comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
distio competit si sola turpitu¬
do accipientis usetur. Nam⁊ si
Dantis melior cã erit possidentis
Qt̃ si fu̾it ꝯdictum utruum tolla¬
tur hec accio anͣ uero intriplũ¬

Expanded text:
dictio competit, si sola turpitudo accipientis uersetur: nam si et dantis, melior causa erit possidentis. quare si fuerit condictum, utrum tollitur haec actio, an uero in triplu
Abbreviated transcription (Latin):
sccłm edicti formã ꝙ de his ẽ qui
pecumã ut negõm fac̾ent aut
ũ fac̾ent accepisse docẽnt᷑ resti¬
tui rubeat.⁊ ei qui id cõmisit ꝓ
mͦ delicti penam irroget. E ap̃.

Expanded text:
i formam, quod de his est, qui pecuniam ut negotium facerent aut non facerent accepisse dicerentur, restitui iubeat et ei, qui id commisit, pro modo delicti poenam irroget. 9 Papin
Abbreviated transcription (Latin):
cunde iudicium cum quoheredi¬
b hr̃e. ¶ Et cumunus ex here¬
dib legatum ex soluit ei qui mis¬
fꝰ fuerat inpossõne legatoꝵ suan¬
doꝵ causa. putat pap̃. ⁊ uum ẽ
compet̾e aduersus coheredes quia
ñ alias diftederet legatarius a poͤ¬
sessione qͣm uice pigñis erat cõ¬
secutus qͣm si totum ei legatum fu¬
⁊ siquis ticio debitum soluerit ne
pignus ueniret. neratius scͥbit.
familie hciscunde iudicio posse

Expanded text:
cundae iudicium cum coheredicundae iudicium cum coheredibus haberet. Cum unus ex heredibus legatum exsoluit ei, qui missus fuerat in possessionem legatorum seruandorum causa, putat Papinianus, et competere aduersus coheredes, quia non alias discederet legatarius a possessione, quam uice pignoris erat consecutus, quam si totum ei legatum fuet si quis Titio debitum soluerit, ne pignus ueniret, Neratius scribit familiae erciscundae iudicio eum posse
Abbreviated transcription (Latin):
tissime ait. Hec ad diuisionẽ
reꝵ hereditariaꝵ ñ ꝑtinere ¶d̾
q ait. siquis testam̃to cau̾it. ut
seruus exportandus ueneat of¬
ficio familie herciscunde contiñi
tor fieri familie h̾ciscunde aget᷑
ut fiat. Idem tñtemptat. quia
heredum int̾ ẽ quos uis monum̃¬
ti sequitur p̃scriptis ub̾ posse eos
exꝑiri. uti monum̃tum fiat.  Sũp¬
tus quas unus ex herelib bona
fide fecerit. usuras quisquis cõseqͥ
pot̃ achoh̾ede ex die more sccłm re¬
scͥptum imꝑatoꝵ señi ⁊ amonini.
Celsus eciam ilud eleganter adi¬
oit coheredem. ⁊ si ñ soluit hr̃e fa¬
milie herciscunde iudicium ut
cogatur coheres solu̾e cum alias
ñ sit lib̾aturus remcreditor nis ĩ
solidum eĩsatis fiat᷑. ¶: Sĩ filius
famisias patriheres ꝓ ꝑte extitis¬
s ⁊ ac̃ditorib peculiarib cõueni¬
retur cum paratus sit soluere.
id omne ꝙ debet᷑ ꝑ doli exceptõem
conseq̃tur acrectitor ib in andari
sibi acciones. S ⁊̃ fanulie hercis¬

Expanded text:
nius ait haec ad diuisionem rerum hereditariarum non pertinere. Idem quaerit, si quis testamento cauerit, ut seruus exportandus ueneat, officio familiae erciscundae iudicis tor fieri, familiae erciscundae agent, ut fiat. idem tamen temptat, quia heredum interest, quos ius monumenti sequitur, praescriptis uerbis posse eos experiri, ut monumentum fiat. Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras quoque consequi potest a coherede ex die morae secundum rescriptum imperatorum Seueri et Antonini. Celsus etiam illud eleganter adicit coheredem et si non soluit habere familiae erciscundae iudicium, ut cogatur coheres soluere, cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat. Si filius familias patri heres pro parte extitisset et a creditoribus peculiaribus conueniretur, cum paratus sit soluere id omne quod debetur, per doli exceptionem consequetur a creditoribus mandari sibi actiones: sed etiam familiae ercis
Abbreviated transcription (Latin):
inquib pat̾ ei consentit illi ga-¬
tus ẽ ⁊ ꝓ parte heres scriptus ẽ
hoc queq̃ deb̾e p̾cipere. Quia ⁊
hoc patris es alienum fuit S
si qͣ numera post mortem pr̃is
suscepit. ab his herecles patris
ex filiis. urios. ⁊̃ suscepturũ
ꝓfessum ẽẽ ⁊ prius qͣm honere
figeretur mortuum eẽ om̃ib
filiis hereclib iustitutis ⁊ q̃sitũ
eẽ au is filiusquod ineamrem ĩ¬
pendiss familie hertisciuide õ¬
sequatur eiq R̾disse nulla accõe
idem consequi posse ꝙ nũto dis¬
plicet deb hoc itaq in familie
bertiscunde iudicium uenire.
Item pap̃. scribit. Si maritus
uende q̃ĩ stipulafem uenit
suscipere uissit ⁊ mulier adu¬
sus utrumq dirigat dotis pe¬
ticõem cheretem ẽẽ defenden¬
dum ab eo qui suscipere honꝰ
iussus est. S ⁊ legata que au
utroq ꝓdote data electa dote
retineretur in compendio cohe¬
retłis ẽẽ qui debito ieuat᷑ ũ opoe¬
tet uidelicet᷑ ut coheres qui ho¬

Expanded text:
i consentit, reliquatus est et pro parte heres scriptus est, hoc quoque debere praecipere, quia et hoc patris aes alienum fuit: sed si qua munera post mortem patris suscepit, ab his heredes patris ex fili‹is› ἀγωνοθεσίαν suscepturum professum esse et priusquam honore fungeretur, mortuum esse omnibus filiis heredibus institutis, et quaesitum esse, an is filius, quod in eam rem impendisset, familiae erciscundae consequatur: eique respondisse nulla actione idem consequi posse. quod merito displicet. debet itaque hoc in familiae erciscundae iudicium uenire. Item Papinianus scribit, si maritus uendae, quae in stipulationem uenit, suscipere iussit et mulier aduersus utrumque dirigat dotis petitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data electa dote retinentur, in compendio, coheredis esse, qui debito leuatur, non oportet, uidelicet ut coheres, qui o
Abbreviated transcription (Latin):
scrib̾. s uinus heres thesaurũ
relictum atestatore effodit fa¬
milie herciscunde eum teueri
Et si cum extraneo conscio ꝑtit᷑
Si aut płib fĩnt unius rei p̾cep¬
tio relicta ubi eẽc netessitatem
fac̾e pomp̃. scͥb̾. Ut plurib ado¬
iudicetur ł si certam ꝑtem uiri

