comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it estimari pot̃ ñ sui cisspi s parimex¬
audita uoce p̾corns defuisse Ideq restitn
pot̃. nec intra has soł spẽs ꝯsistit hi gei̾is
auulium: Et .ni. decertis fñ culpa sua ⁊
marune si fraus ab adu̾sario suo int̾ueu̾¬
it sucturi opordebit. cum s̃ de dolo
milo accio ꝯpet̾e soleat ⁊ boni p̾toeis est
potius restitũe litem ut ⁊ rõ ⁊ equitas pos¬
tulalat qurĩ actõm famosam ꝯstitu̾e ad
quam tunc demum descẽdendĩi: cũ uent¬
dio locus ẽẽ ñ pot̃.¬

Expanded text:
it: existimari potest non sua culpa sed parum exaudita uoce praeconis defuisse, ideoque restitui potest.' Nec intra has solum species consistet huius generis auxilium: etenim deceptis sine culpa sua, maxime si fraus ab adurit, succurri oportebit, cum etiam de dolo malo actio competere soleat et boni pretoris est potius restituere litem, ut et ratio et equitas postulabit, quam actionem famosam constituere. Ad quam tunc demum descendendum est, cum remedio locus esse non pot
Abbreviated transcription (Latin):
tilitas huiul titłiñ eget om̃datõe. ip̃a
iI. se ostendit. nĩ sub hoc titulo plurif
scriptis subuenit. su̇ metri. sũ callidita¬
de. sũ etate.ł. absentia inciderunt in
a p̾core ꝓmittuntur .s. ut iustitiã er
ne ip̃ satis minimam rem .ł. sũmam
si maiori rei uł sũme pͥuidicetur auoi¬

Expanded text:
tilitas huius tituli non eget commendatione, ipse enim se ostendit. nam sub hoc titulo plurifaumscriptis subuenit, siue met‹u› siue calliditate siue aetate siue absentia inciderunt in aetore promittuntur, scilicet ut iustitiam earum ne propter satis minimam rem vel summam, si maiori rei vel summae praeiudicetur, audi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ⁊ rem anã seriuis uenditus sõ¬
rip uss a me uenditore. ep̃tor uendid
gos. actio mͥ danda  ut dari deb̾et si ne¬
gotium quod tuum sẽ custimares cum
c̃et meum gessises. sicuti excc̃is ĩ me
t̾ daretur sicum h̃roitatẽ aue ad me
ꝑtin̾et tium putares res tuas ꝓxͥas le¬
gatas soluisses qm̃ de ei solutõe liberer.¬

Expanded text:
Si rem, quam seruus uenditus subripuisset a me uenditore, emptor uendid actio mihi danda sit, ut dari deberet, si negotium, quod tuum esse existimares, cum esset meum, gessisse‹s›: sicut ex contrario in me tibi daretur, si, cum hereditatem quae ad me pertinet tuam putares, res tuas proprias legatas soluisses, quandoque de ea solutione liberar
Abbreviated transcription (Latin):
dari sicũ pos non apellasset¬
Ap̃ ⁊ iu aliena negotia gerit usintis
sariis sumptib sr̃ ¶Nibertos accipe¬
petetur. nͨ iure fidei ꝯmissic̃ uolũtus
finem errogationis fecerit :¬
Tutoris h̾rs ĩ rubes fa sob ea q̃tutoe ai
ĩ reb pupille pit̾nc geisit. ñ tenetur
s tutor ꝓpͥ̾o noĩe nego. gõ. nueniet
Q ͣmauĩ mat̃ falii negotia. ẜ patris
nolũtatẽ pietatis fidutia g̾at. tñ ius
accoris ꝑiculo suo litiũ cã ꝯstituendi fĩ
habebit. qr nec ip̃ã filii noĩe recte a git̃.
aut res bono. eiꝰ alienat l. deb̾itorẽ inpu¬
beris icaipiendo pecuntam liberat.¬

Expanded text:
tari, si cum posset non appellasset. Qui aliena negotia gerit, usuras sariis sumptibus superest. Libertos petetur ‹nec› iure fideicommissi, cum uoluntas finem erogationis fecerit.Tutoris heres impubes filius ob ea, quae tutor eius in rebus pupillae paternae gessit, non tenetur, sed tutor proprio nomineQuamquam mater filii negotia secundum patris uoluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit, quia nec ipsa filii nomine recte agit aut res bonorum eius alienat uel debitorem impuberis accipiendo pecuniam liberat.
Abbreviated transcription (Latin):
adhibentis fideiussores. acceptilatõẽ lib̃¬
ati sũt. ⁊̃ adu̾sus fideuissores agi posse
ut se reponant ĩ obligoẽ.Si metu a
de enctus acceptã tͥ stixulatõm fec̾im
arbitratu idicis ap̃ quẽ ex ħ edc̃o agͥ

Expanded text:
adhibentis fideiussores acceptilatione liberati sunt, etiam aduersus fideiussores agi posse, ut se reponant in obligationem. si metu a te coactus acceptam tibi stipulationem fecerim, arbitratu iudicis, apud quem ex hoc edicto
Abbreviated transcription (Latin):
Si quod pͥtor anit. ratũ se ñ ħitus quatenꝰ
accipiendũ ÷ uideamus. ⁊ ꝗdẽ aut ĩ ꝑfecta
res ⁊ lai metꝰ int̾uen̾it. ut puta stipula¬
post stipulatõm ⁊ nin̾atio facta÷ aut
ꝑ metum accepto debitor liberatꝰ ÷ ł. ꝗd
simile contigit. qd̾ regotiũ ꝑficiet. et

Expanded text:
it ratum se non habiturum, quatenus accipiendum est uideamus. et quidem aut imperfecta res est, licet metus interuenerit, ut puta stipulapost stipulationem et numeratio facta est aut per metum accepto debitor liberatus est uel quid simile contigerit quod negotium perficeret. et
Abbreviated transcription (Latin):
do ita ꝑpetuo obseruandũ. Qͥd .ni.
si ⁊̃ ita ꝓcestata ÷ se filium ideo ałe
ut aut s̃pm aut tutors eiꝰ ꝯueniret
pone ꝑegre patrem abiisse ⁊ matrẽ
dũ ĩpatͥam reu̾titur tam filium q̃
filiam eius erhibuisse in qͣ spẽ E
quã admittend̾ puto ut de uttoq pitͥ¬
monio erragata indeantur

Expanded text:
o ita perpetuo obseruandum. quid enim si etiam protestata est se filium ideo alere, ut aut ipsum aut tutores eius conueniret? pone peregre patrem eius obisse et matrem, dum in patriam reuertitur, tam filium quam familiam eius exhibuisse: in qua specie etiam quam admittendum puto, ut de utroque patrimonio erogata uideantur
Abbreviated transcription (Latin):
tabant h̾rdes aine alim̃ta p̾stita nepoi
Undebaͣ aunam iure ꝑutatis de suop̾st¬
itisse nec .ii. añ desidasse ut discerner¬
entur alunta aũdecreta ẽẽnt. p̾c̾ea cõ¬
stitutũ ẽẽ dicebatur ut simit̃. iluiss:
ñ poss alñta q̃ pietate cogente de fus
hoc dici rocte cum de suo aluisse mut̃
ꝓbaretur at inꝓposito aiam quene¬
gotia administrabat s⁊ simile eẽ de

