comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut tantũ peculii habeat.¶. Si
sus dix̾unt quoꝵ ⁊ michi uistissimã
uidetiir eẽ sñĩa. firmꝰ aproculo
quesiuit si de plumbeo castello fistu¬
le sub terra misse aqͣm duc̾ent me
quũ lat̾ib circũstructũ an etliũ es¬
re neq emptor neqi uenditor cogi¬

Expanded text:
ut tantum peculii habeat. Si pesus dixerunt, quorum et mihi iustissima uidetur esse sententia. Firmus a Proculo quaesiit, si de plumbeo castello fistulae sub terram missae aquam ducerent in aenum lateribus circumstructum, an hae aedium esre neque emptor neque uenditor cogi
Abbreviated transcription (Latin):
uit exciꝑe ⁊ potuit ⁊ debuit s ad
ea q̃ignor auit ⁊ de quib emptorẽ
certiorare nͣcquunt. ¶ Herenni¬
us modestinꝰ Rdit. Siquid circũ¬
ueniendi emptoris cã uenditor in
sp̃e de qͣ q̃ritur fet̃. exempto accõe o¬
uint᷑ mutiꝰ scͣbit dominꝰ fũdi de
p̃dio arbores stantes uendid̾at. ⁊
ꝓ his reb pecuniã accepit ⁊ trad̾e no¬
lebat: emptor q̃ relut quid sit fac̾e
oꝑt̾et. Et u̾elatur ne hec arbores
infundo ꝯtinent᷑ ũ ẽẽ separat᷑ cor¬
pus afundo ⁊ idõ ut tlñs suas sp̃a¬
lit̾ arbores uendicare emptor

Expanded text:
uit et debuit, sed ad ea, quae ignorauit et de quibus emptorem certiorare nequiuit. Herennius Modestinus respondit, si quid circumueniendi emptoris causa uenditor in specie de qua quaeritur fecit, ex empto actione couintus Mucius scribit: dominus fundi de praedio arbores stantes uendiderat et pro his rebus pecuniam accepit et tradere nolebat: emptor quaerebat, quid se facere oporteret, et uerebatur, ne hae arbores in fundo continentur, non est separatum corpus a fundo et ideo ut dominus suas specialiter arbores vindicare emptor
Abbreviated transcription (Latin):
uebo siquis fundũ uendiłit ut
id uenundatũ ẽẽ uideat᷑. ꝙ ĩtͣ t̾mi¬
nos ip̃e possedit sciens tñ aliqͣm
ꝑtẽ certam se ñ possid̾e ñ certiora¬
u̾it emptorẽ an exempto uidicio
teneat᷑. Cũ ħ gn̾ał adiectio ad ed qͤ¬
sp̃ałr noñit qui uendidit nec exte¬
pit ꝑtinere ñ debeat nealioquin ẽp¬
tor capiatur qui fortasse si hoc cog¬
nouiss ł empturꝰ ñ eẽt ł iinoris
ẽptͣus eẽt. si cercioratus de loco c̾to

Expanded text:
uis ita fundum uendiderit, ut id uenum datum esse uideatur, quod intra terminos ipse possedit, sciens tamen aliquam partem certam se non possidere non certiorauerit emptorem, an ex empto iudicio teneatur, cum r nouit qui uendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor cap‹i›atur, qui fortasse, si hoc cognouisset, uel empturus non esset uel minoris empturus esset, si certioratus de loco certo
Abbreviated transcription (Latin):
cumherede ñ contͣhinuᷤꝰ s inci¬
diius inenii nõ tantam. dili¬
gentiam pr̃are deb qͣlem dili
petit. talem igitur diligentiã
pr̃are deb qͣlem insuisre b ead̾
sunt. s duob res legata sit. nã
⁊ hosconiunx̃ ad societate ñ tõsẽs
s res. : Si iucertohomins le¬
gato ⁊ p̾ea defuncto legatario a¬
liquis ⁊ heredib legarii ñ consẽ¬
tiendo impedierit legatum is qͥ
impedit hoc ulicio cet̾is qͣntũ
t sit coꝵ dampuabitur. idem ẽ
si e contrario unus ex hereflib
aquib gu̾aliter homo legat᷑ ẽ
quem ip̃i eleg̾int nolu̾int consẽ¬
tire ut is pr̃etur quẽ solui omib
expecliebat ⁊ ideo conuenitiale¬
gatario iudicio pluris dampna

Expanded text:
cum coherede non contrahimus, sed incidimus in eum: non tamen diligentiam praestare debet, qualem diligpetit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res. Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legatarii non consentiendo impedierit legatum, is qui impedit hoc iudicio ceteris quanti intersit eorum damnabitur. idem est, si e contrario unus ex heredibus, a quibus generaliter homo legatus est quem ipsi elegerint, noluerit consentire, ut praestetur quem solui omnibus expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damna
Abbreviated transcription (Latin):
cum ante alios ip̃e adiss here¬
ditatem snitutes p̃diis heredi¬
tariis debitas passus ẽ ñrutẽndo
uidicio. ¶ Iudex infamilierris¬
diuisum relinq̃re. It curare de¬
b ut de iuctione caueat᷑. his qͥ¬
b adiudicat. : Si pocuuia q̃
domi relict̾a ñ ẽ. ꝑ p̃ceptionẽ
relicta sit utrum unuisa pr̃an

Expanded text:
cum ante alios ipse adisset hereditatem, seruitutes praediis hereditariis debitas passus est non utendoiudicio. Iudex familiae ercisdiuisum relinquere. Item curare debet, ut de euictione caueatur his quibus adiudicat. Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum uniuersa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ debetur offerat᷑ uire pignus
pot̃. Si unlis ex coheredib
noxali iudicio siuun heredita¬
rium de fend̾it ⁊ litis estima¬
tionem optułit cum hoc expeti¬
ret id ꝓ ꝑtehoc iudicio conseqͣ¬
tur. idem ẽ ⁊ si uuͣ legatorum
nomine cau̾nt ne inpossõem
mitt̾etur ⁊ omnino q̃ ꝓ parte
expediri s̃i possunt. Si unus ũ¬
cogente neccĩate fec̾it familier

Expanded text:
e pignus potest. Si unus ex coheredibus noxali iudicio seruum hereditarium defenderit et litis aestimationem optulerit, cum hoc expediret, id pro parte hoc iudicio consequatur. idem est et si unus legatorum nomine cauerit, ne in possessionem mitterentur. et omnino quae pro parte expediri non possunt si unus cogente necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
reptum sit ꝓprium eiuis cetͥm̃tũ
ẽ. quia custodiã pr̃are debiit qͥ
existimatũ accep̃. ħuera sunt: ⁊
ꝓsocio erit actio simodo societatis
cõtrahende causa pascenda sunt
sagariã negociatõe coierũt᷑ alt̃
ex his adm̃ces ꝯꝑandas ꝓfectus ĩ
latroues incidit. fuãq pocumã¬

Expanded text:
m sit, proprium eius detrimentum est, quia custodiam praestare debuit, qui aestimatum accepit. haec uera sunt, et pro socio erit actio, si modo societatis contrahendae causa pascenda data sagariam negotiationem coierunt: alter ex his ad merces comparandas profectus in latrones incidit suamque pecu
Abbreviated transcription (Latin):
uilianus ꝓbat. ꝓinide si uaufra¬
gio quid ꝑiit c̃ ñ alias m̃ces qͣm
naui solent ad uei dampnũ am¬
bo . Nam sicuti lucrum ita damp¬
nũ quoq cõnune ẽẽ oportet ꝙ.
ñ culpa socii otingit.: Cum
duoerant argẽtarii socii alt̾ coꝵ
aliquiꝰ seꝑatum quesierat Ancri
sẽserat: q̃ rebaturan cõnuine cẽ
lucrũ oꝑteret. Imp̃r seb. flauio fe
lici uihꝰ uerba rescͥpsit. Eciã si
maxime argentaria societas ini¬
ta est. quod quisq tñ socus ñex
agentaria cã q̃sui id ad ꝯmuni¬
ouẽ ñ ꝑtinere explorati uiris ẽ.¬

