comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ftlsis instrumentis actis epistolis rescriptis
sciens dolo malo uim usus fuerit. poena sulsi co¬
ercitur. Ideoque humiliores in metedlm dam¬
nantur honestio res in insulã deportntur sti
Instrumenta poenis sed eposita quicum ꝙ aliem
altero absente redderit uel aduers crio pro¬
dide rit propter ꝑsonce eius conditiones aut in
metallum dcomnantur aut in insulam relegan¬
Qui sibi ftelsum nomen in posuerit genus parentes¬
lcce uinxerit quod quid adienum inter ceperu
caperit pos siderit poena legis cornilicae deftd¬
Qui insignibus alcior es ordines utuntur milicia¬
que confingunt quoq: inter reant uel concuci¬
ant humiliores capite puniuntur. honestiores

Expanded text:
Qui falsis instrumentis actis epistulis rescriptis sciens dolo malo usus fuerit, poena falsi coercetur: ideoque humiliores in metallum damnantur, honestiores in insulam deportantur. Instrumenta penes se deposita quicumque alteri altero absente reddiderit uel aduersario prodiderit, pro personae eius condicione aut in metallum damnatur aut in insulam relegaQui sibi falsum nomen imposuerit, genus parentesue finxerit, quo quid alienum interciperet caperet possideret, poena legis Corneliae de falQui insignibus altioris ordinis utuntur militiamque confingunt, quo quem terreant uel concutiant, humiliores capite puniuntur, honestiores
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid itdnepotes uel ꝓnepotes auorũ uel. auar
mat̃narũmunere uel testamento uel successioneaut
qui dib& scriptur ꝑ uenerit id precipuũ hoc ẽ ꝓprau
post patris obitũ uindicabunt. neq: in quoberedũ com¬
manione mittendũ ẽ quod auorũ expressis nominatis¬
qui ꝑ sonis mat̃narũ fuerit largitute conlatum

Expanded text:
uicquid ad nepotes vel pronepotes avorum vel aviarum maternarum munere vel testamento vel successione aut qualibet scriptura pervenerit, id praecipuum, hoc est proprium post patris obitum vindicabunt, neque in coheredum communione mittendum est, quod avorum expressis nominatisque personis maternorum fuerit largitate conlatum
Abbreviated transcription (Latin):
pos sedeat ut usũ fructũ dehis reb: hab ect sed quondũ
ccut quac diuhabeait lexnouella consaituit distrahend
menaut donandi ex his nullac̃ pat̃ habect potestates
si filiũ mostua matre emancipauerit debonis m&enis
id est deemancipati filiportione ipsefilius muneris
caus a dema t̃nis bonis t̃ciam offerat postio ¶Iucc& ccm̃ inip¬
sius ꝓpriaate mansurit .e. it acut ecc̃pat̃ bonis uiris d
uidentib: consequactur Sittm̃ tantũ patris nomena
hoc ad ducipotuerit ut remfiliorũ impit cupiditate
suscipicnt aut clus derelinquant Studer & cm̃ filis
dec& ut id quod parentib: causa emancipationis obtu¬
lerint seruitio & pi&ate recipiant

Expanded text:
possideat, ut usumfructum de his habeat: sed quantum aut quam diu habeat, lex novella constituit: distrahendi tamen aut donandi ex his nullam pater habeat potestatem. Sane si filium mortua matre emancipaverit, de bonis maternis, id est de emancipati filii portione ipse filius muneris causa de maternis bonis tertiam offerat portionem: quae tamen in ipsius proprietate mansura est, ita ut eam pater bonividentibus, consequatur. Si tamen tantum patris nomen ad hoc adduci potuerit, ut rem filiorum impia cupiditate suscipiat, aut aliis derelinquat: studere tamen filios decet, ut id, quod parentibus caussa emancipationis obtulerint, servitio et pietate recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ uxore mortua filior ũbona it apos sidebit ut exhis
einec uindere aliquid licect nec donare nec quolib&
cclio ordine clienare. Similit̃ & que cumq: auiueꝓ
aui maat̃nine potib: neptib: pronepotib ꝓneptib: uel do¬
nauerũ a fortus sereliquerint inedias ꝑsonas
trans ferre patrib: quo lib& ordine non licebit Saa
siquid extrconeorũ donatione uel munere filiis in
stomilia positis facultates successerint uel cdupc¬
rentes quã qui supra nominati sunt contulerin
id totũ patrib: cadquiratur ut faciendi ex hoc qd
uoluerint habeant potestatẽ.

Expanded text:
ater uxore mortua filiorum bona ita possidebit, ut ex his ei nec vendere aliquid liceat nec donare nec quolibet alio ordine alienare: similiter et quaecumque avi vel proavi materni nepotibus neptibus, pronepotibus proneptibusve donaverint vel fortasse reliquerint, in alias personas transferre patri quolibet ordine non licebit. Sane si quid extraneorum donatione vel munere filiis in familia positis facultates accesserit vel alii parentes, quam qui supra nominati sunt, contulerint, id totum patribus adquiratur, ut faciendi ex hoc quod voluerint habeant potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Istaclex hoc precipit ut inferendũ publicis horreis
tritibo quod debetur possessoꝵ prata canonis sui tribus in¬
lationibus id est quatternis mensibus singulas debitorũ
pastes adcelerent ut ꝑ annum sum ma debiti canonis
impleantur erit autemin ipsis arbitrũ scelerius potue¬
rit debita frumenta con uehere.

