comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. um duo eandẽ pecuni¬
am deberent si unꝰ capitis diminuti¬
one exemptus ẽ obligatõe. alt̾ non
liberatur. Multũ enĩ int̾est. utrũ res
ip̃a sołuatur. an ꝑsona lib̾e̾tur. cũ
ꝑsona liberatur manẽte obligõne.
alt̃ durat obligatus. ⁊ Ido̾ si aqua
et igni int̃clictũ est alicui. fideiussor
postea ab eo datus tenetur.

Expanded text:
m Cum duo eandem pecuniam debent, si unus capitis deminutione exemptus est obligatione, alter non liberatur. multum enim interest, utrum res ipsa solvatur an persona liberetur. cum persona liberatur manente obligatione, alter durat obligatus: et ideo si aqua et igni interdictum est alicuius ^ alicui^ fideiussor postea ab eo datus tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut pignorib datis. R. s et si ei fides
hĩta fuerit ꝓmittendi siue sat datõe¬
utiq p̾donee cautũ fu̾it uidebitur.
ipsis creato. ⁊ oportet iudicis offcõ
ꝯstitui ꝯuenire creditorẽ iũꝙ̃q
creare cui cauet᷑ oĩm noĩe Iud̾
uidend̾ an cau̾i deb c̾ditorib ⁊ sic
adclici bona. an uõ sub adicõne hec
sunt adicienda si fu̾it cautũ ⁊ pu¬
to sic cõphendẽdũ decto si oĩa ex
ꝯstitutione diui marci fcã sũt de
solido utiq sic accipremꝰ de sorte
⁊ usuris debitis. ¶ Hii qͥad lib̾ta¬
tem ꝑuen̾unt quoꝵ lib̾ti fiant
ꝯstitutio ostendit ut qui direttam
nisi forte is qui adici sibi bona desi¬
sius fiant lib̾tm̃i. ⁊ puto hoc esse
ꝓbandum. ut ipã adclicione hoc

Expanded text:
aut pignoribus datis. sed si ei fides habita fuerit promitten‹t›i sine satisdatione, idonee cautum uidebitur. ipsis creato? et oportet officio iudicis constitui conuenire creditores unumque creare, cui caueatur omnium nomine. Illud uidendum: ante caueri debet creditoribus et sic addici bona, an uero sub condicione haec sunt addicenda, si fuerit cautum? et puto sic comprehendendum decreto 'si omnia ex constitutione diui Marci facta sint'. 'De solido' utique sic accipiemus 'de sorte et usuris debitis'. Hi, qui ad libertatem peruenerunt, quorum liberti fiant, constitutio ostendit, ut qui directam nisi forte is qui addici sibi bona desisius fiant liberti? et puto hoc esse probandum, ut ipsa addictione hoc
Abbreviated transcription (Latin):
diñs constom locũ hr̃e. in u̾o cessa¬
bit constit̾o. mag̃q ẽ ut lotus sit
constitõi addcũ enĩ donis redim̃e
⁊ p̃stare libertatẽ cogr᷑ a p̃tore.
¶Si ñ heres s legatariꝰ rogatus
fuerit manumittere nũquidces¬
s consiitutõ ꝙ legatis ñ debitis
nec libertates possũt debĩ. ma¬
gis ꝙr ẽ ut idem fauor sit oĩb¬
⁊ enũ gñalit̾ uoluit lib̾tatem̃
p̾starẽ quib cõpetẽt siadita¬
hr̃ditas fuiss. ¶ Eadem cõstitõ
ꝓspexit ut si fiscus bona admiserit
eque lib̾tates competant ergo siue
uacent bona fiscosꝑtinentia. sui
agnou̾it cõstitõ locũ hãt. cetm̃ si ali¬
a rõne agnostat apparet deb̾e ces¬
sare ꝯstitutõm quare ⁊ sicͥ ͤ ducis

Expanded text:
ionem locum habere an uero cessabit constitutio? magisque est, ut locus sit constitution‹i›: addictis enim bonis redimere et praestare libertatem cogitur a praetore. Si non heres, sed legatarius rogatus fuerit manumittere, numquid cesset constitutio, quod legatis non debitis nec libertates possunt deberi? magisque est, ut idem fauor sit: omnibus enim generaliter uoluit libertatem praestare, quibus competeret, si hereditas adita fuisset. Eadem constitutio prospexit, ut, si fiscus bona admiserit, aeque libertates competant: ergo siue iacent bona fisco spernente siue adgnouerit, constitutio locum habet. ceterum si alia ratione adgnoscat, apparet cessare
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qͥ mortis tp̃r soluendo ñ ea
an cõpetat. ⁊ si quidẽ fiscus bona
ñ agnou̾it forte ꝯpetet lib̾tas. q
solidũ creditori offertur atqͥn si adi¬
ta hr̃ditas fuiss ñ ꝯpetẽt c̾te si
fiscus agnou̾it hr̃ditatẽ faciliꝰ pba¬
bitur cessare lib̾tatẽ̾ nisi siquis u̾la
tare deb̾e qui adlici sibibona hac
dicõne sibi uoluit ut lib̾tates com¬
petant. Sicisaũ exemplũ adite hr̃¬
ditatis fuit secutꝰ directe lib̾tateᷤ
Ñ ꝯpetent si cõsiliũ fuit ⁊ euentus
fraudandoꝵ creditoꝵ. nec fidi cõ¬
massaris p̃stabuntur. si euentus fra¬
udentur creditores. Si bona

Expanded text:
on est, an competat? et si quidem fiscus bona non adgnouerit, forte competet libertas, quia solidum creditoribus offertur: atquin si adita hereditas fuisset, non competeret. certe si fiscus adgnouit hereditatem, facilius probabitur cessare libertatem, nisi si quis uerba tare debere, qui addici sibi hac condicione bona uoluit, ut libertates competant. si quis autem exemplum aditae hereditatis fuerit secutus, directae libertates non competent, si consilium et euentus fuerit fraudandorum creditorum: nec fideicommissae praestabuntur, si euentu frauden
Abbreviated transcription (Latin):
dũ alt̾ ex uenditorib p̃ciũ ꝙ iam
fuerat exsolutũ petiit.
tum decluci non pot̾. qr nec dari o¬
portere intendi nec extimatõ eus
pr̃ari pot̃. non magis qm siquis
dari scipłatꝰ fu̾it. mortuũ hoĩem aũ
fundũ hostiũ.
Gertate paccus ẽ.⁊ ob eam rẽ reum
dedit. qmͣuis seruus ab alio manumi¬
ssus ẽ. reus tñ recte obligabr̃. qr nõ
q̃rit᷑. ⁊ quo manum̃tatur. s ut ma

Expanded text:
dum alter ex uenditoribus pretium, quod iam fuerat exsolutum, petit. tum deduci non potest, quia nec dari oportere intendi nec aestimatio eius praestari potest, non magis quam si quis dari stipulatus fuerit mortuum hominem aut fundum hostium.libertate pactus est et ob eam rem reum dedit: quamuis seruus ab alio manumissus est, reus tamen recte obligabitur, quia non quaeritur, a quo manumittatur, sed ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
bouem uł unum abigeatus cͥm̃
stabulo ab egit. domitũ pet᷑ͦ
non a silua nec agrege. ¶Q
sepiꝰ abegerunt licet semper
unũ uł alt̾m pecus subripiu̾t
tñ abigei sunt. ¶ Receptores
abigeoꝵ qua pena .p. plecti de¬
bea̾nt. epła diui adriani ita
cauet᷑ ut exͣ t̾tã ytaliam .x. ãnis
relegarẽtur. De p̃uaricatorib.R̾
cator qui diu̾sam ꝑtẽ adiuuat. pro¬
uaricatõne tractũ ait. nam qͥ p̃uari¬
catur ex utͣq parte cõsistit qͥnĩmo
ex alt̾a is autẽ p̃uaricator ꝓprie dr̃¬

