comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cestius ac pompei no tissi mum est exemplumi/ ⁊s
de scdis nupciis. gaudiũ¬
Ecimlas nuptias cellebralo/. Rõ. Si nosces ad liquidum ꝗd
est femina quid ue de illa magni scribunt uiri/ ne primas ꝗ¬
dem nuptias celebrasses/.G. Secundas nuptias celebrare est
ani mus . Nõ. Si non te prime nuptie domuerunt/ Iam secũ¬
das celebra si te nec ille domuerunt/ celebrabis et teicias. bͫ. Secundis
nptiis intendo/ .Rõ. Qui e pͥmo coniugio ꝓlem habens no uercam su¬
pmiducit ip̃e suis manibus in suam domum mittit incendium/ Si iuue̾¬
ra urget aut libid inosa uellicat fenectus qua nichil est tupius põt
forsan ut ciuilit᷑ potius q̃ honeste dicam/ posset inq̃ fortassis utilius nͥ
ł peccati materia uł diuina legouetitum esset cõcubinule obsequio
sub uenir q nouerca libus od iis domus tranquilla curbari quod tito
ac domiciano susceptis filiis uespesianus prudentissimus princeps
pecit et erate hac s cephanus columnẽsis haud immerito int̾ princi¬

Expanded text:
Cesaris atque Pompeii notissimum est exemplum. 76 DE SECUNDIS NUPTIIS Secundas nuptias celebrabo. Si nosses ad liquidum quid est femina quidve de illa magni scribant viri, nec primas quidem nuptias celebrasses. Secundas nuptias celebrare est animus. Si non te prime nuptie domuerunt, iam secundas celebra; si te nec ille domuerint, celebrabis et tertias. Secundis nuptiis intendo. Qui ex primo coniugio prolem habens novercam superinducit, suis manibus in suam domum mittit incendium. Si iuventa urget aut libidinosa vellicat senectus, qua nichil est turpius, posset forsan — ut civiliter hoc potius quam honeste dicam — posset, inquam, fortassis utilius, nisi vel peccati materia vel divina lege vetitum esset, concubinali obsequio subveniri quam novercalibus odiis domus tranquilla turbari; quod, Tito ac Domitiano susceptis filiis, Vespasianus prudentissimus princeps fecit et etate hac Stephanus Columnensis, haud immerito inter princi
Abbreviated transcription (Latin):
in temeiara ꝑuenent erir fareor/ unde er secum deo geatias agros et
minis nulla est
primus gener est michi.Ro. debet is esse uł filuo carioriu si
rdem fisum cãuis affeit geneum ellectio. Acceptum igirus dls
fer que nepotum debitrix filum iam nunt dedate sr siens
opti mumi sois tribuit . Rõ. S unt hec igr̃s et fudei in sugis
erꝑfidie cyemplar Naro unq cam fidelis patcifilius fuis . Qu suigil¬
et pesis marsun agripa q̃ sntonino pio marchus auie siuis siga qẽ
moz amo iems cintt at seliam s impeus quoꝙ suctessiones. ad. soml us¬

Expanded text:
intemerata pervenerit, erit, fateor, unde et secum Deo gratias agas et feminis nulla est. 75 ptimus gener est michi. Debet esse vel filio carior, si quidem filium casus affert, generum electio: acceptum igitur filie fer que, nepotum debitrix, filium iam nunc dedit. Generum optimum sors tribuit. Sunt hoc in genere et fidei insignis et perfidie exempla: raro vel nunquam tam fidelis patri filius fuit quam Augusto Cesari Marcus Agrippa, quam Antonino Pio Marcus Aurelius, erga quem modo amorem eius ac filiam sed imperii quoque successionem
Abbreviated transcription (Latin):
ubi et ometissus inter lapides uł̃ impiessioni facilis uł sudessis xiur ꝑ hilẽ
genetis iabuens asexandio iusus est/ scuspende sui ouis magim qua
posonosum dias augustus uisus est cum gẽma ila qure eras a urs
nds sut encionus post hos magͥni nonũs in hat arte dioscores fuir
cuius cum opus ero ⁊ brnier nomen si luisse płi num mine. hic et eni ua
ipͣius duii augussi Icusposit esfigiom qua ad eretre mumꝰ eendeduo aent et¬

Expanded text:
ubi et amethistus inter lapides vel impressioni facilis vel successu prosper, ut generis idoneus Alexandro visus est sculpende sui oris imagini, qua postmodum divus Augustus usus est, cum gemma illa, qua erat uti nides fuit et Cronius; post hos magni nominis in hac arte Dioscorides fuit, cuius cum opera exprimeret, nomen siluisse Plinium miror. Hic est enim qui ipsius divi Augusti sculpsit effigiem, qua ad extremum et
Abbreviated transcription (Latin):
añ omnes mechanicas inprecio esset/ apud graios uero si quid plinio ciedib
in pͥmo gradu liberalium beietur / Mitto hec quoniam et intente breuitati
e pñti ꝓposito quodãmo sunt ad u̾sa : uideri enim possunt morbum ip̃m
cuius remedium pollicebar alere / et rerum claritas stupentib amentiam
excitare/ s iam dixi/ nichil eirori detrahit eirantium magnitudo ymo hec
quidem ideo attigerim ut liqueret mali huius quãta uis esser/ ad quam tot
tantis q sit ingeniis conspirarum/ cui et uulgus errorum princeps/ et con¬
suetudinum genitrix longa dies cumulus q ingens omĩum malorum
semꝑ auctoritas/ accesẜmt/ ut uoluptas scuporq ammos ab altiore fur¬
tim contomplatione di moueat distrahatq / Eu autem si hec ficta et ad nni¬
brara fucis manibus usq adeo dellectant/ Actolle occulos ad illum qui os
huma num sonsibus/ aĩam incellecru: cellum astris/ floribus t̾iam ꝑiuxit

Expanded text:
ante omnes mechanicas in pretio esset, apud Graios vero, si quid Plinio creditis, ante omnes mechanicas in pretio esset, apud Graios vero, si quid Plinio creditis, in primo gradu liberalium haberetur. Mitto hec quoniam et intente brevitati et presenti proposito quodammodo sunt adversa: videri enim possunt morbum ipsum cuius remedium pollicebar alere et rerum claritas stupentis amentiam excusare. Sed iam dixi: nichil errori detrahit errantium magnitudo; immo hec quidem ideo attigerim, ut liqueret mali huius quanta vis esset, ad quam tot tantisque sit ingeniis conspiratum, cui et vulgus errorum princeps et consuetudinum genitrix longa dies cumulusque ingens omnium malorum semper auctoritas accesserint, ut voluptas stuporque animos ab altiore furtim contemplatione dimoveat distrahatque. Tu autem si hec ficta et adumbrata fucis inanibus usque adeo delectant, attolle oculos ad illum, qui os humanum sensibus, animam intellectu, celum astris, floribus terram pinxit:
Abbreviated transcription (Latin):
atq ĩ mobilium motus ymaginum / et postibus erũpentes effigies ad ultimum
sprrantium limamenta suspendunt ut hic erupturos paulominus p̃ stoleris
uoces et est hac in reꝑiculum ꝙ his magna maxiie capiunt᷑ ingenia itaq
ubi agrestis leto et breui scupore p̃cereat illic ingeniosus suspirans ac uenera¬
bundus in hereat oꝑosum sane neq huius tam̃ est operis / ab initio ortis ori¬
ꝓrnem atq in crementa rerexere et miracula operum et artificum in dustriab
et principum in sanias/ et enormia precia. quibus hoc trans maria mercati ro¬
me in templis deorum / aur cesarum in thalamib inq publicis plareis ac por¬
ncibus conseciarunr / neq id̾ satis nisi ip̃i huic arti dextras atq ani mos ma¬
iori ep̃citio debitos applicarent/ quod iam ante nobilissimi pb̃oꝵ giecio fe¬
cerant / unde effectum/ ut pictura diu quidem apud uos ut nature coniuctior

