comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duo decima pars fluxa patsceliduodem
cendit. Ab illo trgoloco quo oriri incipes
aqua inprimũ uas corpit influere usquȩ d
tracto illud simile qđolim effusum pans
iterum sub dider notato similit̃ loco qu
oriebatur: secundũ signũ notatũ ẽ aq
uicissim uasamutando & ꝑsingulas in fl
aquȩ partes singulossibi ascendentur
parcium limites ad notando ubi con sumn
iamomis ꝑduo decĩ partes aqua ad prim
caeli partes tantȩ compotes machiationib
diuisit inspectio: sed diuersorũ tẽporũ no
uicibus adnotauit. Ethas ipsas duodecins
tes signa appellarimaluer : certaq: sing
uocabula gratia s ignificationis ad iectalbꝰ
łoqr signa greconomine todia nuncupano
circũ ipsorũ signorum ⁊odiacũ quasi signl
phera nihilprimũ nihilq postremumsi s

Expanded text:
duodecima pars fluxit, pars caeli duodecima duodecima pars fluxit, pars caeli duodecima conscendit. Ab illo ergo loco quo oriri incipiente aqua in primum uas coepit influere usque ad locum retracto illud simile quod olim effusum parauerant iterum subdiderunt, notato similiter loco quoriebatur, secundum signum notatum est. Atque ita uicissim uasa mutando, et per singulas influentis aquae partes singulos sibi ascendentium caeli partium limites adnotando, ubi, consummata iam omni per duodecim partes aqua, ad primi caeli partes tantae compotes machinationis imarum noctium diuisit inspectio, sed diuersorum temporum nocibus aquae uicibus adnotauit. Et has ipsas duodecim partes signa appellari maluerunt, certaque singulis uocabula gratia significationis adiecta sunt; et quia signa Graeco nomine ζῷδια nuncupantur, circum ipsum signorum zodiacum, quaphaera nihil primum nihilque postremum sit, primum
Abbreviated transcription (Latin):
ris ifluere : Fux q in noctis ipsius & secuti
dieifinem : atq iñid noctis secundȩ quandiu
eadem stella adortũ rursus reuertatur. Quȩ
ubi apparere uix coepit mox aqua quȩ influ¬
ebat a motaẽ. Qũigur obseruatestellet
acreditus in tegram significaret celiconis¬
sionem: mensurã sibi caeli an aquae deillo flus
sus ceptȩ quantitate posueriuit Hac ergo in po
aȩquas duo decim sub fidadimensione diusi
duo huius capacitatis ꝓcuratasunt uasa ut
gulatantũ singulas deillis duo decim pari
ferrent Totaq rursus a qua inuassuum prs
foramine prius clauso: refusa ẽ łtdeduobus
capacitatis minoris alterum sub iecerunt
alierũ iuxta expeditum paratumq posut
seruatione didicerant quãq: post todiacu
statim subiecto uasi suꝑposite a ꝗ flur
deder Quod ubi cõpletũ ẽ mox eo sublam
Intelligentes quodeo tẽpore quototiu a

Expanded text:
oris influere, fluxitque in noctis ipsius et secuti oris influere, fluxitque in noctis ipsius et secuti diei finem, atque in id noctis secundae quamdiu eadem stella ad ortum rursus reuertitur. Quae ubi apparere uix coepit, mox aqua quae influebat amota est. Cum igitur obseruatae stellae itus ac reditus integram significaret caeli conuersionem, mensuram sibi caeli in aquae de illo fluxu susceptae quantitate posuerunt. Hac ergo in partes aequas duodecim sub fida dimensione diuisa, alia duo huius capacitatis procurata sunt uasa ut singula tantum singulas de illis duodecim partibus ferrent, totaque rursus aqua in uas suum pristinum, foramine prius clauso, refusa est; et de duobus illis capacitatis minoris alterum subiecerunt pleno, alterum iuxta expeditum paratumque posuerunt. obseruatione didicerant quamque postea zodiacum statim subiecto uasi superpositae aquae fluxum dederunt. Quod ubi completum est, mox eo sublatointelligentes quod, eo tempore quo totius aquae
Abbreviated transcription (Latin):
australis poliima de mergi sed intraunius obliqui
cirelimitẽ oiñs habere dis cursus nec oñs tam̃ ire
paraer acredire sed alias aliis ad eunden locũ ꝑue¬
nire tẽporibus. Rursũ exhis alias accilere retro
igialias uideriq stare non aũ quã sol quã haec ix¬
qdã int̃ eas agiuider̃ certassibi partesdecreu er̃
in iso circo constituere .&. diuisionibad notare
ut certa es sent locorũ nomina inqui: es morari
uł dequib: exisse adq̃ uirusus eẽ uenturas & sibi
inuicẽ nuntiarent et ad posteros noscenda transmit¬
terent. Duobus igitur uasis eneis p̃paratis. quorũ
alteri fundus erat in modũ dep sydrȩfeiatii
illud quod erꝰt integrũuacuum subiecerunt.
pleno aquȩ altero suꝑposito : Sed mea tuante
munito & quã lib& deinfixisunã clarissimã
stellã lucideq notabilem orientẽ obseruaue¬
÷.Quȩubi primũ coepit emergere mox muni¬
tione iubducta ꝑmiser̃ subiecto uasi aquã suꝑi¬

Expanded text:
australis poli ima demergi, sed intra unius obliqui australis poli ima demergi, sed intra unius obliqui circi limitem omnes habere discursus, nec omnes tamen ire pariter ac redire, sed alias aliis ad eundem locum peruenire temporibus, rursum ex his alias accedere, retro agi alias, uiderique stare nonnumquam; postquam haec, inquam, inter eas agi uiderunt, certas sibi partes decreuerunt in ipso circo constituere et diuisionibus adnotare, ut certa essent locorum nomina in quibus eas morari uel de quibus exisse ad quaeue rursus esse uenturas et sibi in uicem nuntiarent et ad posteros noscenda transmitterent. Duobus igitur uasis aeneis praeparatis, quorum alteri fundus erat in modum clepsydrae foratus, illud quod erat integrum uacuum subiecerunt, pleno aquae altero superposito, sed meatu ante munito, et quamlibet de infixis unam clarissimam stellam lucideque notabilem orientem obseruauerunt. Quae ubi primum coepit emergere, mox, munitione subducta, permiserunt subiecto uasi aquam superi
Abbreviated transcription (Latin):
sui modo tempus meandi autextendit aut conimlit
Noclaco diligens rerumduiscussor inueniet : qđ requai¬
ioti. inspecos enim todiaci notis quas monstrat in p̃¬
sidium fidĩ aduocata descriptio. quis uero inquiet
circi celestis duodecim partes. aut inuenit autfecit
maximȩ cum nalla oculis subiciant᷑ exordia singula¬
rum Eluic igitur ianccessaria int̾rogationi historia
respondeat factum reftrens quo aueteribus ectemp¬
tata ẽ tã difficilis & effecta diusio. Regyptiorum enĩ
retromaiores quos constat primos omnium caelũ
scrutari et metiri ausos.p: quã ꝑpetuae a pud sesere¬
nicatis obsequio caelum semꝑ suspectulibero intuen¬
es dephenderunt uniuersis uł stellis uđ sideribus in¬
fiuis caelo solas cumsole & luna quinq: stellas uaga¬
r Nec has camen ꝑomnes caeli partes passim acsine
certa erroris sui legedis currere Nũ quã deniquȩ
dseptem trionalem uerticem deuiare: numquã

