comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incitatus ferebat᷑. Gociꝰ au̾t rei cõsiliu hiis rõnib explicabat. ut si Põpeĩ eode ꝯten¬
ueret abductũ illu amari. atq ab hiis copiis quas dirrachi co̾ꝑanerat frumẽto ac cõ¬
raeatu. abstractũ parꝯocone belli secu decectare cogẽt. Si ĩ ytalia trãsiret ꝯũcto ex¬
citu cũ domitio ꝑ illiricu ytalie sb̃sidio ꝓficisceret᷑. Si appollonis oricuq oppũgnaret.
et si onũ maritia ora excludere conaret᷑. obscesso scipione neccĩo illu suis auxiliu
ferre cogẽt. Itaq p̾missis nuntiis. ad .c.n. domitiu Cesar scaipsit: aꝗd fieri uellet
ostendit. p̾sidioq appollonie cohortib quatuor lissi itia .iii. orici uelictis. quiq e¬
rant ey uuluerib egui de poĩtis ꝑepiru atq acarnia iter facere cepit. ¶ Põpenũs

Expanded text:
incitatus ferebatur. totius autem rei consilium his rationibus explicabat, ut si Pompeius eodem contenincitatus ferebatur. totius autem rei consilium his rationibus explicabat, ut si Pompeius eodem contenderet, abductum illum a mari atque ab iis copiis quas Dyrrachii comparaverat, frumento ac commeatu abstractum pari condicione belli secum decertare cogeret; si in Italiam transiret, coniuncto exercitu cum Domitio per Illyricum Italiae subsidio proficisceretur; si Apolloniam Oricumque obpugnare et se omni maritima ora excludere conaretur, obsesso Scipione necessario illum suis auxilium ferre cogeret. itaque praemissis nuntiis ad Cn. Domitium Caesar scripsit et quid fieri vellet ostendit praesidioque Apolloniae cohortibus iiii, Lissi unaper Epirum atque Athamaniam iter facere coepit. Pompeius
Abbreviated transcription (Latin):
stero die Cesat siłr p̃itussis pͥma nocte ĩpedimẽtis dequãta uigilia ip̃e egredit᷑. ut
siqua ẽẽt ĩ poĩta diucãdi necessitas subitu casu expedito excctu sb̾iret᷑. Hoc idem
resiquis fecit dieb quib rebꝰ ꝑ fciu̾est. ut altissimis fluminib atq impeditissimiꝰ
itinecib nullu accipẽt ĩcomõdu ¶ Põpei em̃ pͥmidiei mora illata. ⁊ deliquoꝵ
dieꝵ frustra labore suscepto cũ se magnis itincrib extendẽt. ꝓpgressos cõsequi cupe¬
ret. quaria die finẽ seq̃ndi fecit. atq aliuo sibi cõsiliu capiendu existimauit. ¶ Ce¬
sari aosancios de ponẽdos stipendiũ excitui dandu sotios ꝯfirmãdos p̃sioiũ urbibus
reliquẽdu necesse erat adire appollonia s hiis reb tr̃ tp̃is tribuit ꝙͣtu erat ꝓperã¬
ti necesse timẽs / bomitio ne aduentu Põpei p̾occuparet᷑. Adeu om̃i celeritate ⁊ studio

Expanded text:
ssis prima nocte impedimentis de quarta vigilia ipse egreditur, ut siqua esset imposita dimicandi necessitas, subitum casum expedito exercitu subiret. hoc idem reliquis fecit diebus. quibus rebus perfectum est, ut altissimis fluminibus atque impeditissimis itineribus nullum acciperet incommodum. Pompeius enim primi diei mora inlata et reliquorum dierum frustra labore suscepto cum se magnis itineribus extenderet et praegressos consequi cuperet, quarta die finem sequendi fecit atque aliud sibi consilium capiendum existimavit. Caesari ad saucios deponendos, stipendium exercitui dandum, socios confirmandos, praesidium urbibus relinquendum necesse erat adire Apolloniam. sed his rebus tantum temporis tribuit, quantum erat properanti necesse. timens Domitio, ne adventu Pompei praeoccuparetur, ad eum omni celeritate et studio
Abbreviated transcription (Latin):
mane scaphe signo dato se ĩhostes ĩcitauerãt. Pmoq ĩpetu uria exhiis qͣdrireme
cu remigibꝰ defensoribq sus ceperũt. reliquas tnͣpit᷑ refugẽ coegerũt. Adhoc be¬
trimẽtu accessit ut equitib ꝑora maritima abantonio dispoĩtis aquari ꝓhibẽtͣ.
Qua nocc̃itate aignomunia ꝑ motus libo discessit a Brũdusio obsidioneq nr̃oꝵ
obmisit. ¶ Dulti ia mẽses erãt ⁊ hyemps p̾cipitauerat neq Brũdusio naues le

Expanded text:
nianae scaphae signo dato se in hostes incitaverunt primoque impetu unam ex his quadriremem nianae scaphae signo dato se in hostes incitaverunt primoque impetu unam ex his quadriremem cum remigibus defensoribusque suis ceperunt, reliquas turpiter refugere coegerunt. ad hoc detrimentum accessit, ut equitibus per oram maritimam ab Antonio dispositis aquari prohiberentur. qua necessitate et ignominia permotus Libo discessit a Brundisio obsessionemque nostrorum omisit. Multi iam menses erant et hiems praecipitaverat, neque Brundisio
Abbreviated transcription (Latin):
ssus ꝙͣ omĩu litora ac portus custodia clausos teneri. Hic repetino aduẽtu naues
onerts quasda nactus ĩcendit. ⁊ unã frumẽto obriusta abduxit. magnũq
nũs terrorẽ ĩiecit et noctumilitib ⁊ sagictariis intra expoĩtis p̾sidiũ equitũ deiecit.
et adeo loci exoportumnitate ꝓfecit uti ad Põpeiu lr̃as mictẽt. naues reliquas siuell
sb̾duci et refici iubẽt sua classe auxilia se se Cesaris ꝓhibiturũ. ¶ Erat eo tp̃e antoni
Brũdusii uirtute nulitũ cõfisus scaphas nauiũ magnaꝵ circit᷑ .lx. cratib pluteisq
ꝯtexit. eoq milites delectos ĩposuit. atq eos ĩlitore płib locis seꝑatim disposuit. naue̾¬
q t̾remes duas quas Brundusi faciẽdas curauerat ꝑ cãs ex̾cendoꝵ remigu ad fau¬
ces portus prodire iussit. Has cu audatĩ ꝓgoessus libo ridisset sꝑars intcipi posse
refugiebãt illi studio ĩcitati ĩ cautius sequebãtur. Iam exotiũb ꝑtib subito anto¬

Expanded text:
essus, quam omnia litora ac portus custodia clausos tueri. hic repentino adventu naves onerarias quasdam nactus incendit et unam frumento onustam abduxit magnumque nostris terrorem iniecit, et noctu militibus ac sagittariis in terra expositis praesidium equitum deiecit et adeo loci opportunitate profecit, uti ad Pompeium litteras mitteret, naves reliquas, si vellet, subduci et refici iuberet; sua classe auxilia sese Caesaris prohibiturum. Erat eo tempore Antonius Brundisii; is virtute militum confisus scaphas navium magnarum circiter lx cratibus pluteisque contexit eoque milites delectos inposuit atque eas in litore pluribus locis separatim disposuit navesque triremes duas, quas Brundisii faciendas curaverat, per causam exercendorum remigum ad faucis portus prodire iussit. has cum audacius progressas Libo vidisset, sperans intercipi posse ni in portum refugiebant, illi studio incitati incautius sequebantur. iam ex omnibus partibus subito Anto
Abbreviated transcription (Latin):
dit ⁊ aid scipionẽ Põpeiũ q nũtios nuctit: ut sibi sb̾sidio ueniãt. se chside̾ irunitõib
oppidi sicelerit᷑ succuttatur. logniquã oppugnatõe sb̃stinẽ nio posse. scipio d̾scessu exe¬
citiuĩ adurachio cognito latisa legiones adduxerat. Põpeiꝰ nõ uu thessalie appĩgna¬
bat. Cesar castus munitis scalas musculosq ad ixpẽtina oppugnatõe fieri ãcrates po¬
tar uissit Qitib reb esfectio cohortatus nulites docuit ꝙ tu usu hr̃et adsb̾leuanda
omĩu reꝵ ĩopiã potiri. oppiro pleno atq opuleto simł reliꝗs cutatilo hꝰ ꝯutbis exem¬

Expanded text:
dit et ad Scipionem Pompeiumque nuntios mittit, ut sibi subsidio veniant: se confidere munitionibus oppidi, si celeriter succurratur; longinquam oppugnationem sustinere non posse. Scipio discessu exercituum ab Dyrrachio cognito Larisam legiones adduxerat; Pompeius nondum Thessaliae adpropinquabat. Caesar castris munitis scalas musculosque ad repentinam oppugnationem fieri et crates parari iussit. quibus rebus effectis cohortatus milites docuit, quantum usum haberet ad sublevandam omnium rerum inopiam potiri oppido pleno atque opulento, simul reliquis civitatibus huius
Abbreviated transcription (Latin):
detcibunali deturbauit. Dequib reb ẜuiliꝰ cõs adsenatu retulit. Senatusq ce¬
liu ab re. pͣ remonẽdu censuit. Hoc decreto eñ cõs ienatu ꝓhibuit. ⁊cõcionat co¬
nante derostris deduxit. Ille ignomina ⁊ dolore ꝑmotus pala se ꝓficisci ad cesa¬
re simulauit: cla nũtiis aduuloriẽ missis. quicodio int̾scõ eiꝰ nõte erat da̾pnat¬

Expanded text:
de tribunali deturbavit. de quibus rebus Servilius consul ad senatum rettulit, senatusque Caede tribunali deturbavit. de quibus rebus Servilius consul ad senatum rettulit, senatusque Caelium ab re publica removendum censuit. hoc decreto eum consul senatu prohibuit et contionari conantem de rostris deduxit. ille ignominia et dolore permotus palam se proficisci ad Caesarem simulavit; clam nuntiis ad Milonem missis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nam forte ĩoꝑia excusare et calamitate aut ꝓpria sua aut te poꝵ ques induise¬
cultates auctonadi ꝓponẽ etiã mediocris est ai̾mi ĩtegtas nõ tenẽ posẜones quise
rebere fateant cuis animi aut cuiꝰ in priroctie est. Itãq h quĩ postularet reperie¬
baturnemo. Atq ip̃is ad quoꝵ comodu ꝑtinebat. durior ĩentus est celiꝰ. ⁊aoħ es¬
fectus mitio ne fcustra ĩgressus turpe cãm inderet᷑ lege ꝓmulgauit. ut sexies¬
semidies sine usuris coedite pecune soluant᷑. Cu resisteret ẜ urilĩ ꝯsul reliquiꝙ
magr̾atus ⁊ minꝰ opinione sua efficẽt ad hoĩu excitãda studia. sb̾lata pͥore legẽ
duãs ꝓmulganit. unã qua mercedes ħitafõnu ãnuas cõductorib donauit. aliã
tabulaꝵ nouaꝵ ĩ petuq multitudĩs. in .s. tcebopip̃ fc̃o. ⁊ nõ nullis uuleratis eñ

Expanded text:
nam fortasse inopiam excusare et calamitatem aut propriam suam aut temporum queri et diffnam fortasse inopiam excusare et calamitatem aut propriam suam aut temporum queri et difficultates auctionandi proponere etiam mediocris est animi; integras vero tenere possessiones, qui se debere fateantur, cuius animi aut cuius impudentiae est? itaque, hoc qui postularet, reperiebatur nemo. atque ipsis, ad quorum commodum pertinebat, durior inventus est Caelius. efectus initio, ne frustra ingressus turpem causam videretur, legem promulgavit, ut sexenni die sine usuris creditae pecuniae solvantur. Cum resisteret Servilius consul reliquique magistratus et minus opinione sua efficeret, ad hominum excitanda studia sublata priore lege duas promulgavit, unam, qua mercedes habitationum annuas conductoribus donavit, aliam tabularum novarum, impetuque multitudinis in C. Trebonium facto et nonnullis vulneratis eum
Abbreviated transcription (Latin):
eius rei expecratio. atq om̃iu aimi intẽti adpace ẽẽ tudebant. Qra exfreque¬
tia fitus labieñ ꝓdit sumissima or̃one loqui de ꝑaceati altercar cu uatiio ii¬
cipit. Quoꝵ mtiedia or̾one int̾rũpũt: subito undiq tela intiuissa que ille ol¬
tectus armis militu u̾itauit. Dulnerant anͣt cõplures ĩhis corueliꝰ balletro
plotir .l. tiburtus. centuriones militesq nõ mlli. Tu labien̾ desited deop
sitione loqui. Na nob̾ nisi cesaris capite relato paꝵ ẽe no põt.NHusoe tyibuis
in.celius rufus p̃r. ca debitoꝵ suscepta initio magr̾atus tabunal suu iup̃.s. tre¬
bon p̃toris uxbam sellam collocauit. Et siquis appellauisset de esteratõe a de
solutionib que ꝑ arbitriũ fierẽt. ut cesar psens ꝯstituerat fore auxilio polde¬
batur. S fiebat equitate deceeti ⁊ hu̾anitate trebam. qui tp̃ib clement ⁊ moder
as l. dicendu existimabat. ut deperiti no posset aquib iuitiũ appellabinasceret.

Expanded text:
 atque omnium animi intenti esse ad pacem videbantur. qua ex frequentia T. Labienus prodit, summissa oratione loqui de pace atque altercari cum Vatinio incipit. quorum mediam orationem interrumpunt subito undique tela immissa; quae ille obtectus armis militum vitavit; vulnerantur tamen complures, in his Cornelius Balbus, M. Plotius L. Tiburtius centuriones misitione loqui; nam nobis nisi Caesaris capite relato pax esse nulla potest. Isdem temporibus M. Caelius Rufus praetor causa debitorum suscepta initio magistratus tribunal suum iuxta C. Treboni, praetoris urbani, sellam collocavit, et siquis appellavisset de aestimatione et de solutionibus, quae per arbitrum fierent, ut Caesar praesens constituerat, fore auxilio pollicebatur. sed fiebat aequitate decreti et humanitate Treboni, qui his tempor dicendum existimabat, ut reperiri non possent, a quibus initium appellandi nasceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
de uob̾ sentire possũt ꝙͣ ut eos ꝓdatis qui se uob̾ omĩa debẽ iudicãt. ĩ eoꝵ potestatẽ
ueniatis qui se ꝑuos perisse exstimãt. Anuo inhyspania res gestas Cesaris nõ
audistis duos pulsos ex̾citus duos suꝑatos duces duas receptas ꝓuintias. hec ac¬
ta dieb .xl. Quib ĩcȯspectu adu̾sarioꝵ uenerit Cesar anqui ĩcolumes rescite
nõ potuerũt ꝑditi resistu̾t. Uos au̾t certa uictoria Cesare secuti diuidicata iã belli
fortuna uictu sequanum. cu uñ offitii p̾mia ꝑcipere debeats. Deẜtos em̾se ac pro¬

