comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et spiritũ sanctũ in unitate deitatis profitemur
ut et pr̃em in sua proprietate persone subsistere
Et filiũ nnchilonimiꝰ in propria sture persona
Atq spm sanctũ persone sne proprietãte retinere
fideli confessione futeanur. Non enĩ euindem
assorente patrẽ quẽ filiũ. nec filiũ confitentem
ꝙ pater sit̾. aut spus sanctus. Nec spiritũ sccm̃
accipiamꝰ. aut ut pater sit aut filius. Sed in¬
niti filii. et procedentis spũs sancti. una est deitas.
tres uero personarũ proprietates/. Et quia cõ¬
te sunt asserentes faliũ nõ de substantia patris
stitisse. Ad hanc impretatis imꝑfectionẽ que
essentie sen substantie. Signans filiũ non ex
nullis stantib nec alia substantia sed de patre

Expanded text:
et Spiritum sanctum ita in unitate Deitatis profitemur; ut et Patrem in suae proprietate personae subsistere, et Filium nihilominus in propria exstare persona, atque Spiritum sanctum personae suae proprietatem retinere fideli confessione fateamur. Non eumdem asserentes Patrem quem Filium, neque Filium confitentes qui Pater sit, aut Spiritus sanctus; neque ita Spiritum sanctum accipimus, ut aut Pater sit aut Filius; sed inniti Filii et procedentis Spiritus sancti una est deitas, tres vero personarum proprietates. Et quia conta stitisse: ad hanc impietatis professionem, quae substantiae vel essentiae, significans filium non ex nullis extantibus nec ex alia substantia, sed de patre
Abbreviated transcription (Latin):
lenitate quadam cognouit. Metenses uero sola
naturali feritate paululũ quidem dissõnare pre-¬
iudit᷑. Deniq usq hodie ꝙͣͣtũ romano cantu me
merã ueritatẽ diligũt comprobatur/ Hec ergo
per anticipationẽ retulerim. ne indiscussam gal¬
lorũ lenitatẽ uidear intermisisse substanciandi¬

Expanded text:
levitate quadam cognovit, Metenses vero sola levitate quadam cognovit, Metenses vero sola naturali feritate paululum quid dissonare praevidit. Denique usque hodie quantum Romano cantui Memeram veritatem diligunt comprobatur. Haec ergo per anticipationem retulerim, ne indiscussam Gallorum levitatem videar praeteriisse 11. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ et gallicam cantus Rome offensus. Qñ
edinerso autenticũ antiffonariũ probabiliter
ostentarent ĩnterregasse fertum quis interri¬
mum et fontem limpidiorem agnã consernare
solet. respondentibus fonte prudenter adiecit
Ergo et nos qui de Riuo corruxtã limpham hac¬
tenus bibinus. ad perhempnis fontis necesse est
fluenta principalui recurramus Mox itaq
duos suorum industrios clericos Adriãno tunt
pape derclmquit ꝯuibus satis eleganter ĩstructis
metensse̾ metropolimꝰ ad suauitatẽ modulatõrs
pristine renocanit. et per illã totã illã suã galli¬
am reparauit/ Sed cũ post multa tempora/
deffinictis hiis qui Rome fuerant educati can¬
tum gallicanarũ ecctĩõrũ a metensi discrepare
precibus sicut hodiẽ quidam uendissime astir¬
pulantius. Sidrianus paxa permotus duc̃õ
in gallia cantores misit: quorum indicio Rex
onnẽqͣuidẽ corrixisse dulcedinẽ Romami cantꝰ

Expanded text:
ni et Gallicani cantus Romae offensus, cum ni et Gallicani cantus Romae offensus, cum e diverso authenticum Antiphonarium probabiliter ostentarent, interrogasse fertur quis inter rivum et fontem limpidiorem aquam conservare soleret? Respondentibus fontem prudenter adjecit: Ergo et nos qui de rivo corruptam lympham usque hactenus bibimus, ad perennis fontis necesse est fluenta principalia recurramus. Mox itaque duos suorum industrios clericos Adriano tunc episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Metensem metropolim ad suavitatem modulationis pristinae revocavit, et per illam, totam Galliam suam correxit. Sed cum multa post tempora, defunctis his qui Romae fuerant educati, cantum Gallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepare precibus, sicut hodie quidam veridice astipulantur, Adrianus papa permotus, duos in Galliam cantores misit, quorum judicio rex omnes quidem corrupisse dulcedinem Romani cantus
Abbreviated transcription (Latin):
cussionibus mict̾e̾ intitur edere canchilenam
naturali quodam frigore quasi plaustra per
gradus confuse sonantia rigidas uoces iacta-¬
tmꝰ. sicq audientiũ animos quos mulcere de¬
bnereit ex asperando magĩs et obstrependo con¬
turbas. inc est ꝙ huius gregorii tempore au¬
gustino tunc britamas adem̾nte. per occidentom
quoq Romane iustitutõis cantores dispersi bar¬
baros insigniteꝵ docuerunt. Quibus deffmictis
occidentales ecclie ita susceptũ modulationis or-¬
ganũ inĩtiarunt. ut Iohannes quidã romanus
cantor cũ theudoro eque cure romano sedi buta¬
ci archiexõ per gallias in britãmas uitalianꝰ sit
presule destmãtus/ Qui circimiguaq posi¬
tarum ecclesiarũ filos ad pristinã canthile¬
ne dulcedinẽ renocans. tam ꝑ se ꝙͣ ꝑ suos di¬
scipulos. multis ãnis Romane doctrine regu¬
lam conseruauit. Sed et karolus noster
patritius rex franchorũ dissonantia. Roma¬

Expanded text:
cussionibus mitem nititur edere cantilenam, cussionibus mitem nititur edere cantilenam, natarali quodam fragore, quasi plaustra per gradus confuse sonantia rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependo conturbat. 8. Hinc est quod hujus Gregorii tempore cum 48 Augustino tunc Britannias adeunte, per Occidentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbaros insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque cive Romano, sed Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Vitalliano sit praesule destinatus, qui circumquaque positarum Ecclesiarum filios ad pristinam cantilenae dulcedinem revocans, tam per se, quam per suos discipulos multis annis Romanae doctrinae regulam conservavit. 9. Sed et Carolus noster patricius, rex autem Francorum, dissonantia Roma
Abbreviated transcription (Latin):
institutionibus in sancta Romana ecclesiã
modulatur constituit. Eiq cũ nõmllis
perdiis duo habitacula. scuicet alterrm sub
gradibus basilice beati ppetriꝰ apłi. Alterũ
uero. sub lateranensi patriarchii domibus
fabricauit. ubi usq hodie lectus eius quo
recimbens modulabatur. et flagellũ ip̃ms
quo pueris imiambatur. ueneratione cõgrua
cũ autentico antiffonario reseruant᷑. Que
uidelz loca per precepti seriem sus anathema¬
U trobiq gra sub diuisa huuis modulationis
dulcedine. Inter ali̾as enrope gentes germa¬
ni sen galli discere crebroq redist̾e̾ insigniter
potuerunt. Incorruptã uero. tam leuitate ani¬
mi. ꝙͣ nõ nilla de proprio gregorians cantib
mi stucrunt. quã feritate quoq naturali ser¬
uari mimme ualebant Alxina siquidem
corporu uocũ suarũ tonitrui altissone per¬
strepentia suscepte modnlatõis dulcedinẽ proy¬
prie nõ resultant. Quia bibbuli guituris
barbara feritas dum inflexiomibus et repes¬

