comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anl. Iuilianꝰ scribit actorẽ elig̾ete
bere. ũtrũ sorrẽ tantũ. anusuras
uelit cũ ꝑiculo nõiũm cognõicere.
uolint bone fiõi possessorẽ tenĩ qͣtenus
actor que ẜuari nõ põt. dicñdũ iaque
est inbone fid̾̃i possessore ħ̃ tantũmͦi
eũ p̃stare debere. itẽ ł sortẽ. ⁊ usuras
inio fatienda ꝙ ex lus ad huc deberetur.
ꝑiculo scilicet petitoris.
b reputabit ꝗ̃ qũa ip̃o iure ñ lib̾aũt
peritorẽ hr̃oitatis. Nãꝗd quis suo no¬
mine solũ ñ tebitois. deb̾ntorẽ ñ libe
io impu̾tatuꝵ possessorẽ sicͣ̃t. se pe¬
trtorẽ defensuꝑiriss an ⁊ boẽ fiõi rõ¬
sessor defentendũ cauere tebeat. in¬

Expanded text:
. Iulianus scribit actorem eligere debere, utrum sortem tantum an et usuras uelit cum periculo nominum agnoscere. uoluit, bonae fidei possessorem tactor, quae servari non potest? dicendum itaque est in bonae fidei possessore haec tantummodo eum praestare debere, id est vel sortem et usuras in id facienda, quod ex his adhuc deberetur, periculo scilicet petitoris. bus, reputabit, quamquam ipso iure non liberauerit petitorem hereditatis: nam quod quis suo nomine soid imputaturum possessorem, si caverit se petitorem defensum iri. sed an et bonae fidei possessor debeat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ¶ Illud plane p̃toni inputaĩ ñ põt.
cur passus est debitores li̾aric qanꝑi¬
ores fieri ⁊ ñ eos ꝯuenit cũ actce̾ ñ ha¬
buĩt. ¶ Qaut possessori solutũ ẽ an
restituere debeat. uideamꝰ. ⁊siũ bone
ftõi possessor fuit siue nõdeb̾e reslitũe
p̃lacet. Et siquid̾ restitui̾t. ut cassiꝰ scrib̾¬

Expanded text:
. Illud plane praedoni imputari non potest, cur passus est debitores liberari et pauperiores fieri et non eos conuenit, cum actionem non habuerit. Quod autem possessori solutum est an restituere debeat, uideamus: et si bonae fidei possessor fuit siue non, debere restituere placet, et quidem si restituerit, ut Cassius scrib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpecłiũ legãe ĩ tłłigi. iił. scͥb̾. qͦ lib̾tas ꝯpetit.
hrditatẽ. sũt adꝗsita. ad manunissũ
pertinere. at siquis et neo peculiũ
ẜui legau̾it. in ꝯiectum uoluntatis
id legatum qd̾ mortis ipͣe inpecu¬
lio finĩt. ita ut que ex reb peculiarib
añ abitam nr̃ditatem accessiñt. de¬
beantur. ueluti partus ancillaꝵ ⁊ fer
siue quid exoꝑib suis acquisierit.
adlegatariũ nõ ꝑtinere.

Expanded text:
 scribit, quo libertas competit: hereditatem adquisita ad manumissum pertinere.At si quis extraneo peculium serui legauerit, in coniectura uoluntatis id legatum quod mortis tempore in peculio fuerit ita, ut quae ex rebus peculiaribus ante aditam hereditatem accesserint debeantur, ueluti partus ancillarum et fsiue quid ex operis suis adquisierit, ad legatarium non pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
teruenerit an usuraꝵ estimatõ
fatienda sit: tractari solet. plae̾
si mat̾iam istam iõ reliꝗd ut ea
distracta pecuniaꝙ refecra fid̾i¬
ꝯmussa soluerent᷑. aut alim̃ta pr̃a¬
rentur. ñ oportere frustarionem
inpunitam ẽẽ respõd̾i oportet.
Ꝙ siforte iõ reliquid ũ his uasis
ut̾etur nõ sine rubore desidera
uãcuamꝙ possoẽm tradi. fiuctus
pꝰa captos actõe incerti exstipła
te ro suadet anidem departu an¬
cille N̾eri possit ꝯsiderandum est.

Expanded text:
teruenerit, an usurarum aestimatio teruenerit, an usurarum aestimatio facienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa soluerentur aut alimenta praestarentur, non oportere frustrationem impunitam esse responderi oportet: quod si forte ideo relinquit, ut his uasis uteretur, non svacuamque possessionem tradi, fructus postea captos actione incerti ex stipulatu te ratio suadet. an idem de partu ancillae responderi possit, considerandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sit relicta. nich̾ominꝰ d̃ beatur. ut
puta siꝗs rogetur post mortẽ suã.
ꝗcꝗd ex bonis supererit. titio rasti¬
tuere. ut enĩ eaq̃ bona fide de
minuta sunt infidĩ ꝯmissi cã¬
ñ dep̃henduntur.Si. ꝓmõ cet̃oꝵ¬
quoꝙ bonoꝵ timinuãtur ita ꝙ
exfructib suꝑenͣt iupe uolũtatis
restitui oportebit. ¶Cũ pollidi
apropinqua sua hĩs institutus
rogatus funs filie mulieris
ꝗcquit exbonis eius adse ꝑue¬
mis cũ c̾tam etatem puella ꝯ¬
plesset restituere. idꝙ sibi mat̃
ido̾ placuisse testõ ꝯp̾hendiset.
ne filie tutorib S potiꝰ ne cessi¬
tudini res ꝯmittentur eũdẽꝙ
polliduũ fu̾ndũ retinere iussis¬
s p̾fectis p̃torio suasi fructus
qui bona fid̃ apollidio exbonis
defuncre ꝑcepti eeñt. restitui de¬
bere. siue qd̾ fũdũ ei m̃ p̃lega¬
uerat. siue qd̾ lubrico tutele
fid̃i ꝯmissi remediũ mat̃ p̃t̾u¬
lerat. ¶ Si auro uł argento fac¬
to ꝑfidei ꝯmissũ relicto mora ĩ¬

Expanded text:
sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem suam quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminuta sunt in causa fideicommissi non deprehenduntur, si pro moque bonorum deminuantur, ita quod ex fructibus supererit iure voluntatis restitui oportebit. Cum Pollidius a propinqua sua heres institutus rogatus fuisset filiae mulieris quidquid ex bonis eius ad se pervenisset, cum certam aetatem puella complesset, restituere, idque sibi mater ideo placuisse testamento comprehendisset, ne filiae tutoribus, sed potius necessitudini res committerentur, eundemque Pollidium fundum retinere iussisset: praefectis praetorii suasi fructus, qui bona fide a Pollidio ex bonis defunctae percepti essent, restitui debere, siue quod fundum ei tantum praelegauerat siue quod lubrico tutelae fideicommissi remedium mater praetulerat. Si auro uel argento facto per fideicommissum relicto mora in
Abbreviated transcription (Latin):
rei ꝓmittẽdi siue ẽffectũ ꝑrraditõ¬
ñe dñii tñs ferendi ꝯtinet. partus
nõ ꝯtinetur ¶Uetum si emptor a
uẽditore nouãdi aĩo. ita stipulatꝰ
est. factũ tradendi stipulat᷑ intelligͥ.
qr nõ est uerisĩnule plus uẽdno¬
rem ꝓmisisse. quã iuditõ empti
pr̃are ꝯpelleretur. S tñ ꝓp̃t illa
u̾ba uatuãꝙ possoẽm tradi. põt
dici partus quoꝙ rcẽm ꝯmitti
inc̾ri ꝯditõe stipulatoẽ ⁊ enĩ an¬
cilla tradita partum pꝰa eonmi
inbonis sins reus stipulandi hr̃e
ponms. ¶ Si post ꝯtractam ep̃¬
tionẽ. añ ĩ tpositũ stipulatõnẽ partꝰ

