comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Pr Con qͣu põ iure paupil¬
lo acquirat᷑. n enĩ ad quirit. sut
utilis accio ex stipulatu pupillode¬
tur. cauetur aũ pupillo hac stipło
bitur. Nam nec accio tittele eũ qͥ
non gessit tenet. s utili actõne cõ¬
ueniendus est. qr suo ꝑiculo cessaut
⁊ tñ ex stipulatu accione. n ipẽn
fideuissores eius tenebuntur. Compa¬
lendus gͥerit ad admĩstratõnẽ ppea
ut stipułone quoc ita possit tem̾.¬
¶Haberi scipłonẽ placet finita de¬
mũ titela ꝯmitti. ⁊ fideiussoribus
diem ex inde inciꝑe ced̾e deberes
curatorib aliud est. S in eo qͥ pro¬
tutore negotia gessit aluid dicend̾
est. itaq iste stipłones. siqͥdẽ quis
tutor fiut. finita demũ tuteła ꝯmͦ¬
tentur. Si uero pro tutore negotia
gessit cõueniens ẽ drẽ statũ atq
quiq res salua non ẽẽ cepiss dinit¬
ti scipłonẽ. ¶ Si tutor ab hostibͦ
captus sit an cõmitrat᷑ stipło ui¬
est licet retupepati speretur ⁊ pu¬

Expanded text:
m. non quasi ipso iure pupillo adquirat neque enim adquirit, sed ut utilis actio ex stipulatu pupillo detur.Cauetur autem pupillo hac stipulabitur: nam nec actio tutelae eum qui non gessit tenet, sed utili actione conueniendus est, quia suo periculo cessauit: et tamen ex stipulatu actione neque ipse neque fideiussores eius tenebuntur. compellendus igitur erit ad administrationem propterea, ut stipulatione quoque ista possit teneri.Hanc stipulationem placet finita demum tutela committi et fideiussoribus diem exinde incipere cedere. in curatore aliud est: sia gessit, aliud dicendum est. itaque istae stipulationes, si quidem quis tutor fuit, finita demum tutela committentur: si uero pro tutore negotia gessit, conueniens est dicere, statim atque quaeque res salua non esse coepisset, committi stipulationem.Si tutor ab hostibus captus sit, an committatur stipulatio, uiest, licet reciperari speretur: et pu
Abbreviated transcription (Latin):
prĩe suẽ porrigeret imꝑatori dec̾tũ
eiusdem ciuitatis ꝙ erat cũ ipsa
epła missũ. Is aũ qui suscepiss lt¬
teras restituendas collisione facta
dedit lucio ticõ qui ⁊ ip̃e rome mora¬
batur sue rei grã sublato ticii noiẽ
cui erat decretum missũ uti ꝑ ipm̃
daretur suũ nom̃ scripsit. ⁊ sic sꝑa¬
tori dec̾tum scd̾m mandata rei. pͥde
non restituit utt̾as ei cui restitu¬
ere mandatũ susceꝑat. ⁊ isqui sub¬
iato alieno noie ĩseripto ꝙ suo qĩ¬
ipẽ Iussus a patria decretum imꝑ¬
pit pacto fcõ cũ debitore ut soluto
debito sine ulla remissione distra¬
hatur pignus succedentes gradus
in locũ ticii nom̃. ⁊ pignus proba¬
uerunt us ad medium ex uenditione
pignoris pp̃ remissionẽ a magr̃atu
uendentib fcãm de modo fundi de¬
monstrato sat̃ debito fcm̃ ñ ẽ. q̃re¬
baturꝰ qui rei. p tenẽtur hẽrẽĩus
uendidisse ꝓponũtur cũ uidełe płius
uendiderunt ꝓ mensure agͥ dem¬

Expanded text:
 porrigeret imperatori decretum eiusdem ciuitatis, quod erat cum ipsa epistula missum. is autem, qui suscepisset litteras restituendas, collusione facta dedit Lucio Titio, qui et ipse Romae morabatur suae rei gratia: sublato Titi nomine, cui erat decretum missum, uti per ipsum daretur, suum nomen scripsit et sic imperatori decretum secundum mandata rei publicnon restituit litteras ei, cui restituere mandatum susceperat, et is, qui sublato alieno nomine inscriptoque suo, quipse iussus a patria, decretum imperpit pacto facto cum debitore, ut non soluto debito sine ulla repromissione distrahatur pignus. succedentes gradus in locum Titii nomen et pignus probauerunt usque ad Maeuium: ex uenditione pignoris propter repromissionem a magistratu uendentibus factam de modo fundi demonstrato satis debito factum non est. quaerebatur, quis rei publicae tenetur.Herennius uendidisse proponuntur, cum uid‹e›licet pluris uendiderunt propter mensurae agri dem
Abbreviated transcription (Latin):
mutatã sit duo ꝯpetere furti ac¬
tionẽ constat. ¶ Eũ qͥ mulionẽ
si interea mule ꝑissent furti
neri ꝙ conseq̃ns ẽ drẽ. et ĩ tuto¬
re cui post pbertatẽ solutũ est.
Si tu ticiũ mͥ cõmodau̾is qĩ ỹdo¬
neum cui cred̾em. et ego ignorẽ
ticiũ qui sit. dem̃ tu aliũ adduci ͤ
ẽẽ credo .s. si et ille qui adducttur
scit. ꝙ si nesciat rem ñ faciet firi¬
tum. nec hił qui adduxit opẽ tu¬
lisse potest uideri cũ furtum fcm
non sit. set dabitur actio in fc̃m ĩ
eum qui adcluxit. ¶Si stipula¬
tus de te sim. ꝑte non fieri quomi¬
ripi cũ surrepto eo ex stipulatu
quominꝰ mͥ daret᷑ ñ tñ furtiacti¬
onem me hr̃e.

Expanded text:
mutatum sit, domino competere furti actionem constat. Eum, qui mulionem si interea mulae perissent, furtineri. quod ei consequens est dicere et in tutore, cui post pubertatem solutum est. Si tu Titium mihi commendaueris quasi idoneum, cui crederem, et ego in Titiuscilicet si et ille qui adducitur scit: quod si nesciat, non facies furtum, nec hic qui adduxit opem tulisse potest uideri cum furtum factum non sit: sed dabitur actio in factum in eum qui adduxit. Si stipulatus de te sim 'per te non fieri, quo miripi cum subrepto eo ex stipulatu quo minus mihi daretur, non tamen furti actionem me habe
Abbreviated transcription (Latin):
petumam aut ꝓmisert̃. aũ stipłati
sunt ip̃o iure. ⁊ singulis in solidum
debetur. ⁊ singuli debent. Id̾oq pe¬
ticõne.⁊ acceptilatione uniꝰ tota
soluitur obligatio.
lp̃ .ł. n duob reis ꝓmiten¬
dufrustra tenetur nonatio. Nam
licet ante prior respond̾it post pꝰ¬
terior. ⁊ ñ ex interuallo ꝯcipiatur
conscquens est dic̾e pͥstinã obligati¬
onẽ durare. ⁊ sequentẽ acced̾e. et
parui refert simul spondeant. an se¬
ꝑatim ꝑmittant cũ hoc actũ int̾
cos sit. ut duo rei cõnstituant ur
n ilia nouatõ fiet. ¶Ubi duo rei
fcĩ sunt. pot̃ uł ab uno ẽoꝵ solidũ
peti. hoc enĩ est ins duoꝵ reoꝵ ũ¬
unꝰds eoꝵ in solidum sit obligat᷑ꝰ
possitꝙẜ ab alt̾utro peti. partes aũ¬
⁊ a singulis peti posse. nequatimͣ du¬
biũ est. ꝙ ad̾m ⁊ areo. ⁊ a fideiussore
pet̾e possumus. utiꝙ enĩ cũ una
sit obligatõ. una ⁊ sũma est ⁊ siue

