comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur¶ Namq si legatũ tibi datum ualeredi¬
camꝰ legis falcid locus ent. Id̾aq ceficiente
cõlino̾e nõ debebit᷑. Rursus sicua coctitio
ceficiat legitum ualiturim nõsit legi fal¬
cidlocus nõerit. porro si legi loc nõ sit existñ¬
te cõdnioe legatum tibi debit᷑ sum aut uo¬
limtatẽ teitnoris eam fuisse appareat. ut ꝑt̃
tuum legatum cet̾ͥoꝵ legata minui nollet.
ougisest ut stanuere oebeamꝰtui legati cõcliti¬
cem̃defetuse Quid gͦ dicemꝰ si clucenta lega¬
se legatitui cõclitioẽm ut aut totum aut
nicħ tibi deb̾atur et miqũu et cc̾ uoluntatẽ
teitantis hoe eitimabr Rursiñ part̾e deberi. ra¬
cum siquis tale quid cõsequiuelit sic cõsẽ¬
quet᷑. Siciuod amplius legaui uł legauers.
quam ꝑlegẽ falcid̾. licebit n̾t qͣntum acł
supplũdum quacliant̾e deduciopõtet. ex eo
legato ꝙ titio decli br̃s m̃s dapnas eto da
qui.cͨͣ. in bonis relinquebat legant mͥ cẽtũ

Expanded text:
tur. namque si legatum tibi datum ualere dicamus, legi Falcidiae locus erit ideoque deficiente condicione non debebitur. rursus si, quia condicio deficiat, legatum ualiturum non sit, legi Falcidiae locus non erit: porro si legi locus non sit, exsistente condicione legatum tibi debebitur. cum autem uoluntatem testatoris eam fuisse appareat, ut propter tuum legatum ceterorum legata minui nollet, magis est, ut statuere debeamus tui legati condicionem defecisse. Quid ergo dicemus, si ducenta legase legati tui condicionem, ut aut totum aut nihil tibi debeatur, et iniquum et contra uoluntatem testatoris existimabitur: ru‹r›sus partem deberi racum quis tale quid consequi uelit, si‹c› consequetur: 'si quo amplius legaui uel legauero, quam per legem Falcidiam licebit, tum quantum ad supplendum quadrantem deduci oportet, ex eo legato quod Titio dedi heres meus damnas esto dare'. Qui ducenta in bonis relinquebat, legauit mihi centum
Abbreviated transcription (Latin):
quid ibi fui̾t et adiecit hec u̾ba. set ea cõcti¬
ncẽ iego. ut quicquid eris alienimea do¬
mo ent ntiiii ubtui filumei exsoluat et
tilia legis falcid̾ bnficioun uolet adquar¬
tani retinẽclam᷑ exbr̃clitate que ei relic¬
taest. ceclucto epe alieno euis quod sr̃ fui̾t.
pleant qm uoluntati desuncti soluñclo m
pr̃ando pareret.
tas administrauit eaq decedens añ ratioẽm
sibi reclclitam adminutrationis exasse eũ¬
dem maritum hr̃lem reliquit eiusq fidei
cõmsit. ut .x. untias filio cõi cum more¬
retur restitueret. cduas aut̃ uncias nepoti.
Questtum ẽ anid quoq quod ex aclmmini

Expanded text:
et adiecit haec uerba: 'sed ea condicione lego, ut quidquid aeris alieni in ea domo erit, Titius libertus filii mei exsoluat et  est, si filia legis Falcidiae beneficio uti uolet ad quartam retinendam, an ex hereditate, quae ei relicta est, deducto aere alieno eius quod superfuerit pleant, quam uoluntati defuncti soluendum praestando pareret. tas administrauit eaque decedens ante rationem sibi redditam administrationis ex asse eundem maritum heredem reliquit eiusque fidei commisit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret, duas autem uncias nepoti. quaesitum est, an id quoque, quod ex admini
Abbreviated transcription (Latin):
hĩditans sue tibi reititi uissent dem̃ post e¬
missioem factis coclicilł alteram partẽ titio¬
tino restitui rogaui̾t siquid̾ poit annũ mis¬
sionis sue decesent. et tibi cum̃titio hr̃i par¬
tem qrͣtam retinebit q eo ipt testatõ deces¬
serit quo teitm̃ eius adbeñficiũ principile
ꝑtrnere desierit ¶s iuero is uitͣ anm̃ musionis¬
sue decesfit. solus tituis decluctioẽm partis ꝯ¬
qr̃te panietur. quia eo tp̃r fideicõniusũ eit
relictum ei quo teitatõ uir̃ milttaritestari
nõ potuit.
ap̃ .i. Acceptis ameuio .c. hĩlitate meui¬
o rettituere pecuniamq poit mo̾tem suam
titio dare rogatus eit qm̃qm. hec .c̃. qrtam
retñtioni locus erit. inic eim ex cõsti¬
tutioe duuacdriani falcidie satfacit ea
patietur solusciu hr̃clitas relicta ẽ. nanm
centum que mortiscã capiunt᷑ admii fal¬
cid̾ rationõpot̾ plane. siquis ita scrbit ac

Expanded text:
ditatis suae tibi restitui iusserit, deinde post missionem factis codicillis alteram partem Titio restitui rogauerit: si quidem post annum missionis suae decesserit, et tibi et Titio heres partem quartam retinebit, sit, quo testamentum eius ad beneficium principale pertinere desierat: si vero intra annum missionis decesserit, solus Titius deductionem partis quartae patietur, quia eo tempore fideicommissum ei relictum est, quo testator iure militari testari non potuit. . Acceptis a Maeuio centum hereditatem Maeuio restituere pecuniamque post mortem suam Titio dare rogatus est. quamquam haec centumretentioni locus erit: tunc enim ex constitutione diui Hadriani Falcidiae satisfacit ea patietur solus cui hereditas relicta est: nam in centum, quae mortis causa capiuntur, admitti Falcidia non potest. plane si qu
Abbreviated transcription (Latin):
ost emãcipationẽ parris sũ¬
scepta apatruo ut alegitimo here de pe¬
tierat. ut partem hereditatis. auũculo
fuo daret. ⁊ agros duos adutrũq autẽ
utꝓrimũ cõgtum successio eiꝰ ꝑtinuit

Expanded text:
ost emancipationem patris suscepta a patruo ut legitimo herede petierat, ut partem hereditatis auunculo suo daret et agros duos: ad utrumque autem ut proximum cognatum successio eius pertinuit
Abbreviated transcription (Latin):
d .i. Quotiẽs ocrta spẽs oꝑar intipłati¬
onem ceducitur. ueluti pictorie sabriles
ports. acuti cum emphẽsi daristipulem̃
ꝑastuas pictorias centum hodie dare siõ¬
cessceclunt tñ oꝑe ex die int̾posite stipłã¬
nonis s oꝑe quas patronꝰ a lib̾to postulat
confestim nõcedunt. qr idagi it̾eos ui

Expanded text:
. Quotiens certa species operarum in stipulationem deducitur, ueluti pictoriae fabriles,poris, sicuti cum Ephesi dari stipulemur stipulatio: 'operas tuas pictorias centum hodie dare spondes?' cedunt tamen operae ex die interpositae stipulationis. sed operae, quas patronus a liberto postulat, confestim non cedunt, quia id agi inter eos ui
Abbreviated transcription (Latin):
cõmmtur stipłatio cum popoident nec ub̾¬
tus p̃strtĩt. snec int̾. st adiecta sint hec u̾ta: cũ
posceposdero. inno̾ ãut adiecta. aliud est enim
deoꝑis: alinddecet̾is reb Cumenim oꝑarum
abs mnẽ crecerc aliodie deberi ottitiũ qiuã
qͦ is uell cui pr̾and̾ est. ¶ Cum libͣtus ꝓ¬
inisit patrono oꝑas se daturũ neq adiecit.
ub̃isq euis: conitat lib̾is eius ita cemũ de¬
beri si patrihides extrt̃mt. hr̾des tm̃ estitisse
Itaq siciuis exhĩtato emãcipato filio. suum

Expanded text:
tur stipulatio, cum poposcerit nec libertus praestiterit. nec interest, adiecta sint haec uerba 'cum poposcero' an non sint adiecta: aliud enim est de operis, aliud de ceteris rebus. cum enim oabsurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est. Cum libertus promiserit patrono operas se daturum neque adiecerit 'liberisque eius', constat liberis eius ita demum deberi, si patri heredes extiterint. heredes tamen extitisse itaque si quis exheredato emancipato filio seruum
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑeums ꝑ patronos statet quominꝰoꝑe
centur. sic̃ accidit. cum gͦ tantilib̾to opete
incticuntur. ꝙ asi diu̾sarum ciuititum pa¬
trom sint ⁊ insua quisq moretur. consn̾tire
cebent moperis ab eoacipienois clurum
aliqñ eit eum quise ub̾re pot̾. decẽ dieb¬
simł oꝑando simł oꝑis inelictis si iacci¬

Expanded text:
e dentur, sicut accidit, cum aegrotanti liberto operae indicuntur. quod si diuersarum ciuitatium patroni sint et in sua quisque moretur, consentire debent in operis ab eo accipiendis: durum alioquin est eum, qui se liberare potest decem diebus operando, simul operis indictis, si i
Abbreviated transcription (Latin):
tate cogente manumisit. Qudiciumce
cipunt postca quã fui̾ñt inclicte. ¶ Etian si
uxorem hãt lib̾tus nõ phibetur patronꝰ oꝑas cxi¬
gere.. ¶ Sumpubes sit patronꝰ uolintite eiꝰ
nõ ucetur lib̾tamipta. nisi tutoris auctoritã
uoluntati accessit Ratiqͦ abitio patreno obeit
iniuptiis lib̾erite¬

Expanded text:
tate cogente manumisimus. Iudicium de cipiunt, posteaquam fuerint indictae. Etiam si uxorem habeat libertus, non prohibetur patronus operas exigere. Si impubes sit patronus, uoluntate eius non uidetur liberta nupta, nisi tutoris auctoritas uoluntati accesserit. Rati quoque habitio patrono obest in nuptiis libert
Abbreviated transcription (Latin):
cium eiceb his oꝑas patrono prare cogetur.
Qr sic̃ fadriles oꝑas cuns pot̾ fibiaut tmo sti¬
pulari. ita patronõ libto oꝑas sibi. iut sẽ¬
ꝓnio recte stipłatur. ⁊ lib̾tus obligitione
soluetur. sitales oꝑas exneo decłit. quales
patrono pr̾andolib̾atur. ¶ Si patrom plu¬
res confulto incliu̾sas regio̾es cdisdesfint. et

Expanded text:
tur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberaretur. Si patroni plures consulto in diuersas regiones discesserint et
Abbreviated transcription (Latin):
de ce ssurau sicut croninibus legatis
cassius quod rsuo ꝑs lege fulcidia de¬
cedat incipcit suum ficri commnunẽ
ltiedis et legat aũ. comnium auter
suc cum legatum sit totum ꝓtincre
d socium ptine̾. quia in caui psonam
legatum consiste põt qua iacione sẽ¬
miel ex fundo partem legis faladic
fundus et ad cum ma legati sit pali¬
un fundum. Ñam si parẽ fuũd ꝑ¬
it iuansit iherclitate. non potest ꝑ¬
cedeit iuc legatum quia propartemꝰ s¬
fitus ad quin non poccit.¬
legata aquibus sũmone et ceppione
petitorem potest inquartam ei nupu¬
tentur. uc cetorum legata mimiat¬

Expanded text:
decessuram, sicut ex omnibus legatis. Cassius, quod seruo pars lege Falcidia decedat, incipere seruum fieri communem heredis et legatarii, communi autem seruo cum legatum sit, totum pertinere ad socium, quia in eam personam legatum consistere possit: qua ratione semel ex fundo partem legis Falcidiae fundus et ad eum uia legata sit per alium fundum: nam si pars fundi remanserit in hereditate, non potest procedere uiae legatum, quia per partem seruitus adlegata, a quibus heres summouere exceptione petitorem potest, in quartam ei imputentur nec ceterorum legata minua
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. ENlege falcidia nõ sẽtur pro
piuo quod indiẽ̾ relictum c̃. axdii enĩ
tp̃ris cominodum computatur m hiis
legatis que subcondicionẽ redicta sunt
ꝓculus putabat cumi qͣuintus delege
falcidia tm̃ eẽ in legato quanti uemre
caucionibus eigo inelius its tempori¬

Expanded text:
 In lege Falcidia non habetur pro puro, quod in diem relictum est: medii enim temporis commodum computatur. In his legatis, quae sub condicione relicta sunt, Proculus putabat, cum quaeritur de legFalcidia, tantum esse in legato, quanti venire cautionibus ergo melius res tempera
Abbreviated transcription (Latin):
ueI ex falcidia si int̾ucunt i
omnibus peusiombus locum halets:
ħ expoit faito ĩpbit ut puta in annos
Singulos legatum relictum ẽ. quam diu
falcidia nondum lotum ht integit pẽ¬
sionesn anmic dabuntur s enimi si au¬
nus uenit quofit ut contra legem fal¬
cidiaui ultra dodrantem aliquid dtat
cuenit ut tetid oinina legata singulor
annorum imuntui. Eiliuqua
ledatauis uł tid̾i ꝯnnsaris licet ex
trẽ lelliano lenatꝰ consulto restituitur
ei hedicas uatur legis falcidie bñficõ¬

Expanded text:
um Lex Falcidia si interveniat, in omnibus pensionibus locum habet: sed hoc ex post facto apparebit. ut puta in annos singulos legatum relictum est: quamdiu Falcidia nondum locum habet, integrae pensiones annuae dabuntur: sed enim si annus venerit, quo fit, ut contra legem Falcidiam ultra dodrantem aliquid debeatur, eueniet, ut retro omnia legata singulorum annorum imminuantur. Numquam legatarius uel fideicommissarius, licet ex Trebelliano senatus consulto restituitur ei hereditas, utitur legis Falcidiae benefic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ante mortem tũititi ñ deberi qi adẽ¬
pta urtentur ꝓculus aĩt. nimirũ facti
q̃stio ẽ. n ampot. nec repudiate adimẽ
uoluisse.

Expanded text:
 ante mortem diuortit. non deberi, quia adempta uideantur, Proculus ait. nimirum facti quaestio est: nam potest nec repudiatae adimere uoluisse.
Abbreviated transcription (Latin):
mur. ¶Lane appellationẽ. eatenus extẽ¬
diplacet. quo aotelam ꝑuemss. et sciẽ¬
dum est succiclamquoq continĩ ⁊ lotam
simodo tinc̾ta nõ est. ¶Lane appellati¬
one tom̃tum ñ ꝯtinebitur. S nec ealans
pelles lañãte continentur.⁊ ħ lane cede
manifestumẽ. ¶Lana legata ⁊ lepõ¬
rinam lanam. ⁊anserinam ⁊ capͥnam ꝯ¬
appellant linum aũt lana legata ñ un
qr continebitur. ¶ lino autem legato
tamfactum quã m fectum ꝯtinerur qd̾q
nẽtum ꝙ q intela ẽ. ꝙ ẽ nondũ dẽtertu
gͦ alurd in lino. quam inlana eĩ⁊ quidẽ
srincium linũ sit. credo lino ꝯtinebitũ.
ũsi colorib uitenctum ẽ ⁊ ꝯstabat. ap̃ue¬
teres lane appellatione usi coloria nꝯti¬
neriᷤs ecomiã uiteri legata q̃tincta sũt.
⁊ netaqueneq texsta neq ꝯtextasunt ͭp̃¬
inte q̃ritur anpurpure. appellatione.

