comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc p̃stricta sermone mulier. in lusam sebi intellex̃ & dolens in iuriam
pudicitiȩ confessa ẽ. frcudem marito: Illenihil habens quod uxori
indignaretur . cui ipsẽ cubandi intemplo potestatem ꝑmisenit. &¬
conscius coniugalis castimoniȩ principi quȩ relam detulit: Quimo¬
tus potentis uiri contumelia. atq: a trocis flagitii cõmento. sacerdo¬
tes etemplorpit: quaestioni subicit. confessos necat: simula chrũ.
tiberi de mergit : Mundo fugiendi potestas ꝑ¬
isi dismissa eo quod ui amoris & formȩ supenctus gnrtia leuioribus cõmis sorũ
suorum. p̃tus multandus aestimaretur: Quodigitur ludibrium imperi¬
tante tyberio occiderit . Ñ putaui p̃tereundũ ut exeo deformatas colligit᷑
imperatoris : Iicut enĩ boni principis uita ꝓbitatis quȩdam p̃scriptio &
puniuersos uiuendi forma ẽ ita imperatoris conluuiolex flagitiorũ ẽ:

Expanded text:
’ Praestricta sermone mulier inlusum sibi intellexit et dolens iniuriam ’ Praestricta sermone mulier inlusum sibi intellexit et dolens iniuriam pudicitiae confessa est fraudem marito. Ille nihil habens quod uxori indignaretur, cui ipse cubandi in templo potestatem permiserat, et conscius coniugalis castimoniae principi querellam detulit. Qui motus potentis uiri contumelia atque atrocis flagitii commento sacerdotes templo rapuit, quaestioni subicit, confessos necat, simulacrum Tiberi demergit. Mundo fugiendi potestas permissa, eo quod ui amoris et formae superatus gratia leuioribus commissorum suorum pretiis multandus aestimaretur. Quod igitur ludibrium imperitante Tiberio acciderit non putaui praetereundum, ut ex eo deformitas colligatur imperatoris. Sicut enim boni principis uita probitatis quaedam praescriptio et per uniuersos uiuendi forma est, ita imperatoris conluuio lex flagitiorum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ediderint deos partu: De sequoq & illa dm̃ ẽẽ generendũ ꝑsuadet mul¬
eri. concubitu miscetur: Redit ad maritũ laetior dicens. quod mrxta
dõsit mulier. & eius ꝓmissu dm̃ eẽt genitunt: Fit ingens instu promu¬
lieris mariti gaudium: Postea occurrit mundus mulieri & ait: Beata
paulina concubitudĩ : Magnus ds̃ anubis. cuiustu accepisti mysteria
sed discita sicut disita. & hominibus. ñ negare. quibus ditribuunt quod tu
negaueris : Qua nec formassuas darenobis nec nomina dedignantur:
Ecce ad sacrit sua ds̃ andbis uocauit. & mundũ ut tibi iungeret᷑: Quidtibi
pfuit duritiatua nisiut te uiginti miliũ quaȩ obtulerm cõpendio de¬
ficudaret . Imita redeos indulgentiores qui nobis sine p̃tio tribuunt
quod abste p̃tio imp&rixre nequitum: Quod site humana offendunt uoca¬
bula. anubem me uocari placuit . & nominis huius gractia effectũ iuuit:¬

Expanded text:
ediderint deos partu. De se quoque et illa deum esse generandum persuadet muliediderint deos partu. De se quoque et illa deum esse generandum persuadet mulieri, concubitu miscetur. Redit ad maritum laetior, dicens quod mixta deo sit mulier et eius promissu deum esset generatura. Fit ingens in stupro mulieris mariti gaudium. Postea occurrit Mundus mulieri et ait: ‘Beata Paulina concubitu dei, magnus deus Anubis, cuius tu accepisti mysteria. Sed disce te sicut diis ita et hominibus non negare, quibus tribuunt quod tu negaueris, quia nec formas suas dare nobis nec nomina dedignantur. Ecce ad sacra sua deus Anubis uocauit et Mundum ut tibi iungeret. Quid tibi profuit duritia tua, nisi ut te XX milium quae obtuleram conpendio defraudaret? Imitare deos indulgentiores, qui nobis sine pretio tribuunt quod abs te magno pretio impetrari nequitum. Quodsi te humana offendunt uocabula, Anubem me uocari placuit et nominis huius gratia effectum iuuit.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ suis ad ẽt uotis ab eosuam posi p̃sentiam. negare non posse oboe¬
dientiam: Itq ex sua & ex mariti sententia ꝑgit adtem plũ isidis noc¬
tem exigit: Remotisq ꝓcul arbitris quasi sacri cognitionẽ mys¬
terũp̃cepturr sesestnatis cõposuit suis aestimans qđ adeam dssuis
in somnis ueniret. & ꝑ uisionem sese cidem demonstnt ret : Cerum ubi ali¬
quid noctis ꝓcessit quo facilius mulier plena somnideciperetur. mun¬
dus ad sumpto uultu a nubis habituq aduenit: Uestimenta ableuat
inosculauit: Exꝑgefactae mulieri anubem sec̃ẽ dicit: Vultam a nubis
p̃tendit: Illa dm̃ credidit beatam se ad serit quod eam dignatus sit uisi¬
tare dñs ds̃ suus Amplexum petentdi ñ negat. refert tam̃ utrũds̃ pos¬
sit homini misceri: Ille ꝓmit exempla quod etiouem summũ deorũ al me¬
na susceperit. & lȩda eiusdem concubitu potita. & plurimȩ aliȩ quae

Expanded text:
deum suis adesse uotis, a deo suam posci praesentiam, negare se non posse oboedeum suis adesse uotis, a deo suam posci praesentiam, negare se non posse oboedientiam. Itaque et ex sua et ex mariti sententia pergit ad templum Isidis, noctem exegit remotisque procul arbitris quasi sacri cognitionem mysterii perceptura sese stratis conposuit suis, aestimans quod ad eam deus suus in somnis ueniret et per uisionem sese eidem demonstraret. Verum ubi aliquid noctis processit, quo facilius mulier plena somni deciperetur, Mundus assumto uultu Anubis habituque aduenit, uestimenta ableuat, in oscula ruit. Expergefactae mulieri Anubem se esse dicit, uultum Anubis praetendit. Illa deum credidit, beatam se adserit quod eam dignatus sit uisitare dominus deus suus. Amplexum petenti non negat, refert tamen utrum deus possit homini misceri. Ille promit exempla quod et Iouem summum deorum Alcmena susceperit et Leda eiusdem concubitu potita et plurimae aliae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rumq: secessus ignauia intolenrbilis: Nullũ tam̃ efficacis uirũ operis
in necem eius excitauer̃. recentis ut arbitror romani imperii reue¬
rentia. siue terrore seuissimȩ crudelitatis Quia plerũq asperitas
quograr uior eotutior est: Eo imperitante famosũ iudibriũ paulinȩ
spectatissimi generis feminȩ romȩ ꝑcelebnrtũ est: Quae cum egre¬
giam castitatis apud om̃s famã haberet. eet̃ aut̃ p̃stantis simi decoris
&eminentis gnatiae. temptata mundi aequestris militiȩ ducis int̃¬
pellationibus. nec inflex auitio nimiȩ suꝑstitionis patuit errori:
Namq subor natusisidis sacerdotibus. qui uelut a nubis ad eam man¬
data ꝑferrent. quod eam adtem plũ inuitarit: Delectatũ se eius
sedulitate & pudicitia. noctem poscere haberese qđ eidem secreto
uellet cõmittere : Quod illa accipiens. laeta ad maritum detulit.

Expanded text:
arumque secessus — ignauia intolerabilis — nullum tamen efficacis uirum operis arumque secessus — ignauia intolerabilis — nullum tamen efficacis uirum operis in necem eius excitauerunt, recentis, ut arbitror, Romani imperii reuerentia siue terrore saeuissimae crudelitatis, quia plerumque asperitas quo grauior eo tutior est. Eo imperante famosum ludibrium Paulinae spectatissimi generis feminae Romae percelebratum est. Quae cum egregiam castitatis apud omnes famam haberet, esset autem praestantissimi decoris et eminentis gratiae, temtata Mundi equestris militiae ducis interpellationibus nec inflexa, uitio nimiae superstitionis patuit errori, namque subornatis Isidis sacerdotibus qui uelut Anubis ad eam mandata perferrent, quod eam ad templum inuitaret, delectatum se eius sedulitate et pudicitia noctem poscere, habere se quod eidem secreto uellet committere. Quod illa accipiens laeta ad maritum detulit,
Abbreviated transcription (Latin):
pulus cum resisteret atq ille recipiendas censeret imagines pluri¬
mos in mor tem coegit: Dumhaec in iudȩa gerunt᷑ agrippa aris¬
tobolifilius romam aduenit cupiens aduersũ herodenthetirthen apud
tyberiũ iudicio decernere : sed dispectus atrberio cũ romȩ diriger&. plu¬
rimos sibi ad sciuit ad amicitiam & maxime germa nicifiliũ gaium.
quẽ siue pat̃ni nominis gratia amabilẽ populo. seu regii generis pro¬
pinquitate ꝓximũ imperio prtus. an quodam p̃sagio studiosius ex co¬
lebat. quã ul a&atis uel honoris eius prtio patiebatur: Ita ut quodam die
manus eleuans dep̃caret᷑. ut maturius trberio mortuo gaũ uideret
imperatorem: Quo ꝓdito ꝑ eutrchium libertum suum. agrippa ius suty¬
berii inuinda ducitur : Et grauibus modis excruciatur. Ñ ante dimis¬
sus quã trberius diem claderet Cuius tem port foeda. ludibriis capre¬

Expanded text:
pulus cum resisteret atque ille recipiendas censeret imagines, pluripulus cum resisteret atque ille recipiendas censeret imagines, plurimos in mortem coegit. Dum haec in Iudaea geruntur, Agrippa Aristoboli filius Romam aduenit cupiens aduersum Herodem tetrarchen apud Tiberium iudicio decernere, sed despectus a Tiberio, cum Romae degeret, plurimos sibi adsciuit ad amicitiam et maxime Germanici filium Gaium, quem siue paterni nominis gratia amabilem populo, seu regii generis propinquitate proximum imperio ratus an quodam praesagio studiosius excolebat, quam uel aetatis uel honoris eius ratio patiebatur, ita ut quodam die manus eleuans deprecaretur, ut maturius Tiberio mortuo Gaium uideret imperatorem. Quo prodito per Eutychum, libertum suum, Agrippa iussu Tiberi in uincla ducitur et grauibus modis excruciatur, non ante dimissus quam Tiberius diem clauderet. Cuius tempora foeda ludibriis Capre
Abbreviated transcription (Latin):
p̃satas regiones. ꝓuintias appellauerunt: Manserunt tam̃ the¬
troerchȩ ut enent philippus et herodes. mutato uocabulo qui an¬
tipas prius nuncupabatur: Nam salome moriens locaquȩ tenu¬
enit & potestatem suȩ gentis. liuiȩ uxori cȩsaris derelique nrt :
Isstatus enet iudeȩ quando caesar defunctus est: relinquens trberi¬
um priuignũ suũ. liuiȩ uxoris filium. exsuperiore genitũ coniu
ge succes sorem imperii romã. cuius in honorem trberiadem hero¬
des condidit: Philippus quoq libiam urbem matris eius uocabu¬
lonuncupandam putauit: & quia ꝓpositum nobis ẽ aperire cau¬
sas quibus populus iudȩorũ a romano imperio desciuerit. sibiq exi¬
tium ad celebre uerit. pilatum ꝓuintiȩ p̃sidem in itiũ ruinȩ de¬
disseres indicat: Quando caesaris imagines hiero solsmitanis ae¬
dibus inferri primus omnium non dubitauerit: Quo motus po

Expanded text:
positas regiones, provincias appellaverunt. Manserunt tamen tepositas regiones, provincias appellaverunt. Manserunt tamen tetrarchae, ut erant Philippus et Herodes mutato vocabulo, quia Antipas prius nuncupabatur. Nam Salome moriens, loca quae tenuerat, et potestatem suae gentis Libyae uxori Caesaris dereliquerat. Is status erat Judaeae, quando Caesar defunctus est: relinquens Tiberium privignum suum Libyae uxoris filium ex superiore genitum ge successorem imperii Romani, cuius in honorem Tiberiadem Herodes condidit. Philippus quoque Liuiam urbem matris eius uocabulo nuncupandam putauit. Et quia propositum nobis est aperire causas, quibus populus Iudaeorum a Romano imperio desciuerit sibique exitium accelerauerit, Pilatum prouinciae praesidem initium ruinae dedisse res indicat, quandodibus inferri pri
Abbreviated transcription (Latin):
matrimonii: Exsurrexit mulier & familiaribus namicuit som¬
nium atq ipsabi duo post defuncta fidem fecit. quod huius modi
coniugia. nec uirorum legib impunita sunt nec mortuorum uo¬
luntatibus: Ipsequoq archelaus uidit in somnis spicas nouem plenas et¬
magnas abubus uorari: Cui quȩrenti. respondit inter pres:
Nouem spicas. Nouem annos significari quibus potestate usus sit
amplissima et maxima: Nono itaqi anno imperiisui mutati¬
onem eidem fore . eo quod boues quiarua arxtro soleant inter¬
uertere mutationem significent laboriosam. quȩ deuoret atq
ab sorbeat merita superionr. Hiscognitis quinto die uenit ad
caesare : qui eum adiudicium romã deducer&: In quo condemp
tus & actus in exilium. &iam morte impleuit somnium suũ: Princi¬
patus gentis qui ad archelaum ꝑtinebat. conuersus in nomen ꝓuin¬
tiȩ : Quo nomine romani cũ in iussum uincendi redigerent. ꝓcul

Expanded text:
matrimonii.’ Exsurrexit mulier et familiaribus narrauit sommatrimonii.’ Exsurrexit mulier et familiaribus narrauit somnium, atque ipsa biduo post defuncta fidem fecit, quod huiusmodi coniugia nec uiuorum legibus inpunita sint nec mortuorum uoluntatibus. Ipse quoque Archelaus uidit in somnis spicas VIIII plenas magnas a bubus uorari. Cui quaerenti respondit interpres VIIII spicis VIIII annos significari, quibus potestate usus sit amplissima et maxima. Nono itaque anno imperii sui mutationem eidem fore, eo quod boues, qui arua aratro soleant interuertere, mutationem significent laboriosam, quae deuoret atque absorbeat merita superiora. His cognitis quinto die uenit a Catus et actus in exsilium, etiam morte implevit somnium suum. Principatus gentis qui ad Archelaum pertinebat, conversus est in nomen provinciae; quo nomine Romani, cum in jus suum vincendo redigerent procul
Abbreviated transcription (Latin):
dum suprae memonruimus. libr es regitoba secundis ẽ copulata nup¬
tiis. Quo de functo reuertit ad patrem: Illic eam contemplatus arche¬
laus quod froc trem meriti filiorũ patruũ. haud quaquam piȩ refuendũ
arbitntretur: Ita deperire coepit ut uxorem eiceret mariamnen. et
gla finem in locum illius substituer& : Non multo post ubi mulier
in iudea rediit . uidit in somnis alexandrum: ut completi desiderauit:
Atille in dignatisimilis. a complexure fugus. uisus est dicere: Hȩc
est glafine ꝓmisi fides. ita amoresergate seruastimeos. quorũ me¬
moremte eẽ oportuit: Iedesto adolescentula secundas nuptias
non refugenas. &iam netertias. &iam nefnrtrẽmarit:. Ita mea
delectauit in iuria ut in meamdomum tertionupta coniugi reme¬
are non erubesceres sed mihicurȩ nediutius maneat contume¬
lu mea conta gioq tua. nec longum laetabitur fract̾niincestus

Expanded text:
dum supra memorauimus, Libyes regi Iubae secundis est copulata nupdum supra memorauimus, Libyes regi Iubae secundis est copulata nuptiis. Quo defuncto reuertit ad patrem. Illic eam contemplatus Archelaus, quod fratrem mariti filiorum patruum hautquaquam pie refugiendum arbitraretur, ita deperire coepit, ut uxorem eiceret Mariammen et Glafyram in locum illius substitueret. Non multo post, ubi mulier in Iudaeam rediit, uidit in somnis Alexandrum et conplecti desiderauit. At ille indignanti similis a conplexu refugus uisus est dicere: ‘Haec est, Glafyra, promissi fides? Ita amores erga, te seruasti meos, quorum memorem te esse oportuit? Sed esto: adulescentula secundas nuptias non refugeras, etiamne tertias, etiamne fratrem mariti? Ita te mea delectauit iniuria, ut in meam domum tertio nupta coniugi remeare non erubesceres? Sed mihi curae ne diutius maneat contumelia mea contagio tua, nec longum laetabitur fraterni incestus
Abbreviated transcription (Latin):
ti int̃ se frrtres facilius extinguerctur Demde ad cesarem de¬
ductus aperuit ilico inponitate ꝓmissa furctum sespeciȩ simi¬
litudinis. quod eẽt alexander simulauisse. ut in nume nrbilia munene. ibi¬
quas. regis filius a uidȩis consequeretur: Caesar dolum risit. sed & ipsum in¬
munẽ dimitti iubet. & eosqui ultrx priuatum modum quasi regis filio
detulenent: satis multatos ẽẽ ꝓnuntiauit quod suꝑfluis sumptibus infi¬
nita dispendia tolenruissent: Ar chelaus aut̃ ꝓfectus iniudȩam ꝓpt̃ obs¬
cȩnitatem morum & insolentiam accusatus apud cȩsarem. cognita int̾
partes causa. uiennam religatur. opes que eius thesauris caesaris ad sociate
Hloc merito p̃tium luit. quinec a fratris sui germani coniugȩ. suas com¬
pres senit cupiditates Namubi alexander obiit patris imperio neci
trrditus. glafinc uxor eius archelaorege cappadocum genita quẽ ad mo¬

Expanded text:
ti inter se fratres facilius extinguerentur. Deinde ad Caesarem deti inter se fratres facilius extinguerentur. Deinde ad Caesarem deductus aperuit ilico inpunitate promissa fretum se specie similitudinis quod esset Alexander simulauisse, ut innumerabilia munera quasi regis filius a Iudaeis consequeretur. Caesar dolum risit, sed et ipsum immunem dimittit et eos, qui ultra priuatum modum quasi regis filio detulerant, satis multatos esse pronuntiauit, quod superfluis sumtibus infinita dispendia tolerauissent. Archelaus autem profectus in Iudaeam ob obscenitatem morum et insolentiam accusatus apud Caesarem cognita inter partes causa Viennam relegatur opesque eius thesauris Caesaris adsociatae. Hoc merito pretium luit qui nec a fratris sui germani coniuge suas conpresserat cupiditates. Nam ubi Alexander obiit patris imperio neci traditus, Glafyra uxor eius Archelao rege Cappadocum genita, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit. &iam alia ipse adiunxit: Ouoͬbus filiabus quoq: herodis.
milletalenta quȩ sibi rdicta erint. disꝑcienda arbitixtus: Addidit¬
&iam alia sexcenta milia & ea feronreliberis sociaricensuit: Int̃¬
ea quidam eiuuenibus simulans sealexandrum. & ꝓpt̃ misericor¬
diam abhis quibus necandimunꝰ. abherode patremandatũ foret.
subrogatis aliis in locũ suum cum fraxtrese aristobolo dimissũ mile¬
tum petiit & in de romam: Quod difficilius apud in cognitos cog¬
nosceretur: Qbi facile iudȩos ad rerum nouitatem ꝓmtissimos
excitauenrt. nisi cõꝑto eocaesar ad steum ꝑduciocius ꝑceladum
quendam qui alexandrũ plenȩ nouenit p̃cepisset: Caeladus
ubi iuuenẽ uidit . similitudinedeceptus hesitauit: Sed reliqua ꝑspi¬
ciens indicia non conuenire. quȩ siuit ubi eẽt aristobolus: Atille
incipro insila degere ad seruit cauentem insidias eo quod coniunc¬

Expanded text:
seruauit, etiam alia ipse adiunxit. Duabus quoque filiabus Herodis seruauit, etiam alia ipse adiunxit. Duabus quoque filiabus Herodis mille talenta, quae sibi relicta erant, dispertienda arbitratus addidit etiam alia sexcenta milia et eas Ferorae liberis sociari censuit. Interea quidam e iuuenibus, simulans se Alexandrum et propter misericordiam ab his, quibus necandi munus ab Herode patre mandatum foret, subrogatis aliis in locum suum cum fratre se Aristobolo dimissum, Miletum petiit et inde Romam, quo difficilius apud ignotos cognosceretur. Vbi facile Iudaeos ad rerum nouitatem promtissimos excitauerat, nisi conperto ea Caesar ad se eum perduci ocius per Celadum quendam qui Alexandrum plene nouerat praecepisset. Celadus, ubi iuuenem uidit, similitudine deceptus haesitauit, sed reliqua perspiciens indicia non conuenire quaesiuit ubi esset Aristobolus. At ille in Cypro insula degere adseruit cauentem insidias eo quod coniunc
Abbreviated transcription (Latin):
riam quite elegit. aut si rescendi debeat quodte arbitro sanci¬
endum relinquit rerum omnium dño. cui iure etiã reges
cȩdunt potestate: Quienim sciuit quẽ elegerit ad confirmandum
sciuit utiq quẽ elegeret adimpenendum: Nec in suc cesore fallipo¬
tuit qui nonẽ falsus in confirmatorem: Nam quite arbitrũ constituit.
cognouit itaq talem succes sorem si bi constituendum. quitibiquẽ
constitueres non dis plicer& Auditis partib cesar. sententiam
distulit: De in de conlato cum senatu consilio archelaum genti
p̃posuit. ut fungeretur rectoris munere non regni honore: Spopon¬
dit tamen & regnũ daturum. seseita gereret ut ꝓbaretur: Iamenĩ
temptam̃ta dissensionis. is ichelitae populi nuntiabantur: Thetner¬
chas duos constituit. hero des: phrlyppum & antipan quicũ arche¬
lao deregnocerta uerat: Herodes sorori cui nom̃ salome legatum

Expanded text:
riam qui te elegit, aut rescindi debeat quod te arbitro sanciriam qui te elegit, aut rescindi debeat quod te arbitro sanciendum reliquit, rerum omnium domino, cui iure etiam reges cedunt potestatem. Qui enim sciuit quem eligeret ad confirmandum, sciuit utique quem eligeret ad imperandum, nec in successore falli potuit qui non est falsus in confirmatore. Nam qui te arbitrum constituit, cognouit utique talem successorem sibi constituendum, qui tibi quem constitueres non displiceret.’ Auditis partibus Caesar sententiam distulit. Deinde conlato cum senatu consilio Archelaum genti praeposuit, ut fungeretur rectoris munere non regni honore. Spopondit tamen et regnum daturum, si se ita gereret ut probaretur. Iam enim temtamenta discessionis Israhelitae populi nuntiabantur. Tetrarchas duos constituit Herodis filios, Philippum et Antipan, qui cum Archelao de regno certauerat, Herodis sorori cui nomen Salome legatum
Abbreviated transcription (Latin):
di regalis iudicii seruatasit p̃rogatiuã. quo cumulata potius quã
imminuta romani nominis reuerentia sit. Siet auobis cȩsar non
p̃ripiatur regibus quod priuatis licet ut eorũ ualeant testamenta
et quẽ potissimum sibicupiant succedere ultimo scribant stilo. atq
abillis iterũ ea uobis honorificentia seruaetur ut confirmatio iudicu
auobis petatur ut his succedat quẽ paterelegerit uosꝓbaueritis:
Quando igitur magis sapuit herodes. cum tibi caesar seruauit p̃ro¬
gatiuam. anquando p̃teriit . Vbi antipas substituitur. cesar p̃¬
teritur: Vbi archelaus subrogatur. caesar ad sciscitur: sine fir¬
mamento. nulla res stabilis Duino itaq iudicio ubi iustitia de¬
entt. uel simulationi. uel uoluntati. fir mamentum defuit:
Vbiaut̃ aequitas examinis subpetebat. robur quȩ situm ut iudi¬
cium confirmaretur: Consi den igitur utrum fecerit in iu¬

Expanded text:
di regalis iudicii seruata sit praerogatiua, quo cumulata potius quam di regalis iudicii seruata sit praerogatiua, quo cumulata potius quam imminuta Romani nominis reuerentia sit, si et a uobis, Caesar, non praeripiatur regibus quod priuatis licet, ut eorum ualeant testamenta et quem potissimum sibi cupiant succedere ultimo scribant stilo, atque ab illis iterum ea uobis honorificentia seruetur, ut confirmatio iudicii a uobis petatur, ut is succedat quem pater elegerit, uos probaueritis? Quando igitur magis sapuit Herodes, cum tibi, Caesar, seruauit praerogatiuam, an quando praeteriit? Vbi Antipas substituitur, Caesar praeteritur, ubi Archelaus subrogatur, Caesar adsciscitur. Sine firmamento nulla res stabilis. Diuino itaque iudicio, ubi iustitia deerat, uel simulationi uel uoluntati firmamentum defuit: ubi autem aequitas animi suppetebat, robur quaesitum, ut iudicium confirmaretur. Considera igitur, utrum fecerit iniu
Abbreviated transcription (Latin):
subregnosint. sed poscere ut subromano agere cuius sibi gractiã iã
inde amachabeis partã tantũ ꝑusurpationẽ regni postea de¬
genent uerint ut multo in feriores sint his aduersum quos romanam peti
erint societatem: Deniq ontre sese ut eadem conditione iudȩa qua sy¬
ria p̃sidale iudiciũ a uobis adipiscatur. quo deuotionis nñce detur expe¬
rimentum utrum qui seditiosi a crebelles uocamur possimus mode¬
naetis iudicibus obtempenrre: Aduersus eanicolaus ꝓarchelao res¬
pondens. in quietis simam nationem insolentiȩ suȩ ad seruit poenas
dedisse: Nehinc potissimũ archelaus inuidia in excus abilis crimi¬
nis arcesseretur. siꝑ seditionẽ pacem turbarent. atq romanorũ
societate animis atq armis discederent Detestamenti aut̃ p̃la¬
tione quis dubitaret . cũ & posterius p̃ferrisoleat superioribus et
hoc multo ualidius cȩteris uideri debeat. inquo caesari confirman¬

Expanded text:
sub regno sint, sed poscere sub Romano agere, cujus sibi gratiam jam sub regno sint, sed poscere sub Romano agere, cujus sibi gratiam jam inde a Machabaeis partam tantum per usurpationem regni postea degeneraverunt, ut multo infererint societatem. Denique orare sese ‘Vt eadem condicione Iudaea qua Syria praesidale iudicium a uobis adipiscatur, quo deuotionis nostrae detur experimentum, utrum qui seditiosi ac rebelles uocamur possimus moderatis iudicibus obtemperare’. Aduersus ea Nicholaus pro Archelao respondens inquietissimam nationem insolentiae adseruit poenas dedisse, ne hinc potissimum Archelaus in inuidiam inexcusabilis criminis arcesseretur, si per seditionem pacem turbarent atque a Romanorum societate animis atque armis discederent. De testamenti autem praelatione quis dubitaret, ‘Cum et posterius praeferri soleat superioribus et hoc multo ualidius ceteris uideri debeat, in quo Caesari confirman
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ei qui eẽt ex genenrtione iudȩ. sicut lex diceret: duerois¬
tum idumeũ genere. quẽ nulla ꝓsapiae regalis origo continge¬
ret in repsisse in honorem indebitum: Siquidem antipat̃ sibiat¬
q archelao fuerit auus. p̃stans diuitiis cȩterisq artibus potens et
maximȩ romanorum amicitia cȩsariq senoribello ꝓbatus cũ pos
set regnũ sib: ad sciscere num quã tam̃ ad fectauerit: Quin &iã
defendere aliis maluerit. quã sibipanare: Meritoq illũ habi¬
tum ut parentẽ optimũ. qui iudȩam in libertatẽ uindicauerit uul¬
neribꝰ suis. nec inser uitutem deduxerit: Herodem antoni testi¬
monio qui pat̃ nus sibi hos pes suis set. in regnũ adspircuisse:
Exillo iudȩorũ res imminutas. egisse ut hostem. non ut recto¬
rem: Cũ igit᷑ &iam ipse adult̃ regni fuerit. quomodo potuis¬
se ab eo legitimum regẽ creari Nondep̃caritam̃ quominus¬

Expanded text:
nisi ei qui esset ex generatione Iudae, sicut lex diceret. At uero isnisi ei qui esset ex generatione Iudae, sicut lex diceret. At uero istum Idumaeum genus, quem nulla prosapiae regalis origo contingeret, inrepsisse in honorem indebitum, siquidem, cum Antipater sibi atque Archelao fuerit auus, praestans diuitiis ceterisque artibus potens et maxime Romanoruset sibi regnum adsciscere, numquam tamen affectaverit; quin etiam defendere aliis maluerit quam sibi parare, meritoque illum habitum ut parentem optimum, qui Judaeam in libertatem vindicaverit vulneribus suis, nec in servitutem deduxerit. Herodem Antonii testimonio qui paternus sibi hospes fuisset, in regnum aspiravisse: ex illo Judaeorum res imminutas, egisse ut hostem, non ut rectorem. Cum igitur ipse etiam adulter regni fuerit, quomodo potuisse ab eo legitimum regem creari? non deprecari tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
in soleuis set  Necatos p̃terea plurimos quia opemfessis rebus & tribu¬
torum adleua mentum poposcenent: Remediũ postulantibꝰ. bellũ in ro¬
tatum: Int̃fecta nouem inlia iudȩorũ in ipsa uenenbili apud suos pas
cȩ cdebrit. ꝓpecudibus homines immolatos. sacnctorũ quiad tẽpli
festa conuenenent sanguinem fusũ . spectaculũ minebile: si quis
cesorũ stra gẽ recenseat. babslonios reuertisse arbitr&ur :
Quanto crudelius aciue cõmissa. quȩ in hoste barbaroplena
in manis sȩuitiȩ atq: impietatis aestimarentur: Hanc sportu¬
lam ciuibus datã. hoc sacrificio archelaum regnisui primordia
comm̃dauisse. debere misereri cesarem. senatumq: reliquiarũ
iudeȩ. quȩ quondam liberis fulta populis seruitutẽ optaret. si
modo tolenrbilem liceret ꝑ p&i subrege iusto: Longe illũ ab eẽ
aiure imperitandi. sequidem nulli apud iudȩos regnũ cõpete.

Expanded text:
insoleuisset? Necatos praeterea plurimos, quia opem fessis rebus et tribuinsoleuisset? Necatos praeterea plurimos, quia opem fessis rebus et tributorum alleuamentum poposcerant, remedium postulantibus bellum inrogatum, interfecta VIIII milia Iudaeorum in ipsa uenerabili apud suos paschae celebritate, pro pecudibus homines immolatos, sacratorum qui ad templi festa conuenerant sanguinem fusum, spectaculum miserabile. Si quis caesorum stragem recenseat, Babylonios reuertisse arbitretur. Quanto crudelius a ciue commissa quae in hoste barbaro plena immanis saeuitiae atque impietatis aestimarentur? Hanc sportulam ciuibus datam, hoc sacrificio Archelaum regni sui primordia commendauisse. Debere misereri Caesarem senatumque reliquiarum Iudaeae, quae quondam liberis fulta populis seruitutem optaret, si modo tolerabilem liceret perpeti sub rege iusto. Longe illum abesse a iure imperitandi, siquidem nullis apud Iudaeos regnum conpeteret,
Abbreviated transcription (Latin):
re om̃a cacsaris iudicio reseruauis se quamuis soluto iam corpore anxuis
sup̃mo periculo. nec ullius iamsensus. aut consilii capax dictauerit non
quod arbi tnrbatur. sed quod in grediebatur: Eceptorẽ igitur imperu de
seipso ꝓnuntiasse . quod ñ merer&ur tuocaesar iudicio in regnũ substitui:
Namsi meriti sui conscius foret. peteret potius quã eripere matunr uisset:
Nonpetendo aut̃. sed usurpandoquȩ inpegitione consisterent. &iam in
pecuniariis negotiis p̃iudicare solere . ut p̃posteri letigatoris cadant
causa: Hicuero nonpen niarum questum incrim̃ uocari. sedimperii
romani uio latum ius reuerentiam despectam.spretam potestatem:
Indignum aestimatum romanȩ curiȩ senatum. qui soleret regnũ dare
atq eripere utcumce sare uetustam conferendi imperiseruaret. p̃rogati¬
uam: Quid facturumẽe cum regnare legitimȩ cepisset. qui ante rregnũ

Expanded text:
mo omnia Caesaris judicio reservasse: quamvis soluto jam corpore, anxius mo omnia Caesaris judicio reservasse: quamvis soluto jam corpore, anxius supremo periculo, nec ullius jam sensus aut consilii capax, dictaverit non quod arbitrabatur, sed quod ingerebatur. Praeceptorem igitur imperii de seipso pronuntiasse, quod non mereretur tuo, Caesar, judicio in regnum substitui. Nam si meritorum suorum conscius foret, petere potius quam Non petendo autem sed usurpando quae in petitione consisterent etiam in pecuniariis negotiis praeiudicare solere, ut praeposteri litigatores cadant causa. Hic uero non pecuniarum quaestum in crimen uocari sed imperii Romani uiolatum ius, reuerentiam despectam, spretam potestatem; indignum aestimatum Romanae curiae senatum, qui soleret regnum dare atque eripere, ut cum Caesare uetustam conferendi imperii seruaret praerogatiuam. Quid facturum esse, cum regnare legitime coepisset qui ante regnum
Abbreviated transcription (Latin):
tionidatus salomes filius antipat̃ illa quȩsupnr diximꝰ. & multa alia dicen¬
diualidus psequebatur: Minerise qđ archelaus qua si petendũ caesare reg¬
num p̃tenderet. cũ usurpatione tementria iam dudũ intrx iudȩã inconsul¬
to caesare regem ȩxercuis set Quid enim sella aurea allatumq diadema
nisi regni in signia forent: Quospũ sederep̃sumpsit supnrthronũ regium
de sublimisolio salutare plebem circũ fusam. stipantibus muneris. militaribꝰ.
morequidam & usu impenrtorũ ꝓmideadema : quod caesaris iudicio
ser uari oportuenit. ñ solũ ꝓpotestate romani imperii. sed etiam ꝓiu
re testamenti Herodem enim nec p̃ripere potuis se caesari. uel senatui.
quod ipse uela senatu accepis set. uel açȩsa rerecepisset. et superiore
testamento exp̃sissẽ satis ꝓpriȩ indicium uoluntatis. quo antipan succe
deresibi in regnum sensu integro acꝑ penso consilio declinaueret . & posterio¬

Expanded text:
tioni datus, Salomes filius Antipater illa quae supra diximus et multa alia dicendi ualidus prosequebatur: mirari se quod Archelaus quasi petendum a Caesare regnum praetenderet, cum usurpatione temeraria iam dudum intra Iudaeam inconsulto Caesare regem exercuisset. Quid enim sella aurea allatumque diadema nisi regni insignia forent? Quo spiritu sedere praesumserit supra thronum regium? De sublimi solio salutare plebem circumfusum stipantibus numeris militaribus; more quodam et usu imperatorum promi diadema, quod Caesaris iudicio seruari oportuerat non solum pro potestate Romani imperii sed etiam pro iure testamenti. Herodem enim nec praeripere potuisse Caesari uel senatui, quod ipse uel a senatu accepisset uel a Caesare recepisset. et superiore testamento expressisse satis propriae indicium uoludere sibi in regnum sensu integro ac perpenso consilio declaraverit, et postre
Abbreviated transcription (Latin):
quisuis fuerit infidus: Non ꝑfunctoriȩ itaq: in ipso pelio
iuuit hostes suorũ. uel qđ extra muraeni populi multitudinẽ
adnitente aristobolo r&raex̃ aleius societate : Ab om̃a tam̃
quibꝰ uel p̃ueniendi aris toboli deducendiq eius auctoritate.
łconficien docelerit̃ bello. pompeius egregius imperetor fuit.

Expanded text:
qui suis fuerit infidus — non perfunctorie itaque in suo proelio qui suis fuerit infidus — non perfunctorie itaque in suo proelio iuuit hostes suorum uel quod extramurani populi multitudinem adnitentem Aristobolo retraxit ab eius societate. Ad omnia tamen, quibus uel praeueniendi Aristoboli deducendique eius auctoritate uel conficiendo celeriter bello Pompeius egregius imperator fuit
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ficationũ mysteria. retecta gentib: ac manifestata sunt :
Deniq: pompeius curacrũ istius modi declinans suꝑflua. dum
triũ phopotitus ambusta obiret. sequentib se suorũ plurimis.
uidie taber naculum scđm qđ soli principi sacerdotum solleni
accessu patebat. atq intus aspex̃. lucernã et mensam. et thi¬
mia matheria. et tabulas testamenti. suꝑ que eas cherubym
multitudinẽ aromatũ dis ꝑsam. et sacrȩ pecuniȩ talenta duo
mila. inquib: cum plurimũ aurieẽt. integertam̃ ab omi cupi¬
ditacte. uel ipsa uel siqua sacrorũ uasorũ inuentas. in tacta
seruari p̃cepit. Et sequenti post excidiũ die. neocoris iussit
mundare templi interiora. et celebrare ad sueta sacrificia:
Hprcano quoq principatũ sacerdotiidedit ꝓmpta eius opercusus
in obsidionis necessitate : Nam &si infidus. romaniftam̃ fidelis
ut sua patria expugnar&. Sed puto neminem possedici fidelẽ.

Expanded text:
sanctificationum mysteria retecta gentibus ac manifestata sunt. sanctificationum mysteria retecta gentibus ac manifestata sunt. Denique Pompeius curarum istiusmodi declinans superflua, dum triumpho potius ambusta obiret, sequentibus se suorum plurimis uidit tabernaculum secundum, quod soli principi sacerdotum sollemni accessu patebat, atque intro aspexit lucernam et mensam et thymiamateria et tabulas testamenti superque eas Cherubin, multitudinem aromatum dispersam, et sacrae pecuniae talenta duo milia. In quibus cum plurimum auri esset, integer tamen ab omni cupiditate uel ipsa etiam si qua sacrorum uasorum inuenta sunt, intacta seruari praecepit, et sequenti post excidium die neocoris iussit mundare templi interiora et celebrare adsueta sacrificia. Hyrcano quoque principatum sacerdotii dedit, promta eius opera usus in obsidionis necessitate; nam etsi infidus suis, Romanis tamen fidelis ut sua patria expugnaretur — sed puto neminem posse dici fidelem
Abbreviated transcription (Latin):
urgebat: Itaq condusi undiq aln sep̃cipitabant. aliipatriȩ in¬
cendus exurebant᷑. sacer dotes tamen. usq adultimũ in suo mu¬
nere ꝑseuerabant. Hortantes se in uicẽ ne in posterioribꝰ pone¬
rent officiũ religionis quã salutis p̃sidiũ. Recte secumagi. sipi¬
ectti impenderent. quod deberet necessitati. Iulcherrimumq
siinpatriȩ sinu sepelirilicet Quid aut̃ iuuaret euadere et suꝑ¬
stitem uiuere religioni: p̃clarũ potius opus muneri cõmori
pio : Quod siquis periculi metudeserat. sicrilegũ est. siquis¬
impleat sacrificium et piȩ pussionis uictoria : In sulatutaq sacerdotes.
intsuas hostias immolabant᷑. & amicta sacerdotib stolis. int̃cada¬
uera caesorũ humi iacebant. Fusa illic iudȩorũ duo decim milia.
roma norũ pauci extincti. plures uulneraeti sunt. Nihil tam̃ gra¬
uius inilla miseria pgenuer̃ iudei quã qđ illa ab scondita ante

Expanded text:
urguebat. Itaque conclusi undique alii se praecipitabant, alii patriae inurguebat. Itaque conclusi undique alii se praecipitabant, alii patriae incendiis exurebantur. Sacerdotes tamen usque ad ultimum in suo munere perseuerabant hortantes se inuicem, ne in posterioribus ponerent officium religionis quam salutis praesidium, recte secum agi si pietati impendersi in patriae sinu sepeliri liceret. Quid autem juvaret evadere, et superstitem vivere religioni? praeclarum potius opus muneri commori pio. Quod si quis periculi metu, deserat, sacrilegium est: si quiimpleat, sacrificium et piae passionis victoria. Infulati itaque sacerdotes inter suas hostias immolabantur, et amicti sacerdotalibus stolis inter cadavera caesorum humi jacebant. Fusa illic Judaeorum duodecim millia, Romanorum pauci exstincti, plures vulnerati sunt. Nihil tamen gravius in illa miseria ingemuerunt Judaei, quam quod illa absco
Abbreviated transcription (Latin):
arum. Victima altaris imponebatur : ante aram positi feriebant᷑
Tertius iam mensis anceps adhuc certam̃ tenebat. Primꝰ silla hortis
cornelio faustus. et duocenturiones. quorũ un i nom̃ furio. alteri fabius¬
eraet deiecta turre murorum templũ in rupere. singulis sequentibus
sesecateruis. Etcircũ dantes undiq templi interiora quos cũq reppe¬
tam̃ ea seuitia bellantũ. obsequia uatũ impedita Nudatis gladus
imminebat hostis. illitam̃ sine ulla ꝑturbatione solitiuicem mu¬
neris exsequebant᷑ : Nullũ int̃missũ ẽ officugenus: Quic quid
adpurificationis sollem nitatem. quicquid adcultus sacri obser¬
uantiam spectare poterit. impletum est: Ianta eraet cura mys¬
terii: Atq utinam ꝓueritate deuotionis et fidei fuis set Maio¬
rac quoq a suis orta pericula. que ab hȩbreis inuicem inferebantur
riculum : A fronte externus hostis. a tergola teribꝰq domesticus

Expanded text:
arum. Victima altaribus imponebatur, ante aram positi feriebantur. arum. Victima altaribus imponebatur, ante aram positi feriebantur. Tertius jam mensis anceps adhuc certamen tenebat. Primus Silla ortus Cornelio, Faustus et duo centuriones, quorum uni nomen Furio, alteri erat Fabius, dejecta terra murorum, templum irrupere, singulis sequentibus sese catervis, et circumdantes undique templi interiora, quoscumque repetamen ea saevitia bellantium, obsequia vatum impedita. Nudatis gladiis imminebat hostis: illi tamen sine ulla perturbatione soliti vicem muneris exsequebantur. Nullum intermissum est officii genus. Quidquid ad purificationis solemnitatem, quidquid ad cultus sacri observantiam spectare poterat, impletum est. Tanta erat cura ministerii: atque utinam pro veritate devotionis et fidei fuisset! Majora quoque a suis orta pericula, quam sibi ab Haebraeis invicem inferebantur, riculum. A fronte externus hostis, a tergo lateribusque domesticus
Abbreviated transcription (Latin):
dimentũ: Irritaq pompeio fuissent exordia. nisi incurrentibus
sacris legionis diebꝰ. quibꝰ ab omniuacare opere iudȩis uetus obserua¬
tio foret. Inminere suos aggerendis terrarum tum ulis impencuis¬
set : Iola enĩ conserendȩ manus usurpatio in consuetudinẽ uersa etiã
sabbato. sitam̃ infenat᷑ proeliũ et salutis extremũ petatur pericu¬
lum. decernendũ sibi ferro iudȩi existimant. Reliqua certamina
religioni ducunt: lamuallũ excreuerat. lam machinȩ ad motȩ. re¬
pugnabant regii murorũ altitudine ferociores. Nec in t̃mixtopeliis
ꝓpiore magni accessu inclinabant᷑: stupebat pompeius acresurorũ
animos muride corẽ ac magnitudinẽ et nusquã remissa officia sacerdotũ
in medio belli furore tamquã ꝓfuxda pax eẽt nihil deenet sacrificiorũ sollẽ¬
nitati: interbellatorũ iacula mortescesorũ fundaebatur sanguis hosti¬

Expanded text:
dimentum: irritaque Pompeio fuissent exordia, nisi incurrentibus dimentum: irritaque Pompeio fuissent exordia, nisi incurrentibus sacris religionis diebus, quibus ab omni vacare opere Judaeos vetus observatio foret, imminere suos aggerendis terrarum tumulis imperavisset: sola enim conserendae manus usurpatione in consuetudinem versa, etiam sabbato, si tamen inferatur praelium, et salute extremum petatur periculum, decernendum sibi ferro Judaei existimant: reliqua certamina religioni ducunt. Jam vallum excreverat, jam machinae admotae, repugnabant regii murorum altitudine ferociores, nec intermixti praeliis propiore Magni accessu inclinabantur. Stupebat Pompeius acres virorum animos, muri decorem ac magnitudinem, et nusquam remissa officia sacerdotum in medio belli furore: tamquam profunda pax esset nihil deerat sacrificiorum solemnitati, imbellatorum inter jacula mortesque caesorum fundebatur sanguis hosti
Abbreviated transcription (Latin):
toribꝰ futuris Cõpletũq est illud dauiticum. Osuener gentes in
hereditatem tuã . polluer̃ templũ scmtuum: sponteltaq tredi¬
dereregalia sua cessere aulicis : Sis soniclaro int̃suos uiro et mili¬
tiȩ stipendiis exercitato id negotii cõmissũ ut manu ualida au¬
lam regiam. cetentq: urbis tuenda existimaret: Quod ab eo sollici¬
te curatum. quisi ad ea defendenda potius quã occupanda. romanũ
exercitũ ductauerit: Ad templiaut̃ in ruptionẽ . qm̃ꝑtinacit̃ resis¬
tebatur iudȩis magnꝰ pantuit. socio uidelicethirciniutsi fieriposset¬
aliena romani mrsteria. non ꝓfanarent. Iimalut suis manibꝰ. iu¬
dei fossas replerent. impioministerio et tur piobsequio. seruierunt
manꝰ eorũ in cofino mentes in sacrilegio: Sed nihil ꝓficiebat conges¬
tio cũ renitereNT emuris aristoboli fautores. et desuꝑ ad ferent impe¬

Expanded text:
toribus futuris conpletumque est illud Dauiticum: deus, uenerunt gentes in toribus futuris conpletumque est illud Dauiticum: deus, uenerunt gentes in hereditatem tuam, polluerunt templum sanctum tuum. Sponte itaque tradidere regalia sua, cessere aulicis. Pisoni claro inter suos uiro et militiae stipendiis exercitato id negotii commissum, ut manu ualida aulam regiam ceteraque urbis tuenda existimaret. Quod ab eo sollicite curatum, quasi ad ea defendenda potius quam occupanda Romanum exercitum ductauerit. Ad templi autem inruptionem, quoniam pertinaciter resistebatur, Iudaeos Magnus parauit, socios uidelicet Hyrcani, ut, sialiena Romani mysteria non profanarent: simul ut suis manibus Judaei fossas replerent, impio ministerio et turpi obsequio servierunt manus eorum in cophino, mentes in sacrilegio : sed nihil proficiebat congestio, cum reniterentur e muris Aristobuli fautores, et desuper afferrent impe
Abbreviated transcription (Latin):
pit : atq: explontre diligentius. quibꝰ in locis tep̃taret in rũp¬
tionem: Sed cũ et ualida murorũ circũ spectaret quod expug¬
nari nequirent. et templũ urbe. haud inferioribꝰ circũdatum
munitionibꝰ. ut geminũ eẽt ingressis periculũ et adefensorib tẽpli
et ab his quimurorũ ꝓpugnacula tuerent᷑. hȩsitanimi dubio sen¬
tentiȩq incerto ꝑ aliquantũ temporis: Cũ subito intra urbẽ¬
orta seditio uolentib: hyrcani sociis urberecipere pompeiũ.
renitentib: aris toboli ꝓpugnatorib. Illiportas aperire magno
istiobserar eibellũ q infere neregemeriperent: Sed prurib quoster¬
ror potentiȩ romanȩ auxerat : cessere inferiores atq intẽ plũ seserece¬
pere soluto ponte quitransitu ꝑuio urbem ac templũ medius coniun¬
xenit : Receptus ittq: in urbem est exercitus romanus. et suis ma¬
nib iudei a peruere portas : non multi post urbis ac templi expugna¬

Expanded text:
pit atque explorare diligentius, quibus in locis temtaret inruppit atque explorare diligentius, quibus in locis temtaret inruptionem, sed cum et ualida murorum circumspectaret, quod expugnari nequirent, et templum in urbe haut inferioribus circumdatum munitionibus ut geminum esset ingressis periculum et a defensoribus templi et ab his qui murorum propugnacula tuerentur, haesit animi dubio sententiaeque incerto per aliquantum temporis, cum subito intra urbem seditio orta, uolentibus Hyrcani sociis urbe recipere Pompeium, renitentibus Aristoboli propugnatoribus: illi portas aperire Magno, isti obserare bellumque inferre ne regem eriperent. Sed pluribus quos terror potentiae Romanae auxerat, cessere inferiores atque in templum se recepere soluto ponte, qui transitu peruio urbem ac templum medius coniunxerat. Receptus itaque in urbem est exercitus Romanus, et suis manibus Iudaei aperuere portas non multo post urbis ac templi expugna
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat . cũ rei memoratȩ indicia uenirent : Locus ꝓpeurbẽ in quo
balsamũ gignitur. uirgultisq: in nascit᷑  Quae acatis lapidibꝰ. in¬
ciduNt pueri agricolarũ ꝑ que cas incisiones distillathumor lacri¬
mis pulcher ronantibꝰ. In deuir militiȩ uetꝰ cõpositis ordinibus.
aduesperum castra mouit. et primo diluculo hiero solymitanis
moenibus ad sticit. atq inꝓuisus armatas acies infudit: Obstu¬
pefactus aristobolus dispositionis spetiȩ uirarũ robore militũ
ala critate sponte occurrit. Veniamp̃catur. pecuniã urbẽ:
seque offerens: Verbisq: in mollius supplicit̃ inflexis. mitiga uenit
in dignationẽ consulis: sed irrita p̃catione quia effectus deerat
promissionis. Non solũ negatis pecunis sed etiã urbe excluso
gauinio qui oblatũ petitũ uenerat. bellũ in cubuit: Namq mag¬
nus adhibitus custodib: aristobolo urbis moenia speculari coe¬

Expanded text:
tenebat, cum rei memoratae indicia uenere, locus prope urbem in quo tenebat, cum rei memoratae indicia uenere, locus prope urbem in quo balsamum gignitur uirgultisque innascitur, quae acutis lapidibus incidunt pueri agricolarum, perque eas incisiones distillat humor lacrimis pulcher rorantibus. Inde uir militiae uetus conpositis ordinibus ad uesperum castra mouit et primo diluculo Hierosolymitanis moenibus adstitit atque improuisus armatas acies infudit. Obstupefactus Aristobolus dispositionis specie, uirorum robore, militum alacritate, sponte occurrit ueniam precatum, pecuniam urbem seque offerens. Verbisque in mollius suppliciter inflexis mitigauerat indignationem consulis; sed inrita precatione, quia effectus deerat promissionis, non solum negatis pecuniis sed etiam urbe excluso Gabinio, qui oblata petitum uenerat, bellum incubuit. Namque Magnus, adhibitis custodibus Aristobolo, urbis moenia speculari coe
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus cũ hyrcanꝰ p̃sulẽ adisset. uocatꝰ adiudiciũ aristobolus
sesere p̃sentauit: Iedcũ adhuc cõꝑhendinari cogitationẽ ui¬
deret. in castellũ regressus ẽ: Medius enĩ int̃ spem &timorẽ.
putabat qđ imperiis eiꝰ oboediendo. ad sui gractiã pompeũi
inflecteret: Sed ne ui. adigeretur. iterũ imperiocedere.
in alexan driũ seserecipiebat : Nec p̃teriit magnũ regis uer¬
sutia : Iubet cũ decedere munitionibꝰ. Idq facturũdatis ad
singulos custodes munitionũ lit teris. sese ad stringeret :¬
lussis quidem paruit quȩ non audebat refellere. Protinꝰ tam̃ hieroso¬
iymitanis inoenibꝰ. seabdidit. et bellũ aduersũ romanos para recoepit
Pompeius quoq fugientẽ in se qui clausũ urgere . neq parandis bel¬
liusibꝰ. tempꝰ ullũ dare. Direx̃ magni intentionẽ demetrida tenunti¬
us qđ morte bellũ finis set . Vrbs hierico infinitimis suis pompeiũ

Expanded text:
Rursus cum Hyrcanus consulem adisset, uocatus ad iudicium Aristobolus Rursus cum Hyrcanus consulem adisset, uocatus ad iudicium Aristobolus sese repraesentauit, sed cum adhuc conperendinari cognitionem uideret in castellum regressus est. Medius enim inter spem et timorem putabat, quod imperiis eius oboediendo ad sui gratiam Pompeium inflecteret, sed ne iterum ui adigeretur imperio cedere, in Alexandrium sese recipiebat. Nec praeteriit Magnum regis uersutia; iubet eum decedere munitionibus idque facturum datis ad singulos custodes munitionum litteris sese adstringere. Iussis quidem paruit quae non audebat refellere, protinus tamen Hierosolymitanis moenibus se abdidit et bellum aduersus Romanos parare occoepit. Pompeius quoque fugientem insequi, clausum urguere neque parandis belli usibus tempus ullum dare. Direxit Magni intentionem de Mitridate nuntius quod morte bellum finisset; urbs Hiericho in finitimis suis Pompeium
Abbreviated transcription (Latin):
conuerterent᷑. coniunctis etiã syriȩ pleriq: auxiliaribꝰ: Quẽ ubi
comperit aristobolus ad urbẽ scito polim. atq: inde coreas ad ꝓpin¬
quare unde erat iudeae exordiũ possessionis. configit in alex¬
andriũ castrũ munitũ ad modũ et in monte altissimositum:
Quo cognito iubec eum pompeius descendere: Atille tam quam
erili p̃cepto oboedire indecorem existimanspericolũ potius subeun¬
dum quã obteperandũ imperio. animi in modicus arbi traebat᷑: Sed re¬
ferta populis romana castra desuꝑspectans. simulasuis monitꝰ non
laces sandos. quorum in nom̃ ac potestatẽ tutus ꝓpe orbis terrarũ
concesserat descendit: Pluribꝰ. q usus quib regnũ sibi iuredelatũ
ad struere contenderat. uel generis debitũ necessitudine. uel
exercitꝰ iudicio qui secutꝰ sit ualidiorẽ deseruerit ignauum. ł e
uentu pelii . ł pacti conuentione. admunitiones reuertit:

Expanded text:
conuerterentur coniunctis etiam Syriae plerisque auxiliaribus. Quem ubi conuerterentur coniunctis etiam Syriae plerisque auxiliaribus. Quem ubi comperit Aristobolus ad urbem Scythopolim atque inde Coreas appropinquare, unde erat Iudaeae exordium possessionis, confugit in Alexandrium castrum munitum admodum et in monte altissimo situm. Quo cognito iubet eum Pompeius descendere; at ille tamquam herili praecepto oboedire indecorum existimans periculum potius subeundum quam obtemperandum imperio animi immodicus arbitrabatur. Sed referta populis Romana castra desuper spectans, simul a suis monitus non lacessendos quorum in nomen ac potestatem totus prope orbis terrarum concesserat, descendit, pluribusque usus, quibus regnum sibi iure delatum adstruere contenderat, uel generis debitum necessitudine uel exercitus iudicio, qui secutus sit ualidiorem, deseruerit ignauum, uel euentu proelii uel pacti conuentione, ad munitiones reuertit.