Expanded text:
institutionibus in sancta Romana Ecclesia modulatur, constituit; eique cum nonnullis praediis duo habitacula, scilicet alterum sub gradibus basilicae beati Petri apostoli, alterum vero sub Lateranensis patriarchii domibus fabricavit, ubi usque hodie lectus ejus, in quo recubans modulabatur, et flagellum ipsius, quo pueris minabatur, veneratione congrua cum authentico Antiphonario reservatur, quae videlicet loca per praecepti seriem suutrobique subdivisit. Huius modulacionis dulcedinem inter alias Europe gentes Germani seu Galli discere crebroque rediscere insigniter potuerunt incorruptamque vero tam levitate animi – vel nonnulla de proprio Gregorianis cantibus miscuerunt – quam feritate quoque naturali minime reservare. Alpina siquidem corporstrepentia, susceptae modulationis dulcedinem proprie non resultant, quia bibuli gutturis barbara feritas, dum inflexionibus et reper
Abbreviated transcription (Latin):
chorũ illius tẽpore/ cepor uersus est in ardorẽ. et in
fider̾ ac religionis deuotiõnẽ/ Ualde quixpe ꝑ ip̃m
et sub ip̃o refloruit monastica deuotio iã excitata
et BBeati benedicti landabilis institutõ plur miũ in
diuersis cenobiis renituit ⁊ conualuit reparata.¬
I hic etiam antiphanas et hyipnos de beato mar¬
tins dictauit. et uitã beati geraldi descripsit.
I hic a Remegio antitiodoreñ in musica ⁊ dyaleti¬
iadi primi claruitq in burgundia beruo ex comuite
abbas giginatensi tenobii asi fumndati: que etiam
ex dono ame comitisse construxit clumatũ cono¬

Expanded text:
epor versus est in ardorem, & in fidei ac religionis deuotionem. Valde quippe per ipsum, ac sub ipso, refloruit Monastica deuotio iam exsiccata, & beati Benedicti laudabilis institutio plurimum in diuersis Cœnobiis reuixit, & conualuit reparata. Hic etiam Antiphonas & Hymnos de beato Martino dictauit, & vitam beati Geraldi descripsit. Hic a beato Remigio Antissiodorensi in Musica, & Dialecticlaruit in Burgundia Berno, ex comite abbas Gigniacensis coenobii a se fundati: qui etiam ex dono Aurae comitissae construxit Cluniacum coeno
Abbreviated transcription (Latin):
latere ꝙ ip̃e inter tot miracula quib in mũde claruit doc¬
trine uerto non mediocrit̾ fulsit Nam scripsit moͣchorũ
regulã discretõe precipuã. scrmone luculentã. In ciius si
quis uelit subtilius mores uitãq cognostẽ potest in oadem
institutõe regule onĩs magisterii illius actus inuenire
Qui sanctꝰ uir mullo modo potuit aliter docere ꝙͣ uixit:¬

Expanded text:
enedictus inter tot miracula quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum Regulam discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione Regulae omnes magisterii illius actus invenire; quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit
Abbreviated transcription (Latin):
Unde cũ oĩpotens rex dispositor ordinatorq Rei¬
gnorũ et temporũ cũ illuis admirande statue pedes
ferreos uel testeos cõminuisset in Romanos. Alt̾ius
nõ mimus admmirande statue caput aureũ per
Illustrẽ barolũ erexit in franchos. qui cũ in occidẽ
talib partib solus regnare cepisset/ Et studia

Expanded text:
ura. Omnipotens regum dispositor ordinatorque regnorum et temporum, cum illius admirandae statuae pedes ferreos vel testaceos comminuisset in Romanis , alterius non minus admirabilis statuae caput aureum per illustrem Carolum erexit in Francis. Qui cum in occiduis mundi partibus solus regnare coepisset, et studia
Abbreviated transcription (Latin):
nores mundi sine suffragio tomporis Indiginẽ
probitatis documẽta nõ adunuant. Sit apuert¬
de eius prouectione dubitari qui pro laboribus
multis pro moribus custis. pro actib strenius
celsioris loci premiũ debetiꝰ¬

Expanded text:
nores mundi sine suffragio temporis, sine meriprobitatis documenta non adjuvant, quam dide ejus provectione dubitari cui pro laboribus multis, pro moribus castis, pro actibus strenuis celsioris loci praemium debe
Abbreviated transcription (Latin):
deuius q tollerent mimicorum uulnera. ꝙͣ irri-¬
dentium lubdola blandimenta. Interdum qz atro-¬
taciturnitas/ Demq cum magna ad comprehen¬
dendum domĩnum uenisset cum gladiis et fustibus
multitudo. Nemo in actorem uite nr̃e illo cruentior
dominus secundum lucam. Osculo filium homĩs¬
Contra quem illa abacuth satis proprie dĩrecta
est scententia. Ue qui potat amicum suum mittens
fel suum et inebrians ut aspitiat nuditatem enis
Repletus est ignania pro gloriã non enim differt an¬

Expanded text:
eninsque tolerantur inimicorum uulnera quam inridentium subdola blandimenta. de quibus pro. Denique cum magna ad comprehendendum Dominum cum gladiis et fustibus multitudo venisset, nemo in auctorem vitae nostrae illo cruentior Dominus, Juda, inquit, osculo Filium homiContra quos illa prophetae satis proprie est directa maledictio: Vae qui potat amicum suum, mittens fel suum, et inebrians ut aspiciat nuditatem ejus, repletus est ignominia pro gloria . Illud
Abbreviated transcription (Latin):
pauperũ dexredatur Non cogantur diuites paupe¬
rum cibariis uesti utantur consuetudine infirmita¬
tis sue. ded doleant aliter se sustentari nõ posse si
consuetudinẽ mutant egiotant. utant᷑ superfliuis
dent pauperibus necessariã. utantur preciosis deut
pauperibus uiliã

Expanded text:
erm. V . Non cogantur divites pauperum cibis vesci, utantur consuetudine infirmitatis suae; sed doleant aliter se non posse: si consuetudinem mutant, aegrotant. Utantur superfluis, dent inopibus necessaria; utantur pretiosis, dent pa
Abbreviated transcription (Latin):
diuites uidemus. qui opes et gloriã habere sine
cuixa potu̾ssent. si hanc habere cũ humilitate
uoluissent. Sed extolluntur rebus. inflantius
honoribus. dedignant᷑ cet̾i̾s om̃emq uite sue
fidutiã in ip̃a habundantia rerũ pomĩt. et oxera¬

Expanded text:
divites videmus, qui opes et gloriam habere sine culpa potuissent, si haec habere cum humilitate voluissent. Sed extolluntur rebus, inflantur honoribus, dedignantur caeteros, omnemque vitae suae fiduciam in ipsa abundantia rerum ponunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qui Iam ani̾mi sui motu membra sua quoq monendi
uel conuertendi nõ ht̃ ptatem. Ita et nos uolutates
nrãs ac desideriã nõ scdm̃ id ꝙ nobis suaue est ac delec
in patibulo crucis affigitur non iam presentia con-¬
templatur nec suis affectionibus cogitat nõ pro crui-¬
stina die solitudine curaq distendit᷑. nulla possidẽdĩ
concuxistentiã panouetur. nulla superbia. nulla
contentione. milla ennilatõe. succendit᷑. Non de pres¬
functũ. Illuc preni̾ttens sui cordis intuntũ. quo¬
se nõ dubitat illico transiturli Ita nos timore dñi
fixos. quo nos sparire debenius momentis singulis

Expanded text:
quis iam non pro animi sui motu membra sua quoquam mouendi uel conuertendi habet potestatem, ita et nos uoluntates nostras ac desideria non secundum id, quod nobis suaue est ac delecti patibulo crucis adfigitur non iam praesentia contemplatur nec de suis adfectionibus cogitat, non pro crastino die sollicitudine curaque distenditur, nulla possidendi concupiscentia permouetur, nulla superbia, nulla contentione, nulla aemulatione succenditur, non de praefunctum, illuc prse non dubitat illico transiturum: ita nos quoque tifixos, quo nos sperare debemus momentis singulis
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ereptos et laqueis secularibus exsolutos ꝑadiso
restituit et regno. Quis nõ peregre constitutus ꝓ¬
peret ad patriã regredi. Quis nõ ad suos nauigare
festinans uentũ prosperum cupidius optaret. ut uelo¬
patriam nrãm uidere. et parentes salutare possumꝰ
Magnus illic nos carorũ numerus. expectut parẽtũ
fratrũ filiorũ frequẽs nos et copiõsa turba desiderat
iam de sua incolumitate secura adhuc de nr̃a salute
sollicita ad horũ conspectũ et amplexu uenire ꝙͣͣta et
illis et nobis in cõmune letitua̾ est. Qualis illic
celestiũ regnorũ uolinitas sinetimore moriendĩ et cũ
eternitate uinendĩ ꝙͣ sũma ⁊ perpetua felic̾itas. Illic
apłorũ gloriosus thorus. Iic propħarũ exultantiũ
nuimerus. Illic martirũ mnnumerabilis populus¬
Ad hos aiditate properemꝰ ut cũ hiis cito esse
possumꝰ. ut cito ad xp̃m uenire contingat optenius.¬

Expanded text:
istinc ereptos, et laqueis saecularibus exutos, paradiso istinc ereptos, et laqueis saecularibus exutos, paradiso restituit et regno. Quis non peregre constitutus properet in patriam regredi? Quis non ad suos navigare festinans, ventum prosperum cupidius exoptaret, ut velopatriam nostram uidere, ut parentes salutare possimus? magnus illic nos carorum numerus expectat, parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat iam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. ad horum conspectum et conplexum uenire quanta et illis et nobis in commune laetitia est, qualis illic caelestium regnorum uoluptas sine timore moriendi et cum aeternitate uiuendi quam summa et perpetua felicitas! illic apostolorum gloriosus chorus, illic prophetarum exultantium nuAd hos avida cupiditate properemus, ut cum ipsis cito esse possimus, ut cito ad Christum provenire contingat, opte
Abbreviated transcription (Latin):
litatem que sequitur cogitenus, Hoc nos oftenda
et accessionis proprie dies uen̾it incunctanter et
libenter ad dui ip̃o uocante ueniamus Quod cũ
semꝑ faciendũ fu̾it dei̾ seruis nĩc fieri multomagis
debẽt corruente. et a mundo et malorũ infestantiũ
tuebimbus obsesso. ut qui cerni̾mus cepisse ⁊ã gra-¬
uia et scimus nminere gramora. lucrũ maximũ
computenus si hunc uelotius recedamus Si in
habitaculo tuo parietes uetustati mutarent. tecta de¬
super tremerent. Domus iam fatigata. Iiam lap¬
sa edificiis senectute labentibus ruĩnã proximam
minarentur. Nonne omi celeritate migrares/
si naigante te turbida ⁊ procellosa tempestas fluc¬
tibus uiolentius excitatis renũtiares futura naufra¬
giã. nonne portũ uelociter peteres/ Mundus ecce
mutat et labitur et ru̾nã sui nõ iam sonectute rerũ
sed fine testatur. et tu nõ deo grãs agie. Non tibig¬
diem qui adsignat singulos domicilio suo. qui nos

Expanded text:
litatem, quae sequitur, cogitemus. Hoc nos ostendamlitatem, quae sequitur, cogitemus. Hoc nos ostendamet cum accersionis propriae dies venerit, incunctanter et libenter ad Dominum, ipso vocante, perveniamus. Quod cum semper faciendum fuerit Dei servis, nunc fieri multo magis debet, corruente jam mundo, et malorum infestantium turbinibus obsesso: ut qui cernimus coepisse jam gravia, et scimus imminere graviora, lucrum maximum deputemus, si istinc velocius recedamus. Si in habitaculo tuo parietes vetustate nutarent, tecta desuper tremerent, domus jam fatigata, jam lassa, aedificiis senectute labentibus, ruinam proximam minaretur, nonne omni celeritate migrares? Si navigante te, turbida et procellosa tempestas, fluctibus violentius excitatis, pronuntiaret futura naufragia, nonne portum velociter peteres? Mundus ecce nutat et labitur, et ruinam sui non senectute rerum, sed fine testatur: et tu non Deo gratias agis? non tibi gdiem, qui assignat singulos domicilio suo: qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
tres dilectissimui ꝙ Interim morn̾nr ad ĩmortalita¬
tem morte transgredimur. Nec potest uita eterma
succedere. ⁊nsi huic contigerit exire. Non est exi¬
tus iste. sed tuusitus et temporalĩ itin̾e decurso ad
eterna transgressus. quis non ad meliora festinet
quis nõ mutari et reformari ad xp̃i speciẽ et ad ce¬
lestrs glorie dignitatẽ citiu̾s exoptet/ Interuẽturus
ad xp̃i sedem. et ad regnorũ celestiũ claritatẽ lugere
non debet et plangere. Sed potius scdm̃ pollicitati-¬
onem dnĩ secundũ fidem. uere in professione hac sna¬
et translatione gaudere Item enĩ est in mundo
diu̾ uelle manere. quẽ mundus oblectat. quẽ seculũ
blandiens atq decipiens in lecebris terrens uoluꝑtat
mutat. Porro ꝙ mundus oderit xpĩanũ/ Quid
amas eum qui te odit et nõ magis segueris xp̃m
qui te redeunit et diligit, Item mente integra fide
firma uirtute robusta parati ad omẽm uolinntatem
dei lumus. Pauore mortalitatis excluso inmorta¬

Expanded text:
te veniamus. Quod interim morimur, ad immortalitatem morte transgredimur. Nec potest vita aeterna succedere, nisi hinc contigerit exire: non est exitus iste, sed transitus, et temporali itinere decurso ad aeterna transgressus. Quis non ad meliora festinet? Quis non immutari et reformari ad Christi speciem, et ad coelestis gratiae dignitatem citius exoptet? » Item: « Venturus ad Christi sedem, et ad regnorum coelestium claritatem, lugere non debet et plangere, sed potius secundum pollicitationem Domini, secundum fidem veram, in sua profectione ac translatione gaudere . » Item: « Ejus est in mundo diu manere velle, quem mundus oblectat, quem saeculum blandiens atque decipiens, illecebris terrenae voluptatis invitat. Porro cum mundus oderit Christianum, quid amas eum qui te odit, et non magis sequeris Christum qui te redemit et diligit ? » Item: « Mente integra, fide firma, virtute mentis robusta, parati ad omnem voluntatem Dei simus: pavore mortalitatis excluso, immorta
Abbreviated transcription (Latin):
morte absorbeantur. ciius nos et ꝑturbatio transs¬
Cum senueris extendes manus tuas. et alius te
precinget et ducet quo non uis quid aliud insi solutꝰ
a corpore uolebat esse cũ xp̃o. sed si fieriꝰ posset sublata
mortis molestiã uitã concupiebat eternã ad quã mor¬
tis molestiã. uolens ductus est. et reliquit hũc insirmitatꝭ
affectum quo nemo uult mori. Et penitẽtes quero¬

Expanded text:
re debemus, cujus nos et perturbatio tranCum senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis , quid aliud nisi solutus a corpore volebat esse cum Christo? Sed si fieri posset, sublata mortis molestia, vitam concupiscebat aeternam: ad quam mortis molestiam nolens ductus est, et reliquit hunc infirmitatis affectum. Quod nemo vult mori, adeo usque
Abbreviated transcription (Latin):
multaces. ut etiã quid eorũ stirpe fuisset exortum
eadem pena teneret obuoxiũ nõ enĩ aliud ex eis
quã quod ip̃i fuerant nasceretur Pro magnitu¬
dine quippe ulius naturarũ dampnatio mutauit
in peius. ut quod penaliter precessit̾ in peccantibus
honũbus pͥmis et eam naturaliter sequeret᷑ in na-¬

Expanded text:
mulctatos, ut etiam quidquid ex eorum stirpe esset exortum, eadem poena teneretur obnoxium; non enim aliud ex his, quam quod ipsi fuerant, rasceretur. Pro magnitudine quippe illius reatus naturam damnatio mutavit in pejus, ut quod poenaliter praecessit in peccantibus primis hominibus, etiam naturaliter sequeretur in na
Abbreviated transcription (Latin):
Respondet clerus. qũĩ si regeneratoĩs sacramentũ
contimuo sequeremur inmortalitas corpors ip̃a
fides enarnaretur. quia̾ tunc est fides qn̾ spectutur
in spe quod in re non uidetur, fideĩ aut̃ẽ Robore atq
certamine in maioribus dũ taxat etatibus etiã mor¬
tis fuerat superandus timor. ꝙ in sc̃is martiribus
ria. nulla gloria quia nec ip̃m omĩo posset esse c̾tamiẽ
si post lauacrũ regenerationis iam sancti nẽ possent
mortẽ perpeti corporalẽ. nec fideles essent. In quibus¬
nulla esset inuisibiliũ fides. et ad bona inuuisibiliã pro¬
merenda tepidi redderentur. uite huiꝰ temporis amator¬

Expanded text:
si regenerationis sacramentum continuo sequeretur immortalitas corporum, ipsa fides enervaretur, quae tunc est fides, quando exspectatur in spe, quod in re non videtur . » Fidei autem robore atque certamine, in majoribus duntaxat aetatibus, etiam mortis fuerat timor superandus: quod in sanctis martyribus ria, nulla gloria, quia nec ipsum omnino esset certamen, si post lavacrum regenerationis jam sancti non possent mortem perpeti corporalem. Cum nulla esset invisibilium fides, et ad bona invisibilia promerenda tepidi redderentur vitae hujus temporalis amato
Abbreviated transcription (Latin):
ubi karolus fecerat ducem/ In ceteros thesauros
atq pocunias/ tros mensas argenteas et unã aurẽa
precipno magnitudĩs et ponderis esse constabãt: Se-
quibus statuit atq decreuit Ut una ex eis que forma
quadrangula descriptionẽ urbis constantinopolitune
continebat inter cetera donaria que ab eo deputata sũt
rome ad basilicã beati petri apłi deferretur. et altera¬
uẽnatĩ eccuĩe conferretur. et tertia que cet̾is pulchri¬
tudine ⁊ pond̾is granitate mult̾ũ excellit. que ex Eb
urbibus conuexa totus mũdĩ destriptõe subtili ac mi¬
rabili siguratione. complectiti/ Et aurea illa q̃
quarta dicta est inter heredes suos atiiz elemosmam

Expanded text:
uperibus erogatum. Inter ceteros thesauros atque pecuniam tres mensas argenteas et auream unam praecipuae magnitudinis et ponderis esse constat. De quibus statuit atque decrevit ut una ex his, quae forma quadrangula descriptionem urbis Constantinopolitanae continet, inter cetera donaria quae ad hoc deputata sunt, Romam ad basilicam beati Petri apostoli deferatur, et alteraritudine et ponderis gravitate multum excellit, quae ex tribus orbibus conexa, totius mundi descriptionem subtili ac minuta figuratione complectitur, et auream illam, quae quarta esse dicta est, inter heredes suos atque in elemosinam
Abbreviated transcription (Latin):
dãdi studio mĩster cedis extiterat
tectꝰ ide̾ tenebirse adhuc diei exordio
ĩ alias ꝑtes ꝯcesẜat racebat ihuma¬
assistebat. Cauis questu lacͥmablĩ.
doͥ defflebat enĩpuam. Forte it qͥ necẽ
uersandi ĩmedio actoritate psũpta.
fidẽ accisseret ĩnocc̃cie ad illã cͥcũspec¬
tates ppłi access ͭ coronã ⁊ uelut mi¬
serãs aꝓpͥnqͣuͭ. ad funꝰ tũc canis se¬
ciestato paulisꝑ q̃stu deloris arma
uleois assũpsit itz appħhẽsũ tenu ͭ uelut
epilogo quoddã imiẜablẽ carinc̾ mͣ¬
murãs uniuersi ꝯuͣtit ĩlacͥmas fidẽ
ꝓbacõni: detulit qd solũ tei ͭ ex plu¬
rimis nõ duuisit deuiqz pt̾ratꝰ ille
ꝙ tã maĩfestũ rei iudicẽ n ĩnuici¬

Expanded text:
s quidam praedandi studio minister caedis exstiterat: tectus idem tenebroso adhuc diei exordio in alias partes concesserat: jacebat inhumaus astabat, canis questu lacrymabili domini deflebat aerumnam. Forte is qui necem versandi in medio auctoritate praesumpta fidem ascisceret innocentiae, ad illam circumspectantis populi accessit coronam et uelut miserans adpropinquauit ad funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis adsumpsit atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile carmen inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis nec dimisit. denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem nequ
Abbreviated transcription (Latin):
ste uiuedo merito credũt᷑᷑ per doͥ
sanguĩẽz ab extremo iudicõ libe¬
rati Tiĩ nõ ĩ illa uita meruerũt
ad parridisũ reuocari. Sic ⁊ caro
pctĩ et̃ si remiss pccĩs hõ ĩ ea
iuste uix̾it nõ ꝯtinuo meretur
cã mortẽ nõ ꝑpeti qd̾ ꝙͣxit de ꝓpa¬

Expanded text:
ste uiuendo — unde merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati — non tamen illa uita meruerunt ad paradisum reuocari: sic et caro peccati, etiam si remissis, peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propa
Abbreviated transcription (Latin):
Ei uͥgo. ĩ pr̃na domo. uel maritata
sub quige fui̾t adulterata: manu
ꝓpͥa strãgulãt ⁊ cremãt ⁊ suy fossã
sepl̾te iorrũptort̾ suspendũt aut
cingulo. Uestib abscisis flagellant
de ualla ⁊̃ uillã nusse ocrrut̃ uone ft̃a¬

