comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut summa bona sũt aut sumo¬
rum efficientia. nichilominus
ꝓdeẽ inter se sapientes possũt
Inuenirt enim sapientem sapi¬
enti ꝑseres exercenda ẽ. qr nat᷑a
bonum carum est bono. ⁊ sic qs¬
quisq sciliatur bono quem ad¬
¶Queritur enim an delibãturus
sit sapiens an ĩosilium aliquez
aduccaturus quod facere illi ⁊¬
necc̃ium est. cum adhec ciuilia
et dom estica uenit᷑ ⁊ ut it a dicã
mortalla. In hiis sie illi opus ẽ
alieno consilio quomo medi¬
coquomo gubnatori. quom
aduocato. etꝰ litis ordinatori.
¶ꝓ derit ergo sapiẽs aliqnͣ sapiẽ¬
si. Suadebit eni. S millis quo
magnis ac diuinis ut diximꝰ
comuniter. honesta tractãdo
⁊ animos cogitatõesq miscen¬
do utiliserit. ¶Pretc̃a ẜm n
naturam est ⁊ anncos cõplec¬
ti et amicorum actu et suo ⁊¬
ꝓprioq letari. nam nisi hoc fe¬
cerimus. nec uirtus quidem
nobis ꝑmanebit. que exercẽdo
sensu ualet. uirtus aũt suadet

Expanded text:
aut summa bona sunt aut summoaut summa bona sunt aut summorum efficientia, nihilominus prodesse inter se sapientes possunt. Invenire enim sapientem sapienti per se res expetenda est, quia natura bonum omne carum est bono et sic quisque conciliatur bono quemadQuaeritur enim, an deliberaturus sit sapiens, an in consilium aliquem advocaturus. Quod facere illi necessarium est, cum ad haec civilia et domestica venitur et, ut ita dicam, mortalia. In his sic illi opus est alieno consilio quomodo medico, quomodo gubernatori, quomodo advocato et litis ordinatori. Proderit ergo sapiens aliquando sapienti, suadebit enim. Sed in illis quoque magnis ac divinis, ut diximus, communiter honesta tractando et animos cogitationesque miscendo utilis erit. Praeterea secundum naturam est et amicos complecti et amicorum auctu ut suo proprioque laetari. Nam nisi hoc fecerimus, ne virtus quidem nobis permanebit, quae exercendo sensu valet, virtus autem suadet
Abbreviated transcription (Latin):
uite insfructus satis armatus ẽ
lor enim unus est ꝓdee uari¬
um est. deinde calor nõ adiu¬
uatur adiectõe caloris ut cale¬
at. ¶ Sapiens nõ põt ĩhĩcu
mertis sue stare nisi amcos
aliquos similes admisit cũ
quibr uurtutes suas coicet
¶Adĩce nũc quod om̃ib inter
se uirtutib amicicia est. ¶ Itaq
ptest qui uirtutes alicuius ꝑ¬
tes sui amat amãdamq in¬
uicem prestat similia dełctãt
utiq ubi honesta sunt ⁊ ꝑbaẽ
acꝓbari scunt etiam nunc i¬
sapientis aĩum periti mouere
nemo alius põt quam sapiẽc
sicut homine mouere ratic̃a¬
biliter nõ põt nisi homo. ¶¬
modo ergo ad ratõem mouen¬
dam rafone opus est. sic ut mo
et qui media nobis largiuntũ
peccsam gram incolumitater
alia inusus inte clara aut neces¬
saria. ¶ Inbiis dicetur etiam
hoc ñsine ipĩus quoq qui ꝓdei̾t
bono fiet. necẽe est enĩ malienaz
urtutem exercendo exerceat et
suam. S ut remoueas ista que

Expanded text:
vitae instructus, satis armatus estvitae instructus, satis armatus estlor enim unus est, prodesse varium est. Deinde calor non adiuvatur adiectione caloris, ut caleat; sapiens non potest in habitu mentis suae stare, nisi amicos aliquos similes sui admisit, cum quibus virtutes suas communicet. Adice nunc, quod omnibus inter se virtutibus amicitia est. Itaque prodest, qui virtutes alicuius paris sui amat amandasque invicem praestat. Similia delectant; utique ubi honesta sunt et probare ac probari sciunt. Etiamnunc sapientis animum perite movere nemo alius potest quam sapiens, sicut hominem movere rationaliter non potest nisi homo. Quomodo ergo ad rationem movendam ratione opus est, sic ut movet qui media nobis largiuntur, pecuniam, gratiam, incolumitatem, alia in usus vitae cara aut necessaria. In his dicetur etiam Hoc non sine ipsius quoque, qui proderit, bono fiet. Necesse enim alienam virtutem exercendo exerceat et suam. Sed ut removeas ista, quae
Abbreviated transcription (Latin):
triusq leticia. ¶ Pret̾ea qua¬
rũdam illirerum scĩam t̃ det i
¶Nõenim omĩa sapiẽs scit.¬
¶ Et etiã sisciret bremoree uias
rerum aliquis excogit reposs
⁊ has indicare ꝑquas facilius
totum opus circumfertur ¶ꝑ¬
derit sapienti sapies nõ scilicz
tm̃ suis iurib set ip̃ius quem̃
Miuuat. põt quidem ille ⁊̃
reuctus sibi explicare ꝑtes
iuuat etiam currẽtem horta¬
tur. ¶Non ꝑdest sapienti
sapiens. set sibi pe hoc scias
licet nõ eẽ in melle dulcedi¬
nem. nam ip̃e ille qui ẽẽ deb
ita aptatus bngua palatoq
est ad euisriodi gustum ut
ille talis sapor capiatur offen¬
detur. Sunt enim quidam
quib morbi uicio mel ama¬
run uidatur. ¶ Oportet u¬
trumq callere. ut ⁊ ille ꝑdeẽ
possit. et hec ꝑfuturo ydonea
suꝑuacuum est quod prosit
nuinquam instructus omi¬
bus rebo agricola abalio in¬
strui queritꝰ. numꝗd armatus
mrles quatum maciem exitõ
satis est uti amplius arma desi¬
derat ergo nec sapiẽs satiseniz

Expanded text:
triusque laetitia. Praeterea quarumdam illi rerum scientiam tradet; non enim omnia sapiens scit. Etiam si sciret, breviores vias rerum aliqui excogitare posset et has indicare, per quas facilius totum opus circumfertur. Proderit sapienti sapiens, non scilicet tantum suis viribus, sed ipsius, quem adiuvat. Potest quidem ille etiam relictus sibi explicare partes iuvat etiam currentem hortator. " Non prodest sapienti sapiens, sed sibi ipse. Hoc scias: licet non esse in melle dulcedinem: nam ipse ille, qui esse debeat, ita aptatus lingua palatoque est ad eiusmodi gustum, ut illa talis sapor capiat, aut offendetur. Sunt enim quidam, quibus morbi vitio mel amarum videatur. Oportet utrumque valere, ut et ille prodesse possit et hic profuturo idonea vacuum est si qui prosit. Numquid instructus omnibus rebus agricola ab alio instrui quaerit ? Numquid armatus miles, quantum in aciem exituro satis est tuti, amplius arma desiderat ? Ergo nec sapiens; satis enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfuderit. set imfecit. sicadem q̃ui
sciat ret̃ctauerit ⁊ ad sepe retulĩt
siquesient quesint bona q̃ mala
quibr hoc falso sit nomen ascp¬
cum si quesierit dehonestis et
mundus unde surrexit inque
exitum tanta rerum uelocitas
ꝓpet abhac diuina ꝯtemplatõe
abductumaĩum insordida.. hu¬
milia ptͣximus ut auaricie ser¬
uiret ut relicto mundo tͥmĩsꝙ
cuis et dñis cuncta uersantibꝰ

