lunae. Tum barbarus: “si a coontactu vacas, scilicet intrabis divinum locum.” Astantibus amicis et commilitonibus meis circiter trecentis ponere anulos vestesque cunctas cum calciamentis imperavit. Parui per omnia homi
Abbreviated transcription (Latin):
na aut mala nosse poteris. Quare
tam incredibili re illudi me abar¬
baris senib existimans. pena eos
impingi & aliqua contumelia ius¬
si notari: ita dicens. ita ne eo maie¬
stas mea ꝑuenit ab occidente us:
ad orientem. ut a semb barbarise
decrepitis tũ. illudi posse uider
Quib iurantib se nichil possȩ fali
cõmiscere: exꝑiri mͦ me posse an uer
dicerent. appariturũ breui idñi
uanũ. orantib amicis comttiba.
traxi. remissis infasiacem copiis cũ
quib dam p̃fectis exercituq cuncto.
elephantis & rege poro. & impedi¬
m̃tis om̃ib ¶Mox lecto robore uiuen¬
tutis: admirabilia insuri speccatu¬
la ducentib indorũ senib tcer ar¬
quot serpentiũ ferarumq locade¬
duxerunt in ꝓximam oraculi sede
De quib feris & serpentib quia
innumerȩ & indica lingua erant
uocitate: scribendũ tibi ñ pittaui.
¶Cum appropinquaremꝰ regionia
nob̾ petitȩ: uidimꝰ feminas uirõq

Expanded text:
na aut mala nosse poteris”. Qua re na aut mala nosse poteris”. Qua re tam incredibili illudi me a barbaris senibus existimans, poena eos impingi et aliqua contumelia iussi notari, ita dicens: “Itane eo maiestas mea pervenit ab occidente usque ad orientem, ut a senibus barbaris ac decrepitis illudi posse videar?” Quibus iurantibus se nihil falsi commiscere, experiri modo me posse an vera dicerent, appariturum brevi id non esse vanum, orantibus amicis comitibusque  cum equitatu traxi, remissis in Fasiacen copiis cum quibusdam praefectis exercituque cuncto, elephantis et rege Poro et impedimentis omnibus. Mox lecto robore iuventutis admirabilia visuri spectacula ducentibus Indorum senibus iter arque serpentium ferarumque loca deduxerunt in proximam oraculi sedem. De quibus feris et serpentibus, quia innumerae et Indica lingua erant vocitatae, scibendum tibi non putavi. Cum appropinquaremus regioni a nobis petitae, vidimus feminas virosque
Abbreviated transcription (Latin):
mus. uissi diuerti signa intasiacem.
antinothi uenti flatum secutus.
Tumq: in iinere sumptũ agmen
sub signis me ducente. duo senes
nob̾ facti sunt obunam. Quos cum
int̾rogarem si quid nossent in illa
regione dignũ aliquid ad spectacu¬
lum: responderunt mn ẽẽ. uiam
decem ñ amplius dierũ. ꝑ quã dif¬
ficilis ẽet tam̃ accessus propt̃ pe¬
nuriam aquȩ. tantisq impedim̃¬
tis: si cum uinu̾so ꝑgere uellem
exeruitu. Ceterũ si comineatus .xl.
miliũ hominũ ꝓponerem propt᷑¬
itinerũ angustas semitas & bestio¬
sa loca: posse mͥ contingere ut ali¬
qͦd incredibile ꝑspitrem negotũ.
Tum ego eo responso letus: dicitem
inqͣm duo senes humantratis lege
eos mulcens. qͥd sit istud qͦd intam
illustre & tam magnificũ pollice¬
mini. Tum unꝰ exhilaratꝰ blanda
mea uoce. uidebis inquit rex que
es duas solis & lunȩ arbores ior
& grece loquentes. quarũ lignũ ui¬
rie ẽ. solis. alterum femininũ e
lune. & abbis quȩ tibi instant bo¬

