comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opp̃.aã. nHatales antiquos: ⁊us
ingenuitatis. nõ ordo p̃stare decuri¬
onum. sedanobis peti potuit:
benefitio principali tributus. uiber¬
tinitatis quoaduuunt imaginem:
nonstatum ingenuitatis p̃stit m¬
talibus aut antiquis restituti i¬
berti. ingenin nr̃o denefitio cõstitu¬
untiz Qui admitti ad bonorũ pꝰ¬
sessionẽ posst̃ ⁊ intra quod tp̃s.
opp̃. ꝙ õnorum possessio filiosi¬
milias delata: cũignorante quoq
patre pofsit peti: emolum̃tum. ⁊̃ pa¬
Triallatura: srãt̾am peticionem pa¬
ter habuit. amittitur tians actotẽ¬
porc¬
dcm ar̃. Sibonorũ possio dũtt᷑xat
tibi conpetit. ꝓximititis noĩc. habu¬
isti spatium .c. dicrum utilium. ex
quo cum defunctum sciti adbonoꝵ
possessionem amplectendam:

Expanded text:
o. Natales antiquos et ius ingenuitatis non ordo praestare decurionum, sed a nobis peti potuit. beneficio principali tributus libertinitatis quoad vivunt imaginem non statum ingenuitatis praestat, natalibus autem antiquis restituti liberti ingenui nostro beneficio constitu Qui admitti ad bonorum possessionem possunt et intra quod tempus.. Bonorum possessio filio familias delata cum ignorante quoque patre possit peti, emolumentum et patri adlatura, si ratam petitionem pater habuerit, amittitur transacto tempor. Si bonorum possessio dumtaxat tibi competit proximitatis nomine, habuisti spatium centum dierum utilium, ex quo eum defunctum scisti, ad bonorum possessionem amplectendam.
Abbreviated transcription (Latin):
opp̃. ã. Simanumissus ĩgratus
circa patronum suũ extiterit: ⁊ qui¬
dam uctantia. ł contumatua. ocruicẽ
aduerfus eum ercxerit. aut lei̾ns of¬
fense contraxerit culpam. apatronĩ
rursum subinꝑio. dicioneq mittat᷑:
funtuditio ł aput p̃edincos iudices
patroni querela exerta ĩgratum cũ
ostendat: filus ctiam quipostea nati¬
fuerint. ẜuituris: quomã illis delicti
parentum nõnocent. quostuc õrtos¬
ẽẽ constiterit. dumlibertate illi poti¬
rentur: Sanc slis qui tnnrõ cõcilioiũ¬
dicta ubertus est: post cohertionem ex
penitentu dignum se prestiterit. ut
ciciuitas romana reddatur: ñpͥus fru¬
etur benefitio libertatis quãfihoc pa¬
orpp̃. aã. Liberti non modo. iduers
patronos nõnaucdientur: uerũ etram
eandom quãpatronis ipĩs reuerenti¬
am prestent herͣetibus patronorũ.
quibuis ingratiactio. sict̃ ipsis ma
libertatis immemores: nequitũ re¬
opp̃. aĩ. Libertine conditionis ho¬
mines ł corum. fuu. si̾militintes do¬

Expanded text:
pu. Si manumissus ingratus circa patronum suum extiterit et quadam iactantia vel contumacia cervices adversus eum erexerit aut levis offensae contraxerit culpam, a patronis rursus sub imperia dicionemque mittatur, si in iudicio vel apud pedaneos iudices patroni querella exserta ingratum eum ostendat: filiis etiam quifuerint, servituris: quoniam illis delicta parentum non nocent, quos tunc esse ortos constiterit, dum libertate illi potirentur. + Sane si is qui in nostro concilio vindicta liberatus est, post coercitionem ex poenitentia dignum se praestiterit, ut ei civitas Romana reddatur: non prius fruetur beneficio libertatis, quam si hoc paPost alia: Liberti non modo adversus patronos non audiantur, verum etiam eandem quam patronis ipsis reverentiam praestent heredibus patronorum, quibus ingrati actio sic ut ipsis manae sibi libertatis immemores nequitiam reBasso pp. Libertinae condicionis homines vel eorum filii si militantes do
Abbreviated transcription (Latin):
cessione iure sibi cõpeterc confidit.
sciat abi nonob cc̃. siper rustitititẽ
łignorantiam factiuł abs entiã:
ł quãcumq aliam raitionem intra
prefinitum tempus bonorim põ¬
sessionem minime pẽtisse nosca¬
tuz qm̃ hec sanctio huius modi cõ¬
suetudinis necessitatem mutaũ:¬
dem.ãu Utuerborum maniũ ex¬
clucdimus crtiones: itahec obser¬
uari decernimus. ut apud quem¬
libet iudicem: ut ctiam apuddi¬
um urros. qualis cũq testatio ain¬
plectende perẽcitatis hostendat᷑.
statutis pͥsconire temporibus co¬
artanda. eo addito ut etiam simnt̃
alienam uncem idest pͥoris gradus
ꝓperantius excra̾tur. nichilomit̃
tam̃ efficatiam parẽ quasi suĩ sitã
curriculis consequatur Quãdoñ¬
plurib uberis cessantẽ iegittima
succẽssione. bonorum poffio defer¬
tur. benefitiũ ȩlicti perpetul qui¬
bus dom ommittentib.his solis
quibonorum pofsesfionem agno¬
uerunt: portionẽ nõpecentium
ac crescere: indubrum nonuenitz

Expanded text:
cessione iure sibi competere confidit, sciat sibi non obesse, si per rusticitatem vel ignorantiam facti vel absentiam vel quamcumque aliam rationem intra praefinitum tempus bonorum possessionem minime petisse noscatur, quoniam haec sanctio huiusmodi consuetudinis necessitatem mutam. Vt verborum inanium excludimus captiones, ita haec observari decernimus, ut apud quemlibet iudicem vel etiam apud duumviros qualiscumque testatio amplectendae hereditatis ostendatur, statutis Prisco iure temporibus coartanda, eo addito, ut, etiamsi intra alienam vicem, id est prioris gradus, properantius exseratur, nihilo minus tamen efficaciam parem, quasi suis sita curriculis, consequatur. Dpluribus liberis cessante legitima successione bonorum possessio defertur, beneficium edicti perpetui quibusdam omittentibus his solis qui bonorum possessionem agnoverunt portionem non petentium adcrescere in dubium non venit.
Abbreviated transcription (Latin):
trati. ucet imuditio adscuerit ue¬
ritatẽ. nͥ questio fidĩ precũ impi¬
ali benefitio monstrctur insertã. Nã
⁊ uir magnificus qũestor: nuri
spectabilos magistri scrimorũ. qui
sinc p̃fiti adiectione qualcincũq
diunũ responsũ dictauerĩt. ⁊ iudi¬
ces & susceperint. rep̃hensionem
subibunt. ⁊ ꝗ illicite dictati scri¬
beausi fucrit̃. cuiuscũq scrimĩ me¬
moriiles. scu pͣrigmaticirũ uł ad¬
utores pͥmiecruꝰ. amissione cin¬
gͦuli feric̃t᷑. prigraaticas p̃tereasic̃¬
tiones nõ ad singulorũ p̃oes fuꝑ pͥ¬
uatis negotũs ꝓferri  Sedsiqũdo
corpus. aut scolut offitium łcuri¬
unuersitis hominũ. obeniisam pu¬
blicim fudcrit p̃ces. mane̾re decer

