comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
T i quis cum hrẽt
ticium creditorem. ⁊ sciret se soluendo
non eẽ lib̾tates dedit testam̃to. deinde
dimisso ticio postea creditorem sempniũ
habere ceꝑit. ⁊ eodem testam̃to manen¬
te decesserit: lib̾tates rate ẽẽ debent: ⁊¬
si hȩc hr̃ditas soluendo non sit. quia
lib̾tates ut rescindantur. utrumq iN
corumdem ꝑsonam exigimus: ⁊ consiliũ
⁊ euentum. et si quidem creditor huius
fraudandi consilium merat non frauda¬
tur aduersus eum qui fraudatur consi¬
lium mitum non est lib̾tates itaq rate st̃.

Expanded text:
i quis, cum haberet Titium creditorem et sciret se solvendo non esse, libertates dederit testamento, deinde dimisso Titio postea Sempronium creditorem habere coeperit et eodem testamento manente decesserit: libertates datae ratae esse debent, etsi hereditas solvendo non sit, quia, libertates ut rescindantur, utrumque in eorumdem persona exigimus et consilium et eventum et, si quidem creditor, cuius fraudandi consilium initum erat, non fraudatur, adversus eum qui fraudatur consilium initum non est. libertates itaque ratae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
se labeo ait. uirum dum taxat qui ma¬
turi an etiam qui immaturi fuerint.
pretor significet. Ceterum ⁊̃ si de is sen¬
serit qui maturi fuerint. nichiloma¬
gis possessionem restitui oportere. Nã
cum fundus alienaretur. quod ad eum
fructusq eius attineret: unam quan¬
dam rem fuisse. idest fundum ciuus¬

Expanded text:
se Labeo ait, utrum dumtaxat qui mase Labeo ait, utrum dumtaxat qui maturi an etiam qui inmaturi fuerint, praetor significet: ceterum etiamsi de his senserit, qui maturi fuerint, nihilo magis possessionem restitui oportere. nam cum fundus alienaretur, quod ad eum fructusque eius attineret, unam quandam rem fuisse, id est fundum, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ci pater : si non ignorauerit. Ita ut caue¬
rit si ad se dos ꝑuenerit. restitiueam.¬
¶ Si ꝓcurator ignorante dño cũ sciret
Idebitorem eius fraudandi cepisse con¬
silium uissit seruo ab eo acciꝑe. Hac ac¬
tione ipse tenebitur: non dñs. Non
solum aut̃ rem ipsam alienatam resti¬
tui oportere: sed ⁊ fructus alienatioĩs¬
qui tempore terre coherent. quia in bo¬
nis fraudatoris fuerunt. Item eos qui
post motum uidicium recepti sunt. ꝙ¬
edio aut̃ tempore ꝑceptos : in restituti¬
onem non uenire. Item partum anci¬
lle per fraudem alienare medio tem¬
pore editum : in restitutionem noN
uenire. quia in bonis non fuerit.¶
Proculus ait. si mulier post alienatio¬
nem conceꝑit. ⁊⁊ antequam ageretur
peꝑerit : nullam eẽ dubitationem qͥn
partus restitui non debeat. Si uero cum
alienaretur pregnans fuerit. posse dici
partum quoq restitui oportere. frue¬
tus aut̃ fundo cesisse non satis intellig̾e

Expanded text:
et pater, si non ignoraverit, ita ut caveet pater, si non ignoraverit, ita ut caveat, si ad se dos pervenerit, restitui eam. Si procurator ignorante domino, cum sciret debitorem eius fraudandi cepisse consilium, iussit servo ab eo accipere, hac actione ipse tenebitur, non dominus. Non solum autem ipsam rem alienatam restitui oportet, sed et fructus, qui alienationis tempore terrae cohaerent, quia in bonis fraudatoris fuerunt, item eos, qui post inchoatum iudicium recepti sint: medio autem tempore perceptos in restitutionem non uenire. item partum ancillae per fraudem alienatae medio tempore editum in restitutionem non uenire, quia in bonis non fuerit. Proculus ait, si mulier post alienationem conceperit et antequam ageretur, pepererit, nullam esse dubitationem, quin partus restitui non debeat: si uero, cum alienaretur, praegnas fuerit, posse dici partum quoque restitui oportere. Fructus autem fundo cohaesisse non satis intellegere
Abbreviated transcription (Latin):
restituturum: labeo ait. Quia hec ac c̃io
rei restituende gr̃a: non pene nomine
daretur. Idõq absolui solet reus: sire¬
sttuerit. Sed si pͥusquam creditores
cum eo exꝑirentur reddidit filie dotẽ.
uidicio dotis nomine conuentus. nicħ¬
ominus eum hac actione den̾i lab̾o
ait. Nec ullum regressum habiturum
ad mulierem. Sin uͦ sine uidice uiden¬
dum est an ulla repeticio competat ei.
Q uod si is ignorauerit. filia aut̃ sciei̾t:
quidam existimant nichi lominus in
filiam dandam actionem. Quia intelli¬
gitur quasi ex donatione aliquid ad
eam ꝑuenisse. aut certe cauere eam
debere. quod consecuta fuerit se resti¬
tuturam. In maritum aut̃ qui igno¬
rauerit non dandam actionem. nor
magis quam in creditorem qui a frau¬
datore quod deb̾etur accepit. Cum is
in dotatam uxorem: ducturus ñ fuit.
Item si extraneus filiefamił. nomine fra
udandi causa dotem dedit. tenebitur
maritus si scierit mulier. Nec minus

Expanded text:
restituturum Labeo ait, quia haec actio restituturum Labeo ait, quia haec actio rei restituendae gratia, non poenae nomine daretur ideoque absolui solet reus, si restituerit. sed si priusquam creditores cum eo experirentur, reddiderit filiae dotem iudicio dotis nomine conuentus, nihilo minus eum hac actione teneri Labeo ait nec ullum regressum habiturum ad mulierem: sin uero sine iudice, uidendum, an ulla repetitio competat ei. quod si is ignorauerit, filia autem scierit, quidam existimant nihilo minus in filiam dandam actionem, quia intellegitur quasi ex donatione aliquid ad eam peruenisse, aut certe cauere eam debere, quod consecuta fuerit se restituturam: in maritum autem, qui ignorauerit, non dandam actionem, non magis quam in creditorem, qui a fraudatore quod ei deberetur acceperit, cum is indotatam uxorem ducturus non fuerit. Itudandi causa dotem dederit, tenebitur maritus, si scierit: aeque mulier: nec minus
Abbreviated transcription (Latin):
uel rebus soli ad irritum ꝑductis. id
quod acceꝑit creditor reuocari nullo
modo potest. Qm̃ ali creditores: suae
negligentie expensum ferre debeanͭ
quod ergo si cum in eo eẽnt ut bona
debitoris mei uenirent. soluerit michi
pecuniam : an actione reuocari possit¬
ea a me : an distinguendum est an is
obtulit michi. peccuniam: an ego illi
extorserim inuito: ut si extorserim in¬
uito reuocetur : sed si uigilaui : me
liorem meam conditionem feci. Iuia¬
uis ciuile: uigilantibus scriptum est.
Idõq non reuocatur id quod ꝑcepi.
deuissori suo scienti acceptum tułit
sed ⁊ reus non ignorauerit: uterq
eque actio in eum dari debeat. quon¬
iam magis detrim̃tum non patitur :
quam lucrum faciat. In duobus autẽ
reis: par utriusq causa est. ¶Si a so¬
cero fraudatore sciens gener acceꝑit
dotem: tenebitur hac actione. ⁊ si resti¬
tuerit eam: definit dotem habere. nec
quicquam emancipare diuorcio facto

Expanded text:
uel rebus soli ad irritum perductis, id uel rebus soli ad irritum perductis, id quod acceperit creditor reuocari nullo pacto potest, quoniam alii creditores suae neglegentiae expensum ferre debeant. quid ergo, si, cum in eo essent, ut bona debitoris mei uenirent, soluerit mihi pecuniam, an actione reuocari ea possit a me? an distinguendum est, is optulerit mihi an ego illi extorserim inuito et, si extorserim inuito, reuocetur, si liorem meam condicionem feci, ius ciuile uigilantibus scriptum est: ideoque non reuocatur id quod percepideiussori suo scienti acceptum tulerit, si et reus non ignorauerit, uterque aeque actio in eum dari debeat, quoniam magis detrimentum non patitur, quam lucrum faciat? in duobus autem reis par utriusque causa est. Si a socero fraudatore sciens gener accepit dotem, tenebitur hac actione et, si restituerit eam, desinit dotem habere: nec quicquam emancipatae diuortio facto
Abbreviated transcription (Latin):
conseruande grã ex consensu credi¬
torum auctoritate presidis ꝓuiciȩ
scđm constitutionem ea conditioẽ
adierunt hr̃ditatem: ut creditorib
dum taxat partem prãrent. Quesi¬
tum est an manumissi destamento.
et lib̾tates alm̃taq consequi po̾¬
sunt. R. Lib̾tates quidem si in frau¬
de creditorum date non eẽnt. com-¬
petere. Legata uero si soluendo hr̃¬
ditas non ẽẽt: non deb̾i.
pater extitit hr̃s. ⁊ uni creditorum sol¬
uit. ⁊ mox abstinuit hr̃ditate pat̃na.
Bona patris ueneunt. an id quod ac-¬
cepit creditor reuocandum sit. ne me¬
lioris conditionis quam ceteri credi
distingunnus an ꝑ gratificationem ac¬
ceꝑit an non : ut si ꝑ gratificationẽ
tutorum. reuocentur ad eandem por-¬
cionem quam ceteri creditores fue¬
rint laturi. Sin uero iuste exegerit. ce¬
teri creditores neglexerint exactionem
interea res deterior facta sit. uel mor¬
talitate. uel subductis rebus mobilib

Expanded text:
conservandae gratia ex consensu crediconservandae gratia ex consensu creditorum auctoritate praesidis provinciae secundum constitutionem ea condicione adierunt hereditatem, ut creditoribus dumtaxat partem praestarent: quaesitum est, an manumissi testet libertates et alimenta consequi possint. respondit libertates quidem, si in fraudem creditorum datae non essent, competere, legata uero si soluendo hereditas non esset, non deberi.patri heres extitit et uni creditorum soluit: mox abstinuit hereditate paterna: bona patris ueneunt: an id quod accepit creditor reuocandum sit, ne melioris condicionis sit quam ceteri creditores? an distinguimus, per gratificationem acceperit an non, ut, si per gratificationem tutorum, reuocetur ad eandem portionem, quam ceteri creditores fuerint latur‹i›: sin uero iuste exegerit, ceteri creditores neglexerint exactionem, interea res deterior facta sit, uel mortalitate uel subductis rebus mobilibus
Abbreviated transcription (Latin):
tatis mat̾ne filio suo soluto a potestate
restituit. omissa ratione falcidiȩ plenã
fidem ac debitam pietatem secutus.
exhibitionis respondendi non credit.¬
ores fraudasse.
ebitorem qui ex
senatus consulto trebelliano hr̃ditatẽ
restitint: placet non audiri in frau¬
dem creditorum alienasse porcionẽ.
quam retinere potuisset. sed magis
fideliter facere
ebitor in frau¬
dem creditoris cum uicino de finbꝰ
pignori dati fundi pactus est que¬
situm est an is qui acreditore emit
uniis creditor pignora accepisset.
quero an infraudem ceterorum cre¬
ditorum factum nullius mom̃ĩti eẽt.R.
creditorem non idcirco prohibendũ
a ꝑsecutione pignorum: quod inuen¬
tus creditum ut obligaretur pactus
ẽẽt. nisi ⁊ infraudem creditorum ce-¬
terorum factum sit. ⁊ ea uia uiris ⁊¬
occirratur: qua creditorum fraudẽ¬
rescindi solent.
defucti uix ad quartam partem
eris alieni sufficere: fame defuncti

Expanded text:
tatis maternae filio soluto potestate tatis maternae filio soluto potestate restituit omissa ratione Falcidiae, plenam fidem ac debitam pietatem secutus exhi‹bi›tionis, respondi non creditores fraudasse. Debitorem, qui ex senaturestituit, placet non uideri in fraudem creditorum alienasse portionem, quam retinere potuisset, sed magis fideliter facere. 21 ebitor in fraudem creditoris cum uicino de finibus pignori dati fundi pactus est: quaesitum, an is, qui a creditore emit,unus creditor pignora accepisset, quaero, an in fraudem ceterorum creditorum factum nullius momenti esset. respondit creditorem non idcirco prohibendum a persecutione pignorum, quod, in uetus creditum ut obligaretur, pactus esset, nisi id in fraudem ceterorum creditorum factum sit et ea uia iuris occrescindi solent. defuncti vix ad quartam partem aeris alieni sufficere, famae defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
in fraudem creditorum lib̾antur per
hanc actionem restituantur: in pristi¬
nam obligationem. NLucius ticius
cum hab̾et creditores libtis suis his¬
demq filizs naturalibus uniuersas
res suas tradidit. R. quamuis non ꝓ¬
ponant consilium fraudandi habuis¬
se. tamen quia creditores hab̾e se scit.
⁊ uniu̾sa bona sua alienauit: intelligẽ¬
diis est fraudandorum creditorum ꝯ¬
silium habuisse. Ideoq et si fili eius ig¬
norauerunt hanc mentem patͥs sui
fuisse actione teñetur. ¶ Si uir uxori
cum creditorem suum fraudare uellet.
soluto matrimonio p̃sentem dotem re¬
ddidisset. quam statuto tp̃r reddere
debuit. hac actione tm̃ mulier pr̃ab̃.¬
quanti creditorum intererat dotem suo
tempore reddi. nam pretor fraudem ⁊̃
in tempore fieri intelligit.
uxori uel uxor uiro remiserit. uerior
sententia est nullam fieri donationem
existimantium. Quod sine dubio si ĩ
fraudem creditorum fiat: actione utili
tata morte sua fidei commissum hr̃di-¬

Expanded text:
in fraudem creditorum liberantur, per hanc actionem revocantur in pristinam obligationem. Lucius Titius cum haberet creditores, libertis suis isdemque filiis naturalibus universas res suas tradidit. respondit: quamvis non proponatur consilium fraudandi habuisse, tamen qui creditores habere se scit et universa bona sua alienavit, intellegendus est fraudandorum creditorum consilium habuisse: ideoque et si filii eius ignoraverunt hanc mentem patris sui fuisse, hac actione tenentur. Si vir uxori, cum creditores suos fraudare vellet, soluto matrimonio praesentem dotem reddidisset, quam statuto tempore reddere debuit, hac actione mulier taquanti creditorum intererat dotem suo tempore redd‹i›: nam praetor fraudem etiam in tempore fieri intellegit. uxori uel uxor uiro remiserit, uerior sententia est nullam fieri donationem existimantium. quod sine dubio, si in fraudem creditorum fiat, actione utili tata morte sua fideicommissum heredi
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum est. Sed unam .i. fun¬
dum .c. ⁊ decem. Sicut is quoq unã
rem hab̾et. qui seꝑatim solum edium
uendere possit. ¶ hec actio etiam iN
ipsum fraudatorem datur. Licet me¬
la non putabat in fraudatorem eam
dandam. Quia nulla actio in eumex
ante gesto post bonorum uenditionẽ
daretur. ⁊imquum ẽẽt actionẽ dari
in eum cui bona oblata eẽnt. Si ue¬
ro quedam disꝑdidisset. si nulla ra-¬
tione recuꝑari possent: nichilominꝰ
actio in eum dabitur. Et pretor non
tam emolum̃tum actionis intueri ui¬
detur: in eum qui exutus est bonis:
quam ꝑ enam

Expanded text:
intellegendum, sed unam, id est fundum centum, sicut is quoque unam rem haberet, qui separatim solum aedium uendere possit. Haec actio etiam in ipsum fraudatorem datur, licet Mela non putabat in fraudatorem eam dandam, quia nulla actio in eum ex ante gesto post bonorum uenditionem daretur et iniquum esset actionem dari in eum, cui bona ablata essent. si uero quaedam disperdidisset, si nulla ratione reciperari possent, nihilo minus actio in eum dabitur et praetor non tam emolumentum actionis intueri uidetur in eo, qui exutus est bonis, quam poenam.
Abbreviated transcription (Latin):
restauranda est. si tñ ea erat: ciius
dies finitur. potest dici restaurationẽ
intra id tempus posse postulari. quod
tempus suꝑ erat obligationi non utiq
intra totum annum. ¶Actio ħ post
annum de eo quod ad eum ꝑuenit
aduersus quem actio mouetur com¬
petit. Iniquum est enim pretor pu¬
tauit in lucro morari: eum ꝗ sensit
lucrum ex sua fraude. iceireo lucrũ
ei excorquendum putauit. Siue gͥ
ipse fraudator sit ad quem ꝑuenit. si¬
ue alius qui uis competit actio in
id quod ad eum puenit. doboue ma¬
lo eius factum est quo minus ꝑuene¬
rit. ¶ Hec actio heredi ceterisq successo

Expanded text:
restauranda est. si tamen ea erat, cuius restauranda est. si tamen ea erat, cuius dies finitur, potest dici restitutionem intra id tempus posse postulari, quod tempus supererat obligationi, non utique intra annum. Haec actio post annum de eo, quod ad eum peruenit, aduersus quem actio mouetur, competit: iniquum enim praetor putauit in lucro morari eum, qui lucrum sensit ex fraude: idcirco lucrum ei extorquendum putauit. siue igitur ipse fraudator sit, ad quem peruenit, siue alius quiuis, competit actio in id quod ad eum peruenit doloue malo eius factum est, quo minus perueniret. Haec actio her
Abbreviated transcription (Latin):
factum actionis computabitur ex die
uenditionis bonorum. EPer hanc ao¬
tionem res restitui debet. cum sua sei
modo .s. ut sumptus facti deducantur.
Nam arbitrio uidicis non prius cogen¬
dus est rem restituere: quam si imp¬
ensas necessarias consequatur. Idẽ¬
ꝙ erit ꝓbandum .⁊ si quis alius sũp¬
tus ex uoluntate fideiussoꝵ creditoꝵq
fecerit. SPartum quoꝙ in hane acti
onem puto uenire. s Preterea generalit̃
sciendum est ex hac actione restitutioẽ
fieri oportere. in pͥstinum factum siue
res fuerunt siue obligationes. ⁊ ꝑinde
omĩa reuocentur: ac si lib̾atio facta ñ
eẽt. Ropter quod etiam medi tem
poris cominodum quod quis conseq̃¬
retur libatione non facta: prãndum
erit dum usure non prãntur. si insti¬
pulatum deducte non fuerunt. aut si
talis contractus fuerit in quo usure d¬
Beri potuerunt. ⁊̃ non deducte. Si cor¬
ditionalis fuerit obligatio: cum sua
conditione. Si indiem: cum sua die

Expanded text:
factum actionis computabitur ex die factum actionis computabitur ex die uenditionis bonorum. Per hanc actionem res restitui debet cum sua scilimodo, scilicet ut sumptus facti deducantur: nam arbitrio iudicis non prius cogendus est rem restituere, quam si impensas necessarias consequatur: idemque erit probandum et si quis ali‹o›s sumptus ex uoluntate fideiussorum creditorumque fecerit. Pe. Praeterea generaliter sciendum est ex hac actione restitutionem fieri oportere in pristinum statum, siue res fuerunt siue obligationes, ut perinde omnia reuocentur, ac si liberatio facta non esset. propter qporis commodum, quod quis consequeretur liberatione non facta, praestandum erit, dum usurae non praestentur, si in stipulatum deductae non fuerunt, aut si talis contractus fuit, in quo usurae deberi potuerunt etiam non deductae. Si condicionalis fuit obligatio, cum sua condicione, si in diem, cum sua die
Abbreviated transcription (Latin):
maritus debuerat exigitur. Nec
mulier de dote habet actionem.
Neq enim dos in fraudem credito¬
rum constituenda est. ⁊ hoc certo
certius est: ⁊ sepissime constitutum.
EExitus aut̃ actionis erit ut stipu
latio que accepta fuerit facta ex
integro interponatur. U Per hanc ac¬
tionem ⁊ usus fr̃. ⁊ huiusmodi stipu¬
latio in annos singulos dena dari
spondes: exigi potest. ¶ Si debitorẽ
meum ⁊ complurium creditorum
consecutus eẽm fugientem.i pecu¬
niam secum ferentem. ⁊ abstulissem
ei id quod michi debeatur: placet u¬
liani sententia dicentis. multum int̃¬
eẽ antequam in possessionem bono¬
rum eius creditores mittantur hoc
factum sit. an postea. si ante cessare
in factum actionem. Si postea: huic
locum. E si ex constitutione diui in¬
arci bona sint addicta alicui lib̾ta¬
tum conseruand arum causa dicen¬
dum erit actionem cessare. Ita enĩ
suocedut ut rata fint quȩ pater
familias gesserat. ¶Annus huius in

