comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat natꝰ mag̃ adsũmã indolẽ accese¬
rat ga. scipioĩs disciplina sb̾ qua ꝑ tot an̾g
tẽpnendũ ex̾citũ feca̾t. ꝯuĩx eratq ꝯ .d.
fronte .p. scipionis logato ẜ tm̃ p̃stitit cques¬
r. anctẽ int̾ milites atq honore ut castͥs
circa yber ꝯuitis eũ duoẽ ex̾cituũ comitus
militarib cͥari placuiss sb̾eũti alii aliis ĩ
custodiã ualli stutõesq donoe ꝑ oẽs sufrugi

Expanded text:
erat natus maioris. ad summam indolem accesserat Cn. Scipionis disciplina, sub qua per tot annos temnendum exercitum fecerat iunxeratque cum Ti. Fonteio, P. Scipionis legato. sed tritate inter milites atque honore ut, castris citra Hiberum communitis, cum ducem exercitus comitiis militaribus creari placuisset, subeuntes alii aliis in custodiam valli stationesque, donec done per
Abbreviated transcription (Latin):
duces ĩ creꝑabãt. cetri nec trãsilire noc mo¬
liri ona obiecra nat crdt̃ stipatas elitellas
ipisin obrutas saranis facileerat. ¶Tradi
tis diu cũ amaliti abiceta onã armatis
undiq castra erãt pauci amłtis ꝑailsiq a
uetorib passi cedebant̃ magna potcimẽ
militũ cũ ĩ ꝓpinquas refugis siluas ĩ castm¬
ꝑ stiꝑionis ꝗb fr frontio logas pcrat ꝑ fuger̃t¬
¶ Gn. scipionẽ aliiĩ tumło p̃o ĩpetu hostiũ
cesũ tradũt alii ꝯpaucis ĩ ꝓpinqͣ castris
turri ꝓfugisst. hac gͥ arcũdatã atq ita exu¬
stis forib ꝙ ulła moliri ponier̃t ĩ captũ oẽsq¬

Expanded text:
duces increpabant; ceterum neque transilire nec moliri onera obiecta nec caedere stipatas clitellas ipsisque obrutas sarcinis facile erat. at trudibus cum amoliti obiecta onera armatis undique castra erant. pauci a multis perculsique a victoribus passim caedebantur; magna pars tamen militum, cum in prat, perfugerunt. Cn . Scipionem alii in tumulo primo impetu hostium caesum tradunt, alii cum paucis in propinquam castris turrim perfugisse; hanc igni circumdatam atque ita exustis foribus, quas nulla moliri potuerant vi, captam omnisq
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. ob ħ cũ oĩa neglecta ap̃hostes eeñt
exploratis his martĩ ad ꝯsiliũ pͥa spe teme¬
rariu mag̾ ꝙͣ audax aĩu adiec̃ ut ultro
castra hostiũ opugnaret.facilĩ eẽ rut̾ min¬
is asdrubal expugnaĩ castra ꝙͣ sese rursus
tres ex̾cit ac tres duces iũxissẽt sua defẽ¬
di si mł aut sucesiss teptis receptur se af¬
flicta res aut si pulsus eẽt tñ ultro ĩfe¬
rendo arma ꝯtẽptũ sui dẽptur ¶Netñ
ilites rat̾ ꝯtõe aduocata ita diẜuit ¶uł
mei eẽ ut aliqua solatia ĩueñt egro aĩo
possem cogor urãm oĩu uicẽ qd̾ dificilin̾

Expanded text:
cta apud hostes essent, exploratis iis Marcius ad consilium prima specie temerarium magis quam audax animum adiecit ut ultro castra hostium oppugnaret, facilius esse ratus unius Hasdrubalis expugnari castra quam, si se rursus tres exercitus ac tres duces iunxissent, sua defendi; simul aut, si successisset coeptis, erecturum se adflictas res aut, si pulsus esset, tamen ultro inferendo arma contemptum sui dempturum. ne tamen silites ratus, contione aduocata ita disseruit: mei essem ut aliqua solacia inuenire aegro animo possem, cogor uestram omnium uicem, quod difficillimum
Abbreviated transcription (Latin):
quãdui pugna traxc̃. postino ⁊ ip̃i tga uer¬
terũt ati ad urbẽ figiũt. ibi ꝓditores ꝯglo¬
bati ꝯ pplaruĩ agnue patẽtib portis acce¬
pisset᷑ nͥ rõo fust adurbẽ feri inder̃t ꝯela¬
mãt ĩstare penũ pmisto qi hostes urbẽ ĩ ua¬
se dictio iñ paulisper tenuit. cĩ inde alii crdnd̾
fertune a trahendã urbẽ uictorib recenserent
ceteꝵ ut pler̃q fortuna ⁊ ꝯsilia mala uiceĩt
attinio ꝯsuis ad mare ac naues dedueto mag̃
qr ip̃i obmꝑiũ ĩ se mite ac uista ꝯsultũ nõ¬

Expanded text:
t ipsi terga uertunt atque ad urbem fugiunt. ibi proditores conglobati cum popularium agmen patentibus portis accepissent, ubi Romanos fusos ad urbem ferri uiderunt, conclamant instare Poenum permixtosque et hostes urbem inuaseditio inde paulisper tenuit, cum inde alii cedendum fortunae et tradendam urbem uictoribus censerent. ceterum, ut plerumque, fortuna et consilia mala uicerunt; Atinio cum suis ad mare ac naues deducto, magis quia ipsi ob imperium in se mite ac iustum consultum uo
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ siciliã p̃uectꝰ tarentũ petit ¶Epicides
tũta repẽte destitut̾ spe obsidione magna
ex ꝑte capta urls rediret agrgentũ nauigiͣ
¶ Que uͥ ĩ castra siculoꝵ st̃ nũçiata epiades
si racusis excesisst a cartagiñsib relietã in¬

Expanded text:
aetervectus Tarentum petit. Epicydes , a tanta repente destitutus spe, ne in obsidionem magna ex parte captae urbis rediret, Agrigentum navigat, s. quae ubi in castra Siculorum sunt nuntiata, Epicyden Syracusis excessisse, a Carthaginiensibus relictam in
Abbreviated transcription (Latin):
tumltu ꝙͣtu capte urbis ĩ distursu diripi¬
endũ militũ ciere pot̾at intens formis qͣ
ĩ puluc̃ discapẜat abignato milite quis
eẽt intͥfaĩs egit id marcellũ tullist stpul
p̃sidioq nom ac memoriã eius fuisse.
Cho maxie mõ siracuse capte ĩ quibus

Expanded text:
tum captae terror urbis in discursu diripientium militum ciere poterat, intentum formis quas in pulvere descripserat, ab ignaro milite quis esset interfectum; aegre id Marcellum tulisse sepultpraesidioque nomen ac memoriam eius fuisse. hoc maxume modo Syracusae captae; in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tisq roͥ calentes ad hiic aretẽti pugna
ꝙ̾ in portis potuit resisti ĩtra portas con¬
cursu ex totis castris ad pͥmũ clamorem
⁊ tumłuu fc̃o atrox p̃liũ orit᷑. duiq tenins¬
sent ni cruẽta stuta rõnor uisa ĩ ditium¬

Expanded text:
tisque Romani calentes adhuc ab recenti pugna tisque Romani calentes adhuc ab recenti pugna quaquam resisti in portis potuit; intra portas concursu ex totis castris ad primum clamorem et tumultum facto atrox proelium oritur; diuque tenuisset, ni cruenta scuta Romanorum visa i
Abbreviated transcription (Latin):
quo urã tutati estis ¶leti zaudc̃ a nono
duce nouũ ꝯsiliũ ⁊ quo audatĩ erat pla¬
cebat mag̃ trliqũ dici expediendis am̃is
¶ Etant ultra ꝓxĩa cnstra sex miliũĩ t᷑¬
uallo distãtes alie copie penoꝵ uallis ca¬
⁊cꝗtes ita medio itine̾ ĩ apto cet̾c copic
Nlenti agnũe ad ꝓximꝙ hosits ducte. Et
cũ stacio nlła ꝓ portis n ĩ uallo custodic
eeñt uelud ĩ sua castra nlło usꝙ̃ obsistẽ¬
te penemanc᷑. Inde signa canũt ÷ tollẽ
clamor ꝑs semisss ĩ his hostes cedũt. pars
ingens estas stram̃to arido tectis iniunt
ps portas occupãt ut fugã ĩ cludãt hostry
simul ignis clamor crdes uelud aliena
cꝗtib excculto ꝓruentib exgulto cirꝯuen
efugiss adco raptĩ captis ꝓ piorib castris ĩ
alca transcursũ castra arõnis ẽ ut p̃ueĩ¬
re nũcĩ cladis nõ posẜ. ¶ubi uõ quo longi̾
iacentes acubantes aut obambulãtes
añ uallũ portasq. cũ his tã securis solu¬

Expanded text:
utati estis.' laeti et audiere ab nouo duce nouum consilium et quo audacius erat magis placebat. reliquum diei expediendis armis . erant ultra proxima castra sex milium interuallo distantes aliae copiae Poenorum. uallis cao itinere intercepto ceterae copiae silenti agmine ad proximos hostes ductae et, cum statio nulla pro portis neque in uallo custodiae essent, uelut in sua castra nullo usquam obsistente penetrauere. inde signa canunt et tollitur clamor. pars semisomnos hostes caedunt, pars ignes casis stramento arido tectis iniciunt, pars portas occupant ut fugam intercludant. hostes simul ignis, clamor, caedes, uelut alienatequitibus ex occulto procurrentibus circumuenti effugisset, adeo raptim a captis propioribus castris in altera transcursum castra ab Romanis est, ut praevenire nuntius cladis non posset. ibi vero, quo longius sedentes accubantesque aut obambulantes ante vallum portasque. cum his tam securis solu
Abbreviated transcription (Latin):
tra uallũ a depto ter oĩi usu cũ ꝓpe usta
obsidio cẽt futurãq araore ea aparere
aduetare fama erat penis ꝯiũxiss. ¶ dux caus̾
⁊ ꝓuidens scipio uictꝰ nec̃itatib temerarii cup̃
ꝯsiliũ ut nocte ĩ doabili obiuiã iret a quaunq
currisẜ loco p̃liũ ꝯserẽt. relicto gͥ modico p̃si¬

Expanded text:
ntra uallum adempto rerum omnium usu. cum prope iusta ntra uallum adempto rerum omnium usu. cum prope iusta obsidio esset futuramque artiorem eam appareret, aduentare fama erat, Poenis coniunxisset, dux cautus et prouidens Scipio uictus necessitatibus temerarium capit consilium, ut nocte Indibili obuiam iret et quocumque occurrisset loco proeliu
Abbreviated transcription (Latin):
cum̃tis hñda ne ita exͥnis credat auxiliis
castris hebant signis repẽte sublatis celtib¬
eri abrũt nich aliue q̃rẽtib tã obtestãtib¬
q ut manerẽt po̾ius R̾ndẽtesq domesticost
abdicuri bello. Es apio postꝙͣ socii noc p̃ab
nec ui retinĩ poterãt noc st aut parẽ sinc
illis hosti eẽ ait ferri rursus ꝯuĩgi uidit pͥsst
gressus flum̃ ꝓpe uestigiis abeu̾tiũ ĩ sistebat
¶ꝑ cosdẽ dies.p. scipionẽ par t̾ror piailũ
mai̾ a nouo hoste urgebat. Mast issa eãt
de iñ claꝵ potentẽq rom̃a fecit alĩacia qs tñ
ꝯ eꝗtatu numidataꝵ aduenienti .p. stipioĩ
ccairit. ⁊ deinde asidue dies natesqr ĩst¬
stus aderat ut nõ uago tm̃ pail acastris
lignatũ pabulatũq ꝑ gssir exapẽt ẜ ipĩs
obrꝗtaret castris. ĩ uectꝰ q ĩ medias sepe
statoẽs oĩa ingẽti tumłtu turbaret natib
datũ ẽ. noc aut locũ aut tp̃s ullũ uacuum
ametu ac soliatudine erat roñis ꝯpulsiq ̃¬

Expanded text:
cumentis habenda, ne ita externis credant auxiliis um in castris habeant. signis repente sublatis Celtiberi abeunt, nihil aliud quaerentibus causam obtestantibusque ut manerent Romanis respondentes quam domestico se auocari bello. Scipio, postquam socii nec precibus nec ui retineri poterant, nec se aut parem sine illis hosti esse aut fratri rursus coniungi uidit posse, gressus flumen prope uestigiis abeuntium insistebat. per eosdem dies P. Scipionem par terror, periculum maius ab nouo hoste urgebat. Masinissa erat deinde clarum potentemque Romana fecit amicitia. is tum cum equitatu Numidarum et aduenienti P. Scipioni occurrit et deinde adsidue dies noctesque infestus aderat, ut non uagos tantum procul a castris lignatum pabulatumque progressos exciperet sed ipsis obequitaret castris inuectusque in medias saepe stationes omnia ingenti tumultu turbaret. noctibdatum est nec aut locus aut tempus ullum uacuum a metu ac sollicitudine erat Romanis, compulsique i
Abbreviated transcription (Latin):
mulũ q̃dã nõ qde̾ satis tutũ p̃ẜtim agnũ per¬
pedim̃tis ꝯcꝗtatu ĩ mediũ receptis arcũdati
ad tuendũlocũ siñ munim̃to ualituros eẽ cir
inice̾. ẜ erat adconud̾ tumulus ⁊ asꝑisoli ut
nec uirgulta uallo cedendo noc tra cespiti fa¬
erat qd̾ hosti addicũ a sensũ nedificile prebet
oĩa stagio leui sb̾nexa. ut t̃ aliquã ymaginẽ
ualli obicerẽt cletellas illigatas hoñib uelud
struentes ad altitudinẽ solitã airc̃dabãt cu¬
mulo sarcinaꝵ oĩs guĩs obiecto uͥ admoliẽdu
cli telle defuerãt puniciex̾at̾ postꝙ̃ aduene᷑
ĩ tumulũ ibi ꝗdẽ ꝑfacileagm̃ crȩxẽ.munitoĩs

Expanded text:
mulum quendam non quidem satis tutum, praesertim agmini perimpedimentis et equitatu in medium receptis circumdatiad tuendum locum sine munimento ualituros esse, ciicere. sed erat adeo nudus tumulus et asperi soli, ut nec uirgulta uallo caedendo nec terra caespiti faerat, quod hosti aditum adscensumue difficilem praeberet; omnia fastigio leni subuexa. ut tamen aliquam imaginem ualli obicerent, clitellas inligatas oneribus uelut struentes ad altitudinem solitam circumdabant, cumulo sarcinarum omnis generis obiecto, ubi ad moliendum clitellae defuerant. Punici exercitus postquam aduenere, in tumulum quidem perfacile agmen ere
Abbreviated transcription (Latin):
felisse se dux ratꝰ erat alafib circãfusi mag¬
nũ t̾corẽ intullerũt ꝯtracto adu̾sus numidas
certaĩe nouo tͥa̾ in suꝑ adueĩt hostis. duces peni
a secuti a tͥgo pugnantis anceps q p̃liuĩ rõnos air¬
cũscer᷑at incͥrir ĩ quẽ potissimũ hostẽ ꝙ̃ ne ĩptẽ
ꝯferri eruptõc facerẽt. ¶ pugnãti ortãtiq ĩpri
efferãti se ubi płimꝰ labor erat lat̾ desir lancea
nẽ uidit alacres gaudio ꝯclamore ꝑ totã acie
rib ⁊ roͣnis ꝓuictis eeñt fecit fuga ꝯfesti exacie
duce amisso fi cepta ẽ Ceter aderũpendũ ĩ tͦ
numidas alia qi leiuuz armator auxilia
ꝯsꝑͣ ĩ p̃apiti iã ad uesꝑin die nox ĩ fuenisẜ
¶Haud segnitͥ inde du ces peni firtuna usi ꝯ
asdrubalẽ amilcaris citatũ agm̃ rapunt
ubi ẽ ueritũ int̾ exͥatũs duces iuctoria re¬
uictoriã exspoctantes. ¶Ad rõnꝯ nundum
ꝗdẽ fama tãte cladis ꝑuenat ẜ mestũ qd̾¬
dã silentiũ erat ⁊ tacita diuinatio qualis

Expanded text:
fellisse se dux ratus erat, ab lateribus circumfusi magnum terrorem intulere, et contracto adversus Numidas certamine novo tertius insuper advenit hostis, duces Poeni adsecuti ab tergo iam pugnantis; ancepsque proelium Romanos circumsteterat incertos in quem potissimum hostem quamve in partem conferti eruptionem fafferenti se ubi plurimus labor erat latus dextrum lancea nem vidit, alacres gaudio cum clamore per totam aciem ribus et Romani pro victis essent fecit. fuga confestim ex acie duce amisso fieri coepta est; ceterum ut ad erumpendum inter Numidas leviumque armorum alia auxilia ipiti iam ad uesperum die nox interuenisset. haud segniter inde duces Poeni fortuna usi coHasdrubalem Hamilcaris citatum agmen rapiunubi est uentum, inter exercitus ducesque uictoria reuictoriam exspectantes. ad Romanos nondum quidem fama tantae cladis peruenerat, sed maestum quoddam silentium erat et tacita diuinatio, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
ocaxio q̃rebat᷑ quã obtullit iñsfuga nũaãs
diẽ festũ deano ꝑtriduũ agi ⁊ qr alia obsidĩt
defuit uino largi epulas celebraĩ zabepiade
p̃bito uniust plebi ⁊ ꝑ trib apͥncipib diui su
¶Que dubia accepit marcellus ꝯpancis

Expanded text:
asio quaerebatur; quam obtulit transfuga nuntians diem festum Dianae per triduum agi et, quia alia in obsidione desint, uino largius epulas celebrari et ab Epicyde praebito uniuersae plebei et per tribus a principibus diuiso. quod ubi accepit Marcellus, cum paucis
Abbreviated transcription (Latin):
anxius curis id mõ ẽẽ salutare inpñs or
iter luce ut senẜũt ꝓftꝙ̃ hostes p̃missis nu¬
midis ꝙ̃ pot᷑ant maxĩe citato agmĩc sta
cepũt. añ noctẽ asecuti numide nõ atirꝯt
nunc ĩ lat̾a ĩ cursantes ꝯsistt̃ ceꝑũt ac tu¬
tau agm̃ ꝙ̃to possent tñ tuto ut simul¬

Expanded text:
anxius curis id modo esse salutare in praeseniter. luce ut senserunt profectos, hostes praemissis Numidis quam poterant maxime citato agmine sequi coeperunt. ante noctem adsecuti Numidae, nunc ab tergo, nunc in latera incursantes, consistere coegerunt ac tutari agmen; quantum possent tamen tuto, ut sim
Abbreviated transcription (Latin):
apliores rõne ꝙ sue classi flarẽt ꝓpellit
¶Et marcelł cũ ⁊ siculũ excitũ extota ĩ sula
ꝯciu uidet a ꝗĩgẽti comcatu classe punica
aduetare nesimł t̾ra mariq ĩ clusus urbeho
aditũ si moisanoꝵ hymilcarẽ ꝯstituit due
classes ĩfesta circa ꝓmõtoriũ pachinũsta¬
bat ubi pͥmũ trãqlitus maris ĩ altũ eue

Expanded text:
aptiores Romanae quam suae classi flarent, perpuliet Marcellus, cum et Siculum exercitum ex tota insulacum ingenti commeatu classem Punicam adventare, ne simul terra marique inclusus urbe hoaditu Syracusarum Bomilcarem constituit. duae classes infestae circa promunturium Pachynum stabant, ubi prima tra
Abbreviated transcription (Latin):
mõ actũ eẽt ut asdrubalẽ tendet̾i ĩ yta¬
liã tenerẽt tp̃s eẽ idiã agi ut bellũ ĩ yspa¬
nia finiret᷑ ⁊ satis ad id iuriũ erciebãt ac¬
cessisst .xxx. milia celciberoꝵ ea yeme ad
arma excitati ires ex̾atꝰ erãt. asdrubal
gisgonis fili̾ ⁊ mago cõuitis castris quq
ferme dieꝵ it ab roñis aberãt. ꝓpior etat
almilcaris file asdrubal uer̾ ⁊̃ yspaĩat ꝑr¬
adurbẽ noĩe ilmtorgi excitũ hẽbat. cũ uole¬
bat pͥus opͥmi du ces roni ⁊ spes erat satis. suꝑ¬
q ad id uiriũ eẽ illa restabat cura ne fupo
co ꝑculs alt̾ asdrubãl ⁊ mago ĩ auiqs salt̾ qi
montesq recipientes ẽẽ bellũ exͣ hebant.

Expanded text:
modo actum esset ut Hasdrubalem tendentem in Italiam retinerent, tempus esse id iam agi ut bellum in Hispania finiretur; et satis ad id uirium credebant accessisse uiginti milia Celtiberorum ea hieme ad arma excita. tres exercitus erant. Hasdrubal Gisgonis filius et Mago coniunctis castris quinque ferme dierum iter ab Romanis aberant. propior erat Hamilcaris filius Hasdrubal, uetus in Hispania ad urbem nomine Amtorgim exercitum habebat. eum volebant prius opprimi duces Romani; et spes erat satis superque ad id virium esse; illa restabat cura, ne fuso eo perculsi alter Hasdrubal et Mago in avios saltus montesque recipientes sese bellum extraherent.
Abbreviated transcription (Latin):
hospitalẽ hostr̃ appellans simulantẽq paicc
badiũ cũ panũ .l. qntio crispino rͦ palam
oĩb duob excicib audiẽtib renũciare ho¬
spitiuã nich sibi ꝯco ꝯsociatũ nich feditatũ
hospiti ꝯhoste cuiꝰ prĩa ac penates publi¬
cis puatosq opugnãtiũ uenisẜ si ir cẽt¬

Expanded text:
hospitalem hostem appellans simulantemque parceBadium Campanum T. Quinctio Crispino Romano palam duobus exercitibus audientibus renuntiare hospitium. nihil sibi cum eo consociatum, nihil foederatum, hosti cum hoste, cuius patriam ac penates publicos privatosque oppugnatum venisset. si vir e
Abbreviated transcription (Latin):
putaret᷑. itaq tm̃ morat̾ dũ inpatores
ꝯsulet ꝑmittet᷑ ne sibi ex̃ ordinẽ ĩ ꝓuctan¬
tẽ hoste pugnare ꝑmissucoꝵ armacepit
equũq ꝯstendit ⁊ badiũ noĩe ꝯpellãs ad
pugnã euocauit. ¶nulla mora ĩ capano
frã ẽ. ĩ festis eqs cccurrũt crispinꝰ sup̃ stutũ sini¬
st humeꝵ badio astra transfig̃ suꝑq de lapsu
tũ uulne̾ exoquo disiluit ut pedes iacentẽ ꝯficc
cto adsus aufugit. ¶Crispini cquã arma¬
q capta ⁊ cruentũ cuspidẽ insignis spoliis ostẽtãs
ꝯ magna laude ⁊ gratulatõe militũ ad ꝯsules
ẽ deductꝰ. laudat̾qr ibi magͥfice ⁊ donatꝰ donis.

Expanded text:
m moratus dum imperatores consuleret permitterentne sibi extra ordinem in prouocantem hostem pugnare, permissu eorum arma cepit equumque conscendit et Badium nomine compellans ad pugnam euocauit. nulla mora a Campano facta est; infestis equis concurrerunt. Crispinus supra scutum sinistrum umerum Badio hasta trcum vulnere ex equo desiluit, ut pedes iacentem conficcto ad suos aufugit; Crispinus equum armaque capta et cruentam cuspidem insignis spoliis ostentans cum magna laude et gratulatione militum ad consules est deductus laudatusque ibi magnifice et donis don
Abbreviated transcription (Latin):
eueĩt a artusa fonte forte usq ad hostiũ
magni port̾ idut scirẽt rom fecit. itilq mã¬
celł mitti nauẽ onerauã ꝯ armatis remis¬
milites porta ut ꝯuenãt recepiꝙ mĩtus
luce pͥma marcelł oĩb copiis meĩa ac¬
hradine agredr̃. ita ubi nõ ei solũ ꝗ ac¬
hradinã teneãt ĩ se ꝯu̾teret ẜ anase et

Expanded text:
 fonte usque ad ostium magni portus: id ut scirent Romani fecit. itaque Marcellus nocte nauem onerariam cum armatis remulmilites porta, ut conuenerat, recepisset Moericus, luce prima Marcellus omnibus copiis moenia Achradinae adgreditur ita ut non eos solum qui Achradinam tenebant in se conuerteret
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. hoc tumłtuataue naues ĩstructe
iã apte crc̃uecte ad nason ar matos
exponũt ꝗ ĩꝓiuso adortise ĩ plenas
statões ⁊ aptas forte porte qua paulo
añ excurerãt armati haut magno
c̾tũe nason cepe̾ desta trepidatione

Expanded text:
dum. in hoc tumultu actuariae naves instructae iam ante circumvectaeque ad Nasum armatos exponunt, qui inproviso adorti semiplenas stationes et adapertas fores portae, qua paulo ante excurrerant armati, haud magno certamine Nasum cepere desertam trepidatione
Abbreviated transcription (Latin):
det honorauie ꝓfcĩs a cartagine sutis ꝓspes euẽt
ad traiciendũ ĩ siciliã hũit.ẜ. hid̾e uẽti suꝑare
eil pachinũ ꝓibebãt ¶Hymilcaris aduẽtu
faima pͥo dem̃ p̃tͥ spem mora cũ gaudiũ ꝯmesũ
meniẽs nesi ꝑgerẽt hidẽ ꝗ tũ m̃bãt ab or¬
tu solis flare ꝑdies plures uẽti classis piũ¬
ca africã repetẽt tradita achradina mer¬
cenarioꝵ militũ ducib ad hymilcurẽ naui¬
gat classem ĩ statõem u̾sti ĩ africã hñte atq
tim̃te nauale p̃liũ nõ tãꝙͣ ĩpar iurib aut¬

Expanded text:
 onerariis profectus a Carthagine satis prosperos ventos ad traiciendum in Siciliam habuit; sed iidem venti superare eum Pachynum prohibebant. Bomilcaris adventus fama primo, dein praeter spem mora cum gaudium et metum metuens ne, si pergerent iidem qui tum tenebant ab ortu solis flare per dies plures uenti, classis Punica Africam repeteret, tradita Achradina mercennariorum militum ducibus ad Bomilcarem nauigat. classem in statione uersa in Africam habentem atque tim
Abbreviated transcription (Latin):
dictionẽ eeñt indicio delciggato ad epicdem
ꝑ atalũ quemdã indignãtẽ sibi rẽ crcditã
ni pus ꝗdã lacedemoniꝰ missus asiracusis ad
philippũ ingc̃ capt arõnis nauib erat. hiuiꝰ
utiq redim̃di ⁊ epiade cura etat ĩgẽs nͨͤ ab¬
nuit marcellus iãtiuna ⁊ olor au̾ sociilace

Expanded text:
o ad Epicyden per Attalum quendam, indignantem sibi rem creditam mippus quidam Lacedaemonius, missus ab Syracusis ad Philippum regem, captus ab Romanis navibus erat. huius utique redimendi et Epicydae cura erat ingens, nec abnuit Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ex oĩu sña edix̾ militib ncq lib̾m corp̾ molatet.
etũ septa portis religione plateaꝵ patentibus
statoẽs p̃sidiaq disposuit neꝗs ĩdistursu mili¬
tũ inpetꝰ ĩ casita fi̾ posẜ. Iñ signo dato nulitos
disturrẽ retẽtisq forib ꝯ oĩa trore ac tumli
añ mod̾ fuit ꝙ̃ oĩa diut̾nas felictate cumul
ulla eẽt fi de accepta ut ĩ molas adepiade re¬
dduet reducto p̃sidio tradidit tu mulũ tõnis
car noctẽ eã nactꝰ qua ꝑꝑ iu tẽpestatis strac̃
ad ançiorã iiolo roña clastis ne posy 9.xxxu.¬

Expanded text:
a edixit militibus ne quis liberum corpus violaret: muro saepta; portis regione platearum patentibus stationes praesidiaque disposuit, ne quis in discursu militum impetus in castra fieri posset. inde signo dato milites discurrerunt; refractisque foribus cum omnia terrore ac tuante modus fuit quam omnia diuturna felicitate cumulaulla esset, fide accepta ut inviolatus ad Epicyden rediret, deducto praesidio tradidit tumulum Romanis. car noctem eam nactus qua propter vim tempestatis stare ad ancoram in salo Romana classis non posset, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidie facili lingue cũ utraqi castra plena y
ab ducerẽt noc atrox uisũ facini nõ eĩ ut ĩ rõ¬
nos u̾terẽt arma agebat᷑ ⁊ mͦ ces ꝙͣ̃ta uł pto
cello sutis cẽr dabat᷑ ne bellũ gererẽt ⁊ cum
ꝗes ipã tũ redditꝰ domũ fruetꝰq uidẽdi suos¬

Expanded text:
e, facili lingua, cum utraque castra plena Hiabducant. nec atrox uisum facinus—non enim ut in Romanos uerterent arma agebatur—, et merces quanta uel pro bello satis esset dabatur ne bellum gererent, et cum quies ipsa, tum reditus domu
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃ ubẽ ꝙ̃ ĩ iubẽ tolleranda uis est ꝑ utrtq
castra oiuii ferme corꝑa mouit. ac po tp̃is
ac loci uitio ⁊ egri erũt ⁊ moriebant.postra
curatio ip̃a ⁊ cõtaetꝰ egror uulgubat morlis
ut aut neglecti deẜtiq ꝗ ĩ adissẽt mouiẽt᷑
aut infidentis curantisq ead̾ uis morbi re¬
pletos secũ traherẽt cotidianaq funã ⁊ mors
oboculs cẽt.⁊ undiq dies noctes q plorutꝰ
audiret. postͥmo ita a suetudine mali ef¬
ferauetĩt aĩo ut nõ mõ lacrimis uistoq
ꝯploratu ꝓstq̃rent̾ mortuo ẜ ne efferrẽt
qde̾ aut sepellirẽt. laterẽtq sirata exauĩata

Expanded text:
em quam in urbe, intoleranda uis aestus per utraque castra omnium ferme corpora mouit. ac primo temporis ac loci uitio et aegri erant et moriebantur; postea curatio ipsa et contactus aegrorum uolgabat morbos, ut aut neglecti desertique qui incidissent morerentur aut adsidentes curantesque eadem ui morbi repletos secum traherent, cotidianaque funera et mors ob oculos esset et undique dies noctesque ploratus audirentur. postremo ita adsuetudine mali efferauerant animos, ut non modo lacrimis iustoque comploratu prosequerentur mortuos sed ne efferrent quidem aut sepelire
Abbreviated transcription (Latin):
gesta tot tã opulẽnt tirãm regesq p̃ter
cet̾os yero ꝯ recẽtissiõ meõrie res mñ añ oiã
q̃ uirtꝰ ei firtunaq sua dederat beneficiis
ĩ ppłm rõnu insignis tã cũ uniu̾sa ccai̾re¬
rent aĩo sb̾iretq cogitatio iã illa mom̾ĩto ore
arsura oĩa ⁊ ad çiueres reditura ¶põstyysi᷑
ad gradinẽ admouẽt p̃mittit si racusanꝙ q int᷑¬
pellerẽt hostes ad edendã urbẽ tñbãt acardiẽ
fuit ad curialiũ signa referri uissit tu mulus
ẽ ĩ extͥma ꝑte urb̾ u̾sus amari uiaq ĩ mĩnõs
filo deuius archiuus abepicide ĩ posis atqr
missus a marcello sic uñ ex int̾ fectoril tirã¬
ni ꝯlãgo ẜmone hĩto dilas ꝑfrustratõs esset
retullit marcelł tp̃s eũ ad delib̾and̾ sũpsisst

Expanded text:
enti tyranni regesque, praeter ceteros Hiero cum recentissimae memoriae rex, tum ante omnia quae virtus ei fortunaque sua dederat beneficiis populum Romanum insignis. ea cum universa occurrerent animo subiretque cogitatio, iam illa momento horae arsura omnia et ad cineres reditura, priusquam signa Achradinam admoveret, praemittit Spellicerent hostis ad dedendam urbem. tenebant Achradinae fuit, ad Euryalum signa referri iussit. tumulus est in extrema parte urbis auersus a mari uiaeque imminens Philodemus Argiuus, ab Epicyde impositus, ad quem missus a Marcello Sosis, unus ex interfectoribus tyranni, cum longo sermone habito dilatus per frustrationem esset, rettulit Marc
Abbreviated transcription (Latin):
uellẽt exitẽt acapua suasq res secũ auffer¬
nas exissẽt post cã diẽ ꝗq iłu mãsissent¬
spt aut us aut dolo arcis taretine potiunde
ꝙ ubi par ꝓcessit ad brũdusiũ flexit iter
prendi id opidũ ratꝰ abi cũ quoq frustra te¬
neret tp̃s lcgati cãpaniadeũ uenerũt q̃nẽ¬
tes si mł orantesq. ꝗb. anibal maguifior Iit¬

Expanded text:
vellent exirent a Capua suasque res secum fertias exissent; post eam diem qiones, spe aut vi aut dolo arcis Tarentinae potiundae; quod ubi parum processit, ad Brundisium flexit iter, prodi id oppidum ratus. ibi quoque cum frustra tereret tempus, legati Campani ad eum venerunt querentes si
Abbreviated transcription (Latin):
ita ĩstructo aderat. gͦ ne clamorẽ ꝗde̾ ati
fronte pulsa int̾go atq aliis arcũ uẽta acies
ea usqr cesa ut ex duo de .xx. milib hoĩ duo
nulia aut ampli euasut. castris hostes poti¬
ti st̃. ¶ ħ clades suꝑ aliã alia rõna. nã cũ eẽntnũ¬
ciate ingens ꝗdẽ aluctꝰ: pauor ciuitatẽ cepit

Expanded text:
ita instructo aderat. ergo ne clamorem quidem atque fronte pulsa, inde a tergo atque alis circumuenta acies eo usque est caesa ut ex duodeuiginti milibus hominum duo milia haud amplius euaserint. castris hostes potiti sunt. hae clades, super aliam alia, Romam cum essent nuntiatae, ingens quidem et luctus et pauor ciuitatem cepit
Abbreviated transcription (Latin):
Um maxiẽ capua arcũ uallaretur
siracusar q opugnatio ad finẽ ueĩt
urr̃ ad gregentũ ad ymilconẽ ⁊ ypocratem
u̾tet᷑ bellũ anobsidione siracusas p̾met᷑ quãꝙ
nec ui capi uidebat posst ĩ expugnabilẽ t̾resti
ac maritimo sicuurbẽ noc fame quã ꝓpe libi
a cartagine comeatꝰ hr̃ent tñ neqd ĩ exptũ te¬

Expanded text:
um maxime Capua circumuallaretur, Syracusarum oppugnatio ad finem uenit, utrum Agrigentum ad Himilconem et Hippocraten uerteret bellum an obsidione Syracusas premeret, quamquam nec ui capi uidebat posse inexpugnabilem terrestri ac maritimo situ urbem nec fame, ut quam prope liberi a Carthagine commeatus ale
Abbreviated transcription (Latin):
suo ie arbitio uͥ uell acturꝯ. ¶Nocte ĩ st¬
qñti anibal cũ tumłtuatũ ĩ casttis ⁊ pleto¬
sq ferocitͥ signũ ut darẽt institiist duci
adarma uocatis stitet haut dubiꝰ ꝓppe pu
que ocaxionẽ dari tria milia expeditoymi
litũ ĩ iullis arca nepribq ⁊ siluis dispoĩt
ꝗ signo dato simł cẽs clatebuis exirẽt ⁊ ma¬
gonẽ duo ferint mulia cetũ qua fugaz
ĩ clinaturã crrdebat oĩa itina ĩ sidtͣ iubet.

Expanded text:
io ubi uellent facturos. nocte insequenti Hannibal, cum tumultuatum in castris et plerosque ferociter, signum ut daret, institisse duci ad arma uocantes sciret, haud dubius prosperae pugnae occasionem dari, tria milia expeditorum militum in uillis circa uepribusque et siluis disponit, qui signo dato simul omnes e latebris exsisterent, et Magonem ac duo ferme milia equitum qua fugam inclinaturam credebat omnia i
Abbreviated transcription (Latin):
atq ĩ ermẽ. ¶ Ut ꝯspocta int̾ st a ꝯmĩa
st ⁊ neutra ꝑs detractauit pugnã extini¬
plo extruete acies pugnatũ tñ ut ĩ nulla
oĩb uiis abeꝗte insessis ut ex tãta młtitudĩe
iuix .x. euaẜint. cerez pasti alii alia clade ꝯsũp¬
tist̃. ¶Capua aꝯsulib iter sũma ni obside

Expanded text:
ac semermem. ut conspecta inter se agmina sunt et neutra pars detractauit pugnam, extemplo instructae acies. pugnatum tamen †ut in nulla omnibus uiis ab equite insessis, ut ex tanta multitudine uix mille euaserint, ceteri passim alii alia peste absumpti sint. Capua a consulibus iteru
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ missũ erat qd̾q mittimꝰ pr̃i exetruria
comearat ab hostia ꝯuectũẽ ut ex̾citui per
yemẽ copia cẽt. ceter suꝑ eã cladẽ q̃ĩ luca¬
nis accepta etat uolonũ queq ex̾citꝰ quiuo
gnoco sũma fide stipendia fecãt uelui exa¬
uetoratꝰ morte ducis asignis decessit ¶ani¬
bal nõ capuã neglectã nut tãto distrimĩc

Expanded text:
ex Etruria coemerat, ab Ostia convectum est, ut exercitui per hiemem copia esset. ceterum super eam cladem quae in Lucanis accepta erat volonum quoque exercitus, qui vivo Graccho summa fide stipendia fecerat, velut exauctoratus morte ducis ab signis discessit. Hannibal non Capuam neglectam neque in tanto discrimine
Abbreviated transcription (Latin):
signũ dari uib ut mature corꝑa auumrẽt qe¬
tiq darẽt nocte ĩ expeditõe eiumdum esse.¬
¶ Iñ uͥ id tp̃s iisũ quo die epulatis iã uino
suciatis pͥncipiũq sonpni eẽt signi uniꝰmi¬
lites ferre scalas iussit ⁊ ad mille ferme mi¬
lites armati tenui agnũ ꝑsilẽnu eo de¬
ducti ubi siñ stͥpitu ac tumłtu pͥmi enast¬
rũt ĩmur secuti ordine alii ꝯ pͥor audatia
dubiis q̃ aĩu fucẽt iã nulle armatoꝵ tepe¬

Expanded text:
t mature corpora curarent quietique darent: nocte in expeditionem eundum esse. inde ubi id temporis visum quo de die epulatis iam vini satias principiumque somni esset, signi unius milites ferre scalas iussit; et ad mille fere armati tenui agmine per silentium eo deducti. ubi sine strepitu ac tumultu primi evaserunt in murum, secuti ordine alii, cum priorum audacia dubiis etiam animum faceret. iam mille armato
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑ porta stabãt uocaĩ cripinũ uꝑxit. ꝗd uͥc
crispino nũciatũ tat colcqũ amicũ ac fami¬
li are q̃ri mañte in coria ã ĩ disidio publico¬
ĩ ꝯspectu uene̾ ꝓuacote inꝗt ad pugnã casp¬
inc badi ꝯscendamꝰ cquos semotisq aliis ultͣ
bello melior sit dec̾nanꝰ. ¶Adea enspimis
nec sibince ulli ait hostes de eẽ ⁊ ꝗb imtutẽ¬

Expanded text:
quae pro porta stabant, vocari Crispinum iussit. quod ubi est Crispino nuntiatum, ratus conloquium amicum ac familiare quaeri, manente memoria etiam in discidio publicoin conspectum venere, provoco te inquit ad pugnam, Crispine, Badius ; conscendamus equos summotisque aliis uter bello melior sit decernamus. ad ea Crispinus nec sibi nec illi ait hostes deesse in qu
Abbreviated transcription (Latin):
de excitu uolonũ ꝯquetẽt Idm nogonii .p. cor¬
neli̾ datũ cui ⁊ delcctꝰ mãdat erat. Isi ꝑ foa̾
ꝯciliabulaq edie̾ut ꝯq̃itio uolonũ fiet̃.ħiiq
ad signa redditẽt. hec oiã ĩtelisia cuta acta.
¶Apĩ claudiꝰ ꝯsul .d. Iumo ad hostiũ uulm̃i
M aurelio cotta puteolis p̃poĩto ꝗ ut q̃qi naues
ex etruria ac sardinia accessissẽt extĩplo ĩ caste
mittetẽt.fcum̃tũ ip̃e ad capuã irg̾ssus ꝗ fuluũ
collagã ĩueĩt cusilino oĩa inde portãti moliẽ
tẽ ad opu guandã capuã. ¶Tum abeo arca¬
sederũt urbẽ ⁊ claudiũ neronẽ. p̃ .x. asuesul¬
la exclaudiais castris exciuer̃t.Is quoq munito
ibi p̃sidio atñdũ locũ relicto crtis ꝯ oĩb copiis
ad capuã destendit¶Ita ma p̃toria arca capu¬
am erectã tres ex̾cit diu̾sis ꝑaib op̾ agssi fossa
u alloq crcũ dare iubẽ parãt ⁊ castella ex citat̃
modicis ĩ t̾ualł młtsq lois simł ꝯ ꝓibennb̾

Expanded text:
de exercitu uolonum conquirerent. idem negotii P. Cornelio datum, cui et dilectus mandatus erat; isque per fora conciliabulaque edixit ut conquisitio uolonum fieret iique ad signa reducerentur. haec omnia intentissima cura acta. Ap. Claudius consul D. Iunio ad ostium Uolturni, M. Aurelio Cotta Puteolis praeposito qui, ut quaeque naues ex Etruria ac Sardinia accessissent, extemplo in castra mitterent frumentum, ipse ad Capuam regressus Q. Fuluium collegam inuenit Casiltemque ad oppugnandam Capuam. tum ambo circumsederunt urbem et Claudium Neronem praetorem ab Suessula ex Claudianis castris exciuerunt. is quoque modico ibi praesidio ad tenendum locum relicto ceteris omnibus copiis ad Capuam descendit. ita tria praetoria circa Capuam erecta; tres exercitus diuersis partibus opus adgressi fossa ualloque circumdare urbem parant et castella excitant m
Abbreviated transcription (Latin):
trĩ grica hostes potiti st̃. co delato ad anibal¬
em misso abro ꝯfesti cartalo ꝗ ĩcastra ro¬
mana adgu corneliũ q̃storẽ deferret. Is
fun inꝑatoris ĩ castris celebrãtib cã ex̾atꝰ
bñuẽtanis fecit ¶ ꝯsules aq c̃panũ in¬
grei cũ passu ppłarent᷑ eruptõe opidanoꝵ
⁊ magonis ꝯeꝗtutu t̾riti ⁊ trepidi adsigna
milites palatos passi reuocor̃t ⁊ uix duzĩ¬
structa acie fusi ultra mille ⁊ qugẽto mi¬
lites amisẜũt. inde ingens ferocia suapte
ẜ ĩ bello nicħ tã leue ẽ ꝙ nõ magne ĩt̾du
rei mom̾itũ faciat.t. ꝗunio aispmo badius
cãpañ hospes erat ꝓfailiari hospitio iñtus

Expanded text:
tantum Gracchi hostes potiti sunt; eo delato ad Hannibalem, missus ab eo confestim Carthalo, qui in castra Romana ad Cn. Cornelium quaestorem deferret; is funus imperatoris in castris celebrantibus cum exercitu Beneventanis fecit. consules agrum Campanum ingressi cum passim popularentur, eruptione oppidanorum et Magonis cum equitatu territi et trepidi ad signa milites palatos passim reuocarunt, et uixdum instructa acie fusi supra mille et quingentos milites amiserunt. inde ingens ferocia superbased in bello nihil tam leue est quod non magnae interdum rei momentum faciat. T. Quinctio Crispino Badius Campan
Abbreviated transcription (Latin):
gła custodũ tñsgressus muꝵ expulsun fores
hoste pauas missib retio magradinẽqr ho¬
stiũ metuẽs quã nequa ĩ testina fraus ꝑ
ocasionẽ oriret᷑ clausaq int̾ tumłtu a qit¬
dine atq insule ĩueĩret portas¶ Marcellus
ut menia ĩ gssus exsuꝑiorib laris urbe fer¬
me oĩu illa tẽpestate pulcimã sb̾iecta

Expanded text:
am custodum transgressos murum, expulsurus foret, hoste paucis missilibus retro in Achradinam stium metuens quam ne qua intestina fraus per occasionem oreretur clausasque inter tumultum Achradinae atque Insulae inveniret portas. Marcellus ut moenia ingressus ex superiori. bus locis urbem omnium ferme illa tempestate pulcherrimam subiectam
Abbreviated transcription (Latin):
supbã rõnor ĩ uect recipẽ se ĩ dom̾ suas q¬
uẽq uxit i forib nom̃ suũ stribẽ. se dom¬
&s cas q̃ stripte nõ eeñt signo extĩplo dato
dirpi insẜũt siꝗs ĩ hospitio ciuis r. uac¬
cisrẽt signo dato ad diripienda hospitia
rõna passi distursũ ẽ ⁊ fuit prede aliꝙͣtũ
¶postero die adopugnadã arcẽ ducere
quã cũ ⁊ mari quo ĩ pene ĩ sule mõ pars
maior crcũluit p̃altis rupib  abipã
uibe muro ⁊ fossa ingẽte septã indet᷑ eo¬
q nec ui nec opib expugnabilẽ fore
ne aut se ipm̃ cura tuendi tarẽtinꝙ ac
maiorib reb moraret̃ aut ĩ relietos smñ
ualido p̃sidio tarẽtinꝙ ĩ petuĩ exaice ꝯuel¬

Expanded text:
us, recipere se in domos suas quemque iussit et foribus nomen suum inscribere; se domos eas quae inscriptae non essent signo extemplo dato diripi iussurum; si quis in hospitio ciuis Romani—uacissent, signo dato ad diripienda hospitia Romana passim discursum est; et fuit praedae aliquantum. postero die ad oppugnandam arcem ducit; quam cum et a mari, quo in paene insulae modum pars maior circumluitur, praealtis rupibus et ab ipsa urbe muro et fossa ingenti saeptam videret eoque nec vi nec operibus expugnabilem esse, ne aut se ipsum cura tuendi Tarentinos a maioribus rebus moraretur, aut in relictos sine valido praesidio Tarentinos impetum ex
Abbreviated transcription (Latin):
irent ⁊̃ carcerẽ cõniciebãt cuiꝰ rei ꝑiculum
uitantes pleriq ĩ exiliũ habierũt. hunc
fraus publi canor deinde fraudẽ audatia
ꝑtengens exitũ huĩt. ¶Coitia iñ ponti¬
fici mayĩo crrando st̃ hĩta. ea coĩtia nouꝰ¬

Expanded text:
ssent in carcerem coniciebant; cuius rei periculum uitantes plerique in exsilium abierunt. hunc fraus publicanorum, deinde fraudem audacia protegens exitum habuit. comitia inde pontifici maximo creando sunt ha
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ brutiis etãt miẜunt si exatũ admenia
ad mouissent se ĩpot̃e eoꝵ uibẽ traditurg
quẽ facile elici adcͥtum̃ temẽ ĩ eundũ re¬
bant᷑ posst. nõ militũ quo ꝑ pauc hẽbat
fiducia ꝙ̃ uiuẽtutis turme eã exĩ dusttia
centuriauãt armauitarq ad tales cusus.¬
¶ diuisis copus int̾ se duces peni cũ agrũ
turinũ ĩ g̾ssi eeñt hãno ꝯpeditꝰ agmue infe¬
copto copias ĩ aciẽ educit friuidis ĩ testine
⁊hostiũ ĩsidiaꝵ ignatꝰ pedestre p̃liũ fuit ĩ¬
signe pauas ĩ pͥma acie pugnãtib rñis
turi nis exspatantib mag̃ ꝙ̃ adiuuantibus
euentũ ⁊ cartagiñsiũ acies dt industria
noꝵ turbã noc satis fido aĩo uñ puguabat

Expanded text:
in Bruttiis erant, miserunt, si exercitum ad moenia admouissent, se in potestatem eorum urbem tradituros quem facile elici ad certamen temere ineundum rebantur posse, non militum quos perpaucos habebat fiducia quam iuuentutis Thurinae; eam ex industria centuriauerat armaueratque ad tales casus. diuisis copiis inter se duces Poeni cum agrum Thurinum ingressi essent, Hanno cum peditum agmine infecit, et fraudis intestinae et hostium insidiarum ignarus. pedestre proelium fuit persegne paucis in prima acie pugnantibus Romanis, Thurinis exspectantibus magis quam adiuuantibus euentum; et Carthaginiensium acies de industria norum turbam nec sat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯraocͦ excquo disilit. idẽ cet̾ir fuce̾ iubet
ortatq ut qd̾ unũ reliqũ fortuna fecĩt
id obstẽt iurtute reliquũ haud ꝗd cẽt pa¬
ucis amłtitudine ĩ ualle silua montibiq
septa cucũuetis p̃tͥ mortẽ id referre utrũ
inĩpetũ atq irã u̾so agentes audentesq
ꝑfus hostiũ auore int̾ expinautiũ inim¬
icoꝵ cumulata armaqi cicorꝑa cadant
licanũ ꝑditorẽ ac transsugã cc̃s petetẽt
ꝙ eã uctimã p̃st ad infẽto misisẜ eu¬

Expanded text:
 equo desilit; idem ceteros facere iubet hortaturque ut, quod unum reliquum fortuna fecerit, id cohonestent uirtute: reliquum autem quid esse paucis a multitudine in ualle silua ac montibus saepta circumuentis praeter mortem? id referre, utrumin impetum atque iram uersi, agentes audentesque, perfusi hostium cruore, inter exspirantium inimicorum cumulata armaque et corpora cadant. Lucanum proditorem ac transfugam omnes peterent; qui eam uictimam prae se ad inferos misis
Abbreviated transcription (Latin):
seꝗ ille circũ ducto hostẽ q̃ uoluit alio itinẽ
ad capuã rediit. ¶anibali alia ⁊ his loris bñ
gerende tei fortuna oblata ẽ m temeus fuit
conoĩe penula insignis int̾ .p. ampli centu¬
riones ⁊ magnitudiẽ corꝑis ⁊ aĩo is ꝑfuntus

Expanded text:
sequi. ille circumducto hoste qua voluit alio itinere ad Capuam redit. Hannibali alia in his locis bene gerendae rei fortuna oblata est. M. Centenius fuit cognomine Paenula, insignis inter primi pili centuriones et magnitudine corporis et animo. i
Abbreviated transcription (Latin):
faĩris simł i ingens flagitiũ inpio dẽpluros
¶ Ceter ne bñue̾tũ siñ p̃sidio eẽt cuit ad
subita belli si anibal qd̾ futur haut dubitab¬
at ad opẽ ferendã sociis capuã uenisẜ equites
ac leui armat᷑a bñuentũ ueĩre iubẽt legioni¬
b statiuisq ad obtiñdas res aliqͣs ĩ lucaĩs p̃¬
ficerẽt ¶ Gnicro priꝰ ꝙͣ exlucanis moueret
ꝑpetrato angues duo exgulto alapsi demere
aurispicũ moĩtu sacasi ciũ ĩ stau raret᷑ atq
intẽti esta resata ẜuarent᷑ iter ac t̾no tra¬
dũt. libatoq eo cinore ĩ tacto angues abi
tñ ꝓuidẽtia frm ĩminẽs moneti potuit.¬

Expanded text:
uros, . ceterum ne Beneuentum sine praesidio esset et ut ad subita belli, si Hannibal, quod facturum haud dubitabant, ad opem ferendam sociis Capuam uenisset, equitis ac leui armatura Beneuentum uenire iubent; legionibus statiuisque ad obtinendas res in Lucanis ficeret. Graccho, priusquam ex Lucanis moueret, sacrificio perpetrato angues duo ex occulto adlapsi adedere haruspicum monitu sacrificiuintentius exta seruarentur, iterum ac tertium tradunt libatoque iocinere intactos angues abistamen prouidentia fatum imminens moueri potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
id quod faciliꝰ obtineat᷑ collegã quoꝵ ⁊ ex̾citu
ucis cũ iã receptui canẽt clamor nulitũ aspnan¬
tiũ tã stgne inꝑiũ disiecit ꝓxĩe porte hostiũ co
trĩs uollũ hostiũ mñsiecit execratꝰ deinde stq et
cohortẽ si eiꝰ uexilli hostes potitieent pͥnceps ipẽ
ꝑ fossum uallũ qr ĩ castra irupit. iamq ĩ t̾uallũ
hostiũ erit stquant᷑ ꝗ capi signũ abhoste ꝓibitu¬
ri st̃t manipulares pͥmũ transtendẽte fossam
de iñ legio tota secuta ẽ ¶Iam ⁊ ꝯsul adꝯspectuum
transgredientiũ uallũ mutato ꝯsilio abreuocãdo
ad incitandos ortundosq u̾sus milites oñdete
ciuiur legio eẽt. itaq ꝓse quisq om̃s ꝑ eqͦ atq
miqua lora cũ undiq tella ꝯni cerẽt᷑ armaq

Expanded text:
id quo facilius obtineatur, collegam quoque et exercitum ucis, cum iam receptui caneret, clamor militum aspernantium tam segne imperium disiecit. proxima forte hostium erat trans uallum hostium traiecit. exsecratus inde seque et cohortem si eius uexilli hostes potiti essent, princeps ipse per fossam uallumque in castra inrupit. iamque intra uallum hostium erit; sequantur qui capi signum ab hoste prohibituri sunt.' manipulares sui primum transcendentem fossam, dein legio tota secuta est. iam et consul ad conspectum transgredientium uallum mutato consilio ab reuocandoque ad incitandos hortandosque uersus milites, ostendeciuium legio esset. itaque pro se quisque omnes per aequa atque iniqua loca, cum undique tel
Abbreviated transcription (Latin):
id pigñ fidei secũ ferit litũ se ꝯciliis edi¬
xisse a ꝯspũ amotũ haut ꝓcul acastris
rõnis ibi pauas u̾bis transigt᷑ posse ut
õe nom̃ lucanũ infide ac sitietate roña
sit ¶ Graccus fraudẽ ⁊ ẜmoni ⁊rei ab¬

Expanded text:
 fidei secum ferre. locum se concilio iis dixisse a conspectu amotum, haud procul castris Romanis; ibi paucis verbis transigi rem posse ut omne nomen Lucanum in fide ac societate Romana sit. Gracchus fraudem et sermoni et rei ab
Abbreviated transcription (Latin):
incaq int̾ st ⁊ machinc adsb̾ducendas na¬
ues admote munitũq iter quo faciliõa pla¬
ustra minorq moles ĩ mãilta eẽt Ium̃ta
q post dies classis ĩstructa atq pata circũ¬
uchit᷑ arcẽ.⁊ añ ipm̃ poriꝰ anchoras lacit
hũc statũ reꝵ ãnibal tarẽti reliꝗt reg̾ssus
i p̃e ĩ yb̾ua. ¶Ceter de fectio tarẽtinoꝵ uire
priore ãno añ hec fcã sint ĩ diu̾sũ aucto¬
res trahũt plẽs pͥore se q̃ etato memoic

Expanded text:
iunctaque inter se et machinae ad subducendas naues admotae munitumque inter quo faciliora plaustra minorque moles in transitu esset. iumenta que post dies classis instructa ac parata circumuehitur arcem et ante os ipsum portus ancoras iacit. hunc statum rerum Hannibal Taripse in hiberna. ceterum defectio Tarentinorum utrum priore anno an hoc facta sit, in diversum auctores trahunt; plures propioresque aetate memoriae
Abbreviated transcription (Latin):
castra hostiũ ꝯsulesq ꝗ ĩ samo erãt cũ bñuẽ¬
urbe loco edc̃o cristra posuit inde exstriis cã po¬
pulis quo estate ꝯportatũerat deuehi frumẽ¬
tũ ĩ castra iuxit p̃sidiis datis q̃ comeatis cis
scq̃rent̃ capuã inde nũtiũ misit quadie in
castris ad accpiendũ frum̃tu p̃sto ceñt oĩ ũdi¬
q gnẽ uehiculoꝵ uim̃toꝵq ex agris ꝯtracto
ta obid castigati st̃ abhãnone qd̾ ne fames
ꝗdẽ q̃ mutas accenderẽt bestias curã coꝵ simu¬
lair poss. alia ꝓdita dies adfiumtũ maiore
aꝑatu petendu ¶Ea oĩa sicut acta erãt cũ
nũciata bñuẽtanis eeñt legato .x. extĩplo a̾¬

Expanded text:
castra hostium consulesque qui in Samnio erant, cum Beneuenurbe loco edito castra posuit; inde ex sociis circa populis quo aestate comportatum erat deuehi frumentum in castra iussit praesidiis datis quae commeatus eos prosequerentur. Capuam inde nuntium misit qua die in castris ad accipiendum frumentum praesto essent omni undique genere uehiculorum iumentorumque ex agris contracto. ta. ob id castigatis ab Hannone quod ne fames quidem, quae mutas accenderet bestias, curam eorum stimulare posset, alia prodicta dies ad frumentum maiore apparatu petendum. ea omnia, sicut acta erant, cum enuntiata Beneventanis essent, legatos decem extemplo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt ꝯfestĩ caruilii t̾ bunĩple. omissa mulca
gcatione rri capitał die postunuo dixerũt ac
ni uades daret prendi auiatore atq ĩ carcenes
duei iusẜunt postumĩ uadib datis nõ affuit
tri. ple uorruierũt plebes ꝗ ita stiuit si mpostu¬

Expanded text:
nfestim Caruilii tribuni plebis omissa multae certatione rei capitalis diem Postumio dixerunt ac ni uades daret prendi a uiatore atque in carcerem duci iusserunt. Postumius uadibus datis non adfuit. tribuni plebem rogauerunt plebesque ita sciuit, si M. Postu
Abbreviated transcription (Latin):
psit spe ꝑ ꝓdictõe urbis
Tarẽtinoꝵ poniũde.⁊ poru
int̾i salentinoꝵ i gnobiles
urbes adeu defecerũt. Eodẽ tp̃r exbrutiis ex
xii. pplis ꝗ ano priore ad peno desti nauerãt
Consentini ⁊ taurini infidẽ pͥ to. reddicĩt¬

Expanded text:
mpsit spe per proditionem urbis Tarentinorum potiundae. ipsorum interim Sallentinorum ignobiles urbes ad eum defecerunt. eodem tempore in Bruttiis ex duodecim populis qui anno priore ad Poenos desciverant Consentini et Tauriani in fidem populi Romani
Abbreviated transcription (Latin):
captis simł fascib añ tabunal inꝑatoris
uixit ¶ hec sera fama ẽ ꝯmctꝰ ĩ lucanis
di cã ꝓgssũ cũ forte int̾ sulita ĩ nata ripis
laterẽt hostes nudũ atq ĩ ermẽ suxis que
uoluit ãnis ꝓpugnatẽ int̾fcm̃ ¶Sut ꝙ
auruspicũ moĩtu ꝗugeti passus a castris
ꝓ g̃ssũ utilco puto ea q̃ añ dcã ꝓdigia sũt
pcutatẽt ab insidentib forte lecũ du abus
tuimis numidaꝵ eũ ꝯuentũ stribãt adeo
nec loc̾ nec rõ mortis ĩ iuio tã claro ĩsigͥ
alii ĩ castris rõnis sepultũ a suis ali ab ani¬

Expanded text:
captis simul fascibus ante tribunal imperatoris iussit. haec si vera fama est, Gracchus in Lucanis di causa progressum, cum forte inter salicta innata ripis laterent hostes, nudum atque inermem saxisque quae volvit amnis propugnantem interfectum. sunt qui haruspicum monitu quingentos passus a castris progressum, uti loco puro ea quae ante dicta prodigia sunt procuraret, ab insidentibus forte locum duabus turmis Numidarum circumventum scribant. adeo nec locus nec ratio mortis in viro tam claro et insigni alii in castris Ro
Abbreviated transcription (Latin):
citasẜ uigiletꝰ dicere̾ uix sb̾stine̾ grandis be¬
stie onꝰ pͣotula aꝑit̾ inferentes apꝵ duo u¬
uenes secut ipẽ ꝯexpedito uenatore ugilem
ĩ cantiꝰ miraculo magnitudĩs ĩ eis ꝗfere¬
bant uͥsũ uenabulo tra iecit ¶ In g̾ssi de iñ
xxx fere armati cer̃o uigiles obtrũcãt refrĩ¬
guitqi portã maximã ⁊ agm̃ sb̾siguis ꝯfesti
i rupit. iñ ꝯsilẽtio in soꝵ dueti ambalisese
ꝯiũxerũt tũ duo milia gulloꝵ peñ ĩ tres di¬
orte rõnꝯ passi cedi opidanis pci.ẜ ut fi
idpossit p̃cpit iuuenib tarẽtinis ut ibiq¬
ue suor ꝓcul indissẽt ꝗeste̾ ac sile̾ ac bono a¬
nimo eẽ iuberẽt iã tumłt erut clamor q qͣẜ
c̃ẽ ĩ capta ube sol. ẜ ꝗd rei eẽt nẽo sutis ꝓc̾tõ

Expanded text:
citasset uigilem, dicenti uix sustineri grandis becitasset uigilem, dicenti uix sustineri grandis bestiae onus portula aperitur. inferentes aprum duos iuuenes secutus ipse cum expedito uenatore uigilem, incautius miraculo magnitudinis in eos qui ferebant uersum, uenabulo traicit. ingressi deinde triginta fere armati ceteros uigiles obtruncant refringuntque portam proximam et agmen sub signis confestim inrupit. inde cum silentio in forum ducti Hannibali sese coniunxerunt. tum duo milia Gallorum Poenus in tres diorto Romanos passim caedi, oppidanis parci. sed ut fieri id posset, praecipit iuuenibus Tarentinis ut, ubi quem suorum procul uidissent, quiescere ac silere ac bono animo esse iuberent. iam tumultus erat clamorque qualis esse in capta urbe solet; sed quid rei esset nemo satis pro