comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruire satagebat. & ad iutrix discipline regula¬
ris eidem matri existere: minores docendo uol
castigando curabat: cuius ut uistus iuxta apos¬
tolõ in infirmitate ꝑficer &ur: tacta ẽ repente
grauis simo corporis morbo & ꝑannos uoe uem piarcur
demptoris nr̃i prouisione multũ fatigata  Vlidelic & ielque¬
quid in ea uitu sordidantis int̃ uistutes ꝑignorantia uel in¬
curiã resediss& : totũ hoc caminus diutinȩ tribulations
pusculo egressa decubiculo quo manebat: ludit manifes¬
te quasi corpus hominis quod e& sole clarius sindone
in uolutum in sublime ferri elatum uidelices dedomo
in qua sorores pausare solebant: cumq diligentius intus¬
reur quotrahente le uar&ur sursũ haeo quã contem¬
plabatur species corporis gloriosi : uidit quasi funibus ai¬
roclariorib: insuꝑna toller&ur. donec gelis patentibs
introducta amplius ab illa uideri non potuit: nec dubũ

Expanded text:
servire satagebat, et adjutrix disciplinae regulaservire satagebat, et adjutrix disciplinae regularis eidem matri existere, minores docendo vel castigando curabat. Cujus ut virtus juxta Apostolum in infirmitate perficeretur, tacta est repente gravissimo corpordemptoris nostri provisione multum fatigata: videlicet ut quicquid in ea vitii sordidantis inter virtutes per ignorantiam vel incuriam resedisset, totum hoc caminus diutinae tribulationispusculo, egressa de cubiculo quo manebat, vidit manifeste quasi corpus hominis, quod esset sole clarius, sindone involutum in sublime ferri, elatum videlicet de domo in qua sorores pausare solebant. Cumque diligentius intueretur quo trahente levaretur sursum haec quam contemplabatur species corporis gloriosi, vidit quod quasi funibus auro clarioribus in superna tolleretur, donec coelis patentibus introducta, amplius ab illa videri non potuit. Nec dubium
Abbreviated transcription (Latin):
caeleste Itẽ ꝙ̃ dam exeisdem ancillis di cũ pfato
taca morbo atq ad extrema eẽ ꝑducta : coepit subito
it lucernã quȩ inibi accensaerat extinguerent: quod cũ
adextremũ intulit : scio quod me haec in sanamente loqui
arbi tramini: sediam nunc nonita eẽ cognoscite: Nãue¬
re dico uobis quiadomũ hanc tantaluce in pl&ic eẽ ꝑs¬
picio ut ur̃a illa lucerna mihi omni modis esse uideatur
obscura: & cũneadhuc quidem tidia loquenti quis quã
responder& ueli cosensũ p̃ber& : Iterũ dix̃ : accendite
coepitq narrate quia apparuerit sibi quidã uirdĩ qui eo de
anno fuerat defunctus : dicens quod adueniente diluculo
circa exostũ diei puellȩ moste probataẽ Uirii¬
ũ autẽ &ipsa mat̃ piado deuotae congregationis ae dil¬
burga essec rapienda demundo apparuit uisio miran¬
da cuidam de sororibus cui nom̃erat torcgio quȩ
multis iam annis in eodem monasterio comorata
& ipsa semꝑ in omnihumilitatẽ ac inceritate dõ

Expanded text:
a est. Item quaedam ex eisdem ancillis Dei cum praefato tacta morbo, atque ad extrema esset perducta, coepit subito ut lucernam quae inibi accensa erat, exstinguerent: quod cum ad extremum intulit: « Scio quod me haec insana mente loqui arbitramini; sed jam nunc non ita esse cognoscite: nam vere dico vobis, quod domum hanc tanta luce impletam esse perspicio, ut vestra illa lucerna mihi omnimodis esse videatur obscura. » Et cum ne adhuc quidem talia loquenti quisquam responderet, vel adsensum praeberet, iterum dixit: « Accendite » Coepitque narrare quia apparuerit sibi quidam vir Dei  Al. om. Dei qui eodem anno fuerat defunctus, dicens quod adveniente diluculo circa exortum diei puellae morte probata um autem et ipsa mater pia Deo devotae congregationis Aedilburga esset rapienda de mundo, apparuit visio miranda cuidam de sororibus, cui nomen erat Torctgyd, quae multis jam annis in eodem monasterio commorata, et ipsa semper in omni humilitate ac sinceritate Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sic uidentibus cunctis ad caeli sealta subduxit: ut nullie&
dubium qua ipsulux ꝙ̃ animas famulurũxpĩ ess& duc¬
tura uel sus ceptura in caelis . &uc̃ corporib eurũ locũ in quo
requi&ure & diem resur rectionis essent expectatura& mon¬
primas ostiorũ uel fenestrarũ radui lucis omnem
diurni luminis uiderentur superare fulgorem:uii¬
Srat in eodem monasterio puertrium circit̾ non amplus
annorũ aesica nomine : qui propt̃ infantilem adhuc abuca
in uirginũ dõ dedicatarũ solebat cellanutriri. ibique
meditari : hic p̃fata pestilentia tactus. ubi ad extrema
At uirgo illa quã moriens uocabat : mox in loco quo erat

Expanded text:
sic videntibus cunctis ad caeli se alta subduxit; ut nulli esset sic videntibus cunctis ad caeli se alta subduxit; ut nulli esset dubium, quin ipsa lux quae animas famularum Christi esset ductura vel susceptura in caelis, etiam corporibus earum locum in quo requietura, et diem resurrectionis essent exspectatura, monquod mane ingressi per rimas ostiorum vel fenestrarum radii lucis, omnem diurni luminis viderentur superare fulgoremrat in eodem monasterio puer trium circiter, non amplius, annorum, Aesica nomine, qui propter infantilem adhuc aetatem in virginum Deo dedicatarum solebat cella nutriri, ibique medicari. Hic praefata pestilentia tactus, ubi ad extrema At virgo illa quam moriens vocabat, mox in loco quo erat
Abbreviated transcription (Latin):
historiae nrẽ ecdȩsiasticȩ inserere curauimus: cũ tẽpestaes
sȩpo dicta cladis : late cuncta de populans &iaẽ pastẽ mo¬
nasterii huius illam qua uiri tenebantur in uasissec. &
passim cotidie raperentur ad dnm̃ sollicita mat̾ congre¬
gationis quahora &iant eã monasterii pastẽ ꝙ̃ ancil¬
larumdĩ caterua a uirorũ erat secr&a contubernio
eadem plaga tanger&. crebrius in conuentusororũ
poni. E crmiteriũ fieri uellent cum eas eodem quo
c&eros ex t̃mino raptari emundo contigere : cũq
laudis psid modiis ȩgressȩ deoratorio famulȩ xpĩ ad
sepulcra fratrũ quieas ex hacluce p̃cesserant solitas dy
laudes decantarent: Ecce subitolux missa celitus ueli¬
tilinteum magnũ uenit suꝑ om̃s : tantoq eas stupore
ꝑculit ut &ic̃ canticũ quodcanebant treme facto brtr¬
miterent : ipse autẽ splendor aemissȩ lucis in cuius con¬
paratione sol meridianus uideriposse obscurus non

Expanded text:
Historiae nostrae ecclesiasticae inserere curavimus. Cum tempestas Historiae nostrae ecclesiasticae inserere curavimus. Cum tempestas saepe dictae cladis late cuncta depopulans, etiam partem monasterii hujus illam qua viri tenebantur, invasisset, et passim quotidie raperentur ad Dominum; sollicita mater congregationis, qua hora etiam eam monasterii partem, qua ancillarum Dei caterva a virorum erat secreta contubernio, eadem plaga tangeret, crebrius in conventu sororum poni et cimiterium fieri vellent, cum eas eodem quo caeteros exterminio raptari e mundo contingeret. Cumque laudis psalmodiis, egressae de oratorio famulae Christi, ad sepulcra fratrum, qui eas ex hac luce praecesserant, solitas Domino laudes decantarent, ecce subito lux emissa caelitus veluti linteum magnum venit super omnes, tantoque eas stupore perculit, ut etiam canticum quod canebant tremefactae intermitterent. Ipse autem splendor emissae lucis, in cujus comparatione sol meridianus videri posset obscurus, non
Abbreviated transcription (Latin):
desistit¬
Nonolum autẽ sub positi cidem fer&ro uel ad positicurantur
grot sed & astulae de illo abscisȩ atq adfirmos ad latȩ
atã illis solent adferre medelam : hic sane prius quã ep̃s
factus ee: duo p̃clara monasteria unũ sibi alterũ sororisuae
aedilburgȩ conseraxerat : quod utrumq regularib: dis¬
ciplinis optime instituerat: sibi quidem in regione suder¬
geona iuxta fluuiũ tamensem in loco quȩ uocatur cero¬
taesie id est caeroti insula sororis autẽ in orientalis saxonũ
dõ deuotarum mater acnutrix poss& existere femina¬
rum ꝙ sus cepto monasterii regimine : condignã se inom¬
nibus epĩs cõfratre & ipsa recte uiuendo & subiectis
regulariter & pie consulendo pbuit ut &iũ caelestico
indicio fuere miracula:¬
nhoc & enim monasterio plura uistutũ sunt signa patrata.
q̃: & ad memoriã aedificationẽq: sequentiũ abhis qui no¬
uere descripta habentur amultis: equib: & nos aliqua

Expanded text:
desistitNon solum autem subpositi eidem feretro vel adpositi curantur aegroti, sed et astulae de illo abscissae atque ad infirmos adlatae, citam illis solent adferre medelam. Hic sane priusquam episcopus factus esset, duo praeclara monasteria, unum sibi, alterum sorori suae Aedilbergae construxerat, quod utrumque regularibus disciplinis optime instituerat. Sibi quidem in regione Sudergeona, juxta fluvium Tamensem, in loco qui vocatur Cerotaesei, id est, Ceroti insula; sorori autem in orientali  Al., OrDeo devotarum mater ac nutrix posset existere feminarum. Quae suscepto monasterii regimine, condignam se in omnibus episcopo fratre, et ipsa recte vivendo et subjectis regulariter et pie consulendo praebuit; ut etiam caelestia indicio fuere miraculahoc etenim monasterio plura virtutum sunt signa patrata, quae et ad memoriam aedificationemque sequentium, ab his qui novere, descripta habentur a multis: e quibus et nos aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
turba
beminũ i nommooica iniuentũ ẽ sunco fagũ illud congnue
con itudonis admensurã corporis adeo ut a partecapitistuc
deguionl posset inter poni apaste uero pedum mensura iũ
ne tdriu in farcosagor corpus exceder& : conditus autem ẽ
mesesesa beti doctoris gentiũ cuuus edoctu monuis agter¬
tiasperare didicerat:

Expanded text:
turba hominum non modica, inventum est sarcofagum illud congruae longitudinis ad mensuram corporis, adeo ut a parte capitis etiam cervical posset interponi; a parte vero pedum, mensura quatuor digitorum in sarcofago corpus excederet. Conditus est autem in ecclesia beati doctoris gentium, cujus edoctus monitis caelestia sperare didicera
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. aecerna gaudic p&iuit : Non aut̃ mirũ si diemmo¬
tis uel positus diem cb̃i la&us aspexit: Quei semꝑ usque¬
dum uenir& sollicitus ex pectare curauit: Nã que inter
plura continentiae humilitatis. doctrinȩ. orationum

Expanded text:
itibus aeterna gaudia petivit. Non autem mirum si diem moitibus aeterna gaudia petivit. Non autem mirum si diem mortis, vel potius diem Domini laetus aspexit, quem semper usquedum veniret, sollicitus exspectare curavit. Namque inter plura continentiae, humilitatis, doctrinae, orationum
Abbreviated transcription (Latin):
audierat & prosternensse in terrã. obsecro inquit pater
obsecro in quibdicas quoderat canticum illud labantiũ
quod audiui uenientiũ decȩlis suꝑ oratoriũ hoc & posteps
re de untiũ ad cȩlos : Res pondit ille: si uocẽ carminis audil
& celestes suꝑ uenire co&us cognouisti: p̃cipiotibi innomit
dni nehoc cui quã ante meũ obitũ dicas : Reuera autem
angelorũ fuere sp̃s: quime ad caelestia quȩ semȩ amabam
ac desiderabã p̃mia uocare uenerunt. & postdies uii sere¬
dituros ac me secum ad ducturos esse promiseruNt: qđ qu¬
dem ita ut dictũ ei erat : opere conpl&ũ ẽ: Nũ confestim lan¬
guore corporis tactus ẽ: & hocꝑdies in grauescente. septimo
ut promisũ ei fuerat die post quã obitũ suũ dominici co¬
poris & sanguinis ꝑceptione muniuit. soluta abergastulo
corporis anima scã . ducentib ut credifas est angelis com¬

