comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cunde st̃. Quid qͦd ne m̃te qͥdem recte
nti possumꝰ multo cibo & potione cõ¬
plitis: c̃p̃clara epła platonis ad dionis
ꝓpinquos inqua scriptum ẽ his fere uer¬
bis. quocũ uenissem uita illa beata fe
ferebat᷑ plena italicariĩ firacusarũq
insaram nullomͦ m placuit bis in die
saturũ fieri nec unq pnoctare solũ.
nemo efficitur umquã. Moderat᷑ uͦ
multommꝰ. que enĩ natura tã mira¬
uita pot̾ eẽ aqua absit prudentia absit
moderatio. Ex qͦ sardani polli opulen¬
tissimi syriȩ regis error agnoscit᷑ qui
incidi ussit mbusto. hȩc habco que ȩdi
queq ex saturata libido hausit. at illa
iacent multa & p̃clara relicta. Qd aliud
inqͥt aristoteles inboiis ñ mregis se¬
pulerho scriberes. hec habere se mortu¬
um dicit que ne uiius qͥde diuti habe¬
bat quã fruebat᷑ Curgͥ diuitie deside¬
rent᷑ aut uͥ pauptas beatos c̃ẽ ñ sinit
signis credo tabulis. ludis. Siquis ẽ qͥ

Expanded text:
undae sunt. Quid, quod ne mente quidem recte uti possunt, multo cibo, et potione completi? est praeclara epistola Platonis ad Dionis propinquos: in qua scriptum est his fere verbis. Quo, cum venissem, vita illa beata, quae ferebatur plena Italicarum, Syracusanarumque mensarum, nullo modo mihi placuit. Bis in die saturumfieri, nec unquam pernoctare solum: nemo efficitur unquam, moderatus vero multo minus. Quaenatura tam miravita potest esse, a qua absit prudentia, absit moderatio? ex quo Sardanapalli, opulentissimi Syriae regis, error adgnoscitur, qui incidi iussit in busto: Haec habeo, quae edi, quaeque exsaturata libido Hausit; at illa iacent multa et praeclara relicta. quid aliud inquit Aristoteles in bovis, non in regis sepulcro inscriberes? haec habere se mortuum dicit, quae ne vivus quidem diutius habebat quam fruebatur. Cur igitur divitiae desiderentur, aut ubi paupertas beatos esse non sinit? signis, credo, tabulis studes. si quis est qui his
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ unus ex om̃ib rationis con¬
dentionisq armonia grece sem¬
pit̾narum rerũ ⁊ sub intelligẽ¬
tiam cadentium. campos: ⁊ par¬
ticeps quo nichil ẽ ab optimo ⁊
Quippe qui ex eadem natura al
um partium ꝓportione compac¬
ta. se ipsa conuersans cum ma¬
teriam mnutabilem arripuiss&e.
icũ rursus indiuiduum atq
simplicem. ꝑ quam õis mouet᷑
discernitq quid sit eiusdẽ gn̾is.
quid alt̾nis ⁊ cȩtera ditudicat qͥd
euiq rei sit maxime aptum. qͥd
quoq loco aut mͦaut timꝑe con¬
tingat. queq distinctio sit int̾ea
que gignuntur & eaque sunt
semꝑ eadem. Ratio aut̃ uera q̃
uersatur in hisque sunt semꝑ
eadem: ⁊mhis quȩ mutant᷑ cum

Expanded text:
autem unus ex omnibus rationis conautem unus ex omnibus rationis concentionisque, quae armoni/a Graece, sempiternarum rerum et sub intellegentiam cadentium compos et particeps, quo nihil est ab optimo et quippe qui ex eadem iunctus alum partium proportione conpactus, se ipse conversans, cum materiam mutabilem arripuit et cum rursus individuam atque simplicem, per se omnis movetur discernitque, quid sit eiusdem generis, quid alterius, et cetera diiudicat, quid cuique rei sit maxime aptum, quid quoque loco aut modo aut tempore contingat, quaeque distinctio sit inter ea, quae gignantur, et ea, quae sint semper eadem. Ratio autem vera, quae versatur in iis, quae sunt semper eadem,
Abbreviated transcription (Latin):
illum enusdẽ naturȩ. hunc alt̾i¬
us notauit. eamq que erat enis¬
dẽ detorsit alatere indexteram
partẽ hanc aut̃ contra. Item ã
mediana linea direxit ad leuam.
s principatum dedit suꝑiori qͣ
solam indiuiduam reliquit. In¬
teriorem aut̃ cum sex partes ce¬
li diuisisset. septem orbis dispa¬
ris duplo⁊ tͥplo intuallo moue¬
ri uissit contrariis int se cursibꝰ.
Coꝵ aiunt trium fecit pares ce¬
leritates: ẜ. quatuor unt se dis¬
pares & dspares trium reliquoꝵ
nuisset. tum demq om̃e qd̃ erat
concretũ atq corꝑeũ substerne¬
bat animo. int̾iisq faciebat.
Atq ita medio medium accomo¬
dans: copulabat. Sic animꝰ ame¬
dio ꝓfectus. extremitatẽ celiã su¬
p̃ma regione rotundo habitu
citumiecit. seseq ipse uersans:
diuinus septimȩ sapientisq ui¬
te indurit exordium. Et corpꝰ q̃
celi spectabile effectũ ẽ: animus
aut̃ ocłoꝵ effugit obtutũ. Est

Expanded text:
illum eiusdem naturae, hunc alteriillum eiusdem naturae, hunc alterius notavit eamque, quae erat eiusdem, detorsit a latere in dexteram partem, hanc autem citimam a mediana linea direxit ad laevam, sed principatum dedit superiori, quam solam individuam reliquit. Interiorem autem cum in sex partis divisisset, septem orbis dispares duplo et triplo intervallo moveri iussit contrariis inter se cursibus. Eorum autem trium fecit pares celeritates, sed quattuor et inter se dispares et dissimilis trium reliquorunuisset, tum denique omne, quod erat concretum atque corporeum, substernebat animo interiusque faciebat atque ita medio medium accommodans copulabat. Sic animus a medio profectus extremitatem caeli a suprema regione rotundo ambitu circumiecit seseque ipse versans divinum sempiternae sapientisque vitae induxit exordium. Et corpus quidem caeli aspectabile effectum est, animus autem oculorum effugit optutum. Est
Abbreviated transcription (Latin):
primȩ Demde instituit dupla
⁊ tripla int̾ualla explere. Partis
rursus ex toto desecans. quas mt
ualł ita locabat ut in singłis es¬
sent limata media. Nix enĩ audõ
dicere medietates quas grecime¬
sotetas appellant. s quasi ita di¬
xerim: ita intelligat᷑ Erit enim
planuis earum alterã eadem par
int̾uallis. ⁊ sesquit̃ciis. ⁊ sexqui¬
octauis sumptis. ex his colligati¬
onib ⁊ primis int̾uallis sesqui¬
octaui int̾uallo sesquit̃cia omĩa
explebat: cũ particulã singłoꝵ¬
int̾uallo relicto habebat numer̃
illudex quohec sequi cẽ omnem
consupserat. hanc gͥ omẽm con¬
iunctionẽ duplicem in longitu¬
dinem diffudit. mediamq acco¬
modans. mediam quasi decusaũ.
deinde mn orbem torsit ut & ipse
secum & int̾ se ex comiissura q̃
ẽ regione eẽnt iungerent᷑ eoq mo¬
tu cinꝰ orbis semꝑ in eodem erat.
eodemq mͦ ciebatur. undiq ẽ ea
cirtumplexus. atq itacum alte

