comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senus ipsius intercipiendi comii cupiditate pertinacius eum c̃y
paucis insecutus ẽẽt. Ille autem fuga uehementi uolusenum
ꝑduxisset. Longius inimicos hominum suorum inuocat fidem.
atq auxilium ne uulnera sua per fidem interpositam pateren¬
tur. impunita uersoq equo se acetis in cautius ꝑmittit imꝑfec¬
tum faciunt hoc idem omnes eius equites. paucosq nostros auer¬
tunt et insecuntur. Comius incensum calcaribus equum con¬
iungit. equo quadrati Lanceaq infecta a magnis uiribus foem̃
medium traiecit uoluseni. Praefecto uulnerato non dubitan¬
tes nostri resistere et conuersis equis hostem impellere. quod
ubi accidit complures hostium magno nostrorum impety ꝑ¬
cussi uulnerantur. ac partim in fuga ꝑtexrunt᷑. partim inter¬
cipiuntur. quod ubi malum dux equi uelocitate euitauit¬
uitae ꝑiculum aditurus uideretur. refertur in castra. comiꝰ

Expanded text:
senus ipsius intercipiendi Commi cupiditate pertinacius eum cum senus ipsius intercipiendi Commi cupiditate pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Volusenum produxisset longius, inimicus homini suorum invocat fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum. Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur. Commius incensum calcaribus equum coniungit equo Quadrati lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni. Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere. Quod ubi accidit, complures hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur; quod malum dux equi velocitate evitavitvitae periculum aditurus videretur, refertur in castra. Commius
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit comium trebatem prȩlio cum equitatu suo con¬
tendisse. Nam cum Antonius in hiberna uenisset ciuitasq
attrebatum in officio esset. Comius qui post illam uulnera¬
tionem quam supra commemoraui semꝑ ad omnes motus pa¬
ratus suis ciuibus esse consuesset. ne consilia belli quaerentibꝰ
auctor armorum duxq deesset. parente romanis ciuitate cỹ
suis equitibus latrociniis se suosq alebat. infestisq itineribus
commeatus commplures qui portabant᷑ in hiberna romanoꝵ
intercipiebat. Erat attributus Antonio praefectus equitum
En uolusenus quadratus qui cum eo hibernaret. Hunc Anto¬
nius ad persequendum equitatu hostium mittit. Uolusenus ad
eam uirtutem quae singularis erat in eo magnum odium comii
liungebat. quod libentius id faceret. quod imꝑabatur itaq
dispositis insidus saepius equites eius aggressus secunda praelia
faciebat. nouissime cum uehementius contenderetur ac uolu¬

Expanded text:
cognoscit Commium Atrebatem proelio cum equitatu suo concognoscit Commium Atrebatem proelio cum equitatu suo contendisse. Nam cum Antonius in hiberna venisset, civitasque Atrebatum in officio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, semper ad omnes motus paratus suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus auctor armorum duxque deesset, parente Romanis civitate cum suis equitibus latrociniis se suosque alebat infestisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat. Erat attributus Antonio praefectus equitum C. Volusenus Quadratus qui cum eo hibernaret. Hunc Antonius ad persequendum equitatum hostium mittit. Volusenus ad eam virtutem, quae singularis erat in eo, magnum odium Commi adiungebat, quo libentius id faceret quod imperabatur. Itaque dispositis insidiis saepius equites eius adgressus secunda proelia faciebat. Novissime, cum vehementius contenderetur, ac Volu
Abbreviated transcription (Latin):
dere. quibus rebus gestis ipse equitum praesidio narbonem ꝓ¬
fectus est. exercitum per legatos in hiberna deduxit. quatuor
egiones in belgis collocauit cum M. antonio et .c. trebonio
et ꝑ uatinio legatis duas legiones in duos deduxit. quorũ
⁊ omni gallia summam ẽẽ auctoritatem sciebat. duas in ti¬
rones ad fines carnutum posuit. quae omnem illam regio¬
nem coniunctam oceano continerent. duas reliquas in le¬
mouicum finibus non longe ab arunnis. nequa pars gallię
uacua ab exercitu ẽẽt. Paucos dies ipse in prouincia moratꝰ
cum celeriter omnes conuentus praecurrisset. publicas con¬
trouersias cognosceret. benemeritis premia tribuisset. co¬
gnoscendi n maximam facultatem habebat quali quisq
sit animo in totius galliae defectione quam sustinuerat si¬
delitate atq auxiliis prouinciae illius confectis rebus ad
Legiones in belgium se recepit. hibernatq nemetocennae. Ibi

Expanded text:
derunt. Quibus rebus gestis ipse equitum praesidio Narbonem pderunt. Quibus rebus gestis ipse equitum praesidio Narbonem profectus est, exercitum per legatos in hiberna deduxit: quattuor legiones in Belgio collocavit cum M. Antonio et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos deduxit, quorum in omni Gallia summam esse auctoritatem sciebat, duas in Turonis ad fines Carnutum posuit, quae omnem illam regionem coniunctam Oceano continerent, duas reliquas in Lemovicum finibus non longe ab Arvernis, ne qua pars Galliae vacua ab exercitu esset. Paucos dies ipse in provincia moratus, cum celeriter omnes conventus percucurrisset, publicas controversias cognosset, bene meritis praemia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habebat, quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quam sustinuerat fidelitate atque auxiliis provinciae illius, his confectis rebus ad legiones in Belgium se recipit hibernatque Nemetocennae. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
tebat. quod nusꝗͣ diutius sine periculo commoraturus ui¬
tione ulla uinctum ad caesarem addyxit. Labienus interis
in treueris equestre praelium fecit secundum pluribusque
treueris interfectis et germanis qui nulla aduersus romãos
denegabant. principes eorum uiuos redegit in suam pote¬
statem. Atq in his surum heduum qui et uirtute et geneis
nobilitatem summam habebat. solusq ex heduis ad id tempꝰ
ꝑmanserat in armis. Ea re cognita caesar cum in omnibus
partibus galliae res bene geri uideret iudicaretq supioribys
estiuis galliam deuictam subactamq ẽẽ aquitaniam nunꝗͣ
adisset per publium crassum quadam ex parte deuiciss&
cum duabus Legionibus in eam partem galliae est profectus
ut ibi extremum tempus consumeret aestiuorum quam res¬
sicuti coetera celeriter feliciterq confecit. Nanq omnes aqui¬
taniae ciuitates legatos ad caesarem miserunt obsidesq ei de¬

Expanded text:
tebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus vitebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus visine dubitatione ulla vinctum ad Caesarem deduxit. Labienus interim in Treveris equestre proelium facit secundum compluribusque Treveris interfectis et Germanis, qui nullis adversus Romanos auxilia denegabant, principes eorum vivos redigit in suam potestatem atque in his Surum Aeduum, qui et virtutis et generis summam nobilitatem habebat solusque ex Aeduis ad id tempus permanserat in armis. Ea re cognita Caesar, cum in omnibus partibus Galliae bene res geri videret iudicaretque superioribus aestivis Galliam devictam subactamque esse, Aquitaniam numquam adisset, per Publium Crassum quadam ex parte devicisset, cum duabus legionibus in eam partem Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum. Quam resicuti cetera celeriter feliciterque confecit. Namque omnes Aquitaniae civitates legatos ad Caesarem miserunt obsidesque ei de
Abbreviated transcription (Latin):
quo facto repente pennis exaruit fons tantamq attulit op¬
pidanis salutis despationem ut id non hominum consilio sed
deorum uoluntate factum putarent. Itaq se necessitate coacni
tradidere Caesar itaq cum suam Lenitatem cognitam omni¬
bus sciret neq uereretur ne quid crudelitate naturae uide¬
retur asperius fecisse. neq exinim consiliorum suorum aĩad¬
uerteret. si tali ratione diuersis in locis plures consilia in issẽt
exemplo supplicii deterrendos reliquos existimauit. Itaq om̃i¬
bus qui arma tulerant manus praecidit uitamq concessit. qͦ
testatior esset poena improborum. Drapes quem captum eẽ
a caninio docui siue indignitate et dolore umculorum
siue timore grauioris supplicii paucis diebꝰ cybo se abstinuit
atq ita intexiit Eodem tempore luiterius quem profugisse
ex praelio scripsi cum in potestatem uenisset epasnacti ar-¬
uenni craebro n mutandis Locis multorum se fidei cõmi¬

Expanded text:
Quo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit opQuo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis desperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se commit
Abbreviated transcription (Latin):
Locum praecipitem missa erant. ea uineis et aggere suppres¬
sa compraehendebant id ip̃m quo morabat᷑ milites contra no
tñ omnia fortissimo sustinebant animo. Res .n. gerebatur ex
celso loco et in conspectu exercitus nostri magnusq utrinq
clamor oriebatur. ita ut quisq poterat maxime in signis
quo notior testatiorq ẽẽt uirtus eius. telis hostium flammȩq
se offerebat. Caesar cum complures suos uulnerari uideret
ex omnibꝰ oppidi partibus cohortes montem ascender et
simulatione moenium occupandorum lamorem undiq
iubet tollere. quo facto ꝑerriti oppidani cum quid ageretur
in Locis reliquis essent suspensi reuocant ab impugnantibꝰ
operibus armatos murisq disponunt lta nostri sine praelii fac¬
to celeriter oꝑa flamima compraehensa. partim restingunt ꝑti
interscindunt. cum ꝑtinaciter resisterent oppidani magna
etiam parte amissa siti suorum in sententia ꝑmanebant. Nd

Expanded text:
locum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere suppreslocum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere suppressa comprehendebant id ipsum quod morabatur. Milites contra nosur, tamen omnia fortissimo sustinebant animo. Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime insignis, quo notior testatiorque virtus esset eius, telis hostium flammaeque se offerebat. Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim interscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parte amissa siti suorum in sententia permanerent, a
Abbreviated transcription (Latin):
non deterrent᷑ tñ milites nostri uinea proferre et labo¬
re atq oꝑibus locorum uincere difficultates. Eodem tpͣẽ
cuniculos tectos ad uineas agunt. et caput fontis quod ge¬
nus operis sine ullo periculo. sine suspicione hostium facer
licebat. extruitur agger. in altitudinem pedes sex. colloca¬
tur in eo turris x. tabulatoru. non quidem quae moenibꝰ
aequaret. id n. nullis oꝑibus effici poterat. sed quae suꝑar
fontis fastigium posset Ex ea cum tela tormentis iacerent᷑
ad fontis aditum nec sine ꝑiculo aquaiͣ possent oppidaĩ.
non tantum pecora ac iumenta sed etiam magna hoĩus
multitudo siti consumabat᷑ quo malo ꝑterriti oppidani cup¬
pas sepo pice scandulis complent. eas ardentes in oꝑe ꝑ uol¬
unt. Fodemq tempore acerrime praeliantur. ut ab incen¬
dio restinguendo dimicationis periculo deterreant. Romaõs
magna repente in ip̃is opibus flamma extitit quaecunq n per

Expanded text:
non deterrentur tamen milites nostri vineas proferre et labonon deterrentur tamen milites nostri vineas proferre et labore atque operibus locorum vincere difficultates. Eodem tempore cuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo periculo, sine suspicione hostium facere licebat. Exstruitur agger in altitudinem pedum sexaginta, collocatur in eo turris decem tabulatorum, non quidem quae moenibus aequaret id enim nullis operibus effici poterat, sed quae superare fontis fastigium posset. Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, nec sine periculo possent aquari oppidani, non tantum pecora atque iumenta, sed etiam magna hostium multitudo siti consumebatur. Quo malo perterriti oppidani cupas sebo, pice, scandulis complent; eas ardentes in opera provolvunt eodemque tempore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos. Magna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per
Abbreviated transcription (Latin):
tem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus. ut pro¬
hibentibus nostris sine uulneribus ac periculo uitae neq¬
ire ad flumen. neq arduo recipere se possent ascensu. qua
difficultate eorum cognita caesar sagittariis dispositis toͣ¬
mentis etiam quibusdam Locis contra facillimos descens
collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos. guorum
omnis postera multitudo aquatorum unum in Locum con¬
ueniebat sub ipsius oppidi murum ubi magnus fons aquae
praerumpebat. ab ea parte quae fere pedum trecentorum in¬
teruallo fluminis circumitu uacabat. hoc fonte prohiberi
posse oppidanos cum optarent reliqui Caesar unus uide¬
ret regione eius uineas agere aduersum montem et agge¬
rem instruere coepit. magno cum labore. et continua dimi¬
catione. Oppidani .n. loco decurrunt. et eminus sine picu¬
Lo prȩliantur. multosq ꝑtinaciter succedentes uulnerãt

Expanded text:
tem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus, ut protem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus, ut prohibentibus nostris sine vulneribus ac periculo vitae neque adire flumen neque arduo se recipere possent ascensu. Qua difficultate eorum cognita Caesar sagittariis funditoribusque dispositis, tormentis etiam quibusdam locis contra facillimos descensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos. Quorum omnis postea multitudo aquatorum unum in locum conveniebat sub ipsius oppidi murum, ubi magnus fons aquae prorumpebat ab ea parte, quae fere pedum CCC intervallo fluminis circuitu vacabat. Hoc fonte prohiberi posse oppidanos cum optarent reliqui, Caesar unus videret, e regione eius vineas agere adversus montem et aggerem instruere coepit magno cum labore et continua dimicatione. Oppidani enim loco superiore decurrunt et eminus sine periculo proeliantur multosque pertinaciter succedentes vulnerant;
Abbreviated transcription (Latin):
libertatem. cum omnibus gallis notum ẽẽ sciret. reliquam
esse unam aestatem suae prouinciae quam si sustinere potuis¬
sent. nullum ultra periculum iniretur. Itaq quintum cale¬
num Legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus
subsequeretur. Ipse cum equitatu ꝗͣ potest celerrime ad cani¬
nium contendit. cum contra expectationem omnium cae¬
sar uxeludunum uenisset oppidumq oꝑibus clausum ani¬
maduerteret. neq ab oppugnatione recedi uideret. ulla con¬
ditione uideret. posse magna autem copia frumenti abun¬
dare oppidanos ex profugis cognouisset. aqua ꝓhibere. hostez
tentare coepit. flumen infimam uallem diuidebat. quae
pene totum monte cingebat. in quo positum erat praerup¬
tum undiq oppidum uexeledunum hoc auertere loci na¬
tura prohibebat. in infimis n. sic radicibus montis ferebat᷑
ut nullam partem deflexis fossis deriuari posset. Erat au¬

Expanded text:
libertatem, cum omnibus Gallis notum esse sciret reliquam libertatem, cum omnibus Gallis notum esse sciret reliquam esse unam aestatem suae provinciae, quam si sustinere potuissent, nullum ultra periculum vererentur. Itaque Q. Calenum legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus subsequeretur; ipse cum omni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contendit. Cum contra exspectationem omnium Caesar Vxellodunum venisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab oppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenti abundare oppidanos ex perfugis cognosset, aqua prohibere hostem temptare coepit. Flumen infimam vallem dividebat, quae totum paene montem cingebat, in quo positum erat praeruptum undique oppidum Vxellodunum. Hoc avertere loci natura prohibebat: in infimis enim sic radicibus montis ferebatur, ut nullam in partem depressis fossis derivari posset. Erat au
Abbreviated transcription (Latin):
praecipue eos propter conscientias facti timere animaduer¬
tebat. quo celerius ciuitatem timore liberaret principem sce¬
Leris illius et concitatorem belli Gatuatrum ad supplicia
depoposcit qui ex sine ciuibus quidem suis se committebat. tñ
celeriter omnium cura quaesitus in castra perducit᷑. cogitur
in eius supplicium caesar contra suam naͣm concursu maxĩo
militum qui omĩa pericula et detrimenta belli a gutuatro¬
cepta refexebant. adeo ut uerberibus exanimatum cõpus
curi feriretur. Ibr craebris litteris caninii. fit certior qua̧
de drapete et lutterio gesta ẽẽnt qͦque in consilio ꝑmane¬
rent oppidani. quorum et si paucitate contemnebat tam̃
pertinaciam magna poena esse afficiendam uidicabat ne
uniuẽsa gallia ne ibi uires defuisse. ad resistendum roma¬
nis. sed constantias putaret neue hoc exemplo coeterae ci¬
uitates Locorum opportunitate fretae se uendicarent in

