comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria. prb̃ii honore p̃ditꝰ. nequaꝗͣ se a labore
oꝑis qđ pͥus gessit abstinebat: s semꝑ ma¬
nib ꝓpriis oꝑabat᷑ cũ famul. ut apłi p̃cepta
compleret dicentis. Laborate manib ut habe¬
atis unde tribuatis necessitatẽ pacientibus.
Illud oĩno studebat. ut os pueros qͥ in domo
eiꝰ nascebantꝰ. ut pͥmũ uagitũ infantię relin¬
quentes. loqͥ cȩpissent: statim litteris doce¬
ret. ac psalinis imbueret. Seilicet ingres
sus talis iungeret᷑ psallentiũ : ut tã antipho¬
nis. ꝗͣ meditationib diu̾sis. ut deuotio fla¬
gitabat animi posset impleri. Castitatẽ enim
ñ m hic custodiens. uerũ etiã eustodiendi gra
aliis uigit̾ p̃dicabat: & apolluto tactu. et
recolo in ad olescentia mea cũ pͥmũ litt̾arũ ele¬
m̃ta cepissẽ aspicere. ⁊ eẽm quasi octauo ann
aeuo. ⁊ ille inlignũ me lectulo locari iub̾et.
ac pat̾ne dilectionis dulcedine ulna susciꝑ&e:

Expanded text:
ria presbyterii honore praeditus , nequaquam se a labore ria presbyterii honore praeditus , nequaquam se a labore operis quod prius gessit abstinebat, sed semper manibus propriis operabatur cum famulis, ut Apostoli praecepta compleret, dicentis: Laborate manibus, ut habeatis unde tribuere possitis necessitatem patientibus . Illud omnino studebat, ut omnes pueros qui in domo ejus nascebantur, ut primum vagitum infantiae relinquentes loqui coepissent, statim litteras doceret ac psalmisus, tale iungeretur psallentium, ut tam antephonis quam meditationibus diversis, ut devotio flagitabat animi, possit implere. Castitatem enim non modo hic custodiens, verum etiam custodiendi gratiam aliis iugiter praedicabat et a polluto tactu et et recolo in adolescentia mea, cum primum litterarum elementa coepissem agnoscere et essem quasi octavi anni aevo, et ille indignum me lectulo locari iuberet ac paternae dilectionis dulcedine ulna susciperet,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ tẽpr̃ cũ adhuc indomo ipsa degeret: orta
ẽ ei pustula mala infacie. Qđ uirus inuales¬
cens. ac excoquens: fecit puerũ desꝑatum.
sũq ꝑbiduũ puer iacuisset in lectulo clausis
oclis ⁊ nullũ uerbũ consolationis matri lam̃¬
tanti ꝓferret. s potiꝰ ipsa genitrix. int̾ spẽ
metũq titubans. uixta ritũ ex sequiarũ ne¬
cessaria funeris p̃pararet: seda die aduesꝑ¬
um. aꝑiens ocłos. ait. Quo iuit mat̾ mea:
Que statim adueniens: ait. Fece ad sũ. qd
uis fili : Et ille. Netimeas in qͥt mat̾ꝰ. Be¬
atus enĩ martinꝰ suꝑ me crucẽ xp̃i faciens :
surgere me iussit incolumẽ. hec esfat᷑. stati
surrex̃ alectulo. geminauitq uirtꝰ diuura mi¬
raculi huiꝰ gram: ut & martini panderetur
meritũ. ⁊ hic qͥ affuturꝰ erat pontifex. acoa¬
tagio saluaretur. Testis enĩ fuit huiꝰ cause:
uisa cieatrix eiꝰ in facie. Ae tate qͦq iã tricena¬

Expanded text:
vero tempore, cum adhuc in domo ipsa degeret, orta vero tempore, cum adhuc in domo ipsa degeret, orta est ei pusula mala in facie: quod virus invalescens ac excoquens, fecit puerum desperatumCumque per biduum puer jacuisset in lectulo clausis oculis, et nullum verbum consolationis matri lamentanti proferret; sed potius ipsa genitrix inter spem metumque titubans, juxta ritum exsequiarum necessaria funeris praepararet, secunda die ad vesperum aperiens oculos, ait: Quo ivit mater mea? quae statim adveniens ait: Ecce adsum, quid vis, fili? Et ille: Ne timeas, inquit, mater, beatus enim Martinus super me crucem Christi faciens, surgere me jussit incolumem. Haec effatus statim surrexit a lectulo, geminavitque virtus divina miraculi hujus gratiam, ut et Martini panderetur meritum, et hic, quia futurus erat pontifex, a contagio salvaretur. Testis enim fuit hujus causae visa cicatrix ejus in facie. II. Aetate quoque jam tricena
Abbreviated transcription (Latin):
GITUR ELOREHTINVO
quidã exsenatorib: accepta arte¬
mia coniuge. cũ duos iã habet libe¬
ros. ad episcopatũ lanubensis urbis
expetebat᷑. Et re iã obtenta eũ pͥnci¬
pe ad domũ reu̾tit᷑: conugiq quȩ
egerat nuntians. Qđ illa audiens:
respondit uiro. Desine quęso dulcis¬
sime conuix abhac causa ⁊⁊ ne quȩ si¬
eris ep̃atum urb: qr ego exconcepto
ate sumpto. ep̃m gero inut̾o. Requieunt uir
sapiens audita uxore: rememorans illus
qđ uoxx duna quondã pͥncipio fidei nr̃e a¬
rit tͥ sarra: audi uocẽ eiꝰ. Deniq impletis pa¬
riendi dieb: mulier enixa ẽ. puerũ. quõ qͣli
uctorẽ futurũ mundi: nicetui in baptismo uo¬
eauit. Eundeq sũma nutritũ diligentia: lit¬
teris eccłasticis mandauit institin. De functo
aũ patre. hic cũ genitrice iã clericꝰ in domo
pat̾na residens eũ reliqͥs famul. manu ꝓpͥa
laborabat: intelligens cõmotiones corporea.
ñ alit᷑ nͥ laborib ⁊ erũnis oppͥmi posse. Quodã

Expanded text:
gitur Florentinus quidam ex senatoribus, accepta Artemia coniuge, cum duos iam haberet liberos, ad episcopatum Ianubensis urbis expetebatur, et re iam obtenta cum principe, ad domum revertitur, coniugique quae egerat nuntians. Quod illa audiens, respondit viro: 'Desine, quaeso, dulcissime coniux, ab hac causa, et ne quaesieris episcopatum urbis, quia ego ex concepto a te sumpto episcopum gero in utero'. Requievit vir sapiens, audita uxore, rememorans illud quod vox divina quondam principio fidei nostrae Arit tibi Sarra, audi vocem eius. Denique inpletis pariendi diebus, mulier enixa est puerum, quem quasi victorem futurum mundi Nicetium in baptismo vocitavit. Eodemque summa nutritum diligentia litteris eclesiasticis mandavit institui. Defuncto antem patre, hic cum genetrice iam clericus in domo paterna resedens, cum reliquis famulis manu propria laborabat, intenon aliter nisi laboribus et aerumnis opprimi posse. Quodam
Abbreviated transcription (Latin):
gis celare bonũ ẽ: oꝑa aũ di reuelare. ⁊ con¬
fiteri honorificũ ẽ. Sic enĩ legit᷑ angłs dixis¬
se tobiȩ: pꝰ ocłoꝵ amissionẽ. głosamq illu¬
minationẽ. ⁊ pꝰ illa transacta ꝑicula ęquib
liberatꝰ dĩ consecutꝰ ẽ.pietatem. Et enĩ re¬
lũ ẽ: s dĩ mirabilia silere oꝑa. magnum ẽ.
animȩ detrim̃tũ. Propt̾ qd ego diuina silen
tio tegere dubitans.⁊ pigri serui metuens
tũ accipiens. fodiens int̾rã abscondit. et

