comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nichil est hac margarita. atq hac ues¬
te p̾ciosus. ⁊ tiniuris est ut hanc habeas.
Tu modo si quando tibiuestis alia offe¬
ratur. uł infecta. uł serica. ⁊ deaurata:
dicito ei qui tibi offert. Ego uestẽ alte¬
ram expecto pp̃ qͣm pader meus ametã
diu ꝑegrinatur qͣm michi querit: qͣm
ñ possum habere. si hanc habuero. Suf¬
ficit michi lana oius mee: sufficit mi¬
chi color quẽ natura atculit. sufficitm
textus insuptuosus. Cet̾um uestẽ illã
desidero que dicitur ñ absumi. ñ atteri
ñ scindi. At u̾o si dibi margarita offera¬
tut. aut suspendenda collo. aut digito
ecaptanda: dices ita. Nõ michumpedi¬
mnto sint iste mutiles. ⁊ sordide marga¬
rite. Expecto illam pulchecimã ⁊ pre¬
ciosissimã. ⁊ utilissimã. Gredo patͥ meo.
quia ⁊ ille ei qui hanc spopondit sibi cre¬
didit: p̃p quam michi significauit se
⁊̃ mori uelle. Hanc expecto. hanc desid̾o:
subueni solletitudini mee: ⁊ hanc epys¬

Expanded text:
nihil hac margarita atque hac uesnihil hac margarita atque hac ueste pretiosius est et tui iuris est, ut hanc habeas. tu modo, quando tibi uestis alia offeratur uel infecta uel serica uel deaurata, dicito ei, qui tibi offert: \'ego uestem alteram exspecto, propter quam pater meus a me tam diu peregrinatur, quam mihi quaerit, quam non possum habere, si hanc habuero. sufficit mihi lana ouis meae, sufficit mihi color, quem natura attulit, sufficit mihi textus insumptuosus. ceterum uestem illam desidero, quae dicitur non absumi, non atteri, non scindi\'. at uero, si tibi margarita offeratur aut suspendenda collo aut digito coaptanda, dices ita: \'non mihi impedimento sint istae inutiles et sordidae margaritae; expecto illam pulcherrimam et pretiosissimam et utilissimam — credo patri meo, quia et ille ei, qui spopondit sibi, credidit —, propter quam mihi significauit se etiam mori uelle. hanc exspecto, hanc desidero, ro, filia, subueni sollicitudini meae et hanc epis
Abbreviated transcription (Latin):
sit qui margaritã alterã habu̾it: qr alie
margarite. aut de mari. aut de terra fẽ
osa est incõꝑabił. ⁊ celestis est. Nõ digna¬
tur ibi esse ubi alie sunt: ñ enim reb
meis conuente cum reb hõis: qr qui
neste mea ⁊ margarita utitur. in et̾nũ
sanus est. nõ febre exardescit. ñuulneri
patet: ñ annis demutatur. ñ morte dis
soluitur. equał enim sẽper ⁊ et̾nus ẽ.
Ego tam̃ hanc uestẽ. ⁊ hanc margaritã
meã petẽti tibi dabo:. ut eam filie cue
ꝑferas. Sed pͥus scire debes quid uelit
filia tua:. si sehunis uestis ⁊ margarite
mee usib dignam faciat: id est siues¬
des sericas ⁊ auratas. ⁊ infectas habere
nolu̾te. ⁊ si omnẽ margaritã alt̾am ode¬
rit. tunc hanc qͣm me rogas tibi p̾stabo.
uesti ⁊ margarite reserues. Neq mizo
seni tale dampnũ tuum facias. si hãc
uestẽ ⁊ hanc margaritã nõ habueris.
Testor aut̃ tibi filia deum celi ⁊ derre. qr

Expanded text:
sit, qui margaritam alteram habuerit, quia aliae sit, qui margaritam alteram habuerit, quia aliae margaritae aut de terra aut osa est, incomparabilis et caelestis est, non dignatur ibi esse, ubi aliae sunt. non enim rebus meis conuenit cum rebus hominis, quia, qui ueste mea et margarita utitur, in aeternum sanus est non febre exardescit, non uulncri patet, non annis demutatur, solvitur; aequalis enim semper et aeternus est. Ego tamen hanc vestem et hanc margaritam meam petenti tibi dabo, ut eam filiae tuae perferas. Sed prius scire debes quid velit filia tua. Si se hujus vestis et margaritae meae dignam faciat, id est, si vestes sericas et auratas et infectas habere noluerit, si omnem margaritam alteram oderit; tunc haec quae me rogas tibi praestabovesti et margaritae reserves, neque miserum senem tali damno tuo facias, si hanc vestem et hanc margaritam 528 non habueris. Testor autem tibi, filia, Deum coeli et terrae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudini ⁊ uite mee. Si enim hanc
uestem ⁊ michi. ⁊ margaritã. nõ ecedis:
miser suturus sum filiãq mean uiuẽ¬
tẽ perditurus. Ego p̃p hant margari¬
tã ⁊ uestẽ ꝑegrinari uolo. Scis dñe qr ñ
bet me leuare:. ⁊ ait michi. Mouerunt
me p̾ces ⁊ lacrime due: ⁊ ben̾est qd̾ hoc
credidisti. Et quia dixisti. de pro hac mͣr¬
gartta ip̃am iutã tuã uelle impend̾e:
nõ possum eam tibi negare. s scire de¬
bes ꝓpostium. ⁊ uoluntatẽ meam. ues¬
tis quam ego dedero talis est: ut siqua
puella uolu̾re ueste alia colorata ⁊ se¬
rica deanrata uti. inueste mea capere
ñ possit. S illi dabo eam que contẽta
sit ñ serieo habitu. s natiuis colorib
⁊ insũptuoso textu uestiei  ita ut ꝓpt̾
⁊ suetudinẽ ppuram ꝑangustã uesus
habeat. n c̃putpina ipsa disfurdatur
ĩ uestem. Margaritã u̾o qͣm ame petis
natura enis est ut habere eam nemo pos¬

Expanded text:
sollicitudini uitae meae; si enim hanc sollicitudini uitae meae; si enim hanc uestem mihi et margaritam non concedis, miser futurus sum: filiam meam uiuentem perditurus sum. ego propter hanc margaritam et uestem peregrinari uolo. scis, domine, qubet me leuare et ait mihi: \'mouerunt me preces et lacrimae tuae et bene est, quod hoc credidisti. et quia dixisti te pro hac margarita ipsam uitam tuam uelle impendere, non possum eam tibi negare, sed scire debes propositum et uoluntatem meam. uestis, quam ego dedero, talis est, ut, si quis uoluerit ueste alia colorata et serica et aurata uti, hanc uestem meam capere non possit. sed illi dabo eam, quae contenta sit serio habitu et natiuis coloribus et insumptuoso textu uestiri, ita ut propter consuetudinem purpuram perangustam uestis habeat, non etiam purpura ipsa diffundatur in uestem. margarita uero, quam a me petis naturae eius est, ut habere eam nemo pos
Abbreviated transcription (Latin):
color: ⁊ nichil ꝓrsꝰ cõꝑatum ei poterat
eqͣri. Postꝙͣ: uidi margaritã. Qura in¬
sa. statim concidi. Nõ enim potuerũt
oeuli mei sustinere tantũ eius colorem
Nam nec celi. nec lucis. nec maris. nec t̾¬
respecies płchritudini eius poterat cõ
esse. chanc uestẽ atq margaritã ad filiã
tuam desiderare. S ut magis desideres:
ostendam tibi quidad hue hec uestis. at¬
q margarita boni habeat uestis hec nũ¬
qmͣ tineis comeditur. ñ usu atterttur¬
eamduitur. ñ egrotet. ñ senescat. non
moriatur: nichilomnino in se habet qd̃
sit obnoxium corporr. s utẽti ea nichil
accidit ꝙ aut mordẽ afferat. aut etatẽ
demitet. aut impediat sanitati. Qd
ubi audiui filia. exanimari magis de¬
sid̾io margarite.⁊ uestis istius cepi. Et
sicut ꝓstratus iacebam: indeficienti fle¬
tu. ⁊ mntẽta or̃one iuuene pcari cepi di¬
cens. Dñe sc̃e miserere p̾ci mee: ⁊ misere