Expanded text:
rfuderit, sed infecerit, si eadem, quamvis rfuderit, sed infecerit, si eadem, quamvis sciat, retractaverit et ad se saepe rettulerit, si quaesierit, quae sint bona, quae mala, quibus hoc falso sit nomen adscriptum, si quaesierit de honestis et , unde surrexerit, in quem exitum tanta rerum velocitas properet. Ab hac divina contemplatione abductum animum in sordida et humilia pertraximus, ut avaritiae serviret, ut relicto mundo terminisque eius et dominis cuncta versantib
Abbreviated transcription (Latin):
que nos attonites hñt. nemo ⁊¬
nostrum quid mͣ eẽt excussit.
set metum alt̾ alt̾i tradidit. ne¬
mo ausus est ad qd ꝑturbatur
accedere. et nam ac bonum ti¬
moris sunosce. Itaq res fła. ⁊
manis habet ad huc sidem a
nõ coarguitar tanti putems
occłor intendere iam apparebit
quam breuia quam inccrta.ꝙͣ
tuta timcãtur talis ẽ aĩorum
nostrorũ cõfusio qualis lucre¬
tio uisa est. nã uelut pueri trepi¬
dant. atq omĩa cecis in tenebs
metuñt Itanos in luce timemꝰ
Quid ergo nõ omi̇ puero stul
inluce. omia nõbis fecimus tñe¬
expediat tota uita incursitamꝰ
nec obhoe resistimus aut circũ¬
spetimus pedem ponimus in¬
desante quam sit furiosa res
hr̃ce id agimus ut longiris re¬
uocandi simus. ⁊ cum ignore¬
mus quo feramur. uelocit tam̃
illo quointendimne ꝑseuea¬
mus. S lucescere si uelimus
põt. unoaũt modo põt. si qui
noticiam scĩa acceꝑit. si illa seno

Expanded text:
quae attonitos habent. Nemo quae attonitos habent. Nemo nostrum quid veri esset, excussit, sed metum alter alteri tradidit; nemo ausus est ad id, quo perturbabatur, accedere et naturam ac bonum timoris sui nosse. Itaque res falsa et inanis habet adhuc fidem, quia non coarguitur. Tanti putemus oculos intendere; iam apparebit, quam brevia, quam incerta, quam tuta timeantur. Talis est animorum nostrorum confusio, qualis Lucretio visa est: Nam veluti pueri trepidant atque omnia caecis In tenebris metuunt, ita nos in luce timemus. Quid ergo ? Non omni puero stultin luce; omnia nobis fecimus teneexpediat; tota vita incursitamus nec ob hoc resistimus aut circumspectius pedem ponimus. vides autem, quam sit furiosa res ercules id agimus, ut longius revocandi simus, et cum ignoremus, quo feramur, velociter tamen illo, quo intendimus, perseveramus. Sed lucescere, si velimus, potest. Uno autem modo potest, si quis notitiam scientia acceperit, si ill
Abbreviated transcription (Latin):
imfestos deoc habeat. habet in¬
quã etiã si uidetur eorũ fauore
yduci. Adibe diligentiã tuã et
intuere quid sint res nostre. ñ
bis quam accidere. Quotiens
enim felicitatis est cã ⁊ inicii
fuit quod calamitaᷤ uocabat᷑
Quotiẽs magna gratulatõe ex¬
cepta res gradum sibi struxit
inp̃ceps. et aliquem iam emux̃¬
tem alleuauit. etiam nũc taꝙͣ
ad huc ibi ftaret unde tuto ca¬
dunt. set ip̃m illud cadere nõ
habet inse mali quicquã siexitũ
spectes ultra quã neminẽ nafa
deiecit ꝓpe est rerum oĩum tii¬
nus. ꝓpe est in quam et illud uͣ
felix deicitur. ⁊ illud ũn in felix
emittitur. nos utraq extendi¬
mus. et longaspe ac metu faci¬
mus. set si sapis omĩa huma¬
na ꝯdietõe metire simul ⁊ qd̃ ga¬
udes et quodtimes ꝯtrahe. ⁊¬
Est aũt tam nchildiu gautẽ
nequid dutimeas.S quare i¬
stuc malum astrĩgo. nõ est qd
quicquam timẽdum putes ⁊
uana sunt ista que nos mouẽt

Expanded text:
infestos deos habeat; habet, ininfestos deos habeat; habet, inquam, etiam si videtur eorum favore produci. Adhibe diligentiam tuam et intuere, quid sint res nostrae, nobis quam accidere. Quotiens enim felicitatis et causa et initium fuit, quod calamitas vocabatur ? Quotiens magna gratulatione excepta res gradum sibi struxit in praeceps et aliquem iam eminentem adlevavit etiamnunc, tamquam adhuc ibi staret, unde tuto cadunt ? Sed ipsum illud cadere non habet in se mali quidquam, si exitum spectes, ultra quem natura neminem deiecit. Prope est rerum omnium terminus, prope est, inquam, et illud, unde felix eicitur, et illud, unde infelix emittitur; nos utraque extendimus et longa spe ac metu facimus. Sed si sapis, omnia humana condicione metire; simul et quod gaudes et quod times, contrahe. Est autem tanti nihil diu gaudere, ne quid diu timeas. Sed quare istuc malum adstringo ? Non est quod quicquam timendum putes. Vana sunt ista, quae nos movent,
Abbreviated transcription (Latin):
mutro tangeret iugulum.
Dicebas sccurum fore etiam
si circa me flagraret incendia
etiam si turbo Subitus totam
nauem mea raperet mari. Hae
michi prestaturus uolũptate
ut głam cõtenpna. postea do¬
cebis implicita solaere ambi¬
et iubeo habere m̃tem bonam
placatos ⁊ fauctes quisꝗs sibi
seꝓpiciauit. Sepone in psẽtia
que quibdam placent unic¬
cuiq nrm̃ pedagogum dari
deum nõ quidem ordiariũ. set
hũc inferioris note exhorum ⁊¬
numo quos ouidiꝰ ait. dplebe
deos. Ita tamehec seponas. uolo
ut memuineris maiores ñros qui
crediderunt stoicos fuisse. Sigłic
enim et genium et iunonẽ de¬
derunt. postea uidebimus antm̃
diis uacet. ut pͥuatoꝵ negõ ꝓ
curarent. Int̾im illud scito. siue
adsignati sumus siue neglecti
et fortune dati nulliteposse mi¬
p̃cari quicqua  grauius quam si
imp̃catus fueris ut seh̃at iratỹ
Set ñest quare cuiquã qm pe¬
na putaũis dignum optes. ut

