comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
git oratio : sed proficeor tibi quia haec surdis audi¬
entur aurib: Namsi martini sequere muruias :¬
numquã causas deosculo diceremus : et uniuersa
scaeuȩ opinionis et obprobriis careremus : Verũ
sicut cusoles dicere cumaedacitatis argueris
gallisumus lta nos in hac parte numquã uel martini
exemplo uel cius disputationib: corrigendi facem᷑
Veruntamen haec nobis umdudum a gentibus ⁊÷
quid cutam obscinace sut pici taces: egone inquit
non solum modo taceo : sed olim deististacere disposui:
Nam quia quandam uiduã uagam nitidulami sup̃¬
tosam. obiurgauerim. lasciuius uicti tantem :
ltidemq uirginem adulescenti cuidã mihi caro
in decentius adherentem : cum quidem ipsam
frequenter audissem alios etam quitalia agerens
in crepantem : tanta mihi omnium feminarum cuncto¬
rumq: monachorum odia concitaui. Vt aduersum
me utrȩq legiones iurata bella susciperent: unde
quaeso taceatis: ne etiam hoc quod uos loquimini

Expanded text:
git oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audigit oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audientur: nam si Martini sequeremur vias, numquam causas de osculo diceremus, et universis scaevae opinionis opprobriis careremus. Verum sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac parte numquam vel Martini exemplo vel tuis disputationibus corrigendi fatemur. Verumtamen haec nobis jamdudum agentibus, quid tu tam, obstinate Sulpici, taces? Ego, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui: nam quia quamdam viduam vagam, nitidulam, sumptuosam objurgaverim, lascivius victitantem; itidemque virginem adolescenti cuidam mihi charo indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem, alios etiam qui talia agerent, increpantem; tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia concitavi, ut adversum me utraeque legiones jurata bella susceperint. Unde quaeso taceatis, ne etiam hoc quod vos loquimini,
Abbreviated transcription (Latin):
non recedant :uideant enĩ qui a mirtino semci
tantum inuita iam septua genario non uidua
libera non uirgo lasciuiens: sed sub uiro uiuens
ipso uiro pariter supplicante. regina seruiuit et
minis trauit: Haec edenti non cum epulante
discubuit. Nec ausa est participare conuiuiũ :
sed deferebat obsequium: Disce igitur discipli¬
nam : seruiat tibi matrona non imperet: Et
seruiat non recumbat : Sicut martha illa
minis trauit dño. nec tamen est adscita conui¬
uio: immo prȩlata est ministranti : quae uer¬
bum potius audiebat: Sed in marti nõista regi¬
na utrumq compleuit : Et ministrauit ut mar¬
tha : et audiuit ut maria: Quod siquis hoc uti
uoluerit exemplo : ꝑomnia teneat exemplum:
Talis causa sit talisq ꝑsona: tale obsequium :
tale conuiuium: et in omniuitã semel tantum:
Praeclare inquit postumianus. nr̃o sistos ut
martini nonegrediantur exemplũ : tua constrin¬

Expanded text:
non recedant. uideant enim, quia Martino semel non recedant. uideant enim, quia Martino semel tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supplicante, regina seruiuit et ministrauit edenti, non cum epulante discubuit : nec ausa participare conuiuium, sed deferebat obsequium. disce igitur disciplinam: seruiat tibi matrona, non imperet, et seruiat, non recumbat: sicut Martha illa ministrauit Domino, nec tamen est adscita conuiuio: immo praelata est ministranti, quae uerbum potius audiebat. sed in Martino ista regina utrumque compleuit: et ministrauit ut Martha, et audiuit ut Maria. quodsvoluerit exemplo, per omnia teneat exemplum: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale convivium, et in omni vita semel tantum. VIII. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constrin
Abbreviated transcription (Latin):
maiestate dixisse : Illa expetiit audire sapientẽ :
ista non tantũ audisse contenta : sed et meruit
seruire sapienti : Ad haec postumianus : Iam
dudum inquit galle audienste loquentem:
uehementer admiror reginȩ fidem: sed illud
ubi est quod nullaumquã femina ferebatur
pnooius adsticisse martino : ecce ista regina. non
fotuns ad stitit sed etiam ministrauut et uer eporn
nei iiisto aliquantulum se cueantur exemplo
qunobert en seminis in serentur Tumgallas quid
taanqiud nonudes quod solent docere gramatii
docum tempus psonã ÷ proponc enim tibi ante
oculos cistum inpalatio impcracoris prccib: ambiri :
regiuae E de cogiꝰ demporis necessitate conseringr
dit clausos carcere liberaret : exiliis datos restitu
prebis omnb non aliquantulũ derigone ꝓposit
ndnaret : uerum tamen quia occasione huus
orem pli male usuros eẽ aliquos arbitraris. uui
uono feliceserunt siadisciplina exempli istius uiri¬