Expanded text:
audierat, et prosternens se in terram: « Obsecro, inquit, Pateraudierat, et prosternens se in terram: « Obsecro, inquit, PaterObsecro, inquit, ut dicas quod erat canticum illud laetantium quod audivi, venientium de caelis super oratorium hoc, et post tempus redeuntium ad caelos? Respondit ille: Si vocem carminis audisti, et caelestes supervenire coetus cognovisti, praecipio tibi in nomine Domini, ne hoc cuiquam ante meum obitum dicas. Revera autem angelorum fuere spiritus, qui me ad caelestia quae semper amabam ac desiderabam, praemia vocare venerunt, et post dies septem se redituros, ac me secum adducturos esse promiserunt. » Quod quidem ita ut dictum  Al., praedictum ei erat, opere completum est. Nam confestim languore corporis tactus est, et hoc per dies ingravescente, septimo, ut promissum ei fuerat, die postquam obitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, soluta ab ergastulo corporis anima sancta, ducentibus, ut credi fas est, angelis com
Abbreviated transcription (Latin):
desiã : & hos septẽ fratres huc uenire facito. tu quo que
simnul udesto: qui cũ uenissent: Primo ad monuit eos ut
uistutẽ dilectionis & pacis ad inuicẽ. & ad om̃s fideles
seruarent: Instituta quoque disciplinȩ regularis quȩ
uel abipso didicis sent. & in ipso uidissent uel in patrum
p̃cedentiũ factis siue dictis inuenissent. indefessa ins¬
tantia seque rentur : Deinde sub umxit diem sui obitus
iam proxime instare : Nãque hospes inquid ille a mabilis
quis patres nros uisicare solebat ad me quoque bodue uen¬
nine me que de scło euocare dignatusẽ : propt qđ reuedens
adecclesiã qdicite fratrib : ut &i meũ exitel dno pne car adions
& suũ quoque exitũ cuius hor AIncestaeNi uugillis oratiorib
ebonis operib puenire me minerint. cũq hoc & huius modi
plura loquereiur at que illi ꝑceptaeius benedietenide cam
multũ tristes exis sent : Reduit ipse solus quicar meneae lest

Expanded text:
clesiam, et hos septem fratres huc venire facito; tu quoque clesiam, et hos septem fratres huc venire facito; tu quoque simul adesto. » Qui cum venissent, primo admonuit eos ut virtutem dilectionis et pacis, ad invicem et ad omnes fideles servarent: instituta quoque disciplinae regularis, quae vel ab ipso didicisssent et in ipso vidissent, vel in Patrum praecedentium factis sive dictis invenissent, indefessa instantia sequerentur. Deinde subjunxit diem sui obitus jam proxime instare. « Namque hospes, inquit, ille amabilis, qui fratres nostros visitare solebat, ad me quoque hodie venire, meque de saeculo evocare dignatus est. Propter quod revertentes ad ecclesiam, dicite f suum quoque exitum, cujus hora incerta est, vigiliis, orationibus, bonis operibus praevenire meminerint. » Cumque haec et hujusmodi plura loqueretur, atque illi percepta ejus benedictione, jam multum tristes exissent, rediit ipse solus qui carmen caeleste
Abbreviated transcription (Latin):
studi inpendebat: deniq cũ epis copo in p̃fata massi
posus reuerentia deuotionis inter frs habitanscũ illi in¬
us lectioni uacabant ipse foris quȩ opus esse uidebantur
operabatur: Quicum die quadam tale aliquio foris ager&
ut repente ut postea referebat uocẽ sua uissimã cantan¬
tũ atq lecantiũ decaelo adterras usque decendere:
quuã uidelic& uocẽ ab euro austro idest ab alto brumadis
aostam primo se audisse dicebat: Ac deinde paulatim eam
sibiud propiare . donec ad tectũ usque oratorii iiquoerat
circum dedit ⁊ At ille dum sollicitus in ea quȩ audiebat
animũ intender&: Audiuit denuo trans acto quasi dimi¬
diae horȩ spatio ascendere d&ecto eiusdem oratorii idem
laditiae canticũ & ipsa quauenerat uia ad caelos usque cum
a peruit ep̃s fenestrã oratorii & sonitũ manu faciens ut
Introiuit ille concitus: cuidixit antistes: uade cito adec¬

Expanded text:
studium impendebat. Denique cum episcopo in praefata mansione studium impendebat. Denique cum episcopo in praefata mansione pro suae reverentia devotionis inter fratres habitus, cum illi intus lectioni vacabant, ipse foris quae opus esse videbantur, operabatur. Qui cum die quadam tale aliquid foris ageret, vit repente, ut postea referebat, vocem suavissimam cantantium atque laetantium, de coelo ad terras usque descendere: quam videlicet vocem ab euroaustro, id est, ab alto brumalis exortus  Al., exortam, primo se audisse dicebat, ac deinde paulatim eam sibi adpropiare, donec ad tectum usque oratorii in quo eracircumdedit. At ille dum sollicitus in ea quae audiebat, animum intenderet, audivit denuo, transacto quasi dimidiae horae spatio, ascendere de tecto ejusdem oratorii idem laetitiae canticum, et ipsa qua venerat via, ad caelos usque cum aperuit episcopus fenestram oratorii, et sonitum manu faciens, utIntroivit ille concitus, cui dixit antistes: « Vade cito ad ec
Abbreviated transcription (Latin):
eus sociis procausa oporcuna adecdeniẽ reueris
Erat autẽ idem ouinĩ monachus magni meritue
pura intentione suꝑnȩ recributionis mundũ dere¬
linquens dignus que ꝑ omnia cuidis specialitem
suareuelar& archana: dignus cui fide narranti
audientes ac cõmodarent: uenerat enĩ cũregina
aedilthruide deprouintia orientalis anglorũera¬
que primus ministrorũ & princeps domus eius
Quicũ crescente fidei feruore sđo abrenuntiare
disponer& : Non hoc segnit̃ fecit sed adeo serundiureo
exuit ut relictis omnib: quȩ habebat. simplicita tumn
habitũ indutus. & securim atq asciã in manuferens ue¬
nir& icomonasteriũ. eius dem reuerentis simi pauta
quoduocatur laestinguaeu : Nonenim adodiũut
quidit sea dlaborẽ se monasteriũ intrare signababa
qđ ipsũ e facto monstrauit : Nã quominus sufficieba
meditationi scripturarũ : eo umplius operimanau

Expanded text:
ejus sociis pro causa opportuna ad ecclesiam reversis. ejus sociis pro causa opportuna ad ecclesiam reversis. Erat autem idem Ouini monachus magni meriti, et pura intentione supernae retributionis mundum derelinquens, dignusque per omnia, cui Dominus specialiter sua revelaret arcana, dignus cui fidem narranti audientes accommodarent. Venerat enim cum regina Aedilthryde de provincia Orientalium Anglorum, eratque primus ministrorum, et princeps domus ejus. Qui cum crescente fidei fervore saeculo abrenunciare disponeret, non hoc segniter fecit; sed adeo se mundi rebus exuit, ut relictis omnibus quae habebat, simplici tantum habitu indutus, et securim atque asciam in manu ferens, veniret ad monasterium ejusdem reverentissimi Patris, quod vocatur Laestingaeu. Non enim ad otium, ut quidam, sed ad laborem se monasterium intrare signabat. Quod ipsum etiam facto monstravit: nam quo minus sufficiebat meditationi Scripturarum, eo amplius operi manuum
Abbreviated transcription (Latin):
lem in loco qui uocatur lrccid felth in quo & defunctus
assepultus ẽ ubiusq hodie sequentiũ quoque prouintiae
lius epis coporũ sedes ẽ: fecerat uero sibi mansi onẽ ñ lon¬
ge ab ecdesia remotiorẽ inqua se cr&ius cum paucis id ÷
biua cabat orare aclegere solebat: Quicũ in illa
prouintia duobus unnis ac dimidio ecdesĩ gloriosisimȩ
rexiss& : Ad fuit suꝑno dis pensante uidisio ce repus
dequolo quitur ecdesiastes. Quia teienius untictiade
lapides & cempus colligendi: suꝑ uenit nãque elades
diuinitus mis saquȩ ꝑmostem carnis uiuos eanlesi
lapides d& renis sedibus ad aedifitiũ cȩlest enansrn¬
r& : Cũq plurimis de ecclȩna eues der eora ipisussim
antistitis decarne subcractis ueniret hora ipsius o
transire ex hoc mundo ad dnm̃ contigit dieciuada
ut in p̃fata mansione foste ipse cum unogxtũ fratre
cuiuocabulĩ erat Ouini cõmorareur. ceiers

