comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quirentes sub tilius. inuenerunt quia deillo loco ad sũptꝰ
erat puluis ubi regis osualdi sanguis suerat effusus. Qui.¬
bus pate factis ac diffamatis longe lateque miraculis
grãm capere sibi suisque coeperunt x
nt̃ quȩ nequaquam silencio pretere undum reos quid uir¬
tutis ac miraculi caelestis suerit ostensum cum ossa eius
inuenta ad ecclesiam inqua nunc seruantur trans latas:
illum regni apicem tenebat ut in sequentibus dicemus
Ist monascerium nobile in prouincia lindissi nomine bcarda¬
neu quod eadem regina cumuiro suo aedilred multum dilige¬
bar. Nenerabatur: excolebat inquo desiderabat h onoran¬
da patru suu ossa recondere, Cumque uenissoe car rum
inquo eadem ossa ducebantur incumbente uespera in mo¬
mnasterium prefatum noluerunt ea quierant inmonasteno
libent excipere Qui& si scm̃ eum nouerant. tamen quiade
alia prouinta ortus fuerat & supeos regnũ acceperat Net¬

Expanded text:
erquirentes subtilius, invenerunt quia de illo loco adsumptus erquirentes subtilius, invenerunt quia de illo loco adsumptus erat pulvis ubi regis Osualdi sanguis fuerat  Al., erat effusus. Quibus patefactis ac diffamatis longe lateque miraculis,gratiam capere sibi suisque coeperunt. nter quae nequaquam silentio praetereundum reor, quid virtutis ac miraculi caelestis fuerit ostensum, cum ossa ejus inventa, atque ad ecclesiam in qua nunc servantur, translata suillum regni apicem tenebat, ut in sequentibus dicemus. Est monasterium nobile in provincia Lindissi, nomine Beardaneu, quod eadem regina cum viro suo Aedilredo multum diligebat, venerabatur excolebat, in quo desiderabat honoranda patrui sui ossa recondere: cumque venisset carrum in quo eadem ossa ducebantur, incumbente vespera, in monasterium praefatum, noluerunt ea qui erant in monasterio libenter excipere: quia etsi sanctum eum noverant, tamen quia de alia provincia ortus fuerat, et super eos regnum acceperat, vet
Abbreviated transcription (Latin):
conicere. quod nulla ess& alia causa in solite illo in loco uiri¬
ditatis nisi quia ibidem scĩ or c&ero exercitũ uraliquis fu¬
iss& int̾fectus Tulit itaque depuluere terrae illius secum
in ligans in linteo. cogitans quod futurum erat quia ad medelã
infirmantium idem puluis proficer&: & ꝑgens itenere suo
ꝑuenit aduicum quendam uespere. intrauit que indomũ
nis domus. resedit. & ipse cum eis ad conuiuium adpendens
linteo lum cumpuluere quem ad tulerat inuna postȩ pari
&is Cumque diutius ciepulis atque ebri&ati uacarent
accenso grande igne in me dio contigit uolantibus in altũ
scintillis culm̃ domus quod erat uirgis contex tum ac foe¬
no tectum subitaneis flammis impleri: Quodcum repen¬
te conuiue terrore confusi conspicerent fugerunt foras
nil ardenti domui &iam iamque periturae prod esse
ualentes. Consumpta ergo domu flãmis. posta solum mo
& intacta remansit: Quauisa uirtute. miratis ualde. & ꝑ¬

Expanded text:
conjicere quod nulla esset alia causa insolitae illo in loco viriditatis, nisi quia ibidem sanctior caetero exercitu vir aliquis fuisset interfectus. Tulit itaque de pulvere terrae illius secum inligans in linteo, cogitans quod futurum erat, quia ad medelam infirmantium idem pulvis proficeret; et pergens itinere suo pervenit ad vicum quemdam vespere, intravitque in domum nis domus, resedit et ipse cum eis ad convivium, adpendens linteolum cum pulvere quem adtulerat, in una posta  Al., uno poste parietis. Cumque diutius epulis atque ebrietati vacarent, accenso grandi igne in medio, contigit volantibus in altum scintillis, culmen domus, quod erat virgis contextum ac foeno tectum subitaneis flammis impleri. Quod cum repente convivae terrore confusi conspicerent  Al., respicerent, fugerunt foras nil Al., nihil ardenti domui, jamjamque periturae prodesse valentes. Consumpta ergo domo flammis, posta solummodoet intacta remansit. Qua visa virtute, mirati sunt valde; et p
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ infirmitas tangere nequaquam presumpsit: Quin intan¬
tum timens cuisugit. ut nec secunda diȩ nec tercia. neque um¬
quam ex inde eum auder& contingere Quodita esse gescum
qui referebati michi. frat̃ inde adueniens adiecit. quodeo ad hu
tem pore quometũ loquebatur super ess&: in eodem monas¬
terio iam iluenis ille in quo tunc puero factum erat hoc mira¬
culum sanitatis: Nec mirandum preces regis illius iam cum
dño regnantis multum ualere apud eum. quitem poralis reg
nilgubernacula tenens magis proaãno semꝑ laborare acde

Expanded text:
sancti, infirmitas tangere nequaquam praesumpsit; quin  Al., quoniam in tansancti, infirmitas tangere nequaquam praesumpsit; quin  Al., quoniam in tantum timens aufugit, ut nec secunda die, nec tertia, neque umquam exinde eum auderet contingere. Quod ita esse gestum qui referebat mihi frater inde adveniens adjecit, quod eo adhuc tempore quo mecum loquebatur, superesset in eodem monasterio jam juvenis ille, in quo tunc puero factum erat hoc miraculum sanitatis. Nec mirandum preces regis illius jam cum Domino regnantis, multum valere apud eum qui temporalis regni quondam gubernacula tenens, magis pro aeterno regno
Abbreviated transcription (Latin):
ierauit sus puansait. NNodo inquit me sanum sa pio moeo hoũ
sonsur animianci A cili sedulo scis eita bantur quomodo los
contingis sea: quiat Iox ut iurgo haec cumncapsella quam
portabat ad propinquauit atrio domus huiuse Discessert
onis quimie premiebant sp̃s maligni. & me relicto iusquani
con paruer tunc dedit ei abbatissa por ciunculam depi
simam duxit: neque aliquid exeo tempore noc turni camons
aut uexationis ab antiquo hoste ꝑtulit xii
lus quidam. longo febrium in cõmode graut uexatus¬
N quicum die quodam sollicitus oram accessionis ex pecti¬
ra& Ingressus ad eum quidam defratribus. sibs inquit doceanti¬
ecclesiam & accedens ad sepulcrũ osualdibi reside. & qui&& us
manens adhere tumbȩ ude neexeas inde nec deloco moueans
donec ora recessionis febrium transierit: Tunc ipse intrabo
& educãte inde fecit ut ille suaserat sedentemq ad tumbã