Expanded text:
sui modo tempus meandi aut extendunt aut contrahunt. sui modo tempus meandi aut extendunt aut contrahunt. Hoc loco diligens rerum discussor inueniet quod requirat. Inspectis enim zodiaci notis quas monstrat in praesidium fidei aduocata descriptio, «quis uero,» inquiet, «circi caelestis duodecim partes aut inuenit aut fecit, maxime cum nulla oculis subiciantur exordia singularum?» Huic igitur tam necessariae interrogationi historia ipsa respondeat, factum referens quo a ueteribus et temptata est tam difficilis et effecta diuisio. Aegyptiorum enim retro maiores, quos constat primos omnium caelum scrutari et metiri ausos, postquam, perpetuae apud se serenitatis obsequio caelum semper suspectu libero intuentes, deprehenderunt, uniuersis uel stellis uel sideribus infixis caelo, solas cum sole et luna quinque stellas uagari, nec has tamen per omnes caeli partes passim ac sine certa erroris sui lege discurrere, numquam denique ad septentrionalem uerticem deuiare, numquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
&. licteris defluentes. inariete eẽ. dicet᷑ qr in illo
constituta spatium aridis intodiaco designatũ
suꝑ uerticem sicut descripsimus habebit. Similit̃
in quacũquȩ migrauerit partẽ insigno sub quo fue
Quoripcurient. Iuorieas enĩ plurti cabts
inardse locantur sicut in aximius ẽ ille siu primusẽ a
minimus quilo cũ ultimum tenet utademedus
qlisimo breuior suꝑiorib habet᷑ Et int̾ hasigitur
sernsplutras grad sum celeritatissuce singulis ordo
positionus assumpsit. Idõstellȩ quȩperspatia longi¬
posidos cutr᷑ ambitũ suũ tẽpore ꝓlixiori conficuis¬
que⁊ iuita br eulri  onstint enimulla int̃ eas celerꝰ
ertias tarduis ue. ꝓcelere. Sicũsit omib idẽmodus
uit andi. tanta eis diuer sitatem tẽporis solas patiorum
Auersicas facit: llam e demediis nunc p̃t̃ mittamus nt
cadem stpereptarlur. qđ eadem signas aturnus a nus
in quantitate ẜ. arculorum: Quorum alter maxi¬

Expanded text:
et litteris defluentes, in Ariete esse dicetur, quia illic et litteris defluentes, in Ariete esse dicetur, quia illic constituta spatium Arietis in zodiaco designatum super uerticem, sicut descripsimus, habebit. Similiter in quamcumque migrauerit partem, in signo sub quo fueruiore percurrant. Quotiens enim plures orbes intra se locantur, sicut maximus est ille qui primus est et minimus qui locum ultimum tenet, ita de medultimo, breuior superioribus habetur. Et inter has igitur septem sphaeras, gradum celeritatis suae singulis ordo positionis adscripsit. Ideo stellae quae per spatia grandiora discurrunt, ambitum suum tempore prolixiore conficitit enim nullam inter eas celerius ceteris tardiusue procedere, sed, cum sit omnibus idem modus meandi, tantam eis diuersitatem temporis sola spatiorum diuersitas facit. Nam ut de mediis nunc praetermittamus, ne eadem saepe repetantur, quod eadem signa Saturnus annis in quantitate est circulorum, quorum alter maxi
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse conceditur. Similisq obseruatio in singulas par¬
tes migrantib: stellis tenetur Etq facilior adintellectũ
poculosuia ẽ id qđ sermo descripsit uisus ad signit e st
n todiacus circulus cui ad scriptũ : A. intraliu ic septẽ alii
orbes locentur. Et todiacus ab a ꝑordinẽ ad fixis notis
quib: ad scribent᷑ licterȩ sequentes in partes .xii. diuidat᷑
sitq spatiũ qđ int̃ a .& . .b. clauditur ari& ideputatũ
Qđ int᷑ b. & .c. tauro qđ int̃ .c. et d. geminis. Cancro
qđ sequitr etreliquis ꝑordinem cȩtera His constitutis
iam desingulis todiacinotis et litteris singulȩ deor¬
sum lineȩ ꝑom̃s circulos adultimũ usq: ducant᷑ ꝓcul
dubio ꝑorbes singulos duo denas partes diuideccta n¬
situs linearum. In quodũq igitur lineo seusol in il¬
lo seuluna. uł deuagis quecũq: discurrat. ca ad
spatiũ uenerit qđ int̃ lineas claudit᷑ ab a& bnotis

Expanded text:
uenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas paruenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas partes migrantibus stellis tenetur. Et quia facilior ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo descripsit uisus adsignet. Esto enim zodiacus circulus, cui adscriptum est A. Intra hunc septem alii orbes locentur, et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequentes, in partes duodecim diuidatur, sitque spatium quod inter A et B clauditur Arieti deputatum, quod inter B et C Tauro, quod inter C et D Geminis, Cancro quod sequitur, et reliquis per ordinem cetera. His constitutis, iam de singulis zodiaci notis et litteris singulae deorsum lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: procul dubio per orbes singulos duodenas partes diuidet transitus linearum. In quocumque igitur circulo seu sol in illo seu luna uel de uagis quaecumque discurrat, cum ad spatium uenerit quod inter lineas clauditur ab A et B notis
Abbreviated transcription (Latin):
a ueris partẽ mensurũ diam& risolis in
Estaut̃ pars ipsa fere incentũ quad ragin
emiliũ stadiorũ eẽ dicenda ẽ. Vnde pene
dicendũ ẽ solẽ octies treesse maiorem. Haec
s magnitudine breuit̃ demultis excerptali
exteriore quaq: quas interius. continet ambien
longeq & acelo oms et a se singulȩ recesser̃ ÷ unc
endũ ẽ cũ todiacus unussit ethis constet celo
rib: infixis quẽ ad modũ inferiorũ spherarũ
e in signis todiaci mearedicant᷑ nec longumi
mirerationẽ que in iso uestibu lo excubat ques¬
is. Uerũ ÷ enĩneq solem lunaue neq: deuagis
ã ita in signis rolia ciferri uteorũ sideribus mis¬
firculisui rgione dis currens quia singularum sphe¬
rarum circulos induoditim partes aequȩ ut todiacum
raciodiuis .it. Etquȩ in eam partem circulisui uenerit quȩ
sub parte todiaci ẽ ari& ideputata in ipsum arietem

