comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suninante baluci quid̃ ur porti᷑.¬
dis uł camp uimius ciuusq in
q i qti quod auus uteretur uum ĩt
tesͣ i lichiculo commodatouł iccator
et spropte quid̃ effcctus meusumn::¬
pip si hre. qͣuianon omnia loca uehicip¬
tibat liteneamqs. eẽ u̾ius au. et dolu e¬
in ꝰ culpama diugentiã ⁊custodi¬
d am ĩtotumine prare debcre qr̃

Expanded text:
balinei quidem uel porticus uel campi uniuscuiusque in uti, quod et alius uteretur: uerum in uehiculo commodato uel locato pro parte quidem effectu me usum habere, quia non omnia loca uehiculi tenea‹m›. sed esse uerius ait et dolum et culpam et diligentiam et custodiam in totum me pra
Abbreviated transcription (Latin):
inre cominodata pr̃anda ẽ. ut q̃¬
meaque sequitur rem commo¬
datam prãridebrat. puta equam¬
tibi cominodani. quam pullus
cominitabatiu etiam pulli te cu¬
strcliam prãre dete̾ uetes responde¬
rnt ¶¶ int̾clumpiane dolun ͥ¬

Expanded text:
in re commodata praestanda est, ut in re commodata praestanda est, ut ae sequitur rem commdatam, praestari debeat: ut puta equamtibi commodavi, quam pullus comitabatur: etiam pulli te custodiam praestare debere veteres responderunt. Interdum plane dolum
Abbreviated transcription (Latin):
machina operairtur cẽt̾um siut
de plano opus facẽt. tueum im¬
posiusti machine aut si mache
culpa factum᷑ minus diligent̾
non ab ip̃ougate uł fumum ꝑ¬
ticarumq uetustate dico ꝑicu¬
lum quod culpa contigit rogã¬
tis cominodatum: ip̃m prare
det̾ẽ namet melascripsit. si seriuĩ
lapidicinario commodatus sb̃
machinaꝑierit. teneri fabrimi
cõmodati qui negligentius ñ¬
mathinam colligauit. ¶ quin
imino ⁊ quialias re cominoda¬
ta utitur nonsolum commodã¬
ti: u̾um furtiquoq tenetur. ut
iulianus lib̃ .xi. ligessorum sgi¬
bit. ¶ deniq ait. sitibico sicem
tis: ego qͥd̃ ħ int̾ leuero: si quidẽ
ad ħ tibi cominod aũo ut cauere¬
turtibi ĩ eo̾ ceneri me tibi contra¬
rio uiditio. ¶ Siminus. neq me¬
tum: etianten̾s michi inquit¬
commodatiimino ait. ã furti:
qm̃ alit̾ re cominodatausus es.¬
quem ad modum qui equo ĩ ꝗt.¬
ur uestim̃to alit̾ quam comino¬
datumẽ utitur. furti tenetur:
¶Sus q adeo antem diligẽna

Expanded text:
machina operaretur: ceterum si ut de plano opus faceret, tu eum inposuisti ‹i›n machina, aut si machinae culpa factum minus diligenter non ab ipso ligatae uel funium perticarumque uetustate, dico periculum, quod culpa contigit rogantis commodatum, ipsum praestare debere: nam et Mela scripsit, si seruus lapidario commodatus sub machina perierit, teneri fabrum commodati, qui neglegentius machinam colligauit. Quin immo et qui alias re commodata utitur, non solum commodati, uerum furti quoque tenetur, ut Iulianus libro undecimo digestorum scripsit. denique ait, si tibi codicem ris egoque hoc interleuero, si quidem oc tibi commodauero, ut caueretur tibi in eo, teneri me tibi contrario iudicio: si minus neque metum, etiam teneris mihi, inquitcommodati: immo, ait, etiam furti, quoniam aliter re commodata usus equemadmodum qui equo, il vestimento aliter quam commodatum est utitur, furti tenetur. adeo autem diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
namet lancemurd̾i cõmodatam
qͣr culꝑam inecam quoq prestan¬
dam᷑: plane si seruus cumea fu¬
gerit. eumm qui cominodatum
accepit. non teneri: nisi fuge pre ̃¬
stitit culpar: ¶ Side petisses nta
triclinium sfernẽm et argentũ
ad minist̾ĩum prelem. ⁊ fecero.
deinde petisses ut id̾ seq̃ñnti die fa ͦpel
cerema cum commode argentũ
roq ꝑierit. qua actione agi possit.
scripsit. multũ int̾eẽ custodem

Expanded text:
nam et lancem videri commodatam: quare culpam in eam quoque praestandam. plane si servus cum ea fugerit, eum qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culpam. Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum ad ministerium praeberem, et fecero, deinde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum uero et perierit: qua actione agi possit scripsit multum interesse, custodem
Abbreviated transcription (Latin):
dan custoclia pr̃ati: aꝑut uete
⁊ hominis custolia pr̃anda est.
si uinctus comiodatus ẽ ur¬
etiam si eius etatis: utcustelia
indige̾t certe sil accums̃ ut cu¬
stidiamis qui rogauit prẽt di¬
cendum erit prãre. ¶ Sint̾clũ
cimortis dampnum ad eum
qui commodatum rogauit ꝑ¬
tinet. nam sitibi equum com¬
modauerõ ut ad uillam ad du¬
ceres: tu ad bellum clipt̃s: cõm¬
modati ten᷑eb̾ĩs idemerita ĩ ho¬
mine plane si sic commodaui.
ut adbellum ducẽs meum erit
piculum. ¶ namasi seruum
tibitecterem comnodaũo: et de

Expanded text:
 custodia praestetur, apud ueterdum et hominis custodia praestanda est, si uinctus commodatus est, uel eius aetatis, ut custodia indigeret: certe si hoc actum est, ut custodiam is qui rogauit praestet, dicendum erit praestare. Se‹d› interdum et mortis damnum ad eum qui commodatum rogauit pertinet: nam si tibi equum commodauero, ut ad uillam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut ad bellum duceres, meum erit periculum. nam et si seruum tibi tectorem commodauero et de
Abbreviated transcription (Latin):
datum necessitatis consũmare
¶igituͣr si pugillares michi cõ¬
modastiut Tebitor michi caue
iin urele facies iniportue re¬
petendo nam si negasses uł eni¬
issemul testes ad hibiussem
ĩdemq ẽ si ad fuusciendam in¬
sulam tignacommnodasti deiñ
procraxisti aut etiam sciens iu¬
tiosa commnodatus adiuuari
quiupx nos ñ decipi bñfõoportetꝰ
ex anib causis⁊ contrarumt
iuditiumutile eẽ dicendune¬

