comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partem hereditacis statim ꝑcepit. et cauit
ꝙ amplius quam ꝑlegem falcidiam lice¬
rec cepisset redditum iri. S ⁊ ceti legata so¬
lida acceꝑant. ⁊ similit̃ derestituendo qd̃
amplius ꝑcepissent cauerunt. Mortua cõ¬
sobrina mea publius meuius delidat sibi
ast̾am partem hereditatis cum fructib
restitur quero itaq qñt ei debeam restitu¬
serat. bonoꝵ penes cam sobrinam meã
remanserat. nec amplius quicꝗͣ an ⁊ab
aliis quib legata soluta sunt: repetere
quid debeau. i qñt. It ẽ quero siquid ab
his exstipłac̃one perciꝑo.⁊ qd apud c̃so¬
brinam meam supra quadrantem re¬
manserat. non efficiet partem dimidi
me que supra quadrantem bonoꝵ pe¬
nes c̃sobrinam meam remansit suple¬
re ei debeam dum caxat. nepartem di
eius quadrantis fructib preceptum
drantem penes c̃sobrinam tuam re¬
mansit᷑. e i adiectis frutib quantitatis¬
tem partis dimidie hereditatis q̃ mor¬
tis temꝑe fuit non minuet totum pu¬

Expanded text:
am hereditatis statim percepit et cauit, quod amplius quam per legem Falcidiam liceret cepisset, redditu iri: sed et ceteri legata solida acceperant et similiter de restituendo quod amplius perc‹ep›issent cauerunt. mortua consobrina mea Publius Maeuius desiderat sibi alteram partem hereditatis cum fructibus restitui. quaero itaque, quantum ei re bonorum penes consobrinam meam remanserat nec amplius quicquam? an et ab aliis, quibus legata soluta sunt, repetere quid debeam et quantum? item quaero, si quod ab his ex stipulatione percepero et quod apud consobrinam meam supra quadrantem remanserat, non efficiet partem dimidiamae, quae supra quadrantem bonorum penes consobrinam meam remansit, supplere ei debeam, dumtaxat ne partem dimeius‹qa quadrantem penes consobrinam tuam remansit, si adiectis fructibus quantitatem partis dimidiae hereditatis, quae mortis tempore fuit, non minuet, totum Pu
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł. S i is qͥ quadrigenta inboniꝰ hab¬
bat. peciit ab herede suo ut ͥ sine lib̃is
morecetur. quanta pecunia ex heredita¬
te sua ad eum ꝑuenisset. meuio restitu¬
eretur. Si exfructib medio tempore qͦ¬
drigenta ꝑcepit. ⁊ sine liberis decessertt.
mencum ht̃s sensit. ⁊ ꝑiculum sustine¬
at anꝑcontrarium. nouissime ait ini¬
quũ esse anfidi cõmissatium ꝑtinete.¬

Expanded text:
rum, si qui quadri‹n›genta in bonis habebat petit ab herede suo, ut, si sine liberis moreretur, quanta pecunia ex hereditate sua ad eum peruenisset, Maeuio restitueretur: si ex fructibus medio tempore quadringenta perceperit, et sine liberis decesserit, mentum heres sensit, et periculum sustineat an per contrarium, nouissime ait iniquum esse ad fideicommissarium
Abbreviated transcription (Latin):
te fidi cominissũ pecet᷑ acsifũdũ quitibi
atłio legatus est ⁊ resticuere rogatus fuis¬
sec. Iõ sisuspectam meuii hereditatem
dix̃itis cogite non oportet. eã adire. qd̃ si
meuius te rogaĩt ⁊ suam hereditatem
i ticianam restituere. cuq sponte adieris
hereditatem. uteris legis falcidie cõmõ.
⁊ partem quartam meuiarie hereditati
retinebis dimidiam ⁊ quartam exfidei¬
commisso restitues. Nec int̾erit eid̾ utͣn¬
ꝙ heteditatem. analii meuianam alii
ticianam rogatus fũis restituere S sisus¬
pectam meuianam hereditatem dix̃ĩs.
cogeris eam a dire ⁊ testicuere. ei cui he¬

Expanded text:
issum petetur, ac si fundum, qui tibi a T‹i›tio legatus esset, restituere rogatus fuisses: ideoque et si suspectam Maeuii hereditatem dixeris, cogi te non oportet eam adire.Quod si Maeuius te rogauerit et suam hereditatem et Titianam restituere tuque sponte adieris hereditatem, uteris legis Falcidiae commodo et partem quartam Maevianae hereditatis retinebis, dimidiam et quartam ex fideicommisso restitues, nec intererit, eidem utramque hereditatem an alii Maevianam, alii Titianam rogatus fueris restituere. sed si suspectam Maevianam hereditatem dixeris, cogeris eam adire et restituere ei, cui
Abbreviated transcription (Latin):
cominissum mortuo herede msticuto. et¬
⁊ omisia afilio bõꝵ possessionem. ¶Qui
exctebelliano senatus consulto herelitatẽ
restituit siue petat adebitorib heredita¬
riis. siue ab eopetatur. exepcione restiui¬
de heredicatis adiuuari submoiũi pocest
acciones autem ficdi conmissa ĩõ compe¬
tunt quas habuit heres eo tempore quo
ficĩ comnissario testituebat. Marcellus
sed eas quoꝙ acciones. q̃ sub condicione
erant ⁊ quat᷑ dies eo tempore non ceffat ficd̃i¬
conmissa iõ conpetere placeat. s ance ꝙͣ
restitueret᷑ hereditas excepcione auqua
nus excausa ficdi comnissi resticuxͣl sit¬
¶ Trebellianum senatus consultum loc
hãc quociens quis suam hereditatem ua
totam uł ꝓparte fidei heredis conmit¬

Expanded text:
stituto et omissa a filio bonorum possessione.Qui ex Trebelliano senatus consulto hereditatem restituit, siue petat a debitoribus hereditariis siue ab eo petatur, exceptione restitutae hereditatis adiuuari uel summoueri potest. actiones autem fideicommissario competunt, quas habuit heres eo tempore, quo fideicommissum restituebat.Marcellus: sed eas quoque actiones, quae sub condicione erant et quarum dies eo tempore non cess‹e›r‹a›t, fideicommissario competere placet. sed antequam restitueretur hereditas, exceptione aliqua nus ex causa fideicommissi ‹sit› restituturus.Trebellianum senatus consultum locum habe‹t›, quotiens quis suam hereditatem uel totam uel pro parte fidei heredis commit
Abbreviated transcription (Latin):
aute non addiset ⁊ õ sipuipillo substitutus
fuĩt ita: quisquis michi ht̃s erit iõ filio m̃o
tũ sisolus pacri hr̃s estic̾it nichilominus
cogendus erit hereditatem pupilli testitu¬
ete. Siui coheredem habũit recinebit pu-¬
pilli heredicatem. quia potuit coherede ad¬
eunte quainus ip̃ pacti omisisset heredita¬
tem exsubstitucione adire. ¶ Sipater filiũ
qu̾e inpotestate hãt heredem scripserit. et¬

Expanded text:
aut non adisset. et ideo si pupillo substitutus fuerit itaque: 'quisquis mihi heres erit, idem filio meo tum, si solus patri heres extiterit, nihilo minus cogendus erit hereditatem pupilli restituere, si uero coheredem habuerit, retinebit pupilli hereditatem, quia potuit coherede adeunte, quamuis ipse patris omisisset hereditatem, ex substitutione adire.Si p‹a›ter filium, quem in potestate ha
Abbreviated transcription (Latin):
heteditarius post addicam hereditatt̃. sti¬
płatus finsset aut ꝑtradicionem accepisset.
Sy ⁊ siquid añt additam hr̃ditatem seruus
stipłacus fuiss. aut ꝑcradicionem accepiss
io restitui debebit. sicut fructus añt ad̃litã