Expanded text:
gis celare, bonum est; opera autem Dei revelare et confiteri, honorificum est . Ita enim legitur, angelum dixisse Tobiae post oculorum amissionem, gloriosamque illuminationem, et post illa transacta pericula, e quibus liberatus, consecutus est Dei pietatem. Etenim reilere opera, magnum est animae detrimentum. Propter quod ego divina tegere silentio dubitans, et pigri servi metuens mino talentum accipiens, fodiens in terram abscondit, et
Abbreviated transcription (Latin):
popło: hc gule in hians moras uenien¬
di mi nectebat. Aisitq sepuis prb̃r. ad
eũ arcessiendũ. Quib respondebut . Pau¬
usper sũstiuete : ce uenio. Qd pluras lias¬
uebier uigui ĩs data luce. hic qui pͥus siõ¬
monuerat : ad iugilias nͥ accessit : pube
mempres officio cõmotꝰ contra hominẽ :
aomptatũ eiꝰ ꝓpat. quasi eũ ⁊ cõmumioẽ
suspenderet. At ille correptꝰ febrer. ieut
uio: ita cliuino ex urebatur incendio. pes
mora uiso prbo. datis uocib cũ lacrini:
supplicabat sibi peintentiã tracer umqe
cum prbr inereparet dicens. merrtom sei
nredi uir tute eeureris. ad euiꝰ seclam ue¬
nre aiugilia ⁊ neglexisti: int̾ sermoci¬
martu conloquia. sp̃m ex alauit. Facta qͦ¬
q hora teia cũ popłs ad missarũ sollema
conueniret: hnc mortiuis ad ȩccłam ẽ. de¬

Expanded text:
populo, hic gulae inhians, moras venienpopulo, hic gulae inhians, moras veniendi innectebat; misitque saepius presbiter ad eum arcessiendum. Quibus respondebat: 'Paulisper sustenete, et venio'. Quid plura? Transactis vigiliis, data luce, hic qui prius commonuerat ad vigilias non accessit. Preeto officio, commotus contra hominem, ad metatum eius properat, quasi eum a communione suspenderet. At ille correptus febre, sicut vino, ita divino exurebat incendio; nec mora, viso presbitero, datis vocibus, cum lacrimis supplicabat, sibi paenitentiam tradi. Cumque eum presbiter increparet, dicens: 'Merito a sancti Niceti virtute exureris, ad cuius eclesiam venire ad vigilias neglexisti'; inter sermocinantum conloquia spiritum exalavit. Facta quoque hora tertia, cum populus ad missarum solemnia conveniret, hic mortuus ad ec
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ mͦ ddedit: aliũ fraudare ꝓcuraunit. dan̾
cooꝑtoriũ sarmaticũ. qͦ altare dnĩcũ cũ ob
lationib tegeret᷑. Apparuit aũ uiro uir be¬
atus ꝑsomniũ: dicens. Quo usq dubita.
⁊ uotũ implere dissimulas: Uade inqͥt
⁊ calicẽ aliũ quȩ̃ uoinsti redde ȩccłȩ : ne
ꝑeas tu &e domus tua. Co oꝑtoriũ uͦ quia
rarũ ẽ. ñ ponatꝰ suꝑ munera altaris: qr
ñ exinde ad plenũ tegitur misteriũ corpo¬
ris sangunusq dominici. At ille ex t̾ritͥ
nichil moratꝰ: uotũ qd uouerat uelocit
ad impleuit. huiꝰ hominis fr̃ ad ugilias do¬
minici natał ad uenit: monuitq prbm di¬
cens. U igilemꝰ umnanimit̾ ad ȩcclam di : atq
ex oremꝰ deuote beati nicetii potentiã a ce
eo obtinente Huiꝰ aum curriculũ cũ pace du¬
camꝰ. & ã prbr audiens gauisus: uistit
signũ adingilias cõmoueri. Quo cõmo¬
to adueniente prbo cũ dericis ⁊reliqͦ

Expanded text:
tantummodo dedit, alium fraudare procuravit, dans tantummodo dedit, alium fraudare procuravit, dans cooperturium Sarmaticum, quo allationibus tegeretur. Apparuit autem viro Vir beatus per somnium, dicens: Quousque dubitas, et votum implere dissimulas? Vade, inquit, et calicem alterum quem vovisti redde ecclesiae, ne pereas tu et domus tua: coopertorium vero, quia rarum est, non ponatur super munera altaris, quia non exinde ad plene tegitur mysterium corporis sanguinisque dominici. At ille exterritus, nihil moratus, votum quod voverat velociter adimplevit. Hujus hominis frater ad vigilias dominici Natalis advenit, monuitque presbyterum, dicens: Vigilemus unanimiter ad ecclesiam Dei, atque exoremus devote beati Nicetii potentiam, ut, eo obtinente, hujus anni curriculum cum pace ducamus. Quod presbyter audiens, gavisus jussit signum ad vigilias commoveri. Quo commoto, adveniente presbitero cum clericis et reliquo
Abbreviated transcription (Latin):
piam scoꝵ cinerib sacraremꝰ: de supra¬
dictis reliquiis. scõ altari collocauimus.
tatur antistitẽ. Nuꝑrimo aũ tempore.
mulieres quędã uexate ademonio. ex
t̾mino biturico uenientes tres numero:
duĩ ad basilicã scĩ martini deducerent᷑. hac̃
eccłam sunt ingresse. Llico collisis in se
palmis. dũ scĩ ncetui faterent᷑ se uirtutib
cruciari: ꝓicientes ab ore nescio qͥd puru¬
lentũ cũ sanguine. ab obsessis spiritib ꝓ
gensib cũ in hostilitate illa quȩ conuenas
acta ẽ. accessisset. ⁊ plerũq inꝑicuł mortis
in rueret: uouit ut si domũ reuerteretur
incolumis. ad memoratã ȩccłam exornan¬
dã. in honore bĩ nicetii aliqͣ exhis quȩ ad¬
quisierat largiret᷑. Rediens gͥ. duos cali¬
ces argenteos detulit: uouitq iterũ m
itinore ut hos ȩecłȩ conferret si ad ꝓpͥa sos¬
pes accederet. Ad domi gͥ accedens. unũ