Expanded text:
datum, necessitatis consummare. datum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies importune repetendo: nam si negasses, uel emissem uel testes adhibuissem. idemque est, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens uitiosa commodaueris: adiuuari quippe nos, non decipi beneficio oportet. ex quibus causis etiam contrarium iudicium utile esse dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
scontraria conimodati actio
etiam sine principal pot̾ mo¬
ueri sicut ⁊ cetẽ que dicuntur
dontrarie. ¶Si ex facto hrdis a¬
gatur. hr̃s commodati ĩ souilũ
condemꝑnatur licet exꝑte hr̃s
ẽ ¶Sicut᷑ autem uoluntatis et
offitii iagis quam necessitatis
ẽ commodare. ita modum com¬
modati finemq p̾scribe̾ ẽ eius
quibñsitium tribuit cum aũt
idfecit io e post qͣuam comino¬
dauit tunc finem prescribere.¬
q uetro age acq ĩtempestiueq¬
usum cominodate iri aufferre:¬
ñ offitium tantum imiedit. s
q susceptaẽ obligatio intlum¬
dandui accipiendumq geri
tur enim negcciu ĩ iucem ⁊¬
ideo inuicem ꝓpoĩte sunt accces.¬
ut appareat quod ĩ principio
bñsitꝑ ac mite uoluntatis fũat.¬
õnũti ̃ muͣtu᷑as p̾stationes ac¬
cionesq ciuiles ũt accidit ĩ co
quiabsentis negiria gĩia gere¬
incohauit neq enim impie
ꝑitura deseret suscepiss enim
fortassis alius sus non cepisset
uoluntatis ẽ emm suscipe man¬

Expanded text:
Contraria commodati actio etiam sine principali moveri potest, sicut et ceterae quae dicuntur contrariae. Si ex facto heredis agatur commodati, in solidum condemnatur, licet ex parte heres est. Sicut autem voluntatis et officii magis quam necessitatis commodare, ita modum commodati finemque praescribere eius neficium tribuit. cum autem id fecit, id est postquam commodauit, tunc finem prae scribereetro agere atque intempestiueusum commodatae rei aufern officium tantum impedit, sed et suscepta obligatio intdandum accipiendumque. tur enim negotium inuicem ideo inuicem propositae sunt actut appareat, quod principio cii ac nudae uoluntatis fuerat,rti in mutuas praestationes actionesque ciuiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gereinchoauit: neque enim impune peritura deseret: suscepisset fortassis alius, si is non coepisset: uoluntatis est enim suscipere man
Abbreviated transcription (Latin):
posui annonsiposu ad me per¬
iculum spectar simins ad eñ
penes quem relictiimẽ ego puto
commodati quid̾ agenlum ue¬
runanstsiam eumprare debe̾.
fenes quẽ res relicte sunt. nisi ali¬
uo nominatim conuemit ¶ Si
duobus uehiculum commo.¬
edatimmsit. uł iccatum simi. cel¬
sus filius scribit lib̃ui. dig̾ qͣuer¬

Expanded text:
posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati quidem agendum, uerum custodiam eum praestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim conuenit. Si duobus uehiculum commodatum sit uel locatum simul, Celsus filius scribit libro se
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ  nde queritim᷑ salt furfi
egĩt ampe solus debeat comino̾¬
daticonueniri ĩtait celsus si alł¬
nĩ  conueniatin qui surtiñ egiti qu¬
in die fa ͭ  paratus sit ꝑiculo suo conuẽireͥ¬
t altum qui furtiagendolucrum
sensit ex recommnodata debere ꝓ¬
seim aucli c absolui sb silogis¬
a aquilie ad u̾sus socummi eius baꝰ¬

Expanded text:
 Vnde quaeritur, si alter furti egerit, an ipse solus debeat commodati conveniri. et ait Celsus, si alter conveniatur qui furti non egit, et paratus sit periculo suo conveniri alterum, qui furti agendo lucrum sensit ex re commodata, debere eum audiri et absolvi. Sed si legis Aquiliae adversus socium eius ha
Abbreviated transcription (Latin):
runt. feretantum libros conscrip¬
iscrunt. alfenus. uariis. gauis au¬
lus. ofilius ticius cesuis anfidius.
cua aufilius. naniusa. flauius
gesti sunt ab aufidio namusa in
exquib nanius ⁊ consu fuit ofiliũ
nam deiegib ii asrmus primus
cõscͣbit. de iuris dicione. id edictũ
p̃toris primus dilgent᷑ cõposuit.
nam aũt eunẜuius duos libres
adbrutum ꝑ qmbreuissimos ad
edictũ sb̾scriptes reliquit. fuit cod
cempetiebatius qui id cornelis in¬
atimi auditor fuit aulus cassellf¬

Expanded text:
runt, fere tamen hi libros conscripserunt: Alfenus Uarus Gaius, Aulus Ofilius, Titus Caesius, Aufidius Tucca, Aufidius Namusa, Flauius gesti sunt ab Aufidio Namusa in ex quibus Uarus et consul fuit, Ofilius nam de legibus uicensimae primus conscribit: de iurisdictione idem edictum praetoris primus diligenter composuit, nam ante eum Seruius duos libros ad Brutum perquam breuissimos ad edictum subscriptos reliquit. Fuit eodem tempore et Trebatius, qui idem Corneli Maximi auditor fuit: Aulus Cascell
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ita obiirgatum eẽ. a quinto
mutio namq eum lississe De
e pricio ⁊ nobili ⁊ causas orãti ius
ĩ quo u̾saretur. ignorare / ea ueluti᷑
cõtumcua seruib tactus operam
dedit uiri cuuli ⁊ pluruimum cõ
de quib locuti sumus audiuit ĩ¬
stitutis ab albolucillio ĩstructus
auttm marime a gallo aquilio
ertant ccreineꝰ tacti bictum ĩ le¬
gatt̃ẽ. pcriss statuam ei ppls rom¬
anus prorostris posuit hodies ex¬

Expanded text:
obiurgatum esse a Quinto Mucio: namque eum dixisse turpe esse patricio et nobili et causas oranti ius in quo uersaretur ignorare. ea uelut contumelia Seruius tactus operam dedit iuri ciuili et plurimum eos, de quibus locuti sumus, audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus autem maxime a Gallo Aquilio,extant Cercinae confecti. hic cum in legatione perisset, statuam ei populus Romanus pro rostris posuit, et hodieque
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Cetere itaq res preter no¬
minauenunt in ħ iuditium
lameclicam̃ta et uenenauem¬
iñ qõ ĩ iditium s indexomnĩo¬
bõ lnt̾ ponere se inhiis ñ debet boni
senim et ĩ nocentis uri offitio¬
eum sungi oportet. tantum dẽ
debet facere et ĩ libris impbate
lectionis magicis forte ul hus
umpendasũtss si quid ex peci.¬
latuur ex sacrilegio q̃situm
crit.uꝑ ui aut latrocimo aut
et tabulas testamenti debebit
aut aput eum qui ex maio¬
re ꝑte br̃s ẽ iubere man̾e. aut
mnede deponiinam et labeo scri¬
psit. uendita hr̃litate cabulas
testam̃ti descriptas deponi opor¬
deb̾e̾ dare. tabulas u̾o autenti¬
hr̃ditarie. cas uidex curare debet
ntaput cum maneant quim¬
aiore ex ꝑte hr̃s sit cetis cescrip¬
tum et ieco gnitum faciat cau¬
tione int̾poĩtaut cum res exi¬
gĩt ip̃e exhibeantim si omnes¬
q̃ husd̾ ex ꝑtib hr̃des sint. nec in¬
t̃ ecs comienat aput qͣm poti¬
us ec̃ debent. sortiri eos oportet õ