Expanded text:
atque immobilium motus imaginum et postibus erumpentes effigies ac vultuum atque immobilium motus imaginum et postibus erumpentes effigies ac vultuum spirantium liniamenta suspendunt, ut hinc erupturas paulominus prestoleris voces; et est hac in re periculum, quod iis magna maxime capiuntur ingenia, itaque ubi agrestis leto et brevi stupore pretereat, illic ingeniosus suspirans ac venerandus inhereat. Operosum sane neque tamen huius est operis, ab initio artis originem atque incrementa retexere et miracula operum et artificum industrias et principum insanias et enormia pretia, quibus hec trans maria mercati Rome in templis deorum aut Cesarum in thalamis inque publicis plateis ac porticibus consecrarunt. Neque id satis nisi ipsi huic arti dextras atque animos maiori exercitio debitos applicarent, quod iam ante nobilissimi philosophorum Grecie fecerant; unde effectum ut pictura diu quidem apud vos, ut nature coniunctior,
Abbreviated transcription (Latin):
secmula mos pelmo certes pro misit ⁊ eyo nri nan qui mũdres uestres a conis ⁊ res
facibo lu ncitis. cosdem in seuis equarens uiitutem ꝙ cum essos erg foriã m¬
s aiomi nincum q uibus piens tabulas qme fine miramini so males dtiq tab¬
sas piras uni aors feis. d ei mis h umani furor animi. oña micantis ms ste
ques uute ciuen non solum ar tis I nature opura musu insrasilius. sorute
omns quidbs teuena deslectatio si consilio iegentar/ ad amoien co lesus a¬
goior et ouginis ad moneret Nam quis unq̃ queso riui apetens fontemi odit
Aruos uos graues humii acłines affipiq celum suspicere non audens / et obliti opi¬
ficem illum solis ac lime tanta cum uoluptate tenussimas picturas aspicitis otq
unde transinis erat ad alta disposiris illic metam figitis inteliectus . G. pictis
rabulis dellector nnice/. Rõ. pẽ nicilio et coloribus pellectaris in quibus pre¬
cium et ars placet/ ac uarietas et curiosa dispersio Sic exanguium uiui gestus

Expanded text:
nis in rebus facile vincitis, eosdem in seriis equaretis virtutemque cum illis et gloriam miraremini cum quibus pictas tabulas sine fine miramini! Valde utique pictas tabulas miror. O mirus humani furor animi omnia mirantis nisi se, quo inter cuncta non solum artis sed nature opera nullum mirabilius! Picte omnis quidem terrena delectatio si consilio regeretur ad amorem celestis erigeret et originis admoneret. Nam quis unquam, queso, rivi appetens fontem odit? At vos graves, humi acclives affixique celum suspicere non audetis et obliti opificem illum solis ac lune tanta cum voluptate tenuissimas picturas aspicitis atque unde transitus erat ad alta despicitis, illic metam figitis intellectus. Pictis tabulis delector unice. Penicello et coloribus delectaris, in quibus et pretium et ars placet ac varietas et curiosa dispersio. Sic exanguium vivi gestus
Abbreviated transcription (Latin):
ces uiri huius uictorie gloriosissimi sunt triumpbi in comꝑabilis rei
militaris excelentia . alcissi mum ingenium/ preclara eloquentia / nobi¬
litas geneus / forma corporis et in uicti animi magnicuio cum cuẽta
collegeris. nil in eo clarius c̃lementia/ et offenssarum obliuione repe¬
res que q̃q̃ sibi materiam mortis actulerit / ut uie paccuni anu i il¬
lud in funere caneretur/. M eum seruasse ut essent qui me pordeiẽt/ ex
quo tñ necessario moriend um eiar/ potest q uodam modo cali ex causa
optabilis mors uideri ⁊ etcetera M.¬
de odio populi. dolor.

Expanded text:
tes viri huius victorie, gloriosissimi sunt triumphi, incomparabilis rei tes viri huius victorie, gloriosissimi sunt triumphi, incomparabilis rei militaris excellentia, altissimum ingenium, preclara eloquentia, nobilitas generis, forma corporis et invicti animi magnitudo, cum cuncta collegeris, nichil in eo clarius clementia et offensarum oblivione reperies, que quanquam sibi materiam mortis attulerit, ut iure Pacuvianum illud in funere caneretur: Men servasse, ut essent, qui me perderent? Ex quo tamen necessario moriendum erat, potest quammodo tali ex causa optabilis mors videri. 34 DE ODIO POPULARI Po
Abbreviated transcription (Latin):
ihumanum quãuis meritum Non oporter exulcerati animi motum
sequi et priuati memorie doloris naturecomunis obliuisci .S. Me ulcisci
uenitum in ꝑpetiui m dolcbo. Ro. Forsan in perpetuum gaudebis/ quoties
putas post inimicicias depositas/ et in gram reditum / corruisse aliqͦs
micoꝵ in amplexibus cogitantos hune ego ꝑditum uolui et incerdum
asucessu impio parum ab fui/ o sors optima in quam piam partez con¬
slium. crudele uertisti .d. Iustam iram exequi non sinor lis. Iustam¬
iram uix in uenies cum sit scriptum/ ira uiri iustitiam dei non oꝑat᷑
et iursum ab altero / Ira furor bieuis est optimum igitur non irasci ꝓ¬
rimum non ulcisci sed frenare iram/ ne animum rapiat quo nõ decet
terrium est ulcisci non posse eciam si uelis /. d. pulcra michi preupitur
uindicta . Rõ. pulcrior uenia relinquitur et pulcerima omniu obliuio
hec inter omnes principes uilium cesarem illustrauit/ ĩ numere et ĩgẽ¬

