comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum consulendũq de integro cenfuit
Relaxata postero die ꝑ minorẽ trepidatio¬
nem retinuert optimates: ut conuectis
omnib ex agris urbẽ ac muros firmarent:
ꝑidem fere tꝑs. littere ex sicilia sardiniaq
cũ classe ex affrica lilibeum uenisse. ipsũ
gͣuiter sautũ in discrimine ultimo uite
ẽẽ. militie naualib sotiis. neq stipendiũ.
neq frum̃tum ad diem dari. neq unde
detur cẽ. Magno ꝑsuad̾e: ut ꝗͣ primũ ea
dio frum̃toq ab.a. cornelio. mamula.
P .R. ex sardinia scripta: Responsũ utq
ñ eẽ unde mitt̾etur: Iussisq ipsis classib
atq exercitib suis consulerent: Othaciliꝰ
cõmisisset: in stipendiũ quãti argenti opꝰ
fuit.⁊ui. mensum frum̃tũ accepit:
Cornelio in sarclinia ciuitates socie benigne
contuler̾t: & rome quoq ꝓpt̾ penuriam
argenti triũ uiri m̃sari rogatione minu¬
fuerat .i.L. scriboniꝰ. libo. qui tum. tr̃.

Expanded text:
dum consulendumque de integro censuit. dum consulendumque de integro censuit. relata postero die per minorem trepidationem re tenuerunt optimates ut conuectis omnibus ex agris urbem ac muros firmarent. per idem fere tempus litterae ex Sicilia Sardiniaque cum classe ex Africa Lilybaeum uenisse; ipsum grauiter saucium in discrimine ultimo uitae esse; militi ac naualibus sociis neque stipendium neque frumentum ad diem dari neque unde detur esse; magno opere suadere ut quam primum ea dio frumentoque ab A. Cornelio Mammula propraetore ex Sardinia scripta. responsum utrique non esse unde mitteretur, iussique ipsi classibus atque exercitibus suis consulere. T. Otacilicum misisset, in stipendium quanti argenti opus fuit et sex mensum frumentum accepit; Cornelio in Sardinia ciuitates sociae benigne contulerunt. et Romae quoque propter penuriam argenti triumuiri mensarii rogatione M. Minufuerat, et L. Scribonius Libo , qui tum tribunus
Abbreviated transcription (Latin):
num̃to ullo ẽ illustratꝰ. nec decreto roma¬
noꝵ: Eodem tꝑre petelinos qͥ un ex bru¬
tis manserant in amicttia romana. non
car thaginenses mͦ qͥ regionẽ optinebant :¬
s bruti quoq ceteri obseparata ab se con¬
silia oppugnabant: Quib cũ obsistere ma¬
lis nequirent petelini legatos romam ad
p̃sidium petendum misert: Quoꝵ p̃ces la¬
cruneq in questus enĩ flebiles cũ fibimet
ipsi confule̾ iussi st̃. sese in uestibulo curie
fateri coacti. nicħ iam longinqͥs sociis in
se p̃sidii ẽẽ: Redire domũ. fideq ad ulgmũ
expleta. confułe sibimet ipsos in reliquũ
legatio petelinis ẽ: tantus repente meror
pauorq senatũ eoꝵ cepit: ut pars ꝓfugiẽ¬
di qua quisq posset ad deserende urbis
auctores ẽẽnt. pars qͣdo deserti a uet̾ib
sotiis eent. adiungendi se cet̾is brutus.
ac ꝑ eos declendos hannibali. Uicit tam̃
ea pars que nichil raptim nec temere agẽ¬

Expanded text:
numento ullo est illustratus nec decreto Romanumento ullo est illustratus nec decreto Romanorum. eodem tempore Petelinos, qui uni ex Bruttiis manserant in amicitia Romana, non Carthaginienses modo qui regionem obtinebant sed Bruttii quoque ceteri ob separata ab se consilia oppugnabant. quibus cum obsistere malis nequirent Petelini, legatos Romam ad praesidium petendum miserunt. quorum preces lacrimaeque—in questus enim flebiles, cum sibimet ipsi consulere iussi sunt, sese in uestibulo curiaefateri coacti nihil iam longinquis sociis in se praesidii esse, redire domum fideque ad ultimum expleta consulere sibimet ipsos in reliquum legatio Petelinis est, tantus repente maeror pauorque senatum eorum cepit ut pars profugiendi qua quisque posset ac deserendae urbis auctores essent, pars, quando deserti a ueteribus sociis essent, adiungendi se ceteris Bruttiis ac per eos dedendi Hannibali. uicit tamen ea pars quae nihil raptim nec temere agen
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝑsolutũ est inuincłis habiti. Tum
remissi cumas: cum fide. Id ueriꝰ ẽ quam
ab equite in abeuntis in misso int̾fectos:
P̃nestini: maxima pars fuere. Ex .lxͫx. qͥ
te cum. p .R. suo manitio scriba.is. antea
fuerat rediert̃. Statua eius inditio fuit
p̃neste. In foro statuta. loricata. amicta
toga. uelato capite. ⁊tria signa cũ titulo
lamine enee inscripto manitũ ꝓmilitib
qui casilini in p̃sidio fuerint. uotũ uouis
se. titulus trib signis in ede fortune possi¬
tis fuit subiectus. Casilinũ oppidũ reddi¬
tum cãpanis ẽ. firmatꝰ septingentoꝵ mili¬
tum de exercitu hannibał p̃sidio: ne uͥ
penus inde abscessisset. romani oppugna¬
rent: P̃nestinis militib. senatꝰ romanꝰ
duplex stipendiũ. ⁊ qͥnquenniũ militre
uacationẽ decreuit: Ciuitate cũ donarẽ¬
tur: ob uirtutẽ ñ mutauer̾t: Pusinorũ
casus obscur ior fama ẽ: qr nec ipsoꝵ mo¬

Expanded text:
rum persolutum est, in uinculis habiti; tum rum persolutum est, in uinculis habiti; tum remissi summa cum fide. id uerius est quam ab equite in abeuntes immisso interfectos. Praenestini maxima pars fuere. ex quingentiste cum praetore suo M. Anicio —scriba is antea fuerat—redierunt. statua eius indictio fuit, Praeneste in foro statuta, loricata, amicta toga, uelato capite, et tria signa cum titulo lamnae aeneae inscripto, M. Anicium pro militibus qui Casilini in praesidio fuerint uotum soluisse. idem titulus tribus signis in aede Fortunae positis fuit subiectus. Casilinum oppidum redditum Campanis est, firmatum septingentorum militum de exercitu Hannibalis praesidio, ne, ubi Poenus inde abscessisset, Romani oppugnarent. Praenestinis militibus senatus Romanus duplex stipendium et quinquennii militiae uacationem decreuit; ciuitate cum donarentur ob uirtutem, non mutauerunt. Perusinorum casus obscurior fama est, quia nec ipsorum mo
Abbreviated transcription (Latin):
tice dolia impulit ad ripam ꝗͣ hostes ser¬
uabant ibi herentia inter obnata ripis
salicta conspiciunt᷑. nuntiatũq hanniba¬
li ẽ: & deinde intentiore custodia cautũ
ne quid falłet uolturno ad urbẽ missũ.
Nuces tam̃ fuse ab romanis castris cum
medi camni ad casilinũ defluerent cratib
excipiebant᷑. Postremo ad iduentũ ino-¬
pie ẽ. ut lora. detractasq scutis pelles. uͥ
fer tuda mollissent aqua mande conarent᷑.
nec murib alioue aĩali abstinerent. et
om̃e ħbaꝵ radicũq genus aggerib in¬
firmis muri eruerent: & cum hostes ob¬
arassent quicqͥd herbiterreni extͣ murũ
erat rapoꝵ sem̃ inierert̃: ut hannibal eo
usq dum ea nascunt᷑ ad casilinũ sessurus
sum exclamaret. qͥ nullã antea pactionẽ
aurib admiserat. tum de mũ agi sic̃ est
passus de redemptione lib̃oꝵ capitum:
Septum ces auri in singłos p̃cium conueñ:
Fide accepta: tradidert̃ sese: donec am̃e au¬

Expanded text:
tice dolia impulit ad ripam quam hostes sertice dolia impulit ad ripam quam hostes seruabant. ibi haerentia inter obnata ripis salicta conspiciuntur, nuntiatumque Hannibali est et deinde intentiore custodia cautum ne quid falleret Uolturno ad urbem missum. nuces tamen fusae ab Romanis castris, cum medio amni ad Casilinum defluerent, cratibus excipiebantur. postremo ad id uentum inopiae est, ut lora detractasque scutis pelles, ubi feruida mollissent aqua, mandere conarentur nec muribus alioue animali abstinerent et omne herbarum radicumque genus aggeribus infimis muri eruerent. et cum hostes obarassent quidquid herbidi terreni extra murum erat, raporum semen iniecerunt, ut Hannibal 'eone usque dum ea nascuntur ad Casilinum sessurus sum?' exclamaret; et qui nullam antea pactionem auribus admiserat, tum demum agi secum est passus de redemptione liberorum capitum. septunces auri in singulos pretium conuenit. fide accepta tradiderunt sese. donec omne au
Abbreviated transcription (Latin):
mouebat quãꝗͣ quȩ facile omnẽ pacien¬
tiam uincerent nuntiabant᷑ a casilino:
Nam ⁊ p̃cipitasse se qͦsdam ñ tołantes fa-¬
mem constabat ⁊ stare inermes in inu¬
ris nuda corꝑa ad missiliũ teloꝵ ictus
p̃bentes: Ea egre patiens grachus. cum
neq pugnã conseire dictatoris in iussu
aud̾et: pugnandũ autẽ ẽẽ. si palã fru¬
mentũ ui portaret uidebat. neq clam
inportandi spes eẽt. farre ex agris cͥca
undiq conuecto cum cũ plura dolia cõ-¬
plesset nuntiũ ad magistratũ casilinum
misit. ut exciꝑent dolia que amnis de-¬
ferret: In sequenti nocte uitentis om̃ib
in flum̃. ac spem ab nuntio romano fac¬
tam dolia medio missa amni defluxert̃:
E qͣliter int̾ om̃s frum̃ntum diuisũ id postõ
quoq die ac tercio factum ẽ: nocte. et
mittebant᷑ iꝑueniebant eo custodias ho¬
strum fallebant. Imbrib deinde conti¬
mus citatior solito amnis transu̾so uer-¬

Expanded text:
mouebat, quamquam quae facile omnem patienmouebat, quamquam quae facile omnem patientiam uincerent nuntiabantur a Casilino; nam et praecipitasse se quosdam non tolerantes famem constabat et stare inermes in muris, nuda corpora ad missilium telorum ictus praebentes. ea aegre patiens Gracchus, cum neque pugnam conserere dictatoris iniussu auderet—pugnandum autem esse, si palam frumentum importaret, uidebat—neque clam importandi spes esset, farre ex agris circa undique conuecto cum complura dolia complesset, nuntium ad magistratum Casilinum misit ut exciperent dolia quae amnis deferret. insequenti nocte intentis omnibus in flumen ac spem ab nuntio Romano factam dolia medio missa amni defluxerunt; aequaliter inter omnes frumentum diuisum. id postero quoque die ac tertio factum est; nocte et mittebantur et perueniebant; eo custodias hostium fallebant. imbribus deinde continuis citatior solito amnis transuerso uer
Abbreviated transcription (Latin):
exiret. nicħ usꝗͣ pristine discipline te-¬
nuit: & uͥ primũ suppellib hab̾i cep
qsunt: uiaq ⁊ alius militaris labor
excepit. tyronũ mͦ corporib animisq
deficiebant: Ꝙ deinde ꝑ om̃e estiuoꝵ
tꝑs. magna pars sine cõmeatib absig-¬
nis dilabebant᷑. neq alie latebre ꝗͣ ca¬
puec desertorib erant. Ceterũ mitescen¬
te iam hieme ducto ex hib̾nis milite.
casilinũ redit: Obi quamꝗͣ ab oppug¬
natione cessatũ erat. obsioio tam̃ con¬
tinua oppidanos p̾sidiumq: ad ulti¬
mum inopie adduxerat: Castris ro¬
sempnius preerat:
Dictator auspitioꝵ repetendoꝵ causa
ꝓfecto romã marcellũ. ⁊ ipsũ cupientẽ
ferre auxiliũ obsessis: S uolturnꝰ amnis
inflatus aqͥs. ⁊ p̃ces nolanoꝵ atq acerra¬
noꝵ tenebant cãpanos tum̃tis. si p̃sidiũ
romanũ abscessisset: Grachus adsidens
tantũ casilino. qr p̾dictum erat dictato¬
ris neqͥd absente eo reigereret. nichil

Expanded text:
exiret, nihil usquam pristinae disciplinae teexiret, nihil usquam pristinae disciplinae teet, ubi primum sub pellibus haberi coepti sunt, uiaque et alius militaris labor excepit, tironum modo corporibus animisque deficiebant, et deinde per omne aestiuorum tempus magna pars sine commeatibus ab signis dilabebantur neque aliae latebrae quam Capua desertoribus erant. ceterum mitescente iam hieme educto ex hibernis milite Casilinum redit, ubi, quamquam ab oppugnatione cessatum erat, obsidio tamen continua oppidanos praesidiumque ad ultimum inopiae adduxerat. castris RoSempronius praeerat dictatore auspiciorum repetendorum causa profecto Romam. Marcellum et ipsum cupientem ferre auxilium obsessis et Uolturnus amnis inflatus aquis et preces Nolanorum Acerranorumque tenebant, Campanos timentium si praesidium Romanum abscessisset. Gracchus adsidens tantum Casilino, quia praedictum erat dictatoris ne quid absente eo rei gereret, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
cuniculos exceꝑe. ⁊ palam.⁊ clã ceptis
obuiã ire. donec pudor etiã hannibalẽ
ab incerto auertit: Castrisq cõminittͤ
ac p̃sidio modico imposito ne omissa res
ud̾etur in hyberna capuã concessit:
bi partẽ maiorẽ hiemis exercitũ in tectis
habuit. aduersus omĩa humana mala
sepe ac diu durantẽ bonis inexꝑtũq in¬
suetũ: Itaq qͦs nulla mali uicerat uis
ꝑdidere nimia bona. ac uoluptates im¬
modice. E eo impensius qͦ auidiꝰ ex in¬
solentia in eas se merserant.: Somnꝰ enĩ
consuetitoine in dies blandiꝯ ita enerua¬
uert̃ corpora animosq: ut magis dein
p̃terite uictorie eos ꝗͣ p̃sentis tutaret᷑:
Uires manusq io peccatũ ducis apud
ꝑitos artiũ militariũ hab̾etur. ꝗͣ qd̾ ñ
ex cannensi acie ꝓtinus ad urbem roma¬
nam duxisset: Illa enĩ cunctatio distu¬
lisse mͦ uictoriã uid̾i potuit: hic error
uires ademisse ad uincendũ: Itaq her¬
cule uelut si cũ alio exercitu a capua

Expanded text:
cuniculos excipere, et palam et clam coeptis obuiam ire, donec pudor etiam Hannibalem ab incepto auertit, castrisque communitis ac praesidio modico imposito, ne omissa res uideretur, in hiberna Capuam concessit. ibi partem maiorem hiemis exercitum in tectis habuit, aduersus omnia humana mala saepe ac diu duratum, bonis inexpertum atque insuetum. itaque, quos nulla mali uicerat uis, perdidere nimia bona ac uoluptates immodicae, et eo impensius quo auidius ex insolentia in eas se merserant. somnus enim consuetudine in dies blandius ita eneruauerunt corpora animosque ut magis deinde praeteritae uictoriae eos quam praesentes tutarentur uires, maiusque id peccatum ducis apud peritos artium militarium haberetur quam quod non ex Cannensi acie protinus ad urbem Romanam duxisset; illa enim cunctatio distulisse modo uictoriam uideri potuit, hic error uires ademisse ad uincendum. itaque hercule, uelut si cum alio exercitu a Capua
Abbreviated transcription (Latin):
coruum caput eius regionis confugit:
De bellatumq eo p̃lio insardinia eẽt i
classis punica cum duce hasdrubale q̃musui
tẽpestate deiecta ad baliaris erat in tꝑrꝰ
ad spem rebellandi aduenisset: Manliꝰ
post famam ad pulse punice classis ca¬
ralis se recepit: Ea occasio hamsichore
data ẽ. penos iungendi. Hasdrubal
copiis interrã expositis. & classe remis¬
ꝑuenturus erat: Ni manlius obuio exer¬
citu ab effusa eum ppłatione cõtinuusset
Pͥmo castra castris. modico int̾uallo sunt
obiecta: Deinceps ꝓcursationes leuia cer¬
tamina uario euentu inita: Postremo
descensum in aciem signis collatis iusto
nam ancipitẽ. peni. sardis. facile uinci
adsuetis fecerunt: Postremo et ipsi cum
omĩa circa strage ac fuga sardoꝵ repleta.
eẽnt fusi: Ceterum terga dantes circum¬
ducto cornu qͦ pepulerat sardos inclusit
romanus: Cedes inde magis ꝗͣ pugna fu

Expanded text:
Cornum, caput eius regionis, confugit; Cornum, caput eius regionis, confugit; debellatumque eo proelio in Sardinia esset, ni classis Punica cum duce Hasdrubale, quae tempestate deiecta ad Baliares erat, in tempore ad spem rebellandi aduenisset. Manlius post famam adpulsae Punicae classis Carales se recepit; ea occasio Hampsicorae data est Poeno se iungendi. Hasdrubal copiis in terram expositis et classe remisperuenturus erat, ni Manlius obuio exercitu ab effusa eum populatione continuisset. primo castra castris modico interuallo sunt obiecta; deinde per procursationes leuia certamina uario euentu inita; postremo descensum in aciem. signis conlatis iusto nam ancipitem Poeni, Sardis facile uinci adsuetis, fecerunt; postremo et ipsi, cum omnia circa strage ac fuga Sardorum repleta essent, fusi; ceterum terga dantes circumducto cornu quo pepulerat Sardos inclusit Romanus. caedes inde magis quam pugna fu
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. p̃sidiaq in his hannibał capuãq
ꝑmulti capti: E nole sic̃ prioreanno se¬
natus: romanoꝵ plebs hannibał cam¬
paniq erat: Consiliaq occulta de cede
pͥncipum.⁊ ꝓditione urbis imbantur:
Quib ne incepta ꝓcede̾nt. int̾ capuã castra¬
q hannibał que intifatis erant traducto
exercitu fabius suꝑ uesuuiũ in castris
claudianis consedit: Inde .m̾. marcellũ
ꝑ. pͣr̃. cum his copiis quas habebat no¬
morbo ẽ implicitus: Manilitis nauib
longis ad caralis subductis naualibꝰq
sotiis armatis. ut terrarem gereret:
hostium. haud ꝓcul ab haisichore
castris castra posuit: Hamsichoꝵ forte
ꝓfectus erat in pellidos sardos ad iuuẽ¬
tutem armandam qua copias aug̾et.
Filius nõie hostis castris p̃erat: Is ado¬
lescentia ferox. temere p̃lio uito fusus
decc. ferme uiui capti. alius exercitus
pͥmo ꝑ agros siluasq fuga palatus. de
in fugisse fama erat ad urbem nomine

Expanded text:
cepit, praesidiaque in his Hannibalis Campanique cepit, praesidiaque in his Hannibalis Campanique permulti capti. et Nolae, sicut priore anno, senatus Romanorum, plebs Hannibalis erat, consiliaque occulta de caede principum et proditione urbis inibantur. quibus ne incepta procederent, inter Capuam castraque Hannibalis, quae in Tifatis erant, traducto exercitu Fabius super Suessulam in castris Claudianis consedit; inde M. Marcellum propraetorem cum iis copiis quas habebat Nomorbo est implicitus. Manlius nauibus longis ad Carales subductis naualibusque sociis armatis ut terra rem gereret hostium haud procul ab Hampsicorae castris castra posuit. Hampsicora tum forte profectus erat in Pellitos Sardos ad iuuentutem armandam qua copias augeret; filius nomine Hostus castris praeerat. is adulescentia ferox temere proelio inito fusus oelio caesa, octingenti ferme uiui capti; alius exercitus primo per agros siluasque fuga palatus, dein, quo ducem fugisse fama erat, ad urbem nomine
Abbreviated transcription (Latin):
antistiũ legatũ tarentũ ÷ deuecta. simł
ab hierone missa .cc. modium tritei.
⁊ hordei .c. Dum ħ romani parant agtq :
ad philippũ capqua natus una ex his
quȩ rome missa erant ex cursu refugit:
nde scitum legatos cum litq̾s captos:
taq ignarus ex his quȩ cũ hannibale
legatis sus conuenissent: queq legati ep
ad se allaturi fuissent legationẽ aliam cũ
eis mandatis mittt: Legati ad haniba¬
lem missi eraclitus cui scothinog cogno¬
menerat: ⁊ chritobo eusotius:⁊ sosithe¬
us magnes: In ꝓsꝑe: tuler̃t ac retule¬
runt mandata: S pͥus se etas circum¬
egit ꝗͣ mouere ac moliri quicꝗͣ rexpoᷤ¬
set: Tantum nauis una capta cũ legatis
mom̃iti fecit. ad dilationẽ imminentis
romani belli: E circa capuã transgresso
uolturnũ fabio. post expiata tandem
ꝓdigia: ambo. cõs. rem gerebant:
Conbulteriã ⁊ trebulam. ⁊ austiculam.
urbes que penum defecerant fabius ui

Expanded text:
Antistium legatum Tarentum est deuecta. simul Antistium legatum Tarentum est deuecta. simul ab Hierone missa ducenta milia modium tritici et hordei centum. dum haec Romani parant aguntque, ad Philippum captiua nauis una ex iis quae Romam missae erant, ex cursu refugit; inde scitum legatos cum litteris captos. itaque ignarus rex quae cum Hannibale legatis suis conuenissent quaeque legati eius ad se allaturi fuissent, legationem aliam cum eisdem mandatis mittit. legati ad Hannibalem missi Heraclitus cui Scotino cognomen erat et Crito Boeotus et Sositheus Magnes. hi prospere tulerunt ac rettulerunt mandata; sed prius se aestas circumegit quam mouere ac moliri quicquam rex posset.—tantum nauis una capta cum legatis momenti fecit ad dilationem imminentis Romanis belli. et circa Capuam transgresso Uolturnum Fabio post expiata tandem prodigia ambo consules rem gerebant. Combulteriam et Trebulam et Austiculam urbes, quae ad Poenum defecerant Fabius ui
Abbreviated transcription (Latin):
instauret: Cui tamen adeo ñ succubue¬
runt. ut extimplo agitaret᷑. quẽ ad mod̃
ultro inferendo bello auerterent abita¬
lia hostem: Captiuis in uincula condits
comitibꝰq eoꝵ sub hasta uenditis ad naues
paratis deductisq ⁊ additis .u. nauib que
aduexerant captuos legatos: xxx. naues
abhostia tarentũ ꝓfecte. Iussusq ualeriꝰ
militib uarronianis. quibꝰ .l. aputius
legatus tarenti p̾erat. in naues impositis
s explorare de machedonio bello. si conqͥͣ¬
entia litt̾is legatoꝵq indicis philippi cõ¬
silia eẽnt: ut .m. ualeriũ. pr. literis
certiorẽ faceret. isq .l. apustio legato
exercitui p̃posito tarentũ ad classem ꝓ¬
fectus: pͥmo qͦ tꝑre in machedoniam
tͣnsmitteret. daretq oꝑam. ut philippũ
in regno contineret: Pecunia ad classem
tuendã. bellumq machedoni cũ ea decre-¬
ta est: quȩ. ap. claudio in siciliã missa e¬
rat. ut redetur hieroni regi: & ħ ꝑ .l.

Expanded text:
instaret; cui tamen adeo non succubueinstaret; cui tamen adeo non succubuerunt ut extemplo agitaretur quemadmodum ultro inferendo bello auerterent ab Italia hostem. captiuis in uincula condi iussis comitibusque eorum sub hasta uenditis, ad naues paratis deductisque et additis quinque nauibus, quae aduexerant captiuos legatos, triginta naues ab Ostia Tarentum profectae, iussusque P. Ualerius militibus Uarronianis, quibus L. Apustius legatus Tarenti praeerat, in naues impositis sed explorare de Macedonico bello; si congruentia litteris legatorumque indiciis Philippi consilia essent, ut M. Ualerium praetorem litteris certiorem faceret, isque L. Apustio legato exercitui praeposito Tarentum ad classem profectus primo quoque tempore in Macedoniam transmitteret daretque operam ut Philippum in regno contineret. pecunia ad classem tuendam bellumque Macedonicum ea decreta est, quae Ap. Claudio in Siciliam missa erat ut redderetur Hieroni regi; ea per L.
Abbreviated transcription (Latin):
tro ibruchtios sese recepit: E ex hirpi¬
nis oppida tria. que appło: R̃. defecerãt
ercitusq cumam reductus: Dum hec
in lucanis atq in hirpinis geruntur:
qͥnq naues quȩ machedonũ atq penoꝵ
captos legatos romam portabant. ab
suꝑo mari ad inserum circũuecte ꝓpe
omnẽ italie oram. cum p̃ter cũ asuelis
ferunt. neq hostium an sotioꝵ eẽnt satis
sciretur gracchus oͥuiam ex classe sua
naues misit: Cum ꝑcunctando inuicem
cognitum eẽt. cõs. cumis ẽẽ : naues cu¬
mas adpulse. capquiq ad. cõs. deducti
⁊ littere date: Cõs. litteris philippi atq
hannibał ꝑlectis. consignata omĩa ad se¬
natum itinere terrestri misit: nauibus
deuehi legatos iussit: Cum eoð fere die
littere. legatiq romã uenissent. & ꝑcun¬
Ctatione facta dicta cu scriptis congru¬
erent. primo grauis cur apatres incessit.
cernentes quanta uix tolerantib puni¬
cum bellum. machedonici belli moles

Expanded text:
tro in Bruttios sese recepit. et ex Hirpitro in Bruttios sese recepit. et ex Hirpinis oppida tria, quae a populo Romano defecerant ercitusque Luceriam reductus. dum haec in Lucanis atque in Hirpinis geruntur, quinque naues, quae Macedonum atque Poenorum captos legatos Romam portabant, ab supero mari ad inferum circumuectae prope omnem Italiae oram, cum praeter Cumas uelis ferrentur neque hostium an sociorum essent satis sciretur, Gracchus obuiam ex classe sua naues misit. cum percontando in uicem cognitum esset consulem Cumis esse, naues Cumas adpulsae captiuique ad consulem deducti et litterae datae. consul litteris Philippi atque Hannibalis perlectis consignata omnia ad senatum itinere terrestri misit, nauibus deuehi legatos iussit. cum eodem fere die litterae legatique Romam uenissent et percontatione facta dicta cum scriptis congruerent, primo grauis cura patres incessit, cernentes quanta uix tolerantibus Punicum bellum Macedonici belli moles
Abbreviated transcription (Latin):
simul ignem comecert: Quo incendio
trepida armatoꝵ multtudo. cũ de t᷑re
sese precipitaret ex oppido eruptio simł
duab portis stationes hostium fudit fu¬
gauitq in castra. ut eo die obsesso ꝗͣ ob¬
capti. qui circa muros ⁊ instationib so¬
lute ac negligent̃ agentes. cũ nicħ minꝰ
ꝗͣ eruptionem timussent: ex in ꝓuiso
oppressi fuerant: Eracchus pͥusꝗͣ se hos¬
tes ab repentino pauore colligerent re¬
ceptiu signum dedit. ac suos intra mu¬
ros recepit: Postero die hannibal tum
scd̃a re. cõs. iusto p̃lio ratus certaturũ.:
aciem intra castra atq urbem instruxit:
Ceterũ postꝗͣ neminẽ moueri absolita cu¬
stodia urbis uidit. nec cõmitti quicqͣ
temerarie spei. ad tiphata redit. infecta
re: Qͥb dieb cume lib̾ate st̃ obsidione.
isdem dieb. et in lucanis argum̃tum
.N. semꝑnius cui longo cognom̾ erat
cum hannone peno prosꝑe pugnat su
cepit: Pulsus finib lucanis hanno: re-¬

Expanded text:
simul ignem coniecerunt. quo incendio simul ignem coniecerunt. quo incendio trepida armatorum multitudo cum de turre sese praecipitaret, eruptio ex oppido simul duabus portis stationes hostium fudit fugauitque in castra ut eo die obsesso quam obcapti, qui circa muros et in stationibus solute ac neglegenter agentes, cum nihil minus quam eruptionem timuissent, ex improuiso oppressi fuerant. Gracchus, priusquam se hostes ab repentino pauore colligerent, receptui signum dedit ac suos intra muros recepit. postero die Hannibal, laetum secunda re consulem iusto proelio ratus certaturum, aciem inter castra atque urbem instruxit; ceterum postquam neminem moueri ab solita custodia urbis uidit nec committi quicquam temerariae spei, ad Tifata redit infecta re. quibus diebus Cumae liberatae sunt obsidione, iisdem diebus et in Lucanis ad Grumentum Ti. Sempronius , cui Longo cognomen erat, cum Hannone Poeno prospere pugnat. suaginta unum cepit. pulsus finibus Lucanis Hanno re
Abbreviated transcription (Latin):
fatigatus campanoꝵ p̃cib. sequenti die
cum omni apparatu oppugnande urbis
cumas redit: ꝑpoplãtoq agro cuma no
mille passus ab urbe castra locat: Cum
gracchus magis uerecundia in tali neces-¬
sitate deserendi sotios implorantis fidem
suam. ppłiq. R. substitisset. ꝗͣ satis sidens
exercitui: Nec alter. cõs. fabius qui ad ca¬
les castra habebat uulturnũ traducere
audebat exercitum: Oocupatus pͥmo
auspiciis repetendis dem ꝓdigiis prelia
suꝑ alia nuntiabant᷑. expiantiq ea haud
facile litari aruspices respondebant:
Heȩ cause cum fabium tenerent: sempnius
in obsidione erat: Etiam oꝑib oppugna¬
batur: Aduersus ligneam ingentẽ ad¬
motam urbi. aliam turrẽ ex ipso muro
plicatis. ꝓ solo usus erat: Inde pͥmum sa-¬
xis subdibꝰq ⁊ ceteris missilib ꝓpugna¬
tores. menia atq urbem tuebantur: Po-¬
stremo uͥ ꝓmouendo adiunctã muro ui¬
der̃t turrem facib ardentib plurimũ

Expanded text:
fatigatus Campanorum precibus sequenti die fatigatus Campanorum precibus sequenti die cum omni apparatu oppugnandae urbis Cumas redit perpopulatoque agro Cumano mille passus ab urbe castra locat, cum Gracchus magis uerecundia in tali necessitate deserendi socios implorantes fidem suam populique Romani substitisset quam satis fidens exercitui. nec alter consul Fabius, qui ad Cales castra habebat, Uolturnum flumen traducere audebat exercitum, occupatus primo auspiciis repetendis, dein prodigiis quae alia super alia nuntiabantur; expiantique ea haud facile litari haruspices respondebant. eae causae cum Fabium tenerent, Sempronius in obsidione erat et iam operibus oppugnabatur. aduersus ligneam ingentem admotam urbi aliam turrem ex ipso muro blicis pro solo usus erat. inde primum saxis sudibusque et ceteris missilibus propugnatores moenia atque urbem tuebantur; postremo, ubi promouendo adiunctam muro uiderunt turrem, facibus ardentibus plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
cumas se ꝓpere recepit ab hannibale me¬
tuens. qui suꝑ capuã antifatis habebat
castra: Nec eum ꝓuida iuri fesellit oppi¬
nio: Nam simul capuam ea clades est
nuntiata ratus hannibal abre bene
gesta insolent̾ letum exercitũ tyronum
magnum ex parte seruoꝵ. spoliantẽ uic¬
tos p̾dasq agentem ad hamas se inueni¬
turũ ciuitatum agmen prẽt capuiam
rapit. obuios q ex fuga cãpanoꝵ duo p̃¬
sidia capuam duci sautios uehiculis por¬
tari iubet: Ipse ad hamas uacua ab hosti¬
bus castra. ne quicꝗͣ preter recentis ues¬
tigia cedis. strataq passim corpora sotioꝵ
inuenit: Auctores erant quidam. ut ꝓti¬
nus inde cumas duceret: urbemq op¬
pugnaret: Id quãꝗͣ haud modice han¬
nibal cupiebat: ut qi neapolim ñ potu¬
erat cumas saltim maritimã urbem
hab̾et. tam̃ qr pret̾arma nicħ secum
miles partim acto agmine extulerat re¬
tro in castra suꝑ ti facia se recepit: Inde

Expanded text:
Cumas se propere recepit, ab Hannibale meCumas se propere recepit, ab Hannibale metuens, qui super Capuam in Tifatis habebat castra. nec eum prouida futuri fefellit opinio. nam simul Capuam ea clades est nuntiata, ratus Hannibal ab re bene gesta insolenter laetum exercitum tironum, magna ex parte seruorum, spoliantem uictos praedasque agentem ad Hamas se inuenturum, citatum agmen praeter Capuam rapit obuiosque ex fuga Campanorum dato praesidio Capuam duci, saucios uehiculis portari iubet. ipse Hamis uacua ab hostibus castra nec quicquam praeter recentis uestigia caedis strataque passim corpora sociorum inuenit. auctores erant quidam ut protinus inde Cumas duceret urbemque oppugnaret. id quamquam haud modice Hannibal cupiebat, ut, quia Neapolim non potuerat, Cumas saltem maritimam urbem haberet, tamen, quia praeter arma nihil secum miles raptim acto agmine extulerat, retro in castra super Tifata se recepit. inde
Abbreviated transcription (Latin):
quentes ex cõposito conuenerant. Ne pro¬
culinde in occulto marius. alpiuis. eclixit:¬
uti cui summꝰ magistratus erat cãpaniss
crificio apꝑando. ⁊ inter io instruende
fraudi aliꝗͣto intentior ꝗͣ muniendis cas¬
tris. aut ulli militari oꝑi. Triduũ sacri¬
ficium: ad hamas: Nocturnũ erat sacrũ:
ita ut ante mediã noctem cõpleret᷑: Hriic
gracchus insidiand̃ tꝑriratus. custodib
ad portas positis ne quis enuntiare pos¬
set cepta. & ad decimam diei horam coap¬
tis militib corpora cure somnoq oꝑam
dare: ut pͥmis tenebris conuenire ad sig¬
num possent. Uigilia ferme pͥma tolli
iussit signa filentiq profectus agmine
cum ad hamas media nocte ꝑuenisset.
castra campana ut in ꝑuigilio neglecta
simul omnib portis intiadit: Alios som¬
no stratos. alios ꝑpetrato sacro inermis
redeuntis obtruncat: Hominũ eotumuil¬
tu nocturno cesa: plus. ii. Cum ipso du¬
litum iactura castris hostrum pogtus

Expanded text:
quentes ex composito conuenerant, nec proquentes ex composito conuenerant, nec procul inde in occulto Marius Alfius medix tuticus—ltisgt summus magistratus erat Campanis—ccrificio adparando et inter id instruendae fraudi aliquanto intentior quam muniendis castris aut ulli militari operi. triduum sacrificatum ad Hamas.  nocturnum erat sacrum, ita ut ante mediam noctem compleretur. huic Gracchus insidiandum tempori ratus, custodibus ad portas positis, ne quis enuntiare posset coepta, et ab decima diei hora coactis militibus corpora curare somnoque operam dare, ut primis tenebris conuenire ad signum possent, uigilia ferme prima tolli iussit signa, silentique profectus agmine cum ad Hamas media nocte peruenisset, castra Campana ut in peruigilio neglecta simul omnibus portis inuadit; alios somno stratos, alios perpetrato sacro inermes redeuntes obtruncat. hominum eo tumultu nocturno caesa plus duo milia cum ipso dulitum iactura castris hostium potitus
Abbreviated transcription (Latin):
batio cuiꝗͣ ueteris fortune discordiã inter
ordines sereret. Uetus miles tyrom: lib̃
uoloni sese ex equa resisteret: Omĩs sats
honestes generososq ducerent. quib ar¬
fortuna coegisset ita fieri tand̃ cogeret¬
ueri factum. eo ne maiore cura p̃cepta
ab ducib sunt ꝗͣ militib obseruata. bre-¬
uiq tanta concordia coaluerant omnium
animi. ut ꝓpe inobliuionẽ ueniret que ex
conditione quisq eẽt miles factus: H agen¬
t graccho: legati cumani nuntiar̃t que
a cumanis legatio paucos ante dies uenis¬
set: & quid his ipsi respondissent: Tri¬
duum post eum diem sestum ẽẽ non se¬
natum. solum omnẽ ibi futurũ. s castra
etam exercitũ campanũ: Gracchus ius-¬
sit cumanis omĩa ex agris inurbem
comuehere:⁊manere intra muros: Ip¬
se pridie quã statutũ sacrificiũ campa¬
nis eẽt. cumas mouet castra cume: De.
iũ. passuum absunt: Iam campani eo fre¬

Expanded text:
robratio cuiquam ueteris fortunae discordiam inter robratio cuiquam ueteris fortunae discordiam inter ordines sereret; uetus miles tironi, liber uoloni sese exaequare sineret; omnes satis honestos generososque ducerent quibus art; quae fortuna coegisset ita fieri, eandem cogere tueri factum. ea non maiore cura praecepta ab ducibus sunt quam a militibus obseruata breuique tanta concordia coaluerant omnium animi ut prope in obliuionem ueniret qua ex condicione quisque esset miles factus. haec agenti Graccho legati Cumani nuntiarunt quae a Campanis legatio paucos ante dies uenisset et quid iis ipsi respondissent: triduo post eum diem festum esse; non senatum solum omnem ibi futurum sed castra etiam et exercitum Campanum. Gracchus iussis Cumanis omnia ex agris in urbem conuehere et manere intra muros, ipse pridie quam statum sacrificium Campanis esset Cumas mouet castra. Hamae inde tria milia passuum absunt. iam Campani eo fre
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt campani ꝑ se adorti sunt rem cũ anã
sua editionis facere. primo sollicitantes.
ut ab romanis deficerent. Ubi id parum
ꝓcessit dolum ad capiendos eos cõparant.
campanis omnib statutũ sacrificium
ad hamas. Eo senatũ campanũ uenturũ
certiores cumanos fecerunt. petieruntq:
ut ⁊ cumanus eo senatus ueniret ad con¬
sultandũ cominunit̃. ut eod uterq ppłs
sotios hostes hab̾et. p̾sidium ibi armatũ
se habituros: ne quid ab romanis noue
ꝑiculi eẽt: Cumani quamꝗͣ suspecta
fraus erat: nicħ abnuere: Ita tegi fallax
consilium posse rati: Interim .t. semꝑniꝰ
cõs. romanus sinu eẽ qͦ ad conueniendũ
diem edixerat exercitu lustrato tͣnsgressꝰ
uolturnum flumen: circa liternũ posuit
castra: Ibi quia ociosa staquaerant crebro
decurrere milites cogebat. ut rore se a
maxuna pars uolonum erãt adsuesc̾ent
signa sequi.⁊ in acie agnoscere ordines suos:

Expanded text:
esset, Campani per se adorti sunt rem Cumanam esset, Campani per se adorti sunt rem Cumanam suae dicionis facere, primo sollicitantes ut ab Romanis deficerent; ubi id parum processit, dolum ad capiendos eos comparant. lteratgt Campanis omnibus statum sacrificium ad Hamas. eo senatum Campanum uenturum certiores Cumanos fecerunt petieruntque ut et Cumanus eo senatus ueniret ad consultandum communiter ut eosdem uterque populus socios hostesque haberet; praesidium ibi armatum se habituros ne quid ab Romano Poenoue periculi esset. Cumani, quamquam suspecta fraus erat, nihil abnuere, ita tegi fallax consilium posse rati. interim Ti. Sempronius consul Romanus Sinuessae, quo ad conueniendum diem edixerat, exercitu lustrato transgressus Uolturnum flumen circa Liternum posuit castra. ibi quia otiosa statiua erant, crebro decurrere milites cogebat ut tirones—ea maxima pars uolonum erant—adsuescerent signa sequi et in acie agnoscere ordines suos.
Abbreviated transcription (Latin):
re. &̃ mutum qͥ successisset. uͥ gͣuitate
celi. aquaꝵq aduenientẽ exceptũ non tam
iꝑiculosum ꝗͣ longum morbũ implicitũ
diu ad belli ium sustinendam inutilem
fore. exercitumq ibi. ut satis firmũ pacca¬
te ꝓuintie p̃sidem ẽẽ. ita parum bello
qd̃ motu iri uid̃etur: Decreuert patres.
tꝑre in sardiniã trahitiendã curaret. mit¬
teretq cum imꝑio quẽ ipsi uidetur qui
rem gereret: quo ad mutius conualuiss:
Ad eam remmissus ẽ.t. manlius. torqͣtus.¬
qui bis. cõs.⁊ censor fuerat. subegeratq
in consulatu sardos. Sub idem fere tꝑs ⁊
a carthagine in sardiniã classis missa. du
ce hasdrubale eui caluo cognomen erat:
feda tempestate uexata. ad balearis insu-¬
las dicitur: Ibiq adeo ñ armenta mͦ. s &̃
aluei nauium quassati erant subducte
naues dum refigunt᷑ aliqͣtum tꝑris tri¬
uerunt: In italia cum post cannensem
pugnam tractis partis alteriꝰ uirib.
alterius mollitis animis segnius bellũ

Expanded text:
re; Q. Mucium qui successisset sibi, grauitate caeli aquarumque aduenientem exceptum, non tam in periculosum quam longum morbum implicitum, diu ad belli munia sustinenda inutilem fore, exercitumque ibi ut satis firmum pacatae prouinciae praesidem esse, ita parum bello quod motum iri uideretur, decreuerunt patrestempore in Sardiniam traiciendam curaret, mitteretque cum imperio quem ipsi uideretur, qui rem gereret quoad Mucius conualuisset. ad eam rem missus equi bis consul et censor fuerat subegeratque in consulatu Sardos. sub idem fere tempus et a Carthagine in Sardiniam ce Hasdrubale, cui Caluo cognomen erat, foeda tempestate uexata ad Baliares insulas deicitur, ibique—adeo non armamenta modo sed etiam aluei nauium quassati erant—subductae naues dum reficiuntur aliquantum temporis triuerunt. in Italia cum post Cannensem pugnam fractis partis alterius uiribus, alterius mollitis animis, segnius bellum
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse cãpaniam suꝑare nequisse septam
hostium p̃sidiis: Deinde ut pͥunicꝰ cultus
habitusq suspectos legatos fecit hanni¬
balis. interrogatosq sermo ꝓdidit. tũ
comitib eoꝵ seductis a metuterritis
litere qͦ ab hannibale ad philippũ inuẽ¬
te. ⁊ pacte inter regẽ machedonũ. penũ¬
q ducem: Qͥb datis. cognitis. optimũ
uisum ẽ captiuos comitesq eoꝵ romam
ad senatum. aut consules ubicumq ẽẽnt
ꝗͣ primũ deportare: Ad id celerrime
quinq naues delecte: ac .l. ualerius.
antias qͥ precet missus. eiq mancdatũ
ut in omnis naius legatos partim custo¬
diendos diuidet. daretq oꝑam ne quod
his colloquium inter se: neue cõmunica¬
tio consuli eẽt: ꝑ idem tꝑs rome cũ aulus
cornelius nam mula sardinia ꝓuintia de-¬

Expanded text:
eruenisse, Campaniam superare nequisse, saeptam eruenisse, Campaniam superare nequisse, saeptam hostium praesidiis. deinde ut Punicus cultus habitusque suspectos legatos fecit Hannibalis interrogatosque sermo prodidit, tum comitibus eorum seductis ac metu territis, litterae quoque ab Hannibale ad Philippum inuentae et pacta inter regem Macedonum Poenumque ducem. quibus satis cognitis optimum uisum est captiuos comitesque eorum Romam ad senatum aut ltadgt consules ubicunque essent, quam primum deportare. ad id celerrimae quinque naues delectae ac L. Ualerius Antias , qui praeesset, missus, eique mandatum ut in omnes naues legatos separatim custodiendos diuideret daretque operam ne quod iis conloquium inter se neue quae communicatio consilii esset. per idem tempus Romae cum A. Cornelius Mammula , ex Sardinia prouincia de
Abbreviated transcription (Latin):
carthaginensiũ atq habilis eẽt p̃daq oĩs
hannibali cedet. ꝑdomita ttalia naiuga
le ad machedomam uergunt: heȩ philipi
regniq eius eẽnt: In has ferme leges inter
penum ducem. legatosq machedonum:
ictum fedus: Missiq cum his ad regis ipsiꝰ
firmandam fidem legati: gisgo:⁊ bosthar.
⁊ mago: E od̃ ad iunonis lacinie uͥ narus
occulta instatione erat: ꝑuemunt: Inde
ꝓfecti. cum altum tenerent. conspecti clã¬
se romana st̃. quȩ p̃sidio erat calabrie lic¬
toribus. Ualerius .Q. flaccus. corcyros ad
ꝑsequendam rethendamq nauem com
misissent: primo fugere regii conati: Deĩn
uͥ celeritate uinci sensert̃: tradunt se ro¬
manis: E ad p̃fectum classis adducti:
cum quereret qui.⁊ unde. ⁊ qͦ tenderent
cursum. xenophanes pͥmo satis iam se¬
mel felix mendagum struere aphilippo
se ad romanos missum: Ad.m̃. ualeri¬
um ad quem unum iter tutũ fuerat. ꝑ¬

Expanded text:
Carthaginiensium atque Hannibalis esset praedaque omnis Carthaginiensium atque Hannibalis esset praedaque omnis Hannibali cederet; perdomita Italia nauigarlae ad Macedoniam uergunt, eae Philippi regnique eius essent. in has ferme leges inter Poenum ducem legatosque Macedonum ictum foedus; missique cum iis ad regis ipsius firmandam fidem legati, Gisgo et Bostar et Mago, eodem ad Iunonis Laciniae, ubi nauis occulta in statione erat, perueniunt. inde profecti cum altum tenerent, conspecti a classe Romana sunt quae praesidio erat Calabriae litoribus; Ualeriusque Flaccus cercuros ad persequendam retrahendamque nauem cum misisset, primo fugere regii conati, deinde, ubi celeritate uinci senserunt, tradunt se Romanis et ad praefectum classis adducti, cum quaereret qui et unde et quo tenderent cursum, Xenophanes primo satis iam semel felix mendacium struere, a Philippo se ad Romanos missum ad M. Ualerium , ad quem unum iter tutum fuerit, p
Abbreviated transcription (Latin):
tinumq: qr custodiis nauiũ romanaꝵ
tenebantur. ad lacine iunonis templũ.
in templũ egressist̾: Inde ꝑ apuliã peten¬
tes capuam media in p̃sidia romana il¬
lati sunt: deductiq ad ualeriũ leuium
.pr̃. circa numeriã castra habentẽ: Ibi in¬
trepide xenophanes legationis princeps
aphilippo rege se missum ait. ad amicitiã
tam clari regis letus. ad modũ hostem ꝓ
hospitib comit̾ accepit: Dat qͥ proseꝗͣtur
icinera cum cura demonstrent. que losa.
qͦsq saltus. aut romanus. aut hostes te¬
neant. Aenophanes ꝑ p̃sidia romana in
campaniã inde qua ꝓximum fuit in cas¬
tra hannibał ꝑuenit. sedusq cum eo atq
amicitiã iungit: Legib his ut philippus
rex quã maxima classe: cc. autẽ naues
uid ebatur affecturus initalia traiceret.¬
& uastaret maritimã oram. bellum ꝓ par̾¬
te sua terra mariq gereret:. Ubi debella¬
tum eẽt. italia om̃ĩs cum ipsa urbe roma

Expanded text:
tinumque, quia custodiis nauium Romanarum tinumque, quia custodiis nauium Romanarum tenebantur, ad Laciniae Iunonis templum in terram egressi sunt. inde per Apuliam petentes Capuam media in praesidia Romana inlati sunt deductique ad Ualerium Laeuinum praetorem, circa Luceriam castra habentem. ibi intrepide Xenophanes, legationis princeps, a Philippo rege se missum ait ad amicitiam stam clari regis laetus admodum hostes pro hospitibus comiter accepit. dat qui prosequantur; itinera cum cura demonstrat ltetgt quae loca quosque saltus aut Romanus aut hostes teneant. Xenophanes per praesidia Romana in Campaniam, inde qua proximum fuit in castra Hannibalis peruenit foedusque cum eo atque amicitiam iungit legibus his: ut Philippus rex quam maxima classe—ducentas autem naues uidebatur effecturus— in Italiam traiceret et uastaret maritimam oram, bellum pro parte sua terra marique gereret; ubi debellatum esset, Italia omnis cum ipsa urbe Roma
Abbreviated transcription (Latin):
simum uti ad regionis eius p̃sidium t̾en
brundusium:⁊ tharentũ tutari posset.
Par nauium numerus. que suluo. p.r.
urs. decretus. ad suburbana litora tutã¬
di: C. terentio ꝓconsule negotiũ clatum.:
ut in piceno agro conqͥsitione militũ habe¬
ret. locisq his p̃sidio eẽt. Et .t. acilius
crassus. postꝗͣ edem m̃tis incapitolio de-¬
dicauut: in siciliam cum ĩperio qͥ classi
prẽẽt missus: In hanc dimicationẽ duoꝵ
oppulentissimoꝵ interris ppłoꝵ: inter
qͦs philippus machedonim rex: Eoma
gis qd̃ ꝓpior italie. ac mari tm̃ ionio discre¬
tus erat: Is uͥ primũ fama accepit han¬
nibalem alpis transgressum: ut bello
inter romanum penumq orto letatus
erat: itautrius populi mallet uictoriã
ẽẽ: Incertis adhuc uirib fluctuatus a¬
nimo fuerat. postꝗͣ tercia iam pugna.
tercia uictoria cum penis erat ad fortunã
inclinauit. legatosq ad hannibalẽ misit
qͥ uitantes portus brundusium tanren¬

Expanded text:
simum uti ad regionis eius praesidium, Tesimum uti ad regionis eius praesidium, TeBrundisium ac Tarentum tutari posset. par nauium numerus Q. Fuluio praetori urbano decretus ad suburbana litora tutanda. C. Terentio proconsuli negotium datum ut in Piceno agro conquisitionem militum haberet locisque iis praesidio esset. et T. Otacilius Crassus , postquam aedem Mentis in Capitolio dedicauit, in Siciliam cum imperio qui classi praeesset missus. in hanc dimicationem duorum opulentissimorum in terris populorquos Philippus Macedonum rex eo gis quod propior Italiae ac mari tantum Ionio discretus erat. is ubi primum fama accepit Hannibalem Alpes transgressum, ut bello inter Romanum Poenumque orto laetatus erat, ita utrius populi mallet uictoriam esse incertis adhuc uiribus fluctuatus animo fuerat. postquam tertia iam pugna, tertia uictoria cum Poenis erat, ad fortunam inclinauit legatosque ad Hannibalem misit; qui uitantes portus Brundisinum Taren
Abbreviated transcription (Latin):
tina legatio ꝑ principes missa erat: maxi¬
me eam remmolientes: Amspicor equi
tum auctoritate. atq opib longe
pͥmus erat: His nuntiis. ꝓpe uno tꝑre
tur bati erectiq magonem cum classe
sua. copiisq in hispaniam mittunt.
n sarchniam hasdrubalem deligunt
ducem. & tantum ferme copiarum qͣtrĩ
magoni decernunt: & rome. cõs. trans¬
actis rebus que in urbe agende erant.
mouebant iam sese ad bellum .Ii. semꝑ¬
nius militib sinuessam ad cdiẽ contieni¬
endum edixit: &. a. fabius consulto pͥ¬
us senatu: ut frum̃ta om̃s ex agris ante
k̃. iunias pͥmas urbes munitas couehe¬
rent qui ñ inuexisset eius se agrum ppła¬
turum seruos sub hasta uenditurum.
ullas incensurum: Ne p̃torib quidem
qui ad ius dicendum creati erant. uoca¬
tio ad belli administratione data est:
Ualerium. p̃r. in apuliam ire placuit
ad exercitum a terrentio accipiendum:
Cum ex sicilia legiones uenissent. his potis¬

Expanded text:
tina legatio per principes missa erat, maxitina legatio per principes missa erat, maxime eam rem moliente Hampsicora, qui tum auctoritate atque opibus longe primus erat. his nuntiis prope uno tempore turbati erectique Magonem cum classe sua copiisque in Hispaniam mittunt, in Sardiniam Hasdrubalem deligunt ducem et tantum ferme copiarum quantum Magoni decernunt. et Romae consules transactis rebus quae in urbe agendae erant mouebant iam sese ad bellum. Ti. Sempronius militibus Sinuessam diem ad conueniendum edixit, et Q. Fabius consulto prius senatu ut frumenta omnes ex agris ante kalendas Iunias primas in urbes munitas conueherent; qui non inuexisset eius se agrum populaturum, seruos sub hasta uenditurum, uillas incensurum. ne praetoribus quidem qui ad ius dicendum creati erant uacatio a belli administratione data est. Ualerium praetorem in Apuliam ire placuit ad exercitum a Terentio accipiendum; cum ex Sicilia legiones uenissent, iis potis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecti: Cõs. edixer̃t quogens in senatũ
uocassent. uti senatores quibꝰq in senatu
dicere sententiã liceret. ad portã capenam
conuenirent: Pr. quoꝵ iuris dictio erat
tribunalia ad piscinã puplicã posuerunt:
ẜo uadimonia fieri iusser̃t. ibiq eo anno
ius dictum ẽ: Interim carthaginẽ unde
equites.xx. elefantos .x̃. argenti talenta
initaliam tͣnsmissurus erat cum p̃sidio. lx
nauium longarum nuntiꝰ afferturꝰ. in
hispaniam rem. male gestam. om̃sq fer¬
me eiꝰ ꝓuintie ppłos ad romanos defecis¬
se: Erant qͥ magonem cũ classe ea copiisq
omissa ttalia in hispaniã auerterent cũ
sardime recipiende repentina spes afful¬
sit. paruu ibi exercitũ romanum ẽẽ. ue
decede nouum expectari. ad hoc fessos
iam animos sardoꝵ ẽẽ diuturnitate imꝑii.
patum. graui tributo. ⁊ collatione iniqͣ
frumenti pressos. nicħ deeẽ aliud ꝗͣ auc¬
torem ad quem deficerent: Hec clandes¬

Expanded text:
profecti. consules edixerunt, quotiens in senatum profecti. consules edixerunt, quotiens in senatum uocassent, uti senatores quibusque in senatu dicere sententiam liceret ad portam Capenam conuenirent. praetores quorum iuris dictio erat tribunalia ad Piscinam publicam posuerunt; eo uadimonia fieri iusserunt ibique eo anno ius dictum est. interim Carthaginem, unde uiginti elephantos, mille argenti talenta in Italiam transmissurus erat cum praesidio sexaginta nauium longarum, nuntius adfertur in Hispania rem male gestam omnesque ferme eius prouinciae populos ad Romanos defecisse. erant qui Magonem cum classe ea copiisque omissa Italia in Hispaniam auerterent, cum Sardiniae recipiendae repentina spes adfulsit: paruum ibi exercitum Romanum esse; uetedecedere, nouum exspectari; ad hoc fessos iam animos Sardorum esse diuturnitate imperiiperatum; graui tributo et conlatione iniqua frumenti pressos; nihil deesse aliud quam auctorem ad quem deficerent. haec clandes
Abbreviated transcription (Latin):
tum redit. comitia consuli uni rogando
in locum.L. postumii edicunt᷑ Creat᷑
ingenti consensu marcellus: qͥ extimplo
magistratũ acciꝑet. Cui ineunti consu¬
latum cũ tenuisset. uocati augures ui¬
tio creatum uid̾unt ꝓnuntiauerunt
uoleoq. Patres ita fama ferebant. qͤo tũ
pͥmũ duo plebei. cõs. facti eẽrt: io dĩs
cordi non eẽ: In locum marcelli. uͥ is se
inagistratu abdicauit: suffectus fabius
maximus terqum: Mare arsit eo
anno. ad senuessã : bos equuleũ peꝑtt.
signa lanuuii ad unonis sospite cruore
manauere. lapidibq circa io templũ
pluit: Ob quem imbrem nouendiale
ut adsolet sacrũ fuit: ceteraq ꝓdigia
cum cura expiata. cõs. exercitus inter
ẽẽ uissert. fabio exercitus tradi. cui. M.
iunius dictator prẽtfuerat euenit. semp
sent decrete. M. claudius. pro. cõs. ad eũ
exercitũ qui fupͣ sessulam nole p̃sideret
missus: P̃tores insiciliam ac sardiniam

Expanded text:
tu rediit, comitia consuli uni rogando tu rediit, comitia consuli uni rogando in locum L. Postumi edicuntur. creatur ingenti consensu Marcellus qui extemplo magistratum occiperet. cui ineunti consulatum cum tonuisset, uocati augures uitio creatum uideri pronuntiauerunt; uolgoque patres ita fama ferebant, quod tum primum duo plebeii consules facti essent, id deis cordi non esse. in locum Marcelli, ubi is se magistratu abdicauit, suffectus Q. Fabius Maximus tertium. mare arsit eo anno; ad Sinuessam bos eculeum peperit; signa Lanuui ad Iunonis Sospitae cruore manauere lapidibusque circa id templum pluit, ob quem imbrem nouendiale, ut adsolet, sacrum fuit; ceteraque prodigia cum cura expiata. consules exercitus inter sese diuiserunt. Fabio exercitus Teani, cui M. Iunius dictator praefuerat, euenit; Semprsent decretae; M. Claudius pro consule ad eum exercitum qui supra Suessulam Nolae praesideret missus; praetores in Siciliam ac Sardiniam