Expanded text:
primae. Deinde instituit dupla primae. Deinde instituit dupla et tripla intervalla explere partis rursus ex toto desecans; quas in intervallis ita locabat, ut in singulis essent bina media vix enim audeo dicere medietates, quas Graeci meso/thtas appellant; sed quasi ita dixerim, intellegatur; erit enim planius, earum alteram eadem partintervallis et sesquitertiis et sesquioctavis sumptis ex his conligationibus in primis intervallis sesquioctavo intervallo sesquitertia omnia explebat, cum particulam singintervallo relicto habebat numerusillud, ex quo haec secuit, iam omne consumpserat. Hanc igitur omnem coniunctionem duplicem in longitudinem diffidit mediaeque accommodans mediam quasi decussavit, deinde in orbem intorsit, ut et ipsae secum et inter se ex commissura, quae e regione esset, iungerentur, eoque motu, cuius orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus. Atque ita cum alte
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ beatum ꝓcreauit. S animũ
haud ita ut mͦ locuti sumꝰ. tum
deniq cum corpus ei effecisset: in¬
nori parere maiorem. ẜ nos mul¬
ta inconsidate ac temere dicimꝰ.
Ds aut̃ & ortu & mrtute antiqͥo¬
rem genuit animã. eumq ut do¬
minũ atq imꝑantẽ obedienti p¬
fecit corꝑi. idq molitus tali qͦdam
in unã sp̃ẽm temꝑauit. naturãq
illam quã alt̾ius diximus. uł cũ
eademconiunxit fugientẽ:⁊ eius
copulationis aliamq ꝑmiscens.
cum mat̾ia cum ex trib effecisset
unum: id ipsũ in ea que decum̃¬
bra partitus ẽ. iam partes singu¬
las ex eodem ⁊ alto: ⁊ex materia
temꝑauit. Fuit aut̃ talis illa par¬
ticio. Unam pͥncipio partem de¬
traxit ex toto. Scdam aut̃ pͥmȩ
partis duplam. Deinde t̾ciam.
que ẽẽt scde sesqualt̾a. primȩ tͥ¬
pla. Deinde quartam: quȩ scd̃e
dupla eẽt. quintam inde que
t̃cie tripla. Ium sextam octu¬
plam primȩ. Postremo septima

Expanded text:
um deum procreavit. Sed animum um deum procreavit. Sed animum haud ita, ut modo locuti sumus, tum denique, cum corpus ei effecisset, innori parere maiorem; sed nos multa inconsiderate ac temere dicimus. Deus autem et ortu et virtute antiquiorem genuit animum eumque ut dominum atque imperantem oboedienti praefecit corpori, idque molitus tali quodam in unam speciem temperavit naturamque illam, quam alterius diximus, vi cum eadem coniunxit fugientem et eius copulationis alienam; quae permiscens cum materia cum ex tribus effecisset unum, id ipsum in ea, quae decuit, membra partitus est. Iam partis singulas ex eodem et ex altero et ex materia temperavit. Fuit autem talis illa partitio: unam principio partem detraxit ex toto, secundam autem primae partis duplam, deinde tertiam, quae esset secundae sesquialtera, primae tripla, deinde quartam, quae secundae dupla esset, quintam inde, quae tertiae tripla, tum sextam octuplam primae, postremo septimam
Abbreviated transcription (Latin):
ingressũ corꝑe sustmeret. Motũ
enĩ dedit celo eum qui figurat᷑ sit.
aptissimꝰ qui unꝰ ex.uii. motib
m̃tem atq intelligentiã cogeret.
Maxima itaq una coni̾isione at¬
q eadem ipse circum se torquet᷑
& uertit᷑. Sex aut̃ reliquos motꝰ
ab eo separauit. itaq abom̃n rati¬
one eum libauit. ¶Ad hanc igit᷑
ñ egeret. ingradiendi m̃bra ñ de¬
dit. Nec ds̃ is qui erat de aliqͣndo
fut᷑o dõ cogitans. leuẽ eum affig̃.
sundiq equabilẽ & ã medio ad sũ¬
mum parem ⁊ ꝑfectũ atq absolu¬
tum ex absolutis atq ꝑfectis. A¬
mmũ aut̃ ut in eomedio colloca¬
uit. ita ꝑ totum detendit. Demde e¬
umcircũdedit corꝑe ⁊uestiuit
extrinseeꝰ teloq soluiago ⁊ uolubi
lrim orbem incitato complexꝰ ẽ.
qdđ secũ ipsũ ꝓpt̾ uirtutẽ facile cẽ
possit. Nec desid̾aret alterum satis.
uł ipsum notum ⁊ familiare. Sic
ds ille ȩt̃nus hunc ꝑfecte scđm¬

Expanded text:
ingressum corporis sustineret. Motum ingressum corporis sustineret. Motum enim dedit caelo eum, qui figurae eius esset aptissimus, qui unus ex septem motibus mentem atque intellegentiam cieret maxime. Itaque una conversione atque eadem ipse circum se torquetur et vertitur. Sex autem reliquos motus ab eo separavit itaque ab omni erratione eum liberavit. Ad hanc igitur non egeret, ingrediendi membra non dedit. Haec deus is, qui erat, de aliquando futuro deo cogitans levem illum effecit et undique aequabilem et a medio ad summum parem et perfectum atque absolutum ex absolutis atque perfectis. Animum autem ut in eo medio conlocavit, ita per totum tetendit; deinde eum circumdedit corpore et vestivit extrinsecus caeloque solivago et volubili et in orbem incitato conplexus est, quod secum ipsum propter virtutem facile esse posset nec desideraret alterum satis sibi ipsum notum et familiare. Sic deus ille aeternus hunc perfecte beat
Abbreviated transcription (Latin):
nimantiom̃s reliquos continere
uellet animantes. hunc ea forma
figurauit. que una om̃s relique
forme concludunt᷑ ⁊ globosus ẽ
fabricat᷑. qđ spero idẽ greci uocãt.
Cuius om̃is extremitas parib ã
medio radiis attingat᷑ Idq ita
nichil offensionis. nichil inclu¬
sum angulis. nichil amfractib
nichil eminens. nichil lacuno¬
sum. om̃sq partes simillimȩ
omĩum qd̾ eiꝰ iudicio p̾stabat
dissimilitudinis similitudo. Oĩ
aut̃ totam figurã leuitate cir¬
cundedit. Nec eni ocłis egebat:
quia nichil extra qđ cernit᷑ posset
relictum erat. nec aurib qr nec q̃
eri potãt neq accessio. nec uͦ erat
unde. Itaq se ipse consũptione ⁊
senio alebat sin: cũ ipse ꝑse & a se.
ratus ẽ ille qui ista uinxit ⁊ con¬
didit. ipsum se contemptũ esse
mundũ neq egere alto. Itaq ei
nec manꝰ affixit. qr nec capiend̾
quicꝗͣ erat. nec repellendũ. nec
pedes. quit aliqua mbra quibus

