comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datũ oẽt replicatonẽ mulieri senatꝰ
ꝯsulti nõ ꝓfĩtturã. nͥ c̾ditor sciss etiã
aliã pecuniã ei deberi. ¶ Muliet
pecunie rei facti sũt. ñ oĩmͦ mulie¬
rẽ ꝓparte sotii uid̾i int̃ cessisse dice¬
bam. nã si obeam cam̃ mutuati fue¬
rĩt exqua sic̾ditor pecuniã nõ dediss.
maiꝰ dap̃m̃i muuer passura fuerat.
ueluti qd̾ coĩs insula fulta nõ eẽt ł
qd̾ fundꝰ cõis inpublicũ ꝯmitteretur.
potiꝰ õẽ ut senatus ꝯsulto locus ñ sit.
ãt si maliqũa ep̃tonẽ mutua pecunia
sit accep᷑ta. tẽ ꝓparte im̃cessionẽ fac¬
tam urd̃i q iõ c̾ͥditorẽ partẽ dũ treat
pecune amuliere petere posse qd̃ si
totũ petierit. exceptõe ꝓparte sub¬
mouebitur.

Expanded text:
atum esset', replicationem mulieri senatus consulti non profuturam, nisi creditor scisset etiam aliam pecuniam ei deberi.Mulier et pecuniae rei facti sunt: non omnimodo mulierem pro parte socii uideri intercessisse dicebat. nam si ob eam causam mutuati fuerint, ex qua, si creditor pecuniam non dedisset, maius damnum mulier passura fuerat, ueluti quod communis insula fulta non esset uel quod fundus communis in publicum committeretur, potius esse, ut senatus consulto locus non sit. at si in aliquam emptionem mutua pecunia sit accepta, tunc pro parte intercessionem factam uideri et ideo creditorem partem dumtaxat pecuniae a muliere petere posse: quod si totum petierit, exceptione pro parte summouetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Lmi ꝯuenieris. ¶ Illud iuidendũ ẽ
none ille debeat teneri. ut puta si
ꝓpupillo int̾cessitꝰ . sme tutoris auc¬
toritate nõ obligatur. ciputo nõ
obligaͬti pupillũ nͥ locupletior faciꝰ¬

Expanded text:
latu conuenieris.Illud uidendum est, tione ille debeat teneri? ut puta si pro pupillo intercessit, qui sine tutoris auctoritate non obligatur. et puto non obliga
Abbreviated transcription (Latin):
sor doli replicarõe oppõita defensi¬
oñe excẽpͣtõis amittit. nullãañt re¬
plicatõñe adu̾sus mulierẽ nibebit
ꝗa facti nõ põt igratõñe p̃tendere
s nõ enit iiqũ dari negõꝵ gestoꝵ

Expanded text:
sor doli replicatione posita defensionem exceptionis amittit, nullam tamen replicationem aduersus mulierem habebit, quia facti non potest ignorationem praetendere. sed non erit i
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł .i. dig̃.. Si mulieri soluero id qd̾
tibi debebam ⁊ ibea ratam rẽ te ha¬
biturũ scipłatꝰ fu̾o ⁊ forte te ratum ñ
habente.ag̃ẽ exstipulatu instituero
exceptõ senitus ꝯsulti qd̾ deimt̃ cessio¬
nib femmnaꝵ factũ est. ñ ꝓderit mu¬
lieri. nõ em̃ uid̾i põt. alienã obligatõ¬
nẽ recusare. cũ maneam debito obli¬
gatus. ⁊ p̃a delucro agat. acpotius
redoere cogatur qd̾ nõ debitũ acceꝑ¬
senat᷑ ꝯsultum uelleianũ ꝓme inter¬
cessiss titio ego que mulieri io soluis¬
sem. ⁊ abea ntiꝰ eam pecunia peteret.
exceptõ huiꝰ senatus ꝯsutti nõ est pro¬
futura mulieri. neq enĩ ꝓͦdeit cam¬
ꝑiclitarine eam pecuniam ꝑdit cũ
iameã hãt. ¶Si abea muliere que
rem accepissẽ. gaiꝰ cassius Redit. ita de

Expanded text:
digestorum.Si mulieri soluero id quod tibi debebam et ab ea ratam rem te habiturum stipulatus fuero et forte te ratum non habente agere ex stipulatu instituero, exceptio senatus consulti, quod de intercessionibus feminarum factum est, non proderit mulieri: non enim uideri potest alienam obligationem recusare, cum maneam debito obligatus, et ipsa de lucro agat ac potius reddere cogatur quod non debitum accepsenatus consultum Velleianum pro me intercessisset Titio egoque mulieri id solvissem et ab ea Titius eam pecuniam peteret, exceptio huius senatus consulti non est profutura mulieri: neque enim eam periclitari, ne eam pecuniam perdat, cum iam eam habeat. Si ab ea muliere, quae rem accepissem, Gaius Cassius respondit ita de
Abbreviated transcription (Latin):
id ip̃m suscipiat qd̃ expromissot de¬
bͦeit. au̾si ht̃ortatẽ emĩt. qes alienũ
nr̃ditariũ inse trans scribit. aut sux
fideuissore suo int̾cedat. ¶ Si depig̾rib
pͥoris debitoris. nõ est e̾̃ditori noua ac̃¬

Expanded text:
omissor debeat, aut si hereditatem emerit et aes alienum hereditarium in se transcribat, aut si pro fideiussore suo intercedat.De pignoribus prioris debitoris non est creditori noua act
Abbreviated transcription (Latin):
cet alie nã obligatõnẽ suscipiat mu¬
lier. nõ adiuuatur hoc senatꝰ ꝯsulto.
qd̾ tẽ accidit cũ pͥma fatie quidẽ alie¬
nã. reu̾a at suã obligatõnẽ suscipiat.
ut ecce si ancilla obpactõnẽ lib̾tatis

Expanded text:
cet alienam obligationem suscipiat mulier, non adiuvatur hoc senatus consulto: quod tum accidit, cum prima facie quidem alienam, re vera autem suam obligationem suscipiat. ut
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo restitui obligatõñe. ⁊ adu̾sus
eniͦn smarcellus ãt notat ẽẽ aliqũ
differentiã utrũ hoc agãt ut abinitõ
mulier inastiꝰ locũ sb̾dat᷑ ⁊ honꝰ debi¬
totis aquo obligatõnẽ irans ferre eͥdi¬
tor uoluit suscipiat. anu̾o qͣi debi¬
trix delegetur. Scilicet ut siqiͣ debi¬
trix delegata est una sit inĩtessio.
fidenissoẽ si qiͣ debitrix delegata ÷
exceptonẽ ei senatꝰ ꝯsuiti marcellus

Expanded text:
bligationem et aduersus eum.Marcellus autem notat esse aliquam differentiam, utrum hoc agatur, ut ab initio mulier in alterius locum subdatur et onus debitoris, a quo obligationem transferre creditor uoluit, suscipiat, an uero quasi debitrix delegetur, scilicet ut, si quasi debitrix delegata est, una sit intercessio. uisione, ubi quasi debitrix delegata est, exception
Abbreviated transcription (Latin):
petit ꝯdictõ. q̃ ad modũ si pecuniã
soluiss ꝯdiceret. soluit eñi ci qui
reũ delegat¶s siis qͥa muliere de¬
legatus est. debitor eiꝰ nõ fuit. ex¬
ceptõe senat᷑ ꝯsulti potĩt uti quẽ¬
rdmodum mulieris fideuissor.

Expanded text:
petit condictio, quemadmodum, si pecuniam soluisset, condiceret: soluit enim et qui reum delegat.Sed si is, qui a muliere delegatus est, debitor eius non fuit, exceptione senatus consulti poterit uti, quemadmodum mulieris fideius
Abbreviated transcription (Latin):
uẽditõnẽ nullĩ moĩnti eẽ. ⁊ sic̾ditõ
pecuniã. muliere peteret exceptõe
utilem fore. qͣuis c̾ditor existima¬
u̾it mulierẽ debitricẽ mariti fuisse.
nec id ꝯͣium uid̃i debere ei ꝙ place¬
at. siquãdo in hoc mulier mutuata
est ut marito c̾derer nõ obstaturam
exceptõnẽ sic̾ditor igrau̾it inqua cã
mulier mutuarenir. qm̃ quid̃ pluri¬
mũ int̃ sit. utrũ cũ muliere quis.ib
initõ  cͣcnat. an alieña obligatõñe ĩcã
tns serrat tẽ enĩ diligĩnore ẽẽ debere
Simulier uixiss gͥrẽ dotis noĩe obli¬
gatam ⁊c̾oitor curass ei pecuniã do¬
tis solui. qui idem pignus acciꝑet.¬
cũ mulieri ⁊̃ pocinia c̾oita deberenr.
si possessor c̾oitor adu̾sus enn suiała

Expanded text:
or pecuniam a muliere peteret, exceptionem utilem fore, quamvis creditor existimaverit mulierem debitricem mariti fuisse: nec id contrarium videri debere ei, quod placeat, si quando in hoc mulier mutuata est, ut marito crederet, non obstaturam exceptionem, si creditor ignoraverit in quam causam mulier mutuaretur, quoniam quidem plurimum intersit, utrum cum muliere quis ab initio contrahat an alienam obligationem in eam transferat: tunc enim diligentiorem esse debere. Si mulier dixisset sibi rem dotis nomine obligatam et creditor curasset ei pecuniam dotis solvi, qui idem pignus acciperet, mulieri etiam pecunia credita deberetur: si poss
Abbreviated transcription (Latin):
accio utͣił necessaria cũ ꝯtͣtio
ꝯperat. ¶ Marcellus qͦ scribit. si
mulieri pꝰ inĩtessionẽ accepto ni¬
lerit e̾ditor. inc̾ominꝰ restitutoriã
actonẽ ei dari gebere. inanẽ enĩ
obligatõne dimĩisit. ¶ Simuli¬
er pꝰmt̃cessionẽ sit solu̾it ne repe¬
rere possit. iuste pͥor debitot atr̃onẽ
recusat. s cum releuat᷑ reus si mu¬
lieri sic solu̾it ut repetere nõ possit
q⁊cũ mulieri q̃ repetere ñ poterat
si soluiss accepto tulit c̾ditor. simi
ei soli restituitur obligatõ aput
quẽ im̃cessit. ¶ Simulieri lñs exsti¬
terit c̾duor iudendũ anrestitutoria
uti nõ possit᷑. ⁊ ait uilianꝰ. lib̾. xii.
restitutoria eũ nicͥominꝰ usuruor¬
c⁊ nõ ĩ merito cũ nõ obligte cum

Expanded text:
actio utilis necessaria, cum condictio competat.Marcellus quoque scribit, si mulieri post intercessionem accepto tulerit creditor, nihilo minus restitutoriam actionem ei dari debere: inanem enim obligationem dimisit.Si mulier post intercessionem sic soluerit, ne repetere possit, iuste prior debitor actionem recusat. sed cum releuatur reus, si mulier sic soluit, ut repetere non possit, et cum ei mulieri, quae repetere non poterat, si soluisset, accepto tulit creditor, similei soli restituitur obligatio, ‹apud› quem intercessit.Si mulieri heres extiterit creditor, uidendum, an restitutoria uti non possit. et ait Iulianus libro duodecimo restitutoria eum nihilo minus usurum, non immerito, cum non obligatae cum
Abbreviated transcription (Latin):
quin erat. si promissor adeũ locũ
inquẽ datuꝵ se ꝓmisiss mĩquã
acced̾et qd̾ uł data oꝑa facẽt. uł
qr alus locis necessario distrĩge̾t᷑.
nõ posse stipulatorẽ adsuũ ꝑueni¬
re. iõ uissum est utilem᷑ͣ acrõnem

Expanded text:
si promissor ad eum locum, in quem daturum se promississet, numquam accederet quod uel data opera faceret uel quia aliis locis necessario distringeretur, non posse stipulatorem ad suum peruenire, ideo uisum est utilem actionem
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ .I. Siprocumtot m̃s iudicatu solui
satis accepit mͥ exstipulitu ictõ ũtit ẽ.
sicuti moncati. ietõ michi indulgetur.
S nli agat ꝓcurator m̃s exea stipulmõe
actõ mbuetur. Queres facit ut ꝓcuratõ
m̃s extpulatii agendo exceptõe debrat
repelli. Sicuti cura agit iudicati non
inre suã tatus. nec adentẽ tẽ ꝓcura¬
tor factus. ¶ per c̃ciũ. aũt ipprocut.¬
torm̃s iudicatum solui satis tedent ĩ
me exstipulmu actõ nõtatur. S cisi te¬

Expanded text:
procurator meus iudicatum solui satis acceperit, mihi ex stipulatu actio utilis e‹s›t, sicuti iudicati actio mihi indulgetur. sed et si egit procurator meus ex ea stipulatione actio tribuetur. quae res facit ut procurator meus ex stipulatu agendo exceptione debeat repelli: sicuti cum agit iudicati non in rem suam datus nec ad eam rem procurator factus. per contrarium autem si procurator meus iudicatum solui satisdederit, in me ex stipulatu actio non datur. s
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam tnͣs ferre q̃dam relinq̃re. iuste
ꝓcurator hanc inconstantiã rẽcu¬
sibit S hoc ita simancato oñi pro¬
curator egit. Cem̃i simandatũ nõ est
cũ n iniuditiũ quicquã dedux̾ noc ni
ea ꝯprobasti que inuito t̾e icta sunt
tibi nõ p̃iudicant. Id̾oq tnͣs latõ eau
litiũ ñ est tͥ necessaria. ne alieno fac¬
to hon̾ereris. ¶hec ũt cogmitio ꝓ¬
curatoris mutandi p̃tõnis est. ¶ Sice
parte actoric litis tñslatio fiat. dicit᷑
comiti iudicatũ solui stipulationẽ
acceri S ⁊ siprocurator sats accepti
est ꝯm̃itti exstipulmi actoẽ ⁊ aꝓcurato¬
procuratore in procuratorẽ uiditiuo
tñi feratur. nõ dubitat marcellus. qu
ꝯmittatur stipia itio ⁊ hec uera sunt.
⁊ licet ꝓcurator ꝯmissa sit stipulatio

Expanded text:
erre, quaedam relinquere, iuste procurator hanc inconstantiam recusabit. sed haec ita, si mandato domini procurator egit. ceterum si mandatum non est, cum neque in iudicium quicquam deduxerit, nec tu ea comprobasti: quae invito te acta sunt tibi non praeiudicant ideoque translatio earum litium non est tibi necessaria, ne alieno facto onereris. haec autem cognitio procuratoris mutandi praetoris est. Si ex parte actoris litis translatio fiat, dicimus committi iudicatum solvi stipulationem procurator satis accepit est committi et ex stipulatu actionem a procuratoprocuratore in procuratorem iudicium transferatur, non dubitat Marcellus, quin committatur stipulatio. et haec uera sunt. et licet procuratori commissa sit stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
D ꝑ auctõis ob suabu̾tur. ¶ S fiadiisaris
uel ipse pro̾tͣiratõ dic̾at dũm m̃tiri
ap̃ p̃torẽ hec firi oportet. nec ferendꝰ ẽ
ꝓcuntor qui sibi asbit ꝓcurationẽ. Nã
hoc ir̃o suspectus ẽ qui oꝑam suã ĩ gei̾t
ĩuitosti forsan uingare magis ꝯuitiũ

