comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoste¬
cecipiendi gratia romani ita ardenter pugnauerunt ꝙ et sig
Urius Agripa consul cedente cornu signu militare signifero exeptu in hostes
Hernicos et Equos misit. Quo peracto eius preliu restitutu est. Summa eni alacri¬
ate romani ad recipiendu signu incubuerunt.
Uiiins Qumntuieapitonnu ⁊ consi signu in hostes faliscos eiecit militesq repetere
issit.
urius Camillus tribunus militu consulara potestate cuntante
ereptu manu signiferu in hostes uolstos et latinoi traxit ceteros puduit nõ sequi.
iliuiis pelignus bello prisco idem. fecit.
Uintus suriue aduerso exercitu cu occurrisiet affirmarut non receptur
cus dictator eu signa legionu ferri in hostes Falistos iudisset
fexu cuntante occidi imperauit. quõ exemplo perterriti hoste inuaserunt.
us Cornelius magister equitu aduersus fidenates idem fecit
Arquinius aduersus Sabmos cuntantes equites detractis frenis concitatisq equis
prorumpere in aciemiussit .

Expanded text:
hosterecuperandi gratia Romani ita ardenter pugnaverunt, ut et si rettulerint. Furius Agrippa consul cedente cornu signum militare ereptum signifero in hostes Hernicos et Aequos misit. Quo facto eius proelium restitutum est; summa enim alacritate Romani ad recipiendum signum incubuerunt. T. Quintius Capitolinus consul signum in hostes Faliscos eiecit militesque id repetere iussit. M. Furius Camillus tribunus militum consulari potestate, cunctante exercitu, arreptum manu signiferum in hostes Volscos et Latinos traxit; ceteros puduit non sequi. Salvius Pelignus bello Persico idem fecit. M. Furius averso exercitu, cum occurrisset, affirmavit non recepturumervilius Priscus dictator, cum signa legionum ferri in hostis Faliscos iussisset, signiferum cunctantem occidi imperavit; quo exemplo perterriti hostem invaserunt. Cossus Cornelius magister equitum adversus Fidenates idem fecit. Tarquinius adversus Sabinos cunctantes equites detractis frenis concitatisque equis perrumpere aciem iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
cocellas. Lȩtus orbis ac lucidus serenitate nauigiis repromit
in uultu prec ipue si quarto ortu neq obtusis cornibus mutila neq infũ¬
so fuerit humore fustata. Sol q exoriens uel die condens interest atotu
ȩqualibus gaudeat radiis an obiecta nube uarietur utru i
orgicis diuino pene comprehendit ingeruo et uarro in libris naualibus
diligenter excoluit. Hec gubernatores se scice profitentiue sed eatenus
quatenus eos imperitig usus instituit non altior doctrina formauit.
De estu maris hoc est de reumate

Expanded text:
rocellas. Laetus orbis ac lucidus serenitatem navigiis repromittrocellas. Laetus orbis ac lucidus serenitatem navigiis repromittit quam gestat in vultu, praecipue si quarto ortu neque obtusis cornibus mutila neque infuso fuerit humore fuscata. Sol quoque exoriens vel diem condens interest utrum aequalibus gaudeat radiis an obiecta nube varietur, utrum sorgicis divino paene comprehendit ingenio et Varro in libris navalibus diligenter excoluit. Haec gubernatores se scire profitentur, sed eatenus quatenus eos peritiae usus instituit, non altior doctrina formavit. XLII DE AESTVARIIS HOC EST DE REVMATE
Abbreviated transcription (Latin):
.commouent in quis licet certi dies autoru attestatione signentur tam̃
causas humana conditio ad plenu nosse prohibetur. Ideo nautice obseruatio¬
nis cuera trifaria diuidunt.Aut eni creca die statutu aut ante uel postea
tempestates fieri compertu est. Unde pręcedentes prochimaton nascentes
die solemni chimaton subsequentes metachimaton greco uocabulo nuncupa¬
runt.Sed omnia numerare nominati aut ineptri uidetur aut longu
cu autores pluxinu non solu mensiu sed etia. dieris ratione diligenter
expresserint. Transitus eni sideru quos planetas uoeant cu prescripto cur¬
b dei arbibeio creatoris sit sic suscipiunt signa ut deserunt
assolent serena turbare. Inter luniorus aute dies tempestatibus plenus et
nauigantibus ꝗͣmaxime metuendue nonsolu pexitix ratio sed etia uulgi
produntiue que uelut in speculo lunx oxbis ostendit᷑. Rubicundrs color
uentos ceruleus indicat pluuias ex ũteoq commixtus nimiboe et furentes

Expanded text:
commovent; in quibus licet certi dies auctorum attestatione signentur, tame est, caelestes causas humana condicio ad plenum nosse prohibetur, ideo nauticae observationis curam trifariam dividunt. Aut enim circa diem statutum aut ante vel postea tempestates fieri compertum est; unde praecedentes prochimazon, nascentes die sollemni chimazon, subsequentes metachimazon Graeco vocabulo nuncuparunt. Sed omnia enumerare nominatim aut ineptum videtur aut longum, cum auctores plurimi non solum mensum sed etiam dierum rationem diligenter expresserint. Transitus quoque siderum quos planetas vocant, cum praescripto cursu Dei arbitrio creatoris suscipiunt signa vel deserunt, frequenter assolent serena turbare. Interluniorum autem dies tempestatibus plenos et navigantibus quam maxime metuendos non solum peritiae ratio sed etiam vulgi produntur quae velut in speculo lunae orbis ostendit. Rubicundus color ventos, caeruleus indicat pluvias, ex utroque commixtus nimbos et furentes
Abbreviated transcription (Latin):
oppidanos temptauit et ilło quo lacussebantur conuersis hostib classe insperata
portu cepit.
porio c̃inobsidione cuiusda uxbis maxitimȩ binas naues procul ab conspuc¬
fu contabulauit construxitq eis turxes. Aliis deinde turiibus adortus ab terra¬
uel cominus domibus propugnatores distrinxit. tuxxitas naues am
plicuit et a qua non resistebatur subiit muxoes.
Ericles peloponessoru castellu oppugnaturus in quo duo omnino ecuore
cessis alteiuy fosa intercusit alereu munir institiut. Castellani ecue iorres
ib altera parte facti ea sola qua muniri iudebant custodire ceperunt. pericles
preparatis pontibue iniecit sliper fossa qua ño cauebatur subiit castellum
Ntiochis aduerslis ephesios rhodiis quos in auxilio habebat precepit ut nocte poꝵ¬
tu cu magno strepitũ inuaderent. Ad qua parte cu tumultu onniu malte

Expanded text:
oppidanos temptavit et illo, quo lacessebantur, conversis hostibus classe inexspectata oppidanos temptavit et illo, quo lacessebantur, conversis hostibus classe inexspectata portum cepit. Philippus in obsidione cuiusdam maritimae urbis binas naves procul a conspectu contabulavit superstruxitque eis turres; aliis deinde turribus adortus a terra, dum urbis propugnatores distringit, turritas naves a mari applicuit et, qua non resistebatur, subiit muros. Pericles Peloponnesiorum castellum oppugnaturus, in quod duo omnino erant accessus, alterum fossa interclusit, alterum munire instituit. Castellani securiores ab altera parte facti eam solam, quam muniri videbant, custodire coeperunt. Pericles praeparatis pontibus iniectisque super fossam, qua non cavebatur, subiit castellum. Antiochus adversus Ephesios Rhodiis, quos in auxilio habebat, praecepit, ut nocte portum cum magno strepitu invaderent; ad quam partem omni multitudine cum
Abbreviated transcription (Latin):
niibosis mitiru dine ⁊toni reeuocatos tanq̃ ab tergo capti essent insẽ¬
cutus castellum capit.
Iuius cornelius Rufinus consul ꝗͣ pluxa sardiniȩ cepit oppida dis fortissimaer
partes copiaru noctu exponit: quibus precipiebat delitescerent oppeirentur ꝙ tey¬
pui quo ipse nactus appellaret. occirentibus deinde aduentantibuio hostibusetab
ipso imulitione fuga aduocatis longius ad per sequendus illi in relictas ab iis urbes
impetu fecerunt.
Sentius tuti nocte ab ei parte muroru que mari ediacebat clasicaꝵ elamore
derii uiit hostes peneteatu illac oppidu rati reliquerunt portas per quas pera¬
st t edduler satpente meniu cornicines cinere usl. Suficet e porugrape¬
sesmuxorus poternit ad idiatus a quo solo se temptari putabant cu fluerent
qua non obsistebatur muros transcendit oct¬
q isibudus dux Milesioru ut portu sicinioru occupaxet altera paute subinde

Expanded text:
imbelli multitudine suorum revocatos, tamquam a tergo capti essent, inseimbelli multitudine suorum revocatos, tamquam a tergo capti essent, insecutus castellum cepit. L. Cornelius Rufinus consul complura Sardiniae cepit oppida, dum firmissimas partes copiarum noctu exponit, quibus praecipiebat, delitiscerent opperirenturque tempus, quo ipse naves appelleret. Occurrentibus deinde adventanti hostibus et ab ipso per simulationem fugae longius ad persequendum avocatis, illi in relictas ab his urbes impetum fecerunt. dentium tutam, nocte ab ea parte murorum, quae mari adiacebat, classicum cani clamoremque tolli iussit. Hostes penetratum illic in oppidum rati reliquerunt portas, per quas Perisit et ex diversa parte moenium cornicines canere iussit. Sufficere propugnatores murorum poterant. Ad id latus, a quo solo se temptari putabant, cum confluerent, qua non obsistebatur, muros transcendit. Thrasybulus, dux Milesiorum, ut portum Sicyoniorum occuparet, a terra subinde
Abbreviated transcription (Latin):
Cipio apud cartagine sub distessu estus maritimi sẽcutus deu
ricebat duce ad muros urbis accessit et cedente stagno
qui portarinitu loq me hi aduiti decidentu aquaxatsono quioperis
stce pitib obscuuabit iusra peragunt. Ipse dato signo ab aua parte agdires¬
emita idhibebatuu cten prete uelut coniulto saltu pe etiꝑiti nuntiatu
seoruer adbibeo quenda ex auxiliis gregales militerqu forte aquatup
pͥbger sios dee peerdas monti coleos legit ad sumar peruenerit eripi
poe testastulup pautoscenturiones quibus perefectiipioscuz idelocissi¬
uers peditis ulsus ꝓ persam facilior foretscucis armiso ditereo ata¬
rer secbi uguroduce telis t clauico qubusin astensi iutebantutt adiut
tio ad posteom obiduacua defensoribus castulli perueri sent concinexe
et iumustua orub pueciptu exit eperunt Ad quod constititus adaxuii¬
et constantus d heutatuo suos acuius instaxe estello ioscer qteo inĩb

Expanded text:
cipio apud Carthaginem sub discessum aestus maritimi, secutus deum, ut dicebat, ducem, ad muros urbis accessit et cedente stagno,urum portas revellerent. Hi adiuti decidentium aquarum sono, qui operis strepitum obscurabat, iussa peragunt; ipse dato signo ab alia parte adgressemita adibatur, cetera parte velut consulto praecipiti, nuntiato sibi per Ligurem quendam ex auxiliis gregalem militem, qui forte aquatum progressus, dum per saxa montis cocleas legit, ad summa pervenerat, erepi posse in castellum, paucos centuriones perfectissimos cum velocissiprospectus nisusque per saxa facilior foret, scutis gladiisque tergo aptatis. Hi Ligure ducente loris et clavis, quibus in ascensu nitebantur, adiuti, cum ad posteriora et ob id vacua defensoribus castelli pervenissent, concinere et tumultuari, ut praeceptum erat, coeperunt. Ad quod constitutum Marius constantius adhortatus suos acrius instare castellanis coepit, quos ab
Abbreviated transcription (Latin):
claustra trepidantes oppressit.
Annibal apued tarentu quȩ a presidio romanoru duce Luuo tenebatur Sone¬
um quenda tarentinu que ad proditione sollicitauerat eiusmodi insteuxit ut
ret. egresso ipsi apros sub ministrabat quos ille tanꝗͣ ex captura liuio offexẽt. idq¬
toru habitu ꝑcenos comitibus eius immiscuit. qui cu onusti uenatione qua feri
missus cu exercitu hannibal omnes romanos interfecit exceptis is qui in axce
pro fugerant.
psintatusnex Macedonu cu ephesios oppugnaxet et illi inauxiliu haberent
Nandrone archipirata qui plurimu oneratas preda naues ephesu appellebat
xrupto illi ad pxoditione uinxit fortissimos macedonu quos ille restrictis naiu

Expanded text:
claustra trepidantis oppressit. claustra trepidantis oppressit. Hannibal apud Tarentum, quae a praesidio Romano duce Livio tenebatur, Cononeum quendam Tarentinum, quem ad proditionem sollicitaverat, eiusmodi fallacia insliceret. Egresso ipsi apros subministrabant, quos ille tamquam ex captura Livio offerret; idqtorum habitu Poenos comitibus eius immiscuit. Qui cum onusti venatione, quam fereadmissus cum exercitu Hannibal omnes Romanos interfecit, exceptis his, qui in arcem profugerant. Lysimachus, rex Macedonum, cum Ephesios oppugnaret et illi in auxilio haberent Mandronem archipiratam, qui plerumque oneratas praeda naves Ephesum appellebat, corrupto ei ad proditionem iunxit fortissimos Macedonum, quos ille restrictis manib
Abbreviated transcription (Latin):
Apicius Cursoꝵ consul apud tarentis Miloni qui cu pxesidio epiyt¬
hotara urbe obtinebat salute ipsi et pepularibus suis si
oppido potiretur pollicitus est. quibus premiis ille corxuptur
sit taxentinis ut se legatu ad consule mittexent a quo
promissa ex pacto referens in securitate oppidanos resoluit atq ita incir¬
stodita urbe Cux sori tradidit.
Arcur Marcellus cu siracusanu quenda Solistratu ad proditione sollicitas¬
remissiores custodias fore die festo quo epicides prebiti¬
rue esset uini epulaxuq copia insidiatusq hilaritati et que ea sequebatur
secordiȩ munimenta conscendit¬
nta conscendit ugilibusq cesis apexuit exexcitiu romano
uxbe nobilibus iuctoriis claxam
us Suparbus cu Gabios in deditione accipere non posset n
urbe tradidit Cixxo.
hilippus oppido samioru exclusus Apollonio prefecto corus ad proditionem
corrupto persuasit ut plaustru lapide quadrato oneratu in ipso aditu poꝵe

Expanded text:
apirius Cursor consul apud Tarentum Miloni, qui cum praesidio Epirotarum urbem obtinebat, salutem ipsi et popularibus, si per illum oppido poteretur, pollicitus est. Quibus praemiis ille corruptus persuasit Tarentinis, ut se legatum ad consulem mitterent, a quo plena promissa ex pacto referens in securitatem oppidanos resolvit atque ita incustoditam urbem Cursori tradidit. M. Marcellus, cum Sremissiores custodias fore die festo, quo Epicydes praebiturus esset vini epularumque copiam. Insidiatus igitur hilaritati et, quae eam sequebatur, socordiae munimenta conscendit vigilibusque caesis aperuit exercitui Romano urbem nobilibus victoriis claram. Tarquinius Superbus, cum Gabios in deditionem accipere non posset, furbem tradidit Cyro. Philippus, oppido Saniorum exclusus, Apollonidi praefecto eorum ad proditionem corrupto persuasit, ut plaustrum lapide quadrato oneratum in ipso aditu porta
Abbreviated transcription (Latin):
ie et quȩ in preliie ⁊ possunt omnia in campestri meditati
scere seuere in desides uindicare. Scientia eni rei bellice dimicandi nutrit au¬
icia. nemo facere metuit quod se benedidicisse confidit. Eteni in certamine
belloxu exercitata paucitas ad iuctoria promptior est. Nudis autem et
indocta multitudo exposita semper ad cedem..¬

Expanded text:
ie atque in proeliis possunt omnia in campestri meditatione praenoscere, severe in desides vindicare. Scientia enim rei bellicae dimicandi nutrit audaciam: nemo facere metuit quod se bene didicisse confidit. Etenim in certamine bellorum exercitata paucitas ad victoriam promptior est, rudis et indocta multitudo exposita semper ad caedem.
Abbreviated transcription (Latin):
Rintens libex lectione edocet unioru ex quibus locis uel quales
milites probandi sunt. aut quibus armoru ex ercitus imbuendie¬
Ecundus liber ueteris militix continet morem: aut quemadmodun
pedesteis possit institu ex excitue.¬
trtius liber omna artius genera quȩ in teruestri prȩlio necessaxia
iudentur edocet.¬
Uartue liber uniuensas machinas quibus uel oppugnantur ciitates
fenduntun enumerat. Naualisq belli precepta subn
ta offere principibus. Quia neq aliquid recte incohatim
meliora scuee uel plura ꝗͣ pirincipem cuius doectrina
omnibus potest prodesse subiectic. Quod octauianum
Augustu ac bonos deinceps principes libenter habuisse
frequentibus declaratius exemplis. Sic regnantium
testimoniis creuit eloquentia du non culpatur audacia

Expanded text:
ibus locis vel quales milites probandi sint aut quibus armorum exercitiis imbuendi.Secundus liber veteris militiae continet morem, ad quem pedestris institui possit exercitus.Tertius liber omnia artium genera quae terrestri proelio necessaria videntur exponit.Quartus liber universas machinas quibus vel oppugnantur civitates vel defenduntur enumerat; navalis quoque belli praecepta subneta offerre principibus, quia neque recte aliquid inchoatur meliora scire vel plura quam principem, cuius doctrina omnibus potest prodesse subiectis. Quod Octavianum Augustum ac bonos dehinc principes libenter habuisse frequentibus declaratur exemplis. Sic regnantium testimoniis crebuit eloquentia dum non culpatur audacia.
Abbreviated transcription (Latin):
uta sed uti que sponte pro .x.p. salute disponis agnostas ol
romani imperii conditores et in lioc paruo libello quicquid de maximics
perq necessariis requixendum credis inueniaed.
subegisse terxaru nisi axmoru exercitio. disciplina ca¬
stroru usuq militie. Quid eni aduexsu galloru multi¬
tudine paucitas romana ualuuiset: Quid aduerius geu¬
manoru proceritate breuitae potiusset audere hispa¬
nos quide non tantu numero sed et uixibus corpoxum
nostrus prestitisse manifestu est. Afcoru dolis acq diuitis¬

Expanded text:
ta, sed ut quae sponte pro rei publicae salute disponis agnoscas olim custodisse Romani imperii conditores et in hoc parvo libello quicquid de maximis rebus semperque necessariis requirendum credis invenias. subegisse terrarum nisi armorum exercitio, disciplina castrorum usuque militiae. Quid enim adversus Gallorum multitudinem paucitas Romana valuisset? Quid adversus Germanorum proceritatem brevitas potuisset audere? Hispanos quidem non tantum numero sed et viribus corporum nostris praestitisse manifestum est; Afrorum dolis atque diviti
Abbreviated transcription (Latin):
uxerunt ueteres quas nunc militari barbaricoq usu cai
gnis leuioribus machina colligatur lata pedibus.uiii. alta pedibus .uii. Longa pe¬
sepiuntur ne saxoru teloruq impetu penetrentur Extrinsecus iute ne iimi¬
so concremetur incendio exudis ac recentibus coriis uel centonibus operitur. Iste
res facte fuerint uinguntur in ordine sub quibus subsic
ruenda muxoru penetrant fundamenta.plutei dicũtur qui ad similitudine absidis
contexuntur e uimine et ciliciis uel toriis proteguntur ternisq rotulis quarum
duȩ in capitibus apponuntur. In quacunq parte uolis admo¬
uentur more carpenti quos obsidentes applitant muris eoꝵq munitione proteeti sa¬
itis sue fundie uel missilibus defensores omnes de prop
barit ut scalis ascendendis facilior prestetur occasio. Agger aute ex lignis¬
que extolluntite contra muru de quo tela iactantur x
De musculie.

Expanded text:
xerunt veteres quas nunc militari barbaricoque usu caucias vocant. E lignis levioribus machina colligatur, lata pedibus octo, alta pedibus septem, longa pesaepiuntur ne saxorum telorumque impetu penetrentur; extrinsecus autem, ne immisso concremetur incendio, crudis ac recentibus coriis vel centonibus operitur. Istae, cum plures factae fuerint, iunguntur in ordinem, sub quibus obsidentes tuti ad subruenda murorum penetrant fundamenta. Plutei dicuntur qui ad similitudinem absidis contexuntur e vimine et ciliciis vel coriis proteguntur ternisque rotulis, quarum una in medio, duae in capitibus apponuntur, in quamcumque partem volueris admoventur more carpenti; quos obsidentes applicant muris, eorumque munitione protecti sagittis sive fundis vel missibilibus defensores omnes de propugnaculis civitatis exturbant, ut scalis ascendendi facilior praestetur occasio. Agger autem ex terra lignisque extollitur contra murum, de quo tela iactantur. XVI DE MVSCVLIS
Abbreviated transcription (Latin):
Liud genus oppugnationis est subterraneu atq seeretu quod cunic ulu uo-¬
cant a leporibus qui cauernas sub terra fodiunt ibiq conduntur. Adhibita
atis inferna quȩxitur uia. Quȩ fraus duplicibus opexatu
eni penetrant urbe et noctu non sentientibu oppidanis egredruntur per
cuniculu xeseratisq portis suoru agmen inducunt hostesq in ipsis domib
unt ignorantes. Aut certe tu ad muxoru fundament
rint sub fõdiunt eoru maxima parte appositis sice ioribus lignis riunaq
tumultuario opexe suspendunt sarmenta insuper. iungi
Combustisq columnics ligneis atq tabulatis muxo subito corruente reruptionis
aditus resexatur
.r.Iuid face̾ debẽat oppidani si hostes ieruperit cuuta

Expanded text:
liud genus oppugnationum est subterraneum atque secretum, quod cuniculum vocant a leporibus, qui cavernas sub terris fodiunt ibique conduntur. Adhibita civitatis inferna quaeritur via. Quae fraus duplicibus operatur insidiis. Aut enim penetrant urbem et noctu non sentientibus oppidanis egrediuntur per cuniculum reseratisque portis suorum agmen inducunt hostesque in ipsis domibus perimunt ignorantes, aut certe cum ad murorum fundamenta pervenerint suffodiunt eorum maximam partem appositis siccioribus lignis ruinamque muri tumultuario opere suspendunt, sarmenta insuper iunguntcombustisque columnis ligneis atque tabulatis muro subito corruente inruptioni aditus reseratur. XXV QVID FACERE DEBEANT OPPIDANI SI HOSTES INRVPERINT CIVITA
Abbreviated transcription (Latin):
Duersu axietes etia uel falces sunt plura remedia. aliquanti centones et cul¬
citas funibus calcant et illis opponunt locis que cedit axies ut impetus machi¬
ne materia molliore fractus non destruat muru. Alii Laqueos captos arietes
multitudine hominu de muro in obliquu trahunt su
testudinibus euertunt. pluxes alii in modu forficibus dentatu funib illigant
feriu que lupu uocant apprehensuq ariete aut euertũt aut ita suspen¬¬
dunt ut impetu non habeat feriendi. Interdugbasses columnȩq marmores
ubrato capite impetu iaciuntur e muries arietesq confringunt. Quod si
ta ius fuerit ut muxus arietibus perforetur et quod se
salutis una spes supex est ut destructis domibus alius intrinsecus muxus addat᷑
hostesq si intra binos paxietes penetrare temptauerint perimantur.

Expanded text:
dversum arietes etiam vel falces sunt plura remedia.Aliquanti centones et culcitas funibus calant et illis opponunt locis quae caedit aries, ut impetus machinae materia molliore fractus non destruat murum. Alii laqueis captos arietes per multitudinem hominum de muro in obliquum trahunt et cum ipsis testudinibus evertunt. Plures in modum forficis dentatum funibus inligant ferrum, quem lupum vocant, apprehensumque arietem aut evertunt aut ita suspendunt ut impetum non habeat feriendi. Interdum bases columnaeque marmoreae vibrato impetu iaciuntur e muris arietesque confringunt. Quod si tanta vis fuerit ut murus arietibus perforetur et quod saepe accidit decidat, salutis una spes superest ut destructis domibus alius intrinsecus murus addatur hostesque intra binos parietes, si penetrare temptaverint, perimantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Orumef e biiuscus obsidexet lurna oppidis ligurus non situ tantu et operib
uerii metitu opieratori prestinta tutu circuii muros frequenter omnib
copiis instidut easdeq reducere ad castra. quã consuetudine inque tititi onnaa¬
usut crederent exexcitationis gratia id facere romanu et
moenibus oppressit ut se ipsos redderent et opicdumexit
Airis duellius censul sũbinde exexcendo milites remigesq consecutus est ut se

Expanded text:
us, cum obsideret Lueriam, oppidum Ligurum, non tantum situ et operibus, verum etiam propugnatorum praestantia tutum, circumire muros frequenter omnibus copiis instituit easdemque reducere in castra. Qua consuetudine inductis ita oppidanis, ut crederent exercitationis id gratia facere Romanum, etmoenibus expressit, ut se ipsos dederent oppidani. C. Duellius consul subinde exercendo milites remigesque consecutus est, ut se
Abbreviated transcription (Latin):
preparet. Se exexcitio Grt pompei Magni Salustius memorat cu alacri¬
buo saltu cu uelocibus cursu cu ualidis necte cextabat. Neq eni ille par¬
aliter potiusset esse Sertorio nisi seq et milites frequentibre exercitiis
preparisset ad prelia.
Ad usum ntandi exercitandi tyronee. x.¬
cogitur frequenter exercitus. Sepe repentinie imbrib uel nuib solent ex-¬
undare toruentes et ignorantia non solu ab hoste sed etia ab ipsis aquis discri¬
men incurrit. Ideo Romani ueteres quos tot bella et continua pericula ad om¬
ne rei militaris exudiere arte campu martiu iucinu tyberi deleger̃
in quo iuuentus post exercitiu armoru sudore pulueneq dilueret. ac
udine cursus natandi labore disponeret. Nonsblu aute pedites sed
et equites ipsos q equos uel lixas quo ligarios uocant ad natandu exercere
u est ne quid imperitis qu necessitas incumbit eueniat.
e eadmodu ad cuta uiminea uel id palos antqui exoscihnt ogmni

