comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
haec lex ostendit quorum iuris
conditorum sententiȩ ualeant :
Hocest papiani pauligai ulpiani
modestini scaebolȩ sabini iuliani
ati manli quorum si fuerint
prolatae diuersae sententiae ubi
maior numerus unũ senserit uincͥt.
Quodsi forsitana equalis numerus
in utraq parte siteius partis prae¬
cedat auctoritas inqua papianus
cum aequalinu mero senserit qui¬
aut singulos papianus uincit. Ita
cedit duobus scaebol& sabinus
iulianus atq. marcellus insuis cor¬
porib non inuoniuntur. sed inprȩ¬
fatorum opere tenentur in serti
gregorianum uero & hermoge¬
nianum: ideo lexista praeterut
qui a suis aucr. uub: confirman¬
tur exlege priori subutulo de
constitutionibus principum &e
dictis. Sed ex his omnibus iuris
consultoribus & gregoriano
hermogeniano gaio papiano
& paulo quae necessaria causis prȩ¬
sentium temporum uidebantur

Expanded text:
Haec lex ostendit, quorum iuris conditorum sententiae valeant, hoc est Papiniani, Pauli, Gai, Vlpiani, Modestini, Scaevolae, Sabini, Iuliani atque Marcelli: quorum si fuerint prolatae diversae sententiae, ubi maior numerus unum senserit, vincat. Quod si forsitan aequalis numerus in utraque parte sit, eius partis praecedat auctoritas, in qua Papinianus cum aequali numero senserit: quia ut singulos Papinianus vincit, ita cedit duobus. Scaevola, Sabinus, Iulianus atque Marcellus in suis corporibus non inveniuntur, sed in praefatorum opere tenentur inserti. Gregorianum vero et Hermogenianum ideo lex ista praeteriit, quia suis auctoritatibus confirmantur ex lege priore sub titulo de constitutionibus principum et edictis. Sed ex his omnibus iuris consultoribus, ex Gregoriano, Hermogeniano, Gaio, Papiniano et Paulo, quae necessaria causis praesentium temporum videbantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Si quiscuiuscumq pudicitiam uiola¬
direpaonem ad miserit induplum
ulolente prac sumpta resticusa
duma pud prouinciae illius iudicem
negotium suum proponat
Omnem iacturam litis incurrat qui
non antemproprio foro iugauerius¬
Vt siperne glegentiam iudicis causa
difinita non fuerit tantum cum fisco
nostro iubemus exsoluere quantno
ipsares dequaagitur ualuissecognos¬
citur & qui consiliis suis adherento
exilio deputentur Mulier prone
pertinere Vbi depersonarum in¬
scriptione agitur uelmaiorcausa
practermissum officiales quinq libtas

Expanded text:
si quis cuiuscumque pudicitiam violadireptionem admiserit, in duplum violenter praesumpta restituadum, apud provinciae illius iudicem negotium suum proponat; et omnes iacturam litis incurrant, qui non ante in proprio foro iurgaveriQuod si per neglegentiam iudicis causa definita non fuerit, tantum eum fisco nostro iuhemus exsolvere, quantum res ipsa, de qua agitur, valuisse cognoscitur. Et qui consiliis suis adhaerent, exilio deputentur. 221. Quod perveniat, ubi de personarum inscriptione agitur vel maior causpraetermissum, officiales qui negotia
Abbreviated transcription (Latin):
hunc desuis editumerrorib tradant & cui pro¬
fessionescorum uel condiciones inscrinus eccle¬
e cõmemoratione priscarum le¬
gum quae iniuda eorumtrans gres¬
sombus promulgatae sunt atq de
nouella confirmatione earum.

Expanded text:
hunc de suis editum erroribus tradant, et ut prohunc de suis editum erroribus tradant, et ut professiones eorum vel conditiones in scriniis Ecclee commemoratione priscarum legum quae in Judaeorum 499 transgressionibus promulgatae sunt, atque de novella confirmatione earum.
Abbreviated transcription (Latin):
XVIIII Neuidaei administratoriousci subor dineuilico¬
rum atq actorumx p̃ianã familiam regere au¬
de ant& dedãnis eorũ quihis talia ordinanda in
territorus ad regninostridicionem pertinentib
ueniens ep̃o lociuel sacerdoti se praesentare ñ dif¬
feratuel quidhuic in toto obseruare conueniat
Qualiter concursus iudacorũ diebus
institutis ad ep̃m fieridebeat.
Ut quicumq iud acum secum obsequentem habu
da cos solis sacer dotibus debeatur.
Dedamnis sacerdotum ueliudicum qui iniu¬
da ei sinstituta legum adimptere distuler int
Neiudices quicquã deperfidorũ excessib. extra
sacerdotum conibentiã iudicare praesumant
Vtep̃itun cinmunes habeantur a d ãnis cũ eorũ
presbiteros eaquaeipsi noncorreerint ad
eosnon remiserint corrigenda
Dereseruata principib miserendi potestate
in his qui conuersi adfidẽ xp̃iueraciterfuerint

Expanded text:
r. Item ne Judaei administratorio usu sub ordine villicor. Item ne Judaei administratorio usu sub ordine villicorum atque actorum Christianam familiam regere audeant, et de damnis eorum qui his talia ordinanda injterritoriis ad regni nostri ditionem pertinentibus veniens episcopo loci vel sacerdoti se praesentare non differat, vel quid huic in toto observari conveniat. Item qualiter concursus Judaeorum diebus institutis ad episcopum fieri debeat. Item ut quicunque Judaeum secum obsequentem habuedaeos solis sacerdotibus debeatur. Item de damnis sacerdotum vel judicum qui in Judaeos instituta legum adimplere distulerint. Item ne judices quidquam de perfidorum excessibus extra sacerdotum conniventiam judicare praesumantpi tunc immunes habeantur a damnis, cum eorum presbyteres ea quae ipsi non correxerint ad 500 eos non remiserint corrigenda. Item de servata principibus miserendi potestate in his qui conversi ad fidem Christi veraciter fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
dacorũtrans gressorib promul gatȩsuntatq no
uella confirmatione earum
Deblas phematoribus scae trinitatis
Neiudaei autseaut suos filiosuel famulos
debaptisini gratia subtrahant
Neiuda eim ore suocaelebrent pascha uel car¬
nis circumcisiones exerceant acnechristianum
quemque a fidexp̃idimoueant.
Neiuda ei sabbata ca&erasque festiuitates
Neiud a eimoresuo diiudicentes cas
Neiuda ei ex propinquitate suis anguinis conu¬
bia ducant & utsinebenedictiones acerdotis
nubere non audeant.
N eiuda ei religioni nostrae in sultantes sectam
suam defendere audeanta cnefiderea fugientes
Neiud aei librosillos legere audeant quos xp̃iana¬
fides repudiat
non uelita sereicere mancipium xp̃ianum
debeant hiiqui &eis ad fidem uenientes
professionessuas dederint
diderin xp̃ianasiue depublicatorib eorum
Neiuda ei a quolib& potestate accepta extrare¬
gia mordinationẽ xp̃ianum quemq imperare
platere uel distringere audeant

Expanded text:
daeorum transgressionibus promulgatae sunt, atque de novella confirmatione earum. Item de blasphematoribus sanctae Trinitatis. ne Judaei aut se, aut filios suos, vel famulos a baptismi gratia subtrahant. Item ne Judaei more suo celebrent Pascha, vel carnis circumcisiones exerceant, ac ne Christianum quemquam a fide Christi dimoveant. ne Judaei Sabbata caeterasque festivitates Item ne Judaei more suo dijudicent escas. Item ne Judaei ex propinquitate sui sanguinis conbia ducant, et ut sine benedictione sacerdotis nubere non audeant. ne Judaei religioni nostrae insultantesuam defendere audeant, ac ne a fide refugientes iat. Item ne Judaei libros illos legere audeant quos Chrifides repudiat.non velit a se rejicere mancipium Christiandebeant his qui ex eis ad fidem venientes professiones suas dederint.diderint Christiana, sive de publicatoribus eorum. Item ne Judaei a quolibet potestate accepta extra regiam ordinationem Christianum quemque imperare, plectere vel distringere audeant.
Abbreviated transcription (Latin):
.XII
icoram hominib repestũ. Licri¬
mandacium &infamen facit&
damnis ad fligit. quanto magis indi¬
uina fallax fide peruentus nonerit

Expanded text:
in coram hominibus repertum mendacium et infamem facit et dampnis affligit, quanto magis in divina fallax fide praeventus, non erit
Abbreviated transcription (Latin):
ria uirgine. homo factus. passus
sub pontio pilato. sepultus testia
dieresurreit. a scendit incaelos
sed& addexteram patris. Iterum
uenturus ingloria iudicareuiuos
& mortuos. cuius regninonerit

Expanded text:
ria virgine homo factus. Passus sub Pontio Pilato. Sepultus. Tertia die resurrexit. Ascendit in coelos: sedet ad dexteram Patris. Iterum venturus est in gloria judicare vivos et mortuos. Cujus regni non erit
Abbreviated transcription (Latin):
meliorem habueritipsam causa dequa
agitur perdat Illeuero qui uio lentiam
pertulituniuersa instatu quod fuerant
recipiatquae possed it securus teneat. Siue¬
roillud inuasit quod periudicium obtine¬
renon potuit & causamamittat & aliud
tantum quantũ muasi treddatexpulso an&¬

Expanded text:
meliorem habuerit, ipsam causam de qua agitur perdat. Ille vero qui violentiam pertulit, universa in statu quo fuerant recipiat, et quae possedit securus teneat. Si vero illud invadit quod per judicium obtinere potuit, et causam amittat, et aliud tantum quantum invasit reddat expulso
Abbreviated transcription (Latin):
on solũ illequi furtũ fecerit
sed &iam & quicũq conscius fuerituel
furtiablata sciens susciperit in nume¬
ro furantiũ habeatꝰ & similiuindicte
niuersam remnulli ingenuolice¬
at de in cognito homine comparareini¬
sicertefidem iussoremadhibeat cui
credi possit ut ex causatio ignorantis
auferatur. quod si aliter fecerit qui con¬
parauerit a iudice districtus auctorẽ
present& in fratempus sufficienter
aiudice constitutum quem sinon potue¬
rit inuenire ad prob&se aut sacede¬
mento aut testib in nocentem quod cũ
furem nescierit & quod a pud cum ag¬
noscitur accepta pr&ii medietatere¬
stituat atq ambodatis inuicem sacra¬
mentis promittant. quod furem fi¬
deliter quaerant quod siomnino fu¬
rem inuenire nequiuerint remtantũ
quae empta est dominorei emptorex
integritate reform&. Siuero dominus
rei furem nouerit & cum publicareno¬
luerit rm ex toto admittat quãemp¬
tor qui&o possideat haec& deseris
forma seruabitur aũe sue

Expanded text:
on solum ille qui furtum fecerit. sed etiam et quicunque conscius fuerit, vel furto ablata sciens susceperit, in numero furantium habeatur, et simili vindictae niversam rem nulli ingenuo liceat de incognito homine comparare, nisi certe fideiussorem adhibeat, cui credi possit, ut excusatio ignorantiae auferatur. Quod si aliter fecerit qui comparaverit, a iudice districtus auctorem praesentet infra tempus sufficienter a iudice constitutum. Quem si non potuerit invenire, adprobet se aut sacramento aut testibus innocentem, quod eum furem nescierit; et quod apud eum agnoscitur, accepta pretii medietate restituat; atque ambo datis invicem sacramentis promittant, quod furem fideliter quaerant. Quod si omnino furem invenire nequiverint, rem tantum, quae empta est, domino rei emptor ex integritate reformet. Si vero dominus rei furem noverit et eum publicare noluerit, rem ex toto amittat, quam emptor quiete possideat. Haec et de servis forma servabitur. 352. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
quod accepit. sincaliqua excusatio¬
temaliquam derebus propriis li¬
berasse cognoscitur. illicuires secũ
habuerat iuxtamodum perditerei
onem. sinautem sua omnia perdidit
de perditis reb similis ratiodeducatur
ut partem arbitrio iudicantis quili¬
berauit accepit. iustum estenim insimi¬
lica su. utille non damnum solus exci¬
piat quise grauibus obiecit periculis.¬

Expanded text:
quod accepit sine aliqua excusatioquod accepit sine aliqua excusatiotem aliquam de rebus propriis liberasse cognoscitur, illi cuius res secum habuerat, iuxta modum perditae reonem. Sin autem sua omnia perdedit, beratis et de perditis rebus ratio deducatur, ut partem arbitrio iudicantis qui liberavit accipiat. Iustum est enim ut simili casu non damnum solus excipiat qui se gravibus periculis,
Abbreviated transcription (Latin):
mo ipsius qui accepit cum reb eius fue¬
rit incendio concrematum una cum
cõmendata susceperat & prebeat sa¬
cramentum quod nihilex suis profu¬
isse conpendiis &nihilcogatur ex¬
soluere. excepto auro argento quod
ardere non potuit. & siquisdum do¬
mum flamma consumit se quasi auxi¬
lium prȩditurus gesserit & aliquid
fortasserapuerit dominus domus
diligenter inquirat. & sicum inueni¬
re potuerit illequira puerit inqua¬
druplum rapta restituat. & side cõ¬
mendatis rebus apud susceptorem
aliquid fortereppererint domino
restituere nonmor &ur. siuero quȩ
commendata fuerant furti proban¬
tur ablataei qui commendata sus¬
ceperat spatium tribuatur utordo¬
doc& donec furem sua inuestigatio¬
ne perquirat. & sieum inuenerit
ommendatori ressuas proprias
antum modo reforma recogatur
in posico uert fit adeumꝰ qui ha¬
ui commendata uelcõmo¬
incendio uel hostilitatis naufragio.
seuquo lib& simili casu sua omnia
liberauerit & aliena perdiderit

Expanded text:
mo ipsius cum rebus eius fuerint incendio concrematae una cum ndata susceperat praebeat sacramentum nihil exinde suis profuisse conpendiis, et nihil cogatur exsolvere, excepto auro et argento quod ardere non potuit. Si quis, dum domum flamma consumit, se quasi auxilium praebiturus ingresserit et aliquid forte rapuerit, dominus domus diligenter inquirat, et si eum potuerit invenire, ille qui rapuerit in quadruplum rapta restituat. Et si de commendatis rebus aput susceptorem aliquid forte repperierit, domino restituere non moretur. Si vero quae commendata fuerant furto probantur ablata, ei qui commendata susceperat spatium tribuatur donec furem sua investigatione perquirat. Et si eum invenerit, commen datori res proprias tantummodo reformare procuret; conpositio vero furti ad eum qui habuit commendata pertinincendio vel hostilitate vel naufragio, seu quolibet simili casu sua omnia liberaverit et aliena perdiderit,
Abbreviated transcription (Latin):
mam partem reisuae fiscipastibus
sociandam amittat. Qquod sinihilha
buerit facultatis unde prȩdictam con¬
positionem persoluere possitabsque
ictibus uerberari. huius igitur legis
nostrae decr&um quod in confirma¬
tione huius sacri concilii noscitur
promul gatum gloriosae manus nos¬
trae exaratione subscripsimus & ad
perennẽ memoriamualorem ei per¬
p&uum innodamus. Italex in con¬
firmatione concilii tol&o sub die
annoquoq feliciter quasto indinomine¬

Expanded text:
mam partem reimam partem reisociandam amittat; quod si nihil buerit facultatis unde praedictam copositionem exsolvere possit, absque ictibus verberari. Hujus igitur legis nostrae decretum, quod in confirmationem hujus sacri concilii noscitur promulgatum, gloriosae manus nostrae exaratione subscripsimus et ad perennem memoriam valorem ei perpetuum innodamus. Edita lex in confirmatione concilii Toleto sub die anno quoque feliciter quarto regni
Abbreviated transcription (Latin):
ciliidõ & principiper soluantur
qua eomnia premissa sinodalium
institutionum decr&a a presentidie
uel tempor e omnicura omnique tii¬
gilantia percunctas regninostri
prouincias decernimus obseruanda
qualiter & perspicuum auctoritatis
ualide uastigium subeant & perpe¬
tuo uigoris ordine solidata persis¬
tant . quam obrem sacraehuius legis
oraculo omnib generaliterreligio¬
sis atq &iam laicis subregninostri
dicione manentib: interdicimus pa¬
riter &iubemus ut predicta sinoda¬
lia gesta nullus condemn iꝑ huudi
audeat Nemo notus harum consti¬
tutionum iura resoluat. Nemo in¬
cognitus nescienti seobiectib excusa¬
reconiciat. Nama prememorato
subterius die& tempore & auctori¬
tatis debitae uigore pollebunt.
& institutionum suarum regulis¬
cunctorum uniuersitas adstringetꝰ.
siquis autem huius nostraclegis uio¬
lator extiterit acnonpotius eaquae¬
praemissa sunt custo dierit & diuti¬
nam ecclesiasticae disciplinam ex cõ¬
qu muni cationem excipiat & deci¬

Expanded text:
cilii Deo et principi persolvuntur. Quae omnia praemissa synodalia institutionum decreta a praesenti die vel tempore omni cura omnique vigilantia per cunctas regni nostri provincias decernimus observanda, qualiter et perspicuum auctoritatis validae fastigium subeant et perpetuo vigoris ordine solidata persistant. Quamobrem sacrae hujus legis oraculo omnibus generaliter religiosis atque etiam laicis sub regni nostri ditione manentibus interdicimus pariter et jubemus, ut praedicta synodalia gesta nullus contemnat, nullusonvellere audeat, nemo notus harum constitutionum jura resolvat, nemo incognitus nescientiae suae objectibus excusaconjiciat; nam a praememorato superius die et tempore et auctoritatis debitae vigore pollebunt et institutionum suarum reguliscunctorum universitas adstringetur. quis autem hujus nostrae legis violator exstiterit ac non potius ea quaepraemissa sunt custodierit, et diutinam ecclesiasticae disciplinae excommunicationem accipiat, et deci
Abbreviated transcription (Latin):
lis auctoritas & ueneranda
est pariter & tremenda quae in
tantum perdonum scĩsp̃sagitur.
ut ex diuersitate multorum a¬
nimorum & cordium unum cor
unamq animam fecisse monstre¬
tur. dumnumero sitas ad grega¬
ta pontificum non persententiã
discrepat. non perstilum diuer¬
saobiectat. necper iudicium ali¬
ud unus quamuniuersi asforipat
Ideoreferendum mihi conuentum
sinodalis concilii incuius mȩdio pre¬
sentia scĩ s p̃ssehabitare promi sit de¬
uote uenerans instanterq honorans
ea quae illorum ore nostrȩq gloris
oratu digesta sunt in notitiam dedu¬
cimus singulorum illadicimus si no¬
dalis concilii gestaquȩ annoquasto
regninostri into l&an aurbe noscun¬
turesse confecta. quorum institutio¬
num euidentia utsine cunctatione ho¬
minib: innouscat. hinceaspecialiter¬

Expanded text:
lis auctoritas et veneranda est pariter et tremenda, quae in tantum per donum sancti Spiritus agitur ut ex diversitate multorum animorum et cordium unum cor unamque animam fecisse monstretur, dum numerositas aggregata pontificum non per sententiam discrepat, non per stimulum diversa objectat, nec per judicium aliud unus quam universitas format. Et ideo reverendum mihi conventum synodalis concilii, in cujus medio praesentia sancti Spiritus se habitare promisit, devote venerans instanterque honorans, ea quae illorum ore nostraeque gloriae hortatu digesta sunt in notitiam deducimus singulorum: illa dicimus synodalis concilii gesta, quae anno quarto regni nostri in Toletana urbe noscuntur esse confecta, quarum institutionum evidentia sine cunctatione omnibus innotescat, hic ea p
Abbreviated transcription (Latin):
unus possessor sine alterius domi¬
nui mansorib publice possidens
pereuidentia signa ex inte gro
uindicareuidetur. Nullaratio
pora eius possessionis integritas
decerpatur. undesi alter illic sed
perprȩsumptiuam introduxerit
nouitatem. nihilnocere poterit

Expanded text:
unus possessor sine alterius domini mansoribus publice possidens per evidencia signa locum ex integro vendicare videtur, nulla racio ius possessionis integritas decerpatur, unde si alter i|llic se per presumptivami introduxerit novitatem, nihil nocere poterit
Abbreviated transcription (Latin):
onem autaliquatrans actione trans¬
latum est id in eius fundi atq aro¬
manis antiquitus ad probatur ad
iunctum iure consistat. Cum autẽ
propri&as fundi nulliscertissimis
signis autlimitib probatur quid
debeat obseruari eligat inspectio
iudicantium. quos partium consen¬
sus elegerit. Ita utiudex quos certio
res agnouerit uel seniores faciat eos
sacramenta prebere. quod termi¬
nus sine ulla fraude demonstraue¬
runt. & tamen nullus nouum termi¬
num sine consortis presentia aut si¬
ne inspectore constituat. quod si for¬
sitan liber hoc fecerit. damnum per¬
uasionis excipiat. quod legib conti¬
n&ur. siuero idseruus ad miserit
domino nesciente .cc. flagella publi¬
ceextensus accipiat & nullum ex
hoc preiudiciũ domino conput&ur

Expanded text:
onem, aut aliqua transactione translatum est ut in eius fundi ad quod Romanis antiquitus probatur iure iustum consistat, cum autem proprietas fundi nullis certissimis signis aut limitibus probatur, quid debeat observari eligat inspectio iudicantium, quos parcium consensus elegerit, ita utres agnoverit, faciat eos sacramenta praebere quod terminum sine ulla fraude monstraverint. Nullus novum terminum sine consorte partis alterius aut sine in spectore constituat. Quod si forsitan liber hoc fecerit, damnum pervasoris excipiat quod legibus continetur. Si vero hoc servus admiserit domino nesciente, CC flagella publice extensus accipiat, et nullum ex hoc praeiudicium domino conpar
Abbreviated transcription (Latin):
tutis iugũ modisomnib reducendi
sunt qualiter aut dominissuissi
subperstes sunt auteorum propin¬
quis quibus decidentium successio
exlege deb&urseruituri tradantur.
Post hunc septimus estcanonde his
qui pro accidentia iurgiorum alta¬
tianudare praesumunt uollum¬
ria ecclesiae subtrahunt.
Octauus quoq: sequitur canon ne
admonente m&ropolitanoquisq:
ex confinitimis ad locum ubi inuita¬
tur uenire contempnat.
Nonus quoq canon subsequitur
deconfirmatione concilitol&an
duodecim quod factum est anno
primo gloria enostrae
Necimus huiccanon adiungiturubi
speciali sententia definitur utrum
audeantministrare hi qui pȩnitentiã
in sacerdotio constituti accipiunt tulo
Vndecimus quoq ca non hahe tranũ
nequis alienum clericum uel monachũ
suscipiat fugientem
Nuo decimus posthaecca non scribitur
denon ex commucandis a proprioepõ
personis illis quae adm&ropolitari¬
um suum negotia sua suggesuria ccesseriÑ

Expanded text:
tutis jugum modis omnibus reducendi tutis jugum modis omnibus reducendi sunt, qualiter aut dominis suis, si superstites sunt aut eorum propinquis, quibus decedentium successio ex lege debetur, servituri tradantur. Post hunc septimus est canon: De his qui pro accidentia jurgiorum altaria nudare praesumunt vel luminaria ecclesiae subtrahunt. Octavus quoque canon sequitur: Ne admonente metropolitano quisquam ex confinitimis ad locum ubi invitatur venire contemnat. Nonus quoque canon subsequitur: De confirmatione concilii Toletani duodecimi quod factum est anno primo gloriae nostrae. Decimus huic canon adjungitur, ubi speciali sententia definitur: Utrum audeant ministrare hi qui poenitentiam in sacerdotio constituti accipiunt. Undecimus quoque canon habetur: Ne quis alienum clericum vel monachum suscipiat fugientem. Duodecimus post haec canon scribitur: De non excommunicandis a proprio episcopo personis illis quae ad metropolitanum suum negotia sua suggesturi access
Abbreviated transcription (Latin):
questu rei propriae careat.
Testius quoq canon est deributorũ
principali relatione in plebeubinos¬
irȩgloriae auctor itatesimul& ex hor¬
tatione sancitum est. ut omne tributũ
pr&critorum annorumusq: in annũ
primum regninostriquod inpriua¬
tissiuem fiscalib populis nostrȩreia¬
centadsolutionis perp&uaedebeant
sanctione laxari. eatantum prȩcipi¬
entes thesauris publicis exhiberi
quȩ ex acta non in lata fuisse consunterint
Iuartus posthaec sequitur ca non
demonitioneregiaquẽ promp¬
to uoluntatis ad nisu omnis conuentus
sacerdotum atq &iam seniorum con¬
dere praelegerunt.
Quintus canonsequitur nedefunc¬
to principe relictam eius coniugem
quisquam sibi aut in coniugio autin
adulterio audeat copulare.
Cextus de inde sequitur canon utex¬
ceptis seruis uellibertis fiscalibus
nullus deseruitu quorum lib& autli¬
bestis de inceps ad palatinum officiũ
transeat quod si fecer int presentis le¬
gis nostrae edicto ad propriae serui¬

Expanded text:
questu rei propriae careat.questu rei propriae careat.Tertius quoque canon est: De tributorum principali relaxatione 530 in plebe, ubi nostrae gloriae auctoritate simul et exhortatione sancitum est ut omne tributum praeteritorum annorum usque in annum primum regni nostri, quod in privatis sive in fiscalibus populis rejacet, absolutionis perpetuae debeat sanctione laxari: ea tantum praecipiens thesauris publicis exhiberi, quae exacta et non illata fuisse constiterit. Quartus post haec sequitur canon: De munitione prolis quem prompto voluntatis adnisu omnis conventus sacerdotum atque etiam seniorum condere praeelegerunt. Quintus canon sequitur: Ne defuncto principe relictam ejus conjugem quisquam sibi aut in conjugio aut in adulterio audeat copulare. Sextus deinde sequitur canon: Ut exceptis servis vel libertis fiscalibus nullus de servitute quorumlibet aut libertis deinceps ad palatinum officium transeat: quod si fecerint, praesentis legis nostrae edicto ad propriae servi
Abbreviated transcription (Latin):
Estigitur primus canondered di¬
totestimonii dignitatis eorum quos
profanatio infidelitatis cum paulo
traxit in soci& atem trrannidis quos
celsitudonostra unacum filiis per
huius nostraelegis edictum & testimo¬
nio nobilitatis pristinae uti & rebus
quas perauctoritatis nostrae uigo¬
remperceper int decemimus reuestiri
Item secundus est canondeaccusatis¬
sacer dotib seu &iam obtimatibus
palatiiatq gardingis. subqua eos¬
iustitiae cautela ex aminariconueni¬
at. quos nostrae gloriae mansu&udo
iuxta ipsius canonis constituta nullis
tormentorum generib: ante publicã
discussionem subicicensuit. sed om̃s
quide inceps fuerint accusati iuxta
sanctionem prȩdicti capitulierunt
procul dubio iudicandi undeid spe¬
cialiterobseruandum forecensemus
ut quicquid contra hanc regulam
cuius quam fuerit actum autderebe
accusatae personȩ extiteritiudicutũ
louigore subsistat . quo person aipsa
aliter quam de cernimus iudicata aut
testimonu suidignitatem amittat aut

Expanded text:
reddito testimonio dignitatis eorum quos profanatio infidelitatis cum Patro traxit in societatem tyrannidis, quos celsitudo nostra una cum filiis per hujus nostrae legis edictum et testimonio nobilitatis pristinae uti et rebus quas per auctoritatis nostrae vigorem perceperint decernimus revestiri. Item secundus est sacerdotibus, sive etiam de optimatibus palatii, atque gardingis. Ex cojustitiae cautela examinari conveniat, quos gloriae nostrae mansuetudo juxta ipsius canonis instituta nullis tormentorum generibus ante publicam discussionem subjici censuit, sed omnes qui deinceps fuerint accusati juxta sanctionem praedicti capituli erunt procul dubio judicandi. Unde id specialiter observandum fore censemus, ut quidqucujusquam fuerit actum, aut de rebus accusatae personae exstiterit lo vigore subsistat, quo persona ipsa aliter quam decernimus judicata aut testimonii sui dignitatem amittat, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq ingenuus uel seruus aliquid
diripienda in dicauerit uituius cũ¬
q reseuertatur aut pecora ueliumenta
diripiantur & ex hoccertis probationib
publice conuictus inueniatur proeoqđ

Expanded text:
uicunque ingenuus vel servus aliquid diripiendum indicaverit, ut cujuscunque res evertatur, aut pecora, aut jumenta diripiantur, et hoc certis probationibus publice convictus inveniatur, pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
mnes causas
seubonassiuemalas aut&iã
criminales quae intra.xxx. annos
definita non fuerint uelm ancipia
quae in contentione posita fueranT

Expanded text:
mnes causas seu bonas seu malas aut etiam criminales quae intra XXX annis definitae non fuerint, vel mancipia quae in contemptione posita fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
dicium. quod si non expectata discussi¬
one id quod alio possid&ur anteiudi
ciumiuris anterius esse dinoscitur in¬
uaserit. omne quod abstulit uel prȩ¬
sumptiosus inuasit tam inmi apegnnis
quimipcetris
decuius iure ui susest abstulisse ac singu¬
lorum annorum fruges quas indefi¬
deliter colligisse iura uerit. p&itori
conpellatur ex soluere . & tamensiser

Expanded text:
ia: Quod si non expectata discussione id quod ab alio possidetur aut iuris alterius esse dinoscitur inuaserit, omne quod abstulit uel presumptiosus inuasit, tam in mancipiis quam in ceteris de cuius iure uisus est abstulisse, uel singulorum annorum fruges quas inde fideliter collegisse iurauerit petitori compellatur exsoluere. Et alter
Abbreviated transcription (Latin):
definitaatq ex acta non fuerint
nullomodore p&antur. siquis
autem postc hanc .xxx. annorũ
numerum causammouere temp¬
tauerit istenumerus ei resistat.
& libram auricuirexiusserit co¬

Expanded text:
debita quae exacta non fuerint, nullo modo repetantur. Et si quis post hunc XXX annorum numerum causam movere temptaverit, iste numerus ei resistat, et libram auri cui rex iusserit co
Abbreviated transcription (Latin):
Ciquis ad diripiendum alios inuitaue¬
rit. ut cuius cumq rem euertat aut
pecora uel animalia quaccumq diripi¬
at. illicuius res direpta est inundecuplũ
quae sublata sunt restituat. huuero qui
cum ipso fuerint si ingenui sint. quinos
solidos conponere conpellantur. autsi
non habuerint unde componant .l. flla
suscipiant. Siuero serui hoc sine domini
uoluntate cõmiserint. centenis quin¬
quagenis fllis uerberentur. &abeis

Expanded text:
i quis ad diripiendum alios invitaverit, ut cuiuscumque rem evertat, aut pecora vel animalia quaecumque diripiat, illi, cuius res direpta est, in septuplum quae sublata sunt restituat. Hi vero, qui cum ipso fuerint, si isolidos componere compellantur. Aut, si non habuerint unde componant, 150 flagella suscipiant. Si vero servi hoc sine domini voluntate commiserint, centenis quinquagenis flagellis verberentur, et ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
expatrenatum ante omnia sȩcula.
dm̃ ex dõ lumen exlumine. dm̃ue¬
rum ex dõuero. natum non factũ
homousionpatri. hocesteius dem
cum patresubstantiae. perquem
omnia facta sunt quae incȩlo &
quae interra. qui propternos &¬

Expanded text:
tre natum ante omnia saecula, Deum ex Deo, Lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, Natum, non factum Homousion Patri; hoc est, ejusdem cum Patre substantiae: per quem omnia facta sunt, quae in coelo, et quae in terra: Qui propter nos
Abbreviated transcription (Latin):
ullus domum inqui& & absentis nec
in exp&itione publica constituti. & si
quod periudicium recipere potuiss&
ab sente eo quem fuerat conuenturus inua¬
serit. reddat induplum. siuero illud inua¬
serit quod ei nullo iudicio debebaturred¬

Expanded text:
ullus domum inquietet absentis nec in expeditione publica constituti, et si quod preiuditium recipere potuisset, absente eo quem fuerat conuenturus, inuaserit, reddat in duplum. Si uero illud inuaserit quod per nullum iudicium illi debebatur, red
Abbreviated transcription (Latin):
plicio perimendos. Namsi ingenui qui¬
lib& ex communi consiliohomicidiũ
perp&rare deliberauerint illiqui
fortasse percusserint autquocum q
ictu hominem interfecerint mor tedã¬

Expanded text:
it ingenuum. / Nam si ingenui quilibet ex gumuni concilio omicidium ... it deliuerauerit illi qui fortasse percusserint auc quoquomque hactum ominem interfecerint morte dam
Abbreviated transcription (Latin):
uendidistis argento iustũ & paupe¬
rem procalciamentis ecceegostride
& robustus non saluabit animã suã
& tenens arcum non stabit. & uelox
pedib suis non saluabitur& ascensor
qui non saluabitanimã suã & robus¬
tus corde interfortes nudus effugi&.

Expanded text:
uendiderit pro argento iustum, et pauperem pro calciamentis; hoc eset robustus non salvabit animam suam et tenens arcum non stabit et velox pedibus suis non salvabitur et ascensor equi non salvabit animam suam et robustus corde inter fortes nudus fugiet
Abbreviated transcription (Latin):
quamcum prȩmisso dotis titulo quo in
xp̃ianis salubri institntione praeceptũ
est uel sacerdotali benedictione intra
sinum scã eecclesi aepercepta coniugiũ
cuiquam ex his a direpermittimus
quod si uel sine benedictionesacerdotis
gium duxerit uel sollemnitatem legis
prodotalititulo in quocumq transoen¬
derit. aut .c. principisolidos coactus
ex soluat aut .c publioe uerberatus
flagella suscipiat haec scilic& damna
percdpiat didelic& tamille quinup¬
sit quam ea qua enupta est uelodiam

Expanded text:
quam eum praemisso dotis titulo quo in quam eum praemisso dotis titulo quo in christianis salubri institutione praeceptum est, vel sacerdoli benedictione intra sinum sanctae Dei ecclesiae percepta coniugium cuiquam ex his adire permittimus. Quod si absque benedictione sacerdotis gium duxerit vel sollempnitatem legis pro dotali titulo in quocumque transcenderit: aut centum principi solidos coactus exsolvat, aut centum publice verberatus flagella suscipiat. Haec scilicet dampna percipiat, videlicet tam ille, qui nupsit, quam ea, quae nupta est, vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nulliiudacorum in utroq audent
soupet mittimus ex propinquitate
uirorum iutalegem quac inxp̃ianis
estlata usq ad sexti generis gradum
conubi aducere uel incertimacula ope¬
rari huiusigitur fedȩ permixtionis in¬
lecebratalimultabitur poena ut supe¬
ratiab inuicem & centena publicedecal¬
uatiflagella suscipiant & exiliore liga
bona adfilios quos de precedenti coniu¬
gio habuerintredeant. sitamen &ip¬
sosaut innullo iudaicae praeuaricatio¬
nis macula uerit noxa. autnulla in cesti¬
uenationis sordida ueritmacula quod
si autnullos habuerintfilios authabi¬
tosutdictum estueliudaicus in uoluent
error uel incestifȩda ueritnatio. tunc
facultas prȩdictoro momnimoda in
principis potestate consistat. quali¬
terprincipalidiscretioneres ipsa aut
inxp̃ianis corum heredib concessa
permaneat autsiheredes huius modi
dignitatis defuerint fis conr̃o sociata
deseruiat illudtam en modis omnibus
obseruandum fore praecipimus utsi
festum cȩlebrare uoluerint. non aliter

Expanded text:
vel Iudeorum in utroque sexu permittimus ex propinquitate virorum iuxta legem, quae in christianis est lata, usque in septimi generis gradum connubia ducere, vel incesti maculam operari. Huius igitur permixtionis inlecebra tali multabitur poena, ut separati ab invicem et centena publice decalflagella suscipiant et exilio religatbona ad filios, quos de praecedenti coniugio habuerint, redeant; si tamen et ipsos aut in nullo Iudaicae praevaricationis maculaverit noxa, aut nulla incestivae nationis sordidaverit macula. Quod si aut nullos habuerint filios, aut habitos, ut dictum est, vel Iudaicus involverit error vel incesti foedaverit natio, tunc facultas praedictorum omnimoda in principis potestate consistat, qualiter principali discretione res ipsa aut in christianis eorumve heredibus concessa permaneat. Quod si heredes huiusmodi dignitatis defuerint, fisco nostro sociata deserviat. Illud tamen modis omnibus observandum fore praecipimus, ut sfestum celebrare voluerint, non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
ibertus uelliberta innullis negotus
contraquemquam testimoniũ dicere
non amittantur excepto in aliquibus
causis ubi ingenuitas deessedinoscitur
sicut permissum est. & deseruis quia
indignum nostrapensat clementia.
utlibertorum testimonia ingenuis
damna concutiantur. quiuero decisdẽ
fuerint progenitiad testimoniũ admit

Expanded text:
ibertus et liberta in nullis negotiis contra quemquam testimonium dicere permittantur, exceptis illis causis in quibus ingenuitas deesset, sicut praemissum est et de servis, quia indignum nostra pensat clementia ut libertorum testimonia ingenuis damna incutiant. Qui vero ex iisdem fuerint progeniti, ad testimonium a t
Abbreviated transcription (Latin):
ro praestitum animal alicui aliquid
debilitatis intulerit uel damni ille con¬
ponat. quicum apud se susceptum
habuisse dinoscitur.
buit commendata pertineat . certe
si fur non potuerit infrastatutũ tem¬
pus inuentus medi&as rerum cõmen¬
datarum domino a suscipiente redda¬
tur utdamnum ex medio utriusque
sustineant & si postmodum domi¬
nus rerum apud eum cui cõmenda¬
uerant quae fuerant suppressa foste¬
reppererit. cum haecille seprius
dixerat perdidisse uel furti fuisse
perit daturus usuras siperca su
pecunia perierit. nonculpa aut ne¬
glegentia debitorisille qui pecuniã¬
commodauit solam pecuniae sumã
recipiat. & nonquirat usuras. siuero
peripsius fraude uelculpa factam est
& pecuniam &usuras soluat. quod
sialiqua lucraestex ca pecunia conse¬
cutus & postmodum contingat ut

Expanded text:
m praestitus alicui aliquid debilitatis int ulerit vel damni, ille conponat qui eum aput se susceptum habuisse dinoscitur. buit commendata pertineat. Et si fur non fuerit infra statutum tempus inventus, medietas rerum commendatarum domino a suscipiente reddatur : damnum vero ex medio uterque susteneant. Et si postmodum dominus rerum apud eum cui commendaverat quae fuerint suppressa repperierit, cum haec ille se prius dixerit perdedisse vel furto fuisse pit, daturus usuras, si per casum pecunia periit, non culpa aut negligentia debitoris, ille qui commodavit solam pecuniae summam recipiat et non requirat usuras. Sin vero per ipsius fraudem vel culpam factum est, et pecuniam et usuras solvat. Et si aliqua lucra est ex ea pecunia consecutus, et postmodum contigit ut
Abbreviated transcription (Latin):
ignus quod prodebito deponitur
illequipignus deposuerat ad tempus
constitutum debitum reformare dis¬
simul& postdiem cautionis exactum
usq: ad decem diespignus saluum do¬
mino reseru&ur. auteidem domino
s in propinquo est deport&urusque
arestituat debitũmoneatur. quod si
e neglegentiam suan debitor ad diẽ¬

Expanded text:
ignus quod pro debito deponitur,ille qui pignus deposuerat ad tempus constitutum debitum reformare dissimulet, post diem cautionis exactum usque ad decem dies pignus salvum domino reservetur aut eidem domino, si in propinquo est, reportetur atque ut restituat debitum moneatur. Quod si per neglegentiam suam debitor debit
Abbreviated transcription (Latin):
iui uentis cuius lib& manifestacul¬
panonappar& ne fasesse nondu¬
bitandum est ut eum quisq postobitũ
mansisse sibi rerum accus& neergo
infraude heredes de functiquȩcumq
posthactalia con&ur praesumere
uerit scilic& ut siquisquem lib& de¬
functum uiolentum sibi aut preuaso¬
rem suaerei. siue direptorem scude¬
bitorem fuisse adstruxerit eumq
quod cumq: in licitum secundum su¬
periorem ordinem dixerit perpe¬
trasse non alitereius ad sertionicre¬
datur. nisi pro quacumq: scripturã
ad testificationem legiumam. idue¬
rumesse indubitanter edoceat. quod

Expanded text:
uiuentis cuiuslibet manifesta culpa non apparet, nefas esse non dubitandum est, ut eum quisquis post obitum mansisse sibi reum accuset. Ne ergo in fraude heredis defuncti quicumque post haec talia conetur presumere uerit. Scilicet ut si quis quemlibet defunctum uiolentum sibi aud peruasorem sue rei, siue directorem seu debitorem fuisse astruxerit, eumque quodcumque illicitum secundum superiorem ordinem dixerit perpetrasse, non aliter eius assercioni credatur nisi per quamcumque scripturam aut testificationem legitiman id uerum esse indubitanter edoceat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quod deber& reformare dissimula¬
uerit. Tunccreditor iudici uel propo¬
sito ciuitatis pignus ostendat. ut
quantum iudicio eius & trium onesto¬
rum uirorum fueritextimatum.
sitlicentia distrahendi & postmodũ
de pr&io uenditi pigneris creditor.
quantum ei debebatur sibi euidenti¬
ustollat. & reliquum iller ecipiat
qui pignus se posuerit¬

Expanded text:
 debitum reformare dissimulaverit, tunc creditor iudici vel preposito civitatis pignus ostendat, ut quantum iudicio eius vel trium honestorum virorum fuerit estimatum, sit licentia distrahendi. Et postmodum de precio venditi pigneris creditor, quantum ei debetur, sibi evidentius tollat et reliqum ille recipiat qui pignus deposuerat
Abbreviated transcription (Latin):
uitimore conpulsus seruum se
esse extraiudicium dixerit. nul¬
lum prae iudicium libertatis incur¬
rat. donec iudicio praesente tur. ut li¬
bertatem suam si probauerit prȩsente
iudice obtineat. autsiseruus conuin¬
citur statim dominoreform&ur

Expanded text:
ui timore compulsus servum se esse extra judicium dixerit, nullum praejudicium libertatis incurrat, donec judicio praesentetur, ut libertatem suam, si eam probaverit, praesente judice obtineat, aut si servus convincitur, statim Domino reformetur
Abbreviated transcription (Latin):
annone genus alteri cõmodauerit non
plus abeo propterusuram quamtertã
partem accipiat idestut super duosmo¬
dios qui accepit tertium reddat quam¬
idominus perseruum suum quod¬
cumq p&ierit commodandum
& seruuscumreb commodatis in
fugam fuerit elapsus tunc dominus
oblig&ur ut commodatarestituat.
siuero seruus p&issedominũ menti¬
atur. & sic quasideportanda addo¬
minum susceperit & quae susceperit
auteuertat aut forte perdiderit. &
fugitiuus non potuerit in ueniri
dominus serui prȩbeat sacramentũ
secundem seruum ut susciper& non
dimmisisse & cumid p&er &ignoras¬
se aenhilcalumnie per timescati

Expanded text:
annonae genus alteri commodaverit, plus ab eo propter usuram quam tertiam partem accipiat, id est ut super duos modios qui accepit tertium reddat. Qudominus per servum suum quodcumque sibi petierit commodandum, et servus cum rebus commodatis in fuga fuerit elapsus tunc dominus obligetur ut commodata restituat. Si vero servus petisse dominum mentiatur et sic deportanda ad dominum susceperit, sed ea quae susceperit everterit aut forte perdederit, et fugitivus non potuerit inveniri, dominus servi praebeat sacramentum se eum ut susciperet non misisse, et cum id peteret ignorasse, et nihil calumniae pertimescat.
Abbreviated transcription (Latin):
itauendiderit uel donauerit ali¬
cui aut forsitantradiderit occupan¬
dam. ut absq audientia iudican¬
tis priu&ur dominium possesso¬
ris ipse qui possedit perex secuti¬
onem iudicis remq occupata fu¬
erat statim recipiat. Nec decius
post modum rep&itione conten
dat &iam sibonasit causa p&en¬

Expanded text:
icialiter superet, ita uendiderit uel donauerit alicui aut forsan tradiderit occupandam ut absque audientia iudicis priuetur dominium possessoris, ipse qui possedit per executionem iudicis, rem que occupata fuerat statim repostmodum repetitione pulsetur, etiam si bona sit causa re
Abbreviated transcription (Latin):
& soluat. si tamen mercedem fuerit
procus todia consecutus uel proconduc¬
promercede susceperatremmortuã
esse probauerit. Necille mercedem
recipiat nec ab illo aliquid requiratur.
eatamenratione ut prȩbeat sacramen¬
tum. illequi commendata susceperit
quo domino persuam culpam neque
perneglegentiam animalmor tecon¬

Expanded text:
rit pro custodia consecutus. Quod si emercede susceperat ea mortua esse probaverit, nec ille mercedem requirat, nec ab illo aliquid requiratur; ea tamen ratione ut praebeat sacramentum qui commendata susceperat quod non per suam culpam nec per
Abbreviated transcription (Latin):
tresse liquas deunius solidipascaturusi¬
disocto. Nonum solidum creditoriqui
pecuniam adusuram dedit ex soluat &¬
nem ultramodum superius conprehen¬
sum pernecessitatem suscipientis cre¬
ditor extorserit. condicio contraleges
inserta non ualeat. siquis autem conra¬
commoda uerit recipiat. & quaecaute¬

Expanded text:
tres siliquas de unius solidi poscat usudis octo nonum solidum creditori qui pecuniam ad usuram suscepit exsolvatnem ultra modum superius conprehensum per necessitatem suscipientis creditor extorserit, condicio contra leges inserta non valeat. Qui concommodaverat recipiat e
Abbreviated transcription (Latin):
iquis seruum suum uendiderit
eius nesciens facultatem habebit
inquirendi potestatem. ut sibiuindi¬
c& ille quiuendiditcum potuerit
iseruus depeculio suo fueritemp¬
tus & hocdominus eius fortenes¬
cierit dedomini sui potestate non
exeat. quia non pra &ium sed res
serui suidominus dũ ignorat accepit.

Expanded text:
quis servum suum vendederit eius nesciens facultates, habeat inquirendi liberam potestatem, et sibi vindicet ille qui vendidit, cum potuerit servus de peculio suo fuerit emptus, et hoc dominus eius forte nescierit, de domini potestate non exeat; quia non praetium sed res servi sui, dum ignorat, accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
i quisseruum suum uendiderit.¬
& ipseseruus prioridomino ali¬
quod crimen obiecerit. illequiuendi¬
ditrecipiat. quemuendiderat prae¬
tium redditurus emptori utipse in

Expanded text:
i quis servum suum vendederit, et servus priori domino aliquod crimen obiecerit, ille qui vendedit recipiat quem vindedit, praetium redditurus emptori, ut ille in
Abbreviated transcription (Latin):
enditionis haec forma serue¬
tur utscures aliquas uelterras siue
mancipia uel quo lib& animalium
genus uenditur. Nemo propter¬
ea firmitatem uenditionis inrum¬
pat eo quod dicat rem suam uili
praetio uendidisse

Expanded text:
enditionis hec forma servetur ut seu res alique vel terras sive mancipia vel quodlibet animalium genus venditur nemo propterea firmitatem venditionis inrupat eo quod dicat rem suam vili precio vendidisse
Abbreviated transcription (Latin):
nata permaneant siuero alium sibi
patronum elegerithabeat licentiã
cuise uoluerit commendare . qm̃ in¬
genuo homini non potest prohiber
quia in sua potestate consistit reddat
omnia patrono quem deseruit . simi¬
lis & circa filios patroni uel filio seius¬
uoluerint donata possideant siue¬
ropatroni filius uel nepotes ipsis no¬
lentibus crediderint. relinquendos
reddantuniuersa quae a parentibus
eorum a patronodonata sunt. qui
tus sub patrono aliquid ad quisierit
medi&as gcomnibus inpatroni uel
filiorum ipsius potestate consistat.
aliam uero medi& atem idem buccel¬
larius quiad qui siuit obtineat. quod
rit ipsam in potestate patronimane¬
re iubemus sictamen utipsepatro¬
nus equalem ei prouideat qui eam
sibi possit inmatrimonio sociare¬
quid patrieius a patrono fueritdo¬
natum uel a parentibus patroni
patrono uel heredibuseius restituat

Expanded text:
nata permaneant. Si vero alium sibi patronum elegerit, habeat licentiam cui se voluerit commendare, quoniam ingenuus homo non potest prohiberi, quia in sua potestate consistit; sed reddat omnia patrono quem deseruit. Similis et de circa filios patroni vel voluerint, donata possideant; si vero patroni filios vel nepotes crediderint relinquendos, reddant universa quae parentibus eorum a patrono donata sunt. Et s sub patrono adquesierit, medietas ex omnibus in patroni vel filiorum eius potestate consistat, aliam mediaetatem buccellarius qui adquaesivit obtineat; et rit, ipsam in patroni potestate manere iubemus; sic tamen ut ipse patronus aequalem ei provideat qui eam sibi possit in matrimonium sociarequid patri eius a patrono fuerit donatum vel a parentibus patroni, omnia patrono vel heredibus eius restituat
Abbreviated transcription (Latin):
ipars pra&iidata est & parspro¬
missa non propter hocuenditio
factarum patur & siemptoradpla¬
citum tempus non exhibuerit prae¬
tu reliquam portionem propreii
parte quam deb& soluat usuras.
nisi hoc forte conuenerit utresemp

Expanded text:
pars praetii data est, pars promissa, non propter hoc venditio facta rumpatur; sed si emptor ad placitum tempus non solverit praetii reliquam portionem, pro parte quam debet solvat usuras; nisi hoc forte convenerit ut res
Abbreviated transcription (Latin):
i famulorum meritis iuste conpelli¬
mur debitȩ conpensare lucrames¬
cedis quanto iam copiosius proreme¬
diis animarum diuinis cultibus &tes¬
rena debemus inpendere &inpensa
legum soliditate seruare qua prop¬
ter quaecumq resscĩs dibasilicis ai
perprincipum aut perquorum libs
fidelium donationes conlaterepps
riuntur uotiue ac potentialiter
procerio censocur utitcaram ien
in reuocabilimodo legum a ernita¬
te firmentur.

Expanded text:
i famulorum meritis iuste conpellimur debite conpensare lucra mercedis quanto iam copiosius pro remediis animarum divinis cultibus et terrena debemus impendere et impensa legum soliditate servare qua propter quecumque res sanctis Dei baselicis aut per principium aut per quorumlibet fidelium donariuntur votive ac potentialiter pro certo censentur. Ut in earum iure inrevocabili modo legum eternitate firmentur.
Abbreviated transcription (Latin):
cogatur & soluere. emptori tamen
quod accepit pre&uium redditurus
& poena quam scriptura contin&
inpleturus & quicquid in pro fec¬
tum conparaterei emptor. uelqui
donatum accepit studio suae utilita¬
tis adiecerat a locorum iudicibus&
tim &ur atq: eiquilaborasse cognos¬
citur. auenditore uel adonatore
iuris alienis satis factio suxta reddatur

Expanded text:
cogatur exolvere, emtori tamen quod accepit pretium retiturus, et penam quam scriptura continet inpleturus : et quicquid in profectu conparate rei emtor vel quod donatum accepit, studio sue utilitatis agecerat, a locorum judicibus extimetur, adque ei qui laborare cognoscitur a venditore vel a donatore juris alieni sactisfactio jure retatur
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens deuendita ueldonata
re contempti commou&uir
idest sialiena fortasserem uenderse
ueldonare quaetumq constiterit
Nullumemptori praeiudicium
fieri poterit. sodillequi alienam
fortassercm uendere ueldona¬
re prȩsumpsit duplareidomino

Expanded text:
otiens de vendita vel donata re contentio comobetur, id est si aliena fortasse vendere vel donare quemcumque constiterit, nullum emtori prejudicio fieri poterit, set ille qui alienam fortasse rem vendere vel donare presumsit, duplam se domino
Abbreviated transcription (Latin):
placueritei utdonatorem ipsam peruo¬
luntatem eius quieam donatam perce¬
pit possideat lamsi inpostmodum
fortasse contigerit utipsiquirem dona¬
tam perceperat. uiuente donatore mo¬
riens abhacuita discedat. quicquid de
re sibi donata iudicare uoluerit licen¬

Expanded text:
placuerit ei ut donator rem ipsam per voluntatem eius qui eam donata percep, possideat iam, si in postmodum fortasse contigerit ut ipse qui rem donatam perceperat, vivente donatore, moriens ab hac vita discedat, quicquid de re sibi donata iudicare voluerit, licen