Expanded text:
mus, iussi diverti signa in Fasiacen, antea Noti venti flatum secutus. Tumque in itinere, sumptum agmen sub signis me ducente, duo senes nobis facti sunt obviam. Quos cum interrogarem, numquid nossent in illa regione dignum aliquid ad spectaculum, responderunt mihi esse viam decem non amplius dierum, per quam difficilis tamen accessus propter penuriam aquae tantisque impedimentis, si cum universo pergere vellem exercitu. Ceterum si commeatus quadraginta milium hominum proponerem propter angustas semitas et bestiosa loca, posse mihi contingere, ut aliquod incredibile perspicerem negotium. Tum ego eo responso laetus “Dicite mihi” inquam “duo senes” humanitatis lege eos mulcens “quid sit illud quod mihi tam illustre et tam magnificum pollicemini”. Tum unus exhilaratus blanda mea voce “Videbis” inquit “rex, quicumque es, duas solis et lunae arbores Indice et Graece loquentes, quarum lignum virile est solis, alterum femineum est lunae, et ab his quae tibi instant bo
Abbreviated transcription (Latin):
ns eius quanuis uanissimis õĩo
fides ab nuebatur. quin potiꝰ puta¬
ntur tale aliquid inchoaturus:
nisi festinata fuisset morte ꝓ re¬
uentus. Nam a propͥo satellite
int̾fectiis. & sue uitę & belli a se
inchoati finem accelerautt ¶hec
sunt bella que rex potentissimꝰ
ꝑ annos.xluii: tot enim annis

Expanded text:
tis eius, quamvis vanissimis, omnino tis eius, quamvis vanissimis, omnino fides abnuebatur, quin potius putaretur tale aliquid inchoaturus, nisi festinata fuisset morte praeventus. Nam a proprio satellite interfectus, et suae vitae et belli a se inchoati finem acceleravit.. 15. Haec sunt bella, quae rex potentissimus per annos 47--tot enim annis
Abbreviated transcription (Latin):
contra bunos p̾liaturus aciemstrr¬
eret: incertum a quo cum duob
tantũ qui eum ob equitatem ac sin¬
gulos hortantem comitabantur
int̃fectus ẽ. Cecerum incruentum
pene francis hoc bellum fuit. & ꝓs¬
ꝑrimũ exitum habuit. tam & si
conuemientẽ sinem accepͣit. Boe¬
manicum qͦ & linonicum quȩ yt¬
ea exorta sunt : diu durare ñ po¬
tuerunt. Quorũ utrumq dictu
karoli iunioris celeri fine comple¬
tum ẽ. Hlanmũ contra nortmnannoᷤᷤ
qui dam uocantur. pͥmo piratic̃a
exercentes.deiide maiori classe lit¬
tora galliȩ ato: germanie uastan¬
tes. Uellum susceptumẽ. Quorũ tr
etofridus adeo uana spe iufla¬
ꝯmitteret potestatem. Frisiam
quoq atq: saxoniam haut altt̃
at: suas ꝓuintias estimabat.
Iam obodritos uitinos suos iN
suam ditionem redegerat. ⁊ am
eos sibi uectigales fecerat. Iac¬
tabat etiam se̾ breui aquis grani
ubi regis comitatus erat. cũ maxi¬
mis copiis aduenturum. Nec dic¬

