comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solui si uerus ꝓcurator fuit: statĩ ma¬
dati agã ꝙ si ꝓcurator ñ est repxtam
abeo ¶ñ omia ã impensurus ñ fuit
mandatori ñ imputubit. ueluti ꝙ
spoliatus sit alatronib. aut naufra¬
gio res amiat. uł ianguore suo suoꝵ
s cum seruuis q̃ mandato meo ema
furtum tibifecisset. neꝵ. ait ma¬
tibi noxe dedatur. sitñ sp̃culba te¬
A idactid̾it ꝙ si ego s̃cissem talem
ẽẽ seruam nec cibi p̃oixissem. uts¬
sis p̃cauere tunc qͣnti tua int̾sit tͥ
Stantum pr̃ar oportet. ¶ fab̾ man¬
daco anncisui enut seruum .x. ix
fab̾cum docuit. dem̃ uendidit eũ.
ux/ Auos mandati iuditõ coatius :
soiuere. mox ꝙ hõ non erat sanuᷤ
emptori dampnatus est soluere
mela ait ñ p̃staturum id ei man¬
datorẽ nisi posdas qͣm emisset. añ
ꝯsecutirum nͥ ut gͣtis doceret.
suum lib̾it seq eam pecumam ꝙͣ
is debu̾at soliturum mandati at¬

Expanded text:
i uerus procurator fuit, statim mandati agam: quod si procurator non est, repetam ab eo.Non omnia, quae inpensurus non fuit mandator, imputabit, ueluti quod spoliatus sit a latronibus aut naufragio res amiserit uel languore suo suoruSed cum seruus, quem mandatu meo emeras, furtum tibi fecisset, Neratius ait matibi noxae dedatur, si tamen sine culpa tua id acciderit: quod si ego scissem talem esse seruum nec praedixissem, ut possis praecauere, tunc quanti tua intersit, tantum tibi praestari oportet.Faber mandatu amici sui emit seruum decem et fabricam docuit, deinde uendidit eum uiginti, quos mandati iudicio coactus est soluere: mox quasi homo non erat sanus, emptori damnatus est: Mela ait non praestaturum id ei mandatorem, nisi posteaquam emisset, sine secuturum, nisi si ut gratis doceret rsuum liber‹et,› seque eam pecuniam, quam is debuerit, soluturum, mandati a
Abbreviated transcription (Latin):
Ecitaliam itam cam excusatõmsai¬
datum soiuitur morte cñ si ꝑ ig¬
norcauitiam umpletum ẽ ꝯpetere. ac¬
sc̃psit mandatoris morte solui maẽ¬
datum. s obligõm aliqñ diuare.
¶siquis debirori suo mandaũt ut ci¬
tio solue̾t udebuor mortuo cocũid¬
¶ ignoraret soluĩt: ubari eum o. tb
ẽe intelligitur prcuma fiderussori ñ si
debitor abeo deleganis sit creditoru
Ogatum. ¶siis qui fitenissori doare
trum numinos souut c̃dicori ane¬

Expanded text:
aliam iustam causam excusationes aldatum soluitur morte. si tamen per ignorantiam impletum est, competere ac mandatoris morte solvi mandatum, sed obligationem aliquando durare. Si quis debitori suo mandaverit, ut Titio solveret, et debitor mortuo eo, cum id ignoraret, solverit, liberari eum oportet. Abesse intellegitur pecunia fideiussori etiam si debitor ab eo delegatus sit creditori, gatum.Si is, qui fideiussori donare trum nummos soluerit creditori an
Abbreviated transcription (Latin):
uisiũ uañdiem soluĩs anstaci. s¬
bras mandati accõnem nquidã pii¬
tõncin. s canti minor est qͣnci ne
c̃t s melius estdici. Int̾rm nec hiꝰ
sumine mandati agiposie qm̃ri
nunni adhuc amodum meu
¶at uine h añdiem soluiam. Ne¬

Expanded text:
ris et ante diem solueris, an statim habeas mandati actionem. et quidam putionem, sed tanti minorem, quanti mea fuisse. sed melius est dici interim nec huius summae mandati agi posse, quando nonnullum adhuc commodum meum sit, ut nec hoc ante diem soluam.In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ minis suauero ꝯsecio mandati st¬
cõne ¶si hu quoꝵ res uenmt od
pignori ded̾unt. suppossum̃t empto¬
res cis em̃das res mandent manda
rõnem mandatum ñ consistat. nã
cumi rem tuam emas milgemꝑtõ

Expanded text:
uero, consequar mandati actione.Si hi, quorum res ueneunt quas pignori dederunt, supposuerunt emptores et eis emendas res mandent, mandarationem mandatum non constitit: nam cum rem tuam emas, nulla emptio
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor ticio cradid̾it. posse me er¬
empto agers ut mͥ eos uenditor cra¬
nem. repeciturum. si seruos tradid̾it
titio quos ñ debuĩt cumi debere seex¬
Cistimaret. ¶si cuiator bonor uendi¬
cionem quid̃ fecĩt. pecumanr autͣ
cditorib ñ soluĩt trebacius offiriiꝰ
labeo sx. hus qui p̃sentes fuñt com no
hiis autem qui absentes fum̃t ne
ratori tamqͣ si negã absentium
gessũt ¶ꝙi sicũ sou credicores se eẽ
existimarent id mandauu̾it infc̃m
accõ absentib danda est iucos qͣ
mandauĩnt sicut& ẽ ub̾m ma¬
mode explicari aut siũ redundet
in eum capͣto qͣmi suscepit manda¬
tum⁊ iqđ si is cui mandatum est
ut aliquid m̾taretur m̾catus nõ
idq sua ñ alt̾us cłp̃a fecerit. mã¬
pliuis cerebitur sicuti meia quo
scͥpsit. si cocempore ꝑfiaudem renũ¬
tiauit̾ cum iam recte eme ñ poscet¬

Expanded text:
uenditor Titio tradiderit, tunc posse me eempto agere, ut mihi eos uenditor tra Titio repetiturum, si seruos tradiderit Titio quos non debuerit, cum debere se existimaret.Si curator bonorum uenditionem quidem fecerit, pecuniam autem creditoribus non soluerit, Trebatius Ofilius Labhis autem qui absentes fuerunt nratori, tamquam si negotia absentium gesserint: quod si, cum soli creditores se esse existimarent, id mandauerint, in factum actio absentibus danda est in eos qui mandauerint.Sicut autem em rem commode explicandi aut si redundet in eum captio qui suscepit mandatum. et quidem si is cui mandatum est ut aliquid mercaretur mercatus non idque sua, non alterius culpa fecerit, manamplius tenebitur, sicuti Mela quoque scripsit, si eo tempore per fraudem renuntiaverit, cum iam recte emere non posset
Abbreviated transcription (Latin):
nañexacta ea mandan cecum᷑ ego
si añdem uidicatam exegeris ꝯdẽ
hi credatir mandare inteluigitu:
p̃ elegant᷑ stactat. anis qui sliũ
redemĩt ultio ꝯuenrre posut uẽ¬
dicorem ut s̾uum recipere possit.¬
qñ mandati aitõ ultrot sitro est¬

