comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et speciem. uan qui est ag¬
natus. et cognatus. non uti¬
q aut qui cognatus est. et
agnatus est. alterum euiz
cuuile. alterum naturale
non parcimus hus noĩb
id est cogna torum etiam ĩ
ẜuis.itaq parentes et lib̾o
fratresq eorum etiam ser¬
uorum dicimus set ad le¬
ges ẜuiles coguationes nõ
pertinent ¶ Cognatiouis
origo. et perfeminas solas
con tigit. fraf enu est. et
qui ex eadem matre tm̃ na¬
tus est. nam qui eundem p.a¬
trem hñt. licet diuersas ma¬
tres etiam aguati sunt.¶pã¬
rentes usq ad tir̃num ap̃.
romanos proprio uocabu¬
res appellantur. Item uberi
usq ad trinepotem uł trine¬
ptem ultra hoc postiores
uocantur. ¶Sunt exal
tibus cognati ut fratres so¬
roresq. et ex his ꝓgeniti.
sit ab eo est incipiendum
cuius de cognatione. que¬
rimus et si ex inferior¬
bus aut suꝑioribus est gͣ¬
dibus iecta line a sursum
uersum uł drirsum tenden

Expanded text:
et speciem: nam qui est adgnatus, et cognatus est, non utique autem qui cognatus est, et adgnatus est: alterum enim ciuile, alterum naturale Non parcimus his nominibus, id est cognatorum, etiam in seruis: itaque parentes et filios fratresque etiam seruorum dicimus: sed ad leges seruiles cognationes non pertinent. Cognationis erigo et per feminas solas contingit: frater enim est et qui ex eadem matre tantum natus est: nam qui eundem patrem habent, licet diuersas matres, etiam adgnati sunt. Parentes usque ad tritauum apud Romanos proprio uocabures appellantur: item liberi usque ad trinep‹o›tem: ultra hos posteriores uocantur. Sunt et ex lateribus cognati, ut fratres sororesque et ex his prognati: sit, ab eo incipiendum est cuius de cognatione quaerimus: et si ex inferioribus aut superioribus gradibus, est, recta linea susum uersum uel d
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionem osposita prospic̾e
sibicantione aticio defundo
non alienando ¶Siquis plꝰ
quam dedit ad ement ad em¬
ptio ualet neluti siquis.xx.

Expanded text:
ceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo non alienando. Si quis plus quam dedit ademerit, ademptio ualet, ueluti si quis
Abbreviated transcription (Latin):
missum edictum non fuiss
nec enim hoc caũ emancip̃¬
ti pretiti debẽt institutum
lucro afficere cum p̾t̾itus
iure suo utatur.¶ Si abu¬
no ex fitus b̃rde in stituto
nominatim alicui ex lib̾is
parentibusq legatũ datũ

Expanded text:
commissum edictum non fuisset: nec enim occasio emancipati praeteriti debet institutum lucro adficere, cum praeteritus iure suo non utatur. Si ab uno ex filiis herede instituto nominatim alicui ex liberis parentibusque legatum datum
Abbreviated transcription (Latin):
fce sunt licet hec ueteres
sint. ¶ Sufficit autem
ex tare tabulas. et si nõ
proferantur. di certum
sit eas extare. igitur. et si

Expanded text:
e sunt, licet hae veteres sint. Sufficit autem extare tabulas, etsi non proferantur, si certum sit eas exstare. igitur etsi
Abbreviated transcription (Latin):
ta singulorum annorum¬
minuantur. ¶Nunqͣm
legatarius fidei ꝯmissarlꝰ
licet ex trebelliano senatus
ꝯ.restituitur ei h̃rditas uti¬
tur legis falcidie bñfitio
ditori uł contra hr̃s extitit
eicto homine. utrum du¬
plum in es alienum dedu¬
cere uel computare. an si
sunplum duplum eium
esset. si alius hr̃s extitiss
et beuignius est eodem hr¬
de ex istente simplum ei ĩ¬
putari

Expanded text:
ta singulorum annorum imminuantur. Numquam legatarius vel fideicommissarius, licet ex Trebelliano senatus consulto restituitur ei hereditas, utitur legis Falcidiae beneficio. ditori uel contra heres exstitit, euicto homine utrum duplum in aes alienum deducere uel computare debeat an simplum? duplum enim esset, si alius heres exstitisset. et benignius est eodem herede existente simplum ei imputari
Abbreviated transcription (Latin):
sadoptiuꝯ uuuit an defunc¬
tꝯ est. nicħ int̾ ẽ. na hoc so¬
lum q̃ rituran in adoptiua
familia sit.¶p̃.

Expanded text:
adoptiuus uiuit an defunctus est, nihil interest: nam hoc solum quaeritur, an in adoptiua familia sit.
Abbreviated transcription (Latin):
aulꝰ. Sisuus tibilegitus
sit. cumq iod rogatus sis ma¬
mimittere nec p̾terea capias
und̾ quartam que perfalcidi¬
am retinr᷑. recipere possis sena

Expanded text:
 servus tibi legatus sit eumque rogatus sis manumittere nec praeterea capias, unde quartam, quae per Falcidiam retinetur, recipere possis, sena
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tꝰ ita iurau̾it dare se qͦt
opas patronꝰ arbitratꝰ sit
non auter ratum fore arbit¬
um patromi ꝙͣ si equum ar¬
bitratꝰ sic et fere ea mens ẽ
ꝑsonam arbitrio sb̾stituen¬
tum. ut qr spẽt eu̾ recte arbi

Expanded text:
libertus ita iuraverit dare se, quot operas patronus arbitratus sit, non aliter ratum fore arbitrium patroni, quam si aequum arbitratus sit. et fere ea mens est personam arbitrio substituentium, ut, quia sperent eum recte arbi
Abbreviated transcription (Latin):
anummi est et pot̾ etiam delicta
ignorare mat̾ satisq est eam
petisse talem qui in qui sitcem
pp̃corem habita idoneus ap¬
parnt. et ideo nec iidicium
en sufficit adcligendos tuto¬
res. s in qui sicio fit. etiã sim¬
axime in rona ꝓpria ub̃is suiꝰᷤ
testo tutoros dedit. Dlp̃. De am¬
mistratione et ꝑiculo tutorũ
⁊ curator qui gesserunt. R

Expanded text:
animi est et potest etiam delicta ignorare mater, satisque est eam petisse talem, qui inquisitione per praetorem habita idoneus apparuit. et ideo nec iudicium eius sufficit ad eligendos tutores, sed inquisitio fit, etiamsi maxime in bona propria liberis suis testamento tutores dederit. DE ADMINISTRATIONE ET PERICULO TUTORUM ET CURATORUM QUI GESSERINT
Abbreviated transcription (Latin):
uił. Cum filius rogat᷑
suas res a ministrare po¬
sset decessisset. hrditatem
ticio iestitueret. et egress.
xx. annos decessisset. rescri

Expanded text:
. Cum filius rogatus suas administrare posset, decessisset, hereditatem Titio restituere, et egressus uiginti annos decessisset, rescri
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud in se admisiss
magis est ut ignosci libis
deberet quino sponte accu¬
sau̾nt. s et si accauerit liber¬
tum.⁊ ꝓbau̾it crimen patro¬
nn filius posteaq libertus
ũt restitutꝰ no ent repellen¬
dus crimen enimqd̾ inten