Expanded text:
hereditarius post aditam hereditatem stipulatus fuisset ‹aut› per traditionem accepisset sed si quid ante aditam hereditatem seruus stipulatus fuisset aut per traditionem accepisset, id re
Abbreviated transcription (Latin):
̾. Eum qͥ nouissimus ex filiis mor¬
tuul est. pattem hereditatis ꝓpinquo
uoluit pat̃ resticuere. simul fr̃s diem su¬
drit quis nouissimus obisset Ppartem
hereditatis non admicti s matrem exter¬
tulliano senatus.c. ad utriusq hereditatẽ
admicti constat.
ta hereditatem resticuere. curatores eiuꝰ
sc̃m tabulas bonoꝵ possessionem acce
heredi sicut cum hr̃s multa ante quam
testituer⁊ administrauit. Namꝙ dr̃
retinere eum oportere non est ꝑpetuũ.
quid enim si nichil est od̃ retineat uelu
a ut stipłationib quib necc̃e habuit
ꝓmittere obstrictus manebit ergo nõ
auas cogetur resticuere quam ei illi
te ip̃a siforte passus est hr̃s possideri¬
hr̃s. res hereditarias. uł cocqͣs aliquas
earum hac mente ut uellet restituere
ille suscipere. nonsi exaliqua causa te¬
pucauit possidere. ¶S isipostea ratũ.
habuit. tõ erit dicendum. s ⁊ si ꝑ dicit
se restituere. uł ꝑ epłam. uł ꝑnũcium.
restituat audietur. Se i siuoluntate

Expanded text:
 qui nouissimus ex filiis mortuus est, partem hereditatis propinquo uoluit pater restitui et simul fratres diem suderit quis nouissimus obisset, ‹ad› partem hereditatis non admitti, sed matrem ex Tertulliano senatus consulto ad utriusque hereditatem admitti constat.ata restituere, curatorem eius secundum tabulas bonorum possessione accepheredi, sicut cum heres multa antequam restitueret administrauit. nam quod dicitur retinere eum oportere, non est perpetuum. quid enim si nihil est, quod retineat? uelutaut stipulationibus quibus necesse habuit pr‹omittere›, obstrictus manebit. ergo non alias cogetur restituere quam ei caueare ipsa, si forte passus est heres possideri res hereditarias uel totas uel aliquas earum hac mente, ut uellet restitueret ille suscipere, non si ex alia causa putauit te possidere. sed et si postea ratum habuit, idem erit dicendum. sed et si uerbo dixit se restituat, audietur. sed et si uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe iudiciuꝰm. quia non hue n
officio occupatur: ⁊ licet delib̾ate se
cat anadeat cogendus est adire. s ui.si
tim restituat. s ut reuersus domũs si
putau̾it sibi expedire cõm̃o. falcidie.
uł cestamenti utacur uł si non puta¬
ũit restituat totam heredicatem. ne ho¬
nera paciantur. Si quis bona sua uel
omnia sua rogau̾it restituere. fid̃icon¬
missariam restitucionem ẽẽ intelligẽ¬
dum est. Nam ⁊ meoꝵ ⁊ tuoꝵ appella¬
cione. ⁊̃ actiones contineri dicendumẽ.¬

Expanded text:
accipere iudicium, quia hic non multum officio occupatur: et licet deliberare se dicat an adeat, cogendus est adire, sed non ut statim restituat, sed ut reversus domum, si putaverit sibi expedire, commodo Falcidiae vel testamenti utatur vel, si non putaverit, restituat totam hereditatem, ne onera patiatur. Si quis "bona sua" vel "omnia sua" rogaverit restituere, fideicommissariam restitutionem esse intellegendum est: nam meorum et tuorum appellatione etiam actiones contineri dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
est adire quam ut legata q̃ subcondicio¬
ne sihr̃s non eẽt data est erant restitu¬
antur. non quid̃e acoheredib ne hone¬
rentur. s ab eo cui resticuta fuĩt heredi¬
tas. Nam sicut explende ficd̃i gr̃a cogẽ¬
dus est adire hereditatem: ita obid ip̃m
dampno affici nondebet. ¶ hr̃s exasse
erat insticuta cõsobrina mea. ⁊ eius c¬
ficdi comissum ut partem dimidiam
hereditatis. statim plublio meuuio restitu¬
ert alt̾am pͥartem cum ip̃a moreret᷑ eid̃
plubio meiuo prẽt. precerea alia lega¬

Expanded text:
est adire, quam ut legata, quae sub condicioest adire, quam ut legata, quae sub condicione 'si heres non esset' data erant, restituantur, non quidem a coheredibus, ne onerentur, sed ab eo ‹c›ui restituta fuerit hereditas. nam sicut explendae fidei gratia cogendus est adire hereditatem, ita ob id ipsum damno adfici non de‹beb›it.Heres ex asse erat instituta consobrina mea et eius fidei commissum, ut partem dimidiam hereditatis statim Publio Maeuio restitueret, alter‹am› partem, cum ipsa moreretur, eidem Publio Maeuio: praeterea alia aliis lega
Abbreviated transcription (Latin):
M tetuito ł ip̃a predia siue eciã
de cuis qui destamentũ fecĩt sũĩt ne¬
ccessacium est accionem aduersus eumfi¬
da commnissa iõdãi. Marcellus hoc idem
neccessario faciendum est. cum patre he¬
reditatis restituta familie erciscũde iudi¬
cium int̾eu m quirestituit hereditatem ⁊
qui receꝑit accipietur. ¶ Qui rogatus est e¬
mancipato filio restitriere hereditatem co¬
gidebet adire. ⁊ restituere quamuis filius
cc̃tabulas bonoꝵ possessionem accipere
possit. ¶Sipatronus exparte debita hr̃s
institutus.⁊ togatussit testituere heredi¬
tatem suspectam sibi esse dicat putato
tectius factutũs precorem sicoegĩt eum
adire hereditatem. ⁊ restituere quamuiᷤ
possit mutata uoluntate eam partem
hereditatis retinere. ¶ Sipreceptis qui¬
busdam reb. heres rogatus sit restitue¬
re h̾rditatem. ⁊ coactus eam adierican
debere. S sieiõ legatum est sub haccõ¬
dicione sihr̃s nonesset: ⁊sisuspectam si¬
bi hereditatem dicat non alit̾ cogendus

