comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui exactis in regno .xu. annis decessit relictis duob filus
Mithridate & Phraate. Quoꝵ maior natu Phraates more
gentis suę haeres regni mardos ualida gentem bello donu¬
it: et non multo post decessie pluribus relictis filus: quibus
practeritis: fratri suo Mithridati insignis uirtutis uiro reli¬
populis in deditionẽ redactis usq ad flumen euphratẽ pro¬

Expanded text:
actis in regno XV annis decessit relictis duobus filiis, Mithridate et Phrahate. Quorum maior Phrahates, more gentis heres regni, Mardos, validam gentem, bello domuit nec multo post decessit pluribus filiis relictis,quibus praeteritis fratri potissimum Mithridati, insignis virtutis viro, relipopulis in dicionem redactis usque flumen Euphraten pro
Abbreviated transcription (Latin):
cum Marthesia regina interficiunt. In cuius locũ filia eius
Orythia regno succedit. Cuius pręter singularem belli scĩa
eximia leruatę in onne ęuũ uirginitatis ãmiratio fuit.

Expanded text:
cum Martesia regina interficiuntur. In huius locum filia eius cum Martesia regina interficiuntur. In huius locum filia eius Orithyia regno succedit, cui praeter singularem belli scientiam eximia servatae in omne aevum virginitatis admiratio fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Igitur his asia per mille ꝗngentos annos uectigalis
fuit. Pendendi tributi sinẽ Ninus cuius supͣ meminimus¬
iex assyrioꝵ imposuit. Scythae pręterea per incultas solitu
dines errare soliti. non agrũ exercent sed uxores & liberoᷤᷤ
secum in plaustris uehunt. corus imbrẽ et hyemiis aspitatẽ
euitantes. Armenta & pecora cũ eis graduint᷑. lacte & mel¬
le uescunt᷑. Gens laborib et bellis asꝑa iures corpoꝵ ĩmen
sed arnus & equi et uenationib dudum exercebant muslis
infantum dexteriorib manimis ne sagutiꝵ ictibus impediẽ¬
tur unde Amazones appellabant. Duę his reginę fuere.
Marthesie et lampedo. quae in ditas partes agnune duulo
deesset auctoritas genitas se Marte prędicabant. Itaq
maiore parte europę iam sibi subacta asiae quoq nõnullis
epheso multisq alus urbib conditis partem exercitus cum
ingenti prȩda doniũ dimiserunt. Reliquę uõ quae ad
tuendum asię imperium remanserant: concursu barbaroꝵ

Expanded text:
 igitur Asia per mille quingentos annos vectigalis fuit. Pendendi tributi finem Ninus, rex Assyriorum, inposdines errare soliti non agrum exercent, sed uxores et liberos secum in plaustris vehunt, coriis imbrem et hiemis asperitatem evitantes, armenta et pecora secum pertrahunt. Lacte et melle vescuntur; gens laboribus et bellis aspera, vires corporum immensed armis, equis, venationibus exercebant, inustis infantum dexterioribus mammis, ne sagittarum iactus impediantur; unde dictae Amazones. Duae his reginae fuere, Martesia et Lampeto, quae in duas partes agmine divisodeesset auctoritas, genitas se Marte praedicabant. Itaque maiore parte Europae subacta Asiae quoque nonnullas multisque aliis urbibus conditis partem exercitus cum ingenti praeda domum dimittunt. Reliquae, quae ad tuendum Asiae imperium remanserant, concursu barbarorum
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ habent. Quos pari ac liberos suos cura eꝗtare ac sagittaro
cia obeunt. Pugnant aũt procurrentibus eꝗs aut terga dantib
Saepe etiã fugam simulant: et in ip̃o ardore certaminis pręlia¬
deserunt: aue post fugã pugnam repetunt ut cũ maxime ui¬
asse te putes tunc tibi discrimen subeundũ sit. Cini minus¬

Expanded text:
crescit. Hos pari ac liberos suos cura et equitare et sagittare ciunt. Pugnant aut procurrentibus equis aut terga dantibus, saepe etiam fugam simulant. Nec pdeserunt ac paulo post pugnam ex fuga repetunt, ut, cum maxime vicisse te putes, tunc tibi discrimen subeundum sit. Quorum pu
Abbreviated transcription (Latin):
uinculis alligatus. in nullas partes sectilis. ex nulla parte
nuitabilis. implens cȩlum et terrã prȩsente potentia: sed non¬
propria indigente ña: et ꝙ ita ãministret omnia quae crea¬
uit. ut etiã ipsa proprios exercere & agere motus sinat. Et¬
q̃uis nihil eẽ possit sine ip̃o. non sunt tam̃ quod ip̃e. Agie aũt¬
multa ꝑ angelos. Sed q̃uis propter aliquas cãs hominib an¬
gelos nuttat. non tñ ex angelis hoĩes sed ex se ip̃o sicut ange¬
los beatificat. et ab hoc uno et uero deo omnes illi uitã spera¬

Expanded text:
uinculis adligatus, in nullas partes sectilis, ex nulla parte mutabilis, inplens caelum et terram praesente potentia, non indigente natura. Sic itaque administrat omnia, quae creauit, ut etiam ipsa proprios exerere et agere motus sinat. Quamuis enim nihil esse possint sine ipso, non sunt ificat angelos. Ita quamuis propter aliquas causas hominibus angelos mittat, non tamen ex angelis homines, sed ex se ipso, sicut angelos, beatificat. Ab hoc uno et uero Deo uitam spera
Abbreviated transcription (Latin):
arabię regẽ se contulit facti poenitens: ac deniũ Pompeio
Romanoꝵ duci qui in lyria tygranẽ regem debellaturus
aduenerit querimoniam suꝑ fratre suo detulit: Qua occasione
idem Pompeius consul Romanoꝵ urbem hierosolymã obpugna¬
uit & templum polluie. et Aristobolũ pontificem iunctũ cum
liberis Romã misit. hyrcano uo pontificatum reliꝗt et memora¬
tum Antipatrũ procuratorem totius regni constitiut. Sicq de in¬
ceps gens iudaeoꝵ tributiria romano facta ẽ imperio. Et ita
dimicantes primi occasionẽ praebuere Romanis ut iudȩam in¬