Expanded text:
quid aliud in se admisisset: magis est, ut ignosci liberis deberet, qui non sponte accusaverunt. Sed et si accusaverit libertum et probaverit crimen patroni filius posteaque hic libertus sit restitutus, non erit repellendus: crimen enim quod inten
Abbreviated transcription (Latin):
ripħ. tem ab sustituto
Negata deberi dicimis. sũ sti¬
tutus condictione defectus
esset que in ip̃us potestate
non fuit. nam si eam que i
ip̃ius potestate fuit nõ imnp¬
L

Expanded text:
Item a substituto legata deberi dicimus, si institutus condicione defectus esset, quae in ipsius potestate non fuit: nam si eam, quae in ipsius potestate fuit, non impl
Abbreviated transcription (Latin):
bitionem ¶instrumento
medici colliria et emplan¬
stra et cetera eius genenꝰ
cassius scribit. cinfundu

Expanded text:
bitionem. In instrumento medici esse collyria et emplastra et cetera eius generis Cassius scribit. Cui fundum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo si filio rogatus sit pa¬
ter post mortem sua qd̃ ad
se ꝑuenit ex legato uł hr̃oi¬
tate filio relicts restitue is¬
qr uiuo patix decedat omĩ¬
modo patrem idretentuni
qm̃ fideicõmissum ex ꝑ sõa
patris uurts accepit. Lõp̃.¬
⁊ michi et tibi cadem res le¬
gata fũit de inde lie legati
cedente hr̃s tibi extit̾o liber
michĩ ẽẽ la beo ait exmeole¬
gato an ex eo qd̾ tibib̾rs sĩ
acquiram legatum et si uo¬
iio eam iemex meo legato¬
adme ptinẽ ut tota mea sit exhr̃¬
dicaio legato

Expanded text:
 ideo si filio rogatus sit ter post mortem suam, quod eruenit ex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo patrem id retenturum, quoniam fideicommissum ex persona patris uires acceperit. 12 P mihi et tibi eadem res legata fuerit, deinde die legati cedente heres tibi exstitero, liberum mihi esse Labeo ait, ex meo legato an ex eo, quod tibi heres sim, adquiram legatum: si voluero, eam rem ex meo legatotinere, ut tota mea sit, ex hereditario legato
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥ. ¶apitis diminutione
pemit legittime borditates
que ex lege .xii. tabularum
ueniunt siue uiuo aliquo si¬
ue ancequam adeatur hr̾di¬
tas eius capitis diminutio
incercessit qm̃ desunt suus
hr̃s uł agnatus recte. dici que

Expanded text:
. Capitis ‹d›eminutione pereunt legitimae hereditates, quae ex lege duodecim tabularum ueniunt, siue uiuo aliquo siue antequam adeatur hereditas eius capitis minutio intercessit, quoniam desinit suus heres uel adgnatus recte dici: qu
Abbreviated transcription (Latin):
tesimum iapidem tutelam ge¬
rat nisi meadem ꝓuĩcia patti
rum renm dabũt tutoros in
ꝓuincia pͥsides ei noc senato¬
ros uitra centesimum lapidẽ
urbis tutelam gerere cogunt.¬
hñti ergo tutorem tutordat.
Eo metrei atutclis nõ na Cco.¬
ccant. hui uo quib princeps
curam alici rei iunxit extu¬
santur acutela donec curam
cipio quis erat ammistrator
tutele excusacione nõ hre.R

Expanded text:
tensimum la pidem tutelam gerat, nisi in eadem prouincia pupilli rum rerum dabunt tutores in prouincia praesides eius.Nec senatores ultra centensimum lapidem urbis tutelam gerere coguntur.Habenti ergo tutorem tutor datur: eometrae a tutelis non uacant.Hi uero, quibus princeps curam alicuius rei iunxit, excusantur a tutela, donec curam cipio quis erat administraturus, tutelae excusationem non haber
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis partem dimidi¬
am. de ductis iegacis minimis
et ere alieno non magno ut
legi falcidie iocus non sit. mo¬
ra facta non est restitution
fidĩ .ꝯͥ. desidero uerbo tenus mͥ
restitui hereditatem. ut extre.
competentibus acti ombus:
etiam usuras debitas ex mor.¬
tis die intempus rescitutiomis
ꝑsequar. Item quero et depẽssie¬
nbus: quia locationum obli¬
gatio in brditate fuit. ab hr¬
de fructus nullos spero set il¬
la desiderat refundere me aut
concedere ei actiones usuraꝵ
et pensionum. non possum ꝑ¬
suadere hr̾dicatis appellatio¬
ne: quam rogata erat miebi
resticuere etiam hanc stipula¬
tionem usurarum ad me per
ceteraq que subcondictiõe
sunt pmissa: aut in annos
singulos. uł menses mehil
inter est. ¶Sane profrue

Expanded text:
hereditatis partem dimidiam deductis legatis minimis ‹e›t aere alieno non magno, ut legi Falcidiae locus non sit: mora facta non est restitutioni fideicommissi. desidero uerbo tenus mihi restitui hereditatem, ut ex Trebcompetentibus actionibus etiam usuras debitas ex mortis d‹i›e in tempus restitutionis persequar: item quaero et de pensionibus, quia locationum obligatio in hereditate fuit. ab herede fructus nullos peto, sed illa desiderat refundere me aut concedere ei actiones usurarum et pensionum: non possum persuadere hereditatis appellatione, quam rogata erat mihi restituere, etiam hanc stipulationem usurarum ad me pertcetera‹que›, quae sub condicione sunt promissa aut in annos singulos uel menses, nihil interest. sane pro fru
Abbreviated transcription (Latin):
quoq peticione fore. Si nõ mi
minquantitatt. ꝙͣ falcidie no¬
mine remanet foret ꝙͣ in q̃nti¬
tate dotis. ¶Rogatꝰ hrditatẽ
pignoris accepat uendicdit et
apt̾ea pignoraticio idicio a
debitore cõuẽtꝰ decessit hr̃de it¬
licto sepmio et iudicio nõ dũ
finto restituit hr̃ditatẽ septi¬
ipe cõdempnan debeat cũ pot̾it¬

Expanded text:
quoque petitionem fore, si non minus in quantitate, quae Falcidiae nomine remaneret, foret quam in quantitate dotis. Rogatus hereditatem pignori acceperat, vendidit et propterea pigneraticia iudicio a debitore conventus decessit herede relicto Sempronio et iudicio nondum finito restituit hereditatem Septiipse condemnari debeat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
sisseshrs ci qui pomortẽ suam
rogato erat uniu̾sa hr̃ditater
restitue minĩa quãtitatẽ ꝙͣ so¬
lam in bonis fuisse dicebat huꝰ
quibo fidei ꝯmissũ debebatur
restituit prea ir ꝑtis ĩstũs ap¬
parit quadruplo ampliꝯ ĩ
hr̃ditate fuisse. q̃ sitũ ẽ anĩir¬
iiquũ fidei cõmissi noĩe cõueni¬

Expanded text:
sisse. Heres eius, qui post mortem suam rogatus erat universam hereditatem restituere, minimam quantitatem, quam solam in bonis fuisse dicebat, his quibus fideicommissum debebatur restituit: postea repertis instrumentis apparuit quadruplo amplius hereditate fuisse: quaesitum est, an in reliquum fideicommissi nomine conveni
Abbreviated transcription (Latin):
dulcissime aqua seia satis exi¬
giuetocum seiam eã pocius
rem acturam ꝙͣ detrim̃to futu¬
ram. Quesitu est an statim:
menia fidei comissu aseia pe

Expanded text:
dulcissimae. a qua Seia satis exigi ueto, cum sciam eam potius rem aucturam quam detrimento futuram'. quaesitum est, an statim Maeuia fideicommissum a Seia pe
Abbreviated transcription (Latin):
o tp̃r quartam. et quarte
fruetus huͣit pater etiam
trebellianum. se. consultu
iuducamus et utiles ac¬
tiones excerceri possunt.
fiatq hr̃ditas post resti¬
tutionem.

Expanded text:
o tempore quartam et quartae fructus habuerit pater, etiam Trebellianum senatus consultum inducamus et utiles actiones exerceri possint fiatque hereditas post restitutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
urelio simphcomo¬
fri meoneminem mo¬
ne neq engere aliquid ab eo
quamdininneret neq de
sorte aut usure nomine de¬
biti et absoluo et libero aps¬
noribus eius donum et po
atim exceptione tutũ ẽẽ di

Expanded text:
urelio Sempronri meo. Neminem ti neque exigere aliquid ab eo, quamdiu uiueret, neque de sorte aut usurae nomine debiti: et absoluo ei et libero ex pignoribus eius domum et posiatur, exceptione tutum esse: di
Abbreviated transcription (Latin):
uersimsona brois er
Ganis seis cumadoleuis¬
set accepit cinatores publi¬
um meunm et licumi se¬
promum sadñum idem
Omis senis int̾ legittimã
etatem constitutus cum
infatum concederet testo
suo decurratoribus sinsiti
cauit. Questionem curato¬
ribus meis nemo faciat re
emm ipẽ tractui. quero an
rationemcure heredes ad
ulti acuratoribus petere po¬
u̾bis cestamenti apparet ꝯ¬
siquis dolocuratores fecit
ant si que res testatoris pene
eos sunt eonomnine cone¬
nre eos posse. Lerat

Expanded text:
ersona heredis eius. Gaius Seius cum adoleuisset, accepit curatores Publium Maeuium et Lucium Sempronium. sed enim idem Gaius Seius intra legitimam aetatem constitutus cum in fatum concederet, testamento suo de curatoribus suis ita cauit: 'quaestionem curatoribus meis nemo faciat: rem enim ipse tractaui'. quaero, an rationem curae ulti a curatoribus petere poverbis testamenti apparet, cdolo curatores fecerunt aut si quae res testatoris penes eos sunt, eo nomine conueniri eos posse. 21 T
Abbreviated transcription (Latin):
habien qd in ip̃m mpc̃su
est fiuc ipe maritꝰ ħ fecit suĩ
filie ut faciat dedit. S ⁊ si ñ
pat exꝑuetur. s post mor¬
tem en filia sola dedote ag̾et
idem erit dicend̾. cũ em̃ exce¬
ptio doli ĩ sit de dote actiom.
ut ĩcetis bone fidei iudiciis⁊

Expanded text:
ius quod in ipsum impensum est, siue ipse maritus hoc fecit siue filiae ut faciat dedit: sed et si non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
ħsi filia dicat se patri ꝯsentire.
et ante litis ꝯtestacionem in¬
ut᷑au̾it uoluntatẽ urctiam
emanciꝑata sit frustra pater
aget. ¶Acc nõ illud quoqr ꝓ

Expanded text:
. secundum haec si filia dicat se patri consentire et ante litis contestationem mutauerit uoluntatem uel etiam emancipata sit, frustra pater aget.Nec non illud quoq
Abbreviated transcription (Latin):
an fino ex hr̃dato etiam
nepotes. ex eo. abouorum
possõne. niberti. excludant̾
quod utiq sic dicendum
est. ut uiuo filio donee ĩ
potestate eius lib̾i manẽt
non admittantur ad .bo.¬
per alios eam consequant᷑.
Sin aũt em ancrpati apr̃e
fuerint alio modo sui ur
effecti sine auquo impedi¬
mento. ad bonorum pos.
adiuittantur. ¶Si filius

Expanded text:
an filio exheredato etiam nepotes ex eo a bonorum possessione liberti excludantur. quod utique sic dirimendum est, ut uiuo filio, donec in potestate eius liberi manent, non admittantur ad boper alios eam consequantur, sin autem emancipati a patre fuerint uel alio modo sui iuris effecti, sine aliquo impedimento ad bonorum possessionem admittantur. Si filius
Abbreviated transcription (Latin):
patri uendere pot̾ nec spectan¬
dum est dum uendat s inpre¬
sentia. nom qͣm filius alicuiꝰ
s quasi homo extimatur ea¬
dem causa est eius ẜui qui
noxam nocuit uec enim deli¬
quendo quisq p̾cior fit. set
nec hr̃dem post mortem testa¬
toris institutum ẜuum can¬
to pluris esse. quo pluris
uenire pot̾ pedius scribit. ẽ
eum absurdum ip̃m br̃dẽ
institutum non ẽẽ locupleti¬
orem anteqmn ad eam. Si ãt
ẜuus hẽs iusticutus sit sta¬
tim me locupletiorem effcm
cum imultis causis accidere
possit ne uissu m̃o adeat ad¬
quiri nobis certe cum adie¬
rit ẽẽ aut p̾post̾um ante nos
locii pletes diciquam aquisie¬
erimus ¶Cuius debitor
soluendo non est tũi hãt ĩbo¬
nis qnͣtum exigere potest.

Expanded text:
patri uendere potest, nec exspectandum est, dum uendat, sed in praesentia, non qua filius alicuius, sed qua homo aestimatur. eadem causa est eius serui, qui noxam nocuit: nec enim delinquendo quisque pretiosior fit. sed nec heredem post mortem testatoris institutum seruum tanto pluris esse, quo pluris uenire potest, Pedius scribit: est enim absurdum ipsum me heredem institutum non esse locupletiorem, antequam adeam, si autem seruus heres institutus sit, statim me locupletiorem effectum, cum multis causis accidere possit, ne iussu nostro adeat: adquirit nobis certe cum adierit, esse autem praeposterum ante nos locupletes dici, quam adquisierimus.Cuius debitor soluendo non est, tantum habet in bonis, quantum exigere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
item aureos .c. deinde capi¬
te pectulia filus p̾leganit
Quesitum ẽ an pecculio le¬
gato et c. aurei. et niure
corum debentur cum ratõ¬
mnbus bremaris mere alie¬
no et sortem et usuras int̾
filii ex̾cuisset et nsuras
ita ut ꝓponerẽtur filio ads¬
cripsitꝰ et id quoq pectulio
legito delen. de peniuetata.r.

Expanded text:
 deinde capite peculia filiis praelegauit. quaesitum est, an peculio praelegato et centum aurei et usurae eorum debentur, cum rationibus breuiariis in aere alieno et sortem et usuras interfilii exercuisset et usuras ita, ut proponeretur, filio adscripsisset, id quoque peculio legato deberi. DE PENU LEGATA 1
Abbreviated transcription (Latin):
Aircelł. Qui duos filios
hebat altum ex his eman¬
cipauit nepotem ex eo in
potestate retinuit eman¬
cipatus filium substulit
et a pr̃e exbrdatus est.

Expanded text:
rum. Qui duos filios habebat, alterum ex his emancipauit, nepotem ex eo in potestate retinuit: emancipatus filium sustulit et a patre exheredatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ditas differatur. et qd ĩ boꝵ por¬
tione ei licet ħ etia intp̃ris spaci¬
olicet nõ moditum sit sit exco¬
dem priuilegio cõpetat. ¶Oyu¬
lier inquaturpis suspicio cadẽ
caꝑe pos. ut diuus adriam Rep¬
sit. Nec tutorẽ ei qui ĩaliena est
potestate malos dar pot.¶Si
mles exhrdauit suum uł sci¬
ens um filiu suũ cẽ. silentio p̾¬
tierit an legatu sb̃stituto en
dan posit. quesitum ẽ dixinꝰ
pesse rcet ampla legata ieliq̃¬
rit. ¶Exb̃.dato nuhs et eman¬
cipato filio substitũc potͥ
nim hec us inhis erercebit᷑¬
q̃ ab ip̃o ad eu cin sp̃stituit pu¬
em̃it nõ etiam in his que hab¬
uerit. ut prea adquisient. Nã
ct sifil io suo iurs. adhuc auo
subscitũit prac quisitã am br̃
ditatẽ cinemo dic̾et ad substitu¬
tum ꝑtir̾e. ¶ Si militis ad dit̃
ro ft hrditas ansp̃titucio
ꝙͣ pupillo fecit ualcat quent᷑.
e cõscqs erit hoc dic̾e qr ꝑmit¬
titur militẽ filio fac̾e testm̃ qͣ¬

Expanded text:
as deferatur et quod in bonorum portione ei licet, hoc etiam in temporis spatio, licet non modicum sit, ex eodem priuilegio competat. Mulier, in qua turpis suspicio caderecapere potest, ut diuus Hadrianus rescripsit. Nec tutorem ei, qui in aliena est potestate, miles dare potest. Si miles exheredauerit filium uel sciens eum filium suum esse silentio praeterierit, an legatum a substituto eius dare possit, quaesitum est. dixi non posse, licet ampla legata reliquerit exheredato. Miles et emancipato filio substituere potest: uerum hoc ius in his exercebit substituit peruenerint, non etiam in his, si quae habuerit uel postea adqu‹i›sierit. nam et si filio suo uiuo adhuc auo substituit, post adquisitam ei aui hereditatem nemo diceret ad substitutum pertinere. Si militis adita non fuerit hereditas, an substitutio quam pupillo fecit ualeat, quaeritur. et consequens erit hoc dicere, quia permittitur militem filio facere test
Abbreviated transcription (Latin):
paratus sit cauere quasi
possõr couueiendus est.
Qd̾ si mĩc non caueat po¬
ssessõ tranffertur adu̾sari¬
o satis offerente per inde

Expanded text:
paratus sit cauere, quasi possessor conueniendus est: quod si nunc non caueat, possessio transfertur aduersario satis offerente: perinde
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ¶criptus hr̃s. cc̃.
quem fuius impubes qͥ
subiectus dicitur ex edicto
primo. bonorum. possõnẽ
pecit excemplo legittimi.
pot̃. qd̃ si medio tp̃r. script̃
uł ille qui in testati põnem¬

Expanded text:
m. Scriptus heres, contra quem filius impubes, qui subiectus dicitur, ex edicto primo bonorum possessionem petit, exemplo legitimi potest. quod si medio tempore scriptus uel ille, qui intestati po
Abbreviated transcription (Latin):
sit qua si cognitu fu̾it qͦs
corum plocie legau̾it nec qͣs
ticie nernas nõ legauent in¬
telligi noͣ neutrius legato
erceptos cõs eos de quib q̃ri
ec̃t ex ceptum. ¶Qđ̃ si hoc mo¬
docẽt legatum textores os
uernas. pret tertores qui et
uerne et testores sunt neu¬
tri fuiss legatimͣ nicħ distat
ntrum et ita legetur ticio et

Expanded text:
 si cognitum fuerit, quos eorum Plotiae legauerit, nec quos Plotiae uernas non legauerit, possit, neutrius legato exceptos esse eos de quibus quaeesset exceptum.Quod si hoc modo esset legatum 'textores omnes omnes praeter textores', qui et uerna et textor esset, neutri fuisse legatum.Nihil distat, utrum ita legetur 'Titio et
Abbreviated transcription (Latin):
Nbons supstitum lib̃tor nl¬
tronoꝵ hñt. nisi se tam ee in¬
firmos tamq paupes p̾sidibo
ꝓba uuint ut merito mestuus
aumtis alib̾tis sius adiunan
debeant. idq uis płimis prĩcipi¬
um ꝯstitucionim manifestat.¬
Mlpiam .ł. De inspiciciendo
uetie. ⁊ custodiẽdo partu. Rca¬

Expanded text:
bonis superstitum libertorum nultronorum habent, nisi si tam esse infirmos tamque pauperes praesidibus probauerint, ut merito menstruis alimentis a libertis suis adiuuari debeant. idque ius ita plurimis principum constitutionibus manifestatur. DE INSPICIENDO UENTRE CUSTODIENDO
Abbreviated transcription (Latin):
neget qui mantus fuisse dr
matrimomiu es̃ ꝯtractũ eo qd̃
eam ꝙͣ scuxorẽ fuisse dic̃. ancil¬
lam eẽ ꝓbare pͤato sit alimen¬
ta quidem libens prarcintim
eam ẜua fuisse nich̾ ei qui pa¬
scen dos curaũit ex hoc p̃uidi¬
ita et ĩ fãs ẽ. nam manifesturẽ

Expanded text:
us fuisse dicitur matrimonium esse contractum eo, quod eam quae se uxorem fuisse dicit ancillam esse probare paratus sit, alimenta quidem liberis praestare interim eam seruam fuisse, nihil ei, qui pascendos curauit, ex hoc praeiudiiam et
Abbreviated transcription (Latin):
do patron amissione lib̾tatis
ca in positoꝵ / et h̃rditatis lb̃¬
ti pumetur nõ aũt necce habe¬
bit p̾stare ctia si pot̾ ĩꝑatoris
commodi ꝯstitucio tał ꝓfert̾
cum ꝓbatur sit ꝯtumelus pa¬
tronos alib̃tis eẽ iuolatos ul
illata manu atrociꝯ sepulsa¬
tos. aut etiam pauptate uel
corporis ualitudine labora¬
te ielictos primu cos ĩ potes¬
tite patronoꝵ iedigiet mistĩ¬

Expanded text:
tatis causa impositorum et hereditatis liberti punietur: non autem necesse habebit praestare, etiamsi potest. Imperatoris Commodi constitutio talis profertur: 'Cum probatum sit contumeliis patronos a libertis esse uiolatos uel illata manu atroci esse pulsatos aut etiam paupertate uel corporis ualetudine laborantes relictos, primum eos in potestate patronorum redigi et mini
Abbreviated transcription (Latin):
s et non uirefc̃m contendere
In officiosum ant̃dic̾e nõ p¬
mittitur Ille quinire fem
contendit necoptinint non
repellitiu. ab eo ꝙ merint ergo
qui legatum consecutus post
cafłmꝰ dixit amtt̾e debebit qd̾
consecutus ẽ. de coño qui acte¬
pit legatum smeget mrestin¬
ec̃testamentũ dinus pinsita
rescripsit. Cognatis semꝓmis
licet. ab ħ. deistituto. accepant
legatatũ sus eins condicionns
fuent iussus ut optin̾e ħrditate
non possit a iuuremtestati.ad
eos cognatos ꝑtinet petere

