comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
documenta ȩccłastica ꝑ os sc̃i dicat grrogrii Cur
non ꝑpenditur quia benedictio in malbii lione
conuertitur. qui ad hoc ut fiat hereticus ꝓmoue¬
tur : &item. Ementes quippe atq. uendentes par
poena constringit. cũ liqueat hanc heresim in
ipsa sua origine apłica esse detestationedãnatõ
tiunt. digni sunt morte. Et item beatus gregorius
Dolens inquit dico. gemens denuntio. quia sacer¬
dotiũ qđ apud uos intus cecidit. foris diustare
non poterit. Item ldeo aduersarius animarum
callidaspecie suad& quasi debere ab habintibus
accipi. ut sit qđ possit ñ habentib erogari. Sed
scriptũ est. Hostrȩ impiorũ ab hominabiles. quȩ¬
offrruntur ex scelere
It nemo ep̃o uiuente ȩccłam illius aut res adeã
ꝑtinentes inuadere aut dominari p̃sumat. neq
sub uoluntariȩ cleri ac popłi electionis obtentu
preter uoluntatẽ ep̃i quisquã quacumq sȩcłari
potestate p̾llitus quasi echononũ constituat.

Expanded text:
documenta ecclesiastica per os sancti dicat Gregorii: Cur documenta ecclesiastica per os sancti dicat Gregorii: Cur non perpenditur quia benedictio illi in maledictionem convertitur, qui ad hoc ut fiat haereticus promovetur? Et item: Ementes quippe atque vendentes par poena constringit, cum liqueat hanc haeresim in ipsa sua origine apostolica esse detestatione damnatamtiunt, digni sunt morte. Et item beatus Gregorius: Dolens, inquit, dico, gemens denuntio, quia sacerdotium, quod apua vos intus cecidit, foris diu stare non poterit. Item idem: Adversarius animarum callida specie suadet quasi debere ab habentibus accipi, ut sit quod possit non habentibus erogari; sicut scriptum est: Hostiae impiorum abominabiles, quofft nemo, episcopo vivente, ecclesiam illius aut res ad eam pertinentes invadere aut dominari praesumat, neque sub voluntariae cleri ac populi electionis obtentu, praeter voluntatem episcopi, quisquam quacumque seculari potestate praeditus, quasi oeconomum constituat.
Abbreviated transcription (Latin):
sceleris auctor & ꝑpetrator esse dinoscit᷑ p̃senti
& ꝑpetuo a nathimate ferirndus. Iui rriculã iꝗd
simm achus papa uel quicquid fuerit ȩcołȩ prtunt
aregib & cortum pendȩ pietatis instinctu egritiũ
substantiã rapiunt. irtita habranturꝰ qua obtintant
& a cõmunione ȩcłe ouius facultatẽ auferre cupi¬
unt inludantur. Itẽ in canone aurclianinsi Siꝗs
quolib& tempore contrahanc constitutionẽ nr̃am
uenire temptauerit. aut aliꝗͥd de consuetudine
ut netator pauperũ in reuocabili anathematesinas¬
sublimiorib potestatib atq cunctis fautorib &
electorib quoruicũq atqi consinsotib: seu ordini¬
torib ingradu ꝑccłastico. ut nemo ꝑsymoniacam
leresim regiminis locũ obtineat quacũq factioue
calluditate. padmissione. seu cõmoditate aut doni¬
tione ꝑ se aut ꝑ emissã ꝑsonã. cũ sp̃s sc̃s int̾ cettra

Expanded text:
sceleris auctor et perpetrator esse dinoscitur, praesenti sceleris auctor et perpetrator esse dinoscitur, praesenti et perpetuo est anathemate feriendus. Qui reiculam, inquit Simmachus papa, vel quicquid fuerit ecclesiae, petunt a regibus, et corrumpendae pietatis instinctu egentium substantiam rapiunt, irrita habeantur quae obtinent, et a communione ecclesiae, cujus facultatem auferre cupiunt, excludantur. Item in canone Aurelianensi: Si quis quolibet tempore contra hanc constitutionem nostram venire tentaverit, aut aliquid de consuetudine ut necator pauperum inrevocabili anathemate ferisublimioribus potestatibus, atque cunctis fautoribus et electoribus quorumcumque, atque consensoribus seu ordinatoribus in gradu ecclesiastico, ut nemo per symoniacam haeresim regiminis locum obtineat quacumque factione, calliditate, promissione, seu commoditate aut donatione, per se aut per emissam personam, cum Spiritus sanctus inter caetera
Abbreviated transcription (Latin):
tur & compllant
t quicũq ex clero esse uidintur arman̾sumant net
armati incedant sed professionis suꝑ uo cabulũ reli¬
cȩ scitatis profanatores proprii gradus a missione
multentur quia ñ posit̃ simuldõ & sȩcło militare. xl
Aminonenda est regia magnitudo de hospitalib quȩ
timpore p̃decessorũ suorũ & ordinata & exculta
fuert᷑ & modo ad nihilũ st̃ redacta. Seđd & hospi¬
talia soottorũ quȩ sc̃i homines gentis illius in hoo
construrert᷑. & rebus ꝓscitate sua ad quisitis am¬
pliautrunt. ab eodẽ hospitalitatis officio fundit
alienata. & ñ solũ suꝑ uenientes in eadõ hospitalia
ñ recipiuntur. uerũ &iã ipsi qui ab infantia in eis¬
dẽ locis sub religione dño militauerẽ eindo eici¬
untur. & ostiatim mendicare cogunt᷑. Vnde ꝑ¬
timescenda est canonica sententia. & maxime de¬
cretalis siminachi papȩ definitio. quia ut nocator
pauperũ & xp̃r traditor iudas idem quihuius

Expanded text:
tur et compellant. 37. Ut quicumque ex clero esse videntur, arma non sumant, nec armati incedant; sed professionis suae vocabulum relilesiasticae sanctitatis profanatores, proprii gradus amissione multentur, quia non possunt simul Deo et seculo militare. 40. Admonenda est regia magnitudo de hospitalibus, quae tempore praedecessorum suorum et ordinata et exculta fuerunt, et modo ad nihilum sunt redacta. Sed et hospitalia Scottorum, quae sancti homines gentis illius in hoc regno construxerunt, et rebus pro sanctitate sua adquisitis ampliaverunt, ab eodem hospitalitatis officio funditus sunt alienata; et non solum supervenientes in eadem hospitalia non recipiuntur, verum etiam ipsi qui ab infantia in eisdem locis sub religione Domino militaverunt, exinde eiciuntur, et ostiatim mendicare coguntur. Unde pertimescenda est canonica sententia, et maxime decretalis Simmachi papae definitio, quia ut necator pauperum, et Christi traditor Judas, idem qui hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tunꝰ quisq: ep̃s in sua parro chia diligent̃ prbos¬
uł clericos inquirat undesint: et sialiquẽ fugitiuũ
inuenerit ad suũ epm redire faciat
lacuit nobis ut letana maioi obseruandasit :
acunctis xp̃ianis diebus tribus:
&uii. & sabbato ueniant om̃s ad eccłam dranona
cũ letaniis ad missarũ solemnia. Similit̃ in mense
etobseruare cũc&eris xp̃ianis noluerit: Ingan¬
grensi c̃cilio p̃cipit᷑ utanathematizet᷑. nisie men¬
redecreuimꝰ: eta seruiliopere abstinere: et mer¬
catus i eis minimesit. nec placitũ ubi aliquis ad
mortẽ ulad paenã iudicet᷑¬
Immonemꝰ atq p̃cipimꝰ ut decimadõ omnino
idare ñ neglegat᷑ quã ds̃ ipse sibi dari constituit :
quiatimendũ est ut quis quis dõ suũ debitũ abs
trahit: ne forteds̃ ꝑ peccatũ suũ auferat ei neces
saria sua: Et quidecima dare neglexerit : nouẽ
at neq: inde donare ad paenã uł ad mortẽ ut¬
honor dĩ et scorũ cius c̃seruet᷑ : sed rectoresecła¬

