comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgrediuntur. ⁊ sub moute in quo
euit oppidum positum ilerdam succe¬
diuit. Nic se reciꝑe cum uellent
rursus illi ex loco suꝑiore nr̃os pͥme¬
baut. Preruptus locus eint utiq
ex ꝑte directus ac tantum in laci¬
tudinem patebat. ut tres instructe
cohortes enui locum expleront. ut
u subsidia ab laterib submitti.
neq equites laborantib usui eẽ
possent. Ab oppido cuitem decluus
locus tenui fastigio u̾gebat in lon
citati studio in consultins processe¬
nint. hoc pugnabatur loco. et ꝓpt̾
angustias iniquo. et quod sub ipĩs
idicib montis constiterant. ut
nullum frustin telum in eos mitt̾et᷑
Camen iurtute ⁊ patientia nitebãt᷑.
atq ommia nulnem sustiuebant.
Augebatur illis copia. atq ex castͥs
cohortes ꝑ oppidum crebro subuutte¬
bantur. ut integn defessis succed̾ent.
Hoc idem cesar fac̾e cogebaitur. ut
submissis in eundem locum cohort:¬
bus defessos rociꝑet. hoc cum ẽẽt mõ

Expanded text:
progrediuntur et sub montem, in quo progrediuntur et sub montem, in quo erat oppidum positum Ilerda, succedunt. hinc se recipere cum vellent, rursus illi ex loco superiore nostros premebant. praeruptus locus erat utraque ex parte derectus, ac tantum in latitudinem patebat, ut tres instructae cohortes eum locum explerent, ut neque subsidia a lateribus submitti neque equites laborantibus usui esse possent. ab oppido autem declivis locus tenui fastigio vergebat in longcitati studio inconsultius processerant; hoc pugnabatur loco et propter angustias iniquo, et quod sub ipsis radicibus montis constiterant, ut nullum frustra telum in eos mitteretur. tamen virtute et patientia nitebantur atque omnia vulnera sustinebant. augebantur illis copiae, atque ex castris cohortes per oppidum crebro submittebantur, ut integri defessis succederent. hoc idem Caesar facere cogebatur, ut submissis in eundem locum cohortibus defessos reciperet. Hoc cum esset modo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ferefit quib quisq in locisi
nules inuet̾auerit. ut multum
earum irgionum consuetudine
mouecitur. hec tum ratio nr̃os ꝑ¬
turbauit. inluetos huiꝰ geuens
pugne. Cntum in enim sese ab
ciꝑto lct̾e̾ procurrentib singulis
arbitirbantur. ipsi cuutem suos
oediues seruare. n ab signis di¬
scedere. u siuegiam causa enni
locum quem cepant. dimuitti cense¬
unit. oportere itaq ꝑ turbatis
quite siguis legio q̃ ieo coruu
constiteuit sose continuit. acq in
ꝓrimum collem sese iecepit. Cesar
pene om̃racie ꝑtrita qd pretor opi¬
nionem consuetudinemq accidait.
cohortatus suos legionen nouam
subsidio ducit hostem insolent. at
acuiter. nr̃os insequentẽ suppͥmit. ru¬
sus q t̾ga u̾tere. seq ad oppidum
alerdam reciꝑe. ⁊ cb̾ muro consistere
cogit. S noue legionis nulites elaiti
studio dumi sarcre acceptum detu¬
mentum uolunt. tenem insecuti
longius fugientis in locum iniquũ

Expanded text:
quod fere fit, quibus quisque in locis quod fere fit, quibus quisque in locis miles inveteraverit, ut multum earum regionum consuetudine moveatur. haec tum ratio nostros perturbavit insuetos huius generis pugnae; circumiri enim sese ab aperto latere procurrentibus singulis arbitrabantur; ipsi autem suos ordines servare neque ab signis discedere neque sine gravi causa eum locum, quem ceperant, dimitti censant oportere. itaque perturbatis antesignanis legio, quae in eo cornu constiterat, locum non tenuit atque in proximum collem sese recepit. Caesar paene omni acie perterrita, quod praeter opinionem consuetudinemque acciderat, cohortatus suos legionem nonam subsidio ducit; hostem insolenter atque acriter nostros insequentem supprimit rursusque terga vertere seque ad oppidum Ilerdam recipere et sub muro consistere cogit. sed nonae legionis milites elati studio, dum sarcire acceptum detrimentum volunt, temere insecuti longius fugientis in locum iniquum
Abbreviated transcription (Latin):
ocmupauisset cesar et cõmunisset ab
oppido ⁊ ponte et cõmeatu ommi ꝙ̃
in oppiduui coueulernt sẽ incer¬
clusurum adu̾sarios considebat.
hoc sperrus legionum .iii. ex ca¬
stris educit acieq in locis yne¬
is structa unius legionis autesi¬
gua nos ꝓcurixie. atq eñ tumulũ
occupare iubet. Qua re cognita cele¬
nter que in stacione ꝑro castris e¬
mnt. adłium cohortes breuiore itin̾e
ad euudemi occupandum locum
unctuntur contenditur prelio. ⁊
qd̾ pͥus in tumulum afinam
uenemut. in ĩ iepelluntur. atq a¬
liis sumnus subsidiis t̾gn uertere.
seq ad signa legionum recipere co¬
gutur. Genus erat pugue mili¬
tuui illoꝵ ut magno impetu pͥmo
procuririrut audacter locum ca¬
pent. ordines suos nou magnope
seruarent nui dispersiq pugnaiẽt.
si pͥmereutur pedem ieferre ⁊ loco
excedere non turpe existimarent.
cũ lusitanis reliquisq barbaris
genere quodã pugne ad suefrcti

Expanded text:
occupavisset Caesar et communivisset, ab occupavisset Caesar et communivisset, ab oppido et ponte et commeatu omni, quem in oppidum contulerant, se interclusurum adversarios confidebat. hoc sperans legiones iii ex castris educit acieque in locis idoneis structa unius legionis antesignanos procurrere atque eum tumulum occupare iubet. qua re cognita celeriter, quae in statione pro castris erant Afrani cohortes, breviore itinere ad eundem occupandum locum mittuntur. contenditur proelio, et, quod prius in tumulum Afraniani venerant, nostri repelluntur atque aliis submissis subsidiis terga vertere seque ad signa legionum recipere coguntur. Genus erat pugnae militum illorum, ut magno impetu primo procurrerent, audacter locum caperent, ordines suos non magno opere servarent, rari dispersique pugnarent, si premerentur, pedem referre et loco excedere non turpe existimarent, cum Lusitanis reliquisque barbaris genere quodam pugnae assuefacti;
Abbreviated transcription (Latin):
nio castra muniri sub uesꝑm cesar
intui hauc fossam legiones reducit.
atq ibi sub armis proxima nocte cõ¬
quiescit. Post̾o die omnem ex̃citum
intru fossam continet: et qd longiꝰ
euit agger petendus in presentiã
similem ittionem operis instituit.
singulaq lat̾a castroꝵ singulis at¬
tribiit legionibz mumendel fossas¬
qz ad eandem magnitudinem ꝑfici
iubet. reliquas legiones in armis
expeditas contri hostem ꝯstituit.
Afruius petreius q terendi cc̃i
atq operis impediendi copicis su¬
cis ad infimas montis indices
ꝓducunt. ⁊ prelio laccessunt. n
illi nou diu commorati ne louguis
ab infimo colle progressi. copias ĩ
cactui reducunt. tt̾io die cesar uallo
casti conuuiunt. irliquas cohorees
quas in superiorib cactus reliq̃uit.
impedimentaq ad se trduci ubet.
Eint in oppido ilerda ⁊ prorimo:
colle ubi casti pretenis atq afm¬
nius habebant plarnties circiter.
mulus eint paulo edicior. quem si