Expanded text:
pecuniam aut promiserint aut stipulati pecuniam aut promiserint aut stipulati sunt, ipso iure et singuli in solidum debentur et singuli debent: ideoque petitione acceptilatione unius tota soluitur obligatio. In duobus reis promittendi frustra timetur nouatio: nam licet ante prior responderit posterior etsi ex interuallo accipiatur, consequens est dicere pristinam obligationem durare et sequentem accedere: et parui refert, simul spondeant an separatim promittant, cum hoc actum inter eos sit, ut duo rei constituantur: neque olla nouatio fiet. Ubi duo rei facti sunt, potest uel ab uno eorum solidum peti: hoc est enim duorum reoruue eorum in solidum sit obligatus possitque ab alterutro peti. et partes autem a singulis peti posse nequaquam dubium est, quemadmodum et a reo et fideiussore petere possumus. utique enim cum una sit
Abbreviated transcription (Latin):
dicõne ait ticio pure. inutilis
erit tota stipulationẽ nisi ĩ me¬
am ꝑsonã condicio exstiterit.
scił. qr nisi quidẽ a me inde ac¬
ceꝑit obligatõ. adiectõ nicħ po¬
test ualere hoc tũ itamen ita de¬
mum tractari pot̾ si euidenter
appareat. pure ticii ꝑsona adiec¬
ta. alioquin cum ita stipulor
si nauis ex affrica uenent mi¬
chi aut ticio dare spondes. ticii
q̃uoꝙꝵ persona sub eadem cõdi¬
cione uidetur. ex hoc apparet
si diu̾sa condicio in meam ꝑso¬
nam diu̾sa ticii in poĩta sit. nec
in meam ꝑsonam extiterit cõ¬
dicio totam stipisłone̾ nullius
momenti futuram extante u̾
mea condicione. si ꝙdem ticii
quoꝙ condicio exstiterit pot̾ii
uł ticio ab solui. Si uͦ in illiuis ꝑs
defecerit qi non adiectus habebit᷑.
ex his om̃ib apparet. uicẽt altius
ꝑsona non recte adiciatur. ñ id̾o
minus in nr̃a ꝑsona intlit̾ ꝓced̾e
reus ꝓmitrẽcli hẽtur.
abobenus .ł. Cum duo eandẽ

Expanded text:
dicione aut Titio pure, inutilis dicione aut Titio pure, inutilis erit tota stipulatio, nisi in meam personam condicio extiterit, scilicet quia, nisi quod ad me uim acceperit obligatio, adiectio nihil potest ualere. hoc tamen ita demum tractari potest, si euidenter apparet pure Titii persona adiecta: alioquin cum ita stipulor: 'si nauis ex Africa uenerit, mihi aut Titio dari spondes?' Titii quoque persona sub eadem condicione adici uidetur. Ex hoc apparet, si diuersa condicio in meam personam, diuersa in Titii posita sit nec in meam personam extiterit condicio, totam stipulationem nullius momenti futuram: exstante uero mea condicione, si quidem Titii quoque condicio extiterit, poterit uel Titio solui: si uero in illius persona defecerit, quasi non adiectus habebitur. Ex his omnibus apparet, licet alterius persona non recte adiciatur, non ideo minus in nostra persona utiliter procedere reus promittendi habetur.duo eandem
Abbreviated transcription (Latin):
ut tam stipulator qmͣ ꝓmissor . ate
cx tempus suo quoq dispensatori
notũ fecerit in eum dicmn futurã
sripulationẽ. ac demandass ꝓmis¬
sor quidẽ dispensatori ut daret.
Scipulator autẽ sua ut acciꝑet
ꝙ si ita fcm̃ fuerit pot̾it ualere
scipulatio. ¶Cum mͥ aut ticio
stipulator diciturꝰ aliam quidẽ rẽ
in ꝑsonam meam. aliam intich de¬
signari non posse. ueluti mͥ decem
ant ticio hoĩẽm. Si uͦ ticõ ea res
soluta sit que in eius ꝑsona desig¬
nata sit fũit. licet ipso iure non
liberatur ꝓmissor ꝑ exceptõnẽ
tñ defendi pꝰsit. Temꝑa uero diu̾¬
sa designari posse. ueluti michi
kalendis ianuariis. aut ticõ fer¬
⁊ briariis. ticio kalendis ianuariis¬
dare sꝑondes quo casu talẽ esse
stipułonẽ intelliguntur si ticio
kalendis ianuariis. ñ ded̾is mi¬
thi kalendis februariis dare spõ¬
des. s tursus michi quidẽ pure
ait ticio sub condicõne stipulari
possum. contra uero si mͥ sũb cõ¬

Expanded text:
ut tam stipulator quam promissor ante aliquod tempus suo quisque dispensatori notum fecerit in eum diem futuram stipulationem ac demandasset promissor quidem suo dispensatori, ut daret, stipulator autem suo, ut acciperet: quod si ita factum fuerit, poterit ualere stipulatio. Cum 'mihi aut Titio' stipulor, dicitur aliam quidem rem in personam meam, aliam in Titii designari non posse, ueluti 'mihi decem aut Titio hominem': si uero Titio ea res soluta sit, quae in eius persona designata fuerit, licet ipso iure non liberetur promissor, per exceptionem tamen defendi possit. Tempora uero diuersa designari posse, ueluti 'mihi kalendis Ianuariis aut Titio bruariis, Titio kalendis Ianuariis?' quo casu talem esse stipulationem intellegemus: 'si Titio kalendis Ianuariis non dederis, mihi kalendis Februariis dare spondes?' Sed rursus mihi quidem pure aut Titio sub condicione stipulari possum. contra uero si mihi sub con
Abbreviated transcription (Latin):
creatus esfet. ¶Item roscripsert̃
exaccionẽ pecunie legatoꝵ.dsi
cessauerint ip̃os uł heredes ꝯue¬
nire. aut si soluendo ñ sunt fide¬
iussores eoꝵ qui ꝓ hiis cau̾nt.¬
¶Itẽ rescripserunt milierẽ ꝙͣ¬
diu nuptia est incolam eiꝰdem
ciuitatis uid̾i cuiꝰ maritus eiꝰ. ẽt
ibi unde originẽ traherit ñ co¬
gi mun̾ib fungi. ¶Item rescͥ.
patris qui consulto filiũ emanci¬
Nam solam noĩs sumilitudinẽ
ad confirmandam cui̾q originẽ
magrãtu funguntur cau̾e debere
ꝙͣ qui sponte ostiũ agnou̾nt
decurionib ⁊ filus eoꝵ¬
ip. ł Decuriones quos sedib
ciuitatis ad qmͣ ꝑtinentꝰ relictis
inalia loca tͣsmigrasse ꝓbabũt
p̃ses ꝓuincie in patruũ solũ re¬
uocare ⁊ mun̾ib ꝯgruentibus
fungi cureti:

Expanded text:
em rescripseruntexactionem pecuniae legatorum, et si cessauerint, ipsos uel heredes conuen‹e›ri aut, si soluendo non sint, fideiussores eorum qui pro his cauerunt.Item rescripserunt mulierem, quamdiu nupta est, incolam eiusdem ciuitatis uideri, cuius maritus eius est, et ibi, unde originem trahit, non cogi muneribus fungi.Item rescripserunt patris, qui consulto filium emanci oportere: nam solam nominis similitudinem ad confirmandam cuiusque originemagistrat‹u› funguntur, cauere debere, quam qui sponte officium adgnouerunt. DE DECURIONIBUS ET FILIIS EOionum Decuriones, quos sedibus civitatis, ad quam pertinent, relictis in alia loca transmigrasse probabitur, praeses provinciae in patrium solum revocare et muneribus congruentibus fungi curet
Abbreviated transcription (Latin):
Iał . ł. De iure omm̃ incolarũ
ꝙ queq ciuitates sibi uendicãt
p̃sidiũ ꝓuinciarũ ꝯgnitõẽ. eum
tñ qui se negat incolam ẽe apd̾
eum p̃sidem ꝓuincie ag̾e debere
sub cuiꝰ cura est ea ciuitas aqua
uotaturꝰ ad munera non ap̃ eũ
ex qua ipẽ sedicit orĩdũ esse.
idr diiuis adriamis rescrip. ĩ ꝑ.¬
mulieris q̃ aliunde orta alũ nũta
ẽ. ¶ libertos eo loco munus face̾
debe̾. unde prõna orta erat. ⁊ ubi
ip̃i domiciliũ hẽbunt placet. ¶Mu
unde mariti eaꝵ sunt sciendũ est
s unde ip̃e orte sint idc diui frẽs
rescrip.¬

