comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lacebit autem nobis mensura: si prius parsimona placuerit
sine qua nec ulle opes sufficiunt. nec ulle non satis patent. presertim cũ
in uicino remedium sit: et possit ipsa paupertas in diuinas se aduocata
frugalitate conuertere. Assuescamus a nobis remouere pompam. et usus
rerum ornamenta metiri. Cibus famen domet:potio sitim: libidoq neces¬
se est effluat. Discamus membris nostris inuitis cultum uictumq non
ad noua extra componere:sed ut maiorum suadent mores.Discamus cõ¬
tinentiam augere:Iuxuriam coercere:gulam temperare:iracundiam le¬
nire: paupertatem equis oculis aspicere.frugalitatem colere.et sin
hos pudebit ei plus desideriis naturalibus paruo parata remedia adhi¬
bere: spes effrenatas: et animum in futura eminentem uelut sub uincu¬
lis habere. Id agere ut diuitias a nobis potius quem a fortuna petamꝰ
Non potest inquam tanta uarietas et iniquitas casuum ita depelli: ut
non multum procellarum irruat. Magna armementa pandentibus

Expanded text:
lacebit autem haec nobis mensura, si prius parsimonia placuerit, sine qua nec ullae opes sufficiunt, nec ullae non satis patent, praesertim eum in vicino remedium sit et possit ipsa paupertas in divitias se advocata frugalitate convertere. Adsuescamus a nobis removere pompam, et usus rerum, non orna- menta, metiri. Cibus famem domet, potio sitim, libido qua necesse est fluat; discamus membris nostris inniti, cultum victumque non ad nova exempla componere, sed ut maiorum mores suadent ; dis- camus continentiam augere, luxuriam coercere, gloriam temperare, iracundiam lenire, paupertatem aequis oculis aspicere, frugalitatem colere, etiam si multos pudebit, eo plus desideriis naturalibus parvo parata remedia adhibere, spes effrenatas et animum in futura imminentem velut sub vinculis habere, id agere, ut divitias a nobis potius quam a fortuna petamus. Non potest umquam tanta varietas et iniquitas casuum ita depelli, ut non multum procellarum irruat magna armamenta pandentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ontinentia deinde his terminis te astringat:caue ne parcus
sis: ne suspitiose et timide manum contra has. Ne in minimis
quoq speculum ponas. Nam talis et tam circuncisa uilis putabitur in te¬
gritas. Hac ergo mediocritas linea continentiam obseruabis: ut nec uolu
deditus prodigus et luxuriosus appareas. Nec auara tenacitate
sordidus. aut obscurus existas. łSD a
Qualiter sit moderanda iusticia sog ESES

Expanded text:
ontinentia deinde his terminis astringat: cave ne parcus sis, ne speciose et timide manum contrahas. Ne in minimis quoque speculum ponas. Nam talis et tam circumcisa vilis putabitur integritas. Hac ergo mediocritatis linea continentiam observabis, ut nec voluptati deditus, prodigus et luxuriosus appareas nec avara tenacitate sordidus aut obscurus exsistas. CAPUT VIII. Qualiter sit moderanda justitia. Jus
Abbreviated transcription (Latin):
tibi putabas illum sospitem posse contingere. Quicquid ad summum uenit: ad
exitum prope est. Eripit se auferq ex oculis perfecta uirtus. Nec ultimum tẽ¬
pus expectant que i primo maturuerunt: Ignis quo clarior fulsit: citius ex¬
tinguitur. Uiuatior est qui cum lenta difficiliq materia commissus. fumoq
demersus ex sordido lucet. eadem enim detinet causa que maligne alit. Sic in¬
genia quae illustriora: breuiora sunt. Namubi incremento locus non est uici¬
statura ingentis uiri: sed hic cito decessit: et non moriturum breui nemo prudes
dixeit. Non poterat enim ad illam etatem peruenire quam inceperat.Ita est
sumpta sunt.

Expanded text:
tibi putabas illum sospitem posse contingere ? Quicquid ad summum pervenit, ab tibi putabas illum sospitem posse contingere ? Quicquid ad summum pervenit, ab exitu prope est. Eripit se aufertque ex oculis perfecta virtus, nec ultimum tempus expectant quae in primo maturuerunt. Ignis quo clarior fulsit, citius extinguitur; vivacior est, qui cum lenta ac difficili materia commissus fumoque demersus ex sordido lucet ; eadem enim detinet causa, quae maligne alit. Sic ingenia quo inlustriora, breviora sunt; nam ubi in- cremento locus non est, vicistatura ingentis viri ; sed hic cito decessit, et moriturum brevi nemo prudens non ante dixit ; non poterat enim ad illam aetatem pervenire, quam praeceperat. Ita est : sumpta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
necesse fuit:pene non licuit.SPHE¬
Reter hoc etiam omne futurum incertum est:et ad deteriora
certius. facilius ad superos iter estanimis cito ab humana con¬
uerlatione dimissis. Minus enim fecis ponderisq traxerunt antequam ob¬
ducerent: et altius terrena conciperent. liberati leuiores ad originem suam re¬
uolant. et facilius quicquam estillud absoluti transfiuunt. Nec unquamo
magnis ingeniis chara in corpore mora est. Exire atque erumpere gestiunt.
aegre has angustias ferunt uagi per omne sublime: et ex alto assueti hua¬
na despicere. Inde est quod Plato clamat. Sapientis animum totum immo¬
te prominere: hoc uelle: hoc meditari: hac semper cupidine ferri in exterio¬
ta tendentem. Quid tu Martia cum uideres semilem in iuiuene prudentiam
uictorem omnium uoluptatum: animum emendatum: carentem uitio: diuitias
sine auaritia: honores sne ambitione uoluptates sine luxuria appetentem. diu

