comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
la militum archelao misit insubsidiũ
ex asia. In secundo p̾lio quinquaginta
milia ex his interfecta sunt: ibiq dioge¬
nes archelai filius trucidatus ẽ. Tercio
bello omnes copiȩ quas archelaus habe¬
bat: extincte sunt. Nam uiginti mi¬
lla militum eius in paludem pulsa:
cum sille fidem imnplorarent. insacia¬
bili uictoris ira inter fecta sunt: totidẽq
alia influmen coacta ac necata: reliqui
miserorum passim trucidati sunt. ꝑor.¬
ro autem mitridates in asia nobilissima¬
rum urbim pͥncipes obccidere: bo¬
uaq eorum publicare: animo intende¬
bat. Cumq iam mille sexcentos ita in¬
terfecissent: ephesii exemplum ueren¬
des exccluso presidio eius portas obie¬
cerunt. Similiter sinirnei. sardi. colo¬
fonii trallianiq fecerunt. Perturbatꝰ
mitridates ꝑ archelaum ducem suũ
cum silla de pacȩ pepigit.
nterea fimbria marianorum scelerũ
satelles. homo omnium audacissimus:
flaccum consulem cui legatus ierat

Expanded text:
llia militum Archelao in subsidium misit llia militum Archelao in subsidium misit ex Asia. Secundo praelio quindecim millia ex his interfecta sunt, ibique Diogenes, Archelai filius, trucidatus est. Tertio bello omnes copiae, quas Archelaus habebat, exstinctae sunt. Nam viginti millia militum ejus in paludem pulsa, cum Syllae fidem implorarent, insatiabili victoris ira interfecta sunt, totidemque alia in flumen coacta ac necata, reliqui miserorum passim trucidati sunt. Porro autem Mithridates in Asia nobilissimarum urbium principes occidere, bonaque eorum publicare animo intenderat. Cumque jam 372 mille et sexcentos ita interfecisset, Ephesii exemplum verentes, excluso praesidio ejus, portas objecerunt. Similiter Smyrnaei, Sardi, Colophonii, Trallianique fecerunt. Perturbatus Mithridates, per Archelaum ducem suum cum Sylla de pace pepigit. Interea Fimbria Marianorum scelerum satelles, homo omnium audacissimus, Flaccum consulem, cui legatus ierat,
Abbreviated transcription (Latin):
ptilsis ex ea philomene & nicomedere¬
cib P ost cum uenisset ephesum crudeli
precepit edicto: ut ꝑ totam asiam qui¬
una die omnes trucidarentur. Et fac
tum ẽ. Nec exxplicari aut comprehendi
ullo modo potest uerbis. quȩ tunc mul¬
titudo romanorum ciuum cesa sit: qͥs
meror plurimarum prouintiarum:
quis gemitus occidendorum pariter
atq occidentium fuerit. cum singuli
quique aut prodere innocentes hos¬
pites. aut amicos. aut ipsi periclitari
pena hospitum cogerentur. Archelaus
quoq dux mitridatis cum centum ui¬
ginti milib peditum atq equitum in
achaiam premissus: athenas cunctamq
gretiam partim ui. partim deditione
optinuit. Silla cui post consulatum mi¬
tridaticum bellum obuenerat. arche¬
laum apud pireum atheniensium por.¬
tum septemplici muro comminutum
dii obsedit: ipsamq atheniensium ur
ercitu archelai interfecta uix decem mi¬
la suꝑfuisse referuutur. Comꝑta clade
inttridates. lectissima septuaginta mi¬

Expanded text:
pulsis ex ea Pylaemene et Nicomede repulsis ex ea Pylaemene et Nicomede regibus. post cum uenisset Ephesum, crudeli praecepit edicto, ut per totam Asiam quiuna die omnes necatum est. Nec explicari aut comprehendi ullo modo verbis potest, quae tunc multitudo Romanorum civium caesa sit, quis moeror plurimarum provinciarum, quis gemitus occidendorum pariter atque occidentium fuerit, cum singuli quique aut prodere innocentes hospites et amicos, aut ipsi periclitari poena hospitum cogerentur. Archelaus quoque, dux Mithridatis, cum centum viginti millibus peditum atque equitum in Achaiam praemissus, Athenas cunctamque Graeciam, partim vi, partim deditione obtinuit. Sylla, cui post consulatum Mithridaticum bellum obvenerat, Archelaum 371 apud Piraeeum, Atheniensium portum, septemplici muro communitum, diu obsedit, ipsam Atheniensium urb de exercitu Archelai interfecta, vix decem millia superfuisse referuntur. Comperta clade Mithridates lectissima septuaginta mi
Abbreviated transcription (Latin):
ipso quo cepta sunt ordine ꝓbabunt᷑¬
de bello mithridatico.¬
ulerius dicam belli mitrida¬
tici clades: multas simulin¬
uoluens ꝓuintias tracta &
protenta ꝑ quadraginta annos fuit.
Nam sexcentesimo sexagesimo prum
ut dixci anno ab urbe condita quo etiã
primum ciuile bellum ceperat in arda¬
cere: consulatu uero ciceronis & anito¬
nii: ut uerbis optimi poetȩ loquar:
barbarico uix consummata uenenoẽ
S in his tem porib xacͣxe. ge¬
rendi belli arueniuntur ann
Qualiter autem quadraguita a ple¬
risq distrĩcti sunt: ñ facile discerniti
Igitur mitridates rex ponti atq arme¬
niȩ postquam nichomedem bithune
regem amicum populi romani regno
priuare molitus ẽ. atq a senatu mon¬
tus si facere temptaret bellum sibi ap¬
pulo romano inferendum fore: irati
cappadociam continuo ꝑuasit. atq
expulso ab ea ariobarzane rege. cuns¬
tam ꝓuinciam igni ferroq uastauit:
bithiniam deinde pari clade corripl¬
it. paflagoniam simili exitu afflirs.

Expanded text:
ipso, quo coepta sunt, ordine probabuntur. Bellum Mithridaticverius dicam, belli Mithridatici clades, multas simul involvens provincias, tracta et protenta per quadraginta annos fuit. Nam sexcentesimo sexagesimo secundo ut dixi anno ab Urbe condita, quo etiam primum civile bellum coeperat, inardecens, consulatu uero Ciceronis et Antonii, ut uerbis poetae optimi loquar, barbarico uix consummata ueneno est. sed in his temporibus triginta gerendi belli inueniuntur anni. qualiter autem quadraginta a plerisque dicti sint non facile discernitur. Igitur Mithridates rex Ponti atque Armeniae postquam Nicomedem Bithyniae regem amicum populi Romani regno priuare molitus est atque a senatu monitus, si facere temptaret, bellum sibi a populo Romano inferendum fore, iratus Cappadociam continuo peruasit atque expulso ab ea Ariobarzane rege cunctam prouinciam igni ferroque uastauit. Bithyniam deinde pari clade corripuit. Paphlagoniam simili exitu adflixit
Abbreviated transcription (Latin):
nifestȩ raciones suꝑiores. doce
cisse omnia: nunquidñ & ipsum
uerbũ fecit eadem om̃ia᷑ Qm̃ enĩ
illi ẽ consubstantiale cuius ẽ u̾bũ:
necesse est ut sit summa ẽẽntia. Sũ¬
ma aut̃ eẽntia ñ ẽ nisi una: que
sola creatrix & solum pͥncipium ẽ
om̃ium que facta sunt. Ipsanãq
sola fecit ñ ꝑ aliud quam ꝑ se. om̃ĩt
ex nichilo. Quare quecumq sum¬
musspiritus facit: eadem & u̾bum
euis facit & similit̾. Quicquid igit᷑
summus spc̃ ẽ ad creaturam. hoc
& uerbum eius & similit̾. nec tam̃