Expanded text:
sed et non iure factum contendere: inofficiosum autem dicere non permittitur. Ille, qui non iure factum contendit nec optinuit, non repellitur ab eo quod meruit: ergo qui legatum secutus postea falsum dixit, amittere debebit quod consecutus est. de eo uero qui legatum e testamentum, diuus Pius ita rescripsit: 'cognat‹i› Sophronis licet ab herede instituto acceperant legata, tamen, si is eius condicionis fuerit uisus, ut optinere hereditatem non possit, et iure intestati ad eos cognatos pertinet, petere
Abbreviated transcription (Latin):
er cis q ꝑ sona conditione
etate cognita causa nudice cõ¬
stituendument anntt̾e id ꝙ
testamento mennt et eum
cisaint seatutela. S siconse¬
cutus fuerit. nõ adimittitir
ad excusationem. diu̾sũ puta
in eo quilegatum tantũ me¬
rint. ⁊ amiatre pupilli tutoꝵ
petitus excusare semaluta
eim ncħ contra uidicium
ꝙtutori denegati norradfis¬
cum transfertur s filio relin¬
quitur ꝯmis utilitites dcfte
sunt. Si pater actus auent tes

Expanded text:
 cuiusque persona condicione aetate cognita causa a iudice constituendum erit'. Amittere id quod testamento meruit et eum cusauit se a tutela: sed si consecutus fuerit, non admittitur ad excusationem. diuersum puto in eo, qui legatum tantum meruit et a matre pupilli tutor petitus excusare se maluit: hic enim nihil contra iudicium m, quod tutori denegatur, non ad fiscum transfertur, sed filio relinquitur, cuius utilitates desertae sunt. Si pater accusauerit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnti sit. qd̾ in diem legatũ ẽ
et tantum credatur ẽẽ lega¬
tum. qͣntum efficit extima¬
tio ut ꝓm̃o eius ex omnibꝰ
legatis statim legis falcidie

Expanded text:
nti sit quod in diem legatum est et tantum credatur esse legatum, quan‹tum› efficit aestimatio, ut pro modo eius ex omnibus legatis statim legis Falcidi
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝑcitomianam mnuci¬
le ẽ.¶ põp. scripsit empto¬
rem br̃dicits postulante
ut his cui opcio sin lega¬
ta sit optet.indendim e.
an precor ut id faciat coge
dereãt legatarni quem

Expanded text:
ter Catonianam inutile est. Pomponius scribit emptore hereditatis postulante, ut is, cui servi optio legata sit, optet, videndum esse, an praetor ut id faciat cogere debeat legatarium
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̃ pupillos pat̾ne cenoł.
hͣrditatis disio fẽi est pre¬
¶sente tutore s nõ assignan¬
te instro diuisionis q̃ siñ est
auctor fuiss nõ iõ curo min
Hdempnato ex cõtractũ pris
accepit curatore int̾ꝙ̃ icre¬
ditore acta fc̃a sũt. ap̃ ꝓciri¬
tore cesaris infra scripta. pͥsto
procurator cesaris dixit faci¬
at iudicata nouelli curator

Expanded text:
nter pupillos paternae hereditatis diuisio facta est praesente tutore, sed non adsignante instrumento diuisionis: quaesitum est, auctor fuisset, non idcirco minus demnatus ex contractu patris accepit curatorem, inter quem et creditorem acta facta sunt apud procuratorem Caesaris infra scripta. Priscus procurator Caesaris dixit: 'faciat iudicata'. Nouellius curator
Abbreviated transcription (Latin):
legitunc distractam uendica¬
ic nõ pot̾. Nam et intile est
pupillis siamĩstracio eoꝵ nõ
ẜuatur. nemine scilic em̃te.
nec int̾ est cutor soluendo fũ¬
it. nec ne. cum sibona fideres
gesta sit. ẜuanda sit. Sima
fide alenacio nõ ualetim¬
mium ẽ uc̃e tutori respectu
existimacionis pupilli erro
gaturꝯ. ¶Cum tutornd reb
dum taxat. set etiam moribo
pupuu iponatur in prime
mercedos p̃cept oribꝰ non
quas mimmas potit. S. ꝓ
facultate prĩmonu ꝓdign¬
itate natalium ꝯstituet᷑ a¬
quam etiam ertis si hec pu¬
pillo expedit prabit. sollemp¬
ma muña parentibo oogna¬
tis q mitet s nõ dabit dotẽ
sorori alio patre nate.etiam.¬
sialit ea nube̾ nõ potuit. Nã
et si honeste exlibalitate tñ
fit que ẜuanda arbitrio pu¬
pupilii est.¶Si tutor pupil¬
iarem peccuĩam credere non
porut ꝙ nõ erat cuicredet pu¬
estimare debet qui cuta cu
fucuri sũt. ¶ Non ẽ audien¬
d futor cum dicat ideo cessaᷤᷤ¬

Expanded text:
legitime distractam uindicare non potest: nam et inutile est pupillis, si administratio eorum non seruatur, nemine scilicet emente. nec interest, tutor soluendo fuerit nec ne, cum, si bona fide res gesta sit, seruanda sit, si mala fide, alienatio non ualet.Nimium est licere tutori respectu existimationis pupilli eroggaturus.Cum tutor non rebus dumtaxat, sed etiam moribus pupilli praeponatur, inprimis mercedes praeceptoribus, non quas minimas poterit, sed pro facultate patrimonii, pro dignitate natalium constituet, aquam etiam exteris, si hoc pupillo expediet, praestabit, sollemnia munera parentibus cognatisque mittet. sed non dabit dotem sorori alio patre natae, etiamsi aliter ea nubere non potuit: nam etsi honeste, ex liberalitate tamen fit, quae seruanda arbitrio pupilli est.Si tutor pecuniam pupillarem credere non potuit, quod non erat cui crederet, puaestimare debet, qui circa eum futuri sunt.Non est audiendus tutor, cum dicat ideo cessas
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Si iam fẽa sunt que
conditõmis loco ponuntur
uesciat presenti debe̾tur. Itẽ
sciendum est piniscuas cõ¬
ditiones post mortem imple¬
ri oportere. Si in ħ̾ fiant ut

Expanded text:
um. Si iam facta sint quae condicionis loco ponuntur nesciat, praesenti debeantur. Item sciendum est promiscuas condiciones post mortem impleri oporter
Abbreviated transcription (Latin):
depositas abstulit. atq deleuit.
que uur gesta sũt. p̾ẜtim cũ ex
cet̾is tabulis. quas nõ abstui
irs gestas declaratur nõ ꝯstitu

Expanded text:
o depositas abstulit atque deleuit, quae iure gesta sunt, praesertim cum ex ceteris tabulis quas non abstulit res gesta declaretur, non constitu
Abbreviated transcription (Latin):
tati mee non conssensserĩt
ex hr̃des sumpto. qͣrtũ est
an hr̃des instituti hr̃di¬
tatem adire possint fi con¬
ditioni parere nolunt cu
hãt substitutos ex cadem
condictione prescripta
R. segium et agerium pͥ¬
mo loco institutos periñ
adiie posse. ac si ea conditõ
que fraudis cã ascripta¬
non est. asscͥpta nõ esser¬

