comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita mille¬
lianus uicesimus nonus ab¬
annis ac sex mensib tenuit: uir
industria militari exccellentissimꝰ
expeditione indanubium suscepta.
gothos magnis p̃liis ꝓfligauit. ditio¬
nemq romanam antiquis terminis
statuit. Inde inorientem conuersus
zenobiam quȩ occiso odenato ma¬
rito suo siriam receptam sibi uen¬
dicabat: magis p̾lii terrore quam
p̃lio inpotestatem redegit. Tetricũ
ingallia mininime sufficientem
sustinere seditiones militum suoꝵ
scribentem etiam eripe me in uic¬
te malis ac ꝑhoc proditorem ex¬
ercitus sui: sine labore suꝑauit.
Sic orientis &e aquilonis receptor.
magna gloria triumphauit.
urbem romam muris firmio
rib cinacit. Nouissime cum ꝑ¬
secutionem ad uersus ap̃ianos
agi decerneret nonus a nerone:¬
fulmen ante eum cum magno pa¬
uore circums ntium ruit. ac non
multopost initinere occisus ẽ.
nno aburbe condita mille

Expanded text:
nno ab Vrbe condita MXXlianus uicesimus nonus annis ac sex mensibus tenuit, uir industria militari excellentissimus. expeditione in Danuuium suscepta Gothos magnis proeliis profligauit dicionemque Romanam antiquis terminis statuit. inde in Orientem conuersus Zenobiam, quae occiso Odenato marito suo Syriam receptam sibi uindicabat, magis proelii terrore quam proelio in potestatem redegit. Tetricum, in Gallia minime sufficientem sustinere seditiones militum suorum scribentemque etiam: Eripe me his, inuicte, malis ac per hoc proditorem exercitus sui, sine labore superauit. sic Orientis et Aquilonis receptor magna gloria triumphauit. uribus cinxit. Novissime cum persecutionem adversus Christianos agi decerneretecerneret, fulmen ante eum magno pauore circumstantium ruit ac non multo post in itinere occisus est. Anno ab Vrbe condita M
Abbreviated transcription (Latin):
sessas oppressasq cepit: p̃terea olim¬
pum montẽ euagatus fasidem euertit
coricum diruit. Tauri quoq montis
latera insiciliam uergentia ꝑscruta¬
tus: isauros bello fractos indeditionẽ
redegit. Primus romanorum ꝑtau¬
rum duccit exercitum: ac limitẽ iti¬
tineris fecit. Triennio emenso quo bel¬
lum gestum ẽ: isaurici nomen assũp¬
sit. Colconius ꝓconsul sortitus illiri¬
cum: ꝓtrita subactaq dalmatia: sa¬
lonas urbem florentissimam post
bienniũ tandem expugnauit & ce

Expanded text:
sessas oppressasque cepit. praeterea Olymsessas oppressasque cepit. praeterea Olympum montem peruagatus Phasidem euertit, Corycum diruit, Tauri quoque montis latera in Ciliciam uergentia tus, Isauros bello fractos in deditionem redegit. Primus Romanorum per Taurum duxit exercitum, ac limitem itineris fecit. Triennio emenso quo bellum gestum est, Isaurici nomen assumpsit. Cosconius proconsul sortitus Illyricum, protrita subactaque Dalmatia, Salonas, urbem florentissimam, post biennium tandem expugnavit et ce
Abbreviated transcription (Latin):
uiuum potentemq dimisit.
nterea macedonicum bellum clau¬
dius sortitus. contra uarias gentes qͦ
rhodopeis montib circumfuse sũt.
ac tum macedoniam crudelissime po¬
pulabantur. Nam inter cetera dic¬
tu audituq horrida que in captiuoᷤ
agebant raptis cum poculo opus es¬
set humanorum capitum ossib cru¬
entis capillatisq adhuc ac ꝑ interio¬
res cauernas male effuso cerebro ob¬
litis auide ac sine horrore tanquam
ueris poculis utebantur: quarum
cruentissimi atq immanissimi ho¬
stes cordis cipsi erant. Has itaq genteᷤ
ut dixi claudius pellere macedonie
sinib bello attemptauit: magnisq
se malorum molib obiecit. Unde cũ
animo eger & curis circum septus. mor¬
suꝑiore bello gentium uim declinars
indardaniam arma conuertit: eamq
suꝑauit. Publuis uͦ seruilius excon¬
sille ciliciam & pamphiliam crudelis¬
sime adortus: dum subdere studet.
Pene deleuit. L. iciam & urbes eius ob¬

Expanded text:
uiuum potentemue dimisit. uiuum potentemue dimisit. Interea Macedonicum bellum Claudius sortitus uarias gentes, quae Rhodopaeis montibus circumfusae sunt ac tunc Macedoniam crudelissime populabantur — nam inter cetera dictu audituque horrida quae in captiuos agebant, raptis, cum poculo opus esset, humanorum capitum ossibus cruentis capillatisque adhuc ac per interiores cauernas male effosso cerebro oblitis auide ac sine horrore tamquam ueris poculis utebantur: quarum cruentissimi atque immanissimi Scordisci erant — has itaque, ut dixi, Claudius pellere Macedoniae finibus bello adtemptauit magnisque se malorum molibus obiecit: unde cum animo aeger et curis circumsaeptus, moreriore bello gentium uim declinans, in Dardaniam arma conuertit eamque superauit. Publius uero Seruilius exconsule Ciliciam et Pamphyliam crudelissime adortus dum subdere studet, paene deleuit. Lyciam et urbes eius ob
Abbreviated transcription (Latin):
mo ipse sertorius decimo demum an¬
no belli inchoati hisdem quib & ui¬
riatus suorum dolis interfectus fi
bello fecit: romanisq uictoriam sin
gła dedit: quamuis ꝑpennam posi¬
ea pars exercitus eus secuta sit. quia
pompeio uictus cum uniuerso exer
tro ac sine mora cunctis ꝑdeditioni
receptis: duȩ tantum restiterunt.
hoc ẽ uocania & calagurris. Quari
uxaniam pompeius euertit: calag¬
rim affranus uigi obsidione confr¬
taatq ad infames escas miseranda in¬
opia coactam. ultima cede incendios
deleuit. Pexcussores sertorii p̃miũn
petendum quidem a romanis ẽẽ di¬
xerunt: quippe cum meminissent
antea uiriati ꝑcussorib denegatum.
Et quamuis nullo tunc p̃mio po¬
uerint romanam securitatem: tamen
fortes fuerunt fide ac uirib Semꝑ uͦ
hispania cum optimos inuictissimoq
reges rei publice dederit. nullum um¬
quam tyrannorum ab initio usq in
hodiernum diem uł de se editum mi¬
sit uł exx se extrinsecus incurrentem

Expanded text:
mo ipse Sertorius decimo demum anmo ipse Sertorius decimo demum anno belli inchoati isdem quibus et Viriatus suorum dolis interfectus finem bello fecit Romanisque uictoriam sine gloria dedit; quamuis Perpennam postea pars exercitus eius secuta sit: qui a Pompeio uictus cum uniuerso exerco cunctis ultro ac sine mora per deditionem receptis, duae tantum restiterunt, hoc est Vxama et Calagurris: quarum Vxamam Pompeius euertit, Calagurrim Afranius iugi obsidione confectam atque. ad infames escas miseranda inopia coactam ultima caede incendioque deleuit. percussores Sertorii praemium ne petendum quidem a Romanis esse duxerunt, quippe qui meminissent antea Viriati percussoribus denegatum. Et quamnis nullo tunc praemio patrauerint Romanam securitatem, tamen fortis fide ac uiribus semper Hispania cum optimos inuictissimos reges reipublicae dederit, nullum umquam tyrannorum ab initio usque in hodiernum diem uel de se editum misit uel in se extrinsecus incurrentem
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat: miserabili in lusitaniam cap¬
tiuitate transduxit. Pompeium au¬
dem hoc ẽ illum romanorum ducem
a se uictum fuisse głatus ẽ: quem mag¬
na p̃ditum fiducia ad hoc bellum ñ
pro consule s pro consulib roma mi¬
sisset. Fuisse tunc pompeio triginta
milia peditum in ille equites galba
scripsit: sertorium autem sexagin¬
ta milia peditum. octo milia equi¬
tum habuisse cõmemorat. Postea uͦ he¬
culeuis cum metello congressus. apuo
italicam betice urbem. .xx. milia pedi¬
tum ꝑdidit: uictusq inlusitaniam cũ
paucis refugit. Pompeius belgidam no¬
biem celtiberiȩ urbem cepit: Sertori
us deinde cum pompeio congressus.
decem milia militum eius inter fecit.
Eox alio cornu uincente pompeio:
tantumdem patriȩ ipse ꝑdidit.
Multa inter eos prelia gesta sunt.
Meminius questor pompeius idẽp
uir sororis eius. occisus ẽ. Herculeis
fr̃s interfecti: perpenna qui sese ser¬
torio uincerat cõminutus ẽ. Poftio¬

Expanded text:
erfuerat, miserabili in Lusitaniam caperfuerat, miserabili in Lusitaniam captivitate transduxit. Pompeium autem, hoc est, illum Romanorum ducem, a se victum fuisse gloriatus est: quem magna praeditum fiducia, ad hoc bellum non pro consule, sed pro consulibus Roma misisset. Fuisse tunc Pompeio triginta millia peditum, mille equites, Galba scribit; Sertorium autem sexaginta millia peditum, octo millia equitum habuisse commemorat. Postea vero Hirtulegius, cum Metello congressus, apud Italicam Beticae urbem, viginti millia militum perdidit, victusque in Lusitaniam cum paucis refugit. Pompeius Belgidam, nobilem Celtiberius deinde cum Pompeio congressus decem milia militum eius interfecit; ex alio cornu uincente Pompeio tantundem paene ipse perdidit. multa inter eos praeterea proelia gesta sunt. Memmius, quaestor Pompei idemque uir sororis eius, occisus est. Hirtulei fratres interfecti. Perpenna, qui se Sertorio iunxerat, comminutus est. postre
Abbreviated transcription (Latin):
gentes cogebatur. Sertorius siquidẽ
uir dolo atq audatia potens. cum par¬
cium marianarum fuisset : sillam fu¬
giens ex affrica dilapsus in hispaniã
bellicosissimas gentes in arma excita¬
uit. Aduersus hunc ut breuit᷑ diffini¬
am. duo duces missi metellus & domiti¬
auus: quorum domitianus ab hercule¬
io sertorii duce cum excercitu oppressus
ẽ. Manlius proconsui gallie in hispa¬
niam cum trib legionib & mille quin¬
gentis equitib trangressus: unquam
cum herculeio pugnam conseruit.
Aquo castris copisq nudatus: ino¬
pidum hilerdam pene solus refugit.
Metellus multis preliis fatigatus.
ꝑdeuia oberrans hostem mora fati¬
gabat: donec pompeii castris sociare
tracto exercitu: lauronem ciuitatẽ
quam tunc sertorius oppugnabat.
frustra conatus defendere uictus au¬
fugit. Sertorius superato fugatoq¬
pompeio: lauronem captam eruen¬
tissime depopulatus ẽ. Reliquum ag¬
men lauronensium quod cedib suꝑ¬

Expanded text:
gentes cogebatur. Sertorius aiquidem, gentes cogebatur. Sertorius aiquidem, uir dolo atque audacia potens, cum partium Marianarum fuisset, Sullam fugiens ex Africa dilapsus in Hispanias,, bellicosissimas gentes in arma excitauit. aduorsus hanc, ut breuiter definiam, duo duces missi Metellus et Domitius: quorum Domitius ab Hirtuleio Sertorii duce cum exercitu oppressus est. Manlius, proconsule Galliae in Hispaniam cum tribus legionibus et mille quingentis equitibus transgressus, iniquam cum Hirtuleio pugnam conseruit: a quo castris copiisque nudatus, in oppidum Ilerdam paene solus refugit. Metellus multis proeliis fatisatus, per deuia oberrans, hostem mora fatigabat, donec Pompei castris consociarettiam exercitu Lauronem ciuitatem, quam tunc Sertorius oppugnabat, frustra conatus defendere uictus aufugit. Sertorius superato fugatoqPompeio, Lauronem civitatem cruentissime depopulatus est: reliquum agmen Lauronensium, quod caedibus sup
Abbreviated transcription (Latin):
uersus catulum sillanum ducem sur¬
gens. rediuiuos bellorum ciuilium
cineres suscitauit. Bis tunc in aciȩ
certatum ẽ. plurimi romanoꝵ lam
ipsa paucitate miserorum. & ad huc
illo furore insanientium cęsi sunt.
Albanorum ciuitas. obsidione oppug¬
nata. atq excruciata fame ultima:
miserabilium reliquiarum deditiõe
seruata ẽ. Ubi tunc scipio lepidi filius
captus. atq occisus : brutus incis al¬
pinam galliam fugiens ꝑsequente
pompeio apud regium interfectus ẽ.
Ita hoc bellum ciuile ñ magis clem̃¬
tia catuli. quam tedio sillane crude¬
litatis. ut ignis instipula eadem ce¬
leritate qua exarsit euanuit.
nno ab urbe condita
cio. sonantib undiq bellorũ
fragorib quorum unum in hispania
erat. aliud inpamphilia. in macedo¬
nia tercium: quartum indalma¬
dia: exsanguis adhuc atq exhausta
intestina ꝑniciȩ. tanquam febrib ro¬
mana res publica propulsare armis
occidentis septemtrionisq fortissimas

Expanded text:
uersus Catulum Sullanum ducem suruersus Catulum Sullanum ducem surgens, rediuiuos bellorum ciuilium cineres suscitauit. bis tunc acie certatum est; plurimi Romanorum, iam ipsa paucitate miserorum et adhuc illo furore insanientium, caesi sunt. Albanorum ciuitas, obsidione oppugnata atque excruciata fame ultima, miserabilium reliquiarum deditione seruata est; ubi tunc Scipio, Lepidi filius, captus atque occisus est. Brutus in cisalpinam Galliam fugiens persequente Pompeio apud Regium interfectus est. ita hoc bellum ciuile non magis dementia Catuli quam taedio Sullanae crudelitatis, ut ignis in stipula, eadem celeritate qua exarsit euanuit. Anno ab Vrbe condita onantibus undique bellorum fragoribus, quorum unum in Hispania erat, aliud in Pamphylia, in Macedonia tertium, quartum in Delmatia, exsanguis adhuc atque exhausta intestina pernicie tamquam febribus Romana respublica propulsare armis Occidentis Septentrionisque fortissimas
Abbreviated transcription (Latin):
nim unum ciuile bellum ꝑ decem an¬
nos his temporib agitatum audierit:
Quis uno bello centum quinquagin¬
ta milia hominũ uł hostium ab hosti¬
b ut ñ dicam ciuium a ciuib cȩsa me¬
minerit: Quis illam quam explica¬
te longum ẽ. optimorũ atq illustriũ
uroꝵ multitudinẽ trucidari inpace
ognouerit. Postremo quis illaᷤᷤ infa¬
nes interficiendorum dabulas timue¬
it. legerit. senserit. ac ñ pocus omnib
liotum sit. una cunctos pace composi¬
ds.atq eadem salute securos. uictos
uctoresq pariter cõmuni exultare
leticia: ut etiam intamtis tocius ro-
mani imperii ꝓuinciis. urbib ac po¬
ulis uix paucos aliquando extitisse
uos iusta uitio in uito etiam uictore
dampnarit: Et ut uerbis uerba
ñ honorem. ñ temere dixerim tantã
in bello saltim extinctam modo ñ fu¬
isse gregariorum militum manum:
quanta tunc cȩsa ẽ in pace nobiliũ.
gitur sila mortuo.
lepidus marianȩ partis assertor. ad¬

Expanded text:
nim unum ciuile bellum per decem annim unum ciuile bellum per decem annos his temporibus agitatum audierit? quis uno bello centum quinquaginta milia hominum, uel hostium ab hostibus, ut non dicam ciuium a ciuium, caesa meminerit? quis illam, quam explicare longum est, optimorum atque inlustrium uirorum multitudinem trucidari in pace cognorit? postremo quis illas infames interficiendorum tabulas timuerit legerit senserit? ac non potius omnibus notum sit, una cunctos pace compositos atque eadem salute securos uictos uictoresque pariter communi exultasse laetitia, at etiam in tantis totius imperii Romani prouinciis urbibus ac populis uix paucos aliquando extitisse, quos iusta ultio inuito etiam uictore damnarit? et, ut uerbis uerba non onerem, non temere dixerim, tantam uel in bello saltim extinctam modo fuisse gregariorum militum manum quanta tunc caesa est in pace nobilium. Igitur Bulla mortuo Lepidas, Marianae partis adsertor, ad
Abbreviated transcription (Latin):
gio statu romani imperii corpus abris¬
ꝑint: atq ex eo bella uł ꝑse in iusta
importarint. uł inse iusta comouert
britannis gallisq creati populis & in¬
structi. hȩc bella quantum ex ternis
ꝓxrimna. tantum longinqua ciuilib
quid nͥ socialia uire uocitentur. cul
ipsi romani. nec sertorii quidem aut
ppennȩ. aut chrisi. aut spartici. bella
cuilia uspiam nominaruit. Inta
uergo uł defectu uł ꝑduellione socioꝵ:
minore nunc utiq inuidia laboraret.
si fortassis existeret uł grauis pugna.
uł cruenta uictoria. Uerunptamen cũ
in hisce temporib omnia plus necessita¬
tis conferant & minus pudoris: hoc ẽ
pugna causa uictoriȩ. uł pro extinguẽ¬
d insolentia tyramnorũ. uł pro choi¬
bendo sociorum defectu. uł pro inuren¬
do ultionis exemplo. cui tandẽ dubi¬
um ẽ. quanto nunc mituis. quantoq
lementus excitata ut dicunt bella
uuuilia ingeruntur. immo reprimun¬
tur pocius quam geruntur: Quis e¬

Expanded text:
gio statu Romani imperii corpus abrupgio statu Romani imperii corpus abruperint atque ex eo bella uel per se iniusta inportarint uel in se iusta commouerint, Britannis Gallisque et creati populis et instructi: haec bella, quantum externis proxima tantum longinqua cinilibus, quid nisi socialia iure uocitentur, cum ipsi Romani ne Sertorii quidem aut Perpennae aut Crixi aut Spartaci bella ciuilia uspiam nominarint? in tali ergo uel defectu uel perduellione sociorum minore nunc utique inuidia laboraret, si fortassis exsisteret uel grauis pugna uel cruenta uictoria. uerumtamen cum in hisce temporibus omnia plus necessitatis adferant et minus pudoris, hoc est causa pugna uictoria, uel pro extinguenda insolentia tyrannorum uel pro cohibendo sociorum defectu uel pro inurendo ultionis exemplo: cui tandem dubium est, quanto nunc mitius quantoque clementius excitata, ut dicunt, bella ciuilia geruntur, immo reprimuntur potius quam geruntur? quia e
Abbreviated transcription (Latin):
periore tempore cum se iam aduersũ
alexandriim magnum circumspicero
indiscretis etatib census inuenit. Pre¬
torios. fere ducentos. absq in nume¬
ris tocius italiȩ populis: qui passim
sine consid̾atione interfecti sunt. Qus
neget quisquam si ualet. quin eo¬
dem damno suo uicerit roma: quo a¬
misit italia. Propudor numquion
& hic comparatione ambigua egenti
tempora: Immo uł marcime inqui¬
unt. Nam quid tam apte quam bel¬
lis cuulib bella ciuilia comparandu
Anforte dicetur etiam in his tem¬
porib bella ciuilia ñ fuisse: Quis
a nobis respondebitur uistius quidẽ
socialia uocari oportere: s nobis pro¬
ficere si cuuilia nominentur. Cum en
causis. uocabulis. ac studiis paria di¬
centur omnia : tum sibi in his tanto
plus uendicat reuerentia xp̃ianeu
ligionis. quamtominus p̾sumpser:
potestas irata uictoris. Nam cum pͥl¬
runq improbi tiramni temere inll¬
dentes rem publicam. usurpatõq ri¬

Expanded text:
periore tempore, cum se iam aduersum periore tempore, cum se iam aduersum Alexandrum Magnum circumspiceret, in discretis aetatibus census inuenit; praetores fere ducentos, absque innumeris totius Italiae populis, qui passim sine consideratione deleti sunt, quos neget quisquam, si ualet, quin eodem damno suo uicerit Roma quo amisit Italia., Pro pudor! num quidnam et hic conparatione ambigua egent tempora? immo uel maxime, inquiunt: nam quid tam apte quam bellis ciuilibus bella ciuilia conparantur? an forte dicetur, etiam in his temporibus bella ciuilia non fuisse? quibus a nobis respondebitur, iustius quidem socialia uocari oportere, sed nobis proficere, si ciuilia nominentur. cum enim causis uocabulis ac studiis paria docentur omnia tum sibi in his tanto plus uindioat reuerentia Christianae religionis quanto minus praesumpserit potestas irata uictoris. nam cum plerumque improbi tyranni temere inuadentes rempublicam usurpatoque re
Abbreviated transcription (Latin):
namtem: insiciliam ad se retractum
pluresq cum eo socios eius occidit.
Silla dictator creatus ẽ: ut dñatio¬
nis & crudelitatis libido. honesti p̃¬
cipuiq nominis reuerentia. & ar¬
maretur & uelaretur. P ompeius
in affricam transgressus: eruptio¬
ne circa uticam facta .x. & octo mi¬
lia homilium interfecit. Quo bello
domicius dux marianus : dum in¬
ter pͥmores pugnaret occisus ẽ. Idemq
pompeius hiertam numidie regem
ꝑseuutus. fugientemq abogade bochi
maurorum regis filio expoliari om
nib copiis fecit. Quem continuo bil¬
lam reuersum tradito sibi oppido
interfecit. Ereatis itaq publio. ser¬
uilio. & appio claudio consulib n¬
Hoc fine conclusa sunt duo bella fu¬
nestissima : sociale italicum. & ciile
sillanum. Hȩc ꝑannos decem tracta
plusquam centum quinquaginta
milia romanorum consumpserunt.
Tamtumq lectissimorum uirorum
uernaculorum. militum roma hoc
ciuili bello ꝑdidit: quantum in easi¬

Expanded text:
nantem, in Siciliam ad se retractum, nantem, in Siciliam ad se retractum, et complures cum eo socios ejus occidit. Sulla dictator creatus est, ut dominationis et crudelitatis libido, honesti praecipuique nominis reverentia et armaretur et velaretur. Pompeius in Africam transgressus, eruptione circa Uticam facta, decem et octo millia hominum interfecit. Quo bello Domitius, dux Marianus, dum inter primores repugnat, occisus est. Idemque Pompeius Hiertam, Numidiae regem, persecutus, fugientem, a Bogude Bocchi Maurorum regis filio, spoliari 352 omnibus copiis fecit: quem continuo Blam reuersum tradito sibi oppido interfecit. Creatis itaque P. Seruilio et Appio Claudio consulibhoc fine conclusa sunt duo bella funestissima, sociale Italicum et ciuile Sullanum. haec per annos decern tracta plus quam centum quinquaginta milia Romanorum consumpserunt; tantumque leetissimorum uirorum uernaculorumque militum Roma hoc ciuili bello perdidit, quantum in ea su
Abbreviated transcription (Latin):
retur qui uictis nichil p̾ter uitam exci¬
gunt. Marcum siquidem marium de
caprili casa extractum. uinciri silla
iussit: uinctumq transtiberim adlu¬
taciorum sepulcrum effossis ocłis mem¬
brisq immutatim desectis: uł etiam
fractis: trucidari. Post hunc publius¬
litoruis senator & belnuleius trium¬
uir occisi. Occiso marco mario: caput
preneste ẽ missum. Quo uiso gauis
in arius ultima desꝑatione correptus.
il a lucretio obsidebatur. ne inmanib
incidet inimicoꝵ cũ telismo mutio.
mutua morte corruit : dumq uiolen¬
tius ipse inconcurrentem manus diri¬
git: circa suum uulnus manus ꝑcu¬
tientis euitauit. Ita eo interfecto: ip¬
se leuiter uulneratus ceruices seruo
suop̃buit. Carrinatẽ p̃torem silla ui¬
gulauit. In de preneste profectus: ma
riane miliciȩ pͥncipales. hoc ẽ lega¬
tos. questores. p̃fectos. & tribunos
iussit occidi. Pompeius carbonem a
cossura insula in egẏptum fugere co¬

Expanded text:
retur, qui nihil a uictis praeter uitam exiretur, qui nihil a uictis praeter uitam exigunt. M. Manum siquidem de caprili casa extractum uinciri Sulla iussit ductumque trans Tiberim ad Lutatiorum sepulchrum effossis oculis membrisque minutatim desectis uel etiam fractis trucidari. post hunc P. Laetorius senator et Venuleius triumuir occisi. M. Marii caput Praeneste missum: quo uiso C. Marius ultima. desperatione correptus, ubi a Lucretio obsidebatur, ne in manus incideret inimicorum, cum Telesino mutua morte concurrit. dumque uiolentius ipse in concurrentem manus adigit, circa suum uulnus manum percutientis hebetauit. ita eo interfecto, ipse leuiter uulneratus coruices seruo suo praebuit. Carrinatem praetorem Sulla iugulauit. inde Praeneste profectus omnes Marianae militiae principes, hoc est legatos quaestores praefectos et tribunos iussCossura insula in Aegyptum fugere co
Abbreviated transcription (Latin):
abantur. Igitur cunctis iam quod sin¬
uli tunebant aꝑte frementib quintꝰ¬
atulus palam sille dixit. Cum quib
audem uicturi sumus: si in bello arma
s inermes occidimus: Tunc silla aue¬
tore lucio. fursidio pͥmipilare: pͥmus
infamem illam tabulam ꝓscriptionis
induxit. Pruna proscriptio octoginta
hominum fuit: in quib quatuor con¬
sulares erant. carbo. marius norbanus
& scipio: & inter eos sertorius tunc ma¬
xime ꝑtimescendus. Idem alia cum qͥn¬
gentis nominib proposita ẽ. Quam
cum lolluis quippe securus nichilq si¬
bi conscuis legeret: ubi suum repente
nomen offendit. diun se trepidus adoꝑ¬
to capite foro subtrahit interfectus ẽ.
S ne in ipsis quidẽ tabulis fides ac
finis malorum uidebatur. Namq ali¬
os quos proscripserant uigulabant:
alios autem postquam uigulauerant
proscribebant. Nec ipsius mortis erat
uia simplex aut una conditio: ut in
nece ciuium saltẽ ius hostium serua¬

Expanded text:
tabantur. igitur cunctis iam quod sintabantur. igitur cunctis iam quod singuli timebant aperte frementibus Q. Catulus palam Sullae dixit: cum quibus tandem uicturi sumus, si in bello armatos, in pace inermes occidimus? tunc Bulla auctore L. Fursidio primipilari primus infamem illam tabulam proscriptionis induxit. prima proscriptio octoginta hominum fuit, in quibus quattuor consulares erant Carbo Marius Norbanus et Scipio et inter eos Sertorius tunc maxime pertimescendus. item alia oum quingentis nominibus proposita est, quam cum Lollius, quippe securus nihilque sibi conscius. legeret, ubi suum repente nomen offendit, dum se trepidus adoperto capite. foro subtrahit, interfectus est. sed ne in ipsis quidem tabulis fides ac finis malorum uidebatur. namque alios quos proscripserant iugulabant, alios autem postquam iugulauerant proscribebant. nec ipsius mortis erat nia simplex aut una condicio, ut in nece ciuium saltem ius hostium serua
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Metellus norbani agmen oppres¬
sit: uͥ nouem milia romanȩ partis oc¬
cisa sunt. Lucullus cum a quintio ob¬
sideretur erupit: & repentina pugna
obsessorem deleuit exercitum. Nam
plusquam decem milia ibi tunc cesa
referuntur. Silla deuide cum campa¬
nio sannitum ducȩ & carrinnatis re¬
liquis copiis. ante ipsam urbem por.¬
tamq collinam ad oram diei nonam
sigua contulit: grauissimoq preliotan¬
dem uicit. Octoguita milia hominũ ibi
fusa dicuntur. .xi. milia sese dedider̃t.
reliquam multitudinem infugam ũ¬
sam insaciabilis uictorum ciuium ira
consumpsit. Silla moox ut urbem iuc¬
sor intrauit: tria milia hominũ qui
se ꝑlegatos dediderãt contra fas. contraq
fidem datam inermnes securosq interfe¬
it. Plurimi tunc quoq ut ñ dicam in¬
nocentes. s etiam sillane partis ipsuis¬
occisi sunt: quos fuisse plusquam no¬
uem milia ferunt. ita libere ꝑ urbem
quemq uł ira uł preda sollicitabat agi¬

Expanded text:
uit. Metellus Norbani agmen oppresuit. Metellus Norbani agmen oppressit: ubi nouem milia Marianae partis occisa sunt. Lucullus cum a Quintio obsideretur, erupit et repentina pugna obsessorem deleuit exercitum. nam plus quam decem milia ibi tunc caesa referuntur. Sulla deinde cum Camponio Samnitium duce et Carrinatis reliquis copiis ante ipsam Vrbem portamque Collinam ad horam diei nonam signa contulit grauissimoque proelio tandem uicit. octoginta milia hominum ibi fusa dicuntur: duodecim milia sese dediderunt, reliquam multitudinem in fugam uersam insatiabilis uictorum ciuium ira consumpsit. Sulla mox atque Vrbem uictor intrauit, tria milia hominum, qui se per legatos dediderant, contra fas contraque fidem datam inermes securosque interfecit. plurimi tunc quoque, ut non dicam innocentes, sed etiam ipsius Sullanae partis occisi sunt, quos fuisse plus quam nouem milia ferunt. ita liberae per. Vrbem quemque uel ira uel praeda sollicitabat, agi
Abbreviated transcription (Latin):
cui imperium pro p̾tore erat. regni
affrice seruorum manu affectans: a
dominis eoꝵ apud uticam coniestis
sarmentis cum omni familia uiuus
incensus ẽ. Damasippus p̃tor. incenti¬
re mario consule. quintum sceuolan
gauun carbonem. lucium. domicium
publium. antistium. incuriam qͣsis
consultandũ uocatos: crudelissim
occidit. Corpora interfectorum ꝑcam¬
fices unco tracta. atq intiberim mi¬
sa sunt. C odem tempore sille duces. pl¬
rima p̃lia aduersum marianas pars
infelicissima felicitate gesserunt. No¬
& quintus metellus caruinatis cople
cicidit & castra ꝑuasit: & gneus pa¬
peius carbonis equitatum grauiti
trucidauit. Sille etiam & marii ad¬
lescentis maxium tunc p̃lium
sacriportum fuit: in quo de eaceres
marii cesa sunt.xx. quinq milia sicut
claudius scribit. ꝑ ompeius carbonem
etiam castris exuit: fugientemq inse¬
cutus. nunc cedendo. nunc addeditionẽ
cogendo pluruna exercitus parte pͥua¬

Expanded text:
cui imperium pro praetore erat, regnum cui imperium pro praetore erat, regnum Africae seruorum manu adfectans, a dominis eorum apud Vticam congestis sarmentis cum omni familia uiuus incensus est. Damasippus praetor incentore Mario consule Q. Scaeuolam C. Carbonem L. Domitium P. Antistium in curiam quasi ad consultandum uocatos crudelissime occidit. corpora interfectorum per carnifices unco tracta atque in Tiberim missa sunt. eodem tempore Sullae duces plurima proelia aduersum Marianas partes infelicissima felicitate gesserunt. nam et Q. Metellus Carrinatis copias cecidit et castra peruasit et Cn. Pompeius Carbonis equitatum grauiter trucidauit. Sullae etiam et Marii adul6scentis maximum tunc proelium apud Sacriportum fuit, in quo de exercitu Marii caesa sunt xxv milia, sicut Claudius scribit. Pompeius Carbonem etiam castris exuit fagientemque insecutus, nunc caedendo nunc ad deditionem cogendo plurima exercitus parte priua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuasisset: in exordio consularis im¬
perii sera tandẽ morte ꝑhemptus ẽ.
Cinna bonorum cedes: malorum mor¬
te suppleuit. Nam cum introduc¬
ta ꝑ marium fugitiuorum manus
insaciabilis p̃dandi ẽẽt. nullamq
partem auctorib prede consulib mi¬
nistraret: inforum quasi stipendii
causa sollicitata. muitibꝰq circũ¬
data inermis eactinicta ẽ. Cesa sunt¬
illa die inforo urbis octo milia fugitiuo¬
rum: idemq cinna quarto consul ab
exercitu suo interfectus ẽ. Interea resi¬
dui senatorum qui potentiam cinne.
marii crudelitatẽ. insaniam fimbriȩ
sertoriiq audaciam fuga euaserant.
transuecti ingretiam coegere p̃cib si¬
lam ut pericditanti immo iam pene
ꝑdite patriȩ opem ferret. Igitur silla
mor ut campanum litus attigit. nor¬
banum consulem p̾lio oppressit: septẽ
milia tunc romanorum romani in¬
terfecerunt. sex milia eorumdem abli¬
parte ceciderunt. Fabius uͦ adriame

Expanded text:
peruasisset, in exordio consularis imperuasisset, in exordio consularis imperii sera tandem morte praereptus est. Cinna bonorum neces malorum caede suppleuit. nam cum introducta per Marium fugitiuorum manus insatiabilis praedandi esset nullamque partem auctoribus praedae consulibus ministraret, in forum quasi stipendii causa sollicitata, militibusque circumdata, inermis extincta est. caesa suntilla die in foro Vrbis octo milia fugitiuorum, idemque Cinna quarto consul ab exercitu suo interfectus est. Interea residui senatorum, qui potentiam Cinnae, Marii crudelitatem, insaniam Fimbriae Sertoriique audaciam fuga euaserant, transuecti in Graeciam coegere precibus Sullam, ut periclitanti immo iam paene perditae patriae opem ferret. igitur Sulla mox ut Campanum litus attigit, Norbanum consulem proelio oppressit: septem milia tunc Romanorum Romani interfecerant, sex milia eorundem ab isparte ceciderunt. Fabias uero Hadrianus,
Abbreviated transcription (Latin):
cinna consul cum legionib & mari¬
us cum fugitiuis urbem ingressi: no¬
bilissimos quosq e senatu & plurimos
consulares uiros interfecerunt. S
quota hec portio ostentate miserie ẽ
uno uerbo definisse cedem bonorum :
cuius fuit tanta numerositas. tanta
crudelitas. tanta diuturnitas. tan¬
ẽ. me aliquid utilitatis causa subtra¬
isse. qͣm tantũ horroris ingessisse no¬
ticie: siue peritis. heç siue imperitis o¬
biciantur. De patria siquidem. de ci¬
uib & de maiorib nrĩs hȩc loquim᷑
qui his exagitati malis tam abomi¬
nanda gesserunt. de quib etiam au¬
ditis posteri ꝑhorrescant: qͥ profecto
nolunt ista nuis exaggerari: aut
sufficientis noticie moderatiõe si sci¬
unt. aut misericordis reuerentiȩ si nes¬
ciunt. Igitur marius cum interfec¬
torum cuuum capita illata conui¬
uiis. oblo ta capitoliis.¬
rostris. ad spec¬
taculũ
ornatumq
congereret.
ac septimum con¬
sulatum cum cinna tercio consule.

Expanded text:
Cinna consul cum legionibus et MariCinna consul cum legionibus et Marius cum fugitiuis Vrbem ingressi nobilissimos quosque e senatu et plurimos consulares uiros interfecerunt.\' Sed quota haec portio ostentatae miseriae est? uno uerbo definisse caedem bonorum, cuius fuit tanta numerositas, tanta diuturnitas, tanta crudelitas tantaque diuersitasest me aliquid utilitatis subtraxisse causae quam tantum horroris ingessisse notitiae, siue peritis haec siue imperitis obiciantur. de patria siquidem, de ciuibus et de maioribus nostris haec loquimur, qui his exagitati malis tam abominanda gesserunt, de quibus etiam auditis posteri perhorrescant, qui profecto nolunt ista nimis exaggerari aut sufficientis notitiae moderatione, si sciunt, aut misericordis reuerentiae contemplatione, si nesciunt. Igitur Marius cum interfectorum ciuium capita inlata conuiuiis, oblata CapitolRostris ad spectaculum ornatumque congereret ac septimum consulatum cum Cinna tertium consule
Abbreviated transcription (Latin):
roris: Nunquid hȩc que cõmunis ẽ
etiam cum beluis pietas & reuerentia
nature. quod unus ꝑimendo ac pere¬
undo commisit. quia in se agi posset
intremuit seseq ab huius modi incep¬
to conscientia uictus remouit: Quin
pocius annis fere. xͣl. consequentib
intantum continuata sunt bella ci¬
iulia: ut magnitudo laudis appeten¬
da ex magnitudine sceleris putare¬
tur. Omnes enim post tale docum̃¬
tum intali milicia parricidiorum
pericula refugissent: nͥ parricidia
ipsa uoluissent. Igitur maruis colo¬
niam hostiensem ui ingressus: omĩa
ibi genera libi¬
dinis. aua¬
ricie & crude¬
litatis ex¬
ercuit. Pompe¬
ius fulmi¬
ne afflatus in¬
tus uͦ eius pestilentia correptus. pe¬
ne totus absumptus ẽ. Nam unde¬
cim milia uirorum de castris pom¬
peii mortua: sex milia de parte
octauii consulis numerata sunt.
Marius santhium & arithiam
ciuitates hostiliter irrupit: cunc¬
bona eoꝵ suis diripienda ꝑmisit. Post

Expanded text:
roris? numquid haec, quae communis est roris? numquid haec, quae communis est etiam cum beluis, pietas et reuerentis- naturae?. quod unus perimendo ac pereundo commisit, quia in se agi posset intremuit seseque ab huiusmodi incepto conscientia uictus remouit? quin potius annis fere quadraginta consequentibus in tantum continuata sunt bella ciuilia, ut magnitudo laudis adpendenda ex magnitudine sceleris putaretur. omnes enim post tale documentum in tali militia parricidiorum pericula refugissent, nisi parricidia ipsa uoluissent. Igitur Marius coloniam Ostiensem ui ingressus omnia ibi genera libidinis auaritiae et crudelitatis exercuit. Pompeius fulmine adflatus ino eius pestilentia correptus paene totus absumptus est. nam undecim milia uirorum de castris Pompei mortua, sex milia autem de parte Octauii consulis siderata sunt. Marius Antium et Arioiam ciuitates hostiliter inrupit cuncbona suis diripienda permisit. post
Abbreviated transcription (Latin):
agnouit. In concursu enĩ utriq cog¬
nitionem uultus galea. consideratio¬
nem furor ademerat: quamuis parũ
sit culpe circa ignorantiam. ut uide¬
atur nescisse de fr̃e. quẽ ñ ambigitur
scisse de ciue. Itaq uictor uicto infe¬
licior uͥ & frĩs corpus agnouit. & par¬
ricidium suum execratus. bella ciui¬
lia ilico pectus suum gladio trans¬
uerberans. simulq lacrimas & san¬
guiuem fuudens: suꝑ fraternum se¬
secadauer abiecit. Et quid hoc profuit
adconfusionem crudelis incepti. qͦd
inpͥmo stati bellorum cuuilium
exordio: infamis fama ꝑcrebruit.
concurrisse ignaros quidem fr̃s. s con¬
sclos ciues. petisse fr̃em scelere uicto¬
em spolia frĩs occisi. ac mox tante in¬
Manitatis reum eodem gladio atq
fadem manu. ꝑ suam necem parri¬
cidium quod admiserat uindicasse:
Numquid intentarum animosita¬
tes parcium tam triste mouit exrem¬
plum: Numquid apud quemquã
periculum sceleris reppulit terror er¬

Expanded text:
adgnouit: in concursu enim utrique cogadgnouit: in concursu enim utrique cognitionem uultus galea, considerationem furor ademerat; quamuis parum sit culpae circa ignorantiam, ut uideatur nescisse de fratre quem non ambigitur scisse de ciue. itaque uictor uicto infelicior, ubi et fratris corpus agnouit et parricidium suum, exsecratus bella ciuilia ilico pectus suum gladio transuerberans simulque lacrimas et sanguinem fundens super fraternum sese cadauer abiecit. Et quid hoc profuit ad confusionem crudelis incepti, quod in primo statim bellorum ciuilium exordio infamis fama percrebruit, concurrisse ignaros quidem fratres sed conscios ciues, petisse fratrem scelere uictorem spolia fratris occisi ac mox tantae immanitatis reum eodem gladio atque eadem manu per suam necem parricidium, quod admiserat, uindicasse? numquid intentarum animositates partium tam triste mouit exemplum? numquid apud quemquam periculum sceleris reppulit terror er
Abbreviated transcription (Latin):
obseruabatur: continuo romam il¬
gressus cẏnne consuli societate scele¬
rum coniunctus ẽ. Igitur ad proflis̃
runt. Tres siquidem legiones maris
date. parti copiarum gueus carpos
positus ẽ: partem sertorius accepi
Ille scilicet sertoruis iam hic ciuill
belli incentor & particeps: qui etias
hoc finito aliud post in hispania be¬
lum erccitauit. quod ꝑmultos a¬
nos maximis romanorum cladib tra¬
ait. cetera uͦ exercitus portio cinnam se¬
cuta ẽ. Porro autẽ gneus pompeius qͥ
a senatu cum exercitui accersitus. ut
rei publicȩ opitularetur: dui sese no¬
uarum rerum aucupatione suspen¬
derat: contemptus a mario uł cinna
adoctauium alterum consulem sese
contulit: & mox cum sertorio confli¬
xit. Infelicem pugnam interuentus
noctis diremit. sexcenti exutraq par¬
te milites sunt trucidati: & postera die
cum ꝑmixtun corpora ad sepulturã
discernerentur: pompeianus miles.¬
fr̃is sui quem ipse interfecerat corpꝰ

Expanded text:
observabatur, continuo Romam reobservabatur, continuo Romam regressus, Cinnae consuli societate scelerum conjunctus est. Igitur ad profliganrunt. Tres siqdatae, parti copiarum Cn. Carbo praepositus est, partem Sertorius accepit, ille scilicet Sertorius, iam hic ciuilis belli incentor et particeps, qui etiam hoc finito aliud post in Hispania bellum excitauit, quod per multos! anos maximis Romanorum cladibus traxit. cetera nero exercitus portio Cinnam secuta est. porro autem Cn. Pompeius, qui a senatu cum exercitu arcessitus, ut reipublicae opitularetur, et diu sese nouarum rerum aucupatione suspenderat, contemptus a Mario, uel Cinna ad Octauium alterum consulem sese contulit et mox cum Sertorio conflixit. infelicem pugnam interuentus noctis diremit; sescenteni ex utrae parte milites trucidati sunt. postera die cum permixtim corpora ad sepulturam discernerentur, miles Pompeianus fratris sui, quem ipse interfecerat, corpus
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Marius autẽ cum ꝑmouere¬
nobilitatem. in flammare plebem: eque¬
strem deniq ordinem ꝑarmare adu̾sus
sillam. frustra temptasset: postremo ser¬
uis spe libertatis & prede ad arma sol¬
licitatis. nec quicquam repugnare au¬
sis: tandem incapitolium concessit.S
cum eo sillane cohortes irruissent:
magna suorum cȩde diffudit. Ibi tũc
sulpicius marii collega. seruo suo pro¬
dente prostratus ẽ. Seruum uͦ ipsum
quod hostem indicauerat manu mnt¬
ti: quod uͦ dñm prodiderat. saro tar¬
peio deici consules decreuerunt. Mu¬
rius autem fugiens cum ꝑsequentu
instantia circum septus ẽẽt. in mintͦ
nensium paludib sese abdidit: e qͥb
infeliciter oblitus luto ignominioser
protractus. turpi autẽ spectacło miu¬
turnas deductus. contrususq incar¬
cerem ꝑcussorem ad se missum solo
uultu exterruit. Deinde lapsus e ir¬
culis in affricam transfugit. sollia¬
tatoq exutica filio uͥ is incustodia

Expanded text:
venit. Marius cum permoverevenit. Marius cum permoverenobilitatem, inflammare plebem, equestrem denique ordinem perarmare adversus Sullam frustra attentasset, postremo servis spe libertatis et praedae ad arma sollicitatis, nequidquam repugnare ausus, tandem in Capicum eo Sullanae cohortes inruissent, magna suorum caede diffugit. ibi tunc Sulpicius Marii collega seruo suo prodente prostratus est; seruum uero ipsum, quod hostem indicauerat, manumitti, quod uero dominum prodiderat, saxo Tarpeio deici consules decreuerunt. Marins fugiens cum persequentum instantnensium paludibus sese abdidit, e quibus infeliciter luto oblitus, ignominioseque protractus, turpi autem spectaculo Minturnas deductus, contrususque in carcerem; percussorem ad se missum solo vultu exterruit. Deinde lapsus e vinculis, in Africam transfugit, sollicitatoque ex Utica filio, ubi in custodia
Abbreviated transcription (Latin):
to sociau bello rome pͥmum bel¬
lum ciuile cominotũ ẽ: eodemq anno
mitridaticum bellum & si minus infa
me ñ tamen minus graue ceptum ẽ.
Qquidem demitridatici belli spacio
uarie traditum ẽ. utrum abhinc pͥ¬
mum ceperit. an tunc p̃cipue exarse¬
rit: maxxime cum alii.xxͦx. alii qua
draginta annis gestum ferant. S qͣm¬
uis hisdem gesta temporib ꝑ plexris
coaceruata malis excarserint: a meta¬
men speciatim & si breuit̾ singula ꝓ¬
feruntur.
aruis silla consule & contra
mitridatem in asiam cum ex¬
ercitu profecturo. incampania
tamen propter reliquias socialis bel¬
sulatum & bellum susciꝑe mitrida¬
ticum. Quo silla cognito impaciens re¬
uera uiuenis. intemꝑataq ira ꝑcitus:
cum quatuor legionib pͥmum aute ur¬
bem consedit. uͥͭ gratidium marii lega¬
tum quasi pͥmam uictimam belli ci¬
uilis occidit: morcq urbem cum exer¬
citu irrupit. faces ad inflammandam
urbem poposcit. omnib metu abditis
ꝑsacram uiam scitato agmine inforũ

Expanded text:
to sociali bello, Romae primum bellum civile motum est. Eodemque anno Mitridaticum bellum, me, non tamen minus grave coeptum est. Et quidem de Mithridatici belli spatio varie traditum est, utrum abhinc primum coeperit, an tunc praecipue exarserit, maxdraginta annos gestum ferant. sed quamuis isdem gesta temporibus perplexis coaceruata malis exarserint, a me tamen speciatim, etsi breuiter, singula proferentur. Marius, Sulla consule et contra Mithridatem in Asiam cum exercitu profecturo, in Campania tamen propter socialis belsulatum, et bellum suscipere Mithridaticum, quo Sulla cognito, impatiens revera juvenis intemperataque ira percitus, cum quatuor legionibus primum ante Urbem consedit, ubi Gratidium, Marii legatum, quasi primam victimam belli civilis occidit, mox Urbem cum exercitu irrupit, faces ad inflammandam Urbem poposcit. Omnibus metu abditis, per Sacram viam citato agmine in forum 342
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc de orienti toto alexcanoro ui¬
debatur: talesq & romani aliis uisi
suntꝰ dum bellis quietos ignotos q
petiuerunt. S illi adquirere regna.
isti euercere student. Separata sunt ho¬
stis eecicdia: & iudicia uictoris. Si qui¬
ddem & ulli pͥus eos bello afliccerunt.
quos postea suis legib ordinarunt: d
hui nunc hostiliter curbant. que siqͦd
non ꝑmiserit ds. sic domiti optinerẽt
ritu suo componere molirentur. Dicen¬
di sunt a posteris magni reges: qui nẽ
nobis seuissimi hostes. adiudicantur.
Q uolibet hȩc gesta tali nomine cen¬
seantur. hoc ẽ siue dicantur miserie.
siue uirtutes: utraq pͥorib compara¬
ta. in hoc tempore minora sunt: atq
ita utraco ꝓ nobis faciunt incõpara¬
tione alexandri atq ꝑsarum. Si uirtꝰ
nunc uocanda ẽ. minor ẽ hostium: si mi¬
seria. minor ẽ romanorum.
nno ab urbe condita quadrin

Expanded text:
et tunc toto Orienti de Alexandro uiet tunc toto Orienti de Alexandro uidebatur, talesque et Romani aliis nisi sunt, dum bellis ignotos quietosque petiuerunt. sed illi adquirere regna, isti euertere student. separata sunt hostis excidia et iudicia uictoris. siquidem et illi prius eos bellis adfiixerunt, quos postea suis legibus ordinarunt: et hi nunc hostiliter turbant quae — in quo non permiserit Deus — si edomita obtinerent, ritu suo conponere molirentur, dicendi posteris magni reges, qui nunc nobis saeuissimi hostes adiudicantur. quolibet haec gesta talia nomine censeantur, hoc est siue dicantur miseriae siue uirtutes, utraque prioribus conparata in hoc tempore minora sunt, atque ita utraque pro nobis faciunt in conparatione Alexandri atque Persarum: si uirtus nunc uocanda est, minor est hostium; si miseria, minor est Romanorum. Anno ab Vrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
tib ddoleam reputans duricie eorum
qui quod ñ sustinuere ñ credunt. His¬
panus & marinus ad supplicandum
alexandro babiloniam adiit. cruen
ꝑassiriam undiamq quesiuit. terra¬
rum metas lustrans. & utriq unfeli¬
citer notus occeano. & tam̃ tam uiolen¬
te necessitatis memoria uł obliuione
defecit. uł uiliuit uetustate. Et nos ꝑ¬
petue recordationi hesurum putamꝰ.
quod plurima orbis pace securaunum
angulum fugax latro uiolauit: Qua¬
si uero gottorum & sueuorum pacem
ut ñ dicam uersa uice indus uł assi¬
rus. s etiam uł ipse qui hostem patitͥ
hispanus orauerit. At uͦ si illa alexan.¬
dri tempora laudanda pocius ꝓpter
uirtutem qua totus orbis obtentus.
quam decestanda ꝓpt̾ ruinam quato¬
cus orbis euersus ẽ iudicantur: inueni¬
untur & modo plurimi qui hec lau:¬
danda & censeant. quia multa uicert¬
& miserias aliorum felicitatem suam
putent. S dicat quisquam. hee par¬
tes romane sunt. Respondebitur. Hoc

Expanded text:
tibus doleam, reputans duritiae eorum, tibus doleam, reputans duritiae eorum, qui quod non sustinuere non credunt. Hispanos et Morinus ad supplicandum Alexandro Babylonam adiit cruentuper Assyriam Indiamque quaesiuit, terrarum metas lustrans et utrique infeliciter notus Oceano: et tamen tam uiolentae necessitatis memoria uel obliuione defecit uel uiluit uetustate. et nos perpetuae recordationi haesurum putamus, quod plurima Orbis parte secura unum angulum fugax latro uiolauit? quasi uero Gotthorum et Sueborum pacem ut non dicam uersa uice Indus uel Assyrius, sed etiam uel ipse, qui hostem patitur, Hispanus orauerit. at uero si illa Alexandri tempora laudanda potius propter uirtutem qua totus orbis obtentus, quam detestanda propter ruinam qua totus orbis euersus est iudicantur: inuenientur et modo plurimi, qui haec laudanda censeant, quia multa uicerunt et miserias aliorum felicitatem suam reputent. sed dicat quisquam: isti hostes Romaniae sunt. respondebitur: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
moem.: Alexander uͦ apud babiloniã
gum adhuc sauguinem siciens. male
afigata auiditate: ministri insiduis
uenenum potasset interũt.u orra
aens ł ominium: & cor semꝵ inhiuma¬
num. Ego ipse qui hec ꝓ asserenda oi¬
huim temporum alt̾nanti calamita¬
tr penseo in relati canti mali. gilos
lis morte ipsa uł formidine mortis ac¬
cepta totus mundus intrȩmuit. nĩ¬
quio illacrimaui oculis: Numquid
corde conciolui: Numquid reuolues
hec ꝓpter cõmunem uiuendi statum
maiorum miserias meas feci: Cum ta¬
men si quando de me ipso refero. ut
ignotos pͥmum barbaros uiderim. ut
infestos declinauerim. ut dominan¬
tibiis blanditus sim. ut infideles p̾ca¬
tus fuerim. ut insidiantes subterfuge¬
rim. postremo u ꝑsequentes in mari
ae saccis spiculiq appetentes. manibus
etiam pene iam apprehendentes. re¬
pentina nebula circumfusus euase¬
rim. cunctos audientes me in lacrimaᷤ
comoueri uelim: ut tacitus de ñ dolen¬

Expanded text:
morem. Alexander uero apud Babylonam, morem. Alexander uero apud Babylonam, cum adhuc sanguinem sitiens male castigata auiditate ministri insidiis uenenum potasset, interiit. O dura mens hominum et cor semper inhumanum! ego ipse, qui haec pro adserenda omnium temporum alternanti calamitate percenseo, in relatu tanti mali, quo uel morte ipsa uel formidine mortis accepta totus mundus intremuit, numquid inlacrimaui oculis? numquid corde condolui? numquid reuoluens haec propter communem uiuendi statum maiorum miserias meas feci? cum tamen, si quando de me ipso refero, ut ignotos primum barbaros uiderim, ut infestos declinauerim, ut domi-nantibus blanditus sim, ut infideles praecauerim, ut insidiantes subterfugerim, postremo ut persequentes in mari ac saxis spiculisque adpetentes, manibus etiam paene iam adprehendentes repentina nebula circumfusus euaserim, cunctos audientes me in lacrimas commoueri uelim et tacitus de non dolen
Abbreviated transcription (Latin):
ris exercitus omnis irrumꝑet. In eo
p̃lio saguta subinamma traiectus. fi¬
xo genu eotenus pugnauit. donec eũ
a quo uulneratus ẽ occidet. Inde cons¬
censis nauib cum occeani littora ꝑag̃¬
ret: ad urbem quandam cui ambira
rex preerat ꝑuenit. S in exxpugnati¬
ne cuitatis. magnam partem exer¬
citus sagittis hostium ueneno illitis
amisit: ac pꝰ herba ꝑsomnium sibi ol¬
tensa. & impotum sauciis data cum
reliquis subueniretur urbem expus¬
nauit & cepit. Post quasi circumacta
meta. de occeano indum flum̃ ing̃¬
sus. babiloniam celerit̾ rediit: uͥ cum
exterritarum tocius orbis ꝓuinciarũ
legati operiebantur. Hoc ẽ carthaginto¬
sium tociusq affrice ciuitatũ. s ⁊ his¬
cilie sardinieq plurime. Preterea
partis italie tamtus timor insum mo
oriente constituti ducis popłos ulti¬
Ini occidentis inuaserat. ut inde pere¬
grinam cerneres deuoto mundoles au¬
tionem: quo ui& crederes ꝑuenistẽ ru

Expanded text:
ris, exercitus omnis irrumperet. In eo ris, exercitus omnis irrumperet. In eo praelio sagitta sub mamma trajectus, fixo genu eatenus pugnavit, donec eum a quo vulneratus esset, occideret. Inde conscensis navibus cum Oceani littora peragraret, ad urbem quamdam, cui Ambira rex praeerat, pervenit. Sed in expugnatione civitatis, magnam partem exercitus, sagittis hostium veneno illitis, amisit; ac post herbam per somnium sibi ostensam et in potum sauciis datam, cum reliquis subveniretur, urbem expugnavit et cepit. Post quasi circumactam circumacta meta, et de Oceano Indum flumen ingressus, Babyloniam celeriter rediit, ubi eum exterritarum totius orbis provinciarum legati opperiebantur, hoc est, Carthaginensium totiusque Africae civitatum: sed ciliae Sardiniaeque, plurimae praeterea partes Italiae. Tantus timor in summo Oriente constituti ducis populos ultimi Occidentis invaserat, ut inde peregrinam cerneres toto mundo legationem, quo vix crederes pervenisse ru