comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locis fit cedes. Tres nobilissum hedui ad cesarem ꝑ¬
clucunitur. Cotys p̃fectus cquitum qui in controũ¬
siam cum cõuictolitabi proximis comons hũerat
⁊ Catauillus qui primo defectionem lic tanci pede¬
stribus copns p̃fuerat. ꝙ Oporodorie quo duce
ante aduentum cęsaris hedui cum sequanis bello
contenderant. fugato omi equitatu uertingetorix
copias ut pro castris collocauerat reduxit. Proti¬
mis allesia quod est oppidum mandubiorũ. iter
facere cepit. celenterq impedimenta ex castris edu¬
ci ꝙ sc subsequi nusit. Cesar impeclimentis in proxi¬
inum collem deluctis. duabus legionibus p̃sidio
relictis. secutus ꝗͣtum dici tempus est passum. circi¬
ter tribus mlibus hostium ex nouissimo agnime
interfectis. altero die ad alesiam castra fecit. Persp¬
to urbis situ ꝑterritis hostibus qđ equitatu quo ma¬
xima parte exercitus conficlebat erant pulsi.Adhor¬
tatus ad laborem milites circumuallare instituit.

Expanded text:
locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem plocis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxime parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad laborem milites circumvallare instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad parentes. ad uxorem aditum hc̃at. qui non
bis per agnien hostium ꝑequitasset. Pobata re at¬
q omibus nux nirando ad actis. postero die m
hres partes distributo equitatu: due se acies aduo¬
bus laterbus ostendunt. Una primo agmine iter
impedire cepit. Qua re minciata.cesar suum quoq
equitatum tripartito diusum contra hostem ñe
iubet. Fugnatur ima onñbusin partibus constitit
agmen. impedimenta mter legiones recipiuntur
Si quam parte mĩ laborare aut grauius premi
iudebantur. eo signa infem cesar aciemq cõstitiu
uibebat. Que res e hostes ad isequendum tanda¬
bat ꝙ nr̃os spe auxilii confirmabat. Tandem germa¬
ni ab dextro latere sumum nigum nacti hostes lo¬
co depellunt fugientes usq ad flumen ubi uertin¬
ex torix cum pedestribus copns consederat. ꝓsequnt᷑
complures interficiunt. Qua re anm aduersa reliqͥ
ne circumirentur ueriti. se fuge manclant. om̃bus

Expanded text:
ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
nis castris uercingetorix consedit. Conuocatisq ad
consilium p̾fectis equitum. uenisse tempus uicto¬
rie demonstrat. fugere i prouinciam romanos. gal¬
liaq excedereꝰ. Id sibi ad pñtem optinendam liber¬
tatem satis eeͣ. Ad reliqui temporis pacem atq ocrũ
parum profici. maioribus enim coactis copiis reu̾¬
suros. neq finem bellandi facturos. Ho mde agini¬
ne impeditos adoriantur si peclites suis auxiluum
ferant atq in eo morentur. Item facere non posse
si id qđ magũ futurũ confidat relictis impeduuẽ¬
tis sue saluti consulant. E usu rerum familiarum
& cdignitate spoliatum iri. Nam de equitibus ho¬
stium quin nemo eorum progredi modo extra ag¬
men audeat. E ip̃os quidem non debere dubitare
id qđ maiore faciant animo. copias se oms habitu
rum pro castris E terrori hostibus futurum. Con¬
clamant equites sanc tissimo nirenraudo confir¬
mare oportere. ne tecto recipiatur. ne ad liberos

Expanded text:
nis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad nis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos,
Abbreviated transcription (Latin):
ri filio principe ciuitatis compluribusq aliis inter¬
fectis intra oppicla ac muros compelluntur. Allo¬
bioges trebris ad rhodamim dispositis p̃sidns ma¬
ena cum cura & diligentia suos fies tuentur. Ce¬
sar qđ hostes equitatu suꝑiores ẽẽ intelligebat et
interclusis omibus itmeribus milla re ex prouicia
atq ytalia subleuari poterat: transrhemn in ger¬
mamam mmittit ad cas cnutates quas suꝑioribus
annis pacauerat. equitesq ab hns arcessit. & leuis
armature pedites qui inter eos preliari consuerãt
Corum aduentu qđ mimis ycloneis equis ute¬
bantur a tribunis imlitum reliquisq sed & equi¬
tibus romains atq euocatis. equos sumit. gerina¬
msq clistribuit. Interea clum hec gerintur hostrã
copie ex auernis equitesq qui toti gallie imꝑari
cesar in sequanos ꝑ extremnos lingonumn fiesiter
faceret. & quo facilnus subsidium prouincie ferri
possec circiter millia passuum .ix. ab romanis tri¬

Expanded text:
ri filio, principe civitatis, compluribusque aliis interri filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis tri
Abbreviated transcription (Latin):
modo animo sua ipĩ corrumpant frumenta. edi¬
ficia q incendant. qua rei familiaris iactura per¬
petuũ imꝑium libertatemq consequi uideant
Hns constitutis rebus hedius segusiansq qͥ sunt
finitimi ei proiuncie .x. milia peditũ imꝑat. Huc
addit equites octingentos. Hns prefecit fratrem
eporiclorigis. bellumq inferri allobrogibus iubet
Altera ex parte gaballos proximosq pagos arũ¬
uorum in helmos. ruthenos. caclurcosq ad fines
belgarum ac remorum clepopulandos imttit.
Nihilominus clandestims nuncnis legationbus¬
q allobrogas sollicitat quorum mentes nondii
A suꝑiore bello redisse sperabat. Horum pͥncipibus
pecumas ciuitati ante impium tonis prouicie poi¬
licetur. Ad hos omnes casus prouisa erant psidia
cohortium duarum ⁊ .xx. que ex ip̃a proumcia
ab lucio cesare legato. ad onnies partes opponeban¬
tur. Heluccii sua sponte cum funtimis prelio con¬
gressi pelluntur. Et gaio ualero clonotauro cabu¬

Expanded text:
modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedimodo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque incendant, qua rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos Cadurcosque ad fines Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohortium duarum et viginti, quae ex ipsa provincia ab Lucio Caesare legato ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Cabu
Abbreviated transcription (Latin):
bibracte. Codem comicnunt undiq frequẽtes
multitudines. suffragiis res ꝑmittitur: ad unum
onmes uercingetongem probant imꝑatorem. Ab
hoc consilio. remi. lingones. treueri abfuerunt illi
qd amiciciam romanorum sequebantur. Treueri
qd̃ ab erant longius ꝙ agermans p̾mebantur
que fuit causa quare tot abessent bello. & neu¬
tris auxilia mitterent. Magno dolore hedui fue¬
runt. scel ciectos principatu queriuitur fortune
cõmutationem. ꝙ cesaris indulgentiam in se reqͥ¬
runt. neq tamen suscepto bello suum consilium
aliis scꝑare audent. Inuti sume spei adolesce̾
eporeclorix ꝙ uriclomarus uercingetori parent.
Ip̾e imꝑat reliquis ciuitatibus obsides. Demq ei
celeriter conuenire nibet. Feditatu quem antea ha¬
buerat se fore contentũ clicit. neq fortunã temp¬
taturum aut in acie dimicaturum. S quando
habundet equitatu. ꝑfacile ẽeͣ factu frumenta¬
tiombus pabulatiombus romanos prohibere. cqͦ

Expanded text:
indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. Multitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorigem probant imperatorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides diemque eiceleriter convenire iubet; peditatu quem antea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abundet equitatu, perfacile esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos prohibere, aequo
Abbreviated transcription (Latin):
fortunam tulit camulogenus. at hii qui p̾sidio
contra labienum erant relicti. cum p̾hum com¬
missum audissent. subsidio sius ierunt. collẽq
ceperunt. neq nr̃orum uultum uictorum q impe¬
tum sustmere potuerunt. Sic cum siuis fugienti¬
bus ꝑmixti quos non silue montes q texerunt:
ab equitatu sunt interfecti. Hoc negocio confe¬
cto labiens reuertitur agechintum ubi impeli¬
menta tocius exercitus relic ta erant. In diem cũ
omnibus copiis ad cesarem ꝑuenit. Defec tione
heduorum coginta: bellum augetur. Legiones
in onmies partes circũmictuntur. ꝗͣtum gratia au¬
toritate pecuma ualent ac sollicit andas ciuitates
nituntur. Nacti obsides quos cesar apud eos de¬
posuerat horum supplicio territant. Petunt a uer¬
ngetorige hedui ad se ueniat. rationesq belli
gerendi cõiminicet. Re imꝑata contendunt ut
ipĩs summa imperii traclatur. & rem in controuer¬
siam deduci. tocius gallie consilium indicitur

Expanded text:
fortunam tulit Camulogenus. At ei qui praesidio fortunam tulit Camulogenus. At ei qui praesidio contra castra Labieni erant relicti, cum proelium commissum audissent, subsidio suis ierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione Aeduorum cognita bellum augetur. Legationes in omnes partes circummittuntur: quantum gratia, auctoritate, pecunia valent, ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s erant transpoitati & hostium acies cerneban¬
tur. Labiemis imlites cohortatus ut sue p̾stine
uirtutis. ꝙ secunclissimorum preliorum retinerent
memoriam atq ip̃m cesarem cunis cluctu sepe nu¬
mero hostes suꝑassent. pñtem ad esse existimarẽt
dat signum prehi. Prino concursu ab dextro cor¬
mi ubi septima legio constiterat hostes pellunt᷑
atq in fugam coniciuntur. A b smistro quẽ locũ
quinta decima legio tenebat. cum primi ordines
hostium transfixi telis concidissent. tamen accerri¬
me reliqui resistebant. Nec dabat suspicionem fu¬
ge quisꝗͣ. lp̃c dux hostium canulogenis sius ade¬
rat. atq eos cohortatus icerto nunc etiam exitu
uic torie cum a septima legione tribunis cẽt mĩ¬
ciatum que in sinstro cormi gererentur. Primo ter¬
gum hostium legionem ostenderunt. signaq in¬
tulerunt. ne eo quidem tempore quisꝗͣ loco cessit
s circumuenti om̃s interfectiq sunt. Eãdem

Expanded text:
omnes erant transportati, et hostium acies cernebaomnes erant transportati, et hostium acies cernebatur. Labienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent memoriam atque ipsum Caesarem, cuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis aderat atque eos cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt. Eandem
Abbreviated transcription (Latin):
paulum silentio gressus cum tribus legiombus
eum locum petit. quo naues appelli nisserat. Co
cum ẽẽt uentum ceploratores hostium ommi flu¬
minis parte erant dispositi mopmantes. qđ mag¬
na subito cohorta tempestas ab nr̃is opprimuitur
Exercitus equit atusq equitibus romanis ad mini¬
strantibus quos ei negocio p̃fecerat. celeriter trans¬
mittitur. Uno fere tempore sub lucem hostibus
nunciatur in castris romanorum preter consue¬
tudinem tumultuari. ꝙ maginum ire agmen ad¬
uerso flumine sontumq remorum in eandem
partem exaudiri. & paulo infra milites nauibus
transportari. Quibus rebus auditis qđ existima¬
bant tribus locis transire legiones atq omnes per¬
turbatos lefectione heduorum fugam parare
suas quoq copias in tres partes distribuerunt
edoselum uersus missa qua tantum progredidintur
ꝗͣtum naues processissent. Reliquas eo tantum co¬
pias contra labiemun duxerunt prima luce. & nri

Expanded text:
paulo silentio egressus cum tribus legionibus paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. osedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt. Prima luce et nostri
Abbreviated transcription (Latin):
parte bellouaci. que cruitas in gallia maximã ha¬
bet opimonem uirtutis instabat.Alteram camu¬
logemis parato atq instructo exertitu tenebat.
Cum legiones ap̾sidio atq impechimentis inter¬
clusas maximum flumen distinebat. tantis subi¬
tõ clifficultatibus obiectis. ab aniii uirtute auxi¬
hum petendum uidebat. Sub uesperum cõsilio
conuocato cohortatus ut ea que imꝑasset cliligẽ¬
ter industrieq amimstrarent. Naues quas a mel
leclimo singulas equitibus romanis attribuit. et
prima confecta iuigilia. quatuor millia passuũ
secundo fumine silentio progredi ibiq se expecta¬
ri iubet. Quinq cohortes quas mimine firmas ad¬
ad dimicanclum ceͣ existimabat. castris presidio
relinquit.u. enisdem legionis. reliquas media
noc te cum ommibus impedimentis aduerso flu¬
mine magno tumultu proficisci imperat. Con¬
quirit etiam lintres. has magno sontu remorũ
incitatas. in eandem partem mittit. Ip̃e pͥmum

Expanded text:
parte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam haparte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam habet opinionem virtutis, instabant, alteram Camulogenus parato atque instructo exercitu tenebat; tum legiones a praesidio atque impedimentis interclusas maximum flumen distinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, naves, quas Metiosedo deduxerat, singulas equitibus Romanis attribuit, et prima confecta vigilia quattuor milia passuum secundo flumine silentio progredi ibique se exspectari iubet. Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post
Abbreviated transcription (Latin):
derant. exeratum traducit. E secundo fiumine
ad luteciam iter facere cepit. Hostes re cognita
ab hus qui meciodone fugerant luteciam incen¬
di pontesq: enis oppidi rescindi nibert. Ipi prospe¬
tu palude ad ripis sequane e regione lutecie cõ¬
tra labiem castra considunt Iam cesar a gergobu
cdiscessisse audiebatur.iam de eduorum defectio¬
ne ꝙ secundo gallie motu. rumores afferebantur
galliq in colloquiis interclusum itinere ⁊ ligeri
cesarem mopia frumenti coactum. in proumciam
contendisse ꝯfirmabant. Bellouaci autem de fe¬
ctione heduorum cognita. quia ante erant per se
infideles. manius cogẽre. atq aꝑte bellum parare ce¬
perunt. Cum lahienus tanta rerum cõmutatione
longe aliud capiendum consilium atq antea sen¬
serat. intelligebat. Neq iam ut aliquid acquireret
prelioq hostes lacesseret. s ut incolumem exercitũ
agedintum reduceret. cogitabat. Namq altera ex

Expanded text:
derant, exercitum traducit et secundo flumine derant, exercitum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere coepit. Hostes re cognita ab eis, qui Metiosedo fugerant, Lutetiam incendi pontesque eius oppidi rescindi iubent; ipsi profecti a palude ad ripas Sequanae e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. Iam Caesar a Gergovia discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem inopia frumenti coactum in provinciam contendisse confirmabant. Bellovaci autem defectione Aeduorum cognita, qui ante erant per se infideles, manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt. Tum Labienus tanta rerum commutatione longe aliud sibi capiendum consilium atque antea senserat intellegebat, neque iam, ut aliquid adquireret proelioque hostes lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum reduceret, cogitabat. Namque altera ex
Abbreviated transcription (Latin):
finitimis ciuitatibus copie cõuenerunt. Sũma
impi traditur camulegeno Aluertus qui prope
confeetus etate. tum propter singularem scen¬
tiaunei militaris. ad eum est honorem cuocatꝰ
Isicum anĩ acducrtsset ꝑpetuam cepaladeri
quie influeret m sequanam. atq ilsum om̃e
locumn magnope impechiet. Hic consedit. no¬
strosq transitu prohibere istituit. Qabiemis
prmo uineas agere. tratibus atq aggere palu¬
elem explere. atq iter munire conabatur. Post¬
ꝗͣ id difficilius cum fieri animaduertit. silentio
erastus tercia uigilia egressus eoclem quo uene¬
rant itiere melledunu ꝑuemt. id est oppidũ
senonum i insula sequana positum at puudo
ante de lutecia diximus. Dephensis naubus
auiter quinquaginta celeriterq comncti
at u eo mnlitibus ninctis & rei nouitate ꝑtem¬
tis oppidanis. quorum magna pars erat ãđ bellui
euocata sine contentione oppido potitur. Refe¬
to ponte quem suꝑiorbus diebus hostes resci¬

Expanded text:
finitimis civitatibus copiae convenerunt. Summa finitimis civitatibus copiae convenerunt. Summa imperi traditur Camulogeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus. Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, quae influeret in Sequanam atque illum omnem locum magnopere impediret, hic consedit nostrosque transitu prohibere instituit. Labienus primo vineas agere, cratibus atque aggere paludem explere atque iter munire conabatur. Postquam id difficilius confieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus eodem quo venerat itinere Metiosedum pervenit. Id est oppidum Senonum in insula Sequanae positum, ut paulo ante de Lutetia diximus. Deprensis navibus circiter quinquaginta celeriterque coniunctis atque eo militibus iniectis et rei novitate perterritis oppidanis, quorum magna pars erat ad bellum evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus diebus hostes resci
Abbreviated transcription (Latin):
rei. & oppositus mons ceuenne uiarumq diffi¬
cultas impediebat. Tũ maxime qđ a labieno atq
hns legionibus quas una miserat uehementer ti¬
mebat. Itaq ad modum magnns cliurins noc tur¬
nisq itmeribus confectis. contra õim opimonẽ
ad ligerim uenit. uacloq ꝑ equites inuento pro
rei nẽcessitate oportuno. ad brachia modo atq
humeri ad sustmenda arma liberi ab aqua esse
possent. Disposito cquitatu qui uim fluminis
refringeret. atq hostibus primo aspectu ꝑturbatis
incolumem exercitum traduxit. frumentumq in
agris ꝙ pecoris copiam nactus repleto hns rebus
exercitu. iter in senones facere instituit. Dum hec
apud cesarem geruntin. Labiemis eo supplemẽ¬
to qđ mniꝑ ex ytalia uenerat relicto. Ageclingi.
ut eẽt impedimentis p̾sidio. cum. iiiiͦ. legionibꝰ
luteciam proficiscitur. id est oppidũ parisiorum
quod positum est in insula flumnns sequane
cunis aduentu ab hostibus cognito. magne ex

Expanded text:
rei et oppositus mons Cevenna viarumque diffirei et oppositus mons Cevenna viarumque difficultas impediebat, tum maxime quod abiuncto Labieno atque eis legionibus quas una miserat vehementer timebat. Itaque admodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contra omnium opinionem ad Ligerem venit vadoque per equites invento pro rei necessitate opportuno, ut brachia modo atque humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse possent, disposito equitatu qui vim fluminis refringeret, atque hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoris copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in Senones facere instituit. Dum haec apud Caesarem geruntur, Labienus eo supplemento, quod nuper ex Italia venerat, relicto Agedinci, ut esset impedimentis praesidio, cum quattuor legionibus Lutetiam proficiscitur. Id est oppidum Parisiorum, quod positum est in insula fluminis Sequanae. Cuius adventu ab hostibus cognito magnae ex
Abbreviated transcription (Latin):
non p̃ternnetendum tantum cõmodiun existima¬
baut: Itaq inter fectis non molum custodibilsia
quiq eo negociandi causa comienerant: pecumã
atis equos inter se partiti sunt. Obsides cutatũ
bibraste ad magistratum deducendos auauerint
bito potuerunt. nauibus auexerant. reliquũ flu¬
nime atq incendio corruperunt. i psi ex finitums
regiombus copias cogere p̾sidia custodiasq ad ri¬
pas ligeris disponere. equitatũq om̃ibus locis m¬
iendi timoris causa ostentare ceperunt. Si ab re
frumentaria romanos excludere. aut adductos
mopia. ex prouincia expellere possent. quam ad
spem eos multum adiiniabat qđ liger ex nnubus
reuerat. ut ommnino uado non posset transin ui¬
leretur. Quibus rebus cognitis cesar. maturan¬
lum sibi censuit si ee̾t in ꝑficiendis pontibus
piclitandum. ut priusq̃ eent maiores eo concte
copie clumcaret. Nam ut cõmito consilio iter in
proiunciam conuerteret. ut ne metu quiclem ne

Expanded text:
non praetermittendum tantum commodum existimanon praetermittendum tantum commodum existimaverunt. Itaque interfectis Novioduni custodibus quique eo negotiandi causa convenerant pecuniam atque equos inter se partiti sunt; obsides civitatum Bibracte ad magistratum deducendos curaveruntbito potuerunt navibus avexerunt, reliquum flumine atque incendio corruperunt. Ipsi ex finitimis regionibus copias cogere, praesidia custodiasque ad ripas Ligeris disponere equitatumque omnibus locis iniciendi timoris causa ostentare coeperunt, si ab re frumentaria Romanos excludere aut adductos inopia in provinciam expellere possent. quam ad spem multum eos adiuvabat, quod Liger ex nivibus creverat, ut omnino vado non posse transiri videretur. Quibus rebus cognitis Caesar maturandum sibi censuit, si esset in perficiendis pontibus periclitandum, ut prius quam essent maiores eo coactae copiae dimicaret. Nam ut commutato consilio iter in provinciam converteret, id ne metu quidem nece
Abbreviated transcription (Latin):
tos agris ommibus. ereptis copus imposito stispẽdio
obsidibus summa contumelia extortis. Et ꝗͣ infor¬
tunam quamq in amplitudinem deduxisset. ut
non solum in pristimum statum redissent. s om¬
mum temporum clignitatem ꝙ grãm antecedis¬
se uiclerentur. Hns datis mandatis eos ad sc dim
Nomodunm erat oppidum heduorum ad sit.¬
ripas ligeris oportuno loco positum. Nuc cesar õs
obsides gallie frumentum pecumam publicam su¬
orum atq exercitus impeclimentorum. magnam
partem contulerat. Huc magnum numerum cqͦ¬
rum hunis belli causa in italia atq ispania coep¬
tos miserat. Eo cum eporidorix uiridom arusq
uenissent. ꝙ de statu cnuitatis cognouissent. lic¬
tanicum bibratti ab hedius ieceptum. qđ est oppi¬
tlum apud eos maxime auctoritatis. Comuc toli¬
tabini magistratum magnamq partem senatus
ad eum conienisse. Legatos ad ueram getorigem
de pact & amiticia concilianda publice missos

Expanded text:
tos agris omnibus ereptis copiis, imposito stipendio, tos agris omnibus ereptis copiis, imposito stipendio, obsidibus summa cum contumelia extortis, et quam in fortunam quamque in amplitudinem deduxisset, ut non solum in pristinum statum redissent, sed omnium temporum dignitatem et gratiam antecessisse viderentur. His datis m erat oppidum Aeduorum ad ripas Ligeris opportuno loco positum. Huc Caesar omnes obsides Galliae, frumentum, pecuniam publicam, suorum atque exercitus impedimentorum magnam partem contulerat; huc magnum numerum equorum huius belli causa in Italia atque Hispania coemptum miserat. Eo cum Eporedorix Viridomarusque venissent et de statu civitatis cognovissent, Litaviccum Bibracti ab Aeduis receptum, quod est oppidum apud eos maximae auctoritatis, Convictolitavim magistratum magnamque partem senatus ad eum convenisse, legatos ad Vercingetorigem de pace et amicitia concilianda publice missos,
Abbreviated transcription (Latin):
locum descenderet leui fac to equestri prlio.
atq secundo in castra exercitum reduxit. Cum
hoc idem postero die fecisset. satis ad gallicam
ostensionem municudam. militum q aĩos cõ¬
frmandos fac tum existimans. in heduos mo¬
uit castra. Ne cum quidem insecutis hostibus
teitio die ad flimien elauer pontes reficit. eoq¬
pxeratum tracducit. Ibi a unidomaro atq epo¬
ridorige hedius appellatus. discit cum onini equitatu
lictanicum ad sollicitandos heduos profectum. opꝰ
ceͣ ip̃m antecedere ad confirniandam ciuitatem.
Et si multis iam rebus ꝑfidiam heduorum ꝑspͤtã
habebat atq horum cliscessu ad maturari defectio¬
nem ciuitatis existimabat: tamen eos retmendos nõ
constituit. Ne aut inferre inniriam uideretur. aut
darc timoris aliquam suspicionem. Disceclentibus
hiis breuter sua in heduos merita exposuit. quos &
ꝗͣ humiles accepisset. ꝙ compulsos in oppicla multa¬

Expanded text:
locum descenderet, levi facto equestri proelio locum descenderet, levi facto equestri proelio atque secundo in castra exercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gallicam ostentationem minuendam militumque animos confirmandos factum existimans in Aeduos movit castra. Ne tum quidem insecutis hostibus tertio die ad flumen Elaver venit; pontem refecit exercitumque traduxit. Ibi a Viridomaro atque Eporedorige Aeduis appellatus discit cum omni equitatu Litaviccum ad sollicitandos Aeduos profectum: opus esse ipsos antecedere ad confirmandam civitatem. Etsi multis iam rebus perfidiam Aeduorum perspectam habebat atque horum discessu admaturari defectionem civitatis existimabat, tamen eos retinendos non constituit, ne aut inferre iniuriam videretur aut dare timoris aliquam suspicionem. Discedentibus his breviter sua in Aeduos merita exposuit, quos et quam humiles accepisset, compulsos in oppida, multa
Abbreviated transcription (Latin):
ad auaricum sensiisset. cum sine cluce & sine e¬
quitatu dep̾hensis hostibus exploratam uicto¬
riam dninsisset. ne paruum modo detrmien¬
tum m contentione propter miquitatem loci ac¬
aderet. Quantoꝑe eorum animi magnitudine
adimraretur: qcđ non castrorum numitiones. nõ
altitudo montis. non murus oppidi tardare po¬
tursset. Tanto oꝑe licentiam arrogantiam q ap¬
prehendere:. qđ plus se ꝗͣ imꝑatorem de uicto¬
ria atq exitu rerum sentire existimarent. Nec
minus se ab milite modestiam & continentiã
ꝙ uirtutem atq amii magnnitudinem deside¬
ranr.Hlac habita concione ⁊ ad extremam ora¬
tionem confirmatis mmlitibus. ne ob hanc cãm
ainmo ꝑmouerentur. Neu qł iniquitas loci at¬
tulisset iel iurtuti hostium tribueretur. Eadem
de profectione cogitans que ante senserat. legio¬
nes e castris eduxit. aciemq ycloneo loco consti¬
tuit. Cum uertingetorix inhilomimis in equum

Expanded text:
ad Avaricum sensisset, cum sine duce et sine ead Avaricum sensisset, cum sine duce et sine equitatu deprehensis hostibus exploratam victoriam dimisisset, ne parvum modo detrimentum in contentione propter iniquitatem loci accideret. Quanto opere eorum animi magnitudinem admiraretur, quos non castrorum munitiones, non altitudo montis, non murus oppidi tardare potuisset, tanto opere licentiam arrogantiamque reprehendere, quod plus se quam imperatorem de victoria atque exitu rerum sentire existimarent; nec minus se ab milite modestiam et continentiam quam virtutem atque animi magnitudinem desiderare. Hac habita contione et ad extremam orationem confirmatis militibus, ne ob hanc causam animo permoverentur neu quod iniquitas loci attulisset id virtuti hostium tribuerent, eadem de profectione cogitans quae ante senserat legiones ex castris eduxit aciemque idoneo loco constituit. Cum Vercingetorix nihil magis in aequum
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Frustra inquit mee uite subuemre conani¬
ni. quem iam sanguis uiresq cleficiunt. Prom¬
de abite dum est facultas. uosq ad legionem re¬
cipite. Ita pugnans post paulum concidit. ac
suis saluti fuit. Nrĩ cum undiq p̾merentur.
.xlui. centuriombus amissis deiecti sunt loco.
S intollerantius gallos insequentes. decima le¬
gio tarclauit que pro subsidio paulo equiore
loco constiterat. Hanc rursus decime legionis
cohortes exceꝑunt. que ex castris minoribus e¬
clucte cum Tito sextio legato ceperant locum
suꝑiorem. Legiones ubi primum plainciem
attigerunt. infestis contra hostes signis constite¬
rant: Uercingetorix ab radicibus collis. suos intͣ
prehendit.ꝙ sibi ipĩ iudicauissent quo pro¬
cedendum aut quid agendum uideretur/ neq
signo t recipiendi dato constitissent. neq
atribuns militum legatisq retineri potuissent
Exposuit quid miquitas loci posset. quid ip̃e

Expanded text:
suis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamisuis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamini, quem iam sanguis viresque deficiunt. Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite." Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit. Nostri, cum undique premerentur, XLVI centurionibus amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constiterat. Hanc rursus XIII legionis cohortes exceperunt, quae ex castris minoribus eductae cum Tito Sextio legato ceperant locum superiorem. Legiones, ubi primum planitiem attigerunt, infestis contra hostes signis constiterunt. Vercingetorix ab radicibus collis suos intra prehendit, quod sibi ipsi iudicavissent quo procedendum aut quid agendum videretur, neque signo recipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuissent. Exposuit quid iniquitas loci posset, quid ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ne ubi constiterat. euentum pugne expect ab at.
latere nris .aperto. quos cesar a dextra parte alio as¬
censu manus distimende cause miserat. Nn simi¬
Etam ꝙ si dextris humeris exertis am̃maducrte¬
bantur. qđ nisigne pacatum ee̾ consuerat: tamen
id ip̃m sui fallendi causa. milites ab hostibus fa¬
tum existimabant. Cocdem tempore Lucius fa¬
bius centurio ꝙ qui una murum ascenderant
cntumuentiomibus interfecti: muro p̾cipitab ã¬
tur. Marcus petronnis enisclem legionis centurio
cum portas excidere conatus ẽẽt. amultituchine
oppressus. ac sui desperans multis uulneribus ac¬
ceptis. mampularibus sius qui illum secuti erãt
Qm̃ inquit me una uobiscum seruare non pos¬
sum. ur̃e quidem certe uite prospiciam quos cu¬
piditate glorie adductus. in ꝑiculum deduxi.
Uos data facultate uobis consulite. simul in medi¬
os hostes prorupit. Duobusq interfectis: reliqͦs
aporta paulum sumouit. conantibus auxiliari

Expanded text:
s, ubi constiterat, eventum pugnae exspectabat. s, ubi constiterat, eventum pugnae exspectabat. latere nostris aperto, quos Caesar ab dextra parte alio ascensu manus distinendae causa miserat. Hi simint, ac tametsi dextris humeris exsertis animadvertebantur, quod insigne pactum esse consuerat, tamen id ipsum sui fallendi causa milites ab hostibus factum existimabant. Eodem tempore Lucius Fabius centurio quique una murum ascenderant circumventi atque interfecti muro praecipitabantur. Marcus Petronius, eiusdem legionis centurio, cum portam excidere conatus esset, a multitudine oppressus ac sibi desperans multis iam vulneribus acceptis manipularibus suis, qui illum secuti erant, "Quoniam," inquit, "me una vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi. Vos data facultate vobis consulite." Simul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum summovit. Conantibus auxiliari
Abbreviated transcription (Latin):
nnurum extulit. Interim hii qui ad alteram ꝑtẽ
opidi ut supra demonstrauimus. mumtionis
causa conuenerant. primo clamoͣ ex audito. inde
etiam crebris ninciis incitati. oppidum teneri. pͥ
missis equitibus. magno concursu eo contende¬
runt. eorum ut quisq primus uenerat: sub mu¬
ro consistebat. suorumq pugnantium nimerũ
augebat. Quorum cum magna multitudo cõ¬
passum capillum ostentare. liberosq in conspec-¬
tum proferre ceperunt. Erat romanis nec loco nͨ
mimero equa contentio. simul & cursu ꝙ spacio
pugne defatigati. non facile recentes neq integros
sustinebant. Cesar cum iniquo loco pugnari hosti¬
umq copias augeri uideret. p̃metuens suis ad
Titum sextum legatum quem inmoribus castris
presidio reliquerat: misit. Ut cohortes ex castris
celeriter educeret. ⁊ sub infimo colle ab dextro
latere hostium constitueret. ut si nr̃os loco depl¬
sos iudisset. quominuis libere hostes insequerentur

Expanded text:
murum extulit. Interim ei qui ad alteram partem murum extulit. Interim ei qui ad alteram partem oppidi, ut supra demonstravimus, munitionis causa convenerant, primo exaudito clamore, inde etiam crebris nuntiis incitati, oppidum a Romanis teneri, praemissis equitibus magno concursu eo contenderunt. Eorum ut quisque primus venerat, sub muro consistebat suorumque pugnantium numerum augebat. Quorum cum magna multitudo conpassum capillum ostentare liberosque in conspectum proferre coeperunt. Erat Romanis nec loco nec numero aequa contentio; simul et cursu et spatio pugnae defatigati non facile recentes atque integros sustinebant. Caesar, cum iniquo loco pugnari hostiumque augeri copias videret, praemetuens suis ad Titum Sextium legatum, quem minoribus castris praesidio reliquerat, misit, ut cohortes ex castris celeriter educeret et sub infimo colle ab dextro latere hostium constitueret, ut, si nostros loco depulsos vidisset, quo minus libere hostes insequerentur
Abbreviated transcription (Latin):
porum fecundis prehis: inhil ad eo arduum sibi
eẽ existimiauerunt: qđ non uirtute consequi pos¬
sent. Neq finem prus sequendi fecerunt ꝗͣ mu¬
ro oppidi portisq appropmquarunt. Tum uero
ex omnibus urbis partibus orto claniore. qui
longius aberant repentnio tumultu ꝑterriti. cũ
hostem nitra portas eẽ existimarent. se se ex oppi¬
do eiererunt. Matres familie de niuro uesten
argentum q iactabant. & pectore mido pronii¬
nentes passis manibus obtestabantur romanos
ut sibi parcerent. neu sicut au arici fecissent. ne
amilieribus quicdem atq infantibus abstinerẽt
onnulle de muris ꝑ manus demissẽ: se se mi¬
litibus traclebant. Fabius centurio legioms octa¬
ue quem inter suos eo die dixisse constabat. exci¬
tari se auaricensibus prennis. neq cominssurum
ut prnis quisq murum ascencleret. tres suos na¬
ctus mampulares. atq ab hiis subleuatus. murũ
ascendit. Hos ip̃e rursus singulos expect ans. ĩ

Expanded text:
porum secundis proeliis nihil adeo arduum sibi porum secundis proeliis nihil adeo arduum sibi esse existimaverunt quod non virtute consequi possent, neque finem prius sequendi fecerunt quam muro oppidi portisque appropinquarunt. Tum vero ex omnibus urbis partibus orto clamore, qui longius aberant repentino tumultu perterriti, cum hostem intra portas esse existimarent, sese ex oppido eiecerunt. Matres familiae de muro vestem argentumque iactabant et pectore nudo prominentes passis manibus obtestabantur Romanos, ut sibi parcerent neu, sicut Avarici fecissent, ne a mulieribus quidem atque infantibus abstinerent: nonnullae de muris per manus demissae sese militibus tradebant. Lucius Fabius, centurio legionis VIII, quem inter suos eo die dixisse constabat excitari se Avaricensibus praemiis neque commissurum, ut prius quisquam murum ascenderet, tres suos nactus manipulares atque ab eis sublevatus murum ascendit: hos ipse rursus singulos exceptans in
Abbreviated transcription (Latin):
bat. A medio fere colle in longitudine ut natu¬
ra montis fecerat ex grandibus saxis .ui. pedũ
galli. atq inferiore omni spacio uacuo relicto.
suꝑiorem partem collis. usq ad murum oppidi
dempsissimis castris compleuerant Milites da¬
to signo. celeriter ad munitionem ꝑueniunt.
camq trans gressi: trinis castris pociumtur. Ac
tanta fuit in castris capiendis celeritas. ut noto¬
mapatus rex intiobrogum. in tabernaculo opp̾s¬
sus ut meridie conquieuerat suꝑiore corporis
parte midata uulnerato equo uix se ex mambus
predantium militum eriperet. Consecutus id qđ
annio proposuerat cesar receptiu cam iussit. Le
giomꝙ qua cum erat contionatus. signa consti¬
tuit. At reliquarum legiomini imlites non ex¬
audito sono tube. qd satis magna uallis interre¬
debat. cum atribunis militum legatisq ut erat
acesare p̾ceptum. retinebantur. Sed elati spe
eleris uictorie ⁊ hostium fuga & suꝑiorum tẽ¬

Expanded text:
bat. A medio fere colle in longitudinem, ut natubat. A medio fere colle in longitudinem, ut natura montis ferebat, ex grandibus saxis sex pedum merant Galli, atque inferiore omni spatio vacuo relicto superiorem partem collis usque ad murum oppidi densissimis castris compleverant. Milites dato signo celeriter ad munitionem perveniunt eamque transgressi trinis castris potiuntur; ac tanta fuit in castris capiendis celeritas, ut Teutomatus, rex Nitiobrigum, subito in tabernaculo oppressus, ut meridie conquieverat, superiore corporis parte nudata vulnerato equo vix se ex manibus praedantium militum eriperet. Consecutus id quod animo proposuerat, Caesar receptui cani iussit legionique decimae, quacum erat, continuo signa constituit. Ac reliquarum legionum milites non exaudito sono tubae, quod satis magna valles intercedebat, tamen ab tribunis militum legatisque, ut erat a Caesare praeceptum, retinebantur. Sed elati spe celeris victoriae et hostium fuga et superiorum tem
Abbreviated transcription (Latin):
paulun progressam. inferiore constituit loco. sil¬
iusq occultat. Augetur gallis suspicio. atq õs
illo munitionum copie traclucuntur. Uacua
castra hostium cesar conspicatus. tectis isigni¬
bus suorum. occultatisq sigins militaribus: ra¬
ios nnlites qui ex oppido anim aduerterentur ex¬
maioribus castris in minora traducit. Legatisq
quos singulis legiombus p̾fecerat. quid fieri ue¬
lit ostendit. In primis monet. ut contineant
milites. ne studio pugnandi. aut spe prede lõ¬
gus progrediantur. Quid iiquitas loci habcat
incomodi proponit. Hoc una celeritate posse
mutari. occasionis eẽ rem non preln. Hns rebus
expositis: siginum dat. S ab dextra parte. alio
ascensu eodem tpre ad heduos mittit. oppili:
muros aplaicie atq imtio ascensus recta regi¬
oneꝰ si nullus anfractus interaederet. millia. ce. pas¬
sus aberat. quicquid hinc circuitus ad molien¬
dum diuũ accesserat. id spacium itmeris auge¬

Expanded text:
paulum progressam inferiore constituit loco silpaulum progressam inferiore constituit loco silvisque occultat. Augetur Gallis suspicio, atque omnes illo ad munitionem copiae traducuntur. Vacua castra hostium Caesar conspicatus tectis insignibus suorum occultatisque signis militaribus raros milites, ne ex oppido animadverterentur, exmaioribus castris in minora traducit legatisque, quos singulis legionibus praefecerat, quid fieri velit ostendit: in primis monet ut contineant milites, ne studio pugnandi aut spe praedae longius progrediantur; quid iniquitas loci habeat incommodi proponit: hoc una celeritate posse mutari; occasionis esse rem, non proeli. His rebus expositis signum dat et ab dextra parte alio ascensu eodem tempore Aeduos mittit. Oppidi murus ab planitie atque initio ascensus recta regione, si nullus anfractus intercederet, MCC passus aberat: quidquid huc circuitus ad molliendum clivum accesserat, id spatium itineris auge
Abbreviated transcription (Latin):
confluebat. Constabat inter omnes qđ iam ip̃e
cesar per exploratores cognouerat. clorsum esse
eius iugi prope equũ. sed hunc siluestrem & an¬
gustum qua eẽt acditus ad alteram partem oppidi¬
sentire. uno colle ab romanis occupato si alterũ
amisissent quim pene circumuallati atq omi
exitu &. pabulatione interclusi iuderentur. Ad
hunc mumendum omnes a uerangetorige cuo¬
catos. Hac re coguita cesar mittit complures equi¬
tum turmas. Eisclem media noc te iꝑat ut pui¬
lo tumiltuo sis ommbus locis uagerentur. Pri¬
ma luce magnumm numerum impedmientorũ
quitum specie ac simulatione collibus cnrumue¬
hi iubet. Huis paucos addit equites. qui lacus
ostentationis causa uagerentur. longo arcuitu e¬
asdem iubet petere regiones. Hec procuł ex oppi¬
do udebantur ut erat a gergoma despectus m
castra. neq tanto spatio certi quid cẽt explorari
poterat. Legionem unam eodem nigo mittit. S

Expanded text:
confluebat. Constabat inter omnes, quod iam ipse confluebat. Constabat inter omnes, quod iam ipse Caesar per exploratores cognoverat, dorsum esse eius iugi prope aequum, sed hunc silvestrem et angustum, qua esset aditus ad alteram partem oppidisentire, uno colle ab Romanis occupato, si alterum amisissent, quin paene circumvallati atque omni exitu et pabulatione interclusi viderentur: ad hunc muniendum omnes a Vercingetorige evocatos. Hac re cognita Caesar mittit complures equitum turmas; eis de media nocte imperat, ut paulo tumultuosius omnibus locis vagarentur. Prima luce magnum numerum impedimentorum quitum specie ac simulatione collibus circumvehi iubet. His paucos addit equites qui latius ostentationis causa vagarentur. Longo circuitu easdem omnes iubet petere regiones. Haec procul ex oppido videbantur, ut erat a Gergovia despectus in castra, neque tanto spatio certi quid esset explorari poterat. Legionem unam eodem iugo mittit et
Abbreviated transcription (Latin):
bonis qđ ca res ad multos ꝑtinebat. timore pene
exterriti: consilia clam de bello inire mcipiunt
cnut atesq reliquas legationibus sollicitant. Que
tam ꝙ si cesar intelligebat: tamen ꝗͣ mittissime
potest. legatos appellat. inihil se propter inscientiã
leuitatemq uulgi. grauius de cruitate niclicare.
neq de sua in heduos beniuolentia dimiere
p̾e maiorem gallie motum expectans. ne ab oĩ¬
bus cruitatibus cirtum sisterctur: consilia imbat
quem aclmodum agergoma discederet. Ac rur¬
sus omnem exercitum contraheret. ne profectio
nata ab timiore clefectionis. similis fuge iudere¬
tur. Hec cogitanti accidere. uisa est facultas bene
rei gerende. Nam cum in minora castra operis
ꝑspiciencli causa uenisset. auimaducrtit collem
qui ab hostibus tenebatur. miclatum homimibus
qui suꝑioribus diebus uix pre multitucline cer¬
in poterat. Ad miratus querit ex profugis cau¬
sam quorum maginis ad eum cotilie mimerꝰ

Expanded text:
bonis, quod ea res ad multos pertinebat, timore poenae bonis, quod ea res ad multos pertinebat, timore poenae exterriti consilia clam de bello inire incipiunt civitatesque reliquas legationibus sollicitant. Quae tametsi Caesar intellegebat, tamen quam mitissime potest legatos appellat: nihil se propter inscientiam levitatemque vulgi gravius de civitate iudicare neque de sua in Aeduos benevolentia deminuere. Ipse maiorem Galliae motum exspectans, ne ab omnibus civitatibus circumsisteretur, consilia inibat quemadmodum ab Gergovia discederet ac rursus omnem exercitum contraheret, ne profectio nata ab timore defectionis similis fugae videretur. Haec cogitanti accidere visa est facultas bene rei gerendae. Nam cum in minora castra operis perspiciendi causa venisset, animadvertit collem, qui ab hostibus tenebatur, nudatum hominibus, qui superioribus diebus vix prae multitudine cerni poterat. Admiratus quaerit ex perfugis causam, quorum magnus ad eum cotidie numerus