Expanded text:
inhumanum est, quamvis meritum: non oportet exulcerati animi motum inhumanum est, quamvis meritum: non oportet exulcerati animi motum sequi, et privati memoria doloris, nature communis oblivisci. Me ulcisci vetitum in perpetuum dolebo. Forsan in perpetuum gaudebis. Quotiens putas, post inimicitias depositas, et in gratiam reditum cohorruisse aliquos, amicorum in amplexibus, cogitantes: “hunc ego perditum volui, et interdum a successu impio parum abfui? O sors optima in quam piam partem consilium crudele vertisti!”. Iustam iram exequi non sinor. Iram iustam vix invenias, cum sit scriptum: “Ira viri, iustitiam Dei non operatur”, et rursus ab altero: ira furor brevis est. Optimum igitur non irasci, proximum non ulcisci, sed frenare iram ne animum rapiat quo non decet, tertium est ulcisci non posse, etiam si velis. Pulchra michi preripitur vindicta. Pulchrior venia relinquitur, et pulcherrima omnium oblivio. Hec, inter omnes principes, Iulium Cesarem illustravit: innumere et ingen
Abbreviated transcription (Latin):
.d. Necesse est occasionem ultionis obmittere: Rõ. Si pulcerimu
uindicte genus est nolle ulcisci pulcerima est necessitas non sini ul¬
no iuiturem amplecti optimum / proximum est compelli.D. Eiepta
nichi uindictam doleo. Rõ. uenier tempus cito forte ꝙ gauieas/ neq
alrer accidisse ulo mot̾o uelis  quidam ad que coacti ueniunt uelle ĩ¬
apuint et amare / et de necessitate consensus oritur/ dum q uoluntas
siei incipit dosinir esse necessitas/ .d. uuebar ulcisci posse nec potur¬
si. non posse malum agere potontia magna est/ nempe que omni¬
prentis est propria . D. uindicta michi presens excidit/ .Ro. Colubr¬
intibi e manibus excidisse credito uide no iterum subrebat. Nichil
omini tam contrarium qͣ in humanitas ꝑ h anc enim homo esse desiit
uͥq sic esse in homen iꝰitio est nullus moibus tam contrarius: ne mors ꝗ¬
dem illa secundum naturam accidit hec autem contra/. seuire in homĩez

Expanded text:
. Necesse est occasionem ultionis omittere. Si pulcherrimum . Necesse est occasionem ultionis omittere. Si pulcherrimum vindicte genus est nolle ulcisci, pulcherrima est necessitas non sini; ultro virtutem amplecti optimum, proximum est conpelli. Ereptam michi vindictam doleo. Veniet tempus cito, forte, quo gaudeas, neque aliter accidisse ullo velis modo. Quidam ad que coacti veniunt, velle incipiunt et amare, et de necessitate consensus oritur, dumque voluntas fieri incipit, desinit esse necessitas. Videbar ulcisci posse, nec potui. Non posse malum agere, potentia magna est, nempe que omnipotentis est propria. Vindicta michi presens excidit. Colubrum tibi e manibus excidisse credito, vide ne iterum subrepat. Nichil homini tam contrarium quam inhumanitas; per hanc enim homo esse desinit, idque sic esse, ipsum nomen indicio est; nullus morbus tam contrarius, nec mors quidem: illa secundum naturam accidit, hec autem contra. Sevire in hominem
Abbreviated transcription (Latin):
h alro. Rõ. Sed in uitus habe et armato semꝑ in pectore cor ami¬
cum Pacis habitet atq ita ita bellum ex̾ceasut coactus uideare
neu forte odio sub cumbat humanitas neu tam uindicte stu¬
deas q̃ glorie aut saluri s cis ut romanis ĩ uisior est ambal
q̃ piirus cum uterq hostis et puor pirrus italiam in uasers
ar non delendi omĩo ut hanibal sed uincendi / omĩbus enitendũ
modis ut in actu quolibet uera uirtus emineat sic ut nichil
bello queri aliud̃ q pax honesta uideatur ⁊.
Ede eropta facultãte iũdicte. dolor.¬
ꝑtare facultas eripitur ultionis . Rõ. Cui peccatum ers¬
pitur nichil eupitur mulcum q tribuitu quedam
habentibus eripi lucrum est/ ea ne habeantur obstare
lucrum maius .d. facultatom ultionis perdidi. Rio.¬
felix̧ iactura quod noceat amisisse/. D. Ab optata er sperara ultione
prohibeor. Rõ. Primum eiat nolle male agere proximũ prohiberi/.¬

Expanded text:
habeo. Sed invitus habe; et armato semper in pectore cor amihabeo. Sed invitus habe; et armato semper in pectore cor amicum pacis habitet, atque ita bellum exerceas ut coactus videare, non forte odio succumbat humanitas, neu tam vindicte studeas quam glorie aut saluti. Scis ut Romanis invisior est Hannibal quam Pyrrhus, cum uterque hostis et prior Pyrrhus Italiam invaserit, at non delendi animo, ut Hannibal, sed vincendi. Omnibus enitendum modis, aut in actu quolibet vera virtus emineat, sic ut nichil bello queri aliud quam pax honesta videatur. 33 DE PREREPTA FACULTATE VINDICTE Optate facultas eripitur ultionis. Cui peccatum eripitur, nichil eripitur, multumque tribuitur; quedam habentibus eripi lucrum est; ea ne habeantur obstare lucrum maius. Facultatem ultionis perdidi. Felix iactura quod noceat amisisse. At optata et sperata ultione prohibeor. Primum erat nolle male agere, proximum prohiberi
Abbreviated transcription (Latin):
da hostis ac pestilens/. d. Graues mimicitie sunt michi/.Rõ. Ma¬
gne inimicicie plerimnq magnarum amiciciarum fuere princip¬
ium/ .d. habes mimicos Rõ. habeto et fid̾em simul et clemẽtia
de reliquo quid quid euenerit cura saltem ut humanitate sic
ac uirtute suꝑior sunt et sua iura cum hostibus cum quibusita.
rem gere ut amicos fieri posse non dubites/ atq hoc sanius cõ¬
silium scito q̃ biantis qui sic amicos dilligi iubet ut mimicos
effici posse memineris quod dictum quãius ab aliis laudatum
nec michi certe nec tulio probatur Est enim uerum amicicie iee¬
num / In odio ergo cogitandus amor non odium in amore longa
aristotellicum illud in rhetoricis biantheo consilio preferendum nõ
oportet ut aiunt amare tanq oditurum sed magis odire canq
amaturum quod profecto scribens aristotiles/ Biantem ip̃m cali¬
dam q eius ac mali uolam sententiam notabat/.D. Inimicicias

Expanded text:
da hostis ac pestilens. Graves inimicitie michi sunt. Mada hostis ac pestilens. Graves inimicitie michi sunt. Magne inimicitie plerunque magnarum amicitiarum fuere principium. Habeo inimicos. Habeto et fidem simul et clementiam. De reliquo quicquid evenerit, cura saltem ut humanitate sis ac virtute superior. Sunt et sua iura cum hostibus, cum quibus ita rem gere, ut amicos fieri posse non dubites. Atque hoc sanius consilium scito quam Biantis, qui sic amicos diligi iubet, ut inimicos fieri posse memineris. Quod dictum, quamvis ab aliis laudatum, nec michi certe nec Tullio probatur: est enim verum amicitie venenum. In odio ergo cogitandus amor, non odium in amore; longeque Aristotelicum illud in rethoricis Bianteo consilio preferendum: non oportet, ut aiunt, amare tanquam oditurum, sed magis odisse tamquam amaturum. Quod profecto scribens Aristoteles Biantem ipsum, callidamque eius ac malivolam sententiam notabat. Inimicitias
Abbreviated transcription (Latin):
odium inquietudo / nec dum pati penam criminis exigunt sic inter¬
dum ultio pieit offensam et fortasse non secuturam. Armabuntur
laborabunt sudabunt estuabunt anelabunt trepid abunt et fortassis
horam nichil ad te m ulti sepe grauibus odiis sibi non aliis nobu¬
eie. d. Est michi pugna cum hostibus. lõ. Et illis secum et turiꝰ¬
aliquãto cum hostibus q̃ cum uiciis pugnatur quisquis alium odit
primum anime sue uulnus infigit proximum non nunq̃ suo corpou
ni mia nempe cupiditas feriendi nocendi q multos in cautos nudatos¬
q dedit hostibus sic semꝑ prima pars malorum in auetorem uertit̾
int̾dum q nouissima cum sepe interim sit illesus inquem ꝑnities
parabatur/ .D. Undiq michi bella consurgunt . Rõ. Nunq clarior.
sancriorq fuit populus romanus q̃r dum multis ac grauib bollis e¬
cupabatur. pax mitium mali fuit secum naniq subiit libuo blan¬

Expanded text:
odium, inquietudo, necdum peracti penam criminis exigunt; sic interodium, inquietudo, necdum peracti penam criminis exigunt; sic interdum ultio preit offensam, et fortasse non secuturam. Armabuntur, laborabunt, sudabunt, estuabunt, anhelabunt, trepidabunt, et fortassis horum nichil ad te. Multi sepe gravibus odiis sibi non aliis nocuere. Est michi pugna cum hostibus. Et illis secum. Et tutialiquando cum hostibus, quam cum vitiis, pugnatur; quisquis alium odit, primum anime sue vulnus infligit, proximum nonnunquam suo corpori: nimia nempe cupiditas ferendi nocendique, multos incautos nudatosque dedit hostibus. Sic semper prima pars malorum in auctorem vertitur, interdumque novissima, cum sepe interim sit illesus, in quem pernicies parabatur. Undique michi bella consurgunt. Nunquam clarior sanctiorque fuit Populus Romanus quam dum multis ac gravibus bellis occupabatur? Pax initium mali fuit. Secum namque subiit libido, blan
Abbreviated transcription (Latin):
rara sine iurgiis acrancore uicina est/ nemo uestrum nisi falloi ara¬
bum aut inc̾orum regibus in uidet lippus est liuor longinqua nõ aspicit¬
.d. uicinis ob sudeor infestis. Rõ. Si penitus ab hac peste uis absolui
n solitudinem te reconde  A
de inimiciciis. dolor.¬
Nimicitias habeo. Rõ. Eac ut iustitie sie amicus sis nullũ
certius presidium uera uirtus fortune minas calcat ac de¬
spicit/ .d. inimicitie michi sunt/. Rõ. Et cautior eris et
notior/ multos inimititie illustrarunt/ qui obscuri manse¬
ssent si hostibus caruissent/ .d. hostes undiq michi sunt .Rõ. ob¬
stabunt ne in uisibiles aui morum hostes subeant uoluptates non tam
hostes tibi sors obtulit qͣ custodes/ malo malum maius arcebitur/.D.
hine illiue hostibus premor. Rõ. Illi quoq suis prenũtur affectibus
estq apud illos ultor tuus isq nõ unus partes faciunt ira metus

Expanded text:
Rara sine iurgiis ac rancore vicinia est. Nemo vestrum, nisi fallor, AraRara sine iurgiis ac rancore vicinia est. Nemo vestrum, nisi fallor, Arabum aut Indorum regibus invidet: lippus est livor, longinqua non aspicit. Vicinis obsideor infestis. Si penitus ab hac peste vis absolvi, in solitudinem te reconde. 32 DE INIMICITIIS Inimicitias habeo. Fac ut iustitie sis amicus: nullum certius presidium; vera virtus fortune minas calcat ac despicit. Inimicitie michi sunt. Et cautior eris et notior; multos inimicitie illustrarunt, qui obscuri mansissent si hostibus caruissent. Hostes undique michi sunt. Obstabunt ne invisibiles animorum hostes subeant, voluptates; non tam hostes tibi sors obtulit, quam custodes, malo malum maius arcebitur. Hinc illinc hostibus premor. Illi quoque suis premuntur affectibus, estque apud illos ultor tuus, isque non unus: pro te partes faciunt ira, metus,
Abbreviated transcription (Latin):
cuade quid refert quo te tramitte in tutum eripias / Nullum iter ad trã¬
quilitatem animi difficile iudicandum est ꝙ si sepe idem feceus/ nec pro¬
seceus scito culpam tuam osse nec minus forsitan alienam / magna ꝑs
litium uulgarium duos sontes/ et si forte nocentiorem alteium nullum hr̃
ꝯnoxium Quãuis nempe politicum et scciale animal dicatur homo si
cium tamen inspicitur/ nullum minus uerum q est illud satiricum ma¬
riem esse serpentium ferarum q concordiam q̃ hominum / si quidem apri
asi tigres ac leones/ deniq uipere aspides cõcodrili/ et ad sũmam de
mni mal pret̾ hominem / utcunq sua in specie quiescit inteidum/ homo
autem nunq homo hominem piemit sepe arq atterit. perpetuis bellis
ac litibus prtpetuam sibi uitam prestat ac proximo Sic enim se res ht̃
at ubi maior est locorum uicinitas/ ibi maiorem iudeas distantiam aĩoꝵ