Expanded text:
bouem uel unum abigeatus crimestabulo abegit domitum pecus, non a silua nec grege. Qui saepius abegerunt, licet semper unum uel alterum pecus subripuerint, tamen abigei sunt. Receptores abigeorum qua poena plecti debeant, epistula diui Traiani ita cauetur, ut extra terram Italiam decem annis relegarentur. DE PRAEUARICATIONE cator, qui diversam partem adjuvat provaria certatione tractum ait. Nam qui praevaricatur ex utraque parte constitit, quinimo ex altera. Is autem praevaricator proprie d
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .R. T ractandũ est a quibus
ãpplłare ñ licet. ⁊ quidẽ stultũ est
illud admon̾e a pͥncipe appelłare
non esẽ fas cũ ipẽ sit qͥ prouocat᷑.¬
¶ Stiendũ est applłari ñ posse a
ani effcm̃ ẽ. ¶Siquis añ snĩam pro¬
fessus fu̾it se a iudice ñ ꝓuocatur̃
in dubietate ꝑ rouocandi auxilium
ꝑdidit. ¶Interdũ imꝑr ita solet
iudicẽ dare ut ñ liceret ab eo ꝓuo¬
cari ut scio sepissime a diuo marco
iudices datos. an et alius possit .ł.
iudicem dare uidebimꝰ ⁊ puto non

Expanded text:
 Tractandum est, a quibus appellare non liceat. Et quidem stultum est illud admonere a principe appellare fas non esse, cum ipse sit qui provocatur. Sciendum est appellari a ani effectum.Si quis ante sententiam professus fuerit se a iudice non prouocaturum, indubit‹at›e prouocandi auxilium perdidit.Interdum imperator ita solet iudicem dare, ne liceret ab eo prouocare, ut scio saepissime a diu Marco iudices datos. an et alius possit ita iudicem dare, uidebimus: et puto non
Abbreviated transcription (Latin):
si ex altera eaꝵ egerit utramq
cõsumit. uidelicet qr natura ob¬
ligõnũ duaꝵ qͣs habet ea eẽt

Expanded text:
si ex altera earum egerit, utramque consumet, uidelicet quia natura obligationum duarum, quas haberet, ea e
Abbreviated transcription (Latin):
pnatus sit ut intͣ cei̾tos dies sol¬
uat unde ei tempus adiudicati ac¬
tionẽ cõputamꝰ. utrũ ex quo sña
ꝓlata est. an u̾o̾ ex eo ex quo di
iudicis deest sĩ aũ ampliorem mu¬
merũ dicrũ in sua diffuntõne
iudex amplexus est cõputabitur¬
ꝓ reo ⁊ legittimũ tempus. et
ꝙx supͣ iudex p̾stit̾it. ¶ Cõndẽp¬
natũ autẽ acciꝑe debemꝰ eũ qͥ
rite. cõdempnatꝰ est. ut sũia
condempnatõis u̾bũ non tenere.¬
¶ Soluisse acctpere debenrus nc̃
tm eum qui soluit u̾m omnẽ quci
qui obligõne libatus est que
ex cã iuidicati descendit. ¶ Eei¬
sus scrib̾. si noxali condempnatus

Expanded text:
sit, ut intra certos dies soluat, unde ei tempus iudicati actionis computamus, utrum ex quo sententia prolata est an uero ex eo, ex quo diesent‹ent›iae iudicis deest: sin autem ampliorem numerum dierum sua definitione iudex amplexus est, computabitur reo et legitimum tempus et quod supra id iudex praestitit. Condemnatum accipere debemus eum, qui rite condemnatus est, ut sententia condemnationis uerbum non tenere. Soluisse accipere debemus non tantum eum, qui soluit, uerum omnem omnino, qui ea obligatione liberatus est, quae ex causa iudicati descendit. Celsus scribit, si noxali condemnatus
Abbreviated transcription (Latin):
tione litigantiũ cautũ sit post
rem iudicatã ei cui quis ꝯdemp¬
natus ẽ. euemiet ut hic ⁊ recedat᷑
si modo nouatio int̾tesserit. Cet̾m
si ũ nouandi cã id fcm est nalie¬
bit ordo exetutõnis. s et si pig¬
nora accepta sunt uł fideiussoreᷤ
in rem iudicatam consecx̃s erit᷑
dic̾e. ñ cessare executionẽ quippe
cũ accesserit aliꝙͥ rei iuditate
ñ ẽ are iudicata recessũ. Idem
obseruandũ ẽ in eo cusꝰ ꝓcura

Expanded text:
one litigantium cautum sit post rem iudicatam ei, cui quis condemnatus est, eueniet, ut hic et retendatur, si modo nouatio intercessit: ceterum si non nouandi causa id factum est, manebit ordo exsecutionis. sed et si pignora accepta sint uel fideiussores in rem iudicatam, consequens erit dicere non cessare exsecutionem, quippe cum accesserit aliquid rei iudicatae, non sit a re iudicata recessum. idem obseruandum
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa q̃ mari t̾ra celoq capimꝰ
aut q̃ allunione fluminũ nr̃ã
fui̾t. Item q̃ ex quib reb aliẽo
noĩe possessis nata possidemus
ueluti ꝑtũ hereditarie. aut ep̃¬
te ancille ꝓ nr̃o possidemꝰ. simi¬
litꝰ fructus rei empte aut dona¬
te.aut q̃ inhereditate ĩuenta
est.

Expanded text:
mari terra caelo capimus aut quae alluuione fluminum nostra fiunt. item quae ex rebus alieno nomine possessis nata possidemus, ueluti partum hereditariae aut emptae ancillae, pro nostro possidemus: similiter fructus rei emptae aut donatae aut quae in hereditate inuenta est.
Abbreviated transcription (Latin):
uł curatoꝵ in eadem condicõno
sunt ut non debeant se uideri
liti obtulisse. icturo q debetꝰ
denegari in eos iudicatiactõ.
¶Auctor municipum pot᷑ rem
uat : auidicato gͥ hoc exigitur¬
ut pecuniam soluat. quid gͦ. si sol¬
uere quidẽ ꝑatꝰ ñ sit. sat̃ face ait
paratus sit quid dicemꝰ. ⁊ ait labo
debrusse hoc qułotẜ addici. n co

Expanded text:
uel curator in ea condicione sunt, ut non debeant uideri se liti optulisse, idcircoque debet denegari in eos iudicati actio. Actor municipum potest rem uat'. a iudicato ergo hoc exigiturut pecuniam soluat. quid ergo, si soluere quidem paratus non sit, satisfacere autem paratus sit, quid dicimus? et ait Labeo debuisse
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ea nrã existimantes possid̾emꝰ
constituta est. Ut aliquis liciũ
fims ẽet. s id ꝙ quiscꝑ cũ suum
ẽẽ existimaret possederit: usu¬
capiet etiam si falsa fu̾it euis
existimatio e tũ ita int̾p̃tan¬
dum est ut ꝓbabilis error pꝰ¬
sidenti usucapioni nõ obsistet
ueluti si ob id aliquid posside¬
atn ꝙ seruũ meũ aut eius in¬
cuiꝰ locum hr̃ditario iure suc¬
cessi. emisse id falso existimem
qr in alieni facti ignoranti¬
A tollerabilis errar est.¬
de re indicata

Expanded text:
ra existimantes possideremus, constituta est, ut aliquis litium finis esset. sed id, quod quis, cum suum esse existimaret, possederit, usucapiet, etiamsi falsa fuerit eius existimatio. quod tamen ita interpretandum est, ut probabilis error possidentis usucapioni non obstet, ueluti si ob id aliquid possideam, quod seruum meum aut eius, cuius in locum hereditario iure successi, emisse id falso existimem, quia in alieni facti ignorantia tolerabilis error esDE RE IUDICATA
Abbreviated transcription (Latin):
dampnatione bona publi¬
catur cum aut uita adm¬
ititur. aut ciuitas aut ser¬
ulis condicio irrogaturꝰ.
Et ⁊̃ hii qui ant̃ concopti
⁊ post dõnationem nati st̃
portionẽs ex bonis patris
dampnatoꝵ accipiunt. lib̃is
ã ita dnͣm mea portio tribu¬
iturꝰ si iustis nuptiis nati su¬

Expanded text:
Damnatione bona publicantur, cum aut uita adimitur aut ciuitas, aut seruilis condicio irrogatur. Etiam ‹si› qui ante concepti et post damnationem nati sunt, portiones ex bonis patrum damnatorum accipiunt. Liberis autem ita demum portio tribuitur, si iustis nuptiis nati s
Abbreviated transcription (Latin):
Iauis. ł Sirem meã ate pe¬
tiero. tu aũ iõ fueris absolutꝰ ꝙ
qr non possidebat. ⁊ dñs int̾m agat.
nacto eo possõnẽ rei ĩudicate ex¬
ceptõ locũ non hẽbit. qr alia res¬

Expanded text:
inciale Si rem meam a te petiero, tu autem ideo fueris absolutus, quia non possidebat, et dominus iterum agat nancto eo possessionem: rei iudicatae except
Abbreviated transcription (Latin):
turrunt alia res est. ¶ Idẽ corpꝰ
hac exceptõne ñ utĩq ĩ pͥstiia
qualitate uł qnͣtitate seruat a
nulla adiectione diminutõne ne
tus haberet. totũ pet̾it si postea
ꝓtem accrestentẽ petat ñ sũmoue¬
tur exceptõne qi usus fructus ã por¬
tionis homini accrescit. ¶ Accioneᷤ¬
in ꝑsonam ab actõnub ĩ rem ĩ hoc
differ̃. ꝙ cũ eadẽ res ab eodẽ mͥ de¬
beatur singłas obligatõnes single
ceuse secunt᷑. nes ulla earũ alti
peticione uitiatur. aũ cũ in rẽ ago
non explla cã ex qua meã rẽ eẽ
dico. om̃s cause in una peticionẽ ap¬
phenduntur. n enĩ ampliꝰ cunͣse¬
mel res mea t̃e pat̾: sepiꝰ aũ debĩ
potest. ¶Siqus int̾racto egent᷑
de possõne postea ĩ remagens non
repellitur ꝑ exceptõnẽ. qr int̾daito
sideas quastlm ego nich uetat. et
heditatem pnũciatũ sit an ctͣ. nã
si ueã es̾ nocebit t̾ rei uidicate ꝙ¬
ceptio. qr eo ipõ qmͣ meã eẽ ꝓtisici¬

Expanded text:
urrunt, alia res est. idem corpus in hac exceptione non utique omni pristina qualitate uel quantitate seruata, nulla adiectione deminutioneue fus fructus haberet, totum petit, si postea partem adcrescentem petat, non summouetur exceptione, quia usus fructus non portioniin personam ab actionibus in rem hoc differunt, quod, cum eadem res ab eodem mihi debeatur, singulas obligationes singulae causae sequuntur nec ulla earum alterius petitione uitiatur: at cum in rem ago non expressa causa, ex qua rem meam esse dico, omnes causae una petitione adprehenduntur. neque enim amplius quam semel res mea esse potest, saepius autem deberi potest.Si quis interdicto egerit de possessione, postea in rem agens non repellitur per exceptionem, quoniam sides, quasdam ego: nihil uetat et hereditatem pronuntiatum sit an contra: si meam esse, nocebit tibi rei iudicatae exceptio, quia eo ipso, q
Abbreviated transcription (Latin):
se habuerint proanus aliquis
sibi uendicare debebit. Set
uestem qua is fu̾it indutus.
aut mimilarios inuentrales
quo mẽtus sui causa in ꝓmp¬
tu habuit. aut leues anulos
idq res non extidũt aureorum
quinq. alloquin siquis damp¬
natus digito habuerit. aut
sardonicam. aut aliam gem¬
mam magni p̃recii uel si q¬
quod cỹrographum magne
petunie in sinu habuerit nul¬
lo iure illum in pannicularia
ratione tenebitur. ¶Pan¬
nicularla sunt en que in cus¬
todiam recoptus secum at¬
sta neq spiculatores ultro sibi
uendicent. nec acciones ea desi¬
derent quibus spoliatur quoi
momento quis punitus est hnͣt
rationem non in compedio suo
debent p̃sides uertere. S nec
pati optiones siue comentari¬
enses ea pecunia abuti. set de¬
bent ad ea seruari que iure p̃¬
sidium solent erogari. ut puta
carciaticum quibus causa dif¬
ficialibus iudiciis inde subscri¬
bere. uel si qui fortit᷑ fecerit᷑
milites inde eis donari barba¬

Expanded text:
se habuerit, protinus aliquis se habuerit, protinus aliquis sibi uindicare debebit: sed uestem qua is fuerit indutus, aut nummulos in ue‹n›tralem, quos uictus sui causa in promptu habuerit, aut leues anulos, id est quae rem non excedit aureorum quinque. alioquin si quis damnatus digito habuerit aut sardonychica aut aliam gemmam magni pretii uel si quod chirographum magnae pecuniae in sinu habuerit, nullo iure illud in pannicularia ratione retinebitur'. pannicularia sunt ea, quae in custodiam receptus secum atita neque speculatores ultro sibi uindicent neque optiones ea desiderent, quibus spoliatur, quo momento quis punitus est, hanc rationem non compendio suo debent praesides uertere, sed nec pati optiones siue commentarienses ea pecunia abuti, sed debent ad ea seruari, quae iure praesidum solent erogari, ut puta chartiaticum quibusdam officialibus inde subscribere, uel si qui fortiter fecerint milites, inde eis donare: barba
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ .ł. Et omnes omnio ma¬
ritus saluas actiones contͣ
pitis punita sĩt que lex do¬
tem non publicat. quia pͥꝰ
serua penẽ efficitur. nerum
est dotem mariti fucro ced̾e qͣi
mortua sit. ꝙ si deportata sit
filia. f marcelł. ait. que son¬
tentia uera est. non utiq de¬
portatione dissolui matrimo¬
nium. Nam cum libera muli¬
er remaneat nicħ prohibet
et uirum mariti affectionẽ.
⁊ mulierem uxoris aĩũ reti¬
nere. s igiturꝰ eo animo mu¬
lier fuerit. ut discedere a ma¬
rito uelit. aut martꝰ. tunc ꝑ¬
patrem de dote acturum. S
si mater. ẜ. sit. et interim cõ¬
stante matrimonio fuerit
deportata. dotem penes ma:¬
ritum remariere. postea uero
dissoluto mattimonio posse
eam agere quasi humanita¬
tis intuitu hodie nata accionẽ.
aquilio bradue ita rescribit
pannicularia causa quemad¬
modum intelligi debeat ex̾
ip̃o nomure apparet. non enĩ
bona dampnatorum panicu¬
laria significari quis probe
dixerit. nec si zonam circa