Expanded text:
praeparet. De exercitio Gnaei Pompei Magni Sallustius memorat ‘cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis vecte certabat’. Neque enim ille aliter potuisset par esse Sertorio nisi seque et milites frequentibus exercitiis praeparasset ad proelia. X AD VSVM NATANDI EXERCENDOS TIRONES Nacogitur frequenter exercitus. Saepe repentinis imbribus vel nivibus solent exundare torrentes, et ignorantia non solum ab hoste sed etiam ab ipsis aquis discrimen incurrit. Ideoque Romani veteres, quos tot bella et continuata pericula ad omnem rei militaris erudiverant artem, campum Martium vicinum Tiberi delegerunt in quo iuventus post exercitium armorum sudorem pulveremque dilueret ac lassitudinem cursus natandi labore deponeret. Non solum autem pedites sed et equites ipsosque equos vel lixas, quos galliarios vocant, ad natandum exercere percommodum est, ne quid imperitis cum necessitas incumbit eveniat. XI QVEMADMODVM AD SCVTA VIMINEA VEL AD PALOS ANTIQVI EXERCEBANT TI
Abbreviated transcription (Latin):
Ambulare celeriter et xqualiter discant. Periculu eni ab hostibus semper gra-¬
 sustinuit diisus et inordinatus exexcitus. Militari ergo
u cursus est ciuus spatiu non potes diffinire. Sed et cursu precipue asue¬
faciendi sunt iuniores ut maiore impetu in hoste procurrant ut loca
opportuna celeriter cu usus aduenexit occupent uel aduersariis idem
facere uolentibus prxoccupent Ut aed explorandu alacriter pexgant ala¬
crius redeant ut fugientiu facilius terga comprehendant. Ad saltu etias
quo uel fosse transiluntur uel impediens aliqua altitudo supexatur exer¬
aendus est miles ut cu eius modi difficultas euenerit possint sine labore
transire. preterea in ipso conflictu ac dimicitione teloru bellator. cu
.su saltuq ueniens aduexsarii perstringit oculos mente¬

Expanded text:
ambulare celeriter et aequaliter discant. Periculum enim ab hostibus semper gravissimum sustinet divisus et inordinatus exercitus. Militari ergo iam cursus est, cuius spatium non potest definiri.Sed et cursu praecipue adsuefaciendi sunt iuniores, ut maiore impetu in hostem procurrant, ut loca oportuna celeriter cum usus advenerit occupent vel adversariis idem facere volentibus praeoccupent, ut ad explorandum alacriter pergant, alacrius redeant, ut fugientium facilius terga comprendant. Ad saltum etiam, quo vel fossae transiliuntur vel impediens aliqua altitudo superatur, exercendus est miles, ut cum eiusmodi difficultates evenerint possint sine labore transire. Praeterea in ipso conflictu ac dimicatione telorum bellator cum cursu saltuque veniens adversarii praestringit oculos mente
Abbreviated transcription (Latin):
recto corpore infertur et aduersarus saucrt inteꝗͣ iudeat. Ideoꝙ ad di
i hoc precipue genere usos censtat esse romanos. Dupli
ponderis illa cratis et claua ideo dabatur ut cũ uera et leruora tio
arma sumysisset uelut grauiore pondere libexatus securioꝵ alacriorq pugnaret.
drmita docendos tyrone

Expanded text:
tecto corpore infertur et adversarium sauciat antequam videat. Hastitecto corpore infertur et adversarium sauciat antequam videat. Hastimicandum hoc praecipue genere usos constat esse Romanos.Dupli autem ponderis illa cratis et clava ideo dabantur ut cum vera et leviora tiro arma sumpsisset velut graviore pondere liberatus securior alacriorque pugnaret. XIII ARMATVRAM DOCENDOS TIRONE
Abbreviated transcription (Latin):
mine in modu cratiu con rotundata texebant ita ut duplu pondus eratis
haberet ꝗͣ scutu publicu habexe consuerut. Iteq clauas ligneas duplicis
onderis pro gladiis tyronibus dabant. Eoq modo non tantu¬
et post meridie exercebantuu ad palos. Paloru gni usus non solu militibus
a gladiatoribus pluximu prodest: nec unꝗͣ aut arena au
sariu tyro cu erate illa et elaua ueluti cu gladio se exercebat etscatont
nunc quasi caput peteret iut facie nunc lateribus minaxetur intexdtna
rum mtteꝵ et yoplites etura succidere. recederet assultaxet insleret qua
mesente aduersariu sic palu omni impetu omni bellano
nus insurgeret ne qua parte ipse pateret ad plagam. UV.
Nion cessim sed punctim ferire docendo tyconeau
Peterea non cessi sed puncti ferire discebant. Na cessis puguaunpe
uenunt non sequenter interficit cu et armis uitaliã defendantur et ossib

Expanded text:
: scuta de vimine in modum cratium corrotundata texebant ita ut duplum pondus cratis haberet quam scutum publicum habere consuevit, itemque clavas ligneas duplicis aeque ponderis pro gladiis tironibus dabant, eoque modo non tantu post meridiem exercebantur ad palos. Palorum enim usus non solum militibus sed etiam gladiatoribus plurimum prodest, nec umquam aut harena sarium tiro cum crate illa et clava velut cum gladio se exercebat et scuto, ut nunc quasi caput aut faciem peteret, nunc a lateribus minaretur, interdum contenderet poplites et crura succidere, recederet adsultaret insiliret, quasi praesentem adversarium, sic palum omni impetu, omni bellandinus insurgeret ne qua parte ipse pateret ad plagam. XII NON CAESIM SED PVNCTIM FERIRE DOCENDOS TIRONES Praeterea non caesim sed punctim ferire disveniat, non frequenter interficit, cum et armis vitalia defendantur et ossibus
Abbreviated transcription (Latin):
ga defendant.Sed inangulo ipsuic extremitatis fortissimi collocentur qui ibiꝰ impetus am¬
plior fieri consueuit. Ite aduersu cuneu hostiu certis resistitur modie. Cuneus dicitur
multitudo peditu quȩ iuncta cu acie primo angustior deinde latior procedit et ad
t exomitissimis militibi m lttera ordo ompos uaret ulqreu ners excipit atq
ex uteaq parte concludit. Quo facto acie non potest xumpere. Ite serxa dicitur quȩ
a streniue diuecta ante fronte opponitur hostiu ut turbata acies reparetur. qlo
ux qui a sua acie paratus uago superuentu incursat inimicos: Contra
que alter populosior uel fortioꝵ immittitur globus. Obseruandu qͦ ne sub tempore
ttitur pugna uelis ordines commutare ac de locie sius aliquos numeroi
ad alia transferre. Stati eni nascitur tumultus atq confusio et quos imparatos con