Expanded text:
nus probat. proinde et si naufragio quid periit, cum non alias merces quam naui solerent aduehi, damnum ambo sentient: nam sicuti lucrum, ita damnum quoque commune esse oportet, quod non culpa socii contingit.Cum duo erant argentarii socii, alter eorum aliquid separatim quaesierat et lucri senserat: quaerebatur, an commune esse lucrum oporteret. elici in haec uerba rescripsit: 'etiamsi maxime argentariae societas inita est, quod quisque tamen socius non ex argentaria causa quaesiit, id ad communionem non pertinere explorati iuris est'.
Abbreviated transcription (Latin):
ł legato eius ł p̃sidi ꝓuincie susci¬
piende ognit᷑onis. s eum estimare
deb̾ qͣ ip̃e cognosc̾e̾ an iudicẽ dare
iunciaꝵ remittit negotia ꝑ reicp¬
tõe ueluti eum qui ꝓuincie p̃ẽ
adire pot̾is ł c̃ has aͥdiectõne is
estimabit. ꝙ sit ꝑtium suaꝵ ñi
ta ponitur nec̃itas ꝓ ꝯsuli. ł legato/ Q¬

Expanded text:
ius vel praesidi provinciae suscipiendae cognitionis, sed eum aestimare debere, ipse cognoscere an iudicem dare rovinciarum remittit negotia per rescriptiones, veluti "eum qui provinciae praeest adire poteris" vel cum hac adiectione "is aestimabit, quid sit partium suarum", non imponitur nec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stitiss id exuendito accõe o secͥ
ab eo potiuss nͣam ⁊ si duplã
hominis ascio stipulatus fuis¬
ssm. ⁊ ei heres extitissem eamq he¬
reditatem ticio uendidissẽ euicto
homine rem aticio uendid suarẽ
Si quid puplici uectigalis nomĩe
si forte tributoꝵ noĩe aliquid depẽ.¬
dat:. idem erit dicenc̃um. ꝙ si
fimere fc̃o heres uendidiss hes¬
reditatẽ. an inpensam fimeris ab
lenus putat uerã zego arbitror.¬
Cum quis debitori suo heres exti¬
tiss ꝯ fusione creclitor c̃ẽ desinit.
s si uendidit hereditatẽ. equis

Expanded text:
ndito actione consequi ab eo potuisset: nam et si duplam hominis a Seio stipulatus fuissem et ei heres exstitissem eamque hereditatem Titio vendidissem, evicto homine rem a Titio servarem. Si quid publici vectigalis nomine si forte tributorum nomine aliquid dependat, idem erit dicendum.Quod si funere facto heres uendidisset hereditatem, an impensam funeris ab lenus putat ueram et ego arbitror.Cum quis debitori suo heres exstitit, confusione creditor esse desinit: sed si uendidit hereditatem, aequis
Abbreviated transcription (Latin):
it exempto tenetur nec defendit᷑
si quo facilius ex cogitata fraus oc¬
eultetur colonum ⁊ quĩq̃nii pẽsio¬
nes infide sua p̾cipiat. ¶ p̃cii sorte
licet p̾morã soluta. usure peti ñ
legis beneficio pecuniã rei uendite
deb̾e desiss añ qͣm res ei tradatur.¬
ut uenditor trad̾e dplłat᷑ ⁊ re sua

Expanded text:
x empto tenetur nec defenditur, si, quo facilius excogitata fraus occultetur, colonum et quinquennii pensiones in fidem suam recipiat. Pretii, sorte licet post moram soluta, usurae peti non legis bedebere desisset antequam res ei tradatur, uenditor tradere compelletur et re sua
Abbreviated transcription (Latin):
er his casib sisciens quis alieuũ
uendidit oͣmnimͦ teñi deb suꝑͣe
tercia de lib̾atõ c̃ deb eẽ lib̾ta
a rethusa q̃ recusat emptorẽ ⁊ ñ
sine rõne dicet᷑ eius deb̾e efficilib̾¬
tam a quo uendita ẽ. id̾ heredis qi
⁊ ĩp̃e exempto accõe tenet᷑. S hoc
ĩ si ñ a rethusa eleg̾it emptoris

Expanded text:
s quis alienum uendiderit, omnimodo teneri debet.Superest tertia deliberatio, cuius debet esse liberta Arescusa, quae recusat emptorem. et non sine ratione dicetur eius debere effici libertam, a quo uendita est, id est heredis, quia et ipse ex empto actione tenetur: sed hoc ita, si non Arescusa elegerit emptoris
Abbreviated transcription (Latin):
ed ⁊ si quenic̃q alium fe̾rose pe¬
tentem quis occid̾it ñ uidebitur
ĩuiria bcͣcidisse ⁊ simetriquis
mortis furẽ octicłit ñ dubitabit᷑¬
quin lege aquilia ñ teneat᷑. Sin
aũ c̃ poss app̾hend̾e mnaluit occi¬
d̾e mag̃ ẽ ut inuiriã fecisse uide
Iniuriã ã hic accipere uos oport̾¬
et ñ quẽad̾m circa iniuriaꝵ ac

Expanded text:
ed et si quemcumque alium ferro se petentem quis occiderit, non videbitur iniuria occidisse: et si metu quis mortis furem occiderit, non dubitabitquin lege Aquilia non teneatur: sin autem, cum posset adprehendere, maluit occidere, magis est, ut iniuria fecisse videaIniuriam autem accipere hic nos oportet non, quemadmodum et circa iniuriarum a
Abbreviated transcription (Latin):
sic due erunt estimatões alia dãp¬
ni alia cõtmelie Igitur ĩuiriã
hic dampnuni accipiemus culpa
datum ⁊̃ ab eo qui nõce nolu̾it ⁊
ideo q̃rimus si furios dampnum
decłit an legis aquilie accio sit ⁊ pe¬
gasus negauit que enĩ meo culpa
sit c̃ sue m̃tis ñ sit ⁊ hoc ẽ u̾issiurũ.
cessab̾. gͥ aquilie accio ꝙ̃ ad mod
si qͣdrupes dampnum decłit aqui
lia cessat enimsitegula cecicsit.
¶S ⁊ si infans dampnũ decl̾it ideme¬
rit dicendum ꝙ. si ĩpubes idfec̾it
lab̾o ait qr furti tẽnetur teñi ⁊ a¬
quilia eum ⁊ hocputo u̾m si sit iã
iniurie cͥãpax.: Si mag̃r ĩdisci¬
it an aquilia tencatur. qͣi dãpnũ
iniuiria decłit ⁊ ius. scͥb̃. aquilia
teñi qui eũ eluscau̾it discipulũ
indisciplina. multo magis igitur
de octiso id erit dicendũ ꝓponit᷑ ã
ap̃ eum spẽs ta ł sutor inquid pu̾o
discenti ingenio filio famił parr
bũ facienti quid dẽmonstraĩut for