Expanded text:
aueris partem, mensuram diametri solis inuenies. Est autem pars ipsa fere in centum quadragintfere milium stadiorum esse dicenda est; unde paene dicendum est solem octies terra esse maiorem. Haec de solis magnitudine breuiter de multis excerpta li subiectas, exteriore quaque quas interius continet ambiente, longeque et a caelo omnes et a se singulae recesserunt, nunc quaerendum est, cum zodiacus unus sit et is constet caelo sideribus infixis, quemadmodum inferiorum sphaerarum stellae in signis zodiaci meare dicantur. Nec longum est inuenire rationem quae in ipso uestibulo excubat quaestionis. Verum est enim neque solem lunamue neque de uagis ullam ita in signis zodiaci ferri ut eorum sideribus mislli subiecta est circuli sui regione discurrens, quia singularum sphaerarum circulos in duodecim partes aeque ut zodiacum ratio diuisit, et quae in eam partem circuli sui uenerit quae sub parte zodiaci est Arieti deputata, in ipsum Arietem
Abbreviated transcription (Latin):
ab excasu adortum motu ꝓprio reuoluantur. Sed
ia querentibus nobis. non solum manifestussima ratio
squisus quoque ipse monstrabit. Consideremus tt
ignorũ or dinẽ quib todiacũ diuisũ iđ distinctũ uidemꝰ
buino signo quo libet orlinis eiu: sumam exordium. Cua ri¬
esexoriur p:ipsũ tuurꝰ emergit. hunc gemini secunt᷑. hos
cancer ⁊ ꝑordinẽ reliqua. Siiste ergo inoccidentẽ abori¬
ince ꝓcederent non ab ari&e in taurũ qui retrolocati nec
tiuto ingeminos signũ posteri uoluerent᷑ Soa geminis in
taurũ. ⁊ atauro in ari&em recte etmundane uolubilitats
consona accessione ꝓdirent. Cũ uͦ a pͥmo insignũ scđm¬

Expanded text:
n contrarium motu proprio reuoluantur. Sed n contrarium motu proprio reuoluantur. Sed et hoc quaerentibus nobis non solum manifestissima ratio, sed uisus quoque ipse monstrabit. Consideremus enim signorum ordinem quibus zodiacum diuisum uel distinctum uidemus, et ab uno signo quolibet ordinis eius sumamus exordium. Cum Aries exoritur, post ipsum Taurus emergit. Hunc Gemini sequuntur, hos Cancer, et per ordinem reliqua. Si istae ergo in occidentem ab oriente procederent, non ab Ariete in Taurum, qui retro locatus est, nec a Tauro in Geminos, signum posterius, uoluerentur, sed a Geminis in Taurum, et a Tauro in Arietem recta et mundanae uolubilitatis consona accessione prodirent. Cum uero a primo in signum s
Abbreviated transcription (Latin):
entes.: autrontrario recessu inorientem ab occiden
arte uersantiir. Prȩt̃ haec utopinor nihil potest. uđ eẽ
igi Nunc uideamus quid ex his poterit uerum pro
Si infixe eẽnt. nũꝗ ab eadem statione discedere
nisdem locis semꝑutaliae uiderentur. Ecceenim
afixis. uergiliȩ nec ad suiumquam secopulatione
gunt. nechiadasquȩ uicinȩ sunt deserunt: autorionis
mam regionem relinquunt. Septem trionum conpa
non soluitur. angius qui intertos labitur semel circlum¬
sum ñ mutat amplexum. Hlauͦ mͦ inhac modo in illa
gli regioneuisuntur. Et sepecum inunum locumdus
lures ueconuenerint. ⁊ alocotamen inquosimul uise
unt & asepea separantur. Ex hoc eas non eẽ. celo infi¬
xas. oculis quoq: ad probantibus constat. Igitur mouen¬
ur nec nega rehocquisquũ poterit. qđ uisus ad firmat.
uerendum i: gͦ utrũ abortu adoccasum. aninttari¬

Expanded text:
meantes, aut contrario recessu in orientem ab occidentis meantes, aut contrario recessu in orientem ab occidentis parte uersantur. Praeter haec, ut opinor, nihil potest uel esse uel fingi. Nunc uideamus quid ex his poterit uerum probari. Si infixae essent, numquam ab eadem statione discederent, sed in isdem locis semper, ut aliae, uiderentur. Ecce enim, de infixis, Vergiliae: nec a sui umquam se copulatione dispergunt, nec Hyadas, quae uicinae sunt, deserunt aut Orionis proximam regionem relinquunt. Septentrionum compago non soluitur; Anguis, qui inter eos labitur, semel circumfusum non mutat amplexum. Hae uero modo in hac, modo in illa caeli regione uisuntur, et saepe, cum in unum locum duae pluresue conuenerint, et a loco tamen in quo simul uisae sunt et a se postea separantur. Ex hoc eas non esse caelo infixas oculis quoque approbantibus constat. Igitur mouentur, nec negare hoc quisquam poterit quod uisus adfirmat. Quaerendum est ergo utrum ab ortu ad occasum an i
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ globi qui subiecti sunt c̃ trario ut
ait quã celum uertitur motuferantur.
ar gumentis aduerũ ducentib requima:
Solem aclunã & stellas quinq quibus aberrore
prna conuersio ipsa suo motu inorientẽ ab oc¬
dente ꝓcedere ñ solũ litterarũ ꝓfanis somul¬
s quoq doctrina iniciatis abͦ rrere afide ac
nstro simile uidicatũ : Sꝯ apud p̃ssius intu¬
tes itauerũ eẽ constabit. utñsolũ m̃te concip
culis quoq: ipsis possitprobari : Tam̃ ut nobis de
sic cũ ꝑtinacit̾ negante tractatis. agequisq
cosibi fingit decrectans fidem ł q̃ ipsa ueritas
gerit induusionis membra mutamus. has erraticas
luminibiis duobus autinfixascaelo utalia sidera
lllum suimotum nris oculis indicare: soferrimum¬
ne conuersionis impetuaut moueri sua quoque
sione dicemus. Pirsussimouentur : aut celiuiam
itur ab ortu inoccasum & communi & suo motu

Expanded text:
septem globi qui subiecti sunt contrario, ut septem globi qui subiecti sunt contrario, ut ait, quam caelum uertitur motu ferantur, argumentis ad uerum ducentibus requiramus. Solem ac lunam et stellas quinque quibus ab erroreurna conuersio, ipsa suo motu in orientem ab occidente procedere, non solis litterarum profanis, sed multis quoque doctrina initiatis, abhorrere a fide ac monstro simile iudicatum est; sed apud pressius intuentes ita uerum esse constabit ut non solum mente concipi, sed oculis quoque ipsis possit probari. Tamen ut nobis de hoc sit cum pertinaciter negante tractatus, age, quisque l contentio sibi fingit detractans fidem, uel quae ipsa ueritas suggerit, in diuisionis membra mittamus. Has erraticas, cum luminibus duobus, aut infixas caelo, ut alia sidera, nullum sui motum nostris oculis indicare, sed ferri mundanae conuersionis impetu, aut moueri sua quoque accessione dicemus. Rursus, si mouentur, aut caeli uiam sequuntur ab ortu in occasum, et communi et suo motu
Abbreviated transcription (Latin):
niq iouẽ ueteres uocauer̃ .&. apud theo logo
iuppit̃ ÷ mundi anima. Hinc illude ab iouo
principiũ musȩ iouis omĩa plena. Qđ dea¬
rato poeta aliimutuatis qui desideribus
locuturꝰ : acelo inquos sidera exordiũ sumen¬
dũ eẽ decernens ab ioue incipiendũ eẽ me¬
morauit. Hinc & iuno soror eiꝰ ex conuix
seminib quib: calũ etiã aerꝓereatus : Cor¬
xas. eẽ celo nec nisi cũ cȩlo moueri. Aluquo
dere Sa ꝓpt̃ ininsitatẽ excimiglobi exceden¬
tia credibilẽnumerũ scła inuna eascurs
sui ãbicione consumere. Etidõ nullũ earũ
motũ ab homi e sentiri. cũ non sufficiat
humanȩ uitȩ spaciũ ad breuesaltẽ punc¬
tũ tã carde accesionis dep̃henden dũ
Hinctullius nullius sectȩ inscius ueterib
adꝓbate. si mulataigit utrãq sententiã
dicendo inquos infixi illi qui uoluunt
stellarũ cirsus sẽpit᷑ni Nã et infixos dix
& curs nabere notauit. Nunc utrũ illi

Expanded text:
nique Iouem ueteres uocauerunt, et apud theologos nique Iouem ueteres uocauerunt, et apud theologos Iuppiter est mundi anima. Hinc illud est: ab Ioue principium, Musae, Iouis omnia plena, quod de Arato poetae alii mutuati sunt, qui de sideribus locuturus, a caelo, in quo sunt sidera, exordium sumendum esse decernens, ab Ioue incipiendum esse memorauit. Hinc et Iuno soror eius et coniunseminibus quibus caelum etiam aer procreatus est; conxas caelo nec nisi cum caelo moueri, alii, qdere; sed propter immensitatem extimi globi excedentia credibilem numerum saecula in una eas cursus sui ambitione consumere, et ideo nullum earum motum ab homine sentiri, cum non sufficiat humanae uitae spatium ad breue saltem punctum tam tardae accessionis deprehendendum. Hinc Tullius, nullius sectae inscius ueteribus approbatae, simul attigit utramque sententiam dicendo «in quo sunt infixi illi qui uoluuntur stellarum cursus sempiterni»: nam et infìxos dixit et cursus habere non tacuit. Nunc utrum illi
Abbreviated transcription (Latin):
mã sequi sẽper uidet᷑ que in ipsa uniũ sitate discurt
Dicemꝰ ergo qđ eã nũꝗ repperiat si sẽꝑhanc sequit᷑
etis : inscia. Staret n sius ꝗ stantẽ animã repperu
Cũuͦ illa ad cuiꝰ ad petentiã trahit᷑ sẽꝑ in uniues
sefundat sẽꝑ eccorpꝰ sein ipsã peripsã retorquet Hle
decelestis uolubilitaris arcano pauca de multis
plotino auctore reꝑta sufficiant. Quod aut̃ hunc
istum extimũ globum qui ita uoluit᷑ sũ mũ dim̃
uocauit. non ita accipiendũ ÷ utipse prima causa
& ds̃ille omĩpotentusimꝰ aestimet᷑. Cũ glob: ipe
qđ caelũ ÷ animȩ sit fabrica anima exmente y¬
cesserit. mens: exdõ. Quiuere sũiꝰ  ꝓcreatasit
Sosũ mũ quidẽ dix̃ ad ceterorũ ordinem qui sub uta
sunt Vndemox sub iecit arcens ⁊ continens cȩteros
tes om̃s q̃ illã prime om̃ĩ potentiã sũ mitatisse¬
cunt᷑ autipse faciat. autipse contineat Ipsũ dis¬

Expanded text:
imam sequi semper uidetur quae in ipsa uniuersitate discurrit. imam sequi semper uidetur quae in ipsa uniuersitate discurrit. Dicemus ergo quod eam numquam reperiat, si semper hanc sequitur? uietis est inscia. Staret enim, si usquam stantem animam reperiret; cum uero illa ad cuius appetentiam trahitur, semper in uniuersa se fundat, semper et corpus se in ipsam per ipsam retorquet. Haec de caelestis uolubilitatis arcano pauca de multis Plotino auctore reperta sufficient. Quod autem hunc iste extimum globum qui ita uoluitur, summum deum uocauit, non ita accipiendum est ut ipse prima causa et deus ille omnipotentissimus aestimetur, cum globus ipse quod caelum est animae sit fabrica, anima ex mente processerit, mens ex deo qui uere summus est procreata sit. Sed summum quidem dixit ad ceterorum ordinem qui subiecti sunt, unde mox subiecit: «arcens et continens ceteros»;utes omnes, quae illam primae omnipotentiam summitatis sequuntur, aut ipse faciat aut ipse contineat. Ipsum de
Abbreviated transcription (Latin):
iius ⁊ratiodoc&. Cuiꝰ aet̾nitas in motu: q nũquã
motꝰ relinquit qđ uita ñ deserit. nec ab eouita
discedit in quo iuget sẽꝑ agitatus. lgit᷑ et celes¬
tecorpꝰ qđ mundi anima futurũ sibi in morcalita¬
tis particeps fabricata : neũ quiuendo deficiat
seꝑ im motui: etstare nescit. quia nec ipsa stat
anima qua pellit᷑. Nacũ animȩ qut incorporea
essentia sit in motu. ł rimũ aut̃ onuũ cȩli corp
anima fabricata sit si ne dubio in corp: hoc pri¬
mũ ex in corporeis motꝰ natura migrauit. Cuiꝰ
uis integra ⁊ incorrupta nondeserit quod
primũ coepit mouere. Idẽ uͦ cali motꝰ neces¬
sacio uolubilis :
quo setendat accessio continuatione ꝑ p&cuae ine
reditionis agitatur. Ergo inquo potest ułhabet cu¬
rit & accedere ei reuoliu ẽ. Quia spherespacia&
loca cõplectentis om̃ia unꝰ: curs rotari. Sꝗ& sic an¬

Expanded text:
et uis et ratio docet, cuius aeternitas in motu est, quia numquam et uis et ratio docet, cuius aeternitas in motu est, quia numquam motus relinquit quod uita non deserit, nec ab eo uita discedit in quo uiget semper agitatus. Igitur et caeleste corpus, quod mundi anima futurum sibi immortalitatis particeps fabricata est, ne umquam uiuendo deficiat, semper in motu est et stare nescit, quia nec ipsa stat anima qua impellitur. Nam cum animae, quae incorporea est, essentia sit in motu, primum autem omnium caeli corpus anima fabricata sit, sine dubio in corpus hoc primum ex incorporeis motus natura migrauit, cuius uis integra et incorrupta non deserit quod primum coepit mouere. Ideo uero caeli motus necessario uolubilis esquo se tendat accessio, continuatione perpetuae in se reditionis agitatur. Ergo in quo potest uel habet, currit; et accedere eius reuolui est, quia sphaerae spatia et loca complectentis omnia unus est cursus, rotari. Sed et sic an
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia nutusuo pondera. Tociuꝰ mundi a sũ mo ini¬
mũ diligens in hunc locũ collecta descriptio : & inte¬
grũ qđdã uniũsitatis corpꝰ effingit᷑ qđ qͥdã TΟTIAN¬
cet. Hoc aut̃ loco cicero rerũ q̃rendarũ iactis sȩmi¬
nib: multa nobis ex colenda legauit. deseptẽ subiec¬
tis globis ait quiuersant᷑ retro c̃trario motuatq
celũ. Iđ c̃dicit ad mona utqueram: Siũ satͥcaȩ¬
lũ et silli septẽ ⁊ usant᷑ ⁊ c̃trario motu mouent᷑.
Aut si hunc eẽ spherarũ ordinẽquẽ cicero refert.
platonica c̃sentit auctoitas. Etsiuere sub iecte
sint quopacto stelle earũ om̃iũ todiacũ lustra
ratio in uno todiaco aliarũ cursus breuiores.
aliarũ faciat longiores. Haec enĩ om̃ia in exponen¬
do earũ orcline necesse÷: ad serant᷑: & postremo
quaratione int̃rã ferant᷑ sic̃ ait om̃ia nutusue
pondera. Vers ari caelũ mundanȩ anime natura

Expanded text:
omnia nutu suo pondera.» Totius mundi a summo in iomnia nutu suo pondera.» Totius mundi a summo in imum diligens in hunc locum collecta descriptio est, et integrum quoddam uniuersitatis corpus effingitur, quod quicet. Hoc autem loco Cicero, rerum quaerendarum iactis seminibus, multa nobis excolenda legauit. De septem subiectis globis ait: «qui uersantur retro contrario motu atque caelum.» Quod cum dicit, admonet ut quaeramus si uersatur caelum, et si illi septem et uersantur et contrario motu mouentur, aut si hunc esse sphaerarum ordinem quem Cicero refert Platonica consentit auctoritas, et si uere subiectae sint; quo pacto stellae earum omnium zodiacum lustrarratio in uno zodiaco aliarum cursus breuiores, aliarum faciat longiores — haec enim omnia in exponendo earum ordine necesse est adserantur —; et postremo, qua ratione in terram ferantur, sicut ait, «omnia nutu suo pondera.» Versari caelum mundanae animae natura
Abbreviated transcription (Latin):
teros in quos infixiilli qui uoluunđ stellarũ curs
sẽpit̾ni. Huic subiecti septẽ quiũ sant᷑ retro c̃trari¬
omotu atq celũ ł quib: unũ globũ possidet. illa
quã int̾ris satͥniã nominaNT Deinde : hominũ ge¬
neri ꝓsꝑuꝰ ⁊ salutaris ille fulgor qͥ dr̃ ioius. Iũ rucilꝰ¬
ħ orribiłq t̃risquẽ martiũ licitis. Deinde deseptẽ
mediã fereregionẽ solobtinet dux et princeps ⁊ mo¬
derator luminũ reliquorũ. nitns mundi ⁊ tẽꝑatio
tanta magnitudine ut cuncta sua lucelus tr& etc̃
pleat. ł lunc ut eomites c̃sequunt᷑ ueneris alt̃. al¬
t̃mercuriicurs. in infimoq: orbeluna radus
solis accensa c̃ũtit᷑ infra aut̃ eã nihil.ẽ. nisi morta¬
le et caducũ p̃t᷑ animos munere cleorũ hominũ ge¬
neridatos. Supͣ lunã s̃ et̃na om̃ia. Nũ euq̃ ẽ media
⁊ nonatellꝰ. neq mouet᷑ etinfima : ⁊ in ea referuN

Expanded text:
teros, in quo sunt infixi illi qui uoluuntur stellarum cursus teros, in quo sunt infixi illi qui uoluuntur stellarum cursus sempiterni. Huic subiecti sunt septem qui uersantur retro contrario motu atque caelum. E quibus unum globum possidet illa quam in terris Saturniam nominant; deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor qui dicitur Iouis; tum rutilus horribilisque terris quem Martium dicitis; deinde de septem mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitmpleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convertitur. Infra autem iam nihil est nisi mortale et caducum praeter animos munere deorum hominum generi datos, supra lunam sunt aeterna omnia. Nam ea, quae est media et nona, tellus, neque mouetur et infima est et in eam feruntur
Abbreviated transcription (Latin):
hic sit celestiũ spherarum ordo ut a superiore
unaqueq: inferior ambiat᷑. Vnde i lunaesphe¬
rã quasi acȩlo ultimã & uicinã t̃rae. minimã
dix̃. cũ t̾ra ipsa inpunctũ quasi uere iã post¬
trema deficiat. Siergo stellarum superio¬
rũ circi ut diximus circo soli ssunt gradio¬
res singule aut̃ eiussunt magnitudinis.
utad circũ una queque suum inodũ pat¬
tis obtineat si ne dubio singule t̾ra s̃ ampli¬
ores. quã ad solis circũ qui superiorib: niinor. ẽ
punctũ eẽ p̃diximus. delunasiue reluce
lucet aliena sequentia docebunt. Hac cũ scipi¬
onis obtutus issine ad nuratione percurreas
ad t̃ras usque fluxis set & illic familiaris
hesissa rursus auimonitu suꝑiora reuocatꝰ ẽ
ipsũ acȩli exordio sperarũ ordinẽ in haec ũba
monstrantis: Nouẽ tibi orbib: ł pociu globis c̃ne¬
xas om̃ia quorũ unꝰ ÷ caelesti sextimꝰ qui reliquos

Expanded text:
hic sit caelestium sphaerarum ordo, ut a superiore hic sit caelestium sphaerarum ordo, ut a superiore unaquaeque inferior ambiatur. Vnde et lunae sphaeram, quasi a caelo ultimam et uicinam terrae, minimam dixit, cum terra ipsa in punctum quasi uere iam postrema deficiat. Si ergo stellarum superiorum circi, ut diximus, circo solis sunt grandiores, singulae autem huius sunt magnitudinis ut ad circum unaquaeque suum modum partis obtineant, sine dubio singulae terra sunt ampliores, quam ad solis circum, qui superioribus minor est, punctum esse praediximus. De luna, si uere luce lucet aliena, sequentia docebunt. Haec cum Scipionis obtutus non sine admiratione percurrens ad terras usque fluxisset et illic familiaris haesisset, rursus aui monitu ad superiora reuocatus est, ipsum a caeli exordio sphaerarum ordinem in haec uerba monstrantis: «Nouem tibi orbibus uel potius globis conexa sunt omnia, quorum unus est caelestis extimus qui reliquos
Abbreviated transcription (Latin):
antur: Ergo nc̃ earum uere magnitudo ader¬
tacredentis simaiores singulas quã ẽ omist̃ra
constiterit. qđ hoc modo licet recognoscas: Punc¬
uitatẽ sui in partes điuidiñ possq nec ipsũ pars
aliqua sꝯtantũ mͦ signũ eẽ dicatur. Phisi cit̾rã
ad magnitudinẽ citciꝑquẽ soluoluit᷑ punctimo¬
dũ obtinere docuerunt. Solaut̃ quanto minos
sit circo ꝓprio : dep̃hensũ ẽ Manifestissimis enĩ
dim̃ sionum rationib: c̃stitit m̃ surã solis ducen¬
tesimã sextã decimã partẽ habere magnitudi¬
nis circi : ꝑ quẽ solipsediscurrit. cũ ergisolad
cirtũ s pars certasit t̃ra uͦ ad circũ solis punctũsit
qđ pars. eẽ ñ possit sine cunctatione iudicusolem
constat t̾ra et̃ maiorẽ. si maiorẽ pars eo qđ pat¬
tis nomĩnimi abreuitate non capit. Uerum
solis circo suꝑͥores scellarũ circoscertũ : eẽ mai¬
ores sine qđ c̃tinet᷑ id quod c̃tinet maius ẽ . Cum

Expanded text:
antur? Ergo tunc earum uere magnitudo adserantur? Ergo tunc earum uere magnitudo adserta credetur, si maiores singulas quam est omnis terra constiterit. Quod hoc modo licet recognoscas. Puncuitatem sui in partes diuidi non possit, nec ipsum pars aliqua, sed tantummodo signum esse dicatur. Physici terram ad magnitudinem circi per quem sol uoluitur puncti modum obtinere docuerunt. Sol autem quanto minor sit circo proprio deprehensum est. Manifestissimis enim dimensionum rationibus constitit mensuram solis ducentesimam sextam decimam partem habere magnitudinis circi per quem sol ipse discurrit. Cum ergo sol ad circum pars certa sit, terra uero ad circum solis punctum sit, quod pars esse non possit, sine cunctatione iudicii solem constat terra esse maiorem, si maior est pars eo quod partis nomen nimia breuitate non capiat. Verum solis circo superiorum stellarum circos certum est esse maiores, si eo quod continetur id quod continet maius est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
bio caelũ uidet᷑. ñimpediente aliqua partet̃itȩ
quȩ tota puncti locũ ꝓcaeli magnitudine iux obti¬
net. Cuiergo australis uerticis stellas nũquã
det̾ris uidere c̃tigerat ubi circũ spectuliberosi¬
ne offensa t̾reni obicis uises iurȩ quasi nouae
admirationẽ deder̃ & q intellex̃ causã ꝓptͣ
quã eas nũ quã antẽ uidissq ait. Erant aut̃ eestellȩ
quas nũ ꝗ ex hoc loco uidimus. Hunc locũ demonstra¬
tiue t̃rã dicens inquaerat dũ ista nartar&. Seqͥt᷑
illa discussio quid sit qđ ad iecit & hemagnitu¬
dines om̃iũ quas eẽ nũꝗsuspicatisushus. Curaut̃
magutudines quas uitlit in stellis nũꝗ homimes
suspi catisint ipse patefecit ad dendo Stellirũ aut̃
globit̃rȩ magnitudinem facile uincebant. Nã¬
o quando homo nisiquẽ doctrina phelosophiȩ
supͣ hominẽ immouere hominẽ fecit suspicari
potest stellã unã omĩt̃re et̃ maiorẽ cũ uulgo
singulae uix facs unius flamã cequare posseuide¬

Expanded text:
bio caelum uidetur, non impediente aliqua parte terrae, quae tota puncti locum pro caeli magnitudine uix obtinet. Cui ergo australis uerticis stellas numquam de terris uidere contigerat, ubi circumspectu libero sine offensa terreni obicis uisae sunt, iure quasi nouae admirationem dederunt, et quia intellexit causam propter quam eas numquam ante uidisset, ait: «erant autem eae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus», hunc locum demonstratiue terram dicens in qua erat dum ista narraret. Sequitur illa discussio, quid sit quod adiecit: «et eae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus». Cur autem magnitudines quas uidit in stellis numquam homines suspicati sint, ipse patefecit addendo: «stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant.» Nam quando homo, nisi quem doctrina philosophiae supra hominem, immo uere hominem fecit, suspicari potest stellam unam omni terra esse maiorem, cum uulgo singulae uix facis unius fiammam aequare posse uide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniunt sacra in corrupta diuina sunt.
prinipsis ẽ. ad her sẽ ꝑ idem nec umquã
recipiens in equalẽ uarietatis estum
Infralonã & ãr & natura ꝑmutationis
purtt incipiunt. & sicut axheris & aeris
ita t̃ diuinorum & caducorum luna
confiniũ ẽ. Qđ autẽ ait nihil infra
luinũ. et̃. diuinũ pt̃ animos munere deo¬
pum hom inũ goneridatos: non ita acci¬
piendum i animos hic ẽe. ut hic nasci
pretentur : sed sicut solem int̃ris ẽe.
dicere solemꝰ cuius radius aduenit¬
& recedit ita animorũ origo cȩles¬
tis ẽ ÷ sedlege cẽporalis ospfalitatis
luceulat. Haec ergo regio diuinũ
nibl hab& ipsa sed recipit : & ꝗs reci¬
pit & remittit : propriũ aut habe¬
pe diceretur siea sẽ ꝑ tenere licuissa :
Sed quid mirũ si animus dehac regione
no uonstat cum nec corpori fabricando
sonfi aluna siit: exhis solis corpus fueri
nompotuit qđ idoneũ && adutam:
tdoous fuit p̃sidio igaus xberu

Expanded text:
perueniunt, sacra, incorrupta, diuina sunt, perueniunt, sacra, incorrupta, diuina sunt, quia in ipsis est aether, semper idem nec umquam recipiens inaequalem uarietatis aestum. Infra lunam et aer et natura permutationis pariter incipiunt, et sicut aetheris et aeris, ita diuinorum et caducorum luna confinium est. Quod autem ait, nihil infra lunam esse diuinum «praeter animos munere deorum hominum generi datos,» non ita accipiendum est animos hic esse ut hic nasci putentur. Sed sicut solem in terris esse dicere solemus cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est, sed lege temporalis hospitalitatis hic exulant. Haec ergo regio diuinum nihil habet ipsa, sed recipit; et quia recipit, et remittit. Proprium autem habere diceretur si ei semper tenere licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, cum nec corpori fabricando infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii
Abbreviated transcription (Latin):
spheras contrario motu ferri ratio in¬
dubitata pate fecit: & de ipso spherarũ or¬
dinie quid diuersi senserint uel quidin¬
erius dissensionẽ fecerit. quꝑ̧ uemagusit
scquenda sententia tractatus inuenit
Vec hoc tacitum. ẽ. cur int̃ om̃s stellas
sola sine fratris radus luna nonluce at
Sed & quae spatiorum ratio solem ab his qͦq
quieum inter septẽ quartum loc arunt
non tam̃ ab rupta mediũ. sed fere mediũ
dici coegerit: publicatũ .ẽ. a uid signifi¬
cent nomina quib: ita uocatur: ut laudari
tantũ putetur inotuit. magnitudo qqͣ ei
Sed & gelostis ꝑ quẽ discurrit circuli terrȩ¬
que parit̃ quanta sit uel quẽ ad modum
uediquȩ ratio diuersarũ faciat seucelerẽ
seutir dum recur sim: Sed & ipse todiacus
induo decim partos quaratine diuisus sit :
Curq: aries primus habeat᷑ : & quȩ sigria
inquotũ numinũ dicione sint: ab solutũ ẽ :
Senom̃a haec quȩ desummo adlimã usq

Expanded text:
sphaeras contrario motu ferri ratio insphaeras contrario motu ferri ratio indubitata patefecit, et de ipso sphaerarum ordine quid diuersi senserint uel quid inter eos dissensionem fecerit quaeue magis sit sequenda sententia tractatus inuenit. Nec hoc tacitum est cur inter omnes stellas sola sine fratris radiis luna non luceat, sed et quae spatiorum ratio solem ab his quoque qui eum inter septem quartum locarunt, non tamen abrupte medium sed fere medium dici coegerit publicatum est. Quid significent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum putetur innotuit; magnitudo quoque eius sed et caelestis per quem discurrit circuli, terraeque pariter quanta sit uel quemadmodum deuel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit, curque Aries primus habeatur, et quae signa in quorum numinum dicione sint, absolutum est. Sed omnia haec quae de summo ad lunam usque
Abbreviated transcription (Latin):
u pit quinq rła sic adiecit uecustas ut
ausignantis a fine prioris ordinis ordo
iondos inciperd. eSe perius em̃ dixinus
cuors cortao sacurnũ pos om̃s fuisse. Er
secindor aduectio eõ primũ fecit: qui ul¬
gus fuerat: Idro a quarius qui capri cor
se quitur. sauratio datur ioui quiante
bur mieri pis ces dicantur : Arres marti
piptes sorat iouiũ: Taurus ueneri quã
pars se quebatur. Qemini mercurio: post
uẽ uenus fuerat : deputatisimt: notan¬
en hoe loeo qđ ingenitura mundi uel
saro ũ ꝓuidentia uel uetustatis in¬
fuiũ. hunc stillis ordinẽ dedit quẽ pl
sigr uautt spleris earũ Ut ec̃& lima
pina. solsecunđ suꝑh atic mercurius
enus quarta. hic mar s in de iuppit
saturnus ultimus. Sedsine huius cam̃
tionis patrocinio: ab unde platonicũ
dinẽ priorratio cõm̃dat: Ex his quȩ
e uerbis ciceronis ꝓxime platis quȩ rẽ¬
da ꝓposnimus qualicuit breuitate a sũ
opinor absoluimus : Nã & celũ nolui
&ccurita uoluatur ostendimꝰ : seo tenq

Expanded text:
iqua sic adiecit uetustas ut in adsignandis a fine prioris ordinis ordo secundus inciperet. Superius enim diximus in Capricorno Saturnum post omnes fuisse. Ergo secunda adiectio eum primum fecit qui ultimus fuerat; ideo Aquarius, qui Capricornum sequitur, Saturno datur; Ioui, qui ante Saturnum erat, Pisces dicantur; Aries Marti, qui praecesserat Iouem, Taurus Veneri, quam Mars sequebatur, Gemini Mercurio, post quem Venus fuerat, deputati sunt. Notandum hoc loco quod in genitura mundi uel ipsa rerum prouidentia uel uetustatis ingenium hunc stellis ordinem dedit quem Plato adsignauit sphaeris earum, ut esset luna prima, sol secundus, super hunc Mercurius, Venus quarta, hinc Mars, inde Iuppiter, et Saturnus ultimus. Sed sine huius tamen rationis patrocinio abunde Platonicum ordinem prior ratio commendat. Ex his quae de uerbis Ciceronis proxime praelatis quaerenda proposuimus, qua licuit breuitate, a sumopinor, absoluimus. Nam et caelum uolui, et cur ita uoluatur, ostendimus, septemque
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc semitoniũ prta gorici quide
ueteres diesyn nominabant: Cede¬
quens usus sonũ semito niominor
diesi n constituit nominandum Plo
semitonid. lima uocieauit uN
igit᷑ symphoniȩ quinque Idẽ diae
Sed hic numerus srmphoniarũ admu¬
sicã ꝑtin&. quã uel flatus humanus
itendere uelcapere ꝑetest bumanꝰ
augitusaltro aut̃ sa tendit arno¬
me celestis accersio idẽ usqu ad quac¬

Expanded text:
Hoc semitonium Pythagorici quidem Hoc semitonium Pythagorici quidem ueteres δίεσιν nominabant, sed sequens usus sonum semitonio minorem δίεσιν constituit nominandum. Plato semitonium λεῖμμα uocitauit. Sunt igitur symphoniae quinque, id est διπασῶν. Sed hic numerus symphoniarum ad musicam pertinet quam uel flatus humanus intendere uel capere potest humanus auditus. Vltro autem se tendit harmoniae caelestis accessio, id est usque ad qua
Abbreviated transcription (Latin):
plaris aut̃ cũ de duob numeris : muo
inmaiore nume rat᷑ ut s̃ tria adimi
& eax hoc numero symphonia ꝓcedeo
numerat᷑ ut s̃ quat tuor adunũ uqr
rus facit symphoniã quã dicune disdu
son Epogdous ẽ numerus quuntran
hab& minorẽ & insit ꝑ eius octauã
ut nouẽ adocto: q̃ in nouẽ & occosi
x insuꝑ octaua pars eorũ idẽ unũ: H
numerus sonũ parit. quẽ tontiri muit
uocauer̃ : Sonũ uero tonominorẽ u¬
res quidem sae mitoniũ uocitari uol
sed nonita accipiendum ẽ ut dimia
tonus prt&: quia nec semi uocalem
teris ꝓmedietate uocalis accipimꝰ. Dema
tonus ꝑnaturã sui in duo diuidisibi aequs
non poterit . cũ enĩ ex nõuenario nunts
const& Nouẽ aut̃ nũquã equalit̃
dart᷑ : tonus induas diuidi medietates
recusat. Sed semitoniũ uocitauer
no de prehensũ .ẽ quantũ induo rumis
int̾se distant. Idest ducenta quade¬
gintatria & ducenta quinquagunta

Expanded text:
plaris autem, cum, de duobus numeris, minor ter in maiore numeratur, ut sunt tria ad unum. Et ex hoc numero symphonia procedinumeratur, ut sunt quattuor ad unum. Qui numerus facit symphoniam quam dicunt δὶς διὰ πασῶν. Epogdous est numerus qui intra se habet minorem et insuper eius octauam partem, ut nouem ad octo, quia, in nouem, et octo sunt et insuper octaua pars eorum, id est unum. Hic numerus sonum parit quem τόνον musici uocauerunt. Sonum uero tono minorem ueteres quidem semitonium uocitare uoluerunt. Sed non ita accipiendum est ut dimidius tonus putetur, quia nec semiuocalem in litteris pro medietate uocalis accipimus. Deinde tonus per naturam sui in duo diuidi sibi aequa non poterit. Cum enim ex nouenario numero constet, nouem autem numquam aequaliter diuidantur, tonus in duas diuidi medietates recusat. Sed semitonium uocitauerutono deprehensum est quantum hi duo numeri inter se distant, id est ducenta quadraginta tria et ducenta quinquaginta sex.
Abbreviated transcription (Latin):
ris quibus consentiens sibi diuersitas ponderũ
continebat᷑ : a malleis ad fides uertit ex ameni:
& intestina ouiũ ł bouim neruos. tãuarus
ponderib in ligatis tetendit: qualia in malleis
fuisse didicerat: Talisq exhis concentus euenit
qualem prior obseruatio non frustra animad¬
uersa promiserat. adiecta dulcedine quãna¬
tura fidium sonorai prestabat: H lic phytageras
tanti secreti cõpos. deprehendit numeros ex qͥb
soni sibi consoni nascerentur. Adeo ut fidibus
sub hac numerorum obseruatione compositis.¬
ut certe certis aliae que aliis cõnuenientium
sibi numerorum concordia tenderert. uit una
inpulsa plectro alialic& longe posita sed nu¬
meris conueniens simulsonar&: Eeomni auã
in rumera uorietute numerurũ. pauen & nu¬
merabiles inuenti surt : qui sibt adefficiendam
misicã conuenirent punt aut̃ iu sex omĩs epa¬
pirdous. Et est eprntꝰ. cũ at dueb: numeris. ma¬