Expanded text:
evade: quid refert quo te tramite in tutum eripias? Nullum iter ad tranevade: quid refert quo te tramite in tutum eripias? Nullum iter ad tranquillitatem animi difficile iudicandum est. Quod si sepe idem feceris nec profeceris, scito culpam tuam esse, nec minus forsitan alienam. Magna pars litium vulgarium duos fontes, etsi forte nocentiorem alterum, nullum habet innoxium. Quamvis nempe politicum et sociale animal dicatur homo, si verum tamen inspicitur, nullum minus. Verumque est illud Satyricum, maiorem esse serpentum ferarumque concordiam quam hominum. Si quidem ursi, apri, tigres, ac leones, denique vipere, aspides, crocodilii et, ad summam, omne animal preter hominem, utcunque in sua specie quiescit, interdum homo autem nunquam. Homo hominem premit semper atque atterit, perpetuis bellis ac litibus inquietam vitam sibi prestat ac proximo. Sic enim se res habet, ut ubi maior est locorum vicinitas, ibi videas maiorem distantiam animorum.
Abbreviated transcription (Latin):
uu icantur S uarum rerum nemo non et pius arbiter. et pius uidex est
D. Acres a marosq patior uicinos /. Rõ. Ne fortassis in gustu sit ui¬
tium / nõ in rei Gastdiosis dulcia eciam amarescunt/ .d. uicinos dur¬
os arq supeibos queror. Rõ. m ultum sibi quisq permittit nichil
alteri hinc in iuditio ierum multiplex obliquitas/. et iuges offenssionĩ
cause et sepe unde culpa est inde primum oritur querela/ quil nẽ
scimus an tu illis qui cam duri ribi uidentur durus et tetricus et in¬
tractabilis uideare/.d. Asperos parior uicinos/. Rs. duplex ẽ iem¬
edium pacientia et fuga/ primo probo ferendi. Aitificio omnis mitescit asꝑ¬
lras/ .d. uicinos pessimos feure non ualeo. Rõ. Si nec ita ꝓ ficis/ quis te te¬
uer migra illiuc non ut procaces ita et sequaces erunt/ quod ferre non
potes pondus excuce / et quem pugnando hostem pati nequis fugiendo

Expanded text:
iudicantur, suarum rerum nemo non et mitis arbiter et pius est iudicantur, suarum rerum nemo non et mitis arbiter et pius est iudex. Acres amarosque patior vicinos. Ne fortassis in gustu sit vitium, non in re. Fastidiosis etiam dulcia amarescunt. Vicinos duros ac superbos queror. Multum sibi quisquis permittit, nil alteri; hinc, in iudicio rerum, multiplex obliquitas et iuges offensionum cause; et sepe, unde culpa est, inde primum oritur querela. Quid nunc scimus, an tu illis qui tam duri tibi videntur, durus et tetricus et intractabilis videare? Asperos patior vicinos. Duplex est remedium: patientia et fuga. Primum probo: ferendi artificio, omnis mitescit asperitas. Vicinos pessimos ferre non valeo. Si nec ita proficis, quis te tenet? Migra illico: non, ut procaces, ita et sequaces erunt. Quod ferre non potes, pondus excute, et quem pugnando hostem pati nequis, fugiendo
Abbreviated transcription (Latin):
.Rõ. Eugitiuos uindicandi ius est domino. Cu cedominum dissi mula
ne ue hoc uire uteie/ si boni essent non fugissent malos a mi sisse no
iactura sed questus est/ uenenosa animalia tutius uitare qͣ capere .d.
Seiui me solum reliquerunt/. lis. uere q solum ⁊ uereq in opem si ne si¬
lus sis ẜuili egeas comitatu/ ita nec amicum habes / nec te ip̃m Q
autem/ Serui ne igitur cui sine aggirar ce esse cupiunt/ tu sine illis q
cogitas sed pretium/ non desiderium mane sed turpis auaritia casti¬
ganda est de quo satis est dictum/ dum de amissa peccumia lo queie¬
Ierni importuni sunt michi . Rõ. uide ne tu illis impor¬
tunior/.d. Graues uicinos perfero. Rõ. M ultum cũctis
in rebus ualet opinio leues finge animo/ leues erunt¬
.d. uicinos malos habeo. Rõ. M ulti suam culpam pio¬
uimis imputant Acutius aliena cernintur discuciunt᷑ exactius seueui

Expanded text:
rvi. Fugitivos iudicandi ius est domino. Tu te dominum dissimula, rvi. Fugitivos iudicandi ius est domino. Tu te dominum dissimula, neve hoc iure utere. Si boni essent, non fugissent; malos amisisse non iactura, sed questus est: venenosa animalia tutius est vitare quam capere. Servi me solum reliquerunt. Vere solum, vereque inopem, si, ne solus sis, servili egeas comitatu. Ita nec amicos habes, nec te ipsum. Quid autem, servi ne igitur tui sine te esse cupiunt, tu sine illis esforte non servos cogitas sed pretium, non desiderium inane sed turpis avaritia castiganda est, de quo satius est dictum, dum de amissa pecunia loquereini importuni sunt michi. Vide ne tu illis importunior. Graves vicinos perfero. Multum cunctis in rebus valet opinio. Leves finge animo, leves erunt. Vicinos malos habeo. Multi suam culpam proximis imputant: acutius aliena cernuntur, discutiuntur exactius, severius
Abbreviated transcription (Latin):
olle quin et execrationes cacite q deuotões im meriti capitis/ quibus
mixto seruitio caruisse quis tam ambitiosus. ut nesciar ascribẽdum
lucio .D. diffugerunt serui .Ro. Quis unqͣ de fuga hostium questus
fugientem mestus aspexerit/. At modestis uictoribus cerga hostium u¬
disse saris est quin et ip̃e alibi fugientibus parci iubet sola hostium ẽ¬
tentus fuga idem facito et si tui hostes grauiore suplicio digni essent
fugisse sufficiat atq illorum fuga cuam metie̾ uictoriam ablatam qtͥ
necessitatem uindicte seueuoris intellige. d. Serui fugeie . Rõ. Sp̃r
igitui fa̾cere quod cogendi eiant gr̃am habeto depellandi ĩmanes belluo
tibi demprus est labori hic quereus fugerunt qui nisi fugissent tu fugẽ
debuisses fugierunt qui aut fugiendi eiant aut fugandi nuc tuliber
nunc securus nẽ domus tue dominus remansisti.d. Fugierunt seui.¬

Expanded text:
ele, quin et execrationes taciteque devotiones inmeriti capitis. Quibus, ele, quin et execrationes taciteque devotiones inmeriti capitis. Quibus, inmerito servitio, caruisse, quis tam ambitiosus ut nesciat ascribendum lucro? Diffugierunt servi. Quis unquam de fuga hostium questus fugientem mestus aspexerit, at modestis victoribus terga hostium vidisse satis est, quin et idem ipse alibi fugientibus parci iubet, sola hostium contentus fuga; idem facito. Et si tui hostes graviore supplicio digni essent, fugisse sufficiat, atque illorum fuga tam metire victoriam, ablatamque tibi necessitatem vindicte severioris, intellige. Servi fugiere. Sponte igitur fecere quod cogendi erant. Gratiam habeto: depellendi immanes beluas tibi demptus est labor; hinc quereris? fugierunt qui nisi fugissent, tu fugere debuisses. Fugierunt qui aut fugiendi erant, aut fugandi. Nunc tu liber, nunc securus, nunc domus tue dominus remansisti. Fugierunt se
Abbreviated transcription (Latin):
mea est fides proximũ remedii genus ip̃a quã dixi paucitas uili¬
casq non plus hñs boni sed̃ minus audatie/ ÷
¶I sceserunt serui. Rõ. Quorum molesta presentia erat gͣ¬
tus debet osse discessus nichil ferme displicet cuius
⁊contrarium non dellecter/. D. Abierunt serui. Rõ. ⁊¬
O si redeant iudeasq ecculis/ quod animo iam iudisti
ne quot doli quot scelerum species quot furtorum quid ni houeas
comitatum/ limen q redeuntibus obstruas merito q gaudeas/ domũ¬
tuam malis exhaustam/ leuatam q ponderibus/.d. Serui simulom¬
nes abiere.. Rõ. Simulq cum illis cure graues/ molesteq solicitudi¬
ues metus q ꝑperui cogita quot implendi uentres quot tegendi hu¬
neri/ quot armandi stringendi q pedes uagi quot acuti ungues
obseruandi. duro te negocio liberatum dices/. D. Eugerunt serui.¬
.hõ. Et cum his odia in dominum et contemptus et murmura et quer¬

