comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uI. utiũq certe ꝯsecuti sumꝰ. Eqde ⁊
platone existimo si genus forẽse dicẽdi
tractare uolluisset ⁊ grauissiẽ ⁊ copi¬
osissune potuisse dicere. ⁊ demostenez
si illa que a platõe didicerat tenuisset
⁊ pnũciaͬe uolluiss ornate splendideq
facere potiusse. Eode mõ d̾ aristotue
et socrate iudico. quoꝵ utͥq suo studio de¬
lecratus / ꝯtẽpsit altu. S cũ statiusse
ĩtribe̾ ad te aliqd hoc tp̃r. multa post hac
disputata. latissime patere iundetui ea
que de officiis tradita ab ilł ꝯsumata q¬
rcepta st̃. Nullatũ uite ꝑs neq publi¬
as neq pͥuatis neq forẽsib neq do¬
mesticis in reb neq si tecũ agas ꝗdi

Expanded text:
um, utrumque certe secuti sumus. Equidem et um, utrumque certe secuti sumus. Equidem et Platonem existimo, si genus forense dicendi tractare voluisset, gravissime et copiosissime potuisse dicere, et Demosthenem, si illa, quae a Platone didicerat, tenuisset et pronuntiare voluisset, ornate splendideque facere potuisse; eodemque modo de Aristotele et Isocrate iudico, quorum uterque suo studio delectatus contempsit alterum. Sed cum statuissem scribere ad te aliquid hoc tempore, multa posthac,disputata, latissime patere videntur ea, quae de officiis tradita ab illis et praecepta sunt. Nulla enim vitae pars neque publicis neque privatis neque forensibus neque domestici
Abbreviated transcription (Latin):
utriq socratici ⁊ platonici uollumꝰ ẽẽ. de
reb ipĩs utere tuo uiditio nich̃ eñi ĩpedio.
Oratõe aũt latir̃a efficies ꝓfecto leg̃edi ᷤᷤ¬
nr̃is pleniores. Nec uõ hoc arogãter dc̃m
existuntuͣ uelli. na philosophadi scĩa
ꝯcedens multis. qd̾ est oratoris ꝓpiumi
apte distinte omate dicẽ. qm̃ in eostudio
etate ꝯsũpsi si id michi asũmo uideor
id meo iuire quodam̃o uẽdicare. qua
ob rez magnope te ortor mi cicero. ut
s hoc quoq eolendũ ẽ. ⁊ equabille ⁊ tẽp¬
atu oratiõis genus. Et id qde nẽii i
iudeo grecoꝵ adhuc ꝯtigisse. ut ide ut ͦ¬
q ingnẽ laboraret. ꝯsequeret᷑q ⁊ illudi
for̾ese dicẽdi ⁊ qetu hac disputadi ge¬
nus. nͥ forte demetrius falens in hoc
nũo haberi põt disputator subtił oratõ
par uelem̃es. dulcis tñ. ut tleophra¬
sti discipulũ possis agnosc̾e. Nos aũt
qͣrtu ĩ utroq ꝓfeceri alior sit iudici¬

Expanded text:
utrique Socratici et Platonici volumus esse, de rebus ipsis utere tuo iudicio nihil enim impedio, orationem autem Latinam efficies profecto legendis nostris pleniorem. Nec vero hoc arroganter dictum existimari velim. Nam philosophandi scientiam concedens multis, quod est oratoris proprium, apte, distincte, ornate dicere, quoniam in eo studio aetatem consumpsi, si id mihi assumo, videor id meo iure quodam modo vindicare. Quam ob rem magnopere te hortor, mi Cicero, ut sed hoc quoque colendum est aequabile et temperatum orationis genus. Et id quidem nemini video Graecorum adhuc contigisse, ut idem utroque in genere elaboraret sequereturque et illud forense dicendi et hoc quietum disputandi genus, nisi forte Demetrius Phalereus in hoc numero haberi potest, disputator subtilis, orator parum vehemens, dulcis tamen, ut Theophrasti discipulum possis agnoscere. Nos autem quantum in utroque profecerimus, aliorum sit iudici
Abbreviated transcription (Latin):
lu utrũ honestũ an turpe sit deliberau
solet. s ⁊̃ duobi ꝓpõitis honestis utrus
honestuis sit. It q duob ꝓpoĩtis utilib
utiũ utiliꝰ. Itaq q q̃ ille tuplicẽ puta¬
uit ẽẽ ratioe. tñ ꝑi qnq ꝑtes distribui
debere repitur.¶Pmũ igit ẽ de honesto
s duplicit̾ tũ pari rõe d̾utili. post de ꝯꝑ¬
atiõe eoꝵ diserendũ.⁊
imiñe ꝯciliat hoĩ ⁊ ad oratõis ⁊ adiuteso¬
cietater. ingnatq ĩ pͥmis p̾cipiuũ qesi
suppeditẽt ad eltu ⁊ aduictu. nͨ ili soli
s ꝯiuigi. liberis. cet̾isq quos caros hat. ⁊
tuei̾q debeat. Que cura suscitat ⁊̃ aĩos.
⁊ maice̾s ad re gerẽda facit. ¶In p̾miᷤᷤ¬

Expanded text:
lum utrum honestum an turpe sit, deliberari lum utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius, itemque duobus propositis utilibus utrum utilius. Ita, quam ille triplicem putavit esse rationem, in quinque partes distribui debere reperitur. Primum igitur est de honesto, sed dupliciter, tum pari ratione de utili, post de comparatione eorum disserendum. t ad orationis et ad vitae societatem ingeneratque in primis praecipuum quendam suppeditent ad cultum et ad victum, nec sibi soli, sed coniugi, liberis ceterisque, quos caros habeat tuerique debeat; quae cura exsuscitat etiam animos et maiores ad rem gerendam facit. In primisq
Abbreviated transcription (Latin):
diffiniãt. Mediũ aũt offitiũ idẽe dic̃t
qd̾ cur fcu sit ratio ꝓhabilł redli possit
uidetur ꝯsilii capiẽdi delib̾atio
Nã honestũ ne stũ sit. anturpe
dubitatur.id qd̾ indeliberatoẽ cadit. In
quo ꝯsçiderãdo sepe animi ĩ ꝯtraĩas sen¬
tencias distrauntur. ¶Tu aũt aut in¬
quirũt. aut ꝯsultãt ad iuite comoditar¬
te. iocũditatẽq. ad facultates rex atq
copias. ad opes. ad potecia. qb ⁊ se possĩt
uiuare ⁊ suos. ꝯducat id nͨ ne de quor
deliberãt. Que deliberatio oĩs ĩratione
uitilitatis cadit. ¶ Terciũ dubitãdi gñs
ẽ. cũ pugnare uidetur cũ honesto id qd̾
udet᷑ ẽẽ utille. Cũ eĩ utilitas ad se ra¬
ꝑe. honestas cẽ reuocare adse uidet᷑. fit
ut distrabatur in deliberãdo auis. affe¬
ratq ancipite cnrã cogit̾adi ¶Hac di
usicẽ cĩ p̃terire aliꝗd maximũ uitiu
in diuidẽdo sit. duo p̃t̾missa st̃. Nec eĩ so¬