Expanded text:
 actoris obseruabuntur. sed si aduersarius uel ipse procurator dicat dominum mentiri, apud praetorem haec finiri oportet. nec ferendus est procurator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit inuito. nisi forte purgare magis
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus nõ ꝯueniretur restitu¬
ere .f. ei licuerat neglig̾e fũdũ.
Item si indebitũ fundũ solui ⁊
repeto fructꝰ qͦ repetete debeo d̃¬
que est. si mortis cã fundꝰ sit do¬
natus qreualuerit qui don nuͣt
atq ita ꝯditõ nascatur. ¶Infa¬
uana qͦ actõe ⁊ paulianai ꝑ quã
que infraud̾ ẽditoꝵ alienata sũt.
reuocantur. fructin qͦ restinumt¬

Expanded text:
sponsus non conueniebatur restituere fructus, licuerat ei neglegere fundum. Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repetere debeo. Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et reualuerit qui donauit atque ita condictio nascatur. In Fabiana quoque actione et Pauliana, per quam quae in fraudem creditorum alienata sunt reuocantur, fructus q
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽ ut fructus quoꝙ restitu
cã rem tradam. nõ alt mͥ restituere
uidet᷑. qͣm sim̾ fuictus resfituat. fi
mõra mea mͥ aliquid aufert. ¶Si
actõnẽ habeam ad id ꝯsequendũ
ꝙ meũ nõ finit ueluti exstipłatu.
fructus ñ ꝯseqͣuar. q̃ simora facta
sit. qd̾ si acceptũ iuditiũ ẽ. tẽ sabuiꝰ
⁊ cassiꝰ exeꝗtate fruct̾ qq̃ p̾t acceptũ
iuditiũ prandos ꝑutãt. ut cã restituat᷑.
qd̾ puto recte dicis excã q̃ ep̃tionis.
fructꝰ restituendi sunt. S qinsotie¬
tatib fructus ꝯmunicandi sunt.
Si possõñe naturalẽ renocẽ. ꝓͥetas
mea manet. uideamꝰ defructib et
quidẽ indepoito ⁊ ꝯmodato fructꝰ¬

Expanded text:
stituicausa rem tradam, non aliter mihi restituisse uidetur, quam si fructus mihi restituat: nec mora mea mihi aliquid aufert. Si actionem habeam ad id consequendum quod meum non fuit, ueluti ex stipulatu, fructus non consequar, etiamsi mora facta sit: quod si acceptum est iudicium, tunc Sabinus et Cassius ex aequitate fructus quoque post acceptum iudicium praestandos putant, ut causa restituatur, quod puto recte dici. Ex causa etiam emptionis fructus restituendi sunt. Sed in societatibus fructus communicandi sunt. Si possessionem naturalem reuocem, proprietas mea manet, uideamus de fructibus. et quidem in deposito et commodato fruct
Abbreviated transcription (Latin):
obrẽdat̾ sit. ueluti dotiᷤᷤ cã ⁊ reñtiata
sit adfinitas. fruct̾ q̃q restituẽdi sũt.
adfinitas. s ⁊ posteriores si ĩreͦ mora
fuĩt. ut ab illo qui redd̾e debeat.
oĩ modo restituendi sũt S ci ꝑ
mulierẽ stecit quo minꝰ nuptie
ẽtantut. Mag̾ est ut debenit .f. ꝑ

Expanded text:
ob rem datus sit, ueluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, adfinitas, sed et posteriores, si in re mora fuit, ut ab illo, qui reddere debeat, omnimodo restituendi sunt. sed et si per mulierem stetit, quo minus nuptiae contrahantur, magis est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
adsponiã nõ ꝑtinet. qõ inuito
pationo nũtiũ spõsata lib̾ta sim¬
iserit. cũ alio conubiũ ht̃. ¶ dem̃
ut lex inuito patrono inuitum
acciꝑe debemus eũ. qui ñ ꝯsenẜit
ad diuortium id cͥto nec afurioso

Expanded text:
ad sponsam non pertinet: et ideo inuito patrono nuntium sponsa liberta si miserit, cum alio conubium habet. Deinde ait lex 'inuito patrono': inuitum accipere debemus eum, qui non consentit ad diuortium: idcirco nec a furioso
Abbreviated transcription (Latin):
gnore tato redditur cũ uideatur uis suũ
uendidisse ñ tenr. ¶ ignor̃ate ungi¬
ne. mat̾ asponio filie res donatas susce¬
pit.qi mantati uł depõiti cessat actõ. ne¬
gõꝵ gestoꝵ agͣntur.
Heres uiri defuncti. uxorẽ q̃res
uiri ip̃r muptiaꝵ insua potestate habuit.
& pilate hr̃ditatis postulare nõ d̾ebet.
paulo salutẽ. ¶Aui ne potis sui ne¬
gotia gessit. defuctis uttisq auie he¬
redes ꝯuemebãtur. Anepotis hr̃oib
negõꝵ gestoꝵ. ict̾ioẽ ¶reputabant hĩteᷤᷤ
anie. alm̃ita p̃stita nepoti respõt̾ebatur
aniã iure pietatis de suo p̃stitisse. Nec
enĩ desiterasse ut detnẽtent alim̃ita ut
decreta eẽt. p̃tea ꝯstitutũ eẽ dicebatur.
ut simat᷑ aliuss nõ poss alim̃ta que ꝑie¬
tate cogente desuo p̃stitiss repetere.¶ Ee
cͣcio dicebatur tẽ ħrecte dicicũtesuo alu¬
isse mat̃ ꝙ baretur. At inpõito auiã que
negoti amministrabut uerisimile eẽ
dere ip̃iꝰ nepotis eum aliussestctatũ ẽ.¬

Expanded text:
gnore dato redditur, cum uideatur ius suum uendidisse, non tenebitur. Ignorante uirgine mater a sponso filiae res donatas suscepit: quia mandati uel depositi cessat actio, negotiorum gestorum agitur. Heres uiri defuncti uxorem, quae res uiri tempore nuptiarum in sua potestate habuit, compilatae hereditatis postulare non debet.Paulo salutem. Avia nepotis sui negotia gessit: defunctis utrisque aviae heredes conveniebantur a nepotis heredibus negotiorum gestorum actione: reputabant heredes aviae alimenta praestita nepoti. respondebatur aviam iure pietatis de suo praestitisse: nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta essent. praeterea constitutum esse dicebatur, ut si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo praestitisset, repetere. ex contrario dicebatur tunc hoc recte dici, ut de suo aluisse mater probaretur: at in proposito aviam, quae negotia administrabat, verisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse. tractatum e
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ potiut. qũauit p̾a ⁊mͣisit. siillo
itpr̃e ei solłiere potunnõ enĩ euestigio
mosfitio deliquit siño protiiꝰ res sa
ditraxit adpoamiã redigentã p̃ teri¬
re deniqne aliquid tỹis tebebit quo
cessasse uideatur sosimt̾ea pͥusquini
rossitsd ⁊ sifacere posiit marttactio
negoꝵ gestoꝵ intucitur. quia fone ꝑi¬
culum est nefacere posse desmat. ¶I¬
lum aũt nõcreoimꝰ teneri quigerit ne¬
gotia debitoris ad redentũ pign̾cum
posunia ei debeatur. nͨ fuĩt qd̾ s̾ ersoluẽ

