comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clerus ac ppl̾s cadem conspi¬
ratione deuoti: tumulanday
fatoꝵ trãfferre decreuerunt
corpora martyrum. Que col¬
lecto igentis ppli̾ cetu impo¬
sita honorifice feretro psalle¬
tes maxima cum exultatõe
adiam dudum p̾parata du¬
cebant remigando sepulchra.
Et ut deuote plebis firmaret
fides gauduniq augeretur
letancium: in tccram impul¬
sum remigiũ. nauisq sc̃a fr¬
rebat corpora: oblatus est pu
er a parentib uariis infucmi¬
tutib afflictus. cecus. surdꝰ.
mutus. ac clandus. leuanta
tur: contingens unus fidelit̾
oꝑtorium feretri infirmus: cõ¬
tino uisum. auditum. ser¬
um. Sic tripudians plebs de¬
uota. ꝑtulit mẽbra martyrũ
quo decreuert tumulanda: et
sepelierunt ca. ibi in duob se¬
pulchris: et postea inquisita
patuit ueritate. In quo loco¬

Expanded text:
cleros ac po| pulos eadem conspicleros ac po| pulos eadem conspiratione deuote tomulanda pre| fatorum transferre decreuerunt corpora marthyrum| Que collecto ingentis populi coeto inposita hono| rifice feretrum psallentes maxima cum exulta| tione ad iam dudum praeparata. Ducebant| Remegiendo sepulcra. Et ut deuotae plebi fir| maretur fides gaudiumque augeretur laetan| tium ut terram inpulsum remegum nauis tus est a pa| rentibus puer uariis infirmitatibus adflic| tus. Caecus . surdus . mutus . ac clodus. Leuantes| nt. Contingens unus| fideliter operturio feretri infirmum. Continuo| uisum auditum serum. sic tripudians plebs deuota per| tulit . membra martyrum quo decreuerat tumu| landa . et sepelierunt . ea ibi in duobus et postea| inquesita patuit ueritate sepulc
Abbreviated transcription (Latin):
cosputares non ferre onera. sed
ab oncrib fcrri. In gressi itaq
in reꝑtam nauiculam: perge¬
bant contra undam fluminis
in uisu gubernatore. ac remi¬
gio uelociter cum corporib mͣr
hoc miraculo exultantes ad n¬
cinam sue cellule iam uetult¬
ad ripam. et deportata sanctoꝵ
martyrum membra sepelier̃t
cdlam in tugurio suo cum gau
qui eis causa extitit mortis in
mundo. quos seruandos futis
fidelib ppłis: ad patrociniũ se
imperante ꝑsecutionis ꝓcella
cessauit: lonor horumi deuotis
plebib mox patuit. Nam sepe¬
prefati senes thesauros quos¬
pro impiis occuitauerant: pie
fidei pplis deuotissime ꝓdideit
dicentes crispini et crispiniam
corpora martyrum se habere ĩ
tugurio suo recondita. Biis
auditis fidelis populus con¬
cursus pie deuotionis freqũe¬
tare ad cellulam pauperum
cepit. Qua frequencia uile e¬
genoꝵ tugurium effectum o¬
ratorium: regis eciam pala¬
cium p̾minere cepit honore.
demde consilio mito sacerdotes

Expanded text:
puta| res eos non ferre onera sed puta| res eos non ferre onera sed ab oneribus ferri. Ingressi ita| que in reppertam nauiculam pergebant contra| undam fluminis . inuiso gubernatore ac remege| uelociter cum corporibus marhoc miraculo exultantes ad| uicinam suae cellulae iam uetuli ripam et de| portata sanctorum martyrum membra sepelierunt clam| in tugurio suo cum gaudqui eis causa extetit mortis| in mundo quos seruandus futuris fidelibus populis| ad patrocinium seninperante persecu| tionis procella cessauit. Horum honor deuotis plebi| bus mox patuit. Nam sepefatis senes thesauros| quos impiis. Occultauerant piae fidei populis de| uotissimae prodederunt dicentes. Crispini ac crispi| niani. Corpora martyrum se habere in tugurio\lo/ suo recon| dita. His auditis fidelis populus . concurso pie de| uotionis frequentare ad cellulam pauperum caepit| qua frequencia uile egenorum tugurium effectum| oraturium regis etiam palacium praeminire coe| pit honore. Dein consilio inito sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
scõ fertur ab angelo senem qũe¬
dam pauperem cui erat germa¬
na coabitatux cellule uetula
monitus. ut iam dictoꝵ corpo¬
ra diligencia colligeret cura hn¬
mana. Qui senex nulla dubi¬
tatione remoratus: quinĩmo
angelica ãmonitione secinus
asupta iam dicta in solaciũ
sibi sancti laboris germanã.
res decollati iacebant. Et qm̃
ꝓpe ripam fluminis arone ca¬
pitalem pro confessione ip̃i
susceperant sentenciam: uaui¬
giam ad cellam prefatoꝵ pau¬
penm: duci eadem martyrm
fa cillime corpora poterant. Sed
quid agerent pauperes et infir¬
mi quibz nec nauis erat in por¬
tu. nec naingundi ingeniu.:
nec uinum. et a defessis contͣ
fluminis impetũ subpetebat fi¬
ducia. Quid plura loquens
morer: tandem ꝑuenientes
ostensum. Reꝑti in terra decol¬
latoꝵ intacta a bestiis auibus¬
ne cadauera repperunt inspirã
te diuina puidencia ea man
ne n auiculam. Tunc subleua¬
tes martyr corpora. quas sep¬
temtrione tribus gradieban¬
tur. ita in offenso uestigio: ut

Expanded text:
o| fertur ab angelo. senem quendam pauperem cui| erat germana cohabitatrix cellule uetula| monitum ut iam dictorum corpora diligenti college| ret cura humana Que senex nulla dubitatione| remoratus quin immo angelica. Ammonitione se| curus adsumpta iamdicta in solatium. Sibi sancti| laboris germana. Ares decollati iacebant . et quoniam prope ripam| fluminis axonae capitale pro confessione christi| susceperant. Sententiam nauigio ad cellulam| prefatorum pauperum duci eorundem martyrum| facillime corpora poterant. Sed quid agerent pau| peres ac infirmi quibus nec nauis erat in prumpto.| Nec nauigandi ingenium nec uirium aetate fessis| contra fluminis inpetum subpetibat fiducia . quid| plura loquens morer tandem peruenientes angelo sibi ostensum. Reppertis in terra| decollatorum intacta a bestiis auitibusue cada| uera Repperierunt insperate . diuina+ prouidentia| etiam in amne nauiculam tunc subleuates martyrum. Corpora quasi liberi. Oneri| bus gradiebantur. Ita inoffenso uestigio ut
Abbreviated transcription (Latin):
ost hoc factum: supra¬
dicta dña radegundis
mente semꝑ intenta ad xp̃m.
te deo. monasterium sibi ꝓ
ordinationem iam precelsi re¬
gis clotharii construxit. Qña
fabricam uir apłicus pienti
In quod monasterium. sanc¬
ta regina mundi falsa blan¬
dimenta respuens. gaudens
ingressa est. ubi ꝑfectionis or¬
namenta conquireret: et mag¬
nam congregationem puella
sa eciam constituta tamse
tam se eius subdidit potestati
et ex ꝓprio iure nichil sibi reser¬
uans ut curreret expedita post
xp̃i nestigia. credidit tanto si¬
bi plus augeri in celo: qũato

