comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c. datum er̃. inodꝰ statui dele¬
bit¶Qͥ fr̃is sui lib̾tis alim̃¬
ta debeͥat. is testo uineas cũ
hac adicone reliq̃rat. ut ha¬
beant uñ se pascant. si ꝓ a
lim̃tis uineas reliquisset ñ

Expanded text:
 datum erit, modus statui debebit. Qui fratris sui libertis alimenta debebat, his testamento uineas cum hac adiectione reliquerat 'ut habeant, unde se pascant'. si pro alimentis uineas reliquisset, non
Abbreviated transcription (Latin):
to. quos ĩuicem sb̃stituo. ꝙsi
uoluntati mee ñ consenẜint
ex h̾ides sumpto qͣitum ẽ an
U̾rdes instituti ħrditatem adire
possint. si ꝯdicõm ꝑere nolu¬
erunt. ẽ hñt sb̾stit᷑ututos ea
indeadire posse ac siea ꝯdc̃o
que frandscã ascͥpta ẽ. ascͥpta

Expanded text:
em substituto. quod si voluntati meae non consenserint, exheredes sunto". quaesitum est, an heredes instituti hereditatem adire possint, si condicioni parere nolunt, cum habeant substitutos eadinde adire posse, ac si ea condicio, quae fraudis causa adscripta est, adscripta
Abbreviated transcription (Latin):
ro. eã ꝑtes totã refet̃o.
tarina eadẽ manẽte. ułoꝰ
die cedente legati. ĩ pris pͭ¬
tate sit . g̾ ⁊ si iussu pẽis ad¬
ita sit ħ̃edicas: in putabͦ
ei ĩ falcidiã

Expanded text:
r partes totam refecero, carina eadem manente nihilodie cedente legati in patris potestate sit: igitur et si iussu patris adita sit hereditas, imputabitur ei in Falcidiam.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sic̾tum corꝰ hr̃s dare damup¬
natus sit. nͨ fet̃it qͦ nunꝰ iͥ ubi
eẽt. id tͣderet. si id postea sñ
dolo ⁊ culpa ħedis ꝑierit:
dec̾ior fit legatarii cõdc̃o.¬
¶ Cũ bonoꝵ ꝑ te legata dubi¬
ũ sit utrũ rrͣ ptes an esi¬
macõdeteatur. Sabmꝰ quid̾̃
⁊ nerua rr̃ ꝑtes ẽẽ leg̾atas

Expanded text:
 Si certum corpus heres dare damnatus sit nec fecerit, quo minus ibi ubi id esset traderet, si id postea sine dolo et culpa heredis perierit, deterior fit legatarii condicio. Cum bonorum parte legata dubium sit, utrum rerum partes an aestimatio debeatur, Sabinus quidem et Nerva rerum partes esse legatas
Abbreviated transcription (Latin):
sundiͦ ticiamꝰ destinau̾at.
id ꝙ aditum ẽ exigi ale
fundo ticiano aliquid de¬
traxit. ⁊ alii fundo adietit.
uidẽd ẽ utrũne eam quo
ꝑtẽ legatarius petiturus
sit. an ħ minꝰ .q. fundi ci¬
ciaui ẽẽ desierit tũ nrã
destinacõne fundoꝵ noĩa ⁊

Expanded text:
undi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a lefundo Titiano aliquid detraxit et alii fundo adiecit, videndum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus sit an hoc minus, quasi fundi Titiani esse desierit, cum nostra destinatione fundorum nomina et
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .i. S rege legato aliqͣ
pͦcora uiuo testatore mor¬
tua fũint. ĩ eoꝵ q locum a¬
liqua ẽẽnt sb̾stituta eund̾¬
ñ gregẽ uideri ⁊ si diminutũ
ex eo grege petus ẽẽt. Riuiꝰ
posse quamuis grex desis¬
set ẽẽ. quẽ ad̃m in sula le¬
gata si cõbusta ẽẽtarea
frucdib restituit᷑. nisi mora
ad huc ñ sit. legari posse ue¬
uiti quicquid illa ancilla
re perisse constitent. ł ita

Expanded text:
 Si grege legato aliqua pecora vivo testatore mortua essent in eorumque locum aliqua essent substituta, eundem gregem videri: et si deminutum ex eo grege pecus esset et vel posse, quamvis grex desisset esse: quemadmodum insula legata, si combusta esset, areafructibus restituitur, nisi mora adhuc non sit, legari posse, veluti "quidquid illa ancilla peperisset", constitit: vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
lẽdarii fu̾ant. teftõ suo
lib̾tatẽ dedit at sirõmre¬
ddidiss. ei petisliũ suũ ꝑ
fidĩ ꝯmissum. dedit. stichus
sũmas quib reliquatuł
erat. tam ex kario qmͣ ex
uitaruis cãis reddiderit. ma¬
nentib debitorib ꝓ quib
ip̃e petiũam h̾edibus pr̃o¬

Expanded text:
lendaria fuerunt, testamento suo libertatem dederat, si rationem reddidisset, eique peculium suum per fideicommissum dedit: Stichus summas, quibus reliquatus erat tam ex kalendario quam ex uariis causis, reddidit manentibus debitoribus, pro quibus ipse pecuniam heredibus p
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ testiũ facultatẽ . ñ ha¬
buerit. s siure testĩ fac¬
fecit. atq ita emancipa¬
tus decesserit. q an ex codr
tuł legata debeantur. nã
fecit quo testĩ factionem
recte codicillos tõfirma¬

Expanded text:
tium testium facultatem non habuit? sed si iure testamenti facfecerit atque ita emancipatus decesserit, quaercillis legata debeantur: nam fecit, quo testamenti factionem recte codicillos confirma
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. ꝙ i ex fr̃ib meis ticiã
consobrinã uxorem dux̾it.
ex besse hr̃s esto qui ñ duxit.
extriente hr̃s esto. uuuotes¬
tatore consobrina de functa.
arbo ad hr̃ditatem ueniẽ¬
tes semisses hebunt. quia
uerum ẽ. eos hr̃des inftitu¬
tos. s emolumento porcõnũ
euentu nuptiarum discre¬
tos¬

Expanded text:
meis Titiam consobrinam uxorem duxerit, ex besse heres esto: qui non duxerit, ex trient‹e› heres esto.' uiuo testatore consobrina defuncta ambo ad hereditatem uenientes semisses habebunt, quia uerum est eos heredes institutos, sed emolumento portionum euentu nuptiarum discretos
Abbreviated transcription (Latin):
putamꝰ qui morib om̃b ta¬
łẽ nt sus pͨtus sit enii uͦtutor
qmͣuis pauꝑ ẽ fidelis tñ ⁊ di¬
i tutor aliquo uintulo neces¬
situdinis ł affiuitatis pupil¬
lo coniunctus sit. e si patro¬
nus pupilli lib̃ti turelam
gerit. ⁊ quis eoꝵ acutela re¬
mouendus uideaturopti¬
mum fcm̃ ẽ curatorem ei po¬
cius aduĩgi: qmͣ eiuidem cum
remotus. ꝑ icłm futuri tpẽis
nontimet. ĩiqum . n. uidet᷑
remou̾i quidem atutela łcuł
ra. infuturũ autem non ẽẽ ꝯ̃¬

Expanded text:
putamus, qui moribus talis est, ut suspectus sit: enimuero tutor quamuis pauper est, fidelis tamen et dii tutor aliquo uinculo necessitudinis uel adfinitatis pupillo coniunctus sit uel si patronus pupilli liberti tutelam gerit et quis eorum a tutela remouendus uideatur, optimum factum est curatorem ei potius adiungi quam eundem cum remotus periculum futuri temporis non timet: iniquum enim uidetur remoueri quidem a tutela uel cura, in futurum autem non esse
Abbreviated transcription (Latin):
gram estimacionem tute¬
la łcura quisabãt. decreto
gͥ debebit cã remouendi sig¬
ificari ut aꝑpeat de estima¬
cõne. ¶Qd gͦ si non signifi¬
cau̾it tãm remocõis decreto
suo. pap̃ ait debuisse dici hũc
integre ẽẽ fame. ⁊ est u̾m / Si
tutela s gerere ꝓhibu̾it dd̾¬
: mag̃ ẽẽ ut ⁊ hic desinat
tutor ẽẽs qui nicħ gesserũt
ñ possunt ut suspecti postula¬
ri. uerũ obignaniã ł negli¬
genciã ydolum sidolo fecert̃
dederit. uł nunt offerar:pͭ.
expedit enim pinpullo rem
su am saluã fore qͣm tabu
ẽ contucor ꝙ iõ collegam
suum suspectum nonfent.
qm̃ .n. cautum erat pupillo
tum tutoris maliuolũ non
mutat. s diucius trausandi ÷¬
inre familiari facdtatẽ pĩati¬
mittit᷑ suspͨtos fac̾e̾. ad oles¬
centib plane uolentib sus¬
pectos fac̾e curatores suos.
ꝑmittit᷑. dimi mͦ ex consili¬
o nccĩoꝵ id faciant ¶ si fraus
nõ sit ad missa s iata ne¬
gligentia: quia ista ꝓpefrau¬

Expanded text:
gra existimatione tutela uel cura quis abeat. Decreto igitur debebit causa remouendi significari, ut appareat de existimatione. Quid ergo si non significauerit causam remotionis decreto suo? Papinianus ait debuisse dici hunc integrae esse famae, et est uerum. Si tutela, sed gerere prohibuit, d magis esse, ut et hic desinat tutor esse. Qui nihil gesserunt, non possunt suspecti postulari, uerum ob ignauiam uel neglegentiam uel dolum, si dolo fecerunt, dederit uel nunc offerat, potest: expedit enim pupillo rem suam saluam fore, quam tabuest contutor, qui ideo collegam suum suspectum non fecit, quoniam cautum erat pupillo,tum tutoris maleuolum non mutat, sed diutius grassandi in re familiari facultatem praermittitur suspectos facere: adulescentibus plane uolentibus suspectos facere curatores suos permittitur, dummodo ex consilio necessariorum id faciant. Si fraus non sit admissa, sed lata neglegentia, quia ista prope frau
Abbreviated transcription (Latin):
sui iuris et exeo nepotem in
pot̾tate sua ħt. ꝯsequent̃ erit
dicendum. si nepos prĩs sui emã¬
cipati accipiat bonoꝵ possõm.
de in conferendis suit quoq
bonis. cau̾e eum deb̾e. ⁊ ẽẽ simi¬
lem ei qui ad optauit. ħ enim
diui frẽs rescͥp serunt. ut ad col¬
rescͥpto eodem adiectum ẽ sit
nͥ forte auus iste nillum ex hus
bonit fructum ad quirere uult.
ꝑatusq ẽ de pot̾tate nepotem
dimitt̃e ut ad emantipatum
a que post emancipacõm nata.
prĩt h̾rs extitit. iuste queri po¬
comoda ex cludit. cum auo qͦ

Expanded text:
sui iuris et ex eo nepotem in potestate sua, consequenter erit dicendum, si nepos patris sui emancipati accipiat bonorum possessionem, de conferendis suis quoque bonis cavere eum debere et esse similem ei qui adoptavit: hoc enim divi fratres rescripserunt, ut ad colrescripto adiectum est sic: "nisi forte avus iste nullum ex his bonis fructum adquirere vult paratusque est de potestate nepotem dimittere, ut ad emancipatum a, quae post emancipationem nata patri heres exstitit, iuste queri pocom
Abbreviated transcription (Latin):
tem aui. mortua inm̃im̾o filia prĩ
reddi oꝑteat.querit᷑. octurrit e.¬
quitas reiut quod pat̾ meus pp̃
meus filie mee noĩe ded̾. ꝑ iñ sit
atq ip̃e ded̾im. quippe officium
aui cͥta neptem ex offõ prĩt er¬
ga filium pendet. ⁊ quia filie pr̃
dare d. quod si filiut a pr̃e ex¬
hrdatus est. existimo non dum¬
ab surde ⁊ in exhedato filio idẽ
posse deffendi. nͨũt in fauorabłi

Expanded text:
tem aui mortua in matrimonio filia patri reddi oporteat, quaeritur. occurrit aequitas rei, ut, quod pater meus propter me filiae meae nomine dedit, perinde sit atque ipse dede rim: quippe officium aui circa neptem ex officio patris erga filium pendet et quia pater filidare debet. quid si filius a patre exheredatus est? existimo non absurde etiam in exheredato filio idem posse defendi, nec infauorabi
Abbreviated transcription (Latin):
locum filii successerint. una por¬
possõme unam ꝑtem hãnt. set
et ip̃i ita ꝯferrẽ debent. quasi
omnes unus essent.
um mittantis non asꝑñetur. uñ
quidam filium emancipatum qͥ
de bonis ꝯferendis cau̾e frĩb no¬
luit. audiendum postea puta¬
uerunt. siuesset oblata cautõe
bñficium bonorum pos ex̾cere. tã¬
repudiasse qui formam possõit ꝯẜua
in t̾ ftẽs disputetur. quem tñ fa¬
cilius ad mittendum existimo.
siintͣ tp̃c de late possõniẜ. caucõm¬

Expanded text:
ccesserunt, una porpossessionis unam partem habent: sed et ipsi ita conferre debent, quasi omnes unus essentenum mutantis non aspernatur. unde quidam filium emancipatum, qui de bonis conferendis cavere fratribus noluit, audiendum postea putaverunt, si vellet oblata cautione beneficium bonorum possessionis repudiasse, qui formam possessionis cinter fratres disputetur. quem tamen facilius admittendum existimo, si intra tempus delatae possessionis cau
Abbreviated transcription (Latin):
dacemus.si sñ dolo malo eman¬
cipau̾it. ¶ stipuło aut̃ colsonit
tunc ꝯmittitur. cum in t̾penatꝰ
cum ałiquo spacõ quo ꝯferre poni¬
it. ñ facit. max ͤ cum usribom arbi¬
tratu colłonem nł edicto p̾toris ĩ¬
sertum est. siue gͦ in totum coi¬
lacõ ftã non ẽ. siue in ꝑtem stãlo¬

Expanded text:
dicemus, si sine dolo malo emancipauerit.Stipulatio autem collationis tunc committitur, cum interpellatus cum aliquo spatio, quo conferre potuit, non facit, maxime cum boni uiri arbitratu collationem fieri edicto praetoris insertum est.Siue ergo in totum collatio facta non est siue in partem fa
Abbreviated transcription (Latin):
nepotem hãt. deinde emanti¬
patus stũs ꝓcreauit filium.
quem auus in locum filiiad
quesitum ẽ quid debonorumꝰ
possõne. quid de collacõne. iuris

Expanded text:
nepotem habebat: deinde emancipatus factus procreauit filium, quem auus in locum filii adesitum est, quid de bonorum possessione, quid de collatione iuris
Abbreviated transcription (Latin):
Ilium emancipatum dotem ꝙͣ
filie sue nomint dedit ꝯf̾¬
re non deb̾e. quia non sicut
in matris familias bonit eẽ
dos intelligatur. ita ⁊ inprĩs
a quo sit ꝓfecta.

Expanded text:
ilium emancipatum dotem, quam filiae suae nomine dedit, conferre non debere, quia non, sicut in matris familias bonis esse dos intellegatur, ita et in patris, a quo sit profecta.
Abbreviated transcription (Latin):
hant u̾m ẽ. enim ĩ familia
reliquisse. l uni reliquiss.
It̃si unnin hr̃dẽ iustituiss.
n ͨ quicquam legasset. ex¬
hr̃dati nich ĩterun quam¬
du ĩfamilia resẽ. pet̾e pos¬
sunt ¶Int̃dum ĩ cum lucͦ
hr̃dis moritur suus lega¬
tus. łꝑ fidĩ commissũrelic¬
tus. ueluti si alienꝰ ł ꝓpͥus.
tus. ut imusquis ĩ solidum
capuat .s. si sine cłpahr̃dis
mortiuis sit. ꝯ¬

Expanded text:
ant: uerum est enim in familia reliquisse, licet uni re liquisset. Item si unum heredem instituisset nec quicquam legasset, exheredati nihil interim, quamdiu in familia res est, petere possunt. Interdum etiam cum lucro heredis moritur seruus legatus uel per fideicommissum relictus, ueluti si alienus uel licetus, ut unusquisque in solidum capiat, scilicet si sine culpa heredis mortuus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
lorẽ. Neganm ẽ delib̾ac̃o
hr̃dicatis quatestator ex
eo ꝙ uniũsũ hr̃dis forẽt.
alicui qͥ collatum uelit.
¶Hr̃di asem ipõ. legatum
dari ñ põt. acoherede põt.
ita sisundꝰ legatus sit ei
qui ex ꝑte diidia hr̃s in¬
ftitutus ẽ ⁊ duob exͣneis.
ad hr̃dem eius cui legatũ
ẽ.sexta ꝑs sundi ꝑtinet.¬

Expanded text:
onum. Legatum est delibatio hereditatis, qua testator ex eo, quod uniuersum heredis foret, alicui quid collatum uelit. Heredi a semet ipso legatum dari non potest, a coherede potest. itaque si fundus legatus sit ei qui ex parte dimidia heres institutus est et duobus extraneis, ad heredem cui legatus est sexta pars fundi
Abbreviated transcription (Latin):
suam. ut cũ occalaus catul᷑
filia ex alse hr̃ de insticuta.
lib̃to .it legasset petissq
ab eo. ut ea concubine ip̃nꝰ
darz. ⁊ lib̾tus uiuo resta¬
tore decessiss  ꝙ ei relic¬
tũ eratapud filiam remã¬
sisset. togeretur filiant ĩd
Malicuiꝰ hr̃dis noĩaũ
sidĩ cõmutiꝰ põt uideri
ita dem̃dari uoluisse. si ille
extitiss hr̃s ¶ Sifilio hr̃dice
pars eiis a quo nominatĩ
legatũ ẽ acrescit ñ p̾stabit
legatũ. ꝙ iure antiquo ca¬
pit.

Expanded text:
suam, ut, cum Otacilius Catulus filia ex asse herede instituta liberto ducenta legasset petissetque ab eo, ut ea concubinae ipsius daret, et libertus uiuo testatore decessisset et quod ei relictum erat apud filiam remansisset, cogeretur filia id alicuius heredis nominatim fidei committitur, potest uideri ita demum dari uoluisse, si ille exstitisset heres.Si filio heredi pars eius, a quo nominatim legatum est, adcrescit, non praestabit legatum, quod iure antiquo capit.
Abbreviated transcription (Latin):
sui cłtus cã h̃elat. ¶anã
lino purpura uxorilega¬
młtã lanam ⁊ oĩs gñis
reliquiss q̃rebatur an
destinass. adusum uxoris.
eẽ delib̾acõmꝰ cum pe nul
legata ẽẽt. ⁊ młtas res q̃
penus ẽent reliquiss. ex

Expanded text:
sui cultus causa haberet.Lana lino purpura uxori legamultam lanam et omnis generis reliquisset, quaerebatur, andestinasset ad usum uxoris, esse deliberationem, cum penus legata esset et multas res quae penus
Abbreviated transcription (Latin):
cum arestatore reluique¬
ret᷑ ¶ Concubine it̾ cetͣa
hus u̾bu legaũat fundũ
ĩappia cum uillito suo ⁊
cõtub̾uali eiꝰ ⁊ filiis dariuo¬
lo. q̃suũ ẽ anne potes quo
uillici ⁊ contubnał eiꝰ testa¬
tor ad contubinam uoluit

Expanded text:
cum a testatore relinquerentur.Concubinae inter cetera his uerbis legauerat: 'fundum in Appia cum uilico suo et contubernali eius et filiis dari uolo': quaesitum est, an nepotes quoque uilici et contubernalis eius testator ad concubinam pert
Abbreviated transcription (Latin):
lit suo arbitrio. de bebit p̾sta¬
re: sisit ĩ ħ̾editate uñ p̃ciũ
p̾stes Testator enim qui¬
legauit. ł alio inferri uo¬
luit. łp̃cum loci legatario¬
offerri ¶It̃ si ẜuum non ip̃e

Expanded text:
lit suo arbitrio, debebit prasi sit in hereditate, unde pretium tetur: testator enim quilegauit uel alio inferri uopretium loci legatarioofferri. Item si seruum non ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃one legatum sit ⁊ filius
hũs extuit. de iñ mortuus
ẽ põt dici pr̃em famllias
qͥafilio sb̾ condc̃one lega¬
uit. asb̾sticuto pure re¬
petiͥt. stacĩ uoluisse asb̾¬
stituto dari. si filius pendẽte
cõdcone decessiss. ꝯ¬

Expanded text:
ne legatum sit et filius heres exstitit, deinde mortuus est, potest dici patrem familias, qui a filio sub condicione legauit, a substituto, pure repetit, statim uoluisse a substituto dari, si filius pendente condicione decessisset.
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ac ẽ siduob testam̃tis
legatũ eẽt ⁊ ¶Lam ⁊ si
eodem testõ legatum. sñ
dubio ualeret legatũ
uteiusq. ut ⁊ marcellꝰ
apud ulianũ adicit. ¶ Si
hr̃s hominẽ legatũ ocꝰ¬
derit. puto teneri. non ut

Expanded text:
e si duobus testamentis legatum esset: nam et si eodem testamento legatum, sine dubio ualeret legatum utriusque, ut et Marcellus apud Iulianum adicit. Si heres hominem legatum ocderit, puto teneri, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. s compulit adma¬
lesiciũ. utab alio occidere s¬
r supplicio afficeret᷑ equis¬
simum er̃ p̾cium eum p̾sta¬
re ꝙ si sua m̃ce mala ad

Expanded text:
occidit, sed compulit adicium, ut ab alio occiderl supplicio adficeretur, aequissimum erit pretium eum praestare: quod si sua m
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃iꝰ ẽ ita si ꝙ suspectam di¬
cẽnt hr̃dicatem postulante
domino compellendierunt
ad ire ⁊ restitũe hr̃ditatem¬
¶Sicestator rogass hr̃dem
ut resticuat hĩditatẽ muli¬
eri si nõ nupserit dicendũ
er̃ compellend̾ hr̃dem si sus¬
pectam dicat hr̃dicatẽ adire
⁊ restiũe eam młri ⁊̃ sinup¬

Expanded text:
 itaque si qui suspectam dicent hereditatem, postulante domino compellendi erunt adire e‹t› restituere hereditatem.Si testator rogasset heredem, ut restituat hereditatem mulieri, si non nupsisse‹t›, dicendum erit compellendum heredem, si suspectam dicat hereditatem, adire et restituere eam m
Abbreviated transcription (Latin):
amuos sigłos. lab̃. treb̾
p̾sens legatum deb̾i pu¬
ĩ annos singłos deteri ¶ui¬
ni falerni ꝙ domi nasce᷑
quot annis ĩamnos siglõs
Bmos culeos hr̃i m̃s cicio
dato. ⁊̃ ꝓeo anno quo
nich u̾ini natũ eẽt. de bebe¬
ri duos culeos. simodo ex
uindemia ceceroꝵ amioꝵ
tis fund̾ lib̾tis legauit. eũs
alienari uetuit. s ꝑtuĩe
uoluit adfilios lib̾toꝵ ł
ex hiie natos deuĩ ħ nba ad

Expanded text:
os singulos'. Labeo Trebatius praesens legatum deberi puin annos singulos deberi. 'Uini Falerni, quod domi nasceretur, quotannis in annos singulos binos culeos heres meus Attio dato.' etiam pro eo anno, quo nihil uini natum est, deberi duos culeos, si modo ex uindemia ceterorum annotis fundum libertis legauit eumque alienari uetuit, sed pertinere uoluit et ad filios libertorum uel ex his natos: deinde haec
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝯtractũ ẽ. pu̾o relinquat᷑.
q̃ acc̃õ sñ dubio ñ prius ꝯpetit
qmͣ pupillus ad pub̾tatem ꝑ¬
ues̾t. s illa cõfestim crẽ
toris a nouissimo curatore.

