comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum. illa inferoꝵ regna retegãtur.
stabit suꝑ illã uoraginẽ ĩtrepidus
fortasse quo debet catere. desiliet. Et̾o
ad me ꝙͣ magna sint quib ꝑeo: Ip¬
sũ ꝑire ñ e̾ magnũ. ꝓinde si uolumꝰ
ẽẽ felices. si nec deoꝵ nec hominũ. nec
reꝵ timore u̾sari. si despic̾e fortunã
suꝑuatua ꝓmittentẽ leuia minãtẽ.
si uolumus tnͣquille degere. ⁊ ip̃is di¬
is de felicitate ꝯtrou̾siã age̾: aĩa in
expedito ẽ hñda. Siue illã insidie. si¬
ue morbi petent siue hostiũ gladii. si¬
ue insulaꝵ cadẽtium fragor. suie ip̃aꝵ
ruina t̾raꝵ. siue uasta ius igniũ ur¬
bes agrosq pari clade ꝯplexa. qui uo¬
let illã accipiat. quid aluid debeo qͣm
exeũtẽ hortari ⁊ cũ bonis õĩbꝰ emitt̾e.
Uade fortit̾. felicit̾ uade nich dubita¬
ueris. redderis. ñ de re s de tpr̃e e̾ q̃stio.
Facis qd̾ qnq faciendũ ẽ. Nec roga¬
ueris nec timueris. nec te uelut in ali¬

Expanded text:
lum, illa licet inferorum regna retegantur. lum, illa licet inferorum regna retegantur. Stabit super illam uoraginem intrepidus et fortasse quo debebit cadere desiliet. Quid ad me quam magna sint quibus pereo? Ipsum perire non magnum est. Proinde si uolumus esse felices, si nec hominum nec deorum nec rerum timore uersari, si despicere fortunam superuacua promittentem, leuia minitantem, si uolumus tranquille degere et ipsis diis de felicitate controuersiam agere, anima in expedito est habenda: siue illam insidiae siue morbi petent siue hostium gladii siue insularum cadentium fragor siue ipsarum ruina terrarum siue uasta uis ignium urbes agrosque pari clade complexa, qui uolet illam accipiat. Quid aliud debeo quam exeuntem hortari et cum bonis ominibus emittere? "Uade fortiter, uade feliciter! Nihil dubitaueris: redderis. Non de re sed de tempore est quaestio, facis quod quandoque faciendum est. Nec rogaueris nec timueris nec te uelut in ali
Abbreviated transcription (Latin):
S alt̾um sine alt̾o ñ fit. Nõ enĩ ali¬
unde aĩo uenit robur ꝙͣ abonis ar¬
ip̃e casus adu̾sus om̃s affirmauerit
petimur. Ingẽti itaq aĩo mors ꝓuocã¬
da e̾.Siue nos equo uastoq ĩpetu ag¬
greditur. siue cotdiano uulgariq exi¬
tu. nichꝰ refert qm minax ueniat ꝙͣtũ¬
q fit qd̾ in nos trahat. Qd̃ a nob̾ peter
minimũ e̾. hoc senectus a nob̃ abla¬
tura e̾. hoc auricłe dolor. hoc humoris
ĩ nob̾ corrupti abũdantia. hoc cib paꝵ
obseqũes stomaco hoc pes leuit̾ offensꝰ.
Pusilla res ẽ hõis aĩa. s ingẽs res ꝯ¬
tẽptus aĩe. Hãc qui ꝯtẽpsit. securus
uidebit maria turbari. etiã si illa õs
turbauerũt uẽti. etiã si estus aliqͣ
ꝑturbatõe insidi totũ in t̾ras uerter
octeanũ. Securus aspiciet fulminã¬
tis celi trucẽ atq horridã faciẽ frã¬
gatur licet celũ. ⁊ ignes suos ĩ exitu
oĩum ĩ primis suũ misceat. Secur
aspiciet ruptis ꝯpagib de hiscens so¬

Expanded text:
sed alterum sine altero non fit: non enim aliunde animo uenit robur quam a bonis aripse casus aduersus omnes firmauerit, petimur. Ingenti itaque animo mors prouocanda est, siue nos aequo uastoque impetu aggreditur, siue cotidiano et uulgari exitu. Nihil refert quam minax ueniat quantumque sit quod in nos trahat; quod a nobis petit minimum est: hoc senectus a nobis ablatura est, hoc auriculae dolor, hoc umoris in nobis corrupti abundantia, hoc cibus parum obsequens stomacho, hoc pes leuiter offensus. Pusilla res est hominis anima, sed ingens res contemptus animae: hanc qui contempsit securus uidebit maria turbari, etiamsi illa omnes excitauerunt uenti, etiamsi aestus aliqua perturbatione mundi totum in terras uertet oceanum; securus aspiciet fulminantis caeli trucem atque horridam faciem, frangatur licet caelum et ignes suos in exitium omnium, in primis suum, misceat; securus aspiciet ruptis compagibus dehiscens so
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ex ip̃o fit lumini. Sic cometaꝵ corpꝰ
ip̃m corrotũdatur. splẽdor lõgior ꝙͣ cete¬
roꝵ sideꝵ apparet. Quare ĩquis: Dic tu
beat modo palleat. qͣre liuidus ⁊ alter
color illi sit. cũ a ꝯspectu solis excludit᷑
Nic michi qͣre õs stelle int̾ se dissimilẽ
hñt aliqͣtenus faciẽ. dissimillimã soli.

Expanded text:
quod ex ipso fluit lumini, sic cometarum corpus quod ex ipso fluit lumini, sic cometarum corpus ipsum corrotundatur, splendor autem longior quam ceterorum siderum apparet. Quare? inquis. Dic tu beat, modo palleat; quare liuidus illi et ater color sit, cum conspectu solis excluditur. Dic mihi quare omnes stellae inter se dissimilem habeant aliquatenus faciem, diuersissimam soli.
Abbreviated transcription (Latin):
iuaꝵ circłoꝵ ꝙ sic positoꝵ. ut certo tpre
ĩtuentes afflãt. Sic naues ꝙͣuis ple¬
nis uelis eant. uidentur tñ stare. Erit
qui demonstret aliq̃n in quib comete¬
ꝑtib currãt. cũ tã seducti a cet̾is errent.
qnͣti qualesq sĩt. Contẽti suus ĩuen¬
tis. aliquid u̾itati ⁊ post̾i ꝯferãt. ꝑ stel¬
las inquit ult̾iora ñ cernimus. ꝑ come¬
tas aciẽ trãsmittimus. Primũ si sit ĩ¬
stud. ñ in ea ꝑte sit qͣ sidus ip̃m e̾. spis¬
si ignis ac solidi. s q̃ rarus splendor ex¬
currit. ⁊ in crines exꝑgitur. ꝑ int̾ualla
igniũ ñ ꝑ ipos uides. Stelle inquit õs
rotũde sũt comete porrecti. ex quo appa¬
ret stellas ñ eẽ. Quis enĩ tibi ꝯcedit co¬
metas lõgos eẽ. quoꝵ natura quidẽ ut
cet̾oꝵ sideꝵ glob e̾. ceteꝵ fulgor extẽdit᷑
ꝙ̃admod̾ sol radios suos lõge late q di¬
mittit : Ceteꝵ ip̃i alia ẽ forma. alia ei

Expanded text:
uiarum circulorumque sic positorum ut certo tempore uiarum circulorumque sic positorum ut certo tempore intuentes fallant: sic naues, quamuis plenis uelis eant, uidentur tamen stare. Erit qui demonstret aliquando in quibus cometbus currant, cur tam seducti a ceteris errent, quanti qualesque sint. Contenti simus inuentis: aliquid ueritati et posteri conferant. Per stellas, inquit, ulteriora non cernimus, per cometas aciem transmittimus. Primum si fit istud, non in ea parte fit qua sidus ipsum est spissi ignis ac solidi, sed qua rarus splendor excurrit et in crimes dispergitur: per interualla ignium, non per ipsos uides. Stellae, inquit, omnes rotundae sunt, cometae porrecti, ex quo apparet stellas non esse. Quis enim tibi concedit cometas longos esse? Quorum natura quidem, ut ceterorum siderum, globus est, ceterum fulgor extenditur. Quemadmodum sol radios suos longe lateque dimittit, ceterum ipsi alia est forma, alia ei
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ tã paucos annos int̾ studia ac ui¬
cia ñ eqͣ portõne diuidimus: Itaq ꝑ
successiones ista longas explicabunt᷑.
Ueniet tp̃s illd̾ quo posti nr̃i tã aꝑta
nos nescisse mirentur. Harũ quinq
stellaꝵ q̃ se inger̃t nob̾. q̃ alio atq alio
ꝯcurrẽtes loco curiosos nos ẽẽ cogñt. qͥ
matutini. uesꝑtiniq ortus sĩt q̃ statões.
qnͣdo ĩ rectũ ferũtur. qͣre agãtur retro.
modo cepimus scire. Utrũ mgeretur
qui nob̾ dic̾ent. erratis. qd̾ ullã stellã
aut supprine uidicatis cursũ aut u̾¬
tere. Nõ licet stare celestib nec au̾ti. pro¬
deũt oĩa. ut semel missa sũt uadũt Idẽ
illis erit cursus qui ⁊ sui finis. opus
hoc et̾nũ irreuocabiles motus h̃t qui
si qñ ꝯstit̾int. alia aliis ĩcidẽt. q̃ ñr te¬
nor ⁊ eqͣlitas seruat. Quid ẽ ergo cura¬
liqͣ redire uideãtur: Sol̾ occursus spe¬
ciem illis tarditatis ĩponit. ⁊ natura

Expanded text:
quod tam paucos annos inter studia ac uiquod tam paucos annos inter studia ac uitia non aequa portione diuidimus? Itaque per successiones ista longas explicabuntur. Veniet tempus quo posteri nostri tam aperta nos nescisse mirentur. Harum quinque stellarum, quae se ingerunt nobis, quae alio atque alio occurrentes loco curiosos nos esse cogunt, qui matutini uespertinique ortus sint, quae stationes, quando in rectum ferantur, quare agantur retro, modo coepimus scire; utrum mergeretur qui nobis dicerent: "Erratis, quod ullam stellam aut supprimere cursum iudicatis aut uertere. Non licet stare caelestibus nec auerti; prodeunt omnia: ut semel missa sunt, uadunt; idem erit illis cursus qui sui finis. Opus hoc aeternum irreuocabiles habet motus: qui si quando constiterint, alia aliis incident, quae nunc tenor et aequalitas seruat". Quid est ergo cur aliqua redire uideantur? Solis occursus speciem illis tarditatis imponit et natura
Abbreviated transcription (Latin):
Credis aut̃ in hoc maximo ⁊ pulc̾¬
rimo corꝑe. uit̾ innum̾abiles stellas
re. fixũ ⁊ ĩmobilẽ ppłm: Siquis hoc lo¬
co me int̾rogau̾it. qͣre ergo ñ ꝙ̃admo¬
dũ quinq stellaꝵ ita haꝵ obseruatus
ẽ cursus. huic ego respondeo. Multa
sũt q̃ ẽẽ ꝯcedimus qͣlia sũt ignoramꝰ.
Hr̃e nos animũ cuius iꝑio ĩpellimͤ
tibi quisꝙͣ expediet ꝙͣ ubi sit. Alius
ñ potest aĩo liq̃re de cet̾is reb. ut adh̃c
ip̃e se q̃rat. Quid ergo cometas mĩ
dũ ten̾i certis legib. nec initia illoꝵ
finesq notescere. quoꝵ ex ingentib
int̾uallis retursus ẽ. Nũdũ sũt anni
mille quingẽti ex quo grecia stellis nu¬
m̾os ⁊ noĩa fecit. multeꝙ sũt hodie gẽ
hec apd̃ nos quoq nuꝑ rõ ad c̾tum ꝑ¬
duxit. Ueniet tp̃s quo ista q̃ nc latẽt.
in lucẽ dies extrahat. ⁊ longioris eui
diligẽtia. Ad inquisitionẽ tãtoꝵ una¬
etas ñ sufficit. ut tota celo uacet. Qd

Expanded text:
Credis autem in hoc maximo et pulchCredis autem in hoc maximo et pulcherrimo corpore, inter innumerabiles stellas re fixum et immobilem populum? Si quis hoc loco me interrogauerit: Quare ergo non, quemadmodum quinque stellarum, ita harum obseruatus est cursus?, huic ego respondebo: multa sunt quae esse concedimus, qualia sint ignoramus. Habere nos animum, cuius imperio et impellimur tibi quisquam expediet quam ubi sit: alius anime, non potest liquere de ceteris rebus ut adhuc ipse se quaerat. Quid ergo miramur dum teneri legibus certis nec initia illorum finesque notescere, quorum ex ingentibus interuallis recursus est? Nondum sunt anni mille quingenti, ex quo Graecia "stellis numeros et nomina fecit", multaeque hodie sunt haec apud nos quoque nuper ratio ad certum perduxit. Veniet tempus quo ista quae nunc latent in lucem dies extrahat et longioris aeui diligentia; ad inquisitionem tantorum aetas una non sufficit, ut tota caelo uacet: quid,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fax ⁊ fulm̃ ⁊ stella tr̃ascurrẽs. ⁊ qͥs¬
quis e̾ alius ignis aere exp̾ssus in fu¬
ga e̾. nec apparet nisi dũ cadit. Come¬
tes ht̃ suã sedẽ. ⁊ ideo ñ cito expellit᷑.
s emititur spaciũ suũ nec extinguit᷑
s excedit. Si erratica inquit stella
eẽt. ĩ signifero ẽẽt. Quis unũ limitẽ:
stellis ponit: Quis ĩ angustũ diuina
ꝯpellit. Nẽpe hec sidera q̃ sola moueri
creditis. alios ⁊ alios cĩrclõs hñt ex̃re
ergo ñ aliqͣ sĩt q̃ ĩ ꝓpriũ iter ⁊ ab istis
remotũ secesserũt: Quid ẽ qͣre ĩ aliqͣ
ꝑte celi ꝑuiũ ñ sit. Qd̾ si iudicas ñ pos¬
se ulla stellã nisi signifeꝵ attinge̾ at
ting̾e. cometes potest sic aliũ circłm ha
fieri ñ ẽ necessariũ. s p̃t. Uide ne ma
gis hoc doceat magnitudinẽ mũdi
ut ĩ multa itin̾a diuisus. hĩc ⁊ nec u¬
nã deterat semitã cet̾is ꝑtib torpeat.

Expanded text:
et fax et fulmen et stella transcurrens et quiset fax et fulmen et stella transcurrens et quisquis alius est ignis aere expressus in fuga est nec apparet, nisi dum cadit: cometes habet suam sedem et ideo non cito expellitur sed emetitur spatium suum, nec extinguitur sed excedit. Si erratica, inquit, stella esset, in signifero esset. Quis unum stellis limitem ponit? Quis in angustum diuina compellit? Nempe haec ipsa sidera quae sola moueri creditis, alios et alios circulos habent; quare ergo non aliqua sint quae in proprium iter et ab istis remotum secesserint? Quid est quare in aliqua parte caeli peruium non sit? Quod si iudicas non posse ullam stellam, nisi signiferum attigit, uadere, cometes potest sic alium hafieri non est necessarium sed potest. Vide ne hoc magis deceat magnitudinem mundi, ut in multa itinera diuisus circumeat nec unam deterat semitam, ceteris partibus torpeat.
Abbreviated transcription (Latin):
illũ sua natura ducit. idest sursũ. aut
eo quo trahit mat̾ia cui adhesit. ⁊ ꝙͣ
depascitur. Nullis ignib ordinariis
⁊ celestib iter flexũ e̾. Sideris ꝓpriũ
e duc̾e orbẽ. At qui hoc an alii comete
fecerũt nescio. duo nr̃a etate fecerunt.
Deinde õe qd̾ causa tpr̃alis accẽdit. ci¬
to int̾cidit. Sic faces ardẽt dũ transe¬
unt. sil fulmina in unũ ualẽt istum.
sicq trãsu̾se duꝯtur stelle. ⁊ cadentes
pret̾ uolãt. ⁊ secãt aera. Nullis ignib
nisi in suo mora e̾. dico diuinis quos
ht̃ mũdus et̾nos qr ꝑtes eius sũt et
⁊ tenorẽ suũ seruãt pares q sũt. Nõ
alt̾nis dieb maiores minores ue fie¬
rẽt. si ignis ẽẽt collestus.⁊ ex aliqua
causa repẽtinus. minor enĩ eẽt ac ma¬
ior ꝓut pleniꝰ aleretur. au maligniꝰ.
Dicebã modo nicħ diuturnũ ẽẽ qd̃ ex¬
arsit aeris uicio. Nũc ãplius adicio
morari ac stare nullo modo p̃t. Nam

Expanded text:
illum natura sua ducit, id est sursum, aut illum natura sua ducit, id est sursum, aut eo quo trahit materia cui adhaesit et quam depascitur: nullis ignibus ordinariis et caelestibus iter flexum est; sideris proprium est ducere orbem: atqui hoc an cometae alii fecerint nescio, duo nostra aetate fecerunt. Deinde omne quod causa temporalis accendit cito intercidit: sic faces ardent, dum transeunt, sic fulmina in unum ualent ictum, sic quae transuersae dicuntur stellae et cadentes praeteruolant et secant aera: nullis ignibus nisi in suo mora est, illis dico diuinis quos habet mundus aeternos, quia partes eius sunt et et tenorem suum seruant paresque sunt. Non alternis diebus maiores minoresue fierent, si ignis esset collecticius et ex aliqua causa repentinus? Minor enim esset ac maior, prout plenius aleretur aut malignius. Dicebam modo nihil diuturnum esse quod exarsit aeris uitio; nunc amplius adicio: morari ac stare nullo modo potest; nam
Abbreviated transcription (Latin):
eunt. ⁊ ob hoc duplex his motus e̾.
ille quo eũt: ⁊ hic quo afferũtur. Ergo
nr̃is ñ assentior. ñ enĩ existime come¬
tẽ subitaneũ ignẽ. s int̾ eterna oꝑa
nature. Primũ q̃cũq aer creat breui¬
a sũt nasꝯtur enĩ ĩ re fugati ⁊ muta
at: Fluit semꝑ. ⁊ breuis illi quies ẽ
intra exiguũ momentũ ĩ aliũ ꝙͣ in
quo fuerat statũ u̾titur. nũc pluuis
nc̃ serenus. ñc int̾ utrũq uarius. nu¬
besꝙ illi familiarissime sũt in quas
coit ⁊ ex quib soluitur modo ꝯgregã¬
tur. modo digerũtur nũꝙͣ ĩ mote ia¬
cent. Fieri enĩ ñ p̃t ut ignis certus in
corꝑe uago sedeat. ⁊ tã ꝑtinacite here¬
at ꝙͣ q̃ natura ne unꝙͣ excuterentur
aptauit. Neinde si alimẽto suo here¬
ret. semꝑ descenderet. Eo enĩ crassior
e aer quo t̾ris ꝓpior. Nũꝙͣ cometes in
unũ usq demittitur. neq enĩ ẽ appro¬
pĩqnͣs solo etiã nũc. Ignus aut̃ it quo

Expanded text:
eunt, et ob hoc duplex his motus est: eunt, et ob hoc duplex his motus est: ille quo eunt, et hic quo auferuntur. Ego nostris non assentior: non enim existimo cometen subitaneum ignem sed inter aeterna opera naturae. Primum, quaecumque aer creat, breuia sunt: nascuntur enim in re fugaci et mutabat? Fluit semper, et breuis illi quies est; intra exiguum momentum in alium quam in quo fuerat statum uertitur, nunc pluuius, nunc serenus, nunc inter utrumque uarius. Nubes, quae illi familiarissimae sunt, in quas coit et ex quibus soluitur, modo congregantur, modo digeruntur, numquam immotae iacent. Fieri non potest ut ignis certus in corpore uago sedeat et tam pertinaciter haereat quam quem natura, ne umquam excuteretur, aptauit. Deinde, si alimento suc, haereret, semper descenderet eo enim crassior est aer quo terris propior: numquam cometes in imum usque demittitur neque appropinquat solo. Etiamnunc ignis aut it quo
Abbreviated transcription (Latin):
Igniũ modo alimẽtam suũ sequitur.
ꝙͣuis enĩ ad suꝑiora nisus sit. tamen
deficiente mat̾ia a retrocedẽs ip̃e descẽ¬
uena pabuli sui ducit. illo repit. Nec ur
stella ꝓcedit. s nt ignis pascitur. Quare
ergo ꝑ longũ tẽpus apparet ⁊ ñ cito ex¬
tinguitur: Sex enĩ m̃sib hic ꝙ̃ nos pr̃i¬
p̾buit se spectandũ in diu̾sum illi clau¬
diano circuastus. Ille enĩ a septẽtrione
in u̾ticem surgẽs orientẽ petiit semꝑ
ohscurior: hic ab eadẽ ꝑte cepit s ĩ occĩ¬
dentẽ tendẽs. ad m̾diem flexit. ⁊ ibi
se subduxit oculis. Uidelicet ille habu
cursus uberior fuit ⁊ planior regio.
Huc itaq descendit inuitãte mat̾ia
ñ itinere. Q̾ apparet duob quos
expestauimus fuisse diu̾sũ. cũ hic
in dextrũ motus sit: ille in siniftrũ.
Oĩb aut̃ stellis ĩ eadẽ ꝑtem cursus ẽ
idest ꝯtͣrius mũdo. Hic enĩ ab ortu
noluitur ĩ occasũ. ille ab occasu ĩ ortũ

Expanded text:
ignium modo alimentum suum sequitur; ignium modo alimentum suum sequitur; quamuis enim illi ad superiora nisus sit, tamen deficiente materia retro iens ipse descend, qua illum uena pabuli sui duxit, illa repit nec ut stella procedit sed ut ignis pascitur. Quare ergo per longum tempus apparet et non cito extinguitur? Sex enim mensibus hic quem nos Neroandum se praebuit, in diuersum illi Claudiano circumactus: ille enim a septentrione in uerticem surgens orientem petiit semper obscurior, hic ab eadem parte coepit sed in occidentem tendens ad meridiem flexit et ibi se subduxit oculis. Videlicet ille fumidrursus uberior fuit et plenior regio, huc itaque descendit inuitante materia, non itinere. Quod apparet duobus quos spectauimus fuisse diuersum, cum hic in dextrum motus sit, ille in sinistrum; omnibus autem stellis in eandem partem cursus est, id est contrarius mundo hic enim ab ortu uoluitur in occasum, illae ab occasu in ortum
Abbreviated transcription (Latin):
aere. ⁊ in ardorẽ ꝯcreto. loco miracłi ste¬
tit. Quid ergo: Nũ aliqn lacunai si cedẽ.¬
apparuit. exclamare posses. Quid hoo
est: Mediũ udeo discedere celũ. palates¬
ꝙ polo stellas q̃ aliqñ ñ expestata no¬
ste fulserũt ⁊ ꝑ mediũ erumpũt diẽ.
S alia huius rei ratio ẽ. qͣre alio tp̃re
apparent ĩ aere quas ẽẽ etiã cũ latent.
ꝯstat Multos cometas ñ uidemus qr
obscurãtur radiis solis. quo deficiẽte
quondã. cometã apparuisse ꝙ̃ sol uicinꝰ
texerat possidonius tradit. Sepe aut̃ cũ
occidit sob sparsi ignes ñ ꝓcul ab eo ui¬
dẽtur. Uidelicet ip̃a stella sole ꝑfũditur.
⁊ idcirco aspici ñ potest. Comete autẽ
radios solis effugiĩt. Placet ergo no¬
siris cometas sicut faces. sicut tubas
trabes q ⁊ alia celi ostenta denso aere
creari. Ido circa semptẽtrionẽ maxĩe
re ergo ñ stat cometãs s ꝓcedit dicam

Expanded text:
aere et in ardorem coacto loco miraculi steaere et in ardorem coacto loco miraculi stetit. Quid ergo? Non aliquando lacuna secedenauo lumen? Exclamare posses: "quid hoc est? Medium uideo discedere caelum palantesque polo stellas", quae aliquando non expectata nocte fulserunt et per medium eruperunt diem. Sed alia huius rei ratio est, quare alieno tempore appareant in aere, quas esse, etiam cum latent, constat. Multos cometas non uidemus, quia obscurantur radiis solis: quo deficiente quondam cometen apparuisse, quem sol uicinus obtexerat, Posidonius tradit; saepe autem cum occidit sol, sparsi ignes non procul ab eo uidentur: uidelicet ipsa stella sole perfunditur et ideo aspici non potest, comae autem radios solis effugiunt. Placet ergo nostris cometas, sicut faces, sicut tubas trabesque et alia ostenta caeli, denso aere creari. Ideo circa septentrionem a freuare ergo non stat cometes sed procedit? Dicam:
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ stelle lõgioris. Ergo quidam
certa lustra in ꝯspectũ mortaliũ exire.
Quidã. ẽẽ quidẽ s ñ quib siderũ nõia
ĩponas. quia dilabũtur nec diu du¬
rant. ⁊ exigui tpris mora dissipãtur.
In hac sẽtẽtia sũt pleriq nr̃oꝵ. nec id
putãt u̾itati repugnare. Uidemus
enĩ ĩ sublimi uaria concipi ignium
gen̾a. ⁊ modo celũ ardere. modo lon¬
gos a t̾go flãmaꝵ albescere tractus.
tnodo faces cũ igne uasto rapi. Iam
ip̃a fulmina etiã si uolocitate mira
ignes sũt aeris triti ⁊ ĩpetu int̾ se ma¬
iore collisi. Ideo ñ resistũt quidẽ s ex¬
pressi fluĩt.⁊ ꝓtinus ꝑeunt. Alii u̾o
nes du manent. nec ante discedũt.
m̃tum. Hoc loco sut illa a possidoni¬
o scripta miracła. colũpne clipeiq
flagr̃ates. alieq insigni nouitate
dine ⁊ lege decurerent. Eid hec stupẽt õs
repentinũ q ex alto ignẽ efferũt. Suie
emicuit aliquid. effugit. siue ex ꝯp̃sso

Expanded text:
imaginem stellae longioris. Ergo quidam certa lustra in conspectum mortalium exire; quidam esse quidem sed non quibus siderum nomen imponas, quia dilabuntur nec diu durant et exigui temporis mora dissipantur. In hac sententia sunt plerique nostrorum nec id putant ueritati repugnare. Videmus enim in sublimi uaria ignium concipi genera et modo caelum ardere, modo "longos a tergo flammarum albescere tractus," modo faces cum igne uasto rapi. Iam ipsa fulmina, etiamsi uelocitate mira ignes sunt aeris triti et impetu inter se maiore collisi: ideo ne resistunt quidem sed expressi fluunt et protinus pereunt. Alii uero ignes diu manent nec ante discedunt qentum. Hoc loco sunt illa a Posidonio scripta miracula, columnae clipeique flagrantes aliaeque insigni nouitate dine et lege decurrerent: ad haec stupent omnes, quae repentinum ex alto ignem efferunt, siue emicuit aliquid et fugit siue compresso
Abbreviated transcription (Latin):
ctat. qui ꝯdidit. qui totũ hoc formauͭ
lior. effugit oculos. cogitatõe uisendus
e. Multa pret̾ea cognata numini sũ¬
mo. ⁊ uicinã sortita potẽtiã obscura
stꝰ aut fortasse qd̾ mag̾ mireris ocłos¬
nr̃os ⁊ ĩplent ⁊ effugiũ. siue illis tãta
es ñ possit. siue ĩ sanctiore secessu ma

Expanded text:
ctat, qui condidit, qui totum hoc fundauit ctat, qui condidit, qui totum hoc fundauit lior, effugit oculos: cogitatione uisendus est. Multa praeterea cognata numini summo et uicinam sortita potentiam obscura sunt aut fortasse, quod magis mireris, oculostros et implent et effugiunt, siue illis tanta na non possit, siue in sanctiore secessu ma
Abbreviated transcription (Latin):
gã adducimus. si ĩ õe argum̃tũ mode¬
stie fũgimur qnͣto hoc magis face̾ de¬
bemus. cũ de siderib de stell̾ de deoꝵ na
disputamus ne quid teni̾e ne quid im¬
prudent̾. aut ignorãtes affirmemus.
aut sciẽtes mẽtiamur: Nec miremur
tã tarde erui q̃ tã alte iacẽt. Panetio
⁊ hiis qui uideri uolũt cometẽ ñ ẽẽ or¬
dinariũ sidus s falsã sideris faciẽ. dili¬
gent̾ tractãdũ est. an eq̃ oĩs ꝑs anni
edendis cometis cometis satis apta
sit. an oĩs celi regio idonea ĩ qͣ creent᷑.
an qͣꝯꝙ ire ibi etiã ꝯcipi possint. ⁊ cet̾a.
q̃ uniũsa tollũtur cũ dico illos ñ for¬
tuitos ẽẽ ignes s intextos mũdo qͦs
ñ freq̃nt᷑ educit s ĩ occulto mouet Qꝵ
multa pret̾ hos ꝑ secretũ eunt. ñ qmͣ
humanis oculis orientia. neq enim
d̾s oĩa homini fecit. Quãta ꝑs oꝑis
tanti nob̾ ꝯmittitur: Ipẽ qui ista tra¬

Expanded text:
gam adducimus, si in omne argumentum modegam adducimus, si in omne argumentum modestiae fingimur, quanto hoc magis facere debemus, cum de sideribus de stellis de deorum natura disputamus, ne quid temere, ne quid impudenter aut ignorantes afirmemus aut scientes mentiamur! Nec miremur tam tarde erui quae tam alte iacent. Panaetio et his qui uideri uolunt cometen non esse ordinarium sidus sed falsam sideris faciem, diligenter tractandum est an aeque omnis pars anni edendis cometis satis apta sit, an omnis caeli regio idonea in qua creentur, an quacumque ire ibi etiam concipi possint, et cetera: quae uniuersa tolluntur, cum dico illos non fortuitos esse ignes, sed intextos mundo, quos non frequenter educit sed in occulto mouet. Quam multa praeter hos per secretum eunt numquam humanis oculis orientia! Neque enim omnia deus homini fecit. Quota pars operis tanti nobis committitur? Ipse, qui ista tra
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. nec tardius it ꝙͣ cet̾e s lõgius. Suc¬
currat tibi idẽ me de cometis posse dic̾e̾.
etiã si segnior illis cursus sit. s m̃daci¬
um ẽ eos ire tardius. nã intͣ sextũ mẽ¬
sem dimidiã ꝑtẽ celi tnͣscurrit huic ꝓ¬
ximus. prior ĩtra pauciores mẽses retĩ¬
pit se. s qr gͣues sũt deferũtur. Demde
hic ꝓximus a septẽtrione motus sui
ĩitiũ fecit. ⁊ ꝑ occidẽtẽ ĩ m̾idiana ꝑue¬
nit erigẽs ꝙ cursũ suũ. oblituit. Alt̾
ille claudianus a septẽtrione primũ
iuisus ñ desiit in restũ assidue celsior fi¬
eri. donec excessit. Hec sũt q̃ aut alios
mouẽt ad cometas ꝑtinẽtia. aut me
q̃ an uera sĩt diis cura ẽ. quib e̾ sciẽtia
sine spe. Egregie aristotiles ait ñqmͣ
nos u̾eꝯdiores eẽ debere ꝙͣ cũ de diis agi¬
tur. Si intͣmus tẽpla ꝯpositi ad sacri¬
ficiũ accessuri uultũ sb̾mittimus. to¬

Expanded text:
cuit nec tardius it quam ceterae sed longius. Succuit nec tardius it quam ceterae sed longius. Succurrat tibi idem me de cometis posse dicere, etiamsi segnior illis cursus sit. Sed mendacium est ire eos tardius: nam intra sextum mensem dimidiam partem caeli transcurrit hic proximus, prior intra pauciores menses recepit se. Sed quia graues sunt, inferius defehic proximus a septentrione motus sui initium facit et per occidentem in meridiana peruertit erigensque cursum suum oblituit, alter ille Claudianus, a septentrione primum uisus, non desiit in rectum assidue celsior ferri, donec excessit. Haec sunt quae aut alios mouere ad cometas pertinentia aut me: quae an uera sint, dii sciunt, quibus est scientia ndi nec sine spe. Egregie Aristoteles ait numquam nos uerecundiores esse debere quam cum de diis agitur. Si intramus templa compositi, si ad sacrificium accessuri uultum submittimus, to
Abbreviated transcription (Latin):
stella nascẽtib triste letũ ue ꝯstituat.
Hoc ut scias ita ẽẽ ñ statĩ cometes ortus
uẽtos pluas ꝙ minatur ut aristoti¬
les art. s annũ totũ suspectũ facit. Ex
quo apparet illũ ñ ex ꝓximo q̃ ĩ ꝓximũ
daret signa traxisse. s hr̃e reposita ⁊ ꝯ¬
p̾hensa legib mũdi. Fecit hoc cometes
qui prculo ⁊ uopisco ꝯsulib apparuit
q̃ ab aristotile teophrastoq sũt predc̃a.
Fuerũt enĩ maxime ⁊ ꝯtinue tẽpestates
nbiq. at ĩ achaia macedoniaq urbes
t̾raꝵ motib prupte st̃. Tarditas ĩ quit
illoꝵ argum̃tũ ẽ gͣuiora ẽẽ. multũq ĩ
se hr̃e t̾reni. ip̃e p̾terea cursus. fere enĩ
ꝯpellũtur ĩ cardines. Utrũq falsũ est
grauia sũt. Quid ergo: Stella saturni
q̃ ex oĩb it̾ suũ lentissime ꝑagit. gͣiuis
eAt qui leuitatis argum̃tũ ht. qd̾ su¬
pra cet̾as ẽ. S maiore ĩquit ãbitu cir¬

Expanded text:
stella nascentibus triste laetumue constituat. stella nascentibus triste laetumue constituat. Hoc ut scias ita esse, non statim cometas ortus uentos et pluuias minatur, ut Aristoteles ait, sed annum totum suspectum facit; ex quo apparet illum non ex proximo quae in proximum daret signa traxisse, sed habere reposita et comprensa legibus mundi. Fecit hic cometes, qui Paterculo et Vopisco consulibus apparuit, quae ab Aristotele Theophrastoque sunt praedicta; fuerunt enim maximae et continuae tempestates ubique, at in Achaia Macedoniaque urbes terrarum motibus prorutae sunt. Tarditas, inquit, illorum argumentum est grauiores esse multumque in se habere terreni. Ipse praeterea cursus: fere enim compelluntur in cardines. Utrumque falsum est.grauia sunt. Quid ergo? Stella Saturni, quae ex omnibus iter suum lentissime efficit, grauis est? Atqui leuitatis argumentum habet quod supra ceteras est. Sed maiore, inquis, ambitu cir
Abbreviated transcription (Latin):
norat nature potentiã qui illi ñ putat
aliqnͣdo licere. nisi qd̾ sepius fecit. Come¬
tas ñ frequent̾ ostendit. attribuit illis
aliũ locũ. alia tpr̃a. dissimiles aliis mo¬
tus. Uoluit ⁊ hiis magnitudinẽ sui o
ꝑis colere. quoꝵ formosior facies. ꝙͣ ut
fortuitã putes. Siue ãplitudinẽ eoꝵ
consideres siue fulgorẽ. qui maior ẽ ar
ãplexa regionẽ. lristotiles ait cometas
significare tẽpestatẽ. ⁊ uẽtoꝵ int̾ꝑantiã
atq ĩbriũ. Quid ergo: Nõ uidicas ẽẽ sidꝰ
qd̃ futura denũtiat: Nõ erũ sic hoc fepẽsta¬
tis signũ ẽ. quõ future pluuie scintilla¬
re oleũ. ⁊ putres ꝯcrescere fungos. aut
qũo indiciũ seuturi maris e̾.si mari¬
ne in sicco ludũt fulice notas ꝙ paludes
deserit. atꝙ altã suꝑuolat ardea nubẽ.
s sic qũo equi nostiũ calorẽ frigus ꝙ fle¬
ctentis anni. qũo illa q̃ caldei canũt qd̾

Expanded text:
norat naturae potentiam qui illi non putat norat naturae potentiam qui illi non putat aliquando licere, nisi quod saepius fecit: cometas non frequenter ostendit, attribuit illis alium locum, alia tempora, dissimiles ceteris motus; uoluit et his magnitudinem operis sui colere. Quorum formosior facies est quam ut fortuitam putes, siue amplitudinem eorum consideres siue fulgorem, qui maior est aramplexa regionem. Aristoteles ait cometas significare tempestatem et uentorum intemperantiam atque imbrium. Quid ergo? Non iudicas sidus esse quod futura denuntiat? Non enim sic hoc tempestatis signum est quomodo futurae pluuiae "scintillare oleum et putres concrescere fungos," aut quomodo indicium est saeuituri maris, si "marinae in sicco ludunt fulicae notasque paludes deserit atque altam supra uolat ardea nubem," sed sic quomodo aequinoctium in calorem frigusque flectentis anni, quomodo illa quae Chaldaei a canunt, quid
Abbreviated transcription (Latin):
Mũdus ip̃e si ꝯsideres ip̃m. nõne ex di¬
u̾sis ꝑtib ꝯpositus ẽ: Quid qͣre ĩ leo
ne semꝑ ardeat. ⁊ t̾ras estib torreat. in
aqͣrio astringat hiemẽ. flumina gelu
claudat: Et hoc tñ ⁊ istud sidus eiustẽ
ꝯditõis ẽ. cũ effc̃u ⁊ natura dissimile
sit. Intͣ breuissims̃i tp̃s aries extollit᷑
libra tardissime m̾gitur: ⁊ hoc tñ ⁊ illo̾
sidus eiusdẽ nature e̾. cũ illd̾ exiguo tp̃re
ascendat. illo̾ diu ꝓferatur. Nõ uides ꝙͣ
ꝯtraria int̾ se elemẽta sĩt: Grauia ⁊ le
uia frigida st̃ ⁊ calida ⁊ humida ⁊ sic¬
ca. Tota hec mũdi ꝯcordia ex discordib
constat. Negas cometẽ stellã es̃ ꝙ for᷑
eius ñ respõdeat ad exemplar. nec sit ce
ra formã opus suũ prestat. s ip̃a uari¬
etate se iastat. alia minora. alia ueloci-¬
ora. alia fecit aliis ualidiora. alia int̾ꝑã¬
tiora. q̃dã eduxit e turba ut singła ⁊ cõ¬
spicua ꝓcederẽt q̃dam ĩ gregẽ misit. Ig¬