Expanded text:
Arabiae regem se contulit facti poenitens, ac demum Pompeio Arabiae regem se contulit facti poenitens, ac demum Pompeio Romanorum duci, qui in Syriam Tigranem regem debellaturus advenerat, querimoniam detulit. Qua occasione idem Pompeins consul Romanorum urbem Jerosolymam expugnavit, et templum polluit, et Aristobolum pontificem vinctum cum liberis Romam misit. Hircano vero pontificatum reliquit, et memoratum Antipatrum procuratorem totius regni constituit. Sicque deinceps gens Judaeorum tributaria Romano facta est imperio, et ita,dimicantes primi occasionem praebuere Romanis ut Judaeam in
Abbreviated transcription (Latin):
reuertitur Ionathȩ u̾o Symon frater eius successie. Post symo¬
nem aũc peruenit sacerdotiũ ad filiũ eius Iohãnem: qui ad¬
uersus hyrcanos dimicans. hyrcani nom̃ accepit. Hyrcano¬
uõ successit Aristobolus. Aristobolus aũe factus ẽ rex & sacer¬
dos. Et Aristobolo successit rex et sacerdos pariter Alexan.¬
der. Alexander quoq moriens reliquit suꝑstites filios suos
Aristobolum scilicet & hyrcanum. Sed donec adolescerent pueri
Alexandram coniugẽ suaui temperamento regali prȩesse uo¬
luit: simul arbitrã statuens ciu nã potissimum illoꝵ duoꝵ
sumimum sacerdotiũ comnitteret. Illa hyrcanũ in sacerdo¬
tio patri substituit propter senioris ȩtatis pracrogatiuam An¬
stobolo fratri nihil publicoꝵ comnuttens officioꝵ. Fost Ale¬
xindrae u̾o mortem Aristobolus inuasit regnũ: ac demu
hyrcanus sacerdotu dignitatẽ ei dimisit. Postea u̾o idem hyr¬
canus excitatus ab Antipatro patre Herodis: primum ad

Expanded text:
er ejus successit. Post Simonem autem pervenit sacerdotium ad Joannem filium ejus, qui adversum Hircanos dimicans Hircani nomen accepit. Joanni Hircano successit Aristobolus. Aristobolus autem factus est rex et sacerdos, et Aristobolo successit rex pariter et sacerdos Alexander. Alexander vero moriens reliquit superstites filios duos, Aristobolum et Hircanum. Sed donec adolescerent pueri, Alexandram conjugem suam temperamento regali praeesse voluit, simul arbitram statuens cuinam potissimum illorum summum sacerdotium committeret. Illa Hircanum patri in sacerdotio substituit propter senioris aetatis praerogativam, Aristobolo fratri nihil publicorum committens officiorum. Post Alexandrae mortem Aristobolus invasit regnum, et demum Hircanus sacerdotium ei dimisit. Postea vero idem Hircanus excitatus ab Antipatro, patre Herodis, primum ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui uias celestes atq terrestres locoꝵ mutationib prebet. Q
humanis ingemis quae creauit etiã scientias artiũ uariaꝵ
ad adiuuanda uitam naturamiq concessit. Qui conume¬
nonem maris & foeminae ad adiutoriũ propagandae ꝓlis
instituit. Qui hominib quę focis & luminibus adhiberẽt ad
facilimos usus munus terreni ignis indulsit. Dei deniq illi¬

Expanded text:
Qui vias celestes atque terrestres, locorum mutationibus prebet. Qui Qui vias celestes atque terrestres, locorum mutationibus prebet. Qui humanis ingeniis que creavit, etiam scientias artium variarum, ad adiuvandam vitam naturamque concessit. Qui coniunctionem maris ac femine, ad adiutorium propagande prolis instituit. Qui hominum cetibus, quem focis et luminibus adhiberent, ad facillimos usus munus terreni ignis indulsit. Ista
Abbreviated transcription (Latin):
deum. qui natimis a se creatis et subsistendi & mouendi mitia
seminum condidit. Qui rationale animam qđ animus dicitur
quibus uoluit uiuentib indidit Qui hominib sermonis fa¬
cultatem usuniq donauit Qui munie futura dicendi quib
placuit spiritib inspirauit. Qui ꝑ quos placet futura predicit et
per quos placet ip̃e malas ualitudines pellit. Qui belloꝵ iplor
dus & progressibus finibusq moderatur. Qui mundi huius.
ignem uehementem & uiodentissimum pro ĩmense naturę tem¬
peramento et creauit & regit. Qui maris & uniuersaꝵ. aquaꝵ
crcator ẽ et gubernator. Qui solez fecit corporaliũ clarissimum
lunuũ eiq im congruã dedit & modum. Qui ip̃is etiam infe¬
ris dominationem suã potestatenq non subtrahit. qui senua
et alimenta mortaliũ siue arida: siue liꝗda naturis competen¬
tibus attributa sustinuit. Qui terrã fundauit ac firmauit. &t
fructus eius animalib et hominib largitur. Qui lunã sta¬

Expanded text:
imus, qui naturis a se creatis et subsistendi et mouendi initia seminum condidit; qui rationalem animam, quod dicitur animus, quibus uoluit uiuentibus indidit; qui sermonis facultatem usumque donauit; qui munus futura dicendi quibus placuit spiritibus inpertiuit et per quos placet ipse futura praedicit et per quos placet malas ualetudines pellit; qui bellorum quoqdiis progressibus finibusque moderatur; qui mundi huius ignem uehementissimum et uiolentissimum pro inmensae naturae temperamento et creauit et regit; qui uniuersarum aquarum creator et gubernator est; qui solem fecit corporalium clarissimum luminum eique uim congruam et motum dedit; qui ipsis etiam inferis dominationem suam potestatemque non subtrahit; qui semina et alimenta mortalium, siue arida siue liquida, naturis conpetentibus adtributa substituit; qui terram fundat adque fecundat; qui fructus eius animalibus hominibusque largitur; qui causa
Abbreviated transcription (Latin):
cus quoq iam multo templi auro exportato plębeio concur¬
lu secus erarium lapidatus interiit. Post hęc autem pręfatus
rex Anciochus ascendens hierosolymã intrauit in sanctuariũ
cum suꝑbia. et tulit altare aureũ et candelabrũ: et mensa pro¬
positionis et uelũ. et cętera templi ornamenta et regressus ẽ¬
antrochiam. Denium uõ praccepit omnib regni sui gentib
ut eẽt populus unus. et ꝓhibuit in templo dñi fieri holocau¬

Expanded text:
chus quoque jam multo templi auro exportato plebeio concurchus quoque jam multo templi auro exportato plebeio concursu secus aerarium lapidatus interiit. Post haec Antiochus rex Syriae ascendens Jerosolymam, intravit in sanctuarium cum superbia, et tulit altare aureum et candelabrum, mensam propositionis, et velum, et caetera templi ornamenta et abiit. Demum vero praecepit omnibus regni sui gentibus, ut esset unus populus, et prohibuit in templo Domini fieri holocau
Abbreviated transcription (Latin):
sor eripere sacerdotiũ cupiens capit iuducę legis iura non in
occulto uiolare: sed palam omnib destituere: quasi sacerdotium
quod affectabat aliter ꝗͣ scelere conseꝗ non ualeret. Ausus est
enim sub ip̃a templi arce gymnasiũ construere: et optimos quolꝗ
epheboꝵ in lupanarib ponere eosq qui erant hicrosolymis. in¬
thiocenos scribere. Sed hoc impi & non sicerdotis Iasonis nefa¬
rium & inauditum scelus ultio diuina consequuta ẽ. In leges.
quippe duunas impie agere non cedit impune. Unde post trienni¬
um ip̃e iason qui dei iura uiolauerat. et germanũ proprium cap
tiuauerat. iussu regis Antiochi expulsus ẽ in amantide regio¬
nem et Menelaus quida de tribu beniamin sacerdotiũ obtini¬
it. Ueꝵ huius Menelai factione Onias pius pontitex dolo pe¬
remptus ẽ per quenda regis suffectũ Andronicum. Et non
multo post Menelaue motus ẽ sacerdotio succedente sibi fratre
Lisimaco. Sed cũ nec sic malis desisteret. tandem post modũ de

Expanded text:
son eripere sacerdotium cupiens, coepit Judaicae legis jura non in occulto violare, sed palam omnibus destruere, quasi sacerdotium quod affectabat aliter quam scelere consequi non valeret. Ausus est enim sub ipsa templi arce gymnasium construere, et optimos quosque Epheborum in lupanaribus ponere, eosque qui erant Jerosolymis, Antiochenos scribere. Sed hoc impii, et non sacerdotis Jasonis nefarium et inauditum scelus ultio divina consecuta est. In leges quippe divinas impie agere non cedit impune; unde post triennium ipse Jason, qui jura violaverat Dei, et proprium germanum captivaverat, jussu regis Antiochi expulsus in Amanitidem est regionem, et Menelaus quidam de tribu Benjamin sacerdotium obtinuit. Unde hujus Menelai factione Onias pius pontifex interemptus est per quemdam regis suffectum Andronicum, et non multo post Menelaus mortuus est, sacerdotio succedente fratre ejus Lysimacho. Sed cum nec sic malis desisteret, tandem dejectus de tu
Abbreviated transcription (Latin):
fidem in qua populũ gentilem atq iudaicum sanctificando sibi
connecteret & uniret. Natus ẽ autem sua ordinatissima dista¬
butione anno memorati regis herodis tricesimo primo: qui est
secundum hebreos ab origine mundi anmus quat᷑ nullesimus
nongentesimus et quinquagesinius prinus. Forro sicut beatus
Maximus in sermone de pascha testat̾. et quẽ adnodum grȩa
calculatores computant est ꝗnquies nullesimus quadringente¬

Expanded text:
fidem, in qua populum gentilem atque Judaicum sanctificando sibi fidem, in qua populum gentilem atque Judaicum sanctificando sibi connecteret et uniret. Natus est sua ordinatissima distributione anno memorati regis Herodis tricesimo primo, qui est secundum Hebraeos ab origne mundi annus quater millesimus nongentesimus et quinquagesimus primus. Porro sicut beatus Maximus in sermone de Pascha testatur, et quemadmodum Graeci calculatores computant, est quinquies millesimus quadringente
Abbreviated transcription (Latin):
gnium iudaeoꝵ. Qui cũ irrepisset contra ius & fas iudaue
gentis in honorẽ indebitum coepit in sacerdotiũ indignissi¬
mos & ignobiles quoq substituere. quos ei uoluntas aue ca¬
lus dedisset. Uestem quoq summi pontificis obelusam sub sro
tenebat signaculo: nec unꝗ̃ eius usu potestateniue ꝑmisit.
pontisicibus sui tp̃ris. Et ue suã sobolem regio iuidacoꝵ gn̾i
comnusceret abiecta Doside uxore quam priuatus acceperat
copulauit sibi Mariannã neptem regis Aristoboli filiam hyr
societas: sicut post declarabit᷑ eius potentiã potius inclinauit
ꝙͣ extulit. et domesticis affect dolorib. Nam cũ sequitur no¬
bilitatem incidit perturbationẽ: qua sibi donius ꝓpria non cõ¬
ueniret. Ueꝵ unctione legitima iudaice gentis cessante ĩ muncbut
secundumi sermonẽ propheticum expectatio gentiũ dominus ñ
lesus Christus: qui uerus rex & sacerdos de regũ atq pontii¬
cum gñe carnem assumens uenit mundo salutarem afferens

Expanded text:
onam accepit. Qui cum irrepsisset contra jus, et fas Judaicae gentis in honorem indebitum, coepit in sacerdotium indignissimos et ignobiles quosque substituere, quos ei voluntas aut casus dedisset. Vestem quoque summi pontificis occlusam sub suo tenebat signaculo, nec unquam ejus usum potestatemve permisit pontificibus sui temporis, et ut suam sobolem regio Judaeorum generi commisceret abjecta uxore Deside, quam privatus acceperat, copulavit sibi Mariannan regis Aristoboli filiam, et societas, sicut post declarabitur, ejus potentiam potius inclinabit quam extulit, et domesticis affecit doloribus. Nam dum sequitur nobilitatem, incidit in perturbationem, quasi domus propria non conveniret. Verum unctione legitima Judaicae gentis cessante, imminebat secundum sermonem propheticum expectatio gentium Dominus noster Jesus Christus, qui verus rex et sacerdos de regum atque pontificum genere carnem assumens, venit mundo salutarem afferens
Abbreviated transcription (Latin):
ser diu uitare nõ potuie. Subito n. obclusum ẽ os eius et loꝗ nõ
potuit. sed dissolutus paralisi mistrabiliter expirauit. Sic̃q defi¬
cientibus sacerdotib de gn̾e Aaron et luda machabeo ꝓ patrię
legibus decertante sorte bellica iam defuncto Ionacha frater
eius adeptus ẽ principatus uidacoꝵ. simulq saceedotium. in¬

Expanded text:
ser diu vitare non potuit. Subito enim obtusum est os ejus, et loqui non potuit. Sed dissolutus paralysi miserabiliter expiravit. Sicque deficientibus sacerdotibus de genere Aaron, et Juda Machabaeo pro patriae legibus decertante sorte bellica jam defuncto, Jonathas frater ejus adeptus est principatum Judaeorum, simulque sacerdotium.
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. milibus passuũ niuro amplexa tota penẽ mari cin¬
gebatur absq faucibus quę tribus milib passuum aperie¬
bantur. Porro hic locus murũ xx.pedes latũ habebat:
laxo quadrato in altitudinẽ cubitoꝵ quadraginta. Arx¬
nlia passuũ tenebat. Ex una parte miurus commimis

Expanded text:
 milia paasaum muro amplexa, tota paene mari cingebatur absque faucibus, quae tribus milibus passuum aperiebantur. is locus murum triginta pedes latum habuit saxo quadrato in altitudinem cubitorum quadraginta. arxmilia passuum tenebat. ex una parte muru
Abbreviated transcription (Latin):
expugnare persaꝵ habens in exercitu peditũ xxx. milia
et equitũ quattuor milia ꝗngentos. Et hoꝵ agnunũ ordine̾
nemo nisi sexagenarius duxit. ut si principia castroꝵ cer¬
neres: senatum te cernere nõ militiae duces existimares.
Nemo deniq illoꝵ in pręlio fugami s uictoriam cogitauit
nec in pedib ciuiꝗ̃ spes sed in lacertis fuit. Porro rex Dari

Expanded text:
tu peditum triginta millia, et equitum quatuor millia quingentos. Et horum agminum ordines nemo nisi sexagenarius duxit, ut si principia castrorum cerneres, senatum te cernere non militiae duces existimares. Nemo denique illorum in praelio fugam, sed victoriam cogitavit, nec in pedibus cuiquam spe
Abbreviated transcription (Latin):
regni suũ recipere gloriosius ratus. flumen euphratẽ &
montem cilitię taurum illi sine impedimento tñsire per¬
nusittat demũ in campũ adrasti diruigit aciẽ aduersus
cum habrut itaq Darius in ea congressione sexcenta mi¬
lia militũ. Sed ta numerosus exercitus mox terga uer¬
tit non minus suꝑatus Alexandii arte q̃ macedonum:
uirtute. Magna cedes persaꝵ in eo pręlio fuit. De exerci

Expanded text:
lumen Euphratem, et montem Ciliciae murum illum sine impedimento transire permisit, ac demum in campis Adrasti dirigit aciem adversus cum. Habuit itaque Darius in ea congressione sexcenta millia militum. Sed tam numerosus exercitus mox terga vertit, superatus non minus Alexandri arte, quam Macedonum virtute. Magna caedes Persarum in eo praeli
Abbreviated transcription (Latin):
biles faciehat sed ubi ad angustias termopylaꝵ peruenit qua
introitus in gręciam patet turpiter ẽ deuictus Et cũ inde sius¬
sec reuersus: terrestri naualiq prielio supatus etiam suis con¬
remptiu coepit eẽ. Deficiente itaq quottidie regis maiestate

Expanded text:
biles faciebat, sed ubi ad angustias Thermopylarum pervenit, qua biles faciebat, sed ubi ad angustias Thermopylarum pervenit, qua introitus Graeciam patet, turpiter est devictus, et cum deinde fuisset terrestri navalique praelio superatus, etiam suis contemptui esse coepit. Deficiente itaque quotidie regia in eo majestate,
Abbreviated transcription (Latin):
est constitutus. Qui regis Cyri filiã in matrinioniũ suscepit
et regalib nuptus regnũ sibi fumauit ita ut nõ tan in extra¬
ncum regnum trinslatũ ꝗ̃ in fanuliã cyri uideret᷑ esse reuer
ta ẽ templi ędificatio quadragesimosexto iudelicet anno posiq
coepit ędificari. Unde iudęi dño euangelico sermone dixisse u¬
ferunt. Quadraginta & sex annis edificatum est teniplũ istud¬
et cętera. Dario uo Xerxes filius eius sictessit. Cuius inipu
anno uii. Esdras scriba legis dei ascendit de babylone egypa¬
Neemias ipsius regis pincerna de susis castro anno regni cius¬
lste ẽ xerxes qui in exercitu luo septingenta muilia armatoꝵ
et de auxilus trecenta milia graeciam expugnaturus legit̃ ha¬
buisse. Naues etiã rostratas mille ducentas et onermias tria
milia: Sed tannto agnuni dux defuit Nam semꝑ in prelio po¬
Aremus: et in fuga prinius Xerxes appariut Erat in picrilis¬
ee maria pontib ouerabat et ĩmensis aquaꝵ uorigines permea

Expanded text:
est constitutus, qui Cyri regis filiam in matrimonium suscepit, et regalibus nuptiis regnum sibi firmavit, ita ut non tam in extraneum regnum translatum, quam in familiam Cyri vita est aedificatio templi, quadragesimo sexto anno postquam coepit aedificari. Unde Judaei Domino in Evangelico sermone dixisse referuntur: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum istud, etc. Dario successit Xerxes filius ejus. Cujus regni anno septimo Esdras scriba legis Dei, ascendit de Babylone; queavit etiam Nehemias ipsius regis pincerna de Susis castro, anno ejust Xerxes, qui in exercitu suo septingenta millia armatorum, et de auxiliis trecenta millia Graeciam expugnaturus legitur habuisse. Naves etiam rostratas mille ducentas et onerarias ad tria millia; sed tanto agmini dux defuit, nam semper in praelio postremus, et in fuga primus Xerxes apparuit. et
Abbreviated transcription (Latin):
muliebri habitu purpurã colentem et inter uirgines pensa di¬
derit refert. negatq continuo illi se prorsus parere posse qui
se malit ẽẽ foeminam ꝗͣ uirum. Et fit mox coniuratio me¬
doꝵ aduersus gentẽ assyrioꝵ. et indicit᷑ bellum Sardani¬
pallo. At Sardanapallus cũ resistere rebellis gentib non po¬
tuisset. in regiã se recepit. ubi extructa & actensa pyra. se su¬
asq diuitias igne cremauit. Sicq defuncto Sardana pallo

Expanded text:
 purpuram colo nentem, et inter virgines pensa diderit refert, negat se illi prorsus parere posse, qui se malit esse feminam quam virum, moxque fit conjuratio Medorum contra Assyrios, et indicitur bellum Sardanapalo. At Sardanapalus cum resistere tot rebellantibus non valeret, in regiam se recepit, ubi accensa pyra se, suasque divitias igne concremavit. Sicque regnum
Abbreviated transcription (Latin):
MI.
BSURIORUU IGITUR REX POTEN¬
tissimus fuit olim Nims. qui bellũ finiti¬
mis inferens regibus. onmnes asię populos
prieter indos sibi subiugauit. et ãnis in ea
decessit relicto adhuc impubere filio Nina¬
nomine et uxorẽ Semyramide quae nec ĩmaturo puero im¬
perium aula tradere. nec ip̃a palam tractare tot ac tantis
gentibus uix patienter uni uiro nedũ foeminie parituris
simulat se ꝓ uxore Nini filiũ. pro foemuna puerũ Nam &
statura utriq mediocris et uox ęque gracilis et lineamen¬
toꝵ qualitas matri ac filio similis erat brachiaq et crura
bitu aliquid occultire uideret᷑ eodem ornatu & populum
uestiri iuber: quem morẽ uestis exinde gens illa uniuersa
tenet. Sed primis mitus sexũ mentita puer e̾e creditim.
Magnas deniq res gessit quaꝵ amplitudine ubi inudiã
putat superatã. quae sit fatet᷑. quonianiue simulasset Sed hoc
illi dignitatẽ regni nõ adenut. sed ãmurationem auxit. ꝙ

Expanded text:
M. Assiriorum igitur rex potentissimus fuit olim Ninus, qui bellum finitimis inferens regibus, omnes Asiae populos preter Indos sibi subjugavit, et annis in ea decessit, relicto adhuc impubere filio Ninia et uxore Semiramide. Haec neque inmaturo puero ausa tradere imperium nec ipsa palam tractare, tot ac tantis gentibus vix patienter Nino viro, nedum feminae parituris, simulat se pro uxore Nini filium, pro femina puerum. Nam et statura utrique mediocris et vox pariter gracilis et liniamentorum qualitas matri ac filio similis. Igitur bracchia et crura bitu aliquid occultare videretur, eodem ornatu et populum vestiri iubet, quem morem vestis exinde gens universa tenet. Sic primis initiis sexum mentita puer esse credita est. Magnas deinde res gessit; quarum amplitudine ubi invidiam superatam putat, quae sit fatetur quemve simulasset. Nec hoc illi dignitatem regni ademit, sed admirationem auxit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uentę. Fabula scilicet de Triptolemo ꝙ iubente Cerere angiuũ
portatus alis indigentibus terris frumenta uolando contu¬
lerit. De amotauroꝙ bestia fuerit inclusa laberintho. quo
cum intrassent hoĩes inextricabili errore inde exire nõ po¬
terant. De Centauris ꝙ equoꝵ hommumq fuerit na con¬
uncta. De tricerbero. ꝙ sit triceps inferoꝵ canis. De Frixo
et helle eius sorore ꝙ uecti ariete uolauerint. De Gorgo¬
ne ꝙ fuit crinita serpentib et aspicientes se conuertebat
in lapides. De Bellorophonte ꝙ equo pennis uolante sit ue¬
ctus qui equus pegalus dictus ẽ. De Amphione ꝙ cithare
suauitate lapides mulserit & attraxent. De fabro Dedilo

Expanded text:
ctae sunt de Triptolemo, quod iubente Cerere anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uolando contulerit; de Minotauro, quod bestia fuerit inclusa Labyrintho,\' quo cum intrassent homines, inextricabili errore inde exire non poterant; de Centauris, quod equorum hominumque fuerit natura coniuncta; de Cerbero, quod sit triceps inferorum canis; de Phryxo et Helle eius sorore, quod uecti ariete uolauerint; de Gorgone, quod fuerit crinita serpentibus et adspicientes conuertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis uolante sit uectus, qui equus Pegasus dictus est; de Amphione, quod citharae suauitate lapides mulserit et adtraxerit; de fabro Daedalo
Abbreviated transcription (Latin):
men indixit. Et facta congpessione illius exercitũ fudit. &
ipsum Allyagẽ cepit. sed nihil ei preter regnum abstulit. Iias
Cyrus iste dignitatẽ medoꝵ ad ꝑsas transtulit. et syriã sꝙy¬
thiamq totam sibi subiugauit. Quibiis patratis babyloniam
obsedit. urbem tunc cunctis urbib fortiorem & opulentio¬
tis et octoginta sex. Exat etiã in campi planitię sita: et castio¬
rum facie moenib paribus per quadrũ disposita. Muroꝵ uõ
cius latitudo erat cubitoꝵ quinquaginta habens latitudinẽ
dium aũt eius Euphrates fluuius transcurrebat. Et extrĩ¬
secus ꝑ circuitum fossa late patens uice aminis cucũfluebae
Arx aũt quae intus ĩminebat est illa turris quę post dilu¬
uium a Nembroth gigante famosissimo coepie ȩdificari. ha

Expanded text:
m indixit, et facta congressione exercitum ejus fudit, et ipsum Astyagen cepit, sed nihil ei praeter regnum abstulit. Itaque Cyrus iste dignitatem Medorum ad Persas transtulit. CAP. thiamque totam sibi subjugavit. Quibus patratis, Babyloniam obsedit, urbem tunc caeteris cunctis urbibus fortioremdiis quadringentis et octoginta sex. Erat in campi planitie sita, et castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. Murorum enim latitudo erat cubitorum quinquaginta, habens altitudinem dium autem hujus Euphrates fluvius transcurrebat, et extrinsecus per circuitum fossa late patens vice amnis circumfluebat. Arx autem, quae intus eminebat, fuit turris illa, quae post diluviu
Abbreviated transcription (Latin):
amables. Quia maus stipendiũ decdit ꝗͣ alius imꝑator. hic
tantum annonę reliquit in morte q sufficere poterat urbi uii
Mortuus ẽ in britannia cum imꝑasset annus.xuiii.
assianus Seueri filius dictus Antoninus Citaculus successit
imperio pr̃i asperior eo: luxuriosius multũ. qui Papinianum
iuris consultũ truadari fecit. quia rep̃hendebat cum ꝙ duxe¬
rat iuliam nouercã in uxorẽ. hic imꝑauit annis qiͣ sex. Et
occisus ẽ apud Caras insidus Mlacrini pręfecti auno etatis
XXIII¬
acrinus occiso Bassiano rapuit iniperiũ. homo omniũ pollutus¬
uitioꝵ uilissime natus. et uilissint seriius sub Cõmodo qui

Expanded text:
amabilis, qui maius stipendium dedit quam aliquis imperator. Hic amabilis, qui maius stipendium dedit quam aliquis imperator. Hic tantum annone reliquit in morte quam sufficere poterat urbi .VII. Mortuus est in Britannia cum imperasset annis .XVIII. Bassianus filius Severi dictus Antonius Charatallus successit patri in imperio asperior eo luxuriosus multum, qui Papinianum magnum iurisconsultum trucidari fecit, quia reprehendebat eum quod duxerat Iuliam novercam suam in uxorem. Hic imperavit annis quasi sex et occisus est apud Charias insidiis Macrini prefecti, anno etatis XLIIIMacrinus occiso Bassiano arripuit imperium homo omnium vitiorum, vilissime natus et vilissimus servus sub Commodo; fui
Abbreviated transcription (Latin):
et filiũ Commodimi non hũisset. Imperauit autem añiis xuiii
Uixit.lxi. Mortuus ẽ ex morbo¬
ntoninus Cõmodus ueri fili paternaꝵ uirtutum hostis
crudelis. luxuriosus. Qui a pueritra fuit toto corpore omni
turpitudine fedatus. Trecentas meretrices et totide pulchros
pueros in pallatio hĩis. Infamator omniũ. et ab omnib infania.¬
ex pr̃e libertino: sed morib nobilis. Senex uenerabilis: temꝑa¬
liani. Uixit aũt annis. lxui. mensibus .ui. diebus .XXU.
ulianus olidius post fertinace̾ assumpsit imperiũ qui fuit nepos
Iuliani magni iuris consulti: quod magis nobilitiuit eũ Cuius
antiqui fuerunt ex mediolino Iulianis fuit parassimꝰ oĩu
miserime uiuens unde odiosus populo desertus ab omnib pri-¬
uatus ẽ imperio auctoritate senatus et in pallatio occisus .Uixit
annis. xlui. et mensib iii. Imperauit .n. mensibus ii
magna bella gessit. Terribilis senatiu & populo sed militib

Expanded text:
et filium Commodum non habuisset. Imperavit annis .XVIII. et filium Commodum non habuisset. Imperavit annis .XVIII. Vixitque .LXI. et mortuus est ex morbontonius Commodus filius Veri, paternarum virtutum hostis crudelis luxuriosus qui a pueritia fuit toto corpore omni turpitudine fedatus: trecentas meretrices et totidem pulchros pueros habens in palatio, infamator omnium, ab omnibus inex patre libertino sed moribus nobilis, senex venerabilis, teliani. Vixitque annis .LX. et mensibus .VI. et .XXV. diebus. Iulianus Dydius post Pertinacem assumpsit imperium, qui fuit nepos Iuliani magni iurisconsulti, quod magis nobilitavit eum. Cuius antiqui fuerunt de Mediolano. Iulianus fuit parcissimus hominum miserrime vivens, unde odiosus populo; desertus ob omnibus, privatus est imperio auctoritate senatus et in palatio occisus. Vixitque annis .XLVI. et mensibus .IIII. Imperavit .II. mensibus et magna bella gessit; terribilis senatui et populo, sed militibus
Abbreviated transcription (Latin):
XUIII. mensibus.ui. Et mortiuis ess ex fluxu uentris.
H adrianus uescribit spartianꝰ. natus ẽ ex consobrino Tra¬
iani. filius adoptiuus eius. Cuius maiores fuerunt in ita
ntoninus pius gener hadriani. et fili adoptuuis. uir for¬
ma pulcher. Insignis ingenio & eloquio. et magnę littera¬
ture Modestissimus & benignissimus: Qui Romanum
imperiũ plus studiut conseruare ꝗͣ ampliare. habens in ore
illud scipionis. Mallo unũ ciuem seruare ꝗͣ mille hostes
occidere. Antoninus obut anno .lxx. Impenii uo annor
xxiii. Mortiuis ẽ ex febre & quasi dormiens.
ntoninus uerus gener illius successit illi in iperiũ cũ lutio
fratre suo. Isti duo frẽs primi simul sunt uocati Augusti. Iste¬
quidem uerus sapientissime celauit & supportauit uitia frĩs
qui regnauit secũ xi. annis. Fuit .x. magnus philesophus. san.¬
ctitate uitę ominibus pręponendus: nunꝗͣ miutaus uultum.
Qui uir tantę uirtutis poterat dici foelix: si uxorẽ Faustinã

Expanded text:
.LXVIII. mensibus sex, et mortuus est ex fluxu ventris. Hadrianus ut scribit Spartianus, natus ex consobrino Traiani filius adoptivus eius, cuius fuerunt mantonius Pius gener Hadriani, et filius adoptivus, vir forma pulcher, insignis ingenio et eloquio, magne litterature, moderatissimus et benignissimus, qui romanum imperium plus studuit conservare quam ampliare, habens illud in ore Scipionis: ‘Malo unum civem servare quam mille hostes occidere’. Antonius periit anno .LXX. imperavit annis .XXIII. Mortuus est ex febre quasi dormiens. ntonius Verus gener Pii successit ei in imperio cum Lucio fratre suo. Isti duo fratres primi simul vocati sunt Augusti. Iste Verus sapientissime celavit et supportavit vitia fratris, qui regnavit secum annis .XI. Fuit enim magnus philosophus, sanctitate vite omnibus preponendus nunquam mutans vultum, qui vir tante virtutis poterat dici felix, si uxorem Faustinam
Abbreviated transcription (Latin):
lia temporibus Scipionũ. Uix magnę scientiae maximęq
eloquentiae: nunc crudelis: nunc clęmens: Qui plus per¬
currit ꝓuintias Romani imꝑii ꝗͣ alius imꝑator. hadria¬
nus aũe uicae tedio afflictus petebat occidi. Sed mortiuiᷤ
est anno ȩtatis. Lxxii. mensib.U. Cum imꝑasset annis
xxi. mensibus .xi.

Expanded text:
lia temporibus Scipionum; vir magne scientie, maxime eloquentie, nunc crudelis, nunc clemens, qui plus percurrit provincias Romani imperii quam alius imperator. Hadrianus vite tedio afflictus petebat occidi, et et mortuus est anno etatis .LXXII. mense quinto cum imperasset annis .XXI. mensibus .XI.
Abbreviated transcription (Latin):
W itellius nobilis de domo uitellioꝵ. uix profundę gullae et cru
¶Uespasianus nobilis de gente Fl. successit .x. imperator Uitellio
Cum eẽt dux belli iudaici pro Nerone. hic fiue sapiens seuex
et ꝑutilis rei pu hic uixit annis. Lxuiiii. mensibus .iii. dieb
uiĩ. Imperauit annis .x. mensibus .uiii. Diebus .x. Et mortiuiᷤ

Expanded text:
Vitellius nobili gente Vitelliorum, vir profunde gule et cruespasianus nobilis de gente Flavia, successit decimus in imperio Vitellio, cum esset dux belli iudaici pro Nerone. Hic fuit sapiens senex et utilis reipublice, qui vixit annis .LXIX. mensibus tribus et diebus .VII. Imperavi
Abbreviated transcription (Latin):
mus et omni gñe armoꝵ exercitatus a pueritia: qui magna
bella gessit in oriente: et muros urbis plus ampliauit ꝗͣ aliꝗs
magnanimam mulierẽ quae magnifice uendicauerat sibi sy¬

Expanded text:
mus et in omni genere armorum exercitatus a pueritia; qui magna mus et in omni genere armorum exercitatus a pueritia; qui magna bella gessit in oriente et muros urbis plus ampliavit quam magnanimam mulierem, que magnifice vendicaverat sibi Sy
Abbreviated transcription (Latin):
ecius de panonia natus. uir industriȩ militaris streniuiᷤ
occisis Philippis inuasit imperiũ quod tenuit amus .iii et
ipse cũ filio quẽ Caesarem fecerat occisus ẽ in medio bar¬
baroꝵ cum bellũ parasset in Enulianũ qui in messiã rebel¬
lauerat. Et crudelis fuit contra christianos.
se totũ uoluptatibus. neglecto pr̃e et imꝑio. Unde xxx.
tyranni inuaserunt imꝑium. Fuit tñ poeta clarus. Unde cũ
celebraret semel nuptias. tenens sponsũ et sponsa per
manus: dixit istos mirabiles uersus
lte simul iuenes pariterq sudate medullis
Omnib inter uos non murmura ur̃a columibe
Brachia non hederę uincant. non oscula conchȩ
habuisse in se bona omniũ principum. situt uirtutẽ Traiani. Pie¬
tatem Antonini. prudentiã Augusti. hic uictis foeliciter gothis
¶ Quintilus frater uir optimꝰ imperiũ tenuit solus .xuii. diebus
et occisus est.
urelianus natus ex parius parentib barbaris fut uix fortissi¬

Expanded text:
ecius de Pannonia natus, vir industria militaris strenuus, occisis Philippis invasit imperium, quod tenuit annis tribus, et ipse cum filio quem Cesarem fecerat occisus est in medio barbarorum, cum bellum pararet contra Emilianum, qui in Missia rebellaverat. Crudelis fuit contra christianos. um dedit voluptatibus neglecto patre et imperio. Verum et .XXX. tyranni invaserunt imperium, fuit tum poeta clarus. Verum cum semel celebraret nuptias tenens sponsum et sponsam per manus dixit istos mirabiles versus. ‘Ite simul pueri pariter suadete medullis | Omnibus; intra vos non murmura vestra columbe. | Brachia non hedere non vincat oscula conche’.habuisse in se bona omnium principum, sicut virtutem Traiani, pietatem Antonini, providentiam Augusti. Hic victus feliciter a Gotthis  Quintilianus frater eius vir optimus imperium tenuit solum .XVII. diebus et occisus est. Aurelianus natus ex parvis parentibus barbaris, fuit vir fortissi
Abbreviated transcription (Latin):
clitianus uõ in oriente. Maxinuanus aũe in octidente crude¬
luis ꝑsequuti sunt christianos q̃ ualerianus. Anrelian. Decius
et cęteri. Dioclitianus uenenũ bibit anno ȩtatis. Lxuiii. cumi
imperasset annis .x. diebus .xx.
¶Constantius & Gallerius cęlares facti Augusti. Imperium se in¬
ter diuiserunt. Nam Constantiꝰ contentus gallia & hispania: cę¬
teras ꝓuntias collegae cessit. Constantius ex pr̃e Eutropio no¬
bili ro. uir fuit optimę continentiae et ciuilitatis optimę. oĩb
amabilis & uenerabilis qui mortuus ẽ in britannia anno prin¬
cipatus sui .xiii. relicto filio constantino.¬

Expanded text:
cletianus in oriente et Maximianus in occidente crudecletianus in oriente et Maximianus in occidente crudelius persecuti sunt christianos quam Valerianus et Decius, Aurelianus et ceteri. Diocletianus venenum bibit anno etatis .LXVIII. cum imperasset annis decem. Constantius et Galerius cesares facti Augusti diviserunt imperium inter se: nam Constantinus contentus Gallia et Hispania, ceteras provincias college cessit. Constantius ex patre Eutropio nobili romano fuit vir optime constantie et civilitatis omnibus amabilis et venerabilis; qui mortuus est in Britannia anno imperii sui .XIII. relicto Constantino
Abbreviated transcription (Latin):
tre. qui uere Prob iuditio oniniũ bonoꝵ factus imꝑator rem¬
pu.quietissimam & securissiniam redidit. nobilissinus uiitutib
clarus: sub magnis ducib Aurelino et ualeriano Claudio.
fallaciter occisus ẽ a militib apud syrimũ: quia ninus eos labo¬
arus iomanus uel mediolinensis uisus ẽ a militib dignus
imperio pose Probi mortẽ. et tñ fuit medius inter principes bo¬
nos & malos. hic capta ciuitate caraꝵ in ꝑsia longius post ce¬
dem cũ exerciti fulminatus ẽ cum imꝑasset annis .ii.¬
arus hũt diios filios Cesires. Quoꝵ nimior Numerianꝰ maxi¬
muis ortor a poeta suo tp̃re sine pari occisus ẽ proditione.
Mlaximianum quẽ a principio fecerat Cęsarem et ellegit Cę¬
sares Constantium patrẽ magni Constantini. et Galerium
post maguas belloꝵ uictoris. Dioclitianus senex reduxit
se primũ ad uitã priuatam apud salonas ciuitatem dalmatię
pitrian suã. Et
axinuanus coactus ab eo ita & ip̃e apud mediolanũ fecit. Dio¬

Expanded text:
tre, qui vere probus iudicio omnium bonorum, factus imperator rempublicam quietissimam et securissimam reddidit; nobilissimis virtutibus clarus, sub magnis ducibus Valeriano, Aureliano et Claudio  laboarus romanus vel mediolanensis, visus est militibus dignus imperio post mortem Probi, et tamen medius fuit inter principes bonos et malos. Hic capta civitate Chararum in Persia, longius procedendo cum exercitu fulminatus est cum imperasset annis duobharus habuit duos filios Cesares, quorum minor Numerianus magnus orator et poeta sine pari tempore suo, occisus est proditione ecit Augustum Maximianum quem principio fecerat Cesarem, et elegit Cesares Constantium patrem magni Constantini, et Galerium post multas victorias bellorum. Diocletianus senex reduxit se primum ad vitam privatam apud Salonam civitatem Dalmatie patriam suam, et aximianus coactus ab eo idem fecit apud Mediolanum: et Dio
Abbreviated transcription (Latin):
turba iudacoꝵ. iusto scilicet dei iudicio tempore ultionis elles
uelue in unũ carcerem conclusi feralis poenę exitium qđ
stico foedere sequestrata sune ciuilium belloꝵ certanuna.
Perunq eium acerba odia netus comprinue. Deniq cchor¬
tati sunt se inuicẽ factionum uri us in uno conspirantib
studus patriã defensarent ne eoꝵ discordia incruenta ro¬
manis daret iuctoriã. Freti igit᷑ nuniero hostem subito
idoriendũ putarunt. et improiusa eruptione primos turbaue
corperun cedere.: scutis repellere: proturbare iactu teloꝵ. nõ
dabantur indutię: momentis omnib dimicabancur. Iohan.¬

Expanded text:
t fuisse, scilicet justo judicio tempore hoc ultionis electovelut in uno carcere conclusi, feralis poenae exitium, quod stico foedere sequestrata ciuilium bellorum certamina. Plerumque enim etiam acerba odia metus conprimit. Denique cohortati sese inuicem factionum uiri, ut in unum conspirantibus studiis patriam defensarent, ne eorum discordia incruentam Romanis uictoriam daret, freti numero hostem subito adoriundum putauerunt, et inprouisa eruptione primos turbauercoeperunt, scutis repellere, proturbare iactu telorum, haae induciae, momentis omnibus dimicabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ ibi seriatim denotabo usq ad Caroliĩ magnum et eius
filium imperatorẽ Ludouicuni. et tempora quib floruerunt lu¬
ade designabo sicq secundum coꝵ Curosum reꝵ relationes ges¬
taee. ita temporib assignabo. ut si modo dictũ decurras cata¬
logum quid sub uno quoq imperatore gestũ sit euidenter
agnoscere possis. Sune tñ non nulli quibus udet fore supflu¬
um cum secundu tempora regũ uel imperatoꝵ. ecclesiasticę ꝑ¬
tractantur historię Sed nõ est contra religionẽ ecclesiastica
aut autenticã disciplinam. Lucas nempe cuangelista cum dñi¬
ȩ incarnationis texeret historiã. herodis regis uidaice gentis
in ip̃o sui sancti euangelii principio intulit mentionẽ. Fuit in

Expanded text:
norum ibi seriatim denotabo usque ad Karolum magnum et ejus norum ibi seriatim denotabo usque ad Karolum magnum et ejus filium imperatorem Ludovicum, et tempora quibus floruerunt lucide designabo, sicque secundum eorum bo, ut, si modo dictum decurras katalogum, quid sub unoquoque imperatore gestum sit, evidenter agnoscere possis. Sunt tamen nonnulli quibus videtur fore superfluum, cum secundum tempora regum vel imperatorum ecclesiasticae pertractantur historiae. Sed non est contra religionem ecclesiasticam aut auctenticam disciplinam . Lucas nempe evangelista, cum dominicae incarnationis texeret historiam, Herodis regis Judaicae gentis in ipso sui
Abbreviated transcription (Latin):
bent.: aut secularibus impliciti curis ea minine legere possuit.
Nam ex his tñ et si brenib responsis poterunt et incautĩ simpi¬
atatis imperitiã deutare. et degmata fide christiane contrii
dedinare. Arguam deniq cęcitatem uidacoꝵ qua nolunt in
Christum credere quem sciuie sibi a ꝓphetis pracnuntiatun
fuisse. Extremam deniq templi euersionẽ quac facta est sub
uespasiano & Tito non tacebo. sed referã derectionem siue depo¬
pulationem reꝵ illaꝵ quae dicebant sancta sanctoꝵ licet fu¬
erit umbra nõ ueritas. Umibia tm̃ designat uestigia ueritatis¬
et diligenter intuentib signis quibusda solet futura exprime¬
re. Optimoꝵ practerea uiroꝵ romanoꝵ scilicet galloꝵ gothoꝵq
et cacteraꝵ gentium memorabiles actus hic inserã. et totĩ
hoc opus legitinia rõne corroborare contenda Incipiens quippe
ab octauiano Augusto omnium impertoꝵ nonuna roma¬

Expanded text:
bent, aut secularibus impliciti curis ea minime legere possunt. bent, aut secularibus impliciti curis ea minime legere possunt. Nam ex his tametsi brevibus responsis potuerit et incautam simplicitatis impericiam devitare et dogmata fidei christianae contraria declinare. Arguam denique cecitatem Judeorum, qua nollunt in Christum credere; quem sciunt sibi a prophetis pronuntiatum fuisse . Extremam denique templi eversionem, quae facta est sub Vespasiano et Tito, non tacebo, sed referam dejectionem sive depopulationem rerum illarum quae dicebantur Sancta sanctorum, licet fuerit umbra noet diligenter intuentibus signis quibusdam futura solet exprimere. Optimorum preterea virorum, Romanorum scilicet, Gallorum Gotthorumque et ceterarum gentium memorabiles actus hic inseram, et totum hoc opus legitima ratione corroborare contendam . Incipiens quippe ab Octaviano Augusto, omnium imperatorum nomina Roma
Abbreviated transcription (Latin):
pro Christo carcerib trudi edictis principalib urgebanturs
illi diuino amore flagrantes seuientibus in necẽ illoꝵ regibus.
legibus ducib et gentib flecti muillis cruciatib potuerunt sep
in expugnabiles ꝑmanentes. Si militer & lanctae niulieres un¬
leni gerentes aĩo fidem carceribiis includebant᷑ cedebantur ar¬
quebantur. urebantur laniabant̾. trucidabantur coronab int¬
Nos primitiua flores tulit eccłia et his adhuc stipata uernit
Praeterea ꝑfidos non prętermittam philocumpos idest amito¬
res iactantię non sapientię. qui continentia castitate atq ieui¬
nio sient quada pietatis ueste exterius. intrinsetus uo habentes
aninium uenenatiẽ: per dulces sermones multis in ecclesia scan¬
dalum intulerunt. Quoꝵ perfidiam denidare curabo: et cor
crroribus locis opportunis paucis ꝗdem sed aftatĩ dei opitul ant
uiuamine respondebo. Quod illis maxine profutuꝵ Oe confi¬
do qui nugna doctoꝵ uolumuna quib eis responsũ est non ha¬

Expanded text:
i edictis principalibus urgebantur. Sed illi divino amore flagrantes, sevientibus in necem illorum regibus et legibus, ducibus et gentibus, flecti nullis cruciatibus potuerunt, semper inexpugnabiles permanentes. Similiter et sanctae mulieres virilem gerentes animo fidem, carceribus includebantur, cedebantur. torquebantur, urebantur, laniabantur, coronabantur. Hos primitiva flores tulit Ecclesia, et his adhuc stipata vernat amatores jactantiae, non sapientiae, qui continencia, castitate atque jejunio sicut quadam pietatis veste exterius tecti, intrinsecus vero habentes animum venenatum, per dulces sermones multis in Ecclesia scandalum intulerunt. Quorum perfidiam denudare curabo, et eorum erroribus locis oportunis, paucis quidem sed affatim, Dei opitulante juvamine, respondebo . Quod illis maxime profuturum esse confido, qui magna doctorum volumina, quibus eis responsum est, non ha
Abbreviated transcription (Latin):
tella claudoꝵ atq debilium maximã habebat curã. non serius
non aliis utens ministris ad hęc osficia ꝑigenda: sed ꝑ seriet¬
ipsam hoc agens ad eoꝵ habitacula ueniebat. uniciiq quod
pus hẽbat prebens: et ꝑ ecclesiaꝵ xendoxia discurrens sius
manibus infirmis ministrabat. ollas eoꝵ extergens ius gus¬
tius: offerens coclearia panẽ frangens. cibos nunistraus. ca¬
lices dilluens. et alia cuncta faciens quę seruis & miinistris.
prohibere dicebat. Aurum distribuere opus imꝑii est. Ego aute
io suo sepe dicebat. Oportet te marite semꝑ cogitare quid dudũ
fueris & quid m̃o sis. Nam si semꝑ hacc cogitaueris ingratꝰ
anefactori non eris. sed imperiũ quod eo largiente suscepisti
fidelissimus imꝑator contra enorẽ gentilium insurgens: cum
fundicus euertere destinauit. Lege igit data praccepit idoloꝵ

Expanded text:
tiam atque debilium maximam habebat curam; non servis, non aliis utens ministris ad haec officia peragenda, sed per semetipsam hoc agens, ad eorum habitacula veniebat, et unicuique quod opus erat praebens, per ecclesiarum xenodochia devotissime manibus ministrabat infirmis, ollas eorum tergens, jus gustans, offerens cochlearia, panem frangens cibosque ministrans, calicem deluens, et alia cuncta faciens quae servis et ministris mntur prohibere dicebat: Aurum distribuere, opus imperii est; ego autem am viro suo saepe dicebat: Oportet te semper, marite, cogitare quid dudum fuisti, quid modo sis. Haec si semper cogitaveris, ingratus benefactori non eris, sed imperium quod suscepisti, fidelissimus imperator contra errorem gentilium insurgens, eum funditus evertere curavit. Lege igitur lata praecepit idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
na alpes habet̾. et gallia cisalpina quae infra alpes ẽ uocitat᷑¬
Et hȩc de Breno siue de gallis quoꝵ supra dudum meniuimi
paucis dixisse sufficiat. Amodo uo fultus dei adiutorio. et in
tres libros totũ opus diuidere: et in unũ corpus ecclesiasticã hi¬
storiam curabo redigere.
Finit prologiis tertu libri Inopit tertius liber
ECUNDUS ROMANORE MONAR¬
cus intrifecto Iulio Cęsare Octauianus Au¬

Expanded text:
ra Alpes habetur, et Gallia Cisalpina que infra Alpes est, vocitatra Alpes habetur, et Gallia Cisalpina que infra Alpes est, vocitatEt haec de Brenno sive de Gallis, quorum supra dudum meminimus, paucis dixisse sufficiat. Amodo vero fultus Dei adjutorio, et in tres libros totum opus dividere et in unum corpus ecclesiasticam historiam curabo redigere. Explicit prologus. INCIPIT TERCIUS LIBER. Secundus Romanorum monarcus, interfecto Julio Caesare, Octavianus Au