Expanded text:
rara est fides; proximum remedii genus, ipsa quam dixi paucitas vilirara est fides; proximum remedii genus, ipsa quam dixi paucitas vilitasque, non plus habens boni, sed minus audacie. 30 iscesserunt servi. Quorum molesta presentia erat, gratus debet esse discessus: nil ferme displicet cuius contrarium non delectet. Abierunt servi. O, si redeant videasque oculis, quod animo iam vidisti:ndaciorum artes, quot scelerum species, quot furtorum! quid ni horreas comitatum, limenque redeuntibus obstruas, meritoque gaudeas, tuam domum malis exhaustam, levatamque ponderibus? Servi simul omnes abiere. Simulque cum illis cure graves, molesteque sollicitudines, metusque perpetui. Cogita quot implendi ventres, quot tegendi humeri, quot armandi stringendique pedes vagi, quot acuti ungues observandi: duro te negotio liberatum dices. Fugierunt servi. Et cum his odia in dominum, et contemptus et murmura, et quer
Abbreviated transcription (Latin):
pugna erit noua cottidie crimina ꝓferantur ac purgent᷑ et tu me¬
sius inter partes sedeas oporret iudex factus ex domino non potes liti¬
gum domo expellere/ litigantes potes/.d. obsideor famulis sine ꝗ¬
uii uiueie nequeo quu agam.Rõ. Si eo usq ꝑuentum est ut si ne ho¬
buis ruis esse non audeas paucitate illorum ac uilitate tibi consule pe¬
i formosos/ pelle cuptos as caludos pelle uel facie sibi placenres uel in¬
emo. uel genere. Inter paucos cos q hebetes atq in cultos tucius
gres non quia meliores/ sed quia minus ausuri. quos uelut bieme
seipenres coactauis ueneni atq utilis in hertie coipor obstrinxerr deni¬
q hec sũma est / ut in seruo sola quidem aut certe prima fudes excimã¬
da sit s i quid hac in parte pretuleus ciede michi magno cum fenore
iiciorum qualiscunq illa breuis tibi ueniet uo luptas / quia sane per¬

Expanded text:
pugna erit, nova quotidie crimina proferantur, ac purgentur, et tu mepugna erit, nova quotidie crimina proferantur, ac purgentur, et tu medius inter partes sedeas oportet, iudex factus ex domino. Non potes litigium domo expellere, litigantes potes. Obsideor famulis sine quibus vivere nequeo. Quid agam? Si eo usque perventum est, ut sine hostibus tuis esse non audeas, paucitate illorum ac vilitate tibi consule: pelle formosos, pelle comptos ac callidos, pelle vel facie sibi placentes, vel ingenio vel genere, inter paucos eosque hebetes atque incultos tutius ages, non quia meliores, sed quia minus ausuri, quos velut hieme serpentes coacta vis veneni, atque vilis inertie torpor obstrinxerit; denique hec summa est, ut in servo sola quidem, aut certe prima fides extimanda sit. Si quid hac in parte pretuleris, crede michi, magno cum fenore vitiorum, qualiscunque illa brevis tibi veniet voluptas, quia sane per
Abbreviated transcription (Latin):
ignaui negocium agentes/ seruitio humisli non tantum uoluntarie sed
importune se se offerunt in numerabilis curba sed iulis. qui cum tot pa¬
propua sed aliena uis / et sua sors̃ in ẜuicium traxit ut numerus rari¬
or/ ita crebrior uirtus et notior fides nimirum aliud est seruire uelle ali¬
ud cogi hi ergo fortune memores ut eosdem se in om̃i statu prebeant
neu uirtutem cum libertate ꝑ diderinti quod inuiti faciunt aliquado
fideliter faciunt cum id nequeant quos uolentes/ somnus uenter
gula/ ocium / cupiditas mali d̾uces in ẜ uicium deduxere in quo mir
non est si ducibus suis student atq ud agiit quod secuti falsum fi
chil quod sequerentur habuere naturam secuti ac fortunam / sepe ꝙ li
leu fuerant serui ostendunt et si fortassis de tallibus ĩtellexit poss¬
im mofensis auribus senecam audire/.d. multi domũ serui occup¬
int. Rõ. m ulte igitur lites/ multa iirgia multa bella. de re qualib

Expanded text:
ignavi negotium agentes, servitio humili, non tantum voluntarie, sed ignavi negotium agentes, servitio humili, non tantum voluntarie, sed importune sese offerunt, innumerabilis turba sed vilis, qui, cum tot papropria sed aliena vis et sua sors ad servitium traxit, ut numerus rarior, ita crebrior virtus et notior fides. Nimirum aliud est servire velle, aliud cogi. Hi ergo fortune memores, ut eosdem se in omni statu prebeant, neu virutem cum libertate perdiderint, quod inviti faciunt, aliquando fideliter faciunt; cum id nequeant, quos volentes somnus venter, gula, otium, cupiditas mali duces in servitium deduxere, in quo mirum non est, si ducibus suis student, atque id agunt quod secuti falsum simchil quod sequerentur habuere, naturam secuti ac fortunam, sepe quod liberi fuerant, servi ostendunt. Et si fortasse de talibus intellexit, possum inoffensis auribus Senecam audire. Multi domum servi occupant. Multe igitur lites, multa iurgia, multa bella; de re qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
male paceatis accidit una pars anim̃i qͣi factio sediciosoium ciuiũ
obsidentibus faueret / uis hoc malo liberari purga animi tui stacum
seruos enim castigare/ neq his senece consiliis/ neq aliis potes/ te sue¬
lis componere nemo uetuerit/ pompas abige pelle suꝑbiam ita en
uel fugabis ẜ uorum inimicam aciem/ uel ĩ minues . d. multis ẜuis
obsideor. Rõ. Bene si strepitus uelananis querituri actantia sin obse¬
quium aut iocunditas/ nil peius/ Serui et si boni sint quod inter: prodi¬
gia nupierem/ nunq̃ tamen multi bene ẜuiur/ inter se eiim dissident
murmurant altercantur alter ad alterius respiciens manus/ ip̃e inteum
ociosus / complosisq suis sedens manibus/ domini h abitum ind uisse
suum decus extimat/ et nil censet ho nestius qͣ nichil agere cuc̃ta
pollicitus / de his namq nunc loquimur/ qui falsa professione/ uentris

Expanded text:
male pacatis accidit, una pars animi, quasi factio seditiosorum civium, male pacatis accidit, una pars animi, quasi factio seditiosorum civium, obsidentibus faveret. Vis hoc malo liberari? Purga animi tui statum! Servos enim castigare neque his Senece consiliis, neque aliis potes. Te, si velis componere, nemo vetuerit: pompas abige, pelle superbiam; ita enim vel fugabis servorum inimicam aciem, vel inminues. Multis servis obsideor. Bene, si strepitus vel inanis queritur iactantia; sin obsequium aut iucunditas, nichil peius. Servi, etsi boni sint quod inter prodigia numerem, numquam tamen multi bene serviunt. Inter se enim dissident, murmurant, altercantur, alter ad alterius respiciens manus; ipse interim otiosus, complosisque suis sedens manibus, domini habitum induisse, suum decus existimat, et nichil censet honestius, quam nil agere, cuncta pollicitus. De his namque nunc loquimur, qui falsa professione ventris
Abbreviated transcription (Latin):
dum eiga sindos scilicet toipentesq dominicamq mansuendinẽ duro pe¬
de calcances/. Ad mittendos prererea in ẜmonem / in consilium in cõuictũ
et quos queso/ utiq procaces stulcos/ ebries/ perfubs / insolences/ ꝗ neq
ẜ monem teneant neq consilium hẽant et conuictum fedent salutis
uite q domini et partrimo ui et fame segnes gule autem proprie arq
libidinis uigilantissimi curatores/ uerum ille ideo fortassis hoc consulit
quia in seruo uerum opinatur/ quod iam aute de amico dixerat fude¬
lem si ciedideris facies credo non cogitans ex optimo genere homi¬
num amicos esse solitos seruos ex perimo/ equadem / non si mille an¬
is lupum agnum credideris / agnus fiet .d. obsideor seuis quid con¬
silii affers/. Rõ. Nunq aliunde quesieris quod inte est/ non obsid̾e̾¬
beris nisi dum uoles/ Neq nunc uero obsiderere nisi quod in urbib

Expanded text:
dum erga surdos, scilicet, torpentes dominicamque mansuetudinem duro pedum erga surdos, scilicet, torpentes dominicamque mansuetudinem duro pede calcantes: admittendos pretera in sermonem, in consilium, in convictum. Et quos, queso? Utique procaces, stultos, ebrios, perfidos, insolentes, non neque sermonem teneant neque consilium habeant et convictum fedent, salutis viteque domini et patrimonii et fames segnes, gule autem proprie atque libidinis vigilantissimi curatores. Verum ille ideo fortassis hoc consuluit, quia in servo verum opinatur, quod iam ante de amico dixerat: “Fidelem, si credideris, facies.” Credo, non cogitans ex optimo genere hominum amicos esse solitos, servos ex pessimo; equidem non si mille annis lupum agnum credideris agnus fiet. Obsideor a servis, quid consilii affers? Nunquam aliunde quesieris, quod in te est: non obsideberis nisi dum velis. Neque vero nunc obsiderent, nisi, quod in urbibus
Abbreviated transcription (Latin):
Alis seiuis obsideor. Rõ. Nunc recte ais obsideor olim tibi
circunfultus indebare/ sed obsessus eras/ non famulari so¬
⁊ lum exercitu sed hostili D. Indomitis seiuis premori .Rõ.
Tue acies contra temilitant in suaue negocium .d. Gu¬
perbis seruis obsessus q̃um. .Rõ. Eos q qui te obsident pascere cogeris /in¬
ame na necessitas/ .d. Seruis obsidror pessimis uoracibus furibus mẽda¬
cibus impudicis. Rõ. Quid ẜuorum epitetis afluere est opus seuios dic
omnia dixeris/ d. Seruis obsueor quũ consulis/. Rõ. Quid consulam seu
quid dicam nisi cerencianum illud. Que res in se neq modum neq con
silium ht̃ ullum eam consilio regeie non potes / Nota sunt tamen hacin
ie senece consilia/ Biuendum cum ẜuis familiariter. comiter clement̾
familiarom esse iuber/ at quibus nempe lis quorum familiaritas con¬
remptus est genitrix. Addit non ueiberum sed uerborum castigatione ur̃e¬

Expanded text:
bsideor. Nunc recte ais “obsideor”: olim tibi bsideor. Nunc recte ais “obsideor”: olim tibi circumfultus videbare, sed obsessus eras, non familiari solum exercitu, sed hostili. Indomitis servis premor. Tue acies contra te militant, insuave negotium. Superbis servis obsessus sum. Eosque qui te obsident pascere cogeris, inamena necessitas. Servis obsideor pessimis, voracibus, furibus, mendacibus, impudicis. Quid servorum epithetis affluere est opus? Servos dic, omnia dixeris. Servis obsideor: quid consulis? Quid consulam, seu quid dicam, nisi Terentianum illud: ere, que res in se neque consilium, neque modum habet ullum, eam consilio regere non potes. Nota sunt tamen hac in re Senece consilia: vivendum cum servis familiariter, comiter, clementer; familiarem esse iubet. At quibus? Nempe his quorum familiaritas contemptus est genitrix. Addit: non verberum, sed verborum castigatione uten
Abbreviated transcription (Latin):
neste deum nosce. ce satis est non est uera uirtus cui conscientie premi¬
in non sufficit .d. profuisse multis in felicitei cessit/.Rõ. Caue ne
mius crimen obsit alceri / quodq est grauius cibi/ expeure alios/ cedit forte
felicius / quidam precerea diu in grati urgente animum pudore tande fue¬
i gratissimi / magno q cum fenore spes amissa rediit / ad hec sepe quod
roquisitus debitor negauit / ultro non debitor obtulit/ nullum bonũ opus
unq periit Qui bene agit ante alios se cogitet una quidem uirtus multis
piodest sed prima et maxima pars uirtutis in agentem redit Itaq ut ma¬
li omnes et in grati sint/ non ucirco uir bonus beneficio cessabit/ Nam¬
aque in multos spargit in se cumulat/ sibi ip̃e beneficus uni saltez
non in grato. .D. Proieci beneficia in ingratos.Rõ. Itqui gratis dare
ut auarus metuat/ eo autem liberalitas maior quo spes premii