Expanded text:
ranio castra muniri. sub vesperum Caesar ranio castra muniri. sub vesperum Caesar intra hanc fossam legiones reducit atque ibi sub armis proxima nocte conquiescit. Postero die omnem exercitum intra fossam continet, et, quod longius erat agger petendus, in praesentia similem rationem operis instituit, singulaque latera castrorum singulis attribuit legionibus munienda, fossasque ad eandem magnitudinem perfici iubet; reliquas legiones in armis expeditas contra hostem constituit. Afranius Petreiusque terrendi causa atque operis impediendi copias suas ad infimas montis radices producunt et proelio lacessunt. neque illi non diu commorati nec longius ab infimo colle progressi copias in castra reducunt. tertio die Caesar vallo castra communit, reliquas cohortes, quas in superioribus castris reliquerat, impedimentaque ad se traduci iubet. Erat inter oppidum Ilerdam et proximum collem, ubi castra Petreius atque Afranius habebant, planities circiter pmulus erat paulo editior; quem si
Abbreviated transcription (Latin):
pestate int̾ruptus peuetuit refectꝰ
hunc uocte ꝑfici iussit. Ip̃e cognita
locorum natur ponti castrisq p̾¬
sidio ex cohortib reliquit. atq
om̃ia impedimenta ⁊ postero die
omuibus copiis triplici instructa
acie adilerdam ꝓficiscitur. ⁊ subca¬
stus afinmi constitit. ⁊ ibi paulisꝑ
sub arms moratus. facit equo lo¬
co pugnandi pocestatem. Potesta¬
te facta afuuus copias educit.
⁊ in medio colle sub castris ꝯstituit.
Cescir ubi cognouit afinuum stai¬
re quo minus p̾lio dimuicaretur. ab
iutinis irdicib montis int̾missis
circitor passib. coce castra facere
constituit. ⁊ ne in opeir faciuudo
milites repentino hostium incur¬
su ext̾rentur atq opere ꝓhib̾e̾ntur.
uallo muniri uecuit. quod emmeir
⁊ procul uideri uecẽe eunt. s afronte
contin hostem pedum .xu. fossam
fier iussit. pͥma et scd̾a cicies iuau¬
uis ut ab initio constituta erat ꝑ¬
manebat. Post hoc opus in occulto

Expanded text:
pestate interruptus, paene erat refectus; pestate interruptus, paene erat refectus; hunc noctu perfici iussit. ipse cognita locorum natura ponti castrisque praesidio sex cohortes relinquit atque omnia impedimenta et postero die omnibus copiis triplici instructa acie ad Ilerdam proficiscitur et sub castris Afrani consistit et ibi paulisper sub armis moratus facit aequo loco pugnandi potestatem. potestate facta Afranius copias educit et in medio colle sub castris constituit. Caesar ubi cognovit per Afranium stare, quominus proelio dimicaretur, ab infimis radicibus montis intermissis circiter passibus cccc castra facere constituit, et, ne in opere faciundo milites repentino hostium incursu exterrerentur atque opere prohiberentur, vallo muniri vetuit, quod eminere et procul videri necesse erat, sed a fronte contra hostem pedum xv fossam fieri iussit. et prima et secunda acies in armis, ut ab initio constituta erat, permanebat; post hos opus in occulto
Abbreviated transcription (Latin):
uio ex agge atq cratib que fluĩe
ferebantur. celenter suo sponte a¬
fumius q̃m oppido castrisqz con¬
iunctum habebat legiones .iii.e¬
quitatumq omnem traiecit. duci¬
bq fabiaus occurrit legionibus.
Cnus aduentu muciato .i. ꝑlancꝰ
qui legionibz p̾erat necessaria
re coactus locũ capit superiorem
diuersamqz ciciem in duas ꝑtes
constituit ne ab equitatu circũ¬
ueniri posset. Ita congressus iu par
niuuero magnos impetus legionũ¬
q equitatusq sustinet. cõmisso
ab equitib p̾lio signa legionum
duarum procul ab utrisq conspi¬
ciuntur. quas .c. fabius ult̾iore
poute subdio nrĩs misenit. suspi¬
catus fore id quod accidit ut du¬
ces adu̾sarioꝵ occasione ⁊ bñficio
forcune ad nrõs oppͥuendos ut̃ent ᷑
Quarum aduentu p̾lium diuuit᷑.¬
ac suais ntqz legiones irducit in
custrn. Eo biduo cesar cum eqͥtib.
dcccr. quos ibi p̾sidio reliquerat in
casu ꝑueuit. pons qui fu̾at ten¬

Expanded text:
nio ex aggere atque cratibus, quae flumine nio ex aggere atque cratibus, quae flumine ferebantur, celeriter suo ponte Afranius, quem oppido castrisque coniunctum habebat, legiones iiii equitatumque omnem traiecit duabusque Fabianis occurrit legionibus. cuius adventu nuntiato L. Plancus, qui legionibus praeerat, necessaria re coactus locum capit superiorem diversamque aciem in duas partes constituit, ne ab equitatu circumveniri posset. ita congressus impari numero magnos impetus legionum equitatusque sustinet. commisso ab equitibus proelio signa legionum duarum procul ab utrisque conspiciuntur, quas C. Fabius ulteriore ponte subsidio nostris miserat, suspicatus fore, id quod accidit, ut duces adversariorum occasione et beneficio fortunae ad nostros opprimendos uterentur. quarum adventu proelium diriac suas uterque legiones reducit in castra. Eo biduo Caesar cum equitibus dcccc, quos sibi praesidio reliquerat, in castra pervenit. pons, qui fuerat tem
Abbreviated transcription (Latin):
iit pompeum ꝑ mauritamain cũ
legionib iter in hyspamam facere
confestimq ẽẽ uenturum simul a
trib uuis militum centurionib
nutuas pecumas sumpsit. has
ex̾citui distribuit. Quo fcicto. duas
res consecutus ẽ. qd ꝑignore aĩos
centurionum deiunxit. ⁊ largitione
nulitum uoluntates redenũt. fa¬
bius funitimarum ciuitatũ aĩos.
licteris nuntiisq temptabat in si¬
core flumine pontes effecat. duos
distantes inter se milia pas .iiii. his
pontib pabulatum mittebat. qd̃
ea que ctin flumen fu̾ant suꝑiori¬
bus duobz consumpserat. hoc ideui
fere atq ecidem de causa pompei¬
am ex̾citus duces faiciebant. cre¬
broq inter se ꝯquestrib preliis cõ¬
tendebant. Huc cum cotidiaua
cousuetudine congresse pabulato
due flumen trmsissent. impedi¬
mentaq ⁊ omĩs equitatus seq̃re¬
tur subito iumentorum et a que
mciguitudine pons ẽ. int̾ruptus.
⁊ reliqua multitudo equitum int̾¬
clusa. Quo cognito a petirio ⁊ afin¬

