comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se excitum qͣm multa milia hostium occidisse.
maiorem głam eẽ. Huiꝰ genĩs orõtionib frustra.
habitis. ⁊ consule creato.m. atilio regł̃o: ne p̾senᷤᷤ
deuire imꝑii dimicaret. pridie qͣm rogationis
ferende dies adeẽt. nocte adex̾citum abiit. luce
orta cum plebis concilium ẽẽt: magis tacita in¬
udia dictatoris fauorq magistri equitũ ani-¬
mos u̾sabat qm satis audiebant homines ad sua¬
dendum quod uulgo placebat prodire et fauo¬
re suꝑante auctoritas tñ rogationi deerat Unꝰ
inuentus ẽ suasor legis .c. terrentius uarro. qui
pͥore anno pretor fuerat. loco ñ humili solum. s
etiam sordido ortus. Patrem lanium fuisseferũt.
ipsum institutorẽ mercis. filioq hoc ip̃o insẽĩil
euis artis ministĩo usum Is uiuenis utrum exeo
genere questus pecunia apatre relicta. animos
ad spem lib̾alioris fortune iecit. togaq ⁊ foꝵ pla-¬
cuere proclamando ꝓsordidis hominib causis¬

Expanded text:
se exercitum quam multa milia hostium occidisse se exercitum quam multa milia hostium occidisse maiorem gloriam esse. huius generis orationibus frustra habitis et consule creato M. Atilio Regulo ne praesens de iure imperii dimicaret, pridie quam rogationis ferendae dies adesset, nocte ad exercitum abiit. luce orta cum plebis concilium esset, magis tacita inuidia dictatoris fauorque magistri equitum animos uersabat quam satis audebant homines ad suadendum quod uolgo placebat prodire, et fauore superante auctoritas tamen rogationi deerat. unus inuentus est suasor legis C. Terentius Uarro , qui priore anno praetor fuerat, loco non humili solum sed etiam sordido ortus. patrem lanium fuisse ferunt, ipsum institorem mercis, filioque hoc ipso in seruilia eius artis ministeria usum. is iuuenis, ut primum ex eo genere quaestus pecunia a patre relicta animos ad spem liberalioris fortunae fecit, togaque et forum placuere, proclamando pro sordidis hominibus causis
Abbreviated transcription (Latin):
obsidione lib̾atus extra uallum egressoͥs fudis¬
se. ac fugasse hostis. Quas obressi antiquus ani¬
mus plebei romane ẽẽt audaciter se laturum
fuisse dem̃ abrogando.&. fabiͥimꝑio. Nunc
modicam rogationẽ ꝓmulgaturum deequã¬
do magistri equitum ⁊ dictatoris iuire. Nec tñ ne
ita quidẽ prius mittendũ ad ex̾citum .&. fabiũ:
quam consulẽ in loc̃ .G. flaminii. suffecisset.
Dictator concionib se abstinuit in actione mi¬
nime ppłaris ne in senatu quidẽ satis aurib
audibatur. Hunc cum hostem u̾bis extolleret.
bienniͥq clades ꝑtemeritatẽ atq inscĩam du
cum acceptas referret. magistr̃ equitum quod
coͣtradictum suum pugnass rõnem dicere. reddẽ¬
dam eẽ si penesse sũma imꝑii consiliq sĩ ꝓpediẽ¬
effecturũ ut seiant homines bono impatorẽ
haud magni fortunã momĩtiẽe. nĩtem rõnẽq
dominari. se in temꝑe ⁊ sine ignominia seruas¬

Expanded text:
obsidione liberatos extra vallum egressos fudisobsidione liberatos extra vallum egressos fudisse ac fugasse hostes. quas ob res, si antiquus animus plebei Romanae esset, audaciter se laturum fuisse de abrogando Q. Fabi imperio; nunc modicam rogationem promulgaturum de aequando magistri equitum et dictatoris iure lure . nec tamen ne ita quidem prius mittendum ad exercitum Q. Fabium quam consulem in locum C. Flamini suffecisset. Dictator contionibus se abstinuit in actione minime populari. ne in senatu quidem satis aequis auribus audiebatur, cum hostem verbis extolleret biennique clades per temeritatem atque insccum acceptas referret, magistro equitum, quod contra dictum suum pugnasset, rationem diceret reddendam esse. si penes se summa imperii consiliique sit, propeeffecturum ut sciant homines bono imperatore haud magni fortunam momenti esse, mentem rationemque dominari, et in tempore et sine ignominia seruas
Abbreviated transcription (Latin):
torem obstitisse. Reibene gerende. s absentẽ etiã
geste obstare. ⁊ inducendo bello ac sedulo tempus
terrẽ quod diutiꝰ in magistratu sit. solusq et
rome ⁊ in ex̾citu imꝑium habeat. Quippe con¬
sulum alterum in acie cecidisse alterum specie
classis punice ꝑsequende ꝓcul abitalia ablega¬
tum. Duosp̃tores sicilia atq sardinia occupatos.
quoꝵ neutra ħ temꝑe ꝓuintia pretore egeat: in.
minutium. magistrum equitũ ne hostem uide¬
ret. ne quid reͥ bellice gerere ꝓpe incustodiam ha-¬
bitum. Itaq hercule ñ samnium mͦ quo iam
tanqͣm trans hib̃m. agro penis congessum sit.⁊
campanum calenum q ifalernum agrum ꝑ¬
uastatos eẽ. sedenti casiilim dictatore. ⁊ legionibꝰ
ppłi .r. agrum suũ tutante. ex̾citum cupientẽ
pugnare. ⁊ magistr̃ equitum clausos ꝓpe intra
uallum retentos tanqͣm hostib captuus arma
adempta. Tandem ut abscesserit iñ dictatorut

Expanded text:
torem obstitisse rei bene gerendae sed absentem etiam torem obstitisse rei bene gerendae sed absentem etiam gestae obstare et in ducendo bello ac sedulo tempus terere quo diutius in magistratu sit solusque et Romae et in exercitu imperium habeat. quippe consulum alterum in acie cecidisse, alterum specie classis Punicae persequendae procul ab Italia ablegatum; duos praetores Sicilia atque Sardinia occupatos, quarum neutra hoc tempore prouincia praetore egeat; M. Minucium magistrum equitum, ne hostem uideret, ne quid rei bellicae gereret, prope in custodia habitum. itaque hercule non Samnium modo, quo iam tamquam trans Hiberum agro Poenis concessum sit, sed et Campanum Calenumque et Falernum agrum pervastatos esse, sedente Casilini dictatore et legionibus populi Romani agrum suum tutante. exercitum cupientem pugnare et magistrum equitum clausos prope intra vallum retentos, tamquam hostibus captivis arma adempta. tandem , ut abscesserit inde dictator, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dendo:⁊ cunctando bellum gerebat. receperat¬
q suos in pͥora castra que progeriois menib
erant. Iusta quoq acie ⁊ collatis signis dimita¬
tum. quidam auctores sunt. Primo concursu
penum usq ad castra fusum. iñ eruptione
facta repente uersum terrorem in romanos
numeris deciri samnitis aduẽtu dem̃p̃lium
restitutum. Hunc pͥncipem genere ac diuits
ñ bouiani mͦ uñ erat. s toto samnio ussudic¬
tem in castra. ab tergo cum apparuisset han¬
nibali sp̃ẽm parti utriusq pbuisset nom p̾si¬
dii. cumq fabio ab roma uenienti hanniba¬
lem insidiarum qͦ aliquid tim̃tem recepisse
suo romanũ insecutũ adiuuante samnit
duo castella eo die expugnasse.ui. mił holĩi
orib literis magister equitum romã platã
de his reb ꝑsepe ⁊ insenatir⁊ in cõtiõẽ actum
ẽ cum leca ciuitate dictator unus nich̃ ne fame
nec litteris credet ut uera omnia eẽnt: scd̃a sema¬

Expanded text:
dendo et cunctando bellum gerebat receperatdendo et cunctando bellum gerebat receperatque suos in priora castra, quae pro Gereoni moenibus erant. iusta quoque acie et conlatis signis dimicatum quidam auctores sunt; primo concursu Poenum usque ad castra fusum; inde eruptione facta repente uersum terrorem in Romanos; Numeri Decimi Samnitis deinde aduentu proelium restitutum. hunc, principem genere ac diuitiis, non Bouiani modo—unde erat— sed toto Samnio, iussu dicgentos> ducentem in castra, ab tergo cum apparuisset Hannibali, speciem parti utrique praebuisse noui praesidii cum Q. Fabio ab Roma uenientis. Hannibalem, insidiarum quoque aliquid timentem, recepisse suos; Romanum insecutum adiuuante Samnite duo castella eo die expugnasse. sex milia hostoribus litteris magistri equitum Romam perlatam. de iis rebus persaepe et in senatu et in contione actum est. cum laeta ciuitate dictator unus nihil nec famae nec litteris crederet, ut uera omnia essent, secunda se ma
Abbreviated transcription (Latin):
quis crederet. cum hostis ꝓpuᷤ eẽt tertiã par¬
tem militũ frum̃tatũ duab in castris reten¬
tr ᷤᷤ dimisit. Dein castra ip̃a ꝓpius hostem mo¬
uit. duo ferme agerionẽ milia in tumulũ
hostium conspectum ut intentũ scuret eẽ ad
frum̃tatores si qua uisfieret tutandos. Propior
mñei atq ip̃is ĩminens romanoꝵ castristumulꝰ
apparuit ad quem capiendum. siluce palamim¬
ret᷑ haud qͥa dubie host̾ib breuiore uia p̃uen¬
turus erat. nocꝰte clam missi numide ceꝑunt.
Quostenenteᷤ locum contempta paucitate ro¬
mani postero die coniecissent: ip̃i eo transfer̃t
castra. Tum ut itaq exiguum patr uallum a
uallo aberat ⁊ id ip̃m tota propecomple¬
uerat. romana aciessimul⁊ ꝑ au̾sa castra a ca¬
stris hannibał: equitatus cum leui armatura
emissus. in frum̃tatores late cedem fugam¬
q hostium palatoꝵ fecit. Necaciem certare
stra si oppugnarent᷑ tutaripoterat. Iamcar¬

Expanded text:
quis crederet cum hostis propius esset, tertiam parquis crederet cum hostis propius esset, tertiam partem militum frumentatum duabus in castris retentis dimisit; dein castra ipsa propius hostem mouit, duo ferme a Gereonio milia, in tumulum hosti conspectum, ut intentum <se> sciret esse ad frumentatores, si qua uis fieret, tutandos. propior inde ei atque ipsis imminens Romanorum castris tumulus apparuit; ad quem capiendum si luce palam iretur quia haud dubie hostis breuiore uia praeuenturus erat, nocte clam missi Numidae ceperunt. quos tenentes locum contempta paucitate Romani postero die cum deiecissent, ipsi eo transferunt castra. tum ut itaque exiguum spatii uallum a uallo aberat et id ipsum totum ut prope compleuerat Romana acies, simul et per auersa castra e castris Hannibalis equitatus cum leui armatura emissus in frumentatores late caedem fugamque hostium palatorum fecit. nec acie certare stra, si oppugnarentur, tutari poterat; iam
Abbreviated transcription (Latin):
steagrum milso romam filio uendidit. fidẽ ꝙ
puplicam inpendio pͥuato exsoluit. Hanni¬
bal progerioni montib cuiꝰ urbis capte adqͣ
incense ab se in usum horreoꝵ panca legi¬
querat tecta institmn senserant. iñ frum̃tatũ
duas exercitus partes mritebat. cum tertia
ip̃e expedita instatione erat simul castris pre¬
sidio. ⁊ circumspectans nec uñ impet᷑ in frum̃¬
tatores fieret. Romanus tunc excitus magro
labirinati erat. Preerat minutiꝰ magistere¬
quitum profecto sicut ante aictum: adurbẽ
dictatore. ceterum castra que in monte alto
ac tuto loco posita fuerant. iam in planum
deferunt᷑. agitabant᷑q ꝓ ingenio ducis consi¬
lia callidiora ut impetus aut infrum̃tatores
palatos. aut in castra relicta cum lein presio
fieret nec hannibalem fefellit cum duce mu¬
tatam ẽẽ bellirationẽ.: ⁊ ferotius qͣm consul¬
tius res hostes gesturos. Ip̃e aũt qd̾ minime

Expanded text:
ste agrum misso Romam Quinto filio uendidit, fidemque ste agrum misso Romam Quinto filio uendidit, fidemque publicam impendio priuato exsoluit. Hannibal pro Gereoni moenibus, cuius urbis captae atque incensae ab se in usum horreorum pauca reliquerat tecta, in statiuis erat. inde frumentatum duas exercitus partes mittebat; cum tertia ipse expedita in statione erat, simul castris praesidio et circumspectans necunde impetus in frumentatores fieret. Romanus tunc exercitus in agro Larinati erat; praeerat Minucius magister equitum profecto, sicut ante dictum est, ad urbem dictatore. ceterum castra, quae in monte alto ac tuto loco posita fuerant, iam in planum deferuntur; agitabanturque pro ingenio ducis consilia calidiora, ut impetus aut in frumentatores palatos aut in castra relicta cum leui praesidio fieret. nec Hannibalem fefellit cum duce mutatam esse belli rationem et ferocius quam consultius rem hostes gesturos; ipse autem, quod minime
Abbreviated transcription (Latin):
one ñ fortuna gereret ita contempta erat.
inter cuiss armatos pariter togatosq. uti¬
q pꝰqͣm absente eo temĩtate magistriequi¬
tum leto ue pͥus dixerim qͣm prosꝑo euentn.
pugnatum fuerat. Accesserant due res ad
augendã inuidliam dictatoris unam frau-¬
de ac dolo hannibał quod cum aꝑfugis ei
monstratus ager dictatoris ẽẽt: omnibus¬
cuta solo equatis ab uno eo fertum ignemꝙ
⁊uim omniũ hostium abstineri uissit. ut oc¬
culti alicuiꝰ pacti ea merces uideri possit. Alte¬
ra ipius facto pͥmo forsitam dubio. quia ñ ex¬
pectata in eo senatus auctoritas ad extremum
haud ambigue in maximã laudem u̾so in
ꝑmutandis captiuuis quo sit pͥmo punico bel¬
lo factum erat. Conuenerant inter duces ro¬
manos penumq ut que pars pͥus reciperet
qͣm daret. argenti pondo bina. ⁊ selibras in
tum sepe iactata in senatu re qm ñ consuluiᷤᷤ¬
set patres tarduis rogaret᷑. inuiolatum ab ho¬

Expanded text:
one, non fortuna gereret, ita contempta erat one, non fortuna gereret, ita contempta erat inter ciues armatos pariter togatosque utique postquam absente eo temeritate magistri equitum laeto uerius dixerim quam prospero euentu pugnatum fuerat. accesserant duae res ad augendam inuidiam dictatoris, una fraude ac dolo Hannibalis quod, cum a perfugis ei monstratus ager dictatoris esset, omnibusca solo aequatis ab uno eo ferrum ignemque et uim omnem hostium abstineri iussit ut occulti alicuius pacti ea merces uideri posset, altera ipsius facto, primo forsitan dubio quia non exspectata in eo senatus auctoritas est, ad extremum haud ambigue in maximam laudem uerso. in permutandis captiuis, quod sic primo Punico bello factum erat, conuenerat inter duces Romanum Poenumque ut, quae pars plus reciperet quam daret, argenti pondo bina et selibras in tum, saepe iactata in senatu re, quoniam non consuluisset patres, tardius erogaretur, inuiolatum ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
p̃paratas suas fraude insidias ducit. In castra
romana ꝑducti. cetera omnia de reddendisob-¬
sidib sicut cum bostare constitutum erat ac-¬
ta ꝑ eundem ordinẽ qͣi carthaginiensiũ fuerat.
Illosenim grauis suꝑbos in reb scd̃is exꝑti.s.
fortuma ⁊ timor mutigasse uideri poterat.
Romanus pͥmo aduentu incognitus ante
ab re clementi lib̾aliq mitio fecerat. ⁊ habe¬
lox uir prudens haud frustra uidebat᷑ sotios
mutasse. Itaq ingenti consensu defectionẽ
omnes spectare. Armaq extimplo mota fo-¬
rent: ni hiemps que romanos qͦr ⁊ carthagini¬
enses concedere in tecta coegit interuenisset.
hec ⁊ in hispania quoq scd̃a estate punici
belli gesta. Cũmitalia paulum interualli
cladib romanis sollerscunctatio fabii feciᷤᷤ¬
set. que ut hannibalẽ ñ mediotris sollicitũ
cura habebat tandem eũ militeͥ magistrũ
delegisse romanos cernentẽ. qui bellum rati-¬

Expanded text:
praeparatas sua fraude insidias ducit. in castra praeparatas sua fraude insidias ducit. in castra Romana perducti; cetera omnia de reddendis obsidibus sicut cum Bostare constitutum erat acta per eum eodem ordine, quo si Carthaginiensium illos enim graues superbos in rebus secundis expertos fortuna et timor mitigasse uideri poterat: Romanus primo aduentu, incognitus ante, ab re clementi liberalique initium fecerat et Abelux, uir prudens, haud frustra uidebatur socios mutasse. itaque ingenti consensu defectionem omnes spectare; armaque extemplo mota forent, ni hiemps, quae Romanos quoque et Carthaginienses concedere in tecta coegit, interuenisset. haec in Hispania quoque secunda aestate Punici belli gesta, cum in Italia paulum interualli cladibus Romanis sollers cunctatio Fabi fecisset; quae ut Hannibalem non mediocri sollicitum cura habebat, tandem eum militiae magistrum delegisse Romanos cernentem, qui bellum rati
Abbreviated transcription (Latin):
maximũ nom̃ inciuitatib ẽ suis. ⁊ publice po¬
put gratum erit uoti sibi quisq credi ⁊ habi¬
ta fides ip̃am plerumq obligat sidem. Mmi¬
stĩum restituendoꝵ domos obsidum mͥmet
deposco ip̃e ut oꝑa quoq inpensa consilium
adiuuẽ meũ. ⁊ reisuapte natura grate qͣnͣtam
insuꝑ grãm possim additiam. homini ñ ad ce¬
tera punica ingenia callid̾o ut ꝑsuasit. nocte
dam progressꝰ ad hostium stationes conuentis
quib dam auxiliarib hispanis. ⁊ ab his ad scipi¬
onem ꝑductus quid adferret expͥmit. fide accep-¬
ta dataq: ac loco ⁊ tempore constituto ad obsi¬
des tradendossaguntum reddit: diem insequẽ¬
tem absumpsit cum bostare mandatis ad rem
agendam accipiendis dimissus cum se nocteitẽ
rum ut custodias ite. hostium falleret consti¬
tuisset. ad compositam cum hiiforam. gcͥitatis
custodib pueroꝵ. profectus ueluti ignarus in

Expanded text:
maximum nomen in ciuitatibus est suis, et publice pomaximum nomen in ciuitatibus est suis, et publice populis gratum erit. uolt sibi quisque credi et habita fides ipsam plerumque obligat fidem. ministerium restituendorum domos obsidum mihimet deposco ipse, ut opera quoque impensa consilium adiuuem meum et rei suapte natura gratae quantam insuper gratiam possim adiciam.' homini non ad cetera Punica ingenia callido ut persuasit, nocte clam progressus ad hostium stationes, conuentis quibusdam auxiliaribus Hispanis et ab his ad Scipionem perductus, quid adferret expromit et fide accepta dataque ac loco et tempore constituto ad obsides tradendos Saguntum redit. diem insequentem absumpsit cum Bostare mandatis ad rem agendam accirum, ut custodias hostium hostiurn falleret, constituisset, ad compositam cum iis ils horam excitatis custodibus puerorum profectus, veluti ignarus in
Abbreviated transcription (Latin):
gebat. ut quam marimum emolum̃tũ no¬
uis sociis eẽt. sircumspectis gͥ omnib que fortu¬
na potestatis eiꝰ poterat facere. obsidib potissimu
tradendis animũ adiecit. eam unã rem maxĩe
ratus conciliaturam romanis pͥncipũ hispa¬
ne amicitiam. S cum inius sul bostaris pre-¬
fectis satisseiret. nichil obsidum custodes fac¬
ip̃m arte ad greditur: castra extra urbem in ip-¬
so litore habebat bostar ut additum ex parte in¬
terducẽt romanis. Ibi eum in secretum abduc¬
tum uelut ignorantẽ. monet in quo statu sit
res. metumꝯtinuisse ad eam diem hispaniarũ
animos quia procul romani abeẽnt. nunc cis
hib̾m castra romana eẽ artem tutam ꝑfugiũ¬
q nouas uolentib res. Itaq quos metus ñ te¬
neat. beneficio ⁊ gr̃a deuincendos ẽẽ Miranti
bostari ꝑcunctantiq qd̾ nam id subitũ tante
rer donum posset ẽẽ: obsides inquit in ciuita¬
tes remite. Inde pͥuatim parentib quorum

Expanded text:
gebat ut quam maximum emolumentum nogebat ut quam maximum emolumentum nouis sociis esset. circumspectis igitur omnibus quae fortuna potestatis eius poterat facere, obsidibus potissimum tradendis animum adiecit, eam unam rem maxime ratus conciliaturam Romanis principum Hispaniae amicitiam. sed cum iniussu Bostaris praefecti satis sciret nihil obsidum custodes facm arte adgreditur. castra extra urbem in ipso litore habebat Bostar ut aditum ea parte intercluderet Romanis. ibi eum in secretum abductum, uelut ignorantem, monet quo statu sit res: metum continuisse ad eam diem Hispanorum animos, quia procul Romani abessent; nunc cis Hiberum castra Romana esse, arcem tutam perfugiumque nouas uolentibus res; itaque quos metus non teneat beneficio et gratia deuinciendos esse. miranti Bostari percontantique quodnam id subitum tantae rei donum posset esse, 'obsides' inquit, 'in ciuitates remitte. id et priuatim parentibus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
insa. cum magna leticia cuuũ socioꝵ ꝙ por¬
tum tarraconis ex alto tenuit. Ibi milite expo¬
sito ꝓfectus scipio. frĩs coniungit᷑ ac deinde
cõmum ammo consilioq gerebant bellum
Occupatis gͥ carhaginiensib celtibico belb.
haud cunctant̃ hib̃m trangrediunt᷑. neul¬
lo uiso hoste. saguntũ ꝑgunt ire. qd ibiob.¬
sides totuis hispanie traditos ab hannibale sa¬
maerat modico marce custodiri presidio Id
unum pignus inclinatos ab romana sociefa¬
tã omnnium hispanie ppłoꝵ animos morbant᷑
ne sangume lib̾oꝵ suoꝵ culpa defectionis luere¬
tur. Eouincło hispaniam uir unus sollercia ma¬
gis quam fideli consilio ex societate duxerat. sa¬
gunti nobilis hispanus fidus añ penis. tum qͣli¬
aplerumq sunt barbaroꝵ ingenia cum fortuna
mutaurat fidẽ seterum transfugam sine mag-¬
ne rei proditioneuenientẽ ad hosteᷤᷤ. nicħ alind
quam unũ uileatq infame corpusẽe ratꝰ. ida¬

Expanded text:
uisa cum magna laetitia ciuium sociorumque poruisa cum magna laetitia ciuium sociorumque portum Tarraconis ex alto tenuit. ibi milite exposito profectus Scipio fratri se coniungit, ac deinde communi animo consilioque gerebant bellum. occupatis igitur Carthaginiensibus Celtiberico bello haud cunctanter Hiberum transgrediuntur nec ullo uiso hostes Saguntum pergunt ire, quod ibi obsides totius Hispaniae traditos ab Hannibale fama erat modico in arce custodiri praesidio. id unum pignus inclinatos ad Romanam societatem omnium Hispaniae populorum animos morabatur, ne sanguine liberum suorum culpa defectionis lueretur. eo uinculo Hispaniam uir unus sollerti magis quam fideli consilio exsoluit. Abelux erat Sagunti nobilis Hispanus, fidus ante Poenis; tum, qualia plerumque sunt barbarorum ingenia, cum fortuna mutauerat fidem. ceterum transfugam sine magnae rei proditione uenientem ad hostes nihil aliud quam unum uile atque infame corpus esse ratus, id a
Abbreviated transcription (Latin):
sus eos trib milib cum expeditis auxiliis ab
scipione missiᷤ. leui certamine ut tumultua¬
riam manũ fudere. omnib occisis. quibdã
captis. magnaq parre armis exusta. Hic tam̃
tumultus cedentem ad occeanum hasdru¬
balem. cis hib̃m ad sotios tutandos retraxit.
Castra punica magro lergauonensiũ castra
romana ad nouam classem erant: cũ fama
repens alio aũtre bellũ. Celtib̾iqͥ pͥncipes regio
misso auscipione exciti arma capiunt ꝓum¬
ciamq carthaginiensium ualido exertitum
uadunt tria oppida ui expugnant. Indecum
ip̃o hasdrubale duob preliis egregie pugrã.¬
tes quindecim milia hostium occidunt. uii
milia. cũmultis militarib signis capuint.
hocstatu rerum in hispania: p. scipio in pro¬
iunciam uenit ꝓrogato pꝰ consulatũ imꝑio
ab senatu missus. cum .xxx. longis nauib ⁊
octo milib militum magnoꝰ cõmeatu aduet¬
to. Ea classis ingens agmine onerarioꝵ ꝓ cul

Expanded text:
sus eos tribuni militum cum expeditis auxiliis a sus eos tribuni militum cum expeditis auxiliis a Scipione missi, leui certamine ut tumultuariam manum fudere mille hominibus occisis, quibusdam captis, magnaque parte armis exuta. hic tamen tumultus cedentem ad Oceanum Hasdrubalem cis Hiberum ad socios tutandos retraxit. castra Punica in agro Ilergauonensium, castra Romana ad Nouam Classem erant cum fama repens alio auertit bellum. Celtiberi, qui principes regionmisso a Scipione exciti arma capiunt prouinciamque Carthaginiensium ualido exercitu inuadunt. tria oppida ui expugnant; inde cum ipso Hasdrubale duobus proeliis egregie pugnantes, quindecim milia hostium occiderunt, quattuor milia cum multis militaribus signis capiunt. hoc statu rerum in Hispania P. Scipio in prouinciam uenit, prorogato post consulatum imperio ab senatu missus, cum triginta longis nauibus et octo milibus militum magnoque commeatu aduecto. ea classis ingens agmine onerariarum procul
Abbreviated transcription (Latin):
ciᷤᷤ maiore qͣm excontinenti preda parta cum
in nauesse recepissent. ex balealib insulis
legati pacẽ petentes ad scipionẽ uenerunt.
Inde flexa retro classis reditumq in citeriora.
lunt. multoꝵ ⁊ ultime hispanie legati con-¬
currerunt. S qui uere dicionis imꝑiiq ro-¬
mam facti sunt obsidib datis. ppłiampliuᷤᷤ
fuert .c. xͣx. mił. Igitur terrestrib qͦ copiis
fatis fidens romanus. usq ad saltum castu¬
lonensem ẽprogressus. hasdrubal in lusita¬
niam ac ꝓpuis occeanum concessit. Quietũ
unde fore uidebat᷑ reliquum estatis tempꝰ.
finsset q ꝑ penum hostem. S p̃terquam
quod ipsoꝵ hispanoꝵ inquieta auida q in
nouas res sunt ingenia: mandoniꝰ in nobilis¬
ꝙ qui antea ilergetum regl̃s fuerat. postqͣm
romani ab saltu recessere ad maritimã oram.
concitis ppłarib in agrum paccatum socioꝵ
romanoꝵ ad ppłandum uenerunt. Ad uer¬

