comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.u. Sipententos fructusiam ma¬
tugos rlquiss testator frudua is ors
fessor. sroie leg̃it cedente. adhuc pen¬
denres deprthendisset. nam exrantesfru¬
tus. ad usum fruciuatium ꝑtmnetent.
Trono solitus fuit tab̾nis admeces sua
uti. uił adnegotiationem utiq ꝑmait¬
tetur fructuario locare eas⁊ adauas m̃¬
cesct illut solum obseruadum ne ut
abiititur ususfructuanusul ꝯͣuumeliose ĩ uariosi¬
ucutitur uni .f. ¶ Siẜ uiusus. fi legatus
ẽ cuius testatorquas iiistĩo uacuoute¬
batur si cum disciplims uł arte institu¬
erit usuis fruguantus urarte cius. uł ꝑiti¬
autetur. ¶ Si quid cleacani noĩe debet
uł siquid odformama quehuctusque
peragrimitiansit pendatur adhonus
sutuani pertinebit ¶S et siquid ab col¬
lationem iue pupohat quoq fructuaniũ
subitirum Etgo ⁊ quot obtransitus cxet¬
ãtus conferti ex snictibis: et siquio mu¬
mapioteixtur Nam solent possessorescer᷑¬
tam pertem frrginm nmiciorouilio¬

Expanded text:
.Si pendentes fructus iam maturos reliquisset testator, fructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent.Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum obseruandum, ne uel abutatur usufructuarius uel contumeliose iniurioseuest, cuius testator quasi ministerio uacuo utebatur, si eum disciplinis uel arte instituerit usufructuarius, arte eius uel peritia utetur.Si quid cloacarii nomine debeatur uel si quid ob formam aquae ductus, quae per agrum transit, pendatur, ad onus fructuarii pertinebit: sed et si quid ad collationem uiae, puto hoc quoque fructuarium subiturum: ergo et quod ob transitum exercitus confertur ex fructibus: sed et si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio uilio
Abbreviated transcription (Latin):
et si exõpiatut iusceat sibi uł rababita¬
penocat. uaier exeptio cum ex mul¬
tis saltib pasticẽ fractus perciperetur
et hat caniotus cxcepior suue teatpo¬
talis siue usq atmortem eius quiex¬
ceptt usus iretirt exc̾ap̃tus.

Expanded text:
et si excipiat, ut pascere sibi uel inhabitare liceat, ualet exceptio, cum ex multis saltibus pastione fructus perciperetur. et habitationis exceptione, siue temporali siue usque ad mortem eius qui excepit, usus uidetur exceptus
Abbreviated transcription (Latin):
aur.r: Sisquibinas edesharebat alia¬
tum usum.f. legauent posse heredem
martelius scrib̾ alteras aitius tollendo
obscurare luminib qm̃ habit ari pot̃.
⁊ obscuratis edib quod usq ad cotemp¬
erandumẽ. ut non intotumedes ob¬
scurentim. s modicumlum quod ha¬
bitantib sufficit habeant.
d .l. Exre fructuarii ⁊̃ idintelugit᷑
quod eifrugtuanus dõauĩt. concessetit
ue.ł examimmstratict̃ rerum eiuscon

Expanded text:
s aedes habeat, aliarum usum fructum legauerit, posse heredem Marcellus scribit alteras altius tollendo obscurare luminibus, quoniam habitari potest etiam obscuratis aedibus. quod usque adeo temperandum est, ut non in totum aedes obscurentur, sed modicum lumen, quod habitantibus sufficit, habeant..Ex re fructuarii etiam id intellegitur, quod ei fructuarius donauerit concesseritue uel ex administratione rerum eius com
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃a. Eumquem tẽmere aduersarũ
suum mudiqumugasse consatit. in¬
aticalitis sumptus aduersano suo re¬
rit sñam ꝓferre. hec eram resnon num¬
quam infamat et matiriam gĩt uel
ambitionis tribuit id ap̃nõig er¬

Expanded text:
lis. Eum, quem temere aduersarium suum in iudicium uocasse constitit, uiatica litissententiam proferre: haec enim res nonnumquam infamat et materiam gratiae uel ambitionis tribuit. 80 Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
nt nemoeu̾m repellit etrasu ⁊ õptimi¬
crit. non apsit iuctoͣria. s hisqui hñtab
intestito successionem. Nam ⁊ intestatũ
patrem. s facit. ¶Siquis msłita ac¬
cognitam bonoꝵ possonem tecessert esse
successionem accusationis. et si non fit pe¬
tita boꝵ possessio. iam tanien. cepta con

Expanded text:
nim eum repellit et casu optinuerit, non ei prosit uictoria, sed his qui habent ab intestato successionem: nam intestatum patrem familias facit. Si quis instituta acadgnitam bonorum possessionem decesserit, esse successionem accusationis. et si non sit petita bonorum possessio, iam tamen coepta con
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .i. Pap̃. aĩt mantum non posse pa¬
cisci. nt doum solummnonidotem pr̃a¬
tetuidelicet ꝓpt̾ utslitaton nubentiũ
qũaiuspaciso possit. ne sit ꝑiculo eius
ut sitdo ꝑicule nilcis pauscieum

Expanded text:
ponius ait maritum non posse pacisci, ut dolum solummodo in dotem praestet, uidelicet propter utilitatem nubentium: quamuis pacisci possit, ne sit periculo eius ut sit dos periculo mulieris, pacisci eum
Abbreviated transcription (Latin):
hi mui uouintatis it postlo eno¬
dotemestimetur. quorescripto. hoc
effectumest. ut siquidẽ uiuo patre de¬
cessent filia: aut sine culpasua diuer¬
t̃it omminododospetinonpossit. con¬
stanteaut mimo. mortuo patre. peti

Expanded text:
ium uoluntatis, ut posterior quodotem existimetur. quo rescripto hoc effectum est, ut, si quidem vivo patre decesserit filia aut sine culpa sua divorterit, omnimodo dos peti non possit, constante autem matrimonio mortuo patre peti
Abbreviated transcription (Latin):
bͥ Piptuẽ damynum decisum
sit condictionem non impedin ĩssi
.s. fisa. num est. decisicẽ emimfinti quipem¬
si accõ. non aũt ꝯdicio pollitur ¶fur¬
ti accõ pñam petit legitimam. Cono¬
ictio: remip̃am. Ei res facit. ut neq fũ¬
ti accõ ꝑ ꝯdictionem. neq ꝯdictio ꝑ
furtiaccõnemi. consumiãtur. Istra¬
q cui firctum factumest hr᷑ ac̃c finti.

