comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uen: maxime inquit inpposita spcue
ꝓponebanr eni qui legauerat argentũ
eirationes excepisse. Na qui bec ĩqͥrex
ea eẽnt sensisses set ⁊ ipse papinanũ
eodem librorespõ sorpait patiem mer¬
catorem ac feneratorem ꝗ duos filiosto¬
udemq filias hr̃des insticuerat ita lega¬
sctfiluis marib domũ meam instiue¬
tam dolego darq iubeo mertes. ⁊ pig¬
ra an cõtineãtur queri posse Ra
facilem uidiciᷤ uolun tatis comet turã
foreceñ s patris facultatib extimatis.
¶Celsus scribit. suis ꝗ infundo m¬
iurẽtur legatis uicarios eoꝵ nõ cõtuũ
nisi appareat ⁊ deuicatiis eum stu sifse

Expanded text:
neri: maxime, inquit, in proposita specie: neri: maxime, inquit, in proposita specie: proponebatur enim, qui legaverat, argentum et rationes excepisse: nam qui haec, inquit, ea essent, sensisse. sed et ipse Papinianus eodem libro responsorum ait patrem mercatorem ac faeneratorem, qui duos filios totidemque filias heredes instituerat, ita legasse: "filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo", merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici uoluntatis coniecturam fore ceteris patris facultatibus examinatis. Celsus scribit seruis qui in fundo morarentur legatis, uicarios eorum non contineri, nisi appareat et de uicariis eum sensisse.
Abbreviated transcription (Latin):
lanes ⁊ crateres. ⁊ eg qu a sunt alia ad aqͣs
salientes noces saria. Itẽ stie ouelauesma¬
gisdomꝰ portio quã domꝰo istrum̃ta st̃
Specun a quoq ad fixa magis putodo.¬
musec̃ partm: nam ⁊ inẽptionem doi¬
musᷤ speculana. ⁊ peginata codere. siue ĩ
hedifitia sunt posita siue ad tempus de¬
tracta. S sinon sint reposita ad hoc tar¬
m̃ fĩt ut supleantur siquadesintꝰ. inscũ¬
m̃to potius contincbuntur. Cancellos
quoq instrum̃to contineriputo. pltu¬
¶S si fim̾oꝰ nonsit cuminstrum̃to.
alegatus. sec ita ut instͣc tussit. que
situmest. an amplius contineaturqͣ
sicum instrum̃to legatus eẽt. ⁊ sabtruꝰ
lbris aduiteliũ seribit fatentrĩ cẽ plus
cẽ. cum mstiuc tus fundꝰ legatius. qͣũa si
cum instrum̃to. Quã scntentiam cotidi¬
e in serc sceret intͣalesceret uitemꝰ. Quior¬
tumigitur ħ legatũ ub̃ius est. ui dentoũ

Expanded text:
les et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientes necessaria, item serae et claues magis domus portio quam domus instrumentum sunt. Specularia quoque adfixa magis puto domus esse partem: nam et in emptione domus et specularia et pegmata cedere, siue in aedificio sunt posita siue ad tempus detracta. sed sien sint, ut suppleantur, si qua desint: instrumento potius continebuntur. Cancellos quoque instrumento contineri puto. Sed si fundus non sit cum instrumento legatus, sed ita ut instructusitum est, an plus contineatur, quam si cum instrumento legatus esset. et Sabinus libris ad Vitellium scribit fatendum esse plus esse, cum instructus fundus legetur, quam si cum instrumento: quam sententiam cottidie increscere et invalescere videmus. quanto igitur hoc legatum uberius est, videndum
Abbreviated transcription (Latin):
re utimur utque ibi pater familiasqͣ¬
siinhorieo habuit. hec nõcõtineantur
¶Cel sus quoq lbit nono docino digesto¬
rum seribit᷑. fructus ibi reposuos utix¬
nirent. uł in alium usian quã fundic̃¬
uentent᷑. instructo furdonõcõtueri
Ioemcelsus eodem libro ait. ctiam su¬
pellecticarios et ceteros hoc genuss¬
uos contineri. Ĩdẽ ministeia quib
instruc luserat inco fundo extracos
qui libetatem accepenĩt. etꝗnire mo¬
rar solcbant. SSuistruc tum fundum
legass. capedagogia que ibi habebat ut
cum ibi uenisti pꝰresto eeñt: idiclimo
legite cõtmẽtur contur benales quoq ẜ¬

Expanded text:
re utimur, ut quae ibi pater familias quasi in horreo habuit, haec non contineantur. Celsus quoque libro nono decimo digestorum scribit fructus ‹i›bi repositos, ut uenirent uel in alium usum quam fundi conuerterentur, instructo fundo non contineri. Idem Celsus eodem libro ait etiam suppellecticarios et ceteros hoc genus seruos contineri, id est ministeria, quibus instructus erat in eo fundo extra ea quae libertatem acceperunt, et qui rure morari solebant. Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi uenisset, praesto essent in triclinio, legato continentur. Contubernales quoq
Abbreviated transcription (Latin):
spõdit. instruc to fundo ctͥsupdie ulan
quiia ⁊ mincipea nõ solũ dtultum custo¬
diam ue uille sed eniam queut ipsi pitii
familias innimnstino ibi noẽẽt legato ce¬
dere  Inmagines quoq he sole legate ui¬
ydentur que malico omatũ uille futnunt.¬
¶ Papinianus quoq p̃diis instuctis lega
tis mancipas nõcontinm que tempore r̃g
eautsa ilie fucrunt. ac nõco animo tranꝰ¬
stulit pater familias ut aut funoi aut i r̃h¬
suũde instrum̃tum facciet ¶ Ipẽmir ꝟ¬
spõdit. p̃dus instrue tis legatis ac tortins
ex hisinprountia missum oͣt dinatis⁊
negotiis adpͥstinũ actum rodirct. lega¬
to predioꝵ ecdere quamuis nõdu
ẽnt. ¶ Idem respõoit instructis ortis

Expanded text:
spondit instructo fundo et suppellectilem et uina et mancipia non solum ad cultum custodiamue uillae, sed etiam quae ut ipsi patri familias in ministerio ibi essent, legato cedere. Imagines quoque hae solae legatae uidentur, quae in aliquo ornatu uillae fuerunt. Papinianus quoque praediis instructitis mancipia non contineri, quae temporis causa illic fuerunt ac non eo animo transtulit pater familias, ut aut fundi aut suum instrumentum faceret. Idem respondit praediis instructis legatis actorem ex his in provinciam missum, ut ordinatis negotiis ad pristinum actum rediret, legato praediorum cedere, quamvis nondum redierit. Idem respondit instructis hortis
Abbreviated transcription (Latin):
nore legato contiren neq eñduranise¬
parationem mumnxisse cre dendirnest.
baliquaparte anni in fundo pascunt
pecoia. asiquapartt his pabubamconᷤ¬
agercolitur. aliqua parte inmer coclem¬
q̃ muttuntur. ncħ hominus instrum̃to
doeo pͣositus ẽ utrationes salue sint.
Item hostiariũ. mulionẽq ipstram̃ti
ee constatimolas ⁊ machinas fenũscipu¬
las alinum machinarium. machinam
frumĩtanũ uas encum inque sapa qͦq̃¬
retur ⁊ defrctum fiat. ⁊ aquã adhiben

