comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si non es corpꝰ. aut onĩps. si omĩa ñ potes. aut misericor ᷤᷤ si¬
mul uimpassib : Nam sisola corꝑꝰea st̃ sensibilia. qm̃sensꝰ
cura corpꝰ & in corpͦe sunt. qͦ mͦ es sensibił c̃ ñ sis corpꝰ. ssũmꝰ¬
Sp̃o qui corꝑ̾e melior. ẽ: S si sentire ñ nͥ cognosc̃e. aut ñ nͥ
ao cognoscendũ. ẽ. qͥ enĩ sentit cognosc̃ scđm Sensuũ ppͥetatẽ.
ꝗ nus ñ sis corpꝰ. uere tñ co mͦ sũme sensibił es: qͦ sũme omĩa cognos

Expanded text:
si non es corpus; aut omnipotens, si omnia non potes; aut misericors simul et impassibilis? Nam si sola corporea sunt sensibilia, quoniam sensus circa corpus et in corpore sunt: quomodo es sensibilis, cum non sis corpus ss, qui corpore melior est? Sed si sentire non nisi cognoscere aut non nisi ad cognoscendum est - qui enim sentit cognoscit secundum sensuum proprietatem, quamvis non sis corpus, vere tamen eo modo summe sensibilis es, quo s
Abbreviated transcription (Latin):
tu: dñe in amorẽ tuũ uł hoc ipsũ totũ. Totũ qͦd sũ tuũ:
conditione. fac totũ tuũ dilectione. Ecce dñe corãte ÷ cor meũ
Conat᷑ s ꝑ se ñ potest. fac tu qͦd ipsũ ñ pocest. Admitte̾ me int̾
cubiculũ amoris tui. Peco. uro. Pulso. Quime facis petere:
fac acciꝑe. Das q̃rere dainuenire: Hoces pulsare. aꝑi pulsanti.
Cui das si negas petenti: Qsinuenit si q̃rens frustrat᷑: Cui
aꝑis. si pulsanti claud̃ : Quid das ñ oranti si amorẽ tuũ ne¬
gas oranti: Ate hdbeo desid̾are. ate habeã impetͣrare.
Adhere illi. adhere importune aĩamea. Bone bone dñe ne rei-¬
cias eã. fame amoris tui languet refocilla eã. Saciet eã dilac¬
tio tua. impinguet eã affect᷑ tuus impleat eã amor tu¬
us. Occupet me totũ & possideat totũ. qr tues cũ patre ⁊

Expanded text:
me, Domine, in amorem tuum, vel hoc ipsum totum. Totum, quod sum, tuum est me, Domine, in amorem tuum, vel hoc ipsum totum. Totum, quod sum, tuum est conditione; fac totum tuum dilectione. Ecce, Domine, coram te est cor meum; conatur, sed per se non potest; fac tu quod ipsum non potest. Admitte me intra cubiculum amoris tui, peto, quaero, pulso. Qui me facis petere, fac et accipere. Das quaerere, da invenire. Doces pulsare, aperi pulsanti. Cui das, si negas petenti? Quis invenit, si quaerens frustratur? Cui aperis, si pulsanti claudis? Quid das non oranti, si amorem tuum negas oranti? A te habeo desiderare, a te habeam impetrare. Adhaere illi, adhaere importune, anima mea. Bone, bone Domine, ne rejicias eam; fame amoris tui languet, refocilla eam, satiet eam dilectio tua, impinguet eam affectus tuus, impleat eam amor tuus, occupet me totum, et possideat totum, quia tu es, cum Patr
Abbreviated transcription (Latin):
malignos sp̃c ne uĩ aĩȩmeȩ fac̾ent ꝓhibiusti. Xp̃ianũ me
fecisti uocari de noĩe tuo. ꝑ qͦd ⁊ ego confiteor ⁊ tu cognoscis
me int̾ redẽptos tuos. ⁊ ereristi ⁊ leuasti me ad noticiã &
amorẽ tcũ. fecistime ꝯfidẽ de salute aĩȩ meȩ ꝓ qͣ dedisti ani¬
mã tuã ⁊ m si te seq̃rer ꝓmisisti głam tuã Ieoce cũ ñdũ seqͣr te
pectas ut te seqͣt ⁊ dones qͦd ꝓmisisti. Consida aĩa mea. inter¬
me redemisti debeo meipsũ totũ. qͥa tanta promittis debeo
meipsũ totũ. Immo tantũ dbeo amori tuo płꝗͣme ipsũ.
qͣntũ tu esmaior me ꝓqͦ dedisti ce ipsũ. ⁊ cui ꝓmitts te ipsũ.
Fac p̾cor dnĩe me gustare ꝑ amorẽ qͥd gusto ꝑ cognitionẽ. Sen
tiã ꝑ affectũ qͦd sentio ꝑ intellectũ. Plus debeo ꝗͣ meipsũ totũ
s nec płꝰ habeo. nec hoc ipsũ possũ ꝑme reddere totũ. trahe

Expanded text:
ae meae facerent, prohibuisti. Christianum me ae meae facerent, prohibuisti. Christianum me fecisti vocari de nomine tuo, per quod et ego confiteor, et tu cognoscis me inter redemptos tuos, et erexisti et levasti me ad notitiam et amorem tuum; fecisti me confidere de salute animae meae, pro qua dedisti animam tuam, et mihi, si te seqpectas ut te sequar, et dones quod promisisti. Considera, anima mea, intenme redemisti, debeo meipsum totum; quia tantum promittis, debeo meipsum totum, imo tantum debeo amori tuo plusquam meipsum, quantum tu es major me, pro quo dedisti teipsum, et cui promittis teipsum. Fac, precor, Domine, metiam per affectum quod sentio per intellectum; plus debeo quam meipsum totum; sed nec plus habeo, nec hoc ipsum possum per me reddere totum. Trahe
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suã. Qecce cũ nundũ adheserim tͥ sicut consuliusti ñdũ
tam̃ in infernũ me cadere ꝑmisisti. s adhuc expectas ut
adhereã ⁊ facias qͦd ꝓmisisti. Certe dñe sic erã. & ħ fecisti mͥ
In teneb̾s erã. qr nichil nec me ipsũ sciebã. In lubͥco qr imbe¬
cillis ⁊ fragił ad lapsũ pecc̃i erã. Indescensu suꝑ chaos inferni
qͥa in pͥmis parentib descendam d iticia ad iniꝰticiã ꝑ quã
descendit᷑ ad infernũ. ⁊deb̾itudine ad tẽporalẽ miscriã. de qͣ
cadit᷑ in ȩternã. pondꝰ originał pecc̾i deorsũ me tͣhebat. ⁊ honꝰ
ĩportabile iudicii dĩ me p̃mebat. ⁊ inimici mei demones ut
me aliis pecc̾is dãpnabiliorẽ fac̾ent qͣntũ in ipsis erat uehe¬
m̃ter insistebant. Sic destituto om̃i auxilio illuxisti mͥ.
⁊ qͦmͦ erã ostendisti. qr ⁊ cũ ego nondũ hoc nosse pot̾am alioᷤᷤ
isti. Plũbũ tͣhens. ⁊ onꝰ gͣuans. ⁊ hostes upellentes reiecisti