Expanded text:
 Ceterae itaque res praeter nomina ueniunt in hoc iudicium. la medicamenta et uenena ueniunt quidem in iudicium, sed iudex omnino interponere se in his non debet: boni enim et innocentis ueum fungi oportet: tantundem debebit facere et in libris improbatae lectionis, magicis forte vel hisumpenda sunt. Sed et si quid ex peculatu vel ex sacrilegio quaesitum erit vel vi aut latrocinio aut et tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit vendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi opordebere dare, tabulas uero authentihereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heredes sint nec inter eos conueniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet:
Abbreviated transcription (Latin):
aius. P otest eͣtiam inteͣsta¬
mento hr̃dem suum quis
cdampnare ne altius. des su¬
as toslat ne liminib ediũ
uicinarum offitiat᷑ ut pa¬
tiatur. euintignumĩ parie¬
tem imimtt̾e̾ uł stilliciclia
tiatur. iucnum ꝑ fundum

Expanded text:
um.Potest etiam in testamento heredem suum quis damnare, ne altius aedes suas tollat, ne luminibus aedium ui‹cin›arum officiat, uel ut patiatur eum tignum in parietem immittere, uel stillicidia tia
Abbreviated transcription (Latin):
ret oosq a negitio dimittẽt. si eas
eis ñ sou̾ut. ꝯpro socio. et exuendi
gramaticam toce̾nt. ⁊ quod ex eo¬
artisitio questus fecissent. cõmu¬
ne corumeẽt. de ea reque uolue¬
runt ficrir in pacto conuentõ pro
scripserunt deinde int̾se hiis uer¬
bis stipulati sunt bec que scripta
supra sunt. itadari fieri neq ad uerẽ

Expanded text:
ret eosque a negotio dimitteret, si eas ret eosque a negotio dimitteret, si eas eis non soluerit, et pro socio et ex uenditgrammatica‹m› doceartificio quaestus fecissent, commune eorum esset: de ea re quae voluerunt fieri in pacto convento societatis proscripserunt, deinde inter se his verbis stipulati sunt: "haec, quae supra scripta sunt, ea ita dari fieri neque adversus
Abbreviated transcription (Latin):
demum usuras partiri debet si so¬
cietas nomine fen̾aau̾it nam si
suo nomine. qm̃ sortis ꝑiculu
ad eum ꝑtinu̾it. usuras ip̃m re¬
tinere oportet. ¶ Si quid unus ex
sccͦus necessario de suo impend̾it
ĩ comimuine negcrium⁊ iuiditio so¬
cieratis seruabit. ⁊ usuras si forte
mutuatus subusuris dedit. s et
at. quas possit brẽ. si aliimutuum
tecliss. ¶ non alias sccius in id qd̃
facere pot̃ condempnatur. quam
si confitetur se scrium fuisse.
aius Hemo ex sccuis plus ꝑte sua
pot̃ alienare. ⁊ si totorum bonoru
sccii sint. ¶ illud queritur utrum
is demun facẽ iudgtu. quomi¬
nus facẽ possit qui erogat bona
sua: ĩ fraudem future actionis:
an et qui crcasione ad quiren diũ
lititiu. srũuis e de doloeo sentire
ꝓconsulem quierogat bona sua.
id q exinidictis collige̾ possumus
ĩ quibita ẽ. quod dolo fecisti ut de
sineres possit̾e.
coiretur. ⁊ conuen̾it ut unus reli¬
quis nimcdinas: id ẽ. epulas pr̃a¬

Expanded text:
ras partiri debet, si societatis nomine faeneraverit: nam si suo nomine, quoniam sortis periculum ad eum pertinuerit, usuras ipsum retinere oportet. Si quid unus ex sociis necessario de suo impendit in communi negotio: iudicio societatis servabit et usuras, si forte mutuatus sub usuris dedit: sed etat, quas possit habere, si alii mutuum dedisset. Non alias socius in id quod facere potest condemnatur, quam si coale. Nemo ex sociis plus parte sua potest alienare, etsi totorum bonorum socii sint. Illud quaeritur, utrum is demum facere uidetur quo minus facere possit, qui erogat bona sua in fraudem futurae actionis, an et qui occasione adquirendi non utitur. sed uerius est de eo sentire proconsulem, qui erogat bona sua, idque ex interdictis colligere possumus, in quibus ita est: 'quod dolo fecisti, ut desineres possidere'coiretur et conueniret, ut unus reliquis nundinas id est epulas praesta
Abbreviated transcription (Latin):
diuidundo iuditio huius inoĩ¬
quoq rei ratio habebitur nama
si distracta eẽt sccictas: nichilo
minus diuisio rerum ierum¬
nes aliquem sociorum sit ⁊ alicus¬
ius sociorum qruid absit cumeo a¬

Expanded text:
diuidundo iudicio huius quoque rei ratio habebitur: nam etsi distracta esset so‹ci›etas, nihilo minus diuisio rerum nes aliquem sociorum sit et alicuius sociorum quid absit, cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
aut eius qui deposuiss hẽtem
dosi reddẽ eam ñuult. ¶ competit
etiam condictio depoĩte reino¬
is cͤ aiine. s ñ ante quam id dolo
oaipo quod depoĩtum accipiat cõ¬

Expanded text:
aut eius qui deposuisset heredesi reddere eam non uult. Competit etiam condictio depositae rei nomine, sed non antequam id dolo oc ipso, quod depositum accipiat, co
Abbreviated transcription (Latin):
munit̾ et ĩ ommib rone fitei
iudiciis s clicendumẽ suielit.
actorsius impensis suoq per¬
icillo ꝑferriien romam. ut¬
aucdiendus sit. qm et in ad ex¬
hibendum accione id seruatuur:¬
¶ cumisequestrorecte agetur¬
tepoĩti sequestraria actioneꝙͣ
et inbrdem eius rechli oportet.
qmad moclum quod exstipu¬
latuc uł. ex testamento dari op

Expanded text:
muniter et in omnibus bonae fidei iudiciis. sed dicendum est, actor suis inpensis suoqueiculo perferri rem Romam, utaudiendus sit, quoniam et in ad exhibendum actione i‹d› seruaturCum sequestre recte ageturdepositi sequestraria actione, quam et in heredem eius reddi oportet. Quemadmodum quod ex stipulatu uel ex testamento d
Abbreviated transcription (Latin):
aput nũmularios uł cum nũ¬
mulariis uł ꝑ ipõs ex̾cebãt. et añ
pruulegia igitur sibonauenie¬
rint. depoĩtariorum ratio habe¬
bitur: dum modo eorum qui
uł postea usuras acceper̾ ratio
non habeatum. quasi renutia¬
uerint depoĩto item queritur.
utrum ordo spectetur eorum:
qui deposuerunt. an uero simł
omnium depoĩtariorum ratõ
babeatiur: et constat sinuil ad¬
mittendes. ħ emn rescripios ñ¬
principali significatur
que ĩ bonis argentarii ex pecu¬
uia depoĩta reperta ẽ. s ĩ omnib
fraudatoris facultatib id ꝙ pp̃
necessarium usum argentari¬
orum ex utilitate publica recep¬
tum ẽ plane sumptus cã qui
necessarie factus ẽ. semꝑ p̾cedit.
nam deducto cobonorum cal¬
culus subduci solet.
facto defucti agatur adu̾sus
hr̃ditaria agere debro: siuero
ex suo delicto pro ꝑte ñ ago:
merito qui a estimatio refertur
ad dolum q̃mĩ solidum ip̃e he¬
res admisit.
ulianus. Dec adu̾sus coherede̾
eius qui dolocarent. depoĩti ac