Expanded text:
contra Hunos proeliaturus aciem instrucontra Hunos proeliaturus aciem instrueret, incertum a quo, cum duobus tantum qui eum obequitantem ac singulos hortantem comitabantur, interfectus est. Caeterum incruentum pene Francis hoc bellum fuit, et prosperrimum exitum habuit, tametsi dconvenientem finem accepit. Boemanicum quoque et Linonicum, quae postea exorta sunt, diu durare non potuerunt; quorum utrumque ductu Karoli iunioris celeri fine completum est. Ultimum contra Nortmannos, qui Dani vocantur, primo pyraticam exercentes, deinde maiore classe litora Galliae atque Germaniae vastantes, bellum susceptum est. Quorum rex Godefridus adeo vana spe inflapromitteret potestatem; Frisiam quoque atque Saxoniam haud aliter atque suas provintias aestimabat; iam Abodritos, vicinos suos, in suam ditionem redegerat, iam eos sibi vectigales fecerat. Iactabat etiam, se brevi Aquasgrani, ubi regis comitatus erat, cum maximis copiis adventurum; nec dic
Abbreviated transcription (Latin):
lia in eo gesta. quantũ sanguimiꝰ
effusum sit: testatur uacua om̃i
habitatore pannonia. & locus in
quo regia cagani trat ita desertꝰ.
ut ne uestigium quidem ieohi¬
mane habitationis appareat. To¬
ta in hoc bello hunorum nobili¬
tas periit. tota gła decidit: omis
pecunia & congesti ex longo tem¬
pore thesaum direpti sunt. Nec
ullum bellum contra francos ex¬
ortum humana potest memoria
recordari. quo illi magis ditati ꝙ
opib aucti sint: quippe cum uiq
in id temporis pene pauꝑes uiae¬
rentur. Lantum auri & argenti
in regia reꝑtum. tot spolia precio¬
sa in preliis sublata: ut merito
credi possit boc francos hunis ui¬
ste eripuisse. quod huni pͥus aliis
gentib inuste eripuerunt. Duo
tantũ ex procerib francorũ eobel¬
lo ꝑierunt. hericus dux foronla¬
nus in liburnia iixta tarsatic̃a
maritima tiuitatem insidiis op¬
pidanorũ int̾ceptus: & gerulus ba¬
ioarie p̃fectus in pannoma. cum

Expanded text:
lia in eo gesta, quantum sanguinis lia in eo gesta, quantum sanguinis effusum sit, testatur vacua omni habitatore Pannonia, et locus in quo regia Kagani erat, ita desertus, ut nec vestigium quidem in eo humanae habitationis appareat. Tota in hoc bello Hunorum nobilitas periit, tota gloria decidit. Omnis peccunia et congesti ex longo tempore thesauri direpti sunt, neque ullum bellum contra Francos exortum humana potest memoria recordari, quo illi magis ditati et opibus aucti sint. Quippe cum usque in id temporis pene pauperes viderentur, tantum auri et argenti in regia repertum, tot spolia praetiosa in proeliis sublata, ut merito credi possit, hoc Francos Hunis iuste eripuisse, quod Huni prius aliis gentibus iniuste eripuerunt. Duo tantum ex proceribus Francorum eo bello perierunt, Aericus dux Foroiulanus, in Liburnia iuxta Tharsaticam, maritimam civitatem, insidiis oppidanorum intercoeptus, et Geroldus Baioariae praefectus, in Pannonia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nessdani siquidem ac sueones
quos nortmannos uocamꝰ. &
septemirionale litus. Smnes in
eo insulas tenent. At littus au¬
strale sclaui & haisti. & alie di¬
uerse incolunt nationes. Inter
quos uł precipui sunt quib t̃c
a rege bellum inferebatur uuele¬
tabi. quos ille una tantũ & quã
ꝑ se gesserat expeditione ita con¬
tudit ac domuit: ut ulterius
imꝑata facere minime renu¬
endum iudicarent ¶Alaximũ
om̃ium que ab illo gesta sunt
preter saxonicum. huic bello suc¬
cessit. Illud uidelicet quod contra
auares siue hunos susceptum ẽ.
quod ille & animosius qͣm cetera.
& longe maiori apparatu admi¬
instrau̾it. Unam tam̃ ꝑ se inpan¬
nomam. nam hanc ꝓuuntiam
ea gens tum incolebat expeditionẽ
fecit: cetera filio suo pipino acpre¬
fectis ꝓuiitiarum. comitib etiã
atq: legatis ꝑficienda cominisit.
Quod cum ab his stremuuissime
fuisset administratũ: octauo taz¬
dem anno completũ ẽ. Quot pre¬