Expanded text:
olor et nihil prorsus comparatum ei poterat olor et nihil prorsus comparatum ei poterat aequari. post quam uidi margaritam, qua uisa statim concidi; non enim potuerunt oculi mei sustinere tantum eius colorem. nam nec caeli nec lucis nec maris nec terrae species pulchritudini eius poterat compesse et hanc uestem atque hanc margaritam ad filiam tuam desiderare, sed, ut magis desideres, ostendo tibi, quid adhuc haec uestis atque margarita boni habeat. uestis haec numquam a tineis comeditur, non usu atterituream induerit, non aegrotet, non senescat, non moriatur. Nihil omnino in se habet, qsit obnoxium corpori, sed utenti ea nihil accidit, quod aut mortem afferat aut aetatem demutet aut impediat sanitatem\'. quod ubi audiui, filia, exanimari magis desiderio margaritae et uestis istius coepi et, sicut prostratus iacebam, indeficienti fletu et intenta oratione iuuenem precari coepi dicens: \'domine sancte, miserere preci meae et miserere
Abbreviated transcription (Latin):
dignaretur p̾stare esse michi filiam
quam uehem̃ter diligerẽ eui hanc
uestẽ atq margaritã quererẽ. Et int̾
hec ꝓstratus in faciẽ. leo plurimũ.
Et noctib ac dieb ingemiscens: rogo
ut audire dignaretur p̾cem meam.
post que quia bonus est inuenis. et
melior illo nulłs est: ait michi. Nos¬
ti hanc uestẽ atq hane margaritã q̃
a me lacrimis rogas. uti eam filietue
concedã: Et ego respondi illi. Domi¬
ne auditu cognoui de ip̃is ⁊ fide credi¬
di: et scio quia optime sunt: ⁊ salus
uera est hac ueste uti.⁊ hac margari¬
ta ornati. Et statim minist̾s suis pcep̃.
ut michi ⁊ uestẽ ⁊ margarttã ostende¬
rent. Et ꝯfestim ita sit. Hanc uestem
pͥmo uidi. Uili filia. uicli qd̾ eloqui
nõ possum. Nũquid sericũ in ea scdm
subtilitatẽ eius spartũ erat ⁊Iũquid
candori eius uiues cõparaten ingres¬
cunt: Nuiquid autũ uixta fulgorem
eius ñ liuidãtur: Ipsa eium mutti¬

Expanded text:
dignaretur praestare, esse mihi filiam dignaretur praestare, esse mihi filiam quam vehementer diligerem, cui hanc vestem atque margaritam quaererem. Et inter haec prostratus in faciem et noctibus ac diebus gemescens rogo, uti audire dignaretur precem meam. , Post quae, quia bonus iuuenis et melius illo nihil est, ait mihi : \'nosti hanc uestem atque hanc margaritam, quam a me lacrimans rogas, uti eam filiae tuae concedam?\' et ego respondi illi: \'domine, auditu cognoui de ipsis et fide credidi et scio, quia optimae sunt et salus uera est hac ueste uti et hac margarita ornari\'. et statim ministris suis praecepit, ut mihi et uestem hanc et margaritam ostenderent et confestim itafit. hanc primum uestem uidi; uidifiliauidi, quod eloqui non possum. numquid non sericum secundum subtilitatem eius spartum erat? numquid candori eius niues comparatae non nigrescebunt? numquid aurum iuxta fulgorem eius non liuidatur? ipsi enim mult
Abbreviated transcription (Latin):
auas: in quib intelligo desi¬
desiderantẽ te mei esse. Et certe ita
iur optabił sit. Et quia grauẽ dibi
esse absentia meam sciremi neme
forte impium esse erga te existimares
qui tamdiua te abessem. excusare tͥ.
⁊ ꝓfectionẽ meam.⁊ moras uolur: ut
ĩtelligeres me ñ impie tibi. s utilit̾
deesse. Nam cum de filia ut unicam.
ita qͣntum in me est ⁊ unanimẽ habe¬
am: uellem te pulcherrimã oĩm et
chi est esse quẽdam iuuenẽ hĩtem mĩ¬
garitã. ⁊ uestẽ inestimabił ẜcii. qͣm si
quis ab eo poss mereri suꝑ humanas
turus ess. Ad hunc uidendũ profectus
sum. Ad quem cum ꝑ longas ⁊ młtas
⁊ difficiles uias uenissẽ: uidens eum
statim ꝓcidi. Adest tam pulcher iu¬
uenis: ud ante conspectũ ens nemo
audeat consist̾e. Qͥ ubi ꝓcidisse me¬
iidit:. interrogare me iussit quidur¬
lem. ⁊ quid rogarẽ. Et ego respondi
audisse me de ueste sua.⁊ margari¬
ta. ⁊ ob id uenissẽ. Et si eam michi o¬

Expanded text:
tuas, in quibus intelligo desiderantem te mei esse: et certum itatur optabilis sit. Et quia gravem tibi esse absentiam meam scirem, ne me forte impium esse erga te existimares, qui tam diu a te abessem: excusare tibi et profectionem meam et moras volui, ut intelligeres me non impie tibi, sed utiliter deesse. Namque cum te, filia, ut unicam, ita, quantum a me est, et unanimem habeam; vellem te pulcherrimam omnium et hi est, esse quemdam juvenem, habentem margaritam et vestem inaestimabilis pretii: quam si quis ab eo posset mereri, super humanas ieret. Ad hunc his auditis profectus sum: ad quem cum per multas et longas et difficiles vias venissem, videns eum statim procidi. Adest enim tam pulcher juvenis, ut ante conspectum ejus nemo audeat consistere. Qui ubi me procidisse vidit, interrogari me jussit quid vellem, et quid rogarem: et ego respondi, audisse me de veste sua et margarita, et ob id venisse; et si eam mihi
Abbreviated transcription (Latin):
lutatũ in oscło pacis dimisit eum apłi¬
ca fultum benedictione ⁊ auctoritate.
bis largitus est benedictionẽ. Et alta
suspiria trahens qd̃ nõ liceret sibi pro
suo desid̾io remanere: hos inquit in¬
tim pro meoront retineatis qui auo¬
bis discant qd̾ nos post mod̾ doceant.
Et infert. Crunt nobis insem. ⁊ in se¬
men audierũt monachũ ñ uiderũt. Et
dimissis qͣtuor a lat̾e suo: abiit. Q pro¬
bati. ⁊ digni inuenti: monachi fc̃i sũt.
post aliquod tẽpus cum iam sc̃s ess in
ip̃is emisimus eos: adiungentes de nr̃is
quantũ sufficerent ad numerũ abbatie.
Que concepit ⁊ peꝑit filias quinꝙ. et
sic multiplicato semine augescit ĩ dies
mimerus monachoꝵ iuxta desiderium
⁊ uaticunũ malachie. Nunc iam repe¬
damus ordinẽ narrationis.

Expanded text:
lutatum in osculo pacis dimisit eum, apostolilutatum in osculo pacis dimisit eum, apostolica fultum benedictione et auctoritate.cundo nobis largitus est benedictionem. Et alta suspiria trahens, quod non liceret sibi pro suo desiderio remanere: « Hos, » inquit, « interim pro me, oro ut retineatis, qui a vobis discant, quod nos postmodum doceant. » Et infert: « Erunt nobis in semen, et in semen audierunt, monachum non viderunt. » Et dimissis quatuor a latere suo, abiit: qui probati, et digni inventi monachi facti sunt. Post aliquod tempus, cum jam Sanctus esset in ipsis, emisimus eos, adjungentes de nostris quanti sufficerent ad numerum abbatiae. Quae concepit, et peperit filias quinque: et sic multiplicato semine, augescit in dies numerus monachorum, juxta desiderium et vaticinium Malachiae. Nunc jam repetamus ordinem narrati
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nitans causa or̃onis. Cumq ꝑ idtẽꝑis
sepe ac diligenterab eo.⁊ ab hiis qui cũ
eo sumus pontifex inquisiss ẽe patrie.
mores gentis. statum ecclesiarii. ⁊ qͣn¬
da in terra ꝑ enm deus oꝑatus fuiss. pa¬
ranti iam repatriare commisit uices
suas: ꝑuniu̾sam hybermã legatũ illũ
cõstitens. Significatũ siquidẽ erat
ei abep̃o Gylleberto quiut suprame¬
morauimus tunc legatus extiterat qd̃
iam ñ poss p̾senio ⁊ debilitate corꝑis
uillicare. Post hec pecit malachias
confirmari none metropolis . stitu¬
tionẽ ⁊ utriusq sedis sibipallia dari.
Et confirmationis quidẽ priuilegiũ
re celebrabis generale contiliũ. ⁊ sic
conuenientia. ⁊ cõmuni uoto uinũ soꝵ
ꝑ honestas ꝑ sonas requiretis palliũ
⁊ dabitur uobis. Beinde tollens mi¬
drã de capite suo ĩposuit capitieis.
s ⁊ stolam cum manipulo dedit illi.
quib utiint̃ offerend̾ solebat. Et sa¬

Expanded text:
quentans causa orationis. Cumque per id temporis quentans causa orationis. Cumque per id temporis saepe ac diligenter ab eo, et ab his qui cum eo erant, summus Pontifex inquisisset esse patriae, mores gentis, statum Ecclesiarum, et quanta in terra Deus per eum operatus fuisset: paranti jam repatriare commisit vices suas, per universam Hiberniam legatum illum constituens. Significatum siquidem erat ei ab episcopo Gilleberto, qui, ut supra memoravimus, tunc legatus exstiterat, quod jam non posset prae senio et debilitate corporis villicare. Post haec petit Malachias confirmari novae metropolis constitutionem, et utriusque sedis pallia sibi dari. Et confirmationis quidem privilegium oribus terrae, celebrabis generale concilium: et sic conniventia et communi voto universorum per honestas personas requiretis pallium, et dabitur vobis. » Deinde tollens mitram de capite suo, imposuit capiti ejus: sed et stolam cum manipulo dedit, quibus uti inter offerendum solebat. Et sa
Abbreviated transcription (Latin):
enuo p̾fatus sum. Ip̃e eciã dignatus
est. ⁊ illi ñ medioerit̾ edificati in p̾sẽ¬
tia. ⁊ sermone euis. Et acceptans lo¬
cum ⁊ nos. atq ĩtimis iuscerib colli¬
gens:. ualedixit nobis ⁊ abiit. Q tͣns¬
alpinãs cum ueniss yportam cuuta¬
de̾ ytalie. hospitis sui paruulu filiũ
qui male habens erat moriturus cõ
tinuo sanauit.
Rat tunc tẽporis in sede aplica
ipa. qui eum benigne suscepit: hu¬
mane satis illi suꝑ longa ꝑegrinatõ¬
ne cõpassus. Et primo quidẽ malachi¬
as ꝙ altius infixat animo cũ multis
lacrimis implorabat. lic̾e sibi uiuere
⁊mori inclara ualle: ꝑmissu.⁊ bene¬
dictione sũme pontificis. Et peciit hoc
nõ oblitus ad ꝙ uenerat: s affectus
qua uenerat desiderio clareualt. Nõ
pocius ub̃iorib occuꝑandũ decer¬
neret. Nec tam̃ õino frustratus ẽ a de¬
sid̾io cordis sur. cui mori ibi. ⁊ si nõ
uiuere donatũ est. Mensẽ integrũ
fecit in urbe: loca sc̃a ꝑambulans. ⁊ fre¬

Expanded text:
us sum. Ipse etiam dignatus est: et illi non mediocriter aedificati in praesentia et sermone ejus. Et acceptans locum, et nos, atque intimis visceribus colligens, valedixit nobis, et abiit. Qui transalpinans, cum venisset Iporiam civitatem Italiae, hospitis sui parvulum filium, qui male habens moriturus erat, continuo sanavit. 38. Erat tunc temporis in Sede apostolica ecundus papa: qui eum benigne suscepit, humane satis illi super longa peregrinatione compassus. Et primo quidem Malachias, quod altius infixerat animo, cum multis lacrymis implorabat, licere sibi vivere, et mori in Clara-Valle, permissu et benedictione summi Pontificis. Et petiit hoc, non oblitus ad quod venerat, sed affectus quo venerat desiderio Clarae-Vallis. potius uberioribus occupandum decerneret. Nec tamen omnino frustratus est a desiderio cordis sui, cui mori ibi, etsi non vivere, donatum est. Mensem integrum fecit in Urbe, loca sancta perambulans, et fre
Abbreviated transcription (Latin):
oĩm scłoꝵ ih̃m epłis testatus est. Hiis
bartur.
Ancta quoq apud cunctos antonii
fraglabat opinio: itaut eius se
flios cupent noiari. Magna i enim
cum adueniẽtib affabilitate oĩm in se
studia coni̾terat.

Expanded text:
m epistolis testatus est. His bantur. Sancta quoque apud cunctos Antonii flagrabat opinio, ita ut ejus se filios cuperent nominari. Magna etenim cum advenientibus affabilitas omnium in se studium converterat.
Abbreviated transcription (Latin):
oe uero in eo mirabile ẽ: ut hoĩe
inextremo mundi limite dditũ
⁊ fauor principũ. ⁊ omnis celebraret
aula regis. Nam ⁊ ꝯstantinus augus¬
tus. ⁊ eius liberi ostans atq ꝯstantius
dalia cognoscẽtes crebro ad eum qͣi
ad patrẽ missis lit̾is obsecrabant. ut
reciptis eos scriptis ex hylararet. At
ille eiusm᷑i manens qualis ⁊ anteꝙͣ
litt̾e ad eum uenirent fuerat: nec sa¬
uitatione principum mouebatur
⁊ tanqͣm non acceptis litt̾is cõuocans
miserunt. Qs hic xp̃ianis ad hibẽda
miratio ẽ: licet enim mundi diu̾sa
sit dignitas: actam̃ eadem nascendi
moriendiq oditio est. Illa sunt uene¬
ratione omm ꝑ colenda. illa toto a¬
chis est ratio cum epłis regum: Cur
accipiã litt̃as quib ꝯsueta nesciam
reddere salutationis obsequia. Igit᷑
rogatus ab umu̾sis frĩb ut xp̃ianos
reges suis litc̃is refrig̾aret: nescil
ꝑ silentiũ eius exasꝑarẽtur ad sus¬
ceptas epłas ouenientia rescripsit.

Expanded text:
o vero mirabile est, ut hominem in extremo mundi limite conditum, et favor principum, et omnis celebraret aula regalis. Nam et Constantinus Augustus, et ejus liberi Constans atque Constantius, talia cognoscentes, crebro ad eum, quasi ad patrem, missis litteris, obsecrabant ut reciprocis eos scriptis hilararet. At ille ejusmodi manens, qualis et antequam litterae ad eum venirent fuerat, nec salutatione principum movebatur, et tanquam non acceptis litteris, convocatis miserunt, quae hic Christianis adhibenda miratio est? Licet enim diversa sit dignitas, attamen eadem nascendi moriendique conditio est. Ista sunt veneratione omni percolenda, illa toto achis est ratio cum epistolis regum? cur accipiam litteras, quibus consueta nesciam reddere salutationis obsequia? Igitur rogatus ab universis fratribus ut Christianos reges suis litteris refrigeraret, ne scilicet per silentium ejus exasperarentur, ad susceptas epistolas convenientia rescripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
cum duob ꝓueruuis uigilantiatoꝑ
in oratione ꝓnius incumbenti: cum
m̃us in ꝓfundiorib tota dependeret
delectatio. sp̃e duo decerrimi ĩmanes
echiopum uultui similes app̃hen¬
sos singuli pueros ab ecclesia molẽt̾
trahere intebantur. Tandẽ uir dei p̃t
tergum magnis clamorib emlan¬
des repperit suos. Intuecur detros: ma¬
num eleuat cõtrã ad u̾sarios. Iamq
pueros in abstrahentes cum foris
egressum p̃riperent: dei sacer uexil¬
lum depͥmit erucis. Ilico tetris cruẽ¬
tsq elapsis: pueri sos pites reman¬

Expanded text:
eo cum duobus pueris vigilante atque eo cum duobus pueris vigilante atque in oratione pronius incumbente, cum mentis in profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, Dei sacer vexillum depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites reman
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria ministͣre: ꝓfugatis. ñ solum
sermone ⁊ cohortatione ꝑfecte.⁊ sp̃ua¬
lis doctrine. uerum suis officiis. ac mi¬
nist̾iis multos euinculoꝵ penis ⁊ sqͣ¬
cclesia erat quedam a parentũ
haud longe posita doro: ie po¬
d ad hostib pene dieuta. ubi cleri¬
corum.⁊ ppłi nulla erat frequentia.
Ibi cumbeati uiri crebra fierent orati¬
onum buera qui quidẽ iactantie iu¬
cans atting̾e fomitẽ silentia noc̾tiũ
ꝓsunda cum fierent: clam uestim̃tis
inditus quib moris est itapenitẽti¬
b. ĩermis sacris orationib ꝑ noctare
ꝑgebae. Et labore sc̃o somꝑnus sp̃tic ĩ¬
ietib dulci meditatione dransacta c̃
rosee lucis splendor mundũ irradia¬
ret rursum scłarium degnumrb or¬
nabatur: ⁊ ita sc̃m elaborabat ꝓposi¬
tum occultare. Hec prima puerilia
rudim̃ta: hic ludus enis infantie. Ta¬
lis in eo ealuit erga deum affectus.
Nocte quadam inecelesia de qͣ diximꝰ

Expanded text:
cessaria ministrare, profligatis non solum cessaria ministrare, profligatis non solum sermone et exhortatione perfectae et spiritualis doctrinae, verum suis officiis ac ministeriis multos e vinculis, poenis et squcclesia erat quaedam a parentum haud longe posita domo, ut pote ab hostibus pene diruta, ubi clericorum et populorum nulla erat frequentia. Ibi cum beati viri crebra fierent orationum lucra, qui quidem jactantiae vitans attingere fomitem, silentia noctium profunda cum fierent, clam vestimentis indutus quibus moris est uti poenitentibus, armatus sacris orationibus, pernoctare pergebat, et labore sancto somnis spretis inertibus, dulci meditatione transacta, cum roseae lucis splendor mundum irradiaret, rursum saecularium tegminibus ornabatur, et ita sanctum elaborabat propositum occultare. Haec prima puerilia rudimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coadolevit erga Dominum affectus. 6. Nocte quadam in Ecclesia de qua diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ sui infide dei ꝓuocabat. an¬
te omnia precepta euuangelica. et
uocẽ saluatoris sũmo amore ⁊ sudio
implenda esse censebat. Nam⁊ si iune¬
nis quidẽ ⁊ minus ꝑfecti sensus fortas¬
se uid̾etur. s ꝑfectissime castitatis ĩdi¬
cium ꝯtinens uelut fundam̃tum qd̃¬
dam p̾mum in anima otinentiã col¬
locauit: ⁊ ita demum reliqͣs suꝑ hanc
ꝑrexit edificare uirtutes. Et secundũ
euuangelioꝵ sesliced fidem qua noce
saluacoris deꝓmitur exhortatio. quia
sunt eumncħi qui se castrauerite ꝓ reg¬
no dei. spreda coniugu copula ꝓposi¬
tum obdinint castitatis. Certe quantũ
eorum relatione cognouimus quiei
a puericia usq indempora nr̃a comi¬
des ministri ue fueruite. nehil alud
in seculari adhuc posits habitu uisꝰ
ẽ ag̾e quã monast̾ia ostruere. basili¬
cas extolłe oꝑe nouo. ecclesias restau¬
rare dirutas miseris auxiliũ ferre.
pauperib. egentibq esuis opib ne¬

Expanded text:
tationem sui in fide Dei provocabat. Antationem sui in fide Dei provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium continens, velut fundamentum quoddam primum in anima collocavit. Et ita demum reliquas super hoc perrexit aedificare virtutes, et secundum Evangeliorum scilicet fidem, qua voce Salvatoris depromitur exhortatio, quia sunt eunuchi qui se castraverunt pro regno Dei , spreta conjugii copula, propositum obtinuit castitatis. 4. Certe quantum eorum relatione cognovimus, qui ei a pueritia usque in tempora nostra comites ministrive fuerunt, nihil aliud in saeculari adhuc positus habitu visus est agere, quam monasteria construere, basilicas extollere, opere novo ecclesias restaurare dirutas, miseris auxilium ferre, pauperibus egentibusque e suis opibus ne
Abbreviated transcription (Latin):
picius ortus a claris parẽ¬
tib eiuium pene pͥmori¬
b castris regalib altus. biturice fu¬
it urbis egreguis pastor ⁊ nunogło¬
so excessu patronus effectus. Q in
flore etatis primeue. xp̃i miliciam
laqueis seculi ruptis. ꝑseuerantie
diffinitione suscepie. Et intantum
caꝑessende religionis ꝓposito adhuc
puerulus uirbeatus exarserat: ut
ita dicam si ꝑ secutionis tẽpus ñ de¬
fuiss. ꝑieulis sesponte preceps inge¬
reret. Hic iam lectionib cepte di¬
uinoꝵ uoluminũ mancipari: ⁊ in
eruditionib fidei semet ip̃m ñ seg¬
niter excere. Deniq pro inuenilib
⁊ abstinentie frenis cõstringebat.
Et ita ei ab ip̃is ennabuł ecclesiasa¬
ca regula mobseruantia honorabi¬
lis fuit: ut multoꝵ unienũ ac semi
ad eum confluentiñ turbas. fidei n¬
nr̃e religionẽ sciscitantes ñ solum
ad fidem conuert̾es: uerum ⁊ ꝑfet
te uite institutionib informaret.
Manifeste aut̃ aderat ei diuina gͣ¬
cia: ꝑ quam innumerabiles ad imi¬

Expanded text:
picius ortus claris parentibus, civium pene primoribus castrisque regalibus altus, Bituricae fuit urbis egregius pastor, et nunc glorioso excessu patronus est effectus. Qui in flore aetatis primaevae Christi militiam laqueis saeculi ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus et abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis cunabulis ecclesiastica regula in observantia honorabilis fuit, ut multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas de fidei nostrae religione sciscitantes, non solum ad fidem converteret, verum ettae vitae institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imi
Abbreviated transcription (Latin):
noĩant eccam sc̃i michaeł. oblatã
sibi miuerẽ freneticã. ⁊ iunctã funib e
coram omnippło curat: ⁊ dimissa in co¬
luni ꝓficiscitur. Perueniens u̾o ad por¬
tum lapasꝑi transitũ. sbi ꝑ aliquot dies
p̃stolabatur: s mora minime transiit o¬
ciosa. Contruitur int̾im de uirgis ia
spe dextis oratoriũ ip̃o uibente. ipso ope¬
rante ꝑit̾. Consũmatũ circũde dit uallo:
atq interiacens spacium incunit̾um be¬
nedix̃. Sanem̃ita benedicẽtis miracula
satis declarant. queusq hodie ibi actitari
seruntur. Inde est qd̃ de finitimis locis in¬
firmos. ⁊ male hñtes illo portare osueue¬
runt.⁊sanantur multi.
ulier totis dissoluta membris plau¬
trouecta illuc pedib suis remea¬
uit domum: una dum daxat nocte non
frustra in loco sc̃o p̾stolata mĩam domini.

Expanded text:
nominant ecclesiam Sancti-Michaelis, oblatam sibi mulierem phreneticam, et vinctam funibus, coram omni populo curat, et dimissa incolumi, proficiscitur. Perveniens vero ad portum Laperasperi, transitum ibi per aliquot dies praestolabatur: sed mora minime transiit otiosa. Construitur interim de virgis in sepem textis oratorium, ipso jubente, ipso operante pariter. Consummatum circumdedit vallo, atque interjacens spatium in coemeterium benedixit. Sane merita benedicentis miracula satis declarant, quae usque hodie ibi actitari feruntur. 41. Inde est, quod de finitimis locis infirmos et male habentes illi portare consueverunt, et sanantur multi. Mulier totis dissolutis membris, plaustro vecta illuc, pedibus suis remeavit domum, una duntaxat nocte non frustra in loco sancto praestolata misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
fam ꝓnus in terra adorauit. ac reꝓmi¬
sit in dies noctesq se obnixe q̃ uisserat
ĩ pleturũ. Uniu̾sis deniq ciuib geno¬
uefa implorante auxilium ferentib.
in honorẽ sepe dicti mris dẏonisii ad
fastigium usq basilica ꝯstructa est.

Expanded text:
fa pronus in terra adoravit hac repromifa pronus in terra adoravit hac repromissit, dies noctisque se obnixe que iusserat impleturum. Universis denique civibus, Genuvefa inplorante, auxilium ferentibus, in honorem sepe dicti martires ad fastigium usque basilica constructa est.
Abbreviated transcription (Latin):
euis siłr furmĩ calcis. de quo nec quicꝙͣ
credo aliqͣnͣdo esse sublatũ. Hec audien¬
des p̃sbit̾i porrectis ad et hera uultib.
oculisq in celum p̾ gaudio fixis: deum
bene dixerunt qui tantã grãm famłe
sue genonefe dignatus est cõferre. Cõ¬
pientes ergo loca inquib siti erant sur¬
ni calcis. de quib custodes porcoꝵ conci¬
onabantur: reg̾ssi p̃sbit̾i que a pastori¬
b didicerant renuntiauerunt. At illa
extimplo p̃ gaudio sinum lacrimis ÷̃
noctẽ dotã in or̾one. ⁊ lacrimis ꝯsuma¬
uit: obsecrans sibi a dño auxilm̃ conf̾¬
ri. ꝙ̃ admodũ posset in honorẽ summi
antistitis ac mrͣis sc̃i dyonisu basilicam
ꝯstruere. Que luce pͥma nigiliis ꝯfec¬
ta. ad genesium p̾rb̾rm ꝓperans direx̃
ĩplorauitq eum qͣtenus basilicã in su¬
prascͥpti martiris honore ꝯscruerent.
Cui ⁊ de caltib qͣs deus ꝓuiderat indi¬
cauit. Et enim genesuis p̾rbit̾ irbi de
caltib audiuit metu suꝑatus genoue¬

Expanded text:
similiter furnum calces, de quo ne quicquam credo aliquando fuisse sublatum'. 19. Haec audientes presbiteri, porrectis ad ethera vultos oculisque in caelo prae gaudio fixis, Deum benedixerunt, qui tantam graciam famulae suae Genuvefe dignatus est conferre. Conperientes ergo loca, in quibus siti erant furni calces, de quibus custodes porcorum contionabantur, regressi presbiteri, que a pastoribus dedicerant Genuvefe renuntiaverunt. Ad illa extemplo pre gaudio sinum lacrimis impnoctem totam in oratione et lacrimis consummavit, obsecrans, sibi a Domino oossit in honorem summi antestites ac martires sancti Dionisi basilicam construere. 20. Que luce prima vigiliis confecta ad Genesium presbiterum properans direxit lacessevitque eum, quatenus basilicam in suprascripti martires honorem construerent, cui et de calcis, quas Deus providerat, indicavit. Etenim Geneseus presbiter, adubi de calcis audivit, metu superatus, Genuve
Abbreviated transcription (Latin):
res edificandi. Nam quoqnde calcis co¬
pia deest. Quib genouefa sp̃u sc̃o rep¬
pleta claro uultu. m̃te p̾clariori uati¬
cinans manifestũ dedit eloquium: dix̃¬
q ad eos. Egrediatur q̃so sc̃itas ur̃a.⁊
deambulate ꝑ pontẽ ciuuitatis: ⁊ que an¬
dieritis renuntiate michi. Qui cum e¬
dirent. Et ecce duo custodes porcorum
ñ longe ab eis stantes eũ int̾ se ad inui¬
cẽ sermocinarẽdur: ait unus ad alt̾um.
Dũ suis uestigium ob pastum uagan¬
tis legerẽ: inueni furnũ calcis mire
magnitudinis. Cui alt̾ pastor. eꝯtͣrio R̾¬

Expanded text:
res aedificandi? Nam quoquende calces copia deest'. Quibus Genovefa, Spiritu sancto repleta, claro vultu, mente preclariore vaticinans manifestum dedit eloquium dixitque ad eos: 'Egrediatur, queso, sanctitas vestra, et deambulantes per pontem civitates, que audieritis renuntiate mihi'. Qui cum etoniti, et ecce! duo custodes porcorum non longe ab eis stantes, cum inter se sermocinarentur, ait unus ad alterum: 'Dum suis vestigio ob partum vagantes legerem, inveni furnum calces mire magnitudines'.
Abbreviated transcription (Latin):
fore suspicabatur. metuensq illud dñi
dictũ quo ait quo ait. qui uos audit me
audit. ⁊ qui uos sꝑnit me sꝑnit. piscẽ ⁊
lac cum pane ordeaceo edere cepit. Quio
ciens celum conspexit: totiens lacrima¬
ta est. Et cũ ess mundo corde deum inte

Expanded text:
ensque illud Domini dictum, quo ait: Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit, piscem et lac cum pane ordiatio edere cepit. 16. Quoeiens caelum conspexit, tociens lacrimata est. Et cum esset mundo corde, que
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ oĩm est fides. fi delisauit deus:
qui ꝯseruabit uos ⁊ tustodiet a malo.
Sũmi antistites martinus. ⁊ anianus.
eiꝰ urtutũ suar̃ ad miratione ualde lau¬
dati sunt. eo qd̃ unus aꝑud uagionẽ cnu¬

Expanded text:
Non enim omnium est fides; fidelis autem Dem Non enim omnium est fides; fidelis autem Dem qui conservavit vos et custodiet a malo. 14. Summi antestites Martinus et Annianus pro virtutum suarum admiratione valde laudati sunt, eo quod unus aput Vangionum civ
Abbreviated transcription (Latin):
phetã suis tẽporib apparuisse: to ꝙ ꝓ
hib̾entur ab ea ut pote aperitura pari¬
sio ciuitate in alias tutiores urbes bo¬
na sua transfere. Tractantib ergo ci¬
uib ut genouefã aut lapidib obritã
uasto gurgite mersam punirent. in¬
t̾ea ad ueniente ab autisiodorensi urbe
arthidia cono qui olim audierat sc̃m
g̾manũ magnificłi testimonuui de ge¬
nouefa dedisse: inuenit ꝑ loea ciues
ꝯuẽticula fac̾e. ac de int̃p̃tione geno¬
uefe concionari. Qui cum ꝯsilium
eoꝵ ꝯgnouiss. dixit ad eos. Noute o
ciues tantũ ad mict̾e facinus. Istam
de cuius int̾itu tractatis. refe̾nte sc̃o
g̾mano antiste nr̃o auduumus ex ut̾o
mr̃is sue a deo electã: et ecce eulogias
tam testimonio sc̃i germani dei esse fi¬
delissimã famulã. et uidentes eulogi¬
as q̃ illi deferẽte archidiacono suerant al¬
late: metuẽtes deũ. ⁊ hec que ab archidi¬
acono dicebantur mirantes dissipato
prauo consilio. insidiandi finẽ fecerũt.

Expanded text:
ibus aparuisse, eo quod prohiberentur ab ea quasi a peritura civitatem in alias tucioris urbis bona sua transferre. 13. Tractantibus ergo civibus, ut Genovefam aut lapidibus obrutam aut vasto gurgite mersam punirent, interea adveniente ab Alceoderense urbe arcediacono , qui olim audierat, sanctum Germanum magnificum testimonium de Genovefa dedisse, invenit per loca cives conventicola facere ac de interemptione Genovefe contionari. Qui cum consilium eorum cognovisset, et dixit ad eos: 'Nolite, cives, tantum admittere facinus. Ista, de cuius vos interritu tractatis, referente sancto Germano antestite nostro, audivinius ex utero matris suae a Deo electa. Et ecce eulogias,fa testimonium sancti Germani Dei esse fidelissima famula, ac videntes eulogias, que illi, deferente arcediacono, fuerant allate, metuentes Deum et his qui ab arcediacono dicebantur mirantes, dissipato pravo consilio, insidiandi finem fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nute: al̃t u̾oaurelianoꝵ urbẽ ab ex̾citu
tuo cum gothis. m̾itis or̃onum suarũ
ne ꝑiret ꝓmeruit. Porro genouefã ĩme
dignũ ẽ honorari q̃ itidem or̃o nib sins
qͣgesimũ etatis sue annũ a die do¬
minico usq ad quintã feriã. ⁊ a quĩta

Expanded text:
exercito bus Gotis, meritis orationum suarum, ne periret, promeruit. Porro Genuvefa nonne dignum est konorari, quae idem orationibus suis quagensimo aetatis sue annum a die dominico in quinta feria et a quinta
Abbreviated transcription (Latin):
genouefe. ut in honorẽ sc̃i dyonisii ep̃i
⁊ mͣris basilicã ꝯstrueret: s facultas de¬
erat. Cui cum solito quadam die p̃sbit̾i¬
cuitatis occurrissent: aitad eos. uen̾abi¬
les in xp̃o sc̃i patres. ⁊ seniores. obsecro

Expanded text:
Genovefae, ut in honore sancti Dionisi episcopi et martiris basilicam construeret, sed virtus deerat. Cui cum solito presbiteri occurrissent, ait ad eos:. 'Venerabiles in Christo sancti patres ac seniores mei, obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
uendia facultatũ suarũ in alias tuti¬
ores ciuitates deferre ndebantur. QOꝵ
matronas ꝯuocans genouefa. suade¬
bat ut ieuiniis ⁊ or̃onib ac ingilus in¬
sist̾ent: qͣtenus possent sicut iudith ⁊
hest̾ suꝑuenturã cladem euadere. Cõ¬
sentiẽtes ergo genouete: dies aliqͦt
m baptist̾io iugilias ex̃cere ieumiis
⁊ oronib sicut genouefa sua serat deo
uacauerũt. Uiris quoq earũ suadebat
ne bona sua a parisio auferrent. Nam
illas ciitates qͣs tutiores esse credebãt.
gens irata uastaret. parisium u̾o me¬
taminatã ab inimicis. xp̃o ꝓtegente¬

Expanded text:
pendia facultatum suarum in alias tuciores civitates deferre nitebantur. Quorum matronas convocans Genuvefa, suadebat, ut ieiuniis et orationibus ac vigiliis insisterent, quatenus possint, sicut Iudith et Ster, superventura clade evadere. Consentientes ergo Genuvefe, dies aliquod in baptisterio vigilias exercentes, ieiuniis et orationibus, sicut Genuvefa suasserat, Deo vacaverunt. Viris quoque earum idem suadebat, ne bona sua a Parisius auferrent: nam illas civitates, quas esse tutiores credebant, gens irata vastaret; Parisius vero incontaminata ab inimicis, Christo protegent
Abbreviated transcription (Latin):
di sẽs secutus. oĩm ꝓfugationũ la¬
bores ⁊ cruciatus carnis ⁊ m̃tis sus¬
cepit: ne ꝓpositũ fidei conscientia ma¬
quidẽ siuolumus nunc beati
ponere robur constantie. nec nobis
copia tanta sermonis est. nec puta¬
mus aliis nisi hus solis qui oeulis
suis ĩtuebantur uudere eredibilia.
Nunc ad illa q̃ prius ceꝑat sermo
ꝑcurrat: ut de miracłoꝵ gestisque
Sibi iunsto principe deĩceps celitꝰ e

Expanded text:
Dei sanctus secutus, omnium profligationum laDei sanctus secutus, omnium profligationum labores et cruciatus carnis et mentis suscepit, ne propositum fidei conscientia maquidem si volumus nunc beatisponere robur constantiae, nec nobis copia tanti sermonis est, nec putamus aliis, nisi his solis qui oculis suis intuebantur videri credibilia; nunc ad illa quae prius coeperat sermo percurrat, ut de miraculorum gestis, quae sibi juncto participe deinceps coelitus e
Abbreviated transcription (Latin):
reddebantur instructionib ad ĩplẽ¬
dis. ex quib omnibz nec respirare qͥ¬
dem eiumius saltẽ hore spacio liberꝰ
tẽpus dabatur. dum sẽꝑ in alia ex
aliis uocaretur. itant a prima luce
usq inprofundã nesꝑam num quã
cessaret inuariis occupationib deci¬
neri: cum se tanto onere uidiss gra¬
uari utilius esse ratus est umi ex fideli
b xp̃ianis primorib regionis ꝑ lene
iam ⁊ optime instructo uiro uulfe
bi cõmitt̾e minist̾ium. ⁊ ita conibi¬
do elero sacerdocii inibi iura sꝰcep̃.
Narrart quis ualeat q̃ humili¬
tate quaue caritate circa suoꝵ eo¬
mitum.⁊ ministroꝵ p̾sidia. pauper̃¬
q deinceps se exhibere ꝯtẽtus ẽ: O
sẽꝑ euuangłmim illud ore mund¬
issimo ruminabat. ⁊ totis irib
impłe opere ꝯtendebat. Qui uult
quia oculum m̃tis sue totłi h̾ebat
usq ad mortẽ obluctemur adu̾sus
peccatũ. Si quidẽ. ⁊ ip̾e nõ rapinam
arbitratus est ẽẽ se equalẽ deo: S se¬

Expanded text:
uctionibus adimplendis, ex quibus omnibus nec respirare quidem et unius horae saltem liberum tempus dabatur, dum semper in alia ex aliis vocaretur, ita ut a prima luce usque in profundam vesperam nunquam cessaret in variis occupationibus detineri; cum ergo se tanto onere vidisset gravari, utilius esse ratus est, ut uni ex fidelibus Christianis primoribus regionis, plene jam et optime instructo viro Wlfelerbi committeret ministerium: et ita conhito clero, sacerdotii inibi jura suscepit. 27. Enarrare quis valeat qua humilitate, qua charitate circa suorum comitum et ministrorum ac praesidia pauperum deinceps se exhibere contentus est? Qui semper evangelicum illud mundissimo ore ruminabat, et totis viribus implere opere contendebat: Qui vult quia oculum mentis suae totum habebat usque ad mortem obluctemur adversum peccatum. Siquidem et ipse non rapinam arbitratus est aequalem se esse Deo, sed se
Abbreviated transcription (Latin):
eatũ ꝑ oninia uicũ. qui nun¬
qͣm se de adu̾sarioꝵ furoribus
manu defendebat aue delo: S ien¬
niis ꝯtinuisq nigiliis sub altare po¬
situs ꝑ obseeratione defensorẽ sibi
atq ecelesie sue deum ꝑabat. Etqͥs
eum uniqͣm suis machinis. aut op¬
pugnationib quiuiss deterrere:
qui auxiliatͥce dextera xp̃i sẽꝑtutus
rnuictusq manebat xxi
er idemu̾o tẽpus. per omni
tatẽ aplicam obseruans. nullo infe
hostia dei. cum seubiq sollicitum
circa mnopiam ꝑauperũ dudum
susceptũ opus explere ꝯtenderet. ⁊
etas iam ꝑfecta ad senectutẽ decrepi¬
tã proclius dependeret cum seui¬
diss ad omnia non sufficere. uł in
ꝑfundiorib uacare diuinis uł in
sc̃is oronib sicud ingiter optabat ꝑ¬

Expanded text:
eatum per omnia virum! qui nunquam se de adversariorum furoribus manu defendebat aut telo, sed jejuniis, continuisque vigiliis, sub altari positus, per obsecrationem defensorem sibi atque Ecclesiae suae Deum parabat. Et quis eum unquam suis machinis aut oppugnationibus quiverit deterrere, qui auxiliatrice dextra Christi semper tutus invictusque manebat? 26. Per idem vero tempus per omnia ostolicam observans, nullo infercerdos et Hostia Dei, cum se ubique sollicitum circa alentiam pauperum dudum susceptum opus explere contenderet, et aetas jam perfecta ad senectutem decrepitam proclivis dependeret, cum se vidisset ad omnia non sufficere, vel in profundioribus vacare divinis, vel in sanctis orationibus sicut optabat
Abbreviated transcription (Latin):
te de pectore mat̾no aqͣs sapĩe saluta¬
ris: ⁊ fiebat in dies seip̃o prudentior.
prudentior dicam an sanctior: Utr̃q
si drxo ñme penitebit: u̾itatẽ enim
dicam. Agebat senẽ morib annis
puer. exꝑs lascine pu̾ilis. Cũq hoc ex
cuncts ess reu̾entie. ⁊ stupori. ñ tam̃
indeut assolet insolentior ĩuemebat᷑.
s magis quietus ⁊ subditus in õi mã¬
suetaiorne. Nõ impatiens magisterii:
ñ fugitans discipline ñ lectionis fasti¬
diens. ñ ludorum deniq appetens: quod

Expanded text:
te de pectore materno aquas sapientiae salutate de pectore materno aquas sapientiae salutaris, et fiebat in dies se ipso prudentior. Prudentior, dicam, an sanctior? Utrumque si dixero, non me poenitebit: veritatem enim dicam. Agebat senem moribus, annis puer, expers lasciviae puerilis. Cumque ex hoc cunctis esset reverentiae ac stupori, non tamen inde, ut assolet, insolentior inveniebatur; sed magis quietus et subditus in omni mansuetudine. Non impatiens magisterii, non fugitans disciplinae, non lectionis fastidiens, non ludorum denique appetens: quod
Abbreviated transcription (Latin):
Alachias nr̃ xex
ortus ẏbernia.Cxxx
de populo barbaro ibi
educatus. ibilic̾tas edoctus ẽ. Ceterũ
de natali barbarie traxit nichil nõ ma¬
gis qͣm de sale mat̾no pisces maris. Qͣm
uero suaue qd̃ inculta nobis barba¬
rie tam urbanum ꝓtulit ciuem sc̃oꝵ
⁊ domesticũ dei. Qui ꝓdueit mel depe¬
tra. oleum de saxo durissimo: ip̃e fecto
hoc. Parentes tam̃ illi fuere gen̾e ⁊ po¬
dentia magni uixta nom̃ magnorum
qui sunt in terra. At mat̾ m̃te qͣm san¬
guine generosior. satagebat in ip̃o ini¬
cio miarum suaꝵ. notas ꝑuulo fac̃e
uias uite: hanc pluris illi existimãs
uentosa scĩa litt̾ature secularis. Ad u¬
tramq dam̃. huic nõ defuit ingeniũ
ꝓ etate. Inscolis litt̾as domi timorẽ
dñi docebatur.⁊ cotidianis ꝓ fectib
respondebat ambob satis. magistro⁊
matri. Nempea principio sp̃m sortit᷑
est bonum ꝑ quẽ puer erat docilis ⁊
amabilis ualde: mire admodũ om̃ib
ꝑ omnia graciosꝰ. Bibebat aut̃ ꝓ lac̃¬

Expanded text:
alachias noster, ortus Hibernia de populo barbaro, ibi educatus, ibi litteras edoctus est. Caeterum de natali barbarie traxit nihil, non magis quam de sale materno pisces maris. Quam vero suave, quod inculta nobis barbaries tam urbanum protulit civem sanctorum, et domesticum Dei! Qui producit mel de petra, oleumque de saxo durissimo, ipse fecit hoc. Parentes tamen illi fuere genere et potentia magni, juxta nomen magnorum qui sunt in terra. At mater mente, quam sanguine generosior, satagebat in ipso initio viarum suarum, notas parvulo facere vias vitae: hanc pluris illi existimans ventosa scientia litteraturae saecularis. Ad utramque tamen huic non defuit ingenium pro aetate. In scholis litteras, domi timorem Domini docebatur, et quotidianis profectibus respondebat ambobus satis, magistro et matri. Nempe a principio spiritum sortitus est bonum, per quem erat puer docilis, et amabilis valde, mire admodum omnibus per omnia gratiosus. Bibebat autem pro lac
Abbreviated transcription (Latin):
insiauit patrẽ.
o in dempore nouiciana heresis
ꝑ incuriã uł ignorantiã huius
auerne se emerserat urbi. seu nonini¬
am incontinẽtia frugalitatis. indigne
atq improbe comparuit. Qua dere
inp̃fato magnilocensi monast̾io cͣc
easdem hereses edida extat epła. que
forsitan aut nunc aut futuro intẽpore
necessario erit ꝓdenda. quia sicuit ex
parte iam cernimus ante ad uentum
rorribił antixp̃i multe hereses emer¬
gendo habent procedere. Due ut ate
sc̃a scriptura gentes ante eum dimi¬
cature pugnabunt: id est gog. ⁊ magog.
Nam gog. ⁊ magog ut beatus ieronimꝰ
int̾p̾tatus est non speciałr gentes his
nominib denotãtur: s gog inquit
ci magog int̾p̾tantur tectum ł detectũ¬
ignantur. eo qd̾ eorum nequicie que
nunc u̾sutia uł fraude deguntur. in ad¬
⁊ fideub erit głosa ⁊ sempit̾na ꝓ fide
constantia. ita ⁊ illi et̾nis trudentur
gehenne suppliciis pro tanta controt̾i¬
sia atq ꝑfidia. Hec ideo supra retuli¬

Expanded text:
instituit patrem. 17. Eo in tempore Novatiana heresis per incuriam vel ignorantiam huius Arvernae se emerserat urbi, seu Ioviniani incontinentia frugalitatis indigne atque improbe conparuit. Qua de re in praefato Magnilocensi monasterio contra easdem heresis edita extat epistola, qui forsitan aut nunc aut futuro in tempore necessario erit prodenda, quia, sicut ex partae iam cernimus, ante adventum orribilis Antichristi multi hereses emergendo habent procedere. Duae, ut ait sancta Scriptura, gentes ante eum dimicaturae pugnabunt, id est Gog et Magog. Nam Gog et Magog, ut beatus Hieronimus interpretatus est, non specialiter gentes his nominibus denotantur, sed Gog, inquit, et Magog interpretantur tectum vel de tectuignantur, eo quod eorum nequitiae, que nunc versutia vel fraude teguntur, in adet fidelibus erit gloriosa sempiterna pro fide constantia, ita et illi aeternis trudentur gehennae suppliciis pro tanta controversia atque perfidia. Haec ideo supra retul
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: infirmitatis locum uexillo cru¬
cis munire curauit. Ipse u̾o qui infir¬
mus aduenerat: letus cum salute diͦ¬
cessit. Et recte ut reor uir dm̃ se bouẽ
p̾dixit: quia in agro dm̃ico iugo xp̃i
accepto usu fructuosi laboris desudãs.
atq in aera sc̃e ecclesie magno cum
suidio triturans. ⁊ suo exemplo uiuẽ¬
di p̾buit modũ: utlucrum magnũ
celesti conferret in horreo. S ea que
supra cõmemorauimus:. uir fidelissi¬
mus ac uiri dei cubicularius domio
nomine nobis seuidisse testatus est.
Et bonittus uir industria clarus. atq
u̾fate ecelesie sacͣrii custos. necñ ⁊ sa¬
cerdos curiosuis ac cliligentius pꝰ mod
requirens: ita repperit hoĩem dei gr̃a
ab infirmitate saluatũ.

Expanded text:
dicens, infirmitatis locum vexillo crucis munire curavit. Ipse vero, qui infirmus advenerat, letus cum salute discessit. Et recte, ut reor, vir Domini se bovem praedixit, quia in agro dominico, iugum Christi acceptum, uso fructuoso labore desudans atque in area sanctae ecclesiae magno cum studio triturans, et suo exemplo vivendi praebuit modo, ut lucrum magnum celesti conferret in horreo. Sed ea quae supra memoravimus vir fidelissimus hac viri Dei cubicularius Domo nomine nobis se vidisse testatus est. Et Bonitus vir industria clarus atque prefatae ecclesiae sacrarii custos necnon et sacerdos, curiosius hac diligencius postmodum requirens, ita repperit hominem Dei gratia ab infirmitate salvatum.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Cum collectis carpentariis qui
ad crebro dictum edificium q̃ de lignis
opus erant insaltu alii inciderent ac
dolarent. alii inplaustra ꝯueherent:
ꝯtigit ut potus deficeret. Et genoue¬

Expanded text:
fecit. Cum, collectis carpentariis, que ad crebro dictum aedificium de ligno opus erant, in salto alii inciderint ac dolarent, alii in plaustra conveherent, contigit, ut potum deficeret, sed Genove
Abbreviated transcription (Latin):
orsũ seced̾e. Et illa genib interra po¬
stas lacrimas fundens. ubi sensit se
optinuisse quod p̾cabatur: surgens
or̃one cõpleta signũ crucis suꝑ uaspo¬
culi fecit. Marabile dictu:. statim cu¬
pa usq ad sũmum poculo impleta ẽ.
Et ex eo qui ad opandũ accta fuart.
qͣmdiu omne opꝰ basilice ⁊ sũmatũ est

Expanded text:
orsum discedere. Et illa genibus in terra fixis, lacrimas fundens, ubi sensit se obtenuisse, que praecabatur, surgens, oratione conpleta, signum crucis super vas poculi fecit. Mirabile dictum! Statim cupa usque ad summum poculo iinpleta est, et ex eo, qui ad operandum accersiti fuerant, quam diu omne opus basilice consummatum est
Abbreviated transcription (Latin):
exilio relegatus:. duodecim aduersus arrianos confecit libros.¬
episcopos scribit. In psalnis commentarios primo u̾idelicet
et secundo. Et a quinquagesimo prinio: usq ad sexagesimu
secundum. Et a centelimo octauo. usq ad extremumꝰ. Inque
desie doctorem. nonnulla etiam de suo addidit. Est eius ad con
ad prefectum salusti. siue contra dioscorum et librum ym¬
norum et nnisteriorum. et commentarium in matheum.
et tractatum in iob. que de greco origens ad sensum tran¬
stulit. Alios quoq clegantes libellos contra auxencium
Setant quoq nonulle ad diuersos epistole. Auint quidam scrip¬
sisse in canticis canticoriun illum conmientarium: sed a nobis

Expanded text:
iam relegatus, duodecim adversus Arianos confecit librosepiscopos scripsit, et in psalmos commentarios, primum videlicet, et secundum, et a quinquagesimo primo usque ad sexagesimum secundum, et a centesimo decimo octavo usque ad extremum, in quo nonnulla etiam de suo addidit. Est ejus et ad Cad praefectum Salustium, sive contra Dioscorum, et liber Hymnorum et Mysteriorum alius, et commentarii in Matthaeum, et tractatus in Job, quos de Graeco Origenis ad sensum transtulit, et alius elegans libellus contra Auxentium, et nonnullae ad diversos epistolae. Aiunt quidam scripsisse eum in Cantica canticorum insigne volumen: sed a nobis