comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui p̃lio suꝑat. Noc certaminis discrimi¬
ne. tanta desꝑatio illata pęnis ẽ ut ni-
si eͣxercitu agathodes orta seditio fuis¬
set. transiturus adeũ uomylchar rex
pȩnoꝵ cũ exercitu fuerit. Ob quam
noxã in medio foro a pęnis patibulo
suffixꝰ ẽ. ut ide locus monim̃tũ suppli
tioꝵ esset. qͥ ante fuerat ornam̃tũ ho¬
noꝵ S uomylchar magno animo cru¬
delitate̾ ciuiũ tulit. adeo ut de sũma
cruce ueluti de tͥbunali. inpęnoꝵ scele¬
exilium. nc̃ amylcharẽ patruũ suum
tacita suffragia. qͦd agathoclẽ socium
illius facere quã hostẽ maluerit. łlȩc
cũ in maxima ppłi contione uociferatꝰ
esset. exspirauit. Interea agathocles ꝓ¬
fligatis in africa rebꝰ. tradito archagato
filio exercitu. in siciliã recurrit. nichil
actũ inafrica existimans. si ampliꝰ sẏra¬
cusȩ obsiderent᷑. Nam post occisũ amyl¬
charẽ gysgonis filiũ. nouus eo apęnis
missus exercitus fuerat. Statim gͥ pͥmo

Expanded text:
i proelio superat. Hoc certaminis discrimine tanta desperatio inlata Poenis est, ut, nisi in exercitu Agathoclis orta seditio fuisset, transiturus ad eum Bomilcar, rex Poenorum, cum exercitu fuerit. Ob quam noxam in medio foro a Poenis patibulo suffixus est, ut idem locus monumentum suppliciorum eius esset, qui ante fuerat ornamentum honorum. Sed Bomilcar magno animo crudelitatem civium tulit, adeo ut de summa cruce veluti de tribunali in Poenorum sceleexilium, nunc in Hamilcarem, patruum suum, tacita suffragia, quod Agathoclem socium illis facere quam hostem maluerit. Haec cum in maxima populi contione vociferatus esset, expiravit. Interea Agathocles profligatis in Africa rebus, tradito Archagatho filio exercitu in Siciliam recurrit, nihil actum in Africa existimans, si amplius Syracusae obsiderentur. Nam post occisum Hamilcarem, Gisgonis filium, novus eo a Poenis missus exercitus fuerat. Statim igitur primo
Abbreviated transcription (Latin):
philippũ. ut ꝓfessũ se adu̾sum focenses ducẽ¬
exhiberet. susceptũq bellũ gereret. ⁊ e cont so¬
censes adhibitis secũ atheniensibꝰ lacedemoni¬
bu. uł differri bellũ uł auferri. ⁊ p̃tio ⁊ pͣciꝰ
laborarent: philippus tacire ut̾sq diu̾sa ꝓnis
firmans thessalis uͦ asfutum se mox cũ exerciuis
spondet. beltũ tam̃ ab utrisq parari uetat l
philippꝰ instructis copiis angustias t̾mopilati
securis ingredit᷑. easq occupatas dispositis pͥsi¬
diis emuniuit T̃ cͣprimũ se ñ focenses soli sol
om̃is gretia captã esse ꝑsensit. Siqͥdẽ pͥmossi¬
cens .s. philippꝰ rupta fide calcatoq sacram̃to.
populatus. cruenta p̃sentia effecit. ut etiã absenꝰ
timeret᷑. Ubi uͦ in regnũ rediit. more pastoꝵ qui
ducunt. ppłos et urbes. ut illi replenda uł relinqͣn¬
da quȩq loca uidebant᷑. ad libidinẽ suã tͥnsfeit.

Expanded text:
Philippum, ut professum se aduersum Philippum, ut professum se aduersum exhiberet, susceptumque bellum gereret: contra Phocenses, adhibitis secum Atheniensibus et Lacedaemoniis, vel differri bellum, vel auferri, et pretio et precibus laborarent. Philippus tacite utrisque diversa prfirmans. Thessalis vero adfuturum se mox cum exercitu spondet: bellum tamen ab utrisque parari vetat. Igitur Philippus, instructis copiis, angustias Thermopylarum securus ingreditur, easque occupatas dispositis praesidiis emuniit. Tunc primum se non Phocenses soli, sed et omnis Graecia captam esse persensit: siquidem primos Phocenses Philippus, rupta fide calcatoque sacramentoes finesque populatus, cruenta praesentia effecit, ut etiam absens timeretur. Ubi vero in regnum rediit, more pastorum, qducunt, populos et urbes, ut illi replenda vel relinquenda quaeque loca videbantur, ad libidinem suam transfert.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã fr̃es. supplitio ⁊ neci dedit. Dem cũ excidio si¬
tauisset putaret. auraria loca in thessalia. ⁊ ar¬
genti metalla inthrachia inuasit. Ac neqͦd uis
uł fas inuiolatũ pͣt̾mitt̾et. p̃occupato mari et
classe disꝑsa. piraticã quoq exercere instituit
Pret̾ea cũ eũ frẽs duo thraciȩ reges. de regni t̾m¬
nis ambigentes. iudice̾ ex cͣsensu p̾optauissẽt phi¬
lippꝰ more ingenii sui. ad iudiciũ tanqͣ ad bellucu
instructo exercitu ingressus. inscios iuuenes inta
regnoq pͥuauit. Athenienses uͦ qui pͥus philips
ingressũ t̾mopilarũ munitione reppulerãt. ult
pacẽ eiꝰ expetentes. fraudulentissimũ hostẽ dinq¬
lecta intͦitꝰ custodia cõmonuert.s ęt̾ȩ etiã gͥciȩ
ciuitates ut intentius ciuilibꝰ bellis uacarẽt sib
specie pacis ⁊ fȩderis. sponte se ext̾nȩ dn̾ation
subiecert. Maxime cũ thessali biotuq poscem

Expanded text:
etiam fratres supplicio et neci dedit. dein cum, excidio soetiam fratres supplicio et neci dedit. dein cum, excidio sotauisset putaret, auraria loca in Thessalia et argenti metalla in Thracia inuasit ac, ne quod ius uel fas inuiolatum praetermitteret, praeoccupato mari et classe dispersa piraticam. quoque exercere instituit. praeterea, cum eum fratres duo Thraciae reges de regni terminis ambigentes iudicem ex consensu praeoptauissent, Philippus more ingenii sui ad indicium tamquam ad bellum cum instructo exercitu ingressus inscios iuuenes uita regnoque priuauit Athenienses uero, qui prius Philippi ingressum Thermopylarum munitione reppulerant, ultro paoem eius expetentes fraudulentissimum hostem de neglecta introitus custodia commonuerunt. ceterae etiam Graeciae ciuitates ut intentius ciuilibus bellis uacarent, sub specie pacis et foederis sponte se externae dominationi subiecerunt, maxime cum Thessali Boeotiique poscerent
Abbreviated transcription (Latin):
uitates quarũ paulo ante dux fuerat. ad
gratulandũ ac suscipiendũ patentes. hosti¬
liter inuadit. crudelit᷑ diripit. Om̃iq sotie¬
tatis c̃scientia pȩnitꝰ ab olita. c̃iuiges lib erosq
omiũ sub corona uendidit. T empla uniusa
subuitit. spoliauitq nec tam̃ ũꝙͣ ꝑxͣpny. anno
quasi iratis diis uictꝰ ẽ. posthec in capadotiã
transiit. ibiq bellũ pari ꝑfidia gessit. captos
dolũ finitimos reges int̾fecit. totãq capado nõ
imꝑio macetdoniȩ subdidit. Inde ptꝰ cȩdes inc¬
dia. dep̃dationesq in soriis urbibꝰ gestas. pari¬
cidia in fr̃es cͣuertit. Qͦs patͥ ex nou̾ca genitios.
cũ coheredes regni uereret᷑. int̾fic̾e aggressus e
Cũ autẽ unũ ex his occidisset. duo in olimpim
c̃fugert̃. Quã mox philippꝰ hostilit᷑ aggressus. ur¬
bẽ antiqͥssimã ⁊ florentissimã. cȩdibꝰ ac sangune
repletã. opibꝰ hominibꝰq uacuauit. abstrac tos