Expanded text:
ue episcopus in sua parochia diligenter presel clericos inquirat, unde sint: et si aliquem fugitivum invenerit, ad suum episcopum redire faciatlacuit nobis, ut letania maior observanda sit a cunctis christianis diebus tribus.  sabbato veniant omnes ad ecclesiam hora nona cum letaniis ad missarum solemnia. Similiter in mense et observare cum caeteris christianis noluerit, in Gangrensi concilio praecipitur, ut anathematizetur, nisi emenre decrevimus et servili opere abstinere. Et mercatus in eis minime sit, nec placitum, ubi aliquis ad mortem vel ad poenam iudicetmonemus atque praecipimus, ut decimas omnino dari Deo non negligatur, quas ipse Deus dari constituit, quia timendum est, ut quisquis Deo debitum suum subtrahit, ne forte Deus per peccatum suum auferat ei necesaria sua, et qui decimam Deo dare neglexerit, novem pat neqhonor Dei et sanctorum ejus conservetur; sed rectores ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
nomnib: igit᷑ quantũ humana ꝑmittit fragilitas
decreuimꝰ ut canonici clerici canomceuiuant
obseruantes diuinae scripturae doc trinã etdocu¬
m̃ta scoꝵpatrũ ethihil sine licentia ep̃i sui uł mags
episcopatu ut simulmanducent et dormiantubi
his facultas id faciendi suppetit: uł quidereb ecde¬
siasticis stipendia accipiunt insuodaus tromane¬
ant et singulis dieb: mane prima ad leccionẽ ueniant
et audiant quideis imperet᷑: Ad mensã uero similtĩ
lectionẽ audiant: et oboedientiã secđm canones

Expanded text:
omnibus igitur, quantum humana permittit fragilitas, omnibus igitur, quantum humana permittit fragilitas, decrevimus ut canonici clerici canonice vivant, observantes divinae Scripturae doctrinam, et documenta sanctorum Patrum, et nihil sine licentia episcopi sui vel episcopatu ut simul manducent et dormiant, ubi his facultas id faciendi suppetit; vel qui de rebus ecclesiasticis stipendia accipiunt in suo claustro maneant, et singulis diebus mane prima primo ad lectionem veniant et audiant quid eis imperetur. Ad mensam vero similiter lectionem audiant, et obedientiam secundum canones,
Abbreviated transcription (Latin):
tprbicuras seculares nullatenꝰ exerceant¬
iđ utne que iudices neque maiores fiant:¬
redebemꝰ: placuit nobis ut nec ep̃i nec abbates
nec comites: nec uicarii. nec iudices nullusq
omnino submala occasione. uelmalo ingeniotes
pauperũ: uł minꝰ potentũ nec emere nec tolle¬
reaudeãt Sedquis quis exeis aliquid cõparare
uoluerit : In publico placito corã idoneis testib
et cũratione hoc faciat. Vbicũq autẽ alit̃ inuentu
tepĩ potes tatẽ habeant resecclesiasticas p̃ude¬
re regere et gubnare atq dispensare : secđmcano¬
nca lauctoritatẽ : Volumꝰ utet laici ineorũ minis¬
terio oboediant ep̃is ad regendas ecclasdi. uiduas
etorfanos defensandos: etut oboedientes sinteis
adeorũ cristianitatẽ seruandã. et ep̃i consentientes¬
sint comitib: etiudicib adiustitias faciendas. Etut
nullatenꝰ ꝑ aliquorũ mendatiũ uł falsũ testimoniũ
iquis causã iudicatã repetere p̃sũpserit inmallo
nes facere :¬

Expanded text:
teri curas seculares nullatenus exerceantst ut neque iudices neque maiores vire debemus, placuit nobis, ut nec episcopi nec abbates, nec comites, nec vicarii, nec iudices, nullusque omnino sub mala occasione vel malo ingenio res pauperum vel minus potentum nec emere nec vi tollere audeat; sed quisquis ex eis aliquid comparare voluerit, in publico placito coram idoneis testibus et cum ratione hoc faciat. Ubicumque autem aliter inventucopi potestatem habeant res ecclesiasticas praevidere, regere, gubernare, atque dispensare secundum canonum auctoritatem, volumus: et ut laici in eorum ministerio oboediant episcopis ad regendas aecclesias, viduas et orphanos defensandos; et ut oboediead eorum Christianitatem servandam: et episcopi consentientes comitibus et judicibus ad justitias faciendas: et ut nullatenus per aliquorum mendacium, vel falsum testimonium quis causam iudicatam repetere praesumpserit in mallones facere
Abbreviated transcription (Latin):
autdia coñ ꝑpecunias hanc obtinuerit dignitatẽ deicu¬
tur et ipse et ordinator eius eta cõmunione abscĩdat᷑
DEMALERICIS UEL INCANNATORIDUS
tem in eodẽ concilio ut clocle arii malefici incantatores
etin cantatrices fieriñsinant᷑ quos insimone mago
t̃ribilit̃ dñsdãpnauit. DeMoNACHIS CLERICISE¬
tẽ in godẽ concibo infraduo capitula nec p¬
non et inde crgtis leonis pape ut nec monachi nec cleri¬
cinec prbi. insecularia negocia transeant.
neodem concilio p̃cipitur ut seruum alteri¬
us nullus sollicitet adclericalẽ uł monachi¬
le ordinem suoluntate et sipe licencia dominisui:¬

Expanded text:
aut diaconus per pecunias hanc obtinuerit dignitatem, deiciatur et ipse et ordinator eius, et a communione abscidantur. 21. De maleficis vel incantatoribus. Item in eodem concilio, ut coclearii, malefici, incantatores et incantatrices fieri non sinantur: quos in Simone mago terribiliter Dominus dampnavit. 22. De monachis, clericistem in eodem concilio infra duo capitula, necnon et in decretis Leonis papae, ut nec monachi nec clerici nec presbyteri in secularia negotia transeant. eodem concilio praecipitur, ut servum alterius nullus sollicitet ad clericalem vel monachicum ordinem sine voluntate et licentia domini sui
Abbreviated transcription (Latin):
rius parrochia ordinationes aliquas audeat facere:
uł negotia peragere quae ad eũ non pertinent.
tẽ in eodẽ concilio necñ et incalcidonensi: ut puin¬
ciales ep̃i cuisuo metropolitano: brsin anno ꝓpt̃
cano p̃cipitur : ut monachie telerici tabernas ñ
ingrediant edendi uł bibendi causa.
tẽ in eode concilio p̃cipit᷑: ut aues pera usq adues¬
peram dies dominica seruet.
DEIOROTIS ANGE LORU NOMINIBUS
tem in eodem concilio p̃cipitur utignota ageloꝵ
nomina nec fingantur nec nominent᷑. nisi illorũ
quos habemꝰ in auctoritate: his unt micha hel. gabri
tẽ inconcilio eodẽ quod non oporteat mulieres ad
tem in eodem concilio nec ñ et insardicensi : qđ ñ opor¬
teat in uillulis uel in agris ep̃os constitui