Expanded text:
scribit, si unus heredum thensaurum relictum a testatore effodit, familiae erciscundae iudicio eum teneri, etsi cum extraneo conscio partitsi aut pluribus fuerit unius rei praeceptio relicta ubi etiam necessitatem facere Pomponius scribit, ut pluribus adi
Abbreviated transcription (Latin):
plicem donatõem s potuis sup̃¬
mi iudicii diuisionem pap̃. ait
plane inquit si creditores eos
ꝓportõib hereditarris cõueni¬
ant ⁊ unus placita ũ det recte
posse cum eo p̾scriptis uerb̾ agi
quasi certa lege ꝑmutatõem fe¬
cerint. scilicet si omnes res di¬
uise sint. Familie hertiscum¬
de iudicium amplius qͣ. seiel agi s¬

Expanded text:
plicem donationem, sed potius suprplicem donationem, sed potius supremi iudicii diuisionem Papinianus ait. plane, inquit, si creditores eos pro portionibus hereditariis conueniant et unus placita detrectet, posse cum eo praescriptis uerbis agi, quasi certa lege permutationem fecerint, scilicet si omnes res diuisae sint. Familiae erciscundae iudicium amplius quam semel agi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a diem suum obierit confera¬
tur dos. N amͣinꝑitia inquid co¬
heredum uiris dictiõis formã mu¬
tare ñ potͣuit. ¶: Si filus fa¬
nulias uissu patris obligatus
sit debebit hoc debitum ꝑciꝑe si u b̾ax¬
⁊ si in rem patris uertit idẽ pla¬
cet ⁊ si de peculio petulium p̃cipi¬
et. Et ita in pr̃ ñr rescripsit.
Hoc ampluis si filius familias
hr̃s sit institutus dotem uxoris
sue p̃cipiet. Nec inũuto quia
ip̃a honera matͥmonii sustinet.
uebit᷑ defensurum iricoh̾ etes
qui exstipulatu possit conue¬
miri ĩ dem ⁊ si aluis doten dedit
⁊ stipulatus ẽ. Nec solum uxoris
sue dotem. s ⁊̃ filiĩ sui uroris
nii honus ad ip̃m spectet. E fi¬
lii houera ⁊ nurus ip̃e agnosce
necẽẽ ht̃. Pcipere aut̃ ñ solum
patridatam dotem filium oꝑt̾e
filio datam tamdinqͣm du pe¬
culium pat̾itum. uel mrem p¬
tris u̾sum sit.¶ Si p̃r int fi¬
lios sine scriptura bona diusit
⁊ honera cris alieni ꝑ modo pos¬
sõnum distribuit non uidi sim¬

Expanded text:
a diem suum obierit, conferatur dos: nam imperitia, inquit, coheredum iurisdictionis formam mutare non potuit. Si filius familias iussu patris obligatus sit, debebit hoc debitum praecipere: sed et si in rem patris uertit, idem placet, et si de peculio, peculium praecipiet: et ita imperator noster rescripsit. Hoc amplius filius familias heres institutus dotem uxoris suae praecipiet, nec immerito, quia ipse onevebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conveniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus est. nec solum uxoris suae dotem, sed etiam filii sui uxoris, nii onus ad ipsum spectet, quia filii onera et nurus ipse adgnoscere necesse habet. praecipere autem non solum patri datam dotem filium oportefilio datam tamdiu, quamdiu peculium patitur uel in rem patris uersum sit. Si pater inter filios sine scriptura bona diuisit et onera aeris alieni pro modo possessionum distribuit, non uideri sim
Abbreviated transcription (Latin):
t puto offõ uidicis contiñi ut
si uolent heredes a communiõe
usus fruct᷑. discedere morem eis
gerat cautionib int̾positis.
Iuł. ait Sialii fundum aliiu¬
sum ff̃ructum fundi uidex ad¬
iudicau̾it ñ comunicari uss̃ f̾.
usus fructus ⁊ exterto tempore
⁊ usq ad certum tempus ⁊ alt̾i¬
us auuis adiudicari pot̾: Id
quod annis fimdo p̾ litem conte¬
statam alluit eque uenit inħ̾
iudicium.: S ⁊ si dolo ł culpa
quid inusum fructum abuno
ex heredib factum sit nocquo
iniudicium uenire pomip̃. ait.
Nam ⁊ omnia quequis in here¬
ditate dolo aut cuipa fecit ĩ uidi¬
cium familie hertiscunde ueni¬
unt. Et sic tm̃. si qͣsi hr̃s fecit. et

Expanded text:
t puto officio iudicis contineri, ut, si uolent heredes a communione usus fructus discedere, morem eis ‹g›erat cautionibus interpositis. Iulianus ait, si alii fundum, alii usum fructum fundi iudex adiudicauerit, non communicari usum fructum. Usus fructus et ex certo tempore et usque ad certum tempus et alternis annis adiudicari potest. Id quod amnis fundo post litem contestatam alluit, aeque uenit in hoc iudicium. Sed et si dolo uel culpa quid in usum fructum ab uno ex heredibus factum sit, hoc quoque in iudicium uenire Pomponius ait: nam et omnia, quae quis in hereditate dolo aut culpa fecit, in iudicium familiae erciscundae ueniunt, sic tamen, si quasi heres fecerit. et
Abbreviated transcription (Latin):
uidex deb ut qũ unui ex heredib
ex re heretditaria ꝑcep̃stipulatus¬
ue ẽ. t̃ ad eum solum lucrum ꝑ¬
tineat. Que ita scilicet conseqͣ¬
tur uidex. si aut reputationes ĩ¬
ter honruues eos fecerit aut si cu¬
rau̾it cautiones iut̾poni quib iu¬
ter cos communitentur commoda
debuit ꝑ erroren coheredom. Ita
canit. ut qd̃ a marito recuꝑas¬

Expanded text:
ex heredibus ex re hereditaria percepit stipulatusve est non ad eius solius lucrum pertineat. quae ita scilicet consequetur iudex, si aut reputationes inter eos fecerit aut si curaverit cautiones interponi, quibus inter eos communicentur commoda debuit, per errorem coheredum ita cavit, ut, quod a marito reciperas
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͣi ap̃ seq̃strem sit depositũ.
iem uendendam ut pretio ut̾eris
si ñ uendidisti aut uenditisti. Pe
cuniã aut̃ ñ accepisti mutuã uti¬
lus ẽ ita agere uͭ lab̾oait p̃scͥptis
ũb̾ qͣi negõ quodã inter nos gesto
ꝓprii ccͣctus. : Si p̃diũ ꝓte obli¬
gauo deiide placu̾it mt̾ nos ut
michi ficeussorẽ pr̃ares nec faci

Expanded text:
ut quasi apud sequestrem sit depositum. rem uendendam, ut pretio utereris. si non uendidisti aut uendidisti quidem, pecuniam autem non accepisti mutuam, tutius est ita agere, ut Labeo ait, praescriptis uerbis, quasi negotio quodam inter nos gesto proprii contractus.Si praedium pro te obligauero, deinde placuerit inter nos, ut mihi fideiussorem praestares, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dict̃a fu̾int̾ s hĩ si tertũ corp ac¬
cessuꝵ fu̾it clictũ Nã si s̾ius c̃ pe¬
culio ueñit ea mancipia q̃ ĩpecu¬
lio fu̾unt saua ẽẽ pr̃are uenditor
s peculiũ tale pr̃are oport̾e ⁊ quẽ

