comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem. N ctori deliat᷑o uł rela¬
co iurenirando suurau̾it uel
eiremissum sit sacram̃tum:
ad similicudinem iudicati in
factum acdõ competit.
dem. Delata cõdicõne uiris¬
uirandi reussinõ ꝑ actorẽm¬
stec̾it quo minus de calump
uł iurare. nisi referat iusiurã
poĩti q̃ suꝑ reb quasi siue scͥp¬
tis datis mouetur insiurand̾
ad exemplum cetͥoru bonei
fidei iudicõrum deferri post̃.¬
inp̃r. Siquis iusiurandũ
incułit. ⁊ nec dum eo p̾stito
pstea ut pote sibi allegilcõni¬
b hũndantib hoc reuocau̾it.
sancimus nemini licere pe¬
Satis enim absurdum ẽ redi¬
re ad hoc cui renunci andum
putauit. ⁊ cum desperauit a¬
liamꝓbõnẽm cunc deuuo ad
religionen conuolare. ⁊ iu¬
dices nullo modo cos audire
ad cales iniqmtates uenien¬
ces. ¶Siquis aucem sacram̃¬
trm intułit. ⁊ hoc reuocare
malu̾it. licere ei hoc facere.
ita tam̃ ut huiusmodi liũaus¬
q ad litis tantuminodo cermi¬
num ei pͥstetur. ¶post dif¬

Expanded text:
. Actori delato vel relato iureiurando, si iuraverit vel ei remissum fuerit sacramentum, ad similitudinem iudicati in factum actio competit.. Delata condicione iurisiurandi reus si non per actorem, quominus de calumnivel iurare, nisi referat iusiurandpositi, quae super rebus quasi sine scriptis datis movetur, iusiurandum ad exemplum ceterorum bonae fidei iudiciorum deferri potnus . Si quis iusiurandum intulerit et necdum eo praestito postea, utpote sibi adlegationibus abundantibus, hoc revocaverit, sancimus nemini licere pesatis enim absurdum est redire ad hoc, cui renuntiandum putavit, et, cum desperavit aliam probationem, tunc denuo ad religionem convolare et iudices nullo modo eos audire ad tales iniquitates venientes. Si quis autem sacramentum intulerit et hoc revocare maluerit, licere quidem ei hoc facere ita tamen, ut huiusmodi licentia usque ad litis tantummodo terminum ei praestetur. Post de
Abbreviated transcription (Latin):
sa uideantur suꝑ fidei cõmis¬
so p̾ses ꝓuincie cognoscet.
⁊ si id tͥ relictui ẽẽ constit̾it
reddi tͥ efficiet. i deͤi ĩ simsici¬
sideras cutorem adiget.¬

Expanded text:
ideantur, super fideicommisso praeses provinciae cognoscet et, si id tibi relictum esse constiterit, reddi tibi efficiet. Idem, si infitisideras, tutorem adiget
Abbreviated transcription (Latin):
dum ł aꝑte ꝑtlas
mp̃r. Iu bone sidei cõntc¬
ꝑmdicemiure iurando cã¬
coguitares decidi oportet.
cutele accõem pupillusius¬
iurandum cutori dedit post¬
ea eandem litem excere nõ
ꝓhibetur.

Expanded text:
s . In bonae fidei contudicem iureiurando cacognita res decidi potest. telae actionem pupillusiurandum tutori dedit, postea eandem litem exercere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
b placuisse usiurandi re¬
ligioue gn̾is ⁊ ingenuitatis
qonem decidi p̾ses ꝓuincie¬
uixta decretum arbitri aduo¬
te tue siliis conͣsulet.

Expanded text:
 placuisse iurisiurandi rgione generis et ingenuitatis onem decidi, praeses provinciuxta decretum arbitri ade filiis consulet.
Abbreviated transcription (Latin):
cib excepto ⁊̃ usufructu qͥ
sui natura ad heredes lega¬
caui cnͣsmitti nõ patitur ⁊
neq a inorte testatoris neq
abadita hrditate qnͣtum

Expanded text:
 Excepto etiam usu fructu, qui sui natura ad heredes legatarii transmitti non patitur et neque a morte testatoris neque ab adita hereditate, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
q. uia ercogitatum. neq
nexum cõtempnit. ¶ Inno¬
ussimo audem articulo ubi
ꝓprie caduca fiebant secu¬
dum ꝙ p̾diximus ⁊̃ clausis
tabue camexistere heredes
qm posse adire hereditatem
instituti censemꝰ. ⁊ dies lega¬
corum ⁊ sidei comissorum se¬
cundumi ꝙ p̾diximus a mor
patimur exceptis indelicet
lib̾rorum ꝑsonis de quib te¬
odosianalex suꝑhiuusmo¬
dicansis introducta loqut᷑.
¶his nicħominus qĩ suꝑ his
qͥ deuberantes ab hac luce
muigrantur a nob̾ consticuta
sunt. in suo robore mansu¬
ris. liu̾tatu ꝓ culdubio et
p̃ psentem sanctionẽ ꝓpt
siu naturam q̃ adicõnes ħe¬
dum expectant ab heredita
ce adica unacum aliis q̃ser

Expanded text:
que via excogitatum. Nequenexum contemnit. In novissimo autem articulo, ubi proprie caduca fiebant, secundum quod praediximus, et clausis tabulis tam existere heredes quam posse adire, sive ex parte instituti, censemus et dies legatorum et fideicommissorum secundum quod praediximus a mortpatimur, exceptis videlicet liberorum personis, de quibus Theodosiana lex super huiusmodi causis inducta loquitur: his nihilo minus, quae super his, qui deliberantes ab hac luce migrant, a nobis constituta sunt, in suo robore mansuris. Libertatibus procul dubio et post praesentem sanctionem propter sui naturam, quae aditionem heredis expectat, ab adita hereditate una cum ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit ⁊ in hoc cau boc tantũͦ
exatõem sortiri ꝙ dacumeẽ
compbatur. ⁊ sihoe a debitore
ꝑsoluatur. nulla contra eũ.
uł sub̾am eius ex dissimula¬
ta donatõne oriatur moiesti

Expanded text:
t in hoc casu hoc tantummodo exactionem sortiri, quod datum esse comprobetur, et si hoc a debitore persolvatur, nulla contra eum vel substantiam eius ex dissimulata donatione oriatur molesti
Abbreviated transcription (Latin):
stitucõ conscͥpta ẽ cam huma¬
intatis qͣm beniuolencie ple¬
na. ut ne quis alienum sube¬
at debitum debitum cessione
ineum facta.⁊⁊ ampluis con¬
sequatur a debitore his que
p̾stauit cessionis auctori ex¬
ceptis quibdaui cãib quispe¬
ciałr illi sanctõni continent᷑.¬
.¶S cum hii qui cirea utes
morantur eandempiamdis¬
poĩtõem in sua natura rema¬
uere minime conressint: in¬
uenientes machinacoem ut
ꝑtem quidem debiti uendi¬
cõnis citulo cͣnsferant in ali¬
um credicorem. reliqͣm autẽ
ꝑtem ꝑcoloratam cedant qnͣ¬
dam donacõem. gn̾ałr anasta¬
siane consticucõni subueni¬
entes. sancimus nullilicere
ꝑtem quidem debiticedere

Expanded text:
stitutio conscripta est tam humanitatis quam benivolentiae plena, ut ne quis alienum subeat debitum cessione in eum facta et amplius consequatur a debitore his, quae praestavit cessionis auctori, exceptis quibusdam casibus, qui specialiter illi sanctioni continentur. Sed cum hi, qui circa lites morantur, eandem piam dispositionem in sua natura remanere minime concesserunt, invenientes machinationem, ut partem quidem debiti venditionis titulo transferant in alium creditores, reliquam autem partem per coloratam cedant donationem, generaliter anastasiane constitutioni subvenientes sancimus nulli licere partem quidem debiti cedere
Abbreviated transcription (Latin):
licde sunt. ꝓhis fĩ necesse sit.
nulla enim cali ratõne inter¬
cedeute redempcor siẽ supͣ decla¬
ratumẽ magis existit quiaue¬
nas pccunus p̾stitis subũt ac¬
cõnes. ¶Sin autẽ ꝑ donatõem.
cessio facta ẽ: sciant omues.
huiusmodi legilocum nõ ẽẽ.
s antiqͣ uira ẽẽ seruanda ut
cessionescam exceptis ispeci¬
alit̾emim̾atis qm aliis causis
facte seufaciende secundum
acdõnum quecumq cesse st̃
uł su̾int cenorem sine quadã

Expanded text:
lictae sunt, pro his fieri necesse sit: nulla etenim tali ratione intercedente redemptor, sicuti superius declaratum est, magis existit, qui alienas pecuniis praestitis subiit actiones. Sin autem per donationem cessio facta est, sciant omnes huiusmodi legi locum non esse, sed antiqua iura esse servanda, ut cessiones tam pro exceptis et specialiter enumeratis quam aliis causis factae seu faciendae secundum actionum, quaecumque cessae sunt vel fuerint, tenorem sine quadam
Abbreviated transcription (Latin):
naccẽm celebrare. si undi¬
q puram ⁊ nõ dissimulatã
diemm cessiombr nõ adu̾ta¬
mur. ¶ Si quisautẽ occul¬
ce aliquid quidem agere co¬
natur. ⁊ peciuuas ꝓparte
accepit ⁊ uendidit particu¬
latim acdõnes. partim autẽ
donare simulat uł ip̃iquid̃
qui emptõem acdõnis par¬
cem subiit. uł forsitan auiiꝑ
suppoitam ꝑsonam quia i
hoc sepius perpetratum eẽ
didicimus huiusmodima¬
chinacõem penitus ampu¬
camus ut nichil amplius
accipiat qmͣ ip̃e u̾o contrac
le ẽẽ ex utraqͣ ꝑte oẽsemus.
ut neq. ei qui ce dit acdõnes.
neq ei qui eas suscipere cã¬
unt aliquid lucriur fuir re

Expanded text:
celebrare, sed undique puram et non dissimulatam di enim cessionibus non adversamur. Si quis autem occulte aliud quidem agere conatur et pecunias pro parte accepit et vendidit particulatim actiones, partem autem donare simulat vel ipsi, qui emptionem actionis subiit, vel forsitan alii per suppositam personam quia et hoc saepius perpetratum esse didicimus, huiusmodi machinationem penitus amputamus, ut nihil amplius accipiat, quam ipse vero contractle esse ex utraque parte censemus, ut neque ei qui cedit actiones neque ei qui eas suscipere curavit aliquid lucri ve
Abbreviated transcription (Latin):
nis arbitrium eum hoc ip¬
sum qd̃ ꝑ supplicatõe nno¬
stris aurib intimatur. ita
demum firimiuisit : si ulti¬
mum comprobatur. Nec
contra iudicium suum de¬
fimct̾us postea uenisse de¬
tegitur.¶ Nequd saue
p̾termisse credamus hiuiꝰ¬
modi institucõnis successo¬
rib designatis. omnia que
scͥptis heredib competũt
iubemus eos hr̃e nec suꝑ
bonorum possõnis peticõ¬
ne uuiam controu̾siamnaᷤ¬
ci. cum ꝓ herede agere cuẽ¬
ca suffeperat. ⁊ ius omne
ip̃a complere aditõ iidea¬
cur. ¶ Omnib etenimpͥ¬
candiun cẽ censemus ut li¬
bero arbitrio cͦu cestandi fa¬
cultas suppetit successorem
suum oblatis possit p̾cib
declarare ⁊ stabile sciat cẽ
qd fecerit. nec iustitutꝰ hres
ꝑtimescat cum oblatas pͥ¬
ces secundum uoluntatem
defuicti ydoneis possit teͤstibꝰ
approbare. si ci alia nocere
nõ po̾ssunt.
li desicientium scͥptas iure
ac sollempniter uoluͤntateᷤ.
dum qd̾dam morienti s sup¬
se confir̾matur arbitͥum.

Expanded text:
nis arbitrium, cum hoc ipsum, quod per supplicationem nostris auribus intimatur, ita demum firmum sit, si ultimum comprobatur nec contra iudicium suum defunctus postea venisse detegitur. Ne quid sane praetermisisse credamur huiusmodi institutionis successoribus designatis, omnia quae scriptis heredibus competunt iubemus eos habere nec super bonorum possessionis petitione ullam controversiam nasci, cum pro herede agere cuncta sufficiat et ius omne ipsa complere aditio videatur. Omnibus etenim praestandum esse censemus, ut libero arbitrio, cui testandi facultas suppetit, successorem suum oblatis possit precibus declarare et stabile sciat esse quod fecerit, nec institutus heres pertimescat, cum oblatas preces secundum voluntatem defuncti idoneis possit testibus approbare, si ei alia nocere non possunt. li deficientium scriptas iure ac sollemniter voluntates, dum quoddam morientis suse confirmatur arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
dem.  ibera concubinatus
rõne. nõ constituitur ancilla
dem. ħ on idcͥco mimus qd̃ ꝑ¬
upilliros uelut cutor admi¬
nistrasse dĩ. ex enis ꝑsona ser¬
nist̾ium ancille. liberameã
cẽ. cumea patiscendo. comiẽ¬
cõuis optemꝑandi legi. domi¬
na nullamht necc̃itatem. ũ¬
ꝙ hoc u̾m ⁊ ica econtͣrio si fili¬
os suos constituta cum his libe¬
ra. in ministiotibi tradere pr¬
omisisse ꝓletur. parere pla

Expanded text:
. Libera concubinatus ratione non constituitur ancilla. Non idcirco minus, quod pupilli res velut tutor administrasse dicitur, ex eius persona sernisterium ancillae liberam eam esse cum ea paciscendo conventionis obtemperandi legi domina nullam habet necessitatem utque hoc verum est, ita e contrario si filios suos constituta cum his libera in ministerium tibi tradere promisisse probetur, parere pla
Abbreviated transcription (Latin):
iiris obsu̾acõnem hanc hr̃¬
ditatem frẽm testatoris uel
eius filios ab intestato eui¬
tere nõ potuisse iure cõstitit.
cõne degentes si uxores aut
fuios aut amicos aũ ꝯmili¬
tones suos postremo cuius¬
lib gn̾is homines amplec¬
ti uolu̾int: sup̾me uolun¬
tatis affectu quomnodo possĩt
aut uelint cestentur. nec
uxoꝵ. aut filiorum eoꝵ eũ
uoluntate prĩs reportau̾int
m̾it᷑um aut libertas digni¬
tatisq queratur ꝓinde sic̃
iuris rõuib licuit ac semꝑ
licebit. siquid in uagiua au̾
inclipeo litceris sauguine
suo rutilantib ad notau̾nt¬

Expanded text:
iuris observationem, hanc hereditatem fratrem testatoris vel eius filios ab intestato evincere non potuisse iure constitit. tione degentes, si uxores aut filios aut amicos aut commilitones suos, postremo cuiuslibet generis homines amplecti voluerint supremae voluntatis adfectu, quomodo possint ac velint testentur, nec uxorum aut filiorum eorum, cum voluntatem patris reportaverunt, meritum aut libertas dignitasque quaeratur. Proinde sicut iuris rationibus licuit ac semper licebit, si quid in vagina aut in clipeo litteris sanguine suo rutilantibus adnota
Abbreviated transcription (Latin):
cis legem falcidiam ⁊ mͣle¬
gatis ⁊ infideicoiminissis ces¬
sare explorati uiris ẽ. Sane
si qud ultra iires prĩmonii
postulatur competenti de sẽ¬
siõne cu̾i ce potes.¬
mp̃r. e Et militib nrĩs cẽ¬
curionib quoq ob flagiti¬
uni młilitare dampnatis ñ
aliarum qii castrensium
rerum cestam̃ta facere ꝑmͣ¬
titur ⁊ uitestatis iure ꝓprio
succeditura fisco.

Expanded text:
itis legem falcidiam et in legatis et in fideicommissis cessare explorati iuris est. Sane si quid ultra vires patrimonii postulatur, competenti defensione tueri te potes . Et militibus nostris, centurionibus quoque ob flagitium militare damnatis non aliarum quam castrensium rerum testamenta facere permittitur et intestatis iure proprio succeditur a fisco.
Abbreviated transcription (Latin):
aut in pulucrȩ inscͥpserint gla¬
dus dio sub ip̃o tempore quo iu x̾¬
lio uite sortem de reluq̃rint
huius modi uoluutatem sta

Expanded text:
aut in pulvere inscripserint gladio suo, ipso tempore, quo in praelio vitae sortem derelinquunt, hujusmodi voluntate sta
Abbreviated transcription (Latin):
si cestatorñ sua spõ egerit.¬
s compulsus ab eo qͥ oo eo ex¬
libet alios quos nolu̾it scͥpsit.
tum ordinaretur impeduũ¬
to fuisse monstrantur uelud
indignas ꝑsonas a successio¬
nis compendio remiou̾i ce¬
leb̾imi iuris . ẽ.
dem. Iudiͣcium uxoris pꝰ
sermone nõ ẽ cͥminosum.

Expanded text:
si testator non sua sponted compulsus ab eo qui helibet alios quos noluerit scripserit. tum ordinetur, impedimento fuisse monstrantur, velut indignas personas a successionis compendio removeri celeberrimi iuris est. . Iudicium uxoris possermone non est criminosum.
Abbreviated transcription (Latin):
siam illacam uidentur fuis¬
se qui debitum osficumi pie¬
aut. ex inde ꝑceptos uendi¬
d̾iut. ꝓculdubio ẽ usuras añ

Expanded text:
siam illatam videntur fuisse, qui debitum officium pieaut exinde perceptos vendiderint, procul dubio est. Usuras a
Abbreviated transcription (Latin):
ue in hac inclitã ur be. siũ
que disposumnis ut possĩt
si hoc ꝓspex̾int occõemites¬
tium in aliis locis degenti¬
um litigantes uł ꝓcurãtͥo¬
res cormaibi destinare. ut
deposicõnib sub utriusq
partis p̾sencia factis.xes ad
cos teferati. etiaminur ẽ¬
uariuolumꝰ qui ꝓlatis ir¬
strum̃tis fidem ad hibere exi¬
gu̾ntur. ut si poposcerint in
aliis locis id eis face̾ ꝑmitta¬
cur. ⁊ si hoc iuiste petundex
inuen̾it: simie ꝓferatur
siña. ut postqͣm in locisoꝑ¬

Expanded text:
e in hac inclita urbe sive quae disposuimus  ut possint, si hoc perspexerint, occasione testium in aliis locis degentium litigantes vel procuratores eorum ibi destinare, ut depositionibus, sub utriusque partis praesentia factis res ad eos referatur etiam in are volumus, qui prolatis instrumentis fidem adhibere exiguntur, ut, si poposcerint in aliis locis id eis facere permitti et hoc iuste peti iudex invenerit, similis proferatur sententia, ut, postquam in locis
Abbreviated transcription (Latin):
plar. cum sub scͥpcõne eĩqͥ
apppocham susceꝑit ab cos
cipere uł aute appocham sc̾i¬
pere. omnis ei lin̾a hoc face
concedatur. necĩtate ĩmͣponẽ.¬
da appoche susceptori ancap¬
pocham reddere. Itacamen.
ut si hoc is qui appocham cõ¬
scͥpsit facere neglex̾it uł nou
curau̾it: nullum ei p̾iudici¬
um ex ee ꝙ antappochami ñ
receꝑit generetur: cum hoc
ꝙ ꝓ quibrdam introductimi
ẽ inferre eisiacturam minĩe
rõni conuenit eqͦnitatis.
Dem. Comparanonesut¬
terarum ex ꝙrographis fi̾.
⁊ anis instrimũtis q̃ nõ sunt
pͣublice confecta satis him̃¬
de occõnem cͥminis falsitatis
dare. ⁊ miudiciis ⁊ inconte¬
cibr manifestumẽ. Ideo ꝙs
sanctimꝰ nõ alias licere com¬
paracõnes litcerarum ex ꝙy¬
rographis fr̾ nsi tͥumi cesti¬
um habu̾int subscͥptõem.
⁊ pͣmis licceris corum fices ĩ

Expanded text:
plar cum subscriptione eius qui apocham suscepit ab eo accipere vel antapocham suscipere, omnis ei licentia hoc facere concedatur: necessitate imponenda apochae susceptori antapocham reddere, ita tamen, ut si hoc is qui apocham conscribit facere neglexerit vel non curaverit, nullum ei praeiudicium ex eo, quod antapocham non recepit, generetur, cum hoc, quod pro quibusdam introductum est, inferre eis iacturam minime rationi convenit aequitatis.. Comparationes litterarum ex chirographis fieri et aliis instrumentis, quae non sunt publice confecta, satis abundeque occasionem criminis falsitatis dare et in iudiciis et in contractibus manifestum est. Ideoque sancimus non licere comparationes litterarum ex chirographis fieri, nisi trium testium habuerint subscriptiones et prius litteris
Abbreviated transcription (Latin):
niei qͥue ꝓtulit cartami de
qua queritur iterum  a pd̾
iudicem cͥminis ꝓferre qͣ¬
cenus possit ap̃ eum cͥmẽ
salsitatis uentilari. Sin ã
obicat nõ eẽ gͥ possibile eñ¬
 ostendere quia ꝑfortuitos
casus huiusmodi copia ei
ab repta ẽ. tunc subeat sa¬
d̾em cartam neq alii cam
dedit. noq alium ap̾ uolun¬
tade enis cõstituta est. nec
dolo malofccit quo minus ap
pareat. s reuera ip̃a cartula
sine omni moͦdo deꝑdita est. ⁊
ꝓducdõ eĩ sibiimpossibił ẽ.
⁊ sitale subeat sacm̃tum ab
huiusmodinecĩtate enm re
dum subire minime malũ¬
las hãt uires adu̾sus enin cͣc
ta sit. neq enim ulderius pe¬
nam ꝓduci contra cos qui
nõ iurau̾int uolumus cũ
forsitan quidam sub calire¬
u̾enciã centi. nec u̾mi sacra¬
m̃tum pr̃are patiuntur.
eandem autem copiam ei
p̾stãmus donec cã ap̃iudi¬
cemuentilatur. Si enimiã
plenissimum finem accepit.
⁊ neq ꝑ applłacõem suspen¬
sa ẽ. neq ꝑsolitam retracta¬

Expanded text:
ni ei, qui protulit chartam de qua quaeritur, iterum eam apud iudicem criminis proferre, quatenus possit apud eum crimen falsitatis ventilari. Sin autem dicat non esse sibi possibile eam ostendere, quia per fortuitos casus huiusmodi copia ei abrepta est, tunc subeat sadem chartulam neque alii eam dedit nec apud alium voluntate eius constituta est nec dolo malo fecit, quominus ea appareat, sed re vera ipsa chartula sine omni dolo deperdita est et productio eius sibi impossibilis est: et si tale subeat sacramentum, ab huiusmodi necessitate eum reldum subire minime maluelas habeat vires adversus eum, contra vacuata: neque enim ulterius poenam produci contra eos qui non iuraverunt volumus, cum forsitan quidam subtili reverentia tenti nec verum sacramentum praestare patiuntur. Eandem autem copiam ei praestamus, donec causa apud iudicem ventilatur. si enim iam plenissimum finem accepit et neque per appellationem suspensa est neque per solitam retracta
Abbreviated transcription (Latin):
cra qͣm ista cartula uł instru¬
m̃tum ꝓlacum ẽ qͣi falsimi
hoc cõstitutum redarguere
mtitine diucius dubitet᷑.
utrum neccĩtatem ei qui ꝓt¬
ulit imponi oportet repe¬
tita uice hoc ꝓferre ansuf¬
siciat eifides iam approbata:
Sancimus siquid taleeue¬
mat eum qui petit eamcar
se posse falsum redarguere
ꝙ ꝓlatum ẽ ad huiuismodi
uenit peticõem. Quid enim
sicum nossẽt deꝑditam eẽ car¬
tͥam. uł forde concrematam.
peticõem. ⁊ post qͣm hoc ab
actͥore uł petitore su̾it iura¬
cum ⁊ inscͥpcõnis pagina ap̃¬

Expanded text:
 instrumentum prolatum est, quasi falsum hoc constitutum redarguere niteretur, ne diutius dubitetur, utrum necessitatem ei qui protulit imponi oporteret repetita vice hoc proferre, an sufficiat ei fides iam pridem approbata, sancimus, si aliquid tali eveniat, eum, qui petit eam chase posse falsum redarguere quod prolatum est ad huius modi venit petitionem. quid enim, si, cum nosset deperditam esse chartam vel forte concrematam petitionem? Et postquam hoc ab actore vel petitore fuerit iuratum et inscriptionum pagina ap
Abbreviated transcription (Latin):
negocium ad pͥorem indi
poͣ chis uł reddit iumm uel
usurarum ꝑceptis sicmͣdo
suꝑhis fu̾it dubitatõ exorta.
eas hr̃e negando ius agenti¬
um faciunt ua̾cullare cum
coloni adu̾susa dominum
certantes ⁊ sibiiniqm forte
ub̾tatem uendicantes. uł de¬
bitores creditorib suis tem

Expanded text:
i pochis vel redituum vel usurarum perceptis, si quando super his fuerit dubitatio exorta, eas habere negando ius agentium faciunt vacillare, cum coloni ad dominum certantes et sibi iniquam forte libertatem vindicantes vel debitores creditoribus suis te
Abbreviated transcription (Latin):
bito pure ur in diem uł sb̾
condicõem constitui ⁊ nõ
ab similem penitus stipu
minime defraudata.¶s he
redib ⁊ contra heredes com¬
pecat ut neq recepticie ac¬
cõnis n eq alio indigeat res
publica in huimodi casib
amminiculo s sit pecunie
constitute actõ ꝑ nr̃am oen¬
stitucõem si bi inomͣma
sufficiens. Ita cam̃ ut ei hoc
inhereat. ut ꝓ debitofiat cõ¬
stitutum cum secundum
antiqͣn recepticiam actõm
exigebatur: ⁊ siꝙ nonfuerat
debitum cumsatis absurdũ¬

Expanded text:
debito puro vel in diem vel condicionali constitui: et non absimilem penitus stipullegiis minime defraudata: sed et heredibus et contra heredes competat, ut neque recepticiae actiones neque alio indigeat res publica in huiusmodi casibus adminiculo, sed sit pecuniae constitutae actio per nostram constitutionem sibi in omnia sufficiens, ita tamen, ut hoc ei inhaereat, ut pro debito fiat constitutum cum secundum antiquam recepticiam actionem exigebatur et si quid non fuerat debitum, cum satis absurdu
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶ iberum ẽ filie cue
si sponsu post cres ꝑegrel¬
nacõnis annos spectandun
s ultra nopudet omissaspe
poss inuncum remict̾e. et
si p̾sente illo consilium mu¬
tare uoluiss.¬
omnino q̃ consilio rectogerun¬
tur iure mñto q effectu i fir¬
imnitate uiti. qr situdotem pro
niliere dedisti. ⁊ exmorte eĩ
repͤticõem stipulatus es. cir¬
cumscribendi. autẽ cui causa
ficto repudio.iiiiͥ. breuitem¬
pore recissimiẽ res dotales quas
ante nuptias obtulisti p̾sos ꝓ
uincie recuperare ce nõ dubi¬
cabit. cercum ẽ enim daturũ
oꝑam moderatorem ꝓuincie
ut q̃ contra fas gesta sut frue¬
cum calliditatis optin̾e nõ pos¬
fint. cum nob̾ huismodi cõ¬
m̃ta dispiceant. Imaginarios
enim nincios id ẽ repudia uł¬
lius cẽ mom̃ti. Siue nuptuis
fingãt se renunciasse. siue spõ¬

Expanded text:
. Liberum est filiae tuae, si sponsum suum post tres peregrinationis annos expectandum sibi ultra non putat, omissa spe posset nuntium remittere, si praesente eo consilium mutare voluissomnino, quae consilio recte geruntur, iure meritoque effectu et firmitate niti. Quare si tu dotem pro muliere dedisti et ex morte eius repetitionem stipulatus es, circumscribendi autem tui causa ficto repudio matrimonium brevi tempore rescissum est, res dotales, quas ante nuptias obtulisti, praeses provinciae recipere te non dubitabit. Certum est enim daturum operam moderatorem provinciae, ut, quae contra fas gesta sunt, fructum calliditatis obtinere non possint, cum nobis huiusmodi commenta displiceant. Imaginarios enim nuntios  id est repudia nullius esse momenti, sive nuptiis fingant se renuntiasse sive spon
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Matͥmonium quitẽ
deportatõne uł aciue ⁊ ignis
interdictõne nõ soluitur si
casus inq̃ui maritus incidit.
ñ mutet uxoris affectõemi.
i deoq cotis cractõ ip̃o iure nõ
competit. s in docatameam
ẽẽ cunius laudandum ꝓpoĩtũ¬

Expanded text:
. Matrimonium quidem deportatione vel aqua et igni interdictione non solvitur, si casus, in quem maritus incidit, non mutet uxoris adfectionem. Ideoque dotis actio ipso iure non competit, sed indotatam esse eam, cuius laudandum
Abbreviated transcription (Latin):
eximat᷑ ꝑtem dimidiam co¬
cis amnie reddi pactum pro¬
ponas. post uero cestmũto fcõ
cum aliis etiam anniaui h̾e¬
isse. si quidem sibi redi secund̾
fidem pacti stipulatam amni¬
am nõ ꝓbetur ex alieno pacto
nec prorsus uua ei competit
ceptõne sibi quesiuit obliga¬
cõeui. at tͥ cestatoren prosper¬
isse ꝓbetui concra cam ex stipu¬
lacu post euentuui condicõis
petentem quacenus accepit
ex defuncti uoluntate que fuit
stipulata exceptõne salua fal¬
cidia uti potes.
lucro mariti fructus dotis cociꝰ
cẽ qͦs ip̃e ꝑcepit. uł si uxori ca¬
pere donacõnis causa ꝑmisit
eura iuqͣntum locuplecior
facta ẽ. posse agere manifestis¬
si iiris est.
rem pactum sit int̾poĩtium
teripora quo quomodo eẽt dis¬
derentur. manisestum ẽ non

Expanded text:
eximatur, partem dimidiam dotis ammiae reddi pactum proponas, post vero testamento facto cum aliis etiam ammiam hereisse, si quidem hanc sibi reddi secundum fidem pacti stipulatam Ammiam non probetur, ex alieno pacto nec prorsus ei ulla competit ceptione sibi quaesivit obligationem ac tibi testatorem prospexisse probetur, contra eam ex stipulatu post eventum condicionis petentem, quatenus accepit ex defuncti voluntate quae fuit stipulata, exceptione salva Falcidia uti potes. lucro fructus dotis totius esse, quos ipse cepit, vel, si uxori capere donationis causa permisit, eum in quantum locupletior facta est posse agere manifestissimi iuris est. rem pactum sit interpositum,forte tempora quoquo modo esset disderentur, manifestum est non
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Qun citra fidem ⁊̃
instrim̃ĩtoꝵ datam dotem a¬
lumide ꝓbanti. post diuor¬
eium quondam uxori sec̃¬
dum bonam fidem restitui
debere constet. amissis etiã
iustrum̃tis sine dubio cet᷑a
ꝓbõnum indicia iure ꝓdi¬
ta nõ habentur irrita.
soror cua intestato prĩ etiã
ip̃a succedens ꝓ indiuiso por¬
cõeni fundi cominiuuis in
docem dire nõ ꝓhibetur.
Dem. r H es quarumusu
fructu sibi deducto socrus in
dotemidedit. uenundando au¬
ferre tͥ nch̾il potest.
de ducto usufructuuxori cue
conauit tq indodem uxor qͥ¬
dem ꝓprictateni socrus autẽ
nsum fructum dedit urore.
cua reb humanis in mm̾u̾io
exempta: fundum ap̾ te re¬
mansisse secuidum placiti
int̾ uos sidem nõ ambigitur.¬
¶ Nam si acceptura certũ
quid amnium filie sue ufũ
fructum locauit. mortua ꝯ¬
duccrice usus fructus extin¬
gui minime potuit.
suam mortem in m̾u̾uo cõ¬
stituta reb humanis cadem

Expanded text:
e. Cum citra fidem etiam instrumentorum datam dotem aliunde probanti post divortium quondam uxoris secundum bonam fidem restitui debere constet, amissis etiam instrumentis sine dubio cetera probationum indicia iure prodita non habentur irrita. soror tua intestato patri etiam ipsa succedens pro indiviso portionem fundi communis in dotem dare non . Res, quarum usu fructu sibi deducto socrus in dotem dedit, venumdando auferre tibi nihil potest. deducto usu fructu uxori tuae donavit tibique in dotem uxor quidem proprietatem, socrus autem usum fructum dedit, uxore tua rebus humanis in matrimonio exempta fundum apud te remansisse secundum placiti inter vos fidem non ambigitur. nam si acceptura certum quid annuum filiae suae usum fructum locavit, mortua conductrice usus fructus extingui minime potuit. suam mortem in matrimonio constituta rebus humanis eadem
Abbreviated transcription (Latin):
nunciatus adu̾sus eamsinã
postulare potes. cunc demũ
debis ⁊̃ q̃ direpta ꝓbau̾is. resti¬
tucõem cum ub̾tate fu̾nt pro¬
nunciatum: petiturus.
mamimittentis nec addere se

Expanded text:
am postulare potes, tunc demum de his etiam quae direpta probaveris restitutionem, cum pro libertate fuerit pronuntiatum, petiturus. manumittentis nec addere se
Abbreviated transcription (Latin):
dem. De ancilla mr̃e natam
⁊ ab eo redemptam incuis
fut contub̾mo. si nõ manu¬
miccitur in sermtutem per¬
manere non ambigitur
cisti uelamento data libertas
rescuidi non potest.

Expanded text:
e. De ancilla matre natam et ab eo redemptam, in cuius fuit contubernio, si non manumittitur, in servitute permanere non ambigitur.titi velamento data libertas rescindi non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
cumq ausus fu̾it contra pro¬
iudum nr̃e serentatis decretũ
nem arcipere. ⁊ ꝓhibitum pa¬
trocimum pͥstit̃it aduocacõis
offõ remotꝰ stilum ꝓscͥpcõnis
accs perpetuiexilii sp̃ałr susti¬
nebit. scituris etiam ꝓuincia¬
rurectorib qd̃ is sub euius
administracõne aliquid huiꝰ¬
modi fu̾it atcemptatum par¬
tisbonor diundie ꝓscͥpcoẽm.¬

Expanded text:
us fuerit contra providum nostrae serenitatis decretum nem arripere, et prohibitum patrocinium praestiterit, ab advocationis officio remotus stylum proscriptionis atque perpetui exsilii specialiter sustinebit; scituris etiam provinciarum rectoribus, quod is, sub cujus administratione aliquid hujusmodi fuerit attentatum, partis bonorum dimidiae pro
Abbreviated transcription (Latin):
alcͥin earumdem eccłiarum
cłicum aliqͣuolu̾it ute pulsa¬
scinceritatem geminam ꝑ¬
bitur ĩm sac̾dotis ⁊ iudicisuo¬
ientib tam̃ actorib pateat ep̃a¬
le idicium. ac nullus qui hꝰ¬
cogintorem ducatur imuitꝰ.¬

Expanded text:
alterum earundem ecclesiarum clericum aliqua voluerit lite pulsasinceritatem geminam praebiturum et sacerdotis et iudicis. Volentibus tamen actoribus pateat episcopale iudicium. Ac nullus, qui hucognitorem ducatur invit
Abbreviated transcription (Latin):
dem. eSipͥsens quis fit qui
administracõemi ꝓninciis
gerat. ut difficile eẽ uideatur.
denunciacõemeidem nõ mi¬
m̾ate pecuniemit̾e: lĩani
damus ei qui memorata ex¬
ceptõne uti uelit alios iudiceᷤ
adire. ⁊ ꝑ eos manifestare. cui

Expanded text:
. Si praesens quidem sit qui administrationem in provinciis gerat, ut difficile esse videatur, denuntiationem eidem non numeratae pecuniae mittere, licentiam damus ei qui memorata exceptione uti velit, alios judices adire, et per eos ei manifestare quia
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Ei competenti iudici
eumq̃m ce ex claudio enixam
alim̃ta ei ꝓ modo facultatiun
pr̃ari iubebit. Idem an ap̾ eñ
educar debeat estimabit.
debito ꝓmeru̾is. pat̾uam pie¬
catem nõ tͥ deuegubit. Ꝙꝵ si spõ¬
te nõ fecerit aditꝰ compecens
iudex am̃ta ꝓ modo faculta¬
tum pr̃ari tͥ iubebit. Q si pa¬
crem uegabit. se qõnem istaui¬