Expanded text:
sideres illum, nonne ex diuersis compositus est? Quid est quare in Leone sol semper ardeat et terras aestibus torreat, in Aquario astringat hiemem, flumina gelu claudat? Et hoc tamen et illud sidus eiusdem condicionis est, cum effectu et natura dissimile sit. Intra breuissimum tempus Aries extollitur, Libra tardissime emergit: et hoc tamen sidus et illud eiusdem naturae est, cum illud exiguo tempore asccontraria inter se elementa sint? Grauia et leuia sunt, frigida et calida, umida et sicca; tota haec mundi concordia ex discordibus constat: negas cometen stellam esse, quia forma eius non respondeat ad exemplar nec sit cetera formam opus suum praestat sed ipsa uarietate se iactat: alia maiora, alia uelociora aliis fecit, alia ualidiora, alia temperatiora, quaedam eduxit a turba, ut singula et conspicua procederent, quaedam in gregem misit. Ig
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnoxiũ. In de subite ꝯtinueq mor¬
tes mõstruosa gen̾a morboꝵ. ut ex
nouis orta causis. Poreuis autẽ aut
longa clades ẽ. ꝓut uicia ualuere. nec
priꝰ pestilentia illa desinit qm sp̃m illum
grauẽ exercuit laxitas celi. uentoꝵ ꝙ
iastatio. Nã aliquos ĩsanis attoni¬
tisq fimiles discurrere fecit metus.
qui excutit mẽtes nisi priuatus ac
modicus e̾. Etͥo ubi publice t̾ret. ubi
cadũt urbes. ppłi opprimũtur. t̾ra cõ¬
cutitur: Qurd miꝵ e̾ aĩos int̾ dolorẽ
⁊ metũ destitutos oberrasse: Nõ e̾ faci¬
le. int̾ magna mala ñ desiꝑe. Itaq
leuissima fere ĩgenia ĩ tantũ uenere
formidinis: ut sibi exciderẽt. Nemo
quidẽ sine aliqͣ iactura sanitatis expa¬
uit.simił q furẽtis e̾: quisquis tim.
S alios timor citius sibi reddit. alioᷤᷤ
uehemẽtius ꝑturbat. ⁊ ĩ demẽtiam
tr̃afferãt. Ide int̾ bella errau̾e lipha¬

Expanded text:
in noxium: inde subitae continuaeque morin noxium: inde subitae continuaeque mortes et monstruosa genera morborum, ut ex nouis orta causis. Breuis autem aut longa clades est, prout uitia ualuere, nec prius pestilentia desinit quam spiritum illum grauem exercuit laxitas caeli uentorumque iactatio. Nam aliquos insanis attonitisque similes discurrere fecit metus, qui excutit mentes, ubi priuatus ac modicus est: quid? ubi publice terret, ubi cadunt urbes, populi opprimuntur, terra concutitur, quid mirum est animos inter dolorem et metum destitutos aberrasse? Non est facile inter magna mala consipere. Itaque leuissima fere ingenia in tantum uenere formidinis ut sibi exciderent. Nemo quidem sine aliqua iactura sanitatis expauit, similisque est furentis quisquis timet: sed alios cito timor sibi reddit, alios uehementius perturbat et in dementiam transfert. Inde inter bella errauere lympha
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑgit. ⁊ hauriẽtes necat. Facilius au¬
rere solet. quo auidiora sũt. aꝑto celo
płiũ utũtur ⁊ aquis. qͣꝵ maxima
ĩ pestilentia culpa e̾. Ques u̾o molli¬
oris nature ꝙͣ ꝓpiora t̾ris ferũt capi¬
ta. corruptas eẽ ñ miror cũ afflatus
aeris diri circa humũ ip̃am exceꝑint.
Nocuiss ille ⁊ hõib si maior exisset.
s illũ sinceri aeris copia extixit añ¬
qmͣ ut ab hoĩe posset trahi: surgeret
Multas aut̃ t̾ras hr̃e mortifera uel
ex hoc intellige qd̾ tot uenena nasꝯt᷑
ñ manu sparsa. s spõte: solo scilicet
habẽte ut boni ita mali semina. Etͥo
qd̾ płib italie locis ꝑ q̃dã foramina
uit ĩ uiciũ ip̃a ĩgrauescit mora. pe¬
ior quo segnior cũ exitũ nactus est
et̾nũ ilło ubrosi frigoris malũ ⁊ inf̾¬
nã nostẽ soluit ac regionis nr̃e aera
infuscat. Uincũtur enĩ meliora pe¬
iorib. tũc etiã sp̃c ille purior tnͣsit

Expanded text:
spargit et haurientes necat. Facilius auspargit et haurientes necat. Facilius auia incurrere solet, quo auidiora sunt: aperto caelo plurimum utuntur et aquis, quarum maxima in pestilentia culpa est. Oues uero mollioris naturae, quo propiora terris ferunt capita, correptas esse non miror, cum afflatus aeris diri circa ipsam humum exceperint. Nocuisset ille et hominibus, si maior exisset; sed illum sinceri aeris copia extinxit, antequam ut ab homine posset trahi surgeret. Multa autem terras habere mortifera uel ex hoc intellege, quod tot uenena nascuntur non manu sparsa sed sponte, solo scilicet habente ut boni ita mali semina. Quid, quod pluribus Italiae locis per quaedam foramina uit in uitium, ipsa ingrauescit mora, peior quo segnior: cum exitum nactus est, aeternum illud umbrosi frigoris malum et infernam noctem euomit ac regionis nostrae aera infuscat; uincuntur enim meliora peioribus. Tunc etiam ille spiritus purior transit
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝓpria in hoc cãpano motu accidis¬
se narrãtur. quoꝵ ratõ reddẽda ẽ. Ai¬
unt enĩ sexcẽtaꝵ ouiũ gregẽ examĩa¬
tũ. ĩ põpeiana regione. Nõ e̾ qͣre hoc
solere post magnos t̾raꝵ motus pesti¬
lentiã fieri. nec id miꝵ e̾. Multa enĩ
mortifera ĩ alto latẽt. Aer ip̃e qui ułᷤ
torpescit grauior haurientib e̾ uł cor¬
ruptus int̾noꝵ igniũ uicio. cũ e lon¬
go situ emissus e̾ purũ hũc liquidũ¬
q maculat ac polluit insuetũ q ducẽ¬
tib spm̃ affert noua genera morboꝵ.
Quid qd̾ aq̃ quoq inutiles pestilẽtes¬
q ĩ absꝯdito latẽt. ut qͣs nũꝙͣ usus
exerceat. nũꝙͣ aura lib̾ior euerberet:
Crasse itaq graui caligine sẽpit̾na¬
q tecte. nicħ nisi pestiferum in se ⁊ cor¬
porib nr̃is contͣrium hñt. Aer quoq
q mixtus est illis qui inter illas pa¬
ludes iacet. cũ em̾serit late uiciũ suũ

Expanded text:
tamen propria in hoc Campano motu accidistamen propria in hoc Campano motu accidisse narrantur, quorum ratio reddenda est. Diximus sexcentarum ouium gregem exanimatum in Pompeiana regione. Non est quare hoc Aiuni enim solere post magnos terrarum motus pestilentiam fieri, nec id mirum est. Multa enim mortifera in alto latent: aer ipse, qui uel torpescit, grauis haurientibus est, uel corruptus internorum ignium uitio, cum e longo situ emissus est, purum hunc liquidumque maculat ac polluit insuetumque ducentibus spiritum affert noua genera morborum. Quid, quod aquae quoque inutiles pestilentesue in abdito latent, ut quas numquam usus exerceat, numquam aura liberior euerberet? Crassae itaque et graui caligine sempiternaque tectae nihil nisi pestiferum in se et corporibus nostris contrarium habent. Aer quoque, qui mixtus est illis quique inter illas paludes iacet, cum emersit, late uitium suum
Abbreviated transcription (Latin):
dula natio dixerũt ñ mou̾i. auctore
pĩdaro. Tucidides ait ante ĩmotam
fuisse. s circa peloponensiacũ bellũ
tremuisse. Gallistenes ⁊ alio tpr̃e ait
hoc accidisse. Int̾ multa ĩquit ꝓdigia
quib denũtiata ẽ duaꝵ urbiũ elyces
⁊ buris cu̾sio. fuere maxĩe notabilia.
colũpna ignis ĩmensi ⁊ delos agitata
Qmͣ i deo stabilẽ uideri uult qr mari
ĩposita sit. habeatq ꝯcauas rupes.
⁊ saxa ꝑuia que dent deprehenso aeri
reditũ obhoc ⁊ insulas ẽẽ certioris so¬
li urbes q eo tutiores. quo ꝓpius ad ma¬
re accesserũt. Falsa hec ẽẽ põpeia ⁊ hercu¬
la ⁊ chium sensere. Adice ñc qd̾ oĩs hora
maris obnoxia ẽ motib. Sic paphos
ñ semel corruit. sic nobilis ⁊ huic fami¬
liaris malo nichopolis. Cyprũ ambit
altũ mare ⁊ agitatur. Tyros ⁊ ip̃a tã
mouetur ꝙͣ diluitur. Hee fere cause
redclũtur. ꝓpt̾ qͥs tremat t̾ra. Quedã

Expanded text:
dula natio, dixerunt non moueri auctore dula natio, dixerunt non moueri auctore Pindaro. Thucydides ait antea quidem immotam fuisse sed circa Peloponnesiacum bellum tremuisse; Callisthenes et alio tempore ait hoc accidisse: "Inter multa", inquit, "prodigia, quibus denuntiata est duarum urbium, Helices et Buris, euersio, fuere maxime notabilia columna ignis immensi et Delos agitata"; quam ideo stabilem uideri uult, quia mari imposita sit habeatque concauas rupes et saxa peruia, quae dent deprehenso aeri reditum: ob hoc et insulas esse certioris soli urbesque eo tutiores quo propius ad mare accesserint. Falsa haec esse Pompei et Herculaneum sensere. Adice nunc quod omnis ora maris obnoxia est motibus: sic Paphos non semel corruit; sic mobilis et huic iam familiaris malo Nicopolis; Cyprum ambit altum mare et agitatur; Tyros et ipsa tam mouetur quam diluitur. Hae fere causae redduntur propter quas tremat terra. Quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
tis loci inanitas pateat. Poterã ad¬
hoc ꝓbandũ abuti auctoritate mag¬
noꝵ uiroꝵ qui egyptũ nũꝙͣ trenuis¬
se tradũt. Natõem aut̃ huiꝰ rei hanc
reddũt. qd̾ ex limo tota ꝯuertit. Tãtũ¬
enĩ si omero fides e̾ aberat a ꝯtinente
pharos qͣntũ naiuis diurno cursu
metiri plenis lata uelis p̃t. s ꝯtinẽti
admota ẽ. Turbidus enĩ defluens
nilus multũq secũ ceni tͣhens ⁊ so
subinde apponẽs priorib t̾ris. egypto
ãnuo increm̃to semꝑ ultra tulit. In¬
de pinguis ⁊ limosi soli ẽ. nec ulla int̾¬
ualla in se ht̃. s creuit ĩ solidũ asres¬
cẽte limo cuius p̾ssa erat ⁊ sedens stru¬
aura cũ ꝑtes glutinarẽtur. nec q̃uicꝙͣ¬
mane mane int̾uenire pot̾at. cũ so¬
lido liquidũ ac molle semꝑ accideret.
S mouet᷑ egyptus ⁊ delos qm uirgiliꝰ
stare iussit. ĩmotã q coli dedit.⁊ ꝯtẽp¬
nere uẽtos. Hãc philosophi quoq cre¬

Expanded text:
ris vacantis loci inanitas pateat. 126 Poteram adris vacantis loci inanitas pateat. 126 Poteram adhuc probando abuti auctoritate magnorum virorum qui Egyptum nunquam tremuisse dicunt. Rationem autem huius rei hanc reddunt quod ex limo tota concreverit. Nam tantum, si Homero fides est, aberat a continenti Pharos quantum navis diurno cursu metiri plenis lata velis posset, sed continenti admota est. Turbidus enim diffluens Nilus multumque secum ceni trahens et id subinde apponens prioribus terris Egypti annuo incremento semper ultra tulit. 127 Inde pinguis et limosi soli est nec ulla intualla in se habet sed creuit in solidum arescente limo; cuius pressa erat et sedens structura, cum partes glutinarentur, nec quicquam inane interuenire poterat, cum solido liquidum ac molle semper accederet. Sed mouetur et Aegyptus et Delos, quam Uergilius stare iussit: "immotamque coli dedit et contemnere uentos"; hanc philosophi quoque, cre
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmensã altitudinẽ u̾gant. Si uelis
se. deinde a t̾raꝵ motu recessisse. ⁊ fissã
unius magnitudinẽ mõtis ĩ duas ꝑ¬
tes tũc effugisse peneon. qui paludes
quib laborabat tessalia siccauit. ab¬
ducdis in se q̃ sine exitu stagnauerãt
aquis. Ladon flumẽ int̾ helym ⁊ me¬
galẽpolim medius e̾. quẽ t̾raꝵ motuᷤᷤ
effudit. Dhoc quid ꝓbo: In laxos spe¬
cus quid enĩ aliud appellẽ loca uacu¬
a sub t̾ras sp̃m ꝯuenire qd̾ nisi esset
magna t̾raꝵ spacia ꝯmouerẽtur. ⁊
una mlta titubarẽt. Nũc exigue ꝑ¬
tes laborãt. nec ũ ꝙ̃ ꝑ duceta milia
extẽditur motus. Ecce hic qui ĩpleuit fa¬
bulis orbẽ. ñ tr̃ascẽdit cãpaniã. Etͥo dicã
cũ chalcis tremuit thebas fetisse. cum¬
laborauit egine tã ꝓpinqͣs illi pr̃ĩas de
motu nich̾ audisse: Illa uasta ꝯcussio
q̃ duas supp̾sit urbes. helicẽ ⁊ burim.
circa egiũ ꝯstint. Apparet ergo ĩ tãtũ

Expanded text:
immensam altitudinem uergant. Si uelis immensam altitudinem uergant. Si uelis se, deinde terrarum motu recessisse et fissam unius magnitudinem montis in duas partes. Tunc effluxisse Peneon, qui paludes quibus laborabat Thessalia siccauit, abductis in se quae sine exitu stagnauerant aquis. Ladon flumen inter Elin et Megalenpolin medius est, quem terrarum motus effudit. Per haec quid probo? In laxos specus quid enim aliud appellem loca uacua? sub terras spiritum conuenire; quod nisi esset, magna terrarum spatia commouerentur et una multa titubarent: nunc exiguae partes laborant nec umquam per ducenta milia motus extenditur. Ecce hic, qui impleuit fabulis orbem, non transcendit Campaniam. Quid dicam; cum Chalcis tremuit, Thebas laboravit Egina, tam propinquas illi Patrias de motu nihil audivisse? Illa vasta concussio que duas suppressit urbes, Elicem et Burim, circa Egeum constitit. Apparet ergo in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
quos ext̾na causa in horrorẽ agit.
rim. Illã int̾ior ⁊ alt̾ior iniuiria¬
debet ĩpellere. Cuius rei argumẽtũ uł
maximũ potest ẽẽ qd̾ cũ uehem̃ti mo¬
tu ad aꝑtũ ingẽti ruina solũ e̾. totas
ñ nũꝙͣ urbes ⁊ recipit hiastus ille ⁊
absꝯdit. Tucidides ait circa peloponẽ¬
siaci tempus belli athlantẽ insulam
p̾ssam. Idẽ sidone accidisse possidonio
crede. nec ad hoc testib opus e̾. Memi¬
nimus enĩ t̾ris int̾no motu diuulsiᷤᷤ
loca disiesta ⁊ cãpos int̾isse. qd̾ iã di¬
cam ꝙ̃admodũ existimẽ fieri. Cum
oppleuit cepit rixari ⁊ de exitu cogita¬
re. Lat̾a ip̃a int̾ q̃ latet sepius ꝑcutit.
supͣ q̃ urbes int̾dũ site sũt. Hec ñnũ¬
ꝙͣ adeo ꝯcutiũtur ut edificia sr̃posi¬
ta ꝓcũbant. ñ nũꝙ̃ in tantũ ut pari¬
etes quib ft̾ur. õe tegim̃ caui decidãt
ĩ illũ subt̾iacintẽ locũ. toteq urbes ĩ

Expanded text:
quos externa causa in horrorem agit. quos externa causa in horrorem agit. rim. Illam interior et altior iniuridebet impellere: cuius rei argumentum uel maximum hoc potest esse quod, cum uehementi motu adapertum ingenti ruina solum est, totas nonnumquam urbes et recipit hiatus ille et abscondit. Thucydides ait circa Peloponnesiaci belli tempus Atalanten insulam pressam. Idem Sidone accidisse Posidonio crede. Nec ad hoc testibus opus est: meminimus enim terris interno motu diuulsis loca disiecta et campos interisse. Quod iam dicam quemadmodum existimem complevit cepitque rixari et de exitu cogitare, latera ipsa inter que latet sepius percutit, supra que urbes interdum site sunt. cutiuntur ut aedificia superposita procumbant, nonnumquam in tantum ut parietes quibus fertur omne tegimen caui, decidant in illum subteruacantem locum totaeque urbes in
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilia. ⁊ ꝑ maiora ⁊ potẽtia. ⁊ u¬
trũ abimo etiã ꝑ sũma t̾raꝵ. Hoc
ĩcredibile e̾. nã in nris quoq corꝑibꝰ
cutis sp̃m respuit. nec ẽ illi ĩtroitus
nisi ꝑ q̃ trahitur. nec ꝯsist̾e̾ quidẽ
a nobis receptus p̃t. ñ in laxiori cor¬
poris ꝑte Nõ enĩ int̾ n̾uos pulpas¬
ue s ĩ uscerib ⁊ patulo ĩt̾ioris ꝑtis
recessu ꝯmoratur. Idẽ de t̾ra suspicari
licet. uel ex hoc qd̾ motus ñ ĩ sũma
t̾ra circa ue sũmã e̾ s subt̾ ⁊ ab imo.
Huius ĩditiũ ẽ qd̾ altitudinis ꝓfũde
maria iactãtur. motis scilic hiis su¬
pra q̃ fusa st̾. Ergo u̾i simile e̾ t̾rã
ex alto mou̾i ⁊ illic spm̃ cau̾nis in¬
gẽtib ꝯcipi q̃mo ĩquit ceu cũ frigo¬
re ĩhorriumus tremor sequitur: sic
t̾ras quoq sp̃c extrĩsecus accidẽs qͣs¬
sat qd̃ nullo modo potest fieri. Alge̾
eĩ debet ut idẽ illi accidat qd̾ nobis

Expanded text:
ehensibilia an per maiora ac patentiora, et uehensibilia an per maiora ac patentiora, et utrum ab imo an etiam per summa terrarum. Hoc incredibile est. Nam in nostris quoque corporibus cutis spiritum respuit nec est illi introitus nisi per quae trahitur, nec consistere quidem a nobis receptus potest nisi in laxiore corporis parte: non enim inter neruos pulpasue sed in uisceribus et patulo interioris partis recessu commoratur. Idem de terra suspicari licet uel ex hoc quod motus non in summa terra circaue summam est sed subter et ab imo. Huius indicium est quod altitudinis profundae maria iactantur, motis scilicet his supra quae fusa sunt: ergo uerisimile est terram ex alto moueri et illic spiritum in cauernis ingentibus concipi. "Immo", inquit', "ceu, cum frigore inhorruimus, tremor sequitur, sic terras quoque spiritus extrinsecus accidens quassat". Quod nullo modo potest fieri. Algere enim debet, ut idem illi accidat quod nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
la uirtus. nulla belloꝵ felicitas redim.
Nã quotiẽs quis dix̾it. occidit ꝑsaꝑ
młta milia. opponetur ⁊ calistenes qͦti¬
ens dẽm erit. occidit dariũ penes ꝙ̃ tuc
tracie usq ad oriẽtis t̾minos ꝓtulit
dicetur s calistenẽ occidit. Oĩa lic du
cũ regũ exẽpla tnͣsierit ãtiqͣ. ex his q̃
fecit nicħ tã magnũ erit ꝙͣ scelus. l
calistenes ĩ libris quib describit ꝙ̃ ad¬
ita ⁊ sub mari. Deinde cũ obstructuis
tͣmes ẽ ille ꝑ quẽ descend̾at reditũ aut̃
illi resistens a t̾go aqͣ abstulit. huc il
lucq reft̾ur. ⁊ sibi ip̃e occurrẽs terrã
labefactat. Ideo freꝙ̃tissime mari ap¬
posita uexãtur. ⁊ inde neptuno assig¬
nata e̾ hec mouẽli maris potentia.
Qs quis primas lr̃as grecas didicit.
scit illũ apd̾ omeꝵ mesibiphtoira uo¬
cari. Sp̃m ẽẽ huius mali causã ⁊ ip̃e
ꝯsentio. de illo disputabo. quo ĩtret hic

Expanded text:
la uirtus, nulla bellorum felicitas redimet; la uirtus, nulla bellorum felicitas redimet; nam quotiens quis dixerit: "Occidit Persarum multa milia", opponetur ei "et Callisthenen"; quotiens dictum erit: "Occidit Darium, penes quem tum Thraciae usque ad Orientis terminos protulit", dicetur: "Sed Callisthenen occidit": omnia liex his quae fecit nihil tam magnum erit quam scelus. Hic Callisthenes in libris quibus describit quemadita et sub mari; deinde, cum obstructus ille est trames per quem descenderat, reditum autem illi a tergo resistens aqua abstulit, huc et illuc refertur et sibi ipse occurrens terram labefactat. Ideo frequentissime mari apposita uexantur et inde Neptuno haec assignata est terras mouendi potentia. Quisquis primas litteras didicit, scit illum apud Homerum G–enosichthona uocari. Spiritum esse huius mali causam et ipse consentio. De illo disputabo: quomodo intret
Abbreviated transcription (Latin):
aut altius. ⁊ sic mouetur om̃e
tectũ cauate uallis. Nec tantũ
pondere suo abscindi saxa credi¬
bile e̾. s cũ flumina supra ferã¬
tur assiduus humor ꝯmissuras
lõga ꝑ eũ diminutõ usq eo ĩfirmat
illa q̃ cotidie attriuit. ut desinãt ẽẽ om̾
ferẽdo. Tũc saxa uasti põderis decidũt.
tũc illa p̾cipitata rupes quicꝙͥ ab illo
reꝑcussit ñ passa ꝯsist̾e sonitu uenit.
⁊ ruere oĩa uisa repẽte. ut ait uirgiliꝰ
ñr. Huius motus succutiẽtis t̾ras ħ
erit causa. ad alt̾am tnͣseo. Rara t̾re
natura ẽ multũq hñs uacui. ꝑ has
raritates sp̃c fu̾ir. qui ubi maior in¬
fluxit nec emittitur: ꝯcutit t̾ram. Hec
plac ⁊ aliis ut ante retuli causa. siquid ap̾
te ꝓfectura testiũ turba e̾. Hãc etiã ca¬
listenes ꝓbat. ñ ꝯtẽptus uir. fuit eĩ illi
nobile ĩgeniũ ⁊ furibũdi regis ĩpati¬
ẽs. S hic ẽ alexãdri crim̃ et̾nũ qd̾ nul¬

Expanded text:
aut altius: et sic commouetur omne aut altius: et sic commouetur omne tectum cauatae uallis. Nec tantum pondere suo abscindi saxa credibile est sed cum flumina supra ferantur, assiduus umor commissuras longa per aeuum deminutio usque eo infirmat illa quae cotidie attriuit, ut desinant esse oneri ferendo: tunc saxa uasti ponderis decidunt; tunc illa praecipitata rupes quicquid ab imo repercussit non passura consistere " sonitu uenit, et ruere omnia uisa repente", ut ait Uergilius noster. Huius motus succutientis terras haec erit causa: ad alteram transeo. Rara terrae natura est multumque habens uacui: per has raritates spiritus fertur, qui, ubi maior influxit nec emittitur, concutit terram. Haec placet et aliis, ut paulo ante rettuli, causa, si quid apud te profectura testium turba est: hanc etiam Callisthenes probat, non contemptus uir: fuit enim illi nobile ingenium et furibundi regis impatiens. Hic est Alexandri crimen aeternum, quod nul