Expanded text:
orem legato contineri: neque enim duram separationem iniunxisse credendus est. Si aliqua parte anni in fundo pascantur pecora, aliqua parte his pabulum conager colitur, aliqua parte in mercedem mittuntur, nihilo minus instrumento ideo praepositum, ut rationes salvae sint, item ostiarium mulionemque instrumenti esse constat. Et molas et machinas, fenum stipulas, asinum machinarium, machinam frumentariam, vas aeneum, in quo sapa coqueretur et defrutum fiat et aqua ad biben
Abbreviated transcription (Latin):
idalios u sus non deẜuientia ꝓuide ⁊ ful¬
cimĩta siqua habeba huiciei necessan¬
a. ctam ea instrumtor domusçonti¬
nebuntur deuelis quem apochciaer¬
tendicntar. Item dehis que sudit cucace¬
lumpnas ccłius scribit magũ supciles¬
tili ad numerandam ⁊ ĩta sabimĩicassi¬
um ꝓutare canale̾ autem et arpagones¬

Expanded text:
alios usus non deseruientia. proinde et fulcimenta si qua habebat huic re necessaria, etiam ea instrumento domus continebuntur. De uelis, quae in hypaethris extenduntur, item de his, quae sunt circa columnas, Celsus scribit magis suppellectili adnumeranda et ita Sabinum et Cassium
Abbreviated transcription (Latin):
ie ͤ t aͣ suit hec uerba quic quio erit cum
moria in illaregione ⁊ quicquid in qua¬
cumq ꝓcaceit milla regione: uł quod
meumcrit. usuatestatnce umnꝰ cedbitõi¬
b cõdep̃nat᷑ uiuete resta ꝯt̾ce satsñfac̃.

Expanded text:
iecerat haec verba: "quidquid erit cum moriar in illa regione, et quidquid in quacumque specie erit in illa regione, vel quod meum erit". viva testatrice unus ex debitoribus condemnatus vivente tes
Abbreviated transcription (Latin):
de sifundꝰ sit ut instruc tus legatus ⁊s siłi
supellec tilłs continebuntur que illic fui¬
it usus ipsius grã. uestiꝰᷤ non solum stra¬
gula sedet qua Ibiuti solebat. m̃se quo¬
q eborte uł sique alie Itemiutree
aaurũ ⁊ argentum ommaquoq si
qua ibi fuer̾int usuc ipsuus causa oti

Expanded text:
de si fundus sit instructus legatus, et suppellex continebitur, quae illic fuit usus ipsius gratia, et vestis non solum stragula, sed et qua ibi uti solebat: mensae quoque eboreae vel si quae aliae, item vitrea et aurum et argentum: vina quoque, si qua ibi fuerint usus i
Abbreviated transcription (Latin):
̃monar. Quesitum est. siscichus suũ
exco fundo antrannũ mortis testato¬
nsab ductus ⁊ indisciplina traditus
postea meum fundum nonreuer sũ
sit ane de beatur. Respõdt. sistudẽ ꝓͥ¬
di causa mi sifsi.ñquo a. fundo e
aliorsum trans strrat deben.¶
ranne soronmee. fundũ meum fun¬
dum gretianũ cum stabulo⁊ instru
m̃to rustico om̃inelin quo. Queritur
an fundi apellatione.etiar pascua q̃

Expanded text:
us seruus, ex eo fundo ante annum mortis testatoris abductus et in disciplinam traditus, postea in eum fundum non reuersus sit, an debeatur. respondit, si studendi causa misisset, non quo a fundo eum aliorsum transferat, deberi. 'Tyrannae sorori meae fundum meum Graecianum mento rustico omni relinquo". quaeritur, an fundi appellatione etiam pascua, quae
Abbreviated transcription (French):
tore s⁊ptercalsucis et miti i pecora stercotanoi
caus a parata nte a qͣue uplia cultut siebss
aratru. ligomnes. sarculi. falces purtatone uĩde
ternsi qua fimaiuat iapossũt cogendaqũe¬
e domodũ torculanam corbones falceq icꝰ¬

Expanded text:
tores: praeterea boves Domiti, et pecora stercorandi causa parata, vasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falce
Abbreviated transcription (Latin):
officio ouuct. Item nfitas que fonlu¬
bliãrustiã uestiunt ⁊ quepulm̃ta¬
ria sticis quoquant secłan instrum̃ti
ĩstrum legato instrum̃to contineatur
queritur. hec cnĩ quasi rusticoꝵ cau¬
saparantur lanifice. ⁊ lane ⁊ ronsores
ra ⁊tonsores ⁊ fulones. ⁊ focane nõ agri st̃

Expanded text:
tem lanificas quae familiam rusticam vestiunt, et quae pulmentaria rusticis coquant. Sed an instrumenti instrumentum legato instrumento continetur, quaeritur: haec enim, quae rusticorum causa parantur, lanificae et lanae et tonsores et fullones et focariae non agri sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rum alium. Ectumͣ dos aiuasis uina¬
rus nõceñt. Ego ⁊ sidola inuasis uina¬
riis nõsunt: tam̃ nõ concederem treba
to.cuiuinum cum uasis legatũ ent cii.
amphoras cados. in quib uinadit s usał¬
uam us legatos eẽ uniũ ti mam phoraᷤᷤ
⁊ cados hacmte difundomus. utinhissit.
conec usus capbatẽtur. ⁊ scilicet᷑ ciuhis¬
amphoris ⁊ cadis iduendenus. Indolia
autem aliãmentem comiuñ . s. utei

Expanded text:
rum alium: ceterum dolia in uasis uinariis non essent. ego et si dolia in uasis uinariis non sunt, tamen non concederem Trebatto, cui uinum cum uasis legatum erit, ei amphoras cados, in quibus uina diffusa seruamus, legatos esse: uinum enim in amphoras et cados hac mente diffundimus, ut in his sit, donec usus causa probetur, et scilicet iamphoris et cadis: in dolia autem alia mente coicimus, sci
Abbreviated transcription (Latin):
nͥtaẜuium. respondifseauditores eiꝰ
refcrunt. Itẽ ñ nullis ursirmest frimĩ¬
tum ꝙ serendi causa sepo situm est instłi¬
iento contineri. puto ꝗa ⁊ instarcultu.¬
re eẽt. ⁊itacon sumitur. ⁊ut senꝑ repo

Expanded text:
Servium respondisse auditores eius referunt. item nonnullis visum est frumentum, quod serendi causa sepositum est, instrumento contineri, puto quia et instar culturae esset et ita consumitur, ut semper repo
Abbreviated transcription (Latin):
rtum uinariũ cumuio ⁊ uasi ⁊ instrum̃ to
ciistitutorib quossecum hab̾e consucae¬
rat. Qucsitum est cũumno testatore. insula:
in quacenaculum fuit ꝙ eilegatũ crat se¬
ustasit: i post bieuinum codcmloco costi
atestatore uenierit: uii autem uendido¬
tn dilatasit. ũterco cõmodauenisest rent. anur
Seͥ nuisa legatapar oula cõ sequipossit. Nespõ¬
uidit. eam̃quib uoluntas mutãtacĩt. nõd¬

Expanded text:
um cum uino et uasis et instrumento et institoribus, quos secum habere consueuerat. quaesitum ‹est›, cum uiuo testatore insula, in qua caenaculum fuit quod ei legatum erat, exusta sit, et post biennium eodem loco constita testatore uenierit, uini autem uenditio dilata sit, ut ex eo commodo uenirent, an uniuersa legata Pardula consequi possit. respondit ea, in quibus uoluntas mutata esset, no
Abbreviated transcription (Latin):
istam in matrimonio dumeam ꝓhi¬
bet alii nube inuito patrono. Idemlex¬
uilia de adultiis. nisicto modo diuor¬
tium factum sit: ꝓinfecto habetur. de¬

Expanded text:
istam in matrimonio, dum eam prohiberet alii nubere inuito patrono. item Iulia de adulteriis, nisi certo modo diuortium factum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iripħo .. Bipostemancipationem filiis
susceptiis exeo fiñt nepos: confuanda illis
erit por̾tio. s quanti uidcamiis. finge enĩ
patruo scripto ħrdicoħrclem datum hunc:
nepotem patremau eiusdem pteritum acce¬
pisseceͣ tabulas bonorum possonemꝙ ad
edictum pretoris aitinet. semisse bonoꝵ¬
fient. nunc u̾o post constitutionem diui
pii sic consuatur pars nepoti. utrum ui¬
ns anquarta debeat ẜuaric ꝯ iam si iaui
natus potestate fuiss conuingebatur. inu¬
nam partem cum patre suo.⁊ꝓponanus
eẽ alium ex eod̾ nepotem infamiliam auit
duounam quartam habituri crant patre
corum accipiente cẽ tabulas bonorum pos¬
sõnem si fuissẽt maui potestate anergonũc
insexcunciam tuendus. qui non infamilia
retentus ẽ. ⁊ cui abscidet parsque hiue cessu¬
raẽ. patrieius tantum᷑ ⁊ patruo.⁊ pͥuto ⁊ pa¬
truo. nam et legatum eidemda datum prae¬
staret. de carboniano ecdicto. R. eccocco.
iubet. ¶Nontantum masculi s ⁊ femĩe

Expanded text:
m filii susceptus ex eo fuerit nepos, conservanda illi erit portio, sed quanta videamus. finge enim patruo scripto heredi coheredem datum hunc nepotem, patrem autem eiusdem praeteritum accepisse contra tabulas bonorum possessionem. quod ad edictum praetoris attinet, semisses bonofient: nunc uero post constitutionem diui Pii si conseruatur pars nepoti, utrum uirilis an quarta debeat seruari? nam si in aui natus potestate fuisset, coniungebatur in unam partem cum patre suo. et proponamus esse alium ex eodem nepotem in familia aui: duo unam quartam habituri erant patre eorum accipiente contra tabulas bonorum possessionem, si fuissent in aui potestate: an ergo nunc in sescunciam tuendus sit, qui non in familia retentus est? et cui abscedet pars, quae huic cessura est, patri eius tantum an et patruo? et puto et patruo: nam et legatum eidem datum praestaret. iubet.Non tantum masculi, sed et feminae
Abbreviated transcription (Latin):
tabular u. tutorẽ. siut sp̃ote. manumi¬
sit. siue ⁊̃ ꝯpulsus excã fid̾i ꝯmussi ma¬
tiumisit. s sihaclege enut utmanumit¬
tet. ⁊ ex ꝯstituti õe diuimarei ad aufidiũ iic
ne siforttexruͭ ano. senatus ꝯsulto ꝑuenit
ĩ cipit tutela ad lib̾os patni pͥmõ ꝑtinere f
missis. Si duopłesue manumittãt. õstu¬
tores s̃. s simulier sit. ĩ t̾manumissores.
dicẽdũẽ solos massculo foretutores s si
aliquis expafnis decesfit. tutela penecet̃es
patͦnosẽ.quãuis ille filiũ reliqrit s ⁊ sub
hostib suit captus. int̾̃rĩ soli ꝯpatroni tu¬

Expanded text:
tabularum tutor est, siue sponte manumisit siue etiam compulsus ex causa fideicommissi manumisit.Sed et si hac lege emit, ut manumitteret, et ex constitutione diui Marci ad Aufidiune si forte ex Rubriano senatus consulto peruenerit incipit tutela ad liberos patroni primos pertinere, missis.Si duo pluresue manumittant, omnes tutores sunt: sed si mulier sit inter manumissores, dicendum est solos masculos fore tutores.Sed si aliquis ex patronis decesserit, tutela penes ceteros patronos est, quamuis ille filium reliquerit. sed et si ab hostibus fuerit captus, interim soli compatroni tu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad legitima etãtẽ. admitr pꝰst̃t. hocsũ¬
ma ꝓuidentia ut ꝗ sparẽt her ͤ successioẽ.
ĩ iuerent᷑ boͣa. nedi lapidarent᷑. Intd̃ alibi ẽ.
ħrditas. alibitutela ut puta si ꝯsinguinea¬
fit ꝓupillo. nãhr̃ditas quidẽ ad aggnatã ꝑti¬
e᷑ net. tutelã aut adagnatu. ¶ I in lib̾mus.
sisit patͦna ⁊ patͦni silii nãtutelã patͦnifi
ĩ lius. ħrditatẽ pat̾na obtinebit. tantũd̾q
erit. ⁊ sisit. patͦni filia ⁊ nepꝰo: ¶Iaput ho¬
stes sit frͣ infenori gradis. agnato iutela¬
E ño d̾fert̾ nã ⁊ si patnus ap̃hostes sit. patͦnifi¬
rstutela nõ t̾fertur. s interĩ ap̃toẽ dat᷑ Int̃¬

Expanded text:
legitimam hereditatem admitti possint: hoc summa prouidentia, ut qui sperarent hanc successionem, idem tuerentur bona, ne dilapidarentur.Interdum alibi est hereditas, alibi tutela, ut puta si sit consanguinea pupillo: nam hereditas quidem ad adgnatam pertinet, tutela autem ad adgnatum. item in libertinis, si sit patrona et patroni filius: nam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optinebit: tantundemque erit et si sit patroni filia et nepos.Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela non defertur: nam et si patronus apud hostes sit, patroni filio tutela non defertur: sed interim a praetore datur.Int
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ad solũfiliũ anuõ ⁊adnepotẽ. tutela
p̃tineat quia inepos insimilia patͥs suis
ꝓximu̾ ẽ hocapparebit exlegitinis hĩdi¬
tatib. legiprima aũt b̃rditas. adsolũ fili
ũꝑtinet. gͦ ⁊ tutela ad solũ filiũ deseñdet
p̾filiũ tc̃adnepotẽ queri põt. sipatni fili¬
ussit. remotus. ł excusatus. annepotitu¬
tela d̾feratur. ⁊ marcelł ineasña ẽ ut suc¬

Expanded text:
um ad solum filium an uero et ad nepotem tutela pertineat, quia et nepos in familia patris sui proximus est? hoc apparebit ex legitimis hereditatibus: legitima autem hereditas ad solum filium pertinet. ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem.Quaeri potest, si patroni filius sit remotus uel excusatus, an nepoti tutela deferatur. et Marcellus in ea s
Abbreviated transcription (Latin):
dubitabat filiũ quoq patri cuãtorẽ dare
quãuisenĩ etsit. aput celsũ ⁊ aput alios
pł rosq relatũ qiͣ indecoꝵ sit patrẽ asi¬
lioregi. at mñ diuis pł ustiocelẽi. ⁊t di¬
uifres rescͥpsr̃ filiũ si sobrie uiuat. patͥ
cusãtorẽ dandũ mag̃ qua exfͣncũ  di¬
iuspius matris querela d̾filiis ꝓdigis

