comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usdeferretemptari quid euariis litibus causis quedissentiunt nete¬
mere nec ab articolis preiuditus quaenec abhis quaeiustȩ iudicata
int prouocare debebuN: Quod sireus in homicidii uł maleficiiuł¬
adulterii : uł ueneficii crimine partem prodefensione sui ex testib:
questione quae proposita possit arripere partem uero orrui accus a¬
iquae uidedtur : tunc suꝑ interposita appellatione ab eodem qui sibi
magis quae prosefaciant testimonia prodesse debere ad firmat. quã
ea quae aluersus ipsum egerint nocere deliberationinrãe plenum
ardirium relinquatur : Data .iiii. non noub̵ Triueris accepta .XVRł
causis uł leui orib: criminib: quaelegib: nontenentur. in serta ap¬
pellatione constitut a legib: dilatio prestã daest. et suspendend a est
appellationem sententiã iudicantis : At uero homicidiis. adul¬
tns et reliquis quod lex ista conp̃hendit si conuicti confessique fue¬

Expanded text:
us differre tentare. Qui de variis litibus caussisque dissentiunt, nec teus differre tentare. Qui de variis litibus caussisque dissentiunt, nec temere, nec ab articulis praejudiciisque, nec ab his, quae juste judicata sunt, provocare debebunadulterii vel veneficii crimine partem pro defensione sui ex testibus quaestioneque proposita possit arripere, parte vero obrui accusarique videatur, tunc super interposita appellatione ab eodem, qui sibi magis, quae pro se faciant, testimonia prodesse debere affirmat, quam ea, quae adversus ipsum egerint, nocere, deliberationi nostrae plenum arbitrium relinquatur. Dat. IIII non. Nov. Treviris; acc. XV. kal. caussis vel levioribus criminibus, quae legibus non tenentur inserta, appellationi constituta legibus dilatio praestanda est, et suspendenda est per appellationem sententia judicantis. At vero homicidis, adulteris et reliquis, quos lex ista comprehendit, si convicti confessique fue
Abbreviated transcription (Latin):
ipendente adhuc appellationemo
interuenerit litigatoris appellantis: heredibus eius qui aps¬
lauit quattuor menses ei cuius auctor mortuus est ad tralas¬
dum negotium debere prestari : Nec cum debere ad dicendã cau¬
samp̃cipitari ne ꝑ ignorantiã litis quam non ad integrum tras¬
uit dampnum uideatur incurrere : TIT̃ QUORUM APECVS¬
NESNONRECIPIANTUR: IMPERATIO Constantinus aug̃
catolinum : Poratorias dilationes frustratorias quaea
appellationes quam ludificationes ad mitti non conuenit N
sicut benc appellantibus negari auxilium non oport& : ita
quos contrameritõ udicatum est in aniter prouocantibus ds¬
ribenegesta non dec& : Vndecum homicidã uł adulterũ uł male¬
ficum uł ueneficum quae dtrocissima facinora sunt: confessio pro¬
pria uł adlucida uel probatissima ueritatis questio probationib:
aique argumentis detexerit . pro uocationes suscipinon o port& :¬
quas constatnon refutandi spemhabere quaegesta sunt. sed ea poti¬

Expanded text:
pendente adhuc appellatione mors intervenerit litigatoris appellantis, haeredibus ejus, qui appellavit, quatuor menses ei, cujus auctor mortuus est, ad tractandum negotium debere praestari, nec eum debere ad dicendam caussam praecipitari, ne per ignorantiam litis, quam non ad integrum tractavit, damnum videatur incurrere. DE MALENES NON RECIPIANTUR. Imp. Constantinus A. ad Catulinum. Moratorias dilationes frustratoriasque non tam appellationes quam ludificationes admitti non convenit. Nam sicut bene appellantibus negari auxilium non oportet, ita his, contra quos merito judicatum est, inaniter provocantibus dri bene gesta non decet. Unde cum homicidam vel adulterum vel maleficum vel veneficum, quae atrocissima crimina sunt, confessio propria vel dilucida et probatissima veritatis quaestio probationibus atque argumentis detexerit, provocationes suscipi non oportet, quas constat non refutandi spem habere, quae gesta sunt, sed ea poti
Abbreviated transcription (Latin):
uile obiaendũ ec̃ iuditus sireus conditione aliqua fuerit elapsus : Aamipsur
uolumus c̃i pene consum pini cui ob noxius decipitur fuisse qui fugerit : siueroco¬
mentariensis necessitate aliqua procul ab officio egerit adiuitorẽ eiꝰ pariuibe¬
mꝰ inugilaretura et candẽstatuimꝰ legis seueritateionstringi. Data .iii bet
iuli contiano: Gratiano aug̃to et probo consulib: INTER P̃TATIO Sidecar¬
cerereus fugent ab eocuiẽ traditus requirat᷑ : Quisicũ non potuerit p̃senta reno¬
uene neg leg enscustos illius se autdampnũ. aut penã qui fugerit subiturã :¬

Expanded text:
us condicione aliqua fuerit elabsus. Nam ipsum volumus eius poena consumi, cui obnoxius docebitur fuisse, qui fugerit. Si vero commentariensis necessitate aliqua procul ab officio egerit, adiutorem eius pari iubemus invigilare cura, et eadem statuimus legis severitate constringi. Dat. III. kal. Iul. Contionaci Gratiano A. II et Probo conss. Interpretatio. Si de carcere reus fugerit, ab eo cui est traditus requiratur: qui si eum non potuerit praesentare, noverit neglegens custos illius se aut damnum aut poenam qui fugerit subitur
Abbreviated transcription (Latin):
recentib uctustaes in nouare temporib uix enim fieri potest ucꝑ he
pora quae fidei amore contraximꝰ omnẽ testium conscientiã maoro
to subripiat et reueranefas est ut antiq deliberationis ordimatio uo
postremadicat᷑. D ata .x. Rł iuł Rauenna dd . uñ hononoii¬
noilirong  consulib IaTEA P TaT Si quis condito testamento des

Expanded text:
recentibus vetustatem innovare temporibus. Vix enim fieri potest, ut per haec tempora, quae fidei amore contraximus, omnem testium conscientiam mors coniurata subripiat, et re vera nefas est, ut antiquae deliberationis ordinatio voluntas postrema dicatur. Dat. X kal. Iul. Ravenna dd. nn. HonoriII AA. conss. Interpretatio. Si quis condito testamento dece
Abbreviated transcription (Latin):
amique recipimꝰ cauta seruari : Data .vI. iđ mar̃c rauenne Eustatio
et agncula consulib: INT PRETAT̃. Simulier marito repudium pri
or intulerit et statutas legenon docuent causas : amittat sponsaliciã
largita tẽ nec repetat quod marito indocẽ dedit atq insuꝑ exilio rebigi¬
tanee nubendi locumhabeat nec ad propriam reuertendi : Namsile¬
ues culpas docueritquib diuortiũ uideat᷑ ad pecero. et dotecarcat. ecdo¬
mationem refundat. neq alteri uiro nubendihabeat potestarẽe Si uero

