comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritiam sed ectum latius disputandũ
ẽ. deui causȩ. idẽ auaritiae siue libi¬
dinis quatinus sicausa turpis uideatur
res quoque in honesta uideatur. utqui
lucri faciendi causa uenit intemplũ.
sacrilegise : Nonenim res malefitium
facit sed causa faciendi net exitu sed
conatu male facta existimantur
Ab effectis argumentumẽ : cum eahis
quae facta sunt aliquid approbatur :
ut uirgilius : degeneres animos timor
ostendit Namtimor ẽ causa ut dege¬
ner sit animus quod timoris effectiuũe
efficiendumẽ sunt quae uel suaui ali-¬
quid conficiunt. ut ignis incendium
uel sine quibus efficinõ potest aliqua
res umaues sine trabib efficientia
alia sunt necessaria. alia non huic
loco efficientium catisarum iune¬
tus locuse efftctus ecausis id est
cuentus ricenim causa quid sit effec¬
tum indicat sieffectus quae fuerit
causa de monstrat Vt sumus ignem.
et ideo cicero loco causarum effici

Expanded text:
ritiam. Sed et tum latius disputandum ritiam. Sed et tum latius disputandum est de vi causae, id est, avaritiae sive libidinis; quatenus si causa turpis videatur, res quoque inhonesta videatur; ut: Qui lucri faciendi causa venit in templum, sacrilegus est. Non enim res maleficium facit, sed causa faciendi; nec exitu, sed conatu malefacta existimantur. Ab effectis. Ab effectis argumentum est, cum ex his quae facta sunt, aliquid approbatur, ut Virgilius : Degeneres animos timor arguit. . . . . Nam timor est causa, ut degener sit animus; quod timoris est effectivum. Efficientia sunt, quae vel vi sua aliquid conficiunt, ut ignis incendium; vel sine quibus effici non potest aliqua res, ut naves sine trabibus. Efficientia alia sunt necessaria, alia non. Huic loco efficientium causarum junctus locus est, effectus a causis, id est, eventus; ut enim causa, quid sit effectum, indicat; sic effectus, quae fuerit causa, demonstrat, ut fumus ignem. Et ideo Cicero loco causarum efficie
Abbreviated transcription (Latin):
sequentibus & repugnantib o differt
a coniunctis siue ad iunctis. quod con¬
uincta non semper eueniunt Conse¬
quentia uero semper. Eaigitur sunt
consequentia. quae rem necessario
consequantur: ut sidies est luc&: Item
antecedentia & repugnantia: quio¬
quid enim consequetur quamq rem.
Id coheret cum renecessario & quic¬
quid antecedit. id trahit consequen¬
tem necessario: & quicquid repug¬
nat eiusmodiẽ. ut choerere num¬
quam possit. A repugantib: argie
ut cicero dicit : Isigitur non modo a te
periculo liberatus. sed eaam amplissimo
honore ditatus arguitur domuisuae
te inter ficere uoluisse : Item siquadie
cedis ista romae facta ẽ ego athenis fui.
etudine communires quae tractatur
fieri potuisse conuincitur: ut earen¬
ab ste cauent ne faceret quod uulgusser¬
uorum sollicitat dolis ut me delude¬
res: fit quoque hoc modo a causa argu¬
mentum dum oausam adulterii libi¬
dine meẽ dicimus. siue parricidii aud¬

Expanded text:
sequentibus et repugnantibus in eo differt sequentibus et repugnantibus in eo differt a conjunctis sive adjunctis quod conjuncta non semper eveniunt; consequentia vero semper. Ea igitur sunt consequentia, quae rem necessario consequuntur, ut: Si dies est, lucet. Item, antecedentia et repugnantia; quidquid enim consequitur quamque rem, id cohaeret cum re necessario et quidquid antecedit, id trahit consequentem necessario; et quidquid repugnat, ejusmodi est, ut cohaerere nunquam possit. A repugnantibus. A rUt Cicero dicit: Is igitur non modo a te periculo liberatus, sed etiam amplissimo honore ditatus arguitur, domi suae te interficere voluisse. Item: Si, qua die caedes ista Romae facta est, ego Athenis fui, etudine communi res, quae tractatur, fieri potuisse convincitur. Ut Terenabs te cavere, ne faceres, Quod vulgus servorum sollicitat dolis ut me deluderes. 349 Fit quoque hoc modo a causa argumentum, dum causam adulterii libidinem esse dicimus; sive parricidii, ava
Abbreviated transcription (Latin):
aut raptas alitore uertere praedas:
non eauis animis ereliqua: er ut
si mulier peperit. cum uiro coner¬
buit. peperit igitur. consequens
sit necesseẽ quia concubuit cum
gesta sunt consequentia approbin¬
tur: ut marcus. tullius promilone:
cumantediem tertium p̃dixe¬
rit clodius milonem periturum
cum ille non dubi tauerit aperire
quid eẽt facturus. uos potestis
dubitare quid fecerit. Praeces
menti fides sumitur. cum pro¬
babiliter ostenditur. quid sit care
quaque uenturum: ut uergilius : nos
tant: Omnis enimres hab& aliquid
praecedens. aliquid simul aliquid sub¬
sequexis. &ideo exhisomnib argum̃ta
colligimus : In adiunctis etim ut cicero
uoluit. maaime queritur quid ante
rem quid cum rem quid postrem
eucnerit: qui locus magis ad con¬
iecturam pertin& anterem appa¬
ratus colloquia. inrem strepitus pedũ.
Post rem pallor rubor. & siqua sunt
similia: locus ab antecedentib & con¬

Expanded text:
aut raptas ad littora vertere praedas, aut raptas ad littora vertere praedas, Non ea vis animo. Et reliqua. Et: Si mulier peperit, cum viro concubuit; peperit: igitur, consequens fit, necesse est, quia concubuit cum gesta sunt, consequentia approbantur. Ut Marcus Tullius pro Milone: Cumque ante diem tertium praedixerit Clodius, Milonem periturum; cum ille non dubitaverit aperire, quid esset facturus, vos potestis dubitare quid fecerit? Praecessmenti fides sumitur, cum probabiliter ostenditur, quid sit ex re quaque venturum, ut Virgilius : . . tant. Omnis enim res habet aliquid praecedens, aliquid simul, aliquid subsequens: et ideo ex his omnibus argumenta colligimus. In adjunctis etiam, ut Cicero voluit, maxime quaeritur, quid ante rem, quid cum re, quid post rem evenerit; qui locus maxime ad conjecturam pertinet. Ante rem, apparatus, colloquia. In re, strepitus pedum. Post rem, pallor, rubor, et si qua sunt similia Locus ab antecedentibus, et con
Abbreviated transcription (Latin):
ratio com proppobatur ut puta quifi¬
lium uendidit iniquamrem fecerit
rentiam aliquȩ res separantur. ue
uergilius: nondio medis equos. nõ
currum cãrnis achillis: fit quoque
differentia cum in eodem genere
species ab alia specie secernitus ane
marcustullius qualem in urbana
prouintia fuerit uerres. talemm
mitur argumentum. quandores
sibimet discrepantes opponunturo
ut uirgilius: ogenstria quo fata uo¬
cas. aut quid petis istis mortali. nemanu
facte in mortale carinas: fas habeant
certus que mcerta pericula lustra : ȩneas:
et si desertor apellandusẽ qui hostem
uitac ac fugit . certe qui non uitauit
sertor nullo modo dicipotest: et si
honestumẽ. aliquiđ turpe non est :
et siui refactum. ẽ. aliquid non po¬
test pro iniuria uindicari: A c on se
quente quando positamrem ali¬
quidin eui tabiliter consequitur
ut uergilius: non nos aut ferro
lybicos copulare penates: uenimus