Expanded text:
nimanti omnis reliquos contineri nimanti omnis reliquos contineri vellet animantes, hunc ea forma figuravit, qua una omnes formae reliquae concluduntur, et globosum est fabricatus, quod sfairoeide/s Graeci vocant, cuius omnis extremitas paribus a medio radiis attingitur, idque iut haberet, nihil offensionis, nihil incisum angulis, nihil anfractibus, nihil eminens, nihil lacunosum, omnesque partes simillimas omnium, quod eius iudicio praestabat dissimilitudini similitudo. Omni autem totam figuram mundi levitate circumdedit. Nec enim oculis egebat, quia nihil extra, quod cerni posset, relictum erat, nec auribus, quia ne quod eri poterat neque accessio, nec vero erat unde. Itaque se ipse consumptione et senio alebat sui, cum ipse per se et a ratus est ille, qui ista iunxit et condidit, ipsum se contentum esse mundum neque egere altero. Itaque ei nec manus adfixit, quoniam nec capiendum quicquam erat nec repellendum, nec pedes aut alia membra, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sam:⁊ ex his reb numo quatuor:
mundi ẽ corpus effectũ ea con¬
structũ oꝑatione quadixi. Ex
quo ipse se concordi quadã ami¬
cicia & caritate complectitur.
atq ita apte cohercet: ut neq̃at
pars huiusce generis excidet exira
atq in hoc uniuerso meẽnt ge¬
nera uniuersa illa. Id obeas cau¬
sas primũ ut mundꝰ animans
possit ex ꝑfectis partib eẽ ꝑfec¬
tus. dem̃ ut unꝰ eẽt nulla parte
unde alta gigneret᷑ relicta. Po¬
stremo nequis morb: eũ possit aut
senectus ataingere. Om̃is enĩ co¬
augm̃tatio corꝑis uł caloris uel
frigoris. ut aliqua impulsione
uehem̃ti labefactat᷑ & frangitur.
iad morbos senectutemq com¬
pellit᷑. Hanc gͥ habuit rationem
effector mundi molitor ds̃. ut uñ
opus totumatq ꝑfectum ex oĩ
b totis atq ꝑfectis absolucretur.
qͦd om̃i morbo ⁊ semo uacaret. Por¬
mam aut̃ & maxime sibi cogna¬
tam ⁊ decoram dedit. Aquo enĩa¬

Expanded text:
sam et ex iis rebus numero quattuor sam et ex iis rebus numero quattuor mundi est corpus effectum ea constrictum conparatione, qua dixi; ex quo ipse se concordi quadam amicitia et caritate conplectitur atque ita apte cohaeret, ut dissolvpars huiusce generis excederet extra, atque ut in hoc universo inessent genera illa universa, id ob eas causas, primum ut mundus animans posset ex perfectis partibus esse perfectus, deinde ut unus esset nulla parte, unde alter gigneretur, relicta, postremo ne qui morbus eum posset aut senectus attingere. Omnis enim coagmentatio corporis vel caloris vel frigoris vi vel aliqua inpulsione vehementi labefactatur et frangitur et ad morbos senectutemque conpellitur. Hanc igitur habuit rationem effector mundi et molitor deus, ut unum opus totum atque perfectum ex omnibus et totis atque perfectis absolveret, quod omni morbo et senio vacaret. Formam autem et maxime cognatam et decoram dedit. A quo enim a
Abbreviated transcription (Latin):
hec pͥmuma nob̾ nominat᷑ com¬
ꝑatio: ꝓportione dici pot̃. Quan¬
do em̃ primũ uł numeroꝵ uel
ut extremũ cum medio. sic me¬
dium ẽ primo conferat᷑. Id quod
mediuẽ tum primũ fit. tũ po¬
stremũ. postrema uͦ media pri
ma fiunt. Itaq necessitas cogit.
ut eadem sint: ea que deuincta
fuerint eadem aut cũ facta sĩt
efficitur ut omĩa sint unum.
Qd si uniuersitas corpus planũ
⁊ equabile explicaret᷑. neq m eo
quicꝗͣ eẽt requisitũ unum enĩ¬
cẽt int̾positum colligaret. S cũ
soliditas mundo quereret᷑ soli¬
da aut̃ om̃ia uno medio numꝗͣ
duob semꝑ copulent᷑. ita contin¬
git. ut int̾ ignẽ & aquã & t̾ram.
aquã animãq poneret. eaq int̃
se comꝑaret. ⁊ ꝓportione coniun¬
geret ut quẽad modũ ignis an¬
mȩ. sic amma aquȩ. qͦdq anima
aquȩ idaqua t̾re ꝓportione red¬
det. Quia ex coniunctione cȩlũ
ita aptum ẽ. ut sub aspectum ⁊
tactum cadat. Itaq & ob eã cau¬

Expanded text:
haec primum a nobis novantur conparatio proportiove dici potest. Quando enim trium vel numerorum vel ut extremum cum medio, sic medium cum primo conferatur, id, quod medium est, tum primum fit, tum postremum, postrema autem et prima media fiunt; ita necessitas cogit, ut eadem sint ea, quae diiuncta fuerant; eadem autem cum facta sint, efficitur, ut omnia sint unum. Quodsi universi corpus planum et aequabile explicaretur neque in eo quicquam esset † requisitum, unum inesset interpositum, conligaret. Sed cum soliditas mundo quaereretur, solida autem omnia uno medio numquam, duobus semper copulentur, ita contigit, ut inter ignem atque terram aquam deus animamque poneret eaque inter se conpararet et proportione coniungeret, ut, quem ad modum ignis animae, sic anima aquae, quodque anima aquae, id aqua terrae proportione redderet. Qua ex coniunctione caelum ita aptum est, ut sub aspectum et tactum cadat. Itaque et ob eam cau
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cerni ñ possent: ꝓpt̾ parui¬
tatem crebris quasi cuneolis in¬
iectis. unũ efficiebat ex om̃ib cor¬
pus atq in eo influente atq ef¬
fluente. animi diuini ambitũ
illigabant. Itaq illi in flumen
ininsi neq tenebant neq tenebã¬
tur. s ui magna tum ferebant tũ
ferebant᷑. Ita motu animal moue¬
bat᷑ illud ꝙͣ: s in mod̾ate & fortui¬
tu ut sex motib ueheret᷑. Nam ⁊

Expanded text:
quae cerni non possent propter parviquae cerni non possent propter parvitatem, crebris quasi cuneolis inliquefactis unum efficiebant ex omnibus corpus atque in eo influente atque effluente animi divini ambitus inligabant. Itaque illi in flumen inmersi neque tenebant neque tenebantur, sed vi magna tum ferebant, tum ferebantur. Ita totum animal movebatur illud quidem, sed inmoderate et fortuito, ut sex motibus veheretur. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
alios in luna. alios in reliquas
mundi partes que sunt ad spa
spargens quasi serebat. P ost
aut sationẽ cam. dis. ut itadicam
mmorib ꝑmisit ut corꝑa morta¬
lia effingerent. quantũq eẽt re¬
liquũ ex humanoanimo qd deb&ẽ
accede. idom̃e & que seq̃ntia eẽnt:
ꝑmueherent & absoluerent. de¬
inde huic animanti pͥncipẽ se
ducemq p̾berent. uitam qui eiꝰ
pulcherrime regeret. & gub̃na¬
ret. quatmꝰ ñ ipse bñfactus sua
culpa sibi aliquid miserie q̃reret.
Atq is qui ꝗ̃ qui cuncta disposu¬
it: constant in suo manebat sta¬
tu. Qui errant aut̃ abeo creati
cũ parentis ordinẽ cognouissc̃t.
hunc sequebant᷑ Itaq cũ acce¬
pissent inmortale pͥncipium
mortalis animantis imitantis
genitorem &e effectorem sui. par¬
ticulas ignis ⁊ t̾rȩ & aquȩ &e ani¬
mȩ amundo quas rursus redde¬
rent: mutuabant᷑ easq int̾ se
copulabant. haud hisdẽ uincłis
quib ipsi erant colligati. s talib