Expanded text:
maiestate dixisse: illa expetiit audire sapientem, maiestate dixisse: illa expetiit audire sapientem, ista non tantum audisse contenta meruit seruire sapienti. Ad haec Postumianus, idudum, inquit, Galle, audiens te loquentem vehementer admiror reginae fidem: sed illud ubi est, quod nulla umquam femina ferebatur propius astitisse Martino? ecce ista regina non solum astitit, sed etiam ministravit: et vereor, ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, Quid tu, inquit, non vides quod solent docere grammatici, locum, tempus, personam? Propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, exsiliis datos restituepro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? Verumtamen quia occasione hujus exempli male usuros euero felices erunt, si a disciplina exempli istius
Abbreviated transcription (Latin):
amartini pedib solo strata non pocerat: postre¬
mo a uiro suo poposcit: Dein martinũ uterq
compellunt ut ei remocis omnib: miniscris
preberet sola conuiuiũ: Nec potuit uir bea¬
tus obstinatius reluctari : Componitur cascus
regine manib: apparatus: sellulã ipsa cons¬
ternit mensam ad mouet : a quã manib submi¬
nistrat: Cibum quem ipsa coxerat : apponit
psa illo sedente eminus scđm famulantium
disciplinam solo fixa consistit immobilis: per om̃a
minis trantis modestiam. et humilitatẽ eibens serui¬
entis : miscuit ipsa bibituro: et ipsa por rexit :
Finita cenula : fragmenta panis as sumpti micasq
collegit : satis fideliter illas reliquias imperialib
epulis ante ponens : Beata mulier tantȩ pietatis
affectu illi merito comparanda: quae uenit a fini¬
bus terrȩ audire salomonem : siquidem simpli¬
cem sequamur historiam : sed fides reginarum ẽ
conferenda : quod mihi liceat separata misterii

Expanded text:
a Martini pedibus solo strata non poterat. postrea Martini pedibus solo strata non poterat. postremo a uiro suo poscit, dicens Martinum uterque conpellant, ut ei remotis omnibus ministris praeberet sola conuiuium. nec potuit uir beatus. obstinatius reluctari. conponitur castus reginae manibus apparatus: sellulam ipsa consternit, mensam admouet, aquam manibus subministrat, cibum, quem ipsa coxerat, adponit. ipsa illo edente eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit inmobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens seruientis: miscuit ipsa bibituro et ipsa porrexit. finita cenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. beata mulier, tantae pietatis adfectu illi merito conparanda, quae uenit a finibus terrae audire Salomonem, siquidem simplicem sequamur historiam. sed fides reginarum est conferenda, quod mihi liceat separata mysterii
Abbreviated transcription (Latin):
enim pretermit tendum uidetur : circa mar¬
tini ad mirationem reginȩ fidelis exemplũ
IAXIM IMPERUTOR RE PUBLICAM
gubernabat : uir omniuita merito prȩdi¬
candus si ei uel diadema non legittime tumul¬
tuante milite in positum repudiare: uel armis
ciuilib: abstinere licuis set : Sed magnũ imperi¬
um. nec sine periculo rennui : nec sine armis
potuit teneri Hic martinũ sȩpius euocatũ:
receptumq: intrapalatium uenerabiliter
honorabat : totus illi cũ eo sermo de prȩsentib:
de futuris : defidelium gloria : de aeternitate
scõrum: Cum in terim dieb ac noctibus de
ore martini regina pendebat : euangelico illo
non inferior exemplo pedes scĩ flet rigabat :
Crinc tergebat: Martinus quẽ nullaumquã
femina contigis set : istius assiduitatẽ immo
potius seruitutẽ non pocerat euadere : Non
illa opes regni nonimperii dignitatem: non
diadema nom purpuram cogitabat : diuelli

Expanded text:
enim praetermittendum uidetur circa Marenim praetermittendum uidetur circa Martini admirationem reginae fidelis exemplum. Maximus imperator rempublicam gubernabat, uir omni uita merito praedicandus, si ei uel diadema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umquam femina contigisset, istius adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: diuelli
Abbreviated transcription (Latin):
bum molliendum : Igitur istius modi pr aesentis angłi
confirmatus alloquio et fretus auxilio : palatiũ
petit: patent limina : nullus obsistit : Postremo
usque ad regem nemine prohibente : peruenit :
Quicum uenientẽ eminus uideret : infrendens
cur fuis set ad missus : nequaquã ad surgere est
dignatus ad stanti. donec regiam sellã ignis ope¬
riret : ipsumq: regem ea parte corporis qua
sedebat afflaret incendium: Ita solio suo suꝑb:
excutitur : et martino inuitus adsurgit: multũq
com plexus quem sꝑnere ante decreuerat: uirtu¬
tem sensisse diuinã emendatior fatebatur: Nec
expectatis martini precib : prius om̃a p̃saitit
quam rogaretur: Conloquio illũ atq conuiuio :¬
frequenter asciuit: Postremo abeunti multa
munera obtulit : quae uirbeatus ut semper
pauꝑtatis suae custos. cuncta reiecit : Et quia
palatium semel ingressisumus: licet diuersis in
palatio temporib: gesta connectam: Nequaquã

Expanded text:
bum molliendum. Igitur istiusmodi praesentis angeli bum molliendum. Igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus alloquio et fretus auxilio, palatium petit. Patent limina, nullus obsistit, postremo usque ad regem nemine prqui cum uenientem eminus uideret, frendens cur fuisset admissus, nequaquam adsurgere est dignatus adstanti, donec regiam sellam ignis operiret ipsumque regem ea parte corporis, qua sedebat, adflaret incendium. ita e solio suo superbus excutitur et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus, licet diuersis in palatio temporibus gesta conectam: nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
ipse non uidi : Prius enim gesta res est : quã
me illi uiro iungerem: sed factum cȩlebre
est : fidelium fratrũ qui inter fuerant sermone
uulgatum
OdEFERE TEPOREquoprimo
episcopus datus est : fuit ei necessitas adire comitatũ :
Valentinianus tum maior rerũ potiebatur: Is
cum martinũ ea petere cognouisset qu e prȩstare
nolebat : iussit cum palacii forib: arceri : Et enĩ
ad animũ illius inmitẽ Ac suꝑbũ uxor accesserat
arriana : que totũ illum ascõ uiro ne ei debitã
reuerentiã prȩstaret. auerterat : Itaq: martinꝰ
ubi semel atq: iterũ suꝑbũ principem adire
temptauit : recurrit ad nota prȩsidia: cilicio
obuoluitur: cinere consꝑgitur: Cibo potuque
abstinet: Orationem diebus noctibq perpetuat :
Septimo uero die adstitit ei angelus: iubet eũ
ad palacium ire securum: regias fores quã libet
clausas sponte reserendas: imperatoris sp̃m suꝑ¬