Expanded text:
mur. Lanae appellationem eatenus extendi placet, quoad ad telam pervenisset. Et sciendum sucidam quoque contineri et lotam, si modo tincta non sit. Lanae appellatione tomentum non continebitur. Sed nec ea lana, pelles lanatae contineantur? et hoc lanae cedere manifestum est. Lana legata etiam leporinam lanam et anserinam et capappellant. Linum autem lana legata utique non continebitur. Lino autem legato tam factum quam infectum continetur quodque netum quodque in tela est, quod est nondum detextum. ergo aliud in lino quam in lana est. et quidem si tinctum linum sit, credo lino continebitur. Uersicoloribus uidendum est. et constabat apud ueteres lanae appellatione uersicoloria nneri, sed ea omnia videri legata, quae tincta sunt, et neta, quae neque detexta neque contexta sunt. proinde quaeritur, an purpura appellatione
Abbreviated transcription (Latin):
loquantur abusiue. nec ꝓpͥis nominibus
as uocabulis. semꝑ utantur ceteꝵ exsti¬
mariposse uuenis isqui adoles cemtis ex¬
cessit etatem. qd̾ adincipiat int̃seniores
numerari

Expanded text:
loquantur nec propriis nominibus ac uocabulis semper utantur. ceterum existimari posset iuuenis is, qui adulescentis excessit aetatem, quoad incipiat inter seniores numerari.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pr̃c. Nonalit̃ asignificatione u̾boꝵ.
recili oportet. quamcuꝑo manifestum
est. aliũd sensisse. testatorem. ¶ nti codi¬
cillis suis itacauit. publio menio om̃s
unienes quos inministerio habeo dari
uolo Quero quaetate iuuenes ⁊ inquã ĩ¬

Expanded text:
ignificatione uerborum recedi oportet, quam cum manifestum est aliud sensisse testatorem. Titius codicillis suis ita cauit: 'Publio Maeuio omnes iuuenes, quos in ministerio habeo, dari uolo': quaero, a qua aetate iuuenes et in quam in
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Rdit testatorem acliciẽdo
p̃clium scianum oẽm eamquo parteor
fundi sup̃scripti qĩ ad seꝑtinentem uide¬
ri ꝑfideicõmissum reliquisse quam excã
ꝑignoris nactus ẽ saluo. s. uire debitoris.
exbis uerbis curate agros aitendere ⁊ ita
fict. utfilius mens filios ur̃os uobisꝯ
donet fideicõmissum peti nomposse. ¶ E¬
uos cc̃es a seio itarelictos simei crunt cũ
moriar. ñdeberi. simodo hoc sensit testate
ut itadeberentur sunsoliclum eĩ fuissent.
p̃clus cumbis enthicis que mea possessio¬
nesunt relictis mancipia quoq p̃dioꝵ
cum illic testĩ factitempore fuerint cedũt
S. ⁊ q̃postea accesserunt simoto hoc testatõ
manifeste exp̃sserit.

Expanded text:
dit testatorem adiciendo 'praedium Seianum omne' eam quoque partem fundi supra scripti quasi ad se pertinentem uideri per fideicommissum reliquisse, quam ex causa pignoris nactus est, saluo scilicet iure debitoris. Ex his uerbi‹s›: 'curate agros attendere, et ita fiet, ut filius meus filios uestros uobis condonet', fideicommissum peti non posse. Seruos communes a Seia ita relictos 'si mei erunt cum moriar' non deberi, si modo hoc sensit testatrix, ut ita deberentur, si in solidum eius fuissent. Praediis cum his enthecis, quae in ea possessione sunt, relictis mancipia quoque praediorum, cum illic testamenti facti tempore fuerunt, cedent: sed et quae postea accesserunt, si modo hoc testator manifeste expressit.
Abbreviated transcription (Latin):
his ⁊̃ legata ⁊ lib̾tass inpeliri atẽptĩ¬
cẽm antem inutrũꝙ ualere. ¶ planẽ
siita ancilla lib̾tatem acceperut. sianci¬
lla pͥmũ marem pepererit libera esto
⁊ hec uno utero marem ⁊ feminã pepe¬
risset. Siquidem certum ẽ ꝗ̃ prius edi¬
disset. ñclebere deipius statu ambigi u¬
trum ub eẽt nec nei S nec filie nãsip̾¬
magnifestari. inambiguis reb huma¬
niorem sententiam sequioportet ut tã
ip̃a lib̾tatem conseq̃tur quafilia eiꝰ inge¬
nuitatem qiͣ priore ꝑp̃sumptionem

Expanded text:
etiam legata et libertates impediri, ademptionem autem in utrumque ualere. Plane si ita libertatem acceperit ancilla: 'si primum marem pepererit, libera esto' et haec uno utero marem et feminam peperisset: si quidem certum est, quid prius edidisset, non debet de ipsius statu ambigi, utrum libera esset nec ne, sed nec filiae: nam si pomanifestari, in ambiguis rebus humaniorem sententiam sequi oportet, ut tam ipsa libertatem consequatur quam filia eius ingenuitatem, quasi per praesumptionem
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.. Sifui̾t legatum relictũ excogͣtis
meis qmpͥmus capitoliũ ascendĩt. simł
duo uenisse aicant᷑. nec apparet quishni
uenerit. an inpecliatur legatum ł eĩꝗ
monum̃tũ fec̾it. ⁊ plures fecerunt. ł ei
Qui maximus natu ẽ.⁊ cluo pares etate
sint. Si ⁊ silegatum sempnio amico fu¬
crit relictum ⁊ cluo sint equa caritate
conũicti.S et sicluob. hominib eĩdem
nõĩs fui̾t legatum puta sempniis umor
sempnio ademptumsit. nec appareat c̃
ademprum fit uttum datio ĩ uttĩq ꝑõa
infringitur. anea ad ep̃tio nulla ẽ qript̃.¬

Expanded text:
relictum ex cognatis meis qui primus Capitolium ascenderit, si simul duo uenisse dicantur nec apparet, quis prior uenerit, an impedietur legatum? uel ei qui monumentum fecerit, et plures fecerint? uel ei qui maximus natu est, et duo pares aetate sint? sed et si legatum Sempronio amico fuerit relictum, et duo sint aequa caritate coniuncti? sed et si duobus hominibus eiusdem nominis fuerit legatum, puta Semproniis, mox Sempronio ademptum sit nec appareat, cui ademptum sit: utrum datio in utriusque persona infringitur an ademptio nulla est
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ qd̾ fibi deberipbasset petẽ poss.  ꝗdã
nalegauit sempnie uxori mec reddi in¬
reo. abheredib meis qnq̃ginta ea q̃m
tuo acceperam cyrographo particulatĩ
bitor fuĩt fideiꝯmissum ꝯsftitĩt ꝑdi sid̾¬

Expanded text:
et, petere posset. Quidam ita legavit: "Semproniae uxori meae reddi iubeo ab heredibus meis quinquaginta ea, quae mutua acceperam chirographo particulatim bitor fuerit, fideicommissum constiteri
Abbreviated transcription (Latin):
dono eiquicquit sortis. ⁊ usurarũ noĩe
mͥdebebat. ¶ p̃taͣgenerałr dãpnauit
heredes fideiq eoꝵ cõmisit. utidarent
restituerentq unicunꝙ quicꝗd eilega¬
sset. pͥseĩ aliam p̃tͣea pecuniam atno
mutuanus ẽ Quero anhec quoq pecum¬
a q̃post testam̃tum fcõ tata ẽẽt. seiole¬

Expanded text:
dono illi, quidquid sortis et usurarum nomine mihi debebat'. praeterea generaliter damnauit heredes fideique eorum commisit, uti darent restituerent unicuique, quidquid ei legasset. postea Seius aliam praeterea pecuniam a Titio mutuatus est. quaero, an haec quoque pecunia, quae post testamentum f
Abbreviated transcription (Latin):
ri oem̃ obligationẽ eius debiti ꝑfidxio¬
missum solui uoluisse. ¶ Stichate¬
stam̃to maũmisso fundũ infructum
⁊ alia legauit: ⁊ denuo hec uerba adie¬
cit. quemratiõem recitere ueto qr in¬
exadministiatione actus debuerat red¬
dere tebuit. Rtri. stichum eonoĩe ñte¬
neri clauduis. nemo enĩ exẜuitutis
actu post lib̾tatem tenr cõsultatio ad
uis debiti relata fuãt Retĩneri gͦ reli¬
quapossunt. cũpetulio aut exeo declu¬
ti qd̾ sibi legatum ẽ. ¶ centumq̃ ap̃
appnianum depõita habeo ap̃ ipm̃ eẽ
uolo donec filius m̃s. ad annos .xx ꝑue¬
nerit. eiꝰq pecunie usuras exigĩ ueto q̃¬
situm ẽ. an excã fidei cõmissi aꝑnianus
ꝯsequipossit. ne añ tp̃s atestatore p̃scͥ¬
ptum easũma abeo exigatur. Rdi E
as heretles scripsernt. quarum sidei cõ¬
misitinhec uerba neagaio seio rões
actus rei mee quemꝑm̃sam euis siũ
extram̃sam indiem mortis mee ge¬
staẽ exigatis eoq nomine eum libe¬

Expanded text:
ri omnem obligationem eius debiti per fideicommissum solvi voluisse. Sticho testamento manumisso fundum instructum et alia legavit et haec verba adiecit: "quem rationem reddere veto, quia inex administratione actus debuerat, reddere debuerit. respondi Stichum eo nomine non teneri. Claudius: nemo enim ex seruitutis actu post libertatem tenetur et consultatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo deduci, si legatum est. 'Centum, quae apud Apronianum deposita habeo, apud ipsum esse uolo, donec filius meus ad annos uiginti peruenerit, eiusque pecuniae usuram exigi ueto.' quaesitum est, an ex causa fideicommissi Apronianus consequi possit, ne ante tempus a testatore praescriptum ea summa ab eo exigatur. responas heredes scripserat, quarum fidei commisit in haec uerba: 'ne a Gaio Seio rationes actus rei meae, quae per mensam eius siue extra mensam in diem mortis meae gesta est, exigatis eoque nomine eum libe
Abbreviated transcription (Latin):
beretis sialt̃ exhis capere ñpossit nec sccu
srt. delegaridebebit isquinic cap̃ei cui
umq accectit. ut ⁊ hoc comodum adeũ
ꝑueniat. ⁊ isquicap liberaretur ad fiso¬
ꝑseqñtias liberato illo. ꝑ acceptilatio¬
nem idenim eueniret. ⁊ sisolũ capacem
liberare uissus eẽt.

Expanded text:
beret, si alter ex his capere non possit nec socii sint, delegari debebit is qui nihil capit ei cui umque accidit, ut et hoc commodum ad eum perueniat et is qui capit liberetur. quod si sot per consequentias liberato illo per acceptilationem: id enim eueniret, etiamsi solum capacem liberare iussus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
dipotius quãminuendi testator uolũ¬
tatem habuĩt. anberedes exfideiꝯmĩs¬
si causa titio teneantur. ut eũ oĩdebito
uideri minutum legatũ qd pͥmo dederat.
¶legatum ẽ testõ hoc mõ Seio concecli
uolo quicꝗ mͥ abeo debitũ ẽ. ł fidẽm eam
ꝓeo obligaui ¶Quero utrum id solũ qd¬

Expanded text:
di potius quam minuendi testator uoluntatem habuerit, an heredes ex causa fideicommissi Titio teneantur, ut eum omni debituideri minutum legatum, quod primo dederat. Legatum est testamento hoc modo: 'Seio concedi uolo, quidquid mihi ab eo debitum est uel fidem meam pro eo obligaui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃suptĩo enĩ ꝓpt̾. naturalẽ affectum
fticit omĩa patri uideri ꝯcessa snsiali¬
ut sensisse testatorem abhereclib eĩ
approbetur. ¶ M euia testam̃to suo
altetum ex hereclib suis accione tu¬
tele uoluit. liberari hs uerb̾ raticẽs
nuitele quam egit. uilianꝰ. pauluscũ
anti stio cicerone possci abeo uolo eoq
nomine acã oĩs libatum ẽẽ uolosq̃ro
tiuolo eoq amplius dicẽ fadicillis ita
scripserat. Titio hoc amplius affini
meo. ut debitori usuram pecuniequã

Expanded text:
tum facit omnia patri uideri concessa, nisi aliud sensisse testatorem ab heredibus eius approbetur. Maeuia testamento suo alterum ex heredibus suis actione tutelae uoluit liberari his uerbis: 'rationem tutelae, quam egit Iulius Paulus cum Antistio Cicerone, posci ab eo nolo eoque nomine causa omni liberatum esse uolo': quaero, ti uolo eoque amplius decem do': codicillis ita scripsit: 'Titio hoc amplius adfini et debitori meo usuram pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
datur. qm̃ illi ꝓficeret. ciñ ip̃ins tutelã
administrassi ꝑrti fratri utilit eẽ lega¬
tum cumsuo debito liberet sdẽqͥ sut.
situtor ampletteretur fidei ꝯmissũ ita
ut inquib dam stariuell⁊. uerbis testam̃¬
ti in quibdam aut recelat. ꝙ minorẽ
stitatem sũptuũ dicant fideiꝯmisso
coti nĩ ꝗ ip̃e erogauerat. amandiri deberet

Expanded text:
deretur, quoniam illi proficeret, cuius et ipsius tutelam administrasset. respondit fratri utiliter esse legatum, cum suo debito liberetur. Idem quaesiit, si tutor amplecteretur fideicommissum ita, ut quibusdam stari uellet uerbis testamenti, in qui‹bu›sdam autem recedat, quod minorem quantitatem sumptuum dicat fideicommisso contin
Abbreviated transcription (Latin):
te tutore suo quondam facto italocu¬
tus ẽ. Seuũ pattẽmeum liberatũ eẽuolo
abactione iutele. q̃ro hec uerluquate¬
nus accipi debeant .i. anpecunasqͣs ex¬
l exuenditionib reꝵ factis aut exno¬
minib exactis in suos usus cõu̾nit. ut
nomine suo fenerut filiis ⁊ hereclib
testatoris nepotib suis debeat reddere

Expanded text:
ndam facto ita locutus est: 'Seium patrem meum liberatum esse uolo ab actione tutelae'. quaero, haec uerba quatenus accipi debent, id est an pecunias, quas uel ex uenditionibus rerum factis aut ex nominibus exactis in suos usus conuertit uel nomine suo faenerauit, filiis et heredibus testatoris nepotibus suis debeat reddere
Abbreviated transcription (Latin):
Tiauifilios muliers qͥ¬
pris hr̃des exnterunt. n
idꝙ facere possunt ꝯdẽpnãdos
laboait. ¶Licet ĩdotalibus re¬
bus nõ solũ dolũ s ⁊culpa ma¬
ricus prẽt. cũtam̃ queritur in
iudicio dedote anfacere possit