Expanded text:
apud nummularios uel cum nummulariis uel per ipsos exercebant. et ante priuilegia igitur, si bona uenierint, depositariorum ratio habetur, dummodo eorum qui uel postea usuras acceperunt ratio non habeatur, quasi re nuntiauerint deposito. Item quaeritur, utrum ordo spectetur eorum qui deposuerunt an uero simul omnium depositariorum ratio habeatur. et constat simul admittendos: hoc enim rescripto principali significatur.quae in bonis argentarii ex pecunia deposita reperta est, sed in omnibus fraudatoris facultatibus: idque propter necessarium usum argentariorum ex utilitate publica receptum est. plane sumptus causa, qui necessarie factus est, semper praecedit: nam deducto eo bonorum calculus subduci solet. facto defuncti agatur aduersus ro parte hereditaria agere debeo: si uero ex suo delicto, pro parte non ago: merito, quia aestimatio refertur ad dolum, quem in solidum ipse heres admisit.cio. Nec aduersus coheredes eius, qui dolo carent, depositi act
Abbreviated transcription (Latin):
conduditur ⁊ cum merã penãs⁊ datren¬
contineat. neq poͣst annuniare
iuris exꝑiundi causauccare.
ulp̃. Inius uocariñ oportet. ne
consulem neq p̾fectum neq
p̾torem. neq proconsuem. ne¬
q ceres magistratus qui im̃ppꝰ¬
possunt aiulx̃ ĩ carce̾m dũcsneꝙͣ
pontificem dum facit sacra nece
eos qui pp̃ loi religionem inde
se mou̾e ñ põssunt s nec eum
quicum equo publico ĩ cã pub¬
lica trãsueatu¶ ꝑt̾ea ĩius uocaꝰ¬
ri ñ deret qui uxorem ducat an¬
qͣcam q̃ nubat ne  iuidiccm dui
de re cognoscat neceum qui apͭ

Expanded text:
concluditur: et cum meram poenam contineat, neque post annum neque iuris experiundi causa uocare. 2 um: In ius vocari non oportet neque consulem neque prefectum neque pretorem neque proconsulem atque ceteros magistratus qui impepossunt et iubere in carcerem duci, nec pontificem dum sacra facit nec eos qui propter loci religionem inde se movere non possunt. Sed nec eum, qui equo publico in causa publica transvehatur, propterea in ius vocari non debet. Sed qui uxorem ducit aut eam que nubat, nec iudicem dum de r
Abbreviated transcription (Latin):
solum copostulante qui ab eo
lesus ẽ. s oĩ qui quq ex peritu.¬
¶Si is ꝓ quo spopondisti ĩpetrau̾it
ne aliquis debitor ip̃ius adu̾sus
cum ex ceptir utatui dem̃ tu in
sen ecceptione uti necie ip̃m oportet
ł impetraresisi intclum patiario.
uiri ayi si soluendo debitor ñ sit
Esituicidisti inediciun reus q

Expanded text:
solum eo postulante qui ab eo laesus est, sed omni, qui quandoque experitur.Si is pro quo spopondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in s exceptione uti: nec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si soluendo debitor non sit. sed si tu incidist
Abbreviated transcription (Latin):
iatisimum enam⁊ bon¬
orum possõnem dare pot̾.
sĩ possõnem mitt̾e puꝑil.¬
lis ñ hñtib cutores. consti.¬
tuere iudices litĩgãtib dan¬
ẽ ea queq cõcessa ẽe indẽtur
sine quib iurisdictio exꝑ
rum aut mixtum ¶̃ me¬
rumest imꝑium hre glaꝰ¬
du potestatem adamina¬
u̾tendum ĩ facinoroso
homines ꝙ aiam potestão¬

Expanded text:
latissimum est: nam et bonorum possessionem dare potest et in possessionem mittere, pupillis non habentibus tutores constituere, iudices litigantibus daest, ea quoque concessa esse uidentur, sine quibus iurisdictio explrum aut mixtum est. merum est imperium habere gladii potestatem ad animaduertendum facinorosos homines, quod etiam potesta
Abbreviated transcription (Latin):
gumentis et testimonus ꝯque
orei e aptiora quero proximora
zoẽ comꝑerits non enim ad mui¬
titudinem respicioportet. s ad
sinceram testimoĩorum fide᷑
ci testimoniaquib potius lux

Expanded text:
gumentis et testimoniis et quae rei aptiora et uero proximiora esse compererit: non enim ad multitudinem respici oportet, sed ad sinceram testimoniorum fidem et testimonia, quibus potius lux
Abbreviated transcription (Latin):
se habeas res tuas uend̾e ⁊ recte
dicir inħ ex̃ mandati actionẽ.
ut suscipiam obligationem q̃
adu̾sus te uenditori competit
nam et ego tecum agere possũ
ut prestes michi adu̾sus uen¬
ditorem empti actionenis set
si mandato meo uiditum sus¬
cepisti: manente iuditio sine
iusta causa non debes mecum
agers ut tranfferatur uditi¬
unuͣ me uonclum enim ꝑfeci¬
sti mandatumsitem si dumne¬
gitia ieageris: alicui de cre¬
ditorihus meis promisis: et añ¬
nem mutare cau̾e ebi tereo de¬
fensurunte Giuditio cesi¬
sti ꝓmisero. nec ex hibuero: et
Qnͣte quani prestem mandati
agere p̾sũ ut melibe̾s ul si pro
ce irus ꝓmettendi factus sum¬
S si mandau̾o tibi treditorimõ
sonias. tuꝙci promisis et ex ea
causa dampnatus sis: huma¬
tuus ẽ ꝯinħ cãu mandati acci¬
ouem tibicompeter. ¶ quoies
autem ante pecimiam souitã
mandati agiposse diximus fa¬
ciendi causa non dandi tenebi¬
tur reus. et ẽ equisimum sic̾
mandante auquo actionẽ nac¬

Expanded text:
se habeas res tuas uendere? et recte dicitur in hoc esse mandati actionem, ut suscipiam obligationem, quae aduersus te uenditori competit: nam et ego tecum agere possum, ut praestes mihi aduersus uenditorem empti actiones.Sed si mandatu meo iudicium suscepisti, manente iudicio sine iusta causa non debes mecum agere, ut transferatur iudicium in me: nondum enim perfecisti mandatumgotia mea geris, alicui de creditoribus ‹m›eis promiseris, et antenem mutare, cauere tibi debeo defensurum te.Si iudicio te sisti promisero nec exhib‹u›ero, et antequam praestem, mandati agere possum, ut me liberes: uel si pro te reus promittendi factus sim.Sed si mandauero tibi, ut creditori meo soluas, tuque expromiseris et ex ea causa damnatus sis, humat in hoc casu mandati actionem tibi competere. Quotiens autem ante solutam pecuniam mandati agi posse diximus, faciendi causa, non dandi tenebitur reus: et est aequum, sicut mandante aliquo actionem nac
Abbreviated transcription (Latin):
imperator antonn¬
cuigrex eẽt abad¬
conduxerat. ita rescii
abegisse probari pot¬
ti casum prare n cogli¬

Expanded text:
Imperator Antonincum grex esset abacconduxerat, ita rescripabegisse probari potti, casum praestare non cog
Abbreviated transcription (Latin):
cere ꝓ opera constituta: dubiumud
ẽ quĩ ioeatio ci conductio si
omꝑ Qun finidus licetur etͣ em¬
matum ĩ strim̃tumcolonus accipi¬
at. ꝓtulus ait idagrutĩstrumentũ
emptum hãt coionus acuti fieret
facta qͣuo adis quieã icras teliss¬
uo uellz morte eiꝰ qui ioduit touitur.