Expanded text:
Ista lex hoc praecipit, ut in inferendo publicis horreis tritico, quod debetur, possessor pro rata canonis sui tribus inlationibus, id est quaternis mensibus singulas debitorum partes adceleret, ut per annum summa debiti canonis inpleatur. Erit autem in ipsius arbitrio, si celerius potuerit debita frumenta convehere.
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuae quam li bestinae. ciuis roma nae. ut
iuis liberorum. consecutae uideantur ter e qua¬
ter peperisse sufficit dummodo. ut ius uiuos &
T Que semel uno paatũ tres uel duos filios
edidit ius liberorum non sequitur non enim
ter peperis se sed semel partum. fudis se ui deur
MMulier si menstruo soceliquit aut prodigi¬
osum enixcsit nihil proficit non suntenim liberi.
quicontra formam humani generis conuer
uidetur effectum matri prodes seplacuit
eptimo mensee natus matripro desse rata
aut septimo pleno . cut decimo mense partis
borsus et abactus uenter patum efsicerenoniu¬
consequi possit pater etm peperisse. ut in genuams¬

Expanded text:
ingenuae quam libertinae ciues Romanae, ut ius liberorum consecutae uideantur, ter et quater peperisse sufficit, dummodo uiuos et Quae semel uno partu tres filios edidit, ius liberorum non consequitur: non enim ter peperisse, sed semel partum fudisse uidetur: Mulier si monstruosum aliquid aut prodigiosum enixa sit, nihil proficit: non sunt enim liberi, qui contra formam humani guidetur effectum, matri prodesse placuit. Septimo mense natus matri prodest: ratioaut septimo pleno aut decimo mense partus borsus et abactus uenter partum efficere non uconsequi possit, quater eam peperisse ut ingenuam
Abbreviated transcription (Latin):
nuit ad tempus plerqenquse nopus fouiblitins
goguintur uel curia sub mouentum tessten¬
DEUΛ EΙCIΝXTORib: etmAtICAticiS
Vaticinctores qui sedeo plenus ad simulant idcirco
ciuitate expellipla cuit ne humana credulitate
publicismores adspem alicuius rei corruperen¬
tur uel certe exeo popularis animi turbarentun
ideoque primum fustibus caese ciuitate polluntun
ꝑseuenantes autem inuincula publica cõniciuntur
aut in insolam deportantur uelcerterelegantur¬
Quinouas &usu uel ratione in cognitas. religianis
inducunt ex quibus animi hominum moueantur
honestiores deportantur humiliores capite puni¬
Quidescclute principis uel summarei publicae ma¬
thimathicus auriolus aurus picis uacticinators
consul& cum eoquires ponderie capitae punitus¬
quis s& ipscc scientia eitis que celiberis meluis steris
abstinere quod siserui desc lutaȩ daminor ara
consoluerint summo supplitio idẽ cruciadsicun¬
tur sed consulti autem si res ponsum dederint̃

Expanded text:
rint, ad tempus plerumque in opus publicum coguntur uel curia submouentur uel reuaticinatoribus et mathematicis Vaticinatores, qui se deo plenos adsimulant, idcirco ciuitate expelli placuit, ne humana credulitate publici mores ad spem alicuius rei corrumperentur, uel certe ex eo populares animi turbarentur. Ideoque primum fustibus caesi ciuitate pelluntur: perseuerantes autem in vincula publica coniciuntur aut in insulam deportantur vel certe relegantursectas uel ratione incognitas religiones inducunt, ex quibus animi hominum moueantur, honestiores deportantur, humiliores capite punisalute principis uel summa rei publicae mathematicos hariolos haruspices uaticinatores consulit, cum eo qui responderit capite punituquis, sed ipsa scientia eiusque libris melius fecerit abstinere. Quod si serui de salute dominorum consuluerint, summo supplicio, id est cruce, adficiuntur: consulti autem si resp
Abbreviated transcription (Latin):
dũ finictur pulscantib reddant. Ncom& ipsi qui
cdios possidentes pulst cri temptauerint siea in
iuditiorep&ant quae sua probare non possint simi¬
liter sumptus & expensas litis pulsatis possesso¬
ribus reddant quantũ eos totolitis tempore pen¬
dedisse constiterit
omorius &theodosius ãa asclepiodoto ppõ dattun¬
łP ostece quam interpaerter fucrat definitumio¬
ditio in tercedente negotium quececum que ac do
propter rep&endos sumptos uel expenscs liti ob¬
tenta fuerit nullã habect firmitatem quam
iudicati forma non contin& quiaquicumq quod
iniuiditio cduersacrio presente non p&ut postea
deeccdem relitem alic̃ non poterit inchoccre¬

Expanded text:
dum finiatur, pulsantibus reddant: nam et ipsi, qui dum finiatur, pulsantibus reddant: nam et ipsi, qui alios possidentes pulsare temptaverint, si ea in iudicio repetant, quae sua probare non possint, similiter sumptus et expensas litis pulsatis possessoribus reddant, quantum eos toto litis tempore perdidisse constiterit Asclepiodoto et MarinPosteaquam inter partes fuerit definitum iudicio intercedente negotium, quaecumque actio propter repetendos sumptus vel expensas litis obtenta fuerit, nullam habeat firmitatem, quam iudicati forma non continet: quia quicumque, quod in iudicio adversario praesente non petiit, postea de eadem re litem aliam non poterit incoare
Abbreviated transcription (Latin):
uis quis remedienam maleporsiderit suniuditio
fuerit superatus quod remsibi non debitam occupa
precesumpsit sed et illac qui conuentus acesto dom¬
nio red dere peruasa noluerit . non solum proaci¬
sac reddenda. cum superatus fuerit teneatur sed
fructus reupsius duplos ex eo tempore quo res per¬
ucra ẽ. cogectur exsoluere. Nonquales seipse
dixerit collegisse sed quadesper diligentẽ culto¬
rem consequĩ propriidomini utilitas potuirs&
lli &icm quirem alienam scientes usurpare pri¬
sumpserint adie inuasi locius quae cedcomsumm¬
ticr litem similis ratio exigatur. Nm qui
simpliciter sine presumptione cdiquarem tena¬
erit ex eo similiter solucat ex eo quorem in iudiau
deductao quod remmade possedeat conscientiã
ipsius coeperit non latere. Heredes quo que eo¬
rum in his decinnis siicti fuerint quibus auctor
ipsorũ simili modo sub cumbant Addimus quoq
eius modipersonis ut & sumptus & expenraslius
ex eodie a quod &cli receperint litigarius diuace