Expanded text:
tabant heredes auiae alimenta praestita nepoti. respondebatur auiam iure pietatis de suo praestitisse: nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta essent. praeterea constitutum esse dicebatur, ut si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo hoc recte dici, ut de suo aluisse mater probaretur: at in proposito auiam, quae negotia administrabat, uerisimile esse de
Abbreviated transcription (Latin):
gna .ł. ypochecas suscepit ⁊ utrãa pe¬
cumã creditori soluit existimans in¬
demꝑnitati sue ꝯfusis p̾diis ꝯsisui pos¬
se ob eas res iuditio manoati frustra
ducmetur. ⁊ ipẽ debitorem frustracõ

Expanded text:
gnora uel hypothecas suscepit et utramque pecuniam creditori soluit, existimans indemnitati suae confusis praediis consuli posse. ob eas res iudicio mandati frustra conuenietur et ipse debitorem frustra con
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. ut fac̾et negotiũ ł. ñ faceret. in
ip̃m ioitium dobitur ¶Et si aliꝗs
noiẽ mes ei ded̾it. ne fiat. tũc ⁊̃ ip̃m re¬
pet̾e ⁊ me inaiedrupllo age posse¬
Cũ puplicanus manciria redin̾et. data¬
ꝑte edcĩ ĩ fcm̃ accoe denetur.

Expanded text:
acceperit, ut faceret negotium uel non faceret, in ipsum iudicium dabitur: et si alius non meo mandatu ei dederit ne fiat, tunc etiam ipsum repetere et me in quadruplum agere posse.Cum publicanus mancipia retineret dataparte edicti in factum actione tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
oportint. nͨ creg̃it. debiturum usuras.
Q. si dies soluende pecẽ tp̃r quo negotiũ
g̾eretur ñ dũ uen̾it usitras ñ debitu¬
rum ¶ S die p̃tito non intulitra¬
toĩb creditoris cuiꝰ negotta gerebat eã
debebit uideamus. utr̃ eas quib aliis
idem creditor fer̾tassan ⁊ mauimas us¬

Expanded text:
it, debiturum usuras: quod si dies soluendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum uenerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non intulit rationibus creditoribus cuius negotia gerebat eam as usuras debebit, uideamus: u‹t›rum eas, quibus aliis idem creditor faenerasset, an et maximas us
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ NItis ꝯdestate tp̃r q̃ri solet an ꝑuꝑal¬
us cuius sũ tutoeis auctoritate nigotia ges¬
ca sunt locupletior sit exeire factus cũ i
patitur accõm:Si potẽ quis negotũ
ininistrauit filio actõe negõ. gõs. denebit᷑¬

Expanded text:
 Litis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius patitur actionem. Si pecuniae quis negotium ministrauit, filio actione negotiorum gest
Abbreviated transcription (Latin):
quod tempus destam̃tum ẜ quod restitu
ctuitati ħroitas fidei ꝯmisso eẽt irritũ
ꝓbrtum est ꝓ tͥbunali atq. ita ab intesta¬
do sempmus legitimus hrc defumcti es¬
stitit s exhiis accorib imus ñ soluen¬

Expanded text:
pus testamentum, per quod restitui ciuitati hereditas fideicommissa esset, irritum probatum est pro tribunali atque ita ab intestato Sempronius legitimus heres defuncti extitit: sed ex his actoribus unus non soluen
Abbreviated transcription (Latin):
gessit. obeam quo spc̃m semꝑnio deue¬
bitur .s ei cautoẽ ĩ dempnitatis offõ iu¬
dicis p̾beri neceẽ ÷ adu̾sus titiũ cui datur̃
actio idẽ intutore uiris ÷ ¶ lidẽ in uidi¬
⁊ tiũ deductã ⁊ a reo desertam frustratorit
amicuis ułtro egit. cãs absentie ei allog¬
ant iudici cul pã cẽiisse ñ uidetur. qued

Expanded text:
m Sempronio tenebitur, sed ei cautionem indemnitatis officio iudicis praeberi necesse est adversus Titium, cui datur actio. idem in tutore iuris est. Litem in iudicium deductam et a reo desertam frustratoris amicus ultro egit, causas absentiae eius allegans iudici: culpam contraxisse non videbitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nem em̃dam curadoeem decicto ordinis
ꝯstitutum eidẽ alium subcutitorẽ ꝯstitu¬
tumi. siliginẽ misdendo corupisse atq iti
yttm siliginis que ĩ ꝑuplicũ emita er¬
at curatori afflict̾um ẽẽ. qui accõe curat¬
& cum sub curatore expiri possit ⁊oseꝑ¬

Expanded text:
nem emendam curatorem decreto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque ita pretium siliginis, quae in publicum empta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit e
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ e Ecũ mͥ seruitus ẜ pluues fũ̾dõ
deberetur mediũ fũdũ Misiui. man̾e
seruitutẽ ruto. qr totient seruitus cõ¬
fũaitur. quotiens uti ea is ad quẽ ꝑtin:
ñ potest. axdio. aũt fũdo adꝗsito pot̃¬

Expanded text:
 cum seruitus mihi per plures fundos deberetur, medium fundum adquisiui, manere seruitutem puto, quia totiens seruitus confunditur, quotiens uti ea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito pot
Abbreviated transcription (Latin):
cogi posse. S si in pͥuato: de seruitute ag
oppett. S sidãpni ĩ fecti stipulat᷑ oẽt. posse
ꝑ eĩ stipulatõm siꝗd exea re sibi dãpi
ditum ẽẽt ꝯseruare.¬
aquã duc̾e. su ppt̾atem ñ faciebat. ne se¬
na adu̾sarii possid̾i. ⁊ ñ. añ nĩ disced̾e.
quã is accori uis aque ducende ꝯstituissi¬

Expanded text:
cogi posse, sed si in priuato, de seruitute agere oportere: si damni infecti stipulatus esset, possit per eam stipulationem, si quid ex ea re sibi damni datum esset, seruare.aquam ducere, sui potestatem non faciebat, ne sena aduersarii possideri et non ante inde discedere, quam is actori ius aquae ducendae constituiss
Abbreviated transcription (Latin):
usõm cessit lidẽ adu̾sirio. cet̾is aindã accõm
de dolo geł scͥbit. idq: ait sabino plicuisse
derent eumq. legatarius uenditass an
iste fundus alinã seruitutẽ casis deberet.
aut siex fidxi ꝯmissicã eũ sͥ dari legatirais
desie̾ret h̃rs seruitutẽ aliquã casis ercere de¬
beret. Ri. debere.xlures ex municipib¬

Expanded text:
usionem cessit lite adversario, ceteris dandam esse actionem de dolo Celsus scripsit, idque ait Sabino placuisse.derent eumque legatarius vindicasset, an iste fundus aliquam servitutem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius desideraret, heredes servitutem aliquam casis excipere deberent. r
Abbreviated transcription (Latin):
Arelł. I s cui itia .ł. act̾ debebatur ut
uelncłi c̾to gen̾e utetur alio gen̾e fu̾at
usus. uideamus ne amisserit seruitutẽ. s¬
uex̾it uideatur. sicuti latiox itiñe ui̾
eẽt aut si plura ium̃ta egc̾it quãlicuit.
auta que ĩmiscuit aliam. ueoq ĩ oĩb ist
tur plus quã ꝑict̾ in seruitute hẽre¬
ħrs cum legatus eẽt fundus sub recõe in¬
posuit ei seriitutes. extinguẽtur seruitu¬
des si legati aoitio custat.: uidermꝰ an
adꝗsite semãtur lecitariũ. ⁊ mig̃ dd̾ ÷¬

Expanded text:
orum.Is cui uia uel actus debebatur, ut uehiculi certo genere uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem ee uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in omnibus isttur plus quam pactum est in seruitute habere.Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei seruitutes: extinguentur, si legati condicio existat. uideamus, an adquisitae sequantur legatarium: et magis
Abbreviated transcription (Latin):
um rietem ita ꝓiectũ in siuĩ cẽ inuito se¬
sũ indomogas ses. loc̾ ꝗdã edibr annii ita
⁊ cen̾as cucumellas positas hrẽt. annio ẽ¬
siliũ om̃s iuris ꝑitidᷤ̾unt. ut cumeo.u¬
etur nis ei ñ eẽ. ĩ co loco ea posita lne̾ in¬
uito se. ¶Scdm̃. cꝰ. ꝑ ietem uicinis strera¬
liniũ fec̾it. er quo ꝑes madescebat. ꝯsul¬

Expanded text:
um parietem ita proiectum in suum esse inuito se.Cum in domo Gaii Sei locus quidam aedibus Anni ita bra et tenes cucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo aet ius ei non esse in eo loco ea posita habere invito se. Secundum cuius parietem vicinus sterculinum fecerat, ex quo paries madescebat, consul
Abbreviated transcription (Latin):
adoñ ea res ht̃. rã si c̾tus ac finitꝰ ue locꝰ ÷
tũt si ꝑ longitudinem eiꝰ fũdus diuisus ÷
eidẽ oũ seriranda erunt. qĩ abinitio ei ꝯsti¬
tuende seriitutis similit̾ hu duo fũoi
fuissent. ¶Si xs ꝑ sat̾tadinẽ me fus¬

Expanded text:
et: nam si certus ac finitus uiae locus est, tunc, si per longitudinem eius fundus diuisus est, eadem omnia seruanda erunt, quae si initio constituendae eius seruitutis similiter hic duo fundi fuissent: si uero per latitudinem uiae fun
Abbreviated transcription (Latin):
ũ .ł. dig cũa lisitauis tres capti em̃nt. ⁊
darent. ⁊ is reu̾ti uoluns ⁊ ob hanc cũm
illi ꝓ c̾tio quor pectãm soluissent. seo Rit
sibi ħroitatẽ seai ei obligat ide uͥl restͥ¬
an ⁊̃ ꝑupillus b̾rs exstat qr id es abiensi
cum eccͥis ħroitariis hon̾ib ad eũ t̃nsit.
Si uiuo titio negotia eiꝰ administra re cepi
ĩtͥmat̾e mortuo eo ñ debeo nouatũ ĩcho¬
are necẽẽ mͥ ñ ĩ. uet̾a explicare ac ꝯseru¬
are necc̃m i ut accidit cum alt̾ exsociis
hirentur. ¶ minanto tuo negotia mã
luctus titiꝰ geͥssit quãins ñ recte gessit

Expanded text:
um: cum a Lusitanis tres capti essent et darent, isque reuerti noluisset et ob hanc causam illi pro tertio quoque pecuniam soluissent: Seruius sibi hereditatem seque ei obligat: ideoqueam pupillus heres existat, quia id aes alienum cum ceteris hereditariis oneribus ad eum transit. Si uiuo Titio negotia eius administrare coepi, intermittere mortuo eo non debeo: noua tamen inchoare necesse mihi non est, uetera explicare ac conseruare necessarium est. ut accidit cum alter ex sociisoarentur. Mandatu tuo negotia mea Lucius Titius gessit: quod is non recte gessit,
Abbreviated transcription (Latin):
inta restittienda. Si u̾o uista cã fu̾it põ
quã indegra .c. custodirentur. ult̃. si ꝑi¬
culĩ erat ne p̾dia inpuꝑlicũ cõmitt̾en¬
tur. ne pena transiectitie pociie au¬
de me ꝯseain posse.

Expanded text:
inta restituenda. si uero iusta causa fuerit, propter quam integra centum custodi- rentur, ueluti si periculum erat, ne praedia in publicum committerentur, ne poena traiecticiae pecuniae aude me consequi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
uni quos feci. ⁊ puto ꝯpet̾e nͥ sp̃alit̾ id
actum sit ut neut̃ adu̾sus alt̾um lũt
solũ si effectum hu̾it negotiũ quod
gessit actõe ista utetur s sufficit. si u¬
tilit̾ gessit ⁊ si efoctum ñ hu̾it negotis¬
non sẽper deberi. Qͥ d .ii. si eam ĩsulam
fullit auam dñs qĩ inpar suptui dereli¬

Expanded text:
aliter id actum est, ut neuter aduersus alterum habeat solum si effectum habuit negotium quod gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si utiliter gessit, etsi effectum non habuit negotinon semper debere dari. quid enim si eam insulam fulsit, quam dominus quasi impar sumptui dereli
Abbreviated transcription (Latin):
S si faiit᷑ roilitis defuncai destam̃to fa¬
ito negocta gessi. similit̾ danda critactõ
Sicut a ĩ negotus uino. gestis suffic̾
tarie .c. i archa reposui. ħ sñ culpa nã
pierũt q̃sitũ ÷ an abh̃rde qui qñ eist¬

Expanded text:
filii familias militis defuncti testamento facto gessi, similiter erit danda actio. Sicut autem in negotiis vivorum gestis sufficittariae centum in arca reposui: haec sine culpa mea perierunt. quaesitum est, an ab herede, qui q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ den̾i. uidend̾. gͦ. ne in dubio ħ ania¬
tum hãm accio negõ. gõ. pendeat. nã
quomodo cũ semel ceꝑit nuda uolũtate
colletur. s sr̃ius ita se ꝓm ꝑutare. si do¬
liis malus a te. ab sit scee. ĩmo rudo est

Expanded text:
i. uidendum ergo ne in dubio hoc, an ratum habeam, actio negotiorum gestorum pendeat: nam quomodo, cum semel coeperit, nuda uoluntate tolletur? sed superius ita uerum se putare, si dolus malus a te absit. Scaeuola: immo puto et si
Abbreviated transcription (Latin):
idio facultatẽ ñ hiut. qr nllam accõm
intendere potuit. dñ a semet ip̃o cur ñ
ereg̾it. ħ ei ĩputabitur. ⁊ si forte ñfu̾it
usurriũ debitum inciꝑit ẽẽ usurarut̃
ut diuus ꝑiꝰ flauio longinano sꝓsit.
uul Diua tm̃dem ĩ bonefidei uiditiis
offiñ indicis ualit añtũ ĩstipiladõe norĩ¬
nistrauit. a quomandatum ñ eugelut᷑.
posse ei ĩ rutari cur oblata de rado cauti¬
one cum ñ ꝯuenit. si mad ei facile fu̾it.¬

Expanded text:
m intendere potuit: tamen a semet ipso cur non exegerit, ei imputabitur: et si forte non fuerit usurar‹i›um debitum, incipit esse usurarium, ut diuus Pius Flauio Longino rescripsit: uia tantundem in bonae fidei iudiciis officium iudicis ualet, quantum in stipulatione nominnistrauit a quo mandatum non exigebatur, posse e‹i i›mputari, cur oblata de rato cautione eum non conuenit: si modo facile ei
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd g ĩquid pedi sicũ te ħrdẽ putatem
ĩsidã fulsero h̃rditarã. tuq ratũ hu̾is
an sit mͥ adi̾̃sus deaccio s ñ foreait.
cum ħ fc̃o meo alt̾ sit locupletatus. et
alt̾ sit re ip̃a negotiũ gestum nec possit
quod alii adquisitum ÷ ur̃õ gestu ħ tuũ
negotium uideriUideanus ĩ ꝑsora
euis qui negotiũ admĩstrat. si q̃dam
gessit. quedã ñ. ꝯtemplatõe tñ enis ałiꝰ¬

Expanded text:
 cum te heredem putarem, insulam fulsero hereditariam tuque ratum habueris, an sit mihi aduersus te actio? sed non fore ait, cum hoc facto meo alter sit locupletatus et alterius re ipsa gestum negotium sit, nec possit, quod alii adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium uideri. Uideamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit quaedam non, contemplatione tamen ei
Abbreviated transcription (Latin):
debetur. ⁊ ĩ patrẽ dandã accõm ĩ añtũ
lociletio: ex ei administratõe fcũs sit
S: ⁊ si hoĩs liberi qui tͥ bona fix seriie¬
bat negotia gessero. si quidẽ tiuim ẽẽ
seruum gessisse. pomp̃. scͥbit. ei rerũ
peculta. cĩ aue te seaui debent decitm

Expanded text:
debetur, et in patrem dandam actionem, in quantum locupletior ex mea administratione factus sit. Sed si hominis liberi qui tibi bona fide seruiebat negotia gessero: si quidem putans tuum esse seruum gessi, Pomponius scribit earum rerum peculiarium causa, quae te sequi debent, tecum
Abbreviated transcription (Latin):
dedit semppniñ creditorẽ sinĩ. is admi¬
nistrata tutela reliad frẽm suũ hr̃dẽ
ꝗ ⁊ ipẽ docessit ⁊ ꝑ fidei ꝯmissũ nom̃
debitoris titio ueliad ei q mandate st̃
le accio quã pecoẽ credite exhrditate sẽ¬

Expanded text:
dedit Sempronium creditorem suum: is administrata tutela reliquit fratrem suum heredem, qui et ipse decessit et per fideicommissum nomen debitoris Titio reliquit eique mandatae sunt ae actio quam pecuniae creditae ex
Abbreviated transcription (Latin):
d᷑ PDer ꝓcuratorẽ ñ semp ad qui¬
riimis accoes s retinemus: ułti si
reum ꝯuentat. intra legitimũ tỹs
uł si ꝓhibeat nouũ opͦ fĩ ut int̾oic¬
tum nobis utile sit. qd̾ ni. ant clani

Expanded text:
 procuratorem non semper adquirim‹u›s actiones, sed retinemus: ueluti si reum conueniat intra legitimum tempus: uel si prohibeat opus nouum fieri, ut interdictum nobis utile sit quod ui aut clam,
Abbreviated transcription (Latin):
hãt sat̾dare. pena ñ defendentis ꝓ¬
curatoris ħ ÷ ut ei denegeturactio
Si ꝓcuratoe. agat ⁊ pͥsens sit ab sentis
serinis. attilicirin ait. seruo cauend̾
fendi absentis grã cogend̾ ꝓcuraitorẽ.
iuditium acciꝑe. nedecipiaturis qui sat̃
accepit. Nã ⁊ ss ⁊ ñ coguntur reñdefẽ¬
dere. post sat̃aitom ca labõ ait cã cogn
tr̃rs cc̃cum iudicium accae cogendum
Qͥ si aut affinitas dixepta sit. aut ĩ un¬
icitie int̾cesserint. aut bona absentis po

Expanded text:
habet dare. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. Si procurator agat et praesens sit absentis seruus, Atilicinus ait seruo cauendumfendendi absentis gratia, cogendum procuratorem iudicium accipere, ne decipiatur is qui satis accepit: nam eos, qui non coguntur rem defendere, post satisdationem cogi. Labeo causa cogntractum, iudicium eum accipere cogendum: quod si aut adfinitas dirempta sit aut inimicitiae intercesserint aut bona absentis po
Abbreviated transcription (Latin):
let ꝓcuratore aire ĩ quẽ actor triusfat ueiti¬
um. noim debet. solempint̾ q ꝓ eo iudica¬
tum sslu ꝯebet sit̾datõẽ cn̾ie: Ei qui
tus sit ancagendus sit restititoriũ iuditiũ
accie. Et mag̾ plac cogend̾ ꝓcuritor̃ Tꝓcͣ
t cec̾is qr negotus gerendis ⁊̃ ita ꝓcinitor li¬
teb̃ erbom fide gestis rom̃ redd̾e debet.
Itaqr d̾ ex lite ꝯsecutus fi̾nit. sũ pͥncipili
ip̃i rei noĩe. sũ extͥnsecus o eam rẽ. debet
mandati maitio restitie. usq adeo it ⁊ si

Expanded text:
quem actor transferat iudicium, audiri debet sollemniterque pro iudicatum solui satisdatione cauere. Ei qui tus sit, an cogendus sit restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum. Procurator ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita et in litibus ex bona fide rationem reddere debet. itaque quod ex lite consecutus erit siue principaliter ipsius rei nomine siue extrinsecus ob eam rem, debet manda
Abbreviated transcription (Latin):
uelle. S si id illesa estimatos sui fat.
dt̾m ferendus ⁊ pudorem suũ purg̃as
datũ ⁊ hoc ꝓbau̾nt ñ debet carere ꝓͥti
lite. ¶Itẽ si retentõẽ aliqua ꝓcurator
uti uelit. ñ facile abeo erit lis tͣnffẽda¬

Expanded text:
uelle, sed si id inlaesa existimatione sua fiat: ceterum ferendus erit pudorem suum purgans. datum et hoc probauerit, non debet carere propria lite. item si retentione aliqua procurator uti uelit, non facile ab eo lis e
Abbreviated transcription (Latin):
uił  onstitui pot ⁊ actor ad oxis noui
nũtiatõm ⁊ adscipluitoẽs int̾ponendas ue¬
luti legator. damptui ĩfecti. iudicatũ solui.
quãiis seruo potꝰ cuntatis caui debeat. S
⁊ si accoei cautum fu̾it. utił actio admis¬
tritori reꝵ. cuntatis dabitur .R. de negoti

Expanded text:
um. Constitui potest actor etiam ad operis noui nuntiationem et ad stipulationes interponendas, ueluti legatorum, damni infecti, iudicatum solui, quamuis seruo potius ciuitatis caueri debeat: sed et si actori cautum fuerit, utilis actio administratori rerum ciuitatis dabitu
Abbreviated transcription (Latin):
tici ħrẽt. ipo iure id decietũ miłius mom̃¬
ꝓħ̃itus sit. an erccptio ei nocett. ⁊ puto ħ
sic accipierd̾ utei ꝑmissa uideatur cin ꝑm¬
issa durat. ¶ Actor uiilsitatis si agat
to int̾ͥponereã etiam derato cantionem:
Accor ita qr isde ꝓcurtanis ꝑtib fũgitur

Expanded text:
Titius haberet, ipso iure id decretum nullius momeprohibitus sit, an exceptio ei noceat? et puto sic hoc accipiendum, ut ei permissa videatur, cui et permissa durat. Actor universitatis si agat,to interponendam et de rato cautionem. actor itaque iste procuratoris partibus fungitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportione : ꝓꝑte emptionem ualere
ꝓ parte non uałe. S ¶ Sisi̾us cdñ
iussu in demonstnͣdis fmib agͥ iuz
uenditiuł errore uł dolo. ptꝰ demõ¬
strau̾it. id tũ demonstratum accipi
nsqmͣ si aut p̾cuim nob̾ sit solutum.
ti statiam uł uasa aliqͣ seuuestem
ut nichaliud qim pecũ̾iam daremꝰ. ep̃¬
tionemuderi. nec posse ull amlocati¬
onẽ eẽ uͥ corpꝰ ip̃m ñ det᷑ abeo cui id fi¬
eret. Aliteratq si aream darẽ il ĩ su¬
pacti nocere potius defe uenditori
qui id dixerit. qmemptori q poruit
stquid satͥ uł religiosi ẽ: ẽiuis uenit
nͭ. suꝑuatuãñ ec̃. s ad modica locaꝑ
tin̾e. Cet̾msiomne religiosũ ł sacẽ
uł publicum. uenierit: nullã esse
emptionem.¬
Iaurx. Inmodicis aũ exẽp̃to eẽ at¬
tionem q non sp̃alit̾ locus sac̾. uł
religiosus uenit. s emptõui maio¬
ris parris accessit.
S .. Siita clistrahatur: illa aut
illa res. utram eleg̾it uenditor: ħ
erit empta. ¶Q uendidit ne¬

Expanded text:
portione pro parte emptionem ualere, pro parte non ualere. Si seruus domini iussu in demonstrandis finibus agri uenditi uel errore uel dolo plus demon‹s›trauerit, id tamen demonstratum accipi tis, quam si aut pretium nobis solutum sit ti statuam uel uas aliquod seu uestem, ut nihil aliud quam pecuniam daremus, emptionem uideri, nec posse ullam locationem esse, ubi corpus ipsum non detur ab eo cui id fieret: aliter atque si aream darem, ubi insupacti nocere potius debere uenditori qui id d‹i›xerit quam emptori, quia potuit 'si quid sacri uel religiosi est, eius uenit nihil' superuacuam non esse, sed ad modica loca pertinere. ceterum si omne religiosum uel sacrum uel publicum uenierit, nullam esse emptioneminum. in modicis autem ex empto esse actionem, quia non specialiter locus sacer uel religiosus uenit, sed emptioni maioris partis accessit.inum Si ita distrahatur "illa aut illa res", utram eliget venditor, haec erit empta. Qui vendidit ne
Abbreviated transcription (Latin):
sura enimnone ͦ proficit. itaut aut
plꝰ aut minus ueneat. s ut appare¬
at qnͣtumematur. ¶ Siemptiomͥ
fc̃ã fu̾it: esto mͥ emptus. stichus aut
pamphilus inpotestate est uenduto¬
ris. quenmelit dare. sicrit instiptilatio¬
iuib.S uno mortuo qui suꝑest dandꝰ
est. udeo pͥoris ꝑiculum aduenditorẽ:
posteriori ad emptorem respicit. s

Expanded text:
ensura uero non eo proficit, ut aut ensura uero non eo proficit, ut aut plus aut minus ueneat, sed ut appareat, quantum ematur. Si emptio ‹i›ta facta fuerit: 'est mihi emptus Stichus aut Pamphilus', in potestate est uenditoris, quem uelit dare, sicut in stipulationibus, sed uno mortuo qui superest dandus est: et ideo prioris periculum ad uenditorem, pos
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor intellex̾it. nec refert qnͣti
sit accessio. siue plus in ea sit. qm in
ip̃a re cui accedit. anminꝰ. plerasq
enim res. aliqũ pp̃ accessiones emimꝰ.
musl marmora istatuas itabulas E¬
pictasematur. ¶Omniumr̃t quaᷤ
quis hrẽ uł posuidere uł. ꝑsequi pot̾.
uendatio restefit. Quas uero nͣ uł gẽ
num ius uł more ciuitatis comititõ
exuerunt. eaꝵ nulla uenditio ẽ.
ponumꝰ. s nͨ tał emptio aut stipłatõ
admitenda ẽ cum seruusent. qͣmus
cliximus futuras res emi posse. Nec
enu fas est eius modi cãus expecta¬
re. ¶It̾ si iemptor iuenditor scit:
obliga br uenditor. nec tamen ex uẽ¬
clito quicqmͣ consequitur. nscultͦ
ꝙ conuen̾it pstet. ꝙ si uenditor scit:
emptio tunc ualet cum ab initio id
agatur. ut possessionẽ emat. cim for¬
te uenditor hũit ⁊ iniuditio possessi¬
oins potior eẽt. ¶Alia causa est
regustandi. alia metiendi. Gtꝰ eñi
ad hoc ꝓficit: ut imꝓpbare liceat. M¬

Expanded text:
uenditor intellexerit. nec refert, quanti sit accessio, siue plus in ea sit quam in ipsa re cui accedat an minus: plerasque enim res aliquando propter accessiones emimus, r marmora et statuas et tabulas p‹i›ctas ematur. Omnium rerum, quas quis habere uel possidere uel persequi potest, uenditio recte fit: quas uero natura uel gentium ius uel mores ciuitatis commercio exuerunt, earum nulla uenditio est. possumus. sed nec talis emptio a‹ut› stipulatio admittenda est: 'cum seruus erit', quamuis dixerimus futuras res emi posse: nec enim fas est eiusmodi casus exspectare. Item si et emptor et uenditor scit fobligabitur uenditor nec tamen ex uendito quicquam consequitur, nisi ultro quod conuenerit praestet: quod si uenditor scit, emptio tunc ualet, cum ab initio ‹id› agatur, ut possessionem emat, quam forte uenditor habuit, et in iudicio possessionis potior esset. Alia causa est degustandi, alia metiendi: gustus enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, m
Abbreviated transcription (Latin):
decustodia rei conueñit si nicħ appa¬
reat conuenisse. talis custodia deside¬
randa est auenditore. qualem bonꝰ
pr̃ familias sins rebꝰ adhib⁊. qͣm si p̾sti¬
nem exhibeat emptori. unde uidebimꝰ
inꝑsonam eiꝰ qui alienam rem uendi¬
dit: cumis nullã uendicationem aut
conditionem hr̃epossit. obid ip̃m dãp¬
uandus est qr sisuam remuendidisĩ
potuisiet eas actiones ademptorem

Expanded text:
de custodia rei conuenerat: si nihil appade custodia rei conuenerat: si nihil appareat conuenisse, talis custodia desideranda est a uenditor‹e›, qualem bonus pater familias suis rebus adhibet: quam si praestit condictionem exhibeat emptori. unde uidebimus in personam eius, qui alienam rem uendiderit: cum is nullam uindicationem aut condictionem habere possit, ob id ipsum damnandus est, quia, si suam rem uendidisset, potuisset eas actiones ad emptorem
Abbreviated transcription (Latin):
arra ꝯuention ꝓficiat. Q ut euidentiꝰ
ꝓbari possit ꝯuenisse de p̾cio. ¶ Als̾
constat in ꝑfectum ẽẽ nogorium cum
em̾e uolenti sic uenditor dicit. qnͣti
uelis qnͣti equum putau̾is. qnͣti esti¬
mau̾is. hebus emptum. ¶ Ueneni
maliqiuidam putant noncͣchi empti¬
onem qr nec societas nec mandatum
flagitiose rei ullas uires ht̃. Q sentẽ¬
tia potest sane uera uideri de hiis q̃ nł¬
lo modo a diectione alt̾ius mat̾ie usui
nobis prosunt. De hiis uõ q̃ mixta
aliis matiis adeono cendi naturam
deponiuit ut exhiis antidota ⁊ aliaq̃¬
dam salubria meꝑdicam̃ta conficiã¬
tur aliudd̾ pͭ. ¶ Si quis amico ꝑegͤ
eunti mandauit ut fugitiuum seruũ
cuierat. iñ inuen̾it uendat. nec ip̃e ͤ
senatus dsultum ꝯmittit.q ñ uendid̾.
neq amicus eiꝰ. qr p̾sentem uendid̾.
smptor quo qui p̾sentememit: recte
uegotium gerere intelligit᷑. ¶ Si
res uentlita ꝑ furtum ꝑient: pͥus a¬
ninadu̾tendumerit. quid int̾eos

Expanded text:
entius probari possit convenisse de pretio. Illud constat imperfectum esse negotium, cum emere volenti sic venditor dicit: "quanti velis, quanti aequum putaveris, quanti aestimaveris, habebis emptum". Veneni mali quidam putant non contrahi emptionem, quia nec societas aut mandatum flagitiosae rei ullas vires habet: quae sententia potest sane vera videri de his quae nullo modo adiectione alterius materiae usu nobis esse possunt: de his vero quae mixta aliis materiis adeo nocendi naturam deponunt, ut ex his antidoti et alia quaedam salubria medicamenta conficiantur, aliud dici potest. Si quis amico peregre eunti mandaverit, ut fugitivum suum quaerat et si inuenerit uendat, nec ipse contra senatus consultum committit, quia non uendidit, neque amicus eius, quia praesentem uendit: emptor quoque, qui praesentem emit, recte negotium gerere intellegitur. Si r‹e›s uendita per furtum perierit, prius animaduertendum erit, quid inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
tñferte. ¶In hiis q̃ ponde̾. numero.
mensuraue.constant: uelutifrumẽ¬
touino ⁊ oleo. argento. mͦ ea suant᷑
que incet̾is ut simul atꝙ de p̾ciocon:¬
side p̾cio conuen̾it nontũ ałtͣ uidea¬
tur ꝑfc̃a uenditõ. qmͣ si ad m̃sa. ⁊¬
appensa. anuimirata ue sint. Nã
siomne uinum ioleũ. frum̃tum.ł
argentum: qͣnͣtum cumq eẽt uno
p̃rio uenierit. idemiuris est ꝙ incet̾¬
is reb. ꝙ siuinum ĩuenierit ut in
singuas amphoras. It̾ oleum: ut in
snigulas metretas. item frum̃tum:
ut insingulos modios. itẽ argentum
ut insingulas libras: certum p̾cium drẽ¬

Expanded text:
nsferre. In his quae pondere numero mensuraue constant, ueluti frumento uino oleo argento, modo ea seruantur quae in ceteris, ut simul atque de pretio conmsi de pretio conuenerit, non tamen aliter uideatur perfecta uenditio, quam si admensa adpensa adnumerataue sint. nam si omne uinum uel oleum uel frumentum uel argentum quantumcumque esset uno pretio uenierit, idem iuris est quod in ceteris rebus. quod si uinum ita uenierit, ut in singulas amphoras, item oleum, ut in singulos metretas, item frumentum, ut in singulos modios, item argentum, ut in singulas libras certum pretium d
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .t. Quociẽs s̾u̾us uenit ñ cumpe¬
culio distrahitur. ⁊ ideo siue nonsit
exceprum: suie exceptum sit. ne cũ
reculio ueneat. ñ c̃ peculio distractus
ur᷑. uñ siqͣ res fu̾it peculiaris. al̾uo
surrepta condicip̾. udelict qiͣ fͤtĩa.¬

Expanded text:
. Quotiens seruus uenit, non cum peculio distrahitur: et ideo siue non sit exceptum, siue exceptum sit, ne cum peculio ueneat, non cum peculio distractus uidetur. unde si qua res fuerit peculiaris a seruo subrepta, condici potest uidelicet q
Abbreviated transcription (Latin):
d.ar. P ed ad exhibend̾ agi posse.
uichominꝰ ⁊ex uendito puto.
culio: reddenid̾ ẽ uenditori. ułuti ꝑ¬
tus iꝙ ex opens uicari ꝑceptum est.
ip̃ .ł. Quitab̾nas argentarias
uł cereras ciue insdlo publico sunt
uendidit. ñ solums ius uendidit.
c̃ iste tab̾ne publice sunti qͣꝵꝵ usus
ad pͥuatos ꝑtinet.

Expanded text:
. Sed ad exhibendum agi posse nihilo minus et ex uendito puto. culio, reddendum est uenditori, ueluti partus et quod ex operis uicarii perceptum est.inum. Qui tabernas argentarias uel ceteras quae in solo publico sunt uendit, non solum, sed ius uendit, cum istae tabernae publicae sunt, quarum usus ad priuatos pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
res donacionis cã distrahitur clubiũ
nouest uenditionem ual̾e. ħ iter ce¬
teros. Inter uirum uero iuxorem
donationis causa uenditio fr̃a p̾tioui¬
hore nulluis momenti est.
uła. Pidebitor rem ꝑignoratam
acreclitore redei̾it. qiͣ sue rei emp
mile est eum qui fructũ oline pendẽ¬
tis uendidisset istipulanus est ꝓ .x. põ¬
do olei ꝙ natum est. p̾cium constiuᷤ¬
se. ex eoquiꝰnatum eẽt. usq ad .x. pondo
olei. Idcuro soł .u. collectis: non ampliꝰ
emptor petere potest.qͣm.uͭ. pondo
olei. que collecta ełsent. a plerisq
aut .l. Qui fundum uendidit in
lege ita dixerat. ut emptor in diebus
xxx. ꝓximis fundum metiretur. ⁊i de
m̾odo renunti aret. isi añ eam diem
non renuntiasset ut uenditoris fides
soluta eẽt. emptor intra diem mͣsure
ciauit. ⁊ pecuuiam acͤcepit. postea eum
fundumuendidit. ⁊ cum ip̃e emptori
suo admetiretur. multo minorem
mod̾ agri qm̃ putauerat inuenerit.¬

Expanded text:
ionis causa distrahitur, dubium non est uenditionem ualere. hocteros: inter uirum uero et uxorem donationis causa uenditio facta pretio uiliore nullius momenti est.orum Si debitor rem pigneratam a creditore redemerit, quasi suae rei empterisimile est eum, qui fructum olivae pendentis vendidisset et stipulatus est decem pondo olei quod natum esset, pretium constituisse ex eo quod natum esset usque ad decem pondo olei: idcirco solis quinque collectis non amplius emptor petere potest quam quinque pondo olei, quae collecta essent, a plerisque rum. Qui fundum uendeb‹at›, in lege ita dixerat, ut emptor in diebus triginta proximis fundum metiretur et de modo renuntiaret, et si ante eam diem non renuntiasset, ut uenditoris fides soluta esset: emptor intra diem mensurae tiauit et pecuniam pro eo accepit: postea eum fundum uendidit et cum ipse emptori suo admetiretur, multo minorem modum agri quam putauerat inuenit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiulum aduenditorem ꝑtinere.
Nec int̾est utrum p̾cium ominiumn .s.
metretratarum insimul dc̃m̃est. an
insingulas eas. ¶Siquis inuen¬
dendo p̾lioco nfinemcelau̾it quem
emptor si audissz empturus nou esset.
teu̾i uenditorem.
rio sibi delatum ita uendidisset. erit
tͥ emptus tanti qnͣti a testatore emp¬
tus est. mox inueniatur non emptus
s donatus testatori. uidetur quasi sñ
p̾tio fc̃a uenditio. Ideoq similis erit
subconditione fc̃e uenditioni: que
nulla est. si conditio defecenit.
uendat: uenditio ualet. Tociens em̃¬
quociens uiu̾s a uenditio douatiõis¬

Expanded text:
inere: nec interest, unum pretium omnium centum metretarum in semel dictum sit an in singulos eos. Si quis in uendendo praedio confinem celauerit, quem emptor si audisset, empturus non esset, teneri uenditorerio sibi delatum ita uendidisset: 'erit tibi emptus tanti, quanti a testatore emptus est', mox inueniatur non emptus, sed donatus testatori, uidetur quasi sine pretio facta uenditio, ideoque similis erit sub condicione factae uenditioni, quae nulla est, si condicio defecerit. uendat, uenditio ualet: totiens equotiens uniu
Abbreviated transcription (Latin):
curatorem dare s ipe quo filuis ꝓ.¬
curatorda ri potent ⁊ ad agendum
⁊ ad defendendum. ¶Iumnitus pro¬
curator non solet daiͦ. Iniutum ac¬
dicit. uerum eum qiuo qui consẽ¬
sisse non probatur. ¶Ueterani ꝓ¬
curatores fieri possunt. Miutes ã
nec si uelit adu̾sarius procuratores
dari possunt. uͥ hoc tempore litis d¬
testate. quocuinq cãu p̾t̾iissum
est. exceptoeo quiinrem suamꝓ
curator datus est. uł qui cominunẽ
causam amnis suinũi ꝑ sequituz
uel suscepit. quit᷑alis ꝓcuratio con
cessa est. ¶ ꝓcuratorem adliteus
susa piendamdatum ꝓ quo consen¬
tientes dominus utlicatiu solui
exposuit. p̾tor ait. iudicium acciꝑe
cogam. uenimex cã non debebit. com¬
pelli. ut puta inimititie capitties.
curatorem denegan actionẽ. Item
si diguitas accessit ꝓcuratori. uł
rei. ꝑ causa abfuturus sit.

Expanded text:
atorem dare. ipse quoque filius procurator dari poterit et ad agendum et ad defendendum. Inuitus procurator non solet dari. inuitum accontradicit, uerum eum quoque qui consensisse non probatur. Ueterani procuratores fieri possunt: milites autem nec si uelit aduersarius procuratores dari possunt, nisi hoc tempore litis contestatae quocumque casu praetermissum est: excepto eo qui in rem suam procurator datus est, uel qui communem causam omnis sui numeri persequatur uel susccessa est. 'Procuratorem ad litem suscipiendam datum, pro quo consentiente dominus iudicatum solui exposuit' praetor ait 'iudicium accipere cogam'.Uerum ex causa non debebit compelli. ut puta inimicitiae capitales ere in procuratorem denegari actionem. Item si dignitas accesserit procuratori vel rei publice causa abfuturus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
a lienus fuit cum ueniret. siue quodit  en
obligatus est. euictus est. nichil ꝓpomi. cur
emptrici acłusus uenditorem actio nan
competat. herennius modestinus. R  si
emptor apellarat. ⁊ bonam cãm uitio

Expanded text:
alienus fuit cum veniret sive quod tunc obligatus, evictus est, nihil proponi, cur emptrici adversus venditorem actio non competat. Herennius Modestinus respondit: si emptor appellavit et bonam causam vitio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mͥdixisses. inuenditione recte nega¬
remtitio iuseẽ. utentli fruendi.
ob ẽẽ exempto agenti ꝙ demratiatio
ꝓ eiuctione interpoĩta non eẽt. si pacto
eipemissa eẽt: denunciandi ncc̃itas.
Gaia seia fund alutiotitio em̾at.
⁊ qõe mota fisci nomine auctorem lau¬
dauerat. Et euictione secuta: fundꝰ ab¬
latus ⁊ fi̾to adiudicatus est. uenditore
p̾sente. queritur: cum emptrix non ꝓ¬
uocau̾at: an uenditorem potent con¬
uenurr. heremins modestinꝰ .R. siue ꝙ¬

Expanded text:
quod mihi dixisses in uenditione, recte negaquod mihi dixisses in uenditione, recte negarem Titio ius esse utendi fruendi.obesse ex empto agenti, quod denuntiatio pro euictione interposita non esset, si pacto ei remissa esset denuntiandi necessitas. Gaia Seia fundum a Lucio Titio emerat et quaestione mota fisci nomine auctorem laudauerat et euictione secuta fundus ablatus et fisco adiudicatus est uenditore praesente: quaeritur, cum emptrix non prouocauerat, an uenditorem poterit conuenire. Herennius Modestinus
Abbreviated transcription (Latin):
aboł.ł. Diinuenditione ndictum
nonsit qnͣtum uenclitorem ꝓ eiuictõe
prãre apoteat. nchil uenditor pr̃alut.
preter simplam euidionis nomine. ⁊
ex n atura exempto astionis hocq intẽ.
e iuictione te mͥten̾i. sicuti si acceptam rẽ ei¬
tradulissem: placet.
enictionis nomine obligari placet.
¶Si eiqni mͥ uendid plures heredes
extit̾it᷑. umna de eiuttione obligõ est.
omnib q denuntiari. et omnnos defẽ¬
dere debent si de inclustria non uene¬
rint iniuditium. Unus tam̃ ex hiis:
liti substitit. ꝓp̃demintiationis uigo¬
rem.i prelictam ab sentiam. omuib
uincit. aut uincitur. Recteq cura ce¬
teris agam: quod eiuctionis nomine
uictisunt. ¶ Si fundum in quo usꝰ
fuudus ticiierat. qui ei relictus est quo¬
aduiu̾et idetracto usufructu ignorãti
michi uẽdnideris.: tticius capite dirinntꝰ
sint. Etuet tius ius sͥ et̃. ut endifruẽ¬
di competit. maichi adu̾sus te ex stipiłoe
de enistione actio qiuppe siuerum erat

Expanded text:
o. Si in uenditione dictum non sit, quan tum uenditorem pro euictione praestare oporteat, nihil uenditor praestabit praeter simplam euictionis nomine et ex natura ex empto actionis hoc quod inteeuictione te mihi teneri, sicuti si acceptam rem tradidissem, placet. euictionis nomine me obligari placet. Si ei qui mihi uendidit plures heredes exstiterunt, una de euictione obligatio est omnibusque denuntiari et omnes defendere debent: si de industria non uenerint in iudicium, unus tamen ex is liti substitit, propter denuntiationis uigorem et praedictam absentiam omnibus uincit aut uincitur, recteque cum ceteris agam, quod euictionis nomine uicti sint. Si fundum, in quo usus fructus Titii erat, qui ei relictus est quoad uiuet, detracto usu fructu ignoranti mihi uendideris et Titius capite deminutus fuerit et aget Titius ius sibi esse utendi fruendi, competit mihi aduersus te ex stipulatione de euictione actio: quippe si uerum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł.uii.x. Sicuti ã refectõ ꝑietis ad
uitinum ꝑtinet ita fultura niciniedi
fitioꝵ cui seruitus debetur qͣmdui ꝑies
refictiur. ad inferiorem uiciũ nond
ꝑtin̾e. Nam sinõ uult suꝑior fulare:
deponat. ireficiat cum ꝑies fu̾it resti¬
tutus. i ħͥquo sicut inceteris serutu¬
tib actio contraria dabit᷑. ħ est ius tͥ nõ
ẽẽ me cogere. ¶Competit mͥ actõ. ad¬
u̾sus eum qui cessit mͥtalem seruitu

Expanded text:
ictum.Sicut autem refectio parietis ad uicinum pertinet, ita fultura aedificiorum uicini cui seruitus debetur, quamdiu paries reficitur, ad inferiorem uicinum non debet pertinere: nam si non uult superior fulcire, deponat, et restituet, cum paries fuerit restitutus. et hic quoque sicut in ceteris servitutibus actio contraria dabitur, hoc est ius tibi non esse me cogere. Competit mihi actio adversus eum, qui cessit mihi talem servitu
Abbreviated transcription (Latin):
impõĩta comprehensus est.⁊ galtꝰ
pͥutat non posse ita seruitutem ĩpo¬
ni. ut quis facere aliqiuid cogatur.
S ne me facere ꝓhiberet. Nãm mõi
res seruit. S p̾ualuit seruii snĩa it
ꝓpõita sp̃e ut possit quis defend̾e uis
sͥ ẽẽ cogere adu̾sarium. reficere ꝑie¬
tem. ad honerasua sustinenda. labo
autem hanc scruitutem non hoĩe ni
debere. s rem deniq licere domino rẽ
derdliq̃re scribit ¶ autem actioĩtem
mag̃ est qͣm inꝑsonam. ⁊ non alii com
petit qmͣ domino edium. ⁊ a dn̾sus do¬
minum sicut ceteraꝵ ꝑ sonarum ĩten¬
minorum sint an in solidum agatur
minos insolidum ag̾e sicut de ceteris
serrututib excepto usu fructu. S non
idem Rdemlum inquid si cominunes
edes sint. que honera uicini sustinent.

Expanded text:
imposita comprehensus est. et Gallus imposita comprehensus est. et Gallus putat non posse ita servitutem imponi, ut quis facere aliquid cogeretur, sed ne me facere prohiberet: nam in omnres servit. sed evaluit servi sententia, in proposita specie ut possit quis defendere ius sibi esse cogere adversarium reficere parietem ad onera sua sustinenda. Labeo autem hanc servitutem non hominem debere, sed rem, denique licere domino rem derelinquere scribit. Haec autem actio in rem magis est quam domino aedium et adversus dominum, sicuti ceterarum servitutium intenminorum sint, an in solidum agatur,minos in solidum agere, sicuti de ceteris servitutibus excepto usu fructu. sed non idem respondendum inquit, si communes aed
Abbreviated transcription (Latin):
titii edes tue interceclint possum ticii
edib seruitutem imponere neliceat
ei altuis tollere licet tuis non ipo¬
uatur. quia donectunouex Eẽ¬
lp̃.ł. xuii Et si forte quu mediusẽ
qr seruiturem non debeat altius extu¬
lerit eclifitia sua. ut iam egononui¬
dear luminib tuis obstaturus. Siccli¬
edificatum hr̃e inuitote. d si intra
tempus statum rursus deposu̾t edi¬
fitium suum uicinus. renascetur tͥ¬
x siendicatios Sciendumtñ in hiis¬
seruitutib possesiorem ẽẽ eumduis.
ipetitorem ⁊ si forte non hẽameclifi¬
catum a heius ĩmeo adu̾sarus m̃s.
posses̃orẽ. Namcum nͭ sit innouatũ
ille possidet. ⁊ edificantem me ꝓhibere
potest. i auili actione unt̾dicto qd
ui aut clam. idemest ⁊ silapilli iac¬
tu impeclierit. S ⁊ si paciente eo ecli¬
ficauero: ego possessor ero effectus.¬
¶Eti am deseruitute que hoñis feren.¬
di cã impõĩta erit actionob̾ compe¬
tit ut ihonera ferat. ⁊ eclificia refi¬
tiat ad eum modum qui seruitute

Expanded text:
Titii aedes tuae aedes intercedant, possum Titii aedibus servitutem imponere, ne liceat ei altius tollere, licet tuis non imponatur: quia donec tu non e.Et si forte qui medius est, quia seruitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non uidear luminibus tuis obstaturus, si aediaedificatum habere invito te: sed si intra tempus statutum rursus deposuerit aedificium suum vicinus, renasceretur tibi vindicatio. Sciendum seruitutibus possessorem esse eum iuris et petitorem. et si forte non habeam aedificatum altius in meo, aduersarius meus possessor est: nam cum nihil sit innouatum, ille possidet et aedificantem me prohibere potest et ciuili actione et interdicto quod ui aut clam: idem et si lapilli iactu impedierit. sed et si patiente eo aedificauero, ego possessor ero effectus.Etiam de seruitute quae ondi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aedificia reficiat ad eum modum, qui servitute
Abbreviated transcription (Latin):
auł .i. xxi. Harum actionum euentꝰ.
hic est. ut uictori offõ iudicis aut res:
prẽtur. aut cautõ res i p̃a hoc est ut
iubeat adu̾sarium uides emendare. iii¬
tium ꝑietis. ⁊ ydoneum prãre cautio hec
est. iit euiniubeat de reficiendo ꝑiete ca¬
uereꝰ n se.nz s sicressores suos ꝓhibmir oᷤ.
altius tolłe. sublatumq hr̃e ⁊ si cau̾it

Expanded text:
ad edictum.Harum actionum euentus hic est, ut uictori officio iudicis aut res praestetur aut cautio. res ipsa haec est, ut iubeat aduersarium iudex emendare uitium parietis et idoneum praestare. cautio haec est, ut eum iubeat de reficiendo pariete cauere neque se neque successores suos prohibituros altius tollere sublatumque habere: et si cauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
aura. Ius singulare est ꝙ cont̾
tenorem rõnis pp̃ aliquamistis tra¬
teͣm auctoritate conflituentium
introductum est
tande suntz quo uoluntas earuin
ea potius accipienda sunt ẽ sig̾catõ

Expanded text:
ure: Ius singulare est, quod contra tenorem rationis, propter aliquam utilitatem, auctoritate constituentium introductum est.tande sunt, quo voluntas earum cea potius accipienda est significatio
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib constituta sunt rõ reddi
rinon oportet. auoquin ex hiis m¬
tanda q̃ i interpretationem cer¬
Celsus a.uiii. In cuule est insitotalege
que salubriter ꝓ utiutate homiñ
introclucuntur. ea nos cluriore ĩt̾¬
pretatione õ ipsorum cominodũ
ore leges adposteriores trahantur
est. ⁊ semꝑ qihoc ⁊ legib mẽẽ cre¬
que quandoq siules eruntz¬

Expanded text:
maioribus constituta sunt, ratio redri non oportet: alioquin tanda, quae interpretationem cerestorum.Inciuile est nisi tota lege quae salubriter pro utilitate hominum introducuntur, ea nos duriore interpretatione contra ipsorum commodum ores leges ad posteriores trahantur.est, semper quasi hoc legibus inesse crequae quandoque similes erunt
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ.ł.l. Neq leges neq senatus o¬
suita ita scͥbi possunt ut omnes
casus qui q̃nz incideruit comp̾hen¬
dantur. s sufficit ea que pleiumqͥ
acciclunt contineri.
mo constiͣuntur aũ interpretatio¬
ne aut constitutione oꝑtum prin
articun sigilatim aut legibz aut
senatus consuttis comprehendi. s

Expanded text:
 Neque leges neque senatus consulta ita scribi possunt, ut omnes casus qui quandoque inciderint comprehendantur, sed sufficit ea quae plerumque accidunt contineri. mo constituuntur, aut interpretatione aut constitutione optimi princarticuli singillatim aut legibus aut senatus consultis compraehendi: sed