Expanded text:
dicta fuerint. sed hoc ita, si certum corpus accessurum fuerit dictum: nam si seruus cum peculio uenierit, ea mancipia quae in peculio fuerint sana esse praestare uenditor sed pecul
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o insimplum. ⁊ si p᷑ aunũ c̃
co mandati agani p̃stare michi
qͣdruplum debeb̾. nã qui alt̾is
negotia ad muistranda suscip̃:
id p̃stare deb insua personã ꝙ

Expanded text:
uero in simplum, etsi post annum cum eo mandati agam, praestare mihi quadruplum debebit: nam qui alterius negotia administranda suscipit, id praestare debet in sua persona, quod
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cessiss fore mandati accõem
ex istimo. siquis aut̃ mantlan̾¬
it alicui ne legatum a se repell¬
et. lõge ei dissimile ẽe. nai le¬
gatum ad quisitũ numqͣmͣ dãp
no ẽẽ potuit. hr̃ditas interdũ¬
fi dampnosa ẽ ⁊ insumma quic̃ q
cõtͣctꝰ tales sunt ut quitũꝙ eoꝵ
noĩe ficeussor obligari pꝰsit⁊ mã¬
dati obligatiõem ꝯsistere puto
neq enĩ multo referre p̃sensqͥs
int̾rgatus fideuissibeat an ab¬
sens ł p̾sens mandet. p̃t̾ea uul¬
go auinatlut̾e licet mandato
creditoꝵ hr̃ditates suspectas
Qsumiã se obliganit recte rene̾t᷑
si inmaiorẽ. Iuł ueriuᷤ putat qd̾
apsis q responsum ẽ cum qui in¬
iaiorẽ sumni ã qͣm rogatus erat

Expanded text:
intercessisset, fore mandati actionem existimo. si quis autem mandauerit alicui, ne legatum a se repell‹a›t, longe ei dissimile esse: nam legatum adquisitum numquam illi damno esse potuit: hereditas interdum damnosa est. ‹et› in summa quicumque contractus tales sunt, ut quicumque eorum nomine fideiussor obligari posset, et mandati obligationem consistere puto: neque enim multo referre, praesens quis interrogatus fideiubeat an absens ‹uel› ‹praesens› mandet. praeterea uolgo animaduertere licet mandatu creditorum hered‹itat›es suspectas summam se obligauit, recte tenetur: si in maiorem, Iulianus uerius putat quod a plerisque responsum est eum, qui maiorem summam quam rogatus erat
Abbreviated transcription (Latin):
inuendicõem accessit. E as¬
sidua ẽ duplex stipulatõ idurco
placuit ⁊ exempto agiposse sidur¬
plam uenditor mãtipii ñ caue¬
at ca z enĩ q̃ sunt moris ⁊ ꝯsuetu¬
dinis inbone fidei uidiciis uẽnire
debent. ¶ Qͥ mancipia uendũt
natõem cunist̃q inuendicõe ꝓnũ¬
ciare debent płmq enĩ tiatio s̾ui

Expanded text:
in uenditione accessit.Quia adsidua est duplae stipulatio, idcirco placuit etiam ex empto agi posse, si duplam uenditor mancipii non caueat: ea enim, quae sunt moris et consuetudinis, in bonae fidei iudiciis debent uenire.Qui mancipia uendunt, nationem cuiusque in uenditione pronuntiare deb
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ peduis ait familie applłõe ⁊
filios familias demonstͣri fc̃a eũ
do mesticoꝵ redibitoria agentẽ
p̃stare uoluit.: Siquis eg̾it
tio debeat ⁊ quidẽ sepuis agi posse
qͣnto miñis dubiũ ñ ẽ s ait iuł.
icd agend̾ eẽ Ne lucrum emptor

Expanded text:
.Idem Pedius ait familiae appellatione et filios familias demonstrari: facta enim domesticorum redhibitoria agentem praestare uoluit.Si quis egerit tio debeat? et quidem saepius agi posse quanto minoris dubium non est, sed ait Iulianus id agendum esse, ne lucrum emptor
Abbreviated transcription (Latin):
singuł ꝓportõe hĩditaria pot̾it
t̾uus redhib̾i ⁊ si siuis płiũ uẽierit
id̾ erit dicendũ nã si unus apłi¬
b ł plures ab uno apłra manci¬
a ab umoemant᷑ uerius ẽ dic̾eꝰ
siq̃i plures rei fu̾ũt uenditores
singiis ĩ solidũ reclhibend̾ si tñ
ꝑtes ẽpte sunt asiguł recte
clicet᷑ alt̾i quid̃ posse reclhib̾i c̃¬

Expanded text:
ditaria poterit seruus redhiberi. et si seruus plurium uenierit, idem erit dicendum: nam si unus a pluribus uel plures ab uno uel plura mancipia ab uno emantur, uerius est dicere, si quasi plures rei fuerunt uenditores, singulis in solidum redhibendum: si tamen partes emptae sint a singulis, recte dicetur alteri quidem posse redhib
Abbreviated transcription (Latin):
t attilicinus ait cesarem staulio
aliquot qͥnnos usisunt ex fonte
qͥ ẽ infundo subtͥano dric̾e ñ potu¬
isse ꝙ̃ fons exariuss. ⁊ p̾ea ex eotõ¬
te aqͣfluere cepiss. petierunt q a¬
me ut ꝙ ius ñoblig. negligentia
aut culpa sua amiserĩt s qr ducere
ñ pot̾uant his restitũeret᷑ quoꝵ mͥ
postulatõ c̃ ñ iniqua uissa sit suc¬
curend̾ his pritaui. itaq ꝙ ius hũe¬
runt tunc c̃ primũ ea aqͣ ꝑuenire
ad eos ñ potuiss id eis restitui placz.
tus imposita sit. empto p̃dioq̃sita
s̾uitus distracto denuo p̃dio seqͥt᷑.

Expanded text:
t Atilicinus ait Caesarem Statilio aliquot annos usi sunt ex fonte, qui est in fundo Sutrino, ducere non potuisse, quod fons exaruisset, et postea ex eo fonte aquam fluere coepissme, ut quod ius non neglegentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. quorum mihi postulatio cum non iniqua uisa sit, succurrendum his putaui. itaque quod ius habuerunt tunc, cum primum ea aqua peruenire ad eos non potuit, id eis restitui placet'tus imposita sit, empto praedio quaesita seruitus distractum denuo praedium sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti sistipło tam turpis do
lo malo accõe cum nemosit ad¬
u̾sus me daturus accõem. ¶ Id̾.
pomp̃. refert. labconẽ etiam ex
istimare. siquis in̾ int restitiu

Expanded text:
ueluti si stipulatio tam turpis dollo malo actionem, cum nemo sit aduersus me daturus actionem. Idem Pomponius refert Labeonem existimare, etiam si quis in integrum restitui
Abbreviated transcription (Latin):
sollercia hoc nom̃ accipiebãt
maxime si aou̾sus hõstem la¬
tronani ne quis macbinetur.
¶Ai t p̾tor si deh is ueb alia ac¬
ita demũ pollicetur si alia as¬
debuit tem̾e ap̃tore dec̃ni sisat
cuuiꝰ t honcraria qua possit ei¬
ꝑiri. usq adeo. ut ꝓedius lib
sit quo quis experiri uł extep¬
tio quase tueri possit cessare ħ