Expanded text:
praecipue eos propter conscientiam facti timere animadverpraecipue eos propter conscientiam facti timere animadvertebat, quo celerius civitatem timore liberaret, principem sceleris illius et concitatorem belli, Gutruatum, ad supplicium depoposcit. Qui etsi ne civibus quidem suis se committebat, tamen celeriter omnium cura quaesitus in castra perducitur. Cogitur in eius supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo militum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in consilio permanerent oppidani. Quorum etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudicabat, ne universa Gallia non sibi vires defuisse ad resistendum Romanis, sed constantiam putaret, neve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunitate fretae se vindicarent in
Abbreviated transcription (Latin):
legionis uisis uehementissime praeliantur. confestim cohor¬
tes undiq impetum faciunt. omnibusq aut interfectis aut
captis magna praeda potiunt᷑. capitur ip̃e eo prelio drapes
Caninius felicissime re gesta sine ullo pene militis uulner̃
ad obsidendos oppidanos reuertitur. hesternoq hoste de¬
leto cuius timore antea diuidere praesidia et munitione
oppidanos circundare prohiberi erat. oꝑa undiq imꝑat ad¬
ministrari. Uenit eodem cum suis copiis postero die caius
fabiut. partemq oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interis
Marcum Antonium quaestorem cum cohortibus xb. in bel¬
gis reliquit. Nequa rursus nouoꝵ consiliorum capiendo¬
rum belgis facultas daretur non reliquas ciuitates adit.
obsides plures imꝑat timentes omĩum animos consolatioñ
sanat. Cum in carnutes uenisset quorum in ciuitate supior
commentario caesaris exposuit initium belli ẽe ortum qđ

Expanded text:
legionis visis vehementissime proeliantur. Confestim cohorlegionis visis vehementissime proeliantur. Confestim cohortes undique impetum faciunt omnibusque aut interfectis aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes. Caninius felicissime re gesta sine ullo paene militis vulnere ad obsidendos oppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat administrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interim M. Antonium quaestorem cum cohortibus XV in Bellovacis relinquit, ne qua rursus novorum consiliorum capiendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas civitates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat. Cum in Carnutes venisset, quorum in civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belli esse ortum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
xii. qua re ex compluribꝰ cognita cum intelligerer fugato
duce altero ꝑterritos reliqͦs facile opprimi posse.magnae
felicitatis esse arbitrabat᷑ neminem ex cede refugisse in
castra. qui de accepta calamitate nuncium drapeti ꝑfer¬
ret. sed in excipiendo cum ꝑiculum nullum uideret equi¬
tatum omnem germanosq pedites sumae uelocitatio hoĩes
ad hostium castra pręmittit ip̃e legionem unam inter ca¬
stra distribuit alteram secum ducit. cum propius hostis ac¬
cessisset ab exploratoribus quos prȩmiserat cognoscit. castra
eorum ut barbarorum fere consuetudo est. relictis locis si¬
perioribus ad ripas ẽẽ fluminis demissas At germanos equi¬
sq imprudentibus omnibus de improuiso aduolasse pliuq
commisisse. qua re cognita legionem armatam instructamq
adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca su¬
periora capiuntur. Quod ubi accidit germani equitesq sigͥs

Expanded text:
XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato duce altero perterritos reliquos facile opprimi posse, magnae felicitatis esse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui de accepta calamitate nuntium Drappeti perferret. Sed in experiendo cum periculum nullum videret, equitatum omnem Germanosque pedites, summae velocitatis homines, ad castra hostium praemittit; ipse legionem unam in trina castra distribuit, alteram secum expeditam ducit. Cum propius hostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorum, ut barbarorum fere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis esse demissa; at Germanos equitesque imprudentibus omnibus de improviso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca superiora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque signis
Abbreviated transcription (Latin):
libus unde paulatim frumentum in oppidum supportarẽt
ip̃i inter se prouincias partiunt᷑. Prapes castris praesidio
cum parte copiarum restitit. Lutterius agmen umentoꝵ
ad oppidum ducit. dispositis ibi praesidus hora noctis cir¬
citer decima syluestribus angustiisq itinexibꝰ frumentum
importare in oppidum instituit. quorum strepitu uigiles
castrorum cum sensissent exploratoresq missi quae gereren¬
tur renunciarent. Caninius celeriter cum cohortibus ar¬
matis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam ly¬
cem impetum fecit. Hi repentino malo ꝑterriti diffugiũt
ad sua praesidia quae nostri ut uidere acrius contra ar¬
matos incitati neminem uiuum capi patiunt᷑ ex eo nũo.¬
ꝓfugit inde cum paucis lutterius nec se recipit in castra
Re bene gesta caninius ex captiuis comꝑit partem copia¬
rum cum drapete ẽẽ in castris a milibus nõ longe ampliꝰ

Expanded text:
libus, unde paulatim frumentum in oppidum supportarent. libus, unde paulatim frumentum in oppidum supportarent. Ipsi inter se provincias partiuntur: Drappes castris praesidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentorum ad oppidum ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum importare in oppidum instituit. Quorum strepitum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nostri ut viderunt, acrius contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta Caninius ex captivis comperit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
dani miserrimaq alesiae memoria soliciti similem casu obses¬
si omis uererentur. Maxime ex omnibus lutterius qui fortu¬
nae illius periculum fecerat. moneret frumenti rationem ẽẽ
habendam constituunt. omnium consensu parte ibi relicta
copiarum ip̃i cum expeditis ad importandum frumentum
proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus
armatorum relictis reliquos ex oppido drape et Lutterius
educunt. Hi paucis diebus morati ex finibus cadurcorum
qui partim re frumentaria subleuare eos cupiebant partis
ꝓhibere quo minus sumerent non poterant magnum num
frumenti comparant. Non nunꝗͣ autem expediti omnibus noc¬
turnis castella nostrorum adoriunt᷑. Quamobrem caius
caninius toto oppido munitiones circundar moratur. ne
aut opus effectum tueri non posset. aut plurimis in locis in¬
firma disponat praesidia. Magna copia frumenti compata
considet drapes. et lutterius non longius ab oppido.x. mi¬

Expanded text:
dani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsesdani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, qui fortunae illius periculum fecerat, moneret frumenti rationem esse habendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum expeditis ad importandum frumentum proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus armatorum relictis reliquos ex oppido Drappes et Lucterius educunt. Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo minus sumerent non poterant, magnum numerum frumenti comparant, nonnumquam autem expeditionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius Caninius toto oppido munitiones circumdare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit aut plurimis in locis infirma disponat praesidia. Magna copia frumenti comparata considunt Drappes et Lucterius non longius ab oppido X mi
Abbreviated transcription (Latin):
faciendorum facultatem hr̃ent in finibus constituunt ca¬
durcorum Ibi cum Lucterius apud suos ciues quondam
in tegris rebus multum potuisset. semꝑq auctor nouorum
consiliorum magnam apud barbaros nouitatem haberet
pidum ueledunum quod in clientela fuerat euis egregie nã
Loci munitum occupat. sius et drapes copiis oppidanosque
sibi coniungit. quo confestim .c. caninius uenisset aduerte¬
retq omnes oppidi partes prȩruptissimis saxis esse munitas
quod defendente nullo tamen armatis ascender ẽẽt diffici¬
le. Magna autem impedimenta oppidanorum uideret quȩ
si clamdestina fuga subtrahere conarentur. effugere non
modo equitatum. sed ne legiones quidem possent. Ripar¬
tito cohortibus diuisis trina celsissimo loco castra fecit a ꝗ¬
bus paulatim quantum copiae patiebantur uallus in oppi¬
di circumitu ducere instituit. quod cum aduexterent oppi¬

Expanded text:
faciendorum facultatem haberent, in finibus consistunt Cafaciendorum facultatem haberent, in finibus consistunt Cadurcorum. Ibi cum Lucterius apud suos cives quondam integris rebus multum potuisset, semperque auctor novorum consiliorum magnam apud barbaros auctoritatem haberet, oppidum Vxellodunum, quod in clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat suis et Drappetis copiis oppidanosque sibi coniungit. Quo cum confestim Gaius Caninius venisset animadverteretque omnes oppidi partes praeruptissimis saxis esse munitas, quo defendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a quibus paulatim, quantum copiae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum animadverterent oppi
Abbreviated transcription (Latin):
reliquo exercitu in carnutes coeterasq proficiscit᷑ ciuitates
quarum eo praelio quod cum dumaco fecerat copias esse
occisas sciebat. Non .n. dubita¬
te summissiores ẽẽnt futurae. dato uero spatio ac tempor̃
eodem instigante dumaco possent concitari. Qua in re sũ¬
ma felicitas celexitasq in recipiendis ciuitatibus fabium
consequitur. Nam carnutes qui saepe uexati nunꝗͣ pacis fe¬
cerant mentionem. datis obsidibus ueniunt in deditione
coeteraeq ciuitates positae in ultimis galliȩ finibus oceano
coniunctȩ quae amorice appellantͣ. auctoritate deductȩ
niacus finibus expulsus errans latitansq solus extremas
regiones galliae peter̃ est conatꝰ. At drapes unaq lucte¬
rius cum Legiones caniniumq adesse cognoscerent. nec se
sine certa ꝑnicie persequente exercitu putarent ꝓuinciae
fines intrare posse. nec tam libere negandi Latrociniorĩq

Expanded text:
reliquo exercitu in Carnutes ceterasque proficiscitur civitates, reliquo exercitu in Carnutes ceterasque proficiscitur civitates, quarum eo proelio, quod cum Dumnaco fecerat, copias esse accisas sciebat. Non enim dubitte summissiores essent futurae, dato vero spatio ac tempore eodem instigante Dumnaco possent concitari. Qua in re summa felicitas celeritasque in recipiendis civitatibus Fabium consequitur. Nam Carnutes, qui saepe vexati numquam pacis fecerant mentionem, datis obsidibus veniunt in deditionem, ceteraeque civitates positae in ultimis Galliae finibus Oceano coniunctae, quae Armoricae appellantur, auctoritate adductae faciunt. Dumnacus suis finibus expulsus errans latitansque solus extremas Galliae regiones petere est coactus. At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Caniniumque adesse cognoscerent nec se sine certa pernicie persequente exercitu putarent provinciae fines intrare posse nec iam libere vagandi latrociniorumque
Abbreviated transcription (Latin):
tibus circumfusi quantum equorum uires ad persequendũ
dextreq ad cedendum ualent. tantum eo pralio interfici¬
unt itaq amplius milibus passuum .xii. aut armatorum
aut eorum qui eo tꝑ̃e arma proiecexant. interfectis omis
multitudo capitur impedimentoꝵ. qua ex suga cum cõ¬
staret. drapetem senonem aut pͥmum defecerat gallia
collectis undiq ꝑditis hominibus seruis ad libertatem
uocatis exulibus omnium ciuitatum receptis latrocinus ĩ¬
pedimenta et commeatus romanorum interceꝑant non am¬
plius hominum milibus ex fuga quinq collectis prouinciã
petere unaq consilium cum eo Luterium cadurcum cȩpisse
quem suꝑiore commentario prima defectione galliae facer̃
n prouinciam uoluisse impetum cognitum est. caniniu
legatus cum legionibus duabus ad eos pexsequendos con¬
tendit. ne detrimento aut timore prouinciae magna infami
perditorus hominus Latrociniis capetur. Caius fabius cũ

Expanded text:
tibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum tibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum dextraeque ad caedendum valent, tantum eo proelio interficiunt. Itaque amplius milibus XII aut armatorum aut eorum qui eo timore arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum. Qua ex fuga cum constaret Drappetem Senonem, qui, ut primum defecerat Gallia, collectis undique perditis hominibus, servis ad libertatem vocatis, exulibus omnium civitatum adscitis, receptis latronibus impedimenta et commeatus Romanorum interceperat, non amplius hominum duobus milibus ex fuga collectis provinciam petere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem superiore commentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impetum cognitum est, Caninius legatus cum legionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrimento aut timore provinciae magna infamia perditorum hominum latrociniis caperetur. Gaius Fabius cum
Abbreviated transcription (Latin):
stium succedentibus sibi peditibus qui toto agmine subsistẽ¬
tibus equitibus suis contra nostros ferunt auxiliu fit acri¬
hostibus cum subsequi legiones meminissent. et pudore ce¬
dendi et cupiditate per se conficiendi praelii fortissime c̃õ¬
tra pedites praeliantur hostesq nihil amplius copiaru ac¬
cessurum credentes ut pridie cognouerant. delendi eq¬
tatus nostri nacti occasionem uidebantur. cum aliquã¬
dix summa contentione dimicaret᷑. Dum Marcus instry¬
it aciem qu&e suis ẽẽt equitibus inuicem praesidio cum re¬
pente confertae legiones in conspectus hostium ueniunt
quibus uisis ꝑcussae barbaroru turmae ac perterritae aci¬
es hostium perturbato impedimentorum agmine magno cla¬
more discursuq passim fugae se mandant. Ae nostri equites
qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant lȩ¬
ticia uictoriae elati magno undiq clamore sublato ceden¬

Expanded text:
stium succedentibus sibi peditibus, qui toto agmine subsistenstium succedentibus sibi peditibus, qui toto agmine subsistentes equitibus suis contra nostros ferunt auxilium. Fit prhostibus, cum subsequi legiones meminissent, et pudore cedendi et cupiditate per se conficiendi proeli fortissime contra pedites proeliantur, hostesque nihil amplius copiarum accessurum credentes, ut pridie cognoverant, delendi equitatus nostri nacti occasionem videbantur. Cum aliquamdiu summa contentione dimicaretur, Dumnacus instruit aciem quae suis esset equitibus in vicem praesidio, cum repente confertae legiones in conspectum hostium veniunt. Quibus visis perculsae barbarorum turmae ac perterritae acies hostium, perturbato impedimentorum agmine, magno clamore discursuque passim fugae se mandant. At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant, laetitia victoriae elati magno undique clamore sublato ceden
Abbreviated transcription (Latin):
iunxerat. tamen doctus tibiis qui Locorum naturam no¬
uerant potissimum credidit. hostes ꝑterritos non eum lo¬
cum quem petebant petituros. Itaq cum copiis ad eun¬
dem pontem contendit equitatumq procedere ante agm̃
imꝑat legionum quantũ dum processisset sine defatiga¬
tione equoru in eadem se recipere castra. Consequitur
equites nihil ut exat praeceptum. inuaduntq dunnati
agmen et fugientes perterritosq sarcinis itiner̃ aggressi
magna praeda multis interfectis potiunt᷑. Ita re bene
gesta se recipiunt in castra. In sequenti nocte fabius eꝗ¬
tes praemittit sic paratos ut confligerent. Atq omne agm̃
morarentur. dum consequeret᷑ ip̃e. Cuius praeceptis ut
res gereret᷑. Q. titatius uarus praefectus egtus singularis
et animi et prudentiȩ suos hortat᷑. agmenq hostium con¬
secutus turmas partim idoneis locis disponit. partim equi¬
tum praelium committit. confligit audacius equitatus ho¬

Expanded text:
iunxerat, tamen doctus ab eis qui locorum noverant naiunxerat, tamen doctus ab eis qui locorum noverant naturam potissimum credidit hostes perterritos eum locum, quem petebant, petituros. Itaque cum copiis ad eundem pontem contendit equitatumque tantum procedere ante agmen imperat legionum, quantum cum processisset, sine defatigatione equorum in eadem se reciperet castra. Consecuntur equites nostri, ut erat praeceptum, invaduntque Dumnaci agmen et fugientes perterritosque sub sarcinis in itinere adgressi magna praeda multis interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra. Insequenti nocte Fabius equites praemittit sic paratos ut confligerent atque omne agmen morarentur, dum consequeretur ipse. Cuius praeceptis ut res gereretur, Quintus Atius Varus, praefectus equitum, singularis et animi et prudentiae vir, suos hortatur agmenque hostium consecutus turmas partim idoneis locis disponit, parte equitum proelium committit. Confligit audacius equitatus ho
Abbreviated transcription (Latin):
it loco munito. Dunnatus cum appropinquare caninius
cognosceret. copis omnibus ad legiones conuersis. castra ro¬
manorum oppugnare instituit. Cum complures dies in op¬
pugnatione consumpsisset et magno suorum detrimento nł¬
Lam partem munitionum conuellere potuisset. rursus ad ob¬
sidionem lemonem redit. Eo tempore .c. fabius Legatus co¬
plures ciuitates in fidem recepit. obsidibus firmatꝰ. litexisq
caii rebili caninii fit certior quae in pictonibus gerantur.
uibus rebus cognitis proficiscitur ad auxilium durato fe¬
rendum. At Dunnacus aduentu fabii cognito desꝑata sa¬
lute si tempore eodem coactus ẽẽt. et romanum et exter¬
num sustinere hostem et respicere ac timere oppidanos
repente ex eo Loco cum copus recedit. nec se satis tutum
fore arbitratur. nisi flumine Ligeri quod erat ponte ꝑꝑ
magnitu dinem transeunduz copias reduxit. Fabius etsi
non dum in conspectum uenerat hostibꝰ neq se caninio cõ¬

Expanded text:
it loco munito. Dumnacus, cum appropinquare Caninium it loco munito. Dumnacus, cum appropinquare Caninium cognosset, copiis omnibus ad legiones conversis castra Romanorum oppugnare instituit. Cum complures dies in oppugnatione consumpsisset et magno suorum detrimento nullam partem munitionum convellere potuisset, rursus ad obsidendum Lemonum redit. Eodem tempore C. Fabius legatus complures civitates in fidem recipit, obsidibus firmat litterisque Gai Canini Rebili fit certior quae in Pictonibus gerantur. Quibus rebus cognitis proficiscitur ad auxilium Duratio ferendum. At Dumnacus adventu Fabi cognito desperata salute, si tempore eodem coactus esset et Romanum externum sustinere hostem et respicere ac timere oppidanos, repente ex eo loco cum copiis recedit nec se satis tutum fore arbitratur, nisi flumine Ligeri, quod erat ponte propter magnitudinem transeundum, copias traduxisset. Fabius, etsi nondum in conspectum venerat hostibus neque se Caninio con
Abbreviated transcription (Latin):
Cum in omnes partes fines ambiorigis aut Legiones: aut ay¬
xilia dimisisset. atq omĩa cessisset incendiis rapinis uastas¬
set magno numero hominum capto att interfecto Labie¬
num cum duabus legionibus in treueros mittit. quorum ci¬
uitas propter germaniae uicinitatem quotidianis exercitata
bellis cultu et feritate non multum a germanis differebat.
neq imꝑata unꝗͣ nisi exercitu coacta faciebat. Interim cum¬
Caius caninius Legatus cum magnam multitudinem con¬
uenisse hostium in fines pectonum. litteris nunciisq durati
cognosceret qui perpetuo in amicicia manserat romanorus.
cum pars quaedam ciuitatis eius defecisset ad oppidum.
Lemonum contendit. quo cum aduentaret atq ex captiuis
certius cognosceret. multis hominu milibus a dimaco dy¬
ce andium duratium clausum lemonem oppugnari. neq
infirmas legiones hostibus committere auderer. castra posy¬

Expanded text:
Cum in omnes partes finium Ambiorigis aut legiones aut auCum in omnes partes finium Ambiorigis aut legiones aut auxilia dimisisset atque omnia caedibus, incendiis, rapinis vastasset, magno numero hominum interfecto aut capto Labienum cum duabus legionibus in Treveros mittit, quorum civitas propter Germaniae vicinitatem cotidianis exercitata bellis cultu et feritate non multum a Germanis differebat neque imperata umquam nisi exercitu coacta faciebat. Interim Gaius Caninius legatus, cum magnam multitudinem convenisse hostium in fines Pictonum litteris nuntiisque Durati cognosceret, qui perpetuo in amicitia manserat Romanorum, cum pars quaedam civitatis eius defecisset, ad oppidum Lemonum contendit. Quo cum adventaret atque ex captivis certius cognosceret multis hominum milibus a Dumnaco, duce Andium, Duratium clausum Lemoni oppugnari neque infirmas legiones hostibus committere auderet, castra posu
Abbreviated transcription (Latin):
Legatum cum cohortibus xxu mittit in diuersissimam
partem galliae ꝙ ibi quasdam ciuitates in armis esse au¬
diebat. Neq .c. caninium rebillum Legatỹ qui in illis
regionibus erat. satis firmas duas legiones habere existi¬
mabat. titum labienu ad se euocauit legionem autẽ
duodecimam quae cum eo fuerat in hibernis in togata
galliam mittit. ad colonias ciuium romanoꝵ tuendas
ne quod simile in commodum accideret de incursione bar¬
barorum ac suꝑiore aestate tergestinis acciderat qui repenti¬
no latrocinio atq impetu incole illorum erant oppressi. lp̃e
aduastandos populandosq fines ambiorigis proficiscitur
quem perterritum ac fugientem eum redigi posse in suam po¬
estatem desperasse. proximum suae dignitatis ẽẽ ducebat
adeo fines eius uastare ciuibus: aedificiis. pecore: ut odio suo¬
rum Ambiorix si quos fortuna reliquos fecisset. nullum re¬
ditum propter tantas calamitates haberet in ciuitatem.

Expanded text:
legatum cum cohortibus XXV mittit in diversissimam legatum cum cohortibus XXV mittit in diversissimam partem Galliae, quod ibi quasdam civitates in armis esse audiebat neque C. Caninium Rebilum legatum, qui in illis regionibus erat, satis firmas duas legiones habere existimabat. Titum Labienum ad se evocat; legionem autem XV, quae cum eo fuerat in hibernis, in togatam Galliam mittit ad colonias civium Romanorum tuendas, ne quod simile incommodum accideret decursione barbarorum ac superiore aestate Tergestinis acciderat, qui repentino latrocinio atque impetu illorum erant oppressi. Ipse ad vastandos depopulandosque fines Ambiorigis proficiscitur; quem perterritum ac fugientem cum redigi posse in suam potestatem desperasset, proximum suae dignitatis esse ducebat, adeo fines eius vastare civibus, aedificiis, pecore, ut odio suorum Ambiorix, si quos fortuna reliquos fecisset, nullum reditum propter tantas calamitates haberet in civitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
delectos idoneos tradidit centuriones cum in colloquium
uentum ẽẽt et ut conuenerat manum comii uolusenus ar¬
ripuisset. centurio uelut insueta re permotus uel celerit̃
familiaribus prohibitus comii conficere hominem non pe¬
tuit. grauiter tamen primo itu gladio caput percussit. cum
utrinq gladii districti eẽnt non tam pugnandi ꝗͣ diffugiendi
ait utrorunq consilium nostrorum quod mortifero uul¬
nere comium credebant affectum Gallorum quod insidiis
cognitis pluraꝗͣ uidebant extimescebant. Quo facto statu¬
isse comius dicebatur nunꝗͣ in conspectu cuiusꝗͣ romani ue¬
nire. Bellicosissimis gentibus deuictis. caesar cum uidẽt
nullam iam ẽẽ ciuitate quae bellum id pararet quod si¬
bi resisteret. sed non nullos ex oppidis demigrare ex agris
diffugere ad praesens imperium deuitandum plures in
partes exexcitum dimittere constituit. Antonium qua¬
storem cum legione duodecima sibi coniungit .C. fabios

Expanded text:
delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit. Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque consilium: nostrorum, quod mortifero vulnere Commium credebant adfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire. Bellicosissimis gentibus devictis Caesar, cum videret nullam iam esse civitatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnullos ex oppidis demigrare, ex agris diffugere ad praesens imperium evitandum, plures in partes exercitum dimittere constituit. M. Antonium quaestorem cum legione duodecima sibi coniungit. C. Fabium
Abbreviated transcription (Latin):
tuis delegari. Neminem uero tantum pollere ut inuitis
principibus resistente senatu omnibus boĩs repugnantibꝰ
infirma manu plebis bellum concitare. et gerere posse. sed
tamen se contentum fore illa poena. quam sibi ip̃i contraxis¬
sent. Nocte in sequenti Legati ad suos responsa referũt
obsides conficiunt. concurrunt reliquaꝵ ciuitatum lega¬
ti qui bellouacorum speculabant euentum obsides dant
imꝑata faciunt. excepto comio quem timor prohibebat
cuiusꝗ̃ fidei cõmittere suas salutem. Nam suꝑiore anno
Titus labienus caesare in gallia citeriore ius dicente cu
comium comꝑisset solicitare ciuitates et coniurationem
contra caesarem facere in fidelitatem eius sine ulla ꝑfidia
iudicauit comprimi posse. quem quia nõ arbitrabatur
uocatum in castra uenturum ne tentando cautiorem fa¬
ceret. cauum uolusenum quadratum misit qui eum per
simulationem colloquii curaret interficiendum. ad eam rẽ

Expanded text:
tuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis tuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset. Sed tamen se contentum fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati responsa ad suos referunt, obsides conficiunt. Concurrunt reliquarum civitatium legati, quae Bellovacorum speculabantur eventum; obsides dant, imperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat cuiusquam fidei suam committere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare in Gallia citeriore ius dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem
Abbreviated transcription (Latin):
id bellum auxilia mutuatꝰ est. Coeteri e uestigio emittut
ad caesarem Legatos. petuntq ut ea poena sit contentus
hostium qua si sine dimicatione inferre ĩtegris posset
ro sua clementia atq humanitate nunꝗͣ profecto esset
llaturus. Afflictas opes equestri praelio bellouacorum esse
electorum pedinis multa milia interisse uix refugisse nun¬
cios caedis tum magnum ut in tanta calamitate bellouacos
eo praelio commodum ẽẽ consecutos. ꝗͣ corbeus auctor belli
concitator multitudinis ẽẽt interfectus. nunꝗͣ ei senatum tm̃
in ciuitate illo uiuo quantum imꝑitam plebem potuisset.
Nec orantibus legatis commemorat. caesar eodez tempore
suꝑiore anno bellouacos coeterasq galliae ciuitates suscepis¬
se bellum pertinacissime. hos ex omnibus in sententia per¬
mansisse. neq ad sanitatem reliquoꝵ deditione ẽẽ perdyc¬
tos. scire atq intelligere se causam peccati facillime mor¬

Expanded text:
id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua clementia atque humanitate numquam profecto esset illaturus. Adflictas opes equestri proelio Bellovacorum esse; delectorum peditum multa milia interisse, vix refugisse nuntios caedis. Tamen magnum ut in tanta calamitate Bellovacos eo proelio commodum esse consecutos, quod Correus, auctor belli, concitator multitudinis, esset interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore superiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omnibus in sententia permansisse neque ad sanitatem reliquorum deditione esse perductos. Scire atque intellegere se causam peccati facillime mor
Abbreviated transcription (Latin):
tuit adduci. quin fortissime prȩliando compluresq uulne¬
rando cogerer elatos iracundia uictores in se tela conucere
ali modo res gesta recentibus prelu uestigus ingressus. caesar
cum uictos tanta calamitate existimaret hostes nuncio ac¬
cepto Locum castrorum relicturos quae non longius ab ea cȩ¬
de abesser plus minus octo milibus dicebat᷑ tametsi fliũe
impeditum uidebat transitu. tamen exercitu producto ꝓ¬
greditur. At bellouaci reliquaeq ciuitates repente ex fuga
paucis atq his uulneratis receptis qui syluarum beneficio
casum uitauerant. omnibus aduersis cognita calamitate
interfecto corbeo amisso equitaty et fortissimis peditibus
cum aduentare romanos existimarent concilio repente
cantu tubarum conuocato conelamant. Legati obsidesque
ad caesarem mittuntur hoc omnium approbato consilio
comius atrebas ꝗ ad eos confugit. germanos a quibus ad

Expanded text:
tuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnetuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo re gesta recentibus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorum relicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus dicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulneratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu et fortissimis peditibus, cum adventare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato consilio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad