comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis effugium patuit. Cesa ad .xx. muł. homi¬
num: uictorq romanus ad oblatam abho-¬
ste predam pecorum discurrit. Dum hec ge-¬
runtur in samnio: iam om̃s etrurie ppłi p̃¬
ter arretinos ad armaierant. ad oppugnan-¬
dũ sutrium. q̃ urbssocia romanis uelut clau-¬
stra etruriȩ erat ingens orsi bellum. Eo alt̾¬
coñs emilius cumexercitu ad lib̃andos obsi¬
dione sotiosuenit. Aduenientib romanis
sutrini cõmeatus benigne incastra añ ur-¬
bemposita aduexere. Etrusci diem primum
consultando maturarent. trahent ne bellũ
traduxerunt. Postõ die uͥ celeriora qmͣ turi¬
ora consilia magis placuere ducib sole or¬
to signumpugne ꝓpositum ẽ. armatiq ĩ
aciem ꝓcedunt. Quod postqͣm consuli nun¬
tiatum ẽ: extimplo thesseram dariiubet. ut
prandeat miles. firmatisq cibo uirib ar¬
ma capiat. Dicto paretur. Coñs. uͥ paratos
armatosq uidit: signa extra uallum ꝓfer¬

Expanded text:
cis effugium patuit; caesa ad uiginti milia homicis effugium patuit; caesa ad uiginti milia hominum; uictorque Romanus ad oblatam ab hoste praedam pecorum discurrit. dum haec geruntur in Samnio, iam omnes Etruriae populi praeter Arretinos ad arma ierant, ab oppugnando Sutrio, quae urbs socia Romanis uelut claustra Etruriae erat, ingens orsi bellum. eo altAemilius cum exercitu ad liberandos obsidione socios uenit. aduenientibus Romanis Sutrini commeatus benigne in castra ante urbem posita aduexere. Etrusci diem primum consultando maturarent traherentne bellum traduxerunt: postero die, ubi celeriora quam tutiora consilia magis placuere ducibus, sole orto signum pugnae propositum est armatique in aciem procedunt. quod postquam consuli nuntiatum est, extemplo tesseram dari iubet ut prandeat miles firmatisque cibo uiribus arma capiat. dicto paretur. consul ubi armatos paratosque uidit, signa extra uallum profer
Abbreviated transcription (Latin):
se aluid qm nimiam ditandi ex hoste mili¬
tis curam rep̃hendiposse. Ab eo se dedecore
nullam rem aliam qm uirtute militum
uindicaturam. Coniterent᷑ mͦ uno animo
om̃s inuadere hostemuictum acie castris
exutum nudatũ urbib ultimam spẽ fur¬
to insidiaꝵ temptantem. ⁊ loco ñ armis fre¬
tum. S quẽ eẽ iam iurtuti romanȩ inex¬
pugnabilem locum: fregellana arx sora¬
naq ⁊ uͥcumq iniquo successumerat loco
memorabantur. his accensus miles omniũ
ĩmemor difficultatum uadit adũsꝰ immi¬
nentem hostiũ aciem. Ibi paulum laboris
fuit. dum inadũsum cliuum erigitur ag-¬
men. set̾m postqm prima signa planitiem
summam ceꝑunt. sensitq acies equo se iã
institisse loco. uersus extĩplo ẽ. terror in in¬
sidiatores. easd̃q latebras quib se pauloan
texerant palati atq mermes fuga repete-¬
bant. S loca difficilia hostiquesita ipsos
tum sua fraude impediebant. Itaq gͦ ꝑpau-¬

Expanded text:
se aliud quam nimiam ditandi ex hoste milise aliud quam nimiam ditandi ex hoste militis curam reprehendi posse; ab eo se dedecore nullam rem aliam quam uirtutem militum uindicaturam. coniterentur modo uno animo omnes inuadere hostem uictum acie, castris exutum, nudatum urbibus, ultimam spem furto insidiarum temptantem et loco non armis fretum. sed quem esse iam uirtuti Romanae inexpugnabilem locum? Fregellana arx Soranaque et ubicumque iniquo successum erat loco memorabantur. his accensus miles, omnium immemor difficultatium, uadit aduersus imminentem hostium aciem. ibi paulum laboris fuit, dum in aduersum cliuum erigitur agmen; ceterum postquam prima signa planitiem summam ceperunt sensitque acies aequo se iam institisse loco, uersus extemplo est terror in insidiatores easdemque latebras, quibus se paulo ante texerant, palati atque inermes fuga repetebant. sed loca difficilia hosti quaesita ipsos tum sua fraude impediebant. itaque ergo perpau
Abbreviated transcription (Latin):
circũ ueniri poss. Transfugere agrestes. ⁊
captiui quidam pars forte pars consilio
oblati congruentia ad consulem afferenteᷤ¬
q̃ ⁊ uera erant pecoris uim ingentem ĩ sal¬
tum auium compulsameẽ. ꝑpulert̃ ut
p̃datum eo expedite duc̾entur legiones. Ibi
ingens hostium exercitus itinera occultus
insederat. Et postqm intrasse romanos
uidit saltum: repente exortus cum cla-¬
more ac tumultu incautos inuadit. Et
pͥmo noua res trepidationem fecit. dum
arma capiunt. sarcinas congerunt ĩ me¬
dium. Dem pͦqm ut quisq lib̾auerat se
onere aptaueratq armis. ad signa undu
cobant ⁊ notis ordimb inuertere discipli¬
na militiȩ iam sine precepto ullius sua
sponte struebatur acies. Coñs. ad ancipitẽ
maxime pugnam aduectus desilit ex eqͦ ⁊
iouem martemq atq alios testatur deos.
se nullam suam głiam iñ s predam militi
querentem in eum locum deuenisse. neq ĩ

Expanded text:
circumueniri posset. transfugae agrestes et circumueniri posset. transfugae agrestes et captiui quidam, pars forte, pars consilio oblati, congruentia ad consulem adferentes—quae et uera erant—pecoris uim ingentem in saltum auium compulsam esse, perpulerunt ut praedatum eo expeditae ducerentur legiones. ibi ingens hostium exercitus itinera occultus insederat et, postquam intrasse Romanos uidit saltum, repente exortus cum clamore ac tumultu incautos inuadit. et primo noua res trepidationem fecit, dum arma capiunt, sarcinas congerunt in medium; dein postquam, ut quisque liberauerat se onere aptaueratque armis, ad signa undique coibant et, notis ordinibus in uetere disciplina militiae iam sine praecepto ullius sua sponte struebatur acies, consul ad ancipitem maxime pugnam aduectus desilit ex equo et Iouem Martemque atque alios testatur deos se nullam suam gloriam inde sed praedam militi quaerentem in eum locum deuenisse neque in
Abbreviated transcription (Latin):
lio nouum bellum etruria lorte obuenit.
Insamnio clutiani p̾sidium romanũ. qr ne-¬
quiuerat ui capi obsessum fame in dediti-¬
onem acceꝑant samuites uierb̾ib fedũ in
modum laceratos occiderant deditos. huic
infensõs crudelitatis iunius nich̃ antiquiꝰ
oppugnatione cłluiana ratus. quo die ad¬
gressus ẽ. menia uicepit. atq om̃s pub̾es
int̾fecit. Iñ uictor ex̾citus bouianũ ductus.
caput hoc erat pentroꝵ samnitium. longe
ditissimum atq oppulentissimum armis
uirisq. Ibiquia haud tantũ iraꝵ erat. spe
p̃de milites accensi oppido potiuntur. Minꝰ
itaq seuitum in hostes ẽ. prede plus penȩ
qmͣ ex omni samnio unqͣm egestum: be¬
nigneq omnis militi concessa. Et pꝰquam
p̃potentem armis romanum. nec aciẽ sub¬
sistere ullȩ. nec castra nec urbes poterant.
oĩum principum in samnio. eo cure sunt
intente. ut insidiis quereretur locus. si qͣ
licentia ppłando effusus exercitus excipi ac

