comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos mores auxilio ue ꝓhr̃i posset᷑
ingrediens in possõnẽ uĩm facit ħ
S qui ꝑiũ possõnẽ suã retinũit᷑
labeo ait non ui possidere ud̾i¬
¶ Idem labeo ait eum qui metũ
turbe ꝑtertitus fug̾it uideri ui
deiectum s pomp̃. ait. uim sine
⁊ eũ qui fugatus ẽ suꝑuenientib
quibdam si illi ui occupauerit᷑
possõnẽ ud̾i ui deiectũ. ¶Qui a
meui possidebat si ab alid deiclat᷑
ht̃ interdcm. ¶ Qui ui deiet¬
tus est quiccꝙͥ dampni senserit
ob hoc ꝙdeiectus est recuꝑare d
Pristina enĩcã restitui ei debet
qmͣ hĩturus erat si non fuiss deiᷤ¬
tus. ¶S⁊ finidus aquo ui expul¬
sus sũ michi restitutus eẽt cetere
uero res q̃ ui ab late sunt ñ restitu
ne quidem rei soli ꝑ hoc init̃cłcm
exꝑiri de reb uͦ mobilib ad exi¬
bendum actionẽ. pͭ hoc in suo ar¬
bitcio hr̃e. et tra Iuł. scribit. Idem
scribit. Et siquis ui bonoꝵ rꝑ

Expanded text:
nos mores auxilio, ne prohiberi possit nos mores auxilio, ne prohiberi possit ingrediens in possessionem, facit. sed qui per uim possessionem suam retinuerit, Labeo ait non ui possidere. Idem Labeo ait eum, qui metu turbae perterritus fugerit, ‹ui› uideri deiectum. sed Pomponius ait uim sine m eum, qui fugatus est superuenientibus quibusdam, si illi ui occupauerunt possessionem, uideri ui deiectum. Qui a me ui possidebat, si ab alio deiciatur, habet interdictum. Qui ui deiectus est, quidquid damni senserit ob hoc quod deiectus est, reciperare debet: pristina enim causa restitui debet, quam habiturus erat, si non fuisset deiectus. Si fundus, a quo ui expulsus sim, mihi restitutus esset, ceterae uero res, quae ui ablatae sunt, non restituane quidem rei soli per hoc interdictum experiri, de rebus uero mobilibus ad exhibendum actione, potest hoc suo arbitrio habere, et ita Iulianus scribit: idem scribit et si quis ui bonorum r
Abbreviated transcription (Latin):
o uł de domo ꝓcessiss nemine t̾¬
uoꝵ reluto mox reu̾tens ꝓhibitꝰ
sit ingredi in ip̃m p̾diũ. uł siͥs
eum nmedio itinere detinueritꝰ
⁊ ipẽ possederit. ui deiectus uidet᷑
nio retinebat ⁊ si non corꝑe¶R
uulgo diciturꝰ estiuoꝵ hybernoꝵ¬
q saltuũ uos possõnes animo re
tinere. In exempli cã didici ꝓcu¬
lum dicere. nam ex oĩb p̃dus ex
quib non hͣc mente recedimꝰ ut
amisisse possõne uellemus. idẽ ẽ.¬
¶ Eũ qui n aĩo n corꝑe possi¬
deb̾at ing̾cli autẽ ⁊ incĩpe possi¬
dere ꝓhibeatur non uiden de¬
iectum uerius est. dicit᷑ enim
isqui amitit possõneꝰ qr ñ accipit¬
¶Ui in ui repelłe lic̾e cassius sen¬
paret aũ inquid de eo armna armis
repellere liçere. ¶ Lipossid̾e eum
diffiuendũ est qui expulso uetere
possõre ad quisitam reꝵ possonem
optin. aut qui in hoc ipm̃ aptat᷑
⁊ p̃p̃aratus uenit ut contra bo¬

Expanded text:
o vel de domo processisset nemine so vel de domo processisset nemine suorum relicto, mox reuertens prohibitus sit ingredi uel ipsum praedium, uel si quis eum in medio itinere detinuerit et ipse possederit, ui deiectus uidetur: animo retinebat, etsi non corpore. Quod uolgo dicitur aestiuorum hibernorumque saltuum tinere, id exempli causa didici Proculum dicere: nam ex omnibus praediis, ex quibus non hac mente recedemus, ut omississe possessionem vellemus, idem est. Eum, qui neque animo neque corpore possidebat, ingredi autem et incipere possidere prohibeatur, non videri deiectum verius est: deicitur enim qui amitur. Uim ui repellere licere Cassius scrparet autem, inquit, ex eo arma armis repellere licere. Ui possidere eum definiendum est, qui expulso uetere possessore adquisitam per uim possessionem optinet aut qui in hoc ipsum aptatus et praeparatus uenit ut contra bo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑtẽ dicendũ est. Siquis tñ neget
sẽ seruũ uł familiam defend̾e cogẽ¬
dum est̾ hoc inrt̾clictũ ad hoc. s ut
siguid ad eũ ꝑuenit reslituat.
¶Si filiꝰ famił uł m̃cennarꝰ ui
derecit utile int̾clictũ ꝯpetit. ¶ Si
adu̾sus eum qui in lib̾tate exsemi¬
tute uł ccͣ petitur̾ post incohatum
lib̾a l e iudiciũ utaturꝰ int̾clicto et
liber iudicatus fu̾it. et apꝑuerit᷑
ignorante eo a seruis eus ui me
deiectũ in possõnẽ restituar. ¶Ox
seriuis ⁊ colonus uł ꝓcurator te
⁊̃ si ignoraret eos deiectos ꝑ quos
possidebat. et si qͥs igitur alius ꝑ
quẽ possidebam deiectus fuerti
michi compet̾e int̾clictũ nemini
dubrũ est. ¶ Int̃dictũ au̾ hoc mil¬
li cõpetit msi ei qͥ tunc cũ deice̾tur
possidebat. nec alius deietisse iussꝰ
est qmͣ qui possid. ¶Siue autẽ
corꝑe suie aĩo possidens quis deiec¬
tus est palam est eũ ui derectũ
uideri. icato q siquis de agro su¬

Expanded text:
oportere dicendum est. Si quis tamen neget se seruum uel familiam defendere, cogendus est pati hoc interdictum, ad hoc scilicet, ut quod ad eum peruenit restituat. Si filius familias uel mercennarius ui deiecerit, utile interdictum competit. Si aduersus eum, qui in libertatem ex seruitute uel contra petitur, post inchoatum liberale iudicium utar interdicto et liber iudicatus fuerit et apparuerit ignorante eo a seruis eius ui me deiectum, in possessionem restituar. Quod semsi ignoret eos deiectos, per quos possidebat. et si quis igitur alius, per quem possidebam, deiectus fuerit, mihi competere interdictum nemini dubium est. Interdictum autem hoc nulli competit nisi ei, qui tunc cum deiceretur possidebat, nec alius deici visus est quam qui possidet. Sive autem corpore sive animo possidens quis deiectus est, palam est eum vi deiectum videri. idcircoque si quis de agro su
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶Merito adiecit dũ ne obid
nauigatio det̾ior fiat. Ina enim
sola refectio tolleranda est q̃ na¬
qui ripam uult munire. de dap¬
no futuro d uel cauere uł sat᷑¬
dare scd̾m qualitatẽ ꝑsone. ⁊ hoc
iit̾clicto exp̃ssũ est ut dampni
infecti ĩ annos .x. boni uiri arbi¬
tratu uł taueatur uł sat̾ detur.
Dabtrur aũ sat̃ uicinis. s et hĩ¬
isqui tnͣsflumen possidebut
dicco milla faculta s suꝑ est
⁊̃ si quid dampni postea datũ
fuerit. s lege aqiuilia exꝑiun¬
dũ est ⁊ ¶Illud notandum est
ꝓ ripe latus fosse stagni mu¬
mende nicħ p̃tor hic cauit. s
idẽ erio obseruandũ ꝙ ĩ ripã
flisis munienda.nu¬

Expanded text:
fuit. Merito adicit 'dum ne ob id fuit. Merito adicit 'dum ne ob id nauigatio deterior fiat': illa enim sola ref‹e›ctio toleranda est, quae naqui ripam uult munire, de damno futuro debet uel cauere uel satisdare secundum qualitatem personae: et hoc interdicto expressum est, ut damni infecti in annos decem uiri boni arbitratu uel caueatur uel satisdetur. Dabitur autem satis uicinis: sed et his, qui trans flumen possidebunt. dicto nulla facultas superest, etiamsi quid damni postea datum fuerit, sed lege Aquilia experiendum est. Illud notandum est, quod ripae lacus fossae stagni muniendi nihil praetor hic cauit: sed idem erit obseruandum, quod in ripa fluminis munienda. D
Abbreviated transcription (Latin):
¶fossa ẽ receptaculũ acĩ manu
⁊ ñ publica. ¶Publicano pla¬
ne qui latũ stagnũ conduxit
si piscari ꝓhibeatur. utile ĩ t̃dic¬
tum competere sabunꝰ conces¬
sit ⁊ ita lab̾o. ergo si manucipi¬
bs cõductã ht̃ equissimũ etit
obuettigał. fauorem int̾dicto eum
teni. ¶ Siquis uelit int̾dictũ tale
mouere ut locus depͥmatur peco¬
ris applłandi grã ñ debet audiri. et
ita mela scribit. ¶Ibidem ait ta¬
le int̾clutũ cõpet̾e retuiuis fiat᷑
pa ue fluminis .p. appllatur.
ripe tuende agri ue qui circa ripã
est tuendr cã liceat. dñ ne obid na¬
uigatio det̾ior fiat. Si tibi dampni
infecti mannos .x. uiribom ar¬
bitratu. uł cautũ uł satis damꝑ¬
tum ẽ. aut ꝑ illũ non stat quomi¬
nus uiri bõni arbitratu caueat᷑
uł satis detur uim fieri ueto.¬
¶ Ripas fluminũ . p. reficere
munire utilissimũ est. ¶ Sicuti
ergo de uia . p. reficienda int̃clic¬
tum ꝓpositũ est. Ita ⁊̃ de ripa
fluminis munienda ꝓponend̾

Expanded text:
Fossa est receptaculum aquae manu esse publica. Publicano plane, qui lacum vel stagnum conduxit, si piscari prohibeatur, utile interdictum competere Sabinus consentit: et ita Labeo. ergo et si a municipibus conductum habeat, aequissimum erit ob uectigalis fauorem interdicto eum tueri. Si quis uelit interdictum tale mouere, ut locus deprimatur pecoris appellendi gratia, non debet audiri: et ita Mela scribit. Idem ait tale interdictum competere, ne cui uis fiat, pamue fluminis publici appell‹a›tur. re ripae agriue qui circa ripam est tuendi causa liceat, dum ne ob id nauigatio deterior fiat, si tibi damni infecti in annos decem uiri boni arbitratu uel cautum uel satisdatum est aut per illum non stat, quo minus uiri boni arbitratu caueatur uel satisdetur, uim fieri ueto'. Ripas fluminum publicorum reficere munire utilissimum est. sicuti igitur de uia publica reficienda interdictum propositum est, ita etiam de ripa fluminis munienda proponendum
Abbreviated transcription (Latin):
ne eiꝰ ĩmissũ habes si obid aliter
aqua fluat. atquti pͥore estate flu¬
xit restituas. ¶Int̾dictũ hoc resti¬
tutoriũ ꝓponitur. Suꝑius enĩ ꝓ¬
hibitoriũ est. et ꝑtinet ad ea que
non dum fcã sunt. Si quid igitur

Expanded text:
ve eius immissum habes, si ob id aliter aqua fluit atque uti priore aestate fluxit, restituas". Hoc interdictum restitutorium proponitur: superius enim prohibitorium est et pertinet ad ea, quae no
Abbreviated transcription (Latin):
ripeq eoꝵ puͭ. sunt. ripa ea putatur
ẽẽ. ¶ Que plenissimũ flumẽ cõt¬
n scd̾m ripas fluminũ loca ñ noĩa
utͣq ripa fluminis .p. domũ habet
pontẽ p̾nati usus facere pot̃᷑.R̵. non¬

Expanded text:
icae sunt. Ripa ea putatur esse, quae plenissimum flumen continet. Secundum ripas fluminum loca non omnia utraque ripa fluminis publici domus habeat, pontem privati iuris facere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. ł. ¶dẽ est ⁊ siquis armis¬
iũ deiectus ẽ cpo ex facinoribus
defunctoꝵ de eo ꝙ ad heredem ꝑuenit
actõ dat᷑. Sufficit enim ñ in lucro u̾¬
sari eũ heredem ñ ⁊̃ dampnũ subire.

Expanded text:
 Quod est et si quis armis deiectus est, quia ex facinoribus defunctorum de eo, quod ad heredem pervenit, actio datur: sufficit enim non in lucro versari eum heredem, non etia
Abbreviated transcription (Latin):
culpa eiꝰ mortuis hoĩb existima¬
tionẽ eoꝵ ꝑ int̾cdcm restitu̾e debe¬
at sic̃ fur hoĩs ⁊̃ mortuo eo ture¬
huic quoq cõsefͣns ẽẽ ait. ut uille
quoq edium intendio cõsũptaꝵ
p̃ciũ resticu̾e cogatur. ubi enĩ
quis inquid deiecit ꝑ eũ sterisse
uideturꝰ qͦ minꝰ restitueret. et¬
icirco ꝯstare ait. eũ qui ui deietu¬
int̾clicto tem̾̃i. ¶ bi aũ ait pre¬
tor ut ne quis ⁊ q̃ illic nͨ hu̾it cõ¬
plectaturꝰ. Sane ꝙ ait p̾tor ibi
quõ accipimꝰ. utrũ in eo loco
unũ quis ui deiectus ẽ. an ui

Expanded text:
timationem eorum per interdictum restituere debeat, sicuti fur hominis etiam mortuo eo tenetur. huic consequens esse ait, ut uillae quoque et aedium incendio consumptarum pretium restituere cogatur: ubi enim quis, inquit, deiecit, per eum stetisse uidetur, quo minus restitueret. Idcirco interdicto teneri. "Ibi" autem ait praetor, ut ne quis et quae illic non habuit, complectatur. Sane quod ait praetor "ibi", quomodo accipimus? utrum in eo loco, unde qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ scriptura q̃ ꝓponeretur int̾posita
sit obligatũ esse. ¶ Seia cũ salari¬
um constitũe uellet. ita epłam emi¬
sit lucio ticõ seia salutẽ si in eodem
aĩo. et eadem affectõne circa me es
qͥ semꝑ fuisti ex continenti accep¬
tis licteris meis distracta re tua
ueniet hoc cibi qmͣ diu uiuã p̃sta¬
bo ãnuos .x. seio.ti qr ualde bene¬
me ames c̾ro cũ ⁊ rẽ suam distͣtͣerit

Expanded text:
 scriptura quae proponeretur interposita sit, obligatum esse. Seia, cum salarium constituere uellet, ita epistulam emisit: 'Lucio Titio salutem. Si in eodem animo et eadem affectione circa me es, quo semper fuisti, ex continenti acceptis litteris meis distracta re tua uen‹i› hoc: tibi quamdiu uiuam praestabo annuos decem. scio enim quia ualde me bene ames'. quaero, cum et rem suam
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. S iquis rẽ qmͣ utendaᷤ
ded̾at uendid̾it. emptoriꝙ ⁊ di
iusserit. nec ille tradid̾it. alias ui
modatum non tedditur. Quid enĩ
si alia quippiam fuit iusta ⁊ rõnabi¬
lis cã non reddendi non utiq utꝰ
possõnẽ eiꝰ int̾uert̾et.