Expanded text:
et uel ipsa praedia, siue etiam debitor eius qui testamentum fecit fuerit, necessarium est actionem aduersus eum fideicommissario dari. Marcellus: hoc idem, necessario faciendum est, cum parte hereditatis restituta familiae erc‹isc›undae iudicium inter eum qui restituit hereditatem et qui receperit accipietur. Qui rogatus est emancipato filio restituere hereditatem, cogi debet adire et restituere, quamuis filius contra tabulas bonorum possessionem accipere possit. Si patronus exinstitutus et rogatus restituere hereditatem suspectam sibi esse dicat, puto rectius facturum praetorem, si coegerit eum adire hereditatem et restituere, quamvis possit mutata voluntate eam partem hereditatis retinere. Si praeceptis quibusdam rebus heres rogatus sit restituere hereditatem et coactus eam adierit, adebere. Sed si eidem legatum esset sub hac condicione "si heres non esset" et suspectam sibi h
Abbreviated transcription (Latin):
hostes fu̾it tam̃ ⁊ ad bonoꝵ possõnẽ
admitet᷑. ⁊ ꝯferret scił ea que morien¬
te patre haberet. si ab hostib captus
ñ fuisset. s ⁊ si redẽptus ab hostib
mortis tempore patris inueniat᷑. eq
collatio erit facienda. ¶ Si eman¬
cipato legatum fu̾it. cũ pater mori¬
etur. ⁊̃ hoc conferre deb. GSi ab
ipso patre herede instituto filio eiꝰ
est. hoc fidĩ cõmissũ. ⁊ eueniet ut ꝓ eo
habeat᷑. atq sipost mortẽ patris reli¬
ctum fuisset. nec coget᷑ ꝯferre quia mo¬
riente eo eius ñ fuisset. ¶ Emanci¬
patꝰ filius si dotẽ habeat ab uxore ac
ceptam hoc minꝰ ꝯfert. ⁊ si ante uror
decesserit. ¶ Srimpubi arrogato
scđm diuipii rescriptum quarta de¬
beat᷑. uidendum ẽ. an si patris nat᷑ał
bonoꝵ possõnem petat. ꝯferre qrͣtam
debeat. questio in eo ẽ. an heredi suo

Expanded text:
hostes fuerit, tamen et ad bonorum possessionem hostes fuerit, tamen et ad bonorum possessionem admittetur et conferet scilicet ea, quae moriente patre haberet, si ab hostibus captus non fuisset. sed et si redemptus ab hostibus mortis tempore patris inveniatur, aeque collatio erit facienda. Si emancipato legatum fuerit, cum pater morietur, etiam hoc conferre debet. Si ab ipso patre herede instituto filio eiusest hoc fideicommissum? et eveniet, ut pro eo habeatur, atque si post mortem patris relictum fuisset, nec cogetur hic conferre, quia moriente eo non fuisset. Emancipatus filius si dotem ceptam, hoc minus confert, etsi ante uxor decesserit.Si impuber‹i› adrogato secundum diui Pii rescriptum quarta debetur, uidendum est, an, si patris naturalis bonorum possessionem petat, conferre quartam debeat. quaestio i
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽ. Si ñ constet s dicantur quedam
ñ eẽ in cõmune redacta. tunc ꝓpter
incertum cautio erit int̃ponenda.¬
S ⁊ sitantum forte in bonis pat̃nis e¬
mancipatus remittat qnͣtum ex col¬
latione sius ab herede debet dicendũ
ẽ. emancipatum satis ꝯtulisse uideri.
ior si nom̃ pat̃m debitoris delegau̾it. ł
functum ł aliam rẽ dedit ꝓportione bo¬
noꝵ que ꝯferre debuit.Si cũ
duob ꝯferre deb̾et. alt̾i ꝯtulerit. alt̾
ñ. ł cũ cauet ł cum duidit. Uidend̾
enim ÷ utrum sextantis tant̃ eis aufera¬
tur emolum̃tum. anuõ trientis totiꝰ
detrabi debeat. ⁊ puto siquidẽ ꝑ ꝯtu¬
matiã ñ caueat totius trientis ei de¬
negandas actiones. nec enim cauisse
piam sextantis tant̃ denegandas. sic
tñ ut possit supplere. cautionẽ uł col¬
lationẽ uł ⁊̃ ceteris modis qͥb supra
diximus aut curator ꝯstituat᷑. rẽ ei
implet. ¶ Is quoq qui madopti¬

Expanded text:
sio: si non constet, sed dicantur quaedam sio: si non constet, sed dicantur quaedam non esse in commune redacta, tunc propter incertum cautio erit interponenda.Sed et si tantum forte in bonis paternis emancipatus remittat, quantum ex collatione suus habere debet, dicendum est emancipatum satis contulisse uideri: idem et si nomen paterni debitoris delegauerit uel fundum remue aliam dederit pro portione bonorum, quae conferre debuit.Si, cum duobus conferre deberet, alteri contulerit, alteri non, uel cum cauet uel cum diuidit: uidendum est, utrum sextantis tantum ei auferatur emolumentum an uero trientis totius detrahi debeat. et puto, si quidem per contumaciam non caueat, totius trientis ei denegandas actiones nec enim uidetur piam, sextantis tantum denegandas, sic tamen, ut possit supplere cautionem uel collatione uel ceteris modis quibus supra diximus, aut curator constituatur rem ei implet.Is quoque, qui in adopti
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ autẽ ñ admittit eum in hunc
casum qͦi bonoꝵ possessio admissa nẽ.¬
UIubet autẽ p̃tor ita fieri collationem
ut recte caueat᷑. Caũi antẽ ꝑsatisdati.¬
onẽ oportere põp ait. an pigrib cau̾i
scripsit. ⁊ reis. ⁊ pignorib recte decol¬
latione caueri. ⁊ ita ego quoq puto.¬
¶Si fr̃ cauere ñ possit curator porti¬
onis eiꝰ ꝯstituit᷑ apud quẽ refecta pe¬
cuina collocet᷑. ut tc̃ demum recipiat
te sint. oblata postea cautione. recipit᷑
pristinum iui¶Quamius autẽ edic¬
tum p̃toris decautione loquat᷑. tam̃
one. facienda collationẽ. igit᷑ si diui¬
d̃at inqͥt bonasua cum frĩb. ⁊ qmͣuis
ñ caueat. satiffecit edicto. S ⁊ siq̃dam
qiuidat quibdã caueat. eq̃ dicimꝰ eĩ
satiffecisse S cũ possint eẽ q̃dam in oc¬
culto ñ satis ⁊ fert qͥ ñ cauit qm̃uis di¬
uidat. Si igit᷑ ꝯstet int̾ partes qͥd sit
in bomis emancipati sufficiens colla¬

Expanded text:
tionem autem non admittit eum in hunc tionem autem non admittit eum in hunc casum, quia bonorum possessio admissa non est.Iubet autem praetor ita fieri collationem, ut recte caueatur: caueri autem per satisdationem oportere Pomponius ait. an pignoribus caueri scripsit et reis et pignoribus recte caueri de collatione, et ita ego quoque puto.Si frater cauere non possit, curator portionis eius constituitur, apud quem refecta pecunia collocetur, ut tunc demum recipiat tiones denegatae sint, oblata postea cautione recipit pristinum ius.Quamuis autem edictum praetoris de cautione loquatur, tamen one facienda collatio est. igitur diuidat, inquit, bona sua cum fratribus et quamuis non caueat, satisfacit edicto. sed et si quaedam diuidat, de quibusdam caueat, aeque dicimus eum satisfecisse. sed cum possint esse quaedam in occulto, non satis confert qui non cauit, quamuis diuidat. si igitur constet inter partes, quid sit in bonis emancipati, sufficiens col
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Hic titulus manifestam
um ꝯferant. qͥ appetant pat̾na. ¶ In.¬
ter eos dabit᷑ collatio. qͥb possessio da¬
ta est. Plane siminorẽ ł aliũ quem
restitu̾e in integrum solet p̃tor re¬
stituerit ad bonoꝵ possõnẽ cͣcͣtabu¬
las petendã quam omiserat. utiq:
collationis cõmodum ei restituet.¬
Si ex dodrante fu̾it institutꝰ filius
qui erat inpotestate. extͣneus ex qua¬
drante. emancipatum accipientẽ cc᷑
tabulas ꝓ quadrante tnt̃ sua bona
collaturum itilianꝰ ait quia solũ
quadrantẽ fr̃i ab̾tulit. argum̃tũ
ꝓ hac sententia affert pop̃. Qd̃ filiꝰ
emancipatꝰ nepotib ex senatis soł
conferre cogͥ ¶ Rat̃ filium quẽ in
potestate habebat. ⁊ extͣneum here¬
dẽ scripsit. emancipatum p̃teriit. bo
noꝵ pꝰ. ccͣtabulas ut̾q filiꝰ accepit. po¬
test ñ incomode dici. emancipatũ
ita demum ꝯferre fr̃i suo debere. si
aliqͥd ei ex causa hereditaria abstr¬
lit. nã siminore ꝗ ex parte dimidia

Expanded text:
.Hic titulus manifestam um conferant, qui appetant paterna.Inter eos dabitur collatio, quibus possessio data est.Plane si minorem uel alium, quem restituere in integrum solet praetor, restituerit ad bonorum possessionem contra tabulas petendam quam omiserat, utique etiam collationis commodum ei restituit.Si ex dodrante fuit institutus filius qui erat in potestate, extraneus ex quadrante, emancipatum accipientem contra tabulas pro quadrante tantum bona sua collaturum Iulianus ait, quia solum quadrantem fratri abstulit: argumentum pro hac sententia adfert Pomponius, quod filius emancipatus nepotibus ex se natis solis conferre cogitur.Pater filium quem in potestate habebat et extraneum heredem scripsit, emancipatumnem contra tabulas uterque filius accepit. potest non incommode dici emancipatum ita demum conferre fratri suo debere, si aliquid ei ex causa hereditaria abstulerit: nam si minore ex parte qua‹m› dimidia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad heredẽ tnͣfferat. quia ꝑsonał
actio ẽ agit᷑ ⁊̃ de quarta ꝯferenda ca¬
uere enm oportebit. s hoc ita demũ
si iã nata ÷ quarte peticio. ceterum
si adhuc pat̾ adoptiuus uiuat qui
eum emancipauit. dicendũ ÷ cautio¬
nẽ quoq cessare. p̃mat᷑a ÷ enĩ spẽscol¬
lationis cum adhuc inuat is cuius
de bonis.

Expanded text:
ut ad heredem transferat, quia personalis actio est: igitur etiam de quarta conferenda cauere eum oportebit, sed hoc ita demum, si iam nata est quartae petitio. ceterum si adhuc pater adoptiuus uiuat, qui eum emancipauit, dicendum est cautionem quoque cessare: praematura est enim spes collationis, cum adhuc uiuat is, cuius de boni
Abbreviated transcription (Latin):
tio facto. tantid̃ estimata reddes necd̾ par¬
tudotaliũ. ancilloꝵ m̃tio factaẽ manebit
inquid lab̾o partustuus. ꝗ ahis mancio ꝑ¬
iculo mancrpioꝵ penesteee debet. Yoru¬
lier que .c. dotis ap̃iuꝵ habebat. diuortio
facto ducenta aurro. efante stipulata erat¬
lab̾o putat quanta dos fuisset tanta deb̾i
siũ prudens mulier. pluseẽt stipulata.
siũmprudens lab̾onis. sentenciã ꝓbo.Y¬
uxor diuortiofacto. partẽ dotis receꝑat.
partẽ aput iuꝵ reliq̃tat. deĩ alii nupsat᷑
⁊ itum uidua facta ad pͥorẽ ui redierat
diuortio facto. teliquũ expͥore dote. isdẽ
dieb utz reddituꝵ aitlab̾. quib reddidis

Expanded text:
tio facto tantidem aestimata redderes nec de partio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium ancillarum mentio facta est. manebit, inquit Labeo, partus tuus, quia is pro periculo mancipiorum penes te esse deberet.Mulier, quae centum dotis apud uirum habebat, diuortio facto ducenta a uiro errante stipulata erat.Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam probo.Uxor diuortio facto partem dotis receperat, partem apud uirum reliquerat, deinde alii nupserat et iterum uidua facta ad priorem uirum redierat,diuortio facto reliquum ex priore dote iisdem diebus uirum redditurum ait Labeo, quibus red
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliquo. institut᷑ maĩti. iussuł adire. uel
repudiare deb hẽditatẽ. s ne maĩt̾ aut re
pudiando facile.⁊ teme̾ suscipiendo in cog̾¬
tã successionẽ dotis. iudicio uxoĩ sue obliget᷑
consulendũẽ. mulie̾m corãtestib int̃ogari
iuꝵ uelit o iatte. anad quirere hẽditatẽ.⁊
sirepudiare se dixĩt. facile maiti uissu repu¬
diauĩt. ꝙ si ħeditatẽ agnoscẽ maluĩt. red¬
dendus ẽ amaĩto ẜius. uxõi caconditiõe. ut
cũ uissueiꝰ adieĩt. rursus maĩto recradatur
ita maĩti sollicitudine. ẽsuletur ⁊ ux oĩs. de¬
sidio parebitur.

Expanded text:
iti iussu uel adire uel repudiare debet hereditatem. sed ne maritus aut facile repudiando uel temere suscipiendo incognitam successionem dotis iudicio uxori suae obligetur, consulendum est mulierem coram testibus interrogari, utrum uel‹it› omittere an adquirere hereditatem. et si repudiare se dixerit, facile mariti iussu repudiabit. quod si hereditatem agnoscere maluerit, reddendus est a marito seruus uxori ea condicione, ut, cum iussu eius adierit, rursum marito retradatur. ita et mariti sollicitudini consuletur et uxoris desiderio parebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ceteꝵ si alio uire ñ coget᷑ p̃stare. Necenĩ bit¬
ficiũ ꝙ ineũ lib̾tus contulitħ uxoĩ debet
s. id tantũ. quodiure patͦnat᷑ assequit᷑. ł as¬
sequi potuit. Plane ex maiore parte quã
debet. hẽs sqͥptus fuit: quod ampliꝰ ẽ. ñ p̃¬
stabit. ⁊ siforte cũtucħ ei deb̾et. lib̾tũs hẽs
miꝰ: siũ iã exegit. siũ exigẽ pot. ꝗa accõ ei

Expanded text:
alio iure, non cogetur praestare: nec enim beneficium quod in eum libertus contulit, hoc uxori debet, sed id tantum, quod iure patronatus adsequitur uel adsequi potuit. plane si ex maiore parte quam debet heres scriptus fuerit, quod amplius est non praestabit: et si forte, cum eimus, sive iam exegit sive exigere potest, quia actio ei
Abbreviated transcription (Latin):
tate enãUẽdẽ eiꝰ tranfiss. siuit inred¬
dendo eo ñ feet morã. siuõ alicna sit ꝓ¬
ꝓetas aut aliꝗs fund U usũ fruct̾ mulieris
uisiuiuiro cĩ dedit᷑. indo inspiciendũ ẽ pͥmũ
quẽad mod̾ mulieĩ p̾sit restit uot̃ aũt. uel
cautionib int̃positis: ut siẽ põt un iuiresuo
fructus. nã aut fructũ fundi ille mulieri
potĩt ced̾e. aut aliquid uidliȩ ꝓ eout int̃ eos
actũ fuĩt dare. Nã⁊ fingeh ip̃m mulierẽ pꝰ¬
se ꝓͥetatis. dũo unde quocasu. ñmiq ⁊̃ mu

