comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
CCet̾m siue in ipa emptõne dissentiat᷑
siue inp̾cio. siue inaliquo alio. emptõ
inꝑfrã est. Sigͥ ego me fundum en̾e
putarem coruelianun tu mͥce uend̾e
semꝓnianum putasti quia incorꝑe
dissensmus: emptio nulla est. Idem
est si egome ftichum tu pamphilum
ab sentem uendere putasti. Namcum
incorꝑe dissentiantur apparet nullã
eẽ emptionem. plaue si innomine dis¬
sentiamꝰ uerum de corpore. constet nł¬
la clubitatio est. quinualeat emptõ
⁊ uenditio. Nicħ enim fa cit ei por nos¬
minis: cum de corpore constat. inde
ciueritur simip̃o corpore non eͬratur.
sin subã error sit. ut puta si acetum ꝓ
umoueneat. ies ꝓ auro. uł plumbũ
ꝓ argento uel quid aliud argento si¬
uule. an emptio uenditiosit. Mar
sumest. ⁊ si in mͦ sit erratum. egoinui¬
noquidem consentio. quia ead̾ ꝓpe ii¬
a est. si modouinum acuit. Ceteruns
siuinum non acuit s ab̃ initio acetũ
fuit. ut emelum aliud ꝓ aliouenisse

Expanded text:
erum siue in ipsa emptione dissentient siue in pretio siue in quo alio, emptio imperfecta est. si igitur ego me fundum emere putarem Cornelianum, tu mihi te uendere Sempronianum putasti, quia in corpo‹re› dissensi‹m›us, emptio nulla est. idem est, si ego me Stichum, tu Pamphilum absentem uendere putasti: nam cum in corpore dissentiatur, apparet nullam esse emptio‹nem.Pla›ne si in nomine dissentiamus, uerum de corpore constet, nulla dubitatio est, quin ualeat emptio et uenditio: nihil enim facit error nominis, cum de corpore constat.Inde quaeritur, si in ipso corpore non erratur, sed in substantia error sit, ut put‹a› si acetum pro uino ueneat, aes pro auro uel plumbum pro argento uel quid aliud argento simile, an emptio et uenditio sit.Marcsum est, etsi in materia sit erratum. ego in uino quidem consentio, quia eadem prope οὐσία est, si modo uinum acuit: ceterum si uinum non acuit, sed ab initio acetum fuit, ut embamma, aliud pro alio uenisse
Abbreviated transcription (Latin):
mus eum qͥ mente id ꝓnuntiat.
ut sed̾m id discet̾e eos a tota contͦ¬
u̾sia uelit. S si de plurib reb sit ar¬
anmutate sententiam possit. aliaᷤᷤ
quidem est agitatum si arbit̾ uissĩt̃
dan mox uetuit utrũ eqͥ ꝙ ussit. an
eoͥ quod uetuit staridebeat ⁊ sabmꝰ
quidem putat posse. Cassius sñiam
magrĩsi bene excusat. ⁊ ait sabm̃
ñ de ea sensisse snũa que arbitrium
finiat. s de p̾paratõe cãe uputa siius¬
sit litigatores kalendis a deẽ mox
idib uibeat iñmutare eũ diẽ posse.

Expanded text:
mus eum, qui ea mente quid pronuntiat, ut secundum id discedere eos a tota controversia velit. sed si de pluribus rebus sit aran mutare sententiam possit. et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox vetuit, utrum eo quod iussit an eo quod vetuit stari debeat. et Sabinus quidem putavit posse. Cassius sententiam magistri sui bene excusat et ait Sabinum non de ea sensisse sententia, quae arbitrium finiat, sed de praeparatione causae: ut puta si iussit litigatores calendis adesse, mox idibus iubeat: nam mutare eum diem posse.
Abbreviated transcription (Latin):
erunt iuf eius eiꝰ usspatum eẽ
ꝓpͥum enimuncuiꝰq eorumius fuit
n ꝑ auum usurpari potuit. ꝙ si
płium fundo iteraq̃ debitum eẽt. ꝑ
unum eorum omnib hiis inter qͦs
is fundꝰ communis fuiss isur pau
potuiss. Itẽ siquis eorum quibus
aque ductus seruitus debebatur
i ꝑ eundem riuum aqmͣ duc̾ebant
ius aq̃ lucende non ducendo eam
amisit. nicħ̾ iuris eo nomine ceteris
qui riuo utebantur ad creũ.
idꝙ cominodimi euis est. ꝑcuius

Expanded text:
erunt eius ius usurpatum esse: proprium enim cuiusque eorum ius fuit neque per alium usurpari potuit. quod si plurium fundo iter aquae debitum esset, per unum eorum omnibus his, inter quos is fundus communis fuisset, usurpari potuisset. item si quis eorum, quibus aquae ductus seruitus debebatur et per eundem riuum aquam ducebant, ius aquae ducendae non ducendo eam amisit, nihil iuris eo nomine ceteris, qui riuo utebantur, adcreuit idque commodum eius est, per cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ plures fundos deberet᷑. meclium
findum ad quisiui. manere scruitu¬
temputo. quia tociens seruitus confũ¬
ditur: quotiens uti eais ad quem ꝑ¬
tineat non potest medio autẽ finido
adquisito potest consistere ut ꝑ pͥ¬
mum ⁊ ultimum iter debeat᷑.
iuire ducere soliti sunt ita ut suo
quisq die a capite duceret. Pmo
ꝑcundem riuum eumq cominu¬
nem deinde ut quisq inferior erat

Expanded text:
per plures fundos deberetur, medium per plures fundos deberetur, medium fundum adquisiui, manere seruitutem puto, quia totiens seruitus confunditur, quotiens uti ea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito potest consistere, ut per primum et ultimum iter debeatur.iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque die a capite duceret, primo per eundem riuum eumque communem, deinde ut quisque inferior erat,
Abbreviated transcription (Latin):
bona fide emit ire itine ꝙ ei fundo
debetur usus est. retinetur idius iti¬
neris. idemq ã si p̾cario aut ui etͤ¬
deiecto domino it poss dissec. fun¬
clus enmqͥliter se hus si itacum⁊ suo
hĩtu possessus est ius non deperit. n nͣ
refertiuste nec non possideat: qui
cende retinetur. ꝙ ⁊ sabino recte plac:
ut apud ueratium ł .iiii. membra¬
arcelł.ł.xuii. Piciuis ex fundo cui
Quiam uitinus deb̾et uenclidisset loc̃
ꝓrimum seruienti fundo non impõita
seruitute. ⁊ intra legittimuni tp̃s qiuo
seruitutes peunt rursus eum locũ
adquisisiet. hĩturus est seruitutem:
qͣm uicimis debuss.¬
aboł.ł.x. Pilo cusꝑ quem uia au
iter actus debeatur: impetu flu¬
minis occupatus eẽt. ⁊ intra tp̃s ꝙ
ad admittendam seruitutem sufficit
alluuione fr̃a restitutus est. S̾ uitꝰ
quo inpristinum statum restituit᷑.
quod sud tempus p̾terierit uͥser¬
uitus amitatur renouare eam co¬
gendus est ¶cumiua publica ł flũ¬
minis impetu uł ruina amiss a est

Expanded text:
bona fide emit, itinere quod ei fundo debetur usus est: retinetur id ius itineris: atque etiam si precario aut vi deiecto domino possidet: fundus enim qualiter se habens ita, cum in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat, qui cendae retinetur. quod et Sabino recte placet, ut apud Neratium libro quarto membradigestorum. Si quis ex fundo, cui uiam uicinus deberet, uendidisset locum proximum seruienti fundo non imposita seruitute et intra legitimum tempus, quo seruitutes pereunt, rursus eum locum adquisisset, habiturus est seruitutem, quam uicinus debuiso. Si locus, per quem uia aut iter aut actus debebatur, impetu fluminis occupatus esset et intra tempus, quod ad amittendam seruitutem sufficit, alluuione facta restitutus est, seruitus quoque in pristinum statum restituitur: quod si id tempus praeterierit, ut seruitus amittatur, renouare eam cogendus est. Cum uia publica uel fluminis impetu uel ruina amissa est,
Abbreviated transcription (Latin):
nocturnam seruitutem qͣusus non
est. Idemest in eo qui certis horis aqͥ
cductum hũs. aliis usus frater fu̾it
nec ulla parte earum horianuim.
alio genere fuerat usus uideamꝰ
ne amiserit scruitutem uł aliasit
eiꝰ conclitõ qui amplius honeris qͣm
licuit uexerat. magisq hic. ĩt plus.
qm aliud egisse. uideatur sicͥ iatioreͥi¬
tin̾e usꝰ eẽt. aut si plura iumenta ege¬
riti qͣmucuit aut a qͣminiscu̾it aliã.
ideoq in omnib istis qõnib seruitus
quidem non amittit᷑ non aitem d¬
ceclitur plus qm pactus est inserui¬
tute hr̃e. ¶ Hĩs cum legatus eẽt

Expanded text:
nocturnam seruitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens aliis usus fuerit nec ulla parte earum horarum. 11alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in omnibus istis quaestionibus seruitus quidem non amittitur, non autem conceditur plus quam pactum est in seruitute habere. Heres, cum legatus esset
Abbreviated transcription (Latin):
s tm̃ines alienum defuncti. Contra
rio dampnatus nonerit infamis nec
ini̾to. Nam incontrariis ñ de ꝑfi¬
dia agitur. s de calculo qui fere uid¬
itiᷤ solet diximi.
dauł.t.u. In actiomb bue exconꝰ¬
tractu ꝓficiscuntur. licet famose st̃
idampnati notantur. at tñ pactꝰ
non notatur. Merito qm̃ exhiis caĩs
non tamturpis est pactio. qmͣin sit
eum mortuum ẽẽ sdret neꝰ ignorã¬
tia puniatur. S cumtempꝰ luctus cõ¬
tinuum ẽ. m̾ito ugnoranticedet. ex
die mortis mariti. ideo si post legit.¬
tinum tp̃s cognouit. labeo ait. u ip̃o
die et sumere eamlugubria et de
nullus luctus est.
ut intra legittimum tp̃s mułri nu¬
Abere liceat que uirum eluget. int᷑
id ip̃s sponsam fuisse non nocet.
est. ¶ Sitaus sit maritus qͤm more m¬
maioꝵ lugeri non oportet. non pos¬
tulit. quouir elugeretur. quisolz
elug̾i. pp̃turbationem sanguinis.
¶pomp̃. eam q̃ mira legntimum
tps ꝑtum eclidident putat statim se¬

Expanded text:
 aes alienum defuncti. Contrario iudicio damnatus non erit infamis: nec immerito. nam in contrariis non de perfidia agitur, sed de calculo, qui fere iudicio solet dirimi.dictum. In actionibus, quae ex contractu profi‹cis›cuntur, licet famosae sint et damnati notantur, attamen pactus non notatur, merito: quoniam ex his causis non tam turpis est pactio quam ‹ex› seum mortuum esse sciret', ne ignorantia puni‹a›tur. sed cum tempus luctus continuum est, merito et ignoranti cedit ex die mortis mariti: et ideo si post legitimum tempus cognouit, Labeo ait ipsa die et sumere eam lugubria et depnullus luctus est. ut intra legitimum ‹tem›pus mulieri nubere liceat. Quae uirum eluget, intra id tempus sponsam fuisse non nocet. est. Etsi talis sit maritus, quem more maiorum lugeri non oportet, non posrettulit, quo uir elugeretur: qui solet elugeri propter turbationem sanguinis. Pomponius eam, quae intra legitimum tempus partum edide‹rit›, putat statim
Abbreviated transcription (Latin):
erit. puta iuinitio ignorauit. ta¬
tabitur. p̾corenm ad initium
nptiarum se retulit. ¶ Sicͥs alie¬
no nomine bina sponsalia consti¬
tu̾it nonnotatur nisieiꝰ nomine
constituati quem qmͣ ue inpotesta¬
te hrẽt. Certe qui filium ł filiam ꝯ¬
stitu̾e patit᷑ quodãmodo ip̃e uidet᷑
ostituisse. ¶ Ꝙait p̾tor eod̾ tp̃x¬
noninitium sponsalioꝵ eodem tp̃r
factum accipienclum est.S si in cõ
tempus concurrant. It si alteri spon¬
sa altennupta sit: ex smña eclicti
punit᷑. Cum autem fc̃mnoretur
tus. ¶ Excompromisso arbitera
infainiam nonfacit. qͦr n ꝑomia se¬
tentiaẽ. Qnͣtum ad in famiam ꝑ¬
exhiis infamia non irrogatiur ¶pe¬
mationẽ oseruat. ut ⁊ constitutũẽ.
ix sum. ut puta sieum qui parte

Expanded text:
eri‹t›? ut puta initio ignorauit tatabitur: praetor enim ad initium nuptiarum se rettulit. Si quis alieno nomine bina sponsalia constituerit, non notatur, nisi eius nomine constituat, quem quamue in potestate haberet: certe qui filium uel filiam constituere patitur, quodammodo ipse uidetur constituisse. Quod ait praetor 'eodem tnon initi‹um› sponsaliorum eodem tempore factum accipiendum est, sed si in id‹em› tempus concurrant. Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur. Cum autem factum notetur, tus. Ex compromisso arbiter infamiam non facit, quia non per omnia sententia est. Quantum ad infamiam perex his infamia non inrogatur. Poemationem conservat, ut et constitutum est et responsum. ut puta si eum, qui parte
Abbreviated transcription (Latin):
Notab̾r ĩqui eamduxit. s sciens.
Ignorantia emmexeusatu⁊ nõ iu¬
ris s fc̃ĩ.¶Excusatur quiiussu eiꝰ in
cuiꝰ potestate erat dux̾it. up̃e qͥ
passusẽ ducere notatu. utrumq
recte. Nã iqui obtemꝑauit uenia
dignisẽ ⁊ qui passꝰ e ducere notat᷑
ignoimĩa¬

Expanded text:
etiam 'qui eam duxit', sed si sciens: ignorantia enim excusatur non iuris, sed facti. excusatur qui iussu eius, in cuius potestate erat, duxerit, et ipse, qui passus est ducere, notatur, utrumque recte: nam et qui obtempe‹ra›uit, uenia dignus est et qui passus est ducere, notari ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
omnib que egotibi p̾stitissem p̾ciũq
mͥnondares. tuꝙ michi p̾stitisses pre¬
cumte debere desinere. qz bone fidei
aqm omnia ħ recliguntur. Int̾preta¬
tio. Hanc quo conuentiuem adm¬
ittit. nec quicqͣm interest utrum
integ̾ris omnib inque obligaties¬
semus conueniret ut ab eo nego
discederetur. aniͣntegrum restitutis
hiis que ego tibip̾stitissem ꝯsentire

Expanded text:
omnibus, quae ego tibi praestitissem, pretium omnibus, quae ego tibi praestitissem, pretium mihi non dares tuque mihi ea praestitisses: pretium te debere desinere, quia bonae fidei, ad quam omnia haec rediguntur, interpretatio hanc quoque conventionem admittit. nec quicquam interest, utrum integris omnibus, in quae obligati essemus, conveniret, ut ab eo negotio discederetur, an in integrum restitutis his, q
Abbreviated transcription (Latin):
pascistendo meliorem conditionem
euis facit. Item sicreditor est. ⁊ fructu¬
aruis. ⁊ pactusest ne pet̾et. Seruus
autem fructuarius pacisceretur ũ
peteret benefitio pactiꝙ serinis in¬
t̾posuisiet. utiliter ad petitionem
a colono quid pet̾et. ⁊ iusta cã conũẽ¬
tionis. fu̾it. nicħominus colonus a
uidetur ne intra id tempus sortem
petat ¶ Si ex altera ꝑte iurem ex al¬
tera in ꝑsonam pactum conceptum
fu̾it ueluti ne ego petam ine ateͦ
petatur. ⁊ heres meus abomnib uo¬
b̾petitionem hẽbit. iabhir̃de tuo õs
petere poterumis.
erat᷑.x .iiii. Ab emptione uendi¬
tione locatione. conductione. cete.¬
nsq similib obligõnib. quin in¬
tegris omnib consensueorum qui
interse obligati sunt rececli possit
dubium nonẽ. Aristoni hoc amplius
iudebat᷑. siea q̃ nic exempto pr̃ãre tͥ o
ꝑteret. ꝑ p̾stitissem. ⁊ cumtu mͥ preci¬
uin deberes conuenisset: mͥ tecuni ut
rursus pftiti mate in remuenditã

Expanded text:
ondicionem eius facit. item si creditor esset fructuarius et pactus esset, ne peteret, servus autem fructuarius pacisceretur, ut peteret: beneficio pacti, quod servus interposuisset, utiliter ad petitionem a colono quid peteret, et iusta causa conventionis fuerit: nihilo minus colonus a videtur, ne intra id tempus sortem petat. Si ex altera parte in rem, ex altera in personam pactum conceptum fuerit, veluti ne ego petam vel ne a te petatur: heres meus ab omnibus vobis petitionem habebit et ab herede tuo omnes petere poterimus. ranarum. Ab emptione uenditione, locatione conductione ceterisque similibus obligationibus qui‹n› integris omnibus consensu eorum, qui inter se obligati sint, recedi possit, dubium non est. Aristoni hoc amplius uidebatur, si ea, quae me ex empto praestoporteret, praestitissem et cum tu mihi pretium deberes, convenisset mihi tecum, ut rursus praestitis mihi a te in re vendita
Abbreviated transcription (Latin):
ci non potest. ut tuꝙ iamego tibip̾¬
stiti contra prãre michi cogaris. qr
co mo donon tam hocagitur. ut a
p̾stino negõ discedlamus. qͣm ut no¬
ue quedam obligõnes inter nos con
stipułone pot̾. ꝑ eos dem ĩ pactis cõ¬
uentis meliorem condationem no¬
strã fieri posse placet.
ꝑati sint partem ex loius. licet abexͤ¬
neo consequi. rõnem hñdam pͥus
necessariarum ꝑsonaꝵ siydonee sĩt̃.
omp̃ .ł.ix. Nemopasciscendoef¬
ficere potest ne sibi suum locumde¬
dicareliceat. aut ne sibi iu suo sepe¬
lire mortuos liceat. aut ne uicino ĩ¬
uito predium alienet.
iõq cepit id pactum fide uissori qͦq
ꝓdeẽ pactus sit. ut a se petiliceat. an
utilitas pͥoris pacti sublata sit. fide¬
ueruis est semel adquisitam ficeiꝰ¬
sori pacti exceptionem ulteruis ei
inuito extorqueri nonposie. de tnͣsas¬
tubia ilite incerta. n finita tñs¬
sigit. qui uero pasciscitur donati¬
potest non solum si aquilia stipło

Expanded text:
ci non potest, ut tu quod iam ego tibi praestiti contra praestare mihi cogaris: quia eo modo non tam hoc agitur, ut a pristino negotio discedamus, quam ut novae quaedam obligationes inter nos consstipulatione potest, per eosdem etiam pactis conventis meliorem condicionem nostram fieri posse placet. parati sint partem ex bonis licet ab extraneo consequi, rationem habendam prius necessariarum personarum, si idoneae sint.m. Nemo paciscendo efficere potest, ne sibi locum suum dedicare liceat aut ne sibi in suo sepelire mortuum liceat aut ne uicino inuito praedium alienet. ideoque coepit id pactum fideiussori quoque prodesse, pactus sit ut a se peti liceat: an utilitas prioris pacti sublata sit fideuerius est semel adquisitam fideiussori pacti exceptionem ulterius ei inuito extorqueri non posse. DE TRAdubia et lite incerta neque finita transigit. qui uero paciscitur, donatipotest non solum, si Aquiliana stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
uiulgarib actionib. cum factum ac
ꝓpͥum n inuenire non possumꝰ tione.
facile descendamꝰ ad eas c̃ infcm̃ om.
apellautur. sͣ ne ree exemplis egeat :
paucisagã. ¶ Domino m̾ciũ in mag¬
istrum nanis si sit incertum utrum na¬
uemodux̾it. an m̾tes uehendas locau̾it
cuulẽ actionem infc̃m̃ẽẽ dandam. labeo
scrib̃. Item si quis pretii explorandi grã
remtradat: neꝙ depõitam noꝑ cõmoda¬
tinerit. s ñ exhibita fide in fc̾m ciuin̾
ria atq usitata actionum nõia p̾sc̃p¬
tis u̾bis agend̾ est.¬

Expanded text:
vulgaribus actionibus, cum proprium nomen invenire non possumus, facile descendemus ad eas, quae in factum appellantur. sed ne res exemplis egeat, paucis agam. Domino mercium in magistrum navis, si sit incertum, utrum navem conduxerit an merces vehendas locaverit, civilem actionem in factum esse dandam Labeo scribit. Item si quis pretii explorandi gratia rem tradat, neque depositum neque commodatum erit, sed non exhibita fide in factum civilria atque usitata actionum nomina, praescriptis verbis agendum est
Abbreviated transcription (Latin):
cer̾.ł. Colouus cum lege locationis
noncẽt comprensumut uineaspon̾et.
nͭ ominus in fundo uineas instituit: ⁊ ꝑp̃
earum fructus denis ampliuis aureis is ag̾
locari ceperat. Quesitum est sidominus ist
colon fundo eiectum pensioñ debitarum
nomine conueniat. ansumptꝰ utiłr fcõs
inuineis instituendas reputare possit.
oppõita doli mali exceptõe.R. ł expensaᷤ¬
ꝯsetuturum uł nichampliꝰ pratunum.¬
¶Nanta ꝯdux̃ ut de ꝓuntia cyrenen¬
si aquilegiam nauigaret. olei meteͣtis
trib milib impõitis ⁊ frum̃timodii octo
milib certa mercede sieuenit ut hone¬
rata nauis in p̃a prouintiasx. iñsib re¬
tineretur. ⁊ homis impõitum comiisso¬
a fiscotolleretur. q̃situmẽ anueduras¬

Expanded text:
rum.Colonus, cum lege locationis rum.Colonus, cum lege locationis non esset comprehensum, ut uineas poneret, nihilo minus in fundo uineas institu‹it› et propter earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum pensionum debitarum nomine conveniat, an sumptus utiliter factos in vineis instituendis reputare possit opposita doli mali exceptione. responconsecuturum uel nihil amplius praestaturum.Nauem conduxit, ut de prouincia Cyrenensi Aquileiam nauigaret olei metretis tribus milibus impositis et frumenti modiis octo milibus certa mercede: sed euenit, ut onerata nauis in ipsa prouincia nouem mensibus retineretur et onus impositum commisso tolleretur. quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
gligentia eius mulus tuus ꝑut. su p̃e io
casset se ex pecuno. dumtaxat tinrem
u̾so dampnumtibi pr̃aturum iuditio. Sĩ
autem ip̃e eum locassẽ. nonultra metͥ
praturum. qmͣ dolum inalum ⁊culpara
meam abeẽ. ꝙ si sme diffinitõne ꝑsone:
mulionem a me conduxisti. ⁊ ego euitibi
declissem. cuius neggligentia iim̃tum ꝑ¬
ierit. illam quo culpam me tͥ pr̃aturum
aio. ꝙ eumtibi elegissem qui hiꝰ dampno
te afficeret. ¶Uehiculum conduxisti
ut honus tuumpartaret. i secumiter fa¬
ceres: ⁊ cun pontem tnͣsiret: Redemptor
eiuis pontis portorium suum ab eo exigebat
querebatur an ĩ ꝓip̃a sola uacua reda: por¬
corium daturus fu̾it. puto si portorium in¬
ulio non ignorau̾it ea se tnͣsiturum cum
uehiculum locaret imulionem prare de¬
bere. ¶Reꝵ custodiamqmͣ horrearius
conde uctorib pr̃are deberet. locatorem
tutoꝵ horieoꝵ hor reario prãre nõ deb̾e
puto. nisi in locanbo aliter conueuit.

Expanded text:
glegentia eius mulus tuus perit. si ipse se glegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, ex peculio dumtaxat et in rem versum damnum tibi praestaturum dico: sin autempraestaturum, quam dolum malum et culpam meam abesse: quod si sine definitione p‹er›sonae mulionem a me conduxisti et ego eum tibi dedissem, cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te adficeret.Uehiculum conduxisti, ut onus tuum portaret et secum iter faceret: id cum pontem transiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium daturus fuerit. puto, si mulio non ignorauit ea se transiturum, cum uehiculum locaret, mulionem praestare debere.Rerum custodiam, quam horrearius conductoribus praestare deberet, locatorem totorum horreorum horreario praestare non debere puto, nisi si in locando aliter conuenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
nouuideri factum. S qm̃ ex uoluntate
locatoris ꝑmutatum eẽt: redemptore in
ab solui debe. ¶ Mandauitibiut extut̾¬
es qm iullam eclificare uelles. irenuncia¬
sti mͥ ducentorum impensam excutere. c̾¬
ta mercede opus tͥ locaui. postea comꝑi nõ
posse. mitroris. ccͦt᷑. eam ullam constare.
uata autem tibierant .c. ex quib cum par¬
tem impendisses uetuite opꝰ facere dixi
si opus fac̾e ꝑseu̾au̾is: ex locato tecum ag̾e.
ut pecumam michi reliqͣm restituas. ¶ Mes¬
sem inspiciente colono cum alieuam ẽẽ ñ
ignorares. sustulisti condicere tͥfrum̃tũ
domiñ posse: lab̾o ait. ⁊ ut id faciat coloñ
ex conducto cum domino actux. ¶Ho¬
cator horrei ꝓpõitum habuit. se aurum ar¬
gentum margautam non reciꝑe suo ꝑ itu¬
lo. demide cum sciret hasres inferripassus
est. ꝑ inde eum futurun tibi obligatum
dixi ac siꝓpõitum fu̾ĩt remissum. ¶ S̾
uum mneum mulionem conduxisti. neg¬

Expanded text:
non uideri factum, sed quoniam ex uoluntate non uideri factum, sed quoniam ex uoluntate locatoris permutatum esset, redemptorem absolui debere.Mandaui tibi ut excute villam aedificare velles: renuntiasti mihi ducentorum impensam excutere: certa mercede opus tibi locavi, postea comperi non posse minoris trecentorum eam villam constare: data autem tibi erant centum, ex quibus cum partem impendisses, vetui te opus facere. dixi, si opus facere perseveraveris, ex locato tecum agere, ut pecuniae mihi reliquum restituas. Messem inspiciente colono, cum alienam esse non ignorares, sustulisti. condicere tibi frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum margaritam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissum videtur. Servum meum mulionem conduxisti: ne
Abbreviated transcription (Latin):
locata est. prãre locator debet ut nonso¬
lum hĩtare con cluctor ex kalendis ulis
cuiusq auni. s ĩ si locare hĩtator uelit
suotempore possit. Itac siea domus ex
ostendere a licui posset. nicħ locatori con¬
cluctorem prãturum adeo ut nec cogi qͥd̾
posĩet ex kał. iiuuiis: refecta domo hĩta¬
re. nisi paratus fuisset locator commodam
domumei adhĩtandum dare. ¶heredẽ
caloni qͣmnis colonus non est. inchominus¬
domino possidere existimo. ¶uestim̃tatu¬
a si fullo ꝑdid̾it. ⁊ habes unde petas nec repe¬
tere uis. agis nich̾ominus ex locato: cum
fullone. S iudicem extimatunrum anpos¬
sis adu̾sus furem mag̾ag̾e. lab eotuas res
consequi. fullonis uideł sumptib. S si hoc
tibi impossibile ex̃ ꝑspex̾iti tũt fullonem
quitł tibi condempnabit. Tuas aũ actoẽs
te ei prãre compellet. ¶Lege dc̃a domꝰ
caroris. aut hereclis eius eẽt. Redemptor
ex uoluntate locat oris quedam in opere
ꝑmutauerat.R. opus quidem ex lege dc̃as

Expanded text:
ator debet, ut non solum habitare conductor ex calendis illis cuiusque anni, sed etiam locare habitatori si uelit suo tempore possit. itaque si ea domus ex ostendere alicui posset, nihil locatori conductorem praestaturum, adeo ut nec cogi quidem posset ex kalendis Iuliis refecta domu habitare, nisi si paratus fuisset locator commodam domum ei ad habitandum dare. Heredem coloni, qdomino possidere existimo.Uestimenta tua f‹u›llo perdidit et habes unde petas nec repetere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullonem quidem tibi condemnabit, ‹t›uas autem actiones te ei praestare compellet.Lege dicta domus mprobatio locatoris aut heredis eius esset: redemptor ex uoluntate locatoris quaedam in opere permutauerat. respondi opus quidem ex lege dicta
Abbreviated transcription (Latin):
obligatõmip̾bet. Alioqͥnsires non dum
tradita sit nudo consensu. dstitiu obli¬
gõnem dicemus. qͣuodin hiis dumtaxat
receptum ẽ. q̃ nom̃ sium hĩt. in ep̃tõe
uenditõ e ꝯductõe mandato. idõ pedius
si alter ic̃ nolit trad̾e: non inhoc e necez¬

Expanded text:
obligationi praebet: alioquin si res nondum tradita sit, nudo consensu constitui obligationem dicemus, quod in his dumtaxat receptum est, quae nomen suum habent, ut in emptione venditione, conductione, mandato. Ideoque Pedius si alter rem nolit tradere, non in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ut emptor uel ut̃ uenditor sit. mult̃¬
q differt̃. eorum prãtiones. Emptor
enimusr nũmos accipientis fec̾it. tene¬
tur ex uenaito. uenditori sufficit obe ¶¬
res nonsit: nicħ debet. In ꝑmutatõcu̾o
siutrumq p̾cium est. utriusq rem fieri
oportet. si merx neutruis. S cum debe¬
tur. ut unaead ͣ res. ⁊ ueneat. ⁊ p̾tium sit
emptionis. Uñ si ea res quam acce ꝑtm.
uł decłim postea euincatur. Infcm̃ dandã

Expanded text:
er emptor uel uter uenditor sit, multumque differunt praestationes. emptor enim, nisi nummos accipientis fecerit, tenetur ex uendito, uenditori sufficit ob eres non sit, nihil debet: in permutatione uero si utrumque pretium est, utriusque rem fieri oportet, si merx, neutrius. sed cum debetur, ut una eademque res et ueneat et pretium sit emptionis.Unde si ea res, quam acceperim uel dederim, postea euincatur, in factum dandam
Abbreviated transcription (Latin):
annuis .xx. nunimis condux̾at ad refec
tionem fornatis ⁊ fistularum. sim ilium¬
eptq rerum .c. nummi. ut pr̃antur ei
conuenerat. ꝯductor nummos .c. pete¬
bati ut᷑ ei deberi dico. siin earum terum
afflacto conduxerat. deinde oꝑis ꝑte ef¬
fecta terre motu concussumerat eclifici¬
um. massurius sab̾. si ui natura liłuti
terre motu hoc acciderit: flactieẽ ꝑicu¬
lum.

Expanded text:
annuis viginti nummis conduxerat et ad refecannuis viginti nummis conduxerat et ad refectionem fornacis fistularum similiumque rerum centum nummi ut praestarentur ei, conuenerat: conductor centum nummos petebat. ita ei deberi dico, si in ear‹u›m rerum a Flacco conduxerat: deinde operis parte effecta terrae motu concussum erat aedificium.Massurius Sabinus, si ui naturali, ueluti terrae m‹o›tu hoc acciderit, Flacci esse periculum.
Abbreviated transcription (Latin):
d publicis ꝑsonis quorum inter est audiẽ¬
di sunt tempus autem in huiusmodi re
bienniz debet obseruani.
ei domui uicino ꝓximo locauerat: is uicurꝰ
cum edificaret insuo terram in eam areã
ampluis qm fundamenta cementiti a loca¬
toris erant: congesserit ⁊ ea terra assidu¬
is pluuiis inundata parieti eius qui loca
one postea dampno fu̾it. dampni autemĩ¬
iurie actio obea ip̃afit. ꝑ que non extrinsecꝰ
locasti: le am uenclidastiita ut emptori
mercedes inquilinorum accederent. qm¬
uiseam conductormaiore p̾ciolocaret.
tane ñ. id emptori acced̾ꝙ tibi conductor
debeat. ¶In operis locanone erat dẽm¬
aute qͣm diem effici deberet. de mñsiita fac¬
tum noneẽt qnͣti locatoris interfuisset.
tm̃pecuniam conductor ꝓmiserat. eate nꝰ
eam obligõnem contrahi puto. qͣtenus
uuirbonus de spatio temporis extimasiet.
qr id actum apparet eẽ: ut ea spatio ab¬
solueretur. sine quo fieri posset. ¶Q¬
dam in munitipio balneum prãndum

Expanded text:
 publicis personis quorum interest audiendi sunt. tempus autem in huiusmodi re biennii debet obseruari. ei domui uicino proximo locauerat: is uicinus cum aedificaret in suo, terram in eam aream amplius quam fundamenta caementicia locatoris erant congessit, et ea terra adsiduis pluuiis inundata, ita parieti eius qui locauone postea damno fuerit, damni autem iniuriae actio ob ea ipsa sit, per quae, non extrinsecus locasti et eam uendidisti ita, ut emptori merce‹de›s inquilinorum accederent. quamuis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit, quod tibi conductor debeat.In operis locatione ‹n›on erante quam diem effici deberet: deinde, si ita factum non esset, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat. eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus vir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolveretur, sine quo fieri non possit. Quidam in municipio balineum praestandum
Abbreviated transcription (Latin):
aboł .R. Si ruium quem faciend̾ cm¬
ouxeras ⁊ feceras. anteqm eum ꝓ bares:
labes corrupit. tuumꝑiculum est. pauł
ĩmo si soliuitio id a caid̾: locatoris entt ꝑicu¬
lum si oꝑis uitõ idaccid̾: tuũ ent detͥm̃tum¬
ꝓponitur: toulende dubitatõis grã fuit
em̃mag̃ clubitatũ cumres extimata uẽ.¬
denda datur utrum ex uendito sit astio
pp̃ extimatõem an ex locato qͣi remuen¬
dendam locasse uidear. anex conductoqͣi
operas concluxissem. anmandati. meliꝰ
ita uisum est hanc acdionem ꝓponi. soeͦ¬
tiens enim denomine contractus alicuiꝰ
ambigeretur: conueniret tũ aliqͣm at¬
tionem dari dandã extimatoriam p̾scͥptiᷤᷤ
u̾b̾ actionem Est enm negotium cuule
gestum. ⁊ quid̾ bona fide. qrͣ om̃ia ⁊ hͥ lac̃¬
hñt. que inbone fidei iuclitiis diximꝰ esti¬
mano autem ꝑicilum facit eiꝰ qui susci¬
p̃remi. Aut gͥ ipãm rem debebit incor¬
ruptam reddere. aut estimationẽdeqͣs
Daut .ł. Hec astioutilis ẽ i sim̾ces in

Expanded text:
anorum.Si riuum, quem faciendum conduxeras et feceras, antequam eum probares, labes corrumpit, tuum periculum est.Paulus: immo si soli uitio id accidit, locatoris erit periculum, si operis uitio accidit, tuum erit detrimentumoponitur tollendae dubitationis gratia: fuit enim magis dubitatum, cum res aestimata uendenda datur, utrum ex uendito sit actio propter aestimationem, an ex locato, quasi rem uendendam locasse uideor, an ex conducto, quasi operas conduxissem, an mandati. melius itaque uisum est hanc actione‹m› proponi: quotiens enim de nomine contractus alicuius ambigeretur, conueniret tamen aliquam actionem dari, dandam aestimatoriam praescriptis uerbis actionem: est enim negotium ciuile gestum et quidem bona fide. quare omnia et hic lochabent, quae in bonae fidei iudiciis diximus. Aestimatio autem periculum facit eius qui suscepit: aut igitur ipsam rem debebit incorruptam reddere aut aestimationem de qua Haec actio utilis est et si merces in
Abbreviated transcription (Latin):
ad sueto id acciderit dampnum domi¬
ni futurum. Siueronicħ exͣ consuetudi¬
nemacciderit. dampnum coloniẽe. i dẽq
duicendum est si exercinus preteriens ꝑ las¬
uiuiam aliquid abstulent. S isiager
terre motuita corruerit. ut nusqͣm sit
dampno dominieẽ. Oportet enim a gr̃
pr̃ãri canductoriut fruipossit. ¶Cũ
quidam incenlium fundiallegaret
⁊ remissionem desideraret. ita eirescpͥtũ
est. Sip̾cdium couusti pp̃cãum incendii
repentini non inm̾ito subueniendumẽ¬
no remissionem quis caiono dederit. ob
sterilitatem deinde seqũtib annisconi¬

Expanded text:
adsueto id acciderit, damnum domiadsueto id acciderit, damnum domini futurum: si uero nihil extra consuetudinem acciderit, damnum coloni esse. idemque dicendum, si exercitus praeteriens per lasciuiam aliquid abstulit. sed et si ager te‹r›rae motu ita corruerit, ut nusquam sit, damno domini esse: oportere enim agrum praestari conductori, ut frui possit. Cum quidam incendium fundi allegaret et remissionem desideraret, ita ei rescriptum est: 'Si praedium coluisti, propter casum incendii repentini non immerito subueniendumno remissionem quis colono dederit ob sterilitatem, deinde sequentibus annis con
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.ł. Ex conclucto actio concluctorida¬
tur. Competit autem exhiis causis fere
ut puta si re qm conduxerat fiuieinõ
liceat. forte q possessio aut totuis agͥ
aut ꝑtis non prãtur. aut uilla non re¬
ficitur. uelstabulum uͥ greges eiuf s
stare opoͬteat uel si quid inlege cond¬
uctionis conuenit. si hoc non pr̃atur ex
conclucto heti agetur. ¶ Sinis
tempestatiꝰ calamitose cantigit anlora¬
tor concluctori aliquid prestare debeat.
uideainus. Seruius omnemuimcuire.¬
sisti non pͭ dominum colono pr̃ãre de¬
bereait. ut puta fluminum craculoꝵ
sturnorum ⁊ siquidsimile acciderit. au̾
si uicursus hostium fiat. Si qͣ tamenui¬
tia ex ip̃a reoriantur. hoc dampuo colo¬
nieẽ ueluti siuiuum coacuit. Si raucis
aut ħbis segetes corrupte sint. s sil abes
facta sit. omuemq fructum tułit dãp¬
numcoloninoneẽ. ne supra dampnũ
seminis amissi mercedem agriprãre
cogatur.S ⁊ si uredo fructum. olce. ł¬
oliue corruꝑit. aut solis feruore nou

Expanded text:
 Ex conducto actio conductori datur. Competit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit frui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut villa non reficitur vel stabulum vel ubi greges eius stare oporteat vel si quid in lege conductionis convenit, si hoc non praestatur, ex conducto agetur. Si vis tempestatis calamitosae contigerit, an locator conductori aliquid praestare debeat, videamus. Servius omnem vim, cui resisti non potest, dominum colono praestare debere ait, ut puta fluminum graculorum sturnorum et si quid sisi incursus hostium fiat: si qua tamen uitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, ueluti si uinum coacuerit, si raucis aut herbis ‹s›egetes corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis amissi mercedes agri praestare cog‹a›tur. sed et si ‹ur›edo fructum oleae corruperit aut solis feruore non
Abbreviated transcription (Latin):
aur .ł .xuii. Illud scienlum est sumiłr
pregnans non sit estuetur autẽ p̾g¬
uans eẽ. interim filium hr̃demẽẽ exa ᷤ¬
stitutus sit. ex reliqͣ postumi. Ꝙ si forte
ita institntõ fc̃ã est: quottumq nͥina
mento portionemsuãnesc̃. s utiluis ẽ
pꝰ se eũ adire qui nescit portionem. Si
cetera q̃ oporte einnscire non ignoret.

Expanded text:
autium. Illud sciendum est, si mulier praegnans non sit, existimetur autem praegnans esse, interim filium heredem esse ex asstitutus sit, ex reliqua postumi. quod si forte ita institutio facta est: 'quotcumque mihi namento portionem suam nescit. sed utilius est posse eum adire qui nescit portionem, si cetera, quae oportet eum scire, non ignoret.
Abbreviated transcription (Latin):
Aut. ł.ui. Qum multihĩdes instituti
quiinasia erat añ decessisse. iustituto
exꝑte climidia hĩde ꝓruratore suo ⁊
exꝑte alio quesitum est. ꝙͣ ad̾m pecu¬
uia exhr̃ditate petendaeẽt. R̾ sum est.
abeo qui ꝓcurator eẽt eiꝰ fuiss totam
hr̃clitatem. qm̃ ex hr̃litate capecũia
fuisset. que ad ꝓruratorem exuendi.¬
tione ꝑueniss pet̾e eos oporte. ⁊ nicho
minus ꝑtem dimidiam hr̃clitatis
acohĩde eius. ita fore. siue oñs ca
pecuni a penes eum quipeurator fuiss
resideret. ut omnem ꝑ iuclicẽ ab eod
recuꝑarent. Siue is ꝑtem clirudiam
cohr̃di suo reddidisset. ip̃m ex climidia
ꝑte ⁊ ex dimidia cohĩdẽ eius condemp¬
uarent.
ti filius qui prem suũ ignorabat ui¬
uotestatore decessisse. ꝑtẽ hĩtditatis

Expanded text:
torum. Cum multi heredes instituti qui in Asia erat antea decessisse instituto ex parte dimidia herede procuratore suo et ex parte alio. quaesitum est, quemadmodum pecunia ex hereditate petenda esset. respon‹s›um est ab eo, qui procurator eius fuisset, totam hereditatem, quia ex hereditate ea pecunia fuisset quae ad procuratorem ex uenditione peruenisset, petere eos oportere: et nihilo minus partem dimidiam hereditatis a coheredibus eius. ita fore, siue omnis ea pecunia penes eum qui procurator fuisset resideret, ut omnem per iudicem ab eodem recuperarent, siue is partem dimidiam coheredi suo reddidisset, ipsum ex dimidia parte et ex dimidia coheredes eius condemnarent.ti filius, qui patrem suum ignorabat uiuo testatore decessisse, partem hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
Lor in bonis matris eẽ placuit qũita.
portio ꝓportionib que ad eꝯꝑtimier̃t
cedet. ita ut singuli in quartam ꝙͣ
aute hãc hr̃e credebantuꝵ. non ain¬
plius ei quinta conferãt. ¶ Sumptus
qui pp̃honeratocius hĩlitatis iust fi¬
iuit ei qui patromi uire portionẽ euice

Expanded text:
or in bonis matris esse placuit, quinta portio pro portionibus quae ad eos pertinuit cedet, ita ut singuli in quarta, quam antehac habere credebantur, non amplius ei quintam conferant. Sumptus, qui propter onera totius hereditatis iusti fiunt, ei, qui patroni iure portionem
Abbreviated transcription (Latin):
eadem hr̃ditas ꝑtinet quidã adierĩt
quidã adhunc delib̾ent. eos qui adi¬
eruit si petant herecditatem: non
maiorem partem petere debere. qiͣmͣ
habituri eẽnt cet̾is a deuntib. nec eis
ꝓderit si ceterinon a dierĩt. Non
adeñtib auͭ cetendͥ poterint tunc
ꝑtes eoꝵ pet̾e. simͦ ad eoy ꝑtin̾ent. os
ꝓspexerunt. ut intemꝑr nascendi
omiia ei iura integra reseruarent. sic̃
apparet iniure hĩditantum. inqͥb
qui post eum gractum sunt agnatoĩs
quoest is qͥ iuutero est ñ admutũt

Expanded text:
eadem hereditas pertinet, quidam adierint, eadem hereditas pertinet, quidam adierint, quidam adhuc deliberent: eos qui adierint, si petant hereditatem, non maiorem partem petere debere, quam habituri essent ceteris adeuntibus: nec eis proderit, si ceteri non adierint. non adeuntibus autem ceteris poterunt tunc partes eorum petere, si modo ad eos pertinerent. 3 ita prospexerunt, ut in tempus nascendi omnia ei iura integra reseruarent: sicut apparet in iure hereditatium, in quibus qui post eum gradum sunt adgnationis, quo est id quod in utero est, non admitt
Abbreviated transcription (Latin):
exͦneũ possesiorem. pegasi sententia
utiliorest. ¶ Iteni sicum me ex parte
climicdia hr̃dem drẽm ⁊ trientem hĩdi¬
tatis possiderem deiide resitluum sextã¬
temnelimꝑsequi. qualiter agam ui¬
deamus ⁊ labõ scaibit utiq ꝑteni clim¬
diam me per̾e deb̾e a singuł. Sic fieret
ut asinguł sextantẽ consequat. i habe¬
bo besscmquod uerum puto. S ip̃e te¬
nebor ad restitutionem sextantis ex tͥ¬
ente. quem postidebam.: uõ offõ iudicis
inuicem compensatõerit admittenda
euis quod possideo si force cuihides sinit
acnub hr̃ditatem peto. Int̾dum p̾tor
incerte partis hereditatis petitõnem
indulget. ydoneis cãis interueniẽtib
ut puta est de fuucti fr̃is filius. Sunt
upxores defunctorum fratrum pregnã¬
tes. qmͣ partem fũs filius hĩditatis uẽ¬
mumest gͥ incerte ꝑtis uendicatõe
ei concetli. Nõ audater ita dicetur.
ubicumq m̾ito quis inc̾tus est qͣm
parcez uendicet debere ei incerte ꝑ

Expanded text:
exterum possessorem: sed Pegasi sententia utilior est. Item si, cum ne ex parte dimidia heredem dicerem, trientem hereditatis possiderem, deinde residuum sextantem uelim persequi, qualiter agam uideamus. et Labeo scribit u‹t›ique partem dimidiam me petere debere a singulis: sic fieri ut a singulis sextantem consequar, et habebo bessem: quod uerum puto: sed ipse tenebor ad restitutionem sextantis ex triente quem possidebam. et ideo officio iudicis inuicem compensatio erit admittenda eius quod possideo, si forte coheredes sint a quibus hereditatem peto. Interdum praetor incertae partis hereditatis petitionem indulget idoneis causis interuenientibus: ut puta est defuncti fratris filius, sunt et uxores defunctorum fratrum praegnates: quam partem fratris filius hereditatis uinmum igitur est incertae partis uindicationem ei concedi. non audenter itaque dicetur, ubicumque merito quis incertus est quam partem uindicet, debere ei incertae p
Abbreviated transcription (Latin):
uenierit appairat. quid. iqͣle icmͣtum
sit: sit. ⁊ precium ipure ueniti ꝑfc̃aẽ
emptio. Qd̾ si sub conditione res ue
merit. si cuudem defecerit conditio:
uulla est emptio sicuti nec stipulatio
ꝙ si extit̾it: ꝓcuł. ioctauenus empto¬
ris cẽꝑiculum aiunt. Id̾ pomp̃.ł. ixꝓ¬
bat. Qd̃ si pendente conditione: emp¬
tor uł uenditor decessit. canstat si ex¬
tit̾it conditio. heredes quo obligatos
eẽ. qnͣam contracta emptione in p̾ti¬
tum. Qd̃ sipendente conditione emp¬

Expanded text:
venierit appareat quid quale quantum venierit appareat quid quale quantum sit, sit et pretium, et pure venit, perfecta est emptio: quod si sub condicione renierit, si quidem defe‹ce›rit condicio, nulla est emptio, sicuti nec stipulatio: quod si exstiterit, Proculus et Octauenus emptoris esse periculum aiunt: idem Pomponibat. quod si pendente condicione emptor uel uenditor decesserit, constat, si exstiterit condicio, heredes quoque obligatos esse quasi iam contracta emptione in praeteritum. quod si pendente condicione
Abbreviated transcription (Latin):
donec admetiatur omne ꝑ iculum:
uenditoriᷤ est. nisi idꝑemptorem fiat.
imnicida nonuenisse. Nam qutinur¬
tus emptor accipere noncageretim. ⁊̃¬
i quum eẽ non ꝑmitti. uenditori uel a¬
lii eauendere.
Aaurat. Id quod post emptioneni fun¬
do accessit. ꝑ alluuionem uel ꝑit. ad
emptoris commodum in commodum
ꝙ ꝑtinet. Nam i si tonis ager post ẽp̃¬
tionem flumine occupatus eẽt: ꝑ itu¬
lum cẽt emptoris. Sic gͥ i cominodum
euiseẽ debet. ¶ Qd̃ uenditur: in
modum a gricedere debet. nisi su d ip¬
sum aclum est ne cederet. at ꝙ non
uenit iumodum cedendum cedendũ ẽ
su d ip̃m actum est ut ced̾et uelutiuie
publice. limites. luci. qui fundiun ã¬
tangunt. Cum uͦ neutrum dc̃mẽ ced̾e̾
nondebent. uõ nominatim cau̾i solet
nt luci uie publice que infundo suit:
tote in modum cedant.
ꝑ fr̃a sit emptõ. Tunc enim sciemus cꝰ
ꝑiculum sit. Namꝑ fc̃a emptione ꝑi¬
culum ad emptorem respiciet. i si id ꝙ

Expanded text:
donec admetiatur, omne periculum uenditoris est, nisi id per emptorem fiat. et mucida non uenisse: nam quae inuitus emptor accipere non cogeretur, iniquum esse non permitti uenditori uel alii ea uendere.um.Id, quod post emptionem fundo accessit per alluuionem uel perit, ad emptoris commodum incommodumque pertinet: nam et si totus ager post emptionem flumine occupatus esset, periculum esset emptoris: sic igitur et commodum eius esse debet.Quod uenditur, in modum agri cedere debet, nisi si id actum est, ne cederet. at quod non uenit, in modum cedendum, si id ipsum actum est, ut cederet, ueluti uiae publicae, limites, luci qui fundum tangunt: cum uero neutrum dictum est, cedere non debet, et ideo nominatim caveri solet, ut luci, viae publicae, quae in fundo sint, totae in modum cedant. perfecta sit emptio: tunc enim sciemus, cuius periculum sit: nam perfecta emptione periculum ad emptorem respiciet. et si id quod
Abbreviated transcription (Latin):
Daur .l. xuiiii. Qandatam sibi
iuris dictionem mandari alteri ñ
posie manifestum est. mandata
uirislictione priuato etiam imꝑ¬
ium quod non est merum uidetur
mandari qiuia iuriscdictio sine mo¬
dica coheitione nulla ẽ. dee Fõassessor
aiur .⁊: Omine officiura assessori
quo uiri studiosi ꝑtib siuis fungũ¬
tur in hiisfere causis constat incog
initionibus postulationibus: libest̃
tur legi ᷑ a sidere. at tñ. arbitror
ut aliquo quoq decreto principali
refcitu: constitutumnon posse offõ
assessoris fungi.
postea diuisa fuenit sub cluobz pre¬
sidib constituta est. uelud germa¬
nia misia exaltera ortus ꝓuintia¬
in alia a sũdebit. nec uidetur insua
ꝓuintia assedisse.
tocesaris salaruim cͣomiib residui
temporis quod legatis prestitum
est deretur. modo si non postea comi¬
tes cum aliis eodem tp̃r fuerunt. di¬
uersum in eo seruatur. qui succes¬
sorem ante tempus accepit.
quidem auditorium. nullo modo
concessumesti in alienũ aũ ñ ꝓhibnt᷑¬

Expanded text:
lautium.Mandatam sibi iurisdictionem mandare alteri non posse manifestum est.Mandata iurisdictione priuato etiam imperium quod non est merum uidetur mandari, quia iurisdictio sine modica coercitione nulla est. DE OFFICIO ADSESSORari: Omne officium assessoris quo viri studiosi partibus suis finguntur, in his fere causis conitionibus postulationibus libellis tur legibus adsidere, attamen arbitror, ut aliquo quoque decreto principali refertur constitutum, non posse officio adsessoris fungi. postea diuisa sub duobus praesidibus constituta est, uelut Germania, Mysia, ex altera ortus in altera adsidebit nec uidetur in sua prouincia adsedisse. to Caesaris salarium comitibus residui temporis, quod a legatis praestitutum est, debetur, modo si non postea comites cum aliis eodem tempore fuerunt. diuersum in eo seruatur, qui successorem ante tempus accepit. quidem auditorium nullo modo concessum est, in alienum autem n
Abbreviated transcription (Latin):
situm erit dulo maio carruperit. da¬
tur ineum qͣiuinge ntoꝵ aureoꝵ
iudiciumꝙ populare est. Serui
quo i filii familias ub ecdicti conti¬
uentur. s utrumq sexum ptor cõ¬
plexus est. Ꝙ si lumpmitur ur

Expanded text:
situm erit, dolo malo corruperit: datur in eum quingentorum aureorum iudicium, quod populare est.Serui quoque et filii familias uerbis edicti continentur: sed et utrumque sexum praetor complexus est.Quod si dum
Abbreviated transcription (Latin):
dł xi.redditore: quide inutua pe¬
cunia contra pupillum cont ende¬
Abat: iusuiranclum deferente. pupilf
iurauit se dãe non oport̾e. eandempe¬
cuniam a fide iussore eius petit. an
excludendus sit exceptione iuiris ui¬
randi quidtͥ placet rescribemͥ. eã
erit. anomnino petuniam mutuã
accepis ⁊ conuenit ut abomini cõ¬
is q iurau̾it sedãe nonoport̾e. Na¬
tͤalis obligõ hac pactione touetur.
⁊ soluta pecunia repeti pot̾it. Si u̾o
se contendebat. pupilus ã ħsolo de¬
fendebatur. ꝙ tutor eius nonurtuemiꝰ
andeuire int̾ creclitõem ipupillum
controu̾sia fu̾it: deferente creclitõe.
pupillum inrasse intellig̾e debemꝰ¬
quad id actuminter eos ut si iuraᷤᷤ¬
s se dare non oportere. abomnid
Uitione discetleretur. at: ita et¬
solutam petumam repeti posse:
fideuissorib exceptionem dãi deb̾e
estimamus ¶Si fideiussor iurau̾it
se dãe nonoꝑt̾e exceptione uirisui¬
ꝓmittendi ꝓdeẽ. ¶ S si actore de¬

Expanded text:
 Creditore, qui de mutua pecunia contra pupillum contendebat, iusiurandum deferente pupillus iurauit se dare non oportere: eandem pecuniam a fideiussore eius petit: an excludendus sit exceptione iurisiurandi? quid tibi placet rescribe mihi. eerit, an omnino pecuniam mutuam accepisset, et conuenit, ut ab omni conisque iurauerit se dare non oportere, naturalis obligatio hac pactione tolletur et soluta pecunia repeti poterit. sin uero se contendebat, pupillus autem hoc solo defendebatur, quod tutor eius non interuenan de iure inter creditorem et pupillum controuersia fuerit deferente creditore pupillum iurasse, intellegere debemus id actum inter eos ut, si iurasset se dare non oportere, ab omni condicione discederetur: atsolutam pecuniam repeti posse et fideiussoribus exceptionem dari debere existimavimus. Si fideiussor iuraverit se dare non oportere, exceptione iurisiupromittendi prodesse. Sed et si actore de
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃t.xi. Siseriuis sciente domino oc¬
cid̾it in solid̾ dominũ obligat. ip̃e en̾i
noxał ẽ. Nec em̃ debuit ex malesitio s̾¬
ii inplus tentri. qm̃u̾noxe eum dedat
¶Isami non prombuit su dñs mauec.
sũ desii eẽ dominꝰ actõe tenet᷑. Sufficit eͥ¬

Expanded text:
tum. Si seruus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat. Is qui non prohibuit, siue dominus manet siue desiit esse dominus, hac actione tenetur: sufficit e
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝯ sequi ne ncõe hõdo ustipere iu¬
re. ut dumpar escelatur anitat
actionem. Woissinus enimꝓ ꝑte
factus. non pocesti aum socionoxa¬
liexꝑiri. fortassis ned cõidiud̾do
agere poteit oͣuis mãlesitii. ꝙante¬

Expanded text:
tem consequi, ne necesse habeat suscipere iure, ut, dum pars eiue data amittat actionem: dominus enim pro parte factus non potest cum socio noxali experiri. fortassis nec communi diuidundo agere possit eius maleficii n
Abbreviated transcription (Latin):
uentus sit uenditorem quostiente
dem a. xxxuiii. Di seruus cõis fur¬
tum fccerit qͥuis ex dominis insolid̾
noxaluuditiotenetur. eoq uire
nec ferndus est si partem decłe fu̾it
tiͣfu̾int in soludum fu̾it condemp¬
natus omumdĩd̾do nł familie her¬

Expanded text:
uentus sit, uenditorem, quo sciente uentus sit, uenditorem, quo sciente d edictum. Si seruus communis furtum fecerit, quiuis ex dominis in solidum noxali iudicio tenetur: eoque iure nec ferendus e‹s›t, si partem dedere fuerit non fuerint, in solidum fuerit condemnatus, communi diuidundo uel familiae er