Expanded text:
cede pro opera constituta, dubium non est quin locatio et conductio sim Cum fundus locetur, et aestimatum instrumentum colonus accipiat, Proculus ait id agi, ut instrumentum emptum habeat colonus, sicuti fieret,facta, quoad is, qui eam locasset dedissetve, vellet, morte eius qui locavit tollitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sentiamus emptionem non eẽ. n¬
tam̃ ꝓuendito teneridebet
quantunt̾est. non deceptum: et¬
suenditor quoq nesciat. ueluti a¬
si mensas quasicitreas emat que
non sunt. ¶ cum ꝑuenditorẽ
stetĩt. quominus remͣtradat. uti
litas omnis emptoris ĩ estimatio.¬
nemuenit que modo circa remg
consistit ñeq enim si potuit ex
uino puta negiriari: aiucrumᷤ
facẽ. id estimandumesnon mag̾
quam si triticum em̾nt ꝙ ob eame
rem quod non sit traditum fa¬
milia eius fame laborau̾it. nan
pretium tritici ñ seruorum fame¬
necatorum consequitur. nec em̃¬
mait. sit obligatio quod tardi¬
us agitur quanius crescat si ui
numpodie pluris sit. merito quia
siue datum eẽt bret emptor: siue
non qm̃ saltem hodie dandumẽ
qd̾ iam olim dari oportut Si tibi

Expanded text:
sentiamus, emptionem etamen venditor teneri debet, quanti interest non esse deceptum, etsi venditor quoque nesciet: veluti si mensas quasi citreas emat, quae non sunt. Cum per venditorem steterit, quo minus rem tradat, omnis utilitas emptoris in aestimationem venit, quae modo circa ipsam rem consistit: neque enim si potuit ex vino puta negotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laboraverit: nam pretium tritici, non servorum famenecatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamvis crescat, si hodie pluris sit, merito, quia sive datum esset, haberem emptor, sive non, quoniam saltem hodie dandum est quod iam olim dari oportuit. Si tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tebatur set eorum que postea ñ¬
ad quirit cenẽtur et p̾tẽa cauere
debet quicquid ex hr̃ditate liber¬
ti ad eumꝑuen̾it. restitutum inꝰ.¬
m̃arcellus notat illa prestare.
sienditor exempto delet. que ĩ¬
hr̃et emptor. si homo mauumi¬
issus non eẽt.ñ continebuntur
igitur que si manumissus ñ
fu̾it. ad quisiturus non eẽt¬

Expanded text:
tur, sed et eorum, quae postea adquirit, tenetur et praeterea cauere debet, quidquid ex hereditate liberti ad eum peruenerit, restitu‹tu› iri.Marcellus notat: illa praestare uenditor ex empto debet, quae haberet emptor, si homo manumissus non esset: non continebuntur igitur, quae, si manumissus non fuit, adquisiturus non e
Abbreviated transcription (Latin):
quasim ꝑtem pretis cares at ẜõ
nulli alii euniquom inichiuen¬
deres actio eonõie ex tendito ẽ¬
si aliis uendid̃is ¶ qui domum¬
uentebat. excepit sibi uenditõem¬
hĩtationem donec uiueret: aut ĩ¬
siugulos annos tecem emptor ñ¬
primo anno maluit decem prãre
secunto anno hĩtationem prãre.
trebatius ait mutande uoluta¬
tis potestatem eumhre singulisq
annis alt̾utrum prare posse. et quã¬
diu paratus sit. alfutrum prãre.¬

Expanded text:
quasi in partem pretii ea res nulli alii eum quam mihideres, actio eo nomine ex uendito esi alii uendideris. Qui domumuendebat, excepit sibi habitationem, donec uiueret, aut singulos annos decem: emptor primo anno maluit decem praestare, secundo anno habitationem praestare. Trebatius ait mutandae uoluntatis potestatem eum habere singulisque annis alterutrum praestare posse et qudiu paratus sit alterutrum praes
Abbreviated transcription (Latin):
non du edificiis impoĩte sunt:
quamuis tegenti grã alłate sunt
ĩ ruptis ⁊ cesis habentur aliud gͣ¬
iris ẽ inhus que detracte sunt
Pit reponẽntur. eibus enim acce

Expanded text:
nondum aedificiis impositae sunt, quamuis tegendi gratia allatae sunt, in rutis et caesis habentur: aliud iuris est in his, quae detractae sunt ut reponerentur: aedibus enim acce
Abbreviated transcription (Latin):
let uiue eẽ. eaqũoq quẽ ex edifitos
d̾etrͣacta sunt ut reponatuu edincũ
sint: a̾tqͣue parata sunt ut impon¬
antur. ñ sunt edificii. palique uiꝰ
.nee causa parati sunt. ante quã
coliocentur fundi non sunt. set
qui exempti sunt. hac mente ut
bulis ficri solent. ita edium sunt.
sistipites saat eorum intra de fos¬
si sunt quod si supra t̾ram siit.
rutis a cesis cedunt. tegule que¬

Expanded text:
let, villae esse. Ea, quae ex aedificio let, villae esse. Ea, quae ex aedificio detracta sunt ut reponantur, aedificii sunt: at quae parata sunt ut imponantur, non sunt aedificii. Pali, qui vineae causa parati sunt, antequam collocentur, fundi non sunt, sed qui exempti sunt hac mente ut bulis fieri solent, ita aedium sunt, si stipites eorum in terra defossi sunt: quod si supra terram sunt, rutis et caesis cedunt. Tegulae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
irrogatur. ¶ p ena gramor uitͥ
legem imppĩta. exitim᷑atcem co¬
seruat. ut et constitutum est exͫ
responsum ut puta sieum qui
ꝑte bonorum mulctari cebins
preses relegau̾it. dicendum ẽ
duriori sĩa cumeo transactũ
de ex stiͣmatõne eius. id cirooq¬
 non ẽe ĩ fameniss si ĩ causa furti
nec manfesti ĩ quadmplum
uidex condẽpnabit hon̾atum
quidem reusn pena aucta/nã
ex surto non manifesto ĩ dup¬
lum conueĩri debuit. uerum
iaͣria eum honerassꝰ. transactũ
cumeo uid̾e̾tur. ¶ crͣien stellio¬
natus ĩ famiam irrogat damp¬
nato quamuis publicum nõ i¬
aulus Peruus cuus nomine.ͫ
notale uiditium dominus acce