Expanded text:
trati, licet in iudicio adserat veritatem, nisi quaestio fidei precum imperiali beneficio monstretur inserta. Nam et vir magnificus quaestor et viri spectabiles magistri scriniorum, qui sine praefata adiectione qualecumque divinum responsum dictaverint, et iudices, qui susceperint, reprehensionem subibunt et, qui illicite dictata scribere ausi fuerint cuiuscumque scrinii memoriales seu pragmaticarii vel adiutores primicerii, amissione cinguli ferientur. Pragmaticas praeterea sanctiones non ad singulorum preces super privatis negotiis proferri, sed si quando corpus aut schola vel officium vel curiuniversitas hominum ob causam publicam
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. cair̃. Cumutrũ p̾dentissim¬
um papimanũ respondisse non
ignoramus. ⁊̃ leg̾ita ħmoi fidĩcõ¬
misso contineriii. uͥhes rogatus
mus ⁊̃ p̃ceptiois cõpendium
testitoris uerbis cõp̃hñsũ cẽ
tas migis quã uerba plerũq ĩ¬
tuendasut siquas ꝓreiuenta

Expanded text:
orae. Cum virum prudentissimum Papinianum respondisse non ignoramus etiam legata huiusmodi fideicommisso contineri, id est ubi heres rogatus etiam praeceptionis compendium testatoris verbis comprehensum esse. tas magis quam verba plerumque intue
Abbreviated transcription (Latin):
offensa disdipuna poffurt
nec potest dicicum quibone¬
sti ⁊ uerecunda p̃cebente cui¬
sa mãdatᷤ sibi actiones exercu¬
erit: alicno negotio fungi: cũ
licet cõtentio exꝑsona alterĩ
borꝑa fide sumatur. bunc tam̃
rem fuã gerere nõ ambigitur:
ꝙ militib meis tntdici. nõtm̃
modo absurdũ. uerũ ⁊̃ iniquũẽ.¬

Expanded text:
nsa disciplina possunt: nec potest dici eum, qui honesta et verecunda praecedente causa mandatas sibi actiones exercuerit, alieno negotio fungi, cum, licet intentio ex persona alterius bona fide sumatur, hunc tamen rem suam gerere non ambigitur. quod militibus meis interdici non modo absurdum, verum etiam iniquu
Abbreviated transcription (Latin):
dicem nre uirindo cͣnsa cog¬
tutelẽ actionem: pupiltus ius¬
iurindũ tut᷑oridetulit. posteae¬
ancdem litem exercere nõꝓhi

Expanded text:
iudicem iureiurando causa cogtutelae actionem pupillus iusiurandum tutori dedit, postea eandem litem exercere no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ quem incontubermo ancil¬
lĩ tuã sibi comunxisse memori¬
sti placuisse: ut tibi ꝓcadẽ dant
mancipiũ. intelligis: ꝙ simantu¬
mististi. ł ci trididisti. nlle mi¬
numisit: reuocꝑet libertatss. po¬
testitem nõ habes: sedsolum sinac¬
dũ stitutũ tempus excessit. ⁊ fi¬
demplaciti rũpat. desiderare de¬
bes dedolo tibi deccrm. actionẽ
ꝙ sipenes te domimum cus
itmansit: adito. p̃fide ꝓuinci¬
e: cũnaitis hanc potes reuoerre:
similli mouctur stitus q̃stio.

Expanded text:
et eum, quem in contubernio ancillam tuam sibi coniunxisse memorasti, placuisse, ut tibi pro eadem daret mancipium, intellegis, quod, si manumisisti vel ei tradidisti numisit, revocandae libertatis potestatem non habes, sed solum, si necdum statutum tempus excessit et fidem placiti rumpat, desiderare debes de dolo tibi decerni actionem. quod si penes te dominium eius remansit, adito praeside provinciae cum natis hanc potes recuperare, si nulla moveatur status quaestio.
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ suspectos fic̃tros: eis dẽꝙ
tutores seu curitores petere: in¬
unere pietatis fungeturis: que
cuifa. nõ admittit negotioꝵ. ge¬
stoꝵ actionẽ: ut fup̃tus quos in
eilite secistirepeterc poffiscũ
etrĩ si quis ꝓaffcc̾tione domesti¬
ci aliquos fũptus fece̾rit: nulli
ritione eos petere potest¬
dñ. Contrimpubers quoq
sinegotia eoꝵ urguentib nẽce¬
sitatis rationib utilit̃ gerant᷑.
inquintũ locupletiores factist̃.
dandã actionẽ exut̾ilitate ip̃oap
receptũ ẽ quetibi quoq ture
decernitur. ꝙ sup̃tus inpupil

Expanded text:
tos faceres eisdemque tutores seu curatores peteres, munere pietatis fungebaris: quae causa non admittit negotiorum gestorum actionem, ut sumptus, quos in ea lite fecisti, repetere possis, cum etiam, si quis pro adfectione domestica aliquos sumptus fecerit, nulla ratione eos petere potest. Contra impuberes quoque, si negotia eorum urguentibus necessitatis rationibus utiliter gerantur, in quantum locupletiores facti sunt, dandam actionem ex utilitate ipsorum receptum est. Quae tibi quoque iure decernetur, quod sumptus i
Abbreviated transcription (Latin):
endã tuidĩ fiscilẽ contri scli
nr̃i trinquillitatẽ inplorari ã
decet redde itiq ꝙ fisco nr̃ode¬
bes: acsicon uentu uelut acre¬
ditore fueris: quẽtibi nunerd¬
se pecumiã negis: exccptione ñ
numerite pecume: scd̃m iegẽs
uti potes. Snegociis gestis.¬

Expanded text:
endam invidiam fiscalem contra saeculi nostri tranquillitatem implorari non decet. Redde itaque fisco nostro quod debes, ac si conventus velut a creditore fueris, quem tibi numerasse pecuniam negas, exceptione non numeratae pecuniae secundum leges uti potes. DIOC
Abbreviated transcription (Latin):
inforo. aut merttũ nobilissimq̃
te c̃sistint aliã arudib. atq
tironib. necessesit sustincrii at¬
q idõ summno auditorio duotã¬
tũ p̃ceteris fucrint. ut plures:
quoꝵ famasit hẏlarior iniuidi¬
cantis offitiosit: ut par curfidi¬
corũ distributio fiat. ⁊ cxequetur
partib: iuxiliũ singulorũ. ⁊ cqͣ
dtuisio ꝓcectit: siquis uero momi¬
tus aiuidier. eicecufatione que:
neq̃at᷑ comꝓbiarituicũq parti
patrocimũ denegauit careat
foro. scat etiã numquã sibi adagen¬
cdum̃. copiam posse restitui as siqs
autem exlitigatorib detectus fuiͣt: se¬
paraum tractade tuplinib.: ⁊ aduersaĩo¬
adu̾s io suo suo tili friude sub
trixisse paris defensionis copiã.
ostendet ꝓculdubio iniquã ase