Expanded text:
de vobis sentire possunt, quam ut eos prodatis, qui se vobis omnia debere iudicant, in eorum potestatem de vobis sentire possunt, quam ut eos prodatis, qui se vobis omnia debere iudicant, in eorum potestatem veniatis, qui se per vos perisse existimant? an vero in Hispania res gestas Caesaris non audistis? duos pulsos exercitus, duos superatos duces, duas receptas provincias? haec acta diebus xl, quibus in conspectum adversariorum venerit Caesar? an qui incolumes resistere non potuerunt, perditi resistant? vos autem incerta victoria Caesarem secuti diiudicata iam belli fortuna victum sequamini, cum
Abbreviated transcription (Latin):
geamus: aut q̃ ut media nocte ꝓficiscanĩ addũt. quo maiore credo licentiã ħant ꝗ
peccare conẽtur. Nam huĩmoi res aut pudore aut metu conẽtur. qb rebꝰ nox ina¬
xiie adu̾sara ẽ. Qua re neq tanti su animi ut sine spe castra oppũgnãda censeã.
neq tanti timoris ut ip̃e defitiã. atq oĩa pͥus expenẽda arbitror magnaq exꝑte iã
me una uobcu dere iuditiũ facturu cõfido ¶Dĩmisso ꝯtilio ꝯtione ad uocat mili¬
tum ꝯmemorat ꝙ sit eoꝵ usus studio ad corfiniũ Cesat ut magnã ꝑte utalie br̃fitõ
ta neq sine c̃a ⁊ cesar amicissime de uob ⁊ illi grauissime iudicauerũt. Põpeiꝰ enĩ
nullo p̾lio pulsus nr̃i fati p̾inditio de motus ytalia excessit. Cesar me quẽ sibi ca¬
quã uno tp̃e ⁊ nos circũuemre ⁊ nos nefario scelere obstãgere aut ꝗd irati grauiꝰ

Expanded text:
geamus? at etiam, ut media nocte proficiscamur, addunt, quo maiorem, credo, licentiam habeant, qui geamus? at etiam, ut media nocte proficiscamur, addunt, quo maiorem, credo, licentiam habeant, qui peccare conentur. namque huiusmodi res aut pudore aut metu tenentur, quibus rebus nox maxime adversaria est. quare neque tanti sum animi, ut sine spe castra obpugnanda censeam, neque tanti timoris, uti spe deficiam, atque omnia prius experienda arbitror magnaque ex parte iam me una vobiscum de re iudicium facturum confido. Dimisso consilio contionem advocat militum. commemorat, quo sit eorum usus studio ad Corfinium Caesar, ut magnam partem Italiae beneficio ta, neque sine causa et Caesar amicissime de vobis et illi gravissime iudicaverunt. Pompeius enim nullo proelio pulsus vestri facti praeiudicio demotus Italia excessit; Caesar me, quem sibi caquam uno tempore et nos circumvenire et vos nefario scelere obstringere? aut quid irati gravius
Abbreviated transcription (Latin):
me fuge rõnez hr̃e. illos etiã iniquo loco dimoa̾du putare. qua eñi ĩqd fidutis ao ꝑe ⁊
gnatõne castroꝵ discedim q̾i nõ felicitas reꝵ gestaꝵ ex̾citus beniuolẽua inrꝑatoriᷤ¬
bus ⁊ res adu̾se odia cociliẽt. Castroꝵ au̾t mutato qd ħt nisi turpe fugã ⁊ desꝑatiõe
onũu ⁊ alienatõe excitus. Nam neq prudẽtos suspicari oportet si patũ credi. noq
inꝓbos scire sese timeri ꝙ illis licentiã timor augeat. nr̃is studia deminiat. M. d̾ si
iam ĩꝗo ħ explorata ħeamĩ. que deex̾citus alienatõe dicunt᷑. q̃ quidẽ ego autsoĩo falsa
aut certe minora opiniõe ẽẽ cõfido. ꝙ̃ ħ dissimulare ⁊ occultari ꝙ̃ ꝑ nos q simari p̃¬
stet. An nõuti corpotis uulnera ita ex̾citus ĩ comoda st̃ regenda nesp̃e adusarii au¬

Expanded text:
mae fugae rationem habere, illos etiam iniquo loco dimicandum putare. qua enim, inquit, fiducia et omae fugae rationem habere, illos etiam iniquo loco dimicandum putare. qua enim, inquit, fiducia et ognatione castrorum discedimus? quasi non et felicitas rerum gestarum exercitus benevolentiam imperatoribus et res adversae odia concilient! castrorum autem mutatio quid habet nisi turpem fugam et desperationem omnium et alienationem exercitus? nam neque pudentis suspicari oportet sibi parum credi neque improbos scire sese timeri, quod illis licentiam timor augeat noster, his studia deminuat. quod si iam, inquit, haec explorata habeamus, quae de exercitus alienatione dicuntur, quae quidem ego aut omnino falsa aut certe minora opinione esse confido, quanto haec dissimulari et occultari, quam per nos confirmari praestet? an non, uti corporis vulnera, ita exercitus incommoda sunt tegenda, ne spem adversariis au
Abbreviated transcription (Latin):
litum uulgo duriꝰ accipiebant. No nulla ĩ abhiis qui diligentiores uideti uolebãt
fingeba̾t᷑ ¶ Quib decansis cõsilio ꝯuocato desũma reꝵ delibetare ĩcipit. Erãt
sũie que dd ãdu om̃ib modis castraq uari oppugnãda censerẽt. qd̾ huimõi mili¬
tum cõsiliis otiũ maxime ꝯĩu ẽẽ arbitrarẽtur. Postremo p̾stare dicebãt ꝑuirtute
ĩpugna belli fortunã experir qua deẜtos ⁊ cirtũnentos absus grauissimũ suppli¬
tium pati. Porro erãt qui censerẽt det̾cia uigilia ĩ castra cornelia recedẽdn ut ma¬
iore spatio p̃is inf̾iecto militu mẽtes sanarẽt simul siqd grauiꝰ a. adisset ma¬
gna multitudĩe nauiũ et tuci ⁊ fatilĩ in sycilia receptus dareti.. Murio uitũq
in ꝓbans cõsiliũ ꝙͣtu alti sentẽtie de e̾et a̾inu tantũ alt̾i suꝑẽẽ dicebat. hos turpissi¬