Expanded text:
romittendi siue effectum per traditionem dominii transferendi continent, partus non continetur: uerum si emptor a uenditore nouandi animo ita stipulatus est, factum tradendi stipulatus intellegitur, quia non est uerisimile plus uenditorem promississe, quam iudicio empti praestare compellereuamque possessionem tradi" potest dici partus quoque rationem committi incerti stipulatione: etenim ancilla tradita partum postea editum in bonis suis reus stipulandi habere potuisset. Si post contractam emptionem ante interpositam
Abbreviated transcription (Latin):
uu antenagore cuiꝰ bona fuerũt
subiugata fisco. iõ mĩari decies
centena dotn noĩe ussit. ꝙ d̾ ea
parte. p̃stitisse dots usuras alle
pecunam obtunt.⁊ eã cũ acciꝑe
noluiss obsignauit ac deposint
exeo die rõ nõ habebitur usuraꝵ
morã fecĩ. mĩmi steriles ex eo
ut fructus. s fit̾ scõs ut cã¬

Expanded text:
vii Athenagorae, cuius bona fuerant publicata, de fisco ideo numerari decies centena dotis nomine iussit, quod ea patrem praestitisse dotis usuras allegpecuniam optulit et eam, cum accipere noluisset, obsignavit ac deposuit: ex eo die ratio non habebitur usurarum. moram fecerit, nummi steriles ex eo ut fructus, sed fetus secundus ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
einiulũ ille atpollicẽ sũeũ elie¬
gnũt delõro crmuilus eiruet se
ut tipollicẽ auelleret ẜuo ⁊ le p̾cupi¬
taret. mela scrbit. Si pr̃oꝑito
inp̃tus locatus sit. excõducto acc̃ẽ¬
dim cil onõ obmislũ ruptũ. uł de¬
biliratũ s suctu aut t̃rere mulus
ꝯpetere cĩ iquilie. ¶ Itẽ sitattorilo¬
cam̾s lacũ iũtio plenĩ curandũ et

Expanded text:
 ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus competere etiam Aquiliae.Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et
Abbreviated transcription (Latin):
nuus facta sit que tẽꝑari nõ potuit.
nullã in dnm̃ drdã actõnẽ. Sin ãt
culpa nautaꝵ iofactũ sit puto aqͥlie
sufficere. ¶ Si funẽ quis qͦ ligata na¬
agñdũ erit. ¶ hac actõe ex hoc legiꝰ
capite de om̃ib aiãlib lesis que pe¬
cutes nõ sũt agñoũ ẽ. puta ut decane
s qde apro ⁊ leone cen̾sq feris ⁊ auib
i̾ ent dicendũ. ¶ Magistrat᷑ muni¬
aipales. si dãpnũ ĩ iuria d̾der̃t. posse a ꝗ¬
lia teneri. nã ⁊cũ pecudes aliqius pigno¬
n cẽpͣnsi ⁊ fame eas necauiss dũ nõ
patit᷑ te eis cibana affarre. ĩ factũ accõ dñ¬
ta ẽ. ¶It̃ si dũ putat se ex loge caꝑe pigꝰ.
ñ exlege ceꝑit. ⁊ ns trtas corruptasq
reddat dr᷑ legẽ aquiliã locũ ht̃e. Ꝙ di¬

Expanded text:
erari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem culpa nautarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religata naagendum. Hac actione ex hoc legis capite de omnibus animalibus laesis, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque fidem erit dicendum.Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere:
Abbreviated transcription (Latin):
Siptoreciũ meũ ad̾ sup̃ domũ tuã
nullo uire habebim. rocidisss posse
me recũ tãpni iniurie age̾ ꝓculus
cendũ exrescͥpto imꝑatoris seũi qui
ei ꝑcinꝰ domũ traiectus erat. aone
ducts cit ẜuitutẽ resꝙpͥsit uire iuo
posse eum int̾ciõe. et meritonit᷑ est ẽ
Sinaus tua inpacta in meã scapnã
ãpnu m̾ dedit. quesitũ est oue atio ꝰ
ꝯpetẽt. ⁊ ant procislus. Si inporutide
nautaꝵ fuit ne ro accid̾et ⁊ culya eou
factũ sit lege aquilia cũ mutis ign¬
dum est. Quia paru refert mnaue in¬
mittendo aut ferracłm an̾aue ducẽ¬
to antua manu dap̃m̃i dedis. qr oĩ¬
b his modis ꝑte dãpno afatior.S si
fune rupto aut cũ innullo regi ⁊

Expanded text:
 quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus cendum ex rescripto imperatoris Seueri, qui ei, per cuius domum traiectus erat aquae ductus citra seruitutem, rescripsit iure suo posse eum intercidere, et merito: interest enim, t.Si nauis tua inpacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret. et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur
Abbreviated transcription (Latin):
nił. Qui occidit aduit̾um rep̃hũ¬
sũ ẜuũ aliẽñ ac lege ñ tenebitur.¬
¶pignori datus ẜuus si occisus sit. de¬
bitori accõ ꝯpetit. S an qe̾ditori dĩda
sit utilis. quia põt int̾ ẽẽ eus ꝙ debi¬
tor soluñde nõ sit. aut qd̾ litẽ tpr̃e ã

Expanded text:
.Qui occidit adulterum deprehensum seruum alienum, hac lege non tenebitur.Pignori datus seruus si occisus sit, debitori actio competit. sed an et creditori danda sit utilis, quia potest interesse eius, quod debitor soluend
Abbreviated transcription (Latin):
uicuio suo se facete. Quierẽs erlatito
rolut actoe⁊ aquilie. ¶ Sicũ marie
uror margartas exratas dediss in
rass ut ptiusis nilinea uteret. tem̃
eimi lege aqnilia siue durtit sue n¬
ipta et aomic. ¶ Siquis nedrftnti
mei fores ꝯfregĩt. aut su pm edifiti

Expanded text:
iculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae.Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in rasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc.Si quis aedificii mei fores confregerit u
Abbreviated transcription (Latin):
pinĩ. Iõq siquis instipulã suã uł
⁊ ult̾ius euagatus ⁊pro gressus igͥs
ilienã segetem. uł uineĩ leserit. reꝗ¬
namꝰ nũ iuꝑitia eiꝰ aut negligñtia io
culpe reus est. nã ⁊ qui octasionem dãpni¬
p̃stat. dãpñu fecisse iuĩde̾tur Ineod̾
cmine est ⁊ qui nõ obẜuauit nei¬
gnit longiꝰ ꝓcedet. At si oiãq̃ opor¬
tuit obẜuauit. uł subita uis uẽti
longiꝰ ignẽ ꝓduxit.caret culpa ¶ Si
uulneratus fu̾it ẜuus ñ mortifere.
negligñtia aut̃ ꝑut. deuulnerato ac
deiecit. uł machinariꝰ homine p̃ter¬
enutẽ occioit. ita tenetur. sus ipu¬
blicũ cũ decidat. nec ille ꝓdamait.
agi. Culpam at̃ eẽ qd̃ cũ a dilig̃me
tiatũ eẽt cũ ꝑiculũ eiutari nõ possit.¬

Expanded text:
itur. Item Si quis in stipulam suam, vel et ulterius evagatus et progressus ignis alienam segetem vel vineam laeserit, inquiramus num imperitia ejus aut negligentia id culpae reus est nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse uidetur: in eodem crimine est et qui non obseruauit, ne ignis longius procederet.At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa.Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neglegentia autem perierit, de uulnerato actdeiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, agi: culpam autem esse, quod cum a diligente tiatum esset, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tra mañsirt qua aquã ducto. mebĩ
est dicere accone utilẽ tnttã. ¶ Si
explaustro lapis cocid̾it. ⁊ quio rupo
uł fregr̃ aquilie actõe plaustrariuor
teni placer. semale ꝯposuit lapides ꝙ¬

Expanded text:
mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit vel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides
Abbreviated transcription (Latin):
noꝙ. ꝓdẽ nec nocẽt: mattis gͥ ius¬
iurandũ partui nec ꝓ finet. nec no¬
cebit. simãt detullĩt quiret exeo p̃¬
gnãs nõ ce̾. ¶ Iurari aut oportet ur
de latũ est iusuirano̾ cererũ sdetuli¬

Expanded text:
neque nocet: matris igitur iusiurandum partui non proficiet: nec nocebit, si mater detulerit et iuretur ex eo praegnas non esse. Iurari autem oportet, ut delatum est iusiurandum: ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
inte si pa iurate ꝑatus sit. nic ei
noc uis iuranõ ꝓfitiet. qr ex eo qt̾
delatũ est iuratum ñ est.
re grãm ei foc̃ ꝯtẽt᷑ uolũtate fusep¬
ti uris urandi ¶sinõ suscepit uis

Expanded text:
inde si postea iurare paratus sit, nihil ei hoc iusiurandum proficiet, quia ex eo quod delatum est iuratum non est.re gratiam ei facit contentus voluntate suscepti iurisiurandi. quod si non suscepit i
Abbreviated transcription (Latin):
irͣ. am pꝰi qũa iurat᷑ est. denogit
icto saut si incontrau̾sia eit. idẽ li
ambigatur. anius iurand̾ dat᷑ sit
excepͣtoĩ locus est. ¶ Iure iurãdo
delato uł remisio reus quid̾ adꝗr
exceptonẽ sibr alisq igor ũ ãc̃tõem
ad quitit. inqua hoc solum q̃ritur.
an ntauit. dari sibi oport̾e uł ꝯu¬

Expanded text:
am posteaquam iuratum est, denegatur actio: aut, si controversia erit, id est si ambigitur. an iusiurandum datum sit, exceptioni locus est. Iureiurando dato vel remisso reus quidem adquirit exceptionem sibi aliisque, actor vero actionem adquirit, in qua hoc solum quaeritur, an iuraverit dari sibi oporte
Abbreviated transcription (Latin):
stã dr ꝯdictõẽ delata. nãsireus iu¬
rau̾it. nem̃ie ei iusiuranõ defe¬
rente. p̃tor id ius uirandũ ñ t̃ue¬
bitur. sibie uirauit. alioqn faciliꝰ
ꝗsꝙ adius uirandũ decurrens nemĩe
iurand̾ siue imꝑsonã. siue inre
sue infactũ siue penali accõne
uł quauis alia agͣat. siue dem̃die
ratum. p̃tor ius uirandũ tuebĩt
ut puta detuli tibi ius irandsi
⁊ uirasti impotestate mea te nõ
cellus scribit. q̃ d̾eo iurari posse an
p̃gnant sit mulier uł ñ sit qui
ri uĩt stãdũ demq ait. si deposses¬
siõe fuiͣt q̃stio ẜuari ꝯportẽ sifor¬

Expanded text:
tur 'condicione delata': nam si reus iurauit nemine ei iusiurandum deferente, praetor id iusiurandum non tuebitur: sibi enim iurauit: alioquin facillimus quisque ad iusiurandum decurrens nemine siurandum, siue in personam siue in rem siue in factum siue poenali actione uel quauis aliaratum, praetor iusiurandum tuebitur: ut puta detuli iusiurandum et iurasti in potestate mea te non cellus scribit etiam de eo iurari posse, an praegnas sit mulier vel non sit, et iuriiurando standum: denique ait, si de possessione erat quaestio, servari oportere, si for
Abbreviated transcription (Latin):
accipimꝰ ñ solũ siñ ĩmonuit. s ⁊ si
negauit ẜuitutẽ istã deb̾i cũ eẽt
aboo q̃situm. Set ⁊ si proponaᷤᷤ enm
ita dixisse nulla quidem ẜuit᷑ debẽt.
uerũ ne em̾igat ĩ opinata ẜuitus
ñ teneor. puto eum exẽpto teneri
egit nec cognosceret emptor. ali¬
quã ẜuitutem debi opinor eũ
exempto ten̾i cign̾alit tix̾im
si improbato more u̾satus sit u
celanda ẜ uitute deb̾e eũ teneti.
ñ sisecuritati sue ꝓspectũ uoluit.
ħ ita u̾a sunt. si ẽp̃tor ignorauit
ẜuitutes. qr ñ indetur ẽẽ celatus

Expanded text:
lum si non admonuit, sed et si negauit seruitutem istam deberi, cum esset ab eo quaesitum. sed et si proponas eum ita dixisse: 'nulla quidem seruitus debetur, uerum ne emergat inopinata seruitus, non teneor', puto eum ex empto teneri, egit, ne cognosceret emptor aliquam seruitutem deberi, opinor eum ex empto teneri. et generaliter dixerim, si improbato more uersatus sit in celanda seruitute, debere eum teneri, non si securitati suae prospectum uoluit. haec ita uera sunt, si emptor ignorauit seruitutes, quia non uidetur esse celatus
Abbreviated transcription (Latin):
locau̾at ciuilem actõñe infactũ
eẽ tandam. lab̾o scͥñt. Itẽ siquis
p̃tu explorandi gr̃a rem tradat ne
garia atq uiitata actionũ noĩa
p̃scͥtis u̾bnͣ agendum est.¬

Expanded text:
locauerit, ciuilem actionem in factum esse dandam Labeo scribit.Item si quis pretii explorandi gratia rem tradat, negaria atque usitata actionum nomina, praescriptis uerbis agendum est
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri. quid eoꝵ merx ⁊ qd̾¬
eoꝵ p̃tium sit. nec rõ paniatur
ut una eademq res queneat ⁊
p̃tium sit emptionis. Uñ siea
res quã acceꝑim uł dederim
p̃a ei euincatur. infãcͣtũ dan¬
dam accõñe. s̾detur. Itẽ emp¬
tĩo acuenditio nda ꝯsenti¬
entium uoluntate cͣchit᷑ur. ꝑ¬
mutatio aũt exre tradĩtã miti¬
um obligationi p̃bet. Alioꝗñ
si res nũdum rradita sit. nu¬
do ꝯsensu ꝯstitui obligatõñe
dicemin. Qrinhis dum taxat
receptum est. que nom̃ suum
hñt. ut inemptõe uenditõnie.
ꝯditõe mandato. Id̾o pediꝰ ałt.a¬
lienam rem dantem. nullam ꝯͣ¬
ꝯuenit. s ut res ccͣ nobis reddãt᷑.
cõditoĩ locus est. quasi re non
secuta.

Expanded text:
inueniri, quid eorum merx et quid pretium sit, nec ratio patitur, ut una eademque res et ueneat et pretium sit emptionis.Unde si ea res, quam acceperim uel dederim, postea euincatur, in factum dandam actionem respondetur.Item emptio ac uenditio nuda consentientium uoluntate contrahitur, permutati‹o› autem ex re tradita initium obligationi praebet: alioquin si res nondum tradita sit, nudo consensu constitui obligationem dicemus, quod in his dumtaxat receptum est, quae nomen suum habent, ut in emptione uenditione, conductione, mandato.Ideoque Pedius ait alienam rem dantem nullam coconvenit: sed ut res contra nobis reddatur, condictioni locus est quasi re non secuta.
Abbreviated transcription (Latin):
euenit ut cessantib uiditiis
ꝓditis ⁊ uulgarib actoĩb cum
ꝓͥum nom̃ inuenire ñ possumꝰ
facile descendamꝰ adeas que in
fac̾cũ appellantur. S ne res ex¬
emplis e geat. pautis agam. do¬
mino mertium in magistrũ
naius si sit inẽtum utrum na¬
uẽ ꝯduxĩt an merces uehẽtas

Expanded text:
euenit, ut cessantibus iudiciis proditis et uulgaribus actionibus, cum proprium nomen inuenire non possumus, facile descendemus ad eas, quae in factum appellantur. sed ne res exemplis egeat, paucis agam. Domino mercium in magistrum nauis, si sit incertum, utrum nauem conduxerit an merces uehendas
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuũ quis suũ anlib̾tũ ꝯtend̾at.
Siquis nĩt fidutia ingenuitatis sue
uit᷑ ĩ se suscipiat ꝓbationẽ ad hoc
ut snãm ferat. ꝓingenuitate fati¬
entẽ. hoc est ingenuũ eẽ ut ꝓmĩ¬
tietur. an obtẽperare ei debeat rrac¬
tari põt. qnõ abre ẽẽ opinor mo¬
rẽ eigẽri ꝓbandi se ingenuũ ⁊ sen¬
tẽtiam scõm᷑ dandã cũti nulla cap¬
tio mĩtedat iris.

Expanded text:
dat? si quis autem fiducia ingenuitatis suae ultro in se suscipiat probationes ad hoc, ut sententiam ferat pro ingenuitate facientem, hoc est, ingenuum se esse ut pronuntietur, an obtemperare ei debeat, tractari potest. et non ab re esse opinor morem ei geri probandi se ingenuum et sententiam secundum se dandam, cum nulla captio intercedat iuris.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ quererẽt. ⁊ diu̾se ꝓfessiones
ꝓferentur ei potentissumũ stare
que noceat. s cã cognita uerita¬
tem excuti oportet. ⁊ exͣco ponssi¬
mũ annos ꝯputari ex quo p̃cipͥiã
fid̃ inea re ꝯstare credibilius u¬
detur.¬
p̃ L. Enta eũ qui se exlib̾tinita¬
re ingeniũ dicat. referendũ ẽ quis
actoris partib fungatur ⁊ siquid̃
inpossõne lib̾tinitatis fuit. sĩ du¬
bio ip̃m oportebit ingenuitatis
cam̃ agẽ docere ꝙ se ingenuũ eẽ ¶ũ
uõ ĩnpossõne ingenuitatis sit. q li¬

Expanded text:
cuius quaereretur et diuersae professiones proferuntur, ea potissimum stare, quae nocet: sed causa cognita ueritatem excuti oportet et ex eo potissimum annos computari, ex quo praecipuam fidem in ea re constare credibilius uidetur Circa eum, qui se ex libertinitate ingenuum dicat, referendum est, quis actoris partibus fungatur. et si quidem in possessionem libertinitatis fuit, sine dubio ipsum oportebit ingenuitatis causam agere docereque se ingenuum esse: sin uero in possessione ingenuitatis sit et li
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. Quin gotra testõ tͥ legata
sunt. ioẽ scptum est incodicillis p̾a
scͥpͥtĩ. refert duplicare legatum.
uoliu̾t. an repetere. ⁊ oblitus se in
restõ legasse. id fecit. abutroq ergo
ꝓbatio eius rei exigñda est. pͥma
fronte equũ uidetr ut petitor ꝓ¬
bet qd̾ intendit. S nimirũ ꝓbiti¬
ones quedam areo exigũtur. Nã si
ẽditũ petã alle respont̾at solutã ẽẽ
pecumã. ip̃e hoc ꝓbare coͣgñtut ẽ.
Et hncͥg cum petitor duas scͥturas

Expanded text:
. Quingenta testamento tibi legata sunt: i‹d›em scribtum est in codicillis postea scriptis: refert, duplicare legatum uoluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab utro ergo probatio eius rei exigenda est? prima fronte aequius uidetur, ut petitor probet quod intendit: sed nimirum probationes quaedam a reo exiguntur: nam si creditum petam, ille respondeat solutam esse pecuniam, ipse hoc probare cogendus est. et h
Abbreviated transcription (Latin):
u.ł .iiii. adeo̾. S eo iulianꝰ adic̃ sico¬
lor q̃situs sit. ut filius familias qui
mutuã accepturus erat. fideiuberet
alio reo dato. fraud̃ senat᷑ ꝯsulto fac¬
tam nocͣe q dandam exceptõnẽ tami
reos acceꝑo filiũ famił ⁊ titiũcũ ad
filiũ famił eẽt ꝑuentura pecimia. iõ
ne qͣsi fidenulor auxilio senat᷑ ꝯsulto
uteret᷑. utilem ẽẽ erceptõe adu̾sus

Expanded text:
us libro quarto. sed Iulianus adicit, si color quaesitus sit, ut filius familias, qui mutuam accepturus erat, fideiuberet alio reo dato, fraudem senatus consulto factam nocere et dandam exceptionem tam reos accepero filium familias et Titium, cum ad filium familias esset peruentura pecunia, ideo ne quasi fideiussor auxilio senatus consulti uteretur, utilem esse exceptionem aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
scit dec̃scit amoritur. ⁊iõ papiiꝰ eleg̃it᷑
rap̃iꝰ stõto dicebat peciliũ siłe esse ¶ quõ¬
modo aũt peculiũ nascitur. q̃sitũ est¬
⁊ ita ueteres disting̃t. siro acquisiuit
peculiũ. siu̾o tunicas aut aliquid si¬
mile qd̾ ei dñs nocesse ht̃ pr̃are. nõ eẽ
peculium Ita gͥ nascitur peculiũ cͥ sot
auc̃ auctũ fuĩt dec̾scit cũ yui uicarui
moriunt res im̃tidunt cum adep¬

Expanded text:
escit decrescit moritur, et ideo eleganter Papirius Fronto dicebat peculium simile esse homini.Quomodo autem peculium nascitur, quaesitum est. et ita ueteres distingu‹u›nt, si id adquisiit peculium, si uero tunicas aut aliquid simile quod ei dominus necesse habet praestare, non esse peculium. ita igitur nascitur peculium: crescit, cum auctum fuerit: decrescit, cum serui uicarii moriuntur, res intercidunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ait .ł. a Adiuo pio rescpͥtũ ẽ. si
lib̾tina senatorẽ deceꝑit qiͣ inge¬
nua nei nupta est. atexemplum
p̃tons edicti dandã ineã accõneo

Expanded text:
arum A divo Pio rescriptum est, si libertina senatorem deceperit quasi ingenua et ei nupta est, ad exemplum praetoris edicti dandam in eam actione
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. uti frui potero.
cessio. uideamꝰ ne q̃ fimon usus finc¬
tus extinguatur. ⁊ id̃ dicendumẽ.
ut nõ extinguat᷑. ¶ nõtm̃ sietes ad
areã redacte sit. us̾.f. extinguitur.
ueꝵ q̃ si d̾molitis edib. testator.
alias nouas restituit. plane siper
partes refitiat. licet oĩs noua facta
tit. aliuo erit nobis dicend̾. ¶As
uł loci usus fructꝰ legat᷑. sifi̾t inim¬
tatus. ut stagnũ iã sit aut palas.
ꝓculdubio extinguetur.¶S snta¬
gni usus fructꝰ legetur. ciexatiñt
sic ut ag̾sit factus. mutãre usus f.
usus frucralegato. inilua cesa illic
sationes fuiñt facte si ne dubio us
fnictus extinguitur. ¶ Sĩmasse u¬
sus fruct᷑ legetur. ⁊ exea uasa sint fac¬
ta. uł cc̃ cassius aput urseiuĩ scribit
int̃ire usũfructũ quã sentẽtiã puto
ñ int̾rre. si ãt dissoluta sit licet ũdẽ
tabulis nulla p̃t̾ea adiecta rea̾tuta¬
ra sit usũfiuctũ extĩctũ. quã snãm

