comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundo suos mores linque. tuos reformare stude
et ab aliis aduersos inte ipsum oculos reflecte. Sie
et tedium euaseris. & cum mundum nequeas id
quod potes & debes temetipsum corriges. Non ẽ
quo te frustra natum credas si hoc feceris. Demi c.
urbium clamores odi R Ruris ergo si¬
lencium siluasq ama que ferri fugatiq
nequeunt fugienda sunt.P Uulgi contencionibꝰ
fessus sum. NUulgo aures dum prebuers non qui¬
esces. D Uulgi strepitu fatigor. R Uulgi uerba despi¬
cito pene enim quicquid uulgus loquitur aut
nihil aut falsum est At fitepitum illum omnem
et confusas uoces si uitare uentum tantum auribus
excipe. idq non aliter quam mugius boum. aut ba¬
latus pecudum. aut ursorum murmur. quid enim
nisi beluarum uoces sunt. uel inhercium uel feras⁊¬
Q Uulgi fragore perturbor. R finge animo te aqua¬
rum exundancium scopulis allisarum sonitum au
dire: persuade tibi esse uel ad fontem sorgie ubi in¬

Expanded text:
mundo suos mores linque, tuos reformare stude, mundo suos mores linque, tuos reformare stude, et ab aliis aversos, in te ipsum oculos reflecte. Sic et tedium evaseris, et, cum mundum nequeas, id quod potes et debes: temet ipsum corriges. Non est quod te frustra natum credas, si hoc feceris. 90 DE urbium clamores odi. Ruris ergo silentium silvasque ama: que ferri fugarique nequeunt fugienda sunt. Vulgi contentionibus fessus sum. Vulgo aures dum prebueris non quiesces. Vulgi strepitu fatigor. Vulgi verba despicito: pene enim quicquid vulgus loquitur aut nichil, aut falsum est. At strepitum illum omnem et confusas voces si vitare vetitum, tantum auribus excipe; idque non aliter, quam mugitus boum aut balatus pecudum aut ursorum murmur. Quid enim nisi beluarum voces sunt vel inertium vel ferarum? Vulgi fragore perturbor. Finge animo te aquarum exundantium dire; persuade tibi esse vel ad fontem Sorgie, ubi, in
Abbreviated transcription (Latin):
satis ipsi se torquent et suis malis et alienis angunt᷑.
ac tabescunt bonis. Non est compaciendum sponte
languentibus non sunt autem contagiosi ut corpo¬
ium sic animorum morbi non transeunt ad nolen¬
tes. immo uero nobilis animus uiciorum odio ad
amorem uirtutis accenditur. D Quis tot ferat in¬
solencias.R humilitas eo accepcior quo pluribus ẽ
obsessa superbus. D Quis tot fraudes. quis tot artos
auaticie: quis tot species libidinum E Que tibi me¬
rito displicent declina. et que in alus dampnas ne in
te dampnent alii caueto.Q Quis hoc gule regnu¬
ni. R maxime inter ebrios speciosa sobuetas: ubi eq̃
boni omnes nullus excellit. D Quis tam multa mẽ¬
daciaR Si mendacio offenderis ueritati stude. Nolꝰ¬
Quis tot ubiq tirampnidos.R Non te hinc arma ne¬
Iq opes expedient sola uirtus est libera. D Totus or¬
bis mihi odio est. R miserari magis miseros decet
ꝗ odisse nisi ut dixi sponte sint miseri quin tu

Expanded text:
satis ipsi se torquent; et suis malis et alienis anguntur satis ipsi se torquent; et suis malis et alienis anguntur ac tabescunt bonis. Non est compatiendum sponte languentibus; non sunt autem contagiosi, ut corporum, sic animorum morbi; non transeunt ad nolentes. Immo vero nobilis animus, vitiorum odio, ad amorem virtutis accenditur. Quis tot ferat insolentias? Humilitas! eo acceptior, quo pluribus est obsessa superbiis. Quis tot fraudes, quis tot artes avaritie, quis tot species libidinum? Que tibi merito displicent declina, et, que in aliis damnas, ne in te damnent alii, caveto. Quis hoc gule regnum? Maxime inter ebrios speciosa sobrietas! ubi eque boni omnes, nullus excellit. Quis tam multa mendacia? Si mendacio offenderis, veritati stude. Quis tot ubique tyrannides? Non te hinc arma neque opes expedient: sola virtus est libera. Totus orbis odio michi est. Miserari miseros magis decet quam odisse, nisi, ut dixi, sponte sint miseri; quin tu
Abbreviated transcription (Latin):
uncquam speres nisi tedia et labores. fuerunt hee ta¬
men et phylosophys cure quotum alter inpublicũ
egrediens semper flebat. alter contra mores hominum
ridebat. neuter sine causa sed illud pietati. hoc super¬
bie propinquabat. D Quis enormes ac sub itos hos
habitus ferat. Rmale te per uim de honestari ferres.
si necesse esset qui sponte sua alios deformatos pati
nequeas sinẽ illos indui ut libet. tu licet atque ut
decet induere atq ita te ulciscere non minus lasci¬
uos oculos honesti habitus offendunt quꝰam modes¬
tos in honesti. illi uero uoluptatem consilio. ad hbe¬
ant suarum rerum. tu ad hibeas honestatem nusꝗͣ
alibi quam inter tenebras lux gracior. nusꝗͣ alibi
quam inter uicia uirtus est clarior. Quid quereĩs:
aliena feditas tuo adaiciet decori. D Quis hos
morbos animorum atq hos perferat inuidos. R¬
Linque in uidos sibi. neq illis alium cupias tortorem:

Expanded text:
unquam speres nisi tedia et labores? Fuerunt he taunquam speres nisi tedia et labores? Fuerunt he tamen et Philosophis cure, quorum alter in publicum egrediens semper flebat, alter contra mores hominum ridebat; neuter sine causa, sed illud pietati, hoc superbie propinquabat. Quis enormes ac subitos hos habitus ferat? Male te per vim dehonestari ferres, si necesse esset, qui sponte sua alios deformatos pati nequeas. Sine illos indui ut libet, tu ut licet atque ut decet induere, atque ita te ulciscere: non minus lascivos oculos honesti habitus offendunt, quam modestos inhonesti; illi igitur voluptatem consilio adhibeant suarum rerum, tu adhibeas honestatem. Nusquam alibi quam inter tenebras gratior lux, nusquam alibi quam inter vitia virtus est clarior. Quid quereris? Aliena feditas tuo adiciet decori. Quis hos morbos animorum atque hos perferat invidos? Linque invidos sibi, neque illis alium cupias tortorem:
Abbreviated transcription (Latin):
lo ut esses alioquin tot salutatoru in cursibꝰ non
pateres. poteras latere. poteras qui escere. poteras quotl
aiunt ingremio gaudere quod optimum uite ge-¬
nus aliqui diffiniunt. At uos magnis in urbibuiꝰ na¬
ti et clari esse uultis. et ociosi simul et liberi et tran¬
quilli quod nihil est aliud quam in magnis pela¬
gi rempestatibus ut in mobilis sis optare. Dẽniq supet¬
bi fuerint obsequencium amicorum uoces pati nõ S¬
posse equo animo cum sint hostium pacienda con.¬
uicia. De delore malis ex morib homiuum concepto doł.C.¬
alos mores hominum egre fero. R Si carita¬
te motus laudo. si ira uel indignacione nõ
laudo: quid adte enim quibus moribus sĩt
alii. modo tu sis bonus. an nunc primum in telligis uul¬
gi mores. an tibi negocii parum sentis uitam tuam con¬
ponere nisi inuigiles aliene: et illud aggredi are quod
nec ars uncꝗͣ efficere ualuit nec natura. Unde nihil