Expanded text:
graviter suspirans: « Modo, inquit, sanum sapio, recepi enim graviter suspirans: « Modo, inquit, sanum sapio, recepi enim sensum animi mei. » At illi sedulo sciscitabantur quomodo hoc contigisset. Qui ait: « Mox ut virgo haec cum capsella quam portabat, adpropinquavit atrio domus hujus, discessere omnes qui me premebant spiritus maligni, et me relicto nusquam comparuerunt. » Tunc dedit ei abbatissa portiunculam de pusimam duxit: neque aliquid ex eo tempore nocturni timoris aut vexationis ab antiquo hoste pertulit. Cerio puerulus quidam longo febrium incommodo graviter vexatus; qui cum die quodam sollicitus horam accessionis exspectaret, ingressus ad eum quidam de fratribus: « Vis, inquit, minatecclesiam, et accedens ad sepulcrum Osualdi, ibi reside, et quietus manens adhaere tumbae. Vide ne exeas inde, nec de loco movearis, donec hora recessionis febrium transierit. Tunc ipse intrabo, et educam te inde. » Fecit ut ille suaserat, sedentemque ad tumbam
Abbreviated transcription (Latin):
ianuam monasterii. exiuit ipsa cumuna scĩmonalium fe¬
minarũ ad locum uirorũ. & euocans presbiterum rogauit
secum uenire ad patientẽ. Ubicum uenientes uderent mul¬
tos ad suisse quaẽ uexatum tenere & motus enis in sanos
conprimere conati nequaquam ualebant. dicebat prb
uiebat. sed nec ipse quamuis multum laborans. persicere
aliquid ualebat. cumque nil salutis surent super esso
uider&ur Repente uenit inmentem abbatissae puluis ille
p̃fatus Sartimq iussit ire ministram. at capsellam inqua
cua adducere & cum illa adferens quae uisse ẽ. intrar&
acrie domus in cuius interioribus dae moniosum torque¬
batur: cemacuit ille subito. & quasi insomnũ laxatus de po¬
suit caput: membra inqui& em om̃ia composuit. Conticuere oñs
intentiq oira tenebant quemres exitũ hubera solliciti ex petu¬
res & post aliquantũ ort spatium resedit. quiuexabacur &

Expanded text:
januam monasterii, exivit ipsa cum una sanctimonialium fejanuam monasterii, exivit ipsa cum una sanctimonialium feminarum ad locum virorum; et evocans presbyterum, rogavit secum venire ad patientem. Ubi cum venientes viderent multos adfuisse qui vexatum tenere et motus ejus insanos comprimere conati, nequaquam valebant, dicebat presagebat. Sed nec ipse, quamvis multum laborans, proficere aliquid valebat. Cumque nil salutis furenti superesse videretur, repente venit in mentem abbatissae pulvis ille praefatus, statimque jussit ire ministram, et capsellam in qua erat, adducere. Et cum illa adferens quae jussa est, intraret atrium domus, in cujus interioribus daemoniosus torquebatur, conticuit ille subito, et quasi in somnum laxatus deposuit caput, membra in quietem omnia composuit. Conticuere omnes, intentique ora tenebant, quem res exitum haberet solliciti exspectantes. Et post aliquantum horae spatium, resedit qui vexabatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
rum prior ep̃s in lindissi prouinciã: secundus erat abbas inino¬
nasterio quoduocatur beastaneu: aquo non longe & illa mo¬
nasterium habebat. Cum ergo illo loqueretur cum regina
atque int̾ alia sermonẽ deosualdi ex orto: dicer& quod & ip¬
sa lucẽ nocte illa supra reliquias eius ad caelum usque ad al¬
tam uidiss&: adiecit regina. quia depuluere pauĩti in quo
aqua lauacri illius effus a est. multiiam sanatiessent infirmm:
Acilla p&ut sibi portionẽ pulueris salutiferidari & ac¬
acto autẽ tempore aliquanto cum ess& in suo monasterio
Uenit illic quidam. hos pes. qui solebant nocturnis saepius
horis repente ab inmundo spũ grauissimae uexari. Quicũ
benigne susceptus post caenam in lecto membra posuiss&
subito ad iabolo areptus. clamare : dentibus frendere spima¬
re: & diuersis motibus coepit membra torquere Cumque
anullo uł teneri uł ligari potuiss&. cueurrit minister. &
pulsans adhostium: nunciauit abbatissae: Atilla aperiens

Expanded text:
rum prior episcopus in Lindissi provincia, secundus erat abbas In monasterio quod vocatur Peartaneu , a quo non longe et illa monasterium habebat. Cum ergo veniens illo, loqueretur cum regina, atque inter alia, sermone de Osualdo exorto, diceret quod et ipsa lucem nocte illa supra reliquias ejus ad caelum usque altam vidisset, adjecit regina quia de pulvere pavimenti in quo aqua lavacri illius effusa est, multi jam sanati essent infirmi. At illa petiit sibi portionem pulveris salutiferi dari; et acacto autem tempore aliquanto, cum esset in suo monasterio, venit illic quidam hospes, qui solebat nocturnis saepius horis repente ab inmundo spiritu gravissime vexari: qui cum benigne susceptus post coenam in lecto membra posuisset, subito a diabolo arreptus, clamare  Al., inclamare, dentibus frendere, spumare, et diversis motibus coepit membra torquere. Cumque a nullo vel teneri vel ligari potuisset, cucurrit minister, et pulsans ad ostium, nunciavit abbatissae. At illa aperiens
Abbreviated transcription (Latin):
Ded & cotidie a nobis ꝑp& uo anathemate sepulta damnatur
& ortamur nequorũ arma conbusta sunt apud uos eorum
cineres suscitentur: Namquis non ex secr&ur suꝑbũ
eorũ conamen & impium dicentium posse sine peccato ho¬
minem existere. expropria uoluntate . & non ex grã dĩ. & pri¬
mum quidem blaphemiae stultiloquium est dicere esse
hominem sine peccato qđ omnino non potest nisiunus medi¬
atordĩ & hominum homo iħs xp̃s. quisine peccato est. con¬
ceptus & partus. Namc &eri homines cumpeocato origmnali
nascentes. testimonium p̃uaricationis adae &iam sine ac tua¬
li peccato existentes portare noscuntur: secundum pro¬
ph&am dicentem: Ecce enĩ ininiquitatibus conceptus sum¬
tuero aedumnꝰ cum x. annis gentianglorum simul& brit¬
¶tonum gloriosissime pre esset equibus. sex &iam ipse
utdiximus xp̃i regnomilitauit. Rebellauit aduersus eum
edualla mxbrtonim audolum pbente: ili pende ugro saeuele¬

Expanded text:
sed et quotidie a nobis perpetuo anathemate sepulta damnatur: sed et quotidie a nobis perpetuo anathemate sepulta damnatur: et hortamur, ne quorum arma combusta sunt, apud vos eorum cineres suscitentur. Nam quis non execretur superbum eorum conamen et impium, dicentium posse sine peccato hominem existere ex propria voluntate, et non ex gratia Dei? Et primum quidem blasphemiae stultiloquium est, dicere esse hominem sine peccato; quod omnino non potest, nisi unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus qui sine peccato est conceptus et partus. Nam caeteri homines cum peccato originali nascentes testimonium praevaricationis Adae, etiam sine actuali peccato existentes, portare noscuntur, secundum Prophetam dicentem: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sumet septem annis genti Anglorum simul et Brittonum gloriosissime praeesset, e quibus sex etiam ipse, ut diximus, Christi regno militavit, rebellavit adversus eum Caedualla rex Brittonum, auxilium praebente illi Penda viro strenuiss
Abbreviated transcription (Latin):
diu. tante questionis caligo indisscussa remaner&. repperimꝰ
quosdam prouinciae urãe contra orto doxam sidẽ nouam.
exu&eri heresim renouare conantes. Pascha nostrum inqua
immolatus est xp̃s nebulosa caligine resutantes. & .xiiii. luna
cumnebreis caelebrare nitentes. quoepistolae principio manifes¬
te declaratur & nuperrimae temporibus illis hanc apud
eos heresim exortam & non totam eorum gentem. sed quos¬
dam in eis acsuisse inplicitos Exposita autẽ ratione pascha¬
lis obseruantiae ita depelagianis in eadem epła subdunt
& hoc quoque cognouimus quod iuros pelaganae hereseos
apud uos denuo reuiuescit. quod omnino ortamur aurĩs men¬
tibus huius modi uenenatum suꝑstitionis facinus auferatur:
Nam qualit̃ ipsa quoque exsecranda heresis damnata est.
latere uos non deb&. quia nonsolum ꝑistos. cͦs. annos ab olita est

Expanded text:
diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, reperimus diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, reperimus quosdam provinciae vestrae contra orthodoxam fidem, novam ex veteri haeresim renovare conantes, Pascha nostrum in quo immolatus est Christus, nebulosa caligine refutantes, et quarta decima luna cum Hebraeis celebrare nitentes. » Quo epistolae principio manifeste declaratur, et nuperrime temporibus illis hanc apud eos haeresim coortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam in eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione Paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt: « Et hoc quoque cognovimus, quod virus Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit: quod omnino hortamur ut a vestris mentibus hujusmodi venenatum superstitionis facinus auferatur. Nam qualiter ipsa quoque execranda haeresis damnata est, latere vos non debet; quia non solum per istos ducentos annos abolita est,
Abbreviated transcription (Latin):
Iisit idem papa honorius lit teras &iam genti seortorum
uixta quod supra docuimus sollert̃ exortans ne paucitatẽ su
inex tremis t̾rae sinbus constitutam. sapientiorẽ antiquis su
modernis quae porbem erant xpĩ ecclesus aestimarent ue¬
uel contra paschales compotes & decreta sino dalium totiusor¬
dectus in pontificatũ procodẽ errore corrigendo litteras uis
magia auctoritate atq erudicione plenas direxit: Cuden
& propelagana heresi quam apud eos reuuescere didicere
sei abbatibus scottis hilarus archi pres bit & seruans lo cõ
scic sedis apłicae iohannes duconus. & indĩ nomine electus
Item iohannes primicerius & seruans locum & scãẽ sedis apos¬
colicae & iohannes seruus dĩ consiliarius eiusdem a posto liae
sedis scripta quae ꝑ latores ad scãẽ memoriaẽ seuerinum pa¬
pan ad duxer̃ & dehac luce migrante reciprocare sponsa
adeaquar postulata fuerant siluerunt. Quibus reseratis ne

Expanded text:
is pontifex litteras etiam genti Scottorum, asse compererat, juxta quod supra docuimus: sollerter exhortans, ne paucitatem suam in extremis terrae finibus constitutam, sapientiorem antiquis sive modernis quae per orbem erant Christi Ecclesiis aestimarent; neve contra Paschales computos, et decreta synodalium totius orelectus in pontificatum, pro eodem errore corrigendo litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas direxit, evidenter et pro Pelagiana haeresi, quam apud eos reviviscere didicerat, seu abbatibus Scottis, Hilarus archipresbyter, et servans locum sanctae sedis apostolicae, Johannes diaconus, et in Dei nomine electus: item Johannes primicerius, et servans locum sanctae sedis apostolicae, et Johannes servus Dei, consiliarius ejusdem apostolicae sedis. « Scripta quae perlatores ad sanctae memoriae Severinum papam adduxerunt, et eo de hac luce migrante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant, siluerunt. Quibus reseratis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
qui multo ex hinc tempore inecclesia manens. magnas antiquo
hosti predas docendo & baptitando eripuit: Cuius nomine ui¬
cus in quo maximae solebat habitare iuxta cataractum usq
hodie cognominatur. qui condam cantandi in ecdesia erat
peritissimus. recuperata post modum pace in prouincia &
crescente numero fidelium. &iam magister ecdes iasticae
cantionis iuxta romanorum sue cantuariorum multis
cepit existere. & ipse senex. Ac plenus dierum uixta scripturas.
patrum uiam secutus est¬