Expanded text:
ga defendant; sed in angulo ipsius extremitatis fortissimi collocentur, quia ibi impetus amga defendant; sed in angulo ipsius extremitatis fortissimi collocentur, quia ibi impetus amplior fieri consuevit.Item adversus cuneum hostium certis resistitur modis. Cuneus dicitur multitudo peditum quae iuncta cum acie primo angustior deinde latior procedit et advnam ex lectissimis militibus in V litteram ordo componitur et illum cuneum excipit atque ex utraque parte concludit, quo facto aciem non potest rumpere. Item serra dicitur quae ab strenuis directa ante frontem opponitur hostibus ut turbata acies reparetur. Globus autem dicitur qui a sua acie separatus vago superventu incursat inimicos, contra quem alter populosior vel fortior immittitur globus. Observandum quoque ne sub tempore quo iam committitur pugna velis ordines commutare aut de locis suis aliquos numeros ad alia transferre. Statim enim nascitur tumultus atque c
Abbreviated transcription (Latin):
magis terreantirr si cu teloxu ictu clamoris horior accesserit. Semper autem
debes ut priore instruas acie qui ex arbitirio tuo potes facere
uditas quu nullus obsistit. Deinde et tuis auges confidentia et adueesariis fiducia mi
formidare qui uident contra se acies ordinari. hinc additur maximu commodum
XUIIII.
mansione dormientibues opportunu preliu semper infertur: cu aliic negoci
octupatus hostis peius inteximatur ꝗͣ parare se possit. Quod si cauti sunt aduersaru
ueu nulla sit copia tu aduersu presentes scientes uidentes
ne pugnatur itamen ars belli non minuc in hoc aperto conflictu ꝗ̃ in occultie⁊
s adiuat exuditots. Cauendu uel maxime ne ab ala con
cui a multitudine hostiu aut a uacantibus globis quos dicunt droncos. Quod si acciderit
unu remediu est ut ala cornuq replices et retundes quatenus conuersi tiui socioru ter¬

Expanded text:
magis terreantur si cum telorum ictu clamoris horror accesserit. Semper autem studere debes ut prior instruas aciem, quia ex arbitrio tuo potes facere quod tibi utile iudicas cum nullus obsistit; deinde et tuis auges confidentiam et adversariis fiduciam minformidare qui vident contra se acies ordinari. Hinc additur maximum commodum, XVIIII mansione dormientibus, oportunum proelium semper infertur, cum aliis negotiis occupati hostes prius interimantur quam praeparare se possint; quod si cauti sint adversarii et insidiarum nulla sit copia, tunc adversus praesentes scientes videntes aequa condicione pugnatur. Tamen ars belli non minus in hoc aperto conflictu quam in occultis fraudibus adiuvat eruditos. Cavendum vel maxime ne ab ala corntui a multitudine hostium aut a vagantibus globis, quos dicunt drungos. Quod si acciderit, unum remedium est ut alam cornumque replices et rotundes, quatenus conversi tui sociorum ter
Abbreviated transcription (Latin):
Ade qui precipua sustinet potestate inter equites et pedites in parte dextea consue
aduersarioru sinistru cornu quod contra ipsu stat circumixe debet et a tergo semꝑ¬
tinimos pedites et bene armatos de illis superflius secu habexe debet ex quibus aut
tiore faciat et cuneo illi possit occuenere. In sinistra parte exercitus textius dux
⁊ satis bellicosus et prouidus quia sinistra pars difficilior est
ta in acie consistit. hic cixta se bonos equites supernumerarios et uelocissimos pedi-
debet. de quibus sinistru cornu semper extendat ne curcumue
hostibus. Clamor aute que barbaricu uocant prius non debet attolli ꝗͣ acies utrraq¬

Expanded text:
 qui precipuam sustinet potestatem inter equites et pedites, in parte dextra stare adversariorum sinistrum cornu, quod contra ipsum stat, circumire debet et a tergo semtissimos pedites et bene armatos, de illis superfluis secum habere debet, ex quibus autforficem faciat, ut cuneo illi possit occurrere. In sinistra parte exercitus, tertius esse dux debet, satis bellicosus et providus, quia sinistra pars difficilior est et velut manca in acie consistit. Ideo circa se bonos equites supernumerarios et velocissimos pedites habere debet, de quibus sinistrum cornu semper extendat, ne circumveniatur ab hostibus. Clamor autem quem barritum vocant, prius non debet attolli, quam acies utraq
Abbreviated transcription (Latin):
eancus lacedemonius exploxatu habens thraces omines uictui necessa¬
tus in opia recessunu per id tempuc quo legato eoru uenturos opina¬
atur alique ex captuus in conspectu iuissit occidi et membrati
menta in contubernia distrabrut.Thxaces nihil non facturu perseue rantie causa
be erodente s qui tar detestibiles epulas iustiniuset experixi ideditiõe uene uiente
Iberius Gracchus lusitanis dicentibus in dece annos cibaria se habere et obsidione¬
omninonon expauescere. undecimo inquit anno uos capia. Qua uoce perterriti
Ulo lorquato gexca urbe oppugnanti cu dicexetur uiuentute ibi studiose iaculis

Expanded text:
earchus Lacedaemonius, exploratum habens Thracas omnia victui necessa eum commeatus inopia recessurum, per id tempus, quo legatos eorum venturos opinabatur, aliquem ex captivis in conspectu iussit occidi et membratim tamquam alimenti causa in contubernia distribui. Thraces nihil non facturum perseverantiae causa eum credentes, qui tam detestabiles epulas sustinuisset experiri, in deditionem venerunt. Ti. Gracchus, Lusitanis dicentibus in X annos cibaria se habere et ideo obsidionem non expavescere, "undecimo", inquit, "anno vos capiam". Qua voce perterriti A. Torquato Graecam urbem oppugnanti cum diceretur iuventutem ibi studiose iaculis
Abbreviated transcription (Latin):
Lmbatarus b rx catataio quos mactio barbulos uocant teadenda
est uibuorib Na in illyrico dudu duxe legiones fuere qua sena milia
di uocabantiur fer hos longo tempore streniussime constat om̃ia
bella consetausꝙ eo ut Diocletianus et Maximianus cu ad impexiu
peruenissent pro merito uirtutis hos machiobaebulos Ioiuitnos atque
herculianos censuerint appellandos eosq euntis legionibus pretulisse doceapot
eune milites iactent prope sagittariorum scutati imitari iudentur oficub
es quosq consauciant priusꝗͣ nõ modo ad manu sed ad ictu
liu potuerit perueniri.
Sistcicte ust semperexacta quez usis usp ad hane atebo lscis tecto xstate
distlanione peemonisse manifusti est e quo dis i eeme sabtecto estade

Expanded text:
mbatarum quoque exercitatio, quos mattiobarbulos vocant, est tradenda iunioribus. Nam in Illyrico dudum duae legiones fuerunt quae sena milia arbuli vocabantur. Per hos longo tempore strenuissime constat omnia bella confecta, usque eo ut Diocletianus et Maximianus, cum ad imperium pervenissent, pro merito virtutis hos Mattiobarbulos Iovianos atque Herculianos censuerint appellandos eosque cunctis legionibus praetulisse doceanturuerunt, quos si oportune milites iactent prope sagittariorum scutati imitari videntur officium. equosque consauciant priusquam non modo ad manum sed ad ictum missibilium potuerit perveniri.districte est semper exacta, quem usum usque ad hanc aetatem, licet iam cum dissimulatione, pervenisse manifestum est. Equi lignei hieme s
Abbreviated transcription (Latin):
nondis curenextrisinatos etias gldios uel tectos te neeen sine omora asc¬
siduo meditationo faciebant sciulites uet i tumultũ prelii sine mora ascẽ¬
debant qute taz studiose exexcebantur in pace nfuce

