comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beatus uedastus sins diebus consctrauerat. anno quidẽ se¬
tres curiter annos dimnu clementia operata ẽ. eprosi enĩ
mundati. contracti humanis usibus delidati. multiq a di¬
uersis languoribꝰ turati sospitate donant᷑. De scõ uedasto.
In castro uero atrebatensi monasterium sc̃ĩ uedasti quod su
one letatur. multisq uirtutũ prodigiis celitus illustratur ᷤ
De duabus basilicis. Hinc etiam infra idem castrum due
basilice iuxta subiacent canonicoꝵ. Una uidelicet in hono¬
re sc̃ẽ marie. altera uero sancti peta apłi. De maraculo. Est
etiã in uico maraculo monasterium canonicoꝵ. ubi sc̃a qui¬
escit bertilia. que hocipm̃n suum p̃dium sc̃e marie tradidit:
De albiniaco: Nursus uero in nico albiniaco. monasteriũ
ẽ canonicoꝵ. sci uidelicet chiliani. qui scotus fuisse traditur.
De monasterio sc̃i iundiciani. Item ĩ monte sc̃i eligii. sice¬

Expanded text:
beatus Vedastus suis diebus consecraverat, anno quidem sebeatus Vedastus suis diebus consecraverat, anno quidem setres circiter annos divina clementia operata est. Leprosi enim mundati, contracti humanis usibus solidati, multique a diversis langoribus curati, sospitate donantur. 14. De sancto Vedasto. In castro vero Atrebatensi monasterium sancti Vedasti, quod suone letatur, multisque virtutum prodigiis caelitus illustratur. 15. De duabus basilicis. Huic etiam infra idem castrum duae basilicae juxta subjacent canonicorum, una videlicet in honore sanctae Mariae, altera vero sancti Petri apostoli. 16 De Maraculo. Est etiam in vico Maraculo monasterium canonicorum, ubi sancta quiescit Bertilia, quae hoc ipsum suum predium sanctae Mariae tradidit. 17. De Albiniaco. Rursus vero in vico Albiniaco monasterium est canonicorum, sancti videlicet Chiliani, qui Scotus fuisse traditur. 18. De monasterio sancti Vinditiani. Item in Monte sancti Eligii--sic e
Abbreviated transcription (Latin):
remigii aderat deportauit. Ad cuius ergo uenerationẽ a
fidelibus xp̃ianis facto monasterio puellaris congregani¬
o delegat᷑. sed p̃dictis cansis intercipientibꝰ ad unius pres¬
biten obsequium redigitur. Est autẽ antiqua relatio qd̃
longõ pt ꝰ tempore saxones incertum qua causa ad hãc
uiciniam deuenerunt. et ꝑ ipsum uicũ transeuntes. audi¬
ta quidẽ sacra opinione. partẽ corporis uirginis asportart̃.
nũc ad atrebatense tertorium. Monasteriũ nãq
scẽ marie ubi quondã pontificalis cathedre principatꝰ fu¬
erat. quadraginta canonicos habet Illud uero moderniᷤ
diebus rodulphus ip̃ius eccłie thesaurarius consilio dõ¬
in gerardi ep̃i ampliauit. Essetq locus nenerabilis. et
minus indigens. nisi fastuosa flandrensium comitis ex¬
cellentia que iuxta suꝑ eminet. aduetsari aliquando con¬
sueuisset Ibi uero iuxta altare dei genitticis maner quod

Expanded text:
Remigii aderat deportavit. Ad cujus ergo venerationem a Remigii aderat deportavit. Ad cujus ergo venerationem a fidelibus christianis facto monasterio. puellaris congregatio delegatur, sed, predictis causis intercipientibus, ad unius presbiteri obsequium redigitur. Est autem antiqua relatio quod longo post tempore Saxones, incertum qua causa, ad hanc viciniam devenerunt, et per ipsum vicum transeuntes, audita quidem sacra opinione, partem corporis sacrae virginis asportarunt. Veniamus nunc ad Atrebatense territorium, Monasterium namque sanctae Mariae, ubi quondam pontificalis cathedrae principatus fuerat, quadraginta canonicos habet. Illud vero modernis diebus Rodulfus, ipsius ecclesiae thesaurarius, concilio domni Gerardi episcopi ampliavit; essetque locus venerabilis et minus indigens, nisi fastuosa Flandrensium comitis excellentia, quae juxta supereminet, adversari aliquando consuevisset. Ibi vero juxta altare Dei genitricis Mariae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
resistere. ant proterui sponsi appetitũ euadere: a paternis a e¬
dibus latenter egressa fugam miit. et ad hanc uiciniã usq
ꝑueniens. ixta predictum uicum cursum uite mrͣio consum-¬
mauit. Nã uir ille a pacta a parentibus erat. palantẽ usq
ad ipsum locũ ꝑsecutus ẽ. Quem cũ post tergum uirgo uene¬
rabilis eminus prospexisset: tota intremuit. et quomõ se
morsibus infestantis bestie eximeret nesciuit. Quid enĩ face-¬
ret: Mox uti erat animal simplex. pastoribus qui illuc gre-¬
gem pascebant abscondenda se interserit. taliterq queren¬
tem latere estimauit. Quod tamẽ iuuenis aucupatus. ut
lupus esuriens suꝑ innocentẽ ouiculam irruit. euaginato¬
q gladio decollauit. Que mox ut antiquitas relatoꝵ au¬
det asserere. proprium caput manibꝰ sũpsit. populoq
spectante usq in eccłi̾am que in ipsa uilla in honore sancti

Expanded text:
resistere aut protervi sponsi appetitum evadere, a paternis aeresistere aut protervi sponsi appetitum evadere, a paternis aedibus latenter egressa fugam iniit; et, ad hanc viciniam usque perveniens, juxta predictum vicum cursum vitae martirio consummavit. Nam vir ille cui pacta a perentibus erat, palantem usque ad ipsum locum persecutus est. Quem cum post tergum virgo venerabilis eminus prospexisset, tota intremuit, et quomodo se morsibus infestantis bestiae exemeret, nescit. Quid enim faceret? Mox, uti erat animal simplex, pastoribus qui illuc gregem pascebant, abscondenda se interserit, taliterque quaerentem latere estimavit. Quod tamen juvenis aucupatus, ut lupus esuriens super innocentem oviculam irruit, evaginatoque gladio decollavit. Quae mox, ut antiquitas relatorum audet asserere, proprium caput manibus sumpsit, populoque spectante usque in aecclesiam quae in ipsa villa in honore sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ta obstinatione remeare ceperunt. Dementes. qui supra poĩ¬
to pontificis nõ acquieuere consilio. Necdum enim tribꝰ mili¬
bus iter ab urbe confecerant: cum ab improuisis hostibꝰ inter¬
cepti gladio ceciderunt. Monasterium quoq suũ duuit᷑. tota
uicinia circũ et cura preter munitiones male diripitur. Et¬
clesiole uero rredificate unde tantum sacerdos postea p̃fuit. il¬
ludq sacrum brachium apud nos taliter hodie usq reman-¬
sit: Deuilla scĩs: Hec proculhinc apud scõs. id loco uoca¬
bulum puellarum basilica ubi scã saturnina quiescit. tradit᷑
extitisse. Porro hec nirgo de germania p̃claris natalibꝰ orta.
a puencia suam uirginitatẽ dño nouͭ. Qm cũparentes iuxta
ritum secularem maritare disponerent: integritatẽ pudoris
celesti sponso seruare mallens. uiriles thalamos ꝓcul abhor¬
ruit. Aidens autẽ. quia aut uoluntati parentum nõ possit