Expanded text:
Post hoc dictum supradicta domina Radegundis mente tota intenta ad Christt cooperante Deo, monasterium sibi per ordinationem praecelsi regis Chlotharii construxit, quam fabricam vir apostolicus Pientiuin quod monasterium sancta regina, mundi falsa blandimenta respuens, gaudensque ingressa est, ubi perfectionis ornamenta conquireret, et magnam congregationem puellarsa etiam constituta, tam se radidit subdita potestati, et ex vans, ut curreret expedita post Christi vestigia et tanto sibi plus augeret in caelo, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
Anctus igitur
lupus parenti¬
b niditis . ex
parte sanguie
regali conti¬
guils. oruindus ertitit ni¬
sina amini ligeris ꝓuicia
aurelianensiũ ciuitatis. Cu¬
ius genitor betho genitrix
ausfregudis nocabulo: aga
anunculi cognomento. Qui
diuina reuelatione cõmoti
qd̾ dignum deo antistitem
funderent mundo prolem:
mox editum pariilũ lactis
pabulo enutritũ: expleto tẽ

Expanded text:
anctus igitur Lupus parentibus inclitis ex parte sanguini regali contiguus, oriundus extitit vicina amnis Ligeris provintia Aurelianensium civitatis. Cuius genitor Betto, genitrix Austregildis vocabulo, Aga avunculi cognomento; qui divina revelatione commoniti, quod dignum Deo antistitem funderent mundo prolem, mox editum parvulum, lactis pabulo enutritum, expleto te
Abbreviated transcription (Latin):
nitricis uenerandi antistites:
austrenus aurelianoꝵ ponti¬
fex aimarus presul antisio¬
dorum uirtutum signis efful¬
gens. Qui cum cernerent p̾¬
dictum puerum normã reli¬
gionis amare. et ip̃i p̾cepta
diligere: eum dericatus offi¬
cio studuerunt mancipare:

Expanded text:
nitricis venerandi antistites Austrenus Aurelianorum pontifex, Aunarius praesul Autisiodorensis, virtutum signis effulgens; qui cum cernerent praedictum puerum normam religionis amare et Christi praecepta diligere, eum clericatus officio studuerunt mancipare
Abbreviated transcription (Latin):
quod illa muita concessit. ut
gleba corporis sui patrie sue red¬
teretur. Uisitantum uerd tantũ
fuit diebus ac noctib multi¬
tudo quantum aut admisit
aditus aut recepit domus. ĩẽ¬
pus omne choris psallentib
tenebatur. Septimo in cõmodi
dic ad celos ania felix et bra¬
ta tranffertur.

Expanded text:
quod illa invita concessit, ut gleba corporis sui patriae redderetur. Visitantum vero tanta fuit diebus ac noctibus multitudo, quantum aut admisit aditus aut domus recepit. Tempus omne choris psallentibus tenebatur. Septimo incommodi die ad caelos anima fidelis et beata transfertur.
Abbreviated transcription (Latin):
us loa illius hactenus asse
locus splendidus ciuitas fuit
dauid in tribu inda. ubi quon¬
dam dr̃s acq saluator. ut ad¬
impleretur ꝓphecia ueritas de
terra orta est in presepio infra
speluncam ex ungine nasci
dignatus est: et paruulus ua¬
gitus. Qd̃ presepe auro argen¬
toq ornatum. sicut sanctus re¬
fert autouinꝰ incessanter in eo
luminaria ardent. pluribusq
curũdatur. Os enim spelunce
ad ingrediendũ om̃mo angu¬
stum est. in cuius itaqz ore ide
in ip̃o presepi ingressu beatus
iheronimꝰ saxum scalpendo. mo¬
numentum sibi fieri iussit.¬

Expanded text:
lis loci illius hactenus asserlis loci illius hactenus asserlocus splendidus, civitas fuit David in tribu Juda: ubi quondam Dominus et Salvator ut impleretur prophetia, Veritas de terra orta est  in praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert Antonius incessanter in eo luminaria ardent: plurimisqueque circumdatur. Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fieri jussit.
Abbreviated transcription (Latin):
parent. ac deincẽps sub dei pre¬
sencia caute iuerent semper.
Qua nimirum predicatione
erpleta: precepit ut reficerẽtur.
receptisq camclis abirent.¬
unc illi una uoce parit̾ dixe¬
sitatem: dimidium liquoris
olei qd attulerunt cameli sus¬
cipi iubeas. quia scimꝰ et certi
sumius. qd plus ꝓpter ur̃am
quam pro nr̃a utilitate ut ne
Non recte procul dubio postula¬
tis. quia ualde durum iudetur
ut nos qui aliis compati. alio¬
rũq noccessitatem sub leuare
dantes debemus. uos grauemꝰ.
ur̃a quib nõ ĩdigemꝰ tollentes
suscipiatis. et deinceps pollice¬
mur nos nr̃osq heredes uobis
ur̃isq successorib omni ãno
olei mensurã huic ẽe daturos.
Sicq constrictus beatus ibero¬
nimus. coactusq eoꝵ precib
uiolentis. queque rogauerũt
ipleri precepit. Sumpto q
cibo benedictione cum camelis
accepta. exultantes gratulan¬
tesq ad ꝓpria remearunt. Hec
autem bethleem acta. et inco¬

Expanded text:
parent: ac deinde sub Dei praeparent: ac deinde sub Dei praesentia caute viverent semper. Qua nimirum praedicatione expleta: praecepit ut reficerentur, receptisque camelis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixetemque fratrum, dimidium liquoris olei, quod attulerunt cameli, suscipi jubeas: quia scimus et certi sumus, quod plus propter vestram, quam pro nostra utilitate, ut nenon recte proculdubio postulatis, quin valde durum videtur, ut nos qui aliis compati, aliorumque necessitatem sublevare dando debemus, vos gravemus, vestra quibus non indigemus, tollentes. suscipiatis; et deinceps pollicemur nos nostrosque haeredes, vobis vestrisque successoribus omni anno olei mensuram hin esse daturos. Sicque constrictus beatus Hieronymus, coactusque eorum precibus violentis, quae rogaverant, impleri praecepit. Sumpto quoque cibo, ac benedictione cum camelis accepta, exultantes, gratulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab inco
Abbreviated transcription (Latin):
lnt. Quo tuso fratres penitẽ¬
ciam agentes: qd̾ ei crudeli¬
tatis iũtulissent crimen di¬
celunt. Ecre pastorem nostrũ
quem paulo antent uoratorẽ
ccudeliter dampnabamꝰ. cũ qua¬
to eum precomi miraculo: ut
huic crimen auferret ad nos
estote fratres m his que usui
refectionis sunt neccessana: ut
hii qui nobis sunt futuri absq
molestia: ut est dignum hospi¬
tes suscipiantur. Mox itaq imi¬
pata subsequente uelociq obedi¬
encia sunt erplcta. ꝑactis qͦ
iussis. sermocinantesq cum
brato iheronimo fratres: subr
to nuncius qui diceret ante
monasterii fores hospites ad¬
esse qui cenobii patrem uellent
uidere. Hoc sepe dictus pater au¬
dito: postes celle patefien. cosq
ad se ingredi uissit. Qui quã¬
quam uocati. erubescendo tamẽ
introeuntes: iusoq beato ihxro¬
nimo. eius se ꝓstranere uesti¬
giis pro culpa uemiam postu¬
lantes. Quos ille ad se clemẽ¬
ter eleuans: amonuit ut suis
tes. alieua tangere non usur¬