Expanded text:
m. Si quis rem, quam utendam dederat, uendiderit emptorique tradi iusserit nec ille tradiderit, alias uidnti ei commodatum non redditur: quid enim si alia quaepiam fuit iusta et rationabilis causa non reddendi, non utique ut possessionem eius interuerte
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatis eo ꝑduxit ut respond̾e̾t᷑
expletã ꝯdicionẽ si ꝑ eũ cui data
ess non staret quominꝰ expleretͤ
¶Statu liber ante qmͣ condicio li¬
bertatis obtig̾it siquid cõꝑasset
petulio legato non cessurum ĩ lib̾r¬
is gaii cassii scriptũ est nisi illud

Expanded text:
erduxit, ut respondeatur expletam condicionem, si per eum, cui data esset, non staret quo minus expleretur. Statuliber, antequam condicio libertatis optigerit, si quid comparasset, peculio legato non cessurum in libris Gaii Cassii scriptum est, nisi id
Abbreviated transcription (Latin):
od̾.R. Luciꝰ ticius seuerli reũ
falsi ẽẽ fecit. et pͥusqmͣ ꝑseq̃tur
indulgentia reoꝵ cͥmina abolita
sunt. quero si postea eũ iterato
reũ non fecerit. an inturpilianũ¬

Expanded text:
orum Lucius Titius Seium reum falsi fecit et priusquam persequeretur, indulgentia reorum crimina abolita sunt. quaero, si postea eum iterato reum non fecerit, an in Turpillianu
Abbreviated transcription (Latin):
dampnari equitatis ratõ patit᷑.
Si autẽ grauius quis puniatur
puta in opus metalli. uł siłem s
penam siue capitale̾ hoc casu ñ
est irroganda in absentẽ penã
s ab sens requirendus ad notandꝰ
est ut copiam subp̃stet. p̃sides aũ
puinciaꝵ cirra requirendos adno¬
tatos. et hoc debent facere ut eoͤ
quos ad notaunt edictis ad ẽe iu¬
beant. ut possuit ĩnotestere eos
qui aduotati sunt. s licteras ad
magr̃atus nisi consistũt ĩiure
ut ꝑ eos possint ignosc̾e eos recͥ¬
rendos ẽẽ ad notatos. ⁊ex hoc annꝰ
ꝯputetur ad se purgandos. Set

Expanded text:
damnari aequitatis ratio patitur. Si autem grauius quis puniatur, puta in opus metalli uel similem poenam siue capitalem: hoc casu est irroganda in absentem poena, sed absens requirendus adnotatus est, ut copiam sui praestet. Praesides autem provinciarum circa requirendos adnotatos hoc debent facere, ut eos quos adnotaverint edictis adesse iubeant, ut possit innotescere eis quod adnotati sunt, sed et litteras ad magistratus, ubi consistunt, mittere, ut per eos possit innotescere requirendos eos esse adnotatos. Ex hoc annus computatur ad se purgandos. Se
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł .ł. Nochis cĩdam fisci debi¬
trix ex conductione uectigał. he¬
redes hu̾at a quib post aditam he̾¬
ditatem fariã senilla ⁊ alii p̃dia
emebant cũ duenirentur pp̃ mo¬
chidis reliqͣ dicebant heredes mo¬
chidis ydoneos ẽẽ.⁊ multos alioᷤͤ
ex hiisoẽ bonis emisse eqũ puta¬
ri deb̾e. Deinide in reliquũ possẽ¬
rem conẽm ⁊ Ita ꝓnũciauit.

Expanded text:
um. Moschis quaedam, fisci debitrix ex conductione uectigalis, heredes habuerat, a quibus post aditam hereditatem Faria Senilla et alii praedia emerant. cum conuenirentur propter Moschidis reliqua et dicebant heredes Moschidis idoneos esse et multos alios ex isdem bonis emisse, aequum putar‹i› debere, in reliquum possrem omnem
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Etatius forius testõ scͥp¬
to heredis sui pompeii tacite fid̾i
cõmiserat ut non capienti fandũ
⁊ c̾ce peccunie qnͣtitatem daret. ⁊
eo noĩe cautõnẽ a pompeio exigi cu¬
rauerat se restitutur̃ eaq eiq ꝑ
faustino heredib institutis nullas
sulti ĩꝑatores a ꝓcuratorib rescͥp¬
serunt si ñ ꝓbaretur mutatã uo¬
lũtatẽ cẽ prestandã fid̾ ꝯmissũ
atq ita pompeiuꝰ ꝯdempnatus
deuderabat ẽẽ honus id he̾dita¬
nec posse iuderi ꝓ parte ĩ p̾ma uo¬
luntate testatorẽ ꝑ seuerasse. S
in uniu̾so ꝓnũciauit. nec testm
prius extare. nec si dediss ĩ pͥmo
testõ peti ex post̾iore potuisse. nͨ
petitũ fuiss placuit. qr non ꝓbalat
sibi datas p̃ceptõnes ex sola suac
cautione solĩ fidei ꝯmissũ pr̃are
debere. ¶ Cornelio felici mater
scripta herẽs rogata erat restitũe
h̾editatem post mortẽ suam cũ
heres scripta ꝯdempnata eẽt. ⁊¬
a fisco oĩa bona mulieris occupa

Expanded text:
m Statius Florus testamento scripto heredis sui Pompeii tacitae fidei commiserat, ut non capienti fundum et certam pecuniae quantitatem daret, et eo nomine cautionem a Pompeio exigi curaverat se restituturum ea, quae eiFaustino heredibus institutis nullas sulti imperatores a procuratoribus rescripserant, si non probaretur mutatam voluntatem esse, praestandum fideicommissum: atque ita Pompeius condemnatus desiderabat onus esse id hereditanec posse uideri pro parte in prima uoluntate testatorem perseuerasse, sed in uniuerso. pronuntiauit nec testamentum prius exstare nec, si dedisset in primo testamento, ex posteriore peti potuisse, nisi petitum esset. placuit, quia non probabat sibi datas praeceptiones ex sola sua cautione, solum fideicommissum praestare debere. Cornelio Felici mater scripta heres rogata erat restituere hereditatem post mortem suam. cum heres scripta condemnata esset a fisco et omnia bona mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
ne. et putẽ non repellẽ lenociniũ igi¬
tur mariti ip̃m honerat ñ mullerem
excusat. unde q̃ri pot̾ an ã quidẽ de
adult̾io cogͦscit statu̾e ĩ maritũ ob
lenotiniũ possit. ⁊ puto posse. Nam cla¬
udius gorgus uir clarissimꝰ uxorẽ ac¬
cusans cũ decectus ẽẽt uxorẽ ĩ aditt̾io
dep̾hensam retinuisse uł accusatõe¬
⁊ sine accusatore lenocinis dampnatꝰ est
a diuo seuero. exͣneus autẽ neqͣqnͣ
lenociniũ obiciens. postea qmͣ reus
factus est se reuesabit. nec maritum
pene subiciet. ¶Si simul ad accusa¬
tionẽ ueniãt mantus ⁊ pat̾ muli¬