Expanded text:
uitates, quarum paulo ante dux fuerat, ad uitates, quarum paulo ante dux fuerat, ad gratu-  landum ac suscipiendum patentes hostiliter inuadit, crudeliter diripit, omnique societatis conscientia penitus abolita coniuges liberosque omnium sub corona uendidit, templa quoque uniuersa subuertit spoliauitque, nec tamen umquam per xxv annos quasi iratis dis uictus est. post haec in Cappadociam transiit ibique bellum pari perfidia gessit, captos per dolum finitimos reges interfecit totamque Cappadociam imperio Macedoniae subdidit. inde post caedes incendia depraedationesque in sociis urbibus gestas parricidia in fratres conuertit, quos patri ex nouerca genitos cum coheredes regni uereretur, interficere adgressus est. cum autem unum ex his occidisset, duo in Olynthum confugerunt: quam mox Philippus hostiliter adgressus urbem antiquissimam et florentissimam, caedibus ac sanguine repletam opibus hominibusque uacuauit, abstractos
Abbreviated transcription (Latin):
soluere nullomͦ possent. ad arma fugere coe¬
gertͣ. ltaq focenses filomelo duce :⁊ auxiliis la¬
cedemonioꝵ atheniensiũq fulti. cõmissa pug¬
na fugatisq hostibꝰ. thebanoꝵ castra cȩpert̃.
Sequenti p̃lio int̾ inm̃sas ppłi utͥusq strages phi¬
lomelus occisus ẽ. in cuiꝰ locũ focenses denoma¬
um duce̾ creauert᷑. Porro autẽ thebani ⁊ thes¬
sali omisso delectu ciuiũ. philippũ macedoniȩ
regẽ quẽ hoste̾ prius repellere laboraba̾t. ultꝰ
sͥ ducẽ expetiuert. Cõmisso p̃lio ⁊ focensibꝰ pe¬
ne ad int̾nitionẽ cęsis. uictoria ad philippũ
cͣcessit. S athenienses audito belli euentu. ne
philippus transiret in greciã. angustias t̾mo¬
pilarũ pari ratione sic̃ aduentantibꝰ antea
ꝑsis occupauere. Igit᷑ philippꝰ tbi exclusũ se
ab ingressu greciȩ p̃structis t̾mopilis uidet.
paratũ in hostes bellũ. u̾tit insotios. Nã ci¬

Expanded text:
solvere nullo modo possent, ad arma confugere coesolvere nullo modo possent, ad arma confugere coegerunt. Itaque Phocensescedaemoniorum Atheniensiumque fulti commissa pugna fugatisque hostibus Thebanorum castra oeperunt. sequenti proelio inter inmensas utriusque populi strages Philomelus occisus est; in ouius locum Phocenses Oenomaum ducem creauerunt. Porro autem Thebani et Thessali omisso dilectu ciuium Philippum Macedoniae regem, quem hostem prius repellere laborabant, ultro sibi ducem expetiuerunt. commisso proelio et Phocensibus paene ad internecionem caesis uictoria ad Philippum concessit. sed Athenienses audito belli euentu, ne Philippus transiret in Graeciam, angustias Thermopylarum pari ratione sicut aduentantibus antea Persis occupauere. Igitur Philippus ubi exclusum se ab ingressu Graeciae praestructis Thermopylis uidet, paratum in hostes bellum uertit in socios: nam ci
Abbreviated transcription (Latin):
taret. ꝑ oc deceptꝰ amisit. pͥuatiq in exiliũ con.¬
senauuit. Deinde philippus cũ ma̾thonã urbem
oppugnaret. ictu sagitȩ ocłm ꝑdidit. ipsã uͦ
urbẽ mox expugnauit ⁊ cępit. Ex in greciã ꝓpe
totã cͣsiliis p̃uentã. uiribꝰ domuit. Quippe gre-¬
modo riunt. om̃ibꝰ ꝑire qͦd singłȩ amuterẽt.
opp̾ssȩ demũ seruientesq sensert᷑. Quarũ dñ in¬
sanas conu̾sationes philippꝰ ueluti e specula ob
seruat. auxiliũq semꝑ inferioribꝰ suggerendo.
contentiones. belloꝵ fomites. callidꝰ doli artifex
fouet. uictos sibi parit᷑ uictoresq subiecit. Huic
autẽ ad optinendã tociꝰ greciȩ dñationẽ. im-¬
mocłata thebanoꝵ dñatio. facultatẽ dedit.
Qͥ uictos lacedemonios ac focenses. cȩdibꝰ etiã
rapinisq c̃fectos. cũ insuꝑ in c̃muni greciȩ c̃ci-¬
lio tanta pecuniȩ multa on̾auissent. qͣntã illi

Expanded text:
taret, per hoc deceptus amisit, privatusque in exsilio contaret, per hoc deceptus amisit, privatusque in exsilio consenuit. Deinde Philippus, cum Methonam urbem oppugnaret, ictu sagittae oculum perdidit. Ipsam vero urbem mox expugnavit, et cepit. Exin Graeciam prope totam, consiliis praeventam, viribus domuit. Quippe Graemodo ruunt, omnibus perire, quod singulae amitterent, oppressae demum servientesque senserunt: quarum dum insanas concertationes Philippus, veluti e specula 170 observat, auxiliumque semper inferioribus suggerendo, contentiones, bellorum fomites, callidus doli artifex fovet, victos sibi pariter victoresque subjecit. Huic autem ad obtinendam totius Graeciae dominationem, immoderata Thebanorum dominatio facultatem dedit, qui victos Lacedaemonios ac Phocenses, caedibus etiam rapinisque confectos, cum insuper in communi Graeciae concilio tanta pecuniae mulcta oneravissent, quantam illi
Abbreviated transcription (Latin):
ebat᷑ suscepit. Qui cũ foris c̃cursu exsurgentiũ
undiq hostiũ. domi autẽ depͣhensarũ sepe in¬
sidiarũ metu fatigaret᷑. pͥmũ bellũ cũ atheni¬
ensibꝰ gessit. Quibꝰ uictis. arma ad illiricos tran¬
stulit. Multisq milibꝰ hostiũ trucidatis. larissã
urbẽ nobilissimã cȩpit. Inde thessaliã ñ magis
amore uictoriȩ. ꝗͣ ambitione habendoꝵ equi¬
tũ thessaloꝵ. quoꝵ robur ut exercitui suo am¬
misceret. inuasit. lta thessalis ex inꝓuiso p̾oc¬
cupatis atq inpotestatẽ redactis. rungendo
eqͥtũ peditũq fortissimas turmas ꝯcopias. in¬
uictissimũ fecit exercitũ. lgit᷑ uictis athenien¬
sibꝰ subiectisq thessalis. olimpiadẽ aurubȩ re¬
gis mossoloꝵ sororẽ duxit uxorẽ. Qui auruba
cũ ꝑ hoc qͦd sotietatẽ macedonũ affinitate re¬
gii paciscebat᷑. imꝑiũ suũ se dilatat᷑um e̾e̾ pu¬

