comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uiriatꝰ trabeas fasces ceteraq insignia romana
in montib suis trophea ꝓrofiacit. Quo etiã
tẽpore androgenꝰ rome insus: iussu aruspicũ
in mare mersus ẽ. Quã sacrilegam expiatio¬
nẽ tanta lues hominũ fubse quuta ẽ: ut mag¬
ne domꝰ uacue urus. plene mortuis remane¬
rent. Deniq iã ñ solũ in urbe iniuendi s etia
appropinquandi negabat᷑ facultas: ꝓpt̃ seuoᷤ
cadauerũ putores. Igit᷑ pompeiꝰ c̃sul fines nu¬
mantinoꝵ ingressus: accepta maxima dade
discessit. Uiriatꝰ autẽ cũ ꝑ quatuordecĩ annoᷤ
romanoꝵ duces atq exercitꝰ ꝓtriuisset : insi¬
diis suoꝵ interfectꝰ ẽ. Demde manciꝰ c̃sul
postquã a popilio apud numantiã suscepit
exercitũ : adeo infelicit̾ prelia cuncta gessit.
atq in id suprema desꝑatione ꝑductꝰ ẽ. ut
turpissimũ fedꝰ cũ numantinis facere coge¬
ret᷑. Quãuis & pompeiꝰ iam aliud ȩque in fa¬

Expanded text:
Viriatus trabeas, fasces, caeteraque insignia Romana Viriatus trabeas, fasces, caeteraque insignia Romana in montibus suis tropaea praefixit. Quo etiam tempore androgenus Romae visus, jussu aruspicum in mare mersus est. Quam sacrilegam expiationem tanta lues hominum subsecuta est, ut magnae domus vacuae vivis, plenae mortuis remanerent. Denique jam non solum in urbe vivendi, sed etiam appropinquandi negabatur facultas, propter saevos cadaverum putores. Igitur Pompeius consul fines Numantinorum ingressus, accepta maxima clade discessit. Viriatus autem cum per 14 annos Romanorum duces atque exercitus protrivisset, insidiis suorum interfectus est. Deinde Mancinus consul, postquam exercitum, adeo infeliciter proelia cuncta gessit atque in id suprema desperatione perductus est, ut turpissimum foedus cum Numantinis faceré cogeretur. quamuis et Pompeius iam aliud aeque infa
Abbreviated transcription (Latin):
illo cuntatis incendio ꝑmixta: in unũ
auri argenti atq ęris om̃iaq simul me¬
talla fluxcissent: nouũ genꝰ metalli factũ
e usq in hodernũ diẽ siue ex ipso siue ex
imitatione eiꝰ. ȩs chorintiũ sicut memo¬
riȩ traditũ ẽ & chorintia uasa dicunt᷑.
Isdẽ consulib uiriatꝰ in hispania genere
lusitanꝰ. homo pastorał & latro. Primũ in¬
festando uias: deinde uastando ꝓuncias.
postremo exercitꝰ pretoꝵ & confulũ roma¬
noꝵ. uincendo fugando subigendo.
maximo t̾rori romanis om̃ib fuit : qui¬
p̾torẽ uetellũ bello suꝑaint. deinde plau¬
tiũ pretorẽ idẽ uiriatꝰ multis preliis fra¬
ctũ fugarit. Post etiã claudiꝰ cũ magno
structu belli c̃tra uiriatũ missus: quasi ꝓ
abholenda suꝑiore macula. turpiorẽ
ipse hausit in famiã. Nam c̃gressus cũ ui¬
riato : uniuersas quas secũ duxerat copias
maccimnasq uires romani eoxercitꝰ amisit.

Expanded text:
illo ciuitatis incendio permixta in unum illo ciuitatis incendio permixta in unum auri argenti atque aeris omniaque simul metalla fluxissent, nouum genus metalli factum unde usque in hodiernum diem siue ex ipso siue ex imitatione eius aes Corinthium, sicut memoriae traditum est, et Corinthia uasa dicuntur. Isdem consulibus Viriatus in Hispania genere Lusitanus, homo pastoralis et latro, primum infestando uias deinde uastando prouincias postremo exercitus praetorum et consulum Romanorum uincendo fugando subigendo maximo tpraetorem Vitellium bello superavit, deinde Plautium praetorem, idem Viriatus multis praeliis fractum fugavit. Post etiam Claudius cum magno structu belli Viriatum missus, quasi pro abolenda superiore macula, turpiorem ipse auxit infamiam. Nam congressus cum Viriato, universas quas secum duxerat copias maximasque vires Romani amisit exercitus.
Abbreviated transcription (Latin):
deincisset: quoꝵ priore bello occisa esse
runt᷑. Igit᷑ post extincta totiꝰ achaie pͣ¬
sidia destitutarũ euersionem urbium
metello pretore mechiante: consul namiꝰ
repentinꝰ ad eũ cũ paucis uenit in castra.
qui dimisso stati metello. chorintũ sine
mora expugnauit urbẽ: toto tunc orbe
longe omniũ opulentissimã. quippe que
uelit officina ommũ artificũ atq artifi¬
ciosa tẽporũ cõmune asiȩ atq europe
post multa retro secula fuit. Permissa cru¬
delit̾ etiã captiuis predandi licentia: sic
om̃ia cedib ignibꝰq cõpleta sunt. ut de
muroꝵ ambitu quasi e camino in unũ
apicẽ coartatũ exundaret incendium
Itaq plurima parte populi ferro flãmis¬
q consũpta. reliqua sub corona uendita
ẽ urbe incensa. muri funditꝰ diruti sunt:
murał lapis in puluerẽ redactꝰ: preda
ingens erepta ẽ. Sane cũ ꝓpt̃ multitudinẽ
& uarietatẽ statuarũ simula chroꝵq in.

Expanded text:
devicisset, quorum priore bello occisa esse devicisset, quorum priore bello occisa esse runtur; igitur post exstincta totius Achaiae praesidia, destitutarum eversionem urbium Metello praetore meditante, consul Numius repentinus ad eum cum paucis venit in castra: qui, demisso statim Metello, Corinthum sine mora expugnavit, urbem toto tunc orbe longe omnium opulentissimam, quippe quae velut officina omnium artificum, atque artificiosa, et emporium commune Asiae atque Europae post multa retro saecula fuit. Permissa crudeliter etiam captivis praedandi licentia, sic omnia caedibus, ignibusque completa sunt, ut de murorum ambitu, quasi e camino in unum apicem coarctatum, exundaret incendium. Itaque plurima parte populi ferro flammisque consumpta, reliqua sub corona vendita est. Urbe incensa, muri funditus diruti sunt, muralis lapis in pulverem redactus, praeda ingens erepta est, sane cum propter multitudinem et uarietatem statuarum simulacrorumque in
Abbreviated transcription (Latin):
c̃clusis. certos misit nuncios : ut ioħm ter
ciũ cui etiã hircanꝰ fuit nom̃ int̾ficerent.
Cognita autẽ nece quȩ parabat᷑. adoles¬
censcuntatẽ proꝑabat: multisq populis
fretꝰ & propt̃ memoriã pat̾nȩ uirtutis :
& qđ iniquitas ptolomei cunctis esset in¬
uisa. Uoluit autẽ etiã ptolom̃s alia por¬
ta ciuitatis ingredi: s a popło reiectꝰ ẽ
qui maturiꝰ hircanũ susceꝑat. & his qui¬
dẽ statĩ recessit : in aliquod ultra iheri¬
cuncta castellũ: qđ dagon uocat᷑. Hyr¬
canꝰ autẽ paternũ honorẽ pontificatus:
mox assequutus ẽ.¬
o etiã tẽporecarthaginis chorinti
euersio subsequuta ẽ. duarũq poten¬
tissimarũ urbiũ paruo uniꝰ tẽporis inter¬
uallo ꝑ diuersas mundi partes miserabile colluxit
incendiũ. Nam cũ metellus pretor ache¬
os brocisiosq c̃iunctos duob bellis. hoc
ẽ. primũ apud thermopilas iterũ in focis

Expanded text:
conclusis, certos misit nuntios, ut Joannem conclusis, certos misit nuntios, ut Joannem III, cui etiam Hircanus fuit nomen, interficerent. Cognita autem nece quae parabatur, adolescens in civitatem properabat, multisque populis fretus, et propter memoriam fraternae virtutis, et quod iniquitas Ptholomaei cunctis esset invisa. Voluit autem etiam Ptholomaeus alia porta civitatem ingredi, sed a populo rejectus est quam maturius Hircanum susceperat. Et is quidem statim recessit in aliquod ultra Hiericunta castellum, quod Dagon vocatur. Hircanus autem paternum honorem pontificatus mox assecutus eQuo etiam tempore ruinam Carthaginis Corinthi eversio subsecuta est, duarumque potentissimarum urbium parvo unius temporis intervallo, per diversas mundi partes, miserabile colluxit incendium. Nam cum Metellus praetor Achaeos, Boetiosque conjunctos duobus bellis, hoc est primum apud Thermopilas, iterum in focis
Abbreviated transcription (Latin):
ad fraudes cauendas. quã manu ualidꝰ bel¬
landiq actib satis spectatꝰ: equidẽ gazan
& iophen ⁊ iamniã cepit & euertit. Aduer¬
sus etiã triphonẽ antiocho auxiliũ p̃buit:
s regis auiditatẽ saciare ñ potuit. quauis
neci triphonis suã quoq oꝑam adhibuisset.
Non multo enĩ post antiochus cendebeũ unũ¬
ex ducibꝰ siuis ad uastandã iudeã opprim̃¬
duq seritio simonẽ cũ exercitu misit.
Ille autẽ quã ꝗͣ senior t̾et. iuuenilit̃ tamen
bellũ administraret. filios quidẽ suos cũ
ualidissimis p̾mittit uiris : parte uero mul¬
titudinis comitatꝰ. alio latere ad gredit᷑:
multisq ꝑ multa loca insidiis etiã montana
dispositis in omnib: suꝑat. Clarissimaq:
potitꝰ uictoria: pontifea declaratꝰ. & post
adñatione macedonũ. & hic autẽ morit᷑
in c̃unuio captꝰ insidiis ptolomei generis
sui. qui eiꝰ c̃iuge duobꝰq filiis in custodiã

Expanded text:
ad fraudes cavendas quam manu validus, belad fraudes cavendas quam manu validus, bellandique actibus satis spectatus! equidem Gazam et Joppem et Janiam cepit et evertit, adversus etiam Triphonem Antiocho auxilium praebuit, sed regis aviditatem satiare non potuit, quamvis neci Triphonis suam quoque operam adhibuisset, non multo etiam post Antiochus Cendebeum ex ducibus suis ad vastandam Judaeam opprimendumque servitio Simonem cum exercitu misit. Ille autem, quanquam senior esset, bellum tamen juveniliter administrat, et filios quidem suos, cum validissimis praemittit viris, parte vero multitudinis comitatus, alio latere aggreditur, multisque per multa loca insidiis etiam in montana dispositis, in omnibus superat, clarissimaque potitus victoria, pontifex declaratur, et post a dominatione Macedonum. Et hic autem moritur in convivio, captus insidiis Ptholomaei generi sui. Qui ejus conjuge duobusque filiis in custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
tesimꝰ sexagesimꝰ sextꝰ erat annꝰ. Pontifex
uero udeoꝵ ionatha erat. qui post fr̃is ude
necẽ successerat: ñ minꝰ uirtutis similitudine
par. quã natura germanitatis. Qui post
multa in bellicis reb oꝑa & sacris officia:
quȩ circa tẽpli purificationẽ expectata ac
ꝓbata sunt : suãq potentiã romanoꝵ ami¬
citia corroborauit: Antiochi quidẽ filio
reconciliant᷑. Hon tam̃ hoꝵ ei quicquã ꝓ¬
fuit: ad ꝑiculũ euitandũ. Namq triphon
tirannꝰ antiochi quidẽ filii tutor insidiis
eũ captans. & propt̾ hoc amicis nudare cu¬
piens ionathe : cũ antiochũ paucis comitatꝰ
ptolomaden uenisset: dolo cõprehendit.
eoq uincto c̃tra uideã mornt exercitũ :
unde repulsus a simone ionathis fr̃e quod¬
q ab eo suꝑatus eet iratꝰ: tunc eundẽ iona¬
than int̾fecit. Simon autẽ fortit̾ regendis
reb intentꝰ: ñ rudis s iam probatꝰ fr̃nȩ
secietatis triumphis: utinã & ipse tã ꝑspicax

Expanded text:
nus. Pontifex vero Judaeorum Jonatha, qui post fratris Judae necem successerat, non minus virtutis similitudine par quam natura germanitatis. Qui post multa in bellicis rebus opera, et sacris officia quae circa templi purificationem spectata ac probata sunt, suam quoque potentiam Romanorum amicitia corroboravit. Antiochi quidem filio reconciliatur, non tamen horum ei quidquam profuit ad periculum evitandum. Namque Tryphon tyrannus, Antiochi quidem filii tutor, insidiis eum captans, et propter hoc amicis nudare cupiens, Jonathan cum ad Antiochum paucis comitatus Ptholemaidem venisset, dolo comprehendit; eoque vincto, contra Judaeam movit exercitum. Unde repulsus a Simone Jonathae fratre, quodque ab eo superatus esset, iratus tunc eumdem Jonathan interfecit. Simon autem fortiter regendis rebus intentus, non rudis, sed etiam probatus fraternae societatis triumphis, utinam et ipse tam perspicax
Abbreviated transcription (Latin):
onib irretita: etiã istũ corruere in
blasphemia foream ꝑsuasit. Cuiꝰ sediti¬
onis fuit auctor eudoxiꝰ. Is enĩ c̃stanti¬
nopolitane gubnacula tenebat eccłie
ñ regenss fua ᷤ potiꝰ mergens. Tunc gͦ
in ipso baptismatis tẽpore iureiuran¬
do miserrimũ obligauit. ut ⁊ in impi
ctrinã apłicã derelinquens. c̃trarias

Expanded text:
onibus irretita, etiam istum secum corruere in onibus irretita, etiam istum secum corruere in blasphemiae foveam persuasit. Cujus seductionis auctor fuit Eudoxius. Is enim adhuc Constantinopolitanae gubernacula tenebat Ecclesiae, non regens, sed suam potius mergens navem. Tunc ergo in ipso baptismatis tempore jurejurando miserrimum obligavit, ut et in impictrinam apostolicam derelinquens, contrarias
Abbreviated transcription (Latin):
sunnonẽ & genebaldũ post funꝰ me¬
morati regis francionis eligentes
plurima germanoꝵ oppida ꝑuasere.
Quoꝵ quidẽ numerꝰ cũ pͥmo di gressi¬
onis sue ab asie tẽpore uix ad duode¬
cĩ mił armatoꝵ estimaret᷑: in tantã
coaluit innumerositatẽ. ut ipsis etiã
germanis ꝓceritate ⁊ uirtute corpoꝵ
pͣminentib formidini eẽt¬
empore qͦ ualens suscepit imꝑnuĩ au
apłicis doginatib ornabat᷑. Cũ
uͦ gothi transissent histrũ & traciã
ꝑagrarent. collecta milicia pugnare
cogitabat aduersus eos. Cin cõplacu¬
it ut ñ nudꝰ sacra gr̃a dimicareo.
s scĩ baptismatis munitꝰ armis. & hoc
quidẽ bene placint ⁊ ualde sapient.
Q uod uͦ postea gessit. ⁊ magnã anuna
molliciẽ ⁊ ꝓditionẽ significat ueri¬
tatis. Canamq infelix passus e. quȩ
ꝓienitor adã. Coniugis erũ ẽ seouiiꝰ
alloquio: & mulieris uerb illa queatꝰ.
Illa namq pͥmitꝰ arriane fallacie capti

Expanded text:
Sunnonem et Genebaudum, post funus meSunnonem et Genebaudum, post funus memorati regis Francionis eligentes, plurima Germanorum oppida pervasere. Quorum quidem numerus, cum primo digressionis suae ab Asia tempore vix ad duodecim millia armatorum aestimaretur, in tantam coaluit numerositatem, ut ipsis etiam Germanis, proceritate et virtute corporum praeeminentibus, formidini essempore quo Valens suscepit imperium, apostolicis dogmatibus ornabatur. Cum vero Gothi transissent Histrum, et Thraciam peragrarent, collecta militia pugnare cogitabat adversus eos. Cui placuit ut non nudus sacra gratia dimicaret, sed sancti baptismatis munitus armis; et hoc quidem bene placuit, et valde sapienter. Quod vero postea gessit, magnam animi mollitiem et proditionem significat veritatis. Ea namque infelix passus est quae progenitor Adam. Conjugis enim est seductus alloquio, et muliebribus verbis illaqueatus. Illa namque p
Abbreviated transcription (Latin):
sub philippo & alexandro regibꝰ
ro reliqua portio cũ p̃fato pͥncipe
europȩ partes adiit : ac int̾ oceanũ
& thraciã suꝑ littora danbii con¬
sedit. Que duob a se electis regib
rege: alia uͦ a francione franccoꝵ
adepta ẽ. nomen. que alanos ut
diximꝰ a meotidis expulit paludib
qui consueta de gente franccoꝵ exi¬
gerent tributa. illi p̾cio sui sanguiniᷤ
se eos lauatos fatent᷑: seq uectigal ñ
solinturos ꝓ quo remittendo mortiᷤ
discrimen: ꝑpessi forent. His indignatꝰ
cesar suoꝵ aciẽ instruit: que ⁊ uiribꝰ
foret exercita. & tante gentis obuiã
ire parata. Nec morati obuiã eunt
franci romanis. Pugnat᷑ e manib nec
comprehendi nacta. quãuis uni aduer¬
sum plures gentes prelio decertandũ
foret. Franci sane robur aliarũ nati¬
onũ romanis subsidio uenisse conspi¬
cati cedendũ sibi loco utiliꝰ estimante
sicambriã egressi: ripas renifluminis
occupauert̃ duces autẽ marcomirũ

Expanded text:
sub Philippo et Alexandro regibussub Philippo et Alexandro regibushabetur. Porro reliqua portio cum praefato principe Europae partes adiit, et inter Oceanum et Thraciam super littora Danubii consedit. Quae duobus a se electis regibusrege; alia vero a Francione, Francorum adepta nomen est, quae Alanos, ut diximus, a Meotidis expulit paludibusqui consueta de gente Francorum exigerent tributa. Illi pretio sui sanguinis se eo levatos fatentur, seque vectigal non soluturos, pro quo remittendo mortis discrimen perpessi forent. His indignatus Caesar suorum instruit aciem, quae et viribus foret exercita, et tantae genti obviam ire parata. Nec morati, obviam eunt Franci Romanis. Pugna in manibus, nec comperendinata, quamvis uni genti adversus plures gentes praelio decertandum foret. Franci sane robur aliarum nationum Romanis subsidio venisse conspicati, cedendum sibi loco utilius aestimantes, Sicambriam egressi ripas Rheni fluminis occupaverunt; duces autem sibi Marchomirum,
Abbreviated transcription (Latin):
do opprimant. Illi non id solũ se fac¬
turos uerũ a lanos se ui expulsaros
spondent. Imꝑator decennio eis tri¬
buta si id efficiant indulget. Troi¬
an fiducia animati qđ forent
gnari locoꝵ simul ⁊ numerũ ꝓmis¬
sione illecti. alanis locoꝵ firmitate
fidentib ex inprouiso suꝑ ueniunt
cedunt ꝓsternuntq multos mor¬
tales. Ceteros uͦ in fugã actos a pa¬
lude ꝑturbant. Imꝑator ualenti¬
manꝰ uirtutẽ gentis audaciamq
miratꝰ. qđ loca quȩ totiꝰ orb uicto¬
res romani expauissent: ñ solum
intrare uerũ & immanissimos ho¬
stes expellere ñ dubitauissent: at¬
tica lingua franccos id ẽ. feroces
referunt quod a francione rege
uocati sunt franci. dicentes quod
digressi a troia regẽ sibi frigam
nomine constituert̃: sub quo ne
in quiunt eisasiam ꝑuagantibꝰ que¬
dam ex ipsis pars int̾ macedones
sortẽ habitationis accepit. Quoꝵ
uiribꝰ aucti macedones: quanta

Expanded text:
do opprimant. Illi non id solum se facdo opprimant. Illi non id solum se facturos, verum se Alanos hinc expulsuros spondent. Imperator decennio eis tributa, si id efficiant, indulget. Trojani fiducia animati quod forent gnari locorum, simul et munerum promissione allecti, Alanis locorum firmitate fidentibus ex improviso superveniunt, caedunt prosternuntque multos mortales, caeterosque in fugam actos a palude perturbant. Imperator virtutem gentis audaciamque miratus, quod loca, quae totius orbis victores Romani expavissent, non solum intrare, verum et immanissimos hostes expellere non dubitassent, Attica lingua Francos, id est feroces,referunt quod a Francione rege vocati sunt Franci, dicentes quod digressi a Troja regem sibi, Frigam nomine, constituerint. Sub quo, inquiunt, eis Asiam pervagantibus, quaedam ex ipsis pars inter Macedones sortem habitationis accepit. Quorum viribus aucti Macedones, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
st triumphũ uictoriȩ quẽ gre¬
hrant sedes sibi querere ꝓcurabant.
Cor quidã antenor nomine ñ infunꝰ
genere adiuncta sibi socioꝵ nume¬
rosa multitudine nauibꝰ altũ pe¬
tit mare. Tandeq post magnos
pelagi uariosq labores tanais in¬
gressĩ hostia fluminis: meotidas
transmeantes paludes in finibus
pannoniarũ castra metati st̃ Arriden¬
te autẽ eis locoꝵ amenitate statio¬
nẽ inibi statuert̃.suã:ȩdificata
ciuitate quã sicambriã uocauert̃.
Post multoꝵ uͦ curricula tẽpoꝵ con¬
tra ualentimanũ qui romani te¬
nebat imꝑii pͥncipatũ: a la noꝵ cõn¬
tumax rebellauit audaciã ꝑfidoꝵ
expetere latibula paludis. Illuc
quoq eos cũ exercitꝰ multitudine
insequutꝰ: dũ situ & difficultate
locoꝵ qͦ minꝰ eis nocere posset im¬
pediret᷑ troianos sicambriã habi¬
tantes in auxciliũ euocat. Hos hor¬
tat᷑ imꝑator monet ut suis tantũ¬
modo uiã pandant. ꝑ quã securos
hostes & nil tale uerentes inuaden¬

Expanded text:
st triumphum victoriae quam Graeversum poterant sedes sibi quaerere procurabant. Eorum quidam, Antenor nomine, non infimus genere, adjuncta sibi sociorum numerosa multitudine, navibus altum petiit mare. Tandem post magnos pelagi variosque labores, Tanais ingressi ostia fluminis, Meotides transmeantes paludes, in finibus Pannoniorum castrametati sunt. Arridente autem eis locorum amoenitate, stationem inibi constituerunt suam, aedificata civitate, quam Sicambriam vocaverunt. Post multorum vero curricula temporum, contra Valentinianum, qui Romani tenebat imperii principatum, Alanorum gens contumax rebellavit audacia perfidorexpetere latibula paludis. Illuc quoque eos cum exercitus multitudine insecutus, dum situ et difficultate locorum, quominus eis nocere posset, impediretur, Trojanos Sicambriam habitantes in auxilium evocat. Hos hortatur monetque ut suis tantummodo viam pandant, per quam securos hostes et nil tale verentes invaden
Abbreviated transcription (Latin):
eos in aextera parte ⁊ in suustra onũa ani¬
nialia suꝑiꝰ dic t᷑a. sine duc tͥore ꝑgebant uide.
lũ.Ceꝑ unt q statim militare in nomine iħ u
saluatoris. iunã partẽ crucis ipsiꝰ saluatoris
quã ipse patriarcha deferebat̃. In sinistra parte

Expanded text:
eos in dextera parte et in sinistra omnia animalia superius dicta sine ductore pergebant. lum. Coeperuntque statim militare in nomine Jesu Salvatoris, et unam partem crucis ipsius Salvatoris, quam ipse patriarcha deferebat. In sinistra parte
Abbreviated transcription (Latin):
suui castrũ redire secure: s ñ potuert᷑. ꝓilloꝵ
enĩ peccatis siue offensionib suriani & gẽns
muita hinc. maxima siti hanc nunio
pauore ꝑtr̃m statim ceꝑunt fuͣgienło

Expanded text:
suum castrum redire secure, sed non potuerunt. Pro illorum enim peccatis sive offensionibus, Suriani et gens minuta hinc maxima siti, hinc nimio pavore perterriti, statim coeperunt fugiendo
Abbreviated transcription (Latin):
irent p̾cipitẽ deorsum egit. Qui ru
tates francis subiugat. Clotariꝰ inde¬
cum fr̃e rediens radegundẽ filiam
bertharii regis secũ adduxit. Quȩ pꝰ¬
modũ apud pictauim urbẽ: multis

Expanded text:
ecipitem deorsum egit. Qui ruetates Francis subjugavit, pristin regrediens, Radegundim filiam Bertharii regis secum abduxit, quae postmodum apud Pictavam urbem multis
Abbreviated transcription (Latin):
sarii potentiã : patriciat᷑ intͣdixit cu¬
ram. Qui publicis expeditꝰ actionib
securũ deliberans in reliquũ agere
uitam: priuatas incolebat edes. Sed
quia difficile ẽ. in prosꝑis muidia carere
iterum zelus. iterũ insimulatio. Nam qr
ultrꝰa: priuatis mos ẽ. sese agebat duode

Expanded text:
sarii potentiam, patriciatus ei interdixit curam. Qui, publicis expeditus actionibus, securam deliberans in reliquum agere vitam, privatas incolebat aedes. Sed, quia difficile est in prosperis invidia carere, iterum zelus, iterum orta insimulatio, quia ultra quam privatis mos est sese agebat. Duode
Abbreviated transcription (Latin):
Porro belisariꝰ post inclitũ quẽ de gan¬
dat ut supra diximꝰ constantmopoli¬
tanũ egit triumphũ intimꝰ amicoꝵ uis¬
timani pͥncipis habebat᷑. & adstipu¬
lante prioris societatis pͣrogatiua cũ
int̾ primos secretoꝵ arbitros ipse pri¬
mꝰ accersiret᷑ multoꝵ contra se inui¬
dorũ excitaint corda. Qui dolentes
uberiore illum pollere potentia sibiq
deputantes officere in quo ille ꝓfice¬
ret: quasi cesaris salutis solliciti. cre¬
bro ei denunciabant ab insidiis beli¬
sariifore cauendũ. Quem nsi ipsi si¬
mulatione fidelioris confilii reuoca¬
inssent: iam dudũ belisarii gladio
interfectũ iustimanũ regnũq indig¬
no heredi uacue factũ. His atq huiꝰ¬
modi regioꝵ satellitũ seu etiam pͥmoꝵ

Expanded text:
Porro Belisarius post inclytum quem de Vandalis ut supra diximus, apud Constantinopolim egit triumphum, intimus amicorum Justiniani principis habebatur. Et, astipulante prioris societatis praerogativa, cum inter primos secretorum arbitros ipse primus accersiretur, multorum contra se invidorum excitavit corda. Qui dolentes uberiore illum pollere potentia, sibique deputantes officere in quo ille proficeret, quasi salutis Caesaris solliciti, crebro ei denuntiabant « ab insidiis Belisarii fore cavendum. Quem nisi ipsi simulatione fidelioris consilii revocavissent, jamdudum Belisarii gladio interfectum Justinianum, regnumque indigno haeredi vacuefactum. » His atque hujusmodi regiorum satellitum, s
Abbreviated transcription (Latin):
odosii archadii honoriiq sorore de patre
constantino qui ab honorio imꝑii iura
susceꝑat: paruoq tempore cũ eo regna¬
uerat. Hunc gͦ ualentinianũ consobrinũ
suũ cesarẽ factũ mittit ad partes italiȩ.
Cum quo patrẽ pariter placidiã eiq una¬
uersam dispositionẽ cõmisit imꝑii. Cũ¬
q uoluisset ipse quoq italiam ꝑgere ⁊
ut consobrinũ ad imꝑii culm̃ eueheret
quatinꝰ sui uigore tirannoꝵ remoueret
audatiã: ueniens usq ad thessalonicã
langore ꝓhibitꝰ ẽ. Quam ob rem coronã
imꝑialem post hec consobrino ꝑ patrici¬
um stiliconẽ mittens: constantinopolim
ne. Hanc ualentinianꝰ consobrinus eiꝰ hes¬
ꝑiarũ. partiũ imꝑator factus ab eo peti¬
it uxorẽ. Cumq theodosius annuisset.
cogitabat in medio quodã itineris loco
nuptias cȩlebrare. & placuerat ut thes¬
salonicã ambo uenirent. Intͣ hȩc nun¬
ciaut ualentimanꝰ ne fatigaret᷑ theo¬

Expanded text:
odosii, Arcadii et Honorii sorore de patre odosii, Arcadii et Honorii sorore de patre Constantio, qui ab Honorio imperii jura susceperat, parvoque tempore cum eo regnaverat. Hunc ergo Valentinianum consobrinum suum Caesarem factum, mittit ad partes Italiae, cum quo matrem pariter Placidiam, eique universam dispositionem commisit imperii. Cumque voluisset ipse quoque Italiam pergere, ut consobrinum ad imperii culmen eveheret, quatenus sui vigore tyrannorum removeret audaciam: veniens usque ad Thessalonicam, languore prohibitus est. Quamobrem coronam imperialem posthaec consobrino per patricium Stiliconem mittens, Constantinopolim Eudoxia. Hanc Valentinianus consobrinus ejus, Hesperiarum partium ab eo factus imperator, petiit uxorem. Cumque Theodosius annuisset, cogitabat in medio quodam itineris loco nuptias celebrare. Placueratque ut Thessalonicam ambo venirent. Inter haec nuntiavit Valentinianus ne fatigaretur Theo
Abbreviated transcription (Latin):
q regalit᷑ natꝰ atq nutritꝰ nichil habu¬
it tepidũ. S sic fuit sapiens ut int̾ con¬
fabulantes exꝑimentũ omniũ crederet᷑
habere causarũ. Perdurabat in frigore
similit̃ ⁊ in estu. Plerumq ieninabat.
xp̃iamtatis nec alit̃ quã monasteria re¬
galia uidebant᷑. Ipse namq matutina
ad suas sorores ꝑgens. diuinas dicebat
laudes. Quã ob rem etiã sacras htteras
fine codice recitabat. Loquentib ep̃is ue¬
lut olim sacerdos factus ex diuina lec¬
tione respondebat. Congregabat sacros
codices & quoscumq libet eoꝵ inter¬
pretes seu expositores conscripsisse ui¬
debat᷑: plusquã ptolomeus studuerat
itaq tẽpus ꝑsici belli defuncto imꝑato¬
re honorio consulatu ascle piodoti &
mariniani augusto mense quandoio
Git᷑ occiso tiranno cogitabat theodo¬
sius imꝑator cui deberet hesꝑiarũ reg¬
na cõmittere. Tunc ualentinianꝰ erat᷑
ualde puer natꝰ ex matre placidia.
Cius quidem aiita filia uero maioris the¬

Expanded text:
 regaliter natus atque nutritus, nihil habuit tepidum; sed sic fuit sapiens, ut inter confabulantes experimentum omnium crederetur habere causarum. similiter et in aestu, plerumque jejunabat, Christianitatis, nec aliter quam monasterium regalia videbatur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quam ob rem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus epislut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse videbantur, plus quam Ptolemaeus studuerat itaque tempus Persici belli, defuncto imperatore Honorio consulatu Asclepiodoti et Mariniani , Augusto mense, quomodo gitur, occiso tyranno, cogitabat Theodosius imperator, cui deberet Hesperiarum regna committere. Tunc Valentinianus erat valde puer, natus ex matre Placidia ejus quidem amita, filia vero majoris The
Abbreviated transcription (Latin):
dorso sita ẽ. angusta. ex om̃i parte ual¬
libꝰ circũdata. ab oriente in occiden¬
tem nulle passus longa. humili sine
turribꝰ muro. ꝑ ex trema plani uerucu
instructo. In cuiꝰ orientali tingulo qͣsi
qͦd dã naturale semi antrũ ẽ. cuiꝰ ex terior
ca tota interiꝰ p̃cioso marriore tecta
supra locũ uli dñs natus specialiꝰ tradit̾
scẽ marie gͣndẽ gestat eccłiam. Que¬

Expanded text:
dorso sita est angusto ex omni parte uallibus circumdato, ab occidente in orientem mille passibus longa, humili sine turribus muro per extrema plani uerticis instructo; in cuius orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cuius exterior ca tota interius pretioso marmore tecta, supra locum ubi Dominus natus specialius traditur, sanctae Mariae grandem gestat ecclesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
qua erat cassiani amiralii palatiũ. Ui¬
dentes Iuͦ illi qͥ erant in cuutate ignẽ
ardere ⁊ intantum surge̾. de reliquert᷑
domos ⁊ Iimu̾l cu spolus fugiebantꝰ sin
montanea ałii anͣte castellũ. alii anͣte
portam comitis scĩ egidiu alii ad portã
ducis godefredi. fi sic unꝰ quisq ad suã
gentem: Tunc boamindꝰ cõtristatꝰ est

Expanded text:
qua erat Cassiani Ammiralii palatium. Videntes vero illi qui erant in civitate ignem ardere, et intantum surgere, dimiserunt domos, et simul cum spoliis fugiebant in montaneam, alii ante castrum, alii ante portam comitis Sancti Aegidii, alii ante portam ducis Godefridi, et sic unusquisque ad suam gentem. Tunc Boamundus contristatus est
Abbreviated transcription (Latin):
minimꝰ tẽplũ dñi pollint. & in eo ioiuis olimn¬
phiaci simula chrũ posuit. In samaria autẽ
suꝑ uerticẽ montis garizim: ubi templũ
sanaballat quondã edificauerat adinstar
ierosolimoꝵ in nomine sũmi dei: delubrũ
ꝑegrini antiochus c̃se crari in eo iussit : pp

Expanded text:
minimus, templum Domini polluit, et in eo Jovis Olymminimus, templum Domini polluit, et in eo Jovis Olympiaci simulacrum posuit. In Samaria autem super verticem montis Gaziri, ubi templum Sanabalath quondam aedificaverat, ad instar Hierosolymorum, in nomine summi Dei delubrum Jovis Pegrini Antiochus consecrari in eo jussit, ip
Abbreviated transcription (Latin):
loca qui laciꝰ scire uoluerit: orosii ceteroꝵ¬
q historiographoꝵ libros legere curabit.
Statiꝰ ceciliꝰ comediarũ scriptor: clarꝰ hisdẽ
habet᷑ dheb. Qui natione gallus: alii medi¬
olanensem eĩ fuisse fert̃. Primũ ennii c̃tu¬
bernał & anno sequenti post eiꝰ mortẽ. et
ipse mortuus ẽ: & post ianculũ sepultus.
Enniꝰ uero poeta septua gesimo ȩtatis suȩ
anno : articulari morbo periit. sepultꝰq
ẽ. in scipionis monumto in uia appia: intra
primũ ab urbe miliariũ. Tunc etiã lacius
poeta nascit᷑. Rome descriptione facta:
quatuor milia. Quo in tẽpore aristobolus¬
equidẽ philosophus cõmentarios scripsit
in libris moysi: & regi obtulit ptolomeo.
Romamnamq interfecto pseudo philppo:
macedones gentiũ dñ os tributarios faci¬
unt: regnũq macedonicũ defecit. R ar¬
thago namq ut p̃misimꝰ: igni ferroq fun¬
ditꝰ ẽ euersa. Antiochus sicut suꝑius me¬

Expanded text:
loca, qui latius scire voluerit, Orosii caeterorloca, qui latius scire voluerit, Orosii caeterorumque historiographorum libros legere curabit. Statius Cecilius, comoediarum scriptor, clarus hisdem habetur diebus. Qui natione Gallus erat, alii Mediolanensem eum fuisse ferunt, primum Ennii contubernalem, et anno sequenti post ejus mortem et ipse mortuus est, et post Janiculum sepultus. Ennius vero poeta septuagesimo aetatis suae anno, articulari morbo periit, sepultusque est in Scipionis monumento, in via Appia, intra primum ab Urbe milliarium. Tunc etiam Lucius poeta nascitur. Romae descriptione facta, 334,000. Quo in tempore Aristobolus philosophus commentarios scripsit in libros Mosi, et regi obtulit Ptholomaeo. Romani, interfecto Pseudophilippo, Macedones gentium dominos tributarios faciunt, regnumque Macedonum deficit. Carthago namque, ut praemisimus, igni ferroque funditus est eversa. Antiochus, sicut superius me
Abbreviated transcription (Latin):
luntario p̾cipitio igne consupti sunt.
Uxor hasdrubał se duosq filios secũ uirili
dolore & furore femineo: in mediũ iecit
incendiũ. Eundẽ nunc mortis exitũ fa¬
ciens nouissima regina carthaginis. quẽ
quondã pͥma fecisset. Ipsa autẽ ciuitas
decẽ & septẽ c̃timuis dieb arsit: miserũq
spectacłm de uarietate conditionis huma¬
ne uictorib suis prebuit. Dirutaͤ autem.
carthago om̃i murali lapide in puluerẽ¬
cõminuto septingentesimo anno postquã
condita erat. Multitudo om̃is captiuor. ex¬
ceptis pͥncipibꝰ paucis uenundata ẽ. Ita qͣrto
quã ceptũ fit anno bellũ punicũ terciũ ter¬
minatũ ẽ: quȩ tunc etiã bella in citeriore his¬
pana gesta sunt: & qualit̾ bebras aliguribꝰ
cirtũuentꝰ. cũ om̃i exercitu periit: Quomͦ
etiã fuluiꝰ consul cũ gallo grecis acerbissimũ
bellũ gessit circa olimpũ montẽ : & cetera.
bella quȩ tunc romani ꝑ diuersa gerebant

Expanded text:
luntario praecipitio dati, igne consumpti sunt. luntario praecipitio dati, igne consumpti sunt. Uxor Asdrubalis se duosque filios secum virili dolore et furore femineo in medium jecit incendium: eumdem nunc mortis exitum faciens novissima regina Carthaginis, quem quondam prima fecisset. Ipsa autem civitas decem et septem continuis diebus arsit, miserumque spectaculum de 282 varietate conditionis humanae victoribus suis praebuit. Diruta est autem Carthago, omcomminuto, septingentesimo anno postquam condita erat. Multitudo omnis captivorum, exceptis paucis principibus, venundata est. Ita quarto quam coeptum fuit anno, bellum Punicum tertium terminatum est. Quae tunc etiam bella in citeriore Hispania gesta sunt, et qualiter Bebius a Liguribus circumventus cum omni exercitu periit, quomodo etiam Fulvius consul, cum Gallograecis acerbissimum bellum gessit circa Olympum montem, et caetera bella quae tunc Romani per diversa gerebant
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ : tegazam urbẽ expugnauit atq diri¬
puit: duodecĩ milia ibi affroꝵ cesa: sex
milia capta sunt. Hasdrubal penoꝵ impe¬
rator masinisse nepos: subsellioꝵ fragm̃¬
tis incuria. a suis ꝓpter suspitionẽ proditi¬
onis occisus ẽ. Iuuentinꝰ pretor in macedo¬
nã aduersus pseudo philippũ congressus:
nelio lentulo licio munno consulibꝰ publiꝰ
scipio suꝑioris anni consul delere cartha¬
ginẽ suprema sorte molitꝰ: cothonẽ ingre¬
dit᷑. Ubi dũ sex c̃tinuis dieb noctibꝰq
pugnat᷑: ultima carthaginenses desꝑatio¬
ad deditionẽ traacit. Petentes ut quos
belli clades reliquos fecit: saltĩ seruire lice¬
at. Primũ agmen mulierũ satis miserabi¬
le: post inroꝵ magis deforme descendit.
Iam fuisse mulierũ uiginti quinq milia:
uiroꝵ triginta milia memoria traditũ
ẽ. Rex hasdrubal se ultro dedit. Trans¬
fuge quȩ scolapii tẽplũ occupauerant. uo¬

Expanded text:
lius Tezagam urbem expugnauit atque dirilius Tezagam urbem expugnauit atque diripuit; duodecim milia ibi Afrorum caesa, sex milia capta sunt. Hasdrubal Poenorum imperator, Masinissae nepos, subselliorum fragmentis in curia a suis propter suspicionem proditionis occisus est. Iuuentius praetor in Macedonia aduersus Pseudophilippum congressus, nelio Lentulo L. Mummio consulibus P. Scipio, superioris anni consul, delere Carthaginem suprema sorte molitus Gothonem ingreditur. ubi dum sex continuis diebus noctibusque pugnatur, ultima Carthaginienses desad deditionem traxit, petentes, ut quos belli clades reliquos fecit, saltem servire liceat. Primum agmen mulierum satis miserabile, virorum post magis deforme descendit. Nam fuisse mulierum viginti quinque millia, virorum triginta millia, memoriae traditum est. Rex Asdrubal se ultro dedit. Transfugae, qui Aesculapii templum occupaverant, vo
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ sitꝰ fuisse huiꝰmodi dicit᷑. uiginti duo¬
milia passuũ muro amplexa: tota pene
mari cingebat᷑ absq faucibꝰ quȩ tribꝰ mi¬
lib passuũ aperiebant᷑. Is locꝰ triginta
pedũ latũ habuit. saxco quadrato: in al¬
titudine cubitoꝵ quadraginta. Aras
cui byrse nom̃ erat: paulo ampliꝰ quam
duo milia passuũ tenebat. Ex una parte
murꝰ cõmunis ẽ. urbis : & brse imminens
mari. Quod mare stagnũ uocant: q̃m
obiectu portente ling̾e stransgulat᷑.
Consules igit᷑ quãuis aliquantã muri par¬
tẽ cassatã machinis diruissent: tam̃ a car¬
thaginiensibꝰ uicti ac repulsi funt : quos
fugientes scipio repulso intra muros hos¬
te defendit. Censorinꝰ in urbẽ rediit:
maniliꝰ omissa carthagine ad hasdrubalem¬
arma c̃uertit. Scipio masinissa mortuo:
int̾ masmisse filios tres: nuddie regnũ diui¬
sit. Quo cirta carthaginẽ reuersus mani¬

Expanded text:
cujus situs fuisse hujusmodi dicitur: Viginti cujus situs fuisse hujusmodi dicitur: Viginti millia passuum muro amplexa, tota pene 280 mari cingebatur, absque faucibus, quae tribus millibus passuum aperiebantur. Is locus murum triginta pedes latum habuit, saxo quadrato, in altitudinem cubitorum quadraginta. Arx, cui Byrsae nomen erat, paulo amplius quam duo millia passuum tenebat. Ex una parte murus communis erat urbis et Byrsae inminens mari, quod mare stagnum vocabant, quoniam objectu protentae linguae tranquillatur. Consules igitur quamvis aliquantam muri partem quassatam machinis diruissent, tamen a Carthaginiensibus victi ac repulsi sunt: quos fugientes Scipio repulso intra muros hoste defendit. Censorinus in Urbem rediit. Maniliarma conuertit. Scipio Masinissa mortuo inter Masinissae filios tres Numidiae regnum diuisit. quo circa Carthaginem reuerso Man
Abbreviated transcription (Latin):
nutriendã desidiã lasciuẽq comentũ. Adeo¬
q mouit senatũ ut ñ solũ uendi om̃ia the¬
atro cõparata usserit: sed etiã subsellia
bellũ exortũ ẽ. Igit᷑ cũ senatꝰ delendã car¬
thaginẽ censuisset: ꝓfecti in affricã c̃su¬
les & scipio: tunc tribunꝰ militũ filiꝰ ut
fert̃ maioris affricani ꝓpe uticã castra
tenuert̃. Ibi carthaginiensib euocatis :
iussi ut & arma ⁊ naues traderent. nec
mora tanta uis armoꝵ repente tradita
ẽ. ut facile tota ex his affrica potuisset
armari. S carthaginienses postquã arma
tradidert̃. & relcta urbe secedere pro¬
cula mari decẽ milib passuũ iussi sunt:
dolorẽ ac desꝑationẽ c̃tulert̃. aut defen¬
suri cuntatẽ. aut cũ ipsa ꝑ ipsam sepelien¬
di duicesq sibi duos hasdrubales creauert̃.
Arma primũ facere aggressi: eri ferriq
in opiã. auri argenti metelli suppleuert̃.
Consules oppugnare carthaginẽ statuunt.

Expanded text:
nutriendam desidiam lasciuiamque commentum, adeonutriendam desidiam lasciuiamque commentum, adeoque mouit senatum, ut non solum uendi omnia theatro couparata iusserit, sed etiam subsellia bellum exortum est. Igitur cum senatus delendam Carthaginem censuisset, profecti in Africam consules, et Scipio tunc tribunus militum, filius, ut ferunt, majoris Africani, prope Uticam castra tenueriussisque ut arma et naues traderent nec moratis, tanta uis armorum repente tradita est, ut facile tota ex his Africa potuisset armari. sed Carthaginienses postquam arma tradiderant et relicta urbe recedere procul a mari decem milibus passuum iussi sunt, dolorem ad desperationem contulerunt aut defensuri cinitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi, ducesque sibi duos Hasdrubales creauerunt. arma primum facere adgressi aeris ferrique inopiam auri argentique metallis suppleuerunt. consules oppugnare Carthaginem
Abbreviated transcription (Latin):
rima preterea & satis diuersis ꝓuentibꝰ bel¬
la multarũ ibiq gentiũ gesta sunt: quȩ
breuitatis causa p̾termisi. Igit᷑ cũ om̃s ro
manos ingens celthiberoꝵ metꝰ inuasisset.
ex om̃ib ñ e̾et qui ire in hispaniã uł miles
uł legatꝰ auderet: publiꝰ scipio qui post¬
ea affricanꝰ erit: ultro sese militaturũ in¬
hispana obtulit. cũ tam̃ in macedoniã sor¬
te iã deputatꝰ eet. Itaq ꝓfectꝰ in hispam¬
am: magnas strages gentiũ dedit. Sepiꝰ
etiã militis quã ducis officio. Nam & bar¬
barũ ꝓuocantẽ singłarit̃ c̃gressus occidit
Sergiꝰ autẽ galba p̾tor alusitanis magno
prelio uictꝰ ẽ. Uniuersoq exercitu amisso:
ipse cũ paucis uix elapsus euasit. Co tem¬
pore censores theatrũ lapidũ in urbe con¬
strui censuert̃: qđ tunc ne fieret scipio
na sicca grauuissima oratione obstitit dicets
Inimicissimũ hoc fore bellatori populo ad

Expanded text:
rima praeterea et satis diversis proventibus belrima praeterea et satis diversis proventibus bella multarum ubique gentium gesta sunt, quae brevitatis causa praetermisi. Igitur cum omnes manos ingens Celtiberorum metus inuasisset et ex omnibus non esset, qui ire in Hispaniam uel miles uel legatus auderet, P. Scipio, qui postea AfricanHispaniam obtulit, cum jam in Macedoniam sorte iam deputatus esset. itaque profectus in Hispaniam magnas strages gentium dedit, saepius etiam militis quam dacis usus officio ; nam et barbarum prouocantem singulariter congressus occidit. Sergius antem Galba praetor a Lusitanis magno proelio uictus est uniuersoque exercitu amisso ipse cum paucis uix elapsus euasit. eodem tempore censores theatrum lapideum in Vrbe construi censuerunt. quod ne tunc fieret, Scipio Nasica grauissima oratione obstitit dicens, inimicissimum hoc fore bellatori populo ad
Abbreviated transcription (Latin):
in auxcilio romanoꝵ tota primũ italia:
deinde ptolomis rex ȩgipti & ariarates cap¬
padotiȩ eumene sasie masmissa numidie
fuert̃. Itaq aduemienti crasso c̃suli: ꝑseus
occurrit. Cõmissoq prelio: miserabilit̃
uncti fugere romam. Sequenti pugna:
pene pari clade partis utriꝰq in hibna dis¬
cessũ ẽ: deinde ꝑseus ꝓfligato multis pre¬
liis exercitu romano. in illiricũ trans gre¬
sus: fulcamũ opimũ defensũ a presidis
romanis pugnando cepit. Ubi magnam
occidit. partĩ sub corona uendidit: partĩ
secũ in macedoniã duocit. Postea cũ eo emi¬
liꝰ paulus consul dimicauit & uicit. Nam
uiginti milia peditũ in eo bello interfec̃.
Rex cũ ȩquitatu subt̃ fuit: s c̃tinuo captꝰ
atq in triupho cũ filiis ante currũ actꝰ
ẽ. & post apđ albã in custodia defecit.
Filiꝰ eiꝰ iunior fabricã erariã ob tolerandã
in opiã rome didicit: ibiq c̃sumptꝰ ẽ. Plu¬

Expanded text:
in auxilio Romanorum tota primum Italia, in auxilio Romanorum tota primum Italia, deinde Ptholomaeus rex Aegypti, et Ariarates Cappadociae, Eumenes Asiae, Masinissa Numidiae fuerunt. Itaque advenienti Crasso consuli Perseus occurrit, commissoque praelio, miserabiliter victi fuere Romani. Sequenti pugna, pene pari clade partis utriusque in hiberna discessum est. Deinde Perseus, profligato multis praeliis exercitu Romano, in Illyricum transgressus. Sulcanium oppidum defensum a praesidiis Romanis pugnando cepit; ubi magnam rtim occidit, partim sub corona vendidit, partim secum in Macedoniam duxit, postea cum eo Aemilius Paulus consul dimicavit et vicit. Nam 20,000 peditum in eo bello interfecit. Rex cum equitibus subterfugit. Sed continuo captus, atque in triumpho cum filiis ante currum actus est, et post apud Albam in custodia defecit. Filius ejus junior fabricam aerariam ob tolerandam inopiam Romae didicit, ibique consumptus est. Plu
Abbreviated transcription (Latin):
romanos fuluiꝰ flaccꝰ pretor in citeriore
hispania maximo prelio uiginti tria milia
hominũ fudit: quatuor milia cepit. Hinc
quinq oppida uacuata. quassataq bellis: ad
ore hispania : quadraginta milia hostiũ bel-¬
lo int̾fecit. Gracꝰ p̾tor ibidẽ iterũ ducenta
oppida expugnauit & cepit. Quibꝰ etiã di¬
ebꝰ bellũ macedonicũ gestũ ẽ: merito int̾
maxima bella referendũ. Pam ꝑseus philippi
filiꝰ quẽ macedones sequuti funt: auxiliari¬
os habrit. traces cũ rege eoꝵ cots & uniuer¬
sos illirios cũ rege gentio. Gens nãq basterꝰ¬
narũ quȩ predarũ spe sollicita in auxiliũ
eiꝰ ꝓperabat sine ulla pugna uł aliqͦ hoste
deleta ẽ. Dũ danubiũ cũ toto agmine tran
ponderis & glaciat crustra dissiluit. Uniu
sũq agm̃ qđ diu sustinuerat medus gusꝰ¬
gitibꝰ uicta tandẽ & cõminuta destituit:
atq eadẽ rursus fragm̃tis impedientib
suꝑducta fubmersit. Pauci ex omm̃i populo

Expanded text:
Q. Fulvius Flaccus praetor, in citeriore Hispania maximo praelio viginti tria millia hominum fudit, quatuor millia cepit. Ti. quinque oppida vacuata quassataque bellis, ad ius in citeriore Hispania quadraginta millia hostium bello interfecit. Gracchus praetor ibidem iterum ducenta oppida expugnavit et cepit. Quibus etiam diebus bellum Macedonicum gestum est, merito inter maxima bella referendum. Nam Perseus, Philippi filius, quem Macedones secuti sunt, auxiliarios habuit Thraces, cum rege eorum Coti, et universos Illyrios cum rege Gentio. Gens namque Basternarum, quae, praedarum spe sollicitata, in auxilium ejus properabat, sine ulla pugna vel aliquo hoste deleta est. Dum Danubium cum toto agmine superponderis, glacialis crusta ersumque agmen, quod diu sustinuerat, mediis gurgitibus victa tandem et comminuta destituit: atque eadem rursus fragmentis impedientibus superducta, submersit. Pauci ex omni populo
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ dictũ ẽ. Etque rigat equorat sarnꝰ.
In quos cũ excercitu ꝓgressus: hannibal ne¬
qui solꝰ suꝑ fuerat suꝑ sedens: in& difficul¬
tatẽ itineris euasit. s ocłm quo iamdudũ
eger erat: uiolentia frigoris uigiliarũ
ac laboris emisit. Ubi uero proximꝰ castris
flaminii consuł fuit : uastatione circũia¬
centiũ locoꝵ flaminiũ in bellũ excitauit.
Hȩc pugna ad transimennũ lacũ facta
ẽ. ubi exercitꝰ romanꝰ infelicissime arte
circũuentꝰ hannibał funditꝰ trucidatꝰ ẽ.¬

Expanded text:
bus dictum. est : et quae rigat aequora Sarnus. bus dictum. est : et quae rigat aequora Sarnus. in quos cum exercitu progressus Hannibal nequi solus supersedens, supersedens, uix difficultatem itineris euasit; sed oculum, quo iamdudum aeger erat, uiolentia frigoris uigiliarum ac laboris amisit. ubi uero proximus castris Flaminii consulis fuit, uastatione circumiacentium locorum Flaminium in bellum excitauit. haec pugna ad Trasumennum lacum facta est. ubi exercitus Romanus infelicissime arte circumuentus Hannibalis fundit
Abbreviated transcription (Latin):
citu niuibꝰ c̃clusus: & onustꝰ obriguit.
Ubi magnꝰ hominũ numerꝰ ium̃ta cõpluri¬
ma: elefanti autẽ pene om̃s frigoris acui¬
tate piert̃. At uͦ alt̃ tunc scipio frat̃ ẽsut
scipionis: in hispania plurima bella gessit.
magonẽ quoq penoꝵ ducẽ bello uicit &¬
cepit. Diris tunc etiã romani ꝓdigiis t̾riti¬
sunt. Nam & solis orb minui uisus ẽ. & apđ
arpos parme in cęlo uise. sol quoq pugnasse
cũ luna: aprd capemenas int̾ diẽ duas lu¬
nas ortas. in sardinia sanguine duo scuta
sudasse. falices cęlũ scindi uelut. magno
hiatu uisũ : apud anthiũ metentib cruen¬
tas spicas in corbẽ decidisse. Igit᷑ hannibal
sciens flaminiũ consulẽ solũ in castris esse
quo celeriꝰ imparatũ obrueret. pͥmo uere
ꝓgressus : arripuit ꝓpriorẽ s palustrẽ ui¬
am: & tũ fortes arnꝰ late redundans. pen¬
dulos ⁊ dissolutos cãpos reliquerat. de qui¬

Expanded text:
citu nivibus conclusus et onustus obriguit: citu nivibus conclusus et onustus obriguit: ubi magnus hominum numerus, jumenta complurima, elephanti autem pene omnes frigoris acerbitate perierunt. At vero alter tunc Scipio, frater consulis Scipionis, in Hispania plurima bella gessit. Magonem quoque Poenorum ducem bello vicit et cepit. Diris tunc etiam Romam prodigiis tsunt. nam et solis orbis minui uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisae, sol quoque pugnasse cum luna, apud Capenas interdiu duas lunas ortas, in Sardinia sanguine duo scuta sudasse, Faliscis caelum scindi uelut magno hiatu uisum, apud Antium metentibus cruentas spicas in corbem decidisse. igitur Hannibal sciens Flaminium consulem solum in castris esse, quo celerius imparatum obrueret primo uere progressus arripuit propiorem sed palustrem uiam et cum forte Sarnus late redundans pendulos et dissolutos campos reliquerat, de qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quo triduũ cõmorat᷑: quinto demũ die cũ
maxcimo labore ad plana ꝑuenit. Fuisse tc̃
exercitũ eiꝰ in centũ milib peditũ : & tri¬
ginta milib ȩquitũ definiunt. Scipio c̃sul
hannibali primꝰ occurrit. cõmissoq prelio
apud ticinũ ipse hannibal graiit̃ uulnera¬
tur: ꝑ sapionẽ filiũ ad modũ ptextatũ.
qui post affricanꝰ cognominatꝰ ẽ. ab ipsa
morte fenoꝵ dux liberatꝰ euasit. Cesus ẽ.
ibi om̃is pene romanꝰ exercitꝰ. Pugnatũ ẽ.¬
deinde eodẽ confule ad flum̃ traueiã: ite¬
rũq romani pari clade superati sunt. Sẽ¬
proniꝰ consul cognito college casu: a sicilia
cũ exertitu rediit. Qui similit̃ apđ eundẽ
fluuiũ c̃gressus : amisso exercitu pene solꝰ
euasit. In eo tam̃ bello etiã hannibal sauci¬
atꝰ ẽ. Qui postea cũ metruriã pͥmo uere
transiret: in sũmo appennino tẽpestate
correptꝰ: biduo c̃tinuo inmobilit̾ cũ excer¬

Expanded text:
quadriduum commoratus quinto demum die cum quadriduum commoratus quinto demum die cum maximo labore ad plana peruenit. fuisse tunc exercitum eius in centum milibus peditum et uiginti milibus equitum definiunt. Scipio consul Hannibali primus occurri commissoque proelio apud Ticinum ipse grauiter uulneratus per Scipionem filium admodum praetextatum, qui post Africanus cogmorte Poenorum dux liberatus evasit. Caesus est ibi omnis pene Romanus exercitus. Pugnatum deinde eodem consule ad flumen Trebiam, iterumque Romani pari clade superati sunt. Sempronius consul, cognito collegae casu, a Sicilia cum exercitu rediit. Qui similiter apud eumdem fluvium congressus, amisso exercitu, pene solus evasit. In eo tamen bello etiam Hannibal sauciatus est. Qui postea cum in Hetruriam primo vere transiret, in summo Appennino tempestate correptus, biduo continuo immobiliter cum exer