Expanded text:
tiam filios mulieris, qupatri heredes exstiterunt, in id quod facere possunt condemnandos Labeo ait.Licet in dotalibus rebus non solum dolum, sed et culpam maritus praestet, cum tamen quaeritur in iudicio de dote an facere possit
Abbreviated transcription (Latin):
nus fideicomisit enis cui duomilia lega¬
uit inhec uerba. atepattoni peto. utidu
omilia easolitoꝵ recłdas collegio cur̾tũ
templi q̃itumẽ. cur id collegium p̾adisso¬
lutusit uitum legatum ad patronum
siꝑ eum nstetit parere defuncti uolũtan¬
M at filios suos heredes scripserat. ⁊ adieti

Expanded text:
nis. Fidei commissit eius, cui duo milia leganis. Fidei commissit eius, cui duo milia legavit, in haec verba: "a te, Petroni, peto, uti ea duo milia solidorum reddas collegio cuiusdam templi". quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium si per eum non stetit parere defuncti uoluntati.Mater filios heredes scripserat et adieci
Abbreviated transcription (Latin):
aut ullo moto. alienaret fiua ei hr̃s
scripta ħ re uẽ reliquit fili amsuam
neptempͥmi pilaris q̃ easdem res diup̃¬
secdit. ⁊ decedens exrraneos instiruit here¬
des q̃sum est. aneapclia. exraneus hr̃s
haberet. anuero adiuiliam dnam q̃baibu¬
it patruum maiorem iulium agrippam
nicͥ ꝓponi cc̃uolũtatẽ defrncti factũ qͦmi¬
nus ad heredes ꝑtineret. ¶ Qndetim libͣ.¬
tis quos noĩauerat. p̃diolum cumtabna
legauãt. ⁊ abiecerat hec uerba sibiq eos
hr̃e possidere uolo ealege.⁊ condictione
nequis eoꝵ partem suamuendere doareue
quid factum erit. tunc eas portices p̃liũ¬
ue cumtabna adrem .p. tusculanorum
ꝑtinere uolo quidam exlibtis his uñdide¬
runt partes suas. cduob conlib̾tis suis ex
ecidem corpore emptores autem defuncti
gaũi seium extraneum heredem reliq̃rt̃.
Quesitum est partes q̃uenerunt. urtum
quib ꝑmiserat testatrye uenũdari. nͨcõ¬
ditio extrit dati fideiꝯmissi. ¶ tuscula¬

Expanded text:
aut ullo modo alienaret: filia eius heres scripta heredem reliquit filiam suam neptem primipilaris, quae easdem res diu possedit et decedens extraneos instituit heredes. quaesitum est, an ea praedia extraneus heres haberet an uero ad Iuliam Domnam, quae habuit patruum maiorem Iulium Agrippam, uoluntatem defuncti factum, quo minus ad heredes pertinerent.Quindecim libertis, quos nominauerat, praediolum cum taberna legauerat et adiecerat haec uerba: 'sibique eos habere possidere uolo ea lege et condicione, ne quis eorum partem suam uendere donareue quid factum erit, tunc eas portiones praediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum pertinere uolo'. quidam ex his libertis uendiderunt partes suas duobus conlibertis suis ex eodem corpore, emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt: quaesitum est, partes quae uenierunt utrum quibus permiserat testatrix uenundari, nec condicio exstitit dati fidei
Abbreviated transcription (Latin):
quisquam inreb humanis fu̾it. cumgeiti¬
tor moritim: tunc ab intestato mag̾.uoꝵ.pꝰ
p̾t̾ito filio conpetere. nec legata ciiquam
pr̾inda: quioo si post m̾otẽ teitatoris. an̾adi¬
tamhiditatem instituti cecessint. cc̃ ip̃os
quid uideri petitam. uͣntñ abeis relicta le¬
gata nõ eẽ pranda. s cine af̾ubititutis relie¬

Expanded text:
quisquam in rebus fuerit humanis, cum testator moritur, tunc ab in testato magis bonorum possessionem praeterito filio competere nec legata cuiquam praestanda: quod si post mortem testatoris ante aditam hereditatem instituti decesserint, contra ipsos quidem uideri petitam, uerumtamen ab eis relicta legata non esse praestanda, sed quae a substitutis reli
Abbreviated transcription (Latin):
fuat hrdicatem restitũe sũ¬
dus alienus erat. aristo aie¬
bat uidendum utrumn. õumͦ
penes hr̃dem fundum ẽẽ uo¬
luit testator an ita demum si
pecumã hr̃dicariam crediderit
⁊ ĩ eam cam pignora acceꝑit
accõnes non competunt eicͥ
reftuuta su̾it hĩditas adũsꝰ
ipͣm pignora. s aliqua du¬
bitatõ remanebit si meum
ccͣe. tũ qui ex defuncto fu̾it
int̃poĩtus hr̃s aut̃ qm resti¬
tũit hr̃ditatem pignus acce¬
ꝑit s n ͨliquidem ip̃e admit᷑¬
teretur ex fidĩ cõmisio tam̃
ħebit adũsus hr̃dem acc̃am
ut ei cedat ꝓ ꝓignoris ꝯmo¬
do accõiustum extrebelliano
senatus con sulto restituit᷑
hr̃ditas seruitutes quas

Expanded text:
at hereditatem restituere: fundus alienus erat.Aristo aiebat uidendum, utrum omnimodo penes heredem fundum esse uoluit testator an ita demum, ‹specuniam hereditariam crediderit et in eam causam pignora acceperit, actiones non competunt ei, cui restituta fuerit hereditas, aduersus ipsa pignora. sed aliqua dubitatio remanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres, antequam restitueret hereditatem, pignus acceperit. sed nec sic quidem ipse admitteretur: ex fideicommisso tamen habet aduersus heredem actionem, ut ei cedat pro pignoris commodo actionem.Cum ex Trebelliano senatus consulto restituitur hereditas, seruitutes, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł̃. P ostumꝰ p̾t̾itus. ui¬
uo testatore nacus detessit.
ucet iuris scrupulositateni¬
nuia fb̃tilicate test̾m rũptũ
uideat᷑. actñ si signatũ fu̾it. bo¬

Expanded text:
m. Postumus praeteritus uiuo testatore natus decessit: licet iuris scrupulositate nimiaque suptilitate testamentum ruptum uideatur, attamen, si signatum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
succedendo . & agnastẽdofi¬
unt ꝑentib sui hedes. ut
filius gͣdu p̾cedit. is solus
iura sui ħedis hr̃. qmͣuis
nẽpos quo ⁊ neptis exeo

Expanded text:
succedendo quasi agnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex
Abbreviated transcription (Latin):
etiais. Q uisquis mͥ hr̃s er̃.
dampnas esto dare. fidĩ eiꝰ
cominito. ut det quantas
sũmas dictaũo. dedero. a¬
risto res quo coͣrles cõtinu̾i
ait ut p̾oia. mancipia uestẽ
argentum. quia ħ u̾bũquã¬
tas nõ adnumeratam petu¬
na diutaxat referri ex
dotis relegacõne ⁊ sapula¬
accipi d ut in hus argum̃tis
q̃ relata eẽnt. ostenditur.
uoluntatem p̾t̾ea defuncti
testatorẽ fuisse res corles.
Si dũtaxat petiũã nũacã
p̾stari uoluiss¬

Expanded text:
. 'Quisquis mihi heres erit, damnas esto dare fideique eius committo, uti det, quantas summas dictauero dedero.' Aristo res quoque corporales contineri ait, ut praedia mancipia uestem argentum, quia et hoc uerbum 'quantas' non ad numeratam dumtaxat pecuniam referri ex dotis relegatione et stipulaaccipi deberet, ut in his argumentis quae relata essent ostenditur. uoluntatem praeterea defuncti,testatorem fuisse res corporales, si dumtaxat pecuniam numeratam praestari uoluiss
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑnius hr̃s esto. filio ade¬
unt̾e iussu prĩs. sb̾stitutus ex¬
ꝑ mitend̾ ẽ nepoti abstme¬
e se  aui hr̃ditate. quia ⁊ pri¬
lp̃ .ł. More nr̃e cuutatis. n
pupillus n pupilla sinetu¬
toris auct̾e obligari  possunt. iõ. s¬
hr̃ditasa quiꝰ obliq nos eri
alieno ⁊ sinõ sit soluendo. plꝰ
qmi manifestum ẽ de ea aut̃
heditate loꝗm ᷑ͦ in qua nõ suc̾¬

Expanded text:
Sempronius heres esto" filio adeunte iussu patris substitutus expermittendum est nepoti abstinere se avi hereditate, quia et p.More nostrae ciuitatis neque pupillus neque pupilla sine tutoris auctoritate obligari possunt: hereditas autem quin obliget nos aeri alieno, etiam si non sit soluendo, plus quam manifestum est. de ea autem hereditate loquimur, in qua non suc
Abbreviated transcription (Latin):
tefĩ ualere ⁊ ip̃isoli dene¬
gare accõnes. s legata ab
es noĩatĩ relicta detẽbũt᷑.
si uolũtas ea fuit destis tes¬
tantis ut tm̃ħ edis ĩ stitucõ
imptet ¶s siinstituti nom̃
ntouxit. ⁊ sb̾stitun reliquid.
institutus emosum entum
onũa nomina ñ induxrt.
ut p̾ponit᷑. ascͥpserit autẽ
id cirto se id fecisse. quia u¬
num hr̃dẽ offensum hũit.
an uͦcã illius. totum testm̃ ĩ fir¬
mare. ut l unus inductionis
rit. ⁊ si quid̾ soli ei ad eptam
uoluit porcõm cet̾is nicħ no¬
cebit In ductio. ñ mag̾ qmͣ
siuolens unum hedem indu
denegant᷑ accõnesis ⁊ an
legatarius denegari d ac

Expanded text:
soli denegari actiones: sed legata ab eo nominatim relicta debebuntur, si uoluntas ea fuit testantis, ut tantum heredis institutio inprobetur. sed si instituti nomen induxit et substituti reliquit, institutus emolumentum omnia nomina iuduxerit, ut proponitur, adscripserit autem idcirco se id fecisse, quia unum heredem offensum habuit, an uero causa illius totum testamentum infirmare, ut licet unus inductionis rit. et si quidem soli ei ademptam uoluit portionem, ceteris nihil nocebit inductio, non magis quam si uolens heredem inducdenegantur actiones: sed a legatariis denegari actio
Abbreviated transcription (Latin):
sonas. ueluti tñetͥtem. aꝑ
ente emancipatus ⁊ ma¬
nimissus h̾edes fecissito
ꝯstitute ꝑtis si ñ turpis
ħc̃s eẽt institutͦ. ¶ Sifi¬
lius emancipatus testõ. suo
prẽm suũ p̾t̾ierit. siue ħr¬

Expanded text:
sonas, ueluti meretricem, a parente emancipatus et manumissus heredes fecisset, constitutae partis, si non turpis heres esset institutus. Si filius emancipatus testamento suo patrem suum p
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit. tui fundꝰ ex causa
fidĩ ꝯmis. debeatur. utrũ
liũ cui hr̃ditatis sue ꝓtẽ re¬
liquid. iegatũ gn̾ali emo¬
ne trãsferre uoluissestes¬
tam̃to ꝑuos ita segauat.

Expanded text:
tu‹s› sit, cui fundus ex causa fideicommissi debeatur, utrum lium, cui et hereditatis suae partem reliquit, legatum generali sermone transferre uoluisse. Testamento pueros
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .u. Siis qui soluẽdo ñ ẽ. ẜuũ
cũ lib̾tate ħ edẽ insticũit. ⁊ li¬
b̾um sbstitũit. añ ĩcipiẽdũ
er̃ afb̃stituto. lex eĩ eliesen¬
tia itademũ ei qui ĩ fraudẽ
creditaꝵ ħes ĩstinutus cõser¬
uat libtatẽ sinemo allius ex
mͥ heres esto. c̃ sit coram q

Expanded text:
soluendo non est seruum cum libertate heredem instituerit et liberum substituerit, ante incipiendum erit a substituto: lex enim Aelia Sentia ita demum ei, qui in fraudem creditorum heres institutus est conseruat libertatem, si nemo alius ex mihi heres esto', cum sit coram, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sit testator ⁊̃ si ex alio pos
mti. ¶ Cuidam ñ solidũ
capienti amplius legetõ¬
tesse porcõnis relicta ẽ. si
hr̃di ad dediss. qͦ amidꝙ¬
ꝯseꝗ excã legati possir.q.
ñ capiet id ꝙ eroget an
uͦ ĩd exͣ sit n ͨ iõ magis ex
tons testatoris amp̃ caꝑiat

Expanded text:
sit testator, etiamsi ex alio postmitti. Cuidam non solidum capienti amplius lege concessae portionis relicta est, si heredi aliquid dedisset: quasa legati possit quasi non capiat id quod eroget an vero id extra sit nec ideo magis ex bonis testatoris amplius capiat,
Abbreviated transcription (Latin):
meĩo nupserit ⁊ deniz si plẽs
ꝑsone comp̾hẽse fũ̾inc. mag̃
placuit. aul eoꝵ sinupse¬
rit. amissurã legatũ. nͨ ui
deamꝰ ⁊ sura legatũ si sitic̃o¬

Expanded text:
aevio nubserit" et denique si plures personae comprehensae fuerint, magis placuit, cuilibet eorum si nubserit, amissuram legatum, nec videamus et si ita legatum sit "si Ti
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Serui qui apud hostes
sunt. post̾ morcem restatqris
reu̾si ꝙ ad faldiam ꝑtinet. locu¬
pleciorem faciunt ħeditatem.
dem. Aalcidia int̾uenire ñ
pot̃. si statu lib̾ de alieno dedit.
ñ debonit defunctiuł aliat

Expanded text:
m.Serui qui apud hostes sunt post mortem testatoris reuersi, quod ad Falcidiam pertinet, locupletiorem faciunt hereditatem.um.Falcidia interuenire non potest, si statuliber de alieno dedit, non de bonis defuncti, uel alias
Abbreviated transcription (Latin):
¶inhuit legatis que sb̾ ꝯdcõne re¬
licta sunt ꝓtulus pprabat c̃
queritur de lege falcidia tñ
esse uilegato quanti uenite pos¬
sit. quod siẽ. ⁊ deductõ sic pot̾
fĩ ut tm̃ uideatut deb̾i. quanti
temꝑabitur.

Expanded text:
r.In his legatis, quae sub condicione relicta sunt, Proculus putabat, cum quaeritur de lege Falcidia, tantum esse in legato, quanti uenire possunt: quod si est, et deductio sic potest fieri, ut tantum uideatur ui deberi, quanti temperabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quod sb̃ꝯdtone uł pꝰ tp̃c datasit.
mimquid int̾to eo anp̾stet᷑ c̃
possit au ẜuus moriant condco
de fic̾e. int̾im. fal. ad mittenda
est. deiñ cũ lib̾tas cõpet̾e uł de¬
Be cepit. tunc legatariut illam
partem recppiet. ꝙͣ falcidia detͣy¬
it: teçilio pacebat. si quid ex o¬
ꝑis eiꝰ medio tp̃r ꝯsecutꝰ fu̾it
eum deb̾e pp̃ legis fal. rõnem.¬

Expanded text:
 data sit, numquid incerto eo an praestetur, cum possit aut seruus mori aut condicio deficere, interim Falcidia admittenda est, deinde cum libertas competere uel deberi coeperit, tum legatarius illam partem recipiat, quam Falcidia detraxit?Caecilio placebat, si quid ex operis eius medio tempore consecutus fuerit eum debere propter legis Falcidiae
Abbreviated transcription (Latin):
ad hrditatem lib̾ti uocari mnani¬
festum ẽ. si aut̃ ex duobꝰ patronis
alt̾ unũ filiũ. alt̾ duos rełiquits:
si ex duob patronis alt̾.ius iuirã¬
dum exig̾it. neuxorem ducat.ł
uiuo lib̾to decesserit. is qui exͣ hͣnͣc

Expanded text:
ti uocari manifestum est.Si autem ex duobus patronis alter unum filium, alter duos reliquisset, si ex duobus patronis alter iusiurandum exegerit ne uxorem ducat, uel uiuo liberto decesserit: is qui extra hanc
Abbreviated transcription (Latin):
cedente legati decessit: exͣneo
ħrdem instituto. Qndisse posse
patronũ debitam uendicare.
na̾ iud̾i defunctum mortis tp̃r.
ampliorẽ hũisse rem centum.
cum ħrditas eiꝰ ꝑp̃ computatõm
legati. pluris ueniri possit. n re
ferre ħrs institutꝰ repudiet le¬
gatum lib̾to relicto relictum.
nec ne. nam ⁊ side lege falcidia
queritur queratur. tale lega¬
tum̃ qͣmuis repudiatum ĩ hr
cebit ei ex hrdatõ ad tona firtoꝵ¬

Expanded text:
dente legati decessit extraneo herede instituto. respondit posse patronum partem debitam vindicare: nam videri defunctum mortis tempore ampliorem habuisse rem centum, cum hereditas eius propter computationem legati pluris venire possit. neque referre, heres institutus repudiet legatum liberto relictum nec ne: nam et si de lege Falcidia quaeratur, tale legatum quamvis repudiatum in quacebit ei exheredatio ad bona liberto
Abbreviated transcription (Latin):
miserit ut totam hrditatem
sempronio restituetur. ⁊ filius
cum suspectam sibi hr̃ditatem
dix̾it. ⁊ iussup̃toris adierit
filius. s is ꝙ cui ħ̾rditas resti¬
tuta ẽ: lib̾to ħrs extitiss Item
cum filius ħ̾rditatem lib̾ti pa¬
tͥs omiserit. ⁊ toħ̾rs eiꝰ tociut
hiditatis honꝰ susceꝑit: danda
erit patrono bõꝵ possõ.uitoq¬

Expanded text:
totam hereditatem Sempronio restitueret, et filius, cum suspectam sibi hereditatem diceret, iussu praetoris adierit filius, sed is cui hereditas restituta est liberto heres exstitisset. Item cum filius hereditatem liberti patris omiserit et coheres eius totius hereditatis onus susceperit, danda erit patrono bonorum possessio
Abbreviated transcription (Latin):
omip̃.ł affristo incecretis
froncianis ita refert. tũ
ab slinũat h̾editate. alt̾a
dicare: totum homis sus¬
tassium p̾torẽ cã cognita
accõnes ħeditarias utiles
daturumi. rte pollicitum ei
que ad h̾editatem prĩs ac¬
cesserat. de neganirum q

Expanded text:
m Aristo in decretis Frontianis ita refert: cum abstinuerat hereditate, altera dicare totumque onus susCassium praetorem causa cognita actiones hereditarias utiles daturum recte pollicitum ei, quae ad hereditatem patris accesserat denegaturumque
Abbreviated transcription (Latin):
les tectõ fc̃o ꝑtẽ dimidiã hr̃dita¬
tis sue t̾restitui uisserit. de inde
post missionẽ fc̃s codicite alt̾am
ꝑtem ticõ restitui rogau̾t liꝗ dẽ
post ãnũ missioĩs sue decesserit.¬

Expanded text:
les testamento facto partem dimidiam hereditatis suae tibi restitui iusserit, deinde post missionem factis codicillis alteram partem Titio restitui rogauerit: si quidem post annum missionis suae decesserit
Abbreviated transcription (Latin):
sit legatũ pͣ dici cessare
uulgarẽ hanc dausulã
cessare. It si lege ᷤ petu¬
nia q̃ ĩ archa ẽ. ł uinũ ꝙ
dẽcia sola legata. s ad
sunt. extendi gallus ac¬
quiluis offilius trelacius
lo ħ ede ĩsticuto. t̃ is ĩtute¬
lã suã ueniss. peciũã lega¬
u̾it ⁊ asb̾stiruto ħede lega¬
ta repecierit.⁊ ĩ pub̾e fi ͦ
mortuo. Es hrs legatũñ
debeb. ꝙ ita u̾m ẽẽ tã sex¬

Expanded text:
potest dici cessare uulgarem hanc clausulam cessare.Item si legetur pecunia quae in arca est uel uinum quod dentia sola legata, sed adsunt, extendi Gallus Aquilius, Ofilius, Trebatius lo herede instituto, cum is in tutelam suam uenisset, pecuniam legauerit et a substituto herede legata repetierat, impubere filio mortuo secundus heres legatum non debebit. quod ita uerum esse tam Sex
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ eius cã ẽpta ꝑata ẽẽt. cas¬
tellius trefacins negant.¬
id uidĩ ei deb̾i p̾oris ꝯcubi¬
ne cã ꝑata quia alia cõdc̃o
dum. quintus mutuis ⁊ gal¬
lus putabant. maximam ꝑ¬
tem legacã ẽẽ. quia ĩ maio¬
siluis minimam qr cũ ħes
dare dãppnatus eẽt. ĩ pot̃ta¬

Expanded text:
 eius causa empta parata esset". Cascellius Trebatius negant ei deberi prioris concubinae causa parata, quia alia condicio dum, Quintus Mucius et Gallus putabant maximam partem legatam esse, quia in maioilius minimam, quia cum heres dare damnatus esset, in potesta
Abbreviated transcription (Latin):
dato. Io legatum putat
labeo. ꝙ acceptũ ĩ tabłis sius
ex eahͣeditate testator re¬
tuliss. cet̾m negat cauẽd̾
hedi alegatario. siqͥd for¬
te postea eiꝰ hr̃dicatiluõie
hr̃s dampnatus ẽẽt. ego

Expanded text:
dato', id legatum putat Labeo, quod acceptum in tabulis suis ex ea hereditate testator rettulisset: ceterum negat cauendum heredi a legatario, si quid forte postea eius hereditatis nomine heres damnatus esset. ego
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuit emancipatus aut
exͣneus ħes institutus sit.
pot non defert᷑ ex tesfo h̾e¬
ditas. s si uacuo uentre
rlł suit. ⁊ incerto eo fi¬
ligus infamilia retentus
iuta decessit. hr̃s suffe in¬
tlłrs eman ciꝑatus aut exͣ¬
neus non alit̃ possunt
heditatem ad quirere. ꝙͣ
sinõ ẽẽ p̾gnantẽ scant᷑.¬

Expanded text:
tus aut exter heres institutus sit, potest, non defertur ex testamento hereditas. sed si uacuo uentre mulier fuit et incerto eo filius in familia retentus uita decessit, heres fuisse intellegitur: emancipatus aut exter non aliter possunt hereditatem quaerere, quam si non e
Abbreviated transcription (Latin):
turusẽ. eadẽ rõ facitut
emancipato quo sb̃̾ ueĩri
dełeat qui altutro casu
rem omimodo habiturus
tus h̾es ex istat: detur absti

Expanded text:
turus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subueniri debeat, qui alterutro casu rem omnimodo habiturus tus heres existat, detur absti
Abbreviated transcription (Latin):
cõdcõne hr̃s qmͣ uis u̾m sit
cõpellendũ enm manum¬
ĩstitutus ẽẽt. qͥs. ticius hr̃s
esto. ita ut stichũ manu¬
go ut stichũ manunutiat
nuãmortuo sticho nẽo dic
ñ possit. ĩplẽda ẽ eĩ uolu¬
tas sipõtide ħiure iurãdo re¬
mutendo ñ ẽ ncc̃e adire p̃¬
tore remissum ẽ. nͨ ꝑsingu¬
los renuctẽdũ⁊ id tirto ex
quo dies legan cesserit.
remissum ur̃ ⁊̃ ignorãte
legatarii r ͨ te ꝓtat᷑ ut pꝰ¬

Expanded text:
um sit compellendum eum manuminstitutus esset quis: 'Titius heres esto ita, ut Stichum manugo, ut Stichum manumittat'. nam mortuo Sticho nemo dicet non possit: implenda entas, si potest. De hoc iureiurando remittendo non est necesse adire prtore remissum est nec per singulos remittendum. et idcirco ex quo dies legati cesserit, remissum uidetur etiam ignorante legatarii recte probatur, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
dcõne quid relictũ ẽ. itaca¬
ꝑe. ut capiũt hir quib nlła
tał iir̃urandi condco in¬
gerit᷑ ⁊ ice cum enĩ faciles
sint ñ ulłi hominũ adiu¬
rand̾ contemptu religiõis.
alii ꝑ qm timidi meui di¬
uini numil. us ad suꝑsti¬
consequerent᷑ aut ꝑde¬
rent ꝙ relictũ ẽ p̃cor cõ¬
sultusime ĩt̾uenit. ⁊ eĩ pe¬
tuit isqui uoluit fcm̃ ꝙ
religionis cõdcõne affrĩ¬
git. sb̾ cõdc̃oe faciendi re
fidĩ cõmisso cognoscunt.
qui a uice legatoꝵ fun¬
gunt᷑. ⁊ ĩ mortis cã donacõ¬
inftitut᷑. huit uidẽd̾ ẽ an
ut renucci iurrurandi cõ¬
dcõ debeat. licet alii cõdcõi

Expanded text:
id relictum est, ita capere, ut capiunt hi, quibus nulla talis iurisiurandi condicio inseritur, et recte: cum enim faciles sint nonnulli hominum ad iurandum contemptu religionis, alii perquam timidi metu diuini numinis usque ad supersticonsequerentur aut perderent quod relictum est, praetor consultissime interuenit. etenim potuit is, qui uoluit factum, quod religionis condicione adstringit sub condicione faciendi relfideicommisso cognoscunt, quia uice legatorum funguntur. Et in mortis causa donatioinstitutus, huic uidendum est an ut remitti iurisiurandi condicio debeat, licet alii condicioni
Abbreviated transcription (Latin):
õndcõnes q̃ cõtͣ touos mo¬
res inseruntur. remitẽde
sunt ueluti si ab hostib
prem suũ ñ redemerit ⁊
siꝑentib suis pr̃onis ue ali

Expanded text:
ondiciones, quae contra bonos mores inseruntur, remittendae sunt, ueluti 'si ab hostibus patrem suum non redemerit', 'si parentibus suis patronoue ali
Abbreviated transcription (Latin):
iussus sit᷑. ex aipulatu. ac¬
cõ stipulacori nondat᷑. nã
⁊ si supplicõ afectus fuiss.
ñ daretur ꝙ sisb̾ Eodẽ tecto¬
ñ fuit. exstipulatu accõ in
estimatõne Eui.utilis erit
creditori erit ¶Utrum a¬
hił solus indicasse uideaͦ
xarguisse. qui adħ ꝓsilit
ultro an ⁊ is qͥ cũ ͣ accusare¬
dignus sit qui uliro ad hlͣc¬
qui ñ poterunt ałr ad ub̾¬
tatẽ ꝑuenire: ut puta si
hͣt lege distractus. eratqͥs
ne manunnit̃etur. pot̾ũt

Expanded text:
pulatu actio stipulatori non datur: nam et si supplicio adfectus fuisset, non daretur. quod si sub eodem tecto non fuit, ex stipulatu actio in aestimatione serui utilis erit creditori.Utrum autem is solus arguisse, qui ad hoc prosilit ultro, an etiam is, qui, cum accusaredignus sit, qui ultro ad accuqui non potuerunt alias ad libertatem peruenire, ut puta si h‹a›c lege distractus erat quis, ne manumitteretur, poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
ab est. competet michi
extestam̃to acc̃õ. ⁊ młto
mag̃ ħ dicendum ẽ. siduo¬
b testĩs michi eadẽ res
legatasit set alter me
restituere rogauerit
uł ip̃am rem. ł̃ aliud
ꝓea aũ si sb̾ condcõne
legasset dandi ꝙͥ ꝓ ea nã¬

Expanded text:
st competet mihi ex testamento actio. Et multo magis hoc dicendum est, si duobus testamentis mihi eadem res legata sit, sed alter me restituere rogaverit vel ipsam rem vel aliud pro ea, aut si sub condicione legasset dandi quid pro ea
Abbreviated transcription (Latin):
mutendum qmͣ sirem c̃al¬
¶surdo impubi põt tucor da¬
risei cꝰ pr̃ ĩ hostiũ pot̃tate ẽ
tutorẽ dari nõ posse palã ẽ.
s sidacus sit. an ĩ pẽdena sit

Expanded text:
ermittendum, quam si rem salSurdo impuberi poterit tutor dari.Ei cuius pater in hostium potestate est tutorem dari non posse palam est: sed si datus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ucius titiuis cum ħotem at¬
torẽ hẽet codicilł ita tauit.
ħ̾otẽ lib̾um ẽe uolo. quem
rões redd̾e uolo eiꝰ temporis
ꝙ er̃ post nouissimam me¬
aui fb̃scͥpc̃oni. postea uiuꝰ
ħotem manumisit. ⁊ ĩ e¬
odem actu hũit rões quas
sbscͥpsit. us ĩ eũ diẽ. ꝙ fuit
añ paucissimos dies qmͣ
moreret᷑. h̾edes lucii ti¬
tũ dñt quasdam sũ mas
⁊ ẜuũ ad huchotẽ ⁊ poste¬
a lib̾ui accepisse. n me
ais rõnes que alucio ticio

Expanded text:
Lucius Titius cum Erotem actorem haberet, codicillis ita cauit: 'Erotem liberum esse uolo: quem rationes reddere uolo eius temporis, quod erit post nouissimam meam subscriptionem'. postea uiuus Erotem manumisit in eodem actu habuit rationesque subscripsit usque in eum diem, qui fuit ante paucissimos dies quam moreretur. heredes Lucii Titii dicunt quasdam summas et seruum adhuc Erotem et postea liberum accepisse neque in eas rationes, quae a Lucio Titio