Expanded text:
maritus debuerat, exigitur nec maritus debuerat, exigitur nec mulier de dote habet actionem: neque enim dos in fraudem creditorum constituenda est: et hoc certo certius est et saepissime constitutum. exitus autem act quae accepta facta fuerat, ex integro interponatur. Per hanc actionem et usus fructus et huiusmodi stipulatio: "in annos singulos dena dari spondes?" exigi potest. Si debitorem meum et complurium creditorum consecutus essem fugientem secum ferentem pecuniam et abstulissem ei id quod mihi debeatur, placet Iuliani sententia dicentis multum interesse, antequam in possessionem bonorum eius creditores mittantur, hoc factum sit an postea: si ante, cessare in factum actionem, si postea, huic locum fore. Si ex constitutione diui Marci bona sint addicta alicui libertatium conseruandarum causa, dicendum erit actionem cessare: ita enim succedunt, ut rata sint, quae pater familias gesserat. Annus huius in
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ labeo seribit. ut si quidem pron¬
sarius miscuit. utriusq fraus reuo¬
cetur .i. testatoris uł ipsus. Si uero
passi sunt necessarium creditores.
⁊ quasi increditum abierunt. ⁊ nom̃
euis uł dulcedine usurarum ułqua
alia ratione secuti sunt dicendum
est nichil reuocari exhis que testa¬
tor alienauit. E Si impubes patri
heres extiterit eiusq mortui bona
ueneant. seꝑatione impetrata utri¬
michi deberetur fraudator presens
soluerit. dicendum erit in eo quod
sensi comodum in representatione
in factum actioni locum fore. Nam
pretor fraudem intelligit ⁊̃ in tem¬
pore fieri. ¶ Si cui solutum quidem
non fuerit. sed inuentus creditum p¬
ignus acceꝑit. actione tenebitur. ut
est sepissime constitutum. ¶ Si cum
mulier fraudandorum creditorum
consilium inisset marito suo ei dẽqͣ
debitori in fraudem creditorum ac¬
ceptum debitum fecerit. dotis con¬
stituende causa: lo cum habeat hec
actio. Et ꝑ hanc omĩs pecuna ꝗͣ

Expanded text:
esse Labeo scribit, ut, si quidem protiesse Labeo scribit, ut, si quidem protisarius miscuit, utriusque fraus reuocetur, id est testatoris et ipsius: si uero passi sunt necessarium creditores et quasi in creditum habuerunt nomen eius uel dulcitudine usurarum uel qua alia ratione secuti sunt, dicendum est nihil reuocari ex his, quae testator alienauit. Si impubes patri heres extiterit eiusque mortui bona ueneant, separatione impetrata utrim in diem deberetur, fraudator praesens soluerit, dicendum erit in eo, quod sensi commodum in repraesentatione, in factum actioni locum fore: nam praetor fraudem intellegit etiam in tempore fieri. Si cui solutum quidem non fuerit, sed in uetus creditum pignus acceperit, hac actione teest saepissime constitutum. Si, cum mulier fraudandorum creditorum consilium inisset, marito suo eidemque debitori in fraudem creditorum acceptum debitum fecerit dotis constituendae causa, locum habet haec actio et per hanc omnis pecunia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex illis qui fraudati sunt. siue so¬
lus tunc fuit. siue cum ceteris satis fac¬
tum est. hic solus remansit ꝓbandum
eẽ: adhuc actiomi fore locum. ¶Illud
certe sufficit. ⁊ si unum scit creditorẽ
fraudari. ceteros ignorauit: fore locũ
actioni.  Quid ergo : Si ei quem quis
scit satis factum est nunquid defici¬
at actio: quia ⁊ qui suꝑ sunt non sc̃
fraudati ei hoc puto ꝓbandum. non
tam̃ si dicat aliquis offero quod de¬
betur. quem scio creditorem: audien¬
dis erit: ut actionem claudat. ¶ Si
fraudatori hr̃dem habuit. ⁊ hnrdis
bona uenierint. non est in bonis de¬
quibus agitur factum.⁊ ideo cessat
hec actio. ESi quis infraudem credi¬
torum fecerit filius qui se poterat ab¬
stinere.⁊ itegrum sit restitutus. quod
se miscuerat. uel si quid fecit uolun
aliam causam iustam in integrum
meruit restitutionem: dicendum
erit utilem actionem competere.
Idem im seruo necessario. Sane cũ
illa distinctione hoc admittendum

Expanded text:
sit ex illis, qui fraudati sunt, siue sosit ex illis, qui fraudati sunt, siue solus tunc fuit siue, cum ceteris satisfactum est, hic solus remansit, probandum esse adhuc actioni fore locum. Illud certe sufficit, et si unum scit creditorem fraudari, ceteros ignorauit, fore locum actioni. Quid ergo, si ei, quem quis scit, satisfactum est? numquid deficiat actio, quia qui supersunt, non sunt fraudati? et hoc puto probandum: non tamen si dicat aliquis: 'offero, quod debetur ei, quem scio creditorem', audiendus erit, ut actionem eludat. Si fraudator heredem habuit et heredis bona uenierint, non est in bonis quibus de agitur factum haec actio. Si quid in fraudem creditorum fecerit filius, qui se poterat abstinere, et in integrum sit restitutus, quod se miscuerat, vel si quis fecit voluntaliam causam iustam in integrum meruit restitutionem, dicendum erit utilem actionem competere. idem et in seruo necessario. sane cum illa distinctione hoc admittendum
Abbreviated transcription (Latin):
ditores habere. hoc sufficit ad conteni¬
dendum tenerieum infactum actione.
Si quis fraudis particeps quidem non
fuit: ueruntam̃ uendente debitore te¬
stato conientus est a creditoribus ne
emeret. an in factum actione teneat᷑.
si comparau̾it: ⁊ magis est ut teneri
debeat. Non enim cauret fraude. qui
conuentus testato ꝑseuerat. Alias enĩ
qui scit aliquem creditores habere.
si cum eo contrahat simpliciter sine
fraudis conscientia: non udetur ac-
tione teneri. S ait pretor. si sciente
te idest eo qui conuenietur actione.
Quid ergo si tutor forte pupilli sit. ip¬
se pupillus ignoratur : iudeamus ã
actioni locus sit. ut scientia tutoris
noceat. Idem ⁊ in curatore furiosi ⁊
adolescentis: ⁊ putem actenus istis
nocere conscientiam tictorum siue
curatorum : quatenus quid ad eosꝑ
uenit. ¶ Preterea sciendum est posse
queri quod dicitur. In fraudem ere¬
ditorum alienatum reuocari posse. si
idem sint creditores: ⁊ si unus ereditor