Expanded text:
nifeste rationes superiores doceacisse omnia, nunquid non et ipsum Verbum fecit eadem omnia? Quoniam enim illi est consubstantiale, cujus est Verbum, necesse est ut sit summa essentia. Summa autem essentia non est nisi una, quae sola creatrix et solum principium est omnium quae facta sunt. Ipsa namque sola fecit, non per aliud quam per se, omnia ex nihilo. Quare quaecunque summus Spiritus facit, eadem et Verbum ejus facit, et similiter. Quidquid igitur 18 summus spiritus est ad creaturam; hoc et Verbum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ac quisitos susceꝑat: ethiopiam bello
pressam. sanguine interlitã. imꝑio ad¬
iecit. Indisquoq bellum intulit: quo
preter illam & alexandrũ magnũ nul¬
lus intrauit. Quod eo tempore ideocru¬
delius grauiusq erat quã nunc ẽ ꝑse¬
qui &e trucidare popłos in pace uiuen¬
tes: quia tunc apud illos nec foriserãt
ulla incenclia belloꝵ. nec domitanta
exercitia cupiditatum. Hȩc libidine
arcdens. sanguinẽ sitiens. inter inces¬
sabilia stupra & homicidia. cũ om̃s
quos regie accersitos meretricios habi¬
te concubitu oblectasset occicleret: tan¬
dem filio flagitiose concepto. impie
exposito. inceste cognito. pͥuatam
ignominiã publico scelere obtexit.
Precepit enim ut inter parentes ac
filios. nulla de lata reuerentia nat᷑ȩ
de coniugiis appetendis: ut cuiq
libitũ ẽẽt liberum fieret:

Expanded text:
adquisitos susceperat, Aethiopiam bello adquisitos susceperat, Aethiopiam bello pressam, sanguine interlitam, imperio adiecit. Indis quoque bellum intulit, quo praeter illam et Alexandrum Magnum nullus intrauit. quod eo tempore ideo crudelius grauiusque erat quam nunc est, persequi et trucidare populos in pace uiuentes, quia tunc apud illos nec foris erant ulla incendia bellorum, nec domi tanta exercitia cupiditatum. haec, libidine ardens, sanguinem sitiens, inter incessabilia et stupra et homicidia, cum omnes quos regie arcessitos, meretricie habitos, concubitu oblectasset occideret, tandem filio flagitiose concepto impie exposito inceste cognito priuatam ignominiam publico scelere obtexit. praecepit enim, ut inter parentes ac filios nulla delata reuerentia naturae de coniugiis adpetendis ut cuique libitum esset liberum fieret
Abbreviated transcription (Latin):
trecentos. ninus rex assiriorum
primus ut ipsi uolunt ꝓpagande
dñationis libidine arma foras extu¬
lit. cruentamq uitã qͥnquaginta
annis ꝑtotã asiam bellis egit: ame¬
ridie atq a rubro mari surgens sub
ultimo septentrione eurinũ pontũ
uastando ꝑdomuit. scyticãq barba¬
riem adhuctunc & imbellem ce in¬
nocentẽ. torpentemq excitare inse¬
uitiam uiresq suas nosse. & ñ lacte
iampecudum. s sanguine hominũ
uiuere. adpostremum uincere dũ
uincit᷑ edocuit. Nouissime roroafcrẽ
bactrianoꝵ regẽ. eundemq magi¬
oe ut fer̃t aitis reꝑtorem: ꝑugna
oppressum interfecit. Post ipse dum de¬
ficientem a se oppugnat urbem: sagit¬
te ietuinteriit. huic mortuo. semiramiᷤᷤ
uxor successit: urũ animo. habitu femi¬
nam gerens. auidosq iam usu sangui¬
nis popłos ꝑ duos & quadraginta an¬
nos cedibus gentium exercuit. Non con¬
tenta terminis mulier quos auiro suo
tunc solo bellatore inquinqͣginta anniᷤᷤ

Expanded text:
MCCC Ninus rex Assyriorum primus ut ipsi uolunt propagandae dominationis libidine arma foras extulit cruentamque uitam quinquaginta annis per totam Asiam bellis egit; a meridie atque a Rubro mari surgens, sub ultimo septentrione Euxinum pontum uastando perdomuit, Scythicamque barbariem, adhuc tunc inbellem et innocentem, torpentem excitare saeuitiam, uires suas nosse, et non lacte iam pecudum sed sanguinem hominum bibere, ad postremum uincere dum uincitur edocuit. nouissime Zoroastrem Bactrianorum regem eundemque magicae ut ferunt artis repertorem pugna oppressum interfecit. post ipse, dum deficientem a se oppugnat urbem, sagitta ictus interiit. huic mortuo Samiramis uxor successit, uirum animo, habitu filium gerens, auidosque iam usu sanguinis populos, per duos et quadraginta annos caedibus gentium exercuit. non contenta terminis mulier, quos a uiro suo tunc solo bellatore in quinquaginta annis
Abbreviated transcription (Latin):
t uͦ ante urbem conditam. ccceux
anno. raptus helenȩ. conuratio
grecoꝵ. & concursus mille nauiũ: de¬
hinc decennalis obsidio. ac postremo
famosum troie excidiũ predicatur.
In quo bello ꝑ decem annoscruentissi¬
megesto. quas nationes. qͣntosq po¬
płos idem turbo inuoluerit. atq affli¬
xerit:homerus poeta in pͥmisclarꝰ.
luculentissimo carmine palamfecit.
Nec ꝑ ordinẽ nunc recexere nr̃m ẽ:
quia & oꝑilongũ. et om̃ib notum
udet᷑. Ueruntam̃ qui diuturnitatẽ
illius obsidionis. euersionis atrocita¬
tem. cedem captiuitatemq didicert̃:
uideant si recte isto qualiscumq est
p̃sentis temporis statu offenduntur.
quos hostes occulta miscd̃ia deicum
ꝑ om̃s terras instructis copiis. bello
ꝑsequi possint. pacis gr̃a pretentis ob¬
sidibus ꝑ omĩa maria secuntur. Et
ne forte hȩc quietis amore facere cre¬
dantur seipsos acꝑicula sua ꝓ roma¬
noꝵ pace aduersus alias gentes offe
entib enee a troia ꝓfugi aduentus

Expanded text:
 ante Urbem conditam CCCCXXX anno, raptus Helenae, conjuratio Graecorum, et concursus mille navium, dehinc decennis obsidio, ac postremo famosum Trojae excidium praedicatur. In quo bello per decem annos cruentissime gesto, quas nationes, quantosque populos idem turbo involverit, atque afflixerit, Homerus poeta, in primis clarus, luculentissimo carmine palam fecit: nec per ordinem 71 nunc retexere nostrum est, quia et operi longum et omnibus notum videtur. Verumtamen qui diuturnitatem illius obsidionis, eversionis atrocitatem, caedem, captivitatemque didicerunt, videant, si recte isto, qualiscumque est, praesentis temporis statu offenduntur; quos, hostes, occulta misericordia Dei, cum per omnes terras instructis copiis bello persequi possint, pacis gratia praetentis obsidibus per omnia maria sequuntur: et ne forte haec quietis amore facere credantur, seipsos ac pericula sua pro Romanorum pace adversus alias gentes offerentibus, Aeneae, Troja profugi, adventus
Abbreviated transcription (Latin):
lis parenti: ꝓfecto nullis reb tam con¬
uenient̾ uidetur aptari habitudo pa¬
rentis & ꝓlis. quam summo sp̃ui et
uerbo enis. Quappt̾ illius est ꝓpriũ

Expanded text:
lis parenti, profecto nullis rebus tam convenienter videtur aptari habitudo parentis et prolis, quam summo Spiritui et Verbo ejus. Quapropter illius est pr
Abbreviated transcription (Latin):
basternarum gens ferocissima.
auctore ꝑseo philippi filio: predarũ
spe sollicitata. & transeundi histri flu¬
minis facultate. sine ulla pugna uł
hoste deleta ẽ. Nam tunc forte danu¬
bius qui & hister. crassa glacie suꝑstra¬
tus pedestrem facile transitum pacie¬
batur. Itaq eum improuide toto &
maximo simul aginine hominum¬
inestimabilis uł equorum multitu¬
do transiret. enormitate ponderis.
& concussione gradientium. congre¬
pans gelu & glacialis crusta dissiliũ¬
it. unuiersumq agmen quod dui sus¬
tinuerat mediis gurgitib uicta tan¬
dem & cõminuta destituit. atq ea¬
dem rursus fragmentis impedien¬
tib suꝑ ducta submersit: pauci ex
omni populo ꝑ utramq ripam uix
conscissis uiscerib eulaserunt.
ublio licinio. crasso. gaio. cas

Expanded text:
Basternarum gens ferocissima auctore Perseo Philippi filio praedarum spe sollicitata et transeundi Histri fluminis facultate sine ulla pugna uel aliquo hoste deleta est. nam tunc forte Danuuius, qui et Hister, crassa glacie superstratus pedestrem facile transitum patiebatur. itaque cum inprouide toto et maximo simul agmine inaesiimabilis hominum uel equorum multitudo transiret, enormitate ponderis et concussione gradientum concrepans gelu et glacialis crusta dissiluit uniuersumque agmen, quod diu sustinuerat, mediis gurgitibus uicta tandem et conminuta destituit atque eadem rursus fragmentis inpedientibus superducta summersit. pauci ex omni populo per utramque ripam uix concisis uisceribus euaserunt. P. Licinio Crasso C. Cas
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ uł fuit. nisi illa . &. que facta st̃
billa: nichil omnino facere potuit
aliud. uł instrumentũ uł adium̃¬
tum quam ꝑ seipsam. At om̃e qđ
fecit: sine dubio aut fecit ex aliquo
uelut ex materia. aut ex nichilo. Qm
ergo certissime patet quia essentia õi¬
um que pret̾ summã essentiam st̃.
ab eadem summa ẽentia facta est.
& quia ex nulla materia ẽ. ꝓculdu¬

Expanded text:
ud est vel fuit, nisi illa, et quae facta sunt ud est vel fuit, nisi illa, et quae facta sunt ab illa, nihil omnino facere potuit per aliud, vel instrumentum, vel adjumtum, quam per seipsam. At omne quod fecit, sine dubio aut fecit ex aliquo, velut ex materia; aut ex nihilo. Quoniam igitur certissime patet quia essentia omnium, quae praeter summam essentiam sunt, ab eadem summa essentia facta est, et quia ex nulla materia e
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ẽ aliud aseipso. uł posterus se¬
ipso: consequit᷑ ut nichil sit materi¬
alit̾ ex seipso. At si ex summȩ naturȩ
materia potest ẽẽ aliquid minus ipsa:
summũ bonum mutari & corrũpi
potest. quod nefas ẽ dicere. Quappt̃
nus ẽ ipsa: impossibile ẽ aliquid ali¬
ud hoc modo ẽẽ ex ipsa. Amplius. Bu¬
bium ñ ẽ quia nullatenꝰ ẽ bonum: ꝑ
qđ mutatur uł corrumpit᷑ summũ
bonum. Qđ siqua minor natura ẽ.
ex summi boni materia. cum nichil
sit undecumq nisi ꝑ summam ẽẽntiã:
mutatur & corrumpit᷑ summũ bonũ
ꝑ ipsam. Quare summa essentia q̃ ẽ
ipsum summum bonũ. nullatenus
ẽ bonum qđ ẽ inconueniens. Nulla
igitur minor natura: matẽrialiter
ẽ ex summa natura. Cum igitur
eorum eẽntiam que ꝑ aliud sunt.
constet ñ ẽẽ uelut ex materia. ex
summa essentia. nec ex se nec ex ali
aut materia existente: consequitur
x necessitate. ut pret̾ ipsam nichil
it. nisi ea faciente. E qm̃ nichil als¬

Expanded text:
nihil est aliud a seipso, vel posterius seipso, consequitur ut nihil sit materialiter ex seipso. At si ex summae naturae materia potest esse aliquid minus ipsa, summum bonum mutari et corumpi potest: quod nefas est dicere. Quaproptnus est ipsa; impossibile est aliquid aliud hoc modo esse ex ipsa. Amplius: Dubium non est quia nullatenus est bonum, per quod mutatur vel corrumpitur summum bonum. Quod si qua minor natura est ex summi boni materia, cum nihil sit undecunque nisi per summam essentiam, mutatur et corrumpitur summum bonum per ipsam: quare summa essentia, 7 quae est ipsum summum bonum, nullatenus est bonum; quod est inconveniens. Nulla igitur minor natura materialiter est ex summa natura. Cum igitur eorum essentiam, quae per aliud sunt, constet non esse velut ex materia, ex summa essentia, nec ex se, nec ex aliaut materia existente, consequitur de necessitate, ut praeter eam nihil sit, nisi ea faciente, et quoniam nihil ali
Abbreviated transcription (Latin):
materia sit. Nam si huius materiȩ
ẽ aliqua materia: illa uerius ẽ corpo¬
reȩ uniu̾sitatis materia. Si igitur.
uniu̾sitas rerum seu uisibilium.
seu inuisibilium ẽ ex aliqua mat̾ia
profecto ñ solum ñ potest eẽ. s nec dh¬
ci potest. ẽẽ ex alia materia quam
ex summa natura. aut ex se ipsa . alse
ex aliqua tercia ẽẽntia. que utiq
nulla ẽ. Quippe nichil om̃ino uel
cogitari potest ẽẽ. prẽt illud summil
om̾ium qd ẽ ꝑ seipsum: & uniu̾is¬
tatem eoꝵ. quȩ non ꝑ se. s ꝑ idẽ su¬
mum sunt. Quare qđ nullomͦ ali¬
quid ẽ: nullius rei materia ẽ. Ex sus
uero natura rerum uniu̾sitas ql
ꝑse non ẽ. ẽẽ non potest. qm si ha

Expanded text:
materia sit. Nam si hujus materiae materia sit. Nam si hujus materiae est aliqua materia, illa verius est corporeae universitatis materia. Si igitur universitas rerum, seu visibilium, seu invisibilium est ex aliqua materia, profecto non solum non potest esse, sed nec dici potest esse ex alia materia, quam ex summa natura, aut ex se ipsa, aut ex aliqua tertia essentia; quae utique nulla est. Quippe nihil omnino vel cogitari pomnium, quod est per seipsum; et universitatem eorum quae non per se, sed per idem summum sunt: quare quod nullo modo aliquid est, nullius rei materia est. Ex sua vero natura rerum universitas, quae per se non est, esse non potest; quoniam si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
earum uniuersitate que ꝑ ali¬
ud sunt discutere. quom sint per
summam subam: utrum quia ip¬
safecit uniuersa. aut quia mate¬
ria fuit uniu̾soꝵ. Non enim opus
ẽ querere. utrum ideo sint uniu̾sa
ꝑ ipsam. quia alio faciente. aut
alia materia existente. illa tantũ
quolibet mͥ ut res om̃s eẽnt adiu¬
uerit: cum repugnet his que supra
patuerunt. si scđ̾o loco & ñ pricipalit
sint ꝑ ipsam quecumq sunt. Pͥmũ
itaq michi querendum ẽẽ puto utes
uniu̾sitas rerum que ꝑ aliud sunt.
sit ex aliqua materia. Non autem
dubito omnẽ hanc mundi molem
cum partib suis sic̃ uidemus forma¬
tam. constare ext̾ra & aqua & aere
& igne. que scilicet quatuor elem̾ta
aliquo mͦ intelligi possunt sine his
formis quas conspicimus in reb for¬
matis. ut eorum informis aut etiã
confusa natura uideatur ẽẽ materia
omniũ corꝑm formis suis discretorum
ñ inquam hoc dubito: s quero unde
hȩcipsa quam dixi mundane molis

Expanded text:
earum universitate, quae per aliud sunt, discutere quomodo sint per summam substantiam, utrum quia ipsa fecit universa, aut quia materia fuit universorum. Non enim opus est quaerere utrum ideo sint universa per ipsam; quia alio faciente, aut alia materia existente, illa tantum quolibet modo, ut res omnes essent, adjuverit cum repugnet his quae jam supra patuerunt, si secundo loco et non principaliter sint per ipsam, quaecunque sunt. Primum itaque mihi quaerendum esse puto utrum universitas rerum, quae per aliud sunt, sit ex aliqua materia. Non autem dubito omnem hanc mundi molem, cum partibus suis, sicut videmus, formatam constare ex terra et aqua, et aere et igne: quae, scilicet, quatuor elementa, aliquo modo intelligi possunt sine his formis quas conspicimus in rebus formatis, ut eorum informis aut etiam confusa natura videatur esse materia omnium corporum suis formis discretorum; non inquam, hoc dubito; sed quaero, unde haec ipsa, quam dixi, mundanae molis
Abbreviated transcription (Latin):
nensib obsideretur: ac se neq bellopa¬
rem instructu copiarum. neq obsidio¬
nis. pacientem stipendiorum sufficien¬
tia iideret: bene ꝓuiso ac melius dis¬
simulato consilio. in affricam cum ex¬
ercitu transiit. Ibi suis quid moliatur
aperit: deinde quid facto opus sit oocet
Ilico unanimiter naues primum in
quib uenere succendunt nequa spes
fugiendi foret: dehinc cum omnia in
que direxisset prosterneret. uillas ca¬
stellaq incenderet. hannonem quen¬
dam cum xoxx milib penorum obui¬
um habuit. quem cum duob milib
suorum interfecit. Ipse autẽ duos tan¬
tum ineo bello de suis ꝑdidit. Qua¬
pugna & affrorum animis. incredibi¬
liter fractis & suorum in inmensum
actis: urbes castellaq expugnat. pre¬
das ingentes agit. hostium multa mi¬
lia trucidat. Castra deinde adquintũ
lapidem a carthagine statuit. ut damp¬
na recum opulentissimarum uastatio¬
nemq agrorum: & incendia uillarum.

Expanded text:
nensibus obsideretur, ac se neque bello panensibus obsideretur, ac se neque bello parem instructu copiarum, neque obsidionis patientem, stipendiorum sufficientia videret: bene proviso ac melius dissimulato consilio, in Africam cum exercitu transiaperit: deinde quid facto opus sit, docet. Illico unanimiter naves primum, in quibus venere, incendunt, ne qua spes refugiendi foret. Dehinc cum omnia in quae direxisset, prosterneret, villas castellaque incenderet, Annonem quemdam cum triginta millibus Poenorum obvium habuit; quem cum duobus millibus suorum interfecit. Ipse autem duos tantum in eo bello perdipugna et Afrorum animis incredibiliter fractis et suorum in inmensum auctis urbes castellaque expugnat, praedas ingentes. agit, hostium multa milia trucidat. castra deinde ad quintum lapidem a Carthagine statuit, ut damna rerum opulentissimarum uastationemque agrorum et incendia uillarum
Abbreviated transcription (Latin):
messana ciuitas sicilie erat. auxilia con¬
tra iheronem siracusanum regem. & pe¬
norum copias iheroni uinctas. apium
daudium consulem cum exercitu mi¬
sere romani: qui tam celeriter siracusa.¬
nos penosq suꝑauit. ut ipse quoq rex
rerum magnitudine ꝑterritus. ante se
uictum quam congressum fuisse ꝓdide¬
rit. Qui ex infractis uirib amissaq fi¬
ducia cum pacem suppleoc rogaret: du¬
centa argenti talenta uissu consulũ
multatus accepit. Consules a grigentẽ
siciliȩ ciuitatem: ibiq p̃sidia penoꝵ.
oꝑib ualloq cinxerunt. Cumq inclu¬
sus ea obsidione senior haminibal impe¬
rator penorum ad suminam egestatẽ re¬
dactus ẽẽt: hamnon imꝑator nouus car¬
chaginensium cum equitib mille quin¬
etiam elefantis ex inprouiso interces¬
sit. expugnationemq ciuitatis paulisꝑ
distulit: s continuo ciuitas capta ẽ. Pe¬
ni maximo bello uicti & ꝓfligati. un¬
decuin elefanti inpotestatem redacti. agͥ¬

Expanded text:
e ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum quam congressum fuisse prodiderit: qui exim fractis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, ducentis argenti talentis iussu consulum multatus acceSiciliae civitatem, ibique praesidia Poenorum, operibus valloque cinxerunt. Cumque inclusus ea obsidione senior Annibal, imperator Poenorum, ad summam egestatem redactus esset, Anno, imperator novus Carthaginiensium, cum equitibus mille quinetiam elephantis, ex improviso intercessit, expugnationemque civitatis paulisper distulit: sed continuo civitas capta est. Poeni maximo bello victi et profligati, undecim elephanti in potestatem redacti, Agr
Abbreviated transcription (Latin):
dubio amat se pater. amat se fis
& alt̃ alterum quia singulus paĩ
c̃ summus sp̃c. & singulus filius sũ¬
mus sp̃c. & ambosimul unus spiritꝰ.
& quia ut̃q parit̾ sui & alterius
meminit. &. se & alterum intelligit.
Et qm̃ om̃ino idipsum ẽ. qđ amat
uł amatur in patre. &. quod infilio:
necesse est ut pari amore utq diligat
se & alterũ. Lii

Expanded text:
dubio se amat Pater, amat se Filius, et alter alterum; quia singulus Pater est summus Spiritus, et singulus Filius, summus Spiritus; et ambo simul, unus spiritus. Et quia uterque pariter sui et alterius meminit, et se et alterum intelligit: et quoniam omnino idipsum est quod amat, vel amatur in Patre, et quod in Filio necesse est ut pari amore uterque diligat se et alterum.
Abbreviated transcription (Latin):
me om̃ium. &. id̾o maxime om̃ium
habes ẽẽ: quia quicquid aliud ẽ non
sic uere. &. iocuro minus habet esse.
Cur itaq dixit insipiens in corde suo
ñ ẽ ds: cum tam imꝓmptu sit racio¬
nali m̃ti te maxime om̃iũ eẽ: Cur. nͥ
quia stultus ⁊ insipiens:

Expanded text:
me omnium, et ideo maxime omnium me omnium, et ideo maxime omnium habes esse: quia quidquid aliud est non sic vere, et idcirco minus habet esse. Cur itaque " dixit insipiens in corde suo: non est deus ", cum tam in promptu sit rationali menti te maxime omnium esse? Cur, nisi quia stultus et insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
maius cogitari nequit: ñ potest ẽẽ in
solo intellectu. Si enim uł in solo in¬
tellectu ẽ: potest cogitariẽẽ ⁊ in re
quo maius ẽ. Si ergo id qͦd maius
cogitari non potest. ẽ in solo intellec¬
tu: id ipsum quo maiꝰ cogitari ñ põt.
ẽ quo maius cogitari pot̾. S certe hoc
ẽẽ ñ potest. Existit ergo ꝓculdubio ali¬
quid quo maius cogitari ñualet: et
in intellectu & in re.
ri potest. Quare si id qͦd maius ne. qͥt
cogitari. pot̾ cogitari non ẽẽ: id ipsũ
quo maius cogitari nequit. ñ est id
quo maius cogitari nequit. qd con¬
uenire ñ pot̃. Sic ergo uere ẽ aliquid
quo maius cogitari ñ potest: ut nec
cogitari possit non eẽ. Et hoc es tu dñe
enim aliqua mens posset cogitare a¬
liquid melius te: ascenderet creatu¬
ra suꝑ creatorem. &. iudicaret de cre¬
atore. qd̾ ualde ẽ absurdũ. Et quidem
quicquid ẽ aliud pret̾ te solum: pot̾
cogitari non eẽ. Solus igitur uerissi¬

Expanded text:
maius cogitari nequit, non potest esse in maius cogitari nequit, non potest esse in solo intellectu. Si enim vel in solo intellectu est, potest cogitari esse et in re, quod maius est. Si ergo id quo maius cogitari non potest, est in solo intellectu: id ipsum quo maius cogitari non potest, est quo maius cogitari potest. Sed certe hoc esse non potest. Existit ergo procul dubio aliquid quo maius cogitari non valet, et in intellectu et in re. ri potest. Quare si id quo maius nequit cogitari, potest cogitari non esse: id ipsum quo maius cogitari nequit, non est id quo maius cogitari nequit; quod convenire non potest. Sic ergo vere est aliquid quo maius cogitari non potest, ut nec cogitari possit non esse. Et hoc es tu, domienim aliqua mens posset cogitare aliquid melius te, ascenderet creatura super creatorem, et iudicaret de creatore; quod valde est absurdum. Et quidem quidquid est aliud praeter te solum, potest cogitari non esse. Solus igitur verissi
Abbreviated transcription (Latin):
aufert tam̃ intelligendiuigorem. S
ego cum utrunq uitandum sciam.
utrũq faciam. ut quocũq modo alte¬
rutra temꝑent᷑. sinec młta p̃termis¬
sa. nec multa constricta uideantur:
nno ab urbe condita. ccclxiuii.

Expanded text:
aufert tamen intellegendi uigorem. sed aufert tamen intellegendi uigorem. sed ego cum utrumque uitandum sciam, utrumque faciam ut quocumque modo alterutra temperentur, si nec multa praetermissa nec multum constricta uideantur. Anno ab Vrbe condita CCCLXIII
Abbreviated transcription (Latin):
t suꝑiore iam libro cius.¬
contestatus sum & nẽ ne¬
cessarie repeto. scd̾m p̃cep¬
tum̃ tuum deante actis conflictati¬
onibus scł̃i. nec om̃ia nec ꝑ omia posse
que gesta sunt sicut gestasunt ex pli¬
cari: qm̃ magna atq innum̾a copio¬
sissime & a plurimis scͥpta sunt. scrip¬
tores autẽ & siñ easdem causas. easdẽ
tam̃ res habuere ꝓpositas qͥppe ẽ illi bella noᷤᷤ
belloꝵ miserias euoluam. Prec̾ẽa ex hac
ipsa de qua queror abundantia. an¬
gustia oritur michi: & concludit me
sollicitudo nodosior. Si enĩ aliqua
studio breuitatis omitto: putabunt᷑
aut mͥ ñe defuisse. aut in illo tunc tẽ¬
pore ñ fuisse. Si uͦ significare cuncta
nec expͥmere studens. compendiosa
breuitate succingo obscura faciam:
& ita apud plerosq erunt dicta ut
nec dicta uideantur. maxime cum
econtrario nos uĩ rerũ non imaginẽ
ita ẽ. ħ reuitas autẽ atq obscuritas:
immo ut est semꝑ obscurabreuitas.
& sicognoscendi imaginẽ preferat.

Expanded text:
t superiore iam libro contestatus sum et nunc necessarie repeto secundum praeceptum tuum de anteactis conflictationibus saeculi: nec omnia nec per omnia posse quae gesta et sicut gesta sunt explicari, quoniam magna atque innumera. copiosissime et a plurimis scripta sunt, scriptores autem etsi non easdem causas, easdem tamen res habuere propositas: quippe cum illi bella, nos bellorum miserias euoluamus. praeterea ex hac ipsa de qua queror abundantia angustia oritur mihi et concludit me sollicitudo nodosior. si enim aliqua studio breuitatis omitto, putabuntur aut mihi nunc defuisse aut in illo tunc tempore non fuisse; si uero significare cuncta nec exprimere studens conpendiosa breuitate succingo, obscura faciam et ita apud plerosque erunt dicta, ut nec dicta uideantur: maxime cum e contrario nos uim rerum, non imaginem euitas autem atque obscuritas, immo ut est semper obscura breuitas, etsi cognoscendi imaginem praefert,
Abbreviated transcription (Latin):
inuentiũ senacoꝵ qui uł absens eua¬
serit: hic uix qͦnquã reqͥri. qui forte
ut latens ꝑierit. Recte sane comꝑa¬
ri. hunc fuisse ibi seruatoꝵ numerũ
quihic fuerit ꝑditoꝵ. Plane qͦd re pan¬
ditur. & fatendum ẽ in hac clade p̃¬
senti plus clm̃ seuisse. hoĩes minus:
cum ꝑ agendo ipse qͦd illi ñ impleuiᷤᷤ¬
sent. cur eos miserit demonstrauit.
Quippe cum supra humanas iures
esset incendere eneas trabes. & subru¬
ere magnarũ molesstructurarũ. ictu
fulminũ forũ cum imaginib uanis
que suꝑsticione miserabili uł dm uł
hominẽ mentiunt᷑ ab iectum ẽ: hoꝵ¬
ꝙ: omniũ abominam̃toꝵ qͦd missa
ꝑhostem flamma ñ acdiit. missus e
celo ignis euertit. & qm̃ ub dicendi
materia ẽ quȩ nequaquã hoccon¬
cludi libro potest: hic p̾sentis uolu¬
minis finis sit ut insequentib cet̾a

Expanded text:
inuentum senatorem, qui uel absens euainuentum senatorem, qui uel absens euaserit, hic uix quemquam requiri, qui forte ut latens perierit recte sane conpararim, hunc fuisse ibi seruatorum numerum, qui hic fuerit perditorum. plane, quod re proditur, et fatendum est: in hac clade praesenti plus Deum saeuisse, homines minus, cum, peragendo ipse quod illi non inpleuissent, cur eos miserit demonstrauit. quippe eum supra humanas uires esset, incendere aeneas trabes et subruere magnarum moles structurarum, ictu fulminum forum cum imaginibus uanis, quae superstitione miserabili uel Deum uel hominem mentiuntur, abiectum est: horumque omnium abominamhostem flamma non adiit, missus e caelo ignis euertit. Et quoniam uber dicendi materia est, quae nequaquam hoc concludi libro potest, hic praesentis uoluminis finis sit, ut in subsequentibus cetera
Abbreviated transcription (Latin):
untibus gallis remanserat in illo qͦn¬
cdam urb̃ ambitu in formiũ ruinaꝵ
obscena congeries. & undiq ꝑ impe¬
dimenta errant iũ et int̾ sua igno¬
toꝵ offense uocis imago respondens.
trepidos suspendebat auditus. horror
quatiebat animos. silentia ipsa terre¬
bant. Siquiclem materia pauoris ẽ
raritas inspaciosis. Hinc illis mutare
secdes. aliud incolere oppidũ: alt̾o eciã
censeri nomine cogitatum. placitũ.
atq temptatũ est. En tempora quoꝵ
comparatione p̃sentia pond̾ant᷑. en
quib recordatio suspirat: enque
incutiunt de electa. uł potius de
neglecta religione pęnitentiam.
Reuera pares sunt. & conferuntuer
inter se heȩ due captiuitates. illa ser
mensib de seuuiens. & tribus diebus
utatranscurrens. Nalli extincto po¬
pło urbe deleta. ipsum quoq rome
nom extremis einerib ꝑsequentes.
& goti relicta intentione p̾clandi. ad
mina ignara cogentes. Ibiure qͦnꝙ̃

Expanded text:
untibus Gallis remanserat m illo quountibus Gallis remanserat m illo quondam Vrbis ambitu informium ruinarum obscena congeries, et undique per impedita errantium et inter sua ignotorum offensae uocis imago respondens trepidos suspendebat auditus. horror quatiebat animos, silentia ipsa terrebant : siquidem materia pauoris est raritas in spatiosis. hinc illis mutare sedes, aliud incolere oppidum, altero etiam censeri nomine cogitatum plaoitum atque temptatum est. En tempora, quomm conparatione praesentia ponderantur; en, de quibus recordatio suspirat; en, quae incutiunt de electa uel potius de neglecta religione paenitentiam. reuera pares sunt et conferuntur inter se hae duae captiuitates : illa. sex mensibus desaeuiens et tribus diebus ista transcurrens; Galli exstincto populo Vrbe deleta ipsum quoque Romae nomen in extremis cineribus persequentes et Gothi relicta intentione praedandi ad mina ignara cogentes; ibi uix quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
one dimissa. totisuirib romam cõ¬
tendunt. Hos ita ruentes fabius cũ
exercitu consul excepit: nec tamen
obstitit. inmo potius hostilis ille im¬
petus. quasi aridam segetẽ succidit¬
strauit & tͣnsiuit. T̃ estat᷑ hanc fabii cla¬
dem fluuius hallia: sicut crem̾a fabio¬
rum. Non enĩ facile aliqͥs similem ru¬
nam romane milicie recenseret: etiã
siroma insuꝑ incensa ñ eẽt. Patentẽ
galli urbem penetrant. trucidant.
senatores. eosq incendio domoꝵ cre¬
matos. lapsu culminũ suoꝵ sepeliũt.
uniuersam reliquã iuuentutem qͣm
constat uix mille hominũ cunc fu¬
isse inarce capitolini montis latitan¬
tem obsidione concludunt: ibiq in¬
felices reliqͥas fame. peste. desꝑatione.
formidine terunt. subigunt. uendt̃.
Nam mille libris auri discessionis pre¬
cium paciscunt᷑: non quo apud gal¬
los roma parui nominis fuerit. s qͦd
illam sic iam ante decriuerint ut
amplius tunc ualere ñ posset. Exe¬

Expanded text:
one dimissa, totis viribus Romam conone dimissa, totis viribus Romam contendunt. Hos ita ruentes Fabius cum exercitu consul excepit, nec tamen obstitit, immo potius hostilis ille impetus, quasi aridam segetem succidittransiit. Testatur hanc Fabii cladem fluvius Allia, sicut Cremera Fabiorum. Non enim facile aliquis similem ruinam Romanae militiae recenseret, etiam si Roma insuper incensa non esset. Patentem Galli Urbem penetrant, trucidant rus senatores: eosque incendio domorum crematos, lapsu culminum suorum sepeliunt. Universam reliquam juventutem, quam constat vix mille hominum tunc fuisse, in arce Capitolini montis latitantem, obsidione concludunt: ibique infelices reliquias, fame, peste, desperatione, formidine terunt, subigunt, vendunt: nam mille libris auri discessionis pretium paciscuntur, non quo apud Gallos Roma parui nominis fuerit, sed quo illam sic iam ante detriuerint, ut amplius tunc ualere non posset. exe
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita. ccͦclu: ob¬
sidio uei orum decem continuᷤᷤ
annis magis obsessores quã obsessos
detriuit. Nam romani repentinis
sepe hostium irruptionib cõminu¬
ti: pret̾ea in hybernis bella sortiti.
hyemare sub pellibus. postremo
famem ac frigus inconspectu hostiũ
ꝑpeti coacti sunt. Urbem nouissime
sine ullo digno romane uirtutis
testimonio: cuniculis. & clandesti¬
na obreptione ceꝑunt. Hanc utilẽ
magis quam nobilem uictoriam
pͥmo dictatoris camilli qui eadem
cdeueientib patrauit exilia: dehinc
irruptio galloꝵ & incendiũ urbis
insequitur. Cui cladi audeat qͥsquã
si potest aliquos motus huiꝰ tempo
ris comparare: quãuis ñ eque pen¬
dat p̃ceriti mali fabulam. p̃sentis
duce brenno. exercitu copioso & ro¬
busto numis. cum urbem dusim q̃
nunc tuscia dicit᷑ obsecłint: legatoᷤᷤ
romanoꝵ quitẽ componende inter
eospacis gr̃a uen̾ant. in acieaduersũ
se uidere pugnantes. Qua indigna¬
tione ꝑmoti: clusim oppidi obsidi¬

Expanded text:
nno ab Urbe condita CCCLV obsidio Veiorum decem continuis annis magis obsessores quam obsessos detrivit. Nam Romani repentinis saepe hostium eruptionibus comminuti, praeterea in hibernis bella sortiti, hiemare sub pellibus, postremo famem ac frigus in conspectu hostium perpeti coacti sunt: urbem novissime, sine ullo digno Romanae virtutis testimonio, cuniculis et clandestina obreptione ceperunt. Hanc utilem magis quam nobilem victoriam, primo dictatoris Camilli, qui eam de Veientibus patravit, exsilium, dehinc irruptio Gallorum, et incendium Urbis insequitur: cui cladi audeat quisquam, si potest, aliquos motus temporis hujus comparare: quamvis non aeque pendat praeteriti mali fabulam praesentisduce Brenno, exercitu copioso et robusto nimis, cum urbem Clusini, quae nunc Tuscia dicitur, obsiderent, legatos Romanorum qui tunc componendae inter eos pacis gratia venerant in acie adversum se videre pugnantes: qua indignatione permoti, Clusini oppidi 141 obsidi
Abbreviated transcription (Latin):
Inno ab urbe condita septingen¬
ꝑatore cęsare augusto. quinqui¬
es. & lucio. apuleio consulib cesar uic¬
tor ab oriente ueniens octauo idus ianu¬
luarii urbem triplici triumpho in¬
gressus ẽ. Ac tum pͥmum ipse iani por¬
tas sopitis finitisq omnib bellis cuuilib
clausit. Hac die pͥmum augustus consa¬
lutatus ẽ. Quod nomen cunctis antea in¬
iuolatum & usq ad hunc cȩteris in au¬
sum dñis. tantum orbis licite usurpatũ
apicem declarat imꝑii: atq ex eadem
die sumnia rerum ac potestatum pe¬
nes unum cẽ cepit oo mansit: quod gre¬
ci monarchiam uocant. Porro autem
hunc eundem ẽẽ diem. hoc ẽ octauo idꝰ
lanuarii: quod nos epyphaniam hoc ẽ
apparitionem siue manifestationem
dnĩci sacramenti obseruamus: nemo
credentium siue etiam fidei contradicen¬
tium nescit. De quo nr̃e istuis fidelis¬
sime obseruationis sacramento ube¬
ruis nunc dicere nec ratio nec locus
flagitat.: ut ce querentib reser uasse.

Expanded text:
nno ab Urbe condita Dratore Caesare Augusto quinquies, et L. Apuleio consulibus, Caesar Victor ab Oriente rediens, octavo idus Januarias urbem triplici triumpho ingressus est: ac tum primum ipse Jani portas, sopitis 441 finitisque omnibus bellis civilibus, clausit. Hoc die primum Augustus consalutatus est. Quod nomen cunctis antea inviolatum, et usque ad nunc caeteris inausum dominis, tantum orbis licite 442 usurpatum, apicem declarat imperii: atque ex eodem die summa rerum ac potestatum penes unum esse coepit et mansit, quod Graeci monarchiam vocant. Porro autem hunc esse eumdem diem, hoc est, octavum idus Januarias, quo nos Epiphania, hoc est, apparitionem, sive manifestationem Dominici sacramenti observamus, nemo credentium, sive etiam fidei contradicentium, nescit. De quo nostrae istius fidelissimae observationis sacramento uberius nunc dicere, nec ratio, nec locus flagitat: ut et quaerentibus reservasse,
Abbreviated transcription (Latin):
tute partis antonii s cȩsaris felicitate
confecta sit. Cesar enim tunc eger cũ
se in castris capiende quietis causa
tenere statuisset. hortatu ce p̾cib me¬
dici: sui qui ꝑ somnium ammonitũ.
se ẽẽ fatebatur ut ea die castris cesarẽ
salutis suȩ causa educẽr incampum
egre inter copias egressus ẽ: ac morc¬
rursus cesariani milites cassii castra
ceperunt. Quare ad desꝑationem
adacti brutus &e cassius: in maturã
sibi mortem ante belli terminum
consciuerunt. Nam inuitatis ꝑcꝰsorib
cassiuᷤ caput. brutus latus p̾buit.
At rome fuluia uxor antonii socrꝰ
cȩsaris dominatum mulier agebat.
incertum in hac mutatione consu¬
laris regiiq fastigii: utrum defici¬
entis potentia ultima. an incipien¬
tis prima numeranda certe etiã
in eos insolens ꝑ quos ut insolesceret
agebatur. Nam ce cesarem reuersum
apud brundisium contumeliosis factio¬
nib insidiisq peciit. aquo ꝓpulsata ad

Expanded text:
tute partis , Antoni, sed Caesaris felicitate tute partis , Antoni, sed Caesaris felicitate confecta sit. Caesar enim tnnc aeger, cum se in castris capiendae quietis causa tenere statuisset, hortatu et precibus medici sui, qui per somnium admonitum sese fatebatur, ut ea die castris Caesarem salutis ipsius causa educeret, in campum aegre inter copias egressus est ac mox crursus Caesariani milites Cassi castra ceperunt. quare ad desperationem adacti Brutus et Cassius immaturam sibi mortem ante belli terminum consciuerunt. nam inuitatis percussoribus Cassius caput, Brutus latus praebuit. at Romae Fuluia, uxor Antoni, socrus Caesaris, dominatum ut mulier agitabat, incertum in hac mutatione consularis regiique fastigii utrum deficientis potentiae ultima an incipientis prima numeranda, certe etiam in eos insolens, per quos ut insolesceret agebatur. nam et Caesarem reuersum apud Brundisium contumeliis factionibus insidiisque petiit. a quo propulsata ad
Abbreviated transcription (Latin):
sita sunt. pͥmum lepidi p̾cepto &e noĩe
deuide antonui tercio cȩsaris. Ibi an¬
tonius tullium ciceronem inimicũ
uum. ibilucium cesarem auuncu¬
um suum & quod exaggerando sce¬
eri accessit. uiua matre proscripse¬
at: ibi lepidus lucium paulum fra¬
tem suum in euudem proscriptoꝵ
gregem coniecit. A diecti sunt postea
ad uumerum proscriptorum. aixx.
quites romani. Multe dui &e ua¬
rie cȩdes act̾e: domus proscriptorũ
direptis omnib dirutȩ sunt. At do¬
lobella insiria multa cum cassio bel¬
la gessit: a quo uictus ipse se int̾fecit.
Brutus & cassuis multis exercitib cõ¬
paratis apud athenas conuenerunt.
totamq gͥtiam depopulati sunt: rho¬
dios cassius terra mariq oppugna¬
tos. addedicionem coegit: quib p̾ter
uitam nichil reliquit. Igitur cȩsar ce
antonus eosdem in macedoniam
magnis bellorum apparatib ꝑsecuti
ad mortem compulerunt: quamuis
manifestissime illa cunc pugna ñ uir¬

Expanded text:
sita sunt, primum Lepidi praecepto et nomine, sita sunt, primum Lepidi praecepto et nomine, deinde Antonii, tertio Caesaris. ibi Antonius Tullium Ciceronem inimicam suam, ibi L. Caesarem auunculum suum et — quod exaggerando sceleri accessit — uiua matre proscripserat ; ibi Lepidus L. Paulum fratrem suum in eundem proscriptorum gregem coniecerat. adiecti sunt postea ad numerum prosoriptorum triginta equites Romani. multae diu et uariae caedes actae, domus proscriptorum direptis omnibus dirutae sunt. at Dolabella in Syria multa cum Cassio bella gessit, a qao uictus ipse se interfecit Brutus et Cassius magnis exercitibus conparatis apud Athenas conuenerunt totamque Graeciam depopulati sunt. Rhodios Cassius terra marique oppugnatos ad deditionem coegit, quibus praeter uitam nihil reliquit. igitur Caesar et Antonius eosdem in Macedoniam magnis bellorum apparatibus persecuti, ad mortem conpulerunt; quamuis manifestissime illa tunc pugna non uir
Abbreviated transcription (Latin):
custodiuit. Secunda aduersus an¬
nium pugna: magne utrinq ftn¬
ges acte sunt. Nanq tunc ibi bꝰ¬
cus consul occisus ẽ: uictus fugit an¬
uis brutus de conuiratione occisi ui¬
ui cesaris confessus: p̃ces penitentiȩ fu¬
dit. Dolobella tribunus unum exinter¬
fict̾orib cȩsaris smirnȩ interfecit. Do¬
lobellam senatus hostem pronuntia¬
uit: consulum occisorum uterq ex¬
ercitiis cȩsari paruit. P ostea decius bru¬
tus in galli a sequanis captus & occi
ꝑcussorib marii: seruorum suorum¬
manu necatus ẽ.L. epido satis agente
tsar antonium recepit ingrãm: atq
obfidem reconciliate gr̃e filiam eius
matrimonio sortitus ẽ. Inde cum ad
urbem accessissent: ac rumor de futu¬
ra proscriptione ortus eẽt: gaius tora¬
mus uir p̾torius nichil tale metuens
incursu militum domi suȩ interfectus
. aliiq complures trucidati sunt. Itaq
ue latius atq effrenatius incir cumscͥp
senatorum nomina intabula propo¬

Expanded text:
custodivit. Secunda adversus Antocustodivit. Secunda adversus Antonium pugna magnae utrinque strages actae sunt. Namque tunc ibi Hircius consul occisus est, victus fugit Ancius Brutus de conjuratione occisi Julii Caesaris confessus, preces poenitentiae fudit. Dolabella Trebonium, unum ex interfectoribus Caesaris, Smyrnae interfecit. Dolabellam senatus hostem pronuntiavit. Consulum occisorum uterque exercitus Caesari paruit. Postea Decius Brutus in Gallia a Sequanis captus et occipercussoribus, manu suorum servorum necatus est. Lepido satis agente, Caesar Antonium recepit in gratiam, atque ob fidem reconciliatae gratiae filiam ejus matrimonio sortitus est. Inde cum ad Urbem accessissent, ac rumor de futura proscriptione ortus esset, G. Thoranius, vir praetorius, nihil tale metuens, incursu militum domi suae interfectus est. Alii quoque complures trucidati sunt. Itaque ne latius atquesenatorum nomina in tabula propo
Abbreviated transcription (Latin):
uno ab urbe condita septin
lio cesare. octauianus qui des¬
tamento iulii cȩsaris auunculi he
reditatem &e nomen assumpserat
idemq qui postea rerum potitus a¬
gustus ẽ dictus: simul ut romamas¬
olescens admodum uenit. in dolem
suam bellis cuilib uouit. Nam ui
breuiter coaceruationem malorum
explicem. bella cuulia quinq gesit
mutinense. philipense. perusinum
siculum. actiacum. E quib hoc ẽ pͥm
ac nouissimum. aduersus marcũ
antonium. scđm aduersus brutũ
&e cassium. tercium aduersus luci
seatum pompeium gnei pompeu
filium confecit. Antonius a senati
hostis ꝓnuntiatur. qui decium bri¬
tum apud mitinam obsidione c¬
cluserat: consules hirthius ce pans
& cum his cȩsar adliberandum bri¬
tum expugnandumq antonium
missi. Pansa pͥmo ueniens exceptu
insidiis. inter suorum clades. ipse
quoq pilo grauiter uulneratus
eodem uulnere interpositis dieb
mortuus. Hircuis auxilium colla
ferens magnas antonii copias. uat
strage deleuit: cȩsar eatenus caftii

Expanded text:
no ab Vrbe condita DCCX ulio Caesare Octauianus, qui testamento Iuli Caesaris auunculi et hereditatem et nomidemque qui postea rerum potitus Augustus est dictus, simul ut Romam adolescens admodum venit, indolem suam bellis civilibus vovit. Nam, ut breviter coacervationem malorum explicem, bella civilia quinque gessit: Mutinense, PhiliSiculum, Actiacum; e quibus primum ac nouissimum aduersus M. Antonium, secundum aduersus Brutum et Cassium, tertium aduersus L. AnSextufilium, confecit. Antonius, a senatu hostis pronuntiatus, Decium Brutum apud Mutinam obsidione concluserat. Consules Hircius et Pansa, et cum his Caesar, ad liberandum Brutum expugnandumque Antonium missi. Pansa primo veniens, exceptus insidiis, inter suorum clades ipse quoque pilo graviter vulneratus, ab eodem vulnere interpositis diebus est mortuus. Hircius, auxilium collegae ferens, magnas Antonii copias vasta strage delevit. Caesar eatenus castra
Abbreviated transcription (Latin):
tabiliter intueor: nichil delec tabiliuᷤᷤ
in illis contemplandum inuenio. qͣ
mutui amoris affectum. Quã en̾ĩ
absurde negetur summꝰ spc̃ seamare.
sicut sui memor est & se intelligit:
cum & mens racionalis se & illum
amare posse conuincatur. ex eo quia
sui & illius memor ẽẽ. & se & illum
intelligere potest: Ociosa namq et
penitus inutił ẽ memoria & intelli¬
gentia cuiuslibet rei: nisi ꝓut racio
exigit res ipsa ametur. au̾t repbet᷑.
Amat ergo seipsum summus sp̃c: sic
sui meminit & se intelligit.

Expanded text:
tabiliter intueor, nihil delectabilius tabiliter intueor, nihil delectabilius in illis contemplandum invenio quam mutui amoris affectum. Quam enim absurde negetur summus Spiritus se amare, sicut sui memor est, et se intelligit! cum et mens rationalis et se et illum amare posse convincatur ex eo, quia sui et illius memor esse, et se et illum intelligere potest: otiosa namque, et penitus inutilis est memoria et intelligentia cujuslibet rei; nisi, prout ratio exigit, res ipsa ametur aut reprobetur. Amat ergo seipsum summus Spiritus; sicut sui meminit, et se intelligit.