Expanded text:
atorem dare: quamuis enim contra sit apud Celsum et apud alios plerosque relatum, quasi indecorum sit patrem a filio regi, attamen diuus Pius Instio Celeri, item diui fratres rescripserunt filium, si sobrie uiuat, patri curatorem dandum magis quam extraneum.Diuus Pius matris querellam de filiis prodigis
Abbreviated transcription (Latin):
ut sitis desinit eẽ cautũ aut magistra¬
tus municipales abhis quos d̾d̾ĩt. aut nõ
potuer᷑ añ nolueñ sitis exigẽ pꝰse dici ã inhĩ
qͥ caũ caut̃ ñ ẽ admitendã ꝓuocitiõẽ angͦ.
satis datio ⁊ puto ĩ pat̾nis ñ oport̾e. aomit
n ꝓuocationẽ. nͥexmagna cã. nequis sp̃e suc¬
cessioĩs dimiuat. Nãsipat᷑no tutela nõfu¬
solus rẽpupilli. maleãministrat. ¶ Siłe¬
gipumus tutor capite minutus sit. dicẽ¬
dũ ẽ desinẽ eũ ẽẽtutorẽ. ⁊ locũ ẽẽ iuditio tu¬
tele finitatutela
fertur. tũtela. Intestatus aũt uid̾t᷑ nõtm̃

Expanded text:
aut satis desinit esse cautum, aut magistratus municipales ab his quos dederint aut non potuerunt aut noluerunt satis exigere, posse dici etiam in his, quo casu cautum non est, admittensatisdatio? et puto in patronis non oportere admitti provocationem nisi ex magna causa, ne quis spem successionis deminuat: nam si patrono tutela non fusolus rem pupilli male administrat. Si legitimus tutor capite minutus sit, dicendum est desinere eum esse tutorem et locum esse iudicio tutelfertur tutela. intestatus autem uidetur non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpub̃is agnatitutor. nõ obitit᷑ Io patruus so¬
rorẽ ꝯsinguineã hntis. siͥs filii legiptimus
ent tutor. nec admitta parruo magno. ł
mat̾tera frẽs filius. nesst tutores obstat. ¶ Sur¬
dus. ⁊ mutus neclegiptimi tutores eẽ. posst.

Expanded text:
impuberis adgnati tutor, non obicitur, ideoque patruus sororem consanguineam habentis fratris filii legitimus erit tutor, nec amita patruo magno vel matertera fratris filiis ne sint tutores obstat. Surdus et mutus nec legitimi tutores esse possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
propoitum ẽ ne bõa hrditaria uacua
sine domino diutius iace̾nt.⁊ creduo¬
rib longior mora fieret. bene gͥi pretor po¬
tauit p̃stiturre tp̃s his quib bonorum po.¬
detulit. ⁊ dare int̾ cos succõnem: ut matunꝰ
possint. creditores scire uttum hãnt cumqͦ
concrediantur: an boã u̾ouacancia fiscosit
meam bonorum possõm repudiare nõ pot̾
pot̾it repudiare. qr nec dum delata ẽ.¶ Q
ad alios ꝑtin̾e bonoꝵ possõ. aut fifcum inui¬
tare. ¶ Dec̾tałuł bonorum possõ: an re-¬
pudiari possit: uideamus. ⁊ quid dieb fim¬
n põt̾. s repudiari eam nõ posse u̾uisẽ. qͥ a
nõdum delataẽ. nisicum fu̾it dec̾ta. Nur¬
sum postea quam dec̾ta ẽ sera repudiatio ẽ.
qr qd̾ ad quisitum ẽ repudiare nõ pot̾. ¶ Si
mira centesimũ diem mortuus sit pͥor: sta¬

Expanded text:
propositum est, ne bona hereditaria uacua sine domino diutius iacerent et creditoribus longior mora fie‹re›t. e re igitur praetor putauit praestituere tempus his, quibus bonorum podetulit, et dare inter eos successionem, ut maturius possint creditores scire, utrum habeant, cum quo congrediantur, an uero bona uacantia fisco sint meam bonorum possessionem repudiare non potest. poterit repudiare, quia necdum delata est. Qui ad alios pertinere bonorum possessio aut fiscum inuitare. Decretalis bonorum possessio an repudiari possit, uideamus. et quidem diebus finiri potest: sed repudiari eam non posse uerius est, quia nondum delata est, nisi cum fuerit decreta: rursum posteaquam decreta est, sera repudiatio est, quia quod adquisitum est repudiari non potest. Si intra centensimum diem mortuus sit prior, sta
Abbreviated transcription (Latin):
gatum fuiss. ⁊ ĩo nec mutiana satis¬
datione int̃poĩta capere legatum pͥᷤ
ditione datum legatum purũ intł.¬
ligatur ułti qd̾ sub eadem ꝯditione rẽ¬
lictum ẽ. subqua ⁊̃ hr̃s alius institu¬
tus ẽ. Item qd subbac conditioẽ reli¬
ctum ẽ si heditatem adierit. ex liu̾¬
so qͦ purũ datum legatum ꝯditioã

Expanded text:
gatum fuisset, et ideo nec Muciana satisdatione interposita capere legatum potest. dicione datum legatum purum integatur, veluti quod sub eadem condicione relictum est, sub qua etiam heres alius institutus est, item quod sub hac condicione relictum est "si hereditatem adierit". ex diverso quoque purum datu
Abbreviated transcription (Latin):
utile eit. lex qͦ falcidia meo comõdo
locum habebit. ¶ Si legatarius p̾ses.¬
siocm nactis ẽ: ñ põt auocari eires.
qr uolũtate hrdis errantis nactus e
pꝰsessior. .⁊ dabitur actio ħrdi mid
poĩta scipłone qnͣto amplius qͣm ꝑle.
gem facidiam ceꝑit reddi łti siq̃ua eã
pupillolegata sint ñ excedant modũ
cta excͥedant dodntem. Idem dicitur is
pͥncipali testam̃to q̃dam subconditioẽ
legata s qan debeant̃ inc̃tum ẽ. uiõ si
cohidis ad cobxdem ꝑuenit ꝓfic̃ iegata¬
riis is enĩ fimuł ẽ his exparte purt ex̃
parte sub conditiõẽ indunstitcto.S ea
q̃ ab eo legata s̃ si omisit ħrditatem ñ
auͣgebuiur s. si abeonõram datas̃.¬