Expanded text:
cce, cum nondum adhaeserim tibi, sicut consuluisti, nondum tamen in infernum me cadere permisisti, sed adhuc exspectas, ut adhaeream, et facias quod promisisti. Certe, Domine, sic eram, et haec fecisti mihi. In tenebris eram, quia nihil nec meipsum sciebam; in lubrico, quia imbecillis et fragilis ad lapsum peccati eram; in descensu super chaos inferni, quia in primis parentibus descenderam de justitia ad injustitiam, per quam descenditur ad infernum, et de beatitudinePondus originalis peccati deorsum me trahebat, et onus importabile judicii Dei me premebat, et inimici mei daemones, ut me aliis peccatis damnabiliorem facerent, quantum in ipsis erat, vehementer insistebant. Sic destituto omni auxilio illuxisti mihi, et quomodo eram ostendisti. Quia et cum ego nondum hoc nosse poteram, aliosisti. Plumbum trahens, et onus gravans et hostes impellentes rejecisti,
Abbreviated transcription (Latin):
os łQuam opꝰdm qͦddam uelut exemplũ meditandi de
ratiõe fidĩ cogentib me p̃cib quoꝵdam frm̃. in ꝑsona
alicuiꝰ tacite secum ratiocinando que nesciat inuestigantis edi¬
di: ꝯsid̾ans iłid. ẽ. multoꝵ ẽcatenatione contȩxtũ aĩgum̃toꝵ¬
cepi mecũ q̃rere si forte poss inueniri uñ argum̃tũ qd̾ nullo
alio adse ꝓbandũ qͣm se solo indigeret. & solũ ad astruenoũ¬

Expanded text:
ostquam opusculum quoddam velut exemplum meditandi de ratione fidei cogentibus me precibus quorundam fratrum in persona alicuius tacite secum ratiocinando quae nesciat investigantis edidi: considerans illud esse multorum concatenatione contextum argumentorcoepi mecum quaerere, si forte posset inveniri unum argumentum, quod nullo alio ad se probandum quam se solo indigeret, et solum ad astruendu
Abbreviated transcription (Latin):
subditum scͥpsi opuscłm. & qm̃ nec istud nec ilłd cuiꝰ supͣ me¬
mini digñ lib̾ nomine aut cui auctori ᷤᷤ p̃pon̾et᷑ nom̃ uidi¬
cabã ne tñ eadẽs ine aliqͦ titulo qͦ aliquẽ in ꝰ manꝰ uenirẽt
qͦdã mͦ ad se legendũ inuitarent dimittenda putabã. ini¬
cuiq suũ dedititulũ. ut pͥꝰ exẽplũ meditandi de ratione fi¬
dĩ. ⁊ sequens fides querens intellectũ dic̾e̾t᷑. S c̃ iã a płrib cũ
his tituł utr̃q tnscptũ. eẽt. coogerunt me płres ⁊ maxime
reuerendꝰ archiep̃c lugdunensi ᷤ hugo nomine fungens in
gallia legatione apłica. qͥ mͥ hoc ex apłica p̃cepit auctori¬
tate. ut nom̃ meũ tłł p̃scrib̾em. Qͦd ut aptiꝰ fieret: ild qͥoẽ
E

Expanded text:
subditum scripsi opusculum. Et quoniam nec istud nec illud cuius supra mesubditum scripsi opusculum. Et quoniam nec istud nec illud cuius supra memini dignum libri nomine aut cui auctoris praeponeretur nomen iudicabam, nec tamen eadem sine aliquo titulo, quo aliquem in cuius manus venirent quodam modo ad se legendum invitarent, dimittenda putabam: unicuique suum dedi titulum, ut prius Exemplum meditandi de ratione fidei, et sequens Fides quaerens intellectum diceretur. Sed his titulis utrumque transcriptum esset, coegerunt me plures et maxime reverendus archiepiscopus Lugdunensis, HUGO nomine, fungens in Gallia legatione Apostolica, qui mihi hoc ex Apostolica praecepit auctoritate, ut nomen meum illis praescriberem. Quod ut aptius fieret, illud quidem e
Abbreviated transcription (Latin):
stancia sufficẽt. Ad qd̾ cum seꝑe studioseq cogitationẽ conũ¬
terõ: atꝙ aliquandomͥ uidet᷑ iã posse capi qͦo querebã. ali¬
qͣnoo m̃tis aciẽ omĩno fugeret. tandẽ desꝑans uolui cessare
ueld̾ ab inqͥsitione rei ꝗͣ inueniri. eẽt ĩpossibile. S cũ illã co¬
gitationẽ ne m̃tẽ meã Erustͣ occuꝑando ab aliiᷤ inqͥb ꝓficere
possem ĩpediret. penit᷑ a me uellẽ excludere: tc̃ mag̃ ac mag̃
nolenti ⁊ defendenti se cepit c̃ ĩportunitate qͣoã ingerere. Cũ
g quadã die uehem̃t̾ etꝰ ĩportunitati resistendo fatigarer.
in ipso cogitatioñ conflictu sic se obtulit qͦo desꝑauerã. ut stu¬
diose cogitationẽ ãplecterer ꝗͣ. sollicit᷑ repellebã. Ostimans g
qͦd me gaudebã inuenisse. si cpͥtũ. ge̾t. alicui legenti placit
de hoc ipso ⁊ dde quib dã aliis sub ꝑsona conantis erig̾e m̃¬
tem suã ad contẽplandũ dm̃ ⁊ querentis intellig̃e qͦo credio.

Expanded text:
stantia, sufficeret. Ad quod cum saepe studioseque cogitationem converterem, atque aliquando mihi videretur iam posse capi quod quaerebam, aliquando mentis aciem omnino fugeret: tandem desperans volui cessare velut ab inquisitione rei quam inveniri esset impossibile. Sed cum illam cogitationem, ne mentem meam frustra occupando ab aliis in quibus proficere possem impediret, penitus a me vellem excludere: tunc magis ac magis nolenti et defendenti se coepit cum importunitate quadam ingerere. Cum igitur quadam die vehementer eius importunitati resistendo fatigarer, in ipso cogitationum conflictu sic se obtulit quod desperaveram, ut studiose cogitationem amplecterer, quam sollicitus repellebam. Aestimans igitur quod me gaudebam invenisse, si scriptum esset, alicui legenti placiturum: de hoc ipso et de quibusdam aliis sub persona conantis erigere mentem suam ad contemplandum deum et quaerentis intelligere quod credit,
Abbreviated transcription (Latin):
putet᷑ uͥ inuitꝰ ⁊ ex necessitate tenet᷑ ꝗͣ qd sponte ⁊ alacͥ
fert᷑ uoluntate. Deniq lͥ ÷ thesaurꝰ tuus iͥ: ⁊ cor tuũ.
amat. In qͦ auminꝰ amat: absens ꝓfecto : In eo aũ minꝰ
amare dm̃ conuincit᷑. qͦd carnis adhuc necessitatib
occupat᷑. Illa uͦ cͥca corpꝰ occupatio qͥd÷ nͥ adeo qͣdã ab
sentatio. ⁊ absentatio qͥd nͥ ꝑegͥnatio: Ꝙ pegͥnam᷑ gͦ adño
erũnis. ⁊ curis caritas fatigatur.
qͦd in eũgłio nob̾ ꝓmittit᷑. Ecce enĩ m̾ces ura multa
in ceł mirantes marime sc̃m augtinũ dixisse sr̃ hoc:
ñ cȩlos istos uisibiles ⁊ corporeos oportere intelligi. ne
m̾ces nr̃a in reb mobilib uolubilib q uideat᷑ collocari
ĩõq spũalia qͦdã sirmam̃ta e̾ẽ intelligenda de qͥbꝰ nes¬
citis ut dicicis qͥd ł spicari debeatis. S: si attenditis qd