Expanded text:
is. et omnes omnino maritus saluas actiones contrapitis punita sit, quae lex dotem non publicat, quia prius serua poenae efficitur, uerum est dotem mariti lucro cedere, quasi mortua sit. Quod si deportata sit filia familias, Marcellus ait, quae sententia et uera est, non utique deportatione dissolui matrimonium: nam cum libera mulier remaneat, nihil prohibet et uirum mariti affectionem et mulierem uxoris animum retinere. si igitur eo animo mulier fuerit, ut discedere a marito uelit, ait Marcellus tunc patrem de dote acturum. sed si mater familias sit et interim constante matrimonio fuerit deportata, dotem penes maritum remanere: postea uero dissoluto matrimonio posse eam agere, quasi humanitatis intuitu hodie nata actione. 6Aquilio Braduae ita rescripsit: 'Panniculariae causa quemadmodum intellegi debeat, ex ipso nomine apparet. non enim bona damnatorum pannicularia significari quis probe dixerit, nec, si zonam circa
Abbreviated transcription (Latin):
missa ub̾tas. et is seruꝰ rõnes adnĩ¬
strasse dicatur dulus martꝰ rescͥpsit.
moram lib̾tati ñ eẽ faciendam ex
continenti tm̃ arbittũ dandũ e̾e
qui cõputõne̾ meat u̾ba rescripti
pecuniarie q̃stionẽ lib̾tati morã
fieri qͣ tñ rep̃sentuta cõfestim
arbit̾ a p̃tore ent daudus ap̃ ꝙ̃ iti¬
onẽ qmͣ admĩstrasse eũ apparuerit
ex fide reddat. tantã igit᷑ rõnẽ red¬
dere rogetur. q añ et reliqͣ restitu̾e
debeat nicħ adicitur nec puid cogẽ¬
dũ. nam de eo ꝙ in sercitute gessit
post lib̾tatẽ cõueniri nõ pot̃ corꝑa
plane rõnũ. ⁊ si qus res uł petunias
ex hiis detinz. cogendꝰ ẽ per p̃torem

Expanded text:
missa libertas et is servus rationes administrasse dicatur, divus Marcus rescripsit moram libertati non esse faciendam, ex continenti tamen arbitrum dandum esse, qui computationem ineat. verba rescripti pecuniariae quaestionem libertati moram fieri. qua tamen repraesentata confestim arbiter a praetore erit dandus, apud quem rationem, quam administrasse eum apparuit, ex fide reddat". tantum igitur rationes reddere cogetur. sed an et reliqua restituere debeat, nihil adicitur, nec puto cogendum: nam de eo, quod in servitute gessit, post libertatem conveniri non potest. corpora plane rationum et si quas res vel pecunias ex his detinet cogendus
Abbreviated transcription (Latin):
Mea cã. ut honorib arteantur.
plane uice solutõis sufficit. ut qͥs
aut pignorib aut fidenissorib
itoneis caueat. et ita diui frẽs
aiidio herenniano rescripserunt
Sł si expollictratõe debeant. q̃ tũ
pollicitatõ recusari nor potest. in
ea sunt ꝯdicõne ut honorib arce¬
antur. ¶ Sicͥs accusatorem non¬

Expanded text:
ea causa, ut honoribus arceantur. plane uice solutionis sufficit, ut quis aut pignoribus aut fideiussoribus idoneis caueat: et ita diui fratres Aufidio Herenniano rescripserunt. sed et si ex pollicitatione debeant, quae tamen pollicitatio recusari non potest, in ea sunt condicione, ut honoribus arceantur.Si quis accusatorem non
Abbreviated transcription (Latin):
ut quisq deturio creatus. ut .iͣ.
⁊ magrãtum adipiscatur deb
tociens seruari quociens ydo¬
neos ⁊ sufficientes om̃s ꝯtin¬
g̃. cet̾m. si iͣ. qͥdam tenues.⁊
de suo uictũ sustinere possũt
⁊ minꝰ utile. ⁊ noquaꝙͣ hones¬
tum est talib mũdari magr̃m.⁊ pser¬
tim cum sint qui conuenient᷑. ⁊ sue le
fortime. ⁊ splendori pu. possint c̾¬
ars. sciant igitur locupletiores nõ
debẽ se hoc p̃textu legis uti. ñ
temꝑe quo quisq in curiam allega
tem. ¶Pebitores reꝑ publicaꝵ
ad honores inuitari non posse.e.¬
tũ est msi prius in id ꝙ debetur
rei publice sat̃ fecerint s eos demĩ
debitores reꝵ publicaꝵ accipere
debemus qui ex admũtratõe rei

Expanded text:
rout quisque decurio creatus est, ut ita et magistratum apiscatur, totiens seruari debet, quotiens idoneos et sufficientes omnes contingit. ceterum si ita quidam tenues etde suo uictum sustinere possint: et minus utile et nequaquam honestum est talibus mandari magistratum, praesertim cum sint qui conuenienter ei et suae fortunae et splendori publico possint creari. sciant igitur locupletiores non debere se ho‹c› praetextu legis uti et de tempore, quo quisque in curiam allectutem'.Debitores rerum publicarum ad honores inuitari non posse certum est, nisi prius in id quod debetur rei publicae satisfecerint. sed eos demum debitores rerum publicarum accipere debemus, qui ex administratione rei
Abbreviated transcription (Latin):
in hus honorib in quib rei. p᷑
quid eis ñ cõmittitur. cet̾um cũ
dampno. p᷑. honoreꝰ ei cõmicti.
non est dicend¬
cie minoris.
cipio creatus. munere ĩlincto
fuingi detractet ꝑ psidẽ mimꝰ
ad ergoscẽ cogendus est reme¬
diis quib tutores quoq solent
ꝑuuis imponi ñ potꝰ muñ susti¬
uenti honor deferri pot̃.¬
dem ł. ¶t gradatĩ honoreᷤᷤ
deferantur euicto ⁊ ut a mino¬
rib. ⁊ ad maiores ꝑuenian¬
turꝰ epła diui pii ad ticianũ
expͥmit᷑. ⁊ si lege municipali
caueatur. ut p̃ferant᷑ in
honorib cecte cõditionis. an tũ sci

Expanded text:
in his honoribus, in quibus rei publicae quid eis non committitur. ceterum cum damno publico honorem ei committi non est dicendcie minoris. cipio creatus munere iniuncto fungi detrectet, per praesides munus adgnoscere cogendus est remediis, quibus tutores quoque solent nus imponi non potest: munus sustinenti honor deferri potm.Ut gradatim honores deferantur, edicto, et ut a minoribus ad maiores perueniatur, epistula diui Pii ad Titianum exprimitur.Etsi lege municipali caueatur, ut praefer‹a›ntur in honoribus certae condicionis homi
Abbreviated transcription (Latin):
uiro tradidas filie q̃ p̾sens fust do¬
natas et ab eo uiro traditas uid̾i .Rx.
nec mr̃em offensam pencõnẽ hr̃e.
uł eas recte uendicare ꝙ uir cauis¬
s extra dotẽ usib puelle sibi tͣdi¬
tas cũ ea significatione ñ modus
donatõnis declaretur. nec ab usu
ꝓprietas seꝑetur. s peculuĩ a dote
pͥuelle distingͥtur iudicẽ tñ estima¬
turũ si mr̃ iure ccͣ faliã offensa eas
reuocare uelit. ⁊ u̾e̾cũdie mr̃ne ꝯgruã
boniꝙꝙ uiri arbitͥo ꝯpetentẽ ferre
siu̾am. ¶ Pat̾ qui filie qmͣ huĩt
ĩ pot̾ate mancipia donauit ⁊ petu¬
liũ emancipate ñ ademit ex p̾fcõ do¬
nationẽ uidetur ꝑfecissez ¶ Euis¬
modi lege deport̾a mille de arcħa ut
ea ipẽ solus qͥ deposint tolłet. aũ

