comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iptus sed solomodo creandorum liberorũ graciautitur
corporis sanguinisq: misteriosuo iudicio ẽ relinquendiquia
a nob̵ ꝓibereñ deb & accipere qui in ignepositus nescitusee
Cũ ue ñ amorꝓcreandi s obols sedunitas domina t̾inopere
concessione metuanimũ concutit . Nã cũ paulus aposttilus
dicer& . quis e continereñ potest abeat suã uxorem: Statm
sublungerecuito uit: hoc aut̃ dicossecundũ indulgenciam¬
ñ secundũ imperium : Nenĩ indulgitur qđ ii c& qui a lustũ ẽ
Qđ igitur indulgeredr̃x̧ culpã eẽ demonstruit : lugilante + e¬
amuheribus p̃cepit: &si illic ubi dñs ꝑcreatuno subditã
hominibus loq: batur. tanta prouisioneẽ mundiciacor¬
poris requisita ut qui uerba dĩ reciperent muleribus
mixtiñ essent quanto magis muberis que corpus dñ iom¬
nipotentes accipiunt custo dire insemundiciã carnis de¬
rib: mundiessent panem proposicionis acciperent quos
omnino ñ ꝑciperent nisi prius mundus eos đđ cũ muherb

Expanded text:
raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utiturcorporis sanguinisque mysterio, suo est judicio relinquendus; quia a nobis prohiberi non debet acciCum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere concessione metus animum concutit. Nam cum Paulus apostolus diceret: Qui se continere non potest, habeat suam uxorem ; statim subjungere cunon secundum imperium . Non enim indulgetur quod licet, quia justum est. Quod igitur indulgere dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanta mulieribus praecepit. Et si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei perciperent mulieribus mixti non essent; quanto magis mulieres, quae corpus Domini omnipotentis accipiunt, custodire in se munditiam carnis deribus mundi essent, panes propositionis acciperent, quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
apos ta teangeli ceciderunt hi ꝑ seue nencia
&erneb eatitu dinis soledat sunt. unde & post
rum ostendens quod postnunc̃ an gelorum ma¬
lorũ hiqui ꝑ manserunt firmitatem &erneꝑ seue¬
ranciae cons ecud sunt nullolam lapso auersi nul¬
la superbia cadentes sed firmiter india more &
contemplacionemanentes nihil alud dulcehabs
nisi eũ aquo creaqsunt quod autem duosyrxphis
inesaia leguntur figuraliteruetis & noui testa¬
mentũ significacionis ostendunt qđ uero facieme
pedis dĩ operiunt qui a p̃terita antemundũ & futu¬
strpostmundũscire non possumus sed mediatan¬
tũ eonĩ testimonia contemplamur in singulis enas
alas hãb̵ quia defabrica tantũ mundi quem sex
diebus facta sunt in presenti seculo nouimus

Expanded text:
apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde rum ostendentis quod post ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim in Esaia 6, 2 leguntur, figuraliter Veteris et Novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus.
Abbreviated transcription (Latin):
clarita te diui noluminis inflammantur unde & ipse
uelant faciem ⁊ pedessedentes in hronodĩ. & idcirco
c&err angelonim turba uidere dĩessenciam plenenon
ualent qum̃ cerubeneam teg&. hec igitur uocabulu
agminũ angelorum ita speciali a ordinũ singula nuĩ
utmen sint ex parte cũ monia omnium : Nã dũthio¬
nis edisdĩ in quorindã angelo ñ or dines specialrt̃ de¬
sed ideo isteor dines angelonĩ priuaas nominib appͣl¬
lantur qui a hoc ipsud officium in proprio ordineple¬
nius acciperunt & cũ sin tomnibus cõmonia ꝓpsze
tamen & nomina suis ordinibus deputantur uni¬
cuiq: enĩ sicut p̃distũ ẽ proprio officia sunt in luncta
q: promenis se eos in mundi constant exor dium
Nãquia angelis & locis & hominib presunt ꝑpsð
angel ñ p̃sint proc er̃ enĩ ⁊ auspiciis openĩ omniũ
hic ÷ ordo uel dis tinstio angelonĩ qui postlaps ũ
malorim incelestuigoresteterunt : Nã postquã

Expanded text:
claritate divini inflammantur. Unde et ipsi claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum ordine specialiter deSed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam
Abbreviated transcription (Latin):
ditos angelus ad explendũ ministeriũ diuinũ dis¬
ponunt principatus uocabulũ aciper̃. Nã ahi
s̃ quia dministraent. alii qui ad sistunt. Sicut & ꝑ
patib: p̃minent qui pro eo qđ c&eris angelonim
agminibus dominantur dominacionis uocantꝰ
thronisunt agmina angelorũ qͥ lagno eloqui ose¬
& ipses ublmis celorũ potestates & angel cami¬
nistena ꝑibentꝰ qui ex hebreo in linguã nostnt᷑
int̃p̃tatur sciencia multitudo: sunt en ĩ sublimi¬
onr agmina angelorm qui pro eo qđ uicinius
duo animala suꝑ propiciatoriũ arcesiete exme¬
tallo p̃p signisi candũ angelonĩ p̃sencia in quonĩ me¬
dioostenditur ds̃ Sy iphinquoq: similt̃ multi
tudo ÷ ange lonim qui a exhebreo in latino ardentes ueliN¬
cendentes interp̃tatur. Quiidcir co ardentes uo cars¬
tur qui a in ter eos & dm̃ nulli angel consistunt:
&ideo quanto uicinius comt̃eo consistunt tanto magis