Expanded text:
nes; Dani siquidem ac Sueones, nes; Dani siquidem ac Sueones, quos Nortmannos vocamus, et septentrionale litus et omnes in eo insulas tenent. At litus australe Sclavi et Aisti , et aliae diversae incolunt nationes; inter quos vel praecipui sunt, quibus tunc a rege bellum inferebatur, Welatabi. Quos ille una tantum, et quam per se gesserat, expeditione ita contudit ac domuit, ut ulterius imperata facere minime rennuendum iudicarent. 13. Maximum omnium quae ab illo gesta sunt bellorum, praeter Saxonicum, huic bello successit, illud videlicet, quod contra Avares vel Hunos susceptum est. Quod ille et animosius quam cetera et longe maiori apparatu administravit. Unam tamen per se in Paimoniam--nam hanc provintiam ea gens tum incolebat--expeditionem fecit; cetera filio suo Pippino ac praefectis provinciarum, comitibus etiam atque legatis, perficienda commisit. Quod cum ab his strenuissime fuisset administratum, octavo tandem anno completum est. Quod proe
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑ fide tum iuram̃to: quod ab
illius potestate ad defectionem ne¬
mini suadenti assentiri deberet
Sieq bello qͦd quasi maximũ fu¬
turum indebatur. celerrimꝰ ẽ. fi¬
nis impositꝰ Tassilo tam̃ pꝰt mo¬
dum ad regem euocatus. ueq re¬
tenebat ulterius duci: s comiti¬
bus ad regendum cõmissa ẽihis
mo tib ita compositis. sclauis
qui nr̃a consuetudine uuilci. ꝓ¬
prie uͦ idẽ. sua locutione uuele¬
tabi dituntur: bellum illatũ ẽ.
In quo & saxones uelut auxilia¬
res inter ceteras nationes que re¬
gis signa iusse sequebant᷑. quanqͣ
ficta & minus deuota obedientia
militabant. Causa belli erat qͦd
abotritas qui cum francis olim
federati erant. assidua incursio¬
ne lacessebant: nec iussionib
coerceri poterant. Sinus quidẽ
ab occidentali oceano orientem
uersus porrigitur. longitudinis
quidem incomꝑte. latitudinis
uͦ que nus qͣm centum milia pas¬
suum excedat: cum in multis
locis contractior inueniatur.
hunc multe tircũ sedent natio¬

Expanded text:
insuper fide cum iuramento, quod ab illius potestate ad defectionem nemini suadenti adsentire deberet. Sicque bello, quod quasi maximum futurum videbatur, celerrimus est finis impositus. Tassilo tamen postmodum ad regem evocatus, neque retenebat, ulterius duci, sed comitibus ad regendum commissa est. 12. His motibus ita compositis, Sclavis qui nostra consuetudine Wilzi, proprie vero, id est sua locutione, Welatabi dicuntur, bellum inlatum est. In quo et Saxones, velut auxiliares, inter ceteras nationes quae regis signa iussae sequebantur, quamquam ficta et minus devota oboedientia, militabant. Causa belli erat, quod Abodritos, qui cum Francis olim ederati erant, assidua incursione lacescebant, nec iussionibus coerceri poterant. Sinus quidam ab occidentali oceano orientem versus porrigitur, longitudinis quidem inconpertae, latitudinis vero, quae nusquam centum milia passuum excedat, cum in multis locis contractior inveniatur. Hunc multae circum sedent natio
Abbreviated transcription (Latin):
dine probabuntur.
Iellum metridaticum uł ut ueriꝰ
dicam bella metridatice cladis
multas simul inuoluens ꝓuintias:
be condita. quo etiam pͥmum ciuile¬
bellum cȩperat: mardescens erat.
Consulatu uͦ ciceronis & antonii ut
uerbis poete optimi loquar: barba¬
rico ui x consummata ueneno¶Sed
in his temporib .xxx. gerendi belli
inueniuntur anni. qualit̃ autẽ .xl.
cernitur. Igitur metridates rex ponti