Expanded text:
puero relinquatur. quae actio sine dubio non prius competet, quam pupillus ad pubertatem peruenerit: sed illa confestim creditoris a nouissimo curatore,
Abbreviated transcription (Latin):
ap᷑ .ẜ. ũ tutor negociis ĩ¬
pub̃is animistraris. pupillũ
pana hr̃ditare abstiñet bomis
pr̃is uenditis tractari solet.
utił. accõ pupilło relĩqui a
credicorib concedi debeant.
⁊ ꝑ batur. accõm int̾ pupillũ
⁊ tredicores prĩs ẽẽ diuidẽdã¬

Expanded text:
 Cum tutor negotiis impuberis administratis pupillum paterna hereditate abstinet, bonis patris venditis tractari solet, utilis actio pupillo relinqui an creditoribus concedi debeat. et probatur actionem inter pupillum et creditores patris esse dividenda
Abbreviated transcription (Latin):
tutorẽ minore petiũa tutele iu¬
dicõ condempnatũ reddit᷑. ĩ uulis
erit. ꝙ adolescenti curatores
ob eam culpam condempna¬
ti sunt: Ita si nõ iudicatum a
curatorib fcm̃ ẽ. ꝑ doli excepc̃o

Expanded text:
tutorem minore pecunia tutelae iudicio condemnatum redditur, inutilis erit, quod adulescenti curatores ob eam culpam condemnati sunt: itaque si non iudicatum a curatoribus factum est, per doli exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
.xx. annum constitute iũt.
sol decernere respectu fa¬
cultatum ⁊ etatis eoꝵ ꝙ
inftrruuntur s sim ege¬
ni sunt pupilli. de suo eos
tutor alere nõ compellitur.
s si forte post decreta aliũta
ad egestatem fu̾it ꝓductus
pupillus. diminui debent
que decreta sunt. quemad¬
modum sobent augeri si
quid pr̃imonio accesserit
lp̃ .ł. Qui filium hr̾dem ĩ
um dedit. is acognauis ⁊ a
ꝓpinquis pupille ꝓdutꝰ
admagr̃atum. iussus est
alimenta pup ille nomine¬
⁊ m̃cedes ut libãlib artib
instrũenir. pupille nomine
p̃ceptorib dare. pules fcũs
pupillus. pubi iam fc̃ẽ so
soluit. quesinum ẽ an tuce¬
le iudico consequi possit
des aniteore extuteia p̾sti¬
tum sit. Rꝵ existimo aut̃ si
citra magrãtuum decretum
tutor sororem pupilli sui
aluerit. ⁊ lib̾alib artib ĩ¬
stitũit. cum ħ ałr ei contĩg̾e
nonpossent nich eo nomine
tutele iudicio. pupillo aut
uͥ educari pupillum oporte

Expanded text:
 annum constitutae sunt, solet decernere respectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur. Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio accesseritredem insum dedit: is a cognatis et a propinquis pupillae perductus ad magistratum iussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus artibus institueretur, pupillae nomine praeceptoribus dare: pubes factus pupillus puberi iam factae sit. quaesitum est, an tutelae iudicio consequi possit, des a tutore ex tutela praestitum sit. respondi: existimo, etsi citra magistratuum decretum tutor sororem pupilli sui aluerit et liberalibus artibus instituerit, cum haec aliter ei contingere non possent, nihil eo nomine tutelae iudicio pupillo aut ubi educari pupillum oporte
Abbreviated transcription (Latin):
mel impleri debeat s ⁊ eĩ
ñ om̃s ꝯiũctiones ⁊̃ plent ꝯ¬
dcõm. puta enĩ nõd̾ nubił
etatis in doniũ in ariti de¬
tendo postea ꝑere condc̃oui
possit q. ñ nupserit. dubi¬
tari põt. ⁊ sicestator de pͦ nup¬
tialiiugo sensit. puto defet̃
fectam. ¶Sisic legacũ sit. si
nanis exasia uen̾it. ⁊ ig¬
norante testatore uon̾it tp̃t¬

Expanded text:
mel impleri debeat. sed enim non omnes coniunctiones implent condicionem: puta enim nondum nubilis aetatis in domum mariti debendo postea parere condicioni possit, quasi non nubserit, dubitari potest: et si testator de primo nuptiali iugo sensit, puto defectafectam. Si sic legatum sit "si navis ex Asia venerit" et ignorante testatore navis vene
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo concepte sunt. ut
puta si ĩ capitoliũ ñ ascẽderit.
sistithũ ñ manu misit. ⁊ ĩ siłi¬
b. ⁊ ita aristoni ⁊ neracõ
nͨ solũ ĩ legatis platuit᷑. u̾m

Expanded text:
faciendo sunt conceptae, ut puta "si in Capitolium non ascenderit" "si Stichum non manumiserit" et in similibus: et ita Aristoni et Neratio nec solum in legatis
Abbreviated transcription (Latin):
singuloꝵ annoꝵ minuant᷑.
¶Nuniqͣm legatarius Rid̾iomis¬
auł. Qum emptor uenditori.
uł contͣ. ħes extiit. euicto ho¬
mine utrim duplum ines ali¬
enum dedute uł ꝯpunre debe¬
dat. an amplum. duplum enĩ
eẽt. si alii his extitissyet ben

Expanded text:
singulorum annorum imminuantur. Numquam legatarius vel fideicommisum. Cum emptor uenditori uel contra heres exstitit, euicto homine utrum duplum in aes alienum deducere uel computare debeat an simplum? duplum enim esset, si alius heres exstitisset. e
Abbreviated transcription (Latin):
apudte piso km̃e iuliũ do¬
natũ postea qmͣ cont̾itus est¬
aduentu la trouũ qui ꝓsuge¬
rãt ĩ uillã suam uuln̾atũ ẽẽ.
moxtest̃o fc̃o puguasse officiu
n ͨ sollicitudo ħedis oꝑtiñe de
ut adpenam uocentur quos
absoluit dominus ip̃e.¬
ẽ ei. ¶ Siquis moriẽs dixiss
asuo nim mortis allatam ẽẽ
¶ Simantus manti .i. innior sicis. l.i. yaiuir.
Igi oscit᷑. quautũ ad.penã .ł.cor. de sic. s nũc ĩ totũ¬

Expanded text:
apud te, Piso carissime, Iulium Donatum, posteaquam conterritus aduentu latronum profugerat uillam suam, uulneratum esse, mox testamento facto purgasse officium nec sollicitudo heredis optinere debet, ut ad poenam uocentur, quos absoluit dominus ipapud te, Piso carissime, Iulium Dondum est ei. Si quis moriens dixisset a servo vim mortis allatam esse nec sollicitudo heredis optinere debet, absoluit dominus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qui suspicõne ce dis aut co¬
de hiis questionẽ haberi.
¶Oũ doꝰ iniciñe ẽet occisus.
de hiis quimnia cuni eo funt
cũ occide̾tur. łcum ua fu¬
issent ꝓfugerunt: supplici¬
um sum̃dũ ẽ. ꝙ si cum do¬
mino suit nemo suit tum
ocaderetur. cessant gͥ ista.

Expanded text:
ne caedis aut code his quaestionem haberi. Cum dominus in itinere esset occisus, de his, qui una cum eo fuerunt cum occideretur vel, cum una fuissent, profugerunt, supplicium sumendum est. quod si cum domino nemo fuit cum occideretur, cessant ista
Abbreviated transcription (Latin):
tumi mlta contin.nam ei
ñ ꝑtit quieodẽ ꝯclaui fuit.
⁊ ei qui cõtimuit mori ñ
mgnoscit
uł. Quod uł uoce oporte¬
at suos dominisauxilium
ferreostendit. ¶ Siquis in
uilla agens occisus sit. plus
qmͣ iniqum ẽ. si fortẽ diffu¬
sa late p̾dia hãt. de om̃ib
qui ĩ earegione fũnt ẜuis.

Expanded text:
tum multa continet: nam ei non parcit, qui eodem conclaui fuit: et ei, qui timuit mori, non ignoscit: et quod uel uoce oporteat seruos dominis auxilium ferre, ostendit. Si quis in uilla agens occisus sit, plus quam iniquum est, si forte diffusa late praedia habeat, de omnibus qui in ea regione fuerint seruis
Abbreviated transcription (Latin):
sui qui auxilium tulerunt sñ
dolo .iii. nam si funxit quis aux¬
ilium ferre. ł dãs gr̃am tulit.
nicħ ħ com̃tum ei ꝑderit tũ¬
lisse aut̃ auxilumi. ñ tm̃ his
uidetur qui ẜuauit dmn ħ
ẽ qui potuit ita opem ferre
si doꝰ int̾fectus ẽ. ueluti siquis
clamauit ut ad auxiliũ con¬
ueniretur. aut t̾cuit ag̾ssores.
at siquis turtam conuotauit.
aut si corpus suũ obietit. ł cͥorꝰ
corꝑe suo auxilium tulit. ñ
tñ semper qui clamore usus
ẽ. auxilim tulisse uidetur.
quid eĩ sicũ poss manu depel¬
lere a domino ꝑicłm. ille camo¬
rem manẽ elegit: plectendus
utiq erit. ꝙͥ siuulũati cui¬
nera ista fecerunt. data oꝑa
nepunirent᷑ aũ talia uulña
isti acceperunt. ut possẽt
nicħoꝰ opem ferre domino si
uoluissent. ¶Si doꝰ morti¬
fere uulũats suꝑuixit. n ͨ
de quoꝙͣ ẜuoꝵsuoꝵ conq̃stus

Expanded text:
tulerunt sine dolo malo: nam si finxit s‹e› quis auxilium ferre uel dicis gratia tulit, nihil hoc commentum ei proderit. Tulisse autem auxilium non tantum is uidetur qui seruauit dominum, hoc est qui potuit ita opem ferre,si dominus interfectus est: ueluti si quis clamauit, ut ad auxilium conueniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam conuocauit aut si corpus suum obiecit uel alias corpore suo auxilium tulit. Non tamen semper qui clamore usus est, auxilium tulisse uidetur: quid enim, si, cum posset manu depellere a domino periculum, ille clamorem inanem elegit? plectendus utique erit. Quid si uulnerati sinera ista fecerunt data opera, ne punirentur, aut talia vulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si voluissent. Si dominus mortifere vulneratus supervixerit nec d
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipales seꝑant. tñ qui in
procintu ilsant᷑. cum eandem
ꝑicula exꝑiantur. iura quo
eadem merito sibi uendi

Expanded text:
ncipales separent, tamen qui in procinctu uersantur cum eadem pericula experiantur, iura quoque eadem merito sibi uindi
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽis ñ millos casus posse exist̾e
quibus sine rep̾hensione tutor
anctor fit pupillo ad diminuẽd̾¬
est. decreto .s. int̾uemente. ueluti
si matriaut sorori que ałr se tũe
ñ possunt tutor alimenta p̾stiter¬
it. nam cum bone fidĩ iudiciũ sit.
nemo fferet inquitaũ pupillũ
aũ sb̾sticutum eius q̃rentes ꝙ tñ
conũcte ꝑsone alice sint qͥn ĩmo
ꝑ contrariũ putat posse conͣtuco¬
re agitutele. sitale officiũ p̃t̾¬
miserit officio tutoris intumb ͭ
⁊̃ rõnes acdus sui confit̾e. ⁊ pupil¬
lo reddere cet̾m siñfecit. aũ si fac¬
tas ñ ex hib ħ nomine iudicio
tutele tenebiturdeẜ uis quo ĩ

Expanded text:
ita est: sed nonnullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto scilicet interueniente: ueluti si matri aut sorori, quae aliter se tueri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cum bonae fidei iudicium sit, nemo feret, inquit, aut pupillum aut substitutum eius querentes, quod tam coniunctae personae alitae sint: quin immo per contrarium putat posse cum tutore agi tutelae, si tale officium praetermiserit. Officio tutoris incumbit etiam rationes actus sui conficere et pupillo reddere: ceterum si non fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebit
Abbreviated transcription (Latin):
iabsens sit tutor ⁊ alimen¬
ta pupillus de sideret sicuuid̾
negligentia ⁊ nimia cessa¬
cio aministracõne tutoris
de sertã. derelictał sunt ꝑu¬
pilli negocia. euosans af¬
sinib at amicis tucoris p̃¬
tor edicto ppõito tã cognita
⁊̃ absente tutore. ł remouẽ¬
dum eum qui dignus tali
tus erit. expediet alimta pu¬
pillo. siu̾o ncc̃ia ab sencia i¬
toris ⁊ inꝑuisa acciderit. for¬
te ꝙ sbito cognicõm p̾ncipa¬
ne ͤ consułe. pupillo poterit.
sit tutor n ͨ expediat aliũ
adiungi. ⁊ pupillus alim̃ta
dere sua postulet. recte con¬
stitũe᷑ ad ħ solum ut ex re
puꝑilli almenta expediat
Ip̃ .ł. i nomnibꝰ que fecit ni¬
tor cum fac̾e non delerz. Itẽ
in huis que non fecit. rõnẽ
reddet ħ iudicõ. p̃stando dolũ¬
in suis reb diligenciam. uͥ¬

Expanded text:
absens sit tutor et alimenta pupillus desideret, si quidem neglegentia et nimia cessatio in administratione tutoris deserta derelictaque sunt pupilli negotia, euocatis adfinibus atque amicis tutoris praetor edicto proposito causa cognita etiam absente tutore uel remouendum eum, qui dignus tali tus erit, expediet alimenta pupillo. si uero necessaria absentia tutoris et inprouisa acciderit, forte quod subito ad cognitionem principane‹c› consulere pupillo potuerit sit tutor nec expediat alium adiungi et pupillus alimenta de re sua postulet: recte constituetur ad hoc solum, ut ex re pupilli alimenta expediatictum. In omnibus quae fecit tutor, cum facere non deberet, item in his quae non fecit, rationem reddet hoc iudicio, praestando dolumin suis rebus diligentiam. U
Abbreviated transcription (Latin):
dicte sunt: ex quib affinitas
int̾ se affines eẽ possunt In
ad optõne datus. aut entanci¬
patus. quascũq ꝯgnatõnes af¬
finitatesq hũit: retiuet. ag¬
natõis iura perdit̾at. s pieã
familiam ad ꝙͣ ꝑ ad optõmue¬
nit. nemo ẽ iłłiꝯgnatus p̾t̾.
pattem eos ue quib agnos¬
citur laffinis aũt ei omnio ł
eoꝵ familia nemo ẽ. ¶Icui

Expanded text:
dictae sint, ex quibus adfinitas inter se adfines esse possunt. In adoptionem datus aut emancipatus quascumque cognationes adfinitatesque habuit, retinet, adgnationis iura perdit. sed in eam familiam, ad quam per adoptionem uenit, nemo est illi cognatus praeter patrem eosue, quibus adgnascitur: adfinis autem ei omnino in ea familia nemo est. Is cui
Abbreviated transcription (Latin):
or: nurus. Filie u̾o uir gen̾
appellatur fuxor libit exalia
aliunde pͥiugnos pͥuignasq
uocant. pot̾ ⁊̃ sic diffiniriso¬
cerẽ uxoris ꝑee pr̃ ego illius
sum gener Soc̾ magnus dr̃
uxoris mee anus. ego illius
ꝓ gener ⁊ recͥo mat̾ mea uxo¬
ris mee soccus est. illa huic
na ẽ. ⁊ uxor mea illi ꝓ mutũs
ẽ ¶pͥuignus a̾̃ ẽ uxorĩs mee filiꝰ
ex alio uiro natus. ego illiꝯꝰ
uictricus  ⁊ in ꝯtͣrium uxor
mea lib̾is quos ex alia uxore
hom̃um relatum sic enic
ri soror glos dicitur: apud gͥ
geintrices dicuntur. apud g̾¬

Expanded text:
or nurus, filiae vero vir gener appellatur. uxor liberis ex alia aliunde privignos privignasque vocant. potest etiam sic definiri. socer est uxoris meae pater, ego illius sum gener: socer magnus dicitur uxoris meae avus, ego illius progener: et retro mater mea uxoris meae socrus est, illa huic na est et uxor mea illi pronurus est. privignus est uxoris meae filius ex alio viro natus, ego illi sum vitricus: et in contrarium uxor mea liberis, quos ex alia uxore Homerum relatum: sic enim ri soror glos dicitur, apud Grauxores ianitrices dicuntur, apud G
Abbreviated transcription (Latin):
cierit. tonoꝵ possom isqui po¬
tuit ab intestato succed̾e. ip̃e
sibi succedat ¶largius tp̃c ꝑen¬
tib lib̾isq petende bonoꝵ pos¬
sõnis tribuitur. in honorera
sangͥs. uidelicet quia artandi
non erant qui pene ad bona pͥa
ueniunt. Ideoq placuit ei f.¬
p̾stitui annim .s. ita mod̾ate.
possõitis petitõnem. n tõa
diu iac̾ent. sane ñ mĩquam ur¬
gentib t̾ditorib. int̾rogan¬
di sunt iniure. an sibi toꝵpol
are se dicant. sciant c̾ditores
ꝙͥ sibi agendusit. Si delib̾a¬
re se ad huc dicant. precipitan¬
di non sunt ¶siquis aũt̃ a pr̃e
suo impub̾i filio sit sb̾stitutꝰ.
non intͣ amiũ. s intͣ diem

Expanded text:
tierit bonorum possessionem is qui potuit et ab intestato succedere, ipse sibi succedat.Largius tempus parentibus liberisque petendae bonorum possessionis tribuitur, in honorem sanguinis uidelicet, quia artandi nonerant, qui paene ad propria bona ueniunt. ideoque placuit eis praestitui annum, scilicet ita moderate, possessionis petitionem neque bona diu iacerent. sane nonnumquam urguentibus creditoribus interrogandi sunt in iure, an sibi bonorumare se dicant, sciant creditores, quid sibi agendum esset: si deliberare se adhuc dicant, praecipitandi non sunt.Si quis autem a patre suo impuberi filio sit substitutus, non intra annum, sed intra diem
Abbreviated transcription (Latin):
uotatur. iuderͣ que ꝑ mares
ꝯtingit. s qm quedam iura
inter affites quoq u̾santur.
nõ. ẽ alienũ de hoc locode
affinib quoq b̾uit̾ diserere.
affines sunt uiri ⁊ uxoris ꝯg¬
nati dicti ab eo ꝙ due̾ ꝯgnacões
que diu̾se int̾se sunt : ꝑ mip¬
tias copulantur.⁊ alta ad al¬
t̾ius ꝯgnatõis sidem ãccediNa̾¬
q niungende affinitatit cau¬
safit ex nupciis snoĩa u̾o eoꝵ
ħ sunt socer. soctus genermutꝰ᷑.
nou̾ca uitͥtus. pͥuignus pͥuigna¬
¶gradus u̾o affinitatis nullist.¬
⁊ quid̾ uiri pr̃ uxorisq. socer.
mat̾ ł eoꝵ socrus appellatur.
cũ apd̾ g̾tos ꝓͥ e uie ui uiri¬

Expanded text:
uocatur, uidelicet quae per mares contingit.Sed quoniam quaedam iura inter adfines quoque uersantur, n‹on› alienum est hoc loco de adfinibus quoque breuiter disserere. adfines sunt uiri et uxoris cognati, dicti ab eo, quod duae cognationes, quae diuersae inter se sunt, per nuptias copulantur et altera ad alterius cognationis finem accedit: namque coniungendae adfinitatis causa fit ex nuptiis.Nomina uero eorum haec sunt: socer socrus, gener nurus, nouerca uitricus, priuignus priuigna.Gradus autem adfinitati nulli sunt.Et quidem uiri pater uxorisque socer, mater autem eorum socrus appellatur, cum ap
Abbreviated transcription (Latin):
trui ꝓ amite ꝓ auiniculi
ꝓ mat᷑ert̾e filius filia. Itẽ qui
aut amitinio. Undiq ꝓpagã.¬
tur. qui ꝓͥe sobͥni uocantm.¬
¶In septimo gradu ꝙͣ multe eẽ
mat̾nos ꝙͣ pat̾nos in telligi¬
mus. It̃ nopotes neptesq tã
exa filio qmͣ ex filia. quam
le autem ꝙ ad nr̃m ius atti
qͣtenus ult᷑ eũ fere gͣdũ rerũ¬

Expanded text:
trui proamitae, proauunculi promaterterae filius filia. item qui aut amitinis undique propagantur, quae proprie sobrini uocantur.In septimo gradu quam multae ematernos quam paternos intellegemus, item nepotes neptesque tam ex filio quam ex filia: quam le autem, quod ad nostrum ius attinquatenus ultra eum fere gradum reru
Abbreviated transcription (Latin):
fiĩt ⁊ sororis ab nepos ab nep¬
tis. ⁊ ꝯuenient̃ ab patrnus ab¬
auuncłꝰ ab mat̾teta. id ẽ ab¬
auie fr̃ ⁊ soror. Itẽ patrui mag¬
ni amitt magne. anũcłi mag¬
i matͥdere magne. It̃ nepõs¬

Expanded text:
 et sororis abnepos abneptis: et conuenienter abpatruus abauunculus abmatertera id est abauiae frater et soror: item patrui magni amitae magnae, auunculi magni mater
Abbreviated transcription (Latin):
ł .ł. xl.ui. ad. Si repudiau̾it
sui ab intestato bonoꝵ possõm:
ad huc dicemus eos obstare legi¬
⁊i mił. ħ ẽ hiis quib legĩttima
potuit defeiri h̾rditas. so tͥco qr
repudiando qiͣ lib̾i bonoꝵ possom.
hͣnc incipiunt ħ̾ere qͣi legĩii.¬

Expanded text:
auerint sui ab intestato bonorum possessionem, adhuc dicemus obstare eos legitimis, hoc est his, quibus legitima potuit deferri hereditas, idcirco, quia repudiando quasi liberi bonorum possessionem hanc incipiunt habere quasi legitimi.
Abbreviated transcription (Latin):
¶radus ꝯgnatõnis. alii suꝑioris
ordinis sunt. alii inferioris.
alii ex trans ũsio. siue alat̾e
Triorit ordinis sunt ꝑentes.
inferioris. lib̃i. extͣnsũio sũ
alat̾e: ftatres.⁊ sorores. lib̾iq
natõ. a pͥmo gradu incipit. ex
ttansũso sũ alat̾e nullus ẽ p̾¬
us gradus.⁊ ideo incipit ayo
dem gradu quis qͣm ꝯcurre¬
re potest. at inẜo ⁊ tercio ⁊
desticeps incet̾is possunt ⁊̃
ex trantũso quidam ꝯcutrere

