comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur et que usui pñt esse capiuntur Qui denumereni ut¬
ciu mubeitudine sine quibu dita om̃nio nulla esse ponuset
Qui euim egris subueniret quo esset oblectatio ualentium quii
uictus aut tultus nisi tam inulte nobis aites ñstrarentur. Qui¬
bus zebus ex tultu homi dita tantum destitit a uictu et cultu.
bestiarumi urbes uero sine homini cetu nõ potuissent nec edificati
nec frequentari ex quo leges moresq constituitur cum piris equa
descriptio certaq piuendi disciplina quas res et mansuecudo aui¬
morum consecuta et uerecundia est effectuniq ut esset uita.
munitior acq ut dando et accipiendo mutandisq facultatibꝰ
et cõmodis nulla re egeremus longiores hoc loco sumus quam
necesse est quis est enimi tui non per spicua sint illa que pli̾bꝰ
uerbis a pannetio cõiuemorantur. Nenunem neq ducem bel¬
lo neq principem domi magnas ⁊es et salutares sine homimi

Expanded text:
ntur et, quae usui possunt esse, capiuntur. Quid enumerem arntur et, quae usui possunt esse, capiuntur. Quid enumerem artium multitudinem, sine quibus vita omnino nulla esse potuisset? Qui enim aegris subveniretur, quae esset oblectatio valentium, qui victus aut cultus, nisi tam multae nobis artes ministrarent? quibus rebus exculta hominum vita tantum distat a victu et cultu bestiarum. Urbes vero sine hominum coetu non potuissent nec aedificari nec frequentari; ex quo leges moresque constituti, tum iuris aequa discriptio certaque vivendi disciplina; quas res et mansuetudo animorum consecuta et verecundia est effectumque, ut esset vita munitior, atque ut dando et accipiendo mutuandisque facultatibus et commodandis nulla re egeremus. Longiores hoc loco sumus, quam necesse est. Quis est enim, cui non perspicua sint illa, quae pluribus verbis a Panaetio commemorantur, neminem neque ducem bello nec principem domi magnas res et salutares sine hominum
Abbreviated transcription (Latin):
auru et argentum effoderetur penitus abditu sine hemi labo¬
re et manu. Tecta uero quibus et frigorũ uis pelleret᷑ et calor
molestie sedarentur Unde a initio generi humano dari potu¬
issent aut postea subuenire si aut in tempestatͦ er teremota
auit detustate cecidissent nsi cõmunis uita ab hom̃ĩbus haꝵ
derum auxilia patere diditissent. Ad deductus aquaꝵ dexitia¬
ciones flumimĩ agroꝵ in rigationes mnoles appositas fiucdib
fuit in anna parciantur eas nos nallomo sine hẽm mami atꝙ
atq oꝑa cape potuisse. Quidemq ex bestus fructus auit cõ¬
moditas nisi honũes aduiuarent percipi posset. ¶Nlam qui et
pruncipes inueniendi fuert quẽ ex qua belua usum hoper e
possemus honues certe fuerut. Ner hoc tempe sine homioꝑa
aur pascere eas aut domare aut tueri aut tempestiuos fenidu
ex eis cape possemus ab eisclemq et hec que nocent iencerfitiu¬

Expanded text:
aurum, argentum effoderetur penitus abditum sine hominum laboaurum, argentum effoderetur penitus abditum sine hominum labore et manu. Tecta vero, quibus et frigorum vis pelleretur et calorum molestiae sedarentur, unde aut initio generi humano dari potuissent aut postea subveniri, si aut vi tempestatis aut terrae motu aut vetustate cecidissent, nisi communis vita ab hominibus harum rerum auxilia petere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes, moles oppositas fluctibus, ntur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis fructus aut quae commoditas, nisi homines adiuvarent, percipi posset? Nam et qui principes inveniendi fuerunt, quem ex quaque belua usum habere possemus, homines certe fuerunt, nec hoc tempore sine hominum opera aut pascere eas aut domare aut tueri aut tempestivos fructus ex iis capere possemus; ab eisdemque et, quae nocent, interficiu
Abbreviated transcription (Latin):
quarum opere efficitur aliquid ad usum homi atq ad uitam Za¬
eos placatos pietas efficiet et sanctitas proxune aũtẽ et o¬
scdm̃ deos homines hominibus maxime utiles esse possunt. Ea¬
rumq item zerini que neceant et obsint cadem di̾isio est. S
quia cdeos nocere non putant hiis exceptis homues homibus esse pli¬
nium arbitiant᷑. Ea enim ip̃a que in amia diximus pleraq
sunt homi opis effecta que nec haberenius uisi manus et ars
accessisset nec hys sine homi anunistratione utetemur neq enĩ
ualitudinis curatio neq naiugatio neq agricultura neq frugũ
fructuũ et reliquoꝵ perceptio et conseruatio sine homi oꝑa ulla
esse potuisset Iam uͦ et earum rerũ quibus habundarenus ex¬
porcato earum quibus ageremus inuectio certe mlla esset insi
his muneribus homines fungerentur. Eademq racione nec
lapides ex terra exciderent᷑ ad usum nr̃m necessirii nec ferru s

Expanded text:
quarum opere efficitur aliquid ad usum hominum atque vitam; raquarum opere efficitur aliquid ad usum hominum atque vitam; ra hominum. Deos placatos pietas efficiet et sanctitas, proxime autem et secundum deos homines hominibus maxime utiles esse possunt. Earumque item rerum, quae noceant et obsint, eadem divisio est. Sed quia deos nocere non putant, iis exceptis homines hominibus obesse plurimum arbitrantur. Ea enim ipsa, quae inanima diximus, pleraque sunt hominum operis effecta; quae nec haberemus, nisi manus et ars accessisset, nec iis sine hominum administratione uteremur. Neque enim valetudinis curatio neque navigatio neque agri cultura neque frugum fructuumque reliquorum perceptio et conservatio sine hominum opera ulla esse potuisset. Iam vero et earum rerum, quibus abundaremus, exportatio et earum, quibus egeremus, invectio certe nulla esset, nisi his muneribus homines fungerentur. Eademque ratione nec lapides ex terra exciderentur ad usum nostrum necessarii, nec ferrum, aes,
Abbreviated transcription (Latin):
ũma quidem auctoritate phi seuere. sane atq honeste hec tria
genera confusa cogitatione distingunt. Quidquid enim iustũ
sit id eciam utile censent Itemq quod honestum idest uistu
Ex quo efficit᷑ ut quicquid honestum sit idem sit utile. Naiod qui
parum perspiciunt hii sepe uersutos homines et callidosam miran¬
tes maliciam sapienciam uidicant. Quorum enor eripiendus ẽ
cpinioq omnis ad eam sp̃e traclucenda ut honestis confiliis uist̃¬
q factis non fraude et malicia se incelligant ea que uelint conse¬
qui posse
Ue ergo ad uitam hominum tuendam pertinent partim
sunt in anima ut anrum argentũ ut ea que gignũtur e
terra ut alia generis eusdem partimꝰ animalia q̃ habent suos mi¬
petus et rerũ appetitus. Eorum autem quedam ⁊õnis exꝑtia sũt
alia racione utencia Exꝑtes rõmis. equi houes reliq̃ pecudl opes¬

