comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
munerib magnis. acta cõmutatione uilla¬
rum cũ eccłia pictauense. Interim cũ sc̃s
philibertus ne cũ ebroino cõmunione iunge¬
ret in neustriã redire non uellet. sc̃s audomꝰ
cũ in locum illius uellet abbatẽ constituere.
et monachi fortissimi absq ꝓmisso rectoris
sui nullatenus ad consensum potuissent minis
ac terrorib uł blandiciis flecti. ut cum debu¬
issent aliquatenꝰ consentire. et fidem quã da¬
tam habebant infringere. Quidam miser
se ueniens. directa seruo dĩ ab amicis quadra¬
ginta modia ipsius deferebat liquoris. atq
ret pinguedine ad luminaria concinnanda.
et ad dñm peteret oratione assidua. ut eius
munere eoꝵ suppleret᷑ indigentia. mane fac¬
to monachus ueniens nuntiauit qd magnũ
piscem mortuũ musculũ nomine unda ma¬
ris detulisset in littore. ex enis carne triginta
modia pinguedinis fratres traxert̃ in lumi
citus de necessitate fratrũ attentius in cũbe¬

Expanded text:
muneribus magnis, acta commutatione villamuneribus magnis, acta commutatione villarum cum ecclesia Pectavinse. 27. Interim cum sanctus Filibertus, ne cum Ebroino cummunione lungeret, in Neustriam redire non vellit, sanctus Audoinus, cum in loco illius vellet abbate constituere et monachi fortissimi absque permisso rectori sui nullatenus ad consensu potuissent minis hac terroribus vel blanditiis flecti, ut eum debuissent aliquatenus consentire et fidem quam datam habebant infringere, quidam miser urbe veniens, directa servo Domini ab amicis quadraginta modia ipsius deferebat liquoris; atqueret pinguidinem ad luminaria concinnanda et a Domino peteret oratione adsidua, ut eius munere eorum subpleretur indigentia, mane facto, monachus veniens nuntiavit, quod magnum piscem mortuum, musculum nomine, unda maris detulisset in littore, ex cuius carne treginta modia pinguidinis fratres traxerunt in lumicitus de necessitatem fratrum adtentius incuba
Abbreviated transcription (Latin):
sit tgastulo. Qd̃ ille ingressus cũ gaudio
dum sganũ ibidem cantaret dauiticũ mul¬
titido muriũ que uolandi retinet usum et
ibidem trant cõgregata ut cumulũ. dei est
fugata imꝑio: et locum illum sordidũ et ob¬
scurũ: diuina uirtus conuertit in odorẽ nec¬
turtũ. Egressus de carcere ꝑ litteras beati
andoimi adiit ansoaldo uiro nobili pictauoꝵ
pontificẽ ob monasterii grãm construentli.
quia multitudo hominũ qui ꝑ p̃clicationẽ
illus ad dñm confluebant: uno in loco capi
non poterat. Illis itaq dieb in scłi potentia
nimiũ fulgebat ansoaldus. quẽ uir dei secre
a omnpuit. et multa ei uentura p̃dixit. q̃
ustea rei euentus ꝓbauit. Cognoscens igitur
irctus dei sacer ansoalclus uirũ dei spũ pro¬
ritie repletũ. tulmine sc̃itatis erectum. in
du s consilio cõmendauit ex integro. et sub
tlutionis nema episcopalem cepit inclina
ptontiam. Cũq eum uellet secum retine

Expanded text:
sit ergastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, sit ergastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, dum organum ibidem decantaret Daviticum, multitudo murium, qui volandi retinet usum et ibidem erant congregata ad cumulum, Dei est fugata imperium, et locum illum sordidum et obscurum divina virtus convertit in odorem nectareum. 26. Egressus de carcere per litteras beati Audoini, adiit ad Ansoaldo viro nobile, Pectavorum pontifice ob monasterii gratiam construendi, quia multitudo hominum, qui per praedicationem illius ad Dominum confluebant, uno in loco capere non poterant. Illis itaque diebus in saeculi potentia nimium fulgebat Ansoaldus; quem vir Dei secreto corripuit et multa ei Ventura praedixit, quae postea rei eventus probavit. Cognoscens igitur electus Dei sacer Ansoaldus virum Dei spiritu prophetiae repletum, culmine sanctitatis erectum, in eius se consilio commendavit ex integro et sub relegionis norma episcopalem coepit inclinare potentiam. Cumque eum vellet secum retiner
Abbreviated transcription (Latin):
ne et pauꝑum alimonia deputabat.
tũ ut monachos suos ꝓpter hoc honisti
nauib partib transmarinis transmitti
re iubebat. quã dare a scłarib consut
poscebat: et ꝓpter hoc gaudente urmi p
francoꝵ genere ꝓ nimia crudelitatt P
latii honore fuerat pulsus. coma deuulsa
datum dei recepisset locum honors. se
statam eũ ẽ nec xp̃ianũ homiĩ
putita part debere. existimans qd̾ potuisset
ue ficto ꝑ acumen ferri palmã martẏrii
sinere. S seruauit illũ dñs ad multoꝵ
fitum: qui ꝑ eum uocandi erant ad reg.
in greges ex suis rapere dentib incitans
quosdum urbis rotomacensiũ clericos: cepit
sediam ingerere. et maliuola uerba scõ
nuo pontifici de philiberto uiro dñi in¬
uas. Et quia dicente apło corrumpũt
e bonos colloquia mala. credens sc̃s an¬
imis lericoꝵ colloquia. uirũ dei philiber¬
tit quẽ ante dilexerat nimiũ. retrudi ius¬

Expanded text:
one et panperum alimonia deputabat, in one et panperum alimonia deputabat, in tantum, ut monachos suos propter hoc honustis navibus partibus transmarinis transmitteret, dare iubebat, quam dare a saecularibus consuetudo poscebat. Et propter hoc, gaudente vicino Francorum genere pro nimia crudelitate de palatino honore fuerat pulsus, coma detonsa, datum Dei recepisset locum honoris, saapostatam eum esse nec christianum hominem participare debere, exestimans, quod potuisset hoc facto per acumine ferri palma martyrii obtinere. Sed servavit illum Dominus ad multorum profectum, qui per eum vocandi erant ad regnurum gregis ex suis rapere dentibus, incitans quosdam urbis Rodomagensium clericus, coepit discordiam ingerere et malivola verba sancto Audoino pontifice de Filiberto viro Domini incantare. Et quia, dicente apostolo, corrumpunt mores bonus conloquia mala, credens sanctus Audoinus clericorum conloquia, virum Dei Filibertum, quem ante dilexerat nimium, retrudi ius
Abbreviated transcription (Latin):
tib aliis. ad ora repente transuecta est li¬
toris. Erat consuetudo scĩ ad exhortandas
animas fratres de monasterio circũquaq
transmittere. et confluebant ad eũ uiri no
roꝵ increuisset in monasterio mutimss
aliud construxit tenobiũ nomine parli¬
co decem milib a gemedico sequestratĩ.
bi sc̃arum congregauit multitudinẽ fre¬
narum. quas sub religionis noema ꝓu
dei obedientia. gubernabat inater resig¬
sissima orta nobile parentela. uocabulo
austraberta. S et multa monastrria
eius exemplum constrũcta sũt in neusta
confluebant ad eum sacerdotes dm̃ cupĩ¬
tes exemplũ illius imitari: et de eius reel
sua orclinabant cenobia. Eũq et rigio m¬
nere et fidelitim largitate copia eis sup¬
niret argenti studebat species deciman
s cũ rotato anno faceret: semꝑ sibi plisa¬
ueniebat aditum qd̃ ante fuerat decimis
Ip̃a igitur decima in captiuoꝵ redempti¬

Expanded text:
tibus aliis, ad oram repente transvecta est litibus aliis, ad oram repente transvecta est littoris. 22. Erat consuetudo sancti ad exortandas animas fratres de monasterio circumquaque transmittere, et confluebant ad eum viri nobvirorum increvisset in monasterium multitudo, alium construxit caenubium nomine Pauliaco, decem milibus a Gemedico sequestratum, ubi sanctarum congregavit multitudine feminarum, quas sub relegionis norma pro viri Dei oboedientiam gubernabat mater prudentissima, orta nobile parentela, vocabulo Austroberta. Sed et multa monasteria per eius exempla sunt constructa in Neustria -. Confluebant ad eum sacerdotes Domini, cupientes exemplum illius imitare, et de eius regulam sua ornabant cenubia. 23. Cumque et regio munere et fidelium largitate copia ei superveniret argenti, studebat omnes species decimare. Sed cum hoc rotatu anno faceret, semper plus ibi inveniebat additum, quod ante fuerat decimatum. Ipsa igitur decima in captivorum redempti
Abbreviated transcription (Latin):
inuento nauigio orationis expetiuit p̾si¬
dium. Quo surgente detellure. repente in¬
uenerunt a dño missam nauẽ. Quã cum
dei laudib ascendentes: alueũ trans gres¬
si sunt fluminis. Quedam religiosa femi¬
na piniuerno in uilla. uirum dei in ꝓpria
recepit edicula. rogans eũ ut in cellarium
ingrederetur. et uas uinariũ qd̃ tunna dici¬
tur benediceret atq in eadem domo refec¬
tione ꝑacta dignaretur nocte eadem com¬
manere. Qd̃ obtentu cũ honore sc̃i cuncti
habitatores uł hospites domus illius fuis¬
sent largiter ꝓpinati illo maturius deceben¬
ipsũ repperit plenum. ac si nichil ex eo fu¬
apustella. iam morte depasceret᷑ acerba. mox
ut ille benedictionem suꝑ caput ipsius tra¬
didit. eger uulnus in se mori ꝑsensit. et
absq aliqua obseruantia medicine recepit
sigona transeunte naues premi a tẽpesta¬
te ꝑiclitare cepissent. ip̃o oratione funden¬
te sola nauis in qua ipse stabat remanen¬

Expanded text:
invento navigio, orationis expetivit praesiinvento navigio, orationis expetivit praesidium. Quo surgente de tello, repente invenerunt a Domino missam navem; quam cum Dei laudibus ascendentes, alveum tratisgressi sunt fluminis. 19. Quaedam relegiosa femina Pinverno in villa virum Dei in propria recepit aedicola, rogans eum cellarium ingredi et vas vinarium quod tunna dicitur benedici, atque in eadem domo, refectione peracta, dignaretur nocte eadem commanere. Quod obtentu, cum in honore sancti cuncti habitatores vel hospites domus illius fuissent largiter propinati, illo maturius decedenipsud repperit plenum, hacsi nihil ex eo fua pustella, iam morte depasceretur acerva, mox ut ipse benedictionem super caput ipsius tradidit, aeger vulnus in se morire persensit et absque aliqua observantia medicinae recepitSigona transeunte, naves prae nimiam tempestate pereclitare coepissent, ipso oratione fundente, navis sola, in qua ipse stabat, remanen
Abbreviated transcription (Latin):
rius dum aspexit: equũ quẽ uir dei sederat
furto abduxit. S cũ se ad dormiendũ locas¬
set repente surrexit. et totã domũ suam
flãmis excicialib ardere conspexit. S cum
hoc uxor eius nõ uideret. et eius auxietatẽ
cõpesceret. subito et hoc qd̾ uir suus uidebat
conspiciens. ꝑ cunctare cepit. si aliquid dere¬
b seruoꝵ dñi uir suus non haberet in frau¬
de. Qd̾ ubi cognouit ambo parit̾ nullã mo¬
ram fecerunt. donec et direpta reodiderũt.
et penitentiam cũ indulgentia recepissent.
Die quadam monachus qui languentibus
seruiebat. ex more et ip̃e in cõmodum uisus
est. icurrisse: s hoc uir dei cognito dix
it. fidem habe et egrotantib seruiens. tu
noli amplus egrotare. Mox monachus ut
audiuit iussionẽ patris adimplens. et egro¬
tis seruiuit: et ip̃e sanus ꝑmansit. Dũ uir
dñi itineris ꝑagens cursum suꝑ fluuium
hisera romanoꝵ deuenisset ad portũ non

Expanded text:
rius dum aspexit, equum quem vir Dei sederat rius dum aspexit, equum quem vir Dei sederat furto abduxit. Sed cum se ad dormiendum locasset, repente surrexit et totam domum suam flammis exitialibus ardere conspexit. Sed cum hoc uxor ipsius non videret et eius ancxietatem conpesceret, subito et ipsa hoc quod vir suus videbat conspiciens, percunctare coepit, si aliquod de rebus servorum Domini vir suus haberet in fraude. Quod ubi cognovit, ambo pariter nullam moram fecerunt, donec et direpta reddiderunt et paenitentiam cum indulgentiam recepissent. 17. Die quadam monachus, qui languentibus serviebat ex more, et ipse incommodum visus est incurrisse. Sed hoc vir Dei cognito dixit ei: 'Fidem habe, et aegrotantibus seniens, tu noli amplius aegrotare'. Mox monachus ut audivit, iussionem patris adimplens, et aegrotis servivit et ipse sanus permansit. 18. Dum vir Domini, itineris agens cursum, super fluvium Hysara Romanorum devenisset ad portum, non
Abbreviated transcription (Latin):
ratrum inferni. Cũq sc̃s de oratione cõsur¬
geret. eius frat̾ alius nuntiauit qd̾ eger lo¬
qui ualeret. et confessionẽ dare satageret.
qd̃ ita factum est. Nam confessione data.
recepta penitentia reddidit animã. ut nec
sc̃s de dño diffideret: nec eger in desꝑatio¬
ne transiret. Quadam die dum fratres
messem succiderent et manipuli sparsi
ꝑ agrum iacerent. tempestas frendens in¬
tonuit. et uentus cum turbine ualido se
ostendit. Tunc sc̃s ne fratres laborẽ ꝑderẽt
lo ab oratione surgente. diuina uirtus tẽ¬
pestatem abstulit. et in duab diuisam par¬
tib effugauit. mox serenitate reddita. reddi¬
derunt monachi deo laudes et p̃conia. Di
es erat dñica. et uir dei ꝑacta itinera festi¬
nabat ad cenobium missarũ celebrare sol¬
lempnia. ꝑueniens ad sigonã ip̃e cum frĩb
ascendit nauiculam. caballos quos habue¬
rat reliquit in pascua. Qd̃ regius foresta¬

Expanded text:
ratrum inferni. Cumque sanctus de oratione consurratrum inferni. Cumque sanctus de oratione consurgeret, ei frater alius nuntiavit, quod aeger loqui valeret et confessionem dare satageret. Quod ita factum est. Nam, confessione data, recepta paenitentia, reddidit animam, ut nec sanctus de Domino diffideret nec aeger in disperatione transiret. 15. Quadam die cum fratres messem succiderent et manipuli sparsim per agrum iacerent, tempestas frendens intonuit, et ventus cum turbine valido se ostendit. Tunc sanctus, ne fratres laborem perderent,lo ab oratione surgente, divina virtus tempestatem abstulit et in duabus divisam partibus effugavit. Mox, serenitate reddita, reddiderunt monachi Deo laudis praeconia. 16. Dies erat dominica, et vir Dei, peracta itinera, festinabat ad caenubium missarum celebrare sollemnia. Perveniens ad Sigonam, ipse cum fratribus adscendit naviculam; caballus quos habuerat reliquid in pascua. Quod regius foresta
Abbreviated transcription (Latin):
falix ille ꝑtussus a dño furtũ qd̾ fecerat pa¬
tfecit. ardere se eiulans inclamabat. et ali¬
ud loqui non poterat nisi extensis brachi¬
ssinum cum furto abscondito demonstra¬
At Illo morte multato. ciues loci illius ad
liei anobium p̃dictos uuantos eius rep̃¬
intaierunt obtitib. Quadam nocte dũ
nbaslica sc̃ pemi uigilans psalleret. qui¬
dim monachus. qui interius ingilabat¬
ieati repente conspexit: et tanquã duas
ntis lanpades oculos illius in spũ
Adsolitimarũ flumina sc̃i illius oculi
unus emonachis uenisset ad extremũ mortis
mutus effectus est labiis. ingressus dei sacer¬
dos ad illũ. blandiens suadere cepit. ut si ha¬
beret occultũ facinus unde penitentiã non
egisset. manũ eius stringeret. Cumq ille
ita fecisset. ingressus uir dei eccłiam scẽ nia¬
rie cepit dñin exorare ut egro linguã dig¬
naretur recdere. ne aduersaruis auimã pro
absconso erimine ualeret sub mergere in ba¬

Expanded text:
felix ille, percussus a Domino, furtum quod fecerat pafelix ille, percussus a Domino, furtum quod fecerat patefecit. Ardere se eiulans inclamabat et aliud loqui non poterat, nisi extensis brachiis sinum cum furto abscondito demonstrabat. Illo morte multato, cives loci illius ad sancti Dei cenubium praedictos wantos eius repraesentaverunt obtutum. 13. Quadam nocte dum in basilica sancti Petri vigilans psalleret, quidam monachus, qui interius vigilabat, repente conspexit et, tamquam duas fulgentes lampadas, oculos illius in Spirisubito lacrimarum flumina sancti illius oculi unus e monachis verrisset ad extremum mortis, mutus effectus est labiis. Ingressus Dei sacer ad illum, blandiens suadere coepit, ut, si haberet occultum facinus, unde paenitentiam non egisset, manum eius stringeret. Cumque ille ita fecisset, ingressus vir Dei ad ecclesiam sanctae Mariae, coepit Dominum exorare, ut aegro linguam dignaretur reddere, ne adversarius animam pro absconso crimine valeret submergere in ba
Abbreviated transcription (Latin):
gna sata farine detulit. hora qua refici¬
adi corpusculum necessitas poposcisset.
ubutrunt et aduenientib cum gaudio
atultrunt. atq ex illa die in antea nũ¬
im ocfecerunt habitatorib loci illius
epttuia frumenta. Addantur pagine no
i p̃ miracula. Cum uir dei ꝓ causa mo¬
ti ad hebreonũ francoꝵ principem
utlit quendam monachũ destinare. inue¬
uits illum ꝓstratum ualida febre iniun¬
x s causam obedientie in uirtute xp̃i so
butbo usus imꝑii. uade inquiens et reu̾¬
ton et amplius noli febricitare. Statim
nrti monachus sanus factus ꝓficit quam¬
toriis qd a sc̃õ fuerat patre uissus. ita uiri
dei sermo et causa obtinuit. et morbũ fu¬
gauit. Quodam temꝑe parisius ciuritate
erigente causa discordie: uir dñi pacem ꝑ¬
rxerat reformari. O btentu quo ualuit la¬
trs uiantos illius illicita p̃sumptione fu¬
ratus est Ip̃e dum in crastico eos non mue¬
niret inore solito patientiam tenuit: s in¬

Expanded text:
nae sata detulit hora, qua reficiendi corpusculum necessitas poposcisset. habuerunt et advenientibus cum gaudio obtulerunt, atque ex illa die inantea numquam defecerunt habitatoribus loci illius oportuna frumenta. 11. Addantur pagina nova Christi miracula. Cum vir Dei pro causa monasterii ad Ebroino Francorum principe vellit quendam monachum distinare, inveniens illum prostratum valida febre, iniuncxit ei causam oboedientiae, in virtute Christi solo verbo usus imperii: 'Vade', inquiens, 'et revertere et amplius noli febricitare'. Statim ergo monachus sanus factus proficiscit quantocius, quod a sancto patre fuerat iussus. Ita viri Dei sermo et causam obtinuit et morbum fugavit. 12. Quodam tempore Parius civitate, exigente causa discordiae, vir Domini pacem perrexerat reformare. Obtentu quod voluit, latro wantos illius inlicita praesumptione furavit. Ipse dum in crastino eos non inveniret, more solito patientiam tenuit. Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
am dñe: et non est illis scandalum. Car
ibidem fulget mira abstinentia magni
beluis marinis inuenerunt cõpencdre
Nam unos retib et ratib capiunt e
a qua que ignem consueuit extingutt:
nutrimenta pinguedinis ignem nute
turi. Her de situ loci breuitre ami me
tute. et quotquot sibi abstinena ⁊ e
garet. Quadam die laborantib. fled̃
do non adeẽt. Si cum ip̃os futes loe

Expanded text:
tuam, Domine, et non est illis scandalum. Caritas tuam, Domine, et non est illis scandalum. Caritas ibidem fulgit mira, abstinentia magna, beluis marinis invenerunt conpendium. Nam uncis, retibus et ratibus capiuntur pisces aqua, quae ignem consuevit extinguere, per nutrimenta pinguidinis ignem nutriepturi. Haec de situ loci breviter diximusvirtute et, quodquod sibi abstinentiae rigore bus erogaret, quadam die laborantebus fratrimodis non adesset. Sed cum ipse fratres se
Abbreviated transcription (Latin):
tantib digna. Eb curo surgens eccł̃ia cru¬
cis instar erecta. cuius apicem obtinet alma
uirgo maria altaris ante faciem lectuli cũ¬
dente beatissimi philiberti picto gẽmarum
lumine comptũ auri et argenti congerie ab
utraq latere iohannis et colũbani aras dant
głam dei. aderit ab ore a dyonisii martyris
et germani confessoris edicula. In dextris do¬
mum nobilis scĩ ꝓminet petri oraculũ. ela¬
tere sci habens martini uergit a meridie
cellula ip̃ius sc̃ĩ dei petreo margine florescen¬
te oposa saxis claustra comit᷑ arcis. uariaq
decus oblectans animũ cunctis triũphanti¬
b limphis duplex uergit ad austrũ. ducen¬
quiescendi obtentu singula ꝑlecta lux n¬
diat ꝑ fenestrã uitrũ penetrans nimis q¬
uet aspectũ legentis. subter edes gemim
duob officiis oportuna hic falerna sita¬
da cõduntur. ibiq hic prandia clara pes
scriptura. Pax multa cliligentib legĩ

Expanded text:
tantibus digna. Ab euro surgens ecclesia crutantibus digna. Ab euro surgens ecclesia crucis instar erecta, cuius apicem obtinet alma virgo Maria, altaris ante faciem lectoli cumdente beatissimi Filiberti, picto gemmarum lumine, comptum auri et argenti congeriae; ab utroque latere Iohannis et Columbani aras dant gloriam Deo. Aderit a borea Dionisi martyris et Germani confessoris aedicola; in dextris domum nobile sancti prominit Petri, oraculum e latere sancti habens Martini. Vergit ad meridie cellula ipsius sancti Dei, petreo margine florescente. Operosa saxis claustra comitur arcis, variaque decus oblectans animum cunctis, triumphantibus limphis. Duplex vergens ad austrum, ducenuiescendi obtentu. Singula per lecta lux radiat; per fenestram vitreum penetrans, linis fovet aspectum legentis. Subter aedes gemina duobus offitiis oportuna: Hinc Falerna servanda conduntur, hinc prandia clara parascriptum: Pax multa diligentibus legem
Abbreviated transcription (Latin):
frugem lactiferam diuersis uenatib: ap¬
ta auiũ diuersa modulia. segona parte
trina milia girat ter quina. bis quatirno
stadio. qd̾ non inictus pristine uergit cur¬
sum. unũ tantũ modo cõmeantib dans e¬
gressum. Nunc ascendens mare eructat. nũc
ad sinum rediens aquarum irapetus manat:
compendia nauium cõmercia plurimoꝵ.
Nichil pena indigens. quicquid ministra¬
tur uehiculis pedestrib et equinis plaustris
etiã atq rates ibidem castrũ condiderunt
antiqui. Ibi astant in acie nobilia castra
dei ubi suspirantes ꝓ desiderio ꝑadisi ge¬
muntq gẽmatis rorantib oculis in flam¬
mis ultricib gemendi non erunt. Ibi sacer
almus de quo p̃sens loquitur textus. mul¬
tiplicib laudib est colendus. qui patriarce
iacob more uetusto in septuaginta anima¬
rum numero. iste ip̃e descendit in heremo
stra receptionis mira aduentantib opor¬
tuna. introrsus domus alma fulget habi¬

Expanded text:
frugem lactiferam, diversis venatibus apfrugem lactiferam, diversis venatibus apta, avium canora modolia. Sigona parte trina milia gyrat ter quina; bis quaterno stadio, quod non in ictus pristinis vergit cursum, unum tantomodo comeantibus dans ingressum. Nunc ascendens mare eructat, nunc ad sinum rediens aquarum impetus manat. Conpendia navium, commertia plurimorum, nihil paene indigens: quicquid ministratur vehiculis pedestribus et equinis, plaustris etiam adque ratis. Ibidem castrum condiderunt antiqui; ibi adstant in aciae nobilia castra Dei, ubi suspirantes pro desiderium paradisi gemunt, qui, gementes rorantibus oculis, in flammis ultricibus gemendi non erunt. Ibi sacer almus, de quo praesens loquitur textus, multiplicibus laudibus est colendus, qui patriarchae Iacob more vetusto in septuaginta animarum numero istoipso descendit in heremo,stra receptionis mira, adventantibus oportuna. Introrsus domus alma fulgit habi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus lumen illius suꝑ candelabrũ uellert
constitui ut lampada sc̃itatis eius longe la¬
teq fulgorante raclio deberet resplendere.
posuit in corde uiri scĩssimi ut ex ꝓprio la¬
bore deberet monasteriũ fabricare. Tune
a rege francoꝵ chodouuico noĩe. atq eius
regina uocabulo balthilde. locũ in pago ro¬
domagense. quẽ uetusto uocabulo gemedi¬
cũ antiquitas consueuerat nuncupare
obtinens suggestione supplici nobili ibidẽ ce¬
nobium uisus est construxisse. Uere dig¬
na ethimologia nominis gemedicũ nun¬
cupatum. qui diuerso uernat decore more
gemmarũ. hinc frondiũ coma siluestris.
hinc multiplices arboꝵ fruges. illine pla¬
cet uberrima tellus. istinc uirentia prata
graminib. hinc ortoꝵ odoriferi flores. hĩe
uinearum habundant butrones. quiq
turgentib geminis lucens rutilans in fa¬
lernis. C incta undiq aquis miratur in¬
clytus cespis. pasto pecoꝵ congrua. fundens

Expanded text:
virtus lumen illius super candelabrum vellet virtus lumen illius super candelabrum vellet constitui, ut lampada sanctitatis illius longe lateque, fulgorante radio, deberet splendere, posuit in corde viri sanctissimi, ut ex proprio labore deberet monasterium fabricare. Tunc ad rege Francorum Chlodoveo nomine atque eius regina vocabulo Baldechilde locum in pago Rodomagense, quem vetusto vocabulo Gemedicum antiquitas consueverat nuncupare, obtinens suggessionesupplicę, nobile ibidem caenubium visus est construxisse. 7. Vere digna aethymologia nominis Gemedicum nuncupatum, qui diverso vernat decore more gemmarum! Hinc frondium coma silvestris, hinc multiplices arborum fruges; illinc placet uberrima tellus, istinc virentia prata graminibus. Hinc hortorum odoriferi flores, hinc vinearum habundant butriones, quique turgentibus gemmis lucens rutilat in Falernis. Cincta undique aquis miratur inclita cispis, pastu pecorum congrua, fundens
Abbreviated transcription (Latin):
t. slam unus ex eis fulminis utu
sua intestina deposuit. atq indignam ui¬
tam digna morte fimuit. Tunc reliqui ti¬
more ꝑcuisi. perentes ueniã ꝓ facinore. eũ
in inhonorem pristinũ studuerũt renocare.
ata ei deincips caritatis studio obedire. S
quia ꝑfecti uiri semꝑ ꝑfectiora sectantur.
cepit sacerdos dñi scõꝵ cenobia cireurre. ut
aliqd̃ emolumenti et successione scitatis ua¬
leret accipere. lustrans luxouiũ et bobium
ut reliqua cenobia sub norma sc̃i colũbant
degentia. atq omĩa monasteria que intra
gremiũ suum. francia et italia. et totã clau¬
dit burgundiam astuta inuentione ꝓui¬
dens. ut prudentissima apis quieqͥd meli¬
orib florere uidit studiis. hoc suis traxit
eremplis. Basilii sc̃i carismata. macharii re¬
gulam. benedicti decreta. columbani insti¬
tuta sc̃issima. lectione frequentabat assidua
sic q honestus uirtute aromatũ sequatib
scm̃ monstrabat exemplũ. S cum diuina

Expanded text:
t. Nam unus ex eis fulminis ictusua intestina deposuit atque indignam vitam dignam mortem finivit. Tunc reliqui timore perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in honore pristinum studuerunt revocare atque ei deinceps cum caritatis studio oboedire. 5. Sed quia perfecti viri semper perfectiora sectantur, coepit sacerdos Domini sanctorum caenubia circuire, ut aliquod emulumenti ex successione sanctitatis valeret accipere. Lustrans Luxovium et Bobium vel reliqua cenobia sub norma sancti Columbani degentia atque omnia monasteria, quas intra suo gremio Francia et Italia hac tota claudit Burgundia, astuta intentione providens, ut prudentissima apis, quicquid melioribus florere vidit studiis, hoc suis traxit exemplis. Basilii sancti charismata, Macharii regula, Benedicti decreta, Columbani instituta sanctissima lectione frequentabat assidua, sicque honustus virtute aromatum sequacibus sanctum monstrabat exemplum. 6. Sed cum divina
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. nec obedientiã subiectis mmꝑt&¬
p̃latis exhiberi non nouit. s serim̃ ul
quirendũ studuit. cuius uebentis as
ꝓbatissima foret. Agnito igitur qude e
b in ꝓpria construxerat tellur. spdᷤ
rum dei ibi instituerat de monaline
ouiensirm patrẽ. quicqͥd habem poul
elemosinꝯ̃ cregauit. nec quicquã sa nl
micis uł parentib gratis aliqus a

Expanded text:
didicerit, nec oboedientiam subiectis imdidicerit, nec oboedientiam subiectis imlatis exhibere non novit; sed servum Dei inquirendum studuit, cuius vehemens religio probatissima foret. Agnito igitur quendam Dei in proprio construxerat tellore et ipsum virum Dei ibi instituerat de monasterio Luxoviensium patrem, quicquid habere potuit in haelimosinam erogavit nec quicquam exinde amicis vel parenti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽs igitur philibertus helena it¬
ritorio ortus. setulari prudenp
non in doctus. undiq uinta ns¬
rem gentis strenuus. urot iun
iulii est nutritus. cadem eausa maxini
qd̾ genitorẽ ipsius filibaudem obtenti⁊
gio munere laicali ãministratione en¬
santẽ ciues loci illius expetissent pontiss¬
cem. Qui cum p̃dictum adolescentẽ bon
indolis florere cerneret. eum regi dagib̾a
cõmendare studuit. qui int̾ reliquos fre¬
coꝵ reges fortissimus fuit. Tunc ille nes¬
litatis lampade fulgens. consortiũ ine¬
tus est audoini optimatis. qui sub auor¬
o balteo deũ ualde duligens. inter reliͥ
regni ꝓceres ualde habebatur illustris.
p̃fulgentib uite meritis cathediũ s̃bii
rothomagensiũ ciutatis. et nunc unt¬
tum signis fulgurante radio chorusari
ternis annoꝵ polleret lustris diuina y¬
cepta audiens elegit xp̃i discipss fimꝗ
priis om̃ib derelictis. Nec tamen si bo
arbitrio credidit. quia hoc quippe a¬
cit ut p̃esse non audeat. qui subã nll

Expanded text:
s igitur Filibertus Helisano territurio ortus, seculari prudentia non indoctus, undique iuxta morem gentis strinuus, urbe Vico Iulii est nutritus, ea de causa maxime, quod genitorem ipsius Filibaudem, obtentu regio munere, laicale administratione cessante, cives loci illius expetissent pontificem. Qui cum praedictum adulescentem bonae indolis florere cerneret, eum regi Dagoberte commendare studuit, qui inter reliquis Francorum regibus fortissimus fuit. Tunc ille nobilitatis lampade fulgens consortium indeptus est Audoini optimatis, qui, sub aureo balteo Deum valde diligens, inter reliquos regni proceres valde habebatur inlustris et, praefulgentibus vitae meritis, cathedram subiit Rodomaginsium civitatis et nunc virtutum signis, fulgorante radio, coruscat enis quaternis annorum polleret lustris, divina praecepta audiens, elegit Christi discipulus fieri, propriis omnibus derelictis. Nec tamen se suo arbitrio credidit, quia hoc quippe didicit, ut praeesse non audeat, qui subesse non
Abbreviated transcription (Latin):
cmis tius leue suscepit. Ad tante q religio¬
qͥ uismen excreuit. ut uiris ꝑfectiorib imi¬
gis fieret. Iussus igitur ad priorem men
sact studuit ip̃e om̃ib ministrare: ut
re siiendi solatiũ in fratrũ impucaret
etiui. nec saciatus a mensa consurgeret
ars abstinentie pulsaret animũ illius
slit tum quadam nocte fuisset cibo re¬
fitis qye uentrem illius palpare cepit ac
licn. Modo hic bene. modo hic bene. Tũc
milfs dii agnoscens ignita iacula inimici.
crucis seuallans munimine. rigorem ab¬
stimentie studuit triplicare. et dei auxili¬
um implorare contra arma tyranni. Cũ¬
q noctib singulis eccłiam frequentaret:
intnb se contra ip̃m temptationib dirus
anguis erexit. Nlam cum in ursi specie eũ
intu celiam temptasset terrere. et ip̃m noc¬
t alla deftrro candelabri nisus fuisset. trãs¬
siar. uł nocti tertia ostium eccłie expan¬
sil brachis uellet ꝓhibere. omĩa eius ma¬
dinamenta philibertus expulit uirtute di

Expanded text:
s eius leve suscepit tantaeque religionis culmen excrevit, ut viris perfectioribus imitabilis fieret. 3. Iussus igitur ad priorem mensam sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud reficiendi solatium in fratrum inplicaret obsequio nec satiatus a mensa consurgeret,invidens abstinentiam, pulsaret animum illius, Nam cum quadam nocte fuisset cybo refectus, ipse ventrem illius palpare coepit hac dicere: 'Modo hic bene, modo hic bene!' Tunc miles Domini cognoscens ignita iacula inimici, crucis se vallans munimine, rigore abstinentiae studuit triplicare et Dei auxilium implorare contra armam tyranni. Cumque noctibus singulis ecclesiam frequentaret, in tribus se contra ipsum temptationibus dirus anguis erexit. Nam cum in ursi speciem eum intra ecclesiam temptasset terrere et ipsum nocte alia de ferro candelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis vellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute div
Abbreviated transcription (Latin):
ortulana suam secuta plantulã: post filiam
ad religionẽ transierat. ⁊ in orto concluso
cũ uirginib uidua dño seruiebat. Signo
autẽ crutis ab ip̃a recepto: illico pueri oculuᷤ
a macula expurgatꝰ. clare ⁊ limpide uidit.
Asserit ergo clar puerũ ip̃m sue matris
merito liberatũ. Declinat pondus laudum
mater in filiã: ⁊ se tante rei fatet᷑ indignã.
¶Una de sororib noĩe beneuuta plagam
fistule sub brachio duodecĩ fere annis ꝑpes¬
sa fuerat: q̃ per quĩq foramina saniẽ emit¬
tebat. Cui compassa uirgo dei clara: petulia¬
re illud signi sui salutiferi admonuit im¬
plaustrũ. Statimꝙ ad crucis designatõnẽ
ꝑfectam recepit annosi ulceris sanitatem.
¶Alia de numero soroꝵ a mata uocabulo
.xi. mensib aggrauata ydropisi. febre
insuꝑ ⁊ tussi ⁊ lateris dolore confesta iacebat.
Suꝑ qͣm dña clara pietate ꝑmota: ad sue

Expanded text:
ina Hortulana, suam secuta plantulam, post filiam ina Hortulana, suam secuta plantulam, post filiam ad religionem transierat, et in horto concluso cum virginibus vidua Domino serviebat. Signo autem Crucis ab ipsa recepto, illico pueri oculus a macula expurgatus, clare et limpide vidit. Asserit ergo Clara, puerum ipsum suae matris merito liberatum: declinat pondus laudis mater in filiam et se tantae rei fatetur indignam. 34 Una de Sororibus, nomine Benevenuta, plagam fistulae sub brachio duodecim fere annis perpessa fuerat, quae per quinque foramina saniem emittebat. Cui compassa virgo Dei Clara, peculiare illud suum signi salutiferi admovit emplastrum. Statimque ad Crucis designationem, perfectam recepit annosi ulceris sanitatem. Alia de numero sororum, Amata vocabulo, tredecim mensibus aggravata hydropisi, febre insuper et tussi et lateris dolore confecta, iacebat. Super quam domina Clara pietate permota ad su
Abbreviated transcription (Latin):
multis aliqua.
ratrem quẽdam nomine stephanũ
furia laborantẽ beatus frantiscus ad
dñam claram transmisit: ut suꝑ eũ fac̾e̾t
signũ sanctissime trutis. Magnam enim
sciebat eius ꝑfectionẽ. ⁊ magnam in ip̃a u̾e¬
rabatur uirtutem. Consignat eũ obedientie
filia patris iussu: ⁊ in loco ubi ip̃a orare solita
erat parumꝑ dormire sinit. At ille post mo¬
dicũ sompno solutus sanus exurgit. ⁊ ad pa¬
trem liber ab insania redit. ¶ Duer quidã
annoꝵ triũ nomine mathiolus de ciuitate
spoleti: lapillum quẽdã incaute suis instru¬
serat narib. Nemo illũ ex eius naso ualebat
eclucere: nec ipse puer proicere. Periclitatur
angustia magna ducitur ad dñam clarã:
⁊ dum signo crutis ab ea signatur. statim
proiesto lapide liber efficitur. ¶Alius puer
de ꝑusio totũ habens oculũ macula cooꝑtũ.
ad sc̃am dei famulam adductus est. Que
tacto pueri oculo signũ crucis imp̃ssit: ⁊ dix̃.
Ducite eũ ad matrẽ meã. ut ip̃a suꝑ eũ signũ

Expanded text:
multis aliqua. Fratrem quemdam, nomine Stephanum, furia laborantem, beatus Franciscus ad dominam Claram transmisit, ut super eum faceret signum sanctissimae Crucis. Magnam enim sciebat eius perfectionem et magnam in ipsa venerabatur virtutem. Consignat eum obedientiae filia patris iussu, et in loco ubi ipsa orare solita erat, parumper dormire sinit. At ille post modicum somno solutus, sanus exsurgit, et ad patrem liber ab insania redit. 33 Puer quidam annorum trium, nomine Matthiolus, de civitate Spoleti, lapillum quemdam suis intruserat naribus. Nemo illum ex eius naso valebat educere, nec ipse puer proiicere. Periclitatus angustia magna, ducitur ad dominam Claram et dum signo Crucis ab ea signatur statim proiecto lapide, liber efficitur. Alius puer de Perusio, totum habens oculum macula coopertum, ad sanctam Dei famulam adductus est. Quae tacto pueri oculo signum Crucis impressit, et dixit: Ducite eum ad matrem meam ut ipsa super eum signum
Abbreviated transcription (Latin):
in medium produxerat: redegit in scriptis.⁊
deliberarent. Nocte igitur illa erant here¬
tici congregati in una domo: sedentes ad
ignem. Ile autem cui uir dei tradiderat
scriptum: ꝓduxit illud in medium. Tunc
mo perfidia hereticoꝵ. Si uero incombu¬
stum maneret: fidem quam predicabant
nr̃i ueram esse faterentur. Quid plura:
In hoc consentiunt om̃es. Libeslus beati¬
dñici in ignem ꝓicitur. Sed cum in meci¬
Oigne aliqͣntulam moram fecisset. incom¬
bustus penitus ab igne resiliuit Etupen¬
mur plenius ueritatem. Sicitur iterum ⁊
iterũ resiliit incombustus. Qd̃ uidens ille
durus ⁊ tardus ad credendum. dixit. Iterum
tum cognoscemus. Proicit᷑ tercio: nec tunc
quidem combitritur: s integer ab igne resi¬

Expanded text:
in medium produxerat, redegit in scriptum, edeliberaret. Nocte igitur illa erant haeretici congregati in una domo, sedentes ad ignem. Ille autem cui vir Dei tradiderat schedulam, produxit eam in medium: tunc mo perfidia haereticorum: si vero incombusta maneret, fidem quam praedicabant nostri, veram esse faterentur. Quid plura? In hoc consentiunt omnes, schedula in ignem projicitur; sed, cum in medio igne aliquantulum moram fecisset, incombusta penitus ab igne resilivit. Stupenmini plenius veritatem: » projicitur iterum, iterum resiliit incombusta. Quod videns ille durus et tardus ad credendum, dixit iterum: itum cognoscemus: » projicitur tertio, nec tunc quidem comburitur, sed integra ab igne resi
Abbreviated transcription (Latin):
ut traherent carrutã. Tunc ppłs exclamauit¬
dicens. Unus es dñs omnipotens qui facis
mirabilia solus. super scm̃ ꝓthom artyrem ste¬
phanum qui martyrio passus est ꝓ nomine
tuo. Da ergo nobis grãm et miscd̃iam tuã
ꝑ orafõnes ⁊ intercessiones tui ꝓchomartytiᷤ.
Tunc ep̃c tulit. loculũ a carruta. ⁊ locauit es̃¬
eus per menses sex qͥnq in quo posuit loculũ
cum om̃i cautela. Multe autem sanitates ⁊ uir¬
tutes fc̃e sunt super infirmos meritis ip̃ius

Expanded text:
ut traherent carrucam. Et ipsa quut traherent carrucam. Et ipsa qudicens: Unus es, Deus omnipotens, qui facis mirabilia solus super sanctum protomartyrem tuum Stephanum, qui martyrium passus est pro nomine tuo. Da ergo nobis gratiam et misericordiam, per orationes et intercessiones sancti Protomartyris. Tunc episcopus tulit loculum a carruca, eejus per menses quinque, in quo et posuit loculum cum omni cautela. Sanitates autem et virtutes factae sunt super infirmos in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
tes protectores nunciauerunt imꝑatori: quia
ꝓthomartyr stephanus est. ⁊ gauisus est ualde.
et conuocans eusebium ep̃m clixit ei: Uade
ad nauem cũ multitudine ppli. ⁊ ego mittã
plaustrũ. ⁊ ferte mͥ lotulũ in palatiũ.
rit. At uero ep̃e descendens in nauẽ tulit lo¬
culum. ⁊ posito in carruta festinauit introire
palatium. Mule autẽ incedebant tracte uio¬
lenter ab anglłis et uenientes in locum qui dit¬
tur constantini ante steterunt. ⁊ ulterius ñ ua¬
bant transire. Percuriebant ergo animancia
una autẽ earum per anglitam uirtutẽ hu¬
mana uoce locuta est toram omni ppło diceus.
Quid percutitis faties nostras: hic oportet e¬
um recondi in loco hoc. ⁊ nolite laborare omni¬
no alioqͥn signa et prodigia habebitis uidere
Ep̃t uero tremefactus ⁊ tormentũ non susti¬
nens nunciauit imperatori: quia ñ possum
afferre corpus sc̃i uiri. Audiens hoc imꝑator
tristatus est. ⁊ misit alia duodetim animalia

Expanded text:
tes protectores nuntiaverunt Imperatori, quia protomartyr Stephanus est. Et gavisus est valde, et convocans Eusebium episcopum dicit ei: Vade ad navim cum multitudine populi, et ego mittam plaustrum, et ferte mihi loculum in palrrit. At vero episcopus descendens in navim, tulit loculum: et posito in carruca festinavit in palatium. Mulae autem incedebant, tractae violenter ab Angelis. Et venientes in locum qui dicitur Constantinianus, steterunt, et ulterius non valebant transire. Percutiebant ergo animantia. Una autem earum per angelicam virtutem humana voce locuta est coram omni populo dicens: Quid percutitis facies nostras? Hic oportet eum recondi in loco hoc. Nolite ergo laborare omnino: alioquin signa et prodigia habetis videre. Episcopus vero tremefactus et tormentum non sustinens, nuntiavit Imperatori: Quia non possum afferre corpus Sancti. Audiens autem hoc imperator, tristatus est, et misit alia duodecim animalia,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas currebat transiens. xp̃ianis qui¬
dem gaudentib. paganis uero tristantib.
Et inde ꝓfecti rursus ꝓpter curbas q̃ in cir¬
euitu erant: uenimꝰ ciuitatẽ stauriũ. Cog¬
uito autẽ hoc. eusebuis ep̃c constantino
mota erat ad uidendã uirtufe scĩ corporis:
cusum perrexit ad imperatorẽ constãtinũ
et nunciauit et de corpore sc̃i stephi. Imꝑa¬
tor autẽ sciscitabatur qualiter ueniret ab

Expanded text:
civitas currebat transiens, Christianis quicivitas currebat transiens, Christianis quidem gaudentibus, Paganis autem tristantibus. Et inde profecti rursus propter turbam quae in circuitu erat, venimus civitatem Staurium. 5. Cognito autem hoc Eusebius episcmota erat, ad videndam virtutem sancti corporis, cursim perrexit ad imperatorem Constantinum, et nuntiavit ei de corpore sancti Stephani. Imperator autem sciscitabatur qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
tem t̾re motus factus est in loco illo ita ut
comino uerent᷑ fundamenta t̾re. donec pettran¬
Demones auf̃e clamabant aduersus puin¬
cipem dicentes. Impussime princeps: quar
non iicenclisti nauem que transunt illinc.
s dimisisti eam transire contra nos: Ipsa na
uis fecit terremotus. Princepͭ uero hoc au¬
tit eos. ⁊ factum est gaudiũ magnũ in naui:
quia deus erat nobiscum. Nauigantes itaq
et dimissa est nauis in portu. fatientib
autẽ nobis illic dies quinq. quicumq
habebant demonia ueniebant cura mare
uerati clamantes: seruus dei stephanꝰ ue¬
nit. qui lapidatus est ab iniquis udeis.
di clamabant.Ue nobis quia comburit
nos acriter quo fugiemus minas eius
terribiles. Porro exiebant atrociter ab
hominib repulsi tanqͣm ab igne. ⁊ quot¬
qͦt habebant infirmos ueniebant iuxta
mare: ⁊omnes sani fiebant per uirtutes
sc̃i ꝓthomartyris stepħi. Preterea inde mo¬
ti uenimus sosas: audiens aũt pene tota

Expanded text:
tem terrae motus factus est in loco illo, ita ut tem terrae motus factus est in loco illo, ita ut commoverentur fundamenta terrae, donec pertanDaemones autem clamabant adversus principem dicentes: Impiissime princeps, quare non incendisti navim quae transivit illuc, sed dimisisti illam transire contra nos? Ipsa enim navis fecit terrae motum. Princeps vero hoc ausit eos. Et factum est gaudium magnum in navi, quia Deus erat cum illis. Navigantes itaquealcedonem, et dimissa est navis in portu. Facientibus autem nobis illic dies quinque, quoquot habebant daemonia, veniebant circa mare vexati clamantes: Servus Dei venit, qui lapidatus est ab iniquis Judaeis. clamabant: Vae nobis, quia comburit nos acriter: quo fugiemus minas ejus terribiles? Porro exiebant atrociter ab hominibus repulsi, tanquam ab igne: et quotquot habebant infirmos, ferebant eos extra mare, et omnes salvi fiebant virtute sancti Protomartyris. Praeterea inde moti venimus Sosas. Audiens autem pene tota
Abbreviated transcription (Latin):
cium. qũe saluum ferre ꝓcura: et habebis mer¬
cedem ab omnipotente deo: qui dixit ei. Nolo con¬
tradicere domina mea. quia magnus tecum
est ꝓchomartir stephanus. ⁊ in ip̃o est uita mea.
et spes mea. quia uiderunt oculi mei gloriosissi¬
ma hodie. Ueni dña mea ⁊ ascende nauem. na
uigaturi enĩ sumus cum uirtute dei. ⁊ sc̃i cor¬
poris. Tunc introeuntib om̃ib in nauẽ: so¬
luta est a terra uento ꝓpͥrio ⁊ uenientes in me¬
dium pelagi. subito tempestas facta est. ita
ut fluctus exaltarent se suꝑ armamenta
nauis. Et mari fortiter fluctuante nosq
metu detenti: surgentesq omnes adorauerunt
scm̃ corpus. Cum autẽ ploraremꝰ fortiter: te¬
paruit nobis sanctus ꝓthomartyr stephanꝰ
dicens. Ego sum nolite timere. Quod eo dic̃e¬
ce cessauit uentus. ⁊ facta est tranquillitas
magna. Mane aut̃e facto uenimꝰ ad
nare. ꝓpter principem augusti. Subito an¬

Expanded text:
tium, quem salvum ferre procura, et habebis mertium, quem salvum ferre procura, et habebis mercedem ab omnipotenti Deo. Qui dixit ei: Nolo contradicere dominae meae, quia magnus tecum est protomartyr Stephanus, et in ipso est vita mea et spes mea, quia viderunt oculi mei gloriosissimvigaturi enim sumus cum virtute Dei et sancti corporis. Tunc introeuntibus omnibus in navim, soluta est a terra vento prospero. Et venientes in medium pelagi, subito tempestas facta est, ita ut fluctus exaltarentur super armamenta navis. Et mari fortiter fluctuante, metu detenti surgentesque omnes adoraverunt sanctum corpus. Cum autem plorarent et flerent, reparuit eis sanctus protomartyr Stephanus dicens: Ego sum, nolite timere. Quod eo dicente, cessavit ventus, et facta est tranquillitas magna . Mane autem facto venimus ad ropter principem Augustum. Subito au
Abbreviated transcription (Latin):
nos de sc̃o stephano: forsitan non est uiri tui cor¬
pus. s sc̃i prothomartyris stephi. Tunc mu¬
lier hus auditis flens: tacebat. precepitq pue¬
ris suis ut nemini dicerent. que sibi apparue¬
rant in itinere. Si interrogauerit uos aliquis
in ciuitate in regione cuius sit lecticula: dicite qͥa
mariti domine nr̃e est. ⁊ uatlit bixauciũ. In ea¬
dem uero nocte transiuimus mansiones tres.
Interea nobis quiescentib ⁊ sero incedentib. spi¬
ritus immundi clamabant dicentes. Transit
hinc qui flagellat nos. nõ possumus ferre uir¬
tutem sc̃i corporis quia ignis est ⁊ acriter nos cõ¬
sumit: sĩ sustinemus uim sc̃i ꝓchomartyris ste¬
phani. Sanitates autẽ ⁊ uirtutes fiebant multe
inuia. Porro peruenimꝰ ad scalonẽ maritimã et
inuenientes nauem euntẽ bixanciũ conuocato¬
q nauclero. mulier dedit ei quinquaginta argen¬
toos aureos dicens: aliquid secreti habeo tͥ enarra¬
re.⁊ ne contradicas m. loculũ halto depotare brxan¬

Expanded text:
na nostra? Fortisan non est viri tui corpus, sed sancti protomartyris Stephani. Tunc illa his auditis, flens tacebat. Praecepitque pueris nemini dicere quae sibi apparuerant in itinere: Sed si quis interrogaverit, inquit, in civitate aut in regione cujus sit haec lectica, dicite: Quia mariti dominae nostrae est, et vadit Byzantium. In eadem vero nocte transivimus mansiones tres. Porro interdiu quiescentibus, et sero incedentibusritus profunda nocte clamabant dicentes: Transit is qui flagellat nos; non possumus ferre virtutem sancti corporis, quia ignis est, et aeriter nos consumit: non sustinentes vim sancti protomartyris Stephani. Sanitates autem et virtutes fiebant multae in via. 4. Porro pervenimus Ascalonem maritimam, et invenimus navim euntem Byzantium, convocatoque nauclero, mulier dedit ei quinquaginta aureos, dicens: Quia secretum habeo tibi enarrare, et ne contradicas mihi. Loculum habeo deportandum Byzan
Abbreviated transcription (Latin):
hec iussit eam tollere quem nosset: ⁊ impetu a¬
biens. amplexata est lipsanũ sc̃ĩ stephani exi¬
stimans esse mariti sui corpus. Et accipiens
posuit illud in lecticulã ⁊ uale dicens ep̃o. sbat¬
in itinere gaudens ⁊ per totam noctem hym¬
nus factus est in uia. ⁊ odor unguenti: suaui¬
tate referti spirabat. Porro spiritus ĩmundi
clamabant dicentes. ue nobis quia ꝓthomar¬
tir stephanus transit. diro nos uerberans ig¬
ne. Mulier autẽ in uehiculo suo sedebat. ⁊ mul¬

Expanded text:
ec, jussit ei tollere quem nosset. Et impetu abiens amplexata est lipsanum sancti Stephani, existimans esse mariti sui corpus. Et accipiens posuit illud in lecticam. Et valedicens episcopo, ibat itinere suo gaudens. Et per totam noctem hymnus factus est in via, et odor unguenti suavitate referti spirabat. Porro spiritus immundi clamabant dicentes: Vae nobis, quia protomartyr Stephanus transit, diro nos verberans igne. Mulier autem in vehiculo suo sedebat, et pue
Abbreviated transcription (Latin):
ris: anime uero deus qui facit mirabilia ĩ ce¬
lo ⁊ interra. Quod si non cretlis dñe. mite he
breum ad nauem ubi reracet loculus sc̃i in quo
etiam titulus est affixus scriptus hebraicis
litteris ⁊ legens eũ cognosces cerritudiñe.
Imꝑator uero uocato hebreo ad uirauit eũ
ꝑ legem ip̃uis dicens uade ⁊ uide que est ipsa¬

Expanded text:
ris mei; animae vero Deus, qui facit mirabilia in coeris mei; animae vero Deus, qui facit mirabilia in coelo et in terra. Quod si non credis, domine, mitte ad navim Hebraeum, ubi jacet loculus Sancti, in quo etiam titulus est affixus, scriptus hebraicis litteris, et legens eas cognosces certitudinem. Imperator vero, vocato Hebraeo, adjuravit cum per legem ipsius dicens: Vade, et vide quid scrip
Abbreviated transcription (Latin):
perator hec est que attulit corpus sẽt ꝓcho¬
martyris stephani. Imꝑator uero clixit ad
eam. Quomͦ attulisti corpus sci stephani:
perator uir meus edificauit ip̃e iheroso¬
limis oratorium sc̃i stepħi. ⁊ ip̃e una cum io
Post annos uero aliquot etiã mortius est uir
meus. Deposito testamento apud ep̃m ioh̾em di¬
cens: post finẽ meũ ponite me ꝓpe primũ marty¬
rem stephanũ. ⁊ ita factum est ut ip̃e imꝑauit.
Imperator aut̃ẽ clixit. Quo mͦ gͦ huc illud de
tulisti: Que ait. Dñe impetatoruim patiens
afferre uiri mei corpus ad possessionẽ meam.
Tunc audiens pater et dñs meus accepit sa¬
tram ab imꝑio nr̃o ⁊ misit hanc mͥ ⁊ ep̃o ut tol¬
lerem corpꝰ iuri mei. Discedens itaq noctu cũ
eyrillo ep̃o existimaui tollere uiri mei corpꝰ.
dedit aut̃e imꝑatori etiam satras littas. Im¬
perator aute cum legeret recognouit suã ip̃¬
sius manũ. Tunc mulier respondens dixit ĩ¬
peratori. Dñe imperator potestatẽ habes corpo¬

Expanded text:
perator, haec est quae attulit corpus sancti Protomartyris. Imperator vero dixit ad eam: Quomodo attulisti corpus sancti Stephani? perator, vir meus ipse aedificavit Jerosolymis oratorium sPost annos autem aliquot mortuus est vir meus, deposito testamento apud episcopum Joannem dicens: Post finem meum ponite me prope primum martyrem Stephanum. Et ita factum est. Imperator autem dixit: Quomodo ergo illud huc detulisti? Quae ait: Domine Imperator, vim patiens afferre viri mei corpus ad possessionem meam. Tunc audiens hoc pater meus, accepit Sacram ab imperio vestro, et misit hanc mihi et episcopo, ut tollerem corpus viri mei. Descendens itaque noctu cum Cyrillo episcopo, existimavi tollere viri mei corpus, Dedit autem Imperatori etiam Sacram. Imperator autem cum legeret, recognovit suam ipsius manum. Tunc mulier respondens dixit Imperatori: Domine Imperator, potestatem habes corpo