Expanded text:
ntati meae non consenserint, exheredes sunto". quaesitum est, an heredes instituti hereditatem adire possint, si condicioni parere nolunt, cum habeant substitutos eadem condicione praescripta. respondit Seium et Agerium primo loco institutos perinde adire posse, ac si ea condicio, quae fraudis causa adscripta est, adscripta non esse
Abbreviated transcription (Latin):
Aulus. Liberi et capite mi¬
nuti. per edictum p̾toris
ad bonorum pos. uocantur
parentum nisi adoptiui fu¬
eruit. hii enum et libertoꝵ
nomen amttunt post emã¬
cipationem. sed si uaturales
emancipati et ad optati ei

Expanded text:
um.Liberi et capite minuti per edictum praetoris ad bonorum possessionem uocantur parentium, nisi si adoptiui fuerint: hi enim et liberorum nomen amittunt post emancipationem. sed si naturales emancipati et adoptati i
Abbreviated transcription (Latin):
ribo añ cãm lib̾alez assũptos
quamuis ẜuã fuisse prea ꝯsti¬
t̾it peti nõ posse placuit. Sũt
tꝯuo necessarios et utiles in
p̾diaque dotalia uidebant᷑
fc̃os ꝯpensatis fructibꝰ ꝑcẽp¬
tis ad fine suꝑfln ẜuariꝯ
ꝑuenit. Ufuras nuãte dotii
exstipulatu pat̾ in matrim¬
omo defuncta filia spectat:
genͣqui residue dotis ꝓmis¬
se fem stipulato est. itadem¬
um ad finẽ uice mutua debi¬
ce quantitatis cõpensattem
oppone. iuste uidetur si ꝓpri¬
is suptibꝯ uxore suam exbi¬
buit alioquin si patris sũpti¬
D exhibita sit manis usur¬
rum scipulanio ꝯpensaciom
nõ ꝓderit. ¶Adiurui uxor pr
diuorcium reu̾sa iudicium
Sacceptum exstipulacione ꝙͣ
extraneus qui dote dedit sti¬
pulato fu̾it nõ dissoluitur
nec officio iudicis &solutio
sint addotis quantitate n¬

Expanded text:
am liberalem absumptos, quamuis seruam fuisse postea constiterit, peti non posse placuit. sumptus uero necessarios et utiles in praedia quae dotalia uidebantur factos, compensatis fructibus perceptis, ad finem superflui seruari conuenit. Usuras numeratae dotis ex stipulatu pater in matrimonio defuncta filia si petat, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitatis compensationem opponere iuste uidetur, si propriis sumptibus uxorem suam exhibuit: alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stipulatio compensationi non proderit. Ad uirum uxore post diuor tium reuersa iudicium acceptum ex stipulatione, quam extraneus qui dotem dederit stipulatus fuerit, non dissoluitur nec officio iudicis absolutio sint ad dotis quantitatem n
Abbreviated transcription (Latin):
Nuisula patre deportato q
docer ꝓfilia dedit açc̃o dotis
ad filiam ꝑtin ꝓpt diuorci¬
um quoq patre dampnato
qui dem ꝯsentiente filia nõ¬
peciera eque dotis accio muli

Expanded text:
nsulam patre deportato, qui dotem pro filia dedit, actio dotis ad filiam pertinet. post diuortium quoque patre damnato, ‹cui› quidem consentiente filia ‹c›onpetierat, aeque dotis actio m
Abbreviated transcription (Latin):
qui eo tempore quo capieba¬
tur. uł deportabantur pris
inter se consangumnitatis ha¬
bent ⁊ si hrdes patris. non ex¬
titerint. sicuti ex hr̃dati.¬
iuudam t pretoris indulgẽ¬
tiam. nec exiure ciuili origie
n̾t. nam eos inuitat ad. lono¬
rum. pos. qui iure ciuili ad
successionem amuti non post̾
.i. coguatos. ¶ Cognati au̾t¬
dicunt. ał. appellati sunt qua¬
quasi conniem nascendi initi¬
um habuerunt pertinet. ũt
hec lex ad cognationes nons¬
uiles nec enim facile ulla ser
gradus. sex. complectitur et
ex septio duas personas sobri¬
num ⁊ sobrinam uatum et na¬
tam. ¶ Cognationem etiaz

Expanded text:
quo capiebatur uel deportabatur pater, inter se consanguinitatis habent, etsi heredes patri non extiterint, sicuti exheredatiabet praetoris indulgentiam neque ex iure ciuili originem habet: nam eos inuitat ad bonorum possessionem, qui iure ciuili ad successionem admitti non possunt, id est cognatos. Cognati autem appellati sunt quaquasi commune nascendi initium habuerint. Pertinet authaec lex ad cognationes non seruiles: nec enim facile ulla serugradus sex complectitur et ex septimo duas personas sobrino et sobrina natum et natam.Cognationem fa
Abbreviated transcription (Latin):
oportebit. Set hoc ita demuz
si iam nata est quarte peticio.
Cet̾um si adhuc pater ad op¬
tuis uiuat qui eum emanci¬
pauit. dicendum est cautionẽ
quoq cessare. p̾matura ẽ enu¬
spes collationis. cum ad huc
uiuat is cuius de bonis qͣrtã
debetur. ¶Si is qui bona coll¬
aturus est. H̾eat filium peccu¬
num castrense hñtem non co¬
getur utiq peccunum euis ꝯ¬
ferre. S si iam mortuus tuc¬
erat filius euis. et castrense
pecculium habuerit cum mo¬
rietur is cuius. bonorũ. pos.
petenda erat. an conferre coga¬
tur. cum aũt uendicare io pa¬
tri uon sit necͣce. dici oporteb̾
conferrendum non eium ne¬
etiam ad quiritur. set non
adimitur. amplius dico. ⁊ si
institutus fuerit a filio hr̃s¬
⁊ nec dum adierit hatq sub¬
stitutum quia non magis
minc queritur pecculium ꝙͣ
non auienatur conferri deb̾e
¶Confertur aũt etiam fi
quid eius non fuerit dolo¬

Expanded text:
oportebit, sed hoc ita demum, si iam nata est quartae petitio. ceterum si adhuc pater adoptivus vivat, qui eum emancipavit, dicendum est cautionem quoque cessare: praematura est enspes collationis, cum adhuc uiuat is, cuius de bonis quarta debetur.Si is qui bona collaturus est habeat filium peculium castrense habentem, non cogetur utique peculium eius conferre. sed si iam tunc mortuus erat filius eius et castrense peculium habebit, cum morietur is cuius bonorum possessio petenda est: an conferre cogatur? cum autem vindicari id patri non sit necesse, dici oportebit conferendum: non enim nunc adquiritur, sed non adimitur. amplius dico, et si institutus fuerit a filio heres nec dum adierit habeatque substitutum, quia non magis nunc quaeritur peculium quam nunc non alienatur, conferri debere. Confertur autem etiam si quid eius non fuerit, dolo
Abbreviated transcription (Latin):
gatus erat adcatur cũ neq ĩ
psentia ullu emolum̃tu h̃:¬
ditati ad quiratur et si ĩt̾ims¬
uns mortuns fu̾it legatur ex¬
tingatur q̃ritur adita hr̃dita¬
te ctistimand̃ ẽ nsũ fructur ad¬

Expanded text:
gatus erat, adeatur, cum neque in praesentia ullum emolumentum hereditati adquiratur et, si interim seruus mortuus fuerit, legatum extinguatur. quare adita hereditate existimandum est usum fructu
Abbreviated transcription (Latin):
tuntas naturaus ic specta¬
cosono dñone emn fractm
tollere ex pedit.Icemq cirr¬
oiean matirra plus hat re¬
dlitus quam sinmitims
gatur. non pot indensimer
uonorum quis. anrerami
tertie partis usum fiegui
rit. nam si bonorumuens
ex uonis deduce̾tur. et quod
at sicertanmi remuius

Expanded text:
turitas naturalis hic spectacolono dominove eum fructum tollere expedit. iolea immatura plus habeditus, quam si matura legatur, non potest viderbonorum quis an rerum tertiae partis usum fructum legaverit: nam si bonorum usus ex bonis deducetur, et quod at si certarum rerum us
Abbreviated transcription (Latin):
restituere h̾rditatem seua
cus .ꝯ.plauciano nõ conce¬
ditur. quartam retinere. s
ea quarta qͣm non retinui
ad fiscum petinet ex rescͥp¬
to diui pii.