Expanded text:
sollertia hoc nomen accipiebant, maxime si adversus hostem latronemve quis machinetur. Ait praetor: "si de his rebus alia acita demum debuit a praetore decerni, si sit ciuilis uel honoraria, qua possit experiri: usque adeo, ut et Pedius libro sit quo quis experiri, uel exceptio qua se tueri possit, cessare h
Abbreviated transcription (Latin):
icet ã p̃tor districte dicat sñ am se
arbitrum dic̾e coattumꝵ. attñ ĩtclũ
rõem eius hr̃e deb ⁊ excusatiõe
acciꝑe cã cognita ut puta si fu̾it
inf̾amatiis alitigatorib aut si ĩ¬
uicicie cãpͣitales int̾ enm ⁊ liti¬
gatores aut ait̾m ex litigatorib
nit̃tess̾int. aut sietas aut ualitu¬
do qͣue p̾ea ꝯtingit id ei munũs re¬
mittitzaut occupatio negõꝵ gõꝵ¬

Expanded text:
icet autem praetor destricte edicat sententiam se arbitrum dicere coacturum, attamen interdum rationem eius habere debet et excusationem recipere causa cognita: ut puta si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et li‹ti›gatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut ualetudo quae postea contigit id ei munus remittat, aut occupatio negotio
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓcurator mens exstipulatu a¬
gendo exxeptione debeat repelli.
tus. nec ad eãm it̃ ꝑcurator fc̃s. ꝑ
ctͣriũ aũ si ꝑcurator meus iudicatũ
solui satis ded̾it ĩ me exstipulatu

Expanded text:
ut procurator meus ex stipulatu agendo exceptione debeat repelli: tus nec ad eam rem procurator factus. per contrarium autem si procurator meus iudicatum solui satisdederit, in me ex stipula
Abbreviated transcription (Latin):
⁊siadño łaꝓcuratore in ꝓcuratorẽ
iudicium transferatur ñ dubitat
marcelł quin cõmutatur stipula¬
tio.⁊ ħ uera sunt ⁊ licet ꝓcurato¬
ri commissa sit stipulatio tũ do¬
mino erit danda utĩis exstipula¬
tu actio directa penitus toslenda.

Expanded text:
a procuratore in procuratorem iudicium transferatur, non dubitat Marcellus, quin committatur stipulatio. et haec uera sunt. et licet procuratori commissa sit stipulatio, tamen domino erit danda utilis ex stipulatu actio, directa penitus tollenda.
Abbreviated transcription (Latin):
ens se ingratam. cũ de suo statu ꝑi¬
clitabatur aliquid patrono decłit
ł ꝓmis̾it ue ĩ suitutẽ recligatur:
Icessat edictum quia hunc sibi met̃
ip̃a inferti ꝙ mẽtus cã gestum est:¬
liuillo tp̃r p̃toeratum hẽbit. ¶Q.
possõnẽ ñ sui fuudi tradictit ñ qn.¬
druplum ł simplum cum fructiͣ¬
b conseq̃tur. estimatur enim qͥd
rissimũ nec talem ꝑmissionẽ
dotis ullam eẽ ¶ si metu coac᷑¬
tus sum ab emptõe locatione dis¬
ced̾e iudend̾ ẽ an nichil sit actũ
antiqͣ obligatio maneat. an hoc
siłe sit acceptilatõni quia nilla
ex bone fidei obligatione possu¬
m uti cum frita fit dum ãiͤuit¬
ticur ⁊ magis c̃ sumilis spẽs accep¬
tilationis sit. ⁊ ideo p̃toria accionaᷤ¬
citur. ¶ Si metu coactus adu he¬
reditatẽ puto me hr̃dem efficiqr
qͣmuis silib̾m cẽ noluissem tñ
coattus uolui s ꝑ p̃torem restitu¬
lendus sum ut austinendi michi
p̾tas tribuat᷑ si coactus hr̃ditatẽ
repudiem duplici uia mͥ p̃tor

Expanded text:
ens se ingratam, cum de suo statu periclitabatur, aliquid patrono dederit uel promiserit, ne in seruitutem redigatur: cessat edictum, quia hunc sibi metum ipsa infertnullo tempore praetor ratum habebit. Qui possessionem non sui fundi tradidit, non quandruplum uel simplum cum fructibus consequetur: aestimatur enim quodrissimum nec talem promissionem dotis ullam esse. Si metu coactus sim ab emptione locatione discedere, uidendum est, an nihil sit acti et antiqua, obligatio remaneat, an hoc simile sit acceptilationi, quia nulla ex bonae fidei obligatione posniti, cum finita sit dum amittitur: et magis est ut similis species acceptilationis sit, et ideo praetoria actio nascitur. Si metu coactus adii hereditatem, puto me heredem effici, uamuis si liberum esset noluissem, coactus uolui: sed per praetorem restituendus sum, ut abstinendi mihi potestas tribuatur. Si coactus hereditatem repudiem, duplici uia praetor
Abbreviated transcription (Latin):
ui incarc̃em quẽ detrusit ut ali¬
¶quid ei ex torqueret. quicquid ob̃
tum soluisse eum qui claram digni¬
tatẽ sehr̃e p̾cendebat. cum pot̾u̾it
uis publicum inuocare ⁊ adire a¬
liquem potestate p̾ditum qui
utiq nim pati eum ꝓhibuiss s
huiusmͦi p̾sumptõni deb aꝑtis

Expanded text:
ui in carcerem quem detrusit, ut aliquid ei extorqueret, quidquid ob htum soluisse eum, qui claram dignitatem se habere praetendebat, cum pot‹u›erit ius publicum inuocare et adire aliquem potestate praeditum, qui utique uim eum pati prohibuisset: sed huiusmodi praesumptioni debet apertis
Abbreviated transcription (Latin):
usũm fructum inquibdam casib ñ
ꝓpͥctatis effectum optiñe ꝯuenit. uñ
si fundi ł fructus por̃tiopetatur ⁊
ab solutõe secuta p̾ca pars alt̾a que
ad c̾uit uendicet᷑. inlitẽ quid ꝓprieta¬
tis uidicate rei exceptõem obstare

Expanded text:
it.Usum fructum in quibusdam casibus non partis effectum optinere conuenit: unde si fundi uel fructus portio petatur et absolutione secuta postea pars altera quae adcreuit uindicetur, in lite quidem proprietatis iudicatae rei exceptionem obstare,
Abbreviated transcription (Latin):
uelis nichil lacur msi ut officias.
finge cam ꝑsonam eẽ lm̃ que n¬
ceptũ fundum mox uenditura
sit nisi tunc reddat qͣntũ pͥrima
cãt statim cem̃ta fa̾ciu̾nt eoꝵ in oo
quoꝵ solum solo edificant. Nuł

Expanded text:
uelis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam personam esse domini, quae receptum fundum mox uenditura sit: nisi reddit, quantum prima cant, statim cementa faciunt eorum, in quorum solo aedificant.Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
uis rei que ꝑ uirem accõe petita
Dec sires p̃sens sit łi au̾sens tunc c̃
possõ nẽ eius possor nactus sitͦ exͣ
uoluntate actoris ⁊ iõ ñ ẽ alienũ
ñ ałr litẽ estimari ã iudice qͣm si