Expanded text:
lio nouum bellum Etruria sorte obuenit. lio nouum bellum Etruria sorte obuenit. in Samnio Cluuiarum praesidium Romanum, quia nequiuerat ui capi, obsessum fame in deditionem acceperant Samnites uerberibusque foedum in modum laceratos occiderant deditos. huic infensus crudelitati Iunius, nihil antiquius oppugnatione Cluuiana ratus, quo die adgressus est moenia, ui cepit atque omnes puberes interfecit. inde uictor exercitus Bouianum ductus; caput hoc erat Pentrorum Samnitium, longe ditissimum atque opulentissimum armis uirisque. ibi, quia haud tantum irarum erat, spe praedae milites accensi oppido potiuntur. minus itaque saeuitum in hostes est, praedae plus paene quam ex omni Samnio unquam egestum benigneque omnis militi concessa. et postquam praepotentem armis Romanum nec acies subsistere ullae nec castra nec urbes poterant, omnium principum in Samnio eo curae sunt intentae ut insidiis quaereretur locus, si qua licentia populando effusus exercitus excipi ac
Abbreviated transcription (Latin):
religio cenuit senatum. legatosq tibur
miserunt. ut darent oꝑam. ut hi hoĩes
romanis restituerent᷑. tiburtini benigne
polliciti. primũ accito eos incuriam horta¬
tisunt utireuertentur romam. Postqm
ꝑpellinequibant. consilio haud abhor¬
rente ab ingeniis hominũ eos ad gdiunt᷑.
Die festo alii alios ꝑ spẽm celebrandaꝵ cantu
epularum causainuitant.⁊ uino cuiꝰ aui¬
dum ferme genus ẽ. oneratos sopunt. atq
itamplaustra uinctosconiciunt. acromã
deportant. Nec prius sensere qͣm plaustͥs
inforo relictis plenos crapule eos lux opp̃s¬
sit. Tunc concursꝰ ppłi factꝰ impetratoq
ut mañent datum. ut triduum qͦt an¬
nis ornati cum cantu atq hac nunc sol¬
lennis ẽ. licentia ꝑ urbem uagarentur.
Restitutumq in ede uescendi ius. his qͥ
sacris precinerent. Hec inter duoꝵ ingen¬
tium belloꝵ curam gerebant᷑. Coñs. int̾
se ꝓuntias partiti. iunio samnites. eni¬

Expanded text:
religio tenuit senatum legatosque Tibur religio tenuit senatum legatosque Tibur miserunt: ut darent operam ut ii homines Romanis restituerentur. Tiburtini benigne polliciti primum accitos eos in curiam hortati sunt uti reuerterentur Romam; postquam perpelli nequibant, consilio haud abhorrente ab ingeniis hominum eos adgrediuntur. die festo alii alios per speciem celebrandarum cantu epularum causa inuitant, et uino, cuius auidum ferme id genus est, oneratos sopiunt atque ita in plaustra somno uinctos coniciunt ac Romam deportant; nec prius sensere quam plaustris in foro relictis plenos crapulae eos lux oppressit. tunc concursus populi factus, impetratoque ut manerent, datum ut triduum quotannis ornati cum cantu atque hac quae nunc sollemnis est licentia per urbem uagarentur, restitutumque in aede uescendi ius iis qui sacris praecinerent. haec inter duorum ingentium bellorum curam gerebantur. consules inter se prouincias partiti: Iunio Samnites, Aemi
Abbreviated transcription (Latin):
res aliquot lectis pret̾itieẽnt. negauerũt
eam lectionem seq̃ sine recti prauiq discͥ-¬
mine ad gr̃am ac libidinem facta eẽt ob-¬
seruaturos. ⁊ senatum extimplo citauert̃.
eo ordine qui añcessores app̃. claudium. ⁊
s. plautiũ fuerãt. ⁊ duo imꝑia eo anno da
militarem. Unum ut tr̃. mił̃. seni deni ĩ
quatuor legiones appło crearentur. que an¬
teaꝑ qͣm paucis suffragio ppli relictis locis.
dictatorum ⁊ consulum ferme fuerant be-¬
nefitia. tulere eam rogationem tribuni ple¬
bei .l. atiliꝰ .c. martiꝰ. Alterum ut duũuiroᷤ
nauales classis ornande reficiendeq causa
idem ppłs iub̃et: latorhuius plebisciti fu
paruã pret̾irem ni adreligionẽ uisa eẽt
ꝑtiñe. Tibicines qi prohibiti a proximis
censorib erant in ede iouis uesci. quod tra¬
ditum antiquitus erat. egre passi tibur
uno agmine abierunt. Adeout nemo es
set in urbe qui sacrifitiis preciñet. Eiꝰ rei

Expanded text:
res aliquot lectis praeteriti essent, negauerunt res aliquot lectis praeteriti essent, negauerunt eam lectionem se, quae sine recti prauique discrimine ad gratiam ac libidinem facta esset, obseruaturos et senatum extemplo citauerunt eo ordine qui ante censores Ap. Claudium et C. Plautium fuerat. et duo imperia eo anno darmilitarem: unum, ut tribuni militum seni deni in quattuor legiones a populo crearentur, quae antea perquam paucis suffragio populi relictis locis dictatorum et consulum ferme fuerant beneficia—tulere eam rogationem tribuni plebei L. Atilius C. Marcius —: alterum, ut duumuiros nauales classis ornandae reficiendaeque causa idem populus iuberet; lator huius plebi sciti fuparuam praeterirem, ni ad religionem uisa esset pertinere. tibicines, quia prohibiti a proximis censoribus erant in aede Iouis uesci quod traditum antiquitus erat, aegre passi Tibur uno agmine abierunt, adeo ut nemo in urbe esset qui sacrificiis praecineret. eius rei
Abbreviated transcription (Latin):
eaq unusꝑfecit. qui obinfam̃ atq inuidiosã
senatus lectionem uerecundia uictus collega
magistratu se abdicauerat. Appiꝰ iam iñ an¬
tiquitus insitam ꝑtinatiam familiȩ g̾endo
solus censuram obtinuit. Eodem appio aucto¬
re potitigens cuius ad aram maximam her-¬
culis familiare sacerdotium. seruos publicoᷤ
ministerii delegandicã sollennia eius sacri
docuerat. Traditur iñ dictum mirabile. ⁊
qd̃ dimouendis statu suo sacrisreligionem
afferre poss. cum duodecĩ familiȩ eatem¬
pestate potitiorum eẽnt puberes ad .xxx.
omnisintra annum cum styrpe extinctos.
nec nom̃ tantum potitioꝵ interisse. s cen-¬
sorem etiam appium memori deũ ita post
aliquot annos luminib captũ. Itaq cõs.
qui eum annum secuti sunt. c̃. uiniꝰ. bu¬
bulcus tercitia .i. C emilius barbula iter̃
mitio anni q̃sti apud ppłm deformatum
ordinem praua lectione senatus. qͣ potio¬