Expanded text:
duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumeliae. igitur iniuriam hic damnum accipiemus culpa datum etiam ab eo, qui nocere noluit. Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negavit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et hoc est verissimum. cessabit igitur Aquiliae actio, quemadmodum, si quadrupes damnum dceciderit. sed et si infans damnum dederit, idem erit dicendum. quodsi impubes id fecerit, Labeo ait, quia furti tenetur, teneri et Aquilia eum: et hoc puto verum, si sit iam iniuriae capax. Si magister in disciit, an Aquilia teneatur, quasi damnum iniuria dederit? et Iulianus scribit Aquilia teneri eum, qui eluscaverat discipulum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstraverit, for
Abbreviated transcription (Latin):
Ii tͥ alicnã insulã locau̾o quinqͣgĩta
tuq cand̃ seraginta ticio locau̾us ⁊
ticius a dño ꝓhibitus fu̾it hĩtare a¬
gentẽ te ex ꝯducto .lx. consequi deb̾e
placet cu ip̃eticio tencaris insexagĩ¬
q̃ginta sĩt. s qͣnti int̾ ẽ ꝑfrui ꝯduc¬
cõne. fantũ demiq oscqͣtur medius
qͣntum pr̃are debeat ei ꝙ a se dduxit
onẽ ub̾ioris mercedis oputatsi uiano¬

Expanded text:
nam insulam locauero quinquaginta tuque eandem sexaginta Titio locaueris et Titius a domino prohibitus fuerit habitare, agentem te ex conducto sexaginta consequi debere placet, quia ipse Titio tenearis in sexaginquaginta sint, sed quanti interest perfrui conductione, tantundemque consequatur medius, quantum praestare debeat ei, qui a se conduxit, onem uberioris mercedis computatum maio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ acceꝑat ut manĩuttat ñ oꝑtet
eicondici plane cancb it ut si in
eñ in anumittiuelit. isqui ded̾ille
uͦ manumitte nolit ꝓpt̾ fugã of¬
fens totũ qd̾ accep̃ restitu̾e eũ oꝑ¬
tet s sieligatis qui .x. dedit ĩp̃m
s̃iiũ cõsequi neçẽe ẽ añ ip̃m ei da¬
ri aut ꝙ dedit restitui. or si di¬
stracturꝰ ñ erat enm. oꝑtet ida
accepit restituinisi fortediligẽtsꝰ¬

Expanded text:
quod acceperat ut manumittat non oportet ei condici: plane cavebit, ut, si ineum manumitti velit is qui dedit, ille vero manumittere nolit propter fugam offensus, totum quod accepit restituere eum oportet. sed si eligat is, qui decem dedit, ipsum servum consequi, necesse est aut ipsum ei dari aut quod dedit restitui. quod si distracturus non erat eum, oportet id quod accepit restitui, nisi forte diligent
Abbreviated transcription (Latin):
tułꝰ pure lib̾tatẽ accep̃. ⁊ id igãs
dedit hr̃li .x. an repete possit ⁊ reft̃
patrẽ fuũ cels estimasse repet̾e eũ
ñ pꝰse. s et ip̃ecelsus. nat᷑ali equi¬
tate motus putat reppeti posse. Qe¬

Expanded text:
 pure libertatem accepit et id ignorans dederit heredi decem, an repetere possit? et refert patrem suum Celsum existimasse repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus putat repeti posse. q
Abbreviated transcription (Latin):
tentẽ.⁊ puto si h oc anuno dectit ñ
fĩ ĩp̃ius nã c̃ tͥ nũmos ieos qͣi tuos
do ñ fatio tuos. Quidgͦ si hic ñ hr̃oi
s alii decfit c̾ui putabat se uissũ si
quid̾ peculiares dedit n fet̃ accipiẽtis
si u̾o alius ꝑ alio dedit aͤut ip̃edecłit
iam lib̾tus factus. fient accipientis
pot̃ eumuetare dãre sic enĩ fiet. ut¬
⁊ statu lib̾ ꝑueniat adlib̾tatẽ qͣsi
impleta c̃ondicione cui parere ꝓhi¬
q̃m testator acciꝑe uoluit adu̾¬
s hẽredẽ infc̃m accõe ag̾e pot̾int
testatori pareat᷑.d̾ .ł.
c̃ cõueñit ut ex ꝓmissorẽ daret n il¬
le det pot̾ dici c̃dici posse ei quiac¬

Expanded text:
tentem. et puto, si hoc animo dedit, non fieri ipsius: nam et cum tibi nummos meos quasi tuos do, non facio tuos. quid ergo, si hic non heredi, sed alii dedit, cui putabat se iussum? si quidem peculiares dedit, nec fecit accipientis: si autem alius pro eo dedit aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis. potest eumet statuliber perveniat ad libertatem quasi impleta condicione cui parere prohiquem testator accipere voluit, adversus heredem in factum actione agere potest, ut testatori pareatur. Idem cum conveniret, ut expromissorem daret, nec ille det, potest dici condici posse ei, qui ac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si p̾tiit condicipot̾it. s sistichꝰ
doces̾it anrepeti ꝙ datũẽ possit
ꝓculus ait si pꝰ id temp̃decissit qͦ
inanumuti potuit repetitõe c̃ẽ si
mrñ cessare quĩ ĩmo⁊ sinicħ tibi
deli ut manumitt̾es plãcuerat
tñ darẽ ultro tͥ compete agi¬

Expanded text:
t. sed si Stichus decesserit, an repeti quod datum est possit? Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repetitionem esse, si minus, cessare. Quin immo et si nihil tibi dedi, ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro tibi competere acti
Abbreviated transcription (Latin):
peticionẽ cessare. Sĩ cum liceat pe¬
ntere ei qͥ dedit ꝓculdub̾ĩd repetet᷑
id ꝙ datũ ẽ nisi forte tua int̾sit ñ
accepisse te ob hanc c̃am pecuniã.
Nam si iam ita res habeat ut licet
ñ dum ꝓfectus sis ita tñ rem cõpo¬
su̾is ut necẽe h̃as ꝑficisci ł sumptͦ

Expanded text:
repetitionem cessare: sed cum liceat paenitere ei qui dedit, procul dubio repetetur id quod datum est, nisi forte tua intersit non accepisse te ob hanc causam pecuniam. nam si ita se res habeat, ut, licet nondum profectus sis, ita tamen rem composueris, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
tatis beneficio uerim eciam si
eͣtas ñ patrocinet᷑. quĩa ñ adipis¬
cende hr̃ditatis gr̃a legũ bñficio
qui absens rem amiserat in hãc
sũam rescͥpsit et sinichil faci¬
le mutanduim ẽ ex sollempni¬
b tñ ubi equitas euidensposcit
subueniendum ẽ. Itaq sicitat᷑¬
atum ẽ. conͣfestim aut̃ pro tri¬
bunali te sedente ad it. estĩm as¬
ri pot̾ ñ sua culpa s paͬrum exp¬
audita uoce p̾conis defuisse Iõ¬
q restitm ꝑ ot̃. nec intrabas
solum spͥecies coustit hui
gnͣis auxilium. et enim deceptis
siue culpa sua maxime si frausab
adĩsario int̾ueũit succurri oꝑ¬
tebit. Cum eciami dedolo malo
accio compet̾e soleati ⁊ boni p̃to¬
ris ẽ potins restitu̾e litẽ ut ⁊ rati¬
o ⁊ equitas postulabit qͣm ag¬
onem femosam conscitũe ad qͣ
tunc demum descendum ẽ cum
remedio locus ee ñ potest. Mar̃¬

Expanded text:
tatis beneficio, uerum et si aetas non patrocinetur: quia non apiscendae hereditatis gratia legum beneficio qui absens rem amiserat, in hanc sententiam rescripsit: 'Etsi nihil facile mutandum est ex sollemnibus, tamen ubi aequitas euidens poscit, subueniendum est. itaque siatum est, confestim autem pro tribunali te sedente adiit: existimari potest non sua culpa sed parum exaudita uoce praeconis defuisse, ideoque restitui potest.' Nec intra has solum species consistet huius generis auxilium: etenim deceptis sine cadversario suo intervenerit, succurri oportebit, cum etiam de dolo malo actio competere soleat et boni pretoris est potius restituere litem, ut et ratio et equitas postulabit, quam actionem famosam constituere. Ad quam tunc demum descendendum est, cum remedio locus esse non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
calumpiue crim̃ adampuo ꝙ
in̾iñt. rectitucõibus.
tilitas huiuis tituli ñ eget com¬
m̃datõe. Ip̃e enim se ostendit.
Han sub hoc ticulo plur̃i fariã
siue calliditate. siue etate lab
rum nomine singrilis subuenit:¬

Expanded text:
calumniae crimen a damno quod IN INTEGRUM RESTITUTIONIBUS tilitas huius tituli non eget commendatione, ipse enim se ostendit. nam sub hoc titulo plurifariam prsiue calliditate siue aetate siue rum nomine singulis subuenit
Abbreviated transcription (Latin):
i̾m̃t. successores n̾uũt restitu
possinit. ⁊ ita sepistime ẽ ꝯstitu¬
tum. siue gͥ hr̃s sit siue is cuiħt¬
ditas restituta sit. siue filii fa-¬
nulias nulitis successor inũt
restitui pot̾it. ꝓ inde ⁊ si minor
ins̾mtutẽ redigatur uł ancilla
inhr̃ditate qͣmi adierit iulianꝰ¬

Expanded text:
um, successores in integrum restitui possunt, et ita saepissime est constitutum. siue igitur heres sit siue is cui hereditas restituta est siue filii familias militis successor, in integrum restitui poterit. proinde et si minor in seruitutem redigatur uel ancilla in hereditate quam adierit, Iulian
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. Is quicurator ẽ alicui pͥre¬
sentipetat ñ aliter audietur. nͥ
adulto ꝯsentͥente. Oe si absenti.
ratam rẽ eum hĩturum ncee hat s¬
satis dare. ¶ Pena ñ defendentis
ꝓcuratoris hec ẽ ut denegetur ei s¬
actio. ¶ Si ꝑcurator agat. ⁊ p̃sẽs
sit absentis seruus atillicinus ait.
seruo cauendum cẽ ñ ꝓcuratori.
Qͥ ñ coͣgitur cefendere absentẽ. tñ
siiuidicatum solui satis ded̾it defẽ¬
dendi absentis gr̃a cogend̃ ꝓcura¬
torẽ iudicium acciꝑe. Ne cccipiat
is qui satis acceꝑit. Nam ⁊eos qͥ
ñ ceguntur rem defendere p᷑ satis

Expanded text:
n est. Is, qui curatorem alicui praesenti petat, non aliter audietur nisi adulto consentiente: quod si absenti, ratam rem eum habiturum necesse habet dare. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. Si procurator agat et praesens sit absentis seruus, Atilicinus ait seruo cauendum, non procuratori. Qui non cogitur defendere absentem, tamen si iudicatum solui satisdedit defendendi absentis gratia, cogendum procuratorem iudicium accipere, ne decipiatur is qui satis accepit: nam eos, qui non coguntur re
Abbreviated transcription (Latin):
modum in causis cessansunt
huius mͦi corpora ut ecce uett̾iga¬
lium puplicorum sociiꝰ ꝑmissũ ẽ
corpꝰ hr̃e. ł auri fodinarum ł argẽ¬
ti fodinarum ł salmaꝵ. It̃ colle¬
gia rome terta sunt quoꝵ corpus
senatus osultis atq ostitutõnib
principalib ofirmatum ẽ ueluti
quib aut̃ ꝑmissum ẽ corpus hr̃e
collegii societatis siuie cuius q al¬
terius⁊ corum nomine ꝓprium ẽ
ad ex̃emplum rei publice hr̃e res
cõmunes arcam communem. z ac¬
torẽ sũ sindicum ꝑq̃m tamqͣm
in re publicaꝙ comminit̾ agi.
tur ad sui defensionem uenire se
iussurum posul ait. ⁊ quidẽ nõ
ẽe auctorem ł sindicum tunc qͦ
intelligimus cum is ab sit aut
ualitudine impediatur aut in has¬
bił sit ad agend̾. ⁊ si extraneus de¬
fendere uelit umu̾sitatẽ ꝑmittit
ꝓ consulsicut inpr̃iuator defẽ¬
sionib obscruatur. qr eo modo
melior c̃diticio unu̾isitatis fit.
agend̾ det actorem ñ erit dicendũ
qi apłib datum sic hr̃i hic enĩ

Expanded text:
modum in causis concessa sunt huiusmodi corpora: ut ecce vectigalium publicorum sociis permissum est corpus habere vel aurifodinarum vel argentifodinarum et salinarum. item collegia Romae certa sunt, quorum corpus senatus consultis atque constitutionibus principalibus confirmatum est, veluti Quibus autem permissum est corpus habere collegii societatis siue cuiusque alterius eorum nomine, proprium est ad exemplum rei publicae habere res communes, arcam communem et actorem siue syndicum, per quem tamquam in re publica, quod communiter agi tur ad sui defensionem, uenire se iussurum proconsul ait. et quidem non esse actorem uel syndicum tunc quoque intellegimus, cum is absit aut ualetudine impedietur aut inhabilis sit ad agendum. Et si extraneus defendere uelit uniuersitatem, permittit proconsul, sicut in priuatorum defensionibus obseruatur, quia eo modo melior condicio uniuersitatis fit. agendum det actorem, non erit dicendum quasi a pluribus datum sic haberi: hic enim
Abbreviated transcription (Latin):
cq femina ueqͦ mues. noq qui
ꝑpetuo tenetur. aut qui magist᷑¬
tum initurus ẽ aut qui inuitus
iudiciũ pati ñ p̾ot̃. idone̾ defẽsor
intelligituii. Tutores cun in a¬
liquo loco ad ministrau̾ĩt codẽ lo¬
dus ñ ẽ dñs ꝓcuratori militẽ mo¬
uendam ł peccunã suscipiẽdã. qͥ
enim suo nõie utiles actiones ht̃.

Expanded text:
femina neque miles neque qui perpetuo tenetur aut magistratum initurus est aut inuitus iudicium pati non potest, idoneus defensor intellegitur. Tutores, qui in aliquo loco administrauerunt, eodem lodus non est dominus procuratori in litem mouendam uel pecuniam suscipiendam: qui enim suo nomi
Abbreviated transcription (Latin):
Quacumq rõne ꝓcurator tuus a
sor exutat ẽxoib cãis inintegẽ
restitui pꝰsit defensor idoneus ñ ẽ.
qr ⁊ ip̃i ⁊ fideissorib eius ꝑ inin
tegrum restitutõem succurritur:
us subire defensor mariti in am¬
plius qͣm maritus facere possit.
ñ ẽ odempñatt ͦ Is qui suscepit
defensionẽ. ⁊ si lo̾cuplectissifnus fit

Expanded text:
Quacumque ratione procurator tuus a sor existat, ex quibus causis in integrum restitui possit, defensor idoneus non est, quia et ipsi et fideiussoritegrum restitutionem succurritur. us subire, defensor mariti in amplius quam maritus facere possit non est condemnandus. Is qui suscepit defensionem, etsi locupletissimus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deb. ¶litis impendia bona
fide fc̃a ł ab actoris ꝓcuratore ł a
rei debere ei restitu cquitas suadec.
¶Si duob mandata sit ammiuistͣ¬
tio negõꝵ quoꝵ alt̾ debitor sit mã¬
dacoris. an alt̾ c̃ eo recte acturus sit
⁊ utiq recte. Nõ .N. ob id minus ꝓ¬
curator intelligitur quod is qͦt
c̃ ciuo agitur ꝓcurator sit. uł.¬

Expanded text:
non debet. Litis impendia bona non debet. Litis impendia bona fide facta uel ab actoris procuratore uel a rei debere ei restitui aequitas suadet. Si duobus mandata sit administratio negotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cum quo agitur
Abbreviated transcription (Latin):
ferat iudicium audiri deb sollẽp¬
uter ꝙ uidicatum solui sacis da¬
tione cau̾e. ¶ Ei qui defenditeũ
cuius nõie ip̃e ñ agit. ł lib̾m est
in uuã tẽ defend̾e. ¶Quialium
defendit sãtis dare coginir. Nemo
enim alienelitis idoneus defensor
Esine satis datione intelligit᷑.¶ It̃
q̃ritur. si iudicium acceꝑit defẽ¬
sor ⁊ acc̃or inrategͣ. restitutus sit
an cogend̾ sit restitutõiũ uidiciũ
Saccipere ⁊ mag̃ placet cogend p
curator Ut incet̾is quoq n̾e¬
gotiis gerendis ita ⁊ uulitib ex
bona fide rõnẽ reddẽ deb. Itaꝙ ꝙ
ex lite ꝯsecnt᷑ erit sũ principalĩt
ip̃uis rei nõie siuiextͥnsecus ob eã
rem deb mandati idicio resti¬
tuere. usq adeo ⁊ si ꝑerrorem auti¬
ꝑ inuiriã iudicis ñ debitũ ꝯ secu¬
tus id fu̾it id quoꝙ redd̾e debet.
¶It. cc̃. quod obrem udicatã ꝓcura¬
tor solu̾it cͣcͣrio mandati iudicio
recuperare deb. Penã aut̃ quã¬
S̾ ex suo delicto p̾stuit recuperare

Expanded text:
ferat iudicium, audiri debet sollemniterque pro iudicatum solvi satisdatione cavere. Ei qui defendit eum, cuius nomine ipse non agat, liberum est vel in unam rem defendere. Qui alium defendit, satisdare cogitur: nemo enim alienae litis idoneus defensor sine satisdatione intellegitur. Item quaeritur, si iudicium acceperit defensor et actor in integrum restitutus sit, an cogendus sit restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum. Procurator ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita et in litibus ex bona fide rationem reddere debet. itaque quod ex lite consecutus erit siue principaliter ipsius rei nomine siue extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecutus fuerit, id quoque reddere debeat. Item contra quod ob rem iudicatam procurator soluerit, contrario mandati iudicio reciperare debet: poenam autem, quam ex suo delicto praestitit, reciperare
Abbreviated transcription (Latin):
dare ꝑmutend̾ sumi cohrdi pses
hr̃ des existaant. ¶ Reo latitante
p̃ litẽ ꝯtestatã. tta demũ fic̾eiuis¬
fores eum defend̾e iitebulitit.
ci uel uuus exhi eum psolido dẽ¬
fendat. ł oñis ł quidã. ex his unũ
ded̾int inq̃m iudicium tnͣsferaͣt

Expanded text:
dare, si uni coheredi plures heredes existant. Reo latitante post litem contestatam ita demum fideiussores eum defendere uidebuntur, si uel unus ex his eum pro solido defendat, uel omnes uel qui ex his unum dederint in quem iudicium transferet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑand̾ ⁊ si captio actorissit. ꝓpt̾ tẽꝑ¬
is tractum indiciũ eũ acciꝑe cõgen¬
dũ. ꝙ si aut asfmitas direpta sit.
aut immicicie int̾cesserunt aut
Ion cõgens. sab̾. ait. nullas p̃coris
ꝑtes cẽ ad compellendũ defenc̾e.s
ex stipulatu obrẽ ñ defensam agi
posse. aut si usta cãm ħ̾at cur ii¬
diciũ accipere nolit. fideiunore
ũ teni. qr᷑ uir bõnus arbitrat᷑u¶
ñ fũit ut qui iustã excusatõe af¬
ferret defend̾e ceg̾ent᷑. S ⁊ si satis
ñ cedit s repmittenti ei creditũ
ẽ. i dẽ statue̾nd̃ ẽ. ¶ Qͥ łta depup¬
plito agunt. ut ⁊priuatũ ꝯmod̾.
defend̾ant causa cognita ꝑmutũi¬
tur ꝓcuratorẽ dare. ⁊ p̾ca alius a¬
gens exceptõe repellitur. ¶ Si ꝓcu¬
ratori opus nonum nuntiatum
sitrisq int̾dicto utatur. ne ei nis
fiat edificanti deseiscrus us ꝑtes e¬
uni sustĩnc nec compelli caue ratã
rẽ dũm habiturum mł. ait. Et
si satu deoit ñ aĩadu̾to inquit uri¬

Expanded text:
si captio actoris si‹t› propter temporis tractum, iudicium eum accipere cogendum: quod si aut adfinitas dirempta sit aut inimicitiae intercesserint aut on cogendum. Sabinus autem nullas praetoris partes esse ad compellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse: a‹t› si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri, quia uir bonus arbitrnon fuerit, ut qui iustam excusationem adferret, defendere cogeretur. sed et si satis non dedit, sed repromittenti ei creditum est, idem statuendum est. Qui ita de publico agunt, ut et privatum commodum defendant, causa cognita permittuntur procuratorem dare, et postea alius agens exceptione repelletur. Si procuratori opus novum nuntiatum sit isque interdicto utatur 'ne si u‹i›s fiat aedificanti', defensoris partes eum sustinere nec compelli cauere ratam rem dominum habiturum Iulianus ait, et si satisdederit, non animaduerto, inquit Iu
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo ñ pot̾̃ iuderi boni uiri arbi¬
trati sunt litem defendere is qui
actorem frustrando efficiat. ne
adexitum ꝯtrou̾sia dediicãtur.¬
¶ Ad d̾uas res petendas ꝓcurator da¬
tus. si unã rem petat. except̃oe sĩ¬

Expanded text:
Et ideo non potest uideri boni ‹uiri› arbitratu litem defendere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum controuersia deducatur. Ad duas res petendas procurator datus si unam rem petat, exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
noie ndicatũ solui ꝓmttimus.
Nã si ex ea ꝓmissione aliquid p̃sti¬
t̾imus ñ mandati s ex uendito
si hr̃ditatẽ uendidimꝰ ł ex pͥstina
ca mandatiagere debemus ut fit
t̃ fideuissor reun ꝓcuratorẽ dẽd̾it.
Is ciui hr̃ditas extrebelliano sena¬
tus osulto restituta ẽ ħ̾edẽ iure
dabit ꝓcuratorẽ. ¶ S dũm pig¬
ñis c̃ditor recte dabit ꝓcuratorẽ
ad seriuanã Porro si uni ex reis
creceudi ostititũ sit. iscalienũ
incõstitutã pccuniã det ñ nẽg̃a¬
bimus pꝰse dare. Si ex duob reis¬