Expanded text:
aut meritum nobilissimos te consistant, aliam a rudibus atque tironibus necesse sit sustineri. Atque ideo si in uno auditorio duo tantum prae ceteris fuerint vel plures, quorum fama sit hilarior, in iudicantis officio sit, ut par causidicorum distributio fiat et exaequetur partibus auxilium singulorum et aequa divisio procedat. Si quis vero monitus a iudice ea excusatione, quae nequeat comprobari, cuicumque parti patrocinium denegaverit, careat foro, sciat etiam numquam sibi ad agendum copiam posse restitui. Si quis autem ex litigatoribus detectus fuerit separatim tractasse cum pluribus et adversario suo tali fraude subtraxisse paris defensionis copiam, ostendit proculdubio iniquam se
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. C um allegas partem ie¬
rũ ractionum. timidrã fisco. ꝗ
maͣgis utrib enis ꝓtegiris uł le
tedonare. hutus modi litiũ do¬
nationem admitti.tẽporũ me¬
orũ disciplina nõ patitur. uñ
ius tuũ siqͥdudtibi cõpetit citra

Expanded text:
nus . Cum adlegas partem rerum vel actionum dimidiam fisco, quo magis viribus eius protegaris, velle te donare, huiusmodi litium donationem admitti temporum meorum disciplina non patitur. Unde ius tuum, si quod tibi competit, c
Abbreviated transcription (Latin):
fides ursttum̃ti ⁊ ꝓferebat ĩ
dubͥum reuocaretur. nõse usu¬
rũ cõtestatus ẽ ueren nõdebes:
ne ex ea scriptuti quã non ec̃ ue¬
rametũ pͥfessione cius cõstitit.
negottum denuo repctatur.:¬
om.. Illate disptnsatori pecu¬
me siob amissorũ instrumũtoꝵ
cisum ꝓbatione defeceris inspec¬
tio racionum fisciliũ fidem de¬
monstrabn:¬

Expanded text:
fides instrumenti quod proferebat in dubium revocaretur non se usurum contestatus est, vereri non debes , ne ex ea scriptura, quam non esse veram etiam professione eius constitit, negotium denuo repetatur.. Illatae dispensatori pecuniae, si ob amissorum instrumentorum casum probatione defeceris, inspectio rationum fiscalium fidem demonstrab
Abbreviated transcription (Latin):
urũ inlustrẽ comitem sicrarum
lirgitionũ. ⁊ magistrũ scroĩ. li¬
b rorum sacrũq cognitionũꝗ
fẽꝑ nobis exboni opimone ⁊ gło¬
riosa sese conmencdauit. nec non
theophilũ uirũ tut magistrũ. ui¬
risq peritũ. in hac splẽdidiᷤfima
cruitite laudabiuter optiwã le¬
gũ gub̾nationẽ extendentẽ. ⁊ doro
thcum uirũ inlustrt̃. ⁊ facundis si¬
mum questorium. quẽ inberyten¬
stũ spiendidissima ciuitate legss di¬
scipulis tradentem ꝓpt̃ us op̾timã
opinionem. ⁊ głam. ad nos deduxi¬
mus participẽ qͣue hinus oꝑis feci¬
mus. sedanatoliũ urrũ inlustrẽ mi¬
gistrũ. qui np̃c aput berycienfis
iuris interpres cõstitutus. adhoc
opus adiectus ẽ uirabantiquistĩ¬
pe legitimi ꝓcedens. cũ ⁊pat̃ cius
lcontius ⁊ auus cudosius quipost
patriciũ. indite recorditionss q̃¬
storem. ⁊ intecessorͣib ⁊ leontiũ
iuii i gloriosissimum p̃fectortum

Expanded text:
 illustrem comitem sacrarum largitionum et magistrum scrinii libellorum sacrarumque cognitionum, qui semper nobis ex bona opinione et gloria sese commendavit: nec non Theophilum virum illustrem magistrum iurisque peritum in hac splendissima civitate laudabiliter optimam legum THEVM virum illustrem et facundissimum quaestorium, quem in Berytiensium splendidissima civitate leges discipulis tradentem propter eius optimam opinionem et gloriam ad nos deduximus participemque huius operis fecimus: sed et ANATOLIVM virum illustrem magistrum, qui et ipse apud Berytienses iuris interpres constitutus ad hoc opus adlectus est, vir ab antiqua stirpe legitima procedens, cum et pater eius Leontius et avus Eudoxius post Patricium inclutae recordationis quaestorium et antecessorem et Leontium virum gloriosissimum praefectorium
Abbreviated transcription (Latin):
d ⁊ diuersis cognitionib. ⁊ censib
uł significitione uerborũ ucte¬
rib. inuenta sut̃ queq regularit̃
definita mnse recipit. quinqua ge¬
stmmus totius cõditionis ꝑfectus.
qqũe omia cõfectasũt ꝑuirũ excel¬
sũ nec non prudentissimũ magi¬
strũ. ⁊̃ questor̃ ⁊ et consulẽ tri¬

Expanded text:
bus et censibus vel significatione verborum veteribus inventa sunt quaeque regulariter definita, in se recepit quinquagesimus, totius consummationis perfectus. Quae omnia confecta sunt per virum excelsum nec non prudentissimum magistrum ex quaestore et ex consule Tri
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. ⁊ optimũ ante cessorẽ huus
alme urbis constitutũ quiom̃s ad
p̃dictum opus clectisũt una cũste¬
phano menna pros dotio cutolim¬
o. timotheo. leom. del contio pla¬
cone iicobo cõstantino ioanne. ui¬
ris prudentissimis quipatromiq¬
defut. causirũ aput maximã scdẽ
p̃fecturt: queoricntalib p̃toriis

Expanded text:
um et optimum antecessorem huius almae urbis constitutum: qui omnes ad praedictum opus electi sunt una cum Stephano, Mena, Prosdocio, Eutolmio, Timotheo, Leonide, Leontio, Platone, Iacobo, Constantino, Iohanne, viris prudentissimis, qui patroni quidem sunt causarum apud maximam sedem praefecturae, quae orientalibus praetoriis
Abbreviated transcription (Latin):
osis om̃ib qr ⁊ impromtõ positis ⁊
adpossidendsᷤ libros coꝵ facilitatẽ
idoner̃ ut nonmole chiuiturũ ex¬
pensa possint homines suꝑuicue¬
hac legũ multitudinis adipisciuo¬
lumiita. s iulissima pecuma fici¬
lis corũ cõparatio pateit tĩticiori¬
b quãtemnorib minimo praecio
migna prudentia. reparanda. siꝗd
simuc forsitin riro mucniat᷑ ne¬
m̃ohoc uituperindũ ceistim et. f
pͥmũ quidẽ inbecillititi humine

Expanded text:
omnibusque in promptu positas et ad possidendi libros earum facilitatem idoneas: ut non mole divitiarum expensa possint homines supervacuae legum multitudinis adipisci volumina, sed vilissima pecunia facilis eorum comparatio pateat tam ditioribus quam tenuioribus, minimo pretio magna prudentia reparanda. Si qusimile forsitan raro inveniatur, nemo hoc vituperandum existimet, sed primum quidem i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectissimc sũr. humam uõ uiris cõ¬
ditio. semꝑminfinitũ ecurrit. mi
chilest inei quodstox ꝑpetuo pos¬
sit:. multas ⁊ cnim formis clcre ra¬
tura nouas deꝓperit. nõ desperamus
quecsim postea emergi negotia que
adhuc legũ laqucis nonfunt innoda¬
ta. Si quid igitur tale cõtigent augu¬
stum inplorctur remedium quini-¬
dõ impcriũe fortunã reb hũminis
ds̃ p̃posuit ut possit omĩa que nouit
cõtingunt cm̃dare ⁊ cõponere ⁊ mo¬
clis ⁊ reguus cõpetentib tradere: ⁊
non pͥmum anobis clictũ est. s anti¬
qua descendit ꝓsipra. cũ np̃ẽ iulitũ
legũ ⁊ edicti perpctuĩ subtilissimus
conditor suis libris hocretulit ut fi
quid inperfectum inuematur abĩ¬
periali sinccione hocreplcatur. et
inconpositione eclicti⁊ senitus cõ¬
sulto ꝙ eãsecutum ẽ. hoc aptifsime

