comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te appellare. hisdem nominib ⁊ eodẽ numero.
quo proxime suꝑiores. Cumq tu solem qr tu
solus e̾et appellatum ẽẽ dicas. soles ip̃i ꝗͣ multi
atheo logis proferunt᷑. Unus eoꝵ ioue uatus ne¬
po̾etheris. alt̃ iꝑione. tercius uulcano nili filio.
ciuus urbem egiptii uolunt e̾e eam. q̃ eliopo¬
lis appellatur. Quarnis his quẽ heroicis tp̃ib a¬
rimꝰ celo uatus ex quo ⁊ minerua appollinẽ eũ
Scłs uuulo natus opas. ut egẏptii appellant. quẽ
custodem ẽe̾ egiptii uolunt. Tercius extercio.
ioue ⁊ uinoue qui lẽni fabrice dr p̃fuisse. Quar¬
tus memalio natus. qͥ tenuit insulas ꝓpt̾ sicihã.
q̃ uolcanie nominabant᷑. Mercuriu̾s unusce¬
lio patrie. dieͤ matre natus. cꝰ obscemꝰ excitata
natura d̃ aspectu proserpine ꝯmotus sit. Alt̾
ualentis ⁊ foronidis filius is qͥ sub terris habet᷑.
id̾ tͥphoniꝰ. Tciꝰ ioue t̾cio natus ex mala. ex qͦ ⁊

Expanded text:
ae appellare, isdem nominibus et eodem numero ae appellare, isdem nominibus et eodem numero quo proxumae superiores. Cumque tu solem quia solus esset appellatum esse dicas, Soles ipsi quam multi a theologis proferuntur. unus eorum Iove natus nepos Aetheris, alter Hyperione, tertius Volcano Nili filio, cuius urbem Aegyptii volunt esse eam quae Heliopolis appellatur, quartus is quem heroicis temporibus Aprimus Caelo natus, ex quo et Minerva Apollinem eum unt, secundus in Nilo natus Opas ut Aegyptii appellant, quem custodem esse Aegypti volunt, tertius ex tertio Iove et Iunone, qui Lemni fabricae traditur praefuisse, quartus Maemalio natus, qui tenuit insulas propter Siciliam quae Volcaniae nominabantur. Mercurius unus Caelo patre Die matre natus, cuius obscenius excitata natura traditur quod aspectu Proserpinae commotus sit, alter Valentis et Phoronidis filius is qui sub terris habetur idem Trophonius, tertius Iove tertio natus et Maia, ex quo et
Abbreviated transcription (Latin):
Iichil gͦ ħoꝵ ꝓbandũ ẽ. dicamus gͥ balbe oportet.
ꝯtraulos ⁊̃ qui ͥ os d̾os. ex hõiũ gen̾e̾. incelum trans¬
latos. ñ re s opinione esse dicunt. Quos auguste
om̃s. scẽq ueneramur. E Principio ioues tres
num̾ant. hiqui t̾eologi nominãtur. Exqͥb pri¬
mum ⁊ sccłm natos in archadia. alt̾um patre
ethere. ex qͦ ⁊ ꝓ serpinam naturam ferunt. et
libm. alt̾m p̾atre celio qui genuisse mineruã
tensem saturni filium. cuius in illa insula se¬
pulchrum ostenditur. droschore etiam apud
graios multismodis nomineͬntur. Primi tresqui
appellantur anacthes. athenis. ex rege ioue an-¬
tiquissimo.⁊ proserpina nati.tritopatreꝰ. eubu¬
ieus. dionisius. sccħ ioue tercio nati. ⁊ leda castor
ouII olus. atrei filii qͥ pelope natus fuit. Iam mu¬
se pͥme quatuor nate ioue altero nata et texino
te ⁊ antiopa. quas pieridas. ⁊ plerias. solent poe-¬

Expanded text:
nihil ergo horum probandum est. Dicamus igitur Balbe oportet nihil ergo horum probandum est. Dicamus igitur Balbe oportet contra illos etiam, qui hos deos ex hominum genere in caelum translatos non re sed opinione esse dicunt, quos auguste omnes sancteque veneramur. Principio Ioves tres numerant i qui theologi nominantur, ex quibus primum et secundum natos in Arcadia, alterum patre Aethere, ex quo etiam Proserpinam natam ferunt et Liberum, alterum patre Caelo, qui genuisse Minervam tensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulcrum ostenditur. Dioscoroe etiam apud Graios multis modis nominantur: primi tres, qui appellantur Anactes Athenis, ex rege Iove antiquissimo et Proserpina nati Tritopatreus Eubuleus Dionysus, secundi Iove tertio nati et Leda Castor  Melampus †euiolus, Atrei filii, qui Pelope natus fuit. Iam Musae primae quattuor natae Iove altero †nata et Thelxinoe† ae et Antiopa, quas Pieridas et Pierias solent poet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inerrantes. Curaũt arcus spẽs ñ indoꝵ num̾o
reponatur: Est eñĩ pulcher. ⁊ ob eam spetzem qr
cam habeat admirabilem. tam ante dr̃ ẽẽ nata
Cuiꝰ sĩuina natura ẽ. ꝙͥ facies nubib cꝰ arcus enĩ
ip̃e enubib efficitur. quodammͦ coloratus. Quaꝵ una
referende certe erunt tempestates. q̃. p .r. ritb
d putand. Nr̃i quidem duces. mare ingredien¬
tes. immo lare hostiam fluctib ꝯsueruit. Iam
si ẽ ceres agerendo. ita enim dicebas terra ip̃adea
est. ⁊ ita habetur. Que est enim alia tellus:ꝰ
Sint terra. mare ⁊̃. quem neptunum ẽẽ dicebã.
Ergo ⁊ flumina ⁊ fontes. Itaq ⁊ fontis delubrum.
marso ex corsica dedicauit. ⁊ inaugurum p̃catio¬
ne tyberinum. spinonem. anemonem. nodinũ.
alia propinquoꝵ fluminum nomina uidemus.
Ergo ħ aut miniñsum serpet. aut nicħ hoꝵ recipi¬
einus. Nec illa infinita rõ suꝑsticionis probabitur.

Expanded text:
etiam inerrantes. cur autem arqui species non in deorum numero etiam inerrantes. cur autem arqui species non in deorum numero reponatur; est enim pulcher et ob eam speciem, quia causam habeat admirabilem, Thaumante dicitur esse nata. cuius si divina natura est, quid facies nubibus; arcus enim ipse e nubibus efficitur quodam modo coloratis; quarum una referendae certe erunt tempestates, quae populi Romadei putandi; nostri quidem duces mare ingredientes inmolare hostiam fluctibus consuerunt. Iam si est Ceres a gerendo ita enim dicebas, terra ipsa dea est et ita habetur; quae est enim alia Tellus; sin terra, mare etiam, quem Neptunum esse dicebas; ergo et flumina et fontes. itaque et Fontis delubrum Masso ex Corsica dedicavit, et in augurum precatione Tiberinum Spinonem Anemonem Nodinum alia propinquorum fluminum nomina videmus. Ergo hoc aut in inmensum serpet, aut nihil horum recipiemus; nec illa infinita ratio superstitionis probabitur;
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ħ manant. probamda sunt. At qͥ in plerisq ci¬
uitatib intelligi p᷑. augende uirtutis gr̃a qͦ liben
cius .r.p ꝑiłm adiret optimus qͥsq uiroꝵ forci¬
um memoriam. honore doꝵ inmortalium eẽ.¬
ꝯsecratam. Obeam i ip̃ãm cam. hericteus athe¬
nis. filieq eius innumo̾ cłoꝵ st̃. Itemq leonaticũ
ẽ delubrum athenis. qͦ leocorion nominatur. ala¬
bandensis ꝙ sõius. alabandum colunt. aquo est
urbs illa cõdita. quam queꝙͣ nobiliũ doꝵ. Ap̃ qͦs
ñ murbane strationicus ut multa. Cum quidã
ei molestus alabandum dm̃ eẽ ꝯfirmaret. her-¬
dem negaret. Ergo inqͥt mͥ alabamdus. ł her¬
cłes sit iratus. Illa aũt balbe q̃ tu acelo astrisq
ducebas: quam longe serpant. ñ uides. solem adm
ẽẽ lunamq quoꝵ alt̾um apollinem greci. alt̾am
dianam putant. Qd̾ siluna dea ẽ. gͦ ÷ lucifer. ce¬
t̾eq errantes cdoꝵ numeꝵ obinebunt. Igitur