Expanded text:
rius parrochia ordinationes aliquas audeat efficere vel negotia peragere quae ad eum non pertinent. tem in eodem concilio, necnon et in Calcidonense, ut provinciales episcopi cum suo metropolitano bis in anno proptcano, praecipitur, ut monachi et clerici tabernas non ingrediantur edendi vel bibendi causa. tem in eodem concilio praecipitur, ut a vespera usque ad vesperam dies dominica servetur. 16. De ignotis angelorum nominibus. Item in eodem concilio praecipitur, ut ignota angelorum nomina nec fingantur nec nominentur, nisi illorum quos habemus in auctoritate. Hi sunt Michael, Gabriel,ltare accedant. Item in concilio eodem, quod non oporteat mulieres ad tem in eodem concilio, necnon et in Sardicensi, quod non oporteat in villulis vel in agris episcopos consti
Abbreviated transcription (Latin):
eradõ sethoc notũ sit lectori quia p̃dicta capitula que
per int̃ ualla tẽporũ ap̃fatissunt principib aedita
Iriuat tuor distinxi libellis: illa scilicet quae clomñ bia¬
rolus imperator fecit adorulinẽ : ꝑtinentia ec clesias¬
ticũ. inprimo adunaui libello: eauero ecdesias ticã qui
domñ ac piis simꝰ hludo uicus imperator aedidit: insđo¬
descripsi Illa autẽ : quae domnus Karolus indiuersis fec̃
tẽporib: ahnundanã ꝑtinentia legẽ inticio adimaui : ipra
uero : quae domñ hludorus p̃clar̾ imperator fecit adaus¬

Expanded text:
ed hoc notum sit lectori, quia praedicta capitula, quae per intervalla temporum a praefatis sunt principibus edita, in quattuor distinxi libellis. Illa scilicet, quae domnus Karolus imperator fecit ad ordinem pertinentia ecclesiasticum, in primo adunavi libello. Ea vero ecclesiastica, quae domnus ac piissimus Hludowicus imperator et descripsi. Illa autem, quae domnus Karolus in diversis fecit temporibus ad mundanam pertinentia legem, in tertio adunavi. Ipsa vero, quae domnus Hludowicus praeclarus imperator et Hlu
Abbreviated transcription (Latin):
cato p̃sumtiosae cõmunicauerit ex cõmuni cet᷑¬
et ipse. De sub acctione prborũilo
tẽ in eodem concilio infraduo capitula utnullus
prbt contra suũ ep̃m superbire audeat.
apud ecclesiasticos iudicentur ethñ a pud seculares

Expanded text:
to praesumptiose communicaverit, excommunicetto praesumptiose communicaverit, excommunicetet ipse. 76. De subiectione presbiterorum. Item in eodem concilio infra dua capitula, ut nullus er contra episcopum suum superbire audeat. apud ecclesiasticos iudicentur, et non apud seculares
Abbreviated transcription (Latin):
De accu Sacione laiconũ conrra ep̃os
t̃ in eodẽ concilio ut laiciepõs aut clericos naccusent
nisi prius eorũ discutiatur existimationes opimo
DE NO NAStERIIS dõ dICATIS
tẽ in eodẽ utloca quae semel do dicatas autmonas¬
teria s maneant perpetuo monas. teria: nec pos¬
sint ultra fieri secularia habitacula.
n concilio cartaginensi. primo omniũ neces seest
ut fide scãe trinitatis et in carnacionis xp̃i passio¬
nis resurreccionis etascensionis incaelos diligent̃
omnibus p̃dicetur deauaricial eliooo¬
te ineode dephibenda a uaritia: uthullus alienos
fines usurpet: uel t̃minos patrũ trans cendat
dehis quise conuertuntaddo¬
t̃ meodẽ dehis qui impericulo constitutis etton¬
uertunt se addm̃ ut canonicae inquirantur
dere conciliacione et canonicae reconcilientur.
dehis quit̃a sunt bonae conuer sarionis
tẽ meodem ut illiquiñ s̃ bone conuersacionis etorũ
uita ẽ accusabilis ñ audeant epõs uel maiores

Expanded text:
De accusatione laicorum contra episcopos. Item in eodem concilio, ut laici episcopos aut clericos non accusent, nisi prius eorum discutiatur existimationis opinio. 31. De monasteriis Deo dicatis. Item in eodem, ut loca, quae semel Deo dedicata sunt ut monasteria sint, maneant perpetuo monasteria, nec possint ultra fieri secularia habitacula. In concilio Carthaginensi. Primo omnium necesse est, ut fides sanctae Trinitatis, et incarnationis Christi, passionis, resurrectionis et ascensionis in coelos diligenter omnibus praedicetur. 33. De avaritia. Item in eodem de prohibenda avaritia, ut nullus alienos fines usurpet vel terminos patrum transcendat. 34. De his qui se convertunt ad eodem de his, qui in periculo constituti sunt et convertunt se ad Deum, ut canonice inquirantur de reconciliatione, et canonice reconcilientur. 35. De his qui non sunt bonae conversationis. Item in eodem, ut illi qui non sunt bonae conversationis et eorum vita est accusabilis, non audeant episcopos vel maiores
Abbreviated transcription (Latin):
DENEGO CIO ELERICORŨ INTERSE
tẽ in eodem concilio ut clerici et monachi siint̃se
negociũ aliquod habuerint. a suo ep̃o deiudi¬
conpirationẽ uel insidias contra pastorem suũ
AS

Expanded text:
De negotiis clericorum inter se. Item in eodem concilio, ut si clerici inter se negotium aliquod habuerint, a suo episcopo diiudiconspirationem vel insidias contra pastorem suum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uditũ est aliquando prbos missã caelebrare etñ cõmu¬
nicaro: qđ omnino incanonib: apłorũ int̃dictũ ẽẽ. legiͥ
uł quo modo digere recte potest siñ cõmunicauerit sũp¬
la stͣtutis niceni concilii legere potestis seu in aliis
scõ rũ patrũ synodalibus edictis: et in antioceno concilio
quodhis quidã ꝓnati sunt : a srnodo uł a suo ep̃o et postea minis¬
trare p̃sumunt p̃cipitur : ut nullus audeat cõmunicte¬
re : Si qui suero eis communi cauerit: simili sententiae
subiaceat sicut et dampnatus : de
nei respiciant etnihil noui audeant facere in suis
parro chiis sine conscientia sui metro politani ne
me tropolitani sine eorũ consilio:¬
causa examinetur:¬
cognoscant modũ suũ: etihil faciant absq licen¬
cia ep̃i incuius parrochia habitant:Gdrns

Expanded text:
uditum est aliquos presbyteros Missam celebrare et non communicare, quod omnino in canonibus apostolorum interdictum esse legitur. Vel quomodo dicere recte potest si non communicaverit: « Sump statutis Niceni concilii legere potestis, seu in aliis sanctorum patrum synodalibus edictis et in Antioceno concilio, quod hi, qui damnati sunt a synodo vel a suo episcopo, et postea ministrare praesumunt, praecipitur ut nullus audeat eis communicare. Si quis vero eis communicat, simili sententiae subiaceat, sicut et damnatus. 64. De nei respiciant, et nihil novi audeant facere in suis parrochiis sine conscientia et consilio sui metropolitani, nec metropolitanus sine eorum consiliocausa examineturcognoscant modum suum, et nihil faciant absque licentia episcopi in cuius parrochia habitant. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ueniunt sides etuita prius ab ep̃o diligent̃ discutia¬
et incalcedonense ut fugitiui derici et peregrini
anullo recipiant: necordinent᷑ sine cõmendaticiis
litteris et sui cp̃i ułabbatis licentia.