Expanded text:
ditos angelos ad explendum ministerium divinum disditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui adsistunt, sicut et per patibus praeeminent; qui pro eo quod caeteris angelorum agminibus dominantur, dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum qui Latino eloquio seet ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis
Abbreviated transcription (Latin):
Nominis int̃p̃tacionẽ & angelofficiũ designantur.
uriel in t̃p̃tatur ignis dĩ sicut legimus appanus seignẽ
in rubo legimꝰ &iã ignẽmissũ desuꝑ & inplisse qđ p̃cep¬
tũ ẽ : throni aut̃ & dominaciones e principatus & po¬
testates ⁊ uirtutes quib: uniuersã celes temsoci&latẽ
a postulus conplectitur ordines angelorum
& dignitates intelleguntur & proaci ipsadistri¬
bucioneofficiorum alii thronialii dominacionis
alii principatus alii potestatis dicunt᷑ ꝓcertis digni¬
tatib quib: inuicem distinguntur uirtutes angeli¬
casq: dã minis teria ꝑhibentur ꝑ quos signa & mino
biba in mundo siunt ꝓt̃ qđ e uir tutes dicuntur
potesta tesunt quib: uirtutes aduerse subiecte sunt
&l in depotestatũ nominen uncupantur.: quia ma¬
ligni sps eorũ potes tatechoercentur. Ne lanto
mundũ noc eant quantũ cupiunt principatuss
hi qui angelorum agminibus p̃s̃ qui pro eo qđ sub¬

Expanded text:
Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et inplesse quod praeceptum est. Throni autem et dominationes et principatus et potestates et virtutes, quibus universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguntur. Virtutes angelicae quaedam ministeria perhibentur, per quos signa et mes dicuntur. Potestates sunt, quibus virtutes adversae subiectae sunt, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod sub
Abbreviated transcription (Latin):
angelus ab angelo cognouiss&. quidã aut̃ archan¬
gelonĩ priliatis nominib: apellantur ut ꝑuocabula
ipsa in operequidualeant designeur. Eiabrielnãq
in linguã nostnt̃ uerꝗtur forqaidodĩ ubi enĩ poten¬
cia diuina uel forgtudomanifestabitur. gabriel
mitqtur unde & eodẽ tẽpore qđ eretdñs nascitunis
& triũ phatunis demundo gabrieluenitad mariam
ut illũ ad nunciar& qui ad debellandas aerias potes¬
tatis humilis uenire dignatus ẽ. Micha el in t̃p̃tatꝰ
qui sicut ds̃ quando aliquid inmundo mireuirtutis sit
hic archangelus mitꝗtur & ex ipso opere nomẽ eius
quia nemo ual& facere qđ facerepotestds̃ Rafael¬
int̃p̃tatur cunccio uel medicina dĩ ubicũq enĩ mi¬
nondi & medendiopus necessariũ est hic archangelus
ad eomititur & indemedicina dĩuocatur: unde
& ad tobiã idẽ archangelus missus oculis eius curte¬
cionem adibuit & cecitate de tersa. uisũ rest tuit

Expanded text:
angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archanangelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo mamittitur. 11. Unde et eo tempore quo erat Dominus nasciturus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aereas potestates humilis venire dignatus est. 12. Michael interpretatur quis ut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est ejus, quia nemo valet facere quod facere praeinterpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ angelus. archangeli tronidominacio¬
cerubin & syrphin. quorũ officiorum
uocabula curitadicta dicta sunt inter p̃¬
tando exsequimur. angeliuocantur propt
qđ decelis adnunciandũ hominibus mit¬
tantur angelus enĩ grece. latnenuncius
dicitus: ar cangeli greca lingua sũminun¬
cuint̃ pr&antur qui enĩ parua uel mini¬
ma adnunciant angeliquiuero sũ ma
archangeli nun cupantur: archangeli
dicteo quod primatũ teneant int̃ angelus
arcus enĩ grecelatni princeps int̃ prelatꝰ
Sunt enĩduces & principes subquorũ ordi¬
neuni cuique angelonim officia deputa¬
ta sunt : Nã quia archangeli angelis p̃sunt: Tacha¬
nas ꝓph&a testatur dicens. Et ceangelus quiloq batꝰ
inme egre diebatur : iangelus alius egrediebatur in oc¬
cursũ eius ⁊ dẽx ad eũ curreloq readpuenĩ istũ dicens
absq murohabi tabitur hienis alem. Sieñĩ in ipsisofsi¬
cus angelorũ nequaquã potestatis superiores in fe¬
riores disponerent nullomodo hoc qđ homini dicere

Expanded text:
angeli, throni, dominatiocherubin et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita sint dicta, interpretando exsequimur. Angeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima adnuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; ἀρχός enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim duces et principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt Zacharias propheta testatur dicens 2, 3: 'Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur, et angelus alius egrediebatur in occursum eius, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Hierusalem.' Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dñi uoluntatem populis nunciunt . ange¬
lorũ aut̃ uocabula officuino menest non na¬
ture semꝑ enĩ sp̃s sunt sed cũmituntur uo¬
cantur angeli quib: ideo pictorũ licenciapis¬
nas faciunt ut celerẽeorum in cuncta dis¬
cursũ significant. sicut & iusta fabulas pos¬
tarũ uentipinnas habere dicuntur pp̃ ue
locitatem scili c&lunde ⁊ scripture scãdiẽ¬

Expanded text:
quod Domini voluntatem populis nuntiant. Angequod Domini voluntatem populis nuntiant. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae. Semper enim spiritus sunt, sed cum mittuntur, vocantur angeli. Quibus ideo pictorum licentia pinnas faciunt, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et iuxta fabulas poetarum venti pinnas habere dicuntur, propter velocitatem scilicet. Unde et Scriptura sacra di
Abbreviated transcription (Latin):
substancia quia unũ sunt pro inde trinitas
inrelatiuis personanim nominib: ẽdĩtas . ñtri¬
plicatur sed singularitate ẽquasi triplcatur
deorũ inducimus plurelitatẽ : Nom̃ aut̃ deorũ
in angelis eiscĩs hominib: ideoplum lit̃ dr̃ pp̃t qđ
ñ sint merito equalis. De quib: salmis: ego dixi
ostendit. Sicut ait a postulus. nob̵ tamen unus ds̃
uel sicut uocediuinadr̃ audi is rł dñs dẽtuus ds̃¬
unus ẽ sc ilicit ut trinitas sit &unus dñs ds̃ sit
Fides apud grecus derinitate hoc modo ẽ unausia
acsidicat. una natunr aut una essencia tres
ipostasis quodresonat in latnũ uel tres ꝑsonas
uel tres substancias Nãlatnitas proprieñ diẽ
dedõnisiessencia substanciã uero non propria
dicta sed abusi qnm̃ ueres ubstancia apud grecos¬
ꝑsona intellegitur ñ natum. DeaNCELIS
Ingeli. greceuocantur. hebrtice malauth
Llatineuero nuncii interpreantur. abeo

Expanded text:
substantia qua unum sunt, proinde Trinitas substantia qua unum sunt, proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est. Deitas non triplicatur, sed in singularitate est, quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraliter dicitur, n sint merito aequales, de quibus Psalmus, Ego dixi: ostenditur, sicut ait Apostolus: Nobis tamen unus Deus ; vel sicut voce divina unus est , scilicet ut et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. Fides apud Graecos de Trinitate hoc modo est: Una οὐσία, ac si dicat una natura, aut una essentia, tres hypostases, quod resonat in Latinum, vel tres personas, vel tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo nisi essentiam: substantiam vero non proprie dicit, sed abusive, quoniam vere substantia apud Grpersona intellegitur, non natura. De angelis . Angeli Graece vocantur, Hebraice malachoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
tis ab eoꝑmaneat in uobis & necesse non habeb¬
tis ut aliquis doceatuos sedsicut uneto eius do¬
Itrinitas apellatur qđ fiat totũ unũ ex quib¬
dã trib: quasi trinitas. ut memoria in telle¬
gencia & uoluntas in quib: mens hab& In sequen
tis cõmunionẽ. triapp̃t ꝑsonarũ propri&a
Sed alius quidem non aliud qui a paritersim¬
plex pariterq: in cõmutabi lebonũ & quo¬
& ernũ. Pat̃solus non ẽ dealio solus apella¬
tur ingenitus filius solus solus depatre
ẽnatus . Ideo solus dicitur genitas sp̃s̃ sẽs
amborũ nuncupatur sp̃s. in hac trinitate a pel¬
ut ds̃ dñs omnp̃s in mutabils inmortalis & inde
propria quia ipsã substanciã significant quia
inuicem referuntur . Nã pat̃ non ad seipsum
sed ad filiũ relaque dr̃ quia ẽ eifilus. Sic & fili¬
us relatiue dr̃ quia ẽ ei pat sic & spr̃ scs̃ quia ẽ¬
patris fibi. Sp̃s his enĩ apellacionibus hoc sig¬
nificatur qđ ad seinuicem referuntur. Ñ ipsa

Expanded text:
tis ab eo, permaneat in vobis. Et necesse non habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus doTrinitas appellata quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi trinitas: ut memoria, intelligentia et volutis communionem, tria prosed alius quidem non aliud, quia pariter simplex pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus dicitur genitus. Spiritus samborum nuncupatur spiritus. In hac Trinitate alia appelus, Omnipotens, Immutabilis, Immortalis, et inde propria, quia ipsam substantiam significant, quiainvicem referuntur. Nam Pater non ad seipsum, sed ad Filium relative dicitur, quia est ei Filius: sic et Filius relative dicitur, quia est ei Pater: sic et Spiritus saSpiritus. His enim appellationibus hoc significatur, 456 quod ad se invicem referuntur. Nam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s : Ips eẽ grciaq: quia non meritis nostri
sed uolunta te diuina gratisdatur. Indeg¬
cia nuncupatur sicut aũt unicũ dĩ uerbum
propriauocamus nomina: Sapiencia cũsa
uniuersaliter sp̃s scs. & pat̃ ipsesapiencia Ia

Expanded text:
st et gratia, quae, quia non meritis nostris, sed voluntate divina gratis datur, inde gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine Sapientiae, cum sit universaliter Spiritus sanctus, et ipse Pater sa
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis sitit ueniat ad me&bibat qui creditinme
flumina aq: uiuae fluent deuentrieius : Euan¬
gelista aut exposuit undedicerit. sequutus enĩ
ait hoc enĩ dicebat despũ quem ac cepturiera p̃
credenter in eũ. Sealiud ÷ aqua sa cramentum
aliud aqua que significat sp̃s dĩ aqua enĩ sacto¬
mentum diuisibilis est. a qua sps in uisi bilis
resuꝑfestur omnilgore : Itain principio suꝑ¬
ferebatur sc̃s sps aquas. unde & dñs oleo ex ul¬
tacionis hoc est spũscõfuisse legitur unctus

Expanded text:
Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Evangelista autem exposuit unde diceret. Secutus enim ait: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum 28. Sed aliud aliud aqua quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est, aqua Spiritus invisibilis re superfertur omni liquore, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exsultationis, hoc est Spiritu sancto, legit
Abbreviated transcription (Latin):
ab occisioneagni. E dieouin quaginsims
deo aut̃ digitus dĩ dicitur. ut eius opertu¬
ria uirtus cũpatre& silo signisi celur
Ainde & paulus ait haec aut̃ omnia opertur
unus adq idem sps̃ diuidens singulis proutuult
speciae uenisse srib&ur. utna tunẽ eius ꝑ auensim¬
plcitatis & in nocencie declarar&ur : unde
ei dñs sto teinquid simplices si cut colube haec
enĩ auis corpontliter ipsofel. letarit habens
ruit qui & in sedit suꝑ unũ quẽq: eorũ propt̃ea
aut̃ diuersarũ linguarũ graciã apostolis dedit
utidonei efficerentur fideliũ erudicionepo¬
pulorũ quod uero suprt singulis sedissememo¬
ratur id causa ẽ ut intellegatur ꝑplures non
fuis sediuisum sed mansis sein singulis totus si¬
ignis accensus ut quantiadeũ quant ad crinem
porporeae splendoris aspexerint tantisuisũ
suaelucis in ꝑciat tantis inministerium sue
muneris tribuat & ipsinihilominus in sui
apellatur in euangelio dño clamente& dicente

Expanded text:
ab occisione agni, et die quinquagesimo Ideo autem digitus Dei diciturria virtus cum Patre et Filio significetur. Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde, et Dominus: Estote, inquit, simplices sicut columbae . Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens ruit, qui, et insedit super unumquemque eorum. 24. Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditioni populorum. 25. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causae est, ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, siram habet ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad crinem purpurei splendoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sui appellatur in Evangelio, Domino clamante et dicente:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s̃ reperitur non nulli trinitatem intellexer̃
ergo ibi non nulli trinitatem significare inspũ
principale. pat̃ inspũ rectũ filum insposcõ¬
spm̃ scm̃. Ideodonũ dicitur eo quod datur
adando enĩ donũ estnuncupatum
spm̃ scm̃ quo credentes impl&i lingui somns
genciũ loq: bantur. Intantũ enĩ donũ dĩ ÷ in
quan tũ daturus eis quiꝑ eũ diligunt cũ apud

Expanded text:
spiritus repetitur, nonnulli Trinitatem intellexerunt, spiritus repetitur, nonnulli Trinitatem intellexerunt, ergo ibi nonnulli Trinitatem significari; in spiritu principali Patrem, in spiritu recto Filium, in ssanctus ideo donum dicitur, eo quod datur. A dando enim donum est nuncupatum.Spiritum sanctum, quo credentes inpleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qu
Abbreviated transcription (Latin):
tum s̃ ad nunciabit uob̶. & utique angelusgrece
latini nuncius intp̃ tatur unde& duo angeb
a par erunt lotꝰ inquib: dñs singulariterap¬
tolis lugentibus misit postquã ab eorũ occulis
ipsei celũ ascendit. Consolatur enĩ tribus mit¬
titur secundũ illã eiusdem dni sentenciã. bea¬
tilugentes qnm̃ ipsi consolabuntur. ipsi &l iã dix
tunc lugebunt filii sponse cũ abeis ab latus fuerit
sponsus. Itẽ paneclitus proeo quod consolationẽ
prest& animabus. quigaudiũ tempon hamit¬
tunt. alii paraclitũ latne orrtorem ũ aduoca¬
tũ inter p̃tatur ipse enĩ sps̃ sc̃s dic̃ ipsedocit ꝑ ip¬
inspi rcta est. Sp̃s scs ideo septiformis nuncu¬
patur pp̃ donaq: deuni tate eius plenitudinem
particulatim quicque dignus consequi prome¬
rentur ipse enĩ sp̃s sapienciae ⁊ intellectus
sp̃s consilii & forttudinis sp̃s sciencie & piela¬
tis sp̃s timoris dni. Sp̃s aũt principalis in psal
mo quin quaginsimo legitur ubi quia tercio

Expanded text:
elus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter aptolis lipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur, secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dicit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paraclitus, pro eo quod consolationem praestat animis qui gaudium temporale amittunt. Alii paraclitum Latine oratorem vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit: IpSpiritus sanctus ideo septiformis nuncupatur propter dona quae de unita ejus plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, spiritmo quinquagesimo legitur; ubi quia tertio
Abbreviated transcription (Latin):
agnus pro inno cencia. & oues propt̃ paciene¬
& aries propt̃ principatũ ⁊ edusꝓpt̃ similitud¬
nem carnis peccaq &uitulus proeo quocs
nõb̵ ÷ Immolatus. & leo ꝓregno & forttu di¬
ne. & serpens promorte. & sapienciaqui
idem & uermis qui a resurrexit. aquila¬

Expanded text:
Agnus pro innocentia. Ovis, propter patientiam. Aries, propter principatum. Haedus, propter similitudinem carnis peccati. 43. Vitulus, pro eo quod pro nobis est immolatus. Leo, pro regno et fortitudine. Serpens, pro morte et sapientia. Idem et vermis, quia resurrexit. 44. Aquila
Abbreviated transcription (Latin):
quia patris filii scĩ tas est nã cũsit & patersp¬
Ideo nondicitur genitus neduo in trinitate
filii suspicentur. Ideoñ p̃dicatur ingenitis
testmonio dnĩ dicentes. Multa adhuchab
que uobis loquar sed non potestis modoil
audire: ueni& aut̃ sp̃s ueritatis qui apa¬
treprocedit & demeaccipi& illeuos indic¬
uitomnia. hic aũt non solũnatur proce¬
dit sed semꝑ ad peragenda opere trinitati
in desinenter procedit hoc aut̃ int̃ ẽ in t̃nu¬
centem filiũ & procedentem spm̃ scm̃ quod