Expanded text:
tate enim ad heredem eius transisset, si uir in reddendo eo non fecisset moram. si uero alienata sit proprietas aut aliquis fundi sui usum fructum mulieris iussu uiro eius dederit in dotem, inspiciendum est primum, quemadmodum mulieri possit restitui: potest autem uel cautionibus interpositis, ut sic ut potest uir iure suo fructus: nam aut fructum fundi ille mulieri poterit cedere aut aliquid uidelicet pro eo, ut inter eos actum fuerit, dare. nam et finge hoc ipsum mulierem posse
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ maĩtũ ł mulierẽ sit eã dote cẽ restiutioñ
ut maĩt᷑ caueat. quã duuuxĩt passuꝵ se.
utifrui mulierẽ. hedeqieiꝰ. Quod anueꝵ sit
cͥca adicctionẽ hẽdis. dubitos int᷑eẽ quẽ ad mod̾
sit. usus fruct̾ indotẽ dat᷑. Sicũ hab̾et muli¬
er fructũᷤ intocul erat pͥetas fundi: usũ
fructũ ceiste̾. ind mulier hẽdisuo relmqt̃.

Expanded text:
apud maritum vel mulierem sit, eam dotis esse restitutionem, ut maritus caveat, quamdiu vixerit, passurum se uti frui mulierem heredemque eius. Quod an verum sit circa adiectionem heredis, dubito. Interest, quemadmodum sit usus fructus in dotem datus. Si, cum haberet mulier fructum, viro, cuius erat proprietas fundi, usum fructum cessit, nihil mulier heredi suo relinquet:
Abbreviated transcription (Latin):
ere. relicta deceisit̃. Qua ex parte muli
uu̾s fuisset admulierẽ ꝑnne̾ ait lab̾o
ꝗa nec eluis nec equius fuisset. ꝙ exigẽ
uir abuxore ñ p potiusset obid exdetri¬
r̃to iuri mulierẽ. locupletã⁊ ħueꝵ

Expanded text:
ere relicta decesserit, qua ex parte mulieuiri fuisset, ad mulierem pertinere ait Labeo, quia nec melius aequius esset, quod exigere uir ab uxore non potuisset, ob id ex detrimento uiri mulierem locupletari: et
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod tp̃s gener. redde deb̾et. tã c̃tinuo
soc̃. agendo c̃sequetur᷑. ut in pñsã funis p̃t ͦ¬
sentẽ recipiat. cet̾a dotis statuto tpr soluãt᷑
re manu misit hẽs solus uir alib̾to mstitut᷑
p̾tionẽ hẽditatis: quã utpatronꝰ conseꝗ po¬
tuit. hacdebuit restitue̾ debet. altãm uõ
portionẽ. dotis iudiciosimõ uxor manumt¬
tenti refragrator.
mulieũ ẜuos dotales in anumisit̃ cũ ooãre

Expanded text:
od tempus gener reddere deberet, tamen continuo socer agendo consequetur, ut impensam funeris praesentem recipiat, cetera dotis statuto tempore soluare manumisit. heres solus uir a liberto institutus portionem hereditatis, quam ut patronus consequi potuit ac debuit, restituere debet, alteram uero portionem dotis iudicio, si modo uxor manumittenti refragatur. 6mulieris seruos dotales manumiserit, cum donare
Abbreviated transcription (Latin):
state. unꝰ emancipatꝰ habens trecen¬
let. qd̾ si duo sint filii emancipati ha¬
bentes. ccc. ⁊ duo in potestate. eque di¬
cendum ÷ singulos singulis qui st̃
in potestate centena ꝯferre.cente¬
na retmere. s ipsos inuicẽ nichil.
ferre. dotis qͦ collatio in eundẽ mo¬
dũ fizut quicũq conferret. etiam
suã ꝑsonam numeret. in partib

Expanded text:
state, unus emancipatus habens trecenstate, unus emancipatus habens trecenlet. quod si duo sint filii emancipati habentes trecena et duo in potestate, aeque dicendum est singulos singulis, qui sunt in potestate, centena conferre, centena retinere, sed ipsos invicem nihil conferre. dotis quoque collatio in eundem modum fiet, ut quicumque confert, etiam suam personam numeret in partib
Abbreviated transcription (Latin):
uius
de bonis quarta debetur. ¶ Sus
qui bona collaturus est. habeat fili¬
um peculium castrense habentem.
ñ coget᷑ utiq peculiũ eiꝰ ꝯferre. s si
iam tunc mortuus erat filiꝰ eius. ⁊ ca¬
strense peculiũ habuit cum moriet᷑
is cuiꝰ bonoꝵ possessio petenda ẽ. ancõ¬
ferre cogatur. cum autẽ uẽdicari id
patri ñ sit neceẽ. dici oportebit confe̾n¬
dum. ñ enimi nc̃ adquirit᷑. s ñ ãdmit.¬
tit᷑. ampliꝰ dico ⁊ si institutꝰ fuerit
a filio heres. ⁊ necdum adierit. hãt¬
q substitutum quia ñ mag̃ nc̃ que¬
ritur peculium. quã nc̃ ñ alienat᷑.
ꝯferridebere.¶Confertur aut̃
⁊̃ si quid eiꝰ ñ fuerit dolomalo aut
factum sit quo minus eẽt. s hoc sic
accipiendum ÷ ut hoc demum ꝯfera¬
tur ꝙ eiꝰ eẽ desiit dolomalo Ceterũ
sud egerit ne qͥd adquireret ñ uenit.
incollationẽ. nã hic ⁊ sibi insidiatꝰ ẽ.
Portiõs collationum ita ert̃ faci¬
ende. ut puta duo sunt filii in pote¬

Expanded text:
uius de bonis quarta debetur. Si is qui bona collaturus est habeat filium peculium castrense habentem, non cogetur utique peculium eius conferre. sed si iam tunc mortuus erat filius eius et castrense peculium hab‹eb›it, cum morietur is cuius bonorum possessio petenda est: an conferrpatri non sit necesse, dici oportebit conferendum: non enim nunc adquiritur, sed non adimitur. amplius dico, et si institutus fuerit a filio heres nec dum adierit habeatque substitutum, quia non magis nunc quaeritur peculium quam nunc non alienatur, conferri debere. Confertur autem etiam si quid eius non fuerit, dolo malo autem factum sit, quo minus esset: sed hoc sic accipiendum est, ut hoc demum conferatur, quod eius esse desiit dolo malo: ceterum si id egit, ne adquireret, non venit in collationem: nam hic et sibi insidiatus est. Portiones collationum ita erunt faciendae: ut puta duo sunt filii in pote
Abbreviated transcription (Latin):
÷qm̃ nullam unuriam frĩ facit. ñ
ãebere eam dotẽ ꝯferre. nam ꝙ hũit
exiudicio ꝯuertit᷑ ad ccͣtabulas bõꝵ
possõnem. plane si exminore parte
fuit heres instituta. ⁊ alia q̃dam ĩ
eam ꝯtulit. ceͣ abulas bõꝵ possessio au¬
cta portione eiꝰ dicendum erit collati¬
onis mun̾e eam fungi nͥ forte ꝯtẽpta
fũt portione ex qͣ re instituta ÷. tr̃ enĩ
qicendum ÷ ⁊ ex iudicio parentis eam
uenientẽ. ñ debere munꝰ collationiᷤ