Expanded text:
qui multo exhinc tempore in Ecclesia manens, magnas antiquo qui multo exhinc tempore in Ecclesia manens, magnas antiquo hosti praedas, docendo et baptizando eripuit: cujus nomine vicus in quo maxime solebat habitare, juxta Cataractam, usque hodie cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia erat peritissimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus dierum, juxta Scripturas, Patrum viam secutus est
Abbreviated transcription (Latin):
desuncti & ux ahonorem uel regus pueris uł innocentibus xp̃i
congruam in ecclesiam sepulti sunt. At tul ĩ quoque secum ua¬
sa preciosa aeduini regis ꝑplura. inquibus & trucem magnam
auream. & calicẽ aureum consecratum Ad ministerium altaris
quae actenus in ecclesia cantiae conseruata mons trantur Quo
in tempore hrofensis ecclesia pastorem minimae habebat. eo
q̃uodromanus presul illius ad honorium papam aiusto circhi¬
ep̃o legatarius missus. absortus fuerat fluctibus iuxta litima¬
ris Acꝑ hoc curam illius p̃fatus paulinus inuitatione honoru
antestitis & eot baldi regis. suscepit actenuit: usque dum & ip¬
se suo tempore ad caelestia regna cumgloriosi fructu laboris
ascendit: Inqua ecclesia moriens. pallium quoque quod aro¬
mano papa acceperat. reliquid. Reliquerat autẽ in ecclesia ebu¬
raci icicobum diaconum uirum utique ecdesiasticum & scm̃

Expanded text:
defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruum, in ecclesia sepulti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa Aeduini regis perplura, in quibus et crucem magnam auream, et calicem aureum consecratum ad ministerium altaris, quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo in tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat, eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna cum gloriosi fructu laboris ascendit. In qua Ecclesia moriens, pallium quoque, quod a Romano papa acceperat, reliquit. Reliquerat autem in Ecclesia sua Eburacensi Jacobum diaconum, virum utique ecclesiasticum et sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
mihil habere. neque in aliquo eis magis cõmunicare qua
pagius. adlatum est. autẽ capud aedummi regis cuebura eus
& inlatium postea ineeclesiã beati p&ri apłi quam ipsus
uit sed sue tes sor euis osuald ꝑfecit ut supra docuanius ẜ¬
sidum esi in partico sc̃ĩ pape gegorii acuius ipse dis ci¬
lis mrbum ute sus ciperat. Turbatis itaque rebus not¬
dam hrmbrorum hiuius asticulo dadis cum nihil alie
praesidi nsi infuga esse uideretur:, Paulinus ad sumpta
secum reginae aedilbergae quampridiem adduxerat
Redit cantiam nauigio. atq abhonorio archi epĩ & rege
eathaldo multum hõnorisice susceptus est Uenit autẽ
illuc duce basso militae regis aediuno fortissimo habens
& rfsi filium osfridi filueius. quos potea mat̾ m&u eal
cadbaldi & osualdi regum. misit ingalliam nutriendos
req daegberecto. quierat amicus illuis. ibiq ambo inĩ fantia

Expanded text:
nihilo habere, neque in aliquo eis magis communicare quam nihilo habere, neque in aliquo eis magis communicare quam paganis. Adlatum est autem caput Aeduini regis Eburacum, et inlatum postea in ecclesiam beati apostoli Petri, quam ipse coepit, sed successor ejus Osualdus perfecit, ut supra docuimus, positum est in porticu sancti papae Gregorii, a cujus ipse discipulus verbum vitae susceperat. Turbatis itaque rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil alicubi praesidii nisi in fuga esse videretur, Paulinus adsumpta secum regina Aedilberge quam pridem adduxerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduini fortissimo, habens  Yffi  Al., Iffi filium Osfridi filii ejus, quos postea mater metu Eadbaldi et Osualdi regum, misit in Galliam nutriendos regi Daegberecto  Al., Dagbercto qui erat amicus illius, ibique ambo in infantia
Abbreviated transcription (Latin):
suscenus balli cosus cactidt Alt endsrid ne cessrate enct otei
pandas dgem drans sugdt a abeo post modum regaont osul¬
do contra fidem uris iutandi per emptus esti aracem bieor um¬
ma est sacita sanges iner clesia uł gente nor dir mbirorun
mauimae quodimus ex ducibus acta est: pagonus ale quir
barbirus era pagano sȩinor si quidem penda eumi damuiru¬
ciorum agenite idolis deditus & cristiani erat nominis igarus
aofuers tediualla quamius nom̃ & professione haberos enis¬
ciañ adeo sterner& animo acmoribus barbaros. ur nesexr
qunden mnulicbri ud in no ciue pariuiloram pariera. conoa
quas u muer sos atro citate ferma morti ꝑtormenta cando¬
donte ulto ten pore totas corum prouncias debaeliando
puititus Actotum genus anglorum bittamae sondus co¬
surion seesse deliberans. Sednee religioni enstianae qua as
cos eportat erat aliquid in pendebat honoris. Sunbope s
hodie moris set brictonum sidem religonẽ que anglor ums

Expanded text:
juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem transfugit, et ab eo postmodum regnante Osualdo, contra fidem jurisjurandi peremptus est. Quo tempore maxima est facta strages in Ecclesia. vel gente Nordanhymbrorum, maxime quod unus ex ducibus a quibus acta est, paganus, alter quia barbarus erat pagano saevior. Siquidem Penda cum omni Merciorum gente idolis deditus, et Christiani erat nominis ignarus: at vero Caedualla, quamvis nomen et professionem haberet Christiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem miliebri, vel innocuae parvulorum parceret aetati, quin universos atrocitate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore totas eorum provincias debacchando pervagatus, ac totum genus Anglorum Brittaniae finibus erasurum se esse deliberans. Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta erat, aliquid impendebat honoris. Quippe cum usque hodie moris sit Brittonum, fidem religionemque Anglorum pro
Abbreviated transcription (Latin):
discrepando ꝑficiant, Tuauera sitternitas non solum epõs quos ordi¬
nauerit Neq hos tantummodo quiꝑeburcae ep̃orũ fuerint or di¬
nati sed&iam om̃s brittaniae sacerdotes habeat dõ & dño nr̃o
tis & rectȩ credendi & bene uiuendi formam ꝑcipiant. at ꝙ officiũ
sium side ac moribus ex sequentes ad caelesta cum dñs uoluert

Expanded text:
discrepando perficiant; tua vero fraternitas non solum eos episcopos quos ordidiscrepando perficiant; tua vero fraternitas non solum eos episcopos quos ordinaverit, neque hos tantummodo, qui per Eboracae episcopum fuerint ordinati; sed etiam omnes Britanniae sacerdotes habeat, Deo et Domino ntis et recte credendi et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac
Abbreviated transcription (Latin):
dño largiente. & te laborante perducta est: usum tibi pallu in
ea ad sola missarum sollempnia agenda concedimus: Ita ut
ni. quatenus lugdoniensis ciuitatis ep̃s. semꝑ inposterum asino¬
do propria debeat consecrari. Atq honoris pallium abhac scã
uero ciuitatẽ. te uolumus episcoporum mittere : quemipse ui¬
dica ueris ordinare: Ita dumtaxat. ut si eadẽ ciuitas cum fini¬
timis locis uerbum dĩ reciperit: Ipse quoque xii epos ordin&
tamen : tuae frat̾nitatis uolumus dispositioni subiacere Post
obitum uero tuum ita ep̃s quosordinauerit p̾sit : ut lunduniensis
ep̃i nullo modo dicioni subiaceant: Sit uero int̃ lundoniae & ebura¬
ce ciuitatis epõs in posterum honoris ista distinctio. ut ipse prior
habeatur . qui prius suerit ordinatus: Communi autem con¬
silio & concordi actione quaeq sunt pro xp̃i zelo agenda dis¬
ponant. unianimiter recte sentiant. & eaq senserint non sibim&¬

Expanded text:
Domino largiente, et te laborante perducta est, usum tibi pallii in Domino largiente, et te laborante perducta est, usum tibi pallii in ea ad sola missarum sollemnia agenda concedimus: ita ut ni, quatenus Lundoniensis civitatis episcopus semper in posterum a synodo propria debeat consecrari, atque honoris pallium ab hac sancvero civitatem te volumus episcopum mittere, quem ipse judicaveris ordinare; ita duntaxat, ut si eadem civitas cum finitimis locis verbum Dei receperit, ipse quoque duodecim episcop disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere; post obitum vero tuum ita episcopis quos ordinaverit praesit, ut Lundoniensis episcopi nullo modo subjaceat ditioni: sit vero inter Lundoniae et Eboracae civitatis episcopos imposterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus. Communi autem consilio et concordi actione quaeque sunt pro Christi zelo agenda disponant unanimiter, recte sentiant, et ea quae senserint non sibim
Abbreviated transcription (Latin):
moes erea idem papa gregorius augustino epoo sedo per
nos piuco se misit cum pfatis legt arus suis plautes coopet¬
tons ariue bi mimistos in quibus prum.  preci sruci enit
onlitus ustus paulinus rusinianus & per eos genente
inouersa qugade ultum erant ac ministerium ecelesius
necessaria uasa uidelic& sacra & uestimenta altariorũ . ornam̃ta quo¬
que ecdesiarum & sacer dotalia uł dericalia indumenta. scõrum
misit &iam litteras inquibus significat se ei pallium direxisse.
simul & insinuat qualiter & episcopos inbrittania constituere
debuissent Quarum litterarum iste est textus
euerentissimo & sc̃issimo fratri augustino coepõ gregorius
seruus seruorum dĩ Cumcestum sit pro omni potente
dõ laborantibus in effabilia a & erni regni premia reseruari: nobis
tamen eis necesse est honorum benesicia tribuere. ut inspiritalis
operis studio ex remuneratione ualeant multi plicius insudare
& quia noua anglorũ ecclesia ad omnipotentis dĩ gam̃ eodem

Expanded text:
eterea idem papa Gregorius Augustino episcopo, quiaarios paucos, misit cum praefatis legatariis suis plures cooperatores, ac verbi ministros DCI: in quibus primi et praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, Rufinianus; et per eos generaliter universa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta quoque ecclesiarum, et sacerdotalia vel clericalia indumenta, sanctoruMisit etiam literas in quibus significat se ei pallium direxisse, simul et insinuat qualiter episcopos in Brittania constituere debuisset; quarum litterarum iste est textus: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Augustino coepiscopo Gregorius servus servorum Dei. « Cum certum sit pro omnipotente Deo laborantibus ineffabilia aeterni regni praemia reservari; nobis tamen eis necesse est honorum beneficia tribuere, ut in spiritalis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia ad omnipotentis Dei gratiam, eodem
Abbreviated transcription (Latin):
dõ & non idolis immolantes iam sacrifitia ipsa non essent: Haec
igitur dilectionem tuam p̾dicto fratri necesse est. dicere ut
ipse in presenti ilic positus ꝑpendat qualit̾ omĩa debeat dis¬
pensare. Ds̃te in colomem custodiat dilectissime fili. datadie

Expanded text:
Deo haec et non idolis immolantes, jam sacrificia ipsa non essent. Haec Deo haec et non idolis immolantes, jam sacrificia ipsa non essent. Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri necesse est dicere, ut ipse in praesenti illic positus pensare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime fili. Data XV
Abbreviated transcription (Latin):
cirta casdem ecclesias quae ex fanis cõmutatesunt deramis ath¬
rum faciant & religiosis conuuus sollempnitatẽ caelebrent: Nec
diabolo iam animalia immolent s& ad laudem dĩ inesu suo ani¬
malia occidant. & donatori om̃ium desaci&ate sua aãs referant.
utdum eis aliqua exterius gaudia reseruantur. ad interiora gau¬
dia consentire facilius ualeant: Nanduris mentibus simulom¬
nia abscidere inpossibile esse nondubiumest: Quia & is
qui summum locum ascendere nititur: gradibus uł passibus
non autem saltibus eleuatur. Sic israelitico populo in aegepto
dñs se quidem innotuit sed tamen ei sacrifitiorum usus quãe
diabolo sol ebat exibere incultu proprio reseruauit. Ut eis
in suo sacrifitio animalia immolare preciper&: quatenus cor
mutantes aliud desacrifitio ammit terent. aliud retinerent.
ut & supsaessent animalia quae offerre consueuerant : uero tam̃

Expanded text:
circa easdem ecclesias quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arbcirca easdem ecclesias quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum faciant, et religiosis conviviis sollemnitatem celebrent; nec diabolo jam animalia immolent, et  Al., sed ad laudem Dei in esu suo animalia occidant, et donatori omnium de satietate sua gratias referant: ut dum eis aliqua exterius gaudia reservantur ad interiora gaudia consentire facilius valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscidere  Al. abscindere impossibile esse non dubium est, quia et is qui summum locum ascendere nititur, gradibus vel passibus non autem saltibus elevatur. Sic Israelitico populo in Aegypto Dominus se quidem innotuit; sed tamen eis sacrificiorum usus quae diabolo solebat exhibere, in cultu proprio reservavit, ut eis in suo sacrificio animalia immolare praeciperet; quatenus cor mutantes, aliud de sacrificio amitterent, aliud retinerent: ut etsi ipsa essent animalia quae offerre consueverant, vero tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Qbeuntibus autem p̃fatis legatarius misit post eos beatus pater¬
A gregorius literas memoratu dignias in quibus apeste. qar
post dis cessum congregationis nrãe quae tecum est: uala¬
sumus suspensi redditi. quia nichil deprosperitate ur̃i itiners
audisse nos contigit, Cumergo ds̃ omnp̃s uos ad reuerentissi¬
mum uirum fratrem nr̃m augustinum ep̃m̃ ꝑduxerit. dicite a
quiddiu mecum decausa anglorum cogitans tractaui: iudelic&
quia fana ido lorum destrui ineadem gente minimȩ deb eant
sedipsa quae incissunt idola destruantur Aqua benedicta
sat & ineisdem fanis asꝑgatur. altaria construantur. reliquias
ponantur. quasi fana eadem bene constructasunt. necesse estui
gens ipsa eadem fana sua nonuid& destrui decorde erro rem
deponat & dm̃ uerum cognoscens acad orans ad loca quae con¬
sueut familiarus concurrat & quia boues solent insacrises
doemonum multos occidere. deb& eis & iam ac dere aliqua si¬

Expanded text:
beuntibus autem praefatis legatariis, misit post eos beatus Pater Gregorius litteras memoratu dignas DCI, in quibus aperte quam « Post discessum congregationis nostrae quae tecum est, valsumus suspensi redditi, quia nil de prosperitate vestri itineris audisse nos contigit. Cum vero vos Deus omnipotens ad reverendissimum virum fratrem nostrum Augustinum episcopum perduxerit, dicite ei quid diu mecum de causa Anglorum cogitans tractavi, videlicet quia fana idolorum destrui in eadem gente minime debeant, sed ipsa quae in eis sunt idola destruantur. Aqua benedicta fiat, in eisdem fanis aspergatur, altaria construantur, reliquiae ponantur, quia si fana eadem bene constcommutari; ut dum gens ipsa eadem fana sua non videt destrui, de corde errorem deponat, et Deum verum cognoscens ac adorans, ad loca quae consuevit, familiarius concurrat. Et quia boves solent in sacrificio daemonum multos occidere, debet eis etiam hac de re aliqua so
Abbreviated transcription (Latin):
are latonsi lep̃o ferise cõmemont adurglium echerti sueces¬
sorea dederat. cuis haec forma est.
Io uraentis simose seisimo firtri urglio coepo grogons is ser¬
Quus reniborio di. Quantus sit affectus uenerihios sten¬
te scaenbus inpendendus: Ex eo quod ol erumque solent carig¬
esiuns ep̃m aduos uenire concigerie hta illum dilectio uori sic̃
decos asfectuo se dilciter que suscipiat. ut & ipsum consolas¬
tionis siae bono refoueat. & alios qualiter snterna costas
colenda sit doceat. & qm̃ sepius euenit uchi quolonte Suti
posici prius abalus quae sunt emend guda cognoscant diqi
foslasse fraternicati utaẽ sacerdo tum uł al iorum cal pas uocue¬
ꝑquntr E ita uos inea quie dm̃osffendunt aauita cumndluane eie¬
pount distactos ac sollicitos ex hib&e: utadaliorum emende¬
onan ausindietum cul pabilem feriati almocentear fal so
opimo uona fligie e dste incolomem custo diaens deñ leren¬
is sinse Noiter . ddata die  heł dlarum ud rum iont̃ de nre

Expanded text:
Arelatensi episcopo fecisse commemorat, ad Virgilium Etherii successorem dederat DCI: cujus haec forma est: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Virgilio coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. Quantus sit affectus venientibus sponte fratribus impendendus, ex eo quod plerumque solent caritepiscopum ad vos venire contigerit, ita illum dilectio vestra, sicut decet, affectuose dulciterque suscipiat, ut et ipsum consolationis suae bono refoveat, et alios qualiter fraterna charitas colenda sit doceat. Et quoniam saepius evenit ut hi qui longe sunt positi prius ab aliis quae sunt emendanda cognoscant, si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intuperquirite. Et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac sollicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem, et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te incolumem custodiat, reverendissime frater. D
Abbreviated transcription (Latin):
quia nomina urã scripta sunt in caelo Nonenim om̃s electi miracu¬
la faciunt. Sed tamen eorum nomina om̃ium in caelo tenentur
ad scripta: :ueritatis & enim discipulis esse gaudium non deb& ni¬
si deo bono quod cõmune cum om̃ibus habent. & in quo sinem lae¬
tae non babent: Restat itaque frater ꝑm̃e ut interea quae ope¬
rante dño exterius facis. semperte interius subtiliter iudices
Ac subtiliter intellas. & tem& ipsum quisis. & quanta sit in
eadem gente grã procius conuersione &iam faciendorum signorũ
dona ꝑcepisti. & si quando te creaton nr̃o seu ꝑ linguã siue ꝑo
peram reminisceris dediquisse: sẽꝑ haec adme moriam reuoces.
ut surgentẽ cordis gloriam memoria reatus p̃mat & quic¬
quid defaciendis signis acceperis uł accepisti: Nontibi sed
illis deputes donata. proquorum tibi salute collata sunt

Expanded text:
quia nomina vestra scripta sunt in coelo. Non enim omnes electi miracuquia nomina vestra scripta sunt in coelo. Non enim omnes electi miracula faciunt; sed tamen eorum nomina omnium in caelo tenentur adscripta. Veritatis etenim discipulis esse gaudium non debet, nisi de eo bono quod commune cum omnibus habent, et in quo fidem laetitiae non habent. Restat itaque, frater carissime, ut inter ea quae operante Domino exterius facis, semper te interius subtiliter judices, ac subtiliter intelligas, et temetipsum quis sis, et quanta sit in eadem gente gratia, pro cujus conversione etiam faciendorum signorum dona percepisti. Et si quando te Creatori nostro seu per linguam, sive per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat. Et quidquid de faciendis signis acceperis vel accepisti, haec non tibi, sed illis deputes  Al. add. eis donata, pro quorum tibi salute collata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uo intempore misit &iam augustino epłam suꝑmiraculis
quae ꝑeum facta esse cognouerat: Inqua eum neꝑ illomĩ
copiam periculum elationis incurreret: his uerbis ostatur:
quameligie uoluit: magna miracula ostendit. Unde necesse ẽ.
ut de eadem dono caelesti & timendo gaud eas & gaudendo ꝑti¬
mescas, Gaudeas uidelic& quia anglorum animȩ ꝑ exteriora
mira cula ad interiorem gram̃ ꝑtrahuntur : Pertimescas uero
ne int̃ signa quae sunt insirmus animus in sui p̃sumptione se
intus cadat Meminisse & enim debemus quia discipulicum
gaudio ap̃dicatione redeuntes dum caelestimagistro dicerent. Dñe in no¬
mine tuo & iam daemonia nobis subiecta sunt: protenus audierunt
Nolite gaudere super hoc sed potius gaud& e quia nomina ur̃a scrip¬
ta sunt in caelo. Inpriuata enim & temporali l&icia mentẽ posuerant
quide miraculis gaudebant, Sed depriuato ad cõmunẽ. detẽpora¬
li ada &ernam l&iciã reuocatur: Quibus dicitur: in hoc gaud&e.

Expanded text:
uo in tempore misit etiam Augustino epistolam super miraculis quae per eum facta esse cognoverat, in qua eum, ne per illorum copiam periculum elationis incurreret, his verbis hortatur:quam eligi voluit, magna miracula ostendit: unde necesse est ut de eodem dono caelesti et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas. Gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur: pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt, infirmus animus in sui praesumptione se intus cadat. Meminisse etenim debemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum caelesti Magistro dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt; protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. In privata enim et temporali laetitia mentem posuerant qui de miraculis gaudebant; sed de privato ad communem, de temporali ad aeternam laetitiam revocantur quibus dicitur: In hoc gaudete
Abbreviated transcription (Latin):
cognominari. cuus pat̃ henggst quicum filio suo oiso inuitatus auiru
gerno brittaniam primus intrauit ut supra retulimus. At uero
post mortẽ aedilberti cumfilius eius eadbald regn giberna¬
cula suscepisse&: magno tenellis ibi adhuc ecdesiae crementis
d&rimento fuit: siquidem non solum fidem xp̃i recipere nolu¬
erat. sed & fornicꝗtione pollutus est tali qualem nec inter
gentes auditã ã postestatur. ita ut Axorem patris haber& quo

Expanded text:
cognominare. Cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invitatus a Vucognominare. Cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invitatus a Vugerio Brittaniam primus intravit, ut supra retulimus. At vero post mortem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
lunt anglorum pariter & brittonum populis p̃fuit. Nec nos
niam sitae sunt. anglorum subiecit imperio. Sextus oso ald
regnum tenuit: Septimus osuinis frat̾eius aequalibus poene
terminis regnum. non nullo tẽpore cho ercens: Pictorum quoq:
atq scot torum gentes quae septem trionales brittaniae sineste
nent maxima ex paste ꝑdomuit hac tributarias fecit: Sed hac
in posticum scĩ mastini intro ecclesiam beatorum apłorum
p&ri & pauli sepultus. ubi & br&te reginaẽ condita. que inter
c&era bona suaque gentis suae consulendo conferebat. & iam
decreta illi iudiciorum iuxta exempla romanorum cum con¬
silio sapientium consatuit. quae conscripta anglorum sermo¬
ne actenus habentur & obseruantur ab ea: inquibus primitus
lic& tuitionem eis quos & quorum doctrinã susceperat. postare.
lrat autẽ idem aedlbert silius hermenrici cuius mat̃ octa cũ¬
pat̃ orio cognomento oiso a quo reges cantuariorum solent oisgen

Expanded text:
lunt, Anglorum pariter et Brittonum populis praefuit, praetelunt, Anglorum pariter et Brittonum populis praefuit, praeteniam sitae sunt, Anglorum subjecit imperio: sextus Oswald regnum tenuit; septimus Oswius frater ejus aequalibus pene terminis regnum non nullo tempore coercens. Pictorum quoque atque Scotorum gentes, quae septentrionales Britaniae finent, maxima ex parte perdomuit, ac tributarias fecit. Sed haec in porticu sancti Martini, intra ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli sepultus, ubi et Berctae condita est. Qui inter caetera bona, quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur et observantur ab ea: in quibus primitus licet tuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat autem idem Aedilberct filius Irminrici  Al.,  Orric, cognomento Oisc, a quo reges Cantuariorum solent Oiscingas
Abbreviated transcription (Latin):
mastirum xp̃i. ut exclusa multitudine daemonum. multitudo
Aquo augustinus cumsociis ad praedicandum genti anglorum
missus aedilbest rex cantuariorum post regnum temporale
quod .l. &ui annis glorio sissime tenuerat. aeterna caelestis regni gu¬
dia subut. Quitertius quidem in regibus gentis anglorum cunctis
australibus eorum prouincus quae umbrae fluuio & contigus eiꝰ ter¬
minis se questrantur aborealibus imperauit. sed primus omium
caeli regna conscendit. Nam primus imperium huius modi. aelli
rex australium saxonum. secundus caelin rex occidentalium saxo¬
num quilingua ipsorum caeaulin uocabatur. Testius ut dixi
cedilbret rex cantuariorum. Quastus redualt rex orientalium
anglorum qui& iam uiuente aedilbesto eidem suae genti du¬
catum prebebat. obtenuit Quintus edunus rex nordan hrm¬
gam inhabitat. maiore potenciam cunctisquȩ̨ brittaniam in co¬

Expanded text:
martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo quo Augustinus  Al. add. episcopus cum sociis ad praedicandum genti Anglorum missus est, Aedilberct rex Cantuariorum, post regnum temporale, quod quinquaginta et sex annis gloriosissime tenuerat, aeterna caelestis regni gaudia subiit: qui tertius quidem in regibus gentis Anglorum, cunctis australibus eorum provinciis quae Humbrae fluvio et contiguis ei terminis sequestrantur a borealibus, imperavit; sed primus omnium caeli regna conscendit. Nam primus imperium hujusmodi Aelli rex Australium Saxonum; secundus Caelin rex Occidentalium Saxonum, qui lingua eorum Ceaulin vocabatur; tertius, ut dixi, Aedilberct rex Cantuariorum; quartus Reduald rex Orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aedilbercto eidem suae genti ducatum praebebat, obtinuit; quintus Aeduin rex Nordanhymgam inhabitat, majore potentia cunctis qui Brittaniam inco
Abbreviated transcription (Latin):
satagit Sed quantum haec agendo proficerit ad huc p̃sentia
tempora declarant: Histemporibus uenit mellitus lundonix
ep̃s romam denecessariis ecclesiae anglorum cum apłico papa bo¬
nifatio tractaturus: & cumidem papa reuerent̃ coger& sinodii
episcoporum itadie deuita monachorum & qui&e ordinaturus
& ipse mellitus int̃ eos ad sedit anno viii imperii focatis principis
ta : sua que auctoritate subscribens confirmar&: Haec brittanũ
rediens secum anglorum ecclesus mandanda atq seruanda de¬
ferr& una cũepistolis quasidem pontifex dõ dil ecto archi epõ lau
rentio & clero uniuerso similit̃ & aedilbesto regi atque genti ani¬
clesiae xp̃i templum romae. quod patheon uocabatur ab antiqui
quasi simulachrum && om̃ium deorum: Inquo ipse eliminata
om̃i spurcitia fecit ecclesiam scaẽ dĩ genitricis. atque om̃ium

Expanded text:
satagit  Al., sategit. Sed quantum haec agendo profecerit, adhuc praesentia satagit  Al., sategit. Sed quantum haec agendo profecerit, adhuc praesentia tempora declarant. His temporibus venit Mellitus, Lundoniae pus Romam, de necessariis Ecclesiae Anglorum causis cum apostolico papa Bonifacio tractaturus. Et cum idem papa reverendissimus cogeret synodum episcoporum Italiae, de vita monachorum et quiete ordinaturus, et ipse Mellitus inter eos assedit anno octavo imperii Phocatis principis;ta sua quoque auctoritate subscribens confirmaret, ac in Britanniam rediens, secum Anglorum Ecclesiae mandata atque observanda deferret, una cum epistolis quas idem pontifex Deo dilecto archierentio, et clero universo, similiter et Aedilbercto regi atque genti Angclesiae Christi templum Romae quod Pantheon vocabatur ab antiquis, quasi simulacrum esset omnium deorum: in quo ipse, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium
Abbreviated transcription (Latin):
per uniuersam scottiam laurentius melitus & iustus epĩ ser¬
ui seruorum dĩ Dumnos sedes apłica more suo sicut in uniuer¬
so orbe terrarum in his occiduis pastibus ad praedicandum gen¬
tibus paganis diriger& atque in hanc insulamq brit tania numn¬
cupatur. contigit introisse. antequam cognosceremus credentes
quod iuxta morem uniuersalis ecclesiae ingrederentur in magna
reuerentia scĩtatis. tambrit tones quã scottos uenerati sumus sed
cognoscentes brittones scot tos meliores putauimus Scot tos uero ꝑ
daganum epm inhanc quam superius memorauimus in sulã
& colum banum abbatẽ ingallus uenientem. nichil discrepare
abrittonibus in eorum conuersatione didicimus. Nam daganꝰ
ep̃s ad nosueniens. non solum cibum nobiscum. sed nec in eodem
ospitio quouescebamur sumere uoluit Misit idem lauren¬
tius cumco ep̃is sius &iam brittonum sacerdotibus litteras sui
aradiu condianas quibus eos inunitate catholica confirmare

Expanded text:
per universam Scottiam, Laurentius, Mellitus et Justus, episcopi, servi servorum Dei. « Dum nos sedes apostolica, more suo sicut in universo orbe terrarum, in his Occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam, quae Brittania nuncupatur, contigit introisse antequam cognosceremus: credentes quod juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reverentia sanctitatis tam Brittones quam Scottos venerati sumus; sed cognoscentes Brittones, Scottos meliores putavimus. Scottos vero per Daganum episcopum in hanc, quam superius memo ravimus, insulam, et Columbanum abbatem in Gallis venientem, nihil discrepare a Brittonibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens, non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio quo vescebamur, sumere voluit. » Misit idem Laurentius cum coepiscopis suis, etiam Brittonum sacerdotibus literas suo gradui condignas, quibus eos in unitate catholica confirmare
Abbreviated transcription (Latin):
niam redir& Qua põpter sollempnem canonici temporis pal¬
modiuam si noni alitudo corporis existeret cotidie psalteri¬
um totum inmemoriam diuinȩ laudis decantar&: at que
sinitis lacrimis precibus & uotis domum redir& inuenit so¬
dalem dormientem. & ipse quoquȩ lectulum cons cendens
coepit inqui&em membra laxare: &cum paululim qui¬
escerent exꝑge factus sodalis respexit eum & ait. Ofrater
egberte : o quid fecisti sperabam quia parit̃ aduitam a &erni
intraremus : Uerump tamen scio quia quae postulasti acci¬
pies didicerat enim ꝑuisionem & quid ille p&isset. & quia
tita in p&rass&: Quid multa: ipse edilunh proxima nocti¬
est defunctus: At uero egbertꝰ decursa molestia a egritu¬
uirtutum bona ut ipse desiderabat. nuꝑ id est anno domi

Expanded text:
niam, rediret; quia praeter sollemnem canonici temporis psalniam, rediret; quia praeter sollemnem canonici temporis psalmodiam, si non valetudo corporis obsisteret, quotidie Psalterium totum in memoriam divinae laudis decantaret; et quifinitis lacrymis, precibus et votis, domum rediret, invenit sodalem dormientem: et ipse quoque lectulum conscendens, coepit in quietem membra laxare. Et cum paululum quiesceret, expergefactus sodalis respexit eum, et ait: « O frater Ecgbercte, o quid fecisti? Sperabam quia pariter ad vitam aeternam intraremus. Verumtamen scito quia quae postulasti, accipies. Didicerat enim per visionem, et quid petiisset, et quia petita inpetrasset. Quid multa? Ipse Aedilhun proxima nocte defunctus est: at vero Ecgberct decussa molestia aegrituirtutum bona  Al, dona, ut ipse desiderabat, nuper, id est anno domi