comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
x. pot̾peti. qm̃ eatenus donator
pauꝑior fẽs eẽt. ꝙ si ex deceduos
ẜuos em̃it. et eoꝵ alt̾ mortuus
sit ait̾ .x. dignus sit sol queri et
płiq et pomp̃ int̾ẽe putant utr̃
unop̾cio uenierint. an diu̾sis si¬
ꝗd̾ uno tota dece peteda ꝙ adm¬
si res empta defior frãł. ur grex
ur carrum. et aliq̃ pars m̃ ꝑiss.
si diu̾sis ħ solũ petend qnͣti sit
emptus ꝗ suꝑx̃. ¶ Iulianũ put.
tis mułradꝗsiss forte legatũ
hrditatẽ. in ꝑtus editus eẽt eo
q̃uo noĩe petitom facĩedamee.¬
Iuud ustat si anqm̃ a iuro a nuũ¬

Expanded text:
oniam eatenus donator pauperior factus esset. Quod si ex decem duos servos emerit et eorum alter mortuus sit, alter decem dignus sit, solet quaeri. et plerique et Pomponius interesse putant, utrum uno pretio venierint an diversis: si uno, tota decem petenda, res empta deterior facta est, uel grex uel carrucha et aliqua pars inde perisset: si diuersis, hoc solum petend‹u›m, quanti sit emptus qui superest.Iulianum putastis mulier adquisisset forte legatum, hereditatem aut partus editus esset, eo quoque nomine petitionem faciendam esse.Illud constat, si, antequam a uiro annuu
Abbreviated transcription (Latin):
Nur Dud ꝙ donatusit ꝑierit
ur ꝯ sumptu fite ius qui dedit
res eius quidedit. suamq rez
ꝑdidit. ¶ Si quidm̃ͣpu̾os ex
ancuł dotalib natos maritus
impendit. iut in doctrinam
aut ĩ alm̃ta ñ suatur marto.
qr ipẽ minist̾iis eoꝵ utitur. S
illud ẜuatur ꝙ nutrici datũ ẽ
ad educend̾ qr ꝓcãp̃ite ꝗd dediss¬
ꝙadm si ap̾donib redemiss ser¬
uos dõtaies. ¶Si qs̃ sui oꝑas
uinuxori p̾stitint. uł contͣ ma¬
ximo affectuet solam ĩopia tim̃¬
tes. ¶Si ex .⁊. tonatis sibimul¬
ier sũum em̾it etis u. sit ꝗnq¬

Expanded text:
uod donatum sit perierit uel consumptum sit, eius qui dedit res eius qui dedit suamque rem perdit.Si quid in pueros ex ancill‹i›s dotalibus natos maritus inpenderit aut in doctrinam aut alimenta, non seruatur marito, quia ipse ministeriis eorum utitur: sed illud seruatur quod nutrici datum est ad educendum, quia pro capite quid dedissa praedonibus redemisset seruos dotales.Si quas serui operas uiri uxori praestiterint uel contra, maximo affectu et solam inopiam timentes.Si ex decem donatis sibi mulier seruum emerit et is quinq
Abbreviated transcription (Latin):
affectus. ut uł cuutatẽ. anuttat
uł ut ẜuus pene efficiãtur. sine
dubio neꝑos filii loco sucͣcedit.
en nicħominus. in pr̃is su pote¬
state sunt idem et in omnibus¬
parentib ẽ qui hñt libos in po¬
testate nanicumius potestatis
morib sit receptum. ñ possit de¬
sine quis hr̃e in potãte nisiexie¬
rint lib̾i quib caib solent. ne¬
quaqmͣ dubitandũ ẽ remanere
eos in potate qͣre ñ solum eos li¬
bos in pocestate h̃ebit. quos añ
furorem genuit. ũm et siꝗ añ
furorem conceptim furore edi¬
ti sunt si sunfurore agente eoi
uxor concipiat. iudendum est
aninpotestate eius nascatur fi¬
lius namfuriosus lic uxorem
duc̾e ñ possit. reͣtme tñ mñ mon¬
ium pot̾ ꝙ cumita sehãt.in po¬
testate filium he̾bitspm̃et sifu¬
riosa sit uxor ex ea anꝯceptus ĩ
pot̾ate nascituiss et siĩfurore
eius ꝯceptus.ab eo quiñ fureb¬
at.sine dubiompotãte nascit᷑.
qr retinetur mr̾imoniums et si
ambo infurore agant. uxor et

Expanded text:
affectus, ut uel ciuitatem amittat uel seruus poenae efficiatur, sine dubio nepos filii loco succedit. 8eri nihilominus in patris sui potestate sunt: idem et in omnibusparentibus, qui habent liberos in potestate. nam cum ius potestatis moribus sit receptum nec possit desinere quis habere in potestate, nisi exierint liberi quibus casibus solent, nequaquam dubitandum est remanere eos in potestate. quare non solum eos liberos in potestate habebit, quos ante furorem genuit, verum et si qui ante furorem concepti in furore editi sunt. sed et si in furore agente eo uxor concipiat, videndum an in potestate eius nascatur filius: nam furiosus licet uxorem ducere non possit, retuod cum ita se habeat, in potestate filium habebit. proinde et si furiosa sit uxor, ex ea ante conceptus in potestate nascetur: sed et in furore eius conceptus ab eo qui non furebat sine dubio in potestate nascetur, quia retinetur matrimonium. sed et si ambo in furore agant et uxor et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ att̃ingat eum omnino ĩus¬
uras conueniendum ed¬
acte inqͣuit pecũie ex p̾cio reꝵ
uenditarusredactam licac¬
cipiemus: ñ solum iamexac¬
tam uerum si exigi potuit nec
exacta ẽ¶ Quod si post pẽtiͣ¬
tam hr̃ditatem res distrat̾it.
hic ip̃e res uenient: fructus ꝙ
carum. ¶S si forte tales fue¬
rint. que ur steriles erant. ui
tempore ꝑiture et hec disccͣte¬
precia fortassis possit pecitor
elig̾r: ut si precia et usure pre¬
stentur. ¶Ait senatus placere
a quib petita hrditas fuisset.
si.adũsus eos iudicatum ẽet
precia que ad eos rerum ex hr
ditate uenditarum ꝑuenissẽt.
et si añ pecitam hrditatem de¬
pissent diminute uecẽnt re¬
stitu̾e deƀe. Bone fid̃i possõr
siuendrdit res hrdicarias siue
ress si uendroit. et euictare re
ĩ stituit ꝙ accepitiñ iudebituri
ad eum ꝑuenisse qmͣqm̃ possit
dicinec. ab mitio precium ue̾i¬
re qr ñfuit res prditana q̃ dis¬
tracta ẽ.  S et senatus reru

Expanded text:
nino in usuras conveniendum. "Redactae", inquit, "pecuniae ex pretio rerum venditarum". redactam sic accipiemus, non solum iam exactam, verum et si exigi potuit nec exacta est. Quid si post petitam hereditatem res distraxerit? hic ipsae res venient fructusque earum. sed si forte tales fuerunt, quae vel steriles erant vel tempore periturae, et hae distractao, fortassis possit petitor eligere, ut sibi pretia et usurae praestentur.Ait senatus: 'placere, a quibus petita hereditas fuisset, si aduersus eos iudicatum esset, pretia, quae ad eos rerum uenissent, etsi ante petitam hereditatem deperissent deminutaeue essent, restituere debere.' bonae fidei possessor si uendiderit res hereditarias, siue re.Sed si uendidit et euicta re restituit quod accepit, non uidebitur ad eum peruenisse: quamquam possit dici nec ab initio pretium uenire, quia non fuit res hereditaria quae distracta est: sed etsi senatus rerum
Abbreviated transcription (Latin):
D. xori suc quis mortis cã ẜ
nũ donauit. eũq cũ lib̾tate hide
scripsit. an ualeat institutõ qr
c̾õ p̾ualebit ur si añ donauit nõ

Expanded text:
. Uxori suae quis mortis causa seruum donauit eumque cum libertate heredem scripsit: an ualeat institutio, qutio praeualebit, uel si ante donauit, no
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. Sidomus usus legatꝰ
sit sine fructu. ꝯmunis refecto
est rei in sartistectis tam pr̃dis
qm̃ usuarũ suideamus tñ nesi
fructũhrs accipiat ip̃e refic̾e de¬
beat. Si u̾otalis sit res cui¬
ut hr̃s fructum ꝑciꝑe si possit.
legatanus refic̾e cogendꝰ est.
que distincto ronem h̃t.