Expanded text:
ibus.De iure omnium incolarum, quos quaeque ciuitates sibi uindicant, praesidum prouinciarum cognitio est. cum tamen se quis negat incolam esse, apud eum praesidem prouinciae agere debet, sub cuius cura est ea ciuitas, a qua uocatur ad munera, non apud eam, ex qua ipse se dicit oriundum esse: idque diuus Hadrianus rescripsit.Mulieris, quae aliunde orta, alibi nupta est, libertos eo loco munus facere debere, unde patrona erit et ubi ipsi domicilium habebunt, placet.Muliegendas, unde mariti earum sunt, sciendum est, sed unde ipsae ortae sunt: idque diui fratres rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. qͥ id dampño uicino sarci¬
at eadẽ erunt. ⁊ si minimũ dam¬
pnũ deturꝰ. plaucius si ab eo ꝙ̃
dmñ e̾e negarẽ uellẽ sub hac ex¬
ceptione si dñs nõ ess satisdari
repromitti constitit ñ debe̾ me
impetrare hoc. s deb̾e̾ me elig̾e
aquo uelun mͥ caueri.

Expanded text:
no sarciit. eadem erunt et si minimum damnum detur. Plautius. Si ab eo, quem dominum esse negarem uellem sub hac exceptione 'si dominus non esset' satisdari,rep‹r›omitti, constitit non debere me impetrare, sed debere me eligere, a quo uelim mihi caueri.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scio multos ad bestia dampniᷤ¬
se. sacrilegos ñ nullos ⁊ꝰ uinos ex¬
usisse. alios uero in furta suspen¬
disse. s mod̾ana pena est usꝙ ad
bostiarũ dampnatõnẽ eoꝵq ma¬
uufcm̃ templũ effreger̃. ⁊ dona
dei noctu tulerunt. Cet̾m siquis
int̾cliu modicũ aliquid de templo
tulit pena metalli coħcendus
est aut si honestiore loco natus
sit deportandus in insulã is est:
non uidentur ad ult̾imama mo¬
netam exercuisse. S furtũ pu᷑.
monete fecise ꝙ ad peculaas
crimen accidit. ¶ Sicͥs ex metallis
cesarianis aunum argentũ ue fura.¬
tus fuerit ex edicto diui pii exilio
uł metallo ꝓut dignitas ꝑͤ pati¬
tur punitur. Is autẽ qui furantĩ cõꝰ
citur. Qui autẽ aurũ ex maetallo
hu̾i̾t illicite. et conflauerit ĩ qͣdru

Expanded text:
 scio multos et ad bestias damnasse sacrilegos, nonnullos etiam uiuos exussisse, alios uero in furca suspendisse. sed moderanda poena est usque ad bestiarum damnationem eorum, qui manu facta templdei in noctu tulerunt. ceterum si qui interdiu modicum aliquid de templo tulit, poena metalli coercendus est, aut, si honestiore loco natus sit, deportandus in insulam est. Idenon videntur adulterinam monetam exercuisse, sed furtum publicae monetae fecisse, quod ad peculatus crimen accedit. Si quis ex metallis Caesarianis aurum argentutus fuerit, ex edicto diui Pii exilio uel metallo, prout dignitas personae, punitur. is autem, qui furanti sinum citur. qui autem aurum ex metallo habuerit illicite et conflauerit, in quadr
Abbreviated transcription (Latin):
ac petuniam sepelire ꝙ ñ pot̾ ũ
⁊ mandatis pͥncipalib cauentur.
S et si de re ciuitatis alicꝑ subtip¬
atͣ constitutõib pͥncipũ diuoꝵ i
iani et adriani cauetur petulas
cͥmencõmitit. et hoc iure utra¬

Expanded text:
at pecunia sepeliri non potest, ut et mandatis principalibus cauetur. Sed et si de re ciuitatis aliquid subripiat, constitutionibus principum diuorum Traiani et Hadriani cauetur peculatus crimen committi: et hoc iure ut
Abbreviated transcription (Latin):
falciat quo quis auferat. neue fa¬
ciat quo quis auferat int̾cipiat
uł in rem suam uertat uisi tibi u¬
tiq lege licebit. neue qdͥs in aurũ
argentũ ex publicũ quid iudit
ne ue ĩmisceat. neue quo quid ui¬
deatur linisceaturꝰ faciat sciens
dmi ꝙ id peius fiat.

Expanded text:
 rem suam uertat neue faciat, quo quis auferat intercipiat uel in rem suam uertat, nisi cui utique lege licebit: neue quis in aurum argentum aes publicum quid ind‹a›t neue immisceat neue quo quid indatur immisceatur faciat sciens dolo malo, quo id peius fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
artꝰ. Lege quł peculatus te¬
netur qui petuniã sactam religi¬
osani abstulerit int̾ ceꝑit. set
si nodatũ d̾o ĩmortali abstułit¬
int̾ceꝑit. poculatus pena tenet᷑.
Mandatis autẽ cauetur a sa¬
crisegiis ut p̃sides saccilegos latͦ¬
nes plagiarios conq̃rant᷑ ⁊ut ꝓ
pͣrium quisc de licpuerit in eũ aid¬
u̾tant. ⁊ sic cõstitutõnib cauetir
ut saccilegi extra ordinẽ dingna
catione emptione alim̃taria sõr
ex petunia qmͣ acceꝑit. alia ue ꝙͣ¬
in usu aliquo acceptam retu̾it. nt
erogauerit hc lege tenetur qͣ lege
dampnatus ampliꝰ t̾tia ꝑte amͣ
sit locus religiosus uͥ thesaurus

Expanded text:
ionum Lege Iulia peculatus tenetur, qui pecuniam sacram religiosam abstulerit interceperit. Sed et si donatum deo immortali abstulerit, peculatus poena tenetur. Mandatis autem cavetur de sacrilegiis, ut praesides sacrilegos latrones plagiarios conquirant et ut, prout quisque deliquerit, in eum animadvertant. et sic constitutionibus cavetur, ut sacrilegi extra ordinem digna catione, emptione, alimentaria ratione, ex pecunia quam accepit aliave in usu aliquo acceptam retinuerit nec erogaverit, hac lege tenetur. Qua lege damnatus amplius tertia parte quam fit locus religiosus, ubi thensaurus
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ officialiũ suoꝵ nec sub se
agñitum. uerum quoꝙ seruos:
pena affecerunt ꝙ quidẽ facie̾¬
dum est. ut exemplo deteritii
minus delinqͣnͣt. ¶Nũt gene¬
ra penaꝵ nobis enuanda sũt
⁊ sũt pene queq aut uitam
adimant. aut seruitutẽ ĩũrgat᷑.
añ ciuitatẽ auferanti. aut exi
contineant.
utio. flagelloꝵ castigatio. uĩ¬
culoꝵ u̾beratio.