Expanded text:
dine probabuntur. Bellum Mithridaticum, vel, ut verius dicam, belli Mithridatici clades, multas simul involvens provinciasbe condita, quo etiam pbellum coeperat, inardescens, consulatu uero Ciceronis et Antonii, ut uerbis poetae optimi loquar, barbarico uix consummata ueneno est. sed in his temporibus triginta gerendi belli inueniuntur anni. qualiter autem quad discernitur. Igitur Mithridates rex Ponti
Abbreviated transcription (Latin):
Quom faro aldus dux classem inuasit. xliiii¬
& quia theudo baioarior̃ dux ad apło¬
rum limina romam uenit.
regim̃ eccłie suscepit & de bello pemmo¬
nis aduersum sclauos.
De aduentu sarratenorũ in hispanĩa:⁊qͣm xlui¬

Expanded text:
o Faroald dux Classem invasit, et quia Theudo Baioariorum dux ad apostolorum limina Romam venit. regimen ecclesiae suscepit, et de bello Pemmonis adversum Sclavos. 46. De adventu Sarracenorum in Hispaniam, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut suctonius attestatur pꝰt puni¬
cum fuit ¶ Sub eodem uͦ temꝑore qͥn¬
tilius uarus cum trib legionibus
a germanis rebellantib misera su¬
ꝑlna atq: auaricia in subiectos agens:
funditus deletus ẽ¶ Qũa rei publice
dadem cȩsar augustus adeo gram¬
ter tulit: ut sepe ꝑ uim doloris c̃a¬
put parieti collidens ilamaret. Qn¬
tili uare: redde legio nessbos fora¬
nos uͦ aggrippa suꝑauit: & signis
romanis quȩ illi quond̾a sub mitri¬
date sustulerant bello recuꝑatis.
uictos ad deditionem coegits Parthi
quasi toto orbe t̾rarum uel domito
uł pacco om̃ium oculis si narentur.
atq in se solos om̃is igor romani mm¬
peri uertendus ẽct: quippe quos pri

Expanded text:
sicut Suetonius adtestatur, post Punisicut Suetonius adtestatur, post Punicum fuit. Sub eodem uero tempore Quintilius Varus cum tribus legionibus a Germanis rebellantibus, mira superbia atque auaritia in subiectos agens , funditus deletus eat. quam reipublicae cladem Caesar Augustus adeo grauiter tulit, ut saepe per uim doloris caput parieti conlidens clamaret Quintili Vare, redde legiones. Bosporanos uero Agrippa superauit et signis Romanis, quae illi quondam sub Mithridate sustulerant, bello recuperatis uictos ad deditionem coegit. quasi toto orbe terrarum, vel domito,  pacato, omnium oculis signarentur, atque in se solos omnis vigor Romani imperii vertendus esset; quippe quos pri
Abbreviated transcription (Latin):
unc etiam in affricam usula¬
Inos & getulos latius uagantes:
cossus dux cȩsaris artatis tinib co¬
ntuit atq: a romanis limitib ab¬
lnere nctu compnlit¶Intea cesa¬
sn apud t̾raconem aterioris his¬
biniȩ urbem legati indorum &
scitharum toto orbe transmisso tan¬
dem ibi inuenerunt: ultra quo iam
querere ñ possent sRefuderuntq in
cesarem: alexandri magni głam.
Qutm sicut hispaniorũ gallorumq
legatio in medio oriente apud babi¬
lonam contẽplatione pacis adiic: ita
hunc apud hispaniam in occidentis ul¬
timo supplex cum gentilico munere.
eous indus. & scithaboreus orainit.
¶Cantabrico bello ꝑquinꝙ annos. to
taq hispania in etnam pacem cum
posita: cęsar romã rediit.¶Quib ecĩa
dieb: multa ꝑ se multaq ꝑ duces &
legatos bella gessit¶ Nam inter cȩteros:
& piso adu̾sus dendeliquos inissus ẽ.
Quib subactis. uictor ad cesarem¬
henios nouo motu intu mescentes:
tinorum uictor abduxit.¶Qd̃ reuera