Expanded text:
radus cognationis alii superioris ordinis sunt, alii inferioris, alii ex transverso sive a latere. superioris ordinis sunt parentes. inferioris liberi. ex transverso sive a latere fratres et sorores liberique natio a primo gradu incipit, ex transverso sive a latere nullus est primus gradus et ideo gradu quisquam concurrere potest. at in secundo et tertio et deinceps in ceteris possunt etiam ex transuerso quidam concurrere
Abbreviated transcription (Latin):
iure intestati: uidebit᷑ obstuis¬
se. ¶ Non siͤ ꝑentibꝰ lib̾oꝵ. ut
lib̾is ꝑentum. debetur ħrditas / w¬
ꝑentes ad bona lib̾oꝵ rõ misera¬
cõnis admittit. lib̾os natuitt sił¬

Expanded text:
iure intestati, iure testati uidebitur obstitisse.Non sic parentibus liberorum, ut liberis parentium debetur hereditas: parentes ad bona liberorum ratio miserationis admittit, liberos naturae, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte uñ lib̾is defertur. exdu¬
sus ẽ temꝑe uł repudiacõe:
net cͣer̾it defertur. s an sp̃e
sibi succedat ex hͣc suctessori
a ꝑte. ⁊ mag̃ ẽ ut succedat.
ut uñ legicti possir pe¬
t̾e ⁊ pꝰ hos suo ordĩe exilla
ꝑte unͣ ꝓximi cognati uocan

Expanded text:
rte, unde liberis defertur: exclusus est tempore aut repudiatione: ceteris defertur: sed ipse sibi succedat ex hac successoria parte? et magis est, ut succedat, ut unde legitimi possit petere et post hos suo ordine ex illa parte, unde proximi cognati uocan
Abbreviated transcription (Latin):
isse. possõm ut ꝓximus ꝯg¬
natus acceꝑit: ex die mortis
uisimile ñ uideatur.tam ꝯ¬
iunctum sangͥne. de functi
ualitudinem ignorasse.
resiquid sororem seꝑticiam
tem matrem ex alio marito
quero simat̃ hrditatem re¬
pudiau̾it dum ad huc p̾gnans
est. postea que enixa fũt
sempinam. an et̃ sempnian
ea nata ẽ acciꝑe posse. De suc
cͥco ꝓpoitum est: ne bona
hrditaria uacua sine domi¬
nodiuciꝰ iac̾ent. ⁊ c̾ditorib
putauit p̃stitũe tempus hiic
quib bonotum possõm detulit
⁊ dare un t̾ eos successionem. ut
maturiut possint c̾ditoressci¬
re urt utr̃ hñt cum quo con¬
g̾ diantur. an dona u̾o uacanci¬
a sua fisco sint delata. an pociͦ
quasi sine suctessore defuncti.
pot̾ ꝓ inde curator m̃ẽ sine med
uoluntate meam bonoꝵ possõm
delatam bonoꝵ possõm dñpre

Expanded text:
ut proximus cognatus accepit. ex die mortis verisimile non videbatur tam coniunctum sanguine defuncti valetudinem ignorasse. reliquit sororem Septiciam tem matrem ex alio marito: quaero, si mater hereditatem repudiaverit, dum adhuc praegnas est, posteaque enixa fuerit Semproniam, an etiam Sempronia ea nata est, accipere posse. DE SUCCpropositum est, ne bona hereditaria uacua sine domino diutius iacerent et creditoribus putauit praestituere tempus his, quibus bonorum possessionem detulit, et dare inter eos successionem, ut maturius possint creditores scire, utrum habeant, cum quo congrediantur, an uero bona uacantia fisco sint delata, an potiusere debeant, quasi sine successore defuncto.Upotest.Proinde procurator meus sine mea uoluntate meam bonorum possessionem delatam bonorum possessione
Abbreviated transcription (Latin):
indulgẽciam.n ex iure ci¬
uili originem ht̃. nam eos
inuitat ad bonoꝵ possom.
qui iure ciuili ad suctessi.¬
onem admita ñ possũt
id ẽ cognatos cogãti aut̃
appnati sunt: quasi exiio.
nati aut ut ait labes qͥiͣ¬
ꝯmune nascendi inicum
lex ad cogͣnacõm nõ t̾ui¬
les. nec eñm facile ulla pui
sex ꝯ plectitur. Tex septi¬
mo : duas ꝑ ar ꝑͦs sobrino
sob̾ͥna natum ⁊ natam.
quibꝰ fiet agnatus hͥ qui¬
ad optatus est. husdẽ ⁊ ꝯ
natus fietinam u̾curq

Expanded text:
indulgentiam neque ex iure ciuili originem habet: nam eos inuitat ad bonorum possessionem, qui iure ciuili ad successionem admitti non possunt, id est cognatos.Cognati autem appellati sunt quasi ex uno nati, aut, ut Labeo aimune nascendi initium lex ad cognationes non serviles: nec enim facile ulla servsex complectitur et ex septimo duas personas sobrino et sobrina natum et natam. quibus fiet adgnatus hadoptatus est, isdem etiam cognatus fiet: nam ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
natura. cognatoꝵ uitꝗt ꝯsis¬
t̾e ñ patitur cognati ab eo di¬
ci putantur. quod qͥi  ꝯmuni¬
t̃ uenati uł ab eod̾ nati ꝓge¬
niti ue sint. ¶ Cognatõis sub¬
stancia bifatiam apud romanos
in telligitur. Nam quedam
ꝯgnatõnes uite cimili. q̃ dam
naturali ꝯgnectuntur. ñ nũ¬
qͣm urttoq iure ꝯcurrente ⁊

Expanded text:
natura cognatorum uitam consistere non patitur. Cognati ab eo dici putantur, quod quasi una communiterue nati uel ab eodem orti progenitiue sint. Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure ciuili, quaedam naturali conect‹u›ntur, nonnumquam ut
Abbreviated transcription (Latin):
iure ꝯsanguinitatis ail agna¬
cõnis. ħ tditas eiꝰ ad nullum ꝑ¬
tinet. qr ꝯsanguinitatis Item¬
q ꝗgnatõnis eius iura a prẽ
pite diminutis. non datur bo¬
noꝵ possõ iure hr̃dis legĩmi
qr non eadem cã eoꝵ ẽ: que lib̾¬
oꝵ. s gradu ꝯgnatorum rur¬
onem: si aciusau̾int ꝯgnatos

Expanded text:
aut adgnationis hereditas eius ad nullum pertinet, quia consanguinitatis, itemque adgnationis iura a patre opite deminutis non datur bonorum possessio iure heredis legitimi, quia non eadem causa eorum est, quae liberorum: sed gradu cognatorum ruronem, si accusauerint cognatos
Abbreviated transcription (Latin):
est suũ ħd hrdem aliquẽ
defuncto existere: tam diu
ꝯsangͥneis locus ñ ẽ. p̃uta
si defuncti uxor p̾gnans sit.
uł defuc̃ti filiꝰ apd̾ hostes sit.

Expanded text:
est suum heredem aliquem defuncto existere, tamdiu consanguineis locus non est: puta si defuncti uxor praegnas sit aut defuncti filius apud hostes sit.
Abbreviated transcription (Latin):
autem bõꝵ possõ uorto qui
ab intestato pecuit potuit ẽẽ
seglitimum hrdem fatiat.
e alia lex senatas ue ꝯsul¬
tuisdemq mat̾ que exsena¬
tus ꝯsulto ueĩt. r̾tuliano.
Item qui ex orficiano adle¬
gittimam h̾rditatẽ. ad mit¬
tuntut. hanc bonoꝵ possõm

Expanded text:
 uocat, qui ab intestato potuit esse legitimum heredem faciat siue alia lex senatusue consultum. denique mater, quae ex senatus consulto uenit Tertulliano, item qui ex Orphitiano ad legitimam hereditatem admittuntur, hanc bonorum possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
notantur: ñ solet tueri p̾cor
sit tabulas ñ extare: septem
testiũ signis sigͣtas.
mimiti ꝑ edictum p̾toris ad
tonoꝵ possõm uocantur ꝑen¬
tium. nisi ad optiui fũint. hu
eĩ ⁊ lib̾oꝵ nom̃ admittunt pꝰ
emancipatõm s si narntales e¬
mancipati ⁊ ad optati. it̾m eman¬

Expanded text:
ocantur, non solet tueri praetosit tabulas non extare septem testium signis signatas.minuti per edictum praetoris ad bonorum possessionem uocantur parentium, nisi si adoptiui fuerint: hi enim et liberorum nomen amittunt post emancipationem. sed si naturales emancipati et adoptati iterum eman
Abbreviated transcription (Latin):
Otir de tuuit lonit agrrur. cumis
moritur ñ fu̾it: ei lib̾is qi quos
ĩ eiusdem familia ħebit si ad¬
⁊ eos ħrditas suo noĩc ꝑtine¬
bit. n nominatim ex ħri scp̾¬
tur. q̃ ad enmi ꝑtin si in pot̾ta¬
te ꝑmansiss. Ita ut ex ea
emancipau̾it. filius solus ue
uis capitis diminucõ ꝑ edic¬

Expanded text:
tis, de cuius bonis agitur, cum is moritur, non fuerit, ei liberisque, quos in eiusdem familia habebit, si ad eos hereditas suo nomine pertinebit neque nominatim exheredes scriptur, quae ad eum pertineret, si in potestate permansisset, ita, ut ex ea emancipauerit, filius solus uenuis capitis deminutio per edic
Abbreviated transcription (Latin):
te lib̾ante: filiꝰ ex ħrdatꝰ mortõ
ħrdicatem. nepos exũlo scõ fi¬
lio susceptꝰ auo suꝰ hrs erit
tẽ legittima defert᷑ ħiduar.
nec dici pot̾ ħrdem ñ suũ nepo

Expanded text:
deliberante filius exheredatus mortem hereditatem nepos ex illo filio susceptus auo suus heres erit mortem legitima defertur hereditas. nec dici potest heredem, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
poͣssom̃ acceꝑis. nec ad rem
ꝑtinuit. ꝙ abstinendi Faculta¬
tem oban̾yiliũ pietatis. pͥor cog¬
natus acceꝑat. gͥ sisco uacan¬
cia fona recte differri placuit.

Expanded text:
onem accepisset: nec ad rem pertinuit, quod abstinendi facultatem ob auxilium aetatis prior cognatus acc‹e›perat. igitur fisco uacantia bona recte deferr‹i› placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
sõe queramus: ñ semꝑ eos qͥ
eius degcadus sunt. ꝯcurre¬
re. ¶ primo gradu sunt su¬
pra: pat̃. nin mr̃. Infra filiꝰ
filia. ¶ ẜo gradu sunt sup
anus. auia. Infra nepos nep¬
tis. ex tͣnsũso: fr̃ soror¬

Expanded text:
one quaeramus, non semper eos, qui eiusdem gradus sint, concurrere.Primo gradu sunt supra pater mater. infra filius filia.Secundo gradu sunt supra auus auia. infra nepos neptis. ex transuerso frater soror
Abbreviated transcription (Latin):
possõm agnonisse nidebr᷑ net ĩ
edict siñam incidet. qͣͫ qm̃ pos
filu pot̾tate ꝯdicõ fu̾it. nec
fatile pat̾ emancipare filium
cogipot̾it

Expanded text:
onem adgnouisse uidebitur nec in edicti sententiam incidet, quoniam possfilii potestate condicio fuerit nec facile pater emancipare filium cogi poterit
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃ns qiͣ ꝓxꝰ admittitur: q
ẽ quiꝰꝙ fu̾it tũt dep̾hensus.
Si quis ꝓximior ꝯgnatii nasci
sperer᷑. in ea ꝯdicõne ẽ ut
dici debeat obstare eum se¬
q̃ntib s uͥ natus non ẽ ad¬
mittemus eum qui post uẽ¬
trem ꝓximꝰ iudebatur s ħ
ita delnũ erit accipiendum.
si ħ qui in ut̾o ẽẽ dicit᷑. iiino
eo de cuius bõꝵ possõe agit᷑
fũit ꝯte ptꝰ snam si post mor¬
tem: n obstabit alii. neq ip̃e
ad mittetur. quia u fu̾it ꝓxͣ¬
inus ꝯgnatus ei quo uiuo
p̾gnons decesserit. ⁊ uto ex¬
secto ꝑtꝰ sit editus. in ea ꝯdi¬
cionẽ ẽ ꝑtui iste. ut matris
sue acciꝑe bonoꝵ poslom poisit.¬
uñ ꝓximi ꝯgnati s post se¬
natus ꝯ sultum oͣsfitianum: ⁊
uñ legnimi pet̾e pot̾it: quia
mortis temꝑe in ut̾o fuit.¬
¶ gradatim u̾o admictũtur
ꝯgnati ad bonoꝵ possõm. ut qͥ
sunt pͥo gradu: om̃s simaul ad¬
mittantursiquis apd̾ hostes
fu̾it mortis tp̃r eius decuius

Expanded text:
imus admittetur, hoc est quicumque fuerit tum deprehensus Si quis proximior cognatus nasci speretur, in ea condicione est, ut dici debeat obstare eum sequentibus: sed ubi natus non est, admittemus eum, qui post uentrem proximus uidebatur. sed hoc ita demum erit accipiendum, si hic qui in utero esse dicitur uiuo eo de cuius bonorum possessione agitur fuit conceptus, nam si post mortem, neque obstabit alii neque ipse admittetur, quia non fuit proximus cognatus ei, quo uiuo praegnas decesserit et utero exsecto partus sit editus, in ea condicione est partus iste, ut matris suae accipere bonorum posi cognati'. sed post senatus consultum Orphitianum et 'unde legitimi' petere poterit, quia mortis tempore in utero fuit.Gradatim autem admittuntur cognati ad bonorum possessionem: ut qui sunt primo gradu, omnes simul admittuntur.Si quis apud hostes fuerit mortis tempore eius, de cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ritate tutoris: repudiate pͭ¬
¶ Furiosi curator neqiaqm pot̾it
repudiare. quia nec dum de
possõ: aut fiscum ĩ uitare.¬
non posse: nẽrius ẽ. quia nd̃¬
dum delata ẽ: nͥ cum fu̾it de¬
⁊ c̾ta. Rursum post ea qmͣ dec̃¬
ta ẽ.sera repudiatõ ẽ. quia
quod ad quisitum ẽ. repuda¬
ari ñ pot̾. ¶Si intra centesi¬
mum diem mortuus sit p̾ort
statim seq̃ns ad mitti potest.¬
e centesimo bonoꝵ possõ pe¬

Expanded text:
ritate tutoris repudiare potest.Furiosi curator nequaquam poterit repudiare, quia necdum delanorum possessio aut fiscum inuitare.non posse uerius est, quia nondum delata est, nisi cum fuerit decreta: rursum posteaquam decreta est, sera repudiatio est, quia quod adquisitum est repudiari non potest. Si intra centensimum diem mortuus sit prior, statim sequens admitti potest.e centensimo bonorum possessio pe