Expanded text:
facere potuit, quamuis postea amiserit', si illo tempore ei soluere potuit: non enim e u‹e›stigio in officio deliquit, si non protinus res suas distraxit ad pecuniam redigendam: praeterire denique aliquid temporis debebit, quo cessasse uideatur. quod si interea priusquam possit. sed et si facere possit maritus, actio negotiorum gestorum inducitur, quia forte periculum est, ne facere desinat. Illum autem non credimus teneri, qui gerit negotia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi
Abbreviated transcription (Latin):
grã ⁊ abstinẽtem om̃ilutͦ pr̃ate fidẽ
d̾berẽt. licentu qua uitent abuti mͣxi¬
mis usuric.c uice cuiꝰdam pene subiti¬
untur. hic bona rõne accepit . ib ilio
mutuũ. ⁊ ĩusuris qr nõ soluit. nõ quia
exnegotus que gerebat. adse pecuniã
tnͣstulit. ꝯdep̃nãgus est. Onultum aũt
refert ĩcipiat ne nͣut dbitu an aute
nom̃ fui̾t rebitoris. qd sati est. exñ
usurario facere nsuariũ.
inuito ⁊ ignorante lib̾it enm ꝙ aũt
llicui cebetur. alius sine uolũtate eiꝰ
nõ põt uire exigere. Naturalis enĩ anit¬

Expanded text:
m omni lucro praestare fidem deberent, licentia, qua uidentur abuti, maximis usuris uice cuiusdam poenae subiciuntur: hic bona ratione accepit ab alio mutuum et usuris, quia non soluit, non quia ex negotiis quae gerebat ad se pecuniam transtuli‹t›, condemnandus est. multum autem refert, incipiat nunc debitum an ante nomen fuerit debitoris, quod satis est ex non usurario facere usurarium.inuito et ignorante liberat eum: quod autem alicui debetur, alius sine uoluntate eius non potest iure exigere. naturalis enim si
Abbreviated transcription (Latin):
debebat. cͥdnonis suigesit negotia ã¬
sinim eit. an neg̾oꝵ gestoꝵ actiõe sũ¬
me illiꝰ usuras pr̃are cebeat. dixi si
ale metip̃o exigere. eũ oportuͣt. cebi¬
turum usuris. Ꝙ sioies solũede pocu¬
nie quo tp̃t negotia gerebat. nõdũ¬

Expanded text:
bebat, creditoris sui gessit negotia: quaesitum est, an negotiorum gestorum actione summae illius usuras praestare debeat. dixi, si a semet ipso exigere eum oportuit, debiturum usuras: quod si dies soluendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondu
Abbreviated transcription (Latin):
cͣcius qui ꝑsonã eiꝰ nõ ꝯtingebat pignoa̾
uł u pothecas suscepit. qutrãq pecimi ã
contori soluit. existimãs indep̃nitati sue
ꝯfiisis p̃dus ꝯsuli posses Obeas res iidi¬
tio mandati frustra ꝯuenietur. cip̃e de¬
bitorem frustra ꝯueniet. negõꝵ aũt ge¬
stoꝵ acrõ ułq nece̾ssaria enͣt. In qualite

Expanded text:
ctus, qui personam eius non contingebat, pignora uel hypothecas suscepit et utramque pecuniam creditori soluit, existimans indemnitati suae confusis praediis consuli posse. ob eas res iudicio mandati frustra conuenietur et ipse debitorem frustra conueniet, negotiorum autem gestorum actio utrique necessaria erit: in qua lite
Abbreviated transcription (Latin):
umoum. Qno e si ⁊̃ protestata ẽ sefiliũ
ito alere.ut aut ip̃m aut tutores eꝰ con¬
uem̾ret pone ꝑegre patr̃e eiꝰ ob̃nse.
muansẽ dum inpatriã ren̾titur. tã filiũ
auã filiam eiꝰ exibunsse. Inqua fpẽ ãm¬

Expanded text:
m si etiam protestata est se filium ideo alere, ut aut ipsum aut tutores eius conueniret? pone peregre patrem eius obisse et matrem, dum in patriam reuertitur, tam filium quam familiam eius exhibuisse: in qua spe
Abbreviated transcription (Latin):
fus mntat ⁊i qualũ cicalcẽ portare co¬
eti. ystronẽ balneatorẽ fanat uł de
simphoniaco atriensẽ ł depilestra
stertorandis litͣims ỹponat ab uti
uidebitur ꝓͥerate susfitient̃ aũ ilere
questire deb scõmordinẽ ⁊ digtate¬
in incipioꝵ. Et gnͣilt̾ labeoait. in
oĩb reb mobilib mod̾ eũ tene̾d̾b̾e
ne sua feritate ł seuitia ea cõrũ pat.
alioqͥn q̃ lege aquilia eum ꝯueniri.
¶et liuestim̃toꝵ usus .f. legat᷑ sit᷑. nõ

Expanded text:
cogat, histrionem balniatorem faciat, uel de symphonia atriensem, uel de palaestra stercorandis latrinis praeponat, abuti uidebitur proprietate. Sufficienter autem alere et uestire debet secundum ordinem et dignitatem mancipiorum. Et generaliter Labeo ait in omnibus rebus mobilibus modum eum tenere debere, ne sua feritate uel saeuitia ea corrumpat: alioquin etiam lege Aquilia eum conueniri. Et si uestimentorum usus fructus legatus sit non
Abbreviated transcription (Latin):
ritoria ñ fc̃ĩ ita accipe que uulgo
litũ uacare ĩ ꝓntuna parte tomꝰ ł int̾
dictas amenas nõ recte nec ex bom
uiri arbitratu fcũꝵ si id qd̾ locare
ceꝑit. aut publice lauit nõ magͥqũa
sitomũ aostationẽiunẽtoꝵ locauĩt.
aut sistabuiũ ad̃ erat tomꝰ ium̃tis ⁊

Expanded text:
ritoria non facturum ita accipe quae volgolitum vacare in intima parte domus vel inter diaetas amoenas, non recte nec ex boni viri arbitratu facturum, si id locare coeperit, ut publice lavet, non magis quam si domum ad stationem iumentorum locaverit, aut si stabulum quod erat domus iumentis et
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ facere põt. ⁊ ant fũdi eit
teb neq arbores fructiferas exci¬
dere neq uillã diruere. necquicquã
iuptarium fuit p̃diũ uiidiaria ut¬
degestatoe̾s ł de ambulatoẽs. arboi¬
bus infructuosis. opacas atꝙ done¬
nas hñs. nõdebebit deietẽ. ut for¬
te ortos olitarios fatiat ł aliut ꝗt¬
adredditũ spectut. Uñ e q̃ sitũ anla¬
pidicinas ł areni feoin is ł creti fo¬
dinas ip̃e instituere ꝑoilit. Ego pu¬
to cĩ ip̃m̃ ĩstituere posse. siñ agripar¬
tẽ necesariã huic rei occuritimis ẽ.¬

Expanded text:
meliorem facere potest. et aut fundi est debet neque arbores frugiferas excidere neque uillam diruere nec quicquam  forte uoluptarium fuit praedium, uirdiaria uel gestationes uel deambulationes arboribus infructuosis opacas atque amoenas habens, non debebit de‹i›cere, ut forte hortos olitorios faciat uel aliud ad reditum spectat. Inde est quaesitum, an lapidicinas uel cretifodinas uel harenifodinas ipse instituere possit: et ego puto etiam ipsum instituere posse, si non agri partem necessariam huic rei occupaturus e
Abbreviated transcription (Latin):
ł seꝑare ei ꝑmittet. ł adͣdnꝰ p̾osticas
eũtere. ł refugia. aeite ł atriũ muta
excolere enĩ ad̾ nuen̾it põt. q̃litate
eoiũ ñ inmutata. ¶ Item nerua
cum cui eoiũ usus. F. legat᷑ sit alti
tollere nõ posse qͣuis limina nõ
obscurentur. qr tedñ mag̃ turbatũ¬

Expanded text:
ittetur, uel aditus posticasue uertere, uel refugia aperire, uel atrium mutare, excolere enim quod inuenit potest qualitate aedium non immutata. item Nerua eum, cui aedium usus fructus legatus sit, altius tollere non posse, quamuis lumina non obscurentur, quia te
Abbreviated transcription (Latin):
dis frictib mag̃ corꝑis ius exq̃ ꝑ
cipiiitut. qu̾a seminis exqͦ oriun¬
tut aspicitut. q ĩo nemo nũquam
dubitabit. qui si in meo fundo ⁊¬
fum̃ĩtũ tuũ seuer̃ seigetes. ⁊ ad̾
exmessib collectũ fu̾it. meũ fieri.
potro bone fid̾i possõr in ꝑcipiendis

Expanded text:
dis fructibus magis corporis ius ex quo percipiuntur quam seminis, ex quo oriuntur aspicitur: et ideo nemo umquam dubitauit, quin, si in meo fundo frumentum tuum seuerim, segetes et quod ex messibus collectum fuerit meum fieret. porro bonae fidei po
Abbreviated transcription (Latin):
hanc sinũptie fuer̃t secute. qita
uemũ exea agi pesse. quãius non
sit exp̃ssa ꝯditio. Si niptie ꝯstant.
Qr̃ si nũtius remittatur defecisse
ꝯditõ stiꝑulatoĩs uidetur.
Iuł .x. Et licet pꝰea eidem nuip¬
sent. nõ ꝯualescit stipulatõ.
datĩone tantũtẽ dicemꝰ.¬

Expanded text:
hanc "si nuptiae fuerint secutae", et ita demum ex ea agi posse quamvis non sit expressa condicio, si nuptiae, constat: quare si nuntius remittatur, defecisse condicio stipulationis videtur.um. et licet postea eidem nupserit, non conualescit stipulatio. datione tantundem ducim
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł. Pat̃ ⁊ filius qui inpotesta¬
re eius est. it̃ duo frẽs qui meiꝰdem
patis potestate sũt. restes utrique
ineotẽ testam̃to uł eodẽ negõ fieri
płes restes alieno negõ adib̾i.

Expanded text:
 21. Pater et filius, qui in potestate ejus est, item duo fratres, qui in ejusdem patris potestate sunt, testes utrique in eodem testamento, vel eodem negotio fieri plures testes alieno negotio adhiberi.
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt restimoniũ dicant. It̃ serat᷑
censint p̃torẽ testimoniũ tare deb̾e
ꝯditõ sit. ubi harenariũ testem uł si¬
milem ꝑ sonã admitrere cogĩmur¬
s sine tormentis restimonio eius e¬
tendũ nõ est. ¶ Si testes os esꝰde
honestatis. ⁊ estimationis sint. ꝯnego¬
tũ qualitas ac uidicis motus. cũ hi
ꝯcurnit. sequenda sũt oĩa testñoĩa.
Siũo exhis quidã eoꝵ aliuo dix̃int.
licet inmpari nũo c̾dendũ est .s. qd̃
natine negotu ꝯuenit. q qd̾ immi¬
citie aut gͣrie suspitõe caret. ꝯfirm¬
abit ꝙ uidex motũ. aĩ sui exargum̃¬
lis ci festimoniis ⁊ que rei aptiora
multitudinẽ respici oportet. s ad
sincerã restimomoꝵ fid̾ ⁊ testimoĩa
quib potiꝰ iux u̾itatis assistit.
enuł .ł. Curent magitiatꝰ cuiꝰꝙ
loci testim uolentib. ⁊ se ip̃os ⁊ alios
testes. ł signatores p̃bẽ. qͦ facilius

Expanded text:
um dicant. item senatus censuit praetorem testimonium dare debere ndicio sit, ubi harenarium testem uel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testimonio eius credendum non est.Si testes omnes eiusdem honestatis et existimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrit, sequenda sunt omnia testimonia: si uero ex his quidam eorum aliud dixerint, licet impari numero, credendum est ‹i›d quod naturae negotii convenit, quod inimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque judex motum animi sui ex argumentis et testimoniis, quae rei aptiora, multitudinem respici oportet, sed ad sinceram testium fidem, et testimonia, quibus potius lux veritatis assistit.ulis.Curent magistratus cuiusque loci testari uolentibus et se ipsos et alios testes uel signatores praebere, quo facilius
Abbreviated transcription (Latin):
possit adulterii dãpnatus. ⁊ sanc
nste restimonii offm̃ ei inĩdicẽ¬
dum. ex istimo gͦ neꝙ utre ciuili
restam̃tum ualere. ad qd̾ huiꝰ moĩ
testis ꝓcessit. neꝙ iure p̃torio qd̃
ius ciuile sub sequitur. ut sequit᷑
neꝙ hr̃ditas adĩri neꝙ bonorũ
possõ tari possit.

Expanded text:
terii damnatus: et sane iuste testimonii officio ei interdicetur. existimo ergo neque iure ciuili testamentum ualere, ad quod huiusmodi testis processit, neque iure praetorio, quod ius ciuile subsequitur, ut neque hereditas adiri neque bonorum possessio dari possit.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Ubi nũs restium ñ adicit᷑
q̃ duo suffitient. pluralis eͥ elocu
cis iuditus calũpnie dãpnati testi¬
moniũ iuditõ .p. ꝑ hibere possĩt.
s neq lege renua ꝓhibentur. et
iulia lex deui ⁊ repetũdaꝵ ⁊ petu¬
latus eos hoĩes restimoniũ diceͣ
nõ uenuert̃. Uerũtam̃ qd̾ legib
omissũ est. nõ omittetur religi¬
one iudicantiũ ad quoꝵ offitiuo
ꝑtinet. eiꝰ quoꝙ testimonii fidẽ
ꝙ integri fructus hõ dixerit per¬

Expanded text:
.Ubi numerus testium non adicitur, etiam duo sufficient: pluralis enim eloccis iudiciis calumniae damnati testimonium iudicio publico perhibere possunt. sed neque lege Remmia prohibentur et Iulia lex de ui et repetendarum et peculatus eos homines testimonium dicere non uetuerunt. uerumtamen quod legibus omissum est, non omittetur religione iudicantium ad quorum officium pertinet eius quoque testimonii fidem, quod integrae frontis homo dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
canto effecerit. ne stillicioiũ meũ re¬
cipiet. posse me age̾ teuire meo. itẽ
uis ẽe imuittendi ĩstillicidiũ sic̃ in
uia diximꝰ.s siquitẽ nũidũ edifficauit
siue usũfructũ. siue uiã ht. uis sibi
esse ue agere. uł frui intende̾ põt qd̾
suam edifficauit dñs. is qui iter ⁊
actũ habet.adhuc põt intẽdere ius
sibi esse. fructuarius aũt ñ põt . R

Expanded text:
cando effecerit, ‹ne› stillicidium meum reciperet, posse me agere de iure meo, id est ius esse immittendi stillicidium, sicut in uia diximus. sed si quidem nondum aedificauit, siue usum fructum siue uiam habet, ius sibi esse ire agere uel frui intendere potest: quod si iam aedificauit dominus, is qui iter et actum habet adhuc potest intendere ius sibi esse, fru
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Sium̃ uendĩt acuent. uł ꝗd
aliud uicu sustimu̾t ep̃to̾is erit t̃p¬
ñrꝗ̃ ad mod̾ si uiñ eẽt effusum uel
uasis cõcũsis. uł qua alia excã ¶S si
uenditor se ꝑiculo subiecĩt. in id
ip̃s ꝑiculũ sustinebit. quo adse
subiecit. ꝙ̃ si nõ designauit ut ip̃s
eatenꝰ ꝑiculũ sustinere debet quo¬
ad degistetur uinũ. uidelicet qiͣ
ic̃ plenissime ueneat. cũ fuĩt de¬
gustatũ. aut gͥ ꝯuenit quo ad ꝑicu¬
lũ uini sustineat ⁊ eatenꝰ sustine¬
bit aut ñ ꝯuenit ⁊ usq ad degusta¬
tõnẽ sustinebit s si ñ sũt degiistata
sigͣnata tñ abẽptore uasa uł uolia.
ꝯsequẽt dicemꝰ. ad huc ꝑiculũ rẽ
uẽditõis. nͥ aliud ꝯuenit. ¶S et
custoriã ad diẽ m̃sure uenditor p̃¬

