comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Eilie suc itaquis legauit. sia
titia fillamea arbitratu batu titun
psent: ei tot heres m̃s dato. titio añtesta¬
torem mortuo atitia nupserit q̃rebat
anlegatum ei debe̾tur. ⁊ꝵ deber¶Ar¬
erum ⁊ agatheã ancillam ꝗ meierunt
cũmoriar isquitestam̃tũfecit agathe
cillas emit. exhis uni agathee nom̃ ĩ¬
R. legatam uideri.¬

Expanded text:
um. Filiae suae ita quis legauit: 'si Attia filia mea arbitratu Lucii Titii nubserit, ei tot heres meus dato'. Titio ante testatorem mortuo Attia nubserat: quaerebatur, an legatum ei deberetur. respondierum, Agatheam ancillam, qui mei erunt cum moriar": is qui testamentum fecit Agatheaet postea ancillas emit, ex his uni Agatheae nomen imc legata vider
Abbreviated transcription (Latin):
ec scriptura si .x. declerit. autsi¬
uiuit se aliq facturum unã ꝯclitioẽ
expͥmit habentemduas partes. quaresiq¬
cumq heres scriptus erit subconditione
facturum quãuis u̾bis eclicti ad heredita¬
tem. ł adlegatum admittat᷑ m̃opelleit᷑
fatere idꝙ facturum seiurare nissus est
solo nire iurando remisso. ¶ cũead res
altĩpure. altĩ subꝯditione legat᷑ aut cũ
alt pure. aĩt subconditione heres scͥpt̾ẽ¬

Expanded text:
ec scriptura "si viginti dederit aut iuraverit se aliquid facturum" unam condicionem exprimit habentem duas partes: quare si quicumque heres scriptus erit sub condicione facturum", quamvis verbis edicti ad hereditatem vel legatum admittatur, tamen compellitur facere id quod facturum se iurare iussus est solo iureiurando remisso. Cum eadem res alteri pure, alteri sub condicione legatur aut cum alter pure, alter sub condicione heres script
Abbreviated transcription (Latin):
utiq integrafice. ⁊ maiore cõitantia. cãz
defensuram recenti tp̃r dubium nõ est. co¬
gnitioe̾m fieri opo̾tere. post eu̾ntum cogni¬
tionis si subpositum partum apparuit: ac¬
tice̾s herecditarie puero denegande sunt. o

Expanded text:
tantia causam defensura recenti tempore, dubium non est cognitionem fieri oportere, et post euentum cognitionis, si suppositum apparuerit, actiones hereditariae puero denegandae sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
it int̃eos quisolũndo eẽt. actionem resi¬
duu diuidi. Quod honus fideruissoꝵ su¬
spectum uidetur. Nam⁊ simandato plu¬
ripetunia creclatur. eq cliurditur
actio. sienim qd̾ est datum palo soluitũ.
cur spẽs actionis exclaudit eꝗtatẽ diuisiõis.¬

Expanded text:
it inter eos, qui soluendo essent, actionem resiit inter eos, qui soluendo essent, actionem residui dividi, quod onus fideiussorum susceptum videretur: nam et si mandato plurium pecunia credatur, aeque dividitur actio: si enim quod datum pro alio solvitur, cur species actionis aequitatem divisionis
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. Namcumꝑmittatur. adiisus
heredem. exꝓprio dolo iurari inlitẽ. ap¬
paret. eum iudicio tutele teneri exdolop¬
prio negligent̾ia plane ꝓpͥahr̃li ñin
putabitur. Usmras quoq eius pecume q̃
pupillarem agitauit. prare tebr hr̃s nu¬
toris Quantas autem. ⁊ cuĩ ipĩs usuras
prãre debeat. ex bono ⁊ equo constum aui¬
dice oportet. ¶ fideuissores anitorib
nominati sip̃sñtes fuerunt. ⁊ ñcc̃clexerũt
timo stipulatio iñpõĩta fiunsset. eadem
neos ẽẽ tutores affĩmauerint. fideuissoꝵ
uicem sustinent.
exstipulatione rem saluamfore ageret᷑.
to prins quam adeum iretur. ccͣfideuis
sores solos alt̃ uitex datus ẽ. officio cog¬
noscentis. conueniet. Situtores solũndo
sunt.⁊ amministratio ñdisꝑsa s coĩs
fuit: portionum uirilium aomitere ra
fore pupilo cauerant. tutorem atole¬
scens. ut ante conueniret petierant
atq iteo stipulanti ꝓmiserant se reddi¬
turos. ꝙ abeo fuari nonpotuisset. placu¬

Expanded text:
nomine: nam cum permittatur aduersus heredem ex proprio dolo iurari in litem, apparet eum iudicio tutelae teneri ex dolo proprio. Neglegentia plane propria heredi non imputabitur. Usuras quoque eius pecuniae, quam pupillarem agitauit, praestare debet heres tutoris: quantas autem et cuius temporis usuras praestare debeat, ex bono et aequo constitui ab iudice oportet. Fideiussores a tutoribus nominati si praesentes fuerunt et non contradixerunt timo stipulatio interposita fuisset. eadem neos esse tutores adfirmauerint, fideiussorum uicem sustinent. ex stipulatione rem saluam fore agetur, to, priusquam ad eum iretur, contra solos fideiussores alter iudex datus est. officio cognoscentis conueniet, si tutores soluendo sint et administratio non dispar, sed communis fuit, portionum uirilium admittere rafore pupillo cauerant, tutorem adulescens ut ante conueniret petierant atque ideo stipulanti promiserunt se reddituros quod ab eo seruari non potuisset: placu
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex̃plitari. debent. in quib dolus ad
mitti põt teeo quot penes ntorem fuit:
hr̃t quo eius recldere debr ꝙ aput pupi¬
llum is reliq̃rit. Siheres cap̃. nonquitẽ
crimine caret. S extractu turelam est.
⁊ utili atione ħ recdtere conpellitur.
lp̃ .ł y Postularẽ tutorem uidetur. et
quiꝑ alium postulat: Itemnominare.
⁊ quiper alium hoc itemferit.
reuocantos ẽẽ constat. atquam ⁊ tutor
dem .ł. ¶Um ostendimꝰ heredẽ qͦque
tutele iudicio posse conueniri. Uidentũ
tio ueniat inuiditium. ⁊ extat fuisñ¬
tentia existiman̾tis. sip̾mortem tutoriᷤ.
heres eius. negotia pupim getere ꝑsene¬
rauĩt aut marca tutoris pupili. petu¬
niam inuenĩt. ⁊ consumpserit.ł eampe

Expanded text:
bent: in quibus dolus eius admitti potest. Quod penes tutorem fuit, heres quoque eius reddere debet: quod apud pupillum is reliquerit si heres capit, non quidem crimine caret, sed extra tutelam est et utili actione hoc reddere compellitur..Postulare tutorem uidetur et qui per alium postulat: item nominare et qui per alium hoc idem facit.revocandos esse constat, ad quam et tutorm.Cum ostendimus heredem quoque tutelae iudicio posse conueniri, uidendum, tio ueniat in iudicium. et exstat Seruii sententia existimantis, si post mortem tutoris heres eius negotia pupilli gerere perseuerauerit aut in arca tutoris pupilli pecuniam inuenerit et consumpserit uel eam
Abbreviated transcription (Latin):
pales remifit. ut setenoib instruant. et
ꝑ inde instructus dederint tutores. a nexẽ¬
plo eorum quip̃torem instruunt debeant
di. anea que abalio p̃ses accepit. inquisie¬
rint ⁊ puto uitor casu sic teneri. quali do¬
tolo uł lataculpau̾satisint. ¶Nontãtũ¬

