comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam negoriorura pupilli ñ accessisset.
nam ⁊ si aliquampartem negõrum pu¬
pilli administrauit. tenenir. ⁊̃ obrẽquã
nõgesfit. cum gerere deb̾z.

Expanded text:
am negotiorum pupilli non accessisset: nam etsi aliquam partem negotiorum pupilli administraverit, tenetur etiam ob rem, quam non gessit, cum gerere deb
Abbreviated transcription (Latin):
ex subititimõe br̃s eltitus qͣntum legato¬
rium nõe prãre debẽt. et placuit solidale¬
gata eum pr̃are deberet. nam cõfusi duo
semines efficẽnt. ut cͥca legem falcicliȩ to¬
tius. nsis ratio hr̃etur et solida legata pt̃a¬
rentur. Set hoc ita uerum eit si filius. in¬
quã paiti hr̃s extiñt decessiss Si uero priꝰ

Expanded text:
et, quantum legatorum nomine praestare deberet. et placuit solida legata eum praestare debere: nam confusi duo semisses efficerent, ut circa legem Falcidiam totius assis ratio haberetur et solida legata praestarentur. sed hoc ita uerum est, si filius antequam patri heres exsisteret decessisset. si uero p
Abbreviated transcription (Latin):
Do̾ nõ est secum .c. quinquaginta cõpen¬
set. de residuns .c. quinquaginta que cri¬
gi nõ posst̃ uencditio fiet noĩs. Iq qi so¬
lum in bonis fuĩt rep̃sñtat᷑ ¶ Q sĩ nichi
est. de residuo unditioem nominis faciẽcã
neratus ait quod et nos ꝓlumꝰ.¬

Expanded text:
do non est, secum centum quinquaginta compenset. de residuis centum quinquaginta, quae exigi non possunt, uenditio fiet nominis idque, quasi solum in bonis fuerit, repraesentatur. quod si nihil est: de residuo uenditionem nominis faciendam Neratius ait, quod et nos
Abbreviated transcription (Latin):
gis rõneni falcidie .c. declucere debet qui̾a
si alius cnulibet hr̃s extitisset. hec .c inere
Alieno ponerent᷑. ¶ situ expane quarta
tmꝰ exparte q̃rta. hr̃ces sqͥpti fuĩtis. dem̃ tu
exparte climidia hr̃s iustitut᷑ fuĩs subcõ¬
Amõe. et legata. Item sllib̾tates date fuint
pendente conclitiõe lib̾tates cõpetent lega
tota prãbunt᷑ Qiua siũ cõditio ertm̃t te
et titius cobr̃des eritiss de lege falciclia si
hoc queris. aneriitñte cẽclitiõe nuscenur
quadrans tuus ꝯsemis atq ita ꝓ docdrante
ritio ponẽcla eit. Cunhisquib ate pure
hr̃de legatum ẽ espõdebimꝰ misceri du¬

Expanded text:
gis Falcidiae centum deducere debet, quia, si alius quilibet heres exstitisset, haec centum in aere alieno ponerentur. Si tu ex parte quarta, Titius ex parte quarta heredes scripti fueritis, deinde tu ex parte dimidia heres institutus fueris sub condicione, et legata, item libertates datae fuerint: pendente condicione libertates competent, legata tota praestabuntur, quia siue condicio exstiteet Titius heredes eritis. de lege Falcidia, si hoc quaeris, an exsistente condicione miscetur quadrans tuus et semis atque ita pro dodrante ratio ponenda est cum his, quibus a te pure herede legatum est, respondebim
Abbreviated transcription (Latin):
uoes fundos inbonis. e haberet sime ̃ titiũ
hĩces uintitiuis. et dãpnass: me. ut titio fun¬
dum cõneti. anũ quiuquagiata uenderem.
et oẽe titium dãpuasset. ut mͥfund̾ sei anũ
quinquaginta uenderet. nõ aĩadũto quem¬
aclmgeluni ler falcicli a loc̾ hĩe possit cum
hr̃ditario uĩr habiturꝰ sit inquapars duni¬
dia hĩtlititis ẽ. nam cc̾te qui dapnatus eit

Expanded text:
uos fundos in bonis centum haberet, si me et Titium heredes instituisset et damnasset me, ut Titio fundum Cornelianum quinquaginta uenderem et contra Titium damnasset, ut mihi fundum Seianum quinquaginta uenderet: non animaduerto, quemadmodum lex Falcidia locum habere possit, cum hereditario iure habiturus sit, in qua pars dimidia hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
tiset falcidie rõuẽ inere alienodechuicet. alit̃
eium uidebr indotatam uxorẽ hĩe. Qd̾ si fili
er̾neum cobr̃dem hãt ip̃e quid̾ amꝑ proqua
parte patri br̃s erit dotẽ inere alieno deducet.
et cob̾rs eius. añ quam afilio euis p̃cipiatut᷑.

Expanded text:
ucet: aliter enim uidebitur indotatam uxorem habere. quod si filius extraneum coheredem habeat, ipse quidem semper pro qua parte patri heres erit dotem in aere alieno deducet, et coheres eius, antequam dos a filio praecipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł Peperitur casus quohr̃s agere põt q̃ti¬
ius testatõagẽ nõ pot̾it ueluti. situtõ cum
solueret legata. nõ int̾posui̾t itipłonẽ qnto
plus quã ꝑlegẽ falcidiam liciuĩt capi so¬
lutum fuĩt redcli. pupillus quidẽ eo nõe ni¬
tele nõ agit. set hr̃di eiuis hoc quoq nõe tutõ

Expanded text:
. Repperitur casus, quo heres agere potest, quamuis testator agere non potuerit: ueluti si tutor, cum solueret legata, non interposuerit stipulationem, quanto plus quam per legem Falcidiam capi licuerit solutum fuerit, reddi: pupillus quidem eo nomine tutelae non agit,
Abbreviated transcription (Latin):
tonis deuolũtis nxor rerum̃ amotarum noĩe
insimplum conuenitur quamus aui in
timur. ut furti teneatumꝰ cõnseqñter diceo
ubicumq cessat matrimonium ut putaine
aq̃ tutori suo nupserit. ł ccͣ mandata ꝯueĩt.¬
Resamotas dicimus nõsolum eas quas mu ẜ¬
lier amoiat. cum diuortii consiluĩ inissit. s g¬
⁊̃ eas quas nuꝑta amouerit sicũ discedereteas
celauerit. ¶ñsolum eas res q̃estant i
rerum amotarum urditium uenire iuł
ant. uerum ⁊̃ eas que interum nataͣ ẽẽ deli¬
erunt. ¶ Similimoto ⁊̃ ccrti condici ecs
posse ait. ¶ Queuirosuo res pignor ta¬
riti mduxit.: ꝑeos res amouĩt rerum amo¬
fide emerat. lixor amouit. ł opem furti tu¬
.i .t. idq fecit diuortũ causa. rerum amotaꝵ
sperasset. sudreptis quib tum reb diũtit. si
conualiũt uir utilis rerum amotarum ac¬
tio ci tuntuest. ¶ Sifiis mulieris. iussu
oñe diuortii causa res amouit. peclius pu
sui causa contractet: nec uiteri furtum fa¬

Expanded text:
bonis deuolutis uxor rerum amotarum nomine in simplum conuenitur, quamuis alii timur, ut furti teneatur: consequenter dicemus, ubicumque cessat matrimonium, ut puta in ea, quae tutori suo nubsit uel contra mandata conuenitres amotas dicimus non solum eas, quas mulier amouit, cum diuortii consilium inisset, sed etiam eas quas nupta amouerit, si, cum discederet, eas celauerit.Non solum eas res, quae exstant, in rerum amotarum iudicium uenire Iulianus ait, uerum etiam eas, quae in rerum natura esse desierunt: simili modo etiam certi condici eas posse ait. Quae uiro suo res pignori dariti induxerit et per eos res amouerit, ifide emerat, uxor amovit vel opem furi tulit idque fecit divortii causa, rerum amotarusperasset, subreptis quibusdam rebus divortisset, si convaluerit vir, utilis rerum amotarum actio ei danda est. Si servus mulieris iussu dominae divortii causa res amoverit, Pediul lucri sui causa contrectet nec uideri furtum fa
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ¶ at sundotem suus datusn furtum
uiro fecit. siquitem mulier talem cum esse sci¬
crit. totum tapnum uiro resarciet. Quod
siignorauerit. tũc ñ ultra congẽpnationeg
noxe multanta erit. ¶Rerũ amo¬
tarum acẽ dãpnum rep̃sentat. ⁊ sipostea do¬
tis exictio conpetat: ꝯmodiquo: siquit amoti
reb amiserit uir ratio habenda est. ¶ Rattĩ¬
o licet extelicto nascatur tamrei ꝑsecutione:
continet. Froeo ñ anno finitur sicut. ⁊ condic¬
tio furtiua p̃terea ⁊ hr̃lib conpent. nuiro
nec mulieriꝓdest. inħ iuditio sifacere ñposst̃
pendet eum id exfurto.
⁊lis estimatasit. anactio ei tanbaut. siami¬
suffert. emptoris loco habendus ẽ Iteosimu

Expanded text:
 furtum uiro fecerit, si quidem mulier talem esse eum scierit, totum damnum uiro sarcietur: quod si ignorauerit, tunc non ultra condemnationem noxae multanda erit.Rerum amotarum actio damnum repraesentat etiam si postea dotis exactio competat.Commodi quoque, si quod amotis rebus amiserit uir, ratio habenda est.Haec actio licet ex delicto nascatur, tamen rei persecutionem continet et ideo non anno finitur, sicut et condictio furtiua: praeterea et heredibus competit.Nec uiro nec mulieri prodest in hoc iudicio, si facere non possunt: pendet enim id ex furto.et lis aestimata sit, an actio ei danda sit, si amisuffert, emptoris loco habendus est. ideo si mu
Abbreviated transcription (Latin):
actionem siuelit mag̾is uis uirandum de¬
ferre. cogitur adu̾sarius iupare nichil diuõ¬
ti causa amotum ẽe dumpͥus detalũp̃ni¬
a iuret. qui ius uirandum defert. si urare
autem tam uir quam uxor cogetur pãt at̃
cmountis iurare ñ cogitur. cum miquum
sit dealieno facto alium iurare his ergo iu¬
hr̃s euis quiquid amouisse dicetur iurare co¬
getur. ¶Esiquis delatum sibi ius urandũ
agat iusiuiandum teferat an ipe fur sit.
par̃stim. Nbitauerint cum actio reꝵ amota¬
rum competat ⁊̃ adu̾sus eam q̃ extomo sub¬
traxit. in qua nonsimul cumuiro habita¬
bat. ¶ uxor nurus ⁊ ꝓnurus. uiro ⁊ soceõ

Expanded text:
actionem si uelit magis iusiurandum deferre, cogitur aduersarius iurare nihil diuortii causa amotum esse, dum prius de calumnia iuret qui iusiurandum defert.Iurare autem tam uir quam uxor cogetur. pater autem amouentis iurare non cogitur, cum in‹i›quum sit de alieno facto alium iurare: is ergo heres eius, qui quaeue amouisse dicetur, iurare cogetur.Si quis delatum sibi iusiurandum agat iusiurandum deferat, an ipse fur sit. paratim habitauerunt, cum actio rerum amotarum competat etiam aduersus eam, quae ex ea domo subtraxit, in qua non simul cum uiro habitauit.Uxor et nurus et pronurus uiro et socero
Abbreviated transcription (Latin):
tuerentur ⁊ magis est. utquod aludesti¬
natum est ademptum ẽẽ ur̃. ¶ et si
nauem legauero. ⁊ spalit eam ascͥpsero
eamq ꝑ partes totam itfecero. carmae¬
adem manente. inchominꝰ tecte alegata¬
rio untucaretur¬

Expanded text:
tuerentur. et magis est, ut quod alii destinatum est ademptum esse uideatur. Si nauem legauero et specialiter meam adscripsero eamque per partes totam refecero, carina eadem manente nihilo minus recte a legatario uindicaretur
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃.. Sicluob. res conuictum legata
sit quannus alter inrerum natura nõ
fuĩt alterisolam partem teberi ⁊ hoc pute
nerum eẽ. ¶heres adiecto ei nõe cuitum
pars ei ꝯuiñatisset adeum quiadiss ꝑ
ñnato postumo totum titius uñdicabit
S sitesto titio ⁊ postumo uiriles pãtes da

Expanded text:
. Si duobus res coniunctim legata sit, quamuis alter in rerum natura non fuerit, alteri solam partem deberi puto uerum esse. Heres adiecto si nomine cuiusdam, pars eius qui non adisset ad eum qui adisset tum sit, non nato postumo totum Titius uindicabit. sed et si testator Titio et postumis uiriles partes da
Abbreviated transcription (Latin):
arum legato depostum a sensisse ał geni¬
ta ¶Siquis italegauĩt. Siqua filia
gigniur m ei heres ins centum dato. plu¬
rib naus uicerur singulis tantiude
legasse. ꝓita actipienttum est. nisi eui dẽs
sit ꝯͣiasententia testatoris. ¶Sium̃ ex
heretlib fuerit legatum. poc deberi ei offi¬
cio uidicis familie hr̃ciscumde manife¬
stum ẽ. S ⁊ si abstinui̾t se abhrclitate
consequi eum hoc legatum posse costat

Expanded text:
rum legato et de postuma sensisse. Si quis ita legaverit: "si qua filia mihi genitur, ei heres meus centum dato", pluribus natis videtur singulis tantundem legasse: quod ita accipiendum est, nisi evidens sit contraria sententia testatoris. Si uni ex heredibus fuerit legatum, hoc deberi ei officio iudicis familiae herciscundae manifestum est: sed et si abstinuerit se hereditate, consequi eum hoc l
Abbreviated transcription (Latin):
iura quas pecunias legan quib tñesape¬
portus ñest annua buma rrima dieht̃s
m̃s tare cammipnas esto Noneñ ħ egisse ⁊ s¬
testatorem ut confirmaret q̃ mnutilia s.¬
cocdem loco ⁊ insubsatuto impuberi scrip¬
sit. ut sifuerit. abipubere unlit legatũ.
subsatinus. hoc debeat. sihoc amplius le¬
gatum adeo fit. relutum aliquid. nec iu
ratri leres exnterit. ⁊ inpubes detesserit.
Inlegato plib relicto. sipartes adiecte
legasset legataru est elecrio.

Expanded text:
ura: "quas pecunias legavi, quibus dies adpositus non est, annua bima trima die heres meus dare damnas esto": non enim hoc egisse testatorem, ut confirmaret quae inutilia sodem loco et in substituto impuberis scribsit, ut, si fuerit ab impubere inutiliter legatum, substitutus hoc debeat, si "hoc amplius" legatum ab eo sit relictum aliquid nec ille patri heres exstiterit et decesserit. In legato pluribus relicto si partes adiectaelegasset, legatarii est electio.
Abbreviated transcription (Latin):
Lia cã ẽ defẽsioris quẽ placet¬
sufficiẽt̾ uideri defendisse si
posit comdẽpnetur s insolidũ an
ħ pcm̃ seruandũsit. et negat serũ
ẽc̃ melius ẽ dic̃c qmppe cum cõtra

Expanded text:
lia causa est defensoris, quem placesufficienter videri defendisse, sipossit condemnetur, sed in solidum, an hoc pactum servandum sit? Et negat servaresse melius est dicere, quippe cum contra
Abbreviated transcription (Latin):
ei senatus confuatipena. ¶Miles ⁊ adip̃s
hereclem facere pot̃ ⁊ aliumpost tempus
⁊ ex conlitionqi inconclitionem item tã¬
sibiquamfilio uire militari testam̃tum fa¬
rit quõt restam̃tum ualebit. si forte pãt uł

Expanded text:
ei senatus consulti poena. Miles ad tempus heredem facere potest et alium post tempus vel ex condicione vel in condicionem. Item tasibi quam filio iure militari testamentum farit: quod testamentum ualebit, si forte pater ue
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habent amilite beredes institui possunt.
Sisis uũ pene heredemscribut. institutio nõ
ualebit. S simortis tempore incuitate in¬
ueniatur institutio incipit conualescere
quasinim ͤ tuta herectitate s⁊ genenstr ĩ om̃ib
ropoterit dici. quos miles scribit herecles ut
institutio incipiat uires hsłe simortis tp̃r
talis inueniatur. ut instnui amilite potĩt.¬

Expanded text:
possunt. sed si seruum poenae heredem scribat, institutio non ualebit: sed si mortis tempore in ciuitate inueniatur, institutio incipit conualescere quasi nunc data hereditate. et generaliter in omnibus id poterit dici quos miles scribit heredes, ut institutio incipiat uires habere, si mortis tempore talis inueniatur, ut a milite instit
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶ractabatur aĩt̾ale aliquid. ⁊ in
pugaroꝵs testam̃tis indulgencdum eẽt. et
placet non sine distinctiõe. uoc ficri. Si siꝗdẽ
uiuo testatore.⁊ sciente decessissẽt. noui ncͥ
statuendum est. Si autem ignorante. aut
les amplius quamunum necessarium fa¬
cere poterit ¶Sicut autem hr̃ditatẽmiles
nuta uoluntate dare põt. Ita ⁊ adimere pt̃.
deniq sicamcellauerit testam̃tumfuum ł
incidant. nulͥus erit mom̃ti. SSitam̃ testa¬
m̃tum suum camcellauĩt. ⁊ mox ualẽ uo¬
luerit. ualebit ex sup̃mauolũtate ⁊ iẽcen
tum miles induxiss testĩnsuũ mox anullo
suo signassetꝰ. quisuꝑͤ. re cogĩtur uf. erit
considerabit quo ꝓpõito idfecerit. Namsi
mutata uoluntans eum penituisse ꝓtubi¬
tur. renouatũ testam̃tum intelligenir qd̾
sudeo neea quescripta fuerant legipossĩt
cam̃a rri facti udicu potior existim abmur
Testam̃tum aminiliꝰam factum. amilite
simmilitia decesserit. uire militari ualẽ

Expanded text:
m. Tractabatur, an tale aliquid et in paganorum testamentis indulgendum esset: et placet non sine distinctione hoc fieri, sed, si quidem uiuo testatore et sciente decessissent, nihil noui statuendum, si autem ignorante aut ples amplius quam unum necessarium facere poterit. Sicut autem hereditatem miles nuda uoluntate dare potest, ita et adimere potest. denique si cancellauerit testamentum suum uel inciderit, nullius erit momenti: si tamen testamentum cancellauerit et mox ualere uoluerit, ualebit ex supr‹em›a uoluntate. et ideo cum miles induxisset testamentum suum, mox anulo suo signasset, qui super ea re cogniturus erit considerabit, quo proposito id fecerit: nam si mutatae uoluntatis eum paenitu‹i›sse probabitur, renouatum testamentum intellegetur: quod si ideo, ne ea quae scripta fuerant legi possint, causa irriti facti iudicii potior existimabitur. Testamentum ante militiam factum a milite, si in militia decesserit, iure militari ualere,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicreclitori meo intus. atũsus
cum exceptione itꝙ eidebeo legem. uti¬
le legatum est q remissa ei exceptio ur̃.
sicut aristo ait. ¶Itquod honoma¬
tat. Remquam exstipulani michi debes
Silegauĩs michi uule eẽ legatum ut neq
faicidia ħ climinu ãt.
aulus. librosexto. Sinaũt neq mõ

Expanded text:
itori meo, tutus adversus eum exceptione, id quod ei debeo legem, utile legatum est, quia remissa exceptio videtur, sicut Aristo ait id quod honoractavo putat rem quam ex stipulatu mihi debes si legaveris, utile esse legatum, ut neque Falcidia hoc minuat: Paulus li
Abbreviated transcription (Latin):
qm a deunte hr̃litatem debitries i¬
telligere seꝰ compensasse nec adrem ꝑ¬
tinere quod soluento nõ eẽt hr̃ditas qͥn
hane titius insua potestate sẽdier
totẽ sibi reodi postulãt. ip̃a se matrem
familias dic̃ et dedore agere uult.q̃¬
situm est. quepartes prditis sunt srespon¬
gatttum atticem ficuti denegaretur. ⁊̃¬
quam ei declit.
scomaritus ꝯtempnandus est. nemꝑnĩ¬
tiem mariti mulier punitasit
trem recepisse. cum cãs cc̃ticerdi filiaei
sum ma dotatasit.

Expanded text:
m adeundo hereditatem debitricis intellegeretur secum pensasse: nec ad rem pertinere, quod soluendo non esset hereditas, quando hanc Titius in sua potestate esse dicit et dotem sibi reddi postulat: ipsa se matrem familias dicit et de dote agere uult: quaesitum est, quae partes iudicis sint. respongandam actionem, sicuti denegaretur, etquam ei dedit. sco maritus condemnandus est, ne in perniciem mariti mulier punita sitpatrem recepisse, cum causas contradicendi ei summa dotata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
aureos.x. situtores eampetuniã dare uo¬
luĩt ei ap̃quempueri autpuelle funt
nicħ ẽ qd extestam̃to agere possit. nã
eares eo ꝑtinet. utitutores sciant quo
lutas testatoris fuit. utipossint. eampe¬
cuniam sine ꝑiculo tare. ¶pop intesta¬
m̃tis q̃dam scribuntur. q̃ ad auctoritatẽ
gationem pariunt. F aũt talia funt si
te heretlem solum instituam ⁊ scribum
utimonum̃tum mͥ certa pecunia fcicias
nullam obligationem eascriptura re¬
dam poteris siuelis facere lilit̃ atq sico¬
herede tibidato idemscripsero. namsite
tesolum tũpnauero. ut monum̃tũ faci¬
as coberes tus agẽpotĩt. tetum familie
hertiscumde utifacias qm̃ int̃est illius
qñt̃ siurriq uissi estis hoc facere ĩ uicem
actioc̃m lubebitis. sitauctoritatẽ sccstentis
hoc quoq ꝑtinet cumquis uislit ĩmuni¬
cio imagines pomi. namsiñ honoris grã¬
municipu idfecisset. S sua. actio eonoe
nulli competit Itaq hecquinti mutu scͥ¬

Expanded text:
em': si tutores eam pecuniam dare nolunt ei, apud quem pueri atque puellae sunt, nihil est, quod ex testamento agere possit: nam ea res eo pertinet, uti tutores sciant, quae uoluntas testatoris fuit, uti possint eam pecuniam sine periculo dare.Pomponius.In testamentis quaedam scribuntur, quae ad auctoritatem gationem pariunt. haec autem talia sunt. si te heredem solum instituam et scribam, uti monumentum mihi certa pecunia facias: nullam enim obligationem ea scriptura redam poteris, si uelis, facere. aliter atque si coherede tibi dato idem scripsero: nam siue te solum damnauero, uti monumentum facias, coheres tuus agere tecum poterit familiae herciscundae, uti facias, quoniam interest illius: quin etiam si utrique iussi estis hoc facere, inuicem actionem habebitis. ad auctoritatem scribentis hoc quoque pertinet, cum quis iussit in municipio imagines poni: nam si non honoris municipii gratia id fecisset, sed sua, actio eo nomine nulli competit. itaque haec Quinti Mucii scr
Abbreviated transcription (Latin):
dem. a Annuam pecuniam adiudos cuuꝰ.¬
tatis reliquit quib p̾sidere heres uoluit.
successores heredum negant se debere. qĩ
du p̃siderent. herecdes Quero igitur anc̃
p̃sidenci m̃tionemfecerit at temp̃ fideio¬
missum anppetuo p̃stariuoliũt orod. R¬

Expanded text:
m.Annuam pecuniam ad ludos ciuitati reliquit, quibus praesidere heredes uoluit: successores heredum negant se debere, quasi amdiu praesiderent heredes: quaero igitur, an, cum praesidendi mentionem fecerit, ad tempus fideicommissum an perpetuo praestari uoluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
R ñ quidem manifeste apparere quid de
ptuus senfisset. uerum sieam̃te emptio¬
ne sibi haberet: ut his legatarie tutis ꝓpͥ
aquoq deberi. ¶ pat̾ f. italegauit lan¬
ces numero luas leues quas deinsingilla¬
rib emitariuolo ⁊ desingillarib leues
quidem nemerat. lances autem ep̃tas
habebat. ⁊ clictauerat testam̃tum. añ t̃¬
cduum quam mori eretur. q̃situm ẽ an
hec lances quas emptas desingillarib
hũit legato cet̾ierent cum nullaͥs alias
militiam illam cumitoitũ cõꝑariuolo
let ex cãficlei ꝯ missi abheretlib ꝯsc qui
¶dem testator ubto militiam his ũbis
legauit seio lib̾to militiam do lego il¬
lam quãmilitiam testator habuit q̃si¬
tum est. an honera om̃ia. ⁊ inttoitus mi

Expanded text:
edant. respondit non quidem manifeste apparere, quid de praediis sensisset, uerum si ea mente emptiones ibi haberet, ut his legatariae datis proa quoque deberi.Pater familias ita legauit: 'lances numero duas leues, quas de sigillaribus emi, dari uolo': is de sigillaribus leues quidem non emerat, lances autem emptas habebat, et dictauerat testamentum ante triduum quam moreretur: quaesitum est, an hae lances, quas emptas de sigillaribus habuit, legato cederent, cum nullas alias militiam illam cum introitu comparari volo: let, ex causa fideicommissi ab heredibus consequi Idem testator liberto militiam his uerbis legauit: 'Seio liberto meo militiam do lego illam', quam militiam et testator habuit: quaesitum est, an onera omnia et introitus mi
Abbreviated transcription (Latin):
Um ĩ annos singulos ꝙͥ legatũsit
neq ascriptum quoleco detur. qͦc̃q
loco petetur dari deb sicun exstip¬
ulatu aut nomine ficto peretur.
olere deberem morafecit. lic p̾a patiatu.
qr cultura sim exclusus. intorius anni noĩe
in tenebitur ꝗ̃ aomoclum sictiurnas oꝑas
stichi dare tupnatus. nõ amane. s asexta

Expanded text:
um in annos singulos quid legatum sit neque adscriptum, quo loco detur: quocumque loco petetur dari debet, sicuti ex stipulatu aut nomine facto petatur. colere deberem, moram fecerit, licet postea patiatur, quia cultura sim exclusus, tamen totius anni nomine mihi tenebitur: quemadmodum si diurnas operas Stichi dare damnatus non a mane sed a sexta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ẽcliretto s ꝑsuccessi onem ad filiũ here¬
ditas patris ꝑuenit ¶ plus ego infratre
quitum heres extitiss. patri exberelatũ
frem̃ hereiem instituit. accepit substitu
tum ẽĩus legatum ñdelere Iac nec ꝗdẽ sũ

Expanded text:
 directo, sed per successionem ad filium hereditas patris pervenit. Plus ego in fratre, qui, cum heres exstitisset patri, exheredatum fratrem heredem instituit, accepi substitum eius legatum non debere ac ne quidem si
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Sihr̃s institutꝰ. titio rogatus sit ieititu̾e.
subititut᷑ menio: et mnititus suspectam
sibi hĩditatem ẽẽ cdicat. desicerante titio
iubend̾ eum adire. ⁊restitu̾e.. ¶ Siquis bo¬
noꝵ possessori fideicõmisit d̾ br̃clitate re¬
aituenda. et is passus fu̾i̾t chembo̾ꝵ. po¬
ssesson̾s aghosdend̾ tnsur. aut ꝑ hoctp̃s qͦ
isciureitiui debebit hr̃cutas. aliqͣex c̃ã non
potuit a dire p̾torẽ. et postulare. ut petita
bõꝵ possessioe reitituat᷑ sibi hr̃ctitas. fucc̾ri
eidebet .i. ut retituat᷑ ei ip̃s bo̾ꝵ possessiois
actiit̾nd̾ exibencli fideicõmissigra ¶ad¬
monendi aũt sumus suis qui soluñdo nõ sit

Expanded text:
io rogatus sit restituere, substitutus Maeuio et institutus suspectam sibi hereditatem esse dicat, desiderante Titio iubendum eum adire et restituere.Si quis bonorum possessoris fidei commiserit de hereditate restituenda et is passus fuerit diem bonorum possessionis adgnoscendae transire aut per hoc tempus, quo is, cui restitui debebit hereditas, aliqua ‹e›x causa non potuit adire praetorem et postulare, ut petita bonorum possessione restituatur sibi hereditas, succurri ei debet, id est ut restituatur tempus bonorum possessionis admittendae exhibendi fideicommissi gratia.Admonendi autem su
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃clitas postulante me uissu p̃toris adiens.
et restuuens nicbita utar legis falcid̾ bñfi¬
cio adu̾sus legatarios situ quoq ealege uti
pot̾is. et qͣtemis utipoterai.¶ nam sicnud pt̾a
ame alicui ꝑ fidei comusum relictumsit.
id qĩ a legataro relictum nõuenit incon

Expanded text:
hereditatem postulante me iussu praetoris adieris et restitueris mihi, ita utar legis Falcidiae beneficio aduersus legatarios, si tu quoque ‹e›a lege uti poteras et quatenus uti poteras: nam si quid praeterea a me alicui per fideicommissum relictum sit, id quasi a lega
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam pupillarem.⁊ furti teneri pãp ait.
Qd̾ ⁊ sifurti teneatur. Nic actione conĩnit᷑.
furti actione ñ libatur. nec enim eademẽ
obligatio furti. atutele. utquisdicat. plures
ẽẽ actiones eiuidem facti. s plures obliga¬
tiones nam ⁊ tutele. ⁊ furti obligatur.
hanc actionem. Sciendum est. ꝑpetuamẽe
⁊hr̃di similis q personis dari. exeoꝙ uiuo

Expanded text:
arem, et furti teneri Papinianus ait: qui etsi furti teneatur, hac actione conuentus furti actione non liberatur: nec enim eadem est obligatio furti ac tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tutelae et furti obligatur. Hanc actionem sciendum est perpetuam esse et heredi similibusque personis dari ex eo quo
Abbreviated transcription (Latin):
cultatum. ⁊ etatis eoꝵ qui instruuntur:
Sĩ siegeisunt pupili desuo aiere. tutor ñ d
compelluntur. ⁊ si forte post decreta alim̃ta.
adegestantem fuĩt pupillus ꝑcluctus.
diminui debetet. q̃ tecretasunt q̃ admod̾
soletnt augeri siqurd parrimonio acces
fisset. gucenta leganerat. nequictpuiã
p̃terea. tutorem eis semꝑnium declit. IS
acognatis. ⁊ appiquis pupilie ꝑluctus
ad magr̃atum. uissus est alum̃ta pupille
⁊ mercetles. ut libalib artibus instruerẽ¬
tur pupille nomine p̃ceptorib ture. pu¬
res factus pupillus puberi iamfacte so¬
roris sue ducenta legati cansa soluit. q̃¬
situm est antutele uiclicio consequi p̾¬
sit: quod in alim̃ta pupille. ⁊ m̃cedes.
rempupilli sui aluerit.⁊ lib̾alib artibus
instruerit c̃ ħ alitetͫ ei coningere ñposset¬
nicħ eo nomine tutele urditio pupillo

Expanded text:
t aetatis eorum qui instruuntur. Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio accesssisset, ducenta legauerat nec quicquam praeterea et tutorem eis Sempronium dedit: is a cognatis et a propinquis pupillae perductus ad magistratum iussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus artibus institueretur, pupillae nomine praeceptoribus dare: pubes factus pupillus puberi iam factae sorori suae ducenta legati causa soluit. quaesitum est, an tutelae iudicio consequi possit, quod in alimenta pupillae et mercedes rem pupilli sui aluerit et liberalibus artibus instituerit, cum haec aliter ei contingere non possehil eo nom
Abbreviated transcription (Latin):
ħr̃e tebrꝰ inteternendo. ⁊ mancipia q̃pu
pillis tesuiunt. ⁊ mercetes pupillorum:
uestem ⁊ tetumpupillisetatem ⁊̃ ꝯtẽplari
inqua ꝯstitutus ẽ. is cui allim̃ta tec̾nũtũ.
Inamplis tam̃ parrimoniis poĩtis ncumu¬
lus ꝑarrimonii.S: quod exibinoni frug̃ali¬
ter sufficit. modum alim̃tis dabit. Sisrño
constat quimotus faccultatumsit. it̃tu¬
torem: ⁊ cumquisslim̃ta decerni desiderat.
suscipere teberet. cognitionem Mec temere
alimta deternere. ne malteruram ꝑtem de¬
unquat: ꝓrius tam̃ exigere debr. ut ꝓfiteat̃
tutor quesit penes se fũma ⁊ cominari gͣ¬
uiores cusuras infligi ẽis ꝙ supͣ ꝓfessi¬
onem aput eum fui̾t. conp̃hensum. ¶Idẽ
atinstructionem q̃ꝙ pupilloꝵ. ł adalescẽ

Expanded text:
rnendo et mancipia, quae pupillis deseruiunt, et mercedes pupillorum et uestem et tectum pupilli: aetatem etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur. In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit. Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimenta decernere, ne in alterutram partem delinquat: prius tamen exigere debet, ut profiteatur tutor, quae sit penes se summa, et comminari grauiores ei usuras infligi eius, quod supra professionem apud eum fuerit comprehensum. Idem ad instructionem quoque pupillorum uel adulesce
Abbreviated transcription (Latin):
tis. scł reipupilli necessarns. dicendum est
reputaturum ĩtemq ẽ ⁊ silibis hominib
sitam̃ratio prãncli iuste int̃tedat. item
sumptui litis tutor reputabit. ⁊ uiatica si
cxostitio necesse lubuit. aliquo excure re
ł ꝓficissci. ¶ nẽtractemus siplures tute¬
lam pupilli amministrarcerint. pquaꝗs¬
q eorum parte conueniendus sit. ⁊ sigtẽ
om̃s simul gesserunt tutelam. ⁊ om̃i sol¬
uñto sunt. equissimum erit diuidi actio¬
nem inteos. ꝓportionib uirilib gxcmplo

Expanded text:
necessariis, dicendum est reputaturum: idemque et si liberis hominibus, si tamen ratio praestandi iusta intercedat. Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere uel proficisci. Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli administrauerint, pro qua quisque eorum parte conueniendus sit. Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes soluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus uirilibus exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝯclempnationem sr. ⁊̃ post contẽpna¬
tionem. desiterare põt. nuitor manturi sibi
actiones adũsus ꝯtutorem ꝓ quo tẽpna¬
tus est. ¶Rationib distrabendif acti¬
one. nõsolum hu tenentur tutores ꝗ legi¬
timi fuerunt. S ⁊ om̃s quiiure tutores s
⁊ gerunt tutelam ¶onuderandum ẽ. ĩ acti¬
one uirum p̃tium rei tm̃duplicetur aix̃.
ꝙ pupilli int̃sit.⁊ magis eẽ arbitror ĩ huc¬

Expanded text:
post condemnationem desiderare tutor potest mandari sibi actiones aduersus contutorem, pro quo condemnatus est. Rationibus distrahendis actione non solum hi tenentur tutores, qui legitimi fuerunt, sed omnes, qui iure tutores sunt et gerunt tutelam. Considerandum est in hac actione, utrum pretium rei tantum duplicetur an etiam quod pupilli intersit. et magis e
Abbreviated transcription (Latin):
ceclucto alieo here suꝑeit Is si iubcc̾clitioe
habebat. non itatim id cectucẽ debebit. Set
id quori cõferre cebebit oc̃ aut̃ ei camiͣopõ¬
tebit ab eoqui inpotestate est. ut existente cõ¬
ditioe cefendatur ꝓea parte ꝗͣdotulit.¶
de illisq̃ sin̾culpa filu emãcipati post mor̃¬
tem patris peneri̾t. queritur ad ciicetͥitũ
ea ꝑtinẽ deb̾atur. Et płici putant. eaq siñ

Expanded text:
icione debeat, non statim id deducere debebit, sed id quoque conferre: contra autem caveri ei oportebit ab eo qui in potestate est, ut existente condicione defendatur pro ea parte quam contulit. De illis, quae sine culpa filii emancipati post mortem patris perierunt, quaeritur, ad cuius detrimentum ea pertinere debeant. et plerique putant ea, quae sine
Abbreviated transcription (Latin):
clic̾nd̾ eit singłos. singłi qui sunt in pote¬
state centena confetre. centena renne̾. det
ip̃os unncẽ nicħ conferie.. ¶Dñ quoq col¬
latioineundẽ modum fiet ut enuc̾q cõfert
etiam suam ꝑsd̾am numeret. inpartibus fa

Expanded text:
icendum est singulos singulis, qui sunt in potestate, centena conferre, centena retinere, sed ipsos inuicem nihil conferre. dotis quoque collatio in eundem modum fiet, ut quicumque confert, etiam suam personam numeret in partibus fac
Abbreviated transcription (Latin):
ones nec enim incetur cauisse. dimnõ omĩbus¬
cauit quod s̃ ꝑinopiam scrtantist̾m denegan¬
das. sic mñut nõ possit supplere cautiõemuł col
latioem. uł cetis moĩs quib gͣdiximus. aut¬
curator contituatur. remcisaluam facturus
hrĩ enim cebet ratio eius qui nõꝑ cõtumatiã¬
collatioem nonimpiet. ¶ Is quoꝙꝵ qui in

Expanded text:
omnibuscavit: quod si per inopiam, sextantis tantum denegandas, sic tamen, ut possit supplere cautionem vel latione vel ceteris modis quibus supra diximus, aucurator constituatur rem ei salvam facturus: haberi enim debet ratio eius, qui non per contumaciacollationem non implet.
Abbreviated transcription (Latin):
cani cecollanoe ⁊ ita ego ꝑuto quoc. ¶ Si
fr̃. cauere nonpossit: curator potionib. eius
constituitur apo ꝗͣ redacta pectia collocetur.
ut tunc cemum recipiat. quod redactum eit
tumatiam actiones cenegate sunt oblata poite¬
a caltioe recipͥptatiũ uis.. ¶ Quamun aũt
edictum p̃toris de cantioe ioqͣtur. m̃ ⁊̃ re pos¬
se fien collationẽ. libro .lxxxx.uiii. se bit

Expanded text:
caueri de collatione, et ita ego quoque puto. Si frater cauere non possit, curator portionis eius constituitur, apud quem refecta pecunia collocetur, ut tunc demum recipiat quod redactum est, tumaciam actiones denegatae sint, oblata postea cautione recipit pristinum ius. Quamuis autem edictum praetoris de cautione loquatur, tamen etiam re poss
Abbreviated transcription (Latin):
bonus non fit arbitranirꝰ conferendid qd̾ nec̃
quod fub condictiõe ex itipłatu deletur. emã¬
cipato. confetri cebet diu̾sum eit inlegato
cõditieili. quia et si in potestate fuiss. et pt̾
moꝰtem patris conditio estitiss: ipe̾ ht̃ actio̾e.
¶Emancipatus filus si inuiriaꝵ ht̃ actionẽ :
nich̾ conferre cebet. Origis enim mindate qua
cemnon conferunt: uni loco sint nec indig᷑¬
ri eos opõtere sipliis conferant et minus
querit. eo moco collatio ceplicari pot̾. ut
si u̾bigra. cͥtiͥm inbonis rabebet. et patru¬
o qui cuumqͣginti ⁊ sti qui quaginta cõ

Expanded text:
nec quod sub condicione ex stipulatu debetur emancipato, conferri debet. diversum est in legato condicionali, quia et si in potestate fuisset et post mortem patris condicio extitisset, ipse haberet actionem. Emancipatus ficonferre debet: magis enim vindictae quam cem non conferunt, unius loco sint: nec indignari eos oportere, si plus conferant et minus querit: eo modo collatio explicari potest, ut, si verbi gratia centum in bonis habuit, et patro quinquagint
Abbreviated transcription (Latin):
euestimeret. ¶ Sicxdoclrante fuĩt inttitu¬
tuns filiꝰ quierat in. potestate. ex̃neus ertͣlran¬
te. emancipatum accipientẽ. ccͣ t auadran¬
tem. tm̃ bõasna collatur᷑ uiliamisait. qꝑ solũ
ee scnatis solis confe̾te cogmr.. ¶ pat̾ filumm
queminpotestate habetat et ex̃neumnicẽ s̃ tq¬

Expanded text:
estituit. Si ex dodrante fuit institutus filius qui erat in potestate, extraneus ex quadrante, emancipatum accipientem contrate tantum bona sua collaturum Iulianus ait, quia solum ex se natis solis conferre cogitur. Pater filium quem in potestate habebat et ex
Abbreviated transcription (Latin):
te dimidia isqui mn potestate erat hr̃s iꝙͥptus
fuerat. iniq indebitur collatioem postulare
ab eo ꝑꝑquẽ amplius ex hiclitate pat̾na habitu¬
rus est .¶ Totiens igntur collatiomlacus eit. quo¬
tiens aliquo incõmoro arsectus eit his quint. ꝙ̃
potestate eit int̾untu emanciꝑati. Cetinsiño:
est collatio cessabit suł marime aut̃ tunc emã¬
cipatum conferre no̾opoiet: sictiam iudiciu̾
testate est. adcollatioem bõꝵ cog̾ndumemã¬
cipatumut tm̾hit̾li eius cõserat. qnt cõfer¬
ret ip̃ĩ siuiueret. qd a ñ acceptam tõꝵ.pꝰ. deceᷤ¬

Expanded text:
dimidia is qui in potestate erat heres scriptus fuerit, inique videbitur collationem postulare ab eo, propter quem amplius hereditate paterna habiturus est. Totiens igitur collationi locus est, quotiens aliquo incommodo adfectus est is qui in potestate est interventu emancipati: ceterum si non est, collatio cessabit. Vel maxime autem tunc emancipatum conferre non oportet, si etiam iudicium testate est, ad collationem bonorum cogendum emancipatum, ut tantum heredi eius conferat, quantum conferret ipsi, si uiueret. quod si ante acceptam bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
culium nõcogetur. utiq peculiũ eins cõfere.
cumant̃ uuclicare id patri nõ sit necce dici
opo̾tebit. conferend̾ nonemi mic̃ acquirit᷑.
set nõ adminit᷑. am̃plui dico etiã si mititu¬
nus fuit a filio hr̃s. et nec cdum adierit. Iatq¬

Expanded text:
m, non cogetur utique peculium eius conferre. m, non cogetur utique peculium eius conferre. cum autem vindicari id patri non sit necesse, dici oportebit conferendum: non enim nunc adquiritur, sed non adimitur. amplius dico, et si institutus fuerit a filio heres
Abbreviated transcription (Latin):
paree raberet. si ab hostibus captus non fuisset
emancipatolegatum fuĩt cumpat̾ moriet᷑
⁊ roc conferte debet.. ¶ Si abipo patre insti¬
tuto hr̃ce filio eiuis ficei cõmissum fuĩt relic¬
tum. cummorietur. anid cõferendest c̾m
utile est hoc fidei cõmulum et euemet ut ꝑ
eobatur. atci si post mo̾tẽ pattis ielictum
siuis nec cogetur hic coͥferre. q morienteeo
eursnõfmis.. ¶ ꝑemancipatus fili sidotẽ
ht̃ abuxore acceptam. hox ninꝰ confert. et
nañuror cecessit.. ¶ Sumpubere arrogito
sccđm diui purescͥptum qĩta debeatur. uidẽ¬
hr̃di suo relinquat qr̾te actioẽm annon
magis est ut ad ditem non tranfferat. q ꝑsd¬
caucre eum opoitehit .s. loc ita cemñ. suam
nata est quarte po̾tio. Cetm siadhuc pat̾. adop¬
tuins uiuat. qui enm emãcipauit. dicend̾
cuuidem auoq cessare. p̾matura enim est¬
hec ipẽs collationis cũ ad huc innat his cuuis
de bonis qr̃ta cebetur. ¶ Sinqm boicolla¬
tur̾ eit. habebat filium caitrense hntem pe

Expanded text:
patre haberet, si ab hostibus captus non fuisset.emancipato legatum fuerit, cum pater morietur, etiam hoc conferre debet. Si ab ipso patre herede instituto filio eius fideicommissum fuerit relictum, cum morietur, an id conferendum est, quoniam utile est hoc fideicommissum? et eveniet, ut pro eo habeatur, atque si post mortem patris relictum fuisset, nec cogetur hic conferre, quia moriente eo non fuisset. Emancipatus filius si dotem habeat ab uxore acceptam, hoc minus confert, etsi ante uxor decesserit. Si impuberi adrogato secundum divi Pii rescriptum quarta debetur, videnheredi suo relinquat quartae actionem an non. et magis est, ut ad heredem transferat, quia persocauere eum oportebit, sed hoc ita demum, si iam nata est quartae petitio. ceterum si adhuc pater adoptiuus uiuat, qui eum emancipauit, dicendum est cautionem quoque cessare: praematura est enim spes collationis, cum adhuc uiuat is, cuius de bonis quarta debetur. Si is qui bona collaturus est habeat filium
Abbreviated transcription (Latin):
patosadmntat. participesy faciat. cumꝰis
quisant inpoieitate bo̾ꝵ pat̾noꝵ. consecin̾s
ut eẽ credidit. ut sua q uona in mediñ con¬
ferant qmappetant pat̃na.. ¶Int̾ cos da¬
bitur collatioquid posseslo data es piane si
minorem. ułaliumquem reititue̾ minteg̃o

Expanded text:
patos admittat participesque faciat cum his, qui sunt in potestate, bonorum paternorum: consequens esse credit, ut sua quoque bona in medium conferant, qui appetant paterna. Inter eos dabitur collatio, quibus possessio data est. Plane si minorem uel alium, quem restituere in integrum
Abbreviated transcription (Latin):
comtitutonib contiurs s anid qd̾ dig̾tatis¬
nõe a patre datumeit. uł cebetur confere quis¬
in cõmune agatur uideamꝰ et ait. pap. nõ et¬
cognd̾. hoc enimꝑꝑ honera cligͥnitatis p̾cipinuĩ
hrĩ opo̾tere s si adhuc debeatur. hoc s̃t int̃ptã¬
cdumest. ut nõ solus ronoretur. isqui digni¬
tatem metuit. s cõmune sit om̃ium hiclum¬
honus hoc debitum. ¶ Qui ab hostib captuᷤᷤ¬
post ino̾tem patris redut. licet moriente pa¬
tre nich huĩt. cum. apo hostes fu̾it. tñ ⁊ abloꝵ

Expanded text:
constitutionibus continetur. Sed an id, quod dignitatisne a patre datum est uel debetur, conferre quisin commune cogatur, uideamus. et ait Papincogendum: hoc enim propter onera dignitatis praecipuum eri oportere, sed si adhuc debeatur, hoc sic intendum est, ut non solus on‹e›retur is qui dignitatem meruit, sed commune sit omnium heredumonus hoc debitum. Qui ab hostibus captupost mortem patris redit, licet mo riente ptre nihil habuit, cum apud hostes fuerit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
incollatioem. namhic etiam sibi usidiatus ẽ.
ponoẽs collationm ita erunt faciente. ut
puta funt due filii inpotestate umis emãci¬
ꝑatus hñs trecenta. duc̾uta frĩb confercet.
Sibi. c facit eiumeis partem. quãuis is ũt
cuiconterri no̾solet d̾ slouosint emanci¬

Expanded text:
in collationem: nam hic et sibi insidiatus est. Portiones collationum ita erunt faciendae: ut puta duo sunt filii in potestate, unus emancipatus habens trecenta: ducenta fratribus confert, sibi centum: facit enim eis partem, quamvis is sit, cui conferri non solet. quo
Abbreviated transcription (Latin):
sanffecit eclicto ¶s et siquedam duuoat de
qnib dam cancat: eiue clm̃s eum sansfeciᷤ¬
se Eet cum possint eẽ quedam inocculto ñ
satis confert. qui nõ cauit quamurs cluudit.
Sigͥ conitet int̾ partes quid sit inronis emã¬
cipatis. fufficiẽs collatio est cliuisiosm̾ con

Expanded text:
icto. sed et si quaedam diuidat, de quibusdam caueat, aeque dicimus eum satisfecisse. sed cum possint esse quaedam in occulto, non satis confert qui non cauit, quamuis diuidat. itur constet inter partes, quid sit in bonis emacipati, sufficiens co
Abbreviated transcription (Latin):
d.łMiles si clum pagiuꝰ crat fecit teitm̃.
militie tp̃r colicilloslex. falc̾. incoclicillis lo
poisit utrum lex falc̾. locũ habitura ẽ. clicat᷑
necne. subuenit p̾ter hr̃cli ut ei legataruis
satisclet. ut si apacuit cum ampli legitoꝵ
nc̃e cepisse. qͣm exlege falc̃. cape̾ uoebit qn¬

Expanded text:
. Miles si, dum paganus erat, fecerit testamentum, militiae tempore codicillos, lex Falcidia in codicillis locpossit, utrum lex Falcidia locum habitura est nec ne, subvenit praetor heredi, ut ei legatarius satisdet, ut, si apparuerit eum amplius legatorum nomine cepisse quam e lege Falcidia capere licebit, q
Abbreviated transcription (Latin):
eroꝵ falc̾ subiactam eẽset ut yeo̾eis apõib cello¬
cetur pecunia adcuram suam reuorat picfid
sritranoĩs cã benficiũ legis falcis. implora¬
uit.
cepta pecunia c̾tam hĩditatẽ restituat auo¬
uuntate eius quiteitm̃ fecit discedat et poitea
legis falcid̾. bñficiouti uolet. et si nõ cetur ei¬
a quo accepto hĩditatẽ reitiuere rogatus eit
tñ fideicomissũ rctituere cogi cebet cm̃ qd¬

Expanded text:
erorum Falcidiae subiectam esse et ut idoneis nominibus collocetur pecunia, ad curam suam reuocaturum prafrustrationis causa beneficium legis Falcidiae implorauit. cepta certa pecunia hereditatem restituat, a uoluntate eius qui testamentum fecit discedat et postea legis Falcidiae beneficio uti uolet: etsi non detur ei, quo accepto hereditatem restituere rogatus est, tamen fideicommissum restituere cogi debet, q
Abbreviated transcription (Latin):
pillo qͣm hisq̃ aũcitinito unpubi relicta
suut et si nõ fuusꝰ int̾poĩta itipło ex ꝑsona
pupilliꝰ tutele actiobr̃eli pupilli adus tuto¬
rem cõpenit Set ut pop̾ ait. t ipĩ pupillo et
br̃cli ei pot̾it cõmiti inpło̾. ⁊ ip̃i quo casu ui¬
uo eo falc̾ incipit locum hr̃e. de tutele quoq
aicõne id̾ scribit. ¶ Oincelł. ait. qui qua¬
drignita in bonis halebat inpuberẽ filium

Expanded text:
ubstituto impuberi relicta sunt. Si non fuisset interposita stipulatio ex persona pupilli, tutelae actio heredi pupilli aduersus tutorem competit. sed ut Pomponius ait, et ipsi pupillo et heredi eius poterit committi stipulatio, ipsi quo casu uiuo eo Falcidia incipit locum habere. de tutelae quoque actione idem scribit. Marcellus ait: qui quadringenta in bonis habebat, inpuberem filium
Abbreviated transcription (Latin):
rogauerat si impubes decessit restituere titio¬
hr̃clitatem patriuus legitimꝰ hr̃s extitit uirati¬
one legis falciclie. ponenda cesicerat. decluci
sortes exquarum usuris alim̃ta inpubes defũe¬
ta er ꝑsona teitatricis sue pluribus decbita p̃¬
uerit cauere debaat de functorum alim̃ta por
post. iditam hr̃clitatem irienno eracto lega¬
taruns hr̃s legen falc̃. oponut idenro quod
admimitrauit tutelam teitator quaꝵ ratio
non cdum redelitasit. et quoel neget t̃ recb¬
gi ex nõibus poise quantum in cantiõe de¬
cluctum eit. ¶ Quentum eit an rationes
de functi et omiium initr̃oꝵ hr̃ditanorum.
et pupillarum rationũ lẽgitarus ces̃de¬
rantib hr̃s deschencli potestatem fac̾e deleat.
ne in poteitate eiꝰ sit ꝓferre quocl uelit. et ꝑ
hoc intraudem legataru inducant᷑ .Re ad¬

Expanded text:
Titio, patruus legitimus heres exstitit: in ratione legis Falcidiae ponenda desiderat deduci sortes, ex quarum usuris alimenta impubes defuncta ex persona testatricis suae pluribus debita prxerit, cavere debeat defunctorum alimentariorum Post aditam hereditatem triennio exacto legatariis heres legem Falcidiam opponit idcirco, quod administrauit tutelas testator, quarum ratio nondum reddita sit et quod neget tantum redigi ex nominibus posse, quantum in cautione deductum est. quaesitum est, an rationes defuncti et omnium instrumentorum hereditariorum et pupillarium rationum legatariis desiderantibus heres describendi potestatem facere debeat, ne in potestate eius sit proferre quod uelit et per hoc in fraudem legatarii inducantur.
Abbreviated transcription (Latin):
potiam peit soluti ligita uelit ut mpla¬
tioc̾m int̾poni. ¶siligatarius Nĩcli quu
conteribsi. mi hĩtũtams patitur. iam uł q¬
rat de reutuencologito u̾bi piciito caue¬
rit.et euicta hr̃clitis iltsset negligentia uł
delo cius qui logitum preititit. duem̾ nõ
cõminti itipłõ nẽ ꝓpt̾ uiri boni ibitim.
quid uicit hinc itipulationi stem ũ ip̃e
qui prestitit legatum exalia cauĩa sibi
eumcerit.ut puta quia inuenat᷑ sequti
teitõ br̃s scriptus in quo legatum ute le¬
Satarius nõ. ieccꝑit. cdicemus cõmisti iti¬
pulatiõem ꝑꝑiuiri boni arbitrumilet ge

Expanded text:
post soluta legata uoluit stipulationem interponi. Si legatarius heredi, qui controuersiam hereditatis patitur iam uel sperat, de restituendo legato sibi praestito cauerit et euicta hereditas sit, sed neglegentia uel dolo eius qui legatum praestitit, dicemus non committi stipulationem propter uiri boni arbitrium, quod inest huic stipulationi. Item si ipse, qui praestitit legatum, ex alia causa sibi euicerit, ut puta quia inuenitur sequenti testamento heres scriptus, in quo legatum iste legatarius non acceperat, dicemus committi stipulationem propter uiri boni arbitrium. Et ge
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̾cluoribus. ut ce ere alicno ꝓlent ba̾t m̾
ratice̾m in legatarus tẽ infideicõmusatiis. ut
si offerat integrum quod relictũ eit hĩs reside¬
rans caue̾ ubi hac itipłone aucliatur ¶ Si le¬
gata quedã p̾m̃ti clie relicta suit. quedani sub
cc̃ditiõe. int̾pon̾da erit uta itipło ⁊ legata¬

Expanded text:
 creditoribus, ut de aere alieno probent. habet tamen rationem in legatariis, item in fideicommissariis, ut, si offerat integrum quod relictum est heres desiderans cauere sibi hac stipulatione, audiatur. Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponenda erit ista stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
eit hr̾euta ¶ñ legatum fui̾t p̃stitum. añ
int̾rositã hanc stipłatiã. in cõcditio pouit
ut cautio nta intpõatur. mouet cieitio¬
nem ꝙ ea que ꝑerrorem onus uł soluta
sunt cõclici possunt. et bic ergo qĩ plus so¬
lutum uiatur. ex eo quos cautt̾ int̃mus i
eit.et ait. pxp̃ cõclitioe̾m int̾ponende sa¬
tis dationis gr̃i cõpetere. et puto hoc ꝓ¬
bauclum quod pop̾ait. utilitatis gr̾a.¬
euat onũmoro caiũ nõ clum illata contro¬
u̾ui.a litucum possint ei elusorie mine
ficris iõc eam rem p̃tor ad cognitionem
suam reuocat. ¶ si cluo extestõ pr̃clita

Expanded text:
est hereditas. Si legatum fuerit praestitum ante interpositam hanc stipulationem, an condici possit, ut cautio ista interponatur? mouet quaestionem, quod ea, quae per errorem omissa uel soluta sunt, condici possunt et hic ergo quasi plus solutum uidetur ex eo, quod cautio intermissa est. et ait Pomponius condictionem interponendae satisdationis gratia competere et puto hoc probandum quod Pomponius, utilitatis graerat omnimodo caueri nondum illata controuersia litis, cum possint ei lusoriae minae fieri: ideoque eam rem praetor ad cognitionem suam reuocat. Si duo ex testa