comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morem uicii: que traxit ex racli
nominat : sed ip̃am uclelicet
uoluptatem admixtionis. Sunt
ĩ eoꝵ actu aliqͣtenꝰ fedamur. sicut
sepe irascendo culpas inseqͥm. &
tranqͥllitatẽ ĩ nobis animi ꝑtͣbamꝰ.
Et cũ rectũ sit qͦd agit᷑ : ñ est tͣn᷑
approbabile qͦd ĩ eo ⁊ animus
ꝑturbatur. Contra uicia qͥpped
enĩ nõ ualet nisi tͣnqͥlla mens in
cõtẽplationis se luce̾ suspendere:
in ira suu̾ oculũ tͣbatu᷑ clolebat.
Qͥa dũ male acta cleorsũ inseqͥtur:
confundi atq turbari asumorum
cõtẽplatione cogebat᷑. Et lauclabi¬
lis gͦ ẽ ira contra uiciũ & tn mo¬
lesta: qͥa turbatũ se aliquẽ reatũ
incurrisse estimabat. Oportet itaq
legitima carnis copula ut causa
ꝓlis sit non uoluptatis. & carnis
cõmixtio creandoꝵ liberorum
sit gr̾̃a. non satisfactio uiciorum.

Expanded text:
morem vitii, quem traxit ex radicemorem vitii, quem traxit ex radicenominat, sed ipsam videlicet voluptatem admixtionis. Sunt in eorum actu aliquatenus foedamur; sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus: et cum rectum sit quod agitur, non est tamen adprobabile quod in eo animus perturbatur. Contra vitia quippe enim non valet nisi tranquilla mens in contemplationis se lucem suspendere, in ira suum oculum turbatum dolebat: quia dum male acta deorsum insequitur, confundi atque turbari a summorum contemplatione cogebatur. Et laudabilis ergo est ira contra vitium, et tamen molesta, quia turbatum se reatum aliquem incurrisse aestimabat. Oportet itaque legitima carnis copula ut causa prolis sit, non voluptatis; et carnis commistio creandorum liberorum sit gratia, non satisfactio vitiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
uir miscetur: qͣndo illicite con¬
cupiscentie a nimꝰ in cogitatione
ꝑ delectacionem conungitur.
Quia nisi pͥus ignis concupiscen¬
cie a mente cdeferueat. dignũ
se congregatione fratrũ estima¬
re non debet. qui se gͣuari
ꝑer ne N quitiam praue uolũ¬
tatis uiclet. Quan uis cle hac re
diuerse hominũ nationes diu̾¬
sa sentiant. atq alia custo dire
uideantur. Romanoꝵ tñ seꝑ
ab antiqͥorib usus fuit pꝰ admix¬
tionem ꝓpͥe comugis. & laua¬
chri purificationem querere.
& ab ingressu eccłie paulu lum
reuerenter abstinere. Nec hec
cita admixtio conuigis sine uo
a sacri loci ingressu abstinendũ
est: qͥa uoluptas ip̃a ẽẽ sñ culpa
nullatenꝰ potest. Non enĩ de adul¬
terio uel fornicatione. s de legiti¬
mo cõiugio natꝰ fuerat qͥ dicebat.
Acce enim ĩ inqͥtatib cõceptꝰ sũ:
& in delictis peꝑit me mater m̾a.
Quia enĩ in iniquitatib cõceptũ
se nouerat: a delicto se natũ geme

Expanded text:
vir miscetur, quando inlicitae convir miscetur, quando inlicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungitur; quia nisi prius ignis concupiscentiae a mente deferveat, dignum se congregationi fratrum aestimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluntatis videt. Quamvis de hac re diversae hominum nationes diversa sentiant, atque alia custodire videantur, Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu Ecclesiae paululum reverenter abstinere. Nec haeccita admixtio conjugis sine vola sacri loci ingressu abstinendum est; quia voluntas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de adulterio, sive fornicatione, sed de legitimo conjugio natus fuerat qui dicebattatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea . Qui enim in iniquitatibus conceptum se noverat, a delicto se natum gemeb
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Nõ qͦd intrat in os coinqui¬
nat hoĩem. s que ereunt cde cordͤ
illa sunt que coĩquinant hoĩem.
Atq paulo post subiecit exponens.
Ex corcle ereunt cogitatioes male.
Ubi ubertim indicatũ est. qͥa illd̾
ab om̃ipotenti cleo pollutũ esse ⁊
oꝑe ostendit᷑: qͦd ex pollute cogita¬
tionis raclice generatur. Un paulꝰ
quoq apłus cdicit. Omĩa munda
mũdis: coinqͥnatis autẽ & infide¬
lib nichil ẽ. mundũ. Atq moreiꝰ¬
dem causam coinqͥnationis annũ¬
cians subiungit. Coinqͥnata sunt
enĩ & mens eoꝵ & conscientia. Si
mens nõ fuerit. cur qͦd mũda m̃te
mulier ex natura patit᷑. ei inĩ¬
mũdiciam reputetur. Uir au¬
tẽ cũ ꝓpͥa coniuge dormiens: nͥ
lotꝰ aqua intrare eccłiam ñ debet.
Sed neq lotꝰ aqua intrare sta¬
tim debet. Lex autem ueteri po¬
pulo precepit: ut uix mixtꝰ mu¬
lieri & lauari aqua clebeat &
ante solis occasum eccłiam non
intrare. Quod tamen intelligi
sp̃ualiter potest. Quia mulieri

Expanded text:
 coinquinat hominem; sed quae exeunt de ore, illa sunt quae coinquinant hominem . Atque paulo post subjecit exponens: Ex corde exeunt cogitationes malae . Ubi ubertim indicatum est, quia illud ab omnipotente Deo pollutum esse in opere ostenditur, quod ex pollutae cogitationis raus dicit: Omnia munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum . Atque mox ejusdem causam coinquinationis adnuntians subjungit: Coinquinata sunt enim et mens eorum et conscientia. Si munda non fuerit: cur quod munda mente mulier ex natura patitur, et in immunditiam reputetur? Vir autem cum propria conjuge dormiens , nisi lotus aqua, intrare ecclesiam non debet; sed neque lotus intrare statim debet. Lex autem veteri populo praecepit, ut mixtus vir mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non intrare: quod tamen intellegi spiritaliter potest. Quia mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis ꝓhiberi nõ debet accipere.
qͥ in igne positꝰ nescit ardere. Cũiꝰ
nõ amor ꝓcreande sobolis. sed uoli¬
tas dñatur in oꝑe cõmixtionis: hi¬
bent coniuges eçiã de sua cõmixtu¬
ne qͦd defleant. Hoc enĩ eis cõcedit
sc̃a predicatio: & tñ de ip̃a cõcessiõ
metu animũ concutit. Nã cũ pan¬
lus apł̃s diceret. qͥ se continere noi
potest habeat urorem suam: stai
subiungere curauit. Hoc autẽ cͥ
scłm inclulgentiam: nõ scd̃m u¬
perium. Non eni᷑ indulget᷑ qͦd he
qͥa iꝰtũ ẽ. Quocd gͥ incdulgeri clixi
culpã ẽẽ cdemonstrauit. Uigilam¬
uͦ mente pensancdũ ẽ: qͦd i sỹna ni¬
te cdns ad popłm locuturꝰ. priꝰ eũde
popłm abstinere a mulieribꝰ p̾cep
Et si illic ubi dns ꝑ creaturã subdi¬
tam hominib loq̃batur. tanta
uisione ẽ munditia corporis requi¬
sita. ut qͥ u̾ba dei ꝑciꝑent mulien¬
bus mixti non eent. qͣnͣtomagis m¬
lieres que corpꝰ dei om̃ipotentis an¬

Expanded text:
a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commistionis, habent conjuges etiam de sua commistione quod defleant. Hoc enim eis concedit sancta praedicatio, et tamen de ipsa concessione metu animum concutit. Nam cum Paulus apostolus diceret: Qui se continere non potest, habeat uxorem suam, statim subjungere curavit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Non enim indulgetur quod licet et justum est. Quod enim indulgeri dixit, culpam esse demonstravit. Vigilavero mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus ad populum locuturus, prius eumdem populum abstinere a mulieribus praecepit. Et si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei perciperent mulieribus mixti non essent; quanto magis mulieres, quae corpus Domini omnipotentis ac
Abbreviated transcription (Latin):
si perceꝑit non iudicancla. Bor¬
rum qͥppe mentrum est. & ibi al
moclo culpas suas agnostere. ul
culpa non est: qͥa sepe si ne culy
agitur quod uenit ex culpa. Ul¬
de eciam cũ esurimus si ne culpa
cõmeclimꝰ: qͥb ex culpa pͥmi h¬
minis factum est ut esuriremul
Menstrua enĩ consuetucdo in ulie¬
rib ñ aliqͣ culpa est: iudelice
quia naturaliter accedit. sed ti
quoci natura ⁊p̃a ita uiciata es
ut eciam sine uoluntatis studi
uideat᷑. ẽe. polluta ex culya u¬
nit uicrum: in quo se ip̃am qͣl
ꝑ iudicium facta sit hirmana ih¬
tura cognoscat. & homo qͥ tuli
sponte ꝑpetrauit. reatum culy
portet inuitus. Atq icleo femi¬
ne cũ semet ip̃as conliderant. &
ĩ menstrua consuetudine ad sacra¬
mentum lñici corporis & sangui¬
nis acceclere nõ p̾sumunt. de sua
resta considatione laudande st̃.
Iũ uͦ percipiendi ex religiose uite
consuetudine eiꝰdem misterii amo¬
re rapiuntur : repͥmencĩe sicut p̾¬
diximꝰ non sunt. Sicut enĩ ĩ testa¬

Expanded text:
si perceperit, non judicanda. Bonarum quippe mentium est ibi aliquo modo culpas suas agnoscere ubi culpa non est, quia saepe sine culpa agitur quod venit ex culpa. Unde etiam cum esurimus, sine culpa comedimus, quibus ex culpa primi hominis actum est ut esuriamus. Menstrua enim consuetudo mulieribus non aliqua culpa est, videlicet quae naturaliter accidit; sed tamen quod natura tamen ipsa vitiata est, ut etiam sine voluntatis studio videatur esse polluta, ex culpa venit vitium, in quo se ipsam qualis per judicium facta sit humana natura cognoscat, et homo qui culpam sponte perpetravit, reatum culpae portet invitus. Atque ideo feminae, cum semetipsas considerant, et quae menstrua consuetudine ad sacramentum Dominici corporis et sanguinis accedere non praesumunt, de sua recta consuetudine laudandae sunt. Cum vero percipiendi ex religiosae vitae consuetudine ejusdem mysterii amore rapiuntur, reprimendae, sicut praediximus, non sunt. Sicut enim in Testa
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis patitur ei non liceat
dñi eccłiam intrare. Seddicis.
Illã infirmitas cõpulit: has ud
quib loquim consuetucło cõstͥn¬
om̃e quod in hac mortali carne
patimur ex infirmitate nature
est cdigno dei iudicio p ost culpã
ordinatum. Csuxire nanq. siti¬
re. estuare. algere. lassescere. ex
infirmitate nature est. Et qͥd est
aliud contra famem alimenta. ꝯ¬
tra sitim potum. ꝯtͣ estũ auxas. qt
frigꝰ uestem. ꝯtͣ lassitudinẽ reqͥemn
querere. nisi medicamentũ qͦddã
itaq & menstruus sui sanguinis
re posita tetigit. qͦd uni ꝑsone in¬
firmanti conceclitur. cur non ꝯce¬
clatur cunctis mulieribus qͣ natur
sue uicio infirmantur  Sce autem
cõmunionis misterium:i hisclem
dieb ꝑcipere non clebet ꝓhibet

Expanded text:
sanguinis patitur, ei non liceat sanguinis patitur, ei non liceat Domini ecclesiam intrare? Sed dicis: Illam infirmitas compulit; has vero de quibus loquimur, consuetudo constrinime, quia omne quod in hac mortali carne patimur ex infirmitate naturae, est digno Dei judicio post culpam ordinatum. Esurire namque, sitire, aestuare, algere, lassescere, ex infirmitate naturae est. Et quid est aliud, contra famem alimenta, contra sitim potum, contra aestum auras, contra frigus vestem, contra lassitudinem requiem quaerere, nisi medicamentum quidem itaque et menstruus sui sanguinis re posita tetigit, quod uni personae infirmanti conceditur, cur non concedatur cunctis mulieribus, quae naturae suae vitio infirmantur? Sanctae autem communionis mysterium in eisdem diebus percipere n
Abbreviated transcription (Latin):
lierib acd nutriendum traclant.
Quocd uidelicet ex sola causa in¬
continentie uidetur inuentũ: qͥa
dum se continere noluerint. des¬
piciunt lactare quos gignunt.
He itaq que filios suos expͣua
consuetudine aliis ad nutriendũ
tradunt: nisi purgationis tẽpus
tͣnsierit. uiris suis non clebent¬
detinentur. uiris suis misceri
ꝓhibentur : ita ut morte lex satͣ
feriat. siqͥs uir ad menstruatam
mulierem accecdat. Que tͣn mu¬
lier cdũ consuetudinem mẽstruã
patitur. ꝓhiberi eccl̃iam uitre
non debet. quia ei nature super¬
fluitas in culpam nõ ualet re¬
putari. & ꝓ hoc quod inuita pa¬
titur: iuftum non est ut ĩg̾ssu
eccłie priuetur. Nouimꝰ nanq
qͦd mulier que fluxum pacieba¬
tur sanguinis. post tergum dñi
humiliter ueniens uestimenti
eiꝰ fimbriam tetigit: atq abea
statim sua infirmitas recessit. Si
gͦ in fluxu sangͥnis posita lauda¬
biliter potuit dm̃ uestimentum
tangere. cur que menstruam

Expanded text:
lieribus ad nutriendum tradant. lieribus ad nutriendum tradant. Quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierint, viris suis non detinentur, viris suis misceri prohibentur; ita ut morte lex sacra feriat, si quis vir ad menstruatam mulierem accedat. Quae tamen mulier, dum consuetudinem menstruam patitur, prohiberi ecclesiam intrare non debet: quia ei naturae superfluitas in culpam non valet reputari. Et per hoc quod invita patitur, justum non est ut ingressu ecclesiae privetur. Novimus namque quod mulier quae fluxum patiebatur sanguinis, post tergum Domini humiliter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim sua infirmitas recessit . Si ergo in fluxu sanguinis posita, laudabiliter potuit Domini vestimentum tangere, cur quae menstruam
Abbreviated transcription (Latin):
mulier. post qͦt dies debeat eccłiam
intrare : testamenti ueteris precep¬
tione clidicisti. ut ꝓ mascło cliebus¬
Ir .Ui. deheat abstinere. Quod tñ
ciendum est: qͥa ĩ misterio accipit᷑.
Nã si hora eacdem ꝗͣ genuerit actu
nis autẽ cõmixtione uoluptas est:
Indoloribus paries. Si itaq enxr̃a
nulierem ꝓhibemꝰ eccliam ĩtrare:
ip̃am ei penam suam ĩculpã depu¬
tanus. Baptizari autẽ uł enixam
mulierem. uel hoc quod genuerit
si mortis periculo urguetur. uel
nullo modo ꝓhibetur. Quia sancti
misterii gr̃a sicut uiuentib atq
discernentib cum magna cłiscreti¬
one ꝓuidenda est: ita quib mors
ĩ minet sine ulla dilatione offerẽ
da. Ne dũ adhuc tẽpꝰ ad preben¬
dum redẽptionis misterium qͦrit᷑.
int̾ueniente paululum mora. in¬
ueniri non ualeat qui redimat᷑.
Ad eiꝰ uͦ concubitũ uir suus accede
ut mulieres filios quos gignunt
nutrire cõtẽpnant. eosq aliis mu¬

Expanded text:
mulier , post quot dies debeat ecclesiam mulier , post quot dies debeat ecclesiam intrare, Testamenti veteris praeceptione didicisti , ut pro masculo diebusI debeat abstinere. Quod tamen sciendum est quia in mysterio accipitur. Nam si eadem hora qua genuerit acturnis autem commistione voluptas est, In doloribus paries. Si itaque enixam mulierem prohibemus ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam in culpam deputamus. Baptizari autem vel enixam mulierem, vesi mortis periculo urgetur, vel inullo modo prohibetur: quia sancti mysterii gratia sicut viventibus atque discernentibus, cum magna discretione providenda est; ita his quibus mors inminet, sine ulla dda, ne dum adhuc tempus ad praebendum redemptionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora, inveniri non valeat qui redimatur. Ad ejus vero concubitum vir suus accederut mulieres filios quos gignunt nutrire contemnant, eosque aliis mu
Abbreviated transcription (Latin):
tuam.ẽe. reqͥsitã: cui ĩa re
sponsum reddidisse me arbͣ¬
tror. Sed hoc quod ip̃e dicere &
sentire potiusti: credo qͥa mea apͦ
te uolueris responsione uti & firma¬
ri. Mulier etenĩ pregnans cur nõ
clebeat baptizari. cũ nõ sit anͣ dei
om̃ipotentis oculos culpa aliqua
fecunditas carnis: Nã cũ pͥmi pa¬
rentes nr̃i in paradiso deliqͥssent:
i mortalitatem qͣm acceperant recto
dei iudicio ꝑdiderũt. Quia itaq i¬
cdem om̃ipl deus humanũ genꝰ ꝓ cul¬
pa sua funditꝰ ertinguere noluit:
& ĩ mortalitatẽ hõi ꝓpeccato suo abstu¬
lit. & tũ ꝓ benignitate sue pietatis
fecunditatem ei sobolis reseruauit.
Quod gͦ nature humane er om̃ipo¬
tentis dei ono seruatum est. qͣ raci¬
one poterit a sacri baptismatis gr̃a
phiberi: In illo qͥppe misterio in quo
oĩs culpa funditus extinguitur. ual¬
dde stultũ ÷ li clonũ gre eiꝰ cõtraditere
posse uideatur. Cũ uͦ enira fuerit

Expanded text:
tuam esse requisitam, cui jam et tuam esse requisitam, cui jam et responsum reddidisse me arbitror. Sed hoc quod ipse dicere et sentire potuisti, credo quia mea apud te volueris responsione firmari. Mulier etenim praegnans cur non debeat baptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, inmortalitatem quam acceperant recto Dei judicio perdiderunt. Quia itaque isdem omnipotens Deus humanum genus pro culpa sua funditus exstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit; et tamen pro benignitate suae pietatis, fecunditatem ei sobolis reservavit. Quod ergo naturae humanae ex omnipotentis Dei dono servatum est, qua ratione poterit a sacri baptismatis gratia prohibere? In illo quippe mysterio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum est, si donum gratiae contradicere posse videatur. Cum vero enixa fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ea segete: que alteri uidetur ẽe
cõmissa. Secd ꝑ affectum boni oꝑs
frumenta cdnica uicioꝵ suoꝵ pͥa¬
leis exspolia. & in eccłie corpꝰ mo¬
nencdo & ꝑsuaclendo qͣsi manden¬
do conuerte. Quicqͥd uero ex auc¬
toritate a gencdum est: cũ predic¬
to arelatensi ep̃o agatur. ne p̾ter¬
mitti possit hoc qͦd antiqua pa¬
trum institucio inuenit. Britã
infirmi ꝑsuasione roborent᷑. per¬
uersi auctoritate corrigantur.
debeat baptizari. aut pꝰꝙͣ
genuerit post quantũ tẽpꝰ pos¬
sit eccłiam intrare. aut eciam
ne morte preoccupet᷑ quod ge¬
nuerit post quot dies hoc liceat
sacri baptismatis sacramenta ꝑci¬
pere. aut post quantũ tẽpus huic
uir suus possit in carnis copulati¬
one conungi. aut si menstrua cõ¬
suetudine tenetur. an eccl̃iam ei
lauetur aqua si eccł̃iam possit in¬
trare: uel eciam ad misterium sacre¬
cõmunionis accedere. Que omnia
rudi angloꝵ genti oportet hab̾i
oc non ambigo frnitatẽ

Expanded text:
eam segetem, quae alteri videtur esse eam segetem, quae alteri videtur esse commissa; sed per affectum boni operis frumenta dominica vitiorum suorum paleis exspolia, et in Ecclesiae corpus monendo, et persuadendo, quasi mandendo converte. Quidquid vero ex auctoritate agendum est, cum praedicto Arelatensi episcopo agatur, ne praetermitti possit 1157 hoc quod antiqua Patrum institutio invenit. Britanninfirmi versi auctoritate corrigantur. debeat baptizari? aut postquam genuerit, post quantum tempus possit ecclesiam intrare? aut etiam ne morte praeoccupetur quod genuerit, post quot dies hoc liceat sacri baptismatis sacramenta percipere? aut post quantum temporis huic vir suus possit in carnis copulatione conjungi? aut si menstrua consuetudine tenetur, an ecclesiam inusquam lavetur aqua, si ecclesiam possit intrare? vel etiam ad mysterium communionis sacrae accedere? Quae omnia rudi Anglorum genti oportet haberioc non ambigo fraternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
N galliarum ep̃is nullam tibi
auctoritatem tribuimꝰ. quia ab
antiquis predecessoꝵ meoꝵ tẽ¬
poribus pallium arelatensis ep̃s
accepit. quem nos priuare aucto¬
ritate ꝑcepta minime debemus.
Si gͥ contingat ut fraternitas
tua ad galliarũ ꝓuinciam tͣn¬
seat. cũ eodem arelatensi ep̃o de¬
bet agere. qͣlit̾ liqua sunt uici¬
a in ep̃is corrigantur. Qui si for¬
te in discipline ugore tepidꝰ
existat: tue frat̾nitatis zelo ac¬
cenclendꝰ est. Cui eciam eplas fe¬
cimus. ut cũ tue sc̃itatis p̾sẽcia
ueniat. & que sunt creatoris
nr̃i russioni contraria ab ep̃o¬
rũ morib compescat. Ip̃e au̾¬
ex auctoritate ꝓpria ep̃os galli¬
arum udicare non poteris: s
suaclendo. blandiendo. bona
quoq tua oꝑa eoꝵ imitationi
monstrando. prauorũ mentes
ad sc̃itatis stuclia reforma. Qͥa
scriptum est in lege. ꝑ alienã
messem transiens falcem mitte¬
re non debet: s manu spicas
conterere & manducare. Falcem
ergo iudicii mittere non debes iͦ

Expanded text:
n Galliarum episcopos nullam tibi auctoritatem tribuimus, quia ab antiquis praedecessorum meorum temporibus pallium Arelatensis episcopus accepit, quem nos privare auctoritate percepta minime debemus. Si igitur contingat ut fraternitas tua ad Galliarum provincias transeat, cum eodem Arelatensi episcopo debet agere, qualiter si qua sunt in episcopis vitia corrigantur. Qui si forte in disciplinae vigore tepidus existat, tuae fraternitatis zelo accendendus est. Cui etiam epistolas fecimus, ut cum tuae sanctitatis praesentia veniat, ut quae sunt Creatoris nostri jussioni contraria ab episcoporum moribus compescatis. Ipse autem auctoritate propria episcopos Galliarum judicare non poteris; sed suadendo, blandiendo, bona quoque tua opera eorum imitationi monstrando, pravorum mentes ad sanctitatis studia reformando, quia scriptum est in lege: Per alienam messem transiens falcem mittere non debet; sed manu spicas conterere, et manducare. Falcem ergo judicii mittere non potes in
Abbreviated transcription (Latin):
dnicam expectare. atq in ea tem¬
poris paschalis mitim tenere de¬
beamus. Quam udelicet regulã
triformem quisquis rite custodi¬
erit: nunqͣm ui aunotacione fe¬
sti paschalis errabit. Uerum si
de his singulis enucleatius ac
latius audire desideras: scriptũ
est in erodo. ubi liberandus le
egipto populus isrł primum pas
cipium mensium primꝰ erit in men¬
sib anni. Loquimini ad uniuersũ
cetum filioꝵ ifrael: ꝙ dicite eis.

Expanded text:
Dominicam exspectare, atque in ea temDominicam exspectare, atque in ea temporis Paschalis initium tenere debeamus. Quam videlicet regulam triformem quisquis rite custodierit, nunquam in adnotatione festi Paschalis errabit. Verum si de his singulis enucleatius ac latius audire desideras, scriptum est in Exodo, ubi liberandus de Aegypto populus Israel, primum Pasccipium mensium primus erit in mensibus anni. Loquimini ad universum coetum filiorum Isra
Abbreviated transcription (Latin):
uere omnino dixit quidam se¬
cularium scriptoꝵ: quia fel icis¬
simo mundus statu ageretur.
si uel reges philosopharentur:
si de philosophia huiꝰ mundi ue¬
re intelligere. icl est de statu ħꝰ
mundi merito dicere potuit ho¬
in mundo quiq ualent. eo
ampliuis eiꝰ qui suꝑ omnia est
iudicis mandatis auscultare
contendant. atq ad hec conser¬
uanda secum eos quoq qui sibi
commissi sunt ꝙ̃ exemplis si¬
mul ꝙ auccoritate instituant.
Tres sunt ergo regule sacris in¬
dite luteris quib pasche cele¬
brandi tempus nobis prefim¬
tum nulla ꝓrsus humana li¬
cet auccoritate mutari: e quib
due in lege moysi diumnitꝰ sta-¬
tute. tercia in euangelio ꝑ ef¬
fectum dñice passionis ꝙ resur¬
rectionis aduincta est. Precepit
enim lex ut pascha primomẽ¬
se anni. ꝙ tercia eiusdem mẽ¬
sis septimana id est a qͥnta deti¬
Ima
die ułq ad uicesimam primam
fieri deberet. Additum est ꝑ insti
ut in ip̃a tercia septimana diẽ

Expanded text:
ere omnino dixit quidam saecularium scriptorum, quia felicissimo mundus  Al., mundi statu ageretur, si vel reges phisi de philosophia hujus mundi, vere intelligere de statu hujus mundi, merito diligere potuit hin mundo quique valent, eo amplius ejus qui super omnia est judicis mandatis auscultare contendant, atque ad haec observanda secum eos quoque qui sibi commissi sunt et exemplis simul et auctoritate instituant. Tres sunt ergo regulae sacris inditae litteris, quibus paschae celebrandi tempus nobis praefinitum nulla prorsus humana licet auctoritate mutari: e quibus duae in lege Moysi divinitus statutae, tertia in Evangelio per effectum dominicae passionis et resurrectionis adjuncta est.enim lex ut Pascha primo mense anni, et tertia ejusdem mensis septimana, id est, a quinta decima die usque ad vicesimam primam fieri deberet: additum  Al. add. qut in ipsa tertia septimana diem
Abbreviated transcription (Latin):
tice nacionis cum his que sibi
erant sublita monasteriis ad
ritum pasche ac tonsure cano¬
nicum dño ꝓcurante ꝑducti
sunt. Siquidem anno ab incar¬
natione dñi septingentesimo
sextodecimo quo osreclo occiso
comredus gubernacula regni
norclanhymbroꝵ suscepit. cum
uenissec ad eos de hibernia
leo amabilis ꝙ cum omni ho¬
norificentia nominandus pat̾
gaudio susceptus est. Qui
qm̃ ꝙ doctor suauissimus. ꝙ
eoꝵ que agenda docebat erat
executor cdeuotissimꝰ: libenter
uit

Expanded text:
ticae nationis, cum his quae sibi ticae nationis, cum his quae sibi erant subdita monasteriis, ad ritum Paschae ac tonsurae canonicum Domino procurante perducti sunt. Siquidem anno ab incarnatione Domini septingentesimo sexto decimo, quo Osredo occiso, Coenred gubernacula regni Nordanhymbrorum suscepit, cum venisset ad eos de Hibernia Deo amabilis, et cum omni honorificentia nominandus Patergaudio susceptus est. Qui quoniam et doctor suavissimus, et eorum quae agenda docebat erat exsecutor devotissimus, libenter dit
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ac diligenter ab hiis qui intel¬
ligere poterant in linguam eius
ꝓpriam interpretata. multum de
eius exhortatione gauisus esse
dio optimatum suoꝵ consessu
genua flecteret in terram. deo gra¬
cias agens: quod tale munuscu¬
lum de terra angloꝵ mereret᷑
accipere. Equidem ꝙ antea noui
inquit qr hec erat uera pasche ce¬
tellexisse. Unde palam profiteor
uobis q qui assidetis presentibus
ꝓtestor. ꝙ hoc obseruare tempus
tonsuram quam plenam esse au
cerno. Nec mora que dixerat:
regia auccoritate perfecit. Statĩ
namq uss publico mittebantur
ad transcribendum. cliscendum¬
& obseruandum per uniuersas
decennouennales. obliteratis ꝑ
omnia erroneis octogunta ꝙ qͣt¬
tuor annoꝵ circulis. Attonde¬
bantur omnes in coronam mi¬
nistri altaris ac monachi. ꝙ
quasi nouo se liscipulatui be¬
atissimi apłoꝵ principis petri
subditam. eius q tutandam
patrocinio gens correcta gau¬
debat.
bantur monachi scot¬

Expanded text:
ta, ac diligenter ab his qui intelta, ac diligenter ab his qui intelligere poterant, in linguam ejus propriam interpretata, multum de ejus exhortatione gavisus esse dio optimatum suorum consessu genua flecteret in terram, Deo gratias agens, quod tale munusculum de terra Anglorum mereretur accipere. « Et quidem et antea novi, inquit, quia haec erat vera Paschae cetellexisse. Unde palam profiteor, vobisque qui adsidetis praesentibus protestor, quia hoc observare tempus tonsuram quam plenam esse ratcerno. » Nec mora, quae dixerat, regia auctoritate perfecit. Statim namque jussu publico mittebantur ad transcribendum, discendum, observandum, per universas decennovenales, oblitteratis per omnia erroneis octoginta et quatuor annorum circulis. Adtondebantur omnes in coronam Ministri altaris, ac Monachi: et quasi novo se discipulatui beatissimi apostolorum principis Petri subditam, ejusque tutandam patrocinio gens correcta gaudebat. bant monachi Scot
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. qui quidem quantum con-¬
spectis eccłiarum nr̃arum statu¬
tis ꝓfecisset ꝓbauit. cum reuer¬
sus acl scottiam multos postea
eiusdem gentis ad catholicam
temporis paschalis obseruanciã
sua preclicatione correxit: tam ꝙ¬
si eos qui in hn insula moraban¬
tur monachos quib q speciali
rectoris uire preerat. nec dum
ad uiam statuti melioris reduce¬
re ualebat. tonsuram quoq si
tantum sibi auctoritatis subes¬
set emendare meminisset. Sed
ꝙ̃ tuam pruclenciam nunc o rex
admoneo. ut ea que unitati catho
cum gente cui te rex regum ꝙ¬
prefecit. in omnib seruare con¬
tendas. Sic enim fit ut post ac¬
ceptam temporalis regni poten¬
ciam: ipse beatissimus apłoꝵ pͥn¬
ceps celestis quoq regni tibi tuis
troitum. Gratia te regis eterni
largiori tempore regnantem:
ad nrãm omnium q pacem cus¬
todiat incolumẽ dilectissime
in xp̃o fili.
et epistola cum presen-¬
erege naitono młtisq
iuris doctorib esset lec¬

Expanded text:
dixi: qui quidem quantum condixi: qui quidem quantum conspectis Ecclesiarum nostrarum statutis profecisset probavit, cum reversus ad Scotiam multas postea gentis ejusdem turbas ad catholicam temporis paschalis observantiam sua praedicatione correxit, tametsi eos qui in Ilii insula morabantrectoris jure praeerat necdum  Al., nec ad viam statuti melioris reducere valebat. Tonsuram quoque, si tantum sibi auctoritatis subesset, emendare meminisset. Sed et tuam nunc prudentiam, rex, admoneo, ut ea quae unitati catholcum gente cui te Rex regum praefecit, in omnibus servare contendas. Sic enim fit ut post acceptam temporalis regni potentiam, ipse beatissimus apostolorum princeps caelestis quoque regni tibi tuisqtroitum. Gratia te Regis aeterni longiori tempore regnantem, ad nostram omnium pacem custodiat incolumem, dilectissime in Christo fili. » Haec epistola cum praesente rege Naitono, multisque viris doctioribus esset lec
Abbreviated transcription (Latin):
in capite corone imaginem por¬
tas: Et si beati petri consortium
queris. cur euis quem ille ana¬
thematirauit tonsure imaginẽ
imitaris. ꝙ non potius eius
cum quo in eternum beatus
iuuere cupis. etiam nunc ha¬
bitum te quantum potes dili¬
gere monstras: At ille respon¬
dit. Scias pro ceito frater mi
dilecte. qr ꝙͥ si symonis tonsurã
ex consuetudine patria habeã.
symoniacam tamen ꝑfidiam
tota mente detestor ac respuo.
beatissimi autem apłoꝵ prin¬
cipis qͣntum mea parnitas suf¬
ficit uestigia sequi desidero.
At ego. Credo inquam uere qͦd
ita sit: sed tamen indicio fit quod
ea que apłi petri sunt in abdi¬
to cordis amplectimini. si que
Namq prudentiam tuam fa¬
cillime diiudicare reor. quod
multo sit eius quem toto cor¬
de abhominaris: cuius q hor¬
rendam faciem uidere refugis.
tra eius quem apud deum ha-¬
bere patronũ queris. sicut fac¬
ta uel monita cupis sequi: sic
etiam habitus te morem imutari
condeceat Hec tunc alamnano¬

Expanded text:
in capite coronae imaginem portas? et si beati consortium Petri quaeris, cur ejus quem ille anathematizavit, tonsurae imaginem imitaris? et non potius ejus cum quo in aeternum beatus vivere cupis, etiam nunc habitum te, quantum potes, diligere monstras? » Respondit ille: « Scias pro certo, frater mi dilecte, quia etsi Simonis tonsuram ex consuetudine patria habeam, Simoniacam tamen perfidiam tota mente detestor ac respuo: beatissimi autem apostolorum principis, quantum mea parvitas sufficit, vestigia sequi desidero. » At ego: « Credo, inquam, vere quod ita sit; sed tamen indicio fit  Al., sit, quod ea quae apostoli Petri sunt, in abdito cordis amplectimini, si quaeNamque prudentiam tuam facillime dijudicare reor, quod aptius multo sit, ejus quem corde toto abhominaris, cujusque horrendam faciem videre refugis, tra, ejus quem apud Deum habere patronum quaeris, sicut facta vel monita cupis sequi, sic etiam morem habitus te imitari condeceat. » Haec tunc
Abbreviated transcription (Latin):
minus in inchoationem noctis.
Sicut ergo prius sola metlio ꝓce¬
dens onentis equinoctium uer¬
nale suo prefirit eroitu. deide
luna sole ad uesꝑam occiden¬
te: ꝙ ipsa plena a mecdio secu¬
ta est orientis. ita omnib an¬
nis idem primꝰ lune mensise¬
dem necesse est ordine reserua¬
ri: ut non ante equinoctium.
sed uel in ipso equinoctu die
sicut in principio factum est:
uel eo transcenso plemiluniũ
habere debeat. At si uno sal¬
dem clie plenilunium tempꝰ
equinoctu precesserit: non hãc
primo mensi anni incipientis.
sed ultimo ꝓrsus preteriti lu¬
nam esse ascribenclam: ꝙ ileo
festis paschalib in habilem ra¬
tio memorata probat. Quod
si misticam quoq uos in his ra¬
tionem audire deleitat: primo
mense auni qui etiam mensis
nouoꝵ dicitur. pascha facere
iubemur. qr renouato ad amo¬
rem celestium spiritu men¬
tis nr̃e. sacramenta dñce resur¬
rectionis ꝙ ereptionis nr̃e cele¬
brare cdebemus. Tercia eiusclẽ¬

Expanded text:
minus in inchoationem noctis. minus in inchoationem noctis. Sicut ergo prius sol a medio praecedens Orientis aequinoctium vernale suo praefixit exortu, deinde luna sola ad vesperam occidente, et ipsa plena a medio secuta est Orientis, ita omnibus annis idem primus lunae mensis eodem necesse est ordine reservari, ut non ante aequinoctium, sed vel ipso aequinoctii die sicut in principio factum est vel eo transcenso plenilunium habere debeat. At si uno saltem die plenilunium tempus aequinoctii praecesserit, non hanc primo mense anni incipientis, sed ultimo potius praeteriti, lunam esse ascribendam, et ideo festis paschalibus inhabilem, memorata ratio probat. Quod si mysticam quoque vos in his rationem audire delectat, primo mense anni, qui etiam mensis novorum dictus est, pascha facere jubemur, quia, renovato ad amorem coelestium spiritu mentis nostrae, sacramenta dominicae resurrectionis et ereptionis nostrae celebrare
Abbreviated transcription (Latin):
qui esse debeat ultimus. Equi¬
noctium autem uirta sentẽtiã
omnium orientalium ꝙ maxime
egiptioꝵ qui pre ceteris doctorib
calculandi palmam tenent cluo¬
decimo kalenlarum aprilium cdie
ꝓuenire consueuit: ut etiam ip¬
si horologica inspectione ꝓbamꝰ.
noctium plena est: quaita deci-¬
ma uidelicet uel quinta clecima
existens. hec ad precelentis anni
nouissimum pertinet mensem:
ideo ꝙ pasche celebrando habi¬
lis non est. Que uero post equi¬
noctium uel in ipso equinoctio
suum plenilunum habet: in
hac absq ulla dubietate qr pͥmi
mensis est. ꝙ antiquos paschace¬
lebrare solitos. ꝙ nos ubi cdñica
dies aduenerit cele brari debere
noscendum est. Quod fieri opor¬
tere illa nimirum ratio cogit.
Qr in genesi scriptum est: quod
fecit leus duo magna lumina¬
ria. luminare mauis ut prees¬
sit diei: ꝙ luminare minus ut
preesset nocti. uel sicut alia di¬
cit editio: luminare maiuis in
inchoationem diei. ꝙ luminare

Expanded text:
qui esse debeat ultimus. Aequiqui esse debeat ultimus. Aequinoctium autem, juxta sententiam omnium Orientalium, et maxime Aegyptiorum, qui prae caeteris doctoribus calculandi palmam tenent, duodecimo Kalendarum Aprilium die provenire consuevit, ut etiam ipsi horologica inspectione probamunoctium plena est, quarta decima videlicet vel quinta decima existens, haec ad praecedentis anni novissimum pertinet mensem, ideoque Paschae celebrando habilis non est. Quae vero post aequinoctium vel in ipso aequinoctio suum plenilunium habet, in hac absque ulla dubietate, quia primi mensis est, et antiquos Pascha celebrare solitos, et nos ubi Dominica dies advenerit, celebrare debere noscendum est. Quod ita fieri oportere illa nimirum ratio cogit, quia in Genesi scriptum est, quod fecit Deus duo luminaria maria; luminare majus ut praeesset diei, et luminare minus ut praeesset nocti . Vel, sicut alia dicit editio, luminare majus in inchoationem diei; et luminare
Abbreviated transcription (Latin):
redemptus est: ꝙ in qua dñs sus
mundum sanguine a peccatoꝵ te¬
nebris liberauit: in qua etiam
sepultus spem nobis post mor¬
tem beate quietis tribuit uix
ad uesꝑam tangant. Idem q
penam erroris sui in semet ip̃o
retipientes. cum in uicesima scd̃a
die mensis pasche diem statuũt
dñicum: legitimos utiq termi¬
nos pasche ãperta transgressioe
uiolant. ut pote qui ab illius di¬
ei uesꝑa pascha incipiunt: in
qua hoc lex consumiari ꝙ ꝑfci
debere decreuit. illam in pascha
diem assignant primam: cuiꝰ
in lege mentio nulla usqͣm reꝑ¬
itur. id est quarte primam sep¬
timane. Qui utriq non solum
in clefinitione ꝙ compudo luna¬
ris etatis: sed & in mensis primi
non nũqͣm inuentione fallunt.
Que disputacio maior est: quã
epła hac ualeat cõprehendi uł
debeat.
antum hoc dicam. quod
ꝑ equinoctium uernale
semꝑ merrabiliter pos¬
sit inueniri. qui mensis iurta
computum lune primꝰ anni

Expanded text:
redemptus est, et in qua Dominus suo redemptus est, et in qua Dominus suo mundum sanguine a peccatorum tenebris liberavit, in qua etiam sepultus spem nobis post mortem beatae quietis tribuit, vix vesperam tangant. Idemque poenam erroris sui in semetipsos recipientes, cum in vicesima secunda die mensis paschae diem statuunt dominicum, legitimos utique terminos paschae aperta transgressione violant, ut pote qui ab illius diei vespera pascha incipiunt, in qua hoc lex consummari et perfici debere decrevit. Illam in pascha diem assignent primam, cujus in lege mentio nulla usquam reperitur, id est, quartae primam septimanae. Qui utrique non solum in definitione et computo lunaris aetatis, sed et in mensis primi nonnunquam inventione falluntur. Quae disputatio major est quam epistola hac vel valeat comprehendi, vel debeaantum hoc dicam, quod per aequinoctium vernale semper inerrabiliter possit inveniri, qui mensis juxta computum lunae, primus anni,
Abbreviated transcription (Latin):
in decreto legis inueniunt. Et
cum uicesima prima die mensis
pascha dñicum celebrare refugi¬
unt: patet ꝓfecco quod illam
ꝑ omnia diẽm a sua solennitate
secernunt. quam lex maiore pre
ceteris festiuitate memorabilem
sepe numero commendat. Sic q
diem pasche ordine ꝑuerso ꝙ
aliqͣndo in sccła ebdomada to¬
tam complent: nũqͣm in ebdo¬
made tercie die septima pont.
Rursum q qr sextadecima die
mensis sepe dicci usq ad iucesi¬
mam sccd̃am pascha celebran¬
dum magis autumant. non
minore utiq errore tam ꝙ si
altero latere a recco ueritatis
tramite diuertunt: ꝙ ueluti
naufragia scylle fugientes in
caribdis uoraginem submergen¬
cli decidunt. Nam cum a luna
sexta decima primi mensis ori¬
ente. id est a uesꝑa diei quinte
decime pascha edoceant inci¬
piendum: nimirum constat
qr quartamdecimam diem nĩ¬
sis eiusdem quam lex primitꝰ
ꝙ precipue commendat. a sua
prorsus solennitate secludũt:
ita ut quinte decime in qua
populus dei ab egiptia seruitute

Expanded text:
in decreto legis inveniunt. Et cum vicesima prima die mensis Pascha Dominicum celebrare refugiunt, patet profecto, quod illam per omnia diem a sua sollemnitate secernunt, quam lex majore prae caeteris festivitate memorabilem saepenumero commendat: sicque diem Paschae ordine perverso, et aliquando in secunda hebdomada totam compleant, et nunquam in hebdomadae tertiae die septimo ponant. Rursumque qui a sexta decima die mensis saepedicti usque ad vicesimam secundam pascha celebrandum magis autumant, non minore utique errore tametsi altero latere a recto veritatis tramite divertunt, et veluti naufragia Scyllae fugientes, in Charybdis voraginem submergendi decidunt. Nam cum a luna decima sexta primi mensis oriente, id est, a vespera diei quintae decimae pascha incipiendum doceant, nimirum constat quod quartam decimam diem mensis ejusdem, quam lex primitus est praecipue commendata, a sua prorsus solemnitate secludunt, ita ut quintae decimae, in qua populus Dei ab Aegyptiaca servitute
Abbreviated transcription (Latin):
septimum apprehenderit. quem
tam excellenter scriptura cõmen¬
dat: dies autem inquiens sep¬
timus erit celebrior ꝙ sanctior.
nullum q opus seruile fiet in
eo: nullus arguere nos pocerit.
quod non recte cdñicũ pasche
diem quem de euangelio sus-¬
cepimus: in ipsa quam lex sta¬
tuit tertia mensis primi ebdo¬
mada celebiemus. Cuiꝰ obser¬
uancie catholica ratione pate¬
facta : patet e contrario error
irrationabilis eoꝵ: qui prefix¬
os in lege terminos nulla cogẽ¬
te necessitate uel anticipare
uel tͣnscendere presumunt.
Namq sine ratione necessita¬
tis alicuius anticipant illi tẽ¬
pus in lege prescriptum: qui
ñicum pasche diem a quaita
decuna mensis primi usq ad
uicesimam lunam putant es¬
se seruandum. Cum enum a
uesꝑa diei terciedecime iungili¬
as sacre noctis celebrare incipi¬
unt: claret quod illam in eror¬
dio sui pasche diem statuunt.
cuiꝰ nullam omnino mẽtionem
in d

Expanded text:
septimum apprehenderit, quem septimum apprehenderit, quem tam excellenter Scriptura commendat: Dies autem, inquiens, septimus erit celebrior et sanctior, nullumque servile opus fiet in eo , nullus arguere nos poterit quod non recte dominicum paschae diem, quem de Evangelio suscepimus, in ipsa quam lex statuit tertia primi mensis hebdomada celebremus. Cujus observantiae catholica ratione patefacta, patet e contrario error irrationabilis eorum qui praefixos in lege terminos, nulla cogente necessitate, vel anticipare vel transcendere praesumunt. Namque sine ratione necessitatis alicujus anticipant illi tempus in lege praescriptum, qui Dominicum paschae diem a quarta decima mensis primi usque ad vicesimam putant lunam esse servandum. Cum enim a vespera diei tertiae decimae vigilias sanctae noctis celebrare incipiunt, claret quod illum in exordio sui paschae diem statuunt, cujus nullam omnino mentionem in d
Abbreviated transcription (Latin):
q tempore cum antiquo dei po-¬
pło quanqua sacramentoꝵ ge¬
nere discreto sicut una eadem ꝙͣ
fide pascha celebrare possemus.
Quia uero clies septimane non eqͣ¬
licum luna tramite ꝓcurrit: de¬
creuit apłica tradicio que ꝑ beatũ
petrum rome predicata. ꝑ marcũ
euangłistam ꝙ interpretem ipsiꝰ
alexandrie confirmata est: ut ad-¬
ueniente primo mense. aduenien-¬
te in eo uesꝑa diei qͣrtedecime. ex¬
pectetur etiam dies dnĩca a quin¬
taclecima usq ad iucesimam pri¬
mam liem eiusdem mensis. In
quacũq enim harũ inuenta fue¬
rit: merito in ea pascha celebra¬
bitur. qr nimirum hec ad nume¬
rum ꝑtinet illarum septem dierũ
quib arima celebrari iubetur.
Itaq fit ut mimqͣm pascha nr̃m
a septimana mensis primi tercia
in utramuis partem declinet. secd
uel totam eam. id est omnes septẽ
legalium azimoꝵ ches. uel certe
aliquos de illis teneat. Nam ꝙ¬
si saltem unum ex eis hoc est ip̃m

Expanded text:
que tempore cum antiquo Dei popque tempore cum antiquo Dei populo, tanquam sacramentorum genere discreto, sicut una eademque fide, pascha celebrare possemus. Quia vero dies septimanae non aequali cum luna tramite procurrit, decrevit apostolica traditio, quae per beatum Petrum Romae praedicata, per Marcum evangelistam et interpretem ipsius Alexandriae confirmata est, ut, adveniente primo mense, adveniente in eo vespera diei quartae decimae, exspectetur etiam dies dominica a quinta decima usque ad vicesimam primam diem ejusdem mensis. In quacunque enim harum inventa fuerit, merito in ea pascha celebrabitur, quia nimirum haec ad numerum pertinet illarum septem dierum quibus azyma celebrari jubetur. Itaque fit ut nunquam pascha nostrum a septimana mensis primi tertia in utramvis partem declinet, sed vel totam eam, id est, omnes septem legalium azymorum dies, vel certe aliquos de illis teneat. Nam etsi saltem unum ex eis, hoc est ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
que unam catholicam faciunt
panem ꝙ uinum in misterium
carnis ꝙ sanguinis agni imma¬
culati qui abstulit peccata mun¬
di. & precedente congrua lectionũ
or̃onum. cerimoniarum pascha¬
lium sol ennitate. offerrent hec
dño in spem future resurreccio¬
nis sue. Ipsa est enim nox eadẽ
in qua de egipto ꝑ sanguinem ag¬
ni isrłitica plebs crepta est. Ipsa
in qua ꝑ resurrectionem xp̃i libe¬
ratus est amorte eterna omnis
populus dei. Mane autem illu¬
scescente die dñica: primam pas¬
chalis festi diem celebrarent. Ip̃a
enim est dies in qua resurrectio ĩs
sue gloriam dñs multifario pie
reuelationis gaudio discipulis
patefecit. Ip̃a prima dies arimoꝵ.
de qua multum distincte in leui¬
tico scriptum est. Mense primo
detis. dies primus erit celeberri¬
mꝰ sanctusq. Si ergo fieri pos¬
set ut semꝑ in diem quintumle¬
cimum primi mensis . id est in
lunam quintamdecimam dñica
dies incurreret. uno semꝑ eodem¬

Expanded text:
quae unam catholicam faciunt, quae unam catholicam faciunt, panem et vinum in mysterium carnis et sanguinis agni immaculati, qui abstulit peccata mundi, et, praecedente congrua lectionum, orationum et caeremoniarum paschalium solemnitate, offerrent haec Domino in spem futurae suae redemptionis. Ipsa est enim eadem nox in qua de Aegypto per sanguinem agni Israelitica plebs erepta est, ipsa est in qua per resurrectionem Christi liberatus est a morte aeterna omnis Dei populus. Mane autem illucescente die dominica, primam paschalis festi diem celebrarent. Ipsa est enim dies in qua resurrectionis suae gloriam Dominus multifario piae revelationis gaudio discipulis patefecit. Ipsa prima dies azymorum, de qua multum distincte in Levitico scriptum est: Mense primo,detis, dies primus erit celeberrimus sanctusque. Si ergo fieri posset ut semper in diem quintum decimum primi mensis, id est, in lunam quintam decimam, dominica dies incurreret, uno semper eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ut non amplius tota sacra so
noctes cum totidem dieb com¬
pus pascale primo mense an¬
ni ꝙ tertia eius eblomada ce¬
lebrandum esse diximus. Ue¬
raciter enim tercia agitur eb¬
domada. quod a uesꝑa qͣrte
decime dici incipit: ꝙ in ues¬
ꝑa uicesime prime completꝰ.
Postquam uero pascha nrm̃
im molatus est xp̃c. diem ꝙ no¬
bis dñicam que apud antiqͦs
una uel pruna sabbati siue
sabbatoꝵ uocatur: gaudio re
surreccionis sue fecit esse so¬
lennem. ita nunc hanc apłica
traditio in festis paschalib in¬
seruit. ut nichil omnimodis¬
de tempore pasche legalis pre¬
occupandum. nichil minuen¬
dum esse decerneret. quin
potius statuit ut expectaret᷑
uirta preceptum legis idem¬
primus anni mensis. expectaret᷑
quartadecima dies illius. expecca¬
retur uesꝑa eiusdem. Et cum
hec dies in sabbatum forte incide¬
ret. tolleret unusquisq agnum
ꝑ familias ꝙ domos suas. ꝙ immo¬
laret eum ad uesꝑam. id est pre¬
pararent omnes eccl̃ie ꝑ orbem

Expanded text:
ut non amplius tota  Al. addnoctes cum totidem diebus compus paschale primo mense anni, et tertia ejus hebdomada celebrandum esse diximus. Veraciter enim tertia agitur hebdomada, quod a vespera quartae decimae diei incipit, et in vespera vicesimae primae completur. Postquam vero Pascha nostrum immolatus est Christus, diemque nobis dominicam, quae apud antiquos una vel prima Sabbati sive Sabbatorum vocatur, gaudio suae resurrectionis fecit esse solemnem, ita hanc nunc apostolica traditio festis paschalibus inseruit, ut nihil omnino tempore paschae legalis praeoccupandum, nihil minuendum esse decerneret, quin potius statuit ut exspectaretur juxta praeceptum legis idemprimus anni mensis, exspectaretur quarta decima dies illius, exspectaretur vespera ejusdem. Et cum haec dies in Sabbatum forte incideret, tolleret unusquisque agnum per familias et domos suas, et immolarent eum ad vesperam , id est, praepararent omnes Ecclesiae per orbem,
Abbreviated transcription (Latin):
uel eccłiasticarum uel genera¬
latina didicit linguam. ut
tam notas ac familiares sibi
que lam haberet.Sepultus ue-¬
ro est in porticu sancti pau¬
li apłi: quam itra eccłiam
sancti andree sibi ipse in locũ
sepulcri fecerat. Post quem
incarnationis septin¬
gentesimo uicesimo no.¬
no: apparuerunt comete due
tib derrorem incutientes. Una
quippe solem precedebat mane
orientem: altera uespere seque¬
batur occidentem. Quasi ori-¬
enti simul ꝙ occidenti dire
ut utroq dempore mala mor¬
talib imminere signarent.
Portabant autem faciem ig¬
nis contra aquilonem. qͣsi
ad accendendum acclinem:
app

Expanded text:
vel ecclesiasticarum vei generavel ecclesiasticarum vei generaLatina didicit linguam, ut tam notas ac familiares sibi quelam haberet. Sepultus vero est in porticu sancti Pauli apostoli, quam intro ecclesiam sancti Andreae sibi ipse in locum sepulcri fecerat. Post quem incarnationis septingentesimo vicesimo nono, apparuerunt cometae duatibus terrorem incutientes. Una  Al., unus quippe solem praecedebat, mane orientem; altera  Al., alter vespere sequebatur occidentem, quasi orienti simul et occidenti diraeut utroque tempore mala mortalibus imminere signarent. Portabant autem facem  Al., faciem ignis contra aquilonem, quasi ad accendendum adclinem: app
Abbreviated transcription (Latin):
go fratres de agnitione certa ꝙ
tabantur de patrocinio ꝑgentiᷤ
ad dñm patris sp̃ualis ꝑ quẽ
fuerant correcti. gratulabatur
ille quod eatenus in carne ser¬
uatus est: donec illum in pas-¬
cha diem suos auditores quem
semꝑ antea uitabant susciꝑe ac
secum agere uideret. Sic q certꝰ
de illoꝵ correctione reuerentis¬
simus pater. exultauit ut ui¬
deret diem dñ: uidit ꝙ. et
gauisus et.
NNo dñice incarnatio¬
nis septingentesimo u¬
cesimo quinto. qui erat
successerat. Sictred filius egb̃c¬
ti rex cantuarioꝵ defunctus est
nono die kalencdarum maiarũ.
ꝙ regni quod ꝑ triginta quat¬
tuor semis annos tenebat. fili¬
os tres eclilberctum. eadberctũ
no post quem ꝓximo tobias
rohfensis eccłie presul defunc¬
tus est: uir ut supra memini¬
mus doctissimus. Erat enim
discipulus beate memorie ma¬
gistroꝵ teodori archiep̃i q ab¬
batis adriani. uncde ut clictũ
est cum eruditione litterarũ

Expanded text:
go fratres de agnitione  Al., cgo fratres de agnitione  Al., ctabantur de patrocinio pergentis ad Dominum Patris, per quem fuerant correcti; gratulabatur ille quod eatenus in carne servatus est, donec illum in Pascha diem suos auditores, quem semper antea vitabant, suscipere ac secum agere videret. Sicque certus de illorum correctione reverentissimus Pater exsultavit, ut videret diem Domini: vidit, et gavisus est.Anno Dominicae incarnationis septingentesimo vicesimo quinto, qui erat successerat, Ulctred filius Ecgbercti, rex Cantuariorum, defunctus est nono die Kalendarum Maiarum; et regni quod per triginta quatuor semis annos tenebat, filios tres, Aedilberctum, Eadberctum,no post quem proximo Tobias, Hrofensis Ecclesiae praesul defunctus est, vir ut supra meminimus, doctissimus. Erat enim discipulus beatae memoriae magistrorum, Theodori archiepiscopi et abbatis Hadriani: unde, ut dictum est, cum eruditione litterarum