Expanded text:
eaque unus perfecit quia ob infamem atque inuidiosam eaque unus perfecit quia ob infamem atque inuidiosam senatus lectionem uerecundia uictus collega magistratu se abdicauerat, Appius iam inde antiquitus insitam pertinaciam familiae gerendo solus censuram obtinuit. eodem Appio auctore Potitia gens, cuius ad Aram Maximam Herculis familiare sacerdotium fuerat, seruos publicos ministerii delegandi causa sollemnia eius sacri docuerat. traditur inde, dictu mirabile et quod dimouendis statu suo sacris religionem facere posset, cum duodecim familiae ea tempestate Potitiorum essent, puberes ad triginta, omnes intra annum cum stirpe exstinctos; nec nomen tantum Potitiorum interisse sed censorem etiam Appium memori deum ira post aliquot annos luminibus captum. itaque consules, qui eum annum secuti sunt, C. Iunius Bubulcus tertium et Q. Aemilius Barbula iterum, initio anni questi apud populum deformatum ordinem praua lectione senatus, qua potio
Abbreviated transcription (Latin):
cõs ꝓfligato fere samnitium bello. priꝰqm
ea cura decederet. patrib romanis etrusci
belli fama exorta ẽ. Nec erat ea tepestate gens
alia cuiꝰ scđm gallicos tumultus arma ter-¬
ribiliora eẽnt. tum ꝓpinquitate agri. tum
multitudine hominum. ltaq alt̾o coñs. in
samnio reliquias belli ꝑsequenti :.p. deciꝰ
qui grauiter eger rome restiterat. auctore
senatu dictatorẽ .c. unium bubulcũ dixit
Is ꝓut rei magnitudo postulabat. omues
uniores sacram̃to adigit. armaqueq alia
resposcit. summa industria parat. nec tan¬
tis apparatib elatus de inferendo bello agi¬
tat. Qieturus haud dubie ñ ultra arma
etrusci inferrent. Eadem in comꝑando cohi-¬
bendoq bello consilia. ⁊ apud etruscos fuere.
Neutri finib egressi. Et censura clara. eo an¬
no appiiclaudii.⁊ .c. plaucii fuit. Memoriȩ
tamen felitioris ad posteros nom̃ appii quod
uiam muniuit.⁊ aquam in urbem duxit.

Expanded text:
coss. profligato fere Samnitium bello, priusquam coss. profligato fere Samnitium bello, priusquam ea cura decederet patribus Romanis, Etrusci belli fama exorta est; nec erat ea tempestate gens alia, cuius secundum Gallicos tumultus arma terribiliora essent cum propinquitate agri tum multitudine hominum. itaque altero consule in Samnio reliquias belli persequente P. Decius , qui grauiter aeger Romae restiterat, auctore senatu dictatorem C. Iunium Bubulcum dixit. is, prout rei magnitudo postulabat, omnes iuniores sacramento adigit, arma quaeque alia res poscit summa industria parat; nec tantis apparatibus elatus de inferendo bello agtat, quieturus haud dubie, nisi ultro arma Etrusci inferrent. eadem in comparando cohibendoque bello consilia et apud Etruscos fuere; neutri finibus egressi. et censura clara eo anno Ap. Claudi et C. Plauti fuit; memoriae tamen felicioris ad posteros nomen Appi, quod uiam muniuit et aquam in urbem duxit;
Abbreviated transcription (Latin):
fuga sine certamine receptis fregelt presidio¬
q ualido inposito incampaniam reditum.
maxime ad nolam armis repetendam. eo
seint᷑ menia subaduentum dictatoris. ⁊ sã¬
nitium omnis multitudo.⁊ nolani a grestas
contulerãt. Dictator urbis situ circum specto
quo aꝑtior aditus admenia eẽt omnia edifitia¬
⁊ frequenter ibi habitabat᷑. circumiecta muriᷤ
incendit. nec ita multo post siue apetilio dic¬
tatore. siue ab .c. iunio consule. namutr̃q
traditur nola ẽ. capta. Qui capte decus nole
ad cõs. trahunt: aditiunt atinam ⁊ calatiã
ab eod̃ captas. Petilium autem pestilentia
orta claui figendi causa dictatorem dictũ.
Suessa i pontia eodem anno cosonie deducte
sunt. Suessa auruncoꝵ fuerat uolsci pontiaᷤᷤ
insulam sitam in conspectu lictoris sui ĩco-¬
luerant. Et int̾nam casinum ut deduceret᷑
acmisere colonoꝵ quatuormilia. In seq̃ntes
cõs .m. ualeriꝰ .p. decius: mͣ. ualerio .p. decio.

Expanded text:
fuga sine certamine receptis Fregellis praesidiofuga sine certamine receptis Fregellis praesidioque ualido imposito in Campaniam reditum maxime ad Nolam armis repetendam. eo se intra moenia sub aduentum dictatoris et Samnitium omnis multitudo et Nolana agrestis contulerat. dictator urbis situ circumspecto, quo apertior aditus ad moenia esset, omnia aedificia—et frequenter ibi habitabatur —circumiecta muris incendit; nec ita multo post siue a Poetelio dictatore siue ab C. Iunio consule—nam utrumque traditur—Nola est capta. qui captae decus Nolae ad consulem trahunt, adiciunt Atinam et Calatiam ab eodem captas, Poetelium autem pestilentia orta claui figendi causa dictatorem dictum. Suessa et Pontiae eodem anno coloniae deductae sunt. Suessa Auruncorum fuerat; Uolsci Pontias, insulam sitam in conspectu litoris sui, incoluerant. et Interamnam Sucasinam ut deducereturac misere colonorum quattuor milia insequentes consules M. Ualerius P. Decius .  M. Ualerio P. Decio
Abbreviated transcription (Latin):
Romanos loco pulsos. uictorem hostem signa
inꝑcussos inferentem. Ceterum omã mutaiit.
repente consuł aduentus. Nam ⁊ conspectu dy¬
cis refectus militum ẽ. animꝰ. ⁊ maꝰ qm̃ pro
num̃o auxilium aduenerat.m.fortes uiri. ⁊
partis alterius uictoria auditam mox uisa
etiam plium restituit. Tota demñ iam uinc̃e
acie romanꝰ. ⁊ omisso certamine cedi capiq
samnites. nisi qui male uentum. cui nunc
urbi beneuentum nom̃ ẽ ꝑfugerũt. Nd .xxx.
mił. cesa aut capta samnitium ꝓditum me¬
moriȩ ẽ. soñs egregia uictoria p̾arta. ꝓtinꝰ
in ad bouianum oppugnandum legiones
ducunt. ibiq hib̃na egerunt. donec ab no¬
uis coñs. lucio. papirio. cursore. quintii.c̃.
uinio bubulco. iterum nominatꝰ dictator
c. petiliꝰ. cũ m. folio mag̃. equitum ex̃citum
accepit. Is cum audiss arcem fregellanam
ab samnitib captam. omisso boniano ad
fregellas ꝑgit. unde nocturna samnitium

