comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ .a. Abhostib captus acpt̾¬
liminio reuersus actione inrem
directa: uł qualibet alia dominiũ
uendicando temporis aduersarii
possessionem frustã times: cum ad¬
uersus eos qui restintionis auxili¬
o. qua cumꝙ ratione iuuantiuꝰ hu¬
ius modifactũ non opituletur.
possidentes adũsus p̃sentes an¬
norum decem: ab sentes aũt: ui¬
giti muniuntur quod tempuꝰ
siex alieuius ꝑsona depetitorum
parte restitutionis p̃tendatur au¬
xilium: de dueto eo quosi quid fue¬
rit gestum succurri solet. residu¬
um cõputari rationis est
militib quiexpe ditionib occupa¬
tisunt. ea tĩtum modotemporaꝙ̃
in eadem ex peditione ꝑcurrunt.
in exceptionib declinandis opi¬
tulari illis temporib ꝑ que eitra
expeditiorum necessitatem in au¬
ĩs locis uł insuis edib degunt. mni

Expanded text:
Doleo. Ab hostibus captus ac postliminio reversus actione in rem directa vel qualibet alia dominium vindicando temporis adversarii possessionem frustra times, cum adversus eos, qui restitutionis auxilio quacumque ratione iuvantur, huiusmodi factum non opituletur. Vpossidentes adversus praesentem annorum decem, absentem autem viginti muniuntur. quod tempus, si ex alicuius persona de petitorum parte restitutionis praetendatur auxilium, deducto eo, quo, si quid fuerit gestum, succurri solet, residuum computari rationis est. militibus, qui expeditionibus occupati sunt, ea tantummodo tempora, quae in eadem expeditione percurrunt, in exceptionibus declinandis opitulari: illis temporibus, per quae citra expeditionum necessitatem in aliis locis vel in suis aedibus degunt,
Abbreviated transcription (Latin):
e i possessio incon cus¬
safine cõtrauersia ꝑseuerauĩt: fir¬
mitatem suã teneat obiecta pre¬
scriptio qua contra absentes: uł
reipublice causa uł maxime for¬
tinto casunequaquam ualere decer¬
nimus:¬

Expanded text:
i possessio inconcussa sine controversia perseveraverit, firmitatem suam teneat obiecta praescriptio: quam contra absentes vel rei publicae causa vel maxime fortuito casu nequaquam valere decernimus
Abbreviated transcription (Latin):
dẽa. Hereditatẽ qui tempe¬
tentib longitemporis p̃scripti¬
o nocere ñ potest Uerum his qui
nec ꝓ herede. nec ꝓ pose̾sõe. s ꝓ ẽ¬
ptoe. ł donato.seu aliontulo.res q̃
hereditarie sunt uł fuerunt pos¬
sident: cũ ab his successio uendi¬
cari ñ pofsit. ni̾hil hec uiris di fini
habitum.s ab hostib uul neratum.
simptib cuis. sicut ad seueras. libe¬
rum existimans curasti longi tẽ¬
poris p̃scriptione. quominus õnͦ
euis offerens errogata recte uen¬
dicet. defendi non potesx
orb nõ obitiat longi tempoĩs p̃scͥptio:
aduersus petitionis siꝙͥ conpetis¬
se uiste proburi possunt. p̃scriptio¬
nem non parit:¬
m̃p .a. Cum ꝑ ab sentiam tuam:
eos dequib quereris in res uiris tui
ituisse ad seueres: teq obmedendi
curam: acomitatu nr̃odiscedere ñ
posse pala sit. p̃fectus p̃torio nr̃: ac¬
cersitis his quos causa contingit.
int̃ uos cognoscet nõ necessario
aũt petis ex longi temporis diut᷑¬

Expanded text:
e. Hereditatem quidem petentibus longi temporis praescriptio nocere non potest. verum his, qui nec pro herede nec pro possessore, sed pro emptore vel donato seu alio titulo res quae hereditariae sunt vel fuerunt possident, cum ab his successio vindicari non possit, nihil haec iuris definithabitum, sed ab hostibus vulneratum sumptibus tuis, sicut adseveras, liberum existimans curasti longi temporis praescriptione, quominus dominus eius offerens erogata recte vindicet, defendi non potes. IBVS NON OBICIATVR LONGI TEMPORIS PRAESCRIPTIO. adversus petitiones, si quae competisse iuste probari possunt, praescriptionem non parit. Cum per absentiam tuam eos, de quibus quereris, in res iuris tui inruisse adseveres teque ob medendi curam comitatu nostro discedere non posse palam sit, praefectus praetorio nostro accitis his quos causa contingit inter vos cognoscet. Non necessario autem petis ex longi temporis diutu
Abbreviated transcription (Latin):
incorpor ale est: et ubicũꝙ res
posite sunt et dominiũ eaꝵ et
uinculum ad dñm ułcre dito¬
rem possit reuͣti ⁊ Ideo eñĩ nr̃i ma¬
iores subtilissimo animo: et diui¬
no quotũmodotu ad actiones ⁊
eaꝵ iuraꝑuenerũt. ut incor pora¬
les con stitute possint ubicumꝙ¬
iuis suũ et effeec tũ corpora lẽ extẽ¬
dere. sit gitur scd̃m hanc difini
tionẽ causa ꝑfectissime conposi¬
ta. et nemo post hac dubitet. ne¬
que ĩt̃p̃sentes: neque int̃ ab¬
sentes: quid statuendum sit. ut
bono initio. possessione tenentiᷤ:
et utriusq partis domicilio requi¬
suosit ex pedita questio ꝓro rebus
ubi cũ ꝙ positis: nulla scientia uł
ignorantia ex pectanda: nealtea du¬
bitationis mex tricabilis oriatur
occasio eod̾ obẜuando. et sires ñ
solisint. s in cor porales que inure
consistunt. ł utiusus fructus: et
cetere ẜ uitute:. In quibus causis cessat
longi tẽporis prescͥptio

Expanded text:
incorporale est et, ubicumque res incorporale est et, ubicumque res positae sunt, et dominium earum et vinculum ad dominum vel creditorem possit reverti? ideo enim nostri maiores subtilissimo animo et divino quodam motu ad actiones et earum iura pervenerunt, ut incorporales constitutae possint ubicumsuum et effectum corporalem extendere. 3b . Sit igitur secundum hantionem causa perfectissime composita et nemo posthac dubitet, neque inter praesentes neque inter absentes quid statuendum sit, ut bono initio et possessione tenentis et utriusque partis domicilio requisito sit expedita quaestio pro rebus ubicumque positis, nulla scientia vel ignorantia expectanda, ne altera dubitationis inextricabilis oriatur occasio. Eodem observando et si res non soli sint, sed incorporales, quae in iure consistunt, veluti usus fructus et ORESTIS VV.CC. . In quibus causis cessat longi temporis praescripti
Abbreviated transcription (Latin):
domiciliũ ut tam isqui domini
ł ipothece questionẽ induc̃: ꝗ
is quires possidet. domiciliũ inumno
habeat loco: idẽ inuna prouincia:
hoc et eñi nobis magis eligendũ
uidetur: ut non inciuitate conclu¬
datur domiciliũ.s. magid ꝓuĩcia:
et suit ꝙ domiciliũ in eahabet ꝓ¬
uincia. causam int p̃sentes ẽẽ uid̃¬
ex cludi dere bus aũt deꝗb dubi¬
tatio ẽ: nulla erit differentia siue
inea prouincia. sint. siue ĩ
uicina. uel trans mare posite. uł
longospacio seꝑate. ssin aũt non
ĩ eadem prouincia ut̃q domiciliũ
rabet. s alt̾in alia alius ina¬
ltera: tũc. ut inter absentes causã
disceptari: et locum ẽẽ uiginti ã¬
noꝵ ex ceptioni nichil eñi prohi¬
siue malia. suꝑ his contiou̾siã ini¬
udicio prouinciali moueri et in¬
ulto magis: in hac florentis si¬
ma ciuitate quid enĩ ꝓde est
inp̃a prouincia ẽẽ possessionẽ:
an inalia: cũ uis uendicationiᷤᷤ

Expanded text:
domicilium, ut tam is qui dominii domicilium, ut tam is qui dominii vel hypothecae quaestionem inducit quam is qui res possidet domicilium in uno habeant loco, id est in una provincia. hoc etenim nobis magis eligendum videtur, ut non civitate concludatur domicilium, sed magis provincia, et si uterque domicilium in eadem habet provincia, causam inter praesentes esse videexcludi. De rebus autem, de quibus dubitatio est, nulla erit differentia, sive in eadem provincia sint sive in vicina vel trans mare positae et longo spatio separatae. Sin autem non in eadem provincia uterque domicilium habeat, sed alter in alia, alius in altera, tunc ut inter absentes causam disceptari et locum esse viginti annorum exceptioni. nihil enim prohisive in alia, super his controversiam in iudicio provinciali moveri et multo magis in hac florentissima civitate 3a . Quid enim prodest in ipsa provincia esse possessionem an in alia, cum ius vindicationis
Abbreviated transcription (Latin):
st ac multominus is qui ad seue¬
ranone falsa uelud ẽp tor: eum si¬
ne obligatione pignoris mutuã
pecuniam dedissi. fundum inrũ¬
pens alienum retinendi uistam
habet causam
sessionis duplicẽ ẽe rationem.
aliã. que iure consistit: aliã que cor¬
pore utramq aũt itademum ẽẽlegi¬
timã cũ õium aduẽsarioꝵ silentio
ac tacrturnitate firmetur. int̾ pel¬
latione uõ et cõtrouersia ꝓgressa:
non posse eum intellegi possesso¬
rem quiliez eorpore teneat tam̃
ex inter posita cõtestatione. et cau¬
sa iniudicio deducta: suꝑiure pos¬
sessionis uacillet acdubitet.

Expanded text:
st: ac multo minus is, qui adsevest: ac multo minus is, qui adseveratione falsa velut emptor, cum sine obligatione pignoris pecuniam mutuo dedisset, fundum inrumpens alienum retinendi iustam habet causam. sessionis duplicem esse rationem, aliam quae iure consistit, aliam quae corpore, utramque autem ita demum esse legitimam, cum omnium adversariorum silentio ac taciturnitate firmetur: interpellatione vero et controversia progressa non posse eum intellegi possessorem, qui, licet corpore teneat, tamen ex interposita contestatione et causa in iudicium deducta super iure possessionis vacillet ac dubitet.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi᷑ possionis mũtare possit: ꝓ¬
ponasq co lonum nulla extrin¬
secus accedente causa: excolendi
occasione adimiꝙ uenditionus ui¬
tium ẽẽ ꝓlap̃sum: p̃ses ꝓuincie
inquisita fide ueridõminiituiiᷤᷤ
con uelli ñ sinet:
đ.aa. S iexmilla iusta causa:
ingressũ agͥrũ siue uineas eum
cuius meministi: p̃ses reppererit.
nec ulla p̃scriptione ur̃a int̃ pel¬
latur petitio. restitu̾e tͥ po̾sessiõe¬
in cũ oĩ causa non dubitabit
mum titulum possidendi nullu
p̃stare potẽ unde in gredientẽ
inuacuam possessionẽ ali enifũ¬
di non con sentiente dño: E ac¬
tore qui eins rei cõceben de pote¬
statem habuit: causã iustã possessi¬
onis adipisci ñ potuisse. certum
causa possessionem. et si ꝓprietaᷤᷤ
abhac separari non possit: domi¬
niũ etiã queri placuit.
d.a. Nec ex uera uerroitione:
possessionẽ qũa nonfuerat ẽp tor
adeptus. inꝓbe retinere pote¬

Expanded text:
sibi possessionis mutare possit prsibi possessionis mutare possit proponasque colonum nulla extrinsecus accedente causa ex colendi occasione ad iniquae venditionis vitium esse prolapsum, praeses provinciae inquisita fide veri domini tui ius con. Si nulla iusta ex causa ingressum agrum sive vineas eum cuius meministi praeses reppererit nec ulla praescriptione vestra interpellatur petitio, restituere te possessioni cum omni causa non dubitabit.mum titulum possidendi nullum praestare potest. unde ingredientem in vacuam possessionem alieni fundi non consentiente domino vel actore, qui eius rei concedendi potestatem habuit, causam iustam possessionis adipisci non potuisse certum causa possessionem et, si proprietas ab hac separari non possit, dominium etiam quaeri placuit.. Nec ex vera venditione possessionem, quam non fuerat emptor adeptus, improbe retinere pote
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aũt nondum ex die publice uẽ¬
ditionis legiimũ tp̃us trans mis¬
sũsit. iudex ex aminatis allegatioĩ¬
btuis: quodrei qualitas dictauerit.
sequetur: non in gnarus siiiustam
socontractudatũẽ. sedm pͥncipaliũ
statutoꝵtenorem. malefidẽ empto¬
rib restrtui nonoporterez
p̃diorũ. si tantap̃eario possidẽrib
p̃rogatiua defertur. ut eos postq̃¬
draginta annoꝵ spacia qualibr
ratione decur sa: inquietare ñliceat:
cũlex constantiniana iubeat ab
his possessionis initiũ non requi¬
riquisibi potius qũa alteripoᷤ¬
sederunt: eos aũt possessores noncon¬
uenit appellari quiitatenent ut ob
cedẽ: nemo igitur qui ad possessiõe
conductor accidit. diu alie nas res
retinendo: iussibi ꝓprietatis usur¬
pet ne cogãtur dñi aut amitte
quodlocauerunt: aut cõductores uti¬
les sibi fortassis excludere aut anniᷤ
omnib suꝑdominio suo publice ꝓ¬
testari.