Expanded text:
tantum officialium suorum nec sub se tantum officialium suorum nec sub se agentium, uerum suos quoque seruos poen‹a› adfecerunt: quod quidem faciendum est, ut exemplo deterriti minus delinquant. Nunc genera poenarum nobis enumeranda sunt, et sunt poenae, quae aut uitam adimant aut seruitutem iniungant aut ciuitatem auferant aut exilcontineant: nitio: flagellorum, castigatio: uinculorum, uerberatio
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł. Siqͥs forte de suppli¬
co afficiatur. dicat se hr̃e prin¬
tipi referat salutis ip̃ins causa
an remitendũ sit ad eũ uiden¬
dũ est. ⁊ sũt płiq p̃sidum tam
tramdi ut ⁊̃ post st̃ũam de eo dit¬
ram penam sustineant. nͨ qͥccꝑͣ
audrant. alii oĩo non pacuunturꝰ
qͥc qmͣ tale allegantes non nulli
runt qͥuid sit ꝙ allegare pͥncipi
uelit. quid q ꝙ pro salute ip̃rꝰ
hãnt dic̾e. ppꝰ que aut sustine̾nt
bere modiam rõnẽ. cet̾m ut ĩ ea
nefert opinio ꝓrsus eos ñ dobuisse
post ea qmͣ semel dampnati sũt
audiri quictͥm allegent. Quis
enĩ dubitat eludende pene cã
ad ħ eos decurrere . mag̃q esse
puniendos qui tam diu ticue¬
runt ꝙ pro salute pͥncipis hr̃e
se dr̃e iactant. nec .n. debeant
tam magnã rem tam diu tͥace¬
rem Si quos comitũ. ł lega¬
ti sui reos ꝓ consul iuen̾it u¬
itum punire eos debeat. aut su¬
ccessori seruare queri potest.
so multa extant exempla q̃ nĩ

Expanded text:
. Si quis forte, ne supplicio adficiatur, dicat se habere quod principi referat salutis ipsius causa, an remittendum sit ad eum, uidendum est. et sunt plerique praesidum tam timidi, ut etiam post sententiam de eo dictam poenam sustineant nec quicquam audiant: alii omnino non patiuntur quicquam tale allegantes: nonnulli runt, quid sit, quod allegare principi ueli‹n›t quidque quod pro salute ipsius habeant dicere, post quae aut sustinent . ceterum, ut mea fert opinio, prorsus eos non debuisse, posteaquam semel damnati sunt, audiri, quidquid allegent. quis enim dubitat eludendae poenae causa ad haec eos decurrere magisque esse puniendos, qui tamdiu conticuerunt, quod pro salute principis habere se dicere iactant? nec enim debebant tam magnam rem tam diu reticere. Si quos comitum uel legati sui reos proconsul inuenerit, utrum punire eos debeat an successori seruare, quaeri potest. sed multa exstant exempla, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊̃ ꝙ eͣx antilla natũ esset
in eadem cansa habereturs
peꝰ. p̃carium soluitur quippe id
ptõne adiuuandus est. ne añ
ei possõ auferatur. s nulla nis
est huiꝰ ꝯuentionss. ut rẽ alie¬
nam dũo imsto possid̾e licentt
¶Precarii rogatio ⁊̃ ad hr̃dẽ
euis qui ocessit p̃cario transit᷑
ad heredem autem eius qͥ p̃cario
rogauit ñ transit quippe ipi dũ¬
taxat ñ ⁊̃ heredi eiꝰ concessa possõ

Expanded text:
uod ex ancilla natum esset in eadem causa haberetur. pecunia precarium soluitur: quippe id d exceptione adiuuandus est, ne ante ei possessio auferatur? sed nulla uis est huius conuentionis, ut rem alienam domino invito possidere liceat. Precario rogatio et ad heredem eius qui concessit transit: ad heredem autem eius qui precario rogavit non transit, quippe ipsi dumtaxat, non etiam heredi concessa poss
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. ł. E cio quodans efficere
uolentes ne seriis tmꝙeͣ ad ubtatẽ
ꝑueniant hactenus scribe solrtort
stichꝰ moreretur lib̾ esto. s cet iut.
ait. lib̾tatẽ que multimũ uite tp̃s ofera¬
tur nulliꝰ momenti c̾e cum testator im¬
pediende magũ ꝙͣ dande lib̾tatis grã
ita scripsisse intelligit᷑. et Iõ ⁊̃ si ita
scriptũ sit stichꝰ si in capitolio ñ ascen¬
d̾it liber esto nulliꝰ mom̃ti hoc ẽc si ap¬
paret in ultimũ uite tp̃s ꝯferre lib̾tatẽ
testatorẽ uoluisse. aͨ mutians cautioni
locũ ẽẽ. Et si ita in testõ scriptũ fu̾it
stichꝰ si capriam ierit. lib̾ esto. ñ aliter
octauenus aiebat. Siquis in testo sb̃
qualib condicione lib̾tatẽ seruo datã
ita scripsiss añ condicionẽ. nolo eũ ab
herede liberũ fieri nͥ uałe hant adiec¬
tionẽ. De fid̾i cõmissarus ubtatib R

Expanded text:
m. Scio quosdam efficere ‹u›olentes, ne serui sui umquam ad libertatem perueniant, hactenus scribere solitos: 'Stichus cum moreretur, liber esto'. sed et Iulianus ait libertatem, quae in ultimum uitae tempus conferatur, nullius momenti esse, cum testator impediendae magis quam dandae libertatis gratia ita scripsisse intellegitur. et ideo etiam si ita sit scriptum: 'Stichus si in Capitolium non ascenderit, liber esto', nullius momenti hoc esse, si apparet in ultimum uitae tempus conferri libertatem testatorem uoluisse, nec Mucianae cautioni locum esse. Et si ita in testamento scriptum fuerit 'Stichus, si Capuam ierit, liber esto', aliter Octauenus aiebat, si quis in testamento sub qualibet condicione libertate seruo data ita scripsisset 'ante condicionem nolo eum ab here‹de› liberum fieri', nihil ualere hanc adiectionem. DE FIDEICOMMI
Abbreviated transcription (Latin):
desierit dare spõdes. nã ual sti¬
in dotẽ hõ. dotis noĩe .c. dari stipu¬
sñ dubio .c. quidẽ u obligõnẽ ue¬
nire. alia aũ .c. accione de doce de¬
dotẽ.c. tñ uenire in stipulatõnem
sicuti cũ filie aut matͥ uł sorori. aũ
alii ciuilib noĩe dotis ligaretur uti¬
le legatũ ẽet.

Expanded text:
desierit, dare spondes?' nam ualet stiin dote habeat, dotis nomine centum dari stipusine dubio centum quidem in obligationem uenire, alia autem centum actione de dote dedote, centum tamen uenire in stipulatione‹m›, sicuti, cum filiae uel matri uel sorori uel alii cuilibet dotis nomine legaretur, utile legatum esset.
Abbreviated transcription (Latin):
ne institutꝰ est. agnita bonoꝵ pos¬
sõne cogit᷑ substituto ĩ die cau̾e lõ¬
giorem. p̃tor emĩ bñficiũ suũ nemi¬
ni uult ẽẽ captõsũ. ⁊ pot̾ uider ca¬
lumpniose sat̾ petẽ ꝙ̃ aliꝰ añcedit
erit int̾pretatio. eius enĩ mens esti¬
manda ẽ.¬
aute int̾enniũ cau̾e iusserat. post¬
ea in longũ tp̃s cau̾i p̃ceꝑit. qr a
pͥma stipłone ꝓrsus diccedi uolue¬
rat exteptionem pͥme stipłonis ob¬
ligatis peperisse uidetur.
que qnͣti ea res est. ꝓmissionem
exiguam sũmã deducitur. Riem pupilli
uł fari ñ possit. seruus eiꝰ scipu¬
labitur. si seruũ non hst. serius
ei emendus est. s si non sit unde
ematur. aut si non sit expedita
emptio. ꝓfecto dicetur. seruum