Expanded text:
uisquis rem alienam male possederit, si in iudicio fuerit superatus, quod rem sibi non debitam occupare praesumpsit, sed et ille, qui conventus a certo domino reddere pervasa noluerit, non solum pro hac ipsa re reddenda, cum superatus fuerit, teneatur, sed fructus rei ipsius duplos ex eo tempore, quo res pervasa est, cogatur exsolvere, non quales se ipse dixerit collegisse, sed quales per diligentem culturam consequi proprii domini utilitas potuisset. Ille etiam, qui rem alienam scienter usurpare praesumpserit, a die invasi loci usque ad consummatam litem simili ratione exigatur. Nam qui simpliciter sine praesumptione aliquam rem tenuerit, ex eo similiter solvat, ex quo re in iudicium deducta quod rem male possideat conscientiam ipsius coeperit non latere. Heredes quoque eorum in his damnis, si victi fuerint, quibus auctor ipsorum, simili modo succumbant. Addimus quoque, eiusmodi personis ut et sumptus et expensas litis ex eo die, a quo de tali re coeperit litigari, usque
Abbreviated transcription (Latin):
tsiciuilia negotia ad prouintiarum rectores
ussimus pertinere. & tamen quotiens crimi¬
nadis actio intercesserit inter illos qui armis
Nostris militant atque priuatos. Similitans
priuatum iniuditio uocauerit rector proum¬
ticce Audiendt et udicandihabeat potes utẽ
iuero priuatus seruientem nobis in cermis uel
militantem forte pulsauerit. Ille causam au¬
dict cdcuius ordinatio i srespicit quimilitat

Expanded text:
tsi civilia negotia ad provinciarum rectores iussimus pertinere, tamen, quotiens criminalis actio intercesserit inter illos qui armis nostris militant atque privatos, si militans privatum in iudicio vocaverit, rector provinciae audiendi et iudicandi habeat potestatem. Si vero privatus servientem nobis in armis vel militantem forte pulsaverit, ille causam audiat, ad cuius ordinationem is respicit, qui militat
Abbreviated transcription (Latin):
T quicumque in prouintus iudicesor dinati sunt hoc¬
sibisciant esse permissum ut si cliquis reidomini
seruos uel colonos recitos in uolauerit sicuti etpro¬
tus comprae hendendieos et pumendi ut culpa exigens
nullo contra dicente patrimoniorum nr̃orum ord¬
natore habeant liberam potes uatem Iđ a adiaun¬

Expanded text:
 Quicumque in provinciis iudices ordinati sunt, hocsibi sciant esse permissum, ut, si aliquos rei dominicae servos vel colonos reatus involverit, sicuti et privatos, conprehendendi eos et puniendi, ut culpa exegerit, nullo contradicente patrimoniorum nostrorum ordinatore habeant liberam potestatem. 355 Iu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ae dignitcs. comitatur. Hane uolumus ob¬
seruari sententiam ut siquis cutus cumq pudi¬
ticiam uio lecuerit poenam sectuitm iure
suscipicit et quicumque direptionem ad miseri
induplum uiolenter presumptarestituat

Expanded text:
dignitas comitatur, hanc volumus observari sententiam ut, si quis cuiuscumque pudicitiam violaverit, poenam statutam iure suscipiat. Et quicumque direptionem admiserit, in duplum violenter praesumpta restituat
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit uindae Siper subpositam persono¬
creditor pignur roum inuto debitorem credt¬
conparauerit emptio non uidecur. &idõ quan
lui potest ex hocenim cansam pignoris uel fidu
iinter creditorem & debitorem. conuenee
ut fidutiam sibi uindere ponliceat non solubi¬
te debitore creditor denunciure eisden¬
niter potest & distrahere necenim in
li conuentione fiduciae actionasoi potest¬

Expanded text:
et. Si per suppositam persocreditor pignus suum inuito debitore comparauerit, emptio non uidetur et ideo quandoque lui potest: ex hoc enim causa pignoris uel fiduciae Si inter creditorem et debitorem conuenerit, ut fiduciam sibi uendere non liceat, non soluente debitore creditor denuntiare ei sollemniter potest et distrahere: nec enim in tali conuentione fiduciae actio nasci potest
Abbreviated transcription (Latin):
cestamentum fecerat ecobid homine mocciderat
Accũ saitorem eiũs posses sio bonorũ sequebatu p
Interne ciui autem significatio ẽ. quasi qua edo
dus inter luere. mare idẽ ebibere &eluere
fustũ ei reicliene dandestina contrectatio
furuo ides fusto uocatum quia in obscuro fit Fur¬
tum acute kapitade crimen cpudmaiores fuit
ante poericom quadrupli Peruasio est reicdieni
manifesu preesumptio Fustum ccutem ecrur¬
dem rerum fit Qucce delo co inlocotrans ferripos¬
sunt peruasio autem & ec crum quae transferun¬
tur ec etrum quace immobilicsunt. Inficiatio ẽ
ne gatio debitte reicumacrȩ ditore deposc&in
om et aebiuratio idest reicre dite ab negatio. Am¬
bitus iuditium in eum est quil argitioem honorẽ
capit et ainbila missurus dignitatemqua munere
noua dit Peculatus uditium in cosdectur quufrau¬
demcueriofaciunt pecunia quoce publicamin¬
quio furerosciorum epaundarum accusator

Expanded text:
testamentum fecerat et ob id hominem occiderat. testamentum fecerat et ob id hominem occiderat. Accusatorem eius possessio bonorum sequebatur. Internecivi autem significatio est, quasi quaedamtus frag. 87: 'Interluere mare': id est, ebibere et eluere. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscuro fit. Furtum autum capitale crimen apud maiores fuit ante poenam quadrupli. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, quae de loco in locum transferri possunt: pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam inquia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ iudices dolus nimirũ ubicliquid fectuẽ qđ legidol&
Habetis dolum accipite nuncinelum. Cedumniae iur
ciuium quod seor sumalii ad alios seuiunt. Nam̃ hui
maxime turbatione rerum ec cumultu goudent
Sacrilegium proprice ẽ. sacrarum rerum surturo
Postea et in idolorum cultu. hesit hoc nomen. Adul¬
teriũ ẽ. in lusiotilieni coniugii quod quia alterius
torum comma culcuit. Adulterii nomenaccipit.
Stu prum neptus propricce ẽ inlicitus. Coitusce
corrum pendo diccus. Vnde & qui nepto patitus
stupro fruitꝰ. homicidii uocabulũ conposituẽ. ex homine
& cede qui enim cedem in homine fetis se compestus erae
homicidam ueteres appellabant. parricidu actitie
solũ in cũ dabatur qui parentem idẽ qui patrẽ ułuatre
interemiss&x. sed et in cmquipurentẽ occiderat.
Et dictum parricidium quasi parentes cedem.
Inter neciue iuditium in cum dabatur qui stlsum

Expanded text:
'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgcivium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; et dictum parricidium quasi parentis caedem. Internecivum iudicium in eum dabatur qui falsum
Abbreviated transcription (Latin):
nde mercatus dicitur coctus multorã hominũ quires
uendere uł emeresolent Integrirestitutio ẽ. cause
ul reirepcrctio causec sedintega tur quaeui potes¬
tatis explectnonẽ. res sed integnitur queceui potes¬
actis aiblataatq exostaẽ &XUIDECRIMΙ PIBus
nlege conscriptis crimena carendo nomen ut fustũ
fod sittes eec&era quaenonoccidunt sed in famant
Facinis dictum a fecciendomadũ qđ noceat alteri
flagitium  flagittndo corruptelam libidinis
qua nocetit sibi Haec sunt duo gener comniũ peccatorũ
Uise uistus potes tatis perquem causa. siueres uł au¬
festur ul extorquitur. uis priuate ẽ. siquisq: Ante
iuditiũ armatis hominib: quem quam asuodeicerit
uł expugnauerit. Uis publica ẽ siquis ciuem ante
populum uel iudicem uel regem appellantem
mentes caliditasabeo qđ deludat. aliud enĩagit
& aliud simulat. Petronius alit̃ existimat dicens

Expanded text:
Unde mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res Unde mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redintegratur, quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quae vi potestatis ablata atque extorta est. De criminibus in lege conscriptis . Crimen a carendo nomen: ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem appellantem mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
instructa utimur ut in baculo innitere
incodice legere intabuladudere. Sed eluet
frbctus tagrorum quiccco utimurusus ue cuuaN
haee sunt illa tricousus fructus autẽ uocatus quia
solo uso habetur eiꝰ fructus manente apud aliume
iure usucapio ẽ ademptodomini ꝑ continuatione
iustccepos ses signis ułbiennu Aut alicuius tẽporis.¬
÷ nancipatio dicadẽ quia manures capitur
Vndeo port& eam qui mancipium accipit comphen¬
dere idipsum qđ ei mancipio datur. Cesnioe
proprie reiconcessio sicutẽ illud cedo uare pme¬
pinquitates cedereenim dicimus quasi concedere
Nxincedere propricaedicitur qui contre uerittẽ alteri
tuum sed proreformandomomento adtempus.
interimdicitur sclua propositionis eius prxetiũ uocatũ
coquod prius eumdamus ut proeius uicinem quã ad¬
pecimus possideredebeamus. Conmer aiumdictũ
amertib: quo nomineres uenades appellamus.

Expanded text:
instructa utimur, ut in baculo innitere, instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuationem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est quia manu res capitur. Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est propriae rei concessio, sicut est illud: 'Cedo iure propinquitatis.' Cedere enim dicimus quasi concedere, Nam cedere proprie dicitur, qui contra veritatem alteri tuum, sed pro reformando momento ad tempus interim dicitur, salva propositione actionis eius. Pretium vocatum eo quod prius eum damus, ut pro eius vice rem, quam adpetimus, possidere debeamus. Commercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uero ẽ quace primum prorebone fidei contractu
empta expaor tedatur. & postea conpletꝰ .E. enim arra
Otdicta arra are proquatraditur. itẽ inter
pignus fidutiam etipsote tam hoc inter ẽ
Pignus enim est quod propt̃remcreditamobligat᷑
Cuius reipos sessionem solã ad temp: consequitus
creditor cacterum dominiumpaenes debitorẽ
E. fiduita ẽ. cumres aliqua sumende mutuce
pecunue graticquel mancipatur uliniure ceditu¬
i potetaẽ cumres conmuttitur sinedepositione
pigneris pacto uel cautione sola interueniente
momentum dictum a temporis breuitate ut
quacincito quam statim saluo negotioresormetur
Nec innullam morem prodiudeb aat qđ repetitur
Sicut necullum spectiumẽ monienti. Quuus
tam bn eues ẽ temporis punctus ut in aliquam
morrem nullum modo producatun instramtue
unde ciliquid construemus utcultrus calamus
astia instructum quod perinsrumentum
effic&ur. ut haculus cõdix tabulacususque in re

Expanded text:
vero est, quae primum pro re bonae fidei contractu vero est, quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea conpletur. Est enim arret dicta arra a re, pro qua traditur. Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod proptecujus rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Caeterum dominium penes debitorem est. 23. Fiducia est cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia, vel mancipaturHypotheca est, cum res commodatur sine depositione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur. Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re
Abbreviated transcription (Latin):
non angistiere quesiodusum datee cumdefintione
me sredis Conductio ẽ. res inusum a cceptt
cunconstituta mercede rescreditetẽ. quace in obliga¬
tone ita deductoẽ ut extempore quo contrahebat
certum sit eas deferre: U suncẽ. incrimentum
foenoris ab usuceris creditinuncupata. Commodũe
id quod nntẽ iuris ẽ. &adalios temportilit̃ trans¬
latum ẽ commodo tempor es quamdiuapud eum sit
Vnde et commodum dictum ẽ. praetarium est
dum p̃ce creditor rogatur ꝑmitti debitorem in pos¬
sessionem fundi sibi oblegati demortari & ex eafructio
capere etdictum prrecarium qui aprececi additur
exmeotuum fit. De positum ẽ .pignus commendatũ
ad tempus qua sidiupositum. De ponere cutem
qui siuidetur. cũ aliquid inctu fusti. incendii. Nccu¬
fitegn. apudalium custodicecau sade ponit. In¬
ter ẽ autem in loquendiu suinterpignus & arram
Mampignus . ẽ. quod dactui propten rem creditiẽ
quacedum redditur sttimpignus aufestur. Arra

Expanded text:
ocatio est res ad usum data cum definitione mercedis. Conductio est res in usum accepta cum constituta mercede. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore, quo contrahebatur, certum sit eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. Commodatum est id quod nostri iuris est et ad alterum temporaliter translatum est cum modo temporis, quamdiu apud eum sit, unde et commodatum dictum est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece aditur, quex meo tuum fit. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arram. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arra
Abbreviated transcription (Latin):
quublorderin lae quetontur Dietiapedib. ci piesiclis
ge ciepros udiditur. Itom̃ cacone quodietapia¬
dote neeut plurimis nods ener ce sgit uuticulia
qui siugus tobouie cegep̃ere ursculorum es t
arcer in quocus todiuntur noxu ecdictus carter
quod eo homines coherceantur indudanturque
quasĩ arcer ab arcendo scilic&. Locum autem in
quo seruantur noxii carcerẽ dicimus numero
tantum singulcre Vnde uero emittuntur qua¬
drige carceris uocamus numero tantum plu

Expanded text:
quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. ne progrediantur. Item catenae, quod se capiendo teneant plurimis nodis. Manicae sunt vincula quasi iugum in bove ex genere vinculorum est. arcer, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii, carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae, carceres vocamus numero tantum plu
Abbreviated transcription (Latin):
Constitutum duppliciter mdum appellatum. Vnum
quod facit homo Alterum quod patitur quod facitpet¬
catum ẽ Quod patitur poena medum ccutem tunc
plenum est cum et pr&eritum est & inpendit ut sit
etdolor et mecus. Poenadicta quod puniat Estccu¬
tem epit&um Nomen etsine cdiectione non bab&
plenum sensum Adicis poena carceris punapcilis
poenamortis & implessensum Supplitium prq¬
price dictum non qui quomodo punitur sed er
hctur edona eius consecrentur etimpublico redicanu
cum dictur decuius damnatione delibaturaliqua
do ddeet supplicare Octo genera poemaniunu
legib continer & ullius scripsitꝰ Id estdum numuin cadi
uerberte tedio nemig nominum ecilium serurtoe e
nose Hnnamq poenis uindicatun omne piade atun¬
tum peccatum Damnum ec dimiiutione peniodaoun
Qincule auinciendo id est casecon dodicta eoquod cores¬
iing et cetq retenetnt uelquia culige. Compe¬
der dic quia continent pedes peducenuna bienuist

Expanded text:
constitutis . Dupliciter malum appellatur: unum, quod homo facit, alterum, quod patitur. Quod facit, peccatum est; quod patitur, poena. Malum autem tunc plenum est, cum et praeteritum est et inpendet, ut sit et dolor et metus. Poena dicta quod puniat. Est autem epithetum nomen, et sine adiectione non habet plenum sensum: adicis poena carceris, poena exilii, poena mortis, et inples sensum. Supplicium proprie dictum non qui quoquo modo punitur, sed ita damnatur ut bona eius consecrentur et in publico redigantupplicium dicitur, de cuius damnatione delibatur aliquid Deo; unde et supplicare. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: id est damnum, vincula, verbera, talionem, ignomis namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. Damnum a diminutione rei vocatum. Vincula a vinciendo, id est artando dicta, eo quod constringant atque retineant; vel quia vi ligant. Conpedes dicti quia continent pedes. Peducae sunt laquei
Abbreviated transcription (Latin):
contrctus exconuenientia ueniens. Emptio
Autẽdicta quoda metibisit uenditioquasi uenun¬
datio idẽ anundinis. Donatio ẽ cui lib& reitrans¬
Actio dictiẽ autẽ dicuntdonationẽ quasi doniacton
& dotẽquasidoitẽ. Precedentreni minnuptus dona¬
tio pẽdos seqͥtur Naantiquus uptuei dorentu

Expanded text:
contractus ex convenientia veniens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, id est a nundinis. Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiaru
Abbreviated transcription (Latin):
tum centesimus statutus erat dies quib: ñes s&
catiuis exposcituri pactũ dicitur interpirtes
copa ceconueniens scriptunlegib acmoribus
conprobata. Et dictum pactum quasi expace
stictum ab eoquodẽ pccgo unde etpepigit pla¬
citum quoq ẽ similiter ab eoqđ plac&. Aludicunt
pactumes seqđ uolens quis facit. placitum ueno
&icmnolens conpellitur ueluti quandoquisq
pccractus sit iniuditio adrespondendum qđ nemo
potest dicere pactum sed placitum.
Mandatum dictum quod olim in comiis so
negotio alter alteri manum dabat. Ratum
uert qucsiratonabile: & rectumunde &qui
pollic&ur dicit. ractumesse profittor
hocẽ formum aetq ꝑpetuum. ritumater

Expanded text:
atum centesimus statutus erat dies, quibus non esset atum centesimus statutus erat dies, quibus non esset precativis exposcitur. Pactum dicitur inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus conprobata; et dictum pactum quasi ex pace factum, ab eo quod est paco, unde et pepigit. Placitum quoque similiter ab eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse quod volens quisque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus sit in iudicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed placitum. Mandatum dictum, quod olim in commisso negotio alter alteri manum dabat. Ratum vero, quasi rationabile et rectum, unde et qui pollicetur dicit: 'Ratum esse profiteor', hoc est, firmu
Abbreviated transcription (Latin):
mare qus liberorue coniugium sinliberis
inuicem prolo copignerum heredititis alterna
tucteris aiunt sine dubio ab auctor edictũqui
hoc scriptunregenus instituit. estautescriptura
nullcundigen solempnitatem uerborũ sed sola
testatoris uoluntate qualecumq scripturace.
significatione expres samcuius benefitio uolun¬
tictib defunctoru constat ec̃subugatũ. propelegeo¬
liũ uerborum difficultate autcestepropt̃ necersi¬
tectem adhibendorũ solempniũ.Itaut quis crib&
titulũ cius dem seriptune codicellũ uoc&. Sicut autẽ
codicellus fit uicem testam̃ti. Ita&epistola uicemꝰ
codicellorũ : Cretio ẽ. certius dierũ numerus in quo
institutus heris aut adit hereditatẽ autfinito
tẽpore cretionis secluditur: Necliberum illi ẽ.
sultra capiendȩ lieredittis. Erctio autẽ aippellata
quasi decretio. Idẽ decernere uel consttuere
ut putccilleheres mihiesto additur quecernito¬
quẽ ein fradies totid eundarum autẽ heredit¬

Expanded text:
mare. 13. Jus liberorum est conjugum sine liberis invicem loco pignorum haereditatis alterna veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, 202 qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nulla indigens solemnitate verborum, sed sola testatoris voluntate qualicunque scripturae significatione expressam. Cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum propter legalium verborum difficultatem, aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem heredit
Abbreviated transcription (Latin):
puemitul legetotes tamento uł possessioner etẽta
Du cios cuite hereditas areb aditis siue abacreq
quipos sid& agrum ec tensum solu& in deldee¬
iustarpos sidentur nec aliena sunt dicts qugin
ses arett idiebendo ius aiustccepos sidendo Hocenĩ
quiud sua maleutitur ulaliena psume. Porsidet
autem iustece qui non in r&itur cupiditatem quia urẽ
cupiditate tenctur pos ses susẽ non pos sessor
Hona sunthonestorum seu nobilium quace pro inle
bocadicuntur ut non habetintur spemusum sedec
homines adresbonas utantur. peculium propria
minorum ẽ personarum scuseruorum
Nano patuliuin ẽ quod pater uel dominur filiũ suã

Expanded text:
pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. Dicta autem hereditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †indenobis iuste possidentur nec aliena sunt. Dicta autem res a recte habendo, ius a iuste possidendo. Hoc eniqui vel sua male utitur vel aliena praesumit. Possidet autem iuste qui non inretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. Bona sunt honestorum seu nobilium, quae proinde bona dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homines ad res bonas utantur. Peculium proprie minorum est personarum sive servorum. Nam peculium est quod pater vel dominus filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
uelasĩt hacbetꝰ iniure indeẽ qđ p̃cidentedomacione
uiri scoditur dosuxores. DOXATIΟUsufructuaria
ideo dicitur quitidonatꝰ exedusum siuetum ad huc
rco& soruato cuidonc̃tumẽ iuredonatiodi recta.
Ideonuncu patur quic &iure &usum stactim traensit
madterum necultraaliquid in decidius donatoris re¬
torquitur. Conditiones proprice testium sunt: Et
dicte conditiones a condicendo quasi conditiones quicc
nibi testis unus iunet sedułduo uł plures. Nonenim
inuniusore. sed induorum aut trium testium stect
onine uerbum. Item conditiones quodinterse con¬
ueniat sermotestium quasi conditiones stipulatio
ẽ. promis sio ułsponsio unde etpromis sor es
stipulatores uocantu r. Dicta autẽ stipulatio
abstipulcn: Vet eresenimquando sibialiquid
promittebant stipula tenentes frangebant
qu merũ iubgentes sponsiones succs agnoscebant
antem sacramentum quiuo lare quodquisq:
promitat perfidic elxX. depobus
Derediuese resque morte alicuius adquepiam

Expanded text:
ut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator ex ea usum fructum adhuc retinet, servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nuncupatur, quia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid inde ad ius donatoris retorquetur. Condiciones proprie testium sunt, et dictae condiciones a condicendo, quasi condiciones, quia non ibi testis unus iurat, sed duo vel plures. Non enim in unius ore, sed in duorum aut trium testium stat omne verbum. Item condiciones, quod inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. Stipulatio est promissio vel sponsio; unde et promissores stipulatores vocantur. Dicta autem stipulatio ab stipula. Veteres enim, quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas agnoscebant autem sacramentum, quia violare quod quisque promittit perfidiae est. De rebus . Hereditas est res quae morte alicuius ad quempiam
Abbreviated transcription (Latin):
nondatur. sed ad solutionem. compellitur ast intao
DEPECUNIA CONSTITUT A
iidquod mihi lucius ticius deb& soluturum
te constituar teneris actione pecumae constitute¬
SSiquis pro alterius debitose pecuniapr¬
miserit redditurum ad soluti onem sacuutei
promis ionis estrecenendus

Expanded text:
non datur, sed ad solutionem compellitur. De pecunia constituta Si id, quod mihi L. Titius debet, soluturum te constituas, teneris actione pecuniae constitutSi quis pro alterius debito se pecuniam promiserit redditurum, ad solutionem statutae promissionis est retinendus
Abbreviated transcription (Latin):
iuł aquileia accipiat. Iđia nr̃ adrometi post consalanĩ
tringitur ut non possit hocipsum debitum
nisi uindita proprica facultate dis soluere in
eius modi debito hanc exsecutores uel ex actores
sorma seruare debebunt ut non itarem precipi¬
tent ut resminore quam ual& p̃tio distrahatur
Nec tadis sub quolib& conludiproui decntur
emptores ut & debitor propri&ctemꝑ dat &¬
parum fiscus adquirat.
DE THEN SAURIS

Expanded text:
Iul. Aquileiae, acc. id. Ian. Hadrumeti post cons. Tatiaate constringitur, ut non possit hoc ipsum debitum nisi vendita propria facultate dissolvere, in eiusmodi debito hanc executores vel exactores formam servare debebunt, ut non ita rem praecipitent, ut res minore, quam valeat, pretio distrahatur nec tales sub quolibet conludio provideant emptores, ut et debitor proprietatem perdat et parum fiscus adquirat. DE THESAVRIS
Abbreviated transcription (Latin):
Si quicumq thescurum insua terra ino¬
uenerit e exintegro quod inuentum ẽ ad qui¬
actur etnullcm calumniam pertimescat
Siuero in loco alieno thaescarum casu in ue¬
nerit eum qui loci dominus ẽ in qucotam
inuentarum rerum debebit adinittere
Ad tamen nullus effodiendo loca aliena
presumat istarequirere Dee tALIIS
Quicumq m&cllum dicens sub clienis
aedificus quadib& saxoc ul marmora effodienda
crediderint ut ꝑeos fundamentorũ firmitas incipi¬
atuacillare his inquisitionis huius licentiã denega¬
mus nedũ nobiliores lapides sequere adserunt aut̃
uinde reaut subuertere aliena fundamenta p̃sumat¬

Expanded text:
Si quicumque thesaurum in sua terra invenerit, ei ex integro, quod inventum est adquiratur et nullam calumniam pertimescat. Si vero in loco alieno thesaurum casu invenerit, eum, qui loci dominus est, in quartam inventarum rerum debet admittere. Adtamen nullus effodiendo loca aliena praesumat ista requirere. 3 390 que metallum dicens sub alienis aedificiis quaelibet saxa vel marmora effodienda crediderit, ut per eos fundamentorum firmitas incipiat vaccillare, his inquisitionis huius licentiam denegamus, ne, dum nobiliores lapides se quaerere adserunt, aut vendere aut subvertere aliena fundamenta praesuma
Abbreviated transcription (Latin):
Si qui fiscinr̃i commodauitilitatece m&uentur hanc de¬
bent custodire mensurã nec neglegentes circaeaq no¬
bis iura debentur exs istant & nec prouinticlibus
calumniatores dum caliquid abhis in iurta fis¬
cinomine rep&unt adprobentur

Expanded text:
i qui fisci nostra commoda vel utilitatem tuentur, hanc debent custodire mensuram, ne negligentes circa ea, quae nobis jure debentur, existant, et ne provincialibus calumniatores, dum aliquid ab iis injuste fisci nomine repetunt, approbentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ia lquis exhis mortuus fuerit adquos nominatĩ mub¬
nificentiã nostram ꝓcesserit & nec testa mentũ fecisi
nec silios reliquisse cognoscitur plac& ut portiont̃cius
hiscum quo pariter defunctus accepit idest socius eius ad¬
quirat Peritoenim socius prefestur ubi nulla filu ꝑsona

Expanded text:
aliquis ex iis mortuus fuerit, ad quos nominatim munificentia nostra processit et nec testamentum fecisse nec filios reliquisse cognoscitur, placet, ut portionem eius is, cum quo pariter defunctus accepit, id est socius eius adquirat: merito enim socius praefertur, ubi nulla fili persona
Abbreviated transcription (Latin):
tiamuelud in dignum aufertur hereditasom
adfinem uel cognatum cuiipseabintes tato successu¬
rus erat testamentum facere pro hibuit aut neiure
lius eius uelseruus heredes instrtuti sunt adit legatũ
acceperunt falsum red cor guant ruec obteneant
it Ae tate eius qui accuscet testameritum si
obtineat succurriso l& in quodita amisit maxime se
toris autcuratoris. consilio actio inseituta. Ira in

Expanded text:
tiam uelut indigno aufertur hereditas qui adfinem uel cognatum, cui ipse ab intestato successurus erat, testamentum facere prohibuit aut ne iure lius eius uel seruus heredes instituti sunt aut legatum acceperunt, falsum redarguant nec obtineant, Aetati eius, qui accusat testamentum, si non obtineat, succurri solet in id quod ita amisit: maxime si tutoris aut curatoris consilio actio instituta sit. Min
Abbreviated transcription (Latin):
sororis fluce maritum postillius mor teim
ac qđperit uelsiquis exturis mortect none
pororẽ eusalis nuptus sibi conunoxert aouie¬
rnt tali consortio esse notubilis eẽ fila quiȩx¬
in de fuerint procreati & successione exelũ¬
duntur nec inter filios hdebuntur¬

Expanded text:
us mortem acceperit vel si quis ex viris mortua uxore sororem eius aliis nubtiis sibi coniunxerit, noverint tali consortio se esse notabiles, et filii, qui exinde fuerint procreati, et successione excluduntur nec inter filios habebuntur
Abbreviated transcription (Latin):
eis in his tantum personis quibus lege coneni
est permurst potestus est Itact exhis quos
elegerint scribant heredes ita timen ulsi
qui in tali consortio concessum tum his babus¬
sedocentur here ortate exelusi celus i pan
graedu uenientibes locum feciort donsdesa
personat propinquerum quos lee adslieces f

Expanded text:
eis in his tantum personis, quibus lege concessum eis in his tantum personis, quibus lege concessum est, permissa potestas est, ita ut ex his, quos elegerit, scribat heredes, ita tamen, ut, si qui in tali consortio consensum cum his habuisse docentur, hereditate exclusi aliis in proximo gradu venientibus locum faciant: nam si desint personae propinquorum, quos le
Abbreviated transcription (Latin):
Post priorefleges sententiam qua e de talib
personis data est id praecipit obserucri. ut di¬
trictione legis supplitio & proscriptione liberi
quisque illaẽ aut porores cuut fratres filicm cut
ceste gradus consubrinam cut certe fratresux¬
rem sceleratis sibinuptus iuncxerit huic poenaese¬
iaceat ut deue li consortio separ&ur aetque &u
si filios habuerint non ha beantur here des
cultates principis benefitio ideantur ⁊ Ee ter
nullum sibi pricesumcnt subire contitectum
donandi atq testandi facultates submote
sed nec in ipsis femitus quas taliter sortiti sur
caliquid conferant Etsi &iam a liquid tempo¬
re xupticrum sibi dederant reuocecor ad
fistum aut &iam si filios habuerint nor pen
sobpositetm aut peraliã personam aut per
menticiam donatiorem ad allos quicquã t
eorum facultate perueniat Sed ipris mert¬
is ad legitimos heredes quostum que gradis
admittit us que ad certum originis locum
cbintestato ipsi succedanit ⁊ testandi eui

Expanded text:
Post prioris legis sententiam, quae de talibus personis lata est, id praecipit observari, ut districtione legis, supplicio et proscriptione liberi, quisque ille aut sororis aut fratris filiam aut tertii gradus consobrinam aut certe fratris uxorem sceleratis sibi nubtiis iunxerit, huic poenae subiaceat, ut de tali consortio separetur atque etiam si filios habuerint, non habeantur heredes lcultates principis beneficio videantur, ceterum nullum praesumant subire contractum donandi atque testandi facultate submota: sed nec in ipsis feminis, quas taliter sortiti sunt, aliquid conferant, et si etiam aliquid tempore nubtiarum sibi dederint, revocetur ad fiscum: aut etiamsi filios habuerint, non per subpositam aut per aliam personam aut per commenticiam donationem ad illos quidquam ex eorum facultate perveniat, sed ipsis mortuis ad legitimos heredes, quoscumque gradus admittit, usque ad certum originis locum ab intestato ipsi succedunt. Testandi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
iq filius donationẽ matris aliquid fuerit conseci
et e post modũ laerer it ꝓbatis iniuditio laenoneras¬
sis donationẽ mat̃ si uoluerit in integrũ reuo aut
Quod simat haecquefiliodonauit adsecundo s cpua
traonsierit contradonationẽ ꝑquacũq occassione
uindendinullã habeta potestatẽ seruatis derdiqu
Legib que subtitulo de secundis nuptus continentun

Expanded text:
iquid fuerit consecutus et eam postmodum laeserit, probatis in iudicio laesionis causis donationem mater, si voluerit, in integrum revocabit. Quod si mater haec quae filio donavit, ad secundas nuptias transierit, contra donationem per quamcumque occasionem veniendi nullam habeat potestatem, servatis de reliquo legibus, quae sub titulo
Abbreviated transcription (Latin):
i quicum quecuriclis deea inquanatue st
ciuitate adalicom tsdensiere uoluerit conditio¬
nem curiae debitam Nullatenus possit euacere
Nec si hocipsum merta Interposite supplicatio¬
ne temptacuerit Necullo argumento necersi¬
tactis aut seruiciac ciuitatis succe proeo quod
hacbitationem. mutacreuoluit possit eure de¬
re N cm quicum que hoc fecerit &
tidonstulerit hoc
iub& Aut inutra que seruicet

Expanded text:
i quicumque curialis de ea, in qua natus est, civitate ad aliam transire voluerit, condicionem curiae debitam nullatenus possit evadere, nec si hoc ipsum mereri interposita supplicatione tentaverit, nec ullo argumento necessitates aut servitia civitatis suae pro eo, quod habitationem mutare voluit, possit evadere. Nam quicumque hoc fecerit et nstulerit, hoc iubet, ut in utraque serviat
Abbreviated transcription (Latin):
Plauio coñs Minores decim &octo annorum u&atẽ
curiales nec nominari aliquibus cumque nec ãd
seruicia adplicari debere quia hoc lex sufficere
credit ut addecim &octo annis neces sitate pub¬
lice sineces se fuer intadplicentur. Itut siqui in¬
frabanc a etate mante nominatinitm fuerant absol¬

Expanded text:
ATIO. Minares decem et octo annorum aetate curiates nec nominari a quibuscumque nec ad servitia applicari debere: quia hoc lex sufficere credit, ua a decem et octo annis necessitate publicae, si necesse fuerit, applicantur, ita ut, si qui infra hanc aetatem ante nominati jam fuerint, absol
Abbreviated transcription (Latin):
Vullus iud ex uacationem in debitam tribuat curi¬
celi pec eum de suo offitio studecediberare
Nccisi itatenuisse cuius cum quecuricdis &o
austa facultas est ateipublicihonoris nec essitas
noncredatur ad principisius sit referrinoticia

Expanded text:
ullus judex vacationem indebitam tribuat curiali, nec eum de suo officio studeat liberare. Nam si ita tenuis cujuscumque curialis et exhausta facultas est, ut ei publici oneris necessitas non credatur, ad principis jussit referri notitia
Abbreviated transcription (Latin):
Sieapeccona dequibus qui litigat habierit
ad forum ronittendus est atque ita conuictus
induplum ud triplum suris munedã natur seT ux.

Expanded text:
Si ea pecora, de quibus quis litigat, abegerit, ad forum remittendus est atque ita conuictus in duplum uel in triplum fur ismore damnatur.
Abbreviated transcription (Latin):
TIudices qui inscriptione premissa crimi¬
nadia negotia audire coeperint a die inscrip¬
tionis. sindutias. aut accũsator ecut reos pe¬
uerit intracannum prestare debebunt: ut
haec actio intric annicirculum. finiatur qđ
si accusector in trecannũ quae proposuit pro¬
bare distulerit absolutor eo poenam sus¬
cipicit legis superiori conprebenscm qđ
sitcelis personasit ad cuius de formitatem
infamia non pertineat exilio deputabitur
Tamenst inter accu sactorem &reum itec iudi¬
cepresente conuenerit ut proinscriptione
utriusque pecrtis anni. integri indutiae
tri bucctur debet aiudice non ne grerisu¬
turum ut pcars. que post indutias fuerit.
superati districtiori sententia seriatur¬
Constintinus ã adianuarium ꝓpo¬

Expanded text:
udices qui inscriptione praemissa, criminalia negotia audire coeperint, a die inscriptionis, si inducias aut accusator, aut reus petierit, intra annum praestare debebunt, ut haec actio intra anni cirsi accusator intra annum quae proposuit probare distulerit, absoluto reo poenam suscipiat lege superiori conprehensam. Quod si talis persona sit, ad cuius deformitatem infamia non pertineat, exsilio deputabitur. Tamen si inter accusatorem et reum ita iudice praesente convenerit, ut pro instructione utriusque partis anni integri indutiae tribuantur, debet a iudice non negari: futurum, ut pars, quae post indutias fuerit superata, districtiori sententia feriaturConstantinus A. ad Ianuarinum p