Expanded text:
invitus et ex necessitate tenetur, quam quo sponte et alacri, fertur voluntate. Denique ubi est thesaurus tuus ibi est et cor tuum . amat. In quo enim minus amat, absens profecto est. In eo autem minus Deum amare convincitur, quod carnis adhuc necessitatibus occupatur. Illa vero circa corpus occupatio quid est, nisi a Deo quaedam absentatio? et absentatio quid, nisi peregrinatio? Et peregrinamur ergoaerumnis, et curis charitas fatigatur. quod in Evangelio nobis promittitur, Ecce enim merces vestra multa est in coelis: mirantes maxime sanctum Augustinum dixisse super hoc, non coelos istos visibiles et corporeos oportere intelligi, ne merces nostra in rebus mobilibus volubilibusque videatur collocari; ideoque spiritualia quaedam firmamenta esse intelligenda, de quibus nescitis, ut dicitis, quid vel suspicari debeatis. Sed si attenditis quod
Abbreviated transcription (Latin):
nae ꝗ obedientia eũ uoluntatẽ sua libam sorũ sinee¬
lunt ati di subdit: ⁊ cu aceptã bonã uoluntatẽ sinc õt
enttio. spontanea libtate oꝑe ꝑficit. Sicho ille re
saluant᷑. q si illã otẽpnunt qr debitũ qͦd debent non
tuȩ. Captiua eras s hoc mͦ es redẽpta. Ancilla eras
⁊ sices lib̾ata. Sic es exul reducta ꝑdita restituta
ho mortua resuscitata. Hoc mandat õhomo. hoc rumi

Expanded text:
oluntatem suam liberam sponte voluntati Dei subdit, et cum acceptam bonam voluntatem sine omni exactione, spontanea libertate opere perficit. Sic homo ille salvantur; qui vero illam contemnunt, quia debitum quod debent non tuae. Captiva eras; sed hoc modo es redempta. Ancilla eras, et sic es liberata. Sic es exsul, reducta; perdita, restituta, et mortua, resuscitata. Hoc mandat, o homo, hoc ruminet,
Abbreviated transcription (Latin):
uisticiam gponte sustin̾et. Dedic ittq humana nat᷑a
dõ un llo bomine sponte oe ñ ex debito qͥd siũi erat: at
rediuie se in aliis in quib qd ex debito or igebatur
u illo hoĩe passa ẽ aliqͥd ulla necessi titen ano hatiuia
uoluntate. Sec alieut uoleneie succubiut: s pontanea
bonitate ad honorẽ dĩ ⁊ ucilitatẽ alioꝵ hoium que
rlus mala uoluntate sct̃ illata laudabulit e mis¬
rebr die sestenti. Ne uilla cogente obedienti a. sps
pesrt̃ disponente sapiencia. Non ciũ ulle hoi patꝰ po
morẽtar cogendo p̃cepit: s ille qͥs pat plaot bat it

Expanded text:
ustitiam sponte sustineret. Dedit itaque humana natura Deo in illo homine sponte et non ex debito quod suum erat, ut redimeret se in aliis, in quibus quod ex debito exigebatur,in isto homine passa est aliquid ulla necessitate, sed sola libera voluntate. Nec alicui violentiae succubuit, sed spontanea bonitate ad honorem Dei et utilitatem aliorum hominum, quae illi mala voluntate sunt illata, laudabiliter et misericorditer sustinuit; nec ulla cogente obedientia, sed potenti disponente sapientia. Non enim illi homini Pater ut moreretur cogendo praecepit; sed ille quod Patri placiturum et
Abbreviated transcription (Latin):
Er ꝓiinteateos ion diabolt s di iusticia etigente. llchil g̃
trat in diabolo. cur dẽ adũsus cum adsaluandũ hoienꝰ
fortitudinẽ suam celaie aut differre deb̾et. An aliqua
necessitas coegit ut altissimꝰ sic se humili aret. ⁊ om̃ps ad fĩ¬
ciendum aliquid tantũ laboraret: S omĩs necessitas &
impossibilitas cius subiacet uoluntati. Cuipye qd̾ uult
te. ⁊ q̾ndo uoluntas eꝰ sꝙ̃ bona. ẽ. sola boc fecit bonitate
Non enun dõ egebat ut hoc mͦ homine saltit̃ facet  ho
mana natura uidigebat. ut hoc mͦ dõ sacisfacẽt. Nore
egebat dẽ ut tam laboriosa patetur s indigebat ho
ud ita recciliaret᷑. Hoc egebat dẽ ut sic humili aretur
indi gebat hõ uo sic de ꝓfundo interm eacert̃. Suim aadr̃a
uimiliaa aut laborare nes egint nec potiut. hec orrãd ho¬

Expanded text:
sed permittente: non diaboli, sed Dei justitia exigente. Nihil ergo erat in diabolo cur Deus adversus eum ad salvandum hominem fortitudinem suam celare aut differre deberet. An aliqua necessitas coegit ut Altissimus sic se humiliaret, et Omnipotens ad faciendum aliquid tantum laboraret? Sed omnis necessi as et impossibilitas ejus subjacet voluntati. Quippe quod vult a est, sola fecit hoc bonitate. Non enim Deus agebat ut hoc modo hominem salvum faceret; sed humana natura indigebat ut hoc modo Deo satisfaceret. Non egebat Deus ut tam laboriosa pateretur; sed indigebat homo ut sic Deo reconciliaretur ; nec egebat Deus ut sic humiliaretur, indigebat homo ut sic de profundo inferni erueretur. Divina natura humiliari aut laborare non eguit, nec potuit. Haec omnia hu
Abbreviated transcription (Latin):
purũ puro malo cõparabit᷑ in efficientia. hoc÷ ut tã ef¬
ficax ad bonũ illud sit quã ad malũ istud: Et hȩc suꝑ
hac qͤstione sufficiant. Nã ad suꝑiores qͦq satis ẽẽ reor
responsũ suꝑiꝰ. & qͥdẽ uos easdẽ sepiꝰ dubitationes it̾atis

Expanded text:
purum puro malo comparabitur 517 in efficientia, hoc est ut tam efpurum puro malo comparabitur 517 in efficientia, hoc est ut tam efficax ad bonum illud sit, quam ad malum istud? Et haec super hac quaestione sufficiant. Nam ad superiores quoque satis reor esse responsum superius. Et quidem vos easdem saepius dubitationes
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis. Cũ itaq ille ocls utrunq malũ. is uͦ minime
utrimnq habeat bonũ. nonne rõ uidet᷑ exig̾e ũ pł ille noceit
ͥ ꝓsit iste: Nẽq enĩ ꝯsequens ÷ ut tantũ ualeat in bonũ bonũ
cepta simplicitas: Cur inqͥs: Nunqͥd ñ exfide : Prsꝰ ex fide . s
silsa uel certe pociꝰ ñ ex fide. qͥa fides falsa fides ñ: Deniq d fide
uera ñ falsa puto dixisse apłm. Om̃e qͦd ñ÷ ex fide pecc̃m:¬
Naũt ex fide ã bonũ cͤdit᷑ qͦd malũ÷. Est enĩ falsũ. Peccm̃ gͥ est.
anesciente fic: & bonũ ꝓrsꝰ condẽpnat intentio pͣua. ⁊ mala
ñ penitꝰ excusat recta. Siue itaq nalũ putes bonũ qͦd forte
agis. siue bonũ malũ qͦd oꝑaris utrunq pecc̾m est: qͥa ne¬
utrũ ex fide. licet sane leuiꝰ admodũ peccet᷑. uͥ sana intentione
sola rep̃hensibił actio foris apparet. quã uͥ maligna latet.
peccõ ñ÷ purũ bonũ minime est. Qpacto gͦ bonũ non