Expanded text:
 est, adgnita bonorum possessione cogitur substituto in diem cauere longiorem: praetor enim beneficium suum nemini uult esse captiosum et potest uideri calumniose satis petere, quem alius antecedit.Cerit interpretatio: eius enim mens aestimanda eante in triennium caueri iusserat, postea in longum tempus caueri praecepit: quia a prima stipulatione prorsus discedi uoluerat, exceptionem primae stipulationi obligatis peperisse uidetur.quae 'quanti ea res est' promissionem exiguam summam deducitur. REM PUPILLI uel fari non possit, seruus eius stipulabitur: si seruum non habeat, emendus ei seruus est: sed si non sit unde ematur aut non sit expedita emptio, profecto dicemus seruum
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. ł Si ex testõ actũ sit cũ
herede ab eo qui cũ totũ argentũ
ei legatũ erat m̃sas dũtaxat sibi
legatas putaret. eaꝵq dũtaxat
estimatõnẽ in iudicõ feciss pͦea eũ¬
dẽ petiturũ. de argento quoq legato
treb̾. ait nͨ obstaturam ei exceptio¬
nẽ ꝙ non situ petitũ. cꝑ nec accor
pet̾e putass. nec iudex ĩ iudicõ sẽ

Expanded text:
m. Si ex testamento actum sit cum herede ab eo, qui, cum totum argentum ei legatum erat, mensas dumtaxat sibi legatas putaret earumque dumtaxat aestimationem in iudicio fecisset: postea eundem petiturum de argento quoque legato Trebatius ait nec obstaturam ei exceptionem, quod non sit petitum, quod nec actor petere putasset nec iudex in iudicio se
Abbreviated transcription (Latin):
cemꝰ ut tñ p̾ciũ tabłaꝵ inferat
alocͥn nocebit ei doli .m. exceptõ
¶Nee quoq res que ꝑ tradicio¬
neͣ nr̃e funt iure gentiũ nobis
acquirunt᷑. nͭ enĩ tam ꝯueniens
ẽ natiali eqͥtati ꝙͣ uolũtatẽ dñi
uolentis rẽ suã in aliũ trͣsferri
ip̃e dñs ꝑ se tradicsit alicui rem
an uoluntate eius aliqͥs qͣ rõne si
eo qui ꝑegͦ ꝓficiscatur ꝑmissa fu¬
erit. ⁊ his ex̾ hiis negotus rẽ uen¬
did̾it ⁊ tradicłit facit eam acci¬
pientis. ¶Int̾clũ ⁊̃ sine tͣclitõe
nuda uoluntas dni sufficit ad
rem tranferendã ueluti si rẽ
ꝙͣ ꝯmodaui aũ locaui tibi. aut
ap̃ te deposui uendid̾o tͥ licet enĩ
ex ea cã tͥ eã ñ tͣclid̾im eo tñ ip̃o¬
patior eam ex cã emptõnis ap̃ te
eẽ tuam effici. ¶Idem sidͥs m̃ces
in orreo repositas uendid̾it simł
ateꝵ claues orrei tradid̾it empto
ri transfert ꝓprietatẽ m̃ciũ ad em¬
ptorem. ¶ Hoc ampliꝰ uit̾clum
⁊ in ĩc̾tam ꝑsonam collata uolũ¬

Expanded text:
 pretium tabularum inferat: alioquin nocebit ei doli mali exceptio. Hae quoque res, quae traditione nostrae fiunt, iure gentium nobis adquiruntur: nihil enim tam conueniens est naturali aequitati quam uoluntatem domini uolentis rem suam in alium transferre ipse dominus per se tradat alicui rem an uoluntate eius aliquis. qua ratione, si eo qui peregre proficiscitur permissa fuerit et is ex negotiis rem vendiderit et tradiderit, facit eam accipientis. Interdum etiam sine traditione nuda voluntas domini sufficit ad rem transferendam, veluti si rem, quam commodavi aut locavi tibi aut apud te deposui, uendidero tibi: licet enim ex ea causa tibi eam non tradiderim, eo tpatior eam ex causa emptionis apud te esse, tuam efficio. Item si quis merces in horreo repositas uendiderit, simul atque claues ri, transfert proprietatem mercium ad emptorem. Hoc amplius interdum et in incertam personam collocata volun
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ .L. Qua rõne aũ plante
que in t̾ra coalescut᷑ solo cedt̃
eadẽ rõne frum̃ta quoc q̃ sa¬
ta sũt solo ced̾e intelliguntur̃
cet̾m sicut is qui in alieno solo
edificau̾it si ab eo soli dñs petat
eclificiũ defendi pot᷑ ꝑ exceptõ¬
nem .d. m. ita eiꝰclem exceptõis
auxilio tutus eẽ pot̾it qui ĩ ali¬
enũ fundũ sua impensa conseuit.
¶Litt̾e ꝙͦ licet auree sinti ꝑiñ car¬
tis m̃branisꝙ cedunt ac si solo ce¬
dere solens. ea que in eclificant᷑. aũ
tas tuos liberos tuas ue m̃branaᷤᷤ
nͨ impensas scripture solu̾e ueł
pot̾o me defende̾ ꝑ exceptõnem
.d. m utiꝙ si bona fide eoꝵ possõ¬
nẽ nactus sim. ¶ S s̃ uti litt̾e car¬
tis membranis ue cedunt. ita
ex diu̾so placuit tabulas picture
larũ adu̾sus eũ qui pingerit. si is
tabulas possideat utilem actionẽ
dari. qua ita efficatit̾ exꝑiri pot̾.
Si picture ĩpensã exsoluat noce¬

Expanded text:
it. Qua ratione autem plantae quae terra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque, quae sata sunt, solo cedere intelleguntur. ceterum sicut is qui in alieno solo aedificaverit si ab eo dominus petat aedificium, defendi potest per exceptionem doli mali, ita eiusdem exceptionis auxilio tutus esse poterit, qui in alienum fundum sua impensa conseuit. Litterae quoque licet aureae sint, perinde chartis membranisque cedunt, ac solo cedere solent ea quae aedificantur aut tas tuos libros tuasue membranas nec impensas scripturae soluere uelis, potero me defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide eorum possessionem nanctus sim. Sed non uti litterae chartis membranisue cedunt, ita ex diuerso placuit tabulas picturaelarum aduersus eum qui pinxerit, si is tabulas possidebat, utilem actionem dari, qua ita efficaciter experiri poterit, si picturae impensam exsoluat
Abbreviated transcription (Latin):
ñs. Itẽ ꝑ seruos in qͥbus usũ fruc¬
tum hm̃s. Item ꝑ homines lib̾os
⁊ seruos alienos quos bona fide
possidemꝰ de quib singulis diligẽ¬
nr̃ĩ ex traditõne nascunt᷑. siue
quid stipulent᷑ uł ex qualib alia
c̃ adquir̃. id nob̾ adqͥritur. Ip̾e enĩ
qui in pot̾ate alt̾ius ẽ. nitħ suum
hr̃e potest. Ido̾q si heres institutꝰ
sit nisi nr̃o iussu hr̃clitatẽ adire
ñ potꝰ. S si iubentib nob̾ adient
hereditas nobis adquiritur. ꝑinde
atey si nos ip̃i heredes instituti semꝰ¬
eundem adquiritur. ¶ Non solum
aũ ꝓpͥctas ꝑ eos quos in pot̾ate
hẽmus adquiritur nob̾. s ⁊̃ pos¬
sessio cuiꝰtum enĩ rei possõnẽ adep̃¬
ti sunt id nos possid̾e uidem᷑. Uñ ĩ¬