Expanded text:
necesse fuit ? Paene non licuit ! Prnecesse fuit ? Paene non licuit ! Praeter hoc quod omne futurum incertum est et ad deteriora certius, facillimum ad superos iter est animis cito ab humana conversatione dimissis ; minimum enim faecis, ponderis traxerunt. Ante quam obdurescerent et altius terrena conciperent liberati leviores ad originem suam revolant et facilius quicquid est illud obsoleti inlitique eluunt. Nec umquam magnis ingenis cara in corpore mora est ; exire atque erumpere gestiunt, aegre has angustias ferunt, vagi per omne, sublimes et ex alto adsueti humana despicere. Inde est quod Platon clamat : sapientis animum totum in mortem prominere, hoc velle, hoc meditari, hac semper cupidine ferri in exteriora tendentem. Quid ? tu, Marcia, cum videres senilem in iuvene prudentiam, victorem omnium voluptatium animum, emendatum, carentem vitio, divitias sine avaritia, honores sine ambitione, voluptates sine luxuria adpetentem, diu
Abbreviated transcription (Latin):
proiecta coena. Deinde quasi iam satis in cubiculo edisset. Abstinuit. Alte¬
ro quoq die et tertio idem fecit. Quarto ipsa infirmitate corporis faciebat
indicium. Complexus itaq te charissima inquit filia: & hoc unui
delata uita:iter mortis ingressus sum: & iam medium fere teneo. Reuoca¬
re me nec debes: nec potes. Atque ita lumen omne precludi iussit et se in
tenebris condidit. Cognito consilio eius publica uoluntas erat: quot e fau¬
cibus auidissimorum luporum educeretur praeda. Accusatores Seiano au
ctore adeunt consulum tribunalia:queruntur mori Cordum ut interpella¬
rent ꝗ coegerant. Adeo ille cordus uidebatur effugere.Magna res erat in
questione an mortis rei perderentur:dum deliberatur:dum accusatores ĩte¬
rum aderunt:ille se abstulerat. Uides ne Martia quantae iniquorum tempo¬
rum uires ex inopinato incurrant. Fles quotquenquam tuorum mori

Expanded text:
proiecit ; a cena deinde, quasi iam satis in cubiculo edisset, abstinuit. Alteproiecit ; a cena deinde, quasi iam satis in cubiculo edisset, abstinuit. Altero quoque die et tertio idem fecit ; quartus ipsa infirmitate corporis faciebat indicium. Complexus itaque te: " Carissima," inquit, " filia et hoc unum tota celata vita, iter mortis ingressus sum et iam medium fere teneo; revocare me nec debes nec potes." Atque ita iussit lumen omne praecludi et se in tene- bras condidit. Cognito consilio eius publica voluptas erat, quod e faucibus avidissimorum luporum educeretur praeda. Accusatores auctore Seiano adeunt consulum tribunalia,queruntur mori Cordum, ut interpellarent quod coegerant ; adeo illis Cordus videbatur effugere. Magna res erat in quaestione, an mortis ius rei perderent ; dum deliberatur, dum accusatores iterum adeunt, ille se absolverat. Videsne, Marcia, quantae iniquorum temporum vices ex inopi- nato ingruant ? Fles, quod alicui tuorum mori
Abbreviated transcription (Latin):
pone illud acerbissimum tibi tempus: quo auum patrem tuum cdiẽti suo
io secundo congiarum dedit. Irascebatur illi ob unum aut alterum li¬
rius dictum quod tacitus ferre potuerat auum inter uices nostras. Neim:¬
poni quidem sed descenderetur decernebam illi statuta in Pompei theatro
ponenda: quod exustum Casar reficiebat. Exelamauit tunc Cordus. uere
theatrum perire. Quis ergo non rumperetur supra cineres Cai Pompei. Con¬
stitui auum: & in monumentis maximi imperatoris consecrari pessimum
militem: consecratur subscriptio: & acerrimi canes quos ille ut sibi mansuetos
minem illum imperatum incipiunt: quid faceret si uiuere uellet:. Seianus
rogandus erat si mori filia uterq inexorabilis constituit filiam fallere Uso
itaque balneo: & quo plus uinum poneret in cubiculum se quasi gustatu¬
rus contulit. et dimissis pueris quedam per fenestram: ut uideretur edisse

Expanded text:
pone illud acerbissimum tibi tempus, quo Seianus patrem tuum clienti suo pone illud acerbissimum tibi tempus, quo Seianus patrem tuum clienti suo Satrio Secundo con- giarium dedit. Irascebatur illi ob unum aut alterum liberius dictum, quod tacitus ferre non potuerat Seianum in cervices nostras ne imponi quidem, sed escendere. Decernebatur illi statua in Pompei theatro ponenda, quod exustum Caesar reficiebat ; exclamavit Cordus tunc vere theatrum perire. Quid ergo ? Non rumperetur supra cineres Cn. Pompei constitui Seianum et in monimentis maximi impera- toris consecrari perfidum militem ? Consecratur subscriptio, et acerrimi canes, quos ille ut sibi uni mansuetos, iam illum iam pedica captum incipiunt. Quid faceret ? Si vivere vellet, Seianus rogandus erat, si mori, filia, uterque inexorabilis. Constituit filiam fallere. Usus itaque balineo, quo plus virium poneret, in cubiculum se quasi gustaturus contulit et dimissis pueris quaedam per fenestram, ut videretur edisse,
Abbreviated transcription (Latin):
Ogita animi mille labes. Neq enim recta ingenia qualem in
adolescentia spem sui fecerant usq in senectutem pertulerunt
sed interuersa plerumq sunt aut sera proloqui. ex quo luxuria¬
scedor inuasit: cogit de honestate speciosa principia. Aut in popinam uenire
incendia: ruinas: naufragia: lacerationes medicorum: ossa uiuis legentium
et totas in uiscera manus demiuentium :& non simplici dolore pudenda cu¬
rantium. Post hoc exilium non fuit innocentior filius tuus q̃ Rutilius cor
rumcanus. non fuit sapientior quem Socrates: uulnere transfixum pectus
non fuit sanctiorquem Cato. Cum ista perspexeris.: scies optime cum his a¬
gi quos natura: quia illos hoc manebit uitae stipendium. cito tutum recepit.
Nibil est tam fallax quem uita humana: nihiltam insidiosum. non meher¬
cule quisquam illam accepisset nisi daretur inscus.Itaq forlicissimum esd
non nasci: proxime puto breuitate uite desunctos cito integrum restitui.p̃¬

Expanded text:
ogita animi mille labes ; neque enim recta ingenia qualem in adulescentia spem sui fecerant usque in senectutem pertulerunt, sed interversa plerumque sunt ; aut sera eoque foedior luxuria invasit coepitque dehonestare speciosa principia, aut in popinam ventremincendia, ruinas, naufragia lacerationesque medicorum ossa vivis legentium et totas in viscera manus demittentium et non simplici cum dolore pudenda curantium ; post haec exilium non fuit innocentior filius tuus quam Rutilius, carcerem non fuit sapientior quam Socrates, voluntario vulnere transfixum pectus non fuit sanctior quam Cato. Cum ista perspexeris, scies optime cum is agi, quos natura, quia illos hoc manebat vitae stipendium, cito in tutum recepit. Nihil est tam fallax quam vita humana, nihil tam insidiosum ; non me hercules quis- quam illam accepisset, nisi daretur inscientibus. Ita- que si felicissimum est non nasci, proximum est, puto, brevi aetate defunctos cito in integrum restitui. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ales reuerterentur.Quid tibi inquit mali feci:ut mihi peiorem reditum ꝗͣ en¬
tum optares. Malo ut patria in exilio meo erubescat: ꝗ̃ reditum moereat.Non est
illud exilium cui neminem non magie. ꝗͣ damnatum puder:quemadmodum illi¬
sibi penates suos noluerunt clade communi.Quia satius erat duos iniquo ma'¬
lo afsici:ꝗͣ omnes publico. Ita non seruat grati hominis affectum: qui bene de se
merentem difficultatibus uult oprimi quas ipse sua moueat:qui etiam sil
ne cogitat male precatur. Nec in patrocinium quidem: ne dum in gloriam est.
incendium extinxisse quod feceris. In quibusdam ciuitatibus impium uotus.
sceleris uicem tenuit

Expanded text:
exules reverterentur : " Quid tibi," inquit, " mali feci, ut mihi peiorem reditum quam exiexules reverterentur : " Quid tibi," inquit, " mali feci, ut mihi peiorem reditum quam exitum optares ? Ut malo, patria exilio meo erubescat, quam reditu maereat ! " Non est istud exilium, cuius neminem non magis quam damnatum pudet. Quemadmodumsibi penates suos noluerunt clade communi, quia satius erat duos iniquo malo adfici quam omnes publico, ita non servat grati hominis adfectum, qui bene de se merentem difficultatibus vult opprimi, quas ipse submoveat, quia, etiam si bene cogitat, male precatur. Ne in patrocinium quidem, nedum in gloriam est incendium extinxisse, quod feceris. In quibusdam civitatibus impium votum sceleris vicem tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
si optauerunt ut aetna immensa ignium insuper solitum ardens:dare
ur ipsis occasio exhibende pietatis: ex medio parentibus incendio raptis.Nih
bet Scipioni Roma si punicum bellum ut finiret. perseuerare maluit.Nihil De¬
ciis quot morte patriam seruauerunt:si prius optauerant: ut deuotioni fortissime lo¬
cum: ultima rerum necessitas faceret. Grauissima infamia est medici opus quere¬
re. Multi quos hauserant morbos: & reuocauerant: ut maiore gloria sanarent.non
potuerunt discutere. Aut cum magna miserorum uexatione uixerunt Ees¬
Allistratum autem:ita certe Hecaton auctorem:cum in exilium iret¬
in quod multos simulcum illo seditiosa ciuitas Athenarum:& intẽ¬
peranter libera expulerat operante quodam:ui Athemensibus necessi¬
tas restituendi exules esse abominatum talem Rutilius noster animosus.Cum.n.
quidam illum consolaretur:& diceret instare arma ciuilia: breui futurum ut omes

Expanded text:
si optaverint, ut Aetna immensam ignium vim super solitum ardens et insi optaverint, ut Aetna immensam ignium vim super solitum ardens et incensa praecipitet datura ipsis occasionem exhibendae pietatis ex medio parentibus incendio raptis ? Nihil debet Scipioni Roma, si Punicum bellum, ut finiret, aluit ; nihil Deciis, quod morte patriam servaverunt, si prius optaverant, ut devotioni fortissimae locum ultima rerum necessitas faceret. Gravissima infamia est medici opus quaerere ; multi, quos auxerant morbos et irritaverant, ut gloria maiore sanarent, non potuerunt discutere aut cum magna miserorum vexatione vicerunt. Callistratum aiunt ita certe Hecaton auctor est, cum in exilium iretin quod multos cum illo simul seditiosa civitas et intemperanter libera expulerat, optante quodam, ut Atheniensibus necessitas restituendi exules esset, abominatum talem reditum. Rutilius noster animosius, cum quidam illum consolaretur et diceret instare arma civilia, brevi futurum, ut omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sum: q̃ si reperiuero quod dixi non uis reddere acceptum benesiciũ. sed
effugere. Hoc direre uideris. Quando isto carebo quocunq modo mi¬
chi laborandum est ne isti obligatus sim. Si optares ut illi solueres de suo: multum
abesse uideris a grato: hoc quod optas iniquius est. Execraris enim illum: et caput
sanctum dira tibi imprecatione defigis. Nemo ut estimo de immanitate animi
u dubitaret: si aperte illi paupertatem: si captiuitatẽ: si samẽ ac metum impr¬
ueris. At quid interest: utrum uox ista sit uoti tui: Sanius aliquid horum opta:Ø¬
Sciui nunc et boc esse gratum puta quod ne ingratus quidem faceret: qui modo
non usq in odium: sed tantum ad inficiationem beneficii perueniret. Pa
Uis pius dicet Aeneam si patriam capiuoluerit: ut captiuitate patrem¬
eripiat: Quis siculos iuuenes ut bona liberis exempla monstrarent.

Expanded text:
sum, quam si repetivero, quod dixi. Non vis reddere acceptum beneficium, sed sum, quam si repetivero, quod dixi. Non vis reddere acceptum beneficium, sed effugere. Hoc dicere videris : " Quando isto carebo ? Quocumque modo mihi laborandum est, ne isti obligatus sim." Si optares, ut illi de suo solveres, multum abesse videreris a grato. Hoc, quod optas, iniquius est ; exsecraris enim illum et caput sanctum tibi dira precatione defigis. Nemo, ut existimo, de immanitate animi tui dubitaret, si aperte illi paupertatem, si captivitatem, si famem ac metum imprecareris ; at quid interest, utrum vox ista sit voti tui an vis ? Aliquid enim horum optas. I nunc et hoc esse grati puta, quod ne ingratus quidem faceret, qui modo non usque in odium, sed tantum usque ad infitiationem beneficii perveniret ! Quis pium dicet Aenean, si patriam capi voluerit, ut captivitati patremeripiat ? Quis Siculos iuvenes ut bona liberis exempla monstrabit,
Abbreviated transcription (Latin):
co exhibere potes: aduersa eius si nec deserueris: nec optaueris. Multa mhilominꝰ
ut non optes in tanta uarietate que tibi materiam exercende fidei prebeant in¬
cident. Quemadmodum mihi optat diuitias alicui in hoc ut illorum partem ip¬
se ferat.: quis pro illo uideauir optare sibi prospicit. Sic qui optat amico aliquã
necessitatem quam adiutorio suo fideq discutiat. quod est ingrati:& illi prefert.
et tanti existimat illum miserum esse. ut ipse gratus sit & ob hoc ipsum ingratus
est. Exonerare enim se uult: et graui sarcina liberare. Multum interest:utrum
properes referre gratiam ut reddas beneficium:an ne ut debeas. Qui reddere uult
illius se commodo aptauit et idoneum illi uenire tempus nolet. qui nihil aliud
ꝗ̃ ipse liberari uuli.: quocunq ad hoc cupiet peruenite. qđ est pessime uoluntatis.
Sta inquis nimia festinatio ingrati est: id apertius exprimere non pos¬

Expanded text:
exhibere amico potes. Adversa eius nec deserueris nec optaveris ; multa nihilo minus, exhibere amico potes. Adversa eius nec deserueris nec optaveris ; multa nihilo minus, ut non optes, in tanta varietate, quae tibi materiam exercendae fidei praebeant, incident. Quemadmodum, qui optat divitias alicui in hoc, ut illarum ipse partem ferat, quamvis pro illo videatur optare, sibi prospicit, sic, qui optat amico aliquam necessitatem, quam adiutorio suo fideque discutiat, quod est ingrati, se illi praefert et tanti existimat illum miserum esse, ut ipse gratus sit, ob hoc ipsum ingratus ; exonerare enim se vult et gravi sarcina liberare. Multum interest, utrum properes referre gratiam, ut reddas beneficium, an ne debeas. Qui reddere vult, illius se commodo aptabit et idoneum illi venire tempus volet ; qui nihil aliud quam ipse liberari vult, quomodocumque ad hoc cupiet pervenire, quod est pessimae voluntatis. " Ista," inquit, " festinatio nimium grati est ! " Id apertius exprimere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
Pud nos primi omnium Gracchus: & mox Liuius Drusus institue:¬
amicos: primos habuerunt & secundos nunꝗͣ ueros. Amicum uocas cuius dis¬
ponitur salutatio: aut potest huius tibi patere fides. per fores qui maligne apertas
non intrat. sed illabitur. Hunc peruenire usq ad distribuendam libertatẽ licet:¬
emititur. Ad quacunq itaq istorum ueneris: quorum salutatio urbem cõcu¬
tit.: scito enam si animaduerteris obsessos: ingenti frequentia uicos: & commeã¬
tium in utranq partem cateruus itinera compressa: tamen uenire te in locum
hominibus plenum amicis uacuum. In pectore amicus. non in atrio quaeritur.
illo recipiendus est: illic retinendus est: et in sensus recondendus. Hoc doce gra¬
tus es: male de te existimas: si mutilis es nisi afflicto. si rebus tuis superuacuus
Quemadmodum te & in dubiis.& in aduersis: et in letis sapienter geris: & dubia
prudenter tractes: aduersa fortius leta moderate.Ita in omnia utilem te ami¬

Expanded text:
pud nos primi omnium C. Gracchus et mox Livius Drusus institueamicos primos, habuerunt secundos, numquam veros. Amicum vocas, cuius disponitur salutatio ? Aut potest huius tibi fides patere, qui per fores maligne apertas non intrat, sed illabitur ? Huic pervenire usque ad libertatem deemittitur ? Ad quemcumque itaque istorum veneris, quorum salutatio urbem concutit, scito, etiam si animadverteris obsessos ingenti frequentia vicos et commeantium in utramque partem catervis itinera compressa, tamen venire te in locum hominibus plenum, amicis vacuum. In pectore amicus, non in atrio quaeritur; illo recipiendus, illic retinendus est et in sensus recondendus. Hoc doce : gratus es. Male de te existimas, si inutilis es nisi adflicto, si rebus bonis supervacuus es. Quemadmodum te et in dubiis et in adversis et in laetis sapienter geris, ut dubia prudenter tractes, adversa fortiter, laeta moderate, ita in omnia utilem te
Abbreviated transcription (Latin):
altiori te rei imponas:in qua tibi stanti tremendum:ascendenti cadendui
sit. Consilia tibi salutifera aduoca.Cum tibi alludit uite prosperitas:tũc
te uelut in lubrico retinebis acsistes. nec tibi dabis impetus liberos: sed
circum spices quo eundum sit: uel quousq. NLUISSA
De Magnanimitate.

Expanded text:
altiori te rei imponas, in qua tibi stanti tremendum, ascendenti cadendum altiori te rei imponas, in qua tibi stanti tremendum, ascendenti cadendum sit. Consilia tibi salutifera advoca. Cum tibi alludit vitae prosperitas, tunc te velut in lubrico retinebis ac sistes, nec tibi dabis impetus liberos, sed circumspicies quo eundum sit, vel quousque. CAPUT II. De magnanimitate.
Abbreviated transcription (Latin):
recordare.Nam qui nil de preterito cogitat:perdet uitam:qui nil de fi
praemeditatur: in omnia incautus incidit. Proponas in animo tuo futura
mala et bona:ut illa sustinere possis:et ista moderare.Non semper in actu
sis: sed interdum animo tuo requiem dato. et requies ipsa plena sit sapientie
studiis et cogitatiombus bonis. Nam prudens nunꝗͣ ocio marcet.Nabet
autem aliquando remissum animum nunquam solutum. accelerat tarda
perplexa expedit:dura mollit: excquat ardua. Scit enim quid qua uia aggͥ¬
di debeat. et cito singula et distincte cuncta uidet. Consilium peritorum:ex a¬
pertis obscura extimat: ex paruulis magna: ex proximis remota: ex ꝑtibus
tota.Nonte moueat dicentis auctoritas:nec quis:sed quid dicat intendi'¬
to. Nec quem multis:sed quibuslibet placeas cogita. Id quere qdđ inuenire
possis. Id disce quod potes scire. Id opta quod optari coram bonis põt

Expanded text:
recordare. Nam qui nil de praeterito cogitat, perdit vitam, qui nil de futuro recordare. Nam qui nil de praeterito cogitat, perdit vitam, qui nil de futuro praemeditatur, in omnia incautus incidit. Proponas in animo tuo futura mala et bona ut illa sustinere possis et ista moderari. Non semper in actu sis, sed interdum animo tuo requiem dato: et requies ipsa plena sit sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prudens nunquam otio marcet. Habet autem aliquando remissum animum, nunquam solutum. Accelerat tarda, perplexa expedit, dura mollit, exaequat ardua. Scit enim quid qua via aggredi debeat: et distincte cuncta videt. Consilium peritorum, ex apertis obscura aestimat, ex parvulis magna, ex proximis remota, ex partibus tota. Non te moveat dicentis auctoritas, nec quis, sed quid dicat, intendito. Nec quam multis, sed qualibus placeat, cogita. Id quaere quod invenire possis. Id disce, quod potes scire. Id opta, quod optari coram bonis potest. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
exitus cogitabis. Scito te in quibusdam debere perseuerare:quia cepisti.
quedam uero nec incipere in quibus perseuerare sit noxium. Prudens
fallere non uult. falli non potest.Bom est uiri etiam in morte nemine:
les non recipies: quibus si animus tuus oblectauerit. cum omma disposu¬
eris tristis remanebis. sed cogitatio tua stabilis et certa sit siue deliberet
siue queret: contempletur non recedat auero. Sermo quoq tuus non sit
anis:sed aut ut suadeat:aut moneat:aut consoletur:aut precipiat.Las
parce.uitupera parcius.Nam similiter reprehensibilis est nimia laudatio
ut immoderata uituperatio.Illa si quidem adulatione:ista malignitate
suspecta est. Testimonium ueritati: non amicitiae reddes.Cum considerati¬
one promittas. plenius quem promiseris praesta.Si prudens est animus tuꝰ
tribus temporibus dispensetur. Presentia ordina:futura prouide: p̃terita

Expanded text:
exitus cogitabis. Scito te in quibusdam debere perseverare, quia coepisti: exitus cogitabis. Scito te in quibusdam debere perseverare, quia coepisti: quaedam vero nec incipere, in quibus perseverare sit noxium. Prudens fallere non vult, falli non potest. Boni est viri, etiam in morte neminem les, non recipies; quibus si animus tuus se oblectaverit, cum omnia disposueris, tristis remanebis: sed cogitatio tua stabilis, et certa sit; sive deliberet, sive quaerat, sive contempletur, non recedat a vero. Sermo quoque tuus non sit inanis, sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vitupera parcius. Nam similiter reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderata vituperatio. Illa siquidem adulatione, ista malignitate suspecta est. Testimonium veritati, non amicitiae reddes. Cum consideratione promitte plenius quae promiseris praesta. Si prudens est animus tuus, tribus temporibus dispensetur. Praesentia ordina, futura praevide, praeterita
Abbreviated transcription (Latin):
in pugnum astringitur. Prudentis proprium est examinare consilia:
et non cito facili credulitate ad falsa prolabi. De dubiis non diffinas. sed
suspensam tene sententiam.Nihil in expertum affirmes: quia non omne
uerisimile statim uerum est:sicut et sepius quod primum incredibile uide'¬
tur: non continuo falsum est.Crebro si quidem faciem mendacii ueritas reti¬
net. Crebro mendacium specie ueritatis obcluditur.Nam sicut aliquando
tristem frontem amicus: & blandam adulator ostendit. sic uerisimilitudiẽ
coloratur ueritas. et ut fallat uel surripiat coloratur.Si prudens esse cupis:
in futura prospectum intende: et que possunt contingere animo tuo propone
Nibil tibi subitum sit: sed totum ante conspicies. Nam qui prudens ẽ non
dicit: non putaui quidem hoc fieri. quia non dubitat: sed spectat nec suspi¬
catur: sed cauet. Cuiuscunq facti causam require: cum initia inueneris

Expanded text:
in pugnum astringitur. Prudentis proprium est examinare consilia, in pugnum astringitur. Prudentis proprium est examinare consilia, et non cito facili credulitate ad falsa prolabi. De dubiis non definias, sed suspensam teneas sententiam. Nihil inexpertum affirmes, quia non omne verisimile statim verum est; sicut et saepius quod primum incredibile videtur, non continuo falsum est. Crebro siquidem faciem mendacii veritas retinet. Crebro mendacium specie veritatis occulitur. Nam sicut aliquando tristem frontem amicus, et blandam adulator ostendit; sic verisimilitudine coloratur veritas et ut fallat vel subrepat, coloratur. Si prudens esse cupis, in futurum, prospectum intende; et quae possunt contingere, animo tuo cuncta propone. Nihil tibi subitum sit, sed per otium ante conspicies. Nam qui prudens est, non dicit: Non putavi quidem hoc fieri; quia non dubitat, sed exspectat; nec suspicatur, sed cavet. Cujuscunque facti causam require: cum initia inveneris,
Abbreviated transcription (Latin):
UATUOR UIRTUTUM SPECIES MULTO¬
rum sapientum sententiis diffinitae sunt:quibus animꝰ
humanus componi ad honestatem uite possit. Harum
prima est Prudentia.Secunda Magnanimitas.Tertia
Continentia. Quarta Iustitia. Singula tibi his officiis que subsunt
annexa sunt: ac bene moratum uirum efficiunt f
et si omnia prius existimet et perpenset. et digni¬
tatem rebus non ex opinione multorum: sed
ex earum natura constituat. Nam scire debes
quia sunt que uideantur esse bona:et nõ sunt
et sunt que uideantur non bona esse:et sunt.
Quecunq ex rebus transitoriis possides non
mireris: nec magnum existimes quod caducũ
est: nec apud te que habes tanquam aliena seruabis: sed pro te tanquam tua
dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris ubiq idem eris: et prout rey
ac temporum uarietas exigit: ea accommodes ipsi: nec te in aliquibus mutes
sed potius aptes. sicut manus que eadem est cum in palmam extenditur: &

Expanded text:
uatuor virtutum species multorum sapientium sententiis definitae sunt, quibus animus humanus componi ad honestatem vitae possit. Harum prima est prudentia; secunda magnanimitas; tertia, continentia; quarta, justitia. Singulae tibi in officiis quae subsunt, annexae sunt, ac bene moratum virum efficiunt. Cs, si omnia prius existimes et perpenses, et dignitatem rebus non ex opinione multorum, sed ex earum natura constituas. Nam scire debes quia sunt quae videantur esse bona et non sunt, et sunt quae videantur non bona esse et sunt. Quaecunque autem ex rebus transitoriis possides, non mireris, nec magnum existimes quod caducum est; nec apud te quae habes tanquam aliena servabis, sed pro te tanquam tua dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes: sicut manus quae eadem est, et cum in palmam extenditur, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
sentire tanta uelocitas possit: siue fauces nodus elisit: siue spiramentum
aqua praeclusit: siue ui corpus lapsum subiacentis soli duricia cõminuit
siue haustus ignis cursum animae remeantis intercidit.Quicquid el
perat: et quicquid erubescitis quot tam cito sit timetis diu

Expanded text:
sentiri tanta velocitas possit. Sive fauces nodus elisit, sive spiramentum sentiri tanta velocitas possit. Sive fauces nodus elisit, sive spiramentum aqua praeclusit, sive in caput lapsos subiacentis soli duritia comminuit, sive haustus ignis cursum animae remeantis interscidit ; quicquid est, properat. Ecquid erubescitis ? Quod tam cito fit, timetis diu
Abbreviated transcription (Latin):
Non tam longas in exitu uobis ꝗͣ intrantibus moras posui. Alioquin
magnum in uos regnum fortuna tenuisset si homo tam tarde moreretꝰ
quem nascitur. Omne tempus omnis uos locus doceat quem facile sit re¬
inciare nature: et munus suum illi impingere.Inter ipsa altaria et so¬
nes sacrificantium ritus: dum optatur uita mortem condiscat: corpora
opima taurorum exiguo concidunt uulnere: et magnarum uirium aĩalia
humane manus ictus impulit: tenuit ferro commissura ceruix arrumpi'¬
tur. et cum articulus ille qui caput collumq committit incisus est tanta
a moles corruit.Non i alto latet spiritus nec utiq: ferro eruendus
Non sunt uulnere impresso scrutata precordia. In proximo mors est.Nõ
certum ad hos ictus estimaui locum.Quacunq: ui paruum est ipsum il¬
lud quod uocatur mori quo amma discedit a corpore breuius est quem

Expanded text:
Non tam longas in exitu vobis quam intrantibus moras posui ; alioqui Non tam longas in exitu vobis quam intrantibus moras posui ; alioqui magnum in vos regnum fortuna tenuisset, si homo tam tarde moreretur quam nascitur. Omne tempus, omnis vos locus doceat quam facile sit renuntiare naturae et munus illi suum impingere ; inter ipsa altaria et sollemnes sacrificantium ritus, dum optatur vita, mortem condiscite. Corpora opima taurorum exiguo concidunt vulnere et magnarum virium animalia humanae manus ictus impellit ; tenui ferro commissura cervicis abrumpitur, et cum articulus ille qui caput collumque committit incisus est, tanta illa moles corruit. Non in alto latet spiritus nec utique ferro eruendus est ; non sunt vulnere penitus impresso scrutanda praecordia : in proximo mors est. Non certum ad hos ictus destinavi locum ; quacumque vis pervium est. Ipsum illud quod vocatur mori, quo anima discedit a corpore, brevius est quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
da contennere:cupiditates fastidire. Non fulgetis extrinsecus.Bona ue¬
stra introrsus obuersa sunt. Sic mundus exteriora contempsit spectaculo
sui letus. Intus omne posuit bonum.Non egere felicitate:felicitas uestra ẽ
At multa incidunt tristia:horrenda: dura toleratu.Quia non poteram
uos istis subducere: animos uestros aduersus omnia armaui forte fortit
hoc est quot deum antecedatis. Ille extra patientiam malorum est.Nos
supra patientiam. Contemnite paupertatem.Nemo tam pauper uiuit ꝗͣ
atus est.Contemnite dolorem:quia aut soluetur:aut soluet.Contẽn
raui ne quis uos teneret iuitos. Patet exitus.Si pugnare non uultis licet
fugere. Ideoq ex omnibus rebus quas esse uobis necessarias uolui: mhil
feci facilius quem mori.Prono animam loco posui.Trahitur.Attendite
modo: & uidebitis ꝗ breius ad libertatem: et quem expedita ducat uia

Expanded text:
da contemnere, cupiditates fastidire ; non fulgetis extrinsecus, bona veda contemnere, cupiditates fastidire ; non fulgetis extrinsecus, bona vestra introrsus obversa sunt. Sic mundus exteriora contempsit spectaculo sui laetus. Intus omne posui bonum ; non egere felicitate felicitas vestra est. ' At multa incidunt tristia, horrenda, dura toleratu.' Quia non poteram vos istis subducere, animos vestros adversus omnia armavi ; ferte fortiter. Hoc est quo deum antecedatis ; ille extra patientiam malorum est, vos supra patientiam. Contemnite paupertatem; nemo tam pauper vivit quam natus est. Contemnite dolorem; aut solvetur aut solvet. Contemnavi, ne quid vos teneret invitos ; patet exitus. Si pugnare non vultis, licet fugere. Ideo ex omnibus rebus quas esse vobis necessarias volui nihil feci facilius quam mori. Prono animam loco posui ; trahitur, adtendite modo et videbitis quam brevis ad libertatem et quam expedita ducat via.
Abbreviated transcription (Latin):
rant:qui etiam quedam dura patiuntur: ut alios pati doceant.Nati sũt
in exemplar. Puta itaque deum dicere.Quid habetis quod de me que¬
ripossitis uos quibus recta placuerunt. Alns bona falsa circundedi. et
animos inanes:uelut longo fallaciq somnio lusi. Auro illos argento et
ebore adornaui. Intus honi nihil est.Isti quos pro felicibus aspicitis si non
qua currunt: sed qua latent uideritis:miseri sunt:sordidi:turpes:ad simi¬
litudinem parietum suorum extrinsecus culti.Non est ista solida et sin¬
cera felicitas: crusta est equidem tenuis.Itaq dum illis licet stare: & ar
trium suum ostendi nitent et imponunt.Cum aliquid inciderit qi
disturbet ac detegat: tunc apparet quantum alte acuete felicitatis alien'
splendor obsconderit.Uobis dedi bona certa mansura quantomagis uer'¬
saueritis:et undiq: inspexeritis. Meliora maioraq permisi uobis:metuẽ¬

Expanded text:
rant ? Quare quaedam dura patiuntur ? Ut alios pati doceant ; nati sunt rant ? Quare quaedam dura patiuntur ? Ut alios pati doceant ; nati sunt in exemplar. Puta itaque deum dicere : " Quid habetis quod de me queri possitis, vos, quibus recta placuerunt ? Aliis bona falsa circumdedi et animos inanes velut longo fallacique somnio lusi. Auro illos et argento et ebore adornavi, intus boni nihil est. Isti quos pro felicibus aspicis, si non qua occurrunt sed qua latent videris, miseri sunt, sordidi, turpes, ad similitudinem parietum suorum extrinsecus culti; non est ista solida et sincera felicitas ; crusta est et quidem tenuis. Itaque dum illis licet stare et ad arbitrium suum ostendi, nitent et imponunt ; cum aliquid incidit quod disturbet ac detegat, tunc apparet quantum altae ac verae foeditatis alienus splendor absconderit. Vobis dedi bona certa, mansura, quanto magis versaverit aliquis et undique inspexerit, meliora maioraque : permisi vobis metuen
Abbreviated transcription (Latin):
Finge datos currus his quibus deterime putas.incitor.Libet illic
ipse sol trepidat. humilis et inertis est tuta secare per alta uirtus est
Uare tamen bonis uiris patiatur aliquid mali deus fieri. Ille ue¬
ro non patitur.Omnia mala ab illis remouit. scelera et flagitia
et cogitationes improbas: et auida consilia:et libidinem cacam:et alie¬
no imminentem auaritiam. Ipsos tuetur aut uendicat. Nunquid hec
oq adeo aliquis exigit: ut bonorum uirorum etiam sarcinas serue
Remittunt ipsi hanc deo curam. Externa contennunt.Democritus di¬
uitias proiecit. et onus illas bone mentis existimans. Quid ergo mira¬
ris si id deus bono accidere patitur:quod uir bonus aliquando uult si¬
bi accidere: Filios amittunt uiri bom:quid nicum aliquando et occi
in exilium mittuntur.Quid ni cum aliquando ipsi patriam non repetitu¬
ri relinquant occiduntur.Quid ni cum aliquando ipsi sibi manus infe'¬

Expanded text:
" Iunge datos currus ! His quibus deterreri me putas incitor. Libet illic" Iunge datos currus ! His quibus deterreri me putas incitor. Libet illic stare ubi ipse Sol trepidat." Humilis et inertis est tuta sectari; per alta virtus it. " Quare tamen bonis viris patitur aliquid mali deus fieri ? " Ille vero non patitur. Omnia mala ab illis removit, scelera et flagitia et cogitationes improbas et avida consilia et libidinem caecam et alieno imminentem avaritiam ; ipsos tuetur ac vindicat : numquid hoc quoque aliquis a deo exigit, ut bonorum virorum etiam sarcinas servet ? Remittunt ipsi hanc deo curam: externa contemnunt. Democritus divitias proiecit onus illas bonae mentis existimans. Quid ergo miraris, si id deus bono viro accidere patitur quod vir bonus aliquando vult sibi accidere ? Filios amittunt viri boni; quidni, cum aliquando et occidant ? In exilium mittuntur; quidni, cum aliquando ipsi patriam non repetituri relinquant ? Occiduntur ; quidni, cum aliquando ipsi sibi manus affe
Abbreviated transcription (Latin):
tuetur ae nauigium in turbido regat.Contra fortimam illi tenendus est
cursus. Multa accident dura:aspera:que molliant et complanent.
ignis aurum probat:miseria fortes uiros. Uide quem alte extendere debe'¬
at uirtus:sciens illi non per secura uadendum esse. Ardua prima uia est.
et quauis inane recentes enitantur equi medio est altissima celo. Unde ma'¬
re et terras ipsi mihi sepe uidere.Fittimor & pauida trepidet formidine
pectus. Ultima prona uia est: et reget moderamine certo.Tune que etiã
me subiectis excipit undis.Ne ferar in praeceps.Thetis solet ipsa uere
Hec cum audisser ille generosus adolescens. Placet inquit ua. Ascendo. Est
tanti per ista ire casuro.Non desunt quae te terreant.at tene animum metu
territante.Utque uiam teneas:nulloq: errore traharis.Per tamen aduersi
gradieris cornua tauri:.Hemoniosq arcus:uiolentiq: ora leonis.Post hec ait

Expanded text:
tuetur ac navigium in turbido regat. Contra fortunam illi tenendus est tuetur ac navigium in turbido regat. Contra fortunam illi tenendus est cursus ; multa accident dura, aspera, sed quae molliat et complanet ipse. Ignis aurum probat, miseria fortes viros. Vide quam alte escendere debeat virtus ; scies illi non per secura vadendum : Ardua prima via est et quam vix mane recentes enituntur equi; medio est altissima caelo, unde mare et terras ipsi mihi saepe videre sit timor et pavida trepidet formidine pectus, ultima prona via est et eget moderamine certo ; tunc etiam quae me subiectis excipit undis, ne ferar in praeceps. Tethys solet ima vereri. Haec cum audisset ille generosus adulescens : " Placet," inquit, " via ; escendo. Est tanti per ista ire casuro." Non desinit acrem animum metu territare : Utque viam teneas nulloque errore traharis, per tamen adversi gradieris cornua tauri Haemoniosque arcus violentique ora leonis. Post haec ait :
Abbreviated transcription (Latin):
ut uult suis natura corporibus. Nos leti ad omnia & fortes cogitemus
nibil perire de nostro. Quid est boni uiri prebere se fato: Grande solatiũ
est cum uniuerso rapi. Quid est quod nos sic uiuere: sic mori iussir: ea¬
dem necessitate et deos alligat:irreuocabilis humana pariter ac diuina cur¬
sus uehit. Ille ipse omnium conditor ac rector scripsit quidem fata: sed se¬
quitur. Semper paret: semel iussit.Quare tamen deus tam iniquus in di¬
stributione fati fuit: ut bonis uiris paupertatem uulnera et acerba fune¬
ra ascriberet. Non potest artisex mutare materiam. Hec passa est.Quedã
ari aquibusdam non possunt:cohaerent:indiuidua sunt:languida
ingenia:et in somnum itura:aut in iugiliam somno simillimam:inerti'¬
bus nectuntur elementis:ut efficiatur uir:cum cura dicens fortiore fato
opus est. Non erit illi planum iter sursum oportet ac deorsum eat:fluc¬

Expanded text:
ut vult suis natura corporibus ; nos laeti ad omnia et fortes cogitemus ut vult suis natura corporibus ; nos laeti ad omnia et fortes cogitemus nihil perire de nostro. Quid est boni viri ? Praebere se fato. Grande solacium est cum universo rapi; quicquid est quod nos sic vivere, sic mori iussit, eadem necessitate et deos alligat. Irrevocabilis humana pariter ac divina cursus vehit. Ille ipse omnium conditor et rector scripsit quidem fata, sed sequitur ; semper paret, semel iussit. " Quare tamen deus tam iniquus in distributione fati fuit, ut bonis viris paupertatem et vulnera et acerba funera ascriberet ? " Non potest artifex mutare materiam ; hoc passa est. Quaedam separari a quibusdam non possunt, cohaerent, in- dividua sunt. Languida ingenia et in somnum itura aut in vigiliam somno simillimam inertibus nectuntur elementis ; ut efficiatur vir cum cura dicendus, fortiore fato opus est. Non erit illi planum iter ; sursum oportet ac deorsum eat, fluc
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Quidni nullam moram faciam quo minus recipiatis quod dedistis:
Auolente feretis quicquid petieritis.Quid ergo est: maluissem offerre quã
tradere. Quid opus fuit auferre:accipere potustis:sed ne nunc quidem
auferetis.Quid:nihil eripitur nisi retinenti.Nihil cogor.Nihil patior
inuitus: nec seruio deo sed assentio. Eo quidem magis quo scio omnia cer¬
ta: et inaeternum dicta lege decurrere. Fata nos ducunt: et quantii cuiq
temporis restet:prima nascentium hora disposuit.Causa pendet excausa
priuata ac publica: longus ordo rerum trahit. Ideo fortiter omne faciẽdũ
est. Quia non ut putamus meidunt cuncta sed ueniunt. Olim constitutu
est quid gaudeas: quid fleas: et quãuis magna uideatur uarietate singulo¬
i uita distingui:summa in unum uenit. Accepimus peritura periti¬
ri.Quid ita indignamur: quid querimur: Ad hoc parati sumus. Utatur

Expanded text:
tum ? quidni ? nullam moram faciam, quo minus recipiatis quod dedistis. tum ? quidni ? nullam moram faciam, quo minus recipiatis quod dedistis. A volente feretis quicquid petieritis. Quid ergo est ? Maluissem offerre quam tradere. Quid opus fuit auferre ? Accipere potuistis ; sed ne nunc quidem auferetis, quia nihil eripitur nisi retinenti." Nihil cogor, nihil patior invitus nec servio deo sed assentior, eo quidem magis, quod scio omnia certa et in aeternum dicta lege decurrere. Fata nos ducunt et quantum cuique temporis restat prima nascentium hora disposuit. Causa pendet ex causa, privata ac publica longus ordo rerum trahit. Ideo fortiter Omne patiendum est, quia non, ut putamus, incidunt cuncta sed veniunt. Olim constitutum est quid gaudeas, quid fleas, et quamvis magna videatur varietate singulorum vita distingui, summa in unum venit; accipimus peritura perituri. Quid itaque indignamur ? Quid querimur ? Ad hoc parti sumus. Utatur
Abbreviated transcription (Latin):
stare uulneribus. Interim in urbe securos esse procisos et professos ĩpu¬
icitiam.Quid porro non est iniquum nobilissimas uirgines ad sac
facienda noctibus excitari.Altissimo somno iniquitas frui. Labor optimꝰ
citat. Senatus per totum diem consuluit sepe cum illo tempore uilissimꝰ
quisq: aut in campo ocium suum oblectet:aut in pompa lateat:aut tẽpus
in aliquo circulo terat. Idem in hac re magna publica fit. bon uiri laborãt
illam: et aequo gradu si scissent antecessissent. Hanc quoq animosam De¬
metrii fortissimi uiri uocem audisse me memini. Hoc unum inquit dii
immortales queri possum quot non ante mihi uoluntatem uestram no'¬
tam fecistis. Prior enim ad ista uenissem ad quae nunc uocatus assum
Uultis liberos sumere illos uobis offero. Uultis aliquam partem corpor:
imite.Non magnam rem promitto:cito totum relinquam.Uultis sp¬

Expanded text:
stare vulneribus, interim in urbe securos esse percisos et professos impustare vulneribus, interim in urbe securos esse percisos et professos impudicitiam ? Quid porro ? Non est iniquum no- bilissimas virgines ad sacra facienda noctibus excitari, altissimo somno inquinatas frui ? Labor optimos citat. Senatus per totum diem saepe consulitur, cum illo tempore vilissimus quisque aut in campo Otium suum Oblectet aut in popina lateat aut tempus in aliquo circulo terat. Idem in hac magna re publica fit ; boni viri laboranillam et aequant gradus. Si scissent, antecessissent. Hanc quoque animosam Demetri fortissimi viri vocem audisse me memini: " Hoc unum," inquit, " de vobis, di immortales, queri possum, quod non ante mihi notam voluntatem vestram fecistis ; prior enim ad ista venissem, ad quae nunc vocatus adsum. Vultis liberos sumere ? vobis illos sustuli. Vultis aliquam partem corporis ? sumite ; non magnam rem promitto, cito totum relinquam. Vultis spiri
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt mala nisi male sustinenti.
Diice nunc quod pro omnibus est optimum quemq: ut ita
dicam militare et aedere operas.Hoc est propositum deo quot
sapienti uiro ostenderet hac quæ uulgus appetit:que reformidat nͨ
bona esse nec mala. Apparebunt autem bona esse si illa non nisi honis
uiris tribuerit:et mala esse si malis tantum irrogauerit.Detestabi'¬
lis erit cecitas si nemo oculos perdiderit. msi cui eruendi sunt. Itaq
careant luce Appius & Metellus.Non sunt diuitiae bonum. Itaq hẽat
illas & Ellius leno:ut homines pecuniam cum in tempus consecraue¬
rint uideant & in fornice. Nullo modo magis potest deus cõcupita
transducere quem si illa ad turpissimos differt:ab optimis abigit. At
iniquum est bonum uirum debilitari:aut confringi.aut alligari malos
integris corporibus solutos ac delicatos incedere. Quid porro non est ini¬
quum fortes arma sumere: et in castris pernoctare: et pro uallo obligatis

Expanded text:
non sunt mala nisi male sustinenti. non sunt mala nisi male sustinenti. Adice nunc, quod pro omnibus est optimum quemque, ut ita dicam, militare et edere operas. Hoc est propositum deo quod sapienti viro, ostendere haec quae vulgus appetit, quae reformidat, nec bona esse nec mala ; apparebit autem bona esse, si illa non nisi bonis viris tribu erit, et mala esse, si tantum malis irrogaverit. Detestabilis erit caecitas, si nemo oculos perdiderit, nisi cui eruendi sunt : itaque careant luce Appius et Metellus. Non sunt divitiae bonum ; itaque habeat illas et Elius leno, ut homines pecuniam, cum in templis consecraverint, videant et in fornice. Nullo modo magis potest deus concupita traducere, quam si illa ad turpissimos defert, ab optimis abigit. " At iniquum est virum bonum debilitari aut configi aut alligari, malos integris corporibus solutos ac delicatos incedere." Quid porro ? Non est iniquum fortes viros arma sumere et in castris pernoctare et pro vallo obligatis
Abbreviated transcription (Latin):
istium uagarum gentium occursat:perpetua illos hyems:triste celũ
premit.Maligne solum steriles sustentat: imbrem culmo aut fronde de'¬
fendunt: super durata glacie stagno prosultant:in alimentum feras ca'¬
tant.Miseri tibi uidentur.Nihil miserum est quod in naturam
suetudo produxit. Paulatim enim uoluptati sunt:quaeq necessitate
ceperunt. Nulla illis domicilia. nulleq sedes sunt: nisi quas lassitudo
in dien posuit. Uilis et hic querendus est manu uictus: horrenda iniꝗ¬
tas celi in tecta corpora. hoc quod tibi calamitas uidetur tot gentium
uita est.quid miraris bonos uiros ut confirmentur concuti.Non
arbor solida nec fortis nisi in quam frequens uentus incursat:ipsan
uexatione constringitur: et radices certius figit. Fragiles sunt que in
aphrica ualle creuerunt. pro ipsis ergo bonis uiris est ut esse interriti
possint. Multum inter formidolosa uersari: et equo animo ferre que

Expanded text:
Histrum vagarum gentium occursat. Perpetua illos hiemps, triste caelum Histrum vagarum gentium occursat. Perpetua illos hiemps, triste caelum premit, maligne solum sterile sustentat; imbrem culmo aut fronde defendunt, super durata glacie stagna persultant, in alimentum feras captant. Miseri tibi videntur ? Nihil miserum est quod in naturam consuetudo perduxit; paulatim enim voluptati sunt quae necessitate coeperunt. Nulla illis domicilia nullaeque sedes sunt nisi quas lassitudo in diem posuit ; vilis et hic quaerendus manu victus, horrenda iniquitas caeli, intecta corpora ; hoc quod tibi calamitas videtur tot gentium vita est ! Quid miraris bonos viros, ut confirmentur, concuti ? Non est arbor solida nec fortis nisi in quam frequens ventus incursat ; ipsa enim vexatione constringitur et radices certius figit ; fragiles sunt quae in aprica valle creverunt. Pro ipsis ergo bonis viris est, ut esse interriti possint, multum inter formidolosa versari et aequo animo ferre quae