Expanded text:
s utrumque malum, is vero minime utrumque habeat bonum; nonne ratio videtur exigere, ut plus ille noceat, quam prosit iste? Neque enim consequens est, ut tantum valeat in bonum bonum cepta simplicitas. Cur inquis? nunquid non ex fide? Prorsus ex fide, sed falsa; vel certe potius non ex fide, quia fides falsa, fides non est. Denique de fide vera, non falsa puto dixisse Apostolum: Omne quod non est ex fide, peccautem ex fide vera bonum creditur quod malum est: est enim falsum. Peccatum igitur est. a nesciente fit, et bonum prorsus condemnat intentio prava, et malum non penitus excusat recta. Sive itaque malum putes bonum quod forte agis, sive bonum malum quod operaris, utrumque peccatum est, quia neutrum ex fide: licet sane levius admodum peccetur, ubi sana intentione sola reprehensibilis actio foris apparet, quam ubi maligna latet epeccato non est, purum bonum minime est. Quo pacto ergo bonum non
Abbreviated transcription (Latin):
de milera senntices angͥne dĩ redẽpta & libata. ex¬
aica menti mã. mem̾ito resuscitaciõil tuȩ. icogita re¬
demptionem. & lib̾ationem tuam. Recͣta iͥ & qͥ sit
miroꝰ itie saluatiõis. ũ sare in meditatiõe ci. deset dit
u contemplatione ciꝰ. E xcute fastidiũ tuũi. facutum
cordi crto intende in hoc mentẽ cuã. Gusta bontaui
sedorydoris tu: aeceude in amoit̃ saluator b et
Maidẽ sauuim uiboꝵ suge płqͣm mellicũ saporẽ guti sa¬
lubrem dulcorem. Mande cogitando suge incelsigendo
gluti a mando & audendo. Letare mandendo. gra¬
tul are sugendo. iocundare glutieudo. libi gͦ & ã est
uirb̃ a foaitudo salatiõis toc. erte xp̃cte retuis

Expanded text:
misera servitute sanguine Dei redempta et liberata, excita mentem tuam, memento resuscitationis tuae: recogita redemptionem et liberationem tuam. Retracta ubi et quae sit virtus salvationis tuae, versare in meditatione ejus, delectare in contemplatione ejus, excute fastidium tuum, fac vim cordi tuo, intende in hoc mentem tuam; gusta bonitatem Redemptoris tui; accendere in amorem Salvatoris tui. Mande favum verborum, suge plusquam mellitum saporem, gluti salubrem dulcorem. Mande cogitando, suge intelligendo, gluti amando et gaudendo. Laetare mandendo, gratulare sugendo, jucundare glutiendo. Ubi ergo, et quae est virtus et fortitudo salvationis tuae? Certe Chris
Abbreviated transcription (Latin):
uult etiã si possit nec si uelit scit. Quã obrẽ hunc¬
ocłm in supioꝵidiuisione illo alt̾o censtu ñ ĩm̾ito pe¬
iorẽ ñ qr malignior sit. s qr ꝑiculosior. Ignorantia
qͥppe securiorẽ securitas segniorẽ facit ñ neqͥorẽ.
Est tñ ex hoc ꝓculdubio det̾ior qͦd ille solũ ht̃ malũ
malã intentionẽ. iste ⁊ falsã consid̾ationẽ. Ille uno
caret e duob bonis. bono zelo. iste ⁊ uero udicio.
Ex hoc itaq pessimo oculo qͥ neutrũ bonũ ht̃. ⁊
itẽ ex illo oꝑtimo qͥ neutͦ caret: sentiendũ: u̾itatẽ
disseruisse aut tenebͥs obuolui totũ corpꝰ. aut luce
ꝑfundi. Nã reliqͥ duo qͦꝵ neut̃ utrunq aut bonũ

Expanded text:
vult, etiam si possit; nec si velit, scit. Quamobrem hunculum in superiori divisione illo altero censui non immerito pejorem, non quia malignior sit, sed quia periculosior. Ignorantia quippe securiorem, securitas segniorem facit, non nequiorem. Est tamen ex hoc procul dubio deterior, quod ille solum habet malum, malam intentionem; iste et falsam considerationem. Ille uno caret e duobus bonis, bono zelo; iste et vero judicio. Ex hoc itaque pessimo oculo, qui neutrum bonum habet, et item ex illo optimo qui neutro caret, sentiendum est Veritatem disseruisse, aut tenebris obvolvi totum corpus, aut luce perfundi. Nam reliqui duo, quorum neuter utrumque aut bonum
Abbreviated transcription (Latin):
S. intus est ds̃ suo corpori ut nullã patiat᷑ fieri inter
dm̃ & hominẽ humana opinione distantiã. Ne forte
qͥa absit aliuis filꝰ dĩ ⁊ alius falius hominis credat᷑.
ut ñ intẽporẽ ad modũ hominẽ qͥs adeo. nec in passi¬
one possit ab homine dm̃ discernere. Unae si ad tẽp
nec homo separari a deo tẽpore nec ab homine deus

Expanded text:
itus est Deus suo corpori, ut nullam patiatur fieri inter Deum et hominem humana opinione distantiam: ne forte quod absit alius filius Dei, et alius filius hominis credatur:ut nec in tempore hominem admodum quis a Deo, nec in passione possit ab homine Deum discernere. Unde si ad tempus nec homo separari a Deo tempore, nec ab homine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uoniã tota humana nat᷑a ⁊ in anima & incorpore erat
Suniret᷑ utͥq ut aĩa ꝑ aĩam. corpꝰ ꝑ corpꝰ com¬
petent̃ lib̾aret᷑. Ideo &̃ in altari adutiũq rep̃sentandũ
panẽ ⁊ uinũ apponimꝰ. ut ppanẽ corpꝰ factũ. & anobis
digne acceptũ: corpꝰ nr̃m corpori xp̃i ĩmortalitate & im¬

Expanded text:
natura humana in anima et corpore erat uniretur utrique, ut anima per animam, corpus per corpus liberaretur. Ideo in altari ad utrumque repraesentandum panem et vinum apponimus, ut per panem corpus factum, et a nobis digne acceptum, nostrum corpus corpori Christi immortalitate et im
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ s corporis molestias causã eẽ ꝑegͥnatioĩs. Corpꝰ
qͥppe qͦd corrũpit᷑ aggͣuat aĩam. N corpꝰ simplicit᷑ s
corpꝰ qd corrũpit᷑ ut corruptio corporis oneri sit ñ na¬
t᷑a. Unde ⁊ qͥ intͣ semet ipsos ingemiscunt redẽptionẽ
expectant corporis sui ñ amissionẽ. Merito ꝓinde
at᷑. ⁊ qͦ ex parte iã cepit celestis habitatio ꝑficiat᷑. Aut¬

Expanded text:
. Corpus quippe quod corrumpitur, aggravat animam . Non corpus simpliciter, sed corpus quod corrumpitur; ut corruptio corporis oneri sit, non natura. Unde et qui intra semetipsos ingemiscunt, redemptionem exspectant corporis sui , non amissionem. Merito proinde atur; et quae ex parte jam coepit, coelestis habitatio perficiatu
Abbreviated transcription (Latin):
in resurrõe fut᷑a:: t̃c euacuabit᷑ qͦd ex parte : corporis
uide licet oĩs corruptio ex qͣsine dubio ꝯtingit
hec qͦ adhuc ex parte manet nr̃a incorpore ꝑegͥna¬
tio. Hoc: qͦd inse miserabilit̾ ingemiscens plang̃
&ait. Infelir ego homo qͥs me lib̾abit de corpore mor¬

Expanded text:
 futura est, tunc evacuabitur quod ex parte est , corporis videlicet omnis corruptio, ex qua sine dubio contingit haec, quae adhuc ex parte manet, nostra in corpore peregrinatio. Hoc est quod in se miserabiliter, ingemiscens plangit, et ait: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mor
Abbreviated transcription (Latin):
gi as reddis ⁊q̃riũ debeas amorieiꝰ. Intenebs in subiio¬
sui descensu suꝑ irieme abile chaos insemecias. Iuie
trahebat. onꝰ ĩportabile desuꝑ cepmebat hostes in¬
uisibiles te toto conatu ĩpellebant. Sic eras sine aurilio ⁊
nesciebas. qr sic conceptꝰ ⁊ natꝰ eras. O qͥd tͥ t̾c erat. ⁊ qͦ te ista rapiebat̃
Ex pauesce memorando contͤmisce cogitando. Ob̾one o dñe xͦ iħu
sic posito nec petenti nec opinanti ut solmͥ illuxisti: ⁊mͥ qͦmͦ erã
ostñdisti. Abiecisti plũbũ qd̾ deorsũ me thebat. remouisti onꝰ qͦd¬
qd desuꝑ me p̾mebat. Impellentesme reppulisti ac ilł te ꝓ me
opposusti. Uocastime nõie neuo qͦd mͥ de noĩe tuo dedisti.
⁊ incuruatũ ad aspectũ tuũ erexisti dicens. Confide ego te
redemi. animã meã ꝓte dedi. Si adheres mͥ: ⁊ mala in qͥb

