comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erauini ep̃s & ab illo ẽ uir prefatus c̃secratus antistes Ad suptus
in societatem ordinationis duobus debrestonũ gente epos quido¬
minicũ paschȩ diem ut sepius dictũ .ẽ. secus morem canonicũ a quarta
decima usq aduicesimã lunã celebrant . nonerat tunc illis ex¬
cepto illo uim in tota brittana canonq ordinatus ep̃s. Conse¬
cratus ergo inepis copatũ ceadda maxima mox coepit ecdesi¬
asticȩ ueritati & caritate curam inpendere humilitati c̃tinen¬
tiae lectioni operã dare Oppidarura casas uicos castella
propter euan gelizandũ non ȩquitando sed a postolorũ more:
ceddi suos instituere curauit auditores. Veniens quoq: brit¬
taniã uilfridiam ep̃s factus & ipseperplura catholicae ob¬
seruationis moderamina ecdesus anglorũ sua dostrina
contulit. Vnde factum ẽ ut crescente ꝑ dies institutione
catholica scotti om̃s qui inter anglos morabantur. aut his¬
XXIN amanus darent aut suã redirent ad patriã : XXUIIII

Expanded text:
us: et ab illo est vir praefatus consecratus antistes, adsumtis in societatem ordinationis duobus de Brittonum gente episcopis, qui Dominicum Paschae diem, ut saepius dictum est, secus morem canonicum a quarta decima usque ad vicesimam lunam celebrant. Non enim erat tunc ullus, excepto illo Uine, in tota Brittania canonice ordinatus episcopus. Consecratus ergo in episcopum Ceadda, mox coepit ecclesiasticae veritati et castitati curam impendere; humilitati, continentiae, lectioni operam dare; oppida, rura, casas, vicos, castella propter evangelizandum, non equitando, sed apostolorum more Ceddi, suos instituere curavit auditores. Veniens quoque Brittaniam Uilfrid jam episcopus factus, et ipse perplura catholicae observationis moderamina Ecclesiis Anglorum sua doctrina contulit. Unde factum est, ut, crescente per dies institutione catholica, Scotti omnes qui inter Anglos morabantur, aut his manus darent, aut suam redirent ad patriam. CAPUT XXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
dominitui. Et c nos equidem fr̃s harissimi hoc uobis prona
aaritate & exortationis uerba p̃mit tentes quȩrur sus pro
ecclesiarũ ur̃arum priuilegiis congruere posse conspua¬
rũ nostrorum regum uobis perp̃senti nostram p̃ceptione
uice beati petri apłorum principis auctoritatẽ tribuimus
ut quan dounum ex uobis diuina ad seiusserit gratia euocari
is qui superstes fuerit alterum in loco de functi debeat
epm ordinare proqua &iamre singula urae dilectione
pallia pro eadẽ ordinatione celebranda degerimus ut per
nostrȩprȩceptionis auctoritatem possitis dõ placitam
ordinationem efficere qui a ut haec uobis concederemus
longaterrarũ marisq: inter ualla quȩ inter nos & uos
obsistunt. adhaec nos condescendere coegerunt. ut nulla
pos sit ecclesi arũ uestrarum. Iactura ꝑcuius lib& occasionis
obtentũ que quo modo preuenire : Sed potius commis si uob.
populi de uotionem plenius propagare Dste in colomẽ

Expanded text:
Domini tui. Et nos equidem, fratres charissimi, haec vobis pro aeterna charitate exhortationis verba praemittentes, quae rursus pro Ecclesiarum vestrarum privilegiis congruere posse conspiciostrorum regum vobis praesenti nostra praeceptione, vice beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia vocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere, quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla, quae inter nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem
Abbreviated transcription (Latin):
filiis solanit quos aꝓculpis uerberibus feriunt & tam̃ ipsos quos doler¬
bus id fligunti habere here des quȩ runt & quepos si dent ipsis sen¬
uent. qͥuos irati in se qui uientur hec ergo ciricas in mente
tenendaest & ipsa modum cat rectionis distit: Faut mens
&tra rectionis regulam omnino nihil faciat. Addis etiam quomodo
ca que furtu de ecclesiis abstulerint red dere debeant sed
absit ut eo clesi a cum aue mentorecipiat. quod deter renis
rebus uidetur amittere & lu cradeuanis querere
Intor rogatio augustini Side beant duo fratres singulas

Expanded text:
filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos dolorfiliis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  extra rationis regulam omnino nihil faciat. Addes  Al., addis, addas etiam, quomodo ea quae furtu de Ecclesiis abstulerint reddere debeant. Sed absit ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra de vanis quaerere. IV. Interrogatio Augustini. Si debeant duo germani fratres singulas
Abbreviated transcription (Latin):
Et altera consuetudomissarũ in sca romana ecclesia. at que alter imgal¬
quod plus omni potentidõ possit placere sollicte eligas. & in unglorum
ecdesia que aid huo adfidem nouaẽ : institutionep̃cipua. que de multis
et desiis colligere potuisti infundas. Non enim prolocis res sed ꝓbonis
rebus ubocd a mañda sunt  Ex singulis ergo quibus que coclasi is quac pia
quae rtuligiosai que reoi sunt elige & heo quasi in fisciculum collecta
apud anglorum m̃tes n suetudinem depone¬
III. Interrogiti o augustini. obsecro iquid paadebeat siqui aliquid dectole¬
sia furcu absculerit responsio gregori hoc tua fraternitus experso¬
na furis pensa repotest quo liter ualeat corrigi  Sunt enimquidam
quibabentes subsidia furtũ ꝑpetrunt Etsunt alii qui hacrȩ ꝙ in opiade
lis trittius agitur: ex caritato agendũ est & non exfurone Quiaipsi
Qura ipsi
ho c p̃stitur quicor rigitur nege bennȩ ignibus tradatur.  Sic eñ nos
fidelibus toneredis ciplinam debemus si cut bomipatres car nalibus

Expanded text:
et altera consuetudo missarum in sancta Romana Ecclesia, atque altera in Galquod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicEcclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua quae de multis Ecclesiis colligere potuisti infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec, quasi in fasciculo collecta apud Anglorum mentes, in consuetudinem depone. Interrogatio Augustini. Obsecro quid pati debeat, si quis aliquid de ecclesia furto abstulerit. Responsio Gregorina furis pensare potest, qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant; et sunt alii qui hac in re ex inopia deldistrictius agitur, ex caritate agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Inter rogatio augustin Si pregnans mulier debeat babtiz ari.¬
Iaut post quã genuerit pꝰquantũ tẽpus possit ȩcdesiã itrare
aut &iam nemorte p̃. oc cupet qđ genuerit. p̾ qđ dies hocli ceat

Expanded text:
Interrogatio Augustini. Si praegnans mulier debeat baptizarInterrogatio Augustini. Si praegnans mulier debeat baptizari? aut postquam genuerit, post quantum tempAut etiam ne morte praeoccupetur quod genuerit, post quot dies hoc liceat
Abbreviated transcription (Latin):
lo accendendus est. Cuietiã epłas fecimus ut c̃ tuae scĩ tatis p̃sen¬
tia ingallus & ipse totam̃ te subueniat & que sunt credtoris nr̃i
iussio i contraria ab epis coporum moribus conpescat Ipseaũt
non poteris. sed su a denendo blandiendo bona quoque opera
eotũ imitations mons trando. prauorum m̃tes ad sc̃ĩtatis studia
reforma. Qua scriptũ est in lege. per alienã mes semtransi¬
ens falcẽmit tere non deb& sed manus spicas conterere & mas¬
ducare. Falcem enĩ iudicii mittere ñ potes in ea segete quȩ
al teriuidetur esse com missa sedper affectum bonio peris
paleis expalia & in ȩcclȩsiaecor pore monendo & ꝑsuadendo
quasi mandendo conuerte Quie quiduero ex uinttritate agendũ
cũ p̃dicto arelatense ep̃o agatur. nep̃t̃ mitti possit hoc quod antiqua
tati cõmittimus ut indoctidoceantur infirmiper suasionerobo¬
rentur peruersi adctoritate corrigantur
UIII

Expanded text:
lo accendendus est. Cui etiam epistolas fecimus , ut cum tuae sanctitatis praesenlo accendendus est. Cui etiam epistolas fecimus , ut cum tuae sanctitatis praesentia in Galliis, et ipse tota mente subveniat, et quae sunt Creatoris nostri jussioni contraria, ab episcoporum moribus compescat. Ipse autnon poteris; sed suadendo, blandiendo, bona quoque opera eorum imitationi monstrando, pravorum mentes ad sanctitatis studia reforma: quia scriptum est in lege: Per alienam messem transiens, falcem mittere non debet, sed manu spicas conterere et manducare . Falcem enim judicii mittere non potes in ea segete quae alteri videtur esse commissa; sed per affectum boni operis, paleis exspolia, et in Ecclesiae corpore monendo et persuadendo quasi mandendo converte. Quidquid vero ex auctoritate agendum est, cum praedicto Arelatense episcopo agatur, ne praetermitti possit hoc, quod antiqua tati committimus, ut indocti doceantur, infirmi persuasione roborentur, perversi auctoritate corrigantur. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ñ deb& Nam ipsis rebus spiritalibus ut sapienter & mature
disponantur eemplũ trahere a rebus & iam carnalibus pos¬
sumus Certe enĩdũ coniugia in mundo caelebrantur. coniugati
quique conuocantur Ut qui in uiaiã coniugio p̃cesserunt . in sub¬
sequentis. que que copulȩ gaudiomisceantur. Cur nonergo in
hac spiritali ordinatione qua per sacrũ minis cerium homodõ
coniungitur tales conueniant᷑ quiuel in ꝓfectii ordinatie p̃igau
VII Interrogatioqugustim Qualiter debemus cũgalli arum brit tani
tibi aut oritatẽ tribuimus quia ab antiquis ꝓ decessorum mecrum tem¬
poribus palliũ ad relatensis ep̃s accepit quem nos priuare auc tori¬
tate p̃ceptamini me debemus Siigitur contingat ut fraternitas
tua ad galliarum ꝓuintiã transeat. cũ eodem arelatense ep̃o
deba agere qualiter siqua sunt in ep̃is uitia corrigantur. quisi
for tein disciplinis uigore tepidus & istat tuae faternitatis re¬

Expanded text:
fieri non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus ut sapienter et mature fieri non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus ut sapienter et mature disponantur, exemplum trahere a rebus etiam carnalibus possumus. Certe enim dum conjugia in mundo celebrantur, conjugati quique convocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in subsequentis quoque copulae gaudio misceantur. Cur non ergo et in hac spiritali ordinaticonjungitur, tales conveniant, qui in profectu ordinati episcopi gaudur? Interrogatio Augustini. --Qualiter debemus cum Galliarum atque Brittibi auctoritatem tribuimus, quia ab antiquis praedecessorum meorum temporibus pallium Arelatensis episcopus accepit, quem nos privare auctoritate percepta minime debemus. Si igitur cotua ad Galliarum provinciam transeat, cum eodem Arelatense episcopo debet agere, qualiter, si qua sunt in episcopis vitia, corrigantur. Qui si forte in disciplinae vigore tepidus existat, tuae fraternitatis ze
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ petrare Si qui aut̃ per petrauerint. corporis & sanguinis cõ
munione priuan disunt Qui a sicut in his quiper ignorantiam
fecerunt culpa aliquatenus toleranda est: ita in his fortiter
in sequenda qui non metiunt sciendo peccare
VIncerrogatio augustiniSi longinquitas itineris magna inter¬
Iia c& ut ep̃i non facile ualeant conuenire andebeat si ne
aliorũ epis coporũ prensentia ep̃s &dinari. Res ponsio greg&u
& quidem in anglorum ecclesia inqua ad huc solus tu ep̃s inue¬
Sed fraternitatẽ tuam ita uolumus ep̃os odinare. ut ipsi sib
ep̃i longo inter uallo mini me disiungantur Qua tenus nul¬
la sit necessitas ut adinatione ep̃i pastores quoque alii gat¬
quorũ p̃sentia uol de est utilis. facile debeant conuenine:
Cũ igituractore dõ ita fuerunt ep̃i in propinquis sibi locis odi¬
nati perenonia ep̃orũ ordinatio sine ad gregatis tribus uel quatu arep̃s