Expanded text:
m nullam iniuriam fratri facit, non debere eam dotem conferre: nam quod habuit ex iudicio, conuertitur ad contra tabulas bonorum possessionem. plane si ex minore parte fuit heres instituta et alia quaedam in eam contulit contra tabulas bonorum possessio aucta portione eius, dicendum erit collationis munere eam fungi, nisi forte contenta fuerit portione, ex qua instituta est: tunc enim dicendum est ex iudicio parentis eam uenientem non debere munus colla
Abbreviated transcription (Latin):
D.Libti om̃s negotiatione licita. pro¬
hibi apatronis non deb̃.
tere. manumisĩt: agnito legato. ⁊ tu¬
tela pupilli se excusau̾it. duus se¬
patrono nũ sed omni. quomodo pa¬
tronatꝰ carere.
d̾.ura lib̾toꝵ paternoꝵ lib̾is cũ pat̃
eoꝵ erat ꝑduellionis dãpnatꝰ. salua
eẽ. diui seuerus ⁊ antoninus beni¬
gnissime rescͥpser̃t. sic̃ ex alia causa
fuit patrono delatoes sũmisisse. qͥ
de statu eiꝰ facerẽt ei q̃stiõe. serũũ
patroni ẽẽ iussit eũ lib̾tũ simꝑato¬

Expanded text:
Liberti homines negotiatione licita prohiberi a patronis non debent.tere, manumiserit adgnito legato et tutela pupilli se excusaverit, divi Sepatronum, sed omni commodo patronatus carere.Iura libertorum patronorum liberis, cum pater eorum erat perduellionis damnatus, salua esse diui Seuerus et Antoninus benignissime rescripserunt, sicut ex alia causa fuit patrono delatores summisisse, qui de statu eius facerent ei quaestionem, seruum patroni esse iussit eum libertum.Im
Abbreviated transcription (Latin):
siuie ꝗsalius recte compecot bo
cipium bonoꝵ possessiõm p̃co¬
ris edicto. ¶ Dari aut̃ bonoꝵ poͦ¬
sessio pot̾. tam patͥs familias
quam filii familias. simõinus de¬
standi habuit. de peculio castrẽ¬
si. uł quasi castrensi. S & eius qui
apud hostes decessit. bonoꝵ pos¬
sessionem admitti posse. quamiuᷤ
in seruitute decedat. nulla dubi¬
tatio est. ¶ Adquirere. quis bo
mancdante bonoꝵ possessio mͥ
petita sit. tõ competet cumra¬
tum habuero id: ꝙ actum est.
Demiq si ante decessero: quã ratũ
habeam: nulla dubitatio ẽ. qͥni
non compecet mͥ bonoꝵ possessio.
Quia neꝙ ego ratũ habui. neq
hes m̃s ratũ habe̾ pot̾: cum ad
eum non transeat bonoꝵ posseᷤ¬
sio. ¶Si causa cognita bonoꝵ
possessio detur. non alibi dabit᷑
quam ꝓtribunali. quia neq de¬
crecum de plano int̾poni. neq
causa cognita bonoꝵ possessio
alibi quam ꝓtribunali dãu
potest. ¶ In possessione bonoꝵ¬

Expanded text:
quis alius, recte competet bonquis alius, recte competet boncipium bonorum possessionem praetoris edicto. Dari autem bonorum possessio potest tam patris familias quam filii familias, si modo ius testandi habuit de peculio castrensi vel quasi castrensi. Sed et eius, qui apud hostes decessit, bonorum possessionem admitti posse, quamvis in servitute decedat, nulla dubitatio est. Adquirere quis bonomandante bonorum possessio mihi petita sit, tunc competet, cum ratum habuero id quod actum est. denique si ante decessero quam ratum habeam, nulla dubitatio est quin non competet mihi bonorum possessio, quia neque ego ratum habui neque heres meus ratum habere potest, cum ad eum non transeat ius bonorum possessionis. Si causa cognita bonorum possessio detur, non alibi dabitur quam pro tribunali, quia neque decretum de plano interponi neque causa cognita bonorum possessio alibi quam pro tribunali dari potest. In bonorum possessione
Abbreviated transcription (Latin):
Sonoꝵ possessiõe
amussa. cõmodã &¬
⁊ incominoda hedita
hec omnia bonis sunt conun
res habentur.
ut plerumꝙ solemus dicẽ: ita ac¬
cipienda sunt. uniu̾sitas cuiusq
successionis qua succedit᷑ in uis
mortui. suscipiturq eius rei com¬
modum gincominodum. Nam
siue soluendo sunt bona. suie
non sunt: siue dampnũ habens
siue lucrũ. siue incorporib sus
siue in accionib: in hoc loco pͥe
bona appellabunt᷑ ¶ Heditas
aũt bonoꝵ ue possessio: ut la¬
beo scb̾. non utiq rerum posses¬
sio accipienda est. Eit enim iu
ris magis: quam corporis pos¬
sessio. Deniq & simꝰ corporale sit
in h̃editate. attam̃ recte eiꝰ bonoꝵ
possessionem agnitam: labeo ait.¬
¶ Bonoꝵ possessionem ita recte
diffimemus. iuis ꝑsequendi. re¬
tinendiq patͥmonii. siue rei q̃
cuiusq cum moritur fuit. E¬
Inuito autẽ. nemini bonoꝵ
possessio adquiritur. ¶ Amu¬
nicipib s societatib ꝯ decurii .¬
& corporib bonoꝵ possessio agͦsci

Expanded text:
orum possessio admissa commoda et incommoda hereditarhaec omnia bonis sunt coniunres habentur.ut plerumque solemus dicere, ita accipienda sunt uniuersitatis cuiusque successionem, qua succeditur in ius demortui suscipiturque eius rei commodum et incommodum: nam siue soluendo sunt bona siue non sunt, siue damnum habent siue lucrum, siue in corporibus sunt siue in actionibus, in hoc loco proprie bona appellabuntur. Hereditatis autem bonorumue possessio, ut Labeo ‹sc›ribit, non uti rerum possessio accipienda est: est ris magis quam corporis possessio. denique etsi nihil corporale est in hereditate, attamen recte eius bonorum possessionem adgnitam Labeo ait. Bonorum igitur possessionem ita recte definiemus ius persequendi retinendique patrimonii sive rei, quae cuiusque cum moritur fuit. Invito autem nemini bonorum possessio adquiritur. A municipibus et societatibus et decuriis et corporibus bonorum possessio adgnosci
Abbreviated transcription (Latin):
nec bonoꝵ possessionem admit¬
Aterm  iudicium side tutoris
auecoritate acciꝑs pot lꝯuia
.tutor pupillo. & pat̾ infanti
filio bonoꝵ possessionem pet̾e
possunt ¶ Dies quib tutor aut
pat̾ scit: cedere placet.