Expanded text:
 fure damnum decisum sit, condictionem non impediri uerissimum est: decisione enim furti quidem actio, non autem condictio tollitur. Furti actio poenam petit legitimam, condictio rem ipsam. ea res facit, ut neque furti actio per condictionem neque condictio per furti actionem consumatur. is itaque, qui furtum fa
Abbreviated transcription (Latin):
cefẜit ⁊ si apud furishrdem diem
siumobiit ẜurs furtiuus. ł non ap̃
dubionulla ent condictio. sinon op¬
tulit durat ꝯdictio existima̾tionis
eius. Corpus enim ip̃m prari non potest.
adet̾iorem rẽ factam surcundo ñ
libatim. Semꝑgran moiͣam sur fa

Expanded text:
et si apud furis heredem diem suum obiit seruus furtiuus uel non apud dubio nulla erit condictio: si non optulit, durat condictio aestimationis eius: corpus enim ipsum praestari non potest. cum deteriorem rem factam fur dando non liberatur: semper enim moram fur fa
Abbreviated transcription (Latin):
h̃ts rogatus ẽet fr̃ĩs siue compłes res.
dare ea cõnditi⁊ẽ ut sisine ixb̾i stere̾¬
siss. restitueret eas ħrdi. et h  defũc¬
to hĩde. hidi eius caniss se resti tutuiã
aristonẽ pũtasse ihroñ resttruendam¬

Expanded text:
heres rogatus esset f‹r›atris filiae complures res dare ea condicione, ut, si sine liberis decessisset, restitueret eas heredi et haec defuncto herede heredi eius cauisset se restituturam, Aristonem putasse in integru
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. nũm forte aria acco passit ꝯ¬
petere citra mpñ restitutoẽm. Narisi
ꝯmum auxilio ⁊ mero iure mirmi¬
tus sit. nondebet ei trbra extͣ ord̾i¬
nͣa iũ auxilium. utputa cura pnp so
ilo ⁊tracto esi sine tutoris aꝑcto¬
nrate. nec iachpletiar sc̃s est sste teͣ¬
latum: ⁊da labeone siminor

Expanded text:
bitur, num forte alia actio possit competere citra in integrum restitutionem. nam si communi auxilio et mero iure munitus sit, non debet ei tribui extraordinarium auxilium: ut puta cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate nec locupletior factus est.Item relatum est
Abbreviated transcription (Latin):
necemi mea subnẽn.s potius ipsid¬
Neginta crit mantatiactõsri sinnã
per peroendum erit. p̃tori citi potius
subugniat uirs crediteri cui anfita¬
ius̃or. Nam nreior eiptus neutru
tenchitur. sacsiuis inmaatutore oic

Expanded text:
necem meam subueniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore di
Abbreviated transcription (Latin):
ormouilłtibi ut excũtes. quantiunllã
cdificare uelłes renintiastim̾ ducoritoꝵ
impensam excut̃e certamerdede opusti¬
bi locaui postea ꝯꝑinonposse imonis
trecentorumeam uillam constare. tata
aũt tibierant .c. exquibcum partem ĩ¬
pendisses ueruite opusfaccre. dixi. si op̾
ut pecume michi reliquum restituas¬
oxsson inspiciente colonͣdcum auenã
ẽẽ nonignorares sustulisti conͣdicere
tibifrum̃tum dñm posse. labõait. et
ut io faciat. coionum exconductocumr
dñoactinum. ¶Locator horrei ꝓpoĩ¬
tum hũit seararum. argentumꝰ. mã¬
garitam non recꝑe suo piło. deinde
qurisciret hasres infarri. passus est per¬
ĩ de eum futurum tibiobugatum di¬
xi. acsippoĩtum fluss remissu iudct̃¬
¶ Seruum mulionẽ ꝯduxisti. negligan¬
tra eius mulustuus ꝑiit. sirpe selocass.
dumpnum tibipt̃iturum irdico Si
cumtuidedissem. cuius negligentia
ium̃tum ꝑrit. illam quoq culpam
me tcoipratuumaio. quodcumtii

Expanded text:
tibi ut excuteres, quanti uillam aedif‹ica›re uelles: renuntiasti mihi ducentorum impensam excutere: certa mercede opus tibi locaui, postea compe‹r›i non posse minoris tre centorum eam uillam constare: data autem tibi erant centum, ex quibus cum partem impendisses, uetui te opus facere. dixi, si opusut pecuniae mihi reliquum restituasMessem inspiciente colono, cum alienam esse non ignorares, sustulisti. condicere tibi frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum margaritam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissum videtur. Servum meum mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, damnum tibi praestaturum dico: sin eum tibi dedissem, cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio, quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
Gestim̃ratua fullo ꝑoroit. eths unde pt¬
tas. nec repet̾r isaginchuominusex
locatocum fulloẽ. s urdicem estimatu¬
tum. an possis adu̾sus furem magisag¬
ere. ctabeotuasi conseqͣui. fullonis int̾¬
licet sumptib iset si hoc tibi impossibile
c̃ẽ ꝓspexĩt: tunc fullonem quid̃ tibi con¬
dempnabit. tuam aũ accõnem toei pĩa¬
re compellet. ¶ lagedicta domusfacien¬
ta locatacrat. itaut ꝓbatio Aut ĩ ꝓbatõ¬

Expanded text:
llo perdidit et habes unde petas nec repetere vis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis adversus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis videlicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullonem quidem tibi condemnabit, tuas autem actiones te ei praestare compellet. Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbat
Abbreviated transcription (Latin):
actumnoneẽt. qͣmilocatons int̃fuis¬
si. tantam pecumam conductor ꝓri¬
fat. eatemis eamobligonem cchi puto.
quatenus uir bonus despatiotem poĩ
estimass. quia io actum appiret eẽuut
cospitio solũctur sine quo fieri non
possit. ¶ Quidam inmumcipio bal¬
ꝯduxãt.⁊ adrtfectionem fornacisfist¬
dico simearum rerum refectiõe seeãi
petu̾napumpendere satisdaret
auł .ł. ¶Harcuiscomum faciendam
aflacco conduxat. deinte oꝑisparte effec¬
ta: t̃remotu ꝯcussum edifiaut Ẽ Miss¬

Expanded text:
actum non esset, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat. eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus uir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolueretur, sine quo fieri non possit.Quidam in municipio baluxerat et ad refectionem fornacis fistdico, si in earum rerum refectionem eam pecuniam impendi satisdaretabeonis Marcius domum faciendam a Flacco conduxerat: deinde operis parte effecta terrae motu concussum erat aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
humor exea ggestioẽ postea dampno
rem ꝑafit̾. per que non extrinsecus alia
cãoblata dampno quis affectus est.ħ
tamq locasti. et sieã undidisti.itaut q̃p¬
tori merces inquilmorum accedent. ꝗͣ¬
uiscam conductor maiore p̃ciolocaret
tñ idemptonaccedet quod ł conductõ¬

Expanded text:
umor ex ea congestione postea damno ipsa sit, per quae, non extrinsecus alia causa oblata, damno quis adfectus est: htam locasti et eam vendidisti ita, ut emptori mercedes inquilinorum accederent. quamvis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit
Abbreviated transcription (Latin):
mobilum rerum salisdare non ꝯpe:¬
lli ¶: posselsor aũt is accipiendus est.
qui inagͦ ł in ciuitate tem soli pͥos¬
sioet. aut exasse aut ꝓpartess et qui¬
 uectigale .i. emphiteoticum agrũ
possioet: possessor intelligitur. Itẽ
qui solam ꝓꝑnetatẽ ht̃ possessor intelli¬
gendus est. Eum ueroqui tantum
usum fructũm h̃o possessorem ciõni
eẽ ulp̃. seroit. ¶Creditot qui ꝓignũ
accepit possessor nonest. tm ⁊ sipõ¬
sessionem hãt. aut sibi traditam.au̾
p̃cario debitori ꝯcessam ¶ Sifund
ĩdotem sit datus. tam ixeor quam i¬
 maritus propter possõnem eius fum
di possessores intelligim̃ttir. Oiuersa
est cã eius qui fundi petitioẽm̃ ꝑsoã¬
lem h̃t. ¶ cutores aũt siue pupilli
eeꝵͣ siue ip̃i possioeant. possessoꝵ lo¬
co habentur.s et si unus extutori