Expanded text:
bat. Quo viso, fratres, poenitenbat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulissent crimen, dicebant: Ecce pastorem nostrum, quem paulo ante ut voratorem crudeliter damnabamus, cum quanto eum praeconii miraculo, ut huic crimen auferret, ad nosestote fratres in his quae usui refectionis sunt necessaria: ut hi qui nobis sunt futuri, absque molestia ut dignum est, hospites suscipiantur. Mox utique imperata subsecuti, veloci quaeque obedientia sunt expleta. Peractis quoque jussis, sermocinantibus cum beato Hieronymo fratribus, subito venit nuntius, qui diceret ante monasterii fores hospites adesse, qui coenobii patrem vellent videre. Hoc saepe dictus pater audito, portas cellae patefieri, eosque ad se ingredi jussit. Qui quamvis vocati, erubescendo tamen introeuntes, visoque beato Hieronymo, ejus se prostravere vestigiis, pro culpa veniam postulantes. Quos ipse clementer elevans, admonuit, ut suis rebus, alienas tangere non usur
Abbreviated transcription (Latin):
ti strepitu irruit in eos. nem̃i¬
nem uempe ledeus coꝵ. Qui
omnib scatim relictis. demen¬
tesq ut digni fuerant effecti:
in fugam conuersi sunt. Qͥb
uidelicet fugientib terribilit
rugiens leo. ꝑcuciebat cauda
fortiter terram ꝑterritos q ca¬
melos sicut erant onusti añ
se ad cellam ire coegit. Isolitã
ergo rem fratres uidentes. qd̾
precedens asmus. sarcinati ĩ
medio cameli subsequens eo¬
rum terga pariter leo ueniret.
mox euntes modeste curaue¬
runt beato nunciare iheromi¬
mo. Quo audito foras egre¬
diens ianuas monasterii pa¬
tefieri iussit benigne sũmum
Hospitib nr̃is id est camelis
uel asmo auferentes oncra.¬
sarcine leuigate. pedesqz ablu¬
ite. escas prebete. expectantes
quid in facto sius uoluerit
dum huc atq illuc gratula¬
bundus ꝑ claustra monaste
rii singuloꝵ se fratrum uesti¬
gus sternere. et quasi de ꝓpe¬
trata quam non fecerat cul¬
in alludens ueniam postula¬

Expanded text:
nti strepitu irruit in eos, neminti strepitu irruit in eos, neminem nempe laedens, eorum. Qui omnibus statim relictis, dementesque, ut dignum fuerat, effecti, in fugam conversi sunt. Quibus videlicet fugientibus, terribiliter rugiens leo percutiebat cauda fortiter terram, perterritosque camelos, sicut erant onusti, ante se ad cellam ire coegit. Insolitam ergo rem fratres videntes, quod praecedens asinus sarcinatique in medio cameli, et subsequens eorum terga leo pariter veniret, mox exeuntes modeste, curaverunt beato nuntiare Hieronymo. Quo audito, foras egrediens, januas monasterii patefieri jussit benigne: summumHospitibus nostris, id est camelis et asino, auferentes sarcinas eos levate, pedesque abluite, escas praebete, expectantes quid in hoc facto suis volueritdum huc atque illuc gratulabundus per claustra monasterii ire, singulorum se fratrum vestigiis sternens, et quasi de perpetrata, quam non fecerat culpa, alludens cauda, veniam postula
Abbreviated transcription (Latin):
in nemore ligna et eauice a¬
sini. ut nobĩs huc tralxus
deferre ualeat moderate nectẽ¬
tes ligate. Ita factum est. Cũ¬
q sibi opus tunc nexum cre¬
brius gereret. et iam redeundi
animal brucum. diuinitus
exiens iuit ad agrum hac il¬
lacqz discurrens gyrando nos¬
se plenius cupiens quid de¬
suo fuisset socio factum. Qui¬
dum fatigatus iam numium
qñq ad publici itiers deue
anxius ut poterat arcumspi¬
ciendo ꝑsisteret. cernens pro¬
cul uenientes contra se homi¬
nes cum onustis camelis:
quos precedens asmus ueni¬
ebat. Sed quia ualde procule¬
rat: hunc cognoscere minime
potuit. tamen pede tentũ se ob
uiam obtulit. Mos quippe illi¬
ẽc dicitur regioni. quociens
cum carpellis longius profi¬
ciscunt᷑: tociens antecedente a¬
sino fume cameloꝵ gestante
collo subsequantur cameli.
Nam cum predicti itinerantes
id est negociantes appropin¬
quassent leoni. et ille cognito
asmo seuũ rugiens cum inge¬

Expanded text:
in nemore ligna, ut ea vice ain nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderate nectentes ligate: Ita et factum est. Cumque sibi opus tunc nexum crebrius gereret, et jam redeundi animal brutum, divinitus exiens ivit ad agrum, huc illucque discurrens gyrando, nosse plenius cupiens quid fuisset de socio suo factum. Qui fatigatus jam nimium, quandoque ad publici itineris locum anxius, ut poterat, circumspiciendo prospiceret: cernebat procul venientes contra se homines cum onustis camelis, quos praecedens asinus veniebat: sed quia valde procul erat, hunc cognoscere minime potuit: tamen pedet entim se illis obviam obtulit. Mos quippe illi dicitur esse regioni, ut quoties cum camelis longius proficiscuntur, toties antecedente asino, funem camelorum gestante collo, subsequantur cameli. Nam dum praedicti itinerantes, id est, negociatores, appropinquassent leoni: ille cognito asino, saevum rugiens, cum inge
Abbreviated transcription (Latin):
stiaia auxius rugiendo aliqua
repperiendi asmi spes fuisset
ablata. ad monasterii ianuam
ueniens ꝑstitit. et conscius au
pe non ausus est ingredi. qͦ
prius cum a sello solebat. Que
lratus iheronimus ima cum
fratrib absq asino uidens
ad celle fores morari. et quia
non solita hora fuerat reuer¬
sus. instigante fame necces¬
sitatiq compulsus: putaue¬
runt eum occidisse animal
hec illi dicerent. erant tamen
incerti utrum hoc mali an nõ
ꝓpetrassit. Qua ꝓpter fratres
ereuntes ad loci pascua quo
iam animal deducere solitus
erat longe lateq ꝑagrarunt.
ut quoddam mortis illius
Qui nullum interemptõnis
illiꝰ signũ mẽtentes redeuntes
studuerunt hoc beato iheroni¬
mo nunciare. Quo audito: a¬
it fratrib. Obsecro uos fr̃es
qũaquam sustineatis asini
dampnum: hunc tamen ne
exasperatis. neq abiciatis le¬
onem. S eum ut dudum gu¬
bernantes. p̾bentes q alimo¬
nam nutritam incidentesq

Expanded text:
stitia anxius, rugiendo aliqua stitia anxius, rugiendo aliqua jam omnis reperiendi asini spes fuisset ablata, ad monasterii januam veniens perstitit. Conscius enim culpae, non ausus est ingredi, quod prius cum asello solebat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal  licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, an non is perpetrasset. Quapropter exeuntes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum animal deducere leo solitus erat, longe lateque peragrantes, ut quoddam mortis indicium Qui nullum interemptionis ejus signum reperientes, redeuntes studuerunt hoc beato Hieronymo nuntiare. Quo audito, ait fratribus: Obsecro vos, fratres, quanquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubernantes, praebentesque alimenta, nutrite; incidentesque
Abbreviated transcription (Latin):
sollernia nr̃. ut cum subseques
ducat ad pastum: reducat qi
remeans domũ. Ita et factum
est. Nam adiuncta leoni asini
cura. more pastoris industria
cundo ad pastum socius inces¬
santer itinens iuire pascendo
undiq deffensor tutissimꝰ erat.
Uetumptamẽ ut se cibaret asi¬
nus solitum ꝑficere opus con¬
redibat. Interca dum hec dilato
tempore gererentur. educto quo¬
dam die ad loci pascua asmo:
graui leo ultra modum sõpno
oppressus obdormunt. Leone
namq tunc grauit̾ soporato:
contigit ut ꝑ eandem uiam ne¬
gociatores gradientes oler e¬
mendi gr̃a ꝑgerent egyptum.
Qui sepius indentes asinum
pascentem. dum neminẽ a dẽc
uidissent custodem: iniqua sb̃¬
ripiente cupiditate. rapientes
secum duxerunt. Epꝑgiscens
itaq leo quid sibi dampnum
accidisset nesciens. ut quereret
tamen pascentem que cõmissũ
habuit ire cepit. Qui cũ solito
non appareret in loco pascendi
constrictus de discrimine leo me¬

Expanded text:
solertia, ut eum subsequens solertia, ut eum subsequens ducat ad pastum, reducatque remeans domum. Ita et factum est: nam injuncta leoni cura asini, more pastoris industrii, eundo ad pastum socius incessanter itineris, rure pascendo ubicumque defensor, tutissimus erat. Verumtamen ut se cibaret, et asinus solitum perficeret opus, conredibat. Interea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus obdormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam negociatores gradientes, olei emendi causa, pergerent in Aegyptum. Qui ipsum saepe videntes asinum pascentem: dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum habuit, ire coepit. Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine leo, moe
Abbreviated transcription (Latin):
si. Sanctus uero iheronimus
auit. Qui indelicet dum sibi
pariterꝰ ꝓpinquassent. et quia les
loqui ut suc nature est minune
poterat: nt cumq ualuit p̾dico
patu lesi quam halebat pedis
obtulit plantam. Uocatis tus
fratrib precepit ut diligenter le¬
sum abluerent pedem. inquirtu¬
tes cinicta cur ita leo cl audi cals
iret. Quod dum factum studio
muenerunt plantam leonis.
Qui igitur cum alimento adhi
diose adinuicem rogo ꝓpendite.
quid huic leoni oꝑis congrui
nĩr utilitati addamus. quatiñ
ab eo lenter ꝑfici. et ne effugi¬
etur fieri possit. quia certe ardo
non tantum pro sui pedis salu¬
te huc illum misetit dñs: qui
ei meden sine nobis potuerit.
quanto ut nobrs sue iisitati¬
ois demonstrant indicia. per
hunc ur̃e neccessitati mirabili¬
ter se uelle prebere iiuamen. Ac̃
predcĩ fratres tale consilium¬
concorditer. humiliterqz patri
responsum dedere dicentes. Cu
pater bene nosti qd̾ asinus qui
ab agro usui nr̃o ligna defcire
solitus est. custodis sollicitudi

Expanded text:
si. Sanctus vero Hieronymus, avit. Qui videlicet dum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi quem habebat pedis obtulit plantam: vocatis tunc fratribus, praecepit ut diligenter laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret. Quod dum factum studiosinvenerunt plantam leonis. Ei igitur cum alimento diligdiose adinvicem rogo perpendite: quid huic leoni operis congrui, nostrae utilitatis addamus, quatenus ab eo leviter perfici, et efficaciter fieri possit: quia certe credo quod non tantum pro sui pedis salute, huc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis suae visitationis demonstraret indicio, per hunc nostrae necessitati, mirabiliter se velle praebere juvamen. Tunc praedicti fratres, tale concorditer humiliterque patri responsum dedere, dicentes: Tu pater bene nosti, quod asinus qui a saltu usui nostro ligna deferre solitus est, custodis sollicitudin
Abbreviated transcription (Latin):
docebat dampnaret. qd̃ uero ex e¬
is uasceretur. ab omni ẽẽ liberũ
obligatione pecoati: et dum plu¬
rimos contra huiꝰ pestiferi dog¬
ma catholicos introduxisset te¬
stes: ita intulit dicens. Nec
sauctum iheronimũ qui prbi
fuit contemipnendũ arbitrens.
qui greco et latino iusuper et he¬
breo eruditus eloquio ex ocadẽ¬
tau ad orientalem transiens
ecc̃am in locis san̾ctis. atq in
litteris sacris usq ad decreps¬
tum uirit etatem. Cuius nob̾
elqquium ab oriente in occiden¬
tem adinstar solis lampas res¬
te illum aliquid ex utraq orbis
parte de doctrina ecc̃astica scripse¬
rant legit. nec aliam de hac re
quam predicit tenuit. promp¬
sit qr sentenciam. Qui cum ex¬
poneret ionam ꝓph̾am aꝑtissi¬
me dixit. qd̾ eciam pariuli pec¬
cato offensionis a de teuerent

Expanded text:
dicebat damnari: quod vero ex edicebat damnari: quod vero ex eis nasceretur, ab omni esse liberum obligatione peccati: plurimos contra hujusmodi pestiferum dogma Catholicos introduxisset testes, ita intulit dicens: Nec sanctum Hieronymum qui presbyter fuit, contemnendum arbitreris, qui Graeco et Latino, insuper et Hebraeo eruditus eloquio, ex Occidentali ad Orientalem transiens Ecclesiam, in Locis sanctis, atque in Litteris sacris usque ad decrepitam vixit aetatem: cujus nobis eloquium ab Oriente in Occidentem instar solis lampadis reste illum aliquid ex utraque orbis parte de doctrina Ecclesiastica scripserant, legit: nec aliam de hac re quam praedixi, tenuit prompsitque sententiam. Qui cum exponeret Jonam Prophetam, apertissime dixit: quod etiam parvuli, peccato offensionis Adae tenerentur
Abbreviated transcription (Latin):
tibi cum uoluens posse. Ergo
ubi non est uelle dei. deo est nõ¬
posse. Deus quippe ut ĩmutabi¬
lis nature. ita ĩmutabilis est
uoluntatis. etutiq cum sit ue
rax et iustus. non illum men¬
dacium. neq iniusticia decet.
quia sicut non ualet mentiri
qui est ueritas: ita qui iustus
est non potest hoc est nolens
iniuste facere quicquam. sã
om̃ia teste ꝓph̾a quecumq no¬
luit dñs fecit in celo et in terra:
om̃iaq cius iudicia iusta. dũ
igitur initeremur ostendere quid
uolente deo ficti posset quot u̾o
illo uolente fieri non ualeret.
et ut ueridico exumoq doctori.
cui dum adiuueret. in om̃i sci¬
lnt. non usurpare uaniloquos
detrahere quispiam. Cepto ab
ordine longius sumus disgres¬
si. uerumptamen quantus qͣl¬
ue uir iste fu̾it solius scĩ augu¬
idini testimonio qui uelit pleniꝰ
cognoscere ualet. Nam cum in
libro primo quem contra errorẽ
uiliam manichei descripserat.
qui nuiptias sine dubitatione

Expanded text:
tibi cum uolueris posse." Ergo tibi cum uolueris posse." Ergo ubi non est uelle dei, deest posse. Deus quippe ut immutabilis naturae, ita immutabilis est uolurax et justus, non illum mendacium, neque injustitia decet: quia sicut non valet mentiri, qui est veritas, ita injustus esse non potest: hoc est, nolens injuste facere quicquam. Nam omnia, teste Propheta, quaecumque voluit Dominus, fecit in coelo et in terra: omniaque ejus judicia justa. Dum igitur niteremur ostendere, quid volente Deo fieri possit: quid vero illo nolente fieri non viveret, et ut veridico eximioque Doctori, cui quoad viveret, in omni scibat, non usurparet vaniloquus detrahere quispiam, coepto ab ordine longius sumus digressi. Verumtamen qualis, quantusve vir iste fuerit, solius sancti Augustini testimonio, qui velit, plenius cognoscere valet. Nam cum in libro primo, quem contra errorem Juliani Manichaei scripserat: qui nuptias sine dubitatione
Abbreviated transcription (Latin):
crandam̾ animam meã. Qͥd
facere uultis acrelerate qũato¬
aus. Quid multa: A sc̃o papa¬
demento consecrata. aurelia¬
no sponso contempta. et oblec
in pontiana insula exiliata.
in de t̾racinam adoucta nolẽs
ydolis sacrificare. cum eufro¬
sma et theodora sponsa sulpi¬
cii et seruiliani a luxurio fra¬
tre aureliam igne cremata:
palmã susceperunt martyrii.
Quas sc̃s cesarius dyaconus
qui eciam post ea. et ip̃e a p̾dic¬
to luxurio est martyriz atus
in sacofago nouo simul con¬
diens sepelunt. Hec idco scili¬
at non fuerat neccesse loqui
addidimus tamen. quia penc
gnutate ꝑdita de reatu posse p
penitenciam ueniam consequi.
nequaqũa tamen ualeret fien
uirgo sicut fuerat prius. Hec
sañctus iheronimus eustochio
ad meliora studuit hortando
mandare. cum om̃ia possit ds:
quemdam namq sapientem¬
deo dicitur. Eu autem dñe dña¬
tor uirtutis cum tranquillita¬
te iudicas. et cũ magna reuerẽ¬
cia disponis nos. subest enim

Expanded text:
crandum animam meam, quicquid crandum animam meam, quicquid me facere vultis, accelerate quantocius. Quid multa? A sancto Clemente Papa consecrata, Aureliano sponso contempto, ob hoc in Pontiana exulata est insula. Inde Tarracinam adducta, nolensque Idolis sacrificare, cum Eufrosina et Theodora sponsis Sulpitii et Serviliani, a Luxurio fratre Aureliani igne crematae, palmam suscepere martyrii, quas S. Caesarius diaconus, qui etiam postea et ipse a praedicto Luxurio est martyrizatus, in sarcophago novo simul condens sepelivit. Haec ideo licet non fuerat hic tantum necesse loqui, addidimus tamen, quia pene ginitatem perditam de reatu posse per poenitentiam veniam consequi: nequaquam tamen valeret fieri virgo, sicut fuerat prius. Hoc sanctus Hieronymus ad meliora studuit hortando mandare: Cum omnia possit Deusquendam namque sapientem dicitur deo: "Tu autem dominator uirtutis, cum tranquillitate iudicas et cum magna reuerentia disponis. Subest enim
Abbreviated transcription (Latin):
os. per quos posteritas dulas¬
sima possit ꝓpagari. et tam
generis nobilitatẽ quam me¬
moriam nominis non delert
Cui nereus respondit. Melior
est uirginitas. que quando de
matus tue existi utero. tecũ
nata. tecum lactata. tecum le¬
per fuit a carnis corruptione
aliena que est deo amabilis
eiusq angelis cara. Quam
ꝓfecto quelibrt ꝑdiderit uirgo
huius reatum per penitencia
euadere potest. ip̾am uero inte¬
gritatem adipisci nequaquã
ualet. Om̃is itaq sc̃ĩtas cui
per aliquam uoluptatem aut
tum suum uel integritatem
sen ad suam głam per peniten¬
cie lacrimas recuperari ac reno¬
uari potest. sola uirginitas si
semel perierit: ad pristine inte¬
gritatis stabilitatem ꝑting̾e mi
ualet. Cumq nereus et achil¬
leus laudando uirginitatem¬
hec et alia ꝓferendo dissererent:
plurma quib eterna merere
nam olim ista dei sciencia ad¬
me ꝑuenisset. numquam ego
sponsi nomen. Nunc uero qͥa
uobis aꝑuit deus os ad lu¬

Expanded text:
os, per quos posteritas dulcisos, per quos posteritas dulcissima possit propagari, et tam generis dignitas, quam memoria nominis non deleri? Cui Nereus respondit: melior est virginitas, quae quando de matris tuae utero existi, tecum nata, tecum lactata, tecum semper fuit a carnis corruptione aliena, quae est Deo amabilis, ejusque angelis chara: quam profecto cum quaelibet perdiderit virgo, hujus reatum per poenitentiam evadere potest, ipsam vero integritatem adipisci nequaquam valet. Omnis namque sanctitas, dum per aliquam voluptatem, auttum suum, vel integritatem, seu ad suam gloriam per poenitentiae lacrymas recuperari et revocari potest. Sola virginitas, si semel perierit, ad pristinae integritatis stabilitatem pertingere minime valet. Cumque Nereus et Achilleus haec, laudando virginitatem, et alia proferendo, dissererent plurima, quibus aeternam mereretnam ad me olim ista Dei sententia pervenisset, et nunquam egosponsionem. Nunc vero quia vobis Deus aperuit os ad lu
Abbreviated transcription (Latin):
nare corruptam. Hoc procul
dubio ista dicendo nõ om̃ipotẽ¬
ciam abstulit deo: sed iustum
iudicem manifestans asseru¬
it. Nam nil fallor qualia sc̃s
iheronimus eustochio manda¬
uit. sen talia ad domitulam
ãmonitionis legimus uerba
Sed et ip̃a uerba qua de causa
sint illi prolata. audire graci
puto. Hec õm̃o uirgo nereum
et achilleum ennuchos cubicu¬
larios habuit. quos beatissi¬
mus petrus apłs luccatus fu¬
erat ꝓp̃o. Isti dum uiderent do¬
nmã suam gẽmis ornari. et
purpureis nestib atq auro
textis indui: dixerunt .ei. Qnͣ¬
to studio ornareris in corpore
ut filum consulis aureliani
hominẽ mortalem maritũ
acapias si tanto studio orua¬
talem filium dei adipisci po¬
teras sponsũ. qui eciam te¬
ip̃am eternam faceret. et nũ¬
quam tibi neq ornamentis
tius gaudii finem ꝑmittet:
aut terminũ euenire. Respõ¬
dit eis donutella: et dixit. E
potest ẽẽ melior caritas qua
habere uirum. suscipere fili¬

Expanded text:
rmare corruptam. Hoc procul rmare corruptam. Hoc procul dubio ita dicendo, non omnipotentiam abstulit Deo, sed justum judicem manifestans asseruit. Nam, nisi fallor, qualia sanctus Hieronymus Eustochio mandavit, talia ad Domitillamadmonitionis legimus verba. Sed et ipsa verba qua de causa sint illi prolata, audire gratum puto. Haec omnino virgo Nereum et Achilleum eunuchos cubicularios habuit: quos beatissimus Apostolus Petrus lucratus fuerat Christo. Isti dum viderent dominam suam gemmis ornari, et purpureis vestibus, atque auro textis indui, dixerunt ei: Quanto studio ornaris in corpore, ut filium consulis Aurelianum hominem mortalem accipias maritum: si tanto studio in atalem Dei filium adipisci poteras sponsum. Qui etiam teipsam aeternam faceret, et nunquam tibi, neque ornamentis tuis, neque gaudiis finem permitteret, aut terminum evenire. Respondit ei Domitilla, et ait: Quae potest esse melior charitas, quam habere virum, suscipere fili
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa dispositionis generã
discretus. semꝑ et equalis ince¬
dens. Aanta namq uttiusq lin¬
gue pencia fungebatur. ut quos¬
cumq libros eolicos in manib
acciperet. latine sine offensione
transcurrent: iterum q latinos
attico sermone relegeret. ut cre¬
deres boc ẽẽ scriptũ. qd os eius
moffensa uelocitate fundebat.
Uere dixerim cacholicam ip̃is
quocumq conuersatus fuisset
loco. stabilis ꝑstitit fidei firmi¬
tare. Ram: certissime ignor ãtic
iuidieq morbo languentes de¬
cipiunt. qui cum deuiasse a ca¬
tholice eccłie. id est beati petri fide
hercticum fuisse arbitrant᷑. qd̾
ne quando et de te dicat d̃s. uir¬
go israhel cecidit. non est qui
sustitet eam. Ubi ad terrẽdos
lubricos atq incautos. et qͥa
deus iustus sit index: subdens
iste dixerit doctor. Audenter lo¬
quor cum omia possit deus: sus¬
citare uirginem nou potest post
rumam. Ualet quidem libera¬
re de pena. sed non ualet coro¬

Expanded text:
diversa disputationis genera, diversa disputationis genera, disertus semper et aequalis incedens. Tanta namque utriusque linguae peritia fungebatur, ut quoscumque libros Aeolicos in manibus acciperet, Latine sine offensione transcurreret: iterumque Latinos attico sermone relegeret, ut crederes hic esse scriptum, quod os ejus inoffensa velocitate fundebat. Vere dixerim Catholicam istius quocumque conversatus fuisset loco, stabilis perstitit fidei firmitate. Nam certissime ignorantiae invidiaeque morbo languentes desipiunt, qui eum deviasse a Catholicae Ecclesiae, id est, beati Petri fide, vel haereticum fuisse arbitrantur: quone quando et de te dicat Deus: Virgo Israel cecidit: non est qui suscitet eam. Ubi ad terrendos lubricos atque incautos, quia Deus justus sit judex: subdens ista, dixerit doctor, Audenter loquor, cum omnia possit Deus: suscitare virginem non potest post ruinam. Valet quidem liberare de poena, sed non valet refo
Abbreviated transcription (Latin):
imuscuiusq libri ueteris et no¬
ui testamenti mirabrliter indi¬
cauit. Mirabilit̾ planus hone¬
ste doctus ac ducis parata copi¬
a sermonũ ad qu̾acumq ꝑtem
uertit ingeniũ. et midecumq
in terrogatus fusset: paratum
haberet. et competens sine aliqͣ
dilatione responsin. Modo hu¬
milib suauit̾ blandit᷑. modo su¬
ꝑboꝵ colla constungit. modo de¬
regatorib sius uicem neccessa¬
na mordacitate restituens. modo
uirginitatem predicans. modo
matrimonia casta defendens.
modo uirtutum certamina glõ¬
sa collaudans. modo lapsus
in clencis atq in monachis
prauitates acausans. Sed tamẽ
ubicumq se locus actulit genti¬
lim. exempla dulcissima uan¬
etate miscuit: sed non erat hoc
sue uoluntatis. sed ut ita dicã
grauissime neccessitatis ut ꝓ¬
baret ea que a scĩs ꝓph̾is aute
secula p̾dicta sunt tam grecoꝵ
qmͣ latinoꝵ. et aliaꝵ gentiu
litteris contineri. Uere totum
explicans. totũ erornans. et ꝑ

Expanded text:
uniuscujusque libri, veteris et nouniuscujusque libri, veteris et novi Testamenti mirabiliter indicavit: mirabiliter planus, honeste doctus, ac dulcis, parata copia sermonum ad quamcumque partem vertit ingenium: ut undecumque interrogatus fuisset, paratum haberet et competens sine aliqua dilatione responsum. Modo humilibus suaviter blanditur, modo superborum colla confringit: modo derogatoribus suis vicem necessaria mordacitate restituens, modo virginitatem praedicans, modo matrimonia casta defendens, modo virtutum certamina gloriosa collaudans, modo lapsus in clericis, monachos pravitatis accusans. Sed tamen ubicumque locus se attulit, gentilium exempla dulcissima veritate permiscuit. Sed non erat hoc suae voluntatis, sed ut ita dicam gravissimae necessitatis: ut probaret ea quae a sanctis prophetis ante saecula praedicta sunt, tam Graecorum quam Latinorum, et aliarum gentium litteris contineri: vere totum explicans, totum exornans, et per
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus est. Inter cetera ꝓ fec¬
to studioꝵ suoꝵ opuscula. a bea¬
tro ptro sumens exordium us
in semet ip̃m de iuris illustrib
scripsit imutatus tranquillum
grecum q appolloniũ. ubi de si
ita refeit. Post cathalogum plu¬
rimoꝵ me queq in calcem uo¬
luminis. quasi abortinũ et mi¬
michi neccesse fuit usqr ad quar¬
tum decimũ annũ tleodosii pͥn¬
cpis que scripserim breuit᷑ an¬
nortare. In numeris preterea
iste libris apłoꝵ. ꝓpħarum q¬
constructõnib editis: ĩmobi¬
lem chatolice turam ecc̃e con¬
Omnes ueteri testamenti libs
er lebreoꝵ scilicet codicib in
et iob iustum hebraico in latinã
linguam uttumq auctorem ꝑ¬
fecta interpretatõne mutauit.
Matieum nichilomimꝰ ex hebre¬
o fecit ẽẽ romanum. Epłam
quidem suam ad paulmum ex
senatore pr̃brm mirificam de¬
stinauit. docens qũeadmnodu
sccipturas diuinas adhibitas
cura ꝑleg̾c. ubi breuiter nirtutẽ

Expanded text:
dignatus est. Inter caetera profecdignatus est. Inter caetera profecto studiorum suorum opuscula, a beato Petro sumens exordium, usque ad semetipsum de Viris illustribus scripsit: imitatus Tranquillum, Graecumque Apollinium: ubi de se ita refert: Post catalogum plurimorum, me quoque in calce voluminis quasi abortivum et mimihi necesse fuit usque ad quartum decimum annum Theodosii principis, quae scripserim, breviter annotare. Innumeris praeterea iste libris, Apostolorumconstructionibus editis immobilem catholicae turrem ecclesiae conomnes ueteris testamenti libros ex Hebraeorum scilicet codicibus ueet Iob iustum Arabico in Romanam linguam utrumque auctorem fecta interpretatione mutavit. Matthaeum nihilominus ex Hebraeo fecit esse Romanum: Epistolam quidem suam ad Paulinum ex senatore presbyterum mirificam destinavit: docens quemadmodum Scripturas divinas adhibita cura perlegeret: ubi breviter virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
contignus: qd̾ ab iherosolimis
sex milibz seꝑatur contra meri¬
dianam plãgam. accedens ad
eusdem urbis pontificẽ tyrillũ
nõie: peciit ut parrochie que beth¬
lecm fuerat sita. locum sibi ha¬
bitandi tribueret. Qui nimitũ
mox qd deuote poposcit digne
lethleem aduentantib uicinis
uiris catholicis construxit mo¬
nasterium. in quo substatuta ab
apli̾s regula degens. cepit qd̃
olim multum cupierat cũ fratub
habitare: et cum eusebio remo¬
niensi nobili uiro. cuiꝰ postula¬
tione ex greco sermone quadam
epł̃ami transtulit in latinum. A
quo uiro sciendum hanc matu
occidius maxime regionibus
canonisa istructione mona¬
sterii primitus institutam: ubi
p̾dictus iuir ociosus non fuisse
credendus est. qui tautum nob̾
in translatõne diuine scripture
prestitit. ut ad hebreoꝵ fontem
pene non egeaui accedere. quͣ
nos facundie sue multa ceguos¬
citur ubertate saciasse. Plurmoᷤᷤ
libris copiosis eplis fecit ẽe bea¬
tos: quib scubere dño p̾stante

Expanded text:
contulit, quod ab Jerosolymis sex millibus separatur, contra meridianam plagam: accedensque ad ejusdem urbis pontificem Cyrillum nomine, petiit ut paroeciae, quae Bethleem fuerat sita, locum sibi habitandi tribueret. Cui nimirum mox quod devotione poposcit, digne Bethleem, adjuvantibus vicis vicinis catholicis, construxit monasterium. In quo statuta ab Apostolis regula degens coepit, quod olim multum cupierat, cum fratribus habitare, et cum Eusebio Cremonensi nobili viro, cujus postulatione ex Graeco sermone quamdam Epistolam transtulit in Latinum. In quo vere sciendum, hanc matutocciduis maxime regionibus, canonicam functionem monasterio primitus institutam, ubi praedictus vir otiosus non fuisse credendus est: qui tantum nobis in translatione divinae Scripturae praestitit, ut ad Hebraeorum fontem pene non egeamus accedere: quoniam nos facundiae suae multa cognoscitur ubertate satiasse plurimis libris, copiosis Epistolis fecit esse beatos, quibus scribere, Domino praestante
Abbreviated transcription (Latin):
curdinalis ibidem est ordina¬
tus. Nam ut inerpugnabilẽ
fidos. dementesq lreticos en¬
geret: huic niro in litterarum
artigraphus romanis cum
ibuens clementis. litrrali¬
um qr sapore sufficienter replẽs
magister ertitit illi sicut ip̃e in
cromica sua memunt dicens.
uictorinus rector et donatus
gornim nazanz euũ. ut idem in
cerrio explanationis ysaie li¬
ꝓph̾a ad eum uenisset locum
qd̾ de seraphin quiddam debuis¬
set exponere: ita intulit dicens.
de hac uisione ante annos cir
citer trignita cum ẽem constã¬
tinopolim apud urum elqũe¬
tissimũ gregorium nazanzenũ
studiis crudirer: scio me breuẽ
dictasse subitum q tractutum.
ut exꝑimentum caꝑem ingeni¬
oli mei. et amicis iubentibus
oledirem. Quid uero de huius
uiri eleganti industria quam
erga latinos. et grecos lebre¬
os et arabicos caldeosq in dis¬
cendo elementoꝵ apices habuit
prestancius dici potest. qmͣ ip̃i
ad pamiachiũ et occeanũ mis¬

Expanded text:
Cardinalis ibidem est ordinaCardinalis ibidem est ordinatus. Nam ut inexpugnabilem contra perfidos dementesque haereticos erigeret; huic viro in litterarum arthigraphus, Romanis eum imbuens elementis, liberaliumque artium sapore sufficienter replens magister extitit illi, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens: Victorinus rhetor, et Donatus gorium namque Nazianzenum ut idem in tertio explanationum Isaiae rePropheta ad eum venisset locum, in quo de Seraphim quiddam debuisset exponere, ita intulit, dicens: De hac viciter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Gregorium Nazianzenumis erudirer, scio me brevem dictasse subitumque tractatum, ut experimentum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. Quid vero de hujus viri eleganti industria, quam erga Latinos, et Graecos, Hebraeos, et Arabicos, Chaldaeosque in discendo elementorum apices habuit, praestantius dici potest, quam ipsius ad Pammachium et Oceanum mis
Abbreviated transcription (Latin):
raculi huius monasterii qui¬
dam priscoꝵ simile qd̾ ꝑ succede¬
tium relationum memoriam
nondũ obluno abstulit. et are¬
ligiosis uirs qui ob celestis
amorem patrie bethleem fuere.
hoc est delatum huic compendi¬
ose subdendo necto sermoni. Qua¬
dam nauiqz die aduespascente.
cum beatus iheronimus una
cum fratrib ut mouachis mos
subito trib clandicans. quar¬
to suspenso pede: ingeus leo ce¬
nobii claustra ingressus est.
non nulli: infugam ut est fra¬

Expanded text:
culi hujus monasterii, quoddam priscorum simile, quod per succedentium relationem memoriae nondum oblivio abstulit, et a religiosis viris, qui coelestis patriae amore Bethleem fuere, huc est delatum, huic compendioso necto sermoni. Quadam namque die advesperascente, cum beatus Hieronymus una cum fratribus, ut monachis mos eclararet, subito tribus claudicans, quarto suspensus pede, ingens leo coenobii claustra ingressus est. nonnulli in fugam sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sorcium ꝑtulissem: s eci ant
um me uel post ꝓfessionẽ me¬
am transire ulterius. ꝓ beata
fimera non sinatis. Hec eo
lcquente subita ꝑcussoris ob¬
martyrib. in eo loco sicu̾t
morte: ita est honore cõine¬
tus. Hec nobis tantum de
martyrum comꝑta sunt no¬
mina: ita sunt beatissimoꝵ
maurici. exuperii. candidi
atꝙ uictoris. Eetera uero¬
nomina nobis quidem incog¬
nita. s in libro uite sunt scrip¬
ta. Nam et ex cadem legione
nictor. quos salodoro passos
faia confirmat. Salodorum
uero cstrum est suꝑ arolia
gressus exitum consequutus
est. Cum dispositis insidiis ge¬
uere suo constantino. tunc reg¬
num tenentem. morte molire¬
tur: deprehensus dolo illius a¬
pud massiliam captus. nec
multo post strangulatus: im
finiuit. at uero bratissimorũ
uissionis annos: scõ tleodoro
illius loci ep̃o reuelata tradũt᷑.
In quoꝵ honore cum ectrueret᷑
lnsilica: que uaste tunc adiũc¬
ta cupi. uno tantũ latere ad¬

Expanded text:
sorcium praetullissem. Sed eciam sorcium praetullissem. Sed eciam um me uel post| professionem meam transire ulterius per beata| funera non sinatis. Haec eo loquentem subita| percussoris obmartyribus in eodem loco sicut morte ita etiam honore coniunctus est. haec nobis tantum de artyrum conperta sunt nomina: id est beatissimorum Maurici, Exuperi, Candidi atque Uictoris, cetera uero nobis quidem incognita, sed in libro uitae scriptasunt. ex hac eadem legione tyres Ursus et Uictor quos Salodoro passos fama confirmat. Salodorum uero castrum est supra Arulatyrannum exitus consecutus est. cum dispositis insidiis genero suo Constantino tunc regnum tenenti mortem moliretur, deprehenso dolo eius apud Massiliam captus nec multo post strangulatus tetefiniuit. ad uero beatissimorum passionis annos sancto Theodoro eiusdem loci episcopo reuelata traduntur in quorum honorem cum exstrueretur basilica quae uastae nunc adiuncta rupi uno tantum latere ad
Abbreviated transcription (Latin):
me ante has duas horas uian¬
di neccessitas detulisset: ut se¬
nilis pectoris auor. tantoꝵ
uiroꝵ inctimis misceret᷑. obtu¬
leram corpus hoc neci: dum
modo tante laudis consorcio
non carerem. Talia dicentemn
ꝓphanoꝵ statim turba ualla¬
uit.: que utrum xp̃ianus eẽt.
respondere minaciter iubet.
at ille pautulum oculos ad ce¬
lum erigens. talia ꝑcunttan¬
tib scrmone respondit. Lon¬
gus me uiuendi usus ad hãc
quam uidetis ꝑduxit etatem.
quecumq in hoc mundo agũ¬
tur: aut studio repperi. aut re¬
rum uolubilitas agit: aut
uarias semꝑ casus ĩnfestat.
Quoscumq uolumus. op¬
tamus. scimus. aut cupnnꝰ.
totus mundus caligine sub¬
mersus tenebris arcũfluenti¬
bus latet: aut lumen xp̃i ef
fulserit. quod ego fideli mẽ¬
te ppendens utinam ultimo
contestor affectu. Quod si me
ad tempus paulo trucidate
legionis itin eris neccessitas
detulisset: coniuiis uel epu¬
lis nr̃is. horum fumerum cõ¬

Expanded text:
me ante actas . oras| uianme ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim turba uallauit .| que utrum christianus esset. Respondere minaciter| iubet. At ille paulolum oculos ad caelum erigens| tali percontantibus sermoni respondit. Longus| me uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper casus infestat quodcum| que uolumus optamus scimus aut cupimus totum| mundum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus latfulserit . quod ego fideli| mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris necessitas detullis| set . conuiuiis uel epulis uestres horum funerum| con
Abbreviated transcription (Latin):
credimus cum illis angeloꝵ
legionib. iam collandant
deum in celis. Peracta tandem
preda diuiditur. Lamq mari
mianus facultatem dederat.
ut quisquis legionis illius
militem iugulasset. int̾empti
spoliis uteretur. Diuisa igit
oĩum preda ad uescendũ ẽpu¬
landũ q uictrix turta consedit.
Interea neteranus quidam ul¬
tuc etatis senis fatigatus
nõie uictor ad contanunatũ
cedib locum. itineris necces¬
sitate deductus est. Dum ad
cpulas pro etatis ueneratio¬
ne ab onmib rogaret᷑ raquire¬
re cepit que nam causa ẽet leti¬
cie qd̃ inter tot corpora int̾emp¬
toꝵ gandentes exultantes q
possuit milites epulari. Dictũ
ut discipline militaris traditꝰ
ordo seuenius teneretur. Tunc
uictor alte gemitũ trahens:
grauit̾ q suspirans: contestu¬
Heri me qui ꝑ tot annoꝵ cur¬
Qu̾a bene intertales mortis
głose honore donatus. finem
uite muenire potuissem: saltẽ
si cõmilito indignus eram uł

Expanded text:
credimus, cum illis angelorum credimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaudat semper in caelis praeda deuiditur. namque maxi| mianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uictor| ad contaminatum caedebus locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alte gemitum trahens grauiterque| suspirans eEu mi qui per tot annoquam| bene inter tales gloriose mortis honore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel