comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in unami congeriem Redigisse ne qua paruͣ illiꝰ
Rispus salustius nobiluate ueritatis
hystoritus Sit enĩ de illo apud autores
uerissimos scriptum uides quo fidelius res
affrice complecteretur libros puintos per¬
qui sunt ueregrinamq lingnam per int̾ pretẽ
flagranti scudio strutatut est qũ et maria
iñsgressus dr̃ ut oculis suis crederet de rondi¬
cõnibus locorum bellum ingurtinũ cõuirato¬
nemi catiline compendioso et ad ungueni
ut dici solet castigato ꝯplexus est stilo Ssed
nullo famesior ꝙͣ hystoriaꝵ libro qui etati
quoq nr̃e ne terciũ eius sileam dedicus amissꝰ
est ueter quidem testimomio illustris et apud
nos solo iam nom̃e supstes
egressi non statin ex ytalia fugiamus
quo studio putandꝰ est arsisse titus huius
urbe condita in cesarem augustũ cuiꝰ ip̃o clarint
temponibus fentum quadragnta dnobus uolumĩb
tun quia in eo nichil raptim et tumiltuario ut

Expanded text:
in unam congeriem redegisse, nequa pars illius in unam congeriem redegisse, nequa pars illius rispus Salustius, “nobilitate veritatis historicus” — sic enim de illo apud auctores verissimos scriptum video —, quo fidelius res Africe complecteretur libros punicos perquisivit peregrinamque linguam per interpretem flagranti studio scrutatus est; quin et maria transgressus dicitur, ut oculis suis crederet de conditionibus locorum. 2 Bellum Iugurthinum coniurationemque Catiline compendioso et ad unguem, ut dici solet, castigato complexus est stilo. Sed nullo famosior quam Historiarum libro, qui etati quoque nostre — ne tertium eius sileam dedecus — amissus est: veterum quidem testimonio illustris et apud nos solo iam nomine superstnia urbi egressi non statim ex Italia fugiamus, quo studio putandus est arsisse Titus Livius urbe condita in Cesarem Augustum, cuius ipse claruit temporibus, centum quadraginta duobus voluminibus tim quia in eo nichil raptim et tumultuario, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rei pu̾blite .p. liber cuiꝰ magnificenciam et ip̃mt
ciceronis aliorumq testimonio et excerrga inde ptitu¬
la conrectari licet tantillum nobis uel ad atuendum
forte defideriũ uol ad promprius ĩ quiciũ reẜuatum
Et reliquũ nestio an unꝙͣ sit recupatura posteritas
unuis autem huis uiro et studioꝵ et uite teti qͥ
fuit mii̾gentem sese penitus tr̃aꝵ fontibus indig
et Idnbtiiun dampnosa morg̃ raxiut de qua lota
ptestantem au dire michi uideor titouem
re eum a tanto segregem patrono h M
tullu libertus homo diligentissimꝰ ut agellius
menunit in libris noxiũ achicar et librorum
patrom studiosissimꝰ suit eos uigilant̾ et
disponere et emẽdare solitus bonũ opus nisi qd̾¬
de libertiua homĩs cura cumulauerat ingemor
corpor effudisset Constat huns de ratrom sui
iotis̾ libros edidisse ⁊ quidquid sibi uassim memo¬
rafu dignum extiderat accuratissime celligentẽ

Expanded text:
Reipublice liber; cuius magnificentiam et ipsius Reipublice liber; cuius magnificentiam et ipsius Ciceronis aliorumque testimonio et excerpta inde particula coniecturari licet: tantillum nobis vel ad acuendum forte desiderium vel ad presentius convitium reservatum est, reliquum nescio an unquam sit recuperatura posteritas. 7 Unus autem huic viro et studiorum et vite terminus fuit: immergentem se se penitus literarum fontibus indigna et in publicum dampnosa mors rapuit. De qua locusdi. 16 1 Obtestantem audire michi videor Titonem ne eum a tanto segregem patrono. Hic, Marcii Tullii libertus, «homo diligentissimus», ut Agellius meminit in libris Noctium Athicarum, «et librorum patroni studiosissimus» fuit: eos vigilanter et disponere et emendare solitus. Bonum opus, nisi quod libertini hominis cura cumulaverat ingenuorum torpor effudisset. 2 Constat hunc de patroni sui iocis libros edidisse et quicquid sibi passim memoratu dignum exciderat accuratissime colligentem
Abbreviated transcription (Latin):
Iam semor reu̾tens ommnem ĩ eo curam at studiũ
posuit ut cuib suus ocio predesses quibus autra
negotio profuisset ita libros inmimabiles de reb
Didie xuilcherrius quos qui se uel ligisse iactat
uel uidisse ꝙͣ id uere ꝑfiteatur ip̃e uiderit mͥ qͣdẽ
uix unꝙͣ ueregrinacõ longior su sapta ess ubi
non incognitos Cicerois ne dicam libros sed
oñu latus lr̃is iliustrant poetriam nõ sprenit
s rar felicit̾ temptauit Testis est seneca ulo¬
quẽtia illũ sua in carmibus destitutum qd̾ ipsum
aliqua enam mĩt ex orustulis eius indicauit tanta
autem bonarum arciũ segnicies incessit ut bona
xars librorum eius gtati. m̃t pixrit In libror
quid .m. uarronis int̾itu ꝙꝙͣ net illud siue nr̃i tẽ¬
poris infanna contingerit tamen scili forsan
incultoris asperitas utrunq hom̃i neggligẽtiam
excuset s in operib ciceronis unde excusemur nõ
Inselligo añ om̃s quid defletus est studiosoꝵ choris

Expanded text:
iam senior revertens, omnem in eo curam ac studium posuit, ut civibus suis otio prodesset, quibus antea negotio profuisset. 3 Itaque libros innumerabiles de rebus edidit pulcerrimis; quos qui se vel legisse iactat vel vidisse, quam id vere profiteatur ipse viderit; michi quidem vix unquam peregrinatio longior suscepta est, ubi non incognitos Ciceronis ne dicam libros, sed omnium latinus literis illustravit. Poetriam non sprevit, sed parum feliciter tentavit: testis est Seneca “eloquentia” illum “sua in carminibus destitutum”; quod ipsum aliqua etiam nunc ex opusculis eius indicant. 5 Tanta autem bonarum artium segnities incessit, ut bona pars librorum eius etati nostre perierit. In librorum quidem Marci Varronis interitu, quanquam nec illud sine nostri temporis infamia contigerit, tamen stili forsan incultioris asperitas utcunque hominum negligentiam excuset; sed in operibus Ciceronis unde excusemur non intelligo. 6 Ante omnes quidem defletus est studiosorum choris
Abbreviated transcription (Latin):
citero in pͥmo custulanarum quõnum libro liret
apulenis in hac cũ opimone uariante dicat
Interserem sine ignorancie aliaꝵ m consens
sine ideo nre res distantissimas inrportuna ꝑ¬
nuxtiõe confunderem tñ cum ad huc tantum

Expanded text:
Cicero in primo Tusculanarum questionum libro, licet Apuleius in hac eum opinione variantem dicat. intersererem, sive ignorantie aliarum michi conscius sive ideo ne res distantissimas importuna permixtione confund
Abbreviated transcription (Latin):
cohibebo suis quid uire qr studioꝵ plonns fide¬
lissimus testis erit non est p̃termittendus
sub capite morientis Soghronis mimos cõstat
tuentos ut non minus uere de hoc ꝙͣ de car¬
exactis mra res dicta ipso sus natali die ꝙͣobrẽ
ut in epla quadam menuuit amicus Magi qui

Expanded text:
uidem vite, quia studiorum Platonis fidelissimus testis erit, non est pretermittendus. Sub capite morientis Sophronis mimos constat inventos; ut non minus vere de hoc quam de Carexactis: mira res dictu, ipso suo natali die. 26 Quamobrem ut in epystola quadam meminit Anneus
Abbreviated transcription (Latin):
noticiam a sacerdotibus egixciis et in ꝑsidũ In¬
lonã siderꝭ cursus ommnem q celi rõnem ac mũdi
onginem apsaꝵ mag̾ cretam deinde spartamq
rediens ab eorum sapientibus mores egregios
Amois q et reet lugur gi instituta ꝑdiditt frat et
feret idis sciri discixulus illus antiqui qui Prims
oñu dixisse reꝑitur amma ĩmortalem opionem

Expanded text:
notitiam a sacerdotibus egiptiis et in Persida innotitiam a sacerdotibus egiptiis et in Persida inloniam siderum cursus omnemque celi rationem ac mundi originem a Persarum magis, Cretam deinde Sparthamque rediens ab eorum sapientibus mores egregios Minoisque et Ligurgi instituta perdidicit. 9 Fuit et Pherecydis syri discipulus, illius antiqui qui primus omnium dixisse reperitur animam immortalem, opinionem
Abbreviated transcription (Latin):
admirans ut uim ens ex pont̾t orauit Cui pitha¬
goras ꝑsinilis michi uita hec mercato cuixian
celebertimo uidetur ut emm ibi quid ueribus aut
celeritate ꝯcendunt nichil preter pabnam uitorie
petentes quid distrahend̃ comꝑandis mercibus
lucrum spectant alii nentrũ oĩo quod qemis homi
xteteris liberale et ingemũ uidet᷑ sit in istam quã
degunꝰ uitam uelud in mͨcatũ maximũ conuenisse
om̃e genus hom̃i uidenꝰ quorũ alii głiam ali lu¬
crum aucuxant᷑ quid̃ uero ꝑpauti sp̃tꝭ om̃ibus
quid agat᷑ scudiose cͥꝯspiciũt cogicõnem rerum et
nichil aliud querentes hos ego midum certe sapiẽ
nr̃is uerbis aliens cestimonio diximꝰ quõd n ͨ indigͣ
memoratu ubi res xẜtim de pictagora sermo nõb
institutꝰ erat nec aliter oportumor dicendi lorus
uidebatur siunc ad ꝓpoĩtum reuertam ͭ Iste est
uithagoras quiardenti reperiende uirtutis studio
et inegiptum ꝯfectus transacti tempus temporis

Expanded text:
admirans, ut vim eius exponeret oravit. 6 Cui Pithaadmirans, ut vim eius exponeret oravit. 6 Cui Pithagoras: ‘Persimilis michi hec vita mercato cuipiam celeberrimo videtur. Ut enim ibi quidam viribus aut celeritate contendunt, nichil preter palmam victorie petentes, quidam distrahendis comparandisque mercibus lucrum spectant, alii neutrum omnino cogim quam degimus vitam, velut in mercatum maximum, convenisse omne genus hominum videmus: quorum alii gloriam, alii lucrum aucupantur; quidam vero perpauci, spretis omnibus, quid hic agatur studiose circumspiciunt, cognitionem rerum et nichil aliud querentes. Hos ego nondum certe sapientnostris verbis alieno testimonio diximus; quod nec indigna memoratu res, ubi presertim de Pithagora sermo nobis institutus erat, nec alter oportunior dicendi locus videbatur. Nunc ad propositum revertamur. 8 Iste est Pithagoras qui ardenti reperiende virtutis studio et in Egiptum profectus transacti temporis
Abbreviated transcription (Latin):
sponte erat Ecce Iam pͥmꝰ actus spiritꝰ egregñ
simenti patrie libez exiliũ p̃tulisse si quod sequit᷑
uerum est ĩs q liet celi regione remotus adñt et
xħorum tot ferunt᷑ archana ꝙͣuis ĩmultꝭ uelut uia-¬
tor nonꝰ rarꝭ signatum uestignis iter agens a rcõ
demasse sed si dici fas est delirasse uideatur non alie¬
nũ est reserte quod de hoc uiro in tuschulains libris
scribit cicero testem afferens uuꝰ pentiu heraclidẽ
ut ipse asserit dictum narrat em̃ usq ad illam etatẽ
om̃s qui in rerũ occultaꝵ ĩuestigacõne uersabant᷑
et habitos et uocatos fuisse sapientes Ipsum ea
tempestate pychagoram filũtem peruemsse Et
gum leonte enꝰ loci principe de nomuillis rebus doc¬
tum atq elegans habuisse colloquiũ quod pͥnceps
admirans q̃ nam sibi ars ẽẽt percunctatus est Pi¬
thagoras uero gloriosum illud uetustatis nomẽ
erubescens artꝭ nulluis titalum usurpare se. qd̾

Expanded text:
Sponte erat. Ecce iam primus actus spiritus egregii: Sponte erat. Ecce iam primus actus spiritus egregii: servienti patrie liberum exilium pretulisse. 2 Sed et quod sequitur verum est: isque, licet celi regione remotus, Mente dephilosophorum tot feruntur archana; quamvis in multis, velut viator novus raris signatum vestigiis iter agens, a recto deviasse et, si dici fas est, delirasse videatur. 4 Non alienum est referre quod de hoc viro in Tusculanis libris scribit Cicero, testem afferens “virum, Pontium Heraclidem,” ut ipse asserit, “doctum”. Narrat enim usque ad illam etatem omnes qui in rerum occultarum investigatione versabantur et habitos et vocatos fuisse sapientes; ipsum ea tempestate Pithagoram Filuntem pervenisse et cum Leonte eius loci principe de nonnullis rebus doctum atque elegans habuisse colloquium: quod princeps admirans, quenam sibi ars esset percunctatus est. 5 Pithagoras vero gloriosum illud vetustatis nomen erubescens, artis nullius titulum usurpare se quide
Abbreviated transcription (Latin):
temptorem ratus int̾ficit / cuiꝰ mortem iniẜatus
Dux romanꝰ ũminitatem frustra sibi destmnatam
in afmes eius transtulit sibi uero quod unũ suꝑerat
hõrem tribuit sepulture quam quidem nulto post
tempore disiectam et suis eciã cuubus incognitam
M. tullius inter denfissimos uep̾es se reperisse ⁊
ignorantibus indicasse commenierat in tuschulano
sue scribent, quantꝰ homũcio cuiꝰ senurutũ uustũ
parsos q cureres inuenisse gliatur Romam pͥnceps
ceps̾ ĩ hoc oꝑe occursuram reor
uatre geĩtus locuplete negonatore longe locupletior
yp̃e negociator moy futurus dende ab eratis sue p¬
mordiis sapientie pariter atq honestatꝭ ardium ac
laboriosum callem ingressus natalis soli deliquit
aucustias toto orbe peregrimis si quidẽ ut in histo¬
ria poeticꝭ uerbis utar Diz fuit hic ortus Ganus
s liq̃rat una ⁊ samõ et dños odioq tyramudis exul

Expanded text:
temptorem ratus interficit. 8 Cuius mortem miseratus temptorem ratus interficit. 8 Cuius mortem miseratus dux romanus immunitatem frustra sibi destinatam in affines eius transtulit, sibi vero — quod unum supererat — honorem tribuit sepulture. Quam quidem multo post tempore disiectam et suis etiam civibus incognitam Marcus Tullius inter densissimos vepres se reperisse et ignorantibus indicasse suo scribens. 9 Quantus homuncio, cuius semirutum bustum sparsosque cineres invenisse gloriatur romani princeps ceps in hoc opere occursuram reor.patre genitus “locuplete negotiatore”, longe locupletior ipse negotiator mox futurus. Deinde ab etatis sue pmordiis sapientie pariter atque honestatis arduum ac laboriosum callem ingressus, natalis soli dereliquit angustias toto orbe peregrinus; siquidem, ut in historia verbis poeticis utar, Vir fuit hic ortu samius, sed liquerat una Et Samon et dominos, odioque tyrannidis exul
Abbreviated transcription (Latin):
trie ꝑitissimꝰ reptorq machinarum quibus obsidionẽ
patrie ad uersus rõnũ excercitum et marcellum ducẽ
unus senculus haud dubie tardiorẽ fent tuiꝰ ingem
uenarõ hostis eciam meriuit fauorem s eũ ĩmodita
mẽtis intenͦ mefficatem reddidit Capta siquidem
ad epͥmũ urbe tum cam diupiendam dux ꝑmistẽt
iusto nilitum furori unũ de tot milibus exceꝑit archi¬
medem Ille uthil aut ex ternis casibus motus aut
publici sentiens cumultꝰ figuris gromet̾tꝭ quas in
pulirẽ designau̾at totus impendebat introgressus
interra uniuis ex uulitib roman Iuter rapine sitim ⁊
imꝑatori p̃cepti memoriam hesitabundus Elato
niucrone supra uerticem cogitantis ut nomen suũ
ederet iubebat ait is cui oculos atq aures ingens
annm cura concluserat feroat̾ ꝑcunctanti Certum
aliquid ⁊ñd̾e̾ non ualens oppoĩta tm̃ man ne pul¬
nerem sibi suum cõfunderet obsecrabat nuiles con-¬

Expanded text:
trie peritissimus repertorque machinarum, quibus obsidionem trie peritissimus repertorque machinarum, quibus obsidionem patrie adversus romanum exercitum et Marcellum ducem unus seniculus hauddubie tardiorem fecit. Cuius ingenii veneratio hostis etiam meruit favorem, sed eum immodica mentis intentio inefficacem reddidit. 6 Capta siquidem ad extremum urbe, cum eam diripiendam dux permitteret iusto militum furori, unum de tot milibus excepit Archimedem. Ille nichil aut extremis casibus motus aut publici sentiens tumultus, figuris geometricis quas in pulvere designaverat totus impendebat. 7 Introgressus interea unus ex militibus romanis, inter rapine sitim et imperatorii precepti memoriam hesitabundus, elato mucrone supra verticem cogitantis, ut nomen suum ederet iubebat. At is, cui oculos atque aures ingens animi cura concluserat, ferociter percunctanti certum aliquid respondere non valens, opposita tantum manu ne pulverem sibi suum confunderet obsecrabat. Miles con
Abbreviated transcription (Latin):
fiubus ẜ maria et ferras it celum oume ꝑruntent
meditacõe librma quo penetͬre acies hũana non po¬
terat oculos mentis intendit ro q claritatis euasit
ut aut sũmum aut sũmis parem locũ teneat uintus
ut liꝰ ai spectator celi siderumq in altissimis quid̾
ambigiisq q̃onibus quas celestiũ idago dissem¬
nauit in terris magͣ pars dissidenciũ hoc utitirr patro¬
no studium ei sũmũ fuĩt nature opus quat hõi
licet rexñtare primꝰ ommum speram acri artificio
meditatus est in qua celi spẽm solis q et snne atq
poris ingenio dimẽsus Effecit idem ut cicoms u̾bis
ut tarditate et celeritate dissimilimos mota una regẽt
comisio ꝙ si in hoc mũdo fieri sine deo non porest he
in spera quid̃ eosdem motus archimedes sine diuino
igemo potuisset mutari stupendum it incredibit
prorsus inuentu insi mũdus ad hoc om̃is ut̾e̾t᷑ sieꝙ
celestiũ modo si et terre notum mirus artisex geome¬

Expanded text:
finibus, sed maria et terras et celum omne percurrens meditatione liberrima, quo penetrare acies humana non poterat oculos mentis intendit, eoque claritatis evasit ut aut summum aut summis parem locum teneat, «unicus» ut Livius ait, «spectator celi siderumque». 3 In altissimis quidem ambiguisque questionibus quas celestium indago disseminavit in terris, magna pars dissidentium hoc utitur patrono. Studium ei summum fuit nature opus, quatenus homini licet representare. Primus omnium “speram” acri artificio meditatus est, in qua celi speciem “solisque” et “lune” atque poris ingenio dimensus. 4 «Effecit idem» ut Ciceronis utnis deus, ut tarditate et celeritate dissimillimos motus una regeret conversio. Quod si in hoc mundo fieri sine deo non potest, ne in spera quidem eosdem motus Archimedes sine divino ingenio potuisset imitari». Stupendum et incredibile prorsus inventum, nisi mundus adhuc omnis uteretur. 5 Neque celestium modo sed et terrenorum mirus artifex: geome
Abbreviated transcription (Latin):
nem lxx. int̾p̾tum ex hebrea in grecam lingũa
potuisse ad ploinis notiaam ꝑueuire ut q̃ cele¬
brata fuit regnãte apud emiptios ꝑthelomeo
plõnem ut in sua doctrina tantam seruertũ
atholica ueritate concordiam seu ueter sorte qͥ¬
busd̃ libris edoctum seu pocius iupta illud apłi

Expanded text:
nta interpretum ex hebrea in grecam linguam potuisse ad Platonis notitiam pervenire, ut que celebrata fuit regnante apud Egiptios Ptholomeo Platonem, ut in sua doctrina tantam servet cum catholica veritate concordiam, seu veterum forte quibusdam libris edoctum, seu potius iuxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
robore quid lingna quid Ingemo ualeat
quid uirib corporeis ne aut ignarus
sui nobilitatem insi tam desidia corrũpi
sinat aut uaria opmmione tumeftũs ris¬
diculosa corruat audatia
leobulus lidins dixisse fertur Ariston
metren quod latine sonat modut̾
siugulis uite mest ꝑiculis memmisse cõ¬
nemet sen uigilandum seu dormiendũ
seu laborandum seu quiescendumi erit seu-
leꝙ̾dum sen tacendum Et ut breuit̾ cũcta
cemplectar quidquũ aremiꝰ quidquid cogi¬
tabimꝰ insi hoc añ oculos semꝑ habuermꝰ
facilline crebroz nimis aberrabin hunc
traxisse uidetur comicus terentius qs
ait m an dria Llam hoc arbitror appͥmie
in uira esse utile ut nequit niuuus Expli¬
euerat a liis uerbis cle bobi sententiam si
addidisset ⁊ nequũ param insi forte hac
nom niis ad utruiq porrigitior Itaq
plemus locurꝰ michi uidetur flactus ubi
acc Est modus in rebus sunt certi demq

Expanded text:
robore, quid lingua, quid ingenio valeat, robore, quid lingua, quid ingenio valeat, quid viribus corporeis, ne aut ignarus sui nobilitatem insitam desidia corrumpi sinat aut vana opinione tumefactus ridiculosa corruat audacia. 64 1 Cleobolus lidius dixisse fertur ariston metron, quod latine sonat modus osingulis vite nostre particulis meminisse conveniet, seu vigilandum seu dormiendum, seu laborandum seu quiescendum erit, seu loquendum seu tacendum; et ut breviter cuncta complectar, quicquid agemus, quicquid cogitabimus, nisi hoc ante oculos semper habuerimus, facillime crebroque nimis aberrabimus. 2 Hinc traxisse videtur comicus Terrentius quod ait in Andria: nam hoc arbitror apprime in vita esse utile, ut nequid nimis. Explicuerat aliis verbis Cleoboli sententiam si addidisset: ‘et nequid parum’, nisi forte hoc ipsum ‘nimis’ ad utrunque porrigitur. 3 Itaque plenius locutus michi videtur Flaccus ubi ait: Est modus in rebus, sunt certi denique
Abbreviated transcription (Latin):
asn qui eod̃ saprẽtie oioniine glianꝰ
satient falso gliari dro̾it quispiã insi ⁊ꝑpi
de sarientie sue fontibur̾ singulos saltẽ
haustus sicienti p̃deant lectori quid e
Inducibut᷑ obẜuatum est obferuet᷑ in hoc
lacedemomq sedeat Chilon ip̃e est qui illiꝰ
pcepti tantaq uis est ut non homim sui¬
uiam sicut ait cicero tribue̾t᷑ s deo quo
quidem ut ait idem non credo idĩcipitur
et membra nr̃a aut staturã figurã ne nos¬
camus neq nos corꝑa sumꝰ nec Ego hes
ditens corpori fuo dico Cum icgr nosce
te dicit hoc dicit Noste añn tuũ nam
corxus quid̃ qͣi uas est aut aquodar̃m
reteptatulum ab anmo tuo quidquid aqr
id iq̃r a te hic aicero Quos ⁊ nichi plami
ꝓbatissimũ et et ee spectarẽ uidet᷑ ut et
cognitos amim deffcũs reformemius et
In actõnibus nr̃is nos met ip̃os nretianͭ.
atq extimemꝰ acritet qrod quisquis animi

Expanded text:
lii qui eodem sapientie nomine gloriantur lii qui eodem sapientie nomine gloriantur facient? Falso gloriari dixerit quispiam, nisi et ipsi de sapientie sue fontibus singulos saltem haustus sitienti prebeant lectori. Quod igitur in ducibus observatum est, observetur in hoc lacedemonius sedeat Chilon. 2 Ipse est qui illiusprecepti tanta vis est, ut non homini cuipiam, sicut ait Cicero, tribueretur, sed deo. 3 Quo quidem, ut ait idem, «non, credo, id precipitur, ut membra nostra aut staturam figuram ve noscamus; neque nos corpora sumus, nec ego hec dicens corpori tuo dico. Cum igitur ‘Nosce te’ dicit, hoc dicit: ‘Nosce animum tuum’. Nam corpus quidem quasi vas est aut aliquod animi receptaculum; ab animo tuo quicquid agitur, id agitur a te». Hec Cicero. 4 Quod et michi plane probatissimum est et eo spectare videtur, ut et cognitos animi defectus reformemus et in actionibus nostris nosmetipsos metiamur atque extimemus acriter quid quisque animi
Abbreviated transcription (Latin):
tabit̃ Ego autem uereor ne aprẽtissi¬
ii uiri uerbum pudlib magꝭ q̃rimoniis
implicuisse uidecar ꝙͣ declasse huic mai
adhibuit In locum emmẽtem uñ om̃ĩs a¬
uitas uideri posset adducto c̃q̃spice ĩquit
hanc terrã quã incoluns quod cum is se¬
rores fuerunt quod mõ sint quod in pos¬
et lamẽtꝭ ꝓpͥam tuã face̾ de suinto Gapi¬
enter atq magnifice Quãtus est em̃
error Riemo se hominẽ natũ esse cõq̃¬
ritur hũana cũcti patur ͬ cum gemtu
malorum cumulũ cuncti cõuemant mors¬
tales fore ut attoiitꝰ quisq cũ pp̾is et
eo spectat ut nos qui medioc̾but̾ augnuͬ
comodis sortem nr̃am equanimiter
collemꝰ non tam ad aliquot peuntes
ꝙͣ ad sequẽtiũ turbam oculum ñtes nret
igͣri si quibusd inuidemꝰ onu̾abiles esse
quibus inuidiosi sumꝰ ut ꝑmisteri singulo¬
rum mala ⁊ equis ꝑtibus distribu nobis
Bogresso in medĩu olone Quid sex

Expanded text:
cabitur. 10 Ego autem vereor ne sapientissicabitur. 10 Ego autem vereor ne sapientissimi viri verbum puerilibus magis querimoniis implicuisse videar quam declarasse; hinc igitur adhibuit. In locum eminentem unde omnis civitas videri posset adducto: ‘Circumspice’ inquit, ‘hanc terram quam incolimus’; quod cum is serores fuerint, quot modo sint, quot in poset lamentis propriam tuam facere desinito’. Sapienter atque magnifice! 12 Quantus est enim error: nemo se hominem natum esse conqueritur, humana cuncti patimur cum gemitu! malorum cumulum cuncti conveniant mortales, fore ut attonitus quisque cum propriis et eo spectat, ut nos qui mediocribus agimur incommodis, sortem nostram equanimiter toleremus, non tam ad aliquot preeuntes quam ad sequentium turbam oculum habentes, nec ignari si quibusdam invidemus, innumerabiles esse quibus invidiosi sumus, ut permisceri singulorum mala et equis partibus distribui, nobis ediat. 63 1 Progresso in medium Solone quid sex
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis certus uite cursus ac termeꝰ ad
cibi senes ridiaili occurrent noua uite
consilia post legitimũ mortis tempus
aggirãtes nec alit᷑ auxũ qͣisi ꝑ radi uite
uestigia roidsuri suit curã q̃ p̃ma esse
Abuerat ad extrema tustulit mortalis
ucuria acz utinã uel seneccutꝭ᷑ cõsilia
constarent miseris quis saltem in mor-¬
ce frueremur se hoc quor titubant assi
curre rarissionis inuemes quia liquido
quid sibi ueluit explicare q̃ant bñ quidem
ac felicit̾ sibi esse cupe̾ affirmabant
om̃is G id quonaminꝰ aut quibut̾ uns
expectant hic est illa cõsiliorũ incõstan¬
cia uotorumq confusio net nuirũ sic enĩ
ialto nauis qũẽ portum petat igra sic
uita hdim ad quẽ finẽ dirigat᷑ nescia ua¬
ga semꝑ ⁊ incerta fluctualr ut diuersa
aia flatibus sic adu̾sit᷑ hrec excogitanda
sentenciis Ad millesimũ licet amniũ ueiãt
plitus certe consilus s pari uaintate per¬

Expanded text:
aliquis certus vite cursus ac terminus aaliquis certus vite cursus ac terminus atibi senes ridiculi occurrent, nova vite consilia post legitimum tempus mortis agitantes, nec aliter anxii quam si per eadem vite vestigia reversuri sint; curam que prima esse debuerat ad extrema transtulit mortalis incuria; atque utinam vel senectutis consilia constarent miseris, quibus saltem in morte frueremur, sed hec quoque titubant assidcurre, rarissimos invenies qui liquido quid sibi velint explicare queant: bene quidem ac feliciter sibi esse cupere affirmabunt omnes, sed id quonam modo aut quibus viis expetant, hic est illa consiliorum inconstantia votorumque confusio. 9 Nec mirum: sicut enim in alto navis quem portum petat ignara, sic vita hominum ad quem finem dirigatur nescia, vaga semper et incerta fluctuabitur, ut diversis illa flatibus, sic adversis hec exagitanda sententiis, ad millesimum licet annum veniat, pluribus certe consiliis sed pari vanitate pec
Abbreviated transcription (Latin):
dici non poffumꝰ felices quõd uerbum aloꝰ
intelligr ab hus qui ex altissimo dignitat
ac potentie felio ubi firmuer utcebantur
repente corruerunt id cum in multis sepe
tũ clarissime in creso lidorum rege cui
hoc dcm̃ a solone tradit heredotus appã¬
ruit hunc em̃ potentissimũ sue etatis
selon ut ad longe uite sine respiteret
admouint ꝙ ille tũc fortune fidens despexͭ
nec p̃us intellexit ꝙͣ a Cyro persarum rege
brem post uictus ac uinctus flaminit̾q nu¬
dicus est qn mediaq Iam ex morte sõionẽ
uere uatẽ exclamiauit quod admirãs cyrus
Re autem intellca fortune uim reputant̾
te sola mors indicat Qodrem brembus qͥd
Inclusum s late patens et salutare cõsilum
ulonis uni datũ ab om̃ibus otẜuandum
qui uet sunt uel fieri cupuit sapientes
nõ solum si pp̃ felicitatis de qua diximꝰ
indiciũ quod ita solonem sensisse Cresi
dege̾ cpini tñquille ponendus aiõ est

Expanded text:
dici non possumus felices. 2 Quod verbum altius dici non possumus felices. 2 Quod verbum altius intelligitur ab hiis qui ex altissimo dignitatis ac potentie solio, ubi firmiter stare videbantur, repente corruerunt. 3 Id cum in multis sepe, tum clarissime in Creso Lidorum rege, cui hoc dictum a Solone tradit Herodotus, apparuit. Hunc enim potentissimum sue etatis Solon ut ad “longe vite finem respiceret” admonuit; quod ille tunc fortune fidens despexit, nec prius intellexit quam a Ciro Persarum rege brevi post victus ac vinctus flammisque traditus est, mediaque iam ex morte Solonem vere vatem exclamavit. 4 Quod admirans Cirus Re autem intellecta fortune vim reputans te sola mors iudicat. Quamobrem brevibus quidem inclusum, sed late patens et salutare consilium Solonis uni datum ab omnibus observandum qui vel sunt vel fieri cupiunt sapientes, non solum si propter felicitatis, de qua diximus, iudicium, quod ita Solonem sensisse Cresi degere cupimus tranquille, proponendus animo est
Abbreviated transcription (Latin):
gesilamis la cedomonins dephensa con¬
miatone celestorum cunũ adurersus
salutẽm publicam cum eos nec raptim aut
licẽt ⁊ periculosam aĩadu̾sionis morã esse
constare inter has difficultates dubiꝰ hes
tandem consiln cepit legibus abrogatis
conuiates morte milicauit confestim restituit
leges ita net contra cas nec contra rem pi¬
blicam factum est huiꝰ cemodi abrogatõ cẽ¬
sirmato iris fuit S iam satis inter
duces hesmins demceps sapientum ac pho¬
rum qui ingrecia floruerunt ex ĩminie
panca memorie ꝓdita renonare temptabims
lectorem orantes det uemiã si rebus mai¬
sicis paulo cunctator stilus est net tacita
nr̃i admiratõne qientus aliems parũꝑ
dictis inferscrepit
Thicum solonem pdicare solitum¬
ferunt expectandum nenis sinum
uite diem in quis bt̃us iure uoraretur
autem at iniis s̃ tuti suma in ꝙͣtalisꝰ
ig̃r rerũ affluentia de futurs semꝑ incerti

Expanded text:
Agesilaus lacedemonius deprehensa conAgesilaus lacedemonius deprehensa coniuratione scelestorum civium adversus salutem publicam, cum eos nec raptim aut liceret, et periculosam animadversionis moram esse constaret, inter has difficultates dubius hoc tandem consilii cepit: legibus abrogatis coniuratos morte multavit confestimque restituit leges. Ita nec contra eas nec contra rempublicam factum est. Huiuscemodi abrogatio confirmatio iuris fuit. 2 Sed iam satis inter duces hesimus; deinceps sapientum ac philosophorum qui in Grecia floruerunt ex innumeris pauca memorie prodita renovare tentabimus, lectorem orantes det veniam si in rebus magnificis paulo cunctatior stilus est, nec tacita nostri admiratione contentus alienis parumper dictis interstrepit. 62 1 Athicum Solonem predicare solitumferunt expectandum novissimum vite diem ut quis beatus iure vocaretur. autem ac minis nunquam tuti sumus: in quantalibet igitur rerum affluentia, de futuro semper incerti,
Abbreviated transcription (Latin):
ociũ ⁊ effrenatam rabrem snͥ salut ẽsp¬
tu fluitabu huañ genus duo Ig̃r in
Rege miror ⁊ ꝙ dagratam uerum tamos
salutiferũ cet̾um illa etate ux dimi
affirinet et quod id in ipa morte faciat
nentrũ enĩ sine magna quadam et sin¬
gulari sapientra contigisse arbitror
Rescriptis regibus themisto cles
athemeũ accedat non ip̃e quidem
Rex sed nullo ꝑfidis aut grecie regum
inferiõr hic interre ganti amico an hoẽsto
mopi an diuici s in faim unicã siliam
mat̾moniũ daret uirum sine peciũa
tutem in homine spectandã potrus quã
fortunam docens
⁊ h emensibus quõdam dĩnot hõ¬
res negantibus alexandro uide¬
le inq̃uĩt damocles̾ nedum celũ custoditis
cerram amittat Non imꝰ sapienter dc̃m ꝙͣ
festine qui em̃ potenti minera negat maio¬
ra ꝑmnttat et nuimedicus sepe libertatie nꝰ
ẜuitutꝭ occasio esi Et hñ quidem dc̃o ac uici¬
mis eorum fr̃o sapiens inuentus est

Expanded text:
otium et efferatam rabiem sine salutis respotium et efferatam rabiem sine salutis respectu fluitabit humanum genus. 5 Duo igitur in rege miror: et quod dogma tam verum tamque salutiferum, ceterum illa etate vixdum onstanter affirmet et quod id in ipsa morte faciat. Neutrum enim sine magna quadam et singulari sapientia contigisse arbitror. 59 Prescriptis regibus Themistocles atheniensis accedat, non ipse quidem rex, sed nullo Persidis aut Grecie regum inferior. Hic interroganti amico an honesto inopi an diviti sed infami unicam filiam in matrimonium daret, “virum” sine “pecunia tutem in homine spectandam potiusquam fortunam docens. 60 1 Atheniensibus quondam divinos honres negantibus Alexandro: «Videte» inquit Damocles, «ne dum celum custoditis terram amittatis». Non minus sapienter dictum quam festive: qui enim potenti minora negat, maiora permittit, et immodicus sepe libertatis usus servitutis occasio est. Et hii quidem dicto, at vicinus eorum facto sapiens inventus est. 61
Abbreviated transcription (Latin):
nullum uidebitit᷑ Alet uere clarorum uiro¬
rum post mortem hõres ꝑmanetent si nł
eorum ip̃orum anm affice̾nt Quo diu-¬
tius memoriam sui tenere mus iniquidem
nĩꝙͣ ꝑsnaderi potuu aĩos dum ĩ mortalib
eẽnt corporibus uiuere cum exissent Ex
hiis emeri nec uero tũt añn esse insipien-¬
den cum ex hsipienti corpore euasisset sed cũ
oñ admixtone corporis lib̾atus purus et
inceger esse cepiss Tuni esse sapientem
hoc ad conceptum de regñs uobis elicur
opĩo quidem in mortalitatꝭ amie nõ solũ
ut uera sed ut studio quo uirtutis annãs¬
sima pie ac tenaciter amplectenda est hac
em̃ sublata om̃is ꝓfr̃o morta lui ardor resri-¬
gesset que ad honesta succendiniur quis em̃
dempta spe p̃m maris tot huãne uite
ꝑccla cantosq labores ꝓferret Quis se a¬
uoluptatibus arcebit aui impetus anim
frenare uolet q̃ ira aut libido uotauit seq̃r
quisq. Ita totus hu pulcherrimiꝰ atq op¬
timꝰ rõnis ordo turbab interq mercidũ

Expanded text:
um videbitis. 3 Nec vero clarorum virorum post mortem honores permanerent, si nichil eorum ipsorum animi efficerent quo diutius memoriam sui teneremus. Michi quidem unquam persuaderi potuit animos dum in mortalibus essent corporibus vivere, cum exissent ex hiis emori, nec vero tunc animum esse insipientem cum ex insipienti corpore evasisset, sed cum omni admixtione corporis liberatus purus et integer esse cepisset, tunc esse sapientem». Hoc ad contextum de regiis verbis elicui. 4 Opinio quidem immortalitatis anime non solum ut vera, sed ut studio quoque virtutis amicissima, pie ac tenaciter amplectenda est; hac enim sublata, omnis profecto mortalium ardor refrigescet, quo ad honesta succendimur. Quis enim dempta spe premii maioris, tot humane vite pericula tantosque labores perferet? quis se voluptatibus arcebit aut impetus animi refrenare volet? qua ira aut libido vocaverit sequetur quisque. Ita totus hic pulcerrimus atque optimus rationis ordo turbabitur, interque marcidum
Abbreviated transcription (Latin):
cibus sepeuotorũ unquissimorum compos
cĩ tandẽ petinẽ ⁊ artibus suis fidens ro¬
mã sub fide pu ͣ uenisset at inde p̃ter spẽ
uereꝯdia unntente cuxidinẽ iussus excede̾t
portas urdis egressus crebroq tacitꝰ subsistẽs
⁊ integrũ uersus in sine tradr̃ dixisse
Curbem uenalẽ et mature ꝑiturã si ẽpeo¬

Expanded text:
cibus sepe votorum iniquissimorum compos, cibus sepe votorum iniquissimorum compos, cum tandem pecunie et artibus suis fidens Romam sub fide publica venisset atque inde, preter spem verecundia vincente cupidinem, iussus excederet, portas urbis egressus crebroque tacitus subsistens et in tergum versus in finem traditur dixisse: «O urbem venalem et mature perituram, si e
Abbreviated transcription (Latin):
suis cłis dre noctuq uita mra est q̃lẽ
eu memente tempons ꝑtulisti h. est ia
selicitas ꝙͣ iexꝑtus tantõꝑe mirabaris
Sit castigatũ hominẽ dinuisit hactenꝰ
h ͨ a mult rerum saiptorb tradita sen¬
tenciis alienis nr̃o ẜmone retulimus
hoc actendentes hystorie nequaꝙͣ po¬
tuisse tale aliquid insi ab homine a cuto
uentũ odñs ꝓp̃ ex acti temporis flagicia
ut⁊ si uitã tirãncã dediscẽ uellet o miẜa
peccãtũ ꝯditõ sine capitꝭ sui ꝑiculo non
liceret huic iã fuato regionũ situ situt
ex italia in siciliã sic e sicilia in affritã
quod uelut de longinquo pontius cer¬
nerat nõ multo post tempore genitus
alter hostis añ oculos hẽrat tam ato rõm
mores euersi sunt simul cum uictorus r̃gn
ac genitũ irrũpente urbe auaritia de Ingur¬
ta loquor Numidar̃u rege qui corrupta nui¬
n̾bus senatus parte atz auio uictꝭ belli du¬

Expanded text:
sius, ‘talis die noctuque vita mea est, qualem sius, ‘talis die noctuque vita mea est, qualem tu momento temporis pertulisti; hec est illa felicitas quam inexpertus tantopere mirabaris’. Sic castigatum hominem dimisit. 7 Hactenus hec a multis rerum scriptoribus tradita sententiis alienis nostro sermone retulimus, hoc addentes historie: nequaquam potuisse tale aliquid nisi ab homine acuto ecumventum odiis propter exacti temporis flagitia, ut si vitam tyrannicam dediscere vellet — o misera peccantum conditio! — sine capitis sui periculo non liceret. 9 Hinc, iam servato regionum situ, sicut ex Italia in Siciliam venimus, sic e Sicilia in Africam nquod velut de longinquo Pontius cernebat non multo post tempore genitus alter hostis ante oculos habebat; tam cito romani mores eversi sunt, simul cum victoriis regum ac gentium irrumpente urbem avaritia! 2 De Iugurtha loquor Numidarum rege, qui corrupta muneribus senatus parte atque auro victis belli du
Abbreviated transcription (Latin):
tuslucentibus ⁊ in uasis aureio artificio
uincente materiam alternatim appoẽban
connrẽ attonito ⁊ gaudenti aderant omĩt
guis odores ⁊ gule irritamenta extremo
Pnil oriente tũsmissa ministralant tener¬
rime etatis ⁊ forme rarioris a dolescentuli
nutũ edoitis obẜnãtes attertiis ⁊ clariꝰ
obseꝙ̃tes Corenatꝰ damones purpureũ
lectu molli p̾mebat accubitu Iam felix
Iam sibi sapiens uidebat᷑ ⁊ tirãnice fe¬
licitatꝭ uerũ sibi iudiciũ arrogabat hec
inter uolag̃ari in aureata turbs fupiri
caput discumbentꝭ corrustuꝰ mutro di¬
mittiͬ equine cande setula tremente
suspensus Iannam casurus ⁊ siilis la
cadenti Ille autẽ subito horrore ꝑculsus
expalluit horetibr fauabus non apꝑatũ
non mĩstros non epłas cãspectare Dena
nusꝙ̃ oculos ab acie ferri minatꝭ auera
Orauit tandẽ ut abire ꝑmitteret nolle
se duiciꝰ esse felicem Atq Inquit Dyoui¬

Expanded text:
translucentibus et in vasis aureis, artificio translucentibus et in vasis aureis, artificio vincente materiam, alternatim apponebantur convive attonito et gaudenti. 4 Aderant omnis generis odores et gule irritamenta extremo procul oriente transmissa; ministrabant tenerrime etatis et forme rarioris adolescentuli, nutum edentis observantes attentius et alacrius obsequentes. Coronatus Damones purpureum lectum molli premebat accubitu; iam felix, iam sibi sapiens videbatur et tyrannice felicitatis verum sibi iudicium arrogabat. 5 Hec inter ex laquearis inaurata trabe supra caput discumbentis coruscus mucro demittitur equine caude setula tremente suspensus, iamiam casurus et similis iam cadenti. Ille autem subito horrore perculsus expalluit: herere cibus faucibus, non apparatum non ministros non epulas circumspectare, denique nusquam oculos ab acie ferri minacis avertere. 6 Oravit tandem ut abire permitteret, nolle se diutius esse felicem. ‘Atqui’ inquit Dyoni
Abbreviated transcription (Latin):
corrũcamũ ⁊ M curium sit optasse ferũt¬
dñ dii talem saprẽtiã hoscibus ppłi R sapiẽ¬
ter ceu ludo diram illis pestem imp̾tasi ꝓstõ
utinam inquit ad id tempus me fata r̃snass
quo rõmam dona acciꝑe cepissent nõ essem
passus uos dintirs regre saprent id quidẽ
nobilissimã qdam ac florentissiniã
cuitatem graui ẜuits calcaiit tain deli-¬
ciis ꝙͣ feritate nouissimis cunctis uarie
blandientibr solus de se uerum testiõmũ
dedit Cum cm̃ damones quidã fortũar
eius p̃cipuꝰ mirator statũ illius celotenꝰ
actolles cũ onn mrlium longe felicissimũ
p̃dicaret uis ne inquit igĩ feliatatꝭ mee
ꝑticulam degustare ymo uero inquit ille
nichil mag̾ epto Tum dionisius imꝑaute
damonẽ comuuium ꝑ duci ⁊ in loco orna¬
assino discũbere/ ostro de sudone c̾tũanueti
parietes serico ac flonbus solũ om̃e sub¬
stratum Electissimaꝵ dapiũ ingens copia
⁊ suanis bachi discor uarretas in genunis

Expanded text:
um Curium sic optasse ferunt: «Dii, talem sapientiam hostibus populi romani!» Sapienter ceu ludo diram illis pestem imprecati. Prof«Utinam» inquit, «ad id tempus me fata reservassent, quo Romani dona accipere cepissent! Non essem passus eos diutius regnare». Sapienter id quidem nobilissimam quondam ac florentissimam civitatem, gravi servitio calcavit, tam delitiis quam feritate notissimus, cunctis varie blandientibus solus de se verum testimonium dedit. 2 Cum enim Damones quidam fortunarum eius precipuus mirator, statum illum celotenus attollens eum omnium mortalium longe felicissimum predicaret: ‘Vis ne’ inquit, ‘igitur felicitatis mee particulam degustare?’ ‘Imo vero’ inquit ille, ‘nichil magis opto’ . 3 Tum Dyonisius imperavit Damonem in convivium perduci et in loco ornatissimo discumbere: ostro ac sindone circumamicti parietes, serico ac floribus solum omne substratum. Electissimarum dapium ingens copia et suavis bachi discolor varietas in gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
regie pecina si quidẽ mcenariorũ at p̾no¬
rũ opera omore atz hũanitate Ingemoꝵ
amoi ⁊ fides q̃rit᷑.
Uiue lateri ꝯm̃x hẽat olimpias q̃
ab alexandro filio lrĩs receptis in
quibus se iouis amonis ⁊ olimpiadis re¬
giie filiũ inscribebat restrirsit uentosã
nati castigans in solẽtiã hnis uerbis et mõ¬

Expanded text:
cenariorum atque servorum opera, amore atque humanitate ingenuorum amor et fides queritur. 56 Huius lateri coniunx hereat Olimpias, que, ab Alexandro filio literis receptis in quibus se Iovis Ammonis et Olimpiadis regine filium inscribebat, rescripsit, ventosam nati castigans insolentia
Abbreviated transcription (Latin):
Et extorq̃bit aut brenirat studiũ
aut uulgate rei uitande repetitõne
fastidiũ ut sermone curi maioris morient
mͥ carissu silii me cum a robis discessero
nusꝙͣ aut millam fore Neq enum dum erã
nobiscum añn meũ uidebatis. s eum essẽ

Expanded text:
ec extorquebit aut brevitatis studium aut vulgate rei vitandum repetitione fastidium ut sermonem Ciri Maioris morientio michi carissimi filii, me cum a vobis discessero nusquam aut nullum fore. Neque enim, dum eram vobiscum, animum meum videbatis, sed eum e
Abbreviated transcription (Latin):
at hortore obsitus inter muilabiles miẜias
at labores ⁊ picla urgeris cũ lacrimis ad
eluctabilem interitũ In illa inquit nocte Encã
ip̃m suũ per hostes ad flaminas errãtem fucit
s douec lateri gentx uenus affixa est tali¬
gantibus oculis securum ac ubi pͥmũ illa digre¬
Sit᷑ purgatis lĩtus uiri fortis iratas deor
facies apperuisse subuegit Quire more poetite
magne sapic̃tie reddit archanũ qm̃ ⁊ ex
perimẽta ꝯpertum ⁊ magnorũ hom̃i aucori
testatũ est ab aspectu duuinitat nichil mag
abstrahe̾ ꝙͣ usum ueni̾s que amato ⁊ simul
mortalis uisus discussa caligĩe Incipit
quidẽ deus aꝑꝑe̾ s iratus ita tñ ut enadẽ¬
di nõ p̃ripiat facultatẽ
Tautem retrogrado seror salo fabu¬
cus ad pirrũ legatus a senatu dñ
metã trahit apud regem audit a Tinea
qui uicensa a rege legatus ad senatu uenit
athemis esse quẽdam qui sapiens hẽretu

Expanded text:
atque horrore obsitus, inter innumerabiles miserias atque horrore obsitus, inter innumerabiles miserias ac labores et pericula vergens cum lacrimis ad ineluctabilem interitum — in illa, inquam, nocte Eneam ipse suum per hostes ac flammas errantem facit; sed donec lateri genitrix Venus affixa est caligantibus oculis securum, at ubi primum illa digreditur purgatis luminibus viri fortis iratas deorum facies apparuisse subiungit. 2 Qua in re more poetico magne sapientie recondit archanum, quoniam et experimento compertum et magnorum hominum autoritate testatum est, ab aspectu divinitatis nichil magis abstrahere quam usus Veneris, quo amoto et simul “mortalis visus” discussa caligine incipit quidem Deus apparere, sed iratus, ita tamen ut evadendi non preripiat facultatem. 51 1 Ut autem retrogrado ferar stilo, Fabrtius ad Pyrrhum legatus a senatu, dum moram trahit apud regem, audiit a Cinea, qui vice versa a rege legatus ad senatum venit, Athenis esse quendam, qui sapiens haberetur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sibi ⁊ aliis cerciꝰ quẽqi consulẽ argu¬
mẽta rerum in quibus sepe ꝑcclitatus
sit ꝙ uerborimi in quibus aliems Ingemiit
lusum est Alcerius quidẽ in animos destẽ¬
dere semel uisa ꝙͣ a uisa septres audita com¬
ptum est ipmis affran uerba extogata cui
alle est nomẽ in achicarꝭ noctiũ libris poĩta
hut ⁊ tũsserre ꝓp̃ eorum retustam elegan¬
cram uidet᷑ sunt autem huiꝰ usus me ge¬
nint nr̃i pepenit nemoria sophia q uocant
scribe dobẽ ꝓ forib templorumm om
⁊ eisd libris scriptũ est Ego inquit odi
Uertorum q artes conidtant ⁊ uitia fecũdis¬
aristophanem temperare michi nequeo
quo nuꝰ unũ quo de tam mult nr̃i poete
signẽtum illustrib dc̃is auiuoerẽ In illa ⁊¬
em̃ horrenda nocte troiam excidii ꝑ quã non
mepte quidã intelliq̃r hũane uite status falsis
pͥmũ ac brembus gaudĩs illusis ⁊ uelut
ompno felix moxnt exꝑgisti ceꝑis tenebris

Expanded text:
et sibi et aliis certius quenque consulere arguet sibi et aliis certius quenque consulere argumento rerum in quibus sepe periclitatus sit quam verborum in quibus alienis ingeniis lusum est. 2 Altius quidem in animos descendere semel visa quam septies audita compertum est. 3 Ipsius Afranii verba ex «togata cui Selle est nomen», in Athicarum Noctium libris posita, huc transferre propter eorum vetustam elegantiam videtur. Sunt autem huiusmodi: Usus me genuit, mater peperit Memoria, Sophiam vocant scribi debere pro foribus templorum omnium» in eisdem libris scriptum est: Ego, inquit, odi verborumque artes convertant et vitia facundissapientie cernens Aristophanem temperare michi nequeo quominus unum quoque de tam multis nostri poete figmentum illustribus dictis annumerem. In illa etenim horrenda nocte troiani excidii — per quam non inepte quidem intelligitur humane vite status, falsis primum ac brevibus gaudiis illusus et velut sompno felix, mox, ut expergisci ceperis, tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
urbis rome clarissimũ gramaticũ
In aĩm adducit cuiꝰ responsio l paulo
q̃ uirũ modestũ doceat concitacius stã sit¬
saprẽtie tamẽ plenã returet smñam interro
gatus em̃ al illo de pegrinorũ quorũt am
uerborũ ꝓpͥetate ammo simul ac fronte per¬
motus mella inquit prorsus bone salutꝭ
spes reliqua est. cum uos pħorum illust̾s¬
sum nichil Iam aliud ꝙ uoba autoritates¬
q ueiborum cordi habetis Pauca p̃terea
turbata uoce In hant smam q̃stus, ita con¬
clusit utinam muti hom̃es omĩs essemꝰ
miꝰ imꝑbitas inst̾mẽti hẽret Quid nũt
garrulitatẽ ꝓ uirtute fectantes om̃s se
certatim ad dyaleticã se tnͣstulerunt Uec
ip̃am de qua iam dui loquiniͬ sapi¬
entiã celebris ac uulgata siña est usus
eam memorieq filiam opinãtis qͦ intelligi
uult sapiẽtiam non in libris tantũ ac
discixlinis moralibus consistẽ d in expie¬
cia rerum om̃i magistra accedenti fideli eo¬
rum q̃ quis uiderit menioria huic enĩ

Expanded text:
urbis Rome clarissimum grammaticum, in animum adducit; cuius responsio, licet paulo quam virum modestum deceat concitatius facta sitsapientie tamen plenam gatus enim ab illo de peregrinorum quorundam verborum proprietate, animo simul ac fronte permotus: «Nulla» inquit, «prorsus bone salutis spes reliqua est, cum vos philosophorum illustrissimi nichil iam aliud quam verba autoritatesque verborum cordi habetis». Pauca preterea turbata voce in hanc sententiam questus, ita conclusit: «Utinam muti omnes homines essemus! minus improbitas instrumenti haberet». 3 Quid nunc garrulitatem pro virtute sectantes omnes se certatim ad dyaleticam transtulerunt, nec ipsam de qua iam diu loquimur sapientiam celebris ac vulgata sententia est, «usus eam memorieque filiam» opinantis. Quo intelligi vult sapientia non in libris tantum ac disciplinis liberalibus consistere, sed in experientia rerum omnium magistra, accedente fideli eorum que quis viderit memoria. Hinc enim
Abbreviated transcription (Latin):
maris ex muro p̃cpitem daret libensq more᷑
⁊ testem affert chalimacum poetam qui sit ꝑempti
tumule titulum inscripsit genus ⁊ cam mort
ꝯtinẽtem ⁊ hec quidem miius uulgata sunt
It trium simul qui sequũtur eloquẽtia apnd¬
grecos nr̃osq celerata est ꝙͣmis ⁊ secta

Expanded text:
maris ex muro precipitem daret libensque moreretur; maris ex muro precipitem daret libensque moreretur; et testem affert Callimachum poetam, qui sic perempti tumulo titulum inscripsit genus et causam mortis continentem. Et hec quidem minus vulgata sunt; 30 1 at trium simul qui sequuntur eloquentia apudGrecos nostrosque celebrata est, quamvis et secta
Abbreviated transcription (Latin):
reteptus est sit est hauddubie Idq ego consulto
It atuisse naturam arbitror nequis uidel morliũ
sidi arregat uesut in om̃ibut̾ in excellent nain
si sepe Iustissime tecuis hũam generis igno¬
rantiam accusamꝰ quid de sinchulis homibus ex¬
timandum est
Olti iradunt autores sed corui ques ego
quidem legi Marcus tullins antiquioe
heresiam quendam cirenaicum fuisse tam pene¬
trabilis ac p̃potentis eloquii ut illo uite himis
exponente sumil ⁊ deplorante miserias pluri¬
int audientium uitam sponte relinquerent mir
prorsus ⁊ in auditum ac n᷑a ip̃a uelentine or̃o¬
nns genꝰ quod ⁊ uite odium ⁊ desiderium mort/
ingereret Itaq tam pl publici status expugna¬
tricem linguam ptholemꝰ rex uite suorũ consu-¬
lens indicte silentio corruit ac stolas clausit ca
dem refert inuentum qui lecto hecatonit libᵒ
nulla uel amini uel corporis intueri inter¬
neiente molestia sola sali efficacia se se in undas

Expanded text:
receptus est». Sic est hauddubie. 7 Idque ego consulto receptus est». Sic est hauddubie. 7 Idque ego consulto statuisse naturam arbitror, nequis videlicet mortalium sibi arroget velut in omnibus excellens. Nam si sepe iustissime totius humani generis ignorantiam accusamus, quid de singulis hominibus extimandum est? 28 Multi tradunt auctores, sed eorum quos ego quidem legi Marcus Tullius antiquior, Hegesiam quendam cyrenaicum fuisse tam penetrabilis ac prepotentis eloquii, ut illo vite huius exponente simul et deplorante miserias plurimi audientium vitam sponte relinquerent. Mirum prorsus et inauditum ac natura ipsa valentius orationis genus, quod et vite odium et desiderium mortis ingereret. 2 Itaque tanquam publici status expugnatricem linguam Ptholomeus rex, vite suorum consulens, indicto silentio coercuit ac scolas clausit; cae”. 29 1 Ibidem refert inventum qui lecto Hecatonis libro, nulla vel animi vel corporis interveniente molestia, sola stili efficacia, se se in undas