Expanded text:
nte exacta ea mandati tecum egero, si ante rem iudicatam exegeris, condbi credatur, mandare intellegitur.ponius eleganter tractat, an is, qui servum redemerit, ultro convenire possit venditorem, ut servum recipiat, quoniam mandati actio ultro
Abbreviated transcription (Latin):
ñerit nec eiũ fortunã cuiusq nad¬
¶ta excut̾e d .F si resq̃ iacte sunt ap¬
parucrint. exhonerat᷑ colatõ q̾did̾.
ciiam contributõ fcã sit. ⁊ nt hũ
qui solui̾nt agent ex mag̃. locato
õ magro ut is edaduito cxꝑiatur
uidad̾ exeg̾it reddatiro Resantẽ
racta domiui man nec fitapshñd

Expanded text:
n erit: nec enim fortunas cuiusque nauta excutere debet. Si res quae iactae sunt apparuerint, exoneratur collatio: quod si iam contributio facta sit, tunc hi qui soluerint agent ex locato cum magistro, ut is ex conducto experiatur et quod exegerit reddat. Res autem iacta domini man
Abbreviated transcription (Latin):
Dec ita siscientib hus qui absut
sponsalia fiant. aut si postea ratũ
habui̾nt .Ulp̃¬
puelle cutores ad fimenda spõ¬
saua uuiciũ miserunt ñ ꝑuta¬
rem suffecturum ad dissolũndã
nuptiaꝵ spẽ huucuuntiũ ñ ma¬
gis qͣui sponsalia posse eos solos
constituere nisi forte ominia ista
sponsalib ñ ꝯsensus eorum er¬
igñdus est quoꝵ innmptiis desi¬

Expanded text:
ec ita, si scientibus his qui absint sponsalia fiant aut si postea ratum habuerint. 6 Ulppuellae tutores ad finienda sponsalia nuntium miserunt, non putarem suffecturum ad dissoluendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponsalia posse eos solos constituere, nisi forte omnia ista sponsalibus etiam consensus eorum exigendus est, quorum in nuptiis desi
Abbreviated transcription (Latin):
ruditori si emptor mp̃tio solũ¬
do moram fecĩt usuras diuntara
mora ñ fca ꝯsequi pot̾it ueluti
liuegotiator fuit ⁊ p̾tõ sotuto
exm̾icib plus emͣ ex usuris cre¬

Expanded text:
ditori si emptor in pretio soluendo moram fecerit, usuras dumtaxat mora non facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris
Abbreviated transcription (Latin):
quo tolli debent cum ammoũit
emptorem cenebitur ei qͣnti eiꝰ
tor sieum ꝯductum ingauit donec
po̾tĩt qm̃ ñ uidetur traditus iscuiꝰ
possõ ꝑ locatõnem retinetur a uñ¬

Expanded text:
quo tolli deberent, non admonuit emptorem, tenebitur ei, quanti eitor si eum conductum ‹rog›auit, donec oniam non uidetur traditus is, cuius possessio per locationem retinetur a uen
Abbreviated transcription (Latin):
deponere uissis apud ub̃tum tũt
deponers. an possim cecum depõĩti
exꝑiri. i ait utuo nomine ħ est
qũ te custodituro deposiussem inte¬
cũ depõĩti ẽẽ accõnem¶ sm uõ sua¬
sĩs michi ut magis apud eum de¬
ponamitecum millam eẽ accõnẽ
cum inlo depoĩti accõ sieo manda
titeii̾s qr uem mõm gessii s si
mandasti michi ut ꝑiculo tuo
apud eum deponan cur ñ sit in¬
audati accõ ñ iudeo ¶ plane si fi¬
deuisfisti ꝓ eoiabeo ommmodo si¬
deiissorem tem̾ ait nõtm̃ sido¬
lo. defeat is qui depoitum susce

Expanded text:
is apud libertum tuum deponere, an possim tecum depositi experiri. et ait, si tuo nomine, hoc est quasi te custodituro, deposuissem, mihi tecum depositi esse actionem: si vero suaseris mihi, ut magis apud eum deponam, tecum nullam esse actionem, cum illo depositi actio est: nec mandati teneris, quia rem meam gessi. sed si mandasti mihi, ut periculo tuo apud eum deponam, cur non sit mandati actio, non video. plane si fideiussisti pro eo, Labeo omnimodo fideiussorem teneri ait, non tantum si dolo fecit is qui depositum su
Abbreviated transcription (Latin):
eos p̃staturos qui receꝑunt. qui sol̃
¶indepõitum uenit. ¶ Sice rogau̾o ut
rem meam ꝓferas ad ticium ut ile¬
amsu̾ qͣ actõne recum exꝑiri possum
dati¶ cuni uõ co qui eas res receꝑat᷑
depositi siu̾o tuo nomine receꝑit
¶tum hũs ⁊i custonit legem. Iranꝰ
pomp̃. q̃uit. sicibi mandau̾o ut rẽ
ab auquo meo nomune recepta

Expanded text:
eos praestaturos qui receperunt, qui solus in depositum venit. Si te rogavero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is eam servet, qua actione tecum experiri possum,dati, cum eo vero, qui eas res receperit, depositi: si vero tuo nomine receperitum habens et custodiae legem. Idem Pomponius quaerit, si tibi mandavero, ut rem ab aliquo meo nomine rece
Abbreviated transcription (French):
p̃stabit cibaria p̃stauit nec de oꝑibͣ
conduto. ilocato i innegõ exquo
diximus p̃scriptis u̾b. daudam. ac¬
tõnem u dolum uculꝑai pstabunt.
qui seruum recepuit at si cibaria tã¬
cum dabat dolum diuntaxat seq̃m᷑

Expanded text:
am cibaria praestabat nec de operis conducto et locato et in negotio, ex quo diximus praescriptis verbis dandam actionem, et dolum et culpam praestabunt qui servum receperunt: at si cibaria tantum, dolum dumtaxat. sequemur
Abbreviated transcription (Latin):
fidem qͣ bonos mores est n iõ nec
seq̃nda :¶siuestim̃ta seruãda
bameatori data ꝑierint. siquid
uullam m̾cedem seruandoꝵ u
estim̃toꝵ accepit depoĩti eum te¬
nỹ.⁊ dolum dumtaxat p̃stare
dehe̾ ꝑuto qd̾ si acͨͣceͣpit excondͭ¬
cossiquis seyuũ custodiend̃ pro¬
iecit forte in p̃stiũs si quid̾ m̾ceᷤᷤ
it̾uem̃t custodie puto ẽẽ accõm
adu̾sus ꝑstͥmarium exconduc¬
to. si u̾o m̾cedem accipielam¬

Expanded text:
 bonos mores est et ideo nec sequenda est.Si uestimenta seruanda balneatori data perierunt, si quidem nullam mercedem seruandorum uestimentorum accepit, depositi eum teneri et dolum dumtaxat praestare debere puto: quod si accepit, ex conducto.Si quis seruum custodiendum coniecerit forte in pistrinum, si quidem merces interuenit custodiae, puto esse actionem aduersus pistrinarium ex conducto: si u
Abbreviated transcription (Latin):
sisũ dolo. malo postea ꝓierit cem̃ te
depõiti qr semel Dolum fecis¬
ti cum ũderes. ¶Indepõiti ñ accẽẽ
quilitem inuitur ñ solum si seru̾
meus. s nsi is qui bona fide mͥs̾u
ebat pem deposiñt equilsim̃ eut
eo peculis fuit ꝙ ad me ꝑtinebat
uures fuit mea eadem accõne ag̾e̾
potos tem siseriuis h̃ditarius de¬
posint hẽdi postea a deuti com