Expanded text:
mucro tangeret iugulum; mucro tangeret iugulum; dicebas securum fore, etiam si circa me flagrarent incendia, etiam si subitus turbo toto navem meam mari raperet. Hanc mihi praesta curam, ut voluptatem, ut gloriam contemnam. Postea docebis inplicta solvere, ambiet iubeo habere mentem bonam, placatos et faventes, quisquis sibi se propitiavit. Sepone in praesentia, quae quibusdam placent, unicuique nostrum paedagogum dari deum, non quidem ordinarium, sed hunc inferioris notae ex eorum numero, quos Ovidius ait " de plebe deos." Ita tamen hoc seponas volo, ut memineris maiores nostros, qui crediderunt, Stoicos fuisse; singulis enim et Genium et Iunonem dederunt. Postea videbimus, an tantum dis vacet, ut privatorum negotia procurent; interim illud scito, sive adsignati sumus, sive neglecti et fortunae dati, nulli te posse inprecari quicquam gravius, quam si inprecatus fueris, ut se habeat iratum. Sed non est quare cuiquam, quem poena putaveris dignum, optes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fectum dirum aut ꝑficientem
derit aut ille ꝑfectus siꝯsiliũ
cõi prudentia uiuerit aiunt
homines pluc malieno negõ
uidere uino in quos hoc illis
euenit quos amorsubexcecat
quibq despectum utilitatis
timor inꝑiculis excutit. Inci¬
piet sapere securior et extͣ me¬
tum positus. ¶ Set nichilõni
quedam sunt queetiam sapi¬
entes malio quam inse diligẽ¬
lus uident. ¶ Pretea illud dui¬
cissimum hoestissimum idem
uelle atq idem nolle s apiẽs
sapienti prestabit. eg̾gium op¬
est. pariingo ducet ꝑsolui qd
exigeras quãꝙ̃ mordine eru
erat quas morales philosophie
uolumib complectimur. ¶Ce¬
gita quod soleo frequẽter tibi
quam acum̃. ex̾cere. tociẽs eniz
illo rcuerior. ¶Quto istameres
iunat: fortiorem̃ faciam iusti¬
orem temꝑatiorem. ¶Nõdũ
excrceri uacat. Adhuc modico
michi opus est quro me posceᷤ
sciãm inutilem magna promi¬
sisti exige uide. ¶Dicebas in¬
trepidum fore etiamsicirca ⁊¬
me gladii micarent etiam si

Expanded text:
irum aut proficientem derit autem ille perfectus, si consilium communi prudentia iuverit. Aiunt homines plus in alieno negotio videre, vitio hoc illis evenit, quos amor sui excaecat quibusque dispectum utilitatis timor in periculis excutit; incipiet sapere securior et extra metum positus. Sed nihilominus quaedam sunt, quae etiam sapientes in alio quam in se diligentius vident. Praeterea illud dulcissimum et honestissimum " idem velle atque idem nolle " sapiens sapienti praestabit; egregium opus pari iugo ducet. Persolvi id quod exegeras, quamquam in ordine rerum erat, quas moralis philosophiae voluminibus complectimur. Cogita, quod soleo frequenter tibi quam acumen exercere. Totiens enim illo revertor: quid ista me res iuvat ? Fortiorem fac iam, iustiorem, temperantiorem. Nondum exerceri vacat; adhuc medico mihi opus est. Quid me poscis scientiam inutilem ? Magna promisisti; exige, vide. Dicebas intrepidum fore, etiam si circa me gladii micarent, etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
Terumtu michi
tepusillum facis. et dicũ maligniꝰ
tecum egisse naturam prius. de¬
inte fortunam. cum possis exumẽ
te uulgo et adfelicitatem homi¬
num meramamemergere.Siqo
est aluro ipalalasophia boni. t
c quod stegma no inspitit. Ome
si rdoriginem primam reuocan¬
tur. ⁊diis sunt. cques romanꝰ
es. et adhuc ordĩem tua teꝑdu¬
xit industria. ut me hercules i¬
Non omẽs ciu̾a admittit. Ca¬
stra queꝙ quosad laborem et pi¬
culum recipiunt. fastidiose legũt.
Donamenc om̃ibr patet.omẽs
adhccsummus nobiles. Nec
reicit quemquam philosophia
scẽ̾tes nõ fuit. Gleantes aquaz
traxit. et rigando ortulo locauͣ
manus. platonem nõ accepit
nobilem phylosophia s facit
Quid est quare despes. His te i¬
posse fieri parem. Omnes hii ⁊

Expanded text:
terum tu mihi te pusillum facis et dicis malignius tecum egisse naturam prius, deinde fortunam, cum possis eximere te vulgo et ad felicitatem hominum maximam emergere. Si quid est aliud in philosophia boni, hoc est, quod stemma non inspicit. Omnes, si ad originem primam revocantur, a dis sunt. Eques Romanus es, et ad hunc ordinem tua te perduxit industria; at mehercules non omnes curia admittit; castra quoque, quos ad laborem et periculum recipiant, fastidiose legunt. Bona mens omnibus patet, omnes ad hoc sumus nobiles. Nec reicit quemquam philosophia Socrates non fuit. Cleanthes aquam traxit et rigando horto locavit manus. Platonem non accepit nobilem philosophia, sed fecit. Quid est quare desperes his te posse fieri parem ? Omnes hi
Abbreviated transcription (Latin):
ficiet cum semel unde peratur ĩue¬
neris. Leuiu metallorum fruc¬
tus insũmo est. Illa opulctissima
sũt quorum malto latet uena
assroue plenius responsura fodi¬
enti. hec quib debet datur uulgꝰ
tenuem habent ac ꝑfusoriam uo¬
lũptatem et quodcumq ĩuenti¬
cium gaudium est fundam̃eto
caret hoc dequo loquor ad qḋ te
conor plucere. solidũ ẽ ⁊ ꝙ plus pa¬
discite ⁊ ꝯculca ista que extrisecus
splendent que tibi ꝓmittuntur ab
alio. uł exalio ad uerum bonum ⁊¬
specta et de tuo gaude. Quido est ãt
hoc detuo:. Te ip̃o er tui optima parte

Expanded text:
ficiet, cum semel unde petatur inveneris. Levium metallorum fructus in summo est; illa opulentissima sunt, quorum in alto latet vena adsidue plenius responsura fodienti. Haec, quibus delectatur vulgus, tenuem habent ac perfusoriam voluptatem, et quodcumque invecticium gaudium est, fundamento caret. Hoc, de quo loquor, ad quod te conor perducere, solidum est et quod plus padissice et conculca ista, quae extrinsecus splendent, quae tibi promittuntur ab alio vel ex alio, ad verum bonum specta et de tuo gaude. Quid est autem hoc " de tuo" ? Te ipso et tui optima parte
Abbreviated transcription (Latin):
la fortuna leuitatem. fortasse eĩt
fortassenon erit.Ĩ t̾im nõ ẽme
liora ꝓpone. nõ num quã nul
lic signis que mali aliquid p̃¬
nunciẽt animus sibi falsas yna¬
gines fingit auc ubum aliqd
dubie significatõis detor quer
inpeius. aut maiorem sibi of¬
fensam ꝓponit alicuius quã ẽ.
⁊ cogitat nñꝙͣ ille iratus sit. set
quatum liceat irato. Nulla aũt
causa uite estnullus miẜiarum
dentia ꝑsit. hic robore anum eui¬
dentem quoq metum respue. si
minus uicio uicium repelle. Spe
metum tpr̃a. nichil tam c̾tum ẽ
exhus quetim̃tur ut nõ certius
sit et formidata subsidere et sꝑata
decipere. ergosẜẽ et metum exami¬
na et quotiẽs c̾ta exẽunt oĩa tibi
faue.crede quod mauis siplures
habebis sentẽtias. metus nichilo¬
minus in hãc ꝑtem potius ĩclina.
et ꝑturbare te desine.ant subinde