Expanded text:
perpetrare. Si qui autem perpetraverint, corporis et sanguinis Domini perpetrare. Si qui autem perpetraverint, corporis et sanguinis Domini communione privandi sunt: quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui non metuunt sciendo peccare. VI. Interrogatio Augustini. Si longinquitas itineris magna interjacet, ut episcopi non facile valeant convenire, an debeat sine aliorum episcoporum praesentia episcopus ordinari? Respondit Gregorius. Et quidem in Anglorum Ecclesia, in qua adhuc solus tu episcopus inveSed fraternitatem tuam ita volumus episcopos ordinare , ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minime disjungantur; quatenus nulla sit necessitas, ut in ordinatione episcopi, pastores quoque alii quorum praesentia valde est utilis, facile debeant convenire. Cum igitur auctore Deo ita fuerint episcopi in propinquis sibi locis ordinati, per omnia episcoporum ordinatio sine adgregatis tribus vel quatuor episcopis
Abbreviated transcription (Latin):
ta capiterruncatus est. e se martirio consumatus
cui non es dictum ut xp̃m negar&. a proxp̃i con¬
fessione occisus est. Sed quia isdem dñs noster iłs xp̃s dixerat
dũ ad huc in in fidelitate essent huic nefando coniugio dicuntur
ad mixti. ad fidẽ uenientes ad monen di sunt ut se abstineant
& graue hoc es sepecca tũ cognoseant. Trem̃ dũ dĩ uidicium
in currant Non tam̃ ꝓhacrẽ sacricor poris. ac sanguinis dm̃ cõ¬
munione priuan di sunt nec in eis illa ulcisciuideantur In qui¬
bus seper ignorantiam. ante lauacrũ babtis matis ad strinxerunt
Inhoc enĩ tempore scã ecclesia quȩ dam per feruorem corrigit
quedã ꝑ mansuetudinẽ toler& quȩdã per considerationem dissi¬
mulat at que ita portat & dissimu lat : ut sepemalum quod ad¬
uersatur portando & dis simulando compescat. Om̃s aũt
qui ad fidẽ ueniunt ad monen disunt n&a lealiquid audeant

Expanded text:
ta capite truncatus est, et sancto martyrio consummatus, ta capite truncatus est, et sancto martyrio consummatus, cui non est dictum ut Christum negaret, et fessione occisus est; sed quia isdem Dominus noster Jesus Christus dixerat: dum adhuc in infidelitate essent, huic nefando conjugio dicuntur admixti, ad fidem venientes admonendi sunt ut se abstineant, et grave hoc esse peccatum cognoscant. Tremendum Dei judicium incurrant. Non tamen pro hac re, sacri corporis ac sanguinis Domini communione privandi sunt, ne in eis illa ulcisci videantur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis adstrinxerunt. In hoc enim tempore sancta Ecclesia quaedam per fervorem corrigit, quaedam per mansuetudinem tolerat, quaedam per considerationem dissimulat, atque ita portat et dissimulat, ut saepe malum quod adversatur portando et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid audeant
Abbreviated transcription (Latin):
sorores accipere que sunt ab illis longa progenie ge
Ifideles debeant um propinquis sibi coniugio copulari
sio gregorii Quae dam terrenalex in romana rẽpu
blica permittit. ut siue frater & sorr seu dicarum fra¬
trũ germanorum uel du arum sororũ filius & filia mis¬
ceantur Sed experimento didicimus etali coniugio
sobolem non posse suc crescere. & sacralex pro hib& cognationis
turpitudinemreuelare. Vndeneces seest ut iamtertia uel
quarta generatio fidelium. licenter sibi iungi debeat
Nam secunda quã prediximus ase omni modo deb& abstinere
est turpitudinem patris tui ñ reuelabis. Neque enim pa¬
tris turpitudinem. filius reuela repotest. sed quia scrip¬
tum est erunt duo incarneuna: Qui turpitudinem no¬
uercȩ que una caro uim patre fuit reuelare praesum ꝑse¬
rit profecto patristur pitu dinem reuela bit ÷ Cũ cog¬
nata q̃ꝗ miscereꝑ hibitũ est quia per coniunctionem prio¬
rem carofuerat facta pro quarẽ etiam ihoaus babtis

Expanded text:
sorores accipere, quae sunt ab illis longa progenie genfideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari, sio beati Gregorii papae. Quaedam terrena lex in Romana repblica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Et sacra lex prohibet cognationis turpitudinem revelare. Unde necesse est ut jam tertia vel quarta generatio fidelium licenter sibi jungi debeat: nam secunda quam praediximus, a se omni modo debet abstinereest: Turpitudinem patris tui non revelabis . Neque enim patris turpitudinem filius revelare potest. Sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una , qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque miscere prohibitum est, quia per conjunctionem priorem caro fratris fuerat facta. Pro qua re etiam Johannes
Abbreviated transcription (Latin):
rant ex quib: aliquantiiam dormier̃ in dño. Ipsi aut̃ uilbrod
te ut pote tricesimũ et sextũ in epis copatũ habens annum
tionis suꝑnȩ totam̃te suspirans. XII¬
istemporibus miraculũ memorabile et antiquorũ simile:
inbrittania factũ est : Namque ad excitationem uiuenti¬
um de morte animȩ quidam aliquandꝰ mortuus aduitã
resurrexit corporis et multa memoratu dignaquȩ uiderat
narrauit : Equibus hic aliqua breuiter ꝑ st rnginda isexu

Expanded text:
rant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, rant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, te, utpote tricesimum et sextum in episcopatu habens annum,tionis supernae tota mente suspirans. is temporibus miraculum memorabile et antiquorum simile in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animę quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis et / multa memoratu digna, quę viderat, narravit. E quibus hic aliqua breviter perstringenda e
Abbreviated transcription (Latin):
iquȩ lingua illorũ uocatur inlitore. inqua ipse constructo manas¬
terio quodaetenus heredes possident eius aliquandiu continen¬
dissimã uitã gessitibique diem clahit ultimũ Post quã uõ ꝑan
nos aliqđ in fresi a quia duenerant docuerunt Misit pippin
fauente omniũ consensu uirum uenerabile uilbror dũ romam
cuius adhue pontificatũ sergius habebat postulans ut eidem fre¬
sonũ genti archiep̃s c̃so ordinaretur. Quodita ut petierat imple
copalis in castello suo in lustri qđ antiquogentium illarũ uerbo
uil taburg idest oppidũ uiltorũ lingua aũt gallica traiectũ In
bũ fidei p̃dicans multos que aberrore reuocans. plures. ꝑillas
regioes eccłas sed et monasteria ñ nulla construxit. N am ñ
multo postalios quoq: illis regionib: ipse constituit antistites
exeorũnum ero fratrũ qui uł secũ uł posse illo ad p̃dicandũriene¬

