comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s mĩe dñi qui inse sperantib uͥꝙ
dignatꝰ adesse. Loto itaq omĩ tẽ¬
ꝑe at circatͥtib carnẽ carni restiau¬
it. ita ut de plagis quas ante ꝑ¬
tulerat in eiꝰ corꝑe nullũ inditiũ
appareret. Sic ꝙ eũ ad ꝓpriam
remittens domũ parentib resti¬
amandus ad alia demigrans lo¬
ca ꝑuenit ad ciuitatẽ quãdã. y
cũ ab ep̃o cuitatis illiꝰ honorifi¬
ce fuisset susceptꝰ ⁊ ei ospitalita¬
tis more ep̃c aquã in manib fũ¬
deret. secretius pͣcepit ministro
ut eandẽ aquã in qua uir dĩ ma¬
nꝰ abluerat diligenter in sacrario
eccłie custodiendã deportaret. Q.
dẽ uiri dĩ bñdictio salutẽ fidelib¬
restituere posset. Eodem quoꝙ dẽ¬
ꝑe homo quidã cecus sedebat añ
fores dempli mendicans. qui mul¬
to iã tẽꝑe corporalẽ amiserat iusũ
Ad quẽ ciuitatis ip̃iꝰ ep̃c ait. O hõ
sihabes fidẽ ablue ocłos tuos ex
aqua in qua uir dĩ amanꝰ ablu¬
it manus. Confido enĩ. quod ꝑ ip̃iꝰ

Expanded text:
mini, qui in se sperantibus ubique dignatur adesse. Loto itaque omni corpore atque cicatricibus, carnem carni restituit, ita ut de plagis, quas ante pertulerat, in eius corpore nullum indicium appareret, sicque eum ad propriam remittens domum, parentibus restianctus ad alia demigraret loca, pervenit ad civitatem quendam. Ubi cum ab episcopo civitatis illius honorifice fuisset susceptus, dum ei hospitalitatis more episcopus aquam in manibus funderet, secretius praecepit ministro, ut eandem aquam, in qua vir Dei manus abluerat, diligenter in sacrario ecclesiae custodiendam deportaret. Quod dem viri Dei benedictio salutem restitui possit. Eodem quoque tempore homo quidam caecus sedebat ante fores templi mendicans, qui multo iam tempore corporalem amiserat visum. Ad quem civitatis ipsius episcopus ait: 'O homo, si habes fidem, ablue oculos tuos ex aqua, in qua vir Dei Amandus abluit manus; confido enim, quod per ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ ppłiq tͣb̾a ñ modica. ad regen¬
dũ treiecłentiũ eccłiam eũ p̃posu¬
it. Illo uero renuente. atq in dig¬
m̃i se uociferante. om̃s una uocẽ
clamabant. dignũ eũ esse sacer¬
dotio. atq ob animaꝵ sollicitudi¬
nẽ eccłiã magis quã pecunie q̃ͤstũ
Debere susciꝑe. Coacl̃ gͥ a rege. ac
sacerdotib. pontificalẽ suscepit.
cathedrã¬

Expanded text:
modicam, ad regendam Treiectensium ecclesiam eum praeposuit. Illo vero rennuente atque se indignum vociferante, omnes una voce clamabant, dignum eum esse sacerdocium atque ob animarum sollicitudinem ecclesiam magis quam pecuniae questu debere suscipere. Coactus igitur a rege vel sacerdotibus, pontificalem suscepit cathedra
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ lib̾ius in regno ipsiꝰ uel ubic̾ꝙ
eligeret haberet licentiã pͣdicandi.
seu nationes quã plures ꝑ hangr̾am
se posse conquirers fatebant᷑. Gan¬
dus: statĩ ip̃m puerũ afferri p̃cepit
qui fatebatur non plus anatiuitate
habere quã dies circit̃ quadragin
circunstanti multitudine respon¬
disset am̃. aperuit dñs os pueri. atq
audientib cunctis clara uoce res¬
pondit am̃. St̃atĩꝙ eũ regenerans
sacro baptismate impositoq noĩe
sigeberto regẽ atq omnẽ euis ex¬
ercitũ sc̃s amandus magno reple¬
uit gaudio. His itaq gestis adue¬
niente obitꝰ sui die treiectensiũ e¬
p̃c felicit migrauit ad xp̃m. Rex¬

Expanded text:
tatem liberius in regno ipsius, vel ubicumque tatem liberius in regno ipsius, vel ubicumque eligeret, haberet licentiam praedicandi, seu et nationes quam plures per hanc gratiam se posse conquiri fatebantur. Tandus, statim ipsum puerum adduci praecepit, qui ferebatur non plus a nativitate habere dies scilicet quam quadragintcircumstante multitudine respondisset : 'Amen', aperuit Dominus os pueri, atque, audientibus cunctis, clara voce respondit: 'Amen'. Statimque eo regenerans sacro baptismate, inpositoque nomine Sygiberto, regem atque omnem eius exercitum tunc sanctus Amandus magno replevit gaudio. 18. His ita gestis, adveniente obitus die, Treiectensium episcopus feliciter migravit ad Chr
Abbreviated transcription (Latin):
rat mitissimꝰ atq supra modũ pa¬
tiens. citiꝰ eũ eleuauit a t̾ra facinus¬
in se ꝑpetratũ clementissime indul¬
neris annuerẽ. Dedit mͥ dñs filiũ
non meisp̃cedentib m̾itis. pͣcorq
ut eũ sacro digneris abluere baptis
mate atq in filium tͥ sp̃ualẽ susci¬
scilicet sciens scriptũ ẽẽ militantẽ
⁊a non debere frequentare regia
e conspectu regis abscessit. Statĩ
gͥ rex misit ad eũ uirũ illustrẽ dado¬
nẽ atq cũ eo uenerabilẽ uirũ eligi¬
um qu̾i tc̃ in palatio regis sub sclãti
degebant habitu. quos tam̃ postea e¬
gregios sacerdotes atꝙ p̃claros in
meritis. signis quoq atꝙ uirtutib
nulit̾ uirũ dĩ petiert̃ ut precib re¬
gis daret assensũ. atq filiũ ip̃iꝰ sacro
dignaret᷑ diluere fonte ⁊ ut eũ enu¬
trĩre atq lege imbuere diuina ꝙͦ¬
totiꝰ assentiret. dicentes . ꝙ. si hoc fur
dĩ non renueret ꝑ hanc fanuliari¬

Expanded text:
rat mitissimus atque supra modum parat mitissimus atque supra modum patiens, citius eum elevavit a terra atque veniam clementissime indulneris annuere. Dedit mihi Dominus filium, non meis praecedentibus meritis, praecorque, ut eum mate, atque in filium tibi spiritualem acciscilicet, sciens scriptum esse, militantem  palatia non debere frequentare regia, e conspectu regis abscessit. Tunc demum rex misit ad eum virum inlustrem Dadonem atque cum eo venerabilem virum Eligium, qui tunc in palatio regis sub saeculare degebantur habitu, quos tamen postea egregios sacerdotes atque praeclaros in meritis, signis quoque atque virtutibus militer ad virum Dei petierunt, ut praecibus regis daret adsensum atque filium ipsius sacro dignaretur dilui fonte, et ut eum enutriret atque legem inbueret divinam, quantotius adsentiret, dicentesque, quod si hoc vir Dei non rennueret, per hanc familiari
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ei dñs filiũ dare dignatꝰ esset :
magno mox repletꝰ gaudio cogi¬
tare cepit. cui ip̃m puerũ traderet
qui eũ sacro baptismate regenera¬
re deberet. Statĩq accersitis mi¬
nist̾s. ut scm̃ ꝑ quirerent amandũ
sagaci intentione preceꝑit. Nam
dudũ ipse pontifex dũ pro capiti¬
h criminib qd̾ nullus ex sacer¬
dotib facere ausus est ip̃m redar¬
iniuria de regno eius fuerat ex¬
pulsus. Ille uero remotiora ꝑqui¬
rens loca uerbũ dĩ gentib predi¬
cabat. Eũq a ministͥs tandẽ fu¬
isset reꝑtꝰ. ⁊̃ ut ad regẽ ire deberet
ãmonitus. memorans illud apłi
p̃ceptũ potestatib sublimiorib
se subdi debere tandẽ ꝑuenit ad
regẽ qui in illis dieb inuilla cui
uõcabulũ ẽ clipiaco morabat᷑ yi¬
soq rex beatissimo amando mag¬
nõ repletꝰ est gaudio. Prostratusꝙ
pedib beati uiri. deprecabat᷑ ut tã¬
do sceleri qd in eũ ꝑpetrauerat ueni¬
am largiri dignaretur. S ille ut e¬

Expanded text:
d ei Dominus filium dare dignatus sit, magno repletus est gaudio; cogitare coepit, cui ipsum puerum traderet, qui eum sacro baptismate regenerare deberet. Statimque, arcessitis ministris, ut sanctum perquirerent Amandum, sagaci intentione praecepit. Nam dudum ipse pontifex, dum pro capitalibus criminibus, quod nullus ex sacerdotibus facere ausus est, ipsum redariniuria de regno eius fuerat expulsus, atque remotiora perquirens loca, verbum Dei gentibus praedicabat. Cumque a ministris tandem fuisset repertus et, ut ad regem ire deberet, admonitus, memorans illud apostoli praeceptum, potestatibus sublimioribus se subdi debere, tandem pervenit ad regem, qui tunc illis diebus in villa cui vocabulum Clypiaco est morabatur, visoque rex beatissimum Amandum magno repletus est gaudio, prostratusque pedibus beati viri, depraecabatur, ut tanto scelere, quod in eum perpetraverat, veniam largire dignaretur. Sed ille, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
deret. Interea dagobertꝰ rex amori
mulierũ plus quã opordebat deditꝰ
omiq spurcitia libidinis inflam¬
matꝰ sobole minime uidebat᷑ ha¬
bere. S tam̃ ad dm̃ confugit auxi¬
liũ deprecabat᷑ꝙ sedulo ut ei filiũ¬

Expanded text:
. Interea Dagobertus rex, amore mulierum plus quam oportebat deditus omnique spurcitia libidinis inflammatus, sobolem minime videbatur habere, sed tamen ad Domini confugit auxilium depraecabaturque
Abbreviated transcription (Latin):
aroma scdo rediens ascensa naui
ꝑuenit ad centũcelleusẽ loc̃. Edã
g nocte dũ solus illi mos erat o¬
raret ĩmundus sp̃s unũ e famu¬
lis app̾hensa manu tra hebat ad
mare. uolens ibi eũ demergere. S
idem puer qui trahebat᷑. magnis
cepit uocib clamare dicens. Xp̃e¬
malignꝰ spc̃ eidẽ puero insultan
deret. ait sc̃s amandus. Dic illi fi

Expanded text:
Roma secundo rediens, ascensa navi, pervenit ad Centumcellensem locum. Quadam igitur nocte, dum solus, ut illi mos erat, oraret, inmundus spiritus unum e famulis, adprehensam manum, trahebat ad mare, volens eum demergi. Sed hisdem puer, qui trahebatur, magnis coepit vocibus clamare, dicens: malignus spiritus eidem puero insultandderet, ait sanctus Amandus: 'Dic illi, fi
Abbreviated transcription (Latin):
tis muro construi fecerunt. In qua
cellula multis dieb ob amorẽ et̾ne
uite cilicio tectus ⁊ cinere. ⁊ eminiiͦ
attritus asq media. ordeaceo tan¬
tũ cõtentꝰ pane atq aqua ꝑ pau¬
lulũ. corpꝰ suũ sustentauit potius
quã aluit. Sicq ibidẽ trib ferie