Expanded text:
utile erit, lex quoque Falcidia in eo commodo locum habebit. Si legatarius possessionem nanctus est et non potest avocari ei res, quia voluntate heredis errantis nactus est possessionem, dabitur actio heredi, ut id rposita stipulatione 'quanto amplius, quam per legem Falcidiam ceperit, reddi': ueluti si quae a pupillo legata sint non excedant modum cta excedant dodrantem. idem dicitur et si principali testamento quaedam sub condicione legata sunt, quae an debeantur incertum est. et ideo, si coheredis ad coheredem peruenit, proficit legatariis: is enim similis est heres ex parte pure, ex parte sub condicione heredi instituto. sed ea, quae ab eo legata sunt, si omiserit hereditatem, non augebuntur, scilicet si ab eo nominat
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis unturum ¶ Sidebitor crẽctito¬
ri hr̃s existat. qͣmuis confusione lib̾et̃
cñ locupleciorem hĩditatem ꝑciꝑe uiꝰ¬
detur ut computetur eiqd̃ deb. qm¬
uiꝰ iuis aditione confusum sit oe impẽ¬
esꝯ monum̃ti nomine frã q̃ritur an
deduci debcat: ⁊ sab ita doucen dt̃ipu¬
tat. sincc̃im fuĩt monum̃tum eeciuẽ:¬
pensã qͣntam testator fieri uissit ĩ ere ali¬
eno decluci debeat R ñ amplius eo nõe¬

Expanded text:
editatis uenturum. Si debitor creditori heres existat, quamuis confusione liberetur, tamen locupletiorem hereditatem percipere uidetur, ut computetur ei quod debet, quamuis aditione confusum sit. De impensa monumenti nomine facta quaeritur, an deduci debeat. et Sabinus ita deducendum putat, si necessarium fuerit monumentum extruepensa, quantam testator fieri iussit, in aere alieno deduci debeat, respondit non amplius eo no
Abbreviated transcription (Latin):
d̾: In lege falcidia placuit ut frictꝰ p̾ea p¬
cepti qui maturi q̃ mortis tꝑe fui̾nt. ange¬
aunt hiditans exsim̃atioẽ fundi noĩe ꝗuii¬
detur illo tꝑe fuisse p̃crosior cca uñtrem q¬
̃ aͣncille nullatꝑis admissa distinctioe. necꝰ
innͣto qr partus nõdum editꝰ hõ ñ recte

Expanded text:
num In Falcidia placuit, ut fructus postea percepti, qui maturi mortis tempore fuerunt, augeant hereditatis aestimationem fundi nomine, qui videtur illo in tempore fuisse pretiosior. Circa ventrem ancillae nulla temporis admissa distinctio est nec immerito, quia partus nondum editus homo non recte
Abbreviated transcription (Latin):
inuenĩt. Sera aũt rõne nichil legatant
tdebebit᷑. quia magis ex stultitiꝰa ep̃tois
hr̃e uidetur hr̃s institutꝰ qͣm ex bonis de¬
functi. nam ⁊ eccͣiosimale uñdid̾it res hes¬
.ditarias ñ erit legatarioꝵ dełm̃tum. itagͦs¬

Expanded text:
invenerit: vera autem ratione nihil legatariis debebitur, quia magis ex stultitia emptoris habere videtur heres institutus quam ex bonis defuncti. nam et e contrario si male vendiderit res hereditarias, non erit hoc legatariorum detrimentum: ita
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndra res patroni filie gefsit. ⁊ si p̃sta¬
ĩ rinecee ẽ filia ꝓhibente nes suas admi¬
nistran tñ uolusatẽ filia mutante ꝯdi
alto filio hides instituiss anepotepetit
truo suo restituet᷑ nepos libis relictis
int᷑ etatẽ sup̃ scͥptam uita decessit. fid̾i¬
ꝯmissi ꝯ ditioẽm nectura ꝑietatis. R

Expanded text:
s patroni filiae gesserit" etsi praestari necesse est filia prohibente res suas administrari, tamen voluntatem filia mutante condaltero filio heredes instituisset, a nepote petithereditatem patruo suo restitueret: nepos liberis relictis intra aetatem supra scriptam vita decessit. fideicommissi condicionem coniectura pietatis r
Abbreviated transcription (Latin):
ex testõ quis ħros eẽt siue abintestato ro
peculio. uł qĩcastrensi testari pot̾. senatus
ꝯsultum iocum ht̃. ¶ Bonoꝵ quoq poss¬
essores uł successores extrebellianosenatꝰ.ꝯ.
restituere poter̃ ħrditatem. ¶ de illoqrͣ a¬
nis cuiexeã fidei cõmissi restituta ẽ hrditas
extrebeluano senatus. ꝯ. ip̃e quoq restituẽ¬
doex eod senatus. con. tranfferat accõnoͤ¬

Expanded text:
ex testamento quis heres esset siue ab intestato rogex testamento quis heres esset siue ab intestato rogpeculio uel quasi castrensi testari potest, senatus consultum locum habet. Bonorum quoque possessores uel alii successores ex Trebelliano restituere potuerunt hereditatem. De illo quaeritur, an is, cui ex causa fideicommissi restituta est hereditas ex Trebelliano senatus consulto, ipse quoque restituendo ex eod
Abbreviated transcription (Latin):
xplicito tractatu qui ad fideicõmissa sĩ¬
gularum rerum ꝑtinet. transeamus
⁊nc̃ ad int̃p̃tationem. senatus consulttre¬
belliam. Factumẽ enim senatusꝯ sultum
et trebellio maximo ꝯsulib. cuius s̾iba ħ¬
fid̾i comissarin ħrditatib. siquade his boi
iuoicaxendent. ex his eos subire inqͦs usu
in herdem heredib qi darisolr̃. eas neq in
eos neq his dariqui fidei sue comissum sic̃
testõ fidei comissum restitutum fuiss quo
mag̾ in reliquum ꝯfirmentur supp̃me
defuinctoꝵ uoluntates. ¶ Subłataẽ hoc
senatus ꝯsulto dubitauo eoꝵ qui adire he¬
reditatem recusarent. seumet litium. se¬
u p̃textu metus consueuer̃: ¶ Quamqͣm
autem senatus subuentum uolũit ħrdib.
subuenit. tñ ⁊ fid̾icõmissario. Nam meor
redes: repelluntur ꝑ exceptionemq ħagẽ¬
di facultas fid̾i cõmissariis competit ꝓcul
dubio ꝯsultumẽ. ficei cõmissariis. ¶ hoc̃
autem senatus consultum locum ht̃. siũ

Expanded text:
xplicito tractatu, qui ad fidei commissa singularum rerum pertinet, transeamus nunc ad interpretationem Senatus consulti Trebelliani. Factum est enim Senatus consultuet Trebellio Maximo consulibus", fideicommissariis hereditatibus, si qua de his bonis iudicia penderent, ex his eos subire, in quos iin heredem heredibusque dari solent, eas neque in eos neque his dari, qui fidei suae commissum sic, uti testamento fideicommissum restitutum fuisset, quo magis in reliquum confirmentur supremae defunctorum uoluntates'. Sublata est hoc senatus consulto dubitatio eorum, qui adire hereditatem recusare seu metu litium seu praetextu metus censuerunt. Quamquam autem senatus subuentum uoluit heredibus, subuenit tamen et fideicommissario: nam in eo, redes, repelluntur per exceptionem quodque agendi facultas fideicommissariis competit, procul dubio consultum est fideicommissariis. Hoc autem senatus consultum locum habet, siue
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. eicuierat rogatus pure. uł in dien
restituere int̾m uniu̾sam ħrditatem re¬
stituere senatus censuit. eumautem ex¬
stit̾it conditio: siuelit alius fidei cõmis¬
sarius partem suam suscipe: transire

Expanded text:
cui erat rogatus pure vel in diem restituere, interim universam hereditatem restitui senatus censuit, cum autem exstiterit condicio, si velit alius fideicommissarius partem suam suscipere, transire
Abbreviated transcription (Latin):
dum diuuspius rescripsit. ex quorescripto
etiam illud accipiamus. quod etiam post so
luta uelit stipulationem int̃poni. ¶Si legã¬
rarus heredi qui controu̾siam herelit.itis
pritur iamus spat. derestituendo legato sibi
prito cunt ⁊ eiucta hereditas sit. s negligẽ¬
cia uł dolo euis qui legatum pricir dicemuis¬
non cõmitu stipulationem ꝓpt̃ bomiuri boĩ
arbitrium. ꝙ mẽ huic stipulationi ¶Item si
ipẽ qui pritit legatum ex alia casibieuic̃it
dicemus cõmuti stipulationem ꝓpt̾ iuribo¬
iarbitrium ⁊ genałr ubicumq ħrdita
temuł quantitatem. ul emolumentum.
pr̃itit isqui hac stipulatiõe sibi ꝓspexerat.
dicendumẽtͥ cõmutieam. si mõ culpani ab¬
ẽ. ab eoqui stipłatus. ¶ Quessrumẽ. an se¬
pius cõmntantum⁊ plas etiam sepius eam
cõmuti. si ꝑ partos ablata ẽ ⁊ ħrditas. ¶ Si
legatum fuit p̃stitum añ int̾positam hanc
stipłationem: anꝯoitio possit: ut cautioista
qͣiplus solutum uidetur. ex eoq eautiomt̾¬

Expanded text:
dum diuus Pius rescribsit: ex quo rescripto etiam illud accipimus, quod etiam post soluta ta uoluit stipulationem interponi. Si legatarius heredi, qui controuersiam hereditatis patitur iam uel sperat, de restituendo legato sibi praestito cauerit et euicta hereditas sit, sed neglegentia uel dolo eius qui legatum praestitit, dicemunon committi stipulationem propter uiri boni arbitrium, quod inest huic stipulationi.Item si ipse, qui praestitit legatum, ex alia causa sibi euicerit, dicemus committi stipulationem propter uiri boni arbitrium.Et generaliter ubicumque hereditantum praestitit is, qui hac stipulatione sibi prospexerat, dicendum est ibi committi eam, si modo culpa abest ab eo, qui stipulatus est. Quaesitum est, an saepius committatur. et placet etiam saepius eam committi, si per partes ablata est hereditas. Si legatum fuerit praestitum ante interpositam hanc stipulationem, an condici possit, ut cautio istaquasi plus solutum videtur ex eo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
futurum sit ut ꝓpt̾ hoc pentione lib̾alitatisex
testõ submoueatur. Numquidonus satis¬
cirionis remutendum eierit: q uidetur ad¬
uiuari rescripro diui cõmodi. in hec u̾bu.
Is cuius de ea re notieio aditus si compierit. si¬
iteo cautionem are exigi. ut a fidei cõmissi peti¬
pciix ad distribuendum uisserat. uet̾uit car¬
tionem erigi cessantium partes irdai. nͦsi
aꝑte ouere uissus eetͤ.

Expanded text:
one liberalitatis ex testamento submoueantur, numquid onus satisdationis eis remittendum erit? quod uidetur adiuuari rescripto diui Commodi in haec uerba: 'is, cuius de ea re notio est, aditus si compererit ideo cautionem a te exigi, ut a fideicommissi petipraecipere ad distribuendum iussus erat, uetuit cautionem exigi cessantium partes reddi, nisi aperte cauere iussus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
substituere debr ut lic⁊ patronus uno lib̾to
nortuus. fuit. satis sactum uideatur liliis¬
iuor ͦus eius. ¶ Si patromi filium emancipatum
s nepotemex eo qui in aui familia remã¬
sit lib̾tus hãt. filio tm̃ mõ non ⁊̃ nepoti satr¬
a facẽ debxbit lib̾tus. nec adrẽ ꝑtim ꝙ ad pa¬

Expanded text:
to mortuus fuerit, satisfactum uideatur liberis eius. Si patroni filium emancipatum et nepote‹m› ex eo, qui in aui familia remansit, libertus habeat, filio tantum, non etiam nepoti satisfacere debebit libertus: nec ad rem p
Abbreviated transcription (Latin):
n patronus hrsesto. non maleiidetur testatͦ.
nam si decess it filius pot̾it hie existente con¬
ditione accipe bonorum possõnem. ¶ Sidẽ¬
bita patrono portio lega sit. ⁊ scriptus ħrs non
fui̾t: ei satis factum ẽ. s ⁊ siistnutus sit ex ꝑte
minore quameidebetur residua ũopars sup¬
pleta ẽ euis siue fidei cõmissis. ⁊ ita satis factũ
eiidetur: s ⁊ si mortis cã donationib pot̾ĩt
patrono debita portio suppleri nam moriisc̃a
donationis uice legatorum funguntur.s ⁊
si nõ mortis cãdõauit lib̾tus patrono: contẽp¬
lacio tñ debite portioñ dõata sunt. idem erit
dicendum. cunc enimuł qĩ mortis c̃ã impu¬
tabuntur. uł qĩ agnita repellent patronum
ad ccͣ tab̾. bonorum possd̃ne.: ¶ Si patrono¬
conditionis implende c̃ã ꝗd datum sit i por¬
tionem debitam imputari deb. stñ debonis
sit nb̃ti ꝓ fectum. debitam aũ partem eorũ
que cum moritur lib̾tus habuit patronoda ¶¬

Expanded text:
male uidetur testatus: nam si decesserit filius, poterit hic existente condicione accipere bonorum possessionem. Si debita patrono portio legata sit, etsi scriptus heres non fuerit, satis ei factum est. Sed et si institutus sit ex parte minore quam ei debetur, residua uero pars suppleta est ei legatis siue fideicommissis, et ita satisfactum ei uidetur. Sed et mortis causa donationibus poterit patrono debita portio suppleri: nam mortis causa donationes uice legatorum funguntur. Sed et si non mortis causa donauit libertus patrono, contemplatione tamen debitae portionis donata sunt, idem erit dicendum: tunc enim uel quasi mortis causa imputabuntur uel quasi adgnita repellent patronum a contra tabulas bonorum posscondicionis implendae causa quid datum sit, in portionem debitam imputari debet, si tamen de bonis sit liberti profectum. Debitam autem partem eorum, quae cum moritur libertus habuit, patrono da
Abbreviated transcription (Latin):
midie dandaci filio intestatr lib̾tiquamuis
ip̃o uire legitima ħrditas ad nepotem ꝑtin¬
sit lib̾tus apͥntipe adu̾sus huius tabulas
uenit patronus. ut mults rescriptis ꝯtinet᷑
hic enimuiuit qiͣ ingenuus moritur᷑ liu̾t᷑.
p̃lane. si naturalib recłtitus sit cefsat cẽ tab̾.
bonorum possõ. id ⁊ si apͥncipe lib̾am teftĩ
factionem impetrau̾it. s hac lege emit. qui
ut manumitat ad hanc patrem edicti ꝑti¬
nebit. ¶ Siquis nummos accepit ut ma¬
nimitt̾et nõ ht̃ cẽ tabulas bonorum pos¬
aut bonorum possonem petitam siifficitã
uł unum exheredib adisse ħrditatem
bonorum ue possõnem petisse. ¶Patronꝰ
ccͣ ea baboa lib̃ti omĩmõ non ad mmiititur
que mn eastr̃is sunt quesita. ¶ Si deportatu
patronus restitudis sit lib̾ti ceͣ tab. bonorum
posiõnem accipe pot̾ idemꝙ ⁊ inlib̾to depor¬
exconstitutione diui adriam patronus ẽ.
ad mittiq pot̾it᷑ cẽ tabulas bonorum possõ¬
nemur pationus. ¶ Sicapitis dimmutioe¬

Expanded text:
midiae dandam ei filio intestati liberti, quamuis iure ipso legitima hereditas ad nepotem pertinsit libertus a principe, aduersus huius tabulas uenit patronus, ut multis rescriptis continetur: hic enim uiuit quasi ingenuus, moritur quasi libertus. Plane si natalibus redditus sit, cessat contra tabulas bonorum possessifactionem impetravit. Sed si hac lege emit quis, ut manumittat, ad hanc partem edicti pertinebit. Si quis nummos accepit, ut manumitteret, non habet contra tabulas bonorum posaut bonorum possessionem petitam: sufficit autem vel unum ex heredibus adisse hereditatem bonorumve possessionem petisse. Patronus contra ea bona liberti omnino non admittitur, quae in castris sunt quaesita. Si deportatus patronus restitutus sit, liberti contra tabulas bonorum possessionem accipere potest. idemque et in liberto deporex constitutione divi Hadriani patronus est admittique poterit ad contra tabulas bonorum possessionem ut patronus. Si capitis libe
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣ tab̾. bonorum posid̃nem petẽ pot̾ q sol¬
uendo h̾rdirasẽ. que inueniat ħrdeni⁊ sa¬
ne ab surdum ẽ ius patronim petendabo
ri. auferriq patrono ꝗ modicum uẽdi¬
caturus ẽ. ¶Multienim easus int̾ueni¬
re possunt. quib expecliat patrono pet̾e
cultates patrimonii euis excedãt. ueluti si
p̃dia sunt aliqua ex boĩs lid̾ti inquib ma¬
iorum patromi sepulcra sint:⁊ magniex¬
stimat patronus bonoꝵ possõe uira ꝓꝑte¬

Expanded text:
sionem petere potest, quia soluendo hereditas est, quae inueniat heredem. et sane absurdum est ius patroni in petenda bori auferrique patrono, quod modicum uindicaturus est. multi enim casus interuenire possunt, quibus expediat patrono peterecultates patrimonii eius exced‹a›t, ueluti si praedia sunt aliqua ex bonis liberti, in quibus maiorum patroni sepulchra sint et magni aestimat patronus bonorum possessi
Abbreviated transcription (Latin):
trum deducto usuf. pai debita ei fundire¬
stituenda sit. an solida quia corum bono
nam restituendum puto optimum itaq
erit arbitrium postulare. ⁊ ut arbitrioeui
usus .f. min tegrum restituere.¬

Expanded text:
trum deducto usu fructu pars debita ei fundi restituenda sit an solida, quia eorum bonornam restituendum puto. optimum itaque erit arbitrum postulare, ut arbitrio eius usus fructus in integrum restitu
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣ tab̾. quam intestato ad bõa eius uenire
pot̾ quasi patronus. S oꝑas eimponere
nõ pot̃. nec impositas ab eo pet̾e.S si de fũ¬
ctus filio suolegau̾it seruum. ⁊ rogauit ut
cum manumiitat ea menteut plenum ui
patroni hãt defendendum ẽ posse eumopas
iure impoñe.
tem ea uoluntate petierit. ut cãm eiuctioĩ
sibi conseruet. nõ admittit b̃nficium bo.¬
arcelł.i.. Patronolibtus fundum quẽ
abeo alicnumemerat. legauit.⁊ constitu¬
it patronurs ad se ꝑtin̾e legatum cẽ tab. bõꝵ¬
atum. quia alienam rem legau̾it ei lib̾tus:
stea ab aliolibtus ẽ.⁊ eius ceꝑit eẽ lib̾tus. p̃¬

Expanded text:
 tabulas quam ab intestato ad bona eius uenire potest quasi patronus: sed operas ei imponere non potest nec impositas ab eo petere.Sed si defunctus filio suo legauit seruum et rogauit, ut eum manumittat, ea mente, ut plenum ius patroni habeat, defendendum est posse eum operas iure imponere. tem ea uoluntate petierit, ut causam euictionis sibi conseruet, non amittit beneficium bodigestorum Patrono libertus fundum, quem ab eo alienum emerat, legavit et constituit patronus ad se pertinere legatum: contra atum, quia alienam rem legaverit ei libertus, stea ab alio liberatus est et eius coeperit esse libertus, p
Abbreviated transcription (Latin):
res uroicatur. adp̃fecisr uibis remittendus ẽ.
neq eñi lterẽ. idagẽ quẽqu̾a ut corrupta fide
ĩquisitioĩs tutor ꝯftituatur. anbc̃afite ꝯsti¬
tutũ uelud p̃donẽbois alienis ĩcũbe hiegͥ ñ¬
xͫ quasi.suspectus remouebit᷑. s. remittet᷑ puim¬
ẽ dus eapena qua solent asfin ꝗnitelã corrup¬
tis ministeriñ p̃toris redimer. ¶Tutores ꝗre¬
cõferre neq peceum ã d̾ ponere ꝑtinatit᷑ qudat

Expanded text:
re‹uin›catur, ad praefectum urbis remittendus est: neque enim interest id agere quemquam, ut corrupta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum uelut praedonem bonis alienis incumbere: hic ergo non quasi suspectus remouebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis ministeriis praetoris redemeruconferr
Abbreviated transcription (Latin):
lent. si forte institutus meodem furore deoe̾¬
serit. aut compos mentis effectus añ mor¬
tem oluent. quam heranatem cogno¬
scerẽt. ꝯiam ⁊ fien pot̾. ut uiuoso sub¬
stitutus decedat. nec tamen furrosusob

Expanded text:
bent, si forte institutus in eodem furore decesbent, si forte institutus in eodem furore decesserit aut compos mentis effectus ante mortem obierit, quam hereditatem agnosceret. nam et fieri potest, ut uiuo furioso substitutus decedat nec tamen furiosus ob
Abbreviated transcription (Latin):
Daul .i. Heredicuuis nom̃ incosulto
ita delecum sit: ut penitus legi nõ possit
dari bonorum possõminime pot̾. qr ex
comectura nõ ꝓpͥe scrptus uidetu: quamuis
si pot ꝓ latas tabulas delecum sit testamẽtũ:
bonorum possõ competat. nam ⁊ simortis
tp̃r̃ tablẽ fu̾int. lie postea mu̾̃erint. compe¬
int bonorum possõ. quia um fuit tabulas
exstare. de bonorum. furiososo. Infanti. ⁊¬
ẽ bonorum possonis tp̃s quamdiu fo:¬
nosus in eadem conditione ẽ. neꝙ insti¬
iutocedit. neq substituto cedit. nec si cura¬
tor furiosi nomine possd̃nem acciꝑe pocest.
iccaro spatium tp̃isꝙ scientib p̃sinitumẽ.
uidebitur cetẽ: Nam ⁊ pat̾ infanti fiuio poᷤᷤ¬
sessionem acccipit. quo tñcessante infant
non excludium: q̃uiergo sicurator accipere
nolit: nõ ne iuistuis at uelluis erit ad ridẽ
modum pxi̾mtm cuiq possõnemdari. ne
boã iaceat. quo ad misso substitinus cautiõe
prãre cogitur omĩb his quib boã restituid̾ ͥ¬

Expanded text:
um. Heredi, cuius nomen inconsulto ita deletum sit, ut penitus legi non possit, dari bonorum possessio minime potest, quia ex coniectura non proprie scriptus uideretur, quamuis, si post prolatas tabulas deletum sit testamentum, bonorum possessio competat. nam et si mortis tempore tabulae fuerint, licet postea interierint, competet bonorum possessio, quia uerum fuit tabulas exstare. DE BONORUM POSSESSIONE FURIOSO INFANTI est: bonorum possessionis tempus, quamdiu furiosus in eadem condicione est, neque instituto neque substituto cedit. nec, si curator furiosi nomine possessionem accipere potest, idcirco spatium temporis, quod scientibus praefinitum est, uidebitur cedere: nam et pater infanti filio possessionem accipit, quo tamen cessante infans non excluditur. quid ergo, si curator accipere nolit? nonne iustius atque utilius erit ad eundem modum proximo cuique possessionem dari, ne bona iaceant? quo admisso substitutus cautionem praestare cogitur omnibus his, quibus bona restitui de
Abbreviated transcription (Latin):
erat quero .gͦ. utrum hecboã adualeri¬
ummaximum trierrarehum heredem
fiduciariim ꝑtineant. an admalium se¬
necam quisepueri de functi auuculũ
cẽ. dicit. R. Si seius ocoeamis cui fideicõ¬
missaria hereditas ex test̾õ seii satu̾nim.
cum annos .xui. hałet auałio maximo
fiduciario herederestitui debeat. pͥusqͣm
dotp̃s solunionistutelam magis heredi
fiduciario ꝑmisisse qmͣ inc̾tum diem
sitei cõmissi constituisse uideatur

Expanded text:
erat. quaero ergo utrum haec bona ad Ualerierat. quaero ergo utrum haec bona ad Ualerium Maximum trierarchum heredem fiduciarium pertineant an ad Mallium Senecam, qui se pueri defuncti auunculum esse dicit. respondi: si Seius Oceanus, cui fideicommissa hereditas ex testamento S‹e›ii Saturnini, cum annos sedecim haberet, a Ualerio Maximo fiduciario herede restitui debeat, priusquado tempus solutionis tutelam magis heredi fiduciario permississe, quam incertum diem fideicommissi constituisse uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
conscitui. nullum aũimpendium. uło
ꝑa mt̃cedit horedis cumi his moĩs dequi¬
b ẽ quesitum augm̃tum ħrs recepit.¬
ocest.ł.Quitotam hereditatem resti¬
tuen rogatus. quam retinere non uult
tesit̾at sua sponte adire debebit herecdita¬
tem q̃i ex trebelliano eam restituturus. su¬
aserim tamen suspectam potius dicat he¬
reditatem. Mactusꝙ ap̃torerestituat. hoc
enmcasu extrebelliano senatus .ꝯ. resti¬
tiss uidetur exꝓposito hereditarioꝙ me¬
tuet uniu̾sas acc̃onos in eum tranffert.
qui recepit hereditatem.
reliquid heredem ualerium maeimũ trie¬
rarchum a quo petitut filio suo seio occea¬
no. cum ad annos .xui. ꝑuenis s heredi¬
tatem restuueret. Seius ocdanus añqm̃
implet annos defunctui ẽ. iunc mallirs
seneca qui se anumculum sei ocee anidic̃
ꝓximitatis nomine hec bõa petit. oaximiꝰ
autem trierarchus sibiea uendicat. idco
quia de functus ẽ is cui restituere iussus

Expanded text:
constitui. nullum autem impendium uel constitui. nullum autem impendium uel opera intercedit heredis, cum his modis, de quibus est quaesitum, augmentum heredicis. Qui totam hereditatem restituere rogatus quartam retinere non uult raebere desiderat, sua sponte adire debebit hereditatem, quasi ex Trebelliano eam restituturus. suaserim tamen, suspectam potius dicat hereditatem coactusque a praetore restituat: hoc enim casu ex ipso Trebelliano restituere uidetur expositoque hereditario metu uniuersas actiones in eum transfer‹t›, qui recepit hereditatem. reliquit heredem Ualerium Maximum trierarchum, a quo petit, ut filio suo Seio Oceano, cum ad annos sedecim peruenisset, hereditatem restitueret. s‹e›ius Oceanus antequam impleret annos, defunctus est: nunc Mallius Seneca, qui se auunculum Seii Oceani dicit, proximitatis nomine haec bona petit, Maximus autem trierarchus sibi ea uindicat ideo, quia defunctus est is cui restituere iussus
Abbreviated transcription (Latin):
to. s illa desid̾at refundeme aut concede
ei acc̃ones usurarum ⁊ pensionum nõ
possum ꝑ suade hereditatis apellanioniᷤ
quam rogata erit mͥ restitu̾e ⁊ hanestipu¬
lauonem usurarum ad me ꝑtipenere. Rx.
omĩa hec hereditatis appellatione contin¬
entur. quantumenimquod ad hoc refe¬
it mnt̾ hec cer̾a. que subconditone sunt
ꝓmissa. aut mannos singłos ux mensos.
nicħ interẽ. san ꝓͣfrutu rei qͣua herclita¬
te continetur. hec cedunt. nec fructus fid̾i¬
cõmissarium seq̃r. simora nõ int̾cessit.
S quianon ut heres fidei comissum di
x̾im suppleat: postulet. s qualis mĩe est
hereditas desid̾et restitui sibi nequaquã:
ioteret heres recusare.lam et quodam
ex fumdo fructus ꝑcepit. nicħ eo nomiẽ.
prãt ei cui hereditas ꝑficeicõmissum iͣ¬
lictaẽ. si nõ intercesserit mora. seił quialu
o picło feñauit. colendo ue sunto. uł meo¬
gendis fruetib consumpsit oꝑam. nec e¬
quum erat alt̾iuis. ut sic dixis pcuratorẽ

Expanded text:
refundere me aut concedere ei actiones usurarum et pensionum: non possum persuadere hereditatis appellatione, quam rogata erat mihi restituere, etiam hanc stipulationem usurarum ad me pertinere. respondi: omnia haec hereditatis appellatione continentur: quantum enim quod ad hoc refert, inter haec ceteraque, quae sub condicione sunt promissa aut in annos singulos vel menses, nihil interest. sane pro fructu rei, quae hereditate continetur, haec cedunt, nec fructus fideicommissarium sequitur, si mora non intercessit. sed quia non ut heres fideicommissum, ut sic dixerim, suppleat postulet, set qualis nunc est hereditas, desideret restitui sibi, nequaquam id debet heres recusare: nam et quodamex fundis fructus percepit, nihil eo nomine praestat ei, cui hereditas per fideicommissum relicta est, si non o periculo faenerauit colendoue fundo uel in cogendis fructibus insumpsit operam: nec aequum erat alterius, ut sic dixeri‹m›, procuratorem