Expanded text:
s, item per servos, in quibus usum fructum habemus, item per homines liberos et servos alienos, quos bona fide possidemus: de quibus singulis diligenrvi nostri ex traditione nanciscuntur sive quid stipulentur vel ex qualibet alia causa adquirunt, id nobis adquiritur: ipse enim, qui in potestate alterius est, nihil suum habere potest. et ideo, si heres institutus sit, nisi nostro iussu hereditatem adire non potest; et, si iubentibus nobis adierit, hereditas nobis adquiritur, proinde atque si nos ipsi heredes instituti essemueundem adquiritur. Non solum autem proprietas per eos, quos in potestate habemus, adquiritur nobis, sed etiam possessio: cuiuscumque enim rei possessionem adepti fuerint, id nos possidere uidemur. un
Abbreviated transcription (Latin):
utigitt ita ut adu̾sus eũ quocꝵ
cuũ sc dnm ẽe dicit. actiones ei
non denegentur quascũ intende
uelit. Quid enĩ sitales sint ã tp̃r
auto morte int̾eant cur si ꝯcedat᷑
ei licẽ ꝯtestando ĩt̾im ĩtim eas
redigẽ q̃n ⁊̃ seruiꝰ aitꝰ int̾m accõ¬
iib atlamiuis ex eo tp̃r amrũ
cede̾ ex quo lis ordiuata sit. set
si cũ aliis exꝑi uelit. ñ ẽ q̃ren¬
dum an lis ordinata sit ne ĩue
quui lib̾tati ꝯtrou̾siam mouent᷑
intim actiones excludantur.
Eque onim ex euentu iudicii lib̾ał.
aut utił aut manis actõ eius efficie᷑¬
s si quas actiones inferat dñs qr᷑
agat susciꝑe ip̃m ad litis cõtesta¬
tionẽ. s sustinendũ iudiciũ donec
cio int̾im ꝓ ub̾o hr̃etur. ⁊ sicut ipẽ
ex euentu aut utile iudiciũ erit
aut nullũ si ccͣ lib̾tatẽ ꝓnũciatũ
fui̾t. ¶Si is cui ĩ ub̾tatẽ ꝓclanat
furti aut dampni iniurie ab ali¬
quo arguatur. mala ait int̾im
eum caue iudicõ se sisti. ne melio.¬

Expanded text:
tigat, ita ut aduersus eum quoque, qui se dominum esse dicit, actiones ei non denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? quare non concedatur ei litem contestando in tutum eas redigere?Quin etiam Seruius ait in actionibus annuis ex eo tempore annum cedere, ex quo lis ordinata sit.Sed si cum aliis experiri uelit, non est quaerendum, an lis ordinata sit, ne inuequi libertati controuersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euentu iudicii liberalis aut utilis aut inanis actio eius efficietur.Sed si quas actiones inferat dominus, agat, suscipere ipsum ad litis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec cio interim pro libero habetur, et sicut ipse ex euentu aut utile iudicium erit aut nullum, si contra libertatem pronuntiatum fuerit.Si is, qui in libertatem proclamat, furti aut damni iniuria ab aliquo arguatur, Mela ait interim eum cauere debere iudicio se sisti, ne melio
Abbreviated transcription (Latin):
de statu q̃r pupillaris etatis ẽẽt
an exigente uarͥe done mr̃e ⁊ ꝯsẽ¬
tiente uaredone ⁊ tutore ad tẽpꝰ
desio ognitioni que alicui status¬
cã cõtrou̾siam faciebat in eadem
cã est q̃ de lib̾tate sua litigat
qua fuit pͥusqm de lib̾tate ꝯtͦu̾siam
paciatur. Sane hoc lucratur ꝙ is quis
eam statꝰ ꝯtͦu̾siã faciebat ꝯm̃ͣtit suam
cãm. nec ea res ingenuũ facit eũ qͥ ñ
fuit. nͨ enĩ penuria adu̾sarii inge¬
nuitatẽ solet tͥbu̾e. recte atꝙ ordĩe
formã ꝯsecuti. ut ubi deẽ is qui in
seruitureꝰ petit electionẽ adu̾sari¬
nem ullam ht̃ cũ ñ ingenuꝰ ꝓnũ¬
cietur̾ s seruꝰ ñ uideri ꝙ si ex ser¬
uirute ingenuitatẽ se alegat me¬
liꝰ fec̾it si ogͥtionẽ circũduxĩnt
ne sine adu̾sario ꝓnũcient ingenu¬
um uideri. ñ magna tã sit ea. et
euidentes ꝓbõnes suggerant scd̃m
lib̾tateꝰ ꝓnũciandũ. ut ⁊ rescͥpto
diui adriam cõtine᷑. ꝙx si is qui ꝓde

Expanded text:
eritur, pupillaris aetatis sit, an exigente Varia Hedone matre et consentiente Vario Hermete tutore ad tempusdesit cognitioni, quae alicui status controversiam faciebat, in eadem causa est qui de libertate sua litigat, qua fuit, priusquam de libertate controversiam patiatur: sane hoc lucratur, quod is qui eam status controversiam faciebat amittit suam causam. nec ea res ingenuum facit eum qui non fuit: nec enim penuria adversarii ingenuitatem solet tribuere. recte atque ordine m fuerint consecuti, ut, ubi deest is qui in servitutem petit, electionem adversarinem ullam habet, cum non ingenuus pronuntietur, sed servus non videri. quod si ex servitute in ingenuitatem se allegat, melne sine aduersario pronuntient ingenuum uideri, nisi magna causa suadeat et euidentes probationes suggerant secundum libertatem pronuntiandum: ut etiam rescripto Hadriani continetur.Quod si is, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ licet liber apparu̾it exauctoratus
.i. militia remotus castris reicieturꝰ
tus in seruitute ẽ in milicia retine¬
bitur qui ingenuus ꝓnũciatus est
si se mlicie declit intra qͥnq̃nnium
retͣctata suĩa nouo dño reddendꝰ ẽ.¬

Expanded text:
et licet liber apparuerit, exauctoratus, id est militia remotus castris reicietur, tus in seruitutem est, in militia retinebitur.Qui ingenuus pronuntiatus est, si se militiae dedit, intra quinquennium retractata sententia nouo domino reddendus e
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł.mpossibił ꝯdictõ cum
in faciendo cõcipiturꝰ stipulatõibꝰ
obstat. alit̾ atꝙ si talis condictõ
ĩes eraturꝰ stipłoni. si s̃ celũ nõ
ascend̾it. Nam ħ utilis ⁊ p̃sens ẽ

Expanded text:
m. Impossibilis condicio cum in faciendum concipitur, stipulationibus obstat: aliter atque si talis condicio inseratur stipulationi 'si in caelum non ascenderit': nam utilis et praesens
Abbreviated transcription (Latin):
postulari posse ĩ p̾ore m̾m̾io cõmisi
dubis̃ ñ est cũ aperte lege uił. de ad¬
ult̾iis coħ̃cendis caueatur sicͥidẽ uid¬
ua sit de cuiꝰ adult̾i̾o caueturꝰ. ut ac¬
cusator lib̃m arbgͥum hãt adulte¬
ruĩ an adult̾am pͥns accusare ma¬
lit. si u̾o nupta sit ut p̾us adult̾i¬
um ꝑagat tuc᷑ muliere̾.

Expanded text:
postulari posse in priore matrimonio commissi dubium non est, cum aperte lege Iulia de adulteriis coercendis caueatur, si quidem uidua sit, de cuius adulterio agetur, ut accusator liberum arbitrium habeat, adulterum an adulteram prius accusare malit: si uero nupta sit, ut prius adulterum peragat, tunc mulierem.
Abbreviated transcription (Latin):
ocederet. ⁊ ille dũ mͥ uult p̾stitum
ꝯcesserit ticuis ht̃ ame p̃cario ⁊ ego
cũ eo agam int̾dco dep̃cario. sempro¬
niꝰ aũ nõ aget cũ eo qr hec uba ab
illo p̃cario ht̃. ostendunt ei demũ
cõpet̾e int̾clcm a quo quis p̃cario
rogauit. ñ cuiꝰ res ẽ. an tñ semp¬
nius metũ qĩ a me rogatus uiter¬
dictum hãt ⁊ magis est ne hãt qr
non habeo p̃carium cũ non michi
s alii impetraui. mandati tñ acti¬
onẽ. pot̾ adu̾sus me hrẽ. qr man
dante me declit tibi. aũ sicrius dix¬
eris mandato meo. s magis me int̃

Expanded text:
cederet, et ille, dum mihi uult praestitum, concesserit. Titius a me habet precario et ego cum eo agam interdicto de precario: Sempronius autem non aget cum eo, quia haec uerba 'ab illo precario habes' ostendunt ei demum competere interdictum, a quo quis precario rogauit, non cuius res est. an tamen Sempronius mecum, quasi a me rogatus, interdictum habeat? et magis est, ne habeat, quia non habeo precario, cum non mihi, sed alii impetraui. mandati tamen actionem potest aduersus me habere, quia me mandante dedit tibi: aut si quis dixerit non mandatu me
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝯ dempnatõ in tm̃ fiet qnͣti
int fuit actoris ei rem restitus. et
tus ex die int̃dicti editi p̃stabun¬
turꝰ. ¶E seruitute usus ñ fuĩt
is qui p̾dario roganit ac ꝑ hoc am¬
issa fit. uideamꝰ an hoc int̾tlicto te¬
neatur. Ego aũ arbitror ñ arbit᷑:¬
non alias qmͣ si dolo fecerit. ⁊ gene¬
ralit̾ erit dicendum ĩ restitutõ¬
nem uensre dolũ ⁊ culpã latam
dum taxat cet̾a non uenire. pla¬
ne post int̾rlictũ ecditũ oꝑtebit
⁊ dolũ. ⁊ culpam ⁊ oẽm causam
uenire. Nam ubi moram quis fa¬
tit p̃cario oem cãm debebit resti¬
tuere. ¶Int̾clictũ hoc ⁊ post
annũ ꝯpetere. lab̾o scrib̾. eoq iu¬
re utimuiꝰ. Cũ enĩ ñ nũcꝓͣ ĩ ion¬
gũ tempus p̃cariũ concedatur
ab surdũ ẽ dicere int̾clictũ locũ
non hr̃e post annũ. ¶ Hoc int̃¬
dicto hr̃s eius qui p̃cario rogauit
defuncti hactenus quatenus ad

Expanded text:
tum, condemnatio in tantum fiet, quanti tum, condemnatio in tantum fiet, quanti interfuit actoris ei rem restitui ex etus ex die interdicti editi praestabuntur. Si seruitute usus non fuit is qui precario rogauit ac per hoc amissa sit, uideamus, an interdicto teneatur. ego arbitror non anon alias, quam si dolo fecerit. Et generaliter erit dicendum in restitutionem uenire dolum et culpam latam dumtaxat, cetera non uenire. plane post interdictum editum oportebit et dolum et culpam et omnem causam uenire: nam ubi moram quis fecit precario, omnem causam debebit constituere. Interdictum hoc et post annum competere Labeo scribit eoque iure utimur: cum enim nonnumquam in longum tempus precarium concedatur, absurdum est dicere interdictum locum non habere post annum. Hoc interdicto heres eius qui precario rogauit defuncti hactenus, quatenus ad
Abbreviated transcription (Latin):
quis p̃tario uidetur. Idẽ ⁊ lab̾o
ꝓbat. et adicit ⁊̃ si ignoret quis
heredem trĩ uderi eum abhere¬
de p̃cario hrẽ. ¶ Illud tñ iudea¬
mus quale sit si p̃cario a me rog¬
auerit. ⁊ ego eam rẽ alienauerõ
an p̃cariũ duret. re ad aliũ tnͣsla¬
ta. ⁊ magis est ut si ille ñ reuocet̾
posse int̾tlicer qĩ ab illo p̃cario hãs
ñ qsĩ ame. ⁊ si passus est aliquo xp̃r
a se p̃cario hr̃e recte int̃tliciturꝰ
qĩ a se p̃carioͫ hãs. ¶ Eũ quoh
precario teneri uolust pretor qlii
dolo malo fecit ut hr̃ẽ desinẽt :̃
¶Illud an notat᷑ ꝙ culpam ñ prãt᷑
is qui p̃cario rogauit. s dolũ solum
non tm̃ dolũ. s ⁊̃ culpã pr̃at. nec
ĩm̾ito dolũ solũ pr̃t . ss. qui p̃c̃ario
rogauit cũ totũ hoc ex lib̾alitate
descendat eius qui p̃cano ꝯcessit᷑¬
⁊ satis sit si dolus tm̃ p̃stetur. Cur¬
dixerit. ¶ Ex ħ int̃dicto restitu
res d ĩ pͥstinam cãm cysi nõ fũit fac¬

Expanded text:
quis precario videtur. idem et Labeo probat et adicit, etiamsi ignoret quis heredem, tamen videri eum ab herede precario habere. Illud tamen videamus quale sit, si a me precario rogaveris et ego eam rem alienavero, an precarium duret re ad alium translata. et magis est, ut, si ille non revocet, posse interdicere quasi ab illo precario habeas, non quasi a me: et si passus est aliquo tempore a se precario habere, recte interdicet, quasi a se precario habeas. Eum quoque precario teneri uoluit praetor, qui dolo fecit, ut habere desineret. illud adnotatur, quod culpam non praestat is qui precario rogauit, sed solum dolum non tantum dolum, sed etiam culpam praestat. nec immerito dolum solum praestat ‹is› qui precario rogauit, cum totum ex liberalitate descendat eius qui precario concessit et satis sit, si dolus tantum praestetur. culdixerit. Ex hoc interdicto restitui debet in pristinam causam: quod si non fuerit fac
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i tõmisse lib̾tati subiectꝰ est:
accõdauimꝰ m̃te senatꝰ cõsulti q̃
⁊̃ ad hĩdẽ infantẽ rogatũ trabẽ¬
da est adeund̾ ẽ aut̃. ⁊̃ ex hac cã
p̃tor p̃sertim cũ rescripto diui pi¬
ĩ effcm̃ est ut si quidam ex roga¬
tis sunt p̾sentes alii iatitet alii
ex cã absunt int̾redente ĩfan¬
tis ꝑsona ñ om̃ꝰ lib̾tus efficiatur

Expanded text:
sae libertati subiectus est, accommodabimus mentem senatus consulti, quae etiam ad heredem infantem rogati trahenda est.Adeundus est autem etiam ex hac causa praetor, praesertim cum rescripto diui Pii effectum est, ut, si quidam ex rogatis praesentes sunt, alii latitent, alii ex causa absint, intercedente infantis persona non omnium libertus effici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona transferendũ detpactũ to¬
q loco ius eius ẽe q̃r hũc ip̃m ex
eadẽ cã abeẽ ꝓnũciasset. ¶ Si ĩfãs
sit int̾ eos qͥ manumt̾e debent se¬
natus ẽẽ censuit cũ uniꝰ etas im¬
pedient liberi lib̾eiẜ sint hii qui¬
bus lib̾tates ex cã fid̾i cõmissi p̃t¬
tari oꝑ hoc idem erit dicenclum
⁊ si solus heres sit institt᷑ꝰ qͥ fari
ñ pot̾. ¶ Si uõ pupillus tutorem
ht̃. isꝙ nolit ad ub̾tatẽ p̃standã auc¬
tor esse. Id̾o ñ debet impedim̃to ẽe
n pupillo ut lib̾tos non ht̃. n lib̾¬

Expanded text:
rsonam transferendum decretum eoque loco ius eius esse, quasi hunc ipsum ex eadem causa abesse pronuntiasset.Si infans sit inter eos, qui manumittere debent, senatus censuit, cum unius aetas impedierit, ut liberi liberaeque sint hi, quibus libertates ex causa fideicommissi praestari oportet.Hoc idem erit dicendum et si solus sit heres institutus qui fari non potest.Si uero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem praestandam auctor esse, adeo non debet impedimento esse neque pupillo, ut libertos non habeat, neque libe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aut̃ cuiꝰ ub̃tus iste fit ex cõstitu¬
tit. atꝙ si ex testõ lib̾tatẽ cõsecu¬
tus e̾et. Erit gͥ lib̾tus ortinꝰ non
eius qui fid̾i cõmissã lib̾tatẽ de¬
bebat. ¶Si alt̾ sine successõre
decesserit alt̃ ex iusta cã absit.
extat resc̾ptũ diuoꝵ marci ⁊ se
ueri. dem̃ dicentiũ eũ ad ub̾tatẽ
ꝑuenturũ. ac si ab eo qui sñ suc¬
cessere decesserit. ⁊ ab ex qͥ ex iuga

Expanded text:
est autem, cuius libertus iste fit: ex constituest autem, cuius libertus iste fit: ex constitutit, atque si ex testamento libertatem consecutus esset. erit igitur libertus orcinus, non eius qui fideicommissam libertatem debebat.Si alter sine successore decesserit, alter ex iusta causa absit, extat rescriptum diuorum Marci et Ueri perinde dicentium eum ad libertatem peruenturum, ac si ab eo qui sine successore decessit et ab eo qui ex iusta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fid̾i cõmissũ lib̾tas data est t̾to
p̃cio estimenturꝰ adq ita serius ab
hiis qui rogati sunt manumͣtatur
hii autẽ qui eos manumiserunt
obligati erunt atqsi ob eã rem
ex iudicati cã cũ hiis agi possitt¬
In furiosi ꝑsona duiꝰ pius rescͥp
tid̾i cõmissam lib̾tatẽ ñ inpediri
sub condicione scripti heredis ꝯm̃
competẽns m̃tis ñ eẽ affirmat᷑ igiꝰ
si consitt̾it ei recte datã ꝑ fid̾ĩꝯ.
id ipm complectatur ad exempl¬
uni infantis ergo ⁊̃ ĩm̾ito ⁊ ĩsur¬
do sub uenietur. ¶S et siqͥs sñ
hr̃de uł alio sucessore decessent qͥ
fid̾i cõmissã lib̾tatẽ deb̾eti p̾stare
adito p̃tore lib̾tatẽ p̃standã esse
erit libertati fid̾i cõmisse ꝑ sen¬
atus. ꝯsultũ subuentũ ẽ tam¬
⁊ si ñ ẽ sine hr̾de qui suũ hr̃dẽ
ht̃ licet abstiuentẽ se idẽ dicend̾
tit hrditatẽ eiꝰ qui fid̾i lib̾tatẽ
cõmissam debebat.⁊ in integriĩ
sit restitutꝰ abstinendi cã q̃rend̾

Expanded text:
 fideicommissum libertas data est, iusto pretio aestimentur atque ita seru‹u›s ab his qui rogati sunt manumittatur. hi autem, qui eos manumiserunt,obligati erunt, atque si ob eam rem ex iudicati causa cum his agi possit.In furiosi persona diuus Pius rescripsit fideicommissam libertatem non impediri sub condicione scripti heredis, quem compotem mentis non esse adfirmatur. igitur si constiterit ei recte datam per fideicoid ipsum complectatur, ad exemplum infantis.Ergo et in muto et in surdo subuenietur.Sed et si quis sine herede uel alio successore decesserit qui fideicoadito praetore libertatem praestandam esse erit, libertati fideicommissae per senatus consultum subventum est, tametsi non est sine herede, qui suum heredem habet licet abstinentem se. Idem dicendum rit hereditatem eius, qui libertatem fideicommissam debebat, et in integrum sit restitutus abstinendi causa.Quaerendum
Abbreviated transcription (Latin):
S si cum ipẽ cãm probare posset tͥ¬
didit milla frais intelligetur¶ sic
nõn fecit erat manumissũ tta reuoca¬
re in seruttutẽ debe̾ si non diu uilca¬
tem fuiss .i. non minus decẽnio pla¬
ne ea q̃ in fraude̾ fisti in fumꝰ euis
collata sunt reuocanda. ¶Si sus
condicõne alicui pecunia debeat᷑ ͣ
statu liberꝰ erit a debitore manimis¬
sus ut pendeat ubertas ex odicõne
En uoluntate patrias filiꝰ manumi¬
Serit sui pas sui fulius sciat soluen¬
do prẽm non ee̾ libertas imprdie

Expanded text:
e causam probare posset, tradiderit, nulla fraus intellegetur. Ne non erat, manumissum ita reuocari in seruitutem debere, si non diu it, id est non minus decennio: plane ea, quae in fraudem fisci in sinus eius collata sunt, revocanda. Si sub condicione alicui pecunia debeatur, quasi statuliber erit a debitore manumissus, ut pendeat libertas ex condicione. Si voluntate patris filius manumiserit, sive pater sive filius sciat solvendo patrem non esse, libertas impedie
Abbreviated transcription (Latin):
erit m̃m̾. dicet᷑ manumissioneꝰ uł¬
⁊ aliensõnẽ ñ impediri.s ⁊ si constã.¬
te m̾im̃o mulier dũ diuortiũ cogitat
alienatõ ualcre uꝑ manumissio ahena¬
tõnẽ oc̃m oiõ acciꝑe debemꝰ.¬

Expanded text:
dicetur manumissionem vel alienationem non impediri. Sed et si constante matrimonio mulier, dum divortium cogitat,alienatio valere vel manumissio. Alienationem omnem omnino accipere debem
Abbreviated transcription (Latin):
e̾̃ dr̃e ꝙ alit̃ non uult quis dimitts
qmͣ si tnͣsferat ĩmo uult dimitĩe
qr existimat se tnͣsferre. ¶ Si nẽ¬
ditorem ꝙ eñm deponere ĩ domo
mea iusserim possidẽ me c̾tũ esp
qmͣcxͣ id nemõ attĩg̾it. aut si uici¬
nũ michi fundũ m̃cato uenditor
ĩ mea turre demonstret uacuã
se possõnẽ tradere. dicat ñ minus
possid̾e cepr ꝙͣ si pedem fimb ĩtulis¬
sem. ¶Si dũ maliena ꝑte fũdr
sũ aliꝰ quisqm aĩo possõnis intra¬
uerit non declisse me possid̾e existi¬
mandus sũ facile expulsurꝰ finibus
simulattẜ sciero. Rursus si cũ mag¬
na ui ingressus est ex̃citus eam tm̃iu

Expanded text:
 non aliter uult quis dimittere, quam si transferat: immo uult dimittere, quia existimat se transferre.Si uenditorem quod emerim deponere in mea domo iusserim, possidere me certum est, quamquam id nemo dum att‹i›gerit: aut si uicinum mihi fundum mercato uenditor in mea turre demonstret uacuamque se possessionem tradere dicat, non minus possidere coepi, quam si pedem finibus intulissem.Si, dum in alia parte fundi sum, alius quis clam animo possessoris intrauerit, non desisse ilico possidere existimandus sum, facile expulsurus finibus, simul sciero.Rursus si cum magna ui ingressus est exercitus, eam tantu
Abbreviated transcription (Latin):
de̾.⁊ alieno noĩe possidere. n am̾is
possid cuiꝰ noĩe possidetur. ¶ ꝑ¬
curator aliene possõm p̃stat mĩste¬
rium. ¶Si furioso quem sue m̃tis
existimas. eocꝑ forte in cõspectu ĩ¬
umbrate quietis fu̾it ꝯscitutus
rem tradid̾is. licet ille ñ er̃ adem¬
ptus possõm tu posside̾ desinis.
Sufficit quippe te dimitt̾e possõnẽ¬

Expanded text:
lieno nomine possidere: nam possidet, cuius nomine possidetur, procurator alienae possessioni praestat ministerium.Si furioso, quem suae mentis esse existim‹a›s, eo quod forte in conspectu inumbratae quietis fuit constitutus, rem tradideris, licet ille non erit adeptus possessionem, tu possidere desinis: sufficit ‹qui›ppe dimittere posse