comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sticiones ⁊ delicias horrebant. nec ip̃e magister
gencium aliquot uersus ꝑpetamm sus ui scrip
que tam racionabiliter legendã ꝓbantur. s secu¬
lares li̾as quidam legunt ad uomptatem poetq
cas. ad carditõem addiscunt. ut eidres gentiliu
legendo decestentur ⁊ ntilia que nicis mnucunt ad
ulum satre cidicionis deuoti inuertant. tales lau¬
g̾g. quadam ep̃m non rep̃hendu. qr eas didi¬
ccrat. s quia ꝯtra eẜale officium ꝓ łccione enͣ¬
gelica gramaticam ppło ceponebat. hinc ⁊.ain
temus. legimus tam̃ ñ ut tencanuuis s ut repu¬
quis grumaticam aitem nouit ur dyalecicam¬
ut ułas recte loquendi iunem seat. ⁊uera ⁊ fla
duudicet non inplumus. gcometria autem ⁊
arsmetica hsic in fua sciencia u̾itatem. S illa
non est scencia pietatis. Sciencia &ͥ pietatit
utiq si sapienciam acq datrinam rabilonio
scirent esse pcc̃m. nũqmͣ aquiesc̾ent discere. qd̾
non licebat. discunt autem nõ ut sequantur

Expanded text:
simul et delicias horrebant. Nec ipse magister gentium aliquot versus poetarum suis vel scriptquae tam rationabiliter legenda probantur? Sed saeculares literas quidam legunt ad voluptatem, poetarvero ad eruditionem eas addiscunt, ut errores gentilium legendo detestentur, et utilia, quae in eis invenerint, ad usum sacrae eruditionis devote  quendam episcopum non reprehendit quia eas didicerat, sed quia contra episcopale officium, pro lectione evangelica grammaticam populo exponebat. Hinc etiam remus, legimus alia, non ut teneamus, sed ut repuquis grammaticam artem novit vel dialecticam, ut recte loquendi rationem habeat et vera et falsa diiudicet non improbamus. Geometria autem et arithmetica habent in sua scientia veritatem, sed illa non est scientia pietatis. Scientia autem pietatis utique si sapientiam atque doctrinam Babyloniorum scirent esse peccatum, nunquam acquiescerent discere quod non licebat: discunt autem, non ve sequantur,
Abbreviated transcription (Latin):
pendium restũgenda sũt ⁊ ad facilem intsłn¬
tiam reuccanda. Ron omĩa dicenda sunt q̃
dicere possumus ne mimis utiliter dicantur.
ea que dr̃e delrinus. id tandem in miaquaꝙꝙ
arte queras ad ad eam sp̃aliter ꝑtin̾e ꝯstitit.
deiq cum artes leg̾is. ⁊ quid sit unuscus¬
ꝓp̾um ꝯgnon̾is. tunc demum rõnes singłarũ
e fcrre litebit. noli diuaticula mulaiplicare.
quous seuritas didicis. securus discurre cum

Expanded text:
pendium restringenda sunt et ad facilem intelligenpendium restringenda sunt et ad facilem intelligentiam evocanda. Non omnia dicenda sunt que dicere possumus; ne minus utiliter dicantur ea que dicere debemus. Id tandem in unaquaque arte queras, quod ad eam specialiter pertinere constiterit. Denique cum artes legeris et quid sit uniuscuum cognoveris, tunc demum rationes singularum conferre licebit. Noli diverticula mulciplicare, quoadusque semitas didiceris. Securus discurres cum
Abbreviated transcription (Latin):
in.xlix. Quodinquid non ꝑdidisti h̾es corma
non ꝑdidisti. gͦ coraua h̃es. Non naco ⁊d ista
meptias ingelis negoium in manb est. Qͣͥd
agam mor̾s mescqͣuitur uitã aduersus hõe me
sunt quedam que eradenda essent ab animo sci¬
entis. quia inserendi ueri laum ccmupant. hu¬
dam euim licz ex hiis que legenda sũt uorii¬
inchil pretermutant. nlũ tamen arti ꝙ sinim
est tribuere uorunt. S in singuł omnes leg̃t
ingramatica de sillogismoꝵ rõne disputãt
In oyaletica casuales mflcxiones inqͥrũt
Et tid̾ magis misione digium est inticulo pe¬
ne totum sibrum legunt ⁊ incipit tertia łccio¬
ne expediunt. husmoi nõ alios docent. s sua
scĩam oñtant. S ucinam auales mͥ tales õib̾
aippar̾ent. In qualibet antem aite aluid estage
de arte aliud pcr artem. agere de gramatica qͥ
uero gramatice omĩbi. cum ergo de qucil arti
aginus maxime in docendo ubi omĩa ad con¬

Expanded text:
Lucilium Quod, inquit, non perdidisti habes, cornua Lucilium Quod, inquit, non perdidisti habes, cornua non perdidisti, ergo cornua habes. Non vaco ad istas ineptias, ingens negotium in manibus est. Quid agam, mors me sequitur, vita fugit, adversus hoc doce Sunt quedam que eradenda essent ab animo scientis, quia inserendi veri locum occupant. dam enim, licet ex his que legenda sunt nihil pretermittant, nulli tamen arti quod suum est tribuere norunt, sed in singulis omnes legunt. In grammatica de syllogismorum ratione disputant. In dialectica casuales inflexiones inquirunt. Et quod magis irrisione dignum est, in titulo pene totum librum legunt et inceptum tertia vix lectione expediunt. Huiusmodi non alios docent, sed suam scientiam ostentant. Sed utinam quales mihi, tales omnibus apparerent. In qualibet autem arte, aliud est agere de arte, aliud per artem. Agere de grammatica quvero grammatice omnibus. Cum ergo de qualibet arte agimus; maxime in docendo, ubi omnia ad com
Abbreviated transcription (Latin):
tem rerum humanarũ diunarumq ꝯp̾bẽderi
igenti copia quleudoꝵ ac discendoꝵ fatigabi
ł fam mnulta tam magra nthr̃e possint lib̾ũ
hospicimm suꝑ uacua cxanimo collenca sut.
la xim spacuim res magna desiderat ⁊ plus scire
uelle qm̃ satis est Imcempancie genus est. Qͥd
ad si ista lib̾anũ accium ꝯsecracio moiestos i
discentes nccĩa. quia didicerunt suꝑuatua. ex¬
tuor milia uibroꝵ dydimus gramaticus scup fit
miser ess si tam mulca suꝑsucua ĩlegisset. In
liustibris de prĩa hoñma queritur. de enee n re
nera. ⁊ alic que erant de discenda si scires. Idez¬
in xlom. Nisi introgationes nafĩmos strux̾o.
⁊ ꝯclusione fa ciuero nascens mendacisi astrĩx¬
ero non potero a fugiendis petenda secernere.
pudet me. Inretã. seria senes ludimꝰ. nuis filla
lusoria ista ꝯponis. Non est irandi lous aꝑta
decent.⁊ simplicia bonicatem ⁊ sumiltum suꝑ¬
suꝑess etatis. parte dispenscndum erat. ut suffi