Expanded text:
Si autem nondum ex die publicae venSi autem nondum ex die publicae venditionis legitimum tempus transmissum sit, iudex examinatis adlegationibus tuis quod rei qualitas dictaverit sequetur, non ignarus, si iniustam so contractu datum est, secundum principalium statutorum tenorem mala fide emptoribus restitui non oportere. praediorum, si tanta precario possidentibus praerogativa defertur, ut eos post quadraginta annorum spatia qualibet ratione decursa inquietare non liceat, cum lex Constantiniana iubeat ab his possessionis initium non requiri, qui sibi potius quam altesederunt, eos autem possessores non convenit appellari, qui ita tenent, ut ob cedem. Nemo igitur, qui ad possessionem conductor accedit, diu alienas res tenendo ius sibi proprietatis usurpet, ne cogantur domini aut amittere quod locaverunt aut conductores utiles sibi fortassis excludere aut annis omnibus super dominio suo publice protestari.
Abbreviated transcription (Latin):
ut siũbuus. siũ pcurator. ł colonus. uel in qui¬
linus uł quispiam alius ꝑque
licẽna est nob̃ possidere corporali¬
t̃. nactam possessionem cuius cũ¬
que rei eã dereliquirit: uł alii ꝓdi¬
derit desidia forteł dolo. ut locus
apperiatur alii eande possessioẽm
retinere. nichil penitus dñop̃iu¬
dicium generetur: ue ex aliena.
maligratate alienum dãpnum
emergat s. et si pse. libere con¬
dinonis est cõpetentib actionib
subuigetur oi iactura abeorestitu¬
enda domino rei uł ei circa quent
negligenter uł dolose uersatuᷤ
est sin aũt nedũ submanibus pro¬
curatoris. ł coloni. uel in quilini.
łẜui possessio facta est.s. ip̃e eam
accipere desidia. uel dolo supersedent.
cum ipse quieũ transmisit

Expanded text:
ut, sive servus sive procurator vel colonus vel inquilinus vel quispiam alius, per quem licentia est nobis possidere, corporaliter nactam possessionem cuiuscumque rei eam dereliquerit vel alii prodiderit, desidia forte vel dolo, ut locus aperiatur alii eandem possessionem detinere, nihil penitus domino praeiudicium generetur, ne ex aliena malignitate alienum damnum emergat, sed et ipse, si liberae condicionis est, competentibus actionibus subiugetur, omni iactura ab eo restituenda domino rei vel ei, circa quem neglegenter vel dolose versatus est. Sin autem necdum sub manibus procuratoris vel coloni vel inquilini vel servi possessio facta est, sed ipse eam accipere desidia vel dolo supersedit, tunc ipse qui eum transmisit
Abbreviated transcription (Latin):
op. Gor. N iuturnum silentiũ
iongitem poris preseriptione cor¬
roboratum creditorib pignus ꝑ¬
sequentib inefficacem accionem
constituit p̃t̃ quã si debitores. uł ꝗ
iniura eoꝵ successerunt obligate
rei po̾sẽsioĩ: in cũbant ubi aũt cre¬
ditori apossessore longitemporis
p̃scriptio obicitur. ꝑsonalis accio
extitistis iustauiginti anorum poᷤ¬
sessione collatinte donatio robora¬
taest: neq ꝑsonali accione. qui a
debitori non successisti eduenire
te iuris ratio ꝑmit tit nec tuta pi¬
gnori p̃dia: post int̃ uallum lon¬
gi temporis. tibi au fferẽ¬
tasunt quan do p̾sentib. credito¬
rib decem annorum p̃scriptionũ
oponiposse. tam rescriptis nr̃is ꝗ
pͥorum prĩcipium stnutis. proba
onem post quadrienium continu¬
um suꝑbonis uacantib inchoãdã
ñẽe ad oitum etiã est eͣt eos quinr̃a
largitate nitũtur. nulla in quietu¬
dine lacescen dos: nechis afisco
quiqͦqͦmodo aut titulo easdẽ reᷤ

Expanded text:
. Diuturnum silentium longi temporis praescriptione corroboratum creditoribus pignus persequentibus inefficacem actionem constituit, praeterquam si debitores vel qui in iura eorum successerunt obligatae rei possessioni incumbant. ubi autem creditori a possessore longi temporis praescriptio obicitur, personalis actio extitisti, sed iusta viginti annorum possessione collata in te donatio roborata est, neque personali actione, quia debitori non successisti, conveniri te iuris ratio permittit nec data pignori praedia post intervallum longi temporis tibi auferenda sunt, quando etiam praesentibus creditoribus decem annorum praescriptionem opponi posse tam rescriptis nostris quam priorum principum statutis probatuonem post quadriennium continuum super bonis vacantibus inchoandam non esse. Additum etiam est et eos, qui nostra largitate nituntur, nulla inquietudine lacessendos nec his a fisco qui quoquo modo aut titulo easdem res
Abbreviated transcription (Latin):
mune prosolido possidens int̃¬
uallo temporis. quominus soti¬
mum diuidumdo iudicio prouo¬
care possit. non defenditur cum
neq familie hercis cũde iudiciũ:
neque cõmunidiuoũdoac¬
cio ex eluditur. lõgitem poris p̃

Expanded text:
mune pro solido possidens intervallo temporis, quominus socimuni dividundo iudicio provocare possit, non defenditur, cum neque familiae erciscundae iudicium neque communi dividundo actio excluditur longi tem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Quimiis bassa cũpecu¬
niã mutuam acciꝑet unitras nu¬
nores meno phano spouderi:
⁊ nisi intaccrtũ tempus cis
soluisset: aplores licitis tam̃
ꝓmiserit ᷤ si post tẽpus cautio¬
me p̃fimtum creditor eis dẽ
accepti: necmaiores dari sidi
postulauit. ac ꝑhoc nõ recefsi¬
ir potes ci usutis cõputino¬

Expanded text:
. Quamvis Bassa, cum pecuniam mutuam acciperet, minores usuras Menophano spoponderit et, nisi intra certum tempus eas solvisset, ampliores  licitas tamen promiserit, si post tempus cautioni praefinitum creditor easdem accepit nec maiores dari sibi postulavit ac per hoc non recessibari potest, eas usuras comput
Abbreviated transcription (Latin):
nct. pccuñ aiebitã cũ ufuris
testib p̃sentib obtusti. eaq
nom iccipiente obsignatĩ cim
depofuisti: usuras exeo tp̃r quo
obtulisti. p̃stire nõcygeris: ab¬
sente nõ creditrior p̃fidẽ fr̃hoc
inter pellare debucras.:¬

Expanded text:
net, pecuniam debitam cum usuris testibus praesentibus obtulisti eaque non accipiente obsignatam eam deposuisti, usuras ex eo tempore quo obtulisti praestare non cogeris. absente vero creditrice praesidem super hoc interpellare debueras.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicetur: ꝙ ut pote matm̃tti mi¬
nor p̃fertur: ex quo criminaliᷤ
questio quocumq modo cessa¬
uit: oportet ciuilem caufĩue¬
lud exintegro onũditium dc¬
ductam: distiñgui. ut sims qi¬
minalis negotu: exco dic quo ĩ¬
ter partes fucrit lata senten̾tri.
ta nõi̾ideti: sitantum põstu¬
latio simplex celebratisit: uel
accoĩs spẽs ante tuditiũ cognita reo.
Int̃ litem eñi ꝯtestarã:. ⁊ editam accc̃ẽ

Expanded text:
iudicetur, quod utpote maius merito minori praefertur: ex quo criminalis quaestio quocumque modo cessaverit, oportet civilem causam velut ex integro in iudicium deductam discingi, ut finis criminalis negotii ex eo die, quo inter partes fuerit lata sententia, ta non videtur, si tantum postulatio simplex celebrata sit vel actionis species ante iudicium reo cognita. inter litem enim contestatam et editam
Abbreviated transcription (Latin):
putar ꝓperintes censemus. u
fiquis certi quantititt sibtmr
debiti fuꝑãpliorẽ pecumam:
ꝑdolũ ⁊ machinationẽ ciutio¬
nem exegent: ⁊ adiudittũ dcbi

Expanded text:
putare properantes censemus, ut, si quis certa quantitate sibimet debita super ampliore pecunia per dolum et machinationem cautionem exegerit et ad iudicium debi
Abbreviated transcription (Latin):
quoᷤ sinõditas uocant: ꝑuim atq usur¬
pationem uendicare liceat: actenere:
s reos ad locum pene sub ꝓsecutione
pergentes: nullus teneat: aut defen¬
młcta auri: pͥmates offituĩ. capitali eẽ senten¬
tia feriendos. nͥ usurpatio ista autꝓ
tinus uindicctur: aut sitanta doꝵ aũ
monachoꝵ audatia ẽ : utbellum potus
quã nuditiumum.: furtum eẽ existime¬
tur. adclem̃tiã nrãm cõmifsa referã¬
tur: ut nrõ arbitrio mox seuerior ul
recdundabit: Siquid forte inea pã¬
te re gionis inqua ipsi populos xp̃i¬
ane religioĩsm
doctrine insinuatione moderant:¬

Expanded text:
quos synoditas vocant, per vim atque usurpationem vindicare liceat ac tenere, sed reos ad locum poenae sub prosecutione pergentes nullus teneat aut defenauri multa, primates officii capitali esse sententia feriendos, nisi usurpatio ista aut protinus vindicetur aut, si tanta clericorum ac monachorum audacia est, ut bellum potius quam iudicium futurum esse existimetur, ad clementiam nostram commissa referantur, ut nostro mox severior ultredundabit, si quid forte in ea parte regionis, in qua ipsi populo Christianae religionis doctrinae insinuatione moderant
Abbreviated transcription (Latin):
te nõlicet. misi uł actorũ uł ꝓmũtia.ͥa¬
tionis editio denegetur ꝗuĩt t̃mi¬
nitĩ rescripto ut cõsultitionc q̃¬
stiont̃ exquisito suffrigio refrici¬
re combitur. momẽm utis estima¬
tionẽ iduersirio suo ꝓtinus con¬
dep̃nctur: omĩ uenia de negandi:
siquis cõtrihec supplicire tcͣptuñt¬
d.ĩ Ouilicitã ꝓuocitionẽ omi¬
serit ꝑpetuo suere debebit ncca
nob̃ in pudens petert ꝑsuppuca¬
tionẽ auxilium . ꝙ sifecit᷑ deside¬
rio suõ cirebit ⁊ignomini e peni

Expanded text:
te non licet, nisi vel actorum vel pronuntiationis editio denegetur. Qui autem terminatam rescripto vel consultatione quaestionem exquisito suffragio refricare conabitur, in omnem litis aestimationem adversario suo protinus condemnetur: omni venia deneganda, si quis contra haec supplicare tempt. Qui licitam provocationem omiserit, perpetuo silere debebit nec a nobis impudens petere per supplicationem auxilium. Quod si fecerit, desiderio suo carebit et ignominiae poena
Abbreviated transcription (Latin):
titionis nr̃e decretũ dem̃indare¬
mus. qũem adire curiut iuditis
his que in libello contuusti. etrcos
inuestigart. ⁊ scucrissimim uĩdic¬
tam iuxti legum cenfurim exigẽ¬
scrip̃toꝰ nrõ moratoria. p̃scriptiͤre¬
mtttitur: aditus suplicandi pĩdi¬
tur. quod aut̃ totius ncgotu cogn¬
tionem tollit. ⁊nires principalis
negotui cxuirit. sine graui pãtisal¬
terius dispendio cõuelli nõpotest.
Inec prescriptionis igitur pem̃p¬
torie relxitio petatur alihab
criria: põstul moportet.
indebitorũ ciusis:. suꝑ p̃stindis di¬
lationib ꝓmulgintur.: ñ uit̃ ua¬
ieant. infi fide uifsio idonei suꝑ
solutione debiti p̃deatiriz¬

Expanded text:
tationis nostrae decretum demandaremus quem adire cura, ut auditis his, quae in libello contulisti, et reos investigare et severissimam vindictam iuxta legum censuram exigenostro moratoria praescriptio remittitur, aditus supplicandi pandatur. quod autem totius negotii cognitionem tollit et vires principalis negotii exhaurit, sine gravi partis alterius dispendio convelli non potest. nec praescriptionis igitur peremptoriae relaxatio petatur. D. x ktraria postulari oportet.in debitorum causis super praestandis dilationibus promulgantur, non aliter valeant, nisi fideiussio idonea super solutione debiti praebeatur
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. honor. Uniuersis simulh¬
anc obẜumtiamre mittimus: ut
aquocumq uibere conditiomᷤ cõ¬
stituto uł ẜũo supplicante: impe¬
tratũ fui̾t rescriptũ. minme reꝗ¬
ritur ꝑquem p̃ces oblit esut̃:

Expanded text:
 . Universis simul hanc observantiam remittimus, ut, a quocumque liberae condicionis constituto vel servo supplicante impetratum fuerit rescriptum, minime requiratur, per quem preces oblatae
Abbreviated transcription (Latin):
daã. Instrum̃torũ exeͬmpla nõ
ꝓsit p̃cib ad iunxisse: sednecesie
fit in eoꝵ supplicatione iũ cxpri¬
mi. ut responfuro principiucri
p̃catio: remi aperiat cognoscendã:
solis cũ necessitis cxegerit ucrb̃
p̃cib inserendis: quotum desensu:
inter partes ita dubitari cõtigerit.
ut etiã merito nrm̃ expectetur iudi

Expanded text:
. Instrumentorum exempla non prosit precibus adiunxisse, sed necesse sit eorum in supplicatione vim exprimi, ut responsuro principi vera precatio rem aperiat cognoscendam, solis, cum necessitas exegerit, verbis precibus inserendis, quorum de sensu inter partes ita dubitari contigerit, ut etiam merito nostrum expectetur iudi
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. P dr̃i citra mauriam questioĩs te¬
stimonium dicant itatñ ut falsa non
simuleit: Cetĩuero cliꝰ quicũ dem gri¬
dum uł ordinem sccuntur: siadtestimo¬
nium dicendum petiti fucrĩt: ꝓut legt̃
p̃cipiunt audiantin Salua tñ sit li¬
tigatoi̾b falsi actio si forte płri. qui su¬
o nom̃ine suꝑioris locitestimonium
rebdere atra aliquam corporalem ĩtu¬
riam sũt p̃ccpti: ħ ipso quodinchil
imetuant. uã suppreserit. muitomagi