Expanded text:
pales remiserit, ut se de nominibus instruant, et pales remiserit, ut se de nominibus instruant, et perinde instructus dederit tutores: an exemplo eorum qui praetorem instruunt debeant di an ea, quae ab alio praeses accepit, inquisierint. et puto utroque casu sic teneri, quasi dolo vel lata culpa
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.l.nortinem subsicliaria acio ñ
tabitut s. inmagr̃atus. nec infiteiussores
dorum. ħu eñi rem publicã saluãfore ꝓro¬
soli magistratus. Sisiordo receperit ĩ seꝑi¬
culum dicideb. teneri eos qui p̃sñtes fuert̃.
paruienim refert nominauit. ł fideuis¬
serunt. anse inse ꝑitulum reciperintu¬
tilis ergo meos actio conpetit s siamagi¬
stxatib municipalib tutor datussit. ñ ur̃¬
ꝑortinem electus¶neq p̃tor neq quis ali
cui tutoris dandi uis ẽ. hac actione tene¬
bitur. ¶ Sipses punne. denuntiare ma¬
gr̃atus. tamtum defaccultatib tutorum
uoluit ut ip̃e curet. uid̾amꝰ. anzquatenꝰ
teneantur. ⁊ extat diui marci rescipium
teneri. atq sup̃i dedissẽt. S sicleceperunt
gr̃a forte aut pecunia falsa renũti antes
plane sip̃ses ꝓuincie satis eos exigere iu¬
ssit. nonclubitabimus teneri eos. ⁊̃ sip̃ses
declerit. ¶Sip̃ses ꝓuincie nominibus
abalio acceptis. gomagistratus munici¬

Expanded text:
ordinem subsidiaria actio non dabitur, sed in magistratus, nec in fideiussores eorum: hi enim rem publicam salvam fore prosoli magistratus. sed si ordo receperit in se periculum, dici debet teneri eos, qui praesentes fuerunt: parvi enim refert, nominaverint vel fideiusserint an in se periculum receperint: utilis ergo in eos actio competit. sed si a magistratibus municipalibus tutor datus sit, nectus.Neque praetor neque quis alius, cui tutoris dandi ius est, hac actione tenebitur.Si praeses prouinciae denuntiare magistratus tantum de facultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur. et extat diui Marci rescriptum, teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiantes. plane si praeses provinciae satis eos exigere iussit, non dubitabimus teneri eos, etiamsi praeses dederit. Si praeses provinciae nominibus ab alio acceptis ad magistratus munici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. posse maritum dolimali exceptiõe
c̃dicentem sũmouere. incasib inquib
totem. uł in totum uł inpartem si ꝯsta¬
bat matrimõĩum fuerat lucraturus.
tutor noneẽt. responso suo inaliquam
captionem adolescentem induxit. utilẽ
actionem. adũsus eum tantum. defideiꝰ¬

Expanded text:
pertinet, posse maritum doli mali exceptione pertinet, posse maritum doli mali exceptione condicentem summouere in casibus, in quibus dotem uel in totum uel in partem, si constabat matrimonium, fuerat lucraturus. tutor non esset, responso suo in aliquam captionem adulescentem induxit, utilem actionem aduersus eum dandam. DE FIDEI
Abbreviated transcription (Latin):
dib quidem conpetere ceterisq successo¬
rib Ineos uero nõ rectoi labeo scribit
nec in ip̃m post annum  qm̃ et factum
puniunt. ⁊ iatolum concipiuntiu ¶⁊ adũ¬
sus eas ꝑõis. que ali eno uiri subiecte sũt
noxales erunt.
aulus .l..S i falio tͣutore cantũsit et
interim dief actionis exierit. aut rẽs
sui iurs. ł aliem. ¶ Quitolo malo
auctoritatem accõmodauerit. tenebit᷑
ħ eclicto sS ⁊ siquis filief. aͥttor factussit
ad cͣchendum tenetur. IIdemq iuris est
siancille quis tutorẽ auctore creclidiss
Nam om̃ib istis mocdis ꝓp̃t. tutorem d̾¬
cipitur. his qui ceͣxit. qui alĩt cũmpube
contracturus non fuit. quãsititoris auc¬
actio: quifiliam minorem .xii. annis. mi¬
ꝑtui teclit ⁊ magis ꝓbit parti ingnoscen¬
dum ẽẽ. quifiliam suam maturi ĩfami¬
liam sponsi ꝑclucere uoluit affectu enĩ
ꝓpensioremagis. quamdolomalo idi¬
cesserit. cumhaberet dotem. puta uilianꝰ
sitolomalo conu̾satus ẽ sit. is atquem dos

Expanded text:
dibus quidem competere ceterisque successoribus, in eos uero non reddi Labeo scribit nec in ipsum post annum, quoniam et factum puniunt et in dolum concipiuntur: et aduersus eas personas, quae alieno iuri subiectae sunt, noxales erunt.ale Si falso tutore auctore actum sit et interea dies actionis exierit aut res sui iuris vel alieni, qui dolo malo auctoritatem accommodavit, tenebitur hoc edicto. Sed et si quis filiae familias auctor factus sit ad contrahendum, tenetur. idemque iuris est, si ancillae quis tutore auctore credidisset: nam omnibus istis modis propter tutorem decipitur is qui contraxit, quia alitcontracturus non fuit, quam si tutoris aucactio, qui filiam minorem duodecim annis nuptum dedit. et magis probat patri ignoscendum esse, ‹qui› filiam suam maturius in familiam sponsi perducere uoluit: affectu enim propensiore magis quam dolo malo id ui haec decesserit, cum haberet dotem, putat Iulianus, si dolo malo conuersatus sit is ad quem dos
Abbreviated transcription (Latin):
tutor ñeẽt. dolomalo auctor factus eẽ di¬
detur uiclicium tabo. utquani resea eiͣt¬
intantam petuniam condẽpnet Iñsemꝑ
tutor conuenitur. nec sufficit sisciens
anctor fuĩt. Serumita demũ. sidolo ma ̃¬
lo. auctor fu̾it. Quro sicompulsus. aũ ꝙx¬
tu. ne conpelletur auctoritatẽ cõmotu¬
quanti eares erit. magis puto ñuenam
tor restitutoio agento. ¶ Siplures sĩt
qui auctores fuerunt. ꝑceptione abiino
facta. ⁊ ceteri liberantur ñelectione.
nlus .l.Et ideo sinichant ñ torum
fuatumsit. in reliquos ñdenegantum
initqd̾ deest sabinus scribit.

Expanded text:
ctus esse dicetur, iudicium dabo, ut quanti ea res erit, tantam pecuniam condemnetur". Non semper tutor convenitur nec sufficit, si sciens aucto fuit, verum ita demum, si dolo malo auctor fuit. quid si compulsus aut metu, ne compelleretur, auctoritatem accommoda"quanttor restitutorio agendo.Si plures sint qui auctores fuerunt, perceptione ab uno facta et cetum Et ideo si nihil aut non totum servatum sit, in reliquos non denegandam in id quod deest Sabinus scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ꝯuenitur. ut atterius ñ ꝑiculo tutoriᷤᷤ
tarentur. conuntiones pupillo np̃uidica¬
re diuus arrianus rescripsit. Conuentioẽ
aũt duoꝵ uiroꝵ iuis publitũ mutari nõ
põt̃. sprius tm̃ arbitror conueniendũ eno:
quiboc suscepit. deinde extussis faccultati¬
b euis. tẽ est ueniendum adcollegam quẽ¬
gomoctum sisolus teclisset diceremus pͥus
eum dcm̃ collegam aggrediendum ¶ Si
quando desunt incuntate exqua pupilli o¬

Expanded text:
it, ut alterius tantum periculo tutores darentur, conuentiones pupillo non praeiudicare diuus Hadrianus rescripsit: conuentione enim duumuirorum ius publicum mutari non potest. prius tamen arbitror conueniendum eum, qui hoc suscepit, deinde excussis facultatibus eius tunc ueniendum ad collegam, quemadmodum, si solus dedisset, diceremus prius eum, deinde collegam adgrediendum.Si quando desint in
Abbreviated transcription (Latin):
te hr̃cem institui subea cõclitiõe titiole¬
conditic̾em hrdumtleriinc̾talegata. Nec in¬
multum int̾eẽ legatum. abhoc sihr̃s erit

Expanded text:
te heredem institui, sub ea condicione Titio lecondicionem heredum fieri incerta legata nec multum interesse tale legatum ab hoc 'si heres erit
Abbreviated transcription (Latin):
filio soluat. c̾te siꝑat̾ petat exceptiõe erit re¬
pełndꝰ.. ¶ Sidieslegni cessit. d̾m̾ legata¬
riꝰ inuisalienum ꝑuen̾it. ip̃i potiis debet᷑
legatum incuiꝰ ip̃e ius ꝑuenit. Cranseut
enim cum eo que ei debebantur ¶ S ⁊ si sub
cõclitioẽ sui̾ͣt legatum: nontransit statim.¬

Expanded text:
one erit repellendus. Si dies legati cesserit, deinde legatarius in ius alienum peruenit, ipsi potius debetur legatum, in cuius ips‹e› ius peruenit: transeunt enim cum eo, quae ei debebantur. sed si sub condicione fuerit legatum, non transit, s
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł.Sutaeẽt lib̾is ficeicõmissum re¬
nctum simõte paitis. sin iuris ee̾nt effecti.
mo dubitauit. diemq euis emancipanoẽ
cessisse qui mo᷑te patris cẽdẽret.
quod ex pambila natum e̾it. hi̾s m̃s datoIn̾
añ dies leganieuis cedet. quam aliquis expã
tas eius qui legauat aclixetur. usus .f. ab a¬
exqua ẜuus legatus erat adeati. Cum neq
imp̾m̃tia ullum emolum̃tum pr̃clitati acꝗ¬

Expanded text:
esset liberis fideicommissum relictum, si morte patris sui iuris essent effecti, mo dubitauerit diemque eius emancipatione cessisse, qui morte patris cederet. quod ex Pamphila natum erit heres meus dato', non ante dies legati eius cedet, quam aliquid ex Pamditas eius qui legauerat adiretur, usus fructus ab aex qua seruus legatus erat, adeatur, cum neque in praesentia ullum emolumentum hereditati adq
Abbreviated transcription (Latin):
gaticdiem an̾cet̾e̾. alioqum untile fieret
legatum: si dies eiꝰ cessiss añquã uib̾tascõ¬
peteret Quod euenit ñ suo pure legetur. ⁊
lib̾eẽ subcõctinoe iub̾atur. pendens co̾dit̾o
inuẽĩatur. ⁊ post aditã leredicatẽ¬
d̃.ł Cuminannos fingłos legetur. nõ
gulos annos s utrum initio cuiꝰq mnni. an
uero funto anno cedat. queitionis fuit. la

Expanded text:
gati diem ante cedere: alioquin inutile fieret legatum, si dies eius cessisset antequam libertas competeret. quod euenit, si seruo pure legetur et liber esse sub condicione iubeatur et pendens condicio inueniatur et pos‹t› aditam hereditate. Cum in annos singulos legatur, non gulos annos. Sed utrum initio cuiusque anni an uero finito anno cedat, quaestionis fuit. et
Abbreviated transcription (Latin):
et si asubituto legatum nt relictum. qm¬
diui institut᷑ delibut. defuctolegatario ñ
nõ cebit ũ postea hĩs institut᷑ repudiauit.
nam ad hĩcem suum transtulit petitiõe
Tantumd̾ ẽ: si ab impub̾is substituto iege¬
tur. nam ad hr̃oem fuum legatum trãs¬
fert tractari m̃ pot̾. si impub̾i subiitutꝰ
dãpnatus sit simt᷑ pub̾tatem filiꝰ decesẜit.
seio .c. dato: an uiuo pupillo defuct᷑ seuis.
ad hr̃cem trasferat.: qĩ ea cõclino sit exp̃ssa
que mnerat. et mag̾cit ad nĩdem legatarii
transire. ¶ mictum aditionidis. iega¬
tis moram facit. ut putisi fõte suo maur¬

Expanded text:
um sit relictum, quamdiu institutus deliberat defuncto legatario non nocebit, si postea heres institutus repudiauit: nam ad heredem suum transtulit petitionem. Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: nam ad heredem suum legatum transfert. Tractari tamen potest, si impuberi substitutus damnatus sit, si intra pubertatem filius decesserit, Seio centum dare, an uiuo pupillo defunctus Seius ad heredem transferat, quasi ea condicio sit expressa, quae inerat. et magis est ad heredem legatarii transire. Interdum aditio heredis legatis moram facit, ut puta si forte s
Abbreviated transcription (Latin):
odetinus. Quplures habebat lib̾tos
testõ suo cdixit se habitationem relinq̃re
hisquos coclicillis designass. trannullos
p̾a designꝗuerit q̃ro anomines admit¬
titebeant R sipatronus quidesigͣturum
ꝑscãs lib̾torum pollcitus est. nulium p̾a
designauit legatum habitationis ꝑ fectũ
eẽ m̃ucletur. nonexistente cuidatum in¬
telligipossit.
demfuncti testator legauĩt. si eo ppoĩto
etatem haberet. errore labitur nam te¬
tracto usuf. ꝓpͥetatem eum legare opor¬
tet eodẽmodo titio fundo detracto usu
f. lego ł seio eiusdem funcli usum E. hr̃s¬

Expanded text:
orum.Qui plures habebat libertos, testamento suo dixit se habitationem relinquere iis quos codicillis designasset: cum nullos postea designauerit, quaero, an omnes admitti debeant. respersonas libertorum pollicitus est, nullum postea designauit, legatum habitationis perfectum esse non uidetur, non existente cui datum intellegi possit.sdem fundi testator legauerit: si eo proposito etatem haberet, errore labitur. nam detracto usu fructu proprietatem eum legare oportet eo modo: 'Titio fundum detracto usu fructu lego: uel Seio eiusdem fundi usum fr
Abbreviated transcription (Latin):
falcidie iacione quicquam de¬
ducet. qd iundendiun ne dur con¬
stituatur.utiq cuini inalieno ere
hũit fundum. necessitate quippe
obstrutus fuiss filiis eum reliun
dena legat.i sunt. ⁊ intex logis til¬
t dic rũcionem int̾ leredem ⁊ alio
legatãos haleat uino quidem ti¬
ciõ tanti litem extimare debeat
quanti uenire id legatum potest᷑
mincerto posito quam diu uic¬
turus sit ticius soyortuo autem
ticio non alpo spertati debeat quã
gi pocat leits creditori extitit
queris cuins temporis pecculiu
comꝑutar oporteat infalcdia
legespleriq putant qd̾ tuuc in p¬
culio fuerit cumaduretur heitdi¬
as inspicicudum ego dubito ⁊
quoniam mortis tempus in ru¬
cione legis falcidie nieuuda pla¬
at obeian quid enim intest.
pettulium sui post mortem cẽ¬
Ditorais diminutum sit an debito
pauꝑior factus sit aliquis dice¬
ret quidema ex contrario siante
uditam hereditatem ad quisierit
Fuus et ego queram si delntoris
qui tunc non erat soluendo am¬

Expanded text:
Falcidiae ratione quicquam deducet. quod videndum, ne dure constituatur: utique enim in alieno aere habuit fundum, necessitate quippe obstrictus fuisset filiis eum relinqudena legata sunt et iudex legis Falcidiae rationem inter heredem et alios legatarios habeat, vivo quidem Titio tanti litem aestimare debeat, quanti venire id legatum potest, in incerto posito, quamdiu victurus sit Titius: mortuo autem Titio non aliud spectari debet, quam gi poterat, heres creditori exstitit: quaeris, cuius temporis peculium computari oporteat in Falcidia lege. plerique putant, quod tunc in peculio fuerit, cum adiretur hereditas, inspiciendum. ego dubito, quoniam mortis tempus in ratione legis Falcidiae ineunda placuit observari: quid enim interest, peculium servi post mortem creditopauperior factus sit?Aliquis dicet: quid ex contrario, si ante aditam hereditatem adquisierit seruus? et ego quaeram, si debitoris, qui tunc non erat soluendo, am
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃nter scripsit sitꝙ urixem anifesto ax¬
gum̃to compbat. qr ẜuus hr̃litarius pͥ¬
nsquam adeatur hr̃ditas insirtm hr̃s
nullo uire ꝑtinet. cũmstitutus heres
ñsit necquicquam eiplest. Qd̾ abeo ali¬
quid legarum est. auit lib̾ius ei defirnt¬
ritius heres estõ ganis et meuius exeꝙͦ
partib hecei sumpto quamuis ⁊ sillabã.
conincniõemfaciat. Siquis tam̃ echis de¬
ceclat. nõ altisolipars crescit. S etom̃ib
coheredib ꝓhereclitarus portionib qr nõt̃a

Expanded text:
manifesto argumento comprobat: quia seruus hereditarius, priusquam adeatur hereditas, institui heres nullo iure pertinet, cum institutus heres non sit: nec quicquam ei prodest, quod ab eo aliquid legatum est aut libertus ei defunc"Titius heres esto: Gaius et Maevius aequis ex partibus heredes sunto", quamvis et syllaba coniunctionem faciat, si quis tamen ex his decedat, non alteri soli pars adcrescit, sed et omnibus coheredibus pro hereditariis portionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cat. ¶ Si⁊partis ⁊ filie factum arguatũ
mnalterum quem actor uelit reddenda est
actio qr mnid ꝙ agentis int̃ est datur f⁊ ideo
sudꝙ ei abest. abeo quimpot esta̾t e ẽ ser¬
uari possit. preter sumptus litis causa fac¬
tos inutilis erit hec actio. Simubt̃ uñtris

Expanded text:
cat.Si et patris et filiae factum arguetur, cat.Si et patris et filiae factum arguetur, in alterum quem actor uelit reddenda est actio. quia in id quod agentis interest datur, ideo, si id quod ei abest ab eo qui in potestate est seruari possit, praeter sumptus litis causa factos inutilis erit ei haec actio. SI MULIER UENTRIS
Abbreviated transcription (Latin):
pretor prospexit necdum fauorẽ partus
possessionẽ polliceatur. aliis p̃d̾e occasic̃e
prebeat. Icirto constituit acuoñem ĩmu¬
lierem que inalium hanc possessionem do¬
lomalo transtulit. ¶non solumulierez
p̃tor cohercet. uerum eum ⁊̃ quo incuius
pollicetur in eos. quanti int̾fuerit eius qui
ꝑtolum uenit inpossessionem. cogastur re¬
cecdere scogitautem eum receclere ñp̾toria
potestate. ł manũ ministroꝵ s meluis. ⁊
ciuiliꝰ fatiet. sicumꝑ intẽrclictum. iin ui.¬
adius orclinarium remiserit¶nt est auteor
eiꝰ qui experitur aomissum alum inposses¬
sione ñ fuisse. cumfide bon a forte fructus ꝑ¬
ceptos. consumpserit. aut sipdo uenĩt in
possessionem aquo fructus consequi ñpõt.
tabitur. ꝙr rei habet persecutionen⁊ sifilia¬
f. sit quedolo fecit: inpatrem dubitur actio
sessionem uenientem nonpibr s⁊ que cir¬
cumscribendi aliciĩ causa clã. ⁊ ꝑquãdam
machinationem inpossessionem introdu¬

Expanded text:
tor prospexit, ne, dum in fauorem partus possessionem polliceatur, aliis praedae occasionem praebeat: Idcirco constituit actionem in mulierem, quae in alium hanc possessionem dolo malo transtulit. non solum mulierem praetor coercet, uerum eum quoque in cuius pollicetur in eos, quanti interfuerit eius qui qui per dolum uenit in possessionem, cogatur decedere: coget autem eum decedere non praetoria potestate uel manu ministrorum, sed melius et ciuilius faciet, si eum per interdictum ad ius ordinarium remiserit.Interest autem eius qui experitur admissum alium in possessionem non fuisse, cum forte bona fide fructus perceptos consumpserit, aut si praedo uenerit in possessionem, a quo fructus consequi non possit, dabitur, quia rei habet persecutionem.Et si sit quae dolo fecit, in patrem dabitur actio,sessionem uenientem non prohibet, sed quae circumscribendi alicuius causa clam et per quandam machinationem in possessionem introdu
Abbreviated transcription (Latin):
pͣgnans sit. Itria lumina netibi minus
sint. scilicet qr tenepre ad subitiendum
altiores sunt. ¶ Quod natum erit his
ad quos eares ꝑtinet. ꝓcuratorib ue earũ
ssinspicere uolunt. ostendatur Aput eum
educatur. adput quem parens usserit sĩ
uoluĩt eclucari curam ñreciꝑiet: aputq̃
eclucetur causa cognita constituansis ap̃
quem eclucabitur. ꝙ natum erit. quo adiri¬
um m̃sium. sit bis inmense exeo tpr̃ quo¬
ad ui mensium sit. simel umense. asegm¬
sib quo ad anniculus fiat alternis m̃sib
ab anniculo quo ad fari possit. semel ĩm̃si
trem inspici custodiriue at ẽẽ partii li¬
citum non erit. factum uequid erit. quo
minus ita eafiant utisupra conp̃henisũ
est. ei quod natum e xit. possionem ccuisa
cognita. nontubo.¶ Siue ꝙ natumerit E
Supra cautum est inspiti nonlicuerit. qͣs
utiq actiones me daturum polliceor his
quib execdicto mõ bonorum possessio data
sit. eas simichi ppxta causa iudebr̃ eẽ.

Expanded text:
praegnas sit. tria lumina ne minus praegnas sit. tria lumina ne minus ibi sint', scilicet quia tenebrae ad subiciendum aptiores sunt. 'quod natum erit, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum, si inspicere uolent, ostendatur. apud eum educatur, apud quem parens iusserit. si uoluerit educari, curam non recipiet: apud quem educetur, causa cognita constituam. is apud quem educabitur quod natum erit, quoad trium mensum sit, bis in mense, ex eo tempore quoad sex mensum sit, semel in mense, a sex mensibus quoad anniculus fiat, alternis mensibus, ab anniculo quoad fari possit, semel in sex trem inspici custodiriue adesse partui licitum non erit factumue quid erit, quo minus ea ita fiant, uti supra comprehensum est: ei quod natum erit possessionem causa cognita non dabo. siue quod natum erit, ut supra cautum est, inspici non licuerit, quas utique actiones me daturum polliceor his quibus ex edicto meo bonorum possessio data sit, eas, si mihi iusta causa uidebitur esse,
Abbreviated transcription (Latin):
honestissime femine pariat. quã ego ꝯ¬
fttuam. ¶ mulier ante dies.xix quã
parituram seputat. denuntiet. his atqͦs
eares ꝑtinet ꝓcuratorib ue eoꝵ ut mit¬
tant siuelint. q̃uentrem custocliant sm
quo ꝯclani muliet paritura erit. ibi ne
plures aoditus sint. quãunus Sierũt
exutraq parte tabule p̃figantur pante
hostium eius. comclauis liberi tres ⁊ tres
libere. cumbinis com̃itib custodiant.
Quotienscumq eamulier mioꝰ concla¬
ue. aliut ue sie mnbalneum ibit: custo¬
des siuoluerint. io ante ꝓspitiant. ⁊ eosꝗ
introierunt. excutiantur. Icustodes ꝗ ante
comclans posi erunt: siuolunt om̃s qui
conclaue aut domum iitroierunt. excu¬
tiant. ¶mulier cumparturere incipiat.
his atquos eares ꝑtinent. ꝓcuratorib ue ea¬
rum denuntiet: ut muittãt quib psũtib
pariat. mittantur mulieres dum taxat.u.
ui neͣplures mulieres libere sint. quam .x.¬
ulancille quam sex hee que intus future er̃t̃
excutsantur om̃s meo comclaui nequa

Expanded text:
honestissimae feminae pariat, quam ego constituam. mulier ante dies triginta, quam parituram se putat, denuntiet his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum, ut mittant, si uelint, qui uentrem custodiant. in quo conclaui mulier paritura erit, ibi ne plures aditus sint quam unus: si erunt, ex utraque parte tabulis praefigantur. ante ostium eius conclauis liberi tres et tres liberae cum binis comitibus custodiant. quotienscumque ea mulier in id conclaue aliudue quod siue in balineum ibit, custodes, si uolent, id ante prospiciant et eos qui introierint excutiant. custodes, qui ante conclaue positi erunt, si uolunt, omnes qui conclaue aut domum introierint excutiant. mulier cum parturire incipiat, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum denuntiet, ut mittant, quibus praesentibus pariat. mittantur mulieres liberae dumtaui ne plures mulieres liberae sint quam decem, ancillae quam sex. hae quae intus futurae erunt excutiantur omnes in eo conclaui, ne qua
Abbreviated transcription (Latin):
siñ iniuirie faciende aĩo S qr iuste credi¬
dit. uł nimio uoto liberoꝵ suscipiendorũ
ductus est. uł i. psa cum illurerat. ut cre¬
deret. quod constante marrimonis hoc fir¬
cebat. equissimum erit ignosci marito.
meminisse autem oportet tp̃s nõ ẽẽ presti¬
iurum rescripto. quamus insenatus ꝯsul¬
tis delibertis. agnoscendis .xxx. dies p̃stituã¬
tur mulieri Quid igitur ẽ semꝑticem
marito licere uxorem adptorem uocare an
uero. ⁊ ip̃i . xxx. dies. p̃stituumus. ⁊ putẽ p̃torẽ
causa cognita debere maritum ⁊ post dies
xor. audire. ¶ depitiendoq uentre custo¬
dientoq partu. sic p̃tor ait. simulier mortu¬
o marito p̃gnantem se ẽẽ diceret. ⁊ his atqͦ
cares ꝑtinebit. ꝓcuratorib ue eoꝵrbis inm̃¬
sedenuntiandum erit curet. ut mittant.¬

Expanded text:
si non iniuriae faciendae animo, sed quia iuste credisi non iniuriae faciendae animo, sed quia iuste credidit uel nimio uoto liberorum suscipiendorum ductus est uel ipsa eum illexerat ut crederet, quod co‹n›stante matrimonio hoc fingebat, aequissimum erit ignosci marito. Meminisse autem oportet tempus non esse praestitutum rescripto, quamuis in senatus consultis de liberis agnoscendis triginta dies praestituantur mulieri. quid ergo? semper dicemus marito licere uxorem astituimus? Et putem praetorem causa cognita debere maritum et post triginta dies audire. De inspiciendo ventre custodiendoque partu sic praetor ait: "Si mulier mortuo marito praegnatem se esse dicet, his ad quos ea res pertinebit procuratorive eorum bis in mense denuntiandum
Abbreviated transcription (Latin):
princeps incausa necess aria subuenit.¬
Scd̃m hoc rescriptum euocari muliet adp̃¬
torem poterit. ⁊ aput e̾um in t̃rogari an
putet se p̃gnantem cogenta erit responde̾.¬
Quid ergo sm̃ responterit. aut si ñs uenĩt
adp̃totem. muinquid senatus c. penam ad
maritum. quise parremꝰ optet. quã caxẽ
filio uelit: Cogentu igitur erit remẽdi¬
is p̃toris. ⁊ inius uenire ⁊ siuenerit respõ¬
dere. pignora que eius capienda distraẽ¬
da si contempnet. ł m̾ultis cohercentu ꝗt
ergo sum t̃rogata dixerit sepgnantemor¬
to senatus consulti expositus sequetunqd
sinegauĩt. tunc scdm hoc rescriptum p̃¬
tor tebebit obstetrices adsberef notandñ
quod non ꝑmintitur marito ł mulieriob¬
sterrices adibere S om̃s ap̃tore adhibendẽ
ne eligere tebr. inquamułr ueniet. utpos¬
fit inspici. Quid ergo sunspici se ñpatiq¬
tur. ł adtomum ñueniat eque p̃toris auc¬
toritas interueniet Sioĩns uel plures re¬
nuntiauerint p̃gnantem non eẽ. an mu

Expanded text:
princeps in causa necessaria subuenit.Secundum quod rescriptum euocari mulier ad praetorem poterit et apud eum interrogari, an se putet praegnatem, cogendaque erit respondere.Quid ergo, si non responderit aut non ueniat ad praetorem? numquid senatus consulti poenam adhmaritum, qui se patrem potius optet quam carere filio velit. Cogenda igitur erit remediis praetoris et in ius venire, si venit, respondere: pignoraque eius capienda et distrahenda, si contemnat, vel multis coercenda. Quid ergo, si interrogata dixerit se praegnatem? ordo senatus consultis expositus sequetur. Quod si negaverit, tunc secundum hoc rescriptum praetor debebit obstetrices adhibere. Et notandum, quod non permittitur marito vel mulieri obstetricem adhibere, sed omnes a praetore adhibendae onae eligere debet, in qua mulier ueniat, ut possit inspici.Quid ergo, si inspici se non patiatur uel ad domum non ueniat? aeque praetoris auctoritas interueniet.Si omnes uel plures renuntiauerint praegnatem non esse, an muli
Abbreviated transcription (Latin):
spicere. ⁊ partum custodire ꝑmittendũ
sit ^k in eiusmõi specie dequa q̃reretur.
posse uideri adeuus cuifideiꝯmissum datũ
eẽt sollicitirdinem inspitienclum. idq cã
cognita statuentumẽ Siuĩntris nc̃e¬

Expanded text:
spicere et partum custodire permittendum spicere et partum custodire permittendum sit. respondi in eiusmodi specie, de qua quaereretur, posse uideri ad eius, cui fideicommissum datum esset, sollicitudinem perspiciendum idque causa cognita statuendum
Abbreviated transcription (Latin):
uero plures successuri funt. om̃ib denun¬
tiandumest. ¶ Quod autem p̃tor alt
causa cognita possessionem ñdaturum
ł actionem denegaturum eo ꝑtinet. ut si
ꝑrustititatem aliquit fuerit omissum ex
ħis que pretor seruari uoluit. non obsit ꝑã¬
tui quale est enim siquid exhis que leuit
obseruantu p̃tor edixit. nonsit factum:
partui denegari uonorum possessionem. sy
mos regionis inspiciendus est. ⁊ scd̾m eũ
terogatorum est eius. ꝙ ad carboniam
decreti exemplum conꝑatum est. S ħ ali¬
quando remitere pretor tebr. siñon mali¬
tia. s inꝑitła mulieris factum fuerit. ne
uanter inspicexetur. aut partus custodiret
uł institutus. siuentrem seruare uelit a
utiendus est.
fisset. ⁊ quicquio adeum exbonis ꝑueniss
sorori fide conuissum relictum erat deces¬
sit postuma herecle instituta. ⁊ substitu¬
tis aliissquesitum est. cumuxor defuncti
p̃gnantem seditat. ansorori procuratori¬
ue eius. scd̃m formam eclicti. uñarem ĩ¬

Expanded text:
 omnibus denuntiandum est.Quod autem praetor ait causa cognita se possessionem non daturum uel actiones denegaturum, eo pertinet, ut, si per rusticitatem aliquid fuerit omissum ex his quae praetor seruari uoluit, non obsit partui. quale est enim, si quid ex his, quae leuiter obseruanda praetor edixit, non sit factum, partui denegari bonorum possessionem: sed mos regionis inspiciendus est, et secundum eum et derogatorium est eius, quod ad Carboniani decreti exemplum comparatum est.Sed hoc aliquando remittere praetor debet, si non m‹a›litia, sed imperitia mulieris factum fuerit, ne uenter inspiceretur aut partus custodiretuuel institutus, si uentrem seruare uelit, audiendus est. sisset, quidquid ad eum ex bonis peruenisset, sorori fideicommissum relictum erat, decessit postuma herede instituta et substitutis aliis: quaesitum est, cum uxor defuncti praegnatem se dicat, an sorori procuratoriue eius secundum formam edicti uentrem in
Abbreviated transcription (Latin):
inpassidne decesserit. ħrs eiꝰ eadem actione
p̃tium hr̃cliratis amuliere exiget ¶s aritece¬
tant legata ceteraq honem hereclitatis i
s2 us cum muliere u̾suros hac actione qr ⁊ int̃
ꝯ fuit ipõrum adhiri herelitatem. libertati
missarias cogatur his pr̃are quip̃tium u¬
tiꝙ ⁊̃ eorũm consequitut. S ⁊ directo cretlop̃¬
torem succurrere oportexe. ut intũntu suo tu
f. ũuenĩt ⁊ particeps doli fu̾it pater suono¬
Inatrimonio. aut inconcubinatum dare.
sego quidempbo inconcubina adim̃dum eiꝰ
conubiũm ⁊ patronum inuitum deserat
quippe cum honestius sit patrono libtam
concubinam quam matremfamili as hr̃e¬
¶cũ attillicino sentio. ⁊ puto solam eam in

Expanded text:
in possessione decesserit, heres eius eadem actione in possessione decesserit, heres eius eadem actione pretium hereditatis a muliere exiget. Sed an decedant legata ceteraque onera hereditatis, uus cum muliere usuros hac actione, quia et ipsorum interfuit adiri hereditatem. Libertat‹i› icet ut fideicommissarias cogatur is praestare, qui pretium utique etiam eorum consequitur: sed et directis credo praetorem succurrere oporteruenerit et particeps doli fuerit pater, suo nomatrimonium aut in concubinatum dare? ego quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum inuitum deserat, quippe cum honestius sit patrono libertam concubinam quam matrem familias habere.Cum Atilicino sentio et puto solas eas in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃gnantem non eẽ uoluit inp̾ossessionem
uenire.¶Hanc autẽm actionem p̃tor intra ã¬
num utilem pollicetur ultra ñ uidelicet.
quasi penalem. ¶ Simili aũt modo ⁊ hic
qnͣti agentis int̃sit p̃tor actionem pollicet᷑.
hic ueniret. ¶ Conpetit autem actiohei
cuius iñfuit inpossessionẽ missam ñ eẽ.
ut puta uł cohrdi speranti partũ ⁊ eiꝯ sub
fuisset succetere potuit ¶Int ẽẽ aũt uidet᷑
pͥmum dealim̃tis que unuentrem st̃ erroga
causa alita est Gibpretextu uñtrusñnꝗ
augebitur quod int̾ est. siquis forte dubi¬
tans anp̃gnans sit. exclusus sit hr̃clitate.
nam hr̃lieius quiexclusus est tandam hãc
attionem iuł ait. Isiquidem eiꝰ quo int̃fu¬
it. ñfuisse calũpnie causa inp̾oẽm mulie¬
unto. hereditatem institutus herecli suolo¬
cupletiorem hr̃clitatem suã. relinq̃ret
⁊hoc inputatur mulieri quod deminuta ̃
multa inhereditate dumhĩc contemplati.¬
de .ł.. Sisubstitutus manente muliere

Expanded text:
gnatem non esse uoluit in possessionem uenire.Hanc autem actionem praetor intra annum utilem pollicetur, ultra non, uidelicet quasi poenalem.Simili autem modo et hic quanti agentis interfuit praetor actionem pollicetur.In  ueniret.Competit autem haec actio ei, cuius interfuit in possessionem missam non esse: ut puta uel coheredi speranti partum, uel ‹si› fuisset, succedere potuit.Interesse autem uidetur primum de alimentis, quae in uentrem sunt erogatcausa alta est sub praetextu uentris.Nonnumquam augebitur quod interest, si quis forte dubitans, an praegnas sit, exclusus sit hereditate: nam heredi eius qui exclusus est dandam hanc actionem Iulianus ait, siquidem eius quoque interfuit non fuisse calumniae causa in possessione mulieundo hereditatem institutus heredi suo locupletiorem hereditatem suam relinqueret. sed et hoc imputatur mulieri, quod deminuta sunt multa in hereditate, dum hic contemplatisic ait: si substitutus manente muliere
Abbreviated transcription (Latin):
concubitsatu habere posse sine metucri¬
minis inquam siruprum ñcommitit¬
¶qui autem dapnatam adulteru incõcu¬
binatum habuit. ñputo lege uił deco¬
ulterus tenĩ quamuis siuxorem eam
duxisset. teneretur Siqu̾a inparroni fu¬
it concubinatu. deinde infilii ẽẽ ceꝑiͣt.
ł innepotis. uł contra ñputo eam recte fa¬
cere. ꝙ ꝓpe nefaria est. huimõi ꝯũictio
⁊ rdeo huius modi facimis ꝓbibendumẽ.
¶tuiuscumq etatis. concubinam hr̃eposse
palam ist. nisi minor anins xii. sit.
binam hagcns fuere ceperit. inconcubi¬
natu eam eẽ humanius dicitur.
⁊ alienã libertał. ingenuq⁊ maxime ea
qi obscuro loco nata est. uel questum cor¬
pore fecit. alioꝗn sihoneste uite ⁊ ingenn¬
am mulierem incubitu hubere maluĩt.
sine tͥestatione hoc mãĩfestum faciente
ñconcelitur. s necc̃e est eiul uxorem eam
hbere. uł hoc recusante strupum cum ea
comitere nec adulterum ꝑcomcubina¬
tum ab ip̃o committitur. ¶ Namq̃concu¬

Expanded text:
concubinatu habere posse sine metu criminis, in quas stuprum non committitur.Qui autem damnatam adulterii in concubinatu habuit, non puto lege Iulia de adulteriis teneri, quamvis, si uxorem eam duxisset, teneretur. Si qua in patroni fuit concubinatu, deinde filii esse coepit vel in nepotis, vel contra, non puto eam recte facere, quia prope nefaria est huiusmodi coniunctio, et ideo huiusmodi facinus prohibendum est. Cuiuscumque aetatis concubinam habere posse palam est, nisi minor annis duodecim sbinam habens furere coeperit, in concubinatu eam esse humanius dicitur. et aliena liberta et ingenua et maxime ea quae obscuro loco nata est vel quaestum corpore fecit. alioquin si honestae vitae et ingenuam mulierem in concubinatum habere maluerit, sine testatione hoc manifestum faciente non conceditur. sed necesse est ei vel uxorem eam habere vel hoc recusantem stuprum cum ea committere: Nec adulterium tum ab ipso committitur. nam quia concu
Abbreviated transcription (Latin):
tur ueritas. ꝯnexeo p̃gnans fiuĩt. alteri enĩ
nec ꝓclest. nec ndcetꝰ uũ uirandum int alio
factum. nec partui gͥ nocebit E ħ edictum
exeaclem caus a ꝓficisscitur. quasuperius de¬
bet enim p̃tor quem admodum facilis est.
nomine. ita calũpniam eius inpunitam
non relinquẽ ꝑcalũꝑniam aũt inpossessi¬
one fuisse uitetur quesciens prudensq se

Expanded text:
tur veritas, an ex eo praegnas fuerit: alteri enim nec prodest nec nocet iusiurandum inter alios factum, nec partui igitur nocebit. Et hoc edictum ex eadem causa proficiscitur, qua superius: debet enim praetor, quemadmodum facilis est cnomine, ita calumniam eius impunitam non relinquere. Per calumniam autem in possessione fuisse videtur, quae sciens prudensque se
Abbreviated transcription (Latin):
mulierem oport̾et. his. scilicet quoꝵ int̃¬
est partum ñedi. ł totam habituris. pere¬
ditatem. uelpartem eius: siue auintesta¬
to. ł extestam̃to. S ⁊ siseruus heres insti¬
tutus fuerit. sinemo natus aristoscbit.
huic quo seruo quauis nõ oĩa queclam
tam̃ cirta partum custodiendum arbito
p̃toris ẽẽ conceclent. quam snãm puto
ueram ¶plublice enim int̃est. partus nõ
subici. sit ordinum dignitas familioꝵ¬
constitutus successiõis. qualis qͣlisq sit de¬
br autiri rem ⁊ publicam ⁊ suam gerẽs.¬
denuntiari autem oportet. hisquos pro¬
xima est spes successionis contingat. ut
puta primo gradu hereli instituto. ñ etiã
substituto ⁊ suntestatus sit pater f. hiso¬

Expanded text:
mulierem oportet his scilicet, quorum interest partum non edi, uel totam habituris hereditatem uel partem eius siue ab intestato siue ex testamento.Sed et si seruus heres institutus fuerit, si nemo natus sit, Aristo scribit, huic quoque seruo quamuis non omnia, quae dam tamen circa partum custodiendum arbitrio praetoris esse concedenda. quam sententiam puto ueram: publice enim interest partus non subici, ut ordinum dignitas familiarconstitutus successionis, qualisqualis sit, debet audiri rem et publicam et suam gerens.Denuntiari autem oportet his, quos proxima spes successionis contingit, ut puta primo gradu heredi instituto non etiam substituto et, si intestatus pater fami
Abbreviated transcription (Latin):
rito puelle u̾itatus scͥpsit. uoluissepa¬
trem eamdẽ quãtitatẽ indotẽ acciꝑe. ⁊̃
minoremfiliam quãmaior accepisset¬
q̃ro an eandẽ sũmam dotis noĩe. cohxre¬
des extra partem herectitaris minori fili¬
e p̃stare debeant Roi. eũ cuꝰ notio ẽ
exstimaturum. ut eade qͣnantitas excõi.
p̃cipua minori filie doris nomine detur.
nblicum obligatas. heredem quidare
uissus ẽ lib̾re debere ¶ tam̃siis quitales
res indotem accepit. indotemp̃legauĩt
ñcogentur herectes liłure easnisi ali¬
ud spetiałr testator txerit.
aur. ꝯQuidotem amatre upxoris acte¬
perat. ⁊ stipulani epꝑmiserat. testõ ux¬
ori dotem legauit cumõsitum est. an
uxor dotis sumaniconsequipossit
dit sceuola ñuideri nisi manifeste uxor
docuisset. eam testantis uoluntatẽ fu¬
isse. ut honentre heredes cluplicip̃stati¬
one dotis uellet.
quidꝗo ei compaui ⁊ quod m̾dedit eme¬
dio siꝑi suniat sq̃ro ongos p̃legata ud̾¬

Expanded text:
rito puellae iuratus scripsit uoluisse patrem eandem quantitatem in dotem accipere etiam minorem filiam, quaquaero, an eandem summam dotis nomine coheredes extra partem hereditatis minori filiae praestare debeant. respondit eum cuius notio est aestimaturum, ut eadem quantitas ex communi praecipua minori filiae dotis nomine detur. publicum obligatas heredem, qui dare iussus est, liberare debere, tamen si is qui tales res in dotem accepit dotem praelegaverit, non cogetur heres liberare eas, nisi aliud specialiter testator dixeum Qui dotem a matre uxoris acceperat et stipulanti ei promiserat, testamento uxori dotem legavit. cum quaesitum esset, an uxor dotis summam consequi possetdit non uideri, nisi manifeste uxor docuisset eam testantis uoluntatem fuisse, ut onerare heredes duplici praestatione dotis uellet.quidquid ei comparavi et quod mihi dedit e medio sibi sumat": quaero, an dos praelegata
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ⁊ traclicerit. sũmã dotis quam pro
riente marito fuerat. anqͣsi subinpossibi¬
li conclitione legarumdattum debeatur.
Rdi uideri conclinoni paritũ. siqd̾ exreb
udotemdatis. suꝑerat inpotestate hr̃dis
peruenit.
dotem abea acceperat. dem̃ pat̃ famili¬
as faictus dotem eiit solet legauit quã¬
uis patriheres nonerit. tam̃it legatum
cebitur.

Expanded text:
erit et tradiderit, summam dotis, quam mihi pro riente marito fuerant, an quasi sub impossibili condicione legatum datum debeatur. respondi uideri condicioni paritum, si quod ex rebus in dotem datis supererat, in potestatem heredis peruenit. um haberet, dotem ab ea acceperat, deinde pater familias factus dotem ei ut solet legauit: quamuis patri heres non erit, tamen id legatum debebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
partem teberi si modo uior paratasit ĩ cõe
boãsua conferre. ¶Quatuor filios equis
partib instruit. ⁊ fundum ꝑp̃ceptionem
singulis legauit. filii cumunmi̾sabc̃a paͥs
hr̃clitario creclitori soluerunt. ⁊ posteriori
obligauerunt. quicũei debitum ñsoluerẽt.
p̃clia uniũsa lege pignoris. uni exheretlib.
undidit Queritur ancumiste filius excã
emptiõis eapossideat. frĩb ⁊ coherelib fidei¬
cõmissi petitio ẽẽt. anuero ea ꝑẽpta essi¬

Expanded text:
partem deberi, si modo uxor parata sit in commune bona sua conferre. Quattuor filios aequis partibus instituit et fundum per praeceptionem singulis legavit: filii, cum universa bona patris hereditario creditori solverunt et posteriori obligaverunt, qui, cum ei debitum non solveretur, praedia universa lege pignoris uni ex heredibus vendidit: quaeritur, an, cum iste filius ex causa emptionis ea possideat, fratribus et coheredibus fideicommissi petitio esset an vero ea perempta ess
Abbreviated transcription (Latin):
gradum deuolutasit. successio eũ fidĩ¬
ꝯmissum ñdebẽre. ⁊ itaimꝑator nr̃ rescͥ¬
ꝑsit F ⁊ si aparrono sit relutum ⁊ aliꝗs
exlibis eius mortuo ẽõ admissus sit adboꝵ¬
p̃. Simulier dotem stipulata fuit
⁊ accepto nuit marito in hoc dotem utfi¬
teiꝯmissum det  dicendum ẽ fideiꝯmiᷤᷤ¬
sum deberi ꝑcẽpisse enim aliquid amu
marito fecit acceptum ¶ S ⁊ simortis cã a
upxit marito dotem ¶ł in matrimoniũ eiꝰ
mortis cã rechiexit. põt ditifidei ꝯmissum
abeo deberi. ¶Iunanus scribit sibuus
mͥlegatus sit. eumq manumittere roga¬
tus sim fideiꝯmissum amerelinꝗ ñposse
.s. sipure irger namsisubꝯditione ł indi¬
em ꝓp̃t fructũmeclu tpr̃is ꝑosseͬ obligari
nec uilianus clubitat. ¶ Siremquis
debeat exstipulatu eiq remlegam̃t. fidei
ꝯmittere eius ñponit licͣ exlegato ꝯm̃odũ
sentire uideatur. qͥ cdñium namciscitur sta¬
tim. nec expectat exstipulatu actioe for¬

Expanded text:
gradum deuoluta sit successio, eum fideicommissum non debere: et ita imperator noster rescripsit.Sed et si a patrono sit re lictum et aliquis ex liberis eius mortuo ‹eo› admissus sit ad boSi mulier dotem stipulata fuerit et accepto tulit marito in hoc dotem, ut fideicommissum det, dicendum est fideicommissum deberi: percepisse enim aliquid a mumarito fecit acceptum. sed et si mortis causa auxerit marito dotem vel in matrimonium eius mortis causa redierit, potest dici fideicommissum ab eo deberi. Iulianus scribit, si servus mihi legatus sit eumque manumittere rogatus sim, fideicommissum a me relinqui non possepure roget: nam si sub condicione vel in diem, propter fructum medii temporis posse me obligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu ei cui rem legaverit, fidei committere eius non poterit, licet ex legato commodum sentire videatur, quod dominium nanciscitur statim nec exspectat ex stipulatu actionem: for
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑerroremqr alatronib captus est fim̃i
eẽ uelut hostium a relegĩtus quinicͥ se a
captiuo differre putat. ñposse fideiꝯmit¬
tere t̾tum ẽ qr nec testari ꝑõt. qui anliceat
missi decessisse. ꝓpc̃antur ꝯstant̃ clicemus
fideiꝯ missum relictum uidiqĩnũtdatum
cũmors ei cõngerit. iudelicet siduraueit
uoluntas post manumissicẽms ħ intiqne¬
mo credat: intestam̃tis. nos ẽẽ ꝓbaturos
qr nichil intest̾õ ualet. quotiens ip̃m te¬
q̃rit. ¶hnquib aquar igni inĩlictum
debemus quib p̃rinceps. raĩsulam adno¬
tauit ł dequib deportandis scrip̾sit ceteꝵ dn
pͥusquamfacium p̃sidis compbr. ñcdũ aum¬

Expanded text:
 errorem, quia a latronibus captus est, seruum esse uelut hostium, uel legatus qui nihil se a captiuo differre putat, non posse fideicommittere certum est, quia nec testari potest, qui, an liceat missi decessisse proponantur, constanter dicemus fideicommissum relictum uideri, quasi nunc datum, cum mors contingit, uidelicet si durauerit uoluntas post manumissionem. haec utique nemo credet in testamentis no‹s› esse probaturos, quia nihil in testamento ualet, quotiens ipsum tequerit. Hi, quibus aqua et igni interdictum debemus, quibus princeps insulas adnotavit vel de quibus deportandis scripsit: ceterum prius quam factum praesidis comprobet, nondum amis
Abbreviated transcription (Latin):
diss. partẽm acoherede petere posse.
oriritus uxorem ex asse hereclem instiruit
cuipost mortem cocdicillos aperiri testator
p̃cepit. p̃clium hereditarium iꝑxor infructu¬
osum rationisue existimans uñctictit ep̃¬
tor q̃rit. anrerractari ħuenctitio possit p
mortem maulieris. abhisquib. coclicillis
ꝑfidei ꝯ missum herelitas data dep̃hendere¬
tur. anuõsolum quantitas p̃tu ab herede
herelem mulieris. ut fundus ap̃ emptorẽ
remaneat. fidei ꝯmissario p̃tiũ daẽ debere

Expanded text:
adisset, partem a coherede petere posse. adisset, partem a coherede petere posse. Maritus uxorem ex asse heredem instituit, cuius post mortem codicillos aperiri testator praecepit: praedium hereditarium uxor infructuosum rationi suae existimans vendidit: emptor quaerit, an retractari haec venditio possit post mortem mulieris ab his, quibus codicillis per fideicommissum hereditas data deprehenderetur an vero solum quantitas pretii ab herede heredem mulieris, ut fundus apud emptorem remaneat, fideicommissario pretium dare debere