Expanded text:
uilla, uti frui potero. cessio? uideamus, ne etiam fundi usus fructus extinguatur: et idem dicendum est, ut non extinguatur. Non tantum si aedes ad aream redactae sint, usus fructus extinguitur, uerum etiam si demolitis aedibus testator alias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, aliud erit nobis dicendum. Agri uel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fructus usu fructu legato si silva caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea vasa sint facta vel contra, Cassius apud Vrseium scribit interire unon interire: si autem dissoluta sit, licet isdem tabulis nulla praeterea adiecta restaurata sit
Abbreviated transcription (Latin):
m: ergo ⁊ tutela ad solũ filiũd̃scendit.
pꝰ filii tc̃ ad nepotem Tueripõt sipa¬
tronifiliussit remotus. ł. excuãt̾io ãne¬
potitutela. deferat̾ ⁊ mãcelłꝰ ĩea sẽtẽti.
ẽ. usuccediñ. pꝰse sebat. idcͥconsabierut¬
.A. tutelauͥ alii inlocũeoꝵ o̾ntur ñ usuc¬
cessio amittatur. Non tm̃ aũt mõte ue¬
rum ÷ capiti diminutiõe fuccessio dir
inlegitima tutela amuti qt̃ sipximior
dit in tutele amministratiõe succechi
Siparens filix̃ t̃ filiã. ł nepot̃ẽ ł nepte.
ł d̾inceps inpubere. quõ inpotestate

Expanded text:
et. ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem. Quaeri potest, si patroni filius sit remotus uel excusatus, an nepoti tutela deferatur. et Marcellus in ea sententia est, ut succedi non posse scribat: idcirco enim abierunt tutela, ut alii in locucessio admittatur. Non tantum autem morte, uerum etiam capitis deminutione successio debet in legitima tutela admitti: quare si proximior st succedit in tutelae administratione. Si parens filium uel filiam uel nepotem uel neptem uel deinceps impuberes, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ianpĩn .i:Iutoresapatruo testam̃toor¬
tos. iussit p̃tor magistratus ⁊ firmire. Hicau¬
tioẽ qͦ acciꝑc d̾buer. necuolũtã ai qui tuti¬
rẽ dare ñ potuit neglegetia magistratus exc¬
usat dniq p̃tot ñ antt dic̾tũ intponĩ por

Expanded text:
ionum. Tutores a patruo testamento datos iussit praetor magistratus confirmare: hi cautionem quoque accipere debuerunt nec uoluntas eius, qui tutorem dare non potuit, neglegentiam magistratuum excusat. d
Abbreviated transcription (Latin):
successionẽ Id tucrẽt bona: ne dilapi¬
darentur itclũ alibie heditasl alibi tu
hr̃ditã ꝗdẽ ad agnatam punet: tutela
aũt adagnatum. Ite inub̾tinis si sit pa¬
t̾na: patronifilus. MNãautclãpatrꝙ filiꝰ:
h̃tlitatẽ patͦna obtinebit / tatũ d̾mq
cĩt. ⁊ si sit pat᷑nifilus: nepõ. Isi aput ho¬
stes sit frater: inferioris gradus agͥto.
tutela ñdfertͣ Na.⁊ si patͦnꝰ. ap̃hostes
sit: patͦni filio tutela ñ defert᷑. s ĩtm a
p̃tore datur smĩclũ autem ⁊̃ sine heredi¬
tate turela d̾fert / it dũ heditassiũ tutela
ut puta medolatitauit cũ fuũsutũ rog¬
atus eẽt manũmittẽ nãgñalit cluius pur
iecripsit aurelio basso uis patroneũ ñon
habẽ hĩ uħ plane t̾giu̾satio eorũ quisub¬
ũterc fid ei commnissalib̾tãtẽ uelĩt comͦ

Expanded text:
successionem, idem tuerentur bona, ne dilapidarentur. Interdum alibi est hereditas, alibi tuthereditas quidem ad adgnatam pertinet, tutela autem ad adgnatum. item in libertinis, si sit patrona et patroni filius: nam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optinebit: tantundemque erit et si sit patroni filia et nepos. Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela non defertur: nam et si patronus apud hostes sit, patroni filio tutela non defertur: sed interim a praetore datur. Interdum autem etiam sine hereditate tutela defertur, interdum hereditas sine tutela, ut puta in eo qui latitauit, cum seruum suum rogatus esset manumittere: nam generaliter diuus Pius rescripsit Aurelio Basso ius patroni eum non habere, his uerbis: 'Plane tergiuersatio eorum, qui subuertere fideicommissam libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
mutendae tutila aiitestam̃to datitu¬
torescotra pas satis danoĩ subiciedis ⁊
nocedictũd̾satifat̾io ẽ ad tutores testa
tutores. marcellus ait adnotꝑtinẽ ẜ¬
riꝰ i dõꝙ ⁊ illiclausule st̃ subiecti usicui.
maior pars tutoꝵ denat ie gerat quẽ
maios par cligat. quauis uba edicti ad
testam̃taĩos ꝑtineãt. Stestam̃todatus
pͥumotutor ñdũẽ tutor nposthumꝰ
ecdat᷑ dat̃ tñ aduersꝰ eum sub stituto

Expanded text:
utela est, aut testamento dati tutores contra ius satisdationi subiciendi sunt. Hoc edictum de satisdatione ad tutores testamtutores, Marcellus ait et ri. ideoque et illi clausulae sunt subiecti, ut, si cui maior pars tutorum decernat, is gerat quem maior pars eligat, quamuis uerba edicti ad testamentarios pertineant. Testamento datus postumo tutor nondum est tutor, nisi postumus edatur: datur tamen aduersus eum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ exip̃a lege patͦnis delatela sunt. Ergo
manunimissõ ex lege duodecim ta¬
bulau tutõ ẽ. siũ spõte manumisit siũ ĩ
ꝯpulsus ex cã fidĩ ꝯmissimanumisit ssr ⁊
sihac lege emit umanunint:. ⁊ ex ꝯstitutiõe

Expanded text:
 ex ipsa lege patronis datae sunt. Ergo manumissor ex lege duodecim tabularum tutor est, siue sponte manumisit siue etiam compulsus ex causa fideicommissi manumisit. Sed et si hac lege emit, ut manumitteret, et ex constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
odẽst x: H uob pupillis tutordatꝰ
⁊ si alt̾ns tutelst exeuaẽ põt cũres fep¬
arate sĩt at tamen altẽius tutor ma
lbor matri testam̃to paiͥs frustramã¬
dat᷑ nec sipiũcie p̾ses inꝑitia lapsus
pats uolũtatẽ sequẽdãdecrtuĩt succeᷤᷤ¬
sor eius sẽtẽtiam quam leges rõt. ñad¬
mutũt. recte seq̃t̃ ¶Ponoris cã tutor

