comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ominiũ perũ affiuentia. & ipse amabilis omnibus
gentis pastẽ ab caquilone id est berniciorũ prountũ
regebat habere pacẽ potuit: quinpotius ingde rescen¬
tibus causis dissentionũ. muerrima hunc caede ꝑͥmit
si quidem congregato contra iniucelres habebai
cumuidete se osiuni cum illo quiplures habeb ast
aux ilitios nom posse bello confliger nutorest
utilius  tunc dsmissa intentione bellandisero ese
se adtẽ pora meliora: remisit ergo exercitũ auẽ con¬
gregauertet acsingulos dorau red nelpcepit. alaco
quiuocatur uilfares dumn id est mons uil fur. & est auis
cataracton ferme milibus passis. contra solem¬
sutialem occasum secr&us : diuestit que iose cũ
ino tantum milite sibi fidissimonomine condheri
celandus in domũ comitis hunuuddi quẽ eacc̃ipsc̃
sibi amicissimum autum abat : sed heu prodolor
co quidicitur ing& lingum ubi post modũ casti¬
gundi huius facinoris gratia monasteriũ cons¬
tructum est inquo proutrius que regis & occisi

Expanded text:
omnium rerum affluentia, et ipse amabilis omnibus gentis partem ab Aquilone, id est Berniciorum provinciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliarios, non posse bello confligere, ratus est, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare se ad tempora meliora. Remisit ergo exercitum quem congregaverat, ac singulos domum redire praecepit, a loco qui vocatur Vilfaraesdun, id est, Mons Vilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus passuum contra solstitialem occasum secretus: divertitque ipse cum uno tantum milite sibi  Al., suo celandus in domo comitis Hunvaldi, quem etiam ipsum sibi amicissimum autumabat. Sed, heu, proh dolor! co qui dicitur Ingetlingum; ubi postmodum, castigandi hujus facinoris gratia, monasterium constructum est: in quo pro utriusque regis, et occisi
Abbreviated transcription (Latin):
nas sue genuc suit manus habere solitus sit  uulgatũ
est autẽ : & in consueudinem prouerbu uersu q iã
inẽ uerba orationis uitã finierit ⁊ Nã cũ armis e hos¬
tibus circũ septus iam umque uider& se esse pe
dicunt in pro uerbio : dr̃ miserere animab: ÷ dix̃ oiu¬
uald cadens internẽ ⁊ ossa igitur illius trans latio
caput & manus cũ braachiis a corpore pciscas iussit
rex quo occiderat instipitib: suspendi: quo post
annũ ueniens cũ exercitu suc cessor regnieius osuiu.
nensis eccłȩ in regia uero ciuitate manus eu cum
brachiis condidit. . ⁊¬

Expanded text:
nas super genua sua manus habere solitus sit. Vulgatum nas super genua sua manus habere solitus sit. Vulgatum est autem, et in consuetudinem proverbii versum, quod etiam inter verba orationis vitam finierit. Nam cum armis et hostibus circumseptus, jamjamque videret se esse perdicunt in proverbio: « Deus miserere animabus, dixit Osuald cadens in terram. » Ossa igitur illius translata etcaput, et manus cum brachiis a corpore praecisas, jussit rex qui occiderat, in stipitibus suspendi. Quo post annum veniens cum exercitu successor regni ejus Osuiu nensis ecclesiae: in regia vero civitate manus cum brachiis condidit .
Abbreviated transcription (Latin):
exspectar& : Ingressus adeũ quidam de statribus us
in quit filimi nate doceũte quo modo curęris ab
manens adhere tumbȩ: uide neex eas inde deloco
nemouearis : donec hora recessionis febriũ transie¬
rit. tunc ipse intrabo &educãte inde: fecit ut ille
sua sert: sedentẽ que ad tumbã scĩ infirmitus tan
ut nec secunda die nec t̃tia. neque um quã ex inde
eũ auder& contingere : quod ita eẽ gestũ. qͥ refe¬
rebao mihi frat̾ inde adueniens adiecit: quod eo adhus
temporẽ quo mecũ loquebatur supea in eodẽ mo¬
nastenio iamiuuenis ille in quotunc puero factũ enie
hoc miraculũ sanitatis: nec mirandũ p̃ces regis illius
im cũdno regnantis multũ ucclere apud eũ qui
tẽporalis regmi gubernacula tenens magtipro
quic tẽpore matutinȩ laudis sȩpius addiem usq ino¬
rationib perstꝰ terit: at que ob crebrũ more oran¬
di siue gratias agendi dño sẽꝑ ubicumq sedens supi¬

Expanded text:
exspectaret, ingressus ad eum quidam de fratribus: « Vis, exspectaret, ingressus ad eum quidam de fratribus: « Vis, inquit, minate, doceam te quomodo cureris ab hmanens adhaere tumbae. Vide ne exeas inde, nec de loco movearis, donec hora recessionis febrium transierit. Tunc ipse intrabo, et educam te inde. » Fecit ut ille suaserat, sedentemque ad tumbam sancti, infirmitas tangut nec secunda die, nec tertia, neque umquam exinde eum auderet contingere. Quod ita esse gestum qui referebat mihi frater inde adveniens adjecit, quod eo adhuc tempore quo mecum loquebatur, superesset in eodem monasterio jam juvenis ille, in quo tunc puero factum erat hoc miraculum sanitatis. Nec mirandum preces regis illius jam cum Domino regnantis, multum valere apud eum qui temporalis regni quondam gubernacula tenens, magis prquia a tempore matutinae laudis saepius ad diem usque in orationibus perstiterit, atque ob crebrum morem orandi, sive gratias agendi Domino semper ubicunque sedens, supi
Abbreviated transcription (Latin):
rens qua e iussa est intrare atrium domus. incuius in¬
terioribus dȩ moniosus tor quebatur: conticuit
ille subito. & quasi insonũ laxatus deposuit caput mem¬
bra in qui&em omnia conposuit: conticuere om̃s
intentiq oratenebant: que res exitũ haber& solli¬
citi exspectantes: & post aliquantũ horȩspatiũ rese¬
dit quiuexabatur : & grauit̃ sus pirans. modo in quro
sanũ sapio reci enĩ sensũ animimei : Atillis edulo
sciscitabantur : quo modo contigisse: quiait. mox ut
uirgo haec cũ capsella quã postubat ad propinqua¬
dit atriodomus hius: Dis cessete om̃s qui me o̾me¬
bant sps maligni & more licto nus quã comparuerut̃
Tunc dedit ei abbatissa postiunculã depuluere illo
mã duxit: neque aliquid exeo tempore noc tur¬
nitimoris aut uexationis ab antiquo hoste ꝑtuletu
puerulus quidã longo febriũ in cõmodo grauit̃ uga¬
tus : quicũ die quodam sollicitus horã accessionis

Expanded text:
rens quae jussa est, intraret atrium domus, in cujus inrens quae jussa est, intraret atrium domus, in cujus interioribus daemoniosus torquebatur, conticuit ille subito, et quasi in somnum laxatus deposuit caput, membra in quietem omnia composuit. Conticuere omnes, intentique ora tenebant, quem res exitum haberet solliciti exspectantes. Et post aliquantum horae spatium, resedit qui vexabatur, et graviter suspirans: « Modo, inquit, sanum sapio, recepi enim sensum animi mei. » At illi sedulo sciscitabantur quomodo hoc contigisset. Qui ait: « Mox ut virgo haec cum capsella quam portabat, adpropinquavit atrio domus hujus, discessere omnes qui me premebant spiritus maligni, et me relicto nusquam comparuerunt. » Tunc dedit ei abbatissa portiunculam de pulvere illomam duxit: neque aliquid ex eo tempore nocturni timoris aut vexationis ab antiquo hoste pertulitpuerulus quidam longo febrium incommodo graviter vexatus; qui cum die quodam sollicitus horam accessionis
Abbreviated transcription (Latin):
sepiuis borurepente ab inmundo soũ grauis sꝗ me uexers :
quicũ benigne susceptus. post caena in lecto mebra
posiusstiq subito adiabolo arreptus clamare denti¬
bus stendere spumare & diuersis motibus coepit
membra torquere : cum que anullo uel teneri uel
lgari potiusses : cucurrit minister &pulsins ab hostiũ
nunciauit abbatissȩ: Atillu aperiens ianuã monas¬
ueru exiuit ipsa cumuna scĩ monaliũ feminarũ ad
locũ uirorũ : &euocans prȩs bicrũ rogauit secũ ueni¬
ne adpatientẽ: ubiuenientes uiderunt multos
adsiusse. quiuexatũ tenere. & motus eius in sanos
conprimere conati. nequaquã ualebant: Dicebat
furore agebat: sed nec ipse quã uis multũ laborens
proficere aliquid ualebat : Cum que nil salutis
furenti suꝑ eẽ uider&ur : Repente uenit inmentẽ
abbutissȩ puliuis ille p̃fatus : staumq: iussit ire mi¬
nistrã & capsellũ in quaetat adducere: &cũ illa ad fe¬

Expanded text:
saepius horis repente ab inmundo spiritu gravissime vexari: saepius horis repente ab inmundo spiritu gravissime vexari: qui cum benigne susceptus post coenam in lecto membra posuisset, subito a diabolo arreptus, clamare  Al., inclamare, dentibus frendere, spumare, et diversis motibus coepit membra torquere. Cumque a nullo vel teneri vel ligari potuisset, cucurrit minister, et pulsans ad ostium, nunciavit abbatissae. At illa aperiens januam monasterii, exivit ipsa cum una sanctimonialium feminarum ad locum virorum; et evocans presbyterum, rogavit secum venire ad patientem. Ubi cum venientes viderent multos adfuisse qui vexatum tenere et motus ejus insanos comprimere conati, nequaquam valebant, dicebat furore agebat. Sed nec ipse, quamvis multum laborans, proficere aliquid valebat. Cumque nil salutis furenti superesse videretur, repente venit in mentem abbatissae pulvis ille praefatus, statimque jussit ire ministram, et capsellam in qua erat, adducere. Et cum illa adfe
Abbreviated transcription (Latin):
inangulo sactarii fuderunt: ex quo tẽpore sactui ese
ut ipsu traquȩ lauacrũ uenerabile suscepit: a dabigen¬
dos ex obsessis corporib dȩ mones gratiae salutati
haber& effectũ : denique tẽpore sequente cũ prefata
regina in eodem monasterio more reur:uenit
adsalutandameam abbatissa quedam uenera bilis
quȩusq hodie suꝑẽ uocabulo aedilhild sororuiro¬
rũ scõrũ aediluini & alduint quorũ prior episcopis
in lindinsi prouintia secundus erat abbas in monaste¬
rio quoduocatur peartaneu: a quo non longe & illa
monasteriũ habebat: cũ ergo illoloquereur cum
regina atque int̃ alic ser monẽ deos ucdldo ex hor¬
to dicer&: quod & ipsalũcẽ nocte illa supra reliquis
eius ad caelũ usq altĩ uidiss& : adiecit regina quia
depuluere pauimenti inquo aqua lauacri illius effu¬
silest muttiiam sanata essent infirmi: atillap&uto
asto autẽ tempore aliquanto cum es& insuo monas¬
serio uenit illic quidam hospes qui solebat nocturnis

Expanded text:
in angulo sacrarii fuderunt. Ex quo tempore factum est, ut ipsa terra quae lavacrum venerabile suscepit, ad abigendos ex obsessis corporibus daemones, gratiae salutaris haberet effectum. Denique tempore sequente, cum praefata regina in eodem monasterio moraretur, venit ad salutandam eam abbatissa quaedam venerabilis, quae usque hodie superest, vocabulo Aedilhild, soror virorum sanctorum Aedilvini et Aldevini, quorum prior episcopus in Lindissi provincia, secundus erat abbas In monasterio quod vocatur Peartaneu , a quo non longe et illa monasterium habebat. Cum ergo veniens illo, loqueretur cum regina, atque inter alia, sermone de Osualdo exorto, diceret quod et ipsa lucem nocte illa supra reliquias ejus ad caelum usque altam vidisset, adjecit regina quia pulvere pavimenti in quo aqua lavacri illius effusa est, multi jam sanati essent infirmi. At illa petiit acto autem tempore aliquanto, cum esset in suo monasterio, venit illic quidam hospes, qui solebat nocturnis
Abbreviated transcription (Latin):
seruierunt ds̃ propitius dignatus fuerit: audiuimus
autẽ & fama creberrima: quia fuerit ingente urã
rex mirande scĩtatis uocabulo osuuld. Cuius excel¬
lentia fidei &uistutis. &ĩ post mostẽ iustutũ fre¬
quentiũ operatione claruerit: precorq si aliquio
mihi dñs ꝑ eius meritũ misereri uoluerit ⁊ at er go
respondi: hubeo quidem deligno inquo caput eius
occisi apaginis infixũ est: &si firmocorde credi¬
deris. potest diuma pi&as ꝑtanti meritũ uiri & hu
dixi uquã ei astulũ roboris p̃fati inmittens: obtuli
egro potandũ: nec mora melius habere coepit : E
conuales cens ab infirmitate. multo de inceps tẽpo¬
re uix̃ tota que addm̃ corde & opere conuersus.
omnib ubicũq ꝑueni ebat clementiã pucondto¬
ris & fidelis eius famuli gloriã prȩdicabat⁊ xiri
eius occiderat pagina gente merciorũ : & afilio
quoque suo alch frido necn eufratruo idest ftatis

