comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̾ si t̃ in diẽ deb̾em mãdato neo ui dit̃ fideiꝰsdiis: ⁊ ati diẽ solũs anstat̃ĩ
nor ⁊ qnͣti mea int̃sit suꝑueniẽte die solurit fuisse. s meliꝰ  dci int̾imi.
nͦ huiꝰ tũme iandati agi pͣse. añ nłłm ad ħ ꝯmod̾ neũ sit. uͭ nͨ ħ añ diẽ
soluãt. ⁊ iͣ. ¶ Si hii qͦt res ueniũt qͦsᷤ piguori. ded̾u̾nt supposuert̃ ẽp̃tedes
⁊ eis enĩdas res mandent: mandarũ intłłr licet qnͣtũ ad merã ro̾nẽ mã¬

Expanded text:
 si, cum in diem deberem, mandatu meo in diem fideiusseris et ante diem solveris, an statim norem, quanti mea intersit superveniente die solutum fuisse. sed melius est dici interim nec huius summae mandatiactione. Si hi, quorum res veneunt quas pignori dederunt, supposuerunt emptores et eis emendas res mandent, mandatum intellegitur, licet quantum ad meram rationem man
Abbreviated transcription (Latin):
d suꝑ hil aiticuł q̃ tibi aliquã dubitõnem inducunt nr̃m
ducis ꝯsiliũ reqͥrend̾ ⁊ ad ea exeqñda q̃ offim̃ expostulant pasto
rale ap. sedis ꝓcuras auxilium muocare. sollicitudinẽ tuam
diguis in dũo laudib ꝯm̃damꝰ. ⁊ postulationib tuis grato aĩo
filiã. duo cognati duos cognatas. auũculus ⁊ nepos duas sorores
tiei uin sint asfuios iycous ⁊ otñs ꝯsanguinei uxxoris affines sĩt

Expanded text:
d super his articulis qui tibi aliquam dubitationem inducunt nostrum ducis consilium requirendum, et ad ea exsequenda quae officium postulant pastorale, apostolicae sedis procuras auxilium invocare, sollicitudinem tuam dignis in Domino laudibus commendamus, et postulationibus tuis grato animofiliam, duo cognati duas cognatas, avunculus et nepos duas sorores ei viri sint affines uxoris, et omnes consanguinei uxoris affines sint
Abbreviated transcription (Latin):
aiẽ sꝰ ꝙ lic cͥca res acqͥsitas uł fc̃as de pecunia decunata c̃
ipc̃ uendunt᷑ õdimꝰ deducendis expnsas ⁊ de residuo qͣ lucͦ
decimas ꝓsoluendas. ut si uendatur domꝰ ag̃. uinea. ut di¬
banꝰ. molñdiuũ grex. Aũ q̃lib m̃ces expñsas tñ q̃ fuit̃ pro
fructib ꝓcipiendis ex illis de qͣb fruc̾tus ꝓueniũt cdunꝰ deꝰ¬

Expanded text:
decimata, cum ipsae venduntur, credamus deducendas expensas, et de residuo quasi de lucro decimas persolvendas, ut, si vendatur domus, ager, vinea, clibanus, molendinum, grex, aut quaelibet merces; expensas tamen, quae fiunt pro fructibus percipiendis ex illis, de quibus fructus proveniunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
nꝑator. scłariũ leges ⁊ sc̃oꝵ eceͤ. patr̃ constituro¬
nes curos relig̾osos in oĩpotentis di suitio man¬
cipatos. ꝓtegũt ⁊ defendũt ⁊ nłłam eis molestiã
Foblatõnem. q̃ sac᷑ eoꝵ ordin ccͣdicat. irrogari
ꝑmutũt. accepimꝰ. aũ. qd qͥdam causidici de t̾ra
ur̃a occasione. deaidñdat᷑. litiũ. q̃ aliq̃ solẽt

Expanded text:
atrum constitutiones, viros religiosos in omnipotentis Dei servitio protegunt et defendunt, et nullam eis molestiam, vel turbationem, quæ sacro ordini contradicat, irrogari permittunt.Accepimus autem quod quidam causidici de terra vestra, occasione decidendarum litium quæ aliquando solent
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cum op̃ionem ⁊ uitã eorũ penitꝰ ignonemꝰ qui sicias scͥptums talĩ
tnͣstulem̃t au̾eorũ qui doceũt tałr iã taͣislatas quorũ neutr̃ pot̃ fĩ fũ
licentia litt̃atũ. licet in alus arguendi m̃ito uideant᷑ qd̾ occulta ꝯũẽti¬
p̃hensiõe notabiles dr̃uo desistant. nec offiã sibi uendicent alienũ.
Inquiratis ⁊̃ sollicite ułtatem quis fũit accor tͥnslationis ĩpiꝰ. que

Expanded text:
itam eorum penitus ignoremus qui sacras Scripturas taliter transtulerunt, aut eorum qui docent taliter jam translatas, quorum neutrum potest fieri sine scientia litterarum, licet in his arguendi merito videantur quod occulta conventiprehensione notabiles, omnino desistant, nec officium sibi vindicent alienum. Inquiratis etiam sollicite veritatem: quis fuerit auctor translationis illius, quae
Abbreviated transcription (Latin):
affĩ liceat denegare. Quia .ii. illũ ꝯstitõn¬
is. edcm̃ lt cłiei uirare ꝑhibentur a mã¬
co augͣto. ꝯstantino. p̾fẽo p̾coçiõ de constan¬
tmopolitatus. cłicis ꝓtułgat̾ fuisse ur̃: id¬
cco ad alios cłicos ꝑtin̾e nõ c̾ditur. ut gͦ. ista
sub dubiecas. ab om̃ib penitꝰ aufatur: in d̾

Expanded text:
 liceat delegare; quia illud constitutionis edictum, ubi clerici jurare prohibentur a Mao augusto Tauro prefecto pretorio de Constantinopolitanis clericis promulgatum fuisse videtur, idcirco ad alios clericos pertinere non creditur. Ut ergo hec dubietas omnibus penitus auferatur, illam
Abbreviated transcription (Latin):
onsuliusti de infantib qͥ in uno lecto c̃ ꝑentib morientes rer¬
tui reꝑiunt᷑. utr̃ f̾ro cãdente aut aqͣ fu̾ente seu alio qͦtb ex¬
amine ꝑentes se purificare debeant eos ñ oppͤsisse. Gonẽdi
namq sunt ⁊ ꝓtestandi ꝑentes ne tã teuellos set̾ in uno le¬
ero collocent. ne negligñtia qͣlib p̃uentẽte suffocent. uł oppͥ¬
marit gos. uũ ip̃i homicidii rei inueniãt᷑. Nam f̾ri candẽtis ⁊
a aue fu̾entis exanũatione ꝗfessionẽ extorq̃ri a qͣlib sar ñ dẽ

Expanded text:
Consuluisti de infantibus qui in uno lecto cum parentibus dormientibus mortui reperiuntur, utrum ferro candente aut aquamine parentes se purificare debeant eos non oppressisse. Monendi sunt namque et protestandi parentes, ne tam tenellos secum in uno lecto collocent: ne negligentia qualibet proveniente suffocentur, vel opprimantur, unde ipsi homicidii rei inveniantur. Nam ferri candentis, vel aquae ferventis examinatione confessionem extorqueri a quolibet, sacri non ce
Abbreviated transcription (Latin):
uidãt op̃c de lapsu carnis ĩpent᷑ a laico. duo monachi unꝰ subdia¬
conꝰ ⁊ duo leuite adũsꝰ eũ testim oniũ ferũt. A mat᷑politano
suo sñtit se p̃gͣuari. In ip̃a uñtilatõne cause tres ex testib de¬
ficiũt. siu̾ ꝑuussioa e decepti suĩ canonica exanũatione repbati. Ex¬
stis iudiciariꝰ eido sit reqͥiñoꝰ. S ed̾o au expoliatꝰ ab aliqͦ sit iuditã¬
dus. T ercio qͣ pena suit feriendi qͥ ui accusatidẽ uł testificatioẽ
defẽtnt. Quarto si duoꝵ testimonio sit ꝯdẽpnãdꝰ. Quinto si
deficientib accusatorib sit cañdꝰ ad pͣgationẽ. Sexto si xemediũ
sit dandũ ei qͥ ca̾ dilatioĩs uocẽ apłłonis exhibuerit. Septĩo si

Expanded text:
iscopus de lapsu carnis a laico impetitur; duo monachi, unus subdiaconus, et duo Levitae adversus ipsum testimonium ferunt; a metropolitano suo sentit se praegravari; in ipsa ventilatione causae tres ex testibus deficiunt, sive promissione decepti, sive canonica examinatione reprobati; extis judiciarius ordo sit requirendus? Secundo, an exspoliatus ab aliquo sit judicandus? Tertio, qua poena sint feriendi qui in accusatione vel testificatione defecerint? Quarto, an duorum testimonio sit condemnandus? Quinto, si deficientibus accusatoribus sit cogendus ad purgationem? Sexto, si remedium sit dandum ei, qui causa dilationis voc
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ om̃s. ł ꝙͣ ex oĩb retinere ualeant. ñ in merito dubitat᷑
qr uͦ tam pat̾arche ꝙͣ alii uiri iusti ante legõ patit̃ ⁊ pꝰ legẽ mual¬
tas urores insimul habuisse legũt᷑. n ꝯtrarisĩ apparet in oũgłio
ł lege p̃ceptũ. ñ pagani subitiuntur iustitutis canonicis ẜ̾ inue¬
tis: qͣm admodũ est p̃missum. udet᷑ qd̾ ⁊ nc̃ iuita ritũ suũ
licite ꝯtrabãt ꝯd cũ diũsis. qͦꝵ cõiunctiões legitimas undaba

Expanded text:
ionem omnes, vel quam ex omnibus retinere valeant, non immerito dubitatur. Quia vero tam patriarchae quam alii viri justi ante legem pariter et post legem multas uxores insimul habuisse leguntur, nec contrarium apparet in Evangelio vel lege praeceptum, neque pagani subjiciuntur institutis canonicis post inventis, quemadmodum est praemissum, videtur quod et nunc juxta ritum suum licite contrahant cu
Abbreviated transcription (Latin):
dimitiatĩ ⁊ in p̃missis gradib a paganis qd̾ adeos licitesit
rem aͥ ane religiõis ⁊ fidei acuiꝰ p̃ceptiõe ꝑ uroies deseri seti¬
m̃tes uiri posset̃ facile reuocari. fideles hꝰ mõi mat̾monialit̾
ccpsati. libe possunt ⁊ licice reman̾e ꝯuincti cũ ꝑsacram̃tũ ba¬
ꝑtismi. ñ soluãt᷑ ꝯiugias eͥmina dimictãt i⁊ qm̃ pagani cirea¬

Expanded text:
m , et in praemissis gradibus a paganis quoad eos licite sitanae religionis et fidei, a cujus perceptione per uxores deseri se timentes viri possent facile revocari, fideles hujusmodi matrimonialiter copulati libere possunt et licite remanere conjuncti, cum per sacramentum baptismi n
Abbreviated transcription (Latin):
unai sepe mandatnꝰ ⁊ tastitd̃nes iñclũ muiquas aiode apłica emanare
euis culpe ꝓrsus ignama ꝑ m̃nocẽtiã excusatur. Nlos xeũĩcca maio¬
ni negocia fregñtiꝰ occupati ⁊ cutã uniũ sorũ ex ossd̾ nr̃o gerentes
ꝑqͥd̾ suruꝰ oiti s debitaies cũ orãib ãp̃ nosinstaritib̃ ittrenti sacis¬
fatẽ nõ possimiꝰ: quidã eo ꝙ ã semita iusticie aberr nt: sau ultra
quã ꝑnuttit honestas sue petitionis licentiã extẽdentes: ȩraudit
ñ possũt ̃ motũ ꝓpͥe uoliltatĩ ntũpũt. ⁊ ad sua rngenia falsitatis.
⁊ arces ꝑditionis cũ aã exquifita malicia recutento: ꝑ fle astuti¬
ã sp̃ei eandorem puntatis apłice denigrare. ac depͣuare ntuntur.¬

Expanded text:
um saepe mandata et institutiones interdum iniquas a sede apostolica emanare eius culpae prorsus ignara per innocentiam excusatur. Nos etenim circa negotius omnibus debitores cum omnibus apud nos instantibus incontinenti satisfacere non possimus, quidam, io quod a semita iustitiae oberrantes, aut ultra quam permittit honestas suae petitionis licentiam extendentes, exaudiri non possunt, in motum proprium uoluntatis irrumpunt, et ad sua ingenia falsitatis et artes perditionis cum animi exquisita malitia recurrentes, per falsae astutiam speciei candorem pu
Abbreviated transcription (Latin):
mine placidie petitoris eblationo aq̃sa sũt sabuũ martolinẽsis
siũ ciusilinatis uxb antigitẽ antiochũ sorũu iuris patͦne sue
iectu ꝯgnitionẽ uob̾ niã uidoritate deputumꝰ ut am̃l u̾ita¬
te discta. si xe uera obiectam sͥ m acłam iuste refr agationis ñ
potĩt rõne diluere. leontiũ clerĩc quẽ gͦdꝰ p̃finitꝰ legib ñ def¬
fendit ad seqũdã aditiõis sue uecessititẽs modis di redibete. A¬

Expanded text:
Marcellaniensis sive Clusitanae urbis antistitem Antiochum servum juris patronae suae jectu, cognitionem vobis nostra auctoritate deputamus, ut omni veritate discussa, si revera objectam sibi maculam justae refragationis non poterunt ratione diluere, Leontium clericum, quem gradus praefinitus legibus non defendit, ad sequendam conditionis suae necessitatem modis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dis curamͦ filu astulfe. s ñ filiꝰ dici deb̃es qͥ tã crudełr̃ infelix homicidi¬
ũ ꝑpetsti. Nam occidisti uxoiẽ tuã ꝑtẽ corꝑis dui legutimo fimꝰ tͥ sacił¬
eã c̃ alio iuiro nefariã rẽ faciẽtẽ. s ꝯatatꝰ a diabolo ⁊ ĩpio furore ĩtlã¬
mat᷑. latͦꝰnũ more atͦriꝰ eã gladio tuo crudelior oi bestia int̾emisti.
Et nẽ pꝰ mortẽ eiꝰ addis iniqͥtatẽ sr̃ iniqͥtitẽ filioꝵ tuoꝵ q̃be p̃do. qͥ ma¬

Expanded text:
s curamus, fili Hastulphe, sed non filius dici debes, qui tam crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam partem corporis tui legitimo matrieam cum alio viro nefariam rem facientem, sed concitatus a diabolo et impio furore inflammatus, latronum more atrocius eam gladio tuo crudelior omni bestia interemisti, et nunc post mortem ejus addis iniquitatem super iniquitatem, filiorum tuorum improbe
Abbreviated transcription (Latin):
I ut fieri sol ancistes obito repẽ¬
tino decessit. ⁊ collunitanei sac̾do¬
tes de longinqͦ minime. ad eẽ podunt:
una die tr̃a cum ^ᷤ nocte exaniratum cͦpͦ¬
fraquenna in psalloticiũ excubatõne c̃¬
rifice ꝯm̃det᷑. donͦ sũ mora inuitato ui¬

Expanded text:
 ut fieri solet antistes obitu repentino discesserit, et collimitanei sacerdotes de longinquo minime adesse potuerint, uno die tantum cum nocte exanimatum corpufrequentia vel psallentium excubatione rifice commendetur, donec sine mora invitato un
Abbreviated transcription (Latin):
dicens sñ ulla ctdictione minus a teliore bñdicitur qͥ uoleas
ostñdere sac̃dotunti euatigłicura digrũ eẽ leuitico. ꝓbat illĩ
ꝑ hoc ꝙ leui fuit in lutabis abraho decanatꝰ. qm̃ abtaham de¬
dit decimas melchi quasi minor maiori licet aũ taitoges
quam sacer dotes ungantur ex lege diuina: reges tam̃ui
unguntur a sac̃dotib. non sãcdotos a regib Minor ẽ aũt
qui ungit᷑ qmͣ qui ungit. ⁊ dignior est ungens quã unctus.

Expanded text:
dicens: Sine ulla contradictione minus a meliore benedicitur . Qui volens ostendere sacerdotium evangelicum dignius esse Levitico, probat illud per hoc quod Levi fuit in lumbis Abrahae decimatus, quando Abraham dedit decimas Melchisedech quasi minor majori. Licet autem tam reges quam sacerdotes ungantur ex lege divina, reges tamen unguntur a sacerdotibus, non sacerdotes a regibus. Minor est autem qui ungitur quam qui ungit, et dignior est ungens quam unctus.
Abbreviated transcription (Latin):
apxcat ꝙ pͥncigio bñficii ac nude uolu̾tatis fu̾at ꝯu̾ti in niuttuas p̃statões.
deserat ꝑitã. succepiss il aliꝰ fortassis. sł is ñ cepis. Uolautatis it ÷ susdipe iã¬
darũ. neceisitatis ꝯsũmare. gͥ si pugillares mͥ ꝯmodasti ut debitor nͥi cau̾et
ñ recte facies ĩportune repetũdo. Iam si negasses uł enussẽ ul testes adhibusᷤ¬
sem̃. Id̾ ÷ si ad fulciendã insulã tigna ꝯmodasti. deĩ subtͣusti. aũ ⁊̃ saẽs
uitiosa ꝯmodau̾is. adiuuari qͥppe nos ñ decipi bñficio oꝑt.sx abꝰcis ⁊ ꝯͣiũ iu

Expanded text:
appareat, quod principio beneficii ac nudae uoluntatis fuerat, conuerti in mutuas praestationes  suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies importune repetendo: nam si negasses, uel emissem uel testes adhibuissem. idemque est, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens uitiosa commodaueris: adiuuari quippe nos,
Abbreviated transcription (Latin):
In dm̃ca pͥma msis decembͥs ponũt ysayam ꝓ¬
ħam usq innatiuitate dñi. In natali dñ le¬
gũt᷑. pͥntũ dex saya tͦs lectõnes pͥma. lecto
p̃mo temꝑe. Scd̾a consolamini. łcia. Consurģe
deiñ legunt᷑ s̾niones. ⁊ omelie ad ip̃m diem¬
ꝑtinentes. In natali sc̃ĩ stephani omelya de

Expanded text:
In Dominica prima Decembris ponunt Isaiam prophetam usque in Nativitatem Domini. In Natali Domini legunt primum de Isaia tres lectiones. Prima lectio, Primo tempore; secunda, Consolamini; tertia; Consurge; deinde leguntur sermones vel homiliae ad ipsum pertinentes. In Natali S. Stephani, homilias de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ aliis obligant᷑ qd̾ si fuerĩt in duriorẽ eu̾n adhibiti
placuit eos om̃imꝰ ñ obligari. In leuiorẽ plaue ca̾m
pi p̃. Eñiuͦ si rxꝰ sub ꝯditione sit acceptꝰ fideiꝰsor pu¬
re ñ obligat᷑. ¶Si qͥs stichũ stipłatꝰ sũit ⁊ sideisorẽ
itu acceꝑit. stichũ aut .x. fide tua iubes ñ obligari

Expanded text:
 aliis obligantur, quod, si fuerint in duriorem causam adhibiti, placuit eos omnino non obligari: in leuiorem plane causapi potest: enimuero si reus sub condicione sit acceptus, fideiussor pure, non obligabitur. Si qu‹i› Stichum stipulatus fuerit, fideiussorem ita acceperit: 'Stichum aut decem fide tua iubes?', non oblig
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ s̃putio m̃iũ utͥq sunt acedñde. Q uarto an infames ⁊ ñ legittime
ꝯuinti: ad accationẽ suit adinittñdi Qunto an testes ge domo ac¬
uisatoꝵ aint ꝓducendi. itł imiinicoꝵ uox sit audienda. S exto an
extͣ ꝓuinciã reus sit ꝓducendꝰ. Septimo an sit audienda eiꝰ sũa
quẽ cũ reo par infiart malitia. O ctauo an ab uno tm̃ sit audĩedꝰ
onis uł testificatiõis exhibe ualeant. Detimo an deficiẽtes in pͥmio
capitło sint admittĩdi ad seqñtia. G aiuis sps.¬

Expanded text:
 spatio mensium utrique sint concedendae? Quarto, an infames et non legitime conjuncti ad accusationem sint admittenti Quinto, an testes de domo accusatorum sint producendi; vel inimicorum vox sit audienda? Sexto, an extra provinciam reus sit producendus? Septimo, an sit audienda ejus sententia, quem cum reo par inficit malitia? Octavo, an ab uno tantum episcopus onis vel testificationis exhibere valeant? Decimo an deficientes in primo capitulo sint admittendi ad sequentia? Undeci
Abbreviated transcription (Latin):
epti sunt om̃ino dimictanit. ⁊ sdsicudiẽs sou alia nionast̾ia distͥcho¬
ris ordinis adeant. In aͥb tã ꝯxecͣbuẽ excessẽ absq int̾missicẽ deplo¬
rent. Si aũ ignoranitib ip̾is petuni a data fuit : cogas eos ad renũci¬
andait loco eid̾. ⁊ pꝰ mod̾ in ip̃m reduãe si ĩ abs scandalo remañe po¬
tuerit. uł in aͦ lopo q̃ sit de ordĩe ip̃o ad seruiend̾ dño potis collo¬

Expanded text:
es seu alia monasteria districtiora adeant, in quibus tam exsecrabilem excessum absque intermissione deplorent. Si autem ignorantibus ipsis pecunia data fuerit, cogas eos ad renuntiandum loco eidem; et postmodum in ipsum reduces, si ibi absque scandalo remanere potuerint, vel in aliquo, quod sit de ordine ipso ad serviendum poteris collo
Abbreviated transcription (Latin):
amutat. Sirt̃ea si ꝗs uifeudat᷑ maior xxu.ãnis sua t̃euria
uł neg ligñtia ꝑ annũ ⁊ diẽ stet̾it. qd̾ feudi inuestit᷑am a ꝓpͥo
sĩo ñ petierit tnͣsacto ħ spatio feudũ amittat ⁊ at dñui redeat.
fumit. ⁊̃ statuimꝰ. tam in italia qmͣ in alemãnia ut ꝗũs indi¬
cta pub lice expeditõe uocat᷑ a dño suo ad eand̾ expeditioẽm spa¬
feudũ ad̾ ab op̃o aut ab alio dño ht̃ amittat.⁊ dñs feudi in us
ducatꝰ. Comitatꝰ de cet̃o ñ diuidat᷑. aliud aut̃ feudũ diucea l.aꝯ¬

Expanded text:
maior XIIII annis sua incuria vel sua negligentia per annum et diem steterit, quod feudi investituram a primo domino non petierit, transacto hoc spacio, feudum amittat, et ad dominum redeat. Firmiter etiam statuimus tam in Italia quam Alemannia, ut, quicumque indicta publice expeditione vocatus a domino suo ad eandem expeditionem spafeudum, quod ab episcopo vel ab alio domino habet, amittat et dominus feudi in usus marchia, comitatus de cetero non dividat
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea uͦ an c̃ uolũtate ꝑc̃tũ ansi sue deuotioĩs sit solitariã uõt. erit filiis li
sũp̃tione detectus fuĩt attigise tłisgͤssionẽ. ⁊ exsĩcatiõis censurã accipi¬
Suella si añ .xii. ãnos etatis sponte sua uelam̃ saciũ iͥ assũp̃sit. pͣsi̾t
¶statĩ ꝑontes eiꝰ uł tutores id fcm̃ uritũ fac̃esi uolũt. At si ãnũ ⁊ diẽ dis¬
simłando ꝯsnsint: ult̾iꝰ n ip̃i nͭ ip̃a pot̾unt mutare. Si uͦ ii fortior etare¬

Expanded text:
postea vero, an cum voluntate parentum, an suae devotionis sit solitarium votum, erit filiis licstis assumtione detectus fuerit attigisse transgressionem, et excommunicationis censuram accipiPuella, si ante XII annos etatis, sponte sua sacrum velamen sibi assumpserit, possunt statim parentes eius vel tutores id factum irritum facere, si volunt; at si annum et diem dissimulando consenserint, ulterius nec ipsi nec ipsa mut
Abbreviated transcription (Latin):
rd̃ suã ãministnͣs. occ̃onẽ dãp̃ni ñ iꝯsulte accidñtis s aolo fco
uelit restitur nͨ i euentꝰ dãpni rostitu tõem inpulg s inꝯsul¬
ta facilitas. ⁊ ita põp̃ scbsit. Uñ marcellꝰ ap̃ uliañ notatisi¬
i. n ił capt᷑ ⁊ em̃do ĩ rem uecessariã lic mortalẽ. ¶Si locu¬
pleti hĩs exticit ⁊ subito ħrditas lapsa sit. puta p̃dia suer̃
q̃ chasmate ꝑierũti insule oxuste st̃. sui fugcit̃. aut decestũt

Expanded text:
rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsulta facilitas. nim captus est emendo sibi rem pernecessariam, licet mortalem. Si locupleti heres extitit et subito hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt aut decesserunt:
Abbreviated transcription (Latin):
rum suscep̃. sam t̃ int̃ om̃s ꝯstet fragile eẽ ⁊ iufum̃ hiꝰ etatũ ꝯ¬
siliũ ⁊ nłtis cagtionib suppositũ mitoꝵ q uisidiĩs expositũ. auai¬
liũ eis p̃tor ħ edc̃o pollicitus ÷. adũsꝰ cagtiones opitłatõem. ⁊ d̃.¬
Deruq ⁊  ͣ . I ioiẽ aut̃ o ãt̃us natũ uid̾. ant diẽ uatalĩ
sui adhue diciemꝰ an ⁊ horam ui qua natus ⁊ ut si captꝰ sit uesti¬
tuat᷑ ⁊ õ nondũ ꝯpleũit ita erit dicũd. ut a nom̃to in momĩtũ
tẽpꝰ syec̾tat᷑. ꝓiñ ⁊ si bissexto natus ÷ sui pͥoie siũ post̾iore die cels

Expanded text:
rum suscepit. Nam cum inter omnes constet fragile esse et infirmum huius etatis consilium et multis captionibus suppositum, multorum insidiis expositum auxilium eis pretor hoc edicto pollicitus est et adversus captiones opitulationem.  natalis sui adhuc dicimus ante horam qua natus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleuerit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur. proinde et si bissexto natus est, siue priore siue posteriore die Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
Qius m̃dic ã orõnẽ estunet quẽ uota lo cupletant:
Sepe in facũdie dotib pauꝑ ĩuenit᷑ uena p̃dicãtis. ⁊ edi¬
uso thesaurꝰ andis ircadiat in egestate ũboꝵ qͥ uice
dei iudicat ñ desid̾at pita collo Iͥ ħ que infucit ꝰ
mendat nitor ingenis qr in hĩis etiã sũ aoiore blan¬
di tͤ oꝰ loqñtia. in uł splndorẽ suũ ueritas nuda ꝯñ
liicant᷑ illa que uoliumꝰ ũ tam syem recti hr̃e qmͣ
ollicitudiiuis tus quid̃ hic ordo ẽẽ debuerat ut cũ ne¬
e ii id qd̵ ignorabat dilectio tua ip̃e nescuut. iu¬
stiui nos ꝑĩt poscẽtis. q in causis que ad qñalẽ oh
seruãtiam ꝑtinẽt nicħ̃ sñ pͥmatib oꝑt inqͥri. ⁊ gͣħ̃
respondi ne aliqͥd ꝯtͣiũ suo ignorantie exausatõe
gerat᷑. que tñ ad ietͦpolitani tui noticuã facies ꝑue¬
pae uit si qͥ fore sunt sẽm qͥ de hiss añi putauart ã¬

Expanded text:
quis mendicam narrationem aestimet, quam uota locupletant ? saepe in facundiae dotibus pauper inuenitur uena praedicantis, et e diuerso thesaurus cordis inradiat in egestate uerborum. qui uice dei iudicat non desiderat picta colloquia., sed quae infucatus commendat nitor ingenii, quia in his etiam sine amore blanditur eloquentia, in illis splendorem suum ueritas nuda commbricantur illa, quae uolumus non tam speciem recti habere quam ollicitudinis quidem tuae iste ordo esse debuerat, ut cum meac si id quod ignorabat dilectio tua etiam ipse nesciret, instrui vos pariter posceretis: quia in causis quae ad generalem 116 observantiam pertrespondi ne aliquid contrarium sub ignorantiae excusatione gereretur, in metropolitani tui notitiam facies pervenire, ut si qui forte sunt fratrum, qui de his antea putaverunt a
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ delegati teneat᷑ uidici obedire. Cum aut̃ nonꝰ
sua s delegantis uice fungit᷑ ÷ cũ iuirisdictio delegat᷑
om̃ia delegari aue ad urisdictionẽ ꝑtiuẽt uidnͣr. nĩi¬
to uidex delegatꝰ pͣ tam ordinariũ qmͣ aliũ cui man¬
dau̾it cagẽ ad eificiendit̃ qd̾ p̃cipit. ⁊ et ꝗͥ obedire ꝯtẽp

Expanded text:
to judici teneatur obedire. Cum autem non sua, sed delegantis vice fungantur, et cum jurisdictio delegatur, omnia delegari quae ad jurisdictionem faciunt videantur, merito delegatus potest tam ordinarium, quam alium cui manda
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝙ eg̃as idisc̾te. discrete cupiens reuocare ac neaĩtati popłs sa¬
tisfacere ab obseruatiõe uiratati p̃dc̃i ex quo tibi ⁊ regno tuo me¬
tuis gͣue ꝑicubũ ĩ imnẽ postulasti fupplt̃ ã nob absolui. suꝑ quo
diligens indagator uĩtate ꝯꝑta. potuissi facileintueri: ꝙ ñ dã
erat aibsoło necaͣ qua int̃p̃tatio requitenda. qm̃ c̃ iurarãtũ fecisti
monetã aũ fłam aĩ legitinã ẽẽ õdebas. si fallã ꝙ de regia sereni¬
tate non c̃dimꝰ. iunifãtũ fuisset illicitũ ⁊ ułłatenꝰ obsuand̾. ⁊ pro
licitũ fuit. ⁊ usq̃quaq seruand̾. ⁊ ut utep̃hñ sibiłr obseruet᷑ ꝯsuli¬
mꝰ ⁊ mandamꝰ: ut repbata moneta q̃ ã legitimo fuãt põdẽ dirm¬
nuta. alia fub nõie patris tui moneta cumulet᷑. quã ad legitimũ
pondꝰ reducas. ẜ eũ statũ quẽ tp̃e patͥs tui hũit meliorẽ. ita qd̾¬

Expanded text:
tu quod egeras indiscrete, discrete cupiens revocare, ac necessitati populi satisfacere, ab observatione juramenti praedicti, ex quo tibi et regno tuo metuis grave periculum imminere, postulasti suppliciter a nobis absolvi. Super hoc vero diligens indagator veritate comperta potuisset facile intueri quod non tam erat absolutio necessaria quam interpretatio requirenda. Quoniam cum juramentum fecisti, monetam aut falsam aut legitimam esse credebas. Si falsam quod de regia serenitate non credimus, juramentum fuisset illicitum et nullatenus observandum, et pro licitum fuit et usquequaque servandum. Et ut irreprehensibiliter observetur, consulimus et mandamus ut reprobata moneta quae a legitimo pondere fuerat diminuta, alia sub nomine patris tui moneta cudatur, quam ad legitimum pondus reducas, secundum eum statum quem tempore patris tui habuit meliorem; ita q
Abbreviated transcription (Latin):
nꝑator. scłariũ leges ⁊ sc̃oꝵ eceͤ. patr̃ constituro¬
nes curos relig̾osos in oĩpotentis di suitio man¬
cipatos. ꝓtegũt ⁊ defendũt ⁊ nłłam eis molestiã
ꝑmutũt. accepimꝰ. aũ. qd qͥdam causidici de t̾ra
ur̃a occasione. deaidñdat᷑. litiũ. q̃ aliq̃ solẽt

Expanded text:
atrum constitutiones, viros religiosos in omnipotentis Dei servitio protegunt et defendunt, et nullam eis molestiam, vel permittunt. Accepimus autem quod quidam causidici de terra vestra, occasione decidendarum litium quae aliquando solent
Abbreviated transcription (Latin):
sum in archiep̾atie tuo pła ꝯtingant que correctione
indig̾e nõscunt᷑ꝰ nras t duximꝰ lict̾as ensmitta̾das fir¬
mit̾ ostimantes qd̾ ad mandatũ apłicũ adĩplũdit᷑ tanto mag
los unũ scilic aut auos ꝑ itillas ⁊ ꝑrochiales eccłias extͣ
ꝯuentũ in ꝑrochia tͥ ꝯmissa mau̾e ꝑmittas. s eos ad ela

Expanded text:
Cum in archiepiscopatu tuo plura contingant, que correctione indigere noscuntur, nostras tibi duximus litteras transmittendas firmiter estimantes, quod ad mandatum apostolicum ad implendum tanto magis los, unum scilicet aut duos per uillas et parrochiales ecclesias extra conuentum in prouincia tibi commissa manere permittas
Abbreviated transcription (Latin):
dis curamͦ filu astulfe. s ñ filiꝰ dici deb̃es qͥ tã crudełr̃ infelix homicidi¬
ũ ꝑpetsti. Nam occidisti uxoiẽ tuã ꝑtẽ corꝑis dui legutimo fimꝰ tͥ sacił¬
tã. iñ ã mortis. ñ t̾ resistñ̾tẽ. ñ insidiantẽ qͣcq nͦ tue uite. ñ inuenisti
eã c̃ alio iuiro nefariã rẽ faciẽtẽ. s ꝯatatꝰ a diabolo ⁊ ĩpio furore ĩtlã¬
mat᷑. latͦꝰnũ more atͦriꝰ eã gladio tuo crudelior oi bestia int̾emisti.
Et nẽ pꝰ mortẽ eiꝰ addis iniqͥtatẽ sr̃ iniqͥtitẽ filioꝵ tuoꝵ q̃be p̃do. qͥ ma¬

Expanded text:
s curamus, fili Hastulphe, sed non filius dici debes, qui tam crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam partem corporis tui legitimo matriausa mortis, non tibi resistentem, non insidiantem quoquo modo vitae tuae. Non invenisti eam cum alio viro nefariam rem facientem, sed concitatus a diabolo, impio furore inflammatus, latronum more atrocius eam gladio tuo, crudelior omni bestia, interemisti, et nunc post mortem ejus addis iniquitatem super iniquitatem, filiorum tuorum improbe
Abbreviated transcription (Latin):
ligatus: qr tũ ꝯditor canonũ solutionẽ eiꝰ sͥ sp̃alit̃
ñ rotinuit: eo ip̃o ꝯcessisse uidet᷑ facultatẽ aliĩ relaxã¬
dĩ. Is aut̃ qͥ iuxta pͥmũ modũ excõicato cõieat. cũ
iuram̃to debet absolui. & uͦ uxta sed̾m modũ illi ꝑ¬
ticipat. recdciliari pot̾it sñ iuratoria cautiõe. Uĩn si
difficile sit ex aliqͣ ĩusta causa qd̾ ad ip̃m exc̃oicato¬
ren ab soluendꝰ accedat: ꝯcedimꝰ udulgñdo ut p̾stita
iuxta formã eccłe cautione qd̾ excõĩcatoris mãda¬

Expanded text:
ligatus; quia tamen conditor canonum solutionem ejus sibi specialiter non retinuit, eo ipso concessisse videtur facultatem aliis relaxandi. Is autem qui juxta primum modum excommunicato communicat, cum juramento debet absolvi. Qui vero juxta secundum modum illi participat, reconciliari poterit sine juratoria cautione. Verum si difficile sit ex aliqua justa causa quod ad ipsum excommunicatorem absolvendus accedat, concedimus indulgendo ut, praestita juxta formam Ecclesiae cautione quod excommunicatoris manda
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ matutina offã calebrarꝰ. q̃dã monialis etcͣm ip̃am
ĩgrediẽs. c̃ alio cłico ludendo ĩpadim̃tũ prãdat. qͦminꝰ
ut lib̃ius pͦs cͥca diuinoꝵ celebratẽẽm uacare. manib ĩ
eam appositis. ut extͣ eccłam poñ c̃ noll oxire. in tͥhñ¬
do ip̃am coegit eandẽ intͣ eccłam resid̾e. s tu illũ pp ħ¬

Expanded text:
 matutina officia celebraret, quaedam monialis ecclesiam ipsam ingrediens cum alio clerico ludendo, impedimentum parabat quominus ut liberius posset circa divinorum celebrationem vacare, manibus in eam appositis ut extra ecclesiam poneret, cum nollet exire, in trahendo ipsam coegit eamdem intra Ecclesiam residere; sed tu illum p
Abbreviated transcription (Latin):
se pati asseruit Uemõ dic̃as ad eum romã itc̃a ciucifigi. fõanã
eccłam sui sanguine ꝯconsecrasset pͥmatum cathedre succeᷤ¬
sori teliquit. totã in eo tͣoͣfferens plenitudinẽ potestatis. pro
altũlaxans p̃dicationis retia in capt᷑am cũ ibi posuit eccłe pͥt
cipatũ ubiiugebat ẜsaris potũtie altitudo. ⁊ ĩꝑiał monanhia
residebat. cui fere uationes ficnt flurama mati tributa solue¬
ler pꝰ ascensionem xp̃i ꝯũtit ad fidẽ u suꝑ ittosq fideles se

Expanded text:
 pati asseruit: Venio, inquit, ad eum, Romam iterum crucifigi  Romanam Ecclesiam suo sanguine consecrasset, primatum cathedrae successori reliquit, totam in eo transferens plenitudinem potestatis. Pro altum, laxans praedicationis retia in capturam, cum ibi posuit Ecclesiae principatum ubi vigebat saecularis potentiae altitudo et imperialis monarchia residebat, cui fere singulae nationes, sicut flumina mari, tributa solveles post Ascensionem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
cens cam suꝑ quib dã dubitationẽ arcicuł ꝯsułẽ decreinsti. ꝙ utiq
gratũ gr̃as ⁊ acceptũ. ⁊ tuam erinde ptrdentiã ꝯtũdaiti nõ qͥd̾
existimemꝰ nos quasi sufficientes ex nob̃ s nr̃a susficaentia ex dõ est.
qui dat om̃ib asfluentr̃a m̃o imꝓperat. qui siguas ifantium
facit deseitas: toꝑit ora mutoꝵ. q̃siusti ⁊ em̃ dubitans ⁊ addiscẽ
lut tuquasdam sp̃es sp̃alisscinas iam dmilĩ cumi ⁊ utꝰ sit pastor ⁊

Expanded text:
decrevisti; quod utique gratum gerimus et acceptum, et tuam exinde prudentiam commendamus; non quod extimemus nos quasi sufficientes ex nobis, sed nostra sufficentia ex Deo est, qui dat omnibus affluenter, et non improperat, qui linguas infantium facit disertas, et aperit ora mutorum. Quaesivisti evelut in quasdam species specialissimas jam divisam; cum et unus sit pastor et
Abbreviated transcription (Latin):
niutationes ad s̃mĩ ap se antistitem de uite ꝑtineant
uec iuꝑ his p̃s̃ eꝰ assensũ aliquid debeat intẽptan. Oita¬
mur non modiẽ
ȩtempla
socutus. qui motu ꝓpͥe uolurtaris
qndam aparmeũ electũ metpolitatiã¬
cecłara tãstulisti. nec tibi sussecit dã p̃deces¬
sustui p̃sũptionem solũ modo matan. ĩ moꝰꝰ¬

Expanded text:
 sedis antistitem de jure pertineant, nec super his praeter ejus assensum aliquid debeat attentari, miramur non modicum exempla secutus, qui motu propriae voluntatis ndam Apamien. electum in Tripolitan. Ecclesiam transtulisti, nec tibi sufficit dicti praedecessoris tui praesumptionem solummodo imitari, imo
Abbreviated transcription (Latin):
d hec quia q̃sitũ ÷ a nob̾ ex ꝑte tua utr̃ liceat tͥ paslium
tuum alii metͦpolitano ꝯmodare si ꝯtigerit ip̃m sñ pai¬
liõ suo ad ecclãm tͥ amissim in ali iua p̃cipua sollepnita.¬
te uenire. ⁊ in eadem eccłia musaꝵ sollepnia celebrare.
licet exinde uon retolam᷑ nos expressum canonem inue
ꝯueniens ut pallium tuũ alii ꝯmodes cum palliũ ꝑso
nam non tͥnseat. s quisꝙ cum eo debeat sicut tua nob̾

Expanded text:
dhuc quia quaesitum est a nobis ex parte tua utrum liceat tibi pallium tuum alii metropolitano commodare, si contingat ipsum sine pallio suo ad Ecclesiam tibi commissam in aliqua praecipua solemnitate venire, et in eadem ecclesia missarum solemnia celebrare: licet exinde non recolamus nos expressum canonem vidisvidetur esse conveniens ut pallium tuum alii commodes, cum pallium tuum personam non transeat, sed quisquam cum eo debeat, sicut tua novit
Abbreviated transcription (Latin):
dã ita qd̾ cotte uiuerent inuioẽ segreg isti. ⁊ et relõne
quoꝵdam ꝑceꝑis qd̾ aliam menioratꝰ .Uꝰ. intend̾e̾t du¬
cere in urorẽ. licet ip̃m ne ħ face iliqͥtenꝰ attemptaret
monueris diligẽter ip̃e nichominꝰ grtra ciuitatẽ fur¬
tĩ cũ alia spõsalia ⁊ nuptias tenĩe celebrauit. Um̃ẽ¬

Expanded text:
d caste viverent invicem segregati; et ex relatione quorumdam perceperis quod aliam memoratus W. intenderet ducere in uxorem, licet ipsum ne hoc facere aliquatenus attentaret monueris diligenter, ipse nihilominus extra civitatem furtim cum alia sponsalia et nuptias temere celebravit. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
stes mulieris habito ꝯsilio recepistis ⁊ allegatiõib ĩlꝑ
p̃buistis auditum. Quo sc̃o dictꝰ ꝓcurater ad p̃sñtiam nĩam
acoddns dixit se respond̾e ꝑatũ uelle negotio int̾ẽe.⁊
s die statutã õ cred̾et᷑ libello de quo c̃det᷑ p̾misimͦ respõ¬
suiꝰ restitutionẽ uxqis et ꝑte uut pͥis s fieri pꝰtulaũ
⁊ ne sec̃ fier ad sedẽ ap̃łicã apłłois uocẽ emistt. bm̃ qr¬

Expanded text:
testes mulieris habito consilio recepistis et allegationibus insuper praebuistis auditum. Quo facto, dictus procurator ad praesentiam vestram accedens, dixit se respondere paratum velle negotio interesse. Qui sibi die statuta, cum crederetur libello de quo praemisimus, responsurus, restitutionem uxoris ex parte viri prius fieri postulavit et, ne secus fier
Abbreviated transcription (Latin):
Inimo ⁊ si qͣdaã fuos distrax̾it qͦsdã retinuit ñ ÷ audiẽdꝰ
legatars si uelit optare ex romãtis ab ħrd̾e: c̃ id̃ aisposiũt
familiã ħes.

Expanded text:
Immo et si quosdam seruos distraxit, quosdam retinuit, non est audiendus legatarius, si uelit optare ex retentis ab herede, cum iam disposuerit familiam heres.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tari solo eẽ diguũ ĩꝑio oportet. Cur ã ex suggestionib ꝓc̃m si
dubitatõ in licib oriat᷑ ⁊ sese ñ eẽ iooneas uł sufficiẽtes ad deci¬
sionẽ litis illi enstunẽt ud nos decͤrit᷑.⁊ qr̃ Ambiguitates uidicũ
qͣs ex legib oriri queñ aures accipiũt m̃e si ñ a nob̾ int̃p̾tatõ
dõsis ambiguitatib tã ꝯditor ꝑ iitpͤs legũ solꝰ ĩꝑator iꝰte existi¬
mabit᷑ nͭ hac lege derogante ueti̾s uuis ꝗditorib qr ⁊ eis ħ uaie

Expanded text:
ortet. Cur autem ex suggestionibus procerum, si dubitatio in litibus oriatur et sese non esse idoneos vel sufficientes ad decisionem litis illi existiment, ad nos decurritur et quare ambiguitates iudicum, quas ex legibus oriri evenit, aures accipiunt nostrae, si non a nobis interpretatio di ridiculosis ambiguitatibus tam conditor quam interpres legum solus imperator iuste existimabitur: nihil hac lege derogante veteris iuris conditoribus, quia et eis hoc maie
Abbreviated transcription (Latin):
ri¬
sti utr̃ scolares si se inuicẽ ꝑcꝰ sint
inplena ł minori et ate ꝯstituti ⁊ łici aureligi¬
tutũ ÷ ut illi qͥ ĩcłicos uolentas manꝰ
untiunt mittant᷑ ad apłicam sedem ab¬
soluendi. debeant ad eand̾ sedem ꝑ sua ab¬

Expanded text:
risti, utrum scholares si se invicem percusserint, in plena vel in minori aetate, clerici aut religitutum est ut illi qui in clericos violentas manus injiciunt, mittantur ad apostolicam sedem absolvendi, debeant ad eamdem sedem pro sua ab
Abbreviated transcription (Latin):
hodiornus dies.
sccepistis: moneo ut uos ꝯgnostatis fidcisores apd̾ d̾m
exticisse ꝓ illis. qͦs uisi estis de sacͦ fonte sciꝑe. Ido q
sꝑ eos ãmon̾e ut castitatẽ cͦtadiãt. iꝰticiã diligãt.
castitatẽ teneãt. Añ oĩa sẏmbolũ ⁊ ord̾ne dñicã ⁊

Expanded text:
« Hodiernus dies » . suscepistis, moneo, ut vos cognoscatis fidejussores apud Deum exstitisse pro illis, quos visi estis de sacro fonte suscipere. Ideoque semper eos admonete, ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem tene
Abbreviated transcription (Latin):
Seruo manumisso recaliã legatũ erat alo capito om̃s ar¬
cillas suas uxori legauat. In peculio sui ancilla fuit. sui

Expanded text:
Servo manumisso peculium legatum erat: alio capite omnes ancillas suas uxori legaverat: in peculio servi ancilla fuit. servi
Abbreviated transcription (Latin):
a nonum int tituta.
sine preuidicio ab onũbu cus todia¬
nt UR Nemo in accusationibue⁊ uel
rodicũs eccłiasticis. suo sensy s eoꝵ aucto¬
ritate deducatoꝵ. In exponetidis autem
ł iudicandis diuinis scripturis sanc tor¬

Expanded text:
anonum statuta sine praejudicio ab omnibus rite custodiantur, et nemo in actionibus vel in judiciis ecclesiasticis suo sensu, sed eorum auctoritate ducatur. In exponendis etiam vel praedicandis divinis Scripturis, sanctor
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ẽ coarectioni p̃põitus in sp̃ũ suꝑbie repħndñ¬
di. dũ uixta p̃ceptũ dulcũ pat ⁊ mat̃ nondebeant
malẽdici s potꝰ honorran ꝙ de sp̃uali patre młto
farã debet intelligi quam de carnali. nec qͥsqͣm
sue p̃sũptionis audaciam illo defendat exemplo
ex uob̃ arguetpe de percato ⁊ si male locutꝰ sũ
cestimo nũ ꝑhibe de illo. cũ aliud sit siẽm ĩ se pec¬

Expanded text:
cujus est correctioni praepositus, in spiritu superbiae reprehendi; cum juxta praeceptum Domini pater et mater non debeant maledici, sed potius honorari: quod de spirituali patre multo fortius debet intelligi quam carnali. Nec quisquam suae praesumptionis audaciam illo defendat exemplo,ex vobis arguet me de peccato? et si male locutus sum, testimonium perhibe de malo , cum aliud sit fratrem i
Abbreviated transcription (Latin):
ee aũ opꝰ ẽ disciecione maiori cũ uicia sub spe uͥtutũ ticculte
sub inirant. ⁊Angłs sathane se mangłm bacis simulate teͣs¬
suas ꝙ tum in diocesi quã in urbe roeteñ laicaꝵ ⁊ mulierum
gła. epłas pauli psalt̃iu moralia iobriples alios libros sibefe¬
ert in gallico sernone tnͣlferri tnͣslatiomi hi ado libnt᷑ ⁊ ut̃i¬

Expanded text:
em opus est discretione majori, cum vitia sub specie virtutum occulte subintrant, et angelus Satanae se in angelum lucis simulate transsuas quod tam in dioecesi quam urbe Metensi laicorum et mulierum Evangelia, Epistolas Pauli, Psalterium, moralia Job et plures alios libros sibi fecit in Gallico sermone transferri, translationi hujusmodi adeo libenter, uti
Abbreviated transcription (Latin):
san quis Redeat ꝙ tales muisibiłr̃ mittunturadõ ⁊ si
non uisibilt̃ mittant̃ ab hõie cũ uisibił mssio mul¬
to sit diguior qua uisibił. ⁊ diuina longe melior quã
euangłista testatur. qi fuit hõ itssus ã dõ cui nom̃
illa trassio sit occulta non susficit cuiquã muide cc̃i asse¬
tere ꝙ ip̃e sit mssus ã dõ cum hoc quilib ħrticꝰ asseue¬
ret s opertet ut astiuat illã ĩuisibilem missionem
lios isrł ut c̃deret̃ ei ꝙ mutetet᷑ ab ip̃o dedit ci sigt̃ũ
ut ꝯũteret uitgat in colubiũ ⁊ colubtum itm̃ refar
destimonium ꝓtulit deseͥptura Redens sacdotibus
⁊ leuitis qui missifuãt ad infrogand̃ quisdẽt. iq̃te
baptitandi sibi osfiã assũpsisset Ego uax clattiantis

Expanded text:
at quia tales invisibiliter mittuntur a Deo, etsi non visibiliter mittantur ab homine, cum invisibilis missio multo sit dignior quam visibilis, et divina longe melior quam evangelista testatur: Quia fuit homo missus a Deo, cui nomen illa missio sit occulta, non sufficit cuiquam nude tantum asserere quod ipse sit missus a Deo, cum hoc quilibet haereticus asseveret; sed oportet ut astruat illam invisibilem missionem lios Israel, ut crederetur ei quod mitteretur ab ipso, dedit ei signum ut converteret virgam in colubrum et colubtestimonium protulit de Scriptura, respondens sacerdotibus et Levitis qui missi fuerant ad interrogandum quis esset et quare baptizandi sibi officium assumpsisset: Ego vox clamantis
Abbreviated transcription (Latin):
enia edicti nĩ petita patͦriũ seu pat̾nã eoꝵ ꝙ ꝑentes ⁊ lib̾os ħides in¬
suꝑ ⁊ si excͣnei sint a lib̾tis seu libis eoꝵ ñ deb̾e iniꝰ uocariiꝰ c̃tissim̃
Post uñditionẽ ħuditatis a te stãm si ẽdttores ccͣ eptares De pactis
actiones suas moiusse ꝓhare potiũs. eos s hp̃tanea eas grepisse uolũta¬
te exteptõne taciti pacti ñ uurałr deifũderis.

Expanded text:
enia edicti non petita patronum seu patronam eorumque parentes et liberos, heredes insuper, etsi extranei sint, a libertis seu liberis eorum non debere in ius vocari ius certissimum Post venditionem hereditatis a te factam, si creditores contra emptores actiones suas movisse probare potueris eosque eas spontanea suscepisse voluntate, exceptione taciti pacti non inutiliter defenderis.
Abbreviated transcription (Latin):
uestis sĩt seruiꝰ fatet᷑ siãni eiꝰ iͥ legaũat aspici qport̃e.
in qͣm idnẽ ea solit̾ sit referre. um̃ si ea de qͥb ñ du¬
bitaret᷑ qͥn u alio gñe ir̃ ẽeut. ut puta escariũ. arg̃t᷑.
aut penulas. aut togas. suꝑlectił qͥs ascb̃e solitꝰ sit. ñ idito
ixtimari opott̃e suꝑlectili legate ea qͦ ꝯtũi . ñ it exo
pirionib siugłoꝵ s ex cõi usu nc̃ia exaudiri debe. ⁊ d̾
nło strarent uolũcatẽ dicũtis. Et q ñ arbitͦr quẽ qu  di¬
cẽ qd̾ ñ sũtit. ut maxĩe nõie utꝰ sit qͦ id apłłari sol.¬

Expanded text:
uestis sint.Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum si ea, de quibus non ambigeretur, quin in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere supepinionibus singulorum, sed ex communi usu nomina exaudiri debere. id monstrarent uoluntatem dicentis? equidem non arbitror quemquam dicere, quod non sentiret, ut maxime nomine usus sit, quo id ap
Abbreviated transcription (Latin):
mediu Ionõẽtes p̃fati regis sigillo inunctũ. Sr̃ qͦ nĩũ pꝰtulastis respos¬
hĩc indo fuĩt allegatũ. Sr ex ã qͣrtã dubitatio ẽ ex̾orta. ꝗ c̃ corã r̃b
de pꝰsessione ⁊ ꝓpetatẽ sit actũ ꝑs una ꝓposuct. ꝙ ut᷑q q̃stio urĩa deb ⁊
ꝓnũtiatione sopiri. ꝑte alt̾a ꝓponẽte sr̾ possessiõe pͦ debẽ arbitũ ꝑ
ułguri. ⁊ restitutiõe fc̃a q̃stionẽ dełie pẜa pͥetatis deadĩ. uñ c̃ hs̃

Expanded text:
medium producentes praefati regis sigillo munitum. Super quo nostrum postulastis responshinc inde fuerit allegatum. Super eo autem quarta dubitatio est suborta, quod cum coram vobis de possessione ac proprietate sit actum, pars una proposuit quod utraque quaestio una debebat pronuntiatione sopiri, parte altera proponente super possessione primo debere arbitrium promulgari, et restitutione facta quaestionem debe
Abbreviated transcription (Latin):
rꝰ ꝗ c̃ꝑ tam enormi defcũ ad sacͦs ñ pꝰsit ordines ꝑuõũi
⁊ pe in gmotione sua id tacũit fraudulñt᷑ ibͤ abbatie¬
U t nr̃m ꝓdeat de d̾ nultu iudiciũ ⁊ ocsĩ nr̃i uideant
eqͥtatẽ. uia regia debemꝰ ĩced̾e. nͨ ad sinstm oĩo nͨ ad
dexot̾am deamare. ita magnũ iudicãtes ut ꝑuũ qr ñ ÷a

Expanded text:
ro tam enormi defectu ad sacros non possit ordines promoveri et ipse in promotione sua id tacuerit fraudulenter, ab abbatiUt nostrum prodeat de Dei vultu judicium et oculi nostri videant aequitatem, via regia debemus incedere nec ad sinistram omnino nec ad dexteram declinare, ita magnum judicantes ut parvum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
t̾itis sue t̾miñ apłłoni p̃sigñs. Es p̃dc̃i nc̃tiꝰ ep̃i allega
uit ꝗ añ donatio illa scã fuit archi br̃ erat positus
extͣ ĩtẽ ita qd̾ c̃ int̃rogatꝰ fuiss a monachigais tu habi¬
tũ succiꝑs monachalemꝰ ⁊ respondiss uolo statim in¬
se obtu lit ꝓbatim̃m p̃fatꝰ siqͥdꝰ abbas õ ad afftioem ꝑtis sue¬
qͦsoã testes u ꝯtine̾nti ꝑdũc nos ip̃os rocipi fecimꝰ.⁊ diliꝰ¬
gñt̃ audiri. qͦꝵ atcestati oẽs c̃ int loqñdo det̾uissemꝰ publi
suꝑ quib idẽ abbis testes ꝑdiix̃at ip̃e ꝙ fuissñt ipͣ reci¬
tater disputatione suꝑ attestactiõib ip̃is hita diligñti: niłta fu

Expanded text:
terent, ipse, ut in rebus illis ei posset grassandi materia plenior illa donatio facta fuit, archipresbyter erat positus extra mentem; ita quod cum interrogatus fuisset a monachis, Vis tu habitum suscipere monachalem? et respondisset, Volo, statim inse obtulit probaturum. Praefatus siquidem abbas cum ad a nos ipsos recipi fecimus et diligenter audiri; quorum attestationes cum interloquendo decrevissemus publicsuper quibus idem abbas testes produxerat, ipsaeque fuissent in publico recitatae, disputatione super attest
Abbreviated transcription (Latin):
olem̃tis card̾ ꝯcossimꝰ auditorẽ. ip̃is gͥ in eꝰ pm̃tia ꝯsti¬
ꝯstitutis abbas ꝓposuit añdẽs qd̾ c̃ archipłir. d̾ alerio se ac
sua ad ꝑticipatiõem oro̾nũ monast̾ro de bux̾ia pietatis in¬
tiutu obtuliss abidam reb sius usu su̾o simplici tesua¬
tis de manu qiudã fris eiꝰd̾ cenobii augm̃tatioem̃ corone
ui signũ illiꝰ oblationis acceꝵ̃. ⁊ qd̾ hãc ꝯcessidẽm ħ mn fecis¬
s. ⁊ non suo uonuẽ s nomĩe̾ monast̾ii possid̾. ⁊ mnõast̾i̾o

Expanded text:
lementis cardin. concessimus auditorem. Ipsis igitur in ejus praesentitutis, abbas proposuit antedictus quod cum archipresbyter de Alerio se ac sua ad participationem orationum monasterio de Buxeria pietatis intuitu obtulisset, quibusdam rebus suis usui suo simplici reservatis, de manu cujusdam ejusdem coenobii augmentationem coronae in signum illius oblationis accepit: et quod hanc concessionem hoc modo fecisset, et non suo
Abbreviated transcription (Latin):
rostitucio. s Ad maiorẽ cautelã uinam̃to recepto ꝙ tał obscio mali¬
dioso ñ slat᷑. sola ꝯͦ ad ꝯmixtionẽ carualẽ maxime̾ si fama qselitit.
est restitucõ differenda. donͦ auditis ꝓħõnib ⁊ discuifsis. causa sine
diffugio t̃minct᷑. cũ ut̾ q sit meluis talĩt expediri quã rem an̾e̾ al̃
impeditos. Ꝙ si ñ hãt probones ⁊̃ ꝯtinẽti ꝓ aratas. ħ diłones expetͣ ł¬
lognores qr p̃ sumit᷑ et eã q̃ sine iudicio eccłle sua tñ temeritate re
cessit a uiro. ad restituconẽ plenariũ ecͣcstica dieb cẽsura ꝯpelli ꝙͣ
añ ꝗͣ fiat illi mãdat᷑ sub debito unimenti. receptis prob̃onib pre¬
ceret᷑ ꝗͣ ad mod̾ est p̃missũ. Si uͦ tãta situiri seuicia ut mulierib

Expanded text:
maiorem cautelam, iuramento recepto quod talis obiectio malitiose non fiat, solum quoad commixtionem carnalem, maxime si fama consentit, est restitutio differenda, donec auditis probationibus et discussis causa sine diffugio terminetur, cum utrique sit melius taliter expediri quam manere aliter impeditos. Quod si non habelongiores, quia presumitur contra eam, que sine iudicio ecclesie sua temeritate tantum recessit a viro, ad restitutionem plenariam ecclesiastica debet censura compelli. Quam antequam fiat illi mandatum, sub debito iuramenti, receptis probationibus procedatur, quemadmodum est premissum. Si vero tanta sit viri sevitia, ut mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯolusi exced̾e. S nos diffinimꝰ ⁊ om̃em ei damꝰ facłtatẽ
Nħ ita fiu̾t subsecutũ. licõ eis ⁊ãpliorõ sũmã p̃sata qͣ¬
titate in qͣ datis̃ iudices excede. ⁊ st ad modũ suꝗ xõis
s ad u̾itatis indaginõ fre sñam. ne tauti iudices q rũs
olĩs p̃rediti. ñ pꝰsunt legũ u̾itati ⁊ udiciali ugori ꝑoia sa¬

Expanded text:
damus facultatem, si hoc ita fuerit subsecutum, licere eis et ampliorem summam praefata quantitate in qua dati sunt iudices excedere, et non ad modum suae rationis, sed ad veritatis indaginem ferre sententiam, ne tanti iudices quasi vinculis praepediti non possint legum veritati et iudiciali vigori per
Abbreviated transcription (Latin):
am ⁊ adũsarcũ eiꝰ si ꝗͥ iudicatis opponẽ malũt. si p̃sto fu¬
erit ħ fac̃e. ⁊ iudiciale meri p̃sidiũ. Sin aũ absñs fũit
nichominꝰ udigẽ ꝑ suũ uigorẽ eiꝰ ꝑtes adĩpłẽ. ¶ In ie¬
furatoris̃ aũ libellis qͥ solñt maxte in sac auditorio pͥ
dũtissimoꝵ nr̃oꝵ ꝓcerũ recituri caueant tã litigatraᷤᷤ

Expanded text:
am et adversarium eius, si quid iudicatis opponere maluerit, si praesto fuerit, hoc facere et iudiciale mereri praesidium: sin autem absens fuerit, nihilo minus iudicem per suum vigorem eius partes adimplere. In refutatorum procerum recitari, caveant tam litigatores
Abbreviated transcription (Latin):
tistaꝵ noie sui corrupti oxetat actio. ttĩ ⁊ furti ag̃ẽ p̾sumꝰ. Ope it ⁊flio
collicitatoris udnũ res abẽt. nͦ susficiat atͥ̾ut᷑ actic̃ẽ egise. q alta altã ñ

Expanded text:
tarum nomine serui corrupti competat actio, tamen et furti agere possumus, ope enim consilio sollicitatoris uidentur res abesse: nec sufficiet alterutra actione egisse, quia altera alteram non