Expanded text:
eri citra iniuriam quaestionis testimonium dicant, ita tamen, ut falsa non simulent. ceteri vero clerici, qui eorum gradum vel ordinem sequuntur, si ad testimonium dicendum petiti fuerint, prout leges praecipiunt, audiantur. Salva tamen sit litigatoribus falsi actio, si forte presbyteri, qui sub nomine superioris loci testimonium dicere citra aliquam corporalem iniuriam sunt praecepti, hoc ipso, quod nihil metuant, vera suppresserint. multo magi
Abbreviated transcription (Latin):
ans eundum. ad ꝑnorem condicionẽ
retrahantus si uero obnoxsi incioci¬
mis. uł necessitatibus non sunt. fub
notione iudi cum. offitũs consenti¬
entibus. sud ꝓbabilis ui te studium
postulauit. trans ferantur. nͨ cessiõẽ
metuant facultatum. quod siclam de¬
stinis artibus putauerĩt ir rependũ:
duas concedant liber̾i aut siples de¬
suerit ꝓpinquiᷤ. expͥa substintia porti¬
tionem tertiam sibimet retineant:
Siuero ꝓpinquoꝵ necessitudo defiuit:
gemine portiones offiturs. inquibus
miutant. relinquãtur. portione terqi
tantum modo retenta.:
p̾ere: set atẽp̃t᷑ait tantum. matrimo¬
nũ iungendi causa sacratissimas uir¬
gines ausus fuiͣt. capitali pera feriet

Expanded text:
undum, ad priorem condicionem retrahantur. Si vero obnoxii ratiociniis vel necessitatibus non sint, sub notione iudicum officiis consentientibus, si id probabilis vitae studium postularit, transferantur nec cessionem metuant facultatum. Quod si clandestinis artibus putaverint inrependum, duas concedant liberis aut, si proles defuerit, propinquis e propria substantia portiones tertiam sibimet retenturi: si vero propinquorum necessitudo defuerit, geminae portiones officiis in quibus militant relinquantutantummodo retenta. Dpere, sed attemptare tantum matrimonii iungendi causa sacratissimas virgines ausus fuerit, capitali poena feriet
Abbreviated transcription (Latin):
diaconissarũ consortium trans ftratur¬
legñ ꝓrupenit ut meccłias catholicas ir¬
ruens. sacerdotib ⁊ ministris ł inip̃o oc¬
cui tõloco aliquid inportet in nirie. qͥd̃ge¬
loci qq̃ ipsius ⁊ diunicultus iniurtam.
capitali mcõnui. ctos seuconfessos re

Expanded text:
diaconissarum consortium transferaturlegii proruperit, ut in ecclesias catholicas inruens sacerdotibus et ministris vel ipsi cultui locoque aliquid inportet iniuriae, quod geloci quoque ipsius et divini cultus injuriam capitali in convictos seu confessos re
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. Sanctimus res aduenerabiles
sortium descẽdentes exqualicũq cũ¬
beralitate: siue int̾iuuos. siũ mortis
causa: siue inalus ultimis uoluntati¬
modi inscriptionibus posita est. ina¬
lus quidem ꝑsois suũ robur obtinẽ¬
te. inpartẽ aut̃ eccłiastica. uł aliarũ
domorũ quepiis cõsortus deputatest̃:
suũ ingorẽ pietatis intuitu mitigan

Expanded text:
§ 2. Sancimus res ad venerabiles sortium descendentes ex qualicunque cuberalitate sive inter vivos sive mortis causa sive in ultimis voluntatiuae super huiusmodi inscriptionibus posita est, in aliis quidem personis suum robur obtinente, in parte autem ecclesiastica vel aliarum domuum, quae piis consortiis deputatae sunt, suum vigorem pietatis intuitu
Abbreviated transcription (Latin):
uł in ipõs pauperes: uł in quas cũq
ciuitates. iste donatioẽs etiã citra ac¬
toꝵ confectionem cõualescant Sin
uero amplions quantitatis donati¬
o fit. excepta scilicet inꝑrali donatio¬
ne. non alit̃ ualeat:. nisiactis intima¬
t a fuĩt. milli danda licentia. quacũ¬
q alia causa. quasi pietatis iure sub¬
nixa. p̃ter eas quas sp̃i alit̃ exposui¬
mus. introducenda ueterum scita fu¬
ꝑ intimandis donationibs ꝑmuta¬

Expanded text:
in ipsos pauperes vel in quamcumque civitatem, istae donationes etiam citra actorum confectionem convalescant: sin vero amplioris quantitatis donatio sit, excepta scilicet imperiali donatione, non aliter valeat, nisi actis intimata fuerit: nulli danda licentia quacumque alia causa quasi pietatis iure subnixa praeter eas, quas specialiter exposuimus, introducenda veterum scita super intimandis donationibus permuta
Abbreviated transcription (Latin):
adtemptabatur: ut donatioẽs super
pus causis facte licet minus mactiᷤ
intimate sint tam̃ ualeãt. certo ⁊ di¬
lucido uire taxamus: ut inalus quidẽ
ca sibus uetãiura suꝑ intimãdis dea¬
tionib intacta maneant: siquis uero
donationes usq ad quingentos soł
in quibus cũq reb fecerit. uł inscã e¬

Expanded text:
onationes super piis causis factae, licet minus in actis intimatae sint, tamen valeant, certo et dilucido iure taxamus, ut in aliis quidem casibus vetera iura super intimandis donationibus intacta maneant: si quis vero donationes usque ad quingentos solidos in quibuscumque rebus fecerit vel in sa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i expulsione aquolibet ⁊ illis tẽ¬
poribus facta seu dep̃rogatiua in ep̃oꝵ
concilio uł extra cõ ciliũ ante alios
residendi uł depͥuilegio metropolita¬
no uł patriarchatica subhis dẽ empi¬
is temporib penitus antiquandis
ut ce̾ssatis ⁊ recisis queꝑ huiꝰ modi
sub secuta sũt que addiuimne recorda¬
tioĩs recro pricipib ante nr̃um imꝑ¬
ium. ⁊ deinceps anrã mansuetudine

Expanded text:
 episcopi a quolibet illis temporibus facta seu de praerogativa in episcoporum concilio vel extra concilium ante alios residendi vel de privilegio metropolitano vel patriarch ico sub isdem impiis temporibus, penitus antiquandis, ut cassatis et rescissis, quae per huiusmodi subsecuta sunt, quae a divae recordationis retro principibus ante nostrum imperium et deinceps a nostra mansuetu
Abbreviated transcription (Latin):
nores om̃s. suꝑ ep̃oꝵ creatioĩb. ⁊ure
ante alios residendi: ⁊cetera om̃iaꝙ̃
añ uestrũ imꝑium uł uobis imperã¬
tib habuisse dignoscitur. habere ĩ ꝑ¬
pe tuum firmiter regie urbis intui¬
tu. iudicamus et sanctimus: quis aħom̾i¬

Expanded text:
 creationibus et iure ante alios residendi et cetera omnia, quae ante nostrum imperium vel nobis imperantibus habuisse dignoscitur, habere in perpetuum firmiter regiae urbis intuitu iudicamus et sancimus. ZENO A
Abbreviated transcription (Latin):
riit. om̃ĩb penis queprioribus le¬
gibus adisus heretidos cõstitute
sunt iubemus teneri. ⁊ extra ipsũ
queromim imperui solum repelli.
ficut demanicheis p̃cedentium

Expanded text:
r, omnibus poenis, quae vel prioribus legibus adversus haereticos constitutae sunt, jubemus teneri et extra ipsum quoque Romani imperii solum pelli, sicut de Manichaeis praecedentium
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiam postmortem cõpbata
perficha hac ratione plectendaest.
utdonationibus testamentisq re¬
scissis hiquid hoc deferret legitima
fucceffio. huius modi perscãtum h¬
creditate potuntur.¬
Mp̃p̃. Eum quicumq seruum se¬
u ingenuum inuitum stu fuatiõe
plectenda excultu xp̃iano reugioĩs
innefandã sectam. ritumue trãs¬
duxit. cũ dispendio fortunarũ ca-¬
pite puniendum censemus.

