comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poni sol& .d. littera. Ergobidennes pͥmũ dictȩ sunt quasibi¬
ennes. & longo usu loquendi corrupta ÷ uox exbidennib
inbidentes. Hyginus tam̃ quiuis pontificiũ ñignorauit. in
qunto libroꝵ quos de uirgilio fecit bidentes appellari srip¬
sit hostias quȩ ꝑetatẽ duos dentes altiores haberent ꝑ quos
exeminore in maiorẽ transcendisse constare ȩtatẽ. Iterũ
quȩrit auienꝰ in his uersib: frena prelahroni lapithȩ¬
grrosq dedere. impositi dorso atq. equitẽ docuere sub armis.
in sultare solo & gressus glomerare suꝑbos. cur uirgilius eqͥ
officiũ equiti dededit Nã insultare solo & glomerare gres¬
sus equĩ constat eẽ ñ equitis. Bene inquid seruius hec tibi
qm̃ non saterent siuorerũ lestio nobis eñe sauiliaris.
Om̃s encantiqui seriptores ut hominẽ equo insidtrte ita
& equã cũ portar hominẽ equitẽ uocauer̃ & pare

Expanded text:
rponi solet D littera. Ergo "bidennes" primum dictae sunt quasi "birponi solet D littera. Ergo "bidennes" primum dictae sunt quasi "biennes" et longo usu loquendi corrupta est vox ex "bidennibus" in "bidentes". Hyginus tamen, qui ius pontificium non ignoravit, in quinto librorum quos de Vergilio fecit "bidentes" appellari scripsit hostias quae per aetatem duos dentes altiores haberent, per quos ex minore in maiorem transcendisse constaret aetatem.» Iterum quaerit Avienus in his versibus, frena Pelethronii Lapithgyrosque dedere impositi dorso atque equitem docuere sub armis insultare solo et gressus glomerare superbos. Aequofficium equiti dederit? Nam insultare solo et glomerare gressus equi constat esse, non equitis. Bene, inquit Servius: haec tibi quae non laterent, si veterum lectio nobis esset familiaris. Omnes enim antiqui scriptores ut hominem equo insidentem, ita et equum, cum portaret hominem, equitem vocaverunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
a siquando udisti Ostentũ nũ hõc ÷ o facdis praculis ꝓta¬
randa. Tu lle ꝑ motꝰ mnihi inrita. quere inqt ea que
grã marico querende sunt. Nade citisdentib opiliones ꝑ¬
contator: Eacecios nebulonis. hominis resi ereliquo sidte
ꝑcontor quast ipsiuis uerbu naturȩ conscuĩ. ⁊ astiuis.
Decumero dentiũ quos as eopinatus est rep̃ hendendrsm
ñest cu ipse iã riseris. Uerũ ꝓcurandũ ene ilad oprepate
ꝗd bidentes epitfiaco sit oi. cũ pomponius egreguis
atellenarã poca ingallis trans alpisis hoc soripsere
alars tibi uoueo faeturĩ siumquã rudiero bidente uerre
de ortis cõpasuit. bidentes appeslari ait ñ ouessolas soñis
hostias bimas. neq tam̃ dixit curita appellent᷑ .S in cõ¬
mentariis adius pontificiũ ꝑtinentib legi .biden nes pͥmo
re qt̃ rear guere. Adhiatũ enĩ duarũ uocaliũ ꝓcurandũ int̃¬

Expanded text:
aliquando vidisti? Ostentum enim hoc est, et factis piaculis proaliquando vidisti? Ostentum enim hoc est, et factis piaculis procurandum. Tum ille permotus mihi et irritatus: Quaere, inquit, ea grammatico quaerenda sunt: nam de ovium dentibus opiliones percontator!" Facetias nebulonis hominis risi et reliqui; sed te percontor quasi ipsius verborum naturae conscium.» Tum Servius: «de numero dentium, quem ille opinatus est, reprehendendus a me non est cum ipse iam riseris, verum procurandum ne illud obrepat quod bidentes epitheton sit ovium, cum Pomponius, egregius Atellanarum poeta, in Gallis Transalpinis hoc scripserit: Mars, tibi voveo facturum, si unquam rediero, bidente verre. extis composuit "bidentes" appellari ait non oves solas sed omnes hostias bimas. Neque tamen dixit cur ita appellentur. Sed in commentariis ad ius pontificium pertinentibus legi "bidennes" primo re", non "rearguere". Ad hiatum enim duarum vocalium procurandum inte
Abbreviated transcription (Latin):
pellata sunt spacia in qͥb multũ starce᷑ ab ad uenientib
pͥusquã intromit terent᷑ indomũ. Alii consentientes ue¬
stibula eadẽ eẽ quȩ diximꝰ. insensu tam uocabuli ilissen¬
cõmanent . qm̃ illic nũ quã consistunt. s solius transit᷑
causa adhunc locũ ueniunt exeundo siue redeundo.
quȩ aua domũ diuidit. Fauces aut̃ it angustũ est ꝑ qd̾
ad uestibulũ deuua fletittꝰ: Ergo eneas cu uid&e faucs
atq. uestibulũ domus impiox nest intra domũ nee ẽ
quit ouenꝰ int̃ roganii quendã degramatan cohorte.
& ille bicentes oues et̃ respondit. idto cõq lanigeras
ad iectũ uo oues planus demonstrarient᷑. R in quã
oues bidentes diant᷑. Syquȩ ratio hui induib epichori
scire inquã uolo. At. ille menl eunetatus. auesouit be¬
dentes dictȩ sunt qd dilos tantũ dentes habeant. Ubitra¬
rũ quesoce inquã daos solos ꝑnaturã dentes habert oues

Expanded text:
pellata sunt spatia in quibus multum staretur ab advenientibus pellata sunt spatia in quibus multum staretur ab advenientibus priusquam intromitterentur in domum. Alii consentientes vestibula eadem esse quae diximus, in sensu tamen vocabuli dissencommanent, quoniam illic numquam consistunt, sed solius transitus causa ad hunc locum veniunt exeundo sive redeundo. quae a via domum dividit. Fauces autem iter angustum est per quod ad vestibulum de via flectitur. Ergo Aeneas cum videt fauces atque vestibulum domus inpiorum, non est intra domum, nec coquit Avienus, interrogavi quendam de grammaticorum cohorte: et ille bidentes oves esse respondit, idcircoque lanigeras adiectum, ut oves planius demonstrarentur. Esto, inquam, oves bidentes dicantur. Sed quae ratio huius in ovibus epitheti, scire, inquam, volo. Atque ille nihil cunctatus: Oves, inquit, bidentes dictae sunt, quod duos tantum dentes habeant. Ubi terrarum, quaeso te, inquam, duos solos per naturam dentes habere oves
Abbreviated transcription (Latin):
ante unuũ domꝰ uacuũ: ꝑquaẽ. de iuo aditus aecẽssusq. a
fores ędiã sit. Ipsa enĩ ianua ꝓcuł auia fiebant. area
int̃ sita quȩ uacir&. Quȩ porro huic uocabulo ratiosit
quȩri multũ solo si quȩ scripta apud idoneos auetores
legi. ꝓferre in mediũ ñ pigebit. Ue partietila sicati quȩdã
alia tũ intentionẽ significat tũ minutionẽ. Nã uccus &
uehemens alterũ abeatis magnitudine cõpositũ elisũq. ÷
alterũ animio impoeu cium̃tis instructũ. Uecorsaut̃¬
& uesanus priuationẽ significat sanitatis & cordis. Dixi¬
mꝰ aut̃ superius eos qui am plas domos antiquitus facieban
locũ ante ianuã uacuũ relinquere solitos. quunt̃ fores
domꝰ ceuiã medius etẽ. in eo loco qͥdnm eiꝰ domꝰ salutatũ
uenerant pͥusquã admitterent᷑ consistebant & neque
in uia stabant neq intra ȩdes erant. Ab illa gͦ grandis lo¬
ci consistione & quasi quadã stabulatione uestibula ap¬