Expanded text:
dum veniunt, fides et vita prius ab episcopo diligenter discutiadum veniunt, fides et vita prius ab episcopo diligenter discutiaet in Chalcedonensi, ut fugitivi clerici et peregrini a nullo recipiantur nec ordinentur sine commendatitiis litteris et sui episcopi vel abbatis licentia.
Abbreviated transcription (Latin):
ti aequi perabilem faciã sed ꝗd nobis s̃ subiq sc̃orũ se ꝑ exem¬
pla exsequenda : et quoscũq poterimꝰ adstudiũbonȩ uite
est. Quaꝓpt̃ ut p̃diximꝰ aliqua capitula notare iussimꝰ.
utsimul haec eademuos ammonere studeatis et quecũq
uobis alia necessaria esse scitis ut etista etilla aequali
intencione p̃dicetis. Nec aliquid qđ iiae sc̃itati populoq
dĩ utile uidet᷑ amittatis ut pio studio ñ ammoneatis.
explicre praeratio domui caroli prnecla¬
Ris Sici iMpERATORIS IuCΙpIuRIT CAI¬
LA SUPRASCRIPTA ETEORŨ TEXTUS
dehis qui abep̃o proprio excõmuto atit¬
unt enĩ aliqui quiculpis exigentib ab ep̃o ꝓprio¬
ex cõmunicantur. etab aliis ecdȩsias ticis ułlai¬
cis p̃sũtiose in cõmunionẽ accipiuntur: qđ omni¬
no scmnicenũ conciliũ simul et calcidonense. necñ
etantio cenũ atq sardicense fieriꝓhibent.
de his Quiador dinat dũ uerur
ta enĩ habetur in eodẽ concilio uteonũ quiadordinan¬

Expanded text:
ti aequiperabilem faciam, sed quod nobis sint ubique sanctorum semper exempla exsequenda, et quoscumque poterimus, ad studium bonae vitae est. Quapropter, ut praediximus, aliqua capitula notare iussimus, ut simul haec eadem vos ammonere studeatis, et quaecumque vobis alia necessaria esse scitis, ut et ista et illa aequali intentione praedicetis; nec aliquid, quod vestrae sanctitati populoque Dei utile videtur, amittite, ut pio studio non ammoneatis; Explicit praefatio domni Karoli praeclarissimi imperatoris. INCIPIUNT CAPITULA SUPRASCRIPTA ET EORUM TEXTUS. 1. De his qui ab episcopo proprio excommunicantuSunt enim aliqui, qui culpis exigentibus ab episcopo proexcommunicantur, et ab aliis ecclesiasticis vel laicis praesumptiose in communionem accipiuntur. Quod omnino sanctum Nicaenum concilium, simul et Chalcedonense, necnon et Antiochenum atque Sardicense, fieri prohibent. 2. De his qui ad ordinandum veniunt. Ita enim habetur in eodem concilio, ut eorum, qui ad ordinan
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in eadem sinodo mnt̃dictũ est pribis etdiaconib¬
uł omnib qui incleros mulierẽ ñ habere in domo
sua ꝓpt̃ suspicionem nisimatrẽ autsororẽ ułeas
tantũ personas:que suspiciones effugiunt deusuris
tẽ in eodẽ ccilio seuin de cretis papeleonis nec ñ etincano¬
nib: quidicunt᷑ apłorũ sicut et inlege ipsedm̃s p̃cepit : om¬
nino omnib: int̃dictũ . e adusurã aliquiddare: Cartib¬

Expanded text:
tem in eodem sinodo interdictum est praesbiteris et diaconibel omnibus qui in clero sunt, mulierem habere in domo sua propter suspicionem, nisi matrem, aut sororem, vel eas tantum personas quae suspiciones effugiunt. OMNIBUS.--5 Item in eodem concilio, seu in decretis papae Leonis, necnon et in canonibus quae dicuntur apostolorum, sicut et in lege ipse Dominus praecipit, omnino omnibus interdictum est ad usuram aliquid dare. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
tiones trans gredientẽ uł pat̃nas tradiciones. uniuer¬
saliũ concilioũ excedentẽ : qđ absit inueniens deuora
Ideo magnȩ deuocionis studio ammonendi etadortan¬
dis̃: ymmo cõpellendi: ut firma fide e tinfatigabili
perseuerentia. intrapat̾nas sanctiones se contineant
inquo operis studio sciat certissime sc̃itas ur̃a: nrãmuo¬
bis cooperare diligentiã: Quaꝓpt̃ ethrõs aduos direx¬
m̃ missos: quiex nr̃i nominis auctoritate: una uobis
cũ corrigerent: quaecorrigenda essent. Sed etaliqu
capitula excano nicis institucionib quae magis uobis
necessaria uidebant subiunximꝰ Nealiquis quaeso hu¬
ius piaetatis ammonitionẽ. ẽẽ p̃sumtiosã iudicet : quans
errata corrigere suꝑflua abscidere recta coartare
studemꝰ sedmagis beniuolo caritatis animo suscipiat
Nalegimꝰ in regnorũ libris: quomodo sc̃s iosias regnũ
sibi ad ñodatũ circũ eundo corrigendo ammonendo

Expanded text:
tiones transgredientem uel paternas tradiciones uniuertiones transgredientem uel paternas tradiciones uniuersalium conciliorum excedentem quod absit inueniens deuoret. Ideo magno deuotionis studio ammonendi et adortandi sunt immo conpellendi ut firma fide et infatigabili perseuerantia intra paternas sanctiones se contineant in quo opere et studio sciat certissime sanctitas uestra nostram uobis cooperare diligentiam. Quapropter et nostros ad uos direximus missos qui ex nostri nominis autoritate una uobis cum corrigerent que corrigenda essent. Sed et alia capitula ex canonicis institutionibus quem magis nobis necessaria uidebantur subiunximus. Ne aliquis queso huius pietatis ammonitionem esse presumptiosam iudicet qua nos errata corrigere superflua abscidere recta cohortare studemus sed magis beniuola caritatis anima suscipiat. Nam legimus in regnorum libris quomodo sanctus Iosias regnum sibi a deo datum circumeundo corrigendo ammonendo
Abbreviated transcription (Latin):
egnante dño nr̃o ihuxp̃o inperpetuũ. Ego carolus gra¬
ciadi eiusq: miseri cordia donanterex etrector regni
Afrancorũ et deuotus scãe eccłae defensor humilisq
adiutor. Omnib ecclesiastice piaetaus ordinib seuse¬
petuae pacis etbeatitudinis salutẽ considerans paci¬
fico piaemnentis in tuitu: unacũ sacerdotib et consiliari¬
is nr̃is abundantẽ innos nr̃mq populũ xp̃iregis clemen¬
ciã et quaneces sariũ est ñ solũ totocorde etore eius pȩ¬
tatiagere gracias incessanter: sec etiã continua bo¬
norũ operũ exercitacionae eius insis tere laudibus
quateñ qui nr̃ o regnotantos c̃tulit honores. suaꝓtec
si arũ xp̃i et ductores gregis eius etclarissimamundi
luminaria : ut uigili cura etsedula am monitione po¬
puludi ꝑpascua uitae aet̾neducere studeatis. eter¬
rantes oues bonorũ exempla operũ seuadortationẽ
humeris mtra ecclesiasticȩ firmitatis muros repora
re satagatis: nelupus insidians aliquẽ canonicas sanc¬