Expanded text:
rum etiam post mortem comprobata rum etiam post mortem comprobata perfidia hac ratione plectenda est, ut donationibus testamentisque rescissis ii, quibus hoc defert legitima successio, huiusmodi personarum hereditate potm est: Eum, quicunque servum seu ingenuum invitum seu suasione plectenda ex cultu christianae religionis in nefandam sectam ritumve transduxerit, cum dispendio fortunarum capite puniendum esse
Abbreviated transcription (Latin):
oopp. a Apostatarum sacrilegum no¬
m̃ singulorum uoꝵ cõtĩnue accusiti¬
onis incesset. ⁊ nullis finita tempo¬
ribus huiusscȩmodi criminis arce¬
atur indigo quibus quãuis p̃teri¬
ta interdicta suffitiant. tam̃ etiam
illud iteramus nepostquam afide
deiuiauerint. testandi aut donan¬
di quxꝓpͥram habeant facuiltatem.
S nec uenditioĩs spetie facere legi
fraudes sinantur. totũq abintesta¬
to xp̃ianitatem sectantibus propin¬
quis potissimum deferatur. Intan¬
tum aut̃ contra hunissoemodi sa¬
crilegia perpetũari uolumus actio¬
nem. ut uniuersis abintestato ue¬
mentibus. ⁊̃ post mortem peccãtis
absolutam uocem simulatioĩs. con¬
grue nonnegamus. Necillud paciem̃
obstare. sinichil incõtestatione pro¬
fans̾ dicatur unuente ꝓductũ. En
ne huius int̃pretatio criminis la¬
cius incerto urgetur errore eos p̃sen¬
tib insectamur oraculis. quinoĩt
xp̃iantatis induti. sacrifii uł fece¬
rnt. uł facienda mandaucrint. quo¬

Expanded text:
Post alia: Apostatarum sacrilegum nomen singulorum vox continuae accusationis incesset et nullis finita temporibus huiuscemodi criminis arceatur indago. Quibus quamvis praeterita interdicta sufficiant, tamen etiam illud iteramus, ne quam, postquam a fide deviaverint, testandi aut donandi quippiam habeant facultatem, sed nec venditionis specie facere legi fraudem sinantur totumque ab intestato Christianitatem sectantibus propinquis potissimum deferatur. In tantum autem contra huiusmodi sacrilegia perpetuari volumus actionem, ut universis ab intestato venientibus etiam post mortem peccantis absolutam vocem insimulationis congruae non negemus. Nec illud patiemur obstare, si nihil in contestatione profano dicatur vivente perductum. Sed ne huius interpretatio criminis latius incerto vagetur errore, eos praesentibus insectamur oraculis, qui nomen Christianitatis induti sacrificia vel fecerint vel facienda mandaverint, quo
Abbreviated transcription (Latin):
mĩ ꝑ hãc iubemus sacnõe in poᷤ¬
terum filios seufilias nepotes aut
scriptos heredes licet ñ sint iniucẽ
substituti seu cũ exiraneis seusolisĩt
instinuti. ⁊ añ aꝑtas tabulas desini
siue senouerint sepͥtos hẽdes siuei¬
gnorauerũt. inliberos suoᷤᷤ soloi cuic̃q
sit sexus ł gradus derelictã sibihe¬
reditariã poruonẽ posse trans mit¬
tere memoratas q ꝑsonas sitam
hereditatẽ nõrecusãt nulla huiꝰ mo¬
di p̃scipnõe obstãte sibi t̾aqu̾a debi¬

Expanded text:
 hanc iubemus sanctionem in posterum filios seu filias, nepotes autscriptos heredes, licet non sint invicem substituti, seu cum extraneis seu soli sint instituti et ante apertas tabulas defuncti, sive se noverint scriptos heredes sive ignoraverint, in liberos suos, cuiuscumque sint sexus vel gradus, derelictam sibi hereditariam portionem posse transmittere memoratasque personas, si tamen hereditatem non recusant, nulla huiusmodi praescriptione obstante sibi tamquam debi
Abbreviated transcription (Latin):
deã Cum uxori usus frucrus
p̃diilegatur. ⁊ eĩꝓprietas cũlibe¬
ros habueit. natofilio staum ꝓpri¬
etans legaidies cedit. nec quieꝗ¬
S obẽ sus deçedat.

Expanded text:
e. Cum uxori usus fructus fundi legatur et eius proprietas, cum liberos habuerit, nato filio statim proprietatis legati dies cedit nec quicquam obest, si is decedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut scente. ꝓphibere neq̃ unte
aput p̃fidem ꝓuintic. si necdũ
utilis annus exccssit. quadru¬
pli. ꝙ sihoc effluxit ic̃pus. st̃pli
noxali iuditio cõuenire potes
re: nichilonirius cũipõ quãtũ
ad eũ ꝑuenit experir nõ ꝓhi¬
deris lã sico cõscio. ⁊pinbere
uilenttꝰacirict noxe dediti¬
one. conuentus. ad fũmrã cor

Expanded text:
 sciente et prohibere nequeunte apud praesidem provinciae, si necdum utilis annus excessit, quadrupli, quod si hoc effluxit tempus, simpli noxali iudicio convenire potes: re, nihilo minus cum ipso quantum ad eum pervenit experiri non prohiberis: nam si eo conscio et prohibere valente, detracta noxae deditione conventus ad summam
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tate einancipationis largitur.
simibit̃ et abipsis sicut defił. is cõ¬
stitutum est pͥmium manumisfio

Expanded text:
libertatem emancipatione largitur, similiter et ab ipsis, sicut de filiis constitutum est, praemium manumissio
Abbreviated transcription (Latin):
rirũ iuget scientia. omiã que etiã li¬
brs irr̃ooꝵ digestoꝵ. scu institutionũ
imꝑruib sancionib. nr̃isq dispo¬
sitionib incondendis testim̃tis cau¬
tisunt: ob ẜuari nullãq exp̃senti
lege fieri innouationem muls uͦ
locis in quib riro inuemiuntur
hoiẽs utterati: ꝑpresentẽ legem
rusticams cõcedimus. antiquã e¬
orũ cõsuctudinem legis ucẽ optĩ¬
nere: ititñ ut ubi scientes litteraᷤᷤ
inuenti fum̃t. septẽ cestes quos
adtestimoniũ uocari necesse est.
adhibeantus: ut unusquis q ꝓ
fua ꝑsona subscribat. ubiaut ñ
imuieniuntur litterati septẽ te¬
stes. ⁊ sine scriptura cestimoniũ
adhibeñtes admitti fiaũt mille
loco niminc inuenti fuint septẽ
testes us q adquĩq modis omĩb
testes adbiberi. iubemus minus

Expanded text:
 quae etiam libris nostrorum digestorum seu institutionum et imperialibus sanctionibus nostrisque dispositionibus in condendis testamentis cauta sunt, observari nullamque ex praesenti lege fieri innovationem. In illis vero locis, in quibus raro inveniuntur homines litterati, per praesentem legem rusticanis concedimus antiquam eorum consuetudinem legis vicem obtinere, ita tamen, ut, ubi scientes litteras inventi fuerint, septem testes, quos ad testimonium vocari necesse est, adhibeantur et unusquisque pro sua persona subscribat: ubi autem non inveniuntur litterati, septem testes et sine scriptura testimonium adhibentes admitti. Si autem in illo loco minime inventi fuerint septem testes, usque ad quinque modis omnibus testes adhib
Abbreviated transcription (Latin):
demã. Etabantiquis legib zadiuis¬
sis retro principib semper rustici¬
tati confultum ẽ ⁊ mmultis legum
subtilitatib stricta obẜutio cis re¬
cum̃tis: cũ enĩ testam̃toꝵ ordinati¬
o subcerta definitione legũ statuta
c̃. hoẽs rustici. ⁊ quib nõ est littera¬
rũ ꝑitia: quomodo possũt tintã legũ¬

Expanded text:
pp. Et ab antiquis legibus et a diversis retro principibus semper rusticitati consultum est et in multis legum subtilitatibus stricta observatio eis recumentis. cum enim testamentorum ordinatio sub certa definitione legum instituta est, homines rustici et quibus non est litterarum peritia quomodo possu
Abbreviated transcription (Latin):
unus aut duo ut plures scicrint
litteris: uccat his ꝓignorantibus lit¬
teras p̃sentib tim̃ subscriptionẽ fuĩ
inponere: sictam̃ ut ip̃i teste cogno¬
scant: ipsius testatoris uoluntatem
⁊ maxrme quẽ. uł quos heredes sibi
iurati deponant: quod gͥ quisq rusti¬
corum sicut p̃dictum cit ꝓ suis reb
disposuit. hoc om̃imodo legum subti¬
lrtte remifsa firmum ualidũq con¬
siħdes̃ scribantũr: tanquã peregrins
capere non possunt sed heredi das ĩ
ea causa est: inqua cẽt: siscrĩpti nõ fu¬
ifsentz¬

Expanded text:
 plures scierint litteras, liceat his pro ignorantibus litteras, praesentibus tamen, subscriptionem suam imponere, sic tamen, ut ipsi testes cognoscant testatoris voluntatem et maxime quem vel quos heredes sibi iurati deponant. Quod igitur quisque rusticorum, sicut praedictum est, pro suis rebus disposuerit, hoc omnimodo legum subtilitate remissa firmum validumque consi heredes scribantur, tamquam peregrini capere non possunt, sed hereditas in ea causa est, in qua esset, si scripti non fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
titur curĩ arripe. cũsitꝰibundeq
sufficit uł^ iduocitionẽ causis per¬
fectissime patrocinariuł assessoriᷤ
offitio fungi. necum tnutrũq fe¬
stinet ncutrũ bene pigit. s siue
aduocitus cẽ malucrit hoc cũ de¬
biti solcrtu implere possit. ut fi

Expanded text:
titur, curam adripere, cum sat abundeque sufficit vel per advocationem causis perfectissime patrocinari vel adsessoris officio fungi, ne, cum in utrumque festinet, neutrum bene peragat: sed sive advocatus esse maluerit, hoc cum debita sollertia im
Abbreviated transcription (Latin):
nes. neq sepulchiooriura: neq do¬
minũ locipuri: adlib̾tos itits¬
fer. p̃scrsptio aut longitp̃ris. si
te extructurum ꝓfiteris. orni¬
m̃ti queputis suꝑ addere nõ
ꝓhiberis cũ ture suo :toꝵ que
mtnus ꝓhibitasunt: unicnq
facultis utu nõdenegetiu:¬
orp̃.. Ius fimiuarium. sepul¬
croꝵ: ad affines scu pͣxtincs co¬
gititos: ñ heredes constitutos:

Expanded text:
nes neque sepulchrorum iura neque dominium loci puri ad libertos transferunt. Praescriptio autem longi temporis, si te extructurum profiteris, ornamenta quae putas superaddere non prohiberis, cum in iure suo eorum quae minus prohibita sunt unicuique facultas libera non denegetu. Ius familiarium sepulchrorum ad adfines seu proximos cognatos non heredes constitutos
Abbreviated transcription (Latin):
Siui fumims reliquic filu tu¬
i continguntur. ut alia tsta
mneceffarti ciusa int̾uenitꝰ e¬
stimitione tectoris ꝓuintic
ttũ ferre eas inaiullocũ potĩs¬
dã. I muto uł ignoran¬
te te ab alio illatitn corpus in
purã possessioẽm tuã ułi lapidcm.
locũ teligiosum faccie nõpo¬
test Sinaut̃ uoluntite tua
mortuum aliqitis inlocũ tu¬
um intulerti. teligiosus iste
esficitur: quo facto. monumẽ¬
tũ. neq ueniri. neq mligati.
aquoquã. ꝓloente utris reli¬
gione posse anchibiũ nõuenit:¬

Expanded text:
Si vi fluminis reliquiae filii tui continguntur vel alia iusta et necessaria causa intervenit, aestimatione rectoris provinciae transferre eas in alium locum pot. Invito vel ignorante te ab alio illatum corpus in puram possessionem tuam vel lapidem locum religiosum facere non potest. Si autem voluntate tua mortuum aliquis in locum tuum intulerit, religiosus iste efficitur: quo facto monumentum neque venire neque obligari a quoquam prohibente iuris religione posse in dubium non venit
Abbreviated transcription (Latin):
dã. S isepulchrũ monum̃tia¬
pellatione significas: scire de¬
bes. uuire domaiũ id nullum
uendicire posse: s sifamiliare
fuit: ius eius adom̃i beredes
ptincte: nec drnsione adunũ
na. tam̃ loca. quecirca id sunt:
sisẽꝑ uicriris eclifitus u fui ho¬
momo destinans cesseriñ. El

Expanded text:
. Si sepulchrum monumenti appellatione significas, scire debes iure dominii id nullum vindicare posse, sed et, si familiare fuit, ius eius ad omnes heredes pertinere nec divisione ad unum a tamen loca, quae circa id sunt, si semper vicinis aedificiis usui hominum destinatis cesserunt, eius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illasdonationes quas gestisñ ẽ
necessarium auegar.si forte ꝑtalbe¬
llionẽ uł alium sc̾ibantur isinetesti¬
ũ sub nõ tatione ualere p̾̃cipimus i ta
tam̃ supẽ donator uł aũ uolũtate eĩ
sođm solitam obyuationẽ subscͥpse¬
rit donationib que sine scrptis cõ¬
ficiumtur suam furmitatẽ habenti

Expanded text:
 alias donationes, quas gestis non est necessarium adlegari, si forte per tabellionem vel alium scribantur, et sine testium subnotatione valere praecipimus, ita tamen, si ipse donator vel alius voluntate eius secundum solitam observationem subscripserit: donationibus, quae sine scriptis conficiuntur, suam firmitatem habenti
Abbreviated transcription (Latin):
m̃toꝵ fientã arctro p̾ncipib ꝗͣa
iestatẽ allas uõque ad pietatem
respiciunt usq ad quingentoꝵ¬
lidas censemꝰ. ¶his insuꝑ añnu¬
ptiasdonationib que iñadultaᷤ
minores suiuiris constitutasciuĩ¬
terum legum scita mͥactis ĩt¬

Expanded text:
a retro principibus quam a iestatem: alias vero, quae ad pietatem respiciunt, usque ad quingentolidas censemus. 1b . His insuper ante nuptias donationibus, quae in adultas minores sui iuris constitutas cuiuveterum legum scita, et nisi
Abbreviated transcription (Latin):
solidoꝵ sũmã engatur ualidam
eã ⁊ sine monum̃ tis cõẜuari
sSinaũ amplioris sũme lueniat᷑
i minime actis comꝓbataẽ suꝑ¬
fluum taitũ uacuari. Neat̃
communione inductadonatorũ
⁊ quilib̾tatẽ suscepit aliqua ori¬
at᷑ contentio esectionẽ damꝰ ei ꝗ
ampͣliorẽ sũmã in redonatam
babuerit reliq estimationis q̃¬
titatẽ offerre eiꝙ minorẽ cͥausã
habuit ⁊ totum possidere. Sxnat

Expanded text:
solidorum summam erigatur, validam eam et sine monumentis conservari: sin autem amplioris summae inveniatur et minime actis comprobata est, superfluum tantum vacuari. Ne autem communione inducta donatori et qui liberalitatem suscepit aliqua oriatur contentio, electionem damus ei, qui ampliorem summam in re donata habuerit, reliquae aestimationis quantitatem offerre ei, qui minorem causam habuit, et totum possidere. 2a
Abbreviated transcription (Latin):
tur si econtrano ⁊ pluresinte¬
lli gantur ⁊ sĩgule scdm suã
naturam optineãt ⁊ monum̃¬
toꝵ obyuatione ñ indigeant:
Cumii aueterib sr̃ hacre uari¬
atũ: aliis multas aliis unam n
difimentib nob̾causa placuit
humanior ut ⁊ multe intelle¬
gantur ⁊ om̃s ualide ⁊ hiiqui
lib̾alitates accipiunt sciant ue
ro ñ falsos suos eẽdon atores
Si quis aut̃ talem receperit don¬
ationẽ inquastipulatus fui̾t ã¬
nuam quandã p̾stare quatita¬
tem tante sũme que ñ excedit
legitimum donationis modũ:
uariebatur utrum expar¬
ticulardonatione multasfe¬
cisse donationes existimandũ
ẽ. eas actis ñindigere añ totius
stipulationis fundam̃to ⁊ fon¬
te eiꝰ exqua. annuedonatione̾
ꝓfluxerunt ⁊ unã eẽdonationẽ
eãputandam ⁊ ꝓculdu bio mo¬

Expanded text:
contrario et plures intellegantur et singulae secundum sui naturam obtineant et monumentorum observatione non indigeant. Cum enim a veteribus super hac re variatum est, aliis multas aliis unam eas definientibus, nobis causa placuit humanior, ut et multae intellegantur et omnes validae, et hi qui liberalitates accipiunt sciant veros non falsos suos esse donatores. Si quis autem talem receperit donationem, in qua stipulatus fuerit annuam cuidam praestare quantitatem tantae summae, quae non excedit legitimum donationis modum, variabatur, utrum eum ex particulari donatione multas fecisse donationes existimandum est et eas actis non indigere, an ex totius stipulationis fundamento et fonte eius, ex quo annuae donationes profluxerunt, et unam esse eam donationem putandam
Abbreviated transcription (Latin):
ut donatores ut quidonationẽ
uasi ꝑpetuata donatione contẽ¬
nuatio ie eius magnam ⁊ opu
cumulata ⁊ excetẽ legitimummo

Expanded text:
 donatoris vel qui donationem uasi perpetuata donatione et continuatione eius magnam et opucumulata excedere legitimum mo
Abbreviated transcription (Latin):
dam ꝙ ueteres quidẽ satibab¬
undeꝙ ua riauerunt Nos
aut̃ ceitadĩuisione concludi¬
mꝰ: ł ⁊ sihuuis modi quidemfu¬
eit donatio ut intra uitam ꝑso¬
naꝵ stetur u̾tdantis u̾t accĩpi¬
entis multe int̾rlegantur do
neexitus ħ nob̾suggessit ut
possibile sit unius am tantũ¬
mͦ uł breuioris ł ⁊̃ amplioris
torem ut eum quidonationẽ
ac̾ceñex ħ inuenintotam sum

Expanded text:
 veteres quidem sat abundeque variaverunt, nos autem certa divisione concludimus, ut, si huiusmodi quidem fuerit donatio, ut intra vitam personarum stetur vel dantis vel accipientis, multae intellegantur donnae exitus hoc nobis suggessit, ut possibile sit unius anni tantummodo vel brevioris vel etiam amplioris torem vel eum qui donationem a
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝑiculo possibibe ẽ. Sin aut
huiꝰ modicasib inꝗb particio
utilit̾ celebran minime potest
amplioris sũme dñs noluent
estimationẽ offerre. t̾c lcebit ĩ
eiquimmoris silme ht̃ potestatẽ

Expanded text:
periculo possibilis est. 2b . Sin autem huiusmodi casibus, in quibus partitio utiliter celebrari minime potest , amplioris summae dominus noluerit aestimationem offerre, tunc licebit etiam ei, qui minoris summae habet potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
litis contestatioe ad heredes trans¬
mittiꝑmittitur similimodo ⁊ do¬
nati̾ones ad eos trans feruolum̃
licet nulla contestatio factaut
endo ad mouendas easd̾ cessasacti¬
dẽs similit̾ obẜuandum eit ut mi¬
nime quis impediatur ꝓcurato¬
reicessaꝵ: sibi ꝑdonationẽ actio¬
nũdare licet mullalitis cõtestatio

Expanded text:
litis contestationem ad heredes translitis contestationem ad heredes transmitti permittitur, simili modo et donatas ad eos transferri volumus, licet nulla contestatio vel factendo ad movendas easdem cessas actiones similiter observandum erit, ut minime quis impediatur procuratorem cessarum sibi per donationem actionum dare, licet nulla litis contestatio