Expanded text:
us rei, quae per in rem actionem petita aec si res praesens sit: si absens, tunc cum possessionem eius possessor nactus sit ex uoluntate actoris: et ideo non est alienum non aliter litem aestimari a iudice, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
sic due erunt estimatões alia dãp¬
ni alia cõtmelie Igitur ĩuiriã
hic dampnuni accipiemus culpa
datum ⁊̃ ab eo qui nõce nolu̾it ⁊
ideo q̃rimus si furios dampnum
decłit an legis aquilie accio sit ⁊ pe¬
gasus negauit que enĩ meo culpa
sit c̃ sue m̃tis ñ sit ⁊ hoc ẽ u̾issiurũ.
cessab̾. gͥ aquilie accio ꝙ̃ ad mod
si qͣdrupes dampnum decłit aqui
lia cessat enimsitegula cecicsit.
¶S ⁊ si infans dampnũ decl̾it ideme¬
rit dicendum ꝙ. si ĩpubes idfec̾it
lab̾o ait qr furti tẽnetur teñi ⁊ a¬
quilia eum ⁊ hocputo u̾m si sit iã
iniurie cͥãpax.: Si mag̃r ĩdisci¬
pliud uulnerau̾at seruuĩ ł occid̾¬
it an aquilia tencatur. qͣi dãpnũ
iniuiria decłit ⁊ ius. scͥb̃. aquilia
teñi qui eũ eluscau̾it discipulũ
indisciplina. multo magis igitur
de octiso id erit dicendũ ꝓponit᷑ ã
ap̃ eum spẽs ta ł sutor inquid pu̾o
discenti ingenio filio famił parr
bũ facienti quid dẽmonstraĩut for

Expanded text:
duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumeliae. igitur iniuriam hic damnum accipiemus culpa datum etiam ab eo, qui nocere noluit. Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negavit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et hoc est verissimum. cessabit igitur Aquiliae actio, quemadmodum, si quadrupes damnum dceciderit. sed et si infans damnum dederit, idem erit dicendum. quo‹dsi› inpubes id fecerit, Labeo ait, quia furti tenetur, teneri et Aquilia eum: et hoc puto uerum, si sit iam iniuriae capax.Si magister in disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, quasi damnum iniuria dederit? et Iulianus scribit Aquilia teneri eum, qui eluscauerat discipulum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, for
Abbreviated transcription (Latin):
cõfinia hũu hũat suꝑiorẽ fundum
uendiderat in lege ita dixerat ut aꝙͣ
sulco aꝑto emptori educẽ infid̃ in¬
fiorem recte liceat. Si emptor ex alio
fundo aqͣm acciꝑet ⁊ cam inf̾iorẽ du¬
cere uellet q̃situm ẽ aup᷑sit icd ire

Expanded text:
confinia habuerat, superiorem fundum uendiderat: in lege ita dixerat, ut aquam sulco aperto emptori educere in fundum inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acciperet et eam in inferiorem ducere uellet, quaesitum est, an possit id suo
Abbreviated transcription (Latin):
Dui duo p̃dia hẽbat inunius uendicõ
ẽ utrum dm̃im loci ad eum ꝑtineat
an ut ꝑeum locum accedere possit
Rdi. si ita excepiss circa eam locum
ditoris cẽuł.l. iĩ.

Expanded text:
ui duo praedia habebat, in unius uenditionest, utrum dominium loci ad eum pertineat an ut per eum locum accedere possit. respondit, si ita recepisset: 'circa eam aquam ditori
Abbreviated transcription (Latin):
lme usumeĩ aque desiderat iuis eius
ducende sequat᷑. s ꝓmͦ agri decẽti
ant alienati fiat euus aque dimsio
tas ẽ heredi ꝑqͣm ꝑtem funcli uelit
constiturre seruitutẽ simͦ nulla cap
ĩ commune redemerim᷑ suit᷑ extin¬
guitur qr pͣ utriusq dñius mutroq
fundo ẽẽ incip̃. at si ꝓprio nico fũdo

Expanded text:
me usum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, sed pro modo agri detenti aut alienati fiat eius aquae diuisitas est heredi, per quam partem fundi uelit, constituere seruitutem, si modo nulla captin commune redemerimus, seruitus extinguitur, quia par utriusque domini ius in utroque fundo
Abbreviated transcription (Latin):
uĩta sequenda sunt modo siñ
uarietate successionum ⁊ arbrto
possoꝵ fines aditis ł detractis agris
q̃stionen ꝑtiuet obseruarioꝑ¬
tet fundoꝵ quos de mõstrauit
is qui utriusq p̃dii domuris fũ¬
it cum alterum eoꝵ uenderet
ñ eninit̾iim qui singulos fun¬
dos seꝑabant obsernaridebent
s demonstratio finium nouos
fines inter fundos constitue. Dãĩ.

Expanded text:
i sequenda est, modo si non uarietate succession‹u›m et arbitrio possessorum fines additis uel detractis agris quaestionem pertinet, obseruari oportere fundorum, quos demonstrauit is, qui utriusque praedii dominus fuit, cum alterum eorum uenderet: non enim termini, qui singulos fundos sep‹a›rabant, obseruari debent, sed demonstratio adfinium nouos fines inter fundos constituere.
Abbreviated transcription (Latin):
uorem locum possidet intege¬
locum assignare compellitur
griconfundit in undatio i deo¬
q usurpandi quib damloca ĩ
quib uis ñ hẽnt occasionẽ pr̃at
p̃ses ꝑuincie aliemseo abstin̾e
⁊ domino suũ restitui t̾mmnos
q ꝑmensorem declarari uib.¬
ad officium de finib cognoscẽtis
ꝑtinet mensores mitte. ⁊ ꝑ eos
dirimere ĩp̃argfim iun q̃stionem
ut equum ẽ/ Si ita res exigit ocu¬
lisq suis subiectis locis.Auł .l.¬

Expanded text:
orem locum possiden‹tlocum adsignare compellitur:gri confudit inundatio ideoque usurpandi quibusdam loca, in quibus ius non habent, occasionem praestat, praeses prouinciae alieno eos abstinere et domino suum restitui terminosque per mensorem declarari iubet.Ad officium de finibus cognoscentis pertinet mensores mittere et per eos dirimere ipsam finium quaestionem ut aequum est, si ita res exigit, oculisque suis subiectis locis. 9 I
Abbreviated transcription (Latin):
aut bona fide ꝑceꝑit. ⁊ lucrari
cun oportet. si eum consump¬
sit. aut maia fide condici oꝑtet.¬
S ⁊ siquis uidici ñ pareat insuc¬
cidenda ar̃bore ł calificio ĩ fine po¬
sito deponendo ꝑtem ue eius cõ¬
demp̃nabitur.: Si dicantur
t̾ntini deiecti ł ex arati. intex
qui de cͥmine cognoscit ⁊̃ de fini¬
b cognoscere pot̃. ¶ Si alt̃ fund̃
duor alt̾ trium sit pot̾ nidex
un ꝑti adiudicare locum de qͦ q̃¬
ritur licet plures cominos hãt.
qm̃ magis fundo qͣm ꝑsoius ad¬
iudicari ꝑtes intelligunt᷑. hic ã
cum sit ad uidicatio płib unus¬
quisq portionem hoꝵ h̃at qͣm