Expanded text:
nostro Iesu Christo in perpetuum. Ego Carolus, gratia Dei eiusque misericordia donante, rex et rector regni Francorum, et devotus sanctae aecclesiae defensor humilisque adiutor, omnibus ecclesiasticae pietatis ordinibus, seu saepetuae pacis et beatitudinis salutem. Considerans pacifico piae mentis intuitu una cum sacerdotibus et consiliariis nostris abundantem in nos nostrumque populum Christi regis clementiam, et quam necessarium est, non solum toto corde et ore eius pietati agere gratias incessanter, sed etiam continua bonorum operum exercitatione eius insistere laudibus; quatenus qui nostro regno tantos contulit honores, sua protsiarum Christi et ductores gregis eius, et clarissima mundi luminaria, ut vigili cura et sedula ammonitione populum Dei per pascua vitae aeternae ducere studeatis; et errantes oves bonorum exemplo operum seu adhortatione humeris intra aecclesre satagimini ne lupus insidians aliquem canonicas san
Abbreviated transcription (Latin):
acqi ad concordiã nacii et dilec tionis inecđa catho¬
lica tenenda mediiaia Setquiã indiuersis sparsim
scripta embra nullis ꝑ diueriorũ spacia tẽ porũ fuerant
ta in hoc libello adunare qua e inuenire potui caprtas¬
la p̃dictorũ principũ iussu descripta. litadscãe ecde¬

Expanded text:
atque concordiam pacis et dilectionis in aecclesia cathoatque concordiam pacis et dilectionis in aecclesia catholica tenendam edita. Sed quia in diversis sparsim scripta membranulis per diversorum spatia temporum fuerant, ta in hoc libello adunare quae invenire potui capitula praedictorum principum iussu descripta, ut ad sanc
Abbreviated transcription (Latin):
ISTŨ PRINCIPIEIS NOSTRIS DicC MISEREREDS
lesẽns namq bonam dictarunt mente
benigna ouaprorter pro insisquae sozca
REDM̃ INCIPIT URE FATI O
ominante persaecula infinita . omniũ dominator
xp̃o saluatorenr̃o creatorae uni uersae creatu¬
re anno incarnationis ipsius: occc xxuii. indefio¬
ne .ui. annouero xiii. imperii gloriosissimorũ prin¬
cipũ. dom̃ ludo uuic agustix p̃ianae religionis mag
dentib: meritis setigratia omnipotentisdĩ abba.
ꝓamorebonae memoriae domni haroli migni impe¬
tatoris xp̃ianorũ atq p̃cellentis simi achiissimi do¬
mininludo uici agusti filii ipsius sincera dilectione
dubio quia ad scãe eccłae profectũ factas. proutilifir¬
miter tenendas legi: fuernãq: quondã tẽpore scili¬
cet praedicti magni diminikaroli imperatoris. ne eñ
et nunc p̃fatorũ principũ hocintẽpr̃. domini pus simi
oludqͣici agust etp̃clarissimorũ filiorũeius ioꝑint̃
ualla tẽporã athepianã religionẽ conseruandam

Expanded text:
ISTUM: PRINCIPIBUS NOSTRIS, DIC, MISERERE DEUS. LEGEM NAMQUE BONAM DICTARUNT MENTE BENIGNA; QUAPROPTER PRO IPSIS, QUAESO, PRECARE DEUM. INCIPIT PRAEFATIO. Dominante per saecula infinita omnium dominatore Christo salvatore nostro, creatore universae creaturae, anno incarnationis ipsius 827, indictione 5, anno vero 13 imperii gloriosissimorum principum domni Hludowici augusti, christianae religionis magndentibus meritis, sed gratia omnipotentis Dei abba, pro amore bonae memoriae domni Karoli magni imperatoris christianorum, atque praecellentissimi ac piissimi domni Hludowici augusti filii ipsius sincera dilectione, dubio quia 17 ad sanctae aecclesiae profectum facta sunt, pro utili firmiter tenenda sunt lege. Fuerant namque quondam tempore praedicti magni domni Karoli imperatoris necnon et nunc praefatorum principum hoc in tempore domni piissimi Hludowicila temporum ad christianam religionem conservandam,
Abbreviated transcription (Latin):
t quicquid illemissus in illomis satico alit̃ fac¬
tũ inuenerit quã nr̃a sitiussio : ñ solũ illudeme¬
dare iubeat sed etiã ed nos ipsã rẽ qualit̃ abeo
tiis sinr̃i census nr̃os ꝑquirant diligent᷑
unde cũq: antiquitus a partẽ regis exireso¬
lebant similit̃ et freda: et nobis renuncient
eas retinuerit illũ censũ persoluat. plxi
U
inplacitosuo notũ faciat comitib: qui ad
cius missaticũ ꝑtinent : ut in illis mensib qͥb
ille legationẽ suã ñ facit. Cuemiant int̃seet
cõmunia placita faciant : tã ad latrones dis¬
tringendos quã ad ceteras iustitias faciendas
tmis sinr̃i populũ nr̃m iterũ nobis fideli¬
tatẽ ꝑmit tere faciant secđm consuetu¬
dinẽ iãdudũ ordinatã etipsi aperiant etin¬
tp̃tent᷑ illis hominib: qualit̃ ipsũ sacram̃¬
int̃ dictũ ẽ : nec causa ultionis nec auaritiae
Necla trocinandifiant. e tubicũq inuentũ fue¬
rit aiudicib nr̃is secđm legẽ exnromandato

Expanded text:
t quicquid ille missus in illo missatico aliter factum invenerit quam nostra sit iussio, non solum illud emendare iubeat, sed etiam ad nos ipsam rem, qualiter ab eo i nostri censos nostros perquirant diligenter, undecumque antiquitus ad partem regis exire solebant; similiter et freda; et nobis renuntient, eas retinuerit vel illum censum persolvat 87. Uplacito suo notum faciat comitibus, qui ad eius missaticum pertinent, ut in illis mensibus, quibus ille legationem suam non facit, conveniant inter se et communia placita faciant, tam ad latrones distringendos, quam ad ceteras iustitias faciendasi populum nostrum iterum nobis fidelitatem promittere faciant secundum consuetudinem iamdudum ordinatam, et ipsi aperiant et interpretentur illis hominibus, qualiter ipsum sacrameinterdictum est, nec causa ultionis nec avaritiae nec latrocinando fiant. Et ubicumque inventa fuerint, a iudicibus nostris secundum legem ex nostro mandato
Abbreviated transcription (Latin):
tiudices aduocati p̃positicente¬
inarii uicarii scabi nei quales meliores inueniri
poss̃: constituant᷑ ad suaminis teria exercen
fectũ tale cons tituat᷑ : qđ iniberno etȩstate
obseruatũ. eẽ possit. De
ssacram̃ta quae ad palatiũ fuerint a drha¬
mita: in palatio ꝑficiant᷑ et cũ sacramentales
homines cũ ipso uenire renuerint ius sione

