comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auctore nr̃m gubnante imꝑiũ.
quod nobis accͦlesti maicstate tra¬
ditum est. ⁊ bella felliciter ꝑagimꝰ
⁊ pacem decoramus. ⁊ statum rei
publce sustentamus. ⁊ita nrõsa¬
nimos ad dĩom̃i potentis crigimꝰ
adiutorium. ut nẽq arm̃nis confi¬
dimus. neq nr̃is milĩtib. neqb:
ellorũ dũcib ut nrõ ingcnio. sed
omẽm spem adsolã referomus sũ¬
me ꝓ̃uidentiã trimitatis. unde̾ to
tius clem̾enta mumdi ꝓcesscrũt.
sũ iomĩd reb inuenitur quã
legũ auctoritas que ⁊ diumas et
numanas res bene disponit. ⁊om¬
nẽ iniquitatẽ cxpeluit. reperimꝰ
aut̃ omẽm legũ tramitẽ qui aibil¬
be condita. ⁊ romuleis descendit
temporib. itacẽ cõfusũ. ut inin¬
firitũ extendatur. t nullus hu¬
mane nature capacitate cõcluda¬
t᷑. ¶ꝓͥmũ nobis fut stadiũ. asa¬
cratissimis retro principibtra¬
trũ sumere. ⁊ coꝵ cõstitutiones
em̃dare.⁊ uc dilucide  tradere: qͣ¬

Expanded text:
auctore nostrum gubernantes imperium, quod nobis a caelesti maiestate traditum est, et bella feliciter peragimus et pacem decoramus et statum rei publicae sustentamus: et ita nostros animos ad dei omnipotentis erigimus adiutorium, ut neque armis confidamus neque nostris militibus neque bellorum ducibus vel nostro ingenio, sed omnem spem ad solam referamus summae providentiam trinitatis: unde et mundi totius elementa processerunt sum in omnibus rebus invenitur quam legum auctoritas, quae et divinas et humanas res bene disponit et omnem iniquitatem expellit, repperimus autem omnem legum tramitem, qui ab urbe condita et Romuleis descendit temporibus, ita esse confusum, ut in infinitum extendatur et nullius humanae naturae capacitate concludatur: primum nobis fuit studium a sacratissimis retro principibus initium sumere et eorum constitutiones emendare et viae dilucidae tradere, qu
Abbreviated transcription (Latin):
bus fctum est. cumper contrari¬
as interpretantium sententus
totumius pene conturbatum est
ss suffitiat ꝑ indices tantummͦ
⁊ titulorum subtiutit̃t: que ꝑati¬
tia nuncupatur. quedam admo¬
ntarut et s facẽ nullo exint̃ pre¬
titionem corũ uitio ortundo ne
aut̃ ꝑscriptutã aliqua fiat inpos¬
uitium antinomuas induxerunt e¬
ius il coticis textũ cõscribi ctiã simu¬
merus libroꝵ. significabatur aut
ltterarũ cõsequentiã txplanaricõ¬
ccdimus. hec omũ ig dõ plicido fa¬
ccrei  prudentia tua cũ alus facũ¬
dissimis uiris studeat. ⁊tam fubti¬
u quãcellertmosim tradere codex
cõfumatus. ⁊inquĩquaginta ubrõ
cugestus : nobis offeitur. mma¬
xmam. ⁊ cternam rei memortam.
deiq omi potentis ꝓuidentia. ⁊ tu¬
humanititis ẽ ꝓuidentia: ut sẽper
eternis lib̾alititib noᷤsustentare
dignetur. postbella enã particae¬
terna pacc so piti. postq guandali¬
cã gentem ereptam. ⁊ cirtiginem.
inmo magis omc̃m libiã romaino

Expanded text:
bus factum est, cum per contrarias interpretantium sententias totum ius paene conturbatum est sed sufficiat per indices tantummodo et titulorum subtilitatem quae paratitla nuncupantur quaedam admonitoria eius facere, nullo ex interpretatione eorum vitio oriundo. Ne autem per scripturam aliqua fiat in poset per suum vitium antinomias induxerunt, eiusdem codicis textum conscribi: etiam si numerus librorum significatur aut litterarum consequentiam explanari concedimus. Haec omnia igitur deo placido facere tua prudentia una cum aliis facundissimis viris studeat et tam subtili quam celerrimo fini tradere, ut codex consummatus et in quinquaginta libros digestus nobis offeratur in maximam et aeternam rei memoriam deique omnipotentis providentiae arhumanitatis est providentia, ut semper aeternis liberalitatibus nos sustentare dignetur. Post bella enim Parthica aeterna pace sopita postque Vandalicam gentem ereptam et Carthaginem, immo magis omnem Libyam Romano
Abbreviated transcription (Latin):
põ posfibuititem tam nob̾ quã nr̃ł
in hoc sateub prestinte. ⁊principa¬
les quidẽ constitutiones duodecim
libris digestas umante incodice no¬
stro nomine p̃fulgente cõtulimuᷤ
postea uero maximũ opus adgredi
entes. ip̃auctustatis studiosiᷤsum
oꝑa ũpene cõfusi. ⁊ dissoluti. cidem
turo excciso ꝑmisimus tam colligẽ
quã certo moderimim tradert. scocũ
omiã percõntibamur: ap̃fecto urro
cxcclso suggestũc̃. duo pene miuali¬
brorũ cẽ conscripta ⁊ plus quã trici¬
es centera milia uerfuum aueteri¬
fiusset eugere. quod celesti fulgore
⁊ fummetrinititis fauore cõfectũ

Expanded text:
o possibilitatem tam nobis quam nostris in hoc satellitibus praestante. Et principales quidem constitutiones duodecim libris digestas iam ante in codicem nostro nomine praefulgentem contulimus. Postea vero maximum entes ipsa vetustatis studiosissima opera iam paene confusa et dissoluta eidem viro excelso permisimus tam colligere quam certo moderamini tradere. sed cum omnia percontabamur, a praefato viro excelso suggestum est duo paene milia librorum esse conscripta et plus quam tricies centena milia versuum a veterifuisset eligere. quod caelesti fulgore et summae trinitatis favore confectum
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatur. aliquem sibi uendiactlo¬
cum. set sit unꝰa concordia.unacõ¬
sequentia aduersario nemmine cõ¬
stitutio. set ⁊ similitũdincm. sctm
quoddictum ẽ. ab huius modi cõfu¬
matione uolumus cxularc⁊eaque
sacratissimis cõstitutionib. quis
incodicem nrm̃ retłgimus cuitist̃.
iterum poni. cxuettris uire cõcecti¬
mus: dialium constitutionum fã¬
tio. sufficit ad eorũ auctoritatem.
tigerit. ⁊ hoctam̃ perriro. ne cxcõ¬
tiuatione huius mõĩ lapsusoria¬
turaliquid intali prato spinosũ.
site ũ ꝑdesuctudinẽ abierunt.n¬
ullomodo. optinere uolumus. que
uł iuditiorũ frequentissimus or¬
do exer cuit. uł longa cõsuctudo¬
ne hunus alme urbis cõꝓbruit. se¬
cũdũ salui uiliam scriptirrã. que
indicat deb̾e om̃s cruitates cõfuc¬
tudinẽ rome sequi. que ciput ẽ
orb terrarũ. nõ ip̃am alias cunti¬
tes. rõmã nĩt intellegentũ est. nõ