Expanded text:
nc etiam in Africa. Musolanos et Gaetulos latins uagantes COSSUS dux Caesaris artatis finibus cohercuit atque a Romanis limitibus abstinere metu conpulit. Interea Caesarem apnd Tarraconem citerioris Hispaniae urbem legati Indorum et Scytharum toto Orbe transmisso tandem ibi inuenerunt, ultra quod iam quaerere non possent, refuderuntque in Caesarem Alexandri Magni gloriam: quem cient Hispanorum Gallorumque legatio in medio Oriente apud Babylonam contemplatione pacis adiit, ita hunc apud Hispaniam in Occidentis ultimo supplex cum gentilicio munere eous Indus et Scytha boreus orauit. Cantabrico bello per quinque annos acto totaque Hispania in aeternam pacem cum posita, Caesar Romam rediit. Quibus etiam diebus multa per se multaque per duces et legatos bella gessit. nam inter ceteros et Piso aduersum\' Vindelicos missus est; quibus subactis uictor ad Caesaremnios nouo motu intumescentes Tilia captiuorum uictor abduxit. quod reuera
Abbreviated transcription (Latin):
tur¶ Ecce paruissima pagina uerbis¬
q pacissimis. quantos de dot pro.¬
uintiis populis atq urbibus non
magis explicui actus operum:
quam implicui globos miseriaꝵ.
Quis enim claudem illius tempo¬
ris. quis fando funera explicet
aut equare lacrimis possit dolo¬
res: Neruntamen hec ipsa quia
multo interiectu seculorum ex¬
oluerunt: facta sunt nobis exer¬
cicia ingenorum et oblectamenta
fabularum. Quamquam siquis
intentius adhibeat animum.
seseq toto mentis affectu ipsis
pene causis bellisq pso misceat.
acrur susuelut in arce spectaculi
constitutus. utrinq in suis qua¬
litatib tempus ꝑ metiatur: facile
dixerim eum iudicaturum. neq
illa nisi irato atq aduersante d̃o
posse tam infeliciter perturba¬
ri ac permisceri: neq ista sic insi
propitio et miserante componi.
¶his deinde temporib. grauissimo
terre motu concussa sicilia. in suꝑ
ex estuantib echnȩ montis ignib¬
flabris fauissisq calidis. cũm
decrimento plurimo agrorum ac¬

Expanded text:
tur. Ecce parvissima pagina; verbisque paucissimis, quantos de tot provinciis, 139 populis atque urbibus, non magis explicui actus operum, quam implicui globos miseriarum. Quis enim cladem illius temporis, quis fando funera explicet, aut aequare lacrymis possit dolores? Verumtamen haec ipsa, quia multo interjectu saeculorum exoleverunt, facta sunt nobis exercitia ingeniorum, et oblectamenta fabularum: quamquam si quis intentius adhibeat animum, seseque toto mentis affectu ipsis pene causis bellisque permisceat, ac rursus velut in arce spectaculi constitutus: utrumque in suis qualitatibus tempus permetiatur, facile dixerim, eum judicaturum, neque illa, nisi irato atque aversato Deo posse tam infeliciter perturbari ac permisceri, neque ista sic, nisi propitio et miserante, componi. His deinde temporibus gravissimo motu terrae concussa Sicilia, insuper exaestuantibus Aetnae montis ignibus favillisque calidis, cum detrimento plurimo agrorum
Abbreviated transcription (Latin):
tis rebus consulitur in prosperis
seruaretur.
isdem fere diebus bellum ci¬
uile ĩmo etiam plus quam
ciule. ux parricidio terminatum:
apud persas gerebatur. Mortuo
enim rege dario cum arcarserseᷤ et
cirus filii eius deregno ambige¬
rent: tandem magnis apparatib
magnisq prouineiarum ac po¬
pulorum ruinis. utrinq certatum.
In quo conftictu. cum ediuerso con¬
currentes sibi ambos fratres mu-
tuo casuᷤ obiectauisset. prius artar¬
serses uulneratꝰ a fr̃e equi uelocitate
morti exemptus euasit. Cirus au¬
tem mox acohorte regia oppressꝰ.
finem certamini dedit. Arcarxerses
ergo & preda fraterne expeditionis
et̃ exercitu potitus. potestatem reg¬
ni parricidio firmauit: ac sic uni¬
uersa asia atq europa partim in
se. singule partim interse in uicem
funeribus et flagitiis permisceban

Expanded text:
tis rebus consulitur, in prosperis seruaretur. Isdem fere diebus bellum ciuile, immo etiam plus quam ciuile, uix parricidio terminatum, apuenim rege Dario, cum Artaxerxes et Cyrus, filii ejus, de regno ambigerent, tandem magnis apparatibus, magnis provinciarum ac populorum ruinis, utrimque certatum: in quo conflictu cum e diverso concurretuo casus obiectauisset, prior Artaxerxes uulneratus a fratre equi uelocitate morti exemptus euasit. Cyrus autem mox a cohorte regia oppressus finem certamini dedit. Artaxerxes ergo et praeda fraternae expeditionis et exercitu potitus potestatem regni parricidio firmauit. sic uniuersa Asia atque Europa, partim in se singulae, partim inter se inuicem funeribus et flagitiis permisceban
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauit: quod ep̃c apud ticimũ
futurus ẽẽt. Qui postea cum ep̃c¬
factus fuisset: basilicam eiꝰdem
beati marty ris sauini in solopri¬
prio apud eandem ciuitatẽ con¬
struxit. hic inter reliquas optime
uitȩ quas habuit uiruites. etiam
uirginitatis flore decoratus entis¬
it. Cuius nos aliquod miraculu
quod posteriori tempore gestĩi
in loco proprio ponemꝰ ¶At uero
uno annis. septemq mensib ss
maturus: huius uite cursun

Expanded text:
nuntiavit, quod episcopus aput Ticinum futurus esset. Qui postea, cum factum fuisset, basilicam eidem beato martyri Savino in solo proprio aput eandem civitatem construxit. Hic inter reliquas optimae vitae quas habuit virtutes etiam virginitatis flore decoratus enituit. Cuius nos aliquod miraculum, quod posteriori tempore gestum est, in loco proprio ponemus. At vero uno annis septemque mensibus maturus huius vitae cursu
Abbreviated transcription (Latin):
mũmolus accersitus a rege: pa¬
triciatus honorẽ emeruit. Irruen¬
tib iterum langobardis in gallias
& usq ad mutias calmes accedenti¬
bus. qui locus ebredunensi adiacet
ciuitati: mnũmolus exerutum mo¬
uet. & cũi burgundionib illuc ꝓfi¬
cisimnir. Circundatisq langobardeͤ

Expanded text:
Mummulus, accersitus a rege, patriciatus honorem emeruit. Inruentibus autem iterum Langobardis in Gallias et usque Mustiascalmes accedentibus, qui locus Ebredunensi adiacet civitati, Mummulus exercitum movit et cum Burgundionibus illuc proficiscitur. Circumdatisque Langobar
Abbreviated transcription (Latin):
multũ utilitatis dei eccłia con¬
secuta est. Nam pene om̃s eccłiarũ
substantias langobardi cum adhuc
gentilitatis errore tenerentur mua¬
serunt. s huiꝰ salubri supplicatione
rex ꝑmotus: & catholicam fidemte¬
nuit. & multas possessiones eccł̃iȩ
ixũi largitus ẽ: atq ep̃os qui in adẽps¬
sione & abiectione erant. ad digni¬
tatis solite honorem reduxit.
is dieb tassilo ab childeberts
rege francorum aꝑud bauoa¬
riam rex ordinatus ẽ. Qui morai
exercitu in sclauorũ ꝓuintiam in