Expanded text:
ne? et putem non repellere: lenocinium igine? et putem non repellere: lenocinium igitur mariti ipsum onerat, non mulierem excusat.Unde quaeri potest, an is, qui de adulterio cognoscit, statuere in maritum ob lenocinium possit? et puto posse. nam Claudius Gorgus uir clarissimus uxorem accusans cum detectus est uxorem in adulterio deprehensam retinuisse, et sine accusatore lenocinio damnatus est a diuo Seuero.Extraneus autem nequaquam lenocinium obiciens, posteaquam reus factus est, se releuabit, nec maritum poenae subiciet.Si simul ad accusationem ueniant maritus et pater muli
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Nec lex lata est a diuo au
est ab adult̃o incipere. qr mulier an̾
denũciationẽ nupsit. ñ alias ad mu¬
lierem possit ꝑuenire. nisi reũ ꝑ ege¬
rit. ꝑegisse anͥt̾. non alꝑas quis ur .
nͥ ⁊ condẽpnauit. ¶Marito iure
mariti accusanti illa pscriptõ adhi¬
betur si legẽ ꝓdidisse dicatur. ob hoc
ꝙ aggͤ ilus accusationẽ adualtii acl¬
sare desistit. ¶ Lenocini quidẽ c̾mẽ
lege Iuł. de adult̾iis p̃scriptũ eso. cũ
sit in eiuidem maritũ pena statuta
quideꝰ adult̾is uxoris sue quid ceꝑit.
Item in eũ qui in adult̾io dep̾hen¬
sam retinuerit. Cecm̃ qui patitur̾
uxorem suam deluq̃re m̃mũꝙ suũ¬
¶Qui hoc dicit lenocinio mariti se
fecisse releuare quidem uult cͥmeri
suũ. s. non est hiꝰ compensatõ admissa
Ideo si maritũ uelit reus adult̾ii leno¬
cinii reũ fac̾e semel delatus non audi¬
etur. ¶ Si iudicõ .p. martaus uxorẽ
gatio repellit ⁊ maritũ ab accusatio¬

Expanded text:
iis Haec lex lata est a divo Augest ab adultero incipere, quia mulier ante denuntiationem nupsit, non alias ad mulierem possit pervenire, nisi reum peregerit. peregisse autem non alias quis videtur, nisi et condemnaverit. Marito iure mariti accusanti illa praescriptio obicitur, si legem prodidisse dicatur ob hoc, quod adgressus accusationem adulterii destitit. Lenocinii quidem crimen lege Iulia de adulteris praescriptum est, cum sit in eum maritum poena statuta, qui de adulterio uxoris suae quid ceperit, item in eum, qui in adulterio deprehensam retinuerit. Ceterum qui patitur uxorem suam delinquere matrimoniur.Qui hoc dicit lenocinio mariti se fecisse, releuare quidem uult crimen suum, sed non est huiusmodi compensatio admissa. ideo si maritum velit reus adulterii lenocinii reum facere, semel delatus non audietur. Si publico iudicio maritus uxorem gatio repellat maritum ab accusatio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓbõntꝰ insisten̾te atꝙ ĩminente ut
fa̾tiltꝰ iudicantib de adultĩo ꝓbeturᷤ
idem sit dicendũ. s et quociens alii
qui pꝰ maritũ ⁊ prẽm accusare possũt
ad accusandũ ꝓsilunt lege exp̃ssum
eso ut is cuiꝰ de ea re noticio ẽ de usto
accusatore ꝯssituat:¬

Expanded text:
instituente atque muniente, ut facilius iudicantibus de adulterio probetur, idem erit dicendum. Sed et quotiens alii, qui post maritum et patrem accusare possunt, ad accusandum prosiliunt, lege expressum est, ut is, cuius de ea re notio est, de iusto accusatore constituat
Abbreviated transcription (Latin):
O idem̃ pompeio rescripsert̃ ñ ui¬
deri ccͣ maiestatẽ fieri ob ymag¬
agines imꝑatoris iam cõsecrataᷤ
ꝯflauerit. aliud ne quid si male
di ñ hñt sine ulla dubitatõne ad¬
mittũtur ad hnͣc accusationẽ. Set
⁊ milites qͥ cãs alias defend̾e non

Expanded text:
 Idem Pontio rescripsit non videri contra maiestatem fieri ob imagagines imperatoris iam consecratas conflaverint aliudve quid simile ndi non habent, sine ulla dubitatione admittuntur ad hanc accusationem. Sed et milites, qui causas alias d
Abbreviated transcription (Latin):
cem a quo quis ꝓuocauit compel¬
letur alias cansas si quas habet᷑
agere ne utetur hoc p̃textu q̃ĩ ad¬
offensũ iudicem ꝯicere non debent ex¬
ꝑiri cum possit denuo ꝓuocare.

Expanded text:
cem, a quo quis prouocauit, compelletur alias causas si quas habet agere: neoffensum iudicem non debeat experiri, cum possit denuo provocare.
Abbreviated transcription (Latin):
Sauł . ł. Si me tibi ad arrogand̾
dedissem emancipato me reu̾sũ ab
hostib filiũ meũ loco nepotis tibi
futurum constat.
minii suit ita ut aut nos reu̾tam᷑
aut aliꝙͣ recipiamus cũ filiꝰ reu̾tat᷑ p̃¬

Expanded text:
Sabinum.Si me tibi adrogandum dedissem, emancipato me reuersum ab hostibus filium meum loco nepotis tibi futurum constat. minii sint, ut aut nos reuertamur aut aliquid recipiamus: cum filius reuertat
Abbreviated transcription (Latin):
n enĩ acĩ calide aq̃ pluuie sunt
¶Si uicinus qui ortũ solebat c̾to
temꝑe anni irrigare. pͣtũ illic fec̾it
ceꝑit᷑ ꝙ assidua irrigatione uicino
noce̾ ait offiliꝰ n damp. inf̾. n¬
cõplanaũ. eoꝙ fcõr citior aqua ad
timur. G. siquis in pu ͦ opꝰ fece¬
rit. ħ ac tõ cessat. sibiq imputare
d is qui damp. inf̾. cantione sibi ñ
ꝓspexerit. Si tñ in pͥuato opus
ꝑfectũ sit ⁊ publicũ solũ int̾ueni

Expanded text:
 enim aquae calidae aquae pluuiae sunt. Si uicinus, qui aruum solebat certo tempore anni rigare, pratum illic fecerit coeperitque adsidua irrigatione uicino nocere, ait Ofilius neque damni infcomplanauit eoque facto citatior aqua ad timur. quare si quis in publico opus faciat, haec actio cessat, sibique imputare debet is, qui damni infecti cautione sibi non prospexit. si tamen in priuato opus factum sit et p
Abbreviated transcription (Latin):
restitutũ.
mino opus fecerit ex quo aqͣuicino
tuere opus pot̃. S pacientiã dũ¬
taxat eum prestare oꝑtere si ei
qmͣ inpensam in restitutõne oꝑis
fec̾it cõsecuturũ actione locari a¬
fuerit necc̾e ipm̃ restituere. s si¬

Expanded text:
restitutum. mino opus fecerit, ex quo aqua vicino tuere opus potest: sed patientiam dumtaxat eum praestare debere, si ei quam impensam in restitutione operis fecerit, consecuturum a colono locati afuerit nec
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ .ł. Si t̾tiuis uicimis opus fecent
Unde deturrẽs aqͣ ꝑ fund̾ pͥmi uicini
mei michi noceat. Sab̾. ait posse me
uł tũ pͥmo uł cũ t̾rio ꝓͣmissore pͥmoa: ĩo¬
gere que snĩa uera ÷. Si ex pluriũ fũ
deturrens aqua noceat uł si pluriam
fundo aqua noceatur placuit eot uire
utimur ut serui pluruĩ fundꝰ sit sing¬
uli in ꝑtẽ exꝑediatur ⁊ condempño ⁊
ꝑtẽ fiat siũ cum plurib agantur. sin