Expanded text:
inrogatur. Poena grauior ultra legem imposita existimationem conseruat, ut et Constitu‹tu›m est et responsum. ut puta si eum, qui parte bonorum multari debuit, praeses relegauerit: dicendum erit duriori sententia cum eo transactum de existimatione eius idcircoque non esse infamem. sed si in causa furti nec manifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum iaria eum onerasset, transactum cum eo uidetur. Crimen stellionatus infamiam irrogat damnato, quamuis publicum non eictum. Seruus, cuius nomine noxale iudicium dominus ac
Abbreviated transcription (Latin):
ͣͨtalis procuratio concessa elitͦura¬
trb .i. torem adlitem suscipiendam¬
x̃. minus iudicatum solui exposuit.
s aipretor ait uiditium accipere c¬
gamu̾um ex causa non debet cõ¬
pelli. ut puta si inimititie cͣapita

Expanded text:
talis procuratio concessa est. 'Procuratorem ad litem suscipiendaminus iudicatum solui exposuit' praetor ait 'iudicium accipere cogam'. Uerum ex causa non debebit compelli. ut puta inimicitiae c
Abbreviated transcription (Latin):
nem cum pr̃e dare ꝓcuratore¬
re p̃r ab sens sit uł suspecte iute¬
quo casu solet filie compet̾e de do¬
te accio posse eam prgcuratoremꝰ
dare. ¶ ip̃e quoq filius procurator
dariponĩt ⁊ ad agendum ⁊ ad de¬
fendendum. ¶ inuitus ꝓcurator¬
ñ solet daris ĩuitum accipere de¬
bemus ñ eum tantum qͥ contra¬
dicit u̾um eum quoq^ consenssis¬
se non prõbatur. ¶ uetam prccurͣ¬

Expanded text:
nem cum patre dat procu- ratoreter absens ‹s›it uel suspectaequo casu solet filiae competere dte actio, posse eam procuratorem . ipse quoque filius procurator dari poterit et ad agendum et ad defendendum. Inuitus procuratorn solet dari. inuitum accipere den eum tantum qui contraicit, uerum eum quoque qui consense non probatur. Ueterani procur
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ si qua ei sit accio quia ip̃e
ex periri pot̾ nonsolum si castr
passus d̾abitad ĩiuriarumꝰ
accõnem si forte neq p̃r p̾sensͥ
sit nec pr̃is procuratoruelit ex¬
periri a erit uurͣ ab ip̃o filio fam¬
ilias procurator datus. ¶ħ am¬
plius iulianus scribit. ⁊ si filio

Expanded text:
t, si qua sit actio, qua ipse experiri potest: non solum si castrepassus dabit ad iniuriarum actionem, si forte neque pater praesens sit nec patris procurator uelit experiri, et erit iure ab ipso filio familias procurator datus. hoc amplius Iulianus scribit et si
Abbreviated transcription (Latin):
pus uictus continuͣmẽ merito
ott a ignoranti cedit: ex die mor¬
tis mariti ⁊ ideosi post legitim.¬
um tempus cognoiuit: labeo
ait ip̃o die ⁊ sumere eam lu
plł untur ̃ponsi: nullus luctus
ħ. Polẽt aprincire nperariꝑ
ut intra legitimum tempus m¬
ulien nuibe̾ uce̾at. ¶ que iurumiꝰ
elugent intra id tempus sporo¬
sam fuisse non nocet.  ene
uptiis nonẽ. ¶ Si talis fit maiͣ¬
itus qmmore maiorum litt̃¬
gerinon oporter. non posse eãt
nptui intra legitium tẽ.¬
pus couccari pretor enim ad id.
tempus se retulit. quouir elit.¬
g̾etur. qui solet elugi ꝓp turba¬
tionem sanguinio ¶ pomponi¬
us eam que iutralegitimum
tempuo parcum e dioit putar
statim posse nuptiis se colloca᷑¬
re quod uumputo ¶ nõ solent
autem lugeri ut u̾atius dͣat ppe
hostes ꝑduellionis dampnatia
nec suspendiosi nec qui manus
sibi intulerũt nontedi uite
s mala conscienti as si qua ergo
post huiusmõi ex itum mariti.¬

Expanded text:
pus luctus continuum est, merito et ignoranti cedit ex die mortis mariti: et ideo si post legitimum tempus cognouit, Labeo ait ipsa die et sumere eam lugpell‹u›ntur. Sponsi nullus luctus Solet a principe impetrari, ut intra legitimum tempus mulieri nubere liceat. Quae virum eluget, intra id tempus sponsam fuisse non nocet. Vlpiauptiis non est. Etsi talis sit maritus, quem more maiorum lugeri non oportet, non posse eam nuptum intra legitimum tempus collocari: praetor enim ad id tempus se rettulit, quo vir elugeretur: qui solet elugeri propter turbationem sanguinis. Pomponius eam, quae intra legitimum tempus partum ediderit, putat statim posse nuptiis se collocare: quod verum puto. Non solent autem lugeri, ut Neratius ait, hostes vel perduellionis damnati nec suspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio vitae, sed mala conscientia: si quis ergo post huiusmodi exitum marit
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Ob l uͥba sententie p̾sidisꝰ
prouutia callido comnento u¬
deris accusatõis ĩstigator fuisse.
pudor potius honeratur quam
igͣnomina iudetur nrrogari no
enim qui exortatur mandato¬
tendit gaio seio quasi ĩ uriam

Expanded text:
aec verba sententiae praesidis provinciae "callido commento videris accusationis instigator fuisse" pudor potius oneratur, quam ignominia videtur irrogari: non enim qui exhortatur mandatotendit Gaio Seio quasi iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
aucit s oscienoignorantia em̃¬
excusatur. noniuris s fcĩ ¶ ex
cusatur qui iussu eius cuius ĩ¬
potestate erat dduxit ⁊ ip̃e qui¬
passũs ẽ ducere notatur i̾mm¬

Expanded text:
i sciens: ignorantia eexcusatur non iuris, sed cusatur qui iussu eius, ipotestate erat, duxerit, et ipse,passus est ducere, notatur, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Qui iussu partis du¬
hu̾it ut puta iinitioignora¬
uit talem ẽẽ postea scitur. non
notabitur pretor enim ad in¬
itium imptiarum se retulu¶ si¬
qͣiũs alieno nomine bina spõ¬
nisi eius nomine constituat¬
qͣm quamue ĩ potestate habe̾t.¬
cte qui filium uł filiam con¬
sticuere patitur. quodamodo¬
ip̃e iudetur cõnstituisse. ¶qnod
ait p̾tor eodentempore. nõ ini pu

Expanded text:
ictum. Qui iussu patris duhabueri‹t›? ut puta initio ignoruit talem esse, postea scit? nonnotabitur: praetor enim ad ium nuptiarum se rettualieno nomine bina sponisi eius nomine constituatuem quamve in potestate habete qui filium vel filiam cotuere patitur, quodammodoipse videtur constituisse. Quod aetor "eodem tempore", n
Abbreviated transcription (Latin):
factorum accipienduͣm ẽ. or si 2ͣ
ud̾ tempus concurrant item¬
si altĩ sponsa altĩ nuptasit. ex sẽ¬
tentia edicti punitur. ¶ cumͣ ã¬
factum notetur etiam sicum
eaquis iptias uł sponsalia uł¬
constituat quam uxorem clucẽ¬
¶ eͦx compromisso arbit᷑ in fai¬
lamñ facit quia non ꝑomina
sententiañ esssquantum ad in

Expanded text:
factum accipiendum est, sed m› tempus concurrant. Itemsi alteri sponsa, alteri nupta sit, ex tentia edicti punitur. Cum afactum notetur, etiam si quis nuptias uel sponsaliconstituat, quam uxorem ducerEx compromisso arbiter infamiam non facit, quia non per omnia sententia est. Quantum ad in
Abbreviated transcription (Latin):
atqr aliabr̃ditas ẽ plane si ħ acnt¬
tum᷑ sit clicendum erit etiamĩ¬
puberis hr̃clitatem ĩ uenditionẽ
uenire maxime si iam delata ĩ¬
puberis hr̃ditate: uenierit hr̃cli¬
tas ¶ꝓuenisse aduenditorem:
hr̃ditatis quomodouideatur. q̃ ẽ¬
ritur.s et ego puto antequam qui¬
dem: corpora rerum hr̃clitariaꝵ
nactus uenditor fu̾nit hactenuᷤ
urd̃i ad eum ꝑuenisse: quatenꝰ
mandare pot̾earum rerum ꝑ¬
secutionem. actõnes q ei tribũe
enimu̾o ubi corpora nactus ẽ
uł debita exrgnt plenius ad eũ
uid̾i ꝑuenisse ¶S et si rerum uẽ¬
ditarum ante hrclitatẽ uendi¬
tam. pretia fu̾it consecutus: pa¬
lamẽad eumpretiairum per¬
uenisse. ¶ ulud tenend̾ e: cũ effec

Expanded text:
reditas est. plane si hoc actum sit, dicendum erit etiam impuberis hereditatem in uenditionem uenire, maxime si iam delata impuberis hereditate uenierit hereditas. Peruenisse ad uenditorem hereditatis quomodo uideatur, quaeritur. et ego puto, antequam quidem corpora rerum hereditariarum nactus uenditor fuerit, hactenus uideri ad eum peruenisse, quatenus mandare potest earum rerum persecutionem actionesque tribuere: enimuero ubi corpora nactus est ‹u›el debita exegit, plenius ad eum uideri peruenisse. sed et si rerum uenditarum ante hereditatem uenditam pretia fuerit consecutus, palam est ad eum pretia rerum peruenisse. illud tenendum est cum effec
Abbreviated transcription (Latin):
cestate eius eẽt. aseruone. ẽicuius
br̃ditatemuendidiss p̃stare deheat
emptori et iisumẽ quicquid clum¬
taxat de peculio filiiseruiue aut in
suam remuersumĩ ueniatur: prãre
eum dere. ¶ Solet queri anet sino
quid iucri ocrasione hr̃ditatis uen¬
ditor sensĩt: emptori restitũe deboat¬

Expanded text:
testate eius esset seruoue ei, cuius testate eius esset seruoue ei, cuius hereditatem uendidisset, praestare debeat emptori. et uisum est, quidquid dumtaxat de peculio filii seruiue aut in suam rem uersum inueniatur, praestare eum debere.Solet quaeri, an et, si quid lucri occasione hereditatis uenditor sens
Abbreviated transcription (Latin):
id̃ circo quod iegatorumnomine ͭͤ¬
quis p̾stitit nonuidetur ad eum ꝑ¬
ile sse s et siquid eris aliemẽ. uel
ciuiuuis eris ait̾ius hon̾is. hrclitarii pei¬
uenisse merito n egabiti. oͦ  et rerũ
ante uendicionem dona̾tarum ꝓ̃¬
tiap̾ stari eͣqͣuitatis ro ctigit. ¶ noͣ
cantum autem quod adueditorẽ
hr̃litatis ꝑuenit. ss et adͣ hr̃dem eius
ex hr̃ditate ꝑuen̾it emptori restitue¬
dumẽ et ñ solum quodiam ꝑuenit
stituendum e q et si quid tolo malo
corum factum quominus ad eos per¬
ueniat. et ħ emptori prestandum ẽ
¶fecisse autem dolo maio quominu
ꝑueniat. uidetur siue auenauit al¬
quid uł etiam accepto que lib̾auit:
uł ioegit tolo malone hr̃litati ad¬
quirẽtur ul: ne eam possiõnem ad¬
ipisceretur: quam poss adipiscis
siñ dolomalo s iata cupa ammnisit
aliquid: utiq tenebitur deperclita
autem a diminuta sine clubio dolo
malo u̾enditorisnon p̃stabuntur¬
tis ob debitum a fuio suo qui in po¬

Expanded text:
idcirco quod legatorum nomine quis praestitit, non uidetur ad eum peruenisse: sed et si quid aeris alieni est uel cuius alterius oneris hereditarii, peruenisse merito negabitur. sed et rerum ante uenditionem donatarum pretia praestari aequitatis ratio exigit.Non tantum autem quod ad uenditorem hereditatis peruenit, sed et quod ad heredem eius ex hereditate peruenit, emptori restituendum est: et non solum quod iam peruenit, stituendum est.Sed et si quid dolo malo eorum factum est, quo minus ad eos perueniat, et hoc emptori praestandum est: fecisse autem dolo malo quo minus perueniat uidetur, siue alienauit aliquid, uel etiam accepto quem liberauit, uel id egit dolo malo, ne de hereditate adquireretur uel ne possessionem adipisceretur quam posset adipisci. sed et si non dolo malo, sed lata culpa admiserit aliquid, utique tenebitur: deperdita autem et deminuta sine dolo malo uenditoris non praestabunturtis ob debitum a filio suo qui in po
Abbreviated transcription (Latin):
tatis iucem hr̃dis obtin̾e ⁊ id cir¬
cotrneri uenditori br̃ditatis siue
cummoriatur testator debuit.
quanius post morte deb̾e desiit
adita auenditore hr̃ditate. suie¬
qui dĩcliem debeatur siue sub cõ¬
dictione. ⁊ postea conditio extitis.¬
set. ita tamensieius debiti aduer¬
sus hrtem actioeẽ potãt. ne forte
etiam ex hiis causis exquibus
cum br̃de actio nonẽ. cuinciupto¬
reagatur. ⁊ si feruitutes amisit
hr̃s sstitutus adita hr̃litate. ex¬
uendito potĩt experiri ad u̾sus¬
emptorẽ. ut seruitutes ei resti¬
cuantur S et si quid uenditor¬
nondum prestitĩt set quo quo¬
nomine obugatus sit pp̃ hr̃clita¬

Expanded text:
s optinere et idcireneri uenditori hereditatis, siue moritur testator debuit quamuis post mortem debere desiit adita a uenditore hereditate squid in diem debeatur siue sub dicione et postea condicio exstitisset, ita tamen, si eius debiti aduersus heredem actio esse poterat, ne forte iam ex his causis, ex quibus cum herede actio non est, cum emptore agatur.Et si seruitutes amisit heres institutus adita hereditate, exuendito poterit experiri aduersemptorem, ut seruitutes ei restuantur. Sed et si quid uenditorndum praestiterit, sed quoqunomine obligatus sit pr
Abbreviated transcription (Latin):
goridebebit s et sinouau̾it.u in
uiditium deduc̾it attionem. pre¬
stare debebit cmptori hanc ip̃am
actionẽ quam nactus ẽ ¶ Sicuti
lucrum omine ad emptorem hr̃di¬
tatis respicit. ita dampnum quo
debet ad eunt respiceͤ temꝰq sire
fu̾it contẽpnatus ñ ht̃ contra ep̃¬
corem actionem quia ñ ideo cõdẽp
natur quod hr̃s eẽt. s quoduẽdi¬
derit. s si pretum reidistracte ẽp¬
torihr̃clitatis declit. uideamus an
iocus sit exuendito actioni ⁊ puto
cẽ. ¶ Siue ip̃e uenclitor ded̾it ali¬
quid prohrditate. siue ꝓcuratores
siue alius quis ꝓeo dum negoci¬
um eius gi̾t. locus erit exuendito
actioni dumimodo aliquid ab sit
cẽtum sinich̾ ab sit uenditori cõ¬
sequẽs erit dicẽ ñ competẽ. ei hãc¬
actionẽ. ¶ aput uilianum scri¬
ꝓtumẽ. si uenditor hr̃litatis ex
sequi qd̃ p̾stitit eius pecuui nomĩe.
quod ẽptorem sequi debeat. autꝙ
cen̾s suo nomie condempnatur.¬

Expanded text:
bit: sed et si novaverit vel in iudicium deduxerit actionem, praestare debebit hanc ipsam actionem quam nactus est. Sicuti lucrum omne ad emptorem hereditatis respicit, ita damnum quoque debet ad eundem respicere. Denique si rem fuerit condemnatus, non habet contra emptornatur quod heres ‹e›sset, sed quod uendiderit. sed si pretium rei distractae emptori hereditatis dedit, uideamus, an locus sit ex uendito actioni: et putem esse.Siue ipse uenditor dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex uendito actioni, dummodo aliquid absit ceterum si nihil absit uenditori, consequens erit dicere non competere ei actionem.Apud Iulianum scriptum est, si uenditor hereditatis excsequi, quod praestiterit eius peculii nomine quod emptorem sequi debeat, aut qcausis suo nomine condemnetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq amplius neq minus
uiris emptor hãt. quam aput he¬
redem futurum eẽt p̃lane de fis
suo uenditor satis dare cogenduᷤ
e ¶Chr̃ditate uendita: utrum
eaquantitas spe̾ctaͣtur que mor¬
tis fint cempore. an ea que fuit
ex br̃ditate ꝑuenit. ĩ id tempus
quouenditiosit. iduiteatur ueiꝰ¬
sse. ¶ulud pot̾̃ queri si etiam in¬
pͣuberi sit substitutus is guuien¬
didit hr̃ditatemtem testatoris.
anetiani id. quod ex impubis hr̃¬
ditate ad eum qui uendidit he¬
reclitatem ꝑuent. exempto actõi
iocum faciatt magis ẽ neueniat.

Expanded text:
ut neque amplius neque minus iuris emptor habeat quam apud heredem futurum esset: plane de facto suo uenditor satisdare cogendus est.In hereditate uendita utrum ea quantitas spectatur, quae fuit mortis tempore, an ea, quae fuit ex hereditate peruenit in id tempus quo uenditio fit, id uideatur ueniss‹e›.Illud potest quaeri, si etiam impuberi sit substitutus is qui uendidit hereditatem testatoris, an etiam id, quod ex impuberis hereditate ad eum qui uendidit hereditatem peruenit, ex empto actioni locum faciat. et magis est, ne uen
Abbreviated transcription (Latin):
et quas primo gełitori soluit. s tã¬
menusurarum quas ceditori prĩor
soluit usuras ñ consequetur: ñ em̃¬
nogorium alt̾ius gessit s magis
Quime etita papimanus ub̃ .ii. res¬
ponsorimiscripsit. etũums̾si simp¬
licit conueniss secundus crelitordẽ
ypotheca ab om̃i possõre eam aufĩe
pot̾ĩt. pret̾ priorem grditorem et q
ab coenut. ¶ a aricio mutuatus :¬
ẽpactus ẽ cumilior ut predui suũ
pignori ypotheceue cẽt deiude mutu¬
atus ẽ pocuniam ameuo:. et pactus
ẽcumeorut sititio desieritp̃̾dium
teneri feneatiu: cr̃ius deuide aliqꝗs
dat mutuã nã pecumiã tibi ͦ ut citõ¬

Expanded text:
et quas primo creditori solvit: sed taet quas primo creditori solvit: sed tamen usurarum, quas creditori primo solvit, usuras non consequetur: non enegotium alterius gessit, sed magis suum. et ita Papinianus libro tertio responsorum scripsit, et uerum est.Si simpliciter conuenisset secundus creditor de hypotheca, ab omni possessore eam auferre poterit praeter priorem creditorem et qui ab eo emit. A Titio mutuatus pactus est cum illo, ut ei praedium suum pignori hypothecaeve esset: deinde mutuatus est pecuniam a Maevio et pactus est cum eo, ut, si Titio desierit praedium teneri, ei teneatur: tertius deinde aliquis dat mutuam pecuniam tibi, ut Tit
Abbreviated transcription (Latin):
ditore piur de eadꝰ conuenit. ¶Si
idembis id e̾ ante secindum et post
eum credidi i priore pecuma poti¬
or ẽ secunto: ĩ possĩore tertuis e. ¶ Sr
tecum de ypotheca paciscatur debi¬
tor deinde idemcum auotuquoili¬
tate: secundus potior erus pecuna
autem soluta secundo: anrursus te¬
netur cibi recte queritur. erit autẽ
factiquestio agitanda quidinter
eos actumsitaitrumut disceda¬
tur ab ypothecas cotumcum prioꝵ
concessit. creditor alii obligari y potꝰ.¬
hecam: anut ordo seruetur. et prix¬
or creditor secundolao constituat᷑. p
ap̃ Si prior treditor postranoua¬
tione facta ead̾ pignora cum aliisͥ
accepit. ĩ slumlcrimieumiliccede̾
s si secundus ñ offerat pecumã possẽ
expensam ferat. ñ etiã quam post¬
ea credidiẽt qd̾ suꝑfluum exan¬
ceriore credito accepit ħ secundo
restituat. ¶ Sciendum ẽ secundo
grditorirepitenerietiã inuito debi¬
tore tamnluuim debitu: quamĩ.
primi creditoris: et ĩusuras suas:

Expanded text:
ditore pure de eadem re conuenit.Si idem bis, id est ante secundum et post eum crediderit, in priore pecunia potior est secundo, in posteriore tertius est.Si tecum de hypotheca paciscatur debitor, deinde idem cum alio tua uoluntate, secundus potior erit: pecunia autem soluta secundo an rursus teneatur tibi, recte quaeritur. erit autem facti quaestio agitanda, quid inter eos actum sit, utrum, ut discedatur ab hypotheca in totum, prior concessit creditor alii obligari hypothecam, an ut ordo seruetur et prior creditor secundo loco constituatur.P si prior creditor postea novatione facta eadem pignora cum aliis accepit, in suum locum eum succedere: sed si secundus non offerat pecuniam, possem pecuniam expensam ferat, non etiam quam postea credidit, et quod superfluum ex anteriore credito accepit, hoc secundo restituat. Sciendum est secundo creditori rem teneri etiam invito debitore tam in suum debitum quam in primi creditoris et in usuras suas