comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et res qͣsdam de hrditate et in¬
strã et mancipia iuuicus ꝗdã
subtͣxiss quib quid̃ subtrac¬
tis facile quasi mrim̃onioua¬
leret hr̃ditas. ut sibi ea uende¬
tur ꝑsuasit. anuenditi iuditõ
teni possit.  Et ait iuł compe¬
t̾e actom ex uendito intantũ
qnͣtũplutis hrditas ualeret.
sihee res subtͣcͣce ñ fuissent.
d iuł dolum sole auenditore
p̾stan. etiam in hi spẽ ostẽdit.
sicum uenditor sciret funt
płib municipiis legata deb̾e.
intabula quid̃ conscripẜit u¬
ni municipio debi. u̾m post¬
ea legem consignau̾it siqua¬
dem tributorum aut uectiga¬
lis. indictonis uequid nõie
aut aduie colłonem p̾stare
oport id emptorẽ dare fac̾eꝙ
prare oporte exempto eum tem
est ¶s cumin fcõ ꝓpon̾etur tu¬
tores ħ quid̃ fecissequi rẽ pu¬
pillarem uendebant. q̃stiõis
ait ec̃. an tutorum dolum pu¬
uendit. in tantum ceneturin
qnͣtum locuplecior ex eo fc̃s
c̾. tutorib in residium ꝓpetu
oꝯdempnandis qr nec tñst᷑¬

Expanded text:
et res quasdam ex hereditate et instrumenta et mancipia Bellicus quidam subtraxisset, quibus subtractis facile, quasi minimo ualeret hereditas, ut sibi ea uenderetur persuasit: an uenditi iudicio teneri possit? et ait Iulianus competere actionem ex uendito in tantum, quanto pluris hereditas ualeret, si hae res subtractae non fuissent.Idem Iulianus dolum solere a uenditore praestari etiam in huiusmodi specie ostendit: si, cum uenditor sciret fundum pluribus municipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit uni municipio deberi, uerum postea legem consignauerit, si qua tributorum aut uectigalis indictionisue quid nomine aut ad uiae collationem praestare oportet, id emptorem dare facere praestareque oportere, ex emest. Sed cum in facto proponeretur tutores hoc idem fecisse, qui rem pupillarem vendebant, quaestionis esse ait, an tutorum dolum puvendidit, in tantum tenetur, in quantum locupletior ex eo factus est, tutoribus in residuum perpetuo condemnandis, quia nec transfer
Abbreviated transcription (Latin):
pignus retin̾e potest eam rem
qͣm uendidit suñ q̃ritur si ꝑs
sit pcii soluta. et res traditap̃

Expanded text:
pignus retinere potest eam rem quam vendidit. Vnde quaeritur, si pars sit pretii soluta et res tradita
Abbreviated transcription (Latin):
lier reddatinsis qui uinaemit
arre nõie c̾tam sumam dedit
postea conuen̾at ut empt̃o ir¬
rita fieret. Iuł ex empto igi i
posse ait. ut arra restituatur
⁊̃ ad distrahendam inquit ẽp¬
datus sit arre noie et secuta ẽ¬
ptõne p̾cioq nũato et tradita
re anub ñ redoatur. q̃ actõne
agendũ ẽ utrum ꝯdicatur q̃¬
si ob cãm datus sit et cã fini
posse/ cerce ⁊ condici poterit
qr iam sine cã. ap̃ uenditorẽ¬

Expanded text:
lier reddatur.Is qui uina emit arrae nomine certam summam dedit: postea conuenerat, ut emptio irrita fieret.Iulianus ex empto agi posse ait, ut arra restituatur,  ad distrahendam, inquit, empdatus sit arrae nomine et secuta emptione pretioque numerato et tradita re anulus non reddatur, qua actione agendum est, utrum condicatur, quasi ob causam datus sit et causa finitposse: certe etiam condici poterit, quia iam sine causa apud venditore
Abbreviated transcription (Latin):
consecutus es. nt consentiẽte
me.absoluereris.querentib
nob̾aninte dou iuditium da¬
ni debeat. placut de doloacco¬
nem ñ dari. qr alio m̾o micħ
succur ri pot̾. nam ex integro
age̾ possum et si obitiatur exc¬
ept̃oreuuditate replicatione
iure uti potero.

Expanded text:
consecutus e‹s›, ut consentiente me absoluereris: quaerentibus nobis, an in te doli iudicium dari debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integro agere possum et si obiciatur exceptio rei iudicatae, replicatione iure uti potero.
Abbreviated transcription (Latin):
simũ mod̾ solute ꝙ̃i sors in de¬
bita. irpetutur. ¶Q si sinui
soluit por̾it dici et tũc repeti¬
tõnem locum hr̃d sup̃duͣp¬
lumaut usure et usmrarum
usure. nec m̃stipsat̃ deduciai
exigipossũt et iorute repxtut᷑

Expanded text:
timum modum solutae quasi sors indebita repetuntur. quid si simul solverit? poterit dici et tunc repetitionem locum habere. Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatum deduci nec exig
Abbreviated transcription (Latin):
uii. sola debna superantꝰ qboꝑ
solutistria in debita soluta erat.
sorti debitas solũqs si supra
limum mod̃ somt. diuus se¬
uerus scripsit quonirentim

Expanded text:
 sola debita supererant, quibus persolutis tria indebita soluta sunt. sortis debitae soluit: sed si supra legitimum modum soluit, diuus Seuerus rescripsit quo iure
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodo publicoliceat. ¶ Sacri
minum nec prediorum ẜuitu¬
tes sunt. qr ncħ nicinorumin¬
t̾est. ñ ualent. ułutine ꝑ fundũ
tum eas: aut̾ ibi consistasset
ĩo si micħ ꝯcedas ius tibi nõ e̾e
fundo tuo ut frui: nicħ ãgĩtur.
alit̾ atq si concedas michius ñ
ẽc in fundo tuo. aqm querere mi¬
nuende aque mee gr̃a. ¶ Serui¬
tum sica natura est: ut aliquid
faciat quis nelut uiridaria to¬
ulat aut ameniorem ꝓspectum
prestet. uut in ẜut insuo pin¬
gnat s ut. inquid patiatur. a

Expanded text:
commodo publico liceat. sacri etminum nec praediorum servitutes sunt, quia nihil vicinorum interest, non valet, veluti ne per fundum tuum eas aut ibi consistas: et ideo si mihi concedas ius tibi non esse fundo tuo uti frui, nihil agitur: aliter atque si concedas mihi ius tibi non esse in fundo tuo aquam quaerere minuendae aquae meae gratia. Servitutium non ea natura est, ut aliquid faciat quis, veluti viridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid patiatur aut
Abbreviated transcription (Latin):
duciñ ꝑot̾ qr usus eoꝵ in diui¬
sus est et io sistipuiator deces¬
fit plurib hr̃dib relictis: sin¬
guli insolidum uiam petunt.
et si ꝓmissor decesẜit płib hr¬
dib relictis asinguł hr̃dibus

Expanded text:
 usus eorum indiuisus est: et ideo si stipulator decesserit pluribus heredibus relictis, singuli solidam uiam petunt: et si promissor decesserit pluribus heredibus relictis, a singulis heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ hon̾a minmonii subeat. eq¬
umẽ enm ⁊ fructus ꝑcipere.
Si fructus ꝯstante mr̃imonio
ꝑcepti sint dotis n eͣrũt ¶ Si
uo. añ nuꝑtias ꝑcepti fu̾mt ĩ do¬
temdiit̾ũtur. nisi forte aliqd̃
int̾ mantum futurũ et destina

Expanded text:
ipse onera matrimonii subeat, aequum est eum etiam fructus percipere. Si fructus constante matrimonio percepti sint, dotis non erunt: si vero ante nuptias percepti fuerint, in dotem convertuntur, nisi forte aliquid inter maritum futur
Abbreviated transcription (Latin):
depoĩtum eius est nicħ int̾est.
seadem dicenda sunt commu¬
nit̾ et in omib bone fidei iu¬
diciis ss dicendum est siuelit
actor suis ipipensis suoq ꝑi¬
cule ꝓferrirem omianuit aus¬
sequestro recte agetur deposi¬
ti sequestrana actone qm et
mmrdem eius reddi oportet.
Quemadmodum quod ex
stipulatu uł extest̃o dari opor

Expanded text:
depositum est, nihil interest. eadem dicenda sunt communiter et in omnibus bonae fidei iudiciis. sed dicendum est, si uelit actor suis inpensis suoque periculo perferri rem Romam, ut ausequestre recte agetur depositi sequestraria actione, quam et in heredem eius reddi oportet. Quemadmodum quod ex stipulatu uel ex testamento dari opor
Abbreviated transcription (Latin):
ssõre petatur. et frnccus existi¬
madisunt ut in tab̾na et ĩarea
quelocari solent ꝙ ñ est eicõ¬
cranum ꝙ de peciia deposita
qm br̃s ñ attingit usuras p̾¬
stare ñ cõgitur. Namet su
maxime uectura sicut usura.
ñ natura ꝑuenit: s nĩre ꝑcip¬
itur. tñ ĩo uectura desidari pot̾
anmadũti debe. an ñ malefi¬
d̾i possõr fruitus sit. s an peti¬
tor fru pocũit sicipossid̾e lic¬
D. Diculpa n fraude quis po
ice si desid̾et ut adu̾sarius ac¬
tones suas cedat cui tamũ¬

Expanded text:
ssore petatur, et fructus aestimandi sunt, ut in taberna et area quae locari solent. quod non est ei contrarium, quod de pecunia deposita, quam heres non attingit, usuras praestare non cogitur: nam etsi maxime uectura sicut usura non natura peruenit, sed iure percipitur, tamen ideo uectura desiderari potanimaduerti debere, non an malae fidei possessor frui‹tu›s sit, sed an petitor frui potuerit, si ei possidere lic culpa, non fraude quis posice, si desideret, ut adversarius actione sua cedat: cum tam
Abbreviated transcription (Latin):
fint. cumomũs dotis ꝓmissio
futuri mr̃imonii tacitam con¬
dcõm accipiat. Nam et sim
mor annis.xii. ut maior dedu¬
cta sit. tunc primum pec̾etur.
cũ maior amus ap̃ eũdem ẽe ce¬
ꝑit. Quod enim mlgatũ
ẽ. dotis ꝓmissionem in primis
dumtaxat nuptiis destinare
tũt locũ ht̃ cũ int̾cesẜũt aliẽ nu
it. longo tempore fu̾it. conuen¬
isse tacite uidetur. ne dos que
promissa fu̾it petatur et si petẽ
camceꝑit: pacti exceptone.am¬
peciuam sibi debitam aseio cũ
usuris futuri tpr̃is in dote pro¬
mittenda demonstrauit eas
quo dotis portõm eẽ. quaru
dies post nuptias cessit rõis e̾.¬
¶¶suras docis instipulatum
cum dote post diuortiũ deduit¬
as. ex die sccłi mñmonii ñ ẽẽ

Expanded text:
serit, cum omnis dotis promissio futuri matrimonii tacitam condicionem accipiat. nam et si minor annis duodecim ut maior deducta sit, tunc primum petetur, cum maior annis apud eundem esse coeperit: quod enim uolgatum est dotis promissionem in primis dumtaxat nuptiis destinare tunc locum habet, cum intercesserunt aliae nuit longo tempore fuerit, conuenisse tacite uidetur, ne dos quae promissa fuerat petatur, et, si petere ea coeperit, pacti exceptione apecuniam sibi debitam a Seio cum usuris futuri temporis in dote promittenda demonstrauit: eas quoque dotis portionem esse, quarum dies post nuptias cessit, rationis est.Usuras dotis in stipulatum cum dote post diuortium deductas ex die secundi matrimonii non esse
Abbreviated transcription (Latin):
simile ꝙ fundo ñ demonstͣco
nullum ẽẽ legatum uł stipu¬
lom fundi ꝯstaret. cũ int̃ mo¬
dum ꝯstitue de dotis. et corpus
ignotum differentia magna
sit. dotis et enim qnͣtitas ꝓro
natalum urpr̃is et dignitate
test. ¶ Nupciis ex uoluntate
pris puelle cũ filio tutoris iure
contractis dos ꝓmodo facult¬
atum et dignitate natalium
recte ꝑ tͣnͣtore constitui potest.¬
Pron⁊ dotem ꝓ lib̾ca iure pro¬
tinebit. ¶ Tum res in dotem
extimatas soluto mrimonio
reddi placuit. sima declarat᷑
ñ uendito contrahitur. Idõ
reb euctis simułr bona fide
eas ded̾it nuͣlla ẽ acco uiro alio¬
quin de dolo tenetur. In dotẽ
reb extimatis et traditis qm̃¬

Expanded text:
mile, quod fundo non demonstrato nullum esse legatum uel stipulationem fundi constaret, cum inter modum constituendae dotis ‹et› corpus ignotum differentia magna sit: dotis etenim quantitas pro atium patris et dignitate test.Nuptiis ex uoluntate patris puellae cum filio tutoris iure contractis dos pro modo facultatium et dignitat‹e› natalium recte per tutorem constitui potest.Patrona dotem pro liberta iure protinebit.Cum res in dotem aestimatas soluto matrimonio reddi placuit, summa declaratur, non uenditio contrahitur: ideoque rebus euictis, si mulier bona fide eas dederit, nulla est actio uiro: alioquin de dolo tenetur.In dotem rebus aestimatis et traditis, q
Abbreviated transcription (Latin):
capitis diminutõ ꝑtaque et
ignis int̾dicc̃one. ¶Qui de¬
ficiut.capite minuuntiusdẽ¬
fice̾ aũt dicuntur qui ab huis¬
quoꝵ subimpiosunt. desist̾ãt
et in hostium numunse ꝯfe¬
runt. ¶D et hii quos senat
hostes iudicauit uł relegati
ntiq usq edͣut et cuitatem
amttant. ¶Qunc respicien¬
dum que capitis diminutoe
peantset primo de ea capitis.
diminutõne que saluaciu¬
tateaccidit ꝓ qmͣ prblica iu¬
ra ñi int̾uentiostat nammna¬
ne magratum uł senatorem
ne nidicem certu est.
¶Pam et cet̾a offitia q̃ pu¬
blica sunt.io ñ fimuntur ca¬
pitis enimidimuinto priu¬
ata hominis et famulic eius
capitis dmimnucõ exceptis m¬
is que miure. auẽno ꝑsonis po¬
sitis defuntiuigitur testam̃¬
todati. uł ex lege. uł ex senatꝰ
consulto erunt nichominꝰ
tutoresssi legittime tutele ex
duodecim tabuł int̾uertũt᷑.
cadem rone qua et nr̾ditatos
ex inde legitime. qr agnatis

Expanded text:
capitis diminutio, ut in aque et ignis interdictione. Qui deficiunt capite minuuntur. Deficere autem dicuntur, qui ab hisquorum sub imperio sunt, desistunt et in hostium numerum se conferunt: sed et hi, quos senatus hostes iudicavit vel lege lata: utique usque eo, ut civitatem amittant. Nunc respiciendum, quae capitis deminutione pereant: et primo de ea capitis deminutione, quae salva civitate accidit, per quam publica iura non interverti constat: nam manere magistratum vel senatorem vel iudicem certum est.Nam et cetera officia quae publica sunt, in eo non finiuntur: capitis enim minutio priuata hominis et familiae eiuscapitis minutio exceptis his, quae in iure alieno personis positis deferuntur. igitur testamento dati uel ex lege uel ex senatus consulto erunt nihilo minus tutores: sed legitimae tutelae ex duodecim tabulis interuertuntur eadem ratione, qua et hereditates e
Abbreviated transcription (Latin):
obligatur ut cum eo actõ sitͥs
da est ut iułscribit et nnisi iuso¬
lidum defendatur ꝓmitten¬
dum michig̃in bona que hũit.
mitti. ¶Item cum ciuitas a¬
nussa est. mlla restitucõnis
equitas ẽ.idu̾sus eum. ꝗ am¬
issis bonis et ciuitate relicta.¬

Expanded text:
o actio sit: sed da est, ut Iulianus scribit et nisi in solidum defendatur, permittendum mihi est in bona quae habuit mitti. Item cum ciuitas amissa est, nulla restitutionis aequitas est aduersus eum, qui amissis bonis et ciuitate relict
Abbreviated transcription (Latin):
Ump̃. Et sidispes ꝑtes uen
ptam man̾e ꝙ̾ad̃m siquis mͥ
totũ fund. ad diem addixiss
postea u̾o p̾cio adiecto dimidi¬
tum labõnem q sabinũ existi¬
emptam qm̃ uus ex sociis
postĩori emptori.adic̾e nolu
orib posse meliorẽ afferre cõ¬

Expanded text:
um. etsi dispares partes uendptam manere, quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea uero pretio adiecto dimiditum Labeonem quod Sabinum existiemptam, quam unus ex sociis posteriori emptori addicere noluit. oribus posse meliorem adferre con
Abbreviated transcription (Latin):
iectis urassumptis ignedict᷑
ẽ emptom fundi ñ uidi ẽt cõ¬
tractam si contempiatõne il¬
larum arborum ueluti oliueti
fundus comꝑabatur siũ scic̃te

Expanded text:
iectis uel absumptis igne dictum est emptionem fundi non uideri esse contractam, si contemplatione illarum arborum, ueluti oliueti, fundus comparabatur, siue sciente
Abbreviated transcription (Latin):
um eẽ scriptumletiam tentris
michi inquid cõmodati. Im¬
equo inquit ur uestim̃to. ilit̾
qm̃ ꝯmodatũ ẽ utitur. furti te¬
tia unire ꝯmodata p̾standa esti

Expanded text:
um esse scriptum, etiam teneris mihi, inquit, commodati: imequo, inquit, vel vestimento aliter quam commodatum est utitur, furti tetia in re commodata praestanda est,
Abbreviated transcription (Latin):
niat. ¶ Prom̃ et suncendio ł
ruina aliquid ꝯmg̾it uł ali¬
quid dampnũ fataieñ tene¬
biturnisi forte cũ possit res cõ¬
modatas salas face̾suas p̾¬
tulit.¶ Tustodiam plane cõ¬
modãte reietiam diligentẽ.
d prare. ¶ S an etiam hõmis
ꝯmodati custodia p̃steturap̃
utes dubitatum ẽ Namint̾¬
dum et hõis custodĩa p̾stan¬
daẽ. si ũctus ꝯmodatus estuł
⁊̃ etatis er cũ cͨustodia indig̾et.
certe si Bactum ẽ ut et custodi¬
amis ꝗ rogauit pͥstetidicend̾̃
erit p̾stares int̾dum et mor¬
tis dapnum. ad eũ ꝗ ꝯmodat᷑
rogauitptin ¶ Nam sitibi
equn ⁊modau̾o ut ad uillam
duces tu ad bellum dux̾is cõ¬
⁊ modati teneb̾is Otẽ etit et
in hõĩe ¶Piane si sic ꝯmodaui
ut ad bellu duc̾ermeũ erit piͣc¬
cecid̾it ꝓiculum meũ ec̃.mami

Expanded text:
proinde et si incendio uel ruina aliquid contigit uel aliquid damnum fatale, non tenebitur, nisi forte, cum possit res commodatas saluas facere, suas praetulit. Custodiam plane commodatae rei ‹e›tiam diligentem debet praestare. Sed an etiam hominis commodati custodia praestetur, apud ueteres dubitatum est. nam interdum et hominis custodia praestanda est, si uinctus commodatus esstodia indigeret: certe si hoc actum est, ut custodiam is qui rogavit praestet, dicendum erit praestare. Sed interdum et mortis damnum ad eum qui commodatum rogavit pertinet: nam si tibi equum commodavero, ut ad villam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodavi, ut ad bellum duceres, meum erit pericceciderit, periculum meum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ulum ad c ͤ respice̾̃. ¶ Nam
et lancemaudi ꝯmodata qͣre
qui ꝯmodatum accepit ñ ten¬
eri msifuge p̾stitit culpamͣ.
petisses ut idem seq̃nti die et
cũcõmodeargentũ domi re¬
f̾re ñ ꝓossem ibiħ reliqͣro etꝑ
ieritꝗͣ accõne. agi possit et cur
eẽt ꝑiculu i abo de piculo scrip¬
sit multum int̾esse custodem
posui.anno si posur.ad me pie¬
nũ spectaresi min xid cũpeneᷤ
qu relicͣcũ. ¶ Ego puto cõmo¬
dati quid̃. agendͦ um custodi¬
ameum prare debepenes quẽ
res relictelunt nsi auud. no¬
minatim conuenit. ¶ Si du¬
obruchiculũ ꝯmodatũ sit uł
locatum simul celẜ offilius

Expanded text:
ulum ad te respicere, nam et lancem videri commodatam: quare qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culpam. petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: qua actione agi possit et cuius esset periculum? Labeo de periculo scripsit multum interesse, custodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati quidem agendum, verum custodiam eum praestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim convenit. Si duobus vehiculum commodatum sit vel locatum simul, Celsus filius
Abbreviated transcription (French):
iii muchiculo ꝯmodatour
lõcato p pte quid̃ effcũ me us¬
lum et culpani et diligentia
et custodiamon cotũ mẽ pr᷑are
dełe q̃reduo quodãmo rehab¬
ebinitur. Et si alt̾ ꝯuentus pͥ¬
stit̾it lib̾abit alt̾um. et ambob
competit furtiactõ¬

Expanded text:
in uehiculo commodato uel locato pro parte quidem effectu me uslum et culpam et diligentiam et custodiam in totum me praestare debere: quare duo quodammodo rei habebuntur et, si alter conuentus praestiterit, liberabit alterum et ambobus competit furti act
Abbreviated transcription (Latin):
S et nsũfructũ petituro petẽ
ad exibendꝰ pomp.nt. ¶ S et
si quis int̾clictur rẽ exibi de sid¬
eret. audietur. ¶ Itẽ si optare
cuius optõ micħ relicta ẽ. ad ex¬
ibeno meage̾ posse constat. ut
ex hibitũ possim uendicare.
Si ꝗs nox ali iudito exꝑinue
ut. ad exibend̾ ei actõ ẽ nect̃ia
ꝗd enim si dnĩs qd ꝑatus iit de

Expanded text:
 et usum fructum petituro competere ad exhibendum Pomponius ait. Sed et si quis interdicturus rem exhiberi desideret, audietur. Item si optare cuius optio mihi relicta est, ad exhibendum me agere posse constat, ut exhibitis possim uindicare. Si quis noxali iudicio experiri uelit, ad exhibendum ei actio est necessaria: quid enim si
Abbreviated transcription (Latin):
recognoscit. aũt nom̃ ñ tenet.
nnie equum ẽ ei familiam exi¬
exibi uelit dicend̾ ẽ ꝑ hãc accõ¬
nem agent̾ ñ ẽe. cũ sufficuunt
sibi intclicta m hãc rem ꝯpeten¬
cia et ita ponip̃.ait. ¶ Sciẽdũ e
aut ñ solum eis quos diximꝰ
ꝯpet̾e ad exibend̾ actõm. ũmei
quo cuius int̾est exhibi Iu¬
dex igitur. sũmatĩ debebit cog¬
noscere. an eins int̾sit atͣeni
eius res sit. et lic iubeur exhi¬
Pius dicit iuł. et siuedicato¬
optet. et sic uendicẽ q̃. uis exin¬
bitum ego optare nõ possim.

Expanded text:
recognoscit aut nomen non tenet? nonne aequum est ei familiam exhiexhiberi velit, dicendum est per hanc actionem agendum non esse, cum sufficiunt sibi interdicta in hanc rem competentia: et ita Pomponius. Sciendum est autem non solum eis quos diximus competere ad exhibendum actionem, verum ei quoque, cuius interest exhiberi: iudex igitur summatim debebit cognoscere, an eius intersit, non an eius res sit, et sic iubere vel exhiPlus dicit Iulianus, etsi vindicatiooptet et sic uindicem, quamuis ex hibitum ego optare non possim.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptone sumõuebitur Qriĩ
etiam si id̃ institutũ ẜuum pr¬
iusqmͣ adhirep̾rditatem iube¬
ret. młet. manumisit ut ille
suo arbitrio. adeat h̾rditatẽ. id¬
q fraudͣulẽto consilio fecerit.
sũmouebitur ¶Si astatulib¬
ero exhrdeatus pecuniam pet̾e
cepit uidi ignouisse parentis
iuditium. ¶Si cum filius ad¬
empti ieg̾atũ instituit pet̾e.
sũmotus ẽ repetita moffitosi
querela p̾script̾one remouẽdꝰ
n est Qm̃uis enim agendo te¬
stam̃tum comprobauit fam
ẽ aliquid ꝙ cestatoris uito re¬
putetur ut m̃ico repeuendus
ñ sit᷑. ¶ Nilius testatoris qui
cum tito eiusdem peciũe reus
fu̾̃at lib̾at̃one tito legata. per
acceptilatõm ticii liberatusaib
accusatone inoffitosi ñ subm̃¬
ouebitur.
tuit filio legatum dedit. eodẽ
micħ erit ⁊̃ iure intestati. It̾ q̃
dariiusso eauti dentur fiant¬
que fidi eius cominitto. Qi¬
tum ẽ si sõror ex centũ łuralii
iudito optinu̾it. an frd̃i com
missa excapite supͣscripto de

Expanded text:
e submovebitur. quin etiam si idem institutum servum priusquam adire hereditatem iuberet manumiserit, ut ille suo arbitrio adeat hereditatem, idque fraudulento consilio fecerit, summovebitur ab actero exheredatus pecuniam petere coeperit, uideri adgnouisse parentis iudicium. Si cum filius ademptum legatum instituerit petere, summotus repetat inofficiosi querellam, praescriptione remouendus non est: quamuis enim agendo testamentum comprobauerit, tamen est aliquid, quod testatoris uitio reputetur, ut merito repellendus non sit. Filius testatoris, qui cum Titio eiusdem pecuniae reus fuerat, liberatione Titio legata per acceptilationem Titii liberatus ab actione inofficiosi non summouebitur. tuit, filio legatum dedit: eodem mihi erit etiam iure intestato: item quae dari iussero, ea uti dentur fiantque, fidei eius committo.' quaesitum est, si soror centumuirali iudicio optinuerit, an fideicmissa ex capite supra scripto deb
Abbreviated transcription (Latin):
D. Sedsi suo meo uł ei ciuim
mandau̾o uendas. sciens fu¬
gitiuũ. illo ignorante uł mesc¬
iente.ñ ten̾i te exempto u̾m ẽ.¬
Lp̃ Quid tñ dicem si imat̾¬
ia et inqͣlitate amibo errantut
puta siego me uende aurum
putarem et tuem̾e cum esẽet
inputa cobrdes aureolam que
aurea dicebatur p̾cio exquisitoᷤ
uni brdi uendidissent eaque
inuenta eet magna ex ꝑte ene¬
a uendicõm ee̾t constat ĩo ꝗa
aurialiquid hũit. ¶ Nlam sum
auratum. aliquidaun sit lic
ego aureum putẽ ual ueditõ.
Hul. Sed et si conisensũ fiuit
incorpus id tm mrenĩ natura
an uenditom ẽe desierit. nulla
emptõ ẽ ignorantia enĩ ẽpto¬
ri prodest que suinsupinũ ho¬
minem cadatsi meam rem
michi ignoranci uendideris

Expanded text:
.Sed si seruo meo uel ei cui mandauero uendas sciens fugitiuum illo ignorante, me sciente, non tener‹i› t‹e› ex empto ueQuid tamen dicemus, si in ma teria et qualitate ambo errarent? ut puta si et ego me uendere aurum putarem et tu emere, cum aes esset? ut puta coheredes uiriolam, quae aurea dicebatur, pretio exquisito uni heredi uendidissent eaque inuenta esset magna ex parte aenea? uenditionem esse constat ideo, quia auri aliquid habuit. nam si inauratum aliquid sit, licet ego aureum putem, ualet uenditio: num Et si consensum fuerit in corpus, id tamen in rerum natura ante venditionem esse desierit, nulla emptio est. Ignorantia emptori prodest, quae non in supinum hominem cadit. Si rem meam mihi ignor
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. risto nerato prisco scrip¬
sit. ⁊ si ita ꝯtͣctum sit ut añced
ut sibi eadẽ res ẽet obligata
Neq .n. inius pignoris succede
d. quu ipe nicħ̾ ꝯuẽit de pigno¬
re quo cau empͣtoris ea melior¬
efficitur. Deniq si antiqor
creditor de pignore uendendo
cum debitore pc̾m int̾posuit.
post̾ior aũt creclitor de distrahe¬
do om̃isit. ñ ꝑ oblinionem s
deamus an dici possit hucusq

Expanded text:
num. Aristo Neratio Prisco scripsit: etiamsi ita contractum sit, ut antecedeut sibi eadem res esset obligata: neque enim in ius primi succedere debet, qui ipse nihil conuenit de pignore: quo casu emptoris efficietur. denique si antiquior creditor de pignore vendendo cum debitore pactum interposuit, posterior autem creditor de distrahendo omisit non per oblivionem, sed deamus, an dici possit huc usq
Abbreviated transcription (Latin):
et negotio contͣito conuie ͤ¬
ut si fundus qĩsie causa pe¬
si cũfsidum cornelianum pi.¬
gnoris cã tradidissem postea
ex conuentõc fũdũ titianum

Expanded text:
et negotio contracto conuenit, ut fundus, quasi sine causa pesi, cum fundum Cornelianum pignoris causa tibi tradidisse‹m›, postea ex conuentione fundum Titianum
Abbreviated transcription (Latin):
pulatus sit. finito usufructu
uestem reddi: attñ ñ obligari
ꝓmissorem si eam sine dosoma¬
io attritam reddid̾it. Si płes
dñi sint ꝓprictatis uisquis
prosua pte stipulabitur.

Expanded text:
pulatus sit finito usu fructu uestem reddi, attamen non obligari promissorem, si eam sine dolo malo adtritam reddiderit.Si plures domini sint proprietatis, unusquisque pro sua parte stipulabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
itspulatoni dolum
maium abẽc abfuturum q ẽẽ
tinetus et cum in rem̃ sit do¬
lmali mentoꝯcepta. om̾ium.
dolum compͥhende̾ uidetur su¬
ccessoꝵ et adoptim̃pris. ¶ S
adempta fructus cã satisdare
iubet p̃tor ħ m̾itout de solon
su ñ etiam defructu cauẽatur.¬
ergo et si fructus sinc ũsu opti¬
ait̾ius animar relicte fĩunt. sti

Expanded text:
stipulationi "dolum malum abesse afuturumque esse" continetur: et cum in rem sit doli mali mentio concepta, omnium dolum comprehendere videtur successorum et adoptivi patris. Sed adempta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caue‹a›tur.Ergo et si fructus sine usu optialterius ani
Abbreviated transcription (Latin):
Nur dem et inredditu p̾dii
sicuti si uindemia legata e uł
dita satisdatum si fu̾it: ꝓculꝰ
ait posse hrdem remuendicare
et si obitiatur exceptõ de re usu¬
sfructus nomine tradita. rep¬
licandum erit. que sm̃a h̃t rati¬
onemss et ip̃a stipuło ꝯditipo¬
tͣit. ¶ Cumlusfructus peciu̾e
legatus iegatus ẽẽt exprimide¬
bent hii duo caus instipulato¬
ne tum moriens: aut capite¬
minu̾is dari. Idcirco hii duoso¬
li caus qmͣ pecine usus amitti¬

Expanded text:
 est et in reditu praedii, sicuti si vindemia legata esset vel dita satisdatum non fuerit, Proculus ait posse heredem rem vindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum erit. quae sententia habet rationem: sed et ipsa stipulatio condici poterit. Cum usus fructus pecuniae legatus esset, exprimi debent hi duo casus in stipulatione: "cum morieris aut capiteminueris, dari": idcirco hi duo soli casus, quoniam pecuniae usus alit
Abbreviated transcription (Latin):
Dimareatua edificasse.
et medes possides condito loc̃
ñ hebit qr militum negotiũ
int̾ nos contrahitur. ¶ Namis
quiñ debitam pecuiinam̃ solu¬
erit .ħ ipõ. iquid nc̃go gerit.
Cum. aut edifitumin arta su
ã. iano poĩtum dominus oc¬
cupit. miiii negotiũ ꝯtrahit.

Expanded text:
area tua aedificassem et tu aede‹s› possideres, condictio locum non habebit, quia nullum negotium inter nos contraheretur: nam is, qui non debitam pecuniam soluerit, hoc ipso aliquid negotii gerit: cum autem aedificium in area sua ab alio positum dominus occupat, nullum negotium contrahit.
Abbreviated transcription (Latin):
et ambo sciant dm̃ mutrũlib
ex illis dabitur. acto ꝙ fi alt̾ sci¬
ut alt̾ ignorauit meum qui
dem insolid̃ nam et si pe de pe¬
culio ꝯuentus ẽẽt. solid ꝙͣ eide¬
betur deduc̾etur eͥ ͭait iuł.x.xii¬
dig̾ scripsit. GSi ẜuus pupil¬
li urfuosi sciẽte tucore ułcu¬
ratore in m̃ce peculiari negoci¬
etur dolũ ꝗd̃ tutoris uł curato¬
ris. nocc̃ pupilio ur funoson
deb̾e pͥuͣto. nec tñ lucrosum ẽe
deb̾c et ĩo hactenus eũ ex dolo
tutoris tributoria teni. siquid
ad eum ꝑuen̾it id̾ et ĩfurioso
sit. ex dolo er pupillũ tem̃ icri¬
psit et sane hactenus tenebit᷑.
capax sit effice̾ ut teneatur ꝙ̃¬
uis scĩa eiꝰ si sufficitad nẽgoti¬
tutoris d face locum huicac

Expanded text:
et ambo sciant domini, in utrumlibet ex illis dabitur actio: at si alter scit, alter ignorauit, in eum qui uidem in solidum: nam et si ipse de peculio conuentus esset, solidum quod ei deberetur deduceretur, et it scripsit. Si servus pupilli vel furiosi sciente tutore vel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris vel curatoris nocere pupillo vel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum pervenerit: idem et in furioso sit, ex dolo eius pupillum teneri scripsit: et sane hactenus tenebitur,capax sit, efficere ut teneatur, quamvis scientia eius non sufficiat ad negotitutoris et
Abbreviated transcription (Latin):
cuipriores nimos soluatnã
quos postea solu̾it. aut uendi¬
cabit. uit si fu̾nt ninui con¬
sumpti ad ꝯdcõm ptinentssi
u̾o simul in saculo soluit. nch̾
fẽcit accipientis et iomũdum
acquisisse cuidam dium ni¬
detur qr cumplus preciosoluit
sũus. n faciet numos accͣipien¬
tis. ¶Si oꝑas suas iste ẜinis
locauit et mannos singulos
c̾tum aliquid stipuletur. eorũ
quid̃ annorum stipulato quib
usufructus mansit. icquiretur
fructuario: sequentiu u̾osti¬
pulatõ ad ꝓprietanium tnͣsit. se¬
mel acquisita fructuanoꝙͣnuis
ñ soleat stipuło semel cuiq que¬
sita ad alium tnͣsire/nisi ad hr̃dẽ
uł arrõgatoremsproinde si forte
usufructus in annos singłos¬
fuit legatus et iste simis oꝑas
suas iocau̾it et stipulatus ẽnt
sup̃sciiptum est. prout capitis
dimĩmitone amissus fu̾it usu
fructus mox restitiuutur. ambu¬
labit stipuło ꝓfectaq ad hrdẽ
redibit.ad fructuarium. Qo¬

Expanded text:
priores ‹n›ummos soluat: nam quos postea soluerit, aut uindicabit aut, si fuerint nummi consumpti, ad condictionem pertinent: si uero simul in sacculo soluit, nihil fecit accipientis et ideo nondum adquisisse cuiquam dominium uidetur, quia cum plus pretium soluit seruus, non faciet nummos accipientis. Si operas suas iste seruus locauerit et in annos singulos certum aliquid stipuletur, eorum quidem annorum stipulatio, quibus usus fructus mansit, adquiretur fructuario, sequentium uero stipulatio ad proprietarium transit semel adquisita fructuario, quamuis non soleat stipulatio semel cui quaesita ad alium transire nisi ad heredem uel adrogatorem. proinde si forte usufuerit legatus et iste seruus operas suas locauit et stipulatus est ut supra scriptum est, prout capitis minutione amissus fuerit usus fructus, mox restitutus, ambulabit stipulatio profectaque ad heredem redibit ad fructuarium.Quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui ex refructuarũ stipu¬
letur nommatim ꝓprietarior
uissu enis ipĩ acquiretur. Contͣ
aut nicb igit sin ex re fructua
rius si usumfructum in sedaͣ
qui stipulandorem alt̾ ex dn̾is

Expanded text:
ex re fructuarii stipuletur nominatim proprietario uel iussu eius, ipsi adquirere. contra autem nihil agit, si non ex re fructuarrius si usum fructum in se darqui stipulando rem alteri ex domi
Abbreviated transcription (Latin):
contingit eodem modo cenẽ¬
tur caupones et stabularii ꝗ
ex̾centes negotium suũ recip¬
unt cet̾m si ex̃ negotium su¬
um receꝑint ñ cenebuntur.
Si filius fam̃ aũ suus recepit
m̾t insolidum erit ꝯueniẽdꝰ.
It si fuius excitoris ĩubripuit.
ur dampnum ded̾it. noxalis¬
acto cessabit qr ob receptum
suo nomine dominus ꝯuẽit᷑
sinu̾o sine uolũtate exerceat
de peculio dabit ¶ħtñ actio.
rei ꝑsecutõm contin. ut pomp̃¬
aitiet ĩo in h̾rdem ⁊ ppetuo dat᷑.
Nouissime autudend estan
eiusdem reinomine et de recep¬
to hoñaria actone et furiagẽ¬
dumsit. et pomꝑ̃ dubitat. seo
magis e̾ ut offito udicis ulꝰdo¬
iiͣ excepͣfone alt̾utra ẽc conten¬
cus debeat

Expanded text:
contigerit. Eodem modo tenencontigerit. Eodem modo tenentur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra negotium receperunt, non tenebuntur. Si filius familias aut servus recnit, in solidum erit conveniendus. item si servus exercitoris subripuit vel damnum dedit, noxalo cessabit, quia ob receptum suo nomine dominus convenitur. sin vero sine voluntate exerceant, de peculio dabitur. Haec autem rei persecutionem continideo et in heredem et perpetuo datur. Novissime videndum, an eiusdem rei nomine et de recepto honoraria actione et furti agendum sit: et Pomponius dubitat: sed magis est, ut vel officio iudicis vel doli exceptione alterutra esse contentus debeat
Abbreviated transcription (Latin):
sunt res innauem recepte s sũ
lictore ꝑierint. quas semel recẽ¬
ꝑit. ꝑiculum ad eum ꝑtinere.
ait p̾tor nisi restituint in eos
iuditium dabo.Ex ħedicto.
in fcm acc̃o ꝓficisciturss an sit
ione ex hac cã pot̾it siquid̾ m̃̾ceᷤᷤ
int̾uen̾it exlocato et ꝯducto.
s. si totanaiis locata sit qui cõ¬
nauta conduxit ex locato ꝯue¬
metur. s si gͣtis res suscepte sũt
ait pomp̾ depõiti ag̾e̾ posse mi¬
ratir igitur cur hon̾aria actio
sit inducta. cum sint cuules ni¬
si forte inquit ĩo. ut innotesc̾e̾t
p̾tor qm̃ curam eg̾it reprim̃de
improbitatis ħ gemis hõmũ
et qr in locato et conducto cul
pratur.At hedicto om̃im̃o
qui receꝑit tenetur ⁊̃ si sinecul¬
pacius res ꝑierĩt uł dampnũ
datum ¶msi siquiddampno
fatali cõting̾it  Id labõ scribit.
siquid naufragio aut ꝑ uim
piratarum ꝑierit. ñ ẽẽ iniqu¬
um exceptionem ei dansidẽ
erit dicendum. et sunstabulo
aut caupona. ¶is maior

Expanded text:
sint res in nauem receptae, sed in litore perierint, quas semel recepit, periculum ad eum pertinere. Ait praetor: 'nisi restituent, in eos iudicium dabo'. ex hoc edicto in factum actio proficiscitur. sed an sit ione ex hac causa poterit: si quidem merces intervenerit, ex locato vel conducto: sed si tota navis locata sit, qui connauta conduxit, ex locato convenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint civiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culatur, at hoc edicto omnimodo qui receperit tenetur, etiam si sine culpa eius res periit vel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per vim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona vis maior
Abbreviated transcription (Latin):
ptor quid sciebat uenditorx
ignorabat. et hic enim o ⁊ uẽ
emptore uenditori su̾te depre¬
bensum ẽsolui. uł si solutum
sit ñ repetisq si ut̾q sciebat et
emptor et uenditor domũ ẽẽ
accum fuisse dolo int̾ut᷑raq
ex bona fide descendit dolo ex
utraq ꝑte ueniente stare no
cincedentes.

Expanded text:
ptor quidem sciebat, uenditor autem ptor quidem sciebat, uenditor autem ignorabat: et hic enim oportet eemptore uenditori, si non depensum est, solui uel si solutum sit, non repeti. Quod si uterque sciebat et emptor et uenditor domum esse actum fuisse dolo inter utramqex bona fide descendit, dolo ex utraque parte ueniente stare non concedente.
Abbreviated transcription (Latin):
Aur Domum emi cũ eam
et ego uendicor cũbustam ig¬
noraremus. ñua sab. cassius
nicħ uenisse qmuis area ma¬
neat. peciu̾am q solutam ⁊di¬
ci posseauint ¶S si ꝑs domus
man̾et neratiuis ait in hc qoe
mltum int̾ẽe qnͣta pars domͣ
incendio ꝯsumpta ꝑmaneat.
utsiquid̃ amplior domus p̃s
exusta ẽ. ñ compellatur emꝑtor
ꝑfice̾ emptõm s etiam quid
forte solutum. ab eo est repetet.
sin u̾o ułdimidia ꝑs uł mi¬
nor qm dimidia exusta fu̾it.
tunc coartandus ẽ emptoruẽ¬
dicõm adimpłe in/extimatoe
uii bom arbitͣtuhita. ut qd̃
ex p̾cio pp̃ incendiũ decrescere
fu̾it inuentum ab hur p̃sta¬
tõne lib̾etuiis maut uẽditor
quid̃ sciebat domũ ẽc exustã
emꝑtoraũt ignorabat nuilã
uenditõm start. si tota domus
an uenditõm exusta sit. Sĩ
u̾o qñtacũq paͣrs eclificũ re¬
maneat. et stare uenditõmet
uenditorẽ emptori ꝙ int̾estre¬
stituere. ¶ Dimiliquoq m̾o
ex diu̾lo tractan oportet ubi ẽ¬

Expanded text:
 Domum emi, cum eam et ego et uenditor combustam ignoraremus. Nerua Sabinus Cassius nihil uenisse, quamuis area maneat, pecuniamque solutam condici posse aiunt. sed si pars domus maneret, Neratius ait h‹a›c quaestione multum interesse, quanta pars domus incendio consumpta permaneat, ut, si quidem amplior domus pars exusta est, non compellatur emptor perficere emptionem, sed etiam quod forte solutum ab eo est repetet: sin uero uel dimidia pars uel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc coartandus est emptor uenditionem adimplere aestimatione uiri boni arbitratu habita, ut, quod ex pretio propter incendium decrescere fuerit inuentum, ab huius praestatione liberetur. Sin autem uenditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam uenditionem stare, si tota domus ante uenditionem exusta sit: si uero quantacumque pars aedificii remaneat, et stare uenditionem et uenditorem emptori quod interest restituere. Simili quoque modo ex diuerso tractari oportet, ubi em
Abbreviated transcription (Latin):
unũ corpus redactama capit
multo mãgis ꝓ indiuiso cõis
fiat. qm̃ massa. s naturaliter
conuenit roni et posteatata
qm marbore qnͣtam et inter¬
Rhabebat.

Expanded text:
unum corpus redactam accipit, multo magis pro indiviso communis fit, quam massa? sed naturali convenit rationi et postea tantaquam in arbore, quantam et in terra habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
si salua sõcietate diuortõ ma¬
trimoniũ solutũ foret. cũ sua
prior maritus fac̾c̾ ñ poss. de¬
nuo de societate ꝯ stituendam
ex ꝓmissa. nam si filia datã do¬
tem postea qm̃ pr̃i hr̃s extitit.
ire suo recepiss ñ ẽc referẽdã¬

Expanded text:
si salua societate diuortio mat‹rimonium› solutum foret, cum sua prior maritus facere non posset, denuo de societate constituendam promissa: nam si filia datam dotem, posteaquam patri heres exstitit, iure suo recepisset, non esse referenda
Abbreviated transcription (Latin):
Elpͥ. Sisociũs ꝓ filia dotẽ pro¬
misit et priusqͣmͣ solũet hrde
ea relicta. decessit. que postea c̃
marito de exigenda doteegit
pro socioag̾et. dotis qnͣtita¬
tem ꝑcipe deb̾et si forte cõ¬
ueniss int̾ socios ut de ꝯmu¬
in dos ꝯstĩtiictur dixi pactũ ñ
ẽc mĩquũ ntiq si ñ de alt̾ius
pattum fuit ñ int̾ẽc ꝙ alt̾ soł¬

Expanded text:
 Si socius pro filia dotem promisit et prius quam solveret herede ea relicta decessit: quae postea cum marito de exigenda dote egit,pro socio ageret, dotis quantitatem praecipere deberet, si forte convenisset inter socios, ut de communi dos constitueretur. dixi pactum non esse iniquum, utique si non de alterius pactum fuit, non inte
Abbreviated transcription (Latin):
lex ẽstatuere uenditorẽ debe
utrũ ꝯmissoriam uelit̃ ex̾c̾e
minoris uendid̾it. idapriore
emptore exigat erit ita ad¬
u̾sus eum ex uendito accõ
soria utrum tunc locum hãt
si int̾pellatus ñ soluat anu̾o
si ñ optusit et magis arbitror

Expanded text:
lex est statuere uenditorem debere, utrum commissoriam uelit exercere minoris uendiderit, id a priore emptore exigat: erit itaque aduersus eum ex uendito actio.soria utrum tunc locum habet, si interpellatus non soluat, an uero si non optulerit. et magis arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
missoria uemerit.S est ut nisi
intͣ c̾tum diem p̾cium solutũ¬
sit. inemptus fieret. iudeamꝰ
ꝙ̃.ad̃m uenditor agat tamde
fundo qmͣ de hus que ex fũdo
ꝑcepta sunt. ¶Itẽq si det̾ior fũ¬
dus effectus sit fco emptoris.
et quid̃ finita est emptõs ia
decisa q̃o ẽ ex uendito accõm
compet̾e. ut rescripto imꝑato¬
no. intonini et diui seu̾i dec¬
laratur. ꝙ ait neratius
ht̃ rõm ut int̾dum fructus
ptor. anqm̃ ꝑtem precu dedit.

Expanded text:
issoria venierit, hoc est ut, nisi intra certum diem pretium sit exsolutum, inemptus fieret, videamus, quemadmodum venditor agat tam de fundo quam de his, quae ex fundo percepta sint, itemque si deterior fundus effectus sit facto emptoris. et quidem finita est emptio: sed iam decisa quaestio est ex vendito actionem competere, ut rescriptis imperatoris Antonini et divi Severi declaratur. Sed quod ait Neratius habet rationem, ut interdum fructus ptor aliquam partem pretii dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
uemerit magis ẽ ut sub ꝯdc̃o¬
ne resoluit᷑ empt̃o ꝙͣ sub cõ¬
dcone contrahi uideatur.
in lege ua cau̾it si ad diẽ solu¬
ta peciũa ñ sit ut fundꝰ inem¬
ptus sit ita accipitur inẽptũ
eẽ fund. si uenditor inemptũ
eẽ uelit qr id uenditoris cã ca¬
uetur. nam si alit̾ accipietur
exusta uilla in potate ẽptoris
futurũ eẽt. ut ñ dando pecun¬

Expanded text:
uenierit, magis est, ut sub condicione resolui emptio quam sub condicione contrahi uideatur. in lege ita cauerit: 'si ad diem pecunia soluta non sit, ut fundus inemptus sit', ita accipitur inemptus esse fundus, si uenditor inemptum eum esse uelit, quia id uenditoris causa caueretur: nam si aliter acciperetur, exusta uilla in potestate emptoris futurum, ut non dand‹o› pecun
Abbreviated transcription (Latin):
in filũ potestate simuit et in
familiammansit. ur incius
parentis ꝗ ante cos in potãte
est. let ħ sitantum innatura¬
ub uim ⁊ in adoptiuis quo
nascitius si sifinganius abfu¬
isse maritum u̾bi gr̃a ꝑ decen¬
num reu̾sum anniculũ ĩue¬
nisse in domo sua. placet nob̾
uiliam sña hunc ñ ec̃ mariti
eum qui cum uxore sua morꝰ¬
um agnosce qͣi ñ suunssi mi¬
chi uidetur. ꝙ sceuola probat
si constat maritum aliquã¬

Expanded text:
in familia mansit, uel in eius parentis, qui ante eos in potestate est. et hoc non tantum in naturalibus, uerum in adoptiuis quoqunascitur. sed si fingamus afuisse maritum uerbi gratia per decennium, reuersum anniculum inuenisse in domo sua, placet nobis Iuliani sententia hunc non esse mariti eum, qui cum uxore sua adsum adgnoscere quasi non suum. sed mihi uidetur, quod et Scaeuola probat, si constet maritum aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
uitur societas. ut nec ab ini¬
t̾o pascisci possimus. ut hr̃s ⁊̃
succedat socͣietatis ħita ĩ pri¬
uatis socictatib at in societa¬
te uectigalium nichominuᷤ
man societas et post mortẽ
alicur. s ita demu si pars de¬
functi.ad ꝓsõam hrdis enis
asscripta sit. inhrdi quo cõ¬
ferri oporteat. ꝙ ip̃m ex cau

Expanded text:
uitur societas, ut nec ab initio pacisci possimus, ut heres etiam succedat societati. haec ita in priuatis societatibus ait: in societate uectigalium nihilo minus manet societas et post mortem alicuius, sed ita demum, si pars defuncti ad personam heredis eius adscripta sit, ut heredi quoque conferri oporteat: quod ipsum ex cau
Abbreviated transcription (Latin):
ut pͣcussis inlinea utẽtur. tem̾
eam lege. aquilia siue diu̾tit sñ
nupta ẽ adhuc. ¶ Siqs edificu
cenetur. ¶ Siqrus aque duccũ
meunidiruit. lic cem̃ta mea st̃
que rupta sunt tñ qr t̾ra mea nõ
sit qua aqmͣ ducomelius ẽ dic̾e
accõm utilem dandam. ¶Siex
plaustro lapis cecrdit et qd cor
rupit. uł freg̾it. aquilie accione
plaustrum teni plac. si male.
posuit lapides et io lapsi sunt.

Expanded text:
ut pertusis in linea uteretur, teneri ut pertusis in linea uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc.Si quis aedificii tenetur.Si quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit vel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et
Abbreviated transcription (Latin):
tibi⁊ impensas doñau̾it que ĩ
collectones huius fructuũmi¬
penduntur. s si colecta ħ int̾¬
ceꝑit furti tenetur. Octauen
in uinus adicit. insunquit ya¬
ꝗt in t̾ram uuas piecit. ut effũ¬
dentur. ¶d̾ et in silua ceduã
scribit. iu si ĩmaturam aqlia te¬
neatur. Ꝙ si maturam int̾ce¬
ꝑit furti teñ eum et arboru
ictum maturũ ita ne stirpes le¬
dec culit cessare aquiliam. ¶ Et
sipuerũ quis castrauit. et ꝑ̾cio¬
siorem fec̾it uił scribit cessaͬre
aquiliam s muĩriarũ erit agẽ¬
dum. aut ex edcõ edilium. aut
calicem diãtetrum faciendum
ded isti. si quid̃ impicia fregit.
dampnimiunia cenebitur.si
u̾o ñ impitia fregit. s rimas he¬
bat uitiosas pot̃ sic ẽẽ excusat
et iopłm artifices conuenire
solent. cum euisnbi mat̾riedã¬
cur. nꝑiculo suo se face̾ queres
ex locato touit accõm et aquilie¬
Sicum mantus uxori margar¬
itas extrĩcatas dediss musu. eat¬
qr minto uł inscio iuro ꝑforass.

Expanded text:
 impensas donaverit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur. Octavenus in uvis adicit, nisi, inquit, in terram uvas proiecit, ut effunderentur. Idem et in silva caedua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum ictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam. Et si puerum quis castraverit et pretiosiorem fecerit, Vivianus scribit cessare Aquiliam, sed iniuriarum erit agendum aut ex edicto calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur: si uero non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, potest esse excussate artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae.Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset,
Abbreviated transcription (Latin):
si filiodos data sit. an prdum¬
taxat depeculioueniretur.¬
¶ Ergo ait arbitror ñ solumde
peculio ꝯueniri s et siquid p¬
tea dolo malo pris caꝑta fran¬
Namsihat res. nec restituene
sit ꝑatus equũ ẽ enm ꝙͣti ea
res ẽꝯdempnari. Nam ꝙ ĩ fuo
cuires pignoridata c̃ exp̃ssu
est. s et incet̾is hone fid̾nudi¬
cũs accipiend̃ ẽe pompscnbit¬

Expanded text:
an pater dumtaxat de peculio conueniretur. ego autem arbitror non solum de peculio, sed et si quid praeterea dolo malo patris capta fraunam si habeat res nec restituere sit paratus, aequum est eum quanti ea res est condemnari. nam quod in seruo, cui res pignori data est, expressum est, hoc et in ceteris bonae fidei iudiciis accipiendum esse Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
ne dolo malo uenditoris. s
anuenclitor urditatis ob de¬
bitm afilio suo ꝙ ĩpot̾ate
eius ẽẽt ẜuo ueei cuius hr̾di¬
tatem uendidiss pr̃are debe¬
at emptori et iusum ẽ ꝗcꝗd
dimitaxat de peculio filii eui¬
ueaut in suam rem u̾sũ ĩue¬
matur.pr̾are eum deb̾e.Sol
querian ⁊̃ si quid lucrioccoe
proitatis uenditor scripẜit.
emptori restitu̾e id debeat et

Expanded text:
ne dolo malo uenditoris non an uenditor hereditatis ob debitum a filio suo qui in potestate eius esset seruoue ei, cuius hereditatem uendidisset, praestare debeat emptori. et uisum est, quidquid dumtaxat de peculio filii seruiue aut in suam rem uersum inueniatur, praestare eum debere.Solet quaeri, an et, si quid lucri occasione hereditatis uenditor senserit, emptori restituere id debeat. et
Abbreviated transcription (Latin):
ori debebiti s ec sinouau̾it uł
iniditiũ dedux̾it. accõm pr̾a¬
re debebit actori hanc ipanas
cutilucrũ om̃e ademptore
br̃ditatis respicit ita dãpnũ
quo d ad eũdem respic̾e. ¶De¬
niqr sirem hrditariam br̃s uẽ¬

Expanded text:
 si nouauerit uel in iudicium deduxerit actionem, praestare debebit hanc ipsam cuti lucrum omn‹e› ad emptorem hereditatis respicit, ita damnum quoque debet a eundem respicere.Denique si rem hereditariam heres uen
Abbreviated transcription (Latin):
cħ uenditor noĩatim excepit.
um i orreis conditarum pos¬
sessio tradita uidetunsi clauos
ap̃ cor̃rea tͣdita sunt / quo fc̃o
ꝯfestim emptor dnĩum et po¬
ssõm adipiscitur. et si ñ apꝑu¬
erit horrea ꝙ si uenditoris m̾¬
ces ñ fu̾intaisucaꝑio confest¬
ut eum certa m̾cede ꝯductu
s sibi distrahat. uł similealiq¬
emptoris succeisit Busdẽ defẽ¬
sionib utĩ posse quib uẽdit¬
or eł uti potuiss. sedet longe po¬
ssomis pͥscͣriptõne si uͣtriusq
possõ impleat tpr̃a ꝯstitutoĩb
stamta.

Expanded text:
 venditor nominatim excepit, um in horreis conditarum possessio tradita videtur, si claves apud horrea traditae sint: quo facto confestim emptor dominium et possessionem adipiscitur, etsi non aperuerit horrea: quod si venditoris merces non fuerunt, usucapio confestut eum certa mercede conductum sed sibi distrahat vel simile aliq locum emptoris successit, isdem defensionibus uti posse, quibus uenditor e‹i›us uti potuisse‹t›, sed et longae possessionis praescriptione, si utriusque possessio impleat tempora constitutionibus statuta.
Abbreviated transcription (Latin):
legib ꝯstitutum ẽ reddecur
staneo debe. Si u̾o longiore
nec uase id pactum ꝯuẽtum.
Cuius siue conueniẽs ẽ dic̾e:
si pacto conueco cautum est.
ut qñto serius quo et post nu¬
ptias data fu̾it. tanto post di¬
uortium reddatur. Si ꝓprie¬
re dieqmm reddenda doce co¬
stitutumẽ data sit uałe pact̃
conuetum si longiore n uałc¬

Expanded text:
legibus constitutum est, reddatur, stari eo debere, si ut longiore, nec ualere id pactum conuentum. cuius sententiae conueniens est dicere, si pacto conuento cautum est, ut quanto ser‹i›us quaeque et post nuptias data fuerit, tanto post diuortium reddatur, si propiore, quam in reddenda dote constitutum est, data sit, ualere pactum conuentum, si longiore, non ua