Expanded text:
ni, quae lingua eorum vocatur In littore: in qua ipse, constructo monasni, quae lingua eorum vocatur In littore: in qua ipse, constructo monasterio quod hactenus haeredes ejus possident, aliquandiu continentissimam gessit vitam, ibique diem clausit ultimum. Postquam vero per annos aliquot in Fresia, qui advenerant docuerunt DCXCVI, misit Pippinus, favente omnium consensu, virum venerabilem Uilbrordum Romam, cujus adhuc pontificatum Sergius habebat, postulans ut eidem Fresonum genti archiepiscopus ordinaretur. Quod ita ut petierat impletcopalis in castello suo inlustri, quod antiquo gentium illarum verbo Uiltaburg, id est, Oppidum Uiltorum, lingua autem Gallica Trajectum vocbum fidei praedicans, multosque ab errore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit antistites ex eorum numero fratrum qui vel secum, vel post se illo ad praedicandum vene
Abbreviated transcription (Latin):
sec effectus ad p̃dicandũ rediit quo tẽporefr̃s qui erant infresia
uerbiminis terio mancipati elegerunt ex suonumero uirum
modestũ moribus et mansuetũ corde suidbertũ qui eius ordi¬
naretur antistes quẽ brittaniam destinatũ a petitionẽ eo¬
rũ ordinaui treueretitis simꝰ: uil frid ep̃s quitũ forte patria
pulsus in mertiorũ regionibus exulabat n enĩ tẽpore habebat
ep̃m cantia. De functo quidẽ theodoro sed nec dũberet ualdo
successore ẽi: quitrans mare ordinanđ ierat ad sedẽ epis co¬
pat̃ sui reuersoq uidelicet suidberet accepto episcopatu. de
brittania regressus ñmult opostadgentemboructuarorim
secessit acmultoeorum predicando a duiam ueritatis ꝑdux̃
sed expugnantis nlon gopost tẽpore boructuaris agente an¬
tiquorũ saxonũ disꝑsis̃ quolibet hi qui uerbũ receperant ipse
de c̃iugesua deditei locũ mansionis in insula quadam re¬

Expanded text:
esset effectus, ad praedicandum rediit. Quo tempore fratres qui erant in Fresia esset effectus, ad praedicandum rediit. Quo tempore fratres qui erant in Fresia verbi ministerio mancipati, elegerunt ex suo numero virum modestum moribus et mansuetum corde Suidberctum qui eis ordinaretur antistes, quem Brittaniam destinatum ad petitionem eorum ordinavit reverentissimus Uilfrid episcopupulsus, in Merciorum regionibus exsulabat. Non enim eo tempore habebat episcopum Cantia, defuncto quidem Theodoro, sed necdum Berthwaldo successore ejus, qui trans mare ordinandus ierat, ad sedem episcopatus sui reverso. Qui videlicet Switbrecht, accepto episcopatu, de Britannia regressus, non multo post ad gentem Boructuariorum secessit, ac multos eorum praedicando ad viam veritatis perduxit. Sed expugnatis non longo post tempore Boructuariis, a gente antiquorum Saxonum dispersi sunt quolibet hi qui verbum receperant. Ipsde conjuge sua, dedit ei locum mansionis in insula quadam Rhe
Abbreviated transcription (Latin):
que eorũ corpora iuxta hono rẽmart rib: c̃dignũ reconditas
et diepassionis uł inuentionis eorũ congregatis illis in locis uenera¬
tione caelebratus. denique gloriosissim dux fran corum pippin
cisi sunt fons ebulli erit qui in eo demlo co usque hodiȩ copiosa flu¬
enti s uidona ꝓfundant xi¬
laerouiit uenire romam cuius a postolicae seditunc sergius papa
p̃erat ut cũ eius licentia et benedictione desideratũ euangelizanti
gentibus opus iniret simul etreliquias beatorũ a pł&ũ ac martr
rũ xpi ab eo sesperans accipere ut dũ ingente cui p̃dicar& des¬
tructis idolis ecclesias instituer&. haberet in prõtu reliquias sc̃¬
rum qua sibi introduceret quibusq: ibidẽ depositis consequen¬
t̃ in eorũ honorũ qorũ essent ille singula queq: loca dedicaret
sed et alia ꝑplura que tanti operis negotium que rebat. uł ibi dis¬
cere uł inde accipere cupiebat in quib: omnib: cũ suiuoticũ pos

Expanded text:
que eorum corpora juxta honorem martyribus condignum recondita sunt, que eorum corpora juxta honorem martyribus condignum recondita sunt, et dies passionis vel inventionis eorum congrua illis in locis veneratione celebratur. Denique gloriosissimus dux Francorum Pippin cisi sunt fons ebullierit, qui in eodem loco usque hodie copiosa fluenti sui dona profundat leravit venire Romam, cujus sedi apostolicae tunc Sergius papa praeerat, ut cum ejus licentia et benedictione, desideratum evangelizandi gentibus opus iniret, simul et reliquias beatorum apostolorum ac martyrum Christi ab eo se sperans accipere, ut dum in gente cui praedicaret destructis idolis ecclesias institueret, haberet in promptu reliquias sanctorum quas ibi introduceret; quibusque ibidem depositis, consequenter in eorum honorem quorum essent illae Sed et alia perplura quae tanti operis negotium quaerebat, vel ibi discere, vel inde accipere cupiebat. In quibus omnibus cum sui voti compos
Abbreviated transcription (Latin):
uidere uolebant audiss&: iratus ualde qđ ad seueni reuolentes pe¬
regrini ñ ꝑmitterent et mictens occidit uicanos illos om̃s qui cũque
incendio consũpsit passi suntaũt p̃fatis acerdotes et famuli xp̃i uͦ
non arũ hoct obriũ die. nec martirieorũ taelestiad fuere mira cula
Nam cũ ꝑẽpta eorũ corpora amni ut diximus a paganis essent in iec¬
ta contigit ut haec contraimpetũ fluuii decurrentes ꝑ quad raginta
tur sed et radius lucis ꝑmaximus atq adcaelũ usque altus oninoc¬
te supralocũ fulgebat᷑ illũ ubicũq: eos ꝑuenisse contingeret . et hoc
etiã paganis qui eos occiderant intuentibus sed unus ex eis inuisi¬
one noctna apparuit cuidã desocus suis cui nomerat tilmon uiro
in lustri et ad scłm quoque nobile qui demilite factus erat monachus
indicans quodeo loci corporaeorũ possent in ueniri ubi luce decaelo
terris radiasse conspiceret quoita cmpletũ est inuentanam¬

Expanded text:
videre volebant audisset, iratus est valde quod ad se venire volentes peregrini non permitterentur; et mittens occidit vicanos illos omnes, vicumque incendio consumpsit. Passi sunt autem praefati sacerdotes et famuli Christi quinto Nonarum Octobrium die. Nec martyrio eorum caelestia defuere miracula. Nam cum perempta eorum corpora amni, ut diximus, a paganis essent injecta, contigit ut haec contra impetum fluvii decurrentis, per quadraginta tur. Sed et radius lucis permaximus atque ad caelum usque altus omni nocte supra locum fulgebat illum ubicumque ea pervenisse contingeret, et hoc etiam paganis qui eos occiderant intuentibus. Sed et unus ex eis in visione nocturna apparuit cuidam de sociis suis, cui nomen erat Tilmon, viro illustri, et ad saeculum quoque nobili, qui de milite factus fuerat monachus; indicans quod eo loci corpora eorum posset invenire, ubi lucem de caelo terris radiasse conspiceret. Quod ita completum est. Inventa nam
Abbreviated transcription (Latin):
ecđam apparuis secthecam reliquiarũ ut portionẽ earũ rogan¬
ti amico prestaret: continit et ipsũ adulescentẽ cui oculus langue¬
bat in eadẽ eccła tunc ad ẽẽ. Cũque prbt portionẽ quantũ uoluit
amico de disset residuũ dedit adulescenti ut suo in loco reponeret.
Acue salubriinstinctu ad monitus cũ accepisset capillos sc̃ica¬
pitis at posuit palpebre languenti et ali quanditumorẽ illũ in¬
festũ horũ ad positione c̃primere a mollre curabat. Quo facto
reliquia sut iussus erat sua intheca recondidit : Credens suũ ocu
sua fides fefellit Erat enĩ ut referre erat solitus. tunc hora cir
rec et faceret inminentae hora ipsius diei sexta repente con¬
tingens oculũitas anũ cũ palpebra inuenit acsinilũ quã in eo de forim¬

Expanded text:
ecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roganecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roganti amico praestaret, contigit et ipsum adolescentem cui oculus languebat, in eadem ecclesia tunc adesse. Cumque presbyter portionem quantam voluit, amico dedisset, residuum dedit adolescenti, ut suo in loco reponeret. At ille salubri instinctu admonitus, cum accepisset capillos sancti capitis, adposuit palpebrae languenti, et aliquandiu tumorem illum infestum horum adpositione comprimere ac mollire curabat. Quo facto, reliquias, ut jussus erat, sua in theca recondidit, credens suum oculAl., add. enim eum sua fides fefellit. Erat enim, ut referre erat solitus, tunc hora circret et faceret, imminente hora ipsius diei sexta, repente contingens oculum, ita sanum cum palpebra invenit, ac si nil unquam in eo deformi
Abbreviated transcription (Latin):
Erat in eo quidem adulescens cuitumor deformis palpebrã oculife¬
dauerat quicũ ꝑdies crescens oculo interito minaret. Curabant me¬
dici hunc ad positis pigm̃torũ fom̃tis emollire nec ualebant Quidam
abscidendũ eẽ docebant: alii hocfieri metumaioris periculi uetebant
cũq tẽpore ñ pauco fr̃t p̃fatus tali in cõmodo lab oraret : neque in mi¬
nens oculo exitiũ humana manus curare ualeret quinꝑdies augesce¬
ret Contigit eũ subito diuinȩpiȩtatis gratia ꝑ scĩs simi patris cud¬
bercti reliquias sanari Nã quando fr̃ssui corpus ipsius post multos
quã more reliquiarũ rogantib: amicis dare uł ostendere insignũmi¬
raculi ẜossent barũ particulam reliquiarũ Eotẽpore habebat pe¬
nes se quidam de presbiteris eiusdẽ monasterii nominetͦiudred
quinuno ipsius monas terii abbas est. Quicũ diequadam ingresfus

Expanded text:
Erat in eo quidam adolescens cui tumor deformis palpebram oculi foeErat in eo quidam adolescens cui tumor deformis palpebram oculi foedaverat, qui cum per dies crescens oculo interitum minaretur, curabant medici hunc adpositis pigmentorum fomentis emollire, nec valebant. Quidam abscidendum esse dicebant  Al., docebant; alii hoc fieri metu majoris periculi vetabant. Cumque tempore non pauco frater praefatus tali incommodo laboraret, neque imminens oculo exitium humana manus curare valeret, quin  Al. add. potius per dies augesceret, contigit eum subito divinae pietatis gratia per sanctissimi Patris Cudbercti reliquias sanari. Nam quando fratres sui corpus ipsius post multos quam more reliquiarum rogantibus amicis dare, vel ostendere in signum miraculi possent. Harum particulam reliquiarum eo tempore habebat penes se quidam de presbyteris ejusdem monasterii, nomine Thruidred, qui nunc ipsius monasterii abbas est. Qui cum die quadam ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
solutus sensit ut ipsereferre postea erat solitus quasi magnã latãq
manũ caput sibi in parte quadolebat tetigisse Codẽq tactut o¬
tã illã que langore pressa fuerat corporissui partẽ paulatim
fugiente dolorem acsanitate subsequente: ad pedesus queper
sanitate dño gratias denuo referens quid erga se actũ esset fri¬
bus indicauit. Cunctisq c̃raudentibus administeriũ qđ solli¬
cit exhibere solebat quasi flagello probante castigatior redut.
Sed et indum̃ta quib: dẽdicatũ corpuscudbereni uł uiuuantea
uł postea defunetuuestierant etiã ipsa a gratia curan dinuata¬
runt sicut in uolumine uitȩ et uirtutum euis quis que legerit inue.¬
ecsilentio p̃ter eundũ quod ante trienniũ ꝑreliqui ini& .xxx:
Est aũt factũ in monas terio quod iuxta conẽ dacore constructũ abeo
cognom̃ accepit Cui tunc uirreligiosus suidbert abbatis iure p̃fuit.

Expanded text:
solutus sensit, ut ipse postea referre erat solitus quasi magnam latamque solutus sensit, ut ipse postea referre erat solitus quasi magnam latamque manum caput sibi in parte qua dolebat, tetigisse, eodemque tactu totam illam quae languore pressa fuerat corporis sui partem, paulatim fugiente dolore, ac sanitate subsequente, ad pedes usque pertsanitate Domino gratias denuo referens, quid erga se actum esset fratribus indicavit: cunctisque congaudentibus ad ministerium quod solicitus exhibere solebat, quasi flagello probante castigatior rediit. Sed et indumenta, quibus Deo dicatum corpus Cudbercti, vel vivum antea, vel postea defunctum vestierant, etiam ipsa a gratia curandi non vrunt, sicut in volumine Vitae et virtutum ejus quisque legerit, inveec silentio praetereundum quod ante triennium per reliquias ejus fEst autem factum in monasterio quod juxta amnem Dacore constructum ab eo cognomen accepit, cui tunc vir religiosus Suidberct abbatis jure praefuit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dimidiam corporis sui partẽ acapite usque ad pedes para¬
lisis languore depressã : et maxime cũ labore baculo innitens
domũ ꝑuenit. Crescebat morbus paulatim et nocte suꝑuenien¬
tẽ grauior effectus est ita ut dieredeunte uixipse ꝑse ex surgere
aut incedereualeret. Quo affectus in cõmodo concepit: ut illimũ
ret ad tũbam reuerentis simipatris cudbercti ibi quegenibus fle¬
xis suplex suꝑnãpiȩtatẽ rogaret ut uł abuius cemodi languo¬
re siboc sibi utile ess& liberare tur. uł setali molestia dutius
castigari diuina prouidente gratia o porteret patient dolorẽ
acplacidam̃te sustineret in latũ . Fecitigit᷑ ut animo dis posue¬
rat et in becillus artus. baculo sus totans intrauit eccdesi am
Et prosternense adcorpus uiri dĩ pia intentione ꝑ eius auxili¬
ũ dnm̃ sibi propitium fier precabatur. At que int̃pces uł ut in soborẽ

Expanded text:
sit dimidiam corporis sui partem a capite usque ad pedes parasit dimidiam corporis sui partem a capite usque ad pedes paralysis languore depressam: et maximo cum labore baculo innitens domum pervenit. Crescebat morbus paulatim, et nocte superveniente gravior effectus est, ita ut, die redeunte, vix ipse per se exsurgere aut incedere valeret. Quo affectus incommodo, concepit utillimum  ret ad tumbam reverentissimi Patris Cudberct, ibique genibus flexis supplex supernam pietatem rogaret, ut vel ab hujuscemodi languore, si hoc sibi utile esset, liberaretur; vel si se tali molestia diutius castigari divina providente gratia oporteret, patienter dolorem ac placida mente sustineret inlatum. Fecit igitur ut animo disposuerat, et imbecilles artus baculo sustentans intravit ecclesiam; ac prosternens se ad corpus viri Dei pia intentione, per ejus auxilium Dominum sibi propitium fieri precabatur: atque inter preces velut in soporem
Abbreviated transcription (Latin):
lectus antistes eadberet morbo correptus est a teruo acꝑdies
crescente multũq: in grauescente ardore langoris ñ multo
ad posuer desuo archam in qua in corrupta eius dẽ patrismẽ¬
bra lo cauerant In quo etia loco signa sanitatũ aliquoties
facta meritis amborũ testimoniũ ferunt e quibus aliqua
in librouitȩ illius olim memoriae mandauimus sed et in bac
rat in eo demonasterio frt quidã nominebadudent tt̃por
In pauco ospitũ ministerio deserniens quinunous aue
suꝑ est testimoniũ habens abunuersis ftib cunctis que
religionis iiuntoqisibiofficio superne tantũ mercedis gras¬
ta subditus. Hic cũ quada dielenasiue saga quib: in hospi¬
tale utebat᷑ in marilauas set rediens domũ repentina medio
itinere molestia tactus est: it a ut corruens in terrã et aliquan¬
diu pronus iacens uix tandem resurgeret. Resurgens sensit¬

Expanded text:
lectus antistes Eadberct morbo correptus est acerbo, ac per dies lectus antistes Eadberct morbo correptus est acerbo, ac per dies crescente multumque ingravescente ardore languoris, non multo adposuerunt desuper arcam in qua incorrupta ejusdem Patris membra locaverant: in quo etiam loco signa sanitatum aliquoties facta, meritis amborum testimonium ferunt, e quibus aliqua in libro Vitae illius olim memoriae mandavimus. Sed et in hac rat in eodem monasterio frater quidam, nomine Badudegn, tempore non pauco hospitum ministerio deserviens, qui nunc usque superest, testimonium habens ab universis fratribus cunctisque religionis, injunctoque sibi officio supernae tantum mercedis gratia subditus. Hic cum quadam die lenas sive saga quibus in hospitale utebatur, in mari lavasset, rediens domum repentina medio itinere molestia  Al. add. corporali tactus est, ita ut corruens in terram et aliquandiu pronus jacens, vix tandem resurgeret; resurgens autem sen
Abbreviated transcription (Latin):
agere in hoc xła ante dominicũ natale dies in magne conimen¬
tiae orationis et lacrimarum deuotione trans iero solebat inquo
etiam uenerabilis prodecessore eius cudberet prius quã insulã
cũ ille et munera gratanter acciperet . et miracula libenter
audiret nã et ips aindumta quas patris adhuc corpori
circũ data miro de osculabat affectunqua inquit indumta
corporipeis quȩ tulistis circũdate et sic reponitẽ in archa
quã parastis Scio aũt certissime quian diuua cuus remane¬
bit locus ille qui tantamiraculi cȩlestis gratia sacratus est et
quãbeatus est cui in eo facultatẽ quiescendi dñs totius hea¬
titudinis auctor at largitor prestare dignabit᷑ haec
etuius modi plura ubi multis cũ lacrimis et magna conꝑunc¬
tione antistes lingua etiã trem̃te cõpleuit fecerunt fr̃s
ut iusserat et inuolutũ nouo amictu corpus nouaq: intheca
reconditũ supra pauim̃tũ scũ ani posuerunt : Nec mora dõ di¬

Expanded text:
aginta ante dominicum natale dies in magna continentiae, orationis et lacrymarum devotione transigere solebat: in quo etiam venerabilis praedecessor ejus Cudberct priusquam insulam cum ille et munera gratanter acciperet et miracula libenter audiret, nam et ipsa indumenta quasi patris adhuc corpori circumdata miro deosculabatur affectu, « Nova, inquit, indumenta corpori pro his quae tulistis, circumdate, et sic reponite in arca quam parastis. Scio autem certissime quia non diu vacuus remanebit locus ille, qui tanta miraculi caelestis gratia sacratus est; et quam beatus est cui in eo facultatem quiescendi Dominus totius beatitudinis auctor atque largitor praestare dignabitur. » Haec et hujusmodi plura ubi multis cum lacrymis et magna compunctione antistes lingua etiam tremente complevit, fecerunt fratres ut jusserat, et involutum novo amictu corpus novaque in theca reconditum, supra pavimentum sanctuarii posuerunt. Nec mora, Deo di
Abbreviated transcription (Latin):
Us erũ eaquȩ tẽporũ distinctione latius degestas obme¬
moriã c̃seruandam breuit̃ recapitula repacuit. An no
igit᷑ ante in carn dominicã sex agesimogaius iulius cesar
primus romanorumbrittanas bellopuls auit et uicit noc

Expanded text:
Verum ea quae temporum distinctione latius digesta sunt, ob memoriam conservandam, breviter recapitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec
Abbreviated transcription (Latin):
studiis quȩres que sit habitura fine posterior aeta suide¬
bit. Hic ẽ in p̃sentiarũ uniuerse statꝰ brittaniȩ annoad¬
uent̃ anglorũ inbrittamã cir eit̃ ducentesi moocto gesimo¬

Expanded text:
studiis. Quae res quem sit habitura finem, posterior aetas videstudiis. Quae res quem sit habitura finem, posterior aetas videbit. Hic est inpraesentiarum universae status Brittaniae, anno adventus Anglorum in Brittaniam circiter ducentesi
Abbreviated transcription (Latin):
in augus taldendi pectholm in eaquȩ candidida uofatur
quenu ꝑ multi plicatis fideliũ plebibus in sedem pontificat
addita ipsũ primũhabet antistitẽ: Pictorũ quoq rano
tepote bocet fedus pacis cũgente babea area particep
catholicaepacis acueritatis cũ uniuersali eccła particeps
existere gaudet scorti quibritt aonã in colunt suis contenti
finibus nilc̃ tragentem anglorũ insidiarũ moliunt᷑ aut
fraudiũ brettones quãuis et maxima ex parte domestico
sibiẽ odiogentẽ anglorũ ettotius catholicae eodẽe statũ
paschaminus recte moribusq: in ꝓbis inpugnent taon et
diuina sibi et humana prorsus resistente uirtute in neutro
cupitũ poss̃ obtinere ꝓpositũ quippe qui quã uis exparte su
s̃ iuris. Non nulla tam̃ exparte anglorũ s̃. seruitio manci
ingente nordan hrm̃br tã nobiles quã priuatises uos que
liberos depositis armis satagunt magis accepta tonsura
mon as terialibus adscribere uotis quãbellicis exercere

Expanded text:
in Hagustaldensi, Pecthelm in ea quae Candida casa vocatur, quae nuper multiplicatis fidelium plebibus, in sedem pontificatus addita, ipsum primum habet antistitem. Pictorum quoque natio tempore hoc et foedus pacis cum gente habet Anglorum, et catholicae pacis ac veritatis cum universali Ecclesia particeps existere gaudet. Scotti qui Brittaniam incolunt suis contenti finibus nil contra gentem Anglorum insidiarum moliuntur aut fraudium. Brittones, quamvis et maxima ex parte domestico sibi odio gentem Anglorum, et totius catholicae Ecclesiae statum Pascha minus recte moribusque improbis impugnent; tamen et divina sibi et humana prorsus resistente virtute, in neutro cupitum possunt obtinere propositum: quippe qui quamvis ex parte sui sint juris, nonnulla tamen ex parte Anglorum sunt servitio mancipin gente Nordanhymbrorum, tam nobiles, quam privati, se suosque liberos, depositis armis satagunt magis accepta tonsura, monasterialibus adscribere votis, quam bellicis exercere
Abbreviated transcription (Latin):
eius participes es sedebetis. : Contradicens angelus: Non in
suscepit. Cessauitq: ignis : & conuersus adeũ angelus:
Qquod incendisti inquit: hoc arsit intessi enim hinusuira inpec¬
catis suis mortiu pecuim ã non accepisses nec penaeius inte arder& :
essent agendũ salubri sermonedocuit : Qui post modũ incorpo¬
reres ticutus . omniui tesua tẽpore signũ incendii quod in anima
pertulit. uisibile cunctis inhu meromaxilla que portauit:
trabat: Curabat aut̃ semperfa ceresicut & antea consueuerat.
omnibus opus uirtutũ ecem nlis ostendere & p̃dicare sermonib:

Expanded text:
ejus participes esse debetis. » Contradicens angelus: « Non, ejus participes esse debetis. » Contradicens angelus: « Non, suscepit: » cessavitque ignis. Et conversus ad eum angelus: « Quod incendisti, inquit, hoc arsit in te. Si enim hujus viri in peccatis suis mortui pecuniam non accepisses, nec poena ejus in te arderet. » esset agendum, salubri sermone docuit. Qui postmodum in corpore restitutus, omni vitae suae tempore signum incendii quod in anima pertulit, visibile cunctis in humero maxillaque portavit: trabat. Curabat autem semper, sicut et antea facere consuerat, omnibus opus virtutum et exemplis ostendere et praedicar
Abbreviated transcription (Latin):
lantes ab igniũ sẽpericulo de fendere : Hidit aũt & demo¬
nes per ignẽ uolanta es in cendi abellorũ contra iustosstru¬
ere secuntur aduersos ipsum accusationes malignorũ : De¬
fensiones spũ umbonorũ copiosior caelestiũ agminum uisio sed &
potitos famaiã uulgante conpererat : a quibus non pauca quȩ uel
ipsi uel omnibus quau direuellent multũ salubria e& audiuit:
qui cũ uerbafinissent. & cũ angelicis spiribus ipsi quoque ad
caelos redirent: remanser̃ cumbea to forseo tres angeliqͣuib:
diximus qui eũ ad corpus referrent : cũ que prefato ignimaxi
flamȩ: Sed uir di ubi ad pate factã usque inter flã mas
ia nuã peruenit. arripientes in mundisps unũ de eis quo¬
suos ignibus torrebant: iac tauerunt in eum: Et contingen
cebatq hostis malignus: Nolite repellere quẽ antesus cepis¬
tis Nam sicut bona eius peccatoris suscepistis . Ita & depenis