Expanded text:
cis maiore quam ex continenti praeda parta cum cis maiore quam ex continenti praeda parta cum in naues se recepissent, ex Baliaribus insulis legati pacem petentes ad Scipionem uenerunt. inde flexa retro classis reditumque in citeriora lunt, multorum et ultimae Hispaniae legati concurrerunt; sed qui uere dicionis imperiique Romani facti sunt obsidibus datis, populi amplius fuere centum uiginti. igitur terrestribus quoque copiis satis fidens Romanus usque ad saltum Castulonensem est progressus; Hasdrubal in Lusitaniam ac propius Oceanum concessit. quietum inde fore uidebatur reliquum aestatis tempus fuissetque per Poenum hostem; sed praeterquam quod ipsorum Hispanorum inquieta auidaque in nouas res sunt ingenia, Mandonius Indibilisque, qui antea Ilergetum regulus fuerat, postquam Romani ab saltu recessere ad maritimam oram, concitis popularibus in agrum pacatum sociorum Romanorum ad populandum uenerunt. aduer
Abbreviated transcription (Latin):
ter in secuti trepidam hostium classem. na-¬
ueᷤᷤ omneᷤᷤ q̃ ñ aut ꝑfringebant proraslito¬
reis mlisas aut carmas firerant uadis reli¬
rimum eius uictorie fuit. s quod una leui
pugna toto eius oremari potiti erant. Itaq
ad onustam classem ꝓfecti: escensio abna¬
uib in terram factam. sum urbem ui cepis¬
sent. captãꝙ diripuissent. carthaginem inde
petunt atq omnẽ agrum circa deppłati. po-¬
stremo tecta qͦ incomta muroportisq incen¬
derunt. Inde iam preda grauis ad longunti¬
cam ꝑuenit classis ubi ui magnas parteͤs ad
rem nauticam. congestam ab hasdrubale ꝙ
satis in usum fuit sublato ceterum omne
incensum ẽ. Nec continentis mͦ ꝑiectasoras.
s mebusum insulam transmissũ. Ubi urbe
que caput insule ẽ biduum nec quicquam
sũmo labore oppugnata. ubi in spem irritã
frustra teri tempus animadu̾sum ẽ: ad ppła¬
tionẽ agri uersi direptis aliquot incensis q ui¬

Expanded text:
ter insecuti trepidam hostium classem nater insecuti trepidam hostium classem naues omnes, quae non aut perfregerant proras litori inlisas aut carinas fixerant uadis, relirimum eius uictoriae fuit sed quod una leui pugna toto eius orae mari potiti erant. itaque ad Onusam classe prouecti; escensio ab nauibus in terram facta. cum urbem ui cepissent captamque diripuissent, Carthaginem inde petunt, atque omnem agrum circa depopulati postremo tecta quoque coniuncta muro portisque incenderunt. inde iam praeda grauis ad Longunticam peruenit classis, ubi uis magna sparti <erat> ad rem nauticam congesta ab Hasdrubale. quod satis in usum fuit sublato ceterum omne incensum est. nec continentis modo praelecta est ora, sed in Ebusum insulam transmissum. ibi urbe, quae caput insulae est, biduum nequiquam summo labore oppugnata, ubi in spem inritam frustra teri tempus animaduersum est, ad populationem agri uersi, direptis aliquot incensisque ui
Abbreviated transcription (Latin):
eterra quam in pugna euntium mͦ Uix dũ
omnes conscenderant cũ aliis resolutis oris ĩ
ãchoram se ueherent. alii ne quid teneat an¬
agendo militũ apꝑatui nautica minist̾ia im¬
pediunt᷑. Trepidatione nautarum caꝑe ⁊ ap-¬
tare arma miles ꝓhibebant᷑. Etiam romanꝰ
ñ appropinquabat mͦ. s direxerat. etiam in
pugnam naues. Itaq ñ ab hoste. ⁊ p̃lio mag̃
peni qͣm suomet ipsitumultu turbatiet
temptata ueriꝰpugna qͣminita in fugam
au̾terunt classem. Et cum adu̾si ad nisos la¬
to agminei tam multis simul uenientib
haud sane intrabiles eẽnt: in litus passim
naues egerunt. atq alii uades. alii siccolit¬
tore excepti. partim armati. partim mnerme ᷤᷤ
ad instructam ꝑ litus aciem suoꝵ ꝑfugẽ.
Due tam̃ pͥmo concursu capte erant puni¬
ce naues : iiii. supp̃sse. Romani qͣm quam
terra hostiũ erat. armatã q aciem toto p̃¬
tentam in lutore cernebant. haud cunctan¬

Expanded text:
e terra quam in pugnam euntium modo. uixdum e terra quam in pugnam euntium modo. uixdum omnes conscenderant cum alii resolutis oris in ancoras euehuntur, alii, ne quid teneat, anagendo militum apparatu nautica ministeria impediuntur, trepidatione nautarum capere et aptare arma miles prohibetur. et iam Romanus non appropinquabat modo sed direxerat etiam in pugnam naues. itaque non ab hoste et proelio magis Poeni quam suomet ipsi tumultu turbati, temptata uerius pugna quam inita in fugam auerterunt classem; et, cum aduersi amnis os lato agmini et tam multis simul uenientibus haud sane intrabile esset, in litus passim naues egerunt, atque alii uadis, alii sicco litore excepti, partim armati, partim inermes ad instructam per litus aciem suorum perfugere; duae tamen primo concursu captae erant Punicae naues, quattuor suppressae. Romani, quamquam terra hostium erat armatamque aciem toto praetentam in litore cernebant, haud cunctan
Abbreviated transcription (Latin):
cautosq uniu̾so simul esfuso terrore oppͥme¬
ret sublatis anchoris ad hostem uadit. Mul¬
tasi locis altis positas turres hifpania ht̃
quib ⁊ specłis ⁊ ꝓ pugnacłis adu̾sus latrones
utuntur. Inde primo conspectis hostiũ nauib
datum signum hasdrubaliẽ. tumultusq pͥ¬
us in terra ⁊ castris qͣm ad mare ⁊ ad naues ẽ
ortus. ñdum aut pulsure moꝵ strepituq ali¬
o nautico exaudito. aut aꝑientib classem ꝓ-¬
monturiis. cum repente eques alius suꝑ aliũ
ab hasdrubale missus uagos in littore quietoᷤᷤ¬
q in tentoriis suis nicħ minus qͣm hostẽ aut
p̃lium eod die expectantes conscendẽ naues
ꝓpere atq arma caꝑe iubet. classem romanã
iam haud procul portum ẽẽ. Hec equites di¬
missi passim imꝑabant. Mox hasdrubal
ip̃e cum omni ex̾citu ad erat. uarioq omĩa
tumultu strepunt. ruentib in nauessimł¬
in remigib militibq fugientium magis

Expanded text:
cautosque uniuerso simul offuso terrore opprimecautosque uniuerso simul offuso terrore opprimeret, sublatis ancoris ad hostem uadit. multas et locis altis positas turres Hispania habet, quibus et speculis et propugnaculis aduersus latrones utuntur. inde primo conspectis hostium nauibus datum signum Hasdrubali est, tumultusque prius in terra et castris quam ad mare et ad naues est ortus, nondum aut pulsu remorum strepituque alio nautico exaudito aut aperientibus classem promunturiis, cum repente eques alius super alium ab Hasdrubale missus uagos in litore quietosque in tentoriis suis, nihil minus quam hostem aut proelium eo die exspectantes, conscendere naues propere atque arma capere iubet: classem Romanam iam haud procul portu esse. haec equites dimissi passim imperabant; mox Hasdrubal ipse cum omni exercitu aderat, uarioque omnia tumultu strepunt ruentibus in naues simul remigibus militibusque, fugientium magis
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dum quippe quam mouendo atq agendo
ac respirasse. Hac ne qui qͣm p̃monito magistro
equitum: romam ẽ ꝓfectus. Principio estatis
qua hec gere bantur. in hispania qͦ terra
mariq ceptum bellum ẽ. Hasdrubal ad eum
nauium numerum. quem afratre instructũ
ꝑatum q acceꝑat .x. adiecit. Quadraginta na¬
uium classem himilconi tradit. atq ita cartha¬
ginẽ ꝓfectus. nauib ꝓpe t̾ram ex̾citum in lito¬
re ducebat. ꝑatus confligere quamcũq parte
copiarum hostis occurrisset. Cñ. scipio pꝰqͣm
mouisse ex hib̃nis hostem audiuit. pͥmo idẽ
consilii fuit. demñ minus terra ꝓpt̾ ingentem
famã nouoꝵ auxilioꝵ concurtere ausus de¬
um classe ire obuiam hosti ꝑgiti Altero ab
stantem ab hostio hibi amnis ꝑuenit. Inde
due massiliensium specłatorie pͣmisse retułẽ
classem in punicam stare in hostio fluminiᷤ.
castraq in ripa posita Itaq ut in ꝓuidos in¬

Expanded text:
interdum quiete quam mouendo atque agendo interdum quiete quam mouendo atque agendo us,—haec nequiquam praemonito magistro equitum Romam est profectus. principio aestatis qua haec gerebantur in Hispania quoque terra marique coeptum bellum est. Hasdrubal ad eum nauium numerum, quem a fratre instructum paratumque acceperat, decem adiecit; quadraginta nauium classem Himilconi tradit atque ita Carthagine profectus nauibus prope terram, exercitum in litore ducebat, paratus confligere quacumque parte copiarum hostis occurrisset. Cn. Scipio postquam mouisse ex hibernis hostem audiuit, primo idem consilii fuit; deinde minus terra propter ingentem famam nouorum auxiliorum concurrere ausus, deum classe ire obuiam hosti pergit. altero ab stantem ab ostio Hiberi amnis peruenit. inde duae Massiliensium speculatoriae praemissae rettulere, classem Punicam stare in ostio fluminis castraque in ripa posita. itaque ut improuidos in
Abbreviated transcription (Latin):
hauil quaqͣm pari certamine digressi hispa¬
n fere om̃s incolumes: romami aliquot suisa¬
missis in castra contenderunt. fabius quoꝙ
mouit eastra transgressusq saltum suꝑ alilã
loco alto acmunito consedit. Tum ꝑ sannũ
romam sepetere simulans hannbalulq in
pelignos ppłabundus. redist. fabius meduil
inter host̾um agiñ urbemq romam iugis du-¬
cebat nec assistens nec congrediens. Expelignis
peniᷤflexit iter. retro q apuliam repetens. gle-¬
ronum ꝑuenit urbem metu quia cõllapsa
ruinis pars menium erat. absius desertam.
Dictator illarmato agro castra cõmuniit. Iñ
sacroꝵ causa romam reuocatus. ñ imꝑio mͦs
consilio etiam acꝓpe p̃cib agens cum magi¬
stro equitum ut plus consilio quam fortune
confidat:⁊ se potiꝰducẽꝗͣ sempronium flamini¬
um q imitet᷑ nenicħ actum censceret extracta
ꝓpe estate ꝑ ludificationẽ hostis medica qͦ pluᷤ

Expanded text:
haudquaquam pari certamine digressi, Hispahaudquaquam pari certamine digressi, Hispani fere omnes incolumes, Romani aliquot suis amissis in castra contenderunt. Fabius quoque mouit castra transgressusque saltum super Allifas loco alto ac munito consedit. tum per Samnium Romam se petere simulans Hannibal usque in Paelignos populabundus rediit; Fabius medius inter hostium agmen urbemque Romam iugis ducebat nec absistens nec congrediens. ex Paelignis Poenus flexit iter retroque Apuliam repetens Gereonium peruenit, urbem metu, quia conlapsa ruinis pars moenium erat, ab suis desertam: dictator in Larinate agro castra communiit. inde sacrorum causa Romam reuocatus, non imperio modo sed consilio etiam ac prope precibus agens cum magistro equitum, ut plus consilio quam fortunae confidat et se potius ducem quam Sempronium Flaminiumque imitetur: ne nihil actum censeret extracta prope aestate per ludificationem hostis; medicos quoque plus
Abbreviated transcription (Latin):
tium miracło atoniti constiterunt. Deide ut
humana apparuit frax. tum uõ insidias rati
ẽẽ. cum maiore metu concitant se in fugam
leui qͦ armature hostium incurrẽ. seterũ nox
equato timore. neutros pugnam incipientis
ad lucem tenuit. Interea toto agmine hanm¬
bal transducto ꝑ saltum. ⁊ quibdam in ip̃d
saltu hostium oppressis in agro albano posuit
castra. Hunc tłmulium sensit fabius. Ceterum
⁊ insidias eẽ ratus ⁊ ab nocturno utiq abhor¬
rens certamine suos mumͣtis tenuit. Luce pͥma
sub iugo montis p̃lium fuit. quo int̾clusam
a suis leuem armaturam facile ⁊ enĩ numero
aliquãtum p̃stabant romani suꝑassent: ñ
hispanoꝵ cohors ad id ipsum remissa ab han¬
nibale ꝑuenisset. Ca ad suetior montib ⁊ ad
concursandum ĩter saxa rupesq aptior acle¬
uiorq cum uelocitate corpoꝵ tum armorũ
habitu campestrem hostem grauem armis
statarium ꝙ⁊ pugne genere facile elusit Ita

Expanded text:
tium miraculo attoniti constiterunt; deinde ut tium miraculo attoniti constiterunt; deinde ut humana apparuit fraus, tum uero insidias rati esse, cum maiore tumultu concitant se in fugam. leui quoque armaturae hostium incurrere; ceterum nox aequato timore neutros pugnam incipientes ad lucem tenuit. interea toto agmine Hannibal transducto per saltum et quibusdam in ipso saltu hostium oppressis in agro Allifano posuit castra. hunc tumultum sensit Fabius; ceterum et insidias esse ratus et ab nocturno utique abhorrens certamine, suos munimentis tenuit. luce prima sub iugo montis proelium fuit, quo interclusam ab suis leuem armaturam facile etenim numero aliquantum praestabant Romani superassent, nisi Hispanorum cohors ad id ipsum remissa ab Hannibale superuenisset. ea adsuetior montibus et ad concursandum inter saxa rupesque aptior ac leuior cum uelocitate corporum, tum armorum habitu, campestrem hostem, grauem armis statariumque, pugnae genere facile elusit. ita
Abbreviated transcription (Latin):
hoste insessos. Primis tenebris silentio mota ca¬
stra. boues aliquanto antesigna acti. Ubi ad ra¬
dices montium uiasq angustas uentum est.
signum extimplo datur. ut accensis cornib
armenta id in adu̾sos concitent᷑ montis. ⁊ metuᷤ
ip̃e relucentis flãme ex capite calorq iam ad
uiuum du adimaq cornuum adueniens.
uelut stimulatos furore agebat. boues quo re¬
pente discursu haud secus qͣm silius montib¬
q accensi omna curũ uirgulta ardere captũ¬
que itaꝙ ueratio excitans flãmam. hominũ
passim discurrentium sp̃emp̃bebat. Qui ad tnͣ¬
situm saltus insidendoᷤ locatierant. ubi in sum¬
mis montib ac suꝑ se quosdam ignes conspexe¬
rint. circumuentos se ẽẽ ratip̃sidio excessere. qua
ingens emicabat flãma uelut tutissimũ iter
petentes sũma montiũ uiga tñ in quosdam
boues palatos asius gregib inciderunt. Et pri¬
mo cum ꝓcul cernerent. ueluti flãmas spiran¬

Expanded text:
hoste insessos. primis tenebris silentio mota cahoste insessos. primis tenebris silentio mota castra; boues aliquanto ante signa acti. ubi ad radices montium uiasque angustas uentum est, signum extemplo datur, ut accensis cornibus armenta in aduersos concitentur montes; et metus ipse relucentis flammae a capite calorque iam ad uiuum ad imaque cornua ueniens uelut stimulatos furore agebat boues. quo repente discursu, haud secus quam siluis montibusque accensis, omnia circum uirgulta ardere; capitumque inrita quassatio excitans flammam hominum passim discurrentium speciem praebebat. qui ad transitum saltus insidendum locati erant, ubi in summis montibus ac super se quosdam ignes conspexere, circumuentos se esse rati praesidio excessere. qua minime densae micabant flammae, uelut tutissimum iter petentes summa montium iuga, tamen in quosdam boues palatos a suis gregibus inciderunt. et primo cum procul cernerent, ueluti flammas spiran
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ samniumr ⁊ tm̃ abtergo diuitum socioꝵ ro¬
manis cõmeatus subuehẽt peni̾s tunc inter for¬
tune minas saxa ac literne harenas stagna q ⁊
ꝑhorridas situ hib̾naturus eẽt. Nec hanmba¬
lem fefellit suis se artib peti. Itaq cum ꝑ casili¬
num euadere ñ posset. petendiq montes ⁊ u¬
gum callicłe suꝑandum ẽẽt. nec ubi romanus
inclusum uallib agmen. ad grederet᷑ ludibͥum
ocłoꝵ spẽm t̾ribilem ad frustandum hostem
comm̃tꝰ pͥncipio noctis furtim succedere ad mõ¬
tes statuit. Fallacis consilii talis appatus fuit.
faces undiq ex agris collecte fascesq uirgarum
atq andasarm̃ta p̃ligant᷑ q cornib boum qͦs
domitos indomitosq multos inter ceterã agre¬
stem p̃dam agebat. ad duo milia ferme boum
effecta. Ha̾drubaliq negotium datum. ut pri¬
mis tenebris nocꝰas id arm̃tum accensis cornib:
ad montis agere maxime siposs suꝑ saltus ab

Expanded text:
et Samnium et tantum ab tergo diuitum sociorum Roet Samnium et tantum ab tergo diuitum sociorum Romanis commeatus subueheret, Poenus inter Formiana saxa ac Literni harenas stagnaque et per horridas siluas hibernaturus esset; nec Hannibalem fefellit suis se artibus peti. itaque cum per Casilinum euadere non posset petendique montes et iugum Calliculae superandum esset, necubi Romanus inclusum uallibus agmen adgrederetur, ludibrium oculorum specie terribile ad frustrandum hostem commentus, principio noctis furtim succedere ad montes statuit. fallacis consilii talis apparatus fuit. faces undique ex agris collectae fascesque uirgarum atque aridi sarmenti praeligantur cornibus boum, quos domitos indomitosque multos inter ceteram agrestem praedam agebat. ad duo milia ferme boum effecta, Hasdrubalique negotium datum ut nocte id armentum accensis cornibus ad montes ageret, maxime, si posset, super saltus ab
Abbreviated transcription (Latin):
quitum circumuenti occidunt᷑. Ceteri estuso
rursus cursu calles pͥmũ: iñ ꝓpe inuiis callib
ad dictatorem ꝑfugerunt. Eo forte die minu¬
tiꝰ se coniunxerat fabio missus ad firmandũ
p̃sidio ⁊ saltum qui suꝑ terracinam in arcas
coactus fauces ĩminet marine adminuisse pe¬
nuᷤ apie limite. ꝑuenire in agrum romanum
posset. coniunctis ex̾citib dictator ac mag̃. eqͥ-¬
tum castra in uiam deferunt. quahannibal
ducturus erat. Duo iñ milia hostes aberant.
Postero die pem quoquie interbina castra e¬
rat agmine compleuere. cum romani sub ipso
constitissent uallohaũ dubie equiore loco. sucreᷤᷤ¬
sit tñ penꝰ ꝯ expediti᷑ peditibꝰ equitib q ad sa¬
cessendum hostem. carͣum penr⁊ ꝓcurandore¬
cipiendo q sese pugnauere. restitt suo loco ro¬
mana acies. Lenta pugna ⁊ exdictatoris magiᷤᷤ
nis . d. ccc. hostium cecidere. Inclusus m̃ uideri
hannibalut ad casilinum obsessã cũ capuã

Expanded text:
quitum circumuenti occiduntur; ceteri effuso quitum circumuenti occiduntur; ceteri effuso rursus cursu Cales primum, inde prope inuiis callibus ad dictatorem perfugerunt. eo forte die Minucius se coniunxerat Fabio missus ad firmandum praesidio saltum, qui super Tarracinam in artas coactus fauces imminet mari, ne ab Sinuessa Poenus Appiae limite peruenire in agrum Romanum posset. coniunctis exercitibus dictator ac magister equitum castra in uiam deferunt qua Hannibal ducturus erat; duo inde milia hostes aberant. postero die Poeni quod uiae inter bina castra erat agmine compleuere. cum Romani sub ipso constitissent uallo haud dubie aequiore loco, successit tamen Poenus cum expeditis equitibusque ad lacessendum hostem. carptim Poeni et procursando recipiendoque sese pugnauere; restitit suo loco Romana acies; lenta pugna et ex dictatoris magis Romanis, octingenti hostium cecidere. inclusus inde uidere Hannibal uia ad Casilinum obsessa, cum Capua
Abbreviated transcription (Latin):
diuiditur ip̃e iugis hisdem exercitum reducit
hostilio mãrtinio. Qui ex turba iuuenum
audientium sepe ferocit̾ concionantem ma¬
gistrum equitum ꝓgressus pͥmo exploratoriᷤ
mͦ ut ex tuto specularet᷑ hostem. ubi uagos
cos occidit: extimplo occupatus certamine ẽ
animus exciduntq p̃cepta dictatoris qui qͣm
tuto posset progressu prius recipere sese uisse¬
rat. quam in conspectum hostium ueniret.
Numide alii atq alii occursantes refugien¬
tesq ad castra ꝓpe ip̃m cum fatigatione equoꝵ
atq hominũ ꝑtrah̾e. Inde carhalopenes quẽ
sũma equestris imꝑii erat. concitatis equis in¬
uectus cum pͥusqͣm ad comiectũ ueniret auer¬
tisset hostes. quinq ferme milia continenti
cursu secutus ẽ sugientis. Mancinus pꝰquam
nec hostem desistere sequi. nec spem uidit effu¬
giendi ẽẽ. cohortatus suos in prelium rediit
omĩ parte uirium impar. Itaq ip̃e ⁊ delectie¬

Expanded text:
diuidit; ipse iugis iisdem exercitum reducit, diuidit; ipse iugis iisdem exercitum reducit, Hostilio Mancino . qui ex turba iuuenum audientium saepe ferociter contionantem magistrum equitum, progressus primo exploratoris modo ut ex tuto specularetur hostem, ubi uagos cos occidit, extemplo occupatus certamine est animus excideruntque praecepta dictatoris, qui quantum tuto posset progressum prius recipere sese iusserat quam in conspectum hostium ueniret. Numidae alii atque alii, occursantes refugientesque, ad castra prope eum cum fatigatione equorum atque hominum pertraxere. inde Carthalo, penes quem summa equestris imperii erat, concitatis equis inuectus, cum priusquam ad coniectum teli ueniret auertisset hostes, quinque ferme milia continenti cursu secutus est fugientes. Mancinus postquam nec hostem desistere sequi nec spem uidit effugiendi esse, cohortatus suos in proelium rediit, omni parte uirium impar. itaque ipse et delecti e
Abbreviated transcription (Latin):
debatur tribunoꝵ equitumq romanoꝵ.
multitudo:⁊ ad aures qͦ militum dicta fe¬
rotia uoluebant᷑ Ac similitaris suffragii
res eẽt. haud dubie ferebant minutium fa¬
bio duci p̃laturos. Fabiuis pariter inter suos
haud minus qͣm in hostes intentꝰ. pͥus ab aliis
inuictum animũ prestat. qͣmquam probe
scit ñ in castris mͦ suiss iam etiam rome in¬
fam̃ suam cunctationẽ eẽ obstinatꝰ tam̃ teno¬
re eodem consilioꝵ estimantis reliqua extrar̃
ut hannibal destitutus abspe sũma appeti¬
ti certaminis. iam hib̃nis locum circumspec¬
taret: quia ea regio presentis erat copie non
ppetue abuste umeeq ⁊ consilia omnia mag̃
amenis quam necellariis frutib. Hec ꝑetplo¬
ratores relata fabio cum satis sciret ꝑ easdem
angustias quib intrauerat falernum agrũre¬
diturum gallicanum montẽ ⁊ caᷤsilinũ occu
pat modicis presidiis. que urbs uulturno flu¬
mine dirempta a falernum a campano agro

Expanded text:
debatur tribunorum equitumque Romanorum debatur tribunorum equitumque Romanorum multitudo, et ad aures quoque militum dicta ferocia euoluebantur; ac si militaris suffragii res esset, haud dubie ferebant Minucium Fabio duci praelaturos. Fabius pariter in suos haud minus quam in hostes intentus, prius ab illis inuictum animum praestat. quamquam probe scit non in castris modo suis sed iam etiam Romae infamem suam cunctationem esse, obstinatus tamre eodem consiliorum aestatis reliquum extraxit, ut Hannibal destitutus ab spe summa ope petiti certaminis iam hibernis locum circumspectaret, quia ea regio praesentis erat copiae, non perpetuae, arbusta vineaeque et consita omnia magis amoenis quam necessariis fructibus. haec per exploratores relata Fabio. cum satis sciret per easdem angustias quibus intraverat Falernum agrum rediturum, Calliculam montem et Casilinum pat modicis praesidiis, quae urbs Uolturno flumine dirempta Falernum a Campano agro
Abbreviated transcription (Latin):
lium ianicłm ubi sedens ꝓspectaret hostem.
descendit. in equum. atq ip̃o illo die media
in urbe que nunc busta gallica sunt.⁊ po¬
stero die citra gabios cicidit galloꝵ legiones.
Qͥd post multos annos cum ad furcłas caudi¬
nas ab samnite hostes sub iugum missi sumꝰ.
utrum tandem. L. papirius. cursor uiga sam¬
ni ꝑlustrando. an luceriam p̾mendo obsiden¬
doq ⁊ lacessendo uictorem hostem depulsũ
aromanis ceruicib ugum: suꝑbo samniti
imposuit: mͣ .c. luctatio que alia res quam
celeritas uictoriam dedit. quod postero die ꝗͣ
hostem uidit. dassem grauem cõmeatib im¬
peditam suo ⁊ ip̃am instrum̃to atq apꝑatu
opp̃ssite Stultitia ẽ sedendo aut uotis debella¬
ricredere posse. armari copias oportet ⁊ dedu¬
cendas in equum. ⁊ uircum uiro congredaris.
audendo atq augendo res romana creuit
ñ hissẽsibꝰ. siliisq que timidi cauta uocant.
Hec uelut continuanti minutio. circũ fun¬

Expanded text:
ltum Ianiculum ubi sedens prospectaret hostem, ltum Ianiculum ubi sedens prospectaret hostem, descendit in aequum atque illo ipso die media in urbe, qua nunc busta Gallica sunt, et postero die citra Gabios cecidit Gallorum legiones. quid? post multos annos cum ad Furculas Caudinas ab Samnite hoste sub iugum missi sumus, utrum tandem L. Papirius Cursor iuga Samni perlustrando an Luceriam premendo obsidendoque et lacessendo uictorem hostem depulsum ab Romanis ceruicibus iugum superbo Samniti imposuit? modo C. Lutatio quae alia res quam celeritas uictoriam dedit, quod postero die quam hostem uidit classem grauem commeatibus, impeditam suomet ipsam instrumento atque apparatu, oppressit? stultitia est sedendo aut uotis debellari credere posse. arma capias oportet et descendas in aequum et uir cum uiro congrediaris. audendo atque agendo res Romana creuit, non his segnibus consiliis quae timidi cauta uocant.' haec uelut contionanti Minucio circumfun
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt: eam nunc plenã hostium numida¬
rũq ac mauroꝵ iam factam uideamus. Q
mͦ saguntũ oppugnari indignando ñ hoĩes
tm̃ s federa ⁊ deos sciebamus. tandẽtem me¬
na romane colome ⁊ hannibalem lecti spa¬
tamus. fumus ex incendiis iullarum agroꝵ¬
q mocłos atq hora uenit. strepunt aures
clamorib plorantiũ socioꝵ sepius nos qͣm
deoꝵ inuocantium opem. Nos hic pecorũ
mͦ ꝑestiuos saltus deuiasq calles excitũ du¬
cimus. conditi nubib siluisq. Si ħ mͦ ꝑagã¬
do cacumina saltus q furius recipere agal̃
urbem uoluisset. quo hic nouus camillus no¬
bis dictator unicus in reb affectis quesitus.
italiam ab hannibale recuꝑare parat: gal¬
loꝵ romaeẽt. qͣm ueor nesit cunctantib.
nob hannibali hac penis totiens seruaiuint
maiores nr̃i. S uir ac uere romanus quo die
dictatorẽ eum ex auctoritate patrum uissuq
ppłi dictum ueios allatum ẽ. Cum eẽt satisa¬

Expanded text:
xerint, eam nunc plenam hostium Numidaxerint, eam nunc plenam hostium Numidarumque ac Maurorum iam factam uideamus? qui modo Saguntum oppugnari indignando non homines tantum sed foedera et deos ciebamus, scandentem moenia Romanae coloniae Hannibalem laeti spectamus. fumus ex incendiis uillarum agrorumque in oculos atque ora uenit; strepunt aures clamoribus plorantium sociorum, saepius nostram quam deorum inuocantium opem; nos hic pecorum modo per aestiuos saltus deuiasque calles exercitum ducimus, conditi nubibus siluisque. si hoc modo peragrando cacumina saltusque M. Furius recipere a Gallis urbem uoluisset, quo hic nouus Camillus, nobis dictator unicus in rebus adfectis quaesitus, Italiam ab Hannibale reciperare parat, Gallorum Roma esset, quam uereor ne sic cunctantibus nobis Hannibali ac Poenis totiens seruauerint maiores nostri. sed uir ac uere Romanus, quo die dictatorem eum ex auctoritate patrum iussuque populi dictum Ueios allatum est, cum esset satis a