Expanded text:
si virgo in paterna domo, vel maritata sub conjuge, fuerit adulterata, manu propria strangulatam cremant, et supra fossam sepultae corruptorem suspendunt; aut, cingulo tenus vestibus abscissis, flagellant de villa in villam missae occurrunt novae fla
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Rosa uñ surrexͬ añ foribiis ĩmixta ter¬
renis sic̾ spinis rosa ⁊ płchruuꝰ fl̃os
snĩ ulla fiaude uernabat pꝰea spina sepsie
grãz floris tãꝙͣ huãne speclz pferẽs uite
q̃ suauitatẽ ꝑfãcõis suc finiturꝰ curaiũ
scimulis sepe ꝯpegat uallata ẽ eĩ ele¬
gãcia bite nr̃e ⁊ qͥbrdã sollicitudĩb c̃¬
septata ut tristicia adiu̾cta sit grẽ¬

Expanded text:
lient. 48. Surrexerat ante floribus immixta terrenis sine spinis rosa, et pulcherrimus flos sine ulla fraude vernabat: postea spina sepsit gratiam floris, tamquam humanae speculum praeferens vitae, quae suauitatem perfunctionis suae finitimis curarum stimulis saepe conpungat. uallata est enim elegantia uitae nostrae et quibusdam sollicitudinibus opsaepta, ut tristitia adiuncta sit gr
Abbreviated transcription (Latin):
die ⁊ pacis ẜmoẽs. Int̾ eũ ac qͥffonc̃
frez eiꝰ expedire nos mictcr̃. Et ut
nos h ipã admonẽdo durgaꝰ excellenᶜͤ.
iãditĩ pipini filii nr̃ĩ ut ad pacis ꝯcor¬
diã reddeãt uob̾ ppr̃ deũ patifitis media¬
furtĩẽ ablatũ ẽ a suo sepłcͦ. ut ei resti

Expanded text:
diae et pacis sermones inter eum ac Grifonem fratrem ejus expedire nos mittere; ut et nos haec ipsa admonendo, dirigamus excellentiae jam dicti Pippini filii nostri, ut ad pacis concordiam redeant, vobis propter Deum pacificis mediafu
Abbreviated transcription (Latin):
cl̾ari nec̃i ẽ qͥ pdicãt᷑. Cuare splẽdi¬
dĩ tr situã nõ hẽẽ aͥeua claritudo
nõ effit᷑. qd̾ siqͥd̾ ẽ ĩ nobłitate benũ
id arbitror eẽ soͫ. ut ĩpoĩta noblib
neccessitudo uidea᷑ nt amaiorib dege¬

Expanded text:
clari necesse est qui praedicantur. Quare splendidum te, si tuam non habes, aliena claritudo non efficit. Quod si quid est in nobilitate bonum, id esse arbitror solum, ut inposita nobilibus necessitudo uideatur ne a maiorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia actestante sũmo gregoris. sacritractator eloquip morẽ flũs iebet
Immitari fluĩs em̃ dũ per aluẽu defluit. si ualles ꝯcauas ex latc osuigͥ.
in eas protinꝰ. sui Impetus cursũ diuertit Cumq Illas sufficient̾ impleuit
ad uicinã uallem lingus undas extorqueat Et cũ subiũcte Instructiõis cãpũ
sufficienter Infunderit ad ẜmõis ꝓpositi aluẽu detiurat egoq Iuterdum¬

Expanded text:
quii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe, dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui Impetus cursum divertit, / cumque illas sufficienter impleverit, ad vicinam vallem linguae undas intorqueat. Et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum recurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
Parã panis coẽdebat s qr̾tã ꝑtẽ
arietis ał gallinas duas a ͭ ãcerẽ
unã unũ a ͭ spatã porcinã a ͭ pauo¬
nẽ a ͭ gruẽ a ł leꝑorẽ bnũ ĩtegrũ
bibebat. Tãte fortitudis̃ erat ꝙ ii
litẽ armatũ sr̃ equũ sedẽtẽ abͨtice¬

Expanded text:
Parum panis comedebat; sed quartam arietis, aut gallinas duas, aut anserem unum, aut spatulam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum bibebat. Tantae fortitudinis erat, quod militem armatum super equum sedentem, a
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ. ossa Ieuniis acterũt᷑ ⁊ mẽte tgeneꝰ
Corꝰ despt̾is uestib tegr̃/ ⁊ clacoẽ cordis
p̃purã sr̃amꝰ Iaceuiꝰ ĩ cinere ⁊ excelsa
despicimꝰ doctores huiliũ duces fr̃bie
ouina facie lupinos dẽtes abstõdiiꝰ

Expanded text:
t mente turgemus. Corpus despectis vestibus tegitur, et elatione cordis purpuram superamus. Jacemus in cinere, et excelsa despicimus. Doctores humilium, duces superbiae, ovina facie lupinos dentes abscondimus.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑a repetis nos t̾stes sb orbe reliͥͣs
te teuet aula nites̃ nos lacͥmosa dies
Rex qͥ lustra gerẽs uir bonꝰ ĩsuꝑ
ãnos Eretꝰ t̾it iustꝰ ad astra reddis
Ad pisiacas epulas te ciue Relicto
Uñ gtiuit nũdꝰ gaudz houore polꝙ¬

Expanded text:
triam repetis, tristi nos orbe relinquis, Te tenet aula nitens, nos lacrymosa dies. Sex qui lustra gerens, octo bonus insuper annos, Ereptus terrae justus ad astra redis. Ad paradisiacas epulas te cive reducto, Unde gemit mundus, gaudet honore pol
Abbreviated transcription (Latin):
Ruinas urbe flãmata pat̾bq cefis
Fratir qͥ ꝯdã ferꝰ ĩteͣpto mrĩs effuso ma¬
duit cruore Cotꝰ iiussu gelidũ ꝑtrrãt
Ora nõ tĩx ͭ lacͥnuis s cẽ Cq̃dr extĩcti po¬
tuit decoris ħͥ tñ ceptro ꝓplõs regelat
EEs uidet ꝯdẽs radios sb̾ budas phebꝰ
extͥͤo ueniẽs abortu. Qͦe pͥmũt un.¬

Expanded text:
ruinas urbe flammata patribusque caesis fratre qui quondam ferus interempto matris effuso maduit cruore corpus et uisu gelidum pererrans ora non tinxit lacrimis, sed esse censor exstincti potuit decoris. Hic tamen sceptro populos regebat quos uidet condens radios sub undas Phoebus, extremo ueniens ab ortu, quos p
Abbreviated transcription (Latin):
mi cuitũq u̾sicłs occasionẽ orõnis
iguite decãtãtib nobis pbuͭ Iuterdũ
canora fr̃ne uocis modulacõ ad intẽtã
supplicatoẽ scupẽtiũ aiõs excitauit
Nouimeꝰ qrͦ Distĩctõe gͣuitatẽq psal¬
lentꝭ etiã astãtib plñuũ ꝯtulisse
iacenciũ erexͥ effit Scimꝰ ⁊ iam
ad plea ꝯpũctõe suisẜ raptatos Re¬
dorxꝰ atz ĩ ħuc̃ modũ nulli dubiũ
dei grãz tepor ac sõyuolẽtia maꝵ

Expanded text:
mi cuiuscumque uersiculus occasionem orationis ignitae deeantantibus nobis praebuit. interdum canora fraternae uocis modulatio ad intentam supplicationem stupentium animos excitauit. nouimus quoque distinctionem grauitatemque psallentis etiam adstantibus plurimum contulisse iacentium erexit affectum. scimus etiam ad plenam conpunctionem fuisse raptatos. redorem. atque in hunc modum nulli dubium dei gratiam tepor ac somnole
Abbreviated transcription (Latin):
Erat ĩꝯpoĩta Et pote solertis agͥcole
marata cultꝰ qr adhuc de erat cul¬
tor erat ĩ ꝯpoĩta qr nuda gignẽciũ
n ͨ thoris er bosipaꝵ n ͨ opaca neuo¬
rib nͨ leta segetib nͨ bmbrosa sr̃¬
ciliis mõtiũ nec odora florib nec

Expanded text:
ergo incomposita; ut pote solertis agricolae inarata culturis, quia adhuc deerat cultor. Erat incomposita; quia nuda gignentium, nec thoris herbosa riparum, nec opaca nemoribus, nec laeta segetibus, nec umbrosa superciliis montium, nec odora floribus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ã disponeret nc̃ oiã regũ pala¬
cia iuxꝰ ⁊ a̾bitꝰ occupauͭ qͣre me¬
rito spõsa xͣ libertatẽ suã asseue¬
rat/ ne illã tirãnis abicõso usin¬
patori ꝓstituat laudat᷑ q ĩ nrĩs¬

Expanded text:
am disponeret. Nunc omnia regum palatia luxus et ambitus occupavit; quare merito sponsa Christi libertatem suam asseverat, ne illum tyrannus ambitioso usurpatori prostituat; laudaturque in nostr
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ĩflexionib ⁊ repcussioĩb m¬
tere nitit ᷑ edere catilenã nat᷑ali
qͦ fragore qiͣ plaustia per gradꝰ
cõfuse sonãcia rigidas boces ractat
s ͨ q audiẽciũ aiõs qͦc mulcere
deb̾uerat ex asperãdo magis. et
obstrepando ꝯturbat

Expanded text:
ercussionibus mitem nititur edere cantilenam, naturall quodam fragore quasi plaustra per gradus confuse sonancia rigidas voces iactat sicque audiencium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependo perturbat
Abbreviated transcription (Latin):
hiis qͥ rome fuerãt educati cã¬
tũ gallicanaꝵ ectãꝵ a metẽsi
distrepare prudẽtissimꝰ regum
ĩꝙ redeamꝰ ad fõtem Tuc̃ regꝭ
pretib sic̾ hodie qͥdã ueridissiẽ

Expanded text:
his qui Romae fuerant educati, cantum Gallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepare prudentissimus reguminquit, redeamus ad fontem. Tunc regis precibus, sicut hodie quidam veridice
Abbreviated transcription (Latin):
Eiq cũ nõ nullis ꝓdiis duo hĩta¬
cula se alt̾ũ sb̾ gradib basilice
ꝑti petri aplĩ alterũ uõ sẜ̾ lat᷑a¬
nẽsi prĩarchii domib fabcau ͭ u
usq hodie lectꝰ eiꝰ q ͦ recubet᷑ mo¬
diuabat᷑ ⁊ flãgellũ ipiꝰ qͦ pueris
minabat᷑. reueracõe cõgrua cũ

Expanded text:
diis duo habitacula, scilicet alterum sub gradibus basilicae beati Petri apostoli, alterum vero sub Lateranensis patriarchii domibus fabricavit, ubi usque hodie lectus ejus, in quo recubans modulabatur, et flagellum ipsius, quo pueris minabatur, veneratione congrua cum
Abbreviated transcription (Latin):
stiõ tuc̾ britãmas adeute per
octidẽtẽ q ͦ rõne ĩstitucois̃ cãto¬
res dispersi barbaros ĩsiguiter
docuerũt Qb deffũctis otidẽ¬
tales ectẽ ita susceptũ modula¬
cõnis organũ ũciarũt ut Ioħes
qͥdã roͣnꝰ cãtorcũ theudoro eq̃

Expanded text:
stino tunc Britannias adeunte, per Occidentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbaros insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰ modulacois dłcedie̃ ĩter eiur
pe gẽtes ger̾maui seu galli disce̾
crebroq redisct̾ ĩsiguiter potue¬
rũt ĩcorraptã uõ tã leuitate aĩ
ꝙͣ nõulła de ꝓpͥo gregoriauis cãti¬

Expanded text:
 modulacionis dulcedinem inter alias Europe gentes Germani seu Galli discere crebroque rediscere insigniter potuerunt incorruptamque vero tam levitate animi – vel nonnulla de proprio Gregorianis canti
Abbreviated transcription (Latin):
ludoꝵ spͥtacła ⁊ Iocoꝵ hiuoĩ risiones
Uͥ inuenes afluẽtes suas excẽt paece¬
ex dissolucoĩb gaudioꝵ ad sui rudo¬
ris cͥẽ subita raxactiͭ ᷑ seducũt nẽ
hũtes iuuenes hĩlitatẽ cõmodit̃ uiet̃¬
di puellas ⁊ młtoforciꝰ alias ad mũ¬
nuc̃ tacitis blãdiciaꝵ ẜmoib int̃¬

Expanded text:
iocorum huiusmodi uisiones, vbi iuuenes confluentes suas exercent illeceex dissolucionibus gaudiorum ad sui pudoris crimen subita rapacitate seducunt, cum habentes iuuenes habilitatem commodam uidendi puellas et multo forcius alias ad munnunc tacitis blandiciarum
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ad unguẽ oiã a se fr̃flua refecauͭ
ut uil se hrc̃ putet putatõc digͫ Credite
mͦ ⁊ putata repullulãt ⁊ effugata
Reddeũt/ ⁊ rraccẽdũt᷑ extũcta/ ⁊ sopita
deuuo extitãt᷑. Iaꝵ ẽ gͦ seuilł putasse
sepe putãdũ eꝰ yͦ si fi̾ poss sp̃ qr sꝑ̃¬

Expanded text:
ita ad unguem omnia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignum? Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo excitantur. Parum est ergo semel putasse; saepe putandum e
Abbreviated transcription (Latin):
bita etua succede̾. nͥ hinc ꝯtĩger ͭ
exire. Nõ ẽ exitꝰ i ͭ ͤ s trãsitꝰ et
tpãli Itimere decurso ad etua trã¬
gressq quis nõ ad meliora festi¬
net qͥs nõ mutari ⁊ reformari

Expanded text:
ita aeterna succedere, nisi hinc contigerit exire. non est exitus iste sed transitus et temporali itinere decurso ad aeterna transgressus. quis non ad meliora festinet ? quis non mutari et reformari
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ cũ sꝑ̃ faciẽd̾ fu̾it dei huis nͨ fier
lor ĩfrstãtiũ turbinib obsessõ ut qͥ
cernimꝰ coepisse iam gramã ⁊ stineꝰ
tarẽt̃ tecta desuper tremerẽt/ do¬
nius iã fatigata tã lapsa edificiis
seuectutt labentib ⁊uinã primã
minarẽt᷑ nõne oĩ celenitate mi¬
grares. si nauigãte te turbida/ ⁊
ꝓcellosa tõpestas fluctib uios ẽciꝰ
excitatis renũciaret futura nau¬
fragia nõne portũ uelocitex pete¬
res Mũdꝰ ecce mutat ⁊ labitur
⁊ Ruiuã sui nõ tam senectute rer
s sine testat ᷑. Et tu nõ dõ giãs
agis nõ tͥ gͣtularis ꝙ exitũ ma¬
turiore substractꝰ Ruinis ⁊ nau¬
fragiis ⁊ plagiis ĩminẽtib exua¬
ris

Expanded text:
faciendum fuerit Dei semis, nunc fieri lorum infestantium turbinibus obsesso, ut qui cernimus coepisse iam grauia et scimus tarent, tecta desuper tremerent, domus iam fatigata, iam lassa aedificiis senectute labentibus ruinam proximam minaretur, nonne omni celeritate migrares? si nauigante te turbida et procellosa tempestas fluctibus uiolentius excitatis praenuntiaret futura naufragia, nonne portum uelocius peteres? mundus ecce nutat et labitur et ruinam sui non iam senectute rerum sed fine testatur: et tu non Deo gratias agis, non tibi gratularis quod exitu maturiore subtractus ruinis et naufragiis et plagis imminentibus exuaris
Abbreviated transcription (Latin):
mensas argẽteas ⁊ unã aurcã
preci puc maginitudiuis ⁊ pouders
decreuit. ut una ex eis q̃ forã
quadrãgula dest̾pcoẽ urbis cõ¬
stãtiõpolitane ꝯtinebat iuter ce¬
tera donaria. q̃ ab eo deppu ͭ st Rome
ad basilicã btĩ petͥ apłi deferret᷑.

Expanded text:
as argenteas et unam auream praecipuae magnitudinis et ponderis decrevit ut una ex eis, quae forma quadrangula descriptionem urbis Constantinopolitanae continet, inter caetera donaria quae ad hoc deputata sunt, Romam ad basilicam beati Petri apostoli deferatur;
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩniriã eiꝰ sis libidis fuꝰ Audi¬
uimꝰ pterea ꝙ optimates pene omĩs
gentis mecõꝵ tuo ex ͦ legitiãs uxores
deserũt ⁊ adulteras ac st̾imomales
doccat uos alient gr̃tis ĩstitucõ srã ĩ¬
Ei uͥgo. ĩ pr̃na domo. uel maritata
sub quige fui̾t adulterata: manu
ꝓpͥa strãgulãt ⁊ cremãt ⁊ suy fossã
sepl̾te iorrũptort̾ suspendũt aut
cingulo. Uestib abscisis flagellant

Expanded text:
ad injuriam ejus sis libidinis servus. Audivimus praeterea, quod optimates pene omnes gentis Merciorum tuo exemplo legitimas uxores deserant, et adulteras et sanctimoniales docent vos alienae gentis isi virgo in paterna domo, vel maritata sub conjuge fuerit adulterata, manu propria strangulatam cremant, et super fossam sepultae corruptorem suspendunt; aut cingulotenus, vestibus abscissis, flagellant
Abbreviated transcription (Latin):
ecẽ ductrice. uitata frbia molianur
ĩ cõrubta facilitas ⁊ lliꝰ aggͥssura ne¬
gocii q̃ młto exanue̾ ꝯsilii nõ decocta
ꝓ srbit ĩpetũ ad accꝰ subito deducũ.
repẽtinos

Expanded text:
ce, uitata superbia, moliamur. inconsulta facilitas et illius aggressura negocii que multo examine consilii non decocta per superbie impetum ad actus subito deducitur repentinos
Abbreviated transcription (Latin):
bis Exẽ. iussit lauacͫ p̃parari uelis
depictis adumbrãt᷑ plater ecc̃e corti¬
nis ad albãtib adornãt. Baptistryiũ
apoĩt᷑ balsama diffũdũt᷑ micãt fra¬
grãtes odore cerei totũq tr̾plũ bap¬
tisttrii diuiõ resꝑgit᷑ as adore tlem̃

Expanded text:
s, jussit lavacrum praeparari. Velis depictis adumbrantur plateae ecclesiae, cortinis albentibus adornantur, baptisterium componitur, balsama diffunduntur, micant flagrantes odore cerei, totumque templum baptisterii divino respergitur ab odore; talemque
Abbreviated transcription (Latin):
hemẽcor̃ fu̾i̾t clãgor tãto sit ad
tãtu hortatꝰ ad tollerãdos qͦ labo¬
res Musica anĩi mulcet. ⁊ sĩgłoꝵ
opeꝵ fatigacõe modulacõ uocis
delphinos ad auditũ sue modulacõis.

Expanded text:
it clangor, tanto fit ad cantus hortatur. Ad tolerandos quosque labores musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem modulatio vocis delphinas ad auditum suae modulationis
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. s ⁊ concinnationes qualit̾
ceptam rebellionẽ ⁊ qͣre inchoaue¬
rint. ⁊ ad quẽ finem inchoata dedu¬
cere uoluerint. qͦs ue complices sibi
allexerint. ad pͥmã ꝓdiderunt int̾¬
rogationẽ. Euere sane hꝰ conspi¬
rationis auctores. eggideo regaliũ
pͥmꝰ amicoꝵ. regineriꝰ olim comes
regalis. Erant autẽ huiꝰ sceleris
conscii ꝗͣ plures clerici seu laici. in¬

Expanded text:
derunt. Sed et concinnationes, quomodo derunt. Sed et concinnationes, quomodo coeptam rebellionem, et quare inchoaverint, et ad quem finem inchoata perducere voluerint, quosve complices sibi allexerint, ad primam prodiderunt interrogationem. Fuerunt sane hujus conspirationis auctores: Eggiddeo, regalium primus amicorum; Reginherius, olim comes regalis. Erant autem hujus sceleris conscii quam plures clerici seu laici, in
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiat᷑ ei b̃nardum nepotẽ suũ
italie regem cui ip̃e maxima ut
rex fieret apud patrẽ causa fuerat.
consiliis quoꝵdam pͣuoꝵ hominũ
ad eo dem̃tatum ut abeo desciuerit.
om̃sq ciuitatum ⁊ regni pͥncipes
italie in hec uerba conurauerint.
s ⁊ om̃s aditꝰ quib initaliam intͣ¬
t᷑ positis obicib ⁊ custodiis obserarĩt.
d̃ c̃ certis nuntiis referentib max¬
umeq rathalt ep̃o. ⁊ suppone cer-¬
tissime cognouisset. contractis un¬
diq copiis tam ex gallia qͣmꝙ g̃
mania. c̃ maximo exercitꝰ robore
cabilonũ usq ꝑuenit. At b̃nardꝰ
c̃ se cerneret uirib imparẽ.⁊ ad cep¬
ta inefficacẽ. ut pote a qͦ płimi suoꝵ
cotidie deficerẽt. desꝑatis reb adĩꝑ¬
atorem uenit. armisq depositis.
pedib se eiꝰ prostrauit. confessꝰ per¬
ꝑam se egisse. Cuiꝰ exemplũ pͥ¬
mores ciꝰ st̃ secuti. ⁊ armis depo¬
sitis se eiꝰ potestati et iudicio subdi¬

Expanded text:
nuntiatum est ei Bernardum nepotem suum nuntiatum est ei Bernardum nepotem suum ltaliae regem, cui ipse maxima, ut rex fieret, apud patrem causa fuerat, consiliis quorumdam pravorum hominum adeo dementatum, ut ab eo desciverit, omnesque civitates regni et principes Italiae in haec verba conjuraverint: sed et omnes aditus, quibus in Italiam intratur, positis obicibus et custodiis obserarint. Quod cum certis nuntiis referentibus, maximeque Rathaldo episcopo, et Suppone, certissime cognovisset, contractis undique copiis, tam ex Gallia quam ex mania, cum maximo exercitus robore Cabillonum usque pervenit. At Bernardus, cum se cerneret viribus imparem et ad coepta inefficacem, ut pote a quo plurimi suorum quotidie deficerent, desperatis rebus ad imperatorem venit, armisque depositis pedibus se ejus prostravit, confessus perperam se egisse. Cujus exemplum primores ejus sunt secuti, et armis depositis se ejus potestati et judicio subdi
Abbreviated transcription (Latin):
ria talos onerantia relinqui. N onstͦ
scãm dõq dignã imꝑatoris deuotionẽ
humani gen̾is inimicꝰ. undiq se impe¬
tentẽ. ⁊ ab om̃ib eccłe ordinib sibimet
bella indicentẽ. s cepit totis uiriũ co-¬
pũs se expugnantẽ oppugnare. ⁊ per
menbra sua xp̃i fortissimũ bella¬
torem. ui ⁊ astu quo potuit laces¬
sere. Uam his rite ordinatis. post¬
qm imꝑator in eͦdem placito filiũ
pͥmogenitũ hlot̾arium qͤm imꝑato¬
rem appellari ⁊ c̃ẽ. uoluit. ⁊ duos
filioꝵ suoꝵ pippinũ inaquitaniã.
hludouicũ inbaigariã misit. ut sci¬
licet sciret ppłs cui deb̾et potestati
parere. statim ei abroditoꝵ defectio
nuntiat᷑. qui c̃ filiis godefridi ami¬
citias iungentes. saxoniã tnͣsalbia¬
fauente comp̃ssit. Ipse aut̃ uosagi
lustra sectaturꝰ uenatum petiit.
Interea uenatione ibidem uixta
morem francoꝵ expleta. c̃ hyemen
exacturꝰ aquis grani reuerteretur.

Expanded text:
ria talos onerantia relinqui. Monstro ria talos onerantia relinqui. Monstro sanctam Deoque dignam imperatoris devotionem humani generis inimicus, undique se impetentem, et ab omnibus Ecclesiae ordinibus sibimet bella indicentem: sed coepit totis virium copiis se expugnantem oppugnare, et per membra sua, Christi fortissimum bellatorem vi et astu, quo potuit, lacessere. Nam his rite ordinatis, postquam imperator in eodem placito filium primogenitum Lotharium imperatorem appellari et esse voluit, et duorum filiorum suorum Pippinum in Aquitaniam, Ludovicum in Bajoariam misit, ut scilicet sciret populus cujus deberet potestati parere: statim ei Abodritorum defectio nuntiatur, qui cum filiis Godefridi amicitias jungentes Saxoniam Transalbiafavente compressit. Ipse autem Vosagi lustra sectaturus, venatum petiit. Interea venatione ibidem juxta morem Francorum expleta, cum hiemem exacturus Aquisgrani reverteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ntiam abuti minist̾io eccl̃iastico ad ꝓ¬
prium questum. statuit ut quic̃q ex
seruili conditione conciliante scientia
⁊ moꝵ probitate ad minist̾ium adscicen¬
tur altaris. pͥmũ manumittant᷑ appͥis
dominis. uł pͥuatis uł eccłasticis. ⁊ tunc
demũ gͣdibꝰ indant᷑ altaris. Tolens ⁊̃
unamꝗͣ q eccł̃am hab̃e ꝓpͥos sumptus.
ne ꝑbuiꝰcemodi inopiam cultꝰ neglige¬
rent᷑ diuini. inseruit p̾dicto edicto. ut
ꝑ singłas eccłas mansꝰ tͥbueret᷑ unꝰ. cõ
pensatione legicima. seruo atq ancilla
Hec erat scĩ imꝑatoris exercitatio. hic co-¬
tidianꝰ ludꝰ. hec palestͥca agonia. spec¬
tante eo qd̃ ciuitas di inscã doctrina ⁊
oꝑatione clarius eniteret: ⁊ qr qui se
pauꝑem consimili humilitate imitã¬
do xpͣm humiliat: altiꝰ emineret.
eniq t̾c ceꝑunt deponi ab epͣis ⁊ cle-¬
ricis cingła balteis aureis ⁊ gẽmeis cul¬
tͥs onerata. exquisiteq uestes. s ⁊ calca¬

Expanded text:
tiam abuti ministerio ecclesiastico ad proprium questum, statuit, ut quicumque ex servili conditione conciliante scientia et morum probitate ad ministerium adsciscerentur altaris, primum manumittantur a propriis dominis, vel privatis vel ecclesiasticis, et tunc demum gradibus indantur altaris. Volens etiam unamquamque ecclesiam habere proprios sumptus, ne per huiuscemodi inopiam cultus neglegerentur divini, inseruit praedicto edicto, ut super singulas ecclesias mansus tribueretur unus cum pensatione legitima et servo atque ancilla. Haec erat sancti imperatoris exercitatio, hic quotidianus ludus, haec palestrica agonia, spectante eo, quo civitas in sancta doctrina et operatione clarius eniteret: qui se pomparet cum sublimi humilitate, imitando Christum humilitate, altius emineret. Denique tunc cericis cingula balteis aureis et gemmeis cultris onerata, exquisitaeque vestes, sed et calca
Abbreviated transcription (Latin):
multari. s scd̃m qd̃ exigente culpa
uisum ÷ alios exiliari. alios uissic attõ¬
di. Post ea nuntiat᷑ imꝑatori in obe
nomĩe regeꝰ appellare ausi sint: sub¬
iectionẽq om̃imodis recusarint. Ad
quoꝵ insolentiã ulciscendã. imꝑr un¬
decũq aggregata militari manu fineᷤ
bͥtonũ aggrediens prosiciscit᷑. H abi¬
iuntiã ingredit᷑. ⁊ paruo temꝑe uel
labore cuncta popłat᷑. donec interfec¬
to marmano dũ sarcinis ĩmediatur
castrensib a quodã regioꝵ custode qͣ
nomine chosio. tota ẽ eo britannia uͥc¬
ta succubuit. ⁊ manꝰ dedit ad quasc̃q
conditiones imꝑator uellet denuo ser-

Expanded text:
multari, sed secundum quod exigente culpa multari, sed secundum quod exigente culpa visum est, alios exiliari, alios iussit adtondi. Post quae nuntiatur imperatori inobedinomine regem appellare ausi sint subiectionemque omnimodis recusarint. Ad quorum insolentiam ulciscendam imperator, undecumque aggregata militari manu, fines Brittonum aggrediens proficiscitur, habiintiam ingreditur et parvo tempore vel labore cuncta populatur, donec interfecto Marmono, dum sarcinis inmediatur castrensibus, a quodam regiorum custode equorum nomine Choslo, tota cum eo Brittania victa succubuit et manus dedit, ad quascumque conditiones imperator vellet denuo ser