Expanded text:
servierunt, propitiari dignatus fuerit. Audivimus servierunt, propitiari dignatus fuerit. Audivimus autem, et fama crex mirandae sanctitatis, vocabulo Osuald, cujus excellentia fidei et virtutis, etiam post mortem, virtutum frequentium operatione claruerit: precorque, si aliquid mihi Dominus per ejus meritum misereri voluerit. At ergo respondi: Habeo quidem de ligno, in quo caput ejus occisi a paganis infixum est; et, si firmo corde credideris, potest divina pietas per tanti meritum  Al., merdixi aquam, et astulam roboris praefati inmittens obtuli aegro potandum. Nec mora, melius habere coepit, et convalescens ab infirmitate, multo deinceps tempore vixit: totoque ad Deum corde et opere conversus, omnibus ubicumque perveniebat, clementiam pii Conditoris et fidelis ejus famuli gloriam praedicabat. » ejus occiderat pagana gente Merciorum, et a filio quoque suo Alchfrido, necnon et a fratruo, id est, fratris
Abbreviated transcription (Latin):
sulae longe lateque iamꝑ crebrusse fele lusent
historiae inserendũ credidimus tempore nquit
mostalitatis q brittania hiberniaque latis int̃ gli
scolastutos quida de genere scottere doctus cuoi elcu¬
urstudio utte rarũ sederga cura ppeuae suae saliua¬
tionis nisil omnino studii &indusiru Sedepis
quicust mosti proximũ uiderestimele coepinfer
pauete memox mostuus obmeritu sceleru ad infer¬
tem uoboris stutim adeptuã animȩ oostem
rapiendũ ac infernalibus subdendũ cetormmtis
quiier pore in pauco instudia diune lectionis
utiorũ ꝑotius inplicam̃tis quã diunis soleba nu
seruie mundatis : Inẽ aut̃ animo simibi pieies sue¬
nu aliqua iiuendi spatia donaueriti uitio sosmo¬
rescorrigere. atque adimperiũ diuinȩ uoluntatis
totũ ex integro mentẽ uitã que trans ferre: uerũ
noui. Ñ hoc eẽ meritimei. ut inducias uiuenidi uel
accipiã uel me accepturũ eẽ confidũ: nisi foste mise

Expanded text:
sula longe lateque jam percrebuisse ferebat: e  nostrae Historiae inserendum credidimus. « Tempore, inquit, mortalitatis quae Brittaniam Hiberniamque lata strage scholasticus quidam de gente Scottorum, doctus quidem vir studio literarum; sed erga curam perpetuae suae salvationis nihil omnino studii et industriae gerens: qui cum se morti proximum videret, timere coepit et pavere, ne mox mortuus, ob merita scelerum ad inferrtem corporis statim ad perpetuam animae mortem rapiendum, ac infernalibus subdendum esse tormentis: qui tempore non pauco inter studia divinae lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam servire mandatis. Inest autem animo, si mihi pietas superna aliqua vivendi spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis totam ex integro mentem vitamque transferre. Verum novi non hoc esse meriti mei, ut inducias vivendi vel accipiam vel me accepturum esse confidam, nisi forte miser
Abbreviated transcription (Latin):
io beati apostoli andreȩquãrex aedilbericafun¬
dimentis in eadem hroficiuitate construx Iocuirs
locu honorius archiep s ordina uedutdamor udriun dẽ
quidẽ degente cantuacriorũ. seduita ueruditi pri
ante cessoribus suis aequandũ: habiuit autĩ osiudis puo¬
mis regnisui tẽ poribus consostẽ regiae dignitit is uo¬
cabulo osumni destrrpe regis aeduini hocẽ filiũ dicia

Expanded text:
io beati apostoli Andreae, quod rex Aedilberct a fundamentis in eadem Hrofi civitate construxit. In cujus locum Honorius archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini
Abbreviated transcription (Latin):
Quoille uiso ut uir sagacis ingenir intellex̃ aliquid mire
scitatis huic loco quo aequus: curatus in eẽ: E posito ibisigrio
cẽmulto post ascendit a equũ atq adhos pitiũ quoꝓ posugta
accessit̃ quodũ aduenir& inuenit puello ibi neotã
patris familias longo paralisis moibo eclli inti
&ufamiltates domus illius deacerera puelle anfic¬
musaem ipso pͥsene que rerentur: eoepit dicere ille de
loco ubicabllus suus ess& curatus ⁊ quid mulde pepo¬
uit sanatã se cbilla corpors dissolutione sentiens
postulata aqua ipsic lauit faciem. crines conposuise
capuo linteo cooperuit. & cũhis quise ad

Expanded text:
Quo ille viso, ut vir sagacis ingenii, intellexit aliquid mirae Quo ille viso, ut vir sagacis ingenii, intellexit aliquid mirae sanctitatis huic loco quo equus est curatus, inesse; et posito ibi signo, non multo post ascendit equum, atque ad hospitium quo proposuerat, accessit: quo dum adveniret, invenit puellam ibi, neptem patris-familias, longo paralysis morbo gravatam: et cum familiares domus illius, de acerba puellae infirmitate ipso praesente quererentur, coepit dicere ille de loco ubi caballus suus esset curatus. Quid multa? impoavit, sanatam se ab illa corporis dissolutione sentiens, postulata aqua, ipsa lavit faciem, crines composuit, caput linteo cooperuit, et cum his qui se ad
Abbreviated transcription (Latin):
eusen erdũ u locomostis illius infit mos sana
cquisemper dum uiuer& infirmis & pauperibu
consule rtudusmosinas dare opem ferre ñcessaba
amulta quidem in loco illo uel depuluere loci
iius facta uistutũ miracula narrantur sed
nos duo cantũ quȩ amuiorib audiuimus referre
stis duximus Non multo post int̃fectionẽ cius
eeacto tepore contigit ut quidam equo seddens
iter iuxte locũ agere illum : Cuius aequussu¬
bitonas sescere consistere capuõ int̃ra declinare
pumas exore dimittere & augescente dolore
mine subtrato. coepit expectare horã quaaut
molioratũ reciper& umentũ aut relinquereo
mostuũ: Adipsũ diugraui dolore uexatũ cũ diuer¬
sis inpastes setor quere repente uolutando deue¬
nit in illud loci. ubirex memorabilis occubuit.:
ncomora quiescente dolore cessubat ab insanis
nem brorũ motibus & consueo equorũ more quac¬
si post lussitudinẽ indiuersũ latus uicissimse se
uoluere: statim que exsurgens quasi sanus per