Expanded text:
alios in lunam, alios in reliquas alios in lunam, alios in reliquas mundi partes, quae sunt ad spatspargens quasi serebat. Post autem eam sationem dis, ut ita dicam, iunioribus permisit, ut corpora mortalia effingerent, quantumque esset reliquum ex humano animo, quod deberet accedere, id omne, et quae consequentia essent, perpolirent et absolverent; deinde ut huic animanti principes se ducesque praeberent vitamque eius quam pulcherrime regerent et gubernarent, quatenus non ipse bene factus sua culpa sibi aliquid miseriae quaereret. Atque is quidem, qui cuncta conposuit, constanter in suo manebat statu; qui autem erant ab eo creati, cum parentis ordinem cognovissent, hunc sequebantur. Itaque cum accepissent inmortale principium mortalis animantis, imitantes genitorem et effectorem sui particulas ignis et terrae et aquae et animae a mundo, quas rursus redderent, mutuabantur easque inter se copulabant haud isdem vinclis, quibus ipsi erant conligati, sed talibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sost ita metu ce reliquos motus
animi comites suꝑioꝵ ⁊ his etiam
contrarios dissidentes. Quos qui
ratione rexerit: uiste uixerit. Qt
aut̃ his se dederit iniuste atq ille
qui recte atq honeste curriculũ
uiuendi ãnatura datũ confecerit:
ad illuã astrũ quo cũ aptus fuerit
reuertet᷑ Qui aut̃ inmod̾ate & in¬
temꝑate uixerit: eum scd̃s ortꝰ
in figurã muliebrẽ tranfferet. &¬
sine tum quid̃ finẽ uicioꝵ faciat:
grauiꝰ etiam iactabit᷑ ⁊ isuis mo¬
tib simillimas figuras pecudũ ⁊
ferarũ tranfferet᷑. neq malorũ ⁊̃¬
minum pri aspiciet. quã illã seqͥ
ceꝑit conuersionẽ. qua habebit
in se eiusdem ipse & ur̃a similis
innaturã & insitam. Quodtum
eueniet cũ illi que exigui anima
atq t̾ra turbulenta i rationis ex¬
ꝑtia insederint. ratione depułit.
seq siquid postea fraudis aut ui¬
cii euenisset. extra omem culpã
causamq posuisset aliosq iñtra.

Expanded text:
post iram et metum et reliquos motus post iram et metum et reliquos motus animi, comites superiorum et iis etiam contrarios dissidentes; quos qui ratione rexerit, iuste vixerit, qui autem iis se dediderit, iniuste. Atque ille, qui recte atque honeste curriculum vivendi a natura datum confecerit, ad illud astrum, quocum aptus fuerit, revertetur; qui autem inmoderate et intemperate vixerit, eum secundus ortus in figuram muliebrem transferet, et, si ne tum quidem finem vitiorum faciet, gravius etiam iactabitur et in suis moribus simillimas figuras pecudum et ferarum transferetur neque terminum malorum prius aspiciet, quam illam sequi coeperit conversionem, quam habebat in se ipse eiusdem et similis innatam et insitam. Quod tum eveniet, cum illa, quae ex igni, anima, aqua, terra turbulenta et rationis expertia insederint, ratione depuleritseque, si quid postea fraudis aut vitii evenisset, extra omnem culpam causamque posuisset, alios in terram,
Abbreviated transcription (Latin):
dicta nobis que de dõꝵ qui cer¬
nunt᷑ quiq sunt orti natura p̃¬
fati sumꝰ habeant hunc t̾minũ.
Reliquoꝵ aut̃ quos grecidemo¬
nas appellant nr̃i opinor lares.
quam ut ꝓfiteri scribe nos aude¬
amus. Credendum nimirumẽ
ueterib ⁊ priscis ut aunt uiris:
qui se de ꝓgenie dõꝵ ẽẽ dicebant.
Itaq eoꝵ uocabula: nob̃ ꝓdider̃.
Hosse aut̃ generatores suos opti¬
me poterant. ac difficile factũẽ
ãdis ortis fidem ñ habere quãqͣ
nec argum̃tis nec rationib cer¬
tis eorũ ratio confirmat᷑. S cum
duplex eẽt natura generis huma¬
m. sic se res habebat ut p̾stantiꝰ
genus eẽt eoꝵ qui ẽẽnt futuri
uiri. Cumaut̃ animis corꝑatũ
necessitatem inscuisset. cumq ad
corꝑa necessitate accessio fieret
tum abscessio: necesse erat sensũ
existere unũ cõmunemq om̃iũ
uehem̃tiore motu excitato con¬
unctoq naturx̧. deinde uolup¬
tate & molestia mixtũ amorem.

Expanded text:
dicta nobis, quaeque de deorum, qui cerdicta nobis, quaeque de deorum, qui cernuntur quique sunt orti, natura praefati sumus, habeant hunc terminum. Reliquorum autem, quos Graeci dai/monas appellant, nostri, opinor, Lares,quam ut profiteri nos scribere audeamus. Credendum nimirum est veteribus et priscis, ut aiunt, viris, qui se progeniem deorum esse dicebant, itaque eorum vocabula nobis prodiderunt. Nosse autem generatores suos optime poterant, ac difficile factu est a deis ortis fidem non habere, quamquam nec argumentis nec rationibus certis eorum oratio confirmatur; duplex esset natura generis humani, sic se res habebat, ut praestantius genus esset eorum, qui essent futuri viri. Cum autem animos corporibus necessitate insevisset, cumque ad corpora tum accessio fieret, tum abscessio, principio necesse erat sensum exsistere unum communemque omnium vehementiore motu excitatum coniunctumque naturae, deinde voluptate et molestia mixtum amorem,
Abbreviated transcription (Latin):
pelleretur. Quidq reliquis motibꝰ
orbem eũ uoluit ẽẽ & exꝑtenim¬
mobilẽ & stantẽ. Ex quo genere
ea sunt sydda quȩ infixa celo non
mouentur loco que sunt animã¬
tia caq diumna: obtamq causam
ita generata st̃ ut supradiximꝰ.
auo tr̃am altricem nram quȩ tra¬
iecto axe sustinet᷑ diei noctisq effe¬
ctricem eand̃q custodit antiquis¬
simam dõꝵ omĩum uoluit esse.
eoꝵ quȩ int̾ celum gignerentur.
Fusiones aut̃ dõꝵ ⁊ int̾ ipsas con
cursiones. queq in orbib eoꝵ cõ¬
uersiones. queq añcessiones eue¬
niant. cumq int̾ se pene contin¬
gant eoꝵ qui ꝓpe copulent᷑ contͣ¬
ria regione aut pene quos. aut
antelabunt᷑ quisq temꝑib a no¬
stro aspectu oblitescant rursusq
emersi er rorem incutiant ratio¬
nis exꝑtib si uersib explicare co¬
nemur. nullo posito ob ocłos si¬
mulaerho earũ terũ: frustra sus¬
cipiatur labor. SSed hec satis fit

