comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Sernus aũ scrib̾. alit̃
dũci aqmͣ q̃ añ ꝑ specus ducta
si nũc ꝑ aꝑtũ ducatur. nam si
oꝑis aliquid faciat quis quo ma¬
gis aqmͣ oseruet uł otineat non
impune ꝓhr̃i. ego puto ⁊ in spe
cu contra. si non magis ut ilitas
u̾seturꝰ adu̾sarii. ¶Seruis et
labeo scribunt si riuũs qͥ ab ini¬
tio t̾renuis fuit qui aꝙͣ non oti¬
nebat . sementitiũ uelit facere
audiendum ẽe. S si eũ riuuꝰ qui
fructilis fuit. postea t̾renũ quis¬
faciat. aut ꝑtem riui eq̃ non ẽe
dam. ¶Siquis nouũ tanalem
.ł fistulam in riuo uelit colloca¬
re cũ id nũꝙͣ habu̾it utile ei hoc
inftiictum futurũ. lab̾. ait. nos
⁊ hic opinamur̾ utilitatẽ eiꝰ qui
ducit sine ĩ cõmoditate euis cuiꝰ
ager est specrandam. ¶ Si aqͣ
in unũ lacũ ꝯducatur. et inde ꝑ
plures ductus ducatur. ħ inter¬
dictũ utile er̃ uolenti refic̾e ip̃m
lacum. ¶ Hoc int̾clictũ ad om̃s
riuos ꝑtinet. sũ in puͦ. sũ in pͥuato

Expanded text:
. Seruius autem scribit aliter duci aquam, quae ante per specus ducta est, si nunc per apertum ducatur: nam si operis aliquid faciat quis, quo magis aquam conseruet uel contineat, non impune prohiberi. ego et cu contra, si non maior utilitas versetur adversarii. Servius et Labeo scribunt, si rivum, qui ab initio terrenus fuit, quia aquam non continebat, cementicium velit facere, audiendum esse: sed et si eum rivum, qui structilis fuit, postea terrenum faciat aut partem rivi, aeque non esse da. Si quis novum canalem vel fistulas in rivo velit collocare, cum id numquam habuerit, utile ei hoc interdictum futurum Labeo ait. nos et hic opinamur utilitatem eius qui ducit sine incommoditate eius cuius ager est spectandam. Si aqua in unum lacum conducatur et inde per plures ductus ducatur, hoc interdictum utile erit volenti reficere ipsum lacum. Hoc interdictum ad omnes rivos pertinet, sive in publico sive in privato
Abbreviated transcription (Latin):
supͣsunt emĩacta. ¶ Siquis riuũ
reficienti opus nouũ ñũciat. bñ
dictũ est posse ꝯtempni oꝑis
noui nũtiatõnẽ. Cum enĩ p̾tor
ei uim fieri ueret. absurdũ est
ꝑoꝑis noui nũciatõne eũ impedi¬
ri. plane ꝑuirẽ accõnẽ dicendũ
est posse adu̾sus eũ uendacart
ius ei non ẽe ⁊ hoc dubiũ ñ est̾
De dampno quoq infcõ cauere
eũ debere minime oꝑ dubita

Expanded text:
uum reficienti opus nouum nuntiat, belle dictum est posse contemni operis noui nuntiationem: cum enim praetor ei uim fieri uetet, absurdum est per operis noui nuntiationem eum impediri. plane per in rem actionem dicendum est posse: aduersus eum uindicari 'ius ei non esse' dubium non est. De damno quoque inf‹e›cto cauere eum debere mi
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ut ꝓ parte dimidia pignoris ꝑ¬
secutio deturꝰ.
in fundo ꝯmuni duoꝵ pignora st̃
ab aliquo inuecta possõr uincet.¬
⁊ erit eis descendendur̃ ad seruiamĩ

Expanded text:
 ut pro parte dimidia pignoris persecutio detur. 2in fundum communem duorum pignera sint ab aliquo inuecta, possessor uincet et erit eis descendendum ad Seruianum
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝑͣrũ cõmutatõ cũ quil singulis
suo noĩe agitur aliam atq aliam rem
facit. ⁊ si actũ sit cũ herede de dolo des¬
iuncti deĩ dolo heclis ag̾e̾tur: exreptõ

Expanded text:
narum mutatio, cum quibus singulis suo nomine agitur, aliam atque aliam rem facit. et si actum sit cum herede de dolo defuncti, deinde de dolo heredis ageretur, except
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fundi. desinit m̃s e̾e pͥor usus
fructus ⁊ iure ꝓprietatis qĩ ex no¬
ua cã rursus m̾eus et̃ ceꝑit:
¶Si pro seruo meo fideuisleris. ⁊ inecũ
de peculio accũ sit si postea tecũ eo noie
agat᷑ excipiendũ ẽ de re iudicata.

Expanded text:
tem fundi, desinit meus esse prior usus fructus et iure proprietatis quasi ex noua causa rursus meus esse coepit. Si pro seruo meo fideiusseris et mecum de peculio actum sit, si postea tecum eo nomine agatur, excipiendum est de re iudicata.
Abbreviated transcription (Latin):
aduotat ꝙ dampnatus soluit sicut
in stipłone dampni infecti accidere
potꝰ. ut is qui stipulatus sit. subind̾
agat. cauet enĩ si quid ibi ruet. scũ det
fodietur edificabitur. finge enĩ eo
sub inde dampnũ dari ñ erit dubiũ
qͥn age̾ possit. Nam si toto dampuo
cõputato tũc agendũ ẽẽ ꝓpe mod̾
ñ añ aget qmͣ dies stipłonis p̃t̾ier.
intͣ quẽ si dampnũ datũ sit. scipło

Expanded text:
aduocat, quod damnatus soluit, sicut in stipulatione damni infecti accidere potest, ut is qui stipulatus sit subinde agat: cauet enim 'si quid ibi ruet scindetur fodietur aedificabitur'. finge ergo subinde damnum dari: non erit dubium, quin agere possit: nam si toto damno computato tunc agendum est, propemodum non ante aget, quam dies stipulationis praeterierit, intra quem si dam
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatus eẽt. an exigiss creditor¬
set. It tuco si ex stipulatu .x. dut
stichum utrũ ego uoluero absente
et unus ex heredib dni ratũ hãt .a
ter non ht̃ sine dubio ꝯmuteturꝰ

Expanded text:
stipulatus esset aut exegisset creditorset. idcirco si ex stipulatu "decem aut Stichum, utrum ego voluero" absenteet unus ex heredibus domini ratum habeat, alter non habeat, sine du
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ad qͥrant. ⁊ cũ creclitores nicħ
iuris ĩ bonis pupilli hũerint. eo¬
rumꝙ nicħ int̾fuit adiret᷑ nec¬
ne pupilli hr̃ditas cũ ea bona
omissa a substituto hereditate
ad creditores non ꝑtinebant
me illud maxͤ mouet ꝙ p̃cepto¬
rib iuris placet unũ esse tes
nis pr̃is esꝰ uen̾tis in eũ accio
deturꝰ. tam ⁊ si postea ei hr̃clitaᷤ
obuenit creditorib non reddati
Idem ĩ substituto filio hẽde ser
citur. ut pocius patris nmͣ eiꝰ
bona ueneant.Itac in id quod
postea ei obueniat accõ credi¬
stitutꝰ  filio hr̃ditatem adiit. post
ti tunc hr̃clitas prĩs ⁊ silii una est