Expanded text:
dum in loco mortis illius infirmos sanari, qui semper dum viveret infirmis et pauperibus consulere, eleemosynas dare, opem ferre non cessabat. Et multa quidem in loco illo, vel de pulvere loci illius facta virtutum miracula narrantur: sed nos duo tantum quae a majoribus audivimus, referre satis duximus. Non multo post interfectionem ejus exacto tempore, contigit ut quidam equo sedens iter juxta locum ageret illum; cujus equus subito lassescere, consistere, caput in terram declinare, spumas ex ore demittere, et augescente dolore mine substrato coepit exspectare horam, qua aut melioratum reciperet jumentum, aut relinqueret mortuum. At ipsum diu gravi dolore vexatum, cum diversas in partes se torqueret, repente volutando devenit in illud loci ubi rex memorabilis occubuit. Nec mora, quiescente dolore cessabat ab insanis membrorum motibus, et consueto equorum more, quasi post lassitudinem in diversum latus vicissim sese volvere, statimque exsurgens quasi sanum  Al., sanus per
Abbreviated transcription (Latin):
fecite Natotu ea nocte colum nalucis acar roi ulo
adcalumusque porreca: omnibus ꝑaene eius den
bindiseprountiae locis conspicuce stabidie auncde
mane facto frs monasterii ullius quipridiea obnue¬
raaie Diligenter ipse peere coeperunt utapuo sio
cadem scae acdõ dilectae reliquie conde ppatauelom
igtio ossi inculerunt intheca quẽ in hoc ppara uetant
at que ieccła iuixta honore congiuui posucer p

Expanded text:
ea  Al., ipsa nocte columna lucis a carro illo ad caelum usque porrecta, omnibus pene ejusdem Lindissae provinciae locis conspicua stabat. Unde mane facto fratres monasterii illius, qui pridie abnuerant, diligenter ipsi petere coeperunt, ut apud se eaedem sanctae ac Deo dilectae reliquiae conderentur. Lota igitur ossa intulerunt in thecam, quam in hoc praeparaverant, atque in ecclesia juxta honorem congruum posuerunt: et
Abbreviated transcription (Latin):
itutis acmiraculi caelestir fuerit ostenir cu ossacius
meciorũ ostrbroe quȩ erat filia fratriscius id eat
lindissi nomine bear daneu : quodeadem regina cũ
uuro suo aedil redo multũ diligebat uenerabatur.
ox colebat. in quo desiderabat honoranda patris ui
ossa recondere : cumq ueniss& carrũ in quo eadem
ossa ducebantur: incumbente uespera in monaste¬
slic̃ prefatũ : noluerunt ea quierunt in monasterio
libenter excipere. quia &siscm̃ cũ nouerant tam̃
quia declia prouintia ostus fuerat & suꝑ eos regriũ
Accsperut. u&ercnis eũ odiis &iũ mostuũ in seq̃bantꝰ

Expanded text:
virtutis ac miraculi caelestis fuerit ostensum, cum ossa ejus virtutis ac miraculi caelestis fuerit ostensum, cum ossa ejus Merciorum Osthrydae, quae erat filia fratris ejus, id esLindissi, nomine Beardaneu, quod eadem regina cum viro suo Aedilredo multum diligebat, venerabatur excolebat, in quo desiderabat honoranda patrui sui ossa recondere: cumque venisset carrum in quo eadem ossa ducebantur, incumbente vespera, in monasterium praefatum, noluerunt ea qui erant in monasterio libenter excipere: quia etsi sanctum eum noverant, tamen quia de alia provincia ortus fuerat, et super eos regnum acc
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore uenit alius quida denatione be detonũ
ut ferunt iter faciens iuxta ipsũ locũ inquopfca
erat pugna compl&sa : & uidit unius loci spatuã ecde¬
ro campo uiridius acuenustius : coepiq unss gae
animo conicere quod nulla ee alia causa in solite
alo in loco uiriditatis. nisi quic ibidem scĩor cecero ee¬
citu uir aliquis fuiss& interfectus : tulit ituque
depuluere terrȩ illius secũ inligans in linteo. cogi¬
tans quo d futurũ erat . quia ad medellã infirmantũ
idem pulius proficer& : & pergens itineresuo ꝑueni
acduicum queddam uespere : intrauit que indomũ
adominis domus resedit & ipse cum eis ad conuicuũ
Adpendens linteolũ cumpuluere quẽ ad tuleriat
aebri&atiud carent: Accenso gran doigne in medio
contigit uolantibus in altũ scintillis. culm̃ domus
uod eris urgis conteatũ acfo enocectũ. subitancis
domar qiuepertune prociesse uidenten consibiti ciero
clusus pen debct tutit abignibus & inticta remanat
pere sibi suisque coeperunt XI

Expanded text:
 venit alius quidam de natione Brittonum, ut ferunt, iter faciens juxta ipsum locum in quo praefata erat pugna completa; et vidit unius loci spatium caetero campo viridius ac venustius: coepitque sagaci animo conjicere quod nulla esset alia causa insolitae illo in loco viriditatis, nisi quia ibidem sanctior caetero exercitu vir aliquis fuisset interfectus. Tulit itaque de pulvere terrae illius secum inligans in linteo, cogitans quod futurum erat, quia ad medelam infirmantium idem pulvis proficeret; et pergens itinere suo pervenit ad vicum quemdam vespere, intravitque in domum a dominis domus, resedit et ipse cum eis ad convivium, adpendens linteolum cum pulvere quem adtulerat, ebrietati vacarent, accenso grandi igne in medio, contigit volantibus in altum scintillis, culmen domus, quod erat virgis contextum ac foeno tectum subitaneis jamjamque periturae prodesse valentes. Consumpta ergo clusus pendebat, tuta ab ignibus et intacta remansit. pere sibi suisque coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
que intraus impi&os regis brgiloni Ee aepostis
domers regum anigloru deestabilem scomniũ
si quitr ut supra docuimus unani iooa napo
consersu fir mnitu est ut nomcememorta anos¬
aboler deber neque alicius regno corumi amis
acinorarłe quo conpleio annox curriculo gecises
estcõmisso gtaui plio abea dem paguns geress
pagano que ege mertiorueaquo doro qetensu
eius aeduini peremptus suen elaloco qiuilinque
ang lorũ nuncupatur maserfeleh aonos dcuat iflus
uiũ quueniraculis claruit: nam que ilocoubi
pro put na cdimicans apaganis intersectius e uscu
podse sanitates insit morũ erbe minungne copũ
cude brani nori desinunt iunde contingriut pl

Expanded text:
ralis impietas regis Brittonum, et apostasia demens regum Anglorum detestabilem fecerat. Siquidem, ut supra docuimus, unanimo omnium consensu firmatum est, ut nomen et memoria aposaboleri deberet, neque aliquis regno eorum annus adnotari. Quo completo annorum curriculo, occisus est commisso gravi praelio, ab eadem pagana gente paganoque rege Merciorum, a quo et praedecessor ejus Aeduini peremptus fuerat, in loco qui lingua Anglorum nuncupatur Maserfelth, anno aetatis suaevirtutum miraculis claruit. Namque in loco ubi pro patria dimicans a paganis interfectus est, usque hodie sanitates infirmorum et hominum et pecorum celebrari non desinunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
mentib docebimus cũ uero restitutus es s& inregnã
oiualch uenit in prouintia de hibernaponti fex
suidam nomine agilbertus natione quidem
mlue sedtuna legendirũ gratia scripturarum.
nhbernia non paruo tẽpore demoratus conuxit¬
que se regi sponte ministeriũ p̃dicandi adumens:
cuius eruditione at que inaustriã audensiee. pogruuis i cem
aius e ribuisedẽ epscopasesuiat genti ma riero poritfi cem
nouerat oesus barbare loqueleabũb neno dips im¬

Expanded text:
quentibus docebimus. Cum vero restitutus esset in regnum quentibus docebimus. Cum vero restitutus esset in regnum Coinualch, venit in provinciam de Hibernia pontifex quidam, nomine Agilberctus DCL natione quidem Gallus, sed tunc legendarum gratia Scripturarum in Hibernia non parvo tempore demoratus, conjunxitque se regi, sponte ministerium praedicandi adsumens: cujus eruditionem atque industriam videns rex, rogavit eum, accepta ibi sede episcopali, suae genti manere pontificem. noverat, pertaesus barbarae loquelae, subintroduxi
Abbreviated transcription (Latin):
se acpulcherrimo prorsus &o digno consostio cuius
eri filiã accepturus in coniugem ipsũ prius secunda
generatione dõ dedicatũ sibi accepit infiliũ : Don auet
ubifactis dedicatis que ecdes is multisque ad dnm
pio eiuis labore populis aduocatis migrauit adchm.
epultus que ẽ in eadem ciuitate & port annos mui¬
ns haeddẽ epis copatũ agente trans latus in de
nuenitã cuutatẽ atque in ecdesia beatorũ a postolo¬
rupari & pauli positus est : De functo autẽ & rege
siressit inregnum filius eius coinualch: qui& fide
anmulto post &ic̃ regni t̾restris potentiã ꝑdidit
lepudiata enimsorore pendan regis merciorũ
qus dixerat. aluc̃ accepit uxorẽ : Id eo q bello p&¬
usacregno priuatus ab illo successit ad regem
orientaliũ anglorũ ciui nom̃ erat anna:. Apud
quẽ triennio exulans fidem cognouit. acsus ce
eras uir borus & bona ac scã sobole felix ut inse¬

Expanded text:
se, ac pulcherrimo prorsus et Deo digno consortio, cujus se, ac pulcherrimo prorsus et Deo digno consortio, cujus erat filiam accepturus in conjugem, ipsum prius secunda generatione Deo dicatum sibi accepit in filium. Donaverunt ubi factis dedicatisque ecclesiis, multisque ad Dominum pio ejus labore populis advocatis, migravit ad Dominum, sepultusque est in eadem civitate, et post annos multos, Haedde episcopatum agente, translatus inde in Ventam civitatem, atque in ecclesia beatorum apostolorum Petri et Pauli positus est. Defuncto autem et rege, successit in regnum filius ejus Coinualch DCXLIII, non multo post etiam regni terrestris potentiam perdidit. Repudiata enim sorore Pendan regis Merciorum quam duxerat, aliam accepit uxorem: ideoque bello petitus, ac regno privatus ab illo, secessit ad regem Orientalium Anglorum, cui nomen erat Anna: apud quem triennio exulans fidem cognovit ac suscepierat vir bonus, et bona ac sancta sobole felix, ut in se
Abbreviated transcription (Latin):
delectatus talifacto pieatis adp̃hendit dexterã eius
&cit : Numquã in ueerescat hȩc manus: quod ita
iuxta uotũ benedictionis eius uenit: Nac̃ cũ int̃fecto
illo pugna manus cũbrachio accro ee odurene ode
resectȩ contigit utactenus in corruore pdunobul
nique mnurbe regiaquȩ aregina quon diene uocabulo
bebba cognominatur. loculo incluse argunceo iheo
re uenerantur: huius industria regis dene de bor¬
niciorũ prouintiae quȩ eatenus ab iniuiee cdiscar¬
dabant Inunã sunt pacem euelut unura compa¬
ginatae inpopulum: Erat autẽ nepar aedu ireo
exsorore acha dignum que fuit ut tantius prbtel¬
gionis heredem & regni⁊ Uaru quantiquu
oitempore gens occidentaliũ saxonũ quartiqus i ssse¬
seullo p̾sente inintimis ultra anglorũ pastibus cu
nullus doctorũ pcessis s& scaẽ fidei semina eẽ socu
inquirere itaque euangelizante illo inpfataotis
uuisuagertem bluerur: contigit tuncat eporbo

Expanded text:
delectatus tali facto pietatis, adprehendit dextram ejus, delectatus tali facto pietatis, adprehendit dextram ejus, et ait: « Nunquam inveterascat haec manus. » Quod et ita juxta votum benedictionis ejus provenit. Nam cum interfecto illo in pugna, manus cum brachio a caetero essent corpore resectae, contigit ut hactenus incorruptae perdurent. Denique in urbe regia, quae a regina quondam vocabulo Bebba cognominatur, loculo inclusae argenteo in ere venerantur. Hujus industria regis, Deirorum et Berniciorum provinciae, quae eatenus ab invicem discordabant, in unam sunt pacem, et velut unum compaginatae in populum. Erat autem nepos Aeduini regis ex sorore Acha, dignumque fuit, ut tantus praecesgionis heredem et regni. CAPUT VII. UIV gens Occidentalium Saxonum qui antiquitus Gese illo praesente in intimis ultra Anglorum partibus quo nullus doctor praecessisset, sanctae fidei semina esse sparinquirere. Itaque evangelizante illo in praefata cum sua gente ablueretur, contigit tunc temporis
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: sicut prius moderamine dis cr&ionis ita
postmodum. &c&eris uistutibus ornatus apparuit
nita pro genitoribus suis regna caelorũ sperare didi¬
ut : sed& regna terrarũ plus quã ulli maiorũ suoꝵ
denique om̃s nationes & prouintias brittaniȩ quȩ in
iiͣ. linguas idest br&tonũ. pictorũ. scottorũ & con¬
glorum. diuisȩ sunt: inditione accepit: Quo regni
culmine sublimatus . nihil ominus quod mirum
dictum est pauperibus & peregrinis. semꝑ humilis
benignus e lurgus fuit: Denique festur quia tẽpore
discus argente ds regalibus epulis refestus. Eic̃ lam
Intrus se subito ministrũ ipsius cuisuscipiendorum
inopũ erat cura diligata & indicasse regi quia mul¬
citudo pauperũ unde cum que adueniens maxima
perplateas seder&. Postulans aliquid aelimosinȩ
arege : quimox dapes sibim& ad positus deferripau
tm diuidi prȩcepit : quo uiso pontifex qui adsidebat

Expanded text:
accepit, sicut prius moderamine discretionis, ita accepit, sicut prius moderamine discretionis, ita postmodum et caeteris virtutibus ornatus apparuit. nita progenitoribus suis regna caelorum sperare didicit; sed et regna terrarum plusquam ulli majorum suorum, Denique omnes nationes et provincias Brittaniae, quae in quatuor linguas, id est, Brittonum, Pictorum, Scottorum et Anglorum divisae sunt, in ditione accepit. Quo regni culmine sublimatus, nihilominus, quod mirum dictu est, pauperibus et peregrinis semper humilis, benignus et largus fuit. Denique fertur quia tempore discus argenteus regalibus epulis refertus, et jamjamintrasse subito ministrum ipsius cui suscipiendorum inopum erat cura delegata, et indicasse regi quia multitudo pauperum undecumque adveniens maxima per plateas sederet, postulans aliquid eleemosynae a rege: qui mox dapes sibimet adpositas deferri pautim dividi praecepit. Quo viso pontifex qui adsidebat
Abbreviated transcription (Latin):
atque instituendo prouexit ferunt autẽ quia cum
de prouintia scot torũ rex osuald postulaite antes¬
aeero uinusibi sequenti uerbum fidei tamntiar
missus fuerit primo alius austerior eacam ibu
Quicũ aliquan diu genti anglorum p̃dicans nibie
proficere nec libent apopulo audireant uedie¬
rit patri& atque in conuentu senioqui rilsuser
quanis prodesie docendo genti adquio missusera
potussre oquod essent homines indoerabelit
aocduir acbarbarȩ mentis: Atillicut perae eidu
tiatatũ magnum inconcilio quidessu agendum
us ercent ap dicatore dolentes itum ait ledar a
russe concilio int̾erat adeũ deciuo cegebatur sac
doneo paulatim enutriti uerbo di adecaien asus¬
ofectiora & ud facien da sub lirora. Qi sooepta sil¬
adciudendos in credulos e indoetos meui dlebine
decernuntoquigratia discreuonis quȩ uustigunu
ordinantes ad prȩdicandũ miserunt: quiubi tempus

Expanded text:
atque instituendo provexit. Ferunt autem quia cum atque instituendo provexit. Ferunt autem quia cum de provincia Scottorum rex Osuald postulasset antistitem, qui sibi suaeque genti verbum fidei ministraret, missus fuerit primo alius austerioris animi vir, qui cum aliquandiu genti Anglorum praedicans nihil proficeret, nec libenter a populo audiretur, redierit patriam, atque in conventu seniorum retulerit, quia nil prodesse docendo genti ad quam missus erat, potuisset, eo quod essent homines indomabiles, et durae ac barbarae mentis. At illi, ut perhibent, tractatum magnum in concilio quid esset agendum, miserant praedicatore dolentes. Tunc ait Aedan, nam et ipse concilio intererat, ad eum de quo agebatur sacedonec paulatim enutriti verbo Dei, ad capienda perfectiora et ad facienda sublimiora Dei praecepta sufad erudiendos incredulos et indoctos mitti debere decernunt, qui gratia discretionis, quae virtutum ordinantes, ad praedicandum miserunt. Qui ubi tempus
Abbreviated transcription (Latin):
opus illius &omniũ quicum eorant : ubi cumque loco¬
rum deuenissent: & sifoste cueniss& quod tamen
riro euenit ut adregis conuiuiũ uocar&ur. Intrabat
epredi: ciius exemplis informati. tẽpore illo religi¬
osi quique uuri ac feminȩ : consueuidinẽ fecer ꝑtotũ
innũ excepta remissione quinqua gesimȩ pascha¬
is quasta & sexta sabbati ieiuniũ ad nonu us que
horã prote lare : num quã diuitibus honoris
siue timoris gratia siqua deliquis sentre ticebat
sed is pera illos inuectione corrigebat Nullãpo¬
tenibus scłi pecuniũ excepta solũ esca siquos
ospitio suscepisse um quã dare solebat : sede apo¬
tus que sibi eedliuitib donaria pecunicrũ largi¬
ebuntur uel muscis pauperũ ut diximus disꝑgebat
uel adredemtionẽ eorũ qui iniuste fuerant uen¬
dicidis pensabat: denique multos quos preia
dato redemerat re demptos post modu suor dicdlos
fecit at que adsa cerdotalẽ us que gradũ erudlendo

Expanded text:
opus illius, et omnium qui cum eo erant, ubicumque locoopus illius, et omnium qui cum eo erant, ubicumque locorum devenissent. Et si forte evenisset, quod tamen raro evenit, ut ad regis convivium vocaretur, intrabat egredi. Cujus exemplis informati tempore illo religiosi quique viri ac feminae, consuetudinem fecerunt per totum annum, excepta remissione quinquagesimae paschalis, quarta et sexta Sabbati jejunium ad nonam usque horam protelare. Nunquam divitibus honoris sive timoris gratia, si qua deliquissent, reticebat; sed aspera illos invectione corrigebat. Nullam potentibus saeculi pecuniam, excepta solummodo esca si quos hospitio suscepisset, umquam dare solebat, sed ea potius quae sibi a divitibus donaria pecuniarum largiebantur, vel in usus pauperum, ut diximus, dispergebat, vel ad redemptionem eorum qui injuste fuerant venditi, dispensabat. Denique multos quos pretio dato redemerat, redemptos postmodum suos discipulos fecit, atque ad sacerdotalem usque gradum erudiendo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quoque uobis ds̃ reuelait: de quo plenius in se
segem abbas & presbit̃ õfuit unde int̃ alia uiuencdi
documti saluberrimũ abstinentiae. uel continenta ae
clericis exemplũ reliquid Cuius locti unuc tlt canns
cõmendibut omnibus : qđ non alit̃ quẽ uiuebat curdli
ipse docebat nil enĩ huius mundi quer eretibi ni adon
rabut : cunctaquȩ sibi aregib uel diuitibus scli donui¬
bantur. mox pauperibus quioccurreret erogare
gaudebat dis currere ꝑ cuncta e urbana Et rusticat
loca non equorũ dorso sedpedum incessu uectis
nisi simaior foste necessitas conpuliss& solebat: quate¬
nus ubicũq aliquos uel diuites uel pauperes incedens
aspexisse confestim adhos diuestens uel adfidei scs¬
cipiende sacramentũ sunfideles essent inuitare t
uelsi fideles in ipsa eos fide confostar& atque adhele¬
mosinas operũ que bonorũ ex secutionẽ & uerbis exci¬
segnitia eustabat : ut om̃s quicũ eo incedebant siue adtons
psalmis discendis operã dare: hoc erat cotidianũ