Expanded text:
ante ianuam domus vacuum, per quem de via aditus accessusque ad fores aedium sit. Ipsa enim ianua procul a via fiebat area intersita quae vacaret. Quae porro huic vocabulo ratio sit, quaeri multum solet: sed quae scripta apud idoneos auctores legi proferre in medium non pigebit. Ve particula, sicuti quaedam alia, tum intentionem significat tum minutionem. Nam vetus et vehemens, alterum ab aetatis magnitudine conpositum elisumque est, alterum a nimio impetu et vi mentis instructum. Vecors autet "vesanus" privationem significat sanitatis aut cordis. Diximus autem superius eos qui amplas domos antiquitus faciebant locum ante ianuam vacuum relinquere solitos qui inter fores domus et viam medius esset. In eo loco qui dominum eius domus salutatum venerant priusquam admitterentur consistebant, et neque in via stabant neque intra aedes erant. Ab illa ergo grandis loci consistione et quasi quadam stabulatione vestibula ap
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tam̃ in bello religionẽ & consua udinq̃s̃ iura r& mner&e.
s ut abarbaris p̃donib uexata eẽ uideatur. De in laudato
aut̃ duouident᷑ responderi posse. Unũ ÷ eius modi. nemo
quisquã tã efflictis ÷ morib quinfaciat aut dicat ñ nũquã
de om̃ĩ iacat. is in laudatꝰ ÷. isq. om̃iũ pessimꝰ de terrimꝰq. ÷.
Ac sicut pom̃is culpȩ priuatio inculpatũ facit. inculpatꝰ
aut̃ infar ÷ ab solutȩ uirtutis. in laudatꝰ quoq igit᷑ finis :
extrem maliciȩ . Itaq homerꝰ ñ uirtutib: appellandis
s: uicus la rebendis laudare am plit̃ sol&. hoc enĩ est.¬

Expanded text:
qui tamen in bello religionem et consuetudinis iura retineret, qui tamen in bello religionem et consuetudinis iura retineret, sed ut a barbaris praedonibus vexata esse videatur." De "inlaudato" autem duo videntur responderi posse. Vnum est eiusmodi: nemo quisquam tam efflictis est moribus quin faciat aut dicat nonnumquam de omni vacat, is inlaudatus est isque omnium pessimus deterrimusque est, ac sicuti omnis culpae privatio inculpatum facit, inculpatus autem instar est absolutae virtutis, inlaudatus quoque igitur finis est extremae malitiae. Itaque Homerus non virtutibus appellandis sed vitiis detrahendis laudare ampliter solet. Hoc enim est
Abbreviated transcription (Latin):
arbatruñenĩ sui potens: quiuehit᷑. Uexare aut̃ qd exeo indi¬
mnatũ ⁊ uiatq motu ꝓculdubio uastiore est. Nã qui fert᷑ &
raptafsitq. huc & illuc distrahit᷑ is uexari ꝓpͥe dicit᷑. sicuti
taxire pressis crebriusq. est quã tangere. unde id ꝓculdu¬
bio indinatũ ÷. & iactare multo fusiys largiusq. ẽ. quã
iaccre unde id uerbũ traductũ ÷. Quassare &tã quã quate¬
re grauius uiolentiusq est. Nongͥ qr uulgo dẽti solae ue¬
xatũ eẽ quẽ fumo aut uento aut puluere. ꝓpterea deb&e
uisuera atq natura uerbi deperire. quȩ au&erib qͥ ꝓprie
ã catonis uerba sunt. ex oratione quã de acheis scripsit.
Cũq hannibal terrã italiã lacerar&e atq. uexar&. Ue
aut seuitiȩ aut immanitatis genꝰ reppeririqueat. qͣd in
eo tẽpore italia ñ ꝑpessasit . M. tullius quarto inuerrẽ.
quȩ abisto sic spoliata atq direpta ÷. nut abhoste aliqͦ

Expanded text:
arbitrii, non enim sui potens est qui vehitur. Vexare autem, quod ex eo inclarbitrii, non enim sui potens est qui vehitur. Vexare autem, quod ex eo inclinatum est, vi atque motu procul dubio vastiore est. Nam qui fertur et raptatur atque huc et illuc distrahitur, is "vexari" proprie dicitur sicuti "taxare" pressius crebriusque est quam "tangere", unde id procul dubio inclinatum est, et "iactare" multo fusius largiusque est quam "iacere", unde id verbum traductum est, "quassare" etiam quam "quatere" gravius violentiusque est. Non igitur quia vulgo dici solet vexatum esse quem fumo aut vento aut pulvere, propterea debet vis vera atque natura verbi deperire, quae a veteribus, qui pM. Catonis verba sunt ex oratione quam de Achaeis scripsit: "cumque Hannibal terram Italiam laceraret atque vexaret." aut saevitiae aut immanitatis genus reperiri queat quod in eo tempore Italia non perpessa sit. M. Tullius quarto in Verrem: "quae ab isto sic spoliata atque direpta est, ut non ab hoste aliquo,
Abbreviated transcription (Latin):
docto maxime quid sit qͥd uirgilius anxie sẽꝑ diligens fu¬
erit in uerbis ꝓcausȩ merito ł atrocitate ponendis. in curiose
& abiecte in his uersib uerbũ posuit. candidã succinctã
latrantib inguina monstris dulichias uexasse rates.
exis seenĩ uerbũ est loq acparui in cõmodi. nectã atroci ca¬
sui congruens cũ repera homines abelua immanissima rap¬
ti lananq sint. S &e also hitiꝰ semodi deprehendi. quis aut
euristheadirũ aut inlauati nesat busiridis aras. Hocenĩ uer¬
bũ in laudit ñ est idoneu De. ꝓprim̃dã sceleratis simi hominis
de tstati ẽ. quiqd homqies omi ũ gentx immolare solit
fuit ñ lasde indignꝰ . s detestitione exsecrationeq totius
c̃tratia sit squaloris in luuies. & seruius. De uerbo uexass&e
ita responderi posse arbitror. i uexasse graue uerbũ est.
tractiq ab eo uid&᷑ qd ÷ uehere. in quo ÷ iãuis quȩdã abeni

Expanded text:
«doctorum maxime, quid sit quod Vergilius cum anxie semper diligens fu«doctorum maxime, quid sit quod Vergilius cum anxie semper diligens fuerit in verbis pro causae merito vel atrocitate ponendis, incuriose et abiecte in his versibus verbum posuit: candida succinctam latrantibus inguina monstris Dulichias vexasse rates. "Vexasse" enim verbum est levis ac parvi incommodi nec tam atroci casui congruens, cum repente homines a belua immanissima rapti laniatique sint. Sed et aliud huiuscemodi deprehendi: quis aut Eurysthea durum aut inlaudati nescit Busiridis aras? Hoc enim verbum "inlaudati" non est idoneum ad exprimendam sceleratissimi hominis detestationem, qui quod homines omnium gentium immolare solitus fuit, non laude indignus, sed detestatione exsecrationeque totiuscontraria sit squaloris inluvies.» Et Servius: «de verbo "vexasse" ita responderi posse arbitror: vexasse grave verbum est tractumque ab eo videtur quod est vehere in quo inest iam vis quaedam alieni
Abbreviated transcription (Latin):
auirgilio figurata uelĩ . S. ex hisquȩ dicta sunt om̃a
similia diligens lector ad notabit. Cũ seruius ista dissere¬
r& p̃textatus auienũ eustathio insusurrantẽ uiders.
quin age inquit eustathi uerecundiã auieni ꝓbradoles¬
centis iuiua & ipse publicato nobis qđ in murmurat.
Eustathius iã dudũ inquit multa de uirgilio gostit in¬
t̃rogare seruiũ. quoꝵ enarratio respicit officiũ lit terato¬
ris & tẽpus indulgeri optat quode obscuris ac dubiis sibi
adoctiore fiat certior. & p̃textatus: ꝓbo inquit mi auie¬
ne qd ea de quib ambigis clãte eẽ non pateris. unde exo¬
ratꝰ sit a nobis doctissimꝰ doctor. ut tesecũ negotiũ habere
pacutur. qr in cõmune ꝓficient quȩ desideraf audire.
ne tumodo ultra cesses aperire seruio uiã de uirgilio disse¬
rendi Tunc auienꝰ totꝰ conuersus inseruĩ. dicas uolo inꝗͥt

Expanded text:
a Vergilio figurata velim, sed ex his quae dicta sunt omnia a Vergilio figurata velim, sed ex his quae dicta sunt omnia similia lector diligens adnotabit.» Cum Servius ista dissereret, Praetextatus Avienum Eustathio insusurrantem videns, «quin age», inquit, «Eustathi, verecundiam Avieni probi adulescentis iuva et ipse publicato nobis quod immurmurat.» Eustathius «iam dudum», inquit, «multa de Vergilio Servium gestit interrogare, quorum enarratio respicit officium litteratoris, et tempus indulgeri optat quo de obscuris ac dubiis sibi a doctiore fiat certior.» Et Praetextatus, «probo», inquit, «mi Aviene, quod ea de quibus ambigis clam te esse non pateris. Vnde exoratus sit a nobis doctissimus doctor ut te secum negotium habere patiatur, quia in commune proficient quae desideras audire. Ne tu modo ultra cesses aperire Servio viam de Vergilio disserendi.» Tunc Avienus totus conversus in Servium, «dicas volo», inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
pit̃ ibit hicait. Hȩc miseratio . Orapti nequiquã ex hoste
penates & illa trepidatio. Ferte citi ferrũ . date tela
& scandite muros. hostis ad est. & c̃questio. Mene igit᷑
sociũ tantis ad uingere reb: nisefugis. Quid& illa
siluestres animos. & uirgineũq. al te bibit acta cruore.
ut apud homerũ de hasta. AIΛΙΟ ΜΕΝ ΗXΡΟΟCΑCΑΙ
& pomaq degenerant sucos oblita priores. & glacie
cursus frenara aquarũ & mixtaq. ridenti colocasia
fundit acantha & mollis flãma medullas int̾ea & ta¬
citũ uiuit sub pectore uulnꝰ & udo sub robore uiuit
stuppa uomens tardũ ignẽ. & seuitq canũ latratus in
auras. & celataq. amnẽ fundens pat̃ in achus urna. &
adfixȩ uenis animasq in uulnera ponunt. & quic quid
de apibus dixit in uiroꝵ fortiũ similitudinẽ. ut ad der&e
quoq mores &studia & populos ae proelia. quid plura.
ut & quirites uocarae. Dies me deficiae. si omã ꝑsequi

Expanded text:
piter! Ibit hic?," ait, haec miseratio: o patria, o rapti nequiquam ex hoste Penates! Et illa trepidatio: ferte citi ferrum, date tela et scandite muros: hostis adest!, et conquestio: mene igitur socium tantis adiungere rebus, Nise, fugis? Quid et illa silvestrem animum, et virgineumque alte bibit acta cruorem, ut apud Homerum de hasta λιλαιομένη χροὸς ἆσαι et pomaque degenerant sucos oblita priores, et glacie cursus frenaret aquarum, et mixtaque ridenti colocasia fundit acantho, et est mollis flamma medullas interea et tacitum vivit sub pectore vulnus, et udo sub robore vivit stuppa vomens tardum fumum, et saevitque canum latratus in auras, et caelataque amnem fundens pater Inachus urna, et adfixae venis animasque in vulnera ponunt, et quicquid de apibus dixit in virorum fortium similitudinem, ut adderet quoque mores et studia et populos et proelia, quid plura, ut et Quirites vocaret. Dies me deficiet si omnia persequi
Abbreviated transcription (Latin):
sumit᷑ tacitos efficere potus loquaces. At nos & int̾ pocula
silemꝰ. tãquã debeat serus uel&iã philo sophicis carere tra¬
ctatib: tale conuiuiũ. & si machus. Ueru neita sentis uati
ut philosophia c̃uiuus int̾sit . & non tã quã censoria quȩ dã
& plus nimio reuerenda mat̾ familias penaeralib suis con¬
tineat᷑. nec misceat se libero cuiaiã tumultus familiares
sunt. tũ ipsa huiꝰ sit uerecundię ut strepitũ non modo uer¬
boꝵ s. ne cogitationũ quidẽ insacrariũ suę quiceis admittat
Doceat nos uel peregrina institutio uel disciplina a parthis
porita. qui solent cũ c̃cubinis ñcũ c̃gib: inire conuiuia. tã quã

Expanded text:
sumitur, tacitos efficere, potus loquaces. At nos et inter pocula sumitur, tacitos efficere, potus loquaces. At nos et inter pocula silemus tamquam debeat seriis vel etiam philosophis carere tractatibus tale convivium.» Et Symmachus: «verumne ita sentis, Vetti, ut philosophia conviviis intersit et non tamquam censoria quaedam et plus nimio reverenda materfamilias penetralibus suis contineatur, nec misceat se Libero, cui etiam tumultus familiares sunt, cum ipsa huius sit verecundiae ut strepitum non modo verborum, sed ne cogitationum quidem in sacrarium suae quietis admittat? Doceat nos vel peregrina institutio et disciplina a Parthis petita, qui solent cum concubinis, non cum coniugibus, inire convivia, tamqua
Abbreviated transcription (Latin):
ta qtelephanei piciunt sose Nuquid dubiũ ÷ qun equitẽ
raboc loco iosĩ equũ dexcerit.  addidissae eꝑidoeo
quadrupes: Sic a eqcitane qd uerbũ euocabulo equitis
in clinecũ en & homo utens equo teequus sub honme
gradiens dicebatur. Lucilius naꝗ uur ad pͥme luigue
Tatimy salus equũ equitare dicit hoc uersũ. Nẽpe huuc
currere equũ nos atq. ego equitare idemus
Ergo &e apud maronẽ qui antiquȩ latinitatis diligens fuit ita
in tellegendũ ÷ atq equitẽ docuere subarmis. id÷ docuer̃ equũ
portando hominẽ in sultare solo & gress glomerare suꝑbos.
Subiecit auienꝰ. Cũ iã trabib c̃texetus acernis star& equus. sc¬
reuelle in equi fabrica casune anex industria hoc genꝰ ligni
nominauerit. N&̃ lic& unũ ꝓquolib&. ligno ponere paeicȩ
licentiȩ sit. sol& tam̃ uirgilius temeritatẽ licentiȩ ñ amare.
s ratioi certe in rerũ ł nominũ ele¬
rimis mensis post epulas iã remotis. & discursũ uariantib

Expanded text:
anti Proiciunt esse Numquid dubium est quin equitem in hoc loco ipsum equum dixerit, cum addidisset illi epitheton quadrupes? Sic et equitare, quod verbum e vocabulo equitis inclinatum est, et homo utens equo et equus sub homine gradiens dicebatur. Lucilius namque, vir adprime linguae Latinae scius, equum equitare dicit hoc versu: Nempe hunc currere equum nos atque equitare videmus Ergo et apud Maronem, qui antiquae Latinitatiintellegendum est: atque equitem docuere sub armis— id est, docuerunt equum portando hominem— insultare solo et gressus glomerare superbos.» Subiecit Avienus: «cum iam trabibus contextus acernis staret equus: scire vellem in equi fabrica casune an ex industria hoc genus ligni nominaverit. Nam licet unum pro quolibet ligno ponere poeticae licentiae sit, solet tamen Vergilius temeritatem licentiae non amare, sed rationi certae in rerum vel nominum eleRIMIS mensis post epulas iam remotis et discursum variantibus
Abbreviated transcription (Latin):
naaiΦoBeBΙΚeΝ & ꝓtinꝰ orsilocũ &butenduo maxtina
teuerũ corpora. S. buten auersa cuspide fixit. & c&a¬
luturnã fateor misero succurrere frĩ suasi. cũ solitũ sit¬
& tumꝰ quos in spẽ statues sub mittere gentis. p̃cipuũ
iã inde ateneris impende laborẽ. ꝓ in eos impende.¬
facit pulcherrimas repaeitiones. Nã neq. parnassi uob̃
iuga nã neq pindi ullã morã facere. Quȩ uob quȩ
digna uiri ꝓtalib ausis. Uidisti quo turnꝰ equo. quib:
ibat in armis. Nec int̾positiones eius ociosȩ sunt.
Site nulla mou& tantarũ gła rerũ. at ramũ hunc
aperit ramũ qui forte latebat. Agnoscis ut sceptrũ
hoc dextra sceptrũ nã forte gerebat. nũ quã fronde
& illa mutatio elegantissima est. ut de quo loquebat᷑ subito
adipsũ uerba conperter&. ut bello egregias idẽ disiecerit
urbes troiãq. oechaliãq. & duros mille labores regesub
heristeo fatis iunonis iniquȩ ꝑtulerit tu nubigenas inui¬

Expanded text:
φιβέβηκεν. Protinus Orsilochum et Buten, duo maxima Teucrum Corpora, sed Buten aversum cuspide fixit Iuturnam, fateor, misero succurrere fratri Suasi EtEt: Tu modo quos in spem statues submittere gentis, Praecipuum iam inde a teneris inpende laborem Facit pulcherrimas repetitiones: nam neque Parnassi vobis iuga, nam neque Pindi ulla moram fecere. Quae vobis, quae digna, viri, pro talibus ausis? Vidisti quo Turnus equo, quibus ibat in armis? Nec interpositiones eius otiosae sunt: "si te nulla movet tantarum gloria rerum, at ramum hunc" —aperit ramum qui forte latebat— "agnoscis." "Vt sceptrum hoc" —dextra sceptrum nam forte gerebat— "numquam fronde Et illa mutatio elegantissima est ut de quo loquebatur subito ad ipsum verba converteret: ut bello egregias idem disiecerit urbes, Troiamque Oechaliamque et duros mille labores rege sub Eurystheo fatis Iunonis iniquae pertulerit: "tu nubigenas invi
Abbreviated transcription (Latin):
horrenda cauatis. ora ꝓpersonis. & discolor unde auri
ꝑ ramos aura refulsit. Quid ÷ enĩ auri aura. aut quẽ¬
ad modũ ra refulgae :s tam̃ pulcre usurpauit.¬
& simili frondescit uirga moallo. Quã beneusus :
frondescit mocallo. & nigricũ lacte ueneni. nigro im¬
ponere nom̃ lactis. & haudalit̾ iustȩ quib est me ten¬
tius irȩ. Odio eẽ aliquẽ usitatũ. irȩ eẽ inuentĩ maro¬
nis est. Itẽ de duob incipit dicere. & in unũ desinit.
Interea reges ingenti mole latinꝰ. Quadri iugo uelitꝰ¬

Expanded text:
horrenda cavatis, "ora" pro "personis", et discolor unde auri per ramos aura refulsit. Quid est enim "aura" auri, aut quemadmodum aura "refulget"? Sed tamen pulchre usurpavit. Et simili frondescit virga metallo, quam bene usus est "frondescit metallo"! Et nigri cum lacte veneni nigro imponere nomen lactis? Et haud aliter iustae quibus est Mezentius irae Odio esse aliquem usitatum: irae esse inventum Maronis est. Item de duobus incipit dicere et in unum desinit: Interea reges, ingenti mole Latinus Quadriiugo vehit
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq & iudicio trans ferendi & modo imitandi c̃sequutꝰ :
ut qd apud illũ legerimꝰ alienũ. aut aliud ot̃ malim. aut
melius. quã ineubi nactũ ÷ sonaro mirem. Dicã itaq

Expanded text:
Denique et iudicio transferendi et modo imitandi consecutus est Denique et iudicio transferendi et modo imitandi consecutus est ut quod apud illum legerimus alienum, aut illius esse malimus aut melius hic quam ubi natum
Abbreviated transcription (Latin):
& ut de alegenis tactã possẽ plurib edocere quantũ
semutuo cõpilarine bibliotecȩ uogeris auctores. qd
tam̃ oportune alias siuolentib uoberit ꝓbabo. Unũ nc̃
exẽ plũ ꝓferã qd ad ꝓbanda quȩ ad sero pene sufficice
A franius enĩ togatarũ scriptor. in ea togata quȩ cõpita¬
lia inscribit᷑ ñ inuerecunde respondens arguentib qd plu¬
ra sũpsissoe amenandro. fateor inꝗt sũpsi ñ ab illo solũ mͦ.¬
s ut quisquis habuit qd cueniram qdq men posse melis¬
facere credidiotiã alatino. Qdsihȩc sociotas cererũ cõmu¬
tuo poceis scriptoribq. om̃ib: int̃ se exertenda c̃cessa÷.
quis fraudi uirgilio uortat si ad excolendũ se quȩdã ab an
ab illis inopus suũ qd ȩterno mansurũ ÷ transferendo fecit
ne omĩno memoria uaeerũ delerat᷑. quossic̃ p̃sens sensus
ostendit ñ solũ ñ lectui uerũ a&iã risus habere iã cepum:

Expanded text:
Et, ut de alienigenis taceam, possem pluribus edocere quantum Et, ut de alienigenis taceam, possem pluribus edocere quantum se mutuo conpilarint bibliothecae veteris auctores: quod tamen oportune alias, si volentibus vobis erit, probabo. Unum nunc exemplum proferam, quod ad probanda quae adsero paene sufficieAfranius enim togatarum scriptor in ea togata quae Compitalia inscribitur, non inverecunde respondens arguentibus quod plura sumpsisset a Menandro, "Fateor," inquit, "sumpsi non ab illo modo sed ut quisquis habuit quod conveniret mihi quodque meLatino." Quod si haec societas et rerum communio poetis scriptoribusque omnibus inter se exercenda concessa est, quis fraudi Vergilio vertat, si ad excolendum se quaedam ab antab illis in opus suum, quod aeterno mansurum est, transferendo fecit ne omnino memoria veterum deleretur, quos, sicut praesens sensus ostendit, non solum neglectui verum etiam risui habere iam coepimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ic p̃textatꝰ mirũ inquit in modũ digessit eustathi¬
us quȩde grȩca antiquitate carmini suo uirgilius in¬
seruit. S memunim uiros int̃ om̃s nra ꝓtate longe
doctissimos furiũ cęcinãq alb nos ꝓmisse se ꝓdituros
quididẽ maro deantiquis romanis scriptorib traxerit
Quodñe ut fiat tẽpus admon&. Cũq om̃ib idẽ place¬
ra tũa furius albinꝰ. & si uereor nedũ ostendere
cupͥo quantũ uirgilius nr ex antiquioꝵ lectione ꝓfece¬
rit & quos ex om̃ib: flores uolquȩ in carminis sui deco¬
rẽ ex diuersis ornam̃ta li uauerit occasionẽ rephen¬
dendi uel imperitis ł malignis ministre. exꝓbrantib
tanto uiro alieni usurpatione. nec õsiderantib Inno
eẽ fructũ legendi emulari eaquȩ in aliis ꝓbes & quȩ̨
maxime int̃ alioꝵ dicta mireris in alique usũ tuũ
oportana diriuatione conuertere. Ada nr̃i tã inter se
quã agrecis & grȩcoꝵ excollentes int̃ se sepe fecerunt.

Expanded text:
ic Praetextatus: Mirum, inquit, in modum digessit Eustathius quae de Graeca antiquitate carmini suo Virgilius inseruit. Sed meminimus viros inter omnes nostra aetate longe doctissimos, Furium Caecinamque Albinos, promisisse se prodituros quid idem Maro de antiquis Romanis scriptoribus traxerit: quod nunc ut fiat tempus ammonet. Cumque omnibus idem placeret, tum Furius Alcupio quantum Vergilius noster ex antiquiorum lectione profecerit et quos ex omnibus flores vel quae in carminis sui decorem ex diversis ornamenta libaverit, occasionem reprehendendi vel imperitis vel malignis ministrem, exprobrantibus tanto viro alieni usurpationem nec considerantibus hunc esse fructum legendi, aemulari ea quae in aliis probes, et quae maxime inter aliorum dicta mireris in aliquem usum tuum oportuna derivatione convertere, quod et nostri tam inter se quam a Graecis et Graecorum excellentes inter se saepe fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰq intellectũ asequentiũ numero rerũ & potestatũ sequestrat. nec in inferiore post deũ gradu¬
eã frustra desideraueris. Hȩc illa ÷ mens exsũmo enatadõ. quȩ uices tẽpoꝵ nesciens in uno sẽꝑ qđ ad est
posse referri. Anima enĩ aliena asil uestris contagione materiȩ. tantũse auctori suo acsibi debens.
cẽ sortita naturã. cũ se animande inm̃sitati uni uersitatiꝰ in
sua unitate di uortiũ. Uides ut hȩc nonas orta apͥma rerũ causa usq ad animã ubiq inte gra
& sẽꝑ indiuidũa. continuationẽ potestatiꝰ obtineat : Hȩc demonade castigatius quã se copia

Expanded text:
 intellectum a sequentium numero rerum et potestatum sequestrat, nec in inferiore post deum gradu frustra eam desideraueris. Haec illa est mens ex summo enata deo, quae, uices temporum nesciens, in uno semper quod adm referri. Anima enim, aliena a siluestris contagione materiae, tantum se auctori suo ac sibi debens, simplicem sortita naturam, cum se animandae immensitati uniuersitatis infundat, nullum init tamen cum sua unitate diuortium. Vides ut haec monas, orta a prima rerum causa, adusque ad animam ubique integra et semper indiuidua, continuationem potestatis obtineat. Haec de monade castigatius quam se copia
Abbreviated transcription (Latin):
homer magnitudine corporũ alto latoq. dimensis.
oe uerbaꝵ ambitu mẽ bradepintit Uest act ui¬
mania corpora: nibil ubterius adittr mensaraꝰ
nomina ñ ausus attingere. Ille de ronstruendis
mentib amatũ insanȩ mostiorus expressit. Hicad gressus
resandert elũ digcisst̃ cententus Postremolocã loco si
õpares. ptidenda inuemes differentiã. Flastus unt pre¬
mo erpit cũ al bescere ponto: Paulati sese ullte. mar
& altius undas Prigit in de imo consurgit ad etherafando

Expanded text:
Homerus magnitudinem corporum alto latoque dimensus est et verborum ambitu membra depinxit: vester ait inmania corpora, nihilque ulterius adiecit, mensurarum nomina non ausus attingere. Ille de construendis montibus conatum insanae molitionis expressit: hic adgressos rescindere caelum dixisse contentus est. Postremo locum loco si conpares, pudendam invenies differentiam. Fluctus uti primo coepit cum albescere ponto: Paulatim sese tollit mare et altius undas Erigit, inde imo consurgit ad aethera fundo
Abbreviated transcription (Latin):
gionũ in libyo suo hare ꝑmittit. s huiandi more ꝓcedens
redit unde digressus ÷. & ita finitur quic qͥd̃ enumeratio
ti amplectitur. contra uirgilius nullũ in cõmemorandis
regionib: ordinẽ seruat. s. locoꝵ seriẽ saltib lacerat
adduett primũ clusio & cosis marsicũ. Abas hunc seqͥtur
rena populoniȩ iluȩq comitatus. Post hosasilan misert᷑
pist. quȩ inqua longinqua sint ex ruriȩ parte notius:
quẽ uit ad notandũ sit. Indemox redit cerȩ &x pirgos &e
orauiscas. loca urbi prcima quib ducẽ asturt̃ dedit. Hinera¬

Expanded text:
gionum in libro suo hiare permittit, sed hoc viandi more procedens, gionum in libro suo hiare permittit, sed hoc viandi more procedens, redit unde digressus est; et ita finitur quicquid enumeratio eius amplectitur. Contra Vergilius nullum in commemorandis regionibus ordinem servat sed locorum seriem saltibus lacerat. Adducit primum Clusio et Cosis Massicum; Abas hunc sequitur manu Populoniae Ilvaeque comitatus; post hos Asilan miserunt Pisae, quae in quam longinqua sint Etruriae parte notius est quam ut adnotandum sit. Inde mox redit Caere et Pyrgos et Graviscas, loca urbi proxima, quibus ducem Asturem dedit. Hinc ra
Abbreviated transcription (Latin):
uisentẽ regna sororis. laomedontiadẽ priamũ. & atq
equidẽ memini teurũ sidona uenire . & qualis erã cũ
primã aciẽ preneste sub ipsa stratii. & de furto uel
pena cacitota narratio. Nec uoustissima tacuit. qui¬
nec ipsa notioiȩ nre auctoris sui imitator ingerer&.
Nãq ferunt luctu cynũ phaontis amati. & similia.
Ubiuero enumerantur auxilia quẽ grecicatalogũ
uocant. eundẽ auctorẽ suũ conatus imitari. in ñ nullis
paululũ a grauitate homerica deuicauit. Primũ qd home¬
rꝰ p̃termussis athenis ac lacedemone uel ipsis micenis unde
erat rector exercitus boceiã incatalogi sui capite locauit.
non obloci aliquã dignitatẽ s notissimũ ꝓmunctori ũ
ad exordiũ sibi enunerationis elegit. unde ꝓgrediens mͦ
mediterranea. mͦ maritima iuncta describit: inderursꝰ
ad utrũq. sitũ coherentiũ locoꝵ disciplina describentis
uelut iter agentis accedit. Nec ullo saltu coherentiã re¬

Expanded text:
visentem regna sororis Laomedontiaden Priamum Atque equidem memini Teucrum Sidona venire Qualis eram cum primam aciem Praeneste sub ipsa Stravi et de furto vel poena Caci tota narratio. Nec n et ipsa notitiae nostrae auctoris sui imitator ingereret: namque ferunt luctu Cycnum Phaëthontis amati ... et similia. Vbi vero enumerantur auxilia, quem Graeci catalogum vocant, eundem auctorem suum conatus imitari in nonnullis paululum a gravitate Homerica deviavit. Primum quod Homerus praetermissis Athenis ac Lacedaemone vel ipsis Mycenis, unde erat rector exercitus, Boeotiam in catalogi sui capite locavit, non ob loci aliquam dignitatem, sed notissimum promuntorium ad exordium sibi enumerationis elegit, unde progrediens modo mediterranea, modo maritima iuncta describit, inde rursus ad utrumque situm cohaerentium locorum disciplina describentis velut iter agentis accedit, nec ullo saltu cohaerentiam re
Abbreviated transcription (Latin):
& duas parabelas temerauit. ut unõ facer&. trahors
hunc ignẽ inde terrentẽ. &e dignttatẽ nentrius impleuit:
Aduersi quen rapto ceu quondã turbine uenti. Confli¬
gt̃ zephirꝰq notꝰq. oe letus eous. Eurusequis stndt̃ ailug
seuitq tridenti. Spumeus atq inio nerẽus cio ȩquora fius.¬

Expanded text:
 duas parabolas temeravit ut unam faceret, trahens hinc ignem, inde torrentem, et dignitatem neutrius implevit. Adversi rupto ceu quondam turbine venti confligunt, Zephyrusque Notusque et laetus Eois Eurus equis: stridunt silvae saevitque tridenti spumeus atque imo Nereus ciet aequora fu
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ut emular&᷑ non modo magnitudinẽ. sed& sĩ plici¬
tatẽ.
&e p̃sentiã oratioras & tacitã maiestatẽ. hinc diuer sarũ
inter hero as suos ꝑsonarũ uaria magnificatio. hinc dõr
interpositio. Hinc austoritas fabulosoꝵ. hinc ad fectuu
naturalis ex pressio. Hinc mom̃torũ ꝑsequutio. hinc pa¬
rabolarỹ exaggeratio. Hinc torrentis orationis sonitꝰ
hinc rerũ singularũ cũ splendore fastigiũ. Adeo autẽ
uirgilio homeri dulcis imitatio ÷. ut & inuersib uica
quȩ añ nullis imperite rep̃ henduntur imitatꝰ sit. eos
ñ refugit. ut sunt apud ipsũ acephaliari & at inpor
tis abietib textũ cęcis iter & similia. Mara poi autẽ qͥ
in medio uersu bẽ ues sillabas ꝓlongis habent. & duros
obice postes. conciliũ ipse patꝰ. & magna incepta latinꝰ.
miscent uiuaq sulphura. & arbutus horrida. Sunt
apud homerũ uersus uulsis acrasis similes. & nihil dif¬

Expanded text:
dit ut aemularetur eius non modo magnitudinem sed et simplicidit ut aemularetur eius non modo magnitudinem sed et simplicitatem et praesentiam orationis et tacitam maiestatem. Hinc diversarum inter heroas suos personarum varia magnificatio, hic deorum interpositio, hic auctoritas fabulosorum, hinc adfectuum naturalis expressio, hinc monumentorum persecutio, hinc parabolarum exaggeratio, hinc torrentis orationis sonitus, hinc rerum singularum cum splendore fastigium. Adeo autem Vergilio Homeri dulcis imitatio est ut et in versibus vitia quae a nonnullis imperite reprehenduntur imitatus sit, eos s non refugit; ut sunt apud ipsum ἀκέφαλοι: arietat in portas ... abietibus textum caecis iter ... et similia; λαγαροὶ autem, qui in medio versu breves syllabas pro longis habent, et duros obice postes ... concilium ipse pater et magna incepta Latinus argenti vivaque sulphura et: arbutus horrida. Sunt apud Homerum versus vulsis ac rasis similes et nihil dif
Abbreviated transcription (Latin):
Aarnõ. Seruo uoluit loquenti ioui ad signare parẽ reue¬
rentiã Nãcũ & in primo uolumine & inquerto & in nono
loquatur quȩdã iuppit̃ sine tumultu. deniq post iunonis
& ieneoris uirgiũ infit. Eodicente dicente dom alta
si lescit. & tremefacta solo tellus sila. arduus &eher
Tũ tephrri posuere p̃mit placida ȩquora pontus. Tãꝗ
ñ idẽ sit quiloquutussit paulo ante sine ullo mundi totus
obsequio. Similis importunitas ÷ in eiusdẽ iouis lance
Nunc uiuenẽ imparib: uideo concurrere fatis. Partarũq.
dies & lux inimica ꝓpinquat. manifestũq. eã turnũ
utiq periturũ. sero tam̃. luppit̃ ipseduas ȩquato examine
quas. Sustin& & fata imponit diuers. duoꝵ. Sed hȩc
& talia ignoscenda uirgilio. quistudii certa homer ũ nimi¬
s ate excedit modũ. Sreuera uon poterat ñ in aliqͥb
minor uideri. qui ꝑ omẽm poesin sua hoc uno est p̾cipue
usus archeypo. Acriter enim in homȩrũ oculos inten¬

Expanded text:
. sero voluit loquenti Iovi adsignare parem reverentiam. Nam cum et in primo volumine et in quarto et in nono loquatur quaedam Iuppiter sine tumultu, denique post Iunonis et Veneris iurgium silescit et tremefacta solo tellus, silet arduus aether, tum Zephyri posuere, premit placida aequnon idem sit qui locutus sit paulo ante sine ullo mundi totius obsequio. Similis importunitas est in eiusdem Iovis lance nunc iuvenem imparibus videre video concurrere fatis, Parcarumque dies et lux inimica propinquat, manifestumque esset Turnum utique periturum, sero tamen Iuppiter ipse duas aequato examine lances sustinet et fata imponit diversa duorum. Sed haec et talia ignoscenda Vergilio, qui studii circa Homerum nimietate excedit modum. Et re vera non poterat non in aliquibus minor videri, qui per omnem poesin suam hoc uno est praecipue usus archetypo. Acriter enim in Homerum oculos inten
Abbreviated transcription (Latin):
quib uelut siderib micat diuini carminis uaruta
maiestas. Ad hȩc aur̃o respondentur. male suada
fames. auri comi rami. centx̃ geminus briareus.
adde & fumiferã noctẽ & quic quid insingulis pene
uersib diligens lector agnoseit. Sepe homerꝰ untꝰ
narrandũ uelut ad aliquẽ dirigit orationẽ. eppeoꝵ¬

Expanded text:
quibus velut sideribus micat divini carminis variata maiestas. Ad haec a vestro respondetur: Malesuada fames, — Auricomi rami, — Centumgeminus Briareus. Adde et fumiferam noctem et quicquid in singulis paene versibus diligens lector agnoscit. Saepe Homerus inter narrandum velut ad aliquem dirigit orationem:
Abbreviated transcription (Latin):
s. tantũ in naui ueniens apparebat. alio loco. Cuitri¬
plicẽ crinita uiba galea alta chimerã. Sustinoe es & hne¬
os efflantẽ faucib ignis. Quid quod ęneas recens alla¬
tis armis auulcano & int̾ra positis miratur. Terribilẽ
cristis galeã flãmasq uocantem. Uultis aliam fruen¬
di auiditatẽ uidere loci huius: supra meminimus ful¬

Expanded text:
sed tantum in navi veniens apparebat. Alio loco: cui trised tantum in navi veniens apparebat. Alio loco: cui triplici crinita iuba galea alta Chimaeram sustinet Aetnaeos afflantem faucibus ignis. Quid quod Aeneas recens allatis armis a Vulcano et in terra positis miratur terribilem cristis galeam flammasque vomentem? Vultis aliam fruendi aviditatem videre? Loci cuius supra meminimus ful
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdit fama ec̃ adesinit. & fitnocio reiiã cognig.
Quis enĩ iam famã uoca cũ res aliqua a terra incęlũ nota
sit: Deinde nec ipsã hyperbolen potuit ȩquare. Ille
cȩlũ dixit. incauras & nubila. Hȩc aut ratio fuit ñ ȩquan¬
di om̃ã quę ab auctore transcripsit. qd in omĩ operis sui
parte alicuiꝰ homerici loci imitationẽ uolebat inserert.
nectam̃ humanis uirib illã diumitate ubiq. poterat
ȩquare. ut in illo loco que uolo om̃iũ nr̃m uidicio in co¬
mune pensari. M ineru diomedi suo pugnanti dũ taxat
flã marũ addit ardorẽ. & int̾ hostiũ cedes fulgor capitis
uirgilius. in modice est usus. Modo enĩ ita deturnodiẽ
Tremunt subuertice cristȩ. Sanguineȩ clipioq micantia
fulmina mittunt. Modo idẽ ponit deenea. Ard&
apex capiti cristisq ac uertice flãma. Funditur & ua¬
stos umbo uomit aereus ignis. Quod quã importune
sit positũ hinc appar&. qd nec dũ pugnabat ȩneas.

Expanded text:
dit, fama esse iam desinit, et fit notio rei iam cognitae. Quis enim iam famam vocet, cum res aliqua a terra in caelum nota sit? Deinde nec ipsam hyperbolen potuit aequare. Ille caelum dixit, hic auras et nubila. Haec autem ratio fuit non aequandi omnia quae ab auctore transcripsit, quod in omni operis sui parte alicuius Homerici loci imitationem volebat inserere, nec tamen humanis viribus illam divinitatem ubique poterat aequare, ut in illo loco quem volo omnium nostrum iudicio in commune pensari. Minerva Diomedi suo pugnanti dumtaxat flammarum addit ardorem, et inter hostium caedes fulgor capitis Virgilius inmodice est usus. Modo enim tremunt sub vertice cristae sanguineae clipeoque micantia fulmina mittunt; modo idem ponit de Aenea: ardet apex capiti cristisque ac vertice flamma funditur, et vastos umbo vomit aereus ignis; quod quam importune sit positum hinc apparet, quod necdum pugnabat Aeneas
Abbreviated transcription (Latin):
Nec hoc uirgilius p̃termisit. Migrantes cernas tora¬
q. exurbe ruente O totũq instructo marteuide¬
res. feruere leuchaten. & pelago credas in nare
reuulsas ascicladas. & studio in cassũ uideas gestire
lauandi. Itẽ diuinꝰ ille uates resuel paulo uel mulia
ante trans actas oportunȩ ad narrationis suȩ seriẽ reuocat.
ut & historicũ stilũ uit& ũper ordinẽ digerendo quȩ gestas.
nec tam̃ p̃teritoꝵ nobis noticiã subtrahat. Teben asiȩ
ciuitatẽ aliasq plurimas achilles antequã ira sceroeur euer¬
terat s homeri opꝰ ab achillis ira sũpsit exordiũ. Neigitꝰ
ignoraremꝰ quȩ prius gestasunt. fit eo& tẽpestiua narratio.¬

Expanded text:
Nec hoc Virgilius praetermisit: Migrantes cernas totaque ex urbe ruentes Totumque instructo Marte videres Fervere Leucaten, Pelago credas innare revulsas Cycladas Studio incassum videas gestire lavandi Item divinus ille vates res vel paulo vel multo ante transactas oportune ad narrationis suae seriem revocat, ut et historicum stilum vitet non per ordinem digerendo quae gesta sunt, nec tamen praeteritorum nobis notitiam subtrahat. Theben Asiae civitatem aliasque plurimas Achilles antequam irasceretur everterat: sed Homeri opus ab Achillis ira sumpsit exordium. Ne igitur ignoraremus quae prius gesta sunt, fit eorum tempestiva narratio
Abbreviated transcription (Latin):
Sic tangere portus. Infantũ caput ac terris ad nare
necesse ÷. & sio fata iouis poscunt hictermin her&e.
Ad bello audacis populi uexatus & armis. Finib ex¬
torris cõplexu auulsꝰ uili. Auxiliũ implor& uideat¬
q. in digna suog. Funera nec cũ se subleges pacisiniq̃
Tradiderit regno aut potiatur optata luce fruatꝰ.
S cadat ante diẽ mediaq inhumatꝰ harena.

Expanded text:
ὴ φοίνικι μίηνῃ. Si tangere portus infandum caput ac terris adnare necesse est et sic fata Iovis poscunt, hic terminus haeret, at bello audacis populi vexatus et armis, finibus extorris, complexu avulsus Iuli auxilium imploret videatque indigna suorum funera, nec cum se sub leges pacis iniquae tradiderit, regno aut optata luce fruatur, sed cadat ante diem mediaque inhumatus arena.
Abbreviated transcription (Latin):
rentia utriusq loci lectori estimandũ relinquo. Utq
uolans alte raptũ cũ fulua dracenẽ. Fert aquila impli¬
cuitq pedes atq. unguib hesit. Saucius at serpens sinu¬
osa uolumina uer sat Arrectisq horr& squamis & si¬
bilat ore⁊ Arduus insurgens illa haud min urgoe.
ab unce. Luctantẽ rostro simul&hera uerberat alis

Expanded text:
rentia utriusque loci lectori aestimandum relinquo. Vtque volans alte raptum cum fulva draconem fert aquila implicuitque pedes atque unguibus haesit: saucius at serpens sinuosa volumina versat, arrectisque horret squamis et sibilat ore arduus insurgens, illa haud minus urguet obunco luctantem rostro, simul aethera verberat alis
Abbreviated transcription (Latin):
nibus totũ se iouis uultũ collegisse. quod utrũq. uidoeis
a uirgilio p̃termissum. Sane concussũ olimpũ nutus
maiestate non tacuit. Ius uirandũ uero exalio homeri
loco sũpsit. Ut trans lationis. sterilitas hac adiectione
cõpensartur. Orapuer prima signans in tonsa iuenta
Uifera quȩ densa uenantũ septa coben&. Contratela
furit sesequȩ nescia morti. In icit &saltu supͣ uenabu¬

Expanded text:
nibus totum se Iovis vultum collegisse. Quod utrumque videtis a Vergilio praetermissum. Sane concussum Olympum nutus maiestate non tacuit, ius iurandum vero ex alio Homeri loco sumpsit, ut translationis sterilitas hac adiectione compensaretur. Ora puer prima signans intonsa iuventa.Vt fera, quae densa venantum saepta corona contra tela furit seseque haud nescia morti iniicit et saltu supra venabu
Abbreviated transcription (Latin):
aquilȩ predã refert rȩc homericȩ aquilȩ om̃en aduertit.
quȩ &e si nistra uteniens uincentiũ ꝓhibebat aecessum
& accepto acaptiuo sepente morsũ predã dolere deiecie
factoq tripudio solistimo cũ cłomore dolore testante
prȩt̃ uolat. Quib om̃ib tctorie puaricatio signisi¬
cabat᷑. his p̃tirmisss quȩr ammã parabolȩ dabant.
uelut exanimũ anlatinis uer sibus corꝑuł remansit
Parua metũ primo mor sese ad tollit utouos Ingre¬
dit᷑q. solo & caput inter nubila condit. itoairor
enins. idest cõtentionẽ aparuo dĩe incipere & postea
in increm̃tũ adcelũ usq. sued̃scere hoc idẽ maro de
fama dic s in congrue. Neq enũ ꝑqta sunt augm̃¬
ta c̃tentionis & faniȩ. quia contento &e siusq. ada
mutuas uastationes aobella ꝓcesserit ad hue ẽtentio

Expanded text:
rt, nec Homericae aquilae nomen advertit, quae et sinistra veniens vincentium prohibebat accessum et accepto a captivo serpente morsu praedam dolore deiecit, factoque tripudio solistimo cum clamore dolorem testante praetervolat: quibus omnibus victoriae praevaricatio significabatur. His praetermissis, quae animam parabolae dabant, velut exanimum in Latinis versibus corpus remansit. Parditurque solo, et caput inter nubila condit. Illam  est contentionem, a parvo dixit incipere, et postea in incrementum ad caelum usque subcrescere. Hoc idem Maro de Fama dixit, sed incongrue. Neque enim aequa sunt augmenta contentionis et famae, quia contentio, etsi usque ad mutuas vastationes ac be
Abbreviated transcription (Latin):
pceum. Hisaut̃ duob p̃apuerẽ diuinã fieri tauro
testis : ipse uirgilius. Taurõ neptuno. taurirtibi pul¬
cher apollo In segecẽ ueluiti cũ flãma furentib
austris. Incidit aut rapidus montanõ flumine torrens.
Sternit agros sternit sata lȩta boũq labores. ꝑreci¬
pitesq. trahit filuas tuno inscius alto. Accipiens soni¬
tũ sagi de uertice pastor.

Expanded text:
. His autem duobus praecipue rem divinam fieri tauro testis est ipse Vergilius: taurum Neptuno, taurum tibi, pulcher Apollo. In segetem veluti cum flamma furentibus Austris incidit aut rapidus montano flumine torrens sternit agros, sternit sata laeta boumque labores praecipitesque trahit silvas: stupet inscius alto accipiens sonitum saxi de vertice pastor.
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis ubi aut leporẽ aut candenti cor pore cignũ.
Sustulit alta pocens pedib iouis armiger uncis. Quȩsitũ
aut matrimultis balatib agnũ. Marcius astabulis ra¬
puit lupꝰ undiq clamor. Tollit᷑ inuadt̃ & fossa saggere
cõplent. oi aincena ea Aeicũctare ⁊ oc yyinetneic.

Expanded text:
Qualis, ubi aut leporem aut candenti corpore cygnum Sustulit alta petens pedibus Iovis armiger uncis, Quaesitum aut matri multis balatibus agnum Martius a stabulis rapuit lupus: undique clamor Tollitur: invadunt et fossas aggerualis, ubi aut leporem aut candenti corpore cygnum Sustulit alta petens pedibus Iovis armiger uncis, Quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
Greci milites poli poaees & leonteus stant ꝓportis &iã¬
mobiles asiũ aduenientẽ hoste uelut fixȩ arbores ope¬
riunt᷑. hactenꝰ ÷ grecadescriptio. Uerũ uirgiliana
bitian & pandarũ portã ultro recludere facit. oblaturos
hosti qd ꝑ uota quȩrebat. ut cõpos castroꝵ fierae. ꝑ hoc
futurus in hostiũ potestate. & geminos hero as modo
turres uocat. mͦ describit luce rristarũ chorus cos. nec
arbaꝵ ut ille similitudinẽ p̃termisit. s uberius eam
pulchriusq descripsit. Nec hoc negauerĩ cultius ama¬
rone ꝓlatũ. Olli dura quies oculos & ferreus urgu&.
sõnus in ȩt̃nã claudunt᷑ lununa noctẽ. uocoaienen¬

Expanded text:
Graeci milites Polypoetes et Leonteus stant pro portis, et inmobiles Asium advenientem hostem velut fixae arbores opperiuntur. Hactenus est Graeca descriptio. Verum Virgiliana Bitian et Pandarum portam ultro recludere facit oblaturos hosti quod per vota quaerebat, ut compos castrorum fieret, per hoc futuros in hostium potestate: et geminos heroas modo turres vocat modo describit luce cristarum coruscos: nec arborum, ut ille, similitudinem praetermisit, sed uberius eam pulchriusque descripsit. Nec hoc negaverim cultius a Marone prolatum: Olli dura quies oculos et ferreus urguet Somnus: in aeternam clauduntur lumina nocte
Abbreviated transcription (Latin):
parabolam sic eẽ contractam ut nihil possit eẽ ieiunius.
gretã e contra & uerboꝵ & rerũ copia põpã uere uenate¬
onis implesse. Intanta ergo differentia: pene erubescendũ
est cõporare haud alit᷑ troianȩ acies. aciesq. latina e.
Conturrunt her& pede pes densusq uiro uir: uicapa¬

Expanded text:
parabolam sic esse contractam ut nihil possit esse ieiunius, Graecam contra et verborum et rerum copia pompam verae venationis implesse. In tanta ergo differentia paene erubescendum est comparare. Haud aliter Troianae acies aciesque Latinae concurrunt: haeret pede pes densusque viro vir.
Abbreviated transcription (Latin):
dic geneoe ur ait . surgens apuppi satis detore.
sedexcellunt epithaa que tor &. sic apta uento nr̃
im posuit . Uiscerib miseroꝵ & sangaine uescitur
atro. Uidi egonae duo de numera eũ corporanro
ꝑpensamanu magna media resupt in antro. Prangera
ad saxĩ aAoranai ace taporceni xespaciaasen¬

Expanded text:
 vester ait surgens a puppi satis decore: sed excellunt epitheta quae tot et sic apta vento noster inposuit. Visceribus miserorum et sanguine vescitur atro. Vidi egomet, duo de numero cum corpora nostro Prensa manu magna medio resupinus in antro Frangeret ad sax
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxima circeȩ radunt᷑ lit tora t̾rȩ. Diues in accessos
ubi solis filia circȩ. assiduo resonat cantu tectisq. suꝑbis
Vrit odoratã nocturna in luminacedrũ. Argutote¬
nues ꝑcurre ispectine
telas

Expanded text:
xima Circaeae raduntur litora terrae, dives inaccessos ubi Solis filia lucos assiduo resonat cantu tectisque superbis urit odoratam nocturna in lumina cedrum, arguto tenues percurrens pectine telas