Expanded text:
la fortuna levitatem. Fortasse erit, la fortuna levitatem. Fortasse erit, fortasse non erit; interim non est. Meliora propone. Nonnumquam nul signis, quae mali aliquid praenuntient, animus sibi falsas imagines fingit; aut verbum aliquod dubiae significationis detorquet in peius aut maiorem sibi offensam proponit alicuius quam est, et cogitat non quam iratus ille sit, sed quantum liceat irato. Nulla autem causa vitae est, nullus miseriarum dentia prosit, hic robore animi evidentem quoque metum respue. Si minus, vitio vitium repelle; spe metum tempera. Nihil tam certum est ex his, quae timentur, ut non certius sit et formidata subsidere et sperata decipere. Ergo spem ac metum examina, et quotiens incerta erunt omnia, tibi fave; crede quod mavis. Si plures habet sententias metus, nihilominus in hanc partem potius inclina et perturbare te desine, ac subinde
Abbreviated transcription (Latin):
castris. aut quos aliqua fabula
sine auctore sꝑsa ꝯt̾uit. Nestio
quõ magis uana ꝑturbant. ueaͬ
enim modũ suum̃ bñt. Quicqd
exĩcerto uenit coniecture ⁊ pa¬
uentis animi licentie traditũ
Nullutaꝙ tam ꝑniciosi /tam
irreuecabiles quam lifatici
metus sunt. Cetĩ enim sin e ra¬
tione hii siue mete sunt inq¬
ramus itaq inrem diligent
uerisimile est aliquid futuru
mali. nõ statim uerum est. Q¬
Quam multa expfata uencrũt
quam multa expectata nusꝙͣ
compuerunt. Etiam si futuꝵ
est quro iuuat dolorisuo occur¬
rere. Satis dolebit cum uenĩt.
intm tibi melicã ꝓmite. Qͥd
fraudas lucti tp̃s. Multa int̾¬
uenient.d quib iucinum pi¬
culum ut ꝓpe ad motum aut
subsistat aut desinat aut ĩ alie¬
num caput et traseat incendi¬
um adfugam patuit quosdã
molliter ruma deposint. aliqñ
gladius ab ipã ceruice rcucca¬
tus est aliquis carnifici suo⁊
suꝑstes fuit. Habet etiam ma¬

Expanded text:
castris, aut quos aliqua fabula castris, aut quos aliqua fabula sine auctore sparsa conterruit. Nescio quomodo magis vana perturbant. Vera enim modum suum habent; quicquid ex incerto venit, coniecturae et paventis animi licentiae traditur. Nulli itaque tam perniciosi, tam inrevocabiles quam lymphatici metus sunt. Ceteri enim sine ratione, hi sine mente sunt. Inquiramus itaque in rem diligenter. Verisimile est aliquid futurum mali; non statim verum est. Quam multa non expectata venerunt! Quam multa expectata nusquam conparuerunt! Etiam si futurum est, quid iuvat dolori suo occurrere ? Satis cito dolebis, cum venerit; interim tibi meliora promitte. Quid facies lucri ? Tempus. Multa intervenient, quibus vicinum periculum vel prope admotum aut subsistat aut desinat aut in alienum caput transeat. Incendium ad fugam patuit; quosdam molliter ruina deposuit; aliquando gladius ab ipsa cervice revocatus est; aliquis carnifici suo superstes fuit. Habet etiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
plorent.quid est quod trepid̃
quod contagium qudq meiti¬
meant quasi transilire calami¬
tas possit: Est aliquro istic ma¬
lianres ista mass infamis
est quam mala. Ip̃ẽ te intoga ⁊
Numꝗd sine cã cͥrucior⁊ mereo
et quod nõ est malum facio:
Quom̃o inquis intelligamua¬
na sint an uera quib an̾gor ac¬
cipe huius rec rggulam. Aut pre¬
sentib torq̃mur. aut futuris a¬
ut utrisq dep̃sentib. facile iudi¬
cium ẽ Si corpus tuum lib̃m
est sanumest. nec ullus exin¬
iuria color ẽ itebimusquid
futurum sit. hodic nł negocii
ht. at cium futurum est. p̾mũ
dispiccan certa argumẽta sũt
suspitõnib laboramus. ⁊illu¬
dit nobis illa que ꝯficere bellã
solet fama multo aũt magis
singłos ꝯficit. Ita est mi lucili
cito. icc̾edimus oppinioni. nõ
coarguimus illa quenos in me¬
tum adducunt. nec excutimus
set trepidamus ⁊ sic uertimus ter¬
gaquemad modum illi quos pul¬
us motus fuga peccorum cxunt

Expanded text:
plorent ? Quid est, quod trepident, plorent ? Quid est, quod trepident, quod contagium quoque mei timeant, quasi transilire calamitas possit ? Est aliquid istic mali, an res ista magis infamis est quam mala ? Ipse te interroga: Numquid sine causa crucior et maereo et quod non est malum, facio ? " Quomodo," inquis, " intellegam, vana sint an vera, quibus angor ?" Accipe huius rei regulam: aut praesentibus torquemur aut futuris aut utrisque. De praesentibus facile iudicium est; si corpus tuum liberum et sanum est, nec ullus ex iniuria dolor est. Videbimus quid futurum sit. Hodie nihil negotii habet. " At enim futurum est." Primum dispice, an certa argumenta sint suspicionibus laboramus, et inludit nobis illa, quae conficere bellum solet, fama, multo autem magis singulos conficit. Ita est, mi Lucili; cito accedimus opinioni Non coarguimus illa, quae nos in metum adducunt, nec excutimus, sed trepidamus et sic vertimus terga, quemadmodum illi, quos pulvis motus fuga pecorum exuit
Abbreviated transcription (Latin):
exprimunt leuia ẽẽ et ꝯtempnẽ¬
da. omittamus hec magna uer¬
ba set dei bom uera. Illud tibi p̃¬
cipio nesis miser ante tempus
cum illa queuelt imminentia
expauisti fortassenumꝙͣ uẽtuã sĩ
certenõ uenerint. Qucdim ergo
uos magistorquent quam de¬
bent. Quedam aũt torquẽt qͣm
debent. quedam torquet cũ oĩo
nõ debeant aut augemus dolo¬
rem. aut singimus aut p̃occupa¬
mus primum illud quod res
incontrou̾sia est et litem ꝯtesta tã
habemus in p̃sentia differatur
Qd̾ ego leuc dixero ut grauis¬
simum ẽẽ ꝯtentes. Scio alios
inter fiagella ridere. alios gene
sub colapho. Postea uidebim nꝰ
utrum ista sius uirib ualeãt
aninbecillitate nr̃asillut pre¬
statur ut quotiens circunste¬
terint qui tibi te miẜum ẽẽ
ꝑsurdeant. non quid audies
set quid sentias cogites ⁊ cũ
patientia tua deliberes acte ipẽ
int̾oges qui tua optime nosti.
Quro est q̃t istime nostio¬

Expanded text:
exprimunt, levia esse et contemnenexprimunt, levia esse et contemnenda; omittamus haec magna verba, sed, di boni, vera. Illud tibi praecipio, ne sis miser ante tempus, cum illa, quae velut imminentia expavisti, fortasse numquam ventura sint, certe non venerint. Quaedam ergo nos magis torquent quam debent; quaedam ante torquent quam debent; quaedam torquent, cum omnino non debeant. Aut augemus dolorem aut fingimus aut praecipimus. Primum illud, quia res in controversia est et litem contestatam habemus, in praesentia differatur. Quod ego leve dixero, tu gravissimum esse contendes; scio alios inter flagella ridere, alios gemere sub colapho. Postea videbimus, utrum ista suis viribus valeant an inbecillitate nostra. Illud praesta mihi, ut, quotiens circumsteterint, qui tibi te miserum esse persuadeant, non quid audias, sed quid sentias, cogites et cum patientia tua deliberes ac te ipse interroges, qui tua optime nosti: Quid est, quare isti me con
Abbreviated transcription (Latin):
fortunam placebas tibi gmłto
magis postquam cum illa ma¬
num conseruisti. uiresq ceper¬
tus es tuas que numquam cer
tam dare frouciam sin possunt
nisi cum multe difficultates i¬
hinc et illinc apparuerĩt. Sie ne
men afferre qui num quã sug¬
gillatus est. Ille qui sanguinem
suum uidit cuius dentes crepu¬
ere subpugno. Ille qui subpłata¬
tus aduersarium toto tulit cor¬
pore. nec ꝓiecit aĩum ꝓiectus. qui
quotiens cecidit ꝯtumatiõ reẜ¬
rexixit. cum magna spe descen¬
dit adpugnam. Ergo ut simili¬
tudinem istam ꝓsequar sequar
sepe iam fortuna supra tefuit n
tam̃ tͣdidistite. set subsiliusti et
acrior ostitisti. Multum enim s̃¬
zadicit uirtus lacessita. Tamen si
tibi uidetur accipe ame auxilia qb̾¬
⁊ munire te possis. Plurasunt luci¬
ꝑ li que nos terrent quamque pre¬
⁊ munt et sepius oppinione ꝙͣ
Ere laboramus. Nõ loquor tecuz
stoyca lingua set hac summissi¬
ora. Noc enim dicimus omĩa
ista que gemitus. mugitus q i

Expanded text:
fortunam placebas tibi, multo magis postquam cum illa manum conseruisti, viresque expertus es tuas, quae nunquam dare certam fiduciam sui possunt, nisi cum multae difficultates hinc et illinc apparuerint, aliquanmen adferre, qui numquam suggillatus est; ille, qui sanguinem suum vidit, cuius dentes crepuere sub pugno, ille, qui subplantatus adversarium toto tulit corpore nec proiecit animum proiectus, qui quotiens cecidit, contumacior resurrexit, cum magna spe descendit ad pugnam. Ergo, ut similitudinem istam prosequar, saepe iam fortuna supra te fuit, nec tamen tradidisti te, sed subsiluisti et acrior constitisti. Multum enim adicit sibi virtus lacessita; tamen si tibi videtur, accipe a me auxilia, quibus munire te possis. Plura sunt, Lucili, quae nos terrent, quam quae premunt, et saepius opinione quam re laboramus. Non loquor tecum Stoica lingua, sed hac submissiore. Nos enim dicimus omnia ista, quae gemitus mugitusque
Abbreviated transcription (Latin):
sapiente restabit quid inueni¬
at. et quo aĩus euisexcurrat.
Malus malo nocet facit quoq
peiorem.iram metus incitan¬
do. tristicie assentiendo. uolup¬
tates laudando. ⁊tunc maxĩe
laborant malrobi płimum i¬
cia miscuere ⁊ inunum collata
nequicia est. ¶Ergo exꝯtrario
bonus bono ꝓderit. ¶Quomõ
inquis gaudium illi afferet fi

Expanded text:
a sapiente restabit, quod invenia sapiente restabit, quod inveniat et quo animus eius excurrat. Malus malo nocet facitque peiorem, iram eius incitando, tristitiae adsentiendo, voluptates laudando, et tunc maxime laborant mali, ubi plurimum vitia miscuere, et in unum conlata nequitia est. Ergo ex contrario bonus bono proderit. " Quomodo ? " inquis. Gaudium illi adferet, fi
Abbreviated transcription (Latin):
ullam ratem. ñ ẽ loquẽdum set
gubnandum.oĩa que dicunt
queturba audiente. iactant a¬
liena sunt. dixit illa plato.di¬
xit çenon. dixit crisipus. ⁊possi¬
conius et uigens agm̃. nõ dot
ictalium quomodõ ꝓbare pos¬
sint sua cẽ mostrabo faciant q̃
dixerint qm̃ que uoluerar ad
te ꝑferrre iamdrei ¶ Nunc
desidĩo tuo sausfaciam ⁊ ĩ alte¬
ram epłam integrum ꝙ exe¬
geras transferam neadrem
spinosam ⁊ auĩb erectis cuĩ¬
ꝯnsq audiendũ lassus accetus
eẽ sapiẽtem ⁊ summa adeptum.
¶Quomõ prodc̃e aliquis possit
summu habenti bonum q̃rit̃
prosũt inter sebomi. exercemt ẽ
diusus exercet.musicum qui
paria didicit mouet. ¶ opus ẽ
et sapienti agitatõe uirtutum.
Ita quẽadinc̾dum ip̃e semou¬
net sicmonetur abalio sapren¬
te quid sapiẽs sapienti ꝓterit
impetum illi dabit. Octiones
actionum honestarum omon¬
strabit.¶Pret hec aliquas co¬
qationes suas exprimet doce¬
bitq̃ inuenerit. semꝑ enim a

Expanded text:
ullam ratem ? Non est loquendum, sed gubernandum. Omnia quae dicunt, quae turba audiente iactant, aliena sunt; dixit illa Platon, dixit Zenon, dixit Chrysippus et Posidonius et ingens agmen nostrorum tot ac talium. Quomodo probare possint sua esse, monstrabo: faciant, quae dixerint. Quoniam quae volueram ad te perferre, iam dixi, nunc desiderio tuo satis faciam et in alteram epistulam integrum, quod exegeras, transferam, ne ad rem spinosam et auribus erectis curiosisque audiendam lassus accedas.esse sapientem et summa adeptum; quomodo prodesse aliqui possit summum habenti bonum, quaeritur. Prosunt inter se boni; exercent enim di usus exercet; musicum, qui paria didicit, movet. Opus est et sapienti agitatione virtutum: ita quemadmodum ipse se movet, sic movetur ab alio sapiente. Quid sapiens sapienti proderit ? Impetum illi dabit, occasiones actionum honestarum commonstrabit. Praeter haec aliquas cogitationes suas exprimet: docebit, quae invenerit. Semper enim etiam
Abbreviated transcription (Latin):
desideras. nullum suspitio.ɨ
nullum in bonis numero.q.
addes exit. meritoria artifici¬
a sunt hactenus utilia si p̃pa¬
rent ingenium no detineat
tandiienim istis mimorã¬
dum est quan dui nichil a

Expanded text:
desideras: nullum suspicio, nullum in bonis numero, quod ad aes exit. Meritoria artificia sunt, hactenus utilia, si praeparant ingenium, non detinent. Tamdiu enim istis inmorandum est, quamdiu nihil a
Abbreviated transcription (Latin):
rogantia postulanti imꝑicies que
nescis siue octultatoe ignorantie
tibi postula impartiri. De iusticia: re¬

Expanded text:
rogantia postulanti imperties. Quae nescis, sine occultatione ignorantiae tibi postula impartiri. Omnes tibi pare
Abbreviated transcription (Latin):
alia mat̾ia quantõ tenuior ẽ.
Illuo milucili nõ est. quod te ĩ¬
pecliat. quominus denobis ⁊¬
bñsꝑes quod malicia iam tenz
quod diu inposẜone nr̃i est. ad
neminem aut bona mens ueĩt
uirtutes disce̾. uicia dediscere
set eo maiori aĩo ad em̃datoẽ
bari possunt. fidelit̃ sedent que
ĩ locum siue ueniũt. uirtus ẜm
naturã est uicia immica.⁊ ĩ fe¬

Expanded text:
alia materia, quanto tenuior est. Illud, mi Lucili, non est quod te inpediat, quo minus de nobis bene speres, quod malitia nos iam tenet, quod diu in possessione nostri est; ad neminem ante bona mens venit i sumus. Virtutes discere vitia dediscere est. Eo maiore animo ad emendationem bari possunt; fideliter sedent, quae in locum suum veniunt. Virtus secundum naturam est, vitia inimica
Abbreviated transcription (Latin):
tis armea agetis. introrsus. oĩb
licet locis tecta uestra resplendat
alicubi impoita montib inua¬
stum t̾raru marisq ꝓspectum
Alicubi exꝑlano maltitudine
mõtium educta. Cum multae
bedificauitis cum ingentia tam
et singła corpora estis et paruu¬
la. Quid ꝓsunt multa cubicula
inuno iace̾ts. nõ est urm ubi¬
cumq no estis. Ao uos de inte
bilis gula hic maria scruptatur
hic t̾ras amnis. alia laqueis alia
retuim uariis gñib cũ magno la¬
bore ꝓsequit᷑. ¶ Nullis aĩalibus
nisi exfastidio paxest. quatulu¬
est existis epulis que ꝑtot coꝑa¬
tis manus. fesso uoluptatib ore
libatis. Quatulu̇ exista fera ꝑi¬
culose capta dñs cruḋ ac nausia
gustat. Quãtulum extot cõchi¬
liis tam longe aduectis. ꝑistuz
stromachũ mexplebilem labit̃
infelices eẽ quod intelligitis ma¬
iorem uos famẽ hr̃e quã uẽtrem
hec aliis dic.ut dum dicis audi¬
as ip̃e. scribe ut dum scpͥseris le¬

Expanded text:
itis, mare agetis introrsus. Omnibus itis, mare agetis introrsus. Omnibus licet locis tecta vestra resplendeant, aliubi inposita montibus in vastum terrarum marisque prospectum, aliubi ex plano in altitudinem montium educta, cum multa aedificaveritis, cum ingentia, tamen et singula corpora estis et parvola. Quid prosunt multa cubicula ? In uno iacetis, Non est vestrum ubicumque non estis. Ad vos deinde bilis gula hinc maria scrutatur, hinc terras, alia hamis, alia laqueis, alia retium variis generibus cum magno labore persequitur; nullis animalibus nisi ex fastidio pax est. Quantulum ex istis epulis, quae per tot comparatis manus, fesso voluptatibus ore libatis ? Quantulum ex ista fera periculose capta dominus crudus ac nauseans gustat ? Quantulum ex tot conchyliis tam longe advectis per istum stomachum inexplebilem labitur? Infelices, ecquid intellegitis maiorem vos famem habere quam ventrem ? Haec aliis dic, ut dum dicis, audias ipse; scribe, ut dum scribis, le
Abbreviated transcription (Latin):
porrigetis ne ꝓuĩciarum quidem
statione cõtenti circuscribere p̾ho¬
rum modũ illustrium fluminũ
ꝑpriuatum decursus ⁊ amnes ii¬
magni magnarumꝙ gentium
sũt. hoc quoꝙ parum est nisi lati¬
fundis uestris maria cincxisti nͥ
um egeumq uestẽ uilicus regt
nisi ĩ sule ducum domicilia ma¬
gnorum inter uilissima rerui
numerãtur quã uultis late pos¬
sidere. ¶Sit fundus qui aliqn
imꝑium uocabatur. facite ur̃m
quicquid potestis.dum plus
sit aliem. ¶ Nũnc uobcum lo¬
quor quorum eque spaciose lu¬
xliria qua illoru auaricia diffun¬
ditur.nobis dico quousq null̾¬
erit lacus cui nõ ullarum uest̾¬
rum fastigia immincãt.Nullũ
flum̃ cuus nõ ripas hecuificia uĩa
pret rat. ubicuq scatebũt aquaꝵ
calẽtiũ uenc ibi noua diu̾sorialu¬
xuria excitabũtur. Ybicũꝙ ĩ ali¬
quem sinum litus curuabit᷑ uoc
ꝓtinus fundam̃ta facietis nõ cõ¬
tenti solo nisi quod manu fecer¬

Expanded text:
porrigetis, ne provinciarum quidem porrigetis, ne provinciarum quidem spatio contenti circumscribere praediorum modum ? Inlustrium fluminum per privatum decursus est et amnes magni magnarumque gentium sunt. Hoc quoque parum est, nisi latifundiis vestris maria cinxistis, ium Aegaeumque vester vilicus regnat, nisi insulae, ducum domicilia magnorum, inter vilissima rerum numerantur. Quam vultis late possidete, sit fundus quod aliquando imperium vocabatur; facite vestrum quicquid potestis, dum plus sit alieno. Nunc vobiscum loquor, quorum aeque spatiose luxuria quam illorum avaritia diffunditur. Vobis dico: quo usque nullerit lacus, cui non villarum vestrarum fastigia immineant? Nullum flumen cuius non ripas aedificia vestra praetexant? Ubicumque scatebunt aquarum calentium venae, ibi nova deversoria luxuriae excitabuntur. Ubicumque in aliquem sinum litus curvabitur, vos protinus fundamenta iacietis nec contenti solo nisi quod manu fecer
Abbreviated transcription (Latin):
dicũtur. Iuges. deinde sequitur
utriusꝙ diuino. Itaq ieoloco
finem faciaz et summa sequar
fastigia rerum alicquin siuo¬
luero facere partium partes q̃¬
stionu liber erit. Hec lucili i¬
uirorum optime quominuc
legas nõ deterreo. dum mõ ꝗe¬
quid elegeris admores statim
referas illos compesce marcẽtia
inte excita soluta constringes
tumacia doma cupiditates tua
publicasq quãtum potes ue¬
xa. ⁊stis dicentib quousq
eadem respondere. ego debraz
dicere quousꝙ eadem peccabi¬
tis. ¶ Remedia ante uultis ꝙͣ
uicia desinere. Ego uõ eoma¬
gis dicam et quia recusatis
p̾seuerabo. Tunc incipit me¬
dicina ꝓficere ubi in corpore a¬
uienato dolorem tractus expre¬
sit.dicam ctiam inuitis ꝓ fu¬
tura aliquando aliqua ad uo¬
nõ blanta uox uoniat. Et qr
uerum singłi audire nõ uul¬
tis publice audite. quousq fies
posẜonum ꝓpagabitis. Ager
uni dño qui ꝓpb̃n cepit angu¬
stus est quousq arationib nosts

Expanded text:
dicuntur. Ingens deinde sequitur utriusque divisio. Itaque hoc loco finem faciam et Summa sequar fastigia rerum; alioqui si voluero facere partium partes, quaestionum liber fiet. Haec, Lucili virorum optime, quo minus legas non deterreo, dummodo quicquid legeris, ad mores statim referas. Illos conpesce, marcentia in te excita, soluta constringe, contumacia doma, cupiditates tuas publicasque quantum potes vexa; et istis dicentibus " quo usque eadem?" responde: "ego debebam dicere 'quo usque eadem peccabitis?'" Remedia ante vultis quam vitia desinere? Ego vero eo magis dicam et, quia recusatis, perseverabo. Tunc incipit medicina proficere, ubi in corpore alicnatoalienato dolorem tactus expressit. Dicam etiam invitis profutura. Aliquando aliqua ad vos non blanda vox veniat, et quia verum singuli audire non vultis, publice audite. Quo usque fines possessionum propagabitis ? Ager uni domino, qui populum cepit, angustus est. Quo usque arationes vestras
Abbreviated transcription (Latin):
erunit et pot̾unt sine ullo tuo la¬
bore decurretam̃ temꝑanda sũt
siam quẽ ro medum sapienti
uuro incessuc modestior conue¬
nit ata oro pressa no audarsñ¬
maergo summarum bec erie.⁊
scribis ꝑseueras ire adbonã mẽ¬
tem ourm stultum est optare
crm possis ate impetrare. Nõ
funt adcclum eleuante manuᷤ
nec ecorandus eclituus ut nos
aoaurem simulacri quasima¬
gis eraudiri possimus admit¬
tat. Prope est atedens tecum
est.intus est. It adico lucili sac̾
intranos sp̃s sedet malorum bo¬
norumꝙ nr̃orum obseruator
et custos hicꝓut anobis tractat
est. Ita noc ipẽ tractat.Bonus
nero uir sine deo nemo est. An
pot aliquis supra fortunam nͥ
ab illo adiutus eturgere Ille dit
ꝯsilia magnifica et erecta. Inue¬
no quoq uirorum bonorum¬
quos quos deus intectum ẽ ba¬
bitet tam̃ deus si tibi occurrit
uetustis arboribo et solitam al¬
titiromem egressis frequens lu¬
et siquis specus saxis penitus

Expanded text:
erunt et poterunt sine ullo tuo laerunt et poterunt sine ullo tuo labore decurrere, tamen temperanda sunt. Nam quemadmodum sapienti viro incessus modestior convenit, ita oratio pressa, non audax. Summa ergo summarum haec erit: scribis, perseveras ire ad bonam mentem, quam stultum est optare, cum possis a te impetrare. Non sunt ad caelum elevandae manus nec exorandus aedituus, ut nos ad aurem simulacri, quasi magis exaudiri possimus, admittat; prope est a te deus, tecum est, intus est. ' Ita dico, Lucili: sacer intra nos spiritus sedet, malorum honorumque nostrorum observator et custos. Hic prout a nobis tractatus est, ita nos ipse tractat. Bonus vero vir sine deo nemo est; an potest aliquis supra fortunam nisi ab illo adiutus exurgere? Ille dat consilia magnifica et erecta. In unoquoque virorum bonorum Quis deus incertum est, habitat deus. Si tibi occurrerit vetustis arboribtitudinem egressis frequens luEt si quis specus, saxis penitus
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Ingrecis bãt licenti
tulens. Ne ctiam cum seri¬
himus interpungere assueru¬
mus. Cicero quoqͦ noster agꝰ
or ana eloquentia eciliuit e¬
cmuissuit. Romanus sm¬
se magis circum spicit et estĩat
preletq erstimanꝯum. fabi¬
anus uir egreguis et uita et
sciertia.⁊ quodꝰ põt ista exele¬
quentia quoq: oisputabar er¬
pedite magis quam concitate
ubposses dicere facultatem eẽ
nõ celeritatem. Hanc ego in
uiro sapiente recipio nõ ẽrigo
utoro enis sine impedimieto
excat proferatur tam̃ malo q̃m
pfluat. Eo aũt magis te deterco¬
trro abisto morbo: quod nõ põt¬
isra tibires contingere alit̾ quã
site put̾e desierit. Perfrices pofrõ¬
tẽ oportet.e: te ipe nõ andias.
Multa enim iobseruatus ilecur¬
sus feret que rep̃hentere uelis.
Non põt tibi inquam contigere
res ũta: salua uerccundia. prete¬
rea cxercitatõe opus est cotroia¬
na et arc studium transseredũ
est ⁊uerba. Hec au̾t etiam siad¬

Expanded text:
venire; in Graecis hanc licentiam venire; in Graecis hanc licentiam tuleris; nos etiam cum scribimus, interpungere adsuevimus. Cicero quoque noster, a quo Romana eloquentia exiluit, gradarius fuit. Romanus sermo magis se circumspicit et aestimat praebetque aestimandum. Fabianus, vir egregius et vita et scientia et, quod post ista est, eloquentia quoque, disputabat expedite magis quam concitate, ut posses dicere facilitatem esse illam, non celeritatem. Hanc ego in viro sapiente recipio, non exigo; ut oratio eius sine impedimento exeat, proferatur tamen malo quam profluat. Eo autem magis te deterreo ab isto morbo, quod non potest tibi ista res contingere aliter quam si te pudere desierit; perfrices frontem oportet et te ipse non audias. Multa enim inobservatus ille cursus feret, quae reprehendere velis. Non potest, inquam, tibi contingere res ista salva verecundia. Praeterea exercitatione opus est cotidiana et a rebus studium transferendum est ad verba. Haec autem etiam si ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi uelocitatem. iirreuocabłes
acsiñ lege uadentem. Quẽadmo¬
dum erum uidex subsequi potĩt
Aliquãdo etiam imꝑitus ⁊ rudis
et tũ quoq cum illumant ostẽ¬
tatio abstulerit aut effectus i¬
petus suitm̃ festinet atq inge¬
rat. qquantum aures pati possũt.
Recte ergofacies si nõ uideris istoc
qui quãtum nõ quẽad̾m dicant
querunt. et ip̃e malu̾ĩs sinecesse ẽ
uł.d. miniciũ dicẽ. Qui itaq cu
ait tractim. Nam geminus ua¬
rius ait. Quomodo u̾lim diẜtu
dicatis nescio. tria u̾bano pot̾ nĩ¬
gere. Quid ni malis tu sic dice
qnomõuinitius. aliquis tamĩ¬
sulsus int̾uenerit quam qui illi¬
et srilli singła uerba uellenti tan¬
quam dictãreret nõ diceret. Ait
dienł munquã dicas. ⁊ lamq hac¬
teri cuusuim suris tpribo oratoris
celebermi longe ab eẽ ab homi¬
ne sano ẽẽ uolo. Numquara
dubitauit. numquã mequ¬
ñt. semel incipiebet. semel tes¬
ũiebat. Quetum et uationibꝰ
puido magis arite minuo cõ¬

Expanded text:
dicendi velocitatem inrevocabilem ac sine lege vadentem. Quemadmodum enim iudex subsequi poterit aliquando etiam inperitus et rudis ? Tum quoque, cum illum aut ostentatio abstulerit aut affectus inpotens sui, tantum festinet atque ingerat, quantum aures pati possunt. Recte ergo facies, si non videris istos, qui quantum dicant, non quemadmodum quaerunt, et ipse malueris, si necesse est, ut P. Vinicius dicere, qui ait: "Tractim." Nam Geminus Varius ait: " Quomodo istum disertum dicatis nescio; tria verba non potest iungere." Quidni malis tu sic dicere, quomodo Vinicius ? Aliquis tam insulsus intervenerit quam qui illi singula verba vellenti, tamquam dictaret, non diceret, ait: " Dic, numquid dicas." Nam Q. Hateri cursum, suis temporibus oratoris celeberrimi, longe abesse ab homine sano volo; numquam dubitavit, numquam intermisit; semel incipiebat, semel desinebat. Quaedam tamen et nationibus puto magis aut minus con
Abbreviated transcription (Latin):
enim excidunt. set flut per¬
petua et inter se contexta sũt
Nec dubito qm multu confe¬
rant rudib adhuc ⁊ ex̾citus
auscultantib. faciluis enim

Expanded text:
enim excidunt, sed fluunt. Perpetua et inter se contexta sunt. Nec dubito, quin multum conferant rudibus adhuc et extrinsecus auscultantibus; facilius enim
Abbreviated transcription (Latin):
maior pars horum qui miseri¬
cordes uideri uolunt abicit ⁊fa¬
stidit quos adiuuat ꝯtingi quod
abhiis tumet. s ut homo homini
et cathenas solui ubebit ⁊ ludo exi¬
met. et cadau̾ ⁊ noxium sepelliet
S faciet iste trãquilla m̃te uultu
suo ergo nõ miẜebitur sapiẽs. set
succurret. set ꝓderit in comune
auxilium nãtus ac publicum bo¬
num cxquo dabit cuicumq par¬
tem. ctiam ad calamitosos ꝓporti¬
one unꝓbandos ⁊ emẽdandos bo¬
nitatem suam ꝑmittet afflictis
uõ et fortins laborantib multo
libentius subueniet. Quotiẽs
potiͣt fortune incidet ubi enim
opib potius utetur an uirib q
adrestituenda que casus impu¬
lit multum quide nõ deiecit
us ꝓderit et deorum more cała¬
mitosos ꝓpicius respiciet. Od̾ia
uicina est misicordie h̃t enim
aliquid et thit exea inbecilles
ocłor eẽ scias quiad alicnam lip¬
pidinem et ipĩ suffũduntur.Tã
deme hercule morbum eẽ non y¬

Expanded text:
pars maior horum, qui miseripars maior horum, qui misericordes videri volunt, abicit et fastidit, quos adiuvat, contingique ab iis timet, sed ut homo homini et catenas solvi iubebit et ludo eximet et cadaver etiam noxium sepeliet, sed faciet ista tranquilla mente, vultu suo. Ergo non miserebitur sapiens, sed succurret, sed proderit, in com- mune auxilium natus ac bonum publicum, ex quo dabit cuique partem. Etiam ad calamitosos pro portione improbandosque et emendandos bonitatem suam permittet ; adflictis vero et forte laborantibus multo libentius subveniet. Quotiens poterit, fortunae intercedet ; ubi enim opibus potius utetur aut viribus, quam ad restituenda, quae casus impulit ? Vultum quidem non deiciet is proderit et deorum more calamitosos propitius respiciet. Misericordia vicina est miseriae; habet enim aliquid trahitque ex ea. Imbecillos oculos esse scias, qui ad alienam lippitudinem et ipsi subfunduntur, tam mehercules quam morbum esse, non h
Abbreviated transcription (Latin):
exalienis malis otra accidere
inmerẽtib credet. Egrituto aut
insapiẽtem iurum nõ cader. se¬
rena enimmes eius est. necquic¬
quam accidere põt quod illami
ablucat. Nichilq eque hoie
quam magnus animus decet
Non põt au̾t magnus eẽ idem
simetus et meror contundit et¬
ti ne insuis quidem accidet cala¬
mitatib. S omnem fortune ir̃a
reu̾b̾abit. et tante se franget. Eã¬
dem semꝑ faciem ẜuabit placitã
inocussam. Quod face̾ no poss
si tristiciam recipet. Adice quod
sapiens acꝓuitet ⁊ inexpedito ꝯ¬
silium habet. Numquã autem
liquidum sincerum exturbido
uenit. Tristicia in habilis est ad
despiciendas res. ut ille excogitan
doꝑicłosa uitãdo. eque estuman¬
da. Ergo nõ miẜetur et quia siñ
miẜia animi nõfit. Cetã omĩa
queq miserẽtur. uolo face̾ libẽs
et alius aĩo faciet. succurrit aueĩc
lacrimis nõ accetet. Dabit mamỹ
naufragio exuli hospicium. stipẽ
ti nõ hanc otumeliosam quam

Expanded text:
 quae accidere immerentibus credit ; aegritudo autem in sapientem virum non cadit ; serena eius mens est, nec quicquam incidere potest, quod illam obducat. Nihilque aeque hominem quam magnus animus decet; non potest autem magnus esse idem ac maestus. Maeror contundit ti ne in suis quidem accidet calamitatibus, sed omnem fortunae iram reverberabit et ante se franget; eandem semper faciem servabit, placidam, inconcussam, quod facere non posset, si tristitiam reciperet. Adice, quod sapiens et providet et in expedito consilium habet; numquam autem liquidum socerumque ex turbido venit. Tristitia inhabilis est ad dispiciendas res, utilia excogitanda, periculosa vitanda, aequa aestimanda ; ergo non miseretur, quia id sine miseria animi non fit. Cetera omnia, quae, qui miserentur, volo facere, libens et altus animo faciet ; succurret alienis lacrimis, non accedet ; dabit manum naufrago, exuli hospitium, egenti stipem, non hanc contumeliosam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
religio deos colit. suꝑsticio uiola
ita clem̃tiam mãsuctudinẽq
omẽs boni michi p̃stabunt mi¬
sicordiam qñ uitabũt. Est eni
familiarissima est anuc. ⁊sunt
simoꝵ mouẽtur. que silicẽt ca¬
uere effringerẽt. oiẜicordiam
Nõ cãm set fortunam p̃stant cle¬
mentiam ratõni accedit. Scio
male audiri apud impitos s
illi quod sapiẽtem negat mise¬
reri negat ignoscere. hec siꝑse po¬
nantur in uisa sunt. iutẽtur eĩ
nullã spem relĩquẽ hũanis erro¬
rib. S omiã delicta ad penam
deduc̃e. Quodsi c̃ que ĩ hec scĩa
que discrete humanitatẽ iubet
portumq adu̾sus fortunam
fortissimum mutuo auxilio
cludit. S nullam secta benig̾
uniu̾sis singłicq consulẽ mĩa¬

Expanded text:
religio deos colit, superstitio violat, ita clementiam mansuetudinemque omnes boni viri praestabunt, misericordiam autem vitabunt ; est enim familiarissima est ; anus et tur, quae, si liceret, carcerem effringerent. Misericordia non causam, sed fortunam spectat; clementia rationi accedit. Scio male audire apud imperitos  illi, quod sapientem negat misereri, negat ignoscere. Haec, si per se ponantur, invisa sunt ; videntur enim nullam relinquere spem humanis erroribus, sed omnia delicta ad poenam deducere. Quod si est, quidnam haec scientia, quae dediscere humanitatem iubet portumque adversus fortunam certissimum mutuo auxilio cludit ? Sed nulla secta benigniuniversis sin- gulisque consulere. Mi