comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec non et uasa scã et luminarla.
aliaq huiusmodi que ad ornatũ
domus dei pertinent: studiosissiẽ
parauit. Cantorem q egregium
discipuloꝵ beati pape gregorii in
cantia fuerat cantandi somis e¬
doctus ad se suos q instituendo ᷤᷤ ac¬
cersiit. ac per annos duodecim
tenuit. quatenꝯ et que illi non
nouerant carmina ecclastica do¬
longo usu uel negligentia inue¬
terare ceperant. huius doctrina
priscum renouarentur in statũ
zlam et ip̃e ep̃s acca cantator erat
peritissimꝰ. quomodo etiam in
litt̾is scis doctissimꝰ et in catho¬
lice fidei confessione castissimꝰ.
In eccłastice quoq institutõnis
regulis solertissimꝯ extiterat. et

Expanded text:
necnon et vasa sancta et luminaria necnon et vasa sancta et luminaria aliaque hujusmodi quae ad ornatum domus Dei pertinent, studiosissime paravit. Cantatorem  Al., discipulorum beati papae Gregorii in Cantia fuerat cantandi sodoctus, ad se suosque instituendos accersiit, ac per annos duodecim tenuit: quatenus et quae illi non noverant, carmina ecclesiastica dolongo usu vel negligentia inveterare coeperunt, hujus doctrina priscum renovarentur in statum. Nam et ipse episcopus Acca cantator erat peritissimus, quomodo etiam in litteris sanctis doctissimus, et in catholicae fidei confessione castissimus, in ecclesiasticae quoque institutionis regulis sollertissimus exstiterat; et
Abbreviated transcription (Latin):
albas. quo operator in uerbo theodo¬
ri bt̃e memorie ep̃i defunctus est.
et in monasterio suo in eccłã beate
dei genitricis sepultus qui est anꝰ
tus est cum theodoro. ex quo autẽ
monium perhibet: ꝙ albinus dis¬
cipulus eius qui monasterio ip̃iꝰ
in regimine successit. intantum
studiis scripturarum institutus ẽ:
ut grecam quidẽ linguam non
paruam ex parte: latinam uero
non minꝯ ꝙͣ angloꝵ que sibi na¬
turalis est nouerit. Suscepit uero
ꝓ ulfrido episcopatu hgustalden¬
sis ecclẽ acta presbiter eius. uir ⁊
ip̃e strenuissimꝰ et coram deo et ho¬
minibꝰ magnificus. qui et ip̃i
multi fario decore ac mirificis am¬
pliauit operibus. Dedit namq
operam qd̾̃ et hodie facit: ut acꝗsi¬
tis undecumq reliquiis beatoꝵ
apłorum et martirum xp̃i in ue¬
nerationẽ illoꝵ poneret altaria.
Distietis porticibus in hoc ip̃m intͣ
muros eiusdem eccłe. sed et hysto
ac nobilissimam bibliothecam fec̃

Expanded text:
abbas , cooperator in verbo Dei Theodoabbas , cooperator in verbo Dei Theodori beatae memoriae episcopi, defunctus est, et in monasterio suo in ecclesia beatae Dei Genitricis sepultus ; qui est antus est cum Theodoro; ex quo autem monium perhibet, quod Albinus discipulus ejus qui monasterio ipsius in regimine successit, in tantum studiis scripturarum institutus est, ut Graecam quidem linguam non parva ex parte, Latinam vero non minus quam Anglorum, quae sibi naturalis est, noverit. Suscepit vero pro Uilfrido episcopatum Hagustaldensis Ecclesiae Acca presbyter ejus, vir et ipse strenuissimus, et coram Deo et hominibus magnificus; qui et ipsiuest, aedificium multifario decore ac mirificis ampliavit operibus. Dedit namque operam, quod et hodie facit, ut adquisitis undecumque reliquiis beatorum apostolorum et martyrum Christi, in venerationem illorum poneret altaria, distinctis porticibus in hoc ipsum intra muros ejusdem ecclesiae, sed et historac nobilissimam bibliothecam fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
Il frido hic magnus. requies¬
at corpore presul. Hanc dño
qui aulã ductꝰ pietatis amore.
Fecit. et eximio sacrauit nõie petri.
Cui claues celi xp̃s dedit arbitꝰ orbis.
Atq auro ac tẏrio deuotꝰ uestiit auro.
Quin etiam sb̃lime crucis radiãte
metallo. Hic posuit tropheũ. nec¬
non et qr ia tuor auro. Scribi euan¬
gelia p̾cepit in oroine libros
I⁊ thecam erutillo his condignã¬
auro condidit paschalis. Qui etiã
sollẽpniã tempora cursus catholi¬
ca ad iustum correxit dogna cano¬
nis quem statuer patres dubioq
errore remoto.Certa sue genteᷤ
ostendit moderam ine ritu.
In ue locis istis monachoꝵ examĩa.
e rebra collegit ac monitis cauitq
regula patrum. Sedulus ĩnstitu¬
it multis. domuit ꝙ forisq iacta¬
tus nimium pertpra longa ꝓiclis.
Qum tecies ter nos postꝙͣ. egit
episcopatum annos. Transiit
et gaudens celestia regna petiuit.
Dona iħu ut rex pastoris calle se
Nno post obitum prefati pats
reuerentissimus p̾ter adrianus

Expanded text:
ilfridus hic magnus requiescit corpore praesul, Hanc Domino qui aulam ductus pietatis amore Fecit, et eximio sacravit nomine Petri, Cui claves caeli Christus dedit arbiter orbis; Atque auro ac tyrio devotus vestiit ostro. Quin etiam sublime crucis radiante metallo, Hic posuit trophaeum, necnon et quattuor auro Scribi Evangelii praecepit in ordine libros; Ac thecam e rutilo his condignam condidit auro: Paschalis qui etiam sollemnia tempora cursus Catholici ad justum correxit dogma canonis, Quem statuere Patres, dubioque errore remoto Certa suae genti ostendit moderamina ritus: Inque locis istis monachorum examina crebra Colligit, ac monitis cavit quae regula Patrum Sedulus instituit: multisque domique forisque Jactatus nimium per tempora longa periclis, Quindecies ternos postquam egit episcopus annos, Transiit, et gaudens caelestia regna petivit. Dona, Jesu, ut grex pastoris calle seqnno post obitum praefati Patrreverentissimus Pater Hadrianus
Abbreviated transcription (Latin):
inde ad uilfridum ep̃m spe melio¬
ris ꝓpositi adueniens: omnem
in eius obsequio usq ad obitum
illius expleuit etatem. Cumqͦ
etiam romam ueniens. multa

Expanded text:
inde ad Uilfridum episcopum spe melioris propositi adveniens, omnem in ejus obsequio usque ad obitum illius explevit aetatem: cum quo etiam Romam veniens multa
Abbreviated transcription (Latin):
ardam qui primꝯ eius loci ep̃s fu¬
it. cum mouachis illuc et ip̃e
monachus adueniens. mona¬
chicam in eo conuersationem ĩ¬
stituit. quod et prius beatus

Expanded text:
Aedan qui primus ejus loci episcopus fuit, cum monachis illuc et ipse monachus adveniens, monachicam in eo conversationem instituit: quomodo et prius beatus
Abbreviated transcription (Latin):
hostium tela. Ignaui ꝓpugnato¬
res miserrimi de muris tracti solo
allidebantur. Q uid plura : Relic¬
tis ciuitatibꝰ ac muro: fugiunt.
disperguntur Insequitur hostis.
accelerant᷑ strages: cũctis crude¬
liores prioribo. Sic enim agniꝰ fe¬
ris: ita miseri ciues discerpuntur
ab hostibus. Unde a mansionibꝰ
et possessiũculis suis eiecti. Ĩmi¬
nens s famis periculuz latrocinio
a crapacitate mutua tẽperabãt.
augentes externas domesticis mo¬
tibꝰ clades. donͨ omĩs Regio totius
cibi sustentaculo. excepto uenãdi
solatio uacuaretur.

Expanded text:
hostium tela: ignavi propugnatohostium tela: ignavi propugnatores miserrime de muris tracti solo adlidebantur. Quid plura? relictis civitatibus ac muro, fugiunt  Al. add. disperguntur. Insequitur hostis, adcelerantur strages cunctis crudeliores prioribus. Sicut enim agni a feris, ita miseri cives discerpuntur ab hostibus: unde a mansionibus ac possessiunculis suis ejecti, imminens sibi famis periculum latrocinio ac rapacitate mutua temperabant, augentes, externas domesticis motibus clades, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto venandi solatio, vacuaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
pere: et certandi cum hostibus
studium subire. qui non aliam
ob causam ꝙͣ qd̾ ip̃i inhertia solue¬
rentur eis possent esse fortiores:
quin etiam qr et hoc sociis quos
delinquere cogebantur aliquid
cõmodi adlaturu putabant. mu¬
rum a mari ad mare rectotrami¬
te inter urbes que ibidem ob me¬
tum ostiũ facte fuerant. ubi et
seuerus qͦnda uallu fecerat fir¬
maͦ lapide locarunt. Quem uide¬
atq conspicuu. sũptu publico pͥ
manu construebant. Octo pedes
latum. et .xii. altum: recta ab oriẽ¬
te in ocasum linea. ut usq hodie
intuetibus clarum est. Qͦ mox
condito dant fortia regni populo.
ad ꝓspectum maris collocant. et
ualedicunt sociis. tanꝙͣ ultra non
reuersuri. Quibꝰ ad suaremeãti¬
bus: scoti pictiq reditus denega¬
tione. redeunt confestim ip̃i. et so¬
lito confidentiores facti: omnẽ aqui
pessũt. Statuitur adhec in edito
arcis. acies segnis. ubi trementi
bat. At contra ñ cessant uncinata

Expanded text:
pere et certandi cum hostibus pere et certandi cum hostibus studium subire, qui non aliam ob causam quam si ipsi inertia solverentur eis possent esse fortiores. Quin etiam, quod et hoc sociis quos derelinquere cogebantur aliquid commodi adlaturum putabant, murum a mari ad mare recto tramite inter urbes quae ibidem ob metum hostium factae fuerant, ubi et Severus quondam vallum fecerat, firmo de lapide conlocarunt: quem videatque conspicuum, sumptu publico primanu construebant, octo pedes latum et duodecim altum, recta ab Oriente in Occasum linea, ut usque hodie intuentibus clarum est: quo mox condito dant fortia segni populo mad prospectum maris collocant, et valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri. Quibus ad sua remeantibus, cognita Scotti Pictique reditus denegatione, redeunt confestim ipsi, et solito confidentiores facti omnem Aquilopessunt. Statuitur ad haec in edito arcies segnis, ubi trementi bat. At contra non cessant uncinata
Abbreviated transcription (Latin):
facti .i. ualli latissimi et altissimi.
usq hodie certissiã uestigia cernere
licet. Incipit autem duoꝵ ferme
milium spatio a monasterio ebber¬
cunich ad occidentem ĩ loco qui ẜ mo¬
ne pictoꝵ peanuhel. lingua autez
anglorum penneltun appellatur.
et tendens contra occidentem ter¬
minatur iux̾urbem alcluit. Nerũ
pͥores inimici ut romanũ militez
abisse conspexerant. Mox aduecti
nauigantes ĩ rumpunt terminos.
cedunt q omnia: et qiͣ maturam
segetem obuia queꝙ metunt. eal¬
um ĩ plorantes. nepenitus miser
patria deleretur: ne nom̃ romãe
ꝓuintie qd̾ apud eos tam diu cla¬
bitate obrutum uilesceret. Eur¬
sum mittit᷑ legio q̃ inopinata tẽ¬
pore autupni adueniẽs magnas
hostium strages dedit. eosq qui
euadere poterant om̃s trãsmaria
te cog̾e solebant. Tum romani
denũtiau̾e brittonib. non se ultra
obeorum defensionẽ tam laborio¬
sis expeditionibo posse fatigari.
Ipõs potius monent arma corri¬

Expanded text:
facti, id est, valli latissimi et altissimi facti, id est, valli latissimi et altissimi usque hodie certissima vestigia cernere licet. Incipit autem duorum ferme milium spatio a monasterio Aebercurnig ad Occidentem, in loco qui sermone Pictorum Peanfahet, lingua autem Anglorum Penneltun appellatur; et tendens contra Occidentem terminatur juxta urbem Alcluith. Verum priores inimici ut Romanum militem abisse conspexerant, mox advecti navibus inrumpunt terminos, caeduntque omnia, et quasi maturam segetem obvia quaeque metunt, calum implorantes, ne penitus misera patria deleretur, ne nomen Romanae provinciae quod apud eos tam diu clabitate obrutum vilesceret. Rursum mittitur legio, quae inopinata tempore autumni adveniens magnas hostium strages dedit, eosque qui evadere poterant omnes trans mariate cogere solebant. Tum Romani denunciavere Brittonibus, non se ultra ob eorum defensionem tam laboriosis expeditionibus posse fatigari: ipsos potius monent arma corri
Abbreviated transcription (Latin):
est enĩ iuxͣ fluuium nominis illius.
Obharum ergo infestationẽ gen¬
tium. brrtones legatos romam c̾
auxilia flagitabenit. subiectionem ꝙ
continuam dum modo hostis arce¬
retur ꝓmittebant. Quibꝯ mox le¬
gio testinatur armata. Que ubi in
sulam aduecta et congressa est cum
hostibus: magnam multitudinem
st̾nens. ceteros socioꝵ finibꝰ expulit.
eos q interim a drissima dep̾ssione
liberatos hortata est instruere ĩter
duo marla transinsulam murum.
qui arcendis hostibus possz esse pre¬
sidio. sic ꝙ domu cũ triumpho ma¬
gno reu̾sa est. at insulani murum
quem iussi fuerant nõ tam lapidi¬
bus ꝙͣ cespitibo construentes. ut pote
nullũ tanti operis artificem hñtes.
adnichil utllem statuunt. fecerũt
autem eum inter dub freta uł sinꝰ
de quibo diximꝰ maris per milia pas¬
suũ plurima. Ut ubi aquarum
mumitio deerat. ibi presidio ualli fi¬
nes suos ab hostium inruptione de¬
fenderent. Cuius operis ibidem