Expanded text:
VI id. Mart. Ravenna Eustathio et Agricola conss. Interpretatio. Si mulier repudium marito prior intulerit et statutas lege non docuerit causas, amittat sponsaliciam largitatem nec id repetat, quod marito in dotem dedit, atque insuper exilio relegata nec nubendi locum habeat nec ad propria revertendi. Nam si leves culpas docuerit, quibus divortium videatur adpetere, et dotem careat et donationem refundat neq
Abbreviated transcription (Latin):
osit sed etillequi conuictus acerto domino red dereꝑ uasa noluerit nõ
orohac ipsarereddenda. cũ superatus fuerittencatur ced fructus
s duplos ex eotem pore quores ꝑuasa est cogatur ex soluere non qua
se dixerie colleg sse sed quales ꝑ diligent̃ culturã consequi proprido
smini
utilitas potuiss& : Ille etiã quirem alienã sciens usurpare presumpse
in uasiloci. usq: ad cõsum in atã litem similiratione exigatur : Namq
pliciter sine presumptione aliquã remtenuent ex eo simpliciter soluat
rein iuditiũ deducta quod remm ale possideat consuentiam ipsius cas
similimodo sub cumbañ : Addimus quoq: eius modiꝑsonis ut et sumpis
pensas litis ex eodie. aquodetalireceperit litigari. usquedum finiatin
tib reddant : Nam et ipsiqui alios possidentes puls a retemptauerint
iuditio repetant quaesua probare nompossint : Similiter sumptus et exp

Expanded text:
e praesumpsit, sed et ille, qui conventus a certo domino reddere pervasa noluerit, non solum pro hac ipsa re reddenda, cum superatus fuerit, teneatur, sed fructus rei ipsius duplos ex eo tempore, quo res pervasa est, cogatur exsolvere, non quales se ipse dixerit collegisse, sed quales per diligentem culturam consequi proprii domini utilitas potuisset. Ille etiam, qui rem alienam scienter usurpare praesumpseinvasi loci usque ad consummatam litem simili ratione exigatur. Nam qui simpliciter sine praesumptione aliquam rem tenuerit, ex eo similiter solvat, ex quo re in iudicium deducta quod rem male possideat conscientiam ipsius coeperit  auctor ipsorum, simili modo succumbant. Addimus quoque, eiusmodi personis ut et sumptus et expensas litis ex eo die, a quo de tali re coeperit litigari, usque dum finiatur, pulsantibus reddant: nam et ipsi, qui alios possidentes pulsare temptaverint, si ea in iudicio repetant, quae sua probare non possint, similiter sumptus et expensas
Abbreviated transcription (Latin):
minato trans actoquenegotio posthac nulla actioneque ex rescriptos
pmulgauit cũ minpartib: constitutis iuridica pronunciatione s igno
uictori causȩ restituid ebere expensas aut suꝑ his querellã iure conpes
ost absolutum enimdimis sum queiuditũ nefas est litem alterã cons
exlitis primemateries : Data .iii. kł aprł. constanti nopoli asdi¬
definitũ iuditio int̃cedente negotium: que Icumq actioꝓpt̃ re
iudicati forma non contin&: Quia quicumq: quod in iuditio ad¬
rio presente non petiit: posteadeeademre. litẽ aliã non poter

Expanded text:
minato transactoque negotio posthac nulli actio neque ex rescripto spromulgavit, cominus partibus constitutis iuridica pronuntiatione signaverit victori causae restitui debere expensas aut super his querellam iure conpetere. Post absolutum enim dimissumque iudicium nefas est litem alteram consurgere ex litis primae materia. Dat. III kal. April. Constantinopoli Asdefinitum iudicio intercedente negotium, quaecumque actio propterquam iudicati forma non continet: quia quicumque, quod in iudicio adversario praesente non petiit, postea de eadem re litem aliam non poter
Abbreviated transcription (Latin):
enero opert&. quis uperior inlicitations ex titent i caue noni nerues
triennu finelo catio concludatur nec ullomodo interrumpatur. tempus
dis uectig alib: prestitũ: cumꝑ actio tempr̃ licitationũ iura conductionen
recrearioport& hac similimodo aliis conlocare capitalisententia subiuga
quem plus aliquid qua statum est a pro uincialib: exigisse constiteri
quaefisco uehiculoꝵ subuectione p̃stant᷑ hocest aut in litorib Locis a cone
ꝑsonas triennio eẽ p̃cipit : et continuo hanc ex actionem aliis iterũ ꝑ mi
si qui plus quã p̃ceptum fuerit exigero tempta uerit. aut mercatorẽ
uintialem subhac ex hacratione grauare : periculo capitis senouen¬

Expanded text:
manere oportet, qui superior in licitatione exstiterit, ita ut non minus quam triennii fine locatio concludatur nec ullo modo interrumpatur tempus exigendis vectigalibus praestitutum. Quo peracto tempore, licitationum jura conductionumque recreari oportet, ac simili modo illis collocari; capitali sententia subjugando, quem plus aliquid, quam statutum est, a provincialibus exegisse constiterisunt, quae fisco vehiculorum subvectione praestantur, hoc est aut in litoreis locis navibus strenuas personas triennio esse praecipit, et continuo hanc exactionem aliis iterum permisi quis plus quam praeceptum fuerit, exigere tentaverit, ita ut mercatorem vel provincialem sub hac exactione gravare coeperit, periculo capitis se nove
Abbreviated transcription (Latin):
orinus er tinguant᷑. quae ꝑ petue uid ebant᷑ non illa qua anti quitis fixis
porio linuitant᷑. Annoꝵ aut curricula it a numerari conuenit ut etilla
robin quatur. eiqiu se fidutiã ꝑ pecuitatis actionem non mouis se com¬
p̃ aipimue aet sit uuidem antes anctionem haclego prefinitos annos de¬
uod si decero illi anni suꝑ eẽ uidebunt᷑ aut amplius ultorus cumni
q ue con su mnpmationẽ deberesuos patio eẽ contemptũ : sim an pos
purus ef nuinerus compleatur : Post quã hac definitionen ullimouen
p rus faraltate paterecen suimus etiamsi selegis ignorantia excusa
pptauent: Data xuii. Vł decb. Constantinopoli uuctore uiro cloro¬
puoo hortapa etatio. N aec lexlic& in reliquis reb fuert abro
propiboc tamen ut poneretur oportuit: Quia detricennio loquit̃
tnos ⁊ uenerint quib curatores h aberepos sintidest uir adquun