Expanded text:
quia Patris et Filii sanctitas est. Nam cum sit et Pater spquia Patris et Filii sanctitas est. Nam cum sit et Pater sptus sanctus ideo non dicitur genitus, ne duo in Trinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, testimonio Domini dicentis: Multa adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiet: ille vobis indicabit omnia.' Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda opera Trinitatis indesinenter procedit. Hoc autem interest inter nascentem Filium et procedentem Spiritum sanctum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tasunt uolunt tiens ferre adformãdĩ. &
rursus eaquedicta sunt ut ad selnuicem ꝑso¬
perefenentur uolunt nomina eẽnaturt
adq: substancie. & faciunt errorẽ infide
sic aut̃ dĩfilio coniuncta ÷ humananatu¬
pr ut ex duabus substanciis fierel una ꝑ¬
sona solus igitur homo ꝑtulit crucem sed
propt̃ unitatẽ ꝑsonae & ds̃ diciturꝑ tulis se
cifixũ fatemur nonexiuir tute diuinitate
sed ex infirmitate hu manitatis. Ñ ex suana¬
que procedit. & substanciãeius hab&neq
enĩ alud depatreprocederepotuit : quã qđ
ipseẽpat̃. Sp̃s aut̃ scs̃ dictus secundũ id quod
aut̃ modo quodamdicitur sp̃s sc̃s secundũ qđ
refertur apatrem ⁊ filiũ qđ eorũ sps̃ sit Nã&
naturõ significat. Omnes enĩ incorporeana¬
tuio sp̃s inscripturis sacris apellatur unde
non tantũ patri & filio & sp̃s uis cõsedomnis
cionȩali creature & animehoc uocabulum
congruit. Ideoigitur sp̃s dĩ sc̃s uocatur

Expanded text:
ta sunt volunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei filio coniuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus igitur homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus dicitur pertulisse. cifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis: non ex suae naque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod autem modo quodam dicitur Spiritus sanctus secundum quod refertur ad Patrem et Filium, quod eorum spiritus sit. Nam et naturam significat. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur, unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc vocabulum congruit. Ideo igitur Spiritus Dei sanctus vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Scientia ⁊ archana sapienci& iuirtus ⁊ lumen ⁊ lux¬
propretamen his nominib: filius nuncupatur : i se¬
gplendoraut̃ apellatur propt̃ quod mani festat lumẽ
quia in luminat lux quia adueritatem contemplan¬
dam concordis occulos reseperat. Solquia in lumi¬
origo ÷ uel quod faciat sicientes ipsequoque al
Faio. alfa enĩ litter nullũ p̃cedit prima ÷ enĩ lit
tentnũ sicut & filius dĩ ips eenĩ principium lude¬
is int̃rogantib: eẽrespondit undeiohannis in apo¬
chalipsin. proprieipsam litterc̃ ponens ait ego su
eũ nihilnihil ÷ nouissimus qui a ludiciũ nouis¬
simũ ipsesuscepit mediatur quia int̃ dm̃ & ho¬
minem medius consetutus ÷ ut hominem addm̃
producer& undei illũ grece mesitenuocant¬

Expanded text:
scientiae et arcana sapientiae. Sed tamen cuscientiae et arcana sapientiae. Sed tamen cuproprie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inlumiorigo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω. Alpha enim litteram nulla praecedit; prima est eni Filius Dei; ipse enim se principium Iudaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Iohannes in Apocalypsi proprie ipsam litteram ponens ait 22, 13eum nihil est. Novissimus, quia iudicium novissimum ipse suscepit. Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad Deum perduceret; unde et illum Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
referimus. & cũ ad eũ ꝑuenerimus ultra quod
quenc mus non habemus os dĩ ẽ quia uerbũ eius
est nã sicut pro uerbis qua per linguã fiunt sep
dicimus illa ⁊ illa linguarta & ꝓdĩ uerbo ospon¬
tur qui amos ÷ ut ore uerba formentur. Uerbĩ
aut̃ ideodicitur qui aꝑ eũ pat̾omnia condedit
siueiussit ueritas quia non fallit sed tribu&
quod promisit. uita qui a creauit. Imago dictꝰ
põ parem simili tudinem patris figurt̃ ÷ quia
suscipiens formã serui operũ uirtutem q sini¬
li tudinẽ patris inseimaginem adq: in mensam
magnitudinem designauit. Manus d̃ :÷ qđ or¬
nia ꝑ ipsũ facta sunt : hinc & dextert̃ propter
effectũ operis tocius creatureq: ꝑ ipsũ forma¬
ta est brac chiũ quia ab ipso omnia continelur
uirtus pro eo quod omnempotes tatempa¬
tris insem& ipsum habeat & omnẽ celi terre¬
q: creatunt̃ gobernant conteneant adq regat
Sapiencia proeo quodin ipsoreuellent misteria