Expanded text:
ias reddas, et quantum debeas amori ejus. In tenebris, in lubrico, in descensu super irremeabile chaos inferni eras; immtrahebat, onus importabile desuper te premebat, hostes invisibiles te toto conatu impellebant. Sic eras sine omni auxilio; et nesciebas, quia sic conceptus et natus eras. O quid tibi tunc erat! et quo te ista rapiebant; expavesce memorando, contremisce cogitando. O bone, o Domine Jesu Christe, sic posito nec petenti, nec opinanti, ut sol mihi illuxisti, et mihi quomodo eram ostendisti. Abjecisti plumbum, quod deorsam me trahebat; removisti onus quod desuper me premebat; impellentes me repulisti, ac illis te pro me opposuisti. Vocasti me nomine novo, quod mihi de tuo nomine dedisti, et incurvatum ad aspectum tuum erexisti, dicens: Confide, ego te redemi, animam meam pro te dedi. Si adhaeres mihi, et mala, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt ut stet. ł ne forte pͥoris sui monasti memor remordent
conscientra incipiat denuo drupta stabilitate causari: grale
sup hiĩsi serupło solatoriã ꝓsert sententiã dicens. Ubiq¬
sit si altiurũ recipe monachos ad qͥeu̾int absq mutuo

Expanded text:
inquit, « ut stet . » Et ne forte prioris sui monasterii memor, remordentinquit, « ut stet . » Et ne forte prioris sui monasterii memor, remordente, ut assolet, conscientia, incipiat denuo de rupta stabilitate causari; generalem super hujusmodi scrupulo consolatoriam profert sententiam, dicens: Ubiqsit, si alterutrum recipere monachos acquieverint absque mutuo
Abbreviated transcription (Latin):
ili Erceptis ꝓinde cist̾ciensib ce qͥ illoꝵ forte rituñ tã ui¬
uere scãm regłam qͦ ipsã ex integͦ pure ad litt̾ã uti sese sane
stesios ẽ putant tene curant: de cet̾o neminẽ obedient᷑ le¬
entẽ regłaris moueat sollennisq ꝓfessio in qͥ ñ sit dc esta
reg̾a ꝓmissio in his dũtarat monast̾us inqͥb orda ⁊ diser.¬
qlina seriat᷑ eũ bonis ꝯsuecudimib Salua qͥ sua cuiq manet
fiinulanti conscientiȩ exit ⁊ qͤrit uͥ soluat qͦd suo in loco
sioutiquidicio uou̾at qͥ s ñsoliat sicut ñ laudo qͦs egͥdit᷑.
leane reg̾diat᷑ ñ ꝯsulo: si tñ adremotũ ignotĩqꝙ monastũ
nugu̾it. Curita: Tũ pauli ꝓpt̾ sententã qͣ beatũ manifeste
ꝓnuneiat qͥ se ipsũ ñ udicat in eoqͥ ꝓbat. tũ ex nt̃ auctori¬
tate magist qͥ tale ⁊ scipi iubet ⁊ reciñi inuentũ qꝙ bonũ
nutile suasione allici ꝓfessiõe alligari. Heniq sradent ei

Expanded text:
 Exceptis proinde Cisterciensibus, et qui illorum forte ritu non tam vivere secundum Regulam, quam ipsam ex integro pure ad litteram uti se sane professos esse putant tenere curant: de caetero neminem obedienter degentem regularis moveat solemnisque professio, in qua non fit de tota Regula plina servatur cum bonis consuetudinibus. Salva igitur cuique sua manet stimulanti conscientiae exit, et quaerit ubi solvat quod suo in locoat: sicut non laudo quod egreditur, ita ut regrediatur non consulo, si tamen ad remotum ignotumque monasterium migraverit. Cur ita? Tum propter Pauli sententiam, qua beatum manifeste pronuntiat, qui se ipsum non judicat in eo quod probat : tum ex nostri auctoritate magistri, qui talem et suscipi jubet, et retineri; inventum quoque bonum et utilem suasione allici, professione ligari. « Denique suadeatur, »
Abbreviated transcription (Latin):
qa de manducante. ⁊i ñ manducante discͥnit apłs usurpemꝰ
te conscientia suũ deserit locũ. ne suũ qͦd putat deserat uos
ñ deserentẽ ñ sꝑnat. & qͥ sec̃a conscientia fr̃nũ scandalui
timens fr̃s ñ deserit deserentẽ ñ iudicet. & de his me accip
sane q̃ sentio respondisse sine p̃iudicio saniꝰ sentientis.

Expanded text:
 de manducante, et non manducante decernit Apostolus , usnte conscientia suum deserit locum, ne suum quod putat deserat votum; non deserentem non spernat: et qui secura conscientia fraternum scandalum timens, fratres non deserit; deserentem non judicet. Et de his me accipite sane quod sentio respondisse, sine praejudicio sanius sentientis.
Abbreviated transcription (Latin):
epła ꝯxinent᷑. Ubi primũ int̾rogatis qdnã osula honini¬
adeo tñ ut libent̃ accipiat: si qͦ mͦ aliunde ledi conti¬
gͥit : sit ne uidelicet tutũ ita cõioto accedẽ ad altare.
an se subtͣbere int̾im debeat donec cõpescat᷑ cõmo¬
tio. Nunꝗͣ mͥ contingat t᷑batũ ad pacis accede sacͥfi¬
ciũ cũ ira ⁊ disceptatiõe ꝯting̾e sacm̃tũ in qͦ ds̃ indu¬
bitant̃ ÷ mundũ reconcilians s. Certe si ñ recipit᷑ mu¬
nꝰ qͦdcunq meũ qͦd defero ad altare. nͥ an placato fr̃e
quẽ me forte lesisse meminero. qͣntominꝰ si meipsum

Expanded text:
epistola continentur: ubi primum interrogatis, quidnam consulam hominiadeo tamen ut libenter accipiat, si quo modo aliunde laedi contigerit: sitne videlicet tutum ita commoto accedere ad altare, an se subtrahere interim debeat, donec compescatur commotio. Nunquam mihi contingat turbatum ad pacis accedere sacrificium; cum ira et disceptatione contingere Sacramentum, in quo Deus indubitanter est mundum reconcilians sibi. Certe non recipitur munus quodcunque meum, quod defero ad altare, nisi ante placato fratre, quem me forte laesisse meminero: quanto minus si me ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
D qͦq uob̾ insinuari p̃camini. an abbatis mutatio monastũ
suũ mutare uolentib monachis inaliqͦ patͦcinante. hoc:
si inmorte ł depositiõe p̾lati plꝰ aliqͥd lib̾tatis subditis rela¬
xetͣ. qͦ utiq licentiꝰ possint ed artido tẽporiꝰ migre qͥ uolu¬
erint alt̾o uidelicet nec dũ substituto. Ad ed respondeo. neqͥs
& enĩ sponsio ꝓfessiõis qñ ex more fit in oratorio. de abbis
uita ñ sumait t̾m inũ s de p̃sentia testimoniũ. ꝓficenti
itaq modꝰ sit sua uita ñ aliena. Attendat deniq qͥd indi
legis lator ipse ñ solũ senserit s ⁊ tͣdidit. Ut siqͥndo inqͥt¬