Expanded text:
Romanos loco pulsos, uictorem hostem signa Romanos loco pulsos, uictorem hostem signa in perculsos inferentem. ceterum omnia mutauit repente consulis aduentus; nam et conspectu ducis refectus militum est animus, et maius quam pro numero auxilium aduenerat †fortes uiri†, et partis alterius uictoria audita mox uisa etiam proelium restituit. tota deinde iam uincere acie Romanus et omisso certamine caedi capique Samnites, nisi qui Maleuentum, cui nunc urbi Beneuentum nomen est, perfugerunt. ad triginta milia caesa aut capta Samnitium proditum memoriae est. consules egregia uictoria parta protinus inde ad Bouianum oppugnandum legiones ducunt; ibique hiberna egerunt, donec ab nouis consulibus, L. Papirio Cursore quintum C. Iunio Bubulco iterum nominatus dictator C. Poetelius cum M. Folio magistro equitum exercitum accepit. is, cum audisset arcem Fregellanam ab Samnitibus captam, omisso Bouiano ad Fregellas pergit; unde nocturna Samnitium
Abbreviated transcription (Latin):
liuim starent. aciem pediti tutam fore.
consulum sulpitio in dextro petilius
in leuo cornu consistunt. Dextra pars qd̃
⁊ samnites raris ordinib. aut ad circũe¬
undos hostes. aut ne ip̃i circiurentur.
constiterat. latius patefacta stecit. Si¬
nstris pret̃ qͣm quod confertiores steterant.
repentino consilio petilii consulis addite
uires. qui subsidiarias cohortes q̃ integre ad
longioris pugne casus reseruabantur. in pͥ¬
mam aciem extimplo emisit. uniũsisq hos¬
tem primo impetu uirib impulit. Cõmota
pedestri acie samnitium: eques inpugnam
succedit. In hunc transũso agmine int̾ duas
acies se inferentem. romanus equitatꝰ conci¬
tat equos. signaq ⁊ ordines peditum atq eqͥ-¬
tum confundit. donec uniu̾sam ab ea parte
b manꝰ ad clamorem a sinistra parte priꝰ
exortum. unde haud dubiam uictoriã cer¬
nens. cum ad suum cornu tenderet. cũ mille
ducentis uiris dissimilẽ. iͥ fortunam ĩuenit.

Expanded text:
lium starent: aciem pedite tutam fore. lium starent: aciem pedite tutam fore. consulum Sulpicius in dextro, Poetelius in laeuo cornu consistunt. dextra pars, qua et Samnites raris ordinibus aut ad circumeundos hostes aut ne ipsi circumirentur constiterant, latius patefacta stetit; sinistris, praeterquam quod confertiores steterant, repentino consilio Poeteli consulis additae uires, qui subsidiarias cohortes, quae integrae ad longioris pugnae casus reseruabantur, in primam aciem extemplo emisit uniuersique hostem primo impetu uiribus impulit. commota pedestri acie Samnitium eques in pugnam succedit. in hunc transuerso agmine inter duas acies se inferentem Romanus equitatus concitat equos signaque et ordines peditum atque equitum confundit, donec uniuersam ab ea parte bus manus ad clamorem a sinistra parte prius exortum. unde haud dubiam uictoriam cernens cum ad suum cornu tenderet cum mille ducentis uiris, dissimilem ibi fortunam inuenit,
Abbreviated transcription (Latin):
pressa ẽ. earum fama rer̃. Magis tam̃ spe
campanie defectionis. in quam conura¬
tum erat samnites in apuliam uersos.
rursus ad caudium reuocauit. ut iñ exꝓ
pinquo si qui motꝰ occasionem aꝑiret. ca¬
puam romanis eriꝑent. Eo cõs. cum uali¬
oo exercituuenerunt.⁊ primo cirra saltus
cum utriq adhostem mniqua uia eẽt cũc¬
tati sunt. Dem̃ samnites ꝑaꝑta locabreui
circuitu in loca plana campanos campos
agm̃ dimittunt. ibiq primum castra ĩ
conspectu hostib data. Deiñ leuib p̃liis
equitum sepius qm peditum. utrimq ꝑi¬
culum factum. nec aut euentus eorum
romanum aut more qua trahebant
bellum penitebat. Samnitium contra
ducib carpiparus totidie damnis. ⁊ se¬
nescere dilatione belli uires suȩ uidebant᷑
ltaq in aciem ꝓcedunt equitib in cornra
dirasis qͥb p̃ceptũ erat u̾ĩtentiorẽ ad respectũ
castroꝵ. ne qua eo uis fieret cum ad pre¬

Expanded text:
pressa est. earum fama rerum, magis tamen spes pressa est. earum fama rerum, magis tamen spes Campanae defectionis, in quam coniuratum erat, Samnites in Apuliam uersos rursus ad Caudium reuocauit, ut inde ex propinquo, si qui motus occasionem aperiret, Capuam Romanis eriperent. eo consules cum ualido exercitu uenerunt. et primo circa saltus, cum utrimque ad hostem iniqua uia esset, cunctati sunt; deinde Samnites per aperta loca breui circuitu in loca plana Campanos campos agmen demittunt ibique primum castra in conspectum hostibus data, deinde leuibus proeliis equitum saepius quam peditum utrimque periculum factum; nec aut euentus eorum Romanum aut morae, qua trahebant bellum, paenitebat. Samnitium contra ducibus et carpi paruis cottidie damnis et senescere dilatione belli uires suae uidebantur. itaque in aciem procedunt equitibus in cornua diuisis, quibus praeceptum erat intentiores ad respectum castrorum, ne qua eo uis fieret, quam ad proe
Abbreviated transcription (Latin):
minesq sciant ab ilł etiam que ñ possũt
temptari ne rationem uite reddant me
obuiamire crimini.⁊ offerre me mimi¬
cis me reum dictatura me abdico. Uos
queso coñs. si uobis datum ab senatu ne-¬
gotium fuerit: in me primum ⁊ hunc
mn. foliũ q̃stiones exerceatis. ut appareat
innocentia gr̃a. nos ñ maiestate honoris.
tutos a criminationib istis ẽẽ. Abdicat
inde se dictatura: ⁊ post eum confestĩ foliꝰ
magisterio equitum. Orimumq apud
coñs. his enim absenatu mandata res ẽ.¬
reifacti: adũsus nobilium testimonia
egregie abloluuntur. Publiliꝰ etiamphilo
multiplicatissummis honorib post res
tot domi belloq gestas. ceterum iuisus
nobilitati. causam dixit. absolutusq est.
Nec diutiꝰ ut fit qm dum recens erat q̃stio.
ꝑclara nomina reoꝵ iuguit. Inde labice¬
pit aduliora cap̾ta. Donec contionib fac¬
tionibq adũsus quas comꝑata erat op¬