Expanded text:
s extinguantur, quae perpetuae videbantur, non illae, quae antiquitus fixis s extinguantur, quae perpetuae videbantur, non illae, quae antiquitus fixis temporibus limitantur. Annorum autem curricula ita numerari conveniet, ut et illa relinquatur, ei, qui se fiducia perpetuitatis actionem non movisse comddi praecipimus, ut, si quidem ante sanctionem hac lege praefinitos annos deQuod si decem illi anni superesse videbuntur aut amplius, ulterius eum usque consummationem debere suo spatio esse contentum; sin annos integer numerus conpleatur; postque hanc definitionem nulli movendi ulterius facultatem patere censuimus, etiamsi se legis ignorantia excusare temptaverit. Dat. XVIII kal. Decemb. Constantinopoli Victore v. c. cons. Interpretatio. Haec lex, licet in reliquis rebus fuerit abrogata, propter hoc tamen ut poneretur oportuit, quia de tricennio loquitur ad eos annos pervenerint, quibus curatores habere possint, id est vir ad quintum
Abbreviated transcription (Latin):
sius. aug asdepio doto p̃posito. Sicut in respecialiest ita ad uniuersu
hacꝑ sonales actiones ultra triginta annoꝵ spatium minimȩ ꝓtendat
secur: nihi lominus erit agenti triginta annoꝵ p̃scriptio metuenda eode
tio ex quo conpetere iure ceperunt: uiuendiulterius non habeant fac
nec sufficiat p̃cib: oblatis speciali quoddam lic& ꝑ ad notationẽ mens
ponium uł etiam iudiciis alligasse nisi alligato sacrorescripto ui
ditio postulatione deposita fuerit subsecuta conuentio. in eande
tionem illius proculdubio recasuris quae post litem contestatum in
um actione deducta habitu queint̃ partes denegotio printipabc¬
tu. triginta denuo annoꝵ deuoluto curriculo tradite obliuion e
nosilentio conprobant᷑ : non sexus fragilitatis. non absentia nor
contrabanc legem deferendã sed pupillari aet atedumt axat quã
sub tutors defens ione consistit huic eximenda sanctiomi: Namcum
eos ainost uenerit quia sollicitui dinem ꝑtinent curatoris neces sanocis

Expanded text:
 praetorio. Sicut in re speciali est, ita ad universitatem ac personales actiones ultra triginta annorum spatium minime protendanione pulsetur, nihilo minus erit agenti triginta annorum praescriptio metuenda: eodeum iugi silentio, ex quo conpetere iure coeperunt, vivendi ulterius non habeant facultatem. Nec sufficiat precibus oblatis speciale quoddam, licet per adnotationem, meruisse responsum vel etiam iudiciis allegasse, nisi allegato sacro rescripto aut in iudicio postulatione deposita fuerit subsecuta conventio. In eandem rationem illis procul dubio recasuris, quae post litem contestatam in iudicium actione deducta habitoque inter partes de negotio principali conflictu triginta denuo annorum devoluto curriculo tradita oblivioni et diuturno silentio conprobantur. contra hanc legem defendenda, sed pupillari aetate dumtaxat, quamvis sub tutoris defensione consistit, huic eximenda sanctioni nam cum ad eos annos pervenerit, qui ad sollicitudinem pertinent curatoris, necessario ei
Abbreviated transcription (Latin):
INTER P̃TAT̃. Adinplendam uł exigendã dotẽ hocest quae an
tem pr̃ nuptiarũ uirodatur. eti ã sidesit stipulatio promittentis
uiridica dosualere iubet᷑: TIT̃ DENUPTIIS GENTILIVM IMPIN¬
lentinianꝰ et ualentius. ag̃ ag̃. Ad theodorũ magistrum equa
lipro uinci alium cuiꝰ cumq: ordinis aut locifuerit cũ barb ara sicus
iugiũ nec ulligentilium prouinciales femine copulent᷑ nisi qu
prouinciales atq gentiles ad finitates ex hui modinuptis extiterint : Quod
in his susceptum uł noxiũ detegit᷑ capitalit̃ excipiet᷑ : Data .u. Rt ia nr ualenti¬
niano et ualente consulib: InT ẽTat̃. Nullus roma noꝵ barbarã culib& gen¬
tis ux orem habere p̃sumpmatneq barbaroꝵ coniugii semulieres romane in
matrimonio coniungant᷑ quod si fecerin: nouerit se capitali setitentia subiacere¬

Expanded text:
Interpretatio. Ad inplendam vel exigendam dotem, hoc est, quae a muliere Interpretatio. Ad inplendam vel exigendam dotem, hoc est, quae a muliere tempore nubtiarum viro datur, etiamsi desit stipulatio promittentis et verba iuridica, dos valere iubetur. DE NVBTIIS GENTILIVM Valentinianus et Valens AA. ad Theodosium magistrum equitum. Nulli provincialium, cuiuscumque ordinis aut loci fuerit, cum barbara sit uxore coniugium, nec ulli gentilium provincialis femina copuletur. Quod si quae inter provinciales atque gentiles adfinitates ex huiusmodi nubtiis extiterint, quod in his suspectum vel noxium detegitur, capitaliter expietur. Dat. V kal. Iun. Valentiniano et Valente AA. conss. Interpretatio. Nullus Romanorum barbaram cuiuslibet gentis uxorem habere praesumat, neque barbarorum coniugiis mulieres Romanae in matrimonio coniungantur. Quod si fecerint, noverint se capitali sententia subiacere
Abbreviated transcription (Latin):
maritus uxorẽ substitẽ moriat᷑ : Quecumq: amuliere marito indor
fuerant. ad suum dominiũ feminȩ reuocabuns nec heredes defunca
hocuindicare presummant : Nam simaritus dum aduiuer& hoc ipsi
amuliere indote p̃ceperat. fortasse refuderit quia similitudo dona
refusio nullã obtin& firmitatẽ : Si mortua fuerit mulier non pot
hoc ei heredes sibim& uindicare. sed marito etiã cum fructib: hoc u
bere resatui : Sictamen ut sierunt filii non sibi hocdum aduixeritp
quasi ex bonis maternis uindicent nec pat̃ aliquid aliut nisiu sumfi
ex indehaberedebebit: nec trans ferondi in aliã ꝑ sonã habebit liberĩ
tem sed omã posteius obitũ ad communes filios reuertantur. Id¬
quã semel prestariplacuit qualia cumq: sufficere uerbacenseo
Etiã sidictio uł stipulatio in pollicitatione rerã dotaliũ minime fuer
cuta. Et cetera : Data x kł mart̃ constantinopoli felice. et tauros