Expanded text:
rat Pompeium per Mauretaniam cum legionibus iter in Hispaniam facere confestimque esse venturum. simul a tribunis militum centurionibusque mutuas pecunias sumpsit; has exercitui distribuit. quo facto duas res consecutus est, quod pignore animos centurionum devinxit, et largitione militum voluntates redemit. Fabius finitimarum civitatum animos litteris nuntiisque temptabat. in Sicori flumine pontes effecerat duos distantes inter se milia passuum iiii. his pontibus pabulatum mittebat, quod ea quae citra flumen fuerant superioribus diebus consumpserat. hoc idem fere atque eadem de causa Pompeiani exercitus duces faciebant, crebroque inter se equestribus proeliis contendebant. huc cum cotidiana consuetudine egressae pabulatorduae flumen transissent, impedimentaque et omnis equitatus sequeretur, subito vi ventorum et aquae magnitudine pons est interruptus et reliqua multitudo equitum interclusa. quo cognito a Petreio et Afra
Abbreviated transcription (Latin):
gladiatoresqz quos ibi cesar in lu¬
do hxibebat adforum deductos leu¬
tulus lib̾catis confirmat. atq hiis eqͦs
actribuit. et sequi iussit. postea quos
monitus ab suis qd̾ eares omnium
iuditio comyrehendebatur. cirtum
famubares conueutus caaupane cu¬
stodie causa distribuit. Maxuuo ce¬
sar progrecsu om̃em agrun icenum
ꝑcurut ciucte earum regionum pre¬
fecture libentissinis auius enm
recipiunt. excitum qz eius omnbus¬

Expanded text:
gladiatoresque quos ibi Caesar in lugladiatoresque quos ibi Caesar in ludo habebat, ad forum productos Lentulus libertatis spe confirmat atque iis equos attribuit et se sequi iussit; quos postea monitus ab suis, quod ea res omnium iudicio reprehendebatur, circum familias conventus Campaniae custodiae causa distribuit. Auximo Caesar progressus omnem agrum Picenum percurrit. cunctae earum regionum praefecturae libentissimis animis eum recipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
pars nulitum domũ discedit: reli-¬
qui ad cesareni ꝑueniunt acq
una cum his de prensus .Sl. puyiꝰ
pͥmi pili centurio adducit᷑. qͥ hũc
euudem ordinem in ex̾citu. cNi.
pompei cuitea dux̾at. At cesar
nulites attiauos collandat pipi¬
um dimictit auximab agit gr̃s.
seq eoꝵ facti meiorem fore pol¬
licetur. Quib romam nũciatis
tantus repente t̾ror inuasit. ut
cum lentulus consul aperiendũ
erarium uenisset ad pecumam
iamq ⁊ ad ẽẽ eius equites falso
nunciabantur. Hunc marcellus
collega ⁊ pleriq magñtus conse¬
cuti sunt . cii. pompeius p̾die eius
diei ex urbe profectus iter cid legio¬
nes habebat. quas a cesare accep¬
tas in apulia hyb̾noꝵ causa di¬
posuerat. Dilectus contua urbẽ
int̾mittuntur. nichil citua capuã
titum ẽẽ omnib uidetur. Capue
pͥmuni ẽẽ confumant et colligũt.
dilectumq colonoꝵ qui lege iulia
capua deducti erant hr̃e inctituũt.

Expanded text:
pars militum domum discedit; relipars militum domum discedit; reliqui ad Caesarem perveniunt, atque una cum iis deprensus L. Pupius, primi pili centurio, adducitur, qui hunc eundem ordinem in exercitu Cn. Pompei antea duxerat. at Caesar milites Attianos collaudat, Pupium dimittit, Auximatibus agit gratias seque eorum facti memorem fore pollicetur. Quibus rebus Romam nuntiatis tantus repente terror invasit, ut cum Lentulus consul ad aperiendum aerarium venisset ad pecuniamque iamque et adesse eius equites falso nuntiabantur. hunc Marcellus collega et plerique magistratus consecuti sunt. Cn. Pompeius pridie eius diei ex urbe profectus iter ad legiones habebat, quas a Caesare acceptas in Apulia hibernorum causa disposuerat. dilectus circa urbem intermittuntur; nihil citra Capuam tutum esse omnibus videtur. Capuae primum sese confirmant et colligunt dilectumque colonorum, qui lege Iulia Capuam deducti erant, habere instituunt;
Abbreviated transcription (Latin):
thermꝰ cohortes ex urbe reducit et
ꝓfugit. Milites iu ituere cib eo
discedunt: ac donium reu̾tuntur.
Curio sũna omnium uoluntate
tigun recipit. Quib reb coguitis
confisus iuuicipioꝵ uoluntatib
tesar cohortes legit .xiii. ex p̾sidiis
deducit auxinum q ꝓficiscitur.
Quod oppidum actius cohortib
introductis tenebat. dilectum q
toto piceuo arcn nssis seuatori¬
bus habebat. eiduentu cesaris cogͥ¬
to decuriones auxim ad atium
barum frequentes conueniunt. do¬
ceut sui iudicii rem non ẽẽ: ueqz se
neq irliquos inunicipes pati posse.
s. cesarem imꝑatorem. bene de re pͤ
mentum tantis reb gestis oppido
menib peohibeu. Proinde habeat
rationem postertatis ꝑiculi sui.
Quoꝵ or̃one ꝑ motus uãrus p̾sidi¬
um qd̾ introdur̾at ex oppido educit.
ac profugit. Hunc ex pͥmo ordine
panci cesaris consecuti milites cõ¬
sistere coegerunt. Cõmisso prelio.
desentur a sius uarus. Nou nulla

Expanded text:
Thermus cohortes ex urbe reducit et Thermus cohortes ex urbe reducit et profugit. milites in itinere ab eo discedunt ac domum revertuntur. Curio summa omnium voluntate Iguium recipit. quibus rebus cognitis confisus municipiorum voluntatibus Caesar cohortes legionis xiii ex praesidiis deducit Auximumque proficiscitur; quod oppidum Attius cohortibus introductis tenebat dilectumque toto Piceno circummissis senatoribus habebat. Adventu Caesaris cognito decuriones Auximi ad Attium Varum frequentes conveniunt; docent sui iudicii rem non esse; neque se neque reliquos municipes pati posse C. Caesarem imperatorem, bene de re publica meritum, tantis rebus gestis oppido moenibusque prohiberi: proinde habeat rationem posteritatis et periculi sui. quorum oratione permotus Varus praesidium, quod introduxerat, ex oppido educit ac profugit. hunc ex primo ordine pauci Caesaris consecuti milites consistere coegerunt. commisso proelio deseritur a suis Varus; nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
quoad fides eẽt data cesarem factu¬
rum que pollic̾etur non iuter mis¬
suros consules pompenunqz dilec¬
tus. Erat iniqua condicio postula¬
re. ut cescr arimino exced̾et. atq
in pronuitiam reu̾teretur ipsum
et prouintias ⁊ legiones cilieuas
tenere. excrau cesans uelle di¬
micti dilectus hr̃e. pollicen se in
prouintiam icurum ueq ancqmͣ
diem iturus sit definire ut si ꝑaic¬
to coũs cesaris coñs p̾fectꝰ
eẽt. nulla tamen mendatii reli¬
gione obstrictus inderetur. Tem¬
pus uo colloquio non dare neq
siccessurum polliceri. in agnam
pacis desꝑationom afferebat. Itaq
cibarmuno .m. autonium cum co¬
hprtib uairetium mttit. ip̃e ari¬
miui cum duab legionib subsistit.
ibiq dilectum hr̃e instituit. piscor
fanum. anconam singulis cohor¬
optumam eiga se uoluitatem:
cunonem cum tribus cohortibus
quas piscumi ⁊ arimmo habebat
mittit. Cuius aduentu cognito
diffusus inunicipum uoluntatis

Expanded text:
quoad fides esset data Caesarem factuquoad fides esset data Caesarem facturum, quae polliceretur, non intermissuros consules Pompeiumque dilectus. Erat iniqua condicio postulare, ut Caesar Arimino excederet atque in provinciam reverteretur, ipsum et provincias et legiones alienas tenere; exercitum Caesaris velle dimitti, dilectus habere; polliceri se in provinciam iturum neque, ante quem diem iturus sit, definire, ut, si peracto consulatu Caesaris non profectus esset, nulla tamen mendaci religione obstrictus videretur; tempus vero colloquio non dare neque accessurum polliceri magnam pacis desperationem adferebat. itaque ab Arimino M. Antonium cum cohortibus v Arretium mittit, ipse Arimini cum duabus subsistit ibique dilectum habere instituit; Pisaurum, Fanum, Anconam singulis cohoroptimam erga se voluntatem, Curionem cum tribus cohortibus, quas Pisauri et Arimini habebat, mittit. cuius adventu cognito diffisus municipii voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
Camen hauc iacturam houoris sui
rei publice. cã equo aĩo tulisse. cũ
litt̾as ad senatum uusent. ut om̃s
ab exercitibus discederent. ne id
quidem impetrauisset. Tota yta¬
lia dilectus haberi. ietineuleg̃ .ii.
que abse simulatione partici belli
sint abducte cuutatem ẽẽ in ar¬
mis. Quonã hec omĩa nisi ad suã
ꝑniciem ꝑtine: S tamen ad oĩa
se descendere paratum. atqz oĩa
dimittant. discedant in ytalia
om̃s ab armis metus e ciuitate
tollatur lib̾a comitia. at om̃is
res publica senatu ppło romano
ꝑunttatur. Hec qͦ faciliꝰ. certis¬
q conditionib fiant. ⁊ iuresurau¬
do sanctiatur. aut ip̃e ꝓpius acce
dere fore uti ꝑ colloqr õs contro¬
uersie componantur. Acceptis
mandatis roscius a cesare capu¬
aui ꝑueuit. ibiqz consules poipe¬
niniq inuenit. postulata cesaris
ienuntiat. Illi delib̾ata iespondent
excitus dimittet. Que si fecisset. ꝓõ¬
penim in hispanias iturum. Inc̾eci

Expanded text:
tamen hanc iacturam honoris sui tamen hanc iacturam honoris sui rei publicae causa aequo animo tulisse; cum litteras ad senatum miserit, ut omnes ab exercitibus discederent, ne id quidem impetravisse. tota Italia dilectus haberi, retineri legiones ii, quae ab se simulatione Parthici belli sint abductae, civitatem esse in armis. quonam haec omnia nisi ad suam perniciem pertinere? sed tamen ad omnia se descendere paratum atque omnia p exercitus dimittant, discedant in Italia omnes ab armis, metus e civitate tollatur, libera comitia atque omnis res publica senatui populoque Romano permittatur. haec quo facilius certisque condicionibus fiant et iureiurando sanciantur, audere; fore uti per colloquia omnes controversiae componantur. Acceptis mandatis Roscius cum Caesare Capuam pervenit ibique consules Pompeiumque invenit; postulata Caesaris renuntiat. illi deliberata re respondent exercitus dimitteret; quae si fecisset, Pompeium in Hispanias iturum. interea
Abbreviated transcription (Latin):
uertat. semper se rei pu  cõmoda
pͥuatis necessitudinib habuisse
potiora. celarem qͦ pro digͥtate
debere ⁊ studium et im cuudiam
suam rei publice dimitt̾e. n adeo
grauiter imsci ĩnuucis. ut cũ illis
uocere se sꝑet rei pu ͤ uoceat. Pau¬
ca eiusdem gen̾is aiddit. cum excu¬
sacõne pomꝑei ꝯiuncta. Eadem
fere atq eisdem fere reb precor
roscius agit cum cesare. sibi q
pompeium commemorasse demõ¬
strat. Que res ⁊ si nchil ad leuã¬
das iniurias ꝑtinere iidebant᷑
tamen ydoneos nactus homines
per quos ea q̃ uellet cid eum per¬
ferrentur petit ab utroq qm̃ põ¬
pei mandata ad se detulennt ne
grauentur sua qͦ ad eum postu¬
lata deferre. si paruo labore ma¬
gnas controu̾sias tollere. atqz
omuemi ptaliam metu liberare
possint. sibi semper pͥmam. pr̃z¬
fuisse dignitatẽ uitaq potiorẽ
Ctri imꝑio in urbem uetra heretur.
cuius absentis racionem haberi
proximis comutiis ppłis iussisset.

Expanded text:
vertat. semper se rei publicae commoda vertat. semper se rei publicae commoda privatis necessitudinibus habuisse potiora. Caesarem quoque pro sua dignitate debere et studium et iracundiam suam rei publicae dimittere neque adeo graviter irasci inimicis, ut cum illis nocere se speret, rei publicae noceat. pauca eiusdem generis addit cum excusatione Pompei coniuncta. eadem fere atque eisdem verbis praetor Roscius agit cum Caesare sibique Pompeium commemorasse demonstrat. Quae res etsi nihil ad levandas iniurias pertinere videbantur, tamen idoneos nactus homines, per quos ea quae vellet ad eum perferrentur, petit ab utroque, quoniam Pompei mandata ad se detulerint, ne graventur sua quoque ad eum postulata deferre, si parvo labore magnas controversias tollere atque omnem Italiam metu liberare possint. sibi semper primam fuisse dignitatem vitaque potiorem. stri imperio in urbem retraheretur, cuius absentis rationem haberi proximis comitiis populus iussisset.
Abbreviated transcription (Latin):
cupatis atq hec supenoris otatis
exemplis expiata saturnim acq
gracchoꝵ casib docet. quarum re¬
rum illo tempore nichil factum
ne cogitatum quidem. nuilla lex
ꝓ mulgata nõ cum ppło agi ceptũ.
nulla secessio facta. Hortat᷑ cuiꝰ
felicissime gesserint pluruaq
prelici secunda feceruit. omnẽ gal¬
liam germaniamqz pacauerint. ut
eius existimationẽ diguitatemq
cib inuiucis defondant. Concla¬
mant legionis .xiii. que ciderat mi¬
lites. hanc enim muitio tumultꝰ
euocauerat. reliq uoudum uene¬
rant. sese paratos ẽẽ imꝑatoris sui
tribunoꝵq. pl. iniurias defend̾e̾.
Coguita militum noluutate. ari¬
minum cũ ea legione proficiscitur.
rant conueuit. reliquas legiones
ex hib̾nis euocat ⁊ subsequi iubet.
Co.l. cesar adolesceus ueuit. cuius
pater cesaris euit legatus. Isir¬
liquo sermone confecto cuius uei
causa ueuerat hr̃e se a pompeio
ad eum pͥuatun officii mandata
demonstrat uelle pompeium se

Expanded text:
cupatis; atque haec superioris aetatis cupatis; atque haec superioris aetatis exempla expiata Saturnini atque Gracchorum casibus docet. quarum rerum illo tempore nihil factum, ne cogitatum quidem nulla lex promulgata, non cum populo agi coeptum, nulla secessio facta. hortatur, cuius felicissime gesserint plurimaque proelia secunda fecerint, omnem Galliam Germaniamque pacaverint, ut eius existimationem dignitatemque ab inimicis defendant. conclamant legionis xiii, quae aderat, milites — hanc enim initio tumultus evocaverat, reliquae nondum convenerant — sese paratos esse imperatoris sui tribunorumque plebis iniurias defendere. Cognita militum voluntate Ariminum cum ea legione proficiscitur, rant, convenit. reliquas legiones ex hibernis evocat et subsequi iubet. eo L. Caesar adulescens venit, cuius pater Caesaris erat legatus. is reliquo sermone confecto, cuius rei causa venerat, habere se a Pompeio ad eum privati officii mandata demonstrat: velle Pompeium se
Abbreviated transcription (Latin):
Cota ycalia dilectus habentur
arma imperantur pecunie a mu¬
nicipiis exigiuitur. efanis tollũ¬
tur. omnia diuina humanaq iu¬
ra ꝑmiscentur. Quib reb cogni¬
tis cesar apud nuilites concionatͤ
omnium tempoꝵ ĩuuias inimicoꝵ
inse cõmemorat a quib deductum
ac deprauatum pompeium q̃rit᷑
inuidiai atq obtrectatioue laudis
sue. cuius ip̃e honori et dignitati
semper fauent adiutorq fuent.
Nouũ in rem publicam incroductũ
exemplum quentur. ut tribuucia
int̾cessio crmis notarecur atq
oppͥmeretur. que supeuorib amnus
arnus ẽẽt restituta syllam nudata
omnb reb tribunicia potestate
tamen iut̾cessionẽ liberam reliqͥs¬
se. pompeium qui anussa restitu¬
isse iudeatur. dona ⁊̃ q̃ aute habu¬
eruit. ademisse. quotiens cũq sit
decretũ derent oꝑam magistratꝰ
nequid res .p. decrimenti caperet.
legib. in ui tribunicia. in secessione
ppł̃i. templis. locis q editiorib oc¬

Expanded text:
tota Italia dilectus habentur, tota Italia dilectus habentur, arma imperantur, pecuniae a municipiis exiguntur, e fanis tolluntur, omnia divina humanaque iura permiscentur. Quibus rebus cognitis Caesar apud milites contionatur. omnium temporum iniurias inimicorum in se commemorat; a quibus deductum ac depravatum Pompeium queritur invidia atque obtrectatione laudis suae, cuius ipse honori et dignitati semper faverit adiutorque fuerit. novum in re publica introductum exemplum queritur, ut tribunicia intercessio armis votaretur atque opprimeretur, quae superioribus annis armis esset restituta. Sullam nudata omnibus rebus tribunicia potestate tamen intercessionem liberam reliquisse; Pompeium, qui amissa restituisse videatur bona, etiam, quae ante habuerint, ademisse. quotienscumque sit decretum, darent operam magistratus, nequid res publica detrimenti caperet, legibus, in vi tribunicia, in secessione populi, templis locisque editioribus oc
Abbreviated transcription (Latin):
q collaudat. copias suas expouit.
legiones h̾ere sese paratas .x. p̾terea
coguitum compertum q sibi alieuo
ẽẽ caumo in tesarem milites. noq
hiis posse ꝑsuaden uti eum defen¬
dant aut sequantur saltem. De re¬
liquis iebus ad senatum refertur.
tota ytalia dilectus habeatur. fau¬
stus sylla ꝓpere in iauritaniam iuit¬
titur. pecunia uti ex erario pompeio
detur. Refertur etiam de rege iuba.
ut socius atq amicus. Q arcellꝰ
non passurũ in p̾sentia negat de
fausto. impedit philippus.tir . pł.
consulares. ueliq precorie. Scipio¬
i obueuit syria .l. Domicio gallia.
Philippus et cotta pͥuato consilio
p̾t̾euntur. neq eoꝵ sortes deiciunt᷑.
In reliquas prouuitias pretores
nittitur. n expectant quod supe¬
norib amnuis acid̾at. ut de eorum
tis nuncupatis exeunt. Coñs qd̾
aute id tempus accidit nuqmͣ
ex urbe proficiscunt᷑: lictoreeq ha¬
bent in urbe ex capitolio pͥuatim
contra omma uetuctatis exempla.

Expanded text:
que collaudat, copias suas exponit: que collaudat, copias suas exponit: legiones habere sese paratas x; praeterea cognitum compertumque sibi alieno esse animo in Caesarem milites, neque iis posse persuaderi, uti eum defendant aut sequantur. de reliquis rebus ad senatum refertur: tota Italia dilectus habeatur; Faustus Sulla pro praetore in Mauretaniam mittatur; pecunia uti ex aerario Pompeio detur. refertur etiam de rege Iuba, ut socius sit atque amicus. Marcellus non passurum in praesentia negat; de Fausto impedit Philippus tribunus pconsulares, reliquae praetoriae. Scipioni obvenit Syria, L. Domitio Gallia. Philippus et Cotta privato consilio praetereuntur, neque eorum sortes deiciuntur. in reliquas provincias praetores mittuntur. neque exspectant, quod superioribus annis acciderat, ut de eorum tis nuncupatis exeant. consules, quod ante id tempus accidit nunquam, ex urbe proficiscuntur, lictoresque habent in urbe et Capitolio privati contra omnia vetustatis exempla.
Abbreviated transcription (Latin):
rem. cd arma deduci studebat. His
de causis aguntur. omĩa ruptim
citq turbate. nec docendi cescuis
ꝓpinquis eius spacium datur .sec
n etiam extremi niuis int̾cessione
retinendi. qd̾ .l. silla reliquerat
facultas tribuitur. s de sua salu¬
te septimos die cogitare cogunt᷑.
qd illi turbulentissim suꝑiorib
ac tuere consuerat. Decurritur
ad illud extremum citq ultiuiũ.¬
s̃ .c̃. quo nisi pene in ^urbis inceu¬
dio atq in desꝑatione omnium
salutis latoꝵ audacia. Numqmͣ
urbem neqͥd. ros.p. detruuenti capi
an. Itaq .u. pͥmus diebus quibus
hr̃i sencitus pocuit. qua exdie con¬
sulatum iniit lentulus biduo ex
ꝓfugiunt statim ex urbe . trͣ. px. sese¬
q ad cesaren conferuit. Is eo tpr̃e
erat uiuenne. expectabat qz suis
leuiccimis postulatis respressa.si¬
qua hominum equitate res cid ociũ
deduci posset. proximis dieb hẽcur
extra urbem senatus. pompeius
eadem illa que ꝑ scipiouẽ ostendãt
agit. senatus uirtem constantiã¬

Expanded text:
rem ad arma deduci studebat. His de causis aguntur omnia raptim atque turbate. nec docendi Caesaris propinquis eius spatium datur, nec neque etiam extremi iuris intercessione retinendi, quod L. Sulla reliquerat, facultas tribuitur, sed de sua salute septimo die cogitare coguntur, quod illi turbulentissimi superioriac timere consuerant. decurritur ad illud extremum atque ultimusultum, quo nisi paene in ipso urbis incendio atque in desperatione omnium salutis latorum audacia numquam urbem, nequid res publica detrimenti capiaIan. itaque v primis diebus, quibus haberi senatus potuit, qua ex die consulatum iniit Lentulus, biduo excprofugiunt statim ex urbe tribuni plebis seseque ad Caesarem conferunt. is eo tempore erat Ravennae exspectabatque suis lenissimis postulatis responsa, siqua hominum aequitate res ad otium deduci posset. Proximis diebus habetur extra urbem senatus. Pompeius eadem illa, quae per Scipionem ostenderat, agit, senatus virtutem constantiam
Abbreviated transcription (Latin):
ficiscatur. uarco cum huis quas
habebait legionib omuemi ult̾io¬
ioni hyspauiam mueatur. Hiis reb
conctitutis equites auxilia q to¬
tu .s lusitamie. a petirio celtibene
suabris. barbarsq ominibus
qui ad occeanum ꝑtiuent ab afi¬
nio imꝑantur. quib coactis cele¬
nter ꝓetreius ꝑ uectones ad eu¬
nui pueuit. constituunt qz cõmu¬
n consilio bellum aduerdam ꝓpt
ip̃ius lou oportuntatẽ gerere. E¬
itut ut supra demonstintum ẽ.
legionec cifrun .iii. petrei due p̾¬
teroa scutate cit̾ioris prouute et
cetinte ultioris hyspauie cohortes
bũat ⁊ parem ex gailia numerum
qũ ipẽ pacauat nomiuatim ex
omnib ciuitatib nobiliccuno qͦ¬

Expanded text:
ficiscatur, Varro cum iis quas ficiscatur, Varro cum iis quas habebat legionibus omnem ulteriorem Hispaniam tueatur. his rebus constitutis equites auxiliaque toti Lusitaniae a Petreio, Celtiberiae Cantabris barbarisque omnibus qui ad Oceanum pertinent, ab Afranio imperantur. quibus coactis celeriter Petreius per Vettones ad Afranium pervenit, constituuntque communi consilio bellum ad Ilerdam propter ipsius loci opportunitatem gerere. Erant, ut supra demonstratum est, legiones Afrani iii, Petrei duae, praeterea scutatae citerioris provinciae et caetratae ulterioris Hispaniae cohortes buerat, et parem ex Gallia numerum, quam ipse pacaverat, nominatim ex omnibus civitatibus nobilissimo
Abbreviated transcription (Latin):
bus .xxx. aqua die matia cesa ẽ ad¬
diuctisq massiliam his .d. brutũ
p̾ficit .s trebonium legatu ad op¬
pugnationem massilie ueliuqt.
c. sabiuu legn tuni cuni legionib
.iii.quas uarbone cireumq ea loca
hyemandi casa disposuerut in
hyspaniam p̾mictit. celeriter q sal¬
tus pyreueos occupar iubet. qͥ eo
tempore ab .i. aframo logato p̾sidiis
tenebantur. reliquas legionesq
lougius hyeniabant subsequi uib.
Fabius ut eirt imꝑcitum adhibita
celentate presidium ex altudeiecit.
magiusq itinenb ad ex̾citum
afram contendit adnentu .l. i¬
buli rufi quem a pompeio uuccu
in hyspania demonstratum ẽ afra¬
nius ⁊ pecreuis ⁊ narto. legati põ¬
pei. quorum iuius hyspauiam ci
tenorem a ialtu castulonem si
adauã duad legionib. t̾cius aua
betonim agtum lusitamamq
pari numero legionum optinebat
officia: in ⁊ se partiutur ut petre¬
ius er lusitauia ꝑuectones cum
omiuib copiis ad afininium pro¬

Expanded text:
bus xxx, a qua die materia caesa est, adbus xxx, a qua die materia caesa est, adductisque Massiliam his D. Brutum praeficit, C. Trebonium legatum ad oppugnationem Massiliae relinquit. tum cum legionibus iii, quas Narbone circumque ea loca hiemandi causa disposuerat, in Hispaniam praemittit celeriterque saltus Pyrenaeos occupari iubet, qui eo tempore ab L. Afranio legato praesidiis tenebantur. reliquas legiones, quae longius hiemabant, subsequi iubet. Fabius, ut erat imperatum, adhibita celeritate praesidium ex saltu deiecit magnisque itineribus ad exercitum Afrani contendit. Adventu L. Vibulli Rufi, quem a Pompeio missum in Hispaniam demonstratum est, Afranius et Petreius et Varro legati Pompei, quorum teriorem; a saltu Castulonensi ad Anam duabus legionibus, tertius ab Ana Vettonum agrum Lusitaniamque pari numero legionum obtinebat, officia inter se partiuntur, uti Petreius ex Lusitania per Vettones cum omnibus copiis ad Afranium pro
Abbreviated transcription (Latin):
et iluorun publice is concesserit. ai¬
tor bello uictas gallie attubuent
uectigaliaqz auerent. qͣre paribus
eoꝵ beneficiis paren se qͦ uolunta¬
tem tribuere debuere. et nentiũ eor
coutur altex iulare. aut urle aut
portuib recipere. Hec dum iut̾ eos
aguntur domitius nauib maccili¬
cm ꝓueuit. atq ab his ieceptus
urbĩ p̾ficitur sum ua ei belli ãmi¬
nistrandi ꝑuctitur. Eius impeno
claclem quoquo uersus diuuetinnt.
ouerarias naues quas ⁊ ubi possuut
de preheudunt. atq in portun dedu¬
cunt quib clauis ⁊ mat̾ia atq ar¬
mamentio instructis ad reliquãs
sirmandas uesiciendasq utinitur
fiuuenti qd̾ muentun est in publi¬
cuus conferunt: irliquas meites
cõmeatusq ad obsidionem urbis
si actida t reseruant. Quib ñuriis ꝑ¬
motus cesar. legiones tres maccu¬
au adducit: turus uincrisq ad op¬
puguationemi urb̾ agͥe naues lon¬
gris arelate numero .xii. faic̃e incti¬
tut. Nuib effectis ariuatisq die¬

Expanded text:
elviorum publice iis concesserit, alter bello victos Sallyas adtribuerit vectigaliaque auxerit. quare paribus eorum beneficiis parem se quoque voluntatem tribuere debere, et neutrum eorum contra alterum iuvare aut urbe ac portibus recipere. Haec dum inter eos aguntur, Domitius navibus Massiliam pervenit atque ab iis receptus urbi praeficitur; summa ei belli administrandi permittitur. eius imperio classem quoquoversus dimittunt; onerarias naves, quas ubique possunt, deprehendunt atque in portum deducunt, parum clavis aut materia atque armamentis instructis ad reliquas armandas reficiendasque utuntur; frumenti quod inventum est, in publicum conferunt; reliquas merces commeatusque ad obsidionem urbis, si accidat, reservant. quibus iniuriis permotus Caesar legiones tres Massiliam adducit; turres vineasque ad oppugnationem urbis agere, naves longas Arelate numero xii facere instituit. quibus effectis armatisque die
Abbreviated transcription (Latin):
marx tiusire. ⁊ pompeium sequi p¬
usquͣ illic se turnsinarins quriliis
confirmuaret. tamen eius iei morã
temporisq longuiquitatẽ timelut.
qd om̃ib coactis nauib pompeius
presentem facultatem insequendi
sui ademert. relinquebatur ut er
longinquiorib irgionib gallie ꝑicẽ¬
q ⁊ afreco naues oeut expectande id

Expanded text:
mare transire et Pompeium sequi, pmare transire et Pompeium sequi, priusquam ille sese transmarinis auxiliis confirmaret, tamen eius rei moram temporisque longinquitatem timebat, quod omnibus coactis navibus Pompeius praesentem facultatem insequendi sui ademerat. relinquebatur, ut ex longinquioribus regionibus Galliae Picenique et a freto naves essent exspectandae. id
Abbreviated transcription (Latin):
couscendissent. atqz hiis expedito lo¬
co actuaua. ucungia relunquit. Brũ¬
disii pompeior milicum iniuriis at¬
qz ip̃ius pouipen contumeliis ꝓmoti
cesaris reb fauebant. Itaq cognita
pompei profectionem concurscitib
illio atq in ea ie occupatis uulgo ex
tectis signi ficabant. ꝑ quos recognita
cescr. scalas pauni in lites oruan
iubet uequͣ uei geronde facultatem
dinuetat. pompenis sub noctem no¬
ues soluit qui erant in muro custo¬
die aiusci collocriti eo signo qd con¬
uen̾at reuocantur. noctisq itiue¬
ribus ad uaues decurrunt. nlites
positis scalis inuros ascendiuit. s
moniti a brundusinis ut ualliun
ceciuu focsisq caueaut sub̾sistunt.
⁊ longo itmere ab hiis cucudaci. ad
portuni ꝑueniunt duasqz naues
cum milicibus que ad moles cesaus
adhesemrnt scaphys. lyutribq iep̃¬
hendint. reprehensas excipinnt. Ce¬
sar ⁊ si aid spem conficiendi negocii
maxime probabat coactis ncuub

Expanded text:
conscendissent, atque iis expedito loconscendissent, atque iis expedito loco actuaria navigia relinquit. Brundisini Pompeianorum militum iniuriis atque ipsius Pompei contumeliis permoti Caesaris rebus favebant. itaque cognita Pompei profectione concursantibus illis atque in ea re occupatis volgo ex tectis significabant. per quos re cognita Caesar scalas parari militesque armari iubet, nequam rei gerendae facultatem dimittat. Pompeius sub noctem naves solvit. qui erant in muro custodiae causa collocati, eo signo, quod convenerat, revocantur notisque itineribus ad naves decurrunt. milites positis scalis muros ascendunt, sed moniti a Brundisinis, ut vallum caecum fossasque caveant, subsistunt et longo itinere ab his circumducti ad portum perveniunt duasque naves cum militibus, quae ad moles Caesaris adhaeserant, scaphis lintribusque reprehendunt, reprehensas excipiunt. Caesar etsi ad spem conficiendi negoti maxime probabat coactis navibus
Abbreviated transcription (Latin):
rem frustin temptatam cesar aliqnͣ¬
do dimittendam sibi iudicat. ⁊ de
bello agendum ꝓpe dimidia parte
nachio renusse que pͥorem partẽ
exercitus eo deportauerant. brun¬
disium ren̾tuntur. Pomyeis sine
operib cescns ꝑmotus. sine eticĩ
quod ab mitio italia excedere cõsti¬
tuenit. aduentu nauium profectio¬
nem parare incipit. ⁊ quo facilius
impetum cesaris cardaret. ne sub
ip̃a profectione milites oppidum
irrumꝑent: portas obstruit. in cos
plateasq in edificat. ac fossas tnͣs¬
u̾scs uiis preducit. atq ibi sudes
stipitesqz p̾acutos defigit. Hec le¬
ciuteu atqz itinem duo que extͣ
uurum ad portum ferebant. ma¬
riuus defiris trabibz atqz eis pre¬
acutis preseynit. His paiitis irb
unlites silentio uanes conscende uler.
Erpeditos autem ex euocatis sagitta¬
ris fouditoribzqz uaros in inuro. tur¬
tib q disponit. hox c̾to signo reuccare
coustituit. cum om̃s milites nauies

Expanded text:
rem frustra temptatam Caesar aliquarem frustra temptatam Caesar aliquando dimittendam sibi iudicat et de bello agendum. Prope dimidia parte rrachio remissae, quae priorem partem exercitus eo de portaverant, Brundisium revertuntur. Pompeius sive operibus Caesaris permotus sive etiam, quod ab initio Italia excedere constituerat, adventu navium profectionem parare incipit et, quo facilius impetum Caesaris tardaret, ne sub ipsa profectione milites oppidum inrumperent, portas obstruit, vicos plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque ibi sudes stipitesque praeacutos defigit. haec leautem atque itinera duo, quae extra murum ad portum ferebant, maximis defixis trabibus atque eis praeacutis praesepit. his paratis rebus milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem ex evocatis, sagittariis funditoribusque raros in muro turribusque disponit. hos certo signo revocare constituit, cum omnes milites naves
Abbreviated transcription (Latin):
nites ꝑrumꝑet atq oꝑa disturbaret.
conditiones pacis dimittendas ñ
existimaret. Actam ⁊ si magnopere
adinmbatur maigium q̃m ad pom¬
peim cum mandatis miseut udse
non renutti. atq ea res sepe tempta¬
ta ⁊ si impetus eius consilia que tar¬
dabat. tamen om̃ib rebus in eo
ꝑsũandum pucabat. Itaq canimũ
uebiluim legatũ. familiarem ne¬
cessarium scriboni libonis iuictit
ad eum colloquii cã iucidat ut li¬
bonem deconcilianda pace hortetur.
n pͥmis ut ip̃e cum pompeio collo¬
queretur postulct. maguoꝑe sese
confidere demoustrat. si enĩs uer
sit potestas facta fore ut equis cõ¬
ditionib cbarnus discedatur. cuiꝰ
iei magnam ꝑtem laudis atq ex¬
istimationis ad libonem ꝑuent᷑am
si illo auctore citq agentẽ abar¬
missit discessum. libo a colloquio
caium digressus ad pompeium ꝓ¬
ficiscitur. Paulo post renuntiat
qd̾ consules absunt. siue illis nõ
posse agi de compositione. ita seprꝰ

Expanded text:
rates perrumperet atque opera disturbaret. rates perrumperet atque opera disturbaret. condiciones pacis dimittendas non existimaret; ac tametsi magnopere admirabatur Magium, quem ad Pompeium cum mandatis miserat, ad se non remitti, atque ea res saepe temptata etsi impetus eius consiliaque tardabat, tamen omnibus rebus in eo perseverandum putabat. itaque Caninium Rebilum legatum, familiarem necessariumque Scriboni Libonis, mittit ad eum colloquii causa; mandat ut Libonem de concilianda pace hortetur; in primis, ut ipse cum Pompeio colloqueretur, postulat; magnopere sese confidere demonstrat, si eius rei sit potestas facta, fore ut aequis condicionibus ab armis discedatur. cuius rei magnam partem laudis atque existimationis ad Libonem perventuram, si illo auctore atque agente ab armis sit discessum. Libo a colloquio Canini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renuntiat, quod consules absint, sine illis non posse agi de compositione. ita saepius
Abbreviated transcription (Latin):
erant augustissime portus moles
atq agg̾eui ab utinq parte licto¬
ris icicebat. qd hiis locis euit uado¬
sum mare. longusqz progressus
cum agger altiore aqua continen
nõ posset. intes duplices quoquo¬
uersus. p .xxx. e regione molis col¬
locabat. Has quat̾ins auchoris
ex .iiiiͦ. augulis distinabat. ne fluc¬
tib mouerentur. His profectis
colloccitis q alias deiceps pari
magnitudine rates iungebat. Has
tenn atq agg̾e integebat aditus
aitq incursus. ad defendendum ĩ¬
pediretur a froute atqz ab utroq
latere cratibz ac pluteis. ꝓtegebat.
in quarta quaq earum turres bi¬
normu tabulatoꝵ excitabat. qͦ com¬
modius ab impetu uauium incen¬
diisqz defenderet. Contin hec pom¬
peins nauis magnas on̾arias qͣs
in portu brundisino dep̾henderat
cidorucibat: ibi tiures cum ternis
tabulatis engebat. easq multis
tormentis et ouũ gen̾e teloꝵ cõple¬
tas ad oꝑa cesaris appellabat ut

Expanded text:
erant angustissimae portus, moles erant angustissimae portus, moles atque aggerem ab utraque parte litoris iaciebat, quod his locis erat vadosum mare. longius progressus, cum agger altiore aqua contineri non posset, rates duplices quoquoversus pedum xxx e regione molis collocabat. has quaternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his perfectis collocatisque alias deinceps pari magnitudine rates iungebat. has terra atque aggere integebat, ne aditus atque incursus ad defendendum impediretur; a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat; in quarta quaque earum turres binorum tabulatorum excitabat, quo commodius ab impetu navium incendiisque defenderet. Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum completas ad opera Caesaris adpellebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
salucis secum pompeio collos.
neq uero idem profici longoiti¬
ueris spacio cum ꝑ alios condi¬
tiones fernutur ac si coram de
onuub condicionib disceptet᷑.
His datis mande tis brũdisiũ
cum legionib .ui. ꝑueuit uete¬
uinis .iii. ut reliquis quas ex nouo
dilectu confecãt atqz in itiunere com¬
pleu̾at. domitianas enim cohortes
protinus a corfinio in siciliam nu¬
serat. reppent coñs dyriachium ꝓ¬
fectos cum magna ꝑte exercitus.
pompeium remanere brundisii cũ
cohortib .xx. neq certum inueniu
potenit obtinendi ne bruudisii cã
ibi remcuisisset quo facilius ouine
hadriciticum mare extremis ita¬
lie ꝑtib regionib q grecie in ptate
haberet. atq ex utuiq ꝑte bellum
ã miuistiure posset au mopici naui¬
um ibi restitisset. ueritusqz ne il¬
le italiam diuuctendam nou ex¬
istimaret. exitus amiminstratio¬
nesqz brundisii portus moles at¬
operum hec eint iatio. Qua fances

Expanded text:
is se cum Pompeio colloqui; is se cum Pompeio colloqui; neque vero idem profici longo itineris spatio, cum per alios condiciones ferantur, ac si coram de omnibus condicionibus disceptetur. His datis mandatis Brundisium cum legionibus vi pervenit, veteranis iii et reliquis quas ex novo dilectu confecerat atque in itinere conpleverat; Domitianas enim cohortes protinus a Corfinio in Siciliam miserat. repperit consules Dyrrachium profectos cum magna parte exercitus, Pompeium remanere Brundisii cum cohortibus xx; neque certum inveniri poterat, obtinendine Brundisi causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum mare ex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestate haberet atque ex utraque parte bellum administrare posset, an inopia navium ibi restitisset; veritusque ne ille Italiam dimittendam non existimaret, exitus administrationesque Brundisini portus inpeoperum haec erat ratio: qua fauces
Abbreviated transcription (Latin):
q pompeyo iuscipendiumi. mili¬
tes dountianos lacimentum
cpud se dicere iubet. atq eo die
castin mouet iuctumq iter cõ¬
ficit .bii. omnino dies ad cors¬
nium comoratus ⁊ ꝑ fiues mar¬
rucinorum frrutanoꝵ. lariuati¬
nm in apuliam ꝑuenit. Pom¬
peius hiis reb cõguitis q̃ eit
ad corfimum geste. lucena profi¬
ciscitur. camisium atq inde
brumdisium copiãs undiq os̃
ex nous dilectib ad se cogi u¬
bet. ẜuos pastores aruiat. atq
hiis equos attubiut. exhis cr¬
titer. ccc. equites confiat .l. uã¬
lius pretor albami cum cohorai¬
bus sex ꝓfugit. rutiliꝰ. lupus
equitatum cesaris conspicate
cui preerat biuius curius relie¬
to pretore signa. ad curumi tñte¬
runt. atq ad eum traseune
Item reliquis itiuerib nõ nulle
cohortes in agnien cesaris. alie
in equices incidunt. Reducetur
ad eum de prensus ex itiere. cri
citq ad se brundisium sit uen¬
turus int̾eẽ rei publice et coui¬

Expanded text:
a Pompeio in stipendium. milia Pompeio in stipendium. milites Domitianos sacramentum apud se dicere iubet atque eo die castra movet iustumque iter conficit vii omnino dies ad Corfinium commoratus, et per fines Marrucinorum Frentranorum Larinatium in Apuliam pervenit. Pompeius his rebus cognitis, quae erant ad Corfinium gestae, Luceria proficiscitur Canusium atque inde Brundisium. copias undique omnes ex novis dilectibus ad se cogi iubet; servos, pastores armat atque iis equos attribuit; ex his circiter ccc equites conficit. L. Manlius praetor Alba cum cohortibus sex profugit, Rutilius Lupus equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, relicto praetore signa ad Curium transferunt atque ad eum transeunt. item reliquis itineribus nonnullae cohortes in agmen Caesaris, aliae in equites incidunt. reducitur ad eum deprensus ex itinere N. Matque ipse Brundisium sit venturus, interesse rei publicae et com