Expanded text:
ocati, praepositi, centenarii, vicarii, scabinei, quales meliores inveniri possunt, constituantur ad sua ministeria exercendtectum tale constituatur, quod in hyberno et in aestate observatum esse possit. 58.t sacramenta quae ad palatium fuerunt adhramita, in palatio perficiantur. Et si consacramentales homines cum ipso venire rennuerint, iussione
Abbreviated transcription (Latin):
etdes cribere faciant unꝰquisq: insuo missa¬
tico. qđ unusquisq: debeneficio habeat: ułquos
quis debeneficio alodẽ cõparauit ułconstrux¬
uł abbatũ abbatissarũ atq comitũ siueuas¬
sorũ nr̃orũ sed etiã nr̃ifisci describant᷑ : ut sc¬
repossimꝰ quantũ etiã de nr̃o inunius cuiusq
legatione habeamꝰ.¬
olumꝰ ut ꝓpt̃ iustitias quaeusq modo a par¬
te comitũ remanser̃: quat tuor tantũ men¬
sib in anno missiñri legationes suas exerceaNT
inautũno. oc tob. Ceteris uero mensib: unꝰquis¬
q comitũ placitũ suũ habeat. etiustitias facut:
Missi autẽ nr̃ quat̃ inunomense. et in quat¬
tuor locis habeant placitasua cũ illis comitib
quib: congruũ fuerit St ad eũ locũ possint c̃uenire

Expanded text:
et describere faciant unusquisque in missaet describere faciant unusquisque in missatico, quid unusquisque de beneficio habeat, vel quot quis de beneficio alodem comparavit vel struxel abbatum, abbatissarum atque comitum, sive vassorum nostrorum, sed etiam nostri fisci describantur; ut scire possimus quantum etiam de nostro in uniuscuiusque legatione habeamolumus, ut propter iustitias, quae usque modo de parte comitum remanserunt, quattuor tantum mensibus in anno missi nostri legationes suas exerceant, in autumno Octobrio. Ceteris vero mensibus unusquisque comitum placito suo habeat et iustitias faciat. Missi autem nostri quater in anno mense uno et in quatuor locis habeant placita sua cum illis comitibus, quibus congruum fuerit ut ad eum locum possint convenire
Abbreviated transcription (Latin):
niregis causae cõmisse : uł omnino ñ moue¬
antur ł salue usq: ad nr̃am int̃rogationẽ¬
tep̃i abbates comites et potentiores qͥq
sicausã int̃sehabuerint acsepacificare
noluerint. adnrãm iubeant᷑ uenire p̃sentiã
neque illorũ contentio aliubi iudicet᷑. neꝓpt̃
hoc pauperũ et minꝰ potentũ iustitiae rema¬
neant. Neque ullus comes p̾latunr̃i poten¬
tores causas sinenr̃a iussione finire p̃sumat
sed tantũ ad pauperũ etminꝰ potentũ iusti¬
tias faciendas sesciat esse constitutũ. oe¬
tquandocũq teftes adrẽ quãlibet discu¬
tiendã quaerendi atq eligendis: amisso
nr̃o et comite incuius minis terio derequa
actenus fierisolebat. Seplacito cenicen¬
tnullus homo inplacito centenarii: neque
admortẽ nequeadlibertatẽ suã amit ten¬
sed ista aut inp̃sentia comitis uł missorũ nr̃oꝵ
iudicentur.
It mis si nr̃i diligent̃ inquirant

Expanded text:
ni regis causae commissae, vel omnino non moveni regis causae commissae, vel omnino non moveantur, vel salvae usque ad nostram interrogationeerint. Ut episcopi, abbates, comites et potentiores quique, si causam inter se habuerint ac se pacificare noluerint, ad nostram iubeantur venire praesentiam, neque illorum contentio aliubi diudicetur, ne propter hoc pauperum et minus potentium iustitiae remaneant. Neque ullus comes palatii nostri potentiores causas sine nostra iussione finire praesumat, sed tantum ad pauperum et minus potentium iustitias faciendas sibi sciat esse vacandum. quandocumque testes ad rem quamlibet discutiendam quaerendi atque eligendi sunt, a misso nostro et comite in cuius ministerio de rebus actenus fieri solebat. 79. De placito cennullus homo in placito centenarii neque ad mortem, neque ad libertatem suam amittensed ista aut in praesentia comitis vel missorum nostrorum iudicentur. 5. Ut missi nostri diligenter inquirant
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq absq licencia uł ꝑmissione princi¬
pis de hoster euersus fuerit qđ factũ fran¬
Cheri sclit dicunt: uolumꝰ ut antiqua consa¬
principis habent paresuũ contra hostes cõrune
in exercitu ꝑgentẽ dimiserit. et cũ eoire ułstot
noluerit honore suũ et beneficiũ ꝑdat¬
t in hoste nemoparẽ suũ uł quẽ libet alterũ
hominẽ: bibereroget: et quicũq: in exercitu
onstitutũ ẽ ut neque ep̃s neque abba aut
abbatissa uł quis libet rector ecclaȩ bruniã
uł gladiũ sine nr̃o ꝑmis sucuilibet homini¬
extraneo aut dare aut uendere p̃sumat nis
tantũ uas sallis suis : Et si euenerit ut inqualib&
homines rectoris eius dẽ eccłae sufficiant. Tuno
principẽ idẽ rector eccłae int̾roget quid de
statuimꝰ ut ex quobone memorie domn
pipinꝰ rex obiit etnos regnare coepimꝰ: cau¬
scuł lites int̃ partes facte atquae exorte
discutiant᷑ et congruos ibi iudicio t̃minent᷑
Prius uero idẽ ante obitũ p̃dicti domni pipi¬

Expanded text:
uicumque absque licentia vel permissione principis de hoste reversus fuerit, quod factum Franci heriscliz dicunt, volumus ut antiqua constprin exercitu pergentem dimiserit, et cum eo ire vel stare noluerit, honorem suum et beneficium t in hoste nemo parem suum vel quemlibet alterum hominem bibere roget. Et quicumque in exercitu onstitutum est, ut neque episcopus, neque abba aut abbatissa, vel quislibet rector ecclesiae, bruniam vel gladium sine nostro permissu cuilibet hominiextraneo aut dare aut vendere praesumat, nisi tantum vassallis suis. Et si evenerit, ut in qualibhomines rectoris eiusdem ecclesiae sufficiant, tunc principem idem rector ecclesiae interroget, quid de statuimus, ut ex quo bonae memoriae domnus Pippinus rex obiit et nos regnare coepimus, causae vel lites inter partes factae atque exortae discutiantur et congruo sibi iudicio terminentur. Prius vero, id est ante obitum praedicti domni Pippi
Abbreviated transcription (Latin):
uia supra in duob: ecclesiastica quae p̃fati
principes domnꝰ impr̃ harolus et piissimꝰ
cripsi libellis : int̃cio uero ad mundanã ꝑti¬
nentia legẽ quae domnꝰ karolus impr̃ fecit
c̃gessi Nunciã in quarto illa ad mundanȩ
augmentũ legis ꝑtinetia quae p̃clarissimꝰ
domnꝰ hludo uuicus augustus fecit capitula

Expanded text:
uia supra in duobus ecclesiastica quae praefati principes domnus imperator Karolus et piissimuscripsi libellis, in tertio vero ad mundanam pertinentia legem, quae domnus Karolus imperator fecit, congessi, nunc iam in quarto illa ad mundanae augmentum legis pertinentia quae praeclarissimus domnus Hludovicus augustus
Abbreviated transcription (Latin):
euulgaripopulo ut unquisq suos iuniores
distringaat ut melius acmelius oboedud
etc̃sentiant mandatis et p̃ceptis imperialib.
cũ collecta etarmis uenerit etͥmis saticũl¬
li iniunctũ ẽtradixerit. aut ẽtradicere uo¬
luerit et hocei ad ꝓbatũ fuerit qđ sciens
c̃tramis sũ dominicũ ad resis tendũ ueniss&
deuita c̃ponat: Et sine gauerit: cũ xiisuis iu¬
lecta c̃tramissũ dominicũ armat ueneritu
adresistendũ: bannũ dominicũ c̃ponat. Siml¬
dominica aut indiculo aut sigło ad palatiũ uenire
cogant᷑ DEINΡEDIMEΝIΟ CLAATORI

Expanded text:
vulgari populo, ut unusquisque suos iuniores distringat, ut melius ac melius oboediant et consentiant mandatis et praeceptis imperialibuscum collecta et armis venerit, et missaticuli iniunctum contradixerit, aut contradicere voluerit, et hoc ei adprobatum fuerit, quod se sciens contra missum dominicum ad resistendum venisset, de vita componat: et si negaverit, cum 12 suis iucollecta contra missum dominicum armatus venerit ad resistendum, bannum dominicli iniunctum contradixerit, aut contradicere voluerit, et hoc ei adprobatum fuerit, quod se sciens contra missum dominicum ad resistendum venisset,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ñ recipiant: DELIbERISHOMINIBIQUI¬
tnullus alius deliberis hominib: ad pla¬
citũ ł ad mallũ uenire cogat᷑ exceptis
scabineis uł uassis comitũ : nisi quicausã suã
adquirere debent autres pondere
ducant etut nullus testimoniũdicat ait¬
sacram̃tũ iuret nisi ieiunꝰ ctut testes priusquã iu¬
pent sẽparat̃i discutiant᷑ quid dicere uelint deillare.
onde testimoniũ reddere debent. Deiu
dex aut scabinei cuius libet iustitiã dilatare p̃su¬
nat sistatĩ a dimpleta potueriteẽ. secdm recti¬
uidine : neq p̃mia ꝓhoc a quolibet homine ꝑ aliqđ
tnullus cogatur ad pontẽ ire ad fluui ũ tran¬
Useundũ ꝓpt̃ telonei causas: quando ille inalio loco
c̃pensius illud flumen transire potest. Similit̃ inpla¬
nocãpo ubi pons nec traiect ẽ : omnimodis p̃cipimꝰ¬

Expanded text:
eum non recipiant. 51. De liberis hominibueum non recipiant. 51. De liberis hominibunullus alius de liberis hominibus ad placitum vel ad mallum venire cogatur, exceptis scabineis vel vassis comitum, nisi qui causam suam adquirere debent aut respondere.ducantur; et ut nullus testimonium dicat autsacramentum iuret, nisi ieiunus. Et ut testes priusquam iurent, separatim discutiantur, quid dicere velint de illa re, unde testimonium reddere debent. 53. neque scabineus, cuiuslibet iustitia dilatare praesumat, si statim adimpleta poterit esse secundum rectitudinem; neque praemia pro hoc a quolibet homine per aliquod Ut nullus cogatur ad pontem ire ad flumen transeundi propter teloneis causam, quando ille in alio loco conpendiosius illud flumen transire potest. Similiter et in plano ca
Abbreviated transcription (Latin):
piatur et it̃scabineos ad legẽ iudicandam¬
ñ teneatur. &sia d sacramentũ aliquidiudica¬
tũ fuerit qđ iurare debeat sialiquis ipsũ sa¬
cramentũ falsũ dicere uoluerit contendant.
DEHOMINE CUIPOSTIUOICIŨ UITAECESSAE
SIIUS TICIÃ RED DERE NOLUERIT
ialicui post iudiciũ scabinorũ uita fuerit c̃ces¬
Nsa et ipse in post modũ aliqua mala ꝑpetraue¬
rit etiustitiã reddere noluerit dicendo qđ
mortuus sit. et ideo ius titiã reddere ñ debeat
statutũ ẽ ut superius iudiciũ sustineat qđ an¬
tea sus tinere debuit. et sialiquis aduersus eũ
ali qua mala fecerit secđm aequitatis ordi¬
ne licenciã habeat. suã iustitiã requirendi
decausis ꝑpetratis postquã ad mortẽ deiudi¬
cat̃ est: dep̃teritis ueromaneat sicut supra
diudicatũ fuerit: DELATRONEFORUAN¬
ITO MLIBCROHOMINESUS CEPTO
Elatrone forbannito liber homo quieũ
uicinis suis et aliis comitib notũ faciat
eundẽ latronẽ ase ẽẽ forbannitũ : utilli

Expanded text:
piatur, nec inter scabinios ad legem iudicandam teneatur. Et si ad sacramentum aliquid iudicatum fuerit, quod iurare debeat, si aliquis ipsum sacramentum falsum dicere voluerit, contendat. 48. De homine cui post iudicium vita concessa est, si iustitiam reddere noluerit. Si alicui post iudicium scabiniorum fuerit vita concessa, et ipse in postmodum aliqua mala perpetraverit et iustitiam reddere noluerit, dicendo quod mortuus sit et ideo iustitiam reddere non debeat, statutum est, ut superius iudicium sustineat, quod antea sustinere debuit. Et si aliquis adversus eum aliqua mala fecerit, secundum aequitatis ordinem licentiam habeat suam iustitiam requirendi de causis perpetratis postquam ad mortem diiudicatus est; de praeteritis maneat, sicut supra diiudicatum fuit. 49. De latrone forbannito a libero homine suscepto. De latrone forbannito, liber homo qui eumvicinis suis et aliis comitibus notum faciat, eundem latronem a se esse forbannitum, ut illi
Abbreviated transcription (Latin):
Iiquis domũ alienã cuius libet in ĩfreccRis¬
fregerit quic quid exinde ꝑuimabs tulerit aut
rapuerit ł furauerit: secđm legẽ: et ẽuum a illi
cuius domus fuerit infracta et spoliata intriplũ
c̃ponat etinsuꝑbannũ dominicũ soluat: Siseruus
hoc fecerit sententiã superiorẽ accipiat: et insuꝑ
secđm suã legẽ cõpositionẽ faciat: Si quis liber
homo aliquod tale dãpnũ alicui fecerit: ꝓquo
plenã c̃positionẽ facere ñ ualeat: seme tipsũ
inuuadio ꝓseruo da restudeat. usq dũ plenã
c̃positionẽ adimpleat.
Si quis messes aut annonas In host̾s suꝑ bannum dñcum
uatanerit estmato dãno secunduy cegem dn h dir

Expanded text:
Si quis domum alienam cujuslibet infregerit, quicquid exinde per vim abstulerit aut rapuerit vel furaverit, secundum legem eam illi cujus domus fuerit infracta et spoliata in triplum componat, et insuper bannum dominicum solvat. Si servus hoc fecerit, sententiam superiorem accipiat, et insuper secundum suam legem compositionem faciat. Si quislibet homo aliquod tale damnum alicui fecerit pro quo plenam compositionem facere non valeat, semetipsum in wadio pro servo dare studeat usque dum plenam compositionem adimpleat. Si quis messes aut annonas in hoste super bannum dominicum vastaverit, aestimato damno s
Abbreviated transcription (Latin):
citũ ñuenerit: quoꝰ dieb post placitũ c̃dictũue¬
nisre t̃ꝓbat̃ fuerit totdieb abstineat acarit
bendo sola aqua utat᷑ quousq sema le fecis secog¬
noscat
euas sis dominicis dadhuc intracasã seruiuNT
ettam bene ficia habere noscunt᷑: statutũẽ
ut quicũq ex eis cũ domno imperatore domi
remanserit. uas sallos suos casatos secũ non
retineat sed cũ comite cuius pagens e̾s ireꝑ
onstitutũ ẽ ut secđm antiquã c̃suetudinẽ
p̃paratio adhostẽ facienda indicet᷑ e tobser
uet᷑ idẽ uic tualia de marca a tresmenses.
et arma atq uestim̃ta adimidiũ annũ. Quot
tam̃ ita obseruari placuit : ut his quidereno
adrenũ ꝑgunt. dereno inantea ad tresmen¬
ses uictualia haberedebeant. qui autẽ trans
renũs̃ et ad saxoniã ꝑgunt: ad albiã marcã
essae sciant. et qͥ transligerẽ manent atq
ins paniã ꝓficiscidebent : Nontes pirineos

Expanded text:
citum non venerit, quot diebus post placitum condictum vecitum non venerit, quot diebus post placitum condictum venisse comprobatus fuerit, tot diebus abstineat a carne bendo sola aqua utatur, quousque male fecisse cognoscat. 7. De vasallis dominicis qui adhuc intra casam serviunt, et tamen beneficia habere noscuntur, statutum est, ut quicumque ex eis cum domno imperatore domi remanserint, vasallos suos casatos secum non retineant, sed cum comitem cuius pagenses sunt onstitutum est, ut secundum antiquam consuetudinem praeparatio ad hostem faciendam indicaretur et servetur; id est, victualia de marca ad tres menses, et arma atque vestimenta ad dimidium annum. Quod tamen ita observari placuit, ut his qui de Rhead Rhenum pergunt, de Rheno in antea ad tres menses victualia habere debeant. Qui autem trans Rhenum sunt, et ad Saxoniam pergunt, ad Albiam marcam esse sciant. Et qui trans Ligerem manent atque in Hispaniam proficisci debent, montes Pirinaeos
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq liberhomo in hoste bannit᷑ fuerit
etuenire contẽpserit: plenũ heribannũ¬
lã sũmã ꝑsoluat: semetipsũ ꝓuuadio inserui¬
dũ principis tradat. donec̃ꝑ tẽpora ipsebannꝰ
ab eo fiat ꝑsolutus. Et tunc i terũ adstatũ lib̵¬
tatis suae reuertatur: Et sulle homo ꝗͥꝓpt̃
heribannũ sein seruitiũ tradidit i illo seruitio
defunctus fuerit: heredes eius hereditatẽ quae
adeos ꝑtinet ñ ꝑdant : nec libertatẽ nec de ipsoban¬
no obnoxiifiant
nec de uuarda nec ꝓherbergare nec palio
banno heribannũ comes ex actare p̃sumat: Nis
missus nr̃ prius heribannũ ad partẽ nrãm reci¬
piat et ei suã t̃ciã partẽ ex inde perius sionẽ nr̃a
donet. ipse uero heribannꝰ ñ ex ac tet᷑ neque mnt̃¬
ris neq: in mancipiis. sed in auro et argento pal¬
liis atq larmis et animalib ãq pecudib siue
talib specieb queads utilitatẽ ꝑtinent:
res in hostẽ bannitꝰ fuerit etad condic tũ pli¬

Expanded text:
uicumque liber homo in hostem bannitus fuerit, et venire contempserit, plenum heribannulam summam persolvat, semetipsum pro wadio in servitium principis tradat, donec per tempora ipse bannus ab eo fiat persolutus. Et tunc iterum ad statum libertatis suae revertatur. Et si ille homo, qui propter heribannum se in servitium tradidit, in illo servitio defunctus fuerit, heredes eius hereditatem, quae ad eo pertinet, non perdant, nec libertatem, nec de ipso banno obnoxii fiantnec de warda, nec pro heribergare, nec pro alio banno heribannum comes exactare praesumat; nisi missus noster prius heribannum ad partem nostram recipiat, et ei suam tertiam partem exinde per iussionem nostram donet. Ipse vero heribannus non exactetur neque in terris neque in mancipiis, sed in auro et argento, palliis atque armis et animalibus atque pecudibus, sive talibus speciebus quae ad utilitatem pertinent. res in hostem bannitus fuerit et ad condictum pla
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterit. Idcirconeces se est noseorũ quiobierint meri¬
ta actꝰq discutere : Cũ dñsnrt cuius iudicia nequeunt
c̃p̃hendi qđ sacerdotũ impleriministerio ñ siuit suae
iustitiae reseruauit: It a potestatẽsuã timeriuolens :
uthic error omnib ꝓsit et qđ quibdã tepidis aut negli¬
gentib accidit nemo ñ metuat: Multũ enĩ utile acne¬
cessariũ ẽ ut peccatorũ reat᷑ anteultimũ diem sacer¬
dotali supplicatione soluat᷑: Hisautẽ quitẽ poreneces¬
sitatis periculis urgaentib p̃sidiũ paenitentiae¬
etmox rec̃ciliacionis implorant: nec satis factio int̃¬
dicenda est. nec rec̃ciliacio deneganda: Quia misericor¬
diaeđi nec mensuras possum ponere nec tẽpora defini¬
re: apud quẽ nullas patit᷑ uenire moras c̃uersio dicen
tio: indis pensandis itaq didonis ñdebemꝰ eẽ diffici¬
les nec se accusantiũ gemit᷑ lacrimasq: negle gerȩ :¬

Expanded text:
non poterit. Nec necesse est nos eorum qui obierint merinon poterit. Nec necesse est nos eorum qui obierint meritum actusque discutere, cum Dominus noster, cujus judicia nequeunt comprehendi, quod sacerdotem implere ministerium non sinivit suae justitiae reservaret: ita potestatem suam timeri volens, ut hic terror omnibus prosit, et quod quibusdam tepidis aut negligentibus accidit nemo non metuat. Multum enim utile ac necessarium est ut peccatorum reatus ante ultimum diem sacerdotali supplicatione solvatur. His autem qui in tempore necessitatis et mox reconciliationis implorant: nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneganda; quia misericordiae Dei nec mensuram possumus ponere, nec tempora definire, apud quem nullas patitur venire moras conversio, dicentio. In dispensandis itaque Dei donis non debemus esse difficiles, nec se accusantium gemitus lacrymasque negligere,