Expanded text:
condiscerent, evaginatos etiam gladios vel contos tenentes. Hoc idem assidua meditatione faciebant, scilicet ut in tumultu proelii sine mora ascenderent qui tam studiose exercebantur in pace
Abbreviated transcription (Latin):
murosq constendunt. propter quod maior est adhibenda custo diaa
quu hostes absciserint et in ipsis muxis ao tuxxibus tiguriola collocanda¬
sunt in quibus uigiles hibernis mensibus ac imbribus frigore estuueta
defendantur a sole. Illud ꝗͦ usus inuenit ut acerrimos ac sagacissimos ca¬
nes in turribus nutriant qui aduentu hostiu odore presentiant latratuq
ntur. Anseres qͦ non minore solertia nocturnoc sup
clamoribus indicant. Na ingressi capitolina arce galli romanu nomẽ
eruerant nisi clamore anseru excitatus Nmiliuis resistisset mira di
siue fortuna uiros qui unuersus orbe erant missuri sub iugis
auies una seruauit.
Quomodo oppidanie inferantur insidię.¬

Expanded text:
murosque conscendunt. Propter quod maior est adhibenda custodia murosque conscendunt. Propter quod maior est adhibenda custodia cum hostis abscesserit et in ipsis muris ac turribus tuguriola collocanda in quibus vigiles hibernis mensibus ab imbri vel frigore, aestivis defendantur a sole. Illud quoque usus invenit, ut acerrimos ac sagacissimos canes in turribus nutriant qui adventum hostium odore praesentiant latratuque testentur. Anseres quoque non minore sollertia nocturnos superventus clamoribus indicant. Nam ingressi Capitolinam arcem Galli Romanum nomen eruerant nisi clamore anserum excitatus Mallius restitisset. Mira diligentia sive fortuna viros qui universum orbem erant missuri sub iugum avis una servavit. XXVII QVANDO OPPIDANIS INFERANTVR INSIDI
Abbreviated transcription (Latin):
N numexabilibus declauatur exemplis sepe cesos ad internitione hostis qui
pereuasexunt cuutate quod sine dubio obuenit si oppidam muxos aut
obtinuerint uel altiora occupauerint loca. tunc
stris ac tectis omnis ȩtas ac sexus irrumpentes obruit saxis aliisq
generibus teloru quod ne sustineant obsidentes portas ciuitatis apexi¬
re consueuexunt ut desinant resistere fugiendi potestate toncessa.
Necessitas eni quęda est uurtutis desperatio. In hoc casu unu oppidanis¬
uiexiliu est suie pex diei siue per nocte hostis intrauerit ut muros tur¬
resq teneant ac loca superiora constendant hostisq per uicos et plateaẜ undiꝗq
obruant dimicantee.
guensitadhibenda cautela ne hostes furti occupent muros.
Requenter dolu excogitant obsidentes ac simulata desperatue longui
ab eunt. Sed ubi post metu muroru iugiliis dexelictis requieuerit incau¬
ta securitas tenebraru ac noctis occasione capta cus scalis elanculo ueni

Expanded text:
nnumerabilibus declaratur exemplis saepe caesos ad internicionem hostes qui pervaserant civitatem. Quod sine dubio evenit si oppidani muros ac turres retinuerint vel altiora occupaverint loca; tunc enim de fenestris ac tectis omnis aetas ac sexus inrumpentes obruit saxis aliisque generibus telorum. Quod ne sustineant obsidentes portas civitatis aperire consuerunt, ut resistere desinant fugiendi potestate concessa; necessitas enim quaedam virtutis est desperatio. In hoc casu unum oppidanisuxilium est, sive per diem sive per noctem hostis intraverit, ut muros turresque teneant ac loca superiora conscendant hostesque per vicos et plateas undique obruant dimicantes. XXVI QVAE SIT ADHIBENDA CAVTELA NE HOSTES FVRTIM OCCVPENT MVRVM Frequenter dolum excogitant obsidentes ac simulata desperatione longius abeunt; sed ubi post metum murorum vigiliis derelictis requieverit incauta securitas, tenebrarum ac noctis occasione captata cum scalis clanculo veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
Uintus Fabius Mucuis hortante filio ut locu idoneu paucoru
actura cuperet. uisne inquittu ex illis paucies esse:
Enophior cu equo ueheretur et pedites iugu quodda occupare
isset uno ex eis obmurmurante ꝙ diceret facile ta labor
dente imperare. desiliit et gregale equo imposuit cursuq ipse pedestri ad
iugu contendenes. cuuis facti rubore cu pexpeti mile
set irridentibue commilitonibues sponte descendit. Renophonte iux
i pepufexunt ut conscenderet equu et labore suu in n
i cu hieme duceret exercitu residens ad igne recog
pretereuntis copras cepit: Cuq prospexisset quenda prope exanima
gore considere loco suo uissit. dixitq ei si in persis natu
m regia sella sedisse tibi capitale foret. in macedonia nato conceditur.
igustus Uespasianuo cu quenda adolescente honeste
ngustiaredi familiauie causa educatu ad longiore on
De daui consiliin

Expanded text:
 Fabius hortante filio, ut locum idoneum paucorum iactura caperet, "visne", inquit, "tu ex illis paucis esse?" Xenophon, cum equo veheretur et pedites iugum quoddam occupare iussisset, unum ex eis obmurmurantem audiens facile tam laboriosa sedentem imperare, desiluit et gregalem equo imposuit, cursu ipse ad destinatum iugum contendens. Cuius facti ruborem cum perpeti miles non posset, irridentibus commilitonibus sponte descendiFor. Xenophontem vix universi perpulerunt, ut conscenderet equum et laborem suum in nender, cum hieme duceret exercitum, residens ad ignem recognoscere praetereuntis copias coepit; cumque conspexisset quendam prope exanimatum frigore, considere loco suo iussit dixitque ei: "si in Persis natus esses, in regia sella resedisse tibi capital foret, in Macedonia nato conceditur." Divus Augustus Vespasianus, cum quendam adulescentem honestengustiarum rei familiaris causa deductum ad longiorem ordDe Variis Consilii
Abbreviated transcription (Latin):
illam l festina. atq ut cepisti: ꝑge.m̃lta atq opõtuna
hũs. quo faciliꝰ erata offitiis suꝑes. Postremo hoc im pectꝰ
eat. tu te scis. adea bocus phacide ⁊ Bnrgne grespon ditisi
mul pdelicto suo uerba facit. S non hostili aĩo s as
regni tutradum ima it pissi. Nam uiumm ie¬

Expanded text:
illam licet, festina atque, uti coepisti, perge. multa atque opportuna habes, quo facilius errata officiis superes. Postremo hoc in pectuseat, tute scis." Ad ea Bocchus placide et benigne, simul pauca pro delicto suo verba facit: se non hostili animo, sed ob regnum tutandum arma cepisse. Nam Numi
Abbreviated transcription (Latin):
infestiac magie ꝗ bello se pe pcłari fuerãt . ꝙ aru
desecore potd & manu salritẽ que sierat. Ebra ꝯs¬
albin exdelitto fr̃is inuidia ac se m̃ ꝑicilũ tim¬
engi senatũ defendere cõsulebat ⁊ tn interĩ exẽ¬
citui supplemenduꝵ sceibere a sociis ⁊̃ nõie latino
ocuisse fed̾us fieri. Consul impeditꝰ atributus p¬
Ledis nequas parauat copias secũ portaret/. pꝑ
ꝯuenerat numixia deductꝰ inꝑur̃cia hiemabat.
fratue iniuidit aiñs ardebat tñ cognias militib
quos p̃ter fugaz solrito ĩ ꝑio licẽtia atq lasciiria cõ¬

Expanded text:
infesti, ac maxume qui bello saepe praeclari fuerant, quod armatus dedecore potius quam manu salutem quaesiverat. ob  ex delicto fratris invidiam ac deinde periculum timens senatum de foedere consulebat, et tamen interim exercitui supplementum scribere, ab sociis et nomine Latino potuisse foedus fieri. consul impeditus a tribunis plebis, ne quas paraverat copias secum portaret, pauctus, uti convenerat, Numidia deductus in provincia hiemabat. fraternae invidiae animo ardebat, cognitis militibus, quos praeter fugam soluto imperio licentia atque lasci
Abbreviated transcription (Latin):
piẽs sceleratissimi. ceueas manib ianiaria¬
tia noatissiti. ⁊ dem suꝑbissimi. ꝗb fides lec
pietas. postreo honesta atq in honesta om̃ia q̃stir
sunt.ꝑs eorp occdisse tribunos plebis. alii q̃stio¬
nes iniustas p̃ła q tẽde ĩter nos fecisse y

Expanded text:
es sceleratissumi, cruentis manibus, immani avaritia, nocentissumi et idem superbissumi, quibus fides decus pietas, postremo honesta atque inhonesta omnia quaestui sunt. pars eorum occidisse tribunos plebis, alii quaestiones iniustas, plerique caedem in vos fecisse pro
Abbreviated transcription (Latin):
F erat elefanti triginta petꝰ at eq multi no
ã pno argenti poniere q̃ snõi tradunt᷑. Cal fuini
cin nr̃o pay agitabat᷑. postq res ⁊ afflica gestas ꝙͦ
⁊uidia ꝑ. solliciti erat ꝓbarõt ne tu flagitir
an deceeti ꝯsulis subũteret par costabat ac maxu¬

Expanded text:
 erat, elephanti triginta, pecus atque equi multi cum parvo argenti pondere quaestori traduntur. Calpurnius rcitu nostro pax agitabantur. Postquam res in Africa gestas quoque invidia, patres solliciti erant: probarentne tantum flagitium an decretum consulis subvortere
Abbreviated transcription (Latin):
litate quiia reꝑti sunti. qui ꝯloia ĩ uiste po¬
tentie añ ponenͣt. moueri ciuitas ⁊ dissentio ciui¬
lis qͣi᷑ ꝑmistio fee oriri cepit/. Nam post ꝙ tiberiꝰ¬
⁊ quꝰ gracus quor  maiores ĩ prinito atq aliis
bellis multũ re p. addiderat. uendicare plebe
inlibertade.parcorꝰ scelera pateface̾ ce ꝑe. nobi¬
litas noxia atqeo ꝑ cussa mõ ꝑsocios ac nom lati¬
nuyinterduz ꝑeꝗtes roma nos quos spes societalis

Expanded text:
gloriam iniustae potentiae anteponerent, moveri civitas et dissensio civilis quasi permixtio terrae oriri coepit. nam postquam Ti. et C. Cracchus, quorum maiores Punico atque aliis bellis multum rei publicae addiderant, vindicare plebem in libertatem et paucorum scelera patefacere coepere, nobilitas noxia atque eo perculsa modo per socios ac nomen Latinum, interdum per equites Romanos, quos spes societatis a
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ p̾ori acione examicis ꝑnquag̃ita uades deuerat.
regno mag̃qs uadib cõsułes.cla ĩ numiria domil¬
carẽ dimicat. uerit / ne reliquos pplares metꝰ in¬
co tacitꝰ respiciẽs postremo dixisse uibe uenale mina¬
ture ꝑiturã si emptorẽ ĩuenirets Interi albinꝰ re¬
nouato bello comẽatũ stipendiũ aliaq que in ilitib
usin forent maturat ĩ affeitã portare. ac stati ĩp̃e
yfectꝰ ẽ. uti añ comilia ꝙ tp̃s haui longe aberat.
albinũ aut ignaꝵ rẽgis. cõsili existimãent. noc
extãta ꝓperatia tã facile tractũ bellu soccriia mia
ꝙ doło creieñt ẜ poscq dila pso tͥpre / comitiorpsies
Aduentabat / albind auło frẽ ĩ castris ꝓ pͬtort relicta
rom̃a recessit.ea tẽpestate rome sesitionib tribir¬
añi tribuni plebis resistentib collegiis tinuare
magratu nitebant᷑. que dissentio totĩ anĩ comitia
ipediobat. Ea mora ĩ sp̃e adduct aulus / que ꝓ

Expanded text:
in priore actione ex amicis quinquaginta vades dederat, regno magis quam vadibus consulens clam in Numidiam Bomilcarem dimittit, ventus, ne reliquos popularis metus ineo tacitus respiciens postremo dixisse 'o urbem venalem et mature perituram, si emptorem invenerit.' Interim Albinus renovato bello commeatum, stipendium aliaque, quae militibus usui forent, maturat in Africam portare; ac statim ipse profectus, uti ante comitia, quod tempus haud longe aberat, tum Albinum haud ignarum consili regis existumarent neque ex tanta properantia tam facile tractum bellum socordia magis quam dolo crederent. sed postquam dilapso tempore comitiorum dies adventabat, Albinus Aulo fratre in castris pro praetore relicto Romam decessit. Ea tempestate Romae seditionibus tribunicAnnius tribuni plebis resistentibus collegis continuare magistratum nitebantur, quae dissensio totius anni comitia impediebat. ea mora in spem adductus Aulus, quem pro