Expanded text:
rfectissimae sunt, humani vero iuris condicio semper in infinitum decurrit et nihil est in ea, quod stare perpetuo possit multas etenim formas edere natura novas deproperat, non desperamus quaedam postea emergi negotia, quae adhuc legum laqueis non sunt innodata. si quid igitur tale contigerit, Augustum imploretur remedium, quia ideo imperialem fortunam rebus humanis deus praeposuit, ut possit omnia quae noviter contingunt et emendare et componere et modis et regulis competentibus tradere. Et hoc non primum a nobis dictum est, sed ab antiqua descendit prosapia: cum et ipse Iulianus legum et edicti perpetui subtilissimus conditor in suis libris hoc rettulit, ut, si quid imperfectum inveniatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur. Et in compositione edicti et senatus consulto, quod eam secutum
Abbreviated transcription (Latin):
cõstitutionũ quis ꝓem̃datione nui¬
ris ꝓmulgaũmus. ⁊ inconfectioc̃
iastitutionũ ctiã cand̃ em̃datiõẽ
ponere nonmerentur. ut sit mani¬
festũ ⁊ ꝗͥ aña uacillabat. ⁊ ꝗ p̾ea ĩstabilitatẽ redac¬
tũc̃ quodopus abhis ꝑfectũ ut no¬
boblatũ ⁊ relictũ est. ꝓ pno fusccpi¬
tos libros cõstitutionũ uicẽ habert
uissimus ꝙ tnoratione ntã quã cis¬
dem libris ꝓposuimus aptius de¬
darat᷑ om̃ĩigitur romana uiris
disposione conpositt᷑ ⁊ intrib uo¬
luminib. idẽ institutionũ ⁊ dige¬
storum scupandictarum. necnon

Expanded text:
utionum, quas pro emendatione iuris promulgavimus, et in confectione institutionum etiam eadem emendatione ponere non morentur: ut sit manifestum et quid antea vacillabat et quid postea in stabilitatem redactum est. quod opus ab his perfectum ut nobis oblatum et relectum est, et prono suscepitos libros constitutionum vicem habere iussimus: quod in oratione nostra, quam eisdem libris praeposuimus, apertius declarat. Omni igitur Romani iuris dispositione composita et in tribus voluminibus, id est Institutionum et Digestorum seu Pandect
Abbreviated transcription (Latin):
uttantũ opus nob auctorib pos¬
sint cõficere dõꝓpitio inquinq̃¬
genta libros opus cõsumitũ est.
tinti aut nob antiquitatiᷤ. hbi¬
taẽ reuerentia. ut noĩa prudenti¬
ũ taciturmtiti tradere nullo pa¬
citur modo. sedinusquisq oou
quiauctor legis fuit nris digesti
inscriptusc̃. hoctantũmodo no¬
beffecto. ut siquid iniegib corũ

Expanded text:
ut tantum opus nobis auctoribus possint conficere, deo propitio in quinquaginta libros opus consummatum est. Tanta autem nobis antiquitati habita est reverentia, ut nomina prudentium taciturnitati tradere nullo patiamur modo: sed unusquisque eorum, qui auctor legis fuit, nostris digestis inscriptus est: hoc tantummodo a nobis effecto, ut, si quid in legibus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cruditionem p̃ parãdãcẽ ocnsumꝰ
ut subea colorati ⁊ quasi pͥmitus oĩ¬
um inbuti possint adpenetrala e¬
orũ intrare ⁊ formã logũ. ⁊ puicher¬
rimã nõcorauentib oculis accipere
ndõ tribumano uiro excclso quid
totius oꝑis gub̃nationem cloctus
ẽ nocnonthcophilo ⁊ dorotheo ui¬
ris inlustrib ⁊ facundissumosãte¬
cessorib arec sitis mindaurmus qͣ¬
tenus libris quos ueteres cõposuc¬
runt. quipͥmalegũ argum̃ticon¬
tinebant ⁊ institutiones uocibun¬
tur scparatim. collectis quidquid
cxbis utilc ⁊iptissimum ⁊ undi¬
q sit elumatũ. ⁊reb que inp̃senti

Expanded text:
eruditionem praeparandam esse censuimus, eruditionem praeparandam esse censuimus, ut sub ea colorati et quasi primitiis omnium imbuti possint ad penetralia eorum intrare et formam legum pulcherrimam non coniventibus oculis accipere. Et ideo Triboniano viro excelso, qui ad totius operis gubernationem relectus est, nec non Theophilo et Dorotheo viris illustribus et facundissimis antecessoribus accersitis mandavimus, quatenus libris, quos veteres composuerunt, qui prima legum argumenta continebant et institutiones vocabuntur, separatim collectis, quidquid ex his utile et aptissimum et undique sit elimatum et rebus, quae in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
minus idoncum uisum c̃. ut ad¬
iectionem uł demimtionẽ neces¬
sinam accipiat. trectissimis trida¬
tur regulis. ⁊ multis simiub. uł cõ¬
trarns ꝙrectius hab̃c apparebat
hoc ꝓalus omĩb positũ est una¬
ꝙ omĩb auctortite. inctulta ut
quidquid ibi scriptũ est hoc nrm̃
appareat. ⁊ cx nr̃a uolũ tatẽ cõpo¬
sitũ nemine audente cõparare
eaq̃ antiquits ht̃. his: quent̃a auc¬
toritas introduxit. quia multa
⁊ maxima fũt queꝓpt᷑ utilitatẽ
rcrum trans formatisũt adõ ut
si ⁊ principilis constitutio fue¬
rit inuetib libris reliti. neqͣua
ei pepercimus. sed ⁊ hanc corrigen¬
dã cẽ putiuimus. ⁊ prmclius resta¬
hocum intutissimã ꝑuenit quic̃¬
tẽ nullo titubante relictos scdcũ ꝓ¬
spextinus. ꝙ adportandã tante sa¬
pientie molem nõsunt idonci ho¬
mies rudes. ⁊ quimpͥmis legum¬
uestibuliꝰ stant ⁊ĩtrare ree ad arca¬
na carũ ꝓperant: ⁊ aliã madiotrẽ

Expanded text:
minus idoneum visum est, vel adiectionem vel deminutionem necessariam accipiat et rectissimis tradatur regulis. et ex multis similibus vel contrariis quod rectius habere apparebat, hoc pro aliis omnibus positum est unaque omnibus auctoritate indulta, ut quidquid ibi scriptum est, hoc nostrum appareat et ex nostra voluntate compositum: nemine audente comparare ea quae antiquitas habebat his quae nostra auctoritas introduxit, quia multa et maxima sunt, quae propter utilitatem rerum transformata sunt. adeo ut et si principalis constitutio fuerat in veteribus libris relata, neque ei pepercimus, sed et hanc corrigendam esse putavimus et in melius restahoc iam in tutissimam pervenit quietem, nullo titubante reliquimus. Sed cum prospeximus, quod ad portandam tantae sapientiae molem non sunt idonei homines rudes  stantes intrare ad arcana eorum properant, et aliam mediocrem
Abbreviated transcription (Latin):
uarimiribile aũt aliꝗd cxhis uoriᷤᷤ
emerscrit ꝙ̃ multitudo antiqua p̃¬
sente bacuitate pautior mucnit᷑.
homines. ⁊ cnĩ quiantea lites cͥge¬
bant lic̃ mutte leges fucrant posi¬
te tam̃ expaucis lites p̃ferebant ur
ꝓpt̃ iopiã ubrorũ quos cõpararc
cis inpossibile cit uł ꝓpt̃ ipsã insci¬
cntũ ⁊ uoluntate iudicũ magis qui
legitimã auctoritatẽ lites dirme¬
bantur. inp̃sentem aũt consumma¬
tionẽ nõꝵdigestorũ. tãtis leges
collectesunt uoluminib quorum
nomina. ⁊ antiquiores hoc̃s nõdici¬
mus nescietant. sednec unquã au¬
dictant que omñ couectasunt fub¬
stintia amplissima congregata ut
egcma quidem itiqua multitudo
iuentitur opulentissimi aũt brr¬
uitis nr̃a efficiatur antiq aũt sipi¬
entic libidoꝵ copri maxime tribu¬
manus uir excellentissimus prebu¬
it. inquibus mutti fucrant ⁊ psis e

Expanded text:
Mirabile autem aliquid ex his libris emersit, quod multitudo antiqua praesente brevitate paucior invenitur. Homines etenim, qui antea lites agebant, licet multae leges fuerant positae, tamen ex paucis lites perferebant vel propter inopiam librorum, quos comparare eis impossibile erat, vel propter ipsam inscientiam, et voluntate iudicum magis quam legitima auctoritate lites dirimebantur. In praesenti autem consummatione nostrorum digestorum e tantis leges collectae sunt voluminibus, quorum et nomina antiquiores homines non dicimus nesciebant, sed nec umquam audiebant. Quae omnia collecta sunt substantia amplissima congregata, ut egena quidem antiqua multitudo inveniatur, opulentissima autem brevitas nostra efficiatur. Antiquae autem sapientiae librorum copiam maxime Tribonianus vir excellentissimus praebuit, in quibus multi fu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtemsscd ⁊ siquid forsitan preter mis¬
sũ est ꝙ intintis militib quasi mpꝓ¬
fundo positum lititibat. ⁊ cum idone¬
um fuat pom obscuritate inuolutõ
neceffirio dereuctum est quis hocad¬
tis inutilib permixtũ nullã fibi ad

Expanded text:
entem. 16 Sed et si quid forsitan praetermisentem. 16 Sed et si quid forsitan praetermissum est, quod in tantis milibus quasi in profundo positum latitabat, et, cum idoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc aptis inutilibus permixtum nullam sui ad
Abbreviated transcription (Latin):
do inquib dã. Mis brcuissimis ad¬
sumpti nõutilis c̃. mneccitra nrm̃
ꝓpositũ hoc subsecũtum aut ħati
les necessaria erat ut diuersis titu¬
lis ꝓpt̃ rẽrũ cognationẽ applicar
cã oporteataut cũ fucat alus diuer¬
sis ꝑmixta mpossibile eat ei ꝑ pã¬
tes detrihi nctotum cõfundatur.
⁊his pãtib in quib perfectissime¬
uisiones cxposite ueterũ fuat qd̃
particulitim incas fua̾t sparfũ hoc
diidere acseparare penitus crat
ĩcuule netim̃ pensos quã aures ie¬
gentium ex hoc perturbẽt᷑.siłiq mõ
minc poni nullo concessimus mo¬
do quasi cõstitutionum recititioẽ
fufficiente nisi ⁊ hoc raro exhis dẽ
causis quib similitudo adsup̃tist.
riũ aut̃ aliꝗd in hoc codiec positũ
nuilũ sibi locũ ustidicauit. nec in¬
uenitur fiquis subtili ammodiũ¬
sitatis rationes excutiet sed c̃ aliꝗd
nouũ muentũ ut oculte positũ ꝙ di¬
sorantie quereluã dissoluit. ⁊ uam
natutĩ intucit discordic fine̾ effugi¬

Expanded text:
do in quibusdam et his brevissimis adsumpta non inutilis est, et nec citra nostrum propositum hoc subsecutum: aut enim ita lex necessaria erat, ut diversis titulis propter rerum cognationem adplicari eam oporteat, aut, cum fuerat aliis diversis permixta, impossibile erat eam per partes detrahi, ne totum confundatur. Et in his partibvisiones expositae veterum fuerant, quod particulatim in eas fuerat sparsum, hoc dividere ac separare penitus erat incivile, ne tam sensus quam aures legentium ex hoc perturbentur. Similiquemine poni nullo concessimus modo, quasi constitutionum recitatione sufficiente: nisi et hoc raro ex isdem causis, quibus similitudo adsumpta est. liquid in hoc codice positum nullum sibi locum vindicabit nec invenitur, si quis subtili animo diversitatis rationes excutiet: sed est aliquid novum inventum vel occulte positum, quod dissonantiae querellam dissoluit et aliam naturam inducit discordiae fines effugi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ⁊ omĩs. ab intestato fuccesno. ⁊
tertulianũ ⁊ orphitianũ seratus
cõfultũ. cx quib matres ⁊ fiui mui¬
cem sibi heredes cxistũt. ingeminõ
ubros cõtuumus. bonorum pofsci¬
sionis multitudinem inconpen¬
diosum et. A manisestissimũ or¬
dinem conctuentes s post hec eaq̃
acopis. noui nuntiationib dam¬
niꝙ infecti. ꝓpedifitus dirutis
buici arcenda uetĩb auctoĩt pla¬
cita fũt. nec nõ depublicinis ⁊ do¬
nationib tãintraunuos quã mor¬
tis causa conficiendis. cautalcgib
inucnimus. tnubrũ. singularem
deduximus q̃cmanumifonib
aut̃. ⁊ delib̾nli ciusa alius liberre¬
spondit quc̃ ad moctũ ⁊ dc aqui si¬
tionc tam domtnũ quĩpofseffiõe¬

Expanded text:
is ab intestato successio et tertullianum et orfitianum senatus consultum, ex quibus matres et filii invicem sibi heredes existunt, in geminos libros contulimus, bonorum possessionis multitudinem in compendiosum et manifestissimum ordinem concludentes. 7a. Post haec ea, quae de operis novi nuntiationibus damnique infecti et pro aedificiis dirutis da veteribus auctoribus placita sunt, nec non de publicianis et donationibus tam inter vivos quam mortis causa conficiendis cauta legibus invenimus, in librum singularem deduximus. 7b. De manumissionibus autem et de liberali causa alius liber res pondit: 7c. Quemadmodum et de adquisitione tam dominii quam possessio
Abbreviated transcription (Latin):
trebellianũ ponendũ eẽ existtma¬
uimus. ciptiosas ⁊ em̃ ip̃is ueteri¬
b octiosas pegisiam senatus con¬
fulti ambages. ⁊ utriusq senatus
cõsuito adsetã suꝑuicuas quã scri¬
pulosas aduerfitates respuentes.
totũ iusfu ꝑhis positũ trebellino
seratus cõfulto adiudiciuimus.
sed mhis nichil decaducis. a nobis
memoritũ est. neciusa que inre¬
b ñ ꝓspeie gestis ⁊ tristis tẽpori¬
b que fauoromanis increbuit ca¬
lam̃itatib bello coalescens cuun¬
litnrĩs remaneat temporib que
fauor celestis ⁊ pacis iugor firm¬
uit. ⁊ fuꝑ om̃s gentes inbellicis inc¬
torus posuit nec luc̾tuosum monu¬
m̃tum icta scła tnumbra recõceda¬
tur siexta ieinde pars gestoꝵ exoĩ¬
tur. inquib om̃s bonorũ posseffio¬
nes positesunt que adlbertinos.

Expanded text:
Trebellianum ponendum esse existimaTrebellianum ponendum esse existimavimus: captiosas etenim et ipsis veteribus odiosas Pegasiani senatus consulti ambages et utriusque senatus consulti ad se tam supervacuas quam scrupulosas diversitates respuentes totum ius super his positum Trebelliano senatus consulto adiudicavimus. Sed in his nihil de caducis a nobis memoratum est, ne causa, quae in rebus non prospere gestis et tristibus temporibus Romanis increbuit calamitatibus, bello coalescens civili, nostris remaneant temporibus, quae favor caelestis et pacis vigore firmavit et super omnes gentes in bellicis victoriis posuit, ne luctuosum monumentum laeta saecula inumbrare concedatur. Sexta deinde pars digestorum exoritur, in quibus omnes bonorum possessiones positae sunt, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
lbri tuxta cõpositionẽ derebus
depositisũt. post hos sique des¬
gib dictasũt. reposiumus tribuᷤ
ubrorũ uoluminibus ea cõdudẽ¬
tes. Netutelis aũt ⁊curationib
geminos libros conscripsimus.
⁊ memoratam ordinationem oc¬
tolibroꝵ mediamtotius oꝑis ꝑ¬
posiumus. omĩa undiq tã utils¬
sima quã pulchẽrima urra cõtiniẽ¬
temsquintus aũt cxoritur nob̃
cdigestorũ articulus. inquẽ dete¬
stam̃tis. ut codicillis tampͥuatoꝵ
quã muitum om̃e quidqiudan¬
tiquitus dictum est. iaucniat ꝗ
cͣcpõsitũ. qui detestim̃tis appellat᷑
delegatis aut̃ ⁊ defidĩ cõmissis qn¬
q libroꝵ numerũ numerus ad gre¬
gatus. cũq nichu tampeculiaie
fuerat quã ut legis quidelegis fal¬
cictie narratio. fidĩ conmnissis aũt
seratus cõfulti trebeilam singu¬
lis libris utriq eoꝵ applicatis. to¬
tipars quanti innoue libros cord¬
unitaẽ. solũ aut̃ senatus cõsultũ

Expanded text:
libri iuxta compositionem de rebus libri iuxta compositionem de rebus positi sunt. post hos si qua de sgibus dicta sunt reposuimus, tribus librorum voluminibus ea concludentes. de tutelis autem et curationibus geminos libros conscripsimus. et memoratam ordinationem octo librorum mediam totius operis reposuimus, omnia undique tam utilissima quam pulcherrima iura continentem. Quintus autem exoritur nobis digestorum articulus, in quo de testamentis et codicillis tam privatorum quam militum omne, quidquid antiquis dictum est, inveniat quis depositum: qui de testamentis appellatur. de legatis autem et fideicommissis quinque librorum numerus adgregatus est. Cumque nihil tam peculiare fuerat, quam ut legatis quidem legis Falcidiae narratio, fideicommissis autem senatus consulti Trebelliani, singulis libris utrique eorum adplicatis tota pars quinta in novem libros coadunata est. solum autem senatus consultum
Abbreviated transcription (Latin):
tunsintertia ucro congatione oĩa
quedereb nominaintur: con¬
tulimus octo ubris eid̃ deputati¬
squartus aũt locus qui ⁊ totius cõ¬
positionis quasi quidam inueni¬
tur umbĩlcus. octolibros fusce¬
pit in quib omiã que adhypotix¬
cim pertinent repositasunt. nõ
ut pigecraticia actione in libris
dereb posita multum distarent
alia libro coð inserto uolumini
qui ectiliũ ctictũ ⁊ redhibitoruã
actionem ⁊ duple stipulationẽ q̃
de euictionib propositac̃. cõtinct
quia hec omiã titulis emptionũ
co ⁊uenditionũ. consenea sunt et
p̃dicte actiones quisi pedes eque
sulaturum. abinitio proceserut
inuetustioris quidẽ edicti ordimi¬
tione inloca dcuia ⁊ multo distã
tuerat eaque de codẽ pene locun¬
tur inconfimo pone. ¶alius ita¬
q lib post duos pͥmis nobis ex¬
cogitatus ẽ deusuris ⁊traectici¬
is pesstunus. ⁊ dde instrum̃tis ⁊ te¬
stib ⁊ꝓbationib nec non p̃sũpti¬
onib ⁊ memoriti res singularis

Expanded text:
tur. In tertia vero congregatione omnia quae de rebus nominantur contulimus, octo libris eis deputatis. Quartus autem locus, qui et totius compositionis quasi quidam invenitur umbilicus, octo libros suscepit. in quibus omnia quae ad hypothecam pertinent reposita sunt, ut non a pigneraticia actione in libris de rebus posita multum distarent: alio libro eodem inserto volumine, quae aedilicium edictum et redhibitoriam actionem et duplae stipulationem, quae de evictionibus proposita est, continet. Quia haec omnia titulis emptionum et venditionum consentanea sunt et praedicta actiones quasi pedisequae illarum ab initio processerunt, in vetustioris quidem edicti ordinatione in loca devia et multo distanttuerat ea quae de eodem paene loquuntur in confinio ponere. Alius itaque liber post duo primos nobis excogitatus est de usuris et traiecticiis pecuniis et de instrumentis et testibus et probationibus nec non praesumptionibus. Et memorati tres singulares
Abbreviated transcription (Latin):
ẜte inuoluminisilio libro desp¬
utitioris qui iudiciti ut iniure
cõfessisunt. ⁊ debonorũ detenti¬
onb. ⁊ deuenditionib. nt ne
quid inftaudem crecditorũ fiat spõ
stq hec omĩa interdicta glomeri
luminis octo libris dctimatur.ssep¬
timus aut̃ ⁊ nouissimuis articuus
digestoꝵ. scxlibris formatus est
ꝙ destipulationib scuuerborũ
obligationib. ⁊ defide iussoribuᷤ
⁊andatorib necnon nouatiomi
tur gemino uolumine scriptũ est
qd inubris antiquis nec numerae̾
possibile fuit ¶⁊ post hec duo torribi¬
is libri positifunt. ꝓdelictis pͥuati
extra ordinarus. necnõpublicis cͥ¬
minib quiomẽm cõtinent scuc¬
ritatẽ penaꝵ.q atrocitatẽ quibus¬

Expanded text:
ro deputato his, qui iudicati vel in iure confessi sunt, et de bonorum detentionibus et venditionibus et ut ne quid in fraudem creditorum fiat. 7e. Postque haec omnia interdicta glomeratluminis octo libris definiatur. Septimus autem et novissimus articulus digestorum sex libris formatus est. Quo de stipulationibus seu verborum obligationibus et fideiussoribus et mandatoribus , nec non novatiotur gemino volumine inscriptum est, quod in libris antiquis nec numerari possibile fuit. Et post hoc duo terribiles libri positi sunt pro delictis privatis et extraordininariis nec non publicis criminibus, qui omnem continent severitatem p
Abbreviated transcription (Latin):
tatis uir reuerentissimus ep̃s̃ ex actioe
habeb̾. subqͦ uicus ł teritorium ẽẽ dig¬
noscitur: ⁊ nȩpnum defunctorũ ꝓposi¬
tum inꝓba fraudatorum calliditate
celaretuz quicquid ꝓhuiusmodi causa
Atestatore relictum fuĩt: unuersi ꝗ
id quoc̃q modo cognouint. ł iniuri cla¬
rissimi rectoi̾s ꝓuintie ut murbis epĩ
noticiam deferendi habeant facultatẽ¬
ubam. necdelatoris nom̃ suspitõeꝙ fõ¬
mident cumfides industria eoꝵ talau¬
de quã honestate noncareat acparit̃
pietatẽ cumueritate inpublicas au¬
res iulucemq deduxerint
ut incct̃is ꝓuintus quetoto orbe ter¬
rarum diffusesunt: ad ep̃ãtus gradũ
ꝓuem dõ actore contigerit: puris homi¬
num mentibus nuda electioĩs scienti¬
a sincero omnium iuditio ꝓferatut: nes̾¬
mo gradum sacerdotti p̃tii uenauta¬
te mercetur: uł quantum quisq me¬
reatur. non quantum dare suffitat
estimetin: profecto. enĩ quis locus tutꝰ:

Expanded text:
itatis vir reverentissimus episcopus exactionem itatis vir reverentissimus episcopus exactionem habebit, sub qua vicus vel territorium esse dignoscitur. Et ne pium defunctorum propositum improba fraudatorum calliditate celetur, quidquid pro huiusmodi causa a testatore relictum fuerit, universi, qui id quocumque modo cognoverint, vel in viri clarissimi rectoris provinciae vel in urbis episcopi notitiam deferendi habeant liberam facultatem: nec delatoris nomen suspicionemque formident, cum fides atque industria eorum tam laude quam honestate non careat ac pariter pietate, cum veritatem in publicas aures lucemque deduxerintl in ceteris provinciis, quae toto orbe diffusae sunt, ad episcopatus gradum provehi deo auctore contigerit, puris hominum mentibus nuda electionis conscientia sincero omnium iudicio proferatur. Nemo gradum sacerdotii pretii venalitate mercetur: qualiter quisque mereatur, non quantum dare sufficiat aestimetur. Profecto enim
Abbreviated transcription (Latin):
aut uir religiosissimus ep̃s huius mo¬
di peccumas pio relictas arbitrio fuit
consecutus: statim gestis inter ueniẽ¬
tibus eõ quantitatem.⁊ tt̃pus quoe¬
as susceperit: aput rectorem ꝓuintie
publicare debebit: post unius uero
anni spatium: ⁊ numerum captiuorũ.
⁊ dita pro his eum manifestare p̃ci¬
pimus. ut per omĩa impleant᷑ pie defi¬
tiẽtiũ uolũtates ⁊ta tñureligiosissimi ãtistite
gratis. ⁊ sinc ullo dispendio: p̃dicta ge¬
sta confitiant. ne humanitatis optẽ¬
tu relicte peccum e: iuditiorũ dispen¬
dus erogent̃ ¶Quodsitestator. qui
huius modi legitum uł fidĩ conmais¬
sum non designata ꝑsora reliquit. bã¬
bare sit nationis: ⁊ de eius patria aliqͣ
emerserit ambiguitas. uir reueren¬
tissimus ep̃s cuntatis eius. inqua idẽ
testator defunctus est eiusdem habeat
legati scu fidci conmissi petici¬
onem: defuncti ꝓpositum modis om̃ib
impleturus. Qd̾ si inuico: aut teri¬
torio testator morte obierit illius cuu¬

Expanded text:
autem vir religiosissimus episcopus huiusmodi pecunias pio relictas arbitrio fuerit consecutus, statim gestis intervenientibus earum quantitatem et tempus quo eas susceperit apud rectorem provinciae publicare debebit. post unius vero anni spatium et numerum captivorum et data pro his pretia eum manifestare praecipimus, ut per omnia impleantur tam piae deficientium voluntates: ita tamen, ut religiosissimi antistites gratis et sine ullo dispendio praedicta gesta conficiant, ne humanitatis obtentu relictae pecuniae iudiciorum dispendiis erogentur. Quod si testator, qui huiusmodi legatum vel fideicommissum non designata persona reliquit, barbarae sit nationis et de eius patria aliqua emerserit ambiguitas, vir reverentissimus episcopus civitatis eius, in qua idem testator defunctus est, itidem habeat legati seu fideicommissi petitionem defuncti propositum modis omnibus impleturus. Quod si in vico vel in territorio testator mortem obierit, illius civ
Abbreviated transcription (Latin):
tiamus heredititem srĩs tu rt¬
pucdiasti: nulla tibi ficultas eĩ
ad cunde relinquitiu sine siciũ
uxoris tibi substitute dolo fic¬
tũ c̃. actionem dedolo cõtri cã
exertert᷑ potes.

Expanded text:
nti annis hereditatem fratris tui repudiasti, nulla tibi facultas eius adeundae relinquitur. sane si eius uxoris tibi substitutae dolo factum est, actionem de dolo contra eam exercere potes.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Dequestione talt a uan¬
cesariensi aduocitione int̃toga¬
ti sumus: siduõb. ut plurib per¬
sonis spes alienefilit heredititł.
cxcognanone forte ad eos deuoluẽ¬
de. pacta q̃ int̃ cos initafũt ꝓ ad¬
uenturi hereditate: quib speci¬
aut̃ declaribaf᷑. fiille mortitus
fuit ⁊ hereditas ad eos ꝑuenerit:
certos modos meidẽ hereditate
obẜuari. uel si forte adquos dãcx
his heredititis cõmodũ ꝑuenc¬
rit: certis pactiones cuentre. ⁊ du¬
bitibatur sihuius moĩ pactiser¬
um opõtet ficicbat aut̃ eis que¬
stionẽ: quii aidhuc suꝑstite code
cuius hereditite spcribatur. huł¬
moĩ pactio ꝓcessit. ⁊ ꝗi nõ sunt i¬
ita cõsecta. quasi omnimõ heredi

Expanded text:
. De quaestione tali a Caesariensi advocatione interrogati sumus: si duabus vel pluribus personis spes alienae fuerat hereditatis ex cognatione forte ad eos devolvendae, pactaque inter eos inita sunt pro adventura hereditate, quibus specialiter declarabatur, si ille mortuus fuerit et hereditas ad eos perveniat, certos modos in eadem hereditate observari, vel si forte ad quosdam ex his hereditatis commodum pervenerit, certas pactiones evenire. et dubitabatur, si huiusmodi pacta servari oportet. Faciebat autem eis quaestionem, quia adhuc superstite eo, de cuius hereditate sperabatur, huiusmodi pactio processit et quia non sunt ita confecta, quasi omnimodo heredi
Abbreviated transcription (Latin):
bare: cũ eo qui buĩeẽ temeritatisre¬
us d̃ p̃hendetur illũ quoq tõm̃tr
subdi opõt cuiꝰ ꝯscilio atq instĩctu
ad accusanonẽ accesis se ud̾tur ut
dictapo sit reportari:¬

Expanded text:
 qui huius esse temeritatis deprehenditur, illum quoque tormentis subdi oportet, cuius consilio atque instinctu ad accusationem accessisse videbitur, ut dicta possit reportari
Abbreviated transcription (Latin):
claue ꝑmistos sexicriminosoᷤ
meludit hac lege sanctinu.
ut ⁊̃ sipene qualitas per mix̾ti¬
pares dni sac laustroꝵ hab̃e tu¬
tamma iubeãtur.
suisse. quifugerit. Siuõ ꝯmen¬
tiriensis necessitate aliq̃ pcul
abo fitio egerit ad iutorõ eĩpa¬
ruubemus mingilare cura ⁊
eadẽ stanimꝰ legis seueritate
constringiz¬

Expanded text:
conclave permixtos secum criminosos includit, hac lege sancimus, ut, etiamsi poenae qualitas permixtiparem diversa claustrorum habere tutamina iubeatur.fuisse, qui fugerit. Si vero commentariensis necessitate aliqua procul ab officio egerit, adiutorem eius pari iubemus invigilare cura, et eadem statuimus legis severitate constringi
Abbreviated transcription (Latin):
in pp̃cõstanmis. nquacũq cã rei
&hibito siueaccũsatõ existet. siuc
cũpublice sollicindis cũra produ¬
xĩt stat̃ deb que stiofieriut noxi̾
piniatur inno cens ab soluatur ꝙ
herentes ossib nuiti opõtet. si proli¬
xiores catenas si criminiᷤᷤ qualitaᷤ ⁊̃
catenarũ accerbitatẽ postulam̃t
ut ⁊̃ crucĩauo desit ⁊ ꝑmañeat sub¬
fidacustodia nec uõ sedis intime
patitenc bras debebit ĩcluͣsus s
iusurpata lucẽ uegetari .i. sub¬
stodiam uestibũs carcerũ ⁊ salu¬
brib loci recipiat᷑:. Rcuertẽte ite

Expanded text:
 Constantinus . In quacumque causa reo exhibito, sive accusator existat sive eum publicae sollicitudinis cura produxerit, statim debet quaestio fieri, ut noxius puniatur, innocens absolvatur. Quod haerentes ossibus mitti oportet, sed prolixiores catenas, si criminis qualitas etiam catenarum acerbitatem postulaverit, ut et cruciatio desit et permaneat fida custae tenebras pati debebit inclusus, sed usurpata luce vegetari et, ubstodiam, vestibulis carcerum et salubribus locis reci
Abbreviated transcription (Latin):
decalũm tibi iurianti. p̃ter partẽ
quã aperiri defunctus uctuit: ut
spiciendi ac det̾ribendi p̃ter diem

Expanded text:
de calumnia tibi iuranti praeter partem, quam aperiri defunctus vetuit vel citur, inspiciendi ac describendi praeter diem
Abbreviated transcription (Latin):
Xissc noscitur. antequã qũqui¬
ginti dicrũ cõstitutus numeruᷤ
fimitur. s pidtempus p̃fides ꝗ¬
dc̃ ⁊ cõsulares necnõ correctores
in metropoli spectabiles uõ uidi¬
ces tãcnules quãmilitires ĩcuu¬
titib ad ministrate dioceseos ĩ¬
iustriͦb. publict ut domi uł intͣ
sanctos t̃minos uł regiones. aut
potentes domos latitantes. s in
celeberimis locis ante om̃iũ quõ
nuꝑ gub̃mucrãt ori uersentur
ut patcat omĩb ficuits liba fu¬
ꝑ funrtis aut criminib quertmo¬
nus cõmouendiitiut iboñ de¬
fensus inuiria ꝓuisione post cũ
minus curuliũ ⁊ defensoris crui¬
ticiũ iuritoric tintũ citiom
cõmissus postquã fui̾t inq̃ rimo¬
ntã deuocitus pulfart uolentib

Expanded text:
xisse noscitur, antequam quinquaginta dierum constitutus numerus finiatur. Sed per id tempus praesides quidem et consulares nec non correctores in metropoli, spectabiles vero iudices tam civiles quam militares in civitatibus administratae dioeceseos illustrioribus publice, nec domi vel intra sancrosanctos terminos vel regiones aut potentes domos latitantes, sed in celeberrimis locis ante omnium quos nuper gubernaverant ora versentur, ut pateat omnibus facultas libera super furtis aut criminibus querimoniam commovendi, ita ut ab omni defensus iniuria provisione post eum minus curialium et defensoris civitatis, iuratoriae tantum cautioni commissus, postquam fuerit in querimoniam devocatus, pulsare volentibus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.xĩ. Sidomationis. ł tpĩs actiõi.
Tstipulitionis. łcuniscũq alte¬
rius contrictus obligitio inscõ¬
fectum instrum̃tũ. inctumorts.
uł crucritu corꝑis extor tũ. ł cĩpi¬
tlłes miras ꝑtimcscendo. adito p̃¬
side ꝓuintic ꝓbare pottris. hocri¬
tum habcri scd̃m edicti formam
nõpacie tur.
d.uĩ. Cuintedomus ⁊ortiuen¬
dicionẽ fecisse subspe recipien¬
di. ꝙ defrum̃to fecers instrum̃¬
tũ. ut timore ne. adciuilia mune¬
ri nominarerᷤ. ꝓponis. nescindiuẽ¬
ditionẽ. ueluti metus ciusa fictã
defideras. intellegis adratũ nõha¬
bendũ contrictum. inctũ huius

Expanded text:
. Si donationis vel transactionis vel stipulationis vel cuiuscumque alterius contractus obligationis confectum instrumentum metu mortis vel cruciatus corporis extortum vel capitales minas pertimescendo adito praeside provinciae probare poteris, hoc ratum haberi secundum edicti formam non patietur.us . Cum te domus et horti venditionem fecisse sub spe recipiendi, quod de frumento feceras, instrumentum vel timore, ne ad civilia munera nominareris, proponas et rescindi venditionem veluti metus causa factam desideres, intellegis ad ratum non habendum contractum metum huius
Abbreviated transcription (Latin):
uõ causa cogniti. cidem actio in
simplũ ꝑm̾ittitur. quecause co¬
gnitio coꝑtinct ut itꝗ demũ decẽ¬
nitur: siali̾a actio nõfit.
patri. ⁊ patruo tuo: utrũ abcp̃to¬
rc: ãnuõ scienten: cp̃tore: ab alio.
ut ii. metuue possessionẽ uẽdc̃
cõgerentur: Nãsi adhibita ui con¬
pulsisunt posseffiones funs. que
nimo distrͣhes p̃cio iuris di¬
tionis cenortut id quod inꝓbe
fictum c̃ inpͥort̃ statũ rcuoluat̃
impetribunt.

Expanded text:
o causa cognita eadem actio in simplum permittitur: quae causae cognitio eo pertinet, ut ita demum decernatur, si alia actio non sit.patri et patruo tuo, utrum ab emptore an vero sciente emptore ab alio, ut vi metuve possessionem vendere cogerentur. Nam si adhibita vi compulsi sunt possessiones suas quae nimo distrahere, iurisdictionis tenore, ut id quod improbe factum est in priorem statum revolvatur, impetrabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
deã. Scuedebens fidei cõmissi
et legati sansd̾atiõe reminiposse
diuum. Marcum.⁊diuum com¬
modũcõstituisse ut aũt boĩuiri
arbitrani iscui usus fũctus relictꝰ
ẽ utat᷑ fruatur minime satis dano¬
nem reminitestam̃topõsse:¬

Expanded text:
. Scire debetis fideicommissi quidem et legati satisdationem remitti posse divum Marcum et divum commodum constituisse: ut autem boni viri arbitratu is, cui usus fructus relictus est, utatur fruatur, minime satisdationem remitti testamento posse