comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
negatio q̃ afinmatio contrtris si quidem tum sine de
bono utraes prcedicate: fasior eamen negatio reperi¬
tur sed quod dixit cono accidore ut malum non sit
nen ita intelligendũ est quemadinodum solemus dice¬
xe susstantiae aliguis accidere Neg ni fieri potest
sed accidere hie intelligendum est setundo loco dies. Ir̃i.¬
cipaliter .n. quod est bonum dicitur bonum. secun¬
de uero loto dicitur non est malum hoc autem tra.¬
tum ẽ a similitudire substantiae & accidentis
naqueg n suoscantia principaliter quidem sub¬
stantia est setundo uero loto ut alta uel bipeda.
lis uł iatons nel quicqiud suo stantis acciaeee
potest. talsa est aultem magis circa singla quce
purimum circaidem differune. Q si harum comtrario¬
ut breuissime expediatur nusmodi est. Onmne uerum
aut secundum se uerum ese aut secundum actidens.: qua.¬
re necese est etiam falsum aut secundum se falsu
esse aut per accidens qui uero contrariam de re a¬
liqua hadet opinionem quoniam res ipsa est necesse ẽ

Expanded text:
uidem cum sint de bono utraeque praedicatae, falsior tamen negatio reperitur. Sed quod dixit bono accidere, ut malum non sit, non ita intelligendum est quemadmodum solemus dicere, subjecto aliquid accidere. Neque enim fieri potest, sed accidere hic intelligendum est secundo loco dici, principaliter enim quod est bonum dicitur bonum. Secundo vero loco dicitur, non est malum; hoc autem tractum est a similitudine substantiae et accidentis. Unaquaeque enim substantia principaliter quidem subjecta est, secundo vero loco vel alba, vel bipeda, vel accidens, vel quidquid substantiis acciderens. FALSUS AUTEM MAGIS CIRCA SINGULA QUI›UM QUAE PLURIMUM CIRCA IDEM DIFFERUNT. Postquam ostendiut brevissime expediatur, hujusmodi est. Omne verum aut secundum se verum est, aut secundum accidens, quia necesse est etiam falsum, aut secundum se falsum esse, aut per accidens. Verlicujus habet opinionem quam res ipsa est, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
tum est & falsitate posita est. Quare si consenti¬
unt ia in ueritate aut falfitate ese iudetuntur
nec non uniuersitas impediet: siue n plures siue
una sit in eo q̃g uere sunt idem sunt. Sunt aũt
inquit ista contraria idest quae in opinionibus uer¬
santur sed non in eo qđ uel conerariorum sũt
uel de contraniis arbitrantur cantrariae opini:¬
ones inueniuntur sed ip̃oꝵ contrarietas inde
nascitur qđ de una re contrario modo opinantur. Hoc
est quod eoat sed magis in eo qđ contrane hic contrarie
dauerbii loto positum est tang̃ si diceree sed maris ea
ne contrarie sunt qđ contrarie opinantur e subinte.¬
ligimus una serlicet .re. Si .n de unare non contre¬
nie opinentur sed de pluribus poterunt non esse conta.¬
me Qq facie caute perspiciens imusquisq reperiet
Si ergo est loni quoniam bonum opinatio. Est autem

Expanded text:
tum est, et falsitate est posita. Quare si consentitum est, et falsitate est posita. Quare si consentiunt idem in veritate et in falsitate esse videbuntur. Nec hic numerositas impediet. Sive enim plures sive una sit, in eo quod verae sunt idem sunt. Sunt autem, inquit, ista contraria, id est quae in opinionibus versantur, sed non in eo quod vel contrariorum sunt, vel de contrariis arbitrantur, contrariae opiniones inveniuntur; sed ipsarum contrarietas inde nascitur, quod de una re contrario modo opinantur, hoc est quod ait, sed magis in eo quod contrarie. Hic autem contrarie adverbii loco positum est tanquam si diceret: sed magis ea re contrariae sunt quod contrarie opinantur, et subintelligimus de una scilicet re. Si enim non de una re contrarie opinentur, sed de pluribus poterunt non esse contrariae. Quod facile cauteque perspiciens unusquisque reperiet. Si ergo est boni quoniam est bonum opinat
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam bonum est de eodem rursus quonam ma.¬
lum est opinio quae id quod est bonum bonum esse pu-¬
tat: uera est: altera uero quae ia quod est bonum.
malum esse arbitratur falsa est: uera autem ee falsa
contrariae sunt. Recte igitur ias opiniones quas
ueritas falsitasq disiungit contrarias eẽ dicimus &
sine contrarioꝵ sint : sed de una eademq re per cõ¬
trarietatem deductae. Recte igitur dictum est non
oportere diffinire contrarias opiniones in eo qđ̃ ton.¬
trariorum sint : sed potius in eo qđ de eademre contra.¬
ria suspicentur. Ordo uero sermonum talis est: Nã
riss opinentur falsum est: Quo modo autem falsum
sit iese declarat: Boni .ni. quoniam bonum esti&
mali quoniam malum est eadem fortasse est idest
non sibi sunt contrariae opiniones sed utraeq idem
sunt quemaamodum autem idem sint ipse sub¬
iunxit dicens. & uera iacinco idem sunt quia ue.¬
re sunt. gntrarietas autem in ueritate ut dic.¬

Expanded text:
quoniam bonum est, de eadem rursus quoniam maquoniam bonum est, de eadem rursus quoniam malum est, opinio quae id quod est bonum bonum esse putat vera est, altera vero quae id quod est bonum malum esse arbitratur, falsa est. Vera autem et falsa contrariae sunt. Recte igitur has opiniones, quas veritas falsitasque disjungit contrarias esse dicimus, et si non contrariorum sunt, sed de una eademque re per contrarietatem dictae. Recte igitur dictum est non oportere definire contrarias opiniones in eo quod contrariorum sint, sed potius in eo quod de eadem re contrarie suspicentur; ordo vero sermonum talis est. Nam riis opinentur, falsum est. Quomodo autem falsum sit ipse declarat. Boni enim quoniam bonum est, et mali quoniam malum est, eadem fortasse est, id est non sibi sunt contrariae opiniones, sed utraeque idem sunt. Quemadmodum autem idem sint, ipse subjungit dicens et vera. Idcirco enim idem sunt, quia verae sunt. Contrarietas autem in veritate, ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
malum est. Sum igitur idem de malo & bono opine.¬
tur. illud quoniam bonum: illuo quoniam malum
tamen contrarie opiniones non sunt. Neq contra.¬
rium est opinariiq quod tonum est bonumese &
id quod malum est malum esse: utrep n. uerae sũt
Opinionum autem contrarietas insueritate & in
falsitate cognoscitur. Q uo autem modo huiusmodi o.¬
piniones contrariae esse possunt que de tadem quo-¬
dam modo affectione antins proficiscuntur idest opiꝰ¬
niones cognoscentes qꝗ uerum est. Noniitur
siquis contrarioriomo aliquam opinionem habeat
& quicꝗ̃ de contrariss arbitretur statim necesse est sub-¬
sequi in opinionibus contrarietatem Sreo non est con¬
prarietas opinionum in ea arlitratione quae tontra¬
riorum est uel quae de contrariss habetur. Seq potius
contranetas in opinionibus tune fit quotiens de una
eadem re contrarie quisq opinatur: ut qlibet res sie
proposita bono de ea siquis contrario modo opinetur

Expanded text:
malum est. Cum igitur idem de bono et malo opinemalum est. Cum igitur idem de bono et malo opinetur, illud quoniam bonum est, hoc quoniam malum, tamen contrariae opiniones non sunt. Neque enim contrarium est opinari id quod bonum est, bonum esse, et id quod malum est, malum esse; utraeque enim verae sunt. Opinionum autem contrarietas veritate et falsitate agnoscitur. Hoc autem modo hujusmodi opiniones contrariae esse possunt, quae de eadem quodammodo affectione animi proficiscuntur, id est opiniones cognoscentes quidquam quod verum est. Non igitur si quis contrariorum aliquam opinionem habeat, et quidquam de contrariis arbitretur, statim necesse est subsequi in opinionibus contrarietatem. Ergo non est contrarietas opinionum in ea arbitratione quae contrariorum est, vel quae de contrariis habetur. Sed potius contrarietas in opinionibus tunc fit, quoties de una eademque re contrarie quis opinatur, ut quaelibet res sit proposita bona, de ea si quis contrario modo opinetur,
Abbreviated transcription (Latin):
priuationem ponit: an secundum eam que negationem
Post hee quemadmodum sit contrarietatis natura designat
Nam aritrari contrarias opimones defimri in eo qđ ton
trarorum sunt falsum est: boni .n. quoniam bonum ẽ
& mali quomam mralum est eadem fortase est opinio &
uera siue plures sint siue una sit. Sunt autem iste
contrarie ħ non in eo qđ contrariorum sint: contra.¬
riae sunt ses magis in eo qđ contrariae. Sensus qͣbre
inter expeditus: sed summa rationis ueritate conto¬
tus est Cum n de contraris disputatur quemas¬
modum contrariae opintones esse possint prima
fronte disponit. Arbitratur .n. quidam contrarias
eẽ opiniones quae de contrariis aliquid arbitrant
sed hoc falsum esse conuincitur. Neq n si bonum &
malum contrarium est : & auquis de bono & malo o.¬
pinetur. & mox necesse est ut contrarietas subse¬
quatur. Age n quilibet de bono opinetur quoniam
bonum est & ruirsus de malo opinetur quoniam

Expanded text:
privationem ponit, an secundum eam quae negationem. privationem ponit, an secundum eam quae negationem. Post haec quemadmodum sit contrarietatis natura designat. Nam artrariorum sunt, falsum est. Boni enim quoniam bonum est, et mali quoniam malum eadem fortasse opinio est et vera, sive plures sive una sit; sunt autem ista contraria; sed non eo, quod contrariorum sint, contrariae, sed magis eo quod contrarie. Si ebreviter expeditus, sed summa rationis veritate contextus est. Cum enim de contrariis disputat, quemadmodum contrariae opiniones esse possint prima fronte disponit. Arbitrabantur enim quidam contrarias esse opiniones, quae de contrariis aliquid arbitrarentur, sed hoc falsum esse convincitur. Neque enim si bonum et malum contrarium est, et aliquid de bono et malo opinetur, mox necesse est ut contrarietas subsequatur. Age enim quilibet de bono opinetur quoniam bonum est, rursus de malo opinetur quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tonsentit quetiens tales quaedam propositione
reperiuntur in quibus nhil negatione discrepet
priuatoria affirmatione quaerendum est ut ri.¬
stoteli uidetur secundum quam potius prolatio.¬
nem uel opinionem uerȩ affirmationi uel opo¬
moni contraria propositio uel opinio frat. qꝗͣ .
n. interdum idem significent. alio tamen modo
ipsis propositionitu utantur Nam qui negationẽ
ponit ia quod est dicit non est: qui uero priuati.¬
onem i quos non est dicit esse. Sum igitur diuer¬
sum initium & diuersa intentio quodam modo sit
propositionum sus eadem signifitatione & quae
eorum maris uerae propositioni contraria fit
e secundum quem motum animi magis uera
quibus idem sunt. hoc est immedietis contrariis quando idem
significant. & quoniam non secundum unum motuma¬
nims unam significationem dicunt ꝙ contuarium uel pri¬
uationem ponunt & ꝙ negationem secundum quam con¬
traria magis est propositio utrumne secundum eam que

Expanded text:
consentit, quoties tales quaedam propositiones consentit, quoties tales quaedam propositiones reperiuntur, in quibus nihil negatione discrepet privatoria affirmatio, quaerendum est, ut Aristoteli videtur, secundum quam potius prolationem vel opinionem verae affirmationi vel opinioni contraria propositio vel opinio fiat. Quanquam enim interdum idem significent, alio tamen modo ipsis propositionibus utimur. Nam qui negationem ponit, id quod est dicit esse; qui vero privationem, id quod non est dicit esse. Cum igitur diversum initium et diversa intentio quodammodo sit propositionum sub eadem significatione, et quae earum magis verae propositioni contraria sit, et secundum quem motum animi magis vera quibus idem sunt, hoc est in immediatis contrariis; et quando idem significant, quoniam non secundum unum motum animi unam significationem dicunt, qui contrarium vel privationem nonunt, et qui negationem secundum quam contraria magis est propositio, utrumne secundum eam quae
Abbreviated transcription (Latin):
git scepe & negationem & priuationem unum significo¬
e in nis puesertim contraris in quitus nulla medietas
inuenitur addit esi est una secundum quam contraria
hoe autem hurusmodi est In ihis contrariss in quitus nul.¬
la medietas est idem negatio ualet qđ etiam priua.¬
tio. In his uero in quibus est quaedam medietas affir.¬
matio priuatoria & negatio non eiusdem significatio.¬
nis sunt: Age n. sint nutus modi contraria quae sit
imiediata genitum esse s ingenitum esse In contra.¬
riss igitur immediatis idem priuatoria affirmatio
quod negatio ualet in nis autem quae medietatem
hapent non idem. Neq n equum est dicere quẽliga
illum ẽe malum de rursus non esse bonum Nam cũ
benum negatur potese aliquos medium audientis
animus suspicari. Sum uero malum ponitur : tota
auaientis suspicatio in contrariuto reiecta est:
atꝗ ieo non idam significant. ed quia saepe ut
dictum est priuatio uel contrarietas negations

Expanded text:
git saepe et negationem et privationem unum significagit saepe et negationem et privationem unum significare in his praesertim contrariis in quibus nulla medietas invenitur, addit: Et si est una, secundum quam contraria? Hoc autem hujusmodi est: in his contrariis in quibus nulla medietas est, idem negatio valet quod etiam privatio. In his vero in quibus est quaedam medietas, affirmatio privatoria et negatio non ejusdem significationis sunt. Age enim sint hujusmodi contraria quae sint immediata, genitum esse et ingenitum esse. In contrariis igitur immedietas idem privatoria affirmatio quod negatio valet. In his autem quae medietatem habent non idem. Neque enim aequum est dicere quemlibet illum esse malum, et rursus non esse bonum. Nam cum bonum negatur, potest aliquid medium audientis animus suspicari. Cum vero malum ponitur, tota audientis suspicatio in contrarium rejecta est. Atque ideo non idem significant, sed quia saepe ut dictum est privatio vel contrarietas negationi
Abbreviated transcription (Latin):
positio priuatoriae priuatoriae affirm atianis Venste
ꝙ unuer salis negatio magis contraria est uuiuersaa¬
li efirmationi potius q̃ priuatoria affirmatio. Hoc
autem ut inueniatur ita faciendum est. ponatur os¬
positio quedam uera contrariã duae fasse quar
una cifirmatio sit priuatoria uitera unilestils
negatio De duatus igitur fahis qđ meneaeiorem ra¬
tio conuenerit eam dicimus uere opͥpositians mea¬
gis ese contraria Sint igitur tres oppositiones una
uera duce faisae : et sit quidem uero nec quae iõ qũ
banum est bonum ese arbitratur ea scilicet quam
Aristoteles dicit opinionem esse boni quomam bonũ
est falsa nero una quie io quod bonum est honũ
non esse dicit ea est quam Hr istoteles dicie stlsaho.¬
ni quoniam non benum Reliqua quae is quos
bonum est malum esse arbitratur ea est quoe ab
Acistotele dicta est opinio bons quoniam malũ
est Ex nis gitur tritus una uera duabus fesy
quaerendum est que magis contraria uere Sed quia conti.¬

Expanded text:
opinio privatoriae affirmationis, constat quod universalis negatio magis contraria est universali affirmationi potius quam privatoria affirmatio. Hoc autem ut inveniatur, ita faciendum est: ponatur opinio quaedam vera; contra eam duae falsae, quarum una affirmatio sit privatoria, altera universalis negatio. De duabus igitur falsis quam mendaciorem ratio invenit, eam dicimus verae opinioni magis esse contrariam. Sint igitur tres opiniones, una vera, duae falsae: et sit quidem vera haec quae id quod bonum est, bonum esse arbitratur, ea scilicet quam dicit Aristoteles opinionem esse boni quoniam bonum est; falsa vero una quae quod bonum est, bonum non esse dicit, ea est quam dicit Aristoteles falsa boni, quoniam non bonum. Reliqua quae id quod bonum est, malum esse arbitratur, ea est quae ab Aristotele dicta est opinio boni quoniam malum est. Ex his igitur tribus, una vera, duabus falsis, quaerendum est quae magis sit contraria verae; sed quia contin
Abbreviated transcription (Latin):
ħ megis eset falsa ꝑ̃ ea quee contrarium afirmare
& distine tionem faisitatis contrariam ese propositi:¬
onem oginionemq que yem propositam negaret e¬
docun munt d lunpicitus implicitiss propositionit
pimenitus idem nititur aeerosare. Dicit n ꝙ. ea af¬
sirueatio qece contrarium pouit imglicta  non sit
liter malum ese potest insi bonum non sit Quare g
⁊ bonũ est malum ese arbitratur & rembonam ma.¬
lum pnia: e eꝗndem ipsam non ẽe bonum N on gi¬
tur fimele est ħ opmio de bono quoniam malum est
Conttoce ninten se ulam quaniiam non est boniims :¬

Expanded text:
contrarium affirmaret, et distinctione falsitatis contrariam esse propositionem opinionemque, quae rem propositam, negaret edocuit, nunc ex simplicibus implicitisque propositionibus opinionibusque idem nititur approbare. Dicit enim quod ea affirmatio quae contrarium ponit implicita et non sit aliter malum esse potest, nisi bonum non sit, Quare qui quod bonum est malum esse arbitratur, et rem bonam malum putat, et eamdem ipsam non esse bonum. Non igitur simplex est haec opinio de bono, quoniam malum est, continet enim intra se illam quoniam non est bonum. Q
Abbreviated transcription (Latin):
opimonitus reperiatur Requi sendum igitur est quẽ¬
aamedum istam opim onbus posita habeant ut quod
i his fuerit repertum ad uoces rationgbiliter trans¬
feratur Quceratur igitur prius in opimdntus hoc mo.¬
do Si oppositio priuatoria uniuersalis affirmation
magis est contrariaoppositroni simpitis uniuersalis
affiriationis g̃ oppositio uniuersali negitionis M&¬
infestum est quoniam priuatoria uniuersalis afir

Expanded text:
opinionibus reperiantur. Requirendum igitur est quemopinionibus reperiantur. Requirendum igitur est quemadmodum se ista in opinionibus posita habeantur, quod in his fuerit repertum, ad voces rationabiliter transferatur. Quaeratur igitur prius in opinionibus hoc modo: Si opinio privatoria universalis affirmationis magis est contraria opinioni simplicis universalis affirmationis quam opinio universalis negationis, manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
natio contrana est: nec afirmatio affirmationi ton.¬
traria erie. sed ea quae est dicta nepatio. Quare si¬
considerandum est quae opinatio uera falsie opinatio¬
ni tontraria est: uerum negationi an certe ei quae
contraria est opinatur. Dito autem hoc modo est
quaedam opinatio uera boni quoniam bonum est a¬
lia uero fulsa quoniã mon est bonum. Alia uero q̃
mala esti: Quae uera ergo harum contraria est ue¬
rae & si una secundum quam contraria est. haet
inuestigatio que magis sie untuersali afirmatio¬
nni cantraria strumne priuatoria unuersalis ef.¬
firmatio an untuersaus negatro Hine sumitut
ominis fere preprietas : quam in uocibus necesse
est uemire. ex opimonibus uenit quas uotes ipsce signifie¬
cant qđ igitur quaerendum in uocibus est hoc prius est
in opratonibus perspiciendum Neq im. fieri porest ut cũ
uocln significatio et opimonibus ueniat quas scilicer
uoces ipsce sienfieant non prius propriettis uocum in

Expanded text:
natio contraria est, nec affirmatio affirmationi connatio contraria est, nec affirmatio affirmationi contraria erit, sed ea quae est dicta negatio. Quare considerandum est quae opinatio vera, falsae opinationi contraria est, utrum negationi an certe ei quae contrarium esse opinatur. Dico autem hoc modo: est quaedam opinatio lia vero falsa, quoniam bonum non est; alia quod malum est: quaenam ergo harum contraria est verae? Et si est una secundum quam contraria? Haec est investigatio? quae magis sit universali affirmationi contraria, utrumne privatoria universalis affirmatio, an universalis negatio. Hinc sumitur quod omnis fere proprietas, quam in vocibus necesse evenire est, ex opinionibus venit quas voces ipsae significant. Quod igitur quaerendum in vocibus est, hoc prius est in opinionibus perspiciendum. Neque enim fieri potest ut cum vocum significationes ex opinionibus veniant, quas scilicet voces ipsae significant, non prius proprietates vocum in
Abbreviated transcription (Latin):
tis contraria atq ideo non solum de untuersalibus
proposuit sea ne susricaretur quis ꝙ illam contrari¬
etatem quam diterut uel in prelicamentis locutus
est uel rursus supra cum de uniuersali affirmatio.¬
ne e negatione loqueretur de particularitus ad:¬
o ata negatio. Nam si recte superius comprehensa
dicebantur nec solum hoe ses etiam secundum iustũ
ex iniustum constitiut quaestionem ꝙ habitus ex pri-¬
natio potius q̃ ulia contrarietas. Quare ut diximus
intolsigenđum ese nunc in quaestione quae propo¬
sitio quam propositionem proxime eficatuso destru.¬
at ac perimas: huius inguirenda rei uia hititit hoc
modo mamsi ea que sune in uoce sequuntur ea quae in¬
anima ulie autem cantraria est opinio coneraris:uto
mnnis homo iustus est ei que est omiis homo miustus est:
etiam in his quae sime in uoce affirmationious netes.
se est simoliter se hatere. Ꝙ si neq illie contrarii opr¬

Expanded text:
gis contraria. Atque ideo non solum de universalibus gis contraria. Atque ideo non solum de universalibus proposuit, sed ne suspicaretur quis quod illam contrarietatem diceret quam vel in Praedicamentis locutus est, vel rursus supra cum de universali affirmatione et negatione loqueretur, de particularibus ado et negatio. Nam si recte superius comprehensa dicebantur. Nec solum hoc, sed etiam secundum justum et injustum constituit quaestionem, quod habitus et privatio potius est quam ulla contrarietas. Quare, ut diximus, intelligendum est esse nunc in quaestione, quae propositio quam propositionem proxime efficaciusque destruat ac perimat; hujus inquirendae rei ratio existet hoc modo. Nam si ea quae sunt in anima, illic autem contraria est opinio contrarii, ut omnis homo justus est, ei quae est, omnis homo injustus est, etiam in his quae sunt in vocesi neque illic contrarii opi
Abbreviated transcription (Latin):
ret aut unam rem duobus oppant ait auobuis u.¬
nam rem perimentibus quaeri oportere quae ina-¬
gis earum uideretur contraria. pontrarias autem ñc̃¬
dicimus non secundum eum medum quem Aristo¬
teles in praedicamentis ꝙ plicauit sed tm̃ ad i qđ
res rem uel propositio perimie propositionem: ut
quasi hoe modo quteratur afirmatio uniuersalisse¬
cundum quam magis perumitur utrumne setun¬
dum eam quae uniuersalis est negatio. an secum.¬
dum eam que uel priuationem pnedicat: uel
quodlibet aliui quos ex ipsa oprositione uim con¬
trarii representet. Unde etiam illua latere nõ
oportet nulli esse duorum inter uniuersalem affir.¬
mationem priuatoriam E uniuersalem negatio¬
nem quae eset opposita contrariae. Supra n. iam
dictum est afirimations uniuersali negationẽ uni¬
uersalem esse contraria. Sed hic ut dictum est non hoc
dicitur sed illud potius quae magis perimat rem. Nam
quae magis perimit ea propre iudebitur esse ma¬

Expanded text:
ret aut unam rem duabus opponi, aut, duabus uret aut unam rem duabus opponi, aut, duabus unam rem perimentibus, quaeri oportere quae magis earum videretur contraria? Contrarias autem dicimus, non secundum eum modum quem Aristoteles in Praedicamentis explicuit, sed tantum ad id quod res rem vel propositio perimit propositionem, ut quasi hoc modo quaeratur. Affirmatio universalis secundum quam magis perimitur, utrumne secundum eam quae universalis est negatio, aut secundum eam quae vel privationem praedicat vel quodlibet aliud, quod ex ipsa oppositione vim contrarii repraesentet? Unde etiam illud latere non oportet, universale esse dubium inter universalem affirmationem privatoriam, et universalem negationem, quae esset opposita contrariae. Supra enim jam dictum est affirmationi universali negationem universalem esse contrariam. Sed hic, ut dictum est, non hoc dicitur, sed illud potius quae magis perimat rem. Nam quae magis perimit ea propemodum videbitur esse ma
Abbreviated transcription (Latin):
dicat affirmando ea scilicet quae dicit emnis homo iustꝰ
est afirmatio igitur quae proponit omnis homo uistu
est perimitur & a negatione progria uniuesali quae
dicit nullus homo iustus & sus afirmatione prinattria
quae proponit omnis homo inulstus est. um igitur as
utris perimatur: quae autem perimitar ei quae eã
periiit iudetur ese contraria qm̃q ut dictum est a dua.¬
bus perimitur ei duae unius contrarie ẽẽ nor possũt
Quie duarum propositionum quas supra memorause¬
mus idest negationis unsuersalis  priuatoriae affir.¬
matione contraria sit uniuersali afirmationi supe.¬
rius compraehense quaerendum est: sin qua re q̃ sit u.¬
tis quaestio nullus ignorat ꝙ cogitat. Quia nise hoc
as sriscotele quiesitum enoliatumq eset: magna foret
dubitatio an illus reciperetur: ut duo unsus possent
esse contraria: quos manifeste fieri non potest. Nã
cum duo unam rem perimant quis eset qui dubita:¬

Expanded text:
dicat affirmando, ea scilicet quae dicit: omnis homo injustus dicat affirmando, ea scilicet quae dicit: omnis homo injustus est. Affirmatio igitur quae proponit, omnis homo justus est, perimitur et a negatione propria universali quae dicit, nullus homo justus est, et ab affirmatione privatoria quae proponit, omnis homo injustus est. Cum igitur ab utrisque perimatur, quae autem perimitur, ei quae eam perimit videtur esse contraria; quoniamque, ut dictum est, a duabus perimitur, et duae unius contrariae esse non possunt quae duarum propositionum quas supra memoravimus, id est negationis universalis et privatoriae affirmativae, contraria sit universali affirmationi superius comprehensae quaerendum est. In qua re quam sit utilis quaestio nullus ignorat, qui cogitat, quia nisi hoc ab Aristotele quaesitum enodatumque esset, magna foret dubitatio an illud reciperetur, ut duo unius possent esse contraria, quod manifeste fieri non potest. Nam cum duo unam rem perimant, quis esset qui dubita
Abbreviated transcription (Latin):
est: an omnis zomo iustus est: ei quie omnis homo nõ¬
iustus est sallias iustus est Gallias iustus non est Gab.¬
lias iniustus est: Quae iorum contraria est : Post pro
positronum confequentias pertractatas: & eas subtili
inquisitione dispesitas illud exoritur inquĩrendum qđ
magnam utuitatem in se praefere: ut quantum in
eo utilitatis sit prima quoq fronte lepentium inge¬
ratur. Nam cum sit manifostum quoniam affirma.¬
tione opposita negatio semper oppugnet: maꝵimeg
rii perimat propositionem. Quceritur quae mapis
perimat magisq oppugnet affirmatiuã utrumne
ea quae uniuersalis negatio est an ea quae contrarii
uel priuationis affirmatio. Sit n. positum hant eẽ
afirmationem quie proponit omnis homo iustus
est. hanc ergo perimunt duce propositiones & u.¬
muersalis scilicet negatio quie dicit quoniam nullus
homo iustus est & ea que priuationem iustitiae prae.¬

Expanded text:
aut 'omnis homo iustus' ei quae est 'omnis homo inaut 'omnis homo iustus' ei quae est 'omnis homo iniustus est', 'Callias iustus est', 'Callias iustus non est', 'Callias iniustus est', quae harum conpositionum consequentias pertractatas et eas subtili inquisitione dispositas, illud exoritur inquirendum, quod magnam utilitatem ita praefert, ut quantum in eo utilitatis sit, prima quoque fronte legentium mentibus ingeratur. Nam cum sit manifestum quoniam affirmationem opposita negatio semper oppugnet, maximequrii perimat propositionem, quaeritur quae magis perimat magisque oppugnet affirmativam, utrumne ea quae universalis negatio est, an ea quae contrarii, vel privationis affirmatio. Sit enim positum hanc esse affirmationem, quae proponit: omnis homo justus est. Hanc ergo duae perimunt propositiones, et universalis scilicet negatio quae dicit, quoniam nullus homo justus est, et ea quae privationem justitiae prae
Abbreviated transcription (Latin):
inter numerus ninꝰ est inf̾iuitus: quoniam uero
potest in infinita conerestere. idcircosdum potestate ẽ
infinitus Sodem quoq modo ꝵ temhus: quantuncũq
n tempus dixeris finitum est : seq quoniam tempus potest
in infinita concrescere. idcirco dicimus tempus esse infini.¬
tum ꝙ potestate sit infinitum non actu. Niis .n. actu po.¬
terit ese infinitum. Ꝙ autem supra dixit quae semper
actu essent primas esse substantias non ita putandum est
primas eum substantias dicere quemadmedum in catego¬
riis ubi primas substantias induuduas dicit: hic aute
primas suestantias quae semper actu sunt idcirco no.¬
minat quia ut discum est quae semper actusunt: prĩ.¬
cipalia eaeterarum yerum sunt: atq ideo primas sũbes
eas esse necesse est. Utrum autem contuaria sie afirma.¬
tis negatiani. & oratio orationi: quae dicit quorliam
omnis homo iustus est ei quae est nulius homo iustus

Expanded text:
nunquam est infinitus. Quoniam vero nunquam est infinitus. Quoniam vero potest in infinita concrescere, idcirco solum potestate est infinitus. Eodem quoque modo et tempus. Quantumcunque enim tempus dixeris finitum est, sed quoniam tempus potest in infinita concrescere, idcirco dicimus tempus esse infinitum, quod potestate sit infinitum, non actu. Nihil enim actu poterit esse infinitum. Quod autem supra diximus quae semper actu essent primas esse substantias, non ita putandum est, primas eum substantias dicere quemadmodum in Categoriis ubi primas substantias individuas dicit: hic autem primas substantias quae semper actu sunt, idcirco nominat quia, ut dictum est, quae semper actu sunt principia caeterarum rerum sunt, atque ideo primas substantias eas esse necesse est. tio negationi et oratio orationi quae dicit quoniam 'omnis homo iustus' ei quae est 'nullus homo iustus'
Abbreviated transcription (Latin):
& actus fecundum tempus pesterior poresute: natihat
uero prier. In ommtus in illus quos est actu pruu ẽ
de ricbilius ⁊̃ id quod potestate est. Illus .m. quos po¬
tesfate est cis iunc uctum festinat atq ueonen¬
pet tio qucedom actus potestas uero aohue quiddã
est iperfectum quod tuue perficitur tum at
detum aliquando peruenene Qđ autem penfe¬
tuene st eo qđ est imperfectum generosuis & pri¬
is ese manifestum est. Nam si resquae as actũ
suum ex potes tate uenerunt prius fuere potesta¬
te post uero actu. Engo uctus rerum posterior est
potestate sed ad tempus referamus ꝓrior uõ eaaeno
potestate si ad naturam. hoc est quod at Alias res cẽ
quia cim posibuitate sunt & actu sume sed ac tũ
potostate tempore quidem posteriorem bateant
matura uero prior est. Qutasdam autem res ẽe
in gons sola potestas sit: ning̃ actus: ut aume.
uel centum uel mille uel decem milia R cce.¬
teri finitus esse necesse est Sygo aetu in numeris D¬

Expanded text:
potestate, natura vero prior. In omnibus enim illud quod est actu prius est et nobilius quam id quod potestate est. Illud enim quod potestate est adhuc ad actum festinat, et ideo perfectio quaedam actus est; potestas vero adhuc quiddam est imperfectum, quod tunc perficitur cum ad actum aliquando pervenitur. Quod autem perfectum est eo quod est imperfectum generosius et prius esse manifestum est. Nam si res quae ad actum suum ex potestate venerunt, prius fuerunt potestate, post vero actu, ergo actus earum rerum posterior est potestate si ad tempus referamus, prior vero eadem potestate si ad naturam, et hoc est quod ait: Alias res esse quae cum possibilitate sunt et actu sunt, sed actum potestate tempore quidem posteriorem habent, natura vero priorem; quasdam autem res esse in quibus sola potestas sit, nunquam actus, ut numeruvel centum, vel mille, vel decem millia, et caeteri, finitus esse necesse est, ergo actu numerus
Abbreviated transcription (Latin):
ubritatem dicendum est Namtum uere & inse aliqua
dici possit & per accideas. Ilud ttimen maxims ueritaus
naturram retinet quod secundum rem itsam dicitus
potius ꝙ̃ quod secundum accidens uenit : ut siqugte
bono opinetur quomam bonum est hãc secundum ip̃a¬
rem ueram opinationem habet : Sin uero aliquis arbitre¬
tur queniam bonum utile est uerum quidem optta¬
bitur sed ista ueritos de bono per actidens fit tens ac¬
cidit in. bono ꝙ utile sit. Quare ullicd ques tenumio¬
num bon esse aroitratur per se uera et idest secundũ
ipsam rem uera est illa uero que id quod bonum est u¬
tue ese opinatur per accidens bons uera est. Quare
propinguior natierae bonitatis est ea quiȩ ia ques bo¬

Expanded text:
est. Nam cum vere et per se aliquid dici possit, et per accidens, illud tamen maxime veritatis naturam tenet, quod secundum rem ipsam dicitur potius quam quod secundum accidens venit, ut si quis de bono opinetur, quoniam bonum est, hic secundum rem ipsam veram opinionem habet. Sin quis vero arbitretur, quoniam bonum utile est, verum quidem opinabitur, sed ista veritas de bono per accidens fit boni. Accidit enim bono ut utile quoque sit. Quare illa quae bonum bonum esse arbitratur per se vera est, id est secundum ipsam rem vera est. Illa vero quae id quod bonum est, utile esse opinatur per accidens boni vera est. Quamobrem propinquior naturae bonitatis est ea quae id quod bo
Abbreviated transcription (Latin):
monstrlit que dixit Sixo ea quae dixit est quoniã
non est lonuim quod bonum est eius quae secundum se
est sulsa est idest que ip sum bonum negat lonum esso ꝑ
se uene propositioms falsa est idest oppo sita Palsitas n
ueritati oxponitur. Ila uero quce est quoniam malum
est eius que secundum accidens ħ estilia opinio quie a

Expanded text:
ea quae est, quoniam non est bonum quod bonum est, ejus quae secundum se est, falsa est, id est quae ipsum bonum negat bonum esse, per se verae propositionis falsa est, id est opposita, falsitas enim veritati opponitur. Illa vero quae est quoniam malum est, ejus quae est secundum accide
Abbreviated transcription (Latin):
eie principium autem fallaciae unde ducitur. ex
his duertur e quitus sunt & generationes unde autẽ
sunt generationes ex eppositis Omnis n ut dic trim
est generatio ex eo quoniam non est ia q̃õ fuit quod
scilicet ad nerationem iungit. Quare inquit etiã
fallacia & principũ fallaciae in oppositis inuenitur
ubi etiam negationes ex quibus est ipsa fallacia. Si
es hoe quidem secundum se illud uoro secundũ
actideus. Actidens n malum non esse: magis au.¬
tem est in uno quoq uera quod secundum se est
etiam falsa siquidem & uera. Ergo ea que est quaniam nõ
est bomum quod bonũ est eiui quae setunuimse est fatsa
est. Illa ueto quae est queniam malum est euis que est
secundum accidens. Quare magi ent fassa de sono ea
que est negationis opmio ꝙ̃ ea que ost tontrari cet
bet omnia in primae editienis secundo cõmentario dui¬
pentisime exnicuerimus ne tamen tuta erpositiobu¬
us libn ese uideatur hc quos eadem epe tente e pii¬

Expanded text:
est. Principium autem fallaciae unde ducitur? ex est. Principium autem fallaciae unde ducitur? ex his ducitur, ex quibus sunt et generationes; unde autem sunt generationes? ex oppositis. Omnis enim, ut dictum est, generatio ex eo quod non est id quod fuit, quod scilicet ad negationem vergit. Quare, inquit, etiam fallacia et principium fallaciae in oppositis invenitur, ubi etiam generationes, ex quibus est ipsa fallacia. Si et hoc quidem secundum se, illud vero secundum accidens. Accidit enim ei malum non esse; magis autem est in unoquoque vera quae secundum se est, et falsa, siquidem et vera. Ergo ea quae est quoniam non est bonum quod bonum est, ejus quae secundum se et falsa est. Illa vero quae ess. Quare magis erit falsa de bono ea quae est negationis opinio, quam ea quae est contrarii. Licet haec omnia primae editionis commentario diligentissime explicuerimus, ne tamen curta expositio hujus libri esse videatur, hic quoque eadem repetens expli
Abbreviated transcription (Latin):
est quando negationis oeinatio magis contraria fit
es opinioni quae contrarium aliquos in arbitratrone
confinmas Et sensus guidem huiusmodi est: Uerba
autem sese sic habent Si ergo inquit est boni quoni.¬
am bonuim est opinatio que scilicet uera est. est aũt
quoniam non bonnnest quae falsa est ac definita
est uõ quoniam aliqius aliud est quos non est uel nõ¬
ese pot est .i. ea quae ia esse ascribit qđ non est aliarũ
quidem omnium nulia ponenda est: neq quaecunq
ese sđ non est opinatus idẽque id quod inone res
proposita eam esse putat: neq quaecunq non eẽ quod
est .i neq ea que id quod zabet res proposita in opini.¬
onitus negat. ur autem istae non opponantur ton¬
trarie docet uoc modo. Infruitae i inquit utreq
sunt & quae esse opinantus quod non est : & quae nõ
esse quod. est. seo quie magis ponenda est im quibus ẽ
inquit fallacia idest in guidus est principium falla.

Expanded text:
est quin negationis opinatio magis contraria sit est quin negationis opinatio magis contraria sit ei opinioni quae contrarium aliquid in arbitratione confirmat. Et sensus quidem hujusmodi est, verba autem sese sic habent. Si ergo, inquit, est boni, quoniam bonum est opinatio, quae scilicet vera est; est autem quoniam non bonum est, quae falsa est ac definita. Est vero quoniam aliquid aliud est, quod non est neque potest esse, id est ea quae id esse ascribit quod non est; aliarum quidem omnium nulla ponenda est, neque quaecunque esse quod non est opinatur, id est quae id quod non est res proposita, eam esse putet, neque quaecunque non esse quod est, id est neque ea quae id quod habet res proposita in opinionibus negat. Cur autem ista non opinantur contrariae docet hoc modo: Infinitae enim, inquit, utraeque sunt, et quae esse opinantur quod non est, et quae non esse quod est, sed quae magis ponenda est? In quibus est, inquit, fallacia, id est in quibus principium fallaciae
Abbreviated transcription (Latin):
generationes generationes autem inoppositis in.¬
ueniuntur. hoc autem tale est. Oanis peneratio
ex permutatione eius q̃ fuit sungit. Nisi a quod
fuit prius ese eesierit non potest ese generatio¬
negatio Omne .n. quod gienitur in aliã quodã¬
monio formã suostantia permutatur. Eapo tum nõ
res non ese araretur Nant q qa romum est ma.¬
lum esse putat fallitur sed fieri aliter non potestut
malum noꝵ prius sit non sonum : S de cateri
eodem modo fallatia igitur est & principium fal.¬
laciae cum quis ia quos est aliqua res eam esse
arbitretur. Haet autem fallacia ex his est ex quitus sut
generationes omnis m generatio ut dixi &i detrimẽ
to surgit ut quos fit aulee non fit et alto ses ex
non dulei Et puirsas quos sit altum non fit ex duro :¬
rationes lbie fallitas est & proyima uere o.¬
pimoni. Namb aũ nisi in oppositis reperiuntur
hot est in affirmatiombus e negationitus auorũ nõ

Expanded text:
generationes, generationes autem in oppositis ingenerationes, generationes autem in oppositis inveniuntur, hoc autem tale est. Omnis generatio ex permutatione ejus quod fuit surgit, nisi enim id quod fuit prius esse desierit, non potest esse generatio. Omne enim quod gignitur, in aliam quodammodo formam substantiae permutatur. Ergo cum non res non esse arbitratur. Nam qui quod bonum est malum esse putat fallitur, sed fieri aliter non potest ut sit malum nisi non sit bonum, et de caeteris eodem modo. Fallacia igitur est, et principium fallaciae, cum quis id quod est aliqua res non eam esse arbitratur. Haec autem fallacia ex his est ex quibus sunt generationes. Omnis enim generatio, ut dixit, eto surgit, ut quod fit dulce non fit ex albo sed ex non dulci, et quod fit album non fit ex duro rrima falsitas est, et proxima verae onon haec autem nisi in oppositis reperiuntur, hoc est in affirmationibus et negationibus, dubium non
Abbreviated transcription (Latin):
in se lonum habere anitrantur falsce sunt sed ininfini.¬
tum. Bonum autem ita nune usurꝑat tanõ si dicat
bonitas. Siquis autem ip sama bonitatem non ese lonũ
arditretur id & falsum est & definito modo fallum ẽ.
sed in falsis definita sunt: S una numero ea magis
& proxime uerius iudeatur esse contrana. Inã n.
res semter uni rei est contraria. Suocirta ħ recte
ut ostenderet non recto sermoneusus est sed at o.¬
dam alius orationem detorsit. Qudre res tonfusdo.
nem mintmam non fecit. Nam cum dixisset non de¬
bene nos illas potius ponere contrarias uerde opinieas
que infruitae sunt subumxit illua quod ait ses in
quitus fallacia ħ antem est exuis e quitus sirnt
& generationes hoc autem talem sententiam clau.¬
dit Inꝗe opiniones ueris opiaianitus opponendũ
esse contrarias in quitus printigium est falatiae
Fallaciae autem ex his nascuntur & qubus etrã

Expanded text:
in se bonum non habere arbitrantur, falsae sunt, sed in infiniin se bonum non habere arbitrantur, falsae sunt, sed in infinitum. Bonum autem nunc ita usurpat, tanquam si dicat bonitas. Si quis autem ipsam bonitatem non esse bonum arbitretur, is et falsus est et definito modo falsus est. Sed in falsis quae definita sunt et una numero, et magis et proxime veris videntur esse contraria, una enim res semper uni rei est contraria. Quocirca haec recut clauderet non recto sermone usus est, sed ad quiddam aliud orationem detorsit, quae res confusionem non minimam fecit. Nam cum dixisset non debere nos illas potius ponere contrarias verae opinioni quae infinitae sunt, subjunxit, illud quod ait, sed in quibus est fallacia, hae autem sunt ex his ex quibus sunt et generationes. Hoc autem talem sententiam claudit: inquit, opiniones veris opinionibus opponendum esse contrarias in quibus principium est fallaciae. Fallaciae autem ex his nascuntur ex quibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tur Rq̃ siquis sit qui hoc ipsum quod est bonum nõ
esse aritretur: non putet borium neq malum ese
io quod non est neq expetendum non esse ide quoo
in se rauet sed is quos est ipsum bonum non esse.
tur omnes opintones infiuita sunt Posumus n
permuita colligere falsa que cum non sint de u-¬
na quaq re & ea tantum ese dicamus ut in eo
ipso bono possum dicere quia malum est: posum quia
turpe: quia inuistum quia uitabale: quia perieu.¬
losum est & cretera quarcunq in bono nullus inue.¬
net e hac sunt infinita Ruysus possum dicere
ea quae habet tonum non esse in bono: ut si dicã
auget: atq baet quidem mrsus infimea suat h
quando r quod est aliqua res aufert opinio hoc
Lacere nisi semel non potest. Neꝙ .n. aliquom per
id efici possunt. sed quoa uorium est non ese bonie
arbitratur. e rpo caeterae quaecutiq aut ia quodo
non ẽ bonum ese arbitrantur. aut id quod habet

Expanded text:
tur. Quod si quis sit qui hoc ipsum quod est bonum, non tur. Quod si quis sit qui hoc ipsum quod est bonum, non esse bonum arbitretur, ut non putet bonum neque malum esse id quod non est, neque expetendum esse id quod in se habet, sed id quod est ipsum bonum, id est ipbonum. Caeterae igitur omnes opiniones infinitae sunt. Possumus enim per multa colligere falsa quae cum non sint de unaquaque re, ea tamen esse dicamus, ut in eo ipso bono possum dicere, quoniam malum est, possum quia turpe, quia injustum, quia vitabile, quia periculosum est, et caetera quaecunque in bono nullus inveniet, et haec sunt infinita. Rursus possum dicere ea quae habet bonum non esse in bono, ut si dicam auget, atque haec quidem rursus infinita sunt. Sed quando id quod est aliqua res aufert opinio, hoc facere nisi semel non potest. Neque enim aliqua per id effici possunt, si quod bonum est non esse bonum arbitratur; ergo caeterae quaecunque aut id quod non est esse arbitrantur, aut id quod habet
Abbreviated transcription (Latin):
matio quã ea affirmatio quee contrarium porit
ħ dicit. Iotest inquit ese opinatio quiedam que
is quod est de una quos re esse opinetur. Est etiama.¬
lia que ia quos non est rem illam esse aroitretiur est alia
quie is quod secum labet res illa propositam non eam habe.¬
re putet. Est pursus alia quia is quos est res ipsa non
eam id esse arbitretur Et aute poc peruagatum luceat
exemplum sumpsit propositum de quo opinaretur aliquis
idest quod est lenum. Siquis igitur ne bonumbonum ese
opinetur uere opinabitur. Rursus siquis hoc esse bonũ
quod non est bonum putet: false opinabitur ut siquis
arbitretur quoniam bonum laedie: quoniam inutile
est: quoniam banum iniustum est: is eadem bono opi¬
nabitur quaee non sune : S hoc faisum est Rursusia¬
ꝗ. ia qued in se habet bonum non habere arbieratur
is opinabitur hoc modobonum non esse utile: bonũ
non iustum oorium non esse expetendum & q̃q falli.¬

Expanded text:
mationi, quam ea affirmatio quae contrarium ponit, mationi, quam ea affirmatio quae contrarium ponit, hoc dicit. Potest, inquit, esse opinatio quaedam quae id quod est de unaquaque re esse opinetur. Est etiam alia quae id quod non est rem illam esse arbitretur. Est autem alia quae id quod secum habet res illa proposita non eam habere putet. Est rursus alia quae id quod est res ipsa, non eam id esse arbitretur. Ut autem hoc per vagatum luceat, exemplum sumpsit propositum de quo opinaretur aliquis, id quod est bonum. Si quis igitur hoc bonum bonum esse opinetur, vere opinabitur. Rursus si quis hoc esse bonum quod non est bonum putet, false opinabitur, ut si quis arbitretur quoniam laedit, quoniam inutile est, quoniam bonum injustum est, is ea de bono opinabitur quae non sunt, et hoc falsum est. Rursus qui id quod in se habet bonum non habere arbitratur, is opinabitur hoc modo, bonum non est utile, bonum non est justum, bonum non est expetendum, et is quoque falli
Abbreviated transcription (Latin):
quaecunq non ese quos est. infinite n utras sunt
e que ese opinantur quod non est & qđ non Et esse
etiam fallatia. Salidam quidem sententiam breuiss.¬
me sermonibus ciausit: Cuius ut brenter dicendum
sit daet ius est. Qui de contrarietate propositioniũ
nose quceresat debebat primo quae propositionum es¬
set infintas constituere ꝗtꝗ ad eam uim contra¬
metatis aptane. in omnibusꝰ .n. contraris unũ
uni contrarium est Si autero sit quaedam in
propositianors infinitas illa tota infinitas propo¬
sitienum uni propositiani contraria esse non po¬
terit s sumendo totum tertum arpumentatronis
ingreditur. ate non solum espectari oportere in
propositronitusq falsa uere sit contraria sea qđ
inter omnes falsas illa falsa sit uerae contraria
quae una est & non infinita. Iosunt autem ẽs
infrnitae propositiones & false: potest una finita
eadem quos falsa quae uere tontraria esse rati-¬
onabiliter ponenda est. Uolensergo tonstitue¬
re queniam negatio potius contraria sit affir-

Expanded text:
ue non esse quod est infinitae enim utraeque sunt, et quae esse opinantur quod non est, et quae non esse etiam fallaciae. Validam quidem sententiam brevissimis sermonibus clausit, cujus, ut breviter dicendum sit, haec vis est. Qui de contrarietate propositionum nosse quaerebat, debebat primo quae propositionum esset infinitas constituere, atque ad eam vim contrarietatis aptare. In omnibus enim contrariis unum uni contrarium est. Si autem sit quaedam in propositionibus infinitas, illa tota infinitas propositionem uni propositioni contraria esse non poterit. Hoc sumendo totum textum argumentationis ingreditur. Atque non solum exspectari oportet in propositionibus quod falsa verae inter omnes falsas illa falsa sit verae contraria, quae una est et non infinita. Possunt autem esse infinitae propositiones et falsae, potest una finita eadem quoque falsa, quae verae contraria esse rationabiliter ponenda est. Volens ergo constituere quoni
Abbreviated transcription (Latin):
tim nunꝗ̃ reliquernt neq ad is actus ab fuerit aligiran¬
do neq e potestute ad hune utnenit actum. Quento
ergi huiusmodi fuerunt ut semper essent. que aut sem.¬
per sunt ea ormibus sunt priora erunt etiar po.¬
testate secundum propriam naturam priora seo
na tietu sunt necesse est ut ea que ac tu sunt u
sunt pccestate priora sune host laee fit recum aiuisio

Expanded text:
tum nunquam reliquerint, neque ab his actus abfuerit aliquantum nunquam reliquerint, neque ab his actus abfuerit aliquando, neque ex potestate ad hunc venerint actum. Quoniam ergo hujusmodi fuerunt ut semper essent, quae autem semper sunt, ea omnibus sunt priora, erunt etiam potestate secundum propriam naturam priora; sedria sunt actu, et necesse est ut ea quae actu sunt his quae sunt potestate priora sint. Post haec fit rerum
Abbreviated transcription (Latin):
constitiut ider possibue principium est ea propositio
quie dicit non tuecese ese srgo siue afirmatiue
inecesitas preporatur siue negatiue didetur quod¬
dam printigium esse tetererum & caetera uelut
hisi necesaris consentientia iudicari oportere. &
hoe est quod ait: & alia quemaomodum ista consequen¬
tia considerare eportet. Sur autem istus eueniat
consequenter ostendit dicens: quoniam ea quil
necessaria suit actu sunt: ut frequenter sugras
monstratum est. Sa uero que nocessaria sunt. se.¬
piterna sunt : quae uero sempitera sune priora
sunt his quorum sunt puiusmodi potestates qua
in actu dondum sunt Maifestum est quoniam
s quae actu sunt e ex potestate ad actum non
ueniunt priora sunt sed de eo acta loquaniur
qui ex potestate ad actum non uenie sed semper pro.
orie entare constieutient permansit ut cumi nos caleto
ol mouetur & ecetera inius modi itusunt ut cnnte¬

Expanded text:
constituit, id est possibile, principium est ea propositio constituit, id est possibile, principium est ea propositio quae dicit, non necesse esse. Ergo sive affirmative necessitas proponatur sive negative, videtur quoddam principium esse caeterorum, et caetera velut his, id est necessariis consentientia judicari oportere. Et hoc est quod ait: Et alia ut horum consequentia considerare oportet. Cur autem illud eveniat, consequenter ostendit dicens: Quoniam ea quae necessaria sunt actu sunt, ut frequenter supra monstratum est, ea vero quae necessaria sunt, sempiterna sunt, quae vero sempiterna sunt, priora sunt his quorum sunt hujusmodi potestates quae in actu nondum sunt; manifestum est quoniam et quae actu sunt, et ex potestate ad actum non veniunt, priora sunt. Sed de eo actu loquimur qui ex potestate ad actum non venit, sed semper actu propriae naturae constitutione permansit, ut cum ignis calet vel sol movetur et caetera hujusmodi, ita sunt ut ac