Expanded text:
maritus uxore superstite moriatur, quaecumque a muliere marito in dotem data fuerant, ad suum dominium feminae revocabunt, nec heredes defuncti mariti hoc vindicare praesumant: nam si maritus dum adviveret, hoc ipsum, quod a muliere in dote perceperat, fortasse refuderit, quia similitudo donationis est refusio, nullam obtinet firmitatem. Si mortua fuerit mulier, non poterunt hoc eius heredes sibimet vindicare, sed marito etiam cum fructibus hoc iubetur debere restitui: sic tamen, ut, si erunt filii, non sibi hoc, dum advixerit pater eorum, quasi ex bonis maternis vindicent, nec pater aliquid aliud nisi usumfructum exinde habere debebit, nec transferendi in aliam personam habebit liberam potestatem, sed omnia post eius obitum ad communes filios revertantur. quam semel praestari placuit, qualiacumque sufficere verba censemus, etiamsi dictio vel stipulatio in pollicitatione rerum dotalium minime fuerit subsecuta. Et cetera. Dat. X kal. Mart. Constantinopoli Felice et Tauro conss.
Abbreviated transcription (Latin):
spatia in libertatis possessionedurauit uł quẽ ad serant suffragu
rũ ad priiulegia meritoꝵ qui uł his p̃sentib quidominos seeẽ tendi
tꝰ. sed liber ad sistat: et statũ suũ ipsetueatur: Calumni antẽ repellat
guac ꝑsequentẽ ne fluctu& dubius. sid e alio neces se appendere faso
aliis uero quos nec honoraliquis nec suꝑ scriptio p̃dictitemporis prius
militare defendit. antiqui iuris form a seruetur. data .uii. kł octbe¬
p̃sente et tacente pętitore gesserint: ad sertorẽ querendieos neces s
manebit : Sed ipsi ꝑ sesi uoluerint aduersum pecitorem quod libers¬
prioris legisordo seruabitur: DENIS QUI ANON DOMINO MANVMS
pid tonepiepo f uaulis di iobutio ese si uero iubentur nob quicquã lege aecum

Expanded text:
nti annorum spatia, in libertatis possessione duravit, vel quem asserant suffragia munerum et privilegia meritorum, quive his praesentibus, qui dominos se esse contponatur, sed liber adsistat et statum suum ipse tueatur, calumniantem repellat, redarguat persequentem, ne fluctuet dubius, si de alieno necesse habebit pendere fastidio. De aliis vero, quos nec honor aliquis nec super scriptione praedicti temporis privilegium militare defendit, antiqui iuris forma servetur. Dat. VII ke praesente et tacente petitore gesserint, assertorem quaerendi eos necessitas non manebit, sed ipsi per se, si voluerint, adversus petitorem, quod libers latuerunt, prioris legis ordo servabitur. DE HIS, QVI NON A DOMINO MANVMISrepidatione poenae facilis dissolutio est. Si vero iubentibus nobis quicquam lege actum
Abbreviated transcription (Latin):
talimodo priuatis fuerit derelictũ et detalib: cartulis orta fueri foro
tentio : in iudicis discussione consistat. utrũ possit scriptura plata us¬
tere ceterũ printipali uł eius ꝓximis quicquid testamento. aut nuno
aug aug. aetnali proconsul. asiae: estamentũ nonideo in fur
conuelli si aut maiorẽ in principio signatorem. aut minorẽ ut nullu:
conditor suae p̃dixerit uoluntati cumquinq: huic nonignari subsors
testamenco lic& non eis dẽseries fuerit recensita sed siqui extrenis
sed diui constantinis anetione et incliterecordationis sententi as

Expanded text:
d si quid tali modo privatis fuerit derelictum et de talibus chartulis orta fuerit fortasse contentio, in iudicis discussione consistat, utrum possit scriptura prolata iure subsistere. Ceterum principi vel eius proximis quidquid testamento aut nuncupatione  AA. aeternali proconsuli Asiae. Testamentum non ideo infirmari oc debere convelli, si aut maiorem in principio signatorum aut minorem aut nullum numerum conditor suae praedixerit voluntati, cum quinque huic non ignari subscripserint testamento, licet non eisdem series fuerit recensita, sed is, qui extremsed divi Constantini sanctionem et inclitae recordationis s
Abbreviated transcription (Latin):
IN T̃ P̃TAT. Quicumq: tutor siuecurator neglegentia ad ministrationis su
ducta bona sua minorib: loco pigneris teneant᷑. Lõ aug̃ ad maximũ p̃fecto :¬
Ai nor defensores siꝑ eos donationium conditionegleta est. rei amis se pe¬
Siinhis quaeminorib: domari possues ꝑ tutoris neglegentiã siuec onludis
nis solempnitas ul conditio im pleta non fuent id qud minori deperit deppnoco¬

Expanded text:
Interpretatio. Quicumque tutor sive curator neglegentia administrationis suaededucta bona sua a minoribus loco pigneris teneantur. 316 323 Febr. sores, si per eos donationum conditio neglecta est, rei amissae pe6. INTERPRETATIO. Si in his quae minoribus donari possunt per tutoris negligentiam sive colludium, donanis solemnitas vel conditio impleta non fuerit, id quod minori deperierit, de pro
Abbreviated transcription (Latin):
ratus in iure enĩ communi mat̃nã conditionem natum sequinetes seẽ itaits
rat ꝓmulganda : ut siquis sedecĩ annos sine ulla molestia n ullo repeto
rit quos deingenuis patrib: et colonisinu lierib: uł ancillis constiten
ereatis nisi forte patris eoꝵ ꝓfilioꝵ capite dominis quorũ ancillas in ue
habent aut uicariamantipia cũ peculus. aut redem ptionem status cas
rint : Si uero patris hoc seꝑ soluis senondoceant nom poterint condiue
matrũ mutere aut mancipia dominis. depriore etiã side propris don
nascunt᷑ nisi ꝑmanu missionum : seruilẽ conditionem carere non po

Expanded text:
ratus. Iure enim communi maternam condicionem natum sequi necesse est, ita fuerat promulgata, ut, si quis sedecim annos sine ulla molestia nullo repetentprodesse non poterit, quos de ingenuis patribus et colonis mulieribus vel ancillis constiterit procreatos, nisi forte patres eorum pro filiorum capite dominis, quorum ancillas in consortio habent, aut vicaria mancipia cum peculiis aut redemptionem status eorum solverint. Si vero patres hoc se persolvisse non doceant, non poterunt condicionem matrum mutare, aut mancipia dominis deperire, etiamsi de propriis dominis nascantur; nisi per manumissionem servilem condicionem carere non po
Abbreviated transcription (Latin):
& supsertemoriat atq ex muliere quã sibi ad uaxerat naturalẽ plures uedimit¬
usq ad trestantũ si uoluȩrit uncias tã inmulierẽ quã in naturales quomalue
iurẽ transoribat : Dat̃ .vii. kł septb. Concionacigratiano dũg .ii. et probocon
INT̃ΡΑT̃ bseruandum denaturalib: filiis lex ista constituit ut siquis habens
legitimo matrimonio filios uł filias siue masculos. nepotes ex filiis uł patrem
emacrẽ exquacũq: muliere id est in genuanata uł facta susceperit naturales
namplius quã unciã defacultatib: siuis nouerin naturalib: conferendam nã
e fuerint ex om̃i parte ꝑ sonesuperius nominate . tunc naturalib: filiis uł mulie
equanascunt᷑ tres uncias tantũ nõ amplius nouerit quisquis illec̃ sepos secon

