comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et prudens. sciens conseruis suis cla¬
re in dempore tritici mensuram. id ẽ
ꝓ captu audientium mensurate et o¬
portune diuini uerbi pabula mini¬
strare: uerumetiam aues: ut innocen¬
tia et potestas primi ade antequam
peccaret. cui omnia irrationabilia sub¬
iecta fuerunt uͭ script᷑a demonstrat.
Uin enim inter domesticos
suos contingebat secretiꝰ illũ
habere conuiuium. et delectaretur
in hilaritate carorum ÷ descendebant
ad eum intrepidi passeres. et in ma¬
nu eus mense reliquias colligebant.
discedebant alii saturi. accedebant
alii saturandi. Sic mansuescebat feri¬
tas auium: in oꝑatione uirtutum.
Delectatio naniq illius talis erat. in
hilaritate carorum. sicut de beato iob
legimus. qm̃ ñ cadebat lux uultus
eius in terram: quia nimirum in
tanta grauitate uultum tenere con¬
sueuerat. ut nunquam contempti¬
bili leticia resolueretur: s quotiens¬
cumq hylariorem se p̾sentib exibe

Expanded text:
et prudens, sciens conservis suis daet prudens, sciens conservis suis dare in tempore tritici mensuram, id est pro captu audientium mensurate et oportune divini verbi pabula ministrare, verum etiam aves: ut innocentia et potestas primi Adae, antequam peccaret, cui omnia inrationabilia subiecta fuerunt, ut Scriptura demonstrat, Cum enim inter domesticos suos contingebat secretius illum habere convivium, et delectaretur in hilaritate carorum, discendebant ad eum intrepidi passeres et in manu eius mensae reliquias colligebant. Discedebant alii saturi, accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas avium in operatione virtutum. Delectatio namque illius talis erat in hilaritate carorum, sicut de beato Iob legimus, quoniam non cadebat lux vultus eius in terram, quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hilariorem se presentibus exhiberet,
Abbreviated transcription (Latin):
rebat in uultu: erga delinquentes.
paulus in sp̃u: ac sic conueniente in
imno diuersitate gr̃arum. illius pieta¬
tis. huius erat emulator districtionis:
ita ut cum p̾sentiam enis quis quã
uix sustineret. absentiam ferre ñ pos¬
set. Internorum autem bonorum su¬
orum formas ac speties. sicut ad ple¬
num nemo potuit inspicere: ita ne¬
mo sufficit explicare. Quas sicut ille
studuit excolere. ita et laborauit ocule¬
re: et cum uellet augeri. nolebat ag¬
nosci  quia hec est natura iusticie.
ut quanto stucliosius abscondi optat.
canto clarius innotescat: et occulta¬
do ipsa. p̃dicatio: ꝑ populos tantoꝵ
bonorum fama uolitabat. Emine¬
bat. in ammiratione omuium ueluti
ciuitas suꝑ uerticem montis posita:
nec iam lucerna poterat latire sub
uir beatus iactantiam uirtutum fu¬
gere. in quo ñ poterat gr̃a celsa latere:
adeo ut ñ solum corda hominum
beluina feritate crudelia. ad mansu¬
etudinem xp̃i domaret fidelis sermuꝰ

Expanded text:
rebat in vultu, erga delinquentes rebat in vultu, erga delinquentes Paulus in spiritu, ac sic conveniente in uno diversitate gratiarum, illius pietatis, huius erat emulator districtionis, ita ut, cum presentiam eius quisquam vix sustineret, absentiam ferre non posset. Internorum autem bonorum suorum formas ac speties, sicut nemo ad plenum potuit inspicere, ita nemo sufficit explicare; quas sicut ille studuit excolere, ita et laboravit occulere; et cum hec vellet augeri, nolebat agnosci. Sed quia hec est natura iustitiae, ut, quanto studiosius abscondi optat, tanto clarius innotescat, et occultatio ipsa predicatio sit, per populos tantorum bonorum fama volitabat. Eminebat in admiratione omnium, veluti civitas super verticem montis exposita, nec iam lucerna poterat latere sub vir beatus iactantiam virtutum fugere, in quo non poterat gratia celsa latere; adeo ut non solum corda hominum beluina feritate crudelia ad mansuetudinem Christi domaret fidelis servus eius
Abbreviated transcription (Latin):
iugiter p̃fuisset. fuit itaq in elemo¬
sinis largus. in uigiliis sedulus.
moratione deuotus. in caritate perfec¬
cus. in humilitate ꝓfusus. in doctri¬
na p̾cipuus: in sermone paratus. i
conu̾satione scissimus. Sinceritatem
mentis uultus sui serenitate monstra¬
bat: et piecatem clementissimi cordis
ostendebat. in lenitate sermonis. Quic¬
quid ad salutem ꝑtinere posset et̃nam:
non minus implebat beatissimus oꝑe.
quam sermonis p̾dicatione clocebat.
Ouirum ꝑ omnia deo dignum. Emi¬
nebat in ipso habitu. animi pulchritu¬
do: ut in spetie ext̾ioris hominis. ip¬
sara putares expressam imaginem sc̃i¬
catis. Erat irreuerentibus. terribilis
aspectu: reuerendus incessu: metuen¬
dͥms seueritate: uenerandus benignita¬
ti Censuram auctoritatis: temꝑabat
mansuetudo humilitatis. Delinquen¬
cibus quidem minabatur frontis au¬
steritas: s blandiebatur cordis sereni¬
tas. Erga bene agentes petrus appa¬