Expanded text:
ictum. Si tertius uicinus opus fecerit, unde decurrens aqua per fundum primi uicini mei mihi noceat, Sabinus ait posse me uel cum primo uel cum tertio omisso primo agere: quae sententia uera est. Si ex plurium fundo decurrens aqua noceat uel si plurium fundo noceatur, placuit eoque iure utimur, ut, siue plurium fundus sit, singuli in partem experiantur et condemnatio in partem fiat, siu
Abbreviated transcription (Latin):
si quidẽ post litẽ cõtestatã otingit dd̾
si añ litẽ contestatã dampnũ tingit
tr̃ opus restitũe debebit dampnũ nõ
sarciet. ¶Celsus scͥp. siquid ipe fecit
quo tibi aqua plurua noceat mes ĩpen¬
sa tolłe me cogendũ siquis alius qui

Expanded text:
quid post litem contestatam contigit: quod si ante litem contestatam damnum contigit, tantum opus restituere debebit, damnum non sarciet. Celsus scribit, si quid ipse feci, quo tibi aqua pluvia noceat, mea impensa tollere me cogendum, si quid alius qui
Abbreviated transcription (Latin):
eñ nicinus fundo aqͣ oritur fullo¬
nicas circa fontẽ instituisse. ⁊ ex his
aqmͣ uicini infundũ uicinũ ĩmitt̾e
cepisse. ait ergo ñ teni eum aque
pluuie arcende accõne. Si tm̃aqͣm cõr¬
rigat uł ⁊ si purgam ⁊̃ quis ĩmittat
posse eũ impediri ut płurisq pla¬
cuit. ¶Itẽ treb̾. puta᷑ eũ cui aque
fluentes calide noceãt aq̃ plu arpẽde¬

Expanded text:
do aqua oritur, fullonicas circa fontem instituisse et ex his aquam in fundum vicini immittere coepisse: ait ergo non teneri eum aquae pluviae arcendae actione. si tamen aquam conrivat vel si spurcam quis immittat, posse eum impediri plerisque placuit. Idem Trebatius putat eum, cui aquae fluentes calidae noceant, aquae plu
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ qui .x. deide stipulatur nicħ agit
Itẽ siquis usũ dem̃ fructũ stipulatus
nouandi aiõ hoc face̾ spãlit̃ exp̃ssent.
tuc̃ enĩ pͥore obligõne exspirante ex
scd̾a introducitur peticõ. ⁊ tam it cͣ
usus. nec ñ .u. exigi possunt.
dem. Nuociens in diem uł sul cõ¬
dicõne oleũ quis stipulet᷑ eiꝰ estumats¬
nẽ eo temꝑe spectari oꝑ quodies
obligõnis uenit tc̃ enĩ ab eo peti pͣ

Expanded text:
stipulatur, nihil agit. item si quis fructum, deinde usum stipulatus nouandi animo hoc facere specialiter expresserit: tunc enim priore obligatione exspirante ex secunda introducitur petitio et tam iter quam usus nec non quinque exigi possunt.m. Quotiens in diem uel sub condicione oleum quis stipulatur, eius aestimationem eo tempore spectari oportet, quo dies obligationis uenit: tunc enim ab eo peti potest:
Abbreviated transcription (Latin):
publicũ eodẽ casu int̾ueniente
fluminis. ¶Licet si ñ ꝓrimo mo
p̃dio seruitutẽ uicinꝰ debeat. setꝰ
utt̾iori tñ ag̾e pot̾o ius eẽ mͥ ire
ag̾e ad illum fundum suꝑiorẽ qmͣ¬
ius seruitutẽ ipẽ ꝑfundum meiu
non hãm sicut int̾ueniente uia pu
uł flumine ꝙ¬
feri pot̾. s loco sacro uł religioso
uł scõ int̾ueniente quo fas ñ sit u¬
ti nulla eoꝵ seruitus imponi pot̾it¬
s si fũꝰ medius alt̾us int̾
me ⁊ te int̾cedit haustus seruitutẽ
fundo tuo inpon̾e poto. s si mͥ me¬
dius dñs it̾ ad tnͣsseundũ cessent̃¬

Expanded text:
publicum, eodem casu, quo interveniente publicum, eodem casu, quo interveniente fluminis. Sic et si non proximo meo praedio servitutem vicinus debeat, sed ulteriori, agere potero ius esse agere ad illum fundum superiorem, quamuis seruitutem ipse per fundum meum non habeam, sicut interueniente uia publica uel flumine qiri potest. sed loco sacro uel religioso uel sancto interueniente, quo fas non sit uti, nulla eorum seruitus imponi poterit.Sed si fundus medius alterius inter me et te intercedit, haustus seruitutem fundo tuo imponere potero, si mihi medius dominus iter ad transeundum cesse
Abbreviated transcription (Latin):
qr uenditoriset ꝙ rei dampnũ ditũ
sit idꝙ eũ emptori restitu̾e debe.s.
si añ qmͣ noreat is cũ quo actũ sit
uendat statĩ agendũ cũ emptore
uł intra annũ cũ eo qͥ uendid̾it᷑
si iudicii euitandi cã id fec̾it.
seruitus m concessa fu̾it dem̃ post¬
ea alia ꝯtessione diurne ꝙͦ ductꝰ
fructũ amitto seruitutẽ aq̃ diurno
qr hoc casu plures sunt seruitu¬
tes diu̾sariũ cãrũ facte ¶Pla¬
aqua duci posse nisi hoc in ser
uitute constituenda ꝓp̃hensum
sit. ñ enĩ consuetudĩs est ut qui
acim᷑ hs ꝑ lapidem stratũ ducat.
Illa aũ q̃ fere in ꝯsuetudĩe ẽẽ sale¬
ret ut ꝑ fistulas aqͣ ducatur. ⁊̃ si
nicħ sit comp̾hensũ in seruitute
cõstituenda fu̾i̾t fĩ possunt ita ut¬
tñ nullũ dampnũ dno fundi ex hi¬
is deturꝰ. ¶Quia pu. int̾ceden¬
te haustus seruituteꝰ ꝯstitui pꝰ¬
se placuit ⁊ ẽ u̾m. s ñ solũ si ui¬
a pu᷑. int̾redat ⁊ s et si flumen

Expanded text:
quia uenditori, sed quod rei damnum datum sit, idque eum emptori restituere debere. sed si ante quam noceatur is cum quo actum sit uendat, statim agendum cum emptor‹e›, uel intra annum cum eo qui uendiderit, si iudicii euitandi causa id feceriseruitus mihi cessa fuerit, deinde postea alia cessione diurnae quoque ductus fuerim, amitto servitutem aquae diurnae, quia hoc casu plures sunt servitutes diversarum causarum. Recto plaaquam duitute constituenda comprehensum sit: non enim consuetudinis est, ut qui aquam habeat per lapidem stratum ducat: illa autem, quae fere in consuetudine esse solent, ut per fistulas aqua ducatur, etiamsi nihil sit comprehensum in servitute constituenda, fieri possunt, ita tamen, ut nullum damnum domino fundi ex his detur. Via publica intercedente haustus servitutem constitui posse placuit et est verum: sed non solum si via publica interveniat, sed et si flumen
Abbreviated transcription (Latin):
diem.⁊ sub odncõns sit debitit diu̾
sa est legati sub ꝯdicõue relicti nam
añcꝑͣ condicõ exstit̾it int̾ creditores
legatariꝰ aste non habetur. ¶Ex
seruus añqmͣ debiti noĩe satisfiet
sine consensu creditoꝵ manuͭ. non
potest.s pupilli creditoris cicͣ tuto
manumissioni simiłr osentiat.

Expanded text:
el sub condicione sit debitum. diuersa causa est legati sub condicione relicti: nam antequam condicio extiterit, inter creditores legatarius iste non habetur. ex seruus, antequam debiti nomine fiat satis, sine consensu creditorum manumitti non potest. sed pupilli creditoris citra tutomanumissioni similiter consentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tam rem a prẽ pro herede negauit
nat᷑alem possõm penes eũ fuisse
uiuo pr̃e cui conseq̃ns ẽ. ut filius
heres aprẽ institutꝰ res hr̃ditari¬
as a pr̃e sibi donatas ꝓ parte cohe

Expanded text:
tam rem a patre pro herede negauit naturalem possessionem penes eum fuisse uiuo patre. cui consequens est, ut filius a patre heres institutus res hereditarias a patre sibi donatas pro parte
Abbreviated transcription (Latin):
legatoꝵ seruandoꝵ cã in possõre.cat¬
possõne mittitur. nõ int̾pellat
possoniem eus qui ꝓ herede usu¬
cap̃. custodie enĩ cã rẽ tenz. ꝙͥ ex¬
go est ⁊̃ impleta usucapione ius
pignoris ꝑtinebit. ut nõ pͥus dis¬
cedat. ꝙͣ si solutũ ei legatũ fu¬
erit. aut eo noĩe sat̾fcm̃. ¶Q
uulgo Redetur cãm possõnis ne¬
minẽ̾ sibi mutare posse. sic accipi¬

Expanded text:
legatorum seruandorum causa in possessionem mittitur, non interpellat possessionem eius, qui pro herede usucapit: custodiae enim causa rem tenet. quid ergo est? etiam impleta usucapione ius pignoris retinebit, ut non prius discedat, quam si solutum ei legatum fuerit aut eo nomine satisdatum.Quod uolgo respondetur causam possessionis neminem sibi mutare posse, sic accipi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enĩ ad hoc ei concedt̃. lib̾a peculi¬
dici locũ ẽẽ donatõnis ꝙ magis ẽẽ¬
ꝓbabitur. Idẽ uideamꝰ si quis filio. f
lib̾am pecculii admĩstratõnẽ ocesse¬
dit ut et nor̃atim addict̾t. sic se ei
ꝯced̾e ut et donare quoc possit. an
locũ hat donatio. ⁊ ñ dubito donare
uo  mortis ꝙͦ cã donare possit arñ
mortis cã donare ħ omĩa locũ hẽ¬
bunt in pagaanis cet̾m qui habent

Expanded text:
n enim ad hoc ei conceditur libera peculidici locum esse donationi? quod magis probabitur.Item uideamus, si quis filio familias liberam peculii administrationem concesserit, ut nominatim adiceret sic se ei concedere, ut donare quoque possit, an locum habeat donatio: et non dubito donare  mortis quoque causa donare possit, attamen mortis causa donare. Haec omnia locum habebunt in paganis: ceterum qui habent
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius digͥtatẽ amiserit dicendũ
ent benigne ut decurionis filiũ
intuendũ ꝓide hic ꝙͦ qui post prĩs
relegationẽ natus sit siqͥdẽ añ con¬
ceptus ẽ similis senatoris filio hẽ¬
bitur si postea noceb illi relegatõ.
Si ad tempus ordine moto prẽ
merit natus medioq tempore¬
⁊ conceptus ⁊ editus an cũ decurioĩs
filius nascatur. licet pat̾ eiꝰ ante
obierit ꝙͣ mordine uenerit ꝙ be¬
igne aut̃ er̃ admittendũ. p̃t̾ea
si cõceptus sit a plebeio mox̾ añ e¬
dicionẽ pat̾ eiꝰ decurio natũ adeptꝰ
ante edcõnẽ amiserit non fauora¬
bilitꝰ quis mediũ tp̃s illi ꝓdesse
ueluti nato respondebit. Nullũ
patris delictũ in nocenti fillo pene
est. Id̾oq nec ordine decurionum

Expanded text:
ipsius dignitatem amiserit, dicendum ipsius dignitatem amiserit, dicendum erit benigne ut decurionis filium intuendum. Proinde hic quoque, qui post patris relegationem natus sit, si quidem ante conceptus est, similis senatoris filio habebitur: si postea, nocebit illi relegatSi ad tempus ordine moto patre fuerit natus medioque tempore conceptus et editus, an quasi decurionis filius nascatur, licet pater eius ante obierit, quam in ordinem venerit? quod benigne erit admittendum. Praeterea si conceptus sit a plebeio, mox ante editionem pater eius decurionatum adeptus ante editionem amiserit: non infauorabiliter quis medium tempus illi prodesse ueluti iam nato respondebit. Nullum patris delictum innocenti filio poenae est: ideoque nec ordine decurionum
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis plenꝰ sit expectare eũ oꝑ
doñ alituꝰ locus uacet. Alia cã ẽ
eius qui ad tempus ordine remou¬
etur. Pic enĩ suppleto temꝑe de¬
auo estꝰ si enĩ in huiꝰ louĩ sublegi
pot̾it s⁊ si locũ plenũ inuen̾it expec¬
tet don̾ locus uacet. restitut᷑ tñ in
ordine utrũ eũ ordinẽ teneat ꝙ̃ pͥꝰ¬
hĩt. an uõ cẜ̃ nũc nactus est q̃uiuri
pot̾ si forte de ordine dicendarum¬
siũaꝵ agatur arbitror tñ eiundẽ
ordinem ten̾e ꝙ̃ p̾dem huĩt. ñ idẽ
erit in eo qui relegatus est ad tp̃s
nam hic uelut nouus ĩ ordinẽ ue¬
nit. ¶ In filiis decurionũ q̃o ẽ uts̃
is solus decurionis filiꝰ ẽe uideatur
d conceptus ⁊ natus ẽ ex decurione.
rio fieret ⁊ quid̃ qnͣtũ ꝑtin ne
fustib castigeturꝰ. ⁊ ne in metanũ
detur̾ ẽẽ ñ nocet. ⁊ plebeio prẽ ẽẽ
natũ. si postea honor decurionis pa¬
siqͥdẽ añ ꝯceptõnẽ eius ꝯmouea¬
tur arbitror  qi plebeii filiũ ĩ ho¬

Expanded text:
ordinis plenus sit, exspectare eum oportet, donec alius uacet. alia causa est eius, qui ad tempus ordine remouetur: hic enim impleto tempore decurio est. sed et in huius locum sublegi poterit: sed et si plenum locum inuenerit, exspect‹et›, donec locus uacet. Restitutus tamen in ordinem utrum eum ordinem teneat, it, an uero quem nunc nanctus est, quaeri potest, si forte de ordine sententiarum dicendarum agatur. arbitror tamen eundem ordinem tenere, quem pridem habuit. non idem erit in eo, qui relegatus ad tempus est: nam hic uelut nouus in ordinem uenit. In filiis decurionum quaestio est, utrum is solus decurionis filius esse uideatur, qui conceptus et natus est ex decurione, rio fieret. et quidem quantum pertinet, ne fustibus castigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea honor decurionis pasi quidem ante conceptionem eius moueatur, arbitror eum quasi plebei filium in ho
Abbreviated transcription (Latin):
Uł .ł. Si pat̾ filio ꝓmiserit ser¬
uũ mranumtere ⁊ uid̾im decesserat
ĩtestato deim̃ filiꝰ ignorãs pr̃e suũ
mortuũ ub̾tatẽ imposu̾it ub̾tas
seruo fauore. lib̾tatis contingit aĩ
nõ apparent mutata ẽẽ dnĩ uolũ¬
tas. Si aũ ignorante filio uetuiss
pat̾ ꝑ nũtiũ. ⁊ añ qmͣ filiꝰ certior fie¬
ret seruũ manumiliss lib̾ non fit᷑
Nam ut filio manumittente seruus
ad libertatẽ ꝑueniat durare oꝑtet
prĩs uoluntatẽ. nam s mutatã fu¬
erit non. erit uerũ uolente prẽ fuiũ
manumisisse.¶Quotiens manum᷑
tate duo seruũ ẽẽ manumissũ. et
iõ liberꝰ erit. ⁊ exccͣno si se stichus¬

Expanded text:
um.Si pater filio permiserit seruum manumittere et interim decesserit intestato, deinde filius ignorans patrem suum mortuum libertatem imposuerit, libertas seruo fauore libertatis contingit, cum non appareat mutata esse domini uoluntas. sin autem ignorante filio uetuisset pater per nuntium et antequam filius certior fieret, seruum manumississet, liber non fit. nam ut filio manumittente seruus ad libertatem perueniat, durare oportet patris voluntatem: nam si mutata fuerit, non erit verum volente patre filium manumississe. Quotiens dominustate domini servum manumissum et ideo liber erit. et ex co
Abbreviated transcription (Latin):
at. s ne sibi noceat. ¶Illud ⁊̃ uerũ
puto ꝙ offilius scribit si fundꝰ tuus
uicino seruiat. ⁊ pp̃ea aqmͣ recipiat
cessare pluuie arcende actõnẽ. Si tñ

Expanded text:
at, sed ne sibi noceat. Illud etiam uerum puto, quod Ofilius scribit, si fundus tuus uicino seruiat et propterea aquam recipiat, cessare aquae pluuiae arcendae actionem, sic t
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eũ cui bona ablata e̾e̾nt. Si uo̾ q̃dã
uidebit᷑ in eo qͥexutus est bonis ꝙͣ
exlin ¶de int̾dictis ⁊ extia ordinari
int̾clicta cõpetant.
Et sciendũ ẽ inf̾cltã
aut de diuinis rebꝰ
de reb homiñ int̾dicta reddunturꝰ
aut de hiis q̃ sunt alicuiꝰ. aut de
hiis q̃ nulliꝰ sunt. Que nulliꝰ sunt
hee sũt libere ꝑsone de quib ex¬
hibendis ⁊ declucendis int̾tticta cõpe¬
tunt. ¶ Que sũt alicuiꝰ hee st̃
publica. aut singuloꝵ publita. de
locis publitis ut deuiis deq flumi¬
nibi publicis.Que añ singloꝵ
sunt. aut̃ uniu̾sitateꝰ ꝑtinent. ut uit¬

Expanded text:
in eum, cui bona ablata essent. si uero quaedam uidetur in eo, qui exutus est bonis, TERTIUS DE INTERDICTIS SIUE EXTRAORDINARIIinterdicta competunt. et sciendum est interdicta aut de diuinis rebus de rebus hominum interdicta redduntur aut de his, quae sunt alicuius, aut de his, quae nullius sunt. quae sunt nullius, haec sunt: liberae personae, de quibus exhibendis ducen‹d›is interdicta competunt. quae sunt alicuius, haec sunt aut publica aut singulorum. publica: de locis publicis, de uiis deque fluminibus publicis. quae autem singulorum sunt, aut ad uniuersitatem pertinent, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
od temꝑauerit. qrin hoc casuad¬
mittendũ est. ¶ Si posten qm ui
ei infclictũ. nec finiri uendicõnem
ꝓbandũ. plane si post uenditõnẽ
fundi opus fcm̃ ẽ. ⁊ si ip̃e exꝑiatur
uenditor qr non dũ tradicio fc̃ã. ẽ
t̃ exempto actione emptori tene
it opus nõ fieri. fundo enĩ in diẽ
adclicto ⁊ cõmodũ ⁊ ĩ cõmodũ om̃e
dicõ transferatur. ⁊ sd̾o sicnud tũc

Expanded text:
od et in hoc casu admittendum est.Si postea, quam ui ei interdictum nec finiri uendition‹e›: probandum.Plane si post uenditionem fundi opus factum est, etsi ipse experiatur uenditor, quia nondum traditio facta est, tamen ex empto actione emptori tenebit opus non fieri: fundo enim in diem addicto et commodum et incommodum omn‹e› ditio transf
Abbreviated transcription (Latin):
enuleiꝰ.ł Nam origo huiꝰ rei
a solo ꝓficiscitur. cetm ꝑ se sole te¬
gile non possidentur. S cũ uniu̾¬
sitate edificii. nec ad rem ꝑtinet
affixe sint an tm̃ aposite.
lp̃. ł Nam ⁊ si ramos quis de ar¬
borib abstulerit adhuc int̾clictũ
hoc admittimus. hoc ita si de edifi¬
cio tegulas sustulerit. Cet̾m si non
de edificõ. s deorsũ positãs cessat
potĩt. S sicnud aliquidelib affix¬
um euulserit statuam forte uł alicy
aliud ꝙꝑ ui aut clam iit̃clicto tene¬
bitur. ¶Siquis clam aut ui agr̃
arauerit uł fossam fec̾it. ħ int̃ticõ
tenebr̃. et si aceruũ accend̾it uł dis¬
ꝑserit. sic ut ñ ad usum agri ou̾tat᷑
int̾cico lotus non erit.¬

Expanded text:
um. nam origo huius rei a solo proficiscitur. ceterum per se tegulae non possidentur, sed cum uniuersitate aedificii, nec ad rem pertinet, adfixae sunt an tantum positae..Nam et si ramos quis de arboribus abstulerit, adhuc interdictum hoc admittimus. haec ita, si de aedificio tegulas sustulerit: ceterum si non de aedificio, sed seorsum positas, cessatpoterit.Sed si quis aliquid aedibus adfixum euellerit, statuam forte uel quid aliud, quod ui aut clam interdicto tenebitur.Si quis clam aut ui agrum intrauerit uel fossam fecerit, hoc interdicto tenebitur. et si aceruum succenderit uel disperserit sic, ut non ad usum agri conuertat, interdicto locus non erit
Abbreviated transcription (Latin):
clam ꝙ ii. cenetur si u̾o maturã
similit̾ ceduam. n dampno dñs
affectus est nicħ p̃stabit. ¶ Non
absurde responsum est si mag̾stra¬
tum rogasses ut adu̾sariũ tuum
ade̾e ad iudiciũ iub̾ẽt ne opus no¬
uũ tibi nũciaret clam uideris
opus fecisse ꝙ int̾im feceris¶In¬
terclictũ cꝑui aut clam ꝯpetere
filio famił. colono arborib succisis
ꝓhibeaturᷤ consecutus ẽ. ꝑiculũ
puta adu̾sario denũciando aut
ianna puta p̃clusa. ꝓhibitus
tantis ꝓhñdi grã. ¶ Tam diu aũ
uim facit ꝓhibitus. qmͣ diu res
in eodem statu manebit. Nam
si postea ꝯuenerit cũ aduersario
desinit uim facere. Itẽ si ꝓhĩti
heredes i is aui ab eo emerit
ignorans cãm p̃cedentẽ fec̾it:
dicend̾ ee̾ põp̃. ait. ñ incid̾e eum
int̾clictũ ꝙ in naue fit uꝑ in
alia qualib re uł ĩ amplissiã
mobili tũ non continetur hoc
inttticto: Siue ĩ pͥuato
siue inpuͦ opus fiat. Siue in loco
sacro siue in religioso int̾tdcm̃ cõpe

Expanded text:
clam tenetur: si maturam similiter caeduam neque damno dominus adfectus est, nihil praestabit.Non absurde responsum est: si magistratum rogasses, ut aduersarium tuum adesse ad iudicium iuberet, ne opus nouum tibi nuntiaret, clam uideris opus fecisse, quod interim feceristerdictum quod ui aut clam competere filio familias colono arboribus succ‹i›siprohibeatur, consecutus est periculo puta aduersario denuntia‹to› aut ianua puta praeclusa.Prohibitus tantis prohibendi gratia.Tamdiu autem ui facit prohibitus, quamdiu res in eodem statu permanebit: nam si postea conuenerit cum aduersario, desinit ui facere.Item si prohibiti heres uel is, qui ab eo emerit, ignorans causam praecedentem fecerit, dicendum esse Pomponius ait non incidere eum in interdictum.Quod in naue fit uel in alia qualibet re uel amplissima, mobili tamen, non continetur hoc interdicto.Siue in priuato siue in publico opus fiat siue in loco sacro siue in religioso, interdictum compe
Abbreviated transcription (Latin):
aut si iurare non pot̾it. iudiciᷤ
officio estimandũ est ¶ Eum
quitẽ qui dolo malo fec̾it quomi¬
nus possit restituere. ꝑ inde hni¬
dũ ac si poss. ¶ Culpa ꝙͣ ĩ ioc
nit̾ilicto uenire. erit ꝓbandũ¬

Expanded text:
aut, si iurare non possit, iudicis officio aestimandum est.Eum autem, qui dolo malo fecerit, quo minus possit restituere, perinde habendum, ac si posset.Culpam quoque in hoc interdicto uenire erit probandu
Abbreviated transcription (Latin):
Daułꝰ. P. Competit hoc int̾¬
dictũ ⁊̃ his qui non possiderẽt:
si modo eoꝵ int̾est. ¶Siquis
uiaut clam arbores non fruc¬
tiferas cend̾it ueluti ꝙͣpͥsos
dño dum taxat competit int̾dictis.
s si amenitas q̃dam ex hiꝰ arborib
p̾stẽturꝰ pot̾it lici et fructuarii
int̾ee̾ ꝑ uoluntatẽ ⁊ gestationem
⁊ ẽẽ huic int̾clicto locum. ¶ In sũ¬
maqui ui aut clam fecit si possi¬
det pacientiam. et impensam tollẽ¬
sidet impensam. qui possid nͨ feat
dem. ł nt̃lcm̃ ꝙ uiaut clam

Expanded text:
dictum.Competit hoc interdictum etiam his, qui non possident, si modo eorum interest.Si quis ui aut clam arbores non frugiferas ceciderit, ueluti cupressos, domino dumtaxat competit interdictum. sed si amoenitas quaedam ex huiusmodi arboribus praestetur, potest dici et fructuarii ter voluptatem et gestationem et esse huic interdicto locum. In summa qui vi aut clam fecit, si possidet, patientiam et impensam tollensidet, impensam: qui possidet nec fecit, de
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ p̾carii rogatio ñ puto dubitan¬
dum quin uenditor int̾clcm̃ hãt
ei eiũ competere d ⁊ si res ipĩus
ꝑiculo non sit nec multũ facit ꝙ
res emptoris ꝑiculo est. Nam statĩ
post uendicione contractam ꝑicu¬
lli ad emptore spectat. ⁊ tñ anaeͥm
ulla traditõ fiat. nemo dixit ei int̃cltm̃
cõpet̾e. Si tñ p̃cario sit in possõne ui
duxit. multo mag̾. nam ⁊ colonũ posse
int̾clcõ exꝑiri. in dubiũ non uenit.
plane si postea qmͣ melior traditio
allata ẽ aliꝙͥ oꝑis ui aut clam fcr̃s
sit. nec iuł. dubitaret int̾clcm̃ uen

Expanded text:
precarii rogatio, non puto dubitandum, quin uenditor interdictum habeat: ei enim competere debet, etsi res ipsius periculo non sit, nec multum facit, quod res emptoris periculo est: nam et statim post uenditionem contractam periculum ad emptorem spectat et tamen antequam ulla traditio fiat, nemo dixit interdictum ei competere. si tamen precario sit in possessione, uidduxit, multo magis: nam et colonum posse interdicto experiri in dubium non uenit. plane si postea, quam melior condicio allata est, aliquid operis ui aut clam factum sit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł Nam ⁊ si seruuis m̃s igno¬
rante me opus fecerit. eũꝙ uendidõ
uł manumisero. mecũ in hoc solo a¬
gi poterit ut paciar opus dolli cum
emptore ã serui ita aũ seruũ noxe
dederat. aut impensam q̃ i resti¬
tunone fca fuent prẽt. s et cum ma¬

Expanded text:
.Nam et si seruus meus ignorante me opus fecerit eumque uendidero uel manumisero, mecum in hoc solum agi poterit, ut patiar opus tolli, cum emptore autem serui, ut aut noxae dedat aut impensam, quae in restiutione facta fuerit, praestet: sed et cum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.i. Denic si arbores in fundo
cuiꝰ usus fructus ad ticiũ ꝑtin ab
exͣneo uł ꝓprietario succise fu̾int. ti¬
cius ⁊ lege aquilia. ⁊ int̾ clcõ ꝙ ui aũ
clam aĩ in utroq eoꝵ recte exꝑiet᷑.¬
labeo scribit si filio ꝓhibente opuᷤ
fc̃m̃ sit. ⁊ te hre int̃clictũ. ac si te pro¬
hibente opus fcm̃ sit. ⁊ filiũ tuum
nicħominus. ¶Idem ait adu̾sus
filiũ fam̃. in re peculiari neminem
uideri clam fecisse. Nam qr si scit eũ
filiũ fam̃. eẽ. non uideturꝰ eiꝰ celandi
grã fecisse. ꝙ certũ ẽ nullã secũ hr̃e
actõnẽ. ¶Si ex sociis cõmunis
fundr unius arborẽ succid̾it sociꝰ cũ eo
int̾ẽst. ¶Unde ⁊ aput seruũ ampliꝰ

Expanded text:
.Denique si arbores in fundo, cuius usus fructus ad Titium pertinet, ab extraneo uel a proprietario succisae fuerint, Titius et lege Aquilia et interdicto quod ui aut clam cum utroque eorum recte experietur.Labeo scribit, si filio prohibente opus factum sit, et te habere interdictum, ac si te prohibente opus factum est, et filium tuum nihilo minus.Idem ait aduersus filium familias in re peculiari neminem clam uideri fecisse: namque, si scit eum filium familias esse, non uidetur eius celandi gratia fecisse, quem certus est nullam secum actionem habere.Si ex sociis communis fundi unus arbores succiderit, socius cum eo int
Abbreviated transcription (Latin):
dum .s. in solidum. Itaq alt  ouen¬
ceptio ab altero. suꝑiori enĩ casu
alteriꝰ cõuentio alterũ libabit᷑.s
terea sepulcr quoꝙ uiolati igł
pot̃. Hoc int̾dictum inħe des ce¬
tenos ꝙ successores datur inid
si a pͥnciꝑiõ oꝑis cepti ami quis
nuet ¶ Necd̾e ẽ cũ is qui opus tar¬
dissime ittceret sepiꝰ agi.si si is sitr
locus in quo opus fcm̃ est qͦ facile
non adiretur ut puta in sepult¬
ꝙ ui aut clam fcm̃ est. uł in abdi¬
to alio loco.s et si sub terra fier
opus. uł sub aqua. uł cloaca aliꝙͥ¬

Expanded text:
dum, scilicet in solidum: itaque alter conuenceptio ab altero: superiore etenim casu alterius conuentio alterum liberat. praeterea sepulchri quoque uiolati agi potest.Hoc interdictum ‹in› heredem ceterosque successores datur in idsi a principio operis coepti annum quis numeret, necesse est cum his, qui opus tardissime facerent, saepius agi.Sed si is sit locus, in quo opus factum est, qui facile non adiretur, ut puta in sepulchro ui aut clam factum est uel in abdito alio loco, sed et si sub terra fieret opus uel sub aqua, uel cloaca ali
Abbreviated transcription (Latin):
M int̾dcm̃ cõpenit icciroꝙ si cuulibeo
inscio. uł ⁊̃ inuito me opꝰ in fundo mõ
dum pastinandũ locauetas lapides õt¬
sustuletit. ⁊ inuicini ꝓiecit p̃dus
ai lab̾o. te ꝙ ui aũ clam ñ teneri
misi id iussu tuo fec̾it. egd pino rõ

Expanded text:
ictum competit, idcircoque, si quilibet inscio uel etiam inuito me opus in fundo meo dum pastinandum locaueras, lapides sustulit et in uicini proiecit praedium. ait Labeo te ui aut clam non teneri, nis