Expanded text:
uiro traditas filiae quae praesens fuit donatas et ab ea uiro traditas uideri respondi nec matrem offensam repetitionem habere uel eas recte uindicare, quod uir cauisset extra dotem usibus puellae sibi traditas, cum ea significatione non modus donationis declaretur nec ab usu proprietas separetur, sed peculium a dote puellae distingueretur. iudicem tamen aestimaturum, si mater iure contra filiam offensa eas reuocare uelit, et uerecundiae maternae congruam bonique uiri arbitrio competentem ferre sententiam. Pater, qui filiae, qin potestate, mancipia donavit et peculium emancipatae non ademit, ex post facto donationem videbatur perfecisse. Eiusmodi lege deposita in aede arca, ut eam ipse solus qui deposuit tolleret aut
Abbreviated transcription (Latin):
heredis tem ip̃ius hr̃dis dare uut
⁊ liber e̾e̾ ad libertatẽ e̾ȩ ꝑueniet
qr pot̾ testator sine ulla dandi cõ¬
dicione heredis seruũ manumit¬
triube̾. ¶Hec scriptura stichus

Expanded text:
heredis rem ipsius heredis dare iussus et liber esse ad libertatem perveniet, quia potest testator et sine ulla dandi condicione heredis servum manumitti iubere. Haec scriptura "Stichus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam diuus adͥanꝰ statilio sod̾o le¬
gato rescripsit. quociens quis cus¬
todiam militũ euaserit exquiri
oꝑtere. utrũ nunia negligentia
militũ euaserit an caũ. ⁊utrũ u¬
nus ex płibꝰ. an una plures. ⁊ ia
demũ ad afficiendos supplicõ mi¬
lites quoꝵ custodie tuaserit p
si culpa eoꝵ nimia dep̃hendat᷑. alio¬
qͥn ꝓ mõ culpe meos statuendũ ẽ.
Salino quoq legato eqͥtannie .i.
princeps rescripsit in eũ qui custodi¬
am dimiserit. aut ita scions hui̾t ut
possit custodiam euad̾e aĩadu̾tendũ
sitãon ꝑ uiciũ. aut desidiã custodiᷤᷤ
yuenerit castigandũ eũ. et ĩ det̾io¬
rẽ militiam dari. Si uo fortuita ad¬
miserit ineum. nicħ statuend̾ si pa¬
ganus eueserit custodiã. idẽ puto
exquirendũ c circa militũ ꝑsona ᷤͤ

Expanded text:
nam diuus Hadrianus Statilio Secundo legato rescripsit, quotiens custodia militibus euaserit, exquiri oportere, utrum nimia neglegentia militum euaserit an casu, et utrum unus ex pluribus an una plures, et ita demum adficiendos supplicio milites, quibus custodiae euaserint, si culpa eorum nimia deprehendatur: alioquin pro modo culpae in eos statuendum. Saluio quoque legato Aquitaniae idem princeps re scripsit in eum, qui custodiam dimisit aut ita sciens habuit, ut possit custodia euadere, animaduertendum: si tamen per uinum aut desidiam custodis id euenerit, castigandum eum et in deteriorem militiam dar‹i›: si uero fortuito amiserit, nihil in eum statuendum. Si paganos euaserit custodia, idem puto exquirendu
Abbreviated transcription (Latin):
seruus fu̾it incrput emptoris
non torquebitur.
gatur lib̃m sedicat druus adri¬
anus rescripsit. non ẽẽ eũ ante
torquendũ qmͣ liberale iudicium
exꝑiatur.
linatũ ĩ q̃stionem dari int̾posita
pertus spetande lib̾tatis p̃ro¬
gatiua non ut seruus obam

Expanded text:
fuerit seruus, in caput emptoris non torquebitur. gatur, liberum se dicat, diuus Hadrianus ‹res›cripsit non esse eum ante torquendum quam liberale iudicium experiatur.imatum in quaestionem dari interpositapertus sperandae libertatis praerogatiua non ut seruus ob am
Abbreviated transcription (Latin):
u op̃us c quis uissus est aiu¬
dice qui ex hoc int̾clicto sumptus
eẽt restituere alius quis ui aut̃
clam sustuliss. nicħominus idem
ille oĩmꝰ iubeturꝰ opus restituere.¬
¶Si iussero opus seruũ meũ fac̾e¬
cũ qnͣtũ ad me res ꝑtineret ui claᷤ¬
destinatam suspicionẽ ñ ueniret. S̾¬
uis aũ mens putau̾it si re̾ sciss
adu̾sariꝰ ꝓhĩturũ eũ antenear̾.
⁊ non ꝓuto cum mea ꝑͦ sit ĩtuen¬
da. ¶ In oꝑe nouo tam soli qmͣ
celi mensura facienda est. ¶ Si
quis pp̃opus fcm̃ ius aliꝙ p̃dii
amiserit. ⁊ id restitui ex hoc int̾
ex fundo meo in fundũ tuũ dep̃¬
henderis. eamq in fundo tuo
coaluerit. utile est int̾clictum
ꝙ ui aut clam uftra annũ. s si
annus p̃cerierit. nullã rxman̾e
actionẽ. et radices que ex fun¬
do meo sunt tuas fieri qmͣuis
accessiones sint. ¶Siquis uiaũ
ianuam meam tabulas fixeris
⁊ ego eas pͥusqmͣ denũciare᷑ refix¬
ero. Deinde inuitẽ int̾rlicto ꝙ

Expanded text:
uod quis iussus est a iudice, qui ex hoc interdicto sumptus esset, restituere, alius quis ui aut clam sustulisset, nihilo minus idem ille omnimodo iubetur opus restituere.Si iussero seruum meum cum, quantum ad me pertinet, in clandestini suspicionem non ueniret, seruus autem meus putauerit, si rescisset aduersarius, prohibiturum eum, an tenear? et non puto, cum mea persona sit intuenda.In opere nouo tam soli quam caeli mensura facienda est.Si quis propter opus factum ius aliquod praedii amisit, id restitui ex hoc interex fundo meo in fundum tuum deprehenderis eaque in fundo tuo coaluerit, utile est interdictum quod ui aut clam intra annum: sed si annus praeterierit, nullam remanere actionem radices, quae in fundo meo sint, tuas fieri, quia his accessiones sint.Si quis ui aut ianuam meam tabulas fixeris et ego eas, priusquam tibi denuntiarem, refixero, deinde inuicem interdicto quod
Abbreviated transcription (Latin):
dem.iͫ. Si debitos offenlt pe¬
tumam ã pet̾et᷑ creditor nollet acciꝑe
p̃tor ei denegat accõnẽ.
est ⁊ ingenii .⁊ nͨ. ⁊ doctrine. ⁊ ĩstitut¬
tionis. Ideo si nauem a se fabricandã
quis promiserit uł insulam edifican¬
dam. fossam ue faciendam. ⁊ hoc spoci¬
alit̃ actum est ut suis oꝑis id ꝑfici¬
at. fideiussor ipẽ eclificans. uł fossã
faciens non consentiente stipulato¬
re non liberabit rezum. qr̃ ⁊̃ si illis
stipłonib fideuissor accesserit ꝑte
non fieri quominꝰ mͥ ire age̾ liceat.
ꝓhibens ire fideuissor scipłonẽ ñ cõ¬
mitit. et si pacĩam p̃stet ñ efficiet
quominꝰ ꝯmittat᷑ scipło.¬
dem. ł Si seruus petuliari noĩe
credid̾it ei q debitor cũ ignoraret
dñm mortuũ ẽẽ. añ aditam hr̃dita¬
tem. soluerit liberabr̃. Idẽq iuris
erit. ⁊ si manumisso seruo debitor
petuniã solu̾it cũ ignoraret ei pecu¬
an mortuo dño pecunia nũata sit:
Nam hoc cẜ casu debitor liberatur.

Expanded text:
m.Si debitor offerret pecuniam, quae peteretur, creditor nollet accipere, praetor ei denegat actiones. est et ingenii et naturae et doctrinae et institutionis. ideo si nauem a se fabricandam quis promiserit uel insulam aedificandam fossamue faciendam et hoc specialiter actum est, ut suis operis id perficiat, fideiussor ipse aedificans uel fossam fodiens non consentiente stipulatore non liberabit reum. quare etiam si illis stipulationibus fideiussor accesserit: 'per te non fieri, quo minus mihi ire agere liceat?', prohibens ire fideiussor stipulationem non committit et, si patientiam praestet, non efficiet, quo minus committatur stipSi seruus peculiari nomine crediderit eique debitor, cum ignoraret dominum mortuum esse, ante aditam hereditatem soluerit, liberabitur. idem iuris erit et si manumisso seruo debitor pecuniam solverit, cum ignoraret ei pecuan mortuo domino pecunia numerata sit: nam hoc quoque casu debitor liberatur,
Abbreviated transcription (Latin):
p᷑.ł Cum stichꝰ ⁊ pamphilꝰ
cõi seruo ꝓmissi suñt. alt̾i stichꝰ
alt̾i pamphilus solui ñ pot̃. set
aũ duos pamphilos dare ꝓmisit
aut cõi duoꝵ seruoꝵ hoĩes .x. da¬
re ꝓmisit. Nam ambigua uox est
utriusq rei diidiũ duob mo¬
dis intelligi pͥ. s ĩ nũmis. ⁊ in
olco ⁊ frumento similib q que

Expanded text:
.Cum Stichus et Pamphilus communi seruo promissi sunt, ‹alteri› Stichus, alteri Pamphilus solui non potest, saut duos Pamphilos dari promisit aut communi duorum seruo homines decem dare promisit: nam ambigua uox est utriusque rei dimidium duobus modis intellegi potest. sed in nummis et oleo ac frumento et similibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
i qñ is qui in possõne seruitutis
ꝯstitutus ẽ litigare de sua condco
ne non patitur ꝙ forte sibi suo¬
cꝑ gen̾i uellet aliꝙͣ iniuriã in f̾re
in hoc casu equũ ẽ qͥbusclã ꝑsonis
dare licentiam ꝓ eo litigare. ut
puta parenti qui dicat filiũ in
sua potestare c̾e. Nam ⁊̃ si nolit
filiꝰ ꝓ eo litigabit. S et si ĩ potã¬
te non sit parenti dabitur Hoc ius
qr semꝑ parentis int̾est filiũ ĩ¬
uitutem non subire.U̾sa ⁊̃ usce
si parentẽ seruũ hãt icuro ui¬
sũ est cognatis ⁊̃ hoc dari deb̾e.
porrigitur.
fil uĩ in seruitute q̃sitũ ⁊ manu¬
missũ possit ĩ lib̾tatẽ uendicare
bertate litigare ꝑmittit᷑. cum
u̾o talis alius nemo ẽ qͥ pro eo
litiget tut̃ nectͣium est dari facul¬
b eius. cet̾isq mulierib q̃ de cog¬
natõne sunt. uł. ⁊̃ uxori adire p̃

Expanded text:
i quando is, qui in possessione seruitutis constitutus est, litigare de condicione sua non patitur, quod forte sibi suoque generi uellet aliquam iniuriam inferr‹e›, in hoc casu aequum est quibusdam personis dari licentiam pro eo litigare: ut puta parenti, qui dicat filium in sua potestate esse: nam etiamsi nolit filius, pro eo litigabit. sed et si in potestate non sit, parenti dabitur hoc ius, quia semper parentis interest filium seruitutem non subire. Uersa etiam si parentem seruum habeat. Idcirco uisum est cognatis etiam hoc dari debere,porrigitur. filium in servitute quaesitum et manumissum possit in libertatem vindicare.bertate litigare permittitur. Cum vero talis nemo alius est, qui pro eo litiget, tunc necessarium est dari faculbus eius ceterisque mulieribus quae de cognatione sunt vel etiam uxo
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe intelligit᷑ uel cũ ocłos nrõs
effugerint ur ita sint s ꝯspectunr᷑o
ut difficilis sit eiꝰ ꝑsecunio¶ Illd̾
q̃sitũ ẽ an fera bestia ita uulnera
ta sit ut capi possit statim nostra
E intelligiꝰturꝰ trebatio placuitꝰ
statim nrãm eẽ. ⁊ eo usꝙ nrãm
uderi donec eam ꝑsequamius.
¶ Q si desierimus eam ꝑseqͥ desi¬
nere nrãm ẽe ⁊ rursus fieri occup¬
antis. Itacꝙ si ꝑ hoc tempus qͦ eam
ꝑsequimur. alius eam ceꝑit eo aĩo
ut eam ip̃e lucri faceret furtum
uideri nob̾ eũ õmisisse. płiꝙ ñ alit̾
putaũnt eam nrãm ee qmͣsi eã
ceꝑimus. qr mlta accid̾e possunt
utͥ eam ñ capianꝰ ꝙ ueriꝰ est.
in arbore nr̃a concederist añꝙͣ
a nobis alueo cõcludant᷑: ñ magis
nrẽ ẽẽ intelligunt᷑ qmͣ uolucres
cĩ in nrã arbore nuidũ fecerint
udeo ut si alius eas incluserit
earũ dñs erit. farios ꝙͦ si quos
hee fecerint sine furto quilibet
nro euolauit eo usce nr̃m̃ esse

Expanded text:
recipere intelligitur, cum vel oculos tuos effugerit, vel ita sit in conspectu tuo, ut difficilis sit ejus persecutio. Illud quaesitum est an si fera bestia ita vulta sit, ut capi possit, statim nostra esse intellegatur. Trebatio placuit statim nostram esse et eo usque nostram uideri, donec eam persequamur, quod si desierimus eam persequi, desinere nostram esse et rursus fieri occupantis: itaque si per hoc tempus, quo eam persequimur, alius eam ceperit eo animo, ut ipse lucrifaceret, furtum uideri nobis eum commississe. plerique non aliter putauerunt eam nostram esse, quam si eam ceperimus, quia multa accidere possunt, ut eam non capiamus: quod uerius est. in arbore nostra consederint, antequam a nobis alueo concludantur, non magis nostrae esse intelleguntur quam uolucres, quae in nostra arbore nidum fecerint. ideo si alius eas incluserit, earum dominus erit. Fauos quoque si quos hae fecerint, sine furto quilibet nostro euolauerit, eo usque nostrum esse
Abbreviated transcription (Latin):
nemo negat. ¶In hus autem
aĩalil q̃ ex osuetudine abire
redire solent talis regła ꝯꝓbara
nrã eẽ.⁊ fient ogupantiũ. Intelligũt᷑¬
di ꝯsuetudinẽ deserũnt. ¶ Gallinar̃
⁊ anserum ñ est fera nꝰ. palam enim¬
C alias eẽ feras gallmas ⁊ alios feros
anseres. Itaq si quolib mͦ anseres
mea ⁊ gasline mee turbati turbate¬
ue adeo longiꝰ euolau̾int ut ignore¬

Expanded text:
nemo negat. in his autem animalibus, quae consuetudine abire et redire solent, talis regula comprobata nostra esse et fiant occupantium. intelleguntdi consuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera natura: palam est enim alias esse feras gallinas et alios feros anseres. itaque si quolibet modo anseres mei et gallinae meae turbati turbataeue adeo longius euolauerint, ut ignore
Abbreviated transcription (Latin):
dta demũ fieri meũ sibona fideue¬
didrsiem alioqͥn sũ dño fort.a pa
fũma sciendũ est q̃ de serus uendi
tis quib denegatur adubtatẽ
ꝑclamatio dicta sunt ⁊ ad donatos
⁊ in dote̾ datos referri posse. Item
ad eos qui pignori dari se passi sift̃.¬
¶ Si mat̾ ⁊ filiꝰ de lib̾tatelitigant
alit ꝯiungenda sunt uttoꝵq u¬
dicia aut differenda est cã filis do¬
nec de mr̃e ꝯstet sicut diuꝰ quo¬
ꝙ adrianus decreuit slam cum
ap̾ aliũ iudicẽ mr̃ litigabat. apͣ

