comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hec. Atille hec audiens tterum legationem ad
gundobaudũ misit aurelicinum legaturiũ suũ.
chlotildem neptam sucim petendam. erat aut
clotildis xp̃icinai. Iuadam die dnco cũ ad missa¬
rum sollempnia ehlotildis uenisset: aurelianus
missus chlodouei acceptas uestes pciuꝑculas. bo¬
in medio pauꝑum cõsedit. Trans acta missarũ
sollempnia. choltildis uixta cõ sue tudinem soli¬
tam cepit eirogare elemosinam in pauꝑibꝰ. Cũq
ad uuielicinum pauꝑem. simulantẽ uenisset:
misit aureum unum in manu eiꝰ ⁊ ille oseulans
manũ ipsius puelle: retraxit pallium eiꝰ eaute.
ost hec illa ingressa ẽ cubiculum suum.⁊ misit
ancillam suã uocare ꝑegrinum illum. Atille
chlodouei regis anulum manu tenens reliqua
ornam̃ta sponsalici recõdita retinebat in saculũ
suum relicto eo retro secꝰ hostium camere. Cui ait
ch lotildis. Dic michi homo uiuenis quurte pau¬
em simulas uł qua causa retraxisti ꝑillium

Expanded text:
haec. At ille haec audiens, iterum legationem ad haec. At ille haec audiens, iterum legationem ad Gundobadum misit Aurilianum legatarium suum Chrotchilde, neptem suam, petendam. Erat enim Chrotchildis christiana. Quadam die dominica cum ad missarum sollempnia Chrotchildis venisset, Aurilianus missus Chlodoveo, acceptas vestes paupercolas, – boin medio pauperum consedit. Transacta itaque missarum sollempnia, Chrotchildis iuxta consuetudinem solitam coepit ęlymosinam dare in pauperibus. Cumque ad Aurilianum pauperem simulantem venisset, misit aureum unum in manu eius. Et ille osculans manum ipsius A. puellae, retraxit pallium eius retro. Post haec illa ingressa est in cubiculum suum, misit ancillam suam vocare peregrinum illum. At ille anolum Chlodoveo rege manu tenens, reliqua ornamenta sponsalia reposita retenebat in saccolum suum, relictoque eo retro secus hostium camerae. Cui ait Chrotchildis: 'Die mihi, homo iuvenis: quur te pauperem simulas, vel pro qua causa retraxisti pallium
Abbreviated transcription (Latin):
cisccim suam incapite eiꝰ de fix̃. Et ait. Siẽ tu sues¬
sionis cuntate suꝑiore anno murceo illo frcisti.
O ortuoq illo alium exercitum tex de ipso campo
rauis em̃ pauor.⁊ timor pro hac eciusa in francoꝵ
pplo de in cepbs cõ supexit. Chlodoueo que ex inde
de. intoringam habi it. ipsosq toruigos plaga¬
magna ꝓstrauit. De uictoq ipso ppło. totaq eors
t̾ra uastata: ipsos toringos tributarios francoꝵ¬
rer burgundionum qui ex genere athanarici
badus gundeghisolꝰ hilpericus ⁊ godomarus.
⁊ undobaudꝰ igĩt. hlpericum fem stuum int fiẽ
gladio. uroremq eiꝰ ligato ad collum saxa in pelago
aucana. quã mutata ueste exilio cõ dẽpnauit. lu¬
morem uero nom̃ cholotildem domo retinuit. Ehlo
doueus itaq dum frequent̃ legationem inbur¬
gundicm mitteret: chlotildis puella in uenitu
alegatari is. Iui cum eam uidissent. pulchyani
clegantem atq sapientem chlodoueo nunciciuãt

Expanded text:
ciscam suam in capite eius defixit et ait: 'Sic tu Suesciscam suam in capite eius defixit et ait: 'Sic tu Suessionis civitate superiore anno in urceo illo fecisti'. Illoque mortuo, alio exercitu rex de ipso campo Grandis pavor ac tremor pro hac causa in Francorum populo deinceps consurrexit. Chlodovechusque exinde te, in Toringam magna prostravit. Devictoque ipso populo, totaque eorum terra vastata, ipsos Toringos tributarios Francoex Burgundionum, qui ex genere Athanarici badus, Godeghiselus, Chilpericus et Godomarus. Gundobadus igitur Chilpericum, fratrem suum, interficit gladio uxoremque eius, legato ad collum saxo, in aqua nocabatur Chrona, qua, mutata veste, exilio condempnavit, iuniorem vero nomine Chrotchilde doveus itaque dum frequenter legationem in Burgundiam mitteret, Chrothildis puella invenitur a legatariis. Qui cum eam vidissent pulchram, elegantem atque s
Abbreviated transcription (Latin):
us ille in pcircem ob uenerit. que ep̃s postulat
michi dare istum urceum nõ negetis. Hec rege
dicente. illi franci qui bono animo fuer̃ aiunt.
sumus sub uigati. Iđ̾ tibi bonum uidet᷑ hoc fac.¬
nullus enĩ tue potestati resistere audet.
uor hec illi benignit dixissent: unus francus
leiis cum uociferatione eleuata bippine qđ ẽ
francisec ꝑcussit urceum illum dicens. nichil ex¬
inde accipies rex: nisi qđ sors tibi uera ad uener̃.
O stupe factis om̃ibꝰ. rex in uiriam suam in pacien¬
ciam mutens: accepit urceum ⁊ nuntio eecłiasti¬
co reddidit. seruans iram in corde abseodam. Trãs¬
acto anno chlodoueus onnne exereitu suũ iussit¬
cũ armoꝵ apparatu uerie ostensura incãpo mar¬
tio om̃iũ armoꝵ nitorẽ hoꝵ uide. Uerum ubi iex
cunctũ ex ercitum cireuit: uenit ad hominem
illum qui urceum aute ꝑcusserat. Et ait ad eum.
bipinnis.⁊ ꝓiecit intra. Atille cum se inclinass
colligere eam. ixx. statim eleuatis manibꝰ sius frã¬