Expanded text:
ratio comprobatur; ut puta, qui firatio comprobatur; ut puta, qui filium vendidit, iniquam rem fecerit; rentiam aliquae res separantur, ut Virgilius : Non Diomedis equos, non currum cernis Achillis. 348 Fit quoque differentia, cum in eodem genere species ab alia specie secernitur, ut Marcus Tullius: Qualis in urbana provincia fuerit Verres, talem icontrariis sumitur argumentum, quando res sibimet discrepantes opponuntur; ut Virgilius : O genitrix, quo fata vocas, aut quid petis istis? Mortaline manu factae immortale carinae Fas habeant; certusque incerta pericula lustret Aeneas? Et: Si desertor appellandus est, qui hostem vitat ac fugit, is certe, qui non vitavit, sertor nullo modo dici potest. Et: Si honestum est aliquid, turpe non est. Et: Si jure factum est aliquid, non potest pro injuria vindicari. A consequente. A consequente, quando positam rem aliquid inevitabiliter consequitur, ut Virgilius : Non nos aut ferro Libycos populare Penates Venimus;
Abbreviated transcription (Latin):
homo sub estanimali: acideo genusto¬
tum dicitur species pars. ut cupiditas
genusẽ. omnium libidinum pars eaam
quaedam cupiditatis. Idẽ speciefauari¬
quando rebus aliquibus si milia proferun¬
tur ut exeo quod certums cirra rem
similem accederit id quo que quod
dubium est. et in quaestionem uenit.
conprobetur: Inspicitur saepe similita¬
do in contrariis. ut sibis quiimpruden¬
tes leserunt ignosci conuenit. his qui
pecessario profuerunc gratiam habe¬
renon oport& his contran a sunt pro¬
deeꝰ & nocere: Similitudo auteoli
animorume. quod neque illu̾a uoliut
obeẽ. neque hic prodeẽ : fit er propana
cum non ex contraris rebus. sed edsi¬
millimis pernaturam probabile
colligimus argumentum Namue loceus
inmarisine portu. nauibus intirtosẽo
suc̃ animus quisi ne fideẽ. a micis non po¬
test cẽ portuo sus: sit eanhis rebus aus
sub eandem rationem cadunt: Dum
eacunius reiratione alterius quoque

Expanded text:
homo subest animali. Ac ideo genus tohomo subest animali. Ac ideo genus totum dicitur, species pars; ut cupiditas genus est omnium libidinum. Pars etiam quaedam cupiditatis, id est species, avariargumentum est, quando rebus aliquibus similia proferuntur, ut ex eo, quod certum circa rem similem acciderit, id quoque, quod dubium est, et in quaestionem venit, comprobetur. Inspicitur saepe similitudo in contrariis; ut: Si his qui imprudentes laeserunt, ignosci convenit, his qui necessario profuerunt, gratiam habere non oportet. Hic contraria sunt, prodesse et nocere. Similitudo autem animorum est, quod neque ille voluit obesse, neque hic prodesse. Fit et per paria, cum non ex contrariis rebus, sed ex simillimis per naturam probabile colligimus argumentum. Num ut locus in mari sine portu navibus intutus est; sic animus, qui sine fide est, amicis non potest esse portuosus. Fit et in his rebus, quae sub eamdem rationem cadunt, dum ex unius rei ratione alterius quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nere alia aspecie. alia asimilitudine.
alia a differentia alia a contrariis. alia
a consequente alia ab antecedentibus
alia. ab adiunctis alia rerugnantibus
alia a causis. alia ab affectis. alia con¬
paratione. K. haec quoque exemplis
hoc modo icum ex coniugatione idẽ
deriuatione nominis. u uerbi fict
pascũ sonim & compascert : inter scuineta
sune: &c torrentius homo sum humani
ame nichil alienum aestimo: & cicero
A genert argumentume. quando art
generili ad speciem aliquam descendu
ut mulierum genus auarum ẽ : nam
rusae fur: aspecie. ut cum probarteru¬
delemuolumus: quaedam ab eo crudelit̃
facta doceamus: Itemilluduir gilu: at
nonsic phrrgius penetrat lace demona
pastor: ledeamque a haelenam. troinas
uexit adurbem Nam phrrgius pastor
speciesẽ et si istud ille unus fecit. & alii
hoctrorani generaliter facere possunt:
Species enim semper subẽ genert estut

Expanded text:
nere, alia a specie, alia a similitudine, nere, alia a specie, alia a similitudine, alia a differentia, alia a contrariis, alia a consequente, alia ab antecedentibus, alia ab adjunctis, alia a repugnantibus, alia a causis, alia ab effectis, alia a comparatione.-- C. Hoc quoque exemplis hoc modo, cum ex conjugatione, id est, derivatione nominis vel verbi fiat pascuus enim et compascere inter se juncta sunt. Et Terentius: Homo sum, humani a me nihil alienum aestimo. Et Cicero: A genere argumentum est, quando a re generali ad speciem aliquam descenditur; ut, Mulierum genus avarum est; nam rus, et fur. A specie. A specie; ut cum probare crudelem volumus, quaedam ab eo crudeliter facta doceamus. Item illud Virgilii : At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor Ledeamque Helenam Trojanas vexit ad urbes? Nam Phrygius pastor species est; et si istud ille unus fecit, et illi  Ms., alii hoc Trojani generaliter facere possunt. Species enim semper subest generi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
exmultis partibus integrum constat:
ut mundi in tegritas exmultis con¬
ficitur partibi. cuius qua edam pars
hominessunt. ut si quȩratur sihu¬
maneres diuina prouidentia re¬
gantur. siat huiusmodi syllogismꝰ.
simundus dĩ prouidentia regitur
homines autem parsmundi sunt
humanae igitur res diuina prouidex¬
tia reguntur. hic nec esse ẽ. intelligi
ut si quaestio sit ansit utilis medicina
dicatur side pelli morbos. salutemq
seruari mederi que uulnerib utileẽ
quae sunt partes medicine : utilis ẽ igitur
medicina: Item a fine quem quidam
Notam uocant fit argumentum. ut
si quaeratur. aniustitia bona sit. frat
syllogismus talis: sibeatum eẽ. bonumẽ
& iustitia bona ẽ: hic ẽ enim iustitiae
finis: ut qui secundum iustitiam uiuat
seẽ. eam rembonam eẽ cuius finis bonꝰẽ¬
.K. Illa argumenta quae aliunde adtra¬
huntur. quiđ species habent A. Tre¬
decim: alia coniugatis fiant. alia age¬