Expanded text:
 si bona fide uendidissem, alioquin sine domino fore. In summa sciendum est, quae de uenditis seruis, quibus denegatur ad libertatem proclamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt. Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est causa filii, donec de matre constet, sicut diuus quoque Hadrianus decreuit. nam cum apud alium iudicem mater litigabat, ap
Abbreviated transcription (Latin):
Iart᷑.ł. Officiũ regẽtis ex̃citiũ nõ
tm̃ indanda. s ⁊̃ in obseruanda disci¬
plina constitit pat̾nus quo scripsit. de¬
bere eum quis se meminerit armato p̃¬
ee̾ ꝑcissime ꝯmeatũ dare eqũ militarẽ
exͣ puinciam̃ deduci ñ ꝑmite̾ ad opꝰ
pͥuatũ p̾scatũ uenatũ militẽ nõ ꝑmit

Expanded text:
ari Officium regentis exercitum non tantum in danda, sed etiam in observanda disciplina constitit. Paternus quoque scripsit debere eum, qui se meminerit armato praeesse, parcissime commeatum dare, equum militarem extra provinciam duci non permittere, ad opus privatum piscatum
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe militie ĩpleto dat᷑. cãria. cũ qͥs uitõ
sus est. n rome n ĩ sacro omitatu agere
pot᷑. ⁊ si sine ignominie m̃cõne missi st̃
nichominꝰ ignominia missi intelligentͤ¬
In re uerens miles ñ tm̃a tͥbuno uel
enturione. s ⁊̃ a pͥncipali coħcendꝰ est
nani eũ qͥ cũ centurioni castigari se uo¬
lenti resticiu̾it. uet̾es notau̾nt si iutem
tenuit militiã mutat. s ex ĩ dustria
fregit uł manũ centurioni tulit capi¬
te punitur. ¶ Eiis fugam qͥ cum
sub custodia. ilł ĩ carrẽ eẽt decesserit¬

Expanded text:
tempore militiae impleto datur: causaria, cum quis uitio tempore militiae impleto datur: causaria, cum quis uitio sus est, neque Romae neque in sacro comitatu agere potest. et si sine ignominiae mentione missi sunt, nihilo minus ignominia missi intelleguntur.Inreuerens miles non tantum a tribuno uel centurione, sed etiam a principali coercendus est. nam eum, qui centurioni castigare se uolenti restiterit, ueteres notauerunt: si uitem tenuit, militiam mutat: si ex industria fregit uel manum centurioni intulit, capite punitur.Eius fugam, qui, cum sub custodia uel in carcere e
Abbreviated transcription (Latin):
in ea re non adhibeaturꝰ qui mͥ sit tol¬
lerandris officiũ tribunoꝵ ẽ. uł eoꝵ
qui ex̃citui possunt milites ĩ castris
continere ad ex̃citationẽ ꝑducere claueᷤᷤ
portarũ suscipere uigilias int̾dũ circui¬
re. frum̃tatõnib cõmiliton̾ int̾esse
dem cohercere delicta .ẜ. suã auctorita
tem hiis modis castigare p̾ncipis frcãn¬
ster int̾eẽ q̃relas cõmilitonũ audire ua¬
gerunt . s. ne studio culturẽ militia su¬
a uocentur. ⁊ Id̾o domũ comꝑare non
ꝓhibent᷑. s et agros in alia ꝓuĩcia
comꝑare possunt. Cetm̃ ⁊̃ ea ꝓuĩtia¬
ĩ qͣ pp̾ p̃lii cam uen̾unt sub alieno qͥ
uendicabitur. is aũ qui contra disci¬
plinã agrũ oꝑauit si nulla de ea re
onis cõmoduad eos qͥ ignominiẽ cã
ratus ꝯcessũ intelligit᷑. Id̾o et ad esi
qͥ cãria missus est potest dici ꝑti¬
nere. cũ huic quoq p̾msũ p̃stat᷑¬
Missionũ generales cause sũt tres ho¬
nesta cãria ignominiosa. honesta ẽ q̃

Expanded text:
ur, qui mihi sit tolerandus'.Officium tribunorum est uel eorum, qui exercitui praesunt, milites in castris continere, ad exercitationem producere, claues portarum suscipere, uigilias interdum circumire, frumentationibus commilitonum interesse, demtis modum castigare, principiis frequenter interesse, querellas commilitonum audire, va, scilicet ne studio culturae militia sua avocentur. et ideo domum comparare non prohibentur. sed et agros in alia provincia comparare possunt. ceterum in ea provi proelii causam venerunt, ne sub alieno quivindicabitur. Is autem, qui contra disciplinam agrum comparaverit, si nulla de ea re ionis commodum ad eos, qui ignominiae causa ranis concessum intellegitur: et ideo et ad eum, qui causaria missus est, potest dici pertinere, cum huic quoque praemium praestatur.Missionum generales causae sunt tres: honesta causaria ignominiosa. honesta est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
iphenꝰ .ł. Cesar cũ insule c̾te
cortomas locaret iegẽ ita dix̃at
netus p̃t̾ redẽptorẽ post p̃dꝰ mar¬
cias cotem ex insula creta fodito ue¬
iusdã homista cotib ut añ p̃dus
marcias ex portu crete ꝑfẽcta pꝰ¬
ea uento relata ĩ portu erat dem̃
it̾m̾ post p̃dus marcias ꝓfecta e¬
rat consulebatur muĩ ctͣ legẽ pꝰ p̃dꝰ

Expanded text:
 Caesar cum insulae Cretae cotorias locaret, legem ita dixerat: "ne quis praeter redemptorem post idus Martias cotem ex insula Creta fodito neiusdam navis onusta cotibus ante idus Martias ex portu Cretae profecta vento relata in portum erat, deinde iterum post idus Martias profecta erat. consulebatur, num contra legem p
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam incerte. Certũ ẽ ꝙ ex ip̃a ꝓ¬
nuntiatione apparet apparet quid
quale qnͣtũ ue sit. ut erce aurei .x.
fundus tusculanus hõ stichus tͥbtici
affrici optuni modii .c. uini campa¬
ni optioi amphore.c.

Expanded text:
quaedam incertae. certum est, quod ex ipsa pronuntiatione apparet quid quale quantumque sit, ut ecce aurei decem, fundus Tusculanus, homo Stichus, tritici Africi optimi modii centum, uini Campani optimi amphorae c
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰm p̃stari pot̾ sic qui cartagine
dari stipulaturꝰ cũ rome sit tacuie
tempꝰ complecti uidet᷑ quo qͥs ꝑur¬
nire cartaginẽ potꝰ. ¶Itẽ ut oꝑa ᷤ
a lib̾to quis scipulatus sit ñ ant
dies eaꝵ cedit qmͣ in dcẽ fui̾nt:

Expanded text:
m praestari potest. sic qui Carthagini dari stipulatur, cum Romae sit, tacite tempus complecti uidetur, quo perueniri Carthaginem potest. item si operas a liberto quis stipulatus sit, non ante dies earum ced
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. aut plures singulas non mino¬
res .x. miliũ modioꝵ donec hee na¬
ues nauigant aut alie ineaꝵ lo¬
cia muneris .p. uacationem hr̃e
non possunt ꝙ nec hr̃e ilł nauem
ex lege iulia rependarum licet.
eo die non minandũ quo quis ab ẽẽ
desiit. S cũ qiuodam laxamento iti¬
neris. necꝑ enĩ minus ab ẽẽ tei .p.
causa intelligendus est. qr id nego¬
tium. uł ab eo reu̾titurꝰ. sicͥs tamẽ
plus iusto tp̃r. aut itinere in. aut
in alio loco comoratus consũpser̃.
ita ea interpretanda erit ut ex
eo tempore uacationis dies incipiat
eis cedere quo iter ex comodo ꝑag̾e
potuisset.