Expanded text:
minesque sciant ab illis etiam quae non possint minesque sciant ab illis etiam quae non possint temptari ne rationem uitae reddant, me obuiam ire crimini et offerre me inimicis reum, dictatura me abdico. uos quaeso, consules, si uobis datum ab senatu negotium fuerit, in me primum et hunc M. Folium quaestiones exerceatis, ut appareat innocentia nostra nos, non maiestate honoris tutos a criminationibus istis esse.' abdicat inde se dictatura et post eum confestim Folius magisterio equitum; primique apud consules—iis enim ab senatu mandata res est—rei facti aduersus nobilium testimonia egregie absoluuntur. Publilius etiam Philo multiplicatis summis honoribus post res tot domi belloque gestas, ceterum inuisus nobilitati, causam dixit absolutusque est. nec diutius, ut fit, quam dum recens erat quaestio per clara nomina reorum uiguit: inde labi coepit ad uiliora capita, donec coitionibus factionibusque aduersus quas comparata erat op
Abbreviated transcription (Latin):
enimu̾meniꝰ iam famȩ magisqm imꝑii
memor ꝓgressꝰ in contione ita uerba fecit.
Et omnes ante acte iitȩ nos conscios ab eo.
quirites ⁊ hic ipse honos delatus ad metes-¬
tis ẽ. innocentiȩ meȩ. Neq enim quod sepe
alias. quodita tempora postulabant.r.p.
qui bello clarissimus ẽẽt: s qui maxime
ꝓcul ab his coitionib uitamegiss dictator.
delegendus exercendis q̃stionib fuit. S qm̃
quidem nobiles homines quade causauoᷤs
existimare. quam ꝓme magistratu qͥcqm
incomꝑtum dicere melius ẽ. primum ip¬
sas expugnare q̃stiones omni ope adnisi
sunt. Dem post qm ad id parum potentes
erant. ne causam dicerent. inp̃sidia adu̾¬
sariorum appellatiõnum. ⁊ tribunitium
auxilium patritii confugerunt. Postre-¬
mo repulsi inde omnia tutiora. qm ad eo
innocentiam suam. Purgarent. uisa ĩnoᷤ
irruerunt.⁊ priuatis dictatorem poscere
reum. u̾ecundie non fuit. ut om̃s dii ho¬

Expanded text:
enimuero Maenius, iam famae magis quam imperii enimuero Maenius, iam famae magis quam imperii memor, progressus in contionem ita uerba fecit: 'et omnes ante actae uitae uos conscios habeo, Quirites, et hic ipse honos delatus ad me testis est innocentiae meae; neque enim, quod saepe alias, quia ita tempora postulabant rei publicae, qui bello clarissimus esset, sed qui maxime procul ab his coitionibus uitam egisset, dictator deligendus exercendis quaestionibus fuit. sed, quoniam quidam nobiles homines—qua de causa uos existimare quam me pro magistratu quicquam incompertum dicere melius est—primum ipsas expugnare quaestiones omni ope adnisi sunt; dein, postquam ad id parum potentes erant, ne causam dicerent, in praesidia aduersariorum, appellationem et tribunicium auxilium, patricii confugerunt; postremo repulsi inde—adeo omnia tutiora quam ut innocentiam suam purgarent uisa— in nos inruerunt, et priuatis dictatorem poscere reum uerecundiae non fuit;—ut omnes di ho
Abbreviated transcription (Latin):
seu conscientiȩ uis calabios obuium nouiũq
ea capita coniurationis fuerant. Oriꝰqm no¬
minarentur apud dictatorem. mors haud
dubie ab ipsis conscita iuditio subtraxit. De¬
inde ut questiomi campaniȩ mat̾ia decessit.
u̾sa romam int̾p̃tando resnon noĩatim qͥ
capue s muniũsum qui usqͣm coissent. con¬
iurassent ue adũsus rem. p. queri senatus
iussisse.: ⁊ coitiones honorum adipiscendoꝵ
nefine ulla q̃stionis sue ius eẽ. Postulabant᷑
gͦ nobiles homines. appellantibq tribu¬
nos nemo erat auxilio quin nomina reci¬
ꝑentur. Inde nobilitas. Nec hi mͦ in quos
crimen intendebatur. s uniu̾si simul ne-¬
gare nobilium io crimen eẽ. quib si nulla
obstetur. fraude pateat iua adhonorems
hominum nouorum ipsos adeo dictatorem
magistrumq equitum reos magisqͣm que¬
sitores idoneoseiuscriminis eẽ. intellecturoᷤ q¬
ita idẽẽ. simul magistratuebissent. Tum

Expanded text:
seu conscientiae ui, Calauios Ouium Nouiumque seu conscientiae ui, Calauios Ouium Nouiumque —ea capita coniurationis fuerant—priusquam nominarentur apud dictatorem, mors haud dubie ab ipsis conscita iudicio subtraxit. deinde, ut quaestioni Campanae materia decessit, uersa Romam interpretando res: non nominatim qui Capuae sed in uniuersum qui usquam coissent coniurassentue aduersus rem publicam quaeri senatum iussisse et coitiones honorum adipiscendorum ne fine ulla quaestionis suae ius esse. postulabantur ergo nobiles homines appellantibusque tribunos nemo erat auxilio quin nomina reciperentur. inde nobilitas, nec ii modo in quos crimen intendebatur sed uniuersi, simul negare nobilium id crimen esse quibus, si nulla obstetur fraude, pateat uia ad honorem, sed hominum nouorum; ipsos adeo dictatorem magistrumque equitum reos magis quam quaesitores idoneos eius criminis esse intellecturosqita id esse simul magistratu abissent. tum
Abbreviated transcription (Latin):
tium fcã. Nec diu ꝓditorib inpunita res
fuit. Haud ꝓcul inde exercitus romanus
erat. cuius primo impetu urbs sita in
plano capitur. lucerini ac samnites ad it̾¬
nitionem cesi. Eoq ira ꝓcessit ut rome
quoq cum de colonis mittendis luceriã
consuleretur senatusinulti delenclamur¬
bem censerent. Preter odium quod execrabi¬
le in his captos erat longinquitas quoq ab¬
horrere a relegandis tam procul ab domo
ciuib. int̾ tam infestas gentes cogebat. Ui¬
cit tam̃ sententia ut mitterentur coloni.
duomił.⁊ quingentimissi. Eod̃ anno cum
omnia infida romaniseẽnt: capue qͦ oc¬
culte. Principum conuirationes fc̃ẽ. De qͥb
cum ad senatum relatum eẽt: haud quaꝗͣ
neglecta res questiones decrete dictatoremq
q̃stionib exercendis dici placuit.C. meniꝰ
dictus. is .m. fol. magist̾ equitum dix̃. Ingẽs
erat magistratus eiusterror. Itaq siue timor

Expanded text:
tium facta; nec diu proditoribus impunita res tium facta; nec diu proditoribus impunita res fuit. haud procul inde exercitus Romanus erat, cuius primo impetu urbs sita in plano capitur. Lucerini ac Samnites ad internecionem caesi; eoque ira processit ut Romae quoque, cum de colonis mittendis Luceriam consuleretur senatus, multi delendam urbem censerent. praeter odium, quod exsecrabile in bis captos erat, longinquitas quoque abhorrere a relegandis tam procul ab domo ciuibus inter tam infestas gentes cogebat. uicit tamen sententia ut mitterentur coloni; duo milia et quingenti missi. eodem anno, cum omnia infida Romanis essent, Capuae quoque occultae principum coniurationes factae. de quibus cum ad senatum relatum esset, haudquaquam neglecta res: quaestiones decretae dictatoremque quaestionibus exercendis dici placuit. C. Maenius dictus; is M. Folium magistrum equitum dixit. ingens erat magistratus eius terror; itaque siue timoris
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatum audierunt. ꝓuictis romanos ha-¬
buisse. uiuentute armis samnites uiuisse.
fugatis inde samnitib incerta pace ag̃e nec
claudentis portas romanis. ui arcessant bel¬
lum ⁊ obstinatos claudere. siexercitus admo¬
ueatur. in ea fluctuatione animoꝵ oppͥmi in¬
cautõ posse. His auctorib mota ꝓpiꝰ castra mis¬
siq eodem temꝑe circa tria oppida milites
partim armati. qui occulti ꝓpinqͣ menib insi¬
derent loca. partim togati tectis ueste gladuꝰ
qui sublucem aꝑtis portis urbes ingred̾ent᷑.
Abhis simul custodes trucidari cepti. simul
datum signum armatis. ut ex insidiiscon¬
currerent ita porte occupate: triaq oppi¬
da eadem hora eodemq consisio capta. S
quia absentib ducib impetꝰ ẽ. factus: nul¬
lus modꝰ cedib fuit. deletaq ausonũ gens
uix certo defectionis crimine. ꝑm̃ ac si inter¬
ne cuio bello certass. Eodem anno ꝓdito
hostib romano presidio. luceria samni¬