Expanded text:
otuit afferri. Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria otuit afferri. Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione distinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, itemque quod honestum, idem iustum; ex quo efficitur, ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui parum perspiciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis, non fraude et malitia se intellegant ea, quae velint, consequi posse. uae ergo ad vitam hominum tuendam pertinent, partim sunt inanima, ut aurum, argentum, ut ea, quae gignuntur e terra, ut alia generis eiusdem, partim animalia, quae habent suos impetus et rerum appetitus. Eorum autem alia rationis expertia sunt, alia ratione utentia; expertes rationis equi, boves, reliquae pecudes, apes
Abbreviated transcription (Latin):
di arrogantiam ueritatem fugere temeritatemq a sapiã discedet
plurimu. Contra autem onĩa disputant᷑ a nr̃is quod hoc ĩpm
probabile elucere non possit nisi ex utraq parte causaꝵ esset facta
contentio. Sed hec explanata sunt in achaderiutis nostris sat̾
ut arbitror diligenter tibi autem mi cicero quãꝙͣ in antiquissima
nobilissimaq phĩa Cratppo auctore uersaris hiis simlimo qui ista
preclara peꝑerunt tamen hec ur̃a finituna a nostris ignota esse bo¬
lui sed iam ad instituta perganius ⁊c̃
Uinq igitur ⁊ acionibus ꝓpositis officii per sequendi quaꝵ
due ad decus honestatemq pertinerent due ad cõmoda uite
copias opes facultates. Quinta adeligendi iudicium quando ea
cupio esse notissimam hoc autem de quo nũe agius id ip̃m̃ est
quod utile appellatur Inquo uerbo lapsa consuetudo deflexit de
uia sensimq eo deducta est ut honestatem ab utilitate secernens

Expanded text:
di arrogantiam vitantem fugere temeritatem, quae a sapientia dissidet di arrogantiam vitantem fugere temeritatem, quae a sapientia dissidet plurimum? Contra autem omnia disputatur a nostris, quod hoc ipsum probabile elucere non posset, nisi ex utraque parte causarum esset facta contentio. Sed haec explanata sunt in Academicis nostris satis, ut arbitror, diligenter. Tibi autem, mi Cicero, quamquam in antiquissima nobilissimaque philosophia Cratippo auctore versaris iis simillimo, qui ista praeclara pepererunt, tamen haec nostra finitima vestris ignota esse nolui. Sed iam ad instituta pergamus. uinque igitur rationibus propositis officii persequendi, quarum duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quandocupio esse notissimam. Hoc autem, de quo nune agimus, id ipsum est, quod utile appellatur. In quo verbo lapsa consuetudo deflexit de via sensimque eo deducta est, ut honestatem ab utilitate secernens
Abbreviated transcription (Latin):
cohortamur accuratius disputatꝰ solent quod alio quidem libro fe¬
cimis Hoc autem tempe tantum nobis declarandum fuit cic
orbati R pͣ muneribus ad hoc nos studui potissimum conculisse¬
mus Occuititur autem nobis et quidem a doctis et eruditis que¬
rentibus satis ne constanter facere uideam. Qui tum pecipi
nchi posse dicaius tamen et alis de rebus disserẽ solebamus
Ethec ipo cempore pruecepta ofticii per sequaniur i nudus aeb¬
lem satis cogrita esset nostra sentencia Non enun sumus hy quot
uagetur animus errore nee habeat unquam quaad sequatrandis
eniin eiset utas miens et que uita potiuz non modo disputandi s
eciam uiuendi :acione sublata. Nos autem ut ceteri alia certa alia
incerta esse clicunt Sed ab hiis dissencientes alia probabilia contra
alia dicimus. Quid est igitur quod me impediat ea que probabilia
michi uideantur sequi que contra improbare acq atq affirman¬

Expanded text:
cohortamur, accuratius disputari solent, quod alio quodam libro fecohortamur, accuratius disputari solent, quod alio quodam libro fecimus; hoc autem tempore tantum nobis declarandum fuit, cur orbati rei publicae muneribus ad hoc nos studium potissimum contulissemus. Occurritur autem nobis, et quidem a doctis et eruditis quaerentibus, satisne constanter facere videamur, qui, cum percipi nihil posse dicamus, tamen et aliis de rebus disserere soleamus et hoc ipso tempore praecepta officii persequamur. Quibus vellem satis cognita esset nostra sententia. Non enim sumus ii, quorum vagetur animus errore nec habeat umquam, quid sequatur. Quae enim esset ista mens vel quae vita potius non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos autem, ut ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his dissentientes alia probabilia, contra alia dicimus. Quid est igitur, quod me impediat ea, quae probabilia mihi videantur, sequi, quae contra, improbare atque affirman
Abbreviated transcription (Latin):
optabilius sapiã quid prestantius Quid. honiĩ melius quid ho¬
sapiencie. Sapiã autem est ut a ueteribus p̃his diffinitu ẽ
rerum diuinaꝵ et humanaꝵ causaꝵ quibus heres continent᷑ sciã
Cuius studiu qui uituperat haut sane intelligo quid nã sit quod
laudandi putet. Nam siue oblectatio quare auimi requies ꝙ.
ciuiarum que conferri cũ eoꝵ studiis potest qui sꝑ aliquid acquires
quid spectet et ualeat ad bene btẽq uiuendum siue racio constan¬
cie uirtutisq ducit᷑ aut hec ars est aut nulla onmino per qua eam
assequamur. Nullam dicere maximatum rerum artem esse sũ mĩãꝵ
arte sine ulla sit hominu est parum considerate loquencium atq. tͥ
maximis rebus erranciu Si autem est aliqua displina uirtutis obi
ea quereret᷑ cum ab hoc discendi genere discesset s ħ cum ad phiam

Expanded text:
optabilius sapientia, quid praestantius, quid homini melius, quid hooptabilius sapientia, quid praestantius, quid homini melius, quid hosapientiae. Sapientia autem est, ut a veteribus philosophis definitum est, rerum divinarum et humanarum causarumque, quibus eae res continentur, scientia; cuius studium qui vituperat, haud sane intellego, quidnam sit, quod laudandum putet. Nam sive oblectatio quaeritur animi requiesque curarum, quae conferri cum eorum studiis potest, qui semper aliquid anquirunt, quod spectet et valeat ad bene beateque vivendum? sive ratio constantiae virtutisque ducitur, aut haec ars est aut nulla omnino, per quam eas assequamur. Nullam dicere maximarum rerum artem esse, cum minimarum sine arte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium atque in maximis rebus errantium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi ea quaeretur, cum ab hoc discendi genere discesseris? Sed haec, cum ad philosophiam
Abbreviated transcription (Latin):
hoies non tam ꝯmutandaru qua euer tendaꝵ rerum cupidos
incidisset. Orimum enim ut stante R. ꝑ facere solebamus in agẽ
clo quã in scribendo opere poneremus Demde ip̃is scriptis non
ea que ue sed actiones uras mandaiemus ut sepe fecimus. Cũ¬
autem respublica in qua omins mea cura cogitatio oꝑa poni solebt̃
agere autem cũ animus non posset in hiis studiis in quibus ab iui
phiam̃ retulissem Cui tum multum adolescens discendi causa
temporis tribuissem. Postea cum honoribus inseruire cepi meq
totum rei publice tradidi tantũ erat. phie loci quantum super fue¬
rat amicorum et rei publice tempis Id autem omne coñsuinebat᷑
in legendo stribendi ociu non erat Maximis igit᷑ in malis hoc
tamen bom assetuti uidemur ut ea lĩs mandarenius que nec satis erat
nota nrĩs er erant cognitõne dignissima. Quid euun est per deos

Expanded text:
homines non tam commutandarum quam evertendarum rerum cupidos homines non tam commutandarum quam evertendarum rerum cupidos incidisset! Primum enim, ut stante re publica facere solebamus, in agendo plus quam in scribendo operae poneremus, deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones nostras mandaremus, ut saepe fecimus. Cuautem res publica, in qua omnis mea cura, cogitatio, opera poni solebat, agere autem cum animus non posset, in his studiis ab initio versatuphilosophiam rettulissem. Cui cum multum adulescens discendi causa temporis tribuissem, posteaquam honoribus inservire coepi meque totum rei publicae tradidi, tantum erat philosophiae loci, quantum superfuerat amicorum et rei publicae temporibus; id autem omne consumebatur in legendo, scribendi otium non erat. Maximis igitur in malis hoc tamen boni assecuti videmur, ut ea litteris mandaremus, quae nec erant satis nota nostris et erant cognitione dignissima. Quid enim est, per deos,
Abbreviated transcription (Latin):
Uemadmodum officia ducerentur ab hones tate¬
o marte fili acq ab omi genere uirtutis satis
explicatum arrbitror libro superiore sequitur ut
hec officioꝵ genera per sequar que pertinent
ad uite cultum et ad eaꝵ rerum quibus utũtur
homines facultatem. ad opes ad. copias in quo
gixdiar si pauca prius de instituto ac de uidicio e meo dixero Qua¬
quam enini libri nostriꝰ quãplures non modo ad legendiꝰ sed ena
ad scribendi studiũ excitauert tamen interdum uereor ne qui¬
busdaui bonis uiris phĩe nomen sit uuisum. Mirent᷑q mea
tantum me ope et temporis ponere Ego autem tamdiu ⁊ es pub¬
lica per eos gerebat᷑ quibus se ip̃ã ꝯmiserat. Omnes meas curas
cogitationesq in eam conferebam. Tum autem domĩatu unius oms
tenerent᷑ neq esset usqua osilio et auctoritati locus socios dem̾q
esse confectus nisi hiis restuissem. nec tursum in digns honne docto

Expanded text:
uem ad modum officia ducerentur ab honestateuem ad modum officia ducerentur ab honestate, Marce fili, atque ab omni genere virtutis, satis explicatum arbitror libro superiore. Sequitur, ut haec officiorum genera persequar, quae pertinent ad vitae cultum et ad earum rerum, quibus utuntur homines, facultatem, ad opes, ad copias ; in quo grediar, si pauca prius de instituto ac de iudicio meo dixero. Quamquam enim libri nostri complures non modo ad legendi, sed etiam ad scribendi studium excitaverunt, tamen interdum vereor, ne quibusdam bonis viris philosophiae nomen sit invisum mirenturque in ea tantum me operae et temporis ponere. Ego autem, quam diu res publica per eos gerebatur, quibus se ipsa commiserat, omnis meas curas cogitationesque in eam conferebam; cum autem dominatu unius omnia tenerentur neque esset usquam consilio aut auctoritati locus, socios deniquessem confectus, nisi iis restitissem, nec rursum indignis homine docto
Abbreviated transcription (Latin):
nature sit etiam moderãtõni modestieq semper auteponẽda
non placet. Sunt enim quedam ꝓte ita feda ꝑt̃ĩ ita flagito¬
ha ut ea ne conserande quidem patrie causa sapiens factus
Ca possidonus colliget per multa sed ita tetra queclaon
uolet Sed hec ꝯmodius seres habet que non poteste aeridere
te hor quidem affectum sit in officiis deligendas hoe geuui coffcor
sequlcui uonsidreuatio ita firut agere considerare plucio sit qũi
coquate prudenter atq hec quidem hacdenit phacefactus eui
officioꝵ. Ex quibus quid tuiq prestet incelligi posset ut pͥmi
diis in iortalibus scdã patue tertia parentibus Denideps gra¬
datim reliquiis debeantur. Quibus ex rebus breuiter disputatis
intelligi post non solum id homies solere dubitare honestum nelan
turpe sit sed etiam duobus propositis honestis U trum honestiꝯ
sit hic locus a panuetio ut supradixi preterinissus est Sed iam
ad reliquas peragamus¬

Expanded text:
naturae, sit etiam moderationi modestiaeque semper anteponenda. naturae, sit etiam moderationi modestiaeque semper anteponenda. Non placet; sunt enim quaedam partim ita foeda, partim ita flagitiosa, ut ea ne conservandae quidem patriae causa sapiens facturus sit. Ea Posidonius collegit permulta, sed ita taetra quaedam, volet. Sed hoc commodius se res habet, quod non potest accidere are hoc quidem effectum sit, in officiis deligendis id genus officiorum luris sit quam cogitare prudenter. Atque haec quidem hactenus. Patefactus enim officiorum, ex quibus, quid cuique praestet, intellegi possit, ut prima dis immortalibus, secunda patriae, tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare, honestumne an turpe sit, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius sit. Hie locus a Panaetio est, ut supra dixi, praetermissus. Sed iam ad reliqua pergamus
Abbreviated transcription (Latin):
te generis humani attingat cognitionem reꝵ soluaga cogincõ
et ieuina uideatur Itemq magnitudo animi remota conutate
cõunctioneq humana ferita quedam sit et inmanitas ita fit
ut uincat cognicionis studiu consotiatio hom̃ĩ atq cõmuĩtas
Lec uerum est qd̾ dicitu a quibusdam propter necessitatem dite
quodea que natura desideraiet consequi sine aliis atq efficere
non possemus Id tirto istam esse cu homĩbus ꝯmunitatem
et socieratem. Quod si omnia nob̾ que ad uitam cultũcq
pertinent quia uirgula diuina it auit suppeditarent cum
optimo quisq ingenio negociis omĩbus dimissis tũtũ se m
cognitione et scia collocaret non est ita rc̃¬
am et solitudinem fugeret et socium studi quereret cde
docere cum discere uellet tum audire cum dicere. sgooe
dfficium quod pertinet ad tõunictionem homi et ad societatez
tuendam ualet anteponendum est illi offrio qui cognitde et

Expanded text:
te generis humani, attingat cognitionem rerum, solivaga cognitio te generis humani, attingat cognitionem rerum, solivaga cognitio et ieiuna videatur, itemque magnitudo animi remota communitate coniunctioneque humana feritas sit quaedam et immanitas. Ita fit, ut vincat cognitionis studium consociatio hominum atque communitas. Nec verum est, quod dicitur a quibusdam, propter necessitatem vitae, quod ea, quae natura desideraret, consequi sine aliis atque efficere non possemus, idcirco initam esse cum hominibus communitatem et societatem; quodsi omnia nobis, quae ad victum cultumque pertinent, quasi virgula divina, ut aiunt, suppeditarentur, tum optimo quisque ingenio negotiis omnibus omissis totum se in cognitione et scientia collocaret. Non est ita; nam et solitudinem fugeret et socium studii quaereret, tum docere tum discere vellet, tum audire tum dicere. Ergo omne officium, quod ad coniunctionem hominum et ad societatem tuendam valet, anteponendum est illi officio, quod cognitione et
Abbreviated transcription (Latin):
publicis essent ut chebanũ epiminondã lysias pitagoreus
siracosiuerdionem plato multiq multos nos sipi qui quidqd
ad zem publicam actulimus si modo aliquid attulimus a
doctoribus atq doctrina instructi ad eam et ornatiꝰ accessims
N eq solum uiui atq pntes studiosos discendi erudiũt atq
docent sed hec idem etiam post mortem monimentis licteraꝵ
sin ad nostrum negotiũ contulisse uideant᷑ Ita illi ĩpĩ doctri¬
copiose modo prudenter melius est quã uel acutissime sine eloque¬
cia cogitare ꝙ cogitatio in se ip̃a uertitur eloquentia ꝯplectitur
eos quibus tum comuitate iuncti sumus atq ut apum ex amĩa
non fingendorum fauorum causa congregantur sed cum congrega¬
bilia natura sint fingunt fauos sic homines ac multo etiam mage
natura congregati adhibent augendi congirgandiq solertiam I
Itaq insi ea uirtus que constat ex homĩbus tuendis ĩdest ex soneta¬

Expanded text:
publicis essent, ut Thebanum Epaminondam Lysis Pythagoreus, publicis essent, ut Thebanum Epaminondam Lysis Pythagoreus, Syracosium Dionem Plato multique multos, nosque ipsi, quicquid ad rem publicam attulimus, si modo aliquid attulimus, a doctoribus atque doctrina instructi ad eam et ornati accessimus. Neque solum vivi atque praesentes studiosos discendi erudiunt atque docent, sed hoc idem etiam post mortem monumentis litterarum ineret, ut otium suum ad nostrum negotium contulisse videantur. Ita illi ipsi doctricopiose, modo prudenter, melius est quam vel acutissime sine eloquentia cogitare, quod cogitatio in se ipsa vertitur, eloquentia complectitur eos, quibuscum communitate iuncti sumus. Atque ut apium examina non fingendorum favorum causa congregantur, sed, cum congregabilia natura sint, fingunt favos, sic homines, ac multo etiam magis, natura congregati adhibent agendi cogitandique sollertiam. Itaque, nisi ea virtus, quae constat ex hominibus tuendis, id est ex societa
Abbreviated transcription (Latin):
h coguitioniꝰ anteponenda est atq id optiimis quisq re ipã osten¬
dit et iuidicat. Quisquis enim est tam tupidus in perspicienda
cognoscendaq rerum natura ut si ea tractandi contemplandiq
res cognitione cliguissimas subito allatum sit periculum discri¬
mineq patrie cui subuenire opitulariq possit. Non illa oĩa
relinquat atq abiciat etiam si dinumerare stellas atq metiriꝰ
mũdi magnitudinem posse arbiꝰtretur atq hoc idem in parentͤ
in amiti ⁊e aut periculo fecit. Quibus pͥebus intelligitu stu¬
diis offitusq scientie p̃ponenda esse officia iusticie que pertinẽt
ad hominũ ualitatem quia nichil debet homi esse antiquius atq
illi quoꝵ studia uitaq om̃is in rerum cognĩtone uersata est ⁊ ãm̃e
ab augendis homi utilitatibus et comodis nõ recesserunt. Nam
et erudiuerũt multos quoꝵ meliores tiues utilioresq rebus suis

Expanded text:
haec cognition anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostenhaec cognition anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi magnitudinem posse arbitretur? atque hoc idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officiisque scientiae praeponenda esse officia iustitiae, quae pertinent ad hominum utilitatem,qua nihil homini esse debet antiquius. Atque illi, quorum studia vitaque omnis in rerum cognitione versata est, tamen ab augendis hominum utilitatibus et commodis non recesserunt; nam et erudiverunt multos, quo meliores cives utilioresque rebus suis
Abbreviated transcription (Latin):
ut oñn rex affluentibus copiis ꝙͣuis omĩa que coguitione digna
sint sumo onio secũ ip̃e consideret et contempletur tamen si soli¬
tudo tanta sit ut hominem uidere non possit exceclit e uita p̾n¬
cepsq omniu uirtũtũ illa sapia quã sophiam greti uocaui ipell¬
deutiam enim quã gren phronesm dicũt aliam quanda in telli¬
gimus que est rer gxpetendatum fugiendaꝵ q sciencia
lla autem sapiã quã printipem dixi rerum est diuitiaꝵ et hu¬
maꝵ sriencia in qua continetur decorum et houi cõmuitas et soce¬
tas inter ipãs ea si maxĩe est ut est certe necesse est ꝙ a cõmuitate
ducat᷑ officiũ id esse maxiniũ Et enim cognitio contemplacioq
nature mauta quodamo atq inchoata sit si nulla sit actio reꝵ
consequat᷑ Ea autem actio in omi cõmod intuentibus maxĩe
ternitur Pextinet igitur ad societatem generis humani Ergo

Expanded text:
ut omnium rerum affluentibus copiis quamvis omnia, quae cognitione digna ut omnium rerum affluentibus copiis quamvis omnia, quae cognitione digna sint, summo otio secum ipse consideret et contempletur, tamen, si solitudo tanta sit, ut hominem videre non possit, excedat e vita. Princepsque omnium virtutum illa sapientia, quam sofi/an Graeci vocant—prudentiam enim, quam Graeci fro/nhsin dicunt, aliam quandam intellegimus, quae est rerum expetendarum fugiendarumque scientia; illa autem sapientia, quam principem dixi, rerum est divinarum et humanarum scientia, in qua continetur deorum et hominum communitas et societas inter ipsos; ea si maxima est, ut est certe, necesse est, quod a communitate ducatur officium, id esse maximum. Etenim cognitio contemplatioque naturae manca quodam modo atque inchoata sit, si nulla actio rerum consequatur. Ea autem actio in hominum commodis tuendis maxime cernitur; pertinet igitur ad societatem generis humani; ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tum ee ip̃o ꝑtu se in agros possessionesq tontulit uidenut unre qp̃tie
posse laudari
nn̾um autem rerum ex quibus aliquid acquiritur mchil est
agricultura melius ml uberius nichil dultis nichil honnen¬
nichil libero dignius De qua qũo in eathone marore satis multa
diximus il inc assumes que ad hũc locũ pertinebunt. Sedeal ab
hiis partibus que sunt. honestat quemadmodũ officia ducerentur sat
sepe contentio et compacio ut de duobus honestis Urrum honestius
qui locus a panetio est pretermissus. Nam cum om̃is honestas man&
a partibus quatuor. Quarum una sit cognitõis altera comuitat
tercia magnanimitatis quarta moderationis ħ in deligendo officio
sepe inter se conparentur necesse ꝑlacet igitur aptiora esse natire ed
offitia que ex connutate quã ea q̃ ex coguitione ducunt. Ideph
argunto confirmari potest. Quod si contigerit ea uira sapient

Expanded text:
rtum, ex ipso portu se in agros possessionesque contulit, videtur iure optimo rtum, ex ipso portu se in agros possessionesque contulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerum, ex quibus aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine libero dignius; de qua quoniam in Catone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed ab iis partibus, quae sunt honestatis, quem ad modum officia ducerentur, satsaepe contentio et comparatio, de duobus honestis utrum honestius, qui locus a Panaetio est praetermissus. Nam cum omnis honestas manet a partibus quattuor, quarum una sit cognitionis, altera communitatis, tertia magnanimitatis, quarta moderationis, haec in deligendo officio saepe inter se comparentur necesse est. Placet igitur aptiora esse naturae ea officia, quae ex communitate, quam ea, quae ex cognitione ducantur, idque hoc argumento confirmari potest, quod, si contigerit ea vita sapienti,
Abbreviated transcription (Latin):
inercantur a mercatoribus quod statim uendant. Nichil enim pro¬
ficiant nisi ad modum menciantur. Nec uero est quicꝙͣ turpus ua¬
uitate Opificesq omnes in sordida arte ueisantur. Nec enim quid¬
quã ingenium habere põt offitina inimeq artes hee probantur
que ininstre sunt uoluptatũ. ceterii lanii coti ul toqui sartores
piscatores ut ait terentius. Adde huc si placet unguentarios sal¬
tatores totumq ludum taloꝵ. Quibus autem artibus aut
prudentia maior inest aut non mediocris utilitas querit᷑ ut medicĩa
atq architẽctura ut doctrina rerum honestarum he sunt hiis qͦ
ordim ꝯueniunt honeste Aertatura autem si tenius est sor¬
dida putanda est si magna et copiosa multa undiq apportams
multisq sine uanitate inꝑciens non est ad modum uicupanda
atq eciam si saciata questu uel ꝯtentu potius ut sepe ex alto in pn¬

Expanded text:
mercantur a mercatoribus, quod statim vendant; nihil enim promercantur a mercatoribus, quod statim vendant; nihil enim proficiant, nisi admodum mentiantur; nec vero est quicquam turpius vanitate. Opificesque omnes in sordida arte versantur; nec enim quicquam ingenuum habere potest officina. Minimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt voluptatum: Cetárii, lanií, coqui, fartóres, piscatóres, ut ait Terentius; adde hue, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris utilitas quaeritur, ut medicina, ut architectura, ut doctrina rerum honestarum, eae sunt iis, quorum ordini conveniunt, honestae. Mercatura autem, si tenuis est. sordida putanda est; sin magna et copiosa, multa undique apportans multisque sine vanitate impertiens, non est admodum vituperanda, atque etiam, si satiata quaestu vel contenta potius, ut saepe ex alto in po
Abbreviated transcription (Latin):
magins illi et diuius bonis hane licentiam assequebantur tinitoꝵ
uero ⁊atio tota est eicienda. Est enim inimica ueretũdie sine qua
nichil rectum esset potest uichil honestum. Eos autem quor ui¬
ta perspecta in rebus honestis acque magnis est bene dere publica
sencientes ac bene meritos ac merentes asiquo honore aut impio af¬
fectos obseruare et colere debemus ⁊
N ibere enim multu senectuti cedere hys qui magistrãtũ ha¬
bebunt habere delectum ciuis et peregrini in ipoq peregͥno
priuatim ne an publice uenerit ad sumam ne agam de singulis
ꝯmue totius gni̾s homi conciliationem et consolacionem colere tueri
seruare debemus
am de artificiis et questibus qui liberales habendi qui sordidi
sint hec uere accepinus primũ inprobant᷑ In questus qui in
Est eũ ĩ illio ipa merces auctoramentum seruitutis sordidi etiam putandi qui

Expanded text:
magnis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur. Cynicorum magnis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur. Cynicorum vero ratio tota est eicienda; est enim inimica verecundiae, sine qua nihil rectum esse potest, nihil honestum. Eos autem, quorum vita perspecta in rebus honestis atque magnis est, bene de re publica sentientes ac bene meritos aut merentes sic ut aliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere dilectum civis et peregrini in ipsoque peregrino, privatimne an publice venerit. Ad summam, ne agam de singulis, communem totius generis hominum conciliationem et consociationem colere, tueri, servare debemus. Iam de artificiis et quaestibus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, haec fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui ines emuntur; est enim in illis ipsa merces auctoramentum servitutis. Sordidi etiam putandi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uo in genere nõit in cõmodum quale quidq eoꝵ sit ex aliis
siquid delinquit᷑. Itaq facilime corrigunt indiscendo quorũ ui¬
tia unitemur emendandi causa magistri. Nec uero aliemi est ad
ea eligenda que dubitationem afferunt ad hibere doctos homies ul
eciam usu peritos et quid hiis de quoquo officii genere placeat exqui¬
rere. Maior enim pars eo fere defera solet quo a natura ipa dedu¬
etiam de qua causa quisq sentiat
T enim pictores et hii qui signa fabricanitur et uero etiam
aliis quid quid in eo peccatum sit exquiruntur. Sic alioꝵ iuditio
ꝑ mlta nobis er facienda et non facienda et unitanda et corrigenda
sunt. Que uͦ agerit᷑ more institutis q ciuibus et de his nichil est
precipiendum Illa enim ip̃a precepta sunt nec queqũã hoc errore
duci oportet ut si quid socrates aut ariscippus contra morem con¬
suetudineniq tuuilem fecerint locutiue sit idem sibi arbitret᷑ liceᷤ

Expanded text:
Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliisQuo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliisaque facillime corriguntur in discendo, quorum vitia imitantur emendandi causa magistri. Nec vero alienum est ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam usu peritos et, quid iis de quoque officii genere placeat, exquirere. Maior enim pars eo fere deferri solet, quo a natura ipsa deduetiam de qua causa quisque sentiat. Ut enim pictores et ii, qui signa fabricantur, et vero etiam liis, quid in eo peccatum sit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigenda sunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa praecepta sunt, nec quemquam hoc errore duci oportet, ut, si quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere;
Abbreviated transcription (Latin):
manitate discrepant ut si quis in foro cunter aut si qua est alia
magna peruersitas facile appareat nec magnope ammoniconem
et pͥrecepta desiderat. Que autem parua uidentur esse delicta
nec a multis intelligi possunt ab huis est diligentius declinandũ
ut in fidibus aut tibiis quãuis paulum discrepent tamen a stĩe¬
te id amaduerti solet. Sic pidendum in uita ne forte quid discie¬
pet uel multo eciam magis qui maior uel melior actionũ quã so¬
noꝵ contentus est
taq ut in fidibus musitoꝵ aures uel mĩma sentiunt sit nos
si atres ac diligentes esse uolumus animad uersoresq uicioꝵ
magna sepe incelligemus exꝑius ex oculoꝵ obtutu supercilioꝵ
aut renussione aut contractione ex mesticia ex hilaritate ex zisũ
ex locutione ex reuerentia ex contentione uotis ex sũmissione ex
ceteris similibus facile iudicabimus quos eoꝵ apte fiat quid̃
ab efficio naturaq discrepet

Expanded text:
manitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia manitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia magna perversitas, facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; quae autem parva videntur esse delicta neque a multis intellegi possunt, ab iis est diligentius declinandum. Ut in fidibus aut tibiis, quamvis paulum discrepent, tamen id a sciente animadverti solet, sic videndum est in vita ne forte quid diserepet, vel multo etiam magis, quo maior et melior actionum quam sonorum concentus est. taque, ut in fidibus musicorum aures vel minima sentiunt, sic nos, si acres ac diligentes esse volumus animadversoresque vitiorum, magna saepe intellegemus ex parvis. Ex oculorum optutu, superciliorum aut remissione aut contractione, ex maestitia, ex hilaritate, ex risu, ex locutione, ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimus, quid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrepet.
Abbreviated transcription (Latin):
cum uiuimus nũc dicenda sunt. Talis est igit᷑ ordo actionum
adhibendus ut quemadmodu in ratione constanti sit in uita dia
sint apta inter se et conuenientia¬
uipe eni ualdeq uitiosu in ze seuera conuiuio digniũ aut
delicatum aliquem inferre sermonem Bene pericłes tum ha¬
beret collegam in precura syphoc len poctam hyq de cõmuni offic̃o
conuenissent et cau formosus puer preteriret dixissetq sophocles
O puerũ pulchrũ pericle at eiim pretorẽ sophocle decet non solum
uranus sed oculos etiam abstinentes habere atq hoc idem sophocles
si in athletaꝵ probatione dixisset uista reprobatione caruisset. Tan¬
ta uis est et loci et temꝑis ut si qui cum causam sit actirus in iti¬
nere aut ui ambulacione secum ĩpe meditetur aut si quid aliud
attentius cogitet non zepre hendat᷑ ad hoc idem si in cõuiuio fa¬
tiat in humanus uideat᷑ iustita tempis sed ea que multũ ab hu¬

Expanded text:
scum vivimus, nunc dicenda sunt. Talis est igitur ordo actionum scum vivimus, nunc dicenda sunt. Talis est igitur ordo actionum adhibendus, ut, quem ad modum in oratione constanti, sic in vita omnia sint apta inter se et convenientiaturpe enimn valdeque vitiosum in re severa convivio digna aut delicatum aliquem inferre sermonem. Bene Pericles, cum haberet collegam in praetura Sophoclem poëtam iique de communi officio convenissent et casu formosus puer praeteriret dixissetque Sophocles: O puerum pulchrum, Pericle! At enim praetorem, Sophocle, decet non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetur, aut si quid aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc idem si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab hu
Abbreviated transcription (Latin):
uatio Itaq ut eandem uos modestiam appellenus sic diffinit
a stoytis ut modestia sit scĩa reꝵ earũ que agentur aut dicẽtur
loco suo collocandaꝵ ita uidetur eadem uis ordinis et collocatiois
fore. Namet ordinem sic diffiniunt composicom reꝵ aptis et
cõmodatis Locis locum autem actionis opportiũtate tempis essẽ
dicint. Tempus autem actionis oportunum Srece euterla
latine appellatur eccasio. Die fit ut modestia hec quã inter pre¬
tamur ita ut dixi stiã sit opportiũtutis ydoneorum ad agendũ
temporum s potest eadem esse prudentie diffinito. De quã pͥn¬
tipio diximus hoc autem loco de moderatione et trmpancia et hir
similibus uirtutibus querimus Itaq que erant prudentie ꝓpͥa
suo loto dicta sunt q̃ autem haꝵ uirtutũ de quibus iam diu loqui¬
mur que pertinent ad uerecundiam et ad eorũ approbacionem qͥbꝰ¬

Expanded text:
vatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definitur vatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definitur a Stoicis, ut modestia sit scientia rerum earum, quae agentur aut dicentur, loco suo collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis et collocationis fore; nam et ordinem sic definiunt: compositionem rerum aptis et accommodatis locis; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicunt; tempus autem actionis opportunum Graece eukairi/a Latine appellatur occasio. Sic fit, ut modestia haec, quam ita interpretamur, ut dixi, scientia sit opportunitatis idoneorum ad agendum temporum. Sed potest eadem esse prudentiae definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae propria, suo loco dicta sunt; quae autem harum virtutum, de quibus iam diu loquimur, quae pertinent ad verecundiam et ad eorum approbationem, quibu
Abbreviated transcription (Latin):
ad mediocritateniq reuocandus E acdemq mediocritas ad oe
usum culnĩq uite transferenda est. Sed hic hactenus In om̃i
autem actione sustipienda tria sunt tenenda Primum ut appe¬
titus pareat quo nichil est ad officia conseruanda accomodatius
Deinde ut ammnaduertat᷑ quanta illa res sit quã efficere ueliiꝰ
Ut ne maior neue minor tura et opera suscipiat᷑ quam causa poi tu¬
let Terciu est ut caueamus ut ea que pertinent ad liberalenis
spetiem et dignitatem moderanda sint Modus autem est opti¬
mus decus ip̃m tenere de quo antea diximus nec progredi lon¬
gius hoꝵ tumen trium prestantissimũ est appecitum obtem¬
pare zacioni
einceps d eordine rerum et de opor tunitate temporum dicen¬
dumi est Hec autem scĩa continent᷑ ea quãgreti eutaxian
nouiant Non hanc quã interpretamur modestiam quo in uer¬
bo modus me̾ sed illa est eutaxia in quã intelligit᷑ ordis conser¬

Expanded text:
ad mediocritatemque revocandus. Eademque mediocritas ad omnem ad mediocritatemque revocandus. Eademque mediocritas ad omnem usum cultumque vitae transferenda est. Sed haec hactenus. In omni autem actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetitus rationi pareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius, deinde ut animadvertatur, quanta illa res sit, quam efficere velimus, ut neve maior neve minor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Tertium est, ut caveamus, ut ea, quae pertinent ad liberalem speciem et dignitatem, moderata sint. Modus autem est optimus decus ipsum tenere, de quo ante diximus, nec progredi longius. Horum tamen trium praestantissimum est appetitum optemperare rationi. Deinceps de ordine rerum et de opportunitate temporum dicendum est. Haec autem scientia continentur ea, quam Graeci eutaci/an nominant, non hanc, quam interpretamur modestiam, quo in verbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conser
Abbreviated transcription (Latin):
tatem Ordinanda enim est diguitas domo non ex domo tota
querenda nec domo domiꝯ sed duõ domus honestanda est et ut
in ceteris habenda ⁊atio non sua solum sed eciam alioꝵ
Iic in domo clari homis iunquã et hospites multi recipiendi et
Uatis aliter ampla donius de decori sepe domĩo fit si est in ea solitu¬
do. Et maxine si aliquanda alio domĩo solita est frequentari
Odiosum est enim cũ pretereuntibus dicitur O donius antiqua
et quã dispari donnare domino. Q uod quidem hys temporibꝰ
in multis licet dicere Cauendum autem est presertim si ĩp̃e
edifices ue extra domũ sumptu et magnificentia prodeas. Quo
in genere multu mali etiam in exemplo est. Studiose enim ple¬
riq presertim in hanc partem fcã principum imitantur. ut
.l. luculli sumini uiri uirtutem quis atqͣm multi uillaꝵ mag¬
inficentiam imitati Quarum quidem certe est adhibendus modꝰ

Expanded text:
tatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota tatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum, sed etiam aliorum, sic in domo clari hominis, in quam et hospites multi recipiendi et tatis; aliter ampla domus dedecori saepe domino fit, si est in ea solitudo, et maxime, si aliquando alio domino solita est frequentari. Odiosum est enim, cum a praetereuntibus dicitur: O domus ántiqua, heu quam dispari domináre domino! quod quidem his temporibus in multis licet dicere. Cavendum autem est, praesertim si ipse aedifices, ne extra modum sumptu et magnificentia prodeas; quo in genere multum mali etiam in exemplo est. Studiose enim plerique praesertim in hanc partem facta principum imitantur, ut L. Luculli, summi viri, virtutem quis? at quam multi villarum magnificentiam imitati! quarum quidem certe est adhibendus modus
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua perturbatione fiunt ea nec cous tanter fieri possunt neq
hiis qui assunt probari. Deforme etiam est de se ip̃o fredica¬
re fla presertim et tũ irrisione audientiu inutari milite gło¬
sum Et quo omĩa persequimur uolumus quidem certe dicendũ
est etiam qualem hom̃is honorati et printipis domũ placeat
esse cuiꝯ finis et usus ad quem accõmodanda est edificandi de¬
scriptio et tamen adhibenda comoditatis dignitatisq diligen¬
.c. n octauo qui primus ex illa familia consul factus est honai
fuisse accepimus qui preclaram edificasset in palatio et plenã
dignitatis doniũ. Que cum uulgo niseret᷑ suffragata donño
nouo hom̃i ad consulandum putabat᷑ hane scaueus demolitus
accensionem aduixit edibus Itaq ille in suam domũ consulatu
primus actulit hic łumi et clarissimi uiri filius in domũ multi¬
plicatam non zepulsam solum zetulit sed ignominia et calaĩ¬

Expanded text:
aliqua perturbatione fiunt, ea nec constanter fieri possunt neque aliqua perturbatione fiunt, ea nec constanter fieri possunt neque iis, qui adsunt, probari. Deforme etiam est de se ipsum praedicare falsa praesertim et cum irrisione audientium imitari militem gloriosum. Et quoniam omnia persequimur, volumus quidem certe, dicendum est etiam, qualem hominis honorati et principis domum placeat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum; quae cum vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc Scaurus demolitus accessionem adiunxit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calami
Abbreviated transcription (Latin):
mus et uereri et diligere uideamur O biurgationes etiam no
rũquã intidunt necessarie In quibus utendum est fortasse
et uocis contentione maiore et uerborum grauitate acriore. Id
agendum eciam ut ea facere uideamur iratiꝰ Sed ut aduren¬
dum et secandum Sic ad hoc genus castigandi raro inuitiq
uememus nec nũquã nisi necessario si nulla reperiatur alia medi¬
tina sed tamen ira procul absit tum qua uichil recte fieri nichil
considerare potest. Magna autem parte clementi castigatio
licet uti grauitate tamen aduicta ut seueritas adhibeatur et cõ¬
tumelia repellatur. Atq etiam illud ip̃m quod acerbitatem ht
obiurgatio. Significandum est ipius causa qui obiurgetur
esse susceptum Rectum est autera etiam in illis contentioiibꝰ
que tum inimicissimis fuint eciam si nobis indigna audianius
tamen grauitatem retinere tratudiam pellere Que eim tum

Expanded text:
mus, et vereri et diligere videamur. Obiurgationes etiam non mus, et vereri et diligere videamur. Obiurgationes etiam non numquam incidunt necessariae, in quibus utendum est fortasse et vocis contentione maiore et verborum gravitate acriore, id agendum etiam, ut ea facere videamur irati. Sed, ut ad urendum et secandum, sic ad hoc genus castigandi raro invitique veniemus nec umquam nisi necessario, si nulla reperietur alia medicina; sed tamen ira procul absit,cum qua nihil recte fieri, nihil considerate potest. Magnam autem partem clementi castigatione licet uti, gravitate tamen adiuncta, ut severitas adhibeaturetcontumelia repellatur, atque etiam illud ipsum, quod acerbitatis habet obiurgatio, significandum est, ipsius id causa, qui obiurgetur, esse susceptum. Rectum est autem etiam in illis contentionibus, quae cum inimicissimis fiunt, etiamsi nobis indigna audiamus, tamen gravitatem retinere, iracundiam pellere. Quae enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
in moribus qui maxĩe tũ solet euenire cũ studiose de absenti¬
hris detrahendi causa aut pex ridiculum aut seuere maledite con¬
tumelioseq dicitur habent᷑ autem plerũq ser mones aut de domes¬
titis negotiis aut de re publica aut de arcui studis atq dõctrina est
Danda igitu oꝑa est ut eciam si aut ab errare ad alia cepit ad
hec reuocet᷑ oratio sed utrumq aderit neq enim iłdem de rebus
nec om̃i tempori nec similiter delec tamur
nimaduertendum est eciam quatemm sermno delectatõnem
habeat et ut incipiendi ⁊atio fuent ita sit desinendi modus. Sed
quo in omni uita rectissime precipitur ut perturbationes fugiamꝰ
i motus anini nimios rationi non obtempantes sed eiusmodi.
motibus sermo debet uacare ne aut ira existat aus cupiditas a¬
aliqua aut pigritia aut ignauia aut tale aliquid appareat
Laxime autem curanlum est ut eos quibus tũ sermonem conferi¬

Expanded text:
in moribus; quod maxime tum solet evenire, cum studiose de absentiin moribus; quod maxime tum solet evenire, cum studiose de absentibus detrahendi causa aut per ridiculum aut severe maledice contumelioseque dicitur. Habentur autem plerumque sermones aut de domesticis negotiis aut de re publica aut de artium studiis atque doctrina. Danda igitur opera est, ut, etiamsi aberrare ad alia coeperit, ad haec revocetur oratio, sed utcumque aderunt; neque enim isdem de rebus nec omni tempore nec similiter delectamur. nimadvertendum est etiam, quatenus sermo delectationem habeat, et, ut incipiendi ratio fuerit, ita sit desinendi modus. Sed quo modo in omni vita rectissime praecipitur, ut perturbationes fugiamus, id est motus animi nimios rationi non optemperantes, sic eius modi motibus sermo debet vacare, ne aut ira exsistat aut cupiditas aliqua aut pigritia aut ignavia aut tale aliquid appareat, maximeque curandum est, ut eos, quibuscum sermonem confere