Expanded text:
e‹nim› bona fide percepit, et lucrari e‹nim› bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut mala fide, et condici oportet.Sed et si quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur.Si dicantur termini deiecti uel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de finibus cognoscere potest.Si alter fundus duorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum de quo quaeritur, licet plures dominos habeat, quoniam magis fundo quam personis adiudicari fines intelleguntur: hic autem cum fit adiudicatio pluribus, unusquisque portionem h
Abbreviated transcription (Latin):
iñe fines aduidicatione contro¬
ũsiam dirimat. s si forte ãmouẽ¬
de uet̾is obscuritatis gr̃a ꝑ aliam
regionẽ fines dirigert uidex uelit
pot hoc fac̾e ꝑ adiudicationẽ ⁊ cõ¬
dempnationem. Gains .ł .uii.
p̃dio auii ad iudicandum sit. Qͦ
nomine is cui ad ulicatur inuicẽ
pro eo ꝙ ei adiudicatur certa pe¬
cuma condempnandus ẽ.  auł.¬
controu̾sia in ꝑte scindi ad iudi¬
cationib pot̃ ꝓ ut cuius q domi¬
nium ineo loco uidex compet̾it.
In uidicio fimũ regnudorum ⁊̃
cius ratio fit ꝙ init̾est. Quid enĩ
siquis aliqͣm utilitatẽ ex eo loco
ꝑceꝑit quẽ uicini ẽẽ appareat an
iniq̃ damꝑnatio eo nomine
fiet :S ⁊ si m̃sor ab alt̾o.
solo contuctꝰ sit condempnatio
erit facienda cuis qui ñ conclux̃
inꝑtem m̃cedis.. Post litem
autem contestatam ⁊̃ fructus
uenient ĩ s iudicio. Nam ⁊ cui¬
ꝑa ⁊ dolus ex in pr̃antur s ante
iudiciuni ꝑcepti ñ omnmodo
hoc in iudicium uenient. uam

Expanded text:
mere fines, adiudicatione controversiam dirimat: et si forte amovendae veteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex velit, potest hoc facere per adiudicationem et condemnationem. Gaius libro seppraedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in vicem pro eo quod ei adiudicatur certa pecunia condemnandus est. Paucontroversia in partes res scindi adiudicationibus potest, prout cuiusque dominium in eo loco iudex compererit. In iudicio finium regundorum etiam eius ratio fit quod interest. quid enim si quis aliquam utilitatem ex eo loco percepit, quem vicini esse appareat? non inifiet. sed et si mensor ab altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem mercedis.Post litem autem contestatam etiam fructus uenient in hoc iudicio: nam et culpa et dolus exinde praestantur: sed ante iudicium percepti non omnimodo hoc in iudicium uenient: aut
Abbreviated transcription (Latin):
cominunem fundum alienare
⁊̃ sic exꝑiri. Nonsolum autẽ
int duos fundos ueꝵ ⁊̃ int̾ tres
plures ue fiuidos accipi uidiciũ
finium regundorum pot̃. Ut pu¬
tãsniguili płim fundorum cõfi¬
ues sunt ut trium forte ł .iiii.¬
¶ Finium regundor actio⁊ in agris
tatis uicini fundi ⁊ int̾ eos qui
iure pigñis possident compet̾e po¬
tur ⁊ ea comininrb ꝑietib pleꝵ¬
q cdist̾minantur. Et ideo si in

Expanded text:
ium fundum alienare et sic experiri.Non solum autem inter duos fundos, uerum etiam inter tres pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundorum confines sunt, trium forte uel quattuor.Finium regundorum actio et in agris tatis uicini fundi et inter eos qui iure pignoris possident competere potur et ea communibus parietibus plerumque disterminantur. et id
Abbreviated transcription (Latin):
ifundo hab ⁊ pro indiuiso.
¶Qui cõmuem fundum hñt ĩ¬
t se ũ condempnantur. neq enĩ
int̃ ip̃os accipi uidetur iundicm̃.¬
¶Si ꝯmunem fundum ego ⁊ tu ha¬
bemus ⁊ iuicinum functum ego
solus an finium regundorum
iudicium acciꝑe possumus. ⁊ põ

Expanded text:
fundo habet, et pro indiuiso qui communem fundum habent, inter se non condemna‹n›tur: neque enim inter ipsos accipi uidetur iudicium.Si communem fundum ego et tu habemus et uicinum fundum ego solus, a‹n› finium regundorum iud
Abbreviated transcription (Latin):
ei abẽ. quia improbe ad negotia
mea accessit. s inquo ego locuple¬
ctior factus sum ht̃ cͣc me actd̃em.¬
¶Siquis ita simpliciter nersatus ẽ

Expanded text:
ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem.Si quis ita simpliciter uersatus e
Abbreviated transcription (Latin):
it p̾tor siquis negocia alt̾ius sul
quis negocia q̃ ciuusq cũ is morit᷑
fiunt gesserit. iudiciũ eo nomĩe
dabo ħ ulaa siquis sic sunt accipiẽ¬
da. siue que. Nam ⁊ mulieres negõ¬
rum gc̃or agere posse ⁊ cũ ueniri
quit ⁊ hoc adutrumq sexum refer¬
t᷑. ¶Dupillus sane si nogotia gesse¬
rit. p̃ rescriptum diui pu eciã oue¬
niri pot̃. in id ꝙ factus ẽ locuplec¬
tior agesido autͣ compensationẽ
eius ꝙ gessit pititur. ¶ Et si furio¬
ratori aut̃ furiosi ł furiose ad¬
u̾sus eum. eamue. dandã neg̃oꝵ¬
gõꝵ actõem lab̾o ait. ¶ ħ u̾ba
suũ quis nogotia que cuiꝰq cum is
moritur fi̾unt gesserit significãt
illud temp᷑ quoquis post mortẽ a¬
licuius negõtia gessit de quo fuit
necessariũ edit̾e cm̃i neqi testatoriͤ
iam defuncti neq hr̃dis qui ñ dũ
uteturis siquid accessit p mortẽ
it puta partus ⁊ fetus. ⁊ fructus.

Expanded text:
it praetor: 'Si quis negotia alterius, siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit: iudicium eo nomine dabo.' Haec uerba 'si quis' sic sunt accipienda 'siue quae': nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conueniri quit: et hoc ad utrumque sexum refertur. Pupillus sane si negotia gesserit, post rescriptum diui Pii etiam conueniri potest in id quod factus est locupletior: agendo autem conpensationem eius quod gessit patitur. Et si furioratori autem furiosi uel furiosae aduersus eum eamue dandam actionem Labeo ait. Haec uerba: 'siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit' significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit necessarium edicere, quoniam neque testatoris iam defuncti neque heredis qui nondum uidetur. sed si quid accessit post mortem, ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siquis negotia mea gessit nec mei
ꝯtemplatoe. s suilucri cã lab̾o scͥꝑp¬
sit suñ eum potuis qͣm meũ negoci¬
um gessisse. Qui enĩ ce p̃dandi caac¬
cedit. suo lucro ũ meo comodo studet
s nichominus ĩmo magis ⁊ istenebi
res meas aliquid inipend̾it ñ in id ꝙ¬

Expanded text:
mea gessit non mei contemplatione, sed sui lucri causa, Labeo scripsit suum eum potius quam meum negotium gessisse qui enim depraedandi causa accedit, suo lucro, non meo commodo studet: sed nihilo minus, immo magis et is tenebitres meas aliquid impenderit, non in id
Abbreviated transcription (Latin):
rum zhis qui aliqͣ necessitare ũ̾r¬
gente. ł ncĩatis suspĩcione gessit.
tu m mandau̾is ut geram anutt
actoe uti possim. ⁊ ego puto utͣq
locũ hr̃e quc̃admod̾ ip̃e marcellus
scͥbit. si fidcuissorem accepero nego¬
t̃ẽ si cũ pũtaui ate mͥ mandatũ ne¬
gotia gessi. hic nascitur neg̃oꝵ goꝵ
actio cessante mandati actione. Idẽ ẽ¬