Expanded text:
ditores habere, hoc sufficit ad contenditores habere, hoc sufficit ad contendendum teneri eum in factum actione, t. Si quis particeps quidem fraudis non fuit, uerumtamen uendente debitore testato conuentus est a creditoribus, ne emeret, an in factum actione teneatur, si comparauerit? et magis est, ut teneri debeat: non enim caret fraude, qui conuentus testato perseuerat. Alias autem qui scit aliquem creditores habere, si cum eo contrahat simpliciter sine fraudis conscientia, non uidetur hac actione teneri. Ait praetor 'sciente te', id est eo, qui conuenieturquid ergo, si forte tutor pupilli scit, ipse pupillus ignoravit? videamus, an actioni locus sit, ut scientia tutoris noceat: idem et in curatore furiosi et adulescentis. et putem hactenus istis nocere conscientiam tutorum sive curatorum, quatenus quid ad eos pervenit. Praeterea sciendum est posse quaeri, quod dicitur in fraudem creditorum alienatum revocari posse, si idem sint creditores: et si unus creditor
Abbreviated transcription (Latin):
it pretor que luciꝰ
ticuis fraudandi causa sciente te in bo¬
nis quibus de ea re agiur fecit: ea illis
si eo nomine de quo agitur actionem
ei ex edicto meo competere eẽ ue opor
gnita ⁊ si scientia non sit: in factum ac¬
tionem ꝑmittam. ¶ Ita demum reuoca¬
tur quod fraudandorum creditorum
causa factum est si euentum fraus ha¬
buit scilicet si hi creditores quorum
fraudandorum causa fecit: bona ipsi¬
us uendid̾int. Cecerum si illos dimisit
quorum frandandorum causa fecit⁊
alios sortittis est. Si quidem simplicit̃
dimissis prioribus quos fraudare uo¬
luit: alios postea sortitus est. cessat re¬
uocatio. ¶ Si aut̃ horum pecuna quõ
fraudare noluit priores dimisit quos
fraudare uoluit: marcellus dicit reuo¬
cationi locum fore. Scd̾m hanc distinc¬
tionem ⁊ ab imꝑatore seuero ⁊ anton¬
mo rescriptum est: eoq iure utimur.
Quod ait pretor sciente te sic accepi¬
Imus te conscio. ⁊ fraud̃ participante.¬
Non enim simpliciter si scio illum cre¬

Expanded text:
it praetor: "Quae Lucius Titius fraudandi causa sciente te in bonis, quibus de ea re agitur, fecit: ea illis, si eo nomine, quo ei ex edicto meo competere esseue oportetcognita et si scientia non sit, in factum actionem permittam'. Ita demum reuocatur, quod fraudandorum creditorum causa factum est, si euentum fraus habuit, scilicet si hi creditores, quorum fraudandorum causa fecit, bona ipsius uendiderunt. ceterum si illos dimisit, quorum fraudandorum causa fecit, et alios sortitus est, si quidem simpliciter dimissis prioribus, quos fraudare uoluit, alios postea sortitus est, cessat reuocatio: si autem horum pecunia, quos fraudare noluit, priores dimisit, quos fraudare uoluit, Marcellus dicit reuocationi locum fore. secundum hanc distinctionem et ab imperatore Seuero et Antonino rescriptum est eoque iure utimQuod ait praetor "sciente", sic accipimus "te conscio et fraudem participante"non enim si simpliciter scio illum cre
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sit: suo nomine conuenietur.W
Item si necessarius heres legata presti¬
terit. deinde bona eius uenierint: pro¬
culus ait. etiam sugnorauerint lega¬
tari: tñ utilem actionem dandam.
quod nequaquam dubium est. S huii
actionis annum compitamus utilem.
scienti emptori uendidit. Deinde his
quibus de reuocando eo actio datur
cum petant. quesitum est an precium
restituere deb̾ent. proculus existimat
omnimodo restituendum eẽ fundum
etiam si precium non soluatur. Et re¬
scriptum est scđm ꝓculi sentñtiam.

Expanded text:
dominus scit, suo nomine convenietur. dominus scit, suo nomine convenietur. Item si necessarius heres legata praestiterit, deinde eius bona venierint, Proculus ait, etiamsi ignoraverint legatarii, tamen utilem actionem dandam: quod nequaquam dubium est. Huius actionis annum computamus utilem, scienti emptori uendiderit, deinde hi, quibus de reuocando eo actio datur, eum petant, quaesitum est, an pretium restituere debent. Proculus existimat omnimodo restituendum esse fundum, etiamsi pretium non soluatur: et rescriptum est secundum Proculi sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
fraudem creditorum uidĩ fecisse. Ne-¬
mo enim uidetur fraudari eos qui sci-
unt ⁊ consentiunt. ¶ Si quid cum pu¬
pillo gestum sit in fraudem creditorum:
labeo ait omnino reuocandum. Si frau¬
dati sunt credentes uel creditores quia
pupilli ignorantia que ꝑ etatem con¬
lucrosa. eoq uire utimur. Simili mͦ
dicimus. ⁊ si cui donatum est non esse
querendum. an sciente eo cui donatũ¬
est sit egestum sit. sed hoc tñ ut fraudñ¬
tur creditores. Nec uidetur in uiria affici
is qui ignorauit. cum luerum extor¬
queatur: non damnum infligatur.
In hos tñ qui ignorantes ab eo qui sol¬
uendo non sit lib̾tatem acceperunt.
actenus actio erit danda. quatinus
locupletiores facti sunt: ultra non. E
ipso. sciens rem acceꝑit an dñs tenere¬
tur. et ait labeo hactenus eum teneri
ut restituat: quod ad se ꝑuenit. aut ut¬
dum taxat de peculio damnetur. uel
si quid in rem eius uersum est eadem
infiliofamilias probanda sunt. S ed si

Expanded text:
fraude‹m› creditorum fecisse: nefraude‹m› creditorum fecisse: nemo enimunt et consentiunt. Si quid cum pupillo gestum sit in fraudem creditorum, Labeo ait omnimodo revocandum, si fraudati sint creditores, quia pupilli ignorantia, quae per aetatem conlucrosa: eoque iure utimur. Simili modo dicimus et si cui donatum est, non esse quaerendum, an sciente eo, cui donatum, gestum sit, sed hoc tantum, an fraudentur creditores: nec videtur iniuria adfici is qui ignoravit, cum lucrum extorqueatur, non damnum infligatur. in hos tamen, qui ignorantes ab eo qui solvendo non sit liberalitatem acceperunt, hactenus actio erit danda, quatenus locupletiores facti sunt, ultra non. Sio ipse sciens rem acceperit, an dominus teneretur. et ait Labeo hactenus eum teneri, ut restituat quod ad se pervenit aut dumtaxat de peculio damnetur vel si quid in rem eius versum est. eadem in filio familias probanda sunt. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat nullum uidi fraudem fac̾e.
hoc est eum qui quod sib debetur.
receꝑit. Eum enim quem preses in¬
uitum soluere cogat. impune non
soluere iniquum est. Totum enĩ hoc
edictum ad contractus ꝑtinere iN
quibus se pretor non interponit. ut
puta pignora uenditionesq. E Sci¬
endum uił. scribere eo uire nos uti
ut qui debitam pecuniam accepit.
antequam bona debitores possidean
bi enim uigilauit. qui uero post bo¬
na sua possessa debitum suum fec̾¬
it. hunc in porcionem uocandum.
possessa. cum iam par conditio om̃i¬
um creditorum facta est. ¶ hoc edictũ
eum cohercet qui sciens eum in frau¬
dem creditorum hoc facere suscepit
que infraudem creditorum faciebat.
Quare si quid in fraudem creditorum
factum sit. si tñ is qui accepit igno¬
rauit: cessare uidentur uerba edic¬
ti. Pret̾ea illud sciendum est cũ qui
consentientibus creditoribus aliquid
a fraudatore uel emit. uel stipulatus
est. uelquid aliud contraxit: non m