Expanded text:
nomine iudicatum solui promittimus: nam si ex ea promissione aliquid praestiterimus, non ma‹n›dati, sed ex uendito si hereditatem uendidimus, uel ex pristina causa mandati agere debemus: ut fit cum fideiussor reum procuratorem dedit. Is cui hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est heredem iure dabit procuratorem. Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Seruianam. Porro si uni ex reis credendi constitutum sit isque alium in constitutam pecuniam det, non negabimus posse dare. sed et ex duob
Abbreviated transcription (Latin):
tis dimintões que salua ciui¬
tate ꝯtingut᷑. Cet̾m sine amis¬
sione cłuutatis siue sib̾tatis amꝰ¬
sione otingat capitis diminutio.
cessabit elictũ. Neq possunt hũ
penitus ꝯlieuiri. dabitur plane
actio incos ad quos bonaꝑuene¬
runt corum. ¶: ait p̃tor qui q̃ ue
ue sit capite diminuti diminu¬
teͣ eẽ licentur: incos meas ue ꝑ¬

Expanded text:
deminutiones, quae salua ciuitate contingunt. ceterum siue amissione ciuitatis siue libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos bona peruenerunt eorum.Ait praetor: 'Qui quaeue, ue sit, capit‹e› deminuti deminutae esse dicentur, in eos easue
Abbreviated transcription (Latin):
tis aimmutõe danda ẽ accio. Et qͥ¬
denisi arrogatussit: nus iab̾or ẽ.
Nã ꝑ inde obligabitur ut filuis fa¬
milias. Nemo delictis exiutur
qͣmus capite minutus sit. ¶ Ei
qui debitorẽ suũ arrogauit nõ
restituitur accio ĩ eum p᷑ qͣm sru
iuris fiat. ¶: hoc indicium per¬
pͣetuũ ẽ. ⁊ in hr̃edes ⁊ hr̃dib dabi¬

Expanded text:
tis deminutionem, danda est actio: et quidem si adrogatus sit, nullus labor: nam perinde obligabitur ut filius familias. Nemo delictis exuitur, quamuis capite minutus sit. Ei, qui debitorem suum adrogauit, non restituitur actio in eum, postquam sui iuris fiat. Hoc iudicium perpetuum est et in heredes et heredibus da
Abbreviated transcription (Latin):
staturos qui ꝑceꝑunt quisoᷤ ĩ cepo¬
sitũ uenit. ¶ Si te rogau̾o ut rẽ
nieã ꝑferas adticium ut is eam
s̃uet qͣ actõe tec̃ exꝑiri posĩ. ap̃¬
eo ũo qui eam acceꝑat de positisi
uͦ tuo nõie receperit tu quid̾ mã
datimͥ teñis ille tibi depositi. qͣm
mandari accõ sit pomp̃. dubitatti
puto mandati eẽ accõe qr plenius

Expanded text:
staturos qui receperunt, qui solus in depositum uenit.Si te rogauero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is eam seruet, qua actione tecum experiri possum, apeo uero, qui eas res receperit, depositi: si uero tuo nomine receperit, tu quidem mihi mandati teneris, ille tibi depositi, quam mandati actio sit. et Pomponius dubitat: puto tamen mandati esse actionem, quia plenius
Abbreviated transcription (Latin):
Hec accõ bonoꝵ põsõib cet̾is succes¬
sorib ⁊ cui ex tͣbelliano senat᷑ ꝯsul¬
to restiruta ẽ hr̃ditas cõpetit nõ
malo anmissa sit ⁊ p̾ uidiciũ ac¬
ceptũ recuperaret᷑ nͥlominꝰ recte. id

Expanded text:
 successoribus et ei, cui ex Trebelliano senatus consulto restituta est hereditas, competit.Non malo amissa sit et post iudicium acceptum reciperaretur, nihilo minus recte ad
Abbreviated transcription (Latin):
accõ detur. q̃r s ꝓbarioportet si ap̃
dolimali iam capacẽ deposũis agip̃¬
se. si dolum commisit. Nam ⁊ inqͥn¬
tũ locupletior fc̃s ẽ datur acc̃o ĩ eũ
⁊ si dolus ñ int̾uenit si res deposita
dec̾ior reddatur qͣi ñ reddeturagi de¬
positipͭ c̃ enim detior reditur. pot̃
dici dolomalo recllita neẽ si siuis
mens deposu̾it nonunus depositi
hão accoem si ap̃ siũ deposu̾o ⁊ c̃ ma¬
numisso agam marc̃ ait nec te¬
neriaccõe ⁊̃ ꝙͣ uissolem᷑ dic̾e doli

Expanded text:
aeritur. sed probari oportet, si apud doli mali iam capacem deposueris, agi posse, si dolum commisit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non interuenit.Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo redditam non esse.Si seruus meus deposuerit, nihilo minus depositi habebo actionem.Si apud seruum deposuero et cum manumisso agam, Marcellus ait nec tenere actionem, quamuis solemus dicere doli
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dem eͥuis ꝙ dolamalo euis fac¬
tũ ec̃ dicet᷑ qui mortuus sit in
iudiciũ dabo.: Merito has
c̃as de ponendi seꝑauit p̃tor q̃ ꝯ
tinent fortutaicausã deposi¬
tõis ex nc̃citate descendẽtẽ nõ ex
uoluntare ꝓficiscentẽ. eum tñ
depoñe tumultus ł incendii e

Expanded text:
heredem eius, quod dolo malo eius factum esse dicetur qui mortuus sit, in iudicium dabo.' Merito has causas deponendi separauit praetor, quae continent fortuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex uoluntate proficiscentem.Eum tamen deponere tum
Abbreviated transcription (Latin):
tuã ẽẽ iubes ł ita ĩdempnẽ me pr̃a¬
b̾. ¶. Int̾ locatorẽ fundi ⁊ oducto¬
rem ꝯuenit ne intra temꝑa locatõis
enis dluctor de fundo uiuitus replłe¬
titus locator seio oluctori ł seuis
ductor ticio si intratemꝑa locatĩõis
disced̾e uellet eque .x. titio locatori
ro c̃ seiuis concluctor bieii ꝯtinui
nali dissolutõe pensionũ tñ ueri¬
siłt ẽẽ ita ꝯuenisse de ñ expłłendo
colono intͣ tp̃ra p̃finta si pẽsiõi¬
b paruint ⁊ ut oport⁊ coler ⁊ ideo
si penã pet̾e coꝑit isqui pensiõib
satis ñ fac̃ ꝓ futurã locatori doli

Expanded text:
tua esse iubes?" vel ita: "indemnem me praestabis?" Inter locatorem fundi et conductorem convenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo invitus repelleTitius locator Seio conductori: vel Seius conductor Titio, si intra tempora locationis discedere vellet, aeque decem Titio locatori aero, cum Seius conductor biennii continui nali de solutione pensionum, tamen verisimile esse ita convenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ consequio porteat aut ui¬
dex compensatiõis rõnem ũhãt
aut idõ de restituenda recũ eo si aga¬
tur qr ea res casu int̾ciclit aut siue
iudice restituta ẽ dicemꝰ neccͣam eẽ¬

Expanded text:
aliquem consequi oporteat, aut iudex pensationis rationem non habeat, aut ideo de restituenda re cum eo non agatur, quia ea res casu intercidit aut sine iudice restituta est: dicemus nece
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuitatuꝵ se dr̃et ⁊ id ꝑegre secũ por
data sit res. at siu̾tͥusqͣ ueluti sicõẽ
amic̃ ad cenam inuitau̾imꝰ tuq eĩ
rei curã scepisses⁊ ego tͥ argentũ cõmo¬
dau̾im. scͥptũ quid̃ apud qͦsdam ĩ ue¬
nio qͣi dolũ tm̃ pr̃are debcas. s uidẽt
ẽ ne ⁊ culpa pr̃anda sit ut ĩ culpe fi¬
at estimatio sic̃ inreb pigñi datis. ⁊
dotalib estimari solet.: Si ue
aũ pignus suũ comodata res. siue
deposita det̾ior ab eo qui acceperit fc̃a
sit ũ solum iste sũt accões de quib

Expanded text:
ecum portdata sit res. at si utriusque, ueluti si communem amicum ad cenam inuitauerimus tuque eius rei curam suscepisses et ego tibi argentum commodauerim, scriptum quidem apud quosdam inueni, ne et culpa praestanda sit, ut ita culpae fiat aestimatio, sicut in rebus pignori datis et dotalibus aestimari solet. Siue autem pignus siue commodata res siue deposita deterior ab eo qui acceperit facta sit, non solum istae sunt actiones, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iuste cause int̾uenire ex quib cũ coqͥ
comodass agi deb ueluti de impẽ¬
sis inualituctine s̾ui fc̃is q̃ ue post
fugam requirencdi reclucendi ꝙ eĩ
cã fc̃e ẽent. Nã qbarioꝵ impense¬

Expanded text:
iustae causae interuenire, ex quibus cum eo qui commodasset agi deberet: ueluti de impensis in ualetudinem serui factis quaeue post fugam requirendi reducendique eius causa factae essent: nam cibariorum impens
Abbreviated transcription (Latin):
restitu̾es mͥ c̃te si aliquid mͥ hu¬
manũ ꝯtig̾̃it filio meo ꝙͣ. exali¬
fincta ea intestata desid̾o res cõ¬
nĩdate cui restitui debeant filio
tate. ¶. Lucuis titius ita cauit

Expanded text:
ues mihi: certe, si aliquid mihi humanum contigerit, filio meo, quem ex alifuncta ea intestata desidero res commendatae cui restitui debeant, filio t filio. Lucius Titius ita cavit
Abbreviated transcription (Latin):
i familiertiscunde
ł comurum diuidundo iudici¬
um agatur ⁊ diuisio tam diffi¬
cuis sit ut pene inpossibile eẽ¬
iudeatur potest uidex inunius
ꝑ souam totã condempnatõẽ
ꝯferre ⁊ ad iutlicare omnes res.
s ⁊ familiertiscunde udicii p̃t̾i¬

Expanded text:
i familiae erciscundae vel communi dividundo iudicium agatur et divisio tam difficilis sit, ut paene inpossibilis esdeatur, potest iudex in unius personam totam condemnationem conferre et adiudicare omnes res. sed et familiae erciscundae iudicio p
Abbreviated transcription (Latin):
legant̾ tractat᷑ si mͦ ualet pact̃o
⁊ ccͣ absentes. ⁊ cepeto añ formã
a diuo marto datã diuũ pium
rescͥpsisse fiscũ qͦ in his casib ĩ
quib hyypotecas ñ ħcat. ⁊ cet̾os pͥ¬
iulegiarios exemplũ creditoꝵ se¬
qui oport̾e. ħ enĩ om̃ia ĩ his cre¬
ditorib. qui hẏpotecas ñ hͣnt.
ꝯseruanda sunt. ¶ Sĩpacto sub¬
iect̾a sit pene stipulatio q̃ritur
utrum pacti excepcõ loc̃ ħ̾at an
exstĩpulatu actio. Sabinͣ putat
ꝙ ÷ uerius utraq uia utipꝰse ꝓ¬
ut cleg̾it quistipulatus ẽ. si tnͣ
ex cã pacti exceptõe utat᷑ equũ
erit accepto eum stipulatõem
ferre.  Plerũq solemus dr̃e
doli exceptõem subsidium ẽẽ pac¬
ti except̃õis. Qͦ sdã deniq qui ex¬
ceptõe pacti uti ñ pꝰsunt doliex

Expanded text:
tractatur: si modo ualet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a diuo Marco datam diuum Pium rescripsisse fiscum quoque in his casibus, in quibus hypothecas non habet, et ceteros priuilegiarios exemplum creditorum sequi oportere. haec enim omnia in his creditoribus, qui hypothecas non habent, conseruanda sunt.Si pacto subiecta sit poenae stipulatio, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio.Sabinus putat, quod est uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre.Plerumque solemus dicere doli exceptionem subsidium esse pacti exceptionis: quosdam denique, qui exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ c̃ tutores pupilli creditoris
plures ꝯuenissent. unuus loco
nũant᷑. qr̃ uniꝰ pupilli nõie ꝯue¬
nerant. nec ñ ⁊ unꝰ tutor płiũ
pupilloꝵ nõie unũ debitũ p̃teri¬
dentiũ si ꝯuen̾it placuit uniꝰ loco
ẽẽ. Nam difficile ẽ ut unus homo
duoꝵ uicẽ sustineat. Nam nec is qͥ
plures actões ħt adu̾sus eñ qui u¬
accipitur. Cumulum debiti
⁊ ad płres sũmas refc̾mꝰ. si forte
minute sumine.c. aureoꝵ debe¬
ant᷑. alii uͦ una sũma auxoꝵ quĩ¬
qͣginta. Nam ĩbunc casũ spͨtabi¬
mus płes sũm as. qr ille exredñt¬

Expanded text:
et cum tutores pupilli creditoris plures conuenissent, unius loco numerantur, quia unius pupilli nomine conuenerant. nec non et unus tutor plurium pupillorum nomine unum debitum praetendentium si conuenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum uicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones habet, aduersus eum, qui uaccipitur.Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii uero una summa aureorum quinquaginta: nam in hunc casum spectabimus
Abbreviated transcription (Latin):
de uĩ ẜeditas ablata sit ei qͣi ĩ¬
digno magis ẽ ut penes eum
legat᷑ sit int̾im hr̃s infendo mor¬
tuũ ñ facit religiosum loc̃. Dar
lugendũ putaũiuit eum qui ad
patriam delendam ⁊ parentes li
b̾os int̾̃ficiendos uen̾it. Q m si fi¬
lius pr̃em aũ p̃r filiũ occidiss¬

Expanded text:
de hereditas ablata sit ei quasi indigno, magis est, ut penes eum legatus sit, interim heres inferendo mortuum non facit locum religiosum. Marlugendum putauerunt eum, qui ad patriam delendam et parentes et liberos interficiendos uenerit: quem si filius patrem aut pater filium occidiss
Abbreviated transcription (Latin):
sus fructuari nonumtectoruim
ꝑietib qui re rͦnͣdes fuissent impo¬
ñe ñ pot̾. Qt tam̃ ⁊ simeliorem ex¬
colendo edificium dñi cãm ractu¬
rꝰ eẽt. ñ tñ id iure suo fac̾te pot̾. a

Expanded text:
sufructuarius novum tectorium parietibus, qui rudes fuissent, imponere non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domini causam facturus esset, non tamen id iure suo facere potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ta in primis p̾ciũ qͣnti res uenit.
it usure p̾tii pꝰ dicm flitiõis. nam
t̃ re emptor frnatur equissimũ÷

Expanded text:
ta. in primis pretium, quanti res uenit. item usurae pretii post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimu
Abbreviated transcription (Latin):
eiucta nͥtilitatẽ ñ deb̾i neqi enĩ
bone fidei ccͣctus patitur hanc¬
muentionẽ ut emptor remi am¬
mut̾et ⁊ p̃tiũ uenditor ret̾ine¬
o. a ret nisi forte inquid Siquis õs¬
n id istas supͣ scͥptaᷤᷤ ꝯuentões reciꝑet¬
nt quẽ admodum recipitur ut uẽ¬
Ie spre ditor num̃oᷤ accõpiat qͣmuis mer¬
rer ad emptorẽ ñ ꝑtineat uelu¬
ti cum futurũ iactũ retis apiscato¬
re enrim. aut indagniem plagis
positis auenatore. uel pantherã
ab aucupe. nam ⁊̃ si nichil capit.
nichiłorũ emptor p̃ciuu p̾stare
necẽẽ habebit. s supͣscriptisꝰꝰͫ¬
uentionib otraerit dicendum. nͥ
forte sciens alienũ uendit tẽ enĩ
sctłm supͣ a nob̾ relatam iułiani
ssiam dicendum ẽ exempto᷑ teñ
quia dolo facit. Cels . ł. uices̃.
rete piscator noluit inc̾tũ hui
rei estimandum ẽ siquidex tͣxit
piscium reddere michi uoluit
id estimari deb quodexͣit.U ip̃.

Expanded text:
icta, utilitatem non deberi: neque enim bonae fidei contractus hac patitur conuentione, ut emptor rem amitte‹re›t et pretium uenditor retineret. nisi forte, inquit, sic quis omnes istas supra scriptas conuentiones recipiet, quemadmodum recipitur, ut uenditor nummos accipiat, quamuis merx ad emptorem non pertineat, ueluti cum futurum iactum retis a piscatore emimus aut indaginem plagis positis a uenatore uel pantheram ab aucupe: nam etiamsi nihil capit, nihilo minus emptor pretium praestare necesse habebit: sed in supra scriptis conuentionibus contra erit dicendum. iens alienum vendit: tunc enim secundum supra a nobis relatam Iuliani sententiam dicendum est ex empto eum teneri, quia dolo facit. Celsus libro vicesretem piscator noluit, incertum eius rei aestimandum est: si quod extraxit piscium reddere mihi noluit, id aestimari debet quod extraxit.
Abbreviated transcription (Latin):
uł ĩt̾eũ qui sciens qͥd aut igno¬
rans uendidit diffrãm facir ine
ꝯdempnatõe exempto. ait enĩ. Qͥ
peciis morbosũ aut tignum ui¬
tiosum uendidit. si quid̃. igno¬
rãs fecit. id tm̃ exempto accõne
p̃statuꝵ qͣnto minoris ẽẽt empt᷑us¬
si id ita ẽẽ scisset. si uero sciens retiꝰ¬
cuit.⁊ emptorem decep̃omina des¬
tͥm̃ta que ex caemptio ne emptor
traperit p̾staturũ ei. Siue igitur᷑
edes uicio tigł corriuũt. odium
estim ationem siue pecora ⁊ tagi¬
one morbosi pectoris pecoris ꝑiet¬
uenisse erit pr̃anũ.: Item qͥ ͭ
furẽ uendidit aut fugitiuũ sciẽs
uendicł̾itĩ circa fugitiuũ auidẽ¬

Expanded text:
 eum, qui sciens quid aut ignorans uendidit, differentiam facit in condemnatione ex empto: ait enim, qui pecus morbosum aut tignum uitiosum uendidit, si quidem ignorans fecit, id tantum ex empto actione praestaturum, quanto minoris essem emptsi id ita esse scissem: si vero sciens reticuit et emptorem decepit, omnia detrimenta, quae ex ea emptione emptor traxerit, praestaturum ei: sive igitur aedes uitio tigni corruerunt, aedium aestimationem, siue pecora contagione morbosi pecoris perieuenisse erit praestandum. Item qui furem uendidit aut fugitiuum, si quiuendiderit, circa fugitiuum quide
Abbreviated transcription (Latin):
atur ⁊ puto ten̾r ꝗͣ ignorauit. s ñ
debuit facile que ignorabat a se¬
uerare. inter hunc igitur ⁊ eum
tenetur qͣntĩ mmoris empturus
ẽẽt si eum cẽ fugitiuũ sciss cita
Ꝙ añ liximus qͣnti emptoris int̾¬
fuit ñ decipi multa ꝯtinet ⁊ si ali¬
os secum sollicitauit ut fug̾ent
ł res qͣsdam abstulit quid tñ sug¬
norauit quidẽ furẽ ẽẽ asseu̾auit
aut̃ bone frugi ⁊ fidum ⁊ cariꝰ uẽ¬
didit. uideamus an exempto tene

Expanded text:
atur. et putem teneri. atqui ignorauit: sed non debuit facile quae ignorabat adseuerare. inter hunc igitur et tenetur, quanti minoris empturus esset, si eum esse fugitiuum scisset, circa Quod autem diximus 'quanti emptoris interfuit non decipi', multa continet, et si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit. Quid tamen si ignorauit quidem furem esse, adseuerauit autem bonae frugi et fidum et caro uendidit? uideamus, an ex empto tene
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis tͣianus rescͥpsit diffendũ de.
lib̾tate uidicium: donoc de ĩ offõso u¬
diciũ aut iͣqncatur. aut finẽ acci¬
piat.¶ Ita demũsustinẽt᷑ lib̾alia
ulicia si iam de moffõso uiliciũ ẽ¬

Expanded text:
iuus Traianus rescripsit differendum de libertate iudicium, donec de inofficioso iudicium aut inducatur aut finem accipiat.Ita demum autem sustinentur liberalia iudicia, si iam de inofficioso iudicium co
Abbreviated transcription (Latin):
sessorẽ hereditatis de qua cõtroũsia
erat: ante qͣm lis inͣchoaretur aliquid
ex ea disfrah̾e. nisi malu̾it ꝑ osm̃i
qͣntitate h̾elitatis ł rerũ euis esti¬
matõe satͣis dare Cã aũ cogni¬
tam diminufõem se ꝯcessurum p̃¬
tor eclix̃. ne intotũ diminutio un¬
pedita in aliqͦ ⁊̃ ntilitates aliasĩ¬
pediat. Ut putasi ad funus sit
aliquid nectͣm. uam funeris gr̃a
dminutionẽ ꝑ mitt it. It̃ si futũ
ẽ ut nisi petuma c̃ditori int diẽ
p̃tor distrah̾e. ¶ Diuus ad̾amis
trebatio sem̾iano rescͥpsit ut elius

Expanded text:
sessorem hereditatis, de qua controuersia erit, antequam lis inchoaretur, aliquid ex ea distrahere: nisi maluerit pro omni quantitate hereditatis uel rerum eius restitutione satisdare. causa autem cognitam deminutionem se concessurum praetor edixit, ne in totum deminutio impedita in aliquo etiam utilitates alias impediat. ut puta si ad funus sit aliquid necessarium: nam funeris gratia deminutionem permittit. item si futurum est, ut, nisi pecunia intra diem praetor distrahere.Diuus Hadrianus Trebio Sergiano rescripsit, ut Aelius
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uuln̾ au̾it suũ ł occicłit ĩ quo
usus f. mens ẽ. danda ẽ michi ad
exemplum legis aquilie actio in
eumꝰ ꝓportione ususfructus ut ⁊̃
ca pars anni in extimatõem ue¬
niat q̃ ñ dum usus fructus meꝰ
ib̾ homo suo nomine utilẽ aqͥlie
ht̃ accõem directamenim ñ ht̃¬

Expanded text:
inus uulnerauerit seruum uel occiderit, in quo usus fructus meus est, danda est mihi ad exemplum legis Aquiliae actio in eum pro portione usus fructus, ut etiam ea pars anni in aestimationem ueniat, qua nondum usus fructus meus iber homo suo nomine utilem Aquiliae habet actionem: directam enim non h