Expanded text:
ipse non vidi: prius enim gesta res est quam ipse non vidi: prius enim gesta res est quam me illi viro jungerem: sed factum celebre est, fidelium fratrum qui interfuerant sermone vulgatum. Eo fere tempore quo primum episcopus datus est, fuit ei necessitas adire Comitatum. Valentinianus tum major rerum potiebatur. Is cum Martinum ea petere cognovisset quae praestare nolebat, jussit eum palatii foribus arceri: etenim ad animum illius immitem ac superbum uxor accesserat Ariana, quae totum illum a sancto viro, ne ei debitam reverentiam praestaret, averterat. Itaque Martinus, ubi semel atque iterum superbum principem frustra adire tentavit, recurrit ad nota praesidia: cilicio obvolvitur, cinere conspergitur, cibo potuque abstinet, orationem diebus noctibusque perpetuat. Septimo vero die astitit ei angelus: jubet eum ad palatium ire securum: regias forres quamlibet clausas sponte reserandas: imperatoris spiritum super
Abbreviated transcription (Latin):
cunctos inposita uniuersis manu caticumi¬
nos fecit : Cum quidem ad nos conuersus
diceret non inrationabiliter in campo cate¬
cuminos fieri: ubi solent martrres conse¬
crari : Vicisti inquit postumianus galle:
uicisti : non utiq me qui martini sum potius
assertor et quih ec om̃a deillo uiro et
sciui semꝑ et credidi: sed heremitas om̃s a nacho¬
ritasq uicisti: Nemo enim illorum sicut mar¬
tinus hic uester immo noster: mortib imperauit:
meritoq: hunc iste sulpicius apostolis comparat
et prophetis: quem peromnia illis eẽ consimilẽ
fidei uirtus acuirtutũ opera testantur: sed
perge quȩso : quã quã nihil magnificentius audi¬
re possumus: perge tamen galle: quod etiam
nunc demartino suꝑ est sermonis euoluere:
Nam etiam minima illius et cotidiana animꝰ¬
festinat agnoscere : quia minima illius. aliorũ
maximis maiora eẽ nulli dubium est : Ita faciã
gallus inquit : Uerum id quod dicturus sũ :

Expanded text:
cunctos inposita uniuersis manu catechumecunctos inposita uniuersis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conuersus diceret, non inrationabiliter in campo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, uicisti, non utique me, qui Martini sum potius adsertor et qui haec omnia de illo uiro et sciui semper et credidi, sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic uester, immo noster, mortibus imperauit. meritoque hunc iste Sulpicius apostolis conparat et prophetis, quem per omnia illis esse consimilem fidei uirtus ac uirtutum opera testantur. sed perge quaeso, quamquam nihil magnificentius audire possimus, perge tamen, Galle, quod etiam nunc de Martino superest sermonis euoluere. nam etiam minima illius et cotidiana animfestinat agnoscere; quia minima illius aliorum maximis majora esse nulli dubium est. Ita faciam, Gallus inquit. Verum id quod dicturus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
totus infremuit: nec mortale sonans uerbũ
dĩ gentilib predicabat: s epius ingemiscens
curtanta dnm saluatorẽ turba nesciret: Ite¬
terea sicut nos incredibilis circum dederat
multitudo: mulier qu edam cuius filius
pauloante defecerat. Corpus exanime beato
uiro protensis manib: c epit offerre dicens:
Scimus quia amicus dĩ es: resaitue mihi filiũ
meũ quia unicus mihi est Iunxit se cetera
multitudo : et matris precib ac clamabat
Tum martinus uidens pro expectantium
salute ut postea nobis ipse dicebat consequi
seposse uirtutem : de functi corpus propriis
manib: accepit : et cum expectantib: cunctis
genua flexisset : ubi consummata oratione
surrexit : uiuificatũ paruulũ matri restituit :
Tum uero multitudo omnis in celũ clamore
sublato xp̃m dm̃ fateri : Nostremũ cuncti
cateruatim ad genua beati uiri ruere c eper̃ :
fideliter postulantes ut eos faceret xp̃ianos:
Neccunctatus in medio ut erat campo

Expanded text:
totus infremuit; nec mortale sonans, verbum totus infremuit; nec mortale sonans, verbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemiscens cur tanta Dominum Salvatorem turba nesciret. Interea sicut nos incredibilis circumdederat multitudo mulier quaedam, cujus filius paulo ante defecerat, corpuiro protensis manibus coepit offerre dicens: scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris precibus adclamabat. tum Martinus uidens pro expectantium salute, ut postea nobis ipse dicebat, consequi se posse uirtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit: et cum spectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, uiuificatum paruolum matri reddidit. tum uero multitudo omnis in caelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti cateruatim ad genua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, in medio ut erant campo,
Abbreviated transcription (Latin):
qui humanam substantiã suꝑ gressus uirtutis
su e conscientia mundigloriam calcans. cȩlo
teste frueretur: quod uerum eẽ uel ex his
qui e conꝑta nobis sunt nec latere potuer̃:
possumus estimare: si quidem ante epis¬
copatum duos mortuos uitȩ restituerit:
quod liber tuus plenius est locutus : in
episcopatu uero quod prȩter misisse te
miror. unũ tantũ modo suscitauerit
Cuius rei ego testis sum: sitamen nihil de
minus idoneo teste dubitatis : Id ipsũ autẽ
uobis qualiter gestũ sit: explicabo:
Fuerat causa nescio qua: carnotum oppidũ
pecebamus : Interea dumuicũ quendã
habitantiũ multitudine frequentissimũ
preterimus : obuiũ nobis inmanis turba
processit. que erat tota gentiliũ : Niam
nemo in illo uico : nouerat xp̃ianũ : uerũ ad famam
tanti uiri : campos omnes late patentes conflu¬
entium multitudo contexerat: Sensit hic
martinus operandum : et annuntiante sibi spu