Expanded text:
e. Si competenti iudici eum, quem te ex Claudio enixam alimenta ei pro modo facultatum praestari iubebit. idem, an apud eum educari debeat, aestimabit. debito promerueris, paternam pietatem tibi non denegabit. quod si sponte non fecerit, aditus competens iudex alimenta pro modo facultatium praestari tibi iubebit. quod si patrem se negabit, quaestionem ista
Abbreviated transcription (Latin):
ut quicquid calib liberis pr̃
conau̾it. siue illos legitimoᷤ
seu naturales dixit. cotum re¬
tractum legitine sobolired¬
dacur. aut fr̃i aut sorori aut
⁊̃ hoc retractum reddi p̾cipi¬
inficiuuitur animi ꝑditoꝵ. si
quid queritur uł cominen¬
datimi qd̾ his reddendum ẽ
quib iussimus aut fisco ur̃o
cormentis subici iubenius. si¬
ueitaq ꝑ ip̃m donatum ẽ qui
pr̃ dicitur uł ꝑ alium siue
ab eo emptum uł ab alio. si¬
ue ip̃orum nomine compa¬
ratum statiui retractum red¬
datur quib iussimus aut si
cetur. oꝵ si existant ⁊ in pre¬
cia rerimi constituti ag̾e no¬
lu̾int. pacto uł uire uirando
exclusi. cotumsine mora fis¬
cus iuuadat. Quib cacentib
⁊ dissimulautib a defensiõe
fiscali duorum mensium tẽ¬
dum rectorem ꝓuincie inter¬
pellau̾int quicquid calib fi¬
nis lixorib liberalitas inpura
contulit. fiscus nr̃ inuadat do¬
natas. uł comineudatas res
sub pena quadrupli seuera q̃o¬
mp̃r. i Hatre uł legitims si¬

Expanded text:
ut, quicquid talibus liberis pater donaverit, sive illos legitimos seu naturales dixerit, totum retractum legitimae soboli reddatur, aut fratri aut sorori, aut hoc retractum reddi praecipiinficiuntur animi perditorum, si quid quaeritur vel commentur, quod his reddendum est, quibus iussimus, aut fisco nostro, tormentis subici iubemus. Sive itaque per ipsum donatum est qui pater dicitur vel per alium sive ab eo emptum vel ab alio sive ipsorum nomine conparatum, statim retractum reddatur quibus iussimus, aut, si cetur. Quod si existentes et in praesentia rerum constituti agere noluerint pacto vel iureiurando exclusi, totum sine mora fiscus invadat. Quibus tacentibus et dissimulantibus a defensione fiscali duum mensuum temdum rectorem provinciae interpellaverint, quidquid talibus filiis vel uxoribus liberalitas inpura contulerit, fiscus noster invadat, donatas vel commendatas res sub poena quadrupli severa qup. Matre vel legitimis fi
Abbreviated transcription (Latin):
rendu utrum aliquscum
sitancoactus.
mp̃r. Eꝑx duob scaptius
sarmananata prĩs origiẽ
ita secuta uidebatur. si ambo
parentes memitatem nr̃am
reddissent. qͣmqͣm enimiu
reꝓpriopost liminium hr̃e
nõ possit. q̃ captanõ ÷ tamẽ
parentium restitucõ reddet
patͥ filiam qmcum ab hos¬
tib inderfectussit mr̃isdũ¬
taxat condioõem que secum
filiani duxit indetur necĩo
secnta. nam fictõlegis corne¬
cocostituit hr̃des. ad eam
q̃ illic suscepta : nõ ꝑtinet
cum eotempore quo captꝰ
tiquo ad exsoluatur pͥciũ¬
magis incausa pignoriscõ¬
stituti qͣm inserimlemcon¬
ndeo siminçiieo nomine
expensidonacõ int̾cedat pͥsti¬
ne condicõni eos reddima¬
infestum ÷ ꝓuide si abhos¬
tib redemptam post dissolu¬
tuimueluti naturał pigno¬

Expanded text:
rendum sit, utrum aliquis cum rendum sit, utrum aliquis cum it an coactus.. Ex duobus captivis sarmatia nata patris originem ita secuta videtur, si ambo parentes in civitatem nostram redissent. Quamquam enim iure proprio postliminium habere non possit quae capta non est, tamen parentum restitutio reddet patri filiam Qui cum ab hostibus interemptus sit, matris dumtaxat condicionem, quae secum filiam duxit, videtur necessario secuta. Nam fictio legis Corneto constituit heredes, ad eam quae illic suscepta est non pertinet, cum eo tempore quo captus ti, quoad exsolvatur pretium, in causam pignoris constituti quam in servilem conideo si nummi eo nomine expensi donatio intercedat, pristinae condicioni eos reddi manifestum est. Proinde si ab hostibus redemptam post dissolutum veluti naturalis pigno
Abbreviated transcription (Latin):
cõ redemptꝰ cimc demum p̾ci
cium solũit. ui hoc ei auali¬
cumq renuttatur iudicõ. sta¬
tumpͥstimim recipit quoge¬
nere matre silium redimẽte
cumhuusmodi contract᷑ nõ
de m̾cede. s tristicia repudiãdi
cogitatur uocirecipiendifili¬
siliis nõ excusctur ꝓpictatis.
itaq rõne ab hostib redemp¬
dofiliotuo fc̃i te penitere ac
de pͥcõ quicqͣm cactare nõ ꝯ¬
uenit. dotem cam̃ ab eo debi¬
camiure concessoreddipostu¬
post liminio reu̾sis ꝓhuius¬
modi casu amissa q̃ meadem
causa quidem durant omm¬
mododirecta. Q̾ u̾o ꝑusuca¬
pionemuł liberacõem ex bo¬
nis subtracta uł nõ utendo
finita eẽ indeantur. infra
amimutilem ex ꝑecientib
accõne rescissoria restituut᷑¬
mp̃r. Si quos fortenectĩtas
captinitatis abduxit sciant
cõnis necc̃itate tnͣsducti sunt
adpprias t̾ras festinare debere
reb aute cenuerunt. ⁊ si afis¬
co nr̃o possideantur. nectime¬
at quis qͣm alicuius tradicõĩs
moram cumi hoc solum requi¬

Expanded text:
 redemptus tunc demum cum pretium solverit vel hoc ei qualicumque remittatur indicio, statum pristinum recipit. Quo genere matre filium redimente, cum huiusmodi contractus non de mercede, sed de tristitia repudianda cogitatur, voti recipiendi filiritum non excusetur. Pro pietatis itaque ratione ab hostibus redempto filio facti te paenitere ac de pretio quicquam tractare non convenit: dotem tamen ab eo debitam iure concesso reddi postupostliminio reversis pro huiusmodi casu amissa, quae in eadem causa quidem durant, omnimodo directa, quae vero per usucapionem vel liberationem ex bonis subtracta vel non utendo finita esse videntur, intra annum utilem experientibus actione rescissoria restituu. Si quos forte necessitas captivitatis abduxit, sciant, tionis necessitate transducti sunt, ad proprias terras festinare debere, rebus ante tenuerunt, etsi a fisco nostro possideantur. Nec timeat quisquam alicuius contradictionis moram, cum hoc solum requi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Yt nullo modousure
nsurarum a debicorib exigã¬
cur. ⁊ inuet̾ib quidem legi¬
br constitutum suerat. s per¬
fectissime cautum. Si enĩ
usuras in sortem redigere
fuerat concessum ⁊ tocius
summne usuras stipulari.
q̃ differencia erat debitorib¬
a quib reuera usurarum
usure exigebantur. hoc cͥte
erat ñ reb s u̾bis cantũm¬
moleges pon̾e. Oua ꝓp̃hac
aꝑtisima lege diffiniuimꝰ
millo modolicere cuidam
usuras p̾t̾itiuł suturitem¬
poris in sortem redigere. et
earuinit̾inusuras stipura¬
ri. S ⁊ hoc fu̾it subsecutum
usuras quidem semꝑ usuras
manere. ⁊ nuilum aliarũ
tum usurarum accedere.
creditoris datur tam nore¬
diuliberam ẽẽ ab obsꝰ¬
usurarum qͣm diu nains
ad portum appulerit mani
festum ẽ.