Expanded text:
ta obstinatione remeare coeperunt, dementes, qui supraposita obstinatione remeare coeperunt, dementes, qui supraposito pontificis non adquievere consilio. Necdum enim tribus milibus iter ab urbe confecerant, cum ab inprovisis hostibus intercepti, gladio ceciderunt. Monasterium quoque suum diruitur; tota vicinia circum et circa, praeter munitiones, male deripitur. Aecclesiolae vero reaedificatae unus tantum sacerdos postea prefuit, illudque sacrum brachium apud nos taliter hodie usque remansit. 12. De villa Sanctis. Nec procul hinc apud Sanctos--id loco vocabulum--puellarum basilica, ubi sancta Saturnina quiescit, traditur extitisse. Porro haec virgo de Germania praeclaris natalibus orta, a pueritia suam virginitatem Domino vovit. Quam cum parentes juxta ritum saecularem maritare disponerent, integritatem pudoris caelesti sponso servare mallens, viriles thalamos procul abhorruit. Videns autem quia aut voluntati parentum non posset
Abbreviated transcription (Latin):
tem potius expactarent. Audientes ergo sic ep̃m. manserunt a¬
liquandiu. Paucis uero post diebus interpositis. iterũ adeũt
epm̃. asserentes hostem excedere. omnia tuta. securũ etiam si¬
temeritas: Quod asseritis nõ credo. sed fortasse uos fallit o¬
pinio. Manete ad huc moneo. state nichil apud me urĩs usibꝰ
interim defuerit. Porro gens illa ferox est et callida. nulli par-¬
cens. Si incauti incideritis. matĩtor ausus seriorẽ luet penitẽ¬
tiam. Illis autẽ contra obnix filagitantibus. et omĩa tuta
ꝓcul dubio astipulantibꝰ adiecit: Cum hec ita sit ur̃a sentẽ¬
tia: esto. in ur̃a manu deliberationẽ constituo. illud tamen
pignus p̃ciosi brachii apud me retinebo. Hoc quodam presa-¬
gio ita disponens. ne si udelicet. quod postea probauit euentus.
aduersarii incursarent. thesaurus tanti ponderis disperiret.
Accepta itaq huiismodi licentia: paratis uiaticis. cum tan¬

Expanded text:
tem potius expectarent. Audientes ergo sic episcopum, manserunt atem potius expectarent. Audientes ergo sic episcopum, manserunt aliquandiu. Paucis vero post diebus interpositis, iterum adeunt episcopum, asserentes hostem excedere, omnia tuta, securum etiam sivos movet temeritas? Quod asseritis, non credo, sed fortasse vos fallit opinio; manete adhuc, moneo, state, nihil apud me vestris usibus interim defuerit. Porro gens illa ferox est et callida, nulli parcens; si incauti incideritis, maturior ausus seriorem luet poenitentiam. » Illis autem contra obnixe flagitantibus, et omnia tuta procul dubio astipulantibus, adjecit: Cum haec ita sit vestra sententia, esto! in vestra manu deliberationem constituo; illud tamen pignus preciosi brachii apud me retinebo; hoc quodam presagio ita disponens, ne, si videlicet, quod postea probavit eventus, adversarii incursarent, thesaurus tanti ponderis disperiret. Accepta itaque hujusmodi licentia, paratis viaticis, cum tan
Abbreviated transcription (Latin):
extiut. a dodoneo quidem rege ut ferunt conditũ. et abeato ue¬
dasto in honore scĩ grorgii consecratum. Illix enim brachium
ciusdẽ martyris harebatur. H autẽ locupletissimũ et uenerabi¬
le colũne marmoree et antiqua pulchra edificia que adhuc su¬
ꝑsunt. fuisse testantur. In diebus autẽ dodilonis ep̃i uidentes
canonici normannoꝵ bachaniam cura istã proninciã ubiq
deseuire. et ut suꝑius memorauimꝰ profanatis sacris cultibꝰ
scãs dei casas incendere. sacras reliquias cum suis quibusq ne-¬
cessariis in nrãm eccłiam attulerunt. ab ipso nimitũ episcopo
humane suscepti. Ubi ꝑ aliqd̃ temporis demorati. cum iã aduꝰ¬
satioꝵ decessionem arbitrantes. ad sua repedandi licentiã fla¬
gitassent. nolens ep̃s eis acquiescere. ad tempus monuit dif¬
ferendũ. Sane hostium p̃cauere ꝑfidiam. eorum reditus sus¬
pectos doli. Ne temere crederent uane opinioni. cectã securita¬

Expanded text:
extitit, a Clodoveo quidem rege ut ferunt conditum, et a beato Veextitit, a Clodoveo quidem rege ut ferunt conditum, et a beato Vedasto in honore sancti Georgii consecratum. Illic enim brachium ejusdem martiris habebatur. Hoc autem locupletissimum et venerabile columnae marmoreae, et antiqua pulchra aedificia quae adhuc supersunt, fuisse testantur. In diebus autem Dodilonis episcopi videntes canonici Normannorum bachaniam circa istam provinciam ubique desevire, et, ut superius memoravimus, profanatis sacris cultibus sanctas Dei casas incendere, sacras reliquias cum suis quibusque necessariis in nostram aecclesiam attulerunt, ab ipso nimirum episcopo humane suscepti. Ubi per aliquod temporis demorati cum jam, adversariorum decessionem arbitrantes, ad sua repedandi licentiam flagitassent, nolens episcopus eis adquiescere, ad tempus monuit differendum: sane hostium precavere perfidiam, eorum reditus suspectos doti; ne temere crederent vanae opinioni, certam securita
Abbreviated transcription (Latin):
gra ad plene scribendum sufficit. Huius ago opusculi ne-¬
gocium stricto calamo incerim ꝑ sequamurꝰ. De scõ autberto
Sã autberti monasterium ad paucos canonicos sitũ ẽ iitͤ
menia urbis. Ubi siquidem petentibus diuina prestant᷑ be¬
neficia. et deo cooperante ad sui confessoris gloriam multa
fiunt prodigia. que raritate scuptoꝵ et ignauia memorie
certũ est esse sublata: De hunulchor
¶ranseamus ad monasterium sc̃ĩ petri in uilla hunulchurh.
ubi scãm pollinam requiescere scripto repperi. Hoc nimirum
illustris uir amalfaidus nomine cũ uxore childebertana fun-¬
dauit. deputatisq scĩmonialibus filiam suam aurianã pre¬
fecit. fuitq olim religione floreis et opibus. nunc autem¬
postquã niro militaribus bencficiatum ẽ ad paucos canonicos
deriuatur. De iuilla barala. In uico ctiam qui barala ab in¬
colis nomẽ accepit. monasterium canonice congregationis

Expanded text:
gra ad plene scribendum sufficit. Hujus ergo opusculi negra ad plene scribendum sufficit. Hujus ergo opusculi negotium stricto kalamo interim prosequamur. 9. De sancto Autberto. Sancti Auberti monasterium ad paucos canonicos situm est intra menia urbis. Ubi siquidem petentibus divina praestantur beneficia, et, Deo cooperante, ad sui confessoris gloriam multa fiunt prodigia, quae raritate scriptorum et ignavia memoriae certum est esse sublata. 10. De Hunulchort. Transeamus ad monasterium sancti Petri in villa Hunulchurt, ubi sanctam Pollinam requiescere, scripto repperi. Hoc nimirum illustris vir, Amalfridus nomine, cum uxore Ghildebertana fundavit , deputatisque sanctimonialibus filiam suam Aurianam praefecit; fuitque olim religione florens et opibus, nunc autempostquam viris militaribus beneficiatum est, ad paucos canonicos derivatur. 11. De villa Barala. In vico etiam qui Barala ab incolis nomen accepit, monasterium canonicae congregationis
Abbreviated transcription (Latin):
ta quidem de timore audacia. thecam argenteam scĩssimi cor¬
poris extrahunt. cursimq tollentes flammis furentibꝰ obiu¬
am ferunt. EStatim ergo diuina dementia operante. meritiᷤ¬
q scĩ uiri suffragantibus ita totus ignis submisso furore
obtorpuit. ut rorulento desuꝑ imbre resꝑsum estimares. ipe¬
ta eniam occurrunt referenda. sed anguota breuitas libelli nõ
patitur. Quid uero de multitudine diuersoꝵ languentium
loquar. qui illuc cotidie confluentes sanitatem recipiunt
Quid hec dicam. cum amplius uisu qm̃ dictu sẽꝑ appareant:
Nuꝑ sane et meip̃m febribus intolerabiliter laborantẽ sos-¬
pitati deo gratias restituit. Scriptor suam subinfert molestiã.
axima incõmoditas febris que me diu tenuit. uecba
modo succingere cogit. Licet enim modo pulsa moles¬
tia deõ gratias paulisꝑ in corpore cõualescam. adhuc tamen
ipso recenti dolore mens sauciata labascit. nec ei uirtus inte¬

Expanded text:
ta quidem de timore audacia, thecam argenteam sanctissimi corta quidem de timore audacia, thecam argenteam sanctissimi corporis extrahunt, cursimque tollentes, flammis furentibus obviam ferunt. Statim ergo, divina clementia operante meritisque sancti viri suffragantibus, ita totus ignis submisso furore obtorpuit, ut rorulento desuper imbre respersum estimares. Multa etiam occurrunt referenda, sed angusta brevitas libelli non patitur. Quid vero de multitudine diversorum languentium loquar, qui illuc cotidie confluentes sanitatem recipiunt? Quid haec dicam, cum amplius visu quam dictu semper appareant? Nuper sane et me ipsum febribus intolerabiliter laborantem sospitati, Deo gratias, restituit. 8. Scriptor suam subinfert molestiam. Maxima incommoditas febris, quae me diu tenuit, verba modo succingere cogit. Licet enim modo pulsa molestia, Deo gratias, paulisper in corpore convalescam, adhuc tamen ipso recenti dolore mens sauciata labascit, nec ei virtus inte
Abbreviated transcription (Latin):
compendio. monagtics usibꝰ deseruiens postea in menes¬
teno conuersatur. De incendio meritis sc̃i gaugerici extĩcto.
nno dñice incarnationis .iͦ. xxͦ unͦ. id . iulii oboꝵ¬
ta ẽ in ipsa ciuitate nasta pestis incendii. que iã a¬
antatis magna parte combrsta. furentibus siquidẽ flam¬
mis. uentis agitantibꝰ inualescens ad domos etiam pro¬
pe sc̃ uin monasterium sitas usq ꝑuenerat. ac ineuitabi¬
liter correptas edaci populatione inuoluerat: Iam uero
maroris metus causꝰ de suspecta templi cõflagratiore exo-¬
ritur. Nõ enim fortasse dubium quin si proxima donuai¬
lia ctemarentur. ipm et monasteriune igne raperet᷑. flam¬
mis auiẽ inualescentibus metus amplior incubiuĩt. glo¬
bisq uolantibus totus tam populus quã clenus sublato
in celum damore infremuit. Moxq duo ex clericis de sen-¬
tentia ceteroꝵ scin sepulchrum celeuter a deuntes. pͥsump¬

Expanded text:
conpendio monasticis usibus deserviens, postea in monasconpendio monasticis usibus deserviens, postea in monasterio conversatur. 7. De incendio meritis sancti Gaugerici extincto. Anno dominicae incarnationis 1027, Id. Julii obota est in ipsa civitate vasta pestis incendii, quae jam civitatis magna parte combusta, furentibus siquidem flammis, ventis agitantibus, invalescens ad domos etiam prope sancti viri monasterium sitas usque pervenerat, ac inevitabiliter correptas edaci populatione involverat. Jam vero majoris metus causa de suspecta templi conflagratione exoritur. Non enim fortasse dubium quin, si proxima domicilia cremarentur, ipsum et monasterium igne raperetur. Flammis autem invalescentibus, metus amplior incubuit, globisque volantibus, totus tam populus quam clerus sublato in caelum clamore infremuit. Moxque duo ex clericis de sententia ceterorum, sanctum sepulchrum celeriter adeuntes, presump
Abbreviated transcription (Latin):
ri sospitatum cognoscimꝰ. Hic nimirum ꝑ totum fere anni
cirrulum nescio cuiꝰ generis morbo adeo angebat᷑. ut maxĩa
parte corporis p̃mortua cura humanoꝵ usuum studia nul¬
lo officio fungeretur. Huius pro restitutione salutis pater
in frequentibus medicorum conductionib portionẽ sue sb̾¬
stantiole absq ullo profectu se erogasse dolebat. nec quid in¬
tendert reperire ualebat. In hac itaq mestificationis ꝑturba¬
tione sollicito occurrit tandem sanum ac salubre consilium.
ut beati indelicet gaugerici expeteret medicinale suffragium.
sane ubi infumi ꝑsepe solerent accipere sanitatẽ. mergumini
quiq siue lunatici liberarentur. Statim ergo facta deliberatio¬
ne grotũ uehiculo impositum. ad monasterium actulit.
ponensq ante sepulchrum. ip̃m quidẽ si saluti redderetur.
obsapiuis beatissimi gaugerici in ꝑpetuo mancipandum de¬
uouit. Cur producam sermunculum: Paululũ iacu¬
it. diuine medele adeptus ẽ gratiam. Pro tantiq beneficii

Expanded text:
ri sospitatum cognoscimus. Hic nimirum per totum fere anni circulum nescio cujus generis morbo adeo angebatur, ut, maxima parte corporis premortua, circa humanorum usuum studia nullo officio fungeretur. Hujus pro restitutione salutis pater in frequentibus medicocorum conductionibus portionem suae substantiolae absque ullo profectu se erogasse dolebat, nec quid intenderet reperire valebat. In hac itaque maestificationis perturbatione sollicito occurrit tandem sanum ac salubre consilium, ut beati videlicet Gaugerici expeteret medicinale suffragium; sane ubi infirmi persaepe solerent accipere sanitatem, inergumini quique sive lunatici liberarentur. Statim ergo facta deliberatione, aegrotum vehiculo inpositum ad monasterium attulit; ponensque ante sepulchrum, ipsum quidem, si saluti redderetur, obsequiis beatissimi Gaugerici inperpetuo mancipandum devovit. Cur producam sermunculum? paululum jacuit, divinae medelae adeptus est gratiam; pro tantique beneficii
Abbreviated transcription (Latin):
tiam et familiaritatem a puero tenebat. ex quo uidelicet ĩ sco¬
lis gorgiensis monasterii pariter condiscipuli extiterant.

Expanded text:
tiam et familiaritatem a puero tenebat, ex quo videlicet in scholis Gorgiensis monasterii pariter condiscipuli extiterant.
Abbreviated transcription (Latin):
atq inscientiam ceca ac temeraria dominatrix animi cupiditã
ad se explendam uiribus corporis abutebatur ꝑniciosis satelli¬
tibus illi inquã homines instructis urbium menibus in unũ

Expanded text:
atque inscientiam caeca ac temeraria dominatrix animi cupiditas ad se explendam viribus corporis abutebatur pernitiosis satellitibus;--illi inquam homines instructis urbium moenibus in unu
Abbreviated transcription (Latin):
testatem habeat suꝑ memoratũ merchatum. nisi cũ licentia
erluini suorumq successorum. Unde imperiali iubemꝰ atq
statuimus potentia. ut omes homines iam dictũ merchatum
uisitantes. euntes. negociantes atq cõmorantes eundo et re¬
deundo. talem obtineant pacem. qualem iuste detinent nego¬
ciatores in merrato cameracensis ciuitatis. Igitur quicum¬
q p̃dictum merchatum frangere seu uiolare temptauerit. cõ¬
ponat talem nr̃ iuris bannũ. qualem prout lex exigit qui sol¬
uere debent. qui illud cameracense mercatum tenerarie inqui¬
etauerint. Et ut hec nr̃e concessionis auctoritas firmior per¬
maneat. hanc paginã manu propria roborantes sigillare ius¬
simus. Signum domni octomis̃¬

Expanded text:
testatem habeat super memorato merchato, nisi cum licencia testatem habeat super memorato merchato, nisi cum licencia episcopi Erlevuini suorumque successorum. Unde imperiali jubemus atque statuimus potentia, ut omnes homines jamdictum merchatum visitantes, euntes, negotiantes, atque commorantes, eundo et redeundo, talem obtineant pacem, qualem juste detinent negotiatores in merchato Cameracensis civitatis. Igitur quicumque predictum merchatum frangere, seu violare temptaverit, componat talem nostri juris bannum qualem, prout lex exigit, persolvere debent qui illud Cameracense merchatum temerarie inquietaverint. Et ut haec nostrae concessionis auctoritas firmior permaneat, hanc paginam manu propria roborantes sigillare jussimus. SIGNUM DOMNI OTTONIS
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis octo suꝑna fauente clementia romanorum im¬
perator augustus. Si locis diuino cultui mancipatis propͥ¬
etates sublimare. atq honores augere studuerimꝰ id nõ so-¬
lum laude humana p̾dicandum. uerum etiam mercede diui¬
na remunerandũ scimus. et uere credimꝰ. Unde agnoscat
multitudo om̃ium fidelium nb̃orum tam p̃sentium quã et
et ceteroꝵ dedimus ius. fas. atq licentiam faciendi. statuen¬
di. ac construendi mercatum. aim moneta. theloneo. bãno
et totius. p̃. rei ministeriis. in quadam proprietate sce came¬
racensis eccłie. in loco qui uocatur castellum scẽ marie. quod
uocabatur antea uendelgeias. quod situm ẽ in pago camera¬
censi. ac comitatu arnulfi comitis. atq predictum mercatũ
monetã. theloneum. bannum cũ tota publica functione in
proprium concedimꝰ sc̃e cameracensi eccl̃ie. tali tenore. ut
nullus dux marchio. siue comes. seu aliquis homo ullã po¬

Expanded text:
Trinitatis Otto superna favente clementia Romanorum imTrinitatis Otto superna favente clementia Romanorum imperator augustus. Si locis divino cultui mancipatis proprietates sublimare atque honores augere studuerimus, id non solum laude humana praedicandum, verum etiam mercede divina remunerandum scimus et vere credimus. Unde agnoscat multitudo omnium fidelium nostrorum tam praesentium quam et et cȩterorum, dedimus jus, fas, atque licenciam faciendi, statuendi, ac construendi merchatum, cum moneta, theloneo, banno, et totius publicae rei, ministeriis, in quadam proprietate sanctae Cameracensis ecclesiȩ, in loco qui vocatur castellum sanctȩ Mariȩ, quod vocabatur antea Vendelgias, qui situm est in pago Cameracensi, ac comitatu Arnolfi comitis, atque predictum merchatum, monetam, theloneum, bannum, cum tota publica functione in proprium concedimus sanctae Cameracensi ecclesiae, tali tenore ut nullus dux, marchio, sive comes, seu aliquis homo, ullam po
Abbreviated transcription (Latin):
uit. sedatisq milicibus quietã terram sue parrochie
repperit. prẽter paucas uillarum cura siluã terasciam. quas
quidam ex laudunensibus atq uermandensibꝰ ꝑniciosissi¬
mi milites sepe occultis infestationibus inquietabant. sepe
aꝑtis inuasionibus lacerabant. Unde presul sollicitus. in ꝑ¬
rõna uilla suꝑ sanum fluuium. quã multo ante temporẽ
huic ecclĩe subtractam. sed tempore dodilonis ep̃i ut ante re¬
tulimꝰ acendeboldo rege restitutam. rursum uero nescimus
quomodo rediuulsam. uirisq potentibus beneficiatã. mu-¬
tuatis tamen rebus quas iohannes ep̃s in pago condrensi ⁊
hasbaniensi huic ecclesie acquisinit. ecluinus redemit: ĩ hac
inquã uilla cura quam predicti raptores grauius grassabã¬
tur. castellum muniri imperiali p̃cepto obtinuit. ut hoc eẽt
obstaculum latronib. presidiumq libertatis curum et cir-¬
ca rusticanis cultoribꝰ Qd̃ preceptum immunitatis sub¬
nectere ratum duximus ita. In nomine sc̃e et indiuidue

Expanded text:
it, sedatisque militibus, quietam terram suae parrochiae repperit, preter paucas villarum circa silvam Terasciam, quas quidam ex Laudunensibus atque Vermandensibus perniciosissimi milites saepe occultis infestationibus inquietabant, saepe apertis invasionibus lacerabant. Unde praesul sollicitus, in Perrona villa super Savum fluvium, quam multo ante tempore huic aecclesiae subtractam, sed tempore Dodilonis episcopi, ut ante retulimus a Cendeboldo rege restitutam, rursum vero nescimus quomodo redivulsam virisque potentibus beneficiatam, mutuatis tamen rebus, quas Johannes episcopus in pago Condrensi et Hasbaniensi huic aecclesiae adquisivit, Erluinus redemit;--in hac inquam villa, circa quam predicti raptores gravius grassabantur, castellum muniri imperiali praecepto obtinuit, ut hoc esset obstaculum latronibus praesidiumque libertatis circum et circa rusticanis cultoribus. Quod praeceptum immunitatis subnectere ratum duximus ita: « In nomine sanctae et individuae
Abbreviated transcription (Latin):
tore uedastũ fratrem meum carissimũ epm̃ censecraui ex do¬
no iam dicti principis id est hludonnici quẽ de sacro fonte sa¬
cepi uillas duas in stipendus clericorum delegaui. orcos uide¬
licet et sabucenim. Eius exicum columpna lucis uisa a cel¬
lula eus ad celum usq censpicuelucis tractu ꝑtingere desig¬
nauit. quã mox subsequentis obitus sacra ilsustrauerat¬
dies. Mirum illud qd̾ inter la crimantium gemitus in terra.
psallentium uoces audiebantur in celo. S̾epultus ẽ autem
in eccłia beate uirginis marie haud procul ab ipso altari ad
australem plagami. In quo loco ꝑ aliquot temporis quieuit.
quo usq reuelante domino a iuiris scĩs autrerto atq audo¬
maro ad locum ubi nũc eius memoria fulget feliciter est
translatus. sicut in libro uite aius et plenius in gestis beati
autberti legitur. In qua translatione beatus audomarus re-¬
ceptum corruptibile lucis munus fertur reimpetrata cecita¬

Expanded text:
tore Vedastum fratrem meum carissimum episcopum consecravi, ex dotore Vedastum fratrem meum carissimum episcopum consecravi, ex dono jam dicti pincipis,  id est Hludowici, quem de sacro fonte suscepi, villas duas in stipendiis clericorum delegavi, Orcos videlicet et Sabucetum. Ejus exitum columna lucis visa a cellula ejus ad caelum usque conspicuae lucis tractu pertingere designavit, quam mox subsequentis obitus sacra illustraveratdies. Mirum illud, quod inter lacrimantium gemitus in terra psallentium voces audiebantur in caelo. Sepultus est autem in aecclesia beatae virginis Mariae, haud procul ab ipso altari, ad australem plagam. In quo loco per aliquot temporis quievit, quousque revelante Domino a viris sanctis Autberto atque Audomaro ad locum, ubi nunc ejus memoria fulget, feliciter est translatus, sicut in libro vitae ejus, et plenius in gestis beati Autberti legitur. In qua translatione beatus Audomarus receptum corruptile lucis munus fertur reimpetrata caecita
Abbreviated transcription (Latin):
mo. multarum eccłiarum subita euersione. et ruentium pala¬
ciorum cõcussione granis animis deiectio incubuerat. instan¬
tibus prodigiis. mundi terminũ et extremũ iudici diem
suꝑuenturum spectantib. Porro ibi bestie multe oberrãtes
lupi ursi. ac cermi ingressi ꝑ portam ciuitatis homines plu¬
rimos deuorantes. h ꝑ totum annum faciebant. Suꝑueni¬
palacium quoqz regale quod editiore urbis loco emmebat¬
diuino igne succensum est. Hanc diuine indignationis a¬
nimaduersionẽ ex offensa hominũ accidisse aduertentes e¬
piscopi. cõmuni consilio decreuerũt seruari ieinium quod
triduo ante ascensionẽ domini usq nunc ꝑ omnes galliaꝵ
ecclesias agitur. sicq ipsa tribulatio atq subuersio quiaut.
exit Btũs uedastus de seculo migrauit cuiꝰ exitũ co¬
circiter .xl. Cui ꝰ mentionẽ beatus remigius benigne recolit
in testamento suo ita scribens Eccłie atrebatensi cui doꝰ auc¬

Expanded text:
mo, multarum ecclesiarum subita eversione et ruentium palamo, multarum ecclesiarum subita eversione et ruentium palatiorum concussione, gravis animis dejectio incubuerat, instantibus prodigiis, mundi terminum et extremum judicii diem superventurum spectantibus. Porro ibi bestiae multae oberrantes, lupi, ursi ac cervi ingressi per portam civitatis, homines plurimos devorantes, hoc per totum annum faciebant. Supervenipalacium quoqdivino igne succensum est. Hanc divinae indignationis animadversionem ex offensa hominum accidisse advertentes episcopi, communi consilio decreverunt servari jejunium, quod triduo ante ascensionem Domini usque nunc per omnes Galliarum ecclesias agitur; sicque ipsa tribulatio atque subversio quievit. 9. Beatus Vedastus de hoc seculo migravit, cujus exitum cocirciter 40. Cujus mentionem beatus Remigius benigne recolit in testamento suo ita scribens : Ecclesiae Atrebatensi, cui Deo auc
Abbreviated transcription (Latin):
ab ydolatria cultibus diuinis mancipauit. fana deorum dirii det¬
ens. exclesias ad summi decoris culmen erigens. Claruit ubi uc¬
q diuine cognitio legis. xp̃i nomen cunctorum audielnturet
more. Signa autẽ et uirtutes que ꝑ eum diuma exhibuit po¬
tent̾ia quia breuitatis stilus non capit. curiosis lectorib li¬
ber uite eius plenius indicat. Huius temporibus habita sy¬
nodus uienna urbe describitur. ad quã galliarum ep̃i a beato
mamerto conuocati pene omnes conuenerunt. ubi et ip̃i be¬
atum remigium utpote diuinis eloquiis eruditissimũ et p̃¬
stantioris gratie primilegis facundissimĩ uenire petier̃t. At
uir scũs senio grauis cum corporis imbecillitate detinert᷑.
bratum illic uecastum iicarie sollicitudinis coeperarium
direxit. In ea naniq urtr ut beatus gregori ⁊ turonensis
urbis episcopus scribit in gestis francorum tũc temporis ĩau¬
dita ciues prodigia terruerant. Hinc enim motu terre maxi¬

Expanded text:
ab idolatria cultibus divinis mancipavit, fana deorum diruens, aecclesias ad summi decoris culmen erigens. Claruit ubique divinae cognitio legis; Christi nomen cunctorum audiebatur in ore. Signa autem et virtutes, quae per eum divina exhibuit potentia, quia brevitatis stilus non capit, curiosis lectoribus liber vitae ejus plenius indicat. Hujus temporibus habita sinodus Vienna urbe describitur, ad quam Galliarum episcopi a beato Mamerto convocati poene omnes convenerunt; ubi et ipsi beatum Remigium, utpote divinis eloquiis eruditissimum et prestantioris gratiae privilegio facundissimum, venire petierunt. At vir sanctus senio gravis, cum corporis imbecillitate detineretur, beatum illuc Vedastum vicariae sollicitudinis cooperarium direxit. In ea namque urbe, ut beatus Gregorius Turonensis urbis episcopus scribit in gestis Francorum, tunc temporis inaudita cives prodigia terruerant. Hinc enim motu terrae maxi
Abbreviated transcription (Latin):
quos eius beniuolentiam fortasse empturus. ad episcopii p̃-¬
rogatiuã ꝑtingeret. Huius itaq iussa exequentes. imperatoriᷤ
presentiam aggressi sunt. domnũq ersunũ morti inicinum
intimantes. promissis magnis magnis muneribus donum
episcopii azelino expostulane. ut quod post rothardum nequi¬
uerat. saltem post erluinum impetrare posse se gaudeat. Qui¬
cum finẽ ep̃i expectare rogati cum aliquantula spe repatriarẽt
inter repr̃ĩandum siquidem depositionẽ erluini audientes.i.¬
terum remenso itinere imperatorem adierunt. presulemq de¬
functum nunciantes. oblatis p̃ciosis muneribꝰ donum ho¬
noris arelino obnixe poposcerunt. Hiis aũt repulsis. cõmu¬
ni suorum usus consilio. potius gerardum sinim capellanũ
estimauit donandũ. De quo in tercio libro narrabitur :
Explicit liber prim ⁊ de gestis ep̃orum. Incipit secundus de mo¬
nasteriis que infra episcopium constant:

Expanded text:
quos ejus benivolentiam fortasse empturus ad episcopii prequos ejus benivolentiam fortasse empturus ad episcopii prerogativam pertingeret. Hujus itaque jussa exequentes, imperatoris praesentiam aggressi sunt; domnumque Erluwinum morti vicinum intimantes, promissis magnis muneribus donum episcopii Azelino expostulant, ut, quod post Rothardum nequiverat, saltem post Erluinum inpetrare posse se gaudeat. Qucum finem episcopi expectare rogati cum aliquantula spe repatriarent, inter repatriandum siquidem depositionem Erluini audientes, iterum remenso itinere imperatorem adierunt, praesulemque defunctum nuntiantes, oblatis preciosis muneribus donum honoris Azelino obnixe poposcerunt. His autem repulsis, communi suorum usus consilio, potius Gerardum suum capellanum estimavit donandum , de quo in tertio libro narrabitur. EXPLICIT LIBER PRIMUS DE GESTIS EPISCOPORUM. INCIPIT SECUNDUS DE MONASTERIIS QUAE INFRA EPISCOPIUM CONSTANT.
Abbreviated transcription (Latin):
expilatorem publicũ. Nullum aliud sibi futurum remedi-¬
um. nisi longius aliquosec ederent. et tante bestie furori uel
fuga eximerentur. Dideri enim sibi tolerabilius quodiuis
exilium. quã domicilium domesticũ. ubi dies in direptiõe.
noctes uero transiguntur in formidine. Ubi seiherus fũ
ri auctoritatem pararet: p̃sumpta adinuentiõe
seiherum fratrẽ ad imperatorẽ misit pontificio sublimã¬
dum. Qui uero in ipso processu itineris audito alteri col¬
latũ. spe quidem finstratus ad sua reuersus ẽ. Ab ambitio¬
ne quoq huius ep̃u legatio azelini repellitur. gerando tradit᷑.
d hoc quoq arelinus ambiciosissime iam dudum au¬
helabat. quem post rothardi decessum sophia fauente
episcopatiui inhiasse prediximus. Qui etiam paulo antequã
domnus erluinus ex hoc seculo decederet. sue ambitioni consu-¬
lere estimans. suos imperatori legatos dirigere festinauit. per

Expanded text:
expilatorem publicum; nullum aliud sibi futurum remediexpilatorem publicum; nullum aliud sibi futurum remedium nisi longius aliquo secederent et tantae bestiae furori vel fuga exemerentur. Videri enim sibi tolerabilius quodvis exilium, quam domicilium domesticum ubi dies in direptione, noctes vero transiguntur in formidine. 121. Ubi Seiherus fratauctoritatem pararet, praesumpta adinventione Seiherum fratrem ad imperatorem misit, pontificio sublimandum. Qui vero in ipso processu itineris audito alteri collatum, spe quidem frustratus, ad sua reversus est. 122. Ab ambitione quoque hujus episcopii legatio Azelini pellitur; Gerardo traditur. d hoc quoque Azelinus ambitiosissime jam dudum anhelabat, quem post Rothardi decessum Sophia favente episcopatui inhiasse prediximus . Qui etiam paulo antequam domnus Erluwinus ex hoc seculo decederet, suae ambitioni consulere estimans, suos imperatori legatos dirigere festinavit, per
Abbreviated transcription (Latin):
pronensem adsciscens. domum episcopalẽ alienus heres oc-¬
cupare p̃sumpsit. Qui magis magisq efferatus. priis u¬
sibus temeratis. intolerabiles iniurias miseris exercuit in
ciuibus. QQui enim pecuniam nõ dabat. in uinculis rapieba¬
tur. Nec minus etiam raptores exteri liberam sibi latrocinã¬
di securtatem in defunctione epĩ presumentes. curca niciniã
grassabantur. labefactabant omnia. Qd̾ qmͣ sit iniquim
iudicio om̃ium relinquo estimandũ. ipm uidelicet ut dñm
iuxta libidinem cuncta rapere. nec ab aliis saltẽ predonibus
defensare. Nemo etiam ab inuiciis uualter feciabat᷑. nisi qͥ
cum eo quouis modo sentire uidebatur. Domesticos sane
exsumptuabat. locupletabat alienigenas. ut ꝑ eorum scili-¬
cet predicationẽ. in barbaros usq bõne opinionis gloriam
propagaret. Creberrime deplorantium ciuium conquestio¬
nes inuicem cõferuntur. Miseros se nõ habere pr̃onum. sed

Expanded text:
Perronensem adsciscens, domum episcopalem alienus heres ocPerronensem adsciscens, domum episcopalem alienus heres occupare praesumpsit. Qui magis magisque efferatus, patriis usibus temeratis, intolerabiles injurias miseris exercuit in civibus. Qui enim pecuniam non dabat, in vinculis rapiebatur. Nec minus etiam raptores exteri, liberam sibi latrocinandi securitatem in defunctione episcopi praesumentes, circa viciniam grassabantur, labefactabant omnia. Quod quam sit iniquum, judicio omnium relinquo estimandum: ipsum videlicet, ut dominum, juxta libidinem cuncta rapere, nec ab aliis saltem praedonibus defensare. Nemo etiam ab injuriis Walteri feriabatur, nisi qui cum eo quovis modo sentire videbatur. Domesticos sane exsumptuabat, locupletabat alienigenas, ut per eorum scilicet predicationem in barbaros usque bonae opinionis gloriam propagaret. Creberrime deplorantium civium conquestiones invicem conferuntur, miseros se non habere patronum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ueneratione defertur. In cuius depositione ceteris eiulantibꝰ
uualterus pre gaudio ꝑstrepens debachatur. totus siqui-¬
dem direptiomi et latrociniis deditus. Postremo uero ne
cuius nequicie genus p̃termitteret. seihero fratre sibi adhi¬
bito. in monasterio ubi exequie fiebant cum furore arma¬
tus concessit. et nullius reuerentie intuitu reuocatus. ca¬
pellanos ultima obsequia reddentes. stricto gladio usq ad
altare sce marie miserabili spectaculo effugauit. Hiis ita t̃¬
batis. sepulturam distulit. donec richardus prememoratꝰ
abbas atrebatensis cenobii ueniens in monasterio sc̃i aut¬
berti ad aqͥlonarẽ plagami tumulauit. De seuicia uualte
Am uero difficile dictu ẽ qmͣ granis tempestas desolate .ri.
ciuitati incubuit. quanta ruia rei publice statim inuoluit
Nam uualterus totius tempestatis materia intra urbẽ inge¬
nita ferocitate seuiebat. sibiq ad tantam maliciam rotb̾tũ

Expanded text:
veneratione defertur. In cujus depositione ceteris hejulantibus, veneratione defertur. In cujus depositione ceteris hejulantibus, Walterus prae gaudio perstrepens debachatur, totus siquidem direptioni et latrociniis deditus. Postremo vero, ne cujus nequitiae genus pretermitteret, Seihero fratre sibi adhibito, in monasterium ubi exequiae fiebant cum furore armatus concessit, et, nullius reverentiae intuitu revocatus, capellanos ultima obsequia reddentes stricto gladio usque ad altare sanctae Mariae miserabili spectaculo effugavit. His ita turbatis sepulturam distulit, donec Richardus praememoratus abbas Atrebatensis coenobii veniens, in monasterio sancti Autberti ad aquilonarem plagam tumulavit. 120. De sevitia Walteri. Jam vero difficile dictu est quam gravis tempestas desolatae civitati incubuit, quanta ruina rei publicae statum involvit. Nam Walterus, totius tempestatis materia, intra urbem ingenita ferocitate seviebat, sibique ad tantam malitiam Rotbertum
Abbreviated transcription (Latin):
exhortatur. ut fidem dictis adhibeat. et si morte preuentus
in ipso languore hominẽ exiret. eccłiam fideliter et uiriliter
teneat. donec alter pastor succedat. Hoc autẽ male oblitterã
subduxit effectui. Paucis nanq diebus interpositis inuales¬
cente morbo. ad dissolutionẽ corporis ep̃i tota domus incre-¬
puit. ita ut mortuus foris estimaretur. Audito uualterus
continuo letus cum multitudine suoꝵ armatus fractis fo¬
ribus domos clericoꝵ furibundus irrupit. quas et stabu-¬
la quoq epi raptis caballis direptioni contulit. Ad cuius
furorem ep̃s iam quidem marcentibꝰ oculis. uiribus desti¬
tutis. cum nimia difficultate aures intendens. sibi adhuc
uiuenti insultari alto suspirio grauiter infremuit. mani¬
bus q paululum celo directis. latronẽ hunc in die ultioniᷤᷤ
coram sunmo indice condẽpnandum inuocans. post hec
tu paratur. corpusq in monasterio sc̃ẽ marie cum debita

Expanded text:
exhortatur ut fidem dictis adhibeat, et, si morte preventus exhortatur ut fidem dictis adhibeat, et, si morte preventus in ipso langore hominem exiret, aecclesiam fideliter et viriliter teneat donec alter pastor succedat. Hoc autem male oblitterans, subduxit effectui. Paucis namque diebus interpositis, invalescente morbo, ad dissolutionem corporis episcopi tota domus increpuit, ita ut mortuus foris estimaretur. Audito Walterus continuo laetus, cum multitudine suorum armatus, fractis foribus domos clericorum furibundus irrupit, quas et stabula quoque episcopi raptis caballis direptioni contulit. Ad cujus furorem episcopus, jam quidem marcentibus oculis, viribus destitutis, cum nimia difficultate aures intendens, sibi adhuc viventi insultari alto suspirio graviter infremuit, manibusque paululum celo directis, latronem hunc in die ultionis coram summo judice condempnandum invocans, posthac tu paratur, corpusque in monasterio sanctae Mariae cum debita
Abbreviated transcription (Latin):
De qd̾ moriente ep̃o uualterus filius uualteri domũ episcopalẽ
ontifex quoq diuturno morbo laborans. di inuadit.¬
em sue uocationis expectabat. uualterus uero tam
seuicia qmͣ natura prĩssans. patrẽ enam om̃imodo referẽs.
aduersus ep̃m insanire nequaquã cessabat. Egritudine enĩ ep̃
crescebat nualteri ferocitas. Quare presul sepe grauiter mot.
usipatoris insolentiam uirga ꝑpetue dampnationis ferire
disposunt. sed quorumdã suorum precibus ac p̃cipue seiheri
lenensis huius uidelicet patrui flexus. aliquaidiu distulit.
Hic seiherus promidus consultor. nepotis suꝑbiam modo p̃¬
ce. modo minarũ asperitate iram comprinens. iram uero e¬
piscopi iure excitatam. precũ lenitate humiliter lactans. eoᷤ
nimirum pacauit. eo siquidem pacto. ut nualterus pro ad¬
missis .xx. libras argenteoꝵ reuadiaret. ac in antea se qui¬
eturun esse promitteret. Deinde presul blande ac leniter

Expanded text:
118. De eo quod moriente episcopo, Walterus filius Walteri domum episcopalem 118. De eo quod moriente episcopo, Walterus filius Walteri domum episcopalem invasit. Pontifex quoque, diutino morbo laborans, diem suae vocationis expectabat. Walterus vero tam sevitia quam natura patrissans, patrem etiam omnimodo referens, adversus episcopum insanire nequaquam cessabat. Egritudine enim episcopi crescebat Walteri ferocitas. Quare praesul saepe, graviter motus, usurpatoris insolentiam virga perpetuae dampnationis ferire disposuit, sed quorumdam suorum precibus, ac precipue Seiheri Lenensis, hujus videlicet patrui, flexus, aliquamdiu distulit. Hic Seiherus, providus consultor, nepotis superbiam modo prece modo minarum asperitate conprimens, iram vero episcopi jure excitatam precum lenitate humiliter lactans, eos nimirum pacavit: eo siquidem pacto ut Walterus pro admissis viginti libras argenteorum revadiaret, ac inantea se quieturum esse promitteret. Deinde praesul blande ac leniter
Abbreviated transcription (Latin):
neis operibus deseruiret. suiqz semioris malicia quiesceret.
Uerum quia pontifex ipse nentrius ullã commutationem
habebat. id ẽ neq uyor promissum obsequium exhibebat.
neqz uiri eius seuiciam cessare uidebat. uillã reextorquere
querebat. Ille autẽ quãuis morti morbo ĩmedicabiliter fa¬
tigante propinquus. tamen nullo modo emendationis re-¬
sipuit. suosq milites ad se uocans ad fidelitatem sui filii
sacramento constrinxit. monens quippe et cohortans. ut
si forte moreretur filium suum tota deditione cum fide et
beniuolentia obseruarent. aduersusq epm̃ ꝑtinaciter sus¬
tentarẽt. Deniq intercedente aliquo temporis epm̃ quo¬
q infirmitate laborantẽ balduinus comes uisitare adue¬
nerat. quẽ uualterus ferme moriens auxilio sui filii preci¬
bus attraperat. Qui uualterus nõ multopost cum tanta
malicia dato fine malorum in ipso languore uitã finiuit.

Expanded text:
neis operibus deserviret, suique senioris malitia quiesceret. neis operibus deserviret, suique senioris malitia quiesceret. Verum quia pontifex ipse neutrius ullam conmutationem habebat, id est neque uxor promissum obsequium exhibebat, neque viri ejus sevitiam cessare videbat, villam reextorquere quaerebat. Ille autem quamvis morti, morbo inmedicabiliter fatigante, propinquus, tamen nullo modo emendacionis resipuit, suosque milites ad se vocans, ad fidelitatem sui filii sacramento constrinxit; monens quippe et cohortans ut, si forte moreretur, filium suum tota deditione cum fide et benivolentia observarent, adversusque episcopum pertinaciter sustentarent. Denique, intercedente aliquo temporis, episcopum quoque infirmitate laborantem Balduinus comes visitare advenerat, quem Walterus ferme moriens auxilio sui filii precibus attraxerat. Qui Walterus non multo post cum tanta malicia, dato fine malorum, in ipso langore vitam finivit.
Abbreviated transcription (Latin):
quanto temporis intentionẽ spei suspenderet. in ipsa urbe tur¬
pem conuers ationẽ agebat. et cum iudeis negocia exercebat.
Interim tamẽ miser morte p̃uentus. diuina ultione ꝑcuss.
inpenitens. nec confessus diem obit: De obitu uualteri castel
Nterea unalterus castellanus graui languore correp. laniꝰ¬
tus. facta legatione epm preratus ẽ ut filio suo uualtero terrã
suam beneficiaret. eiqz filius saluo usu paterne hereditatis mi¬
litaret. Epũs uero patre intolerabili filium procul intolerabi¬
liorem futurũ ut postea probauit euentus existimans. quod
rogabatur abnuit. sed tamen paululum flexus ita facturum
se esse respondit. si prius ei preuancationes quas contra eccle¬
siam et pauperes xp̃i fecerat. usq ad satisfactionẽ emendaret.
immo et uillam salliacum quã inuito epõ tenebat redderet.
Porro istam uillam sue uxori hoc pacto prestitit. ut ei femi-¬

Expanded text:
quanto temporis intentionem spei suspenderet, in ipsa urbe turquanto temporis intentionem spei suspenderet, in ipsa urbe turpem conversationem agebat, et cum Judeis negotia exercebat. Interim tamen miser morte praeventus, divina ultione percussus, inpoenitens nec confessus diem obiit . 117. De obitu Walteri castellani. Interea Walterus castellanus gravi langore correptus, facta legatione, episcopum precatus est ut filio suo Waltero terram suam beneficiaret, eique filius salvo usu paternae hereditatis militaret. Episcopus vero patre intolerabili filium procul intolerabiliorem futurum, ut postea probavit eventus, existimans, quod rogabatur abnuit; sed tamen paululum flexus, ita facturum se esse respondit, si prius ei praevaricationes quas contra aecclesiam et pauperes Christi fecerat usque ad satisfactionem emendaret, immo et villam Salliacum, quam invito episcopo tenebat, redderet. Porro istam villam suae uxori hoc pacto praestitit, ut ei femi
Abbreviated transcription (Latin):
cupletior. Hic etiam extincta fulradi malicia. semper dom¬
no ep̃õ cum tota reuerentia subiectus extitit. eiq in omnibꝰ
sicuti decet intemerato amoris signaculo obsecundauit.
Fulradus uero rapta secum pecunia quã de rebus sc̃i uedasti
fuito subtraxerat. eccłiam remensium expetit. deploratisq
suarum erũpinarũ necessitudinibus arnulfum archip̃sulẽ
qui tunc temporis eccłie preerat. suo consilio oblatis mune-¬
ribus flectere estimauit. Illum namq et ministros eiꝰ op¬
pignorauit precio. ut sibi quasi ꝑ p̃indicium deposito. forte
recursus ad prinatam gratiam ip̃ius auctoritate pateret. E¬
rat enim ip̃e archiep̃e degener animi. et quãuis supradicte in¬
stitutionis consultibꝰ preidicare nullo modo ualeret. tamen
donoꝵ auidus recipiebat oblata. sue quidem auaricie magi
qm̃ illius consulens cause. In cuiꝰ ferendo suffragio dũ ali¬

Expanded text:
cupletior. Hic etiam, extincta Fulradi malicia, semper domcupletior. Hic etiam, extincta Fulradi malicia, semper domno episcopo cum tota reverentia subjectus extitit, eique in omnibus, sicuti decet, intemerato amoris signaculo obsecundavit. Fulradus vero, rapta secum pecunia quam de rebus sancti Vedasti furto subtraxerat, aecclesiam Remensium expetit, deploratisque suarum erumnarum necessitudinibus, Arnulfum archipraesulem, qui tunc temporis aecclesiae preerat, suo consilio oblatis muneribus flectere estimavit. Illum namque et ministros ejus oppignoravit precio, ut sibi, quasi per prejudicium deposito, forte recursus ad privatam gratiam ipsius auctoritate pateret. Erat enim ipse archiepiscopus degener animi; et, quamvis supradictae institutionis consultibus prejudicare nullo modo valeret, tamen donorum avidus recipiebat oblata, suae quidem avariciae magis quam illius consulens causae. In cujus ferendo suffragio dum ali