Expanded text:
unde haec manant probanda sunt. Atque in plerisque ciunde haec manant probanda sunt. Atque in plerisque civitatibus intellcausa periculum adiret optimus quisque, virorum fortium memoriam honore deorum immortalium consecratam. ob eam enim ipsam causam Erectheus Athenis filiaeque eius in numero deorum sunt, itemque Leonaticum est delubrum Athenis quod lewko/rion nominatur. Alabandenses quidem sanctius Alabandum colunt, a quo est urbs illa condita, quam quemquam nobilium deorum; apud quos non inurbane Stratonicus ut multa, cum quidam ei molestus Alabandum deum esse confirmaret Herculem negaret, "ergo" inquit "mihi Alabandus tibi Hercules sit iratus". Illa autem Balbe, quae tu a caelo astrisque ducebas, quam longe serpant non vides: solem deum esse lunamque, quorum alterum Apollinem Graeci alteram Dianam putant. quod si luna dea est, ergo etiam Lucifer ceteraeque errantes numerum deorum optinebunt; igitur
Abbreviated transcription (Latin):
parre sole. incłoꝵ num̾o ñ habebunt᷑ᷤ Quãquam
cprcem qͦ coloni nr̃i cersenses. religiose colunt. Srgo
hanc deam dices. Quid medee respondebis. que du¬
obus auis sole ⁊ occeano. ⁊ apatre matri chyla pro¬
creata ẽ: Quid huiꝰ ab syrcio fr̃i qui ẽ ap̃ pacuu¬
um egaͣlerus. S illud nomen ueterum. litt̾s usi¬
tatis. Qui sitrłon sunt. uereor qͥ agatino. ħ enim
om̃ia exeodem fonte fluxerunt. Anamphiara-¬
us erit ds. ⁊ trophonius. nr̃i qͥd publicani cũ e̾ẽnt
agri inboetia c̃oꝵ inmortalium. excepti lege cen¬
soria. negabant inmortales e̾e ullos. qui aliqñ hõies
fuissent. S si sunt hid. ẽ certe hericteus. ciuusathe¬
nis ⁊ delubrum uidimus. ⁊ sac̾dotem. Quẽ si dm̃
facimus. qͥ aut de codro. dubitare possumus. aut
decet̾is. qui pugnantes pro patrie lib̾tate cecide¬
runt. Qd si probabile ñ ẽ. ne illa quidem suꝑiora

Expanded text:
patre Sole in deorum numero non habebuntur? quamquam patre Sole in deorum numero non habebuntur? quamquam Circenim sic: Quid Medee respondebis, que duobus avis Sole et Occeano, et patre matricida procreata est, quid huius Absyrtio fratri qui est apud Pacuvium Aegialeus, sed illud nomen veterum litteris usitatius? qui si di non sunt, vereor quid agat Ino; haec enim omnia ex eodem fonte fluxerunt. An Amphiaraus erit deus et Trophonius? nostri quidem publicani, cum essent agri in Boeotia deorum inmortalium excepti lege censoria, negabant immortalis esse ullos qui aliquando homines fuissent. sed si sunt i di, est certe Erectheus, cuius Athenis et delubrum vidimus et sacerdotem. quem si deum facimus, quid aut de Codro dubitare possumus aut de ceteris qui pugnantes pro patriae libertate ceciderunt? quod si probabile non est, ne illa quidem superiora
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Cuii cum fana circuimus. in agro ardeati
rem diuinam face̾ solemus. Que qr partus ma-¬
tronaꝵ tuerur. anascentib natio nominata est.
Que sidea ẽ: di om̃s illi qui cum num̾a bantur
ate honoi. fides. mens. ꝯcorcha. Ergo ⁊̃ spes. mo¬
neta. om̃iaq que cogitatione nob̾met ipsis pos-¬
suinus fing̾e. Qd̾ siueri simile ñ ẽ. ne illud quid̃
ẽ. ħ uñ fluxerunt. Qͥd aũt dicis. sidi sunt illi.
qs colimus ⁊ accipimus. cur ñ in eodem genere
serapim. isimq num̾emus. Qd si facimus. cur bar¬
baroꝵ dos repudiemus : boues gͥ ⁊ equos. ibis. et¬
accipitres. aspidas. crocodiillos. pisces. canes. lupos.
felis. multas p̃t̾ea beluas. indoꝵ numeꝵ repone¬
mus. Que si reicianus. illa qͦ unde ħ nata sunt.
reiciemus. Qd̾ de iñ iͥo dea dicetur. ⁊ leuco thea agit᷑¬
cis. anobis matuta dicetur cum sit cad mifilia.
Circe aũt ⁊ pasiphe et eae ꝑside oceans filie. nate

Expanded text:
est, cui cum fana circumimus in agro Ardeati est, cui cum fana circumimus in agro Ardeati rem divinam facere solemus; quae quia partus matronarum tueatur a nascentibus Natio nominata est. ea si dea est, di omnes illi qui commemorabantur a te, Honos Fides Mens Concordia, ergo etiam Spes Moneta omniaque quae cogitatione nobismet ipsis possumus fingere. quod si veri simile non est, ne illud quidem est haec unde fluxerunt. Quid autem dicis, si di sunt illi quos colimus et accepimus, cur non eodem in genere Serapim Isimque numeremus? quod si facimus, cur barbarorum deos repudiemus? boves igitur et equos, ibis accipitres, aspidas crocodilos pisces, canes lupos faelis, multas praeterea beluas in deorum numerum reponemus. quae si reiciamus, illa quoque unde haec nata sunt reiciemus. Quid deinde, Ino dea ducetur et leukoqe/a a Graecis a nobis Matuta dicetur, cum sit Cadmi filia, Circe autem et Pasiphae et Aeeta e Perseide Oceani filia natae
Abbreviated transcription (Latin):
neptuni. reliqui quoꝵ patres dĩ. ñ erunt inłoꝵ
num̾o Qͥd auoꝵ matres. Opinor ⁊ magis. Ut
N in iure ciusl qͥ ẽ matre lib̾a lib̾ ẽ. item uire
nature cui dea mat̾ ẽ. d̾s sit nece̾e̾ ẽ. Itaq achil-¬
iem astipalinses infulam. sc̾issime colunt᷑. Quisi
ds ẽ ⁊ orpheus ⁊ resus di sunt. musa matre na-¬
ti. Nisi forte maritime nuptie. terrenis ante¬
ponant᷑. Si hi di ñ sunt. quia nusquã colun¬
tur. quomͦ ali sunt.ͦ Uide gͥ ne uirtutib ho¬
minum isti honores habeantur. ñ in mortalib
iatonam deam putas. hecaton ñ putare : que
matre astena ẽ. sorore latone. an ħ qͦ dea ẽ :
Uidimus .i. enis aras. delubraq ingrecia. Sin hec
dea ẽ. cur ñ eumenides. Que sidee sunt. quaꝵ
et athenis fanum ẽ. ⁊ ap̃ nos ut ego in t̃p̃tor lu
trices facinoꝵ ⁊ sceħs. Qd̾ si tales dee sunt ut
reb humanis inter sint. natio qͦ dea putanda

Expanded text:
Neptuni, reliqui quorum patres di, non erunt in deorum Neptuni, reliqui quorum patres di, non erunt in deorum numero? quid quorum matres? opinor etiam magis; ut enim in iure civili qui est manaturae qui dea matre est deus sit necesse est. itaque Achillem Astypalenses insulani sanctissume colunt; qui si deus est, et Orpheus et Rhesus di sunt Musa matre nati; nisi forte maritumae nuptiae terrenis anteponuntur. si hi di non sunt, quia nusquam coluntur, quo modo illi sunt? vide igitur ne virtutibus hominum isti honores habeantur non immortalitatiLatonam deam putas, Hecatam non putare, quae matre Asteria est sorore Latonae? an haec quoque dea est; vidimus enim eius aras delubraque in Graecia. sin haec dea est, cur non Eumenides? quae si deae sunt, quarum et Athenis fanumst et apud nos ut ego interpretor lucndices facinorum et sceleris. Quod si tales dei sunt ut rebus humanis intersint, Natio quoque dea putanda
Abbreviated transcription (Latin):
ades aiebat᷑. non ut łõs tolłet. Qd n
philosopho minus ꝯueniens. S ut stoicos nilde
ais explicare ꝯuince̾t. Itaq inse sequebatur. Qͥd
N. aiebat. Si hi fr̃s sunt innum̾o d̾oꝵ. ñ de pa¬
tre eoꝵ sarurno dubitari pͭ. quẽ uulgo. maxĩe
colunt ad occidentẽ. Qui si ẽ d̾s. patrem qͦ eius
celium e̾e dm̃ ꝯfitendum ẽ. Qd ita ẽ celii quoq
parentes di habendi sunt. ether. ⁊ dies eoꝵq
fr̃s ⁊ sorores. Qui agenealogis antiquis sic
nominatur. amor. dolus. modus. labor. inuiden¬
cia. fatum. senectus. mors. tenebre. miseria. que¬
rela. grã. fraus. ꝑtinatia. parce hesꝑides. somnia.
nem. uulcanũ. mercuriũ. ceteros dos e̾e dices: De
hercłe. eusclapio. libero. castore. polluce dubita-¬
bis.: at hiquidem colunt᷑ eque. atq illi. Ap̃
quosdam ⁊̃ multo magis. Ergo hidi sunt ha¬
bencdi. mortalib nati matrib. Qͥd aristeus. qͥ
oͥuise d̾r inuentor. Apollinis filius theseus. qui

Expanded text:
ades aiebat, non ut deos tolleret quid enim ades aiebat, non ut deos tolleret quid enim philosopho minus conveniens, sed ut Stoicos nihil de dis explicare convinceret; itaque insequebatur: "Quid enim" aiebat, "si hi fratres sunt in numero deorum, num de patre eorum Saturno negari potest, quem volgo maxime colunt ad occidentem? qui si est deus, patrem quoque eius Caelum esse deum confitendum est. quod si ita est, Caeli quoque parentes dii habendi sunt Aether et Dies eorumque fratres et sorores, qui a genealogis antiquis sic nominantur, Amor Dolus †modus Labor Invidentia Fatum Senectus Mors Tenebrae Miseria Querella Gratia Fraus Pertinacia Parcae Hesperides Somnia; nem Volcanum Mercurium ceteros deos esse dices, de Hercule Aesculapio Libero Castore Polluce dubitabis? at hi quidem coluntur aeque atque illi, apud quosdam etiam multo magis. ergo hi dei sunt habendi mortalibus nati matribus. Quid Aristaeus qui olivae dicitur inventor Apollinis filius, Theseus qui
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimus. Exeo gͥ ⁊ lisicho ẽ is hercłes quem
ꝯcertauisse cum apolline de tripode accepimꝰ.
Ait̃ traditur nilo natus egẏptͥus. quem aiunt fri¬
gias litt̾as ꝯscͥpsisse. Tercius ẽ ex ydeis digitis.
cͦui inferias afferunt. Cui quartus iouis ẽ aste¬
rie latone sororis. qͥtiri maxime colit᷑. cuius
carthaginem filiam ferunt. Quintus inindia.
qͥ belus dr. Sextus hic qͥ exalcimena quẽ iupi¬
ter genuit. s tercius iupit̃. qm̃ ut iam doce¬
bo. plures ioues ⁊ accepimus. Qñ enĩ me in¬
hunc locum deduxit oratio. docebo meliora me
didicisse. de colendis dis inmortalib. uire pon¬
tificio. ⁊ more maioꝵ. capenduncłis his. qͦͣ nũ¬
ma nob̾ reliquit. De quib inilla aureola orati¬
one dic̃ lelꝰ. quã rõnib stoicoꝵ. Si ii uos sequar.
dio ꝙͥ. ei respondeam qͥme sic roget. Sidi sunt.
cocitus. pur flegeton. tũ charon. tũ cerberus.
disputandi. At id qd̾ repudiandum. Ne orcus

Expanded text:
invenimus: ex eo igitur et Lysithoe est is Hercules quem invenimus: ex eo igitur et Lysithoe est is Hercules quem concertavisse cum Apolline de tripode accepimus. alter traditur Nilo natus Aegyptius, quem aiunt Phrygias litteras conscripsisse. tertius est ex Idaeis Digitis, cui inferias adferunt †cui. quartus Iovis est et Asteriae Latonae sororis, qui Tyri maxime colitur, cuius Carthaginem filiam ferunt, quintus in India qui Belus dicitur, sextus hic ex Alcmena quem Iuppiter genuit, sed tertius Iuppiter, quoniam ut iam docebo pluris Ioves etiam accepimus. Quando ehunc locum deduxit oratio, docebo meliora me didicisse de colendis diis inmortalibus iure pontificio et more maiorum capedunculis his, quas Numa nobis reliquit, de quibus in illa aureola oratiuncula dicit Laelius, quam rationibus Stoicorum. Si enim vos sequar, dic quid ei respondeam qui me sic roget: "Si di sunt Cocytus Pyriphlegethon, tum Charon tum Cerberus di putandi. at id quidem repudiandum; ne Orcus
Abbreviated transcription (Latin):
argo. ut aram. ut coronam. S ut ħ ꝯcedant᷑.
reliqua qui tandem. ñ mͦ conceth. s oĩo intelli¬
gi possunt. cum fruges cererem. uinum lib̾m
dicimus. gen̾e nos quidem sermonis utimur.
usitato. S hunc ꝗͤtam amantẽ e̾e putas. qͥ
minib ꝑuenisse dicis ad dõs. tu reddes rõnem.
quẽ ad modum id fieri potuerit. ⁊cur fieri de¬
sierit. ⁊ ego discam libent᷑. Quomͦ nunc qͥd̃ ẽ
ñ uideo. quo pacto ille cui inmonte metheo
illate lampades fuerint. ut ait accius in do¬
mum eternam patris. ex illo arbore ꝑuene¬
rit. Quem tñ homerus ap̃ inferos ꝯueniri fa¬
cit abulixe. sicut ceteros qͥ excesserant euita.
Qũaꝗͣ. quẽ potissimũ hercłem colamus. scire
sane uelim. Plures enim tradunt uob̃. hi qui
int̾ores scrutant᷑. ⁊ reconditas litt̾as. antisqͥs¬
simum iouem natum. s item ioue antiqͥssi¬
mo. Nam iouis qͦ plures in pͥscis grecoꝵ litt̾is

Expanded text:
Argo ut Aram ut Coronam. Sed ut haec concedantur, Argo ut Aram ut Coronam. Sed ut haec concedantur, reliqua qui tandem non modo concedi sed omnino intellegi possunt? Cum fruges Cererem vinum Liberum dicimus, genere nos quidem sermonis utimur usitato, sed ecquem tam amentem esse putas qui minibus pervenisse dicis ad deos, tu reddes rationem quem ad modum id fieri potuerit aut cur fieri desierit, et ego discam libenter; quo modo nunc quidem est, non video quo pacto ille, cui "in monte Oetaeo inlatae lampades" fuerint ut ait Accius, "in domum aeternam patris" ex illo ardore pervenerit; quem tamen Homerus apud inferos conveniri facit ab Ulixe sicut ceteros qui excesserant vita. Quamquam quem potissimum Herculem colamus scire sane velim; pluris enim tradunt nobis i qui interiores scrutantur et reconditas litteras, antiquissimum Iove natum—sed item Iove antiquissimo, nam Ioves quoque pluris in priscis Graecorum litteris
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. intellige̾ qͥ possumus. Nec uͦ uulgi atq inꝑi¬
astoicis. Sint enĩ illa imꝑitoꝵ. Piscem sẏriuene¬
rantur. Om̃e fere genus bestiaꝵ egiptii ꝯseoraue¬
runt. Iam uͦ ingrecia inultos hñt ex hominib dos.
labandum. alabanch. teneth. tennem. Teucotheã
que fuit moo.⁊ eius palemonẽ filium. Ouncta
grecia. hercdem. euscłapium. tindaridas. romu¬
ium nr̃m. aliosq cõplures qͦs qͣsi nouos ⁊ asscͥptio¬
nes ciues. incelum receptos putant. ħ gͥ indocti.
Qͥ d uos philosophi. Qͥ meliora. Omittã illa. St̃ enĩ
p̃clara. Sit sane ds ip̃e mundus. ħ credo illud eẽ
sublime candens quem inuocant iouẽ om̃s.
Q uare gͥ plures adungimus dos.ͤ Quanta aũt
ẽ eoꝵ multitudo : Michi dͥd sane multi uiden¬
tur. Singłas enim stellas. numas do̾s. eosq aut
beluaꝵ nomine appellas. ut capram. ut lup̃ã.
ut raurum. ut leonẽ. aut reꝵ inanimaꝵ. ut

Expanded text:
deum intellegere qui possumus? Nec vero volgi atque imperideum intellegere qui possumus? Nec vero volgi atque imperia Stoicis. sunt enim illa imperitorum: piscem Syri venerantur, omne fere genus bestiarum Aegyptii consecraverunt; iam vero in Graecia multos habent ex hominibus deos, Alabandum Alabandis, Tenedi Tenen, Leucotheam quae fuit Ino et eius Palaemonem filium cuncta Graecia— Herculem Aesculapium Tyndaridas Romulum nostrum aliosque compluris, quos quasi novos et adscripticios cives in caelum receptos putant. Haec igitur indocti; quid vos philosophi, qui meliora? Omitto illa, sunt enim praeclara: sit sane deus ipse mundus. hoc credo illud esse "sublime candens, quem invocant omnes Iovem". Quare igitur pluris adiungimus deos? quanta autem est eorum multitudo: mihi quidem sane multi videntur; singulas enim stellas numeras deos eosque aut beluarum nomine appellas, ut Capram ut Nepam ut Taurum ut Leonem, aut rerum inanimarum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽ. qd caleat. Ego aũt ñ intelligo qͦmͦ calore ex¬
ticto. corꝑa int̾eant. ñ int̾eant humore. aut sp̃u
amisso. p̃sertim cum intereant ⁊̃ innimo calore.
Quam obrem id d cõmune ẽ de calido. Ueruntam̃
uideamus exitum. Ita uultis opinor. moħ ẽẽ ani¬
inal exrrinsecus in natura atq mundo. p̃t̃ ignem.
Qui magis quam p̃t̃ animam. uñ animantium qͦ
cia. quib utimur. ad eam rem ut aꝑtis obscura
assequamur. at obscurum do nicħ pͭ eẽ. Nã iusti¬
cia q̃ suum cuiq distribuit qͥ. ꝑtinet ad eos  ho¬
minum enim societas ⁊ ꝯmunitas ut uos dicitis.
iusticiam pro creauit. Temꝑantia aũt ꝯstat exp̃t᷑¬
mutendis uoluptatib corꝑis. Cui si locus incelo ẽ.
ẽ ⁊̃ uoluptatib. Nam fortis d̾s intelligi qͥpͣ. indolo¬
re an in labore. an inꝑicło: Quoꝵ dm̃ nicħ attin-¬
git. Nec rõne gͥ utentẽ nec uirtute ulla p̃ditum

Expanded text:
vigere quod caleat. Ego autem non intellego quo modo calore exvigere quod caleat. Ego autem non intellego quo modo calore extincto corpora intereant, non intereant umore aut spiritu amisso, praesertim cum intereant etiam nimio calore. quam ob rem id quidem commune est de calido; verum tamen videamus exitum. ita voltis opinor, nihil esse animal extrinsecus in natura atque mundo praeter ignem: qui magis quam praeter animam, unde animantium quoque uibus utimur ad eam rem ut apertis obscura adsequamur; at opscurum deo nihil potest esse. Nam iustitia, quae suum cuique distribuit, quid pertinet ad deos; hominum enim societas et communitas, ut vos dicitis, iustitiam procreavit. Temperantia autem constat ex praetermittendis voluptatibus corporis: cui si locus in caelo est, est etiam voluptatibus. Nam fortis deus intellegi qui potest, in dolore an in labore an in periculo: quorum deum nihil attingit. Nec ratione igitur utentem nec virtute ulla praeditum
Abbreviated transcription (Latin):
terimenchi. Om̃e gͦ animal int̾eat nece̾e ẽ. Innu¬
mabilia sunt exquib effici cogiq possit. nicħ e̾e
q̾ sensum habeat. qͥn id intereat. Et eium ea ipsa
q̃ sentiunt᷑. ut frigus. ut calor. ut uoluptas. ut do¬
lor. ut cetera cum amplificata sunt. int̾imunt. Nec
ullum animal ẽ. sine sensu. Nullum gͥ animal et̃¬
num ẽ. Et enim aut simplex ẽ natura animantis.
ut uel terrena sit. ł ignea. ł animał. ł humida. qͦ
quale sit. nec intelligi qͥdẽ pͭ. aut ꝯcretum explu-¬
rib naturis. quaꝵ suum queq locum habeat. quo
nature ui efferatur. alia sũmũ. alia infimũ. alia
locum natura rapiatur. Nullum gͥ animal ẽ sem.¬
pit̃num. S om̃ia ur̃i balbe solent ad ignẽam uĩ
referre. eraclitum ut opinor sequentes. Quẽ ipm
gi noluit omittamus. Uos aũt ita dicitis. om̃ẽ
uim e̾e ignem. Itaq zanimantes cum calor defe-¬
cit. tũ interire. ⁊ in om̃i natura rerũ id uiu̾e. id

Expanded text:
teremendi. omne ergo animal intereat necesse est. Innumerabilia sunt ex quibus effici cogique possit nihil esse quod sensum habeat quin id intereat; etenim ea ipsa quae sentiuntur, ut frigus ut calor ut voluptas ut dolor ut cetera, cum amplificata sunt interimunt; nec ullum animal est sine sensu; nullum igitur animal aeternum est. Etenim aut simplex est natura animantis, ut vel terrena sit vel ignea vel animalis vel umida, quod quale sit ne intellegi quidem potest, aut concretum ex pluribus naturis, quarum suum quaeque locum habeat quo naturae vi feratur, alia infimum alia summum alia locum natura rapiatur. nullum igitur animal est sempiternum. Sed omnia vestri Balbe solent ad igneam vim referre Heraclitum ut opinor sequentes, quem ipsu quod intellegi noluit† omittamus; vos autem ita dicitis, omnem vim esse ignem, itaque et animantis cum calor defecerit tum interire, et in omni natura rerum id vivere id
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃e corpus mortale sit. Et enim omne
corpus. aut aqua. aut aer. aut ignis. aut t̾ra
ẽ. Aut id  ẽ ꝯc̾retũ exhis. ut aliqua parte
renum om̃e diuiditur. ⁊ humor. ita molle
ẽ. ut facile p̃mi colisqͣ possit. Ignis uͦ ⁊ aeroĩ
pulsu facillime pellitur. naturaq ẽ cedens inq
me ⁊ dissipabił. Pret̃ea q̃ onĩia ħ tũ int̾eunt cũ
innaturã aham ꝯu̾tuntur. Qd̾ fit. cũ terra
inaquam se u̾tit. ⁊ cũ exaqua orituraer. ex
aere ether. cumq eadem uicissim retro ꝯme
mal. nullum ẽ animal sempit̃̾num. St ut
ħ omitamus. trim̃ animal nullum inue
rum. Om̃e enim animal sensus ht̃. Sentit
gͥ ⁊ calida. ⁊ frigida. ⁊ dulcia zamara. nec pͥ
O d̾ aũt dolorem accipit. id accipit᷑ ⁊̃ mt̾itum
nece̾e̾ ẽ. Om̃e gͥ animal ꝯfitendum ẽ e̾e̾ mor¬
tale. p̃terea siͥ ẽ. q nec uoluptatẽ senti at nei sit¬
id illa nece̾e est sentiat. ⁊ qͦ sentiat ea non pͭ esse

Expanded text:
ut omne corpus mortale sit. Etenim omne ut omne corpus mortale sit. Etenim omne corpus aut aqua aut aer aut ignis aut terra est aut id quod est concretum ex is aut ex aliqua parte renum omne dividitur, et umor ita mollis est ut facile premi conlidique possit; ignis vero et aer omni pulsu facillime pellitur naturaque cedens est maxime et dissupabilis. praetereaque omnia haec tum intereunt cum in naturam aliam convertuntur, quod fit cum terra in aquam se vertit et cum ex aqua oritur aer ex aere aether, cumque eadem vicissim retro commmal, nullum est animal sempiternum. Et ut haec omittamus, tamen animal nullum invenrum. omne enim animal sensus habet; sentit igitur et calida et frigida et dulcia et amara nec potest quod autem dolorem accipit id accipiat etiam interitum necesse est; omne igitur animal confitendum est esse mortale. Praeterea, si quid eid illa necesse est sentiat, et quod ea sentiat non potest esse
Abbreviated transcription (Latin):
quã simꝑatiã greci uocant. S ea quo sua spon
maiorem. eo minus diuina rõne sieri existima¬
da est. Illa aũt que carneades afferebat quem
admodum dissoluitis. Si nullum corpus inmo¬
tale sit. nullum e̾e corpus sẽpiternũ. Corpus aũ
inmortale nullum e̾e. nec indiui duum ꝙͥ. nec qͥ
dirimi distraiue ũ possit. Cumq oñe animal p¬
tbilem naturã habeat. nullũ ẽ eoꝵ qͦ effugiat
accipiendi. aliꝙͥ extͥnsecus. idẽ quas ferenh ⁊
paciendi necessitatẽ. Et si om̃e animal mortole
ẽ immortale nullumͤ. Ergo itidẽ. si om̃e ans¬
nullum eternum. Atqͥ om̃e animal ad accipi¬
endam uim externam. ⁊ ferendam paratumẽ
ortale gͥ om̃e animal. ⁊ dissolubile. ⁊ diuiduũ
sit. nece̾t ẽ. Ut enim si om̃is cera ꝯmutabilis
nullũ cotpus ẽe pͥ. ñ mutabile. Mutabilia aũt
sunt illa equib om̃ia ꝯstant. ut uobis uidet᷑.
mẽ gͥ ooipus mutabile ẽ. At si c̾e̾t corpus ali¬
q̃ inmortale. ñ ee̾t om̃e mutabile. Ita efficitur

Expanded text:
quam sunpa/qeian Graeci vocant; sed ea quo sua sponte maior est eo minus divina ratione fieri existimanda est. Illa autem, quae Carneades adferebat, quem ad modum dissolvitis: si nullum corpus inmortale sit, nullum esse corpus sempiternum: corpus autem inmortale nullum esse, ne individuum quidem nec quod dirimi distrahive non possit; cumque omne animal patibilem naturam habeat, nullum est eorum quod effugiat accipiendi aliquid extrinsecus id est quasi ferendi et patiendi necessitatem, et si omne animal tale est inmortale nullum est. Ergo itidem, si omne anindividuum nullum aeternum; atqui omne animal ad accipiendam vim externam et ferundam paratum est; mortale igitur omne animal et dissolubile et dividuum sit necesse est. Ut enim, si omnis cera commutabilis nullum corpus esse potest non mutabile; mutabilia autem sunt illa ex quibus omnia constant, ut vobis videtur; omne igitur corpus mutabile est. at si esset corpus aliquod immortale, non esset omne mutabile; ita efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
le uidentꝰ : Nonne aulo postuniio. elẽ casto¬
ri ⁊ polluci inforo delicatã nonne senatus
ꝯsultum de uatieno uides: Nã de sacͥs grecoꝵ
etam ẽ uulgare ꝓ u̾bium.qͥ. q̃ affirmant. cer¬
ciora ẽẽ dicunt. qũa illa q̃ ap̃ sacram. his gͥ
auctorib nonne debes mou̾i Tum cotta rumo¬
rib inqͥt mecum pugnas balbe. Ego aũt a te
rationes requiro. ñ gͥ adhuc quantum quidẽ
inte ẽ balbe. intelligo e̾e dõs. qͦs eqͥd̃ oredo e̾e.
 nicħ docent stoici. Nam cleantes ut dicebas qua¬
tuor modis formatas in aĩs hominũ putat oꝵ
ẽẽ notioiones. Unus exhis modus est. de quo
sats dixi. qui ẽ susceptus exp̃sentione reꝵ fu¬
turaꝵ. Alt̃ exꝑturbationib tempestatum et
roliquis motib. Tercius excõmoditate rerum
quas ꝑcipimus. ⁊ copia. Quartus ex astroꝵ ordine.
celiq ꝯstantia. de p̃sentione
diximus. de ꝑtur¬
bationib celestib ⁊ maritimis⁊ trenis ñ pol

Expanded text:
lae videntur? nonne ab A. Postumio aedem Castolae videntur? nonne ab A. Postumio aedem Castori et Polluci in foro dedicatam, nonne senatus consultum de Vatinio vides? nam de Sagra Graecorum etiam est volgare proverbium, qui quae adfirmant certiora esse dicunt quam illa quae apud Sagram. his igitur auctoribus nonne debes moveri? Tum Cotta Rumoribus inquit “mecum pugnas Balbe, ego autem a te rationes requiro   in te est Balbe, intellego deos esse; quos equidem credo esse, sed nil docent Stoici. Nam Cleanthes ut dicebas quattuor modis informatas in animis hominum putat deorum esse notiones. unus is modus est de quo satis dixi, qui est susceptus ex praesensione rerum futurarum; alter ex perturbationibus tempestatum et reliquis motibus; tertius ex commoditate rerum quas percipimus et copia; quartus ex astrorum ordine caelique constantia. De praesensione diximus. De perturbat
Abbreviated transcription (Latin):
unum iouem appellet. Aut ħ ꝑspicium sit
ꝯsterq int̃ om̃s eos e̾s dos. qͦs t uelleiꝰ multiq
n sals sgum̃tum tͥ u debatur. d opinio dedis in mor¬
b iminstantas res opinone stultoꝵ iudicari Uo̾bis
s p̾sertim qui illos insanos ẽẽ dicatis. At enĩ
dimatip̃sentes uidemus dos. ut ap̃ regillum postu¬
ee mnnẽ iulabas. icł homines homine natos. ⁊ quos home¬
inrti ꝯurus qui recens abilloꝵ etate fuit. sopultos eẽ¬
hmiqiusdicit. lacedemone. eos tu cantheriis abhis nul
ꝗͣ .m. catoni. qͥ tũ erat pͥnceps nunc iauisse g
⁊ illud insilice q̃ hodie apparet. ap̃ regillũ taꝗͣ
uestigium ungłe castoris eqͥ orȩdidisses. Non¬
pominũ q̃los tͣyndaride fuerunt. diuinosẽe
eternos. quam eos qui semel oreman eẽtt .e¬
qͥtare. ⁊i nacie pugnare potuisse. Aut si h fie¬
m potuisse dicis. doceas opcrtet qͦmͦ nec fabulas
aniles proferas. Tum lucihꝰ. ant̾ inquit fabel¬

Expanded text:
linum Iovem appellet, aut hoc perspicuum sit linum Iovem appellet, aut hoc perspicuum sit constetque inter omnes, eos esse deos quos tibi Velleius multique m argumentum tibi videbatur, quod opinio de dis inmorigitur tantas res opinione stultorum iudicari, vobis praesertim qui illos insanos esse dicatis? "At enim praesentis videmus deos, ut apud Regillum Postulabas id est homines homine natos, et quos Homerus, qui recens ab illorum aetate fuit, sepultos esse dicit Lacedaemone, eos tu cum cantheriis albis nullquam M. Catoni qui tum erat princeps nuntiavisse? ergo et illud in silice quod hodie apparet apud Regillum tamquam vestigium ungulae Castoris equi credis esse? nonhominum, quales isti Tyndaridae fuerunt, divinos esse et aeternos, quam eos qui semel cremati essent equitare et in acie pugnare potuisse; aut si hoc fieri potuisse dicis, doceas oportet quo modo, nec fabellas aniles proferas.” Tum Lucilius An tibi inquit fabel
Abbreviated transcription (Latin):
uno assequi possim. Tum corta ꝙͣ. simile istud
sit inquit. tuuidis. Nã ego noq
in cãis. siꝗ ẽ euidens de quo int̾ om̃s ꝯueniat
argumentari soleo. Pspicuitas enim argum̃ta¬
cione leuatur. nec sud face̾m in cãis forensibus
idẽ facerem in haᷤ subtilitate sermonis. Cur ꝯtu¬
amboꝵ. Et cum reꝵ natura quam tu sapient᷑e
ce uis. duo lumina. ab aĩo adcłos ꝑforata nos
suisti. M ichi enĩ unum sat erat. ita nob̾ maiores.
ir̃os tradidisse. S tu auctoritates ꝯtẽpnis. ratio¬
ne pugnas. Patere gͥ rationẽ meam. cũ tuaracio¬
ne ꝯtend̾e. affers ħ om̃ia argum̃ca cur di sint.
rẽq mea sententia minime dubiam argum̃tan¬
do dubiam facis. Mandaui enim memorie non
iumerum solum. s ⁊̃ ordinem argum̃toꝵ tuoꝵ
fimũ fuit cũ celum suspexissemus. starm nos
ntellig̾e ẽẽ aliꝙͣ numen. qͦħ recit᷑ant᷑. Ex ħ illud
÷ aspice hoc sublime candens que ĩuocant om̃s¬

Expanded text:
uno adsequi possim. Tum Cotta Quam simile istud uno adsequi possim. Tum Cotta Quam simile istud sit inquit “tu videris. nam ego neque in causis, si quid est evidens de quo inter omnis conveniat, argumentari soleo perspicuitas enim argumentatione elevatur nec si id facerem in causis forensibus idem facerem in hac suptilitate sermonis. cur conamborum et cum rerum natura, quam tu sapientem esse vis, duo lumina ab animo ad oculos perforata nos luisti. mihi enim unum sat erat, ita nobis maioris nostros tradidisse. sed tu auctoritates contemnis, ratione pugnas; patere igitur rationem meam cum tua ratione contendere. Adfers haec omnia argumenta cur dii sint, remque mea sententia minime dubiam argumentando dubiam facis; mandavi enim memoriae non numerum solum sed etiam ordinem argumentorum tuorum. Primum fuit, cum caelum suspexissemus statim nos intellegere esse aliquod numen quo haec regantur. ex hoc illud etiam "aspice hoc sublime candens, quem i
Abbreviated transcription (Latin):
manis. ħ si recte memini. particio fuit. Rechssime
inquit balb. S expecto & requiras. Tum cortapͥ¬
mum ꝗͥq uideamus inquit. Et si id ẽ pͥmũ d inter
om̃s nͥ admodum ĩpios ꝯuenit. mͥ quidẽ exaĩo exurs
ñ potest. eẽ dos. Id tñ ip̃m qd mͥ ꝑsuasum:. auctorita¬
te maioꝵ. cur ita sit. nichil tu me doces. Quid ẽ
inquit balb sitib ꝑsuasum ẽ. curame uelis dice¬
re. Tum cotta. Quia sio aggredior inqͥt hanc
disputari onẽ quasi nicħ umq̃. audierim de dis
inmortatib. nichil cogitauerĩ. Rudem me ⁊ in¬
tegrum discipłum accipe. et ea que requiro do¬
ce. dio gͥ inquit. ꝙͣ requiras. Ego ne. Primũ illu
curqd ꝑspicuum in istam partem neegere ꝙ.¬
iudicem. simꝰ eam facultatẽ tibidaret cã. Atq
ħ i̾ ⁊ philosophi faciunt. ⁊ ego ut potui feci.
uaũt qͣ queris similit facis. ac sime roges. cur
te duob ꝯtuear ocłis. ⁊ ñ alt̾o ꝯtuear: cum idẽ

Expanded text:
manis. haec, si recte memini, partitio fuit. Rectissume manis. haec, si recte memini, partitio fuit. Rectissume inquit Balbus; sed expecto quid requiras. Tum Cotta Primum quidque videamus inquit et si id est primum, quod inter omnis nisi admodum impios convenit, mihi quidem ex animo exuri non potest, esse deos, id tte maiorum, cur ita sit nihil tu me doces. Quid est inquit Balbus, si tibi persuasum est, cur a me velis discere? Tum Cotta Quia sic adgredior inquit ad hanc disputationem, quasi nihil umquam audierim de dis immortalibus nihil cogitaverim; rudem me et integrum discipulum accipe et ea quae requiro doce. Dic igitur inquit quid requiras. Egone, primum illud, cur, quom perspicuum in istam partem ne egere quiudicem, si modo eam facultatem tibi daret causa. atque hoc idem et philosophi faciunt et ego ut potui feci. tu autem quod quaeris similiter facis ac si me roges cur te duobus contuear oculis et non altero coniveam, cum idem
Abbreviated transcription (Latin):
habeoq .c. lelium augurem eumdẽq sapientem
quem pocius audiam. dicentẽ de religione in
illa oratione nobili quam quẽquam pͥncipem
picia diuisa sit. tercium adiunctũ sit. siquidꝰ
p̃dictionis cã exportentis ⁊ monstris sibille intera¬
p̃tes. haruspices ue monuerunt. Haꝵ gͦ roligionũi
nullam unquam ꝯtẽpnendam putaui.mͦq ita
ꝑsuasi romulum auspiciis numam sac̾s ꝯstitutis
fundamenta iecisse nr̃e ciuitatis. Que nũquam
ꝓfecto sine sũma placatione doꝵ inmortalium
tanta esse potiuissent. Habes balbe ꝙͦ coita .dͥ. pon¬
tifex sentiat. Fac nunc gͦ intelligam tuqͥ sontias
A te enim philosophꝗ rationẽ acciꝑe debeo religionis
Tum balbus. Quam ꝙͥ ame rationẽ inqͥt cotta de¬
sid̾as : Et ile quadriꝑtita in qͥt fuit diuisio tua.ẜ
mum ut uelles doc̾e dos ẽẽ. de in quales eẽnt. tũ
abhis mundum regi. postremo ꝯsułe eos reb hu¬

Expanded text:
habeoque C. Laelium augurem eundemque sapientem habeoque C. Laelium augurem eundemque sapientem quem potius audiam dicentem de religione in illa oratione nobili quam quemquam principem picia divisa sit, tertium adiunctum sit si quid praedictionis causa ex portentis et monstris Sibyllae interpretes haruspicesve monuerunt, harum ego religionum nullam umquam contemnendam putavi mihique ita persuasi, Romulum auspiciis Numam sacris constitutis fundamenta iecisse nostrae civitatis, quae numquam profecto sine summa placatione deorum inmortalium tanta esse potuisset. Habes Balbe quid Cotta quid pontifex sentiat; fac nunc ego intellegam tu quid sentias; a te enim philosopho rationem accipere debeo religionis,Tum Balbus Quam igitur a me rationem inquit Cotta desideras? Et ille Quadripertita inquit fuit divisio tua, primum ut velles docere deos esse, deinde quales essent, tum ab is mundum regi, postremo consulere eos rebus hu
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ siqͥ. explanari tͥ uoles respondẽ malo. sime in-¬
terrogare. ñ tam intelligendi cã. quã refelłe utrũ
uoles faciam. uł ad singła q̃ requires statimm respon¬
debo ł cũ ꝑoraris ad om̃ia. Tũ cotta optime inqͥt.
Q uq̃ obrem sic agamus. ut nos ip̃o ducit or̃o. S
ãtit ꝗͣ de re pauca de me. Non enĩ mediocͥter
moueor auctoritate tua balbe orationeq eaq̃
me inꝑorando cohortabatur. ut meminissen
me ⁊ cottam ͤ ͤ pontificem. Qd̾ eo credo ualebat
ut opini ones qs amaiorib accepimus dedis in¬
mortalib sacra. cerimonias. religionesq defend̃s
go uͦ eas defendam semꝑq defendi. nec me exea
opimone quam amaiorib accepi de cultu dor
inmortalium. ulius umꝗ̃ or̃o. aut dochaus in¬
docti mouebit. S cum de religione agitur.t
corruncaniũ .P. scipionẽ .P. sceuolam pontfices
in aximos. ñ ⁊ enonẽ aut cleantẽ. aut csippũ sequ

Expanded text:
vero, si quid explanari tibi voles, respondere malo, sin me invero, si quid explanari tibi voles, respondere malo, sin me interrogare non tam intellegendi causa quam refellendi, utrum voles faciam, vel ad singula quae requires statim respondebo vel cum peroraris ad omnia. Tum Cotta Optime inquit; 'quam ob rem sic agamus ut nos ipsa ducit oratio. Sed ante quam de re, pauca de me. non enim mediocriter moveor auctoritate tua Balbe orationeque ea quae me in perorando cohortabatur ut meminissem me et Cottam esse et pontificem; quod eo credo valebat, ut opiniones, quas a maioribus accepimus de dis immortalibus, sacra caerimonias religionesque defenderem. ego vero eas defendam semper semperque defendi, nec me ex ea opinione, quam a maioribus accepi de cultu deorum inmortalium, ullius umquam oratio aut docti aut indocti movebit. sed cum de religione agitur, Ti. Coruncanium P. Scipionem P. Scaevolam pontifices maximos, non Zenonem aut Cleanthen aut Chrysippum sequor,
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Tũ coita sime hercłe inqͥt uellei. Neq n
mͥ par ratio cum luciho ẽ ac tecum fuit. Qui tan¬
de inꝗͥ. ille:. Quia mͥ uidetur epicurus ũr de
dis in mortalib ñ magnoꝑe pugnare. Tantũ mͦ
negare dos e̾ẽ ñ audet nͨꝙͣ inuidie subeat aut
cnminis. Cum uͦ dõs nicħ ag̾e. nicħ curare ꝯfir¬
mat. menbͥsq humanis ẽẽ p̃ditos s eoꝵ m̃broꝵ
usum nullum hab̾e lutłe uidet᷑. satisq puta¬
re sidixerit ẽẽ quamdã beatam naturam ⁊ et̃¬
nam. Ab allio aũt aĩadu̾tistis credo. quã multa
dicta sint. qͣnq s siminus uera. tñ apta int̃ se
et coherentia. Itaq cogito ut dixi. ñ tã refellere
oranonẽ tuam ꝗͣ. ea que minus intellex. reqͥrere.
Q uare balbe tͥ ꝑ mitto respondẽ ne mͥ mnalis de sin¬
għs reb querenti exte ea que parum accepi: an
uniu̾sam audire orationẽ meam. Tũ balbus. Ego

Expanded text:
venire. Tum Cotta Sic mehercule inquit Vellei; neque enim venire. Tum Cotta Sic mehercule inquit Vellei; neque enim mihi par ratio cum Lucilio est ac tecum fuit. Qui tandem inquit ille. “Quia mihi videtur Epicurus vester de dis immortalibus non magnopere pugnare: tantum modo negare deos esse non audet, ne quid invidiae subeat aut criminis; cum vero deos nihil agere nihil curare confirmat membrisque humanis esse praeditos sed eorum membrorum usum nullum habere, ludere videtur satisque putare si dixerit esse quandam beatam naturam et aeternam. A Balbo autem animadvertisti credo quam multa dicta sint quamque etiam si minus vera tamen apta inter se et cohaerentia. itaque cogito ut dixi non tam refellere eius orationem quam ea quae minus intellexi requirere. quare Balbe tibi permitto, responderene mihi malis de singulis rebus quaerenti ex te ea quae parum accepi an universam audire orationem meam.” Tum Balbus: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
putarẽ: de narura doꝵ. Tu aũt corta sime aucdias.
eamdem cam agas. teq ⁊ pͥncipem ciuem. ⁊ ponti¬
ficem. ẽẽ cogites. Et qm̃ inutramq partem uobis
licet dispu̾tare. hano pocius sumas. eamq facul¬
catem disserendi. ꝗͣ. tibi aretonicis exerꝯtanonib
acceptam amplificauit. achademia. poqꝰ huc con-¬
feras. Malan ⁊ ĩpia ꝯsuetudo ẽ. ꝯtra dõs disputan¬
ue cum balbus dixiss. tũ arridens coita.
sero inqͥtͣ balbe p̃ncipis. qͦ defendam. Ego
N te disputante ꝗͥ contradice̾m mecũ ip̃e
meditabar. Neq tã refellendi cui cã.ꝙͣ. ea
q̃ minus intelligebam. requirendi. Cũ aũt suo
cuiq iudicio sit utẽ dum. difficile faclu ẽ me id
sengre q tu ueł. hic uelleiꝰ nescis in quit quanta
cum expectatone cocta si mͣ auditurus. Icioũdꝰ
N balbo nr̃o sermo tuus contra epicurum fuit.
p̃bebo gͥ ego me tͥ uiciscim. attentũ contra stoi¬
cos auditorem. Sꝑo n te ut soles bene paratum

Expanded text:
de natura deorum. tu autem Cotta si me audias eandem causam agas teque et principem civem et pontificem esse cogites et, quoniam in utramque partem vobis licet disputare, hanc potius sumas eamque facultatem disserendi, quam tibi a rhetoricis exercitationibus acceptam amplificavit Academia, potius huc conferas. mala enim et impia consuetudo est contra deos disputanLIBER TERTIUS Quae cum Balbus dixisset, tum adridens Cotta Sero inquit mihi Balbe praecipis quid defendam. ego enim te disputante quid contra dicerem mecum ipse meditabar, neque tam refellendi tui causa quam ea quae minus intellegebam requirendi. cum autem suo cuique iudicio sit utendum, difficile factu est me id sentire quod tu velis. Hic Velleius Nescis inquit quanta cum expectatione Cotta sim te auditurus. iucundus enim Balbo nostro sermo tuus contra Epicurum fuit; praebebo igitur ego me tibi vicissim attentum contra Stoicos auditorem. spero enim te ut soles bene paratum
Abbreviated transcription (Latin):
uel pocius ut cet̾a ocłis. sic animo ħ cerne̾. S cũ
mundo negas qͥcꝗͣ. ee̾ melius. ꝙ. dicis meliꝰͦ Si pul¬
crius. assentior. saptiꝰ ad utilitates nr̃as id qͦ assen-
lo mͦ prorsus assentior. ñꝗ difficile sit mentem
ab ocłis se uocare. s quo magis. se uoco. eo minꝰ
id ꝙ tu uis possum mente ꝯp̃hend̾e. Nicħ ẽ mũ¬
cam añferendam e̾e huio pulcherrime urb
qͥ inurbe sensus sit nullus. informica ñ mͦ sen¬
sus. s ⁊ mens. ratio. memoria. Uidẽ oportet
balbe .d. tib ꝯcedatur. ñ te ip̃m qͦ uel sumere.
I stum eñ locum totum illa uerus ⁊ enonis brouis
⁊ ut tib uidebatur acura ꝯclusio. dilatauit. Teno
enim ita ꝯcludit. Qd̾ rõne utitur.¬

Expanded text:
vel potius ut cetera oculis sic animo hoc cernere. Sed cum vel potius ut cetera oculis sic animo hoc cernere. Sed cum mundo negas quicquam esse melius, quid dicis melius? si pulchrius, adsentior; si aptius ad utilitates nostras, id quoque adsenlo modo prorsus adsentior, non quod difficile sit mentem ab oculis sevocare, sed quo magis sevoco eo minus id quod tu vis possum mente comprendere. "Nihil est muncam anteponendam esse huic pulcherrumae urbi, quod in urbe sensus sit nullus, in formica non modo sensus sed etiam mens ratio memoria? videre oportet Balbe quid tibi concedatur, non te ipsum quod velis sumere. Istum enim locum totum illa vetus Zenonis brevis et ut tibi videbatur acuta conclusio dilatavit  . Zeno enim ita concludit: "Quod ratione utitur
Abbreviated transcription (Latin):
adeas dos e̾e. Tum balbus. Equidẽ attulisse ratio¬
nes mͥ uideor. s eas tu ita refellis ut cum me in¬
terrogaturus ẽẽ uideare. et ego me ad respon¬
dendum cõparar̃i. repente au̾tas orationẽ. nec
des respondendi loc̃. Itaq maxime res tacite p̃¬
terierunt. de diuinatone. de fato. quib de q̃sti¬
onib tuquidem strictim. nr̃i aũt multa solent
dic̾e̾. S abhac ea q̃stione q̃ nunc inmanib ẽ sepa¬
rantur. Quare siuiderur noli agere ꝯfuse. ut
ħ explicemus hac disputatione. qͦ querit᷑. Optime
inqͥt cotta. Itaq qm̃ quatuor in partes totam
q̃stionem cdiuisisti. de pͥmaq diximus. ꝯsidemꝰ
scdam. Que mͥ talis udetur fiusse. ut cumos¬
tend̾e uelles. quales di e̾ent. ut ostend̾es nullos e̾ẽ
a ꝯsuetudine occłoꝵ aĩmũ abduce̾ difficillimũ
dicebas. S cum do nicħ p̃stancius e̾et. ñ dubita¬
bas. qͥn mundus e̾ẽt ds. quo nicħ inreꝵ natura
melꝰ e̾e̾t. Q possemus eum ãmantẽ cogitare.

Expanded text:
adeas deos esse.” Tum Balbus: Equidem attulisse rationes mihi videor, sed eas tu ita refellis, ut, cum me interrogaturus esse videare et ego me ad respondendum compararim, repente avertas orationem nec des respondendi locum. itaque maximae res tacitae praeterierunt, de divinatione de fato, quibus de quaestionibus tu quidem strictim nostri autem multa solent dicere, sed ab hac ea quaestione quae nunc in manibus est separantur; quare si videtur noli agere confuse, ut hoc explicemus, hac disputatione quod quaeritur. Optime inquit Cotta. 'Itaque quoniam quattuor in partes totam quaestionem divisisti de primaque diximus, consideremus secundam; quae mihi talis videtur fuisse, ut, cum ostendere velles quales di essent, ostenderes nullos esse. A consuetudine oculorum animum abducere difficillimum dicebas, sed, cum deo nihil praestantius esset, non dubitabas quin mundus esset deus, quo nihil in rerum natura melius esset: modo possemus eum animantem cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
rogantiȩ cens e̾ẽ. Sit sane arrogantis. pluris se
putare. quã mundũ. At illud ñ mͦ ñ arrogantis.
s pocius prudentis intellig̾e̾ se hãe sensũ ⁊ ra¬
cionẽ. ħ eadẽ orationẽ ⁊ camołam ñ hr̃e. Et
si domus pule̾.sit. intelligamus eam domi-¬
nis inqͥt edificatã ee̾ ñ murib. Sio gͥ mun-¬
dũ doꝵ domĩrexistimare dobenius. Ita psus
existimarem. si illum edificatum ñquẽ ad
modũ docebo anatura ꝯfirmatũ putarem.
At n querit ap̃ ⁊ enofontẽ socrates unde animã
arripuerimus. si millus fuerit inmundo.⁊
ego quero uñ orationẽ. uñ num̾os. un cantu
Nisi uͦ loqui solem cum luna putamus cum pri¬
prius accesserit: aut ad armoniam canere mũ¬
dum ut phitagoras existimat. Nature iste sur
balbe. nature non artificios e ambulantis. ut ar
z agitantis. motib ⁊ mutationib suis. Itaq illan
placebat or̃o de quenientia. ꝯsensuq nature qui
quasi cognatione conticiuatã. ꝯspirare dicebas. I¬

Expanded text:
rogantiae censet esse. Sit sane adrogantis pluris se putare quam mundum; at illud non modo non adrogantis sed potius prudentis, intellegere se habere sensum et rationem, haec eadem Orionem et Caniculam non habere. Et "Si domus pulchra sit, intellegamus eam dominis" inquit "aedificatam esse non muribus; sic igitur mundum deorum domum existimare debemus". Ita prorsus existimarem, si illum aedificatum, non quem ad modum docebo a natura conformatum putarem. At enim quaerit apud Xenophontem Socrates unde animum arripuerimus si nullus fuerit in mundo. Et ego quaero unde orationem unde numeros unde cantus; nisi vero loqui solem cum luna putamus cum propius accesserit, aut ad harmoniam canere mundum ut Pythagoras existimat. Naturae ista sunt Balbe, naturae non artificiose ambulantis ut ait et agitantis motibus et mutationibus suis. Itaque illa mihi placebat oratio de convenientia consensuque naturae, quam quasi cognatione continuatam conspirare dicebas, i
Abbreviated transcription (Latin):
unãq naturam. Et cũ quatuor sint genera cor¬
poꝵ. uicissitudine eoꝵ mundi ꝯtinuata natura
ẽ. Nam ex t̾ra aq exaqua: oritur aer. exaere ethe
Deiñ retrorsum uicissim. Exethere aer. iñ aqua
ex aqua terra infima. Sic naturis his exqͥb oĩa
ꝯstant. sursũs deoisũs ultro citro ꝯmeantibus.
mundi parcium ꝯunctio ꝯtinet᷑. Que aũt
sempit̃na sit nece̾e ẽ. ħ eodem ornatu quẽ ui¬
demus. aut certe diurna ꝑmanens ad longinquũ
⁊ inmensum pene tp̃s. Quoꝵ urrumuis ut sit.
seqͥt᷑ natura mundum ad ministrari. Que enim
classium nauigano atq instrucho exercitus
aut rursus ut ea que natura efficit cõparemus.
q̃ procreatio uitis aut arboris. q̃ porro animantis

Expanded text:
unamque naturam. Et cum quattuor genera sint corunamque naturam. Et cum quattuor genera sint corporum, vicissitudine eorum mundi continuata natura est. nam ex terra aqua ex aqua oritur aer ex aere aether, deinde retrorsum vicissim ex aethere aer inde aqua ex aqua terra infima. sic naturis is ex quibus omnia constant sursus deorsus ultro citro commeantibus mundi partium coniunctio continetur. Quae aut sempiterna sit necessest hoc eodem ornatu quem videmus, aut certe perdiuturna, permanens ad longinquum et inmensum paene tempus. quorum utrumvis ut sit, sequitur natura mundum administrari. Quae enim classium navigatio aut quae instructio exercitus aut, rursus ut ea quae natura efficit conferamus, quae procreatio vitis aut arboris, quae porro animantis