Expanded text:
. Vt nullo modo usurae usurarum a debitoribus exigantur, et veteribus quidem legibus constitutum fuerat, sed non perfectissime cautum. si enim usuras in sortem redigere fuerat concessum et totius summae usuras stipulari, quae differentia erat debitoribus, qui re vera usurarum usuras exigebantur? hoc certe erat non rebus sed verbis tantummodo leges ponere. Quapropter hac apertissima lege definimus nullo modo licere cuidam usuras praeteriti vel futuri temporis in sortem redigere et earum iterum usuras stipulari, sed, si hoc fuerit subsecutum, usuras quidem semper usuras manere et nullum aliarum tum usurarum accedere. creditoris datur, tamdiu liberam esse ab obseusurarum, quamdiu navis ad portum appulerit, manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
am ce ca lege dedisse ut in sacͣ
urbe cͥ restitueretur. nec inc̾¬
cum ꝑiculum ꝙ ex nauiga¬
cõne maris meci solet ad ce
ꝑtimuisse ꝓfitcaris. nõ dubi¬
um ẽ pecunie credite ultra
licitum ce usuras exig̾e non
posse.
cicun fenus ea condicõne
de disseut post uauigimicy
in affricam duigi debitor asse¬
uerabat fenebris in salonita¬
norum portum naue delata
fenebris pecunia tͥ redderet᷑
ita ut nauigii dum carat qd̃
in affricam destinabatur sus
gii seruaco illicitis compara¬
cis m̾eib q̃ nauis continebat
fiscum occupasse amissorum

Expanded text:
am te ea lege dedisse, ut in sacra urbe tibi restitueretur, nec incertum periculum, quod ex navigatione maris metui solet, ad te pertinuisse profitearis, non dubium est pecuniae creditae ultra licitum te usuras exigere non posse.ticum fenus ea condicione dedisse, ut post navigium, quod in Africam dirigi debitor adseverabat, in Salonitanorum portum nave delata fenebris pecunia tibi redderetur, ita ut navigii dumtaxat quod in Africam destinabatur perigii servato, illicitis comparatis mercibus quae navis continebat fiscum occupasse: amissarum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. R e tu᷑a ap̃ aliq̃m
mancute ꝓprietatis error ni¬
tra te causa interuen̾it.
nõ respuinitur nõ minorẽu
ꝓ bõis qͣm instrum̃ta conti¬
nent fidem. quo iure si de ꝓ¬
prictate domus ambigis: ne¬
gociumq integrum ẽ utiñ
ꝓphiberis.

Expanded text:
. Re tua apud aliquem manente proprietatis error nitra te causa intervenerit.non respuuntur, non minorem probationis quam instrumenta continent fidem: quo iure, si de proprietate domus ambigis negotiumque integrum est, uti non prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si domina ꝓpͥetati
uxori tue usumfructi lo¬
cauit subc̾ta amiua pͥstacõ¬
ne. morte ꝯdͣnctricis ei qͣlo
cauit etiamutendi fruendi
causa nõ ẽ deneganda.

Expanded text:
. Si domina proprietatis uxori tuae usum fructum locavit sub certa annua praestatione, morte conductricis ei quae locavit etiam utendi fruendi causa non est deneganda.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ꝙniui amͣlesionem ex u¬
su ꝓprictati afferat. Nec iut̾est
siue ex cestam̃to sine exuolim¬
cario contractu usus fructus con¬
stitutꝰ est.¬

Expanded text:
uod nullam laesionem ex usu proprietati adferat. Nec interest, sive ex testamento sive ex voluntario contractu usus fructus constitutus est
Abbreviated transcription (Latin):
dem. E es alienas possidẽs.
uendinõ uͥsuam intentõem
implenti restituere cogitur.
fruct᷑us omnnum ib̾icacõne¬
ris marito relictus est seruor¬
buerat exigi. tamẽ nõ ali co¬
çer adebitorib soluitam pe &¬

Expanded text:
. Res alienas possidens, nendi, non nisi suam intentionem implenti restituere cogitur.fructus omnium bonris marito relictus est, qubuerat exigi, tamen non aliter a debitoribus solutam pe
Abbreviated transcription (Latin):
catis mat̾ urẽ reliquit fiuito u¬
sufructu post qm uos ado lenis¬
cis posterioris cemporis fructꝰ ꝑ¬
ceͣptos ab ea repet̾e potestis qͦs
nulla rõne sciens de a lieuo per¬
tus cuus indotem acceꝑit. an
ꝓpͥnetas cundem doti datasit᷑.
u̾m pactum intercessit ut mo¬
tur. nantusufructuanꝰ qui¬
demꝓprietatem pignorare nõ
potint. oui autẽ ꝓprietatem
estimatam indotem accepit.
nõ ideo minus obligare eam
potuit qd̾ soluto matͥmonio
restituenda cͥ estimacõ eius fu̾it.¬
mp̃r. Emm ad qmusus fruc¬
cus ꝑtiuet sarcatecta suis sũp¬
cib pr̃are debere exploratiiuriᷤ
ẽ. ꝓinde siquid ultra qͣm impẽ¬
di debeat erogatum potes doce
sollempnit̾ reposces.¬

Expanded text:
atis matri vestrae reliquit, finito usu fructu postquam vos adolevistis, posterioris temporis fructus perceptos ab ea repetere potestis, quos nulla ratione sciens de alieno pertus tuus in dotem acceperit, an proprietas quidem doti data sit, verum pactum intercessit, ut motur. Nam usufructuarius quidem proprietatem pignorare non potuit: qui autem proprietatem aestimatam in dotem accepit, non ideo minus obligare eam potuit, quoniam soluto matrimonio restituenda tibi aestimatio eius fuit. Eum, ad quem usus fructus pertinet, sarta tecta suis sumptibus praestare debere explorati iuris est. Proinde si quid ultra quam impendi debeat erogatum potes docere, sollemniter reposces
Abbreviated transcription (Latin):
intentio domininõ absinuit᷑.
iinde hoc caũi post lumuio reu̾¬
so citra beneficium actõuis res¬
cissorie oirecta ꝑuaneat inte¬
grauendicatõ.¬

Expanded text:
intentio dominii non absumitur: unde hoc casu postliminio reverso citra beneficium actionis rescissoriae directa permanet integra vindicat
Abbreviated transcription (Latin):
b uendicata mancipia. qͦx
dominium aduos ꝑtinere ĩ¬
cenditis. si postea qmͣ imple¬
u̾itis indento ei hec nõ resti¬
cͦuancur iuris iur di sollẽ¬
intate socuta ꝯdempnacõ ꝓ

Expanded text:
 vindicata mancipia, quorum dominium ad vos pertinere intenditis, si, posteaquam impleveritis intentionem, haec non restituantur, iurisiurandi sollemnitate secuta condemna
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. E i patrituo usus fruc¬
cus legatꝰ ẽ desimco cͦo nichil
ad ce ꝑtinet. cum morte enis.
enisuerat legatꝰ ususfructꝰ uł
alio modo ad quisitꝰ ad ꝓprieta

Expanded text:
. Si patri tuo usus fructus legatus est, defuncto eo nihil ad te pertinet, cum morte eius, cui fuerat legatus usus fructus vel alio modo adquisitus, ad proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
mums utilitatis rõ
exigat. ut si qui camp¬
cos abhostib redimert̃
accepto pͥcio redemptossu¬
eingeniutatirestituant. pro¬
ponasq redemptorem timm¬
te uł ab alio recipere pͥses pro¬
uincie efficaciinstancia com¬
pellit enm legibrobtempe¬
rare ⁊ recepto co qd̃ pͥciino.¬
mine dependitur status seci¬
tatem non quetare.
tam ac ꝓstitutam abea q̃ eã
redemerat ob retinende pu¬
dicicie cultum adsuandam
natalium honestatem ad te
confugisse ꝓponas pͥses ꝓuin¬
cie fifilie tue supͣ dc̃am iniu¬
riam abea que sciebat inge¬
nuam ẽẽ inflictam cognou̾it
cumihuiusmodiꝑsona indig¬
nasit pͥcium reciꝑe pp̃ odiũ

Expanded text:
munis utilitatis ratio exigat, ut, si qui captos ab hostibus redemerint, accepto pretio redemptos suae ingenuitati restituant, proponasque redemptorem te vel ab alio recipere, praeses provinciae efficaci instantia compellet eum legibus obtemperare et recepto eo quod pretii nomine dependitur status securitatem non inquietare. tam ac prostitutam ab ea quae eam redemerat ob retinendae pudicitiae cultum ac servandam natalium honestatem ad te confugisse proponas, praeses provinciae, si filiae tuae supra dictam iniuriam ab ea, quae sciebat ingenuam esse, inflictam cognoverit, cum huiusmodi persona indigna sit pretium recipere propter odium
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶ilios ⁊ finas ceteros¬
q liberoscontumaces quipa¬
rentesuł acerbitate conuu¬
ciiuł cuinscum atrocib in¬
iurie dolore pulsassent lege
emancipacõni recissa dãp¬
nolibertatis immmente młt¬
tare uolu̾int.

Expanded text:
pu. Filios et filias ceterosque liberos contumaces, qui parentes vel acerbitate convicii vel cuiuscumque atrocis iniuriae dolore pulsassent, leges emancipatione rescissa damno libertatis immeritae multare voluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nnt̃. neccĩtas. auo aliquid ne¬
potinr neptirelinquere:
mancant omia iura adop¬
tina ei intacta. hec autem
omnis sanctõ. de filio. ⁊ filia
inepote. ⁊ nepte. ⁊ deinceps
ꝑsonis insacris consaitutis
introducta ÷ ubi dubitabat᷑
quid statuendum ⁊ qͣi duo¬
b patrib eumo ex natura
alt̾o ex lege impoĩtis. ¶iIbi
autemhomo sin iuris cõsti¬
caliberalitate se se ded̾it in
adopcõem: cunc omina ĩa
pr̃s adoptimhãt intacta.
cum eñm millum int̾ prẽs
inducit᷑ discͥmen. sit suns he

Expanded text:
 necessitas avo aliquid nepoti vel nepti relinquere, maneant omnia iura adoptiva ei intacta. haec enim omnis sanctio de filio et filia et nepote et nepte et deinceps personis in sacris constitutis introducta est, ubi dubitabatur, quid statuendum est, quasi duobus patribus ei, uno ex natura, altero ex lege positis. Vbi autem homo sui iuris constita liberalitate sese dederit in adoptionem, tunc omnia iura patris adoptivi habeat intacta. cum enim nullum inter patres inducitur di
Abbreviated transcription (Latin):
eumdepon̾e. nt hoc subsecu¬
co i auctoritate pͥcendente
principaliplemssimimiro¬
buremancipacõ sorciatur.
⁊ ꝑsone in qͣs cał liberalitas
collecta sit de aliena pot̾ate
qͣi aparentib ex emancipa¬
cõnemanumisseliberentur.
sicam̃ ip̃e nichominus sub
gestorum destificacõne uel
ap̃ emudem indicemuł apͥ
rentumsuam ĩuoluntatẽ
consonareus antepͥtes ob¬
latas ⁊ sacros apices ꝓmul¬
gatos. uł postea deposu̾nt. nͥ
infantes sint qurismecon

Expanded text:
eum deponere, ut hoc subsecuto et auctoritate praecedente principali plenissimum robur emancipatio sortiatur, et personae, in quas talis liberalitas collata sit, de aliena potestate quasi a parentibus ex emancipatione manumissae liberentur: si tamen ipsae nihilo minus sub gestorum testificatione vel apud eundem iudicem vel apud rentum suam etiam voluntatem consonare vel ante preces oblatas et sacros apices promulgatos vel postea deposuerint, nisi inf
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Cuminspeximsin
emancipacõnibuanamob¬
seruacẽem custodirr⁊ uendi¬
cõnes inberas ꝑsonas figura¬
cones inextrcabiles ⁊ iniu¬
riosa rapismata. quormmnł¬
lus rõnabieinuenitur exitꝰ.
mbennis hunismodicͥcuitu
inpost̾um quiescende licen¬
ciamꝰ eͤi qui emancipare uult
uł ex lege anastasi aua hoc

Expanded text:
p. Cum inspeximus in emancipationibus vanam observationem custodiri et venditiones in liberas personas figuraones inextricabiles et iniuriosa rhapismata, quorum nullus rationabilis invenitur exitus, iubemus huiusmodi circuitu in posterum quiescente licentiam esse ei, qui emancipare vult, vel ex lege Ana
Abbreviated transcription (Latin):
cum u ouos si deiussores acce¬
pisse ceꝓponas. si alteꝵ ydoneꝰ
: intelligis ce diuisa qͣntitate
partem competentem a pro¬
eurntore pecere debere. ⁊ adu̾¬
sus auum cͥdens nussorem ex¬
periri. Nauili significes adice¬
tum in obligacõne. ut sigu¬
liinsolidum cenerentur. ca¬
men mch̾hec res mutat con¬
dicc̃em iuris ⁊ constitucõem.
sam cumi hoc adiciatur singu¬
licamẽ insolidum tenentur.
ꝯ ubi sunt omnes ydoner in
porcõem obligacõ diuiditur.
oris contractꝰ fideiussores uei
mandator es liberatos eẽ non
ambigitur. si modo inseqnti
Dem. Iure nr̃o ⁊ potestascre¬
ditorirencto debitore eligendi
fi de iussores nisi int̾ contrahẽ¬
deo aliud pactum doceatur.
cum pecimniamiutuam acci¬
peret. se non obligauit. frust᷑
ex eo qd̃ tabulas obligacõnis
ut cestis assignauit. comienieͭ¬
ris.
mandato ascripte. cum pecu¬
mammutuam daret macci¬
piendis ypothecis nõ paruit.¬
frustrate iudicõmandati cõ¬
uenit. qnͣdonõ alias ce obligas¬

Expanded text:
cum tu duos fideiussores accepisse te proponas, si et alter idoneus est, intellegis te divisa quantitate partem competentem a procuratore petere debere et adversus alium fideiussorem experiri. Nam licet significes adiectum in obligatione, ut singuli in solidum tenerentur, tamen nihil haec res mutat condicionem iuris et constitutionem. nam et cum hoc non adiciatur, singuli tamen in solidum tenentur: sed ubi sunt omnes idonei, in portionem obligatio dividitur.ioris contractus fideiussores vel mandatores liberatos non ambigitur, si modo in sequenti  Iure nostro est potestas creditori relicto reo eligendi fideiussores, nisi inter contrahentes aliud placitum doceatur. cum pecuniam mutuam acciperet, se non obligavit, frustra ex eo, quod tabulas obligationis ut testis adsignavit, conveniris. mandato adscriptae, cum pecuniam mutuam daret, in accipiendis hypothecis non paruit,frustra te iudicio mandati convenit, quando non alias te obligas