Expanded text:
orum aut plures sin gulas non minores decem milium modiorum, donec hae naues nauigant aut aliae in earum locum, muneris publici uacatio praenon possunt, quod nec habere illis nauem ex lege Iulia repetundarum licet. eo die numerandum est, quo quis abesse desiit, sed cum quodam laxamento itineris: neque enim minus abesse rei publicae causa intellegendus est, qui ad id negotium uel ab eo reuertitur. si quis tamen plus iusto temporis aut itinere aut in alio loco commoratus consumpserit, ita ea interpretanda erit, ut ex eo tempore uacationis dies incipiat ei cedere, quo iter ex commod‹o› peragere potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
uacationem. ¶Corpus mensu¬
rarum frumenti᷑ iuxta amionã
urbis hñt uacationẽ in ꝓuinci-¬
is non idem. ¶ Angariaꝵ p̾sta¬
tio ⁊ recipiendi hospitis nerc̃ttas
⁊ militum. ⁊ liberaliũ artum
ꝓfessiorib int̾ cetera remissa ẽ¬
sunt. ¶ Auctis post applłonem
medio temꝑe facultatib pauꝑ¬
tatis obrentu ñ extusantur¬
¶ Defensores rei .p. ab honorib. et
mun̾ibus codc̃ temporeuacant:¬

Expanded text:
uacationem. Corpus mensuuacationem. Corpus mensurarum frumenti iuxta annonam urbis habet uacationem; in prouinciis non item. Angariorum praestatio et recipiendi hospitis necessitas et militi et liberalium artium professoribus inter cetera remissa sunt. Auctis post appellationem medio tempore facultatibus paupertatis obtentu non excusantur. Defensores rei publicae ab honoribus et muneribus eodem tempore uacant
Abbreviated transcription (Latin):
alios fisci uettigaliũ redemptores
a muneribus cuulibus a tutelis ex¬
cusari potuit qmͣuis eos qui p̃sentͤs
negotiũ exercent. ¶Nacationum
pͥuslegio ñ spectant᷑ siberos uete¬
nem ht̃ ꝑ magrãtus ex inprouiso
collationes indictas recte recusat
eas uero que lege fuerit recusare
non debent. ¶philosophis qui
se frequentes atrgutiles ꝑ eandem
studioꝵ sectam contendentibus p̃¬
bent tutelas item munera sordi¬
da corꝑalia remiti placuit ñ en
que sumptib expediuntur ⁊ enim
uere philosophances pecuniã ⁊tẽp̃¬
nunt cuiꝰ retinende cupidine fca¬
fuctam asse u̾atõnẽ deregunt. ¶ Qi
maxĩos pͥncipes appellant ⁊ cãm ꝓ
priam acturus rome ꝓfectus est
quo ad cognitõ finẽ accipiat ab
honorib et ciuilib munerib ap̃
suos excusatur.
frumentarus negociatorib con¬
cessum ⁊̃ ad honores excusandos
pͣtinere.
dem. ł Hiis honoribrs que
possõnib queꝰ patrimonio indu¬
cuntur. nulla pͥuslegia p̃stant

Expanded text:
ptores a muneribus ciuilibus ac tutelis excusari placuit, quam eos, qui praesentes negotium exercerent.Uacationum priuilegia non spe‹c›tant liberos uetenem habet, per magistratus ex inprouiso collationes indictas recte recusat: eas uero, quae e lege fiunt, recusare non debet.Philosophis, qui se frequentes atque utiles per eandem studiorum sectam contendentibus praebent, tutelas, item munera sordida corporalia remitti placuit, non ea, quae sumptibus expediuntur: etenim uere philosophantes pecuniam contemnunt, cuius retinendae cupidine fictam adseuerationem detegunt.Qui maximos principes appellauit et causam propriam acturus Roma‹m› profectus est: quoad cognitio finem accipiat, ab honoribus et ciuilibus muneribus apud suos excusatur. frumentariis negotiatoribus concessum etiam ad honores excusandos pertinere.et. Ab his oneribus, quae possessionibus uel patrimonio indicuntur, nulla priuilegia praestant
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est ꝙ ita bona ueneunt. Si
ex hiis fisco nichil adquiri possit
Diuus piꝰ celio amarunto ita res¬
cripsit uacantiũ bonoꝵ nũciatio¬
nem quadriennio finiri idq tẽpꝰ
toꝵ bona obseruatur ex cõstituti¬
one diui pii solet ex eo nũari ex
quo quid ad fiscuscum ꝑtin̾e potuit
Cause aũ q̃ statun mote sunt ⁊
tracte ultra .xx. annũ differti pꝰ¬

Expanded text:
scriptum est, quod ita bona ueneunt, si scriptum est, quod ita bona ueneunt, si ex his fisco adquiri nihil possit. Diuus Pius Coelio Amaranto ita rescripsit uacantium bonorum nuntiationem quadriennio finiri idque tempurum adnotatorum bona obseruatur, ex constitutione diui Titi solet ex eo numerari, ex quo quid ad fiscum pertinere potuit. Causae autem, quae statim motae sunt et tractae ultra uicensimum annum, differri p
Abbreviated transcription (Latin):
serunt non cogendũ tutorẽ post
rõnes redditaf cãs appellationũ
fisci.
enĩ se quis ꝙ tacite relictum est ꝓ¬
fitetur caꝑe non posse uł ab alio p̃¬
uentus p̃fertur uł ꝙ mors ab here¬
dib ñ uendicetur uł ꝙ indignus qͥt
heres nũciatur. uł ꝙ pͥnceps heres
institutus est. ⁊ testm̃ siue codicili
subrepti ẽẽ nũciantur uł ꝙ ditatur
quis thesaurũ inuenisse uł magni
p̾cii rem minoris ex fisco cõpasse
uł p̃uaricatione fiscum uictũ ẽe
uł eũ decessisse qui in capitalli cͥmi¬
ne ẽẽt uł ⁊̃ post mortẽ aliquẽ reũ
fuisse uł domũ destructam ẽẽ. uel
ab accusatione recessum uł rem liti¬
giosam uenundari uꝑpenã fisco ex
contractu pͥuato deberi uł adu̾sus
leges cõmissũ fcm̃ ue ẽẽ. ¶An bo¬
na que soluenda ñ suit ip̃o iure ad
fiscum ꝑtineant q̃sitũ eso labeo
scribit ⁊ ea que soluenda ñ suit
ip̃o iure ad fiscum ꝑtinere. s cãtͣ
sententiam eius edictũ ꝑpetuum

Expanded text:
runt non cogendum tutorem post rationes redditas causas appellationum FISCI Cenim se quis, quod tacite relictum est, profitetur capere non posse uel ab alio praeuentus defertur: uel quod mors ab heredibus non uindicatur: uel quod indignus quis heres nuntiatur: uel quod princeps heres institutus et testamentum siue codicisubrepti esse nuntiantur: uel quod dicatur quis thensaurum inuenisse: uel magni pretii rem minoris ex fisco comparasse: uel praeuaricatione fiscum uictum esse: uel eum decessisse, qui in capitali crimine esset: uel etiam post mortem aliquem reum esse: uel domum destructam esse: uel ab accusatione recessum: uel rem litigiosam uenumdari: uel poenam fisco ex contractu priuato deberi: uel aduersus leges commissum factum esse. An bona, quae soluendo non sint, ipso iure ad fiscum pertineant, quaesitum est. Labeo scribit etiam ea, quae soluendo non sint, ipso iure ad fiscum pertinere. sed contra sententiam eius edictum perpetuum