comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
probati. Si quis emerit fund̾ sciens ab eo
cuius non erat: possidebit pro possore. s si
eius. a dño em̾it ineipiet pro einꝑtore pꝰ¬
sidere. uec indebitur sibi ip̃e oinsam possõis
sidere. hoc amplius si nistam eauisam hũit
existimandi se hredem uł bonoꝵ possõrem
duo extituse fundum pro h̾iede possidebit
nec causam possõnie sibi nuutare iidebrͥ
eum hec gͥ recipiant iu eius persona qui p̾seᷤ¬
cionem hałet. quanco mag̾ in colono ueci¬
pienca sinit. qui nec uiuo nec iuiortuo do¬
mcipiec po emptore posside. si dñs fundi ho¬
mines armatos uenientes existimauit.
acq ita posugert quannus nemo eorum
demum uecuit ionga possõne capique
inpossessa fuissent. non ⁊̃ ex quib ui dełtꝰ¬
funss: quis. h̃i michiticius a quo fundũ
petere uolebam possom cesferit us licapio¬
nis causam iustam habebo. si ẽ is a quo
Qui pignori rem dat: usncapit qmͣdiu
ies apno creditorem ÷. si creditor eius pos¬
sõm alii tradiderit: int̃ penebitur usuca

Expanded text:
. si quis emerit fundum sciens ab eo, cuius non erat, possidebit pro possessore: sed si eundem a domino emerit, incipiet pro emptore possidere, nec videbitur sibi ipse causam possessiosidere. hoc amplius si iustam causam habuerit existimandi se heredem vel bonorum possessorem domino extitisse, fundum pro herede possidebit nec causam possessionis sibi mutare uidebitur. cum haec igitur recipiantur in eius person‹a›, qui possessionem habet, quanto magis in colono recipienda sunt, qui nec uiuo nec mortuo doincipiet pro emptore possidere. Si dominus fundi homines armatos venientes existimaverit atque ita profugerit, quamvis nemo eorum demum vetuit longa possessione capi, quae vi possessa fuissent, non etiam ex quibus fuisset. Si mihi Titius, a quo fundum petere uolebam, possessione cesserit, usucapionis causam iustam habebo. sed et is, a quQui pignori rem dat, usucapit, quamdiu res apud creditorem est: si creditor eius possessionem alii tradiderit, interpellabitur u
Abbreviated transcription (Latin):
aiuis. P ecest plurib modis accidere ut
quis rem auenam aliqiuo errore deceptꝰ
tanqmͣ suam uendat force aut douec
t̃ ob id a bone fidei possore usucapi pꝰsit.
ueluti si hres iem de funcco commo datã
aut locatam ur ap̃ eum depositamex¬
Item si quis auqͣ exitimacce deceptꝰ ere¬
diderit ao se h̾reditatẽ pertiuere. que
ad eum non percineat iem ħreditariar
alienau̾it. aut si is ad qm̃ nsusfiuct᷑
aucille perinet. partim eius existimãs
suum eẽ. quia ⁊ fecus pecudum ad fruct¬
enim sine affeccu furandi non ꝯnutit᷑.
fundi quoz alieni pocest aliquit siue ui
nanscisci possom qui uel ex neogligenci¬

Expanded text:
um. Potest pluribus modis accidere, ut quis rem alienam aliquo errore deceptus tamquam suam uendat forte aut donet et ob id a bonae fidei possessore res usucapi possit:  si heres rem defuncto commodatam aut locatam uel apud eum depositam exItem si quis aliqua existimatione deceptus crediderit ad se hereditatem pertinere, quae ad eum non pertineat, et rem hereditariam alienaverit, aut si is, ad quem usus fructus ancillae pertinet, partum eius existimans suum esse, quia et fetus pecudum ad fructenim sine affectu furandi non committitur. Fundi quoque alieni potest aliquis sine vi nancisci possessionem, quae vel ex neglegenti
Abbreviated transcription (Latin):
uit quos pauiam: desinere rsucapere:
uicomodata ur deposita res aui condaca
accepit plane si creditor nud a ni nora¬
donueuere y ptrecam contrax̾it usucaue
Sdebito perseuerauit. rẽ aeracuam eum
tona fue posiceiem piguori cibi dem igno¬
rati cuiam e: tesmno usucorere. quati

Expanded text:
 desinere usucapere, si commodata vel deposita res alii tradita accepit. plane si creditor nuda conventione hypothecam contraxerit, usucapere debitor perseverabit. Si rem tuam, cum bona fide possiderem, pignori tibi dem ignoranti tu
Abbreviated transcription (Latin):
capionem prredere. sicuti per dormien¬
tes quo eos idem nob̾ contingeret. Idẽz¬
⁊ in colono ⁊ inquiliuo per quos possi¬
demus dicendum:.Si ui aut claui
aut precario possõm naccꝰ quis furere
experimur eius possõnis nomine qua
ante fuiorem per se ur post furorem ꝑ
alium uactꝰ ÷. uacuum cempus quod
ance adicam ħreditatẽ ut post aditau
int̾cessiss ad usucapionem ħ redi pore¬
dit.Si defunctꝰ eiit. ħres aut̃ putat
eum ex donacõuis causa possedisse usu
erit. ⁊ pro cradita habuit desinet eam¬
possidet non putet sibi per leges licere
usucapere dicendin: ⁊̃ si erret nõ pirce¬
dere. camen eius uiucapionem ur qr
non bona fide uideatur possidere. ur qi
iniure erranti non procedat usucapio.¬
Iuceitam partem possidere nemo pct̾.
ideo si plures sint infudo qui ignorẽt
quocam quisq partem possideat ne¬
minem eorum mera subtilitate pꝰsid̾e
labeo scribit.

Expanded text:
capionem procedere, sicuti per dormientes quoque eos idem nobis contingeret. idemque in colono et inquilino, per quos possidemus, dicendum est. Si vi aut clam aut precario possessionem nactus quis posteexperimur eius possessionis nomine, quam ante furorem per se vel post furorem per alium nactus est. Vacuum tempus, quod ante aditam hereditatem vel post aditam intercessit, ad usucapionem heredi procedit. Si defunctus emit, heres autem putat eum ex donationis causa possedisse, usuerit et pro tradita habupossidet, non putat sibi per leges licere usucapere, dicendum est, etiamsi erret, non procedere tamen eius usucapionem, uel quia non bona fide uideatur possidere uel quia inIncertam partem possidere nemo potest: ideo si plures sint in fundo, qui ignorent, quotam quisque partem possideat, neminem eorum mera suptilitate possidere Labeo scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
reu pignoridatam ereoitori sermae
sutripuerit. eum eamereditor possidet
non int̾peuabitur usucapio debitoris.
ereditor possidere delmat. tarnen debicori
usuca pio durat non secus ac si eam cre¬
ditor debitori cradidiss. nam quautũ
ad usncapionem actinet: serui subtra¬
hendo res non facuuit det̾iorem dño con¬
dicõmi facuius optinebit si pcario debi¬
tore possidente seruus ei surripuent: Nos

Expanded text:
rem pignori datam creditoris seruus subripuerit, cum ea‹m› creditor possideret, non interpellabitur usucapio debitoris, creditor possidere desinat, tamen debitori usucapio durat, non secus ac si eam creditor debitori tradidisset: nam quantum ad usucapiones attinet, serui subtrahendo res non faciunt deteriorem dominorum condicionem. facilius optinebitur, si precario possidente de
Abbreviated transcription (Latin):
h̾redis obstabit cibi.
rumpat queritur. Tria aut̃ sũt gn̾a
similia. alt̾m quod contingentibus
ħ ÷ plurib int̾ se colsientib constat ꝙ¬
ggͣ uercatur. ut edificium nauis arm¬
arium. Gercium quod ex distantib
constat ut corpora plura uõ solut a s
uni nomini subiecta. ueluti popuiꝰ
cegularum uł columpnarum usuca¬
pionem decẽ dies supereent. inedifici¬
um eas congessisset. inchominꝰ en
usucapturum. s edificium possediss
quid ergo in hiis que nõ quio impli¬
eantur reb soli s mobilia permanẽt.
ut in anulo gemima. in quo uerum
÷ ⁊ aurum ⁊ gemmas possideri ⁊ usu¬
capi cum utrumiq integrum mane
usn: quomodo singłe res. nec sic quo¬
est ⁊ si ea natura eins ÷ ut adiercoĩb
corporum maneat id̾. Non cam̃ uniu̾¬
si gregis ulla ÷ nsucapio s singulorũ
animalium sicuci possõ. ica ⁊̃ nsuca¬
pio. nec siquid emitum inumxtum
fu̾it gregi augendi eius gr̾a iccuro pꝰ¬
sessõnis cansa mut abitur. ut si relictꝰ

Expanded text:
heredis obstabit tibi. rrumpit, quaeritur. tria autem genera sunt similia: alterum, quod ex contingentibus, hoc est pluribus inter se cohaerentibus constat uocatur, ut aedificium nauis armarium: tertium, quod ex distantibus constant, ut corpora plura non soluta, sed uni nomini subiecta, ueluti populus tegularum uel columnarum usucapionem decem dies superessent, in aedificium eas coniecisset, nihilo minus eum usucapturum, si aedificium possedisset. quid ergo in his, quae non quidem implicantur rebus sol‹i›, sed mobilia permanent, ut in anulo gemma? in quo uerum est et aurum et gemmam possideri et usucapi, cum utrumque maneusu quomodo singulae res, nec sic quoest? etsi ea natura eius est, ut adiectionibus corporum maneat, non item tamen universi gregis ulla est usucapio, sed singulorum animalium sicuti possessio, ita et usucapio. nec si quid emptum immixtum fuerit gregi augendi eius gratia, idcirco possessionis causa mutabitur, ut, si reliquus
Abbreviated transcription (Latin):
beatur. cuins pars
non inuenitur. que
repi possit. cetum
esse indebitum inte¬
lligitur. manente
pristina obligacõe.¬
s natura debet qͦm
iure gencium dare
oporcet. cuius fidem
secuti suus.
a ambignis pro deci¬
bus respondere meli¬
uis est.¬
on est nonum ut q̃
sciuel utilicer consti¬
cuta sunt: durent.
et si ille casus exticit.
a quo mnicium cape¬
re nou pecuernut.¬
⁊ uociens cquitatem
desi derii naturalis
racio. aut dubitacõ
iuris moratur: ius¬
tis decretis res temꝑ¬
anda est.

Expanded text:
batur, cuius pars non inuenitur quae repeti possit, totum esse indebitum intellegitur manente pristina obligatione.Is natura debet, quem iure gentium dare oportet, cuius fidem secuti sumus. ambiguis pro dotibus respondere melius est.Non est nouum, ut quae semel utiliter constituta sunt, durent, licet ille casus exstiterit, a quo initium capere non potuerunt.Quotiens aequitate‹m› desiderii naturalis ratio aut dubitatio iuris moratur, iustis decretis res temperanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas peruenit
nisi cum femiue he¬
iedes incercedunt.
Aemo pecest cutorem
dare cuiquain nisi
uei quem in suis he¬
tredibus cum morit᷑.
habuerit. habiturꝰ¬
ue esset. si iꝑisset.
eet faccum id uidet᷑¬
quisquam cum
controuersiam ha¬
beret habiturum¬
ue se putaret᷑ fẽcit.¬
ue intestamentis
ita sunt seripta ut
intelligi non possũt
perinde sunt. ac si
scriit.a non essent.¬
et pascendo. necle¬
dicio inferri
consilium sinim ĩ
alterius iniuriam:¬
non nisi uera et cer
uel condiciouem. ue¬
luti emancipacio. ac¬
ceptilacio. heredica¬
tis adicõ. serui opcio.
uiciantur. uel perte
mporis. uel condicio¬
nis adieccionem nõ¬
mĩquam tanen accꝰ
supradicti tacite re¬
cipiunt. que aperte
comprehensa uicium
afferunt. Nam si ac

Expanded text:
hereditas pervenit, nisi cum feminae heredes intercedunt. Nemo potest tutorem dare cuiquam nisi ei, quem in suis heredibus cum moritur habuit habiturusve esset, si vixisset. Vi factum id videtquisque, cum controuersiam haberet habiturumue se putaret, fecit.Quae in testamento ita sunt scripta, ut intellegi non possint, perinde sunt, a‹c› si scripta non essent.Nec paciscendo nec ledicio inferri.consilium suum in alterius iniuriamnon nisi vera et certvel condicionem, veluti emancipatio, acceptilatio, hereditatis aditio, servi optio, vitiantur per temporis uel condicionis adiectionem. nonnumquam tamen actus supra script‹i› tacite recipiunt, quae aperte comprehensa uitium adferunt. nam si ac
Abbreviated transcription (Latin):
eneralicer cun de
frande disputatur
non quid habeat
accor. set quid per ad¬
uersarium habere
non pecuerit consi¬
derandum est.
tandis incerpretacõ
semper ininre ciuili.
non ex enentu dum¬
taxat. set ex consili
o queq desideratur.

Expanded text:
eneraliter cum de fraude disputatur, non quid ‹non› habeat actor, sed quid per aduersarium habere non potuerit, considerandum est.audis interpretatio semper in iure ciuili non ex euentu dumtaxat, sed ex consilio quoque desideratur.
Abbreviated transcription (Latin):
duas sentencias expͥ¬
rimit: ea pocissimũ
accipitur. que reige
persone condicio locũ
facit: b eneficio: ibi
deficience en: beuesi¬
cium quoq deficiat.
ubi genus accionis
id desiderat ibi ad qͦm¬
uis perserucio eius
deuenerit: non defici¬
at racõ auxsilii

Expanded text:
duas sententias exprimit, ea potissimum excipiatur, quae rei gepersonae condicio locum facit beneficio, ibi deficiente ea beneficium quoque deficiat, ubi vero genus actionis id desiderat, ibi ad quemvis persecutio eius devenerit, non deficiat ratio auxilii
Abbreviated transcription (Latin):
emper qui non prohi¬
ret iro se incerueni¬
ie. mandare concedis¬
tur. set n qu̾is ratũ
chabuerit quod ges¬
tum est. obstrigit᷑
ie unicuiq licet .Ø

Expanded text:
emper qui non prohibet pro se interuenire, mandare creditur. sed et si quis ratum habuerit quod gestum est, obstringiture unicuique licet,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium prouecat.
non uidetur moram
non cemere a gendis
negeciis computan
euident̾ ueris perbre¬
uissumis mutacõnes
disputacõ ad ea que
eindencer saisa sunt
perducatur.

Expanded text:
iudicium prouocat, non uidetur moram non temere in agendis negotiis computanevidenter veris per brevissimam mutacionem disputado ad ea, que evidenter falsa sunt, perducatur.
Abbreviated transcription (Latin):
utt̾e nuncquid cess constitucõ a. legatiᷤ
uõ debitis nec ub̾cates possinit deleri ma¬
gͥ q. ut id fanor sit omnib ⁊̃ enĩ gnaliter
uoluit lib̾cate pr̃are quib compeceret
siħirdit as adica fuiss ead̾ cõstitucr̾e ꝓs¬
perit ut si fiscꝰ bona admilerit eque lib̾¬
cates competant. gͥ sine nacent lona fis¬
co spernente siue agnouit cõsticuos loc̾
ht̃ cec̾un si alia ire̾ agnoscat apparet
cessare dele̾ constitucom. quare ⁊ si odo¬
ucis legionis bona delata suit id̃ er pro¬
uano. Icẽ si minor .ix. anus dedit ub̾ca¬
tem dicemꝰ nõ cõpetere uisi fidei ꝯmissã
ħ enĩ ꝯpetet. Si modo pocuit cãm prolare
Si infraudẽ creditoꝵ ubtas data sit ab
eo qui mortis cẽpore soluendo nõ ⁊an ꝯ¬

Expanded text:
 numquid cesset constitutio, quod legatis non debitis nec libertates possunt deberi? magisque est, ut idem fauor sit: omnibus enim generaliter uoluit libertatem praestare, quibus competeret, si hereditas adita fuisset.Eadem constitutio prospexit, ut, si fiscus bona admiserit, aeque libertates competant: ergo siue iacent bona fisco spernente siue adgnouerit, constitutio locum habet. ceterum si alia ratione adgnoscat, apparet cessare debere constitutionem: quare et si caducis legionis bona delata sint, idem erit proum. Item si minor viginti annis dedit libertatem, dicemus non competere, nisi si fideicommissam: haec enim competeret, si modo potuit causam probare Si in fraudem creditorum libertas data sit ab eo, qui mortis tempore solvendo non
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ei nõ p̾stabitur suñ dolo malo eus
det̾ior causa possõnis facta esse dicetur
de eare iudicium infcm̃ dabo. qd̾ de
fructib ait ⁊̃ de cet̾is quacumq ex re de¬
bitoris ꝑuenerunt. intelligendũ est ⁊
sanc debuit hxc ita cẽ. Quid .n. si exconꝑ¬
m̃isso uł alio cãu penam ꝯsecutus est

Expanded text:
fecerit, ei non praestabitur: siue dolo malo eius deterior causa possessionis facta esse dicetur, de ea re iudicium in factum dabo'.Quod de fructibus ait, etiam de ceteris, quaecumque ex re debitoris peruenerunt, intellegendum est. et sane debuit hoc ita esse: quid enim, si ex compromisso uel alio casu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ unꝰ exc̾ditorib postulat in bõa debi¬
torisse muti quetitur utr̃ solus hus
cim petit possid̾e pot̾it añ cum nnus pe¬
tit i pretor ꝑ misit omnib creditorib
aditus sit ⁊ cominodius dicitur cũ p̃tor
ꝑmiset̾t ñ tam ꝑsone solius Retentit
qͣm credicoribus.⁊ in rem ꝑmissimi
uid̾i ꝙ ⁊ labeo putat. nec uidecur lib¬
era ꝑsonci adquirere alii qui anee sibi
prodest. ¶planesi is postulam̃t qui cͤ¬
ditor non est minime dicendiun est
uł enui qui c̃ditor est possid̾i pesse. qr
nichil agit talis postuło. alit̾ acq se
creditori permisium est possidere pestoã
recepit debitum suum. ceteri enim
noeum. ¶hus qui possidere inbetur
co loco insuis indetur cura cuins a dui

Expanded text:
nus ex creditoribus postulat in bona debitoris se mitti, quaeritur, utrum solus is qui petit possidere potest, an, cum unus petit et praetor permisit, omnibus creditoribus aditus sit. et commodius dicitur, cum praetor permiserit, non tam personae solius petentis, quam creditoribus et in rem permissum uideri: quod et Labeo putat. nec uidebitur libera persona adquirere alii, quia nec sibi  quoque prodest. plane si is postulauerit, qui creditor non est, minime dicendum est uel eum, qui creditor est, possidere posse, quia nihil egit talis postulatio: aliter atque si creditor, cui permissum est possidere, postea recepit debitum suum: ceteri enim ionem.Is, qui possidere iubetur, eo loco iussus uidetur, c
Abbreviated transcription (Latin):
anlus nocat qui sul condicõe institat᷑
E aginta bonoꝵ posso̾ne. cogitui fmsti¬
cunsis indiem can̾c longioreni : p̃tor .n.
brnisidum suum nemĩ uult aẽ captiosũ.
lrus añcedit.  Cum suo contins com¬
dicõmu titio i menio legatuinsit. utq
&cauetui. quia ut̾q ex uoluntate detũ¬
mo accid̾it p̃toris er̃ int̾p̾tacõ. eius .n.
mens extimanda est. i dem.¬

Expanded text:
institutus est, adgnita bonorum possessione cogitur substituto in diem cauere longiorem: praetor enim beneficium suum nemini uult esse captiosum alius antecedit.Cum sub contrariis condicionibus Titio et Maeuio legatum sit, utrique cauetur, quia uterque ex uoluntate defunmo acciderit, praetoris erit interpretatio: eius enim mens aestimanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
ut li ratummi dñs nou habu̾it fideuissores
tencant᷑ ꝯñod si debitam pecimiã ꝓcur¬
ator ꝑ uidicem au nch mandotumt sn¬
erit petierit mag̾ est ut nis el sornitide¬
iussores cencantui. si dñt ratum non na¬
bu̾it cum ant̃ ꝓcaitor recte petit dñc¬

Expanded text:
us ratum non habuerit, fideiussores teneantur.Quod si debitam pecuniam procurator per iudicem, cui nihil mandatum fuerit, petierit, magis est, ut in solidum fideiussores teneantur, si dominus ratum non habuerit.Cum autem procurator recte petit, d
Abbreviated transcription (Latin):
titui. stipło. quia iid ꝯmittitur. scipuło ꝙ
uit̾ sit agentis tiõ sepuis exea stipulacõe
qui stipulatus ait subiũ agat. cau enĩ s qͥx
ibi met. saudettu. Eddietur. Oificabitui.
singe enĩ su inde dampnũ dari ñ er̃ dubi¬
nm quin ag̾e̾ pesditi nam siccto dampno
computato cunc agendum ẽ ꝓpemodũ
ñ añ aget qͣm dies stipulacõnis pt̾ierit.
nit̾ quemi. si dampnũ datum sit. stipuło¬

Expanded text:
o, quia in id committitur, quod intersit agentis. et ideo saepius ex ea stipulatione qui stipulatus sit subinde agat: cauet enim 'si quid ibi ruet scindetur fodietur aedificabitur'. finge ergo subinde damnum dari: non erit dubium, quin agere possit: nam si toto damno computato tunc agendum est, propemodum non ante aget, quam dies stipulationis praeterierit, intra quem si damnum datum sit, stipu
Abbreviated transcription (Latin):
um̾ instipula cõnib quoq quas int̾honi
desid̾at. si uicem p̾s entant actõnuii. ca¬
uere eum derato oportet: anare si duple
stipulacões ꝓcarator int̾ponat. ⁊ derato
cau̾e̾ d s ⁊̃ si dampnum infedci stipulacõ
exigatar. mis que nomĩe eꝰ ag̾et. qui
eum se fecisse ꝓ curatorem ubello rͥncipi
dato ꝓ feisus est. ꝓdest quod a uidicatum
selui fatis ab eo ꝓcuratore pestuletur. ꝓcc̃e
eg̾it. ꝓcurator ⁊ dñs ratam salncionem ñ
nbi̾it s oandem pecumam pet̾e institu

Expanded text:
uerum in stipulationibus quoque, quas interponi desiderat, si uice‹m› repraesenta‹n›t actionum, cauere eum de rato oportet. quare si duplae stipulationem procurator interponat, de rato cauere debet. sed et si damni infecti stipulatio a exigatur in his quae nomine eius ageret, qui eum se fecisse procuratorem libello principi dato professus est, prodest. quod si iudicatum solui satis ab eo procuratore postuletur, necesse egerit procurator et dominus ratam solutionem non habuerit, sed eandem pecuniam petere ins
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nit litissumꝑtꝰ consequi quasi iusta ui¬
audatum. ⁊ siñ mandatum fct̾nit si tũ
pliues si deuissores defend̾e fun̾it paratis
uideamꝰ utrum unũ tefensorem deb̾¬
ant dare: an uo susficiat. ut inusquis
eoꝵ ꝓ parte sua defendat. uł tefensorem
substituat. I⁊ magis est nisi dent unũ
tatur stipuło obrem nõ tefensam¶ nã
⁊ pliures heredes nct̃e habebunt unum ꝑ¬
anutorem dare. ne defensio ꝑ plures sa¬
ssa incõmodo ali quo asficiat attorni.
aluid c̃ inh̾r dib actoris quib nccĩtas ñ
inponitur ꝑ unum litigent illd̾ sciẽ

Expanded text:
tus litis consequi, quasi iuxta mandatum, etsi non mandatum fecerint.Si tamen plures fideiussores defendere fuerint parati, uideamus, utrum unum defensorem debent dare, an uero sufficiat, ut unusquisque eorum pro parte sua defendat uel defensorem substituat. et matatur stipulatio ob rem non defensam: nam et plures heredes rei necesse habebunt unum dare procuratorem, ne defensio per plures scissa incommodo aliquo adficiat actorem. aliud est in heredibus actoris, quibus necessitas non imponitur, ut per unum litigent.Illud sciend
Abbreviated transcription (Latin):
iccuiator qͥnquagnitapetit. si dñs .c. pet¬
atrtenebimitur fideiusdores qui deratihabi¬
⁊ espondit non tam̃ ub̾ratum hab̾i. i dem.¬
posse. s ł̃ actum. demq si eamlitemqͣm ꝓ¬
cẽconmissam stipłacionem. ħ ermo.¬

Expanded text:
Procurator quinquaginta petit: si dominus centum petat, tenebuntur fideiussores, qui de ratihabiespondit non tantum uerbis ratum haberi posse, sed etiam actu: denique si eam litem, quam pesse commissam stipulationem. 6 Hermo
Abbreviated transcription (Latin):
Di ad defendendum ꝓ cirator datas fiu̾t
cat̃dare iubetur iudicatum com̾istipu¬
iacõe que ñ ab ip̃o ꝓcuiatore s adñõ li¬
tis int̾ponitur ꝙ si precarator aliquẽ
desendat ip̃e cogitur satisdare indica¬
tum soluistipulacione. auł.¬
Diẜiut qui inrẽ accõe petebatur lite c̃¬
testata detessit. deinde possess or littin
deseru̾it: quidam putant fi deuissores
uand̾ eq uasa cansa. item fructũ
nomĩc rem indicari.i. auł.¬

Expanded text:
i ad defendendum procurator datus fuerit, satisdare iubetur iudicatum solui stipulatione, quae non ab ipso procuratore, sed a domino litis interponitur. quod si procurator aliquem defendat, ipse cogitur satisdare iudicatum solui stipulatione.  qui in rem actione petebatur, lite contestata decesserit, deinde possessor litem deseruerit, quidam fideiussores eruandae causa, item fructuum nomine rem iudicari.
Abbreviated transcription (Latin):
antiquiore acteptila cõe qͣm obligatõ
enis ẽ lib̾an potuit.  tutortͥ curator
famosi accoptum fac̾e non potuit. np
cuator quidam pt̃ fac̾e̾ acceptum. s. hni
om̃s tebent nouare. possinit .n. ⁊ sic ac
s nouacõe fattapot̾unt lib̾m paccepti¬
cium ꝑsona hoc remedio uti solemus. a¬
stipulamur abatiqͦ idnouandi causa
ssores. E explurib reisstipulandi simꝰ

Expanded text:
antiquiore acceptilatione, quam obligatio eius est, liberari potuit.Tutor, curator furiosi acceptum ferre non potuit, nec procurator quidem potest facere acceptum: sed hi omnes sed nouatione facta poterunt liberari per acceptitium persona hoc remedio uti solemus: stipulamur ab aliquo id nouandi causa, ssores
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sona refensionis int̾ueniat eq̃
aipulacõ ñ conmuteturssimͦ ille
paratus sit rem bom niri arbitoa¬
tu defend̾e. hec est satisdare Isic .n.
indetur defend̾e sisatis det Cet̾um
si simplicit̾ paratussit int̾uenius
nec admntator. comnitanuristo
stipuło ob rem defensaiti ꝙ siqͥs¬

Expanded text:
is interueniat, aeque stipulatio non committetur, si modo ille paratus sit rem boni uiri arbitratu defendere, hoc est satisdare: sic enim uidetur defendere, si satisdet: ceterum si simpliciter paratus sit interuenire nec admittatur, committetur ista stipulatio ob rem non defensam.
Abbreviated transcription (Latin):
tistinonem ampliꝰ nõ peti. hoc .n. ñ retit
s pete nult si ũo soluta ess petunialiq sine
iudicio ꝯmittitur. stipulo. fnam ⁊ si qmic
adus᷑ petentem compensacõs dedintõene
usus sit: iecte dicendum est petisse enm
uid̾i. ⁊stipissonem cõmitti amplꝰ ñ peti.

Expanded text:
tionem amplius non peti: hic enim non petit, sed petere uult. si uero soluta esset pecunia, licet sine iudicio, committitur stipulatio: nam et si quis aduersus petentem compensatione deductioneue usus sit, recte dictum est petisse eum uideri et stipulationem committi amp
Abbreviated transcription (Latin):
es sitaq si talis ꝑsona int̾uemat
ex integro eĩ cauũdums s ⁊ ꝙ de
tutore diximꝰ ita accipiendum est
ut siis fn̾it qui tutelam amiuist¬
rabat. si .ii. tutor ñ ess:tutoris ap¬
plsone eum ñ contin̾i s ⁊ si quidẽ
tutor fit ñ tũ quasi tutoꝵ negaia
amimstiet᷑. uł dum ignoret uł¬

Expanded text:
lis persona interueniat, ex integro erit cauendum.Sed et quod de tutore diximus, ita accipiendum est, ut, si is fuerit, qui tutelam administrabat, cum tutor non esset, tutoris appellatione eum non contineri.Sed et si quidem tutor sit, non tamen quasi tutor negotia administret uel dum ignor
Abbreviated transcription (Latin):
abier̃. qͣnti eares est daĩ spondes. ⁊ cber¬
nei dolum ꝑmissor pena tenebitur.do.
.I. aut dausula sicut reliq̃ stipulacões
in quib temꝑ. nonĩatim adiectum
ñ ẽ adp̾ncipium stipulacõis restͥur.s orf
rens tefend̾etm: stipiulacc̃e cantuni est
a cuiꝰ sentencia petitor applłauit. ⁊ cummi

Expanded text:
aberit, quanti ea res est, dari spondes?', et ob extranei dolum promissor poena tenebitur.Doli autem mali clausula, sicut reliquae stipulationes, in quibus tempus nominatim adiectum non est, ad principium stipulationis refertur. 20 reus defenderetur, stipulatione cautum est, a cuius sententia petitor appellauit et, cum
Abbreviated transcription (Latin):
atorem pt̃. ut ratum bab̾at dñs ut possit
dis nosci utr̃ne dñc condici teb̾at id ꝙ nide¬
bitum selutum sit. si is ratum liss̾at
anu̾oꝓciuatori condicendimisit. sidũt
ratimi ñ tab̾at. ⁊ si ꝓcarator fiuidum
petiss ⁊ cauiss uti assol rein ratam dñm¬

Expanded text:
atorem potest, ut ratum habeat dominus, ut possit dinosci, utrumne domino condici debeat id quod indebitum solutum sit, si is ratum habeat, an uero procuratori condicendum sit, si dominus ratum non habeat.Si procurator fundum petisset et cauisset, uti adsolet, ratam
Abbreviated transcription (Latin):
i qui mandato no pꝰ mortẽ meã stipła¬
tus est: recte soluitui. quia tał ẽ lex cb
ei ãt cui iussi tebitorem meũ post moꝵ¬
tem moã solu̾e ñ recte solnitur quia
mandatũ morte dissoluitur. Ned̾¬

Expanded text:
 qui mandatu meo post mortem meam stipulatus est, recte soluitur, quia talis est lex ei autem, cui iussi debitorem meum post mortem meam soluere, non recte soluitur, quia mandatum morte dissoluitur. DE A
Abbreviated transcription (Latin):
reditor obsansm a debitore pecumã ut ala
die accepturꝰ. distulit morpͥma quia illi
res .p. utebatur. qi herosanissu p̾sictis es¬
lata est item pupillans.p. ut possit idon¬
eis romĩd c̃disuata. ita int̾empta est.¬

Expanded text:
reditor oblatam a debitore pecuniam ut alia die accepturus distulit: mox pecunia, qua illa res publica utebatur, quasi aerosa iussu praesidis sublata est: item pupillaris pecunia, ut possit idoneis nominibus credi seruata, ita interempta est
Abbreviated transcription (Latin):
is sticum proiis it sticum ⁊ panphiluui hñs¬
ne acceptum: puto ret̾te acceptolatum.
⁊ suꝑ nacuam ramphilum mencionem
ftur. cet̾i quca lib̾antur. non qm̃ ip̃is
accepto latũ est. s ꝯm̃ uelud soluisse
uidetur is qui acceptiłone sclutus est.
q accepto iatum sit lił̾abitur ⁊ indica¬

Expanded text:
si, Stichum et Pamphilum habesne acceptos?', puto recte accepto latum et pro superuacuo Pamphili mentionem fertur, ceteri quoque liberantur, non quoniam ipsis accepto latum est, sed quoniam uelut soluisse uidetur is, qui acceptilatione solutus est.Si ue accepto latum sit, li
Abbreviated transcription (Latin):
tor uł cui ea uirisdictõ fiit. tute¬
la ꝑmissa er̃. s ⁊ curatorem accipi¬
ennis furiosi futiose. Item pup¬
illi pupille oct̾um quoq cura¬
tores puta adolescentis uł si al¬
t̾tus cuiꝰ curatorsit: coninuti pu¬
to stipitacionem si tutꝯr eẽ ꝓpo¬
nacur regionis alicuiꝰ uł ꝓuiu¬
cie. uł rerinu italicarum conse¬
quens er̃ dic̾estipulacionem ita

Expanded text:
tela permissa erit.Sed et curatorem accipiemus furiosi furiosae, item pupilli pupillae, ceterorum quoque curatores, puta adulescentis: uel si alterius cuius curator sit, committi puto stipulationem.Si tutor esse proponatur regionis alicuius uel prouinciae uel rerum Italicarum, consequens e
Abbreviated transcription (Latin):
extutela darisĩ oportet non soluitur
Si plures ficenissores atinore.
pupillo dati sunt non est distinguũdũ
s in unũ dandam actionem itant ei
qu cõueniretur actiones pr̃entur.
nec quis qͣm putau̾it au ure discess¬
um. E pestaͣmꝓ ea parte placuit tu¬
tores condempnari qui admini strau̾it
⁊ ita demũ inlolidummsires a cet̾is nõ
suetur ⁊ id̾o si in ea culpa detegatur
ꝙ suspectum fac̾e suꝑced̾eit. nam eqͥ¬
tas arbitrii atq esficium niri boni
indetur eam formam nus desidasse.¬
¶ Cetm fid̾ilussores auilit̾ in solidum
obligati: cet̾isq quidem agentib ut
diusdatur actõ impetrare possinit.
xupillo uo̾ agente qui nõ ip̃ma ccͣxt
s in tutorem icidit. ⁊ ignorat ouũa
beneficium dͥuidde actionis inuiriam
hr̃e uisum ẽ. ne ex uua tutela cause

Expanded text:
ex tutela dari fieri oportet, non soluiturSi plures fideiussores a tutore pupillo dati sunt, non esse eum distringendum, sed in unum dandam actionem ita, ut ei, qui conveniretur, actiones praestarentur. nec quisquam putaverit ab iure discessum, postquam pro ea parte placuit tutores condemnari, quam administraverunt, et ita demum in solidum, si res a ceteris non servetur et idonea culpa detegatur, quod suspectum facere supersederit: nam aequitas arbitri atque officium viri boni videtur eam formam iuceterum fideiussores ciuiliter in solidum obligati ceteris quidem agentibus, ut diuidatur actio, impetrare possunt: pupillo uero agente, qui non ipse contraxit, sed in tutorem incidit et ignorat omnia, beneficium diuidendae actionis iniuriam habere uisum est, ne ex una tutelae causa
Abbreviated transcription (Latin):
sit.  illud c̾tũ ẽ eñ qui fundunsti¬
ꝑuiat᷑ usũfructum uł uiam accepto
faciat: moa eẽ cã ut acceptiło nonua¬
leat. qui cnĩ accepto faciat. uł cocimi
nł partes eius quod stipulatus ẽ d acce
qͣm si quis colum̃ scipulatus accepco fe¬
rat cementa uł fenestras ur pauetem
uł dictam.  si quis usuf: stipulatus.
usinm accepto tusit. si quid̾ sic tulit ac¬
epcum qͣi u̾su debito. liłicõ non contin¬
get s uõ qͣi exususruttu. cum pessit
usis fucctũ constitu dicendum ẽ acte¬

Expanded text:
sit.Illud certum est eum, qui fundum stipulatus usum fructum uel uiam accepto facit, in ea esse causa, ut acceptilatio non ualeat: qui enim accepto facit, uel totum uel partem eius, ququam si quis domum stipulatus accepto ferat cementa uel fenestras uel parietem uel diaetam.Si quis usum fructum stipulatus usum accepto tulerit, si quidem sic tulerit acceptum quasi usu debito, liberatio non continget: si uero quasi ex usu fructu, cum possit usus sine fructu constitui, dicendum est acce
Abbreviated transcription (Latin):
lo ur iuleo adita hd̾cate lib̾cas cõpet¬
ac. ⁊ ido̾ ea ci postea adiecta sut fic cũ¬
ut nõ cũ hiede meo sit quousq iuneĩs
sit qd̾ si nolit aut contepsent iure
seruitutis ceneatur. ad reuocandã qͥ

Expanded text:
lo" uel "iubeo" adita hereditate libertas competit: et ideo ea, quae postea adiecta sunt: "sic tamen, ut cum herede meo sit qu‹o› usque iuuenis sit: quod si noluerit aut contempserit, iure seruitutis teneatur" ad reuocandam lib
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss gaiꝰ soius a curatorib eiꝰd̾ con¬
uentus seruus ⁊̃ ap̃ iudicẽ ommbus
sat̾ fecit ex acca caucc̾e a curatorib ꝑ¬
seiꝰ fuiꝰ testatoris nogat curatorib si
ircce pecuniam cẽ quero au nre sol¬
ut cõdicõ cestam̃to asscruta ĩ pediat᷑.
nõ mir exolutam uideri ss si p̾sente
ad olescente pecunia illata ur ĩ iõib¬

Expanded text:
isset Gaius Seius, a curatoribus eiusdem conuentus seruus etiam apud iudicem omnibus satisfecit: exacta cautione a curatoribus pSeius filius testatoris negat curatoribus suis recte pecuniam inlatam: quaero, an iure solut condicio testamento adscripta impleatur, non iure exsolutam uideri: sed si praesente adulescente pecunia illata est uel in ration
Abbreviated transcription (Latin):
i anumissos cestõ ut lona suscipiantu
ire caucõm idoneam offerte nõ minꝰ
auam ceteros de fimcti lib̾cos aut exͣ¬
nos exͣ mos declarauit ꝙ leueficium
minorib annis ħredib scriptis anxili¬
um bonis p̃stitut᷑ more soluto desid̾ã¬
tib non aufseitur.
ae. Testamento centurio seruos su
offendeut om̃s ao libtatẽ penienire pꝰ¬
unt quib dam per offensam ex clau¬
Nsis res idui in lib̾tatẽ perueniunt. ⁊ cũ
ata cestamento asscrptum ẽẽt seiui qͥ
catem danda cegitasse nõ uideantur
quos pena coheuit ⁊ ab honore admuntͣ¬
ndi ur ad miinstrande rei negõm remo

Expanded text:
manumissos, ut bona suscipiant, iure cautionem idoneam offerre, non minus quam ceteros defuncti libertos aut extrarios declarauit: quod beneficium, minoribus annis heredibus scriptis auxilium bonis praestitutum more solito desiderantibus, non aufertur.suooffenderit, omnes ad libertatem peruenire possunt: quibusdam autem per offensam exclusis residui in libertatem perueniunt. Cum ita testamento adscriptum esset: 'serui, qui rtate danda cogitasse non uideatur, quos poena coercuit aut ab honore ministrandi uel admi
Abbreviated transcription (Latin):
deat. ħ int̃ dcõ ceneatur. Queni admod̾
solenius dicere q ucciens inceitum : qua
pͥocis accc̃e teneatur. Nam duas dictamꝰ¬
acoces protestati. ex altera uos uelle cõsetͥ
cid contingat nos.Siquis ex mortis cansa
donacc̃e possideat uciqi uee cessabit. ħ iut̃¬
dictum quia porcõ legis falcidie ap̾ħre¬
dem ipõ iure remauet. ⁊ si corporalicer

Expanded text:
 interdicto teneatur, quemadmodum solemus facere, quotiens incertum est, quae potius actio teneat: nam duas dictamus protestati ex altera nos uelle consequi quod nos contingit. Si quis ex mortis causa donatione possideat, utique cessabit interdictum, quia portio legis Falcidiae apud heredem i
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ eam uolinitatẽ nõ nocere debere. Sia
due res logate sint: alt̾a ex noluntate cccupa¬
ta. alt̾a nõ ex uoluntate: eueuiet: ut alt̃aie¬
uerari possit. alt̾a nõ. Id̾ ex̃ proband̾ ⁊̃ ĩ una re
huc lecum fore. In locum successisse accipi¬
amus siue per unu̾sicatẽ sine iurẽ sit suc¬
cessum ꝓedest aut̃ possid̾e quociens uolũ¬
cate eius ad quẽ ea ies pertuiet possidericept̃

Expanded text:
dicetur eam uoluntatem non nocere debere. Si duae res legatae sint, altera ex uoluntate occupata, altera non ex uoluntate eueniet, ut altera reuocari possit, altera non. idemque erit probandum et in una re,huic locum fore. in locum successisse accipimus, siue per uniuersitatem siue in rem ‹sit› successum. Prodest autem possedisse, quotiens uoluntate eius, ad quem ea res
Abbreviated transcription (Latin):
apenatur. estaut̃ ⁊ ip̃m adipiscende pꝰsõns.
⁊ contuiet hanc causam ut qdͥ quisqo loga¬
cor nominc nõ ex uolintace ħieõis occupã¬
u̾it. id restituat hredi. ⁊̃ enim equissinũ
precori iusum : uuũquemq nõ sibi ip̃i iꝰ
dicere ccupatis legatis s ħ ab ħ̾iede pec̾e.
¶Rediguntur gͥ ad ħredes per ħ int̃dictum.
ea q̃ legator noĩe possidentur. uc perinde

Expanded text:
appellatur. Est autem et ipsum apiscendae possessionis et continet hanc causam, ut, quod quis legatorum nomine non ex uoluntate heredis occupauit, id restituat heredi. etenim aequissimum praetori uisum est unumquemque non sibi ipsum ius dicere occupatis legatis, sed ab herede petere: redigit igitur ad heredes per hoc interdictum ea, quae legatorum nomine possidentur
Abbreviated transcription (Latin):
illi dataz. cid de hus lomis ꝓ proherede aut ꝓs¬
propossessore possides. possideresue. si nichil
usucaptiu esset. q lod quid̾ dolo .iii. fecis¬
tiuti desineres possidere id illi restituas ⁊
uõ ad singuias res peitinet. ⁊ aꝑpell. icur quoy¬

Expanded text:
io data est, quod de his bonis pro herede aut pro possessore possides possideresue, si nihil usucaptum esset, quod quidem dolo malo fecisti, uti desineres possidere, id illi restituas'. Hoc non ad singulas res pertinet et appell
Abbreviated transcription (Latin):
ut pecuni a reli quoꝵ rectat. nõ oubitat᷑.¬
oiderit. cum cõcub̾nali sua lib̾ esto.
an morcuosticho ante cõdicõm con¬
cub ualis eins ubera eẽ possit. Iuliauꝰ
acis agitatur illi c̃ illodo. an alt̾o
ceficiente. ait̃ adiegat̾ adiuittat᷑.
qd̾ magͥ sibi placere. periude ac si iͣ
onem. anconcubuali quo cõdicõ
imicta sit. ꝙ mag̾ eẽt. Ita si nulla
reliqͣ stichꝰ habuerit. stacim eam
lilꝰ. im eẽ. si habuerit reliqͣ: delere
cam nunerire peruma. nec cam̃
largitur̃ ex suo peculio dare. quia
io ulis permissum sĩt. qui pͥncipali

Expanded text:
dubitatur.dederit, cum contubernali sua liber esto' an mortuo Sticho ante condicionem contubernali‹s› eius libera esse possit: Iulianus atis agitatur 'illi cum illo do', an altero deficiente alter ad legatum admittatur: quod magis sibi placere, perinde ac si itaonem, an contubernali quoque condicio iuncta sit: quod magis esset. itaque si nulla reliqua Stichus habuerit, statim eam liberam esse, si habuerit reliqua, de bere eam numerare pecuniam: nec tamen liciturum ex suo peculio dare, quia id illis permissum sit, qui principali
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ hunc auo eã iege continer. ses
eum qui ei deoiss pecuniam. hunc
aut̃ id possessorem ħreditatis cͥ cata
cẽc siuuma. si uictꝰ cẽt hreditatis
pecicõe. c̃ ceceris eam quo pecuui a ro¬

Expanded text:
et ideo hunc quoque ea lege contineri, seciberum futurum eum, qui ei dedisset pecuniam. hunc autem, id est possessorem hereditatis, cui data esset summa, si victus esset hereditatis petitione, cum ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
incius titius ad cansam testamenti sui
pertinentes reli quisse dicetur. sine penes
te sunt. aut dolo malo cuo faccum ⁊ ut
desinerent ẽẽ ica eas illi ex hibeas. It̃ sili¬
leslus almdne quid relictum cẽ dicetur.
decreto comprehendam. Si quid force
couficeatur penes se ẽẽ testamentu :
uibendꝰ ⁊ exhibere. ⁊ tempꝰ ei daud̾  ut ex¬
hibeat: si nõ pocest inꝑpesencia exhibere.
s. si neget se eehibere posse. uł oporcere
incerdictumm n competit. łi inc̾dictũ

Expanded text:
Lucius Titius ad causam testamenti sui pertinentes reliquisse dicetur, si hae penes te sunt aut dolo malo tuo factum est, ut desinerent esse, ita eas illi exhibeas. item si libellus aliudue quid relictum esse dicetur, decreto comprehendam'. Si quis forte confiteatur penes se esse testamentum, iubendus est exhibere, et tempus ei dandum est, ut exhibeat, si non potest in praesentiarum exhibere. sed si neget se exhibere posse uel oportere, interdictum hoc competit
Abbreviated transcription (Latin):
excepta legatoꝵ missione itra aniuĩ cd¬
peteie. ⁊ nõ postea. sciend̾ ÷. cum sit per¬
penalis. Namm hetedes simlec q. per¬
sonat dabitur uisi muid qd̃ ad eos per¬
ueuit. Si ħredib sumilib q. personis¬
legator ur fidei cõmissor causa possõto¬
ad ipisci. cuuc accõ ÷ perpetua ⁊ ĩħredẽ¬
dabitur q ħ÷. in pocestate successoꝵ e¬

Expanded text:
excepta legatorum missione intra annum ct non postea sciendum est, cum sit poenalis, nec in heredes similesque personas dabitur, nisi in id quod ad eas peruenxcepta legatorum missione intra annum coenalis, nec in heredes similesque personas dabitur, nisi in id quod ad eas peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
seuerat cautũ mictatur ĩ possõue lega¬
toꝵ seruandoꝵ cans: sacisdatuni sit
arbieror. sisie dsatisdatum sit ut lega¬
cario. uł ip̃o ime ad ciuisita sit. idouea
caucõ. uł per mandati accõm. ad quiri
possit. ⁊ cunc inc̃dcõ ictum fore. E Si qͣrũd
reram nomine satisdatum sit. qͣrmud̾

Expanded text:
seueret cautum, mittatur in possessionem legatorum seruandorum causa. Satisdatum sic arbitror, si sic satisdatum sit, ut legatario uel ipso iure adquisita sit idonea cautio uel per mandati actionem adquiri possit, et tunc interdicto locum fore. Si quarundam rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ceude acccẽ agi posse. ⁊ laln conficet᷑.
deui ait coudicõib agroꝵ quasd̾ leg¬
es ẽẽ oiccas ut quib dam agris mag¬
ecẽ seruandam ⁊ semꝑer intrriorẽ
suꝑiori seruire. acq ħ incõmedũ
uacurałr paci iufeuorẽ agrum a
su perriore compensare a debere:
õ alio ꝯuedo. Sic̃ eiũ omnis pig¬
uedo t̾re ad eum decurrit ita ⁊ aqi

Expanded text:
Labeo confitetur. Denique ait condicionibus agrorum quasdam leges esse dictas, ut, quibus agris magesse seruandam et semper inferiorem superiori seruire atque hoc incommodum naturaliter pati inferiorem agrum a superiore compensareque debere cum alio commodo: sicut enim omnis pinguitudo terrae ad eum decurrit, ita eti
Abbreviated transcription (Latin):
di uicino s sĩ agrũ meliorẽ faci¬
oudi id fac̾. Itẽ sciend̾ ÷ hanc accõ
ueni supeniori adu̾sus infeuorẽ cõpec̾e̾
ne aqͣ que natura fluat opere fcõ ĩhi¬
bcat per suũ agrum decurrere ⁊ ĩ feri¬
ori adu̾sus superiorẽ ueałr aqͣ mitat¬

Expanded text:
em faciendi id fecit. Item sciendum est hanc actionem uel superiori aduersus inferiorem competere, ne aquam, quae natura fluat, opere facto inhibeat per suum agrum decurrere, et inferiori aduersus superiorem, ne aliter aquam mittat
Abbreviated transcription (Latin):
uin decurrens agro meo prc̾e. it huc
rrosit. offiuꝰ gͥ ⁊ iab̾o putant agi ñ
posse. ⁊ si uit̾ sit mea ad me aꝙͣ per¬
uenire. hauc enĩ accõm icc̃ hr̃e si
aqua pluuia uoceat nõ si tam̃ ꝓ sit.
s: ⁊ si uciuus opꝰ couat ⁊̃ sullato eo¬

Expanded text:
uin decurrens agro meo proderat, huic prosit. Ofilius igitur et Labeo putant agi non posse, etiamsi intersit mea ad me aquam peruenire: hanc enim actionem locum habere, si aqua pluuia noceat, non si non prosit. Sed et si uicinus opus tollat et su
Abbreviated transcription (Latin):
fuud̾ uicini decendat. is ꝙ oꝑe fcõ ĩ me¬
um fiud̾ eam au̾tat aq̃ plunie aicẽ¬
de ten̾i eum iało ait. cassius seribit
si aciͣ ex editicõ ur bauo neceat uł agͣ
irlacum si ex agro meo aq̃ fluens n¬
creat icco qui ÷ intra continencia edi¬

Expanded text:
fundum uicini descendat isque opere facto in meum fundum eam auertat, aquae pluuiae arcendae teneri eum Labeo ait. Cassius quoque scribit, si aqua ex aedificio urbano noceat uel agro m inuenio relatum, si ex agro meo aqua fluens noceat loco qui est intra continentia
Abbreviated transcription (Latin):
possid p̃cario dũm rogau̾it.ut sibi
retine rem li ceat ul is qui ali euaz
rem enius dñm rogauit. apuret
cos p̾cario posside̾. noc existimãdos
nuitare sibi cam possessioĩs. quibꝰ
a dũo ꝯcedit᷑ p̾cario posside. Nam

Expanded text:
possideret, precario dominum rogaverit, ut sibi retinere rem liceret, vel is, qui alienam rem emisset, dominum rogaverit: apparet eos precario possidere. nec existimandos mutare sibi causam possessionis, quibus a domino concedatur precario possidere: nam
Abbreviated transcription (Latin):
sum utiq ireditariis seruis ub̾cat da¬
ca fu̾it uõ absinde ⁊ de hiedis seruis id̾
dicetur. de hiis quos redimendos habeb
nõ uiste dubitamꝰ. si quid̾ eo casu iiq¬
uum er̃ hiedẽ per nim compelli delere
irdimere eos accu si cõdicõ nupleca ec̃t¬

Expanded text:
sum utique hereditariis seruis libertas data fuerit. Non absurde et de heredis seruis idem dicetur. De his autem, quos redimendos habebit, non iuste dubitamus, siquidem eo casu iniquum erit heredem perinde compelli debere redimere eos, atque si condicio imple
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ auiam nohibuit inamimute
c̃ hoꝵ quo manciꝑia q̃stioni populari
posse iex uoluti. Sextꝰ ceciliꝰ iecce ait. an¬
gustissimũ cempꝰ iegẽ pesticisse aueã¬
nois manunictendis ne serus. ⁊ fin¬
ge in quio ieam ad ult̾ii uicua sexagesi¬
mii die postusatamq oqrnioo tã fucile

Expanded text:
aviam prohibuit manumittere, cum horum quoque mancipia quaestione postulari posse lex voluerit. Sextus Caecilius recte ait angustissimum tempus legem praestitisse alienandis manumittendisve servis. finge, inquit, ream adulterii intra sexagesimum diem postulatam: quae cognitio tam facile
Abbreviated transcription (Latin):
auẽc accioit hus qui cransmarinas
nogetiacoẽs ⁊ anis regionib anã in
amb ip̃i morantur. per seruos atq
negrri acõuerb longo cempore igno¬
rant io. ⁊ manumtcondo sine frau ͤ¬
dis consilio indulgent seruis suis li
cum manumissi ad ub̾tatẽ nõ neui¬
uut ut senatꝰ censuit. ⁊ nec in fraudẽ
fisci datas ub̾tates peced̾e pͥncipaub
consticucõilii cauetur. u diui fuitres
ies cripserunt nõ ntiq si debitor fiscim

Expanded text:
quenter accidit his, qui transmarinas negotiationes et aliis regionibus, quam in quibus ipsi morantur, per seruos atque negotiationibus longo tempore, id ignorant et manumittendo sine fraudis consilio indulgent seruis suis liium manumissi ad libertatem non veniunt, ut senatus censuit. Sed nec in fraudem fisci datas libertates procedere principalibus constitutionibus cavetur. sed divi fratres rescripserunt, non utique, si d
Abbreviated transcription (Latin):
ducat. Illa aut̃ quo fere inconsuetu¬
dine ẽẽ solent uc per fistulas aqͣ ducã.
sticuenda fũit fĩ possinit. ita cam̃ utn¬
uuum dampunm dño fundi ex hus
cetur. Uia publica int̾redente qustꝰ
sciuicutẽ constitui posse placuit. ⁊z
uerum. s uõ solum si uia publica
int̾ueniat. s ⁊ si flum̃ publicmp
eodͥ casu quo int̾uenience fluuie
publice uie icineris acc̾ seritus ĩ¬
poni pocest. Id̾ ⁊ si nõ sit inpedim̃to

Expanded text:
ducat: illa autem, quae fere in consuetudine esse solent, ut per fistulas aqua ducatustituenda, fieri possunt, ita tamen, ut nullum damnu‹m› domino fundi ex his detur.Uia publica intercedente haustus seruit‹u›tem constitui posse placuit et est uerum: sed non solum si uia publica interueniat, sed et si flumen publicum, eodem casu, quo interueniente flumine publico uiae itineris actus seruitus imponi potest, id est si non sit impedimento
Abbreviated transcription (Latin):
uti frui. S mag̾ntilẽ aã pluuie arcẽ¬
de ei accõm accomodaro. sõ alit̾ resti¬
tusse iẽ indecur is aui opꝰ fecit. quam
siaquam coerreat. S ⁊ si finctuarus
opꝰ fecent iro auo aqͣ pluuia alicni no

Expanded text:
 utilem aquae pluuiae arcendae ei actionem accommodare.Non aliter restituisse rem uidetur is qui opus fecit, quam si aquam coerceat.Sed et si fructuarius opus fecerit, per quod aqua pluuia alicui no
Abbreviated transcription (Latin):
do uenas hãt. si eas uenas icideus. ⁊̃
obid cesicrit ad me aqͣ peruenire: tu ñ
iudeiis uĩm fecisse. si nulla seruitus mͥ
conomine debita fu̾it. nec int̾dco qd̾
in aut clam cenearis.¬

Expanded text:
do uenas habeat, si eas uenas incideris et ob id desierit ad me aqua peruenire, tu non uideris ui fecisse, si nulla seruitus mihi eo nomine debita fuerit, nec interdicto quod ui aut clam
Abbreviated transcription (Latin):
cori sic .S ꝙ rei dampnũ dat̾ sit. idq
eum emptori resticuere de łe. s si añ
qmͣ ueceat is e̾ auo acc̾ sit uendat st¬
acim ageuo cum emptore ii. intͣ
aunũ cũ ⁊ qui uend̾erit si iudieũ
eiitandicausa id fecerit.

Expanded text:
quod rei damnum datum sit, idque eum emptori restituere debere. sed si ante quam noceatur is cum quo actum sit uendat, statim agendum cum emptor‹e›, uel intra annum cum eo qui uendiderit, si iudicii euitandi causa id fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
publicani ni ademerit. quussis¬
ad̾ ue famua public. anoꝵ si id rest¬
itutum nõ er̃. ĩ ouplum. aut si post
annũ agetur insimplum indiciũ
dabo. it. si dampim̃ minria fintũ ue
stm eẽ dicetur uidiciũ d abo. Si hĩ qͦs¬
ad quos peitinebit nõ ex hibebuntur.

Expanded text:
publici nomine vi ademerit quodve familia publicanorum, si id restitutum non erit, in duplum aut, si post annum agetur, in simplum iudicium dabo. item si damnum iniuria furtumve factum esse dicetur, iudicium dabo. si id ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad ad ipiꝰ quid̾ porciõem attinet: ob¬
ugõ rõne confusionis int̾tidit. aut
ad̾ est ũius: solucõnis potestate. S
ꝓparte coheredis: obligõ salua ẽ: ñ
fideuissana: s hereditaria im̃ ma¬
ior tollit minorem: dem.ł.iii. Ren.
Nter eos fideuissores accio diuidẽda
est ꝙ solidũ ⁊ ꝑtes iuriles fide suaeẽ
iuisserũt. diu̾sũ erit u̾bis ita concep¬
tis: colidũ aũ ꝑtera uirilem fide ni¬
les partes singłos debe conuemiet:
fideuissor aͥdꝰ partẽ pͥectune suo no¬
mine uł rei ꝓmutendi: solũit: auo
minꝰ residiui diuisione facta porcõ¬
ms iudiciũ accipiat: recusare ñ deb.
eã em̃ qnͣtitatẽ it̾ eos & soluendo sũt
diuidi ꝯriert: ꝙͣ liͣtis c̾empore sigłi
debent. S humamꝰ est. si ⁊ alt̾ soluẽ¬
rautendi ĩi seꝑatim fideiussores de¬
der̾t: iitꝰ creditor nitͥ ꝯm̃s fideiꝰ¬

Expanded text:
m attinet, obligatio ratione confusionis intercidit aut quod est verius solutionis potestate: sed pro parte coheredis obligatio salva est non fideiussoria, sed hereditaria, quoniam maior tollit minorem. Idem libro tertio responsorum Inter eos fideiussores actio dividenda est, qui solidum et partes viriles fide sua esse iusserunt. diversum erit verbis ita conceptis: "solidum aut partem virilem fide tules partes singulos debere conueniet. Fideiussor, qui partem pecuniae suo nomine uel rei promittendi soluit, quo minus residui diuisione facta portionis iudicium accipiat, recusare non debet: eam enim quantitatem inter eos qui soluendo sunt diuidi conuenit, quam litis tempore singuli debent. sed humanius est, si et alter soluenromittendi separatim fideiussores dederunt: inuitus creditor inter omnes fideiu