Expanded text:
msi sine dolo malo postea perierit, teneri te depositi, quia semel dolo fecisti, cum venderes. In depositi quoque actione in litem iuratur. Non solum si servus meus, sed et si is qui bona fide mihi serviat rem deposuerit, aequissimum erit eo peculio fuit quod ad me pertinebat vel res mea fuit, eadem actione agere potero. Item si servus hereditarius dep
Abbreviated transcription (Latin):
rei .ꝑ. cã Est er̃ incnie in cãis
hiꝰ fidem fiangẽ ¶ã depoĩtis reb
accedunt ñ sunt depõita. ueluti
si hõ uestitus depõatur. uestis enĩ ñ ẽst
depoĩta nec si cqum cum capistro
nam solus equs depoĩtus est.¬
bi ꝯueniat ut indepoĩopoĩto

Expanded text:
est enim inutile in causis huiusmodi fidem frangere.Quae depositis rebus accedunt, non sunt deposita, ut puta si homo uestitus deponatur, uestis enim non est deposita: nec si equus cum capistro, nam solus equus depositus est.Si conuenit, ut in deposito et
Abbreviated transcription (Latin):
iam capatem deꝑosiu̾̃s agi posse.
si dolum conmisit. nam ⁊ inqͣnt̃
locupletior fcũs est datur accõ ĩ eũ
Iusidolus ñ int̾uenit si res depo¬
lsca decior reddatur. q̃ ũ reddẽtur
agi depoĩti potest qun enim det̾ior
pedditur potest dice malo dolo red̾¬
diamũ ẽe ¶li serus meus depo
numisso agam marcelt. ait nec
tenere actionem qͣmuis solemĩ
dicere. doli i iseriutute conus¬
si tenĩ q̃m debe̾ qr ndelicta inoxe

Expanded text:
iam capacem deposueris, agi posse, si dolum commisit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non interuenit.Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo redditam non esse.Si seruus meus deposnumisso agam, Marcellus ait nec tenere actionem, quamuis solemus dicere doli etiam in seruitute commissi teneri quem debere
Abbreviated transcription (Latin):
sũnt ꝙ excã fidei ꝯmissi indebitũ
datũ est: siñ ꝑ errorẽ facti solunm
est: repeti ñ potest. qmourem car¬
giliam he̾ces qui cum extestõ guis
pecuniam adopus aq̃ ductus i.pͣ¬
mumcipes qͣm ꝓlegẽ falcidiã. licu¬
iss redde̾nt. u̾mi ⁊̃ stipulati sunt
ne ca sumina inalios usus ꝯu̾te̾t᷑.
uscientes prudentes palsisunt
eam pecumã mopꝰ aqueductus
impendr. frustra postulant reddi
dere midopus ꝙ cotum auenẽ
repetitõnem enis pecume hr̃e c̃¬
dunt ꝙ imꝑitialapsi legis falci¬
die bñfitiouliũ sunt sciant igi¬
norantiam facti suris ꝓdẽe nec
stultis sołe sucturui. s errantib ⁊̃
¶licet inuncipiũ m̃tio in hac epsã
tus reluta eẽ pecuma ꝓponitur
nihunt solũ casũ cessare repetitõ¬
nemdicend̃ est. Namuntium ꝯ¬
stitutõnns gn̾ale est. demõstrat eĩ
siñ ꝑeirorem fcĩ solutum sit fidĩ¬
ꝯmissum ꝙ indebitũ fuit ã posse

Expanded text:
uod ex causa fideicommissi indebitum datum est, si non per errorem solutum est, repeti non potest. quamobrem ‹G›argiliani heredes, qui, cum ex testamento eius pecuniam ad opus aquae ductus municipes quam per legem Falcidiam licuisset redderent, uerum etiam stipulati sunt, ne ea summa in alios usus conuerteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi.dere in id opus, quod totum alienae repetitionem eius pecuniae hd imperitia lapsi legis Falcidiae beneficio usi non sunt, sciant ignorantiam facti, non iuris prodesse nec stultis solere succurri, sed errantibus'. Et licet municipum mentio in hac epistue pecunia proponitur, in hunc solum casum cessare repetitionem dicendum est. nam initium constitutionis generale est: demonstrat enim, si non per errorem solutum sit fideicommissum, quod indebitum fuit, non posse
Abbreviated transcription (Latin):
nem p̃cor ꝑmittat cedit eicp̃s qr
inure errat d̾ est si fr̃ ꝯsangin¬
neͣ  desuncti ẽdat mr̃em potiorẽ ẽc.
siquis nesciat se cognatum ẽe ĩt̾
tõnis hrẽ senesciat ĩ uire errat.
at siquis forte expõnt᷑ quorum
pentum ẽet ignoret fortasse
eum ñ petisse cp̃s quo ei p̃tisse
ignoret aut̃s exsuccessorio capi
dicemus si exasse hẽs institutus
ñ puret se bõrum poscõriom pe¬
tere posse añ aꝑtas tabulas/ qd̃¬
ñ eodem ioco quo fatti ignorãtia
hr̃ĩ debebit. cum iucfitum ip̃sit sit

Expanded text:
 cedit ei tempus, quia in iure errat. idem est, si frater consanguineus defuncti credat matrem potiorem esse. Si quis nesciat se cognatum esse, inttionis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et eum non petisse tempusque ei praeterisse, ignoret autem sibi ex successorio capitrrat. Idem dicemus, si ex asse heres institutus non putet se bonorum possessionem petere posse ante apertas tabulas: qnon eodem loco quo facti ignorantia haberi debebit, cum ius finitum et possit
Abbreviated transcription (Latin):
et suspina ignorantia fe̾nda est
Ec̃m̃ ignorantis. nec scrupulosa in¬
quisitio exigñda scientia enĩ hoc
modo estimanda est ut n negli¬
gnĩa crassa aut nuia securita
satib expedita sit. n delatoria cu¬
riositas exigͣitur.  sp̃.¬

Expanded text:
norantia ferenda est factum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentia crassa aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exigatur. 7 P
Abbreviated transcription (Latin):
luid minist̾iuni tnͣstulit excinccũ
cẽ usum fruct̃ dicendum er̃  uł.
decessit stipulam q̃ in mesie iacet ħe¬
dis eius eẽ labeo ait se itãm q̃ cerre
teneatur dommi fundi ẽẽ fruitum
ꝑcipi spica ͤ ant feno ceso aut uua a¬
ẽpta aut excussa olea qͣmius ñ dum
tritum fim̃tum aut oleum fc̃m
uł undemia coatta sit. s ue u̾m est.
ꝙy de olea excussai sc̾bsit. ita alit̾ ob¬
seruandum de ea olea q̃ ꝓcedetider̃¬

Expanded text:
liud ministerium transtulerit, extinctum liud ministerium transtulerit, extinctum esse usum fructum dicendum erit. ae in messe iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae terra teneatur, domini fundi esse fructumque percipi spica aut faeno caeso aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum uel uindemia coacta sit. sed ut uerum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter obseruandum de ea olea, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
fit: Aut palus ꝓculdubio extingnetur¬
¶ S n si stagmi ususfructus legetur. Ecex¬
arũit sic ut ager sit fc̃us mutata re uł
fructus extinguitur. nontñ si aree usu̾
puto extingui. ¶Certe^ suue usut᷑. lega¬
to si silua cedua cela illic sationes sue¬
rint fcẽ sꝑne dubio ususfructus. extĩ¬
guitur. ¶dimasse ususfructus leget᷑
⁊ ex ea umħ sint fc̃a uł contra cassius ꝙp̃
drseuim scrib̃. int̾ire usumłructum
qͣm siñam puto ueram.¶ prom̃. ior¬
nam̃tum dilsolutum aut sigurat̃
refecta sit usiunt᷑. non int̾urs. ¶ Si
Autẽ dissoluta sit lic husdem tabulis
nulla p̃t̾ea adiecca restaurata sit ut
fructus extinguitur. ¶Quadeige usu
fructu legato si umis ex equis deces¬
sĩt an extinguatur usustructus. q̃ritͣ
ego puto muitum int̾eẽ equorum an
qͣdrage ususfructus sit legatus. nam
si equorum suꝑerit in residuis si qͣdri
dentem substitutus sit. lp̃.
ntestator hĩtatõnem hoc fecerit. uł si
reliqũt usumfructum ⁊ eum ada¬

Expanded text:
it aut palus, procul dubio extinguetur.Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fructus extinguitur.Non tamen, si arui usus puto extingui. certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea uasa sint facta uel contra, Cassius apud Urseium scribit interire usum fructum: quam sententiam puto ueram. Proinde et ornamentum dissolutum aut transfiguratum refecta sit, usum fructum non interire: si autem dissoluta sit, licet isdem tabulis nulla praeterea adiecta restaurata sit, usfructus extinguitur. Quadrigae usu fructu legato si unus ex equis decesserit, an extinguatur usus fructus quaeritur. ego puto multum interesse, equorum an quadrigae usus fructus sit legatus: nam si equorum, supererit in residuis, si quadrdentem substitutus sit. 12 Ulet testator habitationem hoc fecerit, uel sireliquerit usum fructum et eum ad a
Abbreviated transcription (Latin):
Si sub adicõne inichi legatus ut ususf᷑.
medio q tempore sit penes heredem pꝰ
heres usumfructum alulegare. q̃ res
facit ut si condicio exticĩt mei legatt
usus fructꝰ ab heredẽ relictus finiat᷑
ꝙ si ego usumfructũ amisero ñ teũ¬
cetur ad legatarium cui ab herede pb¬
re legatus fu̾̃at qr exdiu̾sis cestam̃¬
cis ius camictõnis ñ ꝯcingit. uł.¬

Expanded text:
Si sub condicione mihi legatus sit usus fructus medioque tempore sit penes heredem, potest heres usum fructum alii legare: quae res facit, ut, si condicio extiterit mei legati, usus fructus ab herede relictus finiatur. quod si ego usum fructum amisero, non reuertetur ad legatarium, cui ab herede pure legatus fuerat, quia ex diuersis testamentis ius coniunctionis non contingit.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ placet legatarium cogendũ.
ꝓnucere fuuto aut̃ usufructir si
cohẽdes excã fideuissoria ⁊ uerurẽ¬
tur eos mandati sĩ acturos. ñ enm
suscepisse mandatum s̇ uolunta¬
ti pariusse deni cautõnis legãto
libatos s de ulo nec diu cractandũ
fuit scd̃m legatum id est cautõis
ñ hẽdum udi s eius cui pecune
usustructus relictus est cii testa¬
tor ꝓcpicere uoluic uti  int̾ eẽ¬

Expanded text:
placet legatarium cogendum promittere. finito autem usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria con- uenirentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed uoluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu tractandum fuit secundum legatum, id est cautionis, non heredum uideri, sed eius, cui pecuniae usus fructus relictus est cuique testator prospicere uoluit et
Abbreviated transcription (Latin):
uitutẽ qͥd̾ eum uendicars non pꝰ¬
se um̃ usum fructum iũdicaturũ
ac ꝓ ħ uicinum. si ñ patiatur eum
ire.⁊ agere teñ ei qĩ non patiatur
utifruu. ¶isus fructus logatus ad¬
munitulis eget sinc quib uti fri
quis ñ poteit. ⁊ iõ siususfructus.
legetur ncc̃e est tũ ut sequatur e¬
um adicus usq ad eo ut siquis u¬
sumfruit̃ leget loci^¶ ne heres cogaᷤ
uiam pr̃are in ucilit̾ ħ adieccum
iũ ¶ Item si usufruecu legato it̾ ad¬
emꝑtum sit Inucilis est ademptõ
qr semper sequitur usum fruct̃.¬
s si usucfructus sit legatus ad q̃m
aditus non est ꝑ hẽdicarium sund̾
excestamento utiz agendo fructua¬
rius ꝯsequetur. ut cum adin sibi p̃¬
starecur ususfructus. ¶ utr̃ autẽ
sib beatur fructuauo legato usufructu
puta luminũ ⁊ aquax an uo nõ:
upritõ eas colał ṗstarẽ ⁊pelendũ¬

Expanded text:
uitutem quidem eum uindicare non posse, uerum usum fructum uindicaturum ac per hoc uicinum, si non patiatur eum ire et agere, teneri ei, quasi non patiatur uti frui.Usus fructus legatus adminiculis eget, sine quibus uti frui quis non potest: et ideo si usus fructus legetur, necesse est tamen ut sequatur eum aditus, usque adeo, ut, si quis usum fructum loci leget ita, ne heres cogatur uiam praestare, inutiliter hoc adiectum uideatur: item si usu fructu legato iter ademptum sit, inutilis est ademptio, quia semper sequitur usum fructum.Sed si usus fructus sit legatus, ad quem aditus non est per hereditarium fundum, ex testamento utique agendo fructuarius consequetur, ut cum aditu sibi praestetur usus fructus. Vtrum autem via debeatur fructuario legato ei usu fructu, puta luminum et aquarum, an uero non? et puto eas solas praestare compellendu
Abbreviated transcription (Latin):
nito usufruccu. an pecuma q̃da
ta sit uł cetere res q̃ in ab sumptõe
sunt ꝯditi possunt. S siquid̾ adhuc
astante usufructu. cautõnem quis
uelit cõdicere dici pot̾. omissam cab¬
tionem posse cc̃diti ucerti ⁊dictõe

Expanded text:
fructu an pecunia quae data sit uel ceterae res, quae in absumptione sunt, condici possint. sed si quidem adhuc constante usu fructu cautionem quis uelit condicere, dici potest omissam cautionem posse condici incerti condictione
Abbreviated transcription (Latin):
st qͣm omnum rerum usus frut¬
tus legari potĩt an ⁊ nõium nerua
t̾iegauit. sed est u̾ius ꝙ cassius . i pro¬
tulus existimant posle legari idem
tñ nerua. ip̃i quo debitori poste u¬
sumfructum legati ĩcuibitꝰ. et selnor¬
itendas ei usuras aub̾.

Expanded text:
st quod omnium rerum usus fructus legari poterit. an et nominum?Nerua negauit: sed est uerius, quod Cassius et Proculus existimant, posse legari. idem n Nerva ipsi quoque debitori posse usum fructum legari scribit et remittendas ei usuras. Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
qr existimet se usum tantum hẽre.
an usumfructũ retineat. ⁊ siquidẽ
ret putoeum amittere ^ fruccum ñ
enm exeo ꝙ habet utitur s ex cocp
ꝑutauit se habere. ¶ od̾.¬
usus fruccus enutati legetur ⁊ ara¬
trum in ea ducatur oruitas ẽẽ desunt
uc passa est cartago. Iõ cũ morte de¬
iua cransiare ꝓfecta sit ⁊ crstituto
temꝑe ad amittend̾ usum abfuerit
maritus uero domꝯ usus refmetur
inch̾omimus usus. ꝙ̃ adinod̾ si fam¬
iliam suam ĩ domũ reliquisset. eaq
pegͥnaretur u hot magis dicend̾ ẽ
si uxorem indomu reliqueret. mari¬
tus. cum ip̃omarito usus domus le¬
mine uł mari mundatus fuĩt amn¬
titur ufusfructus. cum. ĩ ip̃a ꝓͥetas
co casu amittatur ac nec piscando

Expanded text:
 existimet se usum tantum habere, an usum fructum retineat? et si quidem ret, puto eum amittere fructum: non enim ex eo quod habet utitur, sed ex eo quod putauit se habere. 21 Modusus fructus civitati legetur et aratrum in ea inducatur, civitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque quasi morte deilla trans mare profecta sit et constituto tempore ad amittendum usum afuerit, maritus venihilo minus usus, quemadmodum si familiam suam in domu reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipmine uel mari inundatus fuerit, amittitur usus fructus, cum etiam ipsa proprietas eo casu amittatur: ac ne piscando
Abbreviated transcription (Latin):
terui d nabͣeo cautio desid̾anda ẽ.
ut qñcum si is mortuus aut capi¬
te dimumitus cit. eiuistem qͣlitatiᷤᷤ.
restituatur. aut estimatis ueb cer¬
ce pecume nomine cauendum ÷¬

Expanded text:
t et ab eo cautio desideranda est, ut, quandoque is mortuus aut capite deminutus sit, eiusdem qualitatis res restituatur, aut aestimatis rebus certae pecuniae nomine cauendum e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥndecm ticio legauit. Et duos ex he¬
dib uissit ꝓietagataro sac̃dare ꝑ
placebit. utile ẽẽ cautõnis quoq
legatum. nec refragari senatus ⁊¬
suitum qr cautio nonimpediret᷑
ncẽ alcerum legatum urlut certi
alt̾m in certi usustructus. ita no¬
mine ꝑtem ꝑecume petendã ab
coqui iatu accepit acolẽde inc̾̃ci¬
q cum codem agendum si cacisĩ

Expanded text:
m Titio legauit et duos ex heredibus iussit pro legatario satisdare: placebat utile esse cautionis quoque legatum nec refragari senatus consultum, quia cautio non impediretur, et esse alterum legatum uelut certi, alterum incerti. usus fructus itaque nomine partem pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem age
Abbreviated transcription (Latin):
s q̃madmodum. si eodem inpetu dis¬
tas. Ita iusufructum resticuendũ
dicendum est. ⁊ abolenus.¬
ui iisunf. horti hr̃ẽ fum̃ ortum oc¬
cupauit. dem̃ abeo recessit. Ius quo
isusfructus resututum ẽe iabeoni
ur:. qr idsolum ꝑpetuo eiuldem iuris
mansiset. Ita id uerum puco si flum̃
mundacõne ortum occupauit/ nam
si aluco murato inde manare ceꝑit.
anucti usum fructũ existimo. cum
quib reb ego idem ꝙ musufructe
sentio.¶Labeo nec si summa terra
sb̾lata ͤ ex fundo meo ⁊ alia reͣ gͣesta cẽt
Id circo meum solum ẽẽ desunt non
ius ue captus lib̾atus fui̾t iuire. pꝰ¬
sufructuanio. ub̾abitur. confuia ser¬
uitute ꝓͥetatis conparatõns.:Dem.
titus fructus alt̾ius anins iegetur
non posse uon utendo eum amuti.
ecarus condux̾it eumq tundum
uendid̾it seio non deducro ucufruttu
an usumfructum ꝑemptorem reci

Expanded text:
 quemadmodum, si eodem impetu distas, ita et usum fructum restituendum dicendum est. 24 Iauolenusuctum horti haberem, flumen hortum occupauit, deinde ab eo recessit: ius quoque usus fructus restitutum esse Labeoni uidetur, quia id solum perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio.Labeo.Nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, nousue captus liberatus fuerit, iure posufructuario, liberabitur con‹f›usa seruitute proprietatis comparatione.us fructus alternis annis legetur, non posse non utendo eum amitti,oprietarius conduxerit eumque fundum vendiderit Seio non deducto usu fructu, an usum fructum per emptorem re
Abbreviated transcription (Latin):
atur ususfructus s̃edsi ꝓͥetarius eũ
iocasiet iuo nomincdicẽdum a¬
muti. ñ enĩ meo nom̃e fruitur
colonus s s emꝑtum a me usum
fructum ꝓͥetarius uendidĩt. ansi
to fruitur fundi emptor. ¶dem
pompomus q̃rit si legatum michi
usumfructum rogatus sim tibi
restituere. anꝰ ꝑte trui uidear ne a¬
muittat᷑ ulustrutcus.i ait dubr¬
fidei ꝯmissario nocers. suo emm
Aro ⁊ corum mortui pecoris infrul¬
dum ñ est qr mortuo eo usus frut
ñ intlłigatur ꝑit usussructus.
Senatus censuit ut omĩ¬
pitum rerum qͣs in cuius c̃ zoim it¬
fructus legari possit quo sen¬
natus ꝯsulta indultum iuidea¬
tur. ut earimm rorum q̃ usutouũt᷑
uł minuuntur. possit ususfructus
aquib eius pecume ususfructulle¬
gatus erit quo senatus ꝯsulto ñ id
eftectum est ut pecue usustructꝰ

Expanded text:
etur usus fructus: sed si proprietarius eum locasset suo nomine, dicendum amitti: non enim meo nomine fruitur colonus.Sed si emptum a me usum fructum proprietarius uendidisset, amin ut a me empto fruitur fundi emptor.Idem Pomponius quaerit, si legatum mihi usum fructum rogatus sim tibi restituere, an per te frui uidear nec amittatur usus fructus. et ait dubifideicommissario nocere: suo enim aro et corium mortui pecoris in fructu non est, quia mortuo eo usus fructnon intellegatur, perit usus fructus.Senatus censuit, ut omnium rerum, quas in cuiusque fructus legari possit: quo senatus consulto inductum uidetur, ut earum rerum, quae usu tolluntur uel minuuntur, possit usus fructusa quibus eius pecuniae usus fructus legatus erit.Quo senatus consulto non id effec
Abbreviated transcription (Latin):
enim pot̾ dici eomoniuñto quo quib
amictit ulumfonctum i reliit i
ip̃i quitqͣm ex usufructu ad crescere
plac enim nob ei qui amutit usũ.
Morto quo amitti usummitructima ñ
eccep̃ dubitõnem. cum iui feuendi.
morte extinguitur. sicuti quid aliꝰ

Expanded text:
enim potest dici eo momento, quo quis amittit usum fructum et resumit, etiam ipsi quicquam ex usu fructu adcrescere: placet enim nobis ei qui amittit usum Morte quoque amitti usum fructum non recipit dubitationem, cum ius fruendi morte
Abbreviated transcription (Latin):
semissem inusufructu h̃at is qui
ex nobis capite minuutus non fue¬
uat adte ꝓpͥctas cum ꝑtẽ dimidia
ususfructus ꝑtincat᷑. ¶ auis.¬
¶ t sitrãdid̾is alicui ꝓpͥetatem dedus¬
to usufructu. nichommnus purat.
Iulianus adc̾stẽ nec uideri nouum
tibi ad quiri usumtructũ lp̃.
dem. iłi ap̃ uiiim excrib frutͥtua¬
uiis ꝯsondatus sit ususfruitus. . S
si cui ꝓͥctas deducto usufruccu lega¬
tasit. ⁊ nuchiipars ususfructus in¬
dendum erit an int̾ meuhedcͥm iuł
acc̃scendi ũsecur ⁊ uerum est ut eͥis¬
quil amiserit ad pͥctatem rou̾setur
Si michi ususfructus fundi puro
tibi subconditõne legatus ut. poes
dici cocius fundi usimitructum apie
ꝑtinere int̾im ⁊ si caꝑite dimimitꝰ
ero totum amittere s si excit̾it ꝯdi¬
cõ totumusum fructum ad ceꝑti¬
uere si forte capite diuinuitus sũ
cccm cum neo statu maneo ⁊mus.¬
uitandum usuafructum. auł.

Expanded text:
semissem in usu fructu habeat is, qui ex nobis capite minutus non fuerat, ad te proprietas cum parte dimidia usus fructus pertineat: 5 Gaiet si tradideris alicui proprietatem deducto usu fructu, nihilo minus putat Iulianus adcrescere, nec uideri nouum tibi adquiri usum fructum.et si apud unum ex tribus fructuariis consolidatus sit usus fructus. Sed si cui proprietas deducto usu fructu legata sit et mihi pars usus fructus, videndum erit, an inter me et heredem ius adcrescendi versetur: et verum est, ut, quisquis amiserit, ad proprietatem revertetur. Si mihi usus fructus fundi pure, tibi sub condicione legatus sit, potest dici totius fundi usum fructum ad me pertinere interim et, si capifuero, totum amittere: sed si extiterit condicio, totum usum fructum ad te pertinere, si forte capite deminutus sum, ceterum cum in meo statu maneo, communicandum usum fructum. 7
Abbreviated transcription (Latin):
ita non uuemet. alcm quisibi ꝯ¬
deducto usufructuxpͥetas legetur
uit adcrescendi heredes non hĩe. ipo
uideri usum fructum ꝯfficutumꝙ
uis accresçendi ẽs quociens indu¬
su diuisus est unde celus.ł xuiii.
scribit. si duo fundi domini dedpc.¬
co usufruccu ꝓetatem tradidit
ip̃etradid̾it. ad cam erum ꝑtem re¬
dire d a qua au incõ diuisus est¬
¶Monsolum antem si duob usus
dructus legetur est ius ad tresten¬
di. um.⁊ si alti ususfructus alti̾
fundus legatuis est. nam adiuit¬
tente usum fructum. alt̾o cui e¬
rat legatus magis uire adc̾scendi
tem / nec nouum. nam isi duob
usuifructus legetur n apud ait̾ri
sit consondacli. uii ad c̃scendi ñ
porut. n ei apud asolidatus ÷ n

Expanded text:
 non inueniet alter eum, qui sibi cdeducto usu fructu proprietas legetur, ius adcrescendi heredes non habere: nam uideri usum fructum constitutumius adcrescendi esse, quotiens in dusu diuisus est.Unde Celsus libro octauo decimo scribit, si duo fundi domini deducto usu fructu proprietatem tradiderint, ipse tradiderit: ad eam enim partem redire debet, a qua initio diuisus est.Non solum autem si duobus usus fructus legetur, est ius adcrescendi, uerum et si alteri usus fructus, alteri fundus legatus est: nam amittente usum fructum altero, cui erat legatus, magis iure adcrescendi tem. nec nouum: nam et si duobus usus fructus legetur et apud alterum sit consolidatus, ius adcrescendi non perit neque ei, apud
Abbreviated transcription (Latin):
est n õ si usutfruccus legatus sit qui
cocidie ꝑcipi uon potest ñ eut in ucile
legatum. s hu dies habebunt legat᷑
quib frui potest. Dies autem ususfruc
ꝯcemusus ñ priꝰ cecet qmͣ hereditas ad¬
catur. tunc enĩ constituitur ususf̾.
Eum quis iamfrui pocest hac rõne⁊
si seruo hereditario usuifruct᷑us lege̾t
Iuuamis scribit. qͣmius cecã legatu ca
hereditati adqunantur in usufructe
uti. ifrui possit. Item si ex die usus
fructus icgetur dies eius ñ dum cẽd̾
nisi cum dies uenit posse enim eñ¬
usumfructum ex die legari iidiẽ
ꝯstat. non solum aucem ususfruc¬
tus añ aditam hẽditatem dies nõ
cedit s nec accio de usufruccu idemnz
usi exdie fuĩt legatus ususfruccus
demo sceuola ait rĩagentemante

Expanded text:
Et ideo si is fructus legatus sit, qui cottidie percipi non potest, non erit inutile legatum, sed dies habebunt legatum, quibus frui potest.Dies autem usus fructus, item usus non prius cedet quam hereditas adeatur: tunc enim constituitur usus fructus, cum quis iam frui potest. hac ratione et si seruo hereditario usus fructus legetur, Iulianus scribit, quamuis cetera legata hereditati adquirantur, in usu fructu et frui possit.Item si ex die usus fructus legetur, dies eius nondum cedet, nisi cum dies uenit: posse enim usum fructum ex die legari et in diem constat.Non solum autem usus fructus ante aditam hereditatem dies non cedit, sed nec actio de usu fructu: idemque et si ex die fuerit legatus usus fructus: denique Scaeuola ait agentem ante
Abbreviated transcription (Latin):
uamtͣm si ususfructus ex fruended̾
do ꝯsistat. id est fcõ aliquo estis qui
fruitur. ⁊utitur tñ semel cedit dies.
auter atz sicui mm̃ses uel indies
uł in amnos singulos quid legetur
tunt enu ꝑ dies sĩgulos ł menses
uł annos. dies legati cedit. uñ q̃u.
potest. si ususfructus cͥui ꝑͣ singulos¬
dies legetur. uel insĩgulos annosan
semel cedat. ⁊ puto non cedere semel
s ꝑtemꝑa adiecta ut pluralegata sĩt

Expanded text:
uam usus fructus ex fruendo consistat, id est facto aliquo eius qui fruitur et utitur, tamen semel cedit dies: aliter atque si cui in menses uel in dies uel in annos singulos quid legetur: tunc enim per dies singulos uel menses uel annos dies legati cedit. unde quaeri potest, si usus fructus cui per dies singulos legetur uel in annos singulos, an semel cedat: et puto non cedere simul, sed per tempora adiecta, ut plura legata sint
Abbreviated transcription (Latin):
Depeci potest legatusU lp̃.¬
dsustructus amissus qͣlicimi rõne
Ieius eum legau̾it. Si quis usiꝑuis
neatur. Rei mutõne nit̾ire usum
fruttum ꝑlacet ueluti ususfructus
mͥ ediu iegatus ÷ edes corrueũt
ł exiuste sunt sũ dubio extinguituran
⁊ aree: tertilsimum est exustis edib¬
ita ait iulianus ¶ bi quis aree sit ut

Expanded text:
epeti potest legatus usus fructus amissus qualicumque ratione, ibus legauerit.Si quis usum fructum  retineatur.Rei mutatione interire usum fructum placet: ueluti usus fructus mihi aedium legatus est, aedes corruerunt uel exustae sunt: sine dubio extinguitur. an et areae? certissimum est exustis aedibuita et Iulianus.Si a
Abbreviated transcription (Latin):
dici iniẽm logatariam eẽ intelligñ¬
nilegatus sit. nontrientes inusufrec¬
tu hñt semissem duo. semissem frec¬
tuaruis. Item contra. si duo fructua¬
rii .i unus fundi legaiaruis sit. Ulp̃
ꝑtensuam s amittñti adcrescit
nam sinsusfructus duob fũit iegͦ¬
tus ⁊ alt̾ ute ꝯtestata  amisit ucũ¬
⁊ fructum moxacollegatarius qui
litem contestatus ñ erat usumłru¬
tum anusit ꝑtemdimidiam dum¬
taxat qͣmaiisit. qui utem ꝯtestatuᷤ
est adu̾sus eum qui ce liti optulitꝰ

Expanded text:
dici matrem legatariam esse intellegenni legatus sit, non trientes in usu fructu habent, sed semissem duo, semissem fructuarius: item contra, si duo fructuarii et unus fundi legatarius sit. 10 Ulpartem suam, sed amittenti adcrescit: nam si usus fructus duobus fuerit legatus et alter lite contestata amiserit usum fructum, mox et collegatarius, qui litem contestatus non erat, usum fructum amisit, partem dimidiam dumtaxat, quam amisit qui litem contestatus est ad
Abbreviated transcription (Latin):
legata sunt illius anni cantrinisi
modo uis fruendi habiit ususfruo¬
tus amistus erit qdm uno legatari¬
o ciui utum fructum insmgulo̾
ainos accepit detendendum est utu
qinemoratõ temporum repeticõnĩ
¶potãtem hãt ¶umsinguus fructꝰ
tiant incinud̾ annuꝑa. rapediũt᷑

Expanded text:
legata sunt, illius anni tantum, si modo ius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio temporum repetitionis potestatem habeat.Cum singulis fructus tiant in eundem annum,
Abbreviated transcription (Latin):
ue lid ꝯstitutus ususfructus an
ususfructus. Item iufundo uectiga¬
li uł suꝑfitiario iuire ꝯstitutus capi
cecerum si añaditam heditatemdẽ
pice diuitus ÷ ꝯstat ñ amitti¬
Sitibi fundus exdie logatus est.ii
cuinfructum iͥ rogatus es resticu̾e¬
uidendũ erit si capite nuuuitus fu¬
ero intͣdiem legato tuo iusertum
ne forte saluus. sit mͥ ulust᷑. cũ añ¬
diem cecentẽ caꝑitis minutõ int̃ue¬
niat ꝙ benigne dici pot̾it. Us ad̾o
aucem capitis minitõ eumdemum
dies legatus sit is ita demum amit¬
titur qui iam p̃cessit.  si forte mã¬
unum substicuas. cui aic̾nis au¬
nis legatus. Ncus fructus plena sit
apd̾ h̾edem ꝓetas cotempore quo
uis fruendi legatario ñ est ꝙ siex
duob iuis ait deced̾at ꝑuices tpet¬

Expanded text:
e sit constitutus usus fructus an usus fructus, item in fundo uectigali uel superficie non iure constitutus capitceterum si ante aditam hereditatem pite minutus est, constat non amitti.Si tibi fundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restitueuidendum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte saluus sit mihi usus diem cedentem capitis minutio in‹ter›ueniat: quod benigne dici poterit.Usque adeo autem capitis minutio eum demum uel menses uel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et si forte in anunum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legatario non est. quod si ex duobus illis alter decedat, per uices te
Abbreviated transcription (Latin):
Siatee ususfructus loga. I omp̃.¬
tus sit michi. posse me inca casam¬
cdificare custodie causaearum rerũ
gatus fuent usustrnctus. tale est le¬
gatum qͣle si michi itibi iogatus eẽt
iideo dubium ñ est quineqͣlit̾ ad
nes ꝑtineat.N lp̃de usufructu ac̾scẽdo
uotiens usus fructus legatus est. ita
int̾ fructuauos es uis. accrescendi si
comimccim sit usutructus relitus
Cccm̃ si seꝑatim uiuicuiq paitis rei
usus fructus sit relictus sũ dubio
uis accrescendi cesiat dei̾i apud iuli¬
anum. lib̾ trete simo quinto dig̃. q̃ri¬
tur. si ꝯmuni scruo ususfruccus sit

Expanded text:
Si areae usus fructus legatus sit mihi, posse me casam ibi aedificare custodiae causa earum rerumgatus fuerit usus fructus, tale est legatum, quale si mihi et tibi legatus esset: et ideo dubium non est, quin aequaliter ad nos pertineat. DE USU FRUCTU ADCRESCENDO uotiens usus fructus legatus est, ita inter fructuarios est ius adcrescendi, si coniunctim sit usus fructus relictus: ceterum si separatim unicuique partis rei usus fructus sit relictus, sine dubio ius adcrescendi cessat.Denique apud Iulianum libro trigensimo quinto digestorum quaeritur, si communi seruo usus fructus sit
Abbreviated transcription (Latin):
rii uncc̃e hẽbit auos fetus subiitt̾e
uer fetus demortiu ad fructuari¬
um ꝑtinere. s ꝙ dicitur debẽ rũ
subimcc̃e totiensu̾̃ est. quotiẽs
gregis uł arm̃ti uł cquitii .i. iu
ulitatis ususfructus legatus est.
cetm̃ si singuloꝵ capitum uitħ sup¬
⁊ plebit item si forte eotempore quo
fenis edicisunt ncħ fuit quod sub¬
mitti deberet. nunc est npost editõ¬
nem. utrum ex hus q̃ edentur sub¬
mitt̾e debebit an ex hus cĩ edita sũt:
uidd̃ est. puro aut̃ u̾rus ea cĩpieno
g̾ge editasunt ad fructuarium ꝑ¬
tmere. s post̾iorem g̾gis casum no¬
cere debere fructuario. Submutere

Expanded text:
rii et necesse habebit alios fetus summittere. nem fetus demortui ad fructuarium pertinere.Sed quod dicitur debere eum summittere, totiens uerum est, quotiens gregis vel armenti vel equitii, id est universitatis usus fructus legatus est: ceterum si singulorum capitum, nihil supplebit. Item si forte eo tempore, quo fetus editi sunt, nihil fuit quod summitti deberet, nunc est post editionem: utrum ex his quae edentur summittere debebit, an ex his quae edita sunt, videndum est. puto autem verius ea, quae pleno grege edita sunt, ad fructuarium pertinere, sed posteriorem gregis casum nocere debere fructuario. Summittere
Abbreviated transcription (Latin):
ũdi usufructu legato si uilla diru¬
ta sit: ususfructus ñ extingueturq
lulia fundi accessio est ñ magis ꝙͣꝵ
si arbores detiderunt. I aub
iud cã si fundus iuincͥaccessio iude̾a¬
mus ne ĩ tundi ususfruccus extm¬
guatur ⁊ i dicendum est ut eas
ꝯtinguatur ¶ Nntantum si edes
Nator alias nouas resticait. spla¬
nesix parces reficiat. lit omins
nona fc̃a sit. aliud erit n̾ob dicend̃¬
Iagri r loci usus fructul logatus ii
fucat mundatus ut stagnumiã¬

Expanded text:
undi usu fructu legato si uilla diruta sit, usus fructus non extinguetur, quia uilla fundi accessio est: non magis quam si arbores deciderint. 9 Paulsio? uideamus, ne etiam fundi usus fructus extinguatur: et idem dicendum est, ut non extinguatur.Non tantum si aedes stator alias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, aliud erit nobis dicendum.Agri uel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum ia
Abbreviated transcription (Latin):
u qp miecianus cemptat. ⁊ puto repe¬
eitum iud̾i. c̃ire suis ad tempus sit
iegatus ut ꝑuta us ad deceminũd̾
erit dicendum ħ autem repetitõ
q̃ fit post amissum capitis muni¬
tõne usumfruccum q̃utur. an⁊
uis adc̾sendi secum saluum hãt
ut ꝑutacicio. imciuo ususeructusle¬
gatus ÷ ⁊ si cicuis capite minutus
eẽt eid̾ usumfructum iegauit ãsũ

Expanded text:
uto repetitum uideri. quare si usque ad tempus sit legatus, ut puta usque ad decennium, idem erit dicendum.Haec autem repetitio, quae fit post amissum capitis minutione usum fructum, quaeritur an et ius adcrescendi secum saluum habeat: ut puta Titio et Maeuio usus fructus legatus est et, si Titius capite minutus esset, eidem usum fructum leg
Abbreviated transcription (Latin):
post cibum. iñe incid̾it delapse¬
nefim̃t. hec fruccuaris iuris suit.ͣ
conmodissime cũ ne ꝑsinguia
aminalia facultatis fructuarur
it̃ disc̃cõnem difficilem iut ĩccum
sit. sufficit eundẽ numerum ꝑsĩgi
ccpti ucusfructus code y auł¬

Expanded text:
inciderint delapsaeuerint, hae fructuarii iuris sint? commodissime tamen, ne per singula animalia facultatis fructuarii propter discretionem difficilem ius incertum sit, sufficit eundem numerum per sincoepti usus fructus te
Abbreviated transcription (Latin):
ctus fuit quo anpartus. ad fructua¬
rium ꝑtineret s bruti siuã optin¬
nenim infructu hominus homo ẽẽ
pot̃ hac rõno nec usurfructum in
co fruccuarius hẽbit ꝙ tũ si fuit
hẽat in eo usunfructum. eo cunilit
ꝑtus legari potĩt. uisusfructus ciꝰ.¬
Cfetus tũ pecoꝵ sabimis icalsius oꝑi¬
nati sunt ad fructuauũ ꝑtinere spła¬
ne si g̾eris uł arm̃ti sit uiusfructus
legatus debebit er agͥnatis gregem
sinplere .i. in locum capitum defũt
tb̃stituta: fiant ꝓpͥa fruccuarii ue
sicut lucro ea res cedat domino Ea sb̃stit¬
uta statim domini fiunt. Ita pͥora
q̃ã ex natura fructus desinunt eiꝰ
ẽẽ. Nam alioqum ꝙ nascituꝵ fruttu¬

Expanded text:
tus fuit quaestio, an partus ad fructuarium pertineret: sed Bruti sententia optinbere: neque enim in fructu hominis homo esse potest. hac ratione nec usum fructum in eo fructuarius habebit. quid tamen si fuerit fructum? et cum possit partus legari, poterit et usus fructus eius.Fetus tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere.Plane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitum defunctsubstituta fiant propria fructuarii, ne lucro ea res cedat domino. et sicut substituta statim domini fiunt, ita priora quoque ex natura fructus desinunt eius esse: nam alioquin quod nascitur fructu
Abbreviated transcription (Latin):
emplum uenditõnis nlifuerit
sp̃nit᷑ excepte potest usufructuariᷤ
¶conductorem repellere. Cese arũ¬
dinis uł ꝑali compendium siĩ o
quo fundẜuectigal cẽ consucuit G
ad fruttuarium ꝑtinet. ⁊d¬
ne omniam rerum simul eccupa¬
taraero s ꝯsi medio tempore a¬
liqͥ catũ intadit usultructus ccide
ꝑceptis antea fructib ntilis actio
doibiitimr. ¶Si fundiis cuis ulꝰ¬
frrctiis. iepͥtur añ domno posside.¬
atur atco redditur. I eriddo. si defũ

Expanded text:
emplum uenditionis, nisi fuerint specialiter exceptae, potest usufructuarius conductorem repellere. Caesae harundinis uel pali compendium, si in eo quoque fundi uectigal esse consueuit, ad fructuarium pertinet. ione omnium rerum simul occupatarum agit: sed et si medio tempore aliquo casu interciderit ususfructus, aeque de perceptis antea fructibus utilis actio tribuitur. Si fundus, cuius ususfructus petitur, non a domino possideatur, actio red
Abbreviated transcription (Latin):
Iesiluta fructuana mense decebrio
iam omñb fructib quinhui agol
nascuntur m̃se occob̾ ꝑ colonos sub¬
latis q̃ situm est utrum pensio hedi
fructuare solui debeberet cͣmus
fructitaria antͤ k. marcias quib
pensiones inferrs debeant tecesserit
fructuum oleris uporrĩe q̃ is¬

Expanded text:
efuncta fructuaria mense Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet, quamuis fructuaria ante Kalendas Martias, quibus pensiones inferri debeant, decesserit,fructuum holeris et porrinae, quae ha
Abbreviated transcription (Latin):
euit q. d doti ꝓmisit marito. Ue¬
or ne sit obligatus. nam qui in ri
alium qͣm cui d fidei cominissũ¬
hẽs ñ potest. alicuus dixĩt inc̾cicũ
eo agiposse ut fidei comiissi p̃sta¬
ret estimationem. huic ego consẽ¬
tire ñ possum. nam qui obligari
mulr̃is debitorem ita equum ẽ
¶S nemdotata mułr ẽẽ uideatur
dicendum est ip̃i inułri extrebel¬
liano eẽ restitucndam ꝑcem hr̃
dicatis q̃ ei relicta est ut ea suo
eam fidei ꝯmissum ihonem eiꝰ
ꝑtinent. delegõne pp̃ uimniam
subtilitatem ⁊ icasus nc̃cicatem ni¬
nimeoptinente. Cius nomine que
tibã udebatur .x. indotem dedisti.
potuisses si mulrĩs libe̾ nonume
dedisses nec iptio secute eẽnr
simanumusa impsĩt itam dem̃
dos erit si cam̃te dedisti ut qñ se

Expanded text:
quod debet doti promisit marito. uereor, non sit obligatus: nam mulieri alium, quam cui debet fideicommissum, non potest. aliquis dixerit incerti cum eo agi posse, fideicommissi praestet aestimationem. huic ego consentire non possum: nam obligari mulieris debitorem ita aequum essed ne indotata mulier esse uideatur, dicendum est ipsi mulieri ex Trebelliano restituendam esse ditatis quae ei relicta est, ut ea suo eam fideicommissum et onera eius pertinent delegatione propter nimiam suptilitatem et casus necessitatem minime optinente.Eius nomine quae libera uidebatur decem in dote dedisti: potuisses, si mulieris liberae nomine dedisses nec nuptiae secutae essent. si manumissa nupserit, ita demum dos erit, si ea mente dedisti, ut quandoque