Expanded text:
Id quoque vobis insinuari precamini, an abbatis mutatio monasterium suum mutare volentibus monachis in aliquo patrocinetur; hoc est, si in morte vel depositione praelati plus aliquid libertatis subditis relaxetur, quo utique licentius possint eo articulo temporis migrare quo voluerint, altero necdum videlicet substituto. Ad quod respondeo: Nequaquam. Etenim sponsio professionis quando ex more fit in oratorio, de abbatis vita non sumit terminum, sed de praesentia testimonium. Profitenti itaque modus sit sua vita, non aliena. Attendat denique quid inde Legislator ipse non solum senserit, sed et tradiderit, ut « si quando, » inq
Abbreviated transcription (Latin):
yscũantes ait in monast̾io uꝰq admortẽ. Saliuis ꝗ ercep¬
tiõib qͥs supior disputatio ꝑstrixit de geto nulla lice⁊ de¬
rere suo duntaxat arbitͥo. Alioqͥn p̃uaricator: dãp
nationẽ habens. qͥa pͥma fidẽ irritã fac̃. Si uos pgitis ar¬
pliꝰ sciscitar: ⁊ dicitis. Quid si ñ ꝑotest nͥ cũ rancore ꝓpetuo

Expanded text:
ait, « in monasterio usque ad mortem . » Salvis igitur exceptionibus, quas superior disputatio perstrinxit, de caetero nulla liceat ocrere; suo duntaxat arbitrio. Alioquin praevaricator est, damnationem habens quia primam fidem irritam facit. 56. Sed vos pergitis amplius
Abbreviated transcription (Latin):
qd ae ꝯuign lege docenti discipli dño respondett S.
itas inqͥunt: ñ expedit nube. Magnȩ rel̾ia angusti
Sitenuerit exosã nichil onerosiꝰ Si dimiserit mnuttana
nich inrpianiꝰ. Anñ simili necessiate ẽstringit. qͥnee de¬
serere ualet locũ ne frangat uotũ nec mane in loco ne
eũ rancore uiuat ⁊ uitã ꝑdat: Qd c̃sulã huier Ut disce

Expanded text:
 conjugii lege docenti discipuli Domino responderunt: Si ita est inquiunt, non expedit nubere . Magnae revera angustiae. Si tenuerit exosam, nihil onerosius: si dimiserit invitam, nihil inchristianius. Annon simili necessitate constringitur qui nec deserere valet locum, ne frangat votum; nec manere in loco, ne cum rancore
Abbreviated transcription (Latin):
domiũ meã pͥorẽ. qͣ me de scł̃o fugientẽ excepit. iniciauit
adbonũ. signauit insalutẽ. molestꝰ frib in obediens seni¬
ori. stabilitatis insuꝑ p̃uaricans pactũ ⁊ pͥmã irritam¬
faciens fidẽ : Ueruntñ neut᷑ iꝰta q̃rimonia:. Nã qͥse iõ

Expanded text:
domum meam priorem, quae me de saeculo fugientem excepit, initiavit domum meam priorem, quae me de saeculo fugientem excepit, initiavit ad bonum, signavit in salutem; molestus fratribus, inobediens seniori, stabilitatis insuper praevaricans pactum, et primam irritamfaciens fidem? Verumtamen neutra justa querimonia est. Nam qui se ideo
Abbreviated transcription (Latin):
de cluniacensib insticutis ad cist̾ciensiũ sese constring̾e
uꝑtatẽ. eligens p̃ilł nimirũ consuetudinib magis rege
miꝑtatẽ. Sime consulit: ñ consulo. si ñ sane id abbatis
n usur parit assensu. Quam obrẽ: Primo ꝓpt̾ scandalũ
nsoꝵ qͦs descrit. Deinde. qͥa certa ꝓdubiis relinqͥre tu
uspectã habeo leuitatẽ. q̃ id sepe qͦd facile uolumꝰ añq̃¬
bemꝰ: exꝑti iã nolumꝰ uno ꝓpe mom̃to idipsũ cupien¬
lurantes. aura leuitatis impulsi uagi & instabiles hac
llacq uelut ebrii nitant. mutantq ꝓ exꝑim̃to uidiciũ.
mo sñ iudicio fluctuantes ⁊ tumultuantes. tot de se con¬
slia p̃sumunt qͦt loca reuisunt. Sẽꝑ qͦd ñ hñt cupientes.
ñ scđm regłam cũ bona qͤam degere conscientia: Siqͥdem
uouens ⁊ ñ soluens qͥd ñ peiero: Qsi ñ multonagis ha¬
beas unde ꝯqͤri alibi qͦ cũ cepis pure itrita regłam ꝯu̾sari
Pfecto etiã tc̃. & qͣnã inqͥes conscientia habitare stmeã extͣ

Expanded text:
isterciensium sese stringere paupertatem, eligens prae illis nimirum consuetudinibus magis Regulae puritatem. Si me consulit, non consulo, si non sane id abbatis sui usurparit assensu. Quamobrem? Primo propter scandalum ipsorum quos deserit. Deinde quia certa pro dubiis relinquere tususpectam habeo levitatem, qua id saepe quod facile volumus anbemus, experti jam nolumus, uno prope momento idipsum et cupiendurantes, aura levitatis impulsi, vagi et instabiles hac et illac velut ebrii nutant; mutantque pro experimento judicium, imo sine judicio fluctuantes et tumultuantes, tot de se consilia praesumunt, quot loca revisunt: semper quod non habent cupientes, non secundum Regulam cum bona queam degere conscientia? siquidem vovens, et non solvens, quid nisi pejero? Quasi non multo magis habeas inde conqueri alibi quoque, cum coeperis pure juxta Regulam conversari. Profecto etiam tunc: Et quanam, inquies, conscientia habitare sustineam extra
Abbreviated transcription (Latin):
nit matͥmoniũ. ladhec nil ad p̃sens certiꝰ breuiꝰq respon¬
lendũ occrit nͥ qͦdita scĩ ancistites sapuert̃ recte ne ipsi ui¬
unt. Nã ego in sensib actibq illustriũ patrũ cautꝰ ꝓfecto
pensatores ut uidelicet fideł qͥs inueniat᷑. Certꝰ sũ enĩ siue
in suo abundau̾int sensu siue in dĩsp̃u: sicut incet̾is ita
in his ãbos excitisse fideles. illũ in dispensando qͦd p̃manib
trat. istũ in scbendo quod senserat.
ad tẽpꝰ in monast̾iis ꝓ eoꝵ excessibꝰ legit᷑ redusisse. utrunnã
fuo ante inmonastico habitu interĩ habitarint
signẽ habitũ religiois suscepisse quẽ ñ erant ꝑpetuo habit̾i
s tantũ qͦsisse qͥ etẽ in sec̾tis monast̾ioꝵ ⁊ oportunitatẽ penitãti̧
Udire & hoc uultis a me: unde int̾ cȩt̾a penitentiȩ
instituta monast̾iał disciplina meruerit hanc p̃rag¬
tiuã ut scđm baptisma nuncupet᷑. Arbitror ob ꝑso
mundi abrenuntiationẽ ac singłarẽ excellentiã uig¬

Expanded text:
it matrimonium. Et ad haec nihil ad praesens certius breviusque respondendum occurrit, nisi quod ita sancti antistites sapuerunt: rectene? ipsi viderint. Nam ego in sensibus actibusque illustrium Patrum cautus profecto pensatores, ut videlicet fidelis quis inveniatur . Certus sum enim, sive in suo abundaverint sensu, sive in Dei spiritu; sicut et in caeteris, ita et in his ambos exstitisse fideles, illum in dispensando quod prae manibus erat, istum in scribendo quod senserat. ad tempus in monasteriis pro eorum excessibus legitur reclusisse, utrumnam in suo, an in monastico interim habitu habitarint signem religionis habitum suscepisse, quem non erant perpetuo habituri; sed tantum quaesisse quietem in secretis mudire et hoc vultis a me, unde inter caetera poenitentiae instituta monasterialis disciplina meruerit hanc praerogativam, ut secundum baptisma nuncupetur Arbitror ob perfectam mundi abrenuntiationem, ac singularem excellentiam vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾satio ꝓfessores ⁊ amatores suos angłis similes. dissi¬
miles hõib facit. ĩmo diuinã in hõĩe reformat ima¬
guiẽ. ꝯfig̾ans nos xp̃o instar baptismi. Iqͣsi deniq scd̃o
rursũ xp̃m indiuni cõplantati denuo similitudini
mortis eiꝰ. S ⁊ qͦmͦ in baptismo eruim᷑ de potestate tene¬
braꝵ. ⁊ in regnũ tͣnsferim claritatis ȩt̾nȩ. ita ⁊insci huiꝰ¬

Expanded text:
satio, professores et amatores suos Angelis similes, dissimiles hominibus facit; imo divinam in homine reformat imaginem, configurans nos Christo instar Baptismi. Et quasi denique secundo ristum induimus, complantati denuo similitudini mortis ejus. Sed et quomodo in Baptismo eruimur de potestate tenebrarum, et in regnum transferimur claritatis aeternae: ita et i
Abbreviated transcription (Latin):
oienis iecio aptꝰ: regno dĩ. Pscribat ꝓinde stabilit
pactũ om̃i deinceps remisso descensui. contentio
descensui. uago & curioso discursui. totiꝰ deniq ins¬
stantie leuitati ñ tñ his ꝗͦ in ꝓfessiõis serie secunt᷑
nũ uidelicet conu̾sioni ⁊obedientiȩ ꝗͣ scd̾m regłam si¬

Expanded text:
iens retro, aptus est regno Dei . Praescribat proinde stabilitatis pactum omni deinceps remisso descensui, contentioso discessui, vago et curioso discursui, totius denique inconstantiae levitati; non tamen his quae in professionis serie sequuntur, morum videlicet conversioni
Abbreviated transcription (Latin):
modũ oporcebat fieret. E si dicit᷑ occultasa: non ẽ aliua ꝙͣ
ñ ẽ. omĩb reuelata. Ham & si iu̾tas ñ oĩb se manitfestat:
nulli tñ se negat. E rgo dnẽ nec ut falleres uec ut aliqͥs se fal¬
leret sic fecisti. s ut face̾s qͦd ⁊ qͦmꝰ faciendũ erat. in tũtate ꝑ¬

Expanded text:
modum oportebat fieret. Et si dicitur occulta; non est aliud quam modum oportebat fieret. Et si dicitur occulta; non est aliud quam non est omnibus revelata. Nam, etsi veritas non omnibus se manifestat, nulli tamen se negat. Ergo, Domine, nec ut falleres, nec ut aliquis se falleret, sic fecisti; sed ut faceres quod et quomodo faciendum erat, per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
in tanta infirmitate: Quȩ alticudo in tanta humilitas
sispencdłẽ mortem etnam genus bumanum p̃mentem. ho¬
miuem liguo confixum defigere mundũ ꝑpectuis mordliaf¬
eum. Ocelata potestas. hominẽ dãpnatũ cũ lac̾rib saluare
homines dampnatos cum demonib. Hominem in patibu¬
lo extensum omĩa traħe ad seipstim. Ouirdꝰ occalta. una
animã einiexam in torm̃to in numerabiles extrabere.
cur tantã urtutẽ oꝑuste tanca humilitate: An u falleres
di abolũ qͥ fallendo hoĩe cccit de paradiso: S utiꝙ ueritas
rallũ fallit. Qui ignorat. qͥ ñ c̃dit iu̾tatẽ: ipse se fallit. Qui
ita ñ intendis ũ aliqͥs sc fallat qͣnius hoc dicatꝰ fac̾e c̃ ꝑmittit.
Non eñ assumpsist hõĩem ut te nõcum oꝑires. ẜut ignotũ. aꝑires.
Uetum dm uetum hoĩem te dixisti. ⁊ oꝑib ostendisti. Res ꝑ se
fuit occulta. n studio occultata. Nonsic e facca ut abiodetur.
ħ ut suo ordine pfic̃etur. Hecuit aliqͤm decipet: sut cͦmad¬

Expanded text:
in tanta infirmitate? Quae altitudo in tanta humilitate? suspendere mortem aeternam genus humanum prementem, hominem ligno confixum, defigere mundum perpetuae morti affixum. O celata potestas! hominem damnatum cum latronibus salvare homines damnatos cum daemonibus! Hominem in patibulo extensum omnia trahere ad seipsum! O virtus occulta! unam animam emissam in tormento, innumerabiles extrahere cur tantam virtutem operuisti tanta humilitate? An ut falleres diabolum, qui fallendo hominem dejecit de paradiso? Sed utique veritas nullum fallit. Qui ignorat, qui non credit veritatem, ipse se fallit: qui ita non intendit ut aliquis se fallat, quamvis hoc dicatur facere, cum permittit. Non enim assumpsisti hominem ut te notum operires, sed ut ignotum aperires. Verum Deum, verum hominem te dixisti, et 222 operibus ostendisti. Res per se occulta fuit, non studio occultata; non sic est facta ut absconderetur, sed ut suo ordine perficeretur; nec ut aliquem deciperet, sed ut quemad
Abbreviated transcription (Latin):
paucos. De qͥb etiã si qui tñ st̃ ut dicitis uerũ & qͦs
subditis qͦd nichil uciq aliud illa tał eoꝵ credulitas
uł potiꝰ crudelitas in suis ipsoꝵ oꝑat᷑ conscientiis quã
nora illa recũbentiũ in ydolio lib̃tas in alienis. Necce̾
ẽẽ cõmuneitẽ ipse ꝑhibet qͦd cũ gr̾aꝵ actiõe ꝑcipit᷑ n¬

Expanded text:
paucos. De quibus etiam si qui tamen sunt, ut dicitis verum est et quod paucos. De quibus etiam si qui tamen sunt, ut dicitis verum est et quod subditis, quod nil utique aliud illa talis eorum credulitas, vel potius crudelitas in suis ipsorum operatur conscientiis, quam noxia illa recumbentium in idolio libertas in alienis. Necesseesse commune item ipse perhibet, quod cum gratiarum actione percipi
Abbreviated transcription (Latin):
dientiȩ: de facilis cura eiꝰ inuenit᷑ in regła si qͥdẽ sit tͥns:¬
qͥssio absq contẽpta. Si autẽ & ipsũ deesse aliqͦndo ñ
posse contenditis: id qͥdẽ falsũ: : s nec talẽ tñ inobedi¬
entiã sine eura relinqͥt diligentia regłaris. & licet for¬
tiori egeat curationis increm̃to caret tm̃ morbo
p̃uaricationis: nͥ cũ & ipsũ forte medicam̾tũ contẽp¬
nit᷑. Quȩ cũ ita sint frust᷑ de impossibilitate causam
qͥ regłam ꝓfitem᷑. frust᷑ nob̾ de peccandi necessitate blan
quã hominũ contẽpnenda putemꝰ ne rẽuidelicet
si o impossibile ĩmo ꝑ dĩ grãm ñ ꝑfacile sit cauere pͤua¬
ricationẽ uͥ ñ inobedientia s impenitentia facit p̃ua¬
ricationẽ: Hoc qͥppe ut iã dixi ꝓficentiũ nemo spondet
ut iã ñ peccet. ⁊ ob hoc ñ continuo. ut qͥspiã aliqͦͥmͦ
ñ obedit p̃uaricatorẽ se constituit. nͥqͥ se forte sic ꝓfes¬
sum falso existimat qͣles uos utiq ut asseritis ẽẽ non

Expanded text:
 in Regula, si quidem sit transgressio absque contemptu. Si autem et ipsum deesse aliquando non posse contenditis, id quidem falsum est: sed nec talem tamen inobedientiam sine cura relinquit diligentia regularis. Et licet fortiori egeat curationis medicamento, caret tamen morbo praevaricationis, nisi cum et ipsum forte medicamentum contemnitur. 34. Quae cum ita sint, frustra de impossibilitate causamur qui Regulam profitemur: frustra nobis de peccandi necessitate blandquam hominum contemnenda putemus: ne rem videlicet so impossibile, imo per Dei gratiam non perfacile sit cavere praevaricationem, ubi non inobedientia, sed impoenitentia facit praevaricatorem? Hoc quippe, ut jam dixi, profitentium nemo spondet, ut jam non peccet: et ob hoc non continuo, ut quispiam aliquo modo non obedit, praevaricatorem se constituit nisi qui se forte sic professum falso existimat, quales vos utique asseritis esse non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ pu̾so pi̾iteris. Sane de religiosis ac bene ordinat
monastiis nullꝰ ꝓfessoꝵ meo osilio ne artioris qͥdẽ iui
desidio sine licentia sui senioris egredit᷑. Egressꝰ tñ si
dit᷑ ad inferiꝰ bonũ qͦd reliqͤrat. & contẽpserat p̃melio
p̃sertĩ si illud meliꝰ tale fuerit qͦd eius pͥmȩ ꝓfessioni q¬
gruere uideatur. Ipse nẽpe uidit qua ratione qua ue inte¬
tione altiora seu artiora p̃sũpserit. nã ad inferiora iã uel
remissiori me constilente neqͦꝗͣ apostatabit. si ñ tñ loci
pͥoris uicinia reuocet᷑. qr de noto monast̾io nec retin̾i qui
regłarit̃ potest. nec recipi sine ꝯsensu abb̃is sũ. Iaccpi

Expanded text:
 perverso perverteris. 45. Sane de religiosis ac bene ordinatis monasteriis nullus professorum meo consilio, ne arctioris quidem vitae desiderio, sine licentia sui senioris egredietur. Egressus tamen, si diatur ad inferius bonum, quod reliquerat et contempserat prae meliori: praesertim si illud melius tale fuerit, quod ejus primae professioni congruere videatur. Ipse nempe viderit, qua ratione, quave intentione altiora seu arctiora praesumpserit: nam ad inferiora jam vel remissiora, me consulente, nequaquam apostatabit: si non tamen loci prioris vicinia revocetur, quia de noto monasterio nec retineri quis regulariter potest, nec recipi sine consensu abbatis sui
Abbreviated transcription (Latin):
at̾ra locũ tener ext̾iorẽ sol luna & sycła sr̃iorẽ. Nam
eadẽ ipsa qͣ int̾ nos st̃: subtiliori suȩ natȩ inuisibili¬
tate eciã supͣnos st̃ sublimiori excellentiȩ dignitate
⁊ent̃ qͦq ĩmensitate maiestatis. S altissima st̃ hȩc
egentia utiq & diligentiori disputatione. ⁊ doctiori
disputatore. ⁊ oꝑe ꝓlixiori. Ego enĩ putauerã modũ
inhis tetandis epłarẽ nequaꝗͣ exessũ iri.s sermo ut
uideo ꝓcessit in longnis ꝗ sꝑaui. Promde uos si placet
librũ si placet epłam nominate. nam ego siue in pati¬
cis siue inmultis ũrȩ debui quod & studui sacisfacere
SM LUTATI

Expanded text:
riorem. Nam eadem ipsa, quae intra nos sunt subtiliori suae naturae invisibilitate, etiam supra nos sunt sublimiori excellentiae dignitate, et extra quoque immensitate majestatis. Sed altissima sunt haec, egentia utique et diligentiori disputatione, et doctiori disputatore, et opere prolixiori. Ego enim putaveram modum in his tractandis epistolarum nequaquam excessum iri: sed sermo, ut video, processit in longius quam speravi. Proinde vos, si placet, Librum: si placet, Epistolam nominate; nam ego sive in paucis, sive in multis, vestrae debui quod et studui satisfacere voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
cor suũ in u̾ba malitiȩ ad excusandas excusationes
in pecc̃is. & qͥdẽ gemina: malitia peecatoris. pͥmũ
insidiare inobedientiȩ qͣsi aut furtĩ subrepas ipesei¬
anti ant casu accidat infelici. aut ñ ualenti qͦd ĩplere
p̾cipit᷑ em̃is calũpnia struat᷑ de ĩpossibili Ltane inq̃
monacho eͥm̃ insidiat᷑ in obedientiȩ cũ ⁊ antiqͣ: llaiã
nota ⁊ tã naxia p̃uaricatio facile ut credit᷑ indul¬
gentiã conseq̾ret᷑ dũ mͦ c̃ͥfessio ⁊ ñ defensio seqͥrecͦ
eq enĩ tantũ ut dictũ: nocuit simplicis actiõis
qͥnuis ex delibatiõe tͣnsgͤssio: qͣntũ adiunete ex¬
iusatiõis cũ p̃ meditatiõe obstinatio. S nunꝗͣ

Expanded text:
cor suum in verba malitiae, ad excusandas excusationes cor suum in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis. Et quidem gemina malitia peccatoris. Primum insidiari inobedientiae, quasi aut furtim subrepat nescienti, aut casu accidat infelici; aut non valenti implerepossibili? Itane, inquam, monacho crimen insidiatur inobedientiae? cum et antiqua illa tam nota, et tam noxia praevaricatio, facile, ut creditur, indulgentiam consequeretur, dummodo confessio, et non defensio sequeretur. Neque enim tantum, ut dictum est, nocuit simplicis actionis, quamvis ex deliberatione, transgressio, quantum adjunctae excusationis cum praemeditatione obs
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ferende. Qd& ipsũ repugnare : ⁊resiste̾ sp̃ui sc̃o.
da siue in hoc scło. siue infut᷑o. Non gͦ qͣłcunq man¬
dati p̾titio cͥminalẽ fac̃ inobedientiã s repugnare
s nolle obedire. Cet̾um qͦnti absq illa pessima &
rebelli uoluntate ñ obediunt: Q m itaq monacha
c̃m̃ insidiat᷑ inobedientiȩ si totiens sine cͥmine tͣusg̃s¬
dit᷑. qͦtiens in tͣusgͤssiõe defuerit hcemõi recaleitrans
⁊ contentiosa uoluntas: Frust᷑ aũt conparat᷑ qͥdã
ut dicitis qͣslibet in obedientias antiquȩ illi qͥ facta
est in paradiso q̃ nimirũ ualuit ñ solũ obligart ꝑson
s & uitiare nat᷑am. Arbieror tñ ⁊ ipsã pͥmã guissimã¬
q p̃uaricationẽ aut ñ aliunde. aut inde maxime iu¬
dicatã gͣuissimã. hoc: ex rebellione defensiois quȩ
secuta : qͣndo dõ causã reqͥrente peccati ut pecatore
ad penitentiã ꝓuocaret nolebat qͥppe mortẽ ipsoꝵ s
magis ut c̃ũterent᷑ ⁊ uiu̾ent. ipsi maluert declinart

Expanded text:
non ferendae. Quod et ipsum repugnare est et resistere Spiritui o, sive in futuro. Non ergo qualiscumque mandati praeteritio criminalem facit inobedientiam: sed repugnare, sed nolle obedire. Caeterum quanti absque illa pessima et rebelli voluntate non obediunt? Quomodo itaque monacho crimen insidiatur inobedientiae, si toties sine crimine transgreditur, quoties in transgressione defuerit hujusmodi recalcitrans et contentiosa voluntas? 27. Frustra autem comparant quidam, ut dicitis, quaslibet inobedientias antiquae illi, quae facta est in paradiso; quae nimirum valuit, non solum obligare personam, sed et vitiare naturam. Arbitror tamen et ipsam primam gravissimamque praevaricationem, aut non aliunde, aut inde maxime judicatam gravissimam, hoc est ex rebellione defensionis, quae secuta est: quando Deo causam requirente peccati, ut peccatores ad poenitentiam provocaret nolebat quippe mortem eorum, sed magis ut converterentur et viverent, ipsi maluerunt declinare