comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quib cessantib tenet. ¶Si cim de¬
finsore ĩ ꝑsonã egoͣ lic is mͥsatis¬
dor᷑. ⁊ tũpnat᷑ꝰ sit. eque ypotheca
manet obligata. multo mãgis gͦ.
nati sint. ypotneca manet obliga¬
ta. nec ꝑ hoc uidenir satis factum
sub ꝯditõe. dẽbiti noĩe obligata sit
ypotheca dicendum est. añ ꝯdntõẽ.
nõ recte agi cũ nic int̃m debeãt.
S si sub ꝯditõe debiti ꝯditõ uenĩt

Expanded text:
enet. et si cum defensore in personam egero, licet is mihi satisdederit et damnatus sit, aeque hypotheca manet obligata. multo magis ergo nati sint, hypotheca manet obligata nec per hoc uidetur satisfactum sub condicione debiti nomine obligata sit hypotheca, dicendum est ante condicionem non recte agi, cum nihil interim debeatur: sed si sub condicione debiti condicio uenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
simł p̃ignor obligau̾it. ita ut u¬
trisq insolidũ obligate eeñt. ⁊¬
singuli insolidũ adiħus ex̃neos
ẜ iuana utentur snt ipõs aũt si
qõ moueatur p̾sidentis meliorẽ
eẽ ꝯͦditõne. dabitur enĩ possidenti
nec exceptõ. si nõ ꝯu̾enit ut eadẽ
id actum fuit ut ꝓpartib res o¬
bligareñt u̾tilẽ actionẽ ꝯpetere.
q int̃ ip̃os ⁊ adu̾sus extraneos per
quam dimidiam pirtem possõi.
app̃hendant singuli.
te administrat mutuã pecumi ã
xea accipiat põt rem eiꝰ obligant.¬
dimm aut iciedes aliquis inducatur
eo inꝙ retinet possoẽm pignons
lodo. donec illi pecunia soluatur.
locando. aut ip̃e ꝑcipiento nabi¬
tandoq itaq si amiserit possoẽor¬

Expanded text:
ignori obligauerit ita, ‹ut› utrique in solidum obligatae essent, singuli in solidum aduersus extraneos Seruiana utentur: inter ipsos autem si quaestio moueatur, possidentis meliorem esse condicionem: dabitur enim possidenti haec exceptio: 'si non conuenit, ut eadem id actum fuerit, ut pro partibus res obli garentur, utilem actionem competere et inter ipsos et aduersus extraneos, per quam dimidiam partis possessionem adprehendant singuli. iure administrat mutuam pecuniam pro ea accipiat, potest rem eius obligare.dum aut in aedes aliquis inducatur, eo usque retinet possessionem pignoris loco, donec illi pecunia soluatur, locando aut ipse percipiendo habitandoque: itaque si amiserit posse
Abbreviated transcription (Latin):
auł .i. Et que nõdum sũt. sut᷑a
tñ sunt. ypothece dari põssũt. ut fr¬
uctus pendentes partus ancille. fet
pecoꝵ qĩeiq̃ nascunt᷑ sunt ypothece
obligata. idẽꝙ ẜuandũ est siue dñt
fundi ꝯuenerit uut d̾usu .f. aut
de his q̃ nascunt. siue is qui usũ f

Expanded text:
a.Et quae nondum sunt, futura tamen sunt, hypothecae dari possunt, ut fructus pendentes, partus ancillae, fetus pecorum et ea quae nascuntur sint hypothecae obligata: idque seruandum est, siue dominus fundi conuenerit aut de usu fructu aut de his quae nascuntur siue is, qui usum f
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ .ł.. Erege pignori obligato
que postã nascuntur tenẽntur. S ⁊
si pͥorio capitib decetentib totus
grex fuĩt renouatus. pignori tẽne¬
bitur. ¶S stam liber quoꝙ dari
ypothece potĩt. licet ꝯditõe existẽte¬

Expanded text:
.Grege pignori obligato quae postea nascuntur tenentur: sed et si prioribus capitibus decedentibus totus grex fuerit renouatus, pignori tenebitur.Statuliber quoque dari hypothecae poterit, licet condicione exsistente
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .i. Obligationẽ gn̾ali reꝵ
quas quis habuit habiturus ue
cẽt. ea nõ ꝯtinebuntur que ue¬
risimile est quẽ quam speti aliter
obligatuꝵ nõ fusse. ut puta supe¬
p̃lex. Itemq uestis relinquenda
est cebitori. ⁊ exmãncipus que
i neo usu habebit ut certũ sit eũ

Expanded text:
.Obligatione generali rerum, quas quis habuit habiturusue sit, ea non continebuntur, quae uerisimile est quemquam specialiter obligaturum non fuisse. ut puta supellex, item uestis relinquenda est debitori, et ex mancipiis quae in eo usu habebit, ut certum sit
Abbreviated transcription (Latin):
uit d̃m̃ se ab stuacerm̃ si añ se ab stinu¬
it d̾ iñ tt̃ ãmoiit. ħ uid̾amꝰ anedicto
locꝰsit mag̃q est ut putẽ istic sabini
sc̃tẽtinã adͦmittẽdã scnͣ ut furti potiꝰ
obligat.¬

Expanded text:
inde se abstinet: ceterum si ante se abstinuit, deinde tunc amouit, hic uideamus an edicto locus sit. magisque est, ut putem istic Sabini sententiam admittendam, scilicet ut furti potiusobligat
Abbreviated transcription (Latin):
putar⁊ uale. ex eo hr̃ditatẽ ad ire uo¬
ut. s pꝰea ħ in utile reꝑtũ ẽ. papianꝰ¬
se putat repudiasse eũ ex pͥore hr̃dita¬
tẽ e posteĩoẽ au̾t ñ p̾se ad ire dicę¬
lẽ. pnũtiauit clodianũ ĩtestatũ deceᷤ¬
sise.

Expanded text:
putaret valere, ex eo hereditatem adire voluit, sed postea hoc inutile repertum est. Papinianus putabat repudiasse eum ex priore hereditatem, ex posteriore autem non posse adire. dicelere. pronuntiavit Clodianum intestatum decessisse.
Abbreviated transcription (Latin):
plus ꝯstitut ex dote quã q̃ti facere
potãt. qr debitũ ꝯstituit. insolidum
quid̾ẽ tenẽt. s mulieri inq̃tũ facere
qd̾ iure ciuili debebat uire p̃torio
nõ debebat id ẽ ꝑexceptõnẽ an ꝯ¬
stituendo teneatur. q̃ritur q est uerũ
ta est. ¶ Sus qui exiure ciuili ⁊p̃to¬
rio debebit᷑ itan⁊ sit obligatus ano¬
⁊s q̃ ñdu peti possunt. ꝯstituta in¬
ducta quã snam nõ inuitꝰ ꝓbarem.
ht̃ eͥ utilitatẽ ut exdie obligationis¬
ꝯstituendo cadem die solutuꝵ tenet᷑.
ꝓmisit se solutioꝵ si ꝯstituatalio loco se so¬
lutur. tenen ꝯstat᷑. ¶ Iulimꝰ lega¬
tum fomie ꝯstituentẽ qd̾ inpromĩta
acceꝑat. putat ꝯuer. ri debere. qt̾. ⁊

Expanded text:
plus constituit ex dote quam facere poterat, quia debitum constituerit, in solidum quidem tenetur, sed mulieri in quantum facere quod iure civili debebat, iure praetorio non debebat, id est per exceptionem, an constituendo teneatur, quaeritur: et est verum, ta est. Si is, qui et iure civili et praetorio debebat, in diem sit obligatus, an coas, quae nondum peti possunt, constituta inducta: quam sententiam non invitus probarem: habet enim utilitatem, ut ex die obligatus constituendo se eadem die soluturum teneatpromisit se soluturum, si constituat alio loco se soluturum, teneri constat. Iulianus legatum Romae constituentem, quod in provincia acceperat, putat conveniri debere
Abbreviated transcription (Latin):
municipum ⁊ curatori furiosis
⁊ ip̃i ꝯstituentes tenebuntur.¬
¶Si actor municipũ uł tutori pu¬
pilli uł curatori furiosi uł ad ho¬
iescentis. Ita ꝯstituatur. munici¬
pib solui uł pupillo uł surioso
ulꝰ adholescenti. utilitatis gr̃a pu¬
to dandam muncipib uł pupil¬
lo uł furioso uł adholescenti uti¬
iem acrõnẽ. ¶Seruo qͦ ꝯstitui

Expanded text:
 curatori furiosi: sed et ipsi constituentes tenebuntur.Si actori municipum uel tutori pupilli uel curatori furiosi uel adulescentis ita constituatur municipibus solui uel pupillo uel furioso uel adulescenti, utilitatis gratia puto dandam municipibus uel pupillo uel furioso uel adulescenti, utilem actionem.Seruo quoque constitui
Abbreviated transcription (Latin):
miscitur. m̃se occubris ꝑcolonos subl¬
Ne qͣsitũ ẽ. utrũ pensio hr̃di fruccuae ei
ui deberet. qũauis fnicnaru. añ Raleda
mar quib pensiones infemtebemt. a¬
ceserit a nonuoi debent int̃iũte ca ie¬

Expanded text:
nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet, quamuis fructuaria ante Kalendas Martias, quibus pensiones inferri debeant, decesserit, an diuidi debeat inte
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uident᷑ pati. ¶ Siquis aliqu̾e eui¬
tans magistratũ forte intab̾na pro¬
xima se inmisisset ibique acane fero¬
e lesus eẽt. nõ posse agi canis noĩe
quidã ꝑũtãt. at sisolutus fuiss cͣe.¬
sipairẽ familias aut filiũ familiaᷤ
uulneraũit quadrupes. scilicet ut ñ
deformitatis ratõ hiabert. Cum

Expanded text:
num uidentur pati.Si quis aliquem euitans, magistratum forte, in taberna proxima se immississet ibique a cane feroce laesus esset, non posse agi canis nomine quidam putant: at si solutus fuissesi patrem familias aut filium familias vulneraverit quadrupes: scilicet ut non deformitatis ratio habeatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sse ĩiquũ ẽẽ auferri ei electõe. sic̃ pignꝰ.
laut pͥuͣllegiũ qͥ potuit piens id̾
ipm ꝓclamare. nec desit̾are decͥtũ
p̃tori. ¶ñ enĩ siquis dix̾it sũmouẽ¬
dum c̾oitorem hr̃di ꝯsulitur s mã¬
datori uł fideuissori qũib mãdati

Expanded text:
sse, iniquum est auferri ei electionem sicut pignus aut privilegium, qui potuit praesens id ipsum proclamare nec desiderare decretum praetoris. nec enim si quis dixerit summovendum creditorem, heredi consulitur, sed mandatori
Abbreviated transcription (Latin):
iuł .ł. Sip̃cedente mantato ti¬
tiũ defendas quauis mortuo eo cũ
hoc ignorares. ego puto mandati
accõnẽ adu̾sus hr̃dem titu ꝯpet̾e̾.
debitõre maiore parte c̾ditoꝵ ꝯsenti
ente ap̃tore dec̾tum est ut portõne
c̾ditores abhr̃dib ferant. absẽte eo
c̾oitore ap̃quẽ mandator extitãt. q̃ro
si mandator ꝯuẽniãt an eãdẽ hãt ex¬

Expanded text:
um. Si praecedente mandato Titium defenderas quamuis mortuo eo, cum hoc ignorares, ego puto mandati actionem aduersus heredem Titii competere, dente a praetore decretum est, ut portionem creditores ab heredibus ferant, absente eo creditore apud quem mandator exstiterat: quaero, si mandator conveniatur, an eandem habeat ex
Abbreviated transcription (Latin):
bit nec uitõ quid absurdũ ꝯsecu¬
turũ sit eã sentẽtiã fũto alto manẽ¬
re ẜuo. sim̃oto ⁊ abinitio ꝑotuit an¬
gustior ꝯstitui uia qua leg̃e funta
est ⁊ aohuc io loci suꝑ est meo fũ¬
to cui remissa ẜuitus ñ est. ut suffi¬
suffitiat. ut̃q fundus liberabitur
si ita ꝯstitutũ sit uis ue ut ꝑ qͣlibet
partẽ fundi ire agere liceat id q
uelit subm̃ mutare. nic ꝓmibet an¬
que ita diuisus est funͣdus. Siꝑ qũa¬
libet eius partẽ equere agi posuit
duob fimois due ẜuitutes in uĩc¬
te fiusent. alta retineri altã non
utento. possit deꝑire. nec me fallit
alieno facto uis art̾ius ĩ mutatũ iri.
qm̃ añsatis fuerat ꝑ alt̃ am partẽ ire
ag̾e̾. ut item uis ei maltã parte fun¬
di retineretur. Conͣtra illud como¬
dum accessisse ei cui uia debebãt
qd̃ ꝑ duas p̃arit uias ire age̾ ꝓossit
estate dũcatur tantũ. ł imo m̃se. q̃ri¬
tur. q̃ iomodũ nõ utento amittatur.

Expanded text:
bit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa seruitus non est, ut suffisufficiat, uterque fundus liberabitur, si ita constitutum est ius uiae, ut per quamlibet partem fundi ire agere liceat, idque uel subinde mutare nihil prohibet atque ita diuisus est fundus: si per quamlibet eius partem aeque ire atque agi possitduobus fundis duae seruitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno facto ius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuerat per alteram partem ire agere, ut idem ius ei in altera parte fundi retine‹re›tur: contra illud commodum accessisse ei cui uia debebatur, quod per duas pariter uias ire agere possit aestate ducatur tantum uel uno mense, quaeritur quemadmodum non utendo amittatur,
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ oĩa ẜuanda ert̃. q̃ si ĩ initio
ꝯstituende eiꝰ ẜuitutis similiter
hii duo fim̃di fuissent suuo ꝑla
ttudiñe ie fundus diuisus ẽ
nec multũ refert equalĩt id factũ
est. an inequalĩt. tc̃ manet id̾ ius
ẜ uitutis qd̾ fũdo indiuiso fuerat.
nec aut usu detineri aut ñ utẽdo
deꝑire. nͥ toͣtauia poterit. nec si for¬
taxat fũdum ierit uteretur. rocirco

Expanded text:
eadem omnia seruanda erunt, quae si initio constituendae eius seruitutis similiter hic duo fundi fuissent: si uero per latitudinem uiae fundus diuisus est nec multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliter, tunc manet idem ius seruitutis, quod fundo indiuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia poterit: nec si fortaxat fundum erit, uteretur, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
snãm nec dubitari ꝗn simeã pecu¬
niam. tuo noĩe uoluntãte tua dede¬
to. tibi adquiratur obligatõ. cum

Expanded text:
sententiam nec dubitari, quin, si meam pecuniam tuo nomine uoluntate tua dedero, tibi adquiritur obligatio, cum
Abbreviated transcription (Latin):
aue. Eunqui exsua uolũtte
minorẽ ãni iniuditõ defendit. er
ꝯtep̃nat᷑ est. excã udicati posse ꝯue¬
niri. neceiꝰ que̾ defendit eratẽ adrest¬
tutionẽ impetntam ei ꝓt̾eẽ. cũ cãm
iudicati recusare nõ possit. Ex quo ap¬
paret noc cum cus nõe ꝯtẽpnatus ẽ
auxiliũ restitutioĩs ꝓp̃t eã sementiã
implorãte posie.

Expanded text:
um. Eum, qui ex sua uoluntate minorem annis in iudicio defendit et condemnatus est, ex causa iudicati posse conueniri nec eius quem defendit aetatem ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusare non possit. ex quo apparet nec eum, cuius nomine condemnatus est, auxilium restitutionis propter eam sententiam implorare posse
Abbreviated transcription (Latin):
anlus. ¶mor se in id quot fidui¬
ssit. uł mand̾auit. in in restituẽñdo.
reũ pͥncipalẽ nõlib̾at. ¶ Minor au¬
cillam im̃didit. si ẽptor eã manu¬
ẽptor̾e m quãti sua int̃ est nbebit ac
sipãctioẽ dotis det̾ior ꝯditõ eiꝰ fiat. et

Expanded text:
arum. Minor se in id, quod fideiussit uel mandauit, in integrum restituendo reum principalem non liberat. Minor ancillam uendidit: si eam emptor manuemptorem quanti sua interest actionem si pactione dotis deterior condicio eius fiat et
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. infactum existimo iuditiũ
oẽ reddendum. idq ꝗin alus ꝑso
didisses tibi haberes. placet noq
ma̾ndati neq ꝓsotio eẽ actõnem
s infactum qiͣ alio negõ gesto qr
⁊ mandata gratuita ẽẽ debent et
sotietas nõ uidetur ccͣta cũ eo. ꝗ
te nõ admisit sotiũ ditractionis
uł .r. Sitibi aree mee dñiũ
dedero. ut in insula edificata par¬
tem mͥ reddas neqiemptõnẽ eẽ.
qr p̃tu eẽ loco partem rei mee re¬
cipio. neq mandatum qr ñ est gra¬
tuitum. neq sotietatẽ. qr nemo io¬
tietatem ccͣhendo. rei sue dominꝰ
eẽ desiit. nai S sipuerum docẽ¬
dum uł pecnis pascendũ tibi det̾o
uł puerum mutriendũ ita ut si pꝰ
annos certos ueniss. p̃tiũ int̃ nos
coĩcaretur. aborere hoc ab area
eoqd̃ nic dñs eẽ nõ desunt qui pͥus
fuit. Conpetit ig ꝓsotõ actõ.
s. si forte puerum dm̃i tui fece¬
ro item se eẽ. qd̾ marea dicturũ.
qr dm̃iũ desinit ad pͥmũ domi¬
nũ ꝑtin̾ere. Quid ergo est. infac¬

Expanded text:
iro: in factum existimo iudicium esse reddendum idque et in aliis persondidisses, tibi haberes, placet neque mandati neque pro socio esse actionem, sed in factum quasi alio negotio gesto, quia et mandata gratuita esse debent, et societas non videtur contracta in eo, qui te non admisit socium distractionis,  si tibi areae meae dominium dedero, ut insula aedificata partem mihi reddas, neque emptionem esse, quia pretii loco partem rei meae recipio, neque mandatum, quia non est gratuitum, neque societatem, quia nemo societatem contrahendo rei suae dominus esse desinit. sed si puerum docendum uel pecus pascendum tibi dedero uel puerum nutriendum ita, ut, si post certos annos uenisset, pretium inter nos communicaretur, abhorrere haec ab area eo, quod hic dominus esse non desinit qui prius fuit: competit igitur pro socio actio. sed si forte puerum dominii tui fecero, idem se quod in area dicturum, quia dominium desinit ad primum dominum pertinere. quid ergo est? in fac
Abbreviated transcription (Latin):
p.⁊l. płt.
ut est ꝯstitutũ tot hoc ex bono ⁊ equo
uide irbitiabitur. ¶deti tibi pocu¬
niam ut c̾ditori meo exsoluas. nõ fe¬
cisti. prab̾ mͥ usuras. quo cͥaũ ⁊ ame
c̾ditor pecuniã tebitam cũ usuris re
fideiubeas. idq iusciens mantitun
tbi ut m̃eͣtci pocumã c̾tns. ñ obliga¬
bitur mãtti. qĩ adu̾suis bonã fidem
mandatũ sit. ¶Cũ quidã talem e¬
płam scpͥsiss amico suo. rogo te ut cõ¬
m̃datu hãs sextiliũ crescentẽ amicũ
meũ. nõ obligabitur mandati. qr cõ¬
m̃tandi mag̃ hoĩs quã mãtati cã scpͥta¬

Expanded text:
. ut est constitutum totum hoc ex aequo et bono iudex arbitrabitur. Dedi tibi pecuniam, ut creditori meo exsolvas: non fecisti: praestabis mihi usuras, quo casu et a me creditor pecuniam debitam cum usuris recfideiubeas, idque tu sciens mandatum tibi, ut meretrici pecuniam credas, non obligabitur mandati, quasi adversus bonam fidem mandatum sit. Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: "rogo te, commendatum habeas Sextilium Crescentem amicum meum", non obligabitur mandati, quia commendandi magis hominis quam mandandi caus
Abbreviated transcription (Latin):
soã omisĩt exceptõnẽ q̃ reꝰ uti non
potuit. si quid̾ nmꝰ honestã hr̃e eũ
mandati actõnẽ. qd̾ sieã qua reus
uti põtuĩt. sñciens id fec̃. ñ habitur̃
mantati actõñe. simͦ huĩt faculta¬
tem rei ꝯueniendi desid̾andi q ut
ip̃e susciꝑet potiꝰ iuditiũ uł suo uł
ꝓcuratorio noĩe. ¶ Si fideuisson
donatoĩs cã acceptũ factũ sit ac̾oi¬

Expanded text:
it exceptionem, qua reus uti non potuit, si quidem minus honestam, habere eum mandati actionem: quod si eam, qua reus uti potuit, si sciens id fecit, non habiturum mandati actionem, si modo habuit facultatem rei conueniendi desiderandique, ut ipse susciperet potius iudicium uel suo uel procuratorio nomine.Si fideiussori donationis ca
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ siħ mãdai̾m ut gͣtuitã pociniã
daret. qͣuis si ꝑiculo suo c̾didiss. ces¬
fructus cogitar restituere is qui ꝓ¬
cinat. ita sup̃t̾u q̃ infructus ꝑcipi¬
endos focit. deducere cũ oportet.
S ⁊si rouecturas suas dũ excurin
inp̃dia sũptus focit. puto hos qͦ sũp¬
tus reputare eũ oportẽ. nͥ salarium
¶I̾ ait. siquis ꝓcurator citͣ mãtat̃
inuoluptate fecit. pnuttẽd̾ ei au¬

Expanded text:
 hoc mandaverim, ut gratuitam pecuniam daret, quamvis, si periculo suo credidisset, cesfructus cogitur restituere is qui procurat, ita sumptum, quem in fructus percipiendos fecit, deducere eum oportet: sed et si ad vecturas suas, dum excurrit in praedia, sumptum fecit, puto hos quoque sumptus reputare eum oportere, nisi si salIdem ait, si quid procurator citra mandatum in voluptatem fecit, permittendum ei au
Abbreviated transcription (Latin):
exmora utiq usuras mͥ pendet.
S isi pecumiã meã fenori deoit.
usuras q ꝯsecutꝰ est. ꝯsequẽt dicemꝰ
debere eum pr̃ãre ꝗͣtũcũq emolu¬
m̃tũ sensit. siue eimandani. sieñ.
qr bõe fio̾i hoc ꝯgruit. ne dealieno
luctũ sentiat. Ꝙ sm̃ ex̾cui̾t pecu¬
niã. s adusus suos ꝯũtit. ĩusuras
ꝯuenietur. q̃ legitimo modo iure
suos ꝯu̾tit. usuras eũ pr̃are debere.
diquis titio mãdaũt ut ab actorib
suis mutuã pecuniã acciꝑet. mãda¬

Expanded text:
utique usuras mihi pendet. sed et si pecuniam meam faenori dedit usurasque consecutus est, consequenter dicemus debere eum praestare quantumcumque emolumentum sensit, sive ei mandavi sive non, quia bonae fidei hoc congruit, ne de alieno lucrum sentiat: quod si non exercuit pecuniam, sed ad usus suos convertit, in usuras convenietur, quae legitimo modo in resuos convertit, usuras eum praestare debere. Si quis Titio mandaverit, ut ab actoribus suis mutuam pecuniam acciperet, manda
Abbreviated transcription (Latin):
tronꝰ p̃diũ qd̾ emerat ꝓ quo p̃tu bessẽ
ex solũt uisserit lib̾to suo tradi ait ille
residuũ p̃tu reoe̾et. dem̃ redonto p̃tio. uẽ¬
denti fundum patrono lib̾tus ꝯsenserii.
mentis p̃tiũ anlib̾tus possit repẽtere.
⁊ ait. Si maritũ suscepit in mitõ lib̾tꝰ.

Expanded text:
tronus praedium quod emerat, pro quo pretii bessem exsoluerat, iusserit liberto suo tradi, ut ille residuum pretii redderet, deinde reddito pretio uendenti fundum patrono libertus consenserit, trientis pretium an libertus possit repetere. et ait, si mandatum suscepit i
Abbreviated transcription (Latin):
custodiendi sũt. nãqui excessit. aliuo
quid facere uidetur. ⁊ sisuscep̃t nõ
impleuĩt tenet᷑. Itaq si mandano tibi
ut mͥ domũ seianam .c. en̾es. tuq tici¬
anã em̾is. longe ma̾ioris centũ. au̾⁊̃¬

Expanded text:
custodiendi sunt: nam qui excessit, aliud quid facere uidetur et, si susceptum non impleuerit, tenetur.Itaque si mandauero tibi, ut domum Seianam centum emeres tuque Titianam emeris longe maioris pretii,
Abbreviated transcription (Latin):
in maiorẽ ꝗͣtitate tãpnati ꝗͣ debiti
rõ exigebat. scientes ⁊ prudentes au¬
xiliũ appellatoĩs omisiñt. pot̾ĩs
mãdati agñtib hus exequitate iu¬
eis necessitas ꝓuocandi. cetm̃dolo
u̾sati sũt siñ ꝓuocauert̃. ¶Quid tñ si
pauꝑtas eis ñ ꝑmisit. exuisata est

Expanded text:
in maiorem quantitatem damnati, quam debiti ratio exigebat, scientes et prudentes auxilium appellationis omiserunt, poteris mandati agentibus his aequitate iueis necessitas prouocandi, ceterum dolo uersati sunt, si non prouocauerunt. quid tamen, si paupertas eis non permisit? excusata est
Abbreviated transcription (Latin):
aũt facere uidetur qui id ꝙ põt resti¬
tuere nõ restituit. ꝓm̃ sitibi man¬
dem ut hoiẽm em̃es. tuq emisti. te¬
neb̾is mͥ ut restituas .S si qdolo em̾e
neglexisti. forte enĩ pecunia accep¬
ta alii cessisti ut enĩet. aut silata
culpa fote ⁊̃ sigra ductus passus es
git. siꝗd̾ colo tuo .m. tenebĩs. sidolꝰ nõ ĩ¬

Expanded text:
 facere uidetur, qui id quod potest restituere non restituit: proinde si tibi mandaui, ut hominem emeres, tuque emisti, teneberis mihi, ut restituas. sed et si dolo emere neglexisti forte enim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata culpa forte si gratia ductus passus es git, si quidem dolo tuo, teneberis, si dolus non in
Abbreviated transcription (Latin):
ait tutorem qui emit mandatiac¬
tõnẽ nrẽ aou̾sus ꝯtũtores suos.¬
¶Silib̾ homo cũ bõã. f. ẜmiret. mãdiue¬
uit titio ut redm̾etut. ⁊ ñ mos exeo
peculio ded̾it. ꝗd̃ iͥpm sequi nõ apit
bone fid̾i eptorẽ relinꝗ debuit. titiꝰq
p̃tio soluto lib̾m illũ manumisit. mor¬

Expanded text:
ait tutorem qui emit mandati actionem habere aduersus contutores suos.Si liber homo, cum bona fide seruiret, mandauerit Titio ut redimeretur et nummos ex eo peculio dederit, quod ipsum sequi, non apud bonae fidei emptorem relinqui debuit, Titiusque pretio soluto lib
Abbreviated transcription (Latin):
mãdatiactõ. ¶ Manda̾ui ut nogo¬
tia mea gͣẽres. sinicͥ deꝑierit qͣuis
nemo gesserit. nulla accõ est. aut sia¬
liꝰ ytonee gessit᷑. cessat mãdati actõ ci
insimilib hoc id̾ eiͣt approbandum.¬
Si igͦrantes fideuissores debitorem
soluisseuł icceptilatõe uł pacto
lib̾atũ exiub̾a debitoris solueñt. nõ
renebũtur mãdati qd̾ q adactõnẽ fid̃

Expanded text:
mandati actio. mandaui, ut negotia gereres: si nihil deperierit, quamuis nemo gesserit, nulla actio est, aut si alius idonee gesserit, cessat mandati actio. et in similibus hoc idem erit probandum.Si ignorantes fideiussores debitorem soluisse uel etiam acceptilatione siue pacto liberatum ex substantia debitoris soluerunt, non tenebuntur mandati
Abbreviated transcription (Latin):
dim̃d̾ mãdauit. S hoc tm̃ in eẽ man¬
dati iuditõ. ut sͥ actões mãdẽt qł ht̃
adu̾sus eũ aquo ꝯꝑauit. plane sieã
pecimiã deõit q̃erat expeculio ad bõe
fid̃i ep̃tor̾e ꝑtinente. nulle ei ĩquid
iuł mandari ictões possũt qr nullis
ht̃. cũ ei suos ñmos ep̃tor ded̾it. ꝗn¬
imo inꝗo exmãdato manebit oblign¬

Expanded text:
 mandauit, sed hoc tantum inesse mandati iudicio, ut sibi actiones mandet, quas habet aduersus eum a quo comparauit. plane si eam pecuniam dederit, quae erat ex peculio ad bonae fidei emptorem pertinente, nullae ei, inquit Iulianus, mandari actiones possunt, quia nullas habet, cum ei suos nummos emptor dederit: quinimmo, in
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur ꝓt̾atorem añ litẽ ꝯtestatam
facere ꝓcuratorẽ nõ poͣtuisse. t ñ mã¬
dati actõ ẽ. ad agñdum enĩdũ taxat
noc facere ñ põt. ¶Situtores man¬
dau̾int c̃ tutori suo mancipiũ emĩd̾
pupillo. ⁊ ille ñ em̾it. an sit mandani
cuiꝰ gn̾it suũ tutores uni contutoꝵ
mandau̾nt ut em̃et. nã si suꝑua¬
cuũ suũ uł q̃ honerosũ mantati ac¬

Expanded text:
di‹c›atur procuratorem ante litem contestatam facere procuratorem non posse, tamen mandati actio est: ad agendum enim dumtaxat hoc facere non potest.Si tutores mandauerint contutori suo mancipium emendum pupillo et ille non emerit, an sit mandati cuius generis seruum tutores uni tutorum mandauerint ut emeret. nam si superuacuum seruum uel etiam onerosum, mandati ac
Abbreviated transcription (Latin):
atq idõ fid̃ adhaberi placitis opõteat
añ euentũ litiũ maioris pecinie p̃¬
mio ꝯͣ bonos mores ꝓcurator red̾m̾it.
strimĩta m cãe redoat. qua actõe mͥ
reneatur. ⁊ labeo putat mãdati eũ
tiũ. ꝯlac cã agi posse depõiti. uniꝰ cu

Expanded text:
atque ideo fidem adhiberi placitis oporteat atque ideo fidem adhiberi placitis oporteat an euentum litium maioris pecuniae praemio contra bonos mores procurator redemerit.strumenta mihi causae reddat, qua actione mihi teneatur? et Labeo putat mandati eum tium ex hac causa agi posse depositi: uniuscu
Abbreviated transcription (Latin):
fen̾are potuiss ipe lutraretur. inc̾di¬
tũ pecumã iudetur inquid acce¬
pisse ꝑlane si oĩui negõꝵ erat ei ã¬
¶Mauriꝰ pauł quidã fideiusserat
ꝓtũpni de. m̾cetẽ pactus obsuam
fidenssionẽ. sub noĩe ałtiꝰ exeuẽtu
litis caũat sui c̾tã ꝗͣtitatẽ dãri. hic
aclauoio saturnino p̃tore maĩo¬
res fnictus imferte uissuis erat. q
aduocatõib eid̾ saturninꝰ int̃dixe¬
rat. Uid̾ebatut aũ mͥ uidicãt solui
fideuississe. ⁊ qiͣ redẽptorłitis exsti¬
tisse. tuelle adãpni de mãdati ui¬
ditio ꝯsequi. ꝙ erat ꝯdepnat᷑. S rec¬
tissime tiui frẽs rescpͥsetũt. nullã
qr mercecle pacta accesserat adtalẽ
reͣ dep̃torem. Sarcellus aũt sic lo¬
quitur d̾eo qͥ pecinua accẽpta spo¬
po̾ndit. ut siquid̾ hoc accũ estut suo
ꝑiculo spõd̾et. nulla acc̃one agat.
Sinu̾o ñ noc actũ est. utił ei potius
actõ ꝯpetit. que suã utilitati rerũ
ꝯsentanea est.
an laborẽ oñ remunerare uolũit.

Expanded text:
lucraretur, in creditam pecuniam uidetur, inquit, accepisse. plane si omnium negotiorum erat ei ad.Marius Paulus quidam fideiusserat pro Daphnide mercedem pactus ob suam fideiussionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Saturnino praetore maiores fructus inferre iussus erat et aduocationibus ei idem Saturninus interdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio consequi, quod erat condemnatus. sed rectissime diui fratres rescripserunt nullam quia mercede pacta accesserat ad talem redemptionem.Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia accepta spopondit, ut, si quidem hoc actum est, ut suo pericul‹o› sponderet, nulla actione agat, sin uero non hoc actum est, utilis ei potius actio competat: quae sententia utilitati rerum consentanea est. laborem dominus remunerare uoluerit
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Siremunerandi gra hoñor
int̾ucnit. erit mandati actõ. ¶ Sĩ
cui fuit mandat ut negotia ãmini¬
straret. hiac aode eiͣt ꝯueniendꝰ. nec rec
datiactõ. ¶Rei t̃pis nłłũ mãdatũẽ.⁊ iõ hac

Expanded text:
.Si remunerandi gratia honor interuenit, erit mandati actio.Si cui fuerit mandatum, ut negotia administraret, hac actione erit conueniendus nec rectdati actio.Rei turpis nullum mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
mł .ł. xxxix.ades̃. Sicũ filio fa
taeit depoculio pr̃aretur. Sac̃ filio fa¬
milias agatur. anque patri debeat᷑
filiꝰ ꝯpensare possit. quert. ⁊ mag̃ est
ꝯditõe ut caueat partẽ suũ ratũ ha¬
bituꝵ. id est nõ exacturum qd̾ his cõ¬
pensauerit.
tiã sotietatradhibuimꝰdicẽd̾ ẽ tesinẽ nos
ĩuicẽ ẽẽ obligatoᷤᷤ ip̃o uie ꝯpensattẽ ne¬
gligẽtie facta simili mõ ꝓbatur. sialt̃
exre cõi aliꝗd ꝑcepit. alter tantũ ne
actõ. ut puta excã furtiu̾a cerõꝵ que
malefitioꝵ. sid̾ea pecuniarit᷑ agitur.
ꝯpensitõ locũ ht̃. Id̃ est ⁊ si ꝯdicatur
excauti fintiua. ¶ S ⁊ qi nox ali
põt. ¶ Inctipulatõib qͦ. que instar

Expanded text:
o famtaxat de peculio praestaretur.Sed si cum filio familias agatur, an quae patri debeantur filius compensare possit, quaeritur: et magis est condicione, ut caueat patrem suum ratum habiturum, id est non exacturum quod is copensauerit. iam societati adhibuimus, dicendum est desinere nos inuicem esse obligatos ipso iure compensatione neglegentiae facta. simili modo probatur, si alter ex re communi aliquid perceperit, alter tantam negactio, ut puta ex causa furtiua ceterorumque maleficiorum, si de ea pecuniarie agitur, compensatio locum habet: idem est et si condicatur ex causa furtiua. sed et qui noxali potest.In stipulationibus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
no placebat. ⁊ pop̾.ait. ip̃o uuieeo min
pensatõe reus retinere põt. Sicut eͥ
cũ totum peto arco male pẽto. ita
⁊ fideuissor nõ renẽt. ip̃o une ĩ maio¬
zẽ qͣtitatẽ ꝗͣ reus ꝯdẽpnari põt.¬
tatur. equissimũ est eligere fid̾iusso¬
ren. quod ip̃i. anqd̾ ido debẽt. ꝯpen¬
sare malites i suitrũq uelit ꝯpensa
re audiendus est.
debetur uen̾it in ꝯͣpensatõnẽ.
t.ł.xx. adeõ. Quod indiẽ debetur
nõ ꝯpens ibitur añqua dies ueniat
pensatoĩs uidex nõ habuĩt. salua
manet petitio. nͨ cͥ rei uidicate ex cep¬
no obici põt. aliud dicã sireprobaũ
ꝯpẽsaitone qiͣ nõ existente debito. ⁊t̃
enĩ rei iuditate mͥ nocebit exceptõ.

Expanded text:
tio placebat et Pomponius ait, ipso iure eo minus pensatione reus retinere potest: sicut enim, cum totum peto a reo, male peto, ita et fideiussor non tenetur ipso iure in maiorem quantitatem quam reus condemnari pottetur, aequissimum est eligere fideiussorem, quod ipsi an quod reo debetur, compensare malit: sed et si utrumque uelit compensare, audiendus est. debetur, uenit in compensationem.etur, non compensabitur, antequam dies uenit, pensationis iudex non habuerit, salua manet petitio: nec enim rei iudicatae exceptio obici potest. aliud dicam, si reprobauit pensationem quasi non existente debito: tunc enim rei iudicatae mihi nocebit exceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sciet se nõ teneri. mulier ꝓa
liquo int̃cessĩt. exceptõ ei senatꝰ
lũ mulieri. ꝯpetit amplissimꝰ ordo
ñ exclud. ¶ procurator si mãda¬
to mulieris ꝓalio im̃tess̃t excep¬
tõe senat᷑ ꝯsulti uelleiani adiui¬
t̃cessioẽ solũ nout repereros man¬
dati ag̃ẽ ⁊ cauere uelit deidẽpni¬
tate reo audienda est.

Expanded text:
lier pro aliquo intercesserit, exceptio ei senatus lum mulieris competit, amplissimus ordo non excludit. Procurator si mandatu mulieris pro alio intercesserit, exceptione senatus consulti Velleiani adiutercessione soluit nolit repetere, sed mandati agere et cauere uelit de indemnitate reo, audiend
Abbreviated transcription (Latin):
sipstpta summa .pn. meuio. eiq
adque eares ꝑtiñebit. solutatata sa¬
tis ne eo nomine factũ nõeit. tc̃ eo
singulos daristipulatũs ẽ. publius
meuĩ spopondi ego limꝰ titiꝰ. Quẽt¬

Expanded text:
ipta summa Publio Maeuio eiue quem ea res pertinebit data sosatisue eo nomine factum non erit, tunc eo singulos dari stipulatus est Publius Maeuius, spopondi ego Lucius Titius. conuenit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ addidit q̃ telu̾tio tit̾io emi. cũ ñ
emiss. hoc testam̃tũ int̃ cet̾̃os sigͣ¬
u̾it. ⁊ gaiꝰ seiꝰ qui fuit dbito. q̃ro an
exhoc qd̃ sigͣuit p̃iuditiũ aliqd̾ sibi
fecit. cũ nuillũ instrum̃tũ uẽditõis
ꝓferatur. s solũ paͣctũ ut c̾ditor c̾ri

Expanded text:
 addidit 'quem de Lucio Titio emi', cum non emisset: hoc testamentum inter ceteros signauit et Gaius Seius, qui fuit debitor. quaero, an ex hoc quod signauit praeiudicium aliquod sibi fecerit, cum nullum instrumentum uenditionis proferatur, sed solum pa
Abbreviated transcription (Latin):
dedisti. dem̃ dñs rei enis ẽẽ cepisti.
datur utił actõ pignoratitia c̾ditori.
õest idem dicendum. siego ntio
qui rem meã obligau̾at sine mea
uoluntate hr̃s exstitero. ħ eͥ modo
pigris ꝑsecutõ ꝯcetenta nõ est c̾di¬
tori. nec utiq suffitiat ad ꝯpetẽtã
utilem pigraticiam accõne. emndẽ

Expanded text:
dedisti, deinde dominus rei eius esse coepisti: datur utilis actio pigneraticia creditori. non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligauerat sine mea uoluntate, heres extitero: hoc enim modo pignoris persecutio concedenda non est creditori, nec utique sufficit ad competendam utilem pigneraticiam actionem eundem
Abbreviated transcription (Latin):
um qũa nuptie facte sũt. uxor iu¬
ro dotẽ dedit diuortio facto. q̃ro
utrũ quinquenii die uir uxori reo
net pacto estimo meliorem ꝯditõe
to ꝯuento cantũ est. ut quãto seri¬

Expanded text:
ium quam nuptiae factae sunt uxor uiro dotem dedit: diuortio facto quaero, utrum quinquennii die uir uxori dotenet, pacto existimo meliorem condicioto conuento cautum est, ut quanto ser
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾utro eã ꝯtẽptam eẽ oporte̾. uł
exceptõe pacti uł. icceptam facere
pene obligationẽ uł eestipuatu
igat. denegandam ei ex ceptõñe.
Sĩ fundo estimato indotẽ dato pas¬
ta sit mułr.ait qnͣto płis uẽieit. id in
eẽ. cũ exc̾cio ꝯuenire possit. ut si
minõi uenierit ip̃a debeat. ¶Si
pacta sit mulier. ut siue płi siue
minoi̾s sundꝰ estimatus uẽieriti p̃ciũ
qͣnͣti res ueĩerit indotẽ sit stari eo
pacto oportet. S si culpa mariti mi¬
nois uenieit. id ip̃m mulierẽ ꝯstꝙ.¬

Expanded text:
alterutro eam contentam esse oportere: vel exceptione pacti et acceptam facere poenae obligationem, vel, si ex stipulatu agat, denegandam ei exceptionem. Si fundo aestimato in dotem dato pacta sit mulier, ut, quanto pluris venierit, id in ex contrario conuenire possit, ut, si minoris uenierit, ipsa debeat. Si pacta sit mulier, ut, siue pluris siue minoris fundus aestimatus uenierit, pretium quanto res uenierit in dote sit, stari eo pacto oportet: sed si culpa mariti minoris uenierit, et id ipsum mulierem con
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ dotis ab honerib m̾m̾u se¬
ꝑaret. qd̾ ꝙ indignissimũ est intro¬
ducat. ut nõ nu̾sse dotẽ estimetur
quo rescͥptonoc effectũ est ut siꝗdẽ
uiuo patre decesserit filia. aut sim̃
ꝯ stante aũt in̾ m̾o mortuo patre
uirũ remanẽt. puto pactũ ẜuãdũ¬
lũtatẽ ꝑtinẽt. ut mulier dedote ꝓ¬
missa se. ileret. Itẽꝙ donec impta
dos abea nõ petãar. aut c̾tã sũmã

Expanded text:
fructum dotis ab oneribus matrimonii separet quodque indignissimum est, inducat ut non habuisse dotem existimetur. quo rescripto hoc effectum est, ut, si quidem uiuo patre decesserit filia aut sine constante autem matrimonio mortuo patre uirum remaneret, puto pactum seruanduluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit do ab ea non petatur, aut c
Abbreviated transcription (Latin):
¶s ⁊ simulier defensor alicuꝰ oxsti
hac re subeat ꝯdẽpratõnem. ꝓim̃
noq maritũ neq filiũ neq patrẽ
ꝑmittitur mulieri defendere.
tat qui dãpnat᷑ regressũ adeã ht̃.
ueluti cũ uẽditorem ñditatis sibi
uendite uł fideuissorẽ suũ defen
rẽ cui hoc factum uellet. ñ dubito
lieri succurere uoluit ñ donãti.
hoc ĩo qr fatiliꝰ se mulier obligat
q̃ alicui donͣet.

Expanded text:
Sed et si mulier defensor alicuius exsthac re subeat condemnationem. proinde neque maritum neque filium neque patrem permittitur mulieri defendere.dat, qui damnatus regressum ad eam habeat, ueluti cum uenditorem hereditatis sibi uenditae uel fideiussorem suum defendrem cui haec factum uellet, non dubito lieri succurrere uoluit, non donanti: hoc ideo, quia facilius se mulier obligat quam alicui donat.
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniã soluendi cã mimieret an
quãlib suã rem insolutũ. nã. ⁊ si
uẽdidit rem suã siue p̃tiũ acceptũ.
ꝓ alio solu̾it. siue ẽp̃torẽ delegai̾t
c̾ditori alieno. nõ puto senatus
dato matris eiꝰ int̃cesser̃t. queritur
an q̃ hic senatus ꝯsultũ subueniat

Expanded text:
i causa numeret an quamlibet suam rem in solutum det: nam et si uendiderit rem suam, siue pretium acceptum pro alio soluit siue emptorem delegauit creditori alieno, non puto senatus dato matris eius intercesserint, quaeritur, an etiam his senatus consulto subueniatur.
Abbreviated transcription (Latin):
marcellus nõ teneri qd̾ iussu. qiͣ ex¬
traneus enũ int̃uenit. neq hoc dicit
iõ qd̾ tenetur excã fide̾uissiõis s quia
aliud est iubere ⁊ alud fideiuberesde¬
nique idẽ scribit. si inutilit fideusie¬
rit. tñ eũ ñ obligari qͣi usserit. que

Expanded text:
Marcellus non teneri quod iussu: quasi extraneus enim interuenit: neque hoc dicit ideo, quod tenetur ex causa fideiussionis, sed quia aliud est iubere, ‹aliud fideiubere›: denique idem scribit, etsi inutiliter fideiusserit, tamen eum non obligari quasi iusserit,
Abbreviated transcription (Latin):
mos dedit. cũ iuste putaret patrẽ eiꝰ
ministratuꝵ tantũ salariũ quãtũ
dare filie instituerat. eos m̃imos illa
ĩusus necessarios sibi ⁊ iuẜuos quos
secũ habebat. ꝯsũpsit. aliquãtulũ ⁊ cũ
eires fumiliaris c̾oita eẽt expecunia
pat̾ inpensam recusat. marit᷑ res mu¬
lieris retinet. Quero antemrẽu̾so ad¬

Expanded text:
et patrem eius ministraturum tantum salarium, quantum dare filiae suae instituerat: eos nummos illa in usus necessarios sibi et in seruos quos secum habebat consumpsit, aliquantum et cum ei res familiares creditae essent ex pecunia pater impensam recusat: maritus res mulieris retinet: quaero, an de
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽtia uerior est. ¶ Siratũ habiũt
quis qd̾ ẜuus eiꝰ gesserit. uł filius.
qd̾ iuss accõ incos datur. ¶ Sipu
pillus dñi. iusserit. utiq nõ teneatur
nͥ tutore actore inssit. ¶ S isu fruc¬
tuaru erit cũ ẜuo cͣctũ. Itẽ eiꝰ cui
bona fide ẜuit. marcellus putat qd̾
uissu dandã in eos actõn̾e. ꝗͣ sentẽtiã
iego ꝓbo. ¶Sicuratore adholescẽ¬
tis. uł furiosi . uł. ꝓoigi iubente c̃ẜuo¬

Expanded text:
sententia uerior est.Si ratum habuerit quis quod seruus eius gesserit uel filius, quod iussu actio in eos datur.Si pu pillus dominus iusserit, utique non tenetur,  tutore auctore iussit. Si iussu fructuarii erit cum seruo contractum, item eius cui bona fid‹e› seruit, Marcellus putat quod iussu dandam in eos actionem: quam sententiam et ego probo. Si curatore adulescentis uel furiosi uel prodigi iubente cu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuo pupilli c̾ontum sit. puto siex
utilitate pupilli fui̾t c̃ditũ. ĩ pupillũ
ẽẽ tandam actõñe qd uissit tutor.¬
¶Si uissu dñi ancille. uł iussu patris
filie cͥditũ sit. danda ẽ ĩ eos qd̾ uistu
actõ. ¶Si iussu mõ cũ alieno ẜuo

Expanded text:
seruo pupilli creditum sit, puto, si ex utilitate pupilli fuerit creditum, in pupillum esse dandam actionem 'quod iussit tutor'.Si iussu domini ancillae uel iussu patris filiae creditum sit, danda est in eos quod iussu actio.Si iu
Abbreviated transcription (Latin):
pus ꝯsttuit. ¶Quentũ est ꝯd̾eo ꝗ
at cõpescentos malos malos hõines
qui in exspeditõe ꝯsulariᷤ iussu trami¬
ert. ibique inatie cecio̾rat᷑. hr̃di enĩ
romĩa ꝓfectus est ibeẽ rei p᷑. causa in¬

Expanded text:
Pius constituit.Quaesitum est de eo, qui ad compescendos malos homines qui in expeditione consularis iussu transierat ibique in acie ceciderat: heredi enim Romam profectus est, abesse rei p
Abbreviated transcription (Latin):
absentiã quis ñtoto tp̃t aliqũe exelu¬
xit. Ut puta rẽ tuã posseoi uno mint
die statuto imisucapioĩs ip̃r. dem̃
rei publice cã abẽe cepi. restitutio
adu̾sus me unsꝰ diei fatienda ẽ.
¶tẽ inquit p̃tor. Si qua alia instacã¬
iahoc eticto inyraẽ necessaria mł
ti em̃ casus int̾uenire pot̾uert qui
deferẽt restitutioĩs auxiliũ nec sin¬
gilatĩ enumerari potũẽrt̃. ut quo¬
tiens equitas restitutõe suggĩti ad
hanc claiulã eĩt descentent ũ. Ut
puta legatiõe quis ꝓciuitate fũct᷑
est. equissimũ ẽ eũ restitu. licet rei
publice cã ñabͣnt. Et sepissime cõ¬
etitutum ẽ adiuuari eũ debere. siũ
nabiit ꝓcuratorẽ siũ nõ Id̾puto
eisitestimoniicã sit euocat exquali¬
huic sepissime ẽ rescͥptũ subuen.¬

Expanded text:
absentiam quis non toto tempore aliquem exclusit, ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deinde rei publicae causa abesse coepi, restitutio aduersus me unius diei facienda est. 'Item', inquit praetor, 'si qua alia mihi iusta cacessari‹o›: multi enim casus euenire potuerunt, qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis pro ciuitate functus est: aequissimum est eum restitui, licet rei publicae causa non absit: et saepissime constitutum est adiuuari eum debere, siue habuit procuratorem siue non. idem puto, et si testimonii causa sit euocatus ex qualih‹u›ic saepissime est rescriptum subuen
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut res dño aufferatur. Euique
i̾ei argum̃tũ ẽ pͥã equĩtas dem̃ excẽp¬
tio sieares põris ñ sit. S utiq ñ qui
bõã frõ ei̾nt põnẽ que eius exea cã nas¬
tuc est pͥotiꝰ rem hãt. Si ager uectalis¬
uł ẽpithiõcariꝰ petitur.R̾.
Iauł. Agr̾icͥitatũ alii uectigale
uocantur alii nõ uectigales. Uettiga¬
les uocañt qui inꝑpetuũ locañt. It ẽ
hac lege ut ꝗͣ diu ꝓhis uectigal p̃stãt.¬

Expanded text:
est, ut res domino auferatur: eiusque rei argumentum est prim‹o› aequitas, deinde exceptio 'si ea res possessoris non sit': sed ut is, qui bona fide emit possessionemque eius ex ea causa nactus est, potius rem habeat. SI AGER UECTIGALceptio 'si ea res possessoris non sit': sed ut is, qui um.Agri ciuitatium alii uectigales uocantur, alii non. uectigales uocantur qui in perpetuum locantur, id est hac lege, ut tamdiu pro his uectigal pendat
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Papinianꝰ libro .ui. q̃stiomĩ
scribit. Siquis ꝙꝓ hĩbuit uł dem̃tia¬
uit excã uẽditionis tͣd̾i rẽq̃ ip̃iꝰ uo¬
lũtate aprocuratore fuerat dntraᷤcta
mis nicͥ ominꝰ tradid̃it. ep̃torẽ tue¬
bitur p̃tor. suie poͣssid̾at siue petat
rẽs ad̃ iuditõ ep̃ti procurator ep̃toi¬
põt eñi fieri ut ẽptori res anfferatur
abeo quiuenire mãdauit qr ꝑigno¬
rantiã nõ est usus exceptõe q̃ debuit
opponere. ułuti siñ acͤtor irieꝰ exuolũ¬
tate tua uendidit.
mõdño emit. publitiana mͥ ꝯpetere
nactus nõ sim.
⁊ dñii publitiane obitienda est.

Expanded text:
.Papinianus libro sexto quaestionum scribit: si quis prohibuit uel denuntiauit ex causa uenditionis tradi rem, quae ipsius uoluntate a procuratore fuerat distracta, et is nihilo minus tradiderit, emptorem tuebitur praetor. siue possideat siue petat rem. sed quod iudicio empti procurator emptopotest enim fieri, ut emptori res auferatur ab eo, qui uenire mandauit, quia per ignorantiam non est usus exceptione, quam debuit opponere, ueluti: 'si non auctor meus ex uoluntate tua uendidit'.non domino emat, Publiciana mihi competere nactus non sim. dominii Publicianae obicienda est.
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia soluerẽt delegaũ in¬
debiti cũ eo qui deleganit erit ac¬
rõ qui nõ uidetur adẽpta sifru¬
stra ꝯ ꝓcuratore lis fuerit ĩstim̃ta.
si adlib̾tatem extestam̃to ꝑuen¬
erit. pꝰ acceptam sine iudice pe¬
cumiam ingenuis ꝓnũtiatꝰ est
indebiti frõi ꝯmissi repentõ erit.
re lib̾atus solũ errore pecuniam
repetenti ñ oberit. siu̾o reus ꝓmit¬
tendi ꝑerrorẽ ⁊ ip̃e pꝰa pecuniam
soluĩt nõ repetet. Cum pͥor solutõ
q̃ fuit irrita naturale uinculum
nõ dissoluit nec cuule siͣreus pro¬
mittendi tenebatur.
debitorẽ pꝰlitem ꝯtestatam manẽ¬
te adhuc iuditõnegabat soluentẽ
repetere ⁊s̃ posse. qr nec ab solut᷑us
nec ꝯdẽpnatus repetere poss licet
d̾ absolutus sit: natura m̃ debitoi
ꝑmanet. si milẽq ẽẽ ei dic̃. ꝗita
ꝓmisit. sinaus exasiauem̃t. siue
nõ uemit. quia exuna cã alt̾ius
solutionis ongo ꝓficiscitur. ¶ uãt

Expanded text:
pecunia solueretur, delegauit, indebiti cum eo ‹qui› delegauit erit actio, quae non uidetur ‹per›empta, si frustra cum procuratore lis fuerit instituta. si ad libertatem ex testamento peruenerit: post acceptam sine iudice pecuniam ingenuus pronuntiatus est: indebiti fideicommissi repetitio erit.re liberatus soluerit errore pecuniam, repetenti non oberit: si uero reus promittendi per errorem et ipse postea pecuniam soluerit, non repetet, cum prior solutio, quae fuit irrita, naturale uinculum non dissoluit, nec ciuile, si reus promittendi tenebatur.debitorem post litem contestatam manente adhuc iudicio negabat soluentem repetere posse, quia nec absolutus nec condemnatus repetere posset: licet enim absolutus sit, natura tamen debitor permanet: similemque esse ei dicit, qui ita promisit, siue nauis ex Asia uenerit siue non uenerit, quia ex una causa alterius solutionis origo proficiscitur.Ubi aut
Abbreviated transcription (Latin):
erat̃ .u.Hilio patroni inlib̾tam
pat̾nã eandẽꝙ ux̾orẽ id̾ uirnqued
ip̃i patrono daretur. ex snã legis
accõmodatur. Id̃ ꝙ dicendũ erit. si
att̾us patroni filiꝰ uiuo alt̃o. lib̾¬
tam eoꝵ uxorẽ duxiͣt. ¶Si igno¬
mĩniosã lb̾tam suã patronus
uxorẽ duxĩt. placet qr ccͣ legẽ maiͣt
sit. ñ haͣe eũ hoc legis uilie bñfi¬
num. ¶Si uni exfilus assigna¬
tã alt̃ uxorẽ duxĩt. nõ idẽ nis qd̾
inpatrono tribuendũ est. mc̾ enĩ
uiris habebit. qr senatus om̃e ius
lib̾tinoꝵ assignatoꝵ adeũ tnͣstuli̾t
gradus noĩes ducãt uxores eas q̃s
hu qui altioris dignitatis sũt duce̾

Expanded text:
am Filio patroni in libertam paternam eandemque uxorem idem iuris, quod ipsi patrono daretur, ex sententia legis accommodatur. idemque dicendum erit et si alterius patroni filius vivo altero libertam eorum uxorem duxerit. Si ignominiosam libertam suam patronus uxorem duxerit, placet, quia contra legem maritus sit, non habere eum hoc legis beneficium. Si uni ex filiis adsignatam alter uxorem duxerit, non idem ius quod in patrono tribuendum: nihil enim iuris habebit, quia senatus omne ius libertorum adsignatorum ad eum transtulit, gradus homines ducant uxores eas, quas hi qui altioris dignitatis sunt ducere
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł.. Proxime ꝯstitutũ est. ut
cũ quis lib̾tam suã direĩt ipeorẽ
q̃ exfid̾i ꝯmissi cã manumisent.
liceat lib̾te inuito eo nuptias ꝯ̃ hx᷑
cessitate mamimisit. nõ suo arbi¬
mo.mͣ ag̃ enĩ debitam lib̾tatem
p̃stitu quã ullũ bñfitiũ in mulerẽ

Expanded text:
 Proxime constitutum dicitur, ut, cum quis libertam suam duxerit uxorem, quam ex fideicommissi causa manumiserit, liceat libertae invito eo nuptias contrahcessitate manumisit, non suo arbitrio: magis enim debitam libertatem praestitit quam ullum b
Abbreviated transcription (Latin):
Inuius. Si socuis propriam
peccuuiam mintuam decerit om¬
nienodo creditam peccuniam fac.¬
uoet ceteri dissensernt qd̾ si co¬
muneni numerauit. non alias

Expanded text:
ictum Si socius propriam pecuniam mutuam dedit, omnimodo creditam pecuniam faclicet ceteri dissenserint: quod si communem numerauit, non alias
Abbreviated transcription (Latin):
solue qd̃ seoicat hĩdẽ s iõ qd̃ neget.
aut dubitet. anhr̃ditas ꝑtineat ad
hr̃oitatẽ pͥeto. amilicimꝰ quib tam
placuisse ait. ñ alit̾ mͥ adu̾sus te tan¬
tam pentionẽ quã silegatũ redterẽ.
uideamꝰ tñ ne ñ alit̃ petitorĩditatis
legatũ restitueretebeat. qͣ ut ei caue¬
atur. sicc eũ de hĩditate iudicatũ fuĩt.
reddiei legatũ. Cũ sit iniqũ eo cañ
possessore hr̃oitatis legatũꝙ soluĩt
retinere. ⁊ maxime siñ ꝑcalup̃niã
ci eliꝰ probat. ¶Impr̃ at̃ antoninꝰ
rescͥpsit. ei qui legatũ extestam̃to ab¬
stuliss. cã cog̾ta hr̃ditatis petitionẽ
negantã ẽe. scilicet simanfesta ca¬
lump̃niasit.
aboł. Cũis quilegatũ extestam̃¬
to ꝑcepit. hr̃oitatẽ petit. Silegatũ
quoc̃q modo reoonũ ñ sit iudicis oftõ
ꝯtinẽt. ut uctori deducto eo ꝙ actep̃
restituat hr̃oitas.
ꝓ bationib possit hostend̾e actorẽ
abmĩtõ litis scire eũ nõ possitere.¬

Expanded text:
se dicat heredem, sed ideo quod neget aut dubitet, an hereditas pertineat ad hereditatem peto. Atilicinus quibusdam placuisse ait non aliter mihi adversus te dandam petitionem, quam si legatum redderem. uideamus tamen ne non aliter petitor hereditatis legatum restituere debeat, quam ut ei caueatur, si contra eum de hereditate iudicatum fuerit, reddi ei legatum: cum sit iniquum eo casu possessorem hereditatis legatum, quod soluerit, retinere, et maxime si non per calumniaet Laelius probat. imperator autem Antoninus rescripsit ei, qui legatum ex testamento abstulisset, causa cognita hereditatis petitionem negandam esse, scilicet si manifesta calumnia sit. Cum is, qui legatum ex testamento percepit, hereditatem petit, si legatum quocumque modo redditum non sit, iudicis officio continetur, ut victori deducto eo quod accepit restituatur hereditas. probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere
Abbreviated transcription (Latin):
g̾gẽ habebat capitũ trecentoꝵ amissis
centũ redemit totid̃ẽ capita aliena ab
eo qui dñiũ coꝵ nabebat. łaliena abeo
qui boã fide ea possidebat ⁊ ħutiq gͥ
gis inquit uẽdicatõe ꝯtinebũtur S¬

Expanded text:
gregem habebat capitum trecentorum, amissis centum redemit totidem capita aliena ab eo, qui dominium eorum habebat uel aliena ab eo, qui bona fide ea possidebat: et haec utique gregis, inquit, uindicatione continebuntur. s