comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dotibus. et ꝓpheta ait. labia sa¬
cerdotis custodient scientiam. et
legem requirent exore eius. quia
angelus dnĩ ex̾cituum est. Quid
ergo mirum si illos ur̃a pietas dig¬
netur honorare. quibus in suo elo¬
quio honorẽ tͥbuens eos aut ãgelos
aut deos ipe etiam appell deus: Ecc̃stca¬
quoq testatur hystoria. quia cũ pie
memorie constantino principiscͥp¬
to. oblate accusationes fuissent cõ¬
cans. in eorũ conspectu libellos quos
acceperat incendit dicens. uos dii
estis. a uero deo constituti. Ite et in¬
ter uos causam ur̃am disponite.
qr dignum non est ut nos iudice
magis ex hũilitate ꝙ̃ illis aliquid
p̾stitit ex reu̾entia impensa. Ante
eum ꝙͦ pagani in re publica prin¬
cipes fuerunt. qui uerũ deum nesti¬
entes: deos ligneos et lapideos cole¬
bant. tñ eoꝵ sacerdotibus honorem
maximum tribuebant. Quid gͥ
mirum. Si xp̃ianꝯ imperator ueri
dei sacerdotes dignetur honorare

Expanded text:
sacerdotibus. Et propheta ait: Labia sasacerdotibus. Et propheta ait: Labia sacerdotis 133 custodiunt scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Quid ergo mirum si illos vestra pietas dignetur honorare, quibus in suo eloquio honorem tribuens, eos aut angelos, aut deos ipse etiam appellat Deus? Ecclesiaquoque testatur historia, quia cum piae memoriae Constantino principi in scripto oblatae accusationes concans, in eorum conspectu libellos quos acceperat incendit, dicens: Vos dii estis, a vero Deo constituti. Ite, et inter vos causas vestras disponite, quia dignum non est ut nos judicemmagis ex humilitate quam illis aliquid praestitit ex reverentia impensa. Ante eum quippe pagani in republica principes fuerunt, qui verum Deum nescientes, deos ligneos et lapideos colebant, et tamen eorum sacerdotibus honorem maximum tribuebant. Quid ergo mirum si Christianus imperator veri Dei sacerdotes dignetur honorare,
Abbreviated transcription (Latin):
credulitas impenditur. Et quidez
si terre mee captiuitas per cotidia¬
na momenta nõ excresceret. despec¬
tione̾ atq inrisione letus tacerem.
Sed hoc uehementer affligit. quia ũn
ego falsitatis tolero urte inde italia
cotrdie ducitur sub longobardoruz
iugo captiua. Dumq in eis sug¬
gestionibꝰ in nullo creditur: uires
hostium ĩ maniter excrescunt. hoc
tñ piissimo dño suggero. ut de me
mala omĩã quel existimet. De uti¬
litate uero rei publice et causa erep¬
tionis ytalie. non quibuol faceie
pias aures p̾beat. s plus rebus
ꝙͣ uerbis credat. Sacerlotibus ã
totus indignetur. sed excellenti
consideratione ꝓpter eum cui serui
sunt ita eis dnẽtur. ut etiam debi¬
tam reuerentiã ĩpendat. ⁊lam in
diuinis eloquiis Sacerdotes aliqñ
dii. alñ angeli uocantur. Et ꝑ moy¬
sen de eo qui ad iuram̃ tum dedu¬
cendus est dicitur. Applica eum
ad deos indel sacerdotes. Et scriptũ.
est iursum. Diis non detrahes: scilz

Expanded text:
credulitas impenditur. Et quidem si terrae meae captivitas per quotidiana momenta non excresceret, de despectione mea atque irrisione laetus tacerem. Sed hoc me vehementer affligit, quia unde ego crimen falsitatis tolero, inde Italia quotidie ducitur sub Langobardorum jugo captiva; dumque meis suggestionibus in nullo creditur, vires hostium immaniter excrescunt. Hoc tamen piissimo domino suggero, ut de me mala omnia quaelibet existimet; de utilitate vero reipublicae et causa ereptionis Italiae non quibuslibet facile pias aures praebeat, sed plus rebus quam verbis credat. Sacerdotibus autem ster citius indignetur, sed excellenti consideratione propter eum, cujus servi sunt, eis ita dominetur, ut etiam debitam reverentiam impendat. Nam in divinis eloquiis sacerdotes aliquando dii, aliquando angeli vocantur. Et per Moysen de eo qui ad juramentum deducendus est dicitur: Applica illum ad deos , videlicet ad sacerdotes. Et rursum scriptum est: Diis non detrahes , scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ec de uita uel actibꝰ beati gg̃¬
breuiter dicta sint. cct̾um qͣm¬
diu mundi huius orbis euoluit᷑.
eius laudabile mitum sꝑ accip̃
increm̃tum. qr illius sine dubio
glorie ascribitur: ꝙ hec romana
uertuntur: et ꝙ boni quiq eiꝰ sua¬
sionib inflãniati celestem pata
desideranter inqͥrũt. Qui beatissi¬
mus pontifex post quam sedem¬
huius romane et aplice ecclẽ an
nis .xiii. et mensibus sex. diebus
.x. gloriosissime rexisset: ex hac lu

Expanded text:
er de vita vel actibus beati Gregorii dicta sint. Caeterum quandiu mundi hujus orbita volvitur, ejus laudabile meritum semper accipit incrementum. quia ipsius sine dubio gloriae ascribitur, quod haec Romana nvertuntur, vel quod boni quique ejus suasionibus inflammati, coelestem patriam desideranter inquirunt. Qui beatissimus pontifex postquam sedem Romanae et apostolicae Ecclesiae annis tredecim, mensibus sex, et diebus decem, gloriosissime rexit, e
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie in sacratissiõ lateraneñ
palatio scrinio huius confectum tẽ¬
poribus cartitium p̾grande uolum.
in quo cõmunis sexus cunctarum
etatum ac ꝓfessionũ noĩa. tam ro¬
me ꝙͣ per sub urbana uicina sue
ciuitatis. nec non longinquas
maritime urbes degentium. cũ
suis cognoĩbo temporibꝯ et renu¬
nerationibꝯ exp̾ssius continẽtur.
Quorum sũmam ne uidel fasti¬
diatus transiliar. ego transferre
diffugio. meiq lectoris oculum
ad illius uenerandi scrinii pleni

Expanded text:
usque hodie in sacratissimo Lateranensis palatii scrinio hujus confectum temporibus chartaceum praegrande volumen, in quo communis sexus cunctarum aetatum ac professionum nomina tam Romae quam per suburbana civitatesve vicinas, necnon longinquas maritimas urbes degentium, 54 cum suis cognominibus, temporibus, et remunerationibus expressius continentur. Quorum summam, ne videlicet fastiditus transiliar, ego transferre diffugio, meique lectoris oculum ad illius venerandi scrinii pleni
Abbreviated transcription (Latin):
Horum quendã paupere in angu¬
stiis andromarum recessibus. dũ¬
a uespilionibo inueniri mortuuz
contigisset. estimans eũ tipis inopia
perisse. Ita per aliquot dies ut dr̃
a missarum celebratione uacando¬
rta tristatus est. tanꝙͣ si ꝓpriis ma¬
nibꝰ qd̾ dictu nefas est peremisset.

Expanded text:
um quemdam pauperem in angustis andronarum recessibus a vespillionibus inveniri mortuum contigisset, aestimans eum stipis inopia periisse, ita per aliquot dies, ut dicitur, a missarum celebratione vacando, tristatus est, tanquam si eum propriis manibus, quod dictu nefas est
Abbreviated transcription (Latin):
episcopatum succederet: et ip̃e mis¬
sus ascotaͥa: grauior de obseruatio¬
ne pasche nec non et de aliis eccͣsti¬
ce uite disciplinis. controuersia na¬
ta est. Unde merito mouit hec q̃stio
sensus et corda multoꝵ. tim̾tium
ne forte accepto xp̃ianitatis uoca¬
bulo. inuacuum currerent aut cu¬
currissent. Peruenit et ad ip̃as
pͥncipum aures osini uidelicet re¬
gis. et filii eius aluichfridi. qr uimi¬
rum osuui ascottis edoctus ac bap¬
tizatus. illorum etiam lingua opti¬
me inbutus. nil melius ꝙͣ ꝙ illi
docuissent autumabat:. porro alug¬
fuid magistrum hñs eruditionis
xp̃iane uilfridum uirum doctissi¬
mum. Nlam et romam pͥus ꝓpt̾
doctrinam eccͣsticam adierat. et
apud dalfinu archiẽp̃m galliarũ
lugdunũ multu tp̃ris egerat: a
quo etiam tonsure eccͣstice coronã
susceperat. huius doctrinam oĩbꝯ
scottorum traditionibo iure pͥfe¬
rendam sciebat. Inde ei etiam do

Expanded text:
episcopatum succederet DCLXII, et ipse misepiscopatum succederet DCLXII, et ipse missus a Scottia, gravior de observatione Paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disciplinis controversia nata est: unde movit haec quaestio sensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo, in vacuum currerent, aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum aures, Osuiu, videlicet, regis, et filii ejus Alchfridi; qui nimirum Osuiu a Scottis edoctus ac baptizatus, illorum etiam lingua optime imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Romam prius propter doctrinam ecclesiasticam adierat, et apud Dalfinum archiepiscopum Galliarum Lugduni multum temporis egerat, a quo etiam tonsurae ecclesiasticae coronam susceperat, hujus doctrinam omnibus Scottorum traditionibus jure praeferendam sciebat: unde ei etiam do
Abbreviated transcription (Latin):
et regina eãfled cum suis. iuxͣ qd̾ in
cantia fieri uiderat: hẽns secum de
cantia p̾sbr̃m catholice obseruationis
nomine romanũ. Unde non nũꝙͣ
contigisse fertur illis temporibus:
ut bis in anno una pascha celebra¬
retur. Et cum Rex pasca dnicum
solutis ieumiis faceret: tñ regina
cum suis persistens adhuc in ieni¬
nio diem palmarum celebraret. ħ
autem dissonantia paschalis obs¬
uantie uiuente aidano patienter
ab oĩbus tolerabatur: qui patent̾
intelleyerant que et si pacha cõtra
morem eorum qui ip̃m miserant fa¬
cere non potuit: opera tamen fidei pi¬
etatis et dilectionis ux morem õi¬
bus sc̃ĩs confuetum diligenter exeqͥ
curauit. unde ab omnibus etiam
his qui de pascha aliter sentiebant
merito diligebatur/ nec solum a me¬
diocribus: uerum ab ip̃is quoq ep̃iᷤ
honorio cantuarioru. et felice oriẽ¬
talium anglorum. uenerationi hĩ¬
tus est. Defũcto autem finano qͥ
post illum fuit cum colmanus in

Expanded text:
et regina Eanfled cum suis, juxta quod in et regina Eanfled cum suis, juxta quod in Cantia fieri viderat, habens secum de Cantia presbyterum catholicae observationis, nomine Romanum: unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celebraret. Haec autem dissonantia paschalis observantiae vivente Aedano patienter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui ipsum miserant facere non potuit, opera tamen fidei, pietatis et dilectionis, juxta morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: unde ab omnibus etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, venerationi habitus est. Defuncto autem Finano qui post illum fuit, cum Colmanus in
Abbreviated transcription (Latin):
ti reu̾entissimus archiep̃s theo¬
dorus in honore beati apostoli pe
plumbi laminis eam totã hoc ẽ
et tectum. et ip̃os quoq parietes
eius cooperire curauit. his temporibus
questio facta est frequens et magna
de obseruatione pasche confirman¬
tibus eiꝰ qui de cantia uel de galliis
aduenerant: qd̾ scotti dnĩcum pasche
diem contra uinu̾salis eccle morem
celebrarent. Erat in his acerrimꝰ ue¬
quidem scottus s in gallie uł italie
.partibꝰ regulam eccͣstice ueritatis edoc¬
tus. Qui cum finano confligens:
multos quidem correxit. uel ad sol¬
lertiorem ueritatis inquisitionem
accendit: nequaꝙͣ. tam̃ finanum
em̾dare potuit: quin potius qd̾ eẽt
homo ferocis animi: acerbiorem
castigando et apertum u̾itatis ad¬
uersarium reddidit. Obseruabat
autem iacob dyaconꝯ qͦndam ut supͤ
docuimus uenerabilis archiep̃i pau¬
liui. uerum et catholicum pascha:
cum om̃ibus quos ad correctionis

Expanded text:
enti reverentissimus archiepiscopus Theoenti reverentissimus archiepiscopus Theodorus in honore beati apostoli Petplumbi laminis eam totam, hoc est, et tectum et ipsos quoque parietes ejus cooperire curavit. His temporibus quaestio facta est frequens et magna, de observatione Paschae , confirmantibus eis qui de Cantia, vel de Galliis advenerant, quod Scotti Dominicum Paschae diem contra universalis Ecclesiae morem celebrarent. Erat in his acerrimus vequidem Scottus, sed in Galliae vel Italiae partibus regulam ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Finano confligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, ut supra docuimus, venerabilis archiepiscopi Paulini, verum et catholicum Pascha, cum omnibus quos ad correctiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicunt coniugis sue in ip̃o tpre
festi paschalis. Completis autem
trĩbus annis pꝰinterfectionem pẽ¬
dan regis. rebellarunt adu̾sus re¬
gem osuui duces gentis m̾ciorũ
regem uulfere filio eiusdem pen¬
dan adolescente quẽ ꝯcultũ serua¬
uerant. eiectis prĩcipibus regis nõ
Apprii fines suos fortiter sił et liber¬
tatem receperunt. Sic ꝙ cum suo
rege liberi xp̃ouero regi ꝓ sempit̾¬
no in celis regno ẜuire gaudebãt.
Prefuit autem rex idem genti mer¬
scd̃m iaruman. Tercium caddan.
Quartum uinfridum. Omnes
hi peroroinem sͥ met succedẽtes.
sub regre uulfhere gentis m̃tioꝵ
episcopatu sunt functi.
capitłm .xxu.
Nterea aydano ep̃o de hac uita
sublato finan pro illo gradum
epatus ascottis ordinatus ac
nissus acceperat. qui in insula
lindis farnen fecit ecclãm ep̃ali se¬
de congruam. Quã tamen more
scottorum non de lapide s de robo¬
re secto totam cõposuit atq arun¬
dine texit. Quam tempore seꝙͣ¬