Expanded text:
restituere hereditatem, senatus consulto Planciano non conceditur quartam retinere: sed ea quarta, quam non retinuit, ad fiscum pertinet ex rescripto diui Pii.
Abbreviated transcription (Latin):
si dubitari de re pot̾it ope¬
cim fiat ei qui est in ut̾o
set uentrem in possõnem
nutti oportet. Appareti¬
taꝙ uisi manifesta sit
calumpiuatrre mulier
debere eam decretum elig̾e
et iͥbi omnino iuste dubi

Expanded text:
si dubitari de re poterit, opecium fiat ei, quod in utero est, sed ventrem in possessionem mitti oportet. apparet itaque, nisi manifesta sit calumniatrix mulier, debere eam decretum eligere: et ubi omnino iuste dubi
Abbreviated transcription (Latin):
fieri et legatarii comuni
aũt ẜuo cum legatum sit
tocum ꝑtin̾e ad socium qr
in eam personam legatum
consistere pot̾ qua ratõne.

Expanded text:
 et legatarii, communi autem seruo cum legatum sit, totum pertinere ad socium, quia in eam personam legatum consistere possit: qua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
satis offerat cognit̾cer. et cli¬
cat hodic ꝯstatꝰ defidci cõmis¬
comisso q desatisdacione cõ¬
stare. nec nõ illa cognicio in¬
ploranda erit ab yrde si forte
clicatur ꝑcalũpinam satispe¬
ti. hoc em̃ cc̃e ẽ oĩum satisda

Expanded text:
itur, offerat cognitionem et dicat: 'hodie constet ‹d›e fideicommiscommisso quam de satisdatione constare. Nec non illa cognitio imploranda erit ab herede, si forte dicatur per calumniam satis peti: hoc enim commune est omnium satisda
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃q satispetitur debere ĩ plo¬
rare. suie ꝑcalũpmam satis
petatur dequa re d cognosde
icgator defrõct᷑ siquidẽ mada¬
tum sit ci nõ hẽbit necͣoe der¬
ato cau̾e. S erit ei satisdand
siũo dubitctur an mandat
sit uł si nõ sit derato cantõ
crit exigenda.¶Si seł furit sa
cauendum sit. Si forte dica¬
tur egenos fideuissores eẽda¬
tos et magis est ut caũi nõ
delrat. hoc̾ em̃ diu pius Rep¬
sit patulie lucianc ip̃a eñi
facilitati sue expensur ferede¬

Expanded text:
 satis petitur, debere explorare, num per calumniam satis petatur: de qua re summatim delegatorum desideret, si quidem mandatum ei sit, non habebit necesse de rato cauere, sed erit ei satisdandum: si uero dubitetur, an mandatum sit uel non sit, de rato cautio erit exigenda. Si semel fuerit cauendum sit, si forte dicatur egenos fideiussores esse datos. et magis est, ut caueri non debeat: hoc enim diuus Pius rescripsit Pacuuiae Licinianae: ipsam enim facilitat‹i› suae expensum fer
Abbreviated transcription (Latin):
ficit siuc desidaũit. et nõ ca¬
uetur siuc nõ ht̃ aquo satis
desidet. ¶Si debitori libatõ
sit relicta. nõ cit exigenda.
cautio qr hãt sę penes se lega¬
cum. quippe si cõuenaturex¬
ceptioni doli mali uti possit
Ci cui legatur solutur c̃ cum¬

Expanded text:
esiderauit e‹t› non cauetur, siue non habeat, a quo satis desideret. Si debitori liberatio sit relicta, non est exigenda cautio, quia habet penes se legatum: quippe, si conueniatur, exceptione doli mali uti possit ei cui legatum solut‹u›m e
Abbreviated transcription (Latin):
biu est anhrditas ad eat᷑
cet̾um sic̾tum sit ixpudiatã
uł dimistam hr̃ditate uł ab¬
stentos necc̃ios H̃rdes frustra
hoc edictum ĩ ploratur. cũ cer¬
tum sit legatu uł fidei cõm¬
missum nõ deberi.¶Dem.

Expanded text:
bium est, an hereditas adeatur. ceterum si certum si‹t› repudiatam uel omissam hereditatem uel ‹a›bstentos necessarios heredes, frustra hoc edictum imploratur, cum certum sit legatum uel fideicommissum non deber‹i›.
Abbreviated transcription (Latin):
qsut testatricem apo maritũ
suũ exquo filiu ieliq̃rat ies
deposuiss uderacta cautõe de¬
posicõms ancars patri hr̃di
restitui debeat an u̾o qm̃ emo¬
lum̃tum tocio hr̃dicas adfi¬
lium defimcte reu̾ci deb̾et ap̃

Expanded text:
 testatricem apud maritum suum, ex quo filium reliquerat, res deposuisse non exacta cautione depositionis: an ea res patri heredi restitui debeat? an uero quoniam emolumentum totius hereditatis ad filium defunctae reuerti deberet, apud
Abbreviated transcription (Latin):
ednodantur pupillo luntu¬
tor tutelam gerit quauis em̃
morte tutoris int̾cantur. tñ pu¬
pillus cum hr̾de en acc̃cem h̃t.
qr sibi solue debuit. Lp̃.¬
deinde fu̾it emancipatus rema¬
n̾e eum tutorem ułait. et cu
pupillus adoleuit agendu¬
est cumeo eius quide tp̃ris.ꝙ
est añ emacipacionẽ in quan¬
emacipacionem ĩ solidum cũ
pre uero dum taxat de peculi¬
o man̾e eni adu̾sus eum etiar
pꝰ pub̾tatem de peculio actio¬
nem. Neq enĩ ante annus ce¬
hoc suũ factum cum pr̃e. ag̾e
ño pot̾ ante pub̾tate qr nec fi¬
nita tutela hoc ab eo exigi pot̃.¬
⁊ cutor po pub̾tatẽ pu ¶ Ip̃¬
pissi negocia ãmĩstrau̾it.ĩ iu̾¬
diciu tutele ueniet idtm̃ sñqͦ
ãmĩstracio tutele ex pedin nõ
pot̃. si u̾o post pub̃tatẽ pup¬
itli isqui tutor enis fũat fũ¬
dos eius uendid̾it mancipia
et p̾dia cõpaũit. n uendici¬
oms hiuii n emptionis rõ.
iudicio tutele ꝯputabitum et¬