Expanded text:
dectarum. Duobus pupillis tutor datus etsi alterius tutela se excusare potest, cum res separatae sint, ‹a›ttamen alterius tutor manliberorum matri testamento patris frustra mandatur, nec, si prouinciae praeses imperitia lapsus patris uoluntatem sequendam decreuerit, successor eius sententiam, quam leges nostrae non admittunt, recte se
Abbreviated transcription (Latin):
Scundum c̃ enuim q̃dui testam̃taĩa tu¬
telaspẽãt. legiti mã cessac̾⁊ sisemel
telad̃ inde excuãtꝰ fuĩt tutor testam̃¬
tarius. adhucdicimus in locũ excũa¬
tidãdumẽ ñ ad legitimũ tutoͬredire
tutela. Idẽ dicimus: si fur̃t remotus
nã ⁊ hid cͥco abͥit ut aliusdt/ Quodsi
tutor testam̃todat d̃cẽseĩt. ad legiti¬
mum tutda redit o hic senatũ esultũ
cessat. Plañsiduo plures ue fuĩt tu¬
tores testam̃tarii in locũ eiꝰ quidcẽ̾nt
łincuntate ẽẽ d̾si it poteĩt daĩ aliusee¬
terũ sinullus suꝑsit. ł inciuitate. sit
legitima tutela succedit
tutor dari ñ pot̃. nec nec deductis rebus
nicħ ualebit.¬

Expanded text:
sciendum est enim, quamdiu testamentaria tutela speratur, legitimam cessare. Et si semel tela, deinde excusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimus in locum excusati dandum, non ad legitimum tutorem redire tutelam. Idem dicimus et si fuerit remotus: nam et hic idcirco abit, ut alius detur. quod si tutor testamento datus decesserit, ad legitimum tutela redit, quia hic senatus consultum cessat. Plane si duo pluresue fuerint tutores testamentarii, in locum eius, qui decessit uel in ciuitate esse desiit, poterit dari alius: ceterum si nullus supersit uel in ciuitate sit, legitima tutela succedit.tutor dari non potest nec deductis rebus nihil ualebit
Abbreviated transcription (Latin):
atorẽ ignorante nec madãta pupula.ñ.
ricto ei. atutore petitũ uidi. peiculũq
corũ q̃cuãtor ñ uiẽ clatꝰor gessit. ñ sine
ceps secutus curatores fiue eiꝰ õdit: peĩcul¬
ũ ammistratiõĩcoꝵ eĩ respicẽ d̾b̾c.¬

Expanded text:
atorem ignorante nec mandante pupilla non recte ei a tutore petitum uideri periculumque eorum, quae curator non iure datus gessit, non sine ceps secutus curatores filiae eius dedit, periculum administrationis eorum eam respicere deb
Abbreviated transcription (Latin):
er mog. ł .ii. uiris. epĩt. Patuali filio cui
nichił relictũe tutor frustra datur a patri
necsinc inq̃itioẽ ꝯfirmat̃ Siquerat̃ anꝙ
da sunt. anhic doerit quidart potuit. ⁊ ille
acepetat ciui fuerat dandus ⁊ is dat᷑ cuiꝰca
ficultas erat. ⁊ptribunali ꝯec̃tũmt̾poit ̃¬

Expanded text:
o iuris epitomarum. Naturali filio, cui nihil relictum est, tutor frustra datur a patre nec sine inquisitione confirmatur. Si quaeratur, an ex consideranda sunt: an hic dederit qui dare potuit, et ille acceperit cui fuerat dandus, et is datur cuius dandi facultas erat, et pro tribunali decretum
Abbreviated transcription (Latin):
tutorem cũ sapere cepcĩt¶ Seruus alie¬
nus itadaĩtutor põt si lib̾eũt tutor esto
qun inmo.⁊ sipure datꝰ sit uoet̃ inc̃e
an alicnũ tutorẽ scripseĩt. cumpupil¬
iifauore : pupub utilitatĩ assunptali¬
bertas sit inpersõa eius ꝗtutor script̾
tad fendi si uoluta aptisime ñ rifra¬
gitur.

Expanded text:
tutorem, cum sapere coeperit. Servus alienus ita dari tutor potest"si liber erit, tutor esto". quin immo et si pure datus sit, uidetur inesse an alienum tutorem scripserit, cum pupilli fauore et publicae utilitatis adsumpta libertas sit in persona eius, qui tutor scriptus rtas defendi, si uoluntas apertissime non refragetur.
Abbreviated transcription (Latin):
is quã filial dedisse uideanir filioꝵ
mĩ appellanone ⁊ filie ꝯtinentur.
Siꝗs filio tutorẽ deł̾it ⁊ płes filios
habeat an om̃ib filiis dedisse uidea¬
ur: Et de hoc ponponius dubitat.
Magis aut̃ est. ut om̃ib dedisse

Expanded text:
liabus dedisse uideatur: filiorum enim appellatione et filiae continentur. Si quis filio tutorem dederit et plures filios habeat, an omnibus filiis dedisse uideatur? et de hoc Pomponius dubitat: magis autem est, ut omnibus dedisse
Abbreviated transcription (Latin):
łp.ł.ii. dispt̃. Si filiꝰ familias tutor
ap̃toẽ cdaiꝰ sit. siꝗdẽ pat̾ tutclã agnouit
insolidum õbet teneĩ. siñagnouit dii¬
taxat d̾pecculio/ ignouisse aũt uiõtur.
siue gessit siue gere̾ti fili̾o cõsensit. siue
omĩo attigit tuteiam. Uncũ qdã fiuo
scͥpsiss udiligent̃ tuttlãgerẽt cũ sus id¬

Expanded text:
putationum. Si filius familias tutor a praetore datus sit, si quidem pater tutelam agnouit, in solidum debet teneri, si non adgnouit, dumtaxat de peculio. adgnouisse autem uidetur, siue gessit, siue gerenti filio consensit siue omnino attigit tutelam. unde cum quidam filio scripsisset, ut diligenter tutelam gereret, 'cum sci
Abbreviated transcription (Latin):
Huc inpuberes. ⁊ d̾portatisit pu pil¬
u tutores habere desinunt. Itẽ sus
uitutem pupillũredoigat᷑. utiq finit̃
.tutela alii qͦ modiᷤᷤ desinunt. cẽtutoẽ
siforte quis ab ostib fuerit captus. ł
pupillus. ł tutor s ⁊ si adtenpu̾fiuĩt
quis datus ip̃e fin̾to tutorẽẽ d̾sinit.
pͣtẽa si suspectũ qͥ futt remotus desmit¬

Expanded text:
huc impuberes uel deportati sint pupilli, tutores habere desinunt. Item si in seruitutem pupillus redigatur, utique finitur tutela. Aliis quoque modis desinunt esse tutores, si forte quis ab hostibus fuerit captus uel pupillus uel tutor. Sed et si ad tempus fuerit quis datus, tempore finito tutor esse desinit. Praeterea si suspectus quis fuerit remotus, desi
Abbreviated transcription (Latin):
iatem abstusis mͥ exẽpto actõnem
me ido ip̃m ꝯsecutuꝵ. uid̾i enĩ inrẽ
tuam ilsũ lam si hr̃ditatẽ aẜuo
emero ut qd̾ mͥ abip̃o ẜuo debe¬
batur ꝯpensarem. licet nicͥ solui

Expanded text:
abstuleris mihi, ex empto actione me id ipsum consecuturum: uideri enim in rem tuam uersum: nam et si hereditatem a seruo emero, ut quod mihi ab ipso seruo debebatur compensarem, licet nihil solui
Abbreviated transcription (Latin):
us alioqͥn rem necessariã uł utilẽ
ono emit. deimẽu̾so actõ er̃tt Si
u̾o nic eoꝵ est. depeculio eit actio.¬
hoc at̃ totiens ueꝵ est. quotiens
ẜuus rẽ dñi gerens locupletiorẽ
cũ facit nũmis peculiarib. alioqu
siẜuo peculiũ dñs adimat. uł si
uendat euni cũ peculio uł eiꝰ rem
peculiarẽ. ⁊p̃tium exigat. nõ uide
tem deinremu̾so tenerẽt. qr ħ ip̃o¬

Expanded text:
am uel utilem domino emit, de in rem uerso actio erit: si uero nihil eorum est, de peculio erit actio.hoc autem totiens uerum est, quotiens seruus rem domini gerens locupletiorem eum facit nummis peculiaribus. alioquin si seruo peculium dominus adimat uel si uendat eum cum peculio uel rem eius peculiarem et pretium exigat, non uidetrem ‹de in rem› uerso teneretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tori eius solũit. uł familiã exhibu¬
mcͥ uidetur u̾sũ. Ilam ut põp scri¬
bit adu̾sus lucrũ dm̃ uide̾t sub̾nẽ¬
u̾tẽt nicͥ uid̾i u̾sũ siue pꝰa debitor oẽ
it ei pł dic̃. ⁊ sitantũdẽ ei donauit.
dñs quãtũ e̾ditori soluit ꝓse. siꝗdẽ
remunerandi aĩo nõ uideturi u̾sũ.
Siu̾o alias donauit durare uern.¬

Expanded text:
tori eius soluerit uel familiam exhibunihil uidetur uersum. nam, ut Pomponius scribit, aduersus lucrum domini uidetur subuenum, siue postea debitor esse rit ei. plus dicit et si tantundem ei donauit dominus, quantum creditori soluit pro se, si quidem remunerandi animo, non uideri uersum, si uero alias donauit, durare uersu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuoꝵ ueꝵ p̃tium fatiat. cũ sine¬
cessarias emisset. insolidũ ꝗͣti ue¬
niss teneretur. Pdẽ ait siue ratum
remu̾so eẽ actonẽ. ¶Aẜuus do¬
mino emit. siquide̾ uolũtate eiꝰ¬

Expanded text:
uerum pretium facit, cum, si necessarias emisset, in solidum quanto uenissent teneretur.Idem ait, siue ratum rem uerso esse actionem.Quod seruus domino emit, si quidem uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾ .u. dig̃ scribit. dñm p̃staturuor
s ⁊ si nõ suͣt ꝓmisse. utiq ñ ebe¬
buntur. qr instipulatu deducte ñ
sunt ¶ plane si ꝯtẽplatõe dnĩ pecu¬
niã dedit. nõ gerenti ẜuo negm̃ do¬
mini. s ip̃e gerens. negoꝵ gestoꝵ¬
aͥ c̾iõe potero ⁊̃ deusuris exꝑiri.¬
Usum aũt sic accipimꝰ ut duret ul¬
sum ꝯita demũ deinrẽu̾so ꝯpetit ac¬
tio. siñ sit ad nõ ẜuo solutũ uł fi¬
lio. sitñ in necem c̾oitoris. ido ẽ
ꝑditurd ẜuo uł fulio solutũ sit. qua
simũ aũt est dedolo malo adu̾sum
⁊ peculiaris debitor si fraudulenter
ẜuo solu̾it qd̾ ei debebatur ñ lib̾at᷑.¬
¶Si dñi debitor sit ẜuus ⁊ abalio o¬
utuatus ei solu̾it acceis nõ u̾tit qͣte¬

Expanded text:
 scribit dominum praestaturum: sed si non sint promissae, utique non debebuntur, quia in stipulatum deductae non sunt. plane si contemplatione domini pecuniam ded‹i› non gerenti seruo negotia domini, sed ipse gerens, negotiorum gestorum actione potero etiam de usuris experiri.Uersum autem sic accipimus, ut duret uersum: et ita demum de in rem uerso competit actio, si non sit a domino seruo solutum uel filio. si tamen in necem creditoris, id est perdituro seruo uel filio solutussimum autem est de dolo malo aduersus et peculiaris debitor, si fraudulenter seruo soluerit quod ei debebat, non liberatur.Si domini debitor sit seruus et ab alio mutuatus ei soluerit, hactenus non uertit, quate
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. xxuii. aded̾.. Sipropatte fił
fide̾uisserit ⁊ c̾ditori solu̾it. inrẽ pałs
uideatur ẽẽ u̾sũ. qr patrẽ lib̾ruit cui
scrbit. si filius qͣi defensor patris iu¬
ditiũ susceꝑit. ⁊ sit ꝯdẽpnatus deĩrẽ
ulso tẽner patrg̃ ssãq filiꝰ eũ iuditõ fus cep¬

Expanded text:
.Si pro patre filius fideiusserit et creditori soluerit, in rem patris uidetur uersum, quia patrem liberauit.Cui onum scribit, si filius quasi defensor patris iudicium susceperit et sit condemnatus, de in rem uerso teneri patrem: namque filius eum iudicio suscep
Abbreviated transcription (Latin):
u̾so nõ rollimꝰ ictõnẽ. anpotiꝰ exut᷑q
ꝓrata terrahimꝰ ego aut sublatam
sit ꝯstitutus. ¶ Idẽm q̃ritur siiurẽ
nuam u̾terit ⁊ debitor nius factus
sit. mox c̾oitor eiꝰtẽ sũme quã t
tebuit. anrenascatur denirẽu̾so
actõ. anu̾o expꝰtus facto nõ uale¬
scat. Qumͣ est¶dem nractat. anexuẽ¬
tu patris inrem possit filiꝰ u̾tere.
ueluti si duo rei pat̃ ⁊ filius fum̃t.
⁊ filiꝰ muniatus suo noĩe soluat.
iuremu̾sum. qd̾ sinõ fuit. ⁊ suum
negotium gerens. filiꝰ soluit nõ eẽ
in hoc mutuatus fin̾t. ut e̾ditori
suo soluẽt. nõ erit imreu̾sũ. qͣuis
actõe depeculio lib̾atus sit dñs.¬

Expanded text:
uerso non tollimus actionem? an potius ex utroque pro rata detrahimus? ego autem puto sublatam sit constitutus.Idem quaerit, si in rem tuam uerterit et debitor tuus factus sit, mox creditor eiusdem summae quam tibi debuit, an renascatur de in rem uerso actio an uero ex postfacto non conualescat? quod uerum est.Idem tractat, an ex euentu possit in rem patris filius uertere, ueluti si duo rei pater et filius fuerint et filius mutuatus sin rem uersum: quod si non fuit et suum negotium gerens filius soluit, non essin hoc mutuatus fuerit, ut creditori suo solueret, non erit in rem uersum, quamuis actione de peculio liberatus sit d
Abbreviated transcription (Latin):
it ẜuus dño rem peculiarẽ. actõ de
inrẽu̾so cessabit ⁊ sunt istauera. pla¬
ne si mutuũ ẜuus acc̾epit q donã¬
di aĩo solu̾it dũ ñ uult eũ debito¬
rem facere peculiarem teinrẽu̾so ic¬
tio est. ¶Iud ueꝵ nõ est qd̃ mela
scribit. Siẜuo meo argñtũ dederis
ut pocula mbi facet ee quolibet

Expanded text:
rit seruus domino rem peculiarem, actio de in rem uerso cessabit, et sunt ista uera.Plane si mutuum seruus accepit et donandi animo soluit, dum non uult eum debitorem facere peculiarem, de in rem uerso actio est.Illud uerum non est, quod Mela scribit, si seruo meo argentum dederis, ut pocula tibi faceret ex quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
mͣsire ꝑdomũ adeaq̃ ꝯmemorata sũt
posse dumoto ñ noceat legitario.
stillicitu rigo ꝯtignoꝵ ꝓiectus ꝯpete¬
bat ianuã inpublico aperuit. quero
cũ neꝙ luminib publii meiu ui¬
cini neq itinĩ uicino office̾t neque
stalicioiũ inuicini tomocarat. ana¬