Expanded text:
ut dicunt, conjugis suae, in ipso tempore festi paschalis DCLVIII. Completis autem tribus annis post interfectionem Pendan regis, rebellarunt adversus regem Osuiu duces gentis Merciorum regem Wlfhere, filio ejusdem Pendan adolescente, quem occultum servaverant, et electis principibus regis non proprii, fines suos fortiter simul et libertatem receperunt: sicque cum suo rege liberi, Christo vero regi pro sempiterno in caelis regno servire gaudebant. Praefuit autem rex idem genti Mersecundum Jaruman, tertium Ceaddan, quartum Uynfridum. Omnes hi per ordinem sibimet succedentes sub rege Uulfhere, gentis Merciorum episcopatu sunt functi. CAPUT XXV.nterea Aidano episcopo de hac vita sublato, Finan pro illo gradum episcopatus, a Scottis ordinatus ac missus acceperat DCLII: qui in insula Lindisfarnensi fecit ecclesiam episcopali sedi congruam; quam tamen more Scottorum, non de lapide, sed de robore secto totam composuit, atque harundine texit, quam tempore sequ
Abbreviated transcription (Latin):
super filiis hominũ. ⁊ le forte nos
tp̃r aliquo carnis illecebris serui¬
entes. minꝯq dei iuditiũ fordini¬
dantes. repentina eius ira corri¬
piat. et uel temporalibus dãp¬
nis iuste seuiens afflgat: uel ad
perpetuam perditionem distric¬
tius examinans tollat..

Expanded text:
super filios hominum; ne forte nos tempore aliquo carnis inlecebris servientes minusque Dei judicium formidantes, repentina ejus ira corripiat, et vel temporalibus damnis juste saeviens affligat, vel ad perpetuam perditionem districtius examinans tollat.
Abbreviated transcription (Latin):
aduenissent. Erant autem nu̾o .xii.
diuertentes ad pipinum ducem
francorum. gratanter ab illo sus¬
ceptisunt. Et qr nuper citeriorem

Expanded text:
advenissent, erant autem numero duodecim, divertentes ad Pippinum ducem Francorum, gratanter ab illo suscepti sunt: et quia nuper citeriorem
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuit ut ad languentẽ intraret.
Intrauit ego me secum assupto ad
uirginem que iacebat. multo ut
dixit dolore constricta. Et brachio
in t̾in groscesscente ut nil prorsus
in cubito flexionis here. Et astans

Expanded text:
obtinuit ut ad languentem intraret. obtinuit ut ad languentem intraret. Intravit ergo me secum adsumto ad virginem quae jacebat multo, ut dixi, dolore constricta, et brachio in tantum grossescente, ut nihil prorsus in cubito  Al., cubitu flexionis haberet: et adstans
Abbreviated transcription (Latin):
que erat filia ip̃ius carnalis. grauis¬
simo languore teneretur. qr fleoto¬
mata est nuper in brachio. et cum
ess instudio. tacta est infirmitate
repentini doloris. quo mox in crestẽ¬
te magis grauatum est brachiũ
illud uulueratum adu̾sum intu¬
morem. ad eout uix duabubus ma¬
nibꝯ cirtumplecti poss ip̃a q iacens
in lecto p̾nimietate doloris iam
moritura uideretur. Rogauit gͦ
ac benedicere illam dignaretur: qr
cred̾et eam ad benedictionẽ uel ac¬
tum illius mox melius hĩtura.
Interrogans autẽ ille qñ fleͬoto¬
mata esset puella. Et ut cognouit
qr in luma .iiii.dixit. multum in¬
sipienter et indocte fecistis. luna
morie thecdorum archiep̃m epĩs
dicere: qr periculosa sit satis illius
temporis fleotomia. et qñlumen
lune et reuina oceani increm̃tu
est. Et quid ego possum puelle si
moritura est facere ⁊ At illa instã¬
tius ob secrans ꝓ filia que o̾pido
diligebat. ⁊lam et abbatissam eam
ꝓ se facere disposuerat. Tandem

Expanded text:
quae erat filia ipsius carnalis, gravissimo languore teneretur: quia phlebotomata est nuper in brachio, et cum esset in studio, tacta est infirmitate repentini doloris, quo mox increscente, magis gravatum est brachium illud vulneratum, ac versum in tumorem, adeo ut vix duabus manibus circumplecti posset, ipsaque jacens in lecto prae nimietate doloris jam moritura videretur. Rogavit ergo ac benedicere illam dignaretur, quia crederet eam ad benedictionem vel tactum illius mox melius habituram. Interrogans autem ille quando phlebotomata esset puella, et ut cognovit quia in luna quarta, dixit: Multum insipienter et indocte fecistis in luna moriae Theodorum archiepiscopum dicere, quia periculosa sit satis illius temporis phlebotomia, quando et lumen lunae, et rheuma Oceani in cremento est. Et quid ego possum puellae, si moritura est, facere? At illa instantius obsecrans pro filia quam oppido diligebat, nam et abbatissam eam pro se facere disposuerat, tandem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius regni potestas: ut etiam no¬
lentibus ac contradicentibꝰ paga¬
nis antistitem sue posset eccle red¬
dere. Cserũptamen ip̃e cum suagẽ¬
te ex quo ad dñm conue̾sus est. diui¬
nis se studuit mancipare p̾ceptis.
Deniq et in monasterio beatissimi
apostoloꝵ principis. ecclãm sc̃e deige¬
nitricis fecit: quam consecrauit
archiep̃s mellitus.