Expanded text:
us ille in partem obvenerit, quae episcopus postulat michi dare istum urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunsumus subiecti. Quod tibi bonum videtur, hoc facnullus enim tuae potestate resistere ausus est'. Cum haec illi benigniter dixissent, unus Francus levis cum vociferatione, elevata bipenne, quod est francisca, percussit urceo illo, dicens: 'Tu nihil hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera dederit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam in patientiam mittens, acceptumque urceum nuntio ecclesiastico reddedit, servans iram in corde absconsam. A. Transacto anno, Chlodovechus rex omnem exercitum suum apud armorum apparatu iussit venire, ostensuram in campo Marcio horum armorum nitorem visuram. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui antea urceum percusserat, et ait ad eum: bipennis, et proiecit in terram. At ille cum se inclinasset collegere eam, rex statim, elevatis manibus suis, fran
Abbreviated transcription (Latin):
te sũt. Erat aũt tue fanaticꝰ ⁊ paganus. Dequadã
aut eccłia urceum mire magnitudinis pulchrũ
hostes eiꝰ tulerãt cum alio ministerio ȩccłiȩ. &
ad regem diiexit. Deprecans ut si aliud de saieris
ucisis ecđiȩ reciꝑe nõ mereret᷑. uł illum urceum red

Expanded text:
t. Eratque A. ipse tunc fanaticus et paganus. De quadam autem ecclesia urceum mire magnitudinis pulchrum hostes eius tullerunt cum alio ministerio ecclesiae et ad regem direxit, devasis Ecclesiae recipere non mereretur, vel illum urceum miss
Abbreviated transcription (Latin):
I icto atq fugato. euritates sucis iti suc de¬
minatione restituit.Teudb̃tum uero filium eius
apud ponticonam uillam custodire uissit: ꝑ an¬
num in tegrum. Iuem post ea clemens ut erat
muneribꝰ ditatum: patri pedlidit sanum data
sibi scic̃menta neumquam cõtͣ eum agrir deb̾et.
Id post ea peccatis ingruentibꝰ fuit in ruptum.
batq ipsa reginai. puellas duas cuiusdam pau¬
ꝑis filics: ninis pulchras & speciosas. Nomen
arserat. Ingob̃ga quoq affligebat eas nmio odio
fici i fieri uisserat. Pix quare iratus nimis rex. in¬
grb̾gam. ieliqͥd merofredam accepit uxorem.
ost hec quoq marcouefam sororem eiꝰ: ad cõ iuigiũ
pulauit. Equa causa. a scõ germnano parisio
insptiniam mutit. ⁊ cum multis muneribys
bþunachildam atanahilde regis filiam peci it.
Erat eñ puella elegans oꝑe. ⁊ pulchra atq inge¬
mosci. Quam pat̾ ei nõ de negans eum magnis
thesauris ante dicto regi trans misit. Ille uero
cum magno apparatu.⁊ in menso gaudio eam

Expanded text:
icto atque fugato, civitates suas in sua dominatione restituit. Theudobertum vero, filium eius, apud Ponticonem villam custodire iussit per annum integrum. Quem postea, clemens ut erat, muneribus ditatum patri reddidit sanum, data sibi sacramenta, ne umquam contra eum agere deberet. Quod postea, pebatque ipsa regina puellas duas cujusdam pauperis filias, nimis pulchras et speciosas. Nomen arserat. Ingoberga quoque affligebat eas nimio odioficii fieri jussit. Pro qua causa rex nimis iratus Ingobergam reliquit, Merofledem accepit ad uxorem. Post haec et Merovefam, sororem eius, iterum ad coniugium copulavit. Pro qua causa a sancto Germano Parisiorum in Spaniam misit, et cum multis muneribus Brunchildem Athanigildi regis filiam petiit. Erat enim puella elegans opere, et pulchra, et ingeniosa. Quam pater ejus non denegans, cum magnis thesauris antedicto regi transmisit. Ille vero cum magno apparatu et immenso gaudio eam
Abbreviated transcription (Latin):
chlodoueo p̃sentatur. ẜ ui dix chlodoueus. Cur
imiliasti gentem nr̃am. ut te iuncere ꝑmit¬
teres: Nonne tibi melius fuerat mori. Celeua¬
ta bipinne. in capud eius de fixit. ⁊ mortiuis ẽ.
Cõuersusq ad fr̃m eiꝰ. ait. Si tu solacium fr̃i tuo
p̃buisses: ille ligatus nõ fuiss. Si milit̾ ⁊ ip¬
sum uicapite ꝑcussum uit̾ fecit.⁊ mortuus ẽ.
ost mortem uero eoꝵ cognoscentes traditore
eoꝵ aurum qͥ achlodoueo aceperant eẽ uiciatũ
rito tale aurum debet acciꝑe. qui dnm suũ
ad mortem tradet. Sufficiat uob uitam tantũ¬
modo habere cõ cessam ne int̾ torm̃ta de fieia¬
tis. Illi hec audientes grãm ⁊ uitam solũmodo
obtantes hab̾e ad eptam.cupiebant sibi suffi¬
fr̃s regnimirus. nomine apud cinomannis ci¬
uitate iubente chlodoueo sege int̾fecti sunt.
Iuibꝰ mortuis ac ꝑ emptis. om̃e regnum eoꝵ ⁊ the¬
sauios chlodoueus accepit interfectis mnubtis

Expanded text:
Chlodoveo praesentatur. Cui dixit Chlodoveus: Cur Chlodoveo praesentatur. Cui dixit Chlodoveus: Cur humiliasti gentem nostram, ut te vinciri permitteres? Nonne melius tibi fuerit mori? Et elevata bipenne, in caput ejus defixit, et mortuus est. Conversusque ad fratrem ejus, ait: Si tu solatium fratri tuo praebuisses, ille ligatus non fuisset. Similiter et ipsum in capite percussum interfecit, et mortuus est. Post mortem eorum, cognoscentes traditores eorum aurum, quod a Chlodoveo acceperant, esse vitiatum, rito tale aurum debet accipere, qui dominum suum ad mortem tradit. Sufficiat vobis vitam tantummodo habere concessam, ne inter tormenta defitis'. Illi haec audientes, gratiam et vitam solomodo optantes habere adeptam cupiebant, sibi suffir Rignemiris nomine apud Cinnomannis civitate, iubente Chlodoveo rege, interfectus est. Quibus mortuis vel peremptis, omnem regnum eorum et thesauros Chlodoveus accepit
Abbreviated transcription (Latin):
de cõ motꝰ ẽ. inra cõtra ragnagarium paren¬
tem suum. E rat aũt ipse ragnagarium apud
camaracli ciuitatem. effrenis in luxuria. Ha¬
bebat quoq cõ siliarium nomine faronem:
simili spurcicia lutulentum. Sumq aliquid
muneris aut cybi defrretꝰ ei. dicebat. Sint
in dignati franci qui erant cũ eo. cõ sentie¬
bãt chlodoueuo cõ mouentes eum ad uersus
ragnagarium. Datisq eis chlodoueus ꝓ hac
causa balte is &e armillis assimilatis de auro. s
de intus heram̃tum. & eubyium erat de aura¬
tum. sub dolo factum ꝓmunere leudibꝰ ragnaga¬
rio qualit̾ suꝑ ipsum in citaiẽt eum. Comoto¬
uero eh lodoueus exepcitu cõtra ragnagarium
parentem suum: misit ragnagarius specłato¬
tuo faroni cõ siliario. Uenientes aũt chlodoue¬
us & ragnagarius ad pugnam fortit᷑q int̾ se
phiantes: ragnagarius cesum cerꝯens ȩxerei¬
tuum suum fugire nitur: s ab ipsis traditoribꝰ

Expanded text:
de commotus contra Kagnacharium, parende commotus contra Kagnacharium, parentem suum. Erat autem ipse Ragnacharius apud Camaracum civitatem effrenis in luxoria. Habebat quoque consiliarium nomine Faronem simile spurcicia lutulentum. Cum aliquid muneris aut cybi ei deferti essent, dicebat: 'Sintindignati Franci, qui erant cum eo, consentiebant Chlodoveo, commoventes eum adversus Ragnachario. Datisque eis Chlodoveus pro hac causa balteis et armellis adsimilatis de auro, – sed deintus aeramen et cobrium erat deauratum sub dolo factum, – pro munere leudibus Ragnacharii, qualiter super ipsum invitarent eum. Commoto Chlodoveus exercitu contra Ragnachariuparentem suum, misit Ragnacharius speculatotuo Faroni consiliario. Venientes autem Chlodoveus et Ragnacharius ad pugnam, fortiterque inter se praeliantes, Ragnacharius caesum cernens exercitum suum, fugere nititur. Sed ab ipsis traditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens. ego losinã ciuitatẽ uenit: ac tantam
gram ei dñs cõtulit. ut in eiꝰ ad uentu muri
corruerẽt. Int̾frctis gͥ goris qui ibidem erat
ipsam urbem apprehendit: omnẽq t̃ram illam sub¬
iugatam. scinctonico uł burdegala francos manẽ¬
p̾cepit : ad gothoꝵ gentem delendam. De inde tu
ronis ciuitate.ieuersus multa munera ad basi¬
licam beati martini misit.⁊ ꝓ equo quẽ antea¬
tis. statim ipse equus solutus habiit.Tunc cũ
leticia sex ait. Uere beatꝰ oartinus bonus est.
inauxilio.s. grauis in negrtio.
cellos accepit chlodoueus iex. ꝓ cõ sulatu
italico. Tunc indutus rex inbasilica beati mar¬
tini corona aurea in capite suo: in platra as¬
censo ȩquo. aurum ⁊ argentum inatriũ qđ
est int̃ ciuitatem & ecdicam beati orartini p̾¬
fente ppło manu ꝓpͥa spcirsit : uoluntate atq¬
benignissima dispensauit. Ab ea namq die
cõ sul ab augustus ẽ appellatꝰ. Detuirnis aũt
ueniens. ibi sedem regni sui. cõstituit. De in¬

Expanded text:
cipiens, Ecolosinam civitatem veniens, tantam gratiam ei Dominus contulit, ut in eius adventu muri eius corruerent. Interfectis Gothis, qui ibidem erant, ipsam urbem adprehendit, omnem terram illam subiugavit. In Sanctonico vel Burdigalinse Francos precepit manere ad Gothorum gentem delendam. Deinde A. Toronis civitate reversus, multa munera basilicae beati Martini tribuit. Equo vet, statim ipse equus solutus abiit. Tunc cum laetitia rex ait: 'Vere beatus Martinus bonus est in auxilio et carus in negotio'. cellus accepit Chlodoveus rex pro consulatu, tuneca blatea indutus rex in basilica beati Martini, corona aurea in capite suo. Ascenso equo, aurum et argentum in atrium, quod est inter civitatem et ecclesiam beati Martini, presente populo manu propria aspersit atque voluntate benignissima dispensavit. Ab ea die tamquam consul aut augustus est appellatus. De Toronis autem veniens, ibi sedem regni sui constituit. 18. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
um coro & in menso luctu. parisius ad basilica
chlodoaldꝰ effugit ⁊ ꝑ auxilium puerorum fortiũ
lib̾atus est. Iui post ea relictum regnum t̾renum
ipse se ꝓpͥa manu totondit. Clerieus aũt factus
ac bonis oꝑibꝰ preditꝰ presbit̃q ordinatus. plenus
uirtutibꝰ migrauit ad d̾um. Nouilitoq uilla¬
sub parisiȩ urbane depositus requiescit. Cħlotildi
aũt regina melemosinis ꝑ fluens: cum sum¬
ma abstinentia & sobrietate uitam deguit.
est theodericus tex. Regncunt aũt annis¬

Expanded text:
o et immenso luctu Parisius ad basilicamo et immenso luctu Parisius ad basilicamChlodoaldus effugit, et per auxilium puerorum fortium liberatus est. A. Qui postea, relictum regnum terrenum, ipse propria manu se totundit. Clericus factus est, bonis operibus praeditus, presbiter ordinatus, plenus virtutibus migravit ad Dominum, Noviente villa Parisiace suburbane depositus requiescit. Chrodchildis autem regina in elimosinis profluens, cum summa abstinentia et subrietate vitam degens. est Theudericus rex; regnavit aut
Abbreviated transcription (Latin):
dius. Sic mandant fili i tui siuis eos tondese
aut gladio ꝑuneir. Illa uero p̃nimio dolore &
amaritudine cordis cum lcierimis ait. Satis
undiq me angustię cõ primunt. Si regnare nõ
debent quid mͥ eos enutr isse. Tuit eis melius
mori quam toudere. Atillesnuntiauit eds dolo¬
se falsum dicens. Sic mandat regina. incll &
occidere eos quam tandere. tiee mora appre¬
hendit chlotarius puerum seniorem. ꝓiecito
Fr̃t quoq eiꝰ uinior cum hoc uidiss piecit se
ad pedes hildeb̾ti dicens & flens. Suecurre m
pisssme pat̾. ne & ego peream sic̃ fr̃t meus.
unc hildeb̾tus comotus lacrimis ait. Ob seen
eicies eum ate: aut certe ꝓ eo morieris. Tues
qui hoc malũ cõsilium ꝑ petrasti & modo uis
lib̾are eum. hec audies hildeb̾tꝰ ꝓiecit eũ adse
Chlotarius quoq elisit eũ intra & fexio in ascel
ginci quoq hec aucdiens nimio merore atrita.
compositis corpuscłis eoꝵ cũ magno psallenti¬

Expanded text:
dius. Sic mandant filii tui: Si vis eos tondere dius. Sic mandant filii tui: Si vis eos tondere aut gladio perimere. Illa vero prae nimio dolore et amaritudine cordis cum lacrymis ait: Satis undique me angustiae comprimunt. Si regnare non debent, quid mihi eos prodest nutrisse? Melius est illis mori quam tonderi. At ille renuntiavit eis dolose falsum, dicens: Sic dicit regina, Magis volo eos occidere, quam tondere. Nec mora etiam, apprehendit Chlotharius puerum seniorem, projecitFrater quoque junior cum hoc vidisset, projecit se ad pedes Childeberti, dicens flendo: Succurre mihi, piissime pater, ne et ego peream sicut frater meus. Tunc Childebertus commotus lacrymis, ait: Obsecroeice eum a te, aut certe pro eo morieris. Tu es qui hoc malum consilium perpetrasti, et modo tu vis liberare eum?' Haec audiens Childebertus, proiecit eum a se. Chlotharius quogina quoque haec audiens, cum nimio moerore attrita, compositis corpusculis eorum, cum magno psallenti
Abbreviated transcription (Latin):
ex auio purissuma gemenario oꝑe celatas pul¬
chre ornatas. Ille uero noluit eã cõ fringere .s¬
ta ꝑ eccłics dispensauit distribuens cuncta
bildeb̾tus rex qđ filios fr̃i sui seniores chlodo¬
mire. p̃fata reginai mater ipsius enutriet &¬
nimis eos diligeret cogitans qđ reges eos fa¬
cere ullet dix chlotario frĩ suo. odater nr̃a fi¬
lios frĩs nr̃i secum ietinet.⁊ tenere diligit
eosq in regno fris nr̃i uult eleuari. Cõsilio
accepto. ꝑ tractare debemus quid de eis facia¬
mus. A ut tundamꝰ eos. aut intficiamus reg¬
numq frĩs nr̃i patris eoꝵ inter nos duudamꝰ.
iserunt aũt ad reginam parisius archadium
nobilem uirum industrium dolose dicentes.
Dic matri nr̃e. ut mitat ad nos filios frĩs uri ne¬
potes nĩs ut eos reges cõstituamus. Atilla ere¬
dens hoc uerum eẽ. gaudens iplos eis trans¬
misit. Atilli statum remiserũt archadium ad
reginam dicentes. Hee sunt forpices: ⁊ecee gla¬

Expanded text:
ex auro purissimo gemmario opere celatas, pulex auro purissimo gemmario opere celatas, pulchre ornatas. Ille vero noluit ea confringere totaque per ecclesias dispensavit, distribuens cuncta Childebertus rex, quod filios fratris sui senioris Chlodomire prefata regina, mater ipsius, A. enutriret et nimis eos diligeret, cogitans, quod reges eos facere cogitaret, dixit Chlothario, fratri suo: 'Mater nostra filios fratris nostri secum retinet et tenere diligit eosque in regno fratris nostri vult elevare. Consilio accepto, pertractare debemus, quid de eis faciamus, aut totundamus eos aut interficiamus regnumque fratris nostri, patris eorum, inter nos dividamus'. Miserunt autem ad reginam Parisius Archadium nobilem virum, industrium, dolose dicentes: 'Die matri nostrae, ut mittat ad nos filios fratris nostri, nepotes nostros, ut eos reges constituamus'. At illa credens, hoc verum esse, gaudens ipmisit. Illi vero statim remiserunt Arcadium ad reginam, dicentes: Hic sunt forfices, et ecce gla
Abbreviated transcription (Latin):
upra murum ipsius ciuitatis cõ loquerẽtur
cõpulsus de muro urbis ipsius coiruit adt̾rã.
⁊ mortuus ẽ.suosq infantes theodericus in¬
ter ficere rogauit.
iLxebertys quoq cum eẽt aruernis cii¬
tare : misit soror eius uxor amalrici regis
quanta mala supra ipsam insidiaret᷑ ꝓpt̾ cha
ipse supͣ eam ꝓiciebat. atq intantum enrim
uerberabat ut sanguine illitum sudarium
suum fr̃i suo transinttrit dicens. In dignare
rer mira magna cõ motus. hostem maximam
uertut. tiaues parat ad fugiendum. Cumq nã
ercuuis hideb̾ti. Atille uinctum decernens: ad
eclicim xp̃icinoꝵ fugere intebat᷑. S ante quã
ad inrtoitum ecclȩ ꝑ uenisset qui dam francꝰ
laincea eum ꝑ cussit.⁊ mortuus ẽ.ibi. ⁊ unc bil¬
una cũ forore sua reuersus ẽ .S. nescio quoꝑi¬
culo imminente langore in ipso itinere mor.¬
tuci ẽ. ac parisius de portata.⁊ in basylica scĩ
petri iuxta patem suum sepulta. Ildebtus

Expanded text:
super murum ipsius civitatis conloquerentur, super murum ipsius civitatis conloquerentur, conpulsus de muro urbis ipsius, corruit ad terram et mortuus est; suosque infantes Theudericus interficere rogavit. 23. Childebertus quoque cum esset Arvernus civitate, misit soror eius, uxor Amalrici regis quanta mala super ipsam insidiaretur propter ipse super eam proiciebat atque eam in tantum verberabat, ut sanguinem inlitum sudarium suum frex, in ira magna commotus, hostem maximum vertit, naves parat ad fugiendum. Cumque attercitus Childeberti. At ille victum se cernens, ad ecclesiam Christianorum fugere nitebatur. Sed antequam ad introitum ecclesiae pervenisset, quidam Francus eum lancea percussit, mortuusque est ibi. Tunc Chiluna cum sorore sua reversus est. Sed nescio quo periculo imminente languore in ipso itinere mortua est. Parisius quoque deportata, in basilica sancti Petri juxta patrem suum sepulta est. Child
Abbreviated transcription (Latin):
senum transeuntes: intor ingam dirigũt:
cõtra erm̃ fredum regem toringorum. Hec
audientes toringi. fossatos fecerunt sub do
lo collectis de suꝑ cespitibꝰ. Cumq ad bellũ
ibidem cõuenissent. intelligentes qđ equi
oꝵ ibidem coiruissent. in dignati sũt ualde
Fugit aũt ermnen fredis cum trringis usq ones¬
trudem fluinum. Illic enĩ ꝑ sequentes fran¬
ci ibiq reparatis uiribꝰ cõtra francos. tanta
cedis ibi fuit detorigis. ut ipse fluuus
ex eoꝵ ecidaueribꝰ repletus. franci supra eos
tanquam ꝑ pontem transiebant ⁊ eõ culca¬
ant. to tamq regionem illam uastantes ato
captiuantes de populãtur. E rm̃ fredꝰ uero ꝑ fu¬
gam lapsꝰ ẽuasit. Frangi aũt cum multa p̃¬
da ⁊ spolici ieuersi sunt. Tuerũt aũt erm̃fre¬
do duo fr̃s: balderieus & bertecarius. Post hec
iterum theodericꝰ data fide ermenfredo regi.
tubiaco ciuitate ad se eum uenire fecit. Cumq

Expanded text:
Renum transeuntes, in Toringam dirigunt Renum transeuntes, in Toringam dirigunt contra Ermenfredum regem Toringorum. Haec audientes Toringi, fossatos fecerunt sub doCumque ad bellum ibidem pervenissent, intellegentes, quod equi eorum ibidem corruissent, indignati sunt valde. Fugit autem Ermenfredus cum Toringhis usque Onestrudem fluvium, illic eum persequentes Franci. Ibi reparatis viribus contra Francos, tanta caedis ibi fuit de Toringhis, ut ipse fluvius ex eorum cadaveribus repletus, Franci super eos tamquam per pontem transiebant et conculcabant. Totamque regionem illam vastantes atque captivantes, depopulant. Ermenfredus per fugam vix lapsus, evasit. Franci autem cum multa preda et spolia reversi sunt. Fuerunt enim Ermenfredo duo fratres A. Baldericus et Bertecharius. Post haec iterum Theudericus, data fide Ermenfredo rege, Tulbiaco civitate ad se eum venire fecit. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
filios eoꝵ captosq ad duxit inpagr aurelianensi
atq in carcerem retrudi uissit. B eatus aũr auit̾
qui tunc erat uir erat sẽs di albas in aurelianus
iuitate. de p̾cabatur chlodomiir ut nõ oceidere
eos. Sed ille nolebat audiie eum. Tune int̾fecit
tam sigisinundum quam uxorem eiꝰ ⁊ filios. ꝓie¬
gentibꝰ cũ chlodomire pͣliatur. At uero burgun¬
diones ualde cesi : cũ godomaro fuger. Cumq eos
ꝑ sequeretur chlodomiris : nimis ualde cucuirit.¬
I ui ante cedens eos cum equo ueloci in medio
eoꝵ in gressus : ex ad uersa parte ꝑcussus: corru¬
it ⁊ mortuus ẽ. Qđ uidentes franci. nimio dolo¬
ie ⁊ ira cõmoti: grdomarum ꝑ sequntur. ex t̃mi¬
nant burgundiones ac ꝑimunt. cunctasq regio¬
reuersi sunt.Chlotarius aũt hec audiens: uxorẽ
frĩs sui accepit incouigium gundeocam nomi¬
ne. Cilios quoq chlodomire orfanos. theudoual¬
dum ac guntariũ: & ehlodoaldum. chlotildi

Expanded text:
filiis ejus: captosque in pago Aurilianifiliis ejus: captosque in pago Aurilianiatque in carcerem retrudi iussit. Beatus autem Avitus, qui erat tunc vir sanctus Dei abba in Aurilianis civitate, deprecabatur Chlodomirem, ut non occideret eos; sed, ille nolebat audire eum. Tunc interfecit tam Sisimundo et uxorem eius et filios gentibus cum Chlodomiro praeliaretur, Burgundiones valde collaesi cum Godomaro fugerunt. Cumque eos persequeretur Chlodomirus, nimis valde praecucurrit, antecedensque eos cum equo valde veloci, in medio eorum ingressus est. Sed ex adversa parte percussus corruit, et mortuus est. Quod videntes Franci, nimio dolore et ira commoti, Godomarum persequentes exterminant, Burgundiones perimunt, cunctasque regioremerunt, et ita reversi sunt. Chlotarius haec audiens, uxorem fratris sui accepit in conjugium, Gundeucam nomine. Filios quoque Chlodomiri orphanos, Theudoaldum, Guntharium, et Chlodoaldum, Chrothildi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ alarico rege grthoꝵ pugnauit. Regnauit
osartini usq ad transitum chlodouei regis: fuer̃
urpi sui turonis ciuitati frequent̃ pergens: ad ba¬
siliccim beati martini du tissime cõmorata dno
post mortẽ chlodouei regis : hi quatuor fili i eiꝰ
theodericꝰ. chlodomiris. hildeb̾tus & chlotarius
quoq tunc theoderieꝰ fiłm nomine theodeb̾tũ
strenuum ⁊ utilem eleuatiq sint in magna po¬
tencia. A malricꝰ quoq filiꝰ alarici regis grchoꝵ
sororem eoꝵ ad cõ iuigium peci it. quam illi nõ
negantes. miser̃ cũ orncimentis optimis: eamq
iꝑse sibi in matrimonio assũpsit.
parisius. ait ad filios suos. Nõ me penitet
ofili i mei. uos dulcit̃ enutrisse. Piecor indignate
na cõ moti cũ mgximo exercitu burgundiam
soys mũdus rex monasterium scõꝵ martirum
fuger̃ cum godomaie. Sigismundꝰ uero: dum ad
sc̃os agaunenses fugeret. cõ secutus est eum
chlodomiris: app̾henditq eum cum urore &

Expanded text:
rege Gothorum pugnavit. Regnavit Martini usque ad transitum Chlodovechi regis fueruntviri sui Toronis civitate frequ enter pergens, ad basilicam beati Martini diutissime commorata, Domino .¶Mortuo Clodoveo rege quatuor filii eius, id est Theodericus, Clodomeris, Childebertus, Chlotarius, quoque Theudericus filium nomine Theudobertum strenuum et utilem, elevatique sunt in magna potentia. Amalricus quoque, filius Alarici regis Gothorum, sororem eorum ad coniugium petiit, Quam illi non negantes cum ornamentis optimis, eamque ipse sibi in matrimonium adsumpsit. Parisius, ait ad filios suos: Non me poenitet, o filii mei, vos dulciter enutrisse. Precor itaque, inna commoti, cum maximo exercitu Burgundiam smundus rex monasterium sanctorum martyrum  cum Godomaro. Sismundus vero dum ad sanctos Agaunis fugeret, consecutus est eum Chlodomirus, apprehenditque eum cum uxore et
Abbreviated transcription (Latin):
eanus. ꝓpt̃ necessitatem ppłi sui imꝑatorẽ
adi it postulcins sibi locum dciri ad habitan¬
dum int̾ scibariam ⁊ carnuntum qr ꝓpt̾ in¬
festationem selauorum in pͥstinis sedibꝰ esse
poterat. Quem impr benigne suscepit. Er
theodorus ⁊ p̃cibꝰ eius annuens mumeribus
donatum redire ꝑmisit. Qui rediens ad ppłm
suum pauco temp̃ trans acto diem obi it.
Oisitq. ccipeinus unum deoptimatibꝰ suis pe¬
tens sibi honorem antiquum que ccipeanus
apud unos hab̾e solebit. Cuiꝰ p̃cibꝰ imp̃r as
sensum p̾buit.⁊ summam tocius regni uix¬
ta priscum eoꝵ ritum capeanum habe p̃ce

Expanded text:
ropter necessitatem populi sui imperatorem adiit, postulans sibi locum dari ad habitandum inter Sabariam et Carnuntum , quia propter infestationem Sclavorum in pristinis sedibus esse non poterat. Quem imperator benigne suscepit--erat Theodorus--et precibus eius annuens, muneribus donatum redire permisit. Qui rediens ad populum suum, pauco tempore transacto diem obiit. Et misit Caganus unum de optimatibus suis, petens sibi honorem antiquum, quem Caganus apud Hunos habere solebat. Cuius precibus imperator adsensum praebuit, et summam totius regni iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
dam aũt die cum bellum p̃pararent ad uer¬
custodiebant apparuit manifeste gła di supͣ
Eac quibꝰ multi manent ad huc qui dieunt ui¬
disse se instar duoꝵ sũbrum colore rubeo fla¬
mantium ⁊ agitantium supra ipscum eccłiã
Cum hoc signum uidissent pagani qui afo¬
ris erant statim cõ fusi sunt. Et magno ti¬

Expanded text:
quadam die cum bellum praeparassent adversidebant, apparuit manifeste gloria Dei sex quibus multi manent usque adhuc; et dicunt vidisse instar duorum scutorum colore rubeo flammantes et agitantes supra ipsam ecclesiam: et cum hoc signum vidissent pagani qui aforis erant, statim confusi sunt, et magno ti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ damasum ep̃os adtassilonem ducem baioa¬
rioꝵ una cum missis domni regis casoli. ri
rum ad cõmonendum ⁊ cõ testandum ut remi¬
nisceretur priscoꝵ sacramentoꝵ suoꝵ.⁊ ut nõ
alit faceret nisi sicut iure iurando it dudũ
ꝓmaserat ad patrem domini pipini regis ⁊ dõ¬

Expanded text:
et Damasus episcopi, ad Tassilonem ducem una cum missis domni regis Caroli his rum, ad commonendum et contestandum, ut reminisceret priscorum sacramentorum suorum et ut non aliter faceret, nisi sicut iureiurando iam dudum promiserat ad partem domni Pippini regis et dom
Abbreviated transcription (Latin):
b̾oꝵ magistroꝵ. be. atq regułam. leges temporales medicina
gra lucri teporał ad discunt. Auaricie naq flammi accensi
se patrono causarũ faciunt. ⁊ epsalmodie ⁊ inis uacare de¬¬
beant. głose uoci cofisi munimine allegationu suar uarieta¬
te iustum & in uistu fasq nefasq confũndunt. Attestantur

Expanded text:
 et Benedicti Regula, leges temporales et medicinam, gratia lucri temporalis, addiscunt. Avaritiae namque flammis accensi, se patronos causarum faciunt, cum psalmodiis et hymnis vacare debeant, gloriosae vocis confisi munimine, allegationum suarum varietate justum et injustum, fasque nefasque confundunt. Attestantur
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͥb militẽ ex condicto c̃ uenire. solẽt ⁊ ad ostentationẽ uiriũ suar ⁊
nuit om̃imͦ fieri it᷑ dicimꝰ. qͥsiqͥs eoꝵ ibide mortuus fuerit. ꝗͣ uis ei.
poscenti penitencia ⁊ uiatic ñ neget. ȩccłastica tn careat sepultura.
Ltẽ placuit ut siqͥs suadente diabolo huiꝰ sac̾legũ reatũ ĩ currerit. qđ in
pectui psentet᷑. eiꝰq mandatũ suscipiat: Pt recipimꝰ ut in eu qͥ ad eccłiam¬

Expanded text:
in quibus milites ex condicto convenire solent, et ad ostentationem virium suarum et niunt, omnimodo fieri interdicimus. Quod si quis eorum ibidem mortuus fuerit, quamvis ei poscenti poenitentia et viaticum non negetur, ecclesiastica tamen careat sepultura.Item placuit, ut, si quis suadente diabolo huius sacrilegii reatum incurrerit, quod in pectui presentetur et eius mandatum suscipiat. Pre
Abbreviated transcription (Latin):
ma ⁊ exemplũ ẽẽ debent. offendant aspectũ. s potius
q eoꝵ doceat sc̃ĩtatẽ. Qͦdsi moniti ab ep̃is emendare noluerĩ
cõstitutũ ẽ in refragabilit̾ obseruari p̃cipimus. qͦo uidelicet de-¬
cidentiũ bona epõꝵ a nullo om̃ino hominũ diripiantur.
s ad opꝰ eccliȩ ⁊ successori sui lib̾a ⁊ illibata ichonomi ⁊ ele-¬
ricoꝵ ꝑmaneãt potestate. Cesset ig̾ de cet̾o illa detestabilis
⁊ seua rapacitas. Siqͥs aũ ħ ãmodo atẽptare p̃sũpserit. ex.¬
ꝯmunicatiõi sub iaceat. Q uͦ morientiũ p̾sbitõꝵ ł clericoꝵ¬

Expanded text:
ma et exemplum esse debent, offendant aspectum, sed potius ma et exemplum esse debent, offendant aspectum, sed potius quid eorum deceat sanctitatem, qui si moniti ab episcopis emendari noluerint, refragabiliter conservari praecipimus, ut videlicet decedentium bona episcoporum a nullo omnino hominum diripiantur, sed ad opus ecclesiae et successoris sui in libera oeconomi et clericorum permaneant potestate. Cesset igitur de cetero illa detestabilis et saeva rapacitas. Si quis autem amodo hoc attentare praesumserit, excommunicationi subjaceat. Qui vero morientium presbyt
Abbreviated transcription (Latin):
ut siquis simoniace ordinatꝰ fuerĩt. ab officio om̃ino
cadat qͦd illicite usurpauit. uł siqͥs p̾bendas. uł prioratũ¬
seu decanatũ ẽccłiasticum ut puta erisma. uł oleũ sc̃m. con.¬
secrationes altarũ ł eccłiarũ int̾ueniente execrabili ar-¬
dore auaricie ꝑ peccuniã adqͥsiuit: honore male acqͥsito
careat. ⁊ emptor atq uenditor ⁊ int̾uentor nota in famie
ꝑcellant᷑. ⁊ nec ꝓ pastu nec sub obtentu alicuiuis cõsuetudini
ant̃ uł pꝰ a quoquã aliqͥo exigat᷑. uł ipse dare p̃sumat. qm̃
simoniacũ ẽ s lib̵e absq. imminutione aliqͣ collata sibi dig¬
nitate atq. beñficio ꝑfruatur. A suis ep̃is ex cõmuni-¬
catos ab aliis suscipi modis õĩbꝰ ꝓhibemꝰ. qͥ uͦ ex cõmunicato
ant̃ quã ab eo qͥ eũ ex cõmunicauerit absoluatur. scient̃ eõ.¬
municare p̃sumserit pari sententiȩ teneat᷑ obnoxiꝰ. Pre-
fissura aut colore uestiũ. atq. in tonsura intuentiũ. qͦꝵ for.¬

Expanded text:
ut si quis symoniace ordinatus fuerit, ab officio omnino cadat, quod illicite usurpauit. Si quis prebendas seu prioratuentum ecclesiasticum utpote crisma uel oleum sanctum, consecrationes altarium uel ecclesiarum interueniente execrabili ardore auaritie per pecuniam adquisierit, honore male acquisito careat, et emptor et uenditor atque interuentor nota infamie percellantur. Et nec pro pastu nec sub obtentu alicuius consuetudinis ante uel post a quoquam aliquid exigatur uel ipse dare presumat, quoniam simoniacum est, sed libere et absque commutatione aliqua collata sibi dignitate atque beneficio perfruatur. A suis episcopis excommunicatos ab aliis suscipi modis omnibus prohibemus. Qui uero excommunicato, antequam ab eo qui eum excommunicauit absoluatur, scienter communicare presumpserit, pari sententia teneatur obnoxius.  superfluitate, scissura, aut colore vestium, neque in tonsura, intuentium, quorum for
Abbreviated transcription (Latin):
riis remouendos deenimꝰ. nͥ in cenobiis aut in canonici religiose fue¬
rit c̃uersati.Nane qr intꝰ cetera unũ est qđ scãm maximȩ ꝑturbat
eccłiam. falsis penitentiis lac̾oꝵ amias decipi & in infernum ꝑtrai pati
ant: ẜ f alsa aut penitentia constat eẽ cũ sp̃tis pluribus. de uno
solo penitentia agitꝰ aut eũ sic agitur deuno uͥ nͥ discedat ab alio.
W nͥ scͥptũ est. qͥ tota lege obseruat offendat aut inuno : factꝰ ẽ omium
reus. s. ꝗͣtũ ad uita gt̾na. Sic eni si peccatis om̃ib eet in uolutꝰ. ita
si inuno tantũ maneat ȩtne utte ianua nͨ in trabit. F alsa gͥ fit
penttentia cũ penitens ab officioᷤ uł negociali no recedit. qđ sine

Expanded text:
riis remouendos decernimus, nisi in cenobiis aut in canonicis religiose fuerint conuersati. Sane quia inter cetera unum est, quod sanctam maxime perturbat ecclesiam, fantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum spretis pluribus de uno solo poenitentia agitur, aut cum sic agitur de uno, ut non discedat ab alio. Unde scriptum est: Qui totam legem observat, offendat autem in uno, factus est omniumet quantum ad uitam eternam. Sicut enim si peccatis omnibus esset inuolutus, ita si in uno tantum maneat, eterne uite ianuam non intrabit. Falsa enim penitentia fit, cum penitens ab officio uel curiali uel negotiali non
Abbreviated transcription (Latin):
eũgłm portans ambonem cõscendit ⁊ inuo¬
cato sc̃ę trinitatis nomine iure iurando ab
te oliuen. altero de scõ saiba de oriente reusꝰ
ui benedictionis cuifu claues sẽpulchri
dominici ac loci calucriȩ. elaues ⁊ iã ciuita¬
tis i montis oliueti cũ uexillo detulerunt.
yos iex benigne suscipiens
aliquot dies secum detinsut. ⁊ aprili
mense remuneratos ab soluit. celebrauitq
dominus leo papa coroncim capiti euis im¬
posuit acuncto ppło romanoꝵ ad clam. a¬
tum est. learolo aroysto a deo corotia¬
to orasrio et raeitico iooperatori Ro¬
pum ad oratus ÷. atq ab laro patrieii no¬
mine. imp̃r ⁊ augustus ẽ appaellatus. Post
ta de eis questione seđm legem romanam

Expanded text:
um portans ambonem conscendit, invocatoque sanctae trinitatis nomine iureiurando ab te Oliveti, altero de sancto Saba, de oriente reversus Qui benedictionis causa claves sepulcri dominici ac loci Calvariae, claves etiam civitatis et montis Sion cum vexillo detulerunt. Quod rex benigne suscipiens, aliquot diebus secum detinuit et Aprili mense remuneratos absolvit. Celebravitque oratione, Leo papa coronam capiti ejus imposuit: et a cuncto populo Romanorum acclamatum est: Carolo Augusto a Deo coronato, magno et pacifico imperatori Ropum adoratus est, et ablato patricii nomine Imperator et Augustus est appellatus. Post ta de eis quaestione secundum legem Romanam,
Abbreviated transcription (Latin):
Azan p̾frctus ciuitatis quȩ dr̃ osca. claues¬
elebrauit domnus rex natł dni in eodem
riam prb̃m de palatio suo qͥ donaria eius
tis infestum erat classem instituit ⁊ p̃fidia
disposuit. Pascha incentulo apud scm̃ richa¬
rium celebrauit inde iterum plitus oceani
iytomagum ciuitatem ꝓfectus est. ibiq se¬
quana amne transmisso tuionis ad scm osar¬
tinum orationis causa ꝑuenit. Moratus est¬

Expanded text:
civitatis quae dicitur OscaclaCelebravit rex natalem Domini in eodem riam presbyterum, de palatio suo, tis infestum erat, classem instituit presidiaque disposuit. Pascha in Centulo apud sanctum Ricarium celebravit. Indeque iterum per litus oceani in Rotomacum civitatem profectus est, ibique Sequane amne transmisso, Turonis ad sanctum Martinum orationis causa pervenit. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad primum regi annum domni caroli sũt
uini septingenti sexaginta iii. anno ig
ab in carnatione đni. dec Lx yiii. ipso anno
quo rex pipinus pius obi it. duo fili i eius
umo die simul id ẽ yii. iđ octubris. dominus¬

Expanded text:
nnum Caroli sunt anni septingenti sexaginta octo. 2. Anno igitur ab incarnatione Domini 768, ipso anno quo rex Pipinus Pius obiit, duo filii ejus duno die simul, id est 7 Idus Octobris,
Abbreviated transcription (Latin):
fico honore ipsam lega
sius regna dusit. Et primogenitũ suum caro
lis turbatus est. ꝑ multas irgiones ꝑ erorem &
ignorantiã calculatoꝵ qui bene nuntius t̾minũ
paschalem reꝑire. Et ꝑ multas ciuitates celebra¬
tum est pascha ł in marcio ł in aprili ł in maio.

Expanded text:
fico honore ipsam legatbasilicae sancti Dionysii martyris, lis turbatus est per multas regiones per errorem et ignorantiam calculatorum, qui bene nesciebant terminum paschalem reperire, et per multas civitates celebratum est pascha vel in Marcio vel in Aprili vel in Maio
Abbreviated transcription (Latin):
domnũ caiplum magnũ. anno ab incarnatioẽ
ab origine mundi usq ad in carnationẽ dn
uium fuerũt anni duo milia ducenti. xl ui.
Adiluuio usq ad abra am anni nõgenti.xliͦ.
De abraam usq ad moysen aniui quigenti .u. A
moise usq ad salomonem anni quadringen¬
.Laxx .uiiii. Ascilomone usq ad restaura¬
tionem templi sub dcrio rege ꝑ sarum anni
quingenti.xii. a restauratione templi usq
milia.ccͣ. Seđm ueritatem hebraieam in¬
tatem ita cõ purantur. ab adam usq ad noe
fuit pͥma etas ⁊ habuit annos mille ⁊ sex¬
centos ⁊.lyi. Seda etas ad noe usq ad abra¬
am. habuit annos ducentos. xc ui. Tercia¬
etas de abra am usq ad dł habuit annos¬
ȩtatum fiunt duo mił octingenti undecim.
uarta etas a đł usq ad captiitatẽ in babi¬
lone habuit annos quadringentos.lx xiu.
Iuinta ȩtas adestructione templi usq ad ad¬
uentum dñi. habuit annos quingrntos. lareex.

Expanded text:
domnum Carolum Magnum anno ab incarnatione domnum Carolum Magnum anno ab incarnatione ab origine mundi usque ad incarnationem Domvium fiunt anni duo milia ducenti 42. A diluvio usque ad Abraham anni nongenti 42. De Abraham usque ad Moysem anni quingenti quinque. A Moyse usque ad Salomonem anni quadraginti 89. A Salomone usque ad restaurationem templi sub Dario rege Persarum anni quingenti 42. A restauratione templi usque milia 200. Secundum veritatem Hebraicam ita conputantur: Ab Adam usque ad Noc fuit prima aetas, et habuit annos mille et sexcentos et 56. Secunda aetas a Noe usque ad Abraham habuit annos ducentos 92. Tercia aetas de Abraham usque ad David habuit annosaetatum fiunt duo milia octingenti undecim. Quarta aetas a David usque ad captivitatem in Babilone habuit annos quadringentos 63. Quinta aetas a restructione templi usque ad adventum Domini habuit annos quingentos 80.
Abbreviated transcription (Latin):
s in memor malicię redlulit ei regnum suum
Post chilꝑicum regem insensatum. regnauit
rtum grnus regale. Childico in senfato de p¬
siro de solio ⁊ facto clerico in monasterio frã¬
ei cum cõ silio domni papa zacharie ⁊ cũ cõ¬
silio nobilium romanoꝵ do uolente uno cõ¬
sensu ⁊ unci uoluntare eleuauer sibi in ie¬
grm pipinum pium filium capoli martelli
uocatum sẽĩ petri cõtra reges langobardoꝵ
de inde ipsum domnũ capolum clegerũt
sibi in patricium romanoꝵ de inde eleua¬
uerũt in imꝑatorẽ ⁊ augustũ. Tenut ꝙ don
caplus do largiente in potestate suci om¬
nem t̾ram de monte gargano usq in cordu¬
bam ciuitatem hispanie. Ripinus uery pius
pat̾ domni caroli pꝰ quam eleuatus est. in re¬
gem. regnauit septem annos.⁊ obi it septin¬
gentesimos exagenmo octauo anno ab in car¬
natione dni.⁊ ipso cumo om̃s franci magno
gaudio ex ultantes eleuauer̃ sibi in regem

Expanded text:
sed inmemor maliciae suae reddidit ei regnum suum. sed inmemor maliciae suae reddidit ei regnum suum. Post Chilpericum regem insensatum regnavit stotum genus regale. Childerico insensato deposito de solio et facto clerico in monasterio, Franci cum consilio domni papae Zachariae et cum consilio nobilium Romanorum, Deo volente, uno consensu et una voluntate elevaverunt sibi in regem Pipinum Pium, filium Caroli Martelli. vocatum sancti Petri contra reges Langobardorum. Deinde ipsum domnum Carolum elegerunt sibi in patricium Romanorum. Deinde elevaverunt in imperatorem et Augustum. Tenuitque domnus Carolus, Deo largiente, in potestate sua omnem terram de monte Gargano usque in Cordubam civitatem Hispaniae. Pipinus vero Pius, pater domni Caroli, postquam elevatus est in regem, regnavit septem annos, et obiit septingentesimo sexagesimo octavo anno ab incarnatione Domini. Et ipso anno omnes Franci magno gaudio exultantes elevaverunt sibi in regem
Abbreviated transcription (Latin):
sueuos ⁊ alias gentes fortit̃ fecit. ⁊ ipse pi¬
pinus breuis de uxore sua calpiade genuit
capplum martellum. P ost theodĩcum uͦ regẽ
regnauit chlodoueus filius eiꝰ. Post dodoue¬
um regnauit childeb̾rus uinior fr̃ eius. Post
childeb̾tum iumorem regnauit dagrbtus
uinior filius eiꝰ. Post dagob̾tũ de fecit gen
regale aprudentia.⁊ regnauuit pꝰ ipsum da¬
gobtum damel clericus in sensatꝰ fr̃ eius
quẽ frainci mutato nomine uocauerunt chil¬
ꝑicum. Chilꝑicꝰ iste ineptꝰ. mouit ex ercitũ
cõtra capolum iartellum qui tuẽ uinenis
erat in austrasios incuor domꝰ ⁊ duxcum
clotario rege.⁊ uictꝰ ẽ in bello chilꝑicꝰ ⁊ ie
tor extut capolus martellus