Expanded text:
nuncupatur aliquem sibi vindicet lonuncupatur aliquem sibi vindicet locum, sed sit una concordia, una consequentia, adversario nemine constituto. Sed et similitudinem  secundum quod dictum est ab huiusmodi consummatione volumus exsacratissimis constitutionibus quas in Codicem nostrum redegimus cauta sunt, iterum poni ex veteri jure non concedimus, cum divalium constitutionum sanctio sufficiat ad eorum auctoritatem, tigerit; et hoc tamen perraro, ne ex continuatione hujusmodi lapsus oriatur aliquid in tali prato spinosum.-sitae, jam in desuetudinem abierunt, nummodo obtinere volumus, quae vel iudiciorum frequentissimus ordo exercuit vel longa consuetudo huius almae urbis comprobavit, secundum Salvii Iuliani scripturam, quae indicat debere omnes civitates consuetudinem Romae sequi, quae caput est orbis terrarum, non ipsam alias civitates. R
Abbreviated transcription (Latin):
uando. ut fiauquid ĩuettrib legi¬
t uelconstitutionib quas antiq
infius ubris posuerunt. nõrecte
scriptũ inucmatis. ⁊ hoc reforme¬
tis ⁊ ordini moderato tradatis ut
hoc iudcatur cẽuerum: ⁊ optimũ.
⁊ quasi abinitio scriptum.⁊ ꝙ auo¬
bis ciectũ nbi positum fuit. me¬
mo excomparatione ucteris uolu¬
mimis quasi uitiosã scripturam
arguert audeit ¶Cumenm lege
antiqua que : regia nuncupabat᷑
om̃e ius. omĩsq potestas popłiro¬
mani. inimꝑatoriã trãns latast̃
potestitem.nos uõsancionem o¬
mncm nõdiuisimus malias et
alias cõditorũ partes scctotam
nrãm cc̃ uolumus qͣuid possit ã¬
tiquitas. nrĩs legib abrogare.
¶Et ĩtãtum uolumus eadem omũ
cum epositisunt optinere ut si
alter fuerint aput ueteres consciͥb¬
ti incontrarrm aũt inconpositide̾.¬
imputctur. sednrẽ cicctiomi boc
adscribrtur: nullaitiq momĩbus
p̃cticti codicis menbri santinomia
siͤem̃ aductustatem greco uocibulo

Expanded text:
ervando, ut, si aliquid in veteribus legibus vel constitutionibus, quas antiqui in suis libris posuerunt , non recte scriptum inveniatis, et hoc reformetis et ordini moderato tradatis: ut hoc videatur esse verum et optimum et quasi ab initio scriptum, quod a vobis electum et ibi positum fuerit, et nemo ex comparatione veteris voluminis quasi vitiosam scripturam arguere audeat. Cum enim lege antiqua, quae regia nuncupabatur, omne ius omnisque potestas populi Romani in imperatoriam translata sunt potestatem, nos vero sanctionem omnem non dividimus in alias et alias conditorum partes, sed totam nostram esse volumus, quid possit antiquitas nostris legibus abrogare? et in tantum volumus eadem omnia, cum reposita sunt, obtinere, ut si aliter fuerant apud veteres conscripta, in contrarium autem in compositione iimputetur, sed nostrae electioni hoc adscribatur. Nulla itaque in omnibus praedicti codicis membris antinomia sic enim a vetustate graeco vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
mas. ⁊ qd̾ umdiꝙ fuit collectum: hoc in
sinus suos receperunt. et incentuo
fuum totum opus consumantes
⁊ inseptem partes cos cige̾simus.
nõperperam neq sinc tatione. sẽo¬

Expanded text:
mas et quod undique fuit collectum, hoc in sinus suos receperunt, in centum quuum totum opus consummantes. Et in septem partes eos digessimus, non perperam neque sine ratione, se
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .a Mul̃ñs rationib natali¬
b ingenu is fratrib natis: post
delicus ł casib int̾uenienti b
singulorum cause status separãt᷑:
Nichil itaq ꝓbibet eñdẽ et tibi
nonmouere questionem. et eoᷤ
quos fratres tuos ad seueras inẜ
uitute uendicare: siue retinere:
Igit᷑ ad demostrandã fratram tuo¬
rũ. lib̾tat̃e: aliesunt ꝓbationes ne¬
cessarie nãquodtibi nõ mouetur
questiolib̾tatis: eoꝵ non idoneã
constat habere ꝓlationẽ:
cuiꝰ successo̾es postulas: facta tibi locati¬
o. ñ suffic̃. nec tñ hoc solũ. ad ẜuitutis
uinculum: argũtũ ẽ i doneum.
tatem reuõcari non licet: sic ꝑea q̃
que non manumittendi causa. do¬
mim cum seruis prõprus agunt:
nichil sibi detrahunt:
dolõ malo repperitur.
tur inẜuitute cõstiture simile
habere p̃iudiciũ edicto ꝑpetuo¬
utrum exẜuitute in libertatẽ
petatur an ex lib̾tate in ẜuitut̾e
siconc̾eptione manifeste ꝓbat᷑
nec quiquã ancilłe dolus iuris

Expanded text:
. Multis rationibus natalibus ingenuis fratribus natis, post delictis vel casibus intervenientibus singulorum causae status separantur. Nihil itaque prohibet eundem et tibi non movere quaestionem et eos, quos fratres tuos adseveras, in servitutem vindicare sive retinere. Igitur ad demonstrandam fratrum tuorum libertatem aliae sunt probationes necessariae: nam quod tibi non movetur quaestio libertatis, eorum non idoneam constat habere probationem. cuius successores postulas, facta tibi locatio non sufficit, nec tamen hoc solum ad servitutis vinculum argumentum est idoneum. tatem revocari non licet, sic per ea, quae non manumittendi causa domini cum servis propriis agunt, nihil sibi detrahunt. olo malo reperitur, in servitutem constitutae simile habere praeiudicium edicto peutrum ex servitute in libertatem petatur an ex libertate in servitutem" sui conceptione manifeste probatur, nec quicqu
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ.a.9 Nec omissa ꝓfessio ꝓ¬
bationẽe nerts excludit nec fa¬
lsa simulanio ueritatem musuit:
cumitaq adexea minanosse ueri
hoĩs uire ꝓdita debeat admiti ꝓ¬
batio adit̾ p̃ses ꝓuincie solempni¬
b ordinatis ꝓut uins ritio patit᷑.
causãlib̾alẽ int̾ uos de eidi ꝓui¬

Expanded text:
dio. Nec omissa professio probationem generis excludit nec falsa simulata veritatem minuit. cum itaque ad examinationem veri omnis iure prodita debeat admitti probatio, aditus praeses provinciae sollemnibus ordinatis, prout iuris ratio patitur, causam liberalem int
Abbreviated transcription (Latin):
ba. S iaquam porssesfionẽ
martulis cosciente ctũxist.ẜ
uttutem exemplo rerũramo
sp̃atium: eius usu̾s tib inter¬
dic̃tũs ẽ frustri suptus inca
re fictos p̃stari tibi postulãs:
cũ inaliena possessiont opis
facti dñiũ quoad incadẽ ciusi
manet: ad eũ ꝑtinet cuiusẽ

Expanded text:
. Si aquam per possessionem martialis eo sciente duxisti, servitutem exemplo rerum mobispatium eius usus tibi interdictus est, frustra sumptus in ea re factos praestari tibi postulas, cum in aliena possessione operis facti dominium, quoad in eadem causa manet, ad eum pertinet, cuius est
Abbreviated transcription (Latin):
dã. R urti sicõdẽp̃nata es: citri
uerbeta quoq fustiũ infanie
alter subripuit. aput te igno¬
rintẽ cõꝑtaẽ nõlesit existum¬
tionẽ tuã sentcntia durior.

Expanded text:
. Furti si condemnata es, citra verbera quoque fustium famae alter subripuit apud te ignorantem comperta est, non laesit existimationem tuam sententia durior.
Abbreviated transcription (Latin):
d.aã. Occuriones quidẽ. itẽ filioᷤ
decurionum. fustib castigari
ꝓhibitum. ẽ uerũ si murriam
tefecisse ꝓ consul uir dirissim̃
ꝓmintiatut.ignomima nota

Expanded text:
. Decuriones quidem, item filios decurionum fustibus castigari prohibitum est: verum si iniuriam te fecisse proconsul vir clarissimus pronuntiavit, ignominia nota
Abbreviated transcription (Latin):
nec solcmutatt uerberũ uo
obligastis imsolidũ cã post
intetã soliusti: Screstituẽ
tibi parte contraionemi xpi¬
rialtud ut debitũ poideres. iu¬
dice cognosceute potes

Expanded text:
nec sollemnitate verborum vos obligastis in solidum et post integrum solvisti, de restituenda tibi parte contra ionem experiri, ut debitum posceres, iudice cognoscente potes
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃. ħon ꝯ Quis quis tudici fe
si emptor legũ. atq ꝓuiutis
ut siquis collectirius honoriᷤ
p̃ciũ decierit. ambieñti: exuũ
pena uni cũ ipõ iudice plecte
harũs instrum̃tis. hec ꝓcõmu¬
in utilitate sancienda dlxim̃.
accipere cũ implius sit memora¬
tiquantitate: scut nõaliter de¬
bere cyrographũ adcbitore: liel
acretitõie pciꝑe: quãfi testimo

Expanded text:
osius . Quisquis iudici fensi emptor legum atque provinciae, vel si quis collectarius honoris pretium dederit ambienti, exilii poena una cum ipso iudice plectehariis instrumentis haec pro communi utilitate sancienda duximus,accipere, cum amplius sit memorata quantitate, sciat non aliter debere chirographum a debitore vel creditore percipere, quam si tes
Abbreviated transcription (Latin):
bemus uitatos subiestorũ testifi¬
catione aepromere cẽ cũ quipo¬
stei fubrogiri uoluit peritia ni
ris instrũctũ. filios aut̃ togatoꝵ
excellentie tue quiuel mĩccausa
agunt ut futuris tẽporib. acti¬
tauerint. ceteris suꝑ nutartis ã¬
teferri. illud insuꝑ dccermmus.
ut ctiãhis quiultracentũ quinqͣ¬
ginta aduocatos eminentissime
sedis tuc reppcriuntur lictat et
apudurrũ spectabilem ꝓcõsulẽ ut
pfectũ augustalẽ uelcomitemo¬
rientis urtos etiã spectabiles inci

Expanded text:
bemus iuratos sub gestorum testifibemus iuratos sub gestorum testificatione depromere, esse eum, qui posthac subrogari voluerit, peritiructum: filios autem togatorum excellentiae tuae, qui vel nunc causas agunt vel futuris temporibus actitaverint, ceteris supernumerariis anteferri. Illud insuper decernimus, ut etiam his, qui ultra centum quinquaginta advocatos eminentissimae tuae sedis reperiuntur, liceat et apud virum spectabilem proconsulem vel praefectum Augustalem vel comitem Orientis, viros etiam specta
Abbreviated transcription (Latin):
mirnus potestatemq susceperit
post ꝑact᷑a integrt sinc ulliop¬
pimonȩ adeo administrationẽ
adillud offitium. unde abstract̃
est. ⁊ ũdefibi uite subfiha com¬
paribat. remeĩdi habeat fic¬
ultatem. neccausa otare denuo
quadã ꝓhibertur midra.
sedis inueniuntur adpatronatił
fisci fingulis quib q annis acce
fisci creibatur patronus.
op̃. leo. Nemim liceit sancimũ
aliquẽ fubohͥfedendi colort statu¬
tis centũ quin quaginta aduoca¬
tis. que sibi eminentissima p̃fec¬
tura inconfutũ ad sumpscrit ad¬
geregare. nõ aut̃ uero cõsortio ad¬
uocatorũ tue sedis auquis socie¬
tur. nisi pͥus incxamine uirida¬
rissim rectoris ꝓuintic exquioĩ¬
undus est p̃sentib cohoͬrtalib
gesti confitiat. quib ꝓꝑtt pate¬
at cohortali uiͬe hacfortunc cun¬
dẽ minime subucere sip̃ses uir
drissimus rector ꝓuintie fuit
ineius examine: siuõ abfuiͣt ap̃
defensorẽ siun opidigesti cõfitrit
iuris ꝑitos ctũ doctores eorũ u¬

Expanded text:
potestatemque susceperit, post peractam integre ac sine ulla opinionis labe administrationem ad illud officium, unde abstractus est et unde sibi vitae subsidia comparabat, remeandi habeat facultatem nec causas orare denuo quadam prohibeatur invidia. sedis inveniuntur, ad patronatum fisci singulis quibusque annis acceds creabatur fisci patronus.o pp. Nemini licere sancimus aliquem sub adsidendi colore statutis centum quinquaginta advocatis, quos sibi eminentissima praefectura in consilium adsumpserit, adgregare. Non aliter vero consortio advocatorum tuae sedis aliquis societur, nisi prius in examine viri clarissimi rectoris provinciae, ex qua oriundus est, praesentibus cohortalibus gesta conficiat, quibus aperte pateat cohortali statui ac fortunae eundem minime subiacere, si praesens vir clarissimus rector provinciae fuerit in eius examine: si vero afuerit, apud defensorem sui oppidi gesta conficiat. Iuris peritos etiam doctores eorum iu
Abbreviated transcription (Latin):
commodũ ad quirere iegis istus
auctoritite decernib his om̃il
etũ adurbicrtic p̃fecture aduo¬
citioncm trahendis.
situdinis tuc. uel pͦllirciane.
seuurbicarie p̃fecture: suic de

Expanded text:
odum adquirere legis istius auctoritate decernimus: his omnibus etiam ad urbicariae praefecturae advocationem trahendis. situdinis tuae vel Illyricianae seu urbicariae praefecturae sive de
Abbreviated transcription (Latin):
rint cohortis. ucl altertus uilioss
cõditionis ncxib cũlibis quãdoq
genitis libos custodiri postq tale
offitiũ depositũ annũ quecõple¬
tũ aduocatorũ cõsort̃io abscibere ẽ
comitiua cõsistoͥruna omẽꝙ qd
togitis fon ccisitudimᷤᷤ tne qͦlib caũ
ubꝰet adquiritur titulo. ut cistrẽ¬
se sibict uindicire. necpatrib
uel uns pat̃ins earũ reritm

Expanded text:
rint, a cohortis vel alterius vilioris condicionis nexibus cum liberis quandocumque genitis liberos custodiri postque tale officium depositum annumque completum advocatorum consortio abscedere cum comitiva consistoriana: omneque, quod togatis fori celsitudinis tuae quolibet casu quolibet adquiritur titulo, ut castrense sibimet vindicare nec patribus vel avis paternis earum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.aĩ. Gancrinus ut aduocatis
qui ap̃ut tuã magntficentiãciu¬
sas acturisũt. anullotudice. n¬
ccabipã eminentissim p̃fectu¬
ri sollicitudo ulla: penitus iniũ¬
gatur. sednec aduocatus ꝓuinti¬
arũ. ut spectabiliũ iudicũ. quis¬
quis existimet aliꝗd intungen¬
dũ. nulla igitur dogatis infpcc¬
tio. nuilla ingeritur ꝑcquatio.
nulli oꝑis tnstructio. nulli dis¬
cussio. nullũ ritiotimũ imponi¬
tur. nullũ demq aliud eis mãde¬
tur p̃ter arbitriũ incodẽ dũta¬
xit loco ubi aduocationis cxer¬
cctur offitiũ. quinquiginti li¬
brarũ auri pena offitio  feriendo
quod legis istius regulis temera¬
re temptiucrit.

Expanded text:
pp. Sancimus, ut advocatis, qui apud tuam magnificentiam causas acturi sunt, a nullo iudice, nec ab ipsa eminentissima praefectura, sollicitudo ulla penitus iniungatur: sed nec advocatis provinciarum vel spectabilium iudicum quisquis existimet aliquid iniungendum. nulla igitur togatis inspectio, nulla ingeratur peraequatio, nulla operis instructio, nulla discussio, nullum ratiocinium imponatur, nullum denique aliud eis mandetur praeter arbitrium in eodem dumtaxat loco ubi advocationis exercetur officium: quinquaginta librarum auri poena officio feriendo, quod legis istius regulas temerare temptaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Quidquid animi lirgita¬
te. ⁊ munificentt p̃stitimus. pͥn¬
cipili togatis ꝑorientem eminẽ¬
tifsime p̾fecture reuerentie̾ stu¬
diorũ. idfibi p̃sentis ãctione p̃¬
stitutũ et̃ cognoscint patromi

Expanded text:
pu. Quidquid animi largitate et munificentia praestitimus principali togatis per Orientem eminentissimae praefecturae reverentia studiorum, id sibi praesenti sanctione praestitum esse cognoscant pat
Abbreviated transcription (Latin):
ns uendicauit. hiinͥ addĩ cultũ uenc¬
rationemq xp̃ianã cõuersi fuerĩt
his legib quib p̃ciptinus hereticos ad¬
stringi se quoq nouerint. astrĩgẽdoᷤ
edifitia aut̃ coꝵ quenescio cuius do¬
gniatis noui conuentus babent eoctĩ

Expanded text:
dicavit. Ii, nisi ad dei cultum venerationemque christianam conversi fuerint, his legibus , quibus praecipimus haereticos adstringi, se quoque noverint attinendos. Aedificia autem eorum, quae nescio cuius dogmatis novi conventus habent, ec
Abbreviated transcription (Latin):
decernimus: ut siquis dep̃dictis uide¬
is: uł pagans. uł hereticis : habuĩt. fuoᷤ
nondum catholice fidĩ scĩssimis mĩste¬
riis imbutos: ⁊ p̃dicti fui desidcraucr̃t:
adortho doxam fidem uenire: postquã
catholice eccłie sociati fuerĩt inubta¬
tem modis oĩb exp̃senti lege eripran¬
tur. ⁊ eos tãuidices ꝓuintiarũ quã s¬
cro sc̃e ecdie defersores: nec nõbeatissi
mi cpĩ defendant nichil ꝓeoꝵ p̃cio pe¬
nitus: accipientib dominis. Quod
siforte post hac: ⁊am tp̃idrũ eooꝵ ador¬
tho doxam fidem cõuersi fum̃t nõlice¬
at eis adseruitutem redũcẽre eos illos
quieos adfidem orthodoxam p̃cesserũt
Sedsiquis talia usur pauĩt: penis gra¬
iuffimis subiacebit. hec igitur omia q̃
pietatis intuitu nrã sanxit et̃nitas. õs
iudices: ⁊ religiosistum. antistites: fiue¬

Expanded text:
decernimus, ut si quis ex praedictis Judaedecernimus, ut si quis ex praedictis Judaeis, vel paganis, aut haereticis habuerit servos nondum catholicae fidei sanctissimis mysteriis imbutos, et praedicti servi desideraverint ad orthodoxam fidem venire, postquam catholicae ecclesiae sociati fuerint, in libertatem modis omnibus ex praesenti lege eripiantur; et eos tam judices provinciarum quam sacrosanctae ecclesiae defensores, nec non beatissimi episcopi, defendant, nihil pro nitus accipientibus dominis. Quod si forte posthac etiam ipsi domini eorum ad orthodoxam fidem conversi fuerint, non liceat eis ad servitutem reducere illos, qui eos ad fidem orthodoxam praecesserunt: sed si quis talia usurpaverit, poenis gravissimis subiacebit. Haec igitur omnia, quae pietatis intuitu nostra sanxit aeternitas, omnes iudices et religiosissimi antistites
Abbreviated transcription (Latin):
modo cum ultimam uoluntatem suam
siue ꝑscrpturam: siue alio legitimo modo
conficaant: quartam quidẽ portionem se¬
cundum leges nrãs reunquere Sinaũt.
tamplius uoluĩt eirs largiri. hoc cnis uo¬
luntati concedimus Siuõ ultimam uo¬
luntatem parentes: testam̃to: neq alio ul¬
timo clogio deda rasse. monstrati fuerĩt:
omc̃m parentis. substantiam heredes
quibus ab intestato conpetit: sodi iggeᷤ
nostras sibi defendant: nullo eis inpecli¬
m̃to exscĩmoniali cõuersatione generando. si
uolumus optinere: qui inmonasterio ut
dericatu ꝑseuerauernt: nam¬
ͥ siqui eoꝵ dequibus p̃sentem legem po¬
suimus scimonialem uitam eigerint. ad
secularem aut̃ conuersationem remea¬
uerint: iubemus om̃s eoꝵ res adura eĩ
ecdie uł monasttrũ: ex quo recesserit: per¬
tincre Chis aut ita cdispositis: repeti
sanctimus seruos omĩbus modis libe¬
ros cẽ. scđ̾m anteriorem nr̃aꝵ legum
tenortm fInpresenti aut̃ hoc amplus

Expanded text:
modo, cum ultimam voluntatem suam, modo, cum ultimam voluntatem suam, sive per scripturam, sive alio legitimo modo perficiunt, quartam quidem portionem secundum leges nostras eis relinquere; sin autem et amplius voluerint eis largiri, hoc eorum voluntati concedimus. Sin vero ultimam voluntatem parentes neque testamento, neque alio ultimo elogio declarasse monstrati fuerint, omnem parentum substantiam haeredes, quibus ab intestato competit, secundum leges nostras sibi defendant, nullo eis impedimento ex sanctimoniali conversatione generando, sivvolumus obtinere, qui in monasterio vel clericatu perseveraverint. Nam si qui eorum, de quibus praesentem legem posuimus, sanctimonialem vitam elegerint, ad saecularem autem conservationem remeaverint, iubemus omnes eorum res ad iura eius ecclesiae vel monasterii a quo recesserint pertinere. His ita dispsancimus servos omnibus modis liberos esse, secundum anteriorem nostrarum legum tenorem. In praesenti autem hoc amplius
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe. ⁊ nichil amplius reddere conpel
iam anteriore lẽge anobis ꝓuisum est
ut siue maritus siue uxor. religioĩs cni¬
sa. a coniugio recesserit: ⁊ soutariam
uitam elegerit: unus quisq eoꝵ ressu¬
as recipiat. quas uł ꝓdote: uł ante nup¬
tus donatione p̃stiterat. Et hoc tantũ¬
modo lucri noĩe consequatur ab eo qui
soltariam uitam elegerit: quod debint
leg̃itime expacto ꝑcasum mortis exi¬
gere ¶ hoc ⁊ iam cognitum nobis
corratione nrã dignũ cẽ udicamus:
ut siquis inparentum potestate cõsti¬
tutus: uł constituta. uł forsitan huĩ¬
modi uire ab solutus. uł absoluta: clege¬
rit se. uł monasterio: uł dero. sociare: ⁊
ꝑreliquum uite sue tempus scĩmoma¬
liter degere uoluĩt: nõlceat parentib
eas dem ꝑsonas: quocumq modo abstra¬
here uł ꝓpt̾ hanc tantũmodo. causã qua¬
si ingratum: uł ingratam. asua heredita
te uł successione: repellere: s necesse sit eis oĩ¬

Expanded text:
nomine, et nihil anomine, et nihil ajam anteriore lege a nobis provisum est: ut, sive maritus, sive uxor religionis causa a conjugio recesserit, et solitariam vitam elegerit, unusquisque eorum res suas recipiat, quas pro dote vel ante nuptias donatione praestiterat, et hoc tantummodo lucri nomine consequatur ab eo qui solitariam vitam elegerit, quod debuit legitime vel ex pacto per casum mortis exigere. § 1. Hoc etiam cognitum nobis correctione nostra dignum esse judicamus, ut si quis in parentum potestate constitutus vel constituta vel forsitan huiusmodi iure absolutus vel absoluta elegerit se vel monasterio vel clero sociare et reliquum vitae suae tempus sanctimonialiter degere voluerit, non liceat parentibus vel easdem personas quocumque modo abstrahere vel propter hanc tantummodo causam quasi ingratum a te vel successione repellere, sed necesse sit eis omni
Abbreviated transcription (Latin):
placitũ fieri ꝓperamus. legib consti¬
tucre: ⁊ oꝑib adimplere aefideramus
⁊ quidem multacũ auxilio statum̃
que eccdiastice doctrine statui cõue¬
miunt Inp̃senti aũt̃ hoc pra delibe¬
racione ctuximus corrigendũ: ꝙ acde¬
nus cõtra dĩ timorẽ fictat cogͥratum
post datas. ⁊ acceptas arras. uoluisset.
secdiuino deputare. ẜ uitio: ⁊ asecula¬
ri cõuersatione recedere: ac scĩmoni¬
ali uita uuẽ: atq indei. timore per¬
manẽr tompellabat᷑ uir q ea q̃ ar
rarłi nomine dederat: amittere: s.
eẽ cõtrariũ ufũ est unde ꝑp̃sentẽ
legem inꝑpetuũ ualturã iubemus.
ut fiꝗͥ spõsus. uł spõsa defiderauit se¬
culi istius uitam contempnere: ac
scimomali conuersationẽ uiuere.
Sponsus quid omĩa q̃ arrarum noĩe fu¬
turi causa coniugũ dedisset: sine uila
in minutione iccipiat sponsa aut̃ ñ
duplum sicut actenus. s hoc tantũ
spõso restitrat: quodarͣrũ acceperat

Expanded text:
placitum fieri properamus, legibus constituere et operibus adimplere desideramus. Et jam quidem multa cum ejus auxilio statuimus quae ecclesiasticae doctrinae atque statui conveniunt: in praesenti vero hoc pia deliberatione duximus corrigendum, quod hactenus contra Dei timorem fiebat. Cognitum post datas et acceptas arrhas, voluisset se divino deputare servitio, et a saeculari conversatione recedere, ac sanctimonialem vitam vivere, atque in Dei timore permanere, compellebatur vir quidem ea quae rarum nomine dederat amittere, spoesse contrarium visum est. Unde per praesentem legem in perpetuum valituram iubemus, ut, si quis sponsus vel sponsa desideraverit saeculi istius vitam contemnens in sanctimonialium conversatione vivere, sponsus quidem omnia, quae arrarum nomine futuri causa coniugii dedisset, sine ulla imminutione recipiat, sponsa autem non duplum, sicut hactenus, sed hoc tantum sponso restituat, quod arrarum acceperat
Abbreviated transcription (Latin):
¶S abhis seocrnimus eos ꝗb: contami¬
nari potis gaudia leuciamq comi¬
unem sidimittantur animaduerti¬
mus quis eñĩ sacrilegio. dicb scĩs ĩ¬
dulgeat: quis adultero. ũt stupriut
incesti reo. tep̃r castitatiᷤ ignoscat: ꝙ

Expanded text:
 ab hiis secernimus eos, a quibus contaminari potius gaudia leticiamque communem, si dimittantur, animadvertimus. Quis enim sacrilego diebus sanctis indulgeat? Quis adultero et stupri et incesti reo tempore castitatis ingnoscat?
Abbreviated transcription (Latin):
iuᷤ curãq ⁊ reuẽntiã põtificalẽ ꝑtinent¬
qui ad domũ nrãm ꝑtinent: ne con¬
modum mercandi: iuideantur excede¬
re: xp̃ianos quibus uerus cultus est
adiuuare pauperes:. ⁊positos necessi¬

Expanded text:
nentqui ad domum nostram pertinent, ne commodum mercandi videantur excedere, christianos, quibus verus cultus est, adiuvare pauperes et positos in necessi
Abbreviated transcription (Latin):
us peticione prestetur. tũc eius tẽ¬
poris ꝙ inter utrosq cõuenerit si¬
ue indiem uite fue abeo qͥ deside¬
rat postuletur. pactacum eo quih
elegerit mneat hiconomus: atq
conscribat: ꝑ qu̾e ⁊ tempus intra
ꝙ hec p̃stari placuerit statuatur:
do quidẽ eccłstici p̃dii ꝓt̾empore
usuffructus. post statutum aut̃ tẽ
cũ recurrente firmiter. ita scilicet
ut siue cõpleto spacio: quod inter eoᷤ
fuiͣt constitutum seu mortis sue tẽ¬
pore. Si hoc quoq cõuenerit is qui
possionem eccła sticam. ⁊ certorum
redituum usũ fructũ habendi grã¬

Expanded text:
titione praestetur, tunc ejus temporis, quod inter utrosque convenerit, sive in diem vitae suae ab eo, qui desiderat, postuletur, pacta cum eo, qui hoc elegerit, ineat oeconomus, atque conscribat, per quae et tempus, intra quod hoc praestari placuerit, statuatur, do quidem ecclesiastici praedii pro tempore usumfructum, post statutum autem temiasticum recurrente firmiter. » Ita scilicet, ut sive completo spatio, quod fuerit inter eos constitutum, seu mortis quae tempore si hoc quoque convenerit is, qui possessionem ecclesiasticam et certorum redituum usumfructum habendi grat
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. Decermmus utantiqu atis ⁊¬
⁊ infirm atis funditus que cõtra
ip̃m orthodore religioĩs dm̃ quodã¬
modo factasũt in integrũ restituãtur
uniuersa: ⁊ ad suum ordinẽ reuocen¬
tur: que ante ꝓfectionẽ ur̃e mãsuetu¬
etudinis deorthodoꝵe religioĩs fide
scĩssimarũ eccdiarũ ⁊ martiriorũ sta¬
tu firmiter obtinebat̃his q̃s cõtraħ̃
tprẽtirannidis innouatasũt cõtra
uenerabiles eccłias quarum sacer¬
dotiĩ gerit beatissimus acreligi
re sacerdotalium creationũ. citiq¬

Expanded text:
. Decernimus, ut antiquatis  infirmatis funditus, quae contra ipsum orthodoxae religionis deum quodammodo facta sunt, in integrum restituantur universa et ad suum ordinem revocentur, quae ante profectionem nostrae mansuetudinis de orthodoxae religionis fide et sanctissimarum ecclesiarum et martyriorum statu firmiter obtinebant: his, quae contra haec tempore tyrannidis innovata sunt tam contra venerabiles ecclesias, quarum sacerdotium gerit beatissimus ac religiure sacerdotalium creationum
Abbreviated transcription (Latin):
redem cuis quidepositũ aeccp̃
quidoiũ solum ⁊ latim culpã.
sinõaliud specialit᷑ conuenit.
ł altertus fortuiti casus resq̃
inpotestate heredis funt: uel
quas dolo  defnt possidere: nõ
restituuntur: tam depositi quã
ad ex hibendũ acuo. set ctiam
tnrẽ uendicitiõ conpetit¬

Expanded text:
redem eius qui depositum accepit, qui dolum solum et latam culpam, si non aliud specialiter convenit, vel alterius fortuiti casus res, quae in potestate heredis sunt vel quas dolo desiit possidere, non resad exhibendum actio, sed et in rem vindicatio conpetit
Abbreviated transcription (Latin):
pular srisihoc fuit sub secutũ
ufsuras quidẽ semͣp usuris manẽ:
mullũ aliarũ ufurarũ increm̃¬
tũ sentire sortiaũt antiq tintũ¬
modo increm̃tum usurarũ acce
am quepericulo creditoris dat᷑
tã dmi uberã eẽ ab obẜutione cõ¬
muntum ufurarũ. quãdiu nãtuss
adportũ appullerit: manifestũ¬
ea lege dedifse: ut nis icrã urbe
tibi restitueren it nec incertũ
periculum ꝙ exmuigitione m¬
raris metuisolet adte ꝑtimus¬
se ꝓfire᷑ris nõdudiũ esl pecum¬
e crediit: ultrilicium: te usl¬
ris ergere nonposse

Expanded text:
 si hoc fuerit subsecutum, usuras quidem semper usuras manere et nullum aliarum usurarum incrementum sentire, sorti autem antiquae tantummodo incrementum usurarum accedam, quae periculo creditoris datur, tamdiu liberam esse ab observatione communium usurarum, quamdiu navis ad portum appulerit, manifestuea lege dedisse, ut in sacra urbe tibi restitueretur, nec incertum periculum, quod ex navigatione maris metui solet, ad te pertinuisse profitearis, non dubium est pecuniae creditae ultra licitum te usuras exigere non posse
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Sidepositi experitis non
inmerto etiĩ ufuras tibi iEsti¬
tin flagitabis: cuintibi debeit
gratuliri: ꝙ furti cum accioẽ
non ficis ob noxium siquidẽ
quirem deposit̃ inuito dnõ

Expanded text:
. Si depositi experiris, non immerito etiam usuras tibi restitui flagitabis, cum tibi debeat gratulari, quod furti eum actione non facias obnoxium, si quidem qui rem depositam invito
Abbreviated transcription (Latin):
ettͣ cõ cessumꝰ ⁊ totius sũme usu¬
ras stipuari: quedu erentia cat
debitoritraꝗb reueta usurarum
ifure exigebãtus hoccerte erat
nõret seduerbis tintum modo
leges aponere qua ppt̃ hac aꝑ¬
tifsima lege cdifimimus: mullo
modo cilicert cuidam usutas pre¬
teriti ut futuri tpr̃is insortrm

Expanded text:
totius summae usuras stipulari, quae differentia erat debitoribus, qui re vera usurarum usuras exigebantur? hoc certe erat non rebus sed verbis tantummodo leges ponere Quapropter hac apertissima lege definimus nullo modo licere cuidam usuras praeteriti vel futuri temporis
Abbreviated transcription (Latin):
fenus eacondicione dectisse: ut
post naingiũ ꝙ iniffricã dirigi
debitor adseuerabat. insalom¬
tanorum portum itue delat
fenebrss pecum tibi redderei᷑.
ita. ut nauigũ ctumtreit. ꝙ in
affricã destimbatur. periculum
fursceperis ꝑq uicium debitors
neloco quidem nangñ ẜuato u¬
licitis cõparitis mercȩdib. que
maius continebat fiscũ occubas¬
se. amissarum mercrũ detitm̃¬
tũ. qd nonex marine tẽpestatis
discrimine seddepcĩpiti auari¬
tu ⁊nictuili clebitoris audatta ac¬
oedisse ad se ueratur asscribiti¬
bi uins publici tatio nõꝑmittit.

Expanded text:
fenus ea condicione dedisse, ut post navigium, quod in africam dirigi debitor adseverabat, in salonitanorum portum nave delata fenebris pecunia tibi redderetur, ita ut navigii dumtaxat quod in africam destinabatur periculum susceperis, perque vitium debitoris, nec loco quidem navigii servato, illicitis comparatis mercibus quae navis continebat fiscum occupasse: amissarum mercium detrimentum, quod non ex marinae tempestatis discrimine, sed ex praecipiti avaritia et incivili debitoris audacia accidisse adseveratur, adscribi tibi iuris publici ratio non permittit.
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Acceptam iuituo sor tem
cumufur̃is ucitis creditori post
testmmotie offeiꝰ. si non fuscipi¬
at cõfignat̃ inpuhuco dep̃o¬
ne. ut cursus ifuruꝵ legitima¬
rũ inbibettui In hocauͣt casu
factatistins aeded: uł ubi cõnpe

Expanded text:
. Acceptam mutuo sortem cum usuris licitis creditori post testationem offer ac, si non suscipiat, consignatam in publico depone, ut cursus usurarum legitimarum inhibeatur. In hoc autem casu sacratissimas ae
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuam etu actio manifeste
deciret pignoris nihiberi ꝑse¬
citiotiem: ux solutis pecunitis.
uł siecreditorẽ stecerit: quo¬
: credirori suicet actioẽ
utili: ad exactõem eaꝵ. ñ aduerzuis debi¬

Expanded text:
am actio manifeste declarat pignoris inhiberi persecutionem vel solutis pecuniis vel si per creditorem steterit, quo. Creditori scilicet actione utili ad exactionem earum non adversus debi
Abbreviated transcription (Latin):
dnticirmnodo ucere stipultrin¬
ec cã erceder licit uenrib legi¬
b hoc erat cõatsum cͤems aut
õs homine: aumor tintũmodo
centestine ufut̾rrũ. pofꝭ Itipula¬
ri ⁊tĩ quãtititẽ iutat etiã in
altis om̃ib casib nullo modo am¬
puati in quib gti stipulationẽ
ufure ꝙxigi solent nec licen tudi¬
ci memoritã augere ttertionẽ oc¬
casione cõsuctuduns inregione
obtinentis: Siquis aũt aliꝗd con¬
tra modũ hinus fecerit cõstitucio¬
niꝰb nullã penitus defũtftuota¬
beit actionẽ sed ⁊ fiaccep̾it: ins¬

Expanded text:
pulari nec eam excedere, licet veteribus legibus hoc erat concessum: ceteros autem omnes homines dimidiam tantummodo centesimae usurarum posse stipulari et eam quantitatem usurarum etiam in aliis omnibus casibus nullo modo ampliari, in quibus citra stipulationem usurae exigi solent. Nec liceat iudici memoratam augere taxationem occasione consuetudinis in regione obtinentis. Si quis autem aliquid contra modum huius fecerit constitutionis, nullam penitus de superfluo habeat actionem, sed et si acceperit, in
Abbreviated transcription (Latin):
rem tuam ea conditione iniue
aureorũ nnõ quintitem sumo¬
sisse ut si intradiem certuntd̃¬
bitũ fatis nonfecisset. cũ pena
quadrupli redderet ꝙ accepit
iuris forma nõ pãtitur. legem
contrictus tsttus ul tri penã le¬
gitm anrũ ifurarũ posse ꝓcc¬
dͥ.a. Cũ non frum̃tum set ⁊ecu¬
mã tefrnori accepisse aueges :
ut certͣ moduto intic yslare¬
tin ac iusi is modus stidic su¬
nsset oblatus: m̃sutatũ addita¬
m̃tis iyfraude in ufurarũ iegia¬
cłis octes aduersus tmtũ pe

Expanded text:
rem tuam ea condicione mille aureorum numero quantitatem sumpsisse, ut, si intra diem certum debito satis non fecisset, cum poena quadrupli redderet quod accepit, iuris forma non patitur legem contractus istius ultra poenam legitimarum usurarum posse . Cum non frumentum, sed pecuniam fenori te accepisse adleges, ut certa modiatio tritici praestaretur, ac, nisi is modus sua die fuisset oblatus, mensurarum additamentis in fraudem usurarum legitndis, potes adversu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtenoit stipulatiomis: usutas
exacturos: curfũ tnsup ufutoꝵ
ultra duplũ ramine ꝓcedere
cõcedimus nec sipignora que¬
daĩꝓdebito creditoridatisint
quorũ occanont quedã uetere᷑
leges. ⁊ultra ctuplũ ufirris exi¬

Expanded text:
pro tenore stipulationis usuras exacturos. Cursum insuper usurarum ultra duplum minime procedere concedimus, nec si pignora quaedam pro debito creditori data sint, quorum occasione quaedam veteres leges et ultra duplum u
Abbreviated transcription (Latin):
sionem iit̃tu ap̃creditorem
tuũ obligauit: in fructus min
cẽ ufuritũ cõsequercum: obten¬
tumaioris ꝑcepti emolir̃t. ꝓ¬
tter mcerium fructinun cucn¬
tum: resdim ⁊ plat̾ita nõ pom̃ã¬

Expanded text:
sionem mater tua apud creditorem tuum obligavit, ut fructus in vicem usurarum consequeretur, obtentu maioris percepti emolumenti propter incertum fructuum eventum rescindi placita non po
Abbreviated transcription (Latin):
tuert p̃cũmͣ defmnire: tuncꝓ
na hilo cc̃ uenditionem: quasi
nlło p̃ciostatuto. nlła ꝯiectura. immo
magis diuinatõne inpoftum seruan¬
diꝰ uirũ in ꝑsonã certi. an
inumiboni arbitrium respi¬
cientes contrahentes ad hec pac¬
ti uenerunt quu hoc penitus
im̃possibile eẽ credentes ꝑ hꝰmõĩ ãcciõe
Op̃. seucr..N es ali enum here¬
ditate nomine fisci uenditi. ad
honus enptoris bonorũ per¬
tinere nec fiscum creditorib
hereditarus iespondert c̃tum
⁊ ab solutum eͥst:¬
gitirũs scu fidĩ cõmissarus te
conuentre uolenͣtib turespon¬
deis ⁊ cum cociti hcreditite ue¬
nun dedisti. tucxperuris suõor¬
dine nmut satis tibidetur. se¬
uenundabutur herctitas hoc ñ
est conp̃hcnisũ quãuis em̃ cale¬
ge emerit ut creditoi̾t heredi¬
tirus satis faciat tam̃ excłpete
acciones heseditarus mutis
cogi nonpõtest

Expanded text:
tuerit pretium definire, tunc pro nihilo esse venditionem quasi nullo pretio statuto: nulla coniectura, immo magis divinatione in posterum servanda, utrum in personam certam an in viri boni arbitrium respicientes contrahentes ad haec pacta venerunt, quia hoc penitus impossibile esse credentes per huiusmodi sanctionem AA. Geminio. Aes alienum hereditate nomine fisci vendita ad onus emptoris bonorum pertinere nec fiscum creditoribus hereditariis respondere certum et absolutum estcommissariis te convenire volentibus tu respondeas et cum eo, cui hereditatem venumdedisti, tu experiaris suo ordine. nam ut satis tibi detur, sevenumdabatur hereditas, hoc non est comprehensum. quamvis enim ea lege emerit, ut creditoribus hereditariis satisfaciat, excipere actiones hereditarias invitus cogi non potest
Abbreviated transcription (Latin):
diã Cuꝰ in socieritis cõme¬
tib fidc̃s exuberet. cõueantq
euititis ritionil. eñ incõpen¬
cr equilit᷑ inter socios diuidi:
p̃ies ꝓuinae siꝑatrem tuum si¬
unarum socieritem parncipas¬
se ⁊ non recepta coamunis con¬
pendii portione: reb bumanĩ
exemptum cẽ. segꝑetit: cõmo¬
dum societitis ꝙ dẽt eriux ta
fidem ueri constiteritꝰ it sũtu

Expanded text:
i. Cum in societatis contractibus fides exuberet conveniatque aequitatis rationibus etiam compendia aequaliter inter socios dividi, praeses provinciae, si patrem tuum salinarum societatem participasse et non recepta communis compendii portione rebus humanis exemptum esse reppererit, commodum societatis, quod deberi iuxta fidem veri constiterit, restitu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ũ. Cum ipẽ tũtor nchil cxbo¬
nis pupilli quedistrm possunt
conprrire palnͣm ⁊ bona fide pro¬
hibetin multomigis uxor cius
hoc facere potest
tuamꝰ titulo uenditiõtus sine q̃¬
dam friude dm̃ium mancipu
trans tulit. nõ iderrco ꝙ post int̃
cos matrimonium ⁊ diuortium
secutũ dicitur. iuri eis quicqͥiã
derogatũ est ꝙuendicie te mi¬
tri tue fuccessisse ꝓbans. minime
quesstam nutertua ddonitiont eã
ascd̃o manto postei se simulunt
accepisse. itt̾uli falsi figm̃tũ cdĩ¬
um ciduplient. ł auferre ñ potuit:¬

Expanded text:
. Cum ipse tutor nihil ex bonis pupilli quae distrahi possunt comparare palam et bona fide prohibetur, multo magis uxor eius hoc facere potest. tionis sine quadam fraude dominium mancipii transtulit, non idcirco, quod post inter eos matrimonium et divortium secutum dicitur, iuri eius quicquam derogatum est: quod vindicare, te matri tuae successisse probans, minime quaesitam mater tua donatione a secundo marito postea se simulavit accepisse, tituli falsi figmentum dominium ei duplicare vel auferre non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Silitteras enis secittus
quiate mutuã sũpsit. ꝯdictio qͣm
aduersus eũ cuiuis mandatil
cutus es. mardati acuo tibi cõ¬
or̃. ualȩrtus. Sitibi pupiuo¬
uis ctus crederes mandnt:⁊
inhã rẽ eq ip̃o p̃cipiente: pi¬
gnerasicnt obligata. ⁊ m inda¬
tiactione pupilos post mor¬
tem patris. conuerit. ⁊cxeꝗ
ius obligitionis pignorũ pote¬
ris. si insolutione cossabitui t¬

Expanded text:
. Si litteras eius secutus,qui a te mutuam sumpsit, quam adversus eum, cuius mandatum secutus es, mandati actio tibi co Gallienus . Si tibi pupilloervis eius crederes, mandavit et in hanc rem aeque ipso praecipiente pignora sunt obligata, et mandati actione pupillos post mortem patris convenire et exsequi ius obligationis pignorum poteris, si in solutione cessabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
finc simnpossessionẽ rei sub spe¬
tie uenctitionis ciusi donatio¬
ms ut te uleret incuxisti. fict̃
nonpotest: ita legi quãtuisit¬
ab herede donancis clistrãc̃ts¬
ꝓponas. intelligtͣ debucrisdu¬
plicartibi icturõ ponessioĩs
non potuisse s ex donationer
ditione dnm̃ factum. frustrac
misse. cũrei ꝓpͥẽ emptio. nõpos¬
sit consister ictũ demũ tibi ꝓ¬
funt sicx dotatione te tonfins¬
se cdnm̃ de monstretiu sane qm̃¬

Expanded text:
sionem rei sub specie venditionis causa donationis, ut te aleret, induxisti, sicut non potest, ita legi, quam tuis rab herede donatricis distractonas, intellegere debueras duplicari tibi titulum possessionis non potuisse, sed ex donatione et traditione dominum factum frustra emisse, cum rei propriae emptio non possit consistere, ac tunc demum tibi profuit, si ex donatione te non fuisse dominum demonstretur. sane q
Abbreviated transcription (Latin):
tractus non hbetur irtitus nec id¬
circo is qui conparauit minus rec¬
t poffidet: ꝙ soluti sumna ᷤ quã
oms grã p̃cui facti uenditiõne.
sitradiño sequitur ictione p̃tui
nulla cõpetente: ꝑficttur donatio

Expanded text:
tractus non habetur irritus, nec idcirco is qui comparavit minus recte possidet, quod soluta summa quam ionis gratia praedii facta venditione si traditio sequatur, actione pretii nulla competente perficitur donatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsensũ d̾sidare. nec furiosi ullũ eẽ ꝯfñsũ
mãtfestũ ẽ. int̃missiõis autem tempore
furiosos muores iugintiguo
anni uenditiones ⁊ alios quos¬
ubet conttictus posse ficc re

Expanded text:
consensum desiderare nec furiosi ullum esse consensum manifestum est. intermissionis autem tempore furiosos maiores viginti quinque annis venditiones et alios quoslibet contractus posse facere
Abbreviated transcription (Latin):
ius nec cxꝑsona ẜui: quia hoc li¬
ber mandare non potest. necex
conparentur. im̃utiũt mindat.
consistere i debatur actio tam̃
optim ratione ꝙi nõ id
a gitur ut ẽx̃ spõ ma̾ndato sedp¬
pter mandatum ẽxalio conirac¬
tu nascitur actõ dnõ gueri pla¬
cuit obliga̾tionẽ fitti que. dño
ignorante emi te. manidasti. ac
te nũmos subministrante pe¬
cuua res solutisut. empteri mini¬
tuit ꝑuemire necͣ tam̃ sitradita
nec maminissa esued
mindati de an cilla. ⁊ empti dep̃¬
cio conseq̃ndo. tã contrirtis ac¬
ciones ciexercere concedi placu¬
tt sane mulius arbitrio relic¬
tũ est utrũ nȩ pancipium an
p̃cnum coñseq m uetit cũ expe¬
cuuo ꝙ enus fuit solutio celebra¬
ti obligitionis uinculo empto¬
rem ubrire nonpotutt: ꝓ sotis.

Expanded text:
vis nec ex persona servi  quia hoc liber mandare non potest nec excomparetur, inutiliter mandat consistere credebatur actio, tamen optima ratione, quia non id agitur, ut ex ipso mandato, sed propter mandatum ex alio contractu nascatur actio, domino quaeri placuit obligationem. Si itaque domino ignorante emi te mandasti ac te nummos subministrante peculiares soluti sunt, emptori minituit pervenire. nec tamen si tradita nec manumissa es, etiam mandati de ancilla et empti de pretio consequendo tam contrarias actiones ei exercere concedi placuit. Sane in illius arbitrio relictum est, utrumne mancipium an pretium consequi velit, cum ex peculio quod eius fuit solutio celebrata obligationis vinculo emptorem liberare non potuit. Subdita
Abbreviated transcription (Latin):
uere suauĩt societitem ficci¬
ofi ⁊ socñs ucere ei reminture
⁊ quẽ admodum moĩb aliis cõ¬
trictib legitimam auctoĩtitẽ
ei decdimis: iti ⁊inhac parte
eum ꝑmittimus contetent
cõmodis furiosi ꝓuidcrs con¬

Expanded text:
uerit, societatem furiosi, et sociis licere ei renuntiare. et quemadmodum in omnibus aliis contractibus legitimam auctoritatem ei dedimus, ita et in hac parte eum permittimus competenter commodis furiosi pro
Abbreviated transcription (Latin):
e pricioxu stirama cõstitutio cõ¬
scriptae . tam humanititis quãte¬
ntuolentic pletri ut necus ane¬
nuĩ subeat debitum ceone meũ
ficti: ũplius consequatur ad bi¬
tore his que p̃stait cełionis uic¬
ior cxcecͣtis quilxdam cafib qui
idecauter ii sactiori cõrmcn¬

Expanded text:
iustissima constitutio conscripta est tam humanitatis quam benivolentiae plena, ut ne quis alienum subeat debitum cessione in eum facta et amplius consequatur a debitore his, quae praestavit cessionis auctori, exceptis quibusdam casibus, qui specialiter illi sanctioni contin
Abbreviated transcription (Latin):
dubrũm est redemptores ut ũ
ceffiies rise confici cupnut̃
ititanũ ut siqus dħs pecum¬
is hruuimodi fubi erit cestont̾m
sq ad ip̃a tintũ modo souĩti
cus actones exertre ⁊ mittat᷑

Expanded text:
dubium est redemptores litium cessiones in se confici cupiunt, ita tamen, ut, si quis datis pecuniis huiusmodi subierit cessionem, usque ad ipsam tantummodo solutarum eius actiones exercere permittat
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩo depositũ pdideri sancimꝰ
re contia copẽtedem suũ ⁊exeni
parte auellẽ: ꝙ ip̃e ex sua parte ꝯsequi
ñ potuiͣt: quasi eo ꝙ cohr̃s accepit. co¬
miniu ꝯfatuto Cum ubi certe
bartem unus ex teredib accepit
nemiru uenre indubrũ bent
eũ acccpisse partem fuã. ⁊on
debert aliã partem adtingese
noxius: nęq inmafsã neq in
sprtiem neq inpecuniã intͣ¬
tam: quifuam partẽ suscepit:
ne industrri penas desidie soi¬
portum quẽ ad modũ couenes

Expanded text:
sancimus re contra coheredem suum et ex eius parte avellere, quod ipse ex sua parte consequi minime potuerit, quasi eo quod coheres accepit communi constituto, cum, ubi certae partem unus ex heredibus accepit, nemini veniret in dubium bene eum accepisse partem suam et non debere aliam partem attingere. noxius neque in massa neque in specie neque in pecunia numerata qui suam partem suscepit, ne industria poenas desidiae solpportuna quemadmodum coheres