Expanded text:
orum cineribus sacraremus, de supraorum cineribus sacraremus, de supradictis reliquiis sancto altari collocavimus: tatur antistitem. Nuperrimo autem tempore, mulieres quaedam vexatae a daemonio, ex termino Biturigo venientes, tres numero, dum ad basilicam sancti Martini deducerentur, hanc ecclesiam sunt ingressae: illico collisis ipalmis, dum sancti Niceti faterentur se virtutibus cruciari, proicientes ab ore nescio quid purulentum cum sanguine, ab obsessis spiritibus pgensibus, cum in hostilitate illa quae Convenas acta est accessisset et plerumque in periculis mortis inruerit, vovit, ut, si domui reverteretur incolomis, ad memoratam eclesiam exornandam in honore beati Niceti aliqua ex his quae adquesierat largiretur. Rediens igitur, duos calices argenteos detulit vovitque iterum in itenere, ut hos eclesiae conferret, si ad propria sospes accederet. Ad domum igitur accedens, unum
Abbreviated transcription (Latin):
rali ergastulo reu̾ineti absoluti sunt. quantoꝵ
compeditoꝵ eathene. siue compedes sit ora¬
fraeti: testis ẽ. hodie moles illa ferri. quę
mbasiliea eiꝰ aspicit᷑ de supͣ dictis suppliciis ad¬
ag regata. Nuꝑ aũ inconspecti guntranni pͥn¬
cipis si agrio agustidunense ep̃o regi re¬
ferente. audu una nocte inseptẽ ciuitatib
carcerariis apparuisse beatũ uirũ: eos q
ab soluisse ab ergastulo ⁊ abire lib̾os ꝑmisis¬
se S nec iudices contra eos quicꝗͣ agere dẽ¬
inceps ausi sunt. De euiꝰ sepulero. si febri¬
citans. si frigoras habens ac diu̾sis morb
laborans qͥd pulueris sumpserit. ac dilutũ
acceꝑit mox recipit sauitatẽ. Qđ ñ ẽ. ilu¬
buĩ pstare eũ. q̃ ait scĩs suis. Dĩã quecuq
nacensim urb turonice ȩccła dudũ construe¬
ta : absq scõꝵ pignorib habebatur. Cumq
in cole loci plerumq peterent. ut eã quoꝵ

Expanded text:
rali ergastulo revincti absoluti sint, quantorum rali ergastulo revincti absoluti sint, quantorum compeditorum catenae sive compedes sint confractae, testis est hodie moles illa ferri, quae in basilica ejus aspicitur, de supradictis suppliciis aggregata. Nuper autem in conspectu Guntchramni principis Syagrium Augustodunensem episcopum regi referentem audivi, in una nocte in septem civitatibus carcerariis apparuisse beatum Virum, eosque absolvisse ab ergastulo, et abire liberos permisisse; sed nec judices contra eos quidquam agere deinceps ausi sunt. De cujus sepulcro si febricitans, si frigoras habens, ac diversis morbis laborans quid pulveris sumpserit, ac dilutum acceperit, mox recipit sanitatem. Quod non est dubium praestare eum qui ait sanctis suis: Omnia quaecunque niacensim urbis Toronicae eclesia dudum constructa absque sanctorum pignoribus habebatur. Cumque incolae loci plerumque p
Abbreviated transcription (Latin):
cunctari cepit ab eo qͥd exide diceret. Ne
ȩpłam. uidit subscriptionẽ scĩ: & conu̾sus
ad burgim dionẽ. ait. Eçce in hac ȩpła. sub¬
seriptio scĩ nicetii tenet᷑. Si es in nocens. ac¬
cede ꝓpius: & iura tangens manu scriptu¬
rã quã ipse depixit. Credimꝰ enĩ de uirtute
iliꝰ: quia aut te hodie reddet ab hoc scelere
conꝓbatũ. aut certe abire ꝑmittet innoxiũ.
At ille nichil moratꝰ accedit ad manus ep̃i:
qͥ hanc epłam extentã tenebat. Fleuansq ma¬
nus suas ut sacram̃tũ daret : cecidit retror¬
sum supinius. Ee clausis ocłis. spumas abore
ꝓieiens: quasi mortuus putabatur. Transe¬
unte aũ quasi duarũ horarũ spatio. aꝑuit
ocłos suos: dicens. Uemͥ quia peccaui aufe¬
rendo res pauꝑis huiꝰ. Et statim retulit
ordinẽ: qͣlit̾ in uiriã intulerat homini illi.
Tc̃ ep̃s eũ uidice obtenta culpa. ea tantũ quȩ
suꝑ solidos addidit: & sic ut̾q auidicis cons¬
pectu discessĩt. ꝓuanti ꝑ hunc scm̃ caroe¬

Expanded text:
iceret. Negepistolam, vidit subscriptionem Sancti, et conversus ad Burgundionem, ait: Ecce in hac epistola subscriptio sancti Nicetii tenetur. Si es innocens, accede propius, et jura tangens manu scripturam quam ipse depinxit. Credimus enim de virtute illius quia aut te hodie reddet ab hoc scelere comprobatum, aut certe abire permittet innoxium. At ille nihil moratus, accedit ad manus episcopi, qui hanc epistolam extentam tenebat; elevansque manus suas ut sacramentum daret, cecidit retrorsum supinus, et clausis oculis, spumas ab ore projiciens, quasi mortuus putabatur. Transeunte autem quasi duarum horarum spatio, 1194 aperuit oculos suos, dicens: Vae mihi quia peccavi auferendo res pauperis hujus! Et statim retulit per ordinem qualiter injuriam intulerat homini illi. Tunc episcopus cum judice obtenta culpa, ea tantum quae  insuper solidos addidit, et sic uterque a judicis conspectu discessit. X. Quanti per hunc Sanctum carce
Abbreviated transcription (Latin):
disset sub scriptionẽ seĩ. aliqͥs p̃beret egen¬
ti. Qđ uidens quidã burgundio. ñ honoranꝰ.
neq uenerans scm̃: obseruare pauꝑem cȩ¬
pit alonge. Uidensq eũ siluas in gressum:
irruit. Iulitq ei sex aureos. eũ epła. Conli¬
sumq calcib : reliqͥt ex animẽ. At ille int̾
calces. ⁊ reliq̃ uerb̾a : hanc uocẽ emisit. Ad¬
epłam eiꝰ m reddi facias: qr ultra ñ erit mͥ¬
uita si eã ꝑdidero. Ille uͦ ꝓiectã int̾rã: abut.
Quã pauꝑ colligens: uenit ad ciuitatẽ. Frat
em̃ ibi eo tẽpore phronimius ep̃s. euiꝰ supra
meminimꝰ : ad quȩ accedens pauꝑ ille ait.
Ecce homo qͥ me grauit̾ cęsum expoliauit:
abstulitq ui. aureos quos ꝓ intiutu epłe

