comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pit cõfiscari ⁊ et qd̃ in nł¬
lius hystorie serie legitur
totã cognatõem eis ⁊ õs¬
u qui eñ familiaritate ãt
quonis titulo ꝯtingebãt.
proscriptos ad dixit exibio
sine delectu digrritatis et
aut etatis et sexus; Nam
et mulieres in puer perio
decũbentes et parmli ua-¬
giẽtes in cunis: in exiliũ
redacti sũt: Processit ul¬
terius furor ĩmanis: et
piis aurib horrẽda cru¬
delitas: Cñ ecclĩa catholi¬
ca ẽt pro hereticis et scis¬
matiris et perfidis indey¬

Expanded text:
pit confiscari; et quod in nullius historiae serie legitur, totam cognationem ejus et omnes qui eum familiaritate aut quovis titulo contingebant, proscriptos addixit exsilio sine delectu dignitatis, aut aetatis aut sexus. Nam et mulieres in puerperio decumbentes, et parvuli vagientes in cunis, in exsilium acti sunt. Processit ulterius furor immanis et piis auribus horrenda crudelitas. Cum enim Catholica etiam pro haereticis et schismaticis et perfidis Jud
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ nocte intraĩt stãgnũ
quoddã magnũ et spicio¬
sũ: supͣ qd̾ mõasterim̃ illd
ficũ est: et in scapha ueĩt
ad locũ quẽda abditũ
quõdaz heremitoriũ et¬

Expanded text:
decantatam, intravit stagnum quoddam grande et spatiosum, supra quod monasterium illud situm est, et in scapha venit ad locum quemdam abditum, quondam hermitorium
Abbreviated transcription (Latin):
tanthriariẽsis dũ relicto
matariori cõsilio seipsuz
cõsrilurit. ut sic sibi suis
regi et regno ꝓpło et clero
graniores labores ꝓcuraret
et angustias: Et certe uir
tãte anctoritatis id nõ decu-¬
it nec oportuit: nec aliqũ

Expanded text:
Cantuariensis, dum relicto maturiori consilio se solum consuluit, et sic sibi et suis, regi et regno, populo et clero graviores labores procrearet et angustias. Et certe virum tantae auctoritatis id non decuit, nec oportuit, nec aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualuit ut fuadẽte indu¬
cẽte et instãter urgẽte uene¬
rabili uiro hẽrico pisano
seret et cõfiliis amicoruz:
Aalirit eĩ ꝑiclitari apd̃ re¬
gẽ ⁊ qͣmi desolatõez eccle que
multis subiacebat periculi
ulteriꝰ p̃rogari: firmiter
in aĩo suo statuẽs aut eaz
de tãte seruitutis miseria li¬
berare. aut ad imitaõez xp̃i
aiaz ponere ꝓ ouibz sins:
Potestas eĩ priblica ecelesie
pͥuilegiũ anfferẽs causas
cabat examẽ: et ꝯculcabat¬
ut sic ꝓpl̾s sic sacerdos: Sed¬

Expanded text:
aluit, ut suadente et inducente et instanter urgente venerabili viro Henrico Pisano,ceret et consiliis amicorum. Maluit enim periclitari apud regem quam desolationem Ecclesiae, quae multis subjacebat periculis, ulterius prorogari: firmiter in animo suo statuens, aut eam de tantae servitutis miseria liberare, aut ad imitationem Christi animam ponere pro ovibus suis. Potestas enim publica, Ecclesiae privilegium auferens, causas cabat examen: et conculcabatur ut populus, sic et sacerdos. E
Abbreviated transcription (Latin):
religio: ubi es: Ectẽ quos
credebamꝰ seculo mortuos
et pro rebz perituris et cadu-¬
ꝓfiteritur a dei opere qd̃ cepe-¬
rãt iã guertũtur retrorsũ:
dei causã et ꝓ dei cansa exu-¬
lẽ renicientes a se; Et ꝓmi¬

Expanded text:
religio, ubi es? Ecce enim quos credebamus saeculo mortuos, et pro rebus perituris et caduprofitentur, a Dei opere quod coeperant jam convertuntur retrorsum, Dei causam et pro Dei causa exsulem ejicientes a se. »
Abbreviated transcription (Latin):
duo fere miliãria: usus
est: Tollerabilis tandẽ et
honestiꝰ reputãs si pedes ĩ¬
cederet: itex cepit cũ suis ã¬
bulare: Cñq uicũ quẽdã

Expanded text:
duo fere milliaria usus est. Tolerabilius vero et honestius aestimans, si pedes incederet, iterum coepit cum suis ambulare, cumque quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
ergo rogerns eboracẽsis
qrri erãt ibi: scz magister
robertus grãdis cogroĩe¬
nõ oportit nos uidere q̃ hic
habẽt fieri cito de cãthriari-¬

Expanded text:
Rogerius Eboracensis nit, erant enim ibi magister Robertus, Grandis cognonon oportet nos videre quae hic habent fieri cito de Cantuari
Abbreviated transcription (Latin):
de crtrro obedire :Nos ita¬
q nos et nr̃a sub dii pa¬
pe ꝓtectõe ponẽtes. et te
ad rius pñtiã appellamꝰ
suꝑ his rñsurũ: et diem
sũmo silentio; Dis ita se

Expanded text:
necesse obedire. Nos itaque et nostra sub domini papae protectione ponentes, te ad ejus praesentiam appellamus super his responsurum. » Et diem summo silentio. Tande
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ uiẽdi remedia nob̾
nr̃a sancerñt: et inde data
est morib forma: unde
mortiris est ĩpensa medici
ꝓprie in alior labore mẽĩ¬

Expanded text:
go vivendi remedia nobis nostra sanxerunt: et inde data est moribus forma, unde mortuis est impensa medicipropriae in aliorum labore memi
Abbreviated transcription (Latin):
supponẽte resurges fortior:
Si alio ĩpellẽte corruisti:
resurges caritior: Si mo
tu ꝓprio: resurges bñili
ip̃m austeriob alimẽtis
et indumẽtis cepit affli¬
grxe ÷ et se ab officio suspẽ-
fessione et condignos pe-¬
nitẽtie fructꝰ a rõmano
põtifice absolutꝰ merut

Expanded text:
supponente, resurges fortior: si alio impellente corruisti, resurges cautior: si vero motu proprio resurges humiliipsum austerioribus alimentis et indumentis gravius coepit affligere, et se ab officio altaris fessionem et condignos poenitentiae fructus a Romano pontifice absolutus, meruit
Abbreviated transcription (Latin):
reformatõeui tandez uero¬
placuit ritrobiq dñz papã
et regẽ anglie statuto die
et loco adinuicẽ ouenire:¬
sentia: qr eo pñte demãdat
nec dir̃i pape faciẽ se uisii¬
rũ: Dño pape archiep̃s si¬
guificat nulla ratõe regi
uti colloquio sinosui presẽ¬
tia: cui noti mores illius
ligio ex uarietate u̾borũ
regis si nõ adesset sedubu
ĩterpres qui regie mentis
ꝓpositũ ex ip̃ius animi la-¬
si rex infirmiora dñi paꝑe

Expanded text:
reformationem, tandem placuit utrobique dominum papam et regem statuto die et loco ad invicem convenirsentia; quia eo praesente demandat nec domini papae faciem se visurum. Domino papae archiepiscopus significat nulla ratione regis uti colloquio sine sui praesentia, cui mores illiusligio ex varietate verborum regis, si non adsit sedulus interpres, qui regiae mentis propositum ex ipsius animi possit lasi rex infirmiora domini papae
Abbreviated transcription (Latin):
et sicut erat potẽs in persu-¬
tenꝰ uelle uinci nec decere:
Annuat ille regi et pax erit
regnũ ei subicietrir ut ãte
et oĩa que regis fũt illius
erũt nec ueniet in mẽoria
ra: Non cessanit abbas: us¬
q dũ persuasibilib hũa¬
ne sapiẽtie qua pollebat
epm̃ secũ duxit ad regẽ
facile quippe creditũ est ui-¬
ro qui tante uidebatur

Expanded text:
 sicut erat potens in persutenus velle vinci, nec decere, annuat ille regi et pax erit, regnumque illi subjicietur ut ante, et omnia quae regis sunt illius erunt, nec veniet in memoriam ra? non cessavit abbas usque dum persuasibilibus humanae qua pollebat episcopum secum duxit ad regem; facile quippe creditum est viro, qui tantae videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
Pater quippe eiꝰ iã serue¬
rat:/ nec in filii sũptꝰ suf¬
fitere potrrat substantia
que remaserat: Sed nec
ip̃e duitiꝰ mãtri: fertur
superfirisse: In illiꝰ ãt do¬
mo itir nobitis et dines
admod̾ ricterius dictꝰ de
aquila: ueniẽs ad ciuita¬
tẽ hospitio se suscipre ꝯfu¬
euit. Qui thoas assocĩatꝰ.
aliqriãto tp̃e illiꝰ consilũs
et ꝓuidẽtie se cõmifit. Iã
enĩ puerilib anis enolu¬
tis. optĩs cepit pollere m̃o
stus aspectu forma satis ele¬
gãs: gratũ se oĩb et ama¬
bilẽ exhibebat: Eloqriẽtiam

Expanded text:
am senuerat, nec ad filii sumptus sufficere poterat substantia quae remansit. Sed nec ipse diutius matri fertur superfuisse. In illius autem domo vir nobilis et dives admodum, Richerius de Aquila, veniens ad civitatem hospitio se suscipere consuevit. Cui Thomas associatus, aliquanto tempore illius consiliis et prudentiae se commisit. Jam enim puerilibus annis evolutis, optimis coepit pollere moristus aspectu, forma satis elegans, gratum sese omnibus et amabilem exhibebat. Jamque com
Abbreviated transcription (Latin):
chiep̃s a cõcepta cordis siri
facile reflectatur: priꝰ epi
stituta cõfirmẽt ⁊ ut sic de¬
nrũ illius infirmata ꝑtir¬
racia: leuare manũ sols
otra młtitudinẽ nõ ardẽ

Expanded text:
chiepiscopus a conceptu cordis sui facile reflectatur, prius epistituta confirment, et sic demum illius infirmata pertinacia, levare manum solus contra multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sut: Si eĩ uiciis pͣuitate
ĩnolitis cosentir ẽt: seque¬
batur sine dubio fidei sa¬
huitisq discrimẽ: Si uero
aduersaxẽtur: pax eccle ⁊
ĩcolimnitas uite certis erat
obiecta periculis:. Pond¬

Expanded text:
t. Si enim vitiis pravitate inolitis consentirent, sequebatur sine dubio fidei salutisque discrimen. Si vero adversarentur, pax Ecclesiae et incolumitas vitae certis erat objecta periculis. N
Abbreviated transcription (Latin):
lidi mistris regis: q̃ uice¬
comitũ loco comitatrs
sexiriebãt. Hos uoluit
rex cõscribrre fisco: et red¬
ditib ꝓpriis sociare.Sini
archiep̃s in faciẽ restitit
dicẽs nõ debere eos exigi
nobis desernierĩt uice co-¬
mites et sermẽtes nel mĩ¬
stri ꝓuĩciar et hoĩes no¬
stros manuteneãt: neqͣqͣ
eis deerimꝰ in auxilium:
dabũtur pro redditu et in
scriptura fisci regis scrib̃¬
tui ⁊ nec dignũ ẽst rit ꝯtra¬
dicas: cũ tuos nẽo contra
uolũtatẽ triã grauare ue-¬
ep̃s et p̃cariẽs rie per ip̃ins

Expanded text:
lidi ministris regis qui vicecomitum loco comitatus servabant, quos voluit rex conscribere fisco et reditibus propriis associare. Cui archiepiscopus in faciem restitit, dicens non debere eos exigi nobis servierint vicecomites, et servientes vel ministri provinciarum, et homines nostros manu tenuerint, nequaquam eis deerimus in auxilium. dabuntur pro reditu, et in scriptura regis scribentur; nec dignum est ut contradicas, cum nemo tuos contra voluntatem tuam gravere veopus et praecavens ne p
Abbreviated transcription (Latin):
dedere mans. et qd̃ eis ĩp¬
perãdo scribit dñs papa qͣsi
arietes nõ hñtes cormia.
abierũt absq fortitudĩe
ante faciem subsequẽtis

Expanded text:
dedere manus, et quod improperando scribit dominus papa, quasi arietes non habentes cornua, abierunt absque fortitudine ante faciem subsequentis
Abbreviated transcription (Latin):
eccle catholice perturbatio
aliud exigeret: standũ u¬
tiqz esset uerbi sentẽtie:
Derũ ubi mitat canonũ
arictoritas plurimũ sub-¬
trahendũ est seueritati: Ut
in eo ꝓficiat dispensatio:
qd̃ posset destruere seuera
correctio: Censeo igr̃ ceden¬
dũ: regie uolũtati: Ex tr̃c¬

Expanded text:
Ecclesiae perturbatio aliud exigerent, standum utique esset verbis sententiae. Verum ubi nutat canonum auctoritas, plurimum subtrahendum est severitati, ut in eo perficiat dispensatio, quod posset destruere severa correctio. Censeo igitur cedendum regiae voluntati, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sti ñr archiep̃s: et tenebaꝰ¬
re: Sed qr dño regi iura-¬
ã mẽbra terrenãq digni-¬
tatẽ fibi perte saluã fore¬
petit cõseruadas⁊ et tu ni-¬
feris eas destruere preci-¬
pue cũ spectẽt ad terrenã
eiꝰ dignitatẽ ⁊ honorẽ ⁊¬

Expanded text:
sti archiepiscopus, et tenebamre, sed quia domino regi juram, membra, terrenam dignitatem sibi per te salvam forpetit conservandas, et tu niteris eas destruere, praecipue cum spectent ad terrenam ejus dignitatem et honore
Abbreviated transcription (Latin):
dus: Post epulas añt et
sõpnũ insi necessitas posce¬
bat exactũ: denuo p̃ter pẽsr̃
horaꝵ aut negocus ant scri-¬
pturis aut honestis colloqͥ¬
is ĩsistebat ociũ sr̃nnopere
fugiẽs : ne uiderẽt eñ hostes:
et deriderẽt sabbata eiꝰ: Q¬
celestis cũ docebat unctio: fi
uc lr̃atis siue illiteratis col-¬
loquebat᷑ mix inmodũ exu-¬
dicus: et eloquẽs oĩb ap¬
parebat: et p̃dicatio exꝰ tam
pondere sententiar ꝙͣ purita¬
fe u̾bor placẽs erat et officar:¬

Expanded text:
s. Post epulas autem et somnum ubi necessitas poscebat exactum, denuo praeter pensum horarum, aut negotiis aut scripturis aut honestis colloquiis insistebat, otium summopere fugiens, ne viderent eum hostes et deriderent sabbata eoelestis docebat unctio, sive litteratis sive illitteratis colloquebatur: mirum in modum eruditus et eloquens apparebat, et praedicatio ejus tam pondere sententiarum quam puritate verborum placens erat et effica
Abbreviated transcription (Latin):
sare cõsuenat: quibz crẽde¬
bat ẽẽ necessarin magis
lĩt tacite egestatis affligi:
te sũt releuadi: ut hocip̃o
ãplius gandeãt cũ et pau-¬
pertati eoꝵ confultũ fuerit
cũ młta gr̃aꝵ actõe accipi¬
ebatz quos sibi amicos et
hilariter dare nouerat:
nec post donũ detrimentũ

Expanded text:
sare consueverat, quibus credebat accipere necesse magis citae egestatis affligi qte sublevandi, ut hoc ipso amplius gaudeant, cum et paupertati eorum consultum fuerit, multa gratiarum actione accipiebat, quos sibi amicos et hilariter dare noverat, nec post donum detrimentum
Abbreviated transcription (Latin):
consciẽtiam ꝑdidit et fa¬
respicit: qui omnino per¬
didisti cõscientiã et famã:
deo odibili et honestati cõ-¬
trario ex ẽplo in poster re-¬
licto: cũ mans tuas doo cõ¬
setratas ad ex cecratas cõ¬
suctudiẽs conseruandas

Expanded text:
conscientiam prodidit et farespicit, qui hodie omnino prodidisti conscientiam et famam, Deo odibili et honestati contrario exemplo in posterum relicto, cum manus tuas Deo sacratas ad exsecrandas consuetudines observandas
Abbreviated transcription (Latin):
grariaur extessib: Hactenꝰ
terreĩs: Habes ia quas cõ-¬
cupisti uanas celsicadines:
q potita cordis tin desiderio.
rũ huis ãpliora ãbire ⁊mĩ
altius cõsceridẽ niteris: Qũe¬

Expanded text:
ur excessibus? Hactenus terrenis, habes jam quas concupisti vanas celsitudines, loriam, jam potita cordis tui desiderio; num his ampliora ambire, num altius conscendere niteris?
Abbreviated transcription (Latin):
rabat pauiꝑe a potẽte: ut et¬
qui reuera erat datus a dnĩo
pater panpeꝵ: et merẽtinz
consolãtor: Argnebat libe-¬
re qͣrũcũq uicia potestã¬

Expanded text:
rabat pauperem a potente, ut qui revera erat datus a Domino pauperum pater et moerentium consolator. Arguebat libere quarumcunque vitia potesta
Abbreviated transcription (Latin):
Fesso robore gtendaꝰ per ãgu¬
stã portã intrare celesti atrii
latitudinẽ:  ne si tarde q̃¬
sieriꝰ ingressũ iã lansa
iania mereaur audire.

Expanded text:
fesso nisu contendamus per angustam portam coelestis atrii latitudinem intrare, ne si tarde quaesierimus ingressum, jam clausa janua mereamur audire, «
Abbreviated transcription (Latin):
rat cũ illo: cuiꝰ operãte potẽ¬
tia tanꝙͣ uitals nouellꝰ ꝑmo¬
uẽdus ad aratrũ cormiã pro-¬
ducebat et ungulas: quib
antiqͥ hostis calcaret ĩmũdi-¬
ciã: et maliciã uentilãret
sarnẽ crricifigẽs cũ uiciis ⁊

Expanded text:
rat cum illo; cujus operante potentia tanquam vitulus novellus promovendus ad aratrum, cornua producebat, et ungulas: quibus antiqui hostis calcaret immunditiam, malitiam ventilaret. s
Abbreviated transcription (Latin):
natoem loqͣtur os meu:
Si censeã regi resistẽdũ
ecce qͥ eius sũt audiẽt ⁊ per
qd̃ idipm̃ ĩnotescet regi:
statiq eiicerer extra syna
sulo. Uis ita gestis: sedert¬

Expanded text:
em loquetur os meum. Si sentiam regi resistendum, ecce qui sui sunt, audiunt per quos id ipsum innotescit regi, statimque ejiciar extra synagsulo. » His ita gestis, seder
Abbreviated transcription (Latin):
cõsihis agi uidebat᷑. insipi¬
entiã et in aliciã formidabat:
Et ne instĩctu eoꝵ ĩsolentiꝰ
ageret ⁊ iure uictoris qͥ sibi
uidebatur: et si aliter esset
cuiꝰ ope ⁊ opera. nouti regis
ne seniret in ecclĩaz ĩpetũ co¬
hiberet: et cõsili sui tẽpera¬
ret maliciãz et rep̾meret
audaciã officialuũ: qͥ sub
obtẽtu publice pt̃atis et p̃¬

Expanded text:
consiliis agi videbatur, insipientiam et malitiam formidabat; et ne instinctu eorum insolentius ageret jure victoris, qui sibi videbatur, etsi aliter esset,cujus ope et opera novi regis, ne saeviret in Ecclesiam, impetum cohiberet, et consilii sui temperaret malitiam, et reprimeret audaciam officialium, qui sub obtentu publicae potestatis et pr
Abbreviated transcription (Latin):
mriãz dei: ne mauꝰ meas
cito uobis ĩponi patiamĩ:
preterꝙͣ illis qui scd̃ offi¬
tii sui gradũ in ecclia dei
digne mĩstiare disposne-¬
rũt: ne ꝓtis alienis ꝯntu¬
nicẽ qui ꝓprioꝵ młtitudrĩe
nimis sentio me guari:
Ceito eĩ certiꝰ est ꝙ qui
si ordĩatus postea corrigã¬
tur: graniter offẽdit: Q
si ordĩate nõ corrigatim:
ordinãs ordinati pctr se
mãculat: hiis maxĩe q̃
post ordinatoĩs sue diem

Expanded text:
iam Dei, ne manus meas cito vobis imponi patiamini, praeter quam illis qui secundum officii sui gradum in Ecclesia Dei digne ministrare disposuerint, ne peccatis alienis communicem qui propriorum multitudine nimis sentio me gravari. Certo enim certius est quod qui si ordinatus postea corrigatur, graviter Deum offendat: quod si ordinatus non corrigitur, ordinans ordinati peccatis se maculat, his maxime quae post ordinationis suae diem
Abbreviated transcription (Latin):
ta eiꝰ infelicitas ꝙͣta sit cõ¬
dicio miserabilis: qͥs cõsi¬
deret: uideas si attentiris
ĩtricaris qr ꝙͣto pene in
setulo persona potẽtior tã¬
ditior tãto deterior ⁊ qͣnto
sublimior tãto ꝓclinior

Expanded text:
ta ejus infelicitas, quam sit conditio miserabilis, quis confideret? videas si attentius intuearis, quia quanto pene in saeculo persona potentior, tanditior tanto deterior, quanto sublimior tanto proclivior
Abbreviated transcription (Latin):
Nip̃o cãcellarie sue
exordio tot et tãtas uari¬
aꝵ necessitatũ difficulta¬
tes susfiniit tot laborib
attritꝰ est: tot afflictõib
is ⁊ tot laq̃is in aula ex¬
poitus a malicia inhabi¬
tanitiũ in ea ut sĩc̃ archi¬
is sub lacrĩaꝵ testiõio re
ferre solitꝰ erat ⁊ sepe ĩ dies
et post uite et̾ne desiderirz
suꝑ oĩa optaret ut absq
nõta ĩfamie ꝓosset a curie
nerib explicari. Licet eĩ
ei mũdꝰ in oĩb lenocimis
suis adulari et applaudere
uidret᷑ ÷ nec ꝯdĩfoĩs nec o¬
neris fui ĩmieõr erat: qͥ co¬
regis et honore ⁊ uide ꝓ nece¬
ssitate eccłe ⁊ ꝓuĩcialiuz tã
cius ꝯtende̾ cogebãt:: et na¬
uris artib uarios includere
dolos: Sed p̃ripue ꝑurgebat
ꝙ ĩdesmẽter oportebat eñ pr¬
gnare ad bestias curie: ⁊ ne¬
lut cũ ꝓtheo ut dici solet ne¬
gociũ gerere ⁊ qͣsi in palestra

Expanded text:
 cancellariae suae uspiciis tot et tantas variarum necessitatum difficultates sustinuit, tot laboribus attritus est et tot afflictionibus fuit tus, tot laqueis in aula expositus a malitia inhabitantium in ea, ut eum, sicut archiis sub lacrymarum teferre solitus erat, saepe in dies et post vitae aeternae desiderium super omnia optaret, ut absque nota infamiae posset a curiae nexibus explicari. Licet enim ei mundus in omnibus lenociniis suis adulari et applaudere videretur, nec conditionis nec oneris sui immemor erat, qui quosalute et honore, inde pro necessitate Ecejus contendere cogebatur et variis artibus varios eludere dolos. Sed hoc praecipue perurgebat quod indesinenter oportebat eum pugnare ad bestias curiae et velut cum Proteo, ut dici solet, negotium gerere, et quasi in palaestra
Abbreviated transcription (Latin):
archidiacono suo obtiririt:
ecclĩasq et redditus alios
mltiplicanit: Post modici¬
tpĩs interuallu cũ dux no¬
rmãnie ⁊ acqͥtanie henricꝰ
galfridi coitis andegarien¬
sis et matildis ĩperatricis
filiꝰ regi stephaĩo in regno
anglie successisset: elabora¬
tũ est ab antedicto archiẽpo
ut archidiacoꝰ suꝰ regni sã¬
cellarins efficeretz : Erat
ẽi suspecta adolescẽtia regi:¬

Expanded text:
achidiacono suo obtinuit, ecclesias quoque et reditus alios multiplicittemporis intervallum, cum dux Normanniae et Aquitaniae Henricus Gaufridi comitis Andegavensis et Mathildis imperatricis filius, regi Stephano in regnum Angliae successisset, elaboratum est ab antedicto archiepiscopo, ut archidiaconus suus regni cancellarius efficeretur. Erat enim ei suspecta adolescentia regi
Abbreviated transcription (Latin):
are: Die uero quadã accidit
nt ad ripas fliuitĩs eunte
thõa siutul cũ dĩuite: mot̃a
piter inseq̃ret. ⁊ secutasq eã
diuertentẽ in fline: cũ ip̃a
pariter mergerẽt:: Qd nidẽc
adolescẽs thonras miseratꝰ
accipitr̃e iã peritur equo
dissiliit: seq in gurgiten

Expanded text:
adam accidit ut ad ripas eunte Thoma simul cum divite, motam piter insequeretur, secutusque divertentem in flumine cum ipsa pariter mergebatur. Quod videns adolescens, miseratus accipitrem jam periturum, equo desiliit, seque in gurgite
Abbreviated transcription (Latin):
SIngulis dieb post
synaxĩ decantatã quã cito
post galliciniũ sub ꝓfũda
nocte decãtare ꝯfueuerat:
mox clã in conclani aliqͥ
subĩtroducebãtur tredecĩ
positisq nestimẽtis et p̃cĩs

Expanded text:
singulis post synaxim decantatam quam cito post gallicinium sub profunda nocte decantare consueverat, mox clam in conclavi aliquo subintroducebantur fratres positis vestimentis
Abbreviated transcription (Latin):
orto inter mõachos mit-¬
mure q contrã more in
ueste seculari frequẽtaret
choꝵ: corripirit illũ unꝰ ex
domesticis dicẽs sibi astitis-
se personã uulta t̾ribilez
et ubis minãtib ĩperãsse.
Uade ⁊ dic cãcellario tacito
rit. ibo illi in aduersũ oĩ¬
b dieb nite sue: Quod au¬
diẽs un uenerabilis lacri¬

Expanded text:
orto inter monachos murmure quod contra morem in veste saeculari frequentaret chorum, corripiens illum ex domesticis quidam retulit astitisse sibi personam vultu terribilem, et verbis minacibus imperasse: « Vade, dic cancellario tacitorit, ibo illi in adversum omnibus diebus vitae suae. » Quod audiens venerabilis vi
Abbreviated transcription (Latin):
die usq regales dinitias
mukier pulcherrĩa: ad qũa
rex cõsuetudĩez habuisse di-¬
cebãtur: Que qr cãcellario
eo loco aduẽtanti exenia
trãsinittebat sepe młta et
existĩabat opidans qui
eũ hospitio susceperat q
mulier eñ ꝓuocaret ad
ãplexus nouũq sibi ꝓ¬
curaret amatorẽ qr ꝓpe
ꝯtẽptũ. minꝯ solito ci fru¬
ebatur amore: De quo uo-¬
lẽs certiorari in tẽpeste no¬
ctis si lentio sũpta lucerna:
clam ad hospitis sui cribi¬
culũ ingressus est: O ui
dens ĩmotũ suspicabatire
ꝙ ad eã trãsisset: et attolẽs
luur̃e uidit ante lectũ uir¬
pedesq ac tibiãs discoopey¬
tĩr qui post geniculatoẽs¬
psus fuerat in sõp̃iũ: Et
factũ est ut religiosus ĩ-¬

Expanded text:
sque regales delicias mulier pulchra, ad quam rex consuetudinem habuisse dicebatur. Quae quia cancellario eo loci adventanti xenia transmittebat saepe et multa, aestimabat oppidanus, qui eum hospitio susceperat, quod mulier eum provocaret ad amplexum, novumque sibi procuraret amatorem, quae prope contemptum, minus solito fruebatur amore. De quo volens certiorari, intempestae noctis silentio, sumpta lucerna, clam ad hospitis sui cubiculum ingressus est. Quem videns immotum, suspicabatur quod ad eam transisset. Et extollens lumen vidit ante lectum virpedesque et tibias discoopertum, qui post geniculatpsus fuerat in somnum: et factum est, ut religiosus in
Abbreviated transcription (Latin):
fluĩs ÷ et nrĩc mersus fub
aquis ñc undax ĩpellẽte¬
ui leuat: periclitari cepit:
et peitus perisse putabatur
ab intriẽtib ⁊ drĩ nullꝰ ade¬
sse potirit: qui manũ por.¬
rigeret pereñti: Deniq ad
molendinũ qd̃ tũc forte mo¬
lebat aq̃ tractu ꝑlatꝰ: ribi
prĩo aque exitibz ꝓpĩquaĩt :¬
to stetit tota dño disponẽ¬

Expanded text:
s, et nunc mersus sub aquis, nunc undarum vi impellente levatus periclitari coepit, et penitus periisse putabatur ab intuentibus, dum nullus adesse potuit qui manum porrigeret pereunti. Denique ad molendinum, quod tunc forte molebat, aquae tractu perlatus, ubi primo aquae exitibus propinquavit, stetit rota nec se
Abbreviated transcription (Latin):
ria. nt qd̃ sentẽtiis aut
bis didicerat fere quotes
uolebat posset sinc dificril¬
tate ꝓferre: Quod młti lit¬
teratiores assequi nõ ualẽ
batur ãtistitẽ. ut ei in colla¬
toibz aut cursu sermõis ut
dici solet ad manũ mĩstra
ret: Ab ineñte aũt etate si¬
cut referre solitꝰ erat a ma
xp̃m totã iactare fiducia:¬
Itaq ad prenoĩatũ diuitẽ
a scolis rediẽs: et seculi se-¬
quẽs crriofitãtes: nũc ue¬
natu nũc arniũ captura
quib maxĩe pascebatur a¬
niuiꝰ iuuenilis pro libitu
et ui ritre: cũ diuite mora¬
bacur: Sactũqz est ut in hr̃c
modũ dimissits sibi: scola-¬

Expanded text:
in sententiis aut verbis didicerat, fere quoties volebat, posset sine difficultate proferre. Quod multi litteratiores assequi non valentbatur antistitem, ut ei in collationibus aut cursu sermonis, ut dici solet, ad manumret. Ab ineunte autem aetate, sicut referre solitus est, didiChristum totam jactare fiduciaItaque ad praenominatum divitem a scholis rediens, et varias saeculi sequens curiositates, nunc venatu, nunc avium captura, quibus maxime pascebatur animus juvenilis, pro libitu nunc rure cum divite morabatur. Factumque est ut in hunc modum dimiss
Abbreviated transcription (Latin):
neglẽximꝰ : Tempꝰ eẽt
iã nos de sõpno surge:
Nũc encĩ ꝓpior est nr̃a
salus: qͣm cũ credidiꝰ.
Iam eĩ instat dies nr̃e
redemptoĩs: Iam inci¬
pit solutio nr̃e captini¬
tatis: Iam tempus est
ut iacob speciẽ in nos
trausfigurãtes de cibis
domesticis atqz sapidis
in cuiꝰ natiuitate deus
fecit risũ sarre reficiãꝰ:
ne qd̃ absit iudiceu᷑:
arguendi de ingratitũ¬
magno prifanilia s cu¬
ius cõuine existimus.
cibũ fidei et insticie:
Hinlitatis escã ⁊ inini¬
ficcutie: quia cũ superbo
oculo et insatiabili corde
nõ edit: Qui aũt sic co¬
medũt et bibũt in mẽ¬
sa diuitis : amici iam
sunt in pũti: sed chari¬
ssimi ercuit in futũro:
ubi de iacob fient isrł
idest de luctantibz deuu
uidentes ÷ de fide ꝑueniẽt
ad coguitõem ⁊ de uia
ad patriã de cursu ad
requiẽ: ubi inebriabũ¬
tur ab ubertate domus
dei ac torrente diuine
uoluptatis potabunt᷑:
Hoc nobis prestare dig¬

Expanded text:
negleximus. Tempus est negleximus. Tempus est jam nos de somno surgere; nunc enim propior est nostra salus, quam cum credidimus. Jam 410 enim instat dies nostrae redemptionis. Jam incipit solutio nostrae captivitatis. Jam tempus est ut Jacob speciem in nos transfigurantes, de cibis domesticis atque sapidis in cujus nativitate Deus fecit risum Sarae, reficiamus, ne quod absit! judicemur arguendi de ingratitumagno Patrifamilias, cujus convivae existimus, cibum fidei et justitiae, humilitatis escam et munificentiae, quia cum superbo oculo et insatiabili corde non edit. Qui autem sic comedunt et bibunt in mensa divitis, amici sunt jam in praesenti, sed charissimi erunt in futuro, ubi de Jacob fient Israel, id est de luctatoribus Deum videntes; de fide pervenient ad cognitionem, de via ad patriam, de cursu ad requiem, ubi inebriabuntur ab ubertate domus Dei, ac torrente divinae voluptatis potabuntur. Quod nobis praestare dig
Abbreviated transcription (Latin):
parĩe uite et intellectus
ris dignũ est dari a di¬
lecto ad potandũ: ru¬
minandũq labiis et
dentibz. Non est dignũ
tam sacrã reui uel pos¬
sibile dari: nisi a dilec¬
to: De quo pater: Hit
est filius meus dilectꝰ.
a quo solo est p̃paratio
hoc est corpus meñ et
hic est sanguis meus:
uature comu̾tuntur ge¬
nera: Nec ab aliis di¬
gue siimrit:: insi a la
qui cordis orisq labus
libus dicit sponsus: Co¬
medite amici et bibite:
et inebriamini charis¬
simi: Iocũdus et libera¬
lis dũs cõuiuas suos ad
epulandũ iintat: At¬
tende tibiip̃i qui hec au¬
dis: Te ad epulas ĩni¬
tat: qui esuries et sitiẽs
siderat: Cũ ieinuasset
inqͥt euãgelista efuriit:
et samaritane dixit:
Da michi bibere: Pendẽs
in cruce: dixit: Sitio:
Iam diu esurientẽ dr̃z¬
et sitientẽ nostrã salit¬
tent ieiuirũ impudẽter
relinquiurꝰ⁊ cibũ deside¬
rabilem ei negauuꝰ:
quia in malis obstĩati
ac pertinaces peritentie
remedis errata corrige

Expanded text:
pacem vitae et intellectus, ris dignum dari dilecto ad potandum ruminandumque labiis et dentibus. Non est dignum rem tam sacram, vel possibile dari, nisi dilecto, de quo Pater: « Hic est Filius meus dilectus , » a quo solo est praeparatio Hoc est corpus meum; et: Hic est sanguis meus, naturae convertuntur genera, nec ab aliis digne sumitur, nisi a labqui cordis orisque labiis libus dicit sponsus: « Comedite, amici, et bibite, et inebriamini, charissimi . » Jucundus et liberalis Dominus convivas suos ad epulandum invitat. Attende tibi ipsi, qui haec audis, et quem ad epulas invitat, qui esuriens ac sitiens siderat. Cum jejunasset, inquit evangelista, esuriit , et Samaritanae dixit: « Da mihi bibere » et pendens in cruce, dixit: « Sitio . » Jam diu esurientem et sitientem Dominum nostram salutem, jejunum impudenter reliquimus, cibum desiderabilem ei negavimus quia in malis obstinati ac pertinaces poenitentiae remedio errata corrigere
Abbreviated transcription (Latin):
ris exteriorib spargi re¬
fuguĩt sĩplices in cogita¬
tõe et cõscientie bĩtatiõe
cõsistũt: Domi eĩ bĩtare
ẽst: intea mẽtis secreta
se restrĩgere: et nõ exte
ne dũ ad młta foras ĩhi¬
ant a seip̃is alienatis
cogitaoĩb recedãt: Sic
igit extra castra sarnis
exeamꝰ: et igne sc̃a sp̃s
cõcreniemꝰ ut a cordis
claustris idest a mẽtis se¬
cretis nõ recedamꝰ: s uix¬

Expanded text:
ris exterioribus spargi reris exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione et conscientiae habitatione consistunt. Domi enim habitare, est intra mentis claustra se restne dum ad multa foris inhiat, a se ipsis alienatis cogitationibus recedat. Sic ergo extra castra carnis exeamus, et igne spiritus concrememur, ut a cordis claustris, id est a mentis secretis, non recedamus, i
Abbreviated transcription (Latin):
Qculs tẽptaõĩs: qr per
cũ tẽptaur: Uñ qui ui¬
derit mulierẽ ad concu¬
piscendã eã: iã mechatꝰ
est eã in corde suo : Mor¬
tis ocl̾s est :qr ex eo ma
niꝰ: ab ĩterioꝵ ac cele¬
stiũ amore ĩ ea q̃ foris
sũt cõcupiscẽda egredit᷑:
Maneat igit: dyna na¬
ta idest aĩa apd̃ patrẽ de¬
ũ l nõ egrediat curiosi¬
tate trãcta de domo mẽ¬
tis uidere młieres alte¬
riꝰ regioĩs: ut omissi
sermat lenocinus: Cõ¬
mẽdat᷑ nãq iacob ĩ scri¬
ptura co q domi hĩtã¬
bat: esau fr̃e uenatoi
uacãte : factꝰ est inquit
esau uir guarz uenãdi
et homo agricola: ia¬
cob aut uir sĩplex hĩta¬
bat in tab̾nacłis: Quid
in esan uenatõe nisi-
in exteriorib uolupta¬
tib fusi carnẽ secũtur
qui ⁊ agricola ẽẽ dicit᷑.
qr amatores huiꝰ scli
tãto magis exteriora ĩ¬
colũt. quãto ĩteriora
sua ĩculta relinqũte Ia¬
co uero siplex domi hĩta¬
re dicitur: qz om̃s qͥ cu¬

Expanded text:
s, quia per eum tentamur. Unde: « Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . » Mortis oculus est, quia ex eo malnimus, ab interiorum et coelestium amore, in ea quae foris sunt concupiscenda egreditur. Maneat igitur Dina nostra, id est anima, apud patrem domi; non egrediatur 398 curiose, tracta de domo mentis videre mulieres alterius regionis, ut omissiserviat lenociniis. Commendatur namque Jacob in Scriptura, eo quod domi habitabat, Esau fratre venationi vacante. « Factus est, inquit, Esau vir gnarus venandi, et homo agricola: Jacob autem vir simplex, habitabat in tabernaculis . » Quid in Esau venatione, nisi in exterioribus voluptatibus fusi, carnem sequuntur? Qui et agricola esse dicitur, quia amatores hujus saeculi tanto magis exteriora incolunt, quanto interiora sua inculta relinquunt. Jacob vero simplex domi habitare dicitur, quia omnes qui cu
Abbreviated transcription (Latin):
hac dilectoẽ teste ueritã
te nemo habet: q̃ui ut
aiãz suã ponat quis pro
amicis suis: Ueritas di¬
cit ꝓ amicis: discipulus
ueritatis paulus dicit ꝓ
ut eos faceret auicos:
Posuit ergo aĩaz nõ tm̃
pro amicis qui iã erãt
sed pro ĩimicis ut uerte¬
dilectoĩs exẽplo nrõs gre¬
ssus ꝑficeret ĩ seunti sunis:

Expanded text:
 teste Veritate, « nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . » Veritas dicit pro amicis, discipulis veritatis; Paulus dicit pro ut eos faceret amicos. Posuit ergo animam, non tantum pro amicis, qui tunc erant, sed pro inimicis, ut vertedilectionis exemplum nostros gressus perficeret in semitis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
precẽtori chorus fideliũ
consonãdo rñdcat imi¬
imsteriũ illo psałmi ti¬
tulo insinniat᷑ ubi dici¬
intellectꝰ euian israhxlĩ¬
te: Melech ĩterpretatur
chorus: qd̃ in telligit
concordia charitãtis:
Quian int̾pretat᷑ fra¬
aũt eiz hi sũt qui cum
apło in cruce diũ glori¬
ant᷑: qui sũt ueri isra¬
helite idest deũ uidentes:
Illi ergo ĩ telligũt passi¬
oms misteriũ a diuite
celebratũ nobisq ꝓposi¬
tũ ad rũdendũ idest ut
ei rñdeamꝰ imitando
et grãs agrnco: sed hoc
nõ ualet insi fiat in me¬
lech idest in choro scib ĩ
concordia charitatis: se¬
cd̃ illud apsi : Si tradi¬
dero corpus meũ ita ut
ardeã: charitatẽ aũt nõ
cuiꝯ õpris odor nos ex¬
citat ac demulcet: sicut
odor agri pleni de quo sa¬
pientia: Uidisti uix ue¬
locẽ in opere suo: corã re¬
gib stabit: nec erit ante
ignobiles: Quãtus est

Expanded text:
praeceptori chorus fidelium consonando respondeat imimysterium illo psalmi titulo insinuatur, ubi diciintellectus Eman Israelitae. » Maheleth interpretatur chorus, quo intelligitur concordia charitatis; Eman interpretatur fraautem ejus hi sunt qui cum Apostolo in cruce Domini gloriantur, qui sunt veri Israelitae, id est Deum videntes. Illi ergo intelligunt passionis mysterium a divite celebratum, nobisque propositum ad respondendum, id est ut ei respondeamus imitando et gratias agendo. Sed hoc non valet, nisi fiat in Maheleth, id est in choro, sive in concordia charitatis, secundum illud Apostoli: « Si tradidero corpus meum, ita ut ardeam, charitcujus odor nos excitat et commulcet sicut odore agri pleni; de quo Sapientia: « Vidisti virum velocem in operibus suis, coram regibus stabit, nec erit ante ignobiles . » Quantus
Abbreviated transcription (Latin):
cipes : arripite chipcum:
comedẽtes et bilẽtes. Pri¬
cipes sũt electi uiri spũa¬
les deũ tunẽtes. Un pri¬
us surgũt deinde clipeũ
arripiũt: ut sic come¬
dãt et bibãt: Surgũt
aũt de tenebris et ũbra
mortis: deporẽtes yma¬
ginẽ terreni et assumiẽ¬
tes ymaginiẽ celestis:
scd illud apłi: Sic̃ por¬
tanimꝰ ymaginẽ terrẽ¬
ni: sic portemꝰ ymagi¬
nẽ celestis: Ita ergo sur¬
gẽtes clipeũ arrip̃iamꝰ
aruature apostolice: ĩ
qua ignea dyaboli tela
Accipite armaturã dei:
ut possitis resiste̾ in die
malo et in oĩb perficti
stare: Que aũt et qͣlis
sit illa armatura cõse¬
quẽter exponit : Sex u̾¬
tutũ titulis milite s xp̃i
muniri ac parmari de¬
scribens: Scilz cĩctoria
continẽtie qua lũborñ
ubi uirtus est dyaboli
lorica iusticie qua uni¬

Expanded text:
arripite clypeum, comedentes et bibentes. Principes sunt electi viri spirituales, Deum timentes; hi prius surgunt, deinde clypeum arripiunt, ut sic comedant et bibant. Surgunt autem de tenebris et umbra mortis, deponentes imaginem terreni, assumentes imaginem coelestis, secundum illud Apostoli: « Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis . » Ita ergo surgentes clypeum arripiamus armaturae apostolicae, quo ignea diaboli tela Accipite armaturam Dei, ut possitis resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare . » Quae autem et qualis sit illa armatura, consequenter exponit sex virtutum titulis milites Christi muniri ac praearmari describens, scilicet cinctorio continentiae, qua lumborum, ubi est virtus diaboli, lorica justiti
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa repperit qd̃ ei expdͭ:
diues ille cuiꝰ ĩcstĩabi¬
les diuicias apls enã¬
gelizat regia et delica¬
ta nobis ꝓposuit frycła:
suꝑ mel et fanũ fideliũ
palatis dulcia: fercu¬
lũ scilz hitĩlitatis pa
cis dilec toĩs obediẽtie

Expanded text:
reperit quod sibi expedit. dives ille, cujus inaestimabiles divitias Apostolus evangelizat, regia et delicata nobis proposuit fercula super mel et favum, fidelium palatis dulcia fercula, scilicet humilitatis et pacis, dilectionis, obedientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
to: qua uelat unico fũ¬
damẽto aliaꝵq u̾tutũ
muinimie in bello fir¬
uiter subsistimꝰ: assul¬
tur̃q iacula repellunꝰ:
confodiãt: Tribuit ẽt
pro gãlca: spem saln¬
tis: Uec ẽt caput men¬
tis nr̃c obuoluit : Ea
eĩ mẽs nr̃a sursũ eri¬
gitur ⁊ ad ĩnisibilia
sublenat᷑: saluatorez
dũm expectans in pre¬
miũ: Talib armis
splendidis et insupera¬
bilib armãti: hosti nõ
cediꝰ. Ad ip̃m uero fe¬
riendũ fugandũq ad¬
didit gladius sp̃iritꝰ.
i dest que spscts t buit
scilz uerbũ dei: Hic ẽ gla¬
dius bis acutus de tr̃po¬
ralib docens et de et̾ius.
illoꝵ consolatõeui in ue¬
tens: Promissio eĩ tẽ¬
poraliũ ad unã partez
gladii: ꝓmissio sempi
net: De hoc gladio dũ
ait: Non ueni pacẽ mi-¬
Cũ igit. surrexeruus
atqz dauitice tueris ar

Expanded text:
 quo velut unico fundamento, aliarumque virtutum munimine, in hoc bello firmiter subsistamus, assultuumque jacula repellamus,confodiant. Tribuit etiam pro galea spem salutis. Haec caput mentis nostrae obvolvit. Ea enim mens nostra sursum erigitur, ad invisibilia sublevatur, Salvatorem Dominum exspectans in praemium. Talibus armis splendidis et insuperabilibus armati, hosti non cedimus. Ad ipsum vero feriendum fugandumque additur gladius spiritus, id est quem spiritus tribuit; scilicet verbum Dei. Hic est gladius bis acutus, de temporalibus docens, et de aeternis illorum consolationem in vetens. Promissio enim temporalium ad unam partem gladii, promissio sempitnet. De hoc gladio Dominus ait: « Non veni pacem mi» Cum igitur surrexerimus, atque Davidicae turris
Abbreviated transcription (Latin):
Canticũ scilz pacis di¬
lectoĩs redeptoĩs glifi¬
cationis: Sumanus
igit᷑ de mensa diuitis
hoc ferculũ nouitatis:
qd̃ sic̃ panis cor hoĩs cõ¬
firmat: In cuiꝰ fortitu¬
diuc ãbulauit belyas
qͣdragĩta dieꝵ itire̾ uł¬
lã passus lassitudiẽ:
Quartũ sequit: fercu¬
lũ scil obediẽtie: quã
nobis per apłui cõmen¬
dat dicentẽ. Obedite p̃po¬
sitis uestris: Item: Oĩs
aĩa potestati subdita sit
genus ariolandi est re¬
pugnare: et quasi scelus
ydolatrie nolle acqͥesce̾:¬
Ex opposito i dest in obedi¬
critie malo: intelligit᷑
obediẽtie bonũ: Quã ut
diligẽtius nobis sernã
ruit: et honio de ꝑadiso
exiit: Per obedicutia
uero: ad consortiũ ascẽ¬
dit angelicũ scd̃m illd:
Suscitãs a t̾ra inope: ut
collocet eũ cũ prĩcipib
ppli sm idest cũ anglis.

Expanded text:
Canticum scilicet pacis, dilectionis, redemptionis, glorificationis. Sumamus igitur de mensa divitis hoc ferculum novitatis, quod, sicut panis, cor hominis confirmat, in cujus fortitudine ambulavit Elias quadraginta dierum itinere, nullam passus lassitudinem. Quintum sequitur ferculum, scilicet obedientiae, quam nobis per Apostolum commendat, dicens: « Obedite praepositis vestris . » Item: « Omnis anima potestati subdita sit genus ariolandi est, repugnare; et quasi scelus idololatriae, nolle cus» Ex opposito inobedientiae malo, intelligitur obedientiae bonum, quam ut diligentius nobis servandruit, et homo de paradiso exiit. Per obedientiam enim homo ad consortium ascendit angelicum, secundum illud: « Suscitans a terra inopem . . . ut collocet eum cum principibus populi s
Abbreviated transcription (Latin):
filios ire filios gre facit
filios dyaboli filios xp̃i:
filios tenebraꝵ: filios
lũcis: Uñ sapiẽtia: Sit
tibi fons aque uine prõ
prius: cui nõ cõicet abie¬
mus: Hic est fons chari
Hec est uestis imptialis
qua iduti securi discũ¬
bũt ꝯuine: Hac carens:
pellitur foras: Hec ẽ ue¬
stis incõsutilis desuꝑ cõ¬
texta per totũ: q̃ a mili¬
tib nõ est scissa: s uni
sorte actributa: Dac ue¬
ste pellit: frigus quo fri¬
gebnt petrus: se cale fa¬
ciens ad primas cayphe:
De hac salomon ait: Sor¬
tis ut mors dilectio: du¬
ra sicut ĩferus ciulati
o:Sicut eĩ mors separat
aiam a corpore: sic amor
dei a tp̃aliũ amore : Et
tur : nec a penc scu̾itate
reflectit᷑: ita charita s nu¬
llius hostilitatis tẽpta¬
mẽtis reuocari potest a
cura nr̃e salitis: Hãt
spẽali lande ꝯuĩedã apo¬
stolꝰ: ac ceteris preferẽs
ait:Maior hus est chã¬
ritas: Et item: adhuc

Expanded text:
filios irae facit filios gratiae, filios diaboli, filios Christi; filios tenebrarum, filios lucis. Unde Sapientia: « Sit tibi fons aquae vivae, prius cui non communicet alienus . » Hic est fons charitHaec est vestis nuptialis, qua induti secure discumbunt convivae. Hac carens pellitur foras. Haec est vestis inconsutilis desuper contexta per totum, quae a militibus non est scissa, sed uni forte sorte attributa. Hac veste pellitur frigus, quo frigebat Petrus se calefaciens ad prunas Caiphae. De hac Salomon ait: « Fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio . » Sicut enim mors separat animam a corpore, sic amor Dei a temporalium amore; et stur, nec a poenae severitate reflectitur, ita charitas nullius hostilitatis tentamentis revocari potest a cura nostrae salutis. Hanc speciali laude commendans Apostolus, et caeteris praeferens, ait: « Major horum est char
Abbreviated transcription (Latin):
innionez deuotissĩe ac
archãgeli: in quẽ desi¬
derãt ꝓspicc̾ sublimes
u̾tũtes: Purificatẽ igi¬
diiudicãtes de illo pane
edamꝰ et calice bibaumꝰ.
a dño dimdicãbimnͦ.
Qui cĩ indigne sumͭ.¬

Expanded text:
nem devotissime accarchangeli, in quem desiderant prospicere sublimes virtutes. Purificatis edijudicantes, de illo pane edamus, et calice bibamus, a Domino dijudicabimur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cultrũ in gutture stãtu¬
it ⁊ cũ is qui sapientie
cloquia sedulus medi¬
tatur discreta ex ore de¬
promit: nõ alia sepius
in lĩgua qͣm celestr ora¬
culi uerba uolitãs: Hoc
añt facit qui in ptate
tiũ ac noxia suggeren¬
tiũ: eligit et cõseruat:
Si ergo sederis cũ p̾nci¬
pe xp̃o ut celestis uerbi
pane reficiaris diligẽter
in tellige que scripta sũt
et discretoẽz sacre lectoĩs
in fua locutõe cõserna:

Expanded text:
cultrum in gutture statucultrum in gutture statuit, cum his qui sapientiae eloquia sedulus meditatur, discreta ex ore verba depromit, non alia saepius in lingua, quam coelestis oraculi verba volutat . Hoc autem facit qui in potesttium et noxia suggerentium eligit et conservat. Si ergo sederis cum principe Christo, ut coelestis verbi pane reficiaris, diligenter attende quae scripta sunt, et discretionem sacrae lectionis in tua locutione Deo conserva,
Abbreviated transcription (Latin):
centi dabo edere de ligno
uite: qd̃ est in paradyso
dei mei; Et item: Qui
legitune certauerit; co¬
ronabitur: Het es ue¬
stis polimita et talaris.
quã iacob fecit ioseph
filio suo pre ceteris di¬
lecto: Ioseph interp̃tar
actresces i dest quili bet
fidelis gr̃e muncribus
accrescẽs: sed per boc nõ
coronabit᷑ sinc tumca
quã babet qui ex quo
bonũ incipit nõ defistit:
Audisti que in triplici
mensa diuitis tibi ꝓpo
ad credendũ: ut exalte¬
ris ad intelligẽdũ: Est
eĩ sessio hĩtilitatis et ĩ¬
telligẽtia exaltationis:
Cõtemplare in spẽcula:
pensa scil uigiter repo
tuc cultrũ in gutture tu¬
o: sicut sapiẽtia te docet
dicẽs: Cñ sederis cũ prĩ¬
cipe ut cõmedas: diligẽ¬
ter artende q̃ sũt appoĩta
ante faciẽ tuã: et statue
cultrũ in gucture tuo:¬
trã: Guctur pro locu¬
tõe posuit᷑ qr in guittu¬
re uox cultrũ pro discre¬
tiõne: qr ex eo secãmꝰ:
Sedeus ergo ad mensã
scripture ut cõmedat:

Expanded text:
centi dabo edere de ligno vitae, quod est in paradiso Dei mei . » Qui legitime certaverit, coronabitur. Haec est vestis polymita et talaris, quam Jacob fecit Joseph filio suo prae caeteris dilecto . Joseph interpretatur accrescens, id est quilibet fidelis gratiae muneribus accrescens; sed per hoc non coronabitur sine taquam habet quicunque bonum incipit, nec desistit. Audisti quae in triplici mensa divitis tibi propad credendum, ut exalteris ad intelligendum. Est enim sessio humilitatis, et exaltationis. « Contemplare in specula . » Pensa scilicet jugiter, repontue cultrum in gutture tuo , » sicut Sapientia te docet, dicens: « Cum sederis cum principe ut comedas, diligenter attende quae sunt apposita ante faciem tuam, et statue cultrum in gutture tuo» Guttur pro locutione posuit, quia in gutture vox; cultrum pro discretione, quia eo secamus. Sedens ergo ad mensam Scripturae ut comedat,
Abbreviated transcription (Latin):
q carne reluctantẽ lasci¬
uientẽq dnĩo intionis
coherentes ut in archa
cordis nr̃i aĩalia mũda
cũ iuiuidis quiescãt.
et dauiel inter leoues ĩ¬
trepidus cubet: Ad deũ
quoq pacẽ habcauiꝰ of¬
frndiculis peccaminũ
ip̃m natura dulcẽ nõ
amaricãtes: Habeluus
et ad pͥciurũ : qd̵ nobis
fieri noluꝰ aliis nõ fa¬
cientes: potins quetũq
uolumꝰ ut faciãt nobis
hoĩes cadẽ illis faciãꝰ:¬

Expanded text:
que carnem reluctantem lascique carnem reluctantem lascivientemque dominio rationis coercentes, ut in arca cordis nostri, animalia munda cum immundis quiescant, et Daniel inter leones intrepidus cubet. Ad Deum quoque pacem habeamus. Offendiculis peccavimus, ipsam naturam dulcem, non amaricantem habeamus, et ad proximum, quod nobis fieri nolumus, aliis non facientes, potius quaecunque volumus ut faciant nobis homines, eadem illis facia
Abbreviated transcription (Latin):
tib: retinquo militaũ¬
tib: Qui etiã proditori
discipulo tanqͣ pacẽ ex¬
hibuit ut in cõniuio et
inuitaret: sed et auricũ
cũ uocaret dicens: Ami¬
ce ad quid uenisti.  Cui
similes sũt hodic qͥ u̾bo
tenꝰ aliis pace offerũt:
uenenũ aspidũ sub labi
is hñtes sub p̃textu pa¬
cis magis nocr̃tes: Iln¬
illũ iudã tũc introĩt sa¬
thanas: ut proderet ma¬
gistrũ: Et hodic illi si¬
uiles multos replet qui
et scoucũt primoꝵ fran¬
dib nõ opitula tõib stu¬
dentes: qui nõ dormiñt
uisi malc fecerĩt: exultã¬
tes in rebus pessiuris: Ho¬
rũ ig̃r malignissimam
tergiũsatõem dectinãtes
ferculo pacis de mc̃sa pa¬
cifici diuitis qui cũ inale¬
dicerct᷑: nõ maledacebat
uescamꝰ: tripliciter pacẽ
custodic̃tes ad nos deũ
et ꝓximũ: Sic eĩ uirtus
pacis explet᷑ in nobis: si
pacẽ ad nos habemiꝰ mise
Qui sibi bostis : cui amii¬
cus. Incipiat ergo par
A nobis hostes ĩtrriores
idest motus carnis ipãm¬

Expanded text:
tibus, relinquo militantibus; qui etiam proditori discipulo tantam pacem exhibuit, ut in convivio et vitaret, sed amicum eum vocaret, dicens: « Amice, ad quid venisti? » Cui similes non sunt hodie, qui verbo tenus aliis pacem offerunt, venenum aspidum sub labiis suis habentes, sub praetextu pacis magis nocentes. In Judam tunc introivit Satanas, ut proderet Magistrum, et quotidie illi similes multos replet, qui et seducunt proximum; fraudibus, non opitulationibus studentes, qui non dormiunt, nisi male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . Horum igitur malignissimam tergiversationem declinantes, ferculo pacis de mensa pacifici divitis, qui cum malediceretur, non maledicebat, vescamur, tripliciter pacem custodientes, ad nos, ad Deum, ad proximum; sic enim virtus pacis expletur in nobis, si pacem ad nos habemus, miseQui sibi hostis, cui amicus? Incipiat ergo pax a nobis. Hostes interiores, id est motus carnis, ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ac frestriũ gloria est ĩ
extelsis deo ribi ab ange¬
lis laudatur : qz ruina
angelica de hõib repa¬
ratur : et in terra facta
est par hoibz: nõ aliis
sed qui sũt bone uolũ¬
in excelsis et in t̾ra idest
ab angelis quoꝵ mñe¬
rũ reintegrauit et hõi¬
bus quos redemit: et
facta est pax hoĩbus bo¬
ne uolũtatis; Uel deo
idest per deũ gloria est ĩ
excelsis: et in t̾ra pax
hoĩbus idest glonantror
angeli in ccłis: et pacẽ
hũt hoĩes in terris si
tũ sũt bone uoluntãtis:
Unde ꝓpheta: Orietur
in dieb eius iusticia:
et abñdantia pacis: Et
alibi ysayas; Dabit pa¬
cem super pacẽ: Et item:
scilz ĩmortalitatis et gli

Expanded text:
ac terrestrium. Gloria est Deo in excelsis, ubi ab angelis laudatur, quia ruina angelica de hominibus reparatur. Et in tertia: facta est pax hominibus, non aliis, sed his qui sunt bonae volunin excelsis, et in terra, id est ab angelis, quorum numerum reintegravit, 403 et hominibus quos redemit. Et facta est pax hominibus bonae voluntatis; vel Deo, id est per Deum, gloria est in excelsis; Et in terra pax hominibus, id est gloriantur angeli in coelis, et pacem habent homines in terris, sed cum sunt bonae voluntatis. Unde Propheta: « Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis . » Et alibi Isaias ait: « Dabis pacem super pacem . » Et item: scilicet immortalitatis et g