Expanded text:
lem in loco qui vocatur Lyccidfelth, in quo et defunctus lem in loco qui vocatur Lyccidfelth, in quo et defunctus ac sepultus est: ubi usque hodie sequentium quoque provinciae illius episcoporum sedes est. Fecerat vero sibi mansionem non longe ab ecclesia remotiorem; in qua secretius cum paucis, id ebi vacabat, orare ac legere solebat. Qui cum in illa provincia duobus annis ac dimidio Ecclesiam gloriosissime rexisset, adfuit superno dispensante judicio, tempus, de quo loquitur Ecclesiastes: Quia tempus mittendi lapides, et tempus colligendi. Supervenit namque clades divinitus missa, quae per mortem carnis, vivos Ecclesiae lapides de terrenis sedibus ad aedificium caeleste transferret. Cumque plurimis de Ecclesia ejusdem reverentissimi antistitis de carne subtractis, veniret hora ipsius ut transiret ex hoc mundo ad Dominum; contigit die quadam ut in praefata mansione forte ipse cum uno tantum fratre, cui vocabulum erat Ouini, commoraretur, caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
uere non eis nouum uoluit ordinare episcopum¬
ed postulauit arege osuid ut illis ep̃s ceadda dar&ur:
Qutunc in monasterio suo quod est inla estiagae quiesã
itani agebat uil frido administrante epis copatũ ebdra¬
ensis ecclȩsiae. nec non & omniũ nordan hr̃mbroru
ed&pictorũ quo usq rex osuiu imperium protendere
pterat : & qui a moris erat eidem reuerentis simo antestiti
pus euangelii magis umbulando ꝑloca quã ȩquitando
ꝓficere : Iussit eum theodorus ubicumq: longius iter
instari equitare : multũq renitentẽ studio &amore pis
laboris ipse eũ manusua leuauit in aequum : Qui animi¬
nuĩsem̃ eẽ uirũ conperutatq: equo uehi quode &̃ necesse
ompulit : sus ceptum itaq: epis copatũ gentis merciorum
quorũ in magaia uitae ꝑfectionie administrare curauit.¬
endũ mon asteriũ in loco qui dicitur adbaruȩ id est adnemus
i pro uintia lindissi in quo usq hodie instituta ab ipso regula¬
ris uitae uestigia ꝑmanent : habuit autẽ sedem epis copa¬

Expanded text:
 non eis novum voluit ordinare episcopumed postulavit a rege Osuio, ut illis episcopus Ceadda daretur, qui tunc in monasterio suo, quod est in Laestingaeu, quietam vitam agebat, Uilfrido administrante episcopatum Eboracensis Ecclesiae, necnon et omnium Nordanhymbrorum, sed et Pictorum, quousque rex Osuiu imperium protendere poterat. Et quia moris erat eidem reverentissimo antistiti, opus Evangelii magis ambulando per loca, quam equitando perficere; jussit eum Theodorus ubicumque longius iter instaret, equitare, multumque renitentem, studio et amore pii laboris, ipse eum manu sua levavit in equum; quia nimirum sanctum esse virum comperit, atque equo vehi quo esset necesse, compulit. Susceptum itaque episcopatum gentis Merciorum quorum, in magna vitae perfectione administrare curavitendum monasterium in loco qui dicitur Ad Baruae, id est, Ad nemus, in provincia Lindissi, in quo usque hodie instituta ab ipso regutaris vitae vestigia permanent. Habuit autem sedem episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
Inquib &ceadda epm̃ cũ arguer& non fuisserite consecratũ.
Respondens ipse uoae humillimasime inquit nostiepis copatũ
non rite suscepisse libent̃ ab offitio discedo quippe quineq
meũ quã hoc eẽ dignũ arbitrabar. sed oboedientiae causa
ius sus subire hocquãuis indignus consensi : At ille audieis
debere sed ipse ordinationẽ eius denuo catho lica ratio¬
ne consũmauit eo autẽ tẽpore quode functo deus dedi
batur : uilfrid quoq debrittania galliã ordinandus est
missus & qm̃ ante theodorũ rediitipse &ic̃ Incantia pros¬
biteros &diaconos usq dũ archiep̃s adsedem suã pue¬
nir& ordinabat.: at ipse ueniens mox inciuitate hrofi
ubi defuncto damiano episcopatus iam diu cessa ueratũ
Ordinauit uirũ magis ecclesi asticis disciplinis institutũ
&uite simplicitate contentũ. quac̃ in scłi reb strenuum
cui erat puttã: maxime autem modulandi in ecde¬

Expanded text:
In quibus et Ceadda episcopum cum argueret non fuisse rite consecratum; In quibus et Ceadda episcopum cum argueret non fuisse rite consecratum; respondens ipse voce humillima: « Si me, inquit, nosti episcopatum non rite suscepisse, libenter ab officio discedo: quippe qui neque me umquam hoc esse dignum arbitrabar; sed obedientiae causa jussus subire hoc, quamvis indignus, consensi. At ille audiens hre debere; sed ipse ordinationem ejus denuo catholica ratione consummavit. Eo autem tempore quo defuncto Deusdedit,batur, Uilfridus quoque de Brittania Galliam ordinandus est missus: et quoniam ante Theodorum rediit, ipse etiam in Cantia presbyteros et diaconos, usquedum archiepiscopus ad sedem suam perveniret, ordinabat. At ipse veniens mox in civitate Hrofi, ubi defuncto Damiano episcopatus jam diu cessaverat, ordinavit virum magis ecclesiasticis disciplinis institutum et vitae simplicitate contentum, quam in saeculi rebus strenuum, cui nomen erat Putta; maxime autem modulandi in eccle
Abbreviated transcription (Latin):
equm quã prorsus ex quobrittaniã p&ierunt angli
feliciora fuere tempora : Dũ & fostissimos xpĩ anosq: ha¬
bentes reges.oncunctis barbaris nationib: essent
encori &omniũ uota adnuꝑ audita caelestis regni
gaudia penderent & quicũq lectionib: sacris cuperent
erudiri haberent in promtu magistros qui do cerent sed&
sonos cantandi in ecclesia quos eatenus in cantia tantũ noue¬
rant : ab hoctẽpore ꝑ om̃s anglorũ ecdȩsias discere corper
primꝰq ex cepto iacobo dequo supra diximꝰ cantandimagis¬
ternor dan hrmbrorũ ecclesis a eddi cognomento steph¬
nus fuit. Inuitatus decantia a reuerentis simo uiro uilfrido
qui primꝰ int̾episcopos quideanglorũ gente eent catholicũ
uiuendi morẽ ecclesis anglorũ tradere didicit: Itaq thes¬
dorus ꝑlustrans uniuersa ordinabat locis opostunis episcopis
& eaq̃ minus ꝑfecta repperit. his quoq iuuantibus corrigeba

Expanded text:
eque unquam prorsus ex quo Brittaniam petierunt Angli, eque unquam prorsus ex quo Brittaniam petierunt Angli, feliciora fuere tempora; dum et fortissimos Christianosque habentes reges cunctis barbaris nationibus essent terrori, et omnium vota ad nuper audita caelestis regni gaudia penderent, et quicumque lectionibus sacris cuperent erudiri, haberent in promptu magistros qui docerent. Sed et sonos cantandi in ecclesia, quos eatenus in Cantia tantum noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum Ecclesias discere coeperunt: primusque, excepto Jacobo de quo supra diximus, cantandi magister Nordanhymbrorum Ecclesiis, Aeddi cognomento Stephanus fuit, invitatus de Cantia a reverentissimo viro Uilfrido, qui primus inter episcopos qui de Anglorum gente essent, catholicum vivendi morem ecclesiis Anglorum tradere didicit. Itaque Theodorus perlustrans universa, ordinabat locis opportunis episcopos, et ea quae minus perfecta reperit, his quoque juvantibus corrigebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi archiepĩ cantiae sepeliri. ut p̃fatus sũ solent: precipe¬
rat enĩ theo doro ab eunti domnus apostolicus: ut indio¬
cesi sua prouider& & dar& ei locũ inquo cũ suis apte
degere potuis s&.:¬
insula tota quaqua uersũ anglorũ gentes morabantur.
Nã& libentis sime ab omnib: suscipiebatur atq: aũdiebatur:
rectũ uiuendi ordinẽ ritũ cȩlebrandi paschȩ canonicũ.
pomã comitante & co operante hadriano disseminabat̃sq:
dure consentire : & quia litteris sacris simul & secularib:
ut diximus habundant̃ ambo erant instructi: congregata
discipulorũ cat̃ uascientiae salutaris cotidie flumina
inrigandis eorũ cordib: emanabant : Ita ut &ĩ m&ricȩ astis
sacrorũ apicũ uoluminasuis auditorib contraderent.
Indicio ẽ quqͥusq: hodie suꝑs deeorũ discipulis : quilatinam
grecãq liniguũ aeque ut propriã inqua natisunt norunt :¬

Expanded text:
ubi archiepiscopi Cantiae sepeliri, ut praefatus sum, solent. Praecepeubi archiepiscopi Cantiae sepeliri, ut praefatus sum, solent. Praeceperat enim Theodoro abeunti Domnus apostolicus, ut in dioecesi sua provideret, et daret ei locum in quo cum suis apte degere potuissinsula tota, quaquaversum Anglorum gentes morabantur, nam et libentissime ad omnibus suscipiebatur atque audiebatur, rectum vivendi ordinem, ritum Paschae celebrandi canonicum, per omnia comitante et cooperante Hadriano, disseminabat. Isque dare consentiret. Et quia literis sacris simul et saecularibus, ut diximus, abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant: ita ut etiam metricae artis,sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent. Indicio est quod usque hodie supersunt de eorum discipulis, qui Latinam Graecamque linguam aeque ut propriam in qua nati sunt, norunt. N
Abbreviated transcription (Latin):
UIͦ Nł iunias brittaniã missus. ẽ: quicũ parit̾ ꝑmare ad massi¬
ni archi ep̃o ciuitatis illius scripta cõmendatitia uitaliani pa¬
tificis : reenti sunt abeo quo usq: ebr̾inus maior domus
regiȩ. copiã ꝑgendi quoque uellent tribuit eis: Qua accepa
theodorus profectus ẽ ad agilberctũ paris ͥorũ epis copode
quo superius diximus : & ab eo benigne susceptus. & multo te
Cogerat enĩ eos inminens hrems : Rubicũq potuis sent qui&
manerent : qđ cum nuntu cesti narrassent regi ecgbercto. ẽẽ¬
scili&  quẽ p&ierant. a romano antistite : in regno francos¬
Quocũ ueniss& ad sumpsit theodorũ cũ ebrini licentia: &per
aliquantisꝑmoratus est : &cũ conualescere coepiss&. nauiga¬
uit brictaniã : ha drianũ autẽ ebrinus retinuit: qm̃ suspica¬
batureũ habere aliquã legationẽ imperatoris ad brittanie
ueracit̃ comperis& : ab soluit eũ & posttheodorũ ire ꝓmisit .
Quistatim ut adillum uenit: dedit monasteriũ beatiperia połi.

Expanded text:
 Junias Brittaniam missus est. Qui cum pariter per mare ad Massinissent et illius scripta commendatitia Vitaliani pontificis, retenti sunt ab eo, quousque Ebrinus major domus regiae copiam pergendi quoquo vellent, tribuit eis. Qua accepta Theodorus profectus est ad Agilberctum Parisiorum episcopum, de quo superius diximus, et ab eo benigne susceptus, et multo tecoegerat enim eos imminens hiems ut ubicumque potuissent quieti manerent. Quod cum nuncii certi narrassent regi Ecgberto, escopum quem petierant a Romano antistite, in regno Francoquo cum venisset, adsumpsit Theodorum cum Ebrini  Al., Ebroinialiquantisper moratus est: et cum convalescere coepisset, navigavit Brittaniam. Hadrianum autem Ebrinus retinuit, quoniam suspicabatur eum habere aliquam legationem imperatoris ad Brittaniaeer comperisset, absolvit eum, et post Theodorum ire permisit. Qui statim ut ad illum venit, dedit monasterium beati Petri apostoli,
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ sermonẽ facerent at que hanc aemulari gauderã
int̃uenit mentiore uerentis simi antistites ceadda : dixit que
egeberet : sciohominẽ in hac insula adhuc in carne manent̃
quicũ uir ille demundo transir&. uidit animã ced difris
ipsius cũ agmine angelorũ descendere decęlo & adsuo¬
ta secũ anima eius. ao cȩlestia regna redire: quodutrũ
dese andealio aliquo dicer& nobis mane incestũ dũtan¬
tũ hoc quod tantus uir dixerint quiauerũ sit eẽ ñpos¬
sit incestũ : obiit autẽ ceaddic sexto die nonarũ marci¬
arũ : & sepultus est. primo quidem iuxta ecclesit scaẽ
mariae sed post mođũ constructa ibidẽ ecdesia beatis¬
simi apostolorũ principis p&ri. in eandẽ sunt eius ossa
trans lata : In quo utro q loco : ad indicit uistutis illus
solent crebra sanitatũ miracula operari: denique
nuꝑ fren&icus quidã dũ ꝑcuncta errando discurret¬

Expanded text:
Patrum sermonem facerent, atque hanc aemulari gauderent, Patrum sermonem facerent, atque hanc aemulari gauderent, intervenit mentio reverentissimi antistitis Ceadda; dixitque Ecgbert: « Scio hominem in hac insula adhuc in carne manentem, qui cum vir ille de mundo transiret, vidit animam Ceddi fratris ipsius cum agmine angelorum descendere  Al., dta secum anima ejus, ad caelestia regna redire. » Quod utrum de se an de alio aliquo diceret, nobis manet incertum, dum tamen hoc quod tantus vir dixit quia verum sit esse non possit incertum. Obiit autem Ceadda sexto die Nonarum Martiarum, et sepultus est primo quidem juxta ecclesiam sanctae Mariae; sed postmodum constructa ibidem ecclesia beatissimi apostolorum principis Petri, in eandem sunt ejus ossa translata. In quo utroque loco, ad indicium virtutis illius, solent crebra sanitatum miracula operari. Denique nuper phreneticus quidam, dum per cuncta errando discurre
Abbreviated transcription (Latin):
quando ipse cȩlis acterris ardentib uenturus innubib¬
in potestate magna & maiestate adiudi candos uiuos & mor¬
tuos: propt̃ quod inquiđ oport& nos ad monitioni eius
caelesti. debito cũtimre & amore respondere : ut quoties
aere cõmoto manũ quasi adferiendũ minitans exerit
nec adhuc tunc ꝑcutit. mox inploremus eius miseri cordiã
&discussis penerabilib: cordis nr̃i atque expurgatis
cu eodem ceadda adolescente & ipse a dalescens inli¬
berniã monachicam in orationib & continentia &ime¬
ditatione diuinarũ scripturarũ uitaẽ sedulus agebit
sedillo post modum patriã reuersoipse peregrinus poro
dño usque ad finẽ uitae ꝑmansit: Cũ ergo uenir& ad eũ
longo post tẽpore gratia uisitationis debritaniauir sc̃is¬
simus & continentissimus uocabulo hrgbald quierat
abbas inprouintia lindissi ut scõs decebat deuita priorũ

Expanded text:
quando  Al., cum ipse caelis ac terris ardentibus, venturus est in nubibquando  Al., cum ipse caelis ac terris ardentibus, venturus est in nubibus potestate magna et majestate ad judicandos vivos et mortuos. Propter quod, inquit, oportet nos admonitioni ejus caelesti, debito cum timore et amore respondere; ut quoties aere commoto, manum quasi ad feriendum minitans exerit, nec adhuc tamen percutit, mox imploremus ejus misericordiam, et discussis penetralibus cordis nostri, atque expurgatis cum eodem Ceadda adolescente, et ipse adulescens in Hibernia monachicam in orationibus et continentia, et meditatione divinarum Scripturarum vitam sedulus agebat. Sed illo postmodum patriam reverso, ipse peregrinus pro Domino usque ad finem vitae permansit. Cum ergo veniret ad eum longo post tempore, gratia visitationis, de Brittania vir sanctissimus et continentissimus, vocabulo Hygbald, qui erat abbas in provincia Lindissi, et ut sanctos decebat, de vita priorum
Abbreviated transcription (Latin):
uuntariae pauꝑtatis. & celerarũ uistutũ merita in totũ erat
inori dnĩ sub ditus: in totũ nouissimorũ suorũ in omnib
sfoste legente eo uel aliud quid agente repente flatur
unti maior ad surger& continuo misericordiã dñi
nuo car& & eã generi humano propitiari rogar& :
siutẽ uiolentior aura insister & : iam clauso aodiceproce¬
der& infaciem. atque obnqͥxius orationi incumber&
Atsi pro cella fortior autnimbus ꝑ urguer& ueles s& co¬
rus  ac tonitrua terras &aera terrerent : Tunc ueniens
adecclesiã sollicitus orationib: ac psalmis donec serenitas
aeris redir& fixamente uacar& : Cũque interrogar&ur
iuis quare hoc facer&: res pondebat: non legistis qui a in¬
aera dns uentos excitat. laculator fulgora decaelo intonat.
ut cerrigenas adtimendũ sesuscit&. ut corda eorũ in me¬
moriã futuri iudicire uoc&. ut suꝑbiã eorũ dis sip& & con¬
turb& audaciã reducto admentẽ tremendo illo tẽpore.

Expanded text:
untariae paupertatis, et caeterarum virtutum merita, in tantum erat timori Domini subditus, in tantum novissimorum suorum in omnibus si forte legente eo vel aliud quid agente, repente flatus venti major adsurgeret, continuo misericordiam Domini invocaret, et eam generi humano propitiari rogaret. Si autem violentior aura insisteret, jam clauso codice procideret in faciem, atque obnixius orationi incumberet. At si procella fortior, aut nimbus perurgeret, vel etiam corusci ac tonitrua terras et aera terrerent; tunc veniens ad ecclesiam sollicitus orationibus ac psalmis, donec serenitas aeris rediret, fixa mente vacaret. Cumque interrogaretur a suis, quaere hoc faceret, respondebat: « Non legistis, quia inaera Dominus, ventos excitat, jaculatur fulgura, de caelo intonat, ut terrigenas ad timendum se suscitet, ut corda eorum in memoriam futuri judicii revocet, ut superbiam eorum dissipet; et conturbet audaciam, reducto ad mentem tremendo illo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
dientia quã tẽpore suae conuersi onis promiserunt ÷
lib& discurrat: Neq alicubi ueniens. absq cõm̃daticis
litteris suip̃sulis suscipiatur: Quodsi semel susceptis
noluerit inuitatus redire : & susceptor & is qui suscep¬
subi aceat.
VͣI Vt epr̃ atq clerici pere grini contenti sint hospitalitatis
munere oblato nulliq: eorũ liceat ullũ offitium
saer docale absco ꝑmissuepĩ incuius parochia esse
cognoscitur agere.
uii utbis in anno synodus congreg&ur : sed quia diuersae
cause inpediunt: placuit omnib: in cõmunȩ ut łđ dis augusti mensis
inloco quiappellat᷑ cdofes hoch semel in anno congregemur:¬

Expanded text:
edientia, quam tempore suae conversionis promiserunt. Vedientia, quam tempore suae conversionis promiserunt. Vlibet discurrat: neque alicubi veniens absque commendatitiis litteris sui praesulis suscipiatur. Quod si semel susceptus est, et noluit invitatus redire, et susceptor, et is qui suscepsubjacebit. episcopi atque clerici peregrini contenti sint hospitalitatis munere oblato; nullique eorum liceat ullum officium e permissu episcopi in cujus parochia esse cognoscitur, agere. Septimum. Ut bis in anno synodus congregetur; sed quia diversae causae impediunt, placuit omnibus in commune, ut Kalendis Augustis in loco qui appellatur Clofeshoch, semel in anno congregemur
Abbreviated transcription (Latin):
haec &uidia quã plura q̃ ad caritate ꝑtinebant. unitate que
eeclesie conseruandã prosecutussũ cũq explessẽ eouo¬
cutionẽ : int̃ rogaui unũ quẽq eorũ pordinẽ si consem¬
rent eaq̃ a patrib canonice sunt antiquitus deerei
custo dire : ad quod om̃s consacer dotes nr̃ responden¬
tes dixerunt : optime omnib: plac& quȩ que definier scon
canones patrũ: Nos quoque om̃s a lacri animo libentis¬
sime seruare : Quib statim protuli eundẽ librũ cano nũ
& ex eodem libro x capitula q̃ ꝑ loca notauerã quia maxi¬
me nobis necessaria sciebã . illis corã ostendi: &ut haec
diligentius ab omnib susciperentur rogaui
nullus episcoporũ parrochiã alterius inuadat sedcon¬
tentus sit gubernatione creditȩ sibi plebis
deloco ad locũ hoc est demonasterio admonasteriũ
nisi ꝑ di missionẽ proprii abbatis. sed in ea ꝑ maneant ob¬

Expanded text:
Haec et alia quamplura quae ad caritatem pertinebant, unitatemque Haec et alia quamplura quae ad caritatem pertinebant, unitatemque Ecclesiae conservandam, prosecutus sum. Cumque explessem praelocutionem, interrogavi unumquemque eorum per ordinem, si consentirent, ea quae a Patribus canonice sunt antiquitus decreta, custodire. Ad quod omnes consacerdotes nostri respondentes dixerunt: Optime omnibus placet, quaeque definierunt sanctorum canones Patrum, nos quoque omnes alacri animo libentissime servare. Quibus statim protuli eundem librum canonum, et ex eodem libro decem capitula quae per loca notaveram, quia maxime nobis necessaria sciebam, illis coram ostendi, et ut haec diligentius ab omnibus susciperentur, rogavi. nullus episcoporum parochiam alterius invadat, sed contentus sit gubernatione creditae sibi plebis.de loco ad locum, hoc est, de monasterio ad monasterium, nisi per dimissionem proprii abbatis, sed in ea permaneant ob
Abbreviated transcription (Latin):
dio ihuxpõ: placuit conuenire nos Iuxta morẽ canonõꝵ
uenerabiliũ tractaturos denecessariis ecclȩsiȩ negotiis
prima. in loco quidicitur herud froo : Ego quidem theodo¬
rus quĩuis in dignus ab apostolica sede destinatus doru¬
uernensis ecclȩsiae ep̃ s. & consacerdos ac frat̃ noster
reuerentissimus bisi orientalis anglorũ uuilfrro epis
quib &icẽ frat̃ & consucerdos nr̃ uilfrio nor danhrmbroꝵ
gentis ep̃s ꝑproprios legatari ad fuit: ad fuerunt &statres¬
ac consacer dotes nr̃ĩ putta ep̃ s. castelli cantucriorum
quod dicitur hrofes cestir: Leut herius ep̃s occidentalis
saxonũ : urn frio eps prouintiae merciorũ : cũq: in unũ
conuenientes iuxta ordinẽ quoq: suũ resedissemus:
Rogo ii quã dilectis simi frs̃ propt̃ timorẽ & amorẽ
re demstoris nr̃i ut in cõmune om̃s pronrã fide tractemꝰ
acque q: decrela ac definitas ascis ac probabilibus
patrib: in corruptae ab omnib: nobis seruentura:

Expanded text:
isto, placuit convenire nos, juxta morem canonum venerabilium, tractaturos de necessariis Ecclesiae negotiis.prima, in loco qui dicitur Herutford  Al., Herudford. Ego quidem Theodorus, quamvis indignus, ab apostolica sede destinatus Doruvernensis Ecclesiae episcopus; et consacerdos ac frater noster reverentissimus Bisi Orientalium Anglorum episcopus: quibus etiam frater et consacerdos noster Uilfrid Nordanhymbrorum gentis episac consacerdotes nostri, Putta episcopus Castelli Cantuariorum quod dicitur Hrofescaestir, Leutherius episcopus Occidentalium Saxonum, Uynfrid episcopus provinciae Merciorum. s: Rogo, inquam, dilectissimi fratres, propter timorem et amorem Redemptoris nostri, ut in commune omnes pro nostra fide tractemus; ut quaeque decreta ac definita sunt a sanctis et probabilibus Patribus, incorrupte ab omnibus nobis serventur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad locasa
uiuã finire disponere uilfridũq  ducẽ sibitineris
ducẽ sibͥ it ineris
firi promissa non parua pecuniarũ donatione rogar&:
dem reliquit.: Cuius unno regnitertio theodorus cogit
adiligerent & nossent mugistris eclȩsiȩ pluribur :⁊
Qubus parit̃ congregatis diligent̃ eaquȩ unitati pacis ecde¬
siasticae congruerent. eo quo pontifiois decebut animo.
coepit obseruanda docere : cuius synodicȩ actionis hui¬
moditextus ẽ : In nomine dñidĩ & saluatoris nr̃ĩ ihuxpĩ¬

Expanded text:
ad loca sancta vitam finire disponeret, Uilfridumque episcopum ducem sibi itineris fieri, promissa non parva pecuniarum donatione, rogaretdem reliquit: cujus anno regni tertio Theodorus cogit et diligerent et nossent, magistris Ecclesiae pluribus. Quibus pariter congregatis, diligenter ea quae unitati pacis ecclesiasticae congruerent, eo quo pontificem decebat animo, coepit observanda docere. Cujus synodicae actionis hujusmodi textus est: « In nomine Domini Dei et Salvatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
loca disꝑsi uagarentur. at uero hieme succedente redirent
omnia prope uel longe: inuenit locũ inhibernia insula
aptũ monasterio construendo. quȩ lingua scottorũ ageo
nominatur :emitq: partemeius ñ grandẽ ad constituendũ
ibi monasteriũ a comite ad cuius posses sionẽ ꝑtinebat.
ea conditione addita. ut pro ipso &iã quieis locũ cõmodars
consistentes ibi monachi dño p̃ces offerent: & constructo
statim monasterio iuuante &uc̃ comite auicinis omnib
uidelic& monasteriũ : usq: hodie abanglis ten&ur in colis.
consu&e uocatur: & conuersis iamdudũ ad meliora ins¬
tituta omnibus egregiũ ex amen contine monachorũ
quideprouintia anglorũ ibidẽ collecti. ad exem plum
uenerabiliũ patrũ subregula & abbate ca nonico. in magni
continentia & sinceritate proprio labore manuũ uiuumn
dus ex quo brittaniã uenit theodorus osuiurex nor¬
dan hr̃mbrorũ pressus ẽ infirmitate qua & mostuus est

Expanded text:
loca dispersi vagarentur; at vero hieme succedente redirent,loca dispersi vagarentur; at vero hieme succedente redirent,omnia, prope vel longe, invenit locum in Hibernia insula, aptum monasterio construendo, qui lingua Scottorum Mageo nominatur; emitque partem ejus non grandem, ad construendum ibi monasterium, a comite ad cujus possessionem pertinebat: ea conditione addita, ut pro ipso etiam qui eis locum commodaret, consistentes ibi monachi Domino preces offerrent. Et constructo statim monasterio, juvante etiam comite ac vicinis omnibus, videlicet monasterium usque hodie ab Anglis tenetur incolis. consuete vocatur, et conversis jamdudum ad meliora instituta omnibus, egregium examen continet monachorum, qui de provincia Anglorum ibidem collecti ad exemplum venerabilium Patrum sub regula et abbate canonico, in magna continentia et sinceritate proprio labore manuum vivandus, ex quo Brittanniam venit Theodorus, Osuiu rex Nordanhymbrorum, pressus est infirmitate, qua et mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
merciorũ & mediterraneorũ anglorũ & lindis farorũ
epis copata officio p̃ess& : In quib: cunctis. uuilfheriqui
adhuc suꝑ erat sceptrũ regaii tenebat: erat autẽ uinfrao
delero eius cuuipse successerat antistitis. E dia coni
officio subeo ñ paucotẽ pore fungebatur:sirii
nterea colmanus quidescottia erat ep̃s relinquens britta
gregauerat scottos. sed &degente anglorũ uiros cir¬
cit᷑ xxx. qui utrique monachi chȩ conuersationis erant
studis inbuti : & relictis in ecclesiasua fratrib aliquot :
primo uenit ad insulã hii. unde erat ad predicandũ
insulã quandã paruã quȩ ad occidentalem plagã adhi¬
berniã procul secrea sermone scottico inis boufinde :
idest in sula uitulae albe nuncupatur: in hac ergo ꝑueniens
construx̃ monasteriũ : & monachos in ibi quos deutra que
natione collectos adduxerat. collo cauit : quicũ inuicem
concordare non possent eo quo d scotti tẽpore aestatis
quo fruge s erał colligendȩ. relicto monasterio ꝑnota sbi

Expanded text:
iorum et Mediterraneorum Anglorum et Lindisfarorum episcopatus officio praeesset: in quibus cunctis Uulfheri, qui adhuc supererat, sceptrum regni tenebat. Erat autem Uynfrid de clero ejus cui ipse successerat, antistitis, et diaconatus officio sub eo non pauco tempore fungebatur. nterea Colmanus, qui de Scottia erat episcopus, relinquens Brittangregaverat Scottos: sed et de gente Anglorum viros circiter triginta, qui utrique monachicae conversationis erant studiis imbuti. Et relictis in Ecclesia sua fratribus aliquot, primo venit ad insulam Hii, unde erat ad praedicanduminsulam quandam parvam, quae ad occidentalem plagam ab Hibernia procul secreta, sermone Scottico Inisboufinde, id est, insula vitulae albae, nuncupatur. In hanc ergo perveniens, construxit monasterium, et monachos inibi, quos de utraque natione collectos adduxerat, collocavit. Qui cum invicem concordare non possent, eo quod Scotti tempore aestatis quo fruges erant colligendae, relicto monasterio per nota sibi
Abbreviated transcription (Latin):
deuenit ibi uespere nescientib: siue ncurantib: locicus¬
codib: &ibi tota nocte requiescens mane sanato sensu
egressus. mirantib & gaudentibus cunctis quid ibi
locus idem sepul chritumba lignea in modũ domuncu¬
lifacta coopestus. habente foramen in pari&e: ꝑ quod so¬
lent hi quicausa deuotionis illõ adueniunt manũ suam
inmittere ac pastẽ pulueris inde adsume re: quam
cũ inaquas miserint atq has infirmantib: iuuencis
siue hominib gustandas dederint: mox infirmitatis
ab lata molestia cupitae sospitatis gaudia redibunt: In¬

Expanded text:
devenit ibi vespere, nescientibus, sive non curantibus loci custodibus, et ibi tota nocte requiescens, mane sanato sensu egressus, mirantibus et gaudentibus cunctis, quid ibi ueretur, ostendit. Est autem locus idem sepulcri tumba lignea in modum domunculi facta coopertus, habente  Al., habens foramen in pariete, per quod solent hi qui causa devotionis illo adveniunt, manum suam immittere, ac partem pulveris inde adsumere: quam cum in aquas miserint atque has infirmantibus jumentis sive hominibus gustandas dederint, mox infirmitatis ablata molestia,  Al. add. ad cupitae sospitatis gaudia redibunt
Abbreviated transcription (Latin):
bentes đo pliccitã caritatem religiosi uirinullius cõm¬
datione indigeant: Quatamen aptum scribendise
tempus inges sit. stat̾nitati urȩ̃ namitte rescripta
curauimus. Insinuantes lat orem p̃sentiũ litterarũ augusti¬
num seruum di decuius cestisumus studio cmadus
seruis dĩ illucnos proutilitate animarũ. ccuxilian¬
te dño direxisse: quem necesse est ut sicerdotidi
studio scĩtus urã adiuuare : & sua eiso lati cp̃bere festi¬
ne : Cui &iam ut promptioses adsuffragandum
possitis existese caus c̃ uobis in iunximus subtilit̃ indi¬
case. scientes quodec cognita totiuos propt̃ đm de uotione
cdsolaciandum quia rer enit como cur icigtu li dlum
nem patrimonioli ecclenac niat trano luious castodica¬

Expanded text:
bentes Deo placitam charitatem religiosi viri nullius commendationis indigeant, quia tamen aptum se scribendi tempus ingessit, fraternitati vestrae nostra mittere scripta curavimus, insinuantes latorem praesentium, Augustinum servum Dei, de cujus certi sumus studio, cum aliis servis Dei illuc nos pro utilitate animarum, auxiliante Domino, direxisse. Quem necesse est ut sacerdotali studio sanctitas vestra adjuvare et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare, scientes quod ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solatiandum, quia res exigit, commodetis. Candidum nem patrimonioli Ecclesiae nostrae transmisimus, charitati v
Abbreviated transcription (Latin):
ne r&ri¬
butionis gloria sequitur: Remeanticutẽ augustinop̃¬
posito uro quem & abbatem uobis constitumtus inom¬
nibus humilit̃ oboedite : Scientes hoc urĩs animab:
peromnia profuturum. quic quid auobis fuerit
in eius admonitione conpl&um : Omps ds̃ suacuos
gratia protegat : & urĩ luboris fructum in a&er nio
me patria uidere concedat: Quate nus & si uobis cũ
laborare nequeo simul ingaudio r&ributionis inueni¬
ur quod laborare scilic& uolo ds̃ uos incolomes custo¬

Expanded text:
e retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite. Scientes hoc vestris animabus per omnia profuturum, quidquid in vobis fuerit in ejus admonitione completum. Omnipotens Deus sua vos gratia protegat, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat. Quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. 830 Deus vos incolumes custo