Expanded text:
 uinum uenditum acuerit uel quid aliud uitii sustinuerit, emptoris erit damnum, quemadmodum si uinum esset effusum uel uasis contusis uel qua alia ex causa. sed si uenditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subiecit: quod si non designauit tempus, eatenus periculum sustinere debet, quoad degustetur uinum, uidelicet quasi tunc plenissime ueneat, cum fuerit degustatum. aut igitur conuenit, quoad periculum uini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non conuenit et usque ad degustationem sustinebit. sed si nondum sunt degustata, signata tamen ab emptore uasa uel dolia, consequenter dicemus adhuc periculum esse uenditoris, nisi si aliud conuenit.Sed et custodiam ad die
Abbreviated transcription (Latin):
Poc ita uerum est sus uẽditõ
cui sñ noua uindemia nõ fuit ista
uina cuẽde solet. is dies spectantꝰ
est qͥ exꝯmoto uẽditoris tolli possũt̃.¬
¶Eistodiã aũ añt admetiẽdi diẽ qͣlẽ
p̃stare uenonorẽ oportent. utr pleñ¬

Expanded text:
oc ita uerum est, si is est uenditor, cui sine noua uindemia non sint ista uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint.Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uen
Abbreviated transcription (Latin):
s om̃e ꝑiculũ adẽptorẽ ꝑͥtm̃e. diffi¬
cile an̾ est ut quisquã sic emat ur ne
degustet qr sidies degustatõi idiect᷑
qͥ ad degustau̾it ꝑiculũ acioĩs ⁊ mu¬
cons aduenditorem ꝑtinebit. diec ẽ
degnstatõi p̃stituᷤ meliorẽ ꝯditõnẽ
uendito funs custodie est aduehendi

Expanded text:
 omne periculum ad emptorem pertinere: difficile autem est, ut quisquam sic emat, ut ne degustet. quare si dies degustationi adiectuquoad degustauerit periculum acoris et mucoris ad uenditorem pertinebit: dies enim degustationi praestitutus meliorem condicionem uendito finis cu
Abbreviated transcription (Latin):
latũ. uł sip̃tiũ ñdũ eet abeptõe solu¬
dicta ut si ad diẽ pecuniã nõ soluisset.
res mẽpta fiet. seiꝰ parte p̃tii p̃senti
die soluta de functo uenditore filiꝰ
eiꝰ pupillaris etatis. ñpẽ tutor cũ alis

Expanded text:
llatum vel, si pretium nondum esset ab emptore soludicta, ut, si ad diem pecuniam non solvisset, res inempta fieret. Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto venditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
suł sit ei. ꝯͣmodata res est. q̃ritur. ⁊
siquid̾ mei cã dedi dum uolo p̃tiũ
exquirere. dolũ mͥ tanͣtũ pr̃abit. si
sui ⁊ cnstodiam qͣ iõ finti habebit ac¬
tõne ¶si sidum refertur perut. siꝗdẽ
ego mandaueram ꝑqu̾e remitteret.
ꝑiculũ m̃eũ erit. siu̾o ip̃e cui uoluit
ꝯmistt. eque culpam mͥ prãbit si sui

Expanded text:
s sit ei cui commodata res est, quaeritur. et si quidem mea causa dedi, dum uolo pretium exquirere, dolum mihi tantum praestabit: si sui, et custodiam: et ideo furti habebit actionem. sed et si dum refertur periit, si quidem ego mandaueram per quem remitteret, periculum meum erit: si uero ipse cui uoluit commisit, aeque culpam mihi praestabit, si su
Abbreviated transcription (Latin):
inpeone. qd̾ mneare uxor tanquã lane¬
Si uxor lana sua oꝑis ancillaꝵ iuris
uestim̃ta sui nõie ꝯfecit muliebria
questim̃ta mulieris eẽ. ⁊ pro oꝑis
ri noĩe uestim̃ta ꝯfecta uirilia uiri
ẽẽ. ut is lane uxori prẽt p̃tiũ S si
nõ uirilia uestim̃ta suo noĩe muli¬
er ꝯfecit. S ea uiro donaiĩt ñ uałe̾
donatõñe.cũ illa u̾aleat. cũ uiri no¬
mine ꝯfecit. nec ũquã oꝑas uiri an¬
culaꝵ estimari ꝯuenit. ¶ Si sur uxo¬
ti areã donauĩt. quxor meã insuia
edificauĩt. ea insula sine dubio ma¬
riti est. S ean inpensam muliereo
ẜ uaturam placet. Nam si maritus
uendicet insulam retentionẽ in¬
pense mulierẽ facturã. ¶ S̾i dua
mancipia fueñt singła quitus di¬
gna. s utraq unis quinis doãtionis

Expanded text:
impedire, quod in ea re uxor tamquam laniSi uxor lana sua, operis ancillarum uiri, uestimenta sui nomine confecit muliebria, et uestimenta mulieris esse et pro operis ri nomine uestimenta confecta uirilia uiri esse, ut is lanae uxori praestet pretium: sed si non uirilia uestim‹ent›a suo nomine mulier confecit, sed ea uiro donauit, non ualere donationem, cum illa ualeat, cum uiri nomine confecit: nec umquam operas uiri ancillarum aestimari conuenit.Si uir uxori aream donauerit et uxor in ea insulam aedificauerit, ea insula sine dubio mariti est, sed eam impensam mulierem seruaturam placet: nam si maritus uindicet insulam, retentionem impensae mulierem facturam.Si duo mancipia fuerint singula quinis digna, sed utrumque unis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃tum ẜ nũi uendidiss ⁊ aliũ emiss¬
⁊ postĩorem ꝑiculo mulieric ẽẽ. fulci¬
mꝰ scͥpsit. qd̾ nõ est um. licet ñ exre e¬
ariti emptus sit. ¶ Siuir uxõri la¬
nãdonaui̾t ⁊ ex illa lana uestim̃ta
sibi ꝯfecit. uxoris eẽ uestimenta la

Expanded text:
 alium emisset, posteriorem periculo mulieris esse Fulcinius scripsit: quod non est uerum, licet non ex re mariti emptus sit.Si uir uxori lanam donauit et ex ea lana uestimenta sibi confecit, uxoris esse uestimenta Lab
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe ꝑ ip̃m fuert̃ locate nãsiyuus
nõ locat᷑us m̾oeoẽ ut dño p̃doni ie¬
nilit. nõ fatiet accipientis pecuiã.
d̃ siuectura nauiũ quas dñt loca¬
uãt Item pensioẽs insulaꝵ acciꝑit:
obindebitum ẽi tenebitur qui non
est lib̾atus solu̾edo. qd̾ gͦ dicisole̾t̾.
p̃dom fructus posse ꝯdici rẽ loc̾uor
cam̃ indebiti inc̾tum ẽẽ. ipr̃ał sit.
an ꝑpetua exceptoĩs defensio. Nam
qui ne ꝯueniatur donec titiꝰ ꝯsul
fiit piciscitut. qr põt titio deceden¬
e̾ pacium qd̾ in tp̃s c̾tum collatũẽ.
debitor solũ. Itã ꝓͥrsus defensio ui¬
ris que cam̃ inc̾tam ht̃ ꝯdiet᷑onis
instar optinebit.