Expanded text:
tem rerum humanarum divinarumque comprehenderis, ingenti copia querendorum ac discendorum fatigaberis. Hec tam multa, tam magna, ut habere possint liberum hospitium, supervacua ex animo tollenda sunt; laxum spatium res magna desiderat et plus scire velle quam satis, est intemperantie genus. Quid quod ista liberalium artium consecratio molestos, discentes necessaria, quia didicerunt supervacua. Quatuor millia librorum didimus grammaticus scripsit, miser esset si tam multa etiam superflua legisset. In his libris de patria hominum queritur, de Enee matre vera et alia que erant dediscenda si scires. Seium Nisi interrogationes vaferrimas struxero et conclusione falsa a vero nascens mendacium astrinxero, non potero a fugiendis petenda secernere. Pudet me; in re tam seria; senes ludimus: mus syllablusoria ista componis? Non est iocandi locus, aperta decent et simplicia bonitatem; etiamsi multum superesset etatis, parce dispensandum erat, ut suffic
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ mittere. Eiree inspiraciones. tỹrographi
manu scriptũ uł taucio. Eis citra cuta. Ciste
corbes. Entella acostis uł lignis ur camns qͥb
texitur dc̃a. elanculo occuste. Elassica tula.
Classicum somis intuba uł naui. clanus gub̃¬

Expanded text:
iudicium mittere. Ciree, inspirationes. Chyrographum, manu scriptum vel cautio. Cis, citra, circa. Ciste, corbes. Cistella, a crustis lignis vel cannis quibus texitur dicta. Clanculo, occulte. Classica, tuba. Classicum
Abbreviated transcription (Latin):
pletacio obiurgacio catharacte fenestre ure los¬
cia flunioꝵ. Satartica purgatoria. cachasena.
ꝯfimiacio ꝓprietate iei. Gatasta scala equleo
simus.e. attema muliebre cossare. Cathema¬
re istruere homines in fide ante hap̃m. Eatilo
gulosus . q. tatulus. C.atimiuas fitue. Catus a¬
ditus prudens. Cana bncina cornea. Cauca¬
sum candidum. Canculus tumor nesice nel
petra. Eandit radit ur robur Eaule stabula
oumi uł cohortes. Saupo negoiator ur ta bei¬
nanus a capiendo dr̃ cantiata iacerata cor¬
rupta. santium dr̃. qr urit ꝓsigno. qñ ꝓ tura¬

Expanded text:
pletatio, obiurgatio. Cataracte, fenestre vel ostia fluviorum. Catarctica, purgatoria. Catascena, confirmatio ex proprietate rei. Catasta, scala equuleo similis. Catema, muliebre colare. Catemare, instruere homines in fide ante baptismum. Catilo, gulosus quasi catulus. Catinum, vas fictile. Catus, acutus, prudens. Cavabuccina, cornea. Caucasum, candidum. Cauculus, tumor vesice vel petra. Caudix, radix vel robur. Caule, stabula ovium vel cohortes. Caupo, negotiator vel tabernarius, a capiendo dicitur. Cauteriata, lacerata, corrupta. Caut
Abbreviated transcription (Latin):
it. quia duas ut ansas. ammea gemis uitis.
anta soror ꝑatris. q. alia mr̃. ãmolum fios fa¬
nne prime pre tenuitate demola ciectus. animo¬
mum genus unguenti. uł fructicis. amula urte¬
olus in quo unum offctur. amurta fex olei.
annales ꝯsules ur ubri: ãmia acta ꝯtinentes.
incilogia simluum ꝯparatio ut incerta certis
plentum anal egium.quia inde suno p̃tur. an¬
scena astiuccio ꝯtraria cacascene. ħ euim ꝯfir¬
mat siñam illa renincit. ancstropre uerboꝵ
ordo ipostenis. anate sollicituome. An athemã
separacio nł separatum. auastole orieus. anco¬
nes miciuo. uł incastratores. audrogim erfia
ennafrodici. aueliosus tediosus. auesis requies.
anesum herla quedam sietum berba. anfractus
ctuitus. anguna est fuici ꝑsonalis indebita
eractio. angeua glandiue. angiportus edium
atria angitium sum anguis trudelis. anguil¬
la scutita quamcoscoł cobeitentur pm̃. animad¬
auit incumbit. ãlquinna fm̃s nauis. quoad

Expanded text:
s vitis. Amita, soror patris, quasi alia mater. Amulum, flos farine pre nimia tenuitate de mola eiectus. Amomum, genus unguenti vel fruticis. Amula, urceolus in quo vinum offertur. Amurca, fex olei. Annales, consules vel libri annua acta continentes. Analogia, similium comparatio, ut incerta certis probentur. Analogium, quia inde sermo predicatur. Anascena, astructio contraria cacascene. Hec enim confirmat sententiam, illa revincit. Anastrophe, verborum ordo preposterus. Anate, sollicitudine. Anathema, separatio vel separatum. Anastole, oriens. Ancones, uncini vel incastratores. Androgyni, hermaphroditi. Anediosus, tediosus. Anesis, requies. Anesum, herba quedam. Anetum, herba. Anfractus, circuitus. Angaria, est servitii personalis indebita exactio. Angena, glandule. Angiportus, edium atria. Angistrum, hamus. Angois, crudelis. Anguilla, scutica qua in scholis coercentur pueri. AnimadAnit, incumbit.
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur. iudelic cybariis calceis. nestib saltẽttis.
si facultas suppetat. ceteris q donatiniss Qum
Optimus quisq preceptor frequenciai Itilian
gaudet ⁊ maiorie se theatro dignimi I.ii. iͥ¬
magitri arere ꝓfitentur. cum uerbis explicuernt
distipuli. utrum uera dc̃a sunt apud semetipos ꝯ¬
crgitatõnis misla mora interponitur. Et qm pꝰ
tis seab eo qui admiouuit didicise aibitrantur.

Expanded text:
tenetur, videlicet cibariis, calceis, vestibus saltem tritis, tenetur, videlicet cibariis, calceis, vestibus saltem tritis, si facultas suppetit, caeterisque donatis suoptimus quisque praeceptor frequentia gaudet ac maiore se theatro dignum magistri docere proficentur, cum que verbis explicuerint, discipuli utrum vera dicta sint, apud semetipsos ccognitionis, nulla mora interponitur; et quoniaris se ab eo qui admonuit, didicisse arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
pcrum scntillula magisfrantis ertinguitur aue¬
gancia ⁊ duntib cuffertur discendi uolinitas
qr nũꝙͣ fideliter instruxit arrogantis sedulitas.
Nam ⁊ infastigio simplicitas despicint. ⁊ qd̾ sci¬
unt humiliter decere ꝯtempnũt. n ͨ in datorem sci¬
cucie cãm referunt. S in se ꝓpͥam ex cellenciam
respicint. Cum antem segendiꝰ scolas intrau̾it
criter ascendendo nemñem u̾o. nsi maxima nccͣi¬
tas urgect expeccando. qr si quos ultra debitum
cepectau̾it. hos quidem cepore ꝑigncie confundet.
nz rancore le ꝯuimet. Siuero primo tempore
discenciũ copiam nõ hũit. non udo tepescat. nec
spe depoĩta eianescat. S tanco studũs acriꝰ insi¬
stat. seq ⁊flictu streuue probet. ut sic lic cum pau¬
cis honorem ꝯtingat. pancorum. n osorcio multos
cestitutos ꝓfimditatis studio ingente frequenter
streune mndimꝰ incituiari. pietatis autem arbi¬
tu scolarum rector delinitus discipuloꝵ corda pan
ptate degenaum studioseq discentium inulce

Expanded text:
perum scintillula, magistrantis extinguitur arrogantia et divitibus aufertur discendi voluntas, quia nunquam fideliter instruxit arrogantis sedulitas. Nam et in fastigio simplices despiciunt, et quod sciunt, humiliter docere contemnunt: nec in datorem scientie causam referunt, sed in se propriam excellentiam respiciunt. Cum autem legendi causa scholas intraverit, criter ascendendo; neminem vero nisi maxima necessitas urgeat expectando; quia si quos ultra debitum expectaverit, hos quidem tepore pigritie confundet ireque rancore se comminuet. Si vero primo tempore discentium copiam non habuerit, non ideo tepescat, nec spe deposita evanescat. Sed tanto studiis acrius insistat seque in conflictu strenue probet: ut sic, licet cum paucis, honorem contingat: paucorum enim consortio, multos destitutos, profunditatis studio vigente, frequenter strenue vidimus intitulari. Pietatis autem ambitu scholarpertate degentium studioseque discentium mulcere
Abbreviated transcription (Latin):
misꝑites tm exta pecudum inspiciunt. ⁊̃ ex eis
futura predunt. ascoloma rerta. ad iic de e
uccare. ascopanas ut̾ simile. asse nũmo.
assecla ciens ur qui aliqnem sequitur cñ
sucu. assentatio adulacio affalco bitumen. as¬
sidei uidei qui ecant indei cuitu aissidnut inda
mathabeus ⁊ eius sccii assilus tabams. uł sagr
locus quem molare nephas est. ascora ubimr¬
ta uenalia sunt. asꝑagus herba sꝑmosa. aspu
torum. assim̃itum additam̃tum. siue pats assu¬
enca affiscus stella puta ut lucescant que ꝯmis¬
sa sunt. actipulan assentire adũgi. astus astu¬
cia frans. achanatos. iinortalis. atauus abaui
pat̾. actimmnus dicitur aueste igra. attractus
iugubris. auctenticum fumumꝰ. iccio pubca
uendicio. auermis infermis. adu̾san. spncre
angures qui uolatus auimi ⁊ uces ĩtendut
augustum amplificatum. teligiosum. auctũ
intiquũ. aulea cortua regia. qurugo erugo
sine cubigo uł morbus ce cortupto felle nałtẽs
qui sangiuem nertit in palorem. auspex qui

Expanded text:
 ex eis futura predicunt. Ascalonia, herba. Adhuc de eodem. vocare. Ascopa, vas utri simile. Assis, nummus. Assecla, cliens vel qui aliquem sequitur causa lucri. Assentatio, adulatio. Aspalathum, bitumen. Assidei, Iudei qui erant in cultu dei assidui, ut Iudas Machabeus et eius socii. Asylus, tabanus vel sacer locus quem violare nefas est. Asopa, ubi multa venalia sunt. Asparagus herba spinosa. Aspetorum. Assumentum, additamentum sive pars assuenda. Asteriscus, stella picta, ut lucescant que omissa sunt. Astipulari, assentire, adiungi. Astus, astutia, fraus. Athanatos, immortalis. Atavus, abavi pater. Atranius, dicitur a veste nigra. Atratus, lugubris. Authenticum, firmum. Auctio, publica venditio. Avernus, infernus. Aversari, spernere. Augures, qui volatus avium et voces attendunt. Augustum, amplificatum, religiosum. Avitum, antiquum. Aulea, cortina regia. Aurugo, erugo sive rubigo, vel morbus ex corrupto felle nascens, qui sanguinem vertit in pallorem. Auspex, qui
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ĩuentisuti. ⁊ nungͣ inuemiendis stultiꝰ
autem oĩno magutu confidere sĩis ¶ S pri¬
mo quid̃ credendum est. donec udeatur quid sẽ¬
ciat. Deinde fingendum ip̃m crcasse docendo
aliquos hac secceto quos doceat eisqi libros legat¬
⁊ alus eos tiroimentis informet. ut sic małcta
sciat. et scita exprimere noscat exp̃ssione ulum
ꝯparet iisuq magisterium ppomet. alios ncĩq
docere est ꝓprie facitas moustrie. Quartout
los alios q sibi alliciat quatinus tum magil¬
trandi oportumitas fu̾it eoꝵ intrĩseto aspectu
tempore solus destitui. Quinto ut quoꝵ gr̾a ⁊ fa¬
nore coronandus est illoꝵ ꝑ ypagetice scosas ob¬
ambulz ⁊ cunalicer opponat ꝓt̾uiẽ tem acriter
iemordeat. dimũciusq ꝓ tempore rendeat. Ne si
muta fu̾it uolinitas imputetur ignorancie ce¬
citati. uł arrogancie temitati. dehu . qͥ aħ offiñ¬

Expanded text:
semper inventis uti et nunquam inveniendis: stultius semper inventis uti et nunquam inveniendis: stultius autem omnino magistri confidere sententiis. Sed primo quidem fidendum est, donec videatur quid sentiat. Deinde fingendum ipsum errasse, docendoaliquos habeat secreto quos doceat eisque libros legat, aliisque eos rudimentis informet; ut sic intellecta sciat et scita exprimere noscat, expressione usum comparet usuque magisterium propinet: alios namque docere, est proprie facultas industrie. Quarto ut hos aliosque sibi alliciat, quatenus cum magistrandi oportunitas fuerit, eorum intrinseco aspectu s primo tempore solus destitui? Quinto ut quorum gratia et favore coronandus est illorum peripatetice scholas obambulet et curialiter opponat; protervientem acriter remordeat diligentiusque pro tempore respondeat; ne si muta fuerit voluntas, imputetur cecitati vel arroganti temeritati. DE HIS QUI HOC OFFI
Abbreviated transcription (Latin):
deat iprime. Quidemm ostancia lucidius.
Quid mꝯstancia nequuis. prima ꝑit. Sa des¬
tait. pruma ꝓcedit. Sa recrcedit. prima coll¬
git. Scd̾a nero tollecta dissoluit. pridens icola¬
tis semp aliquo ꝯsorte gaudeat. tui ꝓpͥam cõ¬
sclam cetegere ualeat. qui nubila fortima
dingenter subnemat. in orbo qr ingruente se¬
dulum terhibeat. ⁊ si tetra caligo mortis aiffu¬
crt. suꝑstes facultates disponat. siu̾o minꝰ
cuadat possit ab eo pasci. sustentani. ꝓcurari. ꝯ¬
solan. nigente quo nalitudine ubelł gaudẽ¬
nis integuitas ꝑmaneat. ut primeui tempis
⁊os instulans in medio muncans infine
ren̾enciam ꝑtineant scicit. scitaq et primere
noscat. nec scaptor emissioni totalit se ꝯm
quirat. quatinus cum opus fuerit eos ꝯsulct
cearabat. ⁊ tanquani saccum existimans inc
aliuid magisterii secum obtinens. inscoł predi¬
cabat. unde multociens ꝑudore conf. sus ał cõ¬
fusus ꝯclusus abibat. miseri quippe ingeni est

Expanded text:
deat imprimere. Quid enim constantia lucidius, quid inconstantia nequius. Prima parit, secunda destruit; prima procedit, secunda retrocedit; prima colligit, secunda vero collecta dissoluit. Prudens scholaris semper aliquo consorte gaudeat, cui propriam conscientiam detegere valeat, qui nubila fortuna diligenter subveniat morboque ingruente sedulum se exhibeat, et si tetra caligo mortis affuerit, superstes facultates disponat. Si vero vivus evadat, possit ab eo pasci, sustentari, procurari, consolari. Vigente quoque valetudine libellis gaudenis integritas permaneat, ut primevi temporis res instillans, in medio inundans, sive recurrentiam pertineant, sciat; scitaque exprimere noscat, nec scriptorum commissioni totaliter se ctioni sue conquirat, quatenus cum opus fuerit, eos consulat arabat, et tamquam sacrum existimans, nihil aliud, magisterii vicem obtinens, in scholis predicabat. Unde multoties pudore confusus, conclusus abibat. Miserrimi quippe ingenii est,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iic de codem.
pschia grece inpassibilitas. Apex sũuita
apiane quedam uue. apiago herba. apii
forum abapio claudio ꝯstuctum. Apium rerba
alpustria ornamẽt a nauis. cipocalrpsis. reuelato
apocrifa dubia. uł abscondita. a pocrisis depulsio
anxietas uite. aposio pesis. suspensa laucio. apos¬
tãtare retrocedere. apostrofa .i. cuersio. apotete.
repositoria. a qualitulus uentriculus. amnbo aa
arhia micium. uł pͥncipatus. aihimagins
princeps cequoꝵ. arhimandrita. simius ras

Expanded text:
Adhuc de eodem. Apathia grece, impassibilitas. Apex, summitaliteram. Apiane, quedam uve. Apiago, herba. Apii forum, ab Apio Claudio constructum. Apium herba. Aplustra, ornamenta navis. Apocalypsis, revelatio. Apocrypha, dubia vel abscondita. Apocrysis, depulsio. anxietas. Aposiopesis, suspensa locutio. Apostatare, retrocedere. Apostrophe, id est eversio. Apothece, repositoria. Aqualiculus, ventriculus. Arrhabo, initium vel principatus. Archimagirus, princeps coquorum. Archimandrita, s
Abbreviated transcription (Latin):
cutus. acorta assum pni ad pendix sccia comes.
ucrbi. afficere murus grauare. afforisis ser
mo breuis integrum ꝓpõite rei sensum describens.
atrbriece spmn&. affritus uentus a meridie flãs
aftion grete inspiaens. affronitum spuma uit̾.
radir mui alle. age testina. aggeres quibfosse
repientiur. aduibem capicidam. Igmare fugare
agmator negaiator. agyograpm. sacrescriptu¬
ieͦ. agnan grete femum. alabastrices lapis ca¬
didili. unde̾fit alabastrũ. alia pars exceritus
nñs. xxx equitẽs. alares cquitum turmne. albuge
album qd app̃it gulum. alarica rasta fertum
hñt ccõen angłorum. alcion auis. Alegoria ẽ
tropus ꝗtio. aliud significatur ꝙͣ dicitur. aipla
dam salsugo tre. allimo a quatum iunnidaico
imco socus cenosus. ad huc de codem. Alui¬
oima aius noctuma que ⁊ strit. mibages
cutiutus. ambro deuorator. ꝓfusus lurur¬
us. ambrosium dumum. amen rebrance ue

Expanded text:
cutus. Adorta, assumpta. Appendix, socia comes. verbi. Afficere, iniuriis gravare. Aphorismus, brevis integrum proposite rei sensum describens. Aphros grece, spuma. Aphricus, ventus a meridie flans. Aphron grece, insipiens. Aphronitrum dicitur radix vitis albe. Age, festina. Aggeres, quibus fosse replentur ad urbem capiendam. Aginare, fugare. Aginator, negotiator. Agiographa, sacra scriptura. Agrian grece, ferre. Alabastrites, lapis candidus, unde fit alabastrum. Alla, pars exercitus, habens XXX equites. Alares, equitum turme. Albugo, album quod operit oculum. Alarica, hasta habens ferrum trium angulorum. Alcyon, avis. Allegoria, est tropus quo aliud significatur quam didam salsugo terre. Alluvio, aquarum inundatio. Aluvies, locus cenosus. Adhuc de eodem. Amma, avis nocturna, que et strix. Ambages, circuitus. Ambro, devorator, profusus, luxuriosus. Ambrosium, divinum. Amen hebraice, ve
Abbreviated transcription (Latin):
na. anania. aturus ꝙdam sydus.ntiiatum ẽ
nulnus scorpii. quia tanda eius qua fecit curua¬
est. ardea aus. area. cqualitas tabulatum. a¬
reston. omimoda untus. argis silua. argistenis
stationes uindine. argum̃tum ꝙ in principio
libri cãm breniter pandit. argunis. louax asti¬

Expanded text:
va, armaria. Arcturus, quoddam sydus. Arcuatum, est vulnus scorpii, quia cauda eius, qua fecit est curva. Ardea, avis. Area, equalitas tabularum. Areston, omnimoda virtus. Argis, sylva. Argisteria, stationes nundinarum. Argumentum, quod in principio libri causam breviter pandit. Argutus, loquax, astu
Abbreviated transcription (Latin):
festa est. homo inuicamueniat. S diunia gu¬
beruacione non om̃mo desereute dampnatos ꝯͣ
tenebras istas tum quib nascaur iugilat en¬
dicio plena tamen ⁊ ip̃a laboris ac dolons. Quid
cuim sͥ uolunt multimode formidines que par¬
nuł adhibentur. Caud pedagogi. Quid magistri
Quid ferule. Quid uirge. Qaud alie pu̾iles gne
sine quib disci nõ põt. qͦd̾ maiores nolunt. Q d¬
cuim ꝙ cum labore memiminus sine labore obli¬
iuscim: Cum labore discimꝰ sine labore nes crum
Cum labore sicenui. sine labore meites sumuis. nõ¬
beretur indigeat desidia segnicia. pigricia neg¬
ligencia nicia sunt. utiqr quib labor fugnur cũ

Expanded text:
esta est, homo in vitam veniat? Sed divina gubernatione non omnino deserente damnatos, contra tenebras istas, cum quibus nascimur, vigilat eruditio, plena tamen et ipsa laboris ac doloris. Quid enim sibi volunt multimode formidines, que parvulis adhibentur? Quid pedagogi, quid magistri, quid ferule, quid virge, quid alie pueriles pene, sine quibus disci non potest quod maiores volunt, qenim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonberetur, indigeat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩam actim. longum utq miins ess ĩmo opꝰ
billoꝵ om̃i in omĩb linguis origines atq signi¬
ficationes exponere paucorum uero que freqͣ¬
ter inscupturis madunt. uec satis omĩb nota
fuit tam ex rapie. qmͣ ex aliorum libris significa

Expanded text:
longum utique nimis esset, immo opus bulorum omnium in omnibus linguis origines atque significationes exponere. Paucorum vero, que frequenter in scripturis incidunt, nec satis omnibus nota sunt, tam ex Papie, quam aliorum libris, significa
Abbreviated transcription (Latin):
cusebius tesatiensis ꝯscripsit. pisistratum in sa¬
tre biblotece studio primus adequare ꝯtendit
hinc enĩm bibhoteca sua ꝓpe .xxx. uolimmuum
hũit. Iominꝰ atq genuadins eccastios scripto¬
res toto orbe quentes ordine ꝑsecuti sunt. coꝵ¬
uix possit. De uric quaq apud grecos orgenes
in scripturaꝵ labore tam grecos quã latinos
opum suorum nuo suꝑanit. Demq soꝰ .uĩ. libie

Expanded text:
Eusebius cesariensis conscripsit, Pisistratum in saEusebius cesariensis conscripsit, Pisistratum in sacre bibliothece studio primus adequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope XXX voluminumuoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eore propria manu vix possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hie
Abbreviated transcription (Latin):
a corticib arborum sen uitium. qiͣ candex
cid̾ inse multuudinem libroꝵ. quasi ramor ⁊
tineat liber estint̾ior tunica cortitis. que ligno
coheret unde ⁊ liber dr̃ in quo scribimus. qr añ
nsum tarte ur membranarum delibris arboꝵ uo¬
lumma fiebant .i. com paginabantur unde ⁊ scͥp¬
cũia biblopolas ocos librum enim greti bibli
uccant tolia aut librorum a pplłata sine ex sisi¬
est expellib que decccisis pecudib detrahi solẽt
Cuius partes pagine dicũtur eo ꝙ sͥ iuicem ꝯ¬
pagmantiuusuersus auc̾mulgo uocati qr sic str¬
bebant antiqui sicut aratur tuira asimitru eĩ
ad dext̾ram primũ ducebant scium. Denĩ co¬
uertebantur. ab infi̾ori ⁊ tursus ad dext̾ram u¬
natroni negitium enniq maxime p̾fecit bi¬
bliothete ꝯstruende primũ aut̾iome bibliote¬
cas publicauit pollio hine gretos simulatq
latinas additis auctoꝵ ymaginib matrio q
demamnibus magnificentissimũ iustruxerat.
apud nol quo pamphilus mattyr. cuius uitã

Expanded text:
a corticibus arborum, seu vitium quasi caudex, quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. Liber est interior tunica corticis, que ligno coheret. Unde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum charte vel membranarum, de libris arborum volumina fiebant, id est compaginabantur. Unde scripantea bibliopolas dictos. Librum enim Greci um. Folia autem librorum appellata, sive ex simiest ex pellibus, qui de occisis pecudibus detrahi solent: Cuius partes pagine dicuntur, eo quod sibi inuicem paginantur. Versus autem vulgo vocati; quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra: a sinistra enim ad dexteram primum ducebant stilum, deinde convertebatur ab inferiori et rursus ad dexteram Varroni negotium eumque maxime prefecit bibliothece construende. Primum autem Rome bibliothecas publicavit Pollio, grecas simul atque latinas, additis authorum imaginibus in atrio, quod de manubis magnificentissimum instruxerat. Apud nos quoque Pamphilus martyr, cuius vitam
Abbreviated transcription (Latin):
nobant. S infinitus est lioroꝵ uobiit.
mimerus. tu noli sequi infinita. u̾ fius
non est nec requies uddo nec pax. ubi uero¬
n ͨ pax nulla est deus ħ̃itare non põt. quia in
pace fcũs ẽ locus cius. seneca inepla .ii. p̾mũ

Expanded text:
volunt, sed infinitus est librorum numerus. Tu noli sequi infinita, ubi finis non est, nec requies; et ideo nec pax: ubi vero pax nulla est, deus habitare non potest, quia in pace factus est locus eius. Seneca Lucius
Abbreviated transcription (Latin):
fncio nnicupatur quasi prelicucios precepta st̃
que quid faciendum aut quid non faciendu
decent. primus autem precepta cipud hebrcos mo¬
yses scupsic. cipud latinos ucro martuc. nates pͥ¬
unis precepta ꝯposuit. ex quib est islud postren
ditas prinus taceas ꝓblemata que larine ap

Expanded text:
fatio nuncupatur, quasi prolocutio. Precepta sunt que quid faciendum aut quid non faciendum docent. Primus autem precepta apud hebreos Moyses scripsit. Apud latinos vero Marcus vates primus precepta composuit, ex quibus est illud: postremus dica
Abbreviated transcription (Latin):
xcepta finmter iustodiat. In crreiticionti abore
⁊ sedulitate naturalẽ sensim exdolat. In disa¬
piina ut landcibiliter mueus mores ꝯstienaia cõ¬
ponat. ad naturã itaq ꝑtinent ingeium ⁊ me¬
unum non ꝓsit. si altaum desit. Sicut nulla ꝓsunt
lucra ubi de est custodia. ⁊ incafsum receptacula
iunit. ami quod itcondat nohuit. Ingeruũ aipe
sap̃ĩam inuenit. memoria custodit. Est. iutem

Expanded text:
ore et sedulitate naturalem sensum excolat. In disciplina, ut laudabiliter vivens, mores cum scientia componat. Ad naturam itaque pertinent ingenium et meunum non prosit, si alterum desit: sicut nulla prosunt lucra ubi deest custodia et incassum receptacula munit, qui quod recondat non habuerit. Ingenium quippe sapientiam invenit, memoria custodit. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃ione ord̃ietur moracionem: Qunta est sci¬
encia regłaum ad recte scabendum ⁊ dicitur or¬
trographia. que decet que uttera tum qua sc̃¬
bi tebeat. ⁊ que non. Sexta est sciencia płarũ
ad recce leuuendu ⁊ docet disñcciones ⁊ accẽ¬

Expanded text:
dictione ordinetur in orationem. Quinta est scientia regularum ad recte scribendum et dicitur orthographia, que docet que litera cum qua scribi debeat et que non. Sexta est scientia regularum ad recte loquendu
Abbreviated transcription (Latin):
ccipta sunt. que grece scona nũcupant᷑.
in quib en que identur obscura ur difficilia
lie sunt quas latim uerbum appellant. que ꝓfe¬
tũtur in ppłis. tertium thomi. quos nos lbror
tacionis. dyalogus est disputacio duoꝵ uel p
dcũs est. tractatus ẽ unius reimultipix̃ expõĩcõ
eo ꝙ tralat sensum in multa senciendi ꝯtractã¬
do setum. Comcntana dc̃a sunt quasi cum mẽ
est excusacio. In quo solent quidam accusamib¬

Expanded text:
cerpta sunt, que grece scholia nuncupantur, in quibus ea que videntur obscura vel difficilia,enus homilie sunt, quas Latini verbum appellant que proferuntur in populis. Tertium tomi, quos nos librostationis. Dialogus est disputatio vel collatiur. Tractatus est unius rei multiplex expositio, eo quod trahat sensum in multa sentiendi, contractando secum. Commentaria dicta sunt, quasi cum mentest excusatio, in quo solent quidam accusa
Abbreviated transcription (Latin):
ce que postta ꝯtinatur ei. cetere q sicut p̾ordi¬
nate sunt. Quitimanus de oratoria institutõe.¬
i.i. Non sunt autem ferendi qui artem gramati¬
cau nt tenuem.acq ieumam cauislantur. que
nisi fundamentũ fidelit iecent quicquid suꝑstrux

Expanded text:
ce, que postea continuatur ei cetereque sicut preordinate sunt. Quintilianus Institutio oratoria Non sunt autem ferendi, qui artem grammaticam ut tenuem atque ieiunam cavillantur: nisi enim fundamenta fideliter ieceris, quicquid su
Abbreviated transcription (Latin):
nimo ledeat fideliter. Nusꝙͣ est qui u̾q est. non
ꝓcest cib nec corpori expedit. qui statun sumptus
cantatur. Nichilq tam utile est. qi transitu ꝓ¬
sit nchil eque sanitatem impedit. ut irme dioꝵ
crebra qputacio. Itaq distrahit libromni nulti¬
tudo. et tum legere non possis qnͣtum hiłis sacit
est hĩe qnͣtum legas fastidientis stomachi est

Expanded text:
. Nusquam est qui ubique est. Non prodest cibus nec corpori accedit, qui statim sumptus emittitur. Nihilque tam utile est, quod in transitu prosit; nihil eque sanitatem impedit, ut remediorum crebra mutatio. Itaque distrahit librorum multitudo; et cum legere non possis quantum habueris, satis est habere quantum legas. Fastidientis stomachi est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstans in nultu. pius maffani urtutib insigni
bonitate lauda bił cristat. preter hoe ⁊̃ ẽẽ tenetur
cruditus mansuctus rigidus antiquus nõ negli¬
prius o ut ad discat ꝙͣ deceat. Mansuetus auteni
ut qñ necesle est discipinoꝵ clatiõm patisciat.
ragidus ut erroris mncc̃am imponat sophistaꝵ¬
lites dissoluat. oblatiuntes remordeat. obliquł¬

Expanded text:
stans in vultu, pius in affatu, virtutibus insignis, bonitate laudabilis existat. Preter hec etiam esse tenetur eruditus, mansuetus, rigidus, antiquus; quia priut addiscat, quam doceat. Mansuetus autem, ut quando necesse est, discipulorum elationem pati sciat. Rigidus, ut erroris lites dissolvat, oblatrantes remordeat, obloque
Abbreviated transcription (Latin):
nuis .ii.nͦ. Non auttm id quidem estimandum ẽ
cuisquis etatis sit. S cnantum instudus
iam effecetit. ut p̾ceptorum officium est dccere
sic disapuloꝵ prebere se daales alicquin neu¬
cium sine altero sufficiet. sicut frustra sꝑgunt̾
semina insi ea pͥmollitus fuit sultꝰ ita scienai¬
a cualestere nequid insi soriata cradentis accipi¬
entisq toncordia. dehus quiad boetuis ubi

Expanded text:
ia Non autem id quidem estimandum est, cuius quisque etatis sit, sed quantum in studiis iam effecerit. Ut preceptorum officium est docere, sic discipulorum prebere se dociles; alioquin neutrum sine altero sufficiet: sicut frustra sparguntur semina, nisi antea permollitus fuerit sulcus; ita scientia coalescere nequit, nisi sociata tradentis accipientisque concordia. DE HIS QUI AD MAGISTERI
Abbreviated transcription (Latin):
non camen sine studio reficit nec scibere
tantum arͨ tñi legere debemus altera res ꝯtrista¬
bit iuires ⁊ celiam destilo. dico alt̾a soluet ac di¬
luet. Inuicem hxc ⁊ illo ꝯmeandum est ⁊ alteru
altero tempandum. aut quicquid sccione collt¬
tum eit stilus redigat incorpus. apes cnĩ imita rei
nunt ac ꝑ fauos dig̾nnt. Sic ⁊ nos debemus que¬
cũq ex diuersa ltaone ꝯgessimus scpare. dem¬
de adhita ingeni nĩ facultate mnmm scporẽ

Expanded text:
on tamen sine studio reficit. Nec sctantum nec tantum legere debemus; altera res contristabit vires et exhauriet, de stilo dico, altera solvet ac diluet. Invicem hoc et illo commeandum est et alterum altero temperandum, ut quicquid lectione collectum est, stilus redigat in corpus. Apes enim imitari denunt ac per favos digerunt, sic et nos debemus, quecumque ex diversa lectione congessimus, separare. Deinde adhibita ingenii nostri facultate, in unum saporem
Abbreviated transcription (Latin):
tabri metalloꝵ ugnorumq cesores lanariiqͦ
⁊ fuidues ⁊ ceteri qui uaniam suppellectilem ⁊
mlia opustuia fabricant. absq doctore esse nꝰ
unt sbici non noscet magr̃ͣri miscrumiq est
ficri magim. qui nũꝙͣ nouit se esse discipulu
ngendum. bñuolus ad recmend̃. malo quidẽ
bubucientis magistr. i cedioso fructu delium.
ꝙͣ seducentis cecitatis dulcore głiari. Sit eigo
discipiii magiaratu subieccaĩo sit exterticiiꝰ aitẽ¬
tentio bemuolencia annui. docilitas ingenii.
luxurie quoq specierum cuitacior⁊ felicis ꝯstan¬
cie debita ꝓfessio/ magistro sb̃ici gaudeat cum¬
q metuendo diligat. ⁊ eius maussom sifier p̃t.
cohitando seinserat. ut cum lonis fuerit adcum
inquirendo recutrat. uarro. ubisupra. Illum¬

Expanded text:
fabri, metallorum lignorumque cesores, lanarii quoque et fullones et ceteri, qui variam suppellectilem et vilia opuscula fabricant, absque doctore non vit subiici, non noscet magistrari; miserumque est fieri magistrum, qui nunquam novit se esse discipulumelligendum, benevolus ad retinendum. Malo quidem balbutientis magistri, licet tedioso fructu deliniri, quam seducentis cecitatis dulcore gloriari. Sit ergo discipuli summa magistratui subiectio, sit exercitii attentio, benevolentia animi, docilitas ingenii, luxurie quoque specierum evitatio et felicis constantie debita professio. Magistro subiici gaudeat eumque metuendo diligat et eius mansioni, si fieri potest, cohabitando se inserat; ut cum locus fuerit, ad eum inquirendum recurrat. Varro Marcu
Abbreviated transcription (Latin):
an libros ilpicias liba non insi saenciarum
paupcula mouninenta sunt prapia in qui¬
rendoꝵ ꝯtinent ut abhus negeiandi prmcipia
suniat animus. Eouͥo tantum rustodia inter
mittantur Gaudr natura uanctate. om̃ia qͥ¬
cem nosse est impossibile pauca uero non lau¬
sabile. Bnꝗrdus clareuallensis. Multitudo re
tum ⁊oꝑis brenitas non paciũtur omĩa ꝯpre¬
bendi. A hiis ꝙ legt ułandiũt ca q̃sthugo. u¬
Est qui anenum nsurꝑat officium. Sim¬
nachus es quid facis inturba. Si amasi
suencium curteclamantib afsidue intesse de¬
sitat. tu semꝑ ieuns ⁊ fietib insistere debes ⁊
S docere inquid auos uolo. non esttuum docere
s plange sitamen doctor esse desideras: audi
quid facias. ufuitas h̃itus tur ⁊ simplitas uul¬
tus ⁊ innocencia uite ⁊ sc̃itas comicriacionis cu¬

Expanded text:
si scientiarum paupercula monimenta sunt, principia inquirendorum continent, ut ab his negotiandi principia sumat animus. Eo vero fine tantum studia intermittantur, ne omittantur. Gaudet natura varietate. Ariidem nosse est impossibile, pauca vero non laudabile. Bernardus Clarevallensis Multitudo rerum et temporis brevitas, non patiuntur omnia comprehendi. DE HIS QUI LEGUNT VEL AUDIUNT EA QUE est, qui alienum usurpat officium. Si monachus es, quid facis in turba? Si amas lentium cur declamantibus assidue interesse delectaris? Tu semper jejuniis et fletibus insistere debes, eia ejus est. Sed docere, inquis, alios volo. Non est tuum docere, sed plangere. Si tamen doctor esse desideras, audi quid facias. Utilitas habitus tui, et simplicitas vultus, innocentia vitae, et sanctitas conversationis tu
Abbreviated transcription (Latin):
comorantermstrucusut sine aurum sapiencie
sue argentum eloquencie apud pcecas inneu̾i¬
nus musussautifere erudicionis uertamus. in le
inbbro Regum. ait. turbat acumen legenciummi
⁊ deficere cogit qui cos alegendis seculat̾ib lib̾s
qua inueniũtur utilia qua si sua sumere licct.

Expanded text:
to; moraliter instruens, ut sive aurum sapientie, sive argentum eloquentie, apud poetas invenerimus, in usus salutifere eruditionis vertamus. In Levin libro Regum ait. t deficere cogit, qui eos a legendis saecularibus litteris orum inventa sunt utilia, quasi sua sumere licet.
Abbreviated transcription (Latin):
canrare tciere nirgilium ⁊ d cid̾ in pius est musa
ncc̃itatis crunen mse facere nouptatis. nonne nob̾
uideturi nanitate sensus ⁊ obsanitate m̃ tis in¬
gredi. qui dieb ac noctib in dyaletita aite torq̃¬
tur qui phicus ꝑscrutator ocuior tnͣs celum leuat
⁊ ultra ꝑsimidum terrarum ⁊ abyssi in quodda
mane demergitur. Item rabamis de ecc̃asticis

Expanded text:
cantare, tenere Virgilium et id quod in pueris est causa necessitatis, crimen in se facere voluptatis. Nonne vobis videtur in vanitate sensus et obscuritate mentis ingredi, qui diebus ac noctibus in dialectica arte torquetur; qui physicus perscrutator, oculos trans celum elevat et ultra profundum terrarum et abyssi, in quoddam mare demergitur? Item Rabanus de ecclesiasticis
Abbreviated transcription (Latin):
passim om̃s uendicant scribimus in docti. docti¬
q pocinata passim. hanc ganila auꝰ hanc de¬
lurꝰ senet. hanc sophisata ulerbosus. hanc uni¬
uersi presumunt lacerant docent. anteqmͣ dis¬
cant. taceo demei similib qui si force ad scuꝑ¬
turas sacras scãs post scłares lr̃as uenerũt

Expanded text:
passim omnes vendicant. Scribimus indocti doctique poemata passim. Hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc sophista verbosus, hanc universi presumunt, lacerant, docent antequam discant. Taceo de mei similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post seculares literas venerint
Abbreviated transcription (Latin):
dẏaconos. decanos plelanos prepõitos precento¬
tes ⁊ alios tłicos ꝑsonatus hnͣtes necnon pres¬
biteros. insi ab hus .I. spacium p̾scriptum del¬
tit̾int hr extendi uolimus ⁊ aꝑ postpõĩta
ꝯteditur ħrticoꝵ hbros legere qui adeo soli¬
datus est infide catholica. ut nequeat seperari
nbroꝵ dultedine ur astucia. gracianus in de

Expanded text:
dyaconos. decanos. prepositos. plebanos. Cantores & alios Clericos personatus habentes, necnon & presbiteros nisi ab hiis infra spacium prescriptum destiterint, hec extendi volumus et appellaconceditur hereticorum libros legere, qui adeo solidatus est in fide catholica, ut nequeat separari labiorum dulcedine vel astutia. Gratianus De
Abbreviated transcription (Latin):
a romatib implere genimatis colla monilibi
parchoꝵ qr sin cingusis uencrar castigatum
plebi oncere. rostratis calceis ⁊ tabulatis inced̾e
aultimo raroq scolis interesse. logricis uetillaꝵ
remocio sinnope captanda est. nc dimni uen̾it.
aliquid suggeit in qmuatum. ułamancipio
ceͣliat ꝑmollituan. quia manapioꝵ rara repe
autem seducenti mancipio. in quo plenaria co
m discendo tnare rudarco multos sescrupãt¬
studentes pancos scipientes inueminus.. xxxii.¬
mich antem indetur non minus turandũ ẽe lec
Matum ẽ bonũ neglnter age peius in uacuum
multos labores cxpendere. Duo sunt gen̾a scap¬
uersanturut sunt carmina poetarum comedie
⁊ tra gedie. fabule queq ⁊ hystorie. Quisquis igi
ad scĩam ꝑtingere cupit. si relicta nĩtate artiu
reliquis se iplicare uoluit. mat̾iam laboris

Expanded text:
aromatibus implere, gemmatis colla monilibus Parthorumque cingulis, ventrem castigatum plebi ostendere, rostratis calceis et tabulatis incedereet ultimo raroque scholis interesse. Lenonis, vetularumque remotio summopere captanda est, ne dum venerit, aliquid suggerat iniquitatum vel a mancipio extrahat permolitum; quia mancipiorum rara repautem seducenti mancipio, in quo plenaria con discendo servare et idcirco multos studentes, paucos sapientes invenimus. Mihi autem videtur, non minus curandum esse lectMalum est bonum negligenter agere, peius in vacuum multos labores expendere. Duo sunt genera scrversantur, ut sunt carmina poetarum, comedie et tragedie, fabule quoque et historie. Quisquis igitur ad scientiam pertingere cupit, si relicta veritate artium, reliquis se implicare voluerit, materiam laboris
Abbreviated transcription (Latin):
dencia .s. ordinis ⁊ modi. fortuna ut panpcrtatis¬
marmtatis doctoru ratitatis. De primo lector
admonendus est. De sonstiuendus. de tercio
ꝑuicor ⁊ plateas taltaias qr discurcens ac me¬
tricum cellultis ꝑ publica quoq speccacia per
nore studeat alicuan. quam tnplia membro di¬
uidunt satyricimiam ꝯsistere dñtes mornatu
alt̾am incoitu. tcitiam guositatis assistucem.
euuisiz feculencie mabie. nonimus ꝯtumeliosocoi¬
tus appecitui sbiectos laborare. Est cuĩ incidare
iniquitatis uia. Infemi iauna. pcussio scorpio¬
nis nscaniũ scełu. ꝑliceus intitus. huic ꝯmes¬
sacionis ⁊ ebrictatis species ꝑimitatim estannee¬
a. tanquam cãtum tum causa. pp̃ coitum emm
fit ebrietus relatine. necnõ ⁊ cetera intioꝵ gn̾a.
uinum autem modite quid̃ sũptum intellectui
udetur acumon inferre. nõ moditeuero potatur
rõnem ꝑturbut. mlłitum bebetat. memoriam
gaudet nestium frequenti nauatione earum⁊

Expanded text:
dentia scilicet ordinis et modi: fortuna, ut paupertatis, doctorum raritatis. De primo lector admonendus est. De secundo instruendus. De tertio per vicos et plateas tabernasque discurrens ac meretricum cellulas; per publica quoque spectacula, pervore se studeat alienare: quam triplici membro dividunt satyrici; unam consistere dicentes in ornatu, alteram in coitu, tertiam gulositatis assistricem. Cuiuslibet feculentie rabie novimus contumelioso coitus appetitui subiectos, laborare. Est enim meretrix, iniquitatis vita, inferni ianua, percussio scorpionis, vescarium sceleris, puteus interitus. Huic comessationis et ebrietatis species permutatim est annexa, tamquam causatum cum causa. Propter coitum enim fit ebrietas relative, nec non et cetera vitiorum genera. Vinum autem modice quidem sumptum, intellectui videtur acumen inferre, non modice vero potatum, rationem perturbat, intellectum hebetat, memoriam gaudet vestium frequenti variatione eorumque
Abbreviated transcription (Latin):
fortis autem est tui iam omne solum prĩa est. ꝑ¬
fectus nero. cui mundus cotus exilim ẽ. mle mũ¬
do amorem fixit. Istesꝑsit. hinc cetinxit ego a pu¬
cro cxulaui ⁊scio quo merore ains aritum aliqf

Expanded text:
Fortis autem jam cui omne solum patria est, pFortis autem jam cui omne solum patria est, perfectus vero cui mundus totus exsilium est. Ille mundo amorem fixit, iste sparsit, hic exstinxit. Ego a puero exsulavi, et scio quo moerore animus arctum aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
dilũciam in mr̃is doctorib esse uellem. ut mĩ
ꝙͣ meis senesceret sapiencia. omnes pene iur¬
futes corporis deccescunt in senib trescente so¬
la sapĩa. unde sapiens ille uir grecie. theomes¬
ret dixisse ferar se dolere ꝙ egrederetur eiita qñ
sare. cepiss. ¶Ite quiq quies. siue intenor
ut mens ꝑ illicita desidenia non discurrat. siue ce¬
tenor ut gum. ⁊ opornumtas ut honestic intili¬
b studus sipetat. utraq ad discipimam ꝑtin
S crutimum autem .i medicacio ad eriemi¬
um spatat ⁊ studium quidem q̃rendi inston¬
ciam signisicat oꝑis. sciutinũ uero dilũtiami
meditisco is opus ꝑigunt lator amor osuiĩ¬
puint labor ⁊ uigilia. Iuiabore estint agas.
In amore ut ꝑticias. In cura ut ꝓuideas. In
non seccan maxime ad discipliami spectat.
postremo terra aliena poita est. que ⁊ ip̃a quo
hominen extercet. omis mundꝰ ph̾antib exili¬
um est. Qm tam̃ ut ait quidam. nestio qua

Expanded text:
igentiam in nostris doctoribus esse vellem, ut nunquam in eis senesceret sapientia. Omnes pene virtutes corporis decrescunt in senibus, crescente sola sapientia. Unde sapiens ille vir Grecie Themisret, dixisse fertur, se dolere quod egrederetur e vita, quando sapere cepisset. Vite quoque quies, sive interior, ut mens per illicita desideria non discurrat; sive exterior, ut otium et opportunitas, honestis et utilibus studiis suppetat, utraque ad disciplinam pertinet. Scrutinium autem, id est, meditatio, ad exercitium spectat. Et studium quidem querendi, instantiam significat operis. Scrutinium vero, diligentiam meditationis. Opus peragunt labor et amor. Consiunt cura et vigilia. In labore est, ut agas; in amore ut perficias; in cura, ut provideas ; in tem sectari, maxime ad disciplinam spectat. nuem non gignit. Postremo terra aliena posita est, que et ipsa quoque hominem exercet. Omnis mundus philosophantibus exilium est. Quoniam, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
di. cius noticie decore motus animus ⁊̃ irsu
ampictitur. qd racione preuoscit. eiq nuyiet in
onũa oꝑa que impedit consequende tan faculta¬
ti quo circa: cum quis andico nerbo in ꝯgnnto ułt
nosse quid sit ⁊ querit instudio discendi sunt.¬
est uidecurq amare rem inꝯgnitam. Ꝙ nõ ita¬
est is pcͣtie namq istam tangit animus qm̃ nouit
⁊ crgitat. inqua elucet decus conscriandoꝵ hoĩm

Expanded text:
ecore motus animus, etiam usu amplectitur quod ratione prenoscit eique inhiat in omni opera quam impendit consequende tali facultati. Quocirca cum quis audito verbo incognito, vult nosse quid sit et querit: utique in studio discendi est: videturqest. Species namque illa tangit animum, quam novit et cogitat, in qua elucet decus consociandorum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ Est natura studium. assidua ⁊uelemens nĩ
id aliquam tem applicata magna cum uolũta¬
tam iem nullus am are pot. Confiderand̾ estc¬
modi sit amor studentium .i. nodum sciencium:
S adħ scre cupiencium quamq caccunam ⁊̃
critudinis fama ad indendum ⁊ frucudum cim¬
mus artcndicur quia gen̾anter nouit corpori
pulcritudines ex eo qd płmas iidit ⁊mest int¬
sccus. unde appletur cui formsetus nihictur. Q
tum fit non rei penitus mꝯginte amor excitatͤ
cius gemis ita nosco. cum aut̃ iurũ boñ ama¬
nus tuiꝰ fatiem non iudimis ⁊ noticias iuitu

Expanded text:
II Est namque studium assidua et vehemens animi ad aliquam rem applicata, magna cum voluntaotam rem nullus amare potest, considerandum est cuiusmodi sit amor studentium, id est nondum scientium, sed adhuc scire cupientium quamque doctrinam. hritudinis fama ad videndum ac fruendum animus accenditur, quia generaliter novit corporum pulchritudines, ex eo quod plurimas vidit, et inest intrinsecus unde approbetur, cui forinsecus inhiatur. Quod cum fit, non rei penitus incognitae amor excitatur, cujus genus ita notum est. Cum autem virum bonum amamus, cujus faciem non
Abbreviated transcription (Latin):
aliena ueretunde discere. tyͣ mea in prudenter
ingerere. Cur emm discere crbescis. ⁊ nescre ñ
nerencundaris. pudor iste maior est illo sapi¬
entior omĩb eris. si ab omĩb distere nolius
Qui ab omĩb accipimt omnib diciores fuĩt.
Si omia legere non potes ea que sunt utłio¬

Expanded text:
aliena verecunde discere, quam mea impudenter aliena verecunde discere, quam mea impudenter ignorare. Cur enim discere erubescis et nescire non verecundaris; pudor iste maior est illo. Sapientior omnibus eris, si ab omnibus discere volueris. Qui ab omnibus accipiunt, omnibus ditiores fiunt. Si omnia leger non potes, ea, que sunt uti