Expanded text:
 adquirat et cum creditores nihil iuris in bonis pupilli habuerint eorumque nihil interfuerit, adiretur necne pupilli hereditas, cum ea bona omissa a substituto hereditate ad creditores non pertinebant. me illud maxime mouet, quod praeceptoribus tuis placet unum esse testnis patris eius uenditis in eum actio detur, tametsi postea ei hereditas obuenit, creditoribus non reddat, idem in substituto filio herede serucitur, ut potius patris quam eius bona ueneant, itaque in id, quod postea ei obuenit, actio credistitutus filio hereditatem adiit, postqti, tunc hereditas et patris et filii una est
Abbreviated transcription (Latin):
Sauł.ł. Diulsum est si postea ps
segato accreuerit. nam hoc noĩe tenẽ¬
tur fidenissores in totũ. ¶Qd ait
p̃tor si ꝑ bonoꝵ possõres ñstat ut sat̃¬
detur sic accipimꝰ si ꝑatus sit sat̃dare.
Non gͦ offerre debet sat̃datõnẽ. s pe¬
tenti sat̃clatõnẽ moram nõ facere.¬
¶ Ex hoc int̾clicto qui nõ restatuit ĩ
id cꝑ int̾ est deb condempnari.¶ Si
legatarius repmissione cõtentꝰ fuit
dandũ ẽ int̃tlictũ. ¶Idem dicẽclum
ẽ si legatarius ꝑignorib uoluit sibi
caueri. ¶ Si ꝑ legatariũ fcm̃ sit qͦ
minus detur. licet cautũ ñ sit tenctur.¬
hoc int̃clicto. S si forte fcm̃ sit ꝑ lega¬
tariũ quominus sat̃detur. eo aũ tẽpe
quo editur int̾tlictũ sat̾acciꝑe ꝑatus
sit ñ cõpetit int̾clictũ nͥ sat̃datũ sit.
Item si ꝑ bonoꝵ possõrem steterit

Expanded text:
um.Diuersum est, si postea pars legato adcreuerit: nam hoc nomine tenentur fideiussores in totum Quod ait praetor 'si per bonorum possessorem non stat, ut satisdetur', sic accipimus, si paratus sit satisdare: non ergo offerre debet satisdationem, sed petendi satis moram non facere.Ex hoc interdicto qui non restituit, in id quod interest debet condemnari.Si legatarius repromissione ‹con›tentus fuit, dandum est interdictum. idem dicendum est, si legatarius pignoribus noluit sibi caueri.Si per legatarium factum sit, quo minus satisdetur, licet cautum non sit, tenetur interdicto. sed si forte factum sit per legatarium, quo minus satisdetur, eo autem tempore, quo editur interdictum, satis accipere paratus sit, non competit interdictum, nisi satisdatum sit. item si per bonorum possessorem
Abbreviated transcription (Latin):
in potate ht̃ intra dies .lx. diuo¬
rtium accusare ꝑmittitur. nec
ulli alii intra id tempus agendi
pot̾as datur ultra eos dies. ne¬
utriusq uoluntas expectatur¬
iure mariti qui accisant calũp¬
nie ꝑiculũ non euitant:

Expanded text:
in potestate habet, intra dies sexaginta diuortii accusare permittitur nec ulli alii intra id tempus agendi potestas datur: ultra eos dies neutrius uoluntas exspectatur.Iure mariti qui accusant, calumniae periculum non euitant
Abbreviated transcription (Latin):
cã. et ꝑsona desiderari debere
arbitror. et cũ capitalia ⁊ atͦ¬
ciora maleficia naturalit᷑ ex
plorari ⁊ inuescigari possũt
mas eas eẽ ad requirendã ue

Expanded text:
causa et persona desiderari debere arbitror, et, cum capitalia et atrociora maleficia non aliter explorari et inuestigari possunt mas eas esse ad requirendam ue
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝙ ex oꝑis suis alt̾i eoꝵ st̾ipła¬
tus sit. pr̃o ea dum tax᷑at Pꝑ̾te
ditas dubitabat᷑ utrũ ex dreĩ¬
terposite stiplonss tẽpus cedat
an ex adita h̾editate. Itẽ si seruꝰ
eius ꝙ apd̾ hostes sit. fid̾i uissoreᷤᷤ
acceꝑat. ⁊ cassiꝰ existimat tẽpus
ex es computandum ex quo agi
cũ eis potu̾it. ex quo ad eaturꝰ:
hẽditas. aũ post limimo dñs re¬
uertetur.

Expanded text:
 ex operis suis alteri eorum stipulatus sit, pro ea dumtaxat parte, ditas, dubitatur, utrum ex die interpositae stipulationis tempus cedat an ex adita hereditate: item si seruus eius, qui apud hostes sit, fideiussores acceperit. et Cassius existimat tempus ex eo computandum, ex quo agi cum eis potuerit, id est ex quo adeatur hereditas aut postliminio dominus reuertatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mea re. ꝙ meus stipulatur sibi
adquiret. ¶ Apud labeonem
ita scriptũ est filu ⁊ fiiã in
sua potate. pat̃ intestatus reli
filia eo aĩo fuit. semꝑ ut ex¬
timaret nicħ ad se exͣhedita¬
te patris ꝑtinere. deind̾ frat᷑
euis filiam ꝓc̾anit. ⁊ eam in¬
fantem reliquid. tutores seruo
auito ełus imꝑauerũt. ũ ab
eo cui res qui hereditatis uendideit.
stipilat᷑. Qnͣta petunia ad eum
ꝑuenisset ex ea stipułone. nequid
pupille ad quisitũ sit. peto rescribas.¬
paul. ẽ ꝙͥdem uerũ bona fĩde pos¬
sefsum seruũr ex re eius cui seruit
stipulantem possõri ad quireres
si res q̃ ex heroditate aui dolmuneᷤᷤ
fuerunt inuendicõnẽ h̾e̾ditatis ne¬
nierũt. non uidetur ex re pupil¬
le. totũ p̃cium stipulari. ideoq u¬
trisꝙ ad guirit.

Expanded text:
meus est, stipulatur, sibi adquiret.Apud Labeonem ita scriptum est: filium et filiam in sua potestate pater intestatus rel‹i›quit: filia eo animo fuit semper, ut existimaret nihil ad se ex hereditate patris pertinere: deinde frater eius filiam procreauit et eam infantem rel‹i›quit: tutores seruo auito eius imperauerunt, ut ab eo, cui res aui hereditatis uendiderunt, stipularetur, quanta pecunia ad eum peruenisset: ex ea stipulatio‹ne› quid pupillae adquisitum sit, peto rescribas.Paulus: est quidem uerum bona fide possessum seruum ex re eius cui seruit stipulantem possessori adquirere: sed si res, quae ex hereditate aui communes fuerunt, in uenditionem hereditatis uenerunt, non uidetur ex re pupillae totum pretium stipulari ideoque utrisque adquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
usum .ẜ. stipulatur. legari aũ
suspendi non pot̃. ꝙ ergo si sib os¬
dicione stipulatur net casu ualet sti ho¬
pulatio. qr ex p̃senti uires accipit
stipuło. qmͣuis stipło ex ea suspen pre
nat. siue. stipuletur. qmͣuis pecunia
ex eo petulio det᷑ ꝙꝓ alt̾um ex dñiꝰ
sequitur. utriq tñ adquirit. cã ẽ disiea

Expanded text:
usum fructum stipulatur. legari autesuspendi non potest. quid ergo, si sub condicione stipuletur? nec hoc casu ualeat stipulatio, quia ex praesenti uires accipit stipulatio, quamuis petitio ex ea suspensa simat siue stipuletur, quamuis pecunia ex peculio detur, quod alterum ex dominis sequitur, utrique tamen adquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
nio dñs ut̃ eoꝵ. tũt uiuet dare
spondes. inittilẽ ẽẽ stipłdnẽ. Inli¬
aieus scribit. qr noi possit ĩpẽ¬
denti ẽẽ stipłonẽ. nec apparere utͥ
pusari dño ⁊̃ ex re fructuarii im¬
.lit̃ stipulari.

