comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ patris statia hon̾a matrimo¬
uecessarias impensas ipso iure dote̾ mi¬
nuere. no eo ꝑtinet. ut si forte fund ꝯ in
dotem sit datus. desinat aliqua ex parre
totals esse s nisi impensa reddat᷑ aut ꝑs
fundi aut totus retineatur. s sit̾m in
⁊ fundꝰ in dete sint ⁊ necc̃ie inpense in
fund̾ facte nerua ait doce̾ pecuniaꝵ mi¬
nui. ꝗd gͦ simsr impensas marito ĩ olu̾t
utĩ crescat dos an exintegro daca uide fr
dotalis esse petit auenan rursꝯ ꝙ̃ ad po
et mag̾ est ut ager inc̾am detis reu̾ca¬
tur. s int̾im auenatio fundi inhibeat.
patris ꝑsecucio ⁊ inrem ĩisum ꝑmissio¬
ni ꝯtinẽatur.Nam sud ꝙ filium dare
oporret significatũ est. tota pecunia in
quã filiꝯ obligatus est ꝓmissioni dotis
eo tp̃r filii noie ꝯdempnari oꝑtebit.ꝙ
si nõ euicent̾ apparũit. de cui ꝯ młr ob¬
ligat̾ce sensit p̃sumptoem ad filu de¬
bita spectare ĩusimile est. nisi euicẽ
ris misi aue nuiptie medie interuenislẽt

Expanded text:
Post mortem patris statim onera matrimonecessarias impensas ipso iure dotem minuere, non eo pertinet, ut, si forte fundus in dote sit, desinat aliqua ex parte dotalis esse, sed, nisi impensa reddatur, aut pars fundi aut totus retineatur. sed si tantuet fundus in dote sint et necessariae impensae in fundum factae, Nerua ait dotem pecuniariam minui. quid ergo si mulier impensas marito soluerit, utrum crescet dos an ex integro data uidebitur? dotalis esse, poterit alienari: rursus quemadmoet magis est, ut ager in causam dotis reuertatur, sed interim alienatio fundi inhibeaturpatris persecutio et in rem uersum promissioni contineatur. nam si id quod filium dare oportet significatum est, tota pecunia, in quam filius obligatus est, promissioni dotis eo tempore filii nomine condemnari oportebit. quod si non euidenter apparuit, de cuius mulier obligatione sensit, praesumptionem ad filii debitum spectare uerisimile est, nisi euidentbis, nisi aliae nuptiae mediae interuenissent
Abbreviated transcription (Latin):
inħ tantur ut eas maritus ad arbutium
ait matrimoni c̾a acceptilat̾dem inter¬
positam. nẽ secutis miptus nlłã esse. atq
iteo suo laco man̾e oblig̾o̾em que sm̃ia
uera est. ¶ Quociens au̾t extranens ac¬
cepto tert debitori dotis ꝯsticuende c̃a si
ꝗt̾ nuptie insocute nd fu̾nt. liberatio
no̾ sequetir: msi forte si accepto cułit¬
ut uelit młri incotũ donatũ cunc em̃
credend̾ est brem manu acceptũ amłte.
cutis imptus młr soluto mt̾i̾o dotis ex ac¬
cion̾e habebit. msi forte sic accepto nilit
eyͣneus. ut ipse quocomͦ solutũ fi̾t ma¬
irimoniũ ꝯdic̾cem ħ̾at. tunc e̾i nd habet¬

Expanded text:
hoc dantur, ut eas maritus ad arbitrium ait matrimonii causa acceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem. quae sententia uera est. Quotiens autem extraneus accepto fert debitori dotis constituendae causa, si quidem nuptiae insecutae non fuerint, liberatio non sequetur: nisi forte sic accepto tuut uelit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est breui manu acceptum a muliecutis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic accepto tulit extraneus, ut ipse, quoquo modo solutum fuerit matrimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
edes q̃ẜiurent. nõ euni ꝗ impon̾e ufit
nam cum in lege edium ita scriptimi
ess paries hoñiferendo uti nẽ est ita
sit. sat̾ aꝑte significari inꝑpetuũ prri¬
etem esse tełe. no enĩ hoc his u̾bis dic̃
inꝑpetuu̾ idemparies et̾nꝯ ess ꝙ nec¬

Expanded text:
rent, non eum, qui imponere uellet. nam cum in lege aedium ita scriptum esset: 'paries oneri ferundo uti nunc est, ita sit', satis aperte significari in perpetuum parietem esse debere: non enim hoc his uerbis, dici, ut in perpetuum idem paries aeternus esse
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ. Si hoo sit ꝗpost ꝯuentio esse¬
nem restituat᷑. si ꝗr̾ a bone fidei possore
puto cauend̾ esse de dolo solo debe. c̃etos
aut de culꝑa sua ant quos erat ⁊ bone
fidei possor post litem ꝯtestatam.
petita tanti extimata est. qͣnti inlitẽ
actor uirauit. dn̾ium statim ad posso¬
rem ꝑtinz transegisse ei cum es. ⁊ de¬
cidisse inteor es precio ꝙ ip̾e ꝯstituit.
cum pessoem eiꝯ possor nactus sit. ex no¬
luntate actoris.⁊ i̾o nõ est alienñ. nen
alienũ esse apparuit a bone fĩd̾i possore
licetꝰ et fructuum ante litem ꝯt̾. pre¬

Expanded text:
 Si homo sit, qui post conventionem restituitur, si quidem a bonae fidei possessore, puto cavendum esse de dolo solo, debere ceteros etiam de culpa sua: inter quos erit et bonae fidei possessor post litem contestatampetita tanti aestimata est, quanti in litem actor iuraverit, dominium statim ad possessorem pertinet: transegisse enim cum eo et decidisse videor eo pretio, quod ipse constituit.cum possessionem eius possessor nactus sit ex voluntate actoris: et ideo non est alienum non alienum esse apparuit, a bona fide possessore licet si fructuum ante litem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃. nt̾ offm̾ aduocatois ⁊ rei sue defensi¬
one młtũ int̾est. nec p̃pea siꝗs postea cog̾¬
nou̾it remad se ꝑtin̾e ꝙ alii eam uendi¬
canti tunc ignorans suam esse assistelut
dominium suum annusit.
tum duob ħrdib relictis decessit. ⁊ ab al¬
tero ex bnis ꝗtetum tund̾ possidebat. totis
petitꝰ fu̾it. ꝗn insolid̾: dempnari debe
at.dubitari non oportet.
In recepta est. s res singłas au legatũ pecu
petitus erat ab alio eiust̾ firadi noĩe mnẽ¬
tus est q̃relnt᷑. si alt̾utͥ oꝵ iussu iudicis
finid̾ restituiss ⁊ postea scd̾m alt̾m peti¬
ret eum oport̾es.ita fund̾ pentori resti¬
si alter fundum einciss eũ pr̾are indẽrnẽ¬
noie cum eo furti agebat᷑. q̃rebant᷑ si
inutroq uidicio ⁊ dempnata eeͥt. ꝗd se
fac̾e̾ oporteret.si prio ab eoẜnꝰ em̃ctus

Expanded text:
 rei suae defensionem multum interest: nec propterea quis, si postea cognoverit rem ad se pertinere, quod alii eam vindicanti tunc ignorans suam esse adsistebat, dominium suum amisit. Itum duobus heredibus relictis decesserit et ab altero ex his, qui totum fundum possidebat, totus petitus fuerit, quin in solidum condemnari debeat, dubitari non oportet. lii recepta est, sed res singulas is, cui legatum pecupetitus erat ab alio eiusdem fundi nomine conventus est: quaerebatur, si alterutri eorum iussu iudicis fundum restituisset et postea secundum alterum petiret, eum oportere ita fundum petitori restisi alter fundum evicisset, eum praestarenomine cum eo furti agebatur, quaerebat, si utroque iudicio condemnatus esset, quid se facere oporteret. si prius servus ab eo evictus
Abbreviated transcription (Latin):
dificassem cuni bone fidei ꝗdem ẽptor
fium neꝵ eo ꝙͣr hedificaui quo iam sci¬
cham alienam uideamꝰ. aut mͥ nichil
except̾o ꝓsit. nͥ forte ꝗs dicat ꝓdesse de dãp¬
ne sollicito. pute au̾t hiuc excertoems
ño ꝓdesse. nec e̾i tebuit iam malienam

Expanded text:
edificassem, cuius bonae fidei quidem emptor fui, uerum eo tempore aedificaui, quo iam sciebam alienam, uideamus, an nihil mihi exceptio prosit: nisi forte quis dicat prodesse de damno sollicito. puto autem huic exceptionem non prodesse: nec enim debuit iam alienam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtestata usum fructũ legau̾it. ex eo tp̃re
ex quo discessit a ꝓprietate fructuũ rtem
nõ habendam ꝗdam recte putant. ¶bi
au̾t alienũ finid̾ petu ⁊ iudex siñam de¬
clarauit meũ esse debe ⁊ de fructil possõ

Expanded text:
testata usum fructum legaverit, ex eo tempore, ex quo discessit a proprietate, fructuum rationem non habendam quidam recte putant. Vbi autem alienum fundum petii et iudex sententia declaravit
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. impense facde poterunt. pensari.
sunt. ⁊ idec si dole. aut culpa possoris res
petita ꝑierit. ueriore̾ putat põpꝰ. treba¬
en epinione putantis. eo usq fructuu̾
cet. ¶hac rõne simidam ꝓpeietate̾ dñs pe¬
tierit. ⁊ int̾ moras usafructo ammiss sit
ex es p̃r que ad ꝓpͥctate̾ nsefructꝰ reu̾sa

Expanded text:
tus est, impensae factae poterunt pensari. 3sunt: et ideo si dolo aut culpa possessoris res petita perierit, ueriorem putat Pomponius Trebatii opinionem putantis eo usque fructuum cet. hac ratione si nudae proprietatis dominus petierit et inter moras usus fructus amissus sit, ex eo tempore, quo ad p
Abbreviated transcription (Latin):
mł. Abitator in aliena hedisicia fenes¬
tras Thostia imposuuit. ead̾ post annum
dñs hedificioꝵ depͥssit. q̃ro is ꝗ imposu̾at.
poss ne ea uendicare. i.posse. sãque a¬
lienis hedificuis connera essent ea qͣmdui
mulatq i̾ dempa essent ꝯtinuo in pris¬
tinam cansam reuerti.
õp ¶ned insans nł furosꝰ possor ꝑdi¬
dit uł corrumpit. impunitum est.
nam ꝓprietas tacius nauis carinec̾a seqͣ.¬
ap. Cinains ainale fidei possõre petat᷑
et fructꝰ enis extunandi sunt. ut inta¬
b̾na ⁊ area que locari solent. Q nõ est
ei contraru ꝙ de pecm̃a deposita qͣm
hrs nõ atting̾it usuras prestare nõ co¬
gitur. Nam ⁊ si maxime uectum sic̾ usu¬
ra nõ natura ꝓuenit. s iuire ꝑcipitur¬
t᷑n i̾c uectura cesid̾ari potest. q̾ni peri¬
ł̃m nauis. possõr petitori p̾stare nõ deb
cum pecuma ꝑiculo dantis feneretur.¬
¶Gñałr aũt cum de fructib extimandis
qͣr. ⁊stat animadũti debe nͥ anmale

Expanded text:
abitator in aliena aedificia fenestras et ostia imposuit, eadem post annum dominus aedificiorum dempsit: quaero, is qui imposuerat possetne ea vindicare. relienis aedificiis conexa essent, ea quamdiu mul atque inde dempta essent, continuo in pristinam causam reverti.od infans vel furiosus possessor perdidit vel corrupit, impunitum est. nam proprietas totius navis carinae causam seq navis a malae fidei possessore petatur, et fructus aestimandi sunt, ut in taberna et area quae locari solent. quod non est ei contrarium, quod de pecunia deposita, quam heres non attingit, usuras praestare non cogitur: nam etsi maxime vectura sicut usura non natura tamen ideo uectura desiderari potest, quoniam periculum nauis possessor petitori praestare non debet, cum pecunia periculo dantis faeneretur.Generaliter autem cum de fructibus aestimandis quaeritur, constat animaduerti debere, non an malae
Abbreviated transcription (Latin):
Itens emeras. hedificasti. aut ꝯsciusti. de¬
ite eiunait᷑. beno uidex uarie exꝑsenis
fiuisse.a ed dat mipensas ⁊ fund̾ recipiat
usq es dum taxit. quo p̾ciosior facto eͥ.
et si plꝰ precio fundo. accesdit. solum ꝙ ĩ
Eufficit tͥ ꝑmiti tolłe ex hnsreb q̃ posties
dum ita ne det̾ior sit fundꝰ qͣ si inmitio
ñõ feret edificatũ. Censtitinꝰ ño ut si
ꝑatus est dn̾s tm dare ꝙͣ tu̾ ẜiturꝯ est. possor¬

Expanded text:
dens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde euincitur: bonus iudex uarie ex persfuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si plus pretio fundi accessit, solum quod sufficit tibi permitti tollere ex his rebus quae possis, dum ita ne deterior sit fundus, quam si initio non foret aedificatum. constituimus uero, ut, si paratus est dominus tantum dare, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
statuente pretore in qͣm diem ꝓmitat
S utrum nuda cautione. an satisda¬
tione. marellꝰ dubitat. mͥ uidetur so¬
la ꝓinissione.ꝙ ⁊ mela scrib. aliogn
ꝯplłit᷑. iudiciũ mag̾ acciꝑe ꝙͣ inuenire

Expanded text:
statuente praetore in quem diem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium accipere quam inuenire
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯueniebat᷑ possor h̾rditatis. panciores res
an ceptũ uidiciũ. siue postea acꝗsieris pꝰ¬
sessoem.⁊ si fideuissores qͦs ded̾at ad litem
no sufficiant. iub̾e eum debeas ꝓ ꝯsul
ut ydonce caueat. s xdiu̾so qͦ si pauce̾res

Expanded text:
nueniebatur possessor hereditatis, pauciores res ante acceptum iudicium siue postea adquisierit possessionem. et si fideiussores, quos dederat, ad litem non sufficiant, iubere eum debeb‹i›t proconsul ut idonee caueat. ex diuerso quoque si pauciores
Abbreviated transcription (Latin):
tasit.uiso .f. nõ extingnet᷑ qr uilla fimdi
accessio est nõ mag̾qͣ si arbores decidert.
cuerit. plane si ꝑpartes reficiat. ncet om̃is
stagnu̾ iam fit. aut palus ꝓculdubio ex
tata re usꝰ .f. extinguitui: nẽ tn si aroe

Expanded text:
tus non extinguetur, quia uilla fundi accessio est: non magis quam si arbores deciderinttuerit: plane si per partes reficiat, licet omnisstagnum iam sit aut palus, procul dubio extata re usus fructus extinguitur. Non tamen, si arui
Abbreviated transcription (Latin):
tu̾ siintͥfuit eiꝰ in ania esse uasa inqͥb
uinũ fuit. ułti si locaturꝯ ea fufset. ni si
necte hu̾ic alia ꝯduc̾e dolia. comodius at
est ꝯduci uasa nec redoi uinũ nͥ qͣnti ꝯdu¬
x̾it ab emptore reddatur aut uend̾e iinu̾
tona fide idest qͣntũ sinc ip̃iꝰ incemodi
tĩ potest oꝑanidare ut ꝙͣ mimme detrimto
sit ea ies emptori. ¶ Sidcliare uiu̾ em̾is
ut ante euacuarentur ꝙͣ ad uindemiam

Expanded text:
mum, si interfuit eius inania esse uasa in quibus uinum fuit ueluti si locaturus ea fuisset uel si necesse habuit alia conducere dolia. commodius est autem conduci uasa nec reddi uinum, nisi quanti conduxerit ab emptore reddatur, aut uendere uinum bona fide: id est quantum sine ipsius incommodo fieri potest operam dare, ut quam minime detrimento sit ea res emptori. Si doliare uinum emeris eri actum, ut ante euacuarentur quam ad uindemiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑidłm acoris ⁊ imicoris aduenditore ꝑtine¬
bit. dies em̾ degustat᷑ei prestitutus meliore
ꝯ dit̾cem emptoris facit. uino aũs ꝑ adu̾sio¬
nẽ uendito finis custodie est aduehendi
tp̃s ꝙ ita erit accipiend̾ si ad iectil qps est ce¬
erum sino̾ sit adiectum uidend̾ est ne in
esse ꝗe de cyr actum sit aut deminciare ei
ut tollat uinu̾ e̾te ante ꝙͣ aduindemiam
diem uinu̾ tolset pestea nisi ꝗ delo mͣlo
uenditoris int̾ceptũ essi. no̾  abeo prati.¬

Expanded text:
m acoris et mucoris ad uenditorem pertinebit: dies enim degustationi praestitutus meliorem condicionem emptoris facit. Uino autem per auersionem uendito finis custodiae est auehendi tempus. quod ita erit accipiendum, si adiectum tempus est: ceterum si non sit ad‹ie›ctum, uidendquid de tempore actum sit, aut denuntiare ei, ut tollat uinum: certe antequam ad uindemiam diem uinum tolleret, postea, nisi quod dolo malo uenditoris interceptum esset, non debet a
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝯ. Si post inspectũ prediũ ante qͣm
emꝑtio cehretur arbores uiuentor deies¬
te sunt an hec qͥa emptori tradi debeant
ignoraut deiectas ese arbores uendicor
au̾t sci̾t nec ad monint qͣnti e̾ptoris

Expanded text:
ale Si post inspectum praedium, antequam emptio contraheretur, arbores vento deiectae sunt, an hae quoque emptori tradi debeant,ignoravit emptor deiectas esse arbores, venditor autem scit nec admonuit, quanti emptoris
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tam eipt̾oem inpretitum ꝙ sipendente
ꝯdit̾ce res tradita sit emptor nõ pot̾it eam
nt. ficuci stipłoes et legata ꝯdicionalia ꝑ¬
imunt᷑ sipendente ꝯdic̾ce res extincta fĩ̾i
sane si extet res licet den̾or effc̾a pot̾ dici
esse dampuũ emptoris ¶ Suta res uem¬
erit. est ille ẜuns emptus fuie nains exafia
ueu̾it siue nõ uen̾it. Iuł putat stauim ꝑ¬
utĩ uis utendi fruendi ꝙ solum tuum sic
tim morieris nich micħ brs tuus debebit.
hidi au̾t meo de bebr̃ fitu unis. postiore caui¬

Expanded text:
contracta emptione in praeteritum. quod si pendente condicione res tradita sit, emptor non poterit eam nt sicuti stipulationes et legata condicionalia peremuntur si pendente condicione res exstincta fuerit: sane si exstet res, licet deterior effecta, potest dici esse damnum emptoris. Si ita uenierit: 'est ille seruus emptus, siue nauis ex Asia uenerit siue non uenerit', Iulianus putat statim putrum ius utendi fruendi, quod solum tuum sit,tim morieris, nihil mihi heres tuus debebit, heredi autem meo debebitur, si tu uiuis: posteriore ca
Abbreviated transcription (Latin):
in de rem nactus est timc rem debebit isi
gͦ hõiem uendid̾it et is decesẜis anp̾cuim
eiꝰdem debeatur no̾ e̾i debet stici ꝓmissor si
eum uentidiss mortuo es si lłam me¬
ram precessisset si udi hnditate uendidi ⁊
postea rem ex ea nendidi petest ud̾i ut
negem eius agam pecio ꝙ̃ hiditatis ¶
S hec nire singłi no̾ potest credi qam¬

Expanded text:
c rem debebit. si ergo hominem vendiderit et is decesserit, an pretium eiusdem debeat? non enim deberet Stichi promissor, si eum vendidisset, mortuo eo, si nulla mora processisset. sed ubi hereditatem vendidi et postea rem ex ea vendidi, potest videri, ut negotium eius agam quam hereditatis. sed hoc in re singulari non potest credi
Abbreviated transcription (Latin):
singłoꝵ gna adiciat sedm suꝑiorẽ adiec¬
t̃dem is ẜuris meraptus erit cuiꝰ p̾cio
adiectio f̃c̃a f̾ait. scd̾m pofficrem adiec¬
t̾oem ut̾q ad postiorem emptore ꝑti¬
nebit. ꝙ si mc̃tam sit anutrusꝙ pre

Expanded text:
singulorum quina adiciat: secundum superiorem adiectionem is servus inemptus erit, cuius pretio adiectio facta fuerit, secundum posteriorem adiectionem uterque ad posteriorem emptorem pertinebit: quod si incertum sit, ad ut
Abbreviated transcription (Latin):
ex imptibis h̾rditate ad eum ꝗuendidit
b̾rditate ꝑuenit exempto acciom iocum
plane si hoc actu̾sit dicend̾ erit ⁊̃ in pub̾¬
is h̾rditat̾e̾ inuendit̾oem uenur max̾ie
suam delata impub̾is ħrditate uenierit
hiditas. ¶ ꝑ uenisse ad uenditore hrdi¬
tatis q nomodo indeatur qr. ⁊ ege puro¬
uenditor fuit actenus uidi ad enm ꝑne¬
nisse quatemis mandare pot̾ ear rez
ubi corꝑa nacto est debita exegit plẽiꝰ
ce̾ uenditam p̾cia fu̾it ꝯsecutis palam ẽ

Expanded text:
ex impuberis hereditate ad eum qui vendidit hereditatem pervenit, ex empto actioni locum plane si hoc actum sit, dicendum erit etiam impuberis hereditatem in venditionem venire, maxime si iam delata impuberis hereditate venierit hereditas. Pervenisse ad venditorem hereditatis quomodo videatur, quaeriturvenditor fuerit, hactenus videri ad eum pervenisse, quatenus mandare potest earum rerum ubi corpora nactus est vel debita exegit, plenius tem vendi
Abbreviated transcription (Latin):
ulum sustinebit que ad se subiccit ꝙͦ sino
designauit t̃p̃s eatenus ꝑiculum sustin̾e d
quo ad degustecur uinn̾ antelicet qͣi tune p¬
lenissime ueneat cũ fiu̾t degustatũ aut gͥ
ꝯuenit quo ad ꝑicłm uini sustineat et ea¬
tenus sustinebit aut nõ ꝯuerut et usq ad
degustat̾oem sustinebit ꝙ si nõ sunt degus¬
tata signata t̾n ab emptore uasa uł dolia ꝯ¬
sequent̾ diceinꝰ adlnic ꝑiclm esse uendito¬
ris msi si aliuc ꝯuenit. ¶ s ⁊ custodiam a.

Expanded text:
ulum sustinebit, quoad se subiecit: quod si non designauit tempus, eatenus periculum sustinere debet, quoad degustetur uinum, uidelicet quasi tunc plenissime ueneat, cum fuerit degustatum. aut igitur conuenit, quoad periculum uini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non conuenit et usque ad degustationem sustinebit. sed si nondum sunt degustata, signata tamen ab emptore uasa uel dolia, consequenter dicemus adhuc periculum esse uenditoris, nisi si aliud conuenit. Sed et custodiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
ita cͣcio asensu resoluit᷑. anec ꝙͣ fu̾it res se¬
cuta ideo quesicũ est. siemptor accnissorem
acceꝑit. uł nenditor stipłatus fu̾it an nu¬
da noluntate resoluatur obligatio. Iul.
scrbit. exempto ꝗd̾ agind pesse. qr bone fi¬
tei indicio except̾ces pacti insincsan añt
si cenissori utił sit exceptio uitend̾. ⁊ puto:
Iifato reo ⁊ ficenissor̾e ubari. It uenditore
eystiplacu agent̾e except̾te submoueri
Futa aiit iancis. ⁊ pactus sit uenditor ne

Expanded text:
onsensu resoluitur, antequam fuerit res secuta: ideoque quaesitum est, si emptor fideiussorem acceperit uel uenditor stipulatus fuerit, an nuda uoluntate resoluatur obligatio. Iulianus scripsit ex empto quidem agi non posse, quia bonae fidei iudicio exceptiones pacti insunt: an autem fideiussori utilis sit exceptio, uidendum: et puto liberato reo et fideiussorem liberari. item uenditorem ex stipulatu agentem exceptione summoueri uta aut lancis, et pactus sit uenditor, ne
Abbreviated transcription (Latin):
aboł Quod firilła brditas ad uenduore
istingui oporrebit ut siest quit aliqua
matr sinlła est de qua actũ esse uideat᷑
p̃cium dum tarxas. ⁊ sige in ead̾re impe̾¬
sum est exapte. auenditore ꝯsequatur.
est. ut siꝗo uiris ess uenditors uenire nec

Expanded text:
autio. Quod si nulla hereditas ad uenditorem istingui oportebit, ut, si est quidem aliqua metur, si nulla est, de qua actum uideatur, pretium dumtaxat et si quid in eam rem impensum est emptor a uenditore consequatur est, si quid iuris esset uenditoris, ue‹ni›re nec
Abbreviated transcription (Latin):
eꝗssimũ ui emptorem hiditatis uic̾e ħr¬
dis obtinere ⁊ id e̾os ter̾a uendicori hrdita¬
tis siue cura marit᷑ testator debuit ꝙͣ is pꝰ
more̾r debere desut adita auenditore hre¬
ditate siue ꝙ indie̾ debratur sme sb̃ ꝯdit̾re

Expanded text:
emptorem hereditatis uicem heredis optinere et idcirco teneri uenditori hereditatis, siue cum moritur testator debuit quamuis post mortem debere desiit adita a uenditore hereditate siue quid in diem debeatur siue sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
ditor ded̾it aliꝗd ꝓh̾rditate siue ꝓcurato.
eius fi alius ꝗs ꝓeo dum neg̾om eiꝰ gerit
locus erit ex uendico acc̾oi. damino̾ aliꝗd
absit uenditori hrditatis. cet̾ sinicħ ab¬
sit uenditori ꝯseqͥns erit dicere nc̃ ꝯpetere
erhanc accõem ¶ Apud uił scriptũ est. Si

Expanded text:
ditor dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex uendito actioni, dummodo aliquid absit uenditori hereditatis: ceterum si nihil absit uenditori, consequens erit dicere non competere ei actionem. Apud Iulianum scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iore empt̾oe.¶ d̾ petest qͣri sisie tutoris
ancͣtate pactus fuit ut disde datu ab ẽp¬
cieue. an ꝑide sit atq si ab micio sine
tutoris au̾etate emiss ut scib ipse no
teneatur s agente eo retenties apetant
s nec illud sine iͥdne dicetur qm inini¬
cio recte emptio sit ceta uix tone fidei ꝯ¬
uenire es pacto stari ꝙ alt̾i captio sum.
sit et maxime si incto errore sit decepta.

Expanded text:
test quaeri, si sine tutoris auctoritate pactus fuerit, ut discedatur ab emptione: an proinde sit, atque si ab initio sine tutoris auctoritate emisset, ut scilicet ipse non teneatur, sed agente eo retentiones competant. sed nec illud sine ratione dicetur, quoniam initio recte emptio sit contracta, vix bonae fidei convenire eo pacto stari, quod alteri captiosum sit, et maxime, si iusto errore sit deceptus.
Abbreviated transcription (Latin):
alcł. N undo indiem ad dicto si pꝰea
pcumi ad dictum est et uenditor abo
fundo apoliciti eum ipͥm fund̾ postio¬
ci emꝑtori ad dixit et id sine doio malo
frcit. ⁊ nori empeori obligatꝰ u̾oerit
c̾ ab soluta est id ẽi sclum in tuenda
est an priori uenditori bona fide facta

Expanded text:
. Fundo in diem addicto si postea pretium adiectum est et uenditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fecit, priori emptori obligatus non ericausa absoluta est: id enim solum intuendum est, an priori uenditori bona fide facta
Abbreviated transcription (Latin):
s̾. Muitum inc̾ est an sub coit̾de aliqua
obligatie ueneat. ancum ipsa ob lig̾o
sub adic̾de sit pure ueneas priore eĩ cͥau
deficiente odicione nlłam esse uendit̾terr
acceptum ei facias.
accrͥe ex empto teneb̾is ꝙ simpliciꝰ ⁊ in
ilia ꝓposit̾ee ꝓcedis cum ꝗs ipse credicori¬

Expanded text:
. Multum interest, sub condicione aliqua obligatio ueneat an, cum ipsa obligatio sub condicione si‹t›, pure ueneat. priore casu deficiente condicione nullam esse uenditionem, acceptum ei facias. actione ex empto teneberis. Quod simplicius etiam in illa propositione procedit, cum quis
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ¶ undꝰ ꝗluca ticii erat obuectigal
rei .p. uenit. s cũ lucio ticius tebitor ꝓ¬
fessꝰ ess ꝑatum se esse nectigal ex solue
solid̾ ⁊ cum ininore ueniss fundꝰ ꝙͣ de¬
bita sũma ess preses ꝓuincie rescindi ue̾¬
tit̾dem eumq restitur ticio lucio uissit.
q̃situm est anpost siu̾am p̾sidis ante ꝙͣ¬
ei restitu̾etur in bonis lucu ticu fundꝰ e̾e̾t ẽp̃to¬
i N. priꝯꝙͣ emptori p̃cium esẜillatum
nł si p̃cum not̾ ess ab emptore solutuan¬
ꝙ ĩ innectigal satisfactum esset.
ut siaddiem. pe. no soluiss res inẽpta¬
fieret. seuis ꝑte p̾cui presenti die solata
defuncto uenditere filiis eius pupiliatis
etaris ⁊ ipse tutor cũ aliis datus ein ꝯtu¬
ttrib ꝑcium sec̾ legem numerauit nec
rõib tutele retulit q̃fitum est anirrita
moturas pactus est cum uenditore ut ex
p̾cio aliqua simia apud se reman̾et donec
empteri adeiussor daretur auenditore. pea
uenditor eam legem in ẜuit ue si exdr. ꝓt.

Expanded text:
dus qui Lucii Ti‹ti›i erat ob uectigale rei publicae ueniit: sed cum Lucius Titius debitor professus esset paratum se esse uectigal exsoluere solidum, cum minore uenisset fundus, quam debita summa esset, praeses prouinciae rescindit uenditionem eumque restitui iussit Lucio Titquaesitum est, an post sententiam praesidis, antequam restitueretur, in bonis Lucii Titii fundus emptius, quam emptori pretium esset illatum vel, si pretium nondum esset ab emptore solutum, in vectigal satisfactum esset. ut, si ad diem pecuniam non solvisset, res inefieret. Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto uenditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis datus, neque contutoribus pretium secundum legem numerauit nec rationibus tutelae rettulit: quaesitum est, an irrita moturas, pactus est cum uenditore, ut ex pretio aliqua summa apud se maneret, donec emptori fideiussor daretur a uenditore: postea uenditor eam legem inseruit, ut, si ex die pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
ly. Impr seuerꝰ rescripsit. fic fructo
indicm adͥ dictte cum melior ꝯdicio fuit
allata uenditori restitin nec̾ce est. ita
rursꝯ qne prior emptor medis tpr neaes¬
sario ꝓtai̾nt erogata de redditu retim.
ꝑsino sufficiat. so lui equ̾i est. ⁊ credo
sensisse ꝑrincipe̾ de empti auien. acc̾one

Expanded text:
Imperator Seuerus rescripsit: 'Sicut fructus in diem addictae domus, cum melior condicio fuerit allata, uenditori restitui necesse est, ita rursus quae prior emptor medio tempore necessario probauerit erogata, de reditu retineri uel, si non sufficiat, solui aequum est'. et credo sensisse principem de empti uenditi actione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ postea subsecuta sic. s ner̾ est uendite¬
rem deceptum exueneito acco̾em hr̃e c̾
ptiore emptore qͣnti sua int̾ sit io ne esse
fc̃m ꝑ qͣm acc̾aem ⁊ fructꝰ ques pricr ẽptor
ꝑcerit.⁊ ꝙ detior res culpa uł dolo malo ciꝰ
facta sit recipiet uenditor. Et ita labeoni
⁊ nerne placet s si nent subiecit eptore
maiere eut p̾eio ad ditum est p̃dͥum eͥi
ciente uenditore apitur apriore eͥptione¬

Expanded text:
 postea subsecuta sit. sed verum est venditorem deceptum ex vendito actionem habere cum priore emptore, quanti sua intersit id non esse factum, per quam actionem et fructus, quos prior emptor et quo deterior res culpa uel dolo malo eius facta sit, recipiet uenditor. et ita Labeoni et Neruae placet. Sed si neuter subiecit emptorem, maiore autem pretio addictum est praedium ei merit, consentiente uenditore abibitur a priore emptione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdit̾oem oblatani abic̾e seꝗq primam
qͣi meliore tita utimur ꝙ m̾ͥn si hoc etat
nõiatim accũ ut lic̾e̾t resilus emptori
meliore ꝯdit̾t̾e auata.dicend̾ erit dissolu¬
tam pricre empt̾r̾em ⁊ si uenditor seq̃u¬
tem non admittit.

Expanded text:
 abicere sequique primam quasi meliorem, et ita utimur. quid tamen, si hoc erat nominatim actum, ut liceret resilire emptori meliore condicione allata? dicendum erit dissolutam priorem emptionem, etiamsi venditor sequentem non admittat.
Abbreviated transcription (Latin):
prior ũdicie ualet qͣ melior ꝯdinio ana¬
tane̾ sit siminoris no sic. Id̾q ex stim̾a¬
dum est sidies longior p̾cii seluendi datͣ
fu̾it ut q̃ratur qͣnt̾ exnsura eiꝰ cris
capi peteris.

Expanded text:
prior venditio valet, quasi melior condicio allata non sit: si minoris sint. idemque aestimandum est, si dies longior pretii solvendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capi potuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendicur. id agentis ut nego discedatui.
et ꝑmide haleacur ae si ꝯueniss int̾ eos.
ut nent̾ ab alto ꝗcꝙͣ peteret s ut cuide̾aꝰ
appareat acceptilatio in hac ca̾ no sua na
si potestate ꝯuentionis ualet. ¶ Emptio
nuda ꝯuentione dissoluit᷑ sires secutai
ne fuit smortus au̾t es boĩe ꝑinde habe̾da
est uendicio acsi tradicus fuiss. ut puca ẽ
uend̾tor nłetur. ⁊ emꝑter homo peat. qͣre nͥ
iusta ꝯuentio int̾nen̾it acciones exemp

Expanded text:
scedatur et perinde habeatur, ac si conuenisset inter eos, ut neuter ab altero quicquam peteret, sed ut euidentius appareat, acceptilatio in hac causa non sua natura, sed potestate conuentionis ualet. Emptio nuda conuentione dissoluitur, si res secuta non fuerit. Mortuo autem homine perinde habenda est uen‹ditio› ac si traditus fuisset, utpote cum uenditor liberetur et emptori homo pereat: quare nisi iusta conuentio interuenerit, actio
Abbreviated transcription (Latin):
pint cchituniuł tunc no̾ impleatur
udi sub ꝯdic̾te sit cum melior ꝯdicio
ũt arlata sifals emꝑtor sbiectꝰ sit ele¬
gant̾ seribit sab̾. pricri rem esse emꝑtati
ꝙ no uidetur melior ꝯditic allata esse
noͣ existente uero emptorels ⁊ si existas
alius emꝑtor meliore̾ t̾n adit̾dem non
auferat eq̃ dicend̾ erit ꝑuide hab̾i ac si

Expanded text:
ntrahitur vel tunc non impleatur ubi sub condicione fit cum melior condicio sit allata: si falsus emptor subiectus sit, eleganter scribit Sabinus priori rem esse emptam, quia non videtur melior condicio allata esse non existente vero emptore. sed et si existat alius emptor, meliorem tamen condicionem non adferat, aeque dicend
Abbreviated transcription (Latin):
Scen. Dicius aum mutos acciꝑet tet
anreos sub usuris de dit pignori siue pͥ
ꝓmuit intra trienniũ ꝓximu̾ se cum
dia empta esse que creditorib oligau̾at.
qͥro cum nõ sit lib̾atus luicio fi denissor
aticie ansi soliut creditori emꝑtu hret.

Expanded text:
. Titius cum mutuos acciperet tot aureos sub usuris, dedit pignori siue hypm, cui promisit intra triennium proximum se eum , iussit praedia empta esse, quae creditoribus obligauerat. quaero, cum ‹non› sit liberatus Lucius fideiussor a Titio, an, si soluerit creditori
Abbreviated transcription (Latin):
ut empta h̾at sub odit̾ee emꝑtie fca est
⁊ cͣctam esse obligo̾em. ¶ Liciꝰ ticius
ꝓmisit de fundo suo .c̾. milia modioꝵ
frum̾ti annua pr̃are. predus gai. sei.
postea hicio ticio uendidit fund̾ ad dits
uerbis hnis quo uire quaq ꝯditione
cap̾dia lucu tici hodie sunt ita uene¬
unt raq habebuntur. q̃ro an ẽptor:
ganio scio adpͥstat̾dem fru̾nti sit eb no¬

Expanded text:
ut empta habeat, sub condicione emptio facta est et contractam esse obligationem. Lucius Titius promisit de fundo suo centum milia modiorum frumenti annua praestare praediis Gaii Seii: postea Lucius Titius uendidit fundum additis uerbis his: 'quo iure quaque condicione ea praedia Lucii Titii hodie sunt, ita ueneunt itaque habebuntur': quaero, an emptor Gaio Seio ad praestationem frumenti sit obno
Abbreviated transcription (Latin):
in borreis ꝯdicaꝵ possõ̾ tradica uidetur. si ed¬
aues ax̾ horrea tradita sunt quo fc̃s ꝯfestim
emptor tñium et pessoe̾m ad ipisatur. ⁊ si
nõ apperuerunt hetrea ꝙ fiuendicoris m̃n¬
ces nõ fũant. usn carie ꝯfestim incchabit᷑.¬
rmeg̾. Qui fimd̾ uendidit ut eum cͥta
nẽ ali s libi distr.shat. uł finule aliquid
paciscatur ad ꝯplend id ꝙ peꝑiger̾ exnãdito

Expanded text:
in horreis conditarum possessio tradita videtur, si claves apud horrea traditae sint: quo facto confestim emptor dominium et possessionem adipiscitur, etsi non aperuerit horrea: quod si venditoris merces non fuerunt, usm Qui fundum vendidit, ut eum certa non alii, sed sibi distrahat vel simile aliquid paciscatur: ad complendum id, quod pepigerunt, ex vendito
Abbreviated transcription (Latin):
rianantaꝵ fiu̾t ereditam sine ꝗb nauis sal¬
ua ꝑuenire nõ pot̾at. it si ꝗs minces sibi es¬
ligatas credidit uł ut salue fiant alut nau¬
t hum exseluat᷑ potentior ent hcet post̾ior
sit. siam tip̃m na̾lum potentiꝰ estꝰatn̾a.

Expanded text:
ria nautarum fuerit creditum, sine quibus nauis salua peruenire non poterat. Item si quis in merces sibi obligatas crediderit, uel ut saluae fiant uel ut naulum exsoluatur, potentior erit, licet posterior sit: nam et ipsum naulum po
Abbreviated transcription (Latin):
d. Debitoer ꝑacrus est ut qͥcũꝙ in p̃dia
rignoridati inducta in ueta in portatal
nata parata ue essent. pignori essent p̾dio
ꝵ eoꝵ ꝑs sine colonis fuit ca que actori fuo
colenda debitor ita cradidis. assignatis ⁊ e¬

Expanded text:
. Debitor pactus est, ut quaecumque in praedia pignori data inducta inuecta importata ibi nata parataue essent, pignori essent: eorum praediorum pars sine colonis fuit eaque actori suo colenda debitor ita tradidit adsignatis et s
Abbreviated transcription (Latin):
pestei incnie. demee ona ciopigneris facta.
nnito suo incete ex timatũ dedit. si aicis
solitasit. pe. no ideo mag̾ menu pignus
enalesce placebat Tunc ci guere diisso
siq̃ntis afirmatur pigno cu̾res inbemis &¬
teris loco est atꝙ ideo qi n cu̾ ticie soluctur¬

Expanded text:
s facta marito suo in dotem aestimatum dedit. si Titio soluta sit pecunia, non ideo magis Maeuii pignus conualescere placebat. tunc enim priore dimisso sequentis confirmatur pignus, cum res in bonis dtoris loco est: atque ideo, quia neque tunc cu
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. co pocior est cu poste̾ pdnim¬
diũ ex hiis bonis pigneri datur.ꝙͣuis ex ce¬
teris. pec. suam redig̾e possit sꝙ sica ꝯuẽti¬
o prioris fuit. ut ita demu̾ cet̾a bona pig¬
nori herent᷑. si pecuma de hns que gn̾ałr
accepit ẜuare nõ potuissi. deficiente scd̾a
ꝯuent̾oe seds credicor inpignore postea¬

Expanded text:
accepit eo potior est, cui postea praedium ex his bonis datur, quamuis ex ceteris pecuniam suam redigere possit. quod si ea conuentio prioris fuit, ut ita demum cetera bona pignori haberentur, si pecunia de his, quae generaliter accepit, seruari non potuisset, deficiente secunda conuentione sec
Abbreviated transcription (Latin):
cari ei pot̾it ypoteca ut in ꝑuor cum eo a¬
gende anferat eirem. ¶ Si qͥm nõ restitue¬
bat rem pignoratam posse̾r ꝯdemꝑnatus̾
ex pfatis modis nis extimat̾oem ex solu̾it.
an ꝑince scd̾e creditori teneat᷑ ac si soluta
sit. pec. priori creditori qr. ⁊ recte puto ħ
admitend esse. ¶ Si ꝑrimo ꝗ sine ypothe
no est ꝗn pecior sit licet ante diem cã alio
creditore pure de ead̾re ꝯuenit. ¶ Si idem

Expanded text:
cari ei poterit hypotheca, ut tamen prior cum eo acari ei poterit hypotheca, ut tamen prior cum eo agendo auferat ei rem. Si quoniam non restituebat rem pigneratam possessor condemnatus ex praefatis modis litis aestimationem exsoluerit, an perinde secundo creditori teneatur, ac si soluta sit pecunia priori creditori, quaeritur. et recte puto hoc admittendum esse. Si primus, qui sine hypothecnon est, quin potior sit, licet ante diem cum alio creditore pure de eadem re conuenit. Si idem
Abbreviated transcription (Latin):
ut inducta in fund̾ illata ibinata pignori
essent. ⁊ ante ꝙͣ inducat alii rem ypothe¬
ce nõie obligau̾it. ninc de inde eam ĩ fuid̾
indux̾it pecior erit qui sp̾ałr pure acce¬
pit qr no ex ꝯuent̾ce priore obligatur
¶Si de futura re ꝯuen̾t ut ypotece sit. si
ip̃i. inbonis fuit debitoris: ⁊ inẜuctib si
luere ꝙ ei debetur uidend̾ est anꝯpetat ei
ypotecaria accio. nolente priore creditore
pec. acciꝑe. ⁊ dicimꝰ priori creditori inucilẽ
esse acc̃cem cum ꝑ eum fiat ne ei. pe. solnat᷑.¬
arcianꝰ ¶reditor ꝗpror ypotecam acce¬
ꝑit siue possidet cam ⁊ alio uendicet ypote¬
caria accione. excepte pricei utił est. si non
michi ante pignori ypetece ue nõie sit res
ebligata siue alio possidente prior creditorue̾¬
dicet ypothecaria accce.⁊ mẽ excipiat. si n̾
zuenit nt res sibi sit etligata. hic inmo¬
dum supra relatum replicał. s sicu̾ alio:
possere creditor sed̾s agat recte aget.⁊ ad udi¬

Expanded text:
ut inducta in fundum illata ibi nata pignori essent, et antequam inducat, alii rem hypothecae nomine obligaverit, tunc deinde eam in fundum induxerit, potior erit, qui specialiter pure accepit, quia non ex conuentione priori obligatur, ctum est. Si de futura re conuenerit, ut hypothecae sit, sictempore in bonis fuit debitoris: et in fructibus, si luere quod ei debetur, uidendum est, an competat ei hypothecaria actio nolente priore creditore pecuniam accipere. et dicimus priori creditori inutilem esse actionem, cum per eum fiat, ne ei pecunia soluatariam. Creditor qui prior hypothecam accepit siue possideat eam et alius uindicet hypothecaria actione, exceptio priori utilis est 'si non mihi ante pignori hypothecaeue nomine sit res obligata': siue alio possidente prior creditor uindicet hypothecaria actione et ille excipiat 'si non conuenit, ut sibi res sit obligata', hic in modum supra relatum replicabit. sed si cum alio possessore creditor secundus agat, recte aget et adiudi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Creditor acceptis pignorib que ẜa
postea fc̃a pignora priorib addidis. suꝑ¬
ioris tp̃ris ordine̾ man̾e primo creditori
placuit. ranꝙͣ̃ insu̾ locum succedenti.¬
¶ Cum ex cͥa mandati p̾dim ticio ciuꝰ
neg̾om fu̾at gestum desetur. pri xẜ ei pos¬
sessio trade̾tur. id pignori de dit. Etst tra¬
ditam possoem id̾ prediũ alui demio pig¬
diori de dit. prioris cam esse peciore apparu
tam acreditere suo nõ lib̾ass. ex diuisicͥs

Expanded text:
. Creditor acceptis pignoribus quae postea facta pignora prioribus addidit. superioris temporis ordinem manere primo creditori placuit tamquam in suum locum succedenti. Cum ex causa mandati praedium Titio, cui negotium fuerat gestum, deberetur, priusquam ei possessio traderetur, id pignori dedit: post traditam possessionem idem praedium alii denuo pignori dedit. prioris causam esse potiorem apparuitam a creditore suo non liberasset, ex diuisione
Abbreviated transcription (Latin):
Saiꝯ. Dibi si polienda sarcienda uestim̾ta
ded̾im siꝗ gratis hanc oꝑam te suscipien¬
te mandati est oblig̾̾. sinero m̾cede data
aut ꝯstituta lecatois ꝯducto̾isq neg̾om ge¬
ritur. Q sinz gratis hanc oꝑam susceꝑis¬
n ꝓtinus auc data aut ꝯstituta sit m̾¬
ces si eo aio̾ neg̾om ge̾stum fu̾it ut postea
t̾m m̾cedis nõie daretur qͣnt̾ int̾ nos
statat᷑ sit placet qi de nouo neg̾c̾ infcm
dand̾ esse uidicin̾ id est prescriptis u̾brs.
ipħ. Quo ẜ tibim cum ambularent.
alt̾ coꝵ ei ꝗsecum ambulabat regata
anusu̾ ostendit. ut respic̾et. illi excidit a¬
nulꝰ. ⁊ incib̾im deuoluto est. Re ꝓtsse a¬
tatis usuris semissib qͣncaꝵ nio pr̾a¬
ret tributeꝵ nõĩe prestit̾ foret ꝙͣ eaꝵ nsu

Expanded text:
Si tibi polienda sarciendave vestimenta dederim, si quidem gratis hanc operam te suscipiente, mandati est obligatio, si vero mercede data aut constituta, locationis conductionisque negotium geritur. quod si neque gratis hanc operam susceneque protinus aut data aut constituta sit merces, sed eo animo negotium gestum fuerit, ut postea tantum mercedis nomine daretur, quantum inter non statutum sit, placet quasi de nouo negotio in factum dandum esse iudicium, id est praescriptis uerbis.um Tiberim cum ambularent, alter eorum ei, qui secum ambulabat, rogatus anulum ostendit, ut respiceret: illi excidit anulus et in Tiberim deuolutus est. respondit posse atatis usuris semissibus, quantoque minus tributorum nomine praestitum foret, qu
Abbreviated transcription (Latin):
fi grataicam ħitat̾oem ꝯductor mͥ p̃stit̾it.
muecta. ame dño insule pignori nõ esse¬
It ilind inꝗd uidend̾ est noluntace dñii
duci pignꝰ itaposse ut inꝑte debia ita
sit obligatum ẜiꝗs fideuibeat cum res:
illiꝯͣ adebitore ꝓ quo fidenissis pignori da
quedam modo mandare suas esse res ob¬
ligatas.Sane si postea sint reseis ypote¬
& date no erunt obligat i.
sp. Licet miͥdus ur banis tacite soħ
ꝯentum acipi ut ꝑ inde teneatur in¬
cĩ manumissieni nõ osfiere. obhabitaitio
tacite intilignr pignori esse dñs fundi
locati : ⁊ si nõiatim id no̾ ꝯuen̾it intend̾
est. ne nõ em̃ia iuata uł inducta s ea so¬
potest creditor de fructib rei sibi pigno¬
rate ad mod̾ legitimum usuras retiu̾e.¬

Expanded text:
i gratuitam habitationem conductor mihi praestiterit, inuecta a me domino insulae pignori non esselud, inquit, uidendum est uoluntate domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatum. Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori daquodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius res hypothecae datae, non erunt obligatae.praediis urbanis tacite solet conuentum accipi, ut perinde teneantur inenim manumissioni non officere ob habitationetacite intelleguntur pignori esse domino fundi locati, etiamsi nominatim id non conuenerit. Uidendum est, ne non omnia illata uel inducta, sed ea sopotest creditor de fructibus rei sibi pigneratae ad modum legitimum usuras retine
Abbreviated transcription (Latin):
t̾aꝯ crecitor ⁊ carbone̾ suꝑare debet qui
pumã creditric̾e expusat. an ea remota
curbo c̾cium exclud̾et: plane cum t̾ciꝯ
creditor priniu̾ de sua pe. dimisit. inlocũ
eiis surstituitur inea qntitate ꝙͣ suꝑiori
cre ditricem uticiũ ꝯuenisse r̾crim credito¬
rem ⁊ except̾oe anoue quecomͦ ac̾tio suꝑ¬
atam. nũꝗd adñsꝯ turbond ꝗscdo loco crẽ¬

Expanded text:
tius creditor etiam Turbonem superare deberet, qui primam creditricem, an ea remota Turbo tertium excluderet. plane cum tertius creditor primum de sua pecunia dimisit, in locum eius substituitur in ea quantitate, quam superiori creditricem iudicio conuenisse tertium creditorem et exceptione alioue quo modo a tertio superatam: nu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯsule sit .R. cum ꝯuenisse depigniorib
ii. nõ idc̾to obligd̾em pignoꝵ cessare quod
dies ⁊ ꝯsules aditi uł tabule signate non
sint. ¶ Creditor pignori accepit adebito
ntna̾ accepis. cum in bonis eius fc̾a sint
obligata crediceri pignori esse ceperint.
licuit uend̾e ꝯdusta est. de mõe adebitore
suc restituta. idem in noua insula uiris
nabeas. In quibus causis. pignꝰ uł¬

Expanded text:
nisse de pignoribus uidetur, non idcirco obligationem pignorum cessare, quod dies et consules additi uel tabulae signatae non sint. Creditor pignori accepit a debitoutuam accepit, cum in bonis eius facta sint, obligata creditori pignoris esse coeperint. licuit uendere, combusta est, deinde a debitore suo restituta, idem in noua insula iuris habes. IN QUIBUS CAUSIS PIGNU
Abbreviated transcription (Latin):
mecde opus cibi lecaui pestea api noposse io¬
minoris in trecentoꝵ eam uiliam ꝯstare
ꝑseu̾aĩis ex locato recum ag̾e ut poc. miehi
reliqu̾urestituas. ¶Messem inspiciente
colono cum a lienam esse no ignorares sꝯ¬
tulisti adic̾e tibi frum̾tum dn̾m pesse lab̾o
ait. et ut faciat colonum eyꝯducto cum
dño actur̾ Lecator or rei ꝓpositum habuit.
se aur̃ argentũ margaritam nõ reciꝑe su
o ꝑiculo. deince cum sciret has res inferri
passꝯ est ꝑiide eñ futur̾ tibi obligata dre
ac si ꝓpositum fu̾it remuissũ. ¶ Seru̾u m̾m¬

Expanded text:
mercede opus tibi locaui, postea compe‹r›i non posse minoris tre centorum eam uillam constare: perseueraueris, ex locato tecum agere, ut pecuniae mihi reliquum restituas. Messem inspicient‹e› colono, cum alienam esse non ignorares, sust‹u›listi. condicere ‹tibi› frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum marg‹ar›itam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissum uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
diusis tp̃rib pignerau̾it. prior pocior est.ꝙͣ¬
nissi adiu̾sis nõ dñ̾is pignꝰ accipiamꝰ pos¬
sessor melior sit.
gnori tari potest. ita t̾a ut pecier causa sit
dñi seli sino seluatur ei salarium.

Expanded text:
diuersis temporibus pignerauerit, prior potior est, quamuis, si a diuersis non dominis pignus accipiamus, possessor melior sit. gnori dari potest, ita tamen, ut prior causa sit domini soli, si non soluatur ei solarium.
Abbreviated transcription (Latin):
tio sit. que in uito tebiore ĩpleri nõ posat
⁊ ⁊si h̃s ob ea legata que sb ꝯcit̃te data e¬
rant te pignore rei sue ꝯueniss: ⁊ postea ed¬
de ipsa pignora ob pe. creditam pigneri.
de dit ac post ꝯditio legatoꝵ extitit. hic qͥq
tuend cum cui prius pignꝯ dat᷑ ess etima

Expanded text:
cio sit, quae inuito debitore impleri non possit. Sed et si heres ob ea legata, quae sub condicione data erant, de pignore rei suae conuenisset et postea eadem ipsa pignora ob pecuniam creditam pignori dedit ac post condicio legatorum exstitit, hic quoque tuendum eum, cui prius pignus datum e
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum ꝑuenit ꝗ obligauit. uł ħrtmeius.
obligata. ¶ domꝰ pignori data ex usta
est. camq aream emit lucio ticius ⁊ extri¬
xit. q̃situm est de uire pignorii. ⁊ auł. de
pignoris ꝑ secut̾oem ꝑscu̾nt. ⁊ ideo iuis seli
rib edificium restitu̾e. ꝙͣ sisumptꝰ in extr̃¬
uccione erogateᷤᷤ qͣtenꝰ preciosior res facta
est recipent. ¶ Fi sciente ⁊ 9sensiente dne̾
finis ut oia bona dñi pignori obligata:
essent ꝯuenit. ipm ꝗͥa ꝗ canit obligatum
esse pignoris uire.
etat. ut si post cͥtum ꝙͥs uecugal solutum
no̾ esset. is fundꝰ ac dn̾ni redd̾at. pestea is
fundꝰ apossõre pignori datus est. q̃situm
est anrecte pignori datus est .R. si peci̾a
ex sełoe uectigał tam debitor ꝙ credite:
cessassent. et ppea ꝓnulciatũ esse. fundum

Expanded text:
ad eum peruenit qui obligauit uel heredem eius: obligata. Domus pignori data exusta est eamque aream emit Lucius Titius et exstruxit: quaesitum est de iure pignoris. Paulus repignoris persecutionem perseuerare et ideo ius soli ribus aedificium restituere, quam sumptus in exstructione erogatos, quatenus pretiosior res facta est, reciperent. Si sciente et consentiente domino seruus, ut omnia bona domini pignori obligata essent, conuenit, ipsum quoque qui cauit obligatum esse pignoris iure. rat, ut, si post certum temporis uectigal solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postea is fundus a possessore pignori datus est: quaesitum est, an recte pignori datus est. respondit, siexsolutione uectigalis tam debitor quam creditor cessassent et propterea pronuntiatum esset fundum
Abbreviated transcription (Latin):
et.⁊ paciscit᷑ recũ ut id̾e̾ peeduu̾ ⁊ pigneri ei¬
ypetece ue fit et locu̾ eiis subeat. numi hme¬
dius t̾cio pecior est ꝗpactus ut ticio soluta pe.
trahi ꝑmitit ad ħ ut priori. pe. seluta ĩ alind
pigno ꝑriori succe dat. successur̾ eum pap̾.ł¬
.xi.ix. scripsit et oio sec creditor ncħ aliud
uiris ħt nis ut sluat pueri ⁊ loco eiꝯ suc¬

Expanded text:
olueres, et paciscitur tecum, ut idem praedium ei pignori holueres, et paciscitur tecum, ut idem praedium ei pignori hypothecaeue sit et locum eius sube‹a›t: num hic medius tertio potior est, qui pactus est, ut Titio soluta pecutrahi permittit ad hoc, ut priori pecunia soluta in aliud pignus priori succedat, successurum eum Pap scripsit. et omnino secundus creditor nihil aliud iuris habet, nisi ut soluat priori et loco eius suc
Abbreviated transcription (Latin):
sit. utr̾ ut discedatur abypeteca incet̾ ẽ pͥor
ꝯcessit credito᷑ alii obligari ypetecam anut
ordo ẜuem. ⁊ prior creditor scdo leco ꝯstituat᷑¬
cad̾ pignora cum aliis accipiat insim locum cĩ
succe d̾e̾. s si scd̾s nõ efferat. pe.posse priorem
ꝙͣ postea credidit. ⁊ ꝙ suꝑfluu̾ ex ant̾iore cred¬
ito accepit hoc scdd restituat. ¶ Eeiend̾ est sodõ
creditori rem ten̾ ⁊ munite debitore tam ĩ su¬
um debitũ ꝙͣ in primi creditoris. ⁊ nsuras su¬
as ⁊ qͣs primo creditori soluit s t̾n usuraꝵ
qͣs creditori pumo soluit usuras no̾ ꝯseq̃cur.
no ei neg̾om alt̾iꝯ gesit s mag̾ suu̾. ticapa
p̃.x.iii.R2. scripsit et uer̾ est. ¶ Si simplicit᷑
ꝯuenissi seds creditor te ypoteca ab om̃i pesso̾re
eam auferre pon̾t. pret̾ priore creditorem ⁊ ꝗ
ab eo emit. ¶ Aticio inͥtuatꝰ pacto est cũ
ille. ut ei p̾dium suñ pignori ypotece ue ess.
de int mintuatꝰ pe. amenio. ⁊ pactꝰ ẽ cũ eo.

Expanded text:
sit, utrum, ut discedatur ab hypotheca in totum, prior concessit creditor alii obligari hypothecam, an ut ordo seruetur et prior creditor secundo loco constituateadem pignora ‹cum› aliis accepit, in suum locum eum succedere: sed si secundus non offerat pecuniam, posse priorem quam postea credidit, et quod superfluum ex anteriore credito accepit, hoc secundo restituat. Sciendum est secundo creditori rem teneri etiam inuito debitore tam in suum debitum quam in primi creditoris et in usuras suas et quas primo creditori soluit: sed tamen usurarum, quas creditori primo soluit, usuras non consequetur: non enim negotium alterius gessit, sed magis suum. et ita Paponsorum scripsit, et uerum est. Si simpliciter conuenisset secundus creditor de hypotheca, ab omni possessore eam auferre poterit praeter priorem creditorem et qui ab eo emit. A Titio mutuatus pactus est cum illo, ut ei praedium suum pignori hypothecaeue esset: deinde mutuatus e