Expanded text:
 superstite morietur atque ex muliere, quam sibi adiunxerat, naturalem pluresve dimitusque ad tres tantum, si volet, uncias tam in mulierem quam in naturales, quo maluerit iure, transcribat.  Dat. XVII k. Sept. Contionaci Gratiano A. II et Probo contio. Observandum de naturalibus filiis lex ista constituit, ut, si quis habens ex legitimo matrimonio filios vel filias sive masculos nepotes ex filiis vel patrem aut matrem, ex quacumque muliere, id est ingenua nata vel facta, susceperit naturales, non amplius quam unciam de facultatibus suis noverit naturalibus conferendam. Nam si defuerint ex omni parte personae superius nominatae, tunc naturalibus filiis vel mulieri, de qua nascuntur, tres uncias tantum, non amplius noverit quisquis ille est se posse con
Abbreviated transcription (Latin):
sonrs ua potentiũ nom̃ horres cat: Nemo ferre tesaimonia in hate modud
ciperogestis hui modiuoces audeat. nos troꝵ uł etiã priuatoꝵ potentiũnr
moneat arhigiũ : Quoduera et sollempnis scriptura cõ mendrie ce lud nritdie
Md uersas ca uł deficientes animũ sub differenda hereditatenras̃ ꝑ ben niteni
amonia non scripta et falso contexta ad seuerant᷑ nemoscriptis perũ dufor

Expanded text:
strum vel potentium nomen horrescat; nemo ferre testimonia in hunc modum vel suscipere gestis huiusmodi voces audeat nostro vel etiam privatorum potentium nomine. Maneat arbitrium, quod vera et sollemnis scriptura commendat; excludatur, si quid adversus eam vel deficientis animum sub deferenda hereditate nostrae perennitati per testimonia non scripta et falso contexta adseveratur; nemo scriptis proprium aufer
Abbreviated transcription (Latin):
ilia quaedote apatre suscepta matrimonio sociata est. intestato pacrens
sihereditatem uellit adire. cum fratrib dotem quã sus ce peras. masco¬
nuptienĩ apatrefuert dotato et postca intesiatus moriatur si in reliqua patrisono¬
st ana ult cũ alis frib aequalis sucedero doce uł quiquid accepie tempor nisstuo¬
rum eradiut pattie uem frib diundenda confundat quod n noluert sit hisq uago¬

Expanded text:
ilia, quae dote a patre suscepta matrimonio sociata est, intestato patre mortuo, si hereditatem velit adire cum fratribus, dotem quam susceperat miscnubtiarum a patre fuerit dotata et pater postea intestatus moriatur, si in reliqua patris substantia vult cum aliis fratribus aequalis accedere, dotem vel quidquid accepit tempore nubtiarum, heredi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiente diligentia : Nam siminores ei facultates sunt ut non sit patrimoniũ illis etto¬
modo substantia in reb mouilib: inuenit : sciant tutores sibi et̃ ꝑmissum: ut uendenp
mant mouilia et agros comparare ut minorib: in eaparce prospiciant : Si uero nonds
mod substantia unde p̃dium comparet̃ h anciubent᷑ habere diligentiã ut pecunia cil
et conpendus usurarũ autquib lib& aliis reb commodũ ut illi ad quirant : Aut si for
tas substantiȩ erit ex indes aluarepupillis substantia ministretur : Et suta egerint o¬

Expanded text:
ficiente diligentia. Nam si minores eius facultates sunt, ut non sit patrimonium illis, et tantummodo substantia in rebus mobilibus invenitur, sciant tutores sibi esse permissum, ut vendere praesumant mobilia et agros conparare, ut minoribus in ea parte prospiciant; si vero non est eiusmodi substantia, unde praedium conparetur, hanc iubentur habere diligentiam, ut pecunia colligatur et conpendiis usurarum aut quibuslibet aliis rebus commodum pupillis adquirant, aut, si forte tenuitas substantiae erit, exinde salva re pupillis substantia ministretur, et si ita egerint
Abbreviated transcription (Latin):
uero post annũ ad aliũ coniugiũ si uoluerit transire ꝑmittit᷑ prop̃t̃ comi
uero filios : si fuerĩ ea p̃cipit obseruariquȩ in iure dere temptationib sio
iuxtah abere ꝑsonã nisi int̃posito decreco. Laut administrandi patrimons
aut ad litem fuerit curator datus. aux iuxta p̃cedentia nr̃ae prouisioniss
legitime iniciaturlitis agitate in iuditiis. contro uersia finiant᷑: DaT VI
octõ Aquileia constantino, aug̃ .v. et liunio consulib: IN TERT̃TATIO
pillis actio inferat᷑ quãuis adulti uideant᷑ ad litẽ uenire non possuñt ni
te detas eoꝵ curiae testificatione firmet᷑. aut certe prouisus curator pa¬

Expanded text:
coniugium, si voluerit, transire permittitur. Propter communes vero liberos, si fuerint, ea praecipit observari, quae in iure de retentionibus statutiustam habere personam, nisi interposito decreto aut administrandi patrimonii gratia aut ad litem fuerit curator datus, ut iuxta praecedentia nostrae provisionis statuta legitime initiatae litis agitata in iudiciis controversia finiatur. Dat. IIII id. Octob. Aquileiae Constantino A. V et Licinio C. conss. Interpretatio. Si pupillis actio inferatur, quamvis adulti videantur, ad litem venire non possunt, nisi forte aetas eorum curiae testificatione firmetur aut certe provisus curator pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquitate iungunt᷑ : N amsid efuerint ꝑsonȩ quas diximꝰ et mat̃ tutelã sus ap
rit tuncsi cut prius constiauũ est electio iudics uł ꝓuintialiũ tutores minon¬
fenics: Quos quoq et auias tutelȩ necessitas postul anditencat oblig
ne potib pu pillarus aecatis testamentaria uł legitima tute lade fuerigi
tutor forto petitus non fuerit. scđm eaqua priscis legib: statuta sunt emolum
cessionis ad mittant ad quos poterathereditas ꝑuenire : Data iđ uł constan
nono et uiliano ceteris .ii. consulib: INT PRITATO Siauus pat̃nus defuera
mat̃nos etiã atq auias. tam pat̾nas quã maternas iuib& ad tutores paruules
tib: paruolis tutores ꝓuidere desperent iubeteos huiꝰ modi dispendio subiacon
te cesserit luctuos a hereditas. de successi o neminoꝵ quib: tutores aut non petita
noluerint ꝓuidere. habeant᷑ extranei: FIT̃. DEADMINIS TRAHONE ET PERICVS¬

Expanded text:
is et certa propinquitate iunguntur. Nam si defuerint personae quas diximus et mater tutelam suscipere noluerit, tunc, sicut prius constitutum est, electio iudicis vel provincialium tutores minois. Avos quoque et avias tutoris necessitas postulandi teneat obligatos, si nepotibus pupillaris aetatis testamentaria vel legitima tutela defuerit. Nam si tutor forte petitus non fuerit, secundum ea, quae priscis legibus instituta sunt, emolumentum successionis amittant ad quos poterat hereditas pervenire. Dat. id. Iul. Constan II conss. Interpretatio. Si avus paternus defuerit, avos maternos etiam atque avias tam paternas quam maternas iubet ad tutores parvuloruQuod si nepotibus parvulis tutores providere despexerint, iubet eos huiusmodi dispendio subiacere, ut, si forte cesserit luctuosa hereditas, de successione minorum, quibus tutores aut non petierint aut noluerint providere, habeantur extranei. DE ADMINISTRATIONE ET PERICV
Abbreviated transcription (Latin):
ut homines dereb: suis facere aliquid cogantur inuiti superiore leges¬
ta Vnus quisq: suo arbitratu querere uł probare possit emptor
ordinatio legis fuerat ut siunus ex consortib: proquacumq: neces¬
eremuendere uoluiss&. ex trancus emendilicentiã non habera :
oc melius probatur indultum ut quicumq: desuis reb: libero utatur
rio et pretermissis consortib: uł propinquis cui uoluent. uendendi

Expanded text:
 suis facere aliquid cogantur inviti, superiore lege cassata unusquisque suo arbitratu quaerere vel probare possit emptoreretatio. Prior ordinatio legis fuerat, ut, si unus ex consortibus pro quacumque necessitate rem vendere voluisset, extraneus emendi licentiam non haberet. Sed hoc melius probatur indultum, ut quicumque de suis rebus libero utatur arbitrio et praetermissis consortibus vel propinquis cui voluerit vendendi
Abbreviated transcription (Latin):
usque ad obitũ suũ sicuti superior alialex locuta est merito reans
dehaec ipsa lex post obitum matris ad illius meriti filios quidona
prietas redditura est TITUS SINUPTIAE EXRESCRIETO BETA

Expanded text:
usque ad obitum suum, sicuti superius alia lex locuta est, merito retinebit: usque ad obitum suum, sicuti superius alia lex locuta est, merito retinebit: unde haec ipsa post obitum matris ad illius mariti filios, qui donavit, proprietas reditura est. SI NVBTIAE EX RESCRIPTO PETA
Abbreviated transcription (Latin):
comorientis. Aꝑ tadefinitione signamꝰ longe aliut eẽ quod dereb
truuauo uir suo arbitrio adusum fructum uxondereliquid : Nam in eo
ususricti quẽ uir extrema constituens uolumat̃ dereb: propriis uxoridi¬
miscra statim post scđas nuptias mulien uolumꝰ inminerei actura seđm
camlegẽ quaedehoc articulan ondubitat̃ emissa: Deusu fructuuero rerũ
antemuptias donatarum ea seruar quaes a luberrim alex anterior plena
defuntione decreuit : Data xui. Rł marcii. constantino poli honorio auģ¬
no. ecetiticiano consulib: IN TER PRETATIO Clara interptatione
as sententias ex planauit ut preters ponsaliciam domationẽ simaritꝰ
moriens depatrimonio suo usum fructum reliquid uxori. iuxtu
catẽ eiꝰ relicto possideat. it aut simulier postea aliomarito nupse
usum fructum extestamento ad quisitũ filiis eiꝰ refundat aqus
fructũ fuerat consecuta : Vsum fructum uero : desponsalicia lan

Expanded text:
Orientis. . Aperta definitione signamus longe aliud esse, quod de rebuatrimonio proprio vir suo arbitrio ad usumfructum uxori derelinquit. Nam in eo usufructu, quem vir extremam constituens voluntatem de rebus propriis uxori dimiserit, statim post secundas nubtias mulieri volumus inminere iacturam secundum eam legem, quae de hoc articulo non dubitatur emissa, de usufructu vero rerum ante nubtias donatarum ea servari, quae saluberrima lex anterior plena definitione decrevit. Dat. XVI kal. Mart. Constantinopoli Honorio A. IIII et Eutychiano conss. Interpretatio. Clara interpretatione has duas sententias explanavit, ut praeter sponsaliciam donationem, si maritus moriens de patrimonio suo usumfructum relinquit uxori, iuxta voluntatem eius relicta possideat, ita ut, si mulier postea alio viro nubserit, mox usumfructum ex testamento adquisitum filiis eius refundat, a quo usumfructum fuerat consecuta: usumfructum vero de sponsalicia largitate
Abbreviated transcription (Latin):
arẽn constantinopoli felue. et cauro consulib LTER ETATO Sio caso
talis emerserio ut nuptiȩ solem pnitatem debitam careans. auteal
tionessponsaliciarum fieri aut dos celebrari nom possit sed cominoa
electio atq: consensus. sictam en ut consuentia in t̃cedat amicoꝵ:
ita res gesserit et coniunctio stabilis et filu legitimi probabunt᷑ : N¬
alteri festi naueritiamnubere Dparuum enim temporis post da
ses seruandũ adicimꝰ : Tamensi id ipsũ exiguũ putemꝰ probrosius
ris mariti bonis uł iuresponsaliorum uł iuditio de functi coniug
cuta fuerat: amittant: Et scrent nec denrõ benefitio. uł ad notau
tuntra annum alteri uironupserit᷑. scat se in famiȩ subi acere e
filuscedat : Quod si filii non fuerint. illius profutura ꝑsonis quip
rito gradu proximiore iungunt᷑. et hoc sibi ꝑ succssionem poten¬

Expanded text:
ro conss. Interpretatio. Si occasio talis emerserit, ut nubtiae sollemnitate debita careant aut etiam donationes sponsaliciae fieri aut dos celebrari non possit, sed convenientibus onveniens electio atque consensus, sic tamen, ut conscientia intercedat amicorum, et tunc, si ita res cesserit, et coniunctio stabilis et filii legitimi probabuntur. ra anni spatium alteri festinavit innubere  parvum enim temporis post decem menses servandum adicimus, tametsi id ipsum exiguum putemus , probrosis uae de prioris mariti bonis vel iure sponsaliorum vel iudicio defuncti coniugis consecuta fuerat, amittat et sciat nec de nostro beneficio vel adnotatione mariti intra annum alteri viro nubserit, sciat se infamiae subiacere et illius filiis cedat: si filii non fuerint, illis profutura personis, qui priori marito gradu proximiore iunguntur et hoc sibi per successionem pote
Abbreviated transcription (Latin):
commiserit habeatur qui post prioris coniu Agis amimisse
tiã s iqua post interitũ mariti in germani cinuptias credideritad
illud sine dubio insecuturũ quod ex hoc contubernio nec filu legiti
untꝰ nec insacris patriserunt nec paternã ut suisuscipient heredi
ptatio Quecumq: mulier sorori suae maritũ post illius mortẽ
rint tali consortio seet̃ notabiles et filii qui ex indefuerin ꝓcreat

Expanded text:
commiserit, habeatur, qui post prioris coniugis amissionem c simili ratione etiam, si qua post interitum mariti in germani eius nubtias crediderit adspirandum: illo sine dubio insecuturo, quod ex hoc contubernio nec filii legitimi habebuntur nec in sacris patris erunt nec paternam ut sui suscipient herediInterpretatio. Quaecumque mulier sororis suae maritum post illius mortem rint tali consortio se esse notabiles, et filii, qui exinde fuerint procreat
Abbreviated transcription (Latin):
edaete inita sunt etcum lege concordan. hacclex sicut etreliquas
ru ualere p̃cipit deretentationib: uero quia hoclex ista non euiden¬
re ostendit in ure hoc est in pauli sententis sub aculo dedotib requi rendũ
heredes aud eant uindicar quod ad malicrem recurrer. fecit ona¬
talis: Et si fortasse constantematrimonio amarito uxori dos res
quod legib: stare non potest quia donationis instar prespicitur
am aritonon possit et cetera : Data .iIi. .NÑ noub̵ Rauerna honor

Expanded text:
dote inita sunt et cum lege concordant, haec lex sicut reliquas pactiones valere praecipit. De retentationibus vero, quia hoc lex ista non evidenter ostendit, in iure, hoc est in Pauli sententiis sub titulo de dotibus requirendum heres audeat vindicare, quod ad mulierem recurrere fecit omaritalis. Et si fortasse constante matrimonio a marito uxori dos refusa est, quod legibus stare non potest, quia donationis instar perspicitur a marito non possit. Et cetera. Dat. III non. Novemb. Ravenna Honor
Abbreviated transcription (Latin):
partib in causis fuerit ordinatũ h abebitplenis simã firmitatem nec pote
lens duȩ aug̃ olibriopti : Iitigator uiccus que inua sorẽ alien aeruipredo
onstabit sed et qui pꝰconuentiont̃ rei inubarit aliena non in solarei redibitio
catur nec tantũ simploꝵ fructuũ p̃stationẽ auteoꝵ quos ipseꝑ cepit agnoscat
plos fruutus et eos quos ꝑcepio portuisse non quoscum redigisse constabicex
isquelitis rei ad finẽ deducta petitorib prestent hac noipsos quidẽ petito
m anes lites et iurgia non mouenda ingerint possidentib ab istius cautio
io segregamꝰ : Iubemꝰ eñi ut suntentio peticoris in proba iudicet᷑ prest& pos

Expanded text:
partibus in causis fuerit ordinatum, habebit plenissimam firmitatem, nec poterit ecto urbi. Litigator victus, quem invasorem alienae rei praedonemve constabit, sed et qui post conventionem rei incubarit alienae, non in sola rei redhibitione teneatur nec tantum simplorum fructuum praestationem aut eorum quos ipse percepit agnoscat, sed duplos fructus et eos, quos percipi oportuisset, non quos eum redegisse constabit, sumptusque litis re ad finem deducta petitoribus praestent. Ac ne ipsos quidem petitores, qui inanes lites et iurgia non movenda ingerunt possidentibus, ab istius cautionis merito segregamus; iubemus enim, ut, si intentio petitoris inproba iudicetur, praestet pos
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt cũ liberũ eẽ nonoposteat. quod apud seruũ dominus peculii collo ca uens
uero quae testamento aut donatione quesita sunt. autquae exearum rerum mo¬
tis empta confectaq sunt eidẽ in genuo depucent᷑ : quaeta men uni uersa exo
ralique iuditio quo asu pradictis reb: discernunt᷑ in sequestri eẽ opost& ut ha

Expanded text:
parta sunt, cum liberum esse non oporteat, quod apud servum dominus peculii nomine collocaparta sunt, cum liberum esse non oporteat, quod apud servum dominus peculii nomine collocaverat. § 6. Ea vero, quae testamento aut donatione quaesita sunt, aut quae ex earum rerum emolumentis empta confectaque sunt, eidem ingenuo deputentur. § 7. Quae tamen universa exacto libertatis judicio, quo a supra dictis rebus discernuntur, in sequestri esse oportet, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ministrati ꝑscriptione non alligabit᷑ sed utriq dabitur ad sertio pano
in lib̵tinis erunt qui questu quodam in candem rursum seruitutem relaba
sic eoꝵ hac exceptione causa distinguenda est. ut qui inpuberes intra anni
i oresque uenundati accũ gerañ ab ad sertione non arceatur. cum illi aetas
te lib̵tatis ignoratio aut obliuio concessa est quiuero memoria firma uendiut
cõmiserunt medendũ est siquis quã ominiũ qui supra conp̃hensi sunt in libero
clamauerint id quđ aput se cẽ eiꝰ qui sedominum dicit ꝓfitebit᷑ qm̃ deconondus
tio nec contro uersium ꝑ cautionẽ ad sertoris. ut aliut iuste conp̃hensum est
ratio atq: omnen quod debebitur reposcatur. ut seruitute depulsus quipris
quondã fuerat habeat quod ut seruos dominus iure largitus est. et que ex ean

Expanded text:
administrati praescribtione non alligabitur, sed utrique dabitur adsertio. Pariaadministrati praescribtione non alligabitur, sed utrique dabitur adsertio. Paria etiam in libertinis erunt, qui quaestu quodam in eandem rursus servitutem relabuntur. Sed eorum hac exceptione causa distinguenda est, ut, qui inpuberes intra annmaioresque venundati actum gerant, ab assertione non arceantur, cum illi aetati tributae libertatis ignoratio aut oblivio concessa est. Qui vero memoria firma venditios, qui his rem commiserunt, medendum est, si quisquam omnium, qui supra conprehensi sunt, in libertatem proclamaverit, id, quod apud se esse eius qui se dominum dicit profitebitur, quoniam tione controversum, per cautionem assertoris, ut alia lege conprehensum est, eodem ratio atque omne quod debebitur reposcatur, ut servitute depulsus, qui pro domino quondam fuerat, habeat, quod ut servo domini jure largitus est, et quae ex ear
Abbreviated transcription (Latin):
ia ab auctoreredactos ab soluerint : amultȩ condem pnatione securi qui a nonin auc¬
ssui uitiũ ꝑstiterunt quod si forteminores sint. et tutor eoꝵ uł curator causas eorum
ersus ingenuitatẽ ꝓsequi uellit et si fuerit superatus. ipsede propria facultate ad satis¬
tonẽ tenendus ẽ : Si uero post scłam reparationẽ ad sertor inuentus periculo sui ad¬
icausa credidert replicandã ut si uincat᷑ peculiũ aut seruitia susceptoꝵ uł ipsos red¬
eres nedis quapotestas ꝑ mis saest eripere lib̾tatẽ non liceret : Si quis quã minc&
uenund atus accũ maior administrauit qm̃ minoris emptio scientiã nond
ro illequi apud quẽ piã proseruo edocatus hacmaior effectus. et uenditus us
domino ad quieuit. actuq: administrato poene extremã religat liber
paciens deseruiss& iudicandus est minori similis eandem emptionis atqu

Expanded text:
todiam ab auctore redactos absolverint, erunt a mulctae condemnatione securi, quia non in auctodiam ab auctore redactos absolverint, erunt a mulctae condemnatione securi, quia non in auctoris sui vitio perstiterunt. Quod si forte minores sint, et tutor eorum vel curator caussas eorum adversus ingenuitatem prosequi velit, et fuerit superatus, ipse de propria facultate ad satisfactionem tenendus est. Si vero post secundam reparationem assertor inventus periculo suo addicti causam crediderit replicandam, ut, si vincatur, peculium aut servitia susceptorum vel ipsos redderliberos necisque potestas permissa est, eripere libertatem non liceret. Si quisquam minor venundatus actum maior administravit, quoniam minoris emptio scientiam non onec vero ille, qui apud quempiam pro servo educatus ac maior effectus vendenti veluti domino adquievit actuque administrato iam paene extremam relegit libertt, venditionis patiens deseruisse iudicandus est, minori similis, eadem emptionis atque actus
Abbreviated transcription (Latin):
uis: qud si tali ordinereparata litȩ qui puls ant᷑ in genuos secẽ docuerint tuncille a quo
fenuitas iniustefuerat ad pecita totmancipiahis quos ad seruitutẽ uocabat eius
hitur in litẽn atieẽ ꝓbant̃ : quod si ex his qui ad ser uitutẽ uocant᷑ dũ ꝑ ad sertorẽ requi¬
dũ aut aliã occasi onẽ caus a ꝓtrahit᷑ aliqui moriunt᷑ : et heredes eoꝵ statũ in genutia
obtinuerint : pro illius ꝑsona quae in lite mortu a est heredib: suis eiꝰ compensatio sicut
uiuis apuls antereddend a est : Si uero illemoriat᷑ qui liberos conabat᷑ ad dicere et fi
autheredes dimictat : si ꝑ sequi uoluerint causã quã pater aut auctor in coauerat
ictfuerint ad supra scriptã satis factionẽ tenendi sunt : ut alia totmancipia male
sacs faciant. Si uero agere uoluerint nec ꝑsequicos tempta uerint. sed etiã in cus¬

Expanded text:
endus. Quod si tali ordine reparata lite, qui pulsantur, ingenuos se esse docuerint, tunc ille a quo endus. Quod si tali ordine reparata lite, qui pulsantur, ingenuos se esse docuerint, tunc ille a quo ingenuitas injuste fuerat appetita, tot mancipia his, quos ad servitutem vocabat, ejus hitur, in lite nati esse probantur. Quod si ex his, qui ad servitutem vocantur, dum per assertorem requirendum aut alia occasione caussa protrahitur, aliqui moriantur, et haeredes eorum statum ingenuitatis obtinuerint, pro illius persona, quae in lite mortua est, haeredibus suis ejus compensatio, sicut et pro vivis, a pulsante reddenda est. Si vero ille moriatur, qui liberos conabatur addicere, et filios aut haeredes dimittat, si persequi voluerint caussam, quam pater aut auctor inchoaverat, et victi fuerint, ad supra scriptam satisfactionem tenendi sunt, ut alia tot mancipia male pulsatis satisfaciant. Si vero agere noluerint, nec persequi eos tentaverint, sed etiam in cus
Abbreviated transcription (Latin):
usq fusu. poenã subiro coget᷑: Atq nonerit in punita labefactatio at que ob puge¬
quac in coniunctis quoq: punit̃ iniustum est. alienos aut̃ seruos recepisse. et alterius
ui abduccone condempnatos : Data .xiiii. Rł aug̃ sirmio probiano et iuli ano consulib¬
TIRΡ̃TΩIΟ Si aliquis in lib̵ tatepositũ ad seruitiũ conet᷑ ad dicore iub& pulsatus
ordinationeuidicis ꝑpopulos et ꝑ publicũ duci ut defensorẽ suistatus inueniat et
entũ ad sertorẽ ꝑ cartãp etat auidice. nesi lentio in genuitas obprimat᷑: Quod si aut
sibiadẽ aut ad sertorẽ nom potuerit inueniro tradat̃ domino repecenti ad sor¬
iũ nõ ad penale supplitiũ : Ita: ut non ꝑhanc traditionẽ ex integros pẽlibtatis am¬
tat nisicũ h abuerit locũ Inuento ad sertore libtatis suae : statĩ ad serat legib: audi¬

Expanded text:
lantiusque fusum poenam subire cogitur: atque non erit inpunita labefactatio atque oppuglantiusque fusum poenam subire cogitur: atque non erit inpunita labefactatio atque oppugquae in convictis quoque punitur. Injustum est autem, alienum ad servum recepisse, et alterius servi abductione condemnatur. Dat. XIII. Kal. Aug. Sirmio, Probiano et Juliano Costate positum ad servitium conetur addicere, jubet pulsatum ex ordinatione judicis per populos et per publicum duci, ut defensorem sui status inveniat et inventum assertorem per chartam petat a judice, ne silentio ingenuitas opprimatur. Quod si aut ipse sibi adesse aut assertorem non potuerit invenire, tradatur domino repetendi ad servitium, non ad poenale supplicium: ita ut non per hanc traditionem ex integro spem libertatis amittat, nisi cum habuerit locum, invento assertore libertatis suae statum asserat legibus audi
Abbreviated transcription (Latin):
ignotus circũ lustratis ꝓuintiae populis disertus traditor ei qui seruũ dixerit non
ta sed dilata libtate ad sertore inuento uires recolligat. et suis renouatis defenss
resistat iniudito possessoris iure priuilegiisq: subnexu. quã quã et homoillus
cesserit. neq: enĩ illa possessio est intempꝰ accepti : sed ex pectatio ad sertons
ta sententia. in iurie in pudentieque adũ sanius parinumero seruoꝵ multet qu¬
siquis ante ad sertorẽ reꝑtum uł antesententiã fuerit mortuus heredib: causa sie
bantib: multacitius seruus tradit᷑ ethered es ei qui lib̵ tatẽ temerabat si in placlo
mũ inducant. eadẽmaneatmancipicalex atq: conditio si liberossinent quos dis
pererint occidant cũ ꝑsonis delectam inco dofensores eadẽ manebit mantipior
fitiunt. et famespoliant diccũq uirgium in aduers ariũ in mod estiũ iactatũ petos¬

Expanded text:
ops atque ignotus circumlustratis provinciae populis desertus, tradatur ei, qui servum dixerit, non ops atque ignotus circumlustratis provinciae populis desertus, tradatur ei, qui servum dixerit, non infracta, sed dilata libertate; adsertore invento vires recolligat et suis renovatis defensionibus resistat in iudicio, possessoris iure privilegiisque subnixus, quamquam de domo illius processerit. Neque enim illa possessio est in tempus accepti, sed expectatio adsertoris lata sententia, iniuriae inpudentiaeque causaeniti. Quod si quis ante adsertorem repertum vel ante sententiam fuerit mortuus, heredibus causam status probantibus multaticius servus tradetur: et heredes eius, qui libertatem temerabat, si inplacabilem animum indicant, eadem maneat mancipiorum lex atque condicio; si liberos sinent, quos clausos reppererint, occidunt cum personis delicta. Minorum defensores eadem manebit mancipiorum adficiunt et fama spoliant, dictumque iurgio in adversarium inmodestius iactatum petu