Expanded text:
 revelabit Al., revelavit . De quo plenius in seqSegeni abbas et presbyter praefuit. Unde inter alia vivendi documenta, saluberrimum abstinentiae vel continentiae clericis exemplum reliquit: cujus doctrinam id maxime commendabat omnibus, quod non aliter quam vivebat cum suis, ipse docebat. Nihil enim hujus mundi quaerere, nil amare curabat. Cuncta quae sibi a regibus vel divitibus saeculi donabantur, mox pauperibus qui occurrerent erogare gaudebat. Discurrere per cuncta et urbana et rustica loca, non equorum dorso, sed pedum incessu vectus, nisi si major forte necessitas compulisset, solebat: quatenus ubicumque aliquos vel divites vel pauperes incedens aspexisset, confestim ad hos divertens, vel ad fidei suscipiendae sacramentum si infideles essent, invitaret; vel si fideles, in ipsa eos fide confortaret, atque ad eleemosynas operumque bonorum executionem, et verbis excisegnitia distabat, ut omnes qui cum eo incedebant, sive adtonspsalmis discendis
Abbreviated transcription (Latin):
us obseruantiae decr& porrexerat. tantũ eaq̃ in pro¬
ohccis euangelicis &apostolicis litteris discerepote¬
rant. pieatis & castitatis opera diligenter obseruates.
ermansit autẽ huius modi obseruantia paschalis apud
eos tẽpore non pauco hoc est usque adannũ dominice
udeos reuerentissimo & scĩssimo patre & sacerdote
eegbesto denatione unglorũ. quihibernia diutius ex¬
ulauertt proxp̃o era que cidoctis simus arser iptu¬
sciebnt enim ut xpĩanire surrectione donemioe¬
ius quoque rei notitiã adperfectũ ecipero merit¬

Expanded text:
lis observantiae decreta porrexerat; tantum ea quae in prolis observantiae decreta porrexerat; tantum ea quae in propheticis, evangelicis et apostolicis literis discere poterant pietatis et castitatis opera diligenter observantes. Permansit autem hujusmodi observantia paschalis apud eos tempore non pauco, hoc est, usque ad annum dominicae ad eos reverentissimo et sanctissimo Patre et sacerdote Ecgbercto, de natione Anglorum, qui in Hibernia diutius exulaverat pro Christo, eratque et doctissimus in ScriptuSciebant enim, ut Christiani, resurrectionem domirant, et hujus quoque rei notitiam ad perfectum percipere mer
Abbreviated transcription (Latin):
exquo isobrittaniẽ pdicaturus adut : fecerat autẽ pri¬
us qua brit caniã uenir& monasteriũ nobile in bibernia
queda copia roborum dearmach lingua scottorum
hoc ẽ campus idborum cognominatur : Ex quo utroque
monasterio plurima exinde monasteria ꝓdiscipulas eius
ambrittunia &inhibernia progata sunt : In quibusom¬
nibus idem monasteriũ insulanum in quo ipse requiescit
corpore. principatum tener&: Habere cutẽ sole ipsa
insula pectorẽ semꝑ abbatẽ presbiterũ cuius iuri &omnis
prouintia &ipsi&iã epis copi ordine inusitato debeant
esse subiecti : Iux̃ exemolum primi doctoris illius quiñ
ñnulli adiscipulis eius feruntur scripta haberi: uerum
qualis cumque fuerit: ĩpsinos hoc deillo cestum tenemus.
qucreliquid successores magna continentia: acdiuino
unore regularique institutione insignes: Intẽpore qui¬
am scmiȩ festiuitatis dubios circulos sequentes ut pote
iubus longe ultra orbempositis nemꝰ srdedia pascha¬

Expanded text:
ex quo ipse Brittaniam praedicaturus adiit. Fecerat autem, priusquam Brittaniam veniret, monasterium nobile in Hibernia, quod a copia roborum Dearmach lingua Scottorum, hoc est, Campus roborum, cognominatur. Ex quo utroque monasterio plurima  Al., perplurima exinde monasteria per discipulos ejus et in Brittania et in Hibernia propagata sunt: in quibus omnibus idem monasterium insulanum, in quo ipse requiescit corpore, principatum teneret  Al., tenet. Hainsula rectorem semper abbatem presbyterum, cujus juri et omnis provincia, et ipsi etiam episcopi, ordine inusitato, debeant esse subjecti, juxta exemplum primi doctoris illius, qui nnonnulla a discipulis ejus feruntur scripta haberi. Verum qualiscumque fuerit ipse, nos hoc de illo certum tenemus, quia reliquit successores magna continentia ac divino amore regularique institutione insignes: in tempore quidem summae festivitatis dubios circulos sequentes, utpote quibus longe ultra orbem positis nemo synodalia pascha
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinis: on asteriũ ingredientis: undemꝰ
conssidinoscene qupd ess& uiderunt lucẽ caelitis emino
suisse omgxinã quȩ scam illã unimã carnis uincilis ab
dunt f ela que isa nocte inmonasterio eodem dui¬
nruse fueri ostensec miracula sechaet ne acia lu
testiũ uidipis quomonumentũ tegebatur amout
cunctis quiadstabant statribus acsororibus qua¬
s opo bedsami cellaria ee uiderentur aptis seda
raiestera eius dequa diximus aedilberg & ipsa
ddocllectũ ꝑpeiuae uirginitictis gloriã inmagna
corporis conunentia conseruauit: quȩcũius
es uistuts magis postimortẽ placuit: Cum enĩ
esste abbuiisit coepit facere inmonasteriono
coele suac̃ in honorẽ omniũ apostolorũ inquasũ
corpus sepelir cupiebat : sedcum opus idem
loco ubi desiderabut condita : post cuius mostem
fiatuibus alia magis curantibus intermissum ẽ
dos nedifitiũ anñis .VII. quibus conol&is statuer
bnuieatẽ laboris huius structurĩ eccletiac