Expanded text:
qui humanam substantiam supergressus, virtutis qui humanam substantiam supergressus, virtutis suae conscientia mundi gloriam calcans, coelo teste frueretur. Quod verum esse vel ex his quae comperta nobis sunt nec latere potuerunt, possumus aestimare; siquidem ante episcopatum duos mortuos vitae restituerit, quod liber tuus plenius est locutus; in episcopatu vero, quod praetermisisse te miror, unum tantummodo suscitaverit. Cujus rei ego testis sum, si tamen nihil de minus idoneo teste dubitatis. Idipsum autem vobis qualiter gestum sit, explicabo. Fuerat causa nescio quae, qua Carnotum oppidum petebamus. Interea, dum vicum quemdam habitantium multitudine frequentissimum praeterimus, obviam nobis immanis turba processit, quae erat tota gentilium: nam nemo in illo vico noverat Christianum, verum ad famam tanti viri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat. Sensit hic Martinus operandum, et annuntiante sibi spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
issent : sicut ad fixa locis quib: steterant iumen¬
ta uidissent : Orare se atq: obsecrare ut indulge¬
ret sceleri ueniam : et copiam priestaret ab eundi:
Senserat etiam prius quam accurrerent uirbe¬
atus illos teneri: Nobisq: id ante iam dixerat :
Veniam tamen clementer indulsit : eosdemque
abire permisit . animalibus restitutis
LIUD AUTEM ANIMADUERTI
sepe sulpici martinum tibi dicere solitum :
nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutũ
gratiam suppetisse : quam prius se habuis se
meminis set : Quod siuerum est immo quia
uerum est : conicere possumus quanta fuer̃
illa quie monachus operatus est et quae
teste nullo solus exercuit : Cum tanta illũ
in episcopatu signa fecisse. sub oculis omniũ
uiderimus : multa quidem illius prius
gesta in notuere mundo neq potuere celari:
sed in numerabilia eẽ dicuntur. quae dũ
iac tantiã uitat occultauit: neq in homi¬
nũ notitiã passus est peruenire: quippe

Expanded text:
issent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta uidissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit, animalibus restitutis. Illud autem animaduerti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod si uerum est, immo quia uerum est, conicere possumus, quanta fuerint illa, quae monachus operatus est et quae teste nullo solus exercuit, cum tanta illum in episcopatu signa fecisse sub oculis omnium uiderimus. mulgesta innotuere mundo, neque potuere celari: sed innumerabilia esse dicuntur quae, dum jactantiam vitat, occultavit, neque in hominum notitiam passus est pervenire; quippe
Abbreviated transcription (Latin):
lacra : Quid a gerent infelices homines nescie¬
bant: Nec iam ultra dissimulare poterant q̃uin
quam libet brutis pecorib: agnoscerent diuino
numine se tener : Tande mergo inse regressi:
coeperunt qu erere quis ille esse quem in eodẽ
loco ante paululum c ecidissent : Cumpercunc¬
tantes cognoscunt exuiantib: martinum a se tum
crudeliter uerberatum : Tum uero apparere
omnib causa manifesta mec ignora reiã poterant¬
quin obillius uiri in iuriam tenerentur : Igitur
omnes rapidis nos passib: consecuntur : conscio
facti ac meriti pudore confusiflentes et puluere
quose ipsi fedauerant. caput atq: ora conspersi
ante martini segenua prouoluut ueniam prae¬
cantes : et ut eos aubire sineret postulantes : satis
se uel sola conscientia dedissep enarum satisq
intellexisse quam eosdem ipsos uiuos absorbere
terra potuisset : uel ipsi potius amissis sensibus
in in mobilem saxorum naturam rigescere debu¬

Expanded text:
lacra. quid agerent infelices homines nescielacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontantes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterantquin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore confusi, flentes et puluere, quo se ipsi foedauerant, caput adque ora conspersi, ant Martini se genua prouoluunt, ueniam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque intellexisse, quam eodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debu
Abbreviated transcription (Latin):
gris ac fustib: urguerec eperunt : Cum quidem
ille mutus et incredibili patientia pr. ebens terga
caedentib: maiorem insani m infelicib: commoue¬
ret. magis ex hoc furentes quod ille quasi non sen¬
tiens uerbera in lata contempneret : Nos ilico c̃se¬
cuti fede cruentum atq: uniuersa corporis parte
laniatum Cum ex animis interra procubuis sec
inuenimus : statimq: eum a sello suo in posuimus:
aclocum cedis illius exsecrantes : raptimabire
properauimus : Interea illi regressi ad redã suã
furore satiato : agi quo ire c eperant iumenta
pri ecipiunt : Qu ecum omnia solo fixa acsi enea
riguissent t̃ollentib: altius uocem magistris. flagris
hincatq inde resonantib: Nichil penitus mouebant :
Consurgunt deinde omnes pariter in uerbera :
consumit galligas mularum poenam a stigias :
Tota rapitur silua de proximo trabib: iumenta
cunduntur : sed nichil penituss eue manus age¬
bant : Vno atq eodem in locos tabant fixasimu¬

Expanded text:
gris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem gris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simu
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine : ut solet ex uberib caprarum aut ouiũ
pastorum manu praessis. longa linea copiosi
lactis effluere : Puer surrexit in colomis :
Nos obscupe factitantae rei miraculo id quod
ipse cogebat ueritas fatebamur. Nonesse subcȩ¬
lo qui martinum possit imitari
CoNsequex tirtidem tempore
iter cum eodem dum dioceses uisitat a gebamus :
Nobis nescio quanecessitate remorantib: aliquan
tulum ille processerat: Interimperaggerem
publicum plena militantib uiris fiscalis reda ue¬
niebat : Sed ubi martinum inueste ispida nigro
et pendulo pallio circum tectum contiguadelate¬
re iumenta uiderunt : paululum in partẽ alterã
paue facta heserunt : De in funib: inplicatis pro¬
tentos illos quib: utsi epe uidistis misera illa ani¬
malia conglobantur: ordines miscuerunt : Dumq
egre expediuntur moram fecere properantib::
Qua permoti in iuria militantes : pr. ecipitatis in
terram saltib: sedederunt : Dein martinum fla

Expanded text:
sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari. Consequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis ntulum ille processerat. Interim per aggerem publicum plena militantibus viris fiscalis rheda veniebat: sed ubi Martinum in veste hispida, nigro et pendulo pallio circumtectum, contigua de latere jumenta viderunt, paululum in partem alteram pavefacta cesserunt: deinde funibus implicatis, protentos illos quibus, ut saepe vidistis, misera illa animalia conglobantur, ordines miscuerunt; dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. Qua permoti injuria militantes, praecipitatis in terram saltibus, se dederunt: dein
Abbreviated transcription (Latin):
murtinum e uocauit : Nec cunctatus ille prope¬
rauit: Prius tamen quam medium uise spatium
uirbeatus euolueret: Virtutem aduementis sen sit
aegrotus : Receptaq: continuo sanitate : uenientib:
nobis. obuiam ipse processit : Alteradie redire
cupientem magna pr.ece detinuit : Cum in terĩ
unum efamilia puerum laetali ictu serpens per¬
culit : quo iam ex animem uiueneni : ipse euanthi¬
us suis humeris in latum ante pedes sciuiri nichil
illiim possibile confisus exposuit : Iamq se malũ
serpentis peromnia membra diffuderat : Cer¬
neres omnib: uenis in flatam cutem : et adutris
instar tensauitalia : Martinus porrecta manu
uniuersa puerimembra pertrectans : digitum
prope ipsum uulnusculum quo bestia uirus infu¬
derat fixit : Tumuero mira dicturus sum : uidi¬
mus uenenum ex omni parte reuocatum. ad mar¬
tini digitum cucurrisse : Deinde per illud ulce¬
ris foramen exiguum itauirus stipasse cum

Expanded text:
Martinum euocauit. nec cunctatus ille propeMartinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum
Abbreviated transcription (Latin):
ponit : En inquit uestem : sed pauper hic non est:
Ille nichil motus : iubet eum paululum stare pro
forib secreto utiq procurans dumsibi uestem
nudus imponeret : totis uirib: elaborans ut possit
occultum esse quod fecerat : Sed quando in sc̃is
uiris latentista : qu erentib uelint nolint cunc¬
ta produntur.
CUM HAC ICITUR OBLATURUS
sacrificium dõ ueste procedit : Quo quidem die
mira dicturus sum : Cumiam altarium sicut est sol¬
lemne benediceret. globus ignis decapite illius
uidimus emicare : Itu ut in sublime contendens
longius collum crinemq: flamma producerei:
Hoclicet coleberrimo factumdie in magna populi
inultitudine uiderimus : Vnaitantum deuirginib:
e unus depr es biteris trestantum uidere de mo¬
nachis Cetericur non uiderint non potest̃ nri
esse iudicii
auunculus meus uir licet saeculi negotis occupit¬
tamen ad inodum xp̃ianus grauuissima aegritadi¬
ne extremo mortis periculo coepisset urgen

Expanded text:
ponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil motus iubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produntur. cum hac igitur oblaturus sacrificium Deo ueste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus et unus de presbyteris, tres tantum uidere de monachis: ceteri cur non uiderint, non potest nostri esse iudicii. auunculus meus, uir licet saeculi negotiis occupatus admodum Christianus, grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri,
Abbreviated transcription (Latin):
distulis set inrupit : dissimulatum se aclerico
quaerens algere deplorans : Nec mora sc̃s paupe¬
re non uidente intra amfibalum sibi tunicum laten¬
ter eduxit : pauperemq: contectum discedere
iubet : Dein paulo post archidiaconus ingressus:
ad monet proconsuetudine expectare in ecclesia
populum: illum adagenda sollemnia deberepro¬
cedere : Cui ille respondens ait. pauperem prius
deseautem dicebat oportere uestiri : se ad eccle¬
siam non posse procedere. nisi uestem pauper acci¬
peret : Dia conus uero nichil intelligens quia ex¬
trinsecus indutum amfibalo ueste nudum interius¬
non uidebat : Postremo pauperem non comparere
causatur : Michi inquit uestis quae praeparata ẽ
deferatur : pauper non deerit uestiendus : Artat
demum clericus. Necessitate compulsus. iamque
felle commoto eproximis tabernis bi gerrimã
uestem breuemq atq hispidam quinq: comparatã
arteis rapit : atq: ante martini pedes iratus ex¬

Expanded text:
distulisset , inrupit, dissimulatum se , a clerico distulisset , inrupit, dissimulatum se , a clerico querens, algere deplorans. nec mora, sanctus paupere non uidente intra amphibalum sibi tunicam latenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem prius — de se autem dicebat — oportere uestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interiusnon uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum clericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis bigerricam uestem, breuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Tuncille arcessito archidiacono: iussit algentẽ
sine dilatione uestiri : De inde secretarium in¬
gressus cum solus ut erat illi consuetudo resideret :
hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem per¬
mis sa clericis libertate priestabat : Cum quidẽ
in alio secretario praes biteri sederent uelsalu¬
tationib uacantes uel audiendis negotiis occupa¬
ti : martinum uero usq: in eam horam qua sollẽ¬
nia populo agi consuetudo deposceret sua solitu¬
do cohibebat : Illud noy pr. eteribo quod in secre¬
tario sedens. Numꝰ quam cathedra usus est :
Nam in ecclesia nemocimquam illum sedere cons¬
pexit : Sicut quendam nuper testor dm̃ non
sine meo pudore uidi sublimi solio quasi regiotri¬
bunali celsa sede residentem : Sedebat autem
martinus in sellula rusticana. ut est in usibus
seruulorum : quas nos rustici gallitripedias. uos
scolastici aut certe tu qui degrecia uenis. tripodas
nuncupatis : Ergo hoc secretum beatiuiri pauꝑ
ille captatum. cum ei archidia conus daretunicã

Expanded text:
Tunc ille, arcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi conshanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat, cum quidem in alio secretario presbyteri sederent, uel salutationibus uacantes uel audiendis negotiis occupati: Martinum uero usque in eam horam, qua sollemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit, sicut quendam nuper, testor Dsine meo pudore vidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusticana, ut sunt istae in usibus servulorum, quas nos rustici Galli tripetias, vos scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc ergo secretum beati viri pauper ille captatum, cum ei archid
Abbreviated transcription (Latin):
nauigabat : sed procul ut semꝑ acȩteris in remo¬
ta nauis parte residebat: Ibiei angelus quid
gestum eẽt insynodo nuntiauit: Nos postea
tempus alditi concilii sollicite requirentes:
satis conꝑtum habuimus ipsum diem fuisse con¬
uencus. et ea ibi ab ep̃is fuisse decreta. quae
martino angelus nuntiarat : Haec cũ maxime¬
gallus nec dum explicitis quae statuerat refer¬
re loqueretur : Nuer familiaris ingressus :
nuntians refrigerium praes biterũ stare ꝓforib:
Dubitare coepimus utrũ gallum adhuc eẽt me¬
lius audire : an exoptatissimo nobis uiro qui
officiicausa ad nosueniebat occurrere: Tum
galluss etiam si non obaduentũ scĩs simi sacerdotis
relinquenda nobis haec eẽt oratio: nox ipsa cogebat
ucusque protractum finire sermonem: Verum
quia demarcini uirtutib: nequa quã explicari
uni uersa potuerunt: haec uos hodie audisse
sufficiat : cras reliqua dicemus : Ita pariter
accepta galli sponsione : surreximus

Expanded text:
navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remonavigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos postea tempus habiti concilii sollicite requirentes, satis compertum habuimus, ipsum diem fuisse conventus, et ea ibi ab episcopis fuisse decreta quae Martino angelus nuntiarat. XIV. CGallus, necdum explicatis quae statuerat referre, loqueretur; puer familiaris ingressus est, nuntians Refrigerium presbyterum stare pro foribus. Dubitare coepimus, utrum Gallum adhuc esset melius audire, an exoptatissimo nobis viro, qui officii causa ad nos veniebat, occurrere. Tum Gallus: Etiamsi non ob adventum sanctissimi sacerdotis relinquenda nobis haec esset oratio, nox ipsa cogebat hucusque protractum finire sermonem. Verum quia de Martini virtutibus nequaquam explicari universa potuerunt, haec vos hodie audisse sufficiat: cras reliqua dicemus. Ita pariter accepta hac Galli sponsione surreximus
Abbreviated transcription (Latin):
uero illo tantum die : sed frequenter se ab
eis confessus est uisitari: Petrũ etiã et paulũ
a poscolos uideri ase saepius non negauit : Iam
uero dȩmones prout ad eum quisq uenisset :
suis nominib: increpabat: mercuriũ maxime
patiebatur infestum : Iouem brutũ atq hebetẽ
esse dicebat: haec plerisq etiam in eodẽ monas¬
terio consticutis incredibilia uidebantur: ne¬
dum ego confidã om̃s qui haec audient creditu¬
ros : Nam nisi in aestimabilem uitã atq uirtutẽ
martinus egisset : nequaquã apud nõs tanta
gloria praeditus haberetur : Quã quã minime
mirũ siin operib: martini in firmitas humana
dubi cauerit : Cum multos hodieq uidea mus
ne euangeliis quidem credidisse.
MARTINOAUTẼ SAEPEAXCELSUISOS
familiariter : et sensimus et exꝑtisumus : Rẽ
minimã dicturus sum : sed tamendicam
Apud ne mausum episcorum synodus habebat̃:
ad quam quidemire noluerat : sed quit gestũ
eẽt scire cupiebat : Casu cum eo iste sulpicius

Expanded text:
ero illo tantum die, sed frequenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem esse dicebat. haec plerisque etiam in eodem monasterio constitutis incredibilia uidebantur, nedum ego confidam omnes, qui haec audient, credituros. nam nisi inaestimabilem uitam adque uirtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur. quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmitdubitaverit, cum multos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse. A Martino autem saepe angelos visos familiariter et sensimus et experti sumus. Rem minimam dicturus sum, sed tamen dicam. Apud Nemausum episcoporum synodus habebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cupiebat. Casu cum eo iste Sulpicius
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus : et mox orrore quodã circũ fundimꝰ:
ac obscupentes nec ignorare potuimus. Nescio quit
fuis sediuinũ : Post duasfere oras ad nos martinis
egreditur: Ac cum eũ isce sulpicius sicut apud eũ
nemofamiliarius loquebatur. coepit orare : ut per
quirentib indicaret. quid illud diuini fuisset
horroris quod fatebamur nos ambosensisse: uel
cum quib fuis set incellula conlocutus: Tenuem
enim nos licet. et uix intellectũ. sermocinantiũ

Expanded text:
ox horrore quodam circumfundimur ac stupore, nec ignorare potuimus nescio quid fuisse diuinum. post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius, sicut apud eum nemo familiarius loquebatur, coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud diuini fuisset horroris, quod fatebamur nos ambo sensisse, uel cum quibus fuisset in cellula conlocutus : tenuem enim nos scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ separauit crrus quando mactauit babiloniã & uobat
remit cerȩ eitibi & uoliusti dificare tẽplũ qđ in cenderunt
tulo ut sticias uotũ qđ uouisti regiceli exoretuo Tunc surgens
cendentes aedificare hierus alẽ & om̃ib p̃stctis quierant in
codesiriam & phoenicem & libanũ seripsit eplas trans ue¬
tate omnẽ potentẽ & magistratũ & p̃fectũ & instructores¬
nonsuꝑuourea dianuas ipsorũ & omc̃m regionẽ quã obtinu¬
erit eẽ inmunẽ cis & ut idumȩ relinquant castella quȩ obt¬
nent uideoꝵ & instructura tẽplidari ꝑsingulos annos talen

Expanded text:
quae separavit Cyrus quando mactavit Babyloniam, et vovit remittere ea ibi. et tu vovisti aedificare templum, quod incenderunt tulo, ut facias votum quod vovisti Regi caeli ex ore tuo. tunc surgens cendentes aedificare Hierusalem. et omnibus praefectis qui erant in Coelensyria et Foenice et Libano scripsit epistulas, ut transvetate, omnem potentem et magistratum et praefectum non supervenire ad ianuas ipsorum, et omnem regionem quam obtinuerant esse inmunem eis, et Idumei relinquant castella quae obtinent Iudaeorum, et in structuram templi dari per singulos annos talen
Abbreviated transcription (Latin):
ad sũpsit quod nonerat. Si propt̃ adsũptionẽ ad optiuã
putatis humanitatẽ ut auduumꝰ afelice dũ indefonsione
urȩ infidelitatis perst&it. Ergo ad optiuus est illius ꝑsonȩ
quihumanitatẽ ad sup̃sit. & est nepus patris ꝑ adop¬
tionẽ filii. Quod quã ricfandũ sit : aestimare nemo
urm̃ reor ignorat. Sed nȩ plixitas sermonis mei fasti¬
dium gener& legenti: hichuius libelli faciam fine¬
Etresup̃tis ꝑdigrãm uiribus ab alio eeordio quedien
qusoalen piaatis in diuit sediuirtut̃ eiuis ab negore sancde¬
aes de suꝑconte xtã xp̃i tonicã. Netenicifigentiũ di filiã
meemlieũ pouerunt sorcẽ fidei muitetre suꝑcã cuiustt
sedimpia temeritate sacrã xp̃i ccrporis unitãtẽ. scisma¬
ticierros is ungulis discindere contendunt : atq ineo
quod autost̃ urce indiuas. Eropn&atis uidelic&a atq adop¬
tionis ꝑsonas diuidere uolunt. Seipsos acatholica pace

Expanded text:
assumpsit quod non erat. Si propter assumptionem, adoptivam assumpsit quod non erat. Si propter assumptionem, adoptivam putatis humanitatem, ut audivimus a Felice, dum in defensione vestrae infidelitatis perstitit, ergo adoptivus est illius personae, qui humanitatem assumpsit, et est nepos Patris per adoptionem Filii: quod quam nefandum sit aestimare, nemo vestrum, reor, ignorat. Sed ne prolixitas sermonis mei fastidium generet legenti, hic hujus libelli faciamus fineet resumptis per Dei gratiam viribus, ab alio exordio, quae dicenda qui speciem pietatis induunt, sed virtutem ejus abnegant, scindentes desuper contmore militum, norunt sortem fidei mittere super eam, cujus sit; sed impia temeritate sacram Christi corporis unitatem schismatici erroris ungulis discindere contendunt, atque in eo quod auctorem vitae in duas, proprietatis videlicet atque adoptionis, personas dividere volunt, seipsos a catholica pace,
Abbreviated transcription (Latin):
in illã ꝑ sonã omnino quã habuit ante scla ad sumpsit hu¬
marã naturã difilius ut ac̃e totus una ꝑsona & propria
&e ꝑfecta in fili dignitate. Nihil ad optionis habens indiuni¬
tate uelhumanitate. unus filius unius patris. ponpotest
ꝓprius cẽ & adoptiuus. Aut totus ẽ ꝓprius auc totus ẽ. ad op¬
tiuus : Auc duos filios xp̃m necesse ẽ. fatearis induab. personis¬
ꝓpri&atis & adoptionis scđm nestorii impi&atẽ. Aut sixp̃m
unũ consentis ꝓpriũ filiũ eẽ inuna ꝑsona cũ catholicis necesse
est tibi totũ propriũ confiteri filiũ dĩ inuna ꝑ sona summe
ueritatis . Qiua om̃is ueritas in eo ẽ. & nihil imaginatio¬
nis. sicut infiliis ad optionis sol& eẽ. nature nr̃ȩ adsũpsit
ueritatẽ. Non adoptionis nr̃ȩ ꝑsonã. Non mutans naturã
humanitatis nr̃ȩ innaturã diuinicatissuȩ. Sed mutauit
ꝑsonã ad optionis nr̃ȩ in ꝑsonã propri&atis suȩ. Sua
non minuens sed nr̃a augens. Permansit quoderat : dum

Expanded text:
no, quam habuit ante saecula, assumpsit naturam humanam Dei Filius, ut esset totus una persona et propria et perfecta in Filii dignitate, nihil adoptionis habens in divinitate vel humanitate, unus Filius unius Patris. Non potest proprius esse et adoptivus. Aut totus est proprius, aut totus est adoptivusadoptionis, secundum Nestorii impietatem: aut si Christum unum consentis, proprium Filium esse in una persona cum catholicis, necesse est tibi totum proprium confiteri Filium Dei in una persona summae veritatis, quia omnis veritas in eo est, et nihil imaginationis, sicut in filiis adoptionis solet esse. Naturae nostrae assumpsit veritatem, non adoptionis nostrae personam: non mutans naturam humanitatis nostrae in naturam divinitatis suae, sed mutavit personam adoptionis nostrae in personam proprietatis suae, sua non minuens, sed nostra augens. Permansit quod erat, dum
Abbreviated transcription (Latin):
e. quandi filiũ inpuis uidgorũ manib uendidise. Sic
prauis dostorib sacuis et̃ . pũ quã honoris nom̃ uel sedẽ docto¬
ris possibere inecclena : quã prauo fidei dogmatib scipsoscom
populo sibi subiccto ꝑ didisse. Pat& itaq nstas uelilloriũ lego¬
tib littenulas qui nrm̃ catholicos scõrũ pattũ inscripturis
diuinis sequitur sensus: uelquis atramite catholice fides
scãrum sententias scripturarũ auertere p̃sumat. Uidea¬
mus si quidem iste nouus interpres : qualit̃ ꝓph&icos
dexpõ sermones interprecet᷑. Dũ multa cucurrit quȩ¬
rendo subito offendit inuersiculũ psalm lx uii. inquo
dicit: Ascendens in altũ : captiuã duxit captiuitatẽ
Adiungit quoꝙ ex suo sensu. Ecce captiuus dicit᷑ eẽ
Et quare nondicit᷑ carne adoptiuus: Cuius uersicu¬
li sensũ : longealit̃ scĩ patres int̾̃ pretati sunt: Beat᷑¬
igit᷑ agustinus: ita hunc uersũ exposuit: Quid ẽ in¬
quid qđ dicit captiuasti captiuitatẽ: Nisi quia cap¬

Expanded text:
impiis Judaeorum manibus vendidisse. Sic pravis doctoribus satius esset nunquam honoris nomen, vel sedem doctoris possidere in Ecclesia, quam pravae fidei dogmatibus seipsos cum populo sibi subjecto perdidisse. Patet itaque nostras vel illorum legentibus litterulas, quis nostrum catholicos sanctorum Patrum in Scripturis divinis sequitur sensus, vel quis a tramite catholicae fidei sanctarum sententias Scripturarum avertere praesumat. Videamus siquidem, iste novus interpres qualiter propheticos de Christo sermones interpretetur. II. Dum multa cucurrit quaerendo, subito offendit in versiculum psalmi LXVII, in quo dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem . Adjungit quoque ex suo sensu: « Ecce captivus dicitur esse, et quare non dicatur carne adoptivus? » Cujus versiculi sensum longe aliter sancti Patres interpretati sunt. Beatus Augustinus ita hunc 887 versum exposuit: « Quid est, inquit, quod dicit, captivasti captivitatem, nisi quia cap
Abbreviated transcription (Latin):
dei posuit animã suam. & iterum sumpsit eã. Metuendũ est
nesubintr& prauacogitatio & dicatur nobis. Ergo anima
cepit illim animã fuit sine anima. Video enimfusse sine
anima humana uerbum. Sed cũ in principio erat uerbũ & uer
Id est totus homo & animã caro: quid fecit passio quid fecit
mors. nisi corpus ab anima separauit. anima uero a uerbo non
separauit. Sienĩ mortuus est dñs. immo quia mortuus
dñs Mortuus ẽ enĩ ꝓ nobis incruce. sine dubio caro ipsius
expirauit. Animã ad tẽpus exiguũ anima asseruit carnẽ
hab& potestatẽ sumere quod posuerit: Xps autẽ & pro
nobis posuit. Et quando uoluit posuit & quando uoluit
sumpsit. Ponere ergo animã mori est.Sicut parus dño

Expanded text:
Dei posuit animam suam et iterum sumpsit eam, metuendum est Dei posuit animam suam et iterum sumpsit eam, metuendum est ne subintret prava cogitatio, et dicatur nobis: Ergo aliqucepit illam animam, fuit sine anima. Video enim fuisse sine anima humana Verbum; sed cum in principio erat Verbum, et Veid est totus homo, anima et caro; quid fecit passio, quid fecit mors, nisi corpus ab anima separavit, animam vero a Verbo non separavit? Si enim mortuus est Dominus, imo quia mortuus Dominus mortuus est enim pro nobis in cruce, sine dubio caro ipsius exspiravit animam; ad tempus exiguum anima deseruit carnem, habet potestatem sumere, quod posuerit. Christus autem et pro nobis posuit, et quando voluit, posuit, et quando voluit, sumpsit. Ponere ergo animam mori est. Sic Petrus Domino