Expanded text:
mobilium rerum satisdare non compelli. Possessor autem is accipiendus est, qui in agro vel civitate rem soli possidet aut ex asse aut pro parte. sed et qui vectigalem, id est emphyteuticum agrum possidet, possessor intellegitur. item qui solam proprietatem habet, possessor intellegendus est. eum uero, qui tantum usum fructum habet, possessorem non esse Ulpianus scripsit. Creditor, qui pignus accepit, possessor non est, tametsi possessionem habeat aut sibi traditam aut precario debitori concessam. Si fundus in dotem datus sit, tam uxor quam maritus pdi possessores intelleguntur. Diversa causa est eius, qui fundi petitionem personalem habet. Tutores, siue pupilli eorum siue ipsi possideant, possessorum loco habentur: sed et si unus ex tutori
Abbreviated transcription (Latin):
ps accipere debemus. ¶ Quodait p̃tor.
qualiscumq fideussor accipiatur ħ
ples. ¶Infloeuissorem qui aliquem
sisti urdicio promisent. tanti quanti
eares ent actionem dat pretor. quod
utrum ueritatẽ contineat.: an uõq̃n¬
titatẽ und̾amus. et in eluis ut inue¬
ram̃ quantitatẽ figeussor teneatur.
iripli. sine quadrupli tanti eundẽ fi¬
deuissorẽ omm modo tener dicernĩ.
quanti resẽẽ intelligitut:¬

Expanded text:
ps accipere debemus. Quod ait praetor "qualiscumque fideiussor accipiatur": hoc ples. . In fideiiudicio sisti promiserit, tanti quanti ea res erit actionem dat praetor. quod utrum ueritatem contineat an uero quantitatem, uideamus. et melius est ut in ueram quantitatem fideiussor teneatur, tripli aut quadrupli, tanti eundem fideiussorem omnimodo tener‹i› dicimus, quia tanti res esse intellegitu
Abbreviated transcription (Latin):
osauos i probitos ꝓrat multoq ma¬
res ꝯtẽptus hii ẽt ebet quot si medio
tp̃r calamitas fideuissorio in signis uł
magna in opraaccidit cã cognita exinte¬
gro satisdandum erit:¬

Expanded text:
at: multoque mares, contentus his esse debet. quod si medio tempore calamitas fideiussoribus insignis vel magna inopia accidit, causa cognita ex integro satisdandum erit
Abbreviated transcription (Latin):
tumq se dicit in muincipio cauere iro¬
retrare non debebit ouuiersum ẽsi sine
culpã. aut dolo ħiłis missussit in p̾¬
sessionem. ¶Iubetur uirare de calup¬
nua. nequis uexandi magisaouenar.¬
ii ca forsĩtam cnti rome possit satis dãe
iii inumcipium cuocet E quibtam ħ¬
berdparentib et patronis. sic aũt urͣ¬
i⁊ derebit qui in muncipium̃ remittit
rorne. se saris cure nõ pͥosse. et ibi pesse
quꝰ posculat remitti. Itri: sine calump¬
nie cͣ. s⁊ cere grranasie non est compelle¬
aidaẽcus uirate. alibi se quameo lõco nonp̃¬

Expanded text:
tumque se dicat in municipio cauere: impetrare non debebit. diuersum, si sine culpa aut dolo heredis missus sit in possessionem. Iubetur iurare de calumnia, ne quis uexandi magis aduersarii causa, forsitan cum Romae possit satisdare, in municipium euocet: sed quibusdam parentibus et patronis. sic autem iurare debet qui in municipium remittitur "Romae se satisdare non posse et ibi posse, quo postulat remitti, idque se non calumniae causa facere": nam sic non est compellendus iurare "alibi se quam eo lo
Abbreviated transcription (Latin):
forta̾sse ⁊ muue̾ri ꝓpter imꝑitiam.
¶Si fidcissor uidicatum solm stipu¬
laton heres extitit. aut stipulatot
fidenissor. ex integro cauendum e¬
rit. ¶ cutor et curator ut rẽ saluam
fore pupillo caueant mutendi sũt
in municiꝑio. quia necessarra est sa¬
tĩtatiõ: ¶Itẽ de restitueroa dño ꝓpe¬
tate. iscunis usus. f. daͣtus ẽ. Itẽ leg¬
atanus ut caueat euicta ħrditate le¬
gata redõi et quodampliꝰqũa ꝑ legẽ
falcdiam accepent Heres quoq ut ie¬
gatoꝵ satis cet audienous  ut mi¬
uncipium mittatur¶ pla̾e si misso
ram legatanom possessionem. cũ per

Expanded text:
r imperitiam. Si fideiussor iudicatum solui stipulatori heres extiterit aut stipulator fideiussori, ex integro cauendum erit. Tutor et curator, ut rem saluam fore pupillo caueant, mittendi sunt in †municipi‹um›, quia necessaria est satisdatio: item de re restituenda domino proprietatis cuius usus fructus datus est: item legatarius, ut caueat euicta hereditate legata reddi, et quod amplius per legem Falcidiam ceperit: heres quoque ut legatorum satisdet audiendus est, ut municipium mittatur. Plane si misso iam legatario in possessionem, cum per
Abbreviated transcription (Latin):
nec gram amrem. ixitinet quod eiũ¬
ci trchi ea e possesuo possi̾t ¶possess¬
uraũt quis. nec ue. fuenit tempus ca¬
utionis e: reciar oum est. nam sicuti
el qui post cantionẽ possissionẽ uẽ¬
didit. inchilodest Ita ciec ꝓdest ei qua
post cautionem possidere cepit:
auł .4. Qiiiirato ꝓmi sit iudicio si¬
sti non iudetur ꝑ urasse. si exc̃once s c̃a
hoc deseruerit si exnoxilicã agatur q̃m¬