Expanded text:
multum utilitatis Dei ecclesia consecuta est. Nam pene omnes ecclesiarum substantias Langobardi, cum adhuc gentilitatis errore tenerentur, invaserunt. Sed huius salubri supplicatione rex permotus, et catholicam fidem tenuit, et multas possessiones ecclesiae Christi largitus est atque episcopos, qui in depressione et abiectione erant, ad dignitatis solitae honorem reduxit. 7. His diebus Tassilo a Childeperto rege Francorum aput Baioariam rex ordinatus est. Qui mox cum exercitu in Sclaborum provinciam in
Abbreviated transcription (Latin):
extitit: homo lubricus & clatus.
Qui dum uictoriȩ laudem descla-¬
uis habere cupit. magna sibi & fo¬
rouilanis detrim̃ta inuexit̃. Is
p̃mia quib dam sclauis dedit.

Expanded text:
extitit, homo lubricus et elatus. Qui dum victoriae laudem de Sclavis habere cupiit, magna sibi et Foroiulanis detrimenta invexit. Hic praemia quibusdam Sclavis dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Qnim uͦ philippus delfos mittit
suꝑ regni sui solluitus successore.
responsumq accepit in hunc mo¬
dum.¶O philippe. is demũ tuis om¬
pelle transierit. Nocabatur enim
equus ille quẽ supra diximus co
nominẽ. Id iam temporis: quar
tum decimũ annũ alexander a¬
gebat. Qui dum quadam die lo¬
cum quo clausus equus predictꝰ
erat prȩteriret:cont̾i̾sus ad ami¬
cos ait.Ouiri. hinnitus ne aures
meas. an uero ruigitus aliqͥs leo¬
ninus offendit: Ad hec ꝑtolomeus
qui postea socer dictus ẽ: quinĩmo
Alexander uͦ custodib euocatis clau¬
strisq remotis: animal educit. iu

Expanded text:
Enim Philippus Delphos mittit super regni suique sollicitus successorem responsumque accepit in hunc modum: o Philippe, is demum tuis omPellae transierit. Vocabatur enim equus quem supra diximus illo nomine mum quartumque annum Alexander appellebat. Qui cum quadam die locum quo clausus equus Bucephala fuerat praeteriret, conversus ad amicos haec ait: o viri, hinnitusne aures meas an vero rugitus aliquis leoninus offendit? Ad haec Ptolomaeus, qui Soter postea nominatus est: immo Denique custodibus evitatis claustrisque dimotis animal educit iuba
Abbreviated transcription (Latin):
assis. Fatetur alexander se ad cer¬
tamina quadrigarũ studio coro¬
ne uenisse¶ Tunc nicholaus felle
de nimia indignatione suffusus:¬
consputũ adolescentulũ & male¬
dictis increpitũ dereliquit. Atuͦ
alexander qui om̃ium disciplina¬
rum continentiã ostentare didi¬
cerat: abstersit clem̃ter sputam̃ta

Expanded text:
st. Fatetur Alexander et sese ad certamina quadrigarum studio coronae venisse. Tum Nicolaus felle de nimia indignatione subfususconsputum adulescentulum et maledictis increpitum dereliquit. At vero Alexander, qui omnium disciplinarum continentiam mage ostentare didicisset, abstersit clementer sputamenti
Abbreviated transcription (Latin):
fici÷ s uolutos truncis arborum
oscula dare: orartq solem & luña
ut ueridica m darent responsa.
Qd̃ ego tum facturus ẽem. int̾ro¬
gandum tam̃ sacerdotẽ existima

Expanded text:
fici, sed volutos truncis arborum oscula dare orareque solem et lunam ut veridica mihi darent responsa. Quod ego cum facturus essem, interrogandum tamen sacerdotem existima