Expanded text:
ebatur, suscepit. qui cum foris concursu exsurgentium ebatur, suscepit. qui cum foris concursu exsurgentium nndique hostium, domi autem deprehensarum saepe insidiarum metu fatigaretur, primum bellum cum Atheniensibus gessit. quibus uictis arma ad Illyrios transtulit multisque milibus hostium trucidatis Larissam urbem nobilissimam cepit. inde Thessaliam non magis amore uictoriae quam ambitione habendorum equitum Thessalorum, quorum robur ut exercitui suo admisceret, inuasit. ita Thessalis ex inprouiso praeoccupatis atque in potestatem redactis, iungendo equitum peditumque fortissimas turmas et copias inuictissimum fecit exercitum. igitur uictis Atheniensibus subiectisque Thessalis Olympiadem, Arabae regis Molossorum sororem duxit uxorem. qui Arubcum per hoc quod societatem Macedonum affinitate regis paciscebatur, imperium suum se dilataturum pu
Abbreviated transcription (Latin):
manas clades retensendo ꝓgressus sum. uł ale¬
xandri istius m̃tione cõmonitꝰ de philippo ma-¬
cedonũ rege qͥ olimpiadẽ huiꝰ alexandri epyro¬
tȩ sororẽ uxorẽ habuit. ex qua alexandrũ mag¬
nũ habuit. paucissimis annis retͦ repetitis. mag¬
na paruis inquantũ potero colligã.
nno aburbe c̃dita. ccͣce. philippus amintȩ filiꝰ.
alexandri pat᷑. regnũ macedonũ adeptꝰ.xxy.
annis tenuit. Quibꝰ hos om̃s acerbitatũ aceruoᷤ
cunctas maloꝵ moles struxit. Hic pͥmũ ab ale¬
xandro frẽ obses thebanis datꝰ. ꝑ tͥenniũ aput
epaminondã strenuissimũ imꝑatorẽ ⁊ sũmũ
philosophũ eruditꝰ ẽ. Ipse autẽ alexandro sce¬
lere euridicis matͥs occiso. ꝗͣuis ea iã cõmisso
adult̾io ⁊ alt̾o pͥmũ filio int̾fecto. filiaq uidu¬
ata. gn̾i nuptias mariti morte pepiguset. cõ¬
pulsus a ppło. regnũ qͦd paruo occisi frĩs filio tu¬

Expanded text:
manas clades recensendo progressus sum, vel Alemanas clades recensendo progressus sum, vel Alexandri istius mentione commonitus, de Philippo Macedonum rege, qui Olympiadem huius Alexandri Epirotae sororem uxorem habuit, ex qua Alexandrum Magnum genuit, paucissimis annis retro repetitis magna paruis in quantum potero colligam. Anno ab urbe condita cccc Philippus Amyntae filius Alexandri pater regnum Macedonum adeptus, xxv annis tenuit, quibus hos omnes acerbitatum aceruos cunctasque malorum moles struxit. hic primum ab Alexandro fratre obses Thebanis datus, per triennium apud Epaminondam strenuissimum imperatorem et summum philosophum eruditus est. ipso autem Alexandro scelere Eurydioes matris ocoiso, quamuis ea iam commisso adulterio et altero primum filio interfecto filiaque uiduata generi nuptias mariti morte pepigisset, conpulsus a populo regnum, quod paruo occisi fratris filio tu
Abbreviated transcription (Latin):
pestilens annus. Impletȩ iã undiq catuati stra¬
ges egerebant᷑ ⁊ adhuc tam̃ penes om̃s de corrup¬
to aere simplex credulitas erat. cũ existente qͣdã
ancilla in dice ⁊ conuincente. pͥmũ multȩ matͦnȩ
ut biberent quȩ coxerant uenena cõpulsȩ de¬
inde simul h ausere. c̃sumptȩ st̃. Tanta autẽ fuit¬
multitudo matͦnarũ inhis facinoribꝰ consciarũ.
ut trecentȩ septuaginta dãpnatȩ ex illis simul
fuisse referantur.
nno ab urbe cͣdita .cccc.xxii. alexander rex
epyrotarũ alexandri illiꝰ magni auunculꝰ. tra¬
iectis initalia̾ copiis cũ bellũ adu̾sus romanos pa-¬
raret. ⁊ circa finitimas romȩ urbes firmaret ui
res exercitꝰ sui. auxiliaq uł s adqͥrere uł hostibꝰ
subtrahere studens. bellis exerceret᷑. a samnitibꝰ
qͥlucanȩ genti suffragabant᷑. maximo bello in
lucania uictꝰ atq occisus ẽ. S qm̃ aliquantũ ro¬

Expanded text:
pestilens annus, impletaeque jam undique catervatim strapestilens annus, impletaeque jam undique catervatim strages gerebantur; et adhuc tamen penes omnes de corrupto aere simplex credulitas erat, cum existente quadam ancilla indice et cout biberent quae coxerant uenena compulsae, deinde, simul atque hausere, consumptae sunt. tanta autem multitudo fuit matronarum in his facinoribus consciarum, ut trecentae septuaginta damnatae ex illis simul fuisse referantur. Anno ab Vrbe condita CCCCXXII Alexander rex Epirotarum, Alexandri illius Magni auunculus, traiectis in Italiam copiis cum bellum aduersus Romanos pararet et circa. finitimas Romres exercitus sui, auxiliaque vel sibi acquirere vel hostibus subtrahere studens, bellis exerceretur, a Samnitibus, qui Lucanae genti suffragabantur, maximo bello in Lucania victus atque occisus est. Sed, quoniam aliquantum Ro
Abbreviated transcription (Latin):
cohortes quȩ ap̃ sulmontẽ morabant᷑ a lucretio¬
peius atq om̃is senatꝰ crescentibꝰ cȩsaris uiribꝰ.
trepidi tanꝗͣ italia pulsi. in gretiã transuecti.¬
dirrachiũ sedẽ gerendi belli delegert Cȩsarro¬
mã uenit. negatãq sibi ex exario pecuniã frac¬
tis foribꝰ inuasit ꝓtulitq ex eo auri pondo.

Expanded text:
cohortes, quae apud Sulmonem morabantcohortes, quae apud Sulmonem morabantpeius atque omnis senatus, crescentibus Caesaris viribus, trepidi, tanDyrrachium gerendi belli sedem delegerunt. Caesar Romam venit, negatamque sibi ex aerario pecuniam, fractis foribus invadit, protulitque ex eo auri pondo
Abbreviated transcription (Latin):
iam dudũ dissensionibꝰ ac molitionibꝰ ꝑaba-¬
tur. Nam rediens cȩsar uictor exgallia. decer-¬
ni sibi absenti alterũ c̃sulatũ poposcit. Cont᷑¬
dictũ ẽ a marcello c̾sule. annitente põpeio.
Deinde decretũ ẽ a senatu. ut in urbẽ cesar
ñnisi dimisso exercitu ueniret. ⁊ exmarcelli
c̃sulis auctoritate ad legiones quȩ ap̃ luceriã
erant. põpeiꝰ cũ imꝑio missus ẽ. Cȩsar rauennã
se c̾tulit. Marcꝰ antonius ⁊ publius cassius. tri¬
buni plebis ꝓ cesare int̾cedentes. int̾dicente
lentulo c̃sule curia foroq ꝓhibiti ad cesarẽ
ꝓfecti st̃. curione simul celioq comitantibꝰ.
Cȩsar rubicone flumine transmeato. mox ut
ariminũ uenit. qͥnq cohortes quas tr̃ solas
habebat. cũ qͥbꝰ ut ait liuius orbẽ t̃rarũ ad or¬
tus ẽ. qͥd facto opꝰ e̾e̾t edocuit. deplorans iniu¬
rias suas. causã belli ciuilis ꝓrestituendis in
pat̾am tͥbunis e̾ẽ testatꝰ ẽ. Inde ꝑ antoniũ septẽ

Expanded text:
iamdudum dissensionibus ac molitionibus parabatur. Nam rediens Caesar uictor ex Gallia decerni sibi absenti alterum consulatum poposcit. contradictum est a Marcello consule adnitente Pompeio, deinde decretum est a senatu, ut in Vrbem Caesar non nisi dimisso exercitu ueniret, et ex Marcelli consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Rauennam sese contulit. M. Antonius et P. Cassius tribuni plebis pro Caesare intercedentes, interdicente Lentulo consule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt Curione simul Caelioque comitantibus. Caesar Rubicone flumine transmeato, mox ut Ariminum uenit, quinque cohortes, quas tunc solas habebat, cum quibus, ut ait Liuius, orbem terrarum adortus est, quid facto opus esset, edocuit. deplorans iniurias suas, causam belli ciuilis, pro restituendis in patriam tribunis, esse testatus est inde per Antonium septem
Abbreviated transcription (Latin):
set. querelisq om̃iũ coargueretur. aquã qͥd̾e
inc̾spectu esse respondit. sed eã ferro uen¬
dicandã. Primis itaq calonibꝰ cũ clamore in
pugnã ruentibꝰ subsecutꝰ exercitꝰ. mox iusto
certamine cõpositis ordinibꝰ bellũ gestum.
⁊ uicere romani. Quarto die rursus ꝓduc¬
tȩ ut̾mq incãpũ acies. usq ad meridie̾ pe¬
ne pari pugnauere discͥmine. Post ubi inca¬
lescente sole fluxa galloꝵ corꝑa inmodum
nuuũ distabuert᷑. usq in nocte̾ cȩdes potiꝰ
quã pugna ꝓtracta ẽ. Ducenta milia arma

Expanded text:
set, querellisque omnium coargueretur, aquam quidem set, querellisque omnium coargueretur, aquam quidem in conspectu esse respondit, sed eam ferro uindicandam. primis itaque calonibus cum clamore in pugnam ruentibus subsecutus exercitus, mox iusto certamine conpositis ordinibus bellum gestum et uicere Romani. quarto die rursus productae utrimque in campum acies usque ad meridiem paene pari pugnauere discrimine. post ubi incalescente sole fluxa Gallorum. corpora in modum niuium distabuerunt, usque in noctem caedes potius quam pugna. protracta est. ducenta milia
Abbreviated transcription (Latin):
tum. loricȩ uiroꝵ cͣcisȩ. falerȩ equoꝵ dispa¬
diͣte. equi ipsi gurgitibꝰ immersi. hominᷤ
laqueis collo inditis ex arboribꝰ suspenis
uerũ etiã metus fuit ne c̃festĩ cimbriap
trans grederent᷑. i taliãq delerent. Nislen
tẽꝑibꝰ qͥntus fabius maximꝰ filiũ suiꝰ al¬
lescentẽ rure relegatũ cũ duobꝰ serui p¬
ricidii ministris int̾fecit. ipsosq cͥanis
seruos inp̃tiũ sceleris manumisit. die a
ta. põpeio accusante dampnatꝰ est
gitur marius quarto c̃sul. cũ iuxta hus
rhodaniq flumina ubi in sese confus
castra posuisset. teutones. cimbri. i
rini ⁊ ambrones. postquã continuo a¬
duo circa romanoꝵ castra pugnaru
si qͦ pacto eos excurerent uallo ato
petere destinart᷑. Marius post digressũ hosti¬
um castra mouit. ⁊ collẽ occupauit. qͥ cãpo
⁊ fluuio ubi hostes sese diffuderant. immine¬
bat. Cũq exercitui eiꝰ aqua ad potandũ dees¬

Expanded text:
ctum, loricae uirorum concisae, phalerae equorum dispectum, loricae uirorum concisae, phalerae equorum disperditae, equi ipsi gurgitibus inmersi, homines laqueis collo inditis ex arboribus suspensiuerum etiam metus fuit, ne confestim Cimbri Alpes transgrederentur Italiamque d Fabius Maximus filium suum adulescentem, rus relegatum, cum duobus seruis parricidii ministris interfecit ipsosque continuo seruos in pretium sceleris manumisit. die dicta Cn. Pompeio accusante damnatus est. Igitur Marius quarto consul cum iuxta Isarae Rhodanique flumina, ubi in sese confluunt, castra posuisset, Teutones Cimbri et Tigurini et Ambrones postquam continuo triduo circa Romanorum castra pugnarunt, si quo pacto eos excuterent uallo atque in s Italiam petere destinarunt. Marius, post digressum hostium castra mouit et collem occupauit, qui campo et fluuio, ubi hostes sese diffuderant, imminebat. cumque exercitui eius aqua ad potandum dees
Abbreviated transcription (Latin):
Anno ab urbe condita. dc ͦ xł ͦ uͭͦ
G. manlius consul. ⁊ qͥntus cxpio ꝓconsule
adu̾sus cimbros ⁊ teutonas ⁊ tigurinos ⁊ am¬
bronas galloꝵ germanoꝵ gentes. quȩ tt ut
imꝑiũ romanũ extinguerent conspirauerãt
missi. ꝓuntias sibi rhodano flumine mecua
diuisert᷑. Ubi dũ inter se grauissima inuidia
⁊ contentione disseͤpant. cũ magna ignomunu
⁊ ꝑ icło romani nominis uicti sunt. Siqͥde i
ea pugna marcꝰ enuiluis csularis captꝰ atqi
t̃fectꝰ ẽ. Duo filii c̃sulis cesi. octoginta miliam
manoꝵ sotioꝵq ea tẽpestate trucidata .xl.
milia calonũ atq lixonũ int̾fecta. anthias
scribit. lta ex omĩ pęnitꝰ exercitu decẽ tant
homines qͥ miserũ nuntiũ ad augendas mi¬
serias reportarent suꝑfuisse referunt᷑. hbost
binis castris arq ingenti p̃da potiti. noua
quadã atq insolita execratione cuncdaq
cȩꝑant. pessũdedert̃. Uestis discissa at pi¬
iecta ẽ. aurũ atq argentũ in flumen abit¬

Expanded text:
Anno ab Vrbe condita DCXLU C. Manlius consul et Q. Caepio proconsule aduersus Cimbros et Teutonas et Tigurinos et Ambronas, Gallorum Germanorum gentes, quae tunc ut imperium Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouincias sibi Rhodano flumine medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima inuidia et contentione disceptant, cum magna ignominia et periculo Romani nominis uicti sunt. siquidem in ea pugna M. Aemilius consularis captus atque interfectus est, duo filii consulis caesi; LXXX milia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata, XL milia calonum atque lixarum interfecta Antias scribit. ita ex omni penitus exercitu decem tantummodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, superfuisse referuntur. hostes binis castris atque ingenti praeda potiti noua quadam atque insolita exsecratione cuncta quae ceperant pessum dederunt; uestis discissa et proiecta est, aurum argentumque in flumen abie
Abbreviated transcription (Latin):
Inditio ꝑseruũ facto. supplitiũ de om̃ibus
sumptũ ẽ. Hisdẽ pͣterea iugurthini belli tẽ¬
ꝑibꝰ. luciꝰ cassius c̾sul. ingallia tigurinos usq
occeanũ ꝑsecutꝰ. rursusq abhisdẽ insidiis
cirtuuentus occisus ẽ lucius quoq piso uir
c̃sularis. legatꝰ cassii c̃sularis int̾fectꝰ. Gaius
publius legatꝰ. ne residua exercitꝰ portio
quȩ incastra confugerat deleret᷑. obsides
n⁊dimidiã parte̾ rerũ om̃iũ tigurinis tur¬
pissimo fȩdere dedit. Qui romã reu̾sus. a cę¬
lio tͥbuno plebis die dicta. eo qͦd tigurinis
obsides dederat: in exiliũ ꝓfugit. Cȩpio pro¬
consule capta urbe galloꝵ cuiꝰ nom̃ ẽ tolo¬
sȩ. centũ milia ponderis auri. ⁊ argenti cen¬
tũ decẽ milia. e templo apollinis sustulit.
Qđ cũ ad massiliã amicã ppło romano urbẽ
cũ pͣsidiis misisset. int̾fectis clã sicut qͥdam
contestant᷑. qͥbꝰ ea custodienda ⁊ ꝑuehenda

Expanded text:
indicio per seruum facto supplicium de omnibus indicio per seruum facto supplicium de omnibus sumptum est. Isdem praeterea Iugurthini belli temporibus L. Cassius consul in Gallia Tigurinos usque Oceanum persecutus rursusque ab isdem insidiis circumuentus occisus est. Lucius quoque Piso uir consularis, legatus Cassii consulis, interfectus. C. Publius alter legatus, ne residua exercitus portio, quae in castra confugerat, deleretur, obsides et dimidiam partem rerum omnium Tigurinis turpissimo foedere dedit: qui Romam reuersus, a Caelio tribuno plebi die dicta eo quod Tigurinis obsides dederat, in exilium profugit. Caepio proconsule capta urbe Gallorum, cui nomen est Tolosae, centum milia pondo auri et argenti centum decem milia e templo Apollinis sustulit: quod cum ad Massiliam, amicam populo Romano urbem, cum praesidiis misisset, interfectis clam — sicut quidam contestantur — quibus ea custodienda et peruehenda
Abbreviated transcription (Latin):
de roma in apuliã rediens. tẽpestate cor¬
reptꝰ. cũ filiã consternatã uideret. ut citiꝰ
ꝓpioribꝰ tectis succederent. relictis uehicu¬
lis. arreptisq eqͥs. filiam uirginẽ eqͦ insi¬
denre̾. in medium agmen accepit. Puella
continuo ictu fulminis exanimata est. S
om̃ibꝰ sine scissura aliqua uestim̃tis ademp¬
tis. ac pectoris pedũq uincłis dissolutis.
monilibꝰ etiã anulisq discussis. ipso quoq
corꝑe illeso. nisi qͦd obscenũ in modũ nu¬
da ⁊ lingua paululũ exerta iacuit. Equus
quoq ipse quo utebat᷑ straturis frenis. et
cingulis dissolutis passim ac disꝑsis. exani-
mis iacuit. Paruo posthoc int̾uallo. int̾ces¬
su tẽꝑis. lucius ueturius eques romanꝰ. emi¬
liam uirginẽ uestalẽ furtiuo stupro polluit.
Duas pͣterea uirgines uestales eadẽ emilia ad
participationẽ incesti sollicitatas. contuber¬
nalibus sui corruptoris exposuit ac tradidit.

Expanded text:
de Roma in Apuliam rediens, tempestate corde Roma in Apuliam rediens, tempestate correptus cum filiam consternatam uideret, ut citius propioribus tectis succederent, relictis uehiculis arreptisque equis filiam uirginem equo insidentem in medium agmen accepit. puella continuo ictu fulminis exanimata est, sed omnibus sine scissura aliqua uestimentis ademptis ac pectoris pedumque uinculis dissolutis, monilibus etiam anulisque discussis, ipso quoque corpore inlaeso, nisi quod obscenum in modum nuda et lingua paululum exerta iacuit; equus quoque ipse, quo utebatur, straturis frenis et cingulis dissolutis passim ac dispersis exanimis procul iacuit. Paruo post hoc intercessu temporis L. Veturius eques Romanus Aemiliam uirginem Vestalem furtiuo stupro polluit. duas praeterea uirgines Vestales eadem Aemilia ad participationem incesti sollicitatas contubernalibus sui corruptoris exposuit ac tradidit.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inutilia reddidit. Scuta etiã quȩ ele-¬
phanti corio extento atq durato habilia
⁊ tuta gestabant. cuiꝰ ea natura ẽ. ut accep¬
tũ ymbrẽ tanquã spongia ebibat. ac ꝑhoc
intractabile repentino pondere fiat. quia
circũferri non poterant. defendere neqͥ-¬
uert᷑. Ita ex insꝑato cont᷑batis destitutisq
mauris ac numidis. bocchꝰ ⁊ iugurtha fu-¬
gerͣt. Post hoc nonaginta milia armatoꝵ
nouissime bello ab hisdẽ regibꝰ obiecta.
hȩc quoq usq ad int̾nitionẽ romanis
uncentibꝰ cesa referuntur. Ex eo bocchꝰ
spem belli abitiens. pace̾ petiuit. atq in
p̃ciũ pacis iugurthã dolo captũ. catenisq
obrutũ ꝑsillam legatũ misit ad marium.
Qui intͥumpho ante currũ cũ duobꝰ filiis.
sius actꝰ. ⁊ mox in carcere strangulatus est.
hisdẽ diebꝰ obscenũ ꝓdigiũ ac tͥste uisũ ẽ.
Lutius eluus eques romanꝰ cũ uxore ⁊ filia

Expanded text:
hoc inutilia reddidit; scuta etiam, quae elehoc inutilia reddidit; scuta etiam, quae elephanti corio extento atque durato habilia et tuta gestabant — cuius ea natura est, ut acceptum imbrem tamquam spongia ebibat ac per hoc intractabile repentino pondere fiat — quia circumferri non poterant, defendere nequiuerunt. ita ex insperato conturbatis destitutisque Mauris ac Numidis Bocchus ac Iugurtha fugerunt. post hoc nonaginta milia armatorum nouissimo bello ab isdem regibus obiecta; haec quoque usque ad internecionem Romanis uincentibus caesa referuntur. ex eo Bocchus spem belli abiciens, pacem petiuit atque in pretium pacis Iugurtham dolo captum catenisque obrutum per Sullam legatum misit ad Marium. qui in triumpho ante currum cum duobus filiis suis actus et mox in carcere strangulatus est. Isdem diebus obscenum prodigium ac triste uisum est. L. Heluius eques Romanus cum uxore et filia
Abbreviated transcription (Latin):
rant. undiq enĩ uelotior ad ꝑsequendũ
eques incluserat. Iam t̃cia dies. ⁊ nullum
undecũq suffragium. Dira undiq mor¬
tis facies obitiebatur. Tande̾ marius c̃sul
forti desꝑatione. spei uiã fecit. Uniu̾so
simul agmine ꝓrupit e uallo. campoq
sese simul ⁊ pͣlio dedit. Et cũ iterũ cirtũ¬
fusi hostes ñ solũ agminis extrema lania¬
rent. uerũ etiã mecdia excussis ꝓcul telis
cȩderent. turbatosq romanos. insuꝑ etiã¬
estus solis. intolerantia sitis. mortis circũ-¬
stantia usq ad extremũ desꝑationis defe-¬
tigaret. subito notũ illud romanoꝵ ad¬
u̾sus afros tẽpestatũ imbriũq suffragiũ
cȩlo missũ. insꝑatȩ saluti fuit. Siqͥde re¬
pentina pluuia sitientibꝰ romanis ⁊ estuan¬
tibꝰ. refrigeriũ potũq p̃buit. Porro autẽ
numidis hastilia teloꝵ quȩ manu intor-¬
quere sine amentis solent. lubrica. ac ꝑ

Expanded text:
rant, undique enim uelocior ad persequendum rant, undique enim uelocior ad persequendum eques incluserat. iam tertia dies et nullum undecumque suffragium, dira undique mortis facies obiciebatur: tandem Marius consul forti desperatione spei uiam fecit, uniuerso simul agmine prorupit e uallo campoque sese simul et proelio dedit. et cum iterum circumfusi hostes non solum agminis extrema laniarent, uerum etiam media excussis procul telis caederent turbatosque Romanos insuper etiam aestus solis, intolerantia sitis, mortis circumstantia usque ad extremum desperationis defetigaret, subito notum illud Romanorum aduersus Afros tempestatum imbriumque suffragium caelo missum insperatae saluti fuit. siquidem repentina pluuia sitientibus Romanis et aestuantibus refrigerium potumque praebuit, porro autem Numidis hastilia telorum, quae manu intorquere sine ammentis solent, lubrica ac per
Abbreviated transcription (Latin):
instructꝰ occurrit. Nũꝗͣ illi romanoꝵ mi¬
litũ tumultuosior pugna ⁊ t̾ribilior fuit.
ad eo ut discursu ⁊ fremitu circũcursan¬
tiũ ⁊ impetentiũ eqͥtum suscitatꝰ puluiᷤ.
celũ subtexuerit. diẽ ademerit. noctẽq ob¬
duxerit. Tantus autẽ teloꝵ nimbꝰ ingruerit.
ut nulla pars corꝑis ab ictu tuta esset. qͥppe
qͥbꝰ ⁊ uisus ad ꝓspitiendũ impedim̃to cali¬
ginis. ⁊ expeditio ad cauendũ cõpressione
multitudinis deerat Nec laborabat equeᷤꝰ
maurus ac numida ut bene collocatũ ho¬
ste̾. oportune teli impetu rimaret᷑. s potiꝰ
inincertũ pila mutebant. certi qͦd uulne¬
ra incerta ñ essent. ita coacti inunũ roma¬
ni pedites densabant᷑. Int̾capedinẽ tanti
ꝑiculi nox int̾ueniens dedit. Fadẽ postera
die ⁊ belli ⁊ ꝑiculi facies. Eruꝑe in hostẽ
quãus stricto miles gladio ñ ualebat. emi¬
nus enĩ iaculis repellebat᷑. fugere ñ pote¬

Expanded text:
instructus occurrit. numquam ulla Romano miinstructus occurrit. numquam ulla Romano militi tumultuosior pugna et terribilior fuit, adeo ut discursu et fremitu circumcursantium et impetentium equitum suscitatus puluis caelum subtexuerit, diem ademerit noctemque obduxerit, tantus autem telorum nimbus ingruerit, ut nulla pars corporis ab ictu tuta esset, quippe quibus et uisus ad prospiciendum impedimento caliginis et. expeditio ad cauendum compressione multitudinis deerat. nec laborabat eques Maurus ac Numida, ut bene conlocatum hostem opportuno teli impetu rimaretur, sed potius in incertum pila mittebant certi quod uulnera incerta non essent. ita coacti in anum Romani pedites densabantur. intercapedinem tanti periculi nox interueniens dedit. eadem postera die et belli et periculi facies: erumpere in hostem quamuis stricto miles gladio non ualebat, eminus enim iaculis repellebatur; fugere non pote
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ disciplina cohercitꝰ. duobꝰ etiã pͣlis uictus.
uidit pͣsente se ⁊ uastari numidiam suã. ⁊ ñ
posse defendi. A quo ad deditionẽ coactꝰ. tre¬
centos obsides dedit. frum̃tũ atq alios cõme¬
atus ꝑsoluturũ esse sese spopondit. Tria mi¬
lia et ampliꝰ ꝑfugarũ reddidit. Exin cũ incer¬
tus ꝓace imꝓbos nͣ cohiberet excursus .ꝙ. ma¬
rii consulis. non minore pene quã ipse p̾di-¬
tus erat astutia. romanisq uiribꝰ fractꝰ est.
maxime postꝗͣ marius urbẽ capsam ab her-¬
cule fenice ut fer̾t conditã. regiis ic̃ thesau¬
ris confertissimã. dolo circuuenit et ceꝑit.
Diffidens deinde ꝓpriis rebꝰ ⁊ uiribꝰ iugur-¬
tha. sotietatẽ cũ boccho mauroꝵ rege fe¬
cit. cuiꝰ eqͥtatu inimmensũ auctꝰ. marianũ
exercitũ creberrimis incursionibꝰ fatigauit.
postremo aput cirthã urbẽ antiquã ma-¬
sinissȩ regiam. adu̾sũ romanos expugna¬
tionẽ eius parantes. sexaginta milibꝰ eqͥtũ

Expanded text:
 disciplina coercitus, duobus etiam proeliis uictus uidit praesente se et uastari Numidiam suam et non posse defendi: a quo ad deditionem coactus trecentos obsides dedit, frumentum atque alios commeatus persoluturum sese spopondit, tria milia amplius perfugarum reddidit. exim cum incertus in pace improbos non cohiberet excursus, C. Marii consulis non minore paene, quam ipse praeditus erat, astutia Romanisque uiribus fractus est, maxime postquam Marius urbem Capsam, ab Hercule Phoenice ut ferunt conditam, regiis tunc thesauris confertissimam dolo circumuenit et cepit. diffidens deinde propriis rebus et uiribus Iugurtha so\'cietatem cum Boccho Manrorum rege fecit, cuius equitatu in immensum auctus Marianum exercitum creberrimis incursionibus fatigauit. postremo apud Cirtam, urbem antiquam, Masinissae regiam, aduersum Romanos expugnationem eius parantes sexaginta milibus equitum
Abbreviated transcription (Latin):
re̾ noua potestate curarentt p̃ssos infelicuer
ppłos. in spem lib̾tatis respirare ñ sinerẽt. prę¬
terea magno delesiu militũ in subsidiũ regiȩ
dispositionis ex tota grecia habito. cc. milia
peditũ. ⁊ xͨiͫ. milia eqͥtũ. absq exerciti mace¬
donũ ⁊ infinita gentiũ barbariȩ ꝑsice expe¬
ditioni in asiã missurꝰ instruxit. Tres duces.

Expanded text:
rem noua potestate curarent, pressos infeliciter rem noua potestate curarent, pressos infeliciter populos in spem libertatis respirare non sinerent. praeterea magno dilectu militum in subsidium regiae dispositionis ex tota Grpeditum et quindecim millia equitum absque exercitu Macedonum, et infinita gentium barbararum Persica expeditione in Asiam missurus instruxit. Tres duces
Abbreviated transcription (Latin):
nios qͦndã hostes nc̃ sotios assciscunt. tociusq
gretiȩ ciuitates legationibꝰ fatigant. ut cõmu¬
nẽ hostẽ cõmunibꝰ uiribꝰ petant. Itaq aliqͣntȩ
urbes atheniensibꝰ sese coniunxere. quasdã uͦ
ad philippũ belli metus traxit. Prȩlio cõmisso.
cũ athenienses longe maiore num̾o militũ p̃¬
starent. assidus tam̃ bellis indurata macedo¬
nũ uirtute uincunt᷑. Qu̾a pugnã longe om̃ibꝰ
anterioribꝰ bellis atͦciorẽ suisse. ipse rerũ exitꝰ
docuit. Nam hic dies ap̃ uniu̾sam g̾tiã adqͥsitȩ
dñationis głam. ⁊ uetustissimȩ lib̾tatis statum
finiuit. ꝑte̾a philippꝰ cruentissimã uictoriam. ĩ
thebanos ⁊ lacedemonios exercuit. Si qͥde̾ pͥn¬
cipos ciuitatũ alios securi ꝑcussit. alios in exi¬
liũ egit. om̃s bonis pͥuauit. pulsos dudũ a ciui¬
bus inpatriã restituit. Ex qͥbꝰ trecentos exuleᷤ
iudices rectoresq p̃fecit. qui ut antiquũ dolo¬

Expanded text:
nios quondam hostes tunc socios adsciscunt totiusque nios quondam hostes tunc socios adsciscunt totiusque Graeciae ciuitates legationibus fatigant, ut communem hostem communibus uiribus petant. itaque aliquantae urbes Atheniensibus se coniunxere, quasdam uero ad Philippum belli metus traxit. proelio oemmisso cum Athenienses longe maiore numero militum praestarent, adsiduis tamen bellis indurata Macedonum uirtute uincuntur. quam pugnam longe omnibus bellis anterioribus atrociorem fuisse ipse rerum exitus docuit: nam hic dies apud uniuersam Graeciam adquisitae dominationis gloriam et uetustissimae libertatis statum finiuit. Postea Philippus cruentissimam nictoriam in Thebanos et Lacedaemonios exercuit: siquidem principes ciuitatum alios securi percussit, alios in exilium egit, omnes bonis priuauit. pulsos dudum a ciuibus in patriam restituit: ex quibus trecentos exules iudices rectoresque praefecit, qui ut antiquum dolo
Abbreviated transcription (Latin):
Seythis tunc atheas regnabat. Q cũ histrianoꝵ
bello pͣmeretur. auxiliũ a philippo ꝑ apolloni¬
dimissa obsidione bizantii. scithicũ bellum
totis uiribꝰ aggredit᷑. Cõmissoq p̃lio. cũ scũ ꝑ
⁊ numero ⁊ uirture p̾starent. philippi fraude
uncuntur. In ea pugna xͣx. milia pueroꝵ ac
feminarũ scithiȩ gentis capta. peccoꝵ magna
copia abducta. auri atq argenti nichil reꝑtũ.
Nam ⁊ ea res pͥmo fidẽ in opiȩ scithicȩ dedit.
Uiginti milia nobiliũ equarũ suffitiendo gni
in macedoniã missa. S reutenti philippo tͣbali
bello obuiant. In qͦita philippꝰ infemore uuln̾atꝰ
ẽ. ut ꝑcorpꝰ eiꝰ equus int̾ficeret᷑. Cũ om̃s occi¬
sũ putarẽt. infuga̾ u̾si p̃dã amisert̃. Aliqͣntu¬
la dein̾ mora dũ c̾ualescit a uuln̾e. in pacẽ con¬
qͥeuit. Stati uͦ ut c̃ualuit. atheniensibꝰ bellũ
intulit. Q intanto disc̾mine positi. lacedemo¬

Expanded text:
Scythis tunc Atheas regnabat: qui cum Histrianorum Scythis tunc Atheas regnabat: qui cum Histrianorum bello premeretur, auxilium a Philippo per Apollonidimissa obsidione Byoatii Scythicum bellum totis uiribus adgreditur commissoque proelio cum Scythae et numero et uirtute praestarent, Philippi fraude uincuntur. in ea pugna xx milia puerorum ac feminarum Scythicae gentis capta, pecorum magna copia abducta, auri atque argenti nihil repertum: nam et ea res primo fidem inopiae Scythicae dedit. uiginti milia nobilium equarum sufficiendo generi in Macedoniam missa. Sed reuertenti Philippo Triballi bello obuiant: in quo ita Philippus in femore uulneratus est, ut per corpus eius equus interficeretur. cum omnes occisum putarent, in fugam uersi praedam amiserunt. aliquantula deinde mora dum conualescit a uulnere in pace conquieuit; statim uero ut conualuit Atheniensibus bellum intulit: qui in tanto discrimine positi Lacedaemo
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ nobilẽ ciuitatẽ aptissimã uidicauit. ut re¬
ceptaculũ sibi mari t̾raq fieret. eãq obsisten¬
tẽ ilico obsidione cinxit. Hȩc autẽ bixantium
qͦnda̾ a pausania rege sparthanoꝵ c̃dita post
autẽ a c̃stantino xp̃iano pͥncipe in maiꝰ aucta.
⁊ c̃stantinopolis dicta. głosissimi nc̃ imꝑii sedeᷤ
⁊ tocius caput orientis ẽ.Pbilippus uͦ ptꝰ lon¬
gã ⁊ irritã obsidionẽ. ut pecuniã ꝗͣ obsiden¬
o exhauserat. p̃dando reꝑaret. piraticã aggreᷤ¬
sus ẽ. Captas itaqc. lxͣx. naues mercibꝰ c̃fertaᷤᷤ
distraxit. ⁊ anhelanti in opiȩ. parua recreatio¬
ne subuenit. Inde ꝑꝑ agendã p̾dã ⁊ curandã
obsidionẽ. diuisit exercitũ. Ipse autẽ cũ fortis¬
simis ꝓfectꝰ. multas cheronensiũ urbes cepit.
ꝓfligatisq ppłis opes abstulit. Ad scithiã qͦq
cũ alexandro filio p̃dandi intentione ꝑtͥnsiit.

Expanded text:
tium, nobilem ciuitatem, aptissimam iudicauit, ut retium, nobilem ciuitatem, aptissimam iudicauit, ut receptaculum sibi terra marique fieret, eamque obsistentem ilico obsidione cinxit. haec autem Byzantium quondam a Pausania rege Spartanorum condita, post autem a Constantino Christiano principe in maius aucta et Constantinopolis dicta, gloriosissimi nunc imperii sedes et totius caput Orientis est. Philippus uero post longam et inritam obsidionem, ut pecuniam quam obsidendo exhauserat praedando repararet, piraticam adgressus est. captas itaque CLXX naues mercibus confertas distraxit et anhelanti inopiae parua recreatione subuenit. inde propter agendam praedam et curandam obsidionem diuisit exercitum. ipse autem cum fortissimis profectus multas Cherronesi urbes cepit profligatisque populis opes abstulit. ad Scythiam quoque cum Alexandro filio praedandi intentione pertransit.
Abbreviated transcription (Latin):
genus obseruabat᷑. ꝑpeti excidiũ sine intrliptio.¬
ne. sine bello captiuitatẽ. sine cͥmine auxilium.
sine uictore dñatum. Premit miseros int᷑ in iuri¬
arũ stimulos suꝑfusus pauor. ipsa dissimulatio¬
ne pauor crescit. hoc altius dĩmissus. qͦ minꝰ ꝓfi¬
teri licet. tim̃tiũ ne ipse quoq lacͥmȩ ꝓ contu¬
matia accipiant᷑. Alios ppłos auulsos a sedibꝰ suiᷤ.
in fiubꝰ hostiũ ponit. alios in extremis t̾mi¬
nis regni statuit. quosdã emulatione utrumne
possint qͦd posse credant᷑. in supplem̃ta ex hausta¬
rũ urbiũ diuidit. Ita głosissimũ illud qͦndã flo¬
rentis greciȩ corpꝰ in multas laceratasq particu-¬
las. extincta pͥmũ libertate c̃cidit. S hȩc cũ ꝑ ali¬
quantas g̾ciȩ ciuitates exercusset. ⁊ tam̃ om̃s me¬
tu pͣmeret. conitiens ex p̃da paucoꝵ opes om̃iũ.
ad ꝑfitiendã ȩqualẽ in uniu̾sis uastationẽ. utili
emolum̾to necessariã maritimã urbẽ ratꝰ bixan¬

Expanded text:
genus obversabatur, perpeti excidium sine irruptione, sine bello captivitatem, sine crimine exsilium, sine victore dominatum. Premit miseros inter injuriarum stimulos superfusus pavor, ipsaque dissimulatione dolor crescit: 174 hoc altius demissus, quo minus profiteri licet, timentibus, ne ipsae quoque lacrymae pro contumacia accipiantur. Alios populos avulsos a sedibus suis, finibus hostium opponit: alios in extremni terminis statuit; quosdam aemulatione uirium, ne possint quod posse creduntur, in supplemento exhaustarum urbium diuidit. ita gloriosissimum illud quondam florentis Graeciae corpus in multas laoeratasque particulas exstincta primum libertate concidit. Sed haec cum per aliquantas Graeciae ciuitates exercuisset et tamen omnes metu premeret, coniciens ex praeda paucorum opes omnium, ad perficiendam aequalem in uniuersis uastationem utili emolumento necessariam maritimam urbem ratus, Byzan
Abbreviated transcription (Latin):
monii reticenda publicaret. ꝓrsus qua¬
si silentiũ. dampnũ pulcͥtudinis esset.
Ad postremũ ut affirmationi suȩ fide̾
faceret. nudã sodali suo gygi osten¬
dit. Quo facto ⁊ amicũ in adult̾iũ uxo¬
ris sollicitatũ hoste̾ sibi fecit. ⁊ uxore̾
ueluti tradito alii amore a se alienauit.
Nãq breui ptꝰ tẽꝑe cȩdes candauli. pͣ¬
mium nuptiarũ fuit. Et uxor mariti
sanguine dotata. regnũ uri ⁊ se parit᷑
adultero tradidit. Cyrus subacta asia.
⁊ imi̾so oriente in potestatẽ redacto.
scythis bellũ infert. Erat eo tẽꝑe regi¬
na scytharũ thamiris. quȩ ñ muliebrit᷑
aduentu hostiũ tͣrita. cũ ꝓhibere eos
transitu araxis fluminis posset transi¬
re ꝑmisit. ⁊ sibi faciliorẽ pugnã intͣ¬
sui regni t̾minos rata. n hostibꝰ obiec¬
tu fluminis fugã difficiliorẽ. ltaq cyrꝰ
traiectis copiis cũ aliqͣntisꝑ inscythiã
ꝓcessisset. castrametatus ẽ. Demposte¬

Expanded text:
monii reticenda publicaret,prorsus quamonii reticenda publicaret,prorsus quasi silentium damnum pulchritudinis esset. Ad postremum, ut adfirmationi suae fidem faceret, nudam sodali suo Gygi ostendit. Quo facto et amicum in adulterium uxoris sollicitatum hostem sibi fecit et uxorem, veluti tradito alii amore, a se alienavit. Namque brevi tempore caedes Candauli nuptiarum praemium fuit et uxor mariti sanguine dotata regnum viri et se pariter adultero tradidit. Cyrus subacta Asia et universo Oriente in potestatem redacto Scythis bellum infert. Erat eo tempore regina Scytharum Tamyris, quae non muliebriter adventu hostium territa, cum prohibere eos transitu Araxis fluminis posset, transire permisit, et sibi faciliorem pugnam intra regni sui terminos rata et hostibus obiectu fluminis fugam difficiliorem. Itaque Cyrus traiectis copiis, cum aliquantisper in Scythiam processisset, castra metatus est. Dein poste
Abbreviated transcription (Latin):
uictori quã uicto urilis fuit. Quippe ex
uniu̾sa gretia. cognito qͦd in latũ croeso
bellũ esset. auxilia uelut ad cõmune
extinguendũ incendiũ confluebant.¬
Tantus croesi aput om̃s urbes amor erat.
Passurusq cyrus graue bellũ gretiȩ fuis.¬
set. si qͥd in croeso crudeliꝰ consuluiss Int¬
iecto deinde occupato teꝑe. in aliis belui
cyro lydi rebellauere. Quibꝰ iterũ uictiͤ
arma ⁊ etrui adempti. iussiq cauponas
⁊ lydricas artes ⁊ lenocinia exercere: ac
sic gens industria quondã potens ⁊ ma.¬
nu strenua. effeminata mollitie luxu¬
riaq uirtutẽ pͥstinã ꝑdidit. ⁊ qͦs ante
cyrũ inuictos bella p̾stitert. in luxuriã
lapsos. otium ac desidia suꝑauit.
uere lydis multi ante croesum reges.
uariis casibꝰ memorabiles. nullꝰ tamen
formȩ pulcͥtudinẽ deꝑibat. p̃dicare
om̃ibꝰ solebat. ñ contentus uoluptatũ
suarũ tacita cͣscientia. nisi etiã matri¬

Expanded text:
victori quam victo utilis fuit. Quippe ex victori quam victo utilis fuit. Quippe ex universa Graecia, cognito quod inlatum Croeso bellum esset, auxilia velut ad commune extinguendum incendium confluebant;tantus Croesi amor apud omnes urbes erat passurusque Cyrus grave bellum Graeciae fuit, si quid in Croeso crudelius consuluisset. Interiecto deinde tempore occupato in aliis bellis Cyro Lydi rebellavere,quibus iterum victis arma et equi adempti iussique cauponas et ludicras artes et lenocinia exercere. Ac sic gens industria quondam potens et manu strenua effeminata mollitie luxuriaque virtutem pristinam perdidit et quos ante Cyrum invictos bella praestiterunt, in luxuriam lapsos otium ac desidia superavit. Fuere Lydis multi ante Croesum reges variis casibus memorabiles, nullus tamenformae pulchritudinem deperibat, praedicare omnibus solebat, non contentus voluptatum suarum tacita conscientia, nisi etiam matri
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾auerat. comitẽq in om̃ibꝰ rebꝰ habue¬
rat.ꝑsis pͣposuit. sororẽq suã ei in matͥ¬
moniũ dȩdit. S ciuitates mȩdoꝵ quȩ
tributariȩ fuerãt. mutato imꝑio etiam
conditionẽ suã mutatã arbitrantes. a
cyro defecert᷑. Quȩ res multoꝵ belloꝵ
cyro causa ⁊ origo fuit. Domitis deinde
plerisq cũ adu̾sus babylonios bellum
gereret. babyloniis rex lydoꝵ croesus
cuiꝰ opes diuitiȩq insignes ea tẽpestate
erant. in auxiliũ uenit. uictq iam deso
lutus in regnũ refugit. Cyrus quoq ptꝰ
uictoriã coͣpositis in babylonia rebus.
bellum transfert in lybiam. Ibi fortu¬
na pͥoris pͣlii ꝑcussũ iam croesi exerci¬
tum. nullo negotio fudit. Croesus ipse
capit᷑. S quanto bellũ minoris ꝑiculi.
nii parte. S urbs uero ⁊ concessa in qͦ
n si ñ regiã uitã. ꝓximã tam̃ maiestati
regiȩ degeret. llȩc clȩm̃tia non minus

Expanded text:
liberaverat comitemque in omnibus rebus habueliberaverat comitemque in omnibus rebus habuerat, Persis praeposuit sororemque suam ei in matrimonium dedit. Sed civitates, quae Medorum tributariae fuerant, mutato imperio etiam condicionem suam mutatam arbitrantes a Cyro defecerunt, quae res multorum bellorum Cyro causa et origo fuit. Domitis deinde plerisque cum adversus Babylonios bellum gereret, Babyloniis rex Lydorum Croesus, cuius opes divitiaeque insignes ea tempestate erant, in auxilium venit; victusque iam de se sollicitus in regnum refugit. Cyrus quoque post victoriam conpositis in Babylonia rebus bellum transfert in Lydiam. Ibi fortuna prioris proelii perculsum iam Croesi exercitum nullo negotio fundit; Croesus ipse capitur. Sed quanto bellum minoris periculi, nii partes et urbs Beroe concessa, in qua etsi non regiam vitam, proximam tamen maiestati regiae degeret. Haec clementia non minus