comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uissor s qͣiͣ tutor soluerat. ⁊̃ si tp̃r: lib̾¬
atꝰ est : mandati acc̃oem eũ hr̃e adu̾sus
reũ ꝓmittendi. dixi : heret emͣ mutqr
causa: ad huc illiꝰ debiti ꝑsecucio. nã
ciꝰ solucõe: lib̾abit reũ ꝑmitendi ob¬
bligõne. inqmͣ ꝓ eo fide̾uisserat. ⁊ nõ
Etitulus accõis. s debiti causa respi¬
cienda ẽ. licet emñ is tuior qͥd̾ fideius¬
sor ap̃ pupillũ ꝓreo ẽ obligat᷑. soluit
sẽ actore. pupillo. ꝙa reo punitendi
uib̾ato: ⁊ ip̃e tutor idemq fideiussor
lib̾abit᷑. ꝙ sua auctoritate effic̾e ñ
fecit. ut marĩe eñ ubet. hadebit cũ
inaliam condicõnẽ: obligare. Si mͦ ͥ
eas cõiunga. nͥ em̃ utͣqͣ ꝯstit̾it: non
tenebit᷑. Cum reus exuna ꝯdicõne
teneat᷑ Ꝙ si eas disiũgam: ourior
fit condicõ fideuissoris. nec obid obli¬
gat᷑ Oiuppe siue comnunis utͥus
condicõ ertit̾it. siue alterutr̃a: uide¬
t᷑ app̾hendi : cũ reꝰ ñ alit̾ teneat᷑ qmͣa¬

Expanded text:
iussor, sed quasi tutor soluerit, etiamsi tempore liberatus est, mandati actionem eum habere aduersus reum promittendi dixi. haeret enim in utraque causa adhuc illius debiti persecutio, nam eius solutione liberauit reum promittendi obligatione, in quam pro eo fideiusserat, et non titulus actionis, sed debiti causa respicienda est. licet enim is tutor, qui fideiussor apud pupillum pro reo est obligatus, soluit se auctore pupillo, quia reo promittendi liberato et ipse tutor idemque fideiussor liberabitur, quod sua auctoritate efficere nofecit, ut maxime eum liberet, habebit cum in aliam condicionem obligare, si modo eas coniungam: nisi enim utraque exstiterit, non tenebitur, cum reus ex una condicione teneatur. quod si eas disiungam, durior fit condicio fideiussoris nec ob id obligatur: quippe siue communis utriusque condicio extiterit siue alterutra, uideatur adprehendi, cum reus non aliter teneat
Abbreviated transcription (Latin):
conduunb si fu̾int uulgati. inter¬
est. utra earͣ pͥo ertit̾it. si reo cõiũ¬
cta: tenebit᷑ ⁊̃ fideuissor sũ ꝯdicõ eiꝰ
excit̾it. tamꝙͣ si statim ab uncõ reus
pure: fideiussor sub ꝯdicõne: acceptꝰ

Expanded text:
onibus si fuerint interrogati, interest, utra eorum prior extiterit. si reo iniuncta, tenebitur etiam fideiussor, cum condicio eius exstiterit, tamquam si statim ab initio reus pure, fideiussor sub condicione acceptus
Abbreviated transcription (Latin):
ũ eẽt ⁊ ip̃ hit exceptõnib ꝓ curatoruis
obligari fidenissores. nam instipula¬
cõe eauetui ñ petiturum eum auꝰ ÷
eare actõ pecicõ ꝑsecucõsit. ⁊ ratuni
ꝑtinebit hic ant̃ qui ꝓcurator ũ ẽ¬

Expanded text:
oris obligari fideiussores: nam in stipulatione cavetur non petiturum eum, cuius de ea re actio petitio persecutio sit, et ratum rtinebit: hic autem, qui procurator no
Abbreviated transcription (Latin):
atorem pt̃. ut ratum bab̾at dñs ut possit
dis nosci utr̃ne dñc condici teb̾at id ꝙ nide¬
bitum selutum sit. si is ratum liss̾at
ratimi ñ tab̾at. ⁊ si ꝓcarator fiuidum
petiss ⁊ cauiss uti assol rein ratam dñm¬

Expanded text:
atorem potest, ut ratum habeat dominus, ut possit dinosci, utrumne domino condici debeat id quod indebitum solutum sit, si is ratum habeat, ratum non habeat. Si procurator fundum petisset et cavisset, uti adsolet, ratam
Abbreviated transcription (Latin):
abier̃. qͣnti eares est daĩ spondes. ⁊ cber¬
nei dolum ꝑmissor pena tenebitur.do.
.I. aut dausula sicut reliq̃ stipulacões
in quib temꝑ. nonĩatim adiectum
ñ ẽ adp̾ncipium stipulacõis restͥur.s orf¬

Expanded text:
aberit, quanti ea res est, dari spondes?", et ob extranei dolum promissor poena tenebitur. Doli autem mali clausula, sicut reliquae stipulationes, in quibus tempus nominatim adiectum non est, ad principium stipulationis refertur.
Abbreviated transcription (Latin):
extutela darisĩ oportet non soluitur
Si plures ficenissores atinore.
pupillo dati sunt non est distinguũdũ
s in unũ dandam actionem itant ei
qu cõueniretur actiones pr̃entur.
nec quis qͣm putau̾it au ure discess¬
um. E pestaͣmꝓ ea parte placuit tu¬
tores condempnari qui admini strau̾it
⁊ ita demũ inlolidummsires a cet̾is nõ
suetur ⁊ id̾o si in ea culpa detegatur
ꝙ suspectum fac̾e suꝑced̾eit. nam eqͥ¬
tas arbitrii atq esficium niri boni
indetur eam formam nus desidasse.
¶ Cetm fid̾ilussores auilit̾ in solidum
obligati: cet̾isq quidem agentib ut
diusdatur actõ impetrare possinit.
xupillo uo̾ agente qui nõ ip̃ma ccͣxt
s in tutorem icidit. ⁊ ignorat ouũa
beneficium dͥuidde actionis inuiriam
hr̃e uisum ẽ. ne ex uua tutela cause

Expanded text:
ex tutela dari fieri oportet, non solviturSi plures fideiussores a tutore pupillo dati sunt, non esse eum distringendum, sed in unum dandam actionem ita, ut ei, qui conveniretur, actiones praestarentur. nec quisquam putaverit ab iure discessum, postquam pro ea parte placuit tutores condemnari, quam administraverunt, et ita demum in solidum, si res a ceteris non servetur et idonea culpa detegatur, quod suspectum facere supersederit: nam aequitas arbitri atque officium viri boni videtur eam formam iuris desiderasse. ceterum fideiussores civiliter in solidum obligati ceteris quidem agentibus, ut dividatur actio, impetrare possunt: pupillo vero agente, qui non ipse contraxit, sed in tutorem incidit et ignorat omnia, beneficium dividendae actionis iniuriam habere visum est, ne ex una tutelae causa
Abbreviated transcription (Latin):
i accepto su̾it lata ob rem uidicatã
clausulla. marcellus ait cet̾as paices
sum: ⁊ añ existentẽ conãicõem accep¬
cum fet̾o: nerua filinsait t̃ si ꝯdicõ ex¬
tit̾it. n extestam̃to competituram
atcõem: qr nouacõ facta sit n exstip¬
ulatu q̃ acceptilacõe soluta sit. ⁊ aiꝰ.

Expanded text:
i accepto fuerit lata ob rem iudicatam clausula, Marcellus ait ceteras partessum et ante existentem condicionem acceptum fecero, Nerua filius ait, etiamsi condicio extiterit, neque ex testamento competituram actionem, quia nouatio facta sit, neque ex stipulatu, quae acceptilation‹e› soluta sit. 22
Abbreviated transcription (Latin):
tori peciuua soluitui. ⁊ dt̃s eam solucionẽ
agi ut condictõ ꝑimitur. ⁊ sola accõei
qm indebitum soluit adilsus ꝓturatorẽ
exstipulatu competat hec amplius p̾stat
fidenss oripensas que in uidicumi facte
fussent ꝙ si dñs ratam habniss. fideuissor

Expanded text:
tori pecunia soluitur et dominus eam solutionem agi, ut condictio perematur et sola actio ei, qui indebitum soluit, aduersus procuratorem ex stipulatu competat. hoc amplius praestant fideiussores impensas, quae in iudicium factae f
Abbreviated transcription (Latin):
sit noua parcam lib̾acionem ñ pt̃ reuo
suus: acsi alienam dediss qͣmuis pessit
resid̾e apud enni cui scluta est prius in¬
ortuo intestato alio s tunc adquisita ddiͦ
cum filuis decec̾it ⁊ utiq cuus fnͣit euñ¬
tus declaret. sitq ⁊ hoc exhiit que ex psa

Expanded text:
sit noua, partam liberationem non potest reuocmus, ac si alienam dedisset, quamuis possit residere apud eum, cui soluta est, prius mortuo intestato filio: sed tunc adquisita creditur, cum filius decesserit: et utique cuius fuerit, euentus d
Abbreviated transcription (Latin):
tor uł cui ea uirisdictõ fiit. tute¬
la ꝑmissa er̃. s ⁊ curatorem accipi¬
ennis furiosi futiose. Item pup¬
illi pupille oct̾um quoq cura¬
tores puta adolescentis uł si al¬
t̾tus cuiꝰ curatorsit: coninuti pu¬
to stipitacionem si tutꝯr eẽ ꝓpo¬
nacur regionis alicuiꝰ uł ꝓuiu¬

Expanded text:
tela permissa erit. Sed et curatorem accipiemus furiosi furiosae, item pupilli pupillae, ceterorum quoque curatores, puta adulescentis: vel si alterius cuius curator sit, committi puto stipulationem. Si tutor esse proponatur regionis alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
ut uuc explurib contͣctib uł.  lorũ¬
cͥtis uł inc̾tis uł quibdam exceptis cẽt̾is
⁊ omnib ex cãusis una acceptilacõ ⁊ li
etllacõ sequatur a gallo aquilio tałexpo̾¬
sita est. quicquiad te mͥ̾ex qua aunq ca
dai fac̾e oportet: oportebit p̃sens indi¬
em uequariuncumq ier̃ mͥtecum atc̃o
q̃ue uł adn̾sus te peticõ. uł adu̾sus de ꝑ¬

Expanded text:
t uno ‹ex› pluribus contractibus uel certis uel incertis uel, quibusdam exceptis, ceteris et omnibus ex causis una acceptilatio et li acceptio sequatur, a Gallo Aquilio talis exposita est: 'Quidquid te mihi ex quacumque causa dare facere oportet oportebit praesens in diemue, quarumque rerum mihi tecum actio quaeque aduersus te petitio uel aduersus te p
Abbreviated transcription (Latin):
ex re enis indeturei ad quirere .s.
si usum tantum habemus. idem fiz
idemq dicemus ⁊ nicci qui bona fide
nobis ẜuit ⁊ inc̾tis qui nostio nͣn sub¬
iecti funt s ⁊ si suo quod⁊ ip̃e mͥ ꝓm

Expanded text:
ex re eius videtur ei adquirere. sed et si usum tantum habemus, idem fiet. idemque dicemus et in eo, qui bona fide nobis servit, et in ceteris, qui nostro iuri subiecti sunt. Sed et si
Abbreviated transcription (Latin):
dem debitorem ad monitum ita negm su
cõr er̃ suꝑfluũ ordim sccło uł in totũ
ił ꝓ parte minuẽdo indebitur datum
rossoe merhiis ꝓ filia sua dotem ꝓmiten¬
dor obligaint. ⁊ so luit si ea res a c̾onoro
enicta ẽ : dicendiui mantũ ex docis ꝓm¬
issiõe ag̾e połse  ac si statu lib̾um rẽ ue
sub ꝯdicõe legatam: dotis nomĩe ꝓ filia

Expanded text:
tem debitorem admonitum ita negotium suutior erit, superfluum ordini secundo uel in totum uel pro parte minuendo uidebitur datum.essionem ex his pro filia sua dotem promittendo obligauit et soluit. si ea res a creditore euicta est, dicendum est maritum ex dotis promissione agere posse, ac si statuliberum remue sub condicione legatam dotis nomine pro filia
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: fiuita. denum cutela ꝯmutentur
si u̾o ꝓtutore nogocia gessit: ꝯuenientẽ
dic̾e̾statim atq quo res salua nõ eẽ cepis
sta captus sit anconuittat᷑ stipuło nide¬
end̾ est ex quib dixinuis tutele agi non
posse: exhusdem cãis n exstipulatu rem
saluam fore agi posse dicendum est.¬
i quis curatordatus non gesfit consdamĩs¬

Expanded text:
it, finita demum tutela committentur: si uero pro tutore negotia gessit, conueniens est dicere, statim atque quaeque res salua non esse coepistibus captus sit, an committatur stipulatio, uideendum est: ex quibus causis diximus tutelae agi non posse, ex isdem causis ne ex stipulatu rem saluam fore agi posse dicendum est.Si quis curator datus non gesserit curam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nit litissumꝑtꝰ consequi quasi iusta ui¬
audatum. ⁊ siñ mandatum fct̾nit si tũ
pliues si deuissores defend̾e fun̾it paratis
uideamꝰ utrum unũ tefensorem deb̾¬
ant dare: an uo susficiat. ut inusquis
eoꝵ ꝓ parte sua defendat. uł tefensorem
substituat. I⁊ magis est nisi dent unũ
tatur stipuło obrem nõ tefensam¶ nã
⁊ pliures heredes nct̃e habebunt unum ꝑ¬
anutorem dare. ne defensio ꝑ plures sa¬
ssa incõmodo ali quo asficiat attorni.
aluid c̃ inh̾r dib actoris quib nccĩtas ñ

Expanded text:
tus litis consequi, quasi iuxta mandatum, etsi non mandatum fecerint. Si tamen plures fideiussores defendere fuerint parati, videamus, utrum unum defensorem debent dare, an vero sufficiat, ut unusquisque eorum pro parte sua defendat vel defensorem substituat. et matatur stipulatio ob rem non defensam: nam et plures heredes rei necesse habebunt unum dare procuratorem, ne defensio per plures scissa incommodo aliquo adficiat actorem. aliud est in heredibus actoris, quibus necessitas non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissus ab hottib captus est. hic uit̾am
peti ũ pt̃᷑ quasi añ dien: s si fedidĩt pꝰ¬
liuiuio: recte tunc petetiu⁊ Cessauit
enĩ hic obligacõ. area aut̃ ex̃tat sicut
ceta exi qub edisicrum cõstitit. deinq
nũdicari possesisit: s int̾im dissoui¬

Expanded text:
missus ab hostibus captus sit: hic interim peti non potest quasi ante diem, sed si redierit postliminio, recte tunc petetur: cessauit enim hic obligatio. area autem ext‹a›t, sicut cetera, ex quibus aedificium constitit. denique uindicari posse
Abbreviated transcription (Latin):
i qui mandato no pꝰ mortẽ meã stipła¬
tus est: recte soluitui. quia tał ẽ lex cb
ei ãt cui iussi tebitorem meũ post moꝵ¬
tem moã solu̾e ñ recte solnitur quia
mandatũ morte dissoluitur. Ned̾

Expanded text:
 qui mandatu meo post mortem meam stipulatus est, recte solvitur, quia talis est lex ei autem, cui iussi debitorem meum post mortem meam solvere, non recte solvitur, quia mandatum morte dissolvitur. IV DE
Abbreviated transcription (Latin):
possidisse pocest. ¶Si pat̾ cum filii bo¬
ua que ħebat partitus sit ⁊ ex ea cã
post mortem patris ea teneant qued
int̾ eos conueniret ut ea oiuisio rata
ieb que aueua in bouis pacris ĩ ueniu̾t᷑.¬
or uod legatum non sit ab h̾rede cainẽ
mantes possidemur cousticuta ÷ ut aͥs
licium finis eẽt. s io quod quis eũ sũ ee¬
ex existimass possecerit usucapiet ⁊̃ si¬
faisa eius fu̾it existimacd quod cum iͣ
int̾pretandum ÷ ut probabilis erroi pꝰsi¬
dentis usncapiouxm non obstec ueluti
si ob id aliquid pꝰsideam ꝙ sermun ue¬

Expanded text:
possidere potest. Si pater cum filiis bona quae habebat partitus sit ex ea causa post mortem patris ea teneant, quod inter eos conveniret, ut ea divisio rata rebus, quae aliena‹e› in bonis patris inueniuntur.Quod legatum non sit, ab herede tamen mantes possideremus, constituta est, ut aliquis litium finis esset. sed id, quod quis, cum suum esse existimaret, possederitit eius existimatio. quod tamen ita interpretandum est, ut probabilis error possidentis usucapioni non obstet, veluti si ob id aliquid possideam, quod servum me
Abbreviated transcription (Latin):
S si ex mea requi meus ÷ stipulatur sibi
ao quiret ap̃ labeonẽ ita scuptum : filiũ
⁊̃ filiam in sua pocestate pac̾ iicestatus.
reliquid. filia eo animo fuit semper
ut estnaret uich ad se ex ħreditate pa¬
cris peitinere. Neinde frater eius filiam
nrrieauit. ⁊ eam infautẽ reliquidib̃ u¬
cores seruo a uito eius imperauenint.
ut ab eo cui ies aui ħreditatis uendidere.
stipularetin. quanta pecuma ad eum
perueuiss. ex ea stipulacc̃e. ne quid p¬

Expanded text:
Stichum, qui meus est, stipulatur, sibi adquiret. Apud Labeonem ita scriptum est: filium et filiam in sua potestate pater intestatus reliquit: filia eo animo fuit semper, ut existimaret nihil ad se ex hereditate patris pertinere: deinde frater eius filiam procreavit et eam infantem reliquit: tutores servo avito eius imperaverunt, ut ab eo, cui res avi hereditatis vendiderunt, stipularetur, quanta pecunia ad eum pervenisset: ex ea stipula
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ nõ rcest. ⁊ iõ seruus ħreduarius me¬
utili. usum fructum stipulacur. lega¬
ii aut̃ oi posse usum frucc̾ dr̃. quia di¬
es eius nõ cedit statim stipulacõ aut̃
pura sus penoi nõ pecest. quio gͦ si sb̾¬
stipuiaco. ama expsenti uires accip̾
at. siũ stipuletur. ꝙͣuis peciuia ex
ixculio detur.ꝙ. ait̾um ex ou̾is sequi᷑
utͥq cauĩ ad anirit. diu̾sa causa ÷ fruc
senuuis stipiuatus fuit. dũo quid̃ ad qͥ¬
ri obligacõm uilianus scupsit. Solui
aut̃ truccuario posse. quasi qͣliletas¬
iecco Si seruus ꝯmimis ex re nuiꝰ stip¬
matus erit. mag̾ placet utͥq ad auiu
sao ꝯmuni diuidundo aut sccietatis
nidicõ de parte recuperanai iecce accur᷑¬

Expanded text:
et ideo servus hereditarius inutiliter usum fructum stipulatur. legari autem ei posse usum fructum dicitur, quia dies eius non cedit statim: stipulatio autem pura suspendi non potest. quid ergo, si sstipulatio, quia ex praesenti uires accipit at siue stipuletur, quamuis pecunia ex peculio detur, quod alterum ex dominis sequitur, utrique tamen adquirit. diuersa causa est frucservus stipulatus fuerit, domino quidem adquiri obligationem Iulianus scripsit, solvi autem fructuario posse, quasi quolibet adiecto. Si servus communis ex re unius stipulatus erit, magis placuit utrique adquiri, socio communi dividundo aut societatis iudicium de parte reciperanda recte actur
Abbreviated transcription (Latin):
can stipuari posse. Sicut uni noĩa¬
cuu stipuando ei son aoquirturica ⁊¬
placet ⁊ si ie eiuat. nomine uniꝰex do¬
minis ei sou seruũ ao airere. It si cre¬
eat pecuniam ut uni ex oũis soluetur.
ur qd̾ liłet illud negocium geuit. pꝰ se
cum nourinatim exp̾mere. ut uui ex

Expanded text:
dari stipulari posse. Sicuti uni nominatim stipulando ei soli adquirit, ita placet et si rem emat nomine unius ex dominis, ei soli servum adquirere. item si credat pecuniam, ut uni ex dominis solveretur, vel quodlibet aliud negotium gerat, posse eum nominatim exprimere, ut uni ex
Abbreviated transcription (Latin):
iro derelicco haleatur. pliuimũ uit̾ est.
qn̾i ait̾ hiroitatis iut recuietur. nec
prest relictus uider⁊ aui unniu̾so sireoi¬
catis iure continetur. ait̃ uoliuitate
duii cerelictus. uõ pt̾ uideri adusumc᷑
iritiuere aqtio relictus:.

Expanded text:
pro derelicto habetur, plurimum interest, quoniam alter hereditatis iure retinetur, nec potest relictus uideri qui uniuerso hereditatis iure continetur, alter uoluntate domini derelictus non potest uideri ad usum eius pertinere, a quo relictus
Abbreviated transcription (Latin):
e um seriuis fructuanꝰ operas suas ierass.
⁊ eo nomino pecuniam in annos siugias
diri stipulatus : cẽt. funto fruccu dũore¬
sidus cemporis ad quiri stipulacõm iuui¬
amis scuptum reliquid. a sentenca nͥ
iudetur firmissima mcc̃e subuiu. Nã
si m annos forte .i. laracõ fca sit. qm̃ in

Expanded text:
Cum servus fructuarius operas suas locasset et eo nomine pecuniam in annos singulos dari stipulatus esset, finito fructu domino residui temporis adquiri stipulationem Iulianus scriptum reliquit. quae sententia mihi videtur firmissima ratione subnixa: nam si in annos forte quinque locatio facta sit, quon
Abbreviated transcription (Latin):
nussus sit. eius am rei .p. cansa al fuit
euen aut̃ qui rer̃ eius qui sine dolo .in.
uas se eccultat ut creditoeen euitet
latitare uidetur. nam ⁊ eum qui rece¬
dit. h ÷ qui subtͥfugerit. ne secum alia ac¬
cõ moueatur. latitare placet. tamqm
uie qui in urbem profugͥit. utiq fraudẽ¬
dicausa. nec enim int̾est ꝗd accinet ad
latitaudu utrum quis poofug̾it. an
uero rome agens copiam sui nõ faciet.
de lege sua pͥuilegium in boiis defmicti
debitoris accepit: nis persequendi pig¬
noris durare constitit.

Expanded text:
missus sit eius, qui rei publicae causa afuit,eum autem, qui rerum eius, qui sine dolo malo as se occultet, ut creditorem euitet, latitare placet: nam et eum, qui recedit, hoc est ‹qui› supterfugit, ne secum aliqua actio moueatur, latitare placet: tam et qui urbe profugit, utique fraudandi causa: nec enim interest, quod attinet ad latitandum, utrum quis profugerit an uero Romae agens copiam sui non facit.d lege sua priuilegium in bonis defuncti debitoris accepit, ius persequendi pignoris durare constitit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod si substitutus heres here¬
ditatem non adherit creditor¬
ibus patris mid quod pupillus
reliquid accõ da̾i non debet. q¬
uoniam n pupilli bona uera¬
ri debent propt̾ es alienum pa¬
tris. neq in bonis patris est
quod pupilus aliunde adqui
uriniis teft̃̾ statuas inpublico
positas bonis distrattas enis cuiꝰ
in ronorem posite sunt. non eẽ
emptoris locorum eius. s ant ꝑ¬
ublicas si ornandi minncipii cã¬

Expanded text:
titutus heres hereditatem non adierit, creditoribus patris in id, quod pupillus reliquit, actio dari non debet, quoniam neque pupilli bona uenire debent propter aes alienum patris neque in bonis patris est quod pupillus adquiufidius refert statuas in publico positas bonis distractis eius, cuius in honorem positae sunt, non esse emptoris bonorum eius, sed aut publicas, si ornandi municipii ca
Abbreviated transcription (Latin):
mictere iubebit. plane si deceatur mel
ex louis alienasse nec sit qdͥ ei uiste pͥt
paupertatem obiciatur. concentꝰ esse
lrecor debet ut iubeatꝰ eiłm nicħ mi¬
miere. qd̾ si nec ĩ opia laborantẽ eũ
eredicores ostendere pocuerint. ĩ uuiar

Expanded text:
mittere iubebit. Plane si doceatur nihil mittere iubebit. Plane si doceatur nihil ex bonis alienasse nec sit quod ei iuste praeter paupertatem obiciatur, contentus esse praetor debet, ut iubeat eum nihil minuere. Quod si nec inopia laborantem eum creditores ostendere potuerint, iniuriar
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Di creditores heredẽ ueudicõm.
suspectum putecit. satis dacõm exigͥe
possunt pro suo debito reddendendo ⁊ꝰ
rei gra cognosoere prccorem oporcet.
nec statim eum sac̃aacõnis necessicati
subicere debet. nisi cã cegnica contitu
prospici delere hiis qui sus pect̃ eum
postulanerunt. s suspeccꝰ ħ̾ res nõ hus¬
dem modis qͥbi sinpectꝰ cucor estimat᷑
si quid̾ cutorẽ nõ facultates s frandu¬
lenca nireb pupillarib. uł si callida
conu̾sacõ sus pect̃ commnendet ħredem
uͦ sole facultates plane inreceñti ad¬
ite ħ̾reditatis audiendi erunt. qͥ suspͥtũ
postulant. cec̾m si probentur passieũ
ĩ ħreditate mnorari. nec ĩ eum quicꝙrͣ
possint obicere criminis quas. dolose
uersatõ. ⁊̃ nõ debebit post mult᷑ cẽꝑie
ad hanc ncctemꝰ pelli ^ oruod si quasi cꝰ¬
pectus sacisdare iussus decreco pretoris
nõ obcemꝑau̾it. cunc bona ħ̾reditatis
possiden uenundariꝙ ex edicto suo per¬

Expanded text:
. Si creditores heredem suspectum putent, satisdationem exigere possunt pro suo debito reddendo. cuius rei gratia cognoscere praetorem oportet nec statim eum satisdationis necessitati subicere debet, nisi causa cognita constiterit prospici debere his, qui suspectum eum postulauerunt. Sed suspectu‹s› heres non  suspectus tutor aestimatur: siquidem tutorem non facultates, sed fraudulenta in rebus pupillaribus et callida conversatio suspectum commendet, heredem vero solae facultates. Plane in recenti aditae hereditatis audiendi erunt, qui suspectum postulant: ceterum si probentur passi eum in hereditate morari nec quicquam possint obicere criminis quasi dolose versato eo, non debebit post multum temporis ad hanc necessitatem compelli. Quod si suspectus satisdare iussus decreto praetoris non obtemperauerit, tunc bona hereditatis possider‹i› uenumque dari ex edicto suo per
Abbreviated transcription (Latin):
bona eins uemant. Eitaq m
id quod postea ei ebueniat accõ c̾¬
dicoribus denogatur quia id qd̃
ex aduenticio adquisitum est ñ
ꝑ patrem ad eum ꝑuenit. at
cum᷑ substitunis filio lerdiditã¬
tem aiit postquam pupillus
paterne se miscuerit heredita
ti. tunc hereditas ⁊ pat̾s ⁊ sili u¬
na est. ⁊ inonmi ere alieuo ꝙ
aut patris aut filii fu̾it inuitꝰ
⁊̃ heres obligatur. ¶ quema¬
dmodum liberum ei non est¬
post obligacionem ut non ouiꝰ¬
iuosi sĩ defenditur ipsuis bonꝰ¬
a ueniant. ita nec separari qui¬
dam es alienum patris ⁊ filii pot̾

Expanded text:
bona ueneant, itaque in id, quod postea ei obuenit, actio creditoribus denegatur, quia id ex aduenticio adquisitum est, non per patrem ad eum peruenit. at cum substitutus filio hereditatem adiit, postquam pupillus se paternae miscuerit herti, tunc hereditas et patris et filii una est et in omni aere alieno, quod aut patris aut filii fuerit, etiam invitus heres obligatur: et quemadmodum liberum ei non est obligationem, ut non omnimodo, si non defenditur, ipsius bona veneant, ita ne separare quidem aes alienum patris et fili
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ senuis pecitur. uił intet̾ nõ pecitur
fidei ꝯuussa lib̾cas q̃ res obeẽ lib̾tatis
uõ debet. Q uod gͥ defendimꝰ. ĩ dec̾min¬
aud̾÷. ut iugenui quid̃ ex eo die nas¬
cautur. ex quo mora lib̾tati fea÷. in
aminutti auẽ partum dici debeat: ex
quo peci lib̾tas petuit. quamuis nõ
sit petica. ceite minorib .ixi. anuis¬
⁊ u ħ cubuendum : auxiliũ ut uideat᷑
nni rem morã ẽẽ. uã qua racce deciet᷑
⁊̃ adiuo seuero canstitutum: ĩ rem
inoram ẽẽ. cura pecuniaria fidei ꝯĩs¬
sa qͥ minorib relicca suit. multo:
cum quid̃ ceciliꝰ auciiam quã pig̾ri
obligauerat dimisso creditore per fi¬
dei ꝯmissum maiuincti uoluissee.
⁊ ħredib creoitorẽ nõ lib̾añtib: ĩ fã¬
ces qui postea erant eoiti uenissent
pueri ingenuitate destinata frauda¬
Pientur: pcõ emꝑtori restituto. ꝑ inde
eos ingenuos fore. ac si mr eoꝵ suo
cempore manumissa fuiss. dem
niũ mortis cestatoris cabule cestam̃¬

Expanded text:
r fideicommissa libertas: quae res obesse libertati non debet. quod igitur defendimus, ita determinandum est, ut ingenui quidem exinde nascantur, ex quo mora libertati facta est, manumitti autem partum dici debeat, ex quo peti libertas potuit, quamuis non sit petita. certe minoribus uigintihoc tribuendum est auxilium, ut uideatur in re mora esse: nam qua ratione decretum et a diuo Seuero constitutum est in re moram esse circa pecuniaria fideicommissa, quae minoribus relicta sunt, multo Cum quidam Caecilius ancillam, quam pignori obligauerat, dimisso creditore per fideicommissum manumitti uoluisset et heredibus creditorem non liberantibus infantes, qui postea erant editi, uenissent pueri ingenuitate destinata fraudarentur, pretio emptori restituto perinde eos ingenuos fore, ac si mater eorum suo tempore manumissa fuisset. Idenium mortis testatoris tabulae testame
Abbreviated transcription (Latin):
ut auccieus ub̾tatẽ accepit fi dei ꝯmtl¬
ariam si ab alio quam qui erat regatꝰ
inanunuttur auxliũ constitucõnũ
hat perinde queq habeatur atq si ab
solet. destinata fidei ꝯmissa lib̾cas.
qui eum ei donatus: in possessionẽ
ub̾tans int̾im ẽẽ inidetur. Capparet
ut in reni moia fc̃a ẽẽ uideatur. ⁊ ex
die quid̃ qua lib̾tas peci pocuit matri
craderetur manumittendi causa. ex
pleiumq enĩ per ignauiam nł per
cimidicatẽ eoꝵ quib relinquit᷑ liłer¬
cas fidei ꝯmissa ur ignoranciam iur̃¬

Expanded text:
 quis libertatem accepit fideicommissariam, si ab alio quam qui erat rogatus manumittatur, auxilium constitutionum habeat perindeque habeatur atque si ab solet destinata fideicommissa libertas: qui enim ea donatus est, in possessionem libertatis interim esse uidetur. Apparet in re mora facta esse his uideatur et ex die quidem, quo libertas peti potuit, matri tradere‹n›tur manumittendi causa, ex plerumque enim per ignauiam uel per timiditatem eorum, quibus relinquitur libertas fideicommissa, uel ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
Si cuti pena ex ceucto
de funcci heres reuer
non deleat: ita nec lu¬
crum facere. si quid
ex ea re ad ein peue
quod ieo non perm
s re obseura melius
t auere repeticioni
quam aduenticio
habent causam: ig¬
uor ancie. au id qd̾¬

Expanded text:
Sicuti poena ex delicto defuncti heres teneri non debeat, ita nec lucrum facere, si quid ex ea re ad eum peruequod reo non permittitur. In re obscura melius est fauere repetitioni quam aduenticio habent causam ignorantiae, an id q
Abbreviated transcription (Latin):
uod attinet ad ius ci¬
uile serui pro nullis
habentur. non cam̃
iure nacurali. quia
quod ad ius nacura¬
le accinet. omnes ho¬
mines equales sunt.
tibus id sequimur
queo accum est. ut
si non appareat qͥd
accum sit. consequ¬
ens est ut sequauur.
quod in regione in
qua accum est. freti¬
uentatur. Q uid er¬
go si neq regionis
mos appareat. q uod
uarius fuit. ad id
quod minumun est
redigenda est sũmia
A ichil cam naturale
est cinam eo genere
quocis dissoluere
quo colligatum est.
uerbis collitur.
Audi consensus obli

Expanded text:
uod attinet ad ius civile, servi pro nullis habentur; non tamen ex iure naturali, quia quod ad ius naturale attinet, omnes homines equales sunt. tibus id sequimur, quod actum est: aut, si non pareat quid actum est, erit consequens, ut id sequamur, quod in regione in qua actum est frequentatur. quid ergo, si neque regionis mos appareat, quia uarius fuit? ad id, quod minimum est, redigenda summaNihil tam naturale est quam eo genere quidque dissolvere, quo colligatum est. verbis tollitur: nudi consensus obli
Abbreviated transcription (Latin):
emine ab omnib: offici¬
is cinilibus uel publi¬
eis remcte sunt. et ideo÷
nec iudices esse possinit.
nec magistrum gerere
nec postulare nec pro
alio interuenire. nec ꝓ¬
curatores existere.
cem inpubes ommibus
officus ciuilibus debet

Expanded text:
emine ab omnibus officiis civilibus vel publicis remote sunt et ideo nec iudices esse possunt nec magistratum gerere nec postulare nec pro alio intervenire nec procuratores existere. Item impubes omnibus officiis civilibus debet
Abbreviated transcription (Latin):
de adiectum iuisi ali¬
amens fuert testa¬
coris sicut instipu¬
la cõuibus promisso
nobis ad heredem
transeunt nostrũ.
per nos hiis quorũ
in pecestate sinuis.
ecdem casu adquiri¬
inus. alicer atq cum
stipulati sumus. Nã
et sub condicõue
stipulantes omus¬
modom modo ad qui¬
it. uel est uel debec
esse. nou ignarus cõ¬
oicõnis eius heredi
autem hoc inpucari
non pocest. cum nõ
spoute cum legata¬
riis quasi contrabit.
Nou solet exceptõ doli

Expanded text:
de adiectum, nisi alia mens fuerit testatoris: sicuti in stipulationibus promissornobis ad heredem nostrum transeunt, eorum per nos his, quorum in potestate sumus, eodem casu adquirimus: aliter atque quod stipulati sumus. nam et sub condicione stipulantes omnimodo eis adquiit, uel est uel debet esse non ignarus condicionis eius: heredi autem hoc imputari non potest, cum non sponte cum legatariis contrahit. Non solet exceptio dol
Abbreviated transcription (Latin):
egula est que
remque est
uremter en a¬
rrat. non ut¬
ex regula iꝰ
sumatur.
sec ex nide quod est: re¬
gula fiat. per regulam
igitur breuis reri:
sabinus ait auasi cau¬
se cogincõ est. que est
simul in aliquo uiçia

Expanded text:
egula est, quae rem quae est breuiter enarrat. non ex regula ius sumatur, sed ex iure quod est regula fiat. per regu lam igitur breuis rerum Sabinus, quasi causae coniectio est, quae simul cum in aliquo uitia
Abbreviated transcription (Latin):
uori accepcum. Ioca¬
cum. Iceui docis da¬
cio. tutele. negcca
gesta. in hus quid se
et diligencia sccie nłꝯ¬
tas. et rerum com
uenit. uel plus. uł
minus. in singulis
contraccibus. Nam
hec seruabitur. qd̾
eo quod celsus pu¬
stat. nou uasere si
conueuent. ne dolꝰ¬

Expanded text:
ceptum, locatum, item dotis datio, tutelae, negotia gesta: in his quidem et diligentiam. societas et rerum commuenit uel plus uel minus in singulis contractibus: nam hoc seruabitur, quodeo, quod Celsus putat non ualere, si conuenerit, ne dol
Abbreviated transcription (Latin):
lunui uero casus mor¬
ꝑa accidunt. fuge
seruoꝵ qui custodui
non solent. rapine.
num. a nullo p̾stant᷑.¬

Expanded text:
lium uero casus morlpa acc‹i›dunt, fugae seruorum qui custodiri non solent, rapinae,num a nullo praestant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmunis noĩe noxali indicõ c̾ imo a¬
gitur condempcõ insolid̾ eaca fiet q¬
an uero is cum quo agatur pro ꝑce
sua ⁊ dampui daci ⁊̃ oꝑis nõ resticu¬
ci noĩe dampnandus sit ut ĩ accorẽ
aampni infcĩ tiat. Gũ eius p̾dii ex

Expanded text:
munis nomine noxali iudicio cum uno agitur, condemnatio in solidum fiet, qan uero is cum quo agitur pro parte sua et damni dati et operis non restituti nomine damnandus sit, ut in actione damni
Abbreviated transcription (Latin):
deonci ħ ex peculio reodendo deleat.⁊xsi
annos mpleueut incõib reodicis lib̾¬
um eẽ uolo. post mortẽ cestatoris cu¬
coris cuꝑito ex acrõm cõnuserunt. isq
ninimos redactos expas auit eisd̾ cuto¬
ribi. de inde fuiꝰ npules decessit cui m¬
at̃ ħresextitit. ⁊ cutoreui cutule udi¬
cõ filii cõdempnatum hab̾uit. cupitꝰ
ad ub̾catẽ proclamat eo tempore qͦ si
iiueret marrianus annos .xui. ecatis
hitur᷑ eẽt. offereus uicces inuꝰ amnii ĩ
diom mortis cestatoris qd certe sub

Expanded text:
deduci hoc ex peculio reddendo debeat. respannos impleuerit, rationibus redditis liberum esse uolo': post mortem testatoris tutores Cupito exactionem commiserunt isque nummos redactos expensauit eisdem tutoribus: deinde filius impubes decessit, cui mater heres extitit et tutorem tutelae iudicio filii condemnatum habuit: Cupitus ad libertatem proclamat eo tempore, quo, si viveret Marcianus, annos sedecim aetatis habiturus esset, offerens rationes unius anni in diem mort
Abbreviated transcription (Latin):
R. eum de quo qͥntur condicõi racõis
recdende ita uideri paruisse. s ommie
ex eoq. gessit recte desideraii petest:
reddiderit. Naui alt̃am cõdicõm hu¬
mauiore int̾pretacc̃e ita accipi posse.
ut definicto pupilo cempꝰ quosiui¬
ueret .xui. annos impleret expectare
sat̃ fuit.  scichꝰ ⁊ aminas serui me¬
cũ ÷ an uo̾ solum racc̃es. uer̾ si qͣ alia¬

Expanded text:
 eum de quo quaeritur condicioni rationis reddendae ita uideri paruisse, si omne ex eo, quod gessit, recte desiderari potest, reddiderit: nam alteram condicionem humaniore interpretatione ita accipi posse, ut defuncto pupillo tempus, quo, si uiueret, sedecim annos impleret, exspectare satis fuerit. 'Stichus et Damas serui metum est, an non solum ra
Abbreviated transcription (Latin):
cui dubio ułer ÷. quia per ħredẽ stare nrͥ.
quonimꝰ condicõm impleat. ⁊ parui
iefeit de peculio ei offe at an ab alio
accepca. iecertum ÷ enĩ ut seruꝰ poculi a¬
ires quocimi uinnos dando perneniat
ad ub tacẽ. siuc ip̃i ħ̾redi siñ atũ direiꝰᷤ
gauit .ur. ab exneo. uec uelit yres de bit¬
oiem cõuenire. ur statu lilero soluere
poruuiam. au deleat ad lib̾catẽ perueni¬
re. quasi uoram per hredẽ paciatur. et
aut legatinii huis statu libero tuit pe¬
culiũ. aut si nõ iegat᷑ pecului fuit: ser¬
uiꝰ scribit moram enu libcatis passũ.
ob ħ ip̃m ꝙ ei aliquid ex racõe ouiaa de¬
leretur. nec ei ab ħrede prestentur. qmͣ
sentenciam ⁊ labeo probat. io seruꝰ pro¬
bat.⁊ si in comoram faciat: hres qdͥ¬

Expanded text:
cul dubio liber est, quia per heredem stare uidetur, quo minus condicionem impleat. et parui refert, de peculio ei offerat an ab alio accepta: receptum est enim, ut seruus peculiares quoque nummos dando perueniat ad libertatem, siue ips‹i› heredi siue alii dare gauerat, uel ab extraneo, nec uelit heres debitorem conuenire uel statulibero soluere pecuniam: an debeat ad libertatem peruenire, quasi moram per heredem patiatur. et aut legatum huic stat‹u›libero fuit peculium aut non: si legatum peculium fuit, Seruius scribit moram eum libertatis passum ob hoc ipsum, quod ei aliquid ex ratione dominica deberetur nec ei ab herede praestaretur: quam sententiam et Labeo probat. Idem Seruius probat et si in eo moram faciat heres
Abbreviated transcription (Latin):
deu Cum uicestainco senpt̾ eet stichu
cico dolego.uł ħies moris dato. ita nteũ
ticius manumittat. dixi pecenti iega¬
cauo stichum excepcõm doli mali ob¬
staturam nisi cauerit seub̾tatẽ scõ
uoluntatẽ de funoci pr̃aturum.

Expanded text:
 Cum in testamento scriptum est: 'Stichum Titio lego' uel 'heres meus dato ita, ut eum Titius manumittat', dixi petenti legatario Stichum exceptionem doli mali obstaturam, nisi cauerit se libertatem secundum uoluntatem defuncti praestaturum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut caueatur existente codioc̃e cracitũ
uaucudine. presentib bouis niris ꝯpluri¬
b.⁊ inacre ciꝰ ad quam legictimia hirdi¬
caseꝰ pertiuebat. ita locuta÷. anculas in¬
eas meniam ⁊ sciam lib̾as eẽ uolo ⁊ ĩ cest¬
aca decessit. ol ne si mr̃ ex senatꝰ ꝯsuico¬

Expanded text:
aditu ualetudine, praesentibus honestis uiris compluribus et matre sua, ad quam legitim‹a› hereditas eius pertinebat, ita locuta est 'ancillas meas Maeuiam et Seiam liberas esse uolo' et intestata decess‹i›t: quaero, si mater ex senat
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Icem ꝯmunẽ ur eum in quo usuif¬
suito ubtatib succureretur.  si sticdo
liłͥ cas per fidei ꝯmissum cata funt sub cõ¬
dicc̾e si racc̃es iedoiss. ⁊ is absente hrede pa¬
uitus sit relicuia soluere. piecoris officiũ¬

Expanded text:
communem uel eum, in quo usus fsulto libertatibus succurretur. Si Sticho libertas per fideicommissum data fuerit sub condicione, si rationes reddidisset, et is absente herede paratus sit reliqua soluere, praetoris offici
Abbreviated transcription (Latin):
filiuis alieuꝰ patris filias loco ꝯstitu¬
atur. ¶ enã si maxĩe aũ ꝓbet filiũ
^ ut qut in sua pot̾ate esse. tĩ cã cogni¬
ta mat̾ ĩretmẽdo eo potor erit. Idepꝰ
e ecͥtis diui pii quiliidã ꝯttuct᷑ obn

Expanded text:
patris familiae loco constituatur.Etiamsi maxime autem probet filium pater in sua potestate esse, tamen causa cognita mater in retinendo eo potior erit, idque decretis diui Pii quibusdam con
Abbreviated transcription (Latin):
tõe qua de agit᷑. intraducta ĩ prtatti.
ibi nata fc̃a eẽnt. ea pignori tͥ ꝓm̾ce¬
de eiꝰ hĩtatoĩs eẽnt.siu̾ ex his relii eẽt.
⁊ ea iñcemnbi soluta eo ue noĩe sans¬
fcm̃ ẽ. aũ ꝑtestat quo niniꝰ soluat᷑.
ita quo nimꝰ ei. qui pignoris noĩe ĩ¬
Duxit. nĩ abduce liceat. iii fi̾ ueto.

Expanded text:
tionem qua de agitur introducta importata ibi nata factaue essent, ea pignori tibi pro mercede eius habitationis essent, siue ex his rebus es‹t› et ea merces tibi soluta eoue nomine satisfactum est aut per te stat, quo minus soluatur: ita, quo minus ei, qui eum pignoris nomine induxit, i
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit.agenti hoc intdc̃o obicienda
erit except̃s rei iudicate e de boc q̃ra¬
tur. ansit iupot̾ate.s an sit iudicat᷑.¬
Siguis filiã suã qͥ mͥ mipta sit uelit
aduc̾e. ⁊il exibi sibi desid̾et. an adu̾si
nit̾dẽm ercept̃o auida sit. si forte par
turbent᷑. ꝙ tm̃i sic erit adiubend̾. ut
pit̾ ꝑsuadeat᷑ ne ac̾be patͥam potestatẽ¬

Expanded text:
tum sit, agenti hoc interdicto obicienda erit exceptio rei iudicatae, ne de hoc quaeratur, an sit in potestate, sed an sit iudicatum.Si quis filiam suam, quae mihi nupta sit, uelit abducere uel exhiberi sibi desideret, an aduersus interdictum exceptio danda sit, si forte pateturbentur. quod tamen sic erit adhibendum, ut patri persuadeatur, ne acerbe patriam potestate
Abbreviated transcription (Latin):
lerat.io. dicend ℥. S si postea cognouit
se ħ redẽ institut̃ qmͣ a̾cilla peperit. p¬
iacet ħ quo casu subuenieno ẽẽ. bxc
cam̃ casu ip̃am maminuitẽ delebit.
nõ matii crad̾e. s si directo lib̾cas data
fuerit ancitle. ⁊ eoꝵ aliquid euenent.
amͣ aduicõ natis subuenietur. Nã ibi
auid̃ pecitur fidei ꝯnusa lib tas.⁊ p̃tor
parinilis subuenit. ẽ uero directo liber
ato sub ueuiend̾ eẽ. ut adicus pretorĩ ie
mat̾ deceruat accomi exemplo fidei ꝯis¬
sarie nb̾tatis. sic deniq marcenus .r.¬
xui. digͥ. scribit. ⁊ ante aditam hiedit¬
atem usncaptis. qui cestam̃to nussi
sunt subuemend̾ eẽ. ut eis ubcas con¬
seruetur. utict per precorẽ. ol nãiuis hi
imputar possit. q̃re usu capti sut. In¬
paruulis aut̃ nuua dep̾henditur culꝑa
si quos codicillos ieliquero naiere uo¬
lo. Siquis mͥ ex panla quxor mea fu¬
it intra docẽ menses natꝰ nataue erit.
lileri mei pernenerint: manmiutã¬
nt. deinde nouissima ꝑ arce ita cauit.¬

Expanded text:
erat, idem dictum est. et si postea cognouit se heredem institutum, quam ancilla peperit, placet hoc quoque casu subueniendum esse: hoc tamen casu ipse manumittere debebit, non matri tradere. Sed si directo libertas data fuerit ancillae et horum aliquid euenerit, quemadmodum natis subuenietur? nam ibi quidem petitur fideicommissa libertas et praetor paruulis subuenit: cum uero directo libertato subueniendum esse, ut aditus praetor in rem matri decernat actionem exemplo fideicommissariae libertatis. sic denique et Marcellus um scripsit et ante aditam hereditatem usucaptis, qui testamento manumissi sunt, subueniendum esse, ut eis libertas conseruetur utique per prae torem, quamuis his et imputari possit, quare usucapti sunt: inparuulis autem nulla deprehenditur culpa.'si quos codicillos reliquero, ualere uolo. si quis mihi ex Paula, quae uxor mea fuit, intra decem menses natus nataue erit, liberi mei peruenerint, manumitta‹n›t'. deinde nouissima parte ita cauit
Abbreviated transcription (Latin):
cib ħredibi. ceide croieulis ica cauit.
luciꝰ ciciꝰ hiedibi pͥmis ⁊ substitutis sa¬
uitẽ. peto ut ea cestam̃co caui legaui.
⁊ ea ã codicilis cauero legauero preste¬
cis. ⁊ auero ẽ lilen lucõ cicõ nati nõ
sint. an stico ⁊ pamphilo. ⁊ hrci. ⁊ o¬
iffuo seruis confestim fidei ꝯmissa li¬
b̾cas pnri deleat. marcellus. ⁊x cõdi

Expanded text:
. deinde codicillis ita cauit: 'Lucius Titius heredibus primis et substitutis salutem. peto, ut ea quae testamento caui legaui et ea quae codicillis cauero legauero, praestetis'. quaero, cum liberi Lucio Titio nati non sint, an Sticho et Pamphilo et Eroti ephilo seruis confestim fideicommissa lipraestari debeat. Marcellus respondit
Abbreviated transcription (Latin):
i.ip̾ auanco is qui ipossc̃o de libe
utigare de condicc̾e sua nõ paciatur.
auos forte sibi suo geneu uellet aui¬
qm̃ iniuriam infeui. in hcasu equũ
 auib id̾ peisonis dai licenciam po¬

Expanded text:
i quando is, qui in possessione tigare de condicione sua non patitur, quod forte sibi suoque generi uellet aliquam iniuriam inferr‹e›, in hoc casu aequum est quibusdam personis dari licentiam p
Abbreviated transcription (Latin):
cos ueniuidari noluit. ut si ueniant.
ad libcatẽ perueuiant: pestanda er̃ siłͥ¬
tas. Nani ⁊̃ illi uidetur ubcas relicca.
de quo ita scuptum:. nolo aliiquam tͥ
u̾cas. nec quo uinus prestet lib̾cateui.
uoderit hredi si eum iedumerit. quia se¬
mel extitit candicõ. Us cui delebatur
erit. eiuptor iacitauit. qm̃ pecerat euti
.s. ut consulto ut quasi extestamento
adub̾catẽ perueniat. Us cui ex fidei¬
ꝯmisso lib̾cas delebatur. ab eo qui sol¬
uendo nõ erat passus ÷ sebona fide ẽp¬
cori cradi. existimans ĩ manumissũ
constitueudam accõni. exemplo eius
qui liberi hominis empcorẽ simula¬
ta seiuitute decepit. ego quo ad ducor
ut putẽ rocte̾ aduersus uenditos accõ¬
uẽ competere. ⁊ in ag̾ similẽ uideri sta¬
cu libo qui pͥdie auam excestam̃to ad
lib̾tatem perueniret idẽ fieri passus ÷

Expanded text:
i, ut, si veneant, ad libertatem perveniant, praestanda erit libertas: nam et illi videtur libertas relicta, de quo ita scriptum est: "nolo alii quam tibertas nec, quominus praestet libertatem, proderit heredi, si eum redemerit, quia semel exstitit condicio. Is cui libertas t, emptor latitabit: quoniam poterat uti senatus consulto, ut quasi ex testamento ad libertatem perveniat. Is cui ex fideicommisso libertas debebatur ab eo qui solvendo non erat passus est se bonae fidei emptori tradi: existimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis emptorem simulata seruitute decepit? ego quoque adducor, ut putem recte aduersus uenditos actionem competere et magis similem uideri statulibero, qui pridie, quam ex testamento ad libertatem peru
Abbreviated transcription (Latin):
omp. Tum cui uille mĩmi legati fu¬
issent. si iegatus fuiss .xx. seruũ mau¬
unuit̾e nõ cogi fidei cõnussam libtatẽ
ir̃are si legatum nõ caperet constat
arcelꝰ Cum fidei hredis ꝯmisent ue u̾uꝰ
alieuam seruitutẽ paciatur. exꝑiri p᷑
confestim ut fũit auenatꝰ. pet̾e liler¬
tatẽ. s ubi alieuacõ nõ ÷ uolintaria s
necessitas alieuandi ex causa cestatori pẽ¬
deat. pope ÷ ut nõdumn deleat irestau fi¬
dei ꝯmissum. & pcest uideri defimictus n

Expanded text:
o Eum cui mille nummi legati fuissent, si rogatus fuisset viginti servum manumittere, non cogi fideicommissam libertatem praestare, si legatum non caperet, constat. rum. Cum fidei heredis commisit, ne seruus alienam seruitutem patiatur experiri, potest confestim, ut fuerit alienatus, petere libertatem. sed ubi alienatio non est uoluntaria, sed necessitas alienandi ex causa testatoris pendeat, prope est, ut nondum debeat praestari fideicommissum, quod potest uideri defunctus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
eitur an quin si hreoitas adita fuisset
nõ competeiet. cerre si fiscꝰ agnouit hre¬
oitatẽ taciliꝰ pobabitur cessare lib̾catẽ
nͥ quis u̾ba constitucõis secutꝰ dixit eum
sibi imputare debere qui ad dici ut ubta
dadice ħieditatis fuit secutꝰ direcce liber¬
tates nõ compecunt. Si consiliũ ⁊ eiũtꝰ

Expanded text:
ertur: atquin si adita hereditas fuisset, non competeret. certe si fiscus adgnouit hereditatem, facilius probabitur cessare libertatem, nisi si quis uerba constitutionis secutus dixerit ipsum sibi imputare debere, qui addici sibi hacaditae hereditatis fuerit secutus, directae libertates non competent, si consilium et euentu
Abbreviated transcription (Latin):
aheredes non solent
acciones cransire q̃
penales sunt: ex ma¬
leficio. ueluci. fuiti. da¬
m pui. iuiurie.ui bo¬
norum raptorum in¬
iuriarum.

Expanded text:
heredem non solent actiones transire, quae poenales sunt ex maleficio, ueluti furti, damni iniuriae, ui bonorum raptorum, iniuriarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ere in ounibus pena
is qui non prohibet.
cum prohibere uon
mper in est minus.¬
aemo auene rei expro¬
missor idoneus indetͥ.¬

Expanded text:
re in omnibus poenalis, qui non prohibet, cum prohibere potemper inest et minus.Nemo alienae rei expromissor idoneus uidet
Abbreviated transcription (Latin):
Aou ut ex pluribus ca¬
usis deleri nobis idem:
ita ex pluribus causis
ideu pecest nostrimi
uendenti consentire.
efcitur. ad imninersos
qd̾ publice fit per in¬
morem partem.
Absindum est plus
iiris habere eian. cui
legatuis sit: fiuidusi
quam heredem. aut
ipsum testatorem si
uiueret.
est quociens per eum
cinus interest: condi¬
cionem non impleri:
fiat quo minus i¬
pleatur. perinde ha¬
beri ac si impleca esset¬
condicio. quod ad libe¬
itacem et legata et
ad heredum institucõ¬
nem perducitur. qui¬
bus eremplis quoq¬
ictuntur. cum per

Expanded text:
Non ut ex pluribus causis deberi nobis idem potest, ita ex pluribus causis idem possit nostrum euenden‹t›i consentire. Refertur ad uniuersos, quod publice fit per maiorem partem. Absurdum est plus iuris habere eum, cui legatus sit fundus, quam heredem aut ipsum testatorem, si uiueret. est, quotiens per eum, cuius interest condicionem non impleri, fiat quo minus impleatur, perinde haberi, ac si impleta condicio fuisset. quod ad libertatem et legata et ad heredum institutiones perducitur. quibus exemplis stipuittuntur, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
apͥ¶uon tradicam possõm ngre¬
diatur sine uicõ legatarius legate
rei usucapio compecit.
iegat᷑ reliccum÷. s ⁊̃ si non iure logat᷑
reliunquatur ur legat᷑ adempt̃ ÷ pole¬
gato usncapi post magnas nanecates
ip̃. TIcuiꝰ uincapionis ⁊ quid̾ iustis¬
simus qui appelletur pro doce ut qui
in dece rem accipiat usucapere possit.
solenni spacõ quo solent qui pro ẽpto¬
ie usncapiinit ⁊̃ nch refeit singule
ies anparit̾ uniu̾se indccẽ darentur.
ec pͥmum de cempore indeamus qñ ꝓ
occe quis usucapere possit utrum post
cempora impciarum anuero ⁊ ance
possit n ÷ qui nõdũ maricꝰ ÷ rem pro
scoce usucapere. ⁊ iulꝰ ait. Si sponsa¬
sponso ea mence cradidit res ut nou
aute eius fi̾ uellet ꝙͣ nꝑcie secute sc̃¬
udetur quid accum sit credeudumce¬
ee id agi nutꝰ ait. ut statim ies eius fi¬
ant. ⁊ si alieue sint usncapi possint
que sencencia probabilis ẽẽ mͥ uidecur.
auce nupcias aut̃ nõ pro doce usucapͥ

Expanded text:
non traditam possessionem ingrediatur sine vitio legatarius, legatae rei usucapio competit. legatum relictum est: sed et si non iure legatum relinquatur vel legatum ademptum est, pro legato usucapi post magnas varietates  usucapionis et quidem iustissimus, qui appellatur pro dote, ut, qui in dotem rem accipiat, usucapere possit spatio sollemni, quo solent, qui pro emptore usucapiunt. Et nihil refert, singulae res an pariter uniuersae ‹in› dotem darentur. Et primum de tempore uideamus, quando pro dote quis usucapere possit, utrum post tempora nuptiarum an uero et ante possit hoc est qui nondum maritus est rem pro dote usucapere. et Iulianus inquit, si sponsasponso ea mente tradiderit res, ut non ante eius fieri uellet, quam nuptiae secutae sinevidenter id actum fuerit, credendum esse id agi Iulianus ait, ut statim res eius fiant et, si alienae sint, usucapi possint: quae sententia mihi probabilis videtur. ante nuptias autem non pro dote usucapit,
Abbreviated transcription (Latin):
Q ⁊ ut nõ possit sue coutessio ni obs¬
cestatori suo ad implesse iudebatur
nutia ei repeticõ concessa fueritata
⁊ mtpuiacce̾ prcedente contra fidẽ ce¬
statoris aĩ agnouit ueuienti ei m¬
ento gceurrent.¬

Expanded text:
est, ut non possit suae confessioni obvtestatori suo adimplesse videbatur et nulla ei repetitio concessa fuerat, ita et stipulatione procedente contra fidem testatoris, quam adgnovit, venienti ei merito occurret
Abbreviated transcription (Latin):
cum qui iuiure confessus ⁊ suamq
fessionẽ infirmait nõ posse. dou¬
acom qnio̾ partis lonoꝵ proxune co¬
gnatt iuentis nullam fuisse con¬
stabat. ueruui ⁊ ei qui donauit ac p᷑¬
ea inre p̃corio snocessit qiũ adũsus
ionos mores c̃ uis gencium festinass

Expanded text:
iure confessus est, suam confessionem infirmare non posse.Donationem quidem partis bonorum proximae cognatae uiuentis nullam fuisse constabat: uerum ei, qui donauit ac poea iure praetorio successit, quoniam adversus bonos mores et ius gentium festinasset
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. n creditatẽ pr̃ sibi relict̾am tilic
sui mr effocte douauit creditoribus
hiedicanis filia sat̾facẽ delet. uł si ħ
mimine sat̃ faciat ⁊ ciroitores contͣ
patrem ueniant cogendam eam cẽ¬
per accõm p̃scrptis uerbis patrẽ ad¬
uersus cos defendere.

Expanded text:
ereditatem pater sibi relictam filiae sui iuris effectae donauit: creditoribus hereditariis filia satisfacere debet, uel, si hoc minime faciat et creditores contra patrem ueniant, cogendam eam per actionem praescriptis uerbis patrem aduersus eos defendere.