Expanded text:
lo ut esses; alioquin tot salutatorum incursibus non lo ut esses; alioquin tot salutatorum incursibus non pateres; poteras latere, poteras quiescere, poteras, quod aiunt, in gremio gaudere, quod optimum vite genus aliqui diffiniunt. At vos magnis in urbibus noti et clari esse vultis, et otiosi simul et liberi et tranquilli, quod nichil est aliud, quam in magnis pelagi tempestatibus, ut immobilis sis, optare. Denique supebi fuerit, obsequentium amicorum voces pati non posse equo animo, cum sint hostium patienda convicia. 89 DE DOLORE MALIS EX MORIBUS HOMINUM CONCEPTO Malos mores hominum egre fero. Si caritate motus, laudo, si ira vel indignatione, non laudo: quid ad te enim, quibus moribus sint alii, modo tu sis bonus? an nunc primum intelligis vulgi mores? an tibi negotii parum sentis vitam tuam componere, nisi invigiles aliene, et illud aggrediare, quod nec ars unquam efficere valuit nec natura, unde nichil
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus triumphantem dum sollempnitate pompa¬
rum exspectacione ac tedio esset affectus increpantem
se ipsum qui triumphum nec sibi nec maioribus suis
aut debitum aut speratum tam in aniter insenio ap¬
petisset. Quamuis autem non sit optanda celebritas
pro se ipsa ferenda est tamen et amande cause ipsius
uirtus et industria neq uncquam ut illa careas dese¬
rende multo est gloriosius labor optabilior qu̾am ig¬
naua requies. D Salutatoribus obuiis offendor. R
Habes huius quoq tedii participem crisippum philosop¬
phum. immo quem non habeas preter illos qui po-¬
pularibus auns ut maronis utar uerbo gaudent. Ille
tamen insignis questus est: credo ideo quod acunssi-¬
inũ uirum. talis cnĩ traditur et suis studiis accerrime
deditum salutacio crebra et inprouisa turbabat utq
idem. ipse ait perducebat ad mortem. Nihil est autẽ
quod queraris. quod optabas accidit. notus inpopu¬

Expanded text:
novimus triumphantem, dum, solennitate pompanovimus triumphantem, dum, solennitate pomparum, expectatione ac tedio esset affectus, increpantem seipsum, qui triumphum nec sibi nec maioribus suis, aut debitum aut speratum tam inaniter in senio appetisset. Quamvis autem non sit optanda celebritas per seipsam, ferenda est tamen, et amande cause ipsius, virtus et industria, neque unquam, ut illa careas, deserende. Multo est gloriosus labor optabilior, quam ignava requies. Salutatoribus obviis offendor. Habes huius quoque tedii participem Crysippum philosophum. Immo quem non habeas, preter illos qui popularibus auris, ut Maronis utar verbo, gaudent? Ille tamen insignis questus est, credo, ideo quod acutissimum virum, talis enim traditur, et suis studiis acerrime deditum, salutatio crebra et improvisa turbabat, utque idem ipse ait, “perducebat ad mortem”. Nichil est autem quod queraris: quod optabas, accidit, notus in popu
Abbreviated transcription (Latin):
tam aspirasti. patere te uideri abhiis qui hoc nisi
te tuumq nomen diligerent non optarent.D
Multi me undiq usq ad importunitatem fastidi¬
umq celebrant. QQuid tu igitur. an contempni
malles atq abici. D innumerabiles usq ad tedium
me honorant. RTu uero dei munus agnoscito. ille
te honorat ut te et illum et honorare delectet. et
in honorasse penieat. Omnis honor it omne qđd¬
cumq homini ab homine bonumffit adeo est.D
ex molesta res est honor in modicus et trebra uisi-¬
tacio. R Ut hoc fatear at predulces sunt huius
molestie tadices amor et ueneracio. Hiis si animi
gustum applicaueris bene sapere incipient que
molestant amara dulcibus tempora non in hoc tantum
sed iomnibus quecumq fect presens uita inqua non fa-¬
cile reperias mel cui non sit ad mixtum fel et sepuis ama¬
ra preponderant. D Celebuitate nimia fangor. R Sepe id
quidem accidit dequo questum diuum uespasianũ

Expanded text:
tan aspirasti. Patere te videri ab his, qui hoc nisi tan aspirasti. Patere te videri ab his, qui hoc nisi te tuumque nomen diligerent, non optarent. Multi me undique usque ad importunitatem fastidiumque concelebrant. Quid tu igitur an contemni malles atque abici? Innumerabiles usque ad tedium me honorant. Tu vero Dei munus agnoscito: ille te honorat, ut te illum et honorare delectet, et inhonorasse peniteat, omnis honor et omne quodcunque homini ab homine bonum fit a Deo est. Permolesta res est honor immodicus, et crebra visitatio. Ut hec fatear, at predulces sunt huius molestie radices, amor et veneratio; his si animi gustum applicueris, bene sapere incipient que molestant. Amara dulcibus tempera, non in hoc tantum, sed in omnibus quecunque fert presens vita; in qua non facile reperias mel cui non sit admixtum fel, et sepius amara preponderant. Celebritate nimia fatigor. Sepe id quidem accidit; de quo questum divum Vespasianum
Abbreviated transcription (Latin):
placatis sola uirtutis ueneracione latronibus scipi¬
onem affricanum eundemq abipsis hostium du¬
cibus usq ad transmaria. Nunquid non tutum li¬
uium abultimis gallirum extremaq procul yspaĩa¬
quid non deniq sanctos patres usq ad intimas et
horrendas herͤmi latebras aromanis eciam impe¬
ratoribus uisitatos et sileo salomonem. Immo ue¬
ro quis unçꝗͣ uir clarus uisitatoribus caruit. Ami¬
ci et noti mutuis alloquiis et confabulacionibus
delectantur ignoti autem solo recreantur aspectu
Nabet enim uirorum illustrium presencia dulce a¬
liquid quod non sentit nisi ipse qui fruitur. hoc tu
laboriosum ne dixeris operosum est fateor sed et glo¬
riosum. D Celebritate nominis atteror RSi uis
hanc abicere uirtus abicienda est. cuius e radice
oritur. id si merito refugis ferre hanc sarcinam equo
animo est necesse ad quam multi nequ aꝗͣ omni
studio uiteq ipsius impendio aspirant et tu forsi¬

Expanded text:
placatis sola virtutis veneratione latronibus, Scipiplacatis sola virtutis veneratione latronibus, Scipionem Africanum, eundemque ab ipsis hostium ducibus usque transmaria? nunquid non Titum Livium ab ultimis Galliarum extremaque procul Hiquid non denique sanctos patres, usque ad intimas et horrendas heremi latebras a Romanis etiam Imperatoribus visitatos? et sileo Salomonem. Immo vero quis unquam vir clarus visitationibus caruerit? Amici et noti mutuis alloquiis et confabulationibus delectantur, ignoti autem solo recreantur aspectu. Habet enim virorum illustrium presentia dulce aliquid, quod non sentit nisi ipse qui fruitur Hoc tu laboriosum ne dixeris; operosum est, fateor, sed et gloriosum. Celebritate nominis atteror. Si hanc vis abicere, virtus abicenda est, cuius e radice oritur; id si merito refugis, ferre hanc sarcinam equo animo est necesse, ad quam multi ne quicquam omni studio viteque ipsius impendio aspirant, et tu forsi
Abbreviated transcription (Latin):
ros animi conatus. et egregia potens est impedire
negocia importunum. R lad quidem ita esse nõ
nego durum certe. sed tollerabile ymmo et in ui¬
diosum et optabile. Ceterum ut cumq tuo iudici¬
o acceptum est pene ineuitabile. Nam que ad e¬
uadendum uia nisi uel superbia uel ignauia al¬
urbium fuga est quanꝗͣ si claritas.uera sit nec
fuga sufficiet. sequitur claritas possessorem suum
quocumq perrexerit. et ubicumq confliterit se¬
cum eft: nec ture uncquam nec msiluis quidem
desinet darus esse qui in urbibus clarus fuit. Nõ
potest fame fulgor abscondi inter tenebras emi¬
net et adse oculos atq animos trahit.Nuncquid
non audisti dandamum bragmanorum senem
preclarissimum ab alex andioꝰ macedone uique
ad ultimas indorum soluudines cynicumq dy¬
ogenem ab eodem usq ad suum illud dolium
quo prouolubili ucebatur hospicio. nuncquid nõ
usq ad squalidam ac desertã licerni uillulam a

Expanded text:
ros animi conatus, et egregia potens est impedire ros animi conatus, et egregia potens est impedire negotia, importunum. Id quidem ita esse non nego, durum certe sed tolerabile, imo et invidiosum et optabile; ceterum utcunque tuo iudicio acceptum erit, pene inevitabile: nam que ad evadendum via, nisi vel superbia vel ignavia? Alurbium fuga est, quanquam si claritas vera sit, nec fuga sufficiet. Sequitur claritas possessorem suum quocunque perrexerit, et ubicunque constiterit, secum erit; nec rure unquam, nec in silvis quidem desinet clarus esse, qui in urbibus clarus fuit. Non potest fame fulgor abscondi: inter tenebras eminet, et ad se oculos atque animos trahit. Nunquid non audisti Dandamum Brachmanorum senem preclarissimum, ab Alexandro Macedone usque ad ultimas Indorum solitudines, Cynicunque Diogenem ab eodem usque ad illud suum dolium, quo pro volubili utebatur hospitio? Nunquid non usque ad squalidam ac desertam Literni villulam, a
Abbreviated transcription (Latin):
famamiq desiderant solus tu ne paruo illas tedio ẽp:¬
tas uelis. D Immo ego apud posteros clarus esse cu¬
piam inter coetaneos recusem. N Quid ita cum
hoc maius eodẽq difficilius ac rarius sit obstantt que
presencium famam interpellat inuicdia. D Quia
inter absentes mera est gloria nullus obstrepit. nul¬
lus obstat. inter presentes autem et contra dictio &
labor magnus enim labor est magne custodia fa¬
me ut non ineleganter ait quidam. R Nimis aut
delicatus aut segnis es qui sine labore aliquid mag¬
num speres cum pronunimis tot se offerant laboͬes
Dego uero non labores tespuam sed tedia nam quis fe.¬
rat assidue uisitari. obsideri. posci. ex agitari. et sui in¬
terim negligentem totos dies ac magn̾am breuis ui¬
te partem aliis dare ut tua necessitate post habita
⁊aliene inseruias uoluptati quod malum si abini¬
cio incidisset. nuncquam ad hanc ipsam famam
que me cruciat uentum esset. sed et nunc precla¬

Expanded text:
famamque desiderant: solus tu, ne parvo illas tedio empfamamque desiderant: solus tu, ne parvo illas tedio emptas velis. Imo et ego apud posteros clarus esse cupiam, inter coetaneos recusem. Quid ita, cum hoc maius, eoque difficilius ac rarius sit, obstante que presentium famam interpellat invidia? Quia inter absentes mera est gloria: nullus obstrepit, nullus obstat; inter presentes autem et contradictio et labor. Magnus enim labor est magne custodia fame, ut non ineleganter ait quidam. Nimis aut delicatus aut segnis es, qui sine labore magnum aliquid speres, cum pro minimis tot se offerant labores. Ego vero non labores respuam, sed tedia: nam quis ferat assidue visitari, obsideri, posci, exagitari, et, sui interim negligentem, totos dies ac magnam brevis vite partem aliis dare, ut tua necessitate posthabita, aliene inservias voluptati; quod malum si ab initio incidisset, nunquam ad hanc ipsam famam que me cruciat ventum esset; sed et nunc precla
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliquid scribere uetitus fuisset uultum suum e¬
cli peo statue sic insculpsit ut et ab omnibus noscere¬
tur et conuellim̃ nisi toto opere dissoluto nullo pos¬
set ingenio nosti inpremium sui laboris optabat.
Si quil enim non famam sed pecuniam cogitare dix¬
erit artisices in conmunibus fortassis assenciar in illus¬
tribus negem: multa sunt rei huius indicia sic cum iac¬
tura temporis dampnoq eciam sepe operi insistunt.
ac nequid fame excidat lucrum spernunt. Conpro¬
bauit hoc maxime nobilis illa constancia eorum qua¬
tuor artificum. qui ad famosissimum illud opus qđ̃
arthemisia carie regina dilectissimi coniugis memorie
exstrui fecit magno precio acciti. cum ante perfec¬
tum opus obiisset regina ipsa unde inoperis preciũ
sperabatur perstiterunt tamen unanimiter infinem:
nihil iam aliud quam suum decus et facti memori¬
am cogitantes. Eroinde omnes homines claritatem

Expanded text:
cum aliquid inscribere vetitus fuisset, vultum suum cum aliquid inscribere vetitus fuisset, vultum suum clipeo statue sic insculpsit, ut et ab omnibus nosceretur, et convelli inde, nisi toto opere dissoluto, nullo posset ingenio: nosci in premium sui laboris optabat. Si quis enim non famam sed pecuniam cogitare dixerit artifices, in communibus fortassis assentiar, in illustribus negem. Multa sunt rei huius indicia. Sic cum iactura temporis damnoque, etiam sepe operi insistunt, ac ne quid fame excidat, lucrum spernunt. Comprobavit hoc maxime nobilis illa constantia eorum quattuor artificum, qui ad famosissimum illud opus, quod Artemisia Carie regina dilectissimi coniugis memorie extrui fecit, magno pretio acciti, cum ante perfectum opus obiisset regina ipsa unde operis pretium sperabatur, perstiterunt tamen unanimiter in finem, nil iam aliud quam suum decus et facti memoriam cogitantes. Proinde omnes homines claritatem
Abbreviated transcription (Latin):
uigilantes, consopiti sompnia. sin illud forte uerum ẽ.
quod uacantem quoq curis animam inquietam sõp¬
niis esse uel natura hominis uel peccatum cogit. nõne
cum exmille sompniis nec unum uerum esse ueꝵꝵ
sit alterutro falli oportet. satius est inquietari somp¬
niis quam mulceri et amara sompniare quam dul¬
cia. mesti enim sompnii fallacia leta est. leti autem
mesta. D Sompniis fatigor.R Sperne totam hanc in¬
epciam et quiesces.si id nequis hiis te solare comitib
qui similia passi sunt. His duobus nominatim quos
modo dicebam dum de uigilia quereris. De celebri c.S
quod maximi exoptarunt duces ac prin¬
cipes phylosophy et poete. Quid enim tot laboribus.
quid tantis bellis ac studiis agitur. nisi ut celebres no¬
tiq sint. aut quid demum aliud insignes artifices
molluintur. declarauit hoc phidias inminerue sta¬
tua quod opus omnium q̃ hominum manibus
facta sunt primum aut inter prima posuerim ubi

Expanded text:
vigilantes, consopiti somnia. Sin illud forte verum est, vigilantes, consopiti somnia. Sin illud forte verum est, quod vacantem quoque curis animam, inquietam somniis esse, vel natura hominis, vel peccatum cogit, nonne, cum ex mille somniis nec unum verum esse verum sit, postquam alterutro falli oportet, satius est inquietari somniis quam mulceri, et amara somniare quam dulcia? mesti enim somnii fallacia leta est, leti autem mesta. Somniis fatigor. Sperne totam hanc ineptiam et quiesces; si id nequis, his te solare comitibus, qui similia passi sunt, his duobus nominatim, quos modo dicebam, dum de vigilia quereris. 88 DE CELEBRITAquod maximi exoptarunt duces ac principes, philosophi et poete? quid enim tot laboribus, quid tantis bellis ac studiis aguntur, nisi ut celebres notique sint? Aut quid, demum, aliud insignes artifices moliuntur? Declaravit hoc Phidias in Minerve statua, quod opus omnium que hominum manibus facta sunt, primum aut inter prima posuerim, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
RSiuerum est quod sapiens quidam
ait. multas curas secuntur sompnia qđd
uestri quoq aprobant auctores. Radicem mali am¬
puta. curas pelle sompnia quoq pepuleris. Quo
enim queso tot curas et tam nihil profuturas in
tam breui uita de qua iam &o inicio prouisum est.
Quid torqueri iuuat. et turbidam curis uitam et
infestam sompniis quietem uestra uobis facit amẽ¬
cia diuinam prouidenciam uestro uultis supera¬
re consilio neque sentitis ut ex alto uestre udentur insa¬
nie uestreq deliberaciones illo de tempore quod non
solum extra uestrum arbitrium sed et extra uestram
noticiam est neq auditis flaccum ex clamantem. Pru¬
dens uenturi temporis exitum caliginosa nocte premit
deus. ridetq si mortalis ultra fas trepidat. Omne tem¬
pus inuestram trahitis perniciem. depreterito mesti.
depresenti anxii. de futuro pauidi trepidiq. Deq huis
curis superuacuis dignos metitis manipulos laborem

Expanded text:
verum est quod sapiens quidam verum est quod sapiens quidam ait, multas curas sequuntur somnia; quod vestri quoque approbant auctores. Radicem mali amputa, curas pelle: somnia quoque pepuleris; quo enim queso tot curas, et tam nichil profuturas, in tam brevi vita, de qua iam ab initio provisum est? quid torqueri iuvat? et turbidam curis vitam et infestam somniis quietem, vestra vobis facit amentia. Divinam providentiam vestro vultis superare consilio; neque sentitis, ut ex alto vestre ridentur insanie vestreque deliberationes, illo de tempore, quod non solum extra vestrum arbitrium, sed et extra notitiam vestram est; neque auditis Flaccum exclamantem: Prudens venturi temporis exitum caliginosa nocte premit Deus ridetque si mortalis ultra fas trepidat. Omne tempus in vestram trahitis perniciem, de preterito mesti, de presenti anxii, de futuro pavidi trepidique; deque his curis supervacuis dignos metitis manipulos, laborem
Abbreviated transcription (Latin):
genio eque magnus et imperio et ille alter sanctitate
ac paciencia eque insignis. dequibus paulo ante si¬
mul diximus sompniorum graues. scripsere molesti¬
as. Nãm quid alii senciant quisq nouit inse et lec¬
tulum proprium suarum testem habet illusionum at¬
q ambagum et formidinum. Certe horum alter tem¬
pore extremo persompnium exterreri solebat sic de
illo scriptum est. Alter ut dixisse dudum uideor. dũ
de ocio et quiete dissererem inter ceteras uite moles¬
tias queritur quod terreant eum sompnia et uisio¬
nes horrore concuciant. D Solito minus dormio.R
Soluo igitur itirgis uiuis. nempe quod docus placet
ut mor̾s sompnus. sic uita uigilia est. D Sompnum
morbus expulit. RSanitas reͦducet. D Sompͥnum
amor exclusit.Ehis tem unam dicis morbus est
animi amor et morborum maximus. D Sompnũ
metus extinxit. R Securitas suscitabit. D Sompnũ
senectus eripuit. R mors uicina restituet. De i c.Sb.

Expanded text:
genio eque magnus et imperio, et ille alter sanctitate genio eque magnus et imperio, et ille alter sanctitate et patientia eque insignis, de quibus paulo ante simul diximus, somniorum graves sensere molests. Nam, quid alii sentiant, quisque novit in se, et lectulum proprium suarum testem habet illusionum atque ambagum et formidinum. Certe horum alter tempore extremo per somnium exterreri solebat sic de illo scriptum est, alter, ut dixisse dudum videor, dum de otio et quiete dissererem, inter ceteras vite molestias, queritur quod terreant eum somnia et visiones horrore concutiant. Solito minus dormio. Solito igitur magis vivis, Nempe quod doctis placet, ut mors somnus, sic vita vigilia est. Somnum morbus expulit. Sanitas reducet. Somnum amor exclusit. Bis rem unam dicis. Morbus est enim amor, et morborum maximus. Somnum metus extinxit. Securitas suscitabit. Somnum senectus eripuit. Mors vicina restituet. 87 DE INQUI
Abbreviated transcription (Latin):
ormire non possum. NUigila et gaude
uite tibi presens tempus auctum. interꝰ dor¬
mite enim atque emori quid inter est.
nisi quod alter temporalis. perpetuus alter est sopor
itaq nescio an non proprie et sompnus breuis mors ẽ¬
⁊ mors sompnus longus siue eternus dici possit. D¬
Sompnum perdidi. R non ui quidem sed blandi¬
cus repetendus est. si incumbas perdis operam co¬
gi nequit age aliud da requiem temporibus tus
Animo curas leues. inprouisus aderit. facile ani¬
mis uagis et corporibus fessis obrepit. D. Sepe mihi
sompnus interrumpiturR fac quod solitus fert᷑
augustus cesar. lectoribus aut fabulatorbus accer¬
sitis interruptum remtegra sin grauioribus cu¬
ris hoc accidit pone illas hunc receperis. De hu¬
usmodi enim loquebatur maro ubi ait. Salubres
curã sompnos abrumpere.D Sompni requies
amisi. R et terrorem sompniorum noctur nosꝙ
metus. quãuis enim sapientis meliora fantasma¬
ta Aristoteles opinetur et uerum sit tñ ⁊ uir ille in¬

Expanded text:
ormire non possum. Vigila et gaude: vite tibi tempus auctum; inter obdormire, enim, atque emori quid interest, nisi quod alter temporalis, perpetuus alter est sopor? Itaque nescio an non satis proprie, et somnus brevis mors, et mors somnus longus sive eternus dici possit. Somnum perdidi. Non vi quidem, sed blanditiis repetendus est; si incumbas, perdis operam: cogi nequit; age aliud, da requiem temporibus tuis, animo curas leves: improvisus aderit; facile animis vagis et corporibus fessis obrepit. Sepe michi somnus interrumpitur. Fac quod solitus fertur Augustus Cesar: lectoribus aut fabulatoribus accersitis, interruptum reintegra; sin gravioribus curis hoc accidit, pone illas: hunc receperis; de huiusmodi enim loquebatur Maro ubi ait salubres curam somnos abrumpere. Somni requiem amisi. Et terrorem somniorum nocturnosque metus. Quamvis enim sapientis meliora fantasmata Aristoteles opinetur, et verum sit, tamen et vir ille in
Abbreviated transcription (Latin):
leganter mihi quidem lusisse uideatur anneus sene¬
c& ubi horologia philosophis confert quod scilicet
par uirisque discordia est. Idꝙ qu̾am uerum sit.
quisquis et philosophis animum et norologus autẽ
dedit intelligere potuit. nec uero aliorum doctrina
tranquillior Quȩ gramaticorum adhuc subui¬
dice lis existens. qui conflictus rethorum. que diale¬
ticorum altercaciones. que deniq artium omnium
discordie. qui clamores inter causidicos quꝰam bene
conueniat ipsa causarum inmortalitas probat. De
concordia medicorum testimonium sit egrorumsui¬
tam certe quam breuem dixere sepe suis litibus fece¬
re breuissimam. Quanta est preterea desacris et de
religione difformitas animoruminon tam litterato¬
rum uerbis hec omnium quam populorum armis
et campo sepius conmissa ꝗͣ scole. ita cum una sit ueri¬
tas unumꝙ sit in tebus uerum cui ut ait aristociles

Expanded text:
leganter michi quidem lusisse videatur Anneus Seneleganter michi quidem lusisse videatur Anneus Seneca, ubi horologia Philosophis confert, quod scilicet par utrisque discordia est. Idque quam verum sit, quisquis et Philosophis animum et horologiis aurem dedit, intelligere potuit. Nec vero aliorum doctrina tranquillior: que grammaticorum adhuc sub iudice lis existens? qui conflictos rethorum, que dialecticorum altercationes? Que denique artium omnium discordie? qui clamores? Inter Causidicos quam bene conveniat ipsarum causarum immortalitas probat! De concordia medicorum testimonium sit egrorum: vitam certe quam brevem dixere, sepe suis litibus fecere brevissimam. Quanta est preterea de sacris et de religione difformitas animorum, non tam literatorum verbis hominum, quam populorum armis, et campo sepius commissa quam schole; ita cum una sit veritas, unumque sit in rebus verum, cui, ut ait Aristoteles
Abbreviated transcription (Latin):
non homo in hominem machinetur ut cetera ho¬
minum mala undecumq ueniencia seu anatura seu
a fort̃a huic uni collata leuia quedam incomoda
uideantur. Id enim uero si ad plenum aperire uolu¬
ero id quod nolim quodq a proposito longe est: et
omnis humanorum actuum scena retegenda et om¬
nis eui historia retexenda est hoc unum dixisse satis sit.
quia si nulla unquam alia quꝰam romanorum bella fu¬
issent orbe cerrarum habunde bellorum esset ac litium
Adde sentenciarum dissonanciam et inenodabiles refx
nodos. quis sectarum uarietates aut philosophorum
bella dinumeret: populorum et regum prelia quie¬
uere philosophi non quiescunt et pꝰugnant ilui de eo
quođ cum huuus esse ceperit. esse desinit illius. Hii
de ueritate sitigant que una simul omnium esse po¬
test. neq hanc Litem aut quesite ueritatis splendos
aut achademicus unquam ualuit finire carneades
phisice sequester pacis anxius sed irritus. ut non ine¬

Expanded text:
non homo in hominem machinetur, ut cetera honon homo in hominem machinetur, ut cetera hominum mala undecunque venientia seu a natura, seu a fortuna, huic una collata, levia quedam incommoda videantur; id enim vero, si ad plenum aperire voluero, id quod nolim, quodque a proposito longe est, et omnis humanorum actuum scena retegenda, et omnis evi historia retexenda erit. Hoc unum dixisse satis sit, quia si nulla unquam alia quam Romanorum bella toto fuissent orbe terrarum, abunde bellorum esset et litium. Adde sententiarum dissonantiam, et inenodabiles rerum nodos. Quis sectarum varietates, aut philosophorum bella dinumeret? Populorum et regum prelia quievere, Philosophi non quiescunt; et pugnant illi de eo, quod cum huius esse ceperit, esse desinit illius; hi de veritate litigant, que una simul omnium esse potest, neque hanc litem aut quesite veritatis splendor, aut Academicus unquam valuit finire Carneades, philosophice sequester pacis anxius sed irritus, ut non ine
Abbreviated transcription (Latin):
taceo qͦuod iam quod inde ab ipso mundi primordio
inter ethereos spiritus in ipsa celi arce pungnatum est
hodieq in hoc tracui caliginosi aeris pugnari creditus
taceo quꝰod in illo celesti congreffu uidi angeli uicto¬
ribusq iam suis facti. ĩpares. dum in nos morꝰtales terre
accolas ulcisci student inmortale nobis bellum tempta¬
cionum uariarũ durumq negocium atq ambiguũ
peperere. taceo quod ut omnia et que sensu carent et
que senciunt inunum cog̾ã asummo celi uertice ut
dixi usq ad infimum terre centrum et aprincipe an¬
gelo usq ad minimum et extremum uermem iugis
Et inplacabilis pugna est. Homo ipse terrestrium dux
et rector animancium qui racionis gubernaculo solus
hoc iter uite et hoc mare tumidum turbidumq tr̃a¬
quille agere posse uideretur quam continua lite agit᷑
non modo cum aliis sed secum dequo mox dicam:
N unc deprimo agendum. siquidem nihil mali est quod

Expanded text:
taceo quod iam inde, ab ipso mundi primordio, taceo quod iam inde, ab ipso mundi primordio, inter ethereos spiritus, in ipsa celi arce pugnatum est, hodieque in hoc tractu caliginosi aeris pugnari creditur. Taceo quod, in illo celesti congressu, victi angeli, victoribusque iam suis facti impares, dum in nos mortales terre accolas ulcisci student, immortale nobis bellum tentationum variarum durumque negotium atque ambiguum peperere. Taceo quod, ut omnia et que sensu carent, et que sentiunt in unum cogam, a supremo celi vertice, ut dixi, usque ad infimum terre centrum, et a principe angelo, usque ad minimum et extremum vermem, iugis et implacabilis pugna est. Homo ipse, terrestrium dux et rector animantium, qui rationis gubernaculo solus hoc iter vite et hoc mare tumidum turbidumque tranquille agere posse videretur, quam continua lite agitur, non modo cum aliis, sed secum! De quo mox dicam. Nunc de primo agendum, si quidem nichil mali est quod
Abbreviated transcription (Latin):
quandam roctum nostri uocant. que non modo sin¬
gulos homines sed tota insuper rostro prehensa naui¬
gia secum tollat innubila et pendentes inaere miseros
nauigantes ad relatu ipso terribilem mortem ferat.
Quanta uero uis auaricie est que neq aliis mults. neq
hoc uno tam in mani periculo anauigacione deterri¬
tos sequaces suos prede auidos predamꝰ facit. lam uero
ut de inuisibilibus aliquid ad inceptum irahams quã¬
ta conmixtione contrariorum fit uotiua temperies:in¬
ter quas contrarietates aduersancium extremorum ad
medium uirtutis perquas differencias quantamque
discordiam uocum ad musicam concordiam peruenitur.
Deniq quecunq sunt excute et percurre animo celum
terras. maria eque insummo ethere et infundo pelagi in¬
q ymis terre certatur hiatibus eque insilius et in a¬
gris eque indesertis harenarum et mplateis urbium lis
eterna est. Ne enim uarietate rerum ab incepto deiuẽ

Expanded text:
quandam, quam “rochum” nostri vocant, que non modo sinquandam, quam “rochum” nostri vocant, que non modo singulos homines, sed tota insuper rostro prehensa navigia secum tollat in nubila, et pendentes in aere miseros navigantes, advolatu ipso terribilem mortem ferat. Quanta vero vis avaritie est, que neque aliis multis, neque hoc uno tam immani periculo a navigatione deterritos, sequaces suos prede avidos predam facit? Iam vero ut de invisibilibus aliquid ad inceptum traham, quanta commixtione contrariorum fit votiva temperies? inter quas contrarietates adversantium extremorum ad medium virtutis; per quas differentias quantamque discordiam vocum ad musicam concordiam pervenitur? denique quecunque sunt excute, et percurre animo celum, terras, maria: eque in summo ethere et in fundo pelagi, inque imis terre certatur hiatibus, eque in silvis et in agris, eque in desertis arenarum et in plateis urbium lis eterna est. Ne enim varietate rerum ab incepto deviem,
Abbreviated transcription (Latin):
lo demum conamine sed natura ipsa quod et si scriptis
illustribus insitu e numero tamen ineredibilium habeꝰ¬
tur si de occeano indico fortassis aut scitico scriptum es¬
set et non pocius innostro mari monstrum hoc roma¬
nis imperatoribus accidisset. Animaduersa more enim
causa quod tota classe prodeunte nauis una uelud in
anchoris staret neq prorsus loco moueretur. demissis pe¬
lagi expertis manu ut dicitur conperta ueritas et lima¬
cu instar piscis clauo insidens muentus atq ostensus ẽ
principi indignanti. tantum inse potuisse tantillum
animal id q unum precipuum admiranti qucel
innauigium receptus tantam illam exterius in herendi
efficaciam amisisset. Nam illud alterum mon¬
stri genus non siluisse equidem quꝰam affirmasse ma¬
luerim cuius apud nos nescio quꝰam uerax sed no¬
ua utiq et ob id ipsum suspecta mihi est fama esse
circa mare indicum in audite magnitudinis auem

Expanded text:
lo demum conamine, sed natura ipsa; quod etsi scriptis lo demum conamine, sed natura ipsa; quod etsi scriptis illustribus insitum, e numero tamen incredibilium haberetur, si de occeano Indico fortassis aut Scythico scriptum esset, et non potius in nostro mari monstrum hoc Romanis imperatoribus accidisset: Animadversa enim more causa, quod, tota classe prodeunte, navis una velut in anchoris staret, neque prorsus loco moveretur, dimissis pelagi expertis, manu, ut dicitur, comperta veritas et, limacis instar, piscis clavo insidens inventus atque ostensus est principi indignanti, tantum in se potuisse tantillum animal, idque unum precipuum admiranti, quod in navigium receptus, tantam illam exterius inherendi efficaciam amisisset. Nam illud alterum monstri genus, non siluisse equidem quam affirmasse maluerim, cuius apud nos nescio quam verax, sed nova utique et ob id ipsum suspecta michi est fama. Esse circa mare Indicum inaudite magnitudinis avem
Abbreviated transcription (Latin):
ripuerit que non prime litis finis sed noua lis est et¬
si hac ultimum multi negent. mihi enim experiendi
Hactenus uel occasio defuit uel uoluntas. itaq nihil
affirmo. primum uero notum adeo ut ne affirma¬
ri quidem sit necesse. Uerum breui ego nimis
intempore et angusto inspacio opus ingen̾s magno
impetu aggressus iam ħinc uideo ad hanc remꝰ plꝰ
animi miħi esse quꝰam uirium. nec mihi nec cuiꝗͣ
sane unum hoc agenti ex comodo facile futurum
singula prosequi. ex quibus appareat omnia secundũ
litem fieri que seu magna seu parua magno mira¬
culo fiant licet non dum tamen illud maximum
stupendumq inter summa et extrema nature pro¬
digia numeratum attigi sed attingam paucis. E¬
chinus semipedalis pisciculus nauim quanuis inmẽ¬
sam uentis undis. remis. uelis. actam retinet solus ele¬
mentorum att hominum uim retundens. nullo
quidem actu alio quam nauigii postibus adherendomul¬

Expanded text:
ripuerit; que non prime litis finis, sed nova lis est, etripuerit; que non prime litis finis, sed nova lis est, etsi hoc ultimum multi negent. Michi enim experiendi hactenus vel occasio defuit vel voluntas, itaque nichil affirmo: primum vero notum adeo, ut ne affirmari quidem sit necesse. Verum ego, brevi nimis in tempore et angusto in spatio opus ingens magno impetu aggressus, iam hinc video, ad hanc rem plus michi animi esse, quam virium: nec michi nec cuiquam sane, unum hoc agenti ex commodo, facile futurum singula prosequi, ex quibus appareat “omnia secundum litem fieri”; que seu magna, seu parva, magno miraculo fiant licet, nondum tamen illud maximum stupendumque inter summa et extrema nature prodigia numeratum attigi; sed attingam paucis. Echinus, semipedalis pisciculus, navim quamvis immensam ventis, undis, remis, velis actam, retinet solus, elementorum atque hominum vim retundens, nullo quidem actu alio, quam navigii postibus adherendo, nul
Abbreviated transcription (Latin):
de his fori turbas ac strepitum altricacionesꝙ mer¬
cancium et emencium hinc contemptus. hinc uẽ¬
dencium iuramenta. Adde hinc artificum labo¬
rem uoce mulcencium mestos cantus. hinc fidibꝰ
lanas ac uellera conglobata pulsancium in iocũdas
musicamiet telas pectinis pererrantis. hinc folium fabri¬
lium raucos flatus et acutos sonitus malleorum quibus
scissa equis partibus hiberna nox additur. ut nullum uł
quieti datum tempus litibus sit inmunẽ. Ut uero
in sensibilium rerum genus attingam quid uel cum
ferro magnes habet. uel cum magͦnete adamas quos
et si causa litis occulcior lis aperta est magnes si qui¬
dem ferrum trahit ad hibe adamantem trahere desi¬
net remictetꝙ si traxerit. utrobique uis mirabilis seu
qͣuod pigro et informi lapide natura quasi manus at¬
ꝙ uncos dederit aduersus rigidum ac preualidum
metallum seu ꝙ illos sibi sapide altero astante sub¬

Expanded text:
de his fori turbas ac strepitum, altercationesque merde his fori turbas ac strepitum, altercationesque mercantium, et ementium hinc contemptus, hinc vendentium iuramenta. Adde hinc artificum laborem voce mulcentium mestos cantus, hinc fidibus lanas ac vellera conglobata pulsantium iniucundam musicam, et telas pectinis pererrantis, hinc follium fabrilium raucos flatus, et acutos sonitus malleorum, quibus scissa equis partibus hiberna nox additur, ut nullum vel quieti datum tempus, litibus sit immune. Ut vero insensibilium rerum genus attingam, quid vel cum ferro magnes habet, vel cum magnete adamas? quorum etsi causa litis occultior, lis aperta est. Magnes si quidem ferrum trahit; adhibe adamantem: trahere desinet remittetque si traxerit; utrobique vis mirabilis, seu quod pigro et informi lapidi natura quasi manus atque uncos dederit adversus rigidum ac prevalidum metallum, seu quod illos, sibi de lapide altero astante, sub
Abbreviated transcription (Latin):
in tegulis nũdinantes ac tranquilla silencia horrendis
accentibus et clamore tartareo infestantes et mesti so¬
ricum accentus: et quicquid inter tenebras inportunũ
strepit. His accedunt et nocturna ranarum coaxacõ
et matutini planctus hyrundinum ac mine adesse Itħ
putes ac tereum. Nam diurnam aurium quietem
et cicade stridule et procaces corui et rudentes m¬
pediunt aselli. et balatus pecudum. et mugitus boum
et magno precio parua oua uendencium gallmas
concentus in conditus fine carens. Super omnia ue¬
ro uel suillus stridor uel uulgaris clamor et stulto¬
rum risus quo in epto res in epcior nulla est ut catu¬
lus ait et ebriorum cantus ac gaudia quibus nihil
est tristius et litigancium querele et anile conuici¬
um seu gãnituss et pueorum nunc prelia. nunc la¬
menta et nupciarum uel conuiuia turbida uel cho¬
ret et uxorum uiros arte lugencium leti fletus et
parentum uerinatorum inmortibus eiulatus. ad¬

Expanded text:
in tegulis nundinantes ac tranquilla silentia horrendis in tegulis nundinantes ac tranquilla silentia horrendis occentibus et clamore tartareo infestantes, et mesti soricum occentus, et quicquid inter tenebras importunum strepit? His accedunt et nocturna ranarum coaxatio, et matutini plantus hirundinum ac mine. adesse Itym putes ac Tereum. Nam diurnam aurium quietem et cicade stridule, et procaces corvi, et rudentes impediunt aselli, et balatus pecudum, et mugitus boum, et magno pretio parva ova vendentium gallinarum concentus inconditus fine carens. Super omnia vero vel suillus grunnitus, vel vulgaris clamor, et stultorum risus, quo inepto res ineptior nulla est, ut Catullus ait; et ebriorum cantus ac gaudia, quibus nichil est tristius, et litigantium querele et anile convicium seu garritus; et puerorum nunc prelia, nunc lamenta; et nuptiarum vel convivia turbida, vel choree; et uxorum viros arte lugentium leti fletus, et parentum veri natorum in mortibus eiulatus. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
um. multis utile sibiq et aliis arte quadam naturaliter
insita et suo illo nobili labore subueniens. Quid nũc
ego dampnosam eloquar ubertatem et excrescencium
luxuriem foliorum. contra quam peruigil excubat et
preduris ungiubus armatus agricola et ultrici succinctꝰ
falce frondator. quid lappas ac tribusos atq annuam tẽ¬
pestatem renascencium stirpium ac radicum litium ac
saborum materiam in mortalem. quid imbrium bella fu¬
rencium et moles niuium et uredinem pruinarum. et
asperitatem aciuiolenciam glaciei et torrencium repen¬
unos impetus et uaga flũium incrementa. totas sepe
regiones et magnos populos sed inprimis rusticorum sep¬
ta quassancium: quorum intot malis uix terrestris et in
terram semper accliuis agitur uita. atq ut delicatos
ac diuitum detediis aliquid dicam. Quis nocturna
aurium Bella non pertulit. bubones. strigesq et obla¬
trantium lune canum superuacuas ex cubias et catas

Expanded text:
um, multis utile, sibique et aliis arte quadam naturaliter um, multis utile, sibique et aliis arte quadam naturaliter insita et suo illo nobili labore subveniens. Quid nunc ego damnosam eloquar ubertatem et excrescentium luxuriem foliorum, contra quam pervigil excubat, et pre duris unguibus armatus agricola, et ultrici succinctus falce frondator? quid lappas et tribulos, atque annuam tempestatem renascentium stirpium ac radicum, litium ac laborum materiam immortalem? Quid imbrium bella furentium, et moles nivium, et uredinem pruinarum, et asperitatem et violentiam glaciei, et torrentium repentinos impetus, et vaga fluminum incrementa, totas sepe regiones et magnos populos, sed in primis rusticorum septa quassantium, quorum in tot malis vix terrestris, et in terra, semper acclivis agitur vita? Atque ut delicatorum ac divitum de tediis aliquid dicam, quis nocturna aurium bella non pertulit: bubones strigesque et oblatrantium lune canum supervacuas excubias, et catas
Abbreviated transcription (Latin):
uel ubiq fieri posse crediderim. Sic me nuper non agresti
quidem sed urbana paulominus pepulerunt domo. ut
ignis et calcis adextremum fuge rerum remedio opus es¬
set. Apuleioq fidem habeam consumptumq abhus ho¬
minem et si desit mel mirariq me non negem quid est
quod quidam sollicitudinis exemplum proposuere for¬
micam ali dehac longos texuere sermones parsimoniã
atque industriam predicantes. Unde hercle si omnis sol¬
licitudo laudabilis esset. exemplum igitur predonibus es¬
set idoneum non hiis quibus desuo uiuere sme cuiusqu̾a
in uiria mens est. at sollicitum animal quis nescit sed
improbum sed iniustum rapto uiuens nullius industrie
nisi in malum. nullius usus ac in comodi tediiq multipli¬
cis. Cur igitur hoc exemplum dederint. Cur hoc animal
laucdauerint. Dico iterum miror precipue cum ad esset a¬
pis industrium prouidentissimumq animal nulli noxi¬

Expanded text:
vel ubique fieri posse crediderim. Sic me nuper non agresti vel ubique fieri posse crediderim. Sic me nuper non agresti quidem, sed urbana paulominus pepulerunt domo, ut ignis et calcis, ad extremum fuge rerum remedio opus esset; Apuleioque fidem habeam, consumptum ab his hominem, et si desit mel, mirarique me non negem. Quid est, quod quidam sollicitudinis exemplum proposuere formicam, alii de hac longos texuere sermones, parsimoniam atque industriam predicantes? Bene hercle, si omnis sollicitudo laudabilis esset; exemplum fortasse igitur predonibus s ydoneum, non his quibus de suo vivere, sine cuiusquam iniuria mens est. At sollicitum animal quis nescit?, sed improbum, sed iniustum, rapto vivens, nullius industrie, nisi in malum, nullius usus, ac incommodi tediique multiplicis. Cur igitur hoc exemplum dederint, cur hoc animal laudaverint, dico iterum, miror, precipue cum adesset apis industrium providentissimumque animal, nulli noxi
Abbreviated transcription (Latin):
Ques sonitu terreantur. rure enim nunc italico habi¬
tanti unum hoc exmultis estiuis tediis esse cepit. sic
mihi aduesperam et insultus uolucrum et sapidum
collisio et uillici clamor durat. Adhec quid ericius uin¬
demie. quid erugo herbis. eruca frondibus. talpa ra¬
dicibus. quid postremo areis horreisq gurgulio atq
in opi metuens formica senecte. ut ait ille. quis feruor
et per exigui animantis inquietudo ut dum brume
sue consulit nostram turbat etatem. Tardus essem ad
credendum aliis. expertus scio. quanto non solum te¬
dio sed et dampno sit puluerulentum illud ac trepi¬
da semper expedicione festinum agmen. ut non tan¬
tum agros sed archos et thalamos et promptuaria po¬
pulentur: iam credere incipiam pisanis infinibus castex
quod haud longe amari nauiganbus oftenditur
formicarum scatebris ac diluuio desertum. Tale aliquid
uicentinis quoq memorant infinibus. et ego uel utrobiꝙ

Expanded text:
aves sonitu terreantur. Rure enim nunc Italico habiaves sonitu terreantur. Rure enim nunc Italico habitanti unum hoc ex multis estivis tediis esse cepit, sic michi ad vesperam et insultus volucrum, et lapidum collisio, et villici clamor durat. Ad hec quid ericius vindemie, quid erugo herbis, eruca frondibus, talpa radicibus? quid postremo areis horreisque curculio atque inopi metuens formica senecte ut ait ille? Quis fervor et perexigui animantis inquietudo, ut dum brume sue consulit, nostram turbat estatem? Tardus essem ad credendum aliis; expertus scio, quanto non solum tedio sed et damno sit pulverulentum illud, ac trepida semper expeditione festinum agmen, ut non tantum agros, sed arcas et thalamos et promptuaria populentur. Iam credere incipiam, Pisanis in finibus, castrum quod haud longe a mari navigantibus ostenditur, formicarum scatebris ac diluvio desertum; tale aliquid Vicentinis quoque memorant in finibus, et ego vel utrobique,