Expanded text:
um Si domus usus legatus sit sine fructu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. videamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse reficere debeat, si vero talis sit res, cuiut heres fructum percipere non possit, legatarius reficere cogendus est: quae dist
Abbreviated transcription (Latin):
chi legatus ẽ acquint michi
siinstitor erit et oꝑis eiusutar
intab̾na. Nam mercib uenun¬
dandis em̃dis q acquirit mͥ.
S et si uissu meo ꝑ traditõem

Expanded text:
legatus est, adquirit mihi, si institor erit et operis eius utar in taberna: nam mercibus vendundis emendisque adquirit mihi: sed et si iussu meo per traditionem
Abbreviated transcription (Latin):
¶p. Mandata uirudcone ap̾si¬
de consuium ñ pot̾ exercere is:
cuimandatur. ¶Situtores
curatores uelint predia nendẽ
causa cogñita id pretor ur p̾ses
ꝓmittat ꝙ si mandauit iuris¬
dcõnemiequaqm pot̾it mã

Expanded text:
.Mandata iurisdictione a praeside consilium non potest exercere is, cui mandatur.Si tutores uel curatores uelint praedia uendere, causa cognita id praetor uel praeses permittat: quod si mandauerit iurisdictionem, nequaquam poterit ma
Abbreviated transcription (Latin):
ent ꝓp uxore enĩ iuidetur is fu̾dꝰ
ad maritum ꝑuenisse. Si fũ¬
dumalienĩ mułn debeat mar.¬
itus eũq mułr ei docis noĩe pr¬
omisit. ĩpendẽti erit et tũc fiet
dotalis cũ ad eñ ꝑueñit. ¶ Si
lier repudiau̾it. uł ⁊̃ substitu¬
to uno omifit brditatemur

Expanded text:
er uxorem enim uidetur is fundus ad maritum peruenisse. Si fundum alienum mulieri debeat maritus eumque mulier ei dotis nomine promiserit, in pendenti erit et tunc fiet dotalis, cum ad eum peruenerit. Si lier repudiauerit uel etiam substituto uiro omi
Abbreviated transcription (Latin):
uaieat quentur. ¶Scenola.R¬
ex eo uendicari p̃ossit. si m̃o. iliqͣ
ꝑs ad dotem supplendã desĩt
id dimitaxat ex eorem̃ añe apd̃
mułrem aitꝙ qnͣtĩtati docis de ẽ.¬

Expanded text:
at, quaeritur. Scaeuola,ex eo uindicari possit, si modo aliqua pars ad dotem supplendam desit, id dumtaxat ex eo remanere apud mulierem ait, quod quantitati dotis dee
Abbreviated transcription (Latin):
Lebitrix mułr a crecdito¬
re delegata ꝑ eo cui delegata
senatus consulti bñfitiu̾int̾¬
uen̾it utr̃ statim cũmułr in¬
t̾cesẜit actõ inpriorẽ debitorẽ
ꝯpetit. an si mułr solutũ nõ¬
dicat puto statim et̃ ñ expect¬
andam solucom. CSi ꝓ eo
ꝗ temporali actõne tenetur
mulier int̾cesẜit. temporalis
acco restiͣtuetur sic tñ ut ex p̾¬
cedenti cã continua tẽporanu¬
mentur post restitutom qmͣ¬
iuis statimatq int̾cessit misli¬

Expanded text:
ebitrix mulier a creditore delegata pro eo cui delegata senatus consulti beneficium interuenit, utrum statim cum mulier intercesserit actio in priorem debitorem competit, an si mulier solutum condicat? puto statim, et non exspectandam solutionem.Si pro eo, qui temporali actione teneretur, mulier intercesserit, temporalis actio restituetur, sic tamen, ut ex praecedenti causa continua tempora numerarentur post restitutionem, quamuis statim atque intercessit muli
Abbreviated transcription (Latin):
DE ¶Etlimetus ca ser¬
uum pignoratũ. debitori tra¬
did̾it qm bona fide pignoriac¬
ceꝑat. ¶ Nam si eg̾it ꝙ metus
cã fc̃m est. et qͣ̃druplum sit cõ
cutus ẽnec debito im᷑putabit.
Siprempignori dedit cõpe¬
tit ei et de fruccib pignoratici¬
a atͣtio qmͣus ip̃ẽ fructus suos
ñ facit. Ap̾doncenĩ fructus
et uẽdiean extantes possunt.
¶ Sipost distractum pignꝰ. deb¬
at ꝯtͣriouidit̾o tẽnetur. Sicr¬
editor cũ uendet pignr dupla
ꝓmisit. nam usu h euenat cõ¬
ueritus oberictõm erat. et cõ¬
dẽpnatran hr̾et reg̾ssumpig¬
noraticie ꝯtͣrie acconis et pot̃
dicicẽ reg̾ssum. si m̾osñ dolo
et culpa sic uendidit. etut p̾r
fam̾ diligens id gessit. ¶Si
u̾o nullũ emolum̾tũ tał nen¬
dic̾o atuilit. s tantiuend̾e̾t qnͣ¬
pͣmisit regressum noñ hr̃e.¬

Expanded text:
et si metus causa servum pigneratum debitori tradiderit, quem bona fide pignori acceperat: nam si egerit quod metus causa factum est et quadruplum sit consconsecutus est nec debito imputabit. Si praedo rem pignori dederit, competit ei et de fructibus pigneraticia actio, quamvis ipse fructus suos non faciet a praedone enim fructus et vindicari extantes possunt e. Si post distractum pignus debat, contrario iudicio tenetur. Si creditor, cum venderet pignus, duplam promisit nam usu hoc evenerat et conventus ob evictionem erat et condemnatus, an haberet regressum pigneraticiae contrariae actionidici esse regressum, si modo sine dolo et culpa sic uendidit et ut pater familias diligens id gessit: si uero nullum emolumentum talis uenditio attulit, sed tanti uenderet, quapromisit, regressum non habe
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Neres furiosi. substituto.
uł sequentis gradus ꝯgnato
circa funosũ nectĩo finit exp̃en¬
sum. et s excipiatur. nisialia
sufficiẽs sub̾a ẽ fugioso exqua
sustentari pot̃. ¶ Nincũpost
hrditatem petitam ꝑcep̃tor
usure ñ pr̃antur. diusa rõ est e¬
orum qui añ accõm hr̃ditatis
uiatam. ꝑcẽp̾ti hrditatem au
inhonescos hũit questus. hoᷤᷤ
⁊̃ restitũe cogetur. ne honestas
int̃pretato. nõ honesto qͥstui ͥ¬

Expanded text:
. Heres furiosi substituto uel sequentis gradus cognato circa furiosum necessarie fuerit expensum, et hoc ex‹ci›piatur, nisi alia sufficiens substantia est furioso, ex qua sustentari potest. Fructuum post hereditatem petitam perceptorum usurae non praestantur: diuersa ratio est eorum, qui ante actionem hereditatis illatam percepti hereditatem auinhonestos habuerit quaestus, hos etiam restituere cogetur, ne honesta interpretatio non honesto quaestui
Abbreviated transcription (Latin):
Hur. Non sunt libi qui ꝯtͣ for¬
mai humani gen̾is ꝯu̾lomore
ꝓcreantur. uelutisi mulier mo¬
struosum. anquid aut ꝓdigios¬
um quid enixa sit ꝑtus. aut qui
mbrorum humanorum offitia
ampliauit. aliqͣtenus udetur
effectus et ĩoint̾ lib̾os ꝯnũabit᷑.¬

Expanded text:
um.Non sunt liberi, qui contra formam humani generis conuerso more procreantur: ueluti si mulier monstrosum aliquid aut prodigiosum enixa sit. partus autem, qui membrorum humanorum officia ampliauit, aliquatenus uidetur effectus et ideo inter liberos connumerabit
Abbreviated transcription (Latin):
fund̃ locau̾it ut etiam si quit
pacto standum c̾e. ¶Si colo¬
nis p̃dioꝵ lege locatonis ut
ignocẽtem ig̾nem hant deñ¬
tiatum sit. siqurõ fortuitus ca¬
sus incendi cãm intułit. n̾o
p̾stabitur ꝑiculũ lõtatori. si
n̾o culpa locatoris qmͣ p̾stare
necͣcͣe ẽ dampnũ fecit tenebi¬
cumgrex ẽẽt ab accus quẽ ꝗs
condux̾at. ita repsit. si capras
iatrones citͣ tuam fraudem.ab¬
cgisse ꝓbare pot᷑ iuditõ locat.
casum p̾̃stare ñ cogĩs. atq tẽ¬
poris quod inseutũ c̃ m̃cedes

Expanded text:
fundum locauerit, ut etiam si quid aretur, pacto standum esse.Si colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatum sit, si quidem fortuitus casus incendii causam intulerit, non praestabit periculum locatur: si uero culpa locatoris, quam praestare necesse est, damnum fecerit, tenebicum grex esset abactus quem quis conduxerat, ita rescripsit: 'Si capras latrones citra tuam fraudem abegisse probari potest iudicio locati, casum praestare non cogeris atque temporis quod insecutum est mercede
Abbreviated transcription (Latin):
¶Plane si domin ñ patiatur ⁊
iocator ꝑatus sit aliam p̾ita¬
equissimũ ẽẽ ait absolui lo¬
catorem. Iħ subũgi pot̾ qd
uctuarius locau̾it fund̃ inqn¬
ñ teni ut frui p̾stet ñ magis
qm si insula exusta teneretur
locator ꝯduccori ¶Sr an ex lo¬
cato tencatur ꝯductor ut pro
rata tpris quo fuctus cum
pensionẽ p̾stet. marcellꝰ querit
et magis admittitur teñi eũ
et ẽ equissimũsite quent si sũ¬
ptus fecit in fund qͣi anquẽ¬
nio fruicturus. an recipiat et
Dat ñ recepturũ qr ħ euenire
posse ꝓspic̾e debunt q̃uid tr̃r
si ñ qi fructuanus ei locauit᷑.
s qͣĩ fundi dominus indelic
tenebitur decepit enĩ ꝯducto
quo eius temporis quo edi¬
fitium stetit. m̾cedem p̾stãda

Expanded text:
plane si dominus non patitur et locator paratus sit aliam habitaaequissimum esse ait absolui locatorem.Hic subiungi potest, quod tuarius locauerit fundum in quinnon teneri, ut frui praestet, non magis quam insula exusta teneretur locator conductori. sed an ex locato teneatur conductor, ut pro rata temporis quo fruitus est pensionem praestet, Marcellus quaeritet magis admittit teneri eum: et est aequissimum. idem quaerit, si sumptus fecit in fundum quasi quinquennio fruiturus, an recipiat? et ait non recepturum, quia hoc euenire posse prosp‹i›cere debuit. quid tamen si non quasi fructuarius ei locauit, sed si quasi fundi dominus? uidelicet tenebitur: decepit enim conductoraedibus eius temporis, quo aedificium stetit, mercedem praestanda
Abbreviated transcription (Latin):
Ump̃. uesitum ẽ ap̾labõn¬
em si cum filius uiu̾et tucre¬
dens eum mortuũ annaliac¬
puls: anrursus expiri cibis
ꝑmitti debẽ d̾taxat de peculio

Expanded text:
uaesitum est apud Labeonem, si, cum filius uiueret, tu credens eum mortuum annali acpulsus, an rursus experiri tibi permitti debere dumtaxat de peculio
Abbreviated transcription (Latin):
Ump̃. undũ meũ obligaui
alii. dem̃ auenaui cibi ut eonoie
n obligarens sieu postea.abste
emam. et satis ꝓ eniccõne micħ
dẽs excipiendũ ẽ acautõneq. ꝓ
me obłigatus sit qr etiañex¬
cepto eo. agendo eonomine ꝯtͣ¬

Expanded text:
um Fundum meum obligavi, deinde alienavi tibi: ut eo nomine non obligeris, si eum postea abs te emam et satis pro evictione mihi des, excipiendum cautione, quod pro me obligatus sit, quia etiam non excepto eo agendo eo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a diem suũ obierit ꝯfatur
ñ potuit. ¶ Sĩ filius fa. iussu
pr̃is obligatus sit. debebit ħ
u̾cit. id̃ placet et si de peculio.
nͥa mr̃imonii sustim. Integra
igitur dotẽ ꝑcipiet. et cãuebit
defensum cohrdes q ex stipula¬
cupossint ꝯuemin.¶ Id ẽ et si
alius docẽ dedit. et stipulatus
hon. ad ip̃m speccet. qr filii hon¬
lio marcelł scribit. s filio da¬
cam taduꝙ̃ diupeculisi pãtit᷑.
ur mre prĩs u̾sum sit. Si pr
nt fiuios sn scriptura uoa diui¬
sit. et hona cris alieni ꝓ modo
possõnum distribuit n iudisi
plice dõnatom s potrꝰ sup̾mi
iudicii diuisione pap ait.¬

Expanded text:
ipsa diem suum obierit, conferatur am mutare non potuit. Si filius familias iussu patris obligatus sit, debebit hoc uertit, idem placet, et si de peculio, nera matrimonii sustinet. integram igitur dotem praecipiet et cauebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conueniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus onus ad ipsum spectet, quia filii onlio Marcellus scribit, sed filio datam tamdiu, quamdiu peculium patitur uel in rem patris uersum sit. Si pater inter filios sine scriptura bona diuisit et onera aeris alieni pro modo possessionum distribuit, non uideri simplicem donationem, sed potius supremi iudicii diuisionem Papi
Abbreviated transcription (Latin):
in poc̾ate aliena sunt nicħ
in pocãte. si in rem eoꝵ ꝙ ac¬
ceptũ ẽ ꝯu̾sum sit qĩ cũ ipis
potius ꝯtͣctum uideatiusnec
missaqͣi suffic̾et depecłio. Re

Expanded text:
in potestate aliena sunt nihilin potestate, si in rem eorum quod acceptum est conuersum sit, quasi cum ipsis potius contractum uideatur.Nec missa, quasi sufficeret de peculio: re
Abbreviated transcription (Latin):
necta est satisdatõ Itẽ de rẽsti¬
tuenda dominopprietate is cui
ususfructus datus ẽ¶Itẽ lega¬
tarius ut caucit eiucta hr̾dita¬
te legata rẽd̃di. Etq ꝑlegẽ

Expanded text:
a est satisdatio: item de re restituenda domino proprietatis, cuius usus fructus datus est: item legatarius, ut caveat evicta hereditate legata reddi, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾et hr̃s postulet ut apossõne
discedat ptumq sedicat ĩ mu¬
incipio cau̾e impetͣre ñ dełxbit.
diũsum si sine culpa. aut dolo
hrdis missus sit in possõnem.
ubetur uirare de calum̃pͥma
neꝗs uexandi camagis adũsa¬
rii. forsitan cũ rome possit satis¬
dare in municipiũ euocet S
quibꝰdam ħ uisiurand̃ de cal¬
umpnia remitt itur. uelurti pa¬
rentib et pr̃onis sic aut uirare
debebit ꝗ imunicipiũ remit¬
citur rome se satisdare iposse.
et ibi posse quo postuiat remit¬
ti idq se sine calumpine ea facẽ.
nam sic ñẽ ꝯpeuendus iurare
alibi se qmͣ milło loco safclare
locis possit cogitur ꝑuiraros
aũt timc impetͣbitur. cũ iusta
cã ẽc̃ iudetur. qd .n. si cum erat
in municipio noluit cau̾e. hoc
cãu ñ d impetͣre cum ꝑ eñ ste¬
t̾it quominus ibi uir desid̾at

Expanded text:
et, heres postulet uti de possessione decedat paratumque se dicat in municipio cauere: impetrare non debebit. diuersum, si sine culpa aut dolo heredis missus sit in possessionem. Iubetur iurare de calumnia, ne quis uexandi magis aduersarii causa, forsitan cum Romae possit satisdare, in municipium euocet: sed quibusdam hoc iusiurandum de calumnia remittitur, uelut parentibus et patronis. sic autem iurare debet qui in municipium remittitur 'Romae se satisdare non posse et ibi posse, quo postulat remitti, idque se non calumniae causa facere': nam sic non est compellendus iurare 'alibi se quam eo loco satisdare locis possit, cogitur peierare. Hoc autem tunc impetrabitur, cum iusta causa esse uidebitur. quid enim si, cum erat in municipio, noluit cauere? hoc casu non debet impetrare, cum per eum steterit, quominus ibi, ubi ire desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
dampnandꝰ ẽ qnͣti actoris int̾¬
fu̾it ꝑ eum ñ ẽc effectum quo
mu tũc cũiuditiũ acciꝑetur
No exibetur tancomagis si ap¬
statim ex iusta ca exibi res ñ poss¬
it. iussu iudicis cau̾e debebit.
noie tenetiurs igitur ñ ꝓcedit
querere. an hr̃dret in hrdẽ dãda
sitspiane ex dolo defmmictidan

Expanded text:
nti actoris interfuerit per eum non effectum, quo minus tunc cum iudicium acciperetur homo exhiberetur: tanto magis si apstatim exhiberi res non possit, iussu iudicis cavere debebit snomine tenetur: igitur non procedit quaerere, an heredi et in heredem danda sit. plane ex dolo defuncti dan
Abbreviated transcription (Latin):
etiam conditõ inc̾ti compet¬
it micħ patiaris eam suitutẽ
qmͣ debuit imponi ꝙ si suũ
p̾dium in traditonẽ feco qd̃
lib̾um tibi trad̾e debiu. exem¬
pto be̾bis accõm. remittẽde ei

Expanded text:
etiam condictio incerti competit mihi, ut patiaris eam servitutem, quam debuit, imponi. Quod si servum praedium in traditione fecero, quod liberum tibi tradere debui, tu ex empto habebis actionem remittendae eius
Abbreviated transcription (Latin):
uuir uxori donarci
ueli debitor mułris ꝗ soluedo¬
ñ erat dotem ei ꝓmisit. ad roͣ
duntaxat ad ꝙ solucdo fuiti
uir ꝑiculo eares ẽ et siꝗd debi¬
dos ꝓmitt̾etur donato fca ẽ n
sier pecrũc que adebitore ẜuari
erit donatonis eã ꝑmaneat. cũ
eo locores sit. quo ẽet si tũc quo
ma compate sunͣt dotales esse
uidentur.
mtitur fideiussor eo nomine
datus teñctur. a¬

Expanded text:
uir uxori donare uellet, debitor mulieris qui soluendo non erat dotem ei promisit. ad id dumtaxat, ad quod soluendo fuit, uiri periculo ea res est: et si quid debidos promitteretur, donatio facta est nisi eius pecuniae quae a debitore seruari coepit, donationis causa permaneat, cum eo loco res sit, quo esset, si tum quoque, nia comparatae sunt, dotales esse uidentur. omittitur, fideiussor eo nomine datus tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
elui. Cummulti br̃des in¬
stͣitritiessent. exbis umsin
asia erat eius ꝓcͦurator uendi¬
cõm fecit. et peciũam pro ꝑte
enis abstułat. postea apparuit
cum quimasia eratana deces¬
sisse: instituto ex ꝑte dimid¬
ia hrde ꝓcuratore suo. et exꝑte
alio. qitum est quemadmod̾
pecuma ex hrditate petenda
eet. rnsum ẽ. ab eo qui procur¬
ator eius fuiss. totam hro̾ita¬
tem qm̃ ex br̃ditate ea peciũa
fuiss que ad ꝓcuratorẽ ex nẽ¬
ditone ꝑueniss: petẽ eos opo¬
rt̾e et nicħominus ꝑtem di

Expanded text:
um. Cum multi heredes instituti essent, ex his unus in Asia erat: eius procurator uenditionem fecit et pecuniam pro parte eius abstulerat: postea apparuerit eum qui in Asia erat antea decessisse instituto ex parte dimidia herede procuratore suo et ex parte alio. quaesitum est, quemadmodum pecunia ex hereditate petenda esset. respon‹s›um est ab eo, qui procurator eius fuisset, totam hereditatem, quia ex hereditate ea pecunia fuisset quae ad procuratorem ex uenditione peruenisset, petere eos oportere: et nihilo minus partem di
Abbreviated transcription (Latin):
eius ita fore. siue om̃s eapecu¬
ma penes eum qui ꝓcurator
fuiss residẽt: ut omnem per
iudicem ab eodem recuꝑaret.
siue is ꝑtẽ dimidiam cobr̾di
suo reddidiss ip̃m ex dimidi
ꝑte et ex dimidia. copr demei

Expanded text:
eius. ita fore, siue omnis ea pecunia penes eum qui procurator fuisset resideret, ut omnem per iudicem ab eodem recuperarent, siue is partem dimidiam coheredi suo reddidisset, ipsum ex dimidia parte et ex dimidia coheredes ei
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Di famnulia. alicuius al¬
bum corruꝑit. ñ simłt hic edi¬
citur ut in furto ne in reliqͥuos
acc̃o detur. si tñ dominus cum
defendẽ uoluit unius nomi¬
ne p̾stit̾it qnͣtum lib̾ prestar.
fortassis qr hͣic contemptama¬
iestas p̾toris mdicatur ⁊̃ pła
płes sũt ꝗ iniuriam fec̾int. uł
uenus hiuc quor dño succur¬
rendum. ait. s ħ pot᷑ dicisido¬
lo malo curaumt. ut. ab alio

Expanded text:
um.Si familia alicuius album corruperit, non similiter hic edicitur ut in furto, ne in reliquos actio detur, si tantum dominus, cum defendere uoluit, unius nomine praestiterit, quantum liber praestaret: fortasse quia hic et contempta maiestas praetoris uindicatur et plura plures serui iniuriam fecerunt uel uenus hic quoque domino succurrendum ait: sed hoc potest dici, si dolo malo curauerint, ut ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
cuminstitore contrabẽte m̾¬
cem conthat. ¶Prõculusait.
Si ñ demĩtiau̾o tibi ne serũo
ame p̃põĩto crec̾e exceptõem
danͣdam siue illi n denũtia¬
u̾it ne illi ẜuo cred̾et s si exeo
contͣctu peculiũ hat aut ĩ rẽ
meam u̾sum sit. nec uelim ꝙꝗ

Expanded text:
cum institore exercente mercem contrahat. Proculus ait, si denuntiauero tibi, ne seruo a me praeposito crederes, exceptionem dandam: 'si ille illi non denuntiauerit, ne illi seruo crederet'. sed si ex eo contmeam uersum sit nec uelim
Abbreviated transcription (Latin):
rib int̾dis ag̾e pot̾o. s li tucũ
eocontrahi uetiusticũ ticio d̾¬
taxat agi pot̾it¶si impubes pri
uñti institores hr̃s extit̾it dem̃
cum hus ꝯtͣctum fu̾itdicẽd̃ ẽ
in pupillum dari accõm pp̃ u
tilitatem pronis cũiusus ꝙ̃¬
admod̃ ubi postmortẽ tutoris
cuius auc̃te insticor p̾põitus ẽ

Expanded text:
ictis agere potero. sed si tu cum eo contrahi uetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit.Si impubes patri habenti institores heres exstiterit, deinde cum his contractum fuerit, dicendum est in pupillum dari actionem propter utilitatem promiscui usus, quemadmodum ubi post mortem tutoris, cuius auctoritate institor praeposi
Abbreviated transcription (Latin):
contͣctum sit. ñ datur ĩ dñm
acco qr uillicus pp̃ fructꝰ ꝑci¬
piendos ñ pp̃ q̾stum p̾poitur.
si tñ uillicũ distrahendis quo
iniquũ exemplo ĩstitoriẽatͣ¬
tionem in me competere.

Expanded text:
atur in dominum actio, quia uilicus propter fructus percipiendos, non propter quaestum praeponitur. si tamen uilicum distrahendis quoque iniquum exemplo institoriae actionem in me competere.
Abbreviated transcription (Latin):
si filiodos data sit. an prdum¬
taxat depeculioueniretur.¬
¶ Ergo ait arbitror ñ solumde
peculio ꝯueniri s et siquid p¬
tea dolo malo pris caꝑta fran¬
Namsihat res. nec restituene
sit ꝑatus equũ ẽ enm ꝙͣti ea
cuires pignoridata c̃ exp̃ssu
est. s et incet̾is hone fid̾nudi¬
cũs accipiend̃ ẽe pompscnbit¬

Expanded text:
an pater dumtaxat de peculio conveniretur. ego autem arbitror non solum de peculio, sed et si quid praeterea dolo malo patris capta fraunam si habeat res nec restituere sit paratus, aequum est eum quanti ea cui res pignori data est, expressum est, hoc et in ceteris bonae fidei iudiciis accipiendum esse Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
piti pͥnand existimaui sinulum
mi.pt̃ea peculium sit hanc enroi
peciam cũ meam̃anent. no
ee pecimmi temq quolib alio
a gente depeculio minined
dubitand ait coputanopor

Expanded text:
rem damnandum existimavit, si nullum praeterea peculium sit: hanc enim pecuniam, cum mea maneat, non esse peculii. denique quolibet alio agente de peculio minime dubitandum ait computar
Abbreviated transcription (Latin):
fructuanos est ius accrescẽdi.
siziunctim sit ususfructus rei¬
ictus cet̾m. si seꝑatim unicuiq
ꝑtis rei usus fructus relict sit.
sine dubio cessat ius accrescẽ¬

Expanded text:
fructuarios est ius adcrescendi, si coniunctim sit usus fructus relictus: ceterum si separatim unicuique partis rei usus fructus sit relictus, sine dubio ius adcresce
Abbreviated transcription (Latin):
mecumagi de peculio nͣ poss.
Si aut int᷑annum agẽtur tũ
quo hñdam hui petulĩ rõ¬
nem postqm̃ placuit. alienato
hoie ꝑmitent̃ ẽe creditori et
cumuenditore et cũ eptore:
age ¶ Siactumlit de peculio
cum eo quiusum fructũ tat¬
et mm. secũtus sit creditor
petulio siue ap̃fructuariim
siue ap̃ ꝓprietariu eritremc̃o¬
conduxit suus a fructuario

Expanded text:
mecum agi de peculio non posset. sin autem intra annum ageretur, tunc quoque habendam huius peculii rationem, postquam placuit alienato homine permittendum creditori et cum uenditore et cum emptore agere. Si actum sit de peculio cum eo qui usum fructum  consecutus sit creditor, peculio, siue apud fructuarium siue apud proprietarium erit, rem conconduxerit seruus a fruc
Abbreviated transcription (Latin):
etactatum c̾anis qui mandã¬
to mułris adient si dampnũ
obid patiatur ꝙ debitores hr¬
ditarĩ soluendo ñ fiunt sena¬
tus consulto locus sit qĩ quo¬
dam m̾o eoꝵ obligones mu¬

Expanded text:
tractandum est, an is, qui mandato mulieris adierit, si damnum ob id patiatur, quod debitores hereditarii soluendo non fuerint, senatus consulto locus sit, quasi quodammodo eorum oblig
Abbreviated transcription (Latin):
meo ticius et mulier duo i
rde instituto tito cum dead¬
cunda br̾ditate dubͣitaret
qͣm male gesta tutela existi¬
maretur ꝑsuadente mr̃e pu¬
pilli. ut suo ꝑiculo adiret.io¬
iit stipulatusq de eacã ẽ ind¬
empnem se eo nomine p̾sta
nsi ex cacãtitius pupillo ali¬
quid p̾stitiss isq mr̃em ꝯue¬
niss negaui exceptom senat
ut aliqua ap̃ emmndẽ pro eo
ipo mat̾ int̾cessisse intelligu
possit nec dissimisem huic ꝓ¬
positoni ex fc̃o agitatam ¶ Tũ
quidam uir p̾tortus decessiss
duob filiis siꝑstitib quorũ
Alt̾ impubes eẽt et alt̾ liirg
turor fc̃ĩẽet. ut cum eum pat̾
nabrditate apstin̾e ueil ma¬
dato uxoris defimctĩ que mi
pupilli e̾ẽt astento pupilloso
sum sehrditate misciuss ubi
si mulie̾r se respondisse iulia

Expanded text:
meo Titius et mulier duo reherede instituto Titio: cum de adeunda hereditate dubitaret, quoniam male gesta tutela existimaretur, persuadente matre pupilli, ut suo periculo adiret, adiit stipulatusque de ea est indemnem se eo nomine praestari. si ex ea causa Titius pupillo aliquid praestitisset isque matrem conueniret, negauit exce‹p›tioni senatus ut aliqua apud eundem pro eo ipso intercessisse intellegi possit. Nec dissimilem huic propositioni ex facto agitatam. cum quidam uir praetorius decessisset duobus filiis superstitibus, quorum alter impubes esset et alter ut aliqua apud eundem pro eo ipso intercessisse intellegi possit. Nec dissimilem huic propositioni ex facto agitatam. cum quidam uir praetorius decessisset duobus filiis superstitibus, quorum alter impubes esset et alter leg
Abbreviated transcription (Latin):
ba.Tum ꝑ te ñ stẽtisse ꝓpõas
quominꝰ locatas oꝑas. inton¬
io acquilio solues sicodẽ.inno
m̾cedes ab.ilio Accepisti. fidem
contͣctus impleri equũm est.
residui temporis p̾standũ mo¬

Expanded text:
e non stetisse proponas, quo minus locatas operas Antonio Aquilae solveres, si eodem anno mercedes ab alio non accepisti, fidem contractus impleri aequum est". residui temporis praestandu
Abbreviated transcription (Latin):
tent imius rei mandatum sꝰ¬
cipientem ꝓcuratorem ẽc̃. sic̃
nec is quid̾ quirem ꝑferendã
rendum suscepit. proprie pro¬
curator.applatur s ĩnũs ẽ eũ
quor ꝓcuratorem ẽe. qui ad u¬
nam rem datus ẽ. ¶ ¶sus aũt
ꝓcuratoris ꝑ qm̃ necessarius ẽ.
ut quͣiͣreb sius ipi suꝑẽe ł nõ
lunt uł ñ possunt. sal̃tim per

Expanded text:
mandatum suscipientem procuratorem esse: sicuti ne is quidem, qui rem perferendam rendum suscepit, proprie procurator appellatur. sed verius est eum quoque procuratorem esse qui ad unam rem datus sit. Vsus autem procuratoris perquam necessarius est, ut qui rebus suis ipsi superesse vel nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
inus possidẽt. ꝓm̃ et si uinũ ul
decidit. ego eam ĩmisso pecore
deꝑasco. q̃ acctõne possum teni:
ibend̾ si dolo maiopeccus ĩmisi
ut glandẽ comed̾et. namet siglãe
extaret nec patiaris me touere
ad exibendꝰ cenebis quẽ ad̃m
simat̾iam meam delatam ma

Expanded text:
et si vinum veldecidit, eam ego immisso pecore depasco: qua actione possum teneri? hibendum, si dolo pecus immissi, ut glandem comederet: nam et si glans extaret nec patieris me tollere, ad exhibendum teneberis, quemadmodum si materiam m
Abbreviated transcription (Latin):
ans exstet siueꝯsũptã sit. s ec
si exstet ⁊̃ int̾clicco de glande le¬
genda ut micħ t̾cio quo die le¬
gende glandis facultas eẽt u¬
cipoto si dampni infecti cauero¬
detur dolo fecisse quomm poss¬
ideat. si mo ħ dolo fecit. S et
siꝗs rem detiorem exibinit eq̃
ad exibrnd̾ enten sabin ait s¬
sitautiq ñm c̃ si dolo malo in
uud corpus res sit tnͣsiitane¬
inti si ex cyfo massa fc̃a sit ꝙͣ qm̃
enimmassam exibeat. ad exitẽ¬
dumtenebitur. Nammutata

Expanded text:
ans extet siue consumpta sit. sed si extet, etiam interdicto de glande legenda, ut mihi tertio quoque die legendae glandis facultas esset, uti potero, si damni infecti cauerodetur dolo fecisse quo minus possideat, si modo hoc dolose fecerit.Sed si quis rem deteriorem exhibuerit, aeque ad exhibendum eum teneri Sabinus ait. si utique verum est, si dolo malo in aliud corpus res sit translata, veluti si ex scypho massa facta sit: quamquam enim massam exhibeat, ad exhibendum tenebitur, nam mutata
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. ib̾touramico man¬
dauit petũam accipe miitiia
cuius litt̃as creditor secutus
contraxit. et fideiussormtrie¬
nit. ⁊̃ si petiña ñ sit in rem eiꝰ
gõrum. acc̃o creditori uł fide¬
uissori . s. ad exemplũ insfito¬

Expanded text:
um.Liberto uel amico mandauit pecuniam accipere mutuam: cuius litteras creditor secutus contraxit et fideiussor interuenit: etiamsi pecunia non sit in rem eius gestorum actio creditori uel fideiussori, scilicet ad exemplum instito
Abbreviated transcription (Latin):
in publico empta erat. Curat¬
ori.affuͣctũ eẽ quaq accõne cu¬
rator cũ subcuratore expiripo¬
sset et ꝯseq id. ut ei saluum e̾et.
q cã eius dampnũ cepiss. ualc¬

Expanded text:
in publicum empta erat, curatri adflictum esse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit et consequi id, ut ei saluum esset, usa eius damnum cepisset.Ual
Abbreviated transcription (Latin):
ur. uialiena negotia g̾it
usuras pr̃are cogitur eius. s.
peciũ̾e que p̃urgatis nec̃crus
sumptib suꝑest. ¶Lib̾tos c̃¬
tam pecuniam accipe cestator
ad sumptus monum̃̃ti nol¬
uit. si ꝗd amplius fu̾it ẽrõga¬
tum. iuditio neg̃oꝵ gõrum. ab
hr̃de ñ recte pecetur nec iure fi¬
dĩmissi cum uolũntas fine
erogõnis fec̾it.¶ Tutoris hr̃s
impubes filius ob ea quetutor
eis in reb pupille prne gessit
ñ tenetur s cutor ꝓprio nomĩe.
Quamꝙͣ mat̾ filii negotia . ẜ.
prĩs uolu̾tatẽ pietatis fiducia
g̾it. tñ ius actonis ꝑiculo suo
litũ cã ꝯstituẽdi ñ hebit qr
nẽc ip̃a filiĩ nomine recte. igit.
aut res bõrum ei alienat. uł
debitorem in pubis accipien¬
do pecuiam libãt. ¶¶.no de

Expanded text:
ui aliena negotia gerit, usuras praestare cogitur eius scilicet pecuniae, quae purgatis necessariis sumptibus superest.Libertos certam pecuniam accipere testator ad sumptum monumenti uoluit: si quid amplius fuerit erogatum, iudicio negotiorum gestorum ab herede non recte petetur ‹nec› iure fideicommissi, cum uoluntas finem erogationis fecerit. Tutoris heres impubes filius ob ea, quae tutor eius in rebus pupillae paternae gessit, non tenetur, sed tutor proprio nomine Quamquam mater filii negotia secundum patris uoluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit, quia nec ipsa filii nomine recte agit aut res bonorum eius alienat uel debitorem impuberis accipiendo pecuniam liberat.Uno de
Abbreviated transcription (Latin):
ad siliginem em̃idam curacore
decicto ordins ꝯstitutũ et ẽro
iliiiͦm sũbcuratorẽ ꝯstitutum
suiginem miscendo corͣrũpis¬
se.it ita p̾cium siliginis que¬

Expanded text:
ad siliginem emendam curatorem decreto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque ita pretium siliginis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Smp̃. Lic aut̃ uenditorime¬
uori. allata condcõne adicẽ po¬
st̾iori tibi prior paratus sit pł
meliore conditõne.illata ꝓrio¬
rem emptorẽ cerciore fac̾e ut
siq auus adicit ipẽ quor adicẽ
possit.

Expanded text:
um. Licet autem uenditori meliore allata condicione addicere posteriori, nisi prior paratus sit plumeliore condicione allata priorem emptorem certiorem facere, ut, si quid alius adicit, ipse quoque adicere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃ scribissiquis extit̾it qui
meliorẽ condcõm afferat. deiñ
prior emptor adu̾sus eũ licita¬
tus sit et penes eum emptorẽ
mansit. dubitan pot̾ utrum
fructus ip̃ẽ hebit ꝙͣi nuuame¬
liore ꝯdcone alataan u̾o uen¬
ditoris sintlic eadem sit ꝑso¬
na que meliorem ꝯdcõmattu¬

Expanded text:
it. Si quis extiterit, qui meliorem condicionem adferat, deinde prior emptor aduersus eum licitatus sit et penes eum empt‹um› remanserit, dubitari poterit, utrum fructus ipse habeat, quasi nulla meliore condicione allata, an uero uenditoris sint, licet eadem sit persona, quae meliorem condicionem attu
Abbreviated transcription (Latin):
litian: Fundum dotalem
maritus uendidit et cͣdidit
et dos lucro mariti cessit fũdꝰ
emptori auelli ñ poͣtest.
Abol. Uirinfundo dotali la¬
pidicinas marmoreas apperu¬
erat diuortb fc̃o q̃ritur mami
or ꝙ cesum n exportatum ẽẽc
cuius ẽẽt. et impensam in lapi¬
dicinas fc̃am: mułr anur pr̃a¬
re deb̾et. labo marmor uiri esse
ait. Cet̾m u̾o uiro negat ꝗcqmͣ¬

Expanded text:
torum.Fundum dotalem maritus uendidit et tradidit: et dos lucro mariti cessit, fundus emptori auelli non potest..Uir in fundo dotali lapidicinas marmoreas aperuerat: diuortio facto quaeritur, marmor quod caesum neque exportatum esset cuius esset et impensam in lapidicinas factam mulier an uir praestare deberet.Labeo marmor uiri esse ait: ceterum uiro negat q
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ utiles impensas prandas
amułit ex istimo. nec puco fũ¬
dum det̾iorem ee: sitales sunt
lapidicine in ꝗb lapiscresc̃e po
ssit. ¶ Si ꝑ mułrem mora fi̾et
di uiro soluet. et fund reciperet.
et ħ pactum erat fruct int̾im
ꝑceptos. ad uirũ ꝑtin̾e. nt labõ.
puto potr ꝓ portõe fructꝰ uir
hĩturũ reliquos mułri resti¬
tuturũ et ħ iuire utimur. In¬

Expanded text:
 utiles impensas praestandas a muliere existimo nec puto fundum deteriorem esse, si tales sunt lapidicinae, in ssit.Si per mulierem mora fieret, di uiro solueret et fundum reciperet, cum hoc pactum erat: fructus interim perceptos ad uirum pertinere ait Labeo. puto potius pro portione fructus uirum habiturum, reliquos mulieri restituturum: quo iure utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
ne in qͣdruplum cenebatur.
postamium u̾o in simplum
et si postannũ cum eo man¬
datiagam pr̃ape micħ q̃dru¬
plum debebit ¶Nam sialt̾ius
negotia administnͣda suscep̃

Expanded text:
ne in quadruplum tenebatur, post annum vero in simplum, etsi post annum cum eo mandati agam, praestare mihi quadruplum debebit: nam qui alterius negotia administranda suscip
Abbreviated transcription (Latin):
Ese. Dihoiem tibi decout en
manumut̾es et postea ꝓcura¬
cor m̃eus probĩt ne manum¬
utes. an mandati age possi.
si cueum manumifis respo¬
disi ꝓcũrator iustam causam
nu̾it interpellandi manum
ram ut manumittem ueluti
si comꝑierit eum postea fłas
rõnes ⁊ fecisse insidias uitepr¬
ioris dñi strussisse cenebornisi
demintiatom ꝓcuratoris pa¬
ruero. ¶Si u̾o nulla iusta cã
ꝓcuratori finit denũtiandi ne
ẜuus manumittetur ñ pot̾it
eum pduxim.¬

Expanded text:
Si hominem tibi dedero, ut eum manumitteres, et postea procurator meus prohibuerit, ne manumitteres, an mandati agere possim, si tu eum manumiseris? respondi, si procurator iustam causam habuit interpellandi manumiram, ut manumitterem, veluti si compererit eum postea falsas rationes confecisse, insidias vitae prioris domini struxisse, tenebor, nisi denuntiationi procuratoris paruero: si vero nulla iusta causa procuratori fuit denuntiandi, ne servus manumitteretur, non poterit eum p
Abbreviated transcription (Latin):
nuin sexcunicia. imim ex ilł
semuintia. querelam excludit.¬
Quarta añt accipietur .s. dedu¬
ductus lib̾tatib qͣrtam ineũ¬
denis Cirmigitur plac qͣrtam
minui ꝑsibertates eueniet ut
suo dando eis lib̾tatẽ moffitõ¬
si querelam exclũdatsnisi forte
filius si ñ fuit inpotestate apr̃e
hr̃s institutus m̾ito omitcit hr¬
ditatem. et ad substitutũ tran¬
smittens querelam inoffit̃osi
instituet. uł ab incestato citra
edictipenam hãt hr̃ditatem.¬
Si conditõniparẽ cestatorhr¬
demiussit inꝑsõam filii ural¬
t̾ius qui eandem querelamm
mou̾e pot̃. et sciens is accepit.
uidendum. ne ab inofficosique¬
rela excludatur agnouit eniz
iuditium Id ẽ et silegatar
eiuił statu ub ded̾it. et pot̃ dici
excludi eui/ m̃axime si brde
ci uifẜat dare. Cet̾um silegata¬
rium miiquid semel natamĩ¬
offitosi querelam. ñ punat le¬
gatarii oblatõ. ¶Turergoin
b̾rdem absolute diximus. qm̃
asi aditam hrditatem nec nas¬
citur querela. Ego. cuenti

Expanded text:
um sescuncia, unum ex illis semuncia querella excludit.Quarta autem accipietur scilicet deduductis libertatibus quartam ineundam. cum igitur placet quartam minui per libertates, eueniet ut,suo, dando eis libertatem inofficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit hereditatem et ad substitutum transmittens querellam inofficiosi instituet, uel ab intestato citra edicti poenam habeat hereditatem.Si condicioni parere testator heredem iussit in persona filii uel alterius qui eandem querellam mouere potest et sciens is accepit, uidendum, ne ab inofficiosi querella excludatur: adgnouit enim iudicium. idem est et si legatarius ei uel statuliber dedit. et potest dici excludi eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus? quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego euentum
Abbreviated transcription (Latin):
U. Senatus censuit. ne quis
domum uillam ue dirueret
quo plus sibi acqreretur. neue
iss constituta ẽ. ut duplũ eiꝰ
qñti emiss inerrarium ĩfre
cogẽtur In cum ũoꝗ uẽdidis¬
set. ut irrita fieret uenditio.

Expanded text:
.Senatus censuit, ne quis domum uillamue dirueret, quo plus sibi adquire‹re›tur neue isset, constituta est, ut duplum eius quanti emisset in aerarium inferre cogeretur, in eum uero, qui uendidisset, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tetur et iudicatum solui sat
si amici eius int̾rogati fu̾int
andefendant.aut si nemosit
ꝗ int̾rogani pot̃. itaenim ab¬
sens defendi ñ uidetur. si actor
ultro int̾pellat nec quicqmͣ
defensioni se offerat. eaq cẽst¬
atione complecti oport sic̃

Expanded text:
tetur et iudicatum solui satisi amici eius interrogati fuerint, an defendant, aut si nemo sit, qui interrogari potest. ita enim absens defendi non uidetur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione complecti oportet. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tũc cũ et ꝯdco exstit̾it obligois.
et. alio cͣapignus. nussũ fint
ui ulius distractum. ur sina¬
uis postea pierit: qmͣ dies p̃fi¬
nitus ꝑiculo ex ͣatͣns fu̾it.

Expanded text:
tunc cum condicio exstiterit obligationis et alio casu pignus amissum fuerit uel uilius distractum uel si nauis postea perierit, quam dies praefinitus periculo exactus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
peciña ita datur ut ñ alias peti¬
tio eius creditori competat:. qm̃
sis. alu.a nauis int̾ statuta tpr̃a
puen̾it: ip̃ius crediti obligato
ñ existente condcõne defecisse
iudetur. et ĩo pignoꝵ quo cre

Expanded text:
pecunia ita datur, ut non alias petitio eius creditori competat, quam si salua nauis intra sta tuta tempora peruenerit, ipsius crediti obligatio non exsistente condicione defecisse uidetur, e
Abbreviated transcription (Latin):
nexactacantõne decẽ fructuano
solu̾it.ad exibend̾ eractõne ten̾i¬
quonim possidẽt dolus aut̃ in
uctuario. effectumq ut legatũ
temus cũiam mimos uẽdicare
ñ possis ata deinũ aut locum he¬

Expanded text:
em fructuario soluerit, ad exhibendum eum actione teneriquo minus possideret: dolus autem inuctuario effectumque, ut legatum m iam nummos uindicare non possis. ita de
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾o. ut sicut duple. icco piret:
sergo et ꝙ. iou̾sus dictũ ꝓmissu¬
ue sit acco pibuspost mortẽ aũt
hõis elilitie accones manent.
mortuus sit. ¶ Andiendus ẽis
qui de uitõ uł morbo ẜinq̃rens.
Retin̾e eum nelit n nocebit ẽp¬
tori si sexmñsiũ exceptone redib¬
itoria exclusus uelit int᷑. innũ
extimãtoria agt. Siq snũ
c̃ id fact qmͣ ꝓnũtiare ĩũculis
fiusse. ¶In eclilicũs acconib ex¬
ceptom oppomi equĩ ẽ sieptor
fie r et de fuga:. int ninculis aut
cetis reb similib. nt uenditor
absoluatur. ¶ Etuicie accõcs
et hr̾di et in urdem ꝯpetunt ut
cñ et fc̃a br̃di que posita. acce¬
suit et ꝙ exꝑm pot̾untiq̃ratur.¬

Expanded text:
io periret: ergo et quod adversus dictum promissumve sit, actio peribit. cPost mortem autem hominis aediliciae actiones manent, mortuus sit. Audiendus est is, qui de vitio vel morbo servi querens retinere eum velit. Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus velit intra annum aestimatoria agere. Ei, qui culis fuisse. In aediliciis actionibus exceptionem opponi aequum est, si emptor sciret de fuga aut uinculis aut ceteris rebus similibus, ut uenditor absoluatur. Aediliciae actiones et heredi et in heredem competunt, ut tamen et facta heredum quae postea accesserint et
Abbreviated transcription (Latin):
acced̾e cet̾um hois uenditom
ꝗd ns adice̾ lic nam et płim¬
plus in peculio ẽ qmͣ ĩn suo. et
nũqm̃ incarius qui acciditi
pluns ẽ. qm̃ is ẜuus quenit.
cietatẽ coeunt ut quicquid agt̃
incoinime uideantin. ag̃e equu
exhis cuius maior pars. aut n¬
actones compet̾r ne cogerrtu
empcor cum multis litĩgare q̃¬
ius acto exempto cũsingur sit.
ꝓ portonc q̃ socii fuerunt. nam
idgenus hominũ. adiucrũ po¬
tius ur turpit faciend ꝓmus
e¶ In redibitoria uł extimator¬

Expanded text:
accedere. ceterum hominis uenditioni quiduis adicere licet: nam et pplus in peculio est quam in seruo, et nonnumquam uicarius qui accedit pluris est quam is seruus qui uenit.Pcietatem coeunt, ut quidquid agunt in commune uideantur agere: aequum ex his, cuius maior pars aut nactiones competere, ne cogeretur emptor cum multis litigare, quamuis actio ex empto cum singulis sit pro portione, qua socii fuerunt: nam id genus hominum ad lucrum potius uel turpiter faciendum pronius est.In redhibitoria uel aestimator
Abbreviated transcription (Latin):
et fructus quo medio tẽpore
ab. ano ex usufructu ꝓceptosde¬
be captino restitin eqũ pũtͣat.¬
Hu p̾sane ꝗ fumnt in potesta¬
te captiui su rem. ad quirere
possunt. ex repeculiari et cquũ
ent ex hac clausula p̾sentib
ueniri. sicũ ñ defendentur.
usucaptum ꝗd siss et sidies
accõnis que aduisus captinũ
competebat exierit. succuiret᷑
adũsus eum. ¶Denq. ⁊dicit
p̾tor secum ue agendi potest¬
atem ñ fac̾et. ut si s faciat. et ꝑ
nsum acquis itoimpleta sit. ł¬
ꝗd ex sup̃scriptis ꝯtngitaresti

Expanded text:
et fructus quoque medio tempore ab alio ex usu fructu perceptos debere captiuo restitui aequum putat.Hi plane, qui fuerunt in potestate captiui, usu rem adquirere possunt ex re pecul‹i›ari: et aequum erit ex hac clausula praesentibueniri, si cum non defenderentur usucaptum quid sit. sed et si dies actionis, quae aduersus captiuum competebat, exierit, succurretur aduersus eum.Deinde adicit praetor: 'secumue agendi potestatem non faceret', ut si dum hoc faciat, per usum adquisitio impleta uel quid ex supra scrip
Abbreviated transcription (Latin):
rerum natura ẽe desũt etacco¬
nem p̾cor de peculio int᷑anũ
dat ¶ Namet cuc et cessiones
et decessiones qͣs peculii reci¬
piendas qm̃qm̃ desit morte
eui uł manumissione.ẽe pe¬
culiũ ut possit ei accede ex in
peculii fructib uł pecorum

Expanded text:
ra esse desiit et actionem praetor de peculio intra annum dat: nam et tunc et accessionem et decessionem quasi peculii recipiendam quamquam iam desiit morte serui uel manumissione esse peculium, ut possit ei accedere ut peculio fructibus uel pecorum
Abbreviated transcription (Latin):
De fuitutib mrẽ atrones
pctunt nob̾. d exemplũ earũ
que ad usũfructũ ꝑtinẽt cam
fessoria qm̃ negatoria. ¶Don¬
fessoria ei qui fuitutẽ sibi ꝯpe¬
t̾e ꝯtendit negatoria dno qui
nẽgat.Haut̃ in rem acto cõ¬
fessoria nului aliiqm̃ dño fũdi
ꝯpetit Seruitutẽ enĩnemo¬
anus uendicare̾ pot᷑ qm̃is ꝗdo
minium in fũdo uicino h t̃.cͥ
fuitutẽ dicit deb̾i. ¶Recte n̾a¬

Expanded text:
rem actiones conpetunt nobis ad exemplum earum quae ad usum fructum pertinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria ei qui seruitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat.Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: seruitutem enim nemo uindicare potest quam is qui dominium in fundo uicino habet, cui seruitutem dicit deberi.
Abbreviated transcription (Latin):
loca fũdi d. ꝑ que qui nsufruct᷑
ꝯcessit ꝯstiͣtuet. qͣtenus ẽ. ad fru
soli fructuario. fuitus debi s si
futo de beatur. et ip̃e fructuari
ea utẽtur et pomp̃ dicit fuctu¬
prui.ito uti posse si ẜ anno us
est alibi enim de une .i. inconfe¬
ssoria accone anbi de fco ut ĩħ¬

Expanded text:
loca fundi, per quae qui usum fructum cessit constitueret quatenus est ad fruesoli fructuario servitus deberi: sed si fundo debeatur, et ipse fructuarius ea utetur. Pomponius dicit fructure uti posse, si hoc anno usus est: alibi enim de iure, id est in confessoria actione, alibi de facto, ut i