Expanded text:
ex multis partibus integrum constat; ex multis partibus integrum constat; ut, mundi integritas ex multis conficitur partibus, cujus quaedam pars homines sunt. At si quaeratur, si humanae res divina providentia regantur, fiat hujusmodi syllogismus: Si mundus Dei providentia regitur, homines autem pars mundi sunt; humanae igitur res divina providentia reguntur. Hic necesse est intelligi, ut si quaestio sit, an sit utilis medicina, dicatur: Si depelli morbos salutemque servari, mederique vulneribus utile est, quae sunt partes medicinae, utilis est ergo medicina. Item a fine, quem quidam notam vocant, fit argumentum; ut, si quaeratur, an justitia bona sit, fiat syllogismus talis: Si beatum esse bonum est, et justitia bona est; hic est enim justitiae finis, ut qui secundum justitiam vivat se est eam rem bonam esse, cujus finis bonus est. C. Illa argumenta, quae aliunde attrahuntur, quot species habent?-- A. Tredecim. Alia a conjugatis fiunt, alia a ge
Abbreviated transcription (Latin):
minorres ostenditur. ut homo ẽ
minor mundus &dictũ est. lex
ticȩ artis. hac diffinitiones maxi¬
uae sunt topica . A. Argumentorum
sedes: fontes sensuum. origines dictio¬
Gnum. .K. inquid species diuiduntur.
topicorum argumentationes. a. Topi¬
corum idẽ localium argumentatio
triplex ẽ quia sunt argumenta aut
in ipso negotio de quo agitur.: aut ex
rebus alustracta nascuntur: aut cer¬
te extrinsecus adsumuntur R. Pri¬
mam ex pone speciem. A. Trib: mo¬
dis ab ipso negotio secundum dalec¬
ticos sumuntur argumenta: a toto.
a partib a sine k exemplis confirma
A. łotum duobus modis dici sol&: aut age¬
nert. ut si quaeratur aniustitia utilis
sic fiat huius modi syllogismus omnis
uirtus utilisẽ. iustitia autem uirtusẽ
ergo iustitia utilisẽ: hic autem a toto
id est agenere uirtute scilicet quae
iustitiae genusẽ. conprobatur iusti¬
tiam utilem eẽ: Item totum ẽ quod

Expanded text:
minor res ostenditur; ut, Homo est minor res ostenditur; ut, Homo est minor mundus; et: Edictum est lex aticae artis hae diffinitiones maxi DE TOPICIS. C. Quae sunt Topica?-- A. Argumentorum sedes, fontes sensuum, origines dictionum.-- C. In quot species dividuntur topicorum argumentationes?-- A. Topicorum, id est, localium argumentatio triplex est, quia sunt argumenta, aut in ipso negotio, de quo agitur; aut ex rebus aliis tracta nascuntur; aut certe extrinsecus assumuntur. C. Primam expone speciem.-- A. Tribus modis ab ipso negotio, secundum dialecticos, sumuntur argumenta. A toto, a partibus, a fine.-- C. Exemplis confirma.-- A. Totum duobus modis dici solet: aut a genere, ut, si quaeratur, an justitia utilis sit, fiat hujusmodi syllogismus: Omnis virtus utilis est; justitia autem virtus est: ergo justitia utilis est. Hic autem a toto, id est, a genere, virtute scilicet, quae justitiae genus est, comprobatur, justitiam utilem esse. 347 Item totum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
autem miseretur & tribuit Item
sit desfinitio quaedam perpris
quod neque qualitas ẽ neque quan¬
titas. neque aliquod accidens hoe
enim genere deffinitionis & dicimꝰ
ut cumque intellegi potest Dum
enim quid sit dicimus Nullo modo
conprehendere ualeamus. id est natu¬
rameius. ut ẽ nullus effari potest.
sed ex eo quod non ẽ. secundum phrło ũ¬
sophos diffinienduse Ut sidicamusdi
cimus neque corpusẽ. neque anim al
neque ullum el ementum. neque sen¬
susnr̃. neque intellectus neq aliquid
quod ex hiscapipossit. Item qua edam
deffinitio ẽ perindigentiam pleni
in eodem genert. ut si quęratur quid
sit quadrans. respondeatur cui
dodrans deest. ut sit assis. Item quȩ¬
dam definitioe perlaudemut lex c̃¬
aminus consilium & disciplina ci¬
uitatis : et inpsalmo: lex domini
in repraehensibilis conuertens animas
testimonium dnĩ fidele sapientiã
praestans paruulis. Item quaedã
desinitio e quasi iuata rationem

Expanded text:
autem miseretur et tribuit. Item autem miseretur et tribuit. Item fit diffinitio quaedam per privtur quod neque qualitas est, neque quantitas, neque aliquod accidens; hoc enim genere diffinitionis et Deus utcunque intelligi potest; dum enim, quid sit Deus, nullo modo comprehendere valeamus, id est, naturam ejus, ut est, nullus effari potest; sed ex eo, quod non est, secundum philosophos, definiendus est; ut si dicamus: Deus neque corpus est, neque animal, neque ullum elementum, neque sensus noster, neque intellectus, neque aliquid, quod ex his capi possit. Item quaedam diffinitio est per indigentiam pleni in eodem genere; ut, si quaeratur, quid sit quadrans; respondetur, cui dodrans deest, ut sit assis. Item quaedam diffinitio est per laudem, ut: animus, consilium et disciplina civitatis. Et in psalmo: Lex Domini irreprehensibilis, convertens animas, testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis. Item quaedam diffinitio est quasi juxta rationem,
Abbreviated transcription (Latin):
tia dicitur & rem aliquam per
actum significat non persubstin¬
ceptione et exercitatione naturali
pracẽ animalib cunctis. hic enim
actum hominis significat non sub¬
stantiam Item in psalmis: beatus
uir qui in lege dni meditabitur die
ac nocte hic enim peractum signi¬
ficait quid agat beatusuir Item ẽ
species desfinitionis quae qualtta¬
tiua dicitur. quae quam lib& per¬
sonim perqualitatem designat. ut
siqueratur qualissit homo. res¬
pondeatur homõẽ. quiingenio ua¬
l& artibus polla: interbonum
malum que discernit: Item in psal¬
mis propħa ostendit. qualis sit
xp̃s dicendo speciosus forma pie
filus hominum. diffusa ẽ grã in la¬
biistuis: Item deffinitioẽ perdiffe¬
rentum. ut siquentur quid inter
regem et trrannum sit adiecta
differentia. quid uterque sit de ssmi¬
tur hoc modo: rex ẽ pius ermo¬
destus trrannus uero imprus
& inmitis: ut in psalmo: mutuabi¬
tur ꝑeccator et non solust iustus

Expanded text:
tia dicitur, et rem aliquam per tia dicitur, et rem aliquam per actum significat, non per substand rationale conceptione et exercitatione naturali praeest animalibus cunctis; hic enim actum hominis significat, non substantiam. Item in Psalmis: Beatus vir, qui in lege Domini meditabitur die ac nocte: hic enim per actum significatur quid agat beatus vir. Item est species diffinitionis, quae qualitativa dicitur, quae quamlibet personam per qualitatem designat, ut, si quaeratur, qualis sit homo, respondetur: Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet, inter bonum malumque discernit. Item in psalmis propheta ostendit, qualis sit Christus, dicendo: Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis. Item diffinitio est per differentiam; ut si quaeratur quid inter regem et tyrannum sit, adjecta differentia, quid uterque sit, diffinitur hoc modo: Rex est pius et modestus; tyrannus vero impius et immitis. Et in psalmo: Mutuatur peccator et non solvit: justus
Abbreviated transcription (Latin):
A homo ẽ substantia animata. ratio
nalis risus capax: a latitudine sub¬
stantiae primo haec incipit deffi¬
tio quia quicquid naturarum ẽ sub¬
stantia dicipotest. Deinde dicit ho¬
minem substantiam animatam: in co
quod dicit animatam. secernit eam
abhis quae animam idẽ uitam non
habent : In eo quod dicit rationalis.
segregat eum ab omnib rationem
non habentib:: i neo quod dicit mor
talis. diuiditeum ab angelis qui
nonmoriuntur et sic peruenit
ad propri& atem hominis idẽrisus
capax quod solius est hominis
quindecim sed aliac ex his
ad dialecticos pertinent: aliae ade¬
tores .K. illas maxime uelim audire
quae magis ad dialecticos pertinent . A
losophi utuntur : Vt homo ẽ animal
rationale mortale sensus discipli¬
nȩque capax. haecenim deffinitio
perspecics & differentias descendens
uenit ad proprium & designauit
plenissime quid sit homo Iitm ẽ
species deffinitionis qua e a noti¬

Expanded text:
A. Homo est substantia animata, rationA. Homo est substantia animata, rationalis, mortalis, risus capax. A latitudine substantiae primo haec incipit diffinitio; quia quidquid naturarum est, substantia dici potest. Deinde dicit hominem substantiam animatam; in eo, quod dicit animatam, secernit eam ab his quae animam, id est vitam, non habent. In eo, quod dicit, rationalis, segregat eam ab omnibus rationem non habentibus. In eo, quod dicit, mortalis, dividit  Al., separat eum ab angelis, qui non moriuntur. Et sic pervenit ad proprietatem hominis, id est, risus capax, quod solius est hominis.Quindecim. Sed aliae ex his ad dialecticos pertinent, aliae ad rhetores.-- C. Illas maxime velim audire, quae magis ad dialecticos pertinent.-- A.losophi utuntur, ut: Homo est animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax; haec enim diffinitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Item est species diffinitionis, quae a noti
Abbreviated transcription (Latin):
ut exduob primis prȩpositionib
tertia conficiatur conclusio. ut
si queratur castitas. anutilis sit
dicimus omnis uirtus utilis est
castitasautem. uirtusẽ castita sigtꝰ
utilis ẽ. Exutilitate igitur & uirtute
quoddam tertium colligitur. et ne¬
cessario concluditur. ut castita suti
michi. et primum dicito. quid sit
diffinitio A Diffinitio ẽ oratio
breuis. & lucida eiusrei dequa quȩ¬
ritur naturam abaliis reb diuisa
propria significatione concludex
quomodo haec incipere deb& uł
immensum tendio port& incipi¬
entem a genere. de hinc paulatĩ
currendo perpartes peruenire
deb& adidin quosolum ẽ idquod
diffinitumẽ ut hi qui signa format̃
primo immensum sub deligunt
lapidem dehinc paulatim minu¬
endo et abscidendo superflua
adformandos uultus et mexbra
perueniunt. sic deffinitio agene¬
re incipiens depulsa paulatim
generalitate uerborum ad pro¬
prium de monstrandat rei cubile
tendit accedere R. Baexemplũ

Expanded text:
ut ex duabus primis propositionibus ut ex duabus primis propositionibus tertia conficiatur conclusio. Ut si quaeratur, an castitas utilis sit, dicamus: Omnis virtus utilis est; castitas autem virtus est: castitas igitur utilis est. Ex utilitate igitur et virtute quoddam tertium colligitur et necessario concluditur, ut castitas utilmihi. Et primum dicito, quid sit diffinitio?-- A. Diffinitio est oratio brevis et lucida ejus rei de qua quaeritur, naturam ab aliis rebus divisam propria significatione concludens.-- C. Quomodo haec incipere debet vimmensum tendi oportet, incipientem a genere, dehinc paulatim currendo per partes devenire debet ad id, in quo solum est id, quod diffinitum est: ut hi qui signa formant, primo immensum sibi deligunt lapidem, dehinc paulatim minuendo et abscindendo superflua ad formandos vultus et membra perveniunt. Sic diffinitio a genere incipiens, depulsa paulatim generalitate verborum ad proprium demonstrandae rei cubile tendit accedere. C. Da exemplum.--
Abbreviated transcription (Latin):
ticusẽ. Item siomnis sapientia bo¬
naẽ. utique phylo sophia bona ẽ
quia phrlosophia summa sapientiaẽ
ethi sunt syllogismi conditionales
Κ et qui sunt praedicatius a. qui sim
iustum honestum. omne honestum
bonum Omme igitur iustum bonũ
haec enimuni uersalia confirmati¬
uadicuntur. quia uni uersaliter con¬
cludicomne iustum bonum eẽ : Item
omme iustum honestum. nullum
honestum turpe. nullum igitur ius¬
tum turpe hicenim exuniuersabi
affirmatione transit aduniuersalẽ
negationem & confirmat nullũ
uistum eẽ turpe. Item quoddam
iustum honestum. omne honestumł
turpe. quoddam igitur iustum
laniter ꝑ negationem affirmat
quoddam iustum non eẽ turpe
horum enim syllogismorum mul¬
tae sunt species. sed hae cid praesens.
sufficiant. ad cognoscendum uniuer¬
sales et particulares conclusiones
inasfirmando et negando R qua¬
liter syllogismus conficideb&A
Ex tribus sacpissime menbris. ita

Expanded text:
ticus est. Item: Si omnis sapientia boticus est. Item: Si omnis sapientia bona est, utique philosophia bona est, quia philosophia summa sapientia est. Et hi sunt syllogismi conditionales. C. Et qui sunt praedicativi?-- A. Qui simpjustum honestum; omne honestum bonum: omne igitur justum bonum. Haec enim universalia confirmativa dicuntur; quia universaliter concluditur, omne justum bonum esse. Item: Omne justum honestum; nullum honestum turpe; nullum igitur justum turpe. Hic enim ex universali affirmatione transit ad universalem negationem, et confirmat nullum justum esse turpe. Item: Quoddam justum honestum; omne honestum utile; quoddam igitur justum lariter per negationem affirmat, quoddam justum non esse turpe. Horum enim syllogismorum multae sunt species. Sed haec  Ms., hae ad praesens sufficiant ad cognoscendum universales et particulares conclusiones in affirmando et negando. C. Qualiter syllogismus confici debet?-- A. Ex tribus saepissime membris; ita
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ ut priora repetam unum ter¬
minum maiorem eẽ. alterũ minorẽ a
non: quia saepe accidit. aequales eẽ
terminos. ut homo risibilise Nam
alia natura risibilis nonẽ. nisi homo
nec latius risibilis uadit nisi ad ho¬
minem solum .R. quo modo discer¬
ni possunt. quae sint aequalesaut
in aoquales A. quod aequales aequa¬
liter circumuerti possunt. hoc modo
quicquid homo ẽ risibileẽ. & quicquid
risibile ẽ homo ẽ: nec sic in aequales
circumuerti possunt. ut quicquid
homosit iustum sit. uel quicquid
iustum sic homo sit R quo modo
qua dibares. his argumentis confir¬
mari potest aut destrui A hocmodo
Si omni homini recitt loqui bonumẽ
tum grammatica bonaẽ Nulli dubi
um quin recte loqui bonum ẽ utiq
grammatica bonaẽ. quia receloqui¬
um sine grammatica. eẽ non potest:
Item si rusticitas mala ẽ. utiq gram¬
maticamñlegere malum ẽ. quia om¬
nis homo absq grammatica rus¬

Expanded text:
cesse est, ut priora repetam, unum tercesse est, ut priora repetam, unum terminum majorem esse, alterum minorem?-- A. Non, quia saepe accidit aequales esse terminos, ut, homo risibilis est. Nam alia natura risibilis non est, nisi homo; nec latius risibilis vadit extenditur, nisi ad hominem solum. C. Quomodo discerni possunt, quae sint aequales vel inaequales?-- A. Quod aequales aequaliter circumverti possunt, hoc modo: Quidquid homo est, risibile est; et Quidquid risibile est, homo est. Nec sic inaequales circumverti possunt, ut, Quidquid homo sit, justum sit; vel Quidquid justum sit, homo sit. C. Quomodo quaelibet res his argumentis confirmari potest aut destrui?-- A. Hoc modo: Si omni homini recte loqui bonum est, tum grammatica bona est. Nulli dubium est, quin recte loqui bonum est; utique grammatica bona est; quia rectiloquium sine grammatica esse non potest. Item: Si rusticitas mala est, utique grammaticam non legere malum est, quia omnis homo absque grammatica rus
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enim duo nomina & duo t̃mini
& terminus maior de cermino mino¬
it p̃dicitur .R. quomodo A. iustitia
enim de homine praedicatur. & ho
moc̃minor terminus Non enim
desolo homine sed dedeo & angelis
iustitia praedicatur & id eomaior
terminus ẽ iustitia quam homo
mirum michiẽ. quomodo accidens
maior sit quam substantia A. Quid
enim candela uel lux quae decandela
emicac. maior ul melior Rutiq
lua A non nelux accidense candele
nosco ineo accidens posse eẽ subs¬
tantia mlius uel maius sed et prose¬
quere caetera .A. Suntonim aliae pro¬
positiones angumentorum ppotet¬
cae id est condiction ales ł quomodo
conditionales A. quib: condicio
aliqua subponitur ut sunt duplices
boc modo ut omnis homo sibonuse
iustusẽ. Ita tandem iustus est homo
sibonitatem hab& Item cadum si ro¬
tundumẽ uolubileẽ. Ita tandem cue¬
lum uolubileẽ si rotundumẽ R. Anne¬

Expanded text:
Sunt enim duo nomina et duo termini; Sunt enim duo nomina et duo termini; et terminus major de termino minori praedicatur.-- C. Quomodo?-- A. Justitia enim de homine praedicatur, et homo est minor terminus. Non enim de solo homine, sed de Deo et angelis justitia praedicatur; et ideo major terminus justitia est quam homo,Mirum mihi est, quomodo accidens major sit quam substantia.-- A. Quid enim, candela vel lux, quae de candela emicat, major vel melior? C. Utique lux.-- A. Nonne lux accidens est candelae, nosco in eo accidens posse esse substantia melius et majus. Sed prosequere caetera. A. Sunt enim aliae propositiones argumentorum hypotheticae, id est, conditionales.-- C. Quomodo conditionales?-- A. Quibus conditio aliqua supponitur; et sunt duplices, hoc modo, ut Omnis homo, si bonus est, justus est; ita tandem justus est homo, si bonitatem habet. Item: Coelum, si rotundum est, volubile est; ita tandem  Coelum volubile est, si rotundum est. 345 C. An ne
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis sit etrationalis uel non ẽ : Item
et incacteris casibus .R. Scio cum dico
homo ẽ. uel homo nonẽ uerum et ut
falsum. Sed cumdico homo ut ñ homo
homo enim nomenẽ. sed quid sit non
homo uelimut edicas A. homonom̃e
ut dicis: non homo infinitum nomen:
hominem enimnegas. nec tamenquid
ponantur edissere A. aliae igitur
propositiones argumentorum uni¬
uersales aliae particulares. aliae sin¬
gulares. aliae in diffinitae .R. harum
singularum exempla proferca uni¬
uersales sunt uc omnis homo iustus c̃r¬
ul quidam homo iniustusẽ. Singula¬
res. ut homerus iustusẽ ud homerus
in iustusẽ Indeffinitae ut homo russẽ :
ud homo iniustusẽ R quo modo
haec apellantur propositiones argum̃¬
torum A. Hae enimsunt simplices
& apellantur categoriae idẽ prac¬
dicatiuae R. Vnde dicuntur prae¬
dicatiuac A quia homo substantia
ẽ iustitia accidens et p̃dicatur de
homine .K. Quidẽ. inter hominem

Expanded text:
mortalis sit et rationalis. Item, mortalis sit et rationalis. Item, et in caeteris casibus.-- C. Scio cum dico: Homo est, vel, homo non est, verum esse vel falsum. Sed cum dico: Homo vel non homo; homo enim nomen est; sed quid sit non homo velim ut dicas.-- A. Homo nomen est, ut dicis; non homo infinitum nomen est; hominem enim negas, nec tamen quidponantur edissere.-- A. Aliae igitur sunt propositiones argumentorum universales; aliae particulares, aliae singulares, aliae indiffinitae.-- C. Harum singularum exempla profer.-- A. Universales sunt, ut, Omnis homo justus vel: Quidam homo injustus est. Singulares, ut, Homerus justus est, vel: Homerus injustus. Indiffinitae, ut, Homo justus est, vel: Homo injustus est. C. Quomodo hae appellantur propositiones argumentorum?-- A. Hae enim sunt simplices, et appellantur categoricae, id est, praedicativae.-- C. Unde dicuntur praedicativae?-- A. Quia homo substantia est, justitia accidens; et praedicatur de homine.-- C. Quid est inter hominem
Abbreviated transcription (Latin):
uscẽ et sictandem ista deffinitio
ul conuersio uera eẽ poterit .R.
Modos quoque quibus aliquid si muil
eẽ dicamus uoluissem audire A.
Tribus modis aliquid simuleẽ dicimꝰ
dut tem pore. aut natura. aut genere. Κ
Da exempla A. Tempore ut duo ho¬
mines uno tempore simul eẽ dicimus
Verbi gratia. albinus & homerus natura
ut simplum & duplum Genere utani¬
malia quaespecie discernuntur
illud pedestre. aliud uolatile. aliud aqua¬
tile. quibusomnib aequaliter anim al
genuse R quot modis st disfferentia A
materia. autopere aut utroqr fu
ponc exemplum .a. Materia si sint
anli similes duo. unus aureus alter
argentrus Opere siexauro dissimi¬
lesanuli fabricentur: utroque ut
anulus sit aureus & stilus argenteus
sit argumentum flagito A Ar¬
gumentumẽ rei dubiae affirmatio
et constat ex annunciationeli
uerum aut falsum significans
in nominatiuo casu. cumẽ & nonẽ¬
dantur aliae partes ut hominis ẽ. ut

Expanded text:
esse; et sic tandem ista definitio esse; et sic tandem ista definitio vel conversio vera esse poterit. C. Modos quoque, quibus aliquid simul esse dicamus, voluissem audire.-- A. Tribus modis aliquid simul esse dicimus, aut tempore, aut natura, aut genere.-- C. Da exempla-- A. Tempore, ut duos homines uno tempore simul esse dicimus, verbi gratia Albinus et Homerus. Natura, ut simplum et duplum. Genere, ut animalia, quae specie discernuntur; aliud pedestre, aliud volatile, aliud aquatile, quibus omnibus aequaliter animal genus est.-- C. Quot modis fit differentia?-- A. Materia, aut opere, aut in utroque.-- C. Pone exemplum.-- A. Materia, si sint annuli similes duo, unus aureus, alter argenteus. Opere, si ex auro dissimiles annuli fabricentur. Utroque, ut si annulus sit aureus et stilus argenteus.sit argumentum, flagito.-- A. Argumentum est rei dubiae affirmatio. Et constat ex annuntiatione  verum aut falsum significans, in nominativo casu cum  Hodantur aliae partes, ut, hominis est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ddo segnat. .R. Quot modis prius
dicimus .A. quinq: modis aliud
cumaliquem dicimus tempore
priorem id est seniorem: Secundus mod
c̃ numero dum dicimus unumeẽ. pr¬
us quamduo quiaduo ex uno nascunt᷑
nonunum ex duob & uno pereunte
duo tẽ nom possunt. Duobus autena
pereuntibus unum tamen petisc inuas
rertus modusẽ ordins ut indisciplinis
nomina litterarum. dehinc syllaba¬
rum coniunctiones cognoscere. Iunc
uerborum suui mere notitiam Pos¬
mendus : P ropter quenb ersunt
quat praccurentia meris imodus
prie pidicimus quartus motosẽ
dum filiciores uc idicges ntors
uurgus a ssoler dicere. e uintum
genuse. quando illud priuse qdđ
sih omoe recte cumdicimus animal
iationale. mortale risus capax. sed
hoc genus prioris inseconudo¬
Nam quicquid homo ẽ animabẽ mor¬
tale rationale. risus capax. Item
quicquid animalẽ. mortale rationa¬
le risuscapax hominem cẽ necessec
sed tamen hominem eẽ necesseẽ pri

Expanded text:
tudo regnat. C. Quot modis prius tudo regnat. C. Quot modis prius dicimus?-- A. Quinque modis aliud cum aliquem dicimus tempore priorem, id est, seniorem. Secundus modus est numero, dum dicimus, unum esse prius quam duo, quia duo ex uno nascuntur, non unum ex duobus; et uno pereunte duo esse non possunt; duobus autem pereuntibus, unum tamen permanet. Tertius modus est ordinis, ut in disciplinis nomina litterarum; dehinc syllabarum conjunctiones cognoscere; tunc verborum sumere notitiam; posmendus, propter quem cuncta quasi praecurrentia membra prius discimus. Quartus modus est, dum feliciores et meliores, priores vulgus assolet dicere. Quintum genus est, quando illud prius est, si homo est, recte eum dicimus animal rationale, mortale, risus capax. Sed hoc genus prioris, in se conveNam quidquid homo est, 344 animal est mortale, rationale, risus capax; item, quidquid animal est mortale, rationale, risus capax, hominem esse necesse est. Sed tamen hominem necesse est prius
Abbreviated transcription (Latin):
tcaccitatietuisioni in oculis locusẽ :
Intempore congruo ut caluum non
Nondicert nisieo tempore quocapillos
habere debuerat & non habebat Capillos
uero habert uel non habere sibi opposi¬
tumẽ. Quartum uero genus contra¬
neatis exasfirmatione & negatione
ut homerds disputat. homerus non
disputat. macharius currit. macha¬
nius noncurrit. quod genus apud
dialecticos omnes quaestiones paene
generare sola R. Si aliquando ma¬
la malis opponuntur A. Etiam Sc¬
cundum phrlosophos qui uirtutes
semper medias. eẽ. dixerunt et ex u¬
traque parte habere uita. & hoc
reor apłs significasse. dum dicit iua
regra nobis gradiendum neq addex¬
teromneq ad sinistram declinandum.
ut plus iustõ &minus iusto .R. quo¬
duomala mediam iustitiam loaier̃
Similiter inter uersutiam. hobi¬
tudinemq prudentiam posuer
inter libidinem in sensibilitatemq
tem perantia constituta ẽ: Interꝰ
timiditatem et audaciam. forti¬

Expanded text:
caecitati et visioni, in oculis locus est. caecitati et visioni, in oculis locus est. In tempore congruo, ut calvum non dicere, nisi si eo tempore, quo capillos habere debuerat, non habeat: capillos vero habere, vel non habere sibi oppositum est. Quartum vero genus contrarietatis ex affirmatione et negatione, ut Homerus disputat, Homerus non disputat; Macharius currit, Macharius non currit: quod genus apud dialecticos omnes quaestiones pene generare solet. C. Si aliquando mala malis opponuntur?-- A. Etiam secundum philosophos, qui virtutes semper medias esse dixerunt, et ex utraque parte habere vitia. Et hoc reor Apostolum significasse, dum dicit: Via regia nobis gradiendum, neque ad dexteram, neque ad sinistram declinandum: ut plus justum, et minus justum.-- C. Quoduo mala mediam justitiam locaverunt. Similiter inter versutiam, hebetudinemque, prudentiam posuerunt; inter libidinem insensibilitatemque temperantia constituta est; inter timiditatem et audaciam forti
Abbreviated transcription (Latin):
titia quod genus. intres diuiditur spcries
bent. utcindidum et nigrum medium
habent colorem pillidum uel fuscum.
Sunt quaedam quae sine mediosunt.
ut salus aegritudo. horum nichil ẽ. me
dium. quia necessee. unum eduob in¬
eẽ. corpori et sunt quaedam quac
medium habent. sed sine Nomineẽ
medictas corum. nisi hui coppositorum
negatione formetur nomen. ut ius¬
tum etiniustum habent quiddam
medium ut ẽ sputas creare. au res pur¬
gare. quae uocabulum non habent.
nisi dicamus nec iustum nec iniustũ
Secundum genus contrarietatisẽ rda¬
tiuorum. quac ita sibi opponuntur
ut ad se conferantur. sicut duplum et
simplum magis &minus. et hoc solũ
genus oppositorum confertur
Tertium genusẽ quaeper habitum
uel priuationem ftunt. In his namq
ob seruari oport&. ut sint utra que
in eo dem negotio & in eodem loco in
oportuno tempore : In codem negotio
sunt caecitas etuisus in uidendo enim
etnon uidendo consistunt. hacre
in eodem loco sunt utrinamque dẽ

Expanded text:
titia: quod genus in tres dividitur species.bent, ut candidum et nigrum medium habent colorem pallidum et fuscum. Sunt quaedam quae sine medio sunt, ut salus, aegritudo: horum nihil medium est, quia necesse est unum e duobus inesse corpori. Et sunt quaedam, quae medium habent, sed sine nomine est medietas eorum, nisi huic, oppositorum negatione, formetur nomen; ut justum et injustum habent quiddam medium, ut est sputa screare, aures purgare, quae vocabulum non habent, nisi dicamus nec justum nec injustum. Secundum genus contrarietatis est relativorum, quae ita sibi opponuntur, ut ad se conferantur, sicut duplum et simplum, magis et minus. Et hoc solum genus oppositorum conferatur. Tertium genus est, quae per habitum et privationem fiunt; in his namque observari oportet, ut sint utraque in eodem negotio, in eodem loco, in opportuno tempore. In eodem negotio sunt caecitas et visus; in videndo enim et non videndo consistunt. Haec in eodem loco sunt; utrique namque,
Abbreviated transcription (Latin):
udire desidero de quibus dictumẽ aris¬
totelem inmente tinxisse calamum
dum eas scriptitabat . A. Subtilitas
tationis paucadetis tangere habet
meniae dicuntur. quasi deint̃p̃tatione
R quomodo deinterp̃tatione A. Omĩs
quippe res quat una ẽ. etuna significari
sermone poterit. aut pernomen aut
peruerbum de monstratur: E
quomodo demonstratur uł hocł illudꝰ
A ẜernomen substantia omnium rerum
significatur . ut homo Peruerbum ac¬
tio uel passio cuius libs iti ostenditur
ut homo currit. homo uritur Quae
duac partes orationis in terp̃tantur
totum quicquid mens conceperit
A. Conceperit ẽ intellexerit. Omnis
enim locutio menti sẽ in terpres
quia quod inteslegit elocutio interp̃¬
tatur percata fiasin uel apofasia R
Haec duo nomina quae induxisti. la¬
R quod species sunt periermeniarũ A
Inseptem species praedictus phylo
uerbum orationem enunciationẽ
adsirmationem negationem con¬
tradictionem .R. Nummeiterũ

Expanded text:
udire desidero, de quibus dictum est, Aristotelem in mente tinxisse calamum, dum eas scriptitabat  Al., scriptitatationis pauca de eis tangere habet;meniae dicuntur, quasi de interpretatione.-- C. Quomodo de interpretatione?-- A. Omnis quippe res, quae una est, et uno significari sermone poterit, aut per nomen, aut per verbum demonstratur. C. Quomodo demonstratur vel hoc, vel illud? A. Per nomen substantia omnium rerum significatur, ut, homo. Per verbum actio vel passio cujuslibet rei ostenditur, ut, homo currit; homo uritur. Quae duae partes orationis interpretantur totum, quidquid mens conceperit A. Conceperit, id est, intellexerit; omnis enim elocutio mentis est interpres; quia quod mens intelligit, elocutio interpretatur per catafasin vel apofasin. C. Haec duo nomina, quae induxisti, LaC. Quot species sunt Perihermeniarum?-- A. In septem species praedictus philosverbum, orationem, enuntiationem, affirmationem, negationem, contradictionem.-- C. Num me iterum
Abbreviated transcription (Latin):
ex uniuersalibus dedicatiua et abdicatiua
ab dicatiuum uniuersale directim ut ome
iustum honestum nullum turpe hones¬
tum nullum igitur turpe iustum
S ecundus modus ẽ qui conducit ex unuersi¬
libas abdicatiua & ab̵ dicatiua abdicatiuum
dusẽ qui conducit ex particulari delicatiua
& uniuersali ab dicatiua abdicatiuum par¬
ticulare directm ut quiddam iustum hones

Expanded text:
salibus dedicativa et abdicativa abdicativum universale directim, ut: 'Omne iustum honestum: nullum turpe honestum: nullum igitur turpe iustum'. Secundus modus est, qui conducit ex universalibus abdicativa et dedicativa abdicativum dus est, qui conducit ex particulari dedicativa et universali abdicativa abdicativum particulare
Abbreviated transcription (Latin):
tum homini possibileest acstimart
studium bene uiuendi meditatiomoras
Contemptus scłi quod migis conuenit
christunis quiscdi ambitione calcata
disciplinabili similitudine futurae
patride uiuunt .K. ex qua materia
constat .I. scientu etopinatione R¬

Expanded text:
tum homini possibile est aestimare. tum homini possibile est aestimare. studium bene vivendi, meditatio mortis, contemptus saeculi; quod magis convenit Christianis, qui saeculi ambitione calcata disciplinabili similitudine futurae patriae vivunt. C. Ex qua materia constat?-- A. Scientia et opinione
Abbreviated transcription (Latin):
quos nondum habuit: quartum ucro
genus ex affirmatione et negatione
opponitur ut socrates disputat. so
erates non disputat. haec a supeno¬
ribus eo diffent quod illa singilla¬
tim dicipossunt haec nisi congxe
dici nom possunt quod genus quartũ
apud dialeticos multum hab& con¬
flictum & appellatur ab eisualde
oppositum Si quidẽm tertium nõ
recipit nam exillis qua edam ha¬
bere tertium possunt ut in contra¬
rus candidum & nigrum. Tertiũ
eius nec candidum nec ni¬
grum sed fuscum uel pallidum. in re¬
latiuis quoque et multa et pauca
Tertium eius. nec multa nec pauca
sed mediocra. Inhabitu uł orbatione
ut uisio et caecitas. Tertium eius nec¬
uisio nec caecitas. sed lippitudo hic
ergo leget non leget tertium nihil
cimus uidetur condignum magister.
ut aliquanto latiore indigatione deca
disputatsone incipiamus A. Faciemus
Ri Perimo omnium dic unde dicta si
phylosophia a. ab amore sapientiacnim
manarum diuinarum que cognitio qaonr¬

Expanded text:
quos nondum habuit. Quartum vero quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione oppcrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec nisi conexe dici non possunt. Quod genus quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum. Tertium eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa et pauca. Tertium eius nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu vel orbatione, ut visio et caecitas. Tertium eius, nec caecitas nec visio, sed lippitudo. Hic ergo legit, non legit: tertium nihil cimus, videtur condignum, magister, ut aliquanto latiore indagatione de ea disputare incipiamus.-- Albinus. Faciamus, C. Primo omnium dic unde dicta sit philosophia?-- A. Ab amore sapientiae. Nam manarum divinarumque cognitio, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc ipsum quod opponitur. aut
cius sit ciu opponitur. aut adid quo¬
cumque modo referatur. Dimidium
autem op̃ponitur duplo. eiusꝙ dupla
dimidiumẽ sed ita illi opponitur.
ut eius sit cui opponitur. Sie& par¬
uum opponitur magno. Ita ut ipsum
paruur ad magnum cui opponitus
sit paruum Nam superiora quas
dicuntur contratia. itã sibi opponun¬
tur. ut corum non sint quib oppo¬
nuntur nec adea quocumque mo¬
do referantur. Si quidem iniquitos
iustitiae ita contraraẽ. ut non
eiusdem iustitiae iniquitas sit. aut
idillam sit iniquitas. Tertium genꝰ
ẽ. oppositorum habitus. uł orbatio
quod genus cicero priuationẽ uocat
quia ostendit aliquid quempram
habuisse unde priuatusẽ. cuius spe¬
cies sunt .ii. Quarum prima est
inre secunda in loco. tertia in
tem pore congruo. In re ut caccitas
oculis locusest in tempore congrio
ut in fantem non dicere sine dentibus
cumeidentes adhuc actas parua ncga¬
uit Nonestenim priuatus dentibus

Expanded text:
ut hoc ipsum, quod opponitur, aut ut hoc ipsum, quod opponitur, aut eius sit, cui opponitur, aut ad id quocumque modo referatur. Dimidium enim opponitur duplo, eiusque dupli medium est, sed ita illi opponitur ut eius sit, cui opponitur. Sic et parvum opponitur magno, ita ut ipsud parvum ad magnum, cui opponitur, sit parvum. Nam superiora quae dicuntur contraria ita sibi opponuntur ut eorum non sint, quibus opponuntur, nec ad ea quocumque modo referantur; siquidem iniquitas iustitiae ita contraria est ut non eiusdem iustitiae iniquitas sit, aut ad illam sit iniquitas. Tertium genus est oppositorum habitus vel orbatio. Quod genus Cicero privationem vocat, qua ostendit ahabuisse, unde privatus est; cuius species sunt tres. Quarum prima est in re, secunda in loco, tertia in tempore congruo. In re, ut cecitas oculis locus est: in tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus cum, cui dentes adhuc etas parva negavit: non est enim privatus dentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nectamen omnia quae opponuntur
sibi contraria sunt᷑ Primum genusẽ. cõ¬
trariorum: quod iuata ciceronem di¬
uersum uocatur . proeo quod tantum
contrario sibi opponuntor ut non co¬
rum sit quib opponuntur: ut sapien¬
tiae stultitiac quod genus intres species
diuiditur: Nam sunt quaedam cros
quaemedtum habent & sunt quaedam
quat sine mediosunt & qua edam suñc
quae hñt medium. & tamen sine nõe
sunt nisi ut rumque & uocabulũ ereet
Candidum & nigum medium habert
quiaintereos saepe color pallidus uel
suscus inuenitur. sine medio sunt. quo¬
tlris unum deduob accidit ue sa¬
nitas. uel in firmitas horum nuichel ̃
medium ea autem quorum media
sine nomine sunt. ut feliax infelix
medium habent non felix. Scđuip
genus ẽ relatiuorum quaeita sibi¬
duplum simplo hoc solum opposi¬
torum genus ad se refertur. Nõ
enim est maius. nisi ad minus referat᷑
et simplum nisi ad duplum Nam
relatiuum relatiuo ita opponitur

Expanded text:
nec tamen omnia quae opponuntur nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a cotrariorum, quod, juxta Ciceronem adversum vocatur, pro eo 117 quod tantum contrarie sibi opponuntur, ut non eorum sint quibus opponuntur, ut sapientia, stultitia. 2. Quod genus intres species dividitur. Nam sunt quaedam ex eis quae medium habent; et sunt quaedam quae sine medio sunt; et quaedam sunt quae habent medium et tamen sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medium habent, quia inter eos saepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium habent non felix. Secundum genus est relativorum, quae ita sibiduplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam relativum relativo ita opponitur