Expanded text:
sessionem admittere nec iudicium sine tutoris auctoritate accipere potest. Quia tutor pupillo et pater infanti filio bonorum possessionem petere possunt, dies, quibus tutor aut pater scit, cedere placet.
Abbreviated transcription (Latin):
Ueluti quoci spreuetunt uis faui
aut temꝑe bonoꝵ possessionis
finito exclusi sunt. aut ante
misit: accrescunt etiam hee por¬
tiones: que cet̾is cõpetissẽt si petiꝰ¬
sent. bonorũ possessionem:
trono quidẽ contͣ tabulas cer¬
de partis. bonoꝵ possessionẽ p̃cor
polliceat᷑. scͥpto autẽ hedi scdm̃
tabulas alt̾ius partis: conuenit
ñ ẽẽ ius accrescendi. Igteͦ non
petente scͥpto scdm̃ tabulas al¬
tĩus quoq partis noĩatim patꝰ.¬
no possessionem pollicetur. Cũ
ceti ꝗb accrescendi uis ẽ. semel
debent agnosce̾ bonoꝵ possessio¬
nem ¶ Bonoꝵ possessionis bene¬
ficium multiplex ẽ. Nam quedã
bonoꝵ possessiones compecunt
contra uoluntatem. Quedam
scdm̃ uoluntatem defunctoꝵ:
nec non abintestato habentib uiꝰ
rescindit eoꝵ capitis diminutio¬
nem. p̃tor. Legum quoq tuen¬
darum causa. dat bonoꝵ pos¬
sessionem. ¶Notis scͥpte tabu¬
le non continentur edicto: quia
notas. litt̾as non eẽ. pedius. lib̾¬

Expanded text:
ueluti quod spreuerunt ius suum aut tempore bonorum possessionis finito exclusi sunt aut ante misit, adcrescent etiam hae portiones, quae ceteris competerent, si petissent bonorum possessionem. trono quidem contra tabulas certae partis bonorum possessionem praetor polliceatur, scripto autem heredi secundum tabulas alterius partis: conuenit non esse ius adcrescendi. igitur non petente scripto secundum tabulas alterius quoque partis nominatim patrono possessionem pollicetur, cum ceteri, quibus adcrescendi ius est, semel debe‹n›t adgnoscere bonorum possessionem. Bonorum possessionis beneficium multiplex est: nam quaedam bonorum possessiones competunt contra uoluntatem, quaedam secundum uoluntatem defunctorum, nec non ab intestato habentibus iustem tamen rescindit eorum capitis deminutionem praetor. legum quoque tuendarum causa dat bonorum possessionem. Notis scriptae tabulae non continentur edicto, quia notas litteras non esse Pedius lib
Abbreviated transcription (Latin):
seruo relinquatur. dem̃ post pͥmum
gat diem ex die mortis cedere. non ex qͦ
adita est hereditas. ⁊ siforte post młtos
norum legata. iõ debi. s si quot ãnis
sit legatum. uidetur michi ⁊̃ in hocini¬
cium cuiusoq annispectandum nisi
forte eudens sit uoluntas testacõis ĩ
annuas pensiones. Iõ diuidentis. Am̃
non legatario conlultũ s heredi ꝓlpec¬
tum uoluit. ne urgeretur ad solutionẽ
Scuin habitacione aliqͥduel indiscipli¬
na leg

Expanded text:
seruo relinquatur, deinde post primum seruo relinquatur, deinde post primum gati diem ex die mortis cedere, non ex quo adita est hereditas, et si forte post multos norum legatario deberi. Sed et si quotannis sit legatum, mihi uidetur etiam in hoc initium cuiusque anni spectandum, nisi forte euidens sit uoluntas testatoris in annuas pensiones ideo diuidentis, quoniam non legatario consultum, sed heredi prospectum uoluit, ne urgueretur ad solutionem. Si in habitatione‹m› aliquid uel in disciplina‹m› leg
Abbreviated transcription (Latin):
tulit peticionem. tiñdẽ est siab impu¬
biꝰ substicuto. legetur. Nam ad hr̃dẽ
suum: legatum transfert. Tractaritũ
pocest. si impubi substitutus dap̃natꝰ
sit. suntͣ pubertatem filius decesserit
seio .c. dare anuuio pupillo defunctꝰ
seuis ad heredem transferat. quasi ea
condicio sit expressa q erat. ⁊ magisẽ.
ad heredem legatarii cransire. ¶ Int̾¬
dum adicio heredis legatis moram fa¬
cit. ut puta li forte leruo manͭ misso.
uel ei cuius seruus legatus est. ⁊ seruo
aliqõ legatum sit. Nam seruo legati
relicci ant̾ aditanhereditatem. d̃ies

Expanded text:
tulit petitionem. Tantundem et si ab imputulit petitionem. Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: nam ad heredem suum legatum transfert. Tractari tamen potest, si impuberi substitutus damnatus sit, si intra pubertatem filius decesserit, Seio centum dare, an uiuo pupillo defunctus Seius ad heredem transferat, quasi ea condicio sit expressa, quae inerat. et magis est ad heredem legatarii transire. Interdum aditio heredis legatis moram facit, ut puta si forte seruo manumisso uel ei cui seruus legatus est et ideo seruo aliquid legatum sit: nam seruo legati relicti ante aditam hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit. s demonstrat. ꝗd data bonoꝵ
possõne fieri oportet. alioqͥn magna
tione. nam si interim ipse decessisset.
beredi suo nicħ relinqueret. itẽ si fr̃
eiꝰ decessisset ñ admittetur ad bonoꝵ¬
pꝰ. qͥd ergo ÷. intelligendũ÷ bõꝵ posses¬
sionẽ acciꝑe. ⁊ anteꝗͣ caueat. s si nõ
catierit. ita obseruabit᷑ ut cota here¬
ditas apud eũ qͥm potestate fuerit.
remaneat. E Emancipatus filius
ꝯtrou̾siam facit impubiqͥ se filiũ
⁊ inpotestate patris fuisse dicit que¬
ro sibona sua ei emancipatꝰ cõferre db̾at.

Expanded text:
omittit, sed demonstrat, quid data bonorum possessione fieri oportet. alioquin magna tione: nam si interim ipse dec‹e›ssisset, heredi suo nihil relinqueret. item si frater eius decessisset, non admitteretur ad bono. quid ergo est? intellegendum est bonorum possessionem accipere et antequam caueat, sed si non cauerit, ita obseruabitur, ut tota hereditas apud cum, qui in potestate fuerit, remaneat. Emancipatus filius controuersiam facit impuberi, qui se filium et in potestate patris fuisse dicit: quaero, si bona sua ei emancipatus conferre debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊pnunciauit impr̃ fidi cõmissum ex hac
eamtestari petisset. ut frẽm suum here¬
dem facẽt. sicenim accipiendam eam scp¬
t᷑am ac sihereditatem suam rogass ean
precepit. Mater intestata decessit utͥ¬
usq lib̃is legitimis heredib relictis.
postea filius agens plenum an /num
eo expleto decessit. filia hereo. auia
ualeriana sua relicta aquaamita fi¬
dĩ cominissum extestam ento patris
portionem hereditatis pecebat. ⁊ a¬
pud presidem optinu erat. cutoresua¬
leriane filie autonini egestatem eius
p̃cendebant. ⁊ recicabant diui adtiani
consi¬

Expanded text:
nuntiauit imperator fideicommissum ex hac prohibuisset eam testari, petisset, ut fratrem suum heredem faceret: sic enim accipiendam eam scripturam, ac si hereditatem suam rogasset eamitui praecepit. mater intestata decessit utrisque liberis legitimis heredibus relictis. postea filius tamen eo exple‹t›o decessit filia herede Fabia Ualeriana sua relicta, a qua amita fideicommissum et ex testamento patris portionem hereditatis petebat: et apud praesidem optinuerat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem eius praetendebant et recitabant diui Hadriani cons
Abbreviated transcription (Latin):
inc̃dicto locuserit quia bonis patris eir
uenditis. nichil ꝓti creditores euusex
ea hereditace ferre potuerunt nisi forte
ꝓprii creditores fili audiri debant. si
postulĩ ut dimissis bonis patris eus
bõa uendere sibiꝑmittatur. ¶Sidõa¬
cionis caula sulpectam hereditatem
sibi hĩs cdex̾it ⁊ restituerit eiquisolidũ
capere nonpossit aufertur eiro ꝙ cape¬
re non potest. Ĩ dicendum est isicitra
conscilium donandi fiduciarius he
soluendo non fuit rogatus heredita¬
cem restituiere suspectam sibidicitdu¬
buum ñ est ꝗn hodie coactꝰ extrebelli¬
ano senacus consulto restituere possit.
s i sisua sponte adieit̃ exeod̃ senatus
consulto restituturus erit. Quãius

Expanded text:
interdicto locus erit, quia bonis patris eius interdicto locus erit, quia bonis patris eius uenditis nihil proprium creditores eius ex ea hereditate ferre potuerint: nisi forte proprii creditores filii audiri debeant, si postulent, ut dimissis patris eius bona uendere sibi permitt‹a›tur. Si donationis causa suspectam hereditatem sibi heres dixerit et restituerit ei, qui solidum capere non possit, auferetur ei id quod capere non potest. idem dicendum est et si citra consilium donandi fiduciarius hersoluendo non fuit rogatus hereditatem restituere, suspectam sibi dicit, dubium non est, quin hodie coactus ex Trebelliano senatus consulto restituere possit. sed et si sua sponte adierit, ex eodem senatus consu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ locis ficłi cõmissaruis defendi deb̾ac
ubidefunct᷑. ⁊ ubi heres. ⁊ ubu ip̃domi¬
alium ħat. Oportet itaꝙ ibiq fidei¬
amissariũ conueniri ubi ueldomi¬
alium hc̃ ueł maior pars restitute be¬
reditatis habetur
alenis.: S ĩ postulante me sulpee¬
cam heredicatem exdecreto p̾tõĩs adie¬
tis mnonego postea michi restitui ue¬
lim. nec bonis ite immisscere hoc fieri
ddebi ut qõ occaueno non ineleganter
i eocem pore quo creditoꝵ fraudando¬
tum cd̃ c̃ilium inicris sic itra ꝑicu¬
lum inte celicti fraudatõii heredita¬
tem suspes cam adisset. resticues mi¬
chi. Quia re moco fidi comnusso le¬
buin tibi fue xat noienti adux he¬
reditatent creditões cuos talicõmõ
raudlete iego uã curpĩ faciam reci
ceut adires non poruerin it aba
suus heres pacri rogatus sit aper seihs
reditatem michi restituere. cumsuu
creditoꝵ fraudandoꝵ concilium inil¬
set tanquam suspectam exdecreto pre¬
tõis resticueret michi iurx fraudlator̃e

Expanded text:
fendi debeat: ubi defunctus et ubi heres et ubi ipse domicilium habeat. oportet itaque ibi fideicommissarium conueniri, ubi uel domicilium habet uel maior pars restitutae hereditatis habetur. Si postulante me suspectam hereditatem ex decreto praetoris adieris ‹nec› ego postea e‹a›m mihi restitui uelim nec bonis me immiscere, hoc fieri debet, ut quod Octaueno non ineleganter Etiam eo tempore, quo creditorum fraudandorum consilium inieris, citra periculum interdicti fraudatorii hereditatem suspectam adibis et restitues mihi, quia et remoto fideicommisso liberum tibi fuerat nolenti adire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipere te ut adires non potuerint. Sreditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspectam ex decreto praetoris restituerit mihi, uix fraudatorio
Abbreviated transcription (Latin):
uĩe quo suspecte adissĩ. Si uero contra
honorosam credidit̃ restituta ea ex hone¬
rerẽtur actionib hereditariis.
op̃. eres precepto fundo rogatuse¬
enus erat. aristo aiebat. uidencium utr̃¬
enen om̃im̃o penes heredes fundum
didĩt. ⁊ inca causa pignora acceꝑit. actiõs
non competunt ei cui restituta fuĩt here¬
ditas adu̾sus ip̃a pignora. s aliqua dubi¬
tacio remanebit si incum cͣctũ qui erde¬
functo suĩt int̃positus hr̃s ant ueͣsticue¬
ret hereditatem pignus acceꝑit s nec sic
qͥd̃ ip̃e admitteretur exfidi commnissi
cñ hat adũsus heredem actionem. ut
ei cedat ꝓpignõis cõm̾o actionem. ¶Cũ
extrebelliano senatꝰ consulto restituitur
hereditas. seruitutes quas mutuo p̃dia
heredis ⁊ testatoris haberent. nichilo
minus ualent.

Expanded text:
iure, quo si sponte adissent, sin uero contra iure, quo si sponte adissent, sin uero contra onerosam crediderint, restituta ea exonerentur actionibus hereditariis.. Heres praecepto fundo rogatus eenus erat. Aristo aiebat uidendum, utrum omnimodo penes heredem fundum rediderit et in eam causam pignora acceperit, actiones non competunt ei, cui restituta fuerit hereditas, aduersus ipsa pignora. sed aliqua dubitatio remanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres, antequam restitueret hereditatem, pignus acceperit. sed nec sic quidem ipse admitteretur: ex fideicommisso tamen habet aduersus heredem actionem, ut ei cedat pro pignoris commodo actionem. Cum ex Trebelliano senatus consulto restituitur hereditas, seruitutes, quas mutuo praedia heredis et testatoris habent, nihilo minus ualent.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Si⁊ si is qͥ ꝯtrou̾siam impubi
fac̃ ex lib̾is sit. eueniet ut siue ea¬
ueat. hic eui status fit ꝯtrou̾sia. si¬
ue non caueat. tñ simul sit ĩposseᷤ¬
sionẽs si impubes ñ defendat᷑. id¬
circoq missus sit inpossessionẽ ⁊̃

Expanded text:
. Sed si is, qui controuersiam impuberi facit, ex liberis sit, eueniet, ut, siue caueat hic, cui status fit controuersia, siue non caueat, attamen simul sit in possessionem. Si impubes non defendatur idcircoque missus sit in possessi
Abbreviated transcription (Latin):
bõꝵ possessionẽ seꝑatim. ordinarie ꝗ
ex quo patrẽ suũ decessisse sit: ⁊ facul¬
tatem bõꝵ possessionis pͣtende habu¬
it. carboniane u̾o. ex eo tp̃r ex quo con
posseisionẽ ñ petierit.: alias pot̾it ex se¬
qñti parte edicti ad exemplũ carbo¬
niani acciꝑe bõꝵ possessionẽ. alias ñ
poterit. Nã si confestim post patris
mortẽ ꝯtrou̾sia ei facta fuerit: an in
sisse uidebit᷑. siu̾o int̃posito tp̃r sci¬
erit ꝯtrou̾siam sibi moueri. pot̾it
ĩ finito tp̃r intͣ qđ expͥma parte
bõꝵ possessionẽ acceꝑ it. ex seqñti
bõꝵ possessionẽ  quã cũ acceꝑit ꝑ¬

Expanded text:
 possessionem separatim, ordinariae quidem, ex quo patrem suum decessisse scit et facultatem bonorum possessionis petendae habuit, Carbonianae uero ex eo tempore, ex quo contpossessionem non petierit, alias poterit ex sequenti parte edicti ad exemplum Carboniani accipere bonorum possessionem, alias non poterit. nam si confestim post patris mortem controuersia ei facta fuerit, an intsisse uidebitur: si uero interposito tempore scierit controuersiam sibi moueri, poterit etiam finito tempore, intra quod ex prima parte bonorum possessionem acceperat, ex sequenti bonorum possessione