Expanded text:
civitatis construere fecerunt. 6. In qua civitatis construere fecerunt. 6. In qua cellula multis diebus ob amorem aeternae vitae cilicio tectus et cinere, ieiuniis attritus atque inedia, ordeaceo tantum contemptus pane atque aquae perpaululum, corpus suum sustentavit potius quam aluit, sicque ibidem trib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmute. Si eꝙ in eodẽ ꝑmanens
desid̾io relicto solo parentibꝙ tu¬
ronos ad sepulchrũ sc̃issimi p̾etisi
martini. Ibiq prostratꝰ ⁊ ꝓfusis in
oratione uberrime lacruis exto¬
do cordis petiit affectu quatinꝰ uir
sc̃s oratione sua apud dm̃ optine¬
re mereret᷑. ut nunꝗͣ. eũ dñs ad so-¬
lũ ꝓpͥũ remeare ꝑmiteret. s omnẽ
iite sue cursũ inꝑegrinatõne ex¬
penderet. Cũq aboratõe surrexis¬
s statĩ comã capitis sui abscidit. Ad¬
eptꝰq clericatꝰ honorẽ omnẽ gt̾am
tranꝰscendebat inclero. Postꝰ hec
uero ab abbate ipsius loci et afrĩb
benedictione ꝑcepta. ciuitatẽ bitu¬
ricas ad scm̃ p̾etut austrigisilum
qͥtẽ in di reb magnificus atꝙ in¬
signis habebat᷑. Cumꝙ ab ẽo et
ab eius archidiacono scissimo ui¬
delicet sulplicio qui postea eꝑe cla¬
ruit clementissime fuisset susceptꝰ.
omĩ ei humanitate exhibita. cellu¬
lam iuxta eccłiã in suꝑiori ciuita

Expanded text:
. Sicque in eodem permanens desiderio, relicto solo parentibusque, Turonis ad sepulchrum sanctissimi petiit Martini, ibique prostratus, profusis in oratione uberrime lacrimis, ex toto cordis petiit affectu, quatenus vir sanctus oratione sua apud Dominum obtinere mereretur, ut numquam eum Dominus ad solum proprium remeare permitteret, sed omni vitae suae cursum in peregrinatione expenderetur. Cumque ab oratione surrexisset, statim comam capitis sui abscidens adeptusque clericatus honorem, omnem gratiam transcendebat in clero. 5. Post haec vero, ab abbate ipsius loci vel a fratribus benedictione percepta, civitate Bituricas ad sanctum petiit Austrigisilum, qui tunc in Dei rebus magnificus atque insignis habebatur. Cumque ab eo vel ab eius archidiacono, sanctissimo videlicet Sulpicio, postea vero episcopum, clementissime fuisset susceptus, omnique ei humanitatis exhibita, cellulam iuxta ecclesiam in superiori moenia
Abbreviated transcription (Latin):
cea in eadem uisus est insula. Q
uiso. ꝑt̾ritꝰ puer sic̃ ip̃a patiebatur
etas quid ageret ignorabat. Tum
subito suꝑna respectus gra. ad ora¬
tionũ confugit auxilia. St̃ atĩq
solo ꝓstratꝰ cũ aliqntisper orationi
incubuiss signũ crucis contra ĩ¬
manẽ opposint anguem. potentiq
uirtute uerboꝵ ũt ad latebras qͣn¬
totius rediret imꝑat. Q dicto obe¬
diens. atq ad signũ uiri dĩ fugiens
rapidoq cursu ad latebras reme¬
ans. in eadẽ insula ultius nusquã
cõparuit. Sicꝙ eande insulã ꝑ or̃oẽ
beatiuiri amandi õꝑs ds̃ ab ĩmimi¬

Expanded text:
tea in eadem visus est insula. Quo tea in eadem visus est insula. Quo viso perterritus puer, sicut ipsa paciebatur aetas, quid ageret, ignorabat, cum subito superna respectus gratia ad orationum confugit auxilia. Statimque solo prostratus, cum aliquantisper orationi incubuisset, signum crucis contra inmanem opposuit anguem potentique virtute verborum, ut ad latebras quantotius rediret, imperat. Qui dicto oboediens atque ad signum viri Dei fugiens rapidoque cursu ad latebras remeans, in eadem insula ulterius nusquam conparuit. Sicque eandem insulam per orationem beati viri Amandi omnipotens Deus ab inmi
Abbreviated transcription (Latin):
mands¬
igit᷑ scĩssimꝰ atq religio¬
susimꝰ aquitanie partib
haut procul a maris occeani litto¬
re. ex xp̃ianis atq melitis paren¬
tib editus puer est. Pat̾ eius se¬
renus noĩe. genitrix uero aman¬
tia uocabatur S cũ iã adolescẽ¬
tiã transiens in robur migraret
uirile. ⁊ ĩmodicis desideriis in
xpi flagraret amore. patriã ꝑ aren¬
tes ꝙ relinquens. ogiam insulã
que alittore occeani maris qua¬
raginta distat milib felicina¬
uigans cursu tandem portũ mo¬
nasterii petiit ibiq a frĩb spua¬
lib cũ magno receptꝰ est gaudio
oẜ quia sacras ab infantia didi¬
cerat littãs. ex hoc maiori desid̾io
succensus amplius cotidie indĩ
reb crescebat. Quadã gͥ die dũ
ei afrĩb inꝑatũ fuiss. ut obedi¬
entie causa ꝑ insulam deãbula¬
ret. sit ei repente ob uiã mire mag¬
nitudinis serpens. sic̃ idẽ uit di
narrare consueuerat tra ingens
atq ĩmanis qualis neo pꝰ nec an¬

Expanded text:
manduigitur sanctissimus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut procul a maris Oceani litore ex christianis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam adulescentiam transiens, in robur migraret virile et inmodicis desideriis in Christi flagraret amore, patriam parentesque relinquens, Ogiam insulam, quae a litore Oceani maris quadraginta distat milibus, felici navigans cursu, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc maiori desiderio succensus, amplius cotidie in Dei rebus crescebat. 2. Quadam igitur die, dum ei a fratribus imperatum fuisset, ut oboedientiae causa per insulam deambularet, fit ei repente obviam mirae magnitudinis serpens, sicut hisdem vir Dei narrare consueverat, ita ingens atque inmanis, qualis nec post nec an
Abbreviated transcription (Latin):
q iã mortuũ inuenit. Depositũq
deligno ad cubiculũ in quo fam̾i¬
liariter orare consueuerat deferti
fecit fr̃ibq cellula egressis ip̃e suꝑ
defuncti menbra orationi tã diu
in corpꝰ rediit. atq cũ uiro dĩ lo¬
qui cepit. Adueniente itaq ma¬
tutinali tẽꝑe conuocatis fr̃ib
aquã iussit afferri. Suspicantib
aute illis ut corpꝰ ad sepeliendũ
sic̃ mos ẽ abluere deberet subito
cellulã ingressi uidect eundẽ ho¬
iinẽ que mortuũ reliquerant
sanũ cũ uiro dĩ sedentẽ. atq inco¬
lumen colloquentẽ. Mirariq ue¬
hement̃ cepert̃ qd̾ uinũ uidebãt
quẽ paulo ante mortuũ relique¬
rant. Tc̃ gͥ sc̃s uir dm̃i amandus
sime obtestari cepit ut ne. cuigͣ
unquã ꝓderent hoc uidelicet qd̾¬

Expanded text:
que iam mortuum invenit, depositoque que iam mortuum invenit, depositoque de ligno, ad cubiculum, in quo familiariter orare consueverat, eum deferri fecit, fratribusque cellulam egressis, ipse super defuncti membra oratione incumbenin corpore rediit, adque cum viro Dei loqui coepit. Adveniente itaque matutinarum tempore, convocatis fratribus, aquam iussit adferri; suspicantibus autem illis, ut corpus ad sepeliendum, sicut mos est, abluere deberet, subito cellulam ingressi viderunt eundem hominem, quem mortuum reliquerant, sanum cum viro Dei sedentem atque incolomem conloquentem, mirareque vehementer coeperunt, quod vivum videbant, quem paulo ante mortuum reliquerant. Tunc hisdem vir Domini Amandus sime obtestare coepit, ut ne cuiquam umquam proderent, hoc videlicet, q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽuanuit. Illud etiã oꝑe p̃eũ huic
sedule annectandũ putauimꝰ qd
uiro uenerabili pͣsb̾ro noĩe bono
narrante dicimus qui testabat᷑
se p̃sentẽ fuisse. quando hec gesta
res ẽ. Aiebat nanq qd̃ comes qui¬
dam ex genere francoꝵ in urbe
dirimendas resederat actiones.
Tũ subito a littorib ante eũ p̃sen¬
tatꝰ est quidã reus quẽ omĩs dur¬
ba acclamabat dignũ ẽẽ̾ mori. E¬
delit̾ affectus uehement̃q cesus.
corꝑe etiã semiuiuus. Cũq p̃fa¬
tus dotho deereuisset ut eũ pati¬
bulo deberent affigere. uirdni
amandus adueniens obnixa p̃ce
postulare cepit. ut eiuitã conce¬
dere dignaret᷑. S ut erat senus
atq omĩ belua crudelior. nehil
apũd eũ optinere potuit. Tandẽ¬
Q aministris uł apparitorib idẽ
fur affixus patibulo ẽ. atq extre¬
mũ exalauit sp̃m. Dotho gͥ domũ
reuersus est. ppli constipatus cat̃¬
ua. Sc̃s uero uir dñi amandus ci¬
cius ad patibulũ cucurrit. hoĩem¬

Expanded text:
ur. 14. Illud etiam operae praetium huic scedulae adnectendum putavimus, quod, viro venerabili praesbitero nomine Bono narrante, didicimus, qui testabatur se presens fuisse, quando haec gesta res est. Agebat namque, quod comes quidam ex genere Francorum cognomdirimendas resederat actiones. Tunc subito a lictoribus ante eum praesentatus est quidam reus, quem omnis turba adclamabat dignum esse modeliter adfectus vehementerque caesus, corpore etiam semivivus. Cumque hisdem Dotto decrevisset, ut eum patibulo deberent adfigi, vir Domini Amandus adveniens, obnixa praece postolare coepit, ut ei vitam concedere dignaretur. Sed, ut erat saevus atque omni belua crudelior, nihil cum eo obtinere potuit. Tandemque a ministris vel apparitoribus hisdem fur adfixus patibulo est atque extremum exalavit spiritum. Dotto vero revertens domum, populi constipatus caterva, sanctus vir Domini Amandus citius ad patibulum cucurrit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
quo uidelicet tẽꝑe sicut post dis¬
cipłis ipse ꝑhibebat. ita in illo est
temptatio uoluptatis edomita.
sen tiret. Eeperunt post modũ
multi iam mundũ relinq̃re
atꝙ ad eius magis teriũ festina¬
re Liber quippe atẽptationis
iutio uire iam factus est uirtu¬
tũ magister. Unde ⁊ ꝑ moysen
ant. Ab anno uero quinquage¬
simo custodes uasoꝵ fiant.
pednss Iam quidem prolati de¬
stimonii mͥ aliquantum intelle¬
ctus inter lucet: s dam̃ hoc ple¬
Licet petre quod in iuuentute
carnis tẽptatio ferueat. Ab an¬
no autẽ quinquagesimo: calor
corꝑis frigescat Uasa autẽ sacra.
sunt fideliũ mentes. E lecti aũt
cũ adhuc intẽptatione sunt:
subesse eos ac serire necesse est
⁊ obsequiis laborib q fatigari.
Cũ uͦ iam m̃tis etate t̾ranquilla
calor recesserit tẽptationis: custo¬
des uasoꝵ sunt. quia doctores
animaꝵ siunt petru e fatror
placet quod dicis.S quia plati

Expanded text:
quo videlicet tempore, sicut post disquo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen ant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc pleLiquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati
Abbreviated transcription (Latin):
crucis edito: recessit auis. Tanta
aũ carius temptatio aui eadem
recedente secitta est: quantã uir
sc̃s nunquã fuerat exꝑtus. Q.uã¬
dã nanq aliquando feminã ui¬
derat quã malignus sp̃s ante eiꝰ
mentis ocłos reduxit. Tantoq
igne serui dĩ animũ in specie illiꝰ
accendit. ut se in eiꝰ pectore amoris
flãmã uix caperet. etiã pene de¬
serere heremum uoluptate uictꝰ
deliberaret. Cũ subito suꝑna gr̾a
respectus a semet ipsũ reuersus
est. atꝙ ui ticaꝵ ⁊ uepͥũ uixta den¬
sa subcrescere fructeta conspiciẽs
exu.łꝰ indum̃to nudũ se in illis
spinaꝵ aculeis ⁊ urticaꝵ incendiis
piecit. Ibiq dui uolutatus: toto
ex eis corpore uuln̾atꝰ exiit. ⁊ ꝑ cu¬
tis uulnera eduxit a corꝑe uulnus
mentis. quia uolutatẽ draxit in
dolorẽ. Cumiq pene penalit᷑ arde
ret foris. extinxit quod inlicite
ardebat intus. Uicit itaq pecca¬
tũ: quia mutauit incendium. Ex

Expanded text:
crucis edito recessit avis. Tanta crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
rabat. Uenerabilis autẽ prb̃r
rursus asseruit dicens. eracit᷑
hodie resurrectionis dnice pas¬
chalis dies est abstinere tͥ mini¬
me congruit: quia ⁊ ego ad hoc
pleta itaq refectione ⁊ colloquio
ad eccłiam prb̃r recessit. Eodem
quoꝙ tẽꝑe. hunc in specu latitã¬
tem etiã pastores inuenert̃. Quẽ
dum uesticũ pellib inter fruce¬
cta cernerent aliquã bestiã ẽẽ
credidert̃. S cognoscentes dĩ fa¬
mulum. eorũ multi ad pietatis
gr̃am a bestiali mente mutati
sunt. Nom̃ itaq eius ꝑ uicina lo¬
ut ex illo die & tẽꝑe a multis
frequentare cepisset. Qui cũ ei
cibos deferrent corporis ab eius
ore in suo pectore alim̃ta refere¬
bant uite. Quadam uero die¬
dum solus esset temptador ad¬
fuit. Nam nigra paruaq auis
que uulgo merula uocatur. cir¬
ca eius faciem uolitare cepit. eiꝰ¬
ꝙ uultui importune insistere
ita ut capi manu posset. si hanc
uir sc̃s denere uoluisset. S signo

Expanded text:
rabat. Venerabilis autem presbyter rabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc pleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina lout ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. CAPUT dum solus esset, tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩb demonstrare: ut posita suꝑ
candelabrũ lucerna claresceret.:
quatuiꝰ om̃ib qui in domo dĩ sũt
luceret: cuidã prb̃o longuis ma¬
nenti. qui refectionẽ sibi in pas-¬
chali festiuitate parauerat. ꝑ ui¬
sũ dñs apparere dignatus est di¬
cens. Tu tibi delicias preparas ⁊ ser¬
uus meus illo in loco fame cruci¬
at᷑. Qui protinus surrexit atque
in ipsa sollẽpnitate paschali cum
alimentis que sibi parauerat ad
locũ detendit. ⁊ uirum dĩ ꝑ abrup¬
ta muntiũ ꝑ concaua ualium. ꝑ
defossa tetraꝵ quesiuit eumq la-¬
tere in specu repperit. Cumq o¬
ratione facta ⁊ bñdicentes omi
potentẽ dnm consedissent post
dulcia uite collo quia his qui ad¬
uenerat prb̃r dixit. Surge ⁊ su¬
mamꝰ cibũ quia hodie pascha
est. Cui uir dĩ respondit dicens
Scio quia pascha est. quia uide
te merui. Longe quippe abho¬
minib positus. quia die eodem
paschalis esset sollẽpnitas igno¬

Expanded text:
hominibus demonstrare, ut posita supra hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset igno
Abbreviated transcription (Latin):
cu se tradidit tͥb q annis exep̃ cep¬
to romano monacho hõib in¬
cognitꝰ mansit. Qui uidelicet.
rõmanꝰ non longe in monastio
sub ad eo dati patris regula de¬
gebat. S pie eiusdẽ patris fui
furabat᷑ hora ⁊ quẽ sibi ad man¬
ducandũ subriꝑe potãt diebus
certis bñdicto panẽ ferebat. A de¬
undem uero specũ aroma uero cel¬
la iter non erat quia excelsa de¬
suꝑ rupes eminebat. S ex eadẽ
rupe in longissimo fune religa¬
tum romanus deponere panem
consueuerat. In qua etiã resti par¬
uum tintinnabulũ inseruit: ut
ad sonitũ tintinnabuli uir dĩ cog¬
nosceret. quando sibi romanis
panẽ preberet quẽ exitiens acci-¬
peret. S antiquus hostis uinus
cartiati inuidens ⁊ alt̾is refectõ¬
ni: cũ quadã die submiti panẽ
conspiceret. iactauit lapidem ⁊
tintinnabulũ fregit. Romanus
autẽ modis congruentib ministra¬
re non desiit. Cum uero iam omp̃s
escere. ⁊ bñdicti uitã in exemplũ

Expanded text:
radidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens accipns, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus oescere, et Benedicti vitam in exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
extra nos petre ducimur: quia
aut ꝑ cogitationis lapsũ sub
qͥ porcos t pauit uagatione
mentis ⁊ eꝰ ĩmunditĩe sub se¬
met ipsũ cecidit. Iste uero quẽ
angłs soluit eiusq m̃tẽ in extasi
rapuit. extra se quidem. s suꝑ
semecipm̃ fuit. Uterq gͦ ad se re¬
diit: quando ille ab errore oꝑis
se collegit ad cor. Et ille a contẽ¬
plationis culmine adhoc redi

Expanded text:
extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc redi
Abbreviated transcription (Latin):
si liquas uĩderet ⁊ esuriret
Qui tam̃ cũ postmodũ cepit
cogitare bona que ꝑdidit scrip¬
t.im de illo ẽ. in se reuersus dixͣ.
Qaͣti mercennarii in domopa¬
tͥs mei abu a dant panib:
Si igitur sec̃ fuit. unde ad
se rediit: ora. Hunc gͦ uene¬
rabilẽ uirũ secũ habitare
dixerim. qui in sua semꝑ custo¬
dia circũspectus ante ocłos cõ¬
ditoris se semꝑ aspiciens se sem¬
ꝑ examinans extra se mentis
Sue ocłm non diuulgauit. De¬
TRSQuid gͦ quod de pe¬
tro apło scriptũ est: dũ de car¬
qui ad se reuersus dixit. Nc̃ sci¬
o uere quia misit dñs angłm su¬
ũ ⁊ eripuit me de manu herodis

Expanded text:
siliquas viderit, et esuriret, siliquas viderit, et esuriret, qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr. Quid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum de carQui ad se reversus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripui
Abbreviated transcription (Latin):
bis patrẽ querite. quia me post¬
hec habere minune potestis.
Tunc ad locũ dilecte solitudiniᷤ
redũt ⁊ solus insuꝑni spectatoriᷤ
ocłis habitauit secũ. PelRus
Minus patent̃ intelligo quid¬
nansit habitauit secũ. Gsic̃ Go¬
US Si sc̃s uir contra se unam¬
miter conspirantes sueq conu̾¬
sationi longe dissimiles coactos
dui sub se tenere uoluisset. fortas¬
se suͥ uigoris usũ ⁊ modũ tran¬
quillitatis excederet. alq contẽ¬
plationis lumine m̃tis sue ocł̃m
declinasset. Dumq cotidie illors
in correptione fatigatꝰ mi nus
curaret sua. ⁊ se forsitan relinq̃¬
ret ⁊ illos non inueniret. Nam
quotiens ꝑ cogitationis mͦ tũ
numie extra nos ducim᷑. ⁊ nos
sumus. ⁊ nobiscũ non sumus
quia nosmet ipsos minime iu¬
dentes ꝑ alia uagamꝰ. An illũ
secũ fuisse dicimus. qui longi¬
quã regionẽ abiit portionẽ ꝗͣ
accepat consũpsit. uni in eã ci¬
secre uium adhesit. porcos pa¬
tis. uit. quos ⁊ manducare

Expanded text:
bis quaerite, quia posthac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus, qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, et uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos et manducare
Abbreviated transcription (Latin):
b assensum dedit. Cum̃q in eodẽ
monast̾io regularis uitẽ custo¬
diã deneret᷑. nulliq ꝑactus ut
pͥus. in licitos indexterã leuam¬
q ꝑ artẽ deflectere a conu̾satioĩs
itinere liceret suscepti fr̃s insane
seuientes. semetipsos pͥus accu¬
sare cepert̃. quia hunc sibi pre¬
esse poposcerant. Quorũ silicet
tortitudo. in morma eius recti¬
cudinis offendebat. Eumq sibi
subito conspicerent inlicitã nõ
licere ⁊ se dolerent assueta relin¬
quere durũq esset quod in m̃te
uet̾i cogebantur noua meditari
sicut prauis morib semꝑ grauis
est uita bonoꝵ. tractare de eius
aliquid morte conati sunt. Qui
inito consilio uenert uino mis¬
cuer̃t. Et uas iutreũ in quo ille
pestifer potus habebat᷑ recũben¬
ti patri monasteriĩ ad benedicen¬
dum fuisset oblatũ. benedictus
extensa manu signũ crucis edi
eodẽ signo rupit. Sicq confra-¬
ctũ est ae sun illo uase mortis
itinꝰ uir d̃ĩ quia potũ mortis

Expanded text:
bus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset oblatum, extensa manu Benedictus signum crucis edideodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, protinus vir Dei, quia potum mortis
Abbreviated transcription (Latin):
gia nulla potuissent. Mox autẽ
nutricẽ suam blande consolatus
ei sanũ capisteriũ reddidit quod
fractũ tulerat. Que res in loco
eodẽ acunctis est agnita atq in
tanta admiratione habita. ut
hoc ipsũ capisteriũ eius loci in¬
cole in eccłie ingressu suspende¬
rent quatuiꝰ ⁊ presentes ⁊ secu¬
turi om̃s agnoscerent benedictꝰ
puer conuersationis gr̾am aꝗͣ.¬
ta ꝑfectione cepisset. Qd̃ anms
multis illic ante ocłos om̃ium
fuit ⁊ usq ad hec langobardors
tẽpora suꝑ fores ecclie pependit.
S benedictꝰ plus appetens ma¬
la mundi ꝓpeti quã laudes. pro
dõ laborib fatigari quã uite huiꝰ
fauorib extolli nutricẽ suã occul¬
te fugiens deserti loci secessũ pe¬
tiit. cui sublacus uocabulũ est
Qui a romana urbe quadraginta
fere milib distans. frigidas atqͣ
ꝑ spicuas emanat aquas. Que
illic udelicet aquaꝵ abundan¬
lla. in extenso priꝰ lacu colligitur
ad postremũ uero in amne deri¬

Expanded text:
gia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem deri
Abbreviated transcription (Latin):
reb ꝙ patͥs soli dõ placere deside¬
rans scẽ conu̾sationis habitum
quesiuit. Recessit igit᷑ scient̃ nes¬
cuis ⁊ sapient̃ indoctus. Huiꝰ ego
omia gesta ñ didici s pauca que
narro quatuor discipłis illius
referentib agnour. Constantino
reuerentissimo ualde uiro: qui
ei in monasterii regimine succes¬
sit. Walentino quoq qui anniꝰ
multis lateranensi monast̾io
p̾fuit. Simplicio qui congrega¬
tionẽ illiꝰ post eũ tciꝰ rexit ho¬
norato etiã qui nc̃ adhuc celle
eiꝰ in qua prius couersatꝰ fuerat.

Expanded text:
placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. Propterea dabis eos. usq
ad parientis tẽpꝰ pariet. Et reli¬
qͥe fr̃um eius conuertent᷑ ad filios
isrł. Inte enĩ natꝰ est pͥnceps qui an¬
de luciferũ genitꝰ ẽ. cuiꝰ de patre
natiuitas omnẽ excedit etatem.
Et tã diu inte dauitici generis¬
origo descendit. donec uirgo pa¬
reret.⁊ reliquie ppłi credentis in
xp̃m cõuerterentur ad filios isrł
⁊ libere p̃dicarent. Nob̾ oporte

Expanded text:
nitatis. Propterea dabis eos usque ad tempus parientis. Pariet, et reliquiae fratrum ejus convertentur ad filios Israel . In te enim natus princeps, qui ante Luciferum genitus est : cujus de Patre nativitas, omnem 699 excedit aetatem. Et taorigo permansit, donec uirgo pareret et reliquiae populi credentis in Christum conuerterentur ad filios Israhel et libere praedicarent: uobis opo
Abbreviated transcription (Latin):
calcant. me audiente uirabat
cernere se fid̃i ocłis infantẽ
pannuis inuolutũ uagientem.
inp̃sepe dñm. magos ad orantes.
stellã fulgentẽ desuꝑ matrẽ uir¬
ginẽ nutriciũ sedulũ. pastores
nocte uenientes ut uiderent uer¬
iohis pͥncipiũ dedicart̃. Inp̾nci¬
pio erat uerbũ. ⁊ u̾bũ caro factũ
ẽ. Paruulos int̃fectos. herodẽ se¬
uientẽ. ioseph ⁊ mariã fugientes
in egẏptũ. mixtisq gaudiis lacͥ¬
mis loquebatur. Salue bethle¬
em domꝰ panis. in qua natꝰ ẽ ille
panis qͥ de celo descendit. Salue
euphrata regio uberrima atq

Expanded text:
calcant, me audiente iurabat calcant, me audiente iurabat cernere se fidei oculis infantem pannis inuolutum uagientem in praesepe, deum magos adorantes, stellam fulgentem desuper, matrem uirginem, nutricium sedulum, pastores nocte uenien-tes, ut uiderent uerIohannis principium dedicarent: in principio erat uerbum et uerbum caro factum est, paruulos interfectos, Herodem saeuientem, Ioseph et Mariam fugientes in Aegyptum. mixtisque gaudio lacrimis loquebatur: \'salue, Bethlem, domus panis, in qua natus est ille panis, qui de caelo descendit. salue, Ephrata, I regio uberrima atque
Abbreviated transcription (Latin):
ficata ẽ. fundam̃ta eiꝰ in mon¬
tib sc̃is diligit dñs portas syon
suꝑ omĩa tabernacła iacob.
Non eas portas quas hodie
cernimꝰ in fauillã ⁊ cinerem
dissolutas. s portas qͥb infer¬
nus non p̃ualet.⁊ ꝑ quas cre¬
dentiũ ad xp̃m ingrediatur
multitudo. Ostendebat᷑ illi
colũna eccłie porticũ sustiñes
infecta cruore dñi. ad quã uĩc¬
tꝰ ducit᷑ flagellandꝰ. Monstra¬
bat᷑ locꝰ ubi suꝑ centũ uingin¬
diss. ut iohelis uaticinũ cõ¬
pleretur. Deiide ꝓ facultatu¬
la sua pauꝑib atq conserius
pecuma distributa ꝑrexit beth¬
leem ⁊ inde ex parte itiueris
stetit ad sepulchrũ rachel in
moriens benoni. hoc ẽ filiꝰ do
Atq inde specũ saluatoris in¬
troiens. postq. uidit sacrũ uir¬
guis diuersoriũ. ⁊ stabulum¬
in qͦ agnouit bos possessorẽ
suũ ⁊ asinꝰ p̃sepe dñi sui. Ut
illud ĩpleretur qd̃ in eodẽ ꝓ¬
pha scriptũest. b eatꝰ qui semi¬

Expanded text:
ficata est: fundamenta eius in monficata est: fundamenta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob, non eas portas, quas hodie cernimus in fauillam et cinerem dissolutas, sed portas, quibus infernus non praeualet, per quas credentium ad Christum ingreditur multitudo. ostendebatur illic columna ecclesiae porticum sustinens, infecta cruore domini, ad quam uinctus dicitur flagellatus. monstrabatur locus, ubi super centum uigindisset, ut Iohelis uaticinium conpleretur. Deinde pro facultatula sua pauperibus atque conseruis pecunia distributa perrexit Bethlem et in dextra parte itineris stetit ad sepulchrum Rachel, inmoriens, Benoni, hoc est \'filium dolatque inde specum saluatoris ingrediens, postquam uidit sacrum uirginis diuersorium in quo agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui ; ut illud impleretur, quod in eodem Propheta scriptum est: beatus, qui semi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Cũq procunsul palestine
quifamiliã eiꝰ optime nouãt
p̃missis apparitorib iussiss
parari p̃toriũ. elegit humilẽ
cellulã. ⁊ cuncta loca tanto ar¬
dore ac studio circũnit. ⁊ nͥ
ad reliqͣ festinaret apͥmis nõ
possit abduci. ꝓstrataq ante
crucẽ. quasi p᷑endentẽ dnm̃
cerneret adorabat. Ingressa
sepulchr̃u resurrectionis. os¬
clabat᷑ lapidẽ quẽ ab hostio
sepulchri amouerat angłs ⁊
ip̃m corporis locũ in quo dñs
iacuerat. quasi sitiens desid̾a¬
tas aquas. fidei ore lambe¬
bat. Qͥd ibi lacrimaꝵ. quan¬
tũ gemitũ qͥd doloris effudĩt.
testis est cuncta hierosolima
testis ip̃e dñs quẽ rogabat.
Unde egrediens ascendit sy¬
on que in arcẽ uł speculã uer¬
tit᷑. Hanc urbẽ quondã ex¬
pugnauit ⁊ edificauit daiid.
Unde expugnata dicit᷑. Ue
tͥ cuutas arihel. idest leo dei
⁊ quondã firmissima quã ex¬
pugnauit dauid. De ea q̃ edi¬

Expanded text:
est. cumque proconsule Palaestinae, est. cumque proconsule Palaestinae, qui familiam eius optime nouerat, praemissis apparitoribus iussisset parari praetorium, elegit humilem cellulam et cuncta loca tanto ardore ac studio circumiuit, ut, nisi ad reliqua festinaret, a primis non posset abduci, prostrataque ante crucem, quasi pendentem dominum cerneret, adorabat. ingressa sepulchrum resurrectionis osculabatur lapidem, quem ab ostio sepulchri amouerat angelus, et ipsum corporis locum, in quo dominus iacuerat, quasi sitiens desideratas aquas fide, ore lambebat. quid ibi lacrimarum, quantum gemitum doloris effudent, testis est cuncta Hierosolyma, testis ipse dominus, quem rogabat. unde egrediens ascendit Sion, quae in \'arcem\' uel \'speculam\' uertitur. hanc urbem quondam expugnauit et aedificauit Dauid. de expugnata scribitur: uae tibi, ciuitas Arihel — id est. \'leo dei\' et quondam fortissima -, quam expugnauit Dauid; de ea, quae aedi
Abbreviated transcription (Latin):
tis portũ ione. Et ut aliquid ꝑ¬
stringã de fabulis poetaꝵ religa¬
te ad saxũ andromede de expec¬
tatrice. Repetitoq itinere. nico¬
polĩ q̃ pͥus emmnaus uocabatur
apud quã in fractione parus cog¬
nitꝰ ẽ dñs. Cleophe domũ. in eccłã
dedicauit. Atq inde ꝓficissens.¬
ascendit bethoron. inferiorẽ ⁊
suꝑiorẽ urbe a salomone condi¬
tas. ⁊ uaria postea belloꝵ tẽpes¬
tate deletas. ad dexterã aspici¬
ens hailon ⁊ gabaon ubi iesus
filiꝰ naue contraquinq reges di¬
micans soluĩꝑauit. ⁊ lunae ⁊ ga¬
baonitas subdolũ ⁊ insidias fe¬
deris ĩpetrati in aquarios ligna¬
riosq dãpnauit. In gabaa urbe
usq ad solũ diruta paululũ sub¬
sistit. recordata peccati eiꝰ in cõ¬
cubine in frustra diuiste. ⁊ tͥb
moror: Ad leuã mansoleo hele¬
naede relicto. q̃ ad iebenors
regina infame ppłm frum̃¬
totu  uaret. Ingressa est hiero¬
adriano deruinis ⁊ cinerib
ciuitatis in heliã sustentata

Expanded text:
tis portum Ionae et — ut aliquid perstringam de fabulis poetarum — religatae ad saxum Andromedae spectatricem, repetitoque itinere Nicopolim, quae prius Emmaus uocabatur, apud quam in fractione panis cognitus dominus Cleopae domum in ecclesiam dedicauit. atque inde proficiscensascendit Bethoron inferiorem et superiorem, urbes a Salomone conditas, sed varia postea bellorum tempestate deletas: ad dexteram aspiciens Ajalon, et Gabaon, ubi Jesus filius Nave contra quinque reges dimicans, soli imperavit et lunae: et Gabaonitas ob dolos et insidias foederis impetrati, in aquarios, lignariosque damnavit . In Gabaa urbe usque ad solum diruta, paululum substitit, recordata peccati ejus, et concubinae in frusta divisae, et tribus moror? ad laevam manae derelicto, quae Adiabenorum regina in fame populum frumento iuuauerat, ingressa est HieroAdriano de ruinis et cineribus ciuitatis in Aeliam suscitata
Abbreviated transcription (Latin):
ta narrare s quedã enus studiose
pͣtereo. quia ad alioꝵ gesta uol¬
uenda festino. Hoc aũ nolo te la¬
teat. quod uir dĩ inter dot mi¬
racła quib in mundo claruit. do¬
ctrine quoq uerbo. non medio¬
crider fulsit. Nam scͥpsit mona¬
choꝵ regulam discretione p̃cipu¬
am sermone luculento. Tuius si
quis uelit subtilius mores uitã¬
q cognoscere potest in eadem in¬
stitutione regule. om̃s magistri
illius actus inuenire. Quia sc̃s
uir nullo mͦ potuit aliter doc̾e
Codem uero anno quo de hac
uita erat exiturus quibdam dis¬
cipłis secum conu̾santib. quib¬
dam longe manentib. scĩssimi
sui obitus denuntiauit diem. Ore¬
sentib indicens ut audita ꝑ silen¬
tium degerent. Absentib indi¬
cans qd̃ uł quale eis signũ fieret
quando eius anima de corꝑe exi¬
ret. Ante sextũ uero exitus sui di¬
em aperiri sibi sepulturã iubet.
Qͥ mox correptꝰ febrib. acri ce¬

Expanded text:
ta narrare: sed quaedam ejus studiose ta narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere odem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coe
Abbreviated transcription (Latin):
g abiectꝰ eẽ in domo di mei magiꝰ
quã habitare intab̾nacłis peccato¬
rũ. Cũꝙ a me int̃rogaret᷑. cur ta¬
ceret. cur nollet respondere in cla¬
manti andoleret aliqͥd. greco respõ¬
dit sermone. Nichil se habere mo

Expanded text:
 abjecta esse in domo Dei mei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum . Cumque a me interrogaretur, cur taceret, cur nollet respondere inclamanti, an doleret aliquid, Graeco sermone respondit, nihil se habere mo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dño discur. rere. ne pͥuaret᷑ tã¬
to cõtuber/ nio. nec illa absente
uiueret ut eodẽ feretro portare
⁊. s mortaliũ fragilitas ⁊ saduca
natura. ⁊
extollat. ad celũ eternitas anime
ꝓmittat᷑. cũ bestus ac ium̃tis cor¬
porũ una conditio ẽ. idẽ occubitꝰ
iusto ⁊ ĩpio bono ⁊ malo mundo
⁊ ĩ mundo. sacrificanti ⁊ ñ sacrifi¬
canti. sic̃ bonus ⁊ qui peceat ita
tuit similit̃ ⁊ hoĩes ⁊ ium̃ta in fa¬
uilla ⁊ cinere dissoluunt᷑. Qͥd diu
differo ⁊ dolorẽ meũ in aliis ĩmo¬
rando facio longiorẽ: Sentiȩbat¬
prudentissima feminaꝵ ad ẽẽ mor¬
tẽ. ⁊ fringente alia parte corꝑis
atq m̃broꝵ sola ñ anime teporẽ
nichilominꝰ quasi ad suos ꝑgeret¬
alienos ꝙ dispiceret. illos uersicłoᷤᷤ
susurrabat. Dñe dilexi decorẽ do¬
mꝰ tue. ⁊ locũ habitationis głe
tue. Et quã dilecta tabernacła
tua dñe uirdutũ concupiscit ⁊ de

Expanded text:
cum domini discurrere, ne priuaretur tanto contubernio, ne illa absente uiueret, ut eodem feretro portaretur! sed, o mortalium fragilis et caduca natura et, extollat ad caelum et aeternitas animae promittatur, cum bestiis ac iumentis corporum una condicio! est idem occubitus iusto et inpio, bono et malo, mundo et inmundo, sacrificanti et non sacrificanti. sicut bonus, ita et qui peccat; tuit. similiter et homines et iumenta in fauillam et cinerem dissoluuntur. Quid diu differo et dolorem meum in aliis inmorando facio longiorem prudentissima feminarum adesse mortem, et frigente alia parte corporis atque membrorum, solum animae teporem nihilominus quasi ad suos alienosque desereret, illos uersiculos susurrabat: domine, dilexi decorem domus tuae et locum habitationis gloriae tuae et: quam dilecta tabernacula tua, domine ui
Abbreviated transcription (Latin):
bolum. corpus tradere. cõtẽpne¬
re uiscera. tormenta expendẽ.
laxare terrorẽ. capere de iniu¬
riis głam de morte uitam. nõ¬
est uirtuͣs humane. sed mune¬

Expanded text:
bolum, corpus tradere, contemnere vitia, tormenta expendere, lassare tortorem, capere de injuriis gloriam, de morte vitam, non virtutis humanae, sed mune