Expanded text:
r domum ad ea quae commemorata sunt posse, dum non noceat legatario. stillicidii rigor et tignorum protectus competebat, ianuam in publico aperuit: quaero, cum neque luminibus Publii Maevii vicini neque itineri vicini officeret neque stillicidium ne vicini
Abbreviated transcription (Latin):
ceditur. inꝯspecni hañt ea heoisna ita ut
officẽ alt̾um alti postit.
u̾. Hoiqui us luminit in mittenoi
nõ h ibuerunt aꝑto pariete cõĩulloui¬
legnut iusta eĩdem tomũi horrues
⁊ cen iculum qd̾ olipicõlegnũ non
fuer̃t. ad hortũ at̾ acenaculũ semꝑ per¬

Expanded text:
ceditur in conspectu habeant ea aedificia, ita ut officere alterum alteri possit. qui ius luminis immittendi non habuerunt, aperto pariete communi nullo ilegavit: iuxta eandem domum hortus et cenaculum, quod olympico legatum non est, fuerunt: ad hortum a
Abbreviated transcription (Latin):
cũscpͥtis ꝑ oĩa habñda ẽ mulier᷑.¬
Simulier rẽ ase pigri datã ꝑint̃¬
cessionẽ reciꝑe uelit fructꝰ q̃ lib̾os
recipit. q sires deñor facta fuĩt eo
nõie mag̃ est ut existiat. s sic̾ditor
qui pignus ꝑ int̃cessionẽ accepit.
hoc alii uendidit uera est eoꝵ op
pinio qui petitõnẽ dandã ei put̾at.
q̃ adu̾sus bone fid̾i ep̃torẽ nec me¬
lioris ꝯditõis ep̃tor sit. quã fuerat
uenditor. ¶Itẽ simułier c̾ditori
uiri sundũ uendidit. ⁊ tradidit ea ꝯ¬
ditõe ut ẽp̃tor accepta peciuna ui¬
ro refert᷑. ⁊ hunc fundum uẽdicat.
except̃o quid̾̃ opponit ei dere ẽp̃ta ⁊
t̃dita. s replicabitur amuliere au̾ si
eauenditõ ꝯͣ senatꝰ᷑ ꝯsultũ facta sit.
⁊ hoc ꝓceoit siue ip̃e e̾ ditor emerit
liue uñposiñt aliũ quo mulier ea
di mulier ne ip̃a mnĩtedẽt alii mã¬
daret ut sofaceret. an uihuꝰ ꝑ soni
locus huic senatꝰ ꝯsulto sit qui roga¬

Expanded text:
cumscripti per omnia habenda est mulier.Si mulier rem a se pignori datam per intercessionem recipere uelit, fructus etiam liberos recipit et, si res deterior facta fuerit, eo nomine magis aestimetur. sed si creditor, qui pignus per intercessionem acceperit, hoc alii uendidit, uera est eorum opinio, qui petitionem dandam ei putant et aduersus bonae fidei emptorem, ne melioris condicionis emptor sit, quam fuerit uenditor.Item si mulier creditori uiri fundum uendidit et tradidit ea condicione, ut emptor acceptam pecuniam uiro referret, et hunc fundum uindicat, exceptio quidem opp‹o›nitur ei de re empta et tradita, sed replicabitur a muliere: 'aut si ea uenditio contra senatus consultum facta sit.' et hoc procedit, sive ipse creditor emerit sive interposuerit alium, quo mulier ea Si mulier, ne ipsa intercederet, alii mandaret ut id faceret, an in huius persona locus huic senatus consulto sit, qui roga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulti. id petitõnẽ nõ dandã adu̾¬
sus ipãm mulierẽ spectat.¶⁊ puto rẽ
ita oedistĩgue̾oã ut siquidẽ c̾ditor cui
me obligaui mãdante muliere hoc ĩ
fraude senat᷑ ꝯsulti egiss ne ip̃a int̃¬
ueniret ꝯͣsenitus ꝯsultũ. daret ãt
aliũ. exclutẽñoũ eũ exceptõe fraudis
senatus ꝯsulto facte. siulo is iggrass
eto aũt scissẽ. tẽ mandati me agñtẽ
cũ muliere exclutentũ ẽẽ me aũt
editori teneri. ¶ Si mulier. ꝓeo ꝓ
quo int̾cessit̃. iuditiũ ꝑata sit acci¬
pe ut nõ inueterẽ debitotẽ acrõdẽt.¬

Expanded text:
petitionem non dandam adversus ipsam mulierem spectat. et puto rem ita esse distinguendam, ut, si quidem creditor, cui me obligavi mandante muliere, hoc in fraudem senatus consulti egisset, ne ipsa interveniret contra senatus consultum, daret autem alium, excludendum eum exceptione fraudis senatus consulti factae: si vero is ignorasset, ego autem scissem, tunc mandati me agentem cum muliere excludendum esse, me autem creditori teneri. Si mulier pro eo, pro quo intercesserit, iudicium parata sit accipere, ut non in veterem debitorem actio det
Abbreviated transcription (Latin):
mł .ł. xxxix.ades̃. Sicũ filio fa
taeit depoculio pr̃aretur. Sac̃ filio fa¬
milias agatur. anque patri debeat᷑
filiꝰ ꝯpensare possit. quert. ⁊ mag̃ est
ꝯditõe ut caueat partẽ suũ ratũ ha¬
bituꝵ. id est nõ exacturum qd̾ his cõ¬
pensauerit.
tiã sotietatradhibuimꝰdicẽd̾ ẽ tesinẽ nos
ĩuicẽ ẽẽ obligatoᷤᷤ ip̃o uie ꝯpensattẽ ne¬
gligẽtie facta simili mõ ꝓbatur. sialt̃
exre cõi aliꝗd ꝑcepit. alter tantũ ne¬
ꝯpẽsatõe fcãm uiteri ⁊ ipso iure iñui
actõ. ut puta excã furtiu̾a cerõꝵ que
malefitioꝵ. sid̾ea pecuniarit᷑ agitur.
ꝯpensitõ locũ ht̃. Id̃ est ⁊ si ꝯdicatur
excauti fintiua. ¶ S ⁊ qi nox ali
põt. ¶ Inctipulatõib qͦ. que instar

Expanded text:
o famtaxat de peculio praestaretur.Sed si cum filio familias agatur, an quae patri debeantur filius compensare possit, quaeritur: et magis est condicione, ut caueat patrem suum ratum habiturum, id est non exacturum quod is copensauerit. iam societati adhibuimus, dicendum est desinere nos invicem esse obligatos ipso iure compensatione neglegentiae facta. simili modo probatur, si alter ex re communi aliquid perceperit, alter tantam necompensationem factam videri et ipso iure inviactio, ut puta ex causa furtiua ceterorumque maleficiorum, si de ea pecuniarie agitur, compensatio locum habet: idem est et si condicatur ex causa furtiva. sed et qui noxali potest. In stipulationibus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
am subueniri.S potꝰ ip̃itenegan¬
taeit mandati adtõ. ¶Insũma per¬
pent̾entũ eiͣt p̃tori cui potiꝰ subueni¬
at. utrũ cditor anfiteuisori. Nã mi¬
nor capt᷑. neutri tenebitur s facilĩ in

Expanded text:
am subueniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in