Expanded text:
nec ad rem pertinet, quod evinci mihi ea possessio possit. Possessor autem quis nec ne fuerit, tempus cautionis spectandum est: nam sicuti ei, qui post cautionem possessionem vendidit, nihil obest, ita nec prodest ei, qui post cautionem possum. Qui iurato promisit iudicio sisti, non uidetur peierasse, si ex concessa causa hoc deseruerit. SI EX NOXALI CAUSA AGATUR,
Abbreviated transcription (Latin):
corielio ꝓcuio rescripsit. merito peti¬
torẽ recusare. talẽ ficeuissorẽ s sial¬
ias canicre non possit predicercõ est ci.
non usurum eum prur legio si con
p̃rare ubi conuenitur. põt audirisi
in alia eiusoẽ ꝓuintie ciuitate. sati¬
dõationem pr̃ire patatus sit Sm̃ au
satisdatio uoluntana est. nos mnau¬
um locum remittitur. neq ineretur:
mobili ner sit. et persõa suspecra sit
exqua satistatio desideratur. a p̃offi¬
ciam depoñi debebit. si hoc uidici sedꝰ¬
rit. dõȩc uł satisdatio detur. łus finẽ
pulationẽ. solet int̾ uitigatores cõue¬
rure si non ꝯueniat pecius putat in
potestate stipulatons ẽẽ. inoderatotñ
spatio de hoc amdice statuendo. ¶ꝗ
muuierem aohibet. adsatistdm
non uidetur cauẽ. s nec miles. nec m
persõe in rẽ suam fioeuibeant ut ꝓ
suo ꝓcuratore. ¶ Quitam ⁊ aiunt:
si amanto fundus dorat petatur. ĩ
rẽ suam fideiussuram mulierem.
iudicium acciptatur. fideuissit. soi

Expanded text:
Cornelio Proculo rescripsit merito petitorem recusare talem fideiussorem: sed is alias caueri non possit, praedicendum ei non usurum eum priuilegio, si conpraestare, ubi conuenitur: potest audiri, si in alia eiusdem prouinciae ciuitate satisdationem praestare paratus sit. si autem satisdatio uoluntaria est, non in alium locum remittitur: neque enim meretur mobili non sit et persona suspecta sit, ex qua satis desideratur: apud officium deponi debebit si hoc iudici sederit, donec vel satisdatio detur vel lis finem pulatione solet inter litigatores convenire. si non conveniat, Pedius putat in potestate stipulatoris esse moderato spatio: de hoc a iudice statuendo. Qui mulierem adhibet ad satisdandum, non videtur cavere: sed nec miles nec minpersonae in rem suam fideiubeant, ut pro suo procuratore. quidam etiam, si a marito fundus dotalis petatur, in rem suam fideiussuram mulierem. iudicium accipiatu
Abbreviated transcription (Latin):
aul.⁊ Set exiñidi uerbum generaie
ẽ. ut pon. rõait. Entere ecum est de ma¬
ibrauferre pet raptum. Eximere est: qͦ¬
quo modoaufare. Ot puta siqus non
rapuent quẽ s moram fecent que mi¬
nus in uis ueniret. ut actionis dies exi¬
ret.uł res tẽoõre ãmitteretur. uidetur ex¬
imisse. quamuis corpus non eximeret.
S: et sieo ledretinuent nõ abdixxent.¬
rer calupniam uocabatur exement ꝯ
stat eom hoc edicto teneri ¶ precorat.
s.eue faciat doio. or quomagis eximat.
nam et potest sine dolo id fieri. Geluti
clausula tenetur. siuc p̃sens fut. siue
abses̃. ¶Ineuim aũt qui un exemit in fa¬
ccrm iudicram dacur. quo non ioco¬
tinctur. quod in ueritate est. s quanti
ea res est abauctore existimata. de qua
controuersia est. hoc enim additum est
ut appareat. ⁊ si calũpmator quissit tñ
hanc penam eum pciseqͥui. docere aueẽ
debet quis per hãc exẽptionem fcm
quomirus inuus porcereur. Cateo
si mcnilominus ꝓductus est cessat pe¬

Expanded text:
um. Sed eximendi uerbum generale est, ut Pomponius ait. eripere enim est de manibus auferre per raptum: eximere quoquo modo auferre. ut puta si quis non rapuerit quem, sed moram fecerit quo minus in ius ueniret, ut actionis dies exiret uel res tempore amitteretur: uidebitur exemisse, quamuis corpus non exemerit. sed et si eo loci retinuerit, non abduxiter calumniam vocabatur, exemerit: constat eum hoc edicto teneri. Praetor ait "neve faciat dolo malo, quo magis eximeretur": nam potest sine dolo malo id fieri, veluti clausula tenetur, sive praesens fuit sive absens. In eum autem, qui vi exemit, in factum iudicium datur: quo non id continetur quod in veritate est, sed quanti ea res est ab actore aestimata, de qua controversia est. hoc enim additum est, ut appareat etiam si calumniator quis sit, tamen hanc poenam eum persequi. Docere autem debet quis per hanc exemptionem factum quo minus in ius produceretur. ceterum si nihilo minus productus est, cessat poe
Abbreviated transcription (Latin):
codẽ mo appellata est quo satisfactio. nã
ut satisfacẽ dicmur ei cuius tesidenũ
implemus. Ita satisdare dicimur. care¬
adueriatio ñr̃o. qui ꝓ eo qd̾ a nobispe¬
tutta cauit. ut cumꝰ hoc noĩe secraus
Siquishis psonis que agere non po¬
cerunt. fiorrassores iudicio sistendi

Expanded text:
modo appellata est quo satisfactio. nam ut satisfacere dicimur ei, cuius desiderium implemus, ita satisdare dicimur adversario nostro, qui pro eo, quod a nobis petiit, ita cavit, ut eum hoc nomine securum . Si quis his personis, quae agere non potuerunt, fideiussorem iudicio sistendi
Abbreviated transcription (Latin):
sistere. qui ad cxpepiendum non fac̃
ius actoris decius. ¶Si desmat ẜuus
ẽẽ ꝓmissoris uł actiõanussa sir. nõ
uideri in cadẽ causa statum lateoar.
ut sus qui pãti ioco erat. in latigan¬
mutata.Itaq: siqus equr in ford ꝑ¬

Expanded text:
sistere, qui ad experiendum non facit ius actoris deterius. si desinat servus esse promissoris vel actio amissa sit, non videri in eadem causa statum Labeo ait: vel si qui pari loco erat in litiganmutata: itaque si quis ei qui in foro
Abbreviated transcription (Latin):
aui .i. Siuero ꝓcontẽpnato. ficxui¬
sent: et cotẽpnatus decessetit. aut ci¬
uitatem romanam amisent. rectei
nichilorinus cum fiteuissore crus
agitur. ¶ enpre qualitate euidentĩ¬
sime iccupletem uł si dubitetur: ad¬
ꝓbatũ fideussorẽ iudicio sistendi cã
non accepent. Inumarum actio aduer¬
suseum eẽ põt.quia nonsane sine q̃¬
libet in uina ouci inuis cm quisa¬
tis iooeum fideuissorẽ det s ip̃e fideĩ¬
sor qui nõ sit acceptus. tamquam d̃
inuria sibi fc̃a quen potent:¬

Expanded text:
ale. Si uero pro condemnato fideiusserit et condemnatus decesserit aut ciuitatem Romanam amiserit, recte nihilo minus cum fideiussore eius agetur. Qui pro rei qualitate euidentissime locupletem uel, si dubitetur, adprobatum fideiussorem iudicio sistendi causa non acceperit: iniuriarum actio aduersus eum esse potest, quia sane non quaelibet iniuria est duci in ius eum, qui satis idoneum fideiussorem det. sed et ipse fideiussor, qui non sit acceptus, tamquam de iniuria sibi facta queri pote
Abbreviated transcription (Latin):
torait. Sicus parentẽ ꝑatroñ patra¬
mamue liberos. aut pacentes patrom
patroneue liberos ue suos. eumꝰ ueq̃
in pocestate habebit. uł upeorẽ uł nur¬
ui in uidicium uocabit: qualiscum¬
q: fideiussor iudicio sisterdi c̾aa ccipi¬
atur. ¶ Quod art pretor uberos ne su¬
os accipiemus. ⁊̃ exfemꝯinino sexu de¬

Expanded text:
etor ait: 'Si quis parentem, patronum patronam, liberos aut parentes patroni patronae, liberosue suos eumue quem in potestate habebit, uel uxorem, uel nurum in iudicium uocabit: qualiscumque fideiussor iudicio sistendi causa accipiatur.' quod ait praetor 'liberosue suos', accipiemus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.. Cum ouis in idicio. sisti ꝓmiser¬
it nen adiearit penã sistat̃ non ẽct.
inc aei cum eoagaroum ce .ii dqued
ĩrs: uerissimum est. et ita cupo cel sus scͥ¬
bit. iniusuocatiut erãt au̾t̾ satisuł

Expanded text:
isti promiserit neque adiecerit poenam, si status non esset: incerti cum eo agendum esse in id quod interest uerissimum est, et ita Celsus quoque scribit. IN IUS UOCATI UT EANT AUT SATIS
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .i. Qui duos hoĩes iniuroicio sistip¬
miserit. si alterum exł ibet. et aiterum
sion. expmissione non uidetur ees ste¬
tĩsse. ꝙrm airet eoꝵ non sit exbibitis.¬
cõpescerẽt eos qui in ius uocatos ui en¬
puerit deniq pompõ scuibit. Serin quo¬
q noĩe noxale iudicium reddendunͥ
sciẽnte dño io fecerie. Tũc enim sinẽ
noxe dedictiõ iudicium suscipiet.
Offiuus putat locum huic ecicotion ẽẽ.
si persom que in ius uecan nõ pͥotisit ex¬
epta est. ueluti parens ⁊ patronus. cẽteq
persõe. que sententia michi uidetur ue¬
tior. ⁊ sanc si ftͤeli qͣuit᷑. qui uocat non
deliquid qui mł etint:¬
auł .x. Nam cũ utenq cont̃ edicturo
faciat. et sibertus qui patronum uocit.
et is qui patronum ui eximit. deberio¬
rt tñ loco libertus. qui in simili delicto¬
petitons partes sustinet. Eatẽ equitas
ineo. quiabaũo quam quo debuãt ĩ
inius rocatum. pednus putat cessare
edictum. oĩn nõ fuit ꝑson quȩ in ui

Expanded text:
. Qui duos homines in iudicio sisti promisit, si alterum exhibet, alterum non, ex promissione non uidetur eos stetisse, cum alter eorum non sit exhibitus.compesceret eos, qui in ius uocatos ui erip‹i›unt. Denique Pomponius scribit serui quoque nomine noxale iudicium reddendum, nisi sciente domino id fecium suscipiet. Ofilius putat locum hoc edicto non esse, si persona, quae in ius uocari non potuit, exempta est, ueluti parens et patronus ceteraeque personae: quae sententia mihi uidetur uerior. et sane si deliquit qui uocat, non deliquit qui exemitum. Nam cum uterque contra edictum faciat, et libertus qui patronum uocat, et is qui patronum ui eximat: deteriore tamen loco libertus petitoris partes sustinet. Eadem aequitas est in eo, qui alio quam quo debuerat inius vocatum, Pedius putat cessare edictum, quoniam non fuit persona, quae in ius
Abbreviated transcription (Latin):
aux .i. Non sunt lib̾i qui ꝯt̃ formam
humanigenĩs ꝯuerso more ꝓcreantur.
ueluti si mailier monstruosũ auquid
aut ꝓdi giosum ecura sit: pãrtas aũt
qui m̃broꝵ humanorum offitia amp¬
liaũt. aliquatenus uidetur effectus. ⁊
io int̾ ub̾os connumerabitur.
stõ uissa. pͣtĩmo partu unũ: secundo tres
peꝑit. quesitum est. an aliquis coꝵ liber
ẽẽt. ⁊ hec ꝯditio ubertati appoĩta iam ĩ¬
plenda mulieri est. s non dubitari deb¬
et. qũi ultimis uber nascatur. nec enĩ
natura ꝑmisit. simul uno impetudu¬
os infantes de ut̃o matris ꝓcod̾e. ut orl¬
re in certo nascentium nõ appareat.
ã. in seruiture uibertate ut nascatum:
Incipiente igitur partu existens ꝯdicõ
efficet ut uba cdatur. quod postea nasci¬
tur. ueluti si ꝯuelibet alia ꝯditio uber¬
tati mulieris appoĩta: partunente ea
cxistat. et mariumissa subhac ꝯditio¬
ne si .x. milia heredi titio ue dederit. co
mom̃to quo parit. ⁊ per auum imple¬

Expanded text:
um Non sunt liberi, qui contra formam humani generis converso more procreantur: veluti si mulier monstrosum aliquid aut prodigiosum enixa sit. partus autem, qui membrorum humanorum officia ampliavit, aliquatenus videtur effectus et ideo inter liberos connumerabitur. nto iussa, primo partu unum, secundo tres peperit: quaesitum est, an et quis eorum liber esset. haec condicio libertati adposita iam implenda mulieri est. sed non dubitari debet, quin ultimus liber nascatur: nec enim natura permisit simul uno impetu duos infantes de utero matris excedere, ut ordine incerto nascentium non appareat, uter in servitute libertateve nascatur. inefficit, ut ex libera edatur quod postea nascitur, ueluti si quaelibet alia condicio libertati mulieris adposita parturiente ea existat. uel manumissa sub hac condicione, si decem milia heredi Titioue dederit, eo momento quo parit per alium imple
Abbreviated transcription (Latin):
.p̃.x Queritur heriuas ropitum cui
ꝑams ec magis puto cͦuisi sexum extim¬
rante de ꝯunctiõe filie ꝯceptus est. licet
post mortẽam natus sit ꝑastum fitaum
ẽi exquo ꝯceptus ẽ nõ iudeñ

Expanded text:
.Quaeritur: hermaphroditum cui comparamus? et magis puto eius sexus aestimrante de coniunctione filiae conceptus est, licet post mortem aui natus sit, iustum filium ei
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .iͫ Nam ut ait pede quotiens ie¬
ge auqm̃id uum uł alterum intro¬
ductum est. uõa occai̾o est. et cec̃traque
teridunt ad eandem utilitatẽ. e irit̃pr̃e¬
rationẽ. ꝑcerte̾ ĩun soictiõe supplen¬

Expanded text:
lium Nam, ut ait pedius, quotiens lege aliquid unum vel alterum introductum est, bona occasio est cetera, quae tendunt ad eandem utilitatem, vel interpretatione vel certe iurisdictione supple
Abbreviated transcription (Latin):
ut ureumli aut genturn iu̾re
tium participandum se uenire passus
est.Iure gentium serui nr̃i sunt qui:
abhostib capiuntur. aut qui exancilł¬
ntis nascuntur. ¶Ingerrui sunt qr
exmatre ub̃a nãti sunt. Sufficit enm
cam ubam suisse eo tẽrarẽ quo nascit᷑.
licet ancilla cõcep er eꝯtrario si aba cõ¬
cepit. deĩ ancuia facta patiat. placu¬
it cum qui nascitur riberum nasci noc
i t̃ est iustis nupriis ꝯcepit an milgõ.
Qna nondebet calamitas mairis nocẽ
ei qui inuentrt ẽ Ex hoc quesitumt ẽ su
ancilla p̃gnans manumissa sit.deind̃
ancilla postea fc̃a aut ẽx pusa acintate
repent. liderum an ẜuum pariat. et tñ
recaus ꝓbatum est liberum nasci. et
sufficere ei qui in ut̃o est matrẽ ube

Expanded text:
ut iure ciuili aut gentium: iure etium participandum uenire passus est: iure gentium serui nostri sunt, qui ab hostibus capiuntur aut qui ex ancilis nascuntur. Ingenui sunt, qui ex matre libera nati sunt: sufficit enim liberam fuisse eo tempore quo nascitur, licet ancilla concepit. et e contrario si libera conceperit, deinde ancilla pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci. nec interest iustis nuptiis concepit an vulgo, quia non debet calamitas matris nocere ei qui in ventre est. Ex hoc quaesitum est, si ancilla praegnas manumissa sit, deinde ancilla postea facta aut expulsa civitate pepererit, liberum an servum pariat. et tamen rectius probatum est liberum nasci et sufficere ei qui in ventre e
Abbreviated transcription (Latin):
ũ.2. Ce t̃ iego fauit ou id facit quod
aũt ucet iogib souita non est princeps¬
utimur. id custodiri oportet quod̾ mos¬
uret consuetuoine ir ductum ẽ s sioͣm
it hoc defecent. tũc quod ꝓxnim et cõ¬
sequens ei e. si nec id quidẽ apparent. te ĩ
quo urbs homãna utitur ẜua̾ti oportet.
In ueterata enipi consuctuto ꝓlege cĩõ
in merito dustoditur. et hoc ẽ ius quod
dicitur morio constitutum. Nam cum
ip̃e loges nuilla alia exc̃ã nos teneant:
quam quod uroicio populi receptꝭ sũt.
mento et ea que sine ullo scripto pop¬
ulus ꝓbauit: tenebunt õs. Nã quio int̾¬
c̃ suffrãgio ppłs uoluntatem suam de¬
ł claret:. an reb ip̃is e̾t factis Quare recu̾¬
sime ⁊̃ ulluit receptum ẽ. ut loges ñ so¬
lum suffragio legis iatoris. s ⁊̃ tacito
consensu omnium ꝑ desuetirõinem
et lege in his que ñ ex rescripto descen

Expanded text:
 Contra legem facit, qui id facit quod autem licet legibus soluta non est, princoportet, quod moribus et consuetudine inductum est: et si qua in re hoc deficeret, tunc quod proximum et consequens ei est: si nec id quidem appareat, tunc ius, quo urbs Roma utitur, seruari oportet. Inueterata consuetudo pro lege non immerito custoditur, et hoc est ius quod dicitur moribus constitutum. nam cum ipsae leges nulla alia ex causa nos teneant, quam quod iudicio populi receptae sunt, merito et ea, quae sine ullo scripto populus probauit, tenebunt omnes: nam quid interest suffragio populus uoluntatem suam declaret an rebus ipsis et factis? quare rectissime etiam illud receptum est, ut leges non solum suffragio legis latoris, sed etiam tacito consensu omnium per desuetudinem et lege in his quae non ex scripto descen
Abbreviated transcription (Latin):
licer ee parte here est ¶or
ar̃ir uolũtanis ⁊ officii magis e quã
necessiratis. comodare. itamodĩi co¬
modati finemq ꝑst̾ib̾e eiꝰ est qui
buficiñ tribuit cu̾aũt id fecit idest
postquam comodauiti tũc finẽ ꝑ
scrib̾e. ⁊ retra ag̾catq ia intern¬
pestiue usum comodate reiafferri¬
e nõ
officiũ tm impedit ẜẽ nsus q¬

Expanded text:
licet ex parte heres est. Sicut autem uoluntatis et officii magis quam necessitatis est commodare, ita modum commodati finemque praescribere eius est qui beneficium tribuit. cum autem id fecit, id est postquam commodauit, tunc finem prae scribere et retro agere atque intempestiue usum commodatae rei auferre non officium tantum impedit, sed et su
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dño quesitum. non magisqͣm su
litigiosum p̃dium ẜuusaut lib̾m
hominẽ emerit. ¶ Uxordebitricẽ
suam uiro delegauat. ut uircredito
neius pecimiam soluẽt. et si fiocm su¬
am ꝓea quam delegauit apuo uirũ
obligaui̾t locum exceptio senatusꝯ
sulti non habebit. quia mulier su
mutuam pecuniam acceꝑit sub
fideuissore maritoamq soluit
umn ditori. postea maritus decedẽs
nõ solũndo infraud̃ ceditoriᷤᷤ caũ.
setestõ eam pauniam unusam de¬
b̾e. Queritur. an int̃cessisse mulier
maritus obligauit sempnio obꝯd¬
uctionem. mex mulieranumeno
sua fite mutuam pet̾. acceptam
subobligõne eiusoẽ fundi. sobur
statim sempnio ꝓmarito suo. Que¬
situm est an adu̾sus senatus.. ob¬

Expanded text:
esse domino quaesitum, non magis, quam si litigiosum praedium servus aut liberum hominem emerit. Vxor debitricem suam viro delegavit, ut vir creditori eius pecuniam solveret: si fidem suam pro ea quam delegavit apud virum obligaverit, locum exceptio senatus consulti non habebit, quia mulier suumutuam pecuniam accepit sub fideiussore marito eamque solvit venditori: postea maritus decedens non solvendo in fraudem creditoris cavit testamento se eam pecuniam universam debere: quaeritumaritus obligauit Sempronio ob conductionem: mox mulier a Numerio sua fide mutuam pecuniam acceptam sub obligatione eiusdem fundi soluit statim Sempronio pro marito suo: quaesitum est, an aduersus senatus
Abbreviated transcription (Latin):
ccta cogrãũomsdistuuit quesitum. si fim¬
ta appellatiõis apurdimꝑantẽ cognitiõe.
et ininsta apprione ꝓmintiata: egressi eta¬
tr̃ dep̾herrantur ancetera negotiiꝰ imp¬
lcre possunt. cum per cos non stẽtit. qͦm inꝰ
intͣ etatem eẽnt. ¶ uenoentib: cu¬
ratorib: imons flm̃dum. emptor exti¬
tit lucius cituis. ⁊ .ui. fere annis possedit.
et longe lateq re meliorem fecit. que¬
rocum sint itõe curatores. an minor
aduersus titium emptorẽ m̾m̾ restitra
se fecisse approbaent ei pĩare. coarĩe c̃
sit ei paratũ ꝓp̃tũ augiliũ cua̾toͬib
eius idoneis constitutis.

Expanded text:
distulit. quaesitum est: si finita appellationis apud imperatorem cognitione et iniusta appellatione pronuntiata egressi aetatem depraehendantur, an cetera negotii implere possunt, cum per eos non steterit, quo minus intra aetatem essent. Uendentibus curatoribus minoris fundum emptor extitit Lucius Titius et sex fere annis possedit et longe longeque rem meliorem fecit: quaero, cum sint idonei curatores, an minor aduersus Titium emptorem in integrum rer fecisse adprobauerit, ei praestare, maxime cum sit ei paratum promptum auxilium curatoribus eius idoneis constitutis.
Abbreviated transcription (Latin):
nem utiq atroͣtiorib nsi quatenus
interdum miserauio etatis admedi¬
octem penam iudicem ꝓdipeent. s: u
adlegis uile de adulteriis cohoen¬
dis p̾cepta uemamus. utiq m̃ulla de¬
xxu.annis adulterum fateatur. dixi
dam purtam sciens. uxorem durerit.
non dimiserit questumue de aduttio
uxoris secerit. p̃tuue ꝓ compto
stupio acceperit. aut domum pbuĩt
adiostrup̃r adulter̃ue ĩ ea dmitẽ¬
dum. ⁊ non sit ecatis excus atio adu̾¬
sus p̾cepta legum eiqui dum leges ir¬
uocat t̃ leges committit.
aue.⁊. Emiliamis largranus abo¬
uimo fundum petulamim loge cõ¬
missoria emerat. tata parte peccume.
ita ut sunt̃ duos m̃ses ab emptiõe. reli¬
qm pcu partem dumdiam non soliussi
in ẽptus ẽẽt. st si int auosduos mses re
liquum p̃cium nonnuumerass sintil-¬
iter cet in emptus. Inira pores duosm̃¬
ses. largiano defuncto. ructilana pup¬
ullanis etatis successit. cuius tutores ĩ
num eantẽ possessionem danoio te
quam apud prefectum urbis ꝓuocaue

Expanded text:
nem, utique atrocioribus, nisi quatenus interdum miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coercendis praecepta ueniamus, utique nulla deannis adulterum fateatur. dixi, damnatam sciens uxorem duxerit, non dimiserit, quaestumue de adulterio uxoris fecerit, pretiumue pro comperto stupro acceperit, aut domum praebuerit ad stuprum adulteriumue in eam committendum: et non sit aetatis excusatio aduersus praecepta legum ei, qui dum leges inuocat, contra eas committit.um. Aemilius Larianus ab Ouinio fundum Rutilianum lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii partem dimidiam non soluisset, inemptus esset, item si intra alios duos mliquum pretium non numerasset, similiter esset inemptus. intra priores duos menses Lariano defuncto Rutiliana pupillaris aetatis successerat, cuius tutores in num eandem possessionem Claudio Telquam apud praefectum urbi provocave
Abbreviated transcription (Latin):
dim tẽpris pipille in otuis eaq effeciss
cutat eẽ comirassum et pretiũpetẽdo
recessise alege suauitẽtur nonme mo¬
uet qura dies postea transiss non magis
quam si otditor pignaus distraxiss: test
soiere filũs .f. post emancipationei
ac huc minorib succurri i hisque dm¬
isissent mancarte in porestate. turit rec

Expanded text:
effecissetcuerat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege sua videretur: non me moveri quod dies postea transisset, non magis quam si creditor pignus distraxisset, post solere filiis familias post emancipationem adhuc minoribus succurri in his, quae omississent manentes in potestate, tunc rec
Abbreviated transcription (Latin):
nem iusd̃r exsenatus ꝯ sułtis. et pr̾incip¬
au. conĩrutio̾nio. ¶hocañt capite
abunuantur. ipriinissi qui metusca
a fuissent. sł si nõ superuacuo timort de¬
cenitiabfuissent.
lp̃ .i. ¶ Ictus aut causa abẽe uidetur. qu
lugitur. s sufficitꝰ nõ ꝯu̾oubet terro¬
re adedictum timunsse. s binus reidisa¬
sitio uidiqi sest.

Expanded text:
em ius dicitur ex senatus consultis et principalibus constitutionibus. Hoc autem capite adiuuantur in primis hi, qui metus causa afuissent: scilicet si non superuacuo timore deterriti afuissent.. Metus autem causa abesse uidetur, qui llegitur. sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis es
Abbreviated transcription (Latin):
ixiFi iurdexcrtumuento muenditi¬
oẽ adolescenti iussit fundum restitui
eua ptumi ẽptori redõe. ⁊ hic nolit
exceptõem utilem aduersus petentem
p̃tium quasi exc̃a iudicati adolescenᷤ
ħre poterit ꝯmaunicunia: licet contẽ¬
pnere hec que ꝓse introducta sunt.
nec queri potenit uenditor n resitutus
fuerit in eam causam in qua ip̃e consti¬
tut. ⁊ quam mutare tion potuit simi¬
nor auxibamp̃toris non ĩplorass.¬

Expanded text:
i iudex circumvento in venditione adulescenti iussit fundum restitui eumque pretium emptori reddere, et hic nolit exceptionem utilem adversus petentem tium quasi ex causa iudicati adulescens habere poterit, quia unicuique licet contemnere haec, quae pro se introducta sunt. nec queri poterit uenditor, si restitutus fuerit in eam causam, in qua se ipse constituit et quam mutare non potuisset, si minor auxilium praetoris non implorass
Abbreviated transcription (Latin):
at cc̃ancedentis grabus homines nõ
possunt eas duccre. quas hisqui in¬
feriorisdignitatis sunt ducere nuo
ut cumquis lib̾tam suamoixxĩt u¬
xorem. quam exfitri omissi cau¬
sa manimnsĩt. liceat libate manito
eo nuptias ꝯ he. puto. quia non erat
fendusis. qui ernecc̃itate manumt¬
sit: non suo arbitrio: Magis emundet¬
itam i ib̾tatem p̃stitit. q̃mullum
bñficum⁊ mmanilierem contulit.
porest: quama quomanimissaẽ
insi pitronus mmio eius renimai¬

Expanded text:
at contra antecedentis gradus homines non possunt eas ducere, quas his qui inferioris dignitatis sunt ducere non lut, cum quis libertam suam duxerit uxorem, quam ex fideicommissi causa manumiserit, liceat libertae inuito eo nuptias contrahere: puto, quia non erat ferendus is qui ex necessitate manumisit, non suo arbitrio: magis enim debitam libertatem praestitit quam ullum beneficium in mulierem contulit. potest quam a quo manumissa est, nisi patronus matrimonio eius renunti
Abbreviated transcription (Latin):
xĩt. placet. quia ꝯ legen mantus
sir non ħre cum hoclagis bñfitium.
¶ Dui e fiuisassigiatam alt̃ uxo¬
rem duxĩt nonitem ius. quod inpi¬
tronouibuadum est. mil enm
iuris hadebit quia senatus om̃e

Expanded text:
 legem maritus sit, non habere eum hoc legis beneficium. Si uni ex filiis adsignatam alter uxorem duxerit, non idem ius quod in patrono tribuendum: nihil enim iuris habebit, quia senatus omne
Abbreviated transcription (Latin):
hac lege.minor sit. an restitui possit.
tas maioris unditioris uccrtatem
imponit. ¶ Ex fcõ quesitum est ao¬
olescentes quidam acceꝑant curato¬
rẽ saliuanam quendã noie. bic cu
curam aom mistraret denefitio prin¬
cpis urbi causatiam ꝓcurationẽ erat
adeptus. et apud pretorẽ se acura ad¬
olescentium excusauerat absentib
susceptam tutelam non depoiti auix⁊¬
solebant depõere.quã. qui transiare
rei.p. causa absunt. uł hii qui circa
suiist ant saluiamis excusationem.
adolescentes quasi capti mntegium
restitui aꝑ̃tore desid̾̃auerant. decius

Expanded text:
ui possit. tas maioris uenditoris libertatem imponit. Ex facto quaesitum est: adulescentes quidam acceperant curatorem Saluianum quendam nomine: hic cum curam administrasset, beneficio principis urbicam procurationem erat adeptus et apud praetorem se a cura adulescentium excusauerat absentibus susceptam tutelam non alii soleant deponere, quam qui trans mare rei publicae causa absunt uel hi qui circa ruisset autem Saluianus excusationem, adulescentes quasi capti in integrum restitui a praetore desiderauerant. Aetrius
Abbreviated transcription (Latin):
parri famł quarami diligentissimop¬
s cuntrugere s hec tes ifferre pẽt resti¬
uitioncm iranori.si amit hrditatẽ
in qua reserant maute multe mox¬
nta les. uł p̃diã urbana. Es aut alien¬
ur gue qͥuod nor ꝓspexit posse euie¬
nire. ut demorlantur mariçipia.p̃¬
dia ruant. uł quod citoñdistbaxĩt
hetque muitis casib obrioxia sunt.

Expanded text:
amuis diligentissimo possit contingere. sed haec res adferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua res erant multae mortales uel praedia urbana, aes autem alienum graue, quod non prospexit posse euenire, ut demoriantur mancipia, praedia ruant, uel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iussun minorib subuenri. s cã cagͥ¬
ta si capti e̾ ꝓpcantut. ¶ It non restit¬
uetur qui sõbrie rẽ suam admranist¬
rans. occõne dãpni non inconsuite
accidentis. s fato uelit restitui. Non

Expanded text:
n passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur. Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec
Abbreviated transcription (Latin):
aiuis ł Piapudmitiorẽ mulier ꝓa
uo intecesserit non est elactio ĩn imu¬
uerẽꝰ dana. s ꝑinde atoi ceteri per ex¬
ceptionẽ sumoueri debet.s.quia com¬
muni iure inpriorẽ debitorẽ ciacco
restitutur. hec si soluñdo sit prior
debitor auguami nuuer non utit
senatus cgndilti anxi lio

Expanded text:
i apud minorem mulier pro alio intercesserit, non est ei actio in mulierem danda, sed perinde atque ceteri per exceptionem summoveri debet: scilicet quia communi iure in priorem debitorem ei actio restituitur. haec si solvendo sit prior debitor: alioquin mulier non utetur senatus consulti auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
it. ꝑꝑfactum dfuncti. quamius non
et incetis luccessorib. ¶ Eligẽquis
trbef. qua accõne exꝑiatur. utrum de
peculio antͥbutoria. c̃ sit s̃ regͥssũ ad
aliã ñ fut᷑u płane siꝗs uellit exaliacã
tͥbutoĩa age exaliacã d̾ pecło audiend
erit. ¶ Siẜuotestõ manumisso pẽ¬
cuuumlegatum sit. non deb̾e ħrdẽ¬

Expanded text:
 factum defuncti: quamuis non et in ceteris successoribus.Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit.Si seruo testamento manumisso peculium legatum sit, n
Abbreviated transcription (Latin):
tius cepecislio agẽ qͣm detributoria.
Nam in hac accõne dequa loquimũ.
hoc solum indiuisionem uenit. qd̾¬
et inmertily est quib segoiatur.
quoq eo noĩe receptumest.ar mac¬
tiõe de pecubo totuspeculũ q̃nttra
spectatur in quoet mercescortinen¬
tur. et ftestalt dimtoia forte
aliustributoria ẜuinoĩe cum dño
egit. Quesitum est. andeduõẽ dñs
depeculiodebeat quodtributoriaa¬

Expanded text:
tius de peculio agere quam tributoria: nam in hac actione de qua loquimur hoc solum in diuisionem uenit, quod in mercibus est quibus negotiatur quodque eo nomine receptum est: at in actione de peculio totius peculii quantitas spectatur, in quo et merces continentur. et fieri potest, ut dimidia forte alius tributoria serui nomine cum domino agit: quaesitum est, an deducere dominus de peculio debeat, quod tributoria
Abbreviated transcription (Latin):
lpꝰ .l. Illud quoq cauẽ debet. siꝗd
aluodomini debitum emerẜit. re¬
fusurum se ei ꝓrata. finge enumꝰ
ditionale debitum imminee. łin
occultoeẽ. hoc qua admittendũ
c̃. Nam uuuniam dñs pati nondeb.
licet intributum uocatur. Qũod tñ
si dñstribuere nolit: nechanc mo¬
lestiam suscipere. s peculiouł mẽ¬
cib cecłe ꝑitus sit podius itfert audi¬
tor debebit dare. cuius int̾uentutri¬
buant̾ merces peculiares. ¶ Sicũ¬
ius colo. m. factum esti quommu
ita tribueretur ineum tͥbutoi̾a
łc minus tͥbuiti non uidetur dolo

Expanded text:
.Illud quoque cauere debet, si quid aliud domini debitum emerserit, refusurum se ei pro rata. finge enim condicionale debitum imminere uel in occulto esse: hoc quoque admittendum est: nam iniuriam dominus pati non debet, licet in tributum uocatur.Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio uel mercibus cedere paratus sit?Pedius refert auditor debebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares.Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria bere minus tribuit, non uidetur dolo
Abbreviated transcription (Latin):
detur. minus tribuisse Gẽt simerte
pire pissus est aut eam euertit. aut u¬
lions dataoꝑa distraxit. uł siabempto¬
rib p̾cium non exaegit. dicendum eĩt
tenĩcum tͥbutora. sidolus inituenre¬
eret sinegauĩt tominus cuiquamd̃¬
biiudendument antͥbutore locus
sit. et est uĩor lab̾onissĩa. et tͥbuton¬
am larumh̃re. aboqum expaliat do¬
mino. negare. ¶ hec acco et ꝓpetuo
Et inhereiem dutur. de eo dumtaxat
tionemꝯtinet. Quare ⁊ mortuos¬

Expanded text:
uidetur minus tribuisse.Sed et si mercem perire passus est aut eam auertit aut uilioris data opera distraxit uel si ab emptoribus pretium non exegerit, dicendum erit teneri eum tributoria, si dolus interuenit.Sed et si negauerit dominus cuiquam deberi, uidendum erit, an tributoriae locus sit: et est uerior Labeonis sententia tributoriam locum habere: alioquin expediet domino negare.Haec actio et perpetuo et in heredem datur de eo dumtaxat tionem continet: quare etiam mortuo