comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natus est de carne ob noria pc̃co carnẽ¬
assumpsisse asserit lib̾am a pc̃co. et ideo
liberam qr liberatam. ideo liberam non
qr sub ip̃o illo nũqͣm fu̾it. s qr sub illo
esse aliqͣndo cessau̾it quando assumpta
est mundata est et c̾.
Nter eccas ballie ⁊stat ꝓfecto lugdu¬
nensis hactenus p̾miniusse sicut
dignitate sedis sic honestis studii
et laudabilib institutis. ubi et enĩ
qͣm repentiius uisa est nouitatib ac¬
quiescere nec se aliq̃ndo iuuenili passus
est decolorari leuitate ecc̃a plena iudicui.
unde nram̃ satis quid uisũ fu̾it hic
tempore quibzdam nr̃m uoluisse imu

Expanded text:
natus est de carne obnoxia peccaassumpsisse asserit liberam a peccato, et ideo liberam; quia liberatam. Ideo liberam, non quia sub illo nunquam fuerit, sed quia sub illo esse aliquando cessavit. Quando assumpta est, mundata est. nter Ecclesias Galliae constat profecto Lugdnensem hactenus praeeminuisse, sicut dignitate sedis, sic honestis studiiset laudabilibus institutis. Ubi etenim aquam repentinis visa est novitatibus acquiescere, nec se aliquando juvenili passa est decolorari levitate Ecclesia plena judicii. Unde miramur satis, quid visum fuerit hoc tempore quibusdam vestrum voluisse m
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ scĩficari ꝯceptam ut scũs seq̃re¬
tur iam ꝑtus et an forte mutuatꝰ sit
sc̃tatem aposteriore pͥor potuit sane il¬
la q̃ iam ꝯcepta fr̃a est scificacio ad ip̃z
quẽ sequebatur transire natale reddi¬
re nec retrorsum ad ꝯceptũ qͥ precepit
iam õĩno nõ potuit unde gͦ ⁊ceptõis

Expanded text:
nimirum sanctificari conceptam, ut sanctus sequerenimirum sanctificari conceptam, ut sanctus sequeretur jam partus? an forte mutuatus est sanctitatem a posteriori prior? Potuit sane illa, quae in jam concepta facta est sanctificatio, ad ipsum qui sequebatur transire natalem: redire vero retrorsum ad conceptum qui praecesserat, jam omnino non potuit. 7. Unde ergo conceptionis
Abbreviated transcription (Latin):
eandem causam etiã utiiusq ꝑentis eĩ
festos honores asserat deferendos s de
auis ꝑauis idip̃m posset ꝓ simili cau¬
sa quilibet flagitare. Et si mend̾etur ĩ
infinitũ et festoꝵ nõ esset numerꝰ pat̾e
est nõ exilii freq̃ncia hoc gaudioꝵ ⁊ nu¬
merositas festiuitatũ ciues decet non
exules. s ꝓfertur scriptũ suꝑne ut a¬
iunt reuelatõis qͣsi et quis nõ queat
scriptũ eque ꝓduce in quo uirgo uide¬
atur ad ip̃m mandare et de pentibus
sius iurta dñi mandatũ dicentis ho¬
nora pr̃em tuũ et matrem tuã ip̃e ni¬
chil facile ꝑ suadero semꝑ scriptis ta¬
lib nõ moueri quib nec ratio sub¬
petere nec certa ĩuenitur fau̾e auctori¬
et ip̃e scũs nũquid quẽ precessit eum
fecit et sc̃m et si precessit uc ẽẽt nõ tam̃
ut scũs esset unde et enĩ illa ip̃i sc̃itas
qͣm secuturo tͣnsmitt̾et an nõ pocius
qr p̾cessit absq sc̃itate ꝯceptus oportet

Expanded text:
eamdem causam, etiam utrique parenti ejus eamdem causam, etiam utrique parenti ejus festos honores asserat deferendos? Sed de avis et proavis idipsum posset pro simili causa quilibet flagitare: et sic tenderetur in infinitum, et festorum non esset numerus. Patriae est, non exsilii frequentia haec gaudiorum: et numerositas festivitatum cives decet, non exsules. Sed profertur scriptum supernae, ut aiunt, revelationis: quasi et quivis non queat scriptum aeque producere, in quo Virgo videatur idipsum mandare et de parentibus suis, juxta Domini mandatum, dicentis, Honora patrem tuum et matrem tuam . Ipse mihi facile persuadeo scriptis talibus non moveri, quibus nec ratio suppeditare, nec certa invenitur favere auctoriet ipse sanctus? Nunquid quoniam praecessit eum, fecit et sanctum? Etsi praecessit ut esset, non tamen ut sanctus esset. Unde etenim illa ipsi sanctitas, quam secuturo transmitteret? An non potius quia praecessit 171 absque sanctitate conceptus, oportuit
Abbreviated transcription (Latin):
esse negatum ꝑ qͣm omis mortalitas
em̾sit ad uitam fuit ꝑculdubio. Et
mat̾ dñi ante sc̃a qͣmͣ nata. nec falli¬
tur ꝯmunio sc̃a ecc̃a scãm reputans
ip̃m natiuitatis eius diem et omni
anno cũ exultatõne unuise t̾re uotua
celebritate suscipiens ego puto ꝙ ex co¬
piosior scificatõis bñdictio in eadẽ des¬
cenderit. que ip̃ius nõ solũ sc̃ficaret or¬
tum s ⁊ uitam ab onui deinceps pc̃co
custodiret ĩmunẽ ꝙ nemini alteri in
natus quidem mulierũ creditur esse
donatũ. decuit nimirũ reginã uirgiñ
singulari pͥulegio sc̃itatis absq omĩ
pc̃co duce uitam̃ q̃ dũ pr̃ci mortis q
peret ꝑhemptorẽ animus uite ⁊ iusti¬
cie p̾ õmĩb obtineret scus igicur ortu
quẽ ĩmensa ꝓdiens exutero scĩtatis
scm̃ fecit illũ quid adhuc addendum
hiis putamus honorib ut honoretur
inquiũt et ꝯceptus qui honorandũ
iste esset qui honoratur ꝙͥ si alius ꝓpt̾

Expanded text:
esse negatum, per quam omnis mortalitas esse negatum, per quam omnis mortalitas emersit ad vitam. Fuit procul dubio et Mater Domini ante sancta, quam nata: nec fallitur omnino sancta Ecclesia, sanctum reputans ipsum Nativitatis ejus diem, et omnia anno cum exsultatione universae terrae votiva celebritate suscipiens. Ego puto, quod et copiosior sanctificationis benedictio in eam descenderit, quae ipsius non solum sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato custodiret immunem: quod nemini alteri in natis quidem mulierum creditur esse donatum. Decuit nimirum Reginam virginum singularis privilegio sanctitatis, absque omni peccato ducere vitam: quae dum peccati mortisque pareret peremptorem, munus vitae et justitiae omnibus obtineret. Sanctus igitur ortus, quoniam immensa prodiens ex utero sanctitas sanctum fecit illum. 6. Quid adhuc addendum his putamus honoribus? Ut honoretur, inquiunt, et conceptus, qui honorandum iste esset qui honoratur. Quid si alius, propter
Abbreviated transcription (Latin):
fas credere nõ replecũ id ꝙ loco et tẽpore
quo predirit. certissume autẽ sp̃us scũs
quem repleuit scĩficauit. ccitũ q̃ tenus
mere dircum sc̃ificatos tamen nõ du¬
bitau̾im dice qͦs deus scĩficauit. et cum
eadem scĩficatoẽ ꝑdisse eruto qͣm acce¬
perunt in utero nec reatũ qͣm in ꝯcep¬
tione traxerũt ualuisse nullatenus
hoꝵ natali iam donatã p̃pedur seu pri¬
pere bñdictõem. ac tam̃ quis dicat spi¬
ritu sc̃o repletũ man̾e adhuc filium
nichilominꝰ ire et si mori in utero con¬
gisset cum hac plenitudĩe sp̃us penas
lam q̃dam exceptõe festis p̾ferit gaudus
uen̾antrq illius natale de qͦ nũciãte
angelo singulariter legit et młti in
natiuitate eius gaudebũt. cur enĩ nõ
sit illi eritus scus ac ꝑuide festuiꝰ et le¬
tus qui potuit eraltare et in ut̾o ꝙ ita
paucis mortaliũ ꝯstac fuisse collatũ
fas certe nõ est suspicari tante u̾gini

Expanded text:
fas credere non repletum; idque loco et tempore fas credere non repletum; idque loco et tempore quo praedixit. Certissime autem sanctus Spiritus quem replevit, sanctificavit. Caeterum quatenus mere dixerim. Sanctificatos tamen non dubitaverim dicere, quos Deus sanctificavit, et cum eadem sanctificatione prodisse ex utero, quam acceperunt in utero: nec reatum, quem in conceptione traxerunt, valuisse ullatenus horum natali jam donatam praepedire seu praeripere benedictionem. Attamen quis dicat Spiritu sancto repletum, manere adhuc filium nihilominus irae; et, si mori in utero contigisset cum hac plenitudine spiritus, poenas lari quadam exceptione festis praefert gaudiis, veneraturque illius natalem, de quo nuntiante angelo singulariter legit: Et multi in nativitate ejus gaudebunt . Cur enim non sit illius exitus sanctus, ac proinde festivus et laetus, qui potuit exsultare et in utero? 5. Quod itaque vel paucis mortalium constat fuisse collatum, fas certe non est suspicari tantae Virgini
Abbreviated transcription (Latin):
gaudioꝵ s et ortum didici nichominꝰ
in ecc̃a et ab ecc̃a indubitant̾ habere fe¬
stinũ atq scm̃ fumissime cũ ecc̃a senci¬
ens in utero eam accepisse ut sc̃a pro¬
tista nõ secus sencio qui ex ut̾o dnm in
utero sensit uide eciã tu an ⁊ de sc̃o dauid
id ip̃m liceat opinari ꝑ eo ꝙ dicebat
deo inte ait ⁊firmatus sũ ex ut̾o de uẽ¬
tre macris mee tu es ꝓtector meus.
Item de uentre mee deus meus es tu
ne difcesseris ame et ierenue quidem
sic dcm̃ est priusqͣm reformarẽ in ut̾o
noui te et anceqͣm erurs de uulua scĩ¬
lum ut illam tm̃ precognitam istam
et scitatis mun̾e pre ornatam ostẽde̾t
de iohe baptista quẽ angelus p̾nũcia¬
uit sp̃u scõ repletum adhuc in utero
matus suc prorsus hec ad p̾destinatõe
p̾ scienciã ut referri posse nõ arbitror ñ¬
ba nempe angeli sicut ip̃e predirit eple¬
ta absq dubio sunc in tẽpore suo ⁊ quẽ
pre locutus est sp̃u scõ replendũ nõ est

Expanded text:
i nihilominus in Ecclesia, et ab Ecclesia indubitanter habere festivum atque sanctum; firmissime cum Ecclesia sentiens, in utero eam accepisse ut sancta protista non secus sentio, qui ex utero Dominum in utero sensit . Videris etiam tu, an de sancto David idipsum liceat opinari, pro eo quod dicebat Deo: In te, ait, confirmatus sum ex utero; de ventre matris meae tu es protector meus : item, De ventre matris meae Deus meus es tu, ne discesseris a me . Et Jeremiae quidem sic dictum est: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva sanclum! ut illam tantum praecognitam, istam et sanctitatis munere praeornatam ostenderetde Joanne Baptista, quem angelus praenuntiavit Spiritu sancto repletum iri adhuc in utero matris suae? Prorsus hoc ad praedestinationem praescientiamve referri posse non arbitror. Verba nempe angeli, sicut ipse praedixit, completa absque dubio sunt in tempore suo: et quem praelocutus est Spiritu sancto replendum, non est
Abbreviated transcription (Latin):
diligencia preterisse et ualde honorãda
ẽ inquis mat dñi unde ad monens. sed
honor regine iudiciũ diligit uirgo regia
falso nõ eget honore uiris simulac̃ hor
titulis in sulis dignitatũ. honora sane
integritatẽ carnis uite sc̃ĩtatem mirare
fecunditatẽ in uirgine ꝓlem uen̾are di¬
uinam. et tolle nescientem uł in xcipien¬
do ꝯcupiscenciã uł ĩꝑiendo dolorẽ p̾dica
reu̾endam angelis desid̾atam gentib
prelatam om̃ib manifica gr̃e ĩuentri
choros angeloꝵ ad celestia regna. hoc
mͥ de illa de cantat ecc̃a et me eandem
docuit de cantare. Ego uo ꝙ ab illa ac¬
cepi securus et teneo et trado qd̾ nõ scui¬
polosius fateor aliquid dimiseum ac¬
cepi sanc ab ecc̃a illũ diem cũ sũma
uenatione colendũ. qͦ assũpta de secło

Expanded text:
diligentiam praeteriisse. 2. At valde honoranda est, inquis, Mater Domini. Bene admones: sed honor Reginae judicium diligit. Virgo regia falso non eget honore, veris cumulata honorum titulis, infulis dignitatum. Honora sane integritatem carnis, vitae sanctitatem: mirare fecunditatem in Virgine, Prolem venerare divinam. Extolle nescientem, vel in concipiendo concupiscentiam, vel in pariendo dolorem. Praedica reverendam Angelis, desideratam gentibuspraelatam omnibus. Magnifica gratiae inventricchoros Angelorum ad coelestia regna. Haec mihi de illa cantat Ecclesia, et me eadem docuit decantare. Ego vero quod ab illa accepi, securus et teneo, et trado: quod non, scrupulosius, fateor, admiserim. 3. Accepi sane ab Ecclesia illum diem cum summa veneratione
Abbreviated transcription (Latin):
ordem sacramentoꝵ effcm̃ siue ꝑbonos
dispensator amplicant᷑. nec malorum
uo hic est qui uaptizat. ex qͣ re tam graue
ortum est scandalũ ut nullius heresis. tẽ¬
pore sc̃c̃i ecc̃a gramori scismate sit disci

Expanded text:
orundem sacramentorum effectum, seu per bonos, dispensatorum amplificantur, nec malorum : Hic est qui baptizat. Ex qua re tam grave oritur scandalum, ut nullius heresis tempore sancta aecclesia graviori scismate disci
Abbreviated transcription (Latin):
mam sc̃m̃ patriciũ gen̾e britonẽ fili¬
um ꝯteges sororis bt̃i martini tiro¬
neñ. ĩ baptismo quidem dc̃m suchada
sc̃o germano magnũ. a celestino uo¬
dinatꝰ hic .xl. ãnos signis scitate. doct̃¬
na excellens. totam insulã ybernie¬
dosii iunioris augusti edita ẽ. que ne¬

Expanded text:
 S. Patricius, genere Britto, filius Conches sororis S. Martini Turonensis, qui in baptismo quidem dictus est Suchat, a S. Germano Magonius, a Caelestino dinatus, per 60 annos signis, sanctitate, doctrina excellens, totam insulam Hyberniu Theodosii junioris augusti edita est; quae Ne
Abbreviated transcription (Latin):
pectante. que uid̾at. pp̃. retulit/ negã¬
tem ꝑ sandaliũ ad penitenciã mouit
et missa uite eius celebrata. et ꝑte cus¬
matis a se ꝯsecrati assũpta: demone¬
eũ referente ad ecc̃am suã rediit. sabb̃o
scõ hora officii celebrandi. ¶ Franci se
pe gallias incedentes diripiũt p̾ma
rãnis. et a suo noĩe. treu̾im noĩauit.

Expanded text:
it, negantem per sandalium ad poenitentiam movit, et missa vice ejus celebrata, et parte crismatis a se consecrati assumpta, daemone revectante ad aecclesiam suam rediit, sabbato sancto, hora celebrandi pe Gallias incessentes, diripiunt prima, ramidis, et a suo nomine Treberim denominavit.
Abbreviated transcription (Latin):
post ramos palmaꝵ tnsiens pontẽ
dalii fluiui uidit agnen demonũ
gesta sua pͥncipi suo referenciũ et int
eos echiopẽ in manu sua sandaliu
p̾ferentẽ ad iudiciũ ꝙ romanũ pre¬
sulem cuiꝰ hoc erat ꝑ.uii. ãno ĩpug¬
nans tandem ad lapsũ traxͥat qͥ uo¬
cans ad se ethiopẽ: et in uirtute dei et

Expanded text:
post palmas transiens pontem Duvii fluminis, vidit agmen demonum, gesta sua principi suo referentium, et inter eos Ethiopem in manu sandalium preferentem, ad indicium quod Romanum presulem, cujus hoc erat, per 7 annos impugnatum, tandem ad lapsum traxerit. Qui vocans ad se Ethiopem, et in virtute Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
fãdtate recõdit. in qͥbdam ũ sit plans¬
simꝰ ut eciã ꝑuulis ꝓbetur acceptꝰ auꝰ
aꝑta suauia sũt obsara magnis uti¬
litatib farsitã ꝑingescũt. huiꝰ aũt in¬
geni uiuacitatẽ siquis nosse desit̾at.
libros ꝯfessionũ eius legat uibi se re¬
fert om̃s mathematicas disciplinas
sine magro ꝯp̾hendisse. qs alus sub
doctis expositorib uix dat attingi¶ Cle

Expanded text:
tate reconditus, in quibusdam sic est planissimus, ut etiam paruulis probetur acceptus; cuius aperta suauia sunt, obscura uero magnis utilitatibus farcita pinguescunt. Huius autem ingenii uiuacitatem si quis nosse desiderat, libros ipsius Confessionum legat, ubi se refert omnes mathematicas disciplinas sine magistro comprehendisse, quas aliis sub doctis expositoribus uix datur attinge
Abbreviated transcription (Latin):
unũꝙ̃q ad iusticiã ꝓpria uoluntate
regi. in fantes sine prco originali na¬
ante pͥuaricaricatõem. nec ideo bapti¬
zandos ẽe. ut a põco soluant. S ut pr
adoptõem in regnũ dei admittant. qͥ
et si nõ baptizaiet. &̃ tñ eis regnũ d̃i er¬

Expanded text:
unumquenque ad justitiam propria voluntate regi; infantes sine peccato originali naante prevaricationem; nec ideo baptizandos esse, ut a peccato solvantur, sed ut per adoptionem in regnum Dei ammittantur; qui etsi non baptiz
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nte obut ¶Arseniꝰ rome claret. qui
in aula ĩꝑatoꝵ gliose militans ex
senatore fit mouachus. et ꝑ annos
.xlu. in heremo scĩtatis exemplo oĩb¬
stello indee natus est puer ꝑfectꝰ ab
umbilico et sursũ diuisus. ita ut ha¬
beret duo pectora. et duo capita et unꝰ¬
quisq ꝓprios sensus. unus edebat et
bibebat᷑. alter nõ edebat. unꝰ dormie¬
bat alt̾ uigilabat. nõ nuqͣm in siml
dormiebant. in simł tamen ludebant.
bant᷑ inuicẽ. Porro uixeĩt annis fere

Expanded text:
 15. Arsenius Romae claret, qui in aula imperatorum gloriose militans, ex senatore fit monachus, et per annos 55 in eremo sanctitatis exemplo ostello Emaus, natus est puer, perfectus ab umbilico, et sursum divisus, ita ut haberet duo pectora, et duo capita, et unusquisque suos sensus: et unus edebat, et bibebat, et alter non edebat: unus dormiebat, et alter vigilabat, nonnunquam insimul dormiebant. Insimul tamen ludebant bant invicem. Porro vixerunt annis f
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dlis delectatõnis pẽco uirgo cũ ip̃a unde
assumptus ẽ iniqͥtatib ꝯcepta ẽ. et in
pcc̃is ꝯcepit eam mater eius. Et cũ origi¬
nali pcco. nata ẽ qm̃ ẽ ip̃a in adam pec¬
cauit in qͦ om̃s peccauerĩt. ¶dẽ ĩ eodẽ¬

Expanded text:
rgo tamen ipsa, unde est in iniquitatibus concepta, et in peccatis concepit eam mater ejus, et cum originali peccato nata est, quoniam et ipsa in Adam peccavit, in quo omnes peccaverunt. ANS. Po
Abbreviated transcription (Latin):
ratus a luxonio egressus uures resu¬
mit. insidiatores suos p̾mittit. super
theodericũ regem irruit. thesauros eiꝰ
ecc̃e diripit. lendesinũ maiorem domꝰ
ꝑhimit dodoneũ q̃ndam fingens ẽe
filiũ clotarii regis. Regem sͥ fecit ad
eius sacram̃tũ qͦs potẽst penis minis
et blandiciis ĩpellit. Scm̃ q leo dega

Expanded text:
inus a Luxovio egressus, vires resumit, insidiatores suos premit, super Theodericum regem irruit, thesauros ejus et aecclesiae diripit, Leudesium majorem domus perimit, Chlodoveum quendam fingens esse filium Lotharii regis regem sibi facit, ad ejus sacramentum quos potest poenis, minis et blanditiis impellit. Chintiliane
Abbreviated transcription (Latin):
cur ille ꝓpt̾ timorem occłtus discipłs erat
ausus sic petere corpus eiꝰ qd̃ nlłs eoꝵ qͥ
eũ palam seq̃bant᷑ aud̾et s incelligendũ
et istũ fiducia dignitatis hoc fecisse qua
p̾dictꝰ pot̾at familiarit intrare ad pilatũ
in extremo autẽ illo officio funeri exibẽ¬
do muiꝰ curasse de iudeis qͣmius solent
in audiendo dño eoꝵ ũmicicias deuita

Expanded text:
cur ille qui propter timorem occultus discipulus erat ausus sit petere corpus eius, quod nullus eorum qui eum palam sequebantur auderet. sed intellegendum est istum fiducia dignitatis hoc fecisse, qua praeditus poterat familiariter intrare ad Pilatum. in extremo autem illo officio funeri exhibendo minus curasse de Iudaeis, quamuis soleret in domino audiendo eorum inimicitias deuita
Abbreviated transcription (Latin):
runt s ideo misteriũ fidei dr̃ qm̃ aliud
ibi creditur qͣm cernatur. et aliud cer¬
nitur qͣm credatur. Cerruitur sp̃es pani
et uini et creditur u̾itas carius et san¬
guinis xp̃i. ac uirtus unitatis et cari

Expanded text:
r tamen mysterium fidei, quoniam et aliud ibi creditur quam cernatur, et aliud cernitur quam credatur. Cernitur enim species panis et vini, et creditur veritas carnis et sanguinis, ac virtus unitatis et chari
Abbreviated transcription (Latin):
euangeliste inter se mutuo supplenisse
legunt que ab eoꝵ aliquo uł aliquib
sunt obmissa unde cum tres euange¬
liste posuerũt. Hoc est corpus meum
solus luchas adiecit ꝙ ꝓ nobis tradet.
et cum matheus et marchus dicant ꝓ

Expanded text:
evangelistae inter se mutuo supplevisse leguntur, quae ab eorum aliquo vel aliquibus sunt omissa. Unde, cum tres evangelistae posuerint: Hoc est corpus meum ; solus Lucas adjecit, quod pro vobis tradetur . Et cum Matthaeus et Marcus dicant: pro
Abbreviated transcription (Latin):
.M .xi. ¶ Dicunt qui de cathedra roma¬
linus et cletus nõ sederũt ut sũmi põ¬
tifices s ut sũmi pontificis. coadito¬
credidit eccłiasticarũ rerũ dispensatõ¬
nem ip̃e u̾o or̃oni et p̾dicatõni uaca

Expanded text:
. Aiunt autem qui de cathedra RomaLinus et Cletus non sederunt ut pontifices, sed ut summi pontificis coadjutotradidit ecclesiasticarum rerum dispositionem: ipse vero
Abbreviated transcription (Latin):
scripta est. qͣliter ei a beato petro ꝯmis¬
sa eit eccl̃a: reꝑies. Ideo ꝓpt̾ea linus et
cdetus ante eum ꝯscrbunt᷑. eo ꝙ ab ĩp̃o
pͥncipe apłoꝵ ad minist̾ium sacerdotale
exibendum: ep̃i ordinati sũt ¶ Alibi¬

Expanded text:
scripta est, qualiter ei a beato Petro commissa est Ecclesia, reperies . Ideo Linus et Cletus ante eum conscribuntur, eo quod ab ipso Principe apostolorum ad ministerium sacerdotale exhibendum sunt episcopi ordinati. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. ¶ Nero deniq cum a senatu quere¬
retur ad penam: e palatio fugiens. ad
qͣrtum urbis miliare in suburbano
nam uiam: intficit᷑. anno etatis sue.
xxxii. in quo omĩs augusti familia ꝯ

Expanded text:
. Nero cum a Senatu quaereretur ad poenam, e palatio fugiens ad quartum Urbis milliarium, in suburbano nam viam semet interficit, anno aetatis suae 32, atque in eo omnis Augusti familia co
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dyaconũ sc̃e romane ecce ad basilium
impatorem et ad filios eius stantinũ ⁊
leonũ augustos ⁊stantinopoli duxxit cũ
quib et anastasius blibiote carius ro¬
qͣm octauã uniusalem sỹnodum illuc
ꝯuenientes appellauerũt erortũ scisma
de ignacii deposicõne et focii ordinatõe
sedauerunt fociũ a nachematizantes⁊
ignaciũ restituentes. ¶ In cronicis qͦ¬

Expanded text:
num diaconum sanctae Romanae ecclesiae, ad Basilium imperatorem et ad filios eius Constantinum et Leonem augustos Constantinopolim direxit, cum quibus et Anastasius bibliothecarius Roquam octavam universalem synodum illuc convenientes appellaverunt, exortum scisma de Ignatii depositione et Focii ordinatione sedaverunt, Focium anathematizantes et Ignatium restituentes. In q
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s anagnic ordinatus ip̃m formosũ
tas debere ẽẽ decreuit legit etiã ꝙ ip̃e ao¬
ueste exutũ. laycali induit. et duob di¬
gitis dect̾e manꝰ abscisis. manũ eiꝰ in
tylerim iactari p̾cepit.

Expanded text:
m Formosum esse debere decrevit. Legitur eciam, quod ipse corveste laycali induit et duobus digitis dextere eius abscisis manu ipsius in Tyberim iactari precepit,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianoꝵ sanguine de sarracenis triũ¬
babilonie armenia uastata antiochi¬
am unã de famosiorib ciuitatib or¬
bis cepit. et tam uiris qͣm mulierib
occisis et captis ip̃am ĩ solitudĩe redegit

Expanded text:
ianorum dampno, de Sarracenis triumBabilonie Armenia vastata Anthiochiam, unam de famosioribus civitatibus orbis, cepit et tam viris quam mulieribus occissis et captis ipsam in solitudinem redegit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm plurima mltitudo sarracenoꝵ ex a¬
frica ꝑ augustũ mare tnsiens. in hyspa¬
nias uenit et adiuncti sarraccius ihyspa¬
nia magnã plagam in xp̃ianos er̃cue¬
runt intendentes qͣm olim ꝑdiderant

Expanded text:
quam plurima multitudo Sarracenorum ex Affrica per angustum mare transiens in Yspanias et adiuncti sunt Sarraceni in Yspania, magnam plagam in Christianos exercuerunt, intendentes, quam olim perdiderant,
Abbreviated transcription (Latin):
lus ad ꝓhilippenses scribens ait. cũ clem̃¬
te et cet̾ͣis cooꝑatorib meis. quoꝵ noĩa
scripta sũt in libro uite: qͣrtus ptͦ petrũ
rome ep̃s. si quidem scd̃s linus fuit
post petrum apłm putent fuisse clem̃¬

Expanded text:
lus ad Philippenses scribens, ait, Cum Clemente et caeteris cooperatoribus meis, quorum nomina scripta sunt in libro vitae , quartus post Petrum Romae episcopus: siquidem secundus Linus fuit,post Petrum Apostolum putent fuisse Clem
Abbreviated transcription (Latin):
fratres hũc clementem ep̃m urbe ordino.
qui mͥ ab iicio usq ad finem: comes
in om̃ib fuit cũq ego ad pedes cuis ꝓ¬
cidens declinarẽ cathedre honorem: reni
dit. tu põci ꝑicł̾m tuens. fugis cathe¬
dram. certus esto. qr amplius peccas. qͥ
ppim dei uelut in fluctib positũ cum
possis inuare subter fugis tui tm̃mͦ ⁊¬

Expanded text:
„Fratres, hunc Clementem episcopum vobis ordino, qui mihi ab inicio usque ad finem comes in omnibus fuit", cumque ad pedes eius declinasset cathedre renuens honorem ait: „Tu peccati periculum timens fugis kathedram. Certus esto, quod amplius peccas, qui populum Dei velut in fluctibus positum, cum possis iuvare, subterfugis. Tui t
Abbreviated transcription (Latin):
gem cicilie tan¬
qm rebellem sͥ
excoĩcauit. qui
pꝰea absolutus
homagiũ dño
pp᷑ facies t̾ram
ab ip̃o suscepit.

Expanded text:
gem Sycilie tamquam rebellem sibi excomunicavit, qui post absolutus homagium domino pape faciens terram ab ipso suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
in ppͣtu ꝯfirmat᷑ et petrus leo¬
nis ab omĩb eccłiis gallie ⁊
germanie anathematizatur
¶Hic ĩnocencius. ppͣ. ⁊cilio in
laterano sollempnit̾ celebͣto.
infirmatur et morit᷑ et in la¬
t̾aneñ ecc̃a. in choncha ꝑfireti¬
qͣdam u̾o cronica scribit᷑.mͦ. cͦ¬

Expanded text:
papatu confirmatur, et Petrus Leonis ab omnibus episcopis Galliae et Germaniae anathematizaturHic Innocentius papa concilio in Laterano solemniter celebrato infirmatur et moritur, et in Lateranensi ecclesia in concha porphyretiquadam vero chronica scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
uero boemie. pincerna. unde uersus.
Maguntinus. treu̾ensis. coloniensis.
Quilibet imꝑii fit cancellarius horum
Et palatinus dapifer. dur portitor ensis.
Marchio p̾positus cam̾e. pinc̾na boemꝰ.
Hui statuist dñm. cũtis ꝑ sela sũmũ¬

Expanded text:
 est pincerna. Unde versus: Maguntinensis, Treverensis, Coloniensis. Quilibet imperii fit cancellarius horum. Est palatinus dapifer, dux portitor ensis, Marchio prepositus camere, pincerna Bohemus; Hii statuunt dominu i cunctis per secula summu
Abbreviated transcription (Latin):
tib marime ꝓullulauerat fornicatio uͦ¬
qͣi naturale qͥdam ⁊ ulłs reatꝰ reputaba¬
tur int̾gentes. Ideo specialit decernerunc
q proni ad effundend̃ sãnguinẽ ⁊sueue¬
rant eciã bibere sanguinẽ ĩmolatũ diis
sius ideo specialiter ꝓhibiti sũt a sanguĩe

Expanded text:
tibus maxime pullulaverat, fornicatio, quasi naturale quoddam et nullius reatus reputabatur inter gentes. Ideo specialiter decreverunt etiam proni ad effundendum sanguinem. Consueverant etiam bibere sanguinem immolatum diis suis. Ideo specialiter prohibiti su
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hunc locum et tenendũ hũc fuisse so¬
cium pauli. nõ illũ qui cũ machia sta¬
tutus ẽ qͣndo cecidit sors suꝑ machiam.¬
to esse barnabam qͥ infra cũ paulo genci¬
um legit apłs ordinatus. unde qr cip̃ue
gene erat postea discedens a paulo patri¬
am repeciit in sulam licet qͥdam arbitrẽ¬
tur pauli collegam eũ pocius fuisse qui
supͣ cum mathia ad apłatum ẽ sorte sta¬
tutus minꝰ ĩtuentes qr iuxta enĩ daciora
explaria hic barnabas ille u̾o mutata
lr̃a barsabas apellatur. Et in libro ebreo¬
rum nominũ hic filius ⁊solacõis ille
autẽ filius quietis int̾pretatur. ¶ Cũ¬

Expanded text:
super hunc locum, et tenendum hunc fuisse socium Pauli, non illum qui cum Matthia statutus est, quando cecidit sors super Matthiamto esse Barnabam qui infra cum Paulo gentium legitur apostolus ordinatus. Unde quia Cyprius genere erat, postea discedens a Paulo, patriam repetit insulam. Licet quidam arbitrentur Pauli collegam eum potius fuisse, qui supra cum Matthia ab apostolatus est sorte statutus, minus intuentes, quod juxta emendatiora exemplaria hic Barnabas, ille mutata littera Barsabas appelletur, et in libro Hebraeorum nominum, hic filius consolationis, ille autem filius quietis interpretatur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
signũ crasse. prostrauit mortuũ in terra
uincalẽ nobilẽ sarracenũ. Et raydulpħ¬
aliũ. Et fuit ibi tanta strages et tanta
dilateratõ ꝙ uir posset ab aliq̃ enarra¬
u.S iuste amedus amisit ibi. duo mi¬
lia. et .iiii. centi de suis. Et karolus. ceͣ¬
bet pars discessit xp̃iani gaudentes. alii
dolore et tunore ꝑt̾riti ad custodiendũ
ciuitatem oꝑani dederunt. a regina om̃s
uiliter increpari.

Expanded text:
signum Crasse prostravit mortuum in terra signum Crasse prostravit mortuum in terra Iuncalem, nobilem Sarracenum, et Raydulpalium; et fuit ibi tanta strages et tanta dilaceratio, quod vix posset ab aliquo enarrari. Sed Iusteamendus amisit ibi duo milia et quadringentos de suis 2100 et Karolus Cbet pars discessit, christiani gaudentes, alii dolore et timore perterriti ad custodiendum civitatem operam dederunt, a regina omnes viliter increpati.
Abbreviated transcription (Latin):
karolũ retin̾e. Et qr ego ꝓcerto scio qͥa
potestas nec deitas in mahometi nulla
est. I deo faciem me baptizari et legem
xp̃ianoꝵ tenebo ad honorem bt̃e uugi¬
nis marie filius cuiꝰ est uerus deus: et
potens suꝑ oms deos et uos mecum il¬
lud idem utinã faceretis. sin autẽ ui¬
ta uĩa uelociter finiet. ¶At ille hoc au¬
diens increpauit eam uirilit blasphe¬
mando et stultam. qr talia dix̾at re¬
putando. ¶ Et dũ talia int se loque¬
rent᷑. Rotlandus et Aymericꝰ ⁊ marĩa
purs ex̃citus karoli fuerũt armati. Et
testrurerũt salas. Et incfecciuĩt ibi. ccͦcͦ
sarracenos. postea fecerunt in sultum
apud uillam ex ꝑ te qͣ naues ueniunt.
Et tunc matrandus et borrellus exier̃t
Et iuste amedus. cũ .x. nulib militum
qͦs secum adduxat. Et fuit ibi p̾liũ ma.
Et aymericus exclamando narbonã co¬
ram omĩb decapitauit fustentũ de al¬
maria nobilẽ uirũ. Helỹas exclamãdo

Expanded text:
Karolum retinere et, quia ego pro certo scio, quod Karolum retinere et, quia ego pro certo scio, quod potestas nec deitas Mahometi nulla est, ideo faciam me baptizari et legem christianorum tenebo ad honorem beate Virginis Marie, filius cuius est verus Deus et potestas super omnes deos, et vos illud idem utinam mecum faceretis, sin autem, vita vestra velociter finietur». At ille hoc audiens increpavit eam viliter blasfemando et stultam, quia talia dixerat, reputando. Et dum talia inter se loquerentur, Rotolandus et Aymericus et maxima pars exercitus Karoli fuerunt armati et destruxerunt Salas et interfecerunt ibi CCC Sarracenos; et postea fecerunt insultum apud villam ex parte, qua naves veniunt ibi. Et tunc Matrandus et Borellus exierunt et Iusteamendus cum X milibus militum, quos secum adduxerat, et fuit ibi prelium maximum. Et Aymericus exclamando ‘Narbonam’ coram omnibus decapitavit Fusteretum de Almaria, nobilem virum, et Helyas exclamando fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
preliũ maximũ. Et merlerand̾ de sala
occidit .u. milites xp̃ianos Et aymeric̾
hoc uidens iriuit in eũ et ꝓstrauit eum¬
in t̾ra. Et rotlandus matrandũ. Oluic
genti fuerũt in illo p̾lio ꝓculdubio ĩ¬
terfcĩ et mala sponte eoꝵ intrauerunt
ciuuitatẽ. Et portas clauserũt. In ĩtroitu
quoꝵ fuerũt qͣm plurimi interfcĩ ¶ p¬
ea karolus cum suis ad tentoria redi¬
erunt. Et iuste amedus uenit coram so¬
rore sua et ait. Multũ sũt ꝓbi uirusti
xp̃iani. et male noz hodie tractauerũt.
at illa ait. Frater adhuc nichil dicitis.
uno campo. Et nõ essent nisi . xxx. mi
sic ducũtur sicut oues ꝑ pͣta. qͣre spon¬
te mei ad ꝓpria reddiretis. Et p̾terea scia¬
tis qr karolus dedic narbonã cuidam ay¬
m̾ico qui de nobiliorib ẽ totius frãcie
et de probioribz ut audiui. Et si maritu
meus matrand̾ uellet baptizari narbo¬
nam et totam t̾ram suam restitueret ci
S nõ uult. nec narbonã potest contra

Expanded text:
prelium maximum et Merlerandus de Sala occidit V milites christianos; et Aymericus hoc videns irruit in eum et eum prostravit in terra et Rotolandus Matrandum et OlivDCC fuerunt in illo prelio proculdubio interfecti et mala sponte eorum intraverunt civitatem et portas clauserunt, in introitu quorum fuerunt quam plurimi interfecti. Postea Karolus cum suis ad tentoria redierunt. Et Iusteamendus venit coram sorore sua et ait: «Multum sunt probi viri isti christiani et male nos hodie tractaverunt». At illa ait: «Frater, adhuc nichil dicitis, uno campo et non essent nisi XXX milia sic ducuntur sicut oves per prata; quare sponte mei ad propria rediretis. Et preterea sciatis, quod Karolus dedit Narbonam cuidam Aymerico, qui de nobilioribus est totius Francie et de probioribus, ut audivi, et, si maritus meus Matrandus vellet baptizari, Narbona et tota sua terra restitueretur ei. Sed non vult et Narbonam non potest contra
Abbreviated transcription (Latin):
radułphus noĩe de nobili gen̾e ortus ⁊
et quilibet eoꝵ.lxͣ. monachoꝵ in pri¬
mis ictib unũ militẽ int̾fecit. Postea
uenerũt alii monachi et sacellites cũ
eis ⁊ ĩplano scĩ andree fuit torneam̃¬
tum maximũ. adultimũ sarraceni
fuerũt deuicti. Et fugerũt usq ad cor¬
tallũ ⁊ ꝑ montes ⁊̃ colles qͥlib euasit
prout cicius potuit illa hora. Et fuer̃t
et eoꝵ fuga usq ad nielã sine dubio ñ
cessauit. Et tunc rex barchinonie ait. ap¬

Expanded text:
Raydulphus nomine, de nobili genere ortus, qui Raydulphus nomine, de nobili genere ortus, qui et quilibet eorum LX monachorum in primis ictibus unum militem interfecit. Postea venerunt alii monachi et satellites cum eis. Et in plano Sancti Andree fuit torneamentum maximum. Ad ultimum Sarraceni fuerunt devicti et fugerunt usque ad Cortallum; et per montes et colles quilibet evasit, prout cicius potuit illa hora. Et fueruntet eorum fuga usque ad Nielam sine dubio non cessavit. Et tunc rex Barchinone ait: «M
Abbreviated transcription (Latin):
et credentes ꝙ esset de auro puro uellẽs
quilibet eoꝵ eũ babere int̾ se preliati et
fuerũt ibi mortui plusqͣm .C. postea ĩ¬
cenderũt hĩtacłm et adhuc erant int̾
młti de sarracenis qui uirtute dei medi¬
ante nescierũt ad hostiũ redire. et fue
um remansit nisi tm̃ corpora scõꝵ iu
roꝵ quor unicus pilus nõ fuit tact̃
ab igne de quoꝵ integritate fuerunt
oñs sarracem mirabilit̾ stupefã. s ex
qͥ crecitor oĩm eoꝵ aĩas ab igne mex¬
tingibili liberauit noluit ꝙ eoꝵ cor¬
dendo ¶ Hoc fcõ uenerũt ad monaste¬
nũ et illi de monastio eos uidentes pł¬
sauerũt campanas. et quidã de turci¬
b clamauerunt et erant ibi .C. il sa¬
tellites ⁊ .C. xxui. monachi. et posuer̃t
in qͣlibet turri .u. de satellitib et mon¬
chi om̃s armauert se et ascender̃t eqͦs.
Et help̃as cũ lx̃ armatis tnsiut orbio¬
nem. Int̾ quos fuit quidã monachus

Expanded text:
et credentes, quod esset de auro puro, volens et credentes, quod esset de auro puro, volens quilibet eorum habere, inter se preliati sunt et fuerunt ibi mortui plus quam C. Postea incenderunt habitaculum et adhuc erant multi intus de Sarracenis, qui virtute Dei mediante nescierunt ad ostium redire, et fuerum, remansit nisi tantum corpora sanctorum virorum, quorum unicus pilus non fuit tactus ab igne; de quorum integritate fuerunt omnes Sarraceni mirabiliter stupefacti. Sed ex quo Creator omnium eorum animas ab igne inextinguibili liberavit, noluit, qdendo. Hoc facto venerunt ad monasterium et illi de monasterio eos videntes pulsaverunt campanas et quidam de turribus clamaverunt. Et erant CXL satellites et CXX duo monachi et posuerunt in qualibet turri V satellites et monachi omnes armaverunt se et ascenderunt equos. Et Helyas cum LX armatis transivit Orbionem, inter quos fuit quidam monachus,
Abbreviated transcription (Latin):
et omĩa destrurerũt. Postea uenerũt
apud sc̃m laurenciũ et illud idem fe¬
cerũt. Demde apud tornicharnũ ⁊ tã
uineas qͣm alia destiuxerũt. In nocte
steterũt crra prato ¶ Et crastina die
mane uener̃t ad h̃itacłm hemitanoꝵ
Et thomas erat indutus admissam
celebrandã. et alii stabant in or̃one ⁊
int̾fecerũt eos ita tam subito ꝙ ulłs
fectis claritas de ceło descendit ĩ ennar¬
bilis et ab angelis miro mͥ cantanti¬
b itri ꝙ coꝵ dũlcis melodia ab ĩfideli¬
b sarracenis audicbat Eoꝵ aĩe corã
sũmi regis p̾sencia delate fuerunt.
suscipientes ibi coronas ĩ marcessi¬
bilem et et̾nas de quor aduentu tota
celestis curia fuit gratulata. plusqͣm
him poss sapientissimꝰ ennariare. Et
infideles supdã pacto tam mesto faci¬
nore querentes totũ eoꝵ domiciliũ si
rossent ibi aliqd ĩuenire. nõ ĩuener̃t
ibi nisi calicem hereum de argentatũ

Expanded text:
et omnia destruxerunt. Postea venerunt et omnia destruxerunt. Postea venerunt apud Sanctum Laurencium et illud idem fecerunt. Deinde apud Tornizarnum et tam vineas quam alia destruxerunt. In nocte steterunt circa Pratos et crastina die mane venerunt ad habitaculum heremitanorum. Et Thomas erat indutus ad missam celebrandam et alii stabant in oratione. Et interfecerunt eos ita subito, quod nullus fectis claritas de celo descendit inenarrabilis et ab angelis miro modo cantantibus ita, quod eorum dulcis melodia ab infidelibus Sarracenis audiretur. Eorum anime coram summi regis presentia delate fuerunt, suscipientes ibi coronas inmarcessibiles et eternas; de quorum adventu tota celestis curia fuit gavisa plus quam hominum posset sapientissimus enarrare. Et infideles supradicti, peracto tam mesto facinore, querentes totum eorum domicilium, si possent ibi aliquid invenire, non invenerunt ibi nisi calicem quendam hereum deargentatum
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Tunc habuerũt ꝯsiliũ int̾ se q̃liter
fac̾ent. Et rex ylerde aic tanta ẽ suꝑ¬
bia haroli ⁊ tantũ sũt potlandus et
sui socui metuendi ꝙ stultũ eẽt illuc
ire. Et qr iam eos temptauimꝰ ho pos
securius affumare. s istud ẽ meum ⁊¬
siliũ ut eamꝰ destruere monasterium
crasse et int̾ficiemꝰ albem et monachos
Pretea in q̃dam monte ibi ꝑpe sũt .uii.
hoĩes q̃s karolus diligit ultra modũ
et amore eoꝵ edificauit monaltium
cuisse et occidemus eos et de morte isto¬
rum et destructõe monaft̾ii eut iratus
karolus ualde et om̃s eius socii. ⁊ nul¬
lum maĩ dedecus ei inferre possumꝰ hoc
sciatis. Et om̃s eius ⁊siliũ aꝓpbarunt
dicentes ꝙ melius erat hoc tac̾e qͣm .x.
cuutates ad quurere. Et ita omĩa po¬
terant securit ppetrare. Et auepto it¬
nere eiuites ꝑ totam noctem in crasti¬
nũ circa mer̃idiem apud palaciũ fu¬
erũt et occiderũt eo quo ibi ĩuener̃t

Expanded text:
ti. Tunc habuerunt consilium inter se, qualiter ti. Tunc habuerunt consilium inter se, qualiter facerent. Et rex Ylerde ait: «Tanta est superbia Karoli et tantum sunt Rotolandus et sui socii metuendi, quod stultum esset illuc ire, et, quia iam eos temptavimus, hoc possumus securius affirmare; sed istud est meum consilium, ut eamus destruere monasterium Crasse, et interficiemus abbatem et monachos. Preterea in quodam monte ibi prope sunt VII homines, quos Karolus diligit ultra modum et amore eorum hedificavit monasterium Crasse, et occidemus eos et de morte istorum et destructione monasterii erit iratus Karolus valde et omnes eius socii; et nullum maius dedecus ei inferre possumus, hoc sciatis». Et eius consilium approbaverunt dicentes, quod melius erat hoc facere quam X civitates acquirere et ista omnia poterant securiter perpetrare. Et arrepto itinere euntes per totam noctem in crastinum circa meridiem apud Palacium fuerunt et occiderunt eos, quos ibi invenerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
p mediũ sicut glans diuidit. et tam
cum qͣm equũ in t̾ra ꝓstrauit mor¬
tuo uno ictu. ⁊de morte cuiꝰ fuic karo¬
lus et om̃s francigene q̃m plurimũ
gratulati. S matrandus et omnes
de narbona recepunt corpus. et posue¬
runt eũ in palãcio. et ibi fuic tantus
et tantus clamor ꝙ esset difficillinũ
ennarrare. Et ĩmorte ip̃ius matrand̾
et om̃s sui fuerunt timore maximo
stupefc̃ĩ. tam̃ ad ⁊solatõem alioꝵ ma¬
trandus minatus fuit karolũ ⁊ siuis
dicens. Et asserens ꝙ in breui mortẽ
suoꝵ fratrũ crudelissime iũdicaret. S
qr oportet nos aliq̃ int̾ponere de tho¬
ma et eius scciis ideo in fco narbone
aliqͣntulũ sustinemus.
Oncordes namq fuerunt omnes¬
reges catalonie uidelicet ylerde
matrando. Et dum̃ fuerũt om̃s apud
Eluam ciuitatem in rossilione dictũ
fuit eis ꝙ tamissus erat mortũ et funt
eius et dubitauerũt intrare narbonã.
Et qr alia uice iam fuerant ibi de uic¬

Expanded text:
per medium sicut glans dividitur et tam per medium sicut glans dividitur et tam eum quam equum in terra prostravit mortuos uno ictu; de morte cuius fuit Karolus et omnes Gallici quam plurimum gratulati. Sed Matrandus et omnes de Narbona receperunt corpus et posuerunt eum in palatio; et ibi fuit tantus planctus et tantus clamor, quod esset difficillimum enarrare, et in morte ipsius Matrandus et omnes sui fuerunt timore maximo stupefacti. Tamen ad consolationem aliorum Matrandus minatus fuit Karolo et suis dicens et asserens, quod in brevi mortem suorum fratrum crudelissime vindicaret. Sed quia oportet nos aliqua interponere de Thoma et eius sociis, ideo de facto Narbone aliquantulum taceamus. Concordes namque fuerunt omnesreges Catalonie, videlicet Ylerde,Matrando. Et dum fuerunt omnes apud Elnam civitatem in Rosilione, dictum fuit eis, quod Tamisus erat mortuus et frater eius; et dubitaverunt intrare Narbonam et quia alia vice iam fuerant ibi devic
Abbreviated transcription (Latin):
serũt toramuina muri. Et tamissus exi¬
uit et int̾fecit duos xp̃ianos milites.
postea blasphemauit legem xp̃ianam
et minatꝰ fuit karolo et rotlando eos
et alios qͣm plurimũ iulpendẽs. S roc¬
landus armatus phibuit ne aliquis
eũ adruuaret. qr ip̃e solus cũ solo no¬
lebat cũ eo preliari. Et eruut rotland̃
solus. et augerius uocauit tamissũ
lus. et lic fuit ꝯstitutũ et ut̾q uenit
apud aliũ ꝓut melius potuit. s rot¬
landus noluit eũ tangere. Tamissus
ea dixit ei uotlandus si uellet bapti¬
zari. qm̃ si uellet ip̃e honoraret eum
et karolus daret ei plus de t̾ra ꝙͣ ip̃e
et frat suus haberent. Alter dixit ꝙ ti¬
more hoc dicebit ⁊ ꝙ ulło m̃ baptizare¬
tur. Et euaginauit ensem. et scutum
rotlandi fẽie ꝑ mediũ fregit ita ꝙ e
quũ rotlandi inspatula fortit̾ uulue¬
rauit roclandus hoc uideus uratus
ualde ꝑcussit tamissũ cũ durãdarda
ꝑ mediũ u̾ticis gualei et eũ sandit

Expanded text:
serunt foramina muri et Tamisus exiserunt foramina muri et Tamisus exivit et interfecit duos milites christianos. Postea blasfemavit legem christianam et minatus fuit Karolo et Rotolando, eos et alios quam plurimum vilipendens. Sed Rotolandus armatus prohibuit, ne aliquis eum adiuvaret, quia ipse solus cum solo volebat cum eo preliari; et exivit Rotolandus solus. Et Augerius vocavit Tamisum lus, et sic fuit constitutum. Et uterque venit apud alium, prout melius potuit, sed Rotolandus noluit eum tangere; Tamisus ea dixit ei Rotolandus, si vellet baptizari, quoniam, si vellet, ipse honoraret eum et Karolus daret ei plus de terra quam ipse et frater suus haberent. Alter dixit, quod timore hoc dicebat et quod nullo modo baptizaretur; et evaginavit ensem et scutum Rotolandi fere per medium fregit, ita quod equum Rotolandi in spatula fortiter vulneravit. Rotolandus hoc videns iratus valde percussit Tamisum cum Durandarda per medium verticis galee et eum scindit
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. De q miracło fuerũt om̃es
gauisi ip̃m urũ scĩssimũ reputãtes.¬
¶ Alia die aymericus nepos girardi
de ienai. Et raynerui de lausana pr̃is
oluierii. Qui aymericus fuit postea
dux narbone. et nõ erat largior aliqͥs
in toto ex̾citu neq ꝓbioꝵ Cũ cc. mili¬
tib. ⁊ br̃ archibalestuiis transunt aqͣm
apud capram pictã. Et assaluut ciui¬
tatem ex alia ꝑte. et it usq penat̾ad
⁊ usq ad portam aigueriam. Et occi¬
dic ibi .l. sarracenos. et cepit .C. equos
Et camissus et matrandus eriere ex
alia ꝑte. ⁊iugerius danesus cũ.xb. mi¬
lia alamãnis. Et danesis uenit de cur¬
sano ⁊ ĩuerut tamissũ ⁊ matrandum
tugantẽ aymericũ ⁊ fecerũt prelium
marimũ. ¶ Postea uenit karolus
et rotlandus cũ toto excitu. Et ui ⁊¬
cduserũt eo. et ĩpleuerũt fossata. et p¬
forauerũt muros. S ip̃i de intus cũm
igne greco ꝯbuscer̃t omĩa. Postea dau¬

Expanded text:
nitatem, de quo miraculo fuerunt omnes nitatem, de quo miraculo fuerunt omnes gavisi, ipsum virum sanctissimum reputantes. Alia die Aymericus, nepos Girardi de Viana et Raynerii de Lausana, patris Oliverii – qui Aymericus fuit postea dux Narbone, et non erat largior aliquis in toto exercitu neque probior – cum CCC militibus et LX archibalistariis transivit aquam apud Capram Pintam et assalivit civitatem ex alia parte et ivit usque ad Penacriad et usque ad Portam Aquariam. Et occidit ibi L Sarracenos et cepit C equos, et Tamisus et Matrandus exierunt ex alia parte. Augerius Danesus cum XV milia Alamannis et Danesis venit de Cursano et invenit Tamisum et Matrandum fugantes Aymericum et fecerunt prelium maximum. Postea Karolus et Rotolandus cum toto exercitu vi incluserunt eos et impleverunt fossata et perforaverunt muros, sed ipsi de intus cum igne Greco combusserunt omnia. Postea clau
Abbreviated transcription (Latin):
rolo q̃liter sui fiatres uenerãt minãs
ei ꝙ nisi recedet ab obcisione nõ posset
euaidere. Adultimũ rogauit karolũ ut
essec torncamentũ ĩ campis et ĩgenia
cessaient. Et ip̃e ꝯcessit hoc. et fiit tornea¬
mentũ apio broliũ. et fuerũt ibi inter¬
fecti qͥngenti milites xp̃ianoꝵ. Et tam
nulites qͣm pedites .xi. nilia sarrace¬
noꝵ. Et engelerius de uasconia interfe¬
cit ibi bruauentũ frẽm matrandi. ⁊id
ultimũ nõ potuerũt illi de nartona gẽ¬
tem karoli sustine. S fuga accepta in¬
trauerũt uillam. Et in ĩtroitu rotland̃
portas dolentes et flentes de morte bru¬
auenti et alior. Et karolus et sui ad co¬
rum tentoria redierunt.
armari gentem suã. et fuerunt
tua milia in equis et assaliit narbo¬
nam. Et tamissus fuit intus armat.
cũ xx milici et erit. Et in pͥmis ictib̾
ip̃emet ep̃s occidit duos milites sarra
reddidit ibidem ꝯtractis plenanie sa¬

Expanded text:
rolo, qualiter sui fratres venerant, minans rolo, qualiter sui fratres venerant, minans ei, quod, nisi recederet ab obsidione, non posset evadere. Ad ultimum rogavit Karolum, ut esset torneamentum in campis et ingenia cessarent. Et ipse concessit hoc et fuit torneamentum apud Brolium; et fuerunt ibi interfecti quingenti milites christiani et tam milites quam pedites XI milia Sarraceni. Et Engelerius de Vasconia interfecit ibi Bruaventum, fratrem Matrandi. Ad ultimum non potuerunt illi de Narbona gentem Karoli sustinere, sed fuga accepta intraverunt villam. Et in introitu Rotolanduportas dolentes de morte Bruaventi et aliorum, et Karolus et sui ad eorum tentoria redierunt. i fecit armari gentem suam, et fuerunt tria milia in equis, et assalivit Narbonam, et Tamisus fuit intus armatus cum XX milia et exivit; et in primis ictibus ipsemet episcopus occidit duos milites Sarracreddidit ibidem contractis plenarie sa
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. iudelicet buauent. et tamissuz.
bruanenti Et ip̃i erant apud marsiliũ
et debebant statim uenire. Et p̾terea ꝙ
ip̃e ulło m̃ de tiparet genus suũ baptis¬
mũ recipiendo. Adultimũ nõ potuerunt
ꝯcordari. S diffidarunt se et ut̾q recessit
Et karolus fecit p̾conizar ꝑ totũ exer¬
citũ ꝙ p̾pararet se ad expugnandũ iuil¬
lam et sũmo mane esset quilibet p̾para¬
tus ¶ S in ip̃a nocte uenerũt tamissꝰ.
et bruauentꝰ ꝑ mare cũ duob milib
nulitũ armatoꝵ ⁊ xcx milia peditum
et nesciente harolo et suo ex̾citu intra¬
uerunt narbona ¶ Die crastina ma¬
ne dũ karolus pparabat se ad expugnã¬
dum uillã et ingenia et petraria trahe¬
bant et destruebant muros Exierut om̃s
tres fres de uilla cũ .xi. milibr armato¬
rũ. Et quilibet illoꝵ occidit unũ militẽ¬
ertranei uenerant. Et uocauit matrãd̃.
Et uenit ad eũ securus. et narrauit ka¬

Expanded text:
habebat, videlicet Bruaventum et Tahabebat, videlicet Bruaventum et TaBruaventi – et ipsi erant apud Marcilium et debebant statim venire – et preterea, quod ipse nullo modo deturparet genus suum baptismum recipiendo. Ad ultimum non potuerunt concordari, set diffidaverunt se et uterque recessit. Et Karolus fecit preconizari per totum exercitum, quod prepararent se ad expugnandum villam et summo mane esset quilibet preparatus. Sed in ipsa nocte venerunt Tamisus et Bruaventus per mare cum duobus milibus militum armatorum et XXX milia peditum et nesciente Karolo et suo exercitu intraverunt Narbonam. Die crastina mane, dum Karolus preparabat se ad expugnandum villam et ingenia et petrarias traherent et destruerent muros, exierunt omnes tres fratres de villa cum XI milibus armatorum et quilibet illorum occidit unum militeextranei venerant. Et vocavit Matrandum et venit 1550 ad eum securus et narravit Ka
Abbreviated transcription (Latin):
rolus dedit ei. Et eo sepulto thomas peciit
comeatũ a karolo et recessit. karolus
stetit ibi ꝑ totam noctem. In crastinu
restituit omĩa urori roth̃ti sibi ablata
Et p̾cepit helye ut eam dilig̾et et in oĩb
bñ et honestissime se haberet ¶Postea
recessit et uenit narbonã. Et dño pp̃e. et
aliis totum quicqͥd fec̾at ennarrauit.
Et ibidem exiuit matrandus de narbona
et fecit cum eis torneam̃tũ. Et fuerũt ibi
in fecti. octuaginta milites xp̃iani. Et
hora extra portas ulterius remanere.
¶postea misit karolus matrando ut
ueniret ad eum securus. qr cũ illo uole¬
bat habere colloquiũ. Et matrandꝰ ueĩt
ad eum a pd̃ broliũ. Et karolus dixit ei
ꝙ si redde̾t ei narbonã et uellet baptis¬
mũ recipe. ꝙ ip̃e daret ei girondã et bar¬
chinoniã et duo tanta de t̾ra qͣm ip̃e pos¬
sidebat. Matrandus rendit ꝙ nõ pot̾at
narbonam redde licet uellet qm̃ duos frẽs

Expanded text:
rolus dedit ei; et eo sepulto Thomas peciit rolus dedit ei; et eo sepulto Thomas peciit comeatum a Karolo et recessit. Karolus autem stetit ibi per totam noctem et in crastinum restituit omnia uxori Roberti sibi ablata et precepit Helye, ut eam diligeret et in omnibus bene et honeste se haberet. Postea recessit et venit Narbonam et domino pape et aliis totum, quicquid fecerat, enarravit. Et ibidem exivit Matrandus de Narbona et fecit cum eis torneamentum et fuerunt ibi interfecti LXXX milites christiani et hora extra portas ulterius remanere. Postea misit Karolus Matrando, ut veniret ad eum securus, quia cum illo volebat habere colloquium. Et Matrandus venit ad eum apud Brolium. Et Karolus dixit ei, quod, si redderet ei Narbonam et vellet baptismum recipere, quod ipse daret ei Girondam et Barchinoniam et duo tanta de terra, quam ipse possidebat. Matrandus respondit, quod non poterat Narbonam reddere, licet vellet, quoniam duos fratres