Expanded text:
re spondes?', inutilem esse stipulationem Iulianus scribit, quia non possit i‹n› pendenti esse stipulatio nec apparere, utrpulari, domino ex re fructuarii utiliter stipulari.
Abbreviated transcription (Latin):
sores uberato reo transactione.
ex̃ fideiussoria cã obligatus erit.
uberatus erit. tñ tutele iudicio
noĩe eo tenebitur. It̾ heres eius
qr cũ eo obtutelã. ñ ex fideuissio¬
ne agitur ⁊ qmͣuis non ut fid̾nor¬

Expanded text:
sores liberato reo transactione. ex fideiussoria causa obligatus erat, beratus erit, tamen tutelae iudicio eo nomine tenebitur, item heres eius, quia cum eo ob tutelam, non ex fideiussione agitur. et quamuis non quasi fid
Abbreviated transcription (Latin):
reris.⁊ mea ẽẽ incipiat. Nam tũt ꝙ
a nullo corꝑalit̾ eus rei posspõ obid
deninr᷑. adqͥsita michi. ⁊ qͦdãmͦ manu
longa tradita existimanda ẽ.

Expanded text:
reris et mea esse incipiat: nam tum, quod a nullo corporaliter eius rei possessio detinetur, adquisita mihi et quodammodo manu longa tradita existimanda e
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝑficẽ non coguntur̾. s si colsi¬
pnas emensib ꝑmisisti. et opus
ea ratione sũptib ciuitatis uł pri¬
uatoꝵ inchoatũ est deseri ꝙ gestũ
est non oꝑz. ¶Siguiz opus quod

Expanded text:
alitatem perficere non coguntur. sed si columnas Citiensibus promisisti et opus ea ratione sumptibus ciuitatis uel priuatorum inchoatum est, deseri quod gestum est non oportet'.Si quis opus quod
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝑficers ꝓmissi ł cogetur. ⁊ est
conscitutũ si postqmͣ ex polliditatõ¬
ne tradid̾at rem municipalib uẽ¬
cari. s et si desieruit municipes
possid̾s. dd̾ er̃ actionẽ ei cõce

Expanded text:
ficere promissor eo cogetur, et est constitutum.Si quis quam ex pollicitatione tradiderat rem municipibus uincari. sed et si desierint municipes possidere, dicendum erit actionem eis conce
Abbreviated transcription (Latin):
tenebit᷑. siue ex pollicitatõe si non
sine cũ ꝓmiserit ñ erit obligat᷑
et ita inc̾tis ꝯstitutõib ⁊ ueteribꝰ
⁊ nouis contineturꝰ. Itẽ si sine cã
ꝓmiserit. ceꝑit tm̾facere obligat᷑
est qui ceꝑit cepisse sic accipimꝰ
si fundamenta iacuit. ux iocũ p᷑¬
gauit. s et si locus illi p̾t̾iti desti¬
natus est. mag̃ est ut cepisse ui¬
deatur. Itẽ si appatũ siũ inpensã
in puͦ. posuit. s si nõ ipẽ cepit. set

Expanded text:
ex pollicitatione: sin uero sine causa promiserit, non erit obligatus. et ita multis constitutionibus et ueteribus et nouis continetur.Item si sine causa promiserit, coeperit tamen facere, obligatus est qui coepit.Coepisse sic accipimus, si fundamenta i‹ec›it uel locum purgauit. sed et si locus illi petenti destinatus est, magis est, ut coepisse uideatur. item si apparatum siue impensam in publico posui
Abbreviated transcription (Latin):
seruus sie patris dii. ue aucto¬
ritate uero non obligatur .s
deciiam quis bonoꝵ nouit de¬
cua non prius ẽẽ in bonis de¬
sinit ꝙͣ fuerit seꝑata. et si for¬
te qͥ decimã nouit decesserit
aut se positõnẽ heres eiꝰ hr̃dita¬
rto noĩe decimat obstrictus est
uoti enĩ obligonẽ ad heredem
transire constare.
onon offentis soluit ꝓmissũ.
⁊ id̾o istud est cõstitutũ ut¬
ut si ob honorẽ pollicitatõ fu̾t scã

Expanded text:
seruus sine patris dominiue auctoritate uoto non obligantur.Si decimam quis bonorum uouit, decima non prius esse in bonis desinit, quam fuerit separata. et si forte qui decimam uouit decesserit ante sepositionem, heres ipsius hereditario nomine decimae obstrictus est: uoti enim obligationem ad heredem transire constat. 3uero offerentis solius promissum. et ideo illud est constitutum, ut, si ob honorem pollicitatio f
Abbreviated transcription (Latin):
deinde stipuleris a seio qnͣto minꝰ
ab illo conseruturꝰ sis ⁊ si .x. petiereᷤ
a ticõ non tũ soluitur seiꝰ.cꝑ enim
si cõdempnatus ticiꝰ nicħ fac̾e pof᷑.
s si cũ seio pͥus egeris ticuis nullã
ꝑtem liberabit᷑. Intertũ quippe ÷
an oĩo setꝰ debiturus sit. deniq si
totũ titiꝰ soluerit. nec debitor fu

Expanded text:
deinde stipuleris a Seio, quanto minus ab illo consecutus sis: etsi decem petieris a Titio, non tamen absoluitur Seius: quid enim, si condemnatus Titius nihil facere potest? sed et si cum Seio prius egeris, Titius in nullam partem liberatur: incertum quippe est, an omnino Seius debiturus sit: denique si totum Titius soluerit, nec debitor fu
Abbreviated transcription (Latin):
Domp̃.L. Si iussu debitoris ab a¬
lio falsus creditoris ꝓcuratoris acce¬
.ꝑit. debitor iste tenet᷑. furti ⁊ nũ¬
mi debitoris erunt. ¶ Si rẽ meã¬
si tuam tibi tradid̾o scienti meã
ee̾. mag̃ est te furtũ fac̾e̾ si lucͣn¬
di anuno hoc feceris. ¶ Si seruꝰ
hereditarius. non dũ adita he̾dte¬
te furtũ h̾e di fecerit. qui testõ do
mini manumissus furci actio adu̾¬
sus eum competit. qr nullo temꝑe
heres dominꝰ euis factus est.

Expanded text:
su debitoris ab alio falsus procurator creditoris accepit, debitori iste tenetur furti et nummi debitoris erunt. Si rem meam quasi tuam tibi tradidero scienti meam esse, magis est furtum te facere, si lucrandi animo id feceris. Si servus hereditarius nondum adita hereditate furtum heredi fecerit, qui testamento domini manumissus est, furti actio adversus eum competit, quia nullo tempore heres dominus
Abbreviated transcription (Latin):
legium int̾ cetera ⁊̃ in delictis ht̃ p̃ro¬
gatiuã. ut separentur acct̾is᷑ pẽnis. si
data ĩmunitas ⁊̃ in hiis ciuitatib ap̃
quos iñ ¶ sut̾ ualet nͤ labefactat᷑ͤ
¶Sicͥis coꝵ uoluntate sua honorẽ aut

Expanded text:
legium inter cetera etiam in delictis habet praerogatiuam, ut separentur a ceteris in poenis. nec data immunitas etiam in eis ciuitatibus, apud qu‹a›s incolae sunt, ualet: nec labefactatur, si quis eorum uoluntate sua
Abbreviated transcription (Latin):
nelicet eum inde transferri
alicubi. ⁊ sepelire in consulto
principe. ut sepissime seuerꝰ
⁊ ant rescripserunt. et mul¬
tis petentibus hoc ip̃m indul

Expanded text:
licet eum inde transferre aliubi et sepelire inconsulto principe: ut saepissime Seuerus et Antoninus rescripserunt et multis petentibus hoc ipsum indul
Abbreviated transcription (Latin):
.ł rem. ł n̾bis obligõ solui debeat.
herbis: ueluti cum accepto ꝓmissori
fit. Re: ueluti cũ soluit ꝙ. ꝓmisit.
Eq̃ cũ emptõ uł uendicio uł locatõ
contͣcca ẽ. qm̃ ꝙ consensu nudo ccͣhi
pot̾. ⁊̃ si dissensu ꝯtrario dissolui
solu̾e non pot̾is. ¶ Si lancẽ depo¬
suerit ap̃ me ticius. ⁊ płib hr̃dib
relictis decesserit. si pars hr̃dũ me
interpellet optimũ qͥdẽ e̾e si p̃tor
aditus iussiss me ꝑti hr̃dum eam
lancem tradere quo tasu depositi me
relicͥs hr̃dib non ten̾i. s ⁊ si sine
p̃tore sine dolo malo hoc fecõ lib̾¬
abor. aũ ꝙ uerius est non incidã
in obligõnẽ. optimũ ẽ aũ id ꝑ
magr̃atũ fac̾ẽ.

Expanded text:
 uel uerbis obligatio solui deb‹e›t, uerbis, ueluti cum acceptum promissori fit, re, ueluti cum soluit quod promisit. aeque cum emptio uel uenditio uel locatio contracta est, quoniam consensu nudo contrahi potest, etiam dissensu contrario dissolui soluere non poteris.Si lancem deposuerit apud me Titius et pluribus heredibus relictis decesserit: si pars heredum me interpellet, optimum quidem esse, si praetor aditus iussisset me parti heredum eam lancem tradere, quo casu depositi me reliquis coheredibus non teneri. sed et si sine praetore sine dolo malo hoc fecero, liberabor aut quod uerius est non incidam in obligationem. optimum autem est id per magistratum face
Abbreviated transcription (Latin):
Aͥ ꝓcuratore meo nõ recepͤto. qm̃ cum
quis ꝓcuratorẽ omniu̾ reꝵ suarum
consiituit id qͦ mandasse uidetur̾
ut creditorib suã pecuniã soluat.
n postea expectandũ est ut ratũ

Expanded text:
curatore meo non repeto, quoniam, cum quis procuratorem omnium rerum suarum constituit, id quoque mandare videtur, ut creditoribus suis pecuniam solvat neque post ea exspectandum est, ut ratu
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ ticiũ tenerisi ꝓhibeat᷑
Set ⁊̃ coheredes eiꝰ. ¶ Gk frn¬
dũ sibi aut ticio dari stipulet᷑
qmͣuis fundus ticio traditus
sit nicħominus pet̾e fundũ pot
ut sibi de euictione ꝓmittatur
Nam int̾ est eiꝰ ꝙ mandati acti¬
one fundũ recepturus sit actio.
S si donationis causa ticiũ int̃

Expanded text:
i prohibeat, sed etiam coheredes eius. Qui fundum sibi aut Titio dari stipulatur, quamuis fundus Titio traditus sit, nihilo minus petere fundum potest, ut sibi de euictione promittatur: nam interest eius, quia mandati actione fundum recepturus sit a Titio. sed si donationi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fid̾i cõmissũ lib̾tas data est t̾to
p̃cio estimenturꝰ adq ita serius ab
hiis qui rogati sunt manumͣtatur
hii autẽ qui eos manumiserunt
obligati erunt atqsi ob eã rem
ex iudicati cã cũ hiis agi possitt
In furiosi ꝑsona duiꝰ pius rescͥp
tid̾i cõmissam lib̾tatẽ ñ inpediri
sub condicione scripti heredis ꝯm̃
competẽns m̃tis ñ eẽ affirmat᷑ igiꝰ
si consitt̾it ei recte datã ꝑ fid̾ĩꝯ.
id ipm complectatur ad exempl¬
uni infantis ergo ⁊̃ ĩm̾ito ⁊ ĩsur¬
do sub uenietur. ¶S et siqͥs sñ
hr̃de uł alio sucessore decessent qͥ
fid̾i cõmissã lib̾tatẽ deb̾eti p̾stare
adito p̃tore lib̾tatẽ p̃standã esse
erit libertati fid̾i cõmisse ꝑ sen¬
atus. ꝯsultũ subuentũ ẽ tam¬
⁊ si ñ ẽ sine hr̾de qui suũ hr̃dẽ
ht̃ licet abstiuentẽ se idẽ dicend̾
tit hrditatẽ eiꝰ qui fid̾i lib̾tatẽ
cõmissam debebat.⁊ in integriĩ
sit restitutꝰ abstinendi cã q̃rend̾

Expanded text:
 fideicommissum libertas data est, iusto pretio aestimentur atque ita seru‹u›s ab his qui rogati sunt manumittatur. hi autem, qui eos manumiserunt,obligati erunt, atque si ob eam rem ex iudicati causa cum his agi possit. In furiosi persona diuus Pius rescripsit fideicommissam libertatem non impediri sub condicione scripti heredis, quem compotem mentis non esse adfirmatur. igitur si constiterit ei recte datam per fideicoid ipsum complectatur, ad exemplum infantis. Ergo et in muto et in surdo subuenietur. Sed et si quis sine herede uel alio successore decesserit qui fideicoadito praetore libertatem praestandam esse erit, libertati fideicommissae per senatus consultum subventum est, tametsi non est sine herede, qui suum heredem habet licet abstinentem se. Idem dicendum rit hereditatem eius, qui libertatem fideicommissam debebat, et in integrum sit restitutus abstinendi causa. Quaerendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona transferendũ detpactũ to¬
q loco ius eius ẽe q̃r hũc ip̃m ex
eadẽ cã abeẽ ꝓnũciasset. ¶ Si ĩfãs
sit int̾ eos qͥ manumt̾e debent se¬
natus ẽẽ censuit cũ uniꝰ etas im¬
pedient liberi lib̾eiẜ sint hii qui¬
bus lib̾tates ex cã fid̾i cõmissi p̃t
tari oꝑ hoc idem erit dicenclum
⁊ si solus heres sit institt᷑ꝰ qͥ fari
ñ pot̾. ¶ Si uõ pupillus tutorem
ht̃. isꝙ nolit ad ub̾tatẽ p̃standã auc¬
tor esse. Id̾o ñ debet impedim̃to ẽe
n pupillo ut lib̾tos non ht̃. n lib̾¬

Expanded text:
rsonam transferendum decretum eoque loco ius eius esse, quasi hunc ipsum ex eadem causa abesse pronuntiasset.Si infans sit inter eos, qui manumittere debent, senatus censuit, cum unius aetas impedierit, ut liberi liberaeque sint hi, quibus libertates ex causa fideicoestari oportet. Hoc idem erit dicendum et si solus sit heres institutus qui fari non potest. Si uero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem praestandam auctor esse, adeo non debet impedimento esse neque pupillo, ut libertos non habeat, neque libe
Abbreviated transcription (Latin):
additũ nͥ steterit penan dari
in id qnͣti int̾est sisti contmũ
⁊ uerũ est ꝙ celsus ait. Nam
qui aliũ sisti ꝓmitrit. hõc pro¬
mittit id se acturũ ut stet¬
¶ Si ꝓcurator sisti alicp̃ sine pena
stipulatus sit pot̾ defendi ñ suã. s
eius cuiꝰ negotiũ gessit utilitatẽ me

Expanded text:
additum 'nisi steterit, poenam dari', in id, quanti interest sisti, contineri. et uerum est, quod Celsus ait: nam qui alium sisti promittit, hoc promittit id se acturum, ut stet. Si procurator sisti aliquem sine poena stipulatus sit, potest defendi non suam, sed eius, cuius negotium gessit, utilitatem in
Abbreviated transcription (Latin):
lam alienam surripũto ⁊ flagella¬
uerit utraq accione tenebitur.
Nam ⁊ serui corrupti agi pot̾it
⁊ furti. ¶Itẽ siquis seruum nu¬
inerauerit quẽ surrupuerat eq
due acciones locum hẽbunt aqui¬

Expanded text:
lam alienam subripuit et flagitaverit, utraque actione tenebitur,  servi corrupti agi poterit et furti. Item si quis servum vulneravit, quem subripuerat, aeque duae actiones locum habebunt Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si mortuus fuiss qͥ petiss. uł¬
forte furere ceꝑit. ratũ hr̃i possa
uideamus. Nam si meiniu̾sũ ꝑ¬
inde hr̃i debet. ac si tũc cũ ratum
frustra hiis casibus ratũ habetur
s illud ꝯsequens est futursi ⁊̃ si
peniteat illũ petisse. ratũ hr̃e a
posse. Ꝙ utiq sit absurdum. Rec¬
tius itaq dicitur. neutram eoꝵ
tãm impedire rati hĩtionẽ.
hĩturam eam cauit. ea pͥusqmͣ
ratũ hrẽt. mortua est negauit
ratũ eam non habuisse. nicħ tñ ma¬
riti ins̾ sit dotẽ restitui cũ patri
t̃ mortua filia salaia ẽẽ ¶ deb̾at.
¶ ꝓcurator cum ab eo es alienum
exegerat qui temꝑe lib̾aretur ii¬
tam rem dñm habiturum cauit
Deinde post tempus uberato iam
debitore dñs ratiam rem ht̃ poste
debitorẽ ag̾e cũ ꝓcuratore existi

Expanded text:
fuisset qui petisset uel furere coeperit, ratum haberi possit, uideamus: nam si in uniuersum perinde haberi debet, ac si tunc, cum ratum frustra his casibus ratum habetur. sed illud consequens futurum etiam si paeniteat illum petisse, ratum haberi non posse, quod utique sit absurdum. rectius itaque dicitur neutram eorum causam impedire ratihabitionem. habituram eam cauit: ea prius quam ratum haberet, mortua est. negauit ratum eam non habuisse, nihil tamen mariti intersit dotem restitui, cum patri etiam mortua filia salua esse dos debeat. Procurator cum ab eo aes alienum exegerat, qui tempore liberaretur, ratam rem dominum habiturum cauit: deinde post tempus liberato iam debitore dominus ratam rem habet. posse debitorem agere cum procuratore existi
Abbreviated transcription (Latin):
affrica unde erat et urbe y̾tala
oportebit. aut̃ eq̃. et in effracio¬
res. et incetõs supͣscͥptos cã ꝯg¬
nita statui. ꝓut admissũ sugg̃r
dũ mͦ neqͥs inplebeio oꝑis .p. pe

Expanded text:
Africa, unde erat, et urbe et Italia. oportebit autem aeque et in effractores et in ceteros supra scriptos causa cognita statu‹i›, prout admissum suggerit, dummodo ne quis in plebeio ope
Abbreviated transcription (Latin):
ã ea tm̃ possõ testatoris hr̃cli pꝰsedit
q̃ morte fu̾at iniuncta um̃ ea quo¬
dotem quoꝙꝵ si data res fuĩt uł ex
doce cepta. accessio dabit᷑ uł marito
uł uxori ¶ Si is qui p̃cano ꝯcessit
accessione uelit uti ex ꝑsona eius
cui ꝯcessit an possit qrͣ. Ego puto eũ
qͥ p̃cario ocesserit ꝙͣ diu man p̾̃cari¬
um accessione uti non posse. s si tm̃
receꝑit possõnẽ rupto p̃cario dd̾ ẽẽ
acced̾e possõnẽ eiꝰ tp̃ris quo p̃cario¬

Expanded text:
a tantum possessio testatoris heredi procedit, quae morti fuit iniuncta, uerum ea quodote quoque si data res fuerit uel ex dote recepta, accessio dabitur uel marito uel uxori. Si is, qui precario concessit, accessione uelit uti ex persona eius cui concessit, an possit, quaeritur. ego puto eum, qui precario concessit, quamdiu manet precarium, accessione uti non posse: si tamen receperit possessionem rupto precario, dicendum esse accedere possessionem eius t
Abbreviated transcription (Latin):
ne uti accessione an possit. ⁊ placuit
ñ ẽẽ dandam hnͣc adiectõ accessionẽ
q̃ clam hĩta ẽ. p̃done possidente ¶ Si
uissu iudicis resmͥ restituta sit acce¬
ssionẽ eiꝰ e̾ẽ michi dandam placuit
s et legatario dandam arcessionẽ
eiꝰ temꝑis quo fuit apud testarorẽ.
¶Suiendũ ẽ an hẽdis possõ ei accedat¬
⁊ iũdeamus. ⁊ puto siũ pure. siũ sub
condicõne fuĩt relictũ dicendũ ẽ id
tempus quo heres posseclit añ existẽ¬
tem condcõnẽ. ⁊ restitutõnẽ ⁊ legata¬
rio ꝓficere restators aũ semꝑ ꝓd̾it
legatario. si legatũ iure fu̾it uel
fid̾i cõmissũ. s et is cui res donata est
accessione utet᷑ ex ꝑͦ eius qui donauit

Expanded text:
ne accessione uti, an possit. et placuit non esse dandam hanc accessionem, quae clam habita est. Praedone possidente si iussu iudicis res mihi restituta sit, accessionem esse mihi dandam placuit. Sed et legatario dandam accessionem eius temporis, quo fuit apud testatorem, sciendum est. an heredis possessio ei accedat, uideamus: et puto, siue pure siue sub condicionessedit ante existentem condicionem uel restitutionem rei, legatario proficere. testatoris autem semper proderit legatario, si legatum uere fuit uel fideicommissum. Sed et is, cui res donata est, accessione utetur ex persona eius qui donauit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Lucius titius cum hrẽt credi¬
tores. lib̾tis suis hiisclemq filiis
naturalib unsu̾sas res suas tͣ
consiliũ fraudandi habuisse tm̃
qm̃ creclitores hr̃e se scit. ⁊ uni¬
u̾sa bona sua alienauit ĩtelligẽ¬
dũ est fraudandoꝵ creditorũ cõ¬
siliũ huĩsse. Id̾oq ⁊ si filii euis
ignorau̾nt hanc mente patris sui
fuisse hͣt attione tenentur. ¶Si
uir cũ uxori creditores suos fcan¬
dare uellet soluto mm̾o p̾sentẽ dotẽ

Expanded text:
Lucius Titius cum haberet creditores, libertis suis isdemque filiis naturalibus uniuersas res suas traconsilium fraudandi habuisse, tamen qui creditores habere se scit et uniuersa bona sua alienauit, intellegendus est fraudandorum creditorum consilium habuisse: ideoque et si filii eius ignorauerunt hanc mentem patris sui fuisse, hac actione tenentur. Si uir uxori, cum creditores suos fraudare uellet, soluto matrimonio praesentem dotem
Abbreviated transcription (Latin):
lũ dnĩa reuocant᷑. um ⁊̃ actiones
ut restituant. et adu̾sus eos quibꝰ
actio competit ut actiones cedat
ꝓinde si int̾posuerit qͥs ꝑsonã ticis
ut ei fundator res tradat actionẽ
mandati cedere d ergo. ⁊ si frauda¬
tor ꝓ filia sua docẽ decliss scienti fr¬
audari creclitores filia ten̾et᷑ ut ce¬
dat actõnẽ de dote adu̾sus mari¬
si sciret se soluendo non ẽẽ lib̾ta¬
tes ded̾it testõ. deinde dimisso ti¬
serit lib̾tates date rate ẽe debẽt.
⁊ si hereditas soluendo non sit
qr ut libertates rescindant᷑ utrũ:

Expanded text:
lum dominia reuocantur, uerum etiam actiones ut restitua‹n›t, et aduersus eos, quibus actio competit, ut actione cedant. proinde si interposuerit quis personam Titii, ut ei fraudator res tradat, actione mandati cedere debet. ergo et si fraudator pro filia sua dotem dedisset scient‹e› fraudari creditores, filia tenetur, ut cedat actione de dote aduersus mariet sciret se solvendo non esse, libertates dederit testamento, deinde dimisso Tiserit: libertates datae ratae esse debent, etsi hereditas solvendo non sit, quia, libertates ut rescin
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł Si ita stipulatus eẽm abs
te domũ ed̃ificari. uł si h̾edẽ meum
dampnauo insulam edificau̾o celso
placet ñ aũ agi posse ex ea cã qmͣso
tempus p̾t̾iss quo insula edificari
poss. nͨ fideiussores dati añ diẽ ten
ebunturꝰ.
pars insule scã sit. ⁊ deĩ incendio
consũpta sit. an integrũ dempus
computandũ sit rursus ad eclifican¬
dam insulam. an u̾o reliquũ dũtax

Expanded text:
m.Si ita stipulatus essem abs te 'domum aedificari?' uel heredem meum damnauero insulam aedificare, Celso placet non ante agi posse ex ea causa, quam tempus praeterisset, quo insula aedificari posset: nec fideiussores dati ante diem tenebuntur: 1pars insulae facta sit, deinde incendio consumpta sit, an integrum tempus computandum sit rursus ad aedificandam insulam an uero reliquum dumtax
Abbreviated transcription (Latin):
alistratus.L. Ligari non pot̾ ei
ap̃ ꝙ̃ reus ꝓmitrendi obligatus non.
qͣre si seruus cõis ticii ⁊ sempronii noꝰ¬
minatĩ ticõ dari stipulatus fu̾it. ⁊
fideiussorẽ ita int̾rogauerit. titio aũ
sempnio id dare spondes. ticrꝰ quidẽ
petere a fideiussore potĩt. sempnii uo
ꝑsona in hoc solũ int̾poĩta uidebr̃.
ut solui ei añ litẽ contestatã ⁊ ig¬
norante. uł inuito ticõ possit. Qͣ
c̾to loco dari ꝓmisit. aliqͣtenꝰ durio

Expanded text:
sor obligari non potest ei, apud quem reus promittendi obligatus non est. quare si seruus communis Titii et Sempronii nominatim Titio dari stipulatus fuerit et fideiussorem ita interrogauerit: 'Titio aut Sempronio id dare spondes?', Titius quidem petere a fideiussore poterit, Sempronii uero persona in hoc solum interposita uidebitur, ut solui ei ante litem contesta‹ta›m et ignorante uel inuito Titio possit. Qui certo loco dari promisit, aliquatenus dur
Abbreviated transcription (Latin):
etur. Itẽ accepto reo pure ip̃e¬
cõne accipi potest. Enĩ uͦ. si reus sub
cõdicõne sit accept᷑. fid̾iussor pure
ñ obligabr̃. ¶ Siqͥs stichũ stipula¬
tus fu̾it. ⁊ fideiussorẽ ita acceꝑit.
stichũ aũ decẽ fide tua iubes. ñ obl¬
igari fideuissorẽ. Iulanꝰ ait. quia
duriori eius fuit condicõ ut pote
cum futm sit. ut mortuo sticho te.

Expanded text:
etur. item accepto reo pure ipetur. item accepto reo pure ipcione accipi potest: enimuero si reus sub condicione sit acceptus, fideiussor pure, non obligabitur.Si qu‹i› Stichum stipulatus fuerit, fideiussorem ita acceperit: 'Stichum aut decem fide tua iubes?', non obligari fideiussorem Iulianus ait, quia durior eius fit condicio, utpote cum futurum sit, ut mor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo erit atq si dixerit dico ¶p̃¬
terea sriendum est fideuissorem
est. posse fideussorẽ accipi. scien¬
dũ est t post litẽ contestatã fid̾¬
iussor accipi pot̾. qr ciuił.⁊ na
turał. subẽ obligõ ⁊ hoc Iulianꝰ
admittit. eoq iure utimur. an
ego cõdep̃nato reo exceptõne uti
possit. Q ueritur nam ip̃o iu¬
re non lib̾atur.⁊ sicpͥ iudicati
accõnis acceptus non est. fet
tantũ litis ex̃citatõis rectissiẽ
dicetur.uti eũ exceptõne pos¬
se. Si uero acceptus fu̾it. ⁊̃ to¬
cius cause cessabit excptio a
tutore ⁊ cꝑ testõ datus est si fu¬
erit fideiussor datus tenetue.
S si ex delicto oriatur actõ
mag̃ putamus teneri fidnꝰso¬
rem. Et generalit̾ om̃m obli¬
gatõnũ fideuissorẽ accipi pos¬
se nemini dubiũ est. ¶Illuo
comune est in uniu̾sis ꝙ pro
aliis obligant᷑. Ꝙ si fuerinit
in duriorem cãm adhibitl.
placuit eos omĩno non obli¬
gari. In leuiorẽ plane cãm
sũmam recte fideiussor accipi¬

Expanded text:
 eo erit atque si dixerit λέγω. Praeterea sciendum est fideiussorem est, posse fideiussorem accipi sciendum est. Et post litem contestatam fideiussor accipi potest, quiaturalis subest obligatio: et hoc et Iulianus admittit eoque iure utimur. an ergo condemnato reo exceptione uti possit, quaeritur: nam ipso iure non liberatur. et si quidem iudicati actionis acceptus non est, sed tantum litis exercitationis, rectissime dicetur uti eum exceptione posse: si uero acceptus fuerit etiam totius causae, cessabit exceptio. A tutore, qui testamento datus est, si fuerit fideiussor datus, tenetur. Sed et si ex delicto oriatur actio, magis putamus teneri fideiussorem. Et generaliter omnium obligationum fideiussorem accipi posse nemini dubium est. Illud commune est in uniuersis, qui pro aliis obligantur, quod, si fuerint in duriorem causam adhibiti, placuit eos omnino non obligari: in leuiorem plane causam summam recte fideiussor accipi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dnͣ p̃sto sit. Nec enĩ semper
facilis est noĩs emptõ cũ nũatõ
tociꝰ debiti ñ sit ĩ expedito sstã
demũ Int̾ fideiussores diuidit᷑ actõ.
si ñ inficiẽt᷑. Nam inficiantibꝰ aux¬
iliũ druisionis non est indulgend̾.
¶Filiꝰ familias pro patre pot̾it fi¬
de iub̾e . nͨ erit sine effectu. Hec
de ꝙ dũ in pot̾ate manet ꝯdẽpnͣ¬
ri pot᷑. S an pat̾ ex hc actõne eĩ¬
s si ignorante prẽ ꝓ eo fid̾iusse¬
rint. ꝯcessat ista actio. tam̃ qͣsi
in rẽ patris usum sit. pop̾ agi cũ
prẽ. plane si emancipatꝰ solu̾it.
utilis est actõ debebit cõpet̾e. In po¬
testate ⁊̃ manenti eadẽ accõ compe¬
tit si de peculio castrensi soliũt pro
patre.¬

Expanded text:
tur, praesto sint: nec enim semper facilis est nominis emptio, cum numeratio totius debiti non sit in expedito. Ita demum inter fideiussores diuiditur actio, si non infitientur: nam infitiantibus auxilium diuisionis non est indulgendum. Filius familias pro patre poterit fideiubere nec erit sine effectu haec quod et, dum in potestate manet, condemnari potest. sed an pater ex hac causa quosed si ignorante patre pro eo fideiusserit, cessat ista actio: tamen quasi in rem patris uersum sit, potest agi cum patre. plane si emancipatus soluerit, utilis ei actio debebit competere: in potestate etiam manenti eadem actio competit, si de peculio castrensi pro patre
Abbreviated transcription (Latin):
au̾o. ⁊ fideuissorẽ cũ adiectione boci
accepero. nõ obligabit᷑ fideuissor. S
⁊ si reus rome constitutꝰ capue dare
ꝓmisit. fiderꝑ uissor ephesi. ꝑm̃ nõ
obligabitur. fideuissor. ac si reus sub
diem certã pure ꝓmisiss. ¶fideiꝰ¬
sor accipi ꝓotꝰ. quociens est .aͣ. alia ob

Expanded text:
loci accepero, non obligabitur fideiussor. Sed et si reus, Romae constitutus, Capuae dari promiserit, fideiussor Ephesi, perinde non obligabitur fideiussor, ac si reus sub diem certam vel pure promisisset. Fideiussor accipi potest, quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł. Si reus promitiẽendi fide¬
iussori suo habe heres exstit̾it obli
fideiussori cõpetenti usus fuerit ĩ
fcm̃ replicatio dari debeb̾. aut:
doli.m proderit.
dem .p. Si stipulatus eẽt ame
sine causa. ⁊ fideiussorẽ dedissem. ⁊ nol¬
le meũ exceptione uti. s potius sol¬
uere. ut mecũ mandati iudicio ag¬
eretur. si deuissori ⁊̃ inuito me exte¬
ptio dari d. Int̾est enĩ eiꝰ pecuniam
retinere. potius ꝙͣ solutam sripulatori
a reo repet̾e. Si ex duob qui aꝑ̃ te fi¬
deusserant in .xx. alt̾. ne ab eo pet̾es¬
nulia exceptõne sũmou̾is. reliqͣ autẽ¬

Expanded text:
m. Cum reus promittendi fideiussori suo heres exstitit, obligfideiussori competente usus fuerit, in factum replicatio dari debebit aut dSi stipulatus esses a me sine causa et fideiussorem dedissem et nollem eum exceptione uti, sed potius soluere, ut mecum mandati iudicio ageret, fideiussori etiam inuito me exceptio dari debet: interest enim eius pecuniam retinere potius quam solutam stipulatori a reo repetere. Si ex duobus, qui apud te fideiusserant in uiginti, alter, ne ab eo petenulla exceptione summoueris: reliqua aute
Abbreviated transcription (Latin):
uł.ł. Iutꝰ ticiꝰ cũ ꝓ seio fr̃e suo
ap̃ septiciũ int̾uenire uell epłam
ĩta emisit. si petier̃. a te fr̃ meus pe¬
to ut des ei nũmos fid̾. ⁊ ꝑiculo meo.
postqmͣ epłam septitiꝰ seio petuniã
numerauit. deinde ticiꝰ inter reliqͦs

Expanded text:
ucius Titius cum pro Seio fratre suo apud Septicium interuenire uellet, epistulam ita emisit: 'si petierit a te frater meus, peto des ei nummos fide et periculo meo': post quam epistulam Septicius Seio pecuniam numerauit. deinde Titius inter reliquos
Abbreviated transcription (Latin):
Sassius .ł. Quidebitorẽ suũ delegat
et id̾o si fideuissor debitorẽ suũ deleg¬
au̾it qm̃uis eũ qui soluendo ñ erat cõ¬
festĩ mandati ag̾e pot̃¬
dẽ .ł. S erius inscio dño ꝓ qͦdã
fideusserat ⁊ eo noĩe pecuniam solu¬
erat q̃ relatur dñs poss ne ab eo cui
mine fideiꝰserlit. nam si ex cã pecu¬
lari fideussert̃. tũc id ꝙ ex peculio
solu̾it. repet̾e dñs ñ pot̾it. ꝙ ex dñi¬
ca cã soluerit uendicabit᷑. si uero ñ
ex cã peculii fideiusserit ꝙ ex pecũia
dnica solu̾it. eq̃ uendicabitur ꝙ er
am solu̾it. repet̾e eam ñ ab eo pio
quo fideiussit. S ab eo cui numera¬
obligari ñ possit. seqr᷑ gͦ. ut ab eo ꝓ
quo fideiusserat repeti ñ p̾ss. cum
ip̃e ere alieno obligatꝰ sit. nec soło¬
ne liberari eiꝰ pecunic noĩe potu̾it
cuiꝰ obligõ ad seruũ ñ ꝑtinuit.

Expanded text:
storum. Qui debitorem suum delegat,et ideo si fideiussor debitorem suum delegauerit, quamuis eum, qui soluendo non erat, confestim mandati agere pot. Seruus inscio domino pro quodam fideiusserat et eo nomine pecuniam soluerat: quaerebatur, dominus possetne ab eo, cuimine fideiusserit: nam si ex causa peculiari fideiussit, tunc id, quod ex peculio soluerit, repetere dominus non poterit, quod ex dominica causa soluerit, uindicabitur: si uero extra causam peculii fideiusserit, quod ex pecunia dominica soluerit, aeque uindicabitur, quod ex am soluerit, repetere eam non ab eo pro quo fideiussit, sed ab eo cui numeraobligari non possit. sequitur ergo, ut ab eo, pro quo fideiusserat, repeti non possit, cum ipse aere alieno obligatus sit nec solutione liberari eius pecuniae nomine potuerit, cuius obligatio ad seruum non pertinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾ fideiussores ñ ip̃o iure diuidi¬
tur obligõ ex epła diui adriani.
⁊ Id̾o siquis eoꝵ añ exactã a se ꝑ¬
tem sine herede decesserit. ł ad
ĩ opiamꝰ duen̾it ꝑs eiꝰ ad cet᷑orum
onus respicit.

Expanded text:
nter fideiussores non ipso iure diuiditur obligatio ex epistula diui Hadriani: et ideo si quis eorum ante exactam a se partem sine herede decesserit uel ad inopiam peruenerit, pars eius ad ceterorum onus respicit.
Abbreviated transcription (Latin):
melior. s si reũ sic ft̾rogaũo sti¬
fideuissorẽ stichũ aũ pamphi¬
tum recte interrogẽ. qr leusor
sdcuissoris cõdicõ ẽ. ¶ P fid̾iui¬
fore fideiussorem accipi. neqͣtxͣ
dubiũ est.

Expanded text:
 et si reum sic interrogauero 'Stifideiussorem 'Stichum aut Pamphilum?', recte interrogem, quia leuior fideiussoris condicio est. Pro fideiussore fideiussorem accipi nequaquam dubium est.
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur. nẽc ꝓ se quis fideiub̾e pos
fit. Ꝙ si stipłator eũ heredẽ institu¬
erit. õimͦ fideiussoris obligõnẽ peri¬
mit. siũ ciuilis. siue naturalis in
reũ fideuissorẽ hĩtẽ scͥpserͣ. ꝓculdu¬
bio solam fideiussoris obligõnẽ ꝑimͣ.
argum̃tũ rei ÷. ꝙ si possõ reoꝵ debi¬
toris data sit creditori eq̃ dicendũ ẽ.
fiden᷑orẽ man̾e obligatũ. ¶ Cũ et
tu ⁊ ticiꝰ eiusdẽ pecunie rei essetis
eũ qui ꝓ te fideiusserit posse. ⁊ pro
ticõ fideiub̾e .R. qmͣuis eandẽ pecu¬
eam creditori futuram. ñ enĩ nulloᷤ
casib emolum̃tũ hĩturã ueluti
si ei pro quo añ fideiussit heres exis¬
tat. tunc enĩ confusa pͥma obligõne
posteriorẽ duraturam. ¶ Cũ fide¬
iussor reo stipulandi heres exstit̾it

Expanded text:
teneatur nec pro se quis fideiubere posteneatur nec pro se quis fideiubere possi stipulator reum heredem instituerit, omnimodo fideiussoris obligationem peremit, siue ciuilis siue tantum naturalis in r fideiussorem heredem scripserit, procul dubio solam fideiussoris obligationem peremit. argumentum rei, quod, si possessio rerum debitoris data sit creditori, aeque dicendum est fideiussorem manere obligatum. Cum et tu et Titius eiusdem pecuniae rei essetis, eum, qui pro te fideiussit, posse et pro Tieam creditori futuram: nonnullis enim casibus emolumentum habituram, veluti si ei, pro quo ante fideiussissetat: tunc enim confusa prima obligatione posteriorem duraturam. Cum fideiussor reo stipulandi heres exstiterit
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ ut fidei᷑sor dusib obligõni¬
b eiusdẽ pecunie nose ten̾etur. nã
si diẽ acceptus pure mox accipiatur
ex utͣꝙ parte obligabr̃. ⁊ fideiꝰssor
cũ fideuissori heres exstit̾it idẽ erit.
¶Seruo tuo pecimiã treclidi. tu
ess manumisisti. dem̃ eñdẽ fid̾iusso¬
rem accepi siquidem meã obligõnem
fideiubeat q̃ adu̾sus te int᷑ annũ sit:
obligari eũ ait Si u̾o̾ ĩ naturalẽ suã
potiꝰ ẽ ut nicħ agatur. ñ enĩ ĩtelligi
posse. ut qͥs pro se fideiubendo obligeͦ.
ꝙ si hic seruus manumissus fideius¬
sori suo heres existat. durare cãm fi¬
deiussionis. putauit tñ ⁊ nicħominꝰ
naturalẽ obligõnẽ mansurã. ut si o¬
obligõ ciuilis ꝑeat. solutũ repetere
ussori heres existat. fideiussoris ob¬
ligõ tollatur qr tũc duplex obligõ
cuuilis cũ eodẽ ẽẽ ñ poteso. ¶ Recͦ
quoq si fideiussor seruo manũmis¬
so heres exstit̾it. eadẽ adu̾sus eum
obligõ manz. ꝙͣuis ⁊ naturaliter

Expanded text:
 ut fideiussor duabus obligationibus eiusdem pecuniae nomine teneatur: nam si in diem acceptus mox pure accipiatur, ex utraque obligatur, et si fideiussor confideiussori heres exstiterit, idem erit. Seruo tuo pecuniam credidi: eum tu manumisisti: deinde eundem fideiussorem accepi. si quidem in eam obligationem fideiubeat, quae aduersus te intra annum sit, obligari eum ait: sin uero in naturalem suam, potius ut nihil agatur: non enim intellegi posse, ut quis pro se fideiubendo obligetur. quod si hic seruus manumissus fideiussori suo heres existat, durare causam fideiussionis putauit et tamen nihilo minus naturalem obligationem mansuram, ut, si obligatio ciuilis pereat, solutum repetere iussori heres existat, fideiussoria obligatio tollatur, quia tunc duplex obligatio ciuilis cum eodem esse non potest. retro quoque si fideiussor seruo manumisso heres exstiterit, eadem aduersus eum obligatio manet, quamuis et naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. ne a fid̾iussore.⁊ multo minꝰ
a magrãtib qui cantionẽ acceꝑintꝰ
erigi cui cõsequens ess ut ne in futu¬
ium a forma obscruata discedaturꝰ
ims̃ magrãtum administrent ĩ u¬
niꝰ hominis uicem sustin̾ent. ⁊ hoc
płmq cuidem lege municipali eis
datur. uerũ ⁊ si nõ sit datũ dũ mõ¬
ñ sit denegatũ mpr̃ib competit.

Expanded text:
us est, neque a fideiussore eius, et multo minus a magistratibus, qui cautionem acceperint, exigi'. cui consequens est, ut ne in futurum a forma obseruata discedatur. unum magistratum administrent, etiam unius hominis uicem sustinent. et hoc plerumque quidem lege municipali eis datur: uerum et si non sit datum, dummodo non denegatum, moribus competit.
Abbreviated transcription (Latin):
plectendr sũt ꝓ persona ⁊ condicõe
⁊ fcõꝵ uiolentia. De coliegis ⁊ illi¬
iodaliacia. neq milites collegia in
castris hãnt. s ꝑmutit᷑ tenuio¬
ribus stipem menstruã confecte
dum tñ semel in mense coheat᷑
ne sub p̃textu co eiꝰmi illicitũ col¬
legium coeant. ꝙ ñ tm̃ in urbe
s et in p̾talia ⁊ in ꝓuinriis lo¬
cum hr̃e. diuus qnoqꝓ seuetus
rescriplit.s religionis cã coire ũ pro¬
cõsultũ. qͦ illicita collegia arcẽt᷑. non
liceat ã ampliꝰ qmͣ unũ collegium
licitũ hr̃e ut est ꝯstitutũ. ⁊̃ adiuis
fribꝰ. ⁊ sicͥs duob fu̾it rescriptũ est
eligẽ eũ oꝑt̾e ĩ quo mag̃ est maue¬
lit accepturũ ab eo collegio a quo re¬
usurpauerit. ea pena denetur qua
tenent᷑. qͣ hoĩb armatis. loca .p. uł
templa occupasse iudicati st̃.
lcita mandatis ⁊ ꝯstitutionib. ⁊. S¬
hãt diuid̾e petuniã q̃ int̾ se parti

Expanded text:
plectendi sunt pro persona et condicione plectendi sunt pro persona et condicione et factorum uiolentia. DE COLLEGIIS sodalicia neue milites collegia in castris habeant. sed permittitur tenuioribus stipem menstruam conferre, dum tamen semel in mense coeant, ne sub praetextu huiusmodi illicitum collegium coeat. quod non tantum in urbe, sed et in Italia et in prouinciis locum habere diuus quoque Seuerus rescripsit.Sconsultum, quo illicita collegia arcentur. Non licet autem amplius quam unum collegium licitum habere, ut est constitutum et a divisin duobus fuerit, rescriptum est eligere eum oportere, in quo magis esse uelit, accepturum ex eo collegio, a quo reusurpauerit, ea poena tenetur, qua tenentur, qui hominibus armatis loca publica uel templa occupasse iudicati sunt.cita, mandatis et constitutionibus et sbent dividere pecuniamque inter se partir
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .l. Diuus adrianus in ħ n̾ba
rescripsit qͥn pessimũ fcm̃ fit eoꝵ qui
gis statui pot̃. Nam si splendiores ꝑ
cupandoꝵ alionoꝵ finiũ cã id admi¬
serut᷑. ⁊̃ pꝰsũt in tẽpus ut cuiꝰꝯq
paciatur. etas relegari.2. si iunior
in longius. si senior recisius. Sr uͦ ani
negotiũ gessert̃. ⁊ minist̾io fũcti sut
castigagri. et ad opus bienio dari ꝙ
si ꝑ igñorantiã. aut fortuitui iapides
furati sũt sufficiat eos u̾berib ced̾e.¬
lartulit adu̾sus eos dt̾nnios statu¬
tos exͣ susi gradum fines ue moue¬
rint dolo .m. pecimiaria pena costi¬
tum est. Nam ĩ t̾minos singulos
quos eieterint. locoq mouorint. Pu
tionẽ peticõnẽ ei qͥ uolet ẽẽ iubet.¬
¶Ellia ꝙͦ lege agraĩa ꝙͣ diu̾s nerua
tulit cauetur. ut si seruus serua ue
tum suffic̾e̾ malũit. ¶ Hii quoq
qui fiualiũ qõnũ obscurandaꝵ
cũ faciem locoꝵ cõu̾tunt. in ex ar¬
bore arbustũ. aut ex silua nourle
aut aliguid eiusmͦi faciunt. pena

Expanded text:
 Divus Hadrianus in haec verba rescripsit: "Quin pessimum factum sit eorum, qui gis statui potest: nam si splendidiores cupandorum alienorum finium causa id admiserunt, et possunt in tempus, ut cuiusque patiatur aetas, relegari, id est si iuvenior, in longius, si senior, recisius. si vero alii negotium gesserunt et ministerio functi sunt, castigari et ad opus biennio dari. quod si per ignorantiam aut fortuito lapides furati sunt, sufficiet eos verberibus deaesar tulit, aduersus eos, qui terminos statutos extr‹a› suum gradum finesue mouerint dolo malo, pecuniaria poena constituta est: nam in terminos singulos, quos ei‹e›cerint locoue mouerint, qutionem petitionem ei qui uolet esse iubet.Alia quoque lege agraria, quam diuus Nerua tulit, cauetur, ut, si seruus seruaue tam sufferre maluerit.Hi quoque, qui finalium quaestionum obscurandarum causa faciem locorum conuertunt, ut ex arbore arbustum aut ex silua nouale aut aliquid eiusmodi faciunt, poena