Expanded text:
n dantur pupillo, dum tutor tutelam gerit: quamuis enim morte tutoris intereant, tamen pupillus cum herede eius actionem habet, quia sibi soluere debuit. deinde fuerit emancipatus, remanere eum tutorem Iulianus ait et cum pupillus adoleuerit, agendum cum eo eius quidem temporis, quod est ante emancipationem, in quanemancipationem, in solidum, cum patre uero dumtaxat de peculio: manere enim aduersus eum etiam post pubertatem de peculio actionem: neque enim ante annus cehoc suum factum cum patre agere non potest ante pubertatem, quia nec finita tutela hoc ab eo exigi pot tutor post pubertatem pupilli negotia administrauerit, in iudicium tutelae ueniet id tantum, sine quo administratio tutelae expediri non potest: si uero post pubertatem pupilli is qui tutor eius fuerat fundos eius uendiderit, mancipia et praedia comparauerit, neque uenditionis huius neque emptionis ratio iudicio tutelae conti
Abbreviated transcription (Latin):
beant. proiide pone solum
ẽẽ filium emancipatum et
nepotes inpotestate duos
neminem preterea ex lib̾is
hebit emancipatus dimidia
ꝑtem brditatis et aliam di

Expanded text:
beant. proinde pone solum esse filium emancipatum, esse et nepotes in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatus dimidiam partem hereditatis et aliam di
Abbreviated transcription (Latin):
ait s surs aubi sit quam ubi
pecierit primu quide ꝯstati¬
quidem ibi eẽ p̾standa: uui
irlcta est insi aubi testato:
uoluit. nam si alibi uoliit i¬
bi pranda ẽ. ubi testator uo¬
luit. uł ubi ueri simile ẽ cum
noluissc.et ita iuł scripsit tã
tis. ¶S ⁊ si auibi relicta c̃. ali
alibi aũt ab br̃de transsata
est dolo malo ch nisi ibi p̾stt¬
tur ubi petitur hr̃s ꝯdẽpnap¬
itur doli sui noĩe. ceterũ. si sic
dolo ibi prabitur quo trãstu

Expanded text:
ed si res alibi sit quam ubi petitur, primum quidem constat ibi esse praestandam, ubi relicta est, nisi alibi testator uoluit: nam si alibi uoluit, ibi praestanda est, ubi testator uoluit uel ubi uerisimile est eum uoluisse: et ita Iulianus scripsit tam tis. sed si alibi relicta est, alibi autem ab herede translata est dolo malo eius: nisi ibi praestetur ubi petitur, heres condemnabitur doli sui nomine: ceterum si sine dolo, ibi praestabitur, quo transtu
Abbreviated transcription (Latin):
eclificia distrahere quoꝵ red¬
dico sportue sut irlicte . sal¬
ua tñ cansalegati. ¶ omnib
quib fidcicõ. pelictur est ad
distractionẽ consentientib
nullam fidei comissi peticio¬
nem suꝑ futuram. ¶ Etuctus
exfundo pint legato post ãd¬
ita hrditate alegatanio ꝑ¬
ceptos ad ip̃m ꝑtine. ¶ Colon¬
um aũt cum h̃rde excõclucto
habe actionem. Mart̃.¬
o et sinc alto alt̾ ad legatum
admittatur. nam et cum dicit
p̾tor uentiem cum lib̾is ĩ pos¬
sessionẽ ẽẽ iubeo et si nõ sĩt li

Expanded text:
aedificia distrahere, quorum reditus sportulae sunt relictae, salua tamen causa legati.Omnibus quibus fideicommissum relictum est ad distractionem consentientibus nullam fideicommissi petitionem superfuturam.Fructus ex fundo pure legato post aditam hereditatem a legatario perceptos ad ipsum pertinere, colonum autem cum herede ex conducto habere actionem. 121 Marciao, et sine altero alter ad legatum admittitur. nam et cum dicit praetor: 'uentrem cum liberis in possessionem esse iubeo', etsi non sint li
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Oui quod per falcidia
retinere poterat uoluntatẽ
cestatoris secutus est spopo¬
ndeĩt se daturum cogendus
in annos singulos legatuz
est quam diu falcidia nõdu
locum ht integre pensiones
annue dabuntur. S enii
si annus uenerit quo fitut

Expanded text:
. Qui quod per Falcidiam retinere poterat, uoluntatem testatoris secutus spopondit se daturum, cogendus in annos singulos legatum relictum est: quamdiu Falcidia nondum locum habet, integrae pensiones annuae dabuntur: sed enim si annus uenerit, quo fit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ emãci pauit s ab intestato
peu bona possid̾e̾ cepit. ¶In
eũ qͥdtestõ scriptꝰ h̃rs nõ fu¬
it. si fraudis cilio cũ h̃rdibo
scriptis ꝑticipato legitimam

Expanded text:
non emancipavit, sed ab intestato per eum possidere coepit. In eum, qui testamento scriptus heres non fuit, si fraudis consilio cum heredibus scriptis participato legitimam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ facta ẽ dandã accionẽ. s sia¬
nctor fiat ut filio suo quid¬
q tradatur nulla erit auc̾tas.
Euident eni sua au̾cte rema
adquirit. ¶ Tutor simuito

Expanded text:
r facta est, dandam actionem. sed si auctor fiat, ut filio suo quid tradatur, nulla erit auctoritas: euidenter enim sua auctoritate rem adquirit. Tutor si inuitus
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ.ta. emancipatos admnit¬
medium conferant. qui app¬
etant pat̾na bona. ¶Inter¬
eos dabitur collatio. quib.
possessio. data est. ¶plane
Si minorem uł alium que
restituere ĩ integrum solet

Expanded text:
as emancipatos admitmedium conferant, qui appetant paternaeos dabitur collatio, quibus possessio data est. Plane si minorem uel alium, quem restituere in integrum solet
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam curator dari aliqr
tutorem habenti ꝓpt̾ adu̾sa
tutoris ualitudinẽ uł semũ
etatis qui magis anmĩstratõ
irrum quam curator ẽt̃ intelli¬
gitur. Est etiam ad uicor tute¬
le quẽ solet p̾tor ꝑmitt̾e tuto¬
rib ꝯstitũe qui nõ possũt suf¬
fice ãmĩstraciom tutele itata
res in deportati sunt pupu¬
litutores br̃e desiũt. Item si
insnitute p̾npullus redigat᷑.
ntiq finitur tutela. alus qu¬
oq modis desimũt eẽ tutores.
Si forte quis ab hotum fu̾it ca¬
ptus uł pnꝑih uł tutor.S
et si ad p̃s fũit in testo quis
datus. et tempore finito tuto
ec desiuit. pret̾ca si sinpectus
quis fu̾it irmotus desinit cẽ
tutor s si adcta ꝯdicione da¬

Expanded text:
olet etiam curator dari aliquando tutorem habenti propter adversam tutoris valetudinem vel senium aetatis: qui magis administrator rerum, quam curator esse intellegitur. Est etiam adiutor tutelae, quem solet praetor permittere tutoribus constituere, qui non possunt sufficere administrationi tutelae, ita tamberes uel deportati sint pupilli, tutores habere desinunt. Item si in seruitutem pupillus redigatur, utique finitur tutela. Aliis quoque modis desinunt esse tutores, si forte quis ab hostibus fuerit captus uel pupillus uel tutor. Sed et si ad tempus fuerit quis datus, tempore finito tutor esse desinit. Praeterea si suspectus quis fuerit remotus, desinit esse tutor. Sed et si ad certam cond