Expanded text:
pelleretur. Quinque autem reliquis motibus pelleretur. Quinque autem reliquis motibus orbum eum voluit esse et expertem, immobilem et stantem. Ex quo genere ea sunt sidera, quae infixa caelo non moventur loco, quae sunt animantia, eaque divina, ob eamque causam ita generata sunt, ut supra diximus. Iam vero terram, altricem nostram, quae traiecto axi sustinetur, diei noctisque effectricem eandemque custodem, antiquissimam deorum omnium voluit esse eorum, qui intra caelum gignerentur. Lusiones autem deorum et inter ipsos deos concursiones, quaeque in orbibus eorum conversiones quaeque antecessiones eveniant, cumque inter se paene contingant, eorum qui prope copulentur contrariaque regione et pone quos aut ante labantur quibusque temporibus a nostro aspectu oblitescant rursusque emersi terrorem incutiant rationis expertibus, si verbis explicare conemur nullo posito ob oculos simulacro earum rerum, frustra suscipiatur labor. Sed haec satis sint
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ & finxerat. S quia ñdum
om̃e animal in mundo induse¬
rat. ex ea parte deficiebat. ad ꝓpo¬
situm exemplar. imaginis simi¬
litudo. Q uot gͥ & quales ami¬
malium firmans mens inspe¬
diem rerũ intuens poterat cernẽ.
totidem & tales in hoc mundo
secũ cogitauit effingere. erant
aut̃ animantiũ genera quatu¬
or. Quoꝵ uũ diuinũ atq cęleste.
nimationis maxime sp̃em faci¬
ebat. exigue ut & splendidissimꝰ
eẽt. ⁊aspectu pulcherrimꝰ. Cumq
eũ similem uniuersitatis nat᷑a
efficere uellet: ad uolubilitatẽ
rotundauit. comitemq eũ sapi¬
entiamq optimȩ m̃tis effecit.
circũq celum equalit̃ distribu¬
it: ut hunc uarietate distinctũ.
bñ greci cosmon. nos lucentem
mundum nominaremꝰ. ¶ De¬
dit aut̃ diuinis duo gena motꝰ
imũ qd̃ semꝑ eẽt semꝑ in eodem de
quo ⁊idem om̃ib atq nno mͦ cela¬
rit alterum qd manit qm̃ par¬
tema conuersione erusdẽ ⁊ simił

Expanded text:
batur, ecfinxerat; sed quia nondum batur, ecfinxerat; sed quia nondum omne animal in mundo intus incluserat, ex ea parte deficiebat ad propositum exemplar imaginis similitudo. Quot igitur et quales animalium formas mens in speciem rerum intuens poterat cernere, totidem et tales in hoc mundo secum cogitavit effingere. Erant autem animantium genera quattuor, quorum unum divinum atque caeleste, nimationis maxime speciem faciebat ex igne, ut et splendidissimus esset et aspectu pulcherrimus. Cumque eum similem universi naturae efficere vellet, ad volubilitatem rotundavit comitemque eum sapientiae quam optimae mentis effecit circumque omne caelum aequaliter distribuit, ut hunc varietate distinctum bene Graeci ko/smon, nos lucentem mundum nominaremus. Dedit autem divinis duo genera motus, unum, quod semper esset in eodem † de quo et idem omnibus atque uno modo celaret, alterum, quod in anticam partem a conversione eiusdem et similis
Abbreviated transcription (Latin):
su solem consecuta ẽ. Annus ubi
sol suu totum confecit ⁊ ꝑagraũ
orbem. cȩteroꝵ aut̃ syderum am¬
bitus. ignorantes homines pret
admodũ paucos. neq modũ ap¬
pellant neq int̃se nimero cõ-¬
metiunt᷑. Itaq nesciunt hos sy¬
derum errores id ipsũ eẽ: qd̾ ri¬
te dicitur tempꝰ. multitudine
infinita. uarietate amirabili
p̃ditos. At tam illud ꝑspicr⁊ mn¬
telligi pot̃ absoluto ꝑfectoq mi¬
mero tꝑ̃ris. absolutũ ꝑfectumq¬
annum tunc compleri. demq
cum se octo ambitus confectis
suis cursib ad idem capit retu¬
lerunt: cumq eos ꝑm̃sus ẽ idẽ
⁊ semꝑ sui similis orbis. Has gͥ
obcausas nata astra sunt: quȩ
ꝑcelu penetrantia solsticiali se
i brumali reuocatione conuer¬
terent ut loc om̃e animal quod
uidemꝰ eẽt illi animali qd̾ sentimꝰ.
ad etnitatis iitationẽ similli¬
mum. Et cȩtera quid̃ usq ad tꝑ̃is
ortum: imp̃ssa ab illis quȩ imita¬

Expanded text:
su solem consecuta est, annus, ubi su solem consecuta est, annus, ubi sol suum totum confecit et peragravit orbem. Ceterorum autem siderum ambitus ignorantes homines praeter admodum paucos neque nomine appellant neque inter se numero commetiuntur. Itaque nesciunt hos siderum errores id ipsum esse, quod rite dicitur tempus, multitudine infinita, varietate admirabili praeditos. Ac tamen illud perspici et intellegi potest, absoluto perfectoque numero temporis absolutum annum perfectumque tum compleri denique, cum se octo ambitus confectis suis cursibus ad idem caput rettulerunt, cumque eos permensus est idem et semper sui similis orbis. Has igitur ob causas nata astra sunt, quae per caelum penetrantia solstitiali se et brumali revocatione converterent, ut hoc omne animal, quod videmus, esset illi animali, quod sentimus, ad aeternitatis imitationem simillimum. Et cetera quidem usque ad temporis ortum impressa ab illis, quae imita
Abbreviated transcription (Latin):
tione transuersa in eiusdem
nature motũ incurrentia. in
eaq herentia: atq impedita.
cũ alia maiorẽ lustrarent orbẽ
unius eiusdemq nat᷑e. quȩ ue¬
locissimȩ mouebant᷑ ea celeri¬
tate uincia tardiorib ⁊cum
suꝑabant. suꝑiori uidebantur.
Om̃s eni orbes eoꝵ quasi felicita¬
te inflexionẽ uercebat. quam
bifariam contrarie simul ꝓ¬
cedentia efficiebãt. ut qđ eet
tardissimũ id ꝓximũ fierice¬
lerrimo. atq uti eẽt m̃sura qͦ¬
dam euidensque in istis cursi¬
b celeritates tarditatesq de¬
clararet. ds̃ ipse solem quasilu¬
menaccendit ad scđ̃m suꝑ t̾rã
ambitũ. ut qͣmaxime celuom̃ib
conluceret animantesq quib
ius eẽt doceri ab eiusđ motu. ⁊ ab
eo qđd simile eẽt numeroꝵ naturã
uimq cognoscerẽt ¶Nox gͥ &e di¬
es adhunc moduĩ & obhas genera¬
tas causas: unũcircurtũ orbis ef¬
ficit sapientissimũ atq optimũ.
Mensis aut̃ qñ luna lustro suocͣ¬

Expanded text:
tione transversa in eiusdem tione transversa in eiusdem naturae motum incurrentia in eaque haerentia atque inpedita, cum alia maiorem lustrarent orbem, unius eiusdemque naturae quae velocissime movebantur, ea celeritate vinci a tardioribus et, cum superabant, superari videbantur. Omnis enim orbis eorum quasi helicae inflexione vertebat, quia bifariam contrarie simul procedentia efficiebant, ut, quod esset tardissimum, id proximum fieret celerrimo. Atque ut esset mensura quaedam evidens, quae in octo cursibus celeritates tarditatesque declararet, deus ipse solem quasi lumen accendit ad secundum supra terram ambitum, ut quam maxime caelum omnibus conluceret animantesque, quibus ius esset doceri, ab eiusdem motu et ab eius, quod simile esset, numerorum naturam vimque cognoscerent. Nox igitur et dies ad hunc modum et ob has generata causas unum circumitum orbis efficit sapientissimum atque optimum, mensis autem, quando luna lustrato suo cur
Abbreviated transcription (Latin):
sese. ⁊ sine ullo sono cum eandẽ
partem attingit: qua sensꝰ cieri
pot̃. Orbis illius generis alt̾ius
immutat᷑ & rectus omĩa ani¬
mo iñtiq denuntiat. tum opi
sus & intelligentia continentur
lunȩ cursus ꝓxime ambiret ei¬
q supra t̾ram ꝓxima solis circ̃¬
iectio eẽt. Lucifer deide ⁊ sc̃a
mercurii stella. cursum habẽt
solis celeritati parem. s ut̃ qͣn¬
dam contrariam. Ea que cont᷑¬
sationes int̃ se habent. lucifer.
mercurius. sol. aliiq alios uin¬
cunt uicissimq uincunt᷑. Reli¬
quoꝵ sidum que causa collocan¬
di fuerit queq eoꝵ sit collocatio.
insermonẽ alium differendum.
ẽ ne meo quod attingendũ fuit.
qđ meo quãuis causa id attingi¬
mus longior ponat᷑ oratio. Qñ
gͥ ibi quidq eoꝵ syderum cur¬
sum dõꝵ est adeptum: ex qͥb
erat motꝰ temꝑis consignand̾
colligatisq corꝑib uinculis a¬
nimantib tũ animantia orta
sunt: eoq imꝑio parere didice¬
runt. Tunc exalt̾ius nat᷑e mo¬

Expanded text:
e et sine ullo sono, cum eam partem attingit, qua sensus cieri potest, et orbis illius generis alterius inmutatus et rectus omnia animo mentique denuntiat, tum opinsu, sed intellegentia continentur lunae cursus proxime ambiret eique supra terram proxima solis circumvectio esset. Lucifer deinde et sancta Mercuri stella cursum habent solis celeritati parem, sed vim quandam contrariam, eaque concursatione, quam inter se habent Lucifer, Mercurius, sol, alii alios vincunt vicissimque vincuntur. Reliquorum siderum quae causa collocandi fuerit, quaeque eorum sit conlocatio, in sermonem alium differendum est, ne in eo, quod attingendum fuit, quam in eo, quoius causa id attingimus, longior ponatur oratio. Quando igitur sibi quodque eorum siderum cursum decorum est adeptum, ex quibus erat modus temporis consignandus, conligatisque corporibus vinculis animalibus animantia orta sunt eaque imperio parere didicerunt, tum ex alterius naturae mo
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑. animꝰ aut̃ sensũ om̃em effu¬
ꝑa sunt. eaq cernunt᷑ Illũ aũ qͥ in¬
telligentiȩ sapientiȩq amatorẽ
ꝓfitet᷑. necesse ẽ intelligentis sa¬
pientisq nat᷑e pͥmas causas con¬
rum rerũ q̃ necessario mouent.
alias. ipse ab aliis mouent᷑. Quocirca
tes prudentia: inconstantia ꝑtur¬
bata efficiunt. At de ocłoꝵ quidẽ
causis ut hab̾ent eamuim quã nc̃
hñit. satis ferme eẽ dictum puto.
Max ima aut̃ eoꝵ utilitas donata
hominũ generi: doꝵ munere de¬
inceps explicet᷑. Rerũ enĩoptimar̃
cognitionem: nob ocłi attulerũt.
Nam hec quȩ ẽ habita de uniuer¬
sitate oratio: a nob haud umquã
eẽt inuenta. si neq syda neq sol.
neq celũ sub ocłoꝵ aspectu cadẽ
potinssent. Nunc uͦ ãies noctesq

Expanded text:
antur. Animus autem sensum omnem effuantur. Animus autem sensum omnem effua sunt, eaque cernuntur. Illum autem, qui intellegentiae sapientiaeque se amatorem profitetur, necesse est intellegentis sapientisque naturae primas causas conrum rerum, quae necessario movent alias, cum ipsae ab aliis moventur. Quocirca tes prudentia inconstantia perturbataque efficiunt. Ac de oculorum quidem causis, ut haberent eam vim, quam nunc habent, satis ferme esse dictum puto. Maxuma autem eorum utilitas donata hominum generi deorum munere deinceps explicetur. Rerum enim optumarum cognitionem nobis oculi attulerunt. Nam haec, quae est habita de universitate oratio a nobis, haud umquam esset inventa, si neque sidera neque sol neque caelum sub oculorum aspectum cadere potuissent
Abbreviated transcription (Latin):
dit. tum uł eadem sp̃es. uł int̃¬
dum inmutata reddit᷑. cũ ignis
ocłoꝵ. cũ eo igne qui ẽ obhos ef¬
fusus: se confundit & contulit.
cont̾rias partes attingunt. Res¬
pondent aut̃ dextra dextris. leua
leiris. conuersione luminũ. cũ
ea int̾ se ñ coherescunt. Id sit cũ
speculoꝵ leuitas hinc illincq
altitudinẽ assumpsit. ⁊ ita dex¬
tram detrusit in leuã. partem
ocłoꝵ. leuamq in dextrã. Supi¬
na cẽ ora cernunt᷑ depulsione lu¬
minũq conuertens: inferiora
reddunt. que sunt suꝑiora. Atq
hec omĩa ex eo genere st̃ que rer̃
adiuuant causas. quib utit᷑ mi¬
nisteriis ds̃ cum optimi sp̃em
qͦd adfieri pot̃. & fecit. S estimãt
pleriq ñ hec adiuuantia causa¬
rum. s has ipsas eẽ om̃iũ cau¬
di. calefaciendi. concrescendi. li¬
quendi. careant aut̃ om̃i intel¬
ligentia atq ratione que nͥ in
animo nulla alia in natura reꝑi¬

Expanded text:
dit, tum vel eadem species vel interdit, tum vel eadem species vel interdum inmutata redditur, cum ignis oculorum cum eo igne, qui est ob os offusus, se confudit et contulit. contrarias partes attingunt. Respondent autem dextera dexteris, laeva laevis conversione luminum, cum ea inter se non cohaerescunt. Id fit, cum speculorum levitas hinc illincque altitudinem adsumpsit et ita dextera detrusit in laevam partem oculorum laevaque in dexteram. Supina etiam ora cernuntur depulsione luminum; quae convertens inferiora reddit, quae sunt superiora. Atque haec omnia ex eo genere sunt, quae rerum adiuvant causas; quibus utitur ministeriis deus, cum optimi speciem, quoad fieri potest, efficit. Sed existimant plerique non haec adiuvantia causarum, sed has ipsas esse omnium caudi calfaciendi, concrescendi liquendi, careant autem omni intellegentia atque ratione, quae nisi in animo nulla alia in natura reperi
Abbreviated transcription (Latin):
lentur. teneantq om̃ium ani¬
mantium pͥncipatũ. uobisq
uire & lege uolentes pareant.
quoꝵ nobis mitium statꝰq tra¬
ditus ame. uos ant̃ ad id quod
erit inmortale parcẽ addtexito¬
te mortalẽ. hta orient̾ amimantes
quos & uiuos alatis. ⁊ consũptos
sinu recipiatis. Hec ille dixit. de¬
inde ad temꝑationẽ suꝑiorẽ reu̾¬
titur. in quã om̃em animũ uni¬
uerse nat̾e temꝑans ꝑmiscebat.
qđ ñ ita incorrupta aut ea que
semꝑ isdẽ. s. adiis scđm sumebat.
tuto. syderib partem mimerũ
distribuit animoꝵ. ⁊ singłos ad¬
aduinx̃ ad singła. atq ita quasi
incurrũ umuersitatis ĩposuit.
comonstrauitq leges fatales ac
necessarias. ac ostendit primũ
ortum unũ fore om̃ib. eumq
mod̾atum atq constantẽ. nec
abullo minui tum satis aut̃ ⁊¬
quasi spartis animis fore uti cer¬
tis temꝑum int̃uallis oriretur
animal. qđ eẽt adcultũ dõꝵ ap¬
tissimum. s in splendore conse

Expanded text:
lentur teneantque omnium anilentur teneantque omnium animantium principatum vobisque iure et lege volentes pareant; quorum vobis initium satusque tradetur a me, vos autem ad id, quod erit inmortale, partem attexitote mortalem. Ita orientur animantes, quos et vivos alatis et consumptos sinu recipiatis.” Haec ille dixit. Deinde ad temperationem superiorem revertit; in qua omnem animum universae naturae temperans permiscebat squod non ita incorrupta, ut ea, quae semper idem, sed ab iis secundum sumebat tuto sideribus parem numerum distribuit animorum et singulos adiunxit ad singula atque ita quasi in currum universitatis inposuit commonstravitque leges fatales ac necessarias et ostendit primum ortum unum fore omnibus, eumque moderatum atque constantem nec ab ullo inminutum, satis autem et quasi sparsis animis fore uti certis temporum intervallis oreretur animal, quod esset ad cultum deorum aptissumum. Sed cum duple
Abbreviated transcription (Latin):
mouent᷑ palamq ostendunt.
iquiea tenus nobis clarantur
qua ipsi uolunt creatisunt tũ
addeos si ds̃ qui omĩa genuit fat᷑.
Hec uos quidõꝵ satu orti estis. at¬
tendite quoꝵ oꝑum ego parens:
effectorq sũ. Nec sunt indissolu¬
ta me mnuito: quãꝗͣ om̃e colliga¬
tum solui pot̃. S haud quamꝗͣ
boni ẽ ratione iunctum uelle
dissoluere s qm̃ estis orti mmnor
tales uos ꝗͣ cẽ ⁊ indissolubiles ñ
potestis. Neunꝗͣ tam̃ dissolue¬
mini. neq uos ulla mortis fata
ꝑtinent nec fraus uiolentior. qͣ
consiliũ meum qđ maius ẽ uin¬
culum ad ꝓpetuitatẽ uram: ꝙͣ
illa quib estistum cum gigne¬
liqua sunt eaq mortalia quib
p̃t̾missis celi absolutio ꝑfecta ñ
erit om̃ia em̃ genera animali¬
um complexus ñtenebit. tene¬
at aut̃ oportebit. ut ex eodem
ñ quid absit quȩ ã me ipso effe
in quib qui tales creant᷑. ut dõ¬
rum inmortaliũ quasi gentiles
ẽẽ debeant diumi gen̾is appel¬

Expanded text:
moventur palamque se ostendunt, et qui eatenus nobis declarantur, qua ipsi volunt, creati sunt, tum ad eos is deus, qui omnia genuit, fatur: “Haec vos, qui deorum satu orti estis, attendite: quorum operum ego parens effectorque sum, haec sunt indissoluta me invito; quamquam omne colligatum solvi potest; sed haudquaquam boni est ratione vinctum velle dissolvere. Sed quoniam estis orti, intales uos quidem esse et indissolubiles non potestis; ne utiquam tamen dissoluemini, neque uos ulla mortis fata periment, nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram, quam illa quibus estis tum, cum gigneliqua sunt, eaque mortalia; quibus praetermissis caeli absolutio perfecta non erit. Omnia enim genera animalium complexu non tenebit; teneat autem oportebit, ut ex eodem ne quid absit. Quae a me ipso effecIn quibus qui tales creabuntur, ut deorum inmortalium quasi gentiles esse debeant, divini generis appel
Abbreviated transcription (Latin):
luc. quia de suis notis reb uiden¬
tur loqui: uet̾i legi moriq parẽ¬
dum ẽ. Sic gͥ ut abhis t̾raditũ est.
hoꝵ dõꝵ ortus habeat᷑ atq dicat᷑
ut occeanũ falariamq cȩli satu
t̾req conceptu generatos editos¬
q memoremꝰ. ex his saturnum
⁊ opem. deinceps iouem atq ui¬

Expanded text:
 quia de suis notis rebus videntur loqui, veteri legi morique parendum est. Sic igitur, ut ab iis est traditum, horum deorum ortus habeatur atque dicatur, ut Oceanum Salaciamque Caeli satu Terraeque conceptu generatos editosque memoremus, ex his Saturnum et Opem, deinceps Iovem atque Iu
Abbreviated transcription (Latin):
machinate sunt. & spaciũ tẽꝑis
dim̃sȩ & ad questionẽ totius nat᷑e
impulerint. quib ex reb philo¬
sophiam adepti sumꝰ. quo bono
nullũ optabilius. nullũ p̾stantiꝰ.
neq datumẽ mortaliũ gen̾i deo¬
rum concessu atq munere neq

Expanded text:
machinatae sunt et spatium temporis dimensae et ad quaestionem totius naturae inpulerunt; quibus ex rebus philosophiam adepti sumus, quo bono nullum optabilius, nullum praestantius neque datum est mortalium generi deorum concessu atque munere neque
Abbreviated transcription (Latin):
Ulta sunt ãnobis
⁊inachademicis
conscripta contra
gidio carne adeo more. ⁊ mͦdis¬
putata. fuit enĩ uir ille cũ cȩt̾is
artib quȩ quid̃ digne lib̃o eẽnt
ornat᷑ om̃ib tum acer inuesti¬
gator. & diligens earũ rerũ q̃a
natura inuolute uident᷑. Deni¬
q sic iudico post illos nobiles
pitagoricos quoꝵ doctrina ex¬
tincta ẽ quodã mͦ cũ aliqͦt secda
in italia siciliaq inguisset hũc
extitisse qui illã renouaret. Qui
cũ me in syciliã ꝓficiscentẽ ephe¬
si ex pectauisset. roma ex legati¬
one ipse descendens. uenissetq
eodẽ mitilenis mei salutandi
uisendiq causa. Cratipus peri¬
pateticoꝵ om̃ium quos quidem

Expanded text:
ulta sunt a nobis in Academicis conscripta contra gidio Carneadeo more et modo disputata. Fuit enim vir ille cum ceteris artibus, quae quidem dignae libero essent, ornatus omnibus, tum acer investigator et diligens earum rerum, quae a natura involutae videntur; denique sic iudico, post illos nobiles Pythagoreos, quorum disciplina extincta est quodam modo, cum aliquot saecla in Italia Siciliaque viguisset, hunc extitisse, qui illam renovaret. Qui cum me in Ciliciam proficiscentem Ephesi expectavisset Romam ex legatione ipse decedens, venissetque eodem Mytilenis mei salutandi et visendi causa Cratippus, Peripateticorum omnium, quos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
molitionẽ nouã quereret. ꝓbita¬
te indelicet p̃stabat. Probus aut̃
inuidet nemini. Itaq sui simi¬
lia om̃ia gen̾auit. hec nimirũ
gignendi mundi causa iustissi¬
ma. Nam cũ constituisset ds̃ bo¬
nis om̃ib explere mundũ. mali
nichil admiscere quoad natura
pateret᷑ quicqͥd erat qd̾ in cernen¬
di sensucadet. id sibi assumpsit.
ñ tranqͥllũ & quietũ. s inmod̾ate
agitatũ ⁊ fluctuans. idõq ex in¬
ordinato mordmẽ adduxit. hoc
enĩ udicabat eẽ p̃stantius Fas
aut̃ nec ẽ nec umꝗͣ fuit. quicqͥd
nͥ pulcherrimũ facere eũ quieẽt
optimꝰ. Cum rationẽ gͥ habuisset.

Expanded text:
molitionem novam quaereret. Probitamolitionem novam quaereret. Probitate videlicet praestabat; probus autem invidet nemini; itaque omnia sui similia generavit. Haec nimirum gignendi mundi causa iustissima. Nam cum constituisset deus bonis omnibus explere mundum, mali nihil admiscere, quoad natura pateretur, quicquid erat, quod in cernendi sensum caderet, id sibi adsumpsit non tranquillum et quietum, sed inmoderate agitatum et fluitans, idque ex inordinato in ordinem adduxit; hoc enim iudicabat esse praestantius. Fas autem nec est nec umquam fuit quicquam nisi pulcherrimum facere ei, qui esset optumus. Cum rationem igitur habuiss
Abbreviated transcription (Latin):
necesse huncquẽ cernimꝰ mun¬
dũ simulacrũ ȩt̃num eẽ alicuiꝰ
ȩt̃ni. Difficillimũ aut̃ ẽ in omni
inquisitione rationis exordium.
distinctio inom̃i oratione cũhis
reb de quib explicata uidet᷑ eẽ
cognitio. Itaq cũ de re stabili ⁊
ĩmutabili disputat oratio tał
sit. qualis fit illa quȩ redargui
neq conuinci pot̃ Cum aut̃ in¬
gressa ẽ imitata ieffecta simula¬
cra bñ agi putat. si similitudinẽ
uerius sequat᷑ Quantũ enĩ ad
ad fidẽ ueritas. Quocirca si forte
de dõꝵ natura ortuq mundi dis¬
serentes. minꝰ id qđ hins animo
consequim᷑. ut tota dilucide &
plane oratio exornata sconstet.
⁊ ex om̃i parte secũ ipsa consen¬
tiat haud sane exit mirũ contẽ¬
tiq debebitis: si ꝓbabilia dicent᷑
Equũẽ enĩ meminisse ⁊ me qui
disseram hominẽ eẽ. ⁊ uos qͥ uidi
catis. ut si ꝓbabilia dicent᷑: ni
causa quȩ enĩ impulerit. qui ħ
machinat᷑ sit ut originẽ rerũ:⁊

Expanded text:
e hunc, quem cernimus, mundum simulacrum aeternum esse alicuius aeterni. Difficillimum autem est in omni conquisitione rationis exordium. distinctio. Omni orationi cum iis rebus, de quibus explicat, videtur esse cognatio. Itaque cum de re stabili et inmutabili disputat oratio, talis sit, qualis illa, quae neque redargui neque convinci potest. Cum autem ingressa est imitata et efficta simulacra, bene agi putat, si similitudinem veri consequatur. Quantum enim ad ad fidem veritas. Quocirca si forte de deorum natura ortuque mundi disserentes minus id, quod avemus animo, consequemur, ut tota dilucide et plane exornata oratio sibi constet et ex omni parte secum ipsa consentiat, haut sane erit mirum, contentique esse debebitis, si probabilia dicentur. Aequum est enim meminisse et me, qui dissbabilia dicentur, ne causam, quae inpulerit eum, qui haec machinatus sit, ut originem rerum et
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. Smaut̃ illã quȩ gignit᷑
numꝗͣ illã quã expectet. pulc̾¬
tudinẽ consequet᷑. Iom̃e gͥ celũ.
siue mundꝰ siue qͦ alio uocabulo
gaudet. hoc ã nob̃ nuncupatus
sit. de qͦ id pͥmũ considemus qd̾
p̃cipue e in om̃i questione con¬
sidandũ. semꝑ ne fuerit nullo
generatꝰ ortii: an ortus sit. an
mouent. sensusq mouentia q̃
sunt eadẽ inopinatione consi¬
stunt. quȩ ortũ hab̾e gigniq
diximꝰ. Nichil aut̃ gigni posse
sine causis. atq illũ quid̃ quasi
parentẽ huiꝰ umiu̾sitatis mue¬
snire
difficile. Et cũ iam inuen̾it. uidi¬
cari inuulgͦ nefas. Rursus gͥ ui
dendũ ille fabricator tantioꝑis.
utrũ sit imitat᷑ exemplar id neq̃
anid qđ gen̾atũ ortumq dicimꝰ.
Atqui si pulcher ẽ mundus hic.¬
& si ꝓbus eiꝰ artifex ꝓfecto sp̃em
et̾nitatis imitari maluit. Sin sec
qđ ne dictu ꝗ̃ fas ẽ gen̾atum exẽ¬
plum ẽ ꝓ et̃no secutus. Non gͥ du¬
bium quinet̃nitatẽ maluerit

Expanded text:
gnitur, numquam illam, quam expetet, pulchritudinem consequetur. Omne igitur caelum sive mundus, sive quo alio vocabulo gaudet, hoc a nobis nuncupatus sit— de quo id primum consideremus, quod principio est in omni quaestione considerandum, semperne fuerit nullo generatus ortu, an ortus sit ab movent, sensusque moventia quae sunt, eadem in opinatione considunt; quae ortum habere gignique diximus, nihil autem gigni posse sine causis. Atque illum quidem quasi parentem huius universitatis invenire difficile et, cum iam inveneris, indicare in vulgus nefas. Rursus igitur videndum, ille fabricator huius tanti operis utrum sit imitatus exemplar, idne, an id, quod generatum ortumque dicimus. Atqui si pulcher est hic mundus et si probus eius artifex, profecto speciem aeternitatis imitari maluit, sin secus, quod ne dictu quidem fas est, generatum exemplum est pro aeterno secutus. Non igitur dubium, quin aeternitatem maluerit
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. Quod enĩ pulcherrimii in
rerum natura intelligi pot̃ ⁊ qd̾
ex om̃i parte obsolutissimumẽ
let animal unũ aspectabilta. in
quo omia ammalia continerent᷑
effecit. Recte ne gͥ unũmundũ
diximus aut fuit pluris aut in¬
numerabilis dictu: melius ⁊ ue¬
rius unus ꝓfecto siq̃ factus ẽ ad
exemplum. Quodenĩ om̃is a no¬
minantis eos qui ratione intelli¬
guntur complectit᷑. id ñ pot̃ esse
cum alto. Rursus eni alius ani¬
mans qui eum contineat sit ne¬
cesse ẽ cuius partes sint animan¬
tes suꝑiores. celumq hoc simula¬
crhum illius ultimi fit ñ ꝓximmi.
Quoꝵ nequid accideret. atq ut hic
mundus ẽẽt animanti absoluto
simillimus. hoc ipso quod solus
atq unus iccirco singłarem ds̃
hunc mundum atq unigenera
ꝓcreauit. Corꝑeum aut̃ & aspecta¬
bile. idemq tractabile om̃e neces¬
sariũ÷. eẽ quod natum ẽ nichil
porrogigni uacuũa spͥe hoc uidi
pot̾ nec uͦtangi qd̾ careat solido.

Expanded text:
duntur. Quod enim pulcherrimum in duntur. Quod enim pulcherrimum in rerum natura intellegi potest, et quod ex omni parte absolutissimum eslet, animal unum aspectabile, in quo omnia animalia continerentur, effecit. Rectene igitur unum mundum diximus, an fuit pluris aut innumerabilis dictu melius et verius? Unus profecto, siquidem factus est ad exemplum. Quod enim omnis animantis eos, qui ratione intelleguntur, complectitur, id non potest esse cum altero. Rursus enim alius animans, qui eum contineat, sit necesse est, cuius partes sint animantes superiores, caelumque hoc simulacrum illius ultimi sit, non proximi. Quorum ne quid accideret, atque ut hic mundus esset animanti absoluto simillimus, hoc ipso, quod solus atque unus esset, idcirco singularem deus hunc mundum atque unigenam procreavit. Corporeum autem et aspectabile itemque tractabile omne necesse est esse, quod natum est. Nihil porro igni vacuum aspici ac videri potest nec vero tangi, quod careat solido,