Expanded text:
ris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum ris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur, ex malleis ad fides uertit examen, et intestina ouium uel boum neruos tam uariis ponderibus inligatis tetendit qualia in malleis fuisse didicerat, talisque ex his concentus euenit qualem prior obseruatio non frustra animaduersa promiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora praestabat. Hic Pythagoras, tanti secreti compos, deprehendit numeros ex quibus soni sibi consoni nascerentur, adeo ut, fidibus sub hac numerorum obseruatione compositis, certae certis aliaeque aliis conuenientium sibi numerorum concordia tenderentur, ut, una impulsa plectro, alia, licet longe posita sed numeris conueniens, simul sonaret. Ex omni autem innumera uarietate numerorum pauci et numerabiles inuenti sunt qui sibi ad efficiendam musicam conuenirent. Sunt autem hi sex omnes: epipogdous. Et est epitritus cum, de duobus numeris, ma
Abbreviated transcription (Latin):
ita grauitati acimina consonabant. ut utrũq
adaudientis sensumstatuea dim̃sione rome¬
a pde. & eeuarus inpulsib unũ sibi conso¬
nins nascr& : Hic occisionẽ sibi oblatã
ratus dephendit oculis & manib qđ olim
cogitatiore que rebat: Fabro sadit &x in¬
minens operi curiosis intu&᷑ ad no¬
tans sonos quide singulorũ lacertis con¬
ficiebant᷑: Quos cũ ferientiũ uiribus
adcribendos putara. iub& ut int̃semalle¬
olos mutent Quil mutatis sonorum
diuersicas ab homnib recedens: malleo los
seq batur: ec̃ omnẽ curã ad ponde raeoꝵ
ex aminanda conuertit : Cũq sibi diuer¬
sititẽ ponderis qđ habebat᷑ in singulis ad¬
notass& aliis ponderibus in maus minusue
excedentib fteri malleos imperauit. Quoꝵ
iotibus soni nequaquã priorib similes
nec ita sibi consonantes ex audiebantur
Timo anim aduertit concoridiam uacis.
lege ponderum ꝓuenire: Collectis q mume¬

Expanded text:
ita grauitati acumina consonabant ut utrumque ita grauitati acumina consonabant ut utrumque ad audientis sensum stata dimensione remearet, et ex uariis impulsibus unum sibi consonans nasceretur. Hic, occasionem sibi oblatam ratus, deprehendit oculis et manibus quod olim cogitatione quaerebat. Fabros adit et imminens operi curiosius intuetur, adnotans sonos qui de singulorum lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribendos putaret, iubet ut inter se malleolos mutent. Quibus mutatis, sonorum diuersitas, ab hominibus recedens, malleolos sequebatur. Tunc omnem curam ad pondera eorum examinanda conuertit, cumque sibi diuersitatem ponderis quod habebatur in singulis adnotasset, aliis ponderibus in maius minusue excedentibus fieri malleos imperauit, quorum ictibus soni nequaquam prioribus similes nec ita sibi consonantes exaudiebantur. Tunc animaduertit concordiam uocis lege ponderum prouenire, collectisque nume
Abbreviated transcription (Latin):
& in conditus offindit auditũ Inelo aut̃ cons¬
tat nihil fortiutũ.nihiltumaltu arium ꝑ¬
uenire : seduniuer sa illio diuinis legibus. dẽsta¬
ta taratione ꝓcedere ex his in expugnabili
ratiotinatione collectũ .e. muficos sonos de
spherarum celetium conuersionẽ ꝓcedere : &
&ssonũ ex motu fieri necesseẽ & nitio quȩ diuini
in est ft sono causi me dolamins. Hcer phyti¬
goras primus oannumgi iegentis hominũ
mente coneeprt. & iptelle quidem conposi¬
tũ quiddam desphersorare. ꝓpt̃ necessica¬
tt̃ rationis quȩ acelȩfib non recedit ded
que tẽt. illa ratio ue quib obseruanda
modis non facile diprendebat: Cumq eum
frustra tantȩ tãqurchanȩ reiduiturna
inquisitio fatigar&. fors obtulit qđ cogita¬
tio alta non repperit. Cum enĩ casu p̃¬
terira: inpublip fabros ignitum firrum ictib:
mollientis. in aires eiꝰ malleorum sonicerto sibi
Respondentes orsine repente ciciderunt: Inquib

Expanded text:
et inconditus offendit auditum. In caelo autem conset inconditus offendit auditum. In caelo autem constat nihil fortuitum, nihil tumultuarium prouenire, sed uniuersa illic diuinis legibus et stata ratione procedere. Ex his inexpugnabili ratiocinatione collectum est musicos sonos de sphaerarum caelestium conuersione procedere, quia et sonum ex motu fieri necesse est, et ratio quae diuinis inest fit sono causa modulaminis. Haec Pythagoras, primus omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et intellexit quidem compositum quiddam de sphaeris sonare, propter necessitatem rationis quae a caelestibus non recedit. Sed quae esset illa ratio, uel quibus obseruanda modis, non facile deprehendebat, cumque eum frustra tantae tamque arcanae rei diuturna inquisitio fatigaret, fors obtulit quod cogitatio alta non repperit. Cum enim casu praeteriret in publico fabros ignitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum soni certo sibi respondentes ordine repente ceciderunt, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
limaris atq infimꝰ : Nam t̾ra nona
nmobilis manens una sede semꝑ her&
mplexa mundi medium locum: Illi
it̃ octo cursus in quib: eademuis. ẽ.
oum : septẽ efficiunt discinctis int̾ ual¬
ssonos: Qui numerus rerũ omniũ fere
nodus ẽ : Qđ docti homines neruis imitati
rium cȩ loferuoitur consequens ẽ. ut qualẽ soram
tantarum molium inpulsus effieiat requiratur
Ex ipso tnĩ circũ ductuorbium sonũnas¬
ci necesseẽ qr ꝑ cussus aeripso int̃uentu
ic tusuim dese fragoris emittit. Ipsi cogente
matura ut in sonũ desiuat duoram corporũ
uiolenta conlisio. Sedissonus quiex quilicũq
aers ictuniscitur: aut dulce quidlam in au¬
res & musicũ difert: autineptũ & asperũ ꝑsonat:
Nam si ictũ obseruationum eorum cirtino¬
deretur cõpositũ sibiq consentiens modula¬
men educitur : At cũ incre pate tumultu aria
& nullis medis gub nata conlisio frager turbid

Expanded text:
lunaris atque infimus; nam terra nona lunaris atque infimus; nam terra nona inmobilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo cursus, in quibus eadem vis est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere nodus est; quod docti homines nervis imitati rium caelo feruntur, consequens est ut qualem sonum tantarum molium impulsus efficiat hic requiratur. Ex ipso enim circumductu orbium sonum nasci necesse est, quia percussus aer, ipso interuentu ictus, uim de se fragoris emittit, ipsa cogente natura ut in sonum desinat duorum corporum uiolenta conlisio. Sed is sonus, qui ex qualicumque aeris ictu nascitur, aut dulce quiddam in aures et musicum defert, aut ineptum et asperum personat. Nam si ictum obseruatio numerorum certa moderetur, compositum sibique consentiens modulamen educitur; at cum increpat tumultuaria et nullis modis gubernata collisio, fragor turbidus