Expanded text:
multitudinis monasterium ingredientis; unde mox egressi dignoscere quid esset, viderunt lucem caelitus emissam fuisse permaximam, quae sanctam illam animam cAddunt et alia, quae ipsa nocte in monasterio eodem divinitus fuerint ostensa miracula: sed haec nos ad alia tertium ut lapis quo monumentum tegebatur amoveretur, cunctis qui adstabant fratribus ac sororibus quasi opobalsami cellaria esse viderentur aperta. Sed et matertera ejus, de qua diximus, Aedilberg, et ipsa Deo dilectam perpetuae virginitatis gloriam in magna corporis continentia conservavit: quae cujus esset virtutis, magis post mortem claruit. Cum enim esset abbatissa, coepit facere in monasterio suo ecclesiam in honorem omnium apostolorum, in qua suum corpus sepeliri cupiebat. Sed cum opus idem loco ubi desiderabat, condita. Post cujus mortem fratribus alia magis curantibus, intermissum est hoc aedificium annis septem, quibus completis, statuerunt ob nimietatem laboris, hujus struct
Abbreviated transcription (Latin):
casam eo quo dibi ecclȩscẽ delapide in solito brectonibus mo¬
refecerit : uenit autẽ brittaniã columba regeiante puo
bridio filio ieilo chon rege potentis simonono anno
regni eius gentẽ queillam uerbo & exemplo adfideon
xpĩ conuestit: unde & p̃fatũ insulã ab eis in possessoraem
monasteru faciendi accepit: Neque enim magria efbr
sed quisi fapuliarũ quinq iux aestimatione anglorun¬
quc succes sores eius usque hodietenent. ubi& ipse sepultus

Expanded text:
casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide, insolito Brittonibus mocasam, eo quod ibi ecclesiam de lapide, insolito Brittonibus more fecerit. Venit autem Brittaniam Columba, regnante Pictis Bridio filio Meilochon, rege potentissimo, nono anno regni ejus, gentemque illam verbo et exemplo ad fidem Christi convertit: unde et praefatam insulam ab eis in possessionem monasterii faciendi accepit. Neque enim magna est, sed quasi familiarum quinque, juxta aestimationem Angloruquam successores ejus usque hodie tenent, ubi et ipse sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
uenerant monaches ipse eps aedan ut pote de insulaquȩ
septem trionalũ scoctorũ &omniũ pictorũ monasterus
nonoar uotẽpore arte tenebat regendis que eorũpopulis
peria : que indelic& insula adius quidem brictanie pesinc
minigno abea freao discrexa seddonatione picionłi quillas
bitanie plagus in colunt iamdudũ mnoeia hos ecpero¬
pu traditaeo quodillis pdicantibus fidem xpieeerũ
cauta monachus insignis nomine columba brta uacto¬
p̃icaturus uerbũdi prouintus septentnooalũ uacias¬
rũhocescis quȩ crduis at q orrentibus montiũ iugis bo
australib: eorũ sunt regiorubus sequestrate: edc̃ cpdosi
australes picti quuntra eree montes babeno lecra
multo ante tẽporũ ut phibent relicto errore idolatiiae
ficem ueritatis acceperant: Dredicantees ueibũ nonia
cuius sedem episcopadem & scĩmastini ep̃i nomine secelũt
uintiã bernitiorũ ꝑtinens uulgo uocatur. ad candidecio

Expanded text:
venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae Septentrionalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibuet vita monachi insignis, nomine Columba  Aicaturus verbum Dei provinciis Septentrionalium Pictorum, hoc est, eis quae arduis atque horrentibus montium jugis, ab Australibus eorum sunt regionibus sequestratae. Namque ipsi Australes Picti, qui intra eosdem montes habent sedes, multo ante tempore, ut perhibent, relicto errore idolatriae, fidem veritatis acceperant, praedicante eis verbum Nynia cujus sedem episcopalem, sancti Martini episcopi nomine et ecclesia vinciam Berniciorum pertinens, vulgo vocatur Ad candidam
Abbreviated transcription (Latin):
atque cius ad monitionib humilit aclibent᷑ in omni¬
bus auscultans ecdȩsicc̃ xp̃i in regnosuo multũ diui¬
geoit̃ aedificare acdilatare curauit: ubi pulcherri¬
mo ȩpe spectaculo contigit: ut euangelizante antis¬
tite quianglorũ linguã ꝑfecte non nouerat ipserex
suis ducib ac ministris interpres uerbi existere caẽ¬
lestis: Quiunimirũ tam longo exili suitẽpore linguã
de scottorũ regione uenire brittaniã atq illis aongloꝵ
prountus quibus regnauit osuald magna de uotione
quicumq sacerdotali erant gradupditi ministracre:
construebantur ergo ecclesiae ꝑloca confluebant ad au¬
diendũ uerbum popul gaudentes : donabantur munere
regio possessiones & territoria ad instuenda monasteria
sbuebantur p̃ceptoribus scottis paruuli anglorum
una cummaioribus studiis & obseruatione discipline
segularis : Nũ monachierant maxime quiad p̃dicandũ

Expanded text:
atque ejus admonitionibus humiliter ac libenter in omniatque ejus admonitionibus humiliter ac libenter in omnibus auscultans, Ecclesiam Christi in regno suo multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii sui tempore linguam de Scottorum regione venire Brittaniam atque illis Anglorum provinciis quibus regnavit rex Osuald, magna devotione quicumque sacerdotali erant gradu praediti, ministrare. Construebantur ergo ecclesiae per loca, confluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere regio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum
Abbreviated transcription (Latin):
militibus consecutus erat. Potens ut sibi mitter&ur
antistes cuius doctrina ac ministeriogens quã rege¬
bat anglorũ dnĩcae fidei & dona discer&. & sus ꝗͥ pert
in perauit. Accepit namque pontificem aedanũ sume
ne zelũ dĩ. quicuis nonplene secundũ scientia: Nam¬
quediem paschȩ dominicũ more suȩ gentis cuius sȩpus
mentionẽ fecimus axiiiͦi. luna usqadax obseruare soli¬
bat: hoc &enim ordine septem trionales scottorun
procuntia & omnis natio pictorũ illo adhuc teporre
pas chachĩ cum celebrabat: aestimansse in hac obserua¬
tione scĩ ac laude dignipatris anatoli scripta secutã
Porro gentes scottorũ q̃ haustradibus hiberniae insilis
sedis episcopalis minsulalindis farnens ubiipse pee¬
bit tribuit: qui uidelic& locus accedente ac recedente
rtumatebis cotidie instar insulȩ maris circum luit᷑
undis bis renudito litore contiguus terre recditur

Expanded text:
militibus, consecutus erat; petens ut sibi mitteretur militibus, consecutus erat; petens ut sibi mitteretur antistes, cujus doctrina ac ministerio gens quam regebat Anglorum, dominicae fidei et dona disceret, et susciperetimpetravit: accepit namque pontificem Aedanum  Al.que zelum Dei, quamvis non plene secundum scientiam. Namque diem Paschae dominicum more suae gentis, cujus saepius mentionem fecimus, abat. Hoc etenim ordine Septentrionalis Scottorum provincia, et omnis natio Pictorum illo adhuc tempore Pascha dominicum celebrabat, aestimans se in hac observatione sancti ac laude digni Patris Anatolii scripta secutam Porro gentes Scottorum, quae in Australibus Hiberniae insulae sedis episcopalis in insula Lindisfarnensi, ubi ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrae redditur;