Expanded text:
lantes, ab ignium se periculo defendere. Vidit autem et daemolantes, ab ignium se periculo defendere. Vidit autem et daemones per ignem volantes, incendia bellorum contra justos struere. Sequuntur adversus ipsum accusationes malignorum, defensiones spirituum bonorum, copiosior caelestium agminum visio; sed et potitos, fama jam vulgante, compererat; a quibus non pauca, quae vel ipsi, vel omnibus qui audire vellent, multum salubria essent, audivit. Qui cum verba finissent, et cum angelicis spiritibus ipsi quoque ad coelos redirent, remanserunt cum beato Furseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corpus referrent. Cumque praefato igni maxiflammae. Sed vir Dei ubi ad patefactam usque inter flammas januam pervenit, arripientes inmundi spiritus unum de eis, quos in ignibus torrebant, jactaverunt in eum, et contingentcebatque hostis malignus: « Nolite repellere quem ante suscepistis: nam sicut bona ejus peccatoris suscepistis, ita et de poenis
Abbreviated transcription (Latin):
unũ mendatii cum hoc qđ in bapͥtismo abrenuntia renossa¬
tanȩ & omnibus operibus eius. promisimus mini me inplem.
A terũ cupiditatis cum mundi diuitias amoricadestium
praeponimus: Tertium dissenslonis. cum animos proxi morum &iã
insuꝑ uacuis rebus offendere non formidamus: Quartus impie¬
tatis cũ in firmiores spoliare & eis fraudem facere pronilduci¬
mus: Crescentes uero pautimignes : usque ad inuicẽ sese &tende¬
runt : adque in in menscc̃ adunata sunt flamam. Cumque ad ꝓ¬
pinquas sent ꝑtimes cens ille : dicit angelo : Dñe ec ceignis mͥ
ad propinquat: Atille quod non incendisti inquit ñ arde
men iuxta merita operum singulis examinat : Quia unius cu¬
iusque cupiditas in hoc igniardebit: Sicut enĩ quis ard&
incorpore ꝑ inlicita uoluptatẽ. ita solutus corpore. arde¬
bit ꝑdebitã penã : Tunc uidit unũ detribus angelis. quisi
bi totautraqu& uisione ductores ad fuerunt p̃cedentem

Expanded text:
Unum mendacii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos SaUnum mendacii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos Satanae et omnibus operibus ejus promisimus, minime implemus: alterum cupiditatis, cum mundi divitias amori caelestium praeponimus: tertium dissensionis, cum animos proximorum, etiam in supervacuis rebus offendere non formidamus: quartum impietatis, cum infirmiores spoliare, et eis fraudem facere pro nihilo ducimus. Crescentes vero paulatim ignes usque ad invicem sese extenderunt, atque in inmensam adunati sunt flammam. Cumque adpropinquassent, pertimescens ille dicit angelo: « Domine, ecce ignis mihi adpropinquat. At ille: Quod non incendisti, inquit, non armen juxta merita operum singulos examinat; quia uniuscujusque cupiditas in hoc igne ardebit. Sicut enim quis ardet in corpore per inlicitam voluptatem, ita solutus corpore ardebit per debitam poenam. » Tunc vidit unum de tribus angelis, qui sibi in tota utraque visione ductores adfuerunt, praecedentem
Abbreviated transcription (Latin):
lignorũ spũum cermina quicrebris ac cusationibus in probiterilli
cieleste interc Edere contendebant : nec tam̃ protegentibus eũ
angelis qui quã proficiebant: de quibus omnibus si qui plenius scire uult
id est quanta fraudisso lertia dȩmones & actus eius & uerba super flua.
& ipsas etiã cogitationes quasi in libro de scriptas. repli cauerunt : quȩ
uel tris tritia cognouerit legat ipsũ de quo dixi libellũ uitȩ eius &
multũ & illo ut reor profectus spiritaliaccipi & Inquibus tam̃ unũ est.
quod & nos in hac historia ponere multis commodũ duximus. Cuer
respicere inmundũ : at aͥlle oculos in inferiora deflectens.
uidit quasi uallem tenebrosam subtusse in imopositam: uidit
& quat tuor ignes inaere . non multo ab inuicem spatio dis¬
tantes. Et in terrogans angelos qui essent hiignes: audiuit
hos esse ignes quimundũ suc cedentes essent consumpturi:

Expanded text:
lignorum spirituum certamina, qui crebris accusationibus improbi, iter illi lignorum spirituum certamina, qui crebris accusationibus improbi, iter illi caeleste intercludere contendebant; nec tamen, protegentibus eum angelis, quicquam proficiebant: de quibus omnibus si quis plenius scire vult, id est, quanta fraudis sollertia daemones et actus ejus et verba superflua, et ipsas etiam cogitationes, quasi in libro descriptas, replicaverint; quae abvel tristia cognoverit, legat ipsum, de quo dixi, libellum Vitae ejus, et multum ex illo, ut reor, profectus spiritalis accipiet. In quibus tamen unum est, quod et nos in hac historia ponere multis commodum duximus. Cum ergrespicere in mundum. At ille oculos in inferiora deflectens, vidit quasi vallem tenebrosam subtus se in imo positam. Vidit et quatuor ignes in aere, non multo ab invicem spatio distantes. Et interrogans angelos, qui essent hi ignes, audivit hos esse ignes qui mundum succendentes essent consumpturi.
Abbreviated transcription (Latin):
urs. ceno pheriuo catur quod de inde rex prouintiae illius anna ac no¬
biles quique. augustioribus hoc edificiis acdo nariis ador nauit. Erat
aut uir iste de nobilissimo genere scottorũ sed longe animo quã cur¬
ne nobilior. ab ipso tẽpore piueritiae suae. curam non modi cã lecti¬
onibus sacris simul & monasticis &ibebat disciplinis. & quod maxi¬
me scõs de c& cunc taquȩ agenda didicerat sollicitus agerecurabat.
quid multa : ꝓcedente tẽpore & ipse monas teriũ in quo li be¬
rius caelestibus studiis uacar& construxit: Ibi correptus in fir¬
mitate. sicut libellus deuita eius conscriptus fufficienter edo¬
ex raptus est ecorpore & auespere usque ad galli cantũ corpo¬
re ecu¬
tus angelicorũ agminũ & as pectus intu eri& lau
inter alia resonare audir&. Ibunt scĩ deuirtute in uirtem : & iterũ: ui¬
debitur ds̃ deorũ insion. Quire ductus in corpore & die tertia rursũ
eductus uidit non solũ maiora beatorum gaudia. sed & maxima ma¬

Expanded text:
urbs Cnobheri vocatur; quod deinde rex provinciae illius Anna, ac nobiles quique augustioribus aedificiis ac donariis adornarunt. Erat autem vir iste de nobilissimo genere Scottorum, sed longe animo quam carne nobilior. Ab ipso tempore pueritiae suae curam non modicam lectionibus sacris simul et monasticis exhibebat disciplinis, et, quod maxime sanctos decet, cuncta quae agenda didicerat, sollicitus agere curabat. Quid multa? Procedente tempore et ipse sibi monasterium in quo liberius caelestibus studiis vacaret, construxit: ubi correptus infirmitate, sicut libellus de Vita ejus conscriptus sufficienter edocet, raptus est e corpore: et a vespera usque ad galli cantum corpore exutus, angelicorum agminum et aspectus intueri, et lainter alia resonare audiret: Ibunt sancti de virtute in virtutem. Et iterum: Videbitur Deus deorum in Sion. Qui reductus in corpore, et die tertia rursum eductus vidit non solum majora beatorum gaudia, sed et maxima ma