Expanded text:
rum et is qui aliqua necessitate urguente vel necessitatis suspicione gessit. tu mihi mandaveris ut geram, an utraque actione uti possim? et ego puto utramque locum habere. quemadmodum ipse Marcellus scribit, si fideiussorem accepero negotem si, cum putaui a te mihi mandatum, negotia gessi, et hic nascitur negotiorum gestorum actio cessante mandati actione. idem e
Abbreviated transcription (Latin):
eipi. ħ aũt actio cũ ex neg̃õ gesto
oriatur.⁊ h̾rdi in h̾edem competit.¬
Si exsccutor ap̃tore in negocio m¬
⁊eo datus dolum michi fe̾c̾it dabitur
scribit dolum solũmͦ u̾sari. Nam
essi affectione cpastus ne bona mea
distrahãtur negociis tenieis obtu¬
łis equissimũ cẽ tolum. dum taxat

Expanded text:
cipi.Haec autem actio cum ex negotio gesto oriatur, et heredi et in heredem competit.Si exsecutor a praetore in negotio meo datus dolum mihi fecerit, dabiturscribit dolum solummodo uersari: nam si affectione coactus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optuleris, aequissimum esse dolum dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
sit qͣntumi face potuit qͣmuic p̃¬
ei soluere potuit. Non enim e
nus res suas cdistrax̃ ad pecuniã
recligendam. Pret̾ire demiq ali¬
quid temporis debebit quo cessa¬
re udeatur quodsi interea priꝰꝙͣ
offm̃ impleat res amissa est. ꝑ
Illum ã ñ cretimus teñi quige¬
rit negõa debitoris ad reodend̾
pignus cum pecunia ei debeat᷑
nec fu̾it ꝙ sibi possit exsoluere.¬

Expanded text:
sit 'quantum facere potuit, quamuis poei soluere potuit: non enim e nus res suas distraxit ad pecuniam redigendam: praeterire denique aliquid temporis debebit, quo cessasse uideatur. quod si interea priusquam officium impleat, res amissa est, peIllum autem non credimus teneri, qui gerit negotia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi possit exsoluere.
Abbreviated transcription (Latin):
eumeẽt ad quisitum ñ ex re em̃p¬
treis necuuuenit nec recẽpissz
nec eẽt in ip̃ius negotiis empto¬
ris quegerebat. unde sibi in p̃¬
senti reod̾et. Cet̾m̃ si exalia cã
ꝑpetue obligatõis cum sit locu¬
plex debeat sĩ ẽ imputandum
rarum ratio q̃ uelam m̃ouet dĩ¬
u̾sͣm q ẽ intutore debitore ꝙħ
ibi int̾fuit ex priore obligͥatiõe
solui ut deberet᷑ ex tutele acci¬
debeam uidendũ ẽ. ñ enim qͣsi a¬
mici s qͣi dñi negotium gessit. s¬

Expanded text:
esset adquisitum non ex re emptoris, nec inuenit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris negotiis quae gerebat, unde sibi in pra‹e›senti redderet.Ceterum si ex alia causa perpetuae obligationis, cum sit locuples, debeat, non est imputandum, rarum ratio querellam mouet. diuersumque est in tutore debitore, quia ibi interfuit ex priore obligatione solui, ut deberetur ex tutelae actidebeam, uidendum est: non enim quasi amici, sed quasi domini negotium gessit. s
Abbreviated transcription (Latin):
miles sit ⁊ habeat castrense petu¬
lium puto successores eius ant̃
ht̃ ad u̾sus dñm fuu̾ariam acti¬
onem. ¶ Hactio ñ ẽ annua s
ꝑ petua ⁊ heredi cẽtisq successori

Expanded text:
miles sit et habeat castrense peculium, puto successores eius ante habet aduersus dominum funerariam actionem. Haec actio non est annua, sed perpetua, et heredi ceterisque successori
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͣm religiosum loc̃ fac̾e ñ p̃st̃
iut̾licto tm̃ de mortuo infe̾ndo uti¬
liter agunt s̃ uti dominꝰ ꝓprietatis
si infund̾ cuius fructꝰ alienus ẽ mor¬
tuũ inferat aut inferre uelit. Nã
si intułit ñ fat᷑ iustũ sepulchꝵ s si
ꝓhibeat᷑ utiłr int̾dicto quoq deꝰ iͣe

Expanded text:
quamquam religiosum locum facere non possunt, interdicto tamen de mortuo inferendo utiliter agunt, ut puta dominus proprietatis, si in fundum, cuius fructus alienus est, mortuum inferat aut inferre uelit: nam si intulerit, non faciet iustum sepulchrum, sed si prohibeatur, utiliter interdicto, qui de iure
Abbreviated transcription (Latin):
lum deb̾e c̃ stichũ debã ⁊ pamphi¬
lunisoluã repetã qͣi ĩ cebi¬
tũ solutum. Nec eñi ꝑ eo ꝙ deb̾o
uideor id soluisse.  si duo rei
qui decẽ debebant. xxͣ  soluit.¬
celsus ait singulos qͥn a repeti¬
turos. qr c̃ decẽ deb̾ent .xx. soluis¬
sent : ꝙ amplius ambosolu̾mt:
ambo repet̾e p̾s.Iuł .ł.x.¬
Si rẽ ⁊ fideuꝰsor solu̾int parit̾ ĩ hͣc
cã ñ differt̃ aduob reis ꝓmittẽdi
q̃r oĩa q̃ decis dicta sunt: ⁊ ad hos
tnͣsferrelicebit. Pauł.ł.iii.
s altius obligatõis ꝯstituerisut.
puta stichi aũ pamphili ⁊ ꝑit̾ du¬
os datos aut togã ł denaria mil¬
łl ũ idẽ dicipot̾it in repeticõe ut
ꝑtes repetant qr nec solu̾e ab mitõ
sic potũ̾unt igit᷑ hoc casu electõẽ¬
do creditoris cuiuclit solu̾e ut alt̾us¬

Expanded text:
lum debere, cum Stichum debeam, et Pamphilum soluam, repetam quasi indebitum solutum: nec enim pro eo quod debeo uideor id soluisse. Si duo rei, qui decem debebant, uiCelsus ait singulos quina repetituros, quia, cum decem deberent, uiginti soluissent, et quod amplius ambo soluerint, ambo repetere possunt.pariter, in hac causa non differunt a duobus reis promittendi; quare omnia, quae de his dicta sunt, et ad hos transferre licebit. Paulus librosed alterius obligationis constitueris, ut puta Stichi aut Pamphili, et pariter duos datos, aut togam vel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec solvere ab initio sic potuerunt. igitur hoc casu electio est creditoris, cui velit solvere, ut alt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ rei solute. accessit. urñ ĩ cõclictõe.
ut puta
ꝑtus qui exancil¬
lauatus sit ł ꝙ aluuione accessit.
Imo ⁊ fructꝰ quos iscuisolutũ ẽ bona fi¬
de ꝑcepit. incondictõẽ uẽiẽt. S ⁊
si nũm alicu dati sĩt ꝯdictõ com¬
petit᷑ ut ł possõ coꝵ reddat᷑ quẽad

Expanded text:
 rei solutae accessit, uenit in condictionem, ut puta partus qui ex ancilla natus sit uel quod alluuione accessit: immo et fructus, quos is cui solutum est bona fide percepit, in condictionem uenient. Sed et si nummi alieni dati sint, condictio competet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bit.si sũ mandau̾it. ut cͣclitori ineo
solũetur ret̾ce ait qͣm cãm mandãdi
hũit si ꝓc̾ditore suo solui mandaũ
ẽẽ obligatũ clñm de pec̃c. qͣi int̾cesso¬
a filio ño fidułorẽ acceꝑo qͥcqͥda fide¬
ĩsore acceꝑo id me ñ tle inͣtẽ u̾so s de

Expanded text:
bit, si seruus mandauerit, ut creditori meo solueretur, referre ait, quam causam mandandi habuerit: si pro creditore suo solui mandauit, esse obligatum dominum de peculio: quod si intercessoa filio meo fideiussorem accepero, quidquid a fideiussore accepero, id me non de in rem uerso, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ inpubes dña depẽc̃o obligari ait
sĩenĩc̃ ip̃is in pub̾ib cͣchitur ut tuto¬
ris auctoritatẽ spectes idẽ adicit pu¬
piliũ ũ pꝰse suũ peculiũ ꝯstitu̾e si tu¬
toris auctoritate. Infuriosi q̃q cura¬

Expanded text:
am impuberes dominos de peculio obligari ait: non enim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctoritatem spectes. idem adicit pupillum non posse seruo peculium constituere nec tutoris auctoritate. In furiosi quoque cura
Abbreviated transcription (Latin):
ic p̃tor sic̃ eoqui sit ĩ p̾tate gestũ
prita sic̃suo hcrectitario ccͣctũ sit
añ aditã h̾rditatẽ. Uñ lab̾o scͥbit.¬
Et si secõdo .iii. ue gradu substitu¬
tꝰ sit sũ ⁊ delib̾antib primis hĩdib
c̃ eo ccͣctũ sit mox repudiantib eis
ip̃e lib̾ ꝙ hr̃sextitit posse dicieñ de pe

Expanded text:
tor, si cum eo qui in potestate sit gestum puta si cum seruo hereditario contractum sit ante aditam hereditatem. Unde Labeo scet si secundo tertiove gradu substitutus sit servus et deliberantibus primis heredibus cum eo contractum sit, mox repudiantibus eis ipse liber heresque exstiterit, posse dici de pe
Abbreviated transcription (Latin):
q fruttus medio tp̃r coͥg̾e ¶: Si
quis irritum eẽ dicat restm s̃ rup¬
tum ⁊ inofficiosũ. ꝯdditõ ei deferri
debratrum deb prus mou̾e uol.
¶Siquis ex hedat᷑ ĩ possõne sit
hereditatis. scͥptus quidẽ heres pe¬
tat u̾editatem. filius uero in mod̾
⁊otradictõtus q̃ relam inducat:.ꝙ̃

Expanded text:
 fructus medio tempore cogere. Si quis et irritum dicat testamentum uel ruptum et inofficiosum, condicio ei deferri debet, utrum prius mouere uolet. Si filius exheredatus in possessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, filius uero in modum contradictionis querellam inducat
Abbreviated transcription (Latin):
uire nͣ ualent. nec legata debent᷑. s
soluta re petñt᷑ aut ab eo qͦuisolũ:
autay eo qui obtinuit. ⁊ ħ utili ac¬
cõe repetunt᷑. fere aut̃ si añ otrou̾¬
siam motã solutas: qui obtiñt

Expanded text:
ure non ualent: nec legata debentur, sed soluta repetuntur aut ab eo qui soluit: aut ab eo qui optinuit et haec utili actione repetuntur. fere autem si ante controuersiam motam sol
Abbreviated transcription (Latin):
e hereclitatẽ. deinde in q̃rela in¬
officiosi obtimut. id ꝙ iuire fasci¬
die potuit hr̃e solum ꝑdere. ¶ Si
qͣuis inpubes arrogatus sit ex
his ꝑsonis que ⁊ titra ad optionẽ
z emancipatõnẽ queri de iofficio¬
so possunt. hũc puto remouend̾
a q̃rela c̃ ht̃ qͣrtam ex ostitutõe
diui pii quod si eg̃it nec optinũit.
anqͣrtã ꝑdat᷑: ⁊ puto aut ñ ad mit¬
tendũ ad inoffõsũ: aut si altruit¬
tatur ⁊ ñ optinu̾it: qͣrtam ei qͣsi

Expanded text:
querella inofficiosi non optinuit, id quod iure Falcidiae potuit habere solum perdere. Si quis impubes adrogatus sit ex his personis, quae et citra adoptionem et emancipationem queri de inofficioso possunt, hunc puto remouendum a querella, cum habeat quartam ex constitutione diui Pii. quod si egit nec optinuit, an quartam perdat? et puto aut non admittendum ad inofficiosum, aut si admittatur, etsi non optinuerit, quart
Abbreviated transcription (Latin):
tit ł decessit: ñ ei aufert᷑ ꝙ datũ
ẽ. Sinde ⁊si absente eo scłm p̾sẽ¬
tẽ pronũtiet᷑: pot̾ dici ꝯseruand̾
ei ꝙͣ acceꝑit ẜo ã solo carere
quis deb cunis emolum̃tũ ad
eum ꝑtinet. Ect̾m sud rogatus
sit restitu̾e ñ deb in uria ficri.

Expanded text:
tit uel decessit, non ei aufertur quod datum est: proinde et si absente eo secundum praesentem pronuntietur, potest dici conseruandum ei quod accepit. eo autem solo carere quis debet, cuius emolumentum ad eum pertinet: ceterum si id rogatus fuit restituere, non debet iniuria fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
utrobiq enĩ p̾scriptiõe sũmouebit᷑.
adire heditatẽ iub̾et manumis¬
itiut ille suo arbitrio ad eat ħe¬
ditatẽ: idꝙ fraudulento dsilio fe¬
cerit: sũmouebitur ab actõne.
Si ai statũ lib̾o ex heredarus pe¬
cumã pete teꝑit uidi agnouisse
parentis udiciũ. ¶. Sic̃ filius¬

Expanded text:
scriptione submovebitur. adire hereditatem iuberet manumiserit, ut ille suo arbitrio adeat hereditatem, idque fraudulento consilio fecerit, summovebitur ab actione. Si a statulibero exheredatus pecuniam petere coeperit, videri adgnovisse parentis iudicium. Si
Abbreviated transcription (Latin):
secunlũ id sñamdedĩt: quod inter¬
dũ fiꝰ solet: humanius erit sequi
tiasse apparebit. ¶ Illud aꝑtis¬
sinũ ẽ eum qui legatũ ꝑcepit ñ
recte de ĩ offõso testõdicturum. nisi
id totũ alii amminstrauit. Po

Expanded text:
secundum id sententiam dederit, quod interdum fieri solet, humanius erit sequi tiasse apparebit. Illud notissimum est eum qui legatum perceperit non recte de inofficioso testamento dicturum, nisi id t