Expanded text:
referimus. Et cum ad eum pervenerimus, ultra quod referimus. Et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habemus. Os Dei est, quia Verbum eius est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura est, quia suscipiens formam servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
quib eẽt primognitus. homo usion patri abuni¬
tate substan ciae apellatur. Substanciae aũt
tur homusion qđ ÷ ego & pat̃unũ sumus. hoc ÷
eiusdem cũ patre substancie qđ nomen. & siscrip
tũ in sc̃s litteris ñ inueni atir in ad sercionem
tamento cius trinitatis defenditur quiadatur
ictio underectũ dicios tendatur. Sicu& pater
in illis librisnus quamgenitus legitur sed tamen
In ad sercionem tamento cius trinitatis defendia
quiadatur nrcio undereee diciostendatur. Sie
& pat̃m illis libris nusquã ingenitus legitur sed
tamen dicendus ẽẽadq credendus non dubitatur
homo husionsimilis substanciae quia qualis ds̃ tals
⁊ imago eius In uisibilis ds̃ &imago inuisibilis pr¬
cipium eo qđ abso sint omnia. & quia anteeũn ihi
finis uel quia dignatus est infine temponĩ humi¬
liter in carnenasci & mori & iudiciũ nouissimun
ipsesuscipere ũ quia quic quid agimus adilloꝰ

Expanded text:
quibus esset primogenitus. 14. Homousios Patri ab uniquibus esset primogenitus. 14. Homousios Patri ab unitate substantiae appellatur. Substantia enim, tur homousion, quod est: Ego et Pater unum sumus, hoc est, ejusdem cum Patre substantiae. tum in sanctis Litteris non inveniatur, in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio, unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, 302 sed tamen in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, sed tamen dicendus esse atque credendus non dubitatur. Homoeusion, similis substantiae, quia qualis Deus, talis est et imago eius. Invisibilis Deus et imago invisibilis. Principium, eo quod ab ipso sint omnia, et quia ante eum nihil. Finis, vel quia dignatus est in fine temporum humiliter in carne nasci et mori, et iudicium novissimum ipse suscipere, vel quia quidquid agimus ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
ihs̃ xp̃s propriũ uocabulũ saluatoris. xp̃iaũ
nomen nus abbiomnino nec in aliquagente
fuit nisi tantũ in illo regno ubix p̃s proph&la¬
batur & undeuentunis erat: Messias autem
taris siuesal uatur interp̃tatur proeo quod con¬
uocabis nomen eius saluatur qui ipsã saluũ facit
populũ suũ. Sicut enĩ xp̃s signifi catregem Itaihs
significat saluatorem ñ itaquenos saluus facit
antea ñ habebat sed aberepotenit sicut potuit
quando uoluit. emanuel ex hebreo. in latino
minib: incarnemor talea parit ut terrenis
uiã salutis ad celũ apperire. ad diuinitatis sub
stanciã dsaut & homo qui uerbũ ⁊ caro unde⁊ bis
genitus dr̃. Siue qui a pat̃ eũ genuit sinematre
in &ernitate siue quiamat̃ sine patre intempo
re. unigenitus aut̃ uocatus secundũ diuinitatẽ
ex cellenciã quia sine frxtribus primogenitus
Secundũ suscepcionem hominis in quaperad¬
opcionem gra cie fitris habere dignatus est

Expanded text:
istus, proprium est vocabulum Salvatoris. Christi autem nomen nusquam alibi omnino nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo regno ubi Christus prophetabatur, et unde venturus erat. Messias autem taris vel salvator interpretatur, pro eo quod cunocabis nomen eius Salvator, quia ipse salvum faciet populum suum.' Sicut enim Christus significat regem, ita Iesus significat salvatorem. Non itaque nos salvos facit antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinumminibus in carne mortali apparuit, ut terrenis viam salutis ad caelum aperiret. Ad divinitatis subt homo, quia verbum et caro. Unde, et bis genitus dicitur, sive quia Pater eum genuit sine Matre in aeternitate, sive quia Mater sine Patre in tempore. 13. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionem gratiae fratres habere dignatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur creaturȩ. In mortabs sicut deoser¬
tũ ÷ qui solus ab inmortalitate qui a lneius
natuno nulla est commutacio : Nã omnesmu¬
tabilitas non in conuenienter mortolis
dicitur secundum quã &anima diccas
mori non quia in corpus uel in aliquam
altent̃ substanciã mutatur. & uertidis¬
sed in ipsa sua substancia quic quidaho
modo nuncẽ aut fuit secundũ id quod defttit
eẽ quodenet. Inmor talis eẽ utq: dep̃henditur¬
h ac perhoc solus ds̃ đr inmortalis quia solus
hicommutabilis in corniptibilis appellatur
quicorrũpi&idis solui non potest nec diuidi
quicquid enĩ diuisi onem &l interitũ capit
Illenec diuidi potest nec interire indeincor¬
ruptibilis est. In commutalis : qui a semper
man& ꝗ mu tarinescit nec profecit. quia
ꝑfectus ÷ nec defecit qui a &eruus ẽ acler¬
nus est quia sine tempore : non habelenĩ
inicium neq finem. hinc sempi ternus
eo qđ sit sem ꝑ &ernus aquib: dã aut&e