Expanded text:
ium id esse dicunt, quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit. videtur, consilii capiendi deliberatio. Nam aut honestumne factu sit an turpe dubitant id, quod in deliberationem cadit; in quo considerando saepe animi in contraries sententias distrahuntur. Tum autem aut anquirunt aut consultant, ad vitae commoditatem iucunditatemque, ad facultates rerum atque copias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utilitas ad se rapere, honestas contra revocare ad se videtur, fit ut distrahatur in deliberando animus afferatque ancipiterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, duo praetermissa sunt; nec enim so
Abbreviated transcription (Latin):
malũ iudic̃as aũ tepãs uoluptate
sumũ bonũ statuẽs ẽẽ e̾te nullo m̃o
põt. Que qͣ qͣ ita sũt ĩpromptu ut re
disputatõe nõ egcxat tñ st̃ a nob̾ allio
queant dic̾e.Neq ulla offi p̃cepta fir¬
ma ⁊ stabillia ⁊ coniũcra irature tradi
possunt. n aut ab hiis ꝗ soła aut abhis
ꝗ maxͤ honestate ꝑꝑ se dicãt expetẽda.
¶Itaq ꝓpia est ea p̃ceptio stoycor i
nis phyrroĩs ⁊ erilli iar pͥde erplosa
sentecia est. qui tñ haberẽt ius suũ di¬
sput̾adi de offõ. si rex aliquẽ dełctũ re¬
Iliquissent. ut ad offĩ uĩetione addituᷤ
ẽẽt. ¶ Seqmu igitur hoc qdẽ tp̃r ⁊ hac
in questiõe potissunũ storcos. nõ ur int̾¬

Expanded text:
udicans aut temperans voluptatem summum bonum statuens esse certe nullo modo potest. Quae quamquam ita sunt in promptu, ut res disputatione non egeat, tamen sunt a nobis alio cio nihil queant dicere, neque ulla officii praecepta firma, stabilia, coniuncta naturae tradi possunt nisi aut ab iis, qui solam, aut ab iis, qui maxime honestatem propter se dicant expetendam. Ita propria est ea nis, Pyrrhonis, Erilli iam pridem explosa sententia est; qui tamen haberent ius suum disputandi de officio, si rerum aliquem dilectum reliquissent, ut ad officii inventionem aditus esset. Sequemur igitur hoc quidem tempore et hac in quaestione potissimum Stoicos
Abbreviated transcription (Latin):
phy se audeat dic̃e. S sũt nõ nulle di¬
scipline que p̾poĩtis bonoꝵ ⁊ malor
finib officiũ om̃e ꝑu̾tũt. Na ꝗsũmũ
bonũ sic instituit ut nicħ hãt cũ u̾tu¬
te ꝯũctũ. idq suis ꝯmodis nõ hoestate
metitur. hic si ip̃e sͥ ꝯsenciat ⁊ nõ int̾ͤ¬
du natũe boĩtate uĩcat᷑ neq anici¬
cia colere possit. neq iusticia. nͨ libe

Expanded text:
ullae disciplinae, quae propositis bonorum et malorum finibus officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit, ut nihil habeat cum virtute coniunctum, idque suis commodis, non honestate metitur, hic, si sibi ipse consentiat et non interdum naturae bonitate vincatur neque amicitiam colere possit nec ius
Abbreviated transcription (Latin):
dicroris aũtatem ⁊ urbis. quoꝵ alter te
scia auge̾ põt. alt̾a exemplis. tñut ip̃ei
ad inens utilitate semꝑ cũ grecis latina
excitatõe feci. identide ⁊ͥ censeo faciẽdu.
ut par sis in utriusq oratiõĩs facultate.
Qũa qde adre nos ut udem᷑ magnu
attulimus adum̃etu hõĩb nr̃is. ut ño

Expanded text:
doctoris auctoritatem et urbis, quorum alter te scientia augere potest, altera exemplis, tamen, ut ipse ad meam utilitatem semper cum Graecis Latina exercitatione feci, idem tibi censeo faciendum, ut par sis in utriusque orationis facultate. Quam quidem ad rem nos, ut videmur, magnum attulimus adiumentum hominibus nostris, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rõq ab ccłis ad añi tr̾asferẽs mnłto etiã
mag̾ pulc̾tudiẽ ꝯstãtia ordinẽ in osci¬
liis fc̃isq ꝯẜũada putat. cauetq nei
quid ĩdecore effeminate ue faciat. bu
in omnibus et opiniõib ⁊ stĩs neqͥ
libidinose aut faciat aut cogitet. ¶ q̃b
exreb ꝯflatur ⁊ effĩcit᷑ id qd̾ q̃riiꝰ. hone¬
stũ. qd̾ ⁊̃ si nobillitatũ nõ sit tñ hoestu̾

Expanded text:
o etiam magis pulchritudinem, constantiam, ordinem in consiliis factisque conservandam putat cavetque, ne quid indecore effeminateve faciat, tum in omnibus et opinionibus et factis ne quid libidinose aut faciat aut cogitet. Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen ho
Abbreviated transcription (Latin):
iuderet᷑ utilitas hoẽstati repugnat diuu¬
dicanda res sit satis ẽ sup̃ disputatũ.
sin aũt spẽ utilitatis ⁊̃ uoluptas hr̃e di¬
ceretur/ nulla põt eẽ ei cũ hõestate ꝯrũcti¬
ꝰ. na ut tribua aliqd uoluptati ꝯdim̃¬
ti fortasse nõ nicħ utilitacis c̾te nichil
hebit. ¶Habes a patre munus. a. fili
rea ꝗde sentẽcia magnu s pide erit
com̃etaĩos tãqr hospites erũt recipiedi.
stut si p̃ ueisse athenas. qd̾ ꝗde esser
frũr nͦ me emedio cursu clara uote pa¬
tria ixuocass aliqu̾ato me quoq audi¬
res. S qm̃ in his uoluminibs ad ee
tu poteris. Poteris aũt qͣrtu uolesͫ.
Cu uero intelecxo te hoc scĩe gñe gau¬
dere tũ ⁊ p̃sens tecũ ꝓpe diẽ ut spero.
⁊ du aberis absens loquar. Wale ig̃
ini cicero. tibiq ꝑsuade eẽ te qde mi¬
chi carissimũ. s multo fore caĩorẽ si
talib monimetis p̃ceptisq ic̃tabere:¬

Expanded text:
videtur utilitas, honestati repugnat, diiudicanda res sit, satis est supra disputatum. Sin autem speciem utilitatis etiam voluptas habere dicetur, nulla potest esse ei cum honestate coniunctio. Nam, ut tribuamus aliquid voluptati, condimenti fortasse non nihil, utilitatis certe nihil habebit. Habes a patre munus, Marce fili, mea quidem sententia magnum, sed perinde erit,commentarios tamquam hospites erunt recipiendi; sed, ut, si ipse venissem Athenas quod quidem esset factum, nisi me e medio cursu clara voce patria revocasset, aliquando me quoque audires, sic, quoniam his voluminibus ad te ntum poteris, poteris autem, quantum voles. Cum vero intellexero te hoc scientiae genere gaudere, tum et praesens tecum propediem, ut spero, et, dum aberis, absens loquar. Vale igitur, mi Cicero, tibique persuade esse te quidem mihi carissimum, sed multo fore cariorem, si talibus monitis praeceptisque laetabere
Abbreviated transcription (Latin):
cis: s aoua heret ut auut. Na q̃ põti
tepantia laudare is ꝯ ponat sumũbo¬
uu ĩuoluptate: Est ei tẽpantia libidi¬
nũ iuimica: libidines aũt ꝯsectatrices
uoluptatis. Atq in his tñ trib genẽibo
quoqio mõ possũt nõ callide diuersant᷑.
peudentia introducũt sciã suppeditatẽ¬

Expanded text:
cis, sed aqua haeret, ut aiunt; nam qui potest cis, sed aqua haeret, ut aiunt; nam qui potest temperantiam laudare is, qui ponat summum bonum in voluptate? est enim temperantia libidinum inimica, libidines autem consectatrices voluptatis. Atque in his tamen tribus generibus, quoquo modo possunt, non incallide tergiversantur; prudentiam introducunt sci
Abbreviated transcription (Latin):
lxẽstate tuei̾ ac retine̾ sentẽcia ẽ d̾cer¬
tandu ẽ. Na si nõ mõ utilitas s u¬
ta oĩs beata corporis ĩ firma ꝯstitutõe
eiusq ꝯstitutoĩs spe explorata ut a me¬
todoro ẽ scriptu ꝯtinetur certe hec utili¬
tas ⁊ ꝯde sũma sic eĩ censẽt cũ hoestate
pugnabit. Na ubi p̾mu prudẽtie lo¬
cus dabit᷑. an ut ꝯ quirat undiq suam¬
tates: q̃ mis uirtutis famulatus ẜ ui¬
entis uoluptati. Qd̾ aũt minuis prudẽ¬
cie. an lege inceligit uoluptates. Fac
pius: Ia ꝗ dolore sumũ malũ dicati
apud eu que locu h fortitudo: q̃ est
tis locis dicat epicurꝰ sic̃ ħ dicit satisi
fortit̾ de dolore cam̃e nõ id spectandu
est ad dicat. s qd ꝯsentaneu sit ei dice̾
ꝯ bona uoluptate t̾minanẽit: malado¬
lore. ut si illu audia de ꝯtinẽcia ⁊ tẽp¬
antia: dicit ille ꝗde multa multis lo¬

Expanded text:
honestatem tueri ac retinere sententia est, decerhonestatem tueri ac retinere sententia est, decertandum est. Nam si non modo utilitas, sed vita omnis beata corporis firma constitutione eiusque constitutionis spe explorata, ut a Metrodoro scriptum est, continetur, certe haec utilitas, et quidem summa sic enim censent, cum honestate pugnabit. Nam ubi primum prudentiae locus dabitur? an ut conquirat undique suavitates? Quam miser virtutis famulatus servientis voluptati! Quod autem munus prudentiae? an legere intellegenter voluptates? Fac pius? Iam, qui dolorem summum malum dicat, apud eum quem habet locum fortitudo, quae est ltis locis dicat Epicurus, sicuti dicit, satis rtiter de dolore, tamen non id spectandum est, quid dicat, sed quid consentaneum sit ei dicere, qui bona voluptate terminaverit, mala dolore. Et, si illum audiam, de continentia et temperantia dicit ille quidem multa multis l
Abbreviated transcription (Latin):
Atilius aũt ꝗ grece scͥpsit hustoriã plu¬
res ait suisse ꝗ uicastra reu̾tissẽt eadẽ
fraude. ut iure uir̃ãdo liberarẽt᷑: eos q
a censorib oĩb ignominiis notatos.
sit ia hiꝰ loci finis. ¶ ꝑspicuũ ẽ eĩ ea q̃
tunido aĩo humili demisso fractoq fiãt
quale fuiss reguli factu si aut de capti¬
uis qd̾ sibi opus ẽẽ uideret᷑ nõ qd̾ rei
pu. censuiss aut domi reman̾e uolu¬
Is nõ ẽẽ utilia. qr st̃ flagiciosa feda ⁊
turpia
estat quarta ꝑs: que decore mo¬
deratiõe modestia ꝯtiñetia tẽpan¬
tia ꝯtinet᷑. Potest g̃ qcqͣ utile ẽe
quod sit huic taliu uirtutu choro ꝯt̃¬
riu: atq ab aristuppo cyrenatryiatq
Antrepyi phylophy noĩati ome boñ
ĩuoluptate posuert: uirtutẽq cẽsue¬
rũt ob ea rez eẽ laudanda q efficiẽs
eẽt uoluptatis. qb obsoletis floret
epicurꝰ eiusde fere adiutor autorqi
sentẽcie. cũ his uiris eꝗsq ut dicit᷑ si

Expanded text:
Acilius autem, qui Graece scripsit historiam, plures ait fuisse, qui in castra revertissent eadem fraude, ut iure iurando liberarentur, eosque a censoribus omnibus ignominiis notatos. Sit iam huius loci finis. Perspicuum est enim ea, quae timido animo, humili, demisso fractoque fiant, quale fuisset Reguli factum, si aut de captivis, quod ipsi opus esse videretur, non quod rei publicae, censuisset aut domi remanere voluisset, non esse utilia, quia sint flagitiosa, foeda, turpia. Restat quarta pars, quae decore, moderatione, modestia, continentia, temperantia continetur. Potest igitur quicquam utile esse, quod sit huic talium virtutum choro contrarium? Atqui ab Aristippo Cyrenaici atque Annicerii philosophi nominati omne bonum in voluptate posuerunt virtutemque censuerunt ob eam em esse laudandam, quod efficiens esset voluptatis. Quibus obsoletis floret Epicurus, eiusdem fere adiutor auctorque sententiae. Cum his viris equisque, ut dicitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ex aĩ tui sent̾ẽcia iuiraris sic̃ uͥ¬
bis ꝯcipitur ĩ ore nr̃o id nõ facẽ
pirii ẽ. Scitẽ eĩ eiripides. iuram lin¬
gua mẽte ĩiurata gero. Regulus uero
nõ debuit ꝯditoẽs pactõesq bellicas et
hostilles ꝓturbare ꝑnũo. Cu iusto eĩ et
legiptiõ hoste res gerebat᷑. adu̾sus quẽ⁊
totu ius feciale ⁊ młta st̃ ira coĩa. qd̾
nisi ita eẽt nũqͣ claros uiros senatꝰ uĩ¬
spuius postumus cũ it̾u ꝯsules eent. sꝵ
cũ male pugnatu apud caudiu eẽt le¬
gioĩb nrĩs sb̾uigu missis pacẽ cũ saĩ¬
tib fecerãt dediti stꝰ his. In uissu eĩ ppłi

Expanded text:
X ANIMI TUI SENTENTIA iuraris, sicut verbis concipitur more nostro, id non facere periurium est. Scite enim Euripides: Iurávi lingua, méntem iniuratám gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et legitimo hoste res gerebatur, adversus quem et totum ius fetiale et multa sunt iura communia. Quod ni ita esset, numquam claros Sp. Postumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi
Abbreviated transcription (Latin):
occideãt. torque detcto cognom̃ ĩueĩt.
Cuiꝰ tͥcio ꝯsulatu latini ad ueseri fusi ⁊
fugati. Magnus uir ĩ pͥmis: ⁊ ꝯnup in¬
dulgens ĩpatrẽ ice acerbe seuerꝰ ĩ filiũ.
S ut laudandus regulus ĩ ꝯẜũado in¬
re uirãdo sic decem illi quos post canẽr¬
se pugna iuratos ad senatu misit
peni nisi de redim̃dis captiuis ĩpetͣris¬
sent si nõ redierũt uitupandi. de qli
non omẽs uno moto. na polibius
bonus autor ĩ pͥmis scribit ex decez no¬
billssimis ꝗ tu erãt missi nouẽ ren̾e¬
tisse re asenatu nõ ĩ petrata: unũ ex .x.
ꝗ paulo postq̃ erat egressus e castris
redisset qĩ aliꝗd eẽt oblitus rome ma¬
sisse. reditu e in castra liberatũ se esse
uĩr urãdo ĩ tͥp̃tabatu. nõ recte. Trauꝰ

Expanded text:
occiderat, torque detracto cognomen invenit, cuius tertio consulatu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed, ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos post Cannensem pugnam iuratos ad senatum misit nt potiti Poeni, nisi de redimendis captivis impetravissent, si non redierunt, vituperandi. De quibus non omnes uno modo; nam Polybius, bonus auctor in primis, ex decem nobilissimis, qui tum erant missi, novem revertisse dicit re a senatu non impetrata; unum ex decem, qui paulo post, quam erat egressus e castris, redisset, quasi aliquid esset oblitus, Romae remansisse; reditu enim in castra liberatum se esse iure iurando interpretabatur, non recte; fraus
Abbreviated transcription (Latin):
patre arbitraretur surerit e lectulo. re¬
motis q arbitris ad se adholesce̾te ius¬
sit ueĩre. at ille ut ĩgressus ẽ ꝯfestim
gladiu destrĩxit irauitq se illũ sta¬
ti ĩt̾fecturu ñ ius iuiradũ dediss se pa¬
tre missu ẽẽ factuꝵ. Iurauit hoc t̾rõe
coactus põponiꝰ. re ad ppl detulit. do¬
cuit cur sibi cã desistẽ nece̾ eẽt. Maĩli¬
um missu fecit. tantu illis tpr̃ib iꝰ¬

Expanded text:
patrem arbitraretur, surrexit e lectulo remotisque arbitris ad se adulescentem iussit venire. At ille, ut ingressus est, confestim gladium destrinxit iuravitque se illum statim interfecturum, nisi ius iurandum sibi dedisset se patrem missum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pomponius; rem ad populum detulit, docuit, cur sibi causa desistere necesse esset, Manlium missum fecit. Tantum temporibus i
Abbreviated transcription (Latin):
utile hoẽstu: s qr hoẽstu utile. Qua¬
re ex mltis mirabillib exẽplis hand
facile ꝗs dixeĩt hoc exẽplo/ aut lauda¬
billius aut p̾̃stancius. S ex tota hac
laude reguli unũ illd̾ ẽ ad miratõne
dignum. ꝙ captiuos retinẽdos cẽsuit.
Nam ꝙ rediit nobis nõ mirabille ui¬
detur. Illis ꝗde tpr̃ib alit̾ face̾ nõ po¬
tuit. Itaq ista laus nõ ẽ hoĩs s tẽporũ.
Nullu eĩ uincdm ad strigẽdu fidẽ iu¬
re iurãdo maioẽs arctius ẽẽ uoluer̃t.
Id indicãt leges ĩ xii. tabuł. Idicant
soꝵ: ꝗ nulla d̾ re diligẽtiꝰ qͣ d̾ iure ii¬
rando iudicãt . Maĩlio auli: cũ ditat᷑o
fuiss. M. põponiꝰ trͣ pledie ĩ dix̃. ꝙ is pa¬
relegass. ⁊ ruri hĩtare iussiss. Qd̾cu
audiuiss adolescẽs filii negotiũ exibe

Expanded text:
utile, honestum, sed, quia honestum, utile. Quautile, honestum, sed, quia honestum, utile. Quare ex multis mirabilibus exemplis haud facile quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praestantius. Sed ex tota hac laude Reguli unum illud est admiratione dignum, quod captivos retinendos censuit. Nam quod rediit, nobis nunc mirabile videtur, illis quidem temporibus aliter facere non potuit; itaque ista laus non est hominis, sed temporum. Nullum enim vinculum ad astringendam fidem iure iurando maiores artius esse voluerunt. Id indicant leges in duodecim tabulis, indicant sorum, qui nulla de re diligentius quam de iure iurando iudicabant. L. Manlio A. f., cum dictator fuisset, M. Pomponius tr. pl. diem dixit, quod is parelegasset et ruri habitare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, negotium exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
senatꝰꝰ. ferebãt: qua accepta ẽ hostibus
deditꝰ. Hoe̾stius hic q qntꝰ põpeiꝰ qͦ cu
ĩeade cã eẽt dep̃cante accepta lex nõ est.
Hea que uidebat᷑ utilitas plus ualuit
qͣ hoe̾stas. ap̃ suꝑicẽs utilitatis spẽs fal¬
sa ab hõestatis aut̃ate suꝑata ẽ. at nõ
debuit ratu ẽẽ quod actu erat ꝑ uim.¬
quasi uero forti iuro ius possit adhibei
Cur ꝗͣ ad senatu ꝓficiscebat᷑: cu p̃ẜtim
de captiuis disuasurꝰ eẽt: qd maximũ
ĩ eo est id rep̃henditis. nõ eĩ suo iudir¬
tio stetit s suscep̃ cã ut eẽt iudiciu
senatꝰ. cui ip̃e nͥ autor fuiss captiui ꝓ¬
fecto penis redditi eeñt. Itaq ĩ colu¬
mis ĩ patria regulus restitiss. Quod
qr patrie nõ utile putauit / idtirchoi
sibi hoẽstu ⁊ sentire illa ⁊ pati credi¬
dit. Na quod aiũt qd ualde utile sit
id fieri hoẽstu. ymo uero ẽẽ: nõ fiei̾. ẽ
eĩ nich utile qd̾ idẽ nõ hoẽstu: uͨ quia

Expanded text:
sulto ferebant; qua accepta est hostibus deditus. Honestius hic quam Q. Pompeius, quo, cum in eadem causa esset, deprecante accepta lex non est. Hic ea, quae videbatur utilitas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species falsa ab honestatis auctoritate superata est. At non debuit ratum esse, quod erat actum per vim.—Quasi vero forti viro vis possit adhiberi. Cur igitur ad senatum proficiscebatur, cum praesertim de captivis dissuasurus esset? Quod maximum in eo est, id reprehenditis. Non enim suo iudicio stetit, sed suscepit causam, ut esset iudicium senatus; cui nisi ipse auctor fuisset, captivi profecto Poenis redditi essent; ita incolumis in patria Regulus restitisset. Quod quia patriae non utile putavit, idcirco sibi honestum et sentire illa et pati credidit. Nam quod aiunt, quod valde utile sit, id fieri honestum, immo vero esse, non fieri. Est enim nihil utile, quod idem non honestum, nec, quia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ callidus/ uic̃tus ad hanibale ducẽt᷑.
S illd̾ maximũ. Octo milia hoĩu tene¬
bat hanibal: nõ quos ĩ acie cepiss aut
ꝗ piculo mortis diffugissẽt: s ꝗ relicti
in castris fuissẽt a paulo ⁊ a barsoneꝯ
sulib.eos senatꝰ nõ cẽsuit redim̃ẽtos:
cu id pua peciũa fiei̾ poss : ut eẽt unsi¬

Expanded text:
us vinctus ad Hannibalem duceretur. Sed illud maximum: octo hominum milia tenebat Hannibal, non quos in acie cepisset, aut qui periculo mortis diffugissent, sed qui relicti in castris fuissent a Paulo et a Varrone consulibus. Eos senatus non censuit redimendos, cum id parva pecunia fie
Abbreviated transcription (Latin):
no  dtibabe is m̃ aibrs bellũ ut cũu
miciᷤᷤ gerebat. uͭ uter ess. ño uͭ ut̾e ĩpaẽt. cũ
latuus sabinis sãmtib pocnis pirro
de ĩpio dimicabat᷑. poeni fedifragi. cru¬
deł hanibal. reliq iustioes. ¶Puri qdẽ
de captius redd̾edis illa p̃clara sũa ẽ
Nec mi aurũ posco. nec mi p̃ciũ dederi¬
tis. no cauponãtes bellũ. s belligerateᷤᷤ
fero no auro uita cernamꝰ utziq. uos¬
ne uellit/ an me regnare hera : quid.¬
ue ferat sorc iurtute expiamur. ⁊ ħ si¬
mł accipe dcñ. Quoꝵ ue u̾tuti bellifor¬
tima pepercit. eorũde me lib̾tati pcere
certũ ẽ. dono ducite. doq uollẽtib cum
mag̾s diis. Recał sane ⁊ digͣ eacidaꝵ¬
ducti hostib ꝓmis u̾t ẽ meo ipo fides
ꝯẜũada. Ut prio piũco bello regulꝰ ca¬
ptus a poenis cũ de captuus ꝯmutadis
roniã missus eẽt. uirassq se redituru.
pͥmũ ut uẽit captiuos redẽdos ĩsenatu

Expanded text:
Celtiberis, cum Cimbris bellum ut cum inimicis gerebatur, uter esset, non uter imperaret, cum Latinis, Sabinis, Samnitibus, Poenis, Pyrrho de imperio dimicabatur. Poeni foedifragi, crudelis Hannibal, reliqui iustiores. Pyrrhi quidem de captivis reddendis illa praeclara: Nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis, Nec cauponantes bellum, sed belligerantes Ferro, non auro vitam cernamus utrique. Vosne velit an me regnare era, quidve ferat Fors, Virtute experiamur. Et hoc simul accipe dictum: Quorum virtuti belli fortuna pepercit, Eorundem libertati me parcere certum est. Dono, ducite, doque volentibus cum magnis dis. Regalis sane et digna Aeacidaducti hosti promiserunt, est in eo ipso fides conservanda, ut primo Punico bello Regulus captus a Poenis cum de captivis commutandis Romam missus esset iurassetque se rediturum, primum, ut venit, captivos reddendo
Abbreviated transcription (Latin):
rosq nõ tã naͣ liberales: q quadã glor¬
a ductos. ut bnfici uideantur fac̾e mł¬
ta que ꝓsicisci ab ostẽtatõe magq̃ a no¬
lũtate uidẽt᷑. Tał aũt simulatio uaĩt¬
ti ẽ ꝯiũtior q̃ aut liberalitati aut hoe

Expanded text:
rosque non tam natura liberales quam quadam glorirosque non tam natura liberales quam quadam gloria ductos, ut benefici videantur, facere multa, quae proficisci ab ostentatione magis quam a voluntate videantur. Talis autem sinulatio vanitati est coniunctior quam aut liberalitati
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓdigͥtate cuiq t̾buat᷑ id eĩ ẽ iusticie
⁊ ꝯ gratiftĩcãt᷑ cuipia qd̾ obsit illi cui ꝓ¬
desse uelle uideãtur. nõ bñfici neq libera¬
les. s ꝑniciosi assentatoes indicãdisũt.
Et ꝗ aliis nocẽt ut ĩ allios liberales sint
⁊ glorie ꝗ eripiũt alliis qd̾ aliis largiãtu.
iũq arbitrãtur sebeneticos ĩ suos aĩcos
uisu in si locupletẽt eos qͥcũq ratiae. Id
sit ẽẽ otrauu. Uidendu ẽ iq̃ ut ea libe¬
ralitate utas que ꝓsit amicis. ncccati
nẽi. Quarc .i. sille .G. cesaris peciũar
traslatio a iustis dnũs ad alienos nod̾¬
let liberał uidei̾. Nichil eĩ ẽ liberale qd̾
nõ idẽ uistu.. ¶ Alter locus erat cautois
mũ in eo pecãt. ꝙ ĩnũosi st̃ ĩ pxĩos. qͦs
qui. cas trasferũt ad alienos. Inest an̾t
ĩ tali liberalitate cupiditas pler̃q ra¬
piendi ⁊ anfferẽdi ꝑ ĩuua ut ad larg¬
endu suppetãt copie. ¶Uidẽ etia lic ple¬

Expanded text:
ur; id enim est iustitiae qui gratificantur cuipiam, quod obsit illi, cui prodesse velle videantur, non benefici neque liberales, sed perniciosi assentatores iudicandi sunt, et qui aliis nocent, ut in alios liberales sint,et gloriae, qui eripiunt aliis, quod aliis largiantur, iique arbitrantur se beneficos in suos amicosque ratione. Id sit esse contrarium. Videndum est igitur, ut ea liberalitate utamur, quae prosit amicis, noceat nemini. Quare L. Sullae, C. Caesaris pecuniarum translatio a iustis dominis ad alienos non debet liberalis videri; nihil est enim liberale, quod non idem iustum. Alter locus erat cautioniimum in eo peccant, quod iniuriosi sunt in proximos; quas qui, eas transferunt ad alienos. Inest autem in tali liberalitate cupiditas plerumque rapiendi et auferendi per injuriam, ut ad largiendum suppetant copiae. Videre etiam licet ple
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitur fortasse empia diu̾us tam̃
audezꝰ imitaiͬ stoycos. ꝗstudiose exqui¬
rũt uñ uerba sint ducta. crediꝰq qr
fiat qd̾ dcũ est appłata fide ẽe.
.Ed iniusticie gna duost̃. unũ

Expanded text:
videbitur fortasse cuipiam durius, tamen audeamus imitari Stoicos, qui studiose exquirunt, unde verba sint ducta, credamusque, quia fiat, quod dictum est, appellatam fidem. Sed iniustitiae genera duo sunt, unum
Abbreviated transcription (Latin):
Ic d̾ inferẽda qde ĩ uua satis trinsest.
uerer mitrẽde aũt defensioisi
de ẜendiq offiĩ plures solent
ẽẽ cãe. Na aut numicitias
aut laborẽ aut sũptꝰ suscipe nollũt a
ut ⁊ neglic̃tia. ꝓigrica ĩbertia. ant su¬
is scudus ꝯb dã ccupatõib uesic ĩpedi¬
unt᷑ ut eos quos tutari debẽt deytos
eẽ patiantur. Itaq uidedꝰ ẽ ne nosatis
sit id qd̾ ap̃ platõ ẽ ĩ philosoplos di¬
ea q̃ pleriq nehem̃ter expetat d̾ qbꝰĩ
chilo putẽt.ꝓpea iustos ẽe. Tladu al¬
terũ genꝰ iusticie assequũtur ĩ inferren¬
da ne cui noceãt ĩ iria ĩ alt̾u ĩeron̾t.i
discendi eĩ studio ĩpediti quos tuei de¬
lẽt. deẜũt. Itaq cos ne ad re pu qͥde
accressuros putãt nͥ conctos. Equinsi
aũt erat id uollũtate fieri. Nar ħ ip̃
ita iustũ ẽ qd̾ recte fit. si ẽ uollũtai̾u. st̾
⁊ q aut studio rei ẜumilliais tue̾de aũ
ꝯdio quodã hõiu suũ se negoriũ agere

Expanded text:
c de inferenda quidem iniuria satis dictum est. Praetermittendae autem defensionis serendique officii plures solent esse causae; nam aut inimicitias aut laborem aut sumptus suscipere nolunt aut etiam neglegentia, pigritia, inertia aut suis studiis quibusdam occupationibusve sic impediuntur, ut eos, quos tutari debeant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod apud Platonem est in philosophos diea, quae plerique vehihilo putent, propterea iustos esse. Nam alterum iustitiae genus assequuntur, ut inferenda ne cui noceant iniuria, in alterum incidunt; discendi enim studio impediti, quos tueri debent, deserunt. Itaque eos ne ad rem publicam quidem accessuros putat nisi coactos. Aequius autem erat id voluntate fieri; namhoc ipsum ita iustum est, quod recte fit, si est voluntarium. Sunt etiam, qui aut studio rei familiaris tuendae aut odio quodam hominum suum se negotium agere
Abbreviated transcription (Latin):
o his ꝗbus infertur si possũt nõ ꝓ¬
pulsant ĩuiria. lla ꝗ ĩ iuste ĩpetu ĩ
ꝙͣpia fac̃ aut ira aut aliqͣ ꝑturbatõe
incitatꝰ. is qiͣ manꝰ ĩferre uidet᷑ socio.i
Qui aut nõ deffẽdit nec obsistit ĩiu
amicos aut pat̾a deẜat. ¶ atq ille q
de ĩuu̾e q̃ nocẽdi cã d̾ industria ĩfer¬
rũtui sepe ametu ꝓficiscũt᷑. cũ is qi
noce̾ alt̾i cogitat. timet ne ñ idfecẽit.
ip̃e aliquo affĩciat᷑ ĩ comodo. ¶Mari¬
mã aũt ꝑte ad ĩuu̾a facienda aggͣ¬
diũt᷑ nõ nulli. ut adipiscãtur ea quẽ

Expanded text:
ibus infertur, si possunt, non propulsant iniuriam. Nam qui iniuste impetum in quempiam facit aut ira aut aliqua perturbatione incitatus, is quasi manus afferre videtur socio; qui autem non defendit nec obsistit, si pamicos aut patriam deserat. Atque illae qe, quae nocendi causa de industria inferuntur, saepe a metu proficiscuntur, cum is, qui nocere alteri cogitat, timet ne, nisi id fecerit, ipse aliquo afficiatur incommodo. Maximam autem partem ad iniuriam faciendam aggrediuntur, ut adipiscantur ea, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tuor ꝑtiu oritur exaliq̃. aut
seĩ ĩpspicientia ueri solertiaq
uersatu. aut in hõiu secietate tueda
tribuendoq suũ uuiciuq ⁊ reꝵ ꝯͣtrae¬
tax fide. ant in. aĩ excelsi atq ĩiucti
magnitudie ac robore. aut in os̃u q̃fi
unt. que q dicũt᷑ ordie ⁊ mo. ⁊ quo
e modestia ⁊ tẽpantia. Que quatuor

Expanded text:
tuor partium oritur ex aliqua: aut enim in perspicientia veri sollertiaque versatur aut in hominum societate tuenda tribuendoque suum cuique et rerum contractarum fide aut in animi excelsi atque invicti magnitudine ac robore aut in omnium, quae fiunt quaeque dicuntur, ordine et modo, in quo inest modestia et temperantia. Quae quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
Et eͥ his quos ui deuiceuis ꝯsulẽdu est
tũ hi ꝗ armis poĩtis ad iꝑatoꝵ fidem
ꝯfugient qͣius murũ aries pcusserit
recipiẽdi st̃. In quo tantoꝑe ap̃ nostros
usticia culta ẽ. ut hi ꝯciuitates autna.¬
nõrᷤ deuictas bello ĩfide recepissẽt earũ
patroĩ eẽnt ingix maioꝵ. Ac belli ꝗdẽ eq¬
tas scĩssiẽ pheciali ppłi .rͨ. iurx p̾scͥpta ẽ¬

Expanded text:
uos vi deviceris, consulendum est, tum ii, qui armis positis ad imperatorum fidem confugient, quamvis murum aries percusserit, recipiendi. In quo tantopere apud nostros iustitia culta est, ut ii, qui civitates aut nationes devictas bello in fidem recepissent, earum patroni essent more maiorum. Ac belli quidem aequitas sanctissime fetiali populi
Abbreviated transcription (Latin):
laudabit᷑. ut ĩ astrolocia. G. sulpiciu
audiuiꝰ. in geometua sextũ p̾opeyu.
ipĩ cogiuizꝰ młtos ĩ dialetica plures in
iure cuuli. Que om̃s artes ĩ ueri ĩue¬
stigatõe u̾sant᷑. Cuiꝰ studio areb geredis
abduci ot̃ offõ ẽ. Untutis eĩ laus oĩs
ĩ actõe ꝯsistit. a qua tũ fit ĩt̾mssio se¬
pe. młtiq dant᷑ ad studia iedditꝰ. Bam̃
agitatõ m̃tis q̃ nũqͣ acꝗeseit põt noᷤᷤ
ꝯsciliis capiendis d̾ reb hoestis ⁊ ꝑtiñ¬
tib ad bñ beateq uiuẽdu. aut ĩ studi
Etrib aũt reliꝗs latissiẽ pat
ea ratio qua socieras hõĩu ĩter

Expanded text:
in astrologia C. Sulpicium audivimus, in geometria Sex. Pompeium ipsi cognovimus, multos in dialecticis, plures in iure civili, quae omnes artes in veri investigatione versantur; cuius studio a rebus gerendis abduci contra officium est. Virtutis enim laus omnis in actione consistit; a qua tamen fit intermissio saepe multique dantur ad studia reditus; tum agitatio mentis, quae numquam acquiescit, potest nos consiliis capiendis de rebus honestis et pertinentibus ad bene beateque vivendum aut in studiiDe tribus autem reliquis latissime patet ea ratio, qua societas hominum inter
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt ad ueitate ⁊ ad fide ea iigrare
ĩt̾du ⁊ nõ s. uare sit ustũ. R efferri
eĩ decet ad ea q̃ posui ĩ pncipio fũdam̃¬
ta iusticie. pͥmũ ut necui noceatiu
dmm̃ ut cõi utillitati ẜmatur. Eaq ⁊¬

Expanded text:
nent ad veritatem et ad fidem, ea migrare interdum et non servare fit iustum. Referri enim decet ad ea, quae posui principio, fundamenta iustitiae, primum ut ne cui noceatur, deinde ut communi utilitati serviatur. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
peris. Est eĩ ulciscẽdi ⁊ pũendi modꝰ. atq
haud scio an satis sit eũ ꝯ lacẽsieit ĩuũe
sue peĩt̾e. ut ⁊ ip̃e ne qd tale post hac fa
ciat ⁊ cet̾i sĩt ad ĩmua tardiores. ¶atq
nõ licet supice. Quare susçipiẽda ꝗde
bella st̃ ob ea cã ut siñ ĩuu̾a ĩ pace in¬
stͥ q̃ nõ crudelles i bello nõ ⁊̃ manes fue¬
rũt. ut maioe̾s nr̃i tusculanos equos
uolicos sabinos hernicos ĩciuitate etiã
accepũt. at cartagunẽ ⁊ num̃acia fun¬
ditꝰ sb̾stuler̃t.nollẽ corintħu. Set cre

Expanded text:
peris. Est enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri sint ad iniuriam tardiores. Atque non licet superiore. Quare suscipienda quidem bella sunt ob eam causam, ut sine iniuria in pace viii, qui non crudeles in bello, non immanes fuerunt, ut maiores nostri Tusculanos, Aequos, Volscos, Sabinos, Hernicos in civitatem etiam acceperunt, at Carthaginem et Numantiam funditus sustulerunt; nollem Corinthum, sed cre
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iurtutis maxiiꝰ. ex qͣ uiri boĩ noĩan¬
tur.⁊ huic ꝯiũcta benificẽcia. quã ea¬
de uł beiugtatẽ ł liberalitate appel¬
lari licet. ¶ ĩustiçie pͥmũ munꝰ est.
suis. Sũt aũt pͥuata nulla na. s aũ
uetei̾ occupatõe ut q qͦndã ĩ uacua ue¬
nerũt. aut uictoi̾a ut ꝗ bello potiti st̃.
aut lege pactõe ꝯditõe sorte. Ex quo
fit ut ager arpinas arpuiatũ dicat᷑.
qd̾ cuiq obtigit id ꝗsq tencat. Eo pl
si ꝗs sibi appeter molabit ius hũarie
sccietatis. S qm̃ ut p̃clare scriptũ ẽ
q ut placet stoycis. que uiteris gri

Expanded text:
x qua viri boni nominantur, et huic coniuncta beneficentia, quam eandem vel benignitatem vel liberalitatem appellari licet. Sed iustitiae primum munus est, suis. Sunt autem privata nulla natura, sed aut vetere occupatione, ut qui quondam in vacua venerunt, aut victoria, ut qui bello potiti sunt, aut lege, pactione, condicione, sorte; ex quo fit, ut ager Arpinas Arpinatium dicaturquod cuique obtigit, id quisque teneat; e quo si quis sibi appetet, violabit ius humanae societatis. Sed quoniam, ut praeclare scriptum est que, ut
Abbreviated transcription (Latin):
patoresq cesserũt. quẽ.c. lelius is ꝯsa¬
piens usurpat᷑ p̾tor fregit ⁊ cominuit.
ferocitateq eiꝰ ita rep̃ssit ut facile bellũ
reliꝗs traderet. Cũ qͥ tanta uis iustitie
sit ut ea ⁊̃ latronu opes sirmet/ atqr
augeat. quãta eiꝰ iu int̾ leges ⁊ iudi
cia ⁊ ĩ ꝯstituta re.p. fore putamus:
reges ꝯstituti. nã cu p̃meretur ĩ otio
multitudo ab his q maiores opes hebãt
ad unu aliquẽ ꝯfugiebant uirtute pre¬
stante ꝗ cu phiberet in iuria tenino¬
ris eꝯtate ꝯstituẽda sũmos cũ ĩfimis
pari iure retinebat. Eadeq ostiruen¬
daꝵ legu fuit c̾a q regu. Ius eĩ sẽpẽ
it si abuno iusto ⁊ bono iuiro ꝯseq̃bã¬
tur erãt eo ꝯtenti: cu id minus ꝯtin¬
una atq eade uoce loqueret᷑. Ergo hoc
q̃ pspicuu ẽ eos adĩpandũ deligisoli¬
tos/ quoꝵ de iusticia magͣ eẽt opimio mł¬
ticudinis. adiũcto nõ ut iide̾ q̃ prudẽtes

Expanded text:
atoresque cesserunt; quem C. Laelius, is qui Sapiens usurpatur, praetor fregit et comminuit ferocitatemque eius ita repressit, ut facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut ea etiam latronum opes firmet atque augeat, quantam eius vim inter lecia, et instituta Reip. fore putamus? 3. Reges constituti. Nam cum premeretur initio multitudo ab iis, qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant, virtute praestantem; qui, cum prohiberet iniuria tenuiores, aequitate constituenda, summos cum infimis pari iure retinebat. Eademque constituendarum legum fuit causa, quae regum. Ius enim semper Id si ab uno iusto et bono viro consequebantur, erant eo contenti; cum id minus continuna atque eadem voce loquerentur. Ergo hoc quidem perspicuum est, eos ad imperandum deligi solitos, quorum de iustitia magna esset opinio multitudinis. Adiuncto vero, ut idem etiam prudentes
Abbreviated transcription (Latin):
meta desiderat. ĩ primis ut hãt
quib cũ possit familiares ꝯferre ẜmo¬
nes: qd̾ ẽ difficile̾. nͥ specĩe p̃ te umi boĩ
feras. ergo ⁊ solitaĩo hoĩ atq ĩ agro n¬
ta agenti opinio iusticie nẽcia ẽ. eoq¬
Ilullis presidus scepti młtis afficient̃
plicantu insticia ad re gerẽda necĩa
est: cuiꝰ tanta uis ẽ ut nẽ illi qde quii
maleficio ⁊ scelẽ pascunt᷑ possunt sine ul¬
la ꝑticła iusticie uiue̾. Na ꝗ coꝵ cuipia
ꝗ una latrocinatur suratur aliqd auc
erripit / is sibi ne inlatroino qde reli¬
qd locu. Ille aũt ꝗ archipirata dr᷑ misi
equabilit᷑ p̃dã disꝑtiat aut ĩt̾sicien aso¬
ciis aut resiq̃tur. Quĩ ⁊ leges latroũ
ẽẽ dicũtur qb pareãt quas obẜuet. Ita¬

Expanded text:
minum desiderat, in primisque ut habeat, quibuscum possit familiares conferre sermones; quod est difficile, nisi speciem prae te boni viri feras. Ergo etiam solitario homini atque in agro vitam agenti opinio iustitiae necessaria est, eoqnullis praesidiis saepti multis afficientur plicantur, iustitia ad rem gerendam necessaria est, cuius tanta vis est, ut ne illi quidem, qui maleficio et scelere pascuntur, possint sine ulla particula iustitiae vivere. Nam qui eorum cuipiam, qui una latrocinantur, furatur aliquid aut eripit, is sibi ne in latrocinio quidem relinquit locum, ille autem, qui archipirata dicitur, nisi aequabiliter praedam dispertiat, aut interficiatur a sociis aut relinquatur; quin etiam leges latronum esse dicuntur, quibus pareant, quas observent. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma etas ꝑꝑ huũlitate ⁊ obscũtatẽ in
hoĩu ignoratiõe uersatur hi sułac iu¬
uenes eẽ cepunt mag̾ spectare/ ⁊ ad ea
rectis studiis debẽt ꝯtendere. qd̾ eo firmmi¬
ore aĩo facient. qr nõ m̃o nõ ĩuidet᷑ illi
etati uer ⁊̃ fauctur.¬
oad gła si qua exbellicis reb ꝯꝑ¬
ari põt. in qua multi apud ma¬
iores nr̃os extiterũt. Seꝑ eĩ fere bella
gerebantu. tua aũt etas uicidit ĩ idi
bellu cuiꝰ alt̾a ꝑs sceleris mimiu hũit.
alt̾a felicitatis paꝵ. Quo tñ ĩ bello cũ te
põpeiꝰ ale alt̾i p̾feciss magnã laudẽ eta
sũmo uiro ⁊ ab ex̾citũ ꝯsequebare/ eqtã¬
do iaculando oĩa militai̾ labore tolerã¬
de. ⁊ ea ꝗde tua laus paĩter cu re.p. ceçi¬
dit. michi aũt hec or̃o suscepta nõ de te ẽ

Expanded text:
ma propter humilitatem et obscuritatem in hominum ignorantia versatur, hi simul ac juvenes esse coeperint, magna spectare, et ad ea rectis studiis debent contendere: quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetur illi aetati, verum am, si qua ex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maiores nostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatPompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo viro et ab exercitu consequebare equitando, iaculando, omni militari labore tolerando. Atque ea quidem tua laus pariter cum re publica cecidit. Mihi autem haec oratio suscepta non de te e
Abbreviated transcription (Latin):
modu adolescens nõ aliũde mutuat
ẽ. s sibi ipi peꝑit maxima laude ex
illa acusatr̃e nobilli ⁊ gloriosa. ex qͣ
etate ꝗ exercentur laude effici solent
ut de demostene accepizꝰ. Ea etate .l. craᷤ¬
sus hostendit id se ĩforo optĩe iã facẽ qd̾
⁊̃ tũ poterat domi cu laude meditai᷑.
ed cu dupͭ

Expanded text:
de mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam facere, quod etiam tum poterat domi cum laude meditari. Sed cum dup
Abbreviated transcription (Latin):
tuos sũptus suppeditẽt/ nec so
da ⁊ collocãda ratõe ẽ. Quãqͣ p̃clare
mulaticẽ ⁊ ĩani ostẽtatõe ⁊ ficto non
ꝯseq posse rentur uehem̃ter errant i
Uera eĩ gloria radices agit / atq ⁊̃ ꝓpa¬
gatur. Eicta oĩa celerirer tãq̃ flosculi
decidũt. nec sumulatu põt eẽ ꝯcquã¬
una. Biberius eĩ gracus .p. filius tãdiu
laudabitur du memoria reꝵ romana¬
ru manebit. at eiꝰ filii nec uiui ꝓbant̃

Expanded text:
tuos sumptus suppeditet, nec soluda et collocanda ratione est, quamquam praeclare mulatione, et inani ostentatione, ficto non consequi posse rentur, vehementer errant. Vera gloria radices agit, atque etiam propagatur: ficta omnia celeritet, tamquam flosculi decidunt; nec simulatum potest quuna. T. enim Gracchus, P. filius, tam diu laudabitur, dum memoria reruna Romanarum manebit: at eius filii nec vivi probantura
Abbreviated transcription (Latin):
rei .p. ꝑtine̾t. ita ut ociu suu ad nr̃m
negociu ꝯtulisse uideãt᷑. Ita illi ip̃i doc¬
trine studus ⁊ sapĩe dediti ad hoũi u
qui copiose m̃o prud̾et̾ meliꝰ ẽ qͣ uł
acutissime sine eloquetia cogitare. or
coritatio ĩ se ip̃a uertitur. eloquẽtia ꝯ¬

Expanded text:
tineret, ut otium suum ad nostrum negotium contulisse videantur. Ita illi ipsi doctrinae studiis et sapientiae dediti ad hominum uqui copiose, modo prudenter, melius est quam vel acutissime sine eloquentia cogitare, quod cogitatio in se ipsa vertitur, eloquentia c
Abbreviated transcription (Latin):
terp̃tam᷑ modestia: quo ĩuer¬
bo modus mest. s illa ẽ eutaxia ĩqua
intelligitur ordinis ꝯẜuatio. Itaq ut
eãder nos modestia appelezꝰ sic diffi¬
nit̾ a stoycis
pcolecãdaꝵ. ita udet᷑ eade ius
ordinis ⁊ colocatoĩs fore. Na ⁊ ordiẽ
comodis locis. Locu aũt actõis opõtu¬
nitate tpr̃is ẽẽ dicũt. Tp̃s aũt acroĩs
oportunu grece encaeria/ latine appe¬
latu ocasio. sic fit ut in odestia hec quã
ita ĩt̾p̾ta᷑ ut dixi scĩa sit oportiũtatis
idoneoꝵ ad agendu tprũ. S põt q̃ eẽ
eade prudecie diffunitio de qua pͥnci¬
pio dixiꝰ. Hoc aũt loco de moderatõe et

Expanded text:
am, quo in veram, quo in verbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conservatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definitur a Stoicis, collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis et collocationis fore; nam et ordinem locis; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicunt; tempus autem actionis opportunum Graece eukairi/a Latine appellatur occasio. Sic fit, ut modestia haec, quam ita interpretamur, ut dixi, scientia sit opportunitatis idoneorum ad agendum temporum. Sed potest eadem esse prudentiae definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et
Abbreviated transcription (Latin):
largitatis: aliter ampla domꝰ dedecoiͣ
sepe dño fit. si est ĩ ea solitudo: ⁊ maxĩe
gñe młtu mali ⁊̃ ĩ ex̃eplo est. Scui¬
diose eĩ pleriq p̾ẜtir ĩ hãc ꝑte facra
bendus modꝰ: ad medictritatẽq ieuo¬
candus . eadeq mediocritas ad dem̃
usu cultũq uite trasferẽda est. s hec
hactenus.
n oĩ aũt actõe suscipienda tria st̾
tenẽda. primũ ut apetitus roĩ pa¬
cõmodatiꝰ. dem̃ ut aĩauertat quãta
illa res sit. quã effice̾ uelli. ut ne uema¬
ior ne ue minor cura ⁊ oꝑa suscipiat᷑ q̃
cã postulet. Terciu eĩ est ut caueaꝰ adm
ut ea que ꝑtinẽt ad liberale spẽ ⁊dig̾¬
tate moderata sĩt. Modus aũt ẽ opti¬
mus decus ip̃ tene: de quo añ dixiniꝰ.
nec ꝓgredi longiꝰ. Hoꝵ tñ triu p̃stãti¬
sumu est appetitu optẽpare rõi. de¬
inceps de ordine rey ⁊ de oportiũta¬
ce tempoꝵ dice̾du est.
ac aut scĩa ꝯtinet᷑ ea quã greci

Expanded text:
laxitatis; aliter ampla domus dedecori saepe domino fit, si est in ea solitudo, et maximegenere multum mali etiam in exemplo est. Studiose enim plerique praesertim in hanc partem facta bendus modus ad mediocritatemque revocandus. Eademque mediocritas ad omnem usum cultumque vitae transferenda est. Sed haec hactenus. In omni autem actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetitus rationi pacommodatius, deinde ut animadvertatur, quanta illa res sit, quam efficere velimus, ut neve maior neve minor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Tertium est, ut caveamus, ut ea, quae pertinent ad liberalem speciem et dignitatem, moderata sint. Modus autem est optimus decus ipsum tenere, de quo ante diximus, nec progredi longius. Horum tamen trium praestantissimum est appetitum optemperare rationi. Deinceps de ordine rerum et de opportunitate temporum dicendum est. Haec autem scientia continentur ea, quam Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. in ꝗͣ ꝯtinetur deor ⁊ hoĩu coĩtas:
⁊ societas ĩter ipõs. ea si maxĩa ẽ ut est
manca quomͦ atq inchoata fit si nul¬
la actio rer ꝯsequat᷑. Ea aũt actõ ĩ ho¬
minu comodis tuendis maxĩe c̾int᷑.¬
go hec illi cogͥtioĩ añponeda ẽ. Atq id
optiꝰ qsq re ip̃a oũdit ⁊ ĩdicat. Qui ᷤᷤ¬
ẽ eĩ tam cupidus ĩ pspiciẽda corno¬
scẽda q ier nã ut si ei tractãti ꝯtem¬
plãtiq res cogͥtioẽ digͥssimas subito
sit allatum piculũ discrimẽq patrie
cui subueĩre opitulaĩq possit nõ illa
oĩ reliquat atq abitiat. ⁊ si dimune¬
rare sestellas aut metiri mu̾di ma¬
gnitudiẽ posse arbitret᷑. Atq hoc idẽ
in parẽtis ĩ amici ie aut picłs fecerit.
Quib reb ĩ telliã studiis officiis qri
scĩẽ p̃ponẽda eẽ officia iusticie. q̃ ꝑtiuẽt
antiqus. atq illi quor studia iutaq

Expanded text:
ia, in qua continetur deorum et hominum communitas et societas inter ipsos; ea si maxima est, ut est manca quodam modo atque inchoata sit, si nulla actio rerum consequatur. Ea autem actio in hominum commodis tuendis maxime cerngo haec cognition anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi magnitudinem posse arbitretur? atque hoc idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officiisque scientiae praeponenda esse officia iustitiae, quae pertinent antiquius. Atque illi, quorum studia vitaque
Abbreviated transcription (Latin):
lxc genus offõꝵ excelle̾ qd̾ teneatur
hoĩu societate. ⁊ eĩ cognitoẽ prudẽtiã¬
q scqͣ ꝯsciderata actio. Ita fit ut agẽ ꝯ¬
sciderate pliũs sit qͣ cogitare prudẽtẽ.
Atq hec qdẽ hactenꝰ¬
⁊ atefactus ẽ eĩ locus ip̃e
Sut nõ difficił sit in exꝗrẽdoi
prima diis ĩmortalib.ẜa patrie. ter¬
çia parentib. deinceps gradatiz reli¬
quis debeantu. quib ex̃ reb breuit᷑
disputatis ĩtelligi põt nõ solũ id hoiẽs
solere dubitare hoẽstu ne antuipesit.

Expanded text:
id genus officiorum excellere, quod teneatur hominum societate. Etenim cognitionem prudentiamque sequetur considerata actio; ita fit, ut agere considerate pluris sit quam cogitare prudenter. Atque haec quidem hactenus. Patefactus enim locus est ipse, ut non difficile sit in exquirendo prima dis immortalibus, secunda patriae, tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare, honestumne an turpe sit