Expanded text:
recipiat, nullam videri fraudem facere, recipiat, nullam videri fraudem facere, hoc est eum, qui quod sibi debetur receperat: eum enim, quem praeses invitum solvere cogat, impune non soluere iniquum esse: totum enim hoc edictum ad contractus pertinere, in quibus se praetor non interponit, ut puta pignora uenditionesque. Sciendum Iulianum scribere eoque iure nos uti, ut, qui debitam pecuniam recepit ante, quam bona debitoris possideantbi enim uigilauit. qui uero post bona possessa debitum suum recepit, hunc in portionem uocandum epossessa, cum iam par condicio omnium creditorum facta esset. Hoc edictum eum coercet, qui sciens eum in fraudem creditorum hoc facere suscepit, quod in fraudem creditorum fiebat: quare si quid in fraudem creditorum factum sit, si tamen is qui cepit ignorauit, cessare uidentur uerba edicti. Praeterea illud sciendum est eum, qui consentientibus creditoribus aliquid a fraudatore uel emit uel stipulatus est uel quid aliud contraxit, non uideri in
Abbreviated transcription (Latin):
tinet enim hoc edictum ad deminuen¬
tes patrimonium suum. non ad eos
qui id agunt ut locup letentur. Unde
si quis ideo conditioni non paret ne
comitatur stipulatio. in ea conditione
est ne faciat huic edicto locum ꝓinde
et qui repudiauit hrditatem. uel legi¬
riam. non est inea causa ut huic edio¬
to locum faciat. Noluit enim acqͥrere
non suum patrimonium deminuit.
Similimodo dicendum est ⁊ si filium
suum emancipauit. ut suo arbitrio
adeat hr̃ditatem cessare hoc edictũ.
Sed ⁊ illud probandum est. si legatũ
repudiauit: cessare edictum. quod uil
quoq scribit. ¶Si seruum suum hr̃¬
dem institutum alienau̾it. ut iussu ẽp¬
toris hr̃ditatem ad eat. si quidem in
uenditione nulla fraus est. Sed si in
hr̃ditate sit: cessat edictum. quia li¬
cuit ei etiam repudiare hr̃ditatem. at
si in ipsa serui alienatione fraus est
reuocabitur quemad modum si eum
infraudem manumisisset. ¶ Apud la
beonem scriptum est eum qui suum

Expanded text:
ertinet enim edictum ad deminuenertinet enim edictum ad deminuentes patrimonium suum, non ad eos, qui id agunt, ne locupletentur. Unde si quis ideo condicioni non paret, ne committatur stipulatio, in ea condicione est, ne faciat huic edicto locum. Proinde et qui repudiauit hereditatem uel legiriam, non est in ea causa, ut huic edicto locum faciat: noluit enim adquirere, non suum proprium patrimonium deminuit. Simili modo dicendum est et si filium suum emancipavit, ut suadeat hereditatem, cessare hoc edictum. Sed et illud probandum, si legatum repudiauit, cessare edictum, quod Iulianus quoque scribit. Si seruum suum heredem institutum alienauit, ut iussu emptoris adeat, si quidem in uenditione nulla fraus est, sed in hereditate sit, cessat edictum, quia licuit ei etiam repudiare hereditatem: at si in ipsa serui alienatione fraus est, reuocabitur, quemadmodum si eum in fraudem manumibeonem scriptum est eum, qui suum
Abbreviated transcription (Latin):
causa factum est: uidetur his uerbis re¬
uocari qualecunq fuerit. Nam late is¬
ta uerbapatent. Siue ergo rem aliena¬
uerit. siue accepti latione uel pacto ali
gnora lib̾et. uel quem alium in frau¬
dem creditorum proponat.¬
d̾.ł. lx. ađd. el ei p̾buit exceptionem
siue se obligauit. fraudandorum eredi¬
torum causa. siue num̾auit pecumã
uł quodcunq aliud fecit in fraudem
creditorum: ⁊ palam est edictũ locum
hab̾e. ¶ Gesta fraudationis causa acci¬
pere debeinus. non solum ea que con¬
trahens gesserit aliquis: uerum etiam
si forte data oꝑa ad iudicium non affu¬
it. uł litem mori patiatur. uł a debitore
non petit ut tempore lib̾etur. aut usũ
fructum uel seruitutem admittit ⁊
qui omĩno aliquid fecit: ut desinat
habere quod habet. ad hoc edictum
facere intelligendum est.i. si non uta¬
tur seruitutibus.¬
pro derelicto habuit. ut quis eam suã
faciat.
quirat: ad hoc edictum non ꝑtinet. ꝑ¬

Expanded text:
causa factum est, uidetur his uerbis recausa factum est, uidetur his uerbis reuocari, qualecumque fuerit: nam late ista uerba patent. siue ergo rem alienauit siue acceptilatione uel pacto aliqgnora liberet uel quem alium in fraudem creditorum praeponatdictum. uel ei praebuit exceptionem siue se obligauit fraudandorum creditorum causa siue numerauit pecuniam uel quodcumque aliud fecit in fraudem creditorum, palam est edictum locum habere. Gesta fraudationis causa accipere debemus non solum ea, quae contrahens gesserit aliquis, uerum etiam si forte data opera ad iudicium non adfuit uel litem mori patiatur uel a debitore non petit, ut tempore liberetur, aut usum fructum uel seruitutem amittit. Et qui aliquid fecit, ut desinat habere quod habet, ad hoc edictum facere, intellegendum est, id est si non utatur seruitutibuspro derelicto habuerit, ut quis eam suam faciat. quirat, ad hoc edictum non pertinet: p
Abbreviated transcription (Latin):
bonis ꝑ ꝓcuratorem ex senatu consulto
distracts. nullam actionem ex antege¬
sto fraudatori competere.
et elegerint unum ꝑ quem bona distra¬
hantur ⁊ porcio ipsis que ex redacto fi¬
eret soluetur: mox extiterit. Alius qui
se conditorem dicat. nullam quidem ac¬
tionem aduersus curatorem habebit. s
bona debitoris una cum curatore uende
poterit. ita ut que acuratore ⁊ a credito¬
re ax bonis contrahuntur omnibus
pro porcione prestarentur.
A.
erunt cum eo qui fraudem non ignora¬
uerit de his curatori bonorum ułei cui
de eare actiones dare oportebit intra an¬
num quo exꝑiundi potestas fuerit. ac-¬
tionem dabo. Idq etiam aduersus ip-¬
sum qui fraudem fecit seruabo. ¶ Ne¬
cessario precor hoc edictum proposuit.
quo edicto consuluit creditorib reuocan¬
sunt. Sait gͦ pretor que fraudationis
causa gesta erunt. Hec uerba gn̾alia ft̃
et continent in se om̃em om̃ino fraudẽ
factam. uel alienationem. uel quẽcũq
contractum. Quodcunq fraudis igit᷑¬

Expanded text:
bonis per curatorem ex senatus consulto distractis nullam actionem ex ante gesto fraudatori competere. et elegerint unum, per quem bona distrahantur et portio ipsis, quae ex redacto fieret, solveretur, mox exstise creditorem dicat: nullam quidem actionem aduersus curatorem habebit, sed bona debitoris una cum curatore uendere poterit, ita ut, quae a curatore et a creditore ex bonis contrahantur, omnibus pro portione praestarentur. AE erunt cum eo, qui fraudem non ignorauerit, de his curatori bonorum uel ei, cui de ea re actionem dare oportebit, intra annum, quo experiundi potestas fuerit, actionem dabo. idque etiam aduersus ipsum, qui fraudem fecit, seruabo'. Necessario praetor hoc edictum proposuit, quo edicto consuluit creditoribus reuocansunt. Ait ergo praetor 'quae fraudationis causa gesta erunt'. haec uerba generalia sunt et continent in se omnem omnino in fraudem factam uel alienationem uel quemcumque contractum. quodcumque igitur fraudis
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓpri ad solidum ꝑuenerunt. id qđ
suꝑerit tribuendum hr̃ditaris ꝗdam
putant. Michi aut̃ id non uidetur. sũ
enim separationem petierunt. recesse¬
runt aꝑsona hr̃dis. ⁊ bona secuti suis.
et quasi defuncti bona uendid̾unt. q̃
augmenta non possunt reciꝑe. Idq
existimo dicendum. si circa seꝑationem
bonorum decepti minus consecuti sunt
quam ꝓpris hr̃dis creditores. Prop̾i
aut̃ hr̃dis creditores: habent ꝓpͥa euis
bona:⁊ ꝑsonam que potest doneo in

Expanded text:
si proprii ad solidum per uenerunt, id quod si proprii ad solidum per uenerunt, id quod supererit tribuendum hereditariis quidam putant: mihi autem id non uidetur: cum enim separationem petierunt, recesserunt a persona heredis et bona secuti sunt et quasi defuncti bona uendiderunt, quae augmenta non possunt recipere. idemque existimo dicendum, etiamsi circa separationem bonorum decepti minus consecuti sunt quam proprii heredis creditores. proprii autem heredis creditores habent propria eius bon
Abbreviated transcription (Latin):
rat. si ꝓprii creditores hr̾di fuerint dim¬
issi. Quod sine dubio admittendum ẽ
circa creditores hr̾dis: dimissis hr̃ditarii.¬
d. ł.xii.R. reditoribus quibus ex die
uel sub conditione debetur. et ꝓpt̾ hoc
nondum pecuniam petere posfunt. eꝙ
separatio dabitur. qm̃ ⁊ ipsis cautionecõ¬
muni consuletur. Legatarios aut̃ in ea
tantum parte que de bonis seruari po¬
tuit hab̾e pignoris causam cõnuenit.
ditarii separationem bonorum impetra¬
uerint.: ⁊ inueniatur non idonea hr̃di¬
tas. heres aut̃ idoneus. non poterunt
reu̾ti ad heredem. sed eo quod semel po
stulauerint stare debent. sed si post imp¬
quisierit. si quidemAaitate aamit¬
d debebunt: ad id quod adquisitum est.
illi separationem impetrauerunt. Sed
si illis satis factum fuerit. quod suꝑ est
tribuetur ꝓpriis hr̃dis creditoribus. at
si ex alia causa heres acquisierit: non
admittentur hrditari creditores. Quod

Expanded text:
rat, si proprii creditores heredis fuerint dimrat, si proprii creditores heredis fuerint dimissi. quod sine dubio admittendum est circa creditores heredis dimissis hereditarii Creditoribus, qui ex die vel sub condicione debentur et propter hoc nondum pecuniam petere possunt, aeque separatio dabitur, quoniam et ipsis cautione communi consuletur. Legatarios autem in tantum parte, quae de bonis seruari potuit, habere pignoris causam conuenit. 5 creditores hereditarii separationem bonorum impetrauerunt et inueniatur non idonea hereditas, heres autem idoneus: non poterunt reuerti ad hestulaverunt, stare debent. sed si post impquisierit, si quidem ex hereditate, admitti debebunt ad id quod adquisitum est illi qui separationem impetraverunt: sed si illis satisfactum fuerit, quod superest tribuetur propriis heredis creditoribus. at si ex alia causa heres adquisierit, non admittentur hereditarii creditores. quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ⁊ si quid ei a testatore debetur.
Namq bona fide medio tempore per
obligatio fideuissoris extincta sit: nichil¬
ominus seꝑatio impetrabitur. petente eo
cui fideiussor fuerat obligatus. Siue solꝰ
sit hr̃ditaruis creditor siue plures. Neqo
enim ratio uiris que causa fideussoris
ꝓpter principalem obligationem que
maior fuit exclusit. damno debet affi¬
cere creditorem. qui sibi diligenter pro¬
spexerant. & uid enim gͦ si bonis fideui¬
soris separatis. solidum ex hereditate
stipulator consequi non possit. utrum
porcio cum ceteris hr̃dis creditoribus ex
quirenda erit. an contemptus eẽ debeb̾
bonis que separari maluit. sed cum sti¬
pulator iste non adita a reo fideuissoris
toribus potuerit. ratio non patitur eum
in proposito submoueri. sed in quolib
alio creditore qui separationem impetͣ¬
uerit: probari comodius est ut si soli¬
dum ex hr̃ditate seruari non possit.
ita demum aliquid ex bonis hr̃dis fe¬

Expanded text:
sed et si quid ei a testatore debetur. sed et si quid ei a testatore debetur. nam quae bona fide medio tempore per obligatio fideiussionis extincta sit, nihilo minus separatio impetrabitur petente eo, cui fideiussor fuerat obligatus, siue solus sit hereditarius creditor siue plures. neque enim ratio iuris, ‹quae› causam fideiussionis propter primaior fuit, exclusit, damno debet adficere creditorem, qui sibi diligenter prospexerat. Quid ergo, si bonis fideiussoris separatis solidum ex hereditate stipulator consequi non possit? utrum portio cum ceteris heredis creditoribus ei quaerenda erit an contentus esse debebit bonis, quae separari maluit? sed cum stipulator iste non adita fideiussoris a reo toribus potuerit, ratio non patitur eum in proposito summoveri. Sed in quolibet alio creditore, qui separationem impetravit, probari commodius est, ut, si solidum ex hereditate servari non possit, ita demum aliquid ex bonis heredis fe
Abbreviated transcription (Latin):
creditoribus heredis numerandos.
Item sciendum est uulgo placere eredi¬
tores quidem hr̃dis. si quid suꝑ fuerit
ex bonis testatoris posse habere in suũ
debitum. Creditores uero testatoris ex
bonis hr̾dis nichil. suius rei ratio illa
est. quod qui impetrauerint seꝑationẽ:
sibi debent imputare suam facilitatẽ.
si cum ẽẽnt bona idonea hr̃dis. illi
maluerint bona potius defuncti sibi
separari. heredis aut̃ creditoribus ħ
imputari non possit. at si creditores de¬
functi desident. ut etiam in bonis hr̃¬
dis substituantur: non sunt audiendi.
Separatio enim quam ipsi petieruii:
eos abistis bonis separauit. Si temere
cti impetrare ueniam possunt. iustissim¬
a sciliet ignorantie causa allegata. Itẽ
sciendum est necessarium hr̃dem ser¬
uum cum lib̾tate institutum impet̾re
posse seꝑationem. scilicet ut si non atti¬
gerit bona patroni. in ea causa sit. ut
ei quicquid postea ac quisierit separet᷑.

Expanded text:
creditoribus heredis numerandos. creditoribus heredis numerandos. Item sciendum est uulgo placere creditores quidem heredis, si quid superfuerit ex bonis testatoris, posse habere in suum debitum, creditores uero testatoris ex bonis heredis nihil. cuius rei ratio illa est, quod qui impetrauit separationem, sibi debet imputare suam facilitatem, si, cum essent bona idonea heredis, illi maluerint bona potius defuncti sibi separari, heredis autem creditoribus hoc imputari non possit. at si creditores defuncti desiderent, ut etiam in bonis heredis substituantur, non sunt audiendi: separatio enim, quam ipsi petierunt, eos ab istis bonis separauit. si tamen ‹cti, impetrare ueniam possunt, iustissima scilicet ignorantiae causa allegata. Item sciendum est necessarium heredem seruum cum libertate institutum impetrare posse separationem, scilicet ut, si non attigerit bona patroni, in ea causa sit, ut ei quidquid postea adquisierit separetur:
Abbreviated transcription (Latin):
petrari separatio. Nẽ ferendus est qui
causatur bona contributa. cũm p̃dia
contribui non põsfunt. ut ita conui¬
ncte possessiones: ⁊ ꝑmixte sunt pro-¬
priis: ut impossibilem separationẽ
effecerint. Quod quidem: ꝑ raro coni
posse: ita erit accipiendum ut ultra
quinquennium post aditionem num̾¬
andum separatio non pͥostuletur. S¬
De his aut̃ om̃ibus an admittenda sit¬
separatio necne: pretoris erit: uł presi¬
dis notio. nullius alt̾uis. hoc est eius
qui separationem indulturus est. S¬
Si quis pignus ab herede acceperit.
non est ei concedenda seꝑatio. quasi
eum secutus sit. Neq enim ferendus
est qui qualitercunq eligentis m̃te
tamen hr̃dis ꝑsonam sequutus est.¬
¶ Quesitum est si forte plures sint cre¬
ditores. quidam secuti hr̃dem: ꝗdam
non sequuti. Et hi qui hr̾dem sec uti
non sunt: impetrauerint seꝑationem.
an eos secum anittant qui sequinti st̃.
⁊ putem nichil eis ꝓdee̾. hos enim cũ

Expanded text:
petrari separatio nec ferendus est, qui petrari separatio nec ferendus est, qui causatur bona contributa, cum praedia contribui non possint, nisi ita coniunctae possessiones et permixtae propriis, ut impossibilem separationem effecerint: quod quidem perraro continon posse, ita erit accipiendum, ut ultra quinquennium post aditionem numerandum separatio non postuletur. De his autem omnibus, an admittenda separatio sit nec ne, praetoris erit uel praesidis notio, nullius alterius, hoc est eius, qui separationem indulturus est. Si quis pignus ab here‹de› acceperit, non est ei concedenda separatio, quasi eum secutus sit: neque enim ferendus est, qui qualiterqualiter, eligen‹t›is tamen mente, heredis personam secutus est. Quaesitum est, si forte sint plures creditores, quidam secuti heredem, quidam non secuti, et hi, qui heredem secuti non sunt, impetrauerint separationem, an eos secum admittant, qui secuti sunt. et putem nihil eis prodesse: hos enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
cum exꝑiri. Ullud sciendum es ⁊
illos demum creditores posse impetrare
seꝑationem. qui non nouandi animo
ab herede stipulati sunt. seterum si eũ
hoc animo secuti sunt. amiserunt sepa¬
rationis cõmodum. Quippe cum secu¬
ti sunt nomen hr̃dis. nec possunt iam
se ab eo separare: qui quodammodo eũ
elegerunt. Sed ⁊ si usuras ab eo ea m̃te
quasi eum eligendo exegerint: idẽ erit
probandum. Item queritur si satis ac¬
ceꝑunt ab eo. an impetrent separatio¬
nem. ⁊ non puto. hi enim secuti sunt
eum. forte quem mouebis. quid igit᷑
si satis idoneum non acceꝑunt: etiã
sibi imputent: cur minus idoneos fide¬
uissores accipiebant. ¶ Preterea scien.¬
dum est postea quam bona hr̃ditaria
bonis hr̃dis mixta sunt: non posse im¬
petrari separationem. Confusis enim
bonis ⁊ units: separatio impetrari nos
poterit. Quid ergo si p̃dia extent. uel
mancipia. uel peccora. uel aliud quod
separari poterit: hic utiq paterit im¬

Expanded text:
cum patre experiri. Illud sciendum est cum patre experiri. Illud sciendum est eos demum creditores posse impetrare separationem, qui non nouandi animo ab herede stipulati sunt. ceterum si eum hoc animo secuti sunt, amiserunt separa tionis commodum quippe cum secuti sunt nomen heredis nec possunt iam se ab eo separare, qui quodammodo eum elegerunt. sed quasi eum eligendo exegerunt, idem erit probandum. Item quaeritur, si satis acceperunt ab eo, an impetrent separationem. et non puto: hi enim secuti sunt eum. forte quem mouebit: quid ergo, si satis non idoneum acceperunt? et sibi imputent, cur min‹us› idoneos fideiussores accipiebant. Praeterea sciendum est, posteaquam bona hereditaria bonis heredis mixta sunt, non posse impetrari separationem: confusis enim bonis et unitis separatio impetrari non poterit. quid ergo si praedia extent uel mancipia uel pecora, uel aliud quod separari potest? hic utique poterit im