Expanded text:
disset subscriptionem sancti, aliquid praeberet aegendisset subscriptionem sancti, aliquid praeberet aegenti. Quod videns quidam Burgundio, non honorans neque venerans sanctum, observare pauperem coepit a longe; vidensque eum silvas ingressum, inruit tulitque ei sex aureos cum epistola, conlisumque calcibus reliquit exanimem. At ille inter calces et reliqua verbera hanc vocem emisit: 'Adeius mihi reddi facias, quia ultra mihi non erit vita, si eam perdidero'. Ille vero, proiecta in terram, abiit, quam pauper collegens, venit ad civitatem. Erat enim ibi eo tempore Phronimius episcopus, cui supra meminimus. Ad quem accedens pauper ilEcce homo qui me graviter caesum exspoliavit, abstulitque sex aureos, quos pro intuitu epistolae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fides oratio sepiꝰ ꝓmeret᷑ effectũ. Pro ni
iuis gͥ agatensis ep̃i famulus epilentici
morbi accentu fatigabat᷑: ita ut plerũq
cadens. ac spumans. lingã suã ꝓpriis denti¬
pis laceraret. Et cũ ei a medicis plurima
fierent: accidebat ut paucis m̃sib inter¬
positis ñ tangeret᷑ amorbo.S iterũ in redi¬
uiuo cruciatu ruens: peius quã priꝰ egerat
ꝑferebat. Dñs uͦ eiꝰ cũ uidisset tantas uirtu¬
tes ad sepulerũ bĩ nicetĩ fieri: drxẽ ad eũ.
Uade. ⁊ ꝓsternere corã sepulero scĩ: orans
ut te ad iuuari dignet᷑. qm cũ iussa exples¬
set: sanꝰ regressus ẽ. Nec ultra eũ hic at¬
tigit in orb. Septimꝰ enĩ erat annꝰ ab incolu¬
deuotoꝵ domos elemosinã flagitaret. Post
cuiꝰ obitũ adhuc cũ ipsa circũiens epłam :¬
ñ pauca ab elemosinariis ꝓseĩ memoria capi¬
ebat. Desideriũ enĩ erat oĩb ÷ ut quisq ui¬

Expanded text:
et fidelis oratio saepius promeretur effectum. Phrominii et fidelis oratio saepius promeretur effectum. Phrominii igitur Agathensis episcopi famulus epileptici morbi accessu fatigabatur, ita ut plerumque cadens ac spumans linguam suam propriis dentibus laceraret: et cum fierent, accidebat, ut paucis mensibus interpositis, non tangeretur a morbo; sed iterum in redivivo cruciatu ruens, peius quam prius egerat perferebat. Dominus vero eius cum vidisset tantae virtutes ad sepulchrum beati Niceti fieri, dixit ad eum: 'Vade et prosternere coram sepulchro sancti, orans, ut te adiuvare dignetur'. Qui cum iussa explesset, sanus regressus est, nec ultra eum hic adtigit morbus. Septimus enim erat annus ab incolodevotorum domos elymosinam flagitaret; post cuius obitum adhuc cum ipsam circumiens epistolam, non pauca ab elymosinariis pro sancti memoria capiebat. Desiderium enim erat omnibus, ut, quisque vi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: qđ ses̃ suꝑ caput in die obitꝰ sui ha¬
buit ẽ ꝑlatum. Qđd nos tanꝗͣ munꝰ celes¬
te suscepimꝰ. Factũ ẽ. autẽ ut pꝰ dies plu¬
rimos. ad benedicendã ȩccłam in parechi¬
am pat̾nacense urb̾ turonice inuitaremur.
Accessi fateor: sacraui altare. decerpsi
fila de linteo. locaui intẽplo. Dictis mis¬
sis: facta oratione discessi. Paueis de in¬
de dieb int̾positis: aduenit ad nos ille
qͥ in uitauerat dicens. Gaude in nomine
dnĩ sac̾dos di: de uirtute beati nicetii an¬
tistitis. Nã noueris. qr ostendit mira¬
culũ in eccła quã sacrasti. Cȩcꝰ enĩ erat in
apparuit uir quidã ꝑuisũ noctis dicens.
Si uis sanꝰ fieri : ꝓsternere in orationẽ
corã basilicȩ scĩ niectii altari ⁊ recipies
uisũ. Qđ̃ cũ fecisset: disruptis tenebrĩ.
lum̃ ei uirtꝰ diuma pate fecit. Posui fateor
de his pignorib ⁊ in aliis basilicarũ altari¬
bus: in quib ⁊ in ergumini scm̃ confitent᷑.

Expanded text:
tus super caput in die obitus sui habuit, est perlatum: quod nos tanquam munus coeleste suscepimus. Factum est autem, ut post dies plurimos ad benedicendam ecclesiam in parochia Paternacensi urbis Turonicae invitaremur. Accessi, fateor, sacravi altare, decerpsi fila de linteo, locavi in templo: dictis missis, facta oratione, discessi. Paucis deinde diebus interpositis, advenit ad nos ille qui invitaverat, dicens: Gaude in nomine Domini, sacerdos Dei, de virtute beati Nicetii antistitis, nam noveris quia ostendit magnum miraculum in ecclesia quam sacrasti. Caecus enim erat in apparuit vir quidam per visum noctis, dicens: Si vis sanus fieri, prosternere in orationem coram basilicae sancti Nicetii altari, et recipies visum. Quod cum fecisset, disruptis tenebris, lumen ei virtus divina patefecit. Posui, fateor, de his pignoribus et in aliis basilicarum altaribus, in quibus et energumeni Sanctum confitentur,
Abbreviated transcription (Latin):
peteret: inspirante diuinę pietatis res¬
pectu. ait. Credo quia potens ẽ. dd: ogre¬
gia oꝑari ꝑfamulos suos. Et statim posuit
uelam̃. suꝑ ocłos suos. Extemplo aũ fuga¬
to dolore. disrupta caligine: usũ uidendi re¬
ciꝑe meruit uolummis a uirtute ⁊ intanta
cdlaritate positꝰ ẽ: ut ipse ꝓpriis ocłis legens
uirtutũ gesta cognosceret. Oꝑatur aũ hȩc unꝰ

Expanded text:
peteret, inspirante divinae pietatis respeteret, inspirante divinae pietatis respectu, ait: 'Credo, quia potens est Dens egregia operari per famulos suos'. Et statim posuit volumen super oculos suos. Extemplo antem fugato dolore, disrupta caligine, usum videndi recipere meruit voluminis a virtute, et in tantum claritate positus est, ut ipse propriis oculis legens virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
eepti simꝰ. ł ꝑfideliũ relationẽ cognorimꝰ
cuit libello clausulã dare: unũ adhuc ad¬
mrandii delibro iitȩ eiꝰ quȩ̃ supͣ aquodã
seriptũ p̃fati sumꝰ memorabo miraculum.
De qͦ uirtꝰ diuina ꝓcedens ñ reliqͥt ingłi¬
um : s ad conꝓbandã uirtutẽ dictoꝵ. pa¬
te fecit eẽ. plurimis głosum. ocuiuminr.
iaconus enĩ agustidunensis graui
ocłoꝵ cęcitate turbatꝰ audunt hȩc
quȩ głificator scõꝵ suoꝵ ds ad scĩ tumu¬
lum exercebat : dixitq suis. Si eiꝰ adi¬
rem sepulerũ. aut aliquid de scis pigno¬
rib sumerẽ. aut certe si pallio qͦ scĩ artꝰ
teguntur mererer attingere: fierẽ sanꝰ.
Cumq hec ⁊ huiꝰcemodi cũ suis uerba cõ¬
ferret: adstitit repente clericꝰ quidam
dicens. Bene inqͥt credis: s si de his¬
dem firmare m̃tẽ cupis uirtutib ȩuoliu¬
mus carteum qđ de his habet᷑ scriptũ.
ut facilius credas eaquȩ ad auditũ tuar̃
auriũ ꝑuener̃. At ille pͥusquã legere ap¬