Expanded text:
litum; dubia durius accipiebantur, nonnulla etiam ab his, qui diligentiores videri volebant litum; dubia durius accipiebantur, nonnulla etiam ab his, qui diligentiores videri volebant fingebantur. Quibus de causis consilio convocato de summa rerum deliberare incipit. erant sententiae, quae conandum omnibus modis castraque Vari oppugnanda censerent, quod in huius modi militum consiliis otium maxime contrarium esse arbitrarentur. postremo praestare dicebant per virtutem in pugna belli fortunam experiri, quam desertos et circumventos ab suis gravissimum supplicium perpeti. erant, qui censerent de tertia vigilia in Castra Cornelia recedendum, ut maiore spatio temporis interiecto militum mentes sanarentur, simul siquid gravius accidisset, magna multitudine navium et tutius et facilius in Siciliam receptus daretur. Curio utrumque improbans consilium, quantum alteri sententiae deesset animi, tantum alteri superesse dicebat; hos turpissi
Abbreviated transcription (Latin):
e̾ent ex pectare deberẽt. Hac hĩta oratione nulla ĩ ꝑte abex̾citu curionis fit sign¬
ficatio. atq ita suas ut̾q copias reducit. atq ĩcastris curionis magnus omĩu ĩ¬
cessit timor. na hiis uariis hoi̾u ẜmoitib celerit auget᷑. iuiꝰquisq em̾ opinionẽ
fingebat. ⁊ ad ido ꝙ ab alio audierat sui aliqo timoris ad debat. Hoc ubi imo actore
ad plures ꝓmanauerat atq illis alii tradider̃t: plures auctores eĩ reiuidetant̃.
cruilebellũgenus hoĩu ꝙ liceret libere facẽ ⁊ sequi qd̃ uellet. legiones bec q̃ paulo
ante apud adu̾sarios fuerãt. na etiã Cesaris bñfitiũ mutauerat cõsuetudo. qua of¬
ferentur muncipia. etiã diu̾sis ꝑtib ꝯiuncta. Neq eñi exmãsis peligiusq uenie¬
bant. ut qui suꝑiore nocte ĩcõtubetinis cõmilitesq nõ nulligramore ẜmones mi¬

Expanded text:
essent, expectare deberent. hac habita oratione nullam in partem ab exercitu Curionis fit signiessent, expectare deberent. hac habita oratione nullam in partem ab exercitu Curionis fit significatio, atque ita suas uterque copias reducit. Atque in castris Curionis magnus omnium incessit timor animis; is variis hominum sermonibus celeriter augetur. unusquisque enim opiniones fingebat, et ad id, quod ab alio audierat, sui aliquid timoris addebat. hoc ubi uno auctore ad plures permanaverat atque alius alii tradiderat, plures auctores eius rei videbantur. civile bellum; genus hominum cui id liceret libere facere et sequi quod vellet; legiones hae quae paulo ante apud adversarios fuerant . nam etiam Caesaris beneficia mutaverat consuetudo qua offerrentur . municipia etiam diversis partibus coniuncta. ;neque enim ex Marsis Paelignisque veniebant ut qui superiore nocte in contuberniis commilitonesque . non nulli graviora sermones mi
Abbreviated transcription (Latin):
legiones excastris educit. facit ide curio atq una ualle no magna int̾iecta suas ut̾¬
q copias ĩstruit. Erat mexcitu uari sexb̃. Quĩtilius uarus quẽ fuisse cõfini sup̃
demostratũ est. Hic dimissus acesare ĩafrica uenerat legionesq eas trãsduxerat
quas suꝑiorib tp̃ib corfinio receperat Cesar adeo ut paucis mutatis centurionib
ide ordines manipłiq cõstarẽt. Ha̾c nactus applłatoi̾s cãm Q. u̾tiliꝰ circiũre acie
curionis atq obseccare milites cepit. ne pͥma saccam̾ta q̃ apõ domitiũ atq apd̃
se qͥstore dixissẽt memoria deponent neu ꝯtra eos arma ferrẽt qui eade eẽnt usi
fortuna eade ĩobsidione ppessi neu ꝓhiis pugnarẽt aquib ꝯtumelia ꝑfuge appel¬
larent᷑. hiis pauca ad spe largitoĩs addit que sua liberalitate si seatq actiũ secuti

Expanded text:
legiones ex castris educit. facit idem Curio, atque una valle non magna interiecta suas utelegiones ex castris educit. facit idem Curio, atque una valle non magna interiecta suas uterque copias instruit. Erat in exercitu Vari Sex. Quintilius Varus quem fuisse Corfinii supra demonstratum est. hic dimissus a Caesare in Africam venerat, legionesque eas traduxerat Curio, quas superioribus temporibus Corfinio receperat Caesar, adeo ut paucis mutatis centurionibus idem ordines manipulique constarent. hanc nanctus appellationis causam Quintilius circumire aciem Curionis atque obsecrare milites coepit, ne primi sacramenti, quod apud Domitium atque apud se quaestorem dixissent, memoriam deponerent, neu contra eos arma ferrent, qui eadem essent usi fortuna eademque in obsidione perpessi, neu pro iis pugnarent, a quibus contumelia perfugae appellarentur. huc pauca ad spem largitionis addidit, quae ab sua liberalitate, si se atque Attium secuti
Abbreviated transcription (Latin):
it. equitesq cõmictũt p̾liũ. Et pͥusꝙͣ plane legiories explidar ⁊ cõsistere pos¬
sent. tota auxilia regis impedita ac ꝑturbata ꝙ nullo oroine a sine timore icꝰ fe¬
cerãt. ĩ fuga se cõnifiũt. Equitatuq om̾ fere ĩcolumi ꝙ se ꝑlitora celexit᷑ mop¬
piou recepit magnũ peditu nũ infͥfitiũt. ¶ Proxima nocte centuriones mã¬
si duo excastris curionis cu mampularib suis xxii. ad actiu uarũ ꝑfugiũt. Hii
seu uere ꝙͣ hu̾erãt opinione adeu ꝓferũt. sine q̃ autib uari ẜ uiũt. Nlamq uo¬
lumꝰ ⁊credimꝰ libent qque sentimꝰ ip̃i ueliquos sentire sꝑamꝰ. Cõfirmãt quioe̾ c̾te
tociꝰ ex̾citus aĩos alienos ẽẽ acurione maximeq opus ẽe inꝯspectu excitu uenire.
et colloq̾ndi dare facultate. Qua opinione adductus uarus postera die mane

Expanded text:
it. equitesque committunt proelium, et, priusquam plane legiones explicari et consistere posit. equitesque committunt proelium, et, priusquam plane legiones explicari et consistere possent, tota auxilia regis impedita ac perturbata, quod nullo ordine et sine timore iter fecerant, in fugam coiciunt equitatuque omni fere incolumi, quod se per litora celeriter in oppidum recipit, magnum peditum numerum interficiunt. Proxima nocte centuriones Marsi duo ex castris Curionis cum manipularibus suis xxii ad Attium Varum perfugiunt. hi sive vere quam habuerant opinionem ad eum perferunt, sive etiam auribu credimus libenter, et quae sentimus ipsi, reliquos sentire speramus — confirmant quidem certe totius exercitus animos alienos esse a Curione, maximeque opus esse in conspectum exercitus venire et colloquendi dare facultatem. qua opinione adductus Varus postero die mane
Abbreviated transcription (Latin):
gaꝵ nauiũ curiop nũtiam onerariis nauib iubet que stabãt adutica nũo
circit̾. cc se ĩ hostin hituꝵ loco ꝙ nõ euestigio ad castra cornelia uela duxissent.
Qua ꝓ rutiatoe fc̃a tp̃is puncto sublatis ancoris om̃s uticã rełiquũt ⁊ quo
imꝑatu est trãseñt. Q ue res omĩn reꝵ copia cõpleuit excitu. Hiis reb gestis
curio se ĩcastra adbagradã recepit. atq uniu̾si excitus ꝯclamatõne ĩ p̃r appella¬
tur. ¶ Postero die utica ex̾citum ducit. ⁊ ꝓpe oppidu castra ponit. nõ du oꝑe
castroꝵ ꝑfc̃o. equites e stat̾one nuntiãt magna auxilia equitũ peditũq ab
rege missa utica uerure eode̾q tp̃e ius magna pulueris cerniebat᷑. Et uestigio
tp̃is pͥmũ agm̾ erat ĩcospectu. Nouitate rei qurio ꝑmotus p̾mictit equites qui
pͥmu ĩ petu sbstineãt ac morẽtur. ip̃e celerit ab oꝑe deductis legionib atiẽ instru¬

Expanded text:
tiari onerariis navibus iubet, quae stabant ad Uticam numero circiter cc, se in hostium habiturum loco, qui non ex vestigio ad Castra Cornelia naves traduxisset. qua pronuntiatione facta temporis puncto sublatis ancoris omnes Uticam relinquunt et, quo imperatum est, transeunt. quae res omnium rerum copia complevit exercitum. His rebus gestis Curio se in castra ad Bagradam recipit atque universi exercitus conclamatione imperator appellatur, posteroque die Uticam exercitum ducit et prope oppidum castra ponit. nondum opere castrorum perfecto equites ex statione nuntiant magna auxilia equitum peditumque ab rege missa Uticam venire; eodemque tempore vis magna pulveris cernebatur, et vestigio temporis primum agmen erat in conspectu. novitate rei Curio permotus praemittit equites, qui primum impetum sustineant ac morentur; ipse celeriter ab opere deductis legionibus aciem instru
Abbreviated transcription (Latin):
legionẽ abope deductã sb̾sidio sius duxit. Sodeq tpe equitat᷑ eiꝰ nt̾is equitib aꝓpini¬
quabat. ⁊ acies ĩstructa ant̾is qui castra occupauerãt cerniebat᷑ oĩa que sũt subito
inuitata. Põpeiana legio celen spe sb sidi ꝯfiriata abdeciua porta resistere conatur.
atq ultoo ĩ nr̃o impetu fatiebat: equitat cCesaris qd̃ angusto itiuẽ ꝑaggeres ascẽdebat
recepti suo timẽs initiũ fuge faciebat. destrũ cornu qd̃ erat asinistro seclausu ter
bat. ac pleriq exhiis ne ĩangustias ĩciderent .x. pedu nuuiutoĩs se ĩfossas p̾cipi¬
tabat. pͥmisq oppressis. teliqui ꝑ hoꝵ corpora salute sibi atq exitũ sibi pariebãt
sinistro cornu milites cu exuallo popeiũ ade̾e. ꝯ suos fuge̾ cernerẽt. ueriti ne angu¬
stiis ĩcluderent᷑. cu ex̃ ⁊ ĩtus hostẽ haberẽt. eodẽ quouenerãt receptui sibi cõsulebãt

Expanded text:
bsidio suis duxit. eodemque tempore equitatus eius nostris equitibus adpropinquabat, et acies instructa a nostris, qui castra occupaverant, cernebatur, omniaque sunt subito mutata. Pompeiana legio celeris spe subsidii confirmata ab decumana porta resistere conabatur atque ultro in nostros impetum faciebat. equitatus Caesaris, quod angusto itinere per aggeres ascendebat, receptui suo timens initium fugae faciebat. dextrum cornu, quod erat a sinistro seclusum, terrbat, ac plerique ex his, ne in angustias inciderent, x pedum munitione se in fossas praecipitabant, primisque oppressis reliqui per horum corpora salutem sibi atque exitum pariebant. sinistro cornu milites cum ex vallo Pompeium adesse et suos fugere cernerent, veriti ne angustiis intercluderentur, cum extra et intus hostem haberent, eodem quo venerant receptu sibi consulebant
Abbreviated transcription (Latin):
uenite: Ab ẽe rege exignas ẽẽ copias missasqͣ paucis equitib pares ẽẽ nõ potueñ
ꝓinde ad p̾dam. adgłia ꝓperate ut iam de p̾miis uris. ⁊ dereferẽdagr̃a cogitare ĩ ciͥ¬
piamꝰ. Erant ꝑ se magna que gesserãt equites p̃ẜtim cu eoꝵ exignus rũs cũ tãta¬

Expanded text:
venire? abesse regem, exiguas esse copias missas, quae paucis equitibus pares esse non potuerint? venire? abesse regem, exiguas esse copias missas, quae paucis equitibus pares esse non potuerint? proinde ad praedam, ad gloriam properate, ut iam de praemiis vestris et de referenda gratia cogitare incipiamus. erant per se magna quae gesserant equites, p
Abbreviated transcription (Latin):
nilru passuũ int̾uallo asaburra cõsederat. Equites missi nocte it ꝯfitiũt imprudẽtos
atq ĩ opitiãtes hostes agcediũtur. N lumide em̃ quadã barbara cõsuetudĩe nullis ordinib
passis cõseder̃t. Hos ꝯppressos sõpito ⁊ disꝑsos adorti magnũ eoꝵ nũmoꝵ nitfitiũt: mł¬
ti ꝑterriti ꝑ fugui̾t. Quo fcõ adcurione equites reu̾tant᷑ captiuosq ab eũ reducũt.
Cutio nõ cu onũb copiis quãta ugilia exierat. cohortib .U. castris p̾sidio relictis pro¬
gressus mił passuũ.ui. E quites ꝯuenit renigestam cognouit excaptiuis q̃rit quis
castris ad. brab̃a p̾sit. resp̾odẽt saburra. Reliqua studio itineris cõfitiẽdi querẽ p̾t¬
mictit. ꝓxiitiaq respitiẽs signa uidetis nc ĩqo milites captiuoꝵ orone cur ꝑ fugis cõ¬

Expanded text:
milium passuum intervallo ab Saburra consederat. equites missi nocte iter conficiunt imprudentisque milium passuum intervallo ab Saburra consederat. equites missi nocte iter conficiunt imprudentisque atque inopinantis hostis adgrediuntur. Numidae enim quadam barbara consuetudine nullis ordinibus passim consederant. hos oppressos somno dispersos adorti magnum eorum numerum interficiunt; multi perterriti profugiunt. quo facto ad Curionem equites revertuntur captivosque ad eum reducunt. Curio cum omnibus copiis quarta vigilia exierat cohortibus v castris praesidio relictis. progressus milia passuum vi equites convenit, rem gestam cognovit; ex captivis quaerit, quis castris ad Bagradam praesit; respondent Saburram. reliqua studio itineris conficiendi quaerere praetermittit proximaque respiciens signa, videtisne, inquit milites, captivorum orationem cum perfugis con
Abbreviated transcription (Latin):
pia cuĩmagna uis iam exꝓximis erat salis eo cõgesta nõ mat̾ia mulitudĩe arboꝵ nõ
fruẽtum cuiꝰ erãt plenissimi agci deficere poterat᷑. Itaq om̃iu suoꝵ ꝯsensu curio reli¬
quas copias expectare ⁊ bellu ducere parabat. ¶ Diis cõstitutis reh ꝓbatis q cõsiliis
ex ꝑfugis quibda oppidanis audit iuba reuocatũ funitimo bello ⁊ ꝯtrou̾sus leptitanioꝵ
restitisse ĩ regno saburra eĩ p̃fectũ cũ medioccib copiis missu utice aꝓpĩquare. hiis aue¬
torib terẽ cedẽs cõsiliũ cõrutat. ⁊ p̾lio re cõmictẽ cõstituit. Militum ad hãc re pro
Hiis reb ĩpulsus equitatũ om̃e pͥmã nocte adcastra hostiũ inictit ad flum̃ bagcadam
quib p̾erat. Saburra de quo ante erat auditu. s rexcu om̃ib copis ĩ sequebat᷑. ⁊ ser

Expanded text:
pia, cuius magna vis iam ex proximis erat salinis eo congesta. non materia multitudine arborum, non pia, cuius magna vis iam ex proximis erat salinis eo congesta. non materia multitudine arborum, non frumentum, cuius erant plenissimi agri, deficere poterat. itaque omnium suorum consensu Curio reliquas copias expectare et bellum ducere parabat. His constitutis rebus probatisque consiliis ex perfugis quibusdam oppidanis audit Iubam revocatum finitimo bello et controversiis Leptitanorum restitisse in regno et Saburram, eius praefectum, cum mediocribus copiis missum Uticae adpropinquare. his auctoribus temere credens consilium commutat et proelio rem committere constituhis rebus impulsus equitatum omnem prima nocte ad castra hostium mittit ad flumen Bagradam. quibus praeerat Saburra, de quo ante erat auditum, sed rex cum omnibus copiis insequebatur et vi
Abbreviated transcription (Latin):
cerẽt. ꝗ decustodia ac defensione urbis ortarent᷑. Que res eoꝵ ꝑterritos aĩos ꝯfir¬
mauit. Auntiabant᷑ hec eadẽ curioni. s aliquãdiu fides fieri nõpotetat tantã ha¬
bebat suaꝵ reꝵ fidutia. Iamq Cesatis ĩ hyspana res ẜe.ĩ africa nuntiis ac licteris
ꝑ febant᷑. quib om̃ib reb sublatis nichil ꝯͣt serege uisuꝵ existimabat. S ubi certis
auctorib coꝑit minꝰ. u.ixx. milib longe abutica eius copias ab ẽẽ relictis munitoĩb
se se ĩcastra cornelia recepit. huc frim̃itu cõportare eastra muuire. mat̾ia ꝯferre cepit.
Statimq ĩ siciliã misit uti due legiones reliquisq equitatus ad se mictẽtur. Castra era¬
ut adbellu ducẽdu aptissima natura ⁊ loci munitõe ⁊ matis ꝓpĩquitate. ⁊ aque ⁊ salis co¬

Expanded text:
cerent et de custodia ac defensione urbis hortarentur. quae res eorum perterritos animos confircerent et de custodia ac defensione urbis hortarentur. quae res eorum perterritos animos confirmavit. Nuntiabantur haec eadem Curioni, sed aliquamdiu fides fieri non poterat; tantam habebat suarum rerum fiduciam. iamque Caesaris in Hispania res secundae in Africam nuntiis ac litteris perferebantur. quibus omnibus rebus sublatus nihil contra se regem nisurum existimabat. sed ubi certis auctoribus comperit minus v et xx milibus longe ab Utica eius copias abesse, relictis munitionibus sese in Castra Cornelia recepit. huc frumentum comportare, castra munire, materiam conferre coepit, statimque in Siciliam misit, uti duae legiones reliquusque equitatus ad se mitteretur. castra erant ad bellum ducendum aptissima natura et loci munitione et maris propinquitate et aquae et salis co
Abbreviated transcription (Latin):
tũc ꝙ ad preliũ egoessi curionuis milites hiis reb ĩdigebãt que adoppugnatõe castroꝵ
erant usui. Itaq curio ex̾citu ĩcastra reducit sus om̃ĩb p̃t̾ fabiu incolũitub exnu¬
mero adu̾sanoꝵ cucit dcint̾fcĩs ac eo uulneratis qui om̃es discessu Curionis młtiq p̃¬
tc̃a ꝑsimulatõe milneꝵ ex castus ĩoppidum ꝑꝑtimorẽ sese recipũt. Quare aĩadii¬
sa uarus ext̾rore excitus cognito bucinatore ĩ castris ⁊ pancis adsp̾e tab̾natuli relic¬
tis det̾cia nigilia silẽtio excitu ĩ oppidu reducit. ¶ Postero die cutio obsioere utica
ualloq cutu mutre ĩstituit. Erat ĩoppido multitudo ĩ solers belli duuturnitate
uãt᷑. ⁊ cu. P. actio agebãt nesua ꝑtinatia oitũu fortunas ꝑ turbati uellet. Hec tũ
agerẽtur nuntii pͥmissi ab dege iuiba uenecũt. qui illu ad ẽe cu magnis copiis di¬

Expanded text:
quod ad proelium egressi Curionis milites iis rebus indigebant quae ad oppugnationem castrorum erant usui. itaque Curio exercitum in castra reducit suis omnibus praeter Fabium incolumibus, ex numero adversariorum circiter dc interfectis ac m vulneratis; qui omnes discessu Curionis multique psimulationem vulnerum ex castris in oppidum propter timorem sese recipiunt. qua re animadversa Varus et terrore exercitus cognito bucinatore in castris et paucis ad speciem tabernaculis relictis de tertia vigilia silentio exercitum in oppidum reducit. Postero die Curio obsidere Uticam valloque circummunire instituit. erat in oppido multitudo insolens belli diuturnitate ebantur et cum P. Attio agebant, ne sua pertinacia omnium fortunas perturbari vellet. haec cum agerentur, nuntii praemissi ab rege Iuba venerunt, qui illum adesse cum magnis copiis di
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitaret equitibq Cesaris gallis atq hyspans qui eo p̾dandicã missi erarit.
pecuna pollicitaretur abhiis est int̾fc̃s. Ita magnaꝵ initia reꝵ que occuꝑatõne¬

Expanded text:
sollicitaret equitibusque Caesaris Gallis atque Hispanis, qui eo praesidii causa missi erant, sollicitaret equitibusque Caesaris Gallis atque Hispanis, qui eo praesidii causa missi erant, pecuniam polliceretur, ab his est interfectus. ita magna
Abbreviated transcription (Latin):
hebat sibi ꝯũcxit: atq eu ĩthutinũ ad sollicitãdos pastores p̾misit. Ip̃e cũtm
casiluiũ ueniss imoq tp̃e signa eiꝰmilitana atq arma capue ẽẽnt ꝯp̾hensa.
et familia neapoli uisaq ꝓditione oppidi appateret. patefcĩs ꝯsiliis exclusus
capua ⁊ periculu neritus ꝙ ꝯuentus atina ceperat. atq eu hostis loco hn̾dum
existirabat. ꝯsilio destitit. atq eo itinere sese au̾tit. Intetĩ a illo dimissis cireu
iunicipia lict̾is ea que facẽt iussuatq imꝑio facete põpei. que mãdata adse u
bibillu delata ẽẽnt. Q. uos exete alieno laborare atbitrabat sollicitabat. Apud
quos cu ꝓficere nichil posset quibda solutis ergastulis cosam ĩagroluririo oppũ¬
guare ceꝑit. eo. cũ a.q. pedio pretore cũ legione lapide ictus exmuro perit. Et ce¬
lius ꝓfectus ut dicritabat ad cesare ꝑuerit curios. dbi cu quosda eiꝰ municipii

Expanded text:
tores praemisit. ipse cum Casilinum venisset unoque tempore signa eius militaria atque arma Capuae essent comprensa et familia Neapoli visa quae proditionem oppidi appararet, patefactis consiliis exclusus Capua et periculum veritus, quod conventus arma ceperat atque eum hostis loco habendum existimabat, consilio destitit atque eo itinere sese avertit. Interim Milo dimissis circum municipia litteris se ea quae faceret iussu atque imperio facere Pompei, quae mandata ad se per Vibullium delata essent, quos ex aere alieno laborare arbitrabatur, sollicitabat. apud quos cum proficere nihil posset, quibusdam solutis ergastulis Compsam in agro Hirpino oppugnare coepit. eo cum a Q. Pedio praetore cum legione , lapide ictus ex muro perit. et Caelius profectus, ut dictitabat, ad Caesarem pervenit Thurios. ubi cum quosdam eius municipii
Abbreviated transcription (Latin):
cẽcitu dissimissuꝵ. depoĩtisq arms auxilusq quibꝰ nũc cõfiderẽt necessario ppłi.
seratusq iuditio fore utrũq ꝯteritũ. Hec quo fatilĩ põpeio ꝓbari possẽt oitis suas tẽ

Expanded text:
exercitum dimissurum. depositis armis auxiliisque, quibus nunc confiderent, necessario populi exercitum dimissurum. depositis armis auxiliisque, quibus nunc confiderent, necessario populi se
Abbreviated transcription (Latin):
Erat aũtħ su̾ma mãdatoꝵ debẽ utraq ꝑtinatie sie facere ⁊ ab arinis discedere
neq ampli fortunã periclitari satis c̃ẽ magna utrĩq ĩcomoda acceptaq ꝓdisciplina
et preceptis hr̃e possent ut reliquos cau̾s timerẽt. illu ytalia expulsu ãmissa ficilia
⁊sardiua duabq hospaniis et cohortib ytalia atq hyspania cruiu romanoꝵ.C.
atq xxx. morte curionis idetrimẽto afraniam excitus tanto militũq deditione ad
suis satis eent documẽto. hoc uriu ẽe tp̃s de pace agendi. du sibi ut̾q cõfioẽr ⁊ pares
ambo uderẽtur. Siuõ alt̾i̾ panlulu mõ tribuisser fortuna no ẽe usuꝵ ꝯdconib ꝑa¬
cis eu qui suꝑior uideret᷑. neq fore equa ꝑte ꝯtentu qui se otuĩa hituꝵ ꝯfide̾t cõdi¬
tiones pacis quã antea cõuenux nõ potuissẽt. Rore ab senatu ⁊ aꝓpło peti debere. In

Expanded text:
aec summa mandatorum: debere utrumque pertinaciae finem facere et ab armis discedere neque amplius fortunam periclitari. satis esse magna utrimque incommoda accepta, quae pro disciplina et praeceptis habere possent, ut reliquos casus timerent: illum Italia expulsum amissa Sicilia et Sardinia duabusque Hispaniis et cohortibus in; Italia atque Hispania civium Romanorum c atque xxx; se morte Curionis et detrimento Africani exercitus et Antoni militumque deditione ad suis satis essent documento. hoc unum esse tempus de pace agendi, dum sibi uterque confideret et pares ambo viderentur; si vero alteri paulum modo tribuisset fortuna, non esse usurum condicionibus pacis eum, qui superior videretur, neque fore aequa parte contentum, qui se omnia habiturum confideret. condiciones pacis quoniam antea convenire non potuissent, Romae ab senatu et a populo peti debere. int
Abbreviated transcription (Latin):
equites hostiũ nõ tulerũt. s ã nissis equis ad suos refugerũt. Relicti abhiis qui una
ꝓcu terãt lenis armature cucu̾nemebãtur atq rnt̾ficiebant᷑ ab nrũs. huc tota uan ꝯ¬
u̾sa cities suos fugere ⁊ ꝯcidi uidebat ¶Ouiti rebilus leg̾ Cosatis que curio secũ ex si¬
cilia dtixerat qđ̾ magnũ hr̃c usum ĩreuulitar sciebat ꝑfertitũ inꝗd hoste udes cuĩo
qd dubitas uti tp̃ĩs õportunitate. ille unĩ elocutus ut memoria tenẽnt milites ea que
pridie sibi cõfitmassẽt. sequi sese lubet ⁊ p̾curtit au̾ om̃es. Ad eoque erat ĩpedita ualli.
uid ĩa scensu rsi sb̾lesiatis sius pͥmi nõ facile enuctẽnt᷑. s p̾ꝯccupatus ãmũ actianoꝵ mni

Expanded text:
equites hostium non tulerunt, sed admissis equis ad suos refugerunt; relicti ab his, qui una equites hostium non tulerunt, sed admissis equis ad suos refugerunt; relicti ab his, qui una procurrerant levis armaturae, circumveniebantur atque interficiebantur ab nostris. huc tota Vari conversa acies suos fugere et concidi videbat. tum Rebilus, legatus Caesaris, quem Curio secum ex Sicilia duxerat, quod magnum habere usum in re militari sciebat, perterritum, inquit hostem vides, Curio; quid dubitas uti temporis opportunitate? ille unum elocutus, ut memoria tenerent milites ea quae pridie sibi confirmassent, sequi se iubet et praecurrit ante omnes. adeoque erat impedita vallis, ut in ascensu nisi sublevati a suis primi non facile eniterentur. sed praeoccupatu
Abbreviated transcription (Latin):
neu dubitet p̾liũ ꝯmictere ⁊ sua fide uirtutẽq expers. Quo fc̃o ꝯmutata om̃ĩũ
et uolũtate ⁊ opimone ꝯsensu suo cõstituit curio cui pͥmu sit data potestas prelio
rem cõmictẽ. ¶ Põsteroq die ꝓductos eode loco quo suꝑiorib dicb ꝯstit̾at ĩ atie co¬
llocat. Na narus ꝗde accĩ dubitat copias ꝓducere. sine sollicitãdi milites seu equo loco
dimicãti det̃ occasio. ne facultatẽ p̾t̾inctat. Erat uallis int̾duas atios ut sup̃ demo¬
ĩtratu ost. nõ ita magno aut difficili i arduo ascerisu. Hanc ut̾q si adu̾sarioꝵ copie trã¬
sur cotiarent᷑ expectabat quo equiore loco p̾liu cõnictẽt simul asinistro coriui pacti
equitatus om̃es ⁊ utia lenis armatiroa ⁊ int̾iecti ꝯplures cu se ualts dunicterẽt cernie¬
bant᷑. Ad eos curio equitatũ ⁊ dnas mãtucinoꝵ cohortes iiccit. O. uoꝵ pͥmũ impetũ

Expanded text:
tere et suam fidem virtutemque experiri. quo facto commutata omnium et voluntate et opinione consensu suorum constituit Curio, cum primum sit data potestas, proelio rem committere, posteroque die productos eodem loco, quo superioribus diebus constiterat, in acie collocat. ne Varus quidem Attius dubitat copias producere, sive sollicitandi milites sive aequo loco dimicandi detur occasio, ne facultatem praetermittat. Erat vallis inter duas acies, ut supra demonstratum est, non ita magna, at difficili et arduo ascensu. hanc uterque si adversariorum copiae transire conarentur, expectabat, quo aequiore loco proelium committeret. simul ab sinistro cornu P. Atti equitatus omnis et una levis armaturae interiecti conplures, cum se in vallem demitterent, cernebantur. ad eos Curio equitatum et duas Marrucinorum cohortis mittit; quorum primum impetum
Abbreviated transcription (Latin):
nis negligẽtes octanianos esfecisset nacti occasione meridiam tꝑ̃is uiscessuz eoꝵ. pueris
muilieribq ĩmuro dispoĩtis neꝗo cotidiane cõsuetudĩs desiderat. ip̃i manu fc̃a cuhiis¬
quos nuꝑ maxim libauerĩt ĩ ꝓxima octauiam castrantuperũt. Hiis expugnatis eo¬
de impetu alt̾a sĩt adorti ĩ de fcia ⁊qͣrta ⁊ deĩceps deliqua om̃ibq eos castris expulerũt
et magno nũo intfcõ reliquos atq ip̃m octauu ĩnaues cõsugẽ coegerũt. hic fuit op¬
pugnatoĩs exitus. Iamq hyenis aꝓpĩquabat ⁊tantis detrimitis receꝑtis octauĩ des¬
perata oppũgnatõne oppidi dirãchiu se se ad põpem̃ recepit. ¶ Demostramĩꝰ.l.
bibulum rufu põpei p̃stm bis ĩ potestatẽ ꝑuenisse Cesaris atq ab eo ẽẽ dimissu se

Expanded text:
nis neglegentiores Octavianos effecisset, nacti occasionem meridiani temporis discessu eorum pueris nis neglegentiores Octavianos effecisset, nacti occasionem meridiani temporis discessu eorum pueris mulieribusque in muro dispositis, nequid cotidianae consuetudiquos nuper maxime liberaverant, in proxima Octavi castra inruperunt. his expugnatis eodem impetu altera sunt adorti, inde tertia et quarta et deinceps reliqua, omnibusque eos castris expulerunt et magno numero interfecto reliquos atque ipsum Octavium in naves confugere coegerunt. hic fuit oppugnationis exitus. iamque hiems adpropinquabat, et tantis detrimentis acceptis Octavius desperata oppugnatione oppidi Dyrrachium sese ad Pompeium recepit. Demonstravimus L. Vibullium Rufum, Pompei praefectum, bis in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
pollicitatioĩbꝰ neq diminutõe ꝑiculi ꝑmouẽ posset oppidu oꝑpũgnare ĩstituit. Est
an̾t oppidũ et loci natura ⁊ colle munitũ. s celerit᷑ ciues. R. lig̾is effectis turrib hus se¬
se munierũt. Et cu eẽnt ĩfirmi ad resistẽdu ꝑꝑ pancitate hoiu crebis fecti uultier
auxiliu descenderiĩt. ẜuos q om̃es puberes liberauerũt et p̾sectis onĩiu mulieꝵ cri¬
nib torm̃ta effecenĩt. Quoꝵ cognita siũa octauiꝰ quinis castris oppidu circũdedit.
atq tp̃e obsidione et obpugnatoĩb eos p̾mere cepit. Illionũa ꝑꝑeti ꝑati maxime are
frimẽtara laborabãt. Qui remissis ad Cesarẽ mintis auxiliũ abeo petebãt. deliqua
ut poterãt ꝑ se ĩcomoda sb̃stinebãt ⁊ longo inposito spatio cu diuturnutas oppũgnatio¬

Expanded text:
pollicitationibus neque denuntiatione periculi permovere posset, oppidum oppugnare instituit. est pollicitationibus neque denuntiatione periculi permovere posset, oppidum oppugnare instituit. est autem oppidum et loci natura et colle munitum. sed celeriter cives Romani ligneis effectis turribus sese munierunt, et cum essent infirmi ad resistendum propter paucitatem hominum crebris confecti vulnerres liberaverunt et praesectis omnium mulierum crinibus tormenta effecerunt. quorum cognita sententia Octavius quinis castris oppidum circumdedit atque uno tempore obsidione et oppugnationibus eos premere coepit. illi omnia perpeti parati maxime a re frumentaria laborabant. cui re missis ad Caesarem legatis auxilium ab eo petebant; reliqua, ut poterant, incommoda per se sustinebant. et longo interposito spatio cum diuturnitas oppugnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ritate ĩtrãsportãdis legionib adhibẽt. s serius atra ꝓuecte naues neq use noctũ¬
na airra ĩredeñdo offenderũt. Bibulus enĩ coryre certior fõs deaduentu Cesaris spe¬
tans alicui se ꝑtionustaꝵ nauiũ occurrẽ posse nauib occurrit. ⁊ nactus cicitꝰ xxx. ĩ
cas diligẽtie sue ac doloris iracundia erupit om̃sq ĩcẽdit. eodeq igne nautas duces¬
q nauiu int̾fecit. magͥtudĩe pene reliquos detẽrere sperãs. Hoc ꝯfecto negotio asalo¬
ens neq sp̃sidiũ ex pectãs si ĩ cesaris cõplessum uenire posset. ¶ Discessi liburnaꝵ
exiliria .ii. octauiꝰ cu hiis quas h̾ebat nauib salonas ꝑuenĩt. Ubi ꝯcitatis dalma
tis reliquisq barbaris Bissam ac esaris amicicia au̾tit. Cõuentu salonis cũ neq

Expanded text:
ritatem in transportandis legionibus adhiberet. sed serius a terra provectae naves neque usae nocturritatem in transportandis legionibus adhiberet. sed serius a terra provectae naves neque usae nocturna aura in redeundo ffenderunt. oBibulus enim Corcyrae certior factus de adventu Caesaris, sperans alicui se parti onustarum navium occurrere posse inanibus occurrit, et nactus circiter xxx in eas indiligentiae suae ac doloris iracundiam erupit, omnesque incendit eodemque igne nautas dominosque navium interfecit, magnitudine poenae reliquos terreri sperans. hoc confecto negotio a Sasoens neque subsidium exspectans, si in Caesaris complexum venire posset. Discessu Liburnarum ex Illyrico M. Octavius cum iis quas habebat navibus Salonas pervenit. ibi concitatis Datis reliquisque barbaris Clissam a Cęsaris amicicia auertit, conuentumque Salonensem quum neque
Abbreviated transcription (Latin):
uellet. Id̾cuq imꝑauisset se equo aĩo ẽẽ facturos.ii. noñ. Ian naues soluit.Im
loca ꝑiculosa quietã nactus statõne. ⁊ portus om̃s times qͦs teneci ab adu̾sariis
arbitrabat᷑ adeũ locu qui appellat᷑ pharsalia onĩib nauib adiniã incolumib mi¬
lites exposiut. E rat orici lucreci hispillo ⁊ minuti tufus cũ asiaticis nauib.xuiii. q¬
bus iussu. d. leli p̾erat .m. bibulus cu nauib ex corcyra s nequa qͣ sibi cõfisi expõtu
prodire sũt ausi. cu cesar oĩno .xii. naues longus p̾sidio duxisset ĩ quib erat ẽt ip̃e
illi neq bibulus impeditis nauib disꝑsisq remigib satis mature occurrit. ꝙ pͥus
adcotinẽte uusus est cesar qͣꝵͣ deeiꝰ aduẽtu fama omĩno ĩeas regiones referet᷑. Ex¬
positis militib naues eade nocte brũdusiuĩ acesare remictũtur. ut relique legiões
equitatus trãs portari possẽt. Hruc officio p̃positus erat fufiꝰ caleri legatus qui cele¬

Expanded text:
i. loca periculosa quietam nanctus stationem et portus omnes timens, quod teneri ab adversariis arbitrabantur, ad eum locum qui appellabatur Palaeste, omnibus navibus ad unam incolumibus milites exposuit. Erat Orici Lucretius Vespillo et Minucius Rufus cum Asiaticis navibus xviii, quibus iussu D. Laelii praeerant, M. Bibulus cum navibus cx Corcyrae. sed neque hi sibi confisi ex portu prodire sunt ausi, cum Caesar omnino xii naves longas praesidio duxisset, in quibus erant constratae iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis mature occurrit, quod prius ad continentem visus est Caesar, quam de eius adventu fama omnino in eas regiones perferretur. Expositis militibus naves eadem nocte Brundisium a Caesare remittuntur, ut reliquae legiones equitatusque transportari possent. huic officio praepositus erat Fufius Calenus legatus, qui cele