comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicis abstracti conspectibꝰ. ac funeri¬
occulta laudauere iudicia qͥsie
os in p̾senti humiliare disponit:
uos incelesti regno tamgłose ex¬
ltari ante omne tẽpus decreuit:
inde t̾rore subiũcto multisq in¬
uriis ⁊ ñ antea ꝑlatis suppliciiᷤᷤ ma¬
erati. xp̃i se famulos magna con¬
essionis uoce ꝓnuntiant. Lacera¬
at᷑ p̾cipue sc̃s cdei sacerdos huma¬
a rabie: cui seruiuit et bestia.Qui
itͥ se illinc carnifices: hinc palma
uox mr̃is. Ambiebat supplicia:
t torm̃to erescente cresceret ⁊
brona. Iua ꝓpt̾ iterũ uelut ab iicio.
irgis inconspectu omniũ sc̃i marti¬
s mroi cesi. ⁊ suis uestibꝰ reinduti.
ceulos ad celos erigens. ait. Ds d̾s
is qui me creasti. et gr̃a tua in ini¬
m hanc incluxisti me: qui etͥna sapi-¬
ita tua docuisti me. ⁊ consilia secre¬
drũ tuorũ non abscondisti ame: sed
omnibꝰ ad quecũq ꝑrexi. tibi gr̃as
d̃e ꝓcumctis quȩ fecisti ⁊ ostendis¬

Expanded text:
dicis abstracti conspectibus, ac funeridicis abstracti conspectibus, ac funeriocculta laudavere judicia, qui sic eos in praesenti humiliare disponit, quos in coelesti regno tam gloriose exaltari ante omne tempus decrevit. Deinde terrore subjuncto, multisque injuriis et non ante perlatis suppliciis macerati, Christi se famulos magna confessionis voce pronuntiant: lacerabaturque praecipue sanctus Dei sacerdos humana rabie, cui servivit et bestia: qui inter se, illinc carnifices, hinc palmata vox martyris. Ambiebat supplicia, ut tormento crescente, cresceret et corona. Quapropter iterum, velut ab initio, virgis in conspectu omnes sancti martyres nudi caesi, et suis vestibus reinduti, e oculos ad coelos erigens, ait: Deus, Deus meus, qui creasti me, et gratia tua in vitam hanc induxisti me, qui aeterna sapientia tua docuisti me, et consilia secretorum tuorum non abscondisti a me: sedomnibus, ad quaecunque perrexi; tibi gratias ago pro cunctis quae fecisti et ostendis
Abbreviated transcription (Latin):
multitubine angłoꝵ accipien.
panem scm̃. debit illi dicens d¬
cipe hoc care m̃s. quob mox com¬
plebo tibi una cum patre meossi
mecũ est maxima merces tua: et
his qui aubierunt te salus in regn
meo. Nunc facies fortit᷑. ⁊ memor
tua erit in laude. Dilectio aũt et
t̾ribilis ⁊ admirandi spectacłi mili¬
rio. quanqua adhuc pagana. cuna¬
sitate tam̃ miracłor sollicita: p̃de¬
de scalore carceris etucentes. p̃fecli
obtutibꝰ iterũ p̾sentarunt. Quibus
p̾fectus ait. Si prubenti consiliocls¬
dem ad uitã tenditis: immolate
diis ⁊ uruite.Si uͦ mori eligitis
mortuor quos seduristis catul¬
ra infelicit̾ ibumata: ⁊ torm̃tor
ab huc signa seruantra euntes es¬
nite. E si non resipueritis. infeliel¬
tatem eorũ infelicitate excebite.
et infelicit̾ ut clesideratis obit. Al
usticꝰ.⁊ eleutheriꝰ. inagonta pari
onfessione fidi ⁊ uirtutis constan¬
a roboran: pꝰ nimira torm̃ta głosũ
omplere mr̃ium elegerunt.E ui¬

Expanded text:
multitudine angelorum: et accipiens panem sanctum, dedit illi, dicens: Accipe hoc, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo: quoniam mecum est maxima merces tua, et his qui audierint te, salus in regno meo. Nunc facies fortiter, et memoria tua erit in laude, Dilectio autem etterribilis et admirandi spectaculi mysterio, quanquam adhuc pagana curiositate, tamen miraculorum sollicita, praedicde squalore carceris educentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et vivite: si vero mori eligitis, mortuorum quos seduxistis, cadavera infeliciter inhumata, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eorum infelicitate excedite, et infeliciter, ut desideratis, obite. Ad erius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et ju
Abbreviated transcription (Latin):
cus ⁊ el eutherius flentes. ⁊ ad penã
similes uoro ꝓmptissimo ꝓperantes:
uincti differuntur ñ dimitunt᷑
Cumq extincto ab. oratione eiꝰ for¬
nacis incenbio beatꝰ dñs pontifex
dionisius fuisset splendͥdior auro
eductus: patibulo cruciarii stipi¬
tis tormentaliũ instrumentori cõ¬
tantibꝰ p̾dicans. duitius tortus.
nec mortuus deponst᷑: ⁊ incarcere
glaueinitres simul electi dñi eum
fidelum multitubme reclubunt᷑.
Ducebant᷑ sane adelicto obligatis.
iusti in uincłis. condẽpnandi a dã¬
natis. ⁊ in nocentes a nocentibꝰ ex¬
ponunt᷑. Ubi cum pꝰ multas ⁊ ꝑne¬
cessarias ppłi qui eũ sequendo car¬
cerem irruꝑant exhortationes:
et ad absentes directa institutio¬
nũ p̃cepta. dnĩca missarũ sollep̃¬
nia ut confirmarent᷑ participan¬
one corporis. ⁊ sanguinis dñi m̃ ie¬
su xp̃i fideles. uelut iã in cele
positus celebraret. hora qua fran¬

Expanded text:
cus et Eleutherius flentes, et ad poenas cus et Eleutherius flentes, et ad poenas similes voto promptissimo properantes, vincti differuntur, non dimittuntur. Cumque exstincto ad orationem ejus fornacis incendio, beatus Domini pontifex Dionysius fuisset splendidior auro eductus, patibulo cruciarii stipitis, tormentalium instrumentorum contantibus praedicans, diutius tortus nec mortuus, deponitur, et in carcere Glaucini, tres simul electi Domini, cum fidelium multitudine recluduntur. Ducebantur sane a delicto obligatis, justi in vinculis, condemnandi a damnatis, et innocentes a nocentibus exponuntur. Ubi cum post multas et pernecessarias populi, qui eum sequendo, carcerem irruperant, exhortationes, et ad absentes directa institutionum praecepta, Dominica missarum solemnia, ut confirmarentur participatione corporis et sanguinis Domini fideles, velut jam in coelis positus celebraret: hora, qua fran
Abbreviated transcription (Latin):
dei patris uirtus et sapientia. qui
dixisti. cum transieris ꝑ ignom flam¬
me ñ nocebunt te: ⁊ clixisti mͥ ꝑicu¬
losiorem̃ in cupibitatibꝰ uincere. fac
et ad nominis tui głam hanc abusti¬
onem me suꝑare. Et sic cum ambusto
toto corpore fuisset leuatus. adbestiã
ferocissimas in rabiẽ multo ieiunio
excitatas. ꝓiectus subrigit᷑. Quas cũ
impetu ualidissimo conspexisset accur¬
rere: contra eas faciens signũ crucis
et suspiciẽns in celũ ait. T̃ u dñe qui
semꝑ ibem es: ad esto nunc mͥ eandẽ
potentiã exercendo. quã in lacu ser¬
uo tuo clanzheli misericordit̾ contu¬
listi. ꝑuenientes aũt ab eum bestiȩ.
mansuerissime ꝓcidebant ei. Prepa¬
rant᷑ quoq ingentia clibani incen¬
dia: ⁊ in ea uir dñi sc̃s cdionisius ue¬
xillo sc̃ȩ crueis armatꝰ ꝓicitur. ł hic
ti imaginaria concrematione egre¬
cdiar: roreq tui sc̃i sp̃c hos fum̾i mee
sebes rogos. qui rũpheam ignitam
in custodia paradisi. cruoris tui la¬

Expanded text:
Dei Patris, virtus et sapientia, qui dixit: Cum transieris per ignem, flammae non nocebunt te: et dedisti mihi periculosiorem ignem in cupiditatibus vincere, fac et ad nominis tui gloriam hanc adustionem me superare, et sic cum ambusto toto corpore fuisset levatus, ad bestias ferocissimas, in rabiem multo jejunio excitatas, projectus subrigitur. Quos cum impetu validissimo conspexisset accurrere, contra eas faciens signum crucis, et suspiciens in coelum, ait: Tu, Domine, qui semper idem es, adesto nunc mihi, eamdem potentiam exerendo, quam in lacu servo tuo Danieli misericorditer contulisti. Pervenientes autem ad eum bestiae, mansuetissime procidebant ei. Praeparantur quoque ingentia clibani incendia, et in ea vir Domini S. Dionysius, vexillo sanctae crucis armatus, projicitur, et hic,ti imaginaria concrematione egrediar: roreque tui sancti Spiritus, hos fidei meae sedes rogos, qui rhomphaeam ignitam in custodiam paradisi, cruoris tui la
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ex p̾scripto uiro suo lisbio fuscepͥ¬
rat romam ductus. domiciano eis¬
pilato ꝑ tres cesares militauit: ⁊ fub
religiosorũ rpiq pauꝑum
im̾o est sociatuf. Ceterutm me¬
entes ꝑsecutores ⁊ gentilium
lange. ne conu̾si ppłi froelissima
atq deuotio. scõrũ corpora rus
⁊ eleutherii. quȩ in monte ubi
si una cum beato dionssio fuerãt
artirizati iacebant. ꝓfutura sibi
patrociniũ colligerent ⁊ tumu¬
rent: inito consilio. eligunt tetri

Expanded text:
quem ex praescripto Lisbio viro suo suscepequem ex praescripto Lisbio viro suo susceperat, Romam ductus, Domitiano evespillatoper tres Caesares militavit, et subet religiosorum Christique pauperum numero est sociatus. Caeterum metuentes persecutores et gentilium phalanges, ne conversi populi fidelissima probataque devotio, sanctorum corpora Rustici et Eleutherii, quae in monte, ubi ipsi una cum beato Dionysio fuerunt martyrisati, jacebant, profutura sibi ad patrocinium colligerent, et tumularent, initio consilio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuẽmit ab societatẽ angłorũ. llepi
nouũ pͥus ⁊ in aubitum miracm
exanime corpꝰ uiuentiᷤ eurrere mo¬
re. & bominẽ iam mortuũ: recto
gressu incebere. Seb quãquã sit
iirũ. ĩ est tamen difficile. p̾ciosi
capite scissim uin corpꝰ angłicom¬
nisterio in modũ uiuientis amibiu¬
re: cum ioẽ ds̃ sua omnipt̃entrat
flato sp̃u. cabauer eiꝰ facile ꝓpt᷑ fico
suȩ cõmenbationẽ quã idem suus
fidelis seruus p̾dicauerat facileit
iret potuit regere. qu idipfũ con
de pulu̾e t̾rȩ compingens. sp̃m qui
uegetaret᷑ clignatus ẽ insp̾irare enũ¬
demq rebactum i cinere dignabã
reparare: ⁊ qura utixerat anima ura¬
dum ꝑ hemiit rebbere. Quod stupente
miraculũ cum suꝑius facta lareia ce¬
perisset: ꝓsiluit in infideliũ turbas
et uociferata ẽ se ẽẽ xp̃i gr̃a xp̃ianan¬
sione sanguimꝰ sui fonte ab idolond¬
mmmundicia occubuit baptitata mis
missionẽ peccatori. Cuiꝰ filius uisonis

Expanded text:
pervenit ad societatem angelorum. Nempe novum, prius et inauditum, miraculum, exanime corpus viventis currere more, et hominem jam mortuum recto gressu incedere. Sed quanquam sit mirum, non est tamen difficile, praeciso capite, sanctissimi viri corpus angelico ministerio in modum viventis ambulare, cum idem Deus sua omnipotentia efflato spiritu, cadaver ejus facile propter fidei suae commendationem, quam idem suus fidelis servus praedicaverat facile ut iret, potuit regere, qui idipsum corpus de pulvere terrae compingens, spiritum, quo vegetaretur, dignatus est inspirare: idemque redactum in cinerem dignabitur reparare, et qua vixerat anima, vividum perenniter reddere. Quod stupendum miraculum, cum superius fata Larcia conspexisset, prosiluit in infidelium turbas, et vociferata est se esse Christi gratiassione, sanguinis sui fonte ab immunditia idolorum occubuit baptizata in remissionem peccatorum. Cujus filius Visbius,
Abbreviated transcription (Latin):
i.sustiei ⁊ eleutherii. ut torm̃
sius t̾rore ab intentione sua
⁊i fortissimus athleta dñ dio
nes suos ut ad hec se inuictos p̾pa¬
rarent cõmonere: omnesq fideles
ut hinc in dñica fide corroborent᷑
passionis xp̃i ꝑferre dignus habitus
sum ꝓ confessione eiꝰ in corpore meo:
quod ẽ gła ur̃a o uiri fideles. ⁊ dilec¬
tissimi fr̃s. Ideoq uidete ne deficia¬
tis in tribulationibꝰ meis: sed magis
arment᷑ corda ur̃a. et ad similia ꝓ a¬

Expanded text:
ustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua et fortissimus athleta Domini Dnes suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, passionis Christi perferre dignus habitus sum pro confessione ejus in corpore meo: quod est gloria vestra, o viri fideles, et dilectissimi fratres. Ideoque videte, ne deficiatis in tribulationibus meis, sed magis armentur corda vestra, et ad similia
Abbreviated transcription (Latin):
rpora ꝑlenda committere. Quȩ
nposita nauibꝰ:. ad ꝓuisũ gurgitẽ
mistros uibent demergenda ꝑ¬
rre. Sed ds̃ omnipot̃s p̾ciꝰ futu¬
iũ qui mutat tp̃s. et quod p̾bes¬
nauit ñ mutat consilium: qui
alum olofernas conceptum. pru¬
entia beniuolentis feminȩ ĩmu¬
uit. iniquoꝵ consilia fuȩ dispo¬
uifamilias catula nomine. que
cet paganorũ ad huc erroribꝰ neceᷤ¬
ate pocius quã uoluntate tene¬
t̃ ad dicta: conu̾ti tam̃ ad fidẽ xp̃i

Expanded text:
rpora perdenda committere. Quae imposita navibus, ad provisum gurgitem ministros jubent demergenda perferre; sed Deus omnipotens praescius futurorum, qui mutat tempus, et quod praedestinavit non mutat consilium: qui malum Holophernis conceptum prudentia benevolentis feminae immutavit, iniquorum consilia suae dispomater familias, Catulla nomine, quae licet paganorum adhuc erroribus necessitate potius quam voluntate, teneretur addicta, converti tamen ad fidem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ih̃m xp̃m. salua ancillam tuam
blandam: ⁊ alleua eam de lecto dolo¬
ris: ut cognoscant om̃s. quia tu es
creator omniũ rerum. Eadem ora¬
ad domũ simplicii senatoris: clamas¬
et dicens. Baptira me in nomine
meã ⁊ leuauit me.Tunc felix cepit¬

Expanded text:
m Christum, salva ancillam tuam Blandam, et alleva eam de lecto doloris, ut cognoscant omnes quia tu es Creator omnium rerum. Quaad domum Simplicii senatoris dicens: «Baptiza me in nomine meam et alleuauit me». Tunc Palmati
Abbreviated transcription (Latin):
agella ꝑfectus confessor. fie
tis multatione mereret ⁊ mar
sedes regia ⁊ conuentu gal¬
lorũ ac gemanorũ ⁊ nobilitate polle¬
bat: quia erat sababris aere. iocunda
flumme. feciuda t̾ris: arboridꝰ nemo¬
rosa. ⁊ umeis uberrima. constipata
ppłis. referta cõmerciis. ac uaruis cõ¬
meatibꝰ:. unda fluminis circũfluente:
Que siquidẽ int̾ multimoda cõmodi¬
tatũ genera: etiam alueo fuo magnã
gͦ locum: dei famulus elegit expeten¬
dum. Ao quẽ cum pͥmo cdei fide ar¬
matus & confessionis constantia ro¬
boratꝰ accessisset intrepidꝰ. atq ibidẽ
et illi fidelit̾ adherebat: allocutus ẽ
dicens. Uir illustrissime. qutaiam cõ¬

Expanded text:
agella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et mut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suo magnam UT XXI. Hunc ergo locum Dei famulus elegit expetendum. Ad quem cum primo fide armatus et confessionis constantia roboratus accessisset intrepidus, quemdam et illi fideliter adhaerebat, allocutus est, dicens: Vir illustrissime, quia jam op
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃o saluatori nr̃o atq ipsis m̃ri¬
bus tradibit. ⁊ sacras eori excubiã
apub eorũ corpora quã dui suꝑ..¬
uxerat celebrans. in bona confe
te: xp̃iani ⁊ beati cliomisii patͦciis
deuotissint. bãsilicam suꝑ pcosqri

Expanded text:
atori nostro, atque ipsis martyribus tradidit, et sacras excubias apud eorum corpora, quandiu supervixerat, celebrans, in bona confeste, Christiani et beati Dionysii patrociniis devotissimi, basilicam super
Abbreviated transcription (Latin):
cipis statuta contẽpnis: Eui
dionisius ait. Senex quidẽ sui
cationis mee infantes quos iu
saer baptismatis partunt. ia¬
bili lacte pascere sine clolo n es
tissimus: in nocenti oꝑe ⁊ muns
de conseruo. Cui pfectꝰ. Diegͥ

Expanded text:
cipis statuta contemnis? Cui beatus Dionysius ait: Senex quidem sum praedicationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. t invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo. Cui praefectus: Dic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eum gregatim ubi ipsus
diebant concurrerent: mor u
cernere pot̾ant. tanta et ita ine¬
lit̾ in eo lux celestis gr̃e rabus
ut aut omn feroci tate uiue
armis ⁊de posita se ilbi
nerent: aut qui cõpunctis
inermi uiro ñ ualebat pleb i¬
ta resistere. sed subdebat se ill
xp̃i suaue imponi sibi acta c
contricione poscebat. Ab ipsis
salutis portu: ydoloꝵ se gaudtꝰ
ereptos naufragio. Lugebat sus¬
trix eccłȩ regio triũphabant.li
hostis antiquus uidens sibi ꝑl
quod dño constabat assibua p
conu̾sione ꝓficere: totã artifici
machinã ad impugnanda que
rant constructa conu̾tit. Unde s¬
eos armauerat: qui unũ ⁊ ue

Expanded text:
um eum gregatim, ubi ipsum esse audiebant, concurrerent; mox ut illum cernere poterant, tanta et ita ineffabiliter in eo lux coelestis gratiae radiabat, ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi prosternerent: aut qui compuncti Sinermi viro non valebat plebs armata resistere, sed subdebat se illie imponi sibi, acta cordis compunctione, poscebat. Ab ipsis salutis portu, idolorum gaudebant perire naufragia. Lugebat porictrix Ecclesiae legio triumphabat. Tunc hostis antiquus videns sibi perire quod Domino constabat assidua pconversione proficere, totam artificii sui machinam ad impugnanda, quae fuerant constructa, convertit. Unde in eos armaverat, qui unum e
Abbreviated transcription (Latin):
nonagesimo sexto. apassione au̾t
sexagesimo. iiiiͦ: etatis uͦi beatissim
dionisis cuciter nonagesimo mm
ultio cdirna. ut et neronemcuiꝰ
hic portio fuerat p̃ost necẽ apłoꝵ
sine ulla ẽ ꝓcrastinatione secuti
Qua ꝑcussus. uitam cũ tiranns
principatu miserabilit̾ ut par
erat amisit. Regiante. ddomi
nostro. iefu ih̃li xp̃o. cui est ho¬
noꝵ et gła. uirtus et. imperiis
cum̃ patrẽ inunitate sp̃us scĩ.
abeterno et nunc et ꝑ omnia
setula seculorum a men:¬

Expanded text:
nonagesimo sexto, a passione autem sexagesimo quarto: aetatis vero beatissimi Dionysii circiter nonagesimo, imultio divina, ut et Neronem, cujus hic portio fuerat, post necem apostolorum, sine ulla est procrastinatione secuta, qua percussus, vitam cum tyrannico principatu miserabiliter, ut par erat, amisit: regnante Domino nostro Jesu Christo, cui est honor et gloria, virtus et imperium cum Patre, in unitate Spiritus sancti ab aeterno, et nunc et per omnia saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
re.⁊ qui semetipsum holocaustũ
odoriferũ offerebat. sacrificiũ laudr̃
iugit̾ immolare. ab in numerabili
pene cat̾ua demonicori uirorum
rissimis crudelissime ligatur. tra¬
hitur. ⁊ una cũ sco rustico archipbro.
et eleutherio archibiacono suo: pͥfec¬
ti p̾sentie sistitur. Quẽ cũ nimiia se¬
ueritate p̾fectus alloquit᷑ dicens:
Tu ne es ille mn fandissimꝰ senex. qui
dionisius diceris ionicus ⁊ ag¬
naris machariꝰ. qui etiã deoꝵ¬

Expanded text:
re, et qui semetipsum holocaustum re, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemonicorum virorum rissimis crudelissime ligatur, trahitur, et una cum sancto Rustico archipresbytero, et Eleutherio archidiacono suo, praefecti praesentiae sistitur. Quem cum nimia severitate praefectus alloquitur, dicens: Tune es ille infandissimus senex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam deo
Abbreviated transcription (Latin):
famulus dñi in suis ordinibꝰ conse¬
erarat p̾dicationis ⁊ dium: obseqͥ
commisttos: ꝑsecutori diruc furor
inuenit. Hii sc̃i ugri a beatissim
dionisis nunquã sustinuerunt
ab ẽõ p̾sentia: quos diuina digna¬
tio et̾ni regni iam p̾sciebat ẽẽ con¬
sortes. quosq abinuicẽ ignite tẽ¬
pestatis insectatio ꝑ mr̃ii certami¬
na nullo suȩ calliditatis aut seue¬
ritatis astu. separare p̾ualuit. Demq
aduentꝰ p̾fecti fescenniin sisimi.
cum romanoꝵ militũ apparitioẽ.
in urbe parisior ⁊ ꝑ om̃em regiõr¬
nem subito ꝑsonatur. et apͥmoribꝰ
ciutatũ galliaꝵ ei occurtitur: im¬
perialis iussio urgens suꝑ captu¬
ra sc̃ĩ pontificis macharis dionssis
cum omni imꝑio diuulgatur:¬
sem sc̃issimo. sudores certaminũ
suorũ decreuerat ꝓprii sangumis
fonte abluere: quo posset liberius
carnis sarcura liberatus. ⁊ suꝑ ni¬
uem de albatus pͥsentie illꝰ asta¬

Expanded text:
famulus Domini in suis ordinibus consefamulus Domini in suis ordinibus consecrarat, praedicationis et divini obsequii comministros, persecutorum dirus furor invenit. Hi sancti viri a beatissimi Dionysii nunquam sustinuere abesse praesentia: quos divina dignatio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatis insectatio, per martyrii certamina nullo suae calliditatis, aut severitatis astu separare praevaluit. Denique adventus praefecti Fescennii Sisinnii, cum Romanorum militum apparitione, in urbe Parisiorum, et per omnem regionem subito personatur, et a primoribus civitatum Galliarum ei occurritur imperialis jussio urgens super captura sancti pontificis Macarii Dionysii, cum omni imperio divulgaturseni sanctissimo, sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius asta
Abbreviated transcription (Latin):
cipuũ machariũ dionisium. ubicũq
repire potuisset ꝑquirens: aut decre¬
to principis ibolis thurificare com¬
pelleret: aut tormentis laceratũ im¬
mensis. & penis exquisitissimis tor¬
mentatũ. int̾ cet̾a etiam scdm leges
romanas ut pote eum qui p̾stantissi¬
ma nobilitate t̾rena floruerat: et
contra senatus ac rei publicȩ ꝓmł¬
gationes contraq imꝑiũ egerat:
sisinmius siuq commanipulares pͥ¬
ceptũ principis suscepissent: ꝓma
ebaris dionisi inquisitione. galliari
penetrant fines. Quibꝰ ꝓcul adhuc
positis: sc̃i uiri celebre nom̃ innotuit:
Unde amplius efferati. cursu uelo¬
eiori tumentibꝰ animis. uultibꝰ tuci¬
dissimis. parisius adierunt. Ubi be¬
atum dionisiũ contra incredulos
dimicantem: ⁊ p̾dicatione continua
ppłi multitudinẽ ad fidẽ iuen¬
unt exhortantem. Cum quo etiam
beatũ uirũ rusticum archipb̃rum.¬
et euletheriũ archidiaconẽ. quõ ipse

Expanded text:
aecipuum Macarium Dionysium, ubicunque aecipuum Macarium Dionysium, ubicunque reperire potuisset, perquirens, aut decreto principis idolis thurificare compelleret, aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque imperium egerat, Sisinnius suique commanipulares praeceptum principis suscepissent, pro Macarii Dionysii inquisitione Galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis, sancti viri celebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus animis, vultibus trucissimis, Parisius adiere: ubi beatum Dionysium contra incredulos dimicantem, et praedicatione continua populi multitudinem ad fidem inveniunt exhortantem. Cum quo etiam beatum virum Rusticum archipresbyet Eleutherium archidiaconum, quos ipse
Abbreviated transcription (Latin):
erebant qñdam p̾stigiatorem
gũ inuictissimũ. eiꝰq seqaces ab¬
ur. Quȩ audiens immanissime
itatis belua domicianus. in tãtam
n indignationis exarsit: ut ubi
re incestis. aut cliu̾sis penis ad¬
m gladio traberet puniendum
tis. publicũ pependit edictum:
miꝯstrationis insulis seruiẽtes.
es xp̃i nominis amatores expo
dliu̾sitati supplici maturarent :
a imquorũ gaudens turba in
mundi partem bachando ꝓgre
tere gladio: quos dñs suos monstra¬
uerat ẽẽ signacło. Qua de re nulla
dulgebat᷑ tranquillitas: nulla scorũ
mr̃m erat excusata lib̾tas. Sed cuncti
prodolor aut impus iussiombꝰ obedi¬
ebant: aut quod statutũ a crudelissi.¬
mo cesare fuerat ꝑferebant. Dirigit᷑
ꝓinde p̾fectus fescemnimꝰ sisimniꝰ. tra¬
dita sibi apparitione cum ingenti stre¬
pitu. ab partes occidentaliũ regionũ.
ut scm̃ senem nominatissimũq doc¬
trina uirum. & uirtutũ insignibꝰ p̾¬

Expanded text:
erebant, quemdam praestigiatorem et magum invictissimum, ejusque sequaces abolebatur. Quae audiens immanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem indignationis exarsit, ut ubicre incestis, aut diversis poenis indictum, gladio traderet puniendum. et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii maturarent, ntentia, iniquorum gaudens turba in omnem mundi partem bacchando progtere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo. Qua de re nulla dulgebatur tranquillitas, nulla sanctorum martyrum erat excusata libertas; sed cuncti, proh dolor! aut impiis jussionibus obediebant, aut quod statutum a crudelissimo caesare fuerat, perferebant. Dirigitur proinde praefectus Fescennius Sisinnius, tradita sibi electa apparitione, cum ingenti strepitu ad partes occidentalium regionum, ut sanctum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum insignibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
possit confluere. ⁊ carismata diui¬
na ꝑciꝑe. Cuii lisbius. Firatis inquit
eum pat̾ beatissime offeram: ꝑ sẽĩ¬
tatem tuã domino ibu xp̃o. Non ait
beatꝰ dionisius ita nob̾ in husmodi
cum ipse fecerit mundũ. in loca¬
to ẽ diu̾sorio natus. Quaꝓpt̾. nor
uibetur equum. ut ingratis ac¬
cepto agro p̾pararẽ domum: in
qua ei filii ad optionis ꝑ nr̃m mini¬
teriũ renascant᷑. S̾ed et de eiꝰ p̾cio: cap¬
tiuoꝵ ẽ sepultura cõparata . ꝑterea
rationabile iubicat᷑. ut p̾cio simam
locum. ubi illi qͥ in comm̾cio sangͥniᷤ
illꝰ morte int̾cedente. de captiuitate
diaboli ⁊ mortis ꝑpetus baptirati fu¬
erint: redimant᷑. Cõmutationẽ u̾ p̾cis
tu xp̃i pauꝑibꝰ largieris: qui te illi
deuotissime obtulisti. His ita exple¬
tis: eccłam illic dei se ommip̃tis sẽꝑ
in omnibꝰ ⁊ ubiꝙ cõmitante auxilio.
iuxta facultatem suarũ uiriũ. utq
nouus abbuc aduena pot̾ant in

Expanded text:
i construere, et charismata divina percipere. Cui Lisbius: Gratis, inquit, eum, pater beatissime, offero per sanctitatem tuam Domino Jesu Christo. Non, ait, beatus Dionysius, ita nobis in hujusmodi cum ipse fecerit mundum, in locato est diversorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut gratis accepto agro, praeparem domum, in qua ei filii adoptionis per nostrum ministerium renascantur. Sed et de ejus pretio captivorum est sepultura comparata. Propterea rationabile judicatur, ut pretio sumam locum, ubi illi, qui in commercio sanguinis illius, morte intercedente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commutationem vero pretii tu Christi pauperibus largieris, qui te illi devotissime obtulisti. CAPUT XXII. His ita expletis, ecclesiam illic, Dei se omnipotentis semper in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque novus adhuc advena poterat, in
Abbreviated transcription (Latin):
creatori. quos a deuio cultu reuoca¬
uerat creature. Cinctꝰ gͦ fibe. ⁊ deuo¬
tione ppłi quã in constructione ⁊ reue¬
renti basilicȩ frequentatione cerne
nouerat. ⁊ corde arbentissimo dilige¬
bat. insinuare gentibꝰ non cessabat:
Cunctsq miecłiam eiꝰ in hoc tep̃re ⁊ iudi¬
ciũ futurũ ꝓponens: paulatim socia¬
bat dõ quos diabolo subtrahebat. Atq
totis exortationis nisibꝰ ⁊ signori ꝓdi¬
gnis satagebat: quatius quos arri¬
piebat mundo. cdignos faceret celo.

Expanded text:
s a devio cultu revocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et devotione populi, quam in constructione et reverenti basilicae frequentatione cernebnoverat, et corde ardentissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; cunctisque misericordiam ejus in hoc tempore, et judicium futurum proponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat, atque totis exhortationis nisibus, et signorum prodigiis satagebat, quatenus quos abripiebat mundo, dignos faceret coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
tipata nomine larcia suꝑuenit:
llans p̾fectũ acdionisio ionico
nine machario uirũ suũ lisbi
gieis artibꝰ mente captum. et
sgressionibꝰ sociatum. Qui statĩ

Expanded text:
mine Larcia supervenit, compellans praefectum, a Dionysio Ionico, agnomine Macario, virum suum Lisbium magicis artibus mente captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui statim
Abbreviated transcription (Latin):
corda ur̃a. Flagellant᷑ etiã rusticus
et eleutherius. satis acerrime. ⁊ immen¬
so catͤnarum pondere simul scĩdñi o¬
nerantur: ⁊ in ergastul u tenebrosi¬
ssimi carceris retrudunt᷑. Indeq ad
p̾fecti auditionẽ reducti: in catastis
extensi ⁊ flagellati. cdño gr̃as referebãt
Tunc beatissimus ⁊ acceptabilis xp̃i hostia
dionisius. in ocłis suoꝵ suꝑ lectũ fer¬
reũ sub positis flãmis nudꝰ extensꝰ
ẽ: ⁊ cantabat dicens. Ignitũ eloqͥũ¬

Expanded text:
. Flagellantur etiam Rusticus et Eleutherius satis acerrime, et immenso catenarum pondere simul sancti Domini onerantur, et in ergastulum tenebrosissimi carceris retruduntur. Indeque ad praefecti auditionem reducti, in catastis extensi et flagellati, Domino gratias referebant. Tunc beatissimus et acceptabilis Domino hostia Dionysius, in oculis suorum super lectum ferreum, suppositis flammis, nudus extensus est et cantabat, dicens: Ignitum eloqu
Abbreviated transcription (Latin):
chori angłici hec ⁊ alia quori intellec¬
tus ñ potuit ꝑcipi concinebant. ꝗͦd
uidentes ⁊ aubientes innum̾ixi
ppłi. et multi etiã ꝑsecutorũ. in do¬
minũ crebiderum. Non credentes
partes fugerunt. Competens ꝓsi

Expanded text:
chori angelici, haec et alia, quorum intellecchori angelici, haec et alia, quorum intellectus non potuit percipi, concinebant. Quod videntes et audientes innumeri populi, et multi etiam persecutorum, in Dominum crediderunt. Non credentes part
Abbreviated transcription (Latin):
randa mr̃is & galliarũ primi sacer¬
dotis merua głosa: ut uibi salunfer
pͥmo ceperat fructus orm. eo ampli
głe ipsius panteret triũphus. maxi¬
mus cunctos assistentes horror in¬
uasit. ac lux in esfabilis cunctis res¬
plenduit: ⁊ beatissim dionisi se ca¬
dauer erexit. Sc̃aq manu capud a
corpore clolabro lictoris truncatũ.
angłico ductu gressum regente.
et luce celesti encũ fulgente pen¬
dulis cepit brachiis uectitare. ẜ fac¬
ba ẽ comes multitudo celestis exer¬
citus. ex anzii eiꝰ corpori caput ꝓpri¬
um ab ipso monte ubi fuerat decol¬
latus. ꝑ duo fere milia deportanti.
usq ad locum quo nunc di dispo¬
sitione ⁊ sua electione requieseit
humatum. sine cessatione ymnis
dulcissonis dm̃ laudans. Sed ⁊ ce¬
los petentia diuinorũ sp̃uũ i nu¬
merabilia agniina funt audita.
modulantia. gła tibi dñe: auiunc¬
to frequentiꝰ alła. Nam ꝓut decer¬
ni potuit tantꝰ auditꝰ. uelut alt̾natĩ

Expanded text:
rtyris et Galliarum primi sacerdotis merita gloriosa, ut ubi salutifer primo coeperat fructus oriri, eo amplius gloriae ipsius pateret triumphus, maximus cunctos honor assistentes invasit, ac lux ineffabilis cunctis resplenduit; et beatissimi Dionysii se cadaver erexit, sanctaque manu caput a corpore dolabra lictoris truncatum, angelico ductu gressum regente, et luce coelesti circumfulgente, pendulis coepit brachiis vectitare. Et facta est comes multitudo coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso monte, ubi fuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dei dispositione et sua electione requiescit humatum, sine cessatione hymnis dulcisonis Deum laudans. Sed et coelos petentia divinorum spirituum innumerabilia agmina sunt audita, modulantia: Gloria tibi, Domine, adjuncto frequentius, Alleluia. Nam prout discerni potuit tantus auditus, velut alternatim
Abbreviated transcription (Latin):
ut se potuerunt inuicem saluta¬
re. digno ẽ cum honore susceptui:
et ꝓ scĩtatis ac erudicionis suȩ rele¬
rentia. seu anterioris fr̃nitatis coi¬
iunctione: loco maxime uen̾ati¬
onis ẽ babitus. Cum quo etiã ꝓ mu¬
tua collocutione apłicarũ sanctio¬
num ⁊ dulcebine sp̃alis dilections
aliquandiu familiarissimȩ conũsat̃
in modici amoris ut̾q: umculis se se
constrinxerat. Sed cũ ds̃ omnpore.
ueri solis dñi scilicet iħu xp̃i radio
splendidissimo ⁊ orientali io est sas¬
simo dionisio. occrdentales tenebrã
uellet sua gr̃a illustrare: ⁊ murũ
ualidissimũ infidelitatis qui totbꝰ
galliȩ ⁊ germamȩ t̾mmos pene
irremediabilit̾ occupauerat ꝓuir¬
deret ariete tͥali cdesttuere. tantoq
pitissimȩ eloquentie spiculo gentili¬
tatem ꝑfoor quo ante. ͣ mtinstissi¬
ma deffensiosirerat solita gratula¬
ri. atq: onnĩe banc galliam ipsius
dionisi aplatu disponeret sib¬
tute constabat miserabiltt.¬

Expanded text:
ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens veri Solis, Domini scilicet Jesu Christi, radio splendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret subervitute constabat miserabilit
Abbreviated transcription (Latin):
Ita grege facto om̃s in unum ille
uolucres ꝯgregate. relicto flum¬
ne montes siluasq petierunt:
ñ sine admiratione multoꝵ. qͥ
tantã in martino uͥtutẽ uiderĩ
ut etiã auib ĩꝑaret. Aliqͣndiu
ergo inuico illo uł in eccłia ad
quam ierat cõmoratus. pace i¬
ter clericos restituta. cũ iam
regredi ad monast̾ium cogita¬
ret. uirib corporis cepit repẽ¬
te destitui. conuocatisq discip
indicat se iam resolui. Tum u̾o
meror & luctus omniũ. uox una
plangentiũ: cur nos pat̾ deseriᷤ.
aut cui nos desolatos relinqͥs :
Inuadent enĩ gregẽ tuũ lupi ra

Expanded text:
ita grege facto omnes in unum illae ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi ra
Abbreviated transcription (Latin):
głosum obitũ suũ longe ante
prescuiit: dixitq fr̃ib disolu¬
cionẽ sui corporis iin̾e. Int̾ea
causa extitit: qua condatenseo
diocesim uisitaret. Nam clericiꝰ
int̾se eccłiȩ illius discordantib
pacẽ cupiens reformare. licet
finẽ dierũ suoꝵ ñ ignoraret:
ꝓficisci tam̃ ob istiusmodi cau¬
sam ñ recusauit. Bonã hanc uͥ¬
tutũ suarũ ꝯsũmationẽ existi¬
mans: si pacẽ eccłiȩ reoditã re¬
liquisset. Itaq ꝓfectus cum suo
illo ut sẽꝑ frequentissimo disci¬
puloꝵ scissimoq comitatu: mer¬
gos in flumine conspicat᷑ pisciũ
predã sequi. & rapascẽ ingluuiẽ
assiduis urg̾e capt᷑is. ẜorma inqͥt
hȩc demonũ est. Insidiant᷑ in cau¬
tis. capiunt nescientes. captos
deuorant: ex saturariq neqͦunt
deuoratis. Imꝑat deinde potẽti
uͥtute u̾boꝵ. ut eum cui innata¬
bant gurgitẽ relinq̃ntes. aridaᷤ
pet̾ent desertasq regiones: in
mirũ circa aues illas usus ĩꝑio
quo demones fugare consuerat.

Expanded text:
 obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
sertim si doctoꝵ facundia fultꝰ
affatim scientia oppletus habũ¬
det. Nou̾it tam̃ nos ñ ad hoc
uestigia tend̾e: ut nos putemꝰ
doctoꝵ g̾ssib coȩquari. Illi ro¬
re eloquentiȩ madentes. uiri¬
des campos flore pinxerunt.
nob̾ uix arida tellus arbusta
gign̾e nouit. Illi dites balsami
lacrimã ex engaddi. floresq a¬
romatũ ex arabia. nob̃ ex hyb̃ma
uix butirũ pinge̾scit. Illi piper
nardũq sumunt ex india. nob
cunt frigora flabris. uix tandẽ
saliunqͣm p̾bent. Illi p̃ciosi la¬
pidis uarietate głantur. nobis
tem̾ariũ uidet᷑ gallie sucino
głari. Illi poma palmaꝵ mag¬
noꝑe ꝑegͥna dirigunt. nobis᷑
ausone iuxta poterã sunt mĩ¬
cia molles castaneẽ poma. ua¬
lete alini patres. uiri uigoris
atq roborie: x dõ dicati et̾no. am̃.¬

Expanded text:
sertim si doctorum facundia fultus, sertim si doctorum facundia fultus, affatim scientia oppletus habundet. Noverit tamen nos non ad hoc vestigia tendere, ut nos putemus doctorum gressibus coaequari. Illi rore eloquentiae madentes, virides campos flore pinxerunt; nobis vix arida tellus arbusta gignere novit. Illi dites balsami lacrimam ex Engaddi floresque aromatum ex Arabia; nobis ex Hibernia vix butyrum pinguescit. Illi piper nardumque sumunt ex India; nobis cunt frigora flabris, vix tandem saliuncam praebent. Illi preciosi lapides varietate gloriantur; nobis temerarium videtur Galliae suc no gloriari. Illi poma palmarum magnopere peregrina dirigunt, nobis Ausoniae iuxta poetam sunt mitia molles castaneae poma. Valete, almi patres viri vigoris atque roboris, Deo dicati aeterno. Am
Abbreviated transcription (Latin):
lis: inc̾pet ne maculet adͥmiitẽ¬
do feruorẽ tepor uituꝑabilis.
Eluant aliis. si dignũ imitatio¬
ne qͥd gesserint: nec sibi in post¬
modũ ꝑniciose damna elationiᷤ
attrahant. ex cõmemoratione
patrate uͥtutis. Inseruimꝰ ergo il¬
la quȩ ueris assercionib exꝑti
sumus fuisse patrata. ⁊ preter¬
mit̾e negligentiȩ deputauimꝰ.
Multaq p̾termissa quȩ ex toto
nequaꝗͣ. meminimꝰ. & ꝙ parte
scrib̾e nullatenꝰ ratum duximꝰ.
Quȩ sunt gͦ posita duob libelt
mt̾tisis. ut uno uolumine legen¬
tib fastidiũ amputarẽ: primꝰ
beati colũban gesta ꝑstringit:
scd̃s discipuloꝵ eiꝰ atali. eufta¬
sii. uł cet̾oꝵ quos meminimꝰ.
uitã edisserit. Ea gͦ ur̃o librami¬
ne pensanda censemꝰ. ut a uob
sagaci exammatione ꝓbata:
a cet̾is ambiguitatẽ pellant.
Ham siqͥspiam aliqͣ non rite distin¬
cta ac de industria correcta reꝑ¬
erit: reicienda iudicabit. Pre¬

Expanded text:
lis, increpet, ne maculet amittenlis, increpet, ne maculet amittendo fervorem, tepor vituperabilis. Cluant aliis, si dignum imitationi quid gesserint, nec sibi inpostmodum perniciose elationis damna adtrahant ex commemoratione patrate virtutis. Inseruimus ergo illa quae veris assertionibus experti sumus fuisse patrata et praetermittere neglegen tiae deputavimus, multaque praetermissa, qunequaquam meminimus, et pro parte scribere nullatenus ratum duximus. Quae sunt ergo posita duobus libellis interscidi, ut uno volumine legentibus fastidium amputarem. Primus beati Columbae gesta perstringit, secundus discipulorum eius Athalae, Eusthasi vel ceterorum quos meminimus vitam edisserit. Ea ergo vestro libramine pensanda censemus, ut a vobis sagaci examinatione probata, a ceteris ambiguitatem pellant. Nam si quippiam aliquis non rite distincta ac de industria correcta reppererit, reicienda iudicabit, prae
Abbreviated transcription (Latin):
alie dapes redundent sepe agre¬
stia desid̾are. ⁊ plerũq musicoꝵ
omniũ organoꝵ scilicet psalt̾i.
cytare melos aures oppeltas. mol¬
lis sepe auene modulamim au¬
ditũ accõmodare. Et si me quẽ¬
piam laudare reꝑerint. qͥ ad huc
suꝑis iunctus sit. ñ me adulato¬
rem putent. s rei bene gestȩ di¬
sertorẽ. nec fauere cuiq panni¬
gerico carmine. s digna memo¬
riȩ cõmendare. Nec ideo si suꝑẽ
tumescat. si a me sibi largita con¬
ditoris dona narrata uideat: ne
elationis stimulo sincere mentiᷤᷤ
soliditatẽ corrũpat. Nulli quippe
dubiũ est qd̾ fauor adulatorum
polluat mentes. decore plenas
urtutũ: sicut ad isrł ꝑ ysaiam
añs loquit᷑. Popule meus qui te
beatũ dicunt. ipsi te decipiunt:
Siã g̾ssuum tuoꝵ dissipant:
Sapientẽ xenĩ ut uulgo dicit᷑.
falsa laus inc̾pat: u̾a ad meliora
tend̾e ꝓuocat. Adornet gͦ eos ĩ eo
qd̾ bene gesserint fama laudabi¬

Expanded text:
aliae dapes redundent, saepe agrealiae dapes redundent, saepe agrestia desiderare et plerosque, musicorum omnium organis, scilicet psalterii, cythare melos, aures oppletas, mollis sepe avenae modolamine auditum accommodare. Et si me quempiam laudare reppererint, qui adhuc superis iunctus sit, non me adolatorem putet, sed rei bene geste dissertorem, nec favere cuique pannigerico carmine, sed digna memoriae commendare; nec adeo, si superest, tumescat, si a me sibi largita conditoris dona narrata videat, ne elationis stimolo sincere mentis soliditatem corrumpat. Nulli quippe dubium est, quod favor adolatorum polluat mentes decore plenas virtutum, sicut ad Israel per Esaiam Dominus loquitur: Popule meus, qui te beatum dicunt, ipsi te decipiunt et viam gressuum tuorum dissipant. Sapientem etenim, ut vulgo dicitur, falsa laus increpat, vera ad meliora tendere provocat. Adornet ergo eos in eo quod bene gesserint fama laudabi
Abbreviated transcription (Latin):
Quamꝗͣ. me ꝙ ꝑ triennniũ oceani
ꝑ horã uehit. & scarbea lintris
abacta. ascõq scaldeus molles se¬
cando uias: madefacit sepe ꝙ
lenta palus elnõnis plantas ob
uen̾abilis amandi pontificis ferã¬
dum suffragiũ. qui his ꝯstitutu
in locis: uet̾es sicambroꝵ errores
euglico mucrone cohercet.Eris
tam̃ cõmissi oꝑis uen̾andi patres
ur̾i arbiti cultus. ut si aliqua ii¬
nus rite prop̃ta decore facidita¬
tis caruerint: ur̃is faleramentiᷤ
decorent᷑. ut legentib apta fiant.
ne dum meã imꝑitiã in eloquio
exhorrent. cũ facta dictis ñ exe¬
quent᷑. scõꝵ uirtutes fastidiose
ferendo ñ unitent᷑. & cũ ad pa¬
ratũ opus ouantes manũ teten¬
derint: mox sentiũ asꝑitate cru¬
entatã. nitant᷑ subtrahere Nib
dicendũ est nantes solere reu¬
ma gurgitũ fractis uirib ripe
redditos. cum alia defuerint sub¬
sidia. festino conamine sentes
app̾hendere: & diuitũ fauces cũ

Expanded text:
quamquam me et per triennium Oceani quamquam me et per triennium Oceani per ora vehit et Scarbea lintris abacta ascoque Scaldeus molles secando vias madefacit saepe et lenta palus Elnonis plantas ob venerabilis Amandi pontificis ferendum suffragium, qui his constitutus in locis veteris Sicambrorum errores euangelico mucrone coercet. Erit tamen commissi operis, venerandi patris, vestri arbitrii cultus, ut si aliqua minus rite prompta decorem faciditatis caruerint, vestris faleramentis decorentur, ut legentibus apta fiant: ne dum meam imperitiam in eloquio exhorrent, cum facta dictis non exsequentur, sanctorum virtutes fastidiose ferendo non imitentur, et cum ad partum opus ovantes manum tetenderint, mox sentium asperitate cruentam nitantur subtrahere. Quibus dicendum est, nantes solere, reuma gurgitum fractis viribus, ripe redditos, cum alia defuerint subsidia, festino conamine sentes adprehendere et divitum fauces, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ominis eximiis ⁊ sacri¬
culminis regimine deco¬
ratis. religionisq copia
fultis ualdeb̃to & bobolimno patb
ionas peccator. Memini añ hos
ferme triennũ fr̃um ꝯuentione
flagitante. uel beatib̃tulfi abb̃r
ĩꝑio iubente: cũ apudeos appen¬
nims rurib uacans in bobiensi
cenobio morarer me fuisse pollici
tũ. ut alim patͥs colũban me
stud̾em stilo texere gesta. Preser¬
tim cũ hii qui eo fuerunt in tpres
& penes ipsum patrata uierunt
quã plurimi penes uos suꝑstites
didicimꝰ: quoꝵ pͥmus bobiensi
scd̾s luxouiensis cenobii qͦ uos
p̾sules existitis eiꝰ successores
fuerunt: qͥ magistri instituta
suis plebib seruandꝰ trabid̾unt.
quoꝵ uitã uttũq quiuimus.
in postmodũ de ꝓmpsimꝰ: seu
pleroꝵq qͦs cluentia memora
uberari: multũ me ego ad hoc
opus ĩparẽ reꝑio. Si enĩme in
hoc oꝑe nequaquã indignũ iudica¬
ssem: olim iam id texendũ tem̾a¬
rio quãuis conatu agg̾ssus fuissẽ.

Expanded text:
OMINIS EXIMIIS ET SACRICULMINIS REGIMINE DECORATIS RELIGIONISQUE COPIA FULTIS WALDEBERTO ET BOBOLENO PATRIBUS IONAS PECCATOR Memini me ante hoc ferme triennium, fratrum conibentia flagitante vel beati Bertulfi abbatis imperio iubente, cum apud eos Appenninis ruribus vagans in Ebobiensem ctum, ut almi Patris Columbani meo studerem stylo texere gesta; praesertim cum hi qui eo fuerunt in tempore, et penes ipsum patrata viderunt, quam plurimi penes vos superstites didicimus: quorum primus Ebobiensis, secundus Luxoviensis coenobii, quo vos praesules existitis, ejus successores fuerunt, qui magistri instituta suis plebibus servanda tradiderunt. Quorum vitam utcunque quivimus in postmodum deprompsimus, seu plerumque quos cluentia memorabuberari, multum opus imparem reperio. Si enim me in hoc opere nequaquam indignum judicassem, olim jam ad ea texenda temerario quamvis conatu aggressus fuissem.
Abbreviated transcription (Latin):
cubicularii eiꝰ uestim̃ta defere¬
bant ad abluendũ. quȩ sub spe¬
cie religionis erat ueste muta¬
ta: ꝯcepit & peꝑit. Qua de re
dicebant enĩ: Dui pietas scĩ. tuã
urilit̾ hȩc negante: afferte in¬
quit infantem ad me. Cumq
oblatus fuisset infans tͥginta ab
cunctis hoc dicas  ille. Nõ es
tu inqͥt pat̾ meus. Populis aut̃
ait sac̾dos Non ẽ hoc meũ. Qd̃
licitus fui. Uob̃ si aliqͥd suppe¬
tit: ꝑ uos querite. Tunc illi
magicis artib hoc factũ asse¬
uerantes: insurgunt contͣ eũ
una ꝯspiratione.Et trahentes
eũ dicebant. Hon diutiꝰ nob̃ fal¬
so pastoris nomine dñaberis.
Ille aũt ad satisfaciendũ adhuc
ppło. prunas ardentes inbyrrũ
suũ posuũ posuit. ⁊ ad se stringẽs
usq ad sepulchrũ beati martin
una cũ ppłoꝵ turbis accedit. ẜ¬
iectisq ante sepulchrũ prunis.
uestimentũ mustũ apparuit.
Illo sic ꝓsequente. sicut istud
uestimentũ ab his ignib uide¬

Expanded text:
cubicularii ejus vestimenta deferre solecubicularii ejus vestimenta deferre solebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re Dicebant enim: Diu pietas sancti tuamviriliter haec negante: Afferte, inquit, infantem ad me. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab cunctis edicas. Et ille: Non es, inquit, tu pater meus. Populis autemait sacerdos: Non est hoc meum. Quod licitus fui: vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite. Tunc illi magicis haec artibus facta asseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione. Et trahentes eum dicebant: Non diutius nobis falso pastoris nomine dominaberis. Ille autem ad satisfaciendum adhuc populo, prunas ardentes in byrrum suum posuit: et ad se stringens, usque ad sepulcrum beati Martini una cum populorum turbis accedit: projectisque ante sepulcrum prunis, vestimentum ejus inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: Sicut istud vestimentum ab his ignibus vide
Abbreviated transcription (Latin):
ep̾i: sc̃s briccius ad ep̃atum
succedit. At uͦ hic bricciꝰ cum
Deẽt pͥmeuȩ etatis iuuenis.
m corpore. multas tendebat¬
I insidias: ꝓ eo qd̾ ab eodem
plerũq cur res faciles sequeret᷑
arguebat᷑. Quadã aũt die dum
qͥdam infirmꝰ medicinã a beato
martino expet̾et. briccrũ ad huc
diaconẽ in platẽa ꝯuenit. Cui
simplicit᷑ ait. Ecce ego prestoles
oꝑis agat. Cui bricciꝰ.Si inquit
delirũ illũ queris: ꝓspice em̃inꝰ.
ẜcce cȩlũ solito sicut ames̃ res¬
picit. Cũq pauꝑ ille occursu red¬
dito qd̃ petierat ĩpetrasset. bric
ciũ uir beatꝰ alloquit᷑ dicẽs. En
ego bricci. delirus tibi uideor
nonne aures meȩ ad os tuum
erant. cũ hȩc emiinꝰ loquereri:
Am̃ dico tͥ. quia obtinui apud
Bricciꝰ hȩc audiens. irridebat¬
eũ dicens. Nonne u̾um dixi.
istũ delira u̾ba ꝓferre: Sed et¬
uirũ sepe ꝯuiciĩs lacessunt. Ad¬
tificatus officio. orationi uaca¬
corpore. Tricesimo uͦ ordinationsᷤ

Expanded text:
atum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aetatis iuvenis, in corpore multas tendebat insidias, pro eo quod ab eodem plerumque, cur faciles res sequeretur, arguebatur. Quadam tamen die dum quidam infirmus medicinam a beato Martino expeteret, Brictium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter aioperis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium diaconum vir beatus alloquitur: En ego, Bricci, «Nonne aures mee ad os tuum erant, quando hoc eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Britius hoc audiens irridebat dicens: «Nonne uerum dixi istum delira uerba proferre?». Sed etum conuiciis lacessiuit. Adtificatus officio orationi uacac