comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et mare ĩueniar nisi per pedes illuc tractus fuero⁊ neq enĩ
ut fugerẽ ueni: semꝑ hic me ĩuenuire poteritis. Bos quoq ta¬
lia michi ex parte regis dicere nõ debuistis ⁊ cognosco emĩe¬
go prudenciã et modestiã illiuis. qd̃ ista michi nõ mãdaret.
Rũderũt oẽs una uoce: asserẽtes qd̾ rex ita mãdasset. Item¬
ait pir scõ. Possem ego et deberẽ iuste zqueri de hõĩb regis:
qui multas michi dehonestaciones et grauamina postqͣm
ingressus sũ sedẽ meã intulerũt. Nam ĩter cet̾a hoĩes meo ᷤᷤ¬
ꝑcusserũt ÷ sũmariũ meũ abscisa cauda dehonestauerũt
tolia quoq cũ nino qd̃ rex ipse michi ꝯtulerat et huc aduehi
fecerat: molẽter rapuerũt. Ad hec hugo de maureuilla. Si
hoĩes ĩquit regis erga te uel tuos in aliquo excesserũt: qua¬
re nõ hoc prius ĩtimatũ est regi. et nõ tu ꝓpria auctoritate

Expanded text:
et me mare interveniet, nisi per pedes illinc tractus fuero; neque enim et me mare interveniet, nisi per pedes illinc tractus fuero; neque enim ut fugerem veni, semper hic me invenire poteritis; vos quoque talia mihi ex parte regis dicere non debuistis: cognosco enim ego prudentiam et modestiam illius quod ista mihi non mandaret. dicitur Witsand, cognovit ibi quod tres illi episcopi qui coronaait vir sanctus, possem ego et deberem juste conqueri de hominibus regis qui multas mihi dehonestationes et gravamina postquam ingressus sum sedem meam intulerunt. Nam inter caetera homines meos percusserunt, summarium meum abscisa cauda dehonestaverunt; dolia quoque cum vino quod rex ipse mihi contulerat et huc advehi fecerat violenter rapuerunt. » Ad haec Hugo de Maurevilla: « Si homines, inquit, regis erga te vel tuos in aliquo excesserunt, quare non hoc prius intimatum est regi, et non tu propria auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
rũt: tũ qͣa post ꝑpetratã presũpcionẽ ad satisfactionẽ
pocati uenire cõtẽpserũt. Uerũptamẽ si aliquo excessi
in curia dñi regis uel ubicũq ei placuerit: qd iustũ fuit
erequi ꝑatus sũ. p̃mo ait tamaldus per te excoĩcati sunt
ep̃iz et idcirco uult et mandat dñs rex: ut tu eos celeriter ab-¬
soluas. Non nego inquit uir sc̃s per me id factũ sed nõ a
me tamẽ ⁊ unde nisi prius dñm papã qui sentenciã dedit.
tũ debita hũilitate et satisfactione adierint: per me ñĩme
absolui poterũt. Tũc rainaldus cũ furore ait Mandat igi¬
tur rex. q̃tinꝰ de terra sua celeriter et sine mora exetis: cũ le-¬
ricis tius alienigenis et oĩb ad te ꝑtinẽtib: ne unus q̃dẽ
remaneat: qm̃ de cet̾o nec teip̃m tueri poteris. Adhec archi
ep̃s. Nũqm ait ab hac hora et deinceps inter eccłiam meã

Expanded text:
t, tum quia post perpetratam praesumptionem ad satisfactionem t, tum quia post perpetratam praesumptionem ad satisfactionem vocati venire contempserint. Verumtamen si aliquo excessi, in curia domini regis vel ubicunque ei placuerit quod justum fuerit exsequi paratus sum. » Imo, ait Raynaldus, per te excommunicati sunt episcopi, et idcirco vult et mandat dominus rex, ut tu eos celeriter absolvas. « Non nego, inquit vir sanctus, per me id factum, sed non a me tamen. Unde nisi prius dominum papam qui sententiam dedit cum debita humilitate et satisfactione adierint, per me minime absolvi poterunt. » Tunc Raynaldus cum furore ait: « Mandat igitur rex quatenus de terra sua celeriter et sine mora exeas cum clericis tuis alienigenis et omnibus ad te pertinentibus; ne unus quidem remaneat, quoniam de caetero nec teipsum tueri poteris. » Ad haec archiepiscopus: « Nunquam, ait, ab hac hora et deinceps inter Ecclesiam meam
Abbreviated transcription (Latin):
de sius fideliorib de ecclesiis expulisse. Oĩa ista nõ carent sus¬
picione. qn pocus manifestũ est te filii sui coronã uelle au-¬
ferre: ta ei in omĩbz et ꝑ oĩa aduersari. Scire igitur uolt dñs
nẽ rex. utꝑ de hiis rñsurus curiã illius ingredi uelis. Tunc
archiep̃s. Habes inqͥt ãplius aliquid dicere. ͦ Si habes dic.¬
coronã filio regis auferre. uel honorẽ ipsius in aliquo depri-¬
mere uolo: sed pocius regnũ eius et gloriã exaltare ĩ omĩb
desidero. Regnũ uõ eius et eccłiam nr̃am cũ licẽtia ip̃ius et
conductu ingressus sũ: nec debet michi dñs rex inde calũp¬
niã prestruere. si hoĩes eccł̃ie nr̃e honorẽ nobis debitũ ĩpen¬
dentes. nos per aliqͣntulũ itineris spaciũ comitati st̃. Ep̃os
p̾o de quib locutus es. nõ ego sed dñs papa excõĩcaiit ⁊¬
tũ qã qd̾ suũ nõ erat in coronacione filii regis isurpane.

Expanded text:
de suis fidelioribus de ecclesiis expulisse. Omnia ista non carent susde suis fidelioribus de ecclesiis expulisse. Omnia ista non carent suspicione, quin potius manifestum est te filii sui coronam velle auferre, teque ei in omnibus et per omnia adversari. Scire igitur vult dominus noster rex utrum de his responsurus curiam illius ingredi velis. » Tunc Cantuariensi, quae jam multo tempore ex absentia pastoris laboit archiepiscopus, coronam filio regis auferre, vel honorem ipsius in aliquo deprimere volo; sed potius regnum ejus et gloriam exaltare in omnibus desidero. Regnum vero ejus et Ecclesiam nostram cum licentia ipsius et conductu ingressus sum, nec debet mihi dominus rex inde calumniam praestruere, si homines Ecclesiae nostrae honorem nobis debitum impendentes nos per aliquantulum itineris spatium comitati sunt; episcopos vero de quibus locutus es, non ego sed dominus papa excovix et post multa facta est pax inter regem et archiepiscopum
Abbreviated transcription (Latin):
non st̃ occuitanda. Dixit ad ostiariũ. Dimitte ostiũ ete
reuocai eds qui egressi st̾: neq enĩ debes eos a dsilio meo
septue. Dũ aute solus esset̾ in ctimera cũ militib. ocasio¬
ne solitudinis cogitauerũt eũ interficere ⁊ sed cũ nõ ha¬
berent gladiũ. nec aliud quid. unde id ꝑficerẽt: cũ bacu-¬
lo crucis que ex more sꝑ ante eũ erat. eũ prosternere me¬
ditabãt᷑. Hoc postea ip̃sis confitentib ita fuisse ĩno-¬
tuit. Regressis itaq clericis in camerã: cepit iterũ rainal¬
dus u̾bũ ꝓponere ⁊ dicere. Mandat dñs rex se tecũ pacẽ bo¬
nã et plenã corde ꝑfecto fetisse ⁊ te ãt eã nõ bene seruasse: nã
per tiuitates suas et castella cũ multitudine armatoꝵ te trã¬
sisse audiuit: nec nõ et archiep̃m eboracensem cũ ep̃is qui ĩ
toronacõe filii sui ei obsecuti st̃ excõicasse⁊ et alios plures

Expanded text:
non sunt occultanda. » Dixit ad ostiarium: « Dimitte ostium et non sunt occultanda. » Dixit ad ostiarium: « Dimitte ostium et revoca eos qui egressi sunt, neque enim debeo eos a consilio meo separare. » Dum autem solus esset in camera cum militibus, occasione solitudinis cogitaverunt eum interficere; sed cum non haberent gladium nec aliud quid unde id perficerent, cum baculo crucis quae ex more semper ante eum erat eum prosternere meditabantur. Hoc postea ipsis confitentibus ita fuisse innotuit. Regressis itaque clericis in cameram, coepit iterum Raynaldus verbum proponere et dicere: « Mandat dominus rex se tecum pacem bonam et plenam corde perfecto fecisse, te autem eam non bene servasse; nam per civitates suas et castella cum multitudine armatorum te transisse audivit: necnon et archiepiscopum Eboracensem cum episcopis qui in coronatione filii sui ei obsecuti sunt excommunicasse et alios plures
Abbreviated transcription (Latin):
solũ guillelmũ de traci expresso noĩe salutanerit. ⁊ p̃i no
salutacione eius nõ curantes. nec qcqͣm penitus respõ¬
tentes: sese mutuo respexerũt. Fertꝰ tñ retinaldus filius
pisionis quasi ex contẽptu dixisse: deus te adiuuet. pir ãt
diñi uidens facies eoꝵ alteratas ⁊ ip̃os qs perseuerãtes ĩta¬
cturnitate: mirabatur in aspectu eoꝵ. Tandẽ ramalduᷤ
filius isionis irato uultu erupit in uocẽ. et iba locutus
est. Recba ĩquit mandat tibi rex per nos de ꝑtib tñlia¬
rinis ⁊ dic utrũ ca uelis audire serretius an in oĩm au¬
naldus sicut tu pis. ẽ unc precipiẽte eo egressi E dleria ex¬
tra domũ in aliã camerã. nullusq suoꝵ remãsit pieter
ostiariũ. ħamaldus itaq cepit ꝓponere quedã quasi mã¬
data regis ⁊ sed statĩ ĩmitio sermonis ĩtelligens pix
diũ quo tenderet et quid dicturus essat. uerba eut ista.

Expanded text:
solum Willelmum de Traci expresso nomine salutaverit. Ipsi vero solum Willelmum de Traci expresso nomine salutaverit. Ipsi vero salutationem ejus non curantes, nec quidquam penitus respondentes, sese mutuo respexerunt; fertur tamen Raynaldus filium Ursionis quasi ex contemptu dixisse: « Deus te adjuvet. » Vir autem Domini videns facies eorum alteratas ipsosque perseverantes in taciturnitate mirabatur in aspectu eorum. Tandem Raynaldus filius Ursionis irato vultu erupit in vocem, et ita locutus est: « Verba, inquit, mandat tibi rex per nos de partibus transmarinis; dic utrum ea velis audire secretius an in omni au-- « Imo, ait Raynaldus, sicut tu vis. » Tunc praecipiente eo egressi sunt clerici extra domum in aliam cameram nullusque suorum remansit praeter ostiarium. Raynaldus itaque coepit proponere quaedam quasi mandata regis, sed statim in initio sermonis intelligens vir Domini quo tenderet et quid dicturus esset: « Verba, ait, ista
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ audisset ab eis qd̃ cũ archiep̃o loqui uellent. ⁊ ĩgres¬
sus est camerã ubi archiep̃s cũ moͣchis et clericis sius col¬
loquens sedebat. insinuans ei stare foras qͣtuor milites
de familia regis: qui cũ ed loqui desiderarẽt. Et archiep̃s.
Fac ĩquit eos uenire. Et stafi isdẽ guillalmꝰ introduxit edꝰ.
Qũq ĩgrederẽtur pir dñi attencius loquebat cũ quodã
mõcho: et nõ respexit eos. Ipsi u̾o nem̃ĩ qcqͣm locuti dires¬
to gressu usq ante peces piri dei uenerũt: ibiq nec ipsi
archiep̃s aliquid sederũt dicentes. Ingressus fuerat cũ es
quidã sagittarius noĩe randulphus: qui et ipse post eoᷤᷤ
in pauimẽto sedit. Expleto tandẽ uir dñi colloquio⁊uer¬
tit se ad eos ⁊ et indeus eos tacentes: ĩtentissime ĩtuitus est
eos. eandẽ fectur eos salutasse. Dicũt tamẽ qd̾ nõ uẽs sod

Expanded text:
qui cum audisset ab eis quod cum archiepiscopo loqui vellent, ingresqui cum audisset ab eis quod cum archiepiscopo loqui vellent, ingressus est cameram ubi archiepiscopus cum monachis et clericis suis colloquens sedebat, insinuans ei stare foras quatuor milites de familia regis, qui cum eo loqui desiderarent: et archiepiscopus: « Fac, inquit, eos venire; » et statim iste Willelmus introduxit eos: cumque ingrederentur, vir Domini attentius loquebatur cum quodam monacho et non respexit eos. Ipsi vero nemini quidquam locuti directo gressu usque ante pedes viri Dei venerunt, ibique nec ipsi archiepiscopo aliquid sederunt dicentes. Ingressus fuerat cum eis quidam sagittarius nomine Randulfus, qui et ipse post eos in pavimento sedit. Expleto tandem vir Domini colloquio convertit se ad eos, et videns eos tacentes intentissime intuitus est eos. Tandem fertur eos salutasse. Dicunt tamen quod non omnes, sed
Abbreviated transcription (Latin):
et totũ archiepãtũ rex ꝓpriis usibus addidit: constituto
suꝑ negocia episcopatus quodã uiro laico sceleratissimo
noĩe randulfo de broc: qui ⁊ ipẽ aduersũ uirũ dei semꝑ ꝓ
posse ĩumicicias exertuerat. Cũ autẽ hec oĩa archiep̃o ĩno
et preceptũ: ut archiẽp̃s uel capiat᷑ uel ĩterficiat᷑. Milites¬
p̾o ueritatẽ ignorãtes ÷ et regẽ timentes simul cũ eis cãtua-
riã pofecti st̃. uenerũtq illuc qͣnto die a natiuitate dñi cie¬
sfhorã nonã cũ iã archiep̃s a mensa surrexisset. Quatuor
ãt nilites qui ceteris ducatũ prebant. relictis aliis extra
uenerũt ante palaciũ archiepiscopalez ingressiq aulã :
seruiẽtes qui ad mensam mĩstrauerant ad huc comedẽteᷤ
reppererũt. uidens ãt eos et cognoscens quidã quillelmus
filius nigelli. occurrit eis : salutauitqz eos: et allocutus ẽ.

Expanded text:
et totum archiepiscopatum rex propriis usibus addidit: constituto et totum archiepiscopatum rex propriis usibus addidit: constituto super negotia episcopatus quodam viro laico sceleratissimo, nomine Randulfo de Broc; qui et ipse adversum virum Dei semper pro posse inimicitias exercuerat. Cque pacem consequeretur. Igitur archiepiscopus lectioni et orationi caeterisque sanctae conversationis studiis propensius insistens per biennium riam profecti sunt; veneruntque illuc quinto die a nativitate Domini circa horam nonam cum jam archiepiscopus a mensa surrexisset; quatuor autem milites qui caeteris ducatum praebebant, relictis aliis extra, venerunt ante palatium archiepiscopale ingressique aulam, servientes qui ad mensam ministraverant, adhuc comedentes repererunt. Videns autem eos et cognoscens quidam Willelmus filius Nigelli, occurrit eis, salutavitque eos et allocutus est;
Abbreviated transcription (Latin):
tulauit et ĩpetrauit: dño paꝑa ita ĩter cetera rescrbente. Ni¬
simꝰ nbi frater duilcẽ habitũ: nõ qualẽ poluitsed qualẽ ha-¬
buimꝰ. Cognoscens u̾o rex angloꝵ in qñto honore a dño papa
uenerãdus pontifex susceptus fiusset ÷ et qd̾ in põtiniaco locũ
sibi mansionis delegisset ⁊ cũ iã in ip̃m desenire nõ posset: in
suos ĩ audito crudelitatis genere debachatus est. precepit nãq
ut ubitũq aliquis de cognacione eius pir uel mudier ĩueniri
potuisset⁊ exhereditatus et spoliatus honis ꝓpriis a regno pel¬
leret᷑: ex acto prius ab eo sacramẽto qd̃ pontiniacũ cõtristãdi
arthiep̃m gracia proficisceret: Tunc expulsi sł̾ senes piter et iuue-¬
nes ad cognacionẽ illius ꝑtinẽtes: nec nõ et mulieres cũ pueris et
lactentibꝰ ĩ exiliũ ire coacte sũt. Redditus quoq archiep̃ãles

Expanded text:
tulavit et impetravit; domino papa ita inter caetera rescribente: « Mitulavit et impetravit; domino papa ita inter caetera rescribente: « Misimus tibi, frater dilecte, habitum, non qualem voluimus sed qualem habuimus. » Cognoscens vero rex Anglorum in quanto honore a domino papa venerandus pontifex susceptus fuisset et quod in Pontiniaco locum sibi mansionis delegisset, cum jam in ipsum desaevire non posset, in suos inaudito crudelitatis genere debacchatus est. Praecepit namque ut ubicunque aliquis de cognatione ejus vir vel mulier inveniri potuisset, exhaereditatus et spoliatus bonis propriis a regno pelleretur, exacto prius ab eo sacramento quod Pontiniacum contristandi archiepiscopum gratia proficisceretur. Tunc expulsi sunt senes pariter et juvenes ad cognationem illius pertinentes, necnon et mulieres cum pueris et lactentibus in exsilium ire coactae sunt. Reditus quoque archiepiscopales
Abbreviated transcription (Latin):
honore honorare dignatꝰ fuit. Qũc dñs paꝑa ꝯsuetudĩes
llas ppetuo dãpnauit: et obseruatores atis exactores earũ et̃¬
no anathemati subdit. Uir igitur dñi aliqñto tꝑe in curia de¬
moratus tandẽ cũ licẽtia et consilio dñi pape põtinia cũ se cõ¬
tulit. ibiq per biẽniũ ferme stetit. Põtiniacenses n̾o de aduẽ¬
tu tanti hospitis supra modũ gauisi st̃. gracias agẽtes. ei
qd̾ ad eos declinasset: maxime ãt dño pape: qui eos tãto hos¬
ꝑite honorare dignatus fuerat. Exinde in multo caritatis
et deuocionis feruore arthiep̃o et sius oĩa necessana tã in uic¬
tu qͣm uestitu om̃i tꝑe quo apud eos mansit habũdãtissi¬
me ꝓcurauerũt. Ipse n̾onir reuerẽdissimꝰ qm scẽ qm religi¬
ose se ibidẽ habuerit referre suꝑsedemus : ne et fr̃ib nr̃is no-¬
dñmn papã tunc tꝑis senonis cõmorantẽ serrecius nũcio
habitũ religionis sibi ab eo fieri. benedici. et transmitti pos¬

Expanded text:
nto honore dignatus fuerit. Tunc dominus papa consuetudines illas perpetuo damnavit, et observatores atque exactores earum aeterno anathemati subdidit. Vir igitur Domini aliquanto tempore in curia demoratus tandem cum licentia et consilio domini papae Pontiniacum se contulit, ibique per biennium ferme stetit. Pontiniacenses vero de adventu tanti hospitis supra modum gavisi sunt, gratias agentes ei quod ad eos declinasset, maxime autem domino papae qui eos tanto hospite honorare dignatus fuerat: exinde in multo charitatis et devotionis fervore archiepiscopo et suis omnia necessaria tam in victu quam vestitu omni tempore quo apud eos mansit abundantissime procuraverunt. Ipse vero vir reverendissimus quam sancte, quam religiose se ibidem habuerit referre supersedemus, ne et fratribus nostris nodominum papam tunc temporis Senonis commorantem secretius nuntio et habitum religionis sibi ab eo fieri, benedici et transmitti pos
Abbreviated transcription (Latin):
et perrothiã totã que ad ecclesiã eo die ut moris ẽ cõfluxe¬
rat secũ reduxit. Demissus est iuuenis in abyssũ putei per
funẽ. et ipso interĩ suꝑ baculũ remanẽte: puella extrahit
pociferans ac dicens. Actimini me ad scm̃ thomã: miti¬
gitudinis corpis eius candela fieret: quã mrͣi pro ereptiõe
sua offerret. Extracta ãt illesa ĩuenta est: sed frigore pe¬
ne usq ad mortẽ afflicta. Dicebatq. Ecte modo mecũ
puteo losutus est. Et benedixerũt oẽs qui astabant mr̃ez
dm̃i: qui facit oĩa que uult in celo et ĩ terra ⁊ ĩ mari et ĩ

Expanded text:
et parochiam totam quae ad ecclesiam ut eo die moris est confluxeet parochiam totam quae ad ecclesiam ut eo die moris est confluxerat, secum reduxit. Demissus est juvenis in abyssum putei per funem, et ipsa interim super baculum remanente puella extrahitur vociferans et dicens: « Metimini me ad sanctum Tgitudinis corporis ejus candela fieret quam martyri pro ereptione sua offerret. Extracta autem illaesa inventa est, sed frigore pene usque ad mortem afflicta. Dicebatque: « Ecce modo mecum puteo locutus est. » Et benedixerunt omnes qui stabant martyrem Domini qui facit omnia quaecunque vult in coelo et in terra, in mari et in
Abbreviated transcription (Latin):
piã de familia ĩ cãpo uicino constitutus: qui et puellã suꝑ
puteũ sedentẽ ridit et admiratus ĩcrepauit. Currensq ui
uenẽ in domo dornientẽ pocauit ex noĩe. salernã in puteũ
corruisse ĩgeminans. At ille quasi per sõpniũ uigilans:
et audiebat nociferantẽ et sõpniũ extutere nõ palebat. ui-¬
debat enĩ corã se quasi hoĩem quẽidã deformẽ statura ꝓceꝵ.¬
bultu terribilẽ: cdauã grandẽ tenentẽ in manib. et ĩcessã¬
ter dicentẽ. Si surrexeris. mortuus es. Si moueris: occidã
te. Tandẽ uero ĩportiũtate damãtis extitatus: ad puteũ
cũ pucro cucurrit in puteũ desccudit: sed metu precipitii
tanti correptus exuut. Stabant itaq suꝑ infortuns anxii:
et quid facto opus esset ignari. Tunc alter ad alterũ. es
pabile ĩ fortuniũ qd̵ accidit manifesta. Qui ascenso eqͥ
accelerauit ⁊ et post morã plurimã nõ solã dñam. sed

Expanded text:
piam de familia in campo vicino constitutus, qui et puellam super piam de familia in campo vicino constitutus, qui et puellam super puteum sedentem vidit, et admiratus increpavit. Currensque juvenem in domo dormientem vocavit ex nomine, Salernam in puteum corruisse ingeminans. At ille quasi per somnium vigilans, et audiebat vociferantem et somnium excutere non valebat. Videbat enim coram se quasi quemdavultu terribilem, clavam grandem tenentem in manibus et incessanter dicentem: « Si surrexeris mortuus es; si te moveris, occidam te. » Tandem vero importunitate clamantis excitatus ad puteum cum puero cucurrit: in puteum descendit sed metu praecipitii tanti correptus exivit. Stabant itaque ambo super infortunio anxii: et quid facto opus esset ignari. Tunc alter ad alterum: « Frabile infortunium quod accidit manifesta. » Qui ascenso equo acceleravit et post moram plurimam non solum dominam sed
Abbreviated transcription (Latin):
deis uel m̃r: ỹmo et dd̃ et m̃r suꝑ baculũ quendã pedes aus. ⁊
aliũ baculũ ĩ manus euis tremuias adnũstrauit. duꝑ alteꝵ¬
igit in sificie consistens aque: alteri contra putei ꝑietẽ por.¬
rato ĩnitebal᷑ ignorans prorsus et qualiter suꝑ baculũ ure¬
nisset. et quis batulũ secũdũ manib euis ĩposuisset. Hoc
at̃ constans habuit atis certissimũ: qd̾ ante dies paucos
puleũ eundẽ uiuenis purgauerat: qui net baculũ net uir¬
gulã. sed neq festucã in ipso reliquerat. Audiuit eciã puella
dũ ita staret nocẽ consolantis se: eadẽq consolacionis perba
sepe replicans ⁊ noli timere filia: bene uenies sursũ . Bene¬
penies sursũ: filia noli timere. Testat᷑ se eciã ꝑsonã loquẽts
ꝓpe se stantẽ uidisse: lino candidissimo nestitã. Et hec quidẽ
ita inputes gesta sũt. Audierat ãt puelle corruẽtis nocẽ quis¬

Expanded text:
Deus vel martyr, imo Deus et martyr super baculum quemdam pedes ejus, et Deus vel martyr, imo Deus et martyr super baculum quemdam pedes ejus, et alium baculuicie aquae consistens, alteri contra putei parietem porrecto innitebatur, ignorans prorsus et qualiter super baculum venisset et quis secundum baculum manibus ejus imposuisset. Hoc autem constans habemus atque certissimum quod ante dies paucos puteum eumdem juvenis purgaverat: qui vero nec virgulam nec baculum sed neque festucam in isto reliquerat. Audivit etiam puella dum ita staret vocem consolantis se eademque consolationis verba saepius replicantis. « Noli timere, filia, bene sursum venies; filia, noli timere. » Testatur etiam se personam loquentis prope se stantem vidisse lino candissimo vestitam. Et haec quidem ita in puteo gesta sunt. Audierat autem puellae corruentis vocem quis
Abbreviated transcription (Latin):
uiua me scẽ thoma: ꝯsule mithi scẽ thoma. slane u̾o cum
mrẽm suã ad ecclesiã profectã fuisse cognouissat: egrasla
prexit ad puteũ aque. in puteũ seip̃am precipitatura. q̃ tinꝰ
si mortẽ declinare nõ posset: saltẽ genꝰ mortis mutaret. Ad
puteñ fĩt appropĩquãs: iudebat iuxta se qͣsi mulierailã ali¬
quã cõmeantẽ. Et uim faciebat que querebat cũam suã.i¬
pingens eã ad precipiciũ ac dicens. Uade uade: itroibasĩ¬
troibis. duꝑ puteũ fandẽ consedit: et manib ab ora pu-¬
ta pendens⁊ eus instinctu qui de deorsũ est misit se deorsũ¬
precipitẽ S note maigna ꝓclamans. Deus op̃s consulat mi-¬
thi et sc̃s thomas. et ceidit in abyssũ et non est colusa. Ini
mersa itas tercio uel qrto totidẽ uicib emersa ⁊ cũ respirã
cl amasset scẽ thomtiadinua me: ĩpussa quodã diuins tetũ
puelle comus usq ad pedes de aquis expullũ est. Et statuit

Expanded text:
sule mihi, sancte Thoma. » Mane vero cum matrem suam ad ecclesiam profectam cognovisset, egressa perrexit ad puteum aquae in puteum se ipsam praecipitatura: quatenus, si mortem declinare non posset, saltem genus mortis mutaret. Ad puteum autem appropinquans videbat juxta se quasi mulierculam quamdam commeantem et vim faciebat qumpingens eam ad praecipitium et dicens: « Vade, vade, introibis, introibis. » Super puteum tandem consedit et manibus ob ora putei pendens, ejus instinctu qui de deorsum est, misit se praecipitem voce magna proclamans: « Deus omnipotens consulat mihi et sanctus Thomas. » Et cecidit in abyssum et non est collisa, quimersa itaque tertio vel quarto totidemque vicibus emersa, cum respirans clamasset: « Sancte Thoma, adjuva me, » impulsu quodam divino, totum puellae corpus usque ad pedes de aquis expulsum est, et statuit
Abbreviated transcription (Latin):
sublati de medio nõ cõparerẽt. et ali quidẽ siue confessione
et onatico subito rapti: alii digitos ua lingrotis propuins dẽbe¬
I fiustati tecerpentes. Alii sanie difluetes. Et tato coripe tabe¬
facti⁊ et torcionib ĩ auditis ante morfẽ criiatr: ab pebisi
Dilolutr⁊ alii amentes effrtr⁊ ali cũ insania expiraentes. mis¬
uitfesta reliquerĩt indicia qd̾ ĩuiste ꝑseucionis et eprogitaeti
parricidii ꝑ enas exs oluerĩt e audeat igitur uies õ meites
eciesia nouũ mĩem de hostib reportasse triũphũ: gaude¬
at noui pro sui liberacione ⁊ achaxiã ĩmolatũ ui templo
tuileait noui abel sangunẽ ꝑro se conbra uro s sangiu¬
niudtimant ad dñm. sox emũ sangus efusi e⁊ pori cere¬
Uri funetir satellitũ gladiis dispers. Et mudũ e lulirt a
huius cũmota est et cõtremuit teria⁊ sed et irtiites tilo¬
ꝓũmoti sunt adeo ut quasi in ulcione sangiuinis ĩeg̃¬
tis sirgeret gens contra gentẽ. et regnũ ad i filmo rend¬

Expanded text:
sublati de medio non comparerent. Et alii quidem sine confessione et viatico subito rapti sunt; alii digitos vel linguas proprias dentibus frustatim decerpentes; alii, sanie defluentes, et toto corpore tabefacti, et torsionibus inauditis ante mortem cruciati; alii, paralysi dissoluti; alii, amentes effecti; alii cum insania exspirantes, manifesta reliquerunt indicia, quod injustae persecutionis et excogitati parricidii poenas exsolverent. Gaudeat igitur virgo mater Ecclesia novum martyrem reportasse triumphum; gaudeat novum pro sui liberatione Zachariam immolatum in templo. Gaudeat novi Abel sanguinem pro se contra viros sanguinum clamare ad Dominum. Vox enim sanguinis effusi, vox cerebri funestorum satellitum gladiis dispersi et mundum similiter hujus commota est et contremuit terra; sed et virtutes coelorum motae sunt adeo ut quasi in ultionem sanguinis innocentis surgeret gens contra gentem et regnum adversus re
Abbreviated transcription (Latin):
amularũ paterne domus seducta instunctu thome¬
¶filia de yffeld salerna noĩe ⁊ cascũ mr̃i sue surcipuit
eisq ꝯtradidit. ater cascũ casu aiduertit sublatũ: ĩpetit
Smnisso puellã: negãti ꝯminatur s hinis nõ proficiens apo¬
uit et uerbera: asserens eã usq ad exalacionẽ sp̃s flagallã¬

Expanded text:
amularum paternae domus seducta consilio Thomafilia de Yffelo Salerna nomine, caseum matri suae subripuit eisque contradidit. Mater caseum casu advertit sublatum; impetit commisso puellam: neganti comminatur. Minis non proficiens apponit et verbera, asserens eam usque ad exhalationem spiritus flagellan
Abbreviated transcription (Latin):
in litteratura: habens uerba multa polita et suasoria.
Archiep̃s u̾o qui nõ que sua sed que ih̃u xp̃i erãt que¬
rebat ⁊ absit ĩquit ut tali cõmertio terreni regis graci¬
ã redimã exponendo ei ecclesiã quã rex celestis sanguĩe
ꝓprio cõpauit. Tu autẽ et lintoniẽsis cũ eboracense ꝑti-¬
nã nõ ĩpurie uenales uel potius qͣntũ in uobis ẽ irri

Expanded text:
in litteratura, habens verba multa polita et suasoria. in litteratura, habens verba multa polita et suasoria. Archiepiscopus vero qui non quae sua sed quae Jesu Christi erant quaerebat: « Absit, inquit, ut tali commercio terreni regis gratiam redimam, exponendo ei Ecclesiam quam rex coelestis sanguine proprio comparavit: tu autem et Lincolniensis cum Eboracense, utinam non impune, venales, vel potiu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potueris: saltẽ aliquos de numero eoꝵ tibi quo qͦ
mõ applicare satage : quo facto nõ facile ꝑs reliqua
subsistere poterit. fauẽtib enĩ tibi ep̃is. si solus archi¬
ĩcurrere poterit. Tali igit᷑ instructus rex consilio. nocauit
ad se apud glotestriã quos flexibiliores inter ep̃os credidit:
rogeriũ scilicet eboracensẽ. et linconiensẽ ep̃m. egitq cũ eis
quatinꝰ ad confirmacionẽ consuetudinũ suaꝵ. parati
essent ꝓmittens se nichil ab eis exacturi: qd̃ eoꝵ ordini ob-¬
uiaret. Cesserũt itaq illi duo spondẽtes regi: scd̃m qd uo¬
luit. Nec multo post rex hylariũ citestrensẽ ep̃m sue ꝑti
sociauit. Quo facto ⁊ ueĩt idẽ hylarius ad archiep̃m a¬
pud tenthani: cepitq ei suadere qd̃ ꝑsuade̾ nõ potuit᷑.
qͣtunꝰ scilicet regi ad uolũtatẽ faueret asserens ei mul¬
tũ hoc per oẽm modũ expedire. Erat nãq mirabilis

Expanded text:
non potueris, saltem aliquos de numero eorum tibi quoquo non potueris, saltem aliquos de numero eorum tibi quoquo modo applicare satage: quo facto non facile pars reliqua subsistere poterit. Faventibus enim tibi episcopis, si solus archiincurrere poterit. « Tali igitur instructus rex consilio, vocavit ad se apud Glocestriam quos flexibiliores inter episcopos credidit, Rogerum scilicet Eboracensem et Lincolniensem episcopum, egitque cum eis quatenus ad confirmationem suarum consuetudinum parati essent, promittens se nihil ab eis exacturum, quod eorum ordini obviaret. Cesserunt itaque illi duo spondentes regi secundum quod voluit. Nec multo post rex Hilarium Cicestrensem episcopum suae parti sociavit. Quo facto, venit idem Hilarius ad archiepiscopum apud Lentham; coepitque ei suadere quod persuadere non potuit, quatenus scilicet regi ad voluntatem faveret, asserens ei multum hoc per omnem modum expedire. Erat namque mirabilis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩb fidelẽ estimare debiusti. Cũq multa uerba sa¬
lubria dilcoĩs et fidei plena archiep̃s porasset : rex tñ
pehemẽter instabat: ut uerbũ illud scilicet saluo ordi¬
ne nr̃o. penitus omitteret. Ed̾ cũ mĩme obtinere po¬
tuisset: archiep̃o inflexibilit̾ in sentẽtia ꝑ sistẽte: ab
ĩuitẽ discesserũt. Pex idẽ tꝑs arnolfus lixoniensis
ep̃s mari transito ad regẽ quẽ offenderat uenit. cu¬
puens si quo modo posset eũ sibi placabilẽ facere.
eũq per oĩa eũ demulcens ei placẽtia loqueret᷑: eciã
cõtra archiep̃m ei cõsiliũ dare nõ timuit Dixit enĩ ad
regẽ. Controuersia que ĩt te et archiep̃m uertit᷑ diffici-¬
lis ẽ: et ux finienda: ĩpossibile nãq ẽ archiẽpm tibi
subiti: qmͣ diu imanimes et ĩ eadẽ cũ eo sentencia suf¬
fraganei sui fuerit: qua ꝓpter si ões ab eo euellere

Expanded text:
omnibus fidelem aestimare debuisti. » Cumque multa verba saomnibus fidelem aestimare debuisti. » Cumque multa verba salubria dilectionis et fidei plena archiepiscopus perorasset, rex tamen vehementer instabat; ut verbum illud, scilicet salvo ordine nostro, penitus omitteretur. Quod cum minime obtinere potuisset, archiepiscopo inflexibiliter in sententia persistente, ab invicem discesserunt. Per idem tempus Arnulfus Lexoviensis episcopus mari transito ad regem quem offenderat venit, cupiens si quomodo posset eum sibi placabilem facere. Cumque per omnia eum demulcens ei placentia loqueretur, etiam contra archiepiscopum ei consilium dare non timuit; dixit enim ad regem: « Controversia quae inter te et archiepiscopum vertitur difficilis est et vix finienda; impossibile namque est archiepiscopum tibi subjici, quandiu unanimes et in eadem cum eo sententia suffraganei sui fuerint, quapropter si omnes ab eo avellere
Abbreviated transcription (Latin):
regni celoꝵ et tocius eccłie principatũ conferre dignat
est. Nerũ est ait rex: sed ille pro dño suo mortuus ẽ. Ne¬
nerabilis no antistes rñdit. Moriar et ego pro dño
meo: cũ tẽpus aduenerit. Tũc rex. Tu ĩquit nimis affige¬
in hoĩe. Uerũptamẽ qcqd tu michi dixeris et ego tibi res-¬
pondero: ad honorẽ tuũ et beneplacitũ. saluo ordine meo
sicut olim ita et nũc ꝑatus sũ. Sed et suꝑ hiis que ad
honorẽ tuũ et salutẽ aĩe tue expectant. ego potuis c̃¬
sulendus erã. quẽ tociens tibi fidelẽ et utilẽ in cõsiliᷤ
expertus es: qͣm illi qui quasi sub obtentu honoris tui
teme qui eos nõ lesi gratuita succensi ĩuidie flãma iñ¬
dictã expetere saitagũt. Quẽ enĩ ĩfra sacros ordines
adhuc constitutũ fidelẽ tibi fuisse ut credo nõ negabis:
multomagis sacerdocii officio sublimatũ me tibi in

Expanded text:
regni coelorum et totius Ecclesiae principatum conferre dignatus regni coelorum et totius Ecclesiae principatum conferre dignatus est. » « Verum est, ait rex, sed ille pro Domino suo mortuus est. » Venerabilis vero antistes respondit: « Moriar et ego pro Domino meo, cum tempus advenerit. » Tunc rex: « Tu, inquit, nimis affigein homine. Verumtamen quidquid tu mihi dixeris et ego tibi respondero: ad honorem tuum et beneplacitum, salvo ordine meo, sicut olim ita et nunc paratus sum. Sed et super his quae ad honorem tuum et salutem animae tuae spectant, ego potius consulendus eram, quem toties tam fidelem et utilem in consiliis expertus es, quam illi qui quasi sub obtentu honoris tui de me, qui eos non laesi, gratuita succensi invidiae flamma vindictam expetere satagunt. Quem enim infra sacros ordines adhuc constitutum fidelem tibi fuisse ut credo non negabis, multo magis sacerdotii officio sublimatum me tibi in
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ. qua ꝓpter absit ut ĩgratus uel ĩ aliquo uo¬
lũtati tue cõtrarius existã. dũmodo tu diuine uolũ¬
tati cõcordes. Scit enĩ dignacio tua qnͣte fidelitatiͤ
tue extiterĩ. a quo tpalẽ tantũ prestolabar remune¬
racionẽ : qntomagis oĩpotenti deo a quo et tpalia
bona accepimꝰ et eterna speramꝰ fidele et sincere mĩs¬
teriũ nos exhibere necesse est: Tu quidẽ es dñs meuͤ.
sed ille et meus et tuus est dñs: cuiꝰ uolũtatẽ prete¬
rire ut tue acquiescã: nec tibi nec michi expedit. In
tremẽdo nãq euis examine ambout uniꝰ dñi serui
iudicandi sumꝰ ⁊ ubi neuter nr̃m pro altero poteĩt
rñdere: sed unusqͥsq scd̃m facta sua excusacione ces¬
magis qͣm hoĩb. Tunt rex ad ista. Nolo ĩqͣt michi
mõ ut sermotineris. Nõne tu filius fuisti cuiustã rustici
mei: Et archiep̃s. Reuera ĩquit. nõ sũ aithauis editus res

Expanded text:
natus est: quapropter absit ut ingratus vel in aliquo vonatus est: quapropter absit ut ingratus vel in aliquo voluntati tuae contrarius existam, dummodo tu divinae voluntati concordes. Scit enim dignatio tua quantae fidelitatis tuae exstiterim, a quo temporalem tantum praestolabar remunerationem: quanto magis omnipotenti Deo, a quo et temporalia bona accepimus et aeterna speramus, fidele et sincerum ministerium nos exhibere necesse est. Tu quidem es dominus meus, sed ille et meus et tuus est Dominus, cujus voluntatem praeterire ut tuae acquiescam, nec tibi nec mihi expedit: in tremendo namque ejus examine ambo ut unius Domini servi judicandi sumus, ubi neuter nostrum pro altero poterit respondere, sed unusquisque secundum facta sua, excusatione cesmagis quam hominibus. Tunc rex ad ista: « Nolo, inquit, mihi modo ut sermocineris: nonne tu filius fuisti cujusdam rustici mei? » Et archiepiscopus: « Revera, inquit, non sum atavis editus regi
Abbreviated transcription (Latin):
tifex ⁊ statĩ sine mora rex aduenit: cui occurrẽs de¬
bito eũ salutacionis honore preuenire curauit. Sed
cũ ꝓpt̾ lasciuienciũ equoꝵ qͥb insidebant hymnitus
et recalcitracionẽ ad se ĩuicẽ accedere nõ possent tan¬
tẽ mutatis equis in ꝑte seorsũ sił ambo constiterũt.
Tunc rex ad archiep̃m ita exorsus est. Nõne ait ego
te ex hũili et paupe ĩ maximũ honoris et excellẽcie
culmiẽ extuli parũq id michi uisũ est. nsi et pr̃em
regni te constituerẽ: et eciã michimetipsi te preferrẽ:
Quõ ergo tot beneficia. tãtaq mee circa te dilectioĩs
ldicia oĩb notissima tã subito tibi a mente excidere
potuerũt: ita ut nõ solũ ĩgratus. uerũeciã in õĩbus
cõtrarius michi existas: Et archiep̃s. Absit ĩquit dñe¬
mi: nõ sũ ĩmeõr beneficioꝵ tuoꝵ ⁊ que nõ quidẽ sim¬
plicit̾ tu. sed ds tribuens oĩa ꝑ te michi conferre dig¬

Expanded text:
tifex, statim sine mora rex advenit, cui occurrens detifex, statim sine mora rex advenit, cui occurrens debito eum salutationis honore praevenire curavit. Sed cum propter lascivientium equorum, quibus insidebant, hinnitus et recalcitrationem ad se invicem accedere non possent, tandem mutatis equis in parte seorsum simul ambo constiterunt. Tunc rex ad episcopum ita exorsus est: « Nonne, ait, ego te ex humili et paupere in maximum honoris et excellentiae culmen extuli? Parumque id mihi visum est, nisi et patrem regni te constituerem, et etiam mihimet ipsi te praeferrem. Quomodo ergo tot beneficia, tantaque meae circa te dilectionis indicia, omnibus notissima, tam subito tibi a mente excidere potuerunt, ut non solum ingratus, verum etiam in omnibus contrarius mihi existas? » Et epismi: non sum immemor beneficiorum tuorum, quae non quidem simpliciter tu, sed Deus tribuens omnia per te mihi conferre dig
Abbreviated transcription (Latin):
more iurans: nulla ait penitus de ordine ño fiet
mẽtio: sed ab solute et expresse meas michi consuetu¬
dines cõcedetis et confirmabitis. Archiep̃s n̾o nichil
nisi saluo ordine suo et iure ecclesiastico se aliqͣnͣdo
cõcessuꝵ nichilominꝰ constãter et libere asseruit.
Rex igit᷑ ad presens ab ĩtencõe sua frustratus: post
nõ multũ tpis apud norhamtonã positus archi¬
ep̃m ad se nocauit. uolens euis aĩm fẽpt are: si quo
forte mõ eũ posset flect̾e. et ad suã uolũtatẽ inclina¬
re. Cũq archiep̃s ad locũ appropinquasset: et eiꝰ ad¬
uẽtus ĩnotuisset regi: nescit᷑ qua calliditare rex quos¬
dã ei obuiã misit qui dicerẽt. Rex in oppido cũ młtis
est positus. et tu nichi lominꝰ cũ maxima młtitudi¬
ne aduenistiz nec sufficit locus ut ambos uos ca¬
piat: quappter mandat rex. ut hic eũ expectes. adest
enĩ ip̃e tecũ locuturus. Cũq in agꝵ diuertisset põ¬

Expanded text:
more jurans: « Nulla, ait, penitus de ordine vestro fiet more jurans: « Nulla, ait, penitus de ordine vestro fiet mentio, sed absolute et expresse meas mihi consuetudines concedetis et confirmabitis. » Archiepiscopus vero nihil nisi salvo ordine suo et jure ecclesiastico se aliquando concessurum nihilominus constanter et libere asseruit. Rex igitur ad praesens ab intentione sua frustratus, post non multum temporis apud Northamtoniam positus archiepiscopum ad se vocavit, volens ejus animum tentare, si quo forte modo eum posset flectere, et ad suam voluntatem inclinare. Cumque archiepiscopus ad locum appropinquasset et ejus adventus innotuisset regi, nescitur qua calliditate rex quosdam obviam misit qui dicerent: « Rex in oppido cum multis est positus, et tu nihilominus cum maxima multitudine advenisti: nec sufficit locus ut ambos vos capiat, quapropter mandat rex, ut hic eum exspectes. Adest enim ipse tecum locuturus. » Cumque in agrum divertisset pon
Abbreviated transcription (Latin):
lãq difficultatẽ uel cõtrauersiã de hiis aliq̃n regib
sui tꝑis ĩtulerũt. Ad hec archiep̃s. Si qua ĩquit a pristi¬
nis regibz cõtra ecclesiastice institucionis canonẽ p̃¬
sũpta st̃: et aliqͣnto tꝑe uiolenter timore regũ obser¬
uata: nõ consuetudines sed abusiones dicende sunt:
prauũq usũ abolendũ pocius qͣm ꝓpagandũ scripture
se et nõ reclamasse asseris. uiderĩt ip̃i qͣre tatuerint: e̾at
eruĩ forte tũc ip̃s tacẽdi: nulla tamẽ nobis hoc eoꝵ exem¬
plo ĩgerit᷑ autoritas. qua ĩ eccł̃ia nob̾ diuina dispensa¬
tione cõmissa aliq̃d contra deũ et ordinẽ nr̃m atq of¬
ficiũ fieri mĩme assenciamꝰ. Perũptanẽ in qͥbuscũq
saluo ordine nr̃o uoluntati tue et beneplacito cõcorda¬
re et cõsentire poterimꝰ: paratos nos et oblequẽtes
habebis. Rex igitur furibundus et per oculos de suo

Expanded text:
lamque difficultatem vel controversiam de his aliquam regibus lamque difficultatem vel controversiam de his aliquam regibus sui temporis intulerunt. Ad haec archiepiscopus: « Si qua, inquit, a pristinis regibus contra ecclesiasticae institutionis canonem praesumpta sunt, et aliquanto tempore violenter timore regum observata, non consuetudines, sed abusiones dicendae sunt: pravissimum usum abolendum potius quam propagandum Scripturae se et non declamasse asseris, viderint ipsi quare tacuerint; erat enim forte tunc tempus tacendi; nulla tamen nobis hoc eorum exemplo ingeritur auctoritas, qua in ecclesia nobis divina dispensatione commissa aliquid contra Deum et ordinem nostrum atque officium fieri minime assentiamus. Verumtamen in quibuscunque salvo ordine nostro voluntati tuae et beneplacito concordare et consentire poterimus: paratos nos et obsequentes habebis. » Rex igitur furibundus et per oculos Dei suo
Abbreviated transcription (Latin):
q cex iniuersis regni ep̃is exigere cepit ab eis ut cõsue-¬
tudines regis henrici aui sui ꝑpetuo obseruãdas cõfirma¬
rẽt. Uenerabilis u̾o ãtistes thomas. qui u̾bũ istud futuꝵ
docta et instituta: consuetudines uite et discipline xp̃ia¬
ne ĩ eorũdẽ scõꝵ pr̃m canonibz et decretis plenissime ha¬
bet expressas: preter que nichil nouũ dñe mi rex expe-¬
dittibr: ỹmo nec licet exigere: nec nob̃ cõcedere. Sĩquidẽ
nob̾ qui licet indigni pro pr̃ĩb surreximꝰ ⁊ nõ iã nouaᷤ
instituciones tudere: sed neterib hũilit̾ obedire et reue¬
rẽter ĩdicit᷑. Nequaqͣm ait rex expostulo : sed ea tantũ
que predecessoꝵ meoꝵ regũ tꝑibus in regno constat
obseruata: michi quoq uolo cõcedi. meisq tẽporib
obseruari. Extiterũt et illis tẽporib archiep̃i te meli¬
ores et sanctiores: qui ista uiderũt et consenserũt nul¬

Expanded text:
que rex universis regni episcopis exigere coepit ab eis ut consueque rex universis regni episcopis exigere coepit ab eis ut consuetudines regis Henrici avi sui perpetuo observandas confirmarent. Venerabilis vero antistes Thomas, qui verbum istud futurum docta et instituta, consuetudines vitae et disciplinae Christianae in eorumdem sanctorum Patrum canonibus et decretis plenissime habet expressas; praeter quae nihil novum, Domine mi rex, expedit tibi, imo vel licet exigere, nec nobis concedere. Si quidem nobis, qui licet indigni pro prioribus surreximus, non jam novas institutiones credere, sed veteribus humiliter obedire et reverenter indicitur. » -- « Nequaquam, ait rex, expostulo; sed ea tantum quae praedecessorum meorum regum temporibus in regno constat observata, mihi quoque volo concedi, meisque temporibus observari. » Exstiterunt et illis temporibus archiepiscopi te meliores et sanctiores; qui ista viderunt et consenserunt nul
Abbreviated transcription (Latin):
et rex ĩterĩ de redditib eius qd̾ nellet faceret: ipse uero
ante militẽ nũdũ se scd̾m morẽ pr̃ie satisfacturuᷤ
offerret. sieuertẽtib ãt qui missi fuerant et qd̵ gestũ¬
et honore regis grauassent. rex magis ĩardescens:
per oculos ait dei uos iꝑsi michi iurabitis: qd̾ ueꝵ
expresseritis iudiciũ. Sed nimis longũ erit si ꝑ sin¬
gula ꝓsequi uoluerimꝰ que uel a rege ĩprobe. uelab
archiep̃o constãter dicta seu facta st̃. qua ꝓpt̾ hiis
omissis ad cõem eccłie causã accedamꝰ. Emersit
igit᷑ sermo suꝑ ueteꝵ regũ abusionibz. quas rex con-¬
suetudines regni dicehat. ꝓcurantib et ad hoc ip̃m regẽ
enirius ĩpellentibz archiep̃i emulis rogerio indelicet ebo-¬
raceuse archiep̃o: et qͥbusdã aliis filiis belial quos ad ꝑtur¬
bacoẽm sce eccl̃ie antiquus hostis suscitauerat: cõuocatiᷤ¬

Expanded text:
et rex iterum de reditibus ejus quod vellet faceret; ipse vero et rex iterum de reditibus ejus quod vellet faceret; ipse vero ante militem, nudum se secundum morem patriae satisfacturus offerret. Revertentibus autem qui missi fuerant et qet honore regis gravassent, rex magis inardescens: « Per oculos, ait, Dei, vos ipsi mihi jurabitis, quod verum expresseritis judicium. » Sed nimis longum erit, si per singula prosequi voluerimus, quae vel a rege improbe vel ab archiepiscopo constanter dicta seu facta sunt: quapropter iis omissis, ad communem ecclesiae causam accedamus. Emersit igitur sermo super veterum regum abusionibus quas rex consuetudines regni dicebat, procurantibus et ad hoc ipsum regem enixius impellentibus archiepiscopi aemulis, Rogerio videlicet Eboracense archiepiscopo; et quibusdam aliis filiis Belial, quos ad perturbationem sanctae ecclesiae antiquus hostis suscitaverat; convocatis
Abbreviated transcription (Latin):
indeq plenã iusticiã ex ecclesiastica autoritate repor¬
tabit. Rex uero uehemẽter irascens et multa dicens
tandẽ: tandan licet ĩuitus quosdã ep̃os et ꝓceres ad
diẽ sibi ab archiep̃o constitutã: cantuariã trãsmisit.
Qui cũ uenissent ꝑhilippũ de peteri querela homicidii
instãter ĩpetebant. Cumq causã ecclesiastico iudicio
terminatã iterari nõ debere iudicatũ fuisset: nentũ
est tandẽ ad cõtumelias regio militi illatas. Qd̾ cũ
philippus mĩme inficiari dignaret᷑. erat nãq nir
magnꝰ et de magno gnez aduersarii eius prosiliẽ¬
tes ĩ mediũ iudiciũ ĩquiũt de euidenti et nõ negata
ĩuiria postulamus. Et cũ philippus se ad sponta¬
neã satisfactionẽ offerret: nichilominꝰ tamẽ eũ ui¬
dicari oportuit. Diffinitũ est ĩgit᷑ ut philippus per
biẽniũ prebendã suã in manu regis admitteret:

Expanded text:
indeque plenam justitiam ex ecclesiastica auctoritate reporindeque plenam justitiam ex ecclesiastica auctoritate reportabit. Rex vero vehementer irascens et multa dicens, tandem, licet invitus quosdam episcopos et proceres ad diem sibi ab archiepiscopo constitutam Cantuariam transmisit, qui cum venissent, Philippum de veteri querela homicidii instanter impetebant. Cumque causam ecclesiastico judicio terminatam iterari non debere judicatum fuisset, ventum est tandem ad contumelias regio militi illatas. Quod cum Philippus minime inficiari dignaretur, erat namque vir magnus et de magno genere, adversarii ejus prosilientes in medium: « Judicium, inquiunt, de evidenti et non negata injuria postulamus. » Et cum Philippus se ad spontaneam satisfactionem offerret, nihilominus tamen eum judicari oportuit. Diffinitum est igitur ut Philippus per biennium praebendam suam in manu regis admitteret,
Abbreviated transcription (Latin):
presertĩ ante laycã iusticiã. qnͣỹmo ip̃m symonẽ
ꝑtinatiꝰ instantẽ cũ indignacione a se reppulit. mł¬
tis eũ afficiens cõuiciis et cõtumeliis. Rege itaq aꝑd
lundonias constituto: accessit ad eũ mẽoratus symõ
retulitq ei oĩa que sibi ꝑhilippus ĩtulerat. Quibz au¬
ditis rex in furiã uersus. solito suo more per oculos
tei terribiliter iurabat ⁊ sic se habere cõuicia illa mi¬
liti suo illata: ac si sibupsi ĩtulisset philippus. Qua¬
ꝓpter absq mora eũ indicari precepit. Archiep̃s ãł cũ
presens esset et hec audiret: nequaqͣm ait ita fiet. Nã
ddericoꝵ iudites: layti esse nõ possũt. Qicqͣd aĩ iste uel
aliꝰ quilibet de derits clero excesserit: ĩ ecclesiastica debet
emendari curia. Qua ꝓpter qͣtqͣd est illud quo rex lesũ
se querit᷑ uel miles eius:: cãtuariã ueniat uel mittal:

Expanded text:
praesertim ante laicam justitiam: quinimo ipsum Simonem praesertim ante laicam justitiam: quinimo ipsum Simonem pertinacius instantem cum indignatione a se repulit, multis eum afficiens conviciis et contumeliis. Rege itaque apud Londonias constituto, accessit ad eum memoratus Simon, retulitque ei omnia quae sibi Philippus intulerat. Quibus auditis, rex in furiam versus, solito suo more per oculos Dei terribiliter jurabat, sic se habere convicia illa militi suo illata, ac si sibi ipsi intulisset Philippus. Quapropter absque mora eum judicari praecepit; archiepiscopus autem cum praesens esset, et haec audiret: « Nequaquam, ait, ita fiet. » Nam clericorum judices laici esse non possunt. Quidquid autem iste vel alius quilibet de clero excesserit, in ecclesiastica debet emendari curia. Quapropter quidquid est illud quo rex laesum se queritur, vel miles ejus, Cantuariam veniat vel mittat,
Abbreviated transcription (Latin):
polũtati assentire deberes: Tũt archiep̃s. Per ocłos ĩquit
per quos iurasti: nũqͣm de terra mea me uiuẽte dabũtur.
Senciens igit᷑ rex archiep̃m sibi palã aduecsari: egre ni¬
mis accepit. Nec multo post tꝑe facta est iteꝵ ĩter eos
cõtencio nehemẽs. ꝑro quodã canonico noĩe philippo
de broi: qui suꝑ ĩterfectione cuiusdã militis a quibusdã
fuerat ĩpetitus. Is enĩ cũ corã ep̃o suo suꝑ obiecto sibi
homicidio sufficiẽter respondisset: et deficiẽtib in cau-¬
sa aduersariis: ipse ad ĩnocẽtiã suã tercius cõprobã¬
dã se sacramẽto purgasset ⁊ iterũ eũ in causã reuoca¬
re nitebat᷑ quidã symon filius petri quẽ rex in ꝑti¬
bus pedefoidie ubi idẽ philippus morabat᷑. iudicem
constituerat. Philippus ãt de causa iã finita et or¬
dine iudiciario iã terminato iterũ rñdere noluit ⁊

Expanded text:
voluntati assentire deberes. » Tunc archiepiscopus: « Per oculos, inquit, voluntati assentire deberes. » Tunc archiepiscopus: « Per oculos, inquit, per quos jurasti, nunquam de terra mea me vivente dabuntur. » Sentiens igitur rex archiepiscopum sibi palam adversari, aegre nimis accepit. Nec multo post tempore facta est iterum inter eos contentio vehemens, pro quodam canonico nomine Philippo de Broc, qui super interfectione cujusdam militis, a quibusdam fuerat impetitus. Is enim cum coram episcopo suo super objecto sibi homicidio sufficienter respondisset, et deficientibus in causa adversariis, ipse ad innocentiam suam certius comprobandam se sacramento purgasset, iterum eum in causam revocare nitebatur quidam Simon, filius Petri, quem rex in partibus Pedefordiae, ubi idem Philippus morabatur, judicem constituerat. Philippus autem de causa jam finita et ordine judiciario terminato, iterum respondere noluit,