Expanded text:
per fidelium relationem cognovimus, cuit libello clausulam dare, unum adhuc admirandum de libro vitae eius, quem supra a quodam scriptum praefati sumus, memorabo miraculum, de quo virtus divina procedens, non reliquit inglorium, sed ad conprobandam virtutem dictorum patefecit esse plurimis gloriosum. Diaconus enim Agustidunensis gravi oculorum caecitate turbatus, audivit haec quae glorificator sanctorum suorum Deus ad sancti tumulum exercebat, dixitque suis: 'Si eius adirem sepulchrum, aut aliquid de sanctis pignoribus sumerem, aut certe, si pallio quo sancti artus teguntur mererer attingere, fiebam sanus'. Cumque haec et huiuscemodi cum suis verba conferret, adstetit repente clericus quidam, dicens: 'Bene', inquid, 'credis, sed, si de hisdem firmare mentem cupis virtutibus, en volumen carteum, quod de his habetur scriptum, ut facilius credas ea quae ad auditum tuarum aurium pervenerunt'. At ille, priusquam legi a
Abbreviated transcription (Latin):
ullius fom̃ti aduitorio ꝑdurauit splendes:
in qͥ nec papirꝰ addita. nec gutta olei ẽ.
stillantis adiecta. s in ipsa qđ pͥmũ statu¬
tũ ẽ. conpositione ꝑmansit in luce p̃ela¬
ra. huiꝰ scĩ reliquias: gallo magnus tri¬
cassinoꝵ pontifex deuotꝰ expeent alumu
cũ psallendo aeaucerent᷑: & cecoꝵ in lumi¬

Expanded text:
ullius fomenti adiutorio perduravit splendens, in quo nec papirus addita, nec gutta olei est stillantis adiecta, sed in ipsa quod primum statutum est conpositione permansit in luce praeclara. Huius sancti reliquiae Gallomagnus Tricassinorum pontifex devotus expetiit; quae cum psallendo deducerentur, et caecorum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui furore succensus: respondit prb̃o.
Uade &e dic ei. qr multȩ sunt cause in eiꝰ
conspectu posite: quȩ alteriꝰ iuidicio fini¬
endȩ erunt. Regressus prbr: quȩ audi¬
uit simplieit᷑ exposuit. Scs̃ uͦ nicetius cõ¬
motꝰ contra eũ : ait. Uere in quã qr eulo¬
gias de manu mea ñ accipies: ꝓeo quod
uerba que furore exegit. meis auribus
intulisti. Frat aũ comuuio recũbens: ad
cuiꝰ ⁊ ego leuã eũ adhuc diaconatꝰ funge¬
rer officio ꝓpinquus accubuerã. Dicitq
mͥ secretius. Loquere prbis: ut dep̃cen¬
tur ꝓeo. Cũq locutꝰ fuissẽ : ñ intelligen¬
tes uoluntatẽ seĩ silebant. Qđ ille cernens:
tu inquit surge & de p̃care ꝓeo. At ego
cũ trepidatione c̃surgens. osculatꝰ sum¬
scã eiꝰ genua: orans ꝓ prb̃o. Quo indul¬
gente atq eulogias porrigente: ait.
Rogo dilectissimi fr̃s. ut u̾ba in utilia
que ignaue musitant᷑. aures medes pationa

Expanded text:
Qui furore succensus, respondit presbitero: Qui furore succensus, respondit presbitero: 'Vade et dic ei, quia multae sunt causae in eius conspectu positae, quae alterius iudicio finiendae erunt'. Regressus presbiter, quae audivit simpliciter exposuit. Sanctus vero Nicetius commotus contra eum, ait: 'Vere inquam, quia euglogias de mann mea non accipies, pro eo quod verba quae furor exegit meis auribus intulisti'. Erat autem convivio recumbens, ad cuius et ego levam, cum adhuc diaconatus fungerer officium, propinquus accubueram. Dixitque mihi secretius: 'Loquere presbiteris, ut deprecentur pro eo'. Cumque locutus fuissem, non intellegentes voluntatem sancti, silebant. Quod ille cernens: 'Tu', inquid, 'surge et deprecare pro eo'. At ego cum trepidatione consurgens, osculavi sancta eius genua, orans pro presbitero. Quo indulgente atque euglogias porregente, ait: 'Rogo, dilectissimi fratres, ut verba inutilia, quae ignave musitantur, aures meas non
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb necessitatib tiuis fidelit̾ seruierim :¬
ac quȩcũq in uinxisti. deuote impleuerĩ.
Nc̃ p̃cor ut quia tempꝰ resolutionis meȩ
ad ẽ: ne duniitas me abhoc mundo cũ do¬
lore discedere : s unã peticionẽ quã suppli¬
co libent̾ indulge. Et ille. Pete inquit: qd̾
uolueris obtineb̾. Rogo ait. ut incetius
prb̃r nepos m̃s: eccłe lugdunensi substi¬
tuat᷑ ep̃s. Et enĩ ut mei testimonii uerba
ꝓferunt. amator castimoniȩ dilectorq ec¬
cłarum .⁊ in elemosinis ualde deuotus:
⁊ quęcũq di seruos decent.⁊ oꝑib gerit
set ab aliqͦ: statim aut remittebat ꝓprie.
aut ꝑ aliũ insinuabat ueniã de p̃cari. Nã
uidi ego qͦdã tempore basiliũ prb̃m missũ
ab eo ad arm̃tariũ comitẽ: q̃ lugdunensim
urbem his dieb potestate uidiciaria gub̾¬
nabat. Dixitq ad eũ. sontifex nr̃ causę
huic qͥ denuo inpetit᷑ dato udicio t̾minũ
fecit: ideoq cõmonet ne eã it̾are p̃suma.

Expanded text:
ibus necessitatibus tuis fideliter servierim ac quaecumque iniunxisti devote impleverim; nunc precor, ut, quia tempus resolutionis meae adest, ne dimittas me ab hoc mundo cum dolore discedere, sed unam petitionem quam supplico libenter indulge'. Et ille: 'Pete', inquid, 'quod volueris obtenebis'. 'Rogo', ait, 'ut Nicetius presbiter, nepus meus, eclesiae Lugdunensi substituatur episcopus. Est enim, ut mei testimonii verba proferunt, amator castimoniae dilectorque eclesiarum et in elymosinis valde devotus, et quaecumque Dei servis dicent et operibus gerit set ab aliquo, statim aut remittebat propriae, aut per alium insinuabat veniam deprecari. Nam vidi ego quodam tempore Basilium presbiterum missum ab eo ad Armentarium comitem, qui Lugdunensim urbem his diebus potestate iudiciaria gubernabat; dixitque ad eum: 'Pontifex noster causae huic, quae denuo inpetitur, dato iudicio, terminum fecit, ideoque commonet, ne eam iterare praesumas'.
Abbreviated transcription (Latin):
sidius inbasilica ad sepulerũ scĩ deseriuens
⁊ lum̃ accẽdens: s aquib dã euntatis maio¬
rib obprimebat᷑. atq fatigabat. ut nec iue
tus alimoniã posset habere. Cumq sepiꝰ hec
ad beatũ imploraret sepulerũ : apparuit ei
scs ꝑuisũ dicens. Uade ad guntrannũ regẽ:¬
& ei pacient᷑ qͥd patiaris diligent̾ enarra.
que suggessit obtinuit. S & nc̃ adsepulerũ
beati confessoris: multa miracula xp̃o auspi¬
ce tribuunt᷑. Nam ⁊ miseroꝵ ibi cathena e
rumpunt᷑. cȩci inluminant᷑. demones effugã¬
tur. sanitati reddunt᷑ paralitici: ꝑferentes
accensus febriũ lib̾ant᷑. In qͦ loco tam frequen¬
ter ostendunt᷑ miracula: ut exordine scri¬
bi longũ sit. Tam̃ retulit mͥ uir fidelis.iIͦIͬ.
ibi cęcos ante paueos dies fuisse inlumina¬
tos : & hominẽ quẽ glodũ olim nouerat.
incolom̃ nuꝑ aspexit. ExPLICIT. INCI