Expanded text:
t locatae. nam si seruus non locatus mercedem ut domino praedoni rettulit, non fiet accipientis pecunia. quod si uecturas nauium, quas dominus locauerat, item pensiones insularum acceperit, ob indebitum ei tenebitur, qui non est liberatus soluendo. quod ergo dici solet praedoni fructus posse condici, tunc locum sam indebiti incertum esse, temporaria sit an perpetua exceptionis defensio. nam si qui, ne conveniatur, donec Titius consul fiat, paciscatur, quia potest Titio decedenenim pactum, quod in tempus certum collatum est, debitor solvit, ita prorsum defensio iuris, quae causam incertam habet, condictionis instar optinet.
Abbreviated transcription (Latin):
tem mela scribit. sicũ uila ꝗ¬
dam suderent uehem̃tius quis pa¬
la ꝑcinsa intonsoris manꝰ deieceĩt
⁊ sic ẜui quẽ tonsor nabebat gula fit
p̃cia adiecto cultello in quocũque
eoꝵ culpa sit. eum lege aquilia tem
ꝓculus ait intonsore ẽẽ culpã ⁊ sa¬
ne si ibi tondebateũ uͥ exꝯsuetudiẽ
ludebat᷑. ił ubi transitus fiequens
erat. est qd̃ inputẽt᷑ quãuis nec illud
maledicatur. si in loco ꝑiculoso sei¬
lam hñti tonsori segnis comisent
ip̃m dese queri debere. ¶ Si alius
renunt. alius int̾emit. isqui temi¬
it qͣiͣ cam̃ mortis p̃biat. infactum
actoẽ tenetur. ¶ S isi plures ẜm̃i
ꝑcuisserĩt uttũ oee. qĩ occideñt rene¬

Expanded text:
tem Mela scribit, si, cum pila quidam luderent, uehementius quis pila percussa in tonsoris manus eam deiecerit et sic serui, quem tonsor habebat, gula sit praecisa ‹a›diecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum lege Aquilia teneri. Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere. Si alius tenuit, alius interemit, is qui tenuit, quasi causam mortis praebuit, in factum actione tenetur. Sed si plures seruum percusserint, utrum o
Abbreviated transcription (Latin):
deoucam qu̾ mͥ tebẽtur. ¶ Siue ãt
excõtͣctu quid dño debelit siue exra¬
tõum̃ reliquns deoucet dñi ¶ q si ex
delicto ei debeatur. puta o bfurtum
trũ ip̃a furti exstimatõ idẽ solum

Expanded text:
deducam quod mihi debetur.Siue autem ex contractu quid domino debeat siue ex rationum reliquis, deducet dominus. sed et si ex delicto ei debeat, ut puta ob furtum trum ipsa furti aestimatio, id est id solum
Abbreviated transcription (Latin):
tns u̾sũ sit. cur nõ ꝯsequatur fiꝰ¬
acohr̃de qd̃ ĩpatͥsu̾sũ re̾ est. Ioem¬
⁊ sipeculium locũplex sit. ¶ I
qui semel depecislio eg̃. ruriex auc¬
to peculio teresiduo debiti agere
põt. ¶ Si ãma exceptõe sit repul¬
sus auenditore e̾ditor. subue̾mri ei
adilsus ep̃tor̃e debetis si ałia ex¬

Expanded text:
sit? cur non consequatur ficoherede, quod in patris re est? Idemi peculium locuples sit. Is, qui semel de peculio egit, rursus aucto peculio de residuo debiti agere potest. Si annua exceptione sit repulsus a uenditore creditor, subueniri ei aduersus emptorem debet: sed si alia ex
Abbreviated transcription (Latin):
dimioiã uenoro̾it nec petuial eicon
dst̃t. d̾m̃ siquis ẜuo cõi pecuniam
uł res aliquas eam̃te ded̾it. ut ꝓͥotatẽ¬
ꝯceͣderet. martellus notat. est ⁊̃ ille ca¬
⁊ ins si alt adem̃it. uł siõi quidẽ modo¬

Expanded text:
iam uendiderit nec peculium ei deinde si quis seruo communi pecuniam el res aliquas ea mente dederit, ut propriencederet. Marcellus notat: est etiam ille ca, si alter ademerit: uel si omni quidem modo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uenisse dm̃ ꝯcũ ẜuo suo egisse cre¬
ditur. hinc disfimtõi ẜuus adicẽ a si
sonis debetur. que sũt intutela uł
cuira om̃ uł prtris uł quor negotia
aministiãt dũmoto dolo careant:¬

Expanded text:
us et cum seruo suo egisse creditur.Huic definitioni Seruius adiecit et si  his personis debetur, quae sunt in tutela uel cura domini uel patris uel quorum negotia administran‹t›, dummodo dolo careant
Abbreviated transcription (Latin):
sna u̾ior est. ut ip̃a fu̾t᷑ti exstimatõ
sola deou̾catur. ¶Si ip̃e ẜuus sese
uulnerau̾it.ñ debet hoc tãpnũ de¬
ducere nõ mag̃ quã sise occid̾it. uł
p̃cipitau̾it. licet enĩ .⁊̃ ẜius natura

Expanded text:
a uerior est, ut ipsa furti aestimatio sola deducatur. Si ipse seruus sese uulnerauit, non debet hoc damnum deducere, non magis quam si se occiderit uel praecipitauerit: licet enim eti
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. debebit deseqñti acͣõe tepe¬
culio deduci. cepit enĩ dñs uł pat̃
iudicati teneri ¶Nam ⁊ siquid yui no¬
mine nõ ꝯdẽpnatus p̃stitiꝰss ẽ ditori.
q̃ hoc deducere.¬
insuspenso ẽ. pꝰ iuditiũ depeculio:
⁊ exposteriore iuditõ res iudicaretur:
nullo modo ⁊ ebet pͥoris iuditii rat̃o
hr̃i. inposteriore ꝯdẽpnatõe qr ĩ actõe
d̃pecło occupãtiᷤ melic̃ẽ ꝯditõ occupãe at u̾r¬

Expanded text:
tus est, debebit de sequenti actione de peculio deduci: coepit enim dominus uel pater iudicati teneri: nam et si quid serui nomine non condemnatus praestitisset creditori, etiam hoc deducerein suspenso est prius iudicium de peculio et ex posteriore iudicio res iudicaretur, nullo modo debet prioris iudicii ratio haberi in posteriore condemnatione, quia in actione de peculio occupanti
Abbreviated transcription (Latin):
ducta ei ꝗͣtitate quã auenditore ꝯ¬
sequi potuiss. ab ep̃tore resronum¬
ꝯsequatur. ¶Indoło obitiendo
tpͣi ratõ habetur. fortassis enĩ pꝰ
ip̃s dedolo accoĩs nõ patitur to¬
lum malum obici p̃tor qm̃ nec
dedolo actõ ptꝰ statutũ ip̃s datur.¬
inhr̃dem aũt doli clauinla mid

Expanded text:
titate, quam a uenditore equi potuisset, ab emptore residuumnsequatur.In dolo obiciendo temporis ratio habetur: fortassis enim post tempus de dolo actionis non patietur dolum malum obici praetor, quoniam nec de dolo actio post statutum tempus datur.In heredem autem doli clausula in id
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃. nõ alit̃ dnm̃ deductuꝵ ait. q̃
sinitum habuiss qd̾ exactum est.
erdem ⁊ infilio familias dicenda
er̃t ⁊puto ueram iuliani senten¬
tiam. natͥuralia e̾ debita spectamꝰ.
inpeculii deductõe. est at nat̾a eqũ
lib̾ari filiũ ẜ uũ obligntõe eo qd̾ in¬
debitũm uidentur exegisse. ¶ est
cũ ꝯuenirerar. rursus si ꝯueniãt.
tepeculio eximẽ debeat.anu̾o ue¬
luti solutum ei uideatur. semelfac¬
ta deouciõe qneratiꝰ ⁊̾ua putant.¬
Id̾ uilianꝰ lib̾ .xii. scribit siquidem¬
hoc abstulit depetulio. ñ debere
deõn̾ci. Siu̾o eantẽ possessionẽ pe¬
culu reliquit. debere eum debucẽ.¬
Semq scubit. Si ẜuus uicariũ qͥͥq
ualentẽ inpeculiũ habuit. crdño
qnͥq deberet ꝓquib uicariũ do¬
minꝰ deduxiss mortuo pꝰa uica
cũ eũ ẜuo ademiss. ꝯsibi soluis¬
set. ic̃ decessent ¶d̃ recte ait. sicũ ui¬
canꝰ ualeret .x. dominꝰ ꝯuentus

Expanded text:
 non aliter dominum deducturum ait, quam si ratum habuisset quod exactum est: eadem et in filio familias dicenda erunt. et puto ueram Iuliani sententiam: naturalia enim debita spectamus in peculii deductione: est autem natura aequum liberari filium uel seruum obligatione eo quod indebitum uidetur exegisse.Est autcum conueniretur, rursus si conueniatur, de peculio eximere debeat, an uero ueluti solutum ei uideatur semel facta deductione. et Neratius et Nimo scribit, si quidem abstulit hoc de peculio, non debere deduci, si uero eandem positionem peculii reliquit, debere eum deducere.Denique scribit, si seruus uicarium quinque ualentem in peculium habuit et domino quinque deberet, pro quibus uicarium dominus deduxisset, et mortuo postea uicarcum eum seruo ademisset et sibi soluisset, tunc decesserit.Idem recte ait, si, cum uicarius ualeret decem, dominus conuentus
Abbreviated transcription (Latin):
gnut cũ eo qd̾ martellus ap̃ iulraũ
ñ ut puta si alt exom̃s furiosus sit.
uł pupͣillus. ¶ Sũt quitã inꝗo¬
qui putant peculiũ ẜuũ hr̃e non
to. nõee opus ꝯceoi peculiũ rdño
ẜuũhrẽ s nõ admti ut habeat.
¶aua cã eet peculu ubere ãmimni¬
stratoĩs nãhec specialĩt ꝯcedenta
est.¶Scire ãt nõutiq singulas
¶uupillũ ãt tam fuiũ quã ẜuũ pe¬
cuiliũ hr̃e. posse peoiꝰ lib .xu. scͥbit

Expanded text:
gruit cum eo, quod Marcellus apud Iulianum n, ut puta si alter ex dominis furiosus sit uel pupillus, si ut quidam, inquit, putant peculium seruus habere non to non esse opus concedi peculium a dore, sed non adimi, ut habeat'. alia causa est peculii liberae administrationis: nam haec specialiter concendenda est.Scire autem non utique singulas .Pupillum autem tam filium quam seruum pec
Abbreviated transcription (Latin):
possit deducẽ qd̾ sibi de̾betur. qm̃ ao
culio. ⁊ recte ait pͥosse. nã ci qͥuis alĩ
po̾t elig̃ẽ utrũ cũ ẽptore. anc̃ uẽdi¬
tore agere. hic enĩ elige̾ xactõe tẽdue¬
tõrĩe. nec uit̾o quid ñt ẽditores ꝙ¬

Expanded text:
possit deducere quod sibi debetur, quoniam culio? et recte ait posse: nam et quiuis alius potest eligere, utrum cum emptore an cum uenditore ageret: hunc igitur eligere pro actione deductionem. nec uideo quid habeant creditores
Abbreviated transcription (Latin):
heres cxstint ẜuo dño eiꝰ. deduc̃ depe¬
culio qd̾ sibi debetur. si ꝯueni atur
sue lib̾tatẽ ẜuus acceꝑit. siue nõ
qo sibi debenur. si ꝯueniãt. licer nullo
mom̃to dominiũ in manumiso.ł
legato ꝑure habũt. ⁊ ita uił lib .xii

Expanded text:
educit de peculio quod sibi debetur, si conueniatur, siue libertatem seruus acceperit siue non, quod sibi debetur, licet nullo momento dominium in manumisso uel legato pure habuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
gant̃ petiꝰ ait. iõ hoc minꝰ inpeculio
est qõ dnõ uł paiti debetur. qͣm ñ est
u̾isimile dñm id ꝯcedere ẜuo inpe¬
culiũ hr̃e. qd̾ sibi debetur. sane cumꝰ
cetis cãis ipm asemetipõ exigisse di¬
cimꝰ. qui negotia uł tutelã gerit. cur
nõ ⁊̃ inspenie peciliari exegͣt ad̃ex¬

Expanded text:
 ait, ideo hoc minus in peculio est, quod domino uel patri debetur, quoniam non est uerisimile dominum id concedere seruo in peculium habere, quod sibi debetur. sane cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus qui negotia uel tutelam geret, cur non etiam in specie peculiari exegerit, quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗd tũtiactõe suod̾bet᷑ uł alia actõe
inpeculium conputabit᷑ hĩtiitiᷤ q̃e
ci legatum ut labo ait. s id qd dñs
sibi debet inpeculiũ habebit. sifor¬
debitoi manẽ uoluit. aut si debito¬
rem eiꝰ oñt ꝯuenit. q̃re si forte exẜ
ui ep̃rõe enictõis noĩe duplum
dñs exegit. inpeculiũ ẜui erit ꝯu̾¬
sũ. nͥͨ forte dñs eo ꝓpõito fuit.¬
rem ut nollet hec eẽ inpeculio y¬
qdͣ dm̃i uoluit exre sua petulũ eẽ
peciiliũ fecit. s sittadioitant cuo
Aput eñ eẽt. ꝓtradito habuit. desi¬
at simulatq nolint peculiũ ẜui
desinit peculm̃ ẽẽ.

Expanded text:
id furti actione seruo deberetur uel alia actione, in peculium computabitur: hereditas quoque et legatum, ut Labeo ait.Sed et id quod dominus sibi debet in peculium habebit, si fordebitor manere uoluit aut si debitorem eius dominus conuenit. quare si forte ex serui emptione euictionis nomine duplum dominus exegit, in peculium serui erit conuersum, nisi forte dominus eo proposito fuit, ut nollet hoc esse in peculis uoluit ex re sua peculii esse, peculium fecit, sed si tradidit aut, cum apud eum esset, pro tradito habuit: desiautem simul atque noluit, peculium serui desinit peculium esse.
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit. depeculio dedũcendũ et.
Q sinoxe ded̃it. ncͥ est deducẽdũ.¬
s. ⁊ siquid dñt solutuꝵ se yui noĩe
re ꝓmisit. dͥeduci oportebit. q̃ ad¬
modũ siquid dño ẜuuc ꝓdebitore
expromiserat ⁊Id̾ est.⁊ uprolib̾tate
quid dño expromisit. qiͣ debitor
dnĩ sit effectus. s ita demũ sima¬
numisso agͣatur eos ⁊ si adebitoẽ
dñco ẜuus exegĩt. anoñĩ debito

Expanded text:
ulio deducendum est: quod si noxae dederit, nihil est deducendum.Sed et si quid dominus soluturum se serui nomine repromisit, deduci oportebit, quemadmodum si quid domino seruus pro debitore expromiserat. idem est et si pro libertate quid domino expromisit, quasi debitor domino sit effectus, sed ita demum, si manumisso eo agatur.Sed si a debitore dominico seruus exe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt imortẽ inquierari debitores
rei .p. securitati debet. p̃sens ꝓuĩ¬
tie dũ mõ nõ acc̃bũ se exactorem.
nͨ ꝯtumeliosũ p̃beat. s mod̾ratum
ratum qc̃ efficatia benignũ. ⁊cũ
instintia humanũ nã int̾ soler¬
tiam inꝗiriosam ⁊ diligentiam
nõ ambitiosam multũ ũt est. ꝓp̃t̃¬
ẽdantur sine yignonb ydoneis
Uuł ypothecis.

Expanded text:
in sortem inquietari debitores rei publicae securitati debet praeses prouinciae, dummodo non acerbum se exactorem nec contumeliosum praebeat, sed moderatum et cum efficacia benignum et cum instantia humanum: nam inter insolentiam incuriosam et diligentiam non ambitiosam multum interest.Praeteblicae credantur sine pignoribus idoneis uel hypothecis.