Expanded text:
nosse Deum, nosse te, satis est. Non est vera virtus cui conscientie preminosse Deum, nosse te, satis est. Non est vera virtus cui conscientie premium non sufficit. Profuisse multis infeliciter cessit. Cave ne unius crimen obsit alteri, quodque est gravius, tibi experire alios: cedet forte felicius. Quidam preterea diu ingrati, urgente animum pudore, tandem fuere gratissimi, magnoque cum fenore spes amissa rediit. Ad hec sepe quod requisitus debitor negavit, ultro non debitor obtulit: nullum bonum opus unquam periit; qui bene agit, ante alios, se cogitet: una quidem virtus multis prodest, sed prima et maxima pars virtutis in agentem rediit, itaque ut mali omnes et ingrati sint, non idcirco vir bonus beneficio cessabit. Namque in multos spargit, in se cumulat, sibi ipse beneficus uni saltem non ingrato. Proieci beneficia in ingratos. Atqui gratis dare nec avarus metuat: eo autem liberalitas maior, quo spes premii
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e damnum facias / ꝙ tu potius contrarium fac / et qui multos
hes cura nunc eciam ut hẽas plures: habebis autem si multis benefe¬
cers / Multi enim semꝑ ingratii sed pliues hodie/ uereorq ne confesaĩ
gratum esse porcentum siti ita in dies retro eunt omnia ea petentium
improbitas/ ea debentium obliuio atq suꝑbia est neq ideo desistendũ
noq cecorum emulatione eiuendi sunt occuli quos potius facere de¬
bet aliena cecitas carioros .d. M ulti michi sunt in grati . Rõ. In cu
multis idem fueris recordare/ una enim in gratitudo aliam punit sicut
in reliquis unum sepe peccatum alterius pena est .d. m ultis ingratis pro¬
suir ls. m ultis indignis profuisse satius q uni digno defuisse pro inde
irire/ neu malorum od io bonos mores exuas nec prodesse aliis cesses/ qd
ibaliis. male sit cognirum/ cognoscent hi fortasse melus: si neid quidem

Expanded text:
ipse damnum facias? Quin tu potius contrarium fac, et qui multos ipse damnum facias? Quin tu potius contrarium fac, et qui multos habes, cura nunc etiam ut habeas plures; habebis autem si multis benefeceris. Multi enim semper ingrati, sed plures hodie, vereorque ne confestim gratum esse portentum sit: ita in dies retro eunt omnia. Ea petentium improbitas, et ea debentium oblivio atque superbia est; neque ideo desistendum neque cecorum emulatione eruendi oculi, quos potius facere debet aliena cecitas cariores. Michi multi sunt ingrati. An tu multis idem fueris, recordare: una enim ingratitudo aliam punit; sicut in reliquis unum sepe peccatum alterius pena est. Multis ingratis profui. Multis indignis profuisse satius, quam uni digno defuisse; proinde perge, neu malorum odio bonos mores exuas, nec prodesse aliis cesses, quod ab aliis male sit cognitum. Cognoscent hi fortasse melius; si ne id quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
non solum uerbo sed animo maxime atq iuditio et in cuiq bono uita¬
dum ac fugiendum/ in altero tollerandum sicut reliqua quibus hũa¬
num scatet genus / quibus mali habundant/ loni exeicentur ꝑ fer
igitur et gande potus ingratum ferie / qͣ ingratus fieri. Dt Ingra.¬
tos multos in uenio .Rõ. Uide nequid in ce culpe sit. m ulti enim
benefici Dici uolunt iactatores sunt atq exprobratores onerosum genꝰ
quorum beneficia plus offense piefeuint q gratie idq nichil est alius
q̃ piecio odium paraie meicimonium insanum. D. Bene meritus mul¬
tos inmemores/ et in gratos patiori. Rõ. Eunc hoc illis in uides tuã¬
q cum illorum sorte commuratum cupis noli obsecro cuiusq sit in¬
tium. uirtus tuam ueniat in ꝑtem/ .d. m ultos heõ in gratos ⁊ Rõ. ⁊¬
Quid expectas audare/ Bene faicere ut d̾osinas/ deq alterius cupa tuu

Expanded text:
non solum verbo, sed animo maxime atque iudicio et, in se, cuique bono fugiennon solum verbo, sed animo maxime atque iudicio et, in se, cuique bono fugiendum ac vitandum, in altero tolerandum, sicut cetera quibus humanum scatet genus, quibus mali abundant, boni excercentur. Perfer igitur et gaude potius ingratum ferre, quam ingratus fieri. Ingratos multos invenio. Vide ne quid in te culpe sit: multi enim dum benefici dici volunt, iactatores sunt, atque exprobratores. Onerosum genus, quorum beneficia plus offense preferunt quam gratie, idque nichil est aliud, quam pretio odium parere, mercimonium insanum. Bene meritus, multos male memores et ingratos patior. Tu ne hoc illis invides, tuamque cum illorum forte commutatam cupis? Noli obsecro, cuiuscunque sit vitium, virtus tuam veniat in partem. Multos habeo ingratos. Quid expectas audire, benefacere ut sinas, deque alterius culpa tuum
Abbreviated transcription (Latin):
ciceronis aduertere Sunt qui fidem et ꝓ missorum obẜuantiam magnis
et meritis laudibus efferant Sunt qui fuem frangere/ non fallore di¬
cant esse/ sed plus scire et esse in genii melioris/ que licet uulgo mulco¬
orum hodiẽ sit opino et multorum uoxi apud lactantium nominatime
mercurio tribuitur. Dicenti sicut ille ait/ non fraudis esse decipore sed
ab stutie. pulcer en in gemi deus et elloquii . Et ad sũmam nulla iitus
tam laudata est quin uituperatores in ueniat Gratitudinem nulla ba¬
baries gentium  Nulla moꝵ ĩ manitas non laudabit/. nemo usq̃ non
ui tuꝑabit in graritudinem / sit fur fit sicearius sit proditor sitĩ¬
gratũs uicium suum excusare non andebit sed negare Que quãuis
ita sint/. nichilo mi nus tamen ĩ numerabiles sunt ingrati nec est
fere uicium aliud quodiatam multis uerbo damnatum tam multiie¬
bus ip̃is amplectantur ac teneant. Quid concludam damnandum uriq

Expanded text:
Ciceronis advertere. Sunt qui fidem et promissorum observantiam magnis Ciceronis advertere. Sunt qui fidem et promissorum observantiam magnis et meritis laudibus efferant, sunt qui fidem frangere non fallere dicant esse, sed plus scire et esse ingenii, que, licet vulgo multorum hodie sit opinio et multorum vox, apud Lactantium nominatim Mercurio tribuitur dicenti, sicut ille ait: non fraudis esse decipere, sed astutie. Pulcher enim ingenii Deus et eloquii, et ad summam, nulla virtus tam laudata est, quin vituperatores inveniat. Gratitudinem nulla barbaries gentium, nulla morum immanitas non laudabit. Nemo usquam non vituperabit ingratitudinem. Sit fur, sit sicarius, sit proditor, sit ingratus: vitium suum excusare non audebit, sed negare; que, quamvis ita sint, nichilominus tamen innumerabiles sunt ingrati. Nec est fere vitium aliud quod tam multis verbo damnatum, tam multi rebus ipsis amplectantur ac teneant. Quid concludam? Damnandum utique