Expanded text:
tur creaturae. Immortalis, sicut de eo scrtur creaturae. Immortalis, sicut de eo scriptum est: Qui solus habet immortalitatem ; quia in ejus natura nulla est commutatio. Nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur: secundum quod et anima dicitur mori, non quia in corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertised in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur, ac per hoc solus Deus dicitur Immortalis, quia solus incommutabilis. 20. Incorruptibilis appellatur, quia corrumpi et dissolvi non Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire: inde incorruptibilis est. Incommutabilis est, quia semper manet et mutari nescit: nec perficit, quia perfectus est; nec deficit, quia aeternus est. Aeternus est, quia sine tempore est: non enim habet initium neque finem. Hinc et sempiternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd genenrliter int̃p̃tatur dñs quod domi¬
nelur creature cuncte ũ qđ creatuncom¬
nis dominatui eius deseruiat: Dñ s ergo & ds̃
ũquid domin&ur omnib: uel quod timeaa
acunctis. Octauum . ia quod in dõ tantumpo¬
nitur quod &iam in alelua nouis simis si la¬
bis sonat. Nonnũ thedigia mathon hoc
gloriosum dĩ nomen efficiunt. Dicitur
aut̃ in effabilis non qui adici non potest
sed qui a finires ensu & intellectu hum ana
nulla tinuspotest. ⁊ ideo qui adeeonihi
dignedicipotest in effabilis est. Deci
nia potens. sed afaciendo quod uult
non abiciendo qđ non uult. Quodsie
ac ceder& nequaquã eẽt omnipotens
Facitenĩ quic quid uult ⁊ indeomni potens
Item omnipotens quia ipsius somnia que
ubi quesunt. Solus enim tocius mundi
hab& imperium: dicuntur aut̃ ialiaq:¬
dam indm̃ sub stancialiternominã. Vtin¬
mortalis Incorriptibilis. &in mutable¬
a &ternus : un de&mento cunte proponi¬

Expanded text:
quod generaliter interpretatur Dominus, quod domiquod generaliter interpretatur Dominus, quod dominetur creaturae cunctae, vel quod creatura omnis dominatui eius deserviat. Dominus ergo et Deus, vel quod dominetur omnibus, vel quod timeatur a cunctis. Octavum Ia, quod in Deo tantum ponitur, quod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum Tetragrammaton, hogloriosum Dei nomen efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimnia potest, sed a faciendo quod vult, non a patiendo quod non vult. Quod si ei accideret, nequaquam esset omnipotens; facit enim quidquid vult, et inde omnipotens. Item omnipotens, quia ipsius sunt omnia quae ubique sunt; solus enim totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut inmortalis, incorruptibilis, incommutabet aeternus. Unde et merito cunctae praeponi
Abbreviated transcription (Latin):
multe utangel archan gelprincipatus ar
potestates cunctis qucelestis miliciae ordinis
quorum tamen illedñs ẽ omnes enĩ subip¬
sosunt eius quae dominat subiciaNt
Nuntusq ehonquod int̃p̃tatur latnumex¬
ex celsus aut dictus proualde celsus exenim
pro ualdeponitur sicut eximius quasiual¬
essente nom̃ ueretenent. hoc enĩ nomen ad sc̃m̃
morsen per angelũ ÷ dalatũ querentienĩ
quodeẽnomen eius qui eũ ꝑgerep̃cipiebat̃
ad populũ ex egyptolibenindũ respondit
egosum qui sum ⁊ dicis filis isrł qui ÷ misit
meaduos tam quã in eius conparecione
quiuere ÷ quia in cõmutabilis est. Eaque
cõmutabilia facta sunt quasi nonsint quod
enĩ dicitur fuitnonest & quoddicitur
eritnondũ ÷ ds̃ aut̃ ẽẽ tantũ nouit fuisse¬
& futunĩ eẽnon nouit. Solus enĩ patercũ
loquiodicimus uiuitds̃ qui essenciauita
uiuit quã mors non hab̵. Septimũ adonai

Expanded text:
multae, ut angeli, archangeli, principatus et multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique caclestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt eiusque dominatui subiacent. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum exExcelsus autem dictus pro valde celsus. Ex enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasiessentium nomen vere tenet. Hoc enim nomen ad sanctum Moysen per Angelum est delatum, quaerenti enim, quod est nomen ejus, qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum: et, Dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos'; tamquam in eius conparatione, qui vere est, quia incommutabilis est, ea, quae commutabilia, facta sunt quasi non sint. Quod enim dicitur fuit, non est: et quod dierit, nondum est. Deus autem esse tantum novit, fuisse, futurum esse non novit. Solus autem Pater cum loquio dicimus: 'Vivit Deus,' quia essentia vita vivit, quam mors non habet. Septimum Adonai,
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tacionũ primus in lagna linguã con¬
uertit ex quibus probreuitate p̃ter missis
multis quedam huic operi adiectis inter prte¬
tacionibus in terponendas studiuit uoca¬
bulorũ enim ex posiciosatis indicat quiduello
b tellegi habent enĩ quedã ex propriis causis
nominũ n qonem. In principio autem decen
nomina ponimus quibus apud ebreos ds̃uo¬
catur: primus apudebreos dĩnomẽ elidiceꝰ
quo alidm̃ alii & himologiam eius exprims¬
tes scirus id ÷ fortem interprac&aa sunt :
Ideo quod nulla infirmitate obprimitur
sed fortis est & sufficiens adomnia perp&ia¬
da. Secundũ nomen eloi terciũ eloe
quod utiũq: in latnũ dicitur ds̃. Estauten
nomen in laqnum. ex greca apellacione
trocns latum nã ds̃grece theos foeuos dr̃
est trinitatis pertinens ad patrem & filũ
tur quartũ nomendĩ ds̃ sabaodi quod
uertitur in lagnũ exercituum seo uirtu¬
tum. dequo in psalmo ab angelis dicitus