Expanded text:
ipsius regni potestas, ut etiam nolentibus ac contradicentibus paganis antistitem suae posset Ecclesiae reddere. Verumtamen ipse cum sua gente, ex quo ad Dominum conversus est, divinis se studuit mancipare praeceptis. Denique et in monasterio beatissimi apostolorum principis, ecclesiam sanctae Dei genitricis fecit, quam consecravit archiepiscopus Mellitus.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Omeliarum eũgelii libros duos.
¶In apłm quecũq in ospusculis sc̃ĩ
augustini exposita inueni. cuncta
per ordinem trãscribere curaui.
¶In actus apłorum libros duos.
¶In epłas .uii. catholicas. libͦs sĩgulos.
¶In apocalipsim scĩ ihoannis lib̾ .iii.
¶tẽ in capitula lectionũ in totum
nouũ testamentum excepto euan¬
gelio..
¶Item librum epłarum ad diu̾sos.¬
quarum de sex etatibꝰ seculi una ẽ.
¶De mansionibꝰ filiorum isrł una.
¶una de eo qd̾ ait esayas et clauden¬
tur ibi in carcerem et post multos
dies uisitabuntur.
¶ De equinoctio iux aatholium inͣ.
¶tem de hystoriis scõrum. librum
uite et passionis scĩ felicis confes¬
soris. de metrico paulini opere in
psam transtuli.
Cibrum uite ⁊ passionis sc̃ĩ anasta¬
sii male de greco transtatum. et
peius a quodam inꝑito emendatũ.
ꝓut potui ad sensum correxi.
¶uitam scĩpatris modo sił et antistis
cudberechti. Et prius heroỹco me¬
tro. et postmodũ plano sermone
descripsi

Expanded text:
Omeliarum EvangeIn Apostolum quaecunque in Opusculis S. Augustini exposita inveni, cuncta per ordinem transcribere curavi. In Actus apostolorum libros duos. In Epistolas septem canonicas libros singulos. In Apocalypsim S. Joannis libros tres. Item Capitula lectionum in totum Novum Testamentum excepto Evangelio. Item librum Epistolarum ad diquarum de sex aetatibus saeculi una est; de mansionibus filiorum Israel, una; una de eo quod ait Isaias, Et claudentur ibi in carcerem, et post dies multos visitabuntur. ; de aequinoctio juxta Anatolium, una. Item de historiis sanctorum librum Vitae et passionis sancti Felicis confessoris de metrico Paulini opere, in prosam transtuli. Librum Vitae et passionis sancti Anastasii, male de Graeco translatum et pejus a quodam imperito emendatum, prout potui ad sensum correxi. Vitam sancti Patris, monachi simul et antistitis Cuthberti; et prius heroico metro et postmodum plano sermone descripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
xime etiam modulandi ĩ eccła mo¬
re romanorum quem adisciplis
beati pape gregorii didicerat peri¬
tum . cap̃ .iii.

Expanded text:
xime autem modulandi in ecclesia more Romanorum, quem a discipulis beati papae Gregorii didicerat, peritum. CAPUT III.
Abbreviated transcription (Latin):
potes diligere monstras: Respõ¬
dit ille. Scias ꝓ certo frater mi
dilecte. qr et si symonis tonsura
ex consuetudine patria h̃eam
sẏmoniacam tamẽ ꝑfidiã tota
mente detestor acrespuo. Bea¬
tissimi autem apłoꝵ principis:
qͣntum mea paruitas sufficit ue¬
stigia sequi desidero. Et ego credo
in abdito cordis amplectimini.
facie tenetis. Nlamq prudentiã
tuam fe̾cillime diuidicare reor.
ꝙ aptiꝯ multo sit eius quẽ corde
toto abhominaris. cuiusq hor¬
rendam faciẽndam uidere refu
dicato seꝑare. Et econtra eius¬
quem apud deum hẽre patro¬
num queris. sicut facta uel
monita cupis sequi: sicetia
morem hĩtare hĩtus tennitare
condeceat. Hec tunc adãpna
no qui quidem qͣntum cõspͤtis
eccłarum nr̃arum statutis ꝓfecis¬
set ꝓbauit. Cum reuersus ad

Expanded text:
potes, diligere monstras? » Responpotes, diligere monstras? » Respondit ille: « Scias pro certo, frater mi dilecte, quia etsi Simonis tonsuram ex consuetudine patria habeam, Simoniacam tamen perfidiam tota mente detestor ac respuo: beatissimi autem apostolorum principis, quantum mea parvitas sufficit, vestigia sequi desidero. » At ego: « Crein abdito cordis amplectimini, facie tenetis. Namque prudentiam tuam facillime dijudicare reor, quod aptius multo sit, ejus quem corde toto abhominaris, cujusque horrendam faciem videre refugdicato sequem apud Deum patrem habere patronum quaeris, sicut facta vel monita cupis sequi, sic etiam morem habitus te imitari condeceat. Haec tunc Adamnano dixi: qui quidem quantum conspectis Ecclesiarum nostrarum statutis profecisset probavit, cum reversus ad
Abbreviated transcription (Latin):
digni ꝓpetue gloria corone. Sed
in ea que hanc sequitur uita.
non solum om̃i spe corone pͥũ¬
ti. s eterna insuꝑ sunt pena p̾dãp¬
nati. Neq uero me hec ita ꝓse¬
qutum estimes.q. eos qui hanc
ti catholice fauerint. Immo cõ¬
fidenter ꝓfiteor plurimos ex eis
sẽo ac deo dignos extitisie. ex qͥbꝰ
est ad amnan abbas et sacerdos
cõlumbiensium egregiꝰ: qui
cum legatus sue gentis ad al¬
fridum regem missus. nostru
quoq monasterium uidere
uoluisset. miram in om̃ibus
moribꝰ ac uerbis prudentiam
humilitatem. religionẽ osten¬
deret. dixi illi łl inter alia col¬
loquens. Obsecto scẽ frater qui ad
nesciat tendere credis. quid contra¬
rio tue fidei hĩtu terminatam in
capite corone ymaginẽ portas:
Et si beati petri consortium que¬
ris: cur eius quem ille anathema¬
tizauit tonsure ymaginem ini¬
mitaris: et non potius eius cum
quo in et̾num beatus uiuere cu¬
pis. et iam nunc hitum te ꝙͣtũ

Expanded text:
digni perpetuae gloria coronae; sed digni perpetuae gloria coronae; sed in ea quae hanc sequitur vitam, non solum omni spe coronae privati, sed aeterna insuper sunt poena damnati. Neque vero me haec ita prosecutum aestimes, quasi eos qui hanc ti catholicae faverint: immo confidenter profiteor, plurimos ex eis sanctos ac Deo dignos extitisse, ex quibus est Adamnan, abbas et sacerdos Columbiensium egregius, qui cum legatus suae gentis ad Aldfridum regem missus, nostrum quoque monasterium videre voluisset, miramque in moribus ac verbis prudentiam, humilitatem, religionem ostenderet, dixi illi inter alia conloquens: « Obsecro, sancte frater, qui ad nesciat  Al. add. te tendere credis, quid contrario tuae fidei habitu terminatam in capite coronae imaginem portas? et si beati consortium Petri quaeris, cur ejus quem ille anathematizavit, tonsurae imaginem imitaris? et non potius ejus cum quo in aeternum beatus vivere cupis, etiam nunc habitum te, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
se quoq cum carne sua a uiciis
et concupiscentus crucisigere
debere. Ita. etiam oportet eos
qui uel monachi uotum uł gͣ¬
dum clericatus ħentes arciori¬
bus se necesse hñt ꝓ dño conti¬
nentie frenis astringere. For¬
mam quoq corone quam ipse
in passione spineam portauit
in capite. ut spinas ac tribulos
taret. et auferret a nobis. suo
quemq in capite ꝑ torsuram
p̾ferre. Ut se etiam pei risiones
⁊ opprobria ꝓ illo libenter ac prõp
ti spitio doceant. ut coronam
tione et aduersa se mundi et ꝓspe¬
ra contẽpnere designent. ¶ete¬
rum tonsuram eam quam ma¬
gum ferunt huisse symonem.
quis rogo fidelium non statim
cum ip̃a magi a pͥmotestetur
et merito exuflet aspectuque ĩ
considerando perueneris decur¬
tatam eam quante uidere puta¬
bas inuenies coronam. Ut me¬
rito talem symoniacis et non
xp̃ianis hĩtum cõuenire cogno¬
scas. qui in p̾sentiquidem uita
a deceptis hõibus putabantur

Expanded text:
se quoque carnem suam cum vitiis se quoque carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere debere: ita etiam oportet eos, qui vel monachi votum, vel gradum clericatus habentes arctioribus se necesse habent pro Domino continentiae frenis astringere. Formam quoque coronae quam ipse in passione  Al. add. sua spineam portavit in capite, ut spinas ac tribulos taret et auferret a nobis, suo quemque in capite per tonsuram praeferre, ut se etiam inrisiones et opprobria pro illo libenter ac promtetispicio doceant: ut coronam tione et adversa se mundi et prospera contemnere designent. Caeterum tonsuram eam quam magum ferunt habuisse Simonem, quis, rogo, fidelium non statim cum ipsa magia primo detestetur, et merito exsufflet aspectu? Quae considerando perveneris, decurtatam eam quam te videre putabas, invenies coronam; ut merito talem Simoniacis et non Christianis habitum convenire cognoscas: qui in praesenti quidem vita a deceptis hominibus putabantur
Abbreviated transcription (Latin):
ti dñs ait. Tu es petrus. et super
hanc petram edificabo eccłam me¬
am. et porte inferi non p̾ualebt̃
aduersus eam: et tibi dabo claues
regni celoꝵ. Nlullam magis ab¬
hominandã detestandamq me¬
rito cũctis fidelib credideri ea q̃m
uolenti dicitur idem petrus. pe¬
cunia tua tetumsit inperditiõe.
qm donum dei existimasti per
pecuniaz possideri. N lon est tibi ꝑs
neq sors in sermone isto uł hoc.¬
⁊ leq uero obidtamen in quo co¬
ronam attundimus qr petrus
ita adtonsꝯ est: s qr petrus ĩ me¬
moriam dnice passionis ita ad̃¬
tonsus est. Idcirco et nos qui
per eand̾ passionem saluari de¬
sideramꝯ ip̃ius passionis signũ
cum illo in uertice sũma uidelz
corporis nostri parte gestamus.
Sicut enĩ omnis eccła qr per
mortem sui uiuificatoris eccã
facta est. signũ scẽ crucis eius ĩ
fronte portare consueuit ut
crebro uexilli huius munimi¬
ne a malignorum spiritui
defendatur incursibus. Crebra

Expanded text:
ti Dominus ait: Tu es Petrus, et super ti Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam, regni coelorum . Nullam magis abominandam detestandamque merito cunctis fidelibus crediderim, ea quam  comparare volenti dicit idem Petrus: Pecunia tua tecum sit in perditionem, quoniam donum Dei exispecuniam possideri, non est tibi pars neque sors in sermone hoc. Neque vero ob id tamen in coronam attondemur, quia Petrus ita attonsus est, sed quia Petrus in memoriam Dominicae passionis ita attonsus est. Idcirco et nos qui per eamdem passionem salvari desideramus, ipsius passionis signum cum illo in vertice, summa videlicet corporis nostri parte gestamus. Sicut enim omnis Ecclesia quia per mortem sui vivificatoris Ecclesia facta est, signum sanctae crucis ejus in fronte portare consuevit, ut crebro vexilli hujus munimine a malignorum spirituum defendatur incursibus; crebra
Abbreviated transcription (Latin):
lo caput totondit: Probauit utiq
qr tp̃r felicitatis capillos nut̾re
consueuerat. At ioseph et ip̃e casti¬
tatis humilitatis. pietatis. cetera¬
rumq uirtutum exequtor ac doc
attonsus esse legitur. Patet ꝓfcõ
qr tempore seruitutis. intonsis in
antere crinibꝰ manere solebat.
Esce uter q uir dei diu̾sum ab al¬
tero uultus hĩtum foris p̾mõstra¬
bat: quorum tamen intus cõsciẽ¬
tia ĩparili uirtutum sibi gratia
concordabat. Uerlm et si ꝓfiteri
nobis liberum est. qr tonsure dis¬
crimen non noceat quibus pu¬
ra in deum fides ⁊ bearitas in ꝓxi¬
mum sincera est. maxĩe cum nũ¬
ꝙͣ patribꝰ catholicis sicut de pas¬
che uel fidei diu̾sitate cõflictus:
ita etiam de tonsure differẽtia
legatur aliqua fuisse controu̾sia.
in uniuerso hominũ genere re¬
perimꝰ tonsuras: nullam mag̃
sequendam nobis amplectendã¬
q iure dixerim. ea quam in capi¬
te suo gestabat ille cui se confitẽ¬

Expanded text:
lo, caput totondit; probavit utique lo, caput totondit; probavit utique quia tempore felicitatis capillos nutrire consueverat. At Joseph et ipse castitatis, humilitatis, pietatis, caeterarumque virtutum, exsecutor ac doctlvendus, attonsus esse legitur; patet profecto quia tempore servitutis intonsis in carcere crinibus manere solebat. Ecce uterque vir Dei diversum ab altero vultus habitum foris praemonstrabat, quorum tamen intus conscientia in parili virtutum sibi gratia concordabat. Verum si profiteri nobis liberum est, quia tonsurae discrimen non noceat quibus pura in Deum fides et charitas in proximum sincera est, maxime cum nunquam patribus catholicis sicut de paschae vel fidei diversitate conflictus, ita etiam de tonsurae differentia legatur aliqua fuisse controversia. in universo hominum genere reperimus tonsuras, nullam magis sequendam nobis amplectendamque jure dixerim ea quam in capite suo gestabat ille cui se confiten
Abbreviated transcription (Latin):
protendere circulos. Ꝙ iam si ad
luerint. quibus expletis omnia
que ad solis et lue mensis et sep¬
timane consequentium spectant.
eodem quo pͥus ordine currunt.
Ideo autem circulos eosdem tem¬
porum instantium uobis mitt̾e
supersedimus: qr de ratione tm̃
temporis paschalis instrui que¬
rentes. ip̃os uobis circulos pasche
catholicos habundare ꝓbastis.
Uerum his de pascha succs̃te uͭ
petisti strictĩq cõmemoratis: tõ¬
suram quoq de qua pariter ub̾
liãs fieri uoluisti᷑. hortor ut ecͣcasti¬
cam et xp̃iane fidei congruam
h̾ere curetis. Et quidem scimus
qr neq apłi omnes uno eodem¬
q sunt modo a tonsi. neq nunc
eccłã catholica sicut una fide spe
et haritate in deum consentit.
Ita etiam una atq indissili̾ totũ
per orbem tonsure sibi firma cõ¬
gruit. Deniq ut superiora .i.
patriarcharum tp̃ra respitiamꝰ
Iob exemplar patientie dum
ingruente tribulationũ articu¬

Expanded text:
protendere circulos, etiamsi ad protendere circulos, etiamsi ad luerint annos. Quibus expletis, omnia quae ad solis et lunae, mensis et septimanae, consequentiam spectant, eodem quo prius ordine recurrunt. Ideo autem circulos eosdem temporum instantium vobis mittere supersedimus, quia de ratione tantum temporis paschalis instrui quaerentes, ipsos vobis circulos paschae catholicos abundare probastis. Verum his de pascha succincte, ut petistis, strictimque commemoratis, tonsuram quoque de qua pariter vobis litteras fieri voluistis hortor ut ecclesiasticam et Christianae fidei congruam habere curetis. Et quidem scimus quia neque apostoli omnes uno eodemque sunt modo attonsi, neque nunc Ecclesia catholica, sicut una fide, spe et charitate in Deum consentit, ita et jam una atque indissimili totum per orbem tonsurae sibi forma congruit. Denique ut superiora, id est, patriarcharum tempora respiciamus, Job, exemplar patientiae, ingruente tribulationum articu
Abbreviated transcription (Latin):
fide ac dilectione colere. atq re¬
surrectionis etiam nr̃e quam
eadem die dnica futuram credi¬
mus. spe nos certissima gaud̾e
signemus. Hic autem quem
uobis sequendum mõstrauimꝰ
cõputoͣs pasche. decennouale
circulo continetur. Qui dudũ
quidem hoc est ip̃is aplõrum
temporibꝰ iam seruari in ecclã
cepit. maxime rome et egipti
ut supraiam diximus. Sed ꝑ
industriam eusebi qui a beã¬
accepit distic̃tus in ordine i
compositus est. Ut ꝙ eatenꝰ
per alexandrie pontificem sin¬
gulis annis per oñs eccłas mã¬
dari consueuerat. iam deinde cõ¬
gesta in ordinem serie lune .xiiii.
lus alexandrie presul in .c. anno¬
rũ tempus theodosio ĩperatore
cõposuit. Item successor cuiłiꝯ
siꝯ exiguus totidem alios exor¬
dine pari scemate subnexut.
ta hodie calculatoꝵ exuberat copia:
ut etiam in nr̃is per brittãniam
eccłiis plures sint qui mandatis
memorie ueteribus illis egiptioꝵ
argumentis. facillime possint
in qual spatiotemporum paschat

Expanded text:
fide ac dilectione colere, ut de resurrectionis etiam nostrae, quam eadem die Dominica futuram credimus, spe nos certissima gaudere signemus. Hic autem, quem vobis sequendum monstramus, computus paschae decennovennali circulo continetur, qui dudum quidem, hoc est ipsis apostolorum temporibus, jam servari in Ecclesia coepit, maxime Romae et Aegypti, ut supra jam diximus. Sed per industriam Eusebii, qui a beahabet, distinctius in ordinem compositus est, ut quod eatenus per Alexandriae pontificem singulis annis per omnes Ecclesias mandari consueverat, jam deinde congesta in ordinem serie lunae quartaelus Alexandriae praesul in centum annorum tempus Theodosio imperatori composuit. Item successor ejus Cysius Exiguus totidem alios ex ordine pari schemate subnexuit,ta hodie calculatorum exuberat copia, ut etiam in nostris per Britanniam Ecclesiis plures sint qui, mandatis memoriae veteribus illis Aegyptiorum argumentis, facillime possint in quotlibet spatia temporum paschales
Abbreviated transcription (Latin):
regis meitiorum genti nec non
et ceteris australiumn ꝓuintiaruz
popilis prefuit. Qui etiam gen¬
tem pictorum maxima ex parte
regno anglorum subiecit. Quo
regis pendan. eo qd̃ esset cognatus
sinis regnũ australium m̾ciorum.
qui sunt ut dicunt familiarum
.u. milium discreti fluuio treanta.
est familiarum .uii. milium. sed
idem pedda ꝓximo uere. multum
nepharie ꝑemptus est ꝓdititione

Expanded text:
regis, Merciorum genti, necnon regis, Merciorum genti, necnon et caeteris Australium provinciarum populis praefuit: qui etiam gentem Pictorum maxima ex parte regno Anglorum subjecit. Quo regis Pendan, eo quod esset cognatus suus, regnum Australium Merciorum, qui sunt, ut dicunt, familiarum quinque millium, discreti fluvio Treanta est familiarum septem millium. Sed idem Peada proximo vere multum nefarie peremptus est, proditione
Abbreviated transcription (Latin):
lita te confecit. ⁊lam et suam gẽ¬
tem ab hostili paganoꝵ depopula¬
tione liberauit. ⁊ ip̃am gentem
merciorum. finitimarumq ꝓiũ¬
tiarum. desecto capite perfido ad
fidei xp̃iane gratiam conuertit.
primus autem in ꝓuintia mer¬
tiorum sił et lindisfaroꝵ ac medi¬
t̾raneoꝵ anglorum factus est ep̃s
diuina ut supra diximus. qui ap̃
mediterraneos anglos definictꝰ
qui relicto ep̃atus officio. uiuens
ad scotiam rediit. uterq de gen̾e
scottorum. t̾cius trumbere de na¬
tione quidem anglorum. sedet edoe
abbas in monasterio qd̃ dicitur in¬
gethlignum / ip̃e est locus ubi occisꝯ
est rex osuini ut sup̃ meminimus.
rlamregina eanfled ꝓpinqua illiꝰ.
ob castigationẽ necis eius iniuste po
qus et ip̃e erat regis occisi. In quo
uidelicet monasterio orationes as¬
sidue ꝓ utriusq regis .i. et occisi et
eius qui occidere iussit salute eternͣ.
fierent. Idem autem rex osuui tri¬
bus annis post occisionẽ pendan

Expanded text:
litate confecit. Nam et suam genlitate confecit. Nam et suam gentem ab hostili paganorum depopulatione liberavit, et ipsam gentem Merciorum finitimarumque provinciarum, desecto capite perfido, ad fidei Christianae gratiam convertit. Primus autem in provincia Merciorum, simul et Lindisfarorum ac Mediterraneorum Anglorum, factus est episcopus Diuma, ut supra diximus , qui apud Mediterraneos Anglos defunctus qui relicto episcopatus officio vivens ad Scottiam rediit, uterque de genere Scottorum: tertius Trumheri, de natione quidem Anglorum, sed edoctusabbas in monasterio quod dicitur Ingetlingum. Ipse est locus in quo occisus est rex Osuini, ut supra meminimus . Nam regina Aeanfled propinqua illius, ob castigationem necis ejus injustae, pquus et ipse erat regis occisi: in quo videlicet monasterio orationes assiduae pro utriusque regis, id est, et occisi, et ejus qui occidere jussit, salute aeterna fierent. Idem autem rex Osuiu tribus annis post occisionem Pendan
Abbreviated transcription (Latin):
dam militiam celestem. supplicãd q
ne sedulo monachoꝵ locus facul¬
tas qͣue subpeteret. equibus ui¬
delicet possessiounculis sex ĩ pro¬
uintia derorum .u. ĩbernitioru
dedit. Singule uero possessõnes
.x. erant familiarum .i. sił omẽs
sunt .c.xx. Intrauit autem p̾fa
monasterium qd̾ nuncupatur
herutheu .i. insula cerui. cui tunc
ild abbatissa p̾fuit. Que post biẽ¬
nium cõparata possõe .x. familia¬
rium. in loco qui dr̃ strenues halch.
ibi monasterium construxit. In
quo memorata Regis filia pͥmo
discipula uite regularis. deinde
etiam magistra extitit: donec cõ¬
pleto unde .lx. annorũ numero.
ad cõplexum et nuptias sponsi ce¬
lestis uirgo beata intraret. In quo
monasterio ip̃a et pater eius osiuui
et mater eius eanfled. et pat̾ ma¬
tris eius eduini. et multi alri no¬
biles: in eccłã scĩ apostoli petri sepłti
sunt. Hoc autem bellum rex osuui
cum magna utriusq populi uti¬

Expanded text:
dam militiam caelestem, supplicandumque dam militiam caelestem, supplicandumque ne sedule monachorum locus facultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiarum, id esnti. Intravit autem praefatmonasterium quod nuncupatur Heruteu, id est, insula cervi, cui tunc Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiarum in loco qui dicitur Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undesexaginta annorum numero, ad complexum et nuptias Sponsi caelestis virgo beata intraret. In quo monasterio et ipsa, et pater ejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesia sancti apostoli Petri sepulti sunt. Hoc autem bellum rex Osuiu cum magna utriusque populi uti
Abbreviated transcription (Latin):
currit. Nlam alius filius hecfrid. eo
tempore in prouintia mertiorum.
apud reginam cynuisse obses te¬
nebatur. Filius aũt osualdi regis
ordiluald qui eis auxilio esse debu¬
erat. ĩ parte erat aduersarioꝵ: eisd̾¬
q contra patriam et patrum suoꝵ
na subtraxerat euentumq discri¬
minis tuto in loco expectabat. Ini¬
to ergo certamine fugatis et cesi
pagani. duces regii .xxx. qui ad
interfecti. In quibus edilbere frẽs¬
fr̃ anna regis orientaliũ anglo¬
rum qui post eum regnauit. aue¬
tor ip̃e belliperditis militibꝰ siue
auxiliis interẽptus: et queͣ ꝓpe
fluuiu uinuaed pugnatum est.
qui tunc p̾imndantia pluuiarũ
late alueum suum ymo om̃es ri¬
pas suas transierat: Contigit ut
multo plures aqua fugientes ꝙͣ
liam suam edilfredam. que uixdũ
uniius anni etatem impleuerat:
ppetua uirginitate conseruanda.
Donatis ĩsuper .xii. possessi uncu¬
lis terraium. in quibus ablato stu¬
dio militie terrestris ad excerten¬

Expanded text:
currit. Nam alius filius ejus Egfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cinewissem obses tenebatur. Filius autem Oswaldi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, eisdemque contra patriam et patruum suumnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine fugati sunt et caesi pagani. Duces regii triginta qui interfecti: in quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc prae inundantia pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, quam liam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua ei virginitate consecrandam: donatis insuper duodecim possessiunculis terrarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercen
Abbreviated transcription (Latin):
luid eiustem patris memo¬
rabile miraculum ferunt
tempore episcopatus eius hostilis
merciorum excitus penda duce:
nordanhimbroꝵ regiones ĩpia
clate longe lateq deuastans. per¬
uenit ad urbem usq regiam que
ex belbe qͦnda regine uocabulo cog¬
rat: flamis absumere conatus est
dicissis ꝙ uiculis quos in uicinia¬
congeriem trabiũ. tignoꝵ. parie
urbem ĩ magna altitudine cucũ¬
dedit. a parte qua terre est contigua.
Et dum uentum oportunũ cer¬
neret: inl latoigne conbure ignẽ
urbem nisus est. Qe tempore Re¬
uerentissimus antistes aydan ĩ
morabatur. Illo enĩ sepius secrete
orationis et silentii causa secedere
consueuerat. Deniq usq hodie
locum sedis illius solitarle mead̾
insula solent ostendere. Qui cuz
celum oculis manibusq cum la¬
crimis dixisse. Uide dñe quanta
mala facit penda. Quo dicto sta¬
tim mutati ab urbe uentiin eos
serunt. ita ut aliquot lesi ommes
territi. ĩpugnare ultra urbem ces¬
sarent. quã diuinitus iuuare co¬

Expanded text:
ud ejusdem Patris memorabile miraculum ferunt tempore episcopatus ejus, hostilis Merciorum exercitus, Penda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cograt, flammis absumere conatus est: discissisque viculis quos  Al., vcongeriem trabium, tignorum, pariurbem in magna altitudine circumdedit, a parte quae  Al., qua terrae est contigua: et dum ventum opportunum cerneret, inlato igne comburere urbem nisus est. Quo tempore reverentissimus antistes Aidan in morabatur. Illo enim saepius secretae  Al. secrete orationis et silentii causa secedere consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostendere. Qui cum caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos serunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessarent quam divinitus juvari
Abbreviated transcription (Latin):
danhimbrorum. misso hybernia
cum ex̾citu duce berecto uastauit.
Misere gentis ĩnoxiam. et natio¬
ni anglorum semper amicissi¬
mã. Ita ut ne eccłiis quidem aue
monasteriis. manus parceret ho¬
stilis. At insulani et quantum
ualuere armis arma repellebãt.
et inuocantes diuinũ auxiliu
pietatis. celitus est uindicatum.
continuis diu in p̾cationibꝰ pos
nũ dei possidere non poteraͣnt.
Creditum est tamen ꝙ hii qui
merito ĩpietatis sue maledice¬
bantur. potius dño uindice pe¬
nas suireatus luerent. Si ꝙdẽ
anno post hunc ꝓximoidem
Rex cum tere excitum ad uastã¬
dam pictorum ꝓuĩciam duxi¬
sset. multum ꝓhibentibus ami¬
cis. et maxime beate morie cũ¬
beregto qui nuper fuerat ordinͣt
ep̃ introductus est silantibus
fugam hostibus in angustias ĩ ac

Expanded text:
danhymbrorum misso Hiberniam cum exercitu duce Bercto, vastavit misere gentem innoxiam et nationi Anglorum semper amicissimam; ita ut ne ecclesiis quidem, aut monasteriis manus parceret hostilis. At Insulani, et quantum valuere, armis arma repellebant, et invocantes divinae auxilium pietatis, caelitus se vindicari continuis diu imprecationibus  Anum Dei possidere non possint, creditum est tamen quod hi qui merito impietatis suae maledicebantur, ocius Domino vindice poenas sui reatus luerent. Siquidem anno post hunc proximo idem rex, cum temere exercitum ad vastandam Pictorum provinciam duxisset, multum prohibentibus amicis et maxime beatae memoriae Cudbercto qui nuper fuerat ordinatus episcopus, introductus est, simulantibus fugam hostibus, in angustias inac
Abbreviated transcription (Latin):
cum ornatura in auro unam &
lena anciriana. qd̾ petimus ut eo
beniguitatis animo gloria uestra
suscipiat. quo anobis nobis nosci¬
Dconiugẽ quoꝙ eius Eoil
eplẽ beatissimi et apostolici Boni¬
faci pape urbis rome directe
edilberge Regine heduini Regis.

Expanded text:
cum ornatura in auro una, et cum ornatura in auro una, et laena Anciriana una, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo a nobis nosciconjugem quoque illius Aedilbepistolae beatissimi et apostolici Bonifacii papae urbis Romae, directae Aedilbergae reginae Aeduini regis.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentem sp̃m hũit. Nec sensibi¬
litatem a suis factoribus potuit
quol modo suscipere: uobis patẽ¬
ter insinuat quam nicħ erat qd̾
eathenꝯ colebatis. Dum ꝓfecto
meliores uos qui sp̃m uiuẽtem a
exprimi hominis quem plasmauit
stituit. Accedite ergo ad agnitõe
eius qui uos creait qui in uobis
uite insufflauit sp̃m. qui pro ura re¬
dep̃tione filium suum unigenitu
misit. ut uos ab origenali peccato
eriperet. et ereptos de potestate ne¬
quitie diabolice p̃uitatis: celestibo
premiis muneraret. Suscipite u̾¬
ba predicatoꝵ et euangelium deiqͥ
uobis adnuntiant. quatinꝰ credẽ
bilem trinitatem: fugatis demo¬
nioꝵ sensibus. epulsa ꝙ a uobis
sollicitudine uenenosi et deceptibi¬
lis hostis. per aquam et spm̃ scm̃ re
glorie sempiterne cohĩtare eius
opitulatione munificentia ualea¬
tis. Preterea benedicfõem ꝓtecto¬
ns uestri beati petri apostoloꝵ pͥn¬
cipis uobis direximus .i. camisiã

Expanded text:
viventem spiritum habuit, nec sensibiviventem spiritum habuit, nec sensibilitatem a suis factoribus potuit quolibet modo suscipere, vobis patenter insinuet quam nihil erat quod eatenus colebatis: dum profecto meliores vos qui spiritum viventem a exprimi hominis quem plasmavit stituit. Accedite ergo ad agnitionem ejus qui vos creavit, qui in vobis vitae insufflavit spiritum, qui pro vestra redemptione Filium suum unigenitum misit, ut vos ab originali peccato eriperet et ereptos de potestate diabolicae nequitiae coelestibus praemiis muneraret. Suscipite verba praedicatorum et Evangelium Dei quod vobis annuntiant, quatenus credenbilem Trinitatem, fugatis daemoniorum sensibus, expulsaque a vobis sollicitatione venenosi et deceptibilis hostis, per aquam et Spiritum sancgloriae sempiternae cohabitare ejus opitulatione et munificentia valeatis. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolorum principis vobis direximus, id est, camisiam
Abbreviated transcription (Latin):
iuuandi quemlz possunt here uir¬
tutem. hi qui ex corruptibili mate¬
ria inferiorũ etiam suppositoꝵ que
tibi manibus construũtur: Qib
uidelicet artifitium humanũ acco¬
modans. eis ĩ aninatam mẽbroꝵ
silĩtudinem contulisti. Qui nͥ ate
moti fuerint. ambulare non poter̃.
s tanꝙ̃ lapis in uuo loco positi ita
constructi nicħq ĩtelligentie h̃n¬
tes. ip̃a q in sensibilitate obruti:
nullam neq ledendi n iuuandi fa¬
cultatem adepti sunt. Quaergo
mentis deceptione eos deos quibus
uos ip̃i ymaginẽ corporis tradidistis
colentes sequimini iuditio discre¬
to reperire non possumus. Unde
oportet uos suscepto signo scẽ cru¬
cis per qd̾ humanum genus redẽp¬
tum est: exceciandam dyabolice uer¬
sutie supplantationem. qui diuine
bonitatis operibꝰ inuidiis emulus¬
q consistit. a cordibꝰ uestris abic̾e.
Iniectis ꝙ manibꝰ hos quos eate¬
nus materie cõpage uob̾ deos fa¬
bricastis confringendos deminuẽ

Expanded text:
uvandi quamlibet possunt habere virtutem hi qui ex corruptibili materia inferiorum etiam suppositorumque tibi manibus construuntur, quibus videlicet artificium humanum accommodans, eis inanimatam membrorum similitudinem contulisti; qui nisi a te moti fuerint, ambulare non poterunt, sed tanquam lapis in uno loco positus, ita constructi, nihilque intelligentes, ipsaque insensibilitate obruti, nullam neque laedendi neque juvandi facultatem adepti sunt? Qua ergo mentis decvos ipsi imaginem corporis tradidistis, colentes sequimini, judicio discreto reperire non possumus. « Unde oportet vos, suscepto signo sanctae crucis, per quod humanum genus redemptum est, execrandam diabolicae versutiae subplantationem, qui divinae bonitatis operibus invidus aemulusque consistit, a cordibus vestris abjicere, injectisque manibus hos, quos eatenus materiae compage vobis deos fabricastis, confringendos diminuend