Expanded text:
iugiter prefuisset. Fuit itaque in elemoiugiter prefuisset. Fuit itaque in elemosinis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in caritate perfectus, in humanitate profusus, in doctrina precipuus, in sermone paratus, in conversatione sanctissimus. Sinceritatem mentis vultus sui serenitate monstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem pertinere posset aeternam, non minus implebat beatissimus opere, quam sermonis predicatione docebat. O virum per omnia Deo dignum! Eminebat in ipso habitu animi pulchritudo; in spetie exterioris hominis ipsam putares expressam imaginem sanctitatis. Erat inreverentibus terribilis aspectu, reverendus incessu, metuendus severitate. venerandus benignitate. Censuram auctoritatis temperabat mansuetudo humilitatis. Delinquentibus quidem minabatur frontis austeritas, sed blandiebatur cordis serenitas. Erga bene agentes Petrus appa
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui oleum sp̃uale ppłis. quo eom̃
quidem capita uisibili. mentes autera
p̃dicatione sc̃o sp̃u in se loquente un¬
cturis erat crismate inuisibili:
tali unctione insigniretur. Acceptis
autem tantis ac talibus auspiciis: di¬
uinis cumuit contraire statutis. Neq
enim cutum uideri pot̾at: toc signis
p̃currentib. diuine contradicere ius¬
siomi. Sresertim cum luce et unctione
sc̃i sp̃s. que oleo uisibili cdesignatur.
interius illustratus atq ꝑunctus:
et ut sc̃s ysaias ad mittendum se in
diuinum ministiũ debere potius of¬
ferre. quam excusare. didicerit.
ost habita ergo oram dubitati¬
one. atq ancipiti sum mota
sententia: unanimitate ep̃orum re¬
mensis ꝓuincie. infulis induitur sa¬
cerdotalibus: benedictione consecrat᷑
ep̃ali: atq insede p̾sulatus collocat᷑.
ciuitatis remorum. ubistatim sic ap¬
paruit aptus et deuotus: canquam
si officio ad quod nouiter ascenderat.

Expanded text:
ut qui oleum spiritale populis, quo eorum ut qui oleum spiritale populis, quo eorum quidem capita visibili, mentes autem predicatione, sancto Spiritu in se loquente, uncturus erat crismate invisibili, tali unctione insigniretur. Acceptis autem talibus ac tantis auspiciis, divinis timuit contraire statutis; neque enim tutum illi videri poterat, tot signis precurrentibus, divinae contradicere iussioni, presertim cum luce et unctione sancti Spiritus, que oleo visibili designatur, interius illustratus atque perunctus, ut et sanctus Esaias, ad mittendum se in divinum ministerium debere potius offerre quam excusare didicerit. 4. Posthabita ergo omni dubitatione atque ancipiti submota sententia, unanimitate episcoporum Remensis provinciae infulis induitur sacerdotalibus, benedictione consecratur episcopali atque in sede presulatus collocatur huius civitatis Remorum. Ubi statim sic apparuit aptus et devotus, tamquam si officio, ad quod noviter ascenderat,
Abbreviated transcription (Latin):
omimi potenti cleo. ei manifestiͣmis de¬
monstrare indiciis. quod ipse de eo
haberet iudicium. Et enim cum mo
do reniti conaretur p̃dicto. uidentibꝰ
omnib qui aderant. descendit subito
radius nomi luminis suꝑ ipsius sc̃i
uiri uerticem: acsi ipse sol de celo mo¬
cus suꝑ eum ceciderit: ut quia illu¬
minandarum lux parabatur anima¬
rum. ipse quoq cum ad hoc opus as¬
cisceretur. lumine debuit declarari ui¬
sibili. Ipse namq erat lucerna que ñ
sub modio curȩ corporeȩ. s suꝑ cande¬
labrum purissime adeo dilectȩ conũ¬
sationis erat ponenda: quatinus his
qui indomo sc̃ȩ ecclȩ futuri erant. lu¬
men eẽt optime institutionis.
lacuit etiam omnipotentie di¬
umȩ huic miraculo aliud adde¬
re: ad ostensionem meritorum beatis¬
simi uiri. Et enim radio supͣdicto se
illustrante. sensit capiti suo iinguinis
sacri infusum liquorem: quo totum
eis delibutum ẽ caput. Et merito:

Expanded text:
omnipotenti Deo ei manifestissimis deomnipotenti Deo ei manifestissimis demonstrare indiciis, quod ipse de eo haberet iuditium. Etenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit declarari visibili. Ipse namque erat lucerna, quae non sub modio curae corporeae, sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, quatinus his qui in domo sanctae aecclesiae futuri erant lumen optime institutionis preberet. Placuit etiam omnipotentiae divinae huic miraculo aliud addere ad ostensionem meritorum beatissimi viri. Etenim, radio supradicto se illustrante, sensit capiti suo unguinis sacri infusum liquorem, quo totum eius delibutum est caput. Et merito,
Abbreviated transcription (Latin):
his angustris depres sus. nimiis
afficiebatur anguoribus: quia nec
fuge locus uspiam patebat: nec ppło
ut ab intentione cepta resipisceret. ullo
modo satisfacere pot̾at. Diuine namq
erat uoluntatis: ut qui omnium sa¬
luti ꝓspecturu erat. omnium accla¬
mationib eligeretur. Et qui unitati
fidei cum iam fidelibus. et futuris
fidelibus erat ꝓuisurus: unione cun¬
cti ppłi ad sedem eueheretur sacerdo¬
calis honoris. Sacratissimus qͥdem
uir cum his acclamationib se ur¬
geri conspiceret. de infirmitatis et
etatis sue temꝑe conqueri cepit: et
quia eccłasticus ordo infirmam etatẽ
ad hanc ñ reciꝑet dignitatem. uoce
publica fatebatur. Timebat enim ne
immatura etas mimici uersutiis im¬
pugnata: aliquid contraheret sinistri.
S diuina gr̃a et uocem ppłi constan¬
tissime in ipsis ꝑdurare fecit electi¬
one: et scm̃ uirum ab antiqui ho¬
stis ꝓtexit malignitate. Et cum ppłi
acclamaret frequentia. et scĩssimꝰuir ma-¬

Expanded text:
his angustiis depressus, nimiis afficiebatur angoribus, quia nec fuge locus uspiam patebat, nec populo, ut ab intentione cepta resipisceret, ullo modo satisfacere poterat. Divinae namque erat voluntatis, ut qui omnium saluti prospecturus erat, omnium acclamationibus eligeretur, et qui unitati fidei cum iam fidelibus et futuris fidelibus erat provisurus, unione cuncti populi ad sedem eveheretur sacerdotalis honoris. Sacratissimus quidem vir cum his acclamationibus se urgeri conspiceret, de infirmitatis et aetatis suae tempore conqueri cepit, et quia aecclesiasticus ordo infirmam aetatem ad hanc non reciperet dignitatem, voce publica fatebatur. Timebat enim, ne inmatura aetas inimici versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem populorum constantissime in ipsius perdurare fecit electione et sanctum virum ab antiqui hostis protexit malignitate. Et cum populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir ma
Abbreviated transcription (Latin):
onis laude cominemorat scribentis.
in quodam loco sie. Mea cupidi¬
tas inquit crucifixa ẽ dominũ iħm
uolens intelligi: s et capitła supra¬
scripti ierothei. contra philosophos
non pauca interserit. In quib ita
ꝑ strophatos sillogismos. de malo
disputans constringit eos. ut in ne¬
utram partem deflectere. neq post
tergum regredi:. s et nec alio se ipsos
possint dirigere: nisi quo ipse eoc¬
cogit impingere.
De est et de paradigmis: in quo
sensum dimis philosophi acute re
De uita: et in hoc S dargnit.¬
amiciciam refellit magi symonis.
et contentiosos ens eius sermones.
a diumno choro repellit.
De sapientia. de mente. de uerbo.
de ueritate: de fide.
De uirtute. de iusticia. de salute de
redemptione: ec de inequalitate.
bi elimam magum. ancipiti gla¬
dio ꝑcutit dicentem. si omni potens
ẽ deus. quomodo dicitur quid non
posse. et paulum calumpniantem.
sillogistico spiculo terebrat: et cor ce¬

Expanded text:
onis laude commemorat, scribentis onis laude commemorat, scribentis in quodam loco sic: mea cupiditas, inquit, crucifixa est, Dominum Jesum volens intelligi. Sed et capitula suprascripti Hierothei contra philosophos non pauca interserit. In quibus ita per strophatos syllogismos de malo disputans, constringit eos, ut in neutram partem deflectere, neque post tergum regredi, sed et nec alio seipsos possint dirigere, nisi quo ipse ecogit impingere. De est, et de paradigmis. In quo sensum Clymis philosophi acute redarguit. De vita, et in hoc amentiam refellit Magi Simonis, et contentiosos ejus sermones a divino choro repellit. De sapientia, de mente, de verbo, de veritate, de fide. De virtute, de justitia, de salute, de redemptione, et de inaequalitate: ubi Elymam Magum ancipiti gladio percutit dicentem: Si omnipotens est Deus, quomodo dicitur quid non posse? Et Paulum calumniantem syllogistico spiculo terebrat, et cor ce
Abbreviated transcription (Latin):
examussim et ortodoxe ut sufficit. in
eo disputaus.
rimo capitulo que ẽ uerbi spe¬
discreta theologia: et que ẽ diuina
coadunatio. et diuina discretio.
ue ẽ orationis uirtus: et de beato
ierotheo. et de reuerentia et conscrip¬
tione theologica. In quo ostendit
se apud sanctam ciuitatem. penes
sepulchrum iħu uite principis. a
lacobo frẽ domini et petro apłorum
principe. necñ et a theologo iħe una
cum p̾fato ierotheo et sc̃o timotheo.
aliisq quam plurimis scĩs fr̃ib au¬
disse disputationem. et fidei sacram̃¬
cum: quomodo ab omnib tenebat᷑
theologis cle diuinitate et humans¬
cate domini saluatoris: s ex conse¬
quentib suppresso nomine. beatum
paulum his interfuisse demonstrat.
De benigno. de luce de bono. et cu¬
piditate. et extasi. et de delo: et quia
malum non ẽ de existente. neq in
eristentib est: In quo capitulo. beati
ignatii cupiditatem. etiam in bono
accipi debere asserens. cum uenerati¬

Expanded text:
examussim et orthodoxe, ut sufficit, in examussim et orthodoxe, ut sufficit, in eo disputans: primo capitulo, quae est verbi spediscreta theologia et quae est divina coadunatio, et divina discretio, quae est orationis virtus, et de beato Hierotheo, et de reverentia et conscriptione theologica: in quo ostendit se apud sanctam civitatem penes sepulchrum Jesu, vitae principis, a Jacobo fratre Domini, et Petro apostolorum principe; nec non et a Theologo Joanne una cum praefato Hierotheo, et sancto Timotheo aliisque quam plurimis sanctis fratribus audisse disputationem, et fidei sacramentum, quomodo ab omnibus tenebatur theologis, de divinitate et humanitate Domini Salvatoris: sed et ex consequentibus, suppresso nomine, beatum Paulum his interfuisse, demonstrat. De benigno, de luce, de bono et cupiditate; et ecstasi, et de zelo, et quia malum nec est, nec de existente, neque in existentibus est. In quo capitulo beati Ignatii cupiditatem, etiam in bono accipi debere asserens, cum venerati
Abbreviated transcription (Latin):
caristie. in qua uidelicet crismatis ini¬
ciatione ordinem seraphin. benignũ
iħ̾m qui in oranib sanctissimis san¬
tificat seipsum ꝓ nobis. et omni nos
sainctificatione replet in ipso ꝑfectos
atq ex deo natos cirrumstare: et mul¬
tilauda illa ymnologia. quam ꝓpħa
seraphin se audisse clamare describit.
gibiliter laudare: obsequentib eciã
ceteris angelorum choris. et sensualit̾
alleluia concinentib. liquido manife¬
stat: cuius libri ẽ prima ista capłatio.
ue ẽ eccłiastici principatus tradi¬
tio: ⁊ que ẽ eus speculatio.
ehis que in baptismatis illumi¬
natione ꝑficiuntur.
De his que in collatione euchari¬
stie perficiuntur.
De his que in crismate ꝑficiunt᷑.
et in ipso consecrantur.
De sacerdotalib ꝑfectionibus.
e ꝑfectis ordinib: id ẽ monacho¬
rum et seculo renuncian¬
tium. etiam post baptismum.
comum. de diuinis nominib quem
et appellat de simbolica theologia:

Expanded text:
charistiae: in qua videlicet chrismatis inicharistiae: in qua videlicet chrismatis initiatione, ordinem seraphim, benignum Jesum, qui in omnibus sanctissimus sanctificat seipsum pro nobis, et omni nos sanctificatione replet in ipso perfectos, atque ex Deo natos circumstare, et multilauda illa hymnologia, quam propheta seraphim se audisse clamare describit, ristum intelligibiliter laudare obsequentibus etiam caeteris angelorum choris, et sensualiter Alleluia concinentibus, liquido manifestat: cujus libri est prima ista capitulatio, quae est ecclesiastici principatus traditio, et quae est ejus speculatio. De his, quae in baptismatis illuminatione perficiuntur. De his, quae in collatione eucharistiae perficiuntur. De his quae in chrismate perficiuntur, et in ipso consecrantur. De sacerdotalibus perfectionibus. De perfectis ordinibus, id est, monachorum et saeculo renuntiantium etiam post baptismum. tomum de divinis nominibus, quem et appellat de symbolica theologia,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt currus. que sunt rote: quid ẽ
quod dictum ẽ gaudium angelorũ.
d eumdem etiam timotheum.
alterum scripsit librum. de
eccłastico sacro principatu: distincte
ꝑ capitula que infra secuntur. ele¬
gantissime nusticum sacram̃tum priꝰ
ponens: et sic singulas singulis ca¬
pitulis misticorum sacram̃torum the¬
ori. as subiungens: in quib
ostendit cuncta que in ec¬
clesiasticis. et sacratissimis mist̾iorum
consecrationib fiunt. angelico mini¬
sterio. secundum conuenientiam uniꝰ¬
cuiusq ordinis. una cum ministris
sancti altaris. et precipue ierarcl a.
hoc ẽ sacerdos: qui unus de angelicis
scdm fas efficitur celitus oꝑari. ma¬
xime in ministerio sc̃ĩ sacrificii domi¬
nice passionis: sanctissimi principa¬
tus milicie celestis. cum consortibus
sius inꝓprio ordine et laudis officio.
semꝑ assistunt: et in consecratione sa¬
cratissimi crisinatis. que unifornus
et uniordo ẽ. simbolis sanctissume eu¬

Expanded text:
sunt currus? quae sunt rotae? quid est sunt currus? quae sunt rotae? quid est quod dictum est gaudium angelorum? CAPUT X. Ad eumdem etiam Timotheum alterum scripsit librum de ecclesiastico sacro principatu, distinctum per capitula, quae infra sequuntur, elegantissime mysticum sacramentum prius ponens, et sic singulas singulis capitulis mysticorum sacramentorum theorias subjungens. In quibus ostendit cuncta quae in ecclesiasticis et sacratissimis mysteriorum consecrationibus fiunt, angelico ministerio secundum convenientiam uniuscujusque ordinis, una cum ministris sancti altaris, et praecipue hierarcha, id est sacerdote, qui unus de angelis secundum fas efficitur coelitus operari: maxime in ministerio sacri sacrificii Dominicae passionis, sanctissimi principatus militiae coelestis, cum consortibus suis in proprio ordine et laudis officio semper assistunt, et in consecratione sacratissimi chrismatis, quae uniformis et uniordo est symbolis sanctissimae eu
Abbreviated transcription (Latin):
angłicarum uirtutum iniagines et
ẽ: et quid quod humana specie
angeli apparent. Qui sunt illi oculi.
que ille nares:que sunt ille aures.que
illa ora. qui sunt illi tactus. que ille pal¬
pebre: que sunt illa suꝑcilia. Quis au
ditus. qui sunt illi dentes. qui sunt
humeri: que illa sunt brachia et ma¬
nus. Quod illud cor. que sunt illa pe¬
ctora. que sunt illa dorsa. qui sunt
illi pedes. que sunt ille ale. que ẽ illa
nuditas. quis ẽ ille uestitus: que est
illa splendidissima uestis. Quis ẽ ille
sacerdotalis amictus. que sunt zone.
que funt ille uirge. que sunt ille lan¬
cee: que sunt ille secures. Quis ẽ ille
geometricalis funis: qui sunt illi
uenti: que ille nubes: quod ẽ illud es.
quod ẽ illud electrum: qui sunt colo¬
res differentium lapidum. Quis ui¬
sus leoninus: quis uisus aquilmꝰ:
quisunsus uitulinus. qui sunt illi
equi: que sunt differentie equorum
colorum. que sunt illa flumina. qui

Expanded text:
angelicarum virtutum imagines et angelicarum virtutum imagines et est, quod humana specie angeli apparent? qui sunt illi oculi? quae illae nares? quae sunt illae aures? quae illa ora, qui sunt illi tactus? quae sunt illae palpebrae? quae sunt illa supercilia? quis ille auditus? qui sunt illi dentes? qui sunt illi humeri? quae sunt illa brachia et manus? quod illud os? quae sunt illa pectora? quae sunt illa dorsa? qui sunt illi pedes? quae sunt illae alae? quae est illa nuditas? quis est ille vestitus? quae est illa splendidissima vestis? quis ille sacerdotalis? quae sunt zonae? quae sunt illae virgae? quae sunt illae lanceae? quae sunt illae secures? quis est ille geometricalis funis? qui sunt illi venti? quae illae nubes? quod est illud aes? quod est illud electrum? qui sunt colores differentium lapidum? quis visus leoninus? quis visus aquilinus? quis visus vitulinus? qui sunt illi equi? quae sunt differentiae equorum coloratorum? quae sunt illa flumina? qui
Abbreviated transcription (Latin):
benignitatem uarie in ꝓuidentib pro¬
cedens: manet simplex. Et non hoc tan¬
Ciuina et celestia ꝑ similitudinum sim¬
bola monstrantur. .iii.
Quid ẽ ierarchia id ẽ sacer principat:
et quis ẽ erga ierarchiam ꝓfectus.iiii.
uid sigificat angłoꝵ cognominatio..
ur omnes celestes substantie. in .ui¬
comiune angeli dicuntur .uii.
Nius est primus celestium subtan¬
tiarum ornatus. quis medius. et quis
et thronis: ec de prima eorũ ietarchia.
id ẽ de primo eoꝵ sacͦ principatu. ix.
De dominationib et iiitutib et po¬
testatib. et de media eorum ierarchia:
id ẽ sacro principatu. .x.
De principatib et archangelis. et
angelis. et ultima eorum ierarchia: id
est sacro principatu. .xi.
Le peticio et congregatio boni ange
Cur qui apud homines sunt ierar¬
chi. id ẽ sacri principes uidelicet sa¬
cerlotes: angeli uocantur. xͥuit.
Cur a seraphin dicitur mundari

Expanded text:
benignitatem varie in providentibus probenignitatem varie in providentibus procedens, manet simplex: et non hoc tana et coelestia, per insimilitudinum symbola, monstrantur. Tertio, quid est hierarchia, id est, sacer principatus, et quis est erga hierarchiam profectus. Quarto, quid significet angelorum cognominatio. Quinto, cur omnes coelestes substantiae in commune angeli dicuntur. Sexto, quis est primus coelestium substantiarum ornatus, quis medius, et quis ubim et thronis, et de prima eorum hierarchia, id est, de primo eorum sacro principatu. Octavo, de dominationibus et virtutibus et potestatibus, et de media eorum hierarchia, id est sacro principatu. Nono de principatibus et archangelis, et angelis, et ultima eorum hierarchia, id est, sacro principatu. Decimo, repetitio et congregatio boni et anantur. Duodecimo, cur qui apud homines sunt hierarchi, id est, sacri principes, videlicet sacerdotes, angeli vocantur. Tertio decimo, cur a seraphim dicitur mundari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter amorem suscipiende care soboł
eum sui coegere parentes: ad mandata
ꝓperat scĩ pauli: credensq felicter. et
abnegatis errorib paganorum. sacri
ẽ baptismatis unda resꝑsus: ac sic de¬
mum se tradidit magisterio eiꝰ plenus
imbuendum. Inq sc̃ẽ crinitatis fide.
et incarnationis. passionis. ac resur¬
rectionis iħu rp̃i domini nr̃i misteno.
seu cunctis archanis eccłastice scĩtatis.
affatim ut comes inseꝑabilis quocũq
gressum mouerat. a beato paulo apło¬
ꝑ criennium insticutus: chessalonicã
magistrum obsequendo reuertens. ab
orum epm̃. suum autem condiscipulũ.
diuino usuᷤ ffilo. fulguranti sermone: se
eiusdem panis uerbo quo uiuunt ange¬
li repletum ostendens. cle celesti princi¬
patu: id ẽ de ordinib anglorum insi¬
gni eloquentia. et reuerenda ꝓfundissi¬
maq intelligentia: sicut reuera is qͥ
in celo os suum posuerat. cum de cele¬
Istib loquebatur: ubi corde et conu̾sa¬

Expanded text:
propter amorem suscipiendae charae sobolis, propter amorem suscipiendae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Pauli. Credensque fideliter, et abnegatis erroribus paganorum, sacri est baptismatis unda respersus: ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendum, inque sanctae trinitatis fide, et incarnationis, passionis ac resurrectionis Jesu Christi Domini nostri mysterio, seu cunctis arcanis ecclesiasticae sanctitatis affatim, ut comes ejus inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per triennium institutus. Thessalonica, magistro obsequendo, revertens, ab orum episcopum, suum autem condiscipulum, divino usus stylo, fulguranti sermone, se ejusdem panis verbo quo vivunt angeli repletum ostendens, de coelesti principatu, id est de ordinibus angelorum insigni eloquentia, et reverenda profundissimaque intelligentia, sicut revera is qui in coelo os suum posuerat, cum de coelestibus loquebatur, ubi corde et conversa
Abbreviated transcription (Latin):
ei restituit: ipse te potentia sua illu¬
minet. Quem mox uidentem: his uer
bis ẽ affatus. uade inquiens ad dioni¬
sium et dic ei quia paulus seruus xp̃i
ad te me misit. ut memor sponsionis
tue ad eum uenire ñ differas: quo bap¬
tismum salutis accipiens. ab omnibus
possis absolui nexib delictorum. Is au¬
tem qui lumen recepit obedienter u̾ba
iubentis impleuit: et ad dionisium ꝓ¬
ꝑans pauli ei uerba. ꝑ ordinem nun¬
tiauit. Dionisius uero electionis gr̃a
lam p̾uentus. ut cecum respexit non
ante habitis luminib contuentem: ait
ad eum. Es ne tu ille quem cuncti ce¬
cum natum cognouerunt affines:
Cui ille respondit. Ego nempe sum.
cui ceco nato hactenus sol ñ lurit: sed
ipse paulus cuius tibi defero man¬
data salubria: xp̃i iħu magistri sui in¬
uocata uirtute suauitatis michi lu¬
men indulsit. Qui ꝓtinus surgens
cum omni domo. et damari uxore sua.
quam sumere more terrene nobilitatis.

Expanded text:
 restituit ei , ipse te potentia sua illu restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem his est verbis affatus: vade, inquiens ad Dionysium, et dic ei quia Paulus servus Jesu Christi ad te me misit, ut memor sponsionis tuae, ad eum venire non differas, quo baptismum salutis accipiens, ab omnibus possis absolvi nexibus delictorum. Is autem, qui lumen recepit, obedienter verba jubentis implevit, et ad Dionysium properans, Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Dionysius vero, electionis gratia jam praeventus, ut caecum respexit non ante habitis luminibus contuentem, ait ad eum: esne tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: Ego nempe sum, cui caeco nato hactenus sol non luxit: sed ipse Paulus, cujus tibi defero mandata salubria, Jesu Christi magistri sui invocata virtute, sanitatis mihi lumen indulsit, qui protinus surgens, cum omni domo et Damari uxore sua quam ut sumeret more terrenae nobilitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
et nemo aꝑit: aꝑit et nemo claudit.¬
ec et alia plurima paulo
p̃dicante. et templa singula per¬
lustrante. commendando xp̃m iħm
dei filium. et deum uerum eẽ. quem a¬
mica curiositate athenienses ꝓpter ip¬
sam nouitatem officiosissime acceptabant:
dionisius ueram doctrinam audiens. et
doginata salutis audiens. et nichil esse
ydola quib seruiebat. quin magisde¬
monia quam deos ẽẽ cognoscens. scm̃
uero spm̃. et uerba uitalia in pauli do¬
ctrina euidentissime sentiens. diuino.
lumine corcde tactus. eidem paulo cessit:
et ab eo expetiit. quatinus ꝓ illo ipsius
dei queni p̾dicabat misccłiam depreca¬
recurꝰ: ut illius cultor uerus. et suus
geret iter: cecus quidam cepit eũ
obsecrationis uocibus compellere. Sanctꝰ
aũ paulꝰ apł̃s. crucis signum clausis a
naturitate eius oculis imposuit: dicens.
xp̃c dominus et magister nr̃. qui ocu¬
lis lutum imposuit ceci nati. et lumen¬

Expanded text:
et nemo aperit; aet nemo aperit; aHaec et alia plura Paulo praedicante et templa singula perlustrante, commendando Christum Jesum Dei Filium et Deum verum esse, quae amica curiositate Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, quin magis daemonia quam deos esse cognoscens, sanctum vero Spiritum et verba vitalia in Pauli doctrina evidentissime sentiens, divino lumine corde tactus, eidem Paulo cessit, et ab illo expetiit, quatenus pro illo ipsius Dei, quem praedicabat, misericordiam deprecaretur, ut illius cultor verus et suus geret iter, caecus quidam coepit eum obsecrationis vocibus compellare. Sanctus autem apostolus, crucis signum clausis a nativitate ejus oculis imposuit, dicens: Christus Dominus et magister noster, qui oculis lutum imposuit caeci nati, et lumen
Abbreviated transcription (Latin):
erit an sp̃c deorum: Respondens dionisi¬
us: dixit. Ueris ds̃ et uerus homo. et ip̃e
renouaturus ẽ mundum: s adhuc inco¬
gnitus ẽ hominib: qm̃ apud dm̃ in ce
lo conuersatio eius est. Et ait paulus.¬
Illum deum p̾dico uobis: quem incog¬
nitum appellatis. Natus enim ex maria
uirgine. passus sub pontio pilato. ꝓ
salute humana mortuus. resurrexit.
celos q ascendens. sedet in dexteram dĩ
patris: uerus deus et uerus homo. ꝑ
quem facta sunt omnia. et uenturus ẽ
infine scłi. iudex omnium que geru¬
tur. Qui notus ẽ iam in iudea deus:
et magnum in isrł. et sanctum nom̃ eiꝰ.
Quaꝓpter quem incognitum usq nc̃
habustis modo cognoscite: quia ipse
est deus solus. et preter eum non ẽ alt̃.
Qui nos de morte. sanguinis sui pre¬
tio reduxit ad uitam: qui celum et t̾ram.
homines scilicet et angelos. in unitate
regni sui coniunrit. Qui mortificat in¬
iustos: et uiuificat pios. Qui claudit

Expanded text:
erit, an spiritus deorum? Respondens Dionysierit, an spiritus deorum? Respondens Dionysit: «Verus deus et uerus homo, et ipse renouaturus est mundum; sed adhuc incognitus est hominibus quoniam apud deum in celo est conuersatio eiusIllum Deum praedico vobis, quem incognitum appellatis. Natus enim ex Maria virgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homo, per quem facta sunt omnia, et venturus est in fine saeculi judex omnium quae geruntur. Qui natus est in Judaea Deus, et magnum in Israel, et sanctum nomen ejus . Quapropter quem incognitum usque nunc habuistis, modo cognoscite, quia ipse est Deus solus, et praeter eum non est alter , qui nos de morte, sanguinis sui pretio reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines scilicet et angelos, in unitate regni sui conjunxit, qui mortificat justus et vivificat pius: qui claudit,
Abbreviated transcription (Latin):
isset. erectis ad u̾bum omnium aurib.
interrogare spetialiter cepit paulus qͥd
coleret: et quib numinib in tam spati¬
oso et uenerabili loco inseruiret. Eui res¬
pondit dionisius. Deos quos coluerunt
patres nr̃i. quorum uircute et sollertia
mater terra continetur: hos colimus
et adoramus. Aras quas uides. martis et
herculis. mercurii et priapi nomine.
et honore sacrate sunt.
Um uero paulus singula altaria.
simulachra falsorum cleorum
plustraret: inter ceteras repperit aras al¬
tare unum. cuierat titulus suꝑscriptus.
ignoto deo. Et conuersus ad eum paulus:
interrogauit illum dicens. Quis ẽ ille ds̃
ignotus: Ad quem dionisius. Adhuc in¬
quit non ẽ ipse deus demonstratus inter
deos: s ẽ incognitus nobis. et scło uenturo
futurus. Ipse ẽ enim deus qui regnatu¬
rus est in celo et interra: et regnum eius
non accipiet finem. Subiungens itaq
paulus: ait. quid uobis uidetur: Homo

Expanded text:
isset, erectis ad verbum omnium auribus, isset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adoramus: aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus incognitus? Ad quem Dionysius: adhuc, inquit, non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis, et saeculo futuro venturus. Ipse enim est Deus, qui regnaturus est in coelo et in terra, et regnum ejus non accipiet finem. Subjungens itaque Paulus ait: Quid vobis videtur? homo
Abbreviated transcription (Latin):
cens. lucis sue radios in tetre noctis mu¬
tauit horrorem. atq orbis climata ce¬
nebrarum obcexit caligine: eariuden
tenebrarum signo antea inuiso et in¬
auelito artonitus. ut omnium litera¬
rum disciplinis edoctus dixit.
ec nor quam nr̃is oculis nouã
descendisse miramur. cotius
mundi ueram lucem aduenturam
signauit: atq deum humano generi
effulsurum serena dignitate cbistauit.
Unde expletis ꝓ quib ꝑrererat. feliciter
rediit. arciq totus urbis athene et curie
cilium. publice et priuatim. ut nobi¬
lior nobilissimis. moderamina dispone¬
bat: atq inter primos primis. sophistica
ec silogistica. uniuersalium doctrinarũ
acumina. et strophas. infulatus coga
philosophica. ciuib ac undiq confluen¬
tib ad id studium ꝓfundebat. Hunc
siquidem uatem. qui olim paganis adhuc
uiscerib tanti misterii quod uent᷑um e¬
rat quasi uentum ⁊ ualuit reserare ut
pote loci primatem. cum areopagon ad¬

Expanded text:
cens, lucis suae radios in tetrae mutavit ncens, lucis suae radios in tetrae mutavit noctis horrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, serena dignatione dictavit. Unde expletis, pro quibus perrexerat, feliciter rediit, arcique totius urbis Athenae praeeratcivilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id studium confluentibus profundebat. Hunc si quidem vatem, qui olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii quod ventum erat, quasi venturum valuit reserare, ut pote loci primatem, cum Areopagum ad
Abbreviated transcription (Latin):
cis nouitate athenienses ꝑmoti. quadĩ
die paulum ad areopagon duxissent.
ut ibi examen sua doctrina acciperet᷑.
adorsus ẽ dionisium qui ob plenitudi¬
nem diuine suꝑnorum numinum sci¬
entie. theosophos. id ẽ deum sapiens: q
a regione urbis qua sedulo commoraba¬
tur. ec innatis principabatur ariopagi¬
tã. genuino quodam uocabulo quasi¬
utebatur. altissimo sanguine primi
et magni dionisii non illius seme¬
le. uel deucalionis: s eiꝰ qui uitis inuen¬
tor apud athenas insignis ẽ habitus.
longissima et clara progenie ꝓpagatꝰ.
hic namq annos etatis quinq et ui¬
ginti agens. et cunctis pene artib copi¬
ose imbutus. crementi studio exercita¬
tus. una cum apollophanio conphilo¬
sopho suo. astrologice discipline uoto.
egopti iliopolim trans migrauit: ubisi¬
mul cum eo degens. quando deus ho¬
te inuidia uideorum cruci pependit af¬
firuso: et sol sui domini mortem paues¬

Expanded text:
cis novitate Athenienses permoti, quadam cis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo degens, quando Deus hote invidia Judaeorum cruci pependit affixus, et sol sui Domini mortem paves
Abbreviated transcription (Latin):
tat. modo gentium frequenti et con¬
dempso impetu oppressa. et inter. cap¬
da dirimitur.
bun aduentu pauli quidam uir
nobilis erat. qui sinmist.es. idẽ
consecretalis urbis apollo cronospagita.
qm̃ in eadem urbis regione ceteros pre¬
cellebat. nominabat᷑ ei cuiuscdam apol¬
linis nobilissimi. athenensium prin¬
cipis ꝓsapia deriuatus. suius pater
nicholaus. uir magni ingenii. littera¬
rum studio pollens: ciuis et argolice
artis magister fuit. huius igitur fi¬
lius apollo. dum inter philosophorum
scolas clarus haberetur: et autenticas
bibliothecas reuolueret. deditusq eẽt
philosophie. et uanis suꝑsticionibus.
rltu paganorim: audiuit paulum a¬
płi. noua et inaudita postea dogmata
p̃dicantem. Et cum ei resistere ñ uale¬
iet i inuenit ueram eẽ doctrinam. quã
paulus apud athenas docuit. Nelm¬
quens eigo demoniacas ludificationes
et gentilitias adinuentiones ꝓuolutꝰ
fore discipulum. hisita gestis. cum uo¬

Expanded text:
rerat, modo gentium frequenti et conrerat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolufore discipulum. CAPUT V. His ita gestis, cum vo
Abbreviated transcription (Latin):
nib martem et herculem. quos illi dõs
marimos et fortissimos adorabant. Ubi
etiam exercebantur iudicia. et doceban¬
tur fora: ingeniiq omnis sollertia.
Qui locus aripagos appellatur: a marte.
Mars enim: aris grece uocatur. Quinta
regio ciuitatis eiusdem. uersa ẽ ad por¬
tam scheaer mes pagos. ex nomine mer¬
curis qui ermes grece dicitur appellata:.
in qua statuneulum ipsius mercurii
re florido. mellitis ut sic dictum sit ri¬
uulis. et fluminib. pinguissimis satis.¬
nemorib consitis. et aromatib õdoriseris.
uineis nectareis. et ubertatis copia afflu¬
entib: oliuetis habundantissimis. uire¬
ctis florentib. pascuis peccorib suffici¬
entisimis. auri. argenti. cecerorumq
metallorum omnium copiis. nauium
quoq ac uetigalium commeatib. et
uoluptatum cunctarum affiuentuis.
ultra urbes alias exornata quoncdam
nobilissime floruit: s que suo priori
seculo. cunctis mundi felicitatib suꝑe¬

Expanded text:
nibus Martem et Herculem, quos illi deos nibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius Mercurii ri florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supe
Abbreviated transcription (Latin):
ubi saturni et priapi aureȩ statue. ua¬
riarum illusionum colebantur dem̃¬
tiis. hec enim regio. cronospagos ap¬
pellatur ex saturni nomine: qui gre¬
ce chronos uocatur. Secunda regio athe¬
ne ẽ que respicit traciam. ubi terebin¬
tus mire magnitudinis merat: sub
qua siluani. et fauni agresti hominis
siniulacra. statutis dieb a pastoribus
uenerabantur. Que regio panospagos
apellatur: ex nomine siluani et fauni.
Greci enim siluanum pan: et faimos
fiscarios panitas uocitant. Cercia regio
possedonospagos appellatur: que inten¬
dit portum neptuni. Possedon namq
grece neptunus dicitur. cuius simu¬
lachrum. et diane effigiem egei ibidem
colebant: et quo recursus totius popłi.
luna renascente in multis functionib
confluebat. Quarta regio in eadem ur¬
be est. ubi ydolum martis. et simula¬
chrum herculis. in colle tritonii montis
in medio urbis positi steterãt ad colen¬
dum: multis immolationib. et delusio¬

Expanded text:
ubi Saturni et Priapi aureae statuae vaubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delatio
Abbreviated transcription (Latin):
fertilitate opulenta. fandi et eloqñ¬
cie nutrix: philosophorum et sapien¬
tie nutrix: genitrix artium liberali¬
um. et cliuitiarum omnium copia:
pre urbib cunctis emicuit. Hec sita
ẽ in at̾ica elladis ꝓuintia. quacicrops
et menander reges generosi splendu¬
erunt. ubi apollo et ypocrates. ac a¬
ristotiles. ceteriq inuentores. et ꝓpaga¬
tores totius ꝑitiȩ sunt exorti: et into¬
to orbesuis presentia. et temꝑibꝰ nris
memoria fulgent. In hac summoꝑe
urbe. temꝑib cicropis et menandri.
regumq succedentium. cultus simu¬
lacrorum et statuarum adoratio. ydo¬
lorumq suꝑsticiosa religio primo ẽ
reperta: et sanctionib ꝓpalata. Hec
quoq in ꝓuectu sui ẽ minerua sacra¬
ta: et ipsius de nomine nomen ap¬
tatum. Hec prima cunctarum urbi¬
um leges condidit: et aliis iura uel tra
nib: disterminata signatur. Prima re¬
gio est que egeum mare respicit. in qͣ
situs mons extat suꝑeminens urbr.

Expanded text:
fertilitate opulenta, fandi et eloquentfertilitate opulenta, fandi et eloquentiae nutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe suis praesentia, et temporibus nostris memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidit, et aliis jura vel tradnibus disterminata signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi,
Abbreviated transcription (Latin):
tus triumphum: ut eccłȩ tuȩ semper
sint in ȩxemplum. De quorum colle¬
gio beatus paulus apłs. quem cȩlo
p̾sidens humanitas. et benignitas
saluatoris nr̃i dei compellens. saulũ
strauit. ac paulum statuit: eorumq
merito ac numero sociauit. replens x
euangelium. non solum ab ierosoli¬
mis usq in illincum: uerum et usq
ad termos quomodo a deo constitutus
claudius agebat in sceptris. deuenit
metropolis. in confinio tracie ꝓspiciens
lacedemonie terminos. posita media
inter achaiam et macedoniam iacet:
qua nichil habuit grecia clarius. Si¬
cu terrarum eminentib et frequentiꝰ
collib montuosa: antiqua scriptorum
facundia. paterna uiscera. et materna
ub̾a appellata. Ionici maris faucibus.
bitalassi more interclusa:. egeum pela¬
gus a leua contingit: urbs indita et
antiqua. preter externum incremen¬
tum gloriosa. cuius ciuib non dedit
initium collectata natiuitas: s que
illis sedes. eacdem ẽ et origo. Cerrarũ

Expanded text:
tus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper tus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus Claudius agebat in sceptris devenit Ametropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
ost beatam ac salutiferã
sionem et ad crandam
eius ab inferis resur¬
rectionem. seu incelos gloriosam ascen¬
sionem. qua manifestauit diuinitate
minquam defuisse quo rediit. in uni¬
uersis gentib apłorum p̾dicatio pro¬
futura successit: ita ut fide crescente.
multi mererentur fieri xp̃i nominis
confessores. quos catholica postmodum¬
gaudet mater eccłia. ꝓmeruisse marti¬
res et fidei bellatores. que letabatur in
apłis. tantos se habere duces atq recto¬
res. Qui siquidem cum imminere suas
cernerent passiones. que domino ihu
xp̃o donante didicerant: repleti sp̃c.
sancti gr̃a docuerunt. ut ad sc̃e confessi¬
onis głam et p̾mium transinigrarent.
xp̃e. qui infestantis inimici iacula. ꝓ¬
bationem fidelium cuorum p̾stitisti
ẽẽ. et non uulnera. s inter cetera carisma¬
cum munera. talemtius cestib tribu¬
isti ꝓ labore mercedera: ut nullum tu¬
orum gaudeat hostis fuisse imbellẽ:
quininmo perpetuum illis es largi¬

Expanded text:
ost beatam ac salutiferam sionem, et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernerent passiones, quae, Domino Jesu Christo docente, didicerant, repleti Spiritus sancti gratia, docuerunt, ut ad sanctae confessionis gloriam et praemium transmigrarent. nimici jacula probationem fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largi