Expanded text:
siduus in basilica ad sepulchrum sancti deserviens siduus in basilica ad sepulchrum sancti deserviens et lumen accendens; sed a quibusdam civititis maioribus obpraemebatur atque fatigabatus alimoniam posset habere. Cumque saepius haec ad beatum imploraret sepulcrum, apparuit ei Sanctus per visum, dicens: Vade ad Guntchramnum regem, et ei quid patiaris diligenter enarra. quae suggessit obtinuit. Sed et nunc ad sepulcrum beati Confessoris multa miracula Christo auspice tribuuntur. Nam et miserorum 944 ibi catenae rumpuntur, caeci illuminantur, daemones effugantur, sanitati redduntur paralytici, perferentes accessus febrium liberantur. In quo loco tam frequenter ostenduntur miracula, ut ex ordine scribi longum sit. Tamen retulit mihi vir fidelis quatuor ibi caecos ante paucos dies fuisse illuminatos, et quod hominem quem claudum olim noverat, incolumem nuper aspexit. CAPUT LXI
Abbreviated transcription (Latin):
quoq confessor in urbe iugdunensi iuir
otiuss scĩtatis. conu̾sationis castisime cari
narrari a nob̾ possunt. Qui pꝰ quã beatũ sp̃m
p̃misit ad celos : positus inferetro. ad balilicã
inqͣ sepultus ẽ. ferebat᷑. Et ecce unꝰ puerulus.
auiturna cccitate grauatꝰ: cũ reliquis plata¬
gens. ad miniculo sustentante sequebatur.
Factũ ẽ. aũ cũ graderet᷑: ꝑlata ẽ. uox in aure
eiꝰ secretius. dicens. Ad ꝓpinqua feretro. Et
cũ subt̃ ingressus fueris: ꝓtinꝰ recipies uisũ.
Ille uͦ int̾rogabat hominẽ qui eũ trahebat:
quis eẽt. qui hec uerba in aurib eiꝰ inferret.
Nlegat ille queꝗͣ uidere: qͥ ei loquatꝰ. Cumq bis
i tercio. hȩc uox aures illiꝰ uerberasset: cog¬
nouit aliqͥs nõiugerendũ. ⁊ se ad feretrũ pos¬
tulat auci. Accedensq ⁊ int̾ albentiũ diaco¬
noꝵ turbã ꝑlapsus: qͦ uissus fuit ingredit.
Deniq ut nom̃ scĩ inuocare cępit: ilico rese¬
ratis ocuł lum̃ recepit. Post hec puer erat as¬

Expanded text:
quoque confessor in urbe Lugdunensi, vir totius sanctitatis, conversationis castissimae, chnarrari a nobis possunt. Qui postquam beatum spiritum praemisit ad coelos, positus in feretro, ad basilicam in qua sepultus est ferebatur. Et ecce unus puerulus diuturna caecitate gravatus, cum reliquis plangens, adminiculo sustentante, sequebatur. Factum est autem, cum gradiretur, perlata est vox in aure eius, secretius dicens: 'Adpropinquare feretro, et cum subter ingressus fueris, protinus recipies visum'. Ille vero interrogat hominem, qui cum trahebat, quis esset, qui haec verba in auribus eius inferret. Negat ille quemquam videre, qui ei loquatur. Cumque bis et tertio haec vox aures illius verberasset, cognovit aliquid novi gerendum, et se ad feretrum postulat duci. Accedensque et inter albentium diaconorum turba perlapsus, quo iussus fuit ingreditur. Denique, ut nomen sancti invocare coepit, ilico reseratis oculis lumen recepit. Post haec puer erat as
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogaret᷑ utrũ sciret ambrosiũ. ⁊ respon¬
aisset nosse se uirũ ⁊ diligi ab illo ⁊ frequẽ¬
ter cũ illo conuiuari solitũ : audint. ldo
uineis comes quia ab illo uiro diligeris qͥ dic̃
solt: sta: de stat. Qđ ego ideo posui: ut cuiꝰ
fame fuerit uir &eiam apđ barbaros agnos¬

Expanded text:
interrogaretur, utrum sciret Ambrosium; et responinterrogaretur, utrum sciret Ambrosium; et respondisset nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo posui, ut cujus famae fuerit vir sanctus etiam apud barbaras g
Abbreviated transcription (Latin):
infantiã scire ũ pot̾at legendo cognosceret.
Uerũtam̃ factũ. seriptis sus ñ cõmemori¬
uit: s quo affectu declinauerit cõmemora¬
re. ñ ẽ. nr̃m iudicare. In eadẽ etiã ciuitate
basilicã constituit: inqͣ de posuit reliquias
mrm̃ uitał ⁊ agricole. quoꝵ corpora inbo¬
nomensi ciuitate leuauerat. Posita enĩ erant
corpora mrm̃ int̾ corpora uideoꝵ: nec erat
cognitũ popło xp̃iano nisi se seĩ mres sacer¬
doti ipsius eccłe reuelassent. Que cũ de¬
ponerent᷑ sub altari qd ẽ. ineadẽ basilica
constitutũ: magna illic totiꝰ plebis scã leti¬
cia atq exultatio fuit. pena demonũ cora¬
fitentiũ mr̃m merita. Pex idẽ tẽpꝰ arbogasteᷤ
comes ad u̾sus gentẽ suã hoc ẽ. francoꝵ bel¬
luĩ parauit. atq pugnando ñ paruã multitu¬
dinẽ manu fudit: cũ residius uͦ pacẽ fir¬
mauit. S cũ inconiuiuo aregib gentis sue

Expanded text:
infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrum judicare. 29. In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesiae revelassent. Quae cum deponerentur sub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebis sanctae laetitia atque exsultatio fuit, poena daemonum confitentium martyrum merita. 30. Per idem tempcomes adversum gentem suam, hoc est, Francorum, bellum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem manu fudit, cum residuis vero pacem firmavit. Sed cum in convivio a regibus gentis suae
Abbreviated transcription (Latin):
nes teneor: alius mͥ ñ licere intellexi. aliud
ñ oportere. nͥ ut consulerẽ mͥ qr ñ potui tͥ.¬
Insupͣ dicta itaq cuntate florentinoꝵ eũ in
domo clarissimi quondã uiri decenti ⁊ qđ ẽ.
nomine ad modũ paruulus cũ spũ inmundo
laboraret: frequenti oratione ⁊ impositione
manꝰ sac̾dotis ipsius sanatus ẽ.S pꝰ aliqͣn¬
tos dies subito infirmitate correptus infan¬
tulus exalauit spm̃. Cuiꝰ mat̾ ualde religi¬
osa ⁊ plena fide ac timore di. ablato illo
de suꝑiori parte domꝰ ad inferiora descendit:
atq in lecto sac̾dotis ipso absente cõposuit.
Quẽ cũ reu̾tens sac̾dos inlecto inuenisset.
erat enĩ illo intẽpore extra domũ positꝰ. mi¬
seratꝰ matrẽ ⁊ fidẽ ipsius contẽplatꝰ. heli¬
seo similis supͣ corpꝰ in fantis se ipse cõposuit:
atq orando meruit ut uiuiu redderet ma¬
tri quẽ mortuũ inuenerat. Ad quẽ etiã in¬
fantulu libellũ conseripsit: ut qđ ꝑetatis

Expanded text:
nes teneor; aliud mihi non licere intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi; quia non potui tIn supradicta itaque civitate Florentinorum, cum in domo clarissimi quondam viri Decentis, et quodnomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos dies subita infirmitate correptus infantulus exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
auimal deducentẽ. Qui breui ad ungitur
Dum ille accelerat: hi morantur. Sta¬
timq uestigus ꝓuolutus: crim̃ qd cõmi¬
serat confitetur. Et ita tocus spatio
noctis irretitum eẽseretulit. ut longuis
ꝓdire ñ posset: nec euadendi uiã aliam
repperisset. nisi ut abductũ animal refor¬
maret. Adhec uir beatissimꝰ. si hesterna
inquit die mido tibi tegim̃ dedissem: fu¬
randi necessitas ñ fuisset. Qs de ẽ. acci¬
pe: reforma qͦd nrm ẽ. Itaq confessor eri¬
minis. ꝓpena cõmissi. ñ solũ ueniã: uerũ
etiã p̃mium cũ benedictione suscepit.

Expanded text:
animal deducentem. Qui brevi adiungitur; animal deducentem. Qui brevi adiungitur; dum ille accelerat, hi morantur, statimque vestigiis provolutus, crimen quod commiserat confitetur et ita totius noctis spatium inretitum esse se retulit, ut longius prodire non posset nec evadendi viam aliam repperisset, nisi ut abductum animal reformaret. Ad haec vir beatissimus: 'Si hesterna', inquit, 'die nudo tibi tegimen dedissemus, furandi necessitas non fuisset. Quod deest, accipe; reforma, quod nostrum est'. Itaque confessor criminis pro poena commissi non solum veniam, verum etiam praemium cum ben
Abbreviated transcription (Latin):
dum t̾ritoriũ sue ciuitatis excesserat uiam
lenit᷑ carpens. eratq unminente iam uesꝑa
dies pluuius : cũ subito comitatui suo mi¬
dus pede. cocullo uacuus nimis expeditꝰ
uiator accreseit. cinꝰ & ĩam nuditati condo¬
luit. Qui dolose mherens contubernio.
iungitur mansione : ⁊ inter innocentes oc¬
cupatosq custodes. qui deo ñ animalib
ingilabant. ium̃tũ quo senor uehebatur.
p̃do nocturnus arripuit. Die reddito.
amisso euectionis agnoscitur. Et ut sacer¬
doti animal ñ de eẽt: imus exclericis in
peditẽ mutatur ex equite. Dumq it᷑ agit᷑.
cirxũ iecti comites intuentur beatũ uirũ
extra morem conceptam leticiã
sam leticie ꝑcontatur. At ille inquienc
paululũ remoremur: quia infelicis illius
labor ⁊ irridendus ẽ.⁊ dolendus. quemn
mox uidebitis estuantẽ. Cumq delapsia¬
minalib substitissent: paulo post enuiꝰ
intuentur peditem. post se manu captũ

Expanded text:
dum territorium suae civitatis excesserat, viam dum territorium suae civitatis excesserat, viam leniter carpens, eratque, inminente iam vespera, dies pluvius: cum subito comitatu suo nudus pede, cucullo vacuus, nimis expeditus viator adcrescit, cuius etiam nuditate condoluit. Qui dolose inhaerens contubernio , iungitur mansione et inter innocentes occupatosque custodes, qui Deo, non animalibus vigilabant, iumentum, quo senior vehebatur, praedo nocturnus arripuit. Die reddito amissio evectionis agnoscitur et, ut sacerdoti animal non deesset, unus ex clericis in peditem mutatur ex equite. Dumque iter agitur, circumiecti comites intuentur beatum virum, extra morem conceptam laetitiamusam laetitiae percunctatur. At ille inquiens: 'Paulolum commoremur, quia infelicis illius labor et inridendus est et dolendus, quem mox videbitis aestuantem'. Cumque delapsi animalibus substitissent, paulo post eminus intuentur peditem, post se manu captum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus uł spiritualib uł carne conspicuis. qͥp¬
pe qui iucissent pelagianistas ⁊ sadeones:
cum totius numero regionis. reditũ moli¬
untur: Tranquillã nauigationẽ merita ꝓ¬
pria:⁊ int̾cessio albam martiris parauer:
qͥ et osq antistites suoꝵ desideriis felre carma
demones contremiseunt. Certe expeetatio
ꝓprie ciuitatis beatũ germanũ uotis du¬
plicib ambiebat : quã ⁊ apus maiestatẽ
diuinã.⁊ inter mundi ꝓcellas seruare
consueuerat. Ributaria enim functiop̃t̃
solitũ. ⁊ necessitates innumere : ouies suoᷤ.
quasi pupillos orbatos parente depsserant.
Recipiunt p̃sidiũ destituti. agnoscit cau¬
sas: merorib congemiscit. Et ꝓ quiete uł
reaquie quesiturus remedia ciuitati : post
marina discrimina. labores t̾̃rene expediti
paruissimo comitatu ⁊ exigua euectione
ꝓgreditur : qͥ ꝓ largissimis thesauris xp̃m
& iam eiꝰ iter clarũ fusse uirtutib. Nec¬

Expanded text:
tibus vel spiritalibus vel carne conspicuis, quiptibus vel spiritalibus vel carne conspicuis, quippe qui vicissent Pelagianistas et Saxones, cum totius merore regionis reditum moliuntur. Tranquillam navigationem merita propria et intercessio Albani martyris paraverunt, quietosque antestites suorum desideriis felix carinadaemones contremescunt. Certe expectatio propriae civitatis beatum Germanum votis duplicibus ambiebat, quam et apud maiestatem divinam et inter mundi procellas servare consueverat. Tributaria enim functio praeter solitum et necessitates innumerae cives suos, quasi pupillos orbatos parente, depresserant. Recipiunt praesidium destituti, agnoscit causas, meroribus congemescit et pro quiete vel requie, quaesiturus remedia civitati, post marina discrimina labores terrenae expeditiocontentus parvissimo comitatu et exigua evectione progreditur, qui pro largissimis thesauris Chrisetiam eius iter darum fuisse virtutibus. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
se insꝑatos ad eẽ. confiderent: allelua tc̃io
repetitũ sacerdotes exclaiant. Sequitiur
una uox oĩum : & eleuatũ clamorem. re¬
ꝑcusso aere. montiũ in clusa multiplicant.
hostile aginen t̾rore ꝓsternitur. ⁊ ruisse
suꝑ se. ñ solum rupes eircũ datas. uerũ &iã
ipsam celi machinã contremiscunt. Trepida¬
tiomiq in iecte : uix sufficere pedũ ꝑmeitas
credebatur. Passim fugiunt. arma ꝓiciunt:
gaudentes uł nuda corpora eripuisse discri¬
mini. Plures etiam tunore p̾cipites: flum̃
qͦd sensim uenientes transierant deuorauit.
Ultionẽ suam innocens exercitꝰ intuetur:
⁊ uictorie prestite ociosus spectator efficitꝰ
Spolia colliguntur exposita : ⁊ p̃dam ce¬
lestis uictorie. miles religiosus ad ipiscitur.
Riumphant pontifices hostib fusis sine
sanguine: triũphat uictoria fide obtenta
ñ uiribus. Composita itaq opulentissima
insula securitate multiplici. suꝑatisq hos¬

Expanded text:
se insperatos adesse confiderent, Alleluia tertio se insperatos adesse confiderent, Alleluia tertio repetitam sacerdotes exclamant. Sequitur una vox omnium, et elatum clamorem, repercusso aere, montium conclusa multiplicant. Hostile agmen terrore prosternitur, et ruisse super se non solum rupes circumdatas, verum etiam ipsam caeli machinam contremescunt, trepidationique iniectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur. Passim fugiunt, arma proiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimine. Plures etiam timore praecipites flumen, quod sensim venientes transierant, devoravit. Ultionem suam innocens exercitus intuetur et victoriae praestitae otiosus expectator efficitur; spolia colliguntur exposita, et praedam caelestis victoriae miles relegiosus adipiscitur. Triumphant pontifices, hostibus fusis sine sanguine; triumphat victoria fide obtenta, non viribus. Conposita itaque opulentissima insula securitate multiplici superatisque hos
Abbreviated transcription (Latin):
dus baptisinate ꝓcedit exercitus. fides feruet
in popło: & contempto armoꝵ p̃sidio. diuinita¬
tis expectatur auxiliũ. Int̾ea hec institutio uł
forma castroꝵ : hostibus nunciatur. Qui uic¬
toriam quasi de in ermi exercitu p̾sum̃tes: as¬
sumpta a lacritate festinant. Iuoꝵ tam̃ ad¬
uentus. exploratione cognoscitur. Cumq em̃¬
sa sollemnitate pascali recens de lauaero pars
maior exercitus arma caꝑe ⁊ bellũ parare
temptaret: germanꝰ ducem se p̾lii ꝓfitetur.
Eligit expeditoc circũ iecta ꝑeurrit : & ere¬
gione qua hostium sꝑabatur aduentꝰ. uallẽ
circũdatã editis montibus intuetur. Quo
in loco nouũ cõponit exercitũ : ipse dux ag¬
minis. Et̃ iam aderat ferox hostiũ multitũ¬
do. quã ab ꝓpinquare intuebant᷑ in insidiis
constituti: cum subito germanꝰ signifer. um¬
uersos ad monet. ⁊ p̾dicit ut uoci sue uno
clamore respondeant. securisq hostib qui

Expanded text:
dus baptismatis procedit exercitus, fides fervet dus baptismatis procedit exercitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis expectatur auxilium. Interea haec institutio vel forma castrorum hostibus nuntiatur, qui victoriam quasi de inermi exercitu praesumentes, adsumpta alacritate, festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior exercitus arma capere et bellum parare temptaret, Germanus ducem se proelii profitetur. Elegit expeditos, circumiecta percurrit et e regione, qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam editis montibus intuetur. Quo in loco novum conponit exercitum ipse dux agminis. 18. Et iam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquare intuebantur in insidiis constituti: cum subito Germanus signifer universos admonet et praedicit, ut voci suae uno clamore respondeant, securisque hostibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quã horam. ita fugatis dolorib recepit
pristinã sanitatem : ut die reddito. itine¬
ris laborem subiret intrepidus.
aaterea saxones pictiq. bellum ad uersus
brittones iunctis uirib susceper̃: quos
cadem necessitas in castra contraxerat. Et
cum trepidi partes suas pene impares u¬
dicarent: scõꝵ antistitum auxiliũ petier̃.
Qui ꝓmissum maturantes aduentum tan¬
um securitatis ac fiducie contuler̃: ut
accessisse maximus crederetur exercitus.
taq aplicis ducib xp̃c militabat in cass¬
ris. Ad erant & iam quadragesime uene¬
abiles dies: quos religiosiores reddebat
atia sacerdotũ. intantũ ut cotidiams
p̃dicationib instituti. certatim ad gr̃am bap¬
tismatis conuolarent. Nam maxima exerci¬
tus multitudo: undam lauacri salutaris
expetiit. Eccła ad diem resurrectionis dñice
frondibus contexta cõponitur : & in expedi¬
tione cãpestri. instar ciuitatis aptatur. Madi¬

Expanded text:
quam horam ita, fugatis doloribus, recepit quam horam ita, fugatis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itineris laborem subiret intrepidus. 17. Interea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem necessitas in castra contraxerat; et cum trepidi partes suas paene inpares iudicarent, sanctorum antestitum auxilium petierunt. Qui, promissum maturantes adventum, tantum securitatis ac fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur exercitus, itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant etiam quadragesimae venerabiles dies, quos relegiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum, ut, cotidianis praedicationibus instituti, certatim ad gratiam baptismatis convolarent; nam maxima devoti exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis dominicae frondibus contexta conponitur et in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madi
Abbreviated transcription (Latin):
increpatis: moueri se fidei p̾sumptiorie
ñ passus ẽ. Multitudo oĩs desꝑatione ꝑt̾ri¬
ta: obiuã occurrit incendio. S ut dei po¬
tentia manifestior appareret: quieqͥd custo¬
are temptauerat turba. igne consumitur.
Qt uero iacens ⁊ infirmus defenderat: re¬
seruatur. Hospitiũ seĩ uiri ex pauescens flã¬
ma transilunt: ultra eitraq deseuiens. Et
uiter globos flãmantis incendii: in colume
tab̾naculũ qͦd habitator inelusus seruabat
emiciit. Exultat turba miraculo: & uietã
se dipnns uirtutibus gratulatur.
xcubabat diebus ac noctib ante tu¬
gurium pauꝑis turba sine numero :
in animas curari cupientes. In corpora. Re¬
mulo. qui uirtutos faciebat infirmus. Et
cum debilitati sue nichil remedii pateretur
adhiberi : quadã noete candentem niucis
uestib uidit sibi ad eẽ. ꝑsonã que manu ex¬
tenta iacentem uideretur attollere. eumq
consistere firmis uestigiis imꝑabat. Post

Expanded text:
increpatis, moveri se fidei praesumptione increpatis, moveri se fidei praesumptione non passus est. Multitudo omnis, desperatione perterrita, obviam occurrit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quicquid custodire temptaverat turba, igne consumitur; quod vero iacens et infirmus defenderat, reservatur. Hospitium sancti viri expavescens flamma transilivit, ultra citraque desaeviens, et inter globos flammantis incendii incolome tabernaculum, quod habitator inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis turba sine numero, hi animas curare cupientes, hi corpora. Remulo, qui virtutes faciebat infirmus; et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consistere firmis vestigiis imperabat. Post