Expanded text:
pugnatum audierint, pro uictis Romanos hapugnatum audierint, pro uictis Romanos habuisse, iuuentute, armis Samnitem iuuisse; fugatis inde Samnitibus incerta pace agere nec claudentes portas Romanis, ne arcessant bellum, et obstinatos claudere si exercitus admoueatur; in ea fluctuatione animorum opprimi incautos posse. his auctoribus mota propius castra missique eodem tempore circa tria oppida milites, partim armati qui occulti propinqua moenibus insiderent loca, partim togati tectis ueste gladiis qui sub lucem apertis portis urbes ingrederentur. ab his simul custodes trucidari coepti, simul datum signum armatis ut ex insidiis concurrerent. ita portae occupatae triaque oppida eadem hora eodemque consilio capta; sed quia absentibus ducibus impetus est factus, nullus modus caedibus fuit deletaque Ausonum gens uix certo defectionis crimine perinde ac si interneciuo bello certasset. eodem anno prodito hostibus Romano praesidio Luceria Samni
Abbreviated transcription (Latin):
cedis ⁊ defectionis auctores. uinctos romã
deducunt. Ceterã i multitudinẽ inco-¬
lumem p̃sidio inposito sore relinquunt.
Om̃s qui romam deducti erant uirgis ĩ
foro cesi. ac securi ꝑcussi. sũmo gaudio ple¬
bis. cuius maxiie int̾ erat tutam uͥq
que passim in colonias miteretur. mul¬
titudinem eẽ.: Coñs. ab sora ꝓfecti in agros
atq urbes ausonum bellum intulerunt.
Motanamq omnia aduentu samnitiũ
cum apud lautulas dimicatum ẽ. fũant:
conuirationesq cura campaniam passi
facte. Nec capua ipsa crimine caruit. Quin
romam quoq ⁊ ad principum quosdam inqͥ¬
rendos uentum ẽ. Ceterum ausonum gens ꝓ¬
ditione urbium sicut sora in potestatem ue¬
nit. Ausona i minturne ⁊ uestina urbe erãt.
ex quib principes uiuentutis duodecĩ nũo
inꝑditionem urbium suaꝵ conuirati ad cõs.
uenuint. docent suosiampͥdem exoptantes
samnitium aduentum simul ad lautulas

Expanded text:
caedis et defectionis auctores, uinctos Romam caedis et defectionis auctores, uinctos Romam deducunt; ceteram multitudinem incolumem praesidio imposito Sorae relinquunt. omnes qui Romam deducti erant uirgis in foro caesi ac securi percussi summo gaudio plebis, cuius maxime intererat tutam ubique quae passim in colonias mitteretur multitudinem esse. consules ab Sora profecti in agros atque urbes Ausonum bellum intulerunt. mota namque omnia aduentu Samnitium cum apud Lautulas dimicatum est fuerant, coniurationesque circa Campaniam passim factae nec Capua ipsa crimine caruit; quin Romam quoque et ad principum quosdam inquirendo uentum est. ceterum Ausonum gens proditione urbium sicut Sora in potestatem uenit. Ausona et Minturnae et Uescia urbes erant, ex quibus principes iuuentutis duodecim numero in proditionem urbium suarum coniurati ad consules ueniunt. docent suos iam pridem exoptantes Samnitium aduentum, simul ad Lautulas
Abbreviated transcription (Latin):
cuspuobis⁊ nox erit. que omnia ex incerto
maiora territis ostentat. Ego iam terrore
omnia implebo. uos arcem intenti tenete.
decurrit inde qͣnto maxime poterat cũ
tumultu ad arma. ⁊ ꝓpt̾ ur̃am fidem ciues
clamitans: arx abhostib capta ẽ. defen¬
dite. ite. hec incedens principũ forib hec
obuiis. hec excurrentib inpublicum pa-¬
uidis increpat. Acceptum ab uno pauorẽ.
plures purbem ferunt. Trepidi magistra¬
tus missis ad arcem exploratib cum tela ⁊
armatos tenere arcem multiplicato nũo
audirent. auertunt animos a spe recuꝑan-¬
de arcis. fuga cuncta complentur. porteq
ab semisomnis ac maxima parte mermibꝰ
refringuntur. Quarum ꝑunam p̃sidium
romanum clamore excitatum irrũpit.¬
⁊ concursantes ꝑuias pauidos cedit. Iam
sora capta erat. cum cõs. prima luce con¬
uenere. Et quos reliquos fortuna ex noctꝰ¬
na cede ac fuga fecerat. in deditionem acci-¬
sensu destinabantur. infande colonoꝵ

Expanded text:
locus pro uobis et nox erit, quae omnia ex incerto locus pro uobis et nox erit, quae omnia ex incerto maiora territis ostentat. ego iam terrore omnia implebo; uos arcem intenti tenete'. decurrit inde, quanto maxime poterat cum tumultu 'ad arma' et 'pro uestram fidem, ciues' clamitans; 'arx ab hostibus capta est; defendite, ite.' haec incidens principum foribus, haec obuiis, haec excurrentibus in publicum pauidis increpat. acceptum ab uno pauorem plures per urbem ferunt. trepidi magistratus missis ad arcem exploratoribus cum tela et armatos tenere arcem multiplicato numero audirent, auertunt animos a spe reciperandae arcis. fuga cuncta complentur portaeque ab semisomnis ac maxima parte inermibus refringuntur, quarum per unam praesidium Romanum clamore excitatum inrumpit et concursantes per uias pauidos caedit. iam Sora capta erat, cum consules prima luce aduenere et quos reliquos fortuna ex nocturna caede ac fuga fecerat in deditionem accisensu destinabantur et infandae colonorum
Abbreviated transcription (Latin):
iubet. Deductusq traditurum urbem pro¬
mittit. Iussus inde cum quonam mͦ id p̃sta-¬
turus ẽẽt ꝑcunctantes doceret. hauduana
afferre ꝑpulit ꝓpe adiuncta menib roma-¬
na castra. ut .ui. mił. ab oppido remou̾entur.
fõre ut minus intenta in custodiam urbis.
diurne stationes ac nocturne uigilie eẽnt.
ipse insequenti nocte sub oppido siluestrib
locis cohortib insidere iuissis. decem milites
delectos secum ꝑ ardua ac ꝓpe inuia aciem¬
in arcem ducit. plurib qͣm ꝓ numero uiroꝵ
missilib telis eo collatis ad hoc saxa erant.
⁊ tem̃e iacentia ut fit in asꝑis. ⁊ de industͥa
etiam quolocus tutior eẽt ab oppidanis con-¬
gesta. uͥ cum constituiss romanos semitãq
angustam iarduam erectamq ex oppido ĩ
arcem ostendiss. Hoc quidem ascensu inqͥt.
uł tres armati qmlibet multitudinẽ ar¬
cuerint. Uos i decemnũo ⁊ quod plus ẽ. ro¬
mani romanoꝵq fortissimi uiri estis. lo

Expanded text:
iubet deductusque traditurum urbem proiubet deductusque traditurum urbem promittit. uisus inde, cum quonam modo id praestaturus esset percontantes doceret, haud uana adferre, perpulit prope adiuncta moenibus Romana castra ut sex milia ab oppido remouerentur: fore ut minus intentae in custodiam urbis diurnae stationes ac nocturnae uigiliae essent. ipse insequenti nocte sub oppido siluestribus locis cohortibus insidere iussis decem milites delectos secum per ardua ac prope inuia in arcem ducit, pluribus quam pro numero uirorum missilibus telis eo conlatis; ad hoc saxa erant et temere iacentia, ut fit in aspretis, et de industria etiam quo locus tutior esset ab oppidanis congesta. ubi cum constituisset Romanos semitamque angustam et arduam erectam ex oppido in arcem ostendisset, 'hoc quidem ascensu' inquit, 'uel tres armati quamlibet multitudinem arcuerint; uos et decem numero et, quod plus est, Romani Romanorumque fortissimi uiri estis. et
Abbreviated transcription (Latin):
equitum. id conuenerat signum hostium ter-¬
ga inuadit. Ita circumuenti samnitesqua po¬
test quisq fugam ꝑ diũsa petunt. Ingens mł¬
titudo ꝑ metum in unum conglobata. ac se¬
met ip̃am turba inpediens in medio cesa.¬
Castra hostium capta. direptaq quoꝵ p̃da
onustum tũ militem in romana castra dicta-¬
tor reducit. haud quaqͣm tam ictoria letũ
qm quod pret̾ exiguam deformatam incen-¬
dio partem cet̾a contͣ spẽ salua inuenit. Ad
soram inde reditum. nouiq consules .m. pe¬
tilius .c. sulpitius. exercitum ab dictatore
fabio accipiunt. magna parte ueterũ mili¬
tum dimissa. nouisq cohortib insupplem̃-¬
tum adductis. Ceterum cum ꝓpt̾ difficilem
urbis situm nec oppugnandi satis certa ratio
iniretur. ⁊ aut temꝑe longinquo aut pre-¬
cepͤ ꝑicłosa uctoria ẽẽt. soranus transfuga
clamex oppido ꝓfectus. cum ad iugiles ro-¬
manos penetrass duci se extimplo ad cõs.

Expanded text:
equitum—id conuenerat signum—hostium terequitum—id conuenerat signum—hostium terga inuadit. ita circumuenti Samnites, qua potest quisque, fugam per diuersa petunt; ingens multitudo in unum metu conglobata ac semet ipsam turba impediens in medio caesacastra hostium capta direptaque, quorum praeda onustum militem in Romana castra dictator reducit, haudquaquam tam uictoria laetum quam quod praeter exiguam deformatam incendio partem cetera contra spem salua inuenit. ad Soram inde reditum; nouique consules M. Poetelius C. Sulpicius exercitum ab dictatore Fabio accipiunt magna parte ueterum militum dimissa nouisque cohortibus in supplementum adductis. ceterum cum propter difficilem urbis situm nec oppugnandi satis certa ratio iniretur et aut tempore longinqua aut praeceps periculo uictoria esset, Soranus transfuga clam ex oppido profectus, cum ad uigiles Romanos penetrasset, duci se extemplo ad consules
Abbreviated transcription (Latin):
atus poterant. ⁊ siomnes iuuare uelint:ini¬
qua loca sunt.ltaq non frustrabor ego. uos
castra hicrelinquendo. inqueq infecta uic-¬
toria sicut pristino die nos recipiatis. Armiᷤᷤ
munim̃ta ñ munim̃tis arma tuta eẽ. debẽt.
Castra habeant repetantq quib oꝑe ẽ. traħe
bellum. nos omnium rerum respectum p̃t̃¬
qm uictorie nobis abscidamus. ferte signa
in hostem. uͥ extra uallum agmen excesse-¬
rit: castra quib imꝑatum ẽ. incendant. dãp¬
na ur̃a milites omnium cirra qui defecer̃t
ppłorum p̃da sartientur. Et oratione dicta¬
torisnecẽit̾atis qs ultime in lexerat milites.
accensi uadunt in hostem. ⁊ respectus ipse
ardentium castrorum qͣmqͣm ꝓximis tan-¬
tum. ita enimuisserat dictator ignis ẽ. sub¬
ditus. haudparuum fuit irritam̃tum.Ita-¬
q uelut uerordes illati: signa pͥmo impetu
hostium tͦga inuaditͣ. turbant. Et intemꝑe
post qͣm ardentia ꝓcul uidit castra magister

Expanded text:
atus poterant et, si homines iuuare uelint, iniatus poterant et, si homines iuuare uelint, iniqua loca sunt. itaque non frustrabor ego uos castra hic relinquendo, in quae infecta uictoria sicut pristino die uos recipiatis. armis munimenta, non munimentis arma tuta esse debent. castra habeant repetantque quibus operae est trahere bellum: nos omnium rerum respectum praeterquam uictoriae nobis abscidamus. ferte signa in hostem; ubi extra uallum agmen excesserit, castra quibus imperatum est incendant; damna uestra, milites, omnium circa qui defecerunt populorum praeda sarcientur.' et oratione dictatoris, quae necessitatis ultimae index erat, milites accensi uadunt in hostem, et respectus ipse ardentium castrorum, quamquam proximis tantum—ita enim iusserat dictator—ignis est subditus, haud paruum fuit inritamentum. itaque uelut uecordes inlati signa primo impetu hostium turbant; et in tempore, postquam ardentia procul uidit castra magister
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam aduersam eam pugnam romanis
fuisse. atq in ea cecidisse.&. aulium mag̃.
equitum. Suffectus in locum aulii c. fabius
magist̾ equitum cum exercitu nono ab ro¬
ma aduenit.⁊ ꝑ p̃missos nuntios consulto
dictatore uͥ subsisteret. quo ue temꝑe ⁊ qua
ex parte hostem adgrederetur substitit. oc¬
cultus. ad om̃a satisexploratis consiliis dic¬
tator. cum ꝑaliquot dies post pugnam con.¬
tinuss suos intra ualium obsessi magisꝗͣ
obsidentis m̃ signumrepente pugne ꝓposuit.
⁊ efficatius ratus ad accendendos uiroꝵ fortiũ
animos nullam alibi qm in semet ip̃o cuiqͣm
relictam spem de magistro equitum nouoq
er̾titu militem celauit.: i tanqͣm nulla nͥ in
eruptione speseẽt. locis inquit angustis mi-¬
lites dep̾hensi nisi quam uictoria patefec̾imꝰ
uiam nullam habemꝰ. Statiua nr̃a munim̃¬
tosatistuta sunt. s in opia ead̾ infesta. Nã ⁊
circa omã defecerunt. uñ subuehi comme-¬

Expanded text:
quosdam aduersam eam pugnam Romanis quosdam aduersam eam pugnam Romanis fuisse atque in ea cecidisse Q. Aulium magistrum equitum. suffectus in locum Auli C. Fabius magister equitum cum exercitu nouo ab Roma aduenit et per praemissos nuntios consulto dictatore ubi subsisteret quoue tempore et qua ex parte hostem adgrederetur, substitit occultus ad omnia satis exploratis consiliis. dictator cum per aliquot dies post pugnam continuisset suos intra uallum obsessi magis quam obsidentis modo, signum repente pugnae proposuit et efficacius ratus ad accendendos uirorum fortium animos nullam alibi quam in semet ipso cuiquam relictam spem de magistro equitum nouoque exercitu militem celauit et, tamquam nulla nisi in eruptione spes esset, 'locis' inquit 'angustis, milites, deprehensi, nisi quam uictoria patefecerimus uiam nullam habemus. statiua nostra munimento satis tuta sunt sed inopia eadem infesta; nam et circa omnia defecerunt unde subuehi comme
Abbreviated transcription (Latin):
cum pedestre prelium iniit. Quo haud du¬
bie suꝑat romanus. recuꝑatumq ausicor¬
pus mixta cum dolore letitia uictores in cast᷑
referunt. Samnites duce amisso ⁊ ꝑ eq̃stre
certamen temptatis iuirib omissa satricusa
quam ne quiqm defendirebantur. ad plisti
ce obsidionem redeunt. intraq paucos dies
satricula romanus ꝑdeditionem. plistica
puim samnis potitur. Mutata iñ belli se¬
desẽ. adsoram ex samnio. apuliaq traduc¬
taͣ legiones. Sora ad samnites defecerat. int̾¬
fectis colonis romanoꝵ. Quo cum prior ro¬
manus exercitus ad ultiscendam ciuiũ necẽ.
recuꝑandamq coloniam magnis itinerib
p̾ueniss. sparsi ꝑ uiasspeculatores sequi le¬
giones samnitium. nec iamꝓcul abeẽ alii
suꝑ alios nuntiarent: obuiam itum hosti.
atq adsautulas ancipiti plio dimicatũ ẽ.
Noncecles. ñ fuga alterius partis. s nox ĩcer¬
tos uictiuictores ne eẽnt diremit. Inuenio ap̃

Expanded text:
cum pedestre proelium iniit, quo haud ducum pedestre proelium iniit, quo haud dubie superat Romanus, reciperatumque Auli corpus mixta cum dolore laetitia uictores in castra referunt. Samnites duce amisso et per equestre certamen temptatis uiribus, omissa Saticula, quam nequiqcae obsidionem redeunt, intraque paucos dies Saticula Romanus per deditionem, Plistica per vim Samnis potitur. mutata inde belli sedes est; ad Soram ex Samnio Apuliaque traductae legiones. Sora ad Samnites defecerat interfectis colonis Romanorum. quo cum prior Romanus exercitus ad ulciscendam civium necem reciperandamque coloniam magnis itineribus pervenisset et sparsi per vias speculatores sequi legiones Samnitium nec iam procul abesse alii super alios nuntiarent, obviam itum hosti atque ad Lautulas ancipiti proelio dimicatum est. non caedes non fuga alterius partis sed nox incertos victi victoresne e
Abbreviated transcription (Latin):
sic fortuna exerciit opes. ut insignis utrĩq
clades. ⁊ clara ipsoꝵ ducum ederent fun̾a
Prior samnitium imꝑator egre patiens
quod tam ferocit̾ adequitass: iñ se fun¬
di fugariq orando hortãdoq militeᷤ p̃liũ
iterauit. In quem insignẽ int̾ suos cientẽ
pugnam magister equitum romanĩs
infesta cuspide itaꝑmisit equum. ut uno
ictu exanimem equo precipitaret. Nec
ut fit ad duciscasum ꝑculsa magis qͣm
irrit᷑a ẽ. multitudo. Omnes qui circa erãt
in aulium temere inuectum ꝑ hostiũ
turmas tela coniecerunt. fr̃i precipuũ
decus ulti samnitium imꝑatoris dede-¬
runt. Is uictorem detractũ ex equo ma¬
gistrum equitum plenꝰ meroris atq irȩ
trucicdauit. Nec multum abfuit. quin corꝑe
etiam quia int hostiles ceciderat turmas
samnites potirentur. S extimplo ad pedes
descensum ab romanis ẽ. coactiq idem sam-¬
nites facere repentina acies circa corpora dy-¬

Expanded text:
sic fortuna exercuit opes ut insignes utrimque sic fortuna exercuit opes ut insignes utrimque clades et clara ipsorum ducum ederet funera. prior Samnitium imperator aegre patiens, quo tam ferociter adequitasset, inde se fundi fugarique, orando hortandoque equites proelium iterauit; in quem insignem inter suos cientem pugnam magister equitum Romanus infesta cuspide ita permisit equum ut uno ictu exanimem equo praecipitaret. nec, ut fit, ad ducis casum perculsa magis quam inritata est multitudo; omnes qui circa erant in Aulium temere inuectum per hostium turmas tela coniecerunt; fratri praecipuum decus ulti Samnitium imperatoris <di> dederunt. is uictorem detractum ex equo magistrum equitum plenus maeroris atque irae trucidauit, nec multum afuit quin corpore etiam, quia inter hostiles ceciderat turmas, Samnites potirentur. sed extemplo ad pedes descensum ab Romanis est coactique idem Samnites facere; et repentina acies circa corpora du
Abbreviated transcription (Latin):
parem dolorem hosti reddent cucumsi dt̃.
Anno curumacto bellum deinceps ab dic¬
tatore .&. fabio gestumẽ. Coñs. noui sicut su¬
piores rome manserunt. fabius ad accipiẽ¬
dum ab emilio exercitum adsatriculã cũ
supplemento uenit. Neq enim samnites
ad plistiam manserant. s accitis ab domo
nouis militib multitudine freti castra
eod̾ quo antea loco posuerunt. lacessentẽ ꝙ
plio romanoᷤ auert̾e ab obsidione conaba¬
ntur. so intentiꝰ dictator in menia hostiũ
uersus id bellum tanti ducere. quod ur¬
bem oppugnabat securior ab samnitib
ag̾e. stationib mͦ oppositis. ne qua ĩ castͣ
uis fieret. Po ferotius adequitare samni¬
tes uallo: neq otium pati. Et̃ cum iã ꝓpe
inportis castrorum ẽet. hostis: nicħ consul¬
to dictatore magist̃ equitum .e. auliꝰ cer¬
retanus magno tumultu cum omnib
turmis equitum euectus submouit hos¬
tem cum in minime ꝑtinaci geñe pugnȩ

Expanded text:
parem dolorem hosti redderent, circumsidunt. parem dolorem hosti redderent, circumsidunt. anno circumacto bellum deinceps ab dictatore Q. Fabio gestum est. consules noui, sicut superiores, Romae manserunt; Fabius ad accipiendum ab Aemilio exercitum ad Saticulam cum supplemento uenit. neque enim Samnites ad Plisticam manserant sed accitis ab domo nouis militibus multitudine freti castra eodem quo antea loco posuerunt lacessentesque proelio Romanos auertere ab obsidione conabantur. eo intentius dictator in moenia hostium uersus id bellum tantum ducere quod urbem oppugnabat, securior ab Samnitibus agere stationibus modo oppositis ne qua in castra uis fieret. eo ferocius adequitare Samnites uallo neque otium pati; et cum iam prope in portis castrorum esset hostis, nihil consulto dictatore magister equitum Q. Aulius Cerretanus magno tumultu cum omnibus turmis equitum euectus summouit hostem. tum in minime pertinaci genere pugnae