Expanded text:
est enim juxta fluvium nominis illius. est enim juxta fluvium nominis illius. Ob harum ergo infestationem gentium, Brittones legatos Romam cum is precibus auxilia flagitabant, subjectionemque continuam dummodo hostis imminens longius arceretur, promittebant. Quibus mox legio destinatur armata, quae ubi in insulam advecta et congressa est cum hostibus, magnam eorum multitudinem sternens, caeteros sociorum finibus expulit: eosque interim a dirissima depressione liberatos hortata est instruere inter duo maria trans insulam murum qui arcendis hostibus posset esse praesidio: sicque domum cum triumpho magno reversa est. At insulani murum quem jussi fuerant, non tam lapidibus quam cespitibus construentes, utpote nullum tanti operis artificem habentes, ad nihil utilem statuunt. Fecerunt autem eum inter duo freta vel sinus de quibus diximus maris, per millia passuum plurima: ut ubi aquarum munitio deerat, ibi praesidio valli fines suos ab hostium inruptione defenderent: cujus operis ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r romani in brittͣnnia regnare
cessarunt: post annos ferme. ccceͦ.
insulam adiit. Habitabant autez
intra uallum ꝙ seuerũ transinsulã
fecisse cõmemorauimꝰ ad plagam
meridianam. Qd̃ ciuitas tesfarus.
x in britania omi armato mi
lite. militaribus copiis uniuꝰ¬
sis. tota floride iuuentutis alacrita¬
te spoliata: que tirannoꝵ temerita¬
te abducta nunꝙͣ ultra domũ rediit:
p̾de tantum patuit. ut pote oĩs
bellici usus ꝓrsus ignara. Deniq
subito duabus gentibꝯ transmari
torum ab aquilone multos stupet
gemitq per annos. Transmarinas
autem dicimꝯ has gentes nõ ꝙ exͣ
brittãniã essent posite. s qr aparte
brittonũ erant remote. duobus sinibꝰ
ab orientali mari: alter ab octiden¬
tali britãnie translonge lateꝙ in¬
rumpit: quãuis ad se inuicẽ per¬
tingere non possint. Orientalis
habet in medio sui urbem guidi. oc¬
cidentalis supra se. hoc est ad dexte¬
ram sui habet urbem alcluith. qd̾ lĩ¬
gua eorum significat petram. Cluit

Expanded text:
pore Romani in Brittania regnare cessarunt, post annos ferme quadringinsulam adiit. Habitabant autem intra vallum quod Severum trans insulam fecisse commemoravimus, ad plagam Meridianam, quod civitatess, pontes, et stratae ibidem factae usque lite, militaribus copiis universis, tota floridae juventutis alacritate, spoliata quae tyrannorum temeritate abducta nusquam ultra domum rediit, praedae tantum patuit, utpote omnis bellici usus prorsus ignara: denique subito duabus gentibus transmaritorum ab Aquilone, multos stupet gemitque per annos. Transmarinas autem dicimus has gentes, non quod extra Brittaniam essent positae; sed quia a parte Brittonum erant remotae, duobus sinibusab Orientali mari, alter ab Occidentali, Britanniae terras longe lateque inrumpit, quamvis ad se invicem pertingere non possint. Orientalis habet in medio sui urbem Giudi  Al., Guidi, Occidentalis supra se, hoc est, ad dexteram sui habet urbem Alcluith, quod lingua eorum significat petram Cluith;
Abbreviated transcription (Latin):
uiiͦ. tenente imperium hono¬
rio augũsto filio thedosii maioris. lo¬
q cũhiis alie. ꝓtritis francis trãsito
reno totas per gallias seuurẽt: ap̃
bittãnias graciamis municeps ti¬
rãnus creatur et occiditur. Huius
loco constãtinꝯ ex infima militia ꝓp̃
solam spem noĩs. sũ merito u̾ͥtutis
eligitur: qui continuo ut ĩuasit
ĩperiũ: in gallias transiit. Ibi sepe
a barbaris incertis federibus iͥlusꝙ
detrimento magis rei publice fiit.
EInde mox iubente honorio cõstã
liam ꝓfettus: apud arelatẽ ciuita¬
tem eum clausit. cepit. occidit. cõ¬
stantenq eius filium que ex mo¬
nacho cesarem fecerat: gerontius
comes suus ap̃uiennã interfecit.
Fracta est autẽ roma a gottis ano¬

Expanded text:
imo, tenente imperium Honorio Augusto filio Theodosii minore, loque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantrofectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem Roma a Gothis an
Abbreviated transcription (Latin):
quidam de natione saxonũ nu¬
per uocatus ad fidem qui qui
eadem tactus infirmitate. non
pauco tẽpore recubans in lectulo
iacebat. Cum ergo secunda me¬
morati ieiunii ac supplicationũ
dies ageretur contigit forte
ip̃m puerum hore̾ ferme scde̾
diei in loco in quo eger iacebat
stolorum principes dignati sũt
apparere serat enĩ puer mul¬
tum simplicis ac mansueti aĩ¬
mi. sinceraq deuocione: sacra¬
m̾ta fidei quera susceperat ser¬
uans. Salutantes ergo illuz
uerbis piissimis apłi dicebant.
⁊loli timere fili mortem ꝓqua
sollicitus es. Nos enim te hodi¬
erna die ad celestia sumus reg¬
na perducturi. S primum ex¬
pectare hes donec misse celebrẽ¬
tur. ac uiatico dñici corporis ac
sanguinis accepto. Sic infirmi¬
tate sił et morte absolutus: ad
eterna in celis gaudia subleue¬
ris. C lama ergo ad te p̾sbitte¬
rum eappan: et dicito illi. qr do¬
minꝯ exaudiuit preces uestras.
et deuotionẽ ac ieiunia ꝓpicius
aspexit: neq aliquis de hoc mo

Expanded text:
quidam de natione Saxonum, nuper vocatus ad fidem, qui eadem tactus infirmitate, non pauco tempore recubans in lectulo jacebat. Cum ergo secunda memorati jejunii ac supplicationum dies ageretur, contigit forte ipsum puerum, hora ferme secunda diei, in loco in quo aeger jacebat, stolorum principes dignati sunt apparere. Erat enim puer multum simplicis ac mansueti animi, sinceraque devotione sacramenta fidei quae susceperat servans. Salutantes ergo illum verbis piissimis apostoli dicebant: « Noli timere, fili, mortem pro qua sollicitus es: nos enim te hodierna die ad caelestia sumus regna perducturi. Sed primum exspectare habes donec missae celebrentur, ac viatico dominici corporis ac sanguinis accepto, sic infirmitate simul et morte absolutus ad aeterna in caelis gaudia subleveris. Clama ergo ad te presbyterum Eappan, et dicito illi quia Dominus exaudivit preces vestras, et devotionem ac jejunia propitius aspexit: neque aliquis de hoc mon
Abbreviated transcription (Latin):
autem p̾fati sacerdotes et famuli
xp̃i. qͥnto nonarum octobrium die.
nec martirlo eorum celestia de fue¬
re miracula. ilamcum perẽpta
eorum corpora. amn̾i ut diximus
a paganis essent iniecta. contigit
ut hec contra impetum fluiii de¬
currentis. per .xl. fere milia pas¬
suum: ad ea usq loca ubi illorum
essent socii transferrentur. Sed et
radius lucis permaximus. atq ad
celum usq altus. omni nocte supͣ
locum fulgebat illũ ubicũq ea
peruenisse contingereᷤ. Et hoc etiã
paganis qui eos occiderant ituẽ¬
tibus. Sed et unus ex eis in uisio¬
ne nocturna apparuit cuidam
de sociis suis. cuinom̃ erat tilmõ.
uiro illustri et ad seculũ quoq no¬
bili. qui de milite factus fuerat
monachus: indicans ꝙ eo loco
corpora eorum posset inuenire:
ubi lucem de celo t̾ͥris radiasse con¬
spiceret. Ꝙ ita cõpletum est. In¬
uenta namq eorũ corpora iuxta
honorem martiribi condignuz
recondita sunt: et dies passionis
uel mutationis eorum cõgrua

Expanded text:
autem praefati sacerdotes et famuli Christi quinto Nonarum Octobrium die. Nec martyrio eorum caelestia defuere miracula. Nam cum perempta eorum corpora amni, ut diximus, a paganis essent injecta, contigit ut haec contra impetum fluvii decurrentis, per quadraginta fere millia passuum, ad ea usque loca ubi illorum erant  Al., essent socii, transferrentur. Sed et radius lucis permaximus atque ad caelum usque altus omni nocte supra locum fulgebat illum ubicumque ea pervenisse contingeret, et hoc etiam paganis qui eos occiderant intuentibus. Sed et unus ex eis in visione nocturna apparuit cuidam de sociis suis, cui nomen erat Tilmon, viro illustri, et ad saeculum quoque nobili, qui de milite factus fuerat monachus; indicans quod eo loci corpora eorum posset invenire, ubi lucem de caelo terris radiasse conspiceret. Quod ita completum est. Inventa namque eorum corpora juxta honorem martyribus condignum recondita sunt, et dies passionis vel inventionis eorum congrua
Abbreviated transcription (Latin):
endum. ac infernalibus subdendũ
esse tormentis: qui tempore non
modico inter studia diuine lectõis
iunioꝵ potius ĩplicam̃tis ꝙͣ diuinis
solebam seruire mandatis. Inest
animosi michi pietas suꝑna aliq̃
uiuendi spatia donauerit. uitiosos
mores corrigere: atq ad imperuiz
diuine uoluntatis. totam ex ĩtegͦ
m̃tem uitamq transferre. Uerũ
noui non hoc esse meriti mei. ut in¬
dutias uiuendi uł accipiam. uel me
accepturum esse confidam: nisi for¬
te misero michi et indigno uenia.
seruierunt ꝓpitiari dignatus fue
de scĩtatis uocabulo osualdꝰ. Cuius
excellentia fidei et uirtutis: etiam
post mortem uirtutum frequenti¬
um operatione claruerit. Preco q
si aliquid reliquiarum illius pe
de ligno. in quo caput eius occisi a
paganis infixum est: et si firmo
corde credideris potest diuina pie¬
tas per tantimeritũ uiri et huius¬
mora. ille integram se in hoc hẽre
fidem respondebat. Tum benedixi
aquam: et astulam roboris ꝓbati¬

Expanded text:
endum, ac infernalibus subdendum esse tormentis: qui tempore non pauco inter studia divinae lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam servire mandatis. Inest autem animo, si mihi pietas superna aliqua vivendi spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis totam ex integro mentem vitamque transferre. Verum novi non hoc esse meriti mei, ut inducias vivendi vel accipiam vel me accepturum esse confidam, nisi forte misero mihi et indigno venia servierunt, propitiari dignatus fuerdae sanctitatis, vocabulo Osuald, cujus excellentia fidei et virtutis, etiam post mortem, virtutum frequentium operatione claruerit: precorque, si aliquid reliquiarum illius pende ligno, in quo caput ejus occisi a paganis infixum est; et, si firmo corde credideris, potest divina pietas per tanti meritum   Al., illi, integram se in hoc habere fidem respondebat. « Tunc benedixi aquam, et astulam roboris pra
Abbreviated transcription (Latin):
oculis uidit circa se coros psallen¬
tium sił et flentium fr̃m. ac mo¬
dicum suspirans ĩ terrogauit ubi
ess atta p̾sbr̃. qui statim uocatus
intrauit. et uidens eum melius
hẽntem ac loqui iam ualentem.
flexis genibus grãs egit deo: cũ
om̃ibus qui aderant frĩbus. Et
psbr̃m ita loqui exorsus est. Uiso
michi modo tremienda apparuit.:
quam te audire ac silentio tegere
uolo: donec sciam quid de me fieri
uelit deus. Astitit enĩ michi qͥdã
candido p̾clarus habitu. dicens
se micbaelem esse archangelum. et
obhoc inquit missus sum: ut te
a mote reuocem. Tonauit enim
tibi dñs uitam per orationes ac
lacrimas discipuloꝵ et fr̃m tuoꝵ¬

Expanded text:
oculis, vidit circa se choros psallenoculis, vidit circa se choros psallentium simul et flentium fratrum; ac modicum suspirans interrogavit, ubi esse Acca presbyter; qui statim vocatus intravit, et videns eum melius habentem ac loqui jam valentem, flexis genibus gratias egit Deo cum omnibus qui aderant fratribus. Et presbyterum ita loqui exorsus est: « Visio mihi modo tremenda apparuit, quam te audire ac silentio tegere volo, donec sciam quid de me fieri velit Deus. Adstitit enim mihi quidam candido praeclarus habitu, dicens se Michaelem esse archangelum: et ob hoc, inquit, missus sum ut te a morte revocem: donavit enim tibi Dominus vitam per orationes ac lacrymas discipulorum ac fratrum tuo
Abbreviated transcription (Latin):
perunt alterutrum requiuere. qͥs
facius consiliariꝯ apłici pape. et
alii perplures qui eum tp̃ribus
agathonis pape ibi uiderunt.
dicebant ip̃m esse ep̃m qui nuꝑ
nerit : qui iam dudum inquiũt
eque accusatus hunc adueniẽs.
mox audita ac iudicata tausa.
et conuersi̾ ut̾usq partibꝰ a bea¬
te memorie papa agathone pro
repulsus. et tanti apud eum ha¬
bitus est: ut ip̃m in concllio qd̃
p̾ciperet. Quibus auditis dice
bant om̃es una cum ep̃o pa põ
absolutum patriam cum honore
reuerti. Qui cum b̾itĩniã reme¬
ans in galliaru partes deuenis¬
s: tactus est infirmitate repẽtina.
et ea crescente ab ea p̾ssus. ut
rum portabatur in grabato. Sic
delatus in maeldum ciuitatem
gallie .iiiiͦ. diebus ac noctibꝰ qͣsi
mortinis iacebat. alitu tamen ꝑ¬
tenui quia uiueret de monstrãs.
Cum ita sũ cibo et potu. sñ uoce et
auditu quatriduo perseueraret:
quasi de graui experrectus sop¬
no. exurgens resedit. Apertisq

Expanded text:
perunt alterutrum requirere, quisperunt alterutrum requirere, quisfacius consiliarius apostolici papae, et alii perplures, qui eum temporibus Agathonis papae ibi viderunt, dicebant ipsum esse episcopum, qui nerat: « qui jamdudum, inquiunt, aeque accusatus huc adveniens, mox audita ac dijudicata causa et controversia utriusque partis, a beatae memoriae papa Agathone probrepulsus; et tanti apud eum habitus est, ut ipsum in concilio quod praeciperet. Quibus auditis, dicebant omnes una cum ipso pontifiabsolutum, patriam cum honore reverti. Qui cum Brittaniam remeans in Galliarum partes devenisset, tactus est infirmitate repentina, et ea crescente adeo pressus, ut rum portaretur in grabato DCCV. Sic delatus  Al. add. est in Maeldum civitatem Galliae, quatuor diebus ac noctibus quasi mortuus jacebat, halitu tantum pertenui quia viveret demonstrans. Cumque ita sine cibo et potu, sine voce et auditu quatriduo perseveraret, quasi de gravi experrectus somno exsurgens resedit; apertisque
Abbreviated transcription (Latin):
bi ministros destinauit. Et scd̾o
anno alfridi qui post hecgfridum
regnauit sedem suam et epatum
ab eodem ip̃o rege et plurimis epĩs.
p̾sulatu pulsus est. Ueniensq
romam. cum p̾sentibꝰ accusato¬
ribus acciperet locum se defendẽ¬
di consedentibꝰ epĩs płibus cum
apostolico papa ioħe. oĩum iudi¬
cio probatum est. accusatores eiꝰ
non nulla in parte falsas conẗ
eum machinasse calũpniaᷤ. Sxͥp
anglorum et ylredo et alfrido. ut
autem causam absolutionis eius
lectio synoda beate memorie p̃pe
agathonis. que qͦndam ip̃o presẽte
inurbe. atq in eodem concilio ĩter
ep̃os residente ut p̾diximꝰ acta est.
Cum ergo causa exigente sỹnoduᷤᷤ¬
diebus aliqͦd̃ legeretur. uentum
est ad locum ubi scriptum erat. bil¬
fridus deo amabilis ep̃s eburace
causa appellans. et ab hac potesta¬
te de certis inctis ꝙ rebus absolu¬
tus et cetera que supra posuimꝰ.
Qd̾ ubi lectum est stupor app̾hen¬
dit audientes et silente lectore ce¬

Expanded text:
bi ministros destinavit: et secundo anno Aldfridi qui post Ecgfridum regnavit, sedem suam et episcopatum, ab eodem ipso rege et plurimis episcopis praesulatu pulsus est DCXCI: veniensque Romam, cum praesentibus accusatoribus acciperet locum se defendendi, considentibus episcopis pluribus cum Apostolico papa Johanne, omnium judicio probatum est accusatores ejus non nulla in parte falsas contra eum machinasse calumnias: scriptAnglorum Aedilredo et Aldfrido, ut . Juvit autem causam absolutionis ejus lectio synodi beatae memoriae papae Agathonis, quae quondam ipso praesente in urbe, atque in eodem concilio inter episcopos residente, ut praediximus, acta est. Cum ergo  Al., enim causa exigente synodudiebus aliquot legeretur, ventum est ad locum ubi scriptum erat: Wilfridus Deo amabilis episcopus Ebocausa appellans, et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutus, etc., quae supra posuimus. Quod ubi lectum est, stupor apprehendit audientes: et silente lectore, coe
Abbreviated transcription (Latin):
sedem de sila causa appellans. et
ab hac potestate de certis inc̾tisq
cum aliis .cxxu. coepĩs in synodo
in iudicii se constitutus. et ꝓ om̃i
aquilonali parte brittanie ⁊ hy¬
bernie insułq̃ ab anglorũ et brit¬
tonum nec non scottorum ⁊
pictoꝵ gentibus incolũtur. Ue¬
rum et catholicam fidem confes¬
sus est: et cum subscriptione sua

Expanded text:
m de sua causa appellantem et ab hac potestate de certis incertisque cum aliis CXXV coepiscopis in sinodo in iudicii sede constitutum et pro omni aquilonali parte Brittanniae et Hiberniae insulis, quae ab Anglorum et Brittonum necnon Scottorum, Pictorum gentibus colebantur, veram et catholicam fidem confessus est et cum subscriptione sua
Abbreviated transcription (Latin):
neris necessitas poscebat: atq o¬
portunos aliquod diebus uen
te quadaz tam seua tempestas.
que perditis non nulla ex parte
his que in naui erant rebus ipm̃
relinqueret. Saluata sunt tunc
omĩa que erant etgberechti et soci
tas hec: subtraxit se illi profectio¬
ni et remanere domi passus est.At
uero unꝰ de sociis eius uocabulo
uutberecht. cum esset Et ip̃e cum¬
essẽ conteptus mundi ac doctͥne
scientia insignis. Nam multoe
annos in hybernia peregrinꝯ ana¬
coreticam in magna perfectione
uitam egerat. Ascendit nauem.
et frisiam ꝑueniens. duobus ãnis
continuis genti illi ac regi illius
fructum. apud barbaros inuenĩt
auditores. Tum reu̾sus ad dilec¬
te locum peregrinationis. solito
rat. suis amplius exuirtutum
exemplis ꝓdesse putabat curabat.

Expanded text:
neris necessitas poscebat, atque opneris necessitas poscebat, atque opportunos aliquot dies  Al.,te quadam tam saeva tempestas, quae perditis nonnulla ex parte his quae in navi erant rebus, ipsarelinqueret: salvata sunt tamen omnia quae erant Ecgbercti, et socitas haec, subtraxit se illi profectioni, et remanere domi passus est. » At vero unus de sociis ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse contemptu mundi ac doctrinae scientia insignis, nam multos annos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit navem, et Fresiam perveniens duobus annis continuis genti illi ac regi ejus Rafructum apud barbaros invenit auditores. Tunc reversus ad dilectae locum peregrinationis DCXCI, solito rat, suis amplius ex virtutum exemplis prodesse curabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ba pͥmus doctor fidei xͥane trãs¬
montanis pictis ad aquilonẽ
pͥmusq fundator monasterii
ꝙ in insula multis diu scottoꝵ
pictorumq populis uene rabi¬
le mansit. Qui uidel columba
nunc minullis cõposito acella
et columba noĩe. colum celli uo¬
catur. Andiens autem uerba
uisionis echberch. precepit fratͥ
quiretulerat: ne cuiꝙͣ ħ alteri
refferẽt. ne forte illusoria esset
uisio. Ip̃e antentacitus rem cõ
quo ad gentes docendas iret. ces¬
sare uolebat. At post paucos dies:
rursum uenit ad eum p̾fatus fr̃
dicens. Quia et ea nocte sibi post
sum apparuerit dicens. Quare
tam negligenter ac tepide dixis
debet ad monasteria columbe ue¬
nire: qr aratra eorum non recte
incedunt. Oportet autem euz
ad rectum hec tramitem reuoca¬
re. Qui hec audiens denuo p̾ce
tus de uisione. nichiło tẽptauit
iter dispositum cum frĩbus me¬
moratis incipere. Cumq iam
naui ĩposuissent que tantuti¬

Expanded text:
ba primus doctor fidei Christianae transba primus doctor fidei Christianae transmontanis Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella et Columba nomine, Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse autem tacitus rem consquo ad gentes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicens quia et ea nocte sibi post sum apparuerit, dicens: « Quare tam negligenter ac tepide dixistdebet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. » Qui haec audiens denuo praectus de visione, nihilominus tentavit iter dispositum cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti iti
Abbreviated transcription (Latin):
opera restiterunt. Si quidem elee¬
tis sociis strenuissimis et ad p̾dicã¬
dum uerbum ydoneis. Ut pote ac¬
tione sił et eruditione preclaris: p̾¬
paratis om̃ibo que nauigantibo
esse necessana uidebantur. uenit
die quadam mane pͥmo ad eum
unus de fr̃ibus discipulis qͦndam
in brittania ⁊ minister deo dilecti
sacerdotis boisili. Cum esset idem
boysil ppositus monasterii incalro¬
sensis sub albate eata. ut supra
narrauimus. referens ei uisionẽ
que sibi eadem nocte apparuisseͬ.
Cum expletis inquiens hymnis
obrepsisset. apparuit magister
quondam meus et nutritor .amã¬
tissimus boisil. Interrogauit ꝙ
me. an eum cognoscere possem.
aio. etiam. Tues enim boisil. At
ille. Adhoc inquit ueni ut respon¬
sum dñi saluatoris eegberechto ad¬
feram. qd te tamen referẽte opor¬
tet ad illum uenire. Dic ergo illi.
qr non ualz iter qd̃ ꝓposuit imple¬
re. Dei autem uoluntatis est.nt
ad columbe monasterla magis

Expanded text:
opera restiterunt. Siquidem elecopera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantur, venit die quadam mane primo ad eum unus de fratribus, discipulus quondam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, referens ei visionem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis, inquiens, hymnis obrepisset, apparuit magister quondam meus et nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monasteria magis
Abbreviated transcription (Latin):
O tempore uenerabilis et cum
omni honorificentia noĩandꝰ
famulus x et sacerdos ecgberecht.
quem in hybernia insula peregrinã
ducere uitam ꝓ adipiscenda in celis
patria retulimus. ꝓposuit aĩo pluri¬
bus ꝓdesse .i. inito opere apostolico
uerbum dei aliquibꝰ eorum que
nondum audiebant gentibꝰ euan¬
gelizando cõmittere. quorum in
germania plurimas nouerat ẽẽ
nationes. Aquib angli. isox. saxo¬
nes qui nunc brittaniam ĩcolunt.
genus et originem dixisse noscun¬
tur. Unde hactenus auicina gente
brittonum corrupte germani nũ
cupantur. Sunt. autẽ fresones. ru
hisdem in partibꝰ populi: paganis
adhuc ritibꝯ seruientes. ad quos
uenire prefatus xp̃i miles circum¬
nauigata brittania disposuit. si qͦs
forte exillis ereptos sathane. ad
xp̃m transfeire ualeret. uł si hoc fi
non poss. romain uenire ad uiden¬
da atq adoranda beatorum apłõ¬
rum ac martirum xp̃i limina co¬
gitauit. Sed ne aliquid horum ꝓ¬
ficeret. superna illi oracula sił et

Expanded text:
 venerabilis, et cum omni honorificentia nominandus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda in caelis patria retulimus, proposuit animo pluribus prodesse; id est, inito opere apostolico, verbum Dei aliquibus earum quae nondum audierant, gentibus evangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gente Brittonum corrupte Garmani  Al., Germani nuncupantur. Sunt autem Fresones, Rughisdem in partibus populi paganis adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Christi limina cogitavit. Sed ne aliquid horum perficeret, superna illi oracula simul et
Abbreviated transcription (Latin):
metropolitano ep̃o galliarum. et
sedit in sede sua pridie bealẽdarum
septembrium dũca. Qui inter
multos quos ordinauit antistes.
etiam geginundo brofensis eccle p̾
sule defuncto thobiam ꝓ illo consecͣ¬
uit uirum latina greca et saxoni

Expanded text:
metropolitano episcopo Galliarum: et sedit in sede sua pridie Kalendarum Septembrium Dominica; qui inter multos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxoni
Abbreviated transcription (Latin):
petitam et acceptam suscipientes:
ꝓfecti sunt uiam suam gauden¬
tes. Sed dum per aliquantos
dies regressionis sue iter carpe¬
rent: ei qui pͥmꝰ inter ceteros
hẽbatur. Amica humanitatis
subripuit curiositas. Dixitq so¬
dalibus se stulte tanti itineris
subisse laborẽ: cum nescirent
quid p̾ciosum dño suo referrẽt.
Pederẽtim autẽ crescente colla¬
tione uerborum et uirescente s¬
fust suggestione u̾borum: con¬
fractis apłice dignitatis sigillis
aperte sunt bustule. et in singu¬
lis singule panni reperte sunt
portiuncule. Moxq cum ĩdigͣ¬
tione romam regressi. archidya¬
conem adeunt conquirentes.
Ut quidinquiunt dñs apłicus
tam uili pendit dnm nr̃m qui
tantam gratiam se apud eum
optinuisse sperabat. quoꝰsic uolu¬
erit illudere. ett nos dehonoratio¬
ni et offensionis sue addicere ꝯ¬
Estimauimꝰ siquidem nos ossa
apłorum uł martirum pciosa hũ
ferre. sicut decuerat tantũ uirũ

Expanded text:
petita et accepta, suscipientes, petita et accepta, suscipientes, profecti sunt viam suam gaudentes. Sed dum per aliquantos dies regressionis suae iter carperent, ei qui primus caeteris habebatur, amica humanitati subripuit curiositas, dixitque sodalibus se stulte tanti itineris subisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crescente collatione verborum, et virescente suggestione sociorum, confractis apostolicae dignitatis sigillis, apertae sunt buxtulae, et in singulis singulae panni repertportiunculae. Moxque cum indignatione Romam regressi archidiaconum adeunt conquirentes: Utquid, inquiunt, domnus Apostolicus tam vili pendit dominum tantam gratiam se apud eum obtinuisse speraverat; quod sic voluerit illi illudere, et nos dehonorationi et offensioni suae addicere? Aestimavimus siquidem nos ossa apostolorum vel martyrum pretiosa hinc ferre, sicut decuerat tantum virum,
Abbreviated transcription (Latin):
uidam quoq nobilissimꝰ
scd̾m carnis ꝓsapiam et
¶potentissimus iux regiam ĩ sua
domo magnificentiam. cũ per int̾¬
nuntios familiaritatem apłice
sedis adeptus esset: et freq̃nti ad¬
monitione epłarum etiã a beato
gregorio trãsmissarum ĩstructio¬
ne erga dei et scõrum cultũ suffici¬
enter fuisset imbutus: misit per
strenuos et deuotos missos con¬
digna exenia ad sedem pontifica¬
lem petens reliquias beatorum
apłorum ac martirũ sibi trãsmitti.
ter suscipiens: aliꝙͣdiu morari
secum fecit. atq indesinent̃ scõru
apłorum memorias ad cĩmitia
martirum ex more prisco pro hiꝰ¬
modi negotio missas celebran¬
do et reliquias meoꝵ ueneratr̃e
reliquie petantur petebantur:
particulatim eosdem pãnos con¬
secratos. super quibꝯ scã celebraue¬
rat diuidit. et singulis sigillatĩ
buxtis ĩposuit. Munitiq eis sigil¬
lo sue sc̃e auctoritatis petitoribo
usu ecc̃astico tradidit. qui debita
cum ueneratione benedictionẽ

Expanded text:
uidam nobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per internuntios familiaritatem apostolicae sedis adeptus esset, et frequenti admonitione epistolarum etiam a B. Gregorio transmissarum instructione, erga Dei et sanctorum cultum sufficienter fuisset imbutus, misit per strenuos et devotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem, petens reliquias beatorum apostolorum ac martyrum sibi transmitti. ter suscipiens, aliquandiu secum morari fecit, atque indesinenter sanctorum apostolorum memorias, ac coemeteria martyrum ex more prisco, pro hujusmodi negotio missas celebrando, et reliquias in eorum veneratione reliquiae petebantur, particulatim eosdem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis imposuit; munitisque eis sigillo suae sanctae auctoritatis, petitoribus usu ecclesiastico tradidit. Qui debita cum veneratione, benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
Ut augustin ꝯ brittonũ
ep̃os pro pace catholica etiã mira¬
culo celesti coram eis facto mo¬
nuerit. que ul illos spernẽtes
ultiosecuta sit

Expanded text:
Ut Augustinus Brittonum episcopus pro pace catholica, etiam miraculo coelesti coram eis facto, monuerit; quaeve illos spernentes ultio secuta sit
Abbreviated transcription (Latin):
De imperio Regis eduini. et
ut ueniens ad euangeli z and¬
es ei paulinꝰ p̾mo filiũ eius c̃
aliis fidei xp̃iane sacramentis
imbuerit

Expanded text:
De imperio regis Aeduini, et ut veniens ad evangelizandum ei Paulinus, primo filiam ejus cum aliis fidei Christianae sacramentis imbuerit
Abbreviated transcription (Latin):
odoro ep̃m dari peteret: non eis
nouum uoluit ordinare epm̃. s
postulauit a rege osuui. ut illis
ep̃s ceadda daretur. qui tunc in
monasterio suo que in lestinghae
quietiam uitam agebat. Uilfri¬
do administrante episcopatum
eburatensis ecc̃e: nec nõ et oĩum
nordanhĩbrorum. s et pictorum.
quousq rex osuui imperium pro¬
tendere poterat. Et qr moris
erat eidem reuentissimo anͣtis¬
titi opus euangelii magis am¬
bulando per loca ꝙͣ equitando
ꝑficere: Iussit eum theodorus
ubicumq longius iter instarz
equitare. multumq renitten¬
tẽ. studio et amore pii laboris.
ip̃e eum manu sua leuauit in
equm.qr nimiruz scm esse ui¬
rum cõperit. atq equo ueĩ quo
esset necesse cõpulit. Susceptu
itaq ep̃atum gentis mercioꝵ

Expanded text:
odoro episcopum dari peteret, non eis novum voluit ordinare episcopum; sed postulavit a rege Osuio, ut illis episcopus Ceadda daretur, qui tunc in monasterio suo, quod est in Laestingaeu, quietam vitam agebat, Uilfrido administrante episcopatum Eboracensis Ecclesiae, necnon et omnium Nordanhymbrorum, sed et Pictorum, quousque rex Osuiu imperium protendere poterat. Et quia moris erat eidem reverentissimo antistiti, opus Evangelii magis ambulando per loca, quam equitando perficere; jussit eum Theodorus ubicumque longius iter instaret, equitare, multumque renitentem, studio et amore pii laboris, ipse eum manu sua levavit in equum; quia nimirum sanctum esse virum comperit, atque equo vehi quo esset necesse, compulit. Susceptum itaque episcopatum gentis Mercio
Abbreviated transcription (Latin):
brittãniam uil fridiam ep̃s factus.
et ip̃e perplura catholice obserua¬
tionis moderamina eccłiis an¬
glorum sua doctiina contulit. Uñ
factum est ut crescente per dies in¬
stitutione catholica: scotti omnes
qui inter anglos morabantur.
aut his manus darent suam re¬
dirent ad patriam.i exau

Expanded text:
Brittaniam Uilfrid jam episcopus factus, et ipse perplura catholicae observationis moderamina Ecclesiis Anglorum sua doctrina contulit. Unde factum est, ut, crescente per dies institutione catholica, Scotti omnes qui inter Anglos morabantur, aut his manus darent, aut suam redirent ad patriam. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
tis incoanda uictoria. celestia usq
hodie forent miracula celebrãda
.Est autem locus iuxͣ muruz illũ
ab arcendos barbaroꝵ ĩpetus. totã
a mari usq ad mare p̾cinxe brita

Expanded text:
tis inchoanda victoria, caelestia usque hodie forent miracula celebranda. Est autem locus  Al. add. ille ob arcendos Barbarorum impetus, totam a mari ad mare praecinxere Brit
Abbreviated transcription (Latin):
ne cooperator existens diligenter
attend̾et. ne quid ille contrariuz
uertati fidei grecorum more ĩ ecc̃a
cui pͥerat introduceret. Qui subdia¬
conus ordinatus. quatuor exp̾taũ
menses. donec illi coma cresceret.
quo in coronã tondi posset. Hũe¬
rat eni tonsure more orientaliuz
scĩ apłi pauli. Qui ordinatus est
per mare ad massilia ac deinde
pontificis: retenti sunt ab eo quo¬
usq ebrinus maior domꝰ regie
copiam pergendi quoquouellẽt¬
⁊ trĩbuit eis qua accepta: theo¬
dorus ꝓfectus est ad agilberech¬
tum parisiorum ep̃m de quo
superiꝰ diximꝰ. et ab eobenig¬
ad faronem meldorũ ep̃os: et be
enĩ eos imminẽs yems ut ubic̃q
potuissent quieti manerent. Qd̃
cum nũtii certi narrassent regi
rant aromano antistite in reg¬
ducendum eum. Ꝙ cum uenisser:

Expanded text:
e cooperator existens, diligenter adtenderet ne quid ille contrarium veritati fidei, Graecorum more, in Ecclesiam cui praeesset, introduceret. Qui subdiaconus ordinatus, quatuor expectavit menses, donec illi coma cresceret, quo in coronam tonderi posset. Habuerat enim tonsuram more Orientalium sancti apostoli Pauli. Qui ordinatus est per mare ad Massiliam, et deinde pontificis, retenti sunt ab eo, quousque Ebrinus major domus regiae copiam pergendi quoquo vellent, tribuit eis. Qua accepta Theodorus profectus est ad Agilberctum Parisiorum episcopum, de quo superius diximus, et ab eo benigad Faronem Meldorum episcopos, et benenim eos imminens hiems ut ubicumque potuissent quieti manerent. Quod cum nuncii certi narrassent regi rant a Romano antistite, in regducendum eum: quo cum venisse
Abbreviated transcription (Latin):
la cuncta gubernas. Adͥnue
iãceptis alma deus trinitas.
ella maro resonz. nos pacis donͣ
canamus. Munera nos xp̃i. bella
maro resonet. Carmina casta mͥ
fede non raptus helene. luxus er
lubricis carmina casta michi.
¶Dona superna loquar. misere nõ
prelia troie t̾ra quibus gaudet do¬
na superna loquar. En deus altus
adiit uenerande u̾ginis aluum
liberet ut homines en deꝰ altus
idiit. Femina uirgo parit mũ¬
di deuota parentem. porta maria

Expanded text:
la cuncta gubernas, Adnue jam coeptis, alma Deus Trinitas. Bella Maro resonet, nos pacis dona canamus: Munera nos Christi, bella Maro resonet. Carmina casta mihi, foedae non raptus Helenae. Luxus erit lubricis, carmina casta mihi. Dona superna loquar, miserae non praelia Trojae, Terra quibus gaudet: dona superna loquar. En Deus altus adit venerandae Virginis alvum: Liberet ut homines, en Deus altus adit. Femina Virgo parit mundi devota parentem, Porta Maria
Abbreviated transcription (Latin):
Mox itaq scripto p̾ces cõpositas.
tameidem ꝙͣ cunctis patͥarchis e¬
ep̃is et monachis ciuitatum siue
solitudimm peccunias multas.
cereos. tymiama destinauit. hoc
potissimum depcans ut dño suppli¬
caretur quatinꝰ in hoc seculo me¬
cruciatibus redimi potuisset. Cũ q
hoc et ip̃e uehementius per mul¬
ta tpr̃a cum lacrimis postularet

Expanded text:
Mox itaque scripto preces compositas tam eidem quam cunctis patriarchis, episcopis et monachis civitatum sive solitudinum, pecunias multas, cereos et thymiamata destinavit, hoc potissimum deprecans ut Domino supplicarent, quatenus in hoc saeculo mecruciatibus redimi meruisset. Cumque hoc et ipse vehementius per multa tempora cum lacrymis postularet
Abbreviated transcription (Latin):
inter gentes habitas attendi de¬
cuerat. rlecdũ recto zelo incaute
succẽderis ferocioribꝰ animis scã¬
dalum generantes. Frangiergo
non debuit: qd̾ non adorandũ in
eccłiis s ad iustruendas solũmõ
mentes fuit nescientiũ collatum.
Et qr in locis uen̾abilibꝯ sc̃orum
depingi hystorias non sũ ratione
uetustas admisit: si zelum rõne
condisses. siñ dubio et ea que intẽ¬
debat salubriter obtinere. Et col¬
lectum gregem non dispergere.
s dispersum potius poteras ꝯ̾gare.¬
ut pastoris in te meritum nomen¬
q excelleret: non culpa dispersoris
incumberet. Hec autem dico. in h
ũãtui incante nimis motus exe¬
queris. ita tuos scandali zasse filios
ces. qui quas hes retine non p̾uales:
pinde hortamur ut uel mic stude¬
as ẽẽ sollicitus: Atq ab hac te pre¬
sũptione cõpescas. et eorum aĩor
quos a tua disiũctos unita cogͣscis.
Pat̾ua ãte dulcedine omni adͥni

Expanded text:
inter gentes habitas attendi deinter gentes habitas attendi decuerat, ne dum recto zelo incaute succenderis, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condiisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere et collectum gregem non dispergere, sed dispersum potius poteras ut pastoris in te meritum nomen excelleret, non culpa dispersoris incumberet. Hinc autem dum in hoc animi tui incaute motus exsequeris, ita tuos scandalizasse filios ces, qui quas habes retinere non praevales? Proinde hortamur ut vel nunc studeas esse sollicitus, atque ab hac te praesumptione compescas, et eorum animos quos a tua disjunctos unitate cognoscis, paterna ad te dulcedine, omni adni