comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dendum: duorũ horum innocennii sci¬
ucet ⁊ gregorii. satis sufficiunt testi¬
monia. Sc̃s ꝗdem innocentius indecre¬
tali epla sua adalexandrum antiore
is.ut due metropoles fiant:si duo
mundanarum:deieccłam cõmutari.h¬
onoresq aut diuisiones ꝑpeti:quas ꝓ
sius causis faciendis dux it imꝑator.
Beatus gregorius scͥbens ad donatistã
sciendum est. ꝗa⁊ si hoclex humana c̃ces¬
modũ imꝑiali iudicio: ñ possunt eccła¬
stica iura dissolui.ecce qualit̃ qd lex hu
eccła contrahereticos: sepe contra tiran¬
nos: atq contraprauos quosq defendr̃.
dicamus penitus rennuendas. si qđ eas
euanglici.⁊ aplicis: atq canonicis dec̃ti:
quib post ponende sunt: ñpossunt in¬
ferre p̃iudicium: asseramus.Idem sim
onuci imꝑatori: uł cuiquã pietatẽ custo¬
dienti aliquid contradiuma mandata
p̃sumere. nec oc quã quodeuanglicis. ꝓ¬
pheticis: aut apucis regłis oruet agere.
tem felix pp̃. Ineccłasticis causis: regia

Expanded text:
dendum duorum heroum, Innocentii scilicet et Gregorii, satis sufficiunt testimonia. Sanctus Innocentius quidem in decretali epistola sua ad Alexandrum Antiocheis, ut duae metropoles fiant, sic dumundanarum Dei Ecclesiam commutari, honoresque ac divisiones perpeti, quas pro suis causis faciendas duxerit imperator. Beatus autem Gregorius scribens ad Theoctistam sciendum est quia, et si hoc lex humana concesmodum imperiali judicio non possunt ecclesiastica jura dissolvi. Ecce qualiter, quod lex hum contra haereticos, saepe contra tyrannos atque contra pravos quosque defenditur dicamus penitus renuendas, sed quod eas evangelicis, apostolicis atque canonicis decretis bus postponenda sunt, nullum posse inferre praejudicium, asseramus. CAP. CXL cuiquam pietatem custodienti aliquid contra divina mandata praesumere, nec quicquam, quod evangelicis, propheticis aut apostolicis regulis obviet, agere. C. III. In ecclesiasticis causis regia
Abbreviated transcription (Latin):
icesima aruenensis. inqua patres.xu.
statuer canones quorũ auctor maxim̃
honoratus breutensis ep̃s extitit ¶Iice
statuer canones quorꝙ auctor maxim̃
priscus lugdunesis ep̃s extitit. Uicesi

Expanded text:
igesima Arvernensis, in qua Patres XV statuerunt canones, quorum auctor maxime Honoratus Breutensis episcopus exstitit.statuerunt canones, quorum auctor maxime Priscus Lugdunensis episcopus exstitit. §
Abbreviated transcription (Latin):
nerabiles synodi. quȩ totam princi
paliter fidem cõplectuntur: quasiimi.
euangłia. uł totidem ꝑadisi flumina
harum prior nicena sy nodus.ccc. xu¬
III.epõrum. constantino augusto un¬
condempnata ẽ blasphemia. quã de
inequalitate scẽ trinitatis.Id arrius
asserebat. consubstantialẽ deo patri:
stantinopolim cong̃gata ẽ. q̃ macedoni¬

Expanded text:
nerabiles synodi, quae totam princinerabiles synodi, quae totam principaliter fidem complectuntur, quasi quatuor Evangelia, ut totidem paradisi flumina: horum prima Nicaena synodus CCCXVIII episcoporum sub Constantino Augusto imdamnata blasphemia, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis idem Arius asserebat; consubstantialem Deo Patri, 265 stantinopoli congregata est, quae Macedoni
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nulla possunt ratione conuelui: ita
młta s̃. q̃ aut ꝓnecessitate tẽporum:
aut ꝓconsidatione etatum. oporteat
temꝑari. Illa semꝑ conditione serua¬
ta: ut inhis q̃ ut dubia fuĩnt:aut ob¬
scura. id nouerimus seq̃ndum: quod
nec p̃ceptis euaglicis contrarlum. nec
decretis scor patrum inuemat᷑ aduer¬
ne.uł consuetudine.Hactenus disseru¬
imus. differentiam qua abinuicẽ disceͬ¬
nuntur assignantes.Nunc ad eccłastica
consuetudines stilum uertamus. earũq
originem ⁊ auctoritatem: prout ex li¬
canones generalium conciliorum.¬
capitulo.xuina temporib constanti
niceper̃. Inprecedentib: namq: annis
ꝑsecutione feruente: docendarũ plebi¬
um minime dabatur facultas. Inde xͥ.¬
anitas indiuersas hereses scissaẽ: ꝗa ñ
enĩ dedit facultatem xp̃ianis libere cõ¬
gregari.Subhoc ⁊̃ scĩpatres inconcilio
niceno: deoĩorbe t̃rarum conuenien¬
tes.: iuxta fidem euangłicã ⁊ apłicam.
Int̃ cetã autẽ concilia quattuor s̃ ue¬

Expanded text:
 nulla possunt ratione mutari, ita multa sunt quae aut pro necessitate temporum, aut pro consideratione aetatum oportet temperari, illa semper consideratione servata, ut in his quae dubia fuerint, aut obscura, id noverimus sequendum, quod nec praeceptis evangelicis sit contrarium, nec decretis sanctorum Patrum inveniatur adverne vel consuetudine hactenus disseruimus, differentiam, quae invicem discernuntur, assignantes: nunc ad ecclesiasticas constitutiones stylum vertamus, earum originem et auctoritatem, prout ex licanones generalium conciliorum,capitulo 18: a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, quia non enim dedit facultatem Christianis libere congregari. Sub hoc etiam sancti patres in concilio Nicaeno de omni urbe terrarum convenientes, juxta fidem Evangelicam et Apostolicam Inter caetera autem concilia quatuor sunt ve
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃scm̃ demonstrauit. dans symboli
formam quam tota grecorum.⁊lati¬
norum confessio ineccłns predicat.
Certia synodus: ephesina prima p̃dicat.
ce. ep̃orum. subiumore theodosio aug̃
dempnauit. ostendens manere in
duas naturis unam domini nr̃i iħuxͥ
ꝑsonam. Quarta. synodus calcedonẽ¬
sis. sexcentoꝵ .xxx. sacerdotũ: submarti¬
a io principe habita ẽ. inqua eutcen
c̃stantinopolitanũ abbatem: uerbi dĩ
⁊ carnis unam naturam ꝓnuntiantẽ : ⁊
una patrum sententia predãpnauit.
teamur nature.hee sunt.iiii.synodi
storum.iiii.auctoritates: oĩ manens
stabilita uigore quorum gesta in hoc
opere condita continentur. Sy notꝰ¬

Expanded text:
Spiritum demonstravit, dans symboli formam quam tota Graecorum et Latinorum confessio in ecclesiis praedicat. Tertia synodus Ephesina prima ducentorum episcoporum sub iuniore Theodosio Augusto ndemnavit, ostendens manere in duabus naturis unam Domini nostri Iesu Christi personam. Quarta synodus Chalcedonensis sexcentorum triginta sacerdotum sub Marciano principe habita est, in qua Eutychem Constantinopolitanum abbatem Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et una patrum sententia praedamnavit: teamur naturae. Hae sunt quatuor synodi storum quatuor auctoritatem, omnium manent stabilita vigore: quorum gesta in hoc opere condita continentur. Syno
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝑpetrare compusit: id debemus re¬
soluere quod miori: nexunoscitur o¬
bligari Quid autẽ leuius exhis: ꝗdue Nꝰ
grauius sit: pure rationis acumine in¬
missa noxia complemus. ⁊deiiussa cõ¬
tempnimus:et ꝓximis impia crudeli¬
tate nocemus.⁊ nos ipõs crudeliorim¬
ortis gladio trucidamus. Ilicenĩ dup
plici culparũ telo ꝑimimur hic tͥpli¬

Expanded text:
perpetrare compulerit, id debemus resolvere quod minori sensu noscitur obligari. Quid autem levius ex his quidve gravius ex his sit, purae rationis acumine innoxia promissa complemus, et Dei jussa contemnimus, et proximis impia crudelitate nocemus et nos ipsos crudeliori mortis gladlici culparum telo perimimur, hic tripli
Abbreviated transcription (Latin):
ne: ñ solum metropolitanus totius si
ue ꝓuncie pontifices. uł sacerdotes
astringat: sed etiam cetĩ ep̃i subiectoᷤᷤ
sibi eccłarum rectores: obtemꝑare insti¬
tutionib cogant. Item exconcilio bra
carensi. Inmatutinis ⁊ uesꝑtinis offru¬
coĩ consensu:ut unus atq: id̃ psallencdi
ordo inmatutinis. uł uesꝑtinis offici¬
is teneatur. ⁊ ñdiuerse ac priuate: ne¬
q monastĩorum consuetudines: cum
ecclastica regula sint ꝑmixte. Item
Ctio admittitum: nisi forte duo mala
ita urgueat: ut alterum eorũ necesse

Expanded text:
nae non solum metropolitanus totius suae nae non solum metropolitanus totius suae provinciae pontifices vel sacerdotes dstringat, sed etiam ceteri episcopi subjectos sibi ecclesiarum rectores obtemperare his institutionibus cogant. C. XIV. Ordo servetur in matutinis et vespertinis offni consensu ut unus 603 atque idem psallendi ordo in matutinis vel vespertinis officiis teneatur, et non diverse ac private, neque monasteriorum consuetudines cum ecclesiastica regula sint permixtae. II. satio admittitur; nisi forte duo mala ita urgeant, ut alterum eorum necesse
Abbreviated transcription (Latin):
utane sedis auctoritate coacti: uniuscu¬
iusq ꝓuinciȩ ciues: rectoresq eccłarum
unum eundẽq: inpsallendo teneant mo¬
dum. quem in metropolitana sede cogno¬
uerint institutum. nec aliqua diuer¬
sitate cuiusq ordinis.uł officui:ame¬
tropolitana se patiantur sede disiũgi
Sic enĩ iustumẽ ut iñ unusquisq sumđ
regłas magisterui: unde honoris conse¬
crationemꝰ accepit. ut iuxta maioꝵ
ce magistra rationis. abbib sane ind¬
ultis officus: q̃ iuxta uoluntatẽ sui epĩ
regłarit̃ illis implenda s̃.cetã officia
publica. idest uesꝑa: matutinũ. siue
missam. alit̃ quam inpͥncipali eccła: ce¬
lebrare ñliceat. quisqs autẽ horum de¬
cretorum uiolator extitĩt.sex mensib
coĩone priuatus. Ap̃ metropolitanũ: sub
penitentie censura:maneat corrigen¬
dus. quatinus ap̃illum ⁊ preterite trãs¬
gressionis culpam: lacrimis diluat: et
necessariam officiorũ doctrinã studiose
addisscat. Subista ergo regła discipli¬

Expanded text:
litanae sedis auctoritate coacti, uniuscujusque provinciae cives rectoresque Ecclesiarum unum eumdemque in psallendo teneant modum quem in metropolitana sede cognoverint institutum, nec aliqua diversitate cujuscunque ordinis vel officii a metropolitana se patiantur sede disjungi. Sic enim justum est, ut inde unusquisque sumat regulas magisterii unde honoris consecrationem accepit, ut juxta majorum ae magistra rationis. Abbatibus sane indultis officiis quae juxta voluntatem sui episcopi, regulariter illis implenda sunt, caetera officia publica id est vesperam, matutinum, sive missam aliter quam in principali ecclesia celebrare non liceat. Quisquis autem horum decretorum violator exstiterit, sex mensibus communione privetur, ac apud metropolitanum sub poenitentiae censura permaneat corrigendus, qualiter apud illum et praeteritae transgressionis culpam lacrymis diluat, et necaddiscat § 2. Sub ista ergo regula discipli
Abbreviated transcription (Latin):
da estimo. Quamiuis enĩ neq hoc in¬
ueniri possit: quomõ contrafidem sit̃:
ipãm tñ religionem: quam paucissimiᷤ
⁊ manifestissimis celebrationum sacra
sit conditio iudeorũ. Qui ⁊̃ si tp̃s lib̾ta¬
tis ñcognouer̃. legalib tñsacram̃tis:
ñhumanis presumptionib subiciunt᷑.

Expanded text:
da existimo. Quamvis enim neque hoc inda existimo. Quamvis enim neque hoc inveniri possit, quomodo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramsit conditio Judaeorum qui, etiam si tempus libertatis non agnoverint, legalibus tamen sacramentis, n
Abbreviated transcription (Latin):
q contra bonos mores eẽ conuincitur.
indifferent̃ est habendum.⁊ ꝓeorum
int̃ quos uiuitur societate. seruandũ
ẽ. Mater mea mediolanũ me secuta. ĩ¬
uenit ecclam sabbo ñieiunantem. ce¬
perat fluctuare quid ageret.Tẽ ergo c̃o¬
sului dehac re bextissime memorie am¬
brosium ep̃m. at ille ait. cum romam
uenio: iciunosabbato. Cum mediolani
sum: ñ ieumo. Sic et tu adquã forte ec¬
clam ueneris: eiũs morem serua. si cu¬
iquam ñuis eẽ scandalum: nec quẽqͣt̾
hoc cum matri renuntiassem. libenter
troducantur:. inuenta oportunitate.
resecande sunt: potius quam obseruãde.
scripturirum auctoritatib continent᷑.
nec inconcilus epõrum statuta inueni¬
untur: nec consuetudines uniũsilis ec¬
clȩ roborata sunt. si diuersorũ locorum
diuersis moribus innumerabilit̃ uariãt᷑.
ita ut uir. aut nũquam oĩo inueniri pos¬
sint canse. quas meis constituendis ho¬
mines secuti sunt: ubi facultas tribui¬
tur: sine ulla dubitatione resecan¬

Expanded text:
res esse convincitur, indifferenter est habendum et pro eorum inter quos vivitur societate servandum est. Mater mea Mediolanum me secuta invenit ecclesiam sabbato non ieiunantem; ceperat fluctuare quid ageret. Tunc ego consului de hac re beate memorie Ambrosium episcopum. At ille ait: cum uenio, ieiuno sabbato; cum hic sum, non ieiuno: sic etiam tu, ad quam forte ecclesiam ueneris, eius morem serua, si cuiquam non uis esse scandalum nec quemquam tibi.\' hoc cum matri renuntiassem, libenter troducantur, inventa opportunitate, resecandae sunt potius, quam observandae. scripturarum auctoritatibus continentur, nec in conciliis episcoporum statuta inveniuntur, nec consuetudine universalis ecclesiae roborata sunt, sed diversorum locorum diversis moribus innumerabiliter variantur, ita ut vix, aut omnino nunquam inveniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecan
Abbreviated transcription (Latin):
capłis. excepnis his qui exdonatistis ad
ep̃atum ꝑueniunt. quos ꝓuehi ad pͥ¬
matus dignitatem: ⁊̃ cum ordo eos
ꝓbemus. Sufficiat autẽ illis cõmisse
sibi plebis curamgerere. ñ autẽ illos
antistites quͦs catholica fides ineccłe
sinu. edocuit. ⁊ genuit: adoptinendũ
culmen primatus ante ire. Item gg.

Expanded text:
capitulis, exceptis his qui ex Donatistis ad episcopatum perveniunt, quos provehi ad primatus dignitatem, etiam cum ordo eos us prohibemus. Sufficiat autem illis commissae sibi plebis curam gerere, non autem etiam illos antistites, quos catholica fides in Ecclesiae sinu et docuit et genuit, ad obtinendi culmen primatus anteire. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ouit fraternitas tua: roma cõmendat.
ne eccłe consuctudinem: inqua se mem¬
nit nutritam. simͥplacet: ut siue in ro¬
ti deo possit placere: solucte eligamus
et inagłorum eccła. q̃ adhũc infide no¬
ua ẽ. institutione precipua: q̃ de młir
eccłus colligere potueris infundas. N
enĩꝓlocis res:si proreb loca amanda
s̃. Ex singłis ergo quibusq ecclus: quȩ
pia:q̃ religiosa. quȩ recta sunt eliger
⁊hec quasi infasciculum collecta. apud
angłorum mentes in consuetudinem de¬

Expanded text:
ovit fraternitas tua Romanae ecclesiae consuetudinem, in qua se meminit enutritam Sed mihi placet, ut sive in Roti Deo possit placere, sollicite eligas, et in Anglorum ecclesia, quae adhuc in fide nova est institutione praecipua, quae de multis ecclesiis colligere poteris, infundas. Non enim pro locis res, sed pro rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque ecclesiis quae pia, quae religiosa, quae recta sunt, elige, et haec quasi in fasciculum collecta apud Anglorum mentes in consuetudinem de
Abbreviated transcription (Latin):
contra longam consuetudinem re
et ratio q̃ consuctudinem suasit. te
etudinem fiet: ad sollicitudinem suã
reuocabit preses prouincie. Itemgg
maneat consuetudo: que cẽfidem
catholicam nichil usurpare digno¬

Expanded text:
t longa consuetudo, l. 1 . et ratio, quae consuetudinem suasit, tenam consuetudinem fiet, ad sollicitudinem suam revocabit praeses provinciae. ermaneat consuetudo, quae contra fidem catholicam nihil usurpare dign
Abbreviated transcription (Latin):
ua autem que ñ scͥpta sunt. si tradita cy¬
stodimus.q̃ quidem toto orbe terrarum
obseruantur. datur intelligi uł abip¬
sis apłis. uł plenaruis conciliis: quoꝵ ẽ
ineccła saluberrima auctoritas comen¬
data. atq: statuta retineri.Sicut id quod
domini passio: ⁊ resurrectio. ⁊ ascensio.

Expanded text:
a autem, quae non scripta sed tradita custodimus, quae quidem toto terrarum orbe seruantur, datur intellegi uel ab ipsis apostolis uel plenariis conciliis, quorum est in ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque statuta retineri, sicuti quod domini passio et resurrectio et ascensio
Abbreviated transcription (Latin):
fidem catholicam nil usurpare dig¬
noscitur. Idem adeundem. Ubi auc̾to¬
ritas deficit: mos ppłi. ⁊ maiorum¬
nins reb instituta ꝓlege seruent᷑.
mos ppuidei: et instituta maiorũ: ꝓle¬
ge tenenda sunt a sicut p̃uaricatores le¬
gum diuinarũ: ita contemptores con¬
suetudinũ eccłasticarũ: cohercendis.

Expanded text:
fidem Catholicam nil usurpare digfidem Catholicam nil usurpare dignoscitur. CAP. CLVIII. Ubi auctoritas deficit, mos populi et majorum instituta pro lege servantur mos populi Dei et instituta majorum pro lege tenenda sunt, et sicut praevaricatores legum divinarum, ita contemptores cons
Abbreviated transcription (Latin):
uõ aplica traditione: ꝑsuccessores in
ministĩo confirmatas accepimus. qͣdãuõ
consuetudine roborata: approbauiusus.
quibus par ritus: ⁊ idẽ utusq pietatis
debetur affectus. Uñ ꝗs uł aliquan¬
nichil estimare. quantũ religio detͥm̃
mur scͥptura: salunfere crucis signacu¬
io fideles docuit insignari: Que uł tͥ¬
phariam digesta suꝑcalicem.⁊ panẽ
comendauit: namñ modo qđ ineuan.¬
głio continetur: ut abapło quodlibi
insertum ẽ. secretũ dicimus. si alia plu¬
ra addicimus. magnã quasi uim com¬
mendantia misterus q̃ orientem uer¬
sus nos orare litterarũ forma docuit:
Benedicimus fontem baptismatis oleo
unctionis. huc accedit qđ ter oleo inun¬
gimus: quos baptriamus. uerbis ab¬
renuntiare sathane. ⁊ angłis eius infor
apatb eccłastico more. ac reuerentiori
obseruatura. magis sulentio: quã pu¬
pbrm. Iniuolabilis est consuetudo.
quȩ nichil fidei contrariũ usurpat.
onsuetudinem laudamus: q̃ tñ contͣ

Expanded text:
postolica traditione per successiones in ministerio confirmatas accepimus; quasdam vero consuetudine roboratas approbavit usus, quibus par ritus et idem utrisque pietatis debetur affectus; unde quis vel aliquannihil aestimare, quantum religio detrimenti mur scriptura salutiferae crucis signaculo fideles docuit insigniri? vel quae trifariam digesta super panem ndavit? Nam non modo, quod in evangelio continetur vel ab Apostolo insertum est, in secretis dicimus, sed et alia plura adjicimus, magnam quasi vim commendantia mysteriis. Quae orientem versus nos orare litterarum forma docuit? Benedicimus fontem baptismatis oleo unctionis. Huc accedit, quod ter oleo inungimus quos baptizamus, verbis abrenunciare satanae et angelis ejus informa Patribus ecclesiastico more reverentiori observata silentio, quam pu. Laudabilis est consuetudo, quae nihil fidei contrarium usurpat.Consuetudinem laudamus quae tamen contra
Abbreviated transcription (Latin):
on decet acapite membra discedere. s
caput sequantur. nulliuõ dubiumẽ.
quod aplica eccła mater sit oĩum eccła¬
rum. acuius nos regłis nuuatenus cõ¬
uenit deuiare. Et sicut filius uenit
facere uoluntatem patris. sic et uo̾
na ex istit eccła. ꝗcquid ergo sine dĩ¬
scretione ustitie cẽ huius discipuma
actum fuit: ratum habe: nulia ratio
ñ dura suꝑbia resistatur s ꝑobedien
leãtur: si eiusdem scẽ ecđȩ dei qẽ ca¬
nouũ aliquid presenti uissione p̃ci¬
pimus.si illa quȩ olim uidentur ind¬
ulta: firmamus cum nulli dubium sit
quod ñ solum pontificalis causatio.
s oĩs scẽ religionis relatio ad sedem a¬
płicam quasi ad caput eccłarũ. debeat
referri.⁊ in normam sumere: un sũp¬
sit exordium. ne cap̃ institutionis: uide¬
atur omitti. Cuius auctoritatis san¬
ctionem om̃s teneant sacerdotes. qui
nolerĩt ab aplice petre suꝑquam xp̃s¬

Expanded text:
Non decet enim a capite membra dissidere, sedcaput sequantur. Nulli vero dubium est, quod apostolica Ecclesia mater sit omnium Ecclesiarum a cujus vos regulis nullatenus convenit deviare. Et sicut Filius venit facere voluntatem Patris, sic et vos na existit Ecclesia. Quidquid ergo sine discretione justitiae contra hujus disciplinam actum fuerit, ratum haberi ration dura superbia resistatur, sed per obeleantur, si ejusdem sanctae Dei ecnovum aliquid praesenti jussione praecipimus, sed illa quae olim videntur indulta firmamus, cum nulli dubium sit quod non solum pontificalis causatio, sed omnis sanctae religionis relatio, ad sedem apostolicam, quasi ad caput Ecclesiarum, debet referri, et inde normam sumere unde sumpsit exordium, ne caput institutionis videatur omitti, cujus auctoritatis sanctionem omnes teneant sacerdotes, qui nolunt ab apostolicae petrae, super quam
Abbreviated transcription (Latin):
rer adinformationem tuȩ ecclȩ. uł re
formationem: si deprecessores tui.
minus aliquid. aut aliter tenũĩt: sauꝰ
certum naberẽ.: nisi de aliquib consu¬
lendoc nos eẽ duxisset. quib: idc̾co
respondemus: ñ quod te ignorare cre¬
damus: si ut maiori auctoritate: uł
tuos instituas : uł siquia romane ec¬
cłe institutionib errant: aut cõmo¬
neas: aut idicare ñdifferas. ut scire
ualeamus qui sint: qui aut nouitatẽ
inducunt: aut alterius eccłe quã ro¬
mane: existimant consuetudinem

Expanded text:
remur ad informationem ecclesiae tuae vel remur ad informationem ecclesiae tuae vel reformationem, si praedecessores tui minus aliquid aut aliter tenuerint, et satis certum haberemus, nisi de aliquibus consulendos nos esse duxisset; quibus idcirco respondemus non quod te ignorare credamus, sed ut majore auctoritate vel tuos instituas, vel si qui a Romanae Ecclesiae institutionibus errant, aut commoneas, aut judicare non differas, ut scire valeamus qui sint qui aut novitates inducunt, aut alterius Ecclesiae, quam Romanae existimant consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
oc uestre indicimus carita recedere.
ti:ut abapłicis institutis: nullo uttiꝰ
recedatis excessu. Quia inultũ post
hec eẽ ñ poterit: si ꝗsquam aplicas re¬
głas in aliquo crediđit negligenda ᷤ¬
tem innocentius. decentio episcopo.Ab¬
tat. id quod apͥncpe apłorum petro
romane eccłe traditum ẽ: ac nc̃ usq
custoditur: abõib debere seruari. nec
suꝑduci: aut introduci aliquid: qđ
hyspanias. ⁊ africam. atq siciliam. in¬
sulasq int̾ iacentes: nullum instituisse
eccłas: nisi eos: quos uenerabił apłs pe
docuisse. Quod si ñ legunt: ꝗa nũꝗͣ
inueniunt: oportet eos hoc sequi: qd̃ e¬
ccła romana custodit. aqua pͥncipiũe¬
os accepisse ñdubium ẽ. ne dumꝑegri¬
nis sermonil student: cap̃ instituo¬
num uideantur amittere. sepe dilec¬
tionem tuam adurbem uenise ac no¬
ẽ. et quem morem uł inconsecrandis
misterus. uł cetĩs agendis archanis te¬
neat. agnouisse. quod sufficere arbit᷑̃¬

Expanded text:
oc vestrae indicimus charitati, ut ab apostolicis institutis nullo ulterius recedatis excessu. Quia inultum post haec esse non poterit, si quisquam apostolicas regulas in aliquo crediderit negligenda Decentium Episcoptat, id quod a principe apostolorum Petro Romanae ecclesiae traditum est, ac nunc usque custoditur, ab omnibus debere servari? nec superinduci aut introduci aliquid, quoHispanias, Africam atque Siciliam insulasque interjacentes nullum instituisse ecclesias, nisi eos, quos venerabilis apostodocuisse. Quod si non legunt, quia nusquam invenitur, oportet eos hoc sequi, quod ecclesia Romana custodit, a qua eos principium accepisse non dubium est: ne dum peregrinis sermonibus student, caput institutionum videantur omittere. 1. Saepe dilectionem tuam ad Urbem venisse ad noe, et quem morem vel in considerandis mysteriis, vel in ceteris agendis arcanis teneat, cognovisse . Quod sufficere arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
atholica eccła ꝑorbem clesia regitur.
diffusa: trib modis ꝓbatur existere.
Quicꝗd inea tenetur: aut auctoritas
ẽ scͥpturarum: aut traditio uniũsalis.:
aut certe ꝓpͥa ⁊ particularis instructio.
s auctoritate: tota constringitur. U¬
niuersali traditione maiorũ: nichilo¬
minus tota. priuatis uõ constitutioĩ¬
bus: ⁊ ꝓprus informationibus: unaque¬
q prolocorũuarietate. prout cuiq uisũ
eccłȩ catholice q̃ abip̃is fundatissimiᷤᷤ
sedib apłorum: usq ad odiernũ diẽ.

Expanded text:
atholica ecclesia, per orbem terrarum diffusa, tribus modis probatur exsistere. Quidquid enim in ea tenetur, aut auctoritas est scripturarum, aut traditio universalis, aut certe propria et particularis institutio. Sed auctoritate tota constringitur, universali traditione majorum nihilominus tota; privatis vero constitutionibus et propriis informationibus unaquaeque pro locorum varietate, prout cuique visum ecclesiae catholicae, quae ab ipsis fundatissimis sedibus apostolorum usque ad hodiernum di
Abbreviated transcription (Latin):
missum. Item theodorico regi. Seruẽt᷑
A manorum principum quas innegoti is
hominũ custodiendas eẽ precepit: mul¬
tomagis cͥca reuerentiam beanpetri apo¬
stoli ꝓsue felicitatis augm̃to: uelle serua
ut sicut actenus romana lex uiguit absq
uniuersis ꝓcelus:: quod ꝓnullius ꝑsona
hominis reminiscitur: eẽ corrupta: ita
sedis rectorib plena auctoritate sanct.¬
tur. nullius consuetudinis p̃pediente¬
tes: remoueatur si firmius atq incon¬
cusse teneatur. Item iulius põ.A con¬
oute errare fratres mĩ dissentire ñ lici.
ualeatis. Satis eñ inclignumest: q̃ qͣuã
ũt pontificum: uł ordinũ subseq̃ntiũ.
hanc regłam refutare: quam beati pet̾
sedem. ⁊ sequiudit: et docere. Multũ
conuenit ut totum corpus eccłe: inh¬
ac sibi obseruatione concordi. q̃ iñ au¬
ctoritatemnt̃. ubidominus: eccłe to¬
tius posuit pͥncipatum. Item codicis¬
onsuetudinis: ususq longeui: ñuilis
auctoritas ẽ. uerum ñusq adeo sui mo¬

Expanded text:
missum? GELASIUS THEODORICO REGI. Leges Rommanorum principum, quas in negotiis hominum custodiendas esse praecepit, multo magis circa reverentiam beati Petri apostoli pro suae felicitatis auut sicut hactenus Romana lex viguit absque universis procellis, et pro nullius persona hominis reminiscitur esse corrupta, ita sedis rectoribus plena auctoritate sancitur, nullius consuetudinis ptes, removeatur, sed firmius atque incocusse teneatur. Item. De conue errare, fratres mei dilectissimi. valeatis. Satis enim indignum est quemquam vel pontificum, vel ordinum subsequentium, hanc regulam refutare, quam beati Petri sedem et sequi videat et docere. Multum enim convenit, ut totum corpus Ecclesiae in hac sibimet observatione concordet, quae inde auctoritatem habet, ubi Dominus Ecclesiae totius posuit principatum, diconsuetudinis ususque longaevi non vilis auctoritas est: verum non usque adeo sui va
Abbreviated transcription (Latin):
Leg̾es imꝑatorum: inadiutoriũ eccłȩ
p̾hendimus. Nam fecit hoc paulus: cũ ad¬
uersus iniuriosos: romanũ ciuem se ẽe
uoniam idem mediator deic⁊ hominũ ẽ¬
homo iħs xp̃s. sic actib ꝓprus. et dignitati¬
bis distinctis. officia potestatis utriusq
discreuit. ꝓpriauolens medicmali humi¬
litate : sursum efferri. ñ humana suꝑbia
rursus in inferna demergi: ut ⁊̃ xp̃uni
imꝑatores ꝓeternauita pontificibus in¬
digerent.: ⁊ pontifices procursu tẽporaliy
tantũmodo rerum impiaub legib utẽn¬
tur. quatinus spĩał actio acarnalib dista¬
ret incursib: ⁊ deomilitans minime se ne¬
gotus scłarib implicaret: ac uicissim ñ u¬
le rebus diuinis presidere uidęretur. ꝗeẽt

Expanded text:
Leges imperatorum in adjutorium Ecclesiprehendimus: fecit hoc Paulus cum adversus injuriosos Romanum civem se esse Quoniam idem mediator Dei et hominum homo Christus Jesus sic actibus propriis, et dignitatibus distinctis, officia potestatis utriusque discrevit, propria volens medicinali humilitate sursum efferri, non humana superbia rursus in inferna demergi, ut et Christiani imperatores pro aeterna vita pontificibus indigerent, et pontifices pro cursu temporalium tantummodo rerum imperialibus legibus uterentur: quatenus spiritalis actio carnalibus distaret incursibus. Et ideo militans Deo minime se negotiis saecularibus implicaret , ac vicissim non ille rebus divinis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ne ubertatem uerbi: ubenter accipitis:
quod lex xp̃i sacerdotali uos subien
potestati. atq istis tbunaub subdit. De¬
dit enĩ ⁊ nobis potestatem. dedit p̾nci¬
patum. młto ꝑfectiorem: pͥncipatib
ur̃ĩs. aut nũquid iustum uobis uidet̃. si
cedat sp̃s carni: Si at̾renis celestia supe¬
rentur. si diums preferantur huminã.
sticis legib post ponende s. Vt autẽ cuan¬
glicis. atq canonacis detretis ñ obiuaue

Expanded text:
ne libertatem verbi? Libenter accipitis, quod lex Christi sacerdotali vos subjicit potestati atque istis tribunalibus subdit? Dedit enim et nobis potestatem, dedit et principatum multo perfectiorem principatibus vestris. Aut numquid justum vobis videtur, si cedat spiritus carni, si a terrenis coelestia superentur, si divinis praeferantur humana? Isticis legibus postponendae sunt. Ubi autem evangelicis atque canonicis decr
Abbreviated transcription (Latin):
sistant:patet.quod q̃cumq: diuine uo¬
iuptati: seucanonice scͥpture contraria
ꝓbantur. eadem ⁊ naturalurunueni
untur aduersa.Uñ q̃cumq diume uo¬
uintati. seucanonice scͥpture .: seu diui¬
nis legib postponenda censentur: eiꝰdẽ
naturaliius p̃ferri oportet. Constitu¬
tiones ergo. uł eccłastice. ut scłares.si na¬
turaliiuri contrarie ꝓbantur penitus

Expanded text:
nsistant: patet, quod quaecunque divinae vonsistant: patet, quod quaecunque divinae voluntati, seu canonicae scripturae contraria probantur, eademuntur adversa. Unde quaecunque divinae voluntati, seu canonicae scripturae seu divinis legibus postponenda censentur, eisdem naturale jus praeferri oportet. Constitutiones ergo vel ecclesiasticae vel saeculares, si naturali juri contrariae probantur, penitus
Abbreviated transcription (Latin):
eq quorumlib disputationes b earum¬
quãuis catholicorũ:⁊laudatorũ hoĩnũ:
uelut scͥpturas canonicas habere debemꝰ.
ut nobis ñliceat: salua honorificentia q̃iłł
debetur hõib. auꝗd ineorũ scͥptis imꝓba¬
re: atq respuere.si forte inuenerimus.q
auter senserĩt.quã uĩtas ht̃. diumno adiu¬
torio: uł abaliis intellecta. uł anobis. tał
ego sum insepturis aliorum: quales uo¬
io eẽ intellectores meos ¶dem adcaul am̃.
Exemplis: ratiosana prefertur.
ane quippe rauo: etiamexẽplis añpo¬
nenda ẽ.cuquidem ⁊ exempla concor¬
dant. si illa q̃ tantũ digniora s̃ imitatio¬
ne: quantũ sunt excellentiora pietate.
¶ Cum ergo innaturaliiure nichil aliud
p̃cipiatur. quam qd̃ deus uult fieri: ni¬
chiiq uetetur. quam quoddeus ꝓhi¬
bifieri: deniq cum incanonica scriptu¬
ra nichil aliud. quam indiumis legib
inueniantur.Diume uõ leges natura c̃¬

Expanded text:
e quorumlibet disputationes, e quorumlibet disputationes, quamvis catholicorum et laudatorum hominum, veluti scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat, salua honorificentia que illis debetur hominibus, aliquid in eorum scripturis improbare, atque respuere, si forte invenerimus quod aliter senserint quam veritas habet, divino adiutorio vel ab aliis intellecta, vel a noego sum in scriptis aliorum, quales volo esse intellectores meorum. C. XI. Exemplis ratio sana praefertur.ana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est: cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Gratianus. Quum ergo in naturali jure nihil aliud praecipiatur, quam quod Deus vult fieri, nihilque vetetur quam quod Deus prohibet fieri; denique quum in canonica scriptura nihil aliud, quam in divinis legibus inveniatur, divinae vero leges natura co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd inea scͥptum constiterit eẽ: Epõrs autẽ
utteras q̃ post confirmatum canonem. uł C̃¬
pte sunt: uł scribuntur:⁊ ꝑsermonem fõ¬
te sapientiorem inea re cuiuslibi: ꝑitioĩs.
tium. Ex dictis quorũlib epõrs: contͣ
cliuina mandata. calumpnie ñ sunt col
oufrater contra diuinatammł ligende:¬
ta: tam preclara. tam indubitata testi¬
monia: colligere uelle calumpnias: ex
epoꝵ scͥptis. siue nr̃ors: sicut ilarii.siue
ante quam donatipars separetur: cipͥam.
abauctoritate canonis: distinguendũ ẽ
Nonenĩsic leguntur: tanquã exeis testi¬
monium ꝓferatur: ut contri sentire ñbice¬
at: sic uͥt forte aliter sapiuĩnt:quam uen¬
tas postulat.In eo oꝓpe nunicro sumus:
ut ñ dedignemur: ⁊̃ nobis dictum ab apo
stolo acciꝑe. ⁊siquid aut̃ sapitis: hoc quoq
uobis deus reuelauit.Idem inepła ad
fortunatum. Non debetur par aucto¬
ritas canonicis scripturis: ⁊ ex positori

Expanded text:
dquid in ea scriptum esse constiterit, episcoporum autem dquid in ea scriptum esse constiterit, episcoporum autem litteras, quae post confirmatum canonem uel scriptae sunt uel scribuntur, et per sermonem forte saptium: Ex dictis quorumlibet Episcoporum contra divina mandata calumniae non colfrater, contra diuina tam multa, tam clara, tam indubitata testimonia colligere uelle calumnias ex episcoporum scriptis siue nostrorum sicut Hilarii siue, antequam pars Donati separaretur, ipsius ab auctoritate canonis distinguendum est: non enim sic leguntur, tanquam ita ex eis testimonium proferatur, ut contra sentire non liceat, sicubi forte aliter sapuerint, quam veritas postulat. In eo quippe numero sumus, ut stolo accipere: Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelavit. Idem in Epistola ad Fortunatum: Non debetur par reverentia canonicis scripturis, et expositi
Abbreviated transcription (Latin):
egare non possum nec debeo: tuntur:¬
sicut in ip̃is maiorib ita eẽ mutta intã
młtis opusculis meis: q̃possunt iusto
iudicio. ⁊ nulla temeritate culpari.¬
go solis eis scͥptorum. qui iam canonici
appellantur: didici hunc timorẽ hono
remq referre: ut nullum eorũ scribẽ
ctrinaq polleant. ñ ideo uerum pu¬
ctores: uł canonicas. ut ꝓbabiles ratiões
quod aud ñ aborrtat: ꝑsuade potuer:¬
dem libris ueterum: hebrea uolumi
breis uoluminib examinanda ẽ: ita
nouorũ: greci sermonis normam desi¬
remanebit si ad eas mendacia furrĩt ad
uł officiosa mendatia: quid ineis rem¬
anebit auctoritatis q̃ tandem descriptr¬
ris illis sententia profertur: Cuius põdẽ:
contẽptiose falsitatis obteretur imꝓbi¬
uis nesciat scãm scͥpturam cano nenda.¬
nucam: tamuetĩs quam noui testam̃ti.
cetĩs terminis suis contineri: Eamq: po
ni: ut de illa oĩo dubitari ⁊ disceptarim̃
possit. utrum uõo ut utrum rectũ sit: ꝗc¬

Expanded text:
egare non possum nec debeo, sicut in ipsis maioribus ita in meis tam multis opuscolis multa esse quae possunt iusto iudicio et nulla temeritate reprur. Can. 5. Ego solis eis scriptorum, qui iam Canonici apperemque deferre, ut nullum eorum auctoremctrinaque praepolleant, non ideo uerum puctores, vel canonicas vel probabiles rationes, quod a vero non abhorreat, persuadere potueruVI. Libris veterum Hebraea voluminbraeis voluminibus examinanda est, ita novorum graeci sermonis normam desicripturis, si ad eas mendacia fuerint admel officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de Scripturis illis sententia proferetur? cujus pondere contentiosa falsitatis obteretur improbi nesciat sanctam scripturam canonicam tam ueteris quam noui testamenti certis suis terminis contineri eamque omnni, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum uerum uel utrum rectum sit qui
Abbreviated transcription (Latin):
Pam et temporib ꝓpħarũ om̃s reges ꝗ
nabuchodonosor. cum seruus eẽt ydo¬
lorum constituit sa crilegam legem usi¬
mulachrũ adoraretur. s eius impie
constitutioni qua ei ꝯbedire nolumt
pie fidelit̾q fecer̃. Idem rex diuino cor¬
rectus miraculo piam ⁊ laudabilemie¬
gem ꝓueritate constituit. Vt ꝗcũq di¬
ceret blasphemiam indeum sidrac mi¬
sac. et abdenago.cum domo sua pemi¬
trintate. Scripturis canonicis. tra
teris: quasi canonicis scripturis in unt
ueneris. incunctant᷑ crede. Inistic autẽ
quod certum habebas: ñcertum intel¬
iereris: noli firme tenere: Idemad¬

Expanded text:
nam et temporibus prophetarum omnes reges, qui Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque fecerunt. idem tamen rex diuino correctus miraculo piam et laudabilem legem pro ueritate constituit, ut, quicumque diceret blasphemiam in deum uerum Sidrac, Misac et Abdenago, cum domo sua penin. 3. Scripturis canonicis tracts literis quasi canonicis scripturis deserviveneris incunctanter crede. In istis autem quod certum non habebas nisi certum intellexeris, noli firme tenere. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ciatis iniquũ. qm̃ prostituere uolebã
filias suas hac compensatione: ut iuiri
hospites eius: nichil asodomitis tale
paterctur: utrũ admittendasit cõpen¬
satio flagitiorũ: uł quorũcumq pec¬
catorum: ut nos faciamus mali ali. ꝗ
ne alius grauius malum faciat: anpo¬
tius ꝑturbationi: loth: ñ consilio tri¬
buendum sit:qui hoc dixerit: mĩto q̃¬
ritur: ⁊nimrũ ꝑiculosissime admit¬
titur: hec cõpensatio. Si autẽ pertur¬
bationi humane tribuitur. ⁊ menti tã¬
to malo ꝑmote: nullo modo ĩmitan

Expanded text:
ciatis iniquum: quoniam prostituere volebat ciatis iniquum: quoniam prostituere volebat filias suas hac compensatione, ut viri hospites ejus nihil a Sodomitis tale paterentur, utrum admittenda sit compensatio flagitiorum vel quorumcunque peccatorum, ut nos faciamus mali aliquid, ne alius gravius malum faciat; an potius perturbationi Lot, non consilio tribuendum sit, quia hoc dixerit, merito quaeritur. Et nimirum periculosissime admittitur haec compensatio. Si autem perturbationi humanae tribuitur et menti tanto malo permotae, nullo modo imitanda
Abbreviated transcription (Latin):
one sineculpa sunt: cum ñ ꝓerplenda
ubidine: s ꝓsuscipienda prole miscent̃:
ut hoc ⁊ quod concesserat sine culpa ꝗͣ¬
uis minima sieet monstraret: ilico
adiuncxit. hoc autem dico scđm indu¬
igentiam: ñ scđm imꝑium. Nonenĩ est
sine uitio. quod ignoscitur: ñ precipit̃.
peccatum profecto uidit: quod post¬
se indulgeri p̃uidit. Si cum indubus
constringimur: utilit̃ minimis sub¬
dimur:ne in magnis sine uenia pec¬
cemus. Itaq plerumq neruorum bee¬
moth istius ꝑplexitas soluitur. dumad
uirtutes marimas: ꝑcõmissa minora t
ꝑsona intelligitur. Cerm̃ an indiuersis
eadem dispensatio locum habeat: ui¬
delicet ut cõmittamus minora: ne alii
grauiorib implicentur mĩto q̃ritur.
delicta: ne aui grauiora cõmittant.
uod ait sodomitis loth: sunt mͥdue
filie quȩ ñ dum nouerunt uiros. ꝓdu¬
camillas aduos utimini ilus. sicut ꝑ
lacuerit uobis. tm̃ in uiros istos nefa¬

Expanded text:
one sine culpa sunt, quum non pro explenda one sine culpa sunt, quum non pro explenda libidine, sed pro suscipienda prole miscentur, ut hoc etiam, quod concesserat, sine culpa quamvis minima non esse monstraret, illico adjunxit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Non enim est sine vitio, quod ignoscitur, non praecipitur. Peccatum profecto vidit, quod posse indulgeri praevidit. Sed quum in dubiis constringimur, utiliter minimis subdimur, ne in magnis sine venia peccemus. § 5. Itaque plerumque nervorum Behemoth istius perplexitas solvitur, dum ad virtutes maximas per commissa minora trpersona intelligitur. Ceterum an in diversis eadem dispensatio locum habeat, videlicet, ut committamus minora, ne alii gravioribus implicentur, merito quaeritur. delicta, ne alii graviora committant. Quod ait Sodomitis Lot: Sunt mihi duae filiae, quae nondum noverunt viros; producam illas ad vos, utimini illis, quomodo placuerit vobis: tantum in viros istos ne fa
Abbreviated transcription (Latin):
locum deserere.si tum ne grauius deli¬
ctum sit. susceptigregis custodiam relis¬
se.Mult susceptigregis curam gerere. si
formidat. ne deterior culpa sit: regimi¬
na pastoralis gratie empta posside. ꝑho¬
noris ergo ambitum ligatũ inculpa hic̃
iñ se conspicit eẽ: quippe sine reatu cͥmini
neutrũ uidi.si aut susceptus semel grex
relinꝗtur: aut rursũ sacra actio scłarit᷑ ẽp¬
ta: teneatur. Vndiq metuit: ⁊ suspectus
iatus ome ꝑtimescit. ne aut stans in ep¬
to regimine: ñdigne iugeat: qd ñ ⁊̃ de¬
serens: emendat. aut certe regimen de¬
serens. dum auud flere nititur. rursus
aliud de ip̃a gregis destitutione cõmit
uersutias. subtilit̃ fiat. Ut cum mens ĩ¬
ter minora. ⁊ maxima peccata constrigͥ.
rorum undiq ambitu ne fugiat claudi¬
tur: ibi se infugam precipitat: ubibre¬
uior murus ingeritur. Hinc paulus.
cum quosdam in eccła incontinentes
aspiceret: concessit minima: ut maiora

Expanded text:
locum deserere, sed timet, ne gravius delilocum deserere, sed timet, ne gravius delictum sit suscepti gregis custodian reliquisse; vult suscepti gregis curam gerere, sed formidat, ne deterior culpa sit, regimina pastoralis gratiae empta possidere. Per honoris ergo ambitum ligatum culpa hinc inde se conspicit. Esse quippe sine reatu criminis neutrum videt, si aut susceptus semel grex relinquatur, aut rursum sacra actio saeculariter empta teneatur. Undique metuit et suspectus latus omne pertimescit, ne aut stans in empto regimine non digne, lugeat quod non etiam deserens emendat, aut certe regimen deserens, dum aliud flere nititur, rursus aliud de ipsa gregis destitutione committversutias subtiliter fiat, ut, dum mens inter minora et maxima peccata constringitrorum undique ambitu, ne fugiat, clauditur, ibi se in fugam praecipitat, ubi brevior murus invenitur. Hinc Paulus, quum quosdam in ecclesia incontinentes adspiceret, concessit minima, ut majora
Abbreviated transcription (Latin):
luntates querens: aueno se subdere regi¬
mini appetit.S⁊ cum qui sibi ad deum
preẽẽ debeat:minus cauta inqsitione
discernit. ꝗa fortasse is qui sine iudi¬
cio eligitur. cum preeẽ iam ceꝑit.agẽ
quȩ deiꝰ sunt ꝓhibet.⁊ q̃mundi sunt iu¬
bet. Pensas itaq subditus: uł q̃ sit cuilpa
in obedientie. uł quod contagium scłariᷤ
uite ⁊ obedientre trepidat: ⁊ non obediẽ
formidat. Ne aut obediens. deum inss̃
p̃ceptis deserat. aut rursus ñobediens:
deum inelecto priore contẽpnat alius pẽ
sare pondus honoris eccłastici negliger
adlocum regiminis premuis ascendit.S.
quia omne quodie emin: plus merori¬
b afficitur. quam honorib gaudi: dum
cor tribulatione p̃mitur. admemoriam
culpa reuocatur. doletq se adiaborem cũ
culpa ꝑuenisse.:⁊ quam sit iniquũ qđ a
miserit. ex ip̃a fractus difficuitate cogno¬
scit. Reum se igitur cum impensis p̃mus
agnoscens: uuit adepre sublimitatis

Expanded text:
luntates quaerens, alieno se subdere regiluntates quaerens, alieno se subdere regimini appetit; sed eum qui sibi apud Deum praeesse debeat minus cauta inquisitione discernit . Cui fortasse hic qui sine judicio eligitur, cum praeesse jam coeperit, agere quae Dei sunt prohibet, quae mundi sunt jubet. Pensans itaque subditus vel quae sit culpa inobedientiae, vel quod contagium saecularis vitae, et obedire trepidat, et non obedire formidat, ne aut obedipraeceptis deserat, aut rursus non obediens Deum in electo priore contemnat. Et infra: § 3. Alius pensare pondus honoris ecclesiastici negligens ad locum regiminis praemiis ascendit. Sed quia omne, quod hic eminet, plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet, dum cor tribulationibus premitur, ad memoriam culpa revocatur, doletque se ad laborem cum culpa pervenisse, et quam sit iniquum, quod admiserit, ex ipsa fractus difficultate cognoscit. Reum igitur se cum impensis praemiis agnoscens, vult adeptae sublimitatis
Abbreviated transcription (Latin):
erui testiculorum leuiathan de eodem¬
ꝑpieri sunt. quia suggestionum illiuᷤ
argum̃ta: implicatis inuentis alligã¬
tur: ut plerosq ita peccare faciantꝰ.
quatinus si fortasse peccatum fugere¬
appetant: hoc sine aliquo peccati ia¬
queo ñeuadant. ⁊ culpam faciant: dũ
uitant: ac nequaquã se abuna ualeãt
absoluere: nisi maliam consentiant.
se ligare. QQuod melius ostendimus. fi
qua exconuersatione hominũ illigati
petit: cuilib alteri similem sibi ducẽ
tiuitam: quod secreta illius oĩ silentio
contegat. se iureiurando constringit
S⁊ is cuiiuratũ est adultĩum ꝓpet̾re
cognoscitur: itaut ⁊̃ maritũ adultẽ
occide conetur. Is autẽ qui usiur andũ
p̃buit: admentem reuertitur: ⁊ diũsi
hinc iñ cogitationib impugnat̃. atq
noc silere formidat. ne silentio: adui¬
terii: simul ⁊ homicidii particeps fid̃
ꝓdere trepidit. nereatu se ꝑiurii obst¬
ringat. ꝑplexis ergo testiculorum ner¬
uis: ligatus ẽ. qui inquamlib partẽ

Expanded text:
ervi testiculorum Leviathan perplexi sunt, quia suggestionum illius argumenta implicatis inventis illigantur, ut plerosque ita peccare faciant, quatenus si fortasse fugere peccatum appetant, hoc sine aliquo peccati laqueo non evadant, et culpam faciant, dum vitant, ac nequaquam se ab una valeant solvere, nisi in alia consentiant se ligari. Quod melius ostendinus, si qua ex conversatione hominum illigatiopetit, cuilibet alteri similem sibi vitam ducenti, quod secreta illius omni silentio contegat, se jurejurando constringit. Sed is, cui juratum est, adulterium perpetrare cognoscitur, ita ut etiam maritum adulterae occidere conetur. Is autem, qui jusjurandum praebuit, ad mentem revertitur et diversis hinc inde cogitationibus impugnatur, atque hoc silere formidat, ne silentio aduterii simul et homicidii particeps fiat, prodere trepidat, ne reatu se perjurii obstringat. Perplexis ergo testiculorum nervis ligatus est, qui, in quamlibet partem
Abbreviated transcription (Latin):
eli imꝑatori. Non est resi stendum cõ¬
loco. ⁊ tempore consuetudines. si illis ca
nonica ñ obsistat auctoritas. ꝓqui eis
obuiare debeamus. Uñ nil iudicamus:
eis debere: uł posse resistere. Item ier̃¬
ad lucinium. Consuetudinẽs que fi¬
dei ñ obsistunt: ut amaiorib tracꝰ¬
monendũ puto: traditiones eccłastica .
presertim quȩ fidei ñ officiunt: ita ob¬
seruandas. ut a maiorib tradite s̃. nec
aliorum consuetudine: aliorũ contririo
ĩdiculum est. et satis abhominabile de
duiturni: prolege sunt habendi.
pproban: legem imitantur. Item.co.

Expanded text:
 CLV. Non est resistendum conloco et tempore consuenonica non obsistat auctoritas, pro qua eis obviare debeamus; unde nil judicamus eis debere vel posse resistere. C. IV. Consuetudines, quae fidei non officiunt, ut a majoribmonendum puto, traditiones ecclesiasticas, praesertim quae fidei non officiunt, ita observandas, ut a majoribus traditae sunt, nec aliorum consuetudinem aliorum contrario idiculum est, et satis abominabile ded pro lege sunt habendi. pprobati legem imitantur. C.
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate mandamus dum scã euã¬
głia ineccła leguntur ut sacerdotes ⁊
cetĩ om̃s ñ sedentes si uenerabilit cur¬
rui ⁊ inꝯspectu euangłu stantes dnĩca
uerba intente audiant.⁊ fideliter ado¬

Expanded text:
auctoritate mandamus, dum sancta evangelia in ecclesia recitantur, ut sacerdotes et caeteri omnes non sedentes, sed venerabiliter curvi in conspectu Evangelii stantes Dominica verba intente audiant, et fideliter ado
Abbreviated transcription (Latin):
aut pb̃r seu diaconus adceiebrandũ mis¬
sarum sollemnia p̾sumat cum baculo
te orare ineccła ⁊ si temere sumere p̃sũ¬
fuerit ep̃s aut pb̃r admissarũ souemma
celebranda nisi passio auqua int̃uerĩt
nullomo audeat data oratione rece'
ponit suppleat usq ad finem. siq uõ

Expanded text:
aut diaconus ad celebrandum missarum solemnia praesumat cum baculo te orare in Ecclesia, et si temere praesumepiscopus aut presbyter ad missarum solennia celebranda, nisi passio aliqua intervenerit, nullo modo audeat data oratione recedei initium ponit suppleat usque in finem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonaliter ad causam s accusatores
⁊accusati equa audiantur ratione. i
pse. et iudices ñ idem sint si ꝑse accu¬
satores. ꝑse iudices. ꝑse testes. ꝑseac¬
ator recipiat. Quis ante inscriptio¬
ne nemo deb iudicari. uł dampna¬
riccumqscłi leges hec eadẽ retineant.
tiomibus. ¶ Aliquando ⁊ sine inseri¬
ptione accusatio fieripot̃. ea enim q̃ ꝑ
officiales presidibus nuntientur⁊ ei
trasoliempnia accusationum: posse
es utiles adulterium uxorisue accu¬
sare uoluerit: qulam exsuspitioie sola
ream facere ualet: ñ continetur um¬
malis accusatio ñsolum eum inscͥptio

Expanded text:
sonaliter; sed accusatores et accusati aequa audiantur ratione juxvero et judices non idem sint, sed per se accusatores, per se judices, per se testes, per se acator recipiat, quia ante inscriptionem remo debet judicari vel dampnari, cum et saeculi leges haec eadem retineant; nica. § 1. Aliquando etiam sine inscriptione accusatio fieri potest. Ea enim, quae per officiales praesidibus denunciantur, et citra solemnia accusationum posse es utiles, adulterium uxoris suae accusare voluerit, quam ex suspicione sola ream facere valet, non continetur vinmalis accusatio non solum cum inscriptio