Expanded text:
interpretationem primus in 294 Latinam linguam coninterpretationem primus in 294 Latinam linguam convertit. Ex quibus, pro brevitate, praetermissis multis, quaedam huic operi, adjectis interpretationibus, interponenda studui. 2. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velint intelligi. Habent enim quaedam ex propriis canominum rationem. In principio autem decem nomina ponimus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Primum apud Hebraeos Dei nomen El dicitur; quod alii Deum, alii etymologiam eius exprimentes ἰσχυρὸς, id est fortem interpretati sunt, ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen Eloi. Tertium Eloe, quod utrumque in Latino Deus dicitur. Est autem nomen in Latinum ex Graeca appellatione translatum. Nam Deus Grest Trinitatis pertinens ad Patrem et Filiutur. Quartum nomen Dei dicitur Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum sive virtutum, de quo in Psalmo ab angelis dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
& sohannis ÷ secundus in quibus tres matheus
m arcus hucas tercius inquibi tres
Matheus lucas lohannis quartus inquib:
tres matheus marcus lohaninis : quintus
In quibus duo. matheus. lucas. Sextusin
quibus duo: Matheus marcus Septim̃
in quibus duo Matheus Iohannis. auus
in quibus duo l. ucas, Marcus Nonus in qui¬
bus duo ł ucas Iohannis X decimus inqui¬
runt er̃ quorũ exposicio hoc ẽꝑsingulos em̃
eu angelistas numenis quidam capitubs ad fi¬
xus adiac& quibus numeris subdita est
ert quaedam minio notataque in quotor¬
canone positus sit numenis cui subiecta
Si igitur aꝑto quolb& euangelio placuent
scire qui reliquorum euangelistanim.
similia dixer̃ ad sumis ad iacen tem. nume¬
nĩ capituli & requires ipsũ numenĩ in suo canone¬
quem indicatibi qꝙ: o inuenies qui & quid di¬
xerunt & itademum in corpore inquisita
loca que ex ipsis numeris indicantur ꝑ singu¬
la euangelia deisdem dixisseinuenies. de do¬
Deatissimus hieronimus uir eruditissimus

Expanded text:
 Joannes. Secundus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Joannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Joannes. Quintus in quibus duo: Matthaeus, Lucas. Sextus in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Joannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Joannes. Decimus, in quirunt. Quorum expositio haec est. Per singulos enim Evangelistas numerus quidam capitulis affixus adjacet: quibus numeris subjecta est area quaedam minio notata, quae indicanone positus sit numerus, cui subiecta Si igitur, aperto quolibet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canonequem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. De eatissimus Hieronymus, vir eruditissimus
Abbreviated transcription (Latin):
credenciũ l. apis angularis uel quia duos pan¬
&es adiuerso iđ ÷ decircũ cisione & p̃pucioue¬
nientes in unã fabricã ecclesie lungit ũ qđ pa
ceminse angelis & hominib facit. lapis offen¬
sionis quia ueniens humilis offenderuntincĩ
incredul homines & factus est p&lrescandab

Expanded text:
credentium. Lapis angularis, vel quia duos parcredentium. Lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est de circumcisione et praeputio, venientes in unam fabricam Ecclesiae iungit, cem in se angelis et hominibus facit. 40. Lapis offensionis, quia veniens humilis, offenderunt in eum increduli homines; et factus est petra scandali,
Abbreviated transcription (Latin):
usta quodi dñs in euangelio ait rogabo patrẽ
⁊ aliũ pant clitũ dabituobis Int̃cessor aut̃ id ÷ uo¬
catur qui a pro culpa nostraremouenda cur̃
gerit. ⁊ ꝓ ablu endis nostrs criminib: curã in¬
pendit exposus qui discendens decaelo ad¬
esita ecclesia ut pace nouites tamen tũ esseNT
duo in carneuna. angelus dicitur. propt̃ ad nun¬
cia tone paterne acsua e uoluntatis unde apud
pro f&lam magni consili angelus legitur¬
dũ sitds̃ & dñs angelorũ. Missus dicitureo quod¬
ta qui a futurreuelauit. Sacerdusquia prono¬
seostam obtulit. pastor quia custus est. Oagisao
quia ostensor. Nat areus uero alo conaz areus
amerito id ÷ sc̃s siue mundus qui a pec catũ non
fecit si quidem & dealis inferioribus nominũ
species adse trorit. xp̃s ut facilus intellegatur
dicitur enĩ panis quia caro uitis quã sanguines
ipsiusredemptisumus flosquia electus Vi aqu
dimur monsquia fortis ƿero quia firmitas

Expanded text:
juxta quod et Dominus in Evangelio ait: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis . 32. Intercessor autem idem vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam gerit, et pro abluendis nostris criminibus curam impendit. 33. Sponsus, quia descendens e coelo, adhaesit Ecclesiae, ut pace Novi Testameduo in carne una. Angelus dicitur, propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis, unde et apud prophetam magni consilii angelus legiturdum sit Deus et Dominus angelorum. Missus dicitur, quta, quia futura revelavit. Sacerdos, quia pro nobis hostiam se obtulit. Pastor, quia custos. Magister, quia ostensor. Nazarenus vero a loco. Nazareus a merito, id est sanctus sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intellegatur. Dicitur enim Panis, quia caro. Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus. Flos, quia electus. Via, quia dimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est
Abbreviated transcription (Latin):
tationeligatꝰ sit Sed ligatũ seuehemont ingemescat Vndea illecp¬
lestis exercitꝰ pcipuus miles gemebat dicens. Video aliã legẽ m mem¬
bris meis repugnantẽ legim̃tis meae i captiuũ meducentẽ in lege
peccatique. inmbrismeis. Siaut̃ captiuus erat. minime pugna¬
bat : captiuus ñ erat. Ecceitaq homo ẽ ut itadixeri. captiuus
liber. Liber exiusticiaquã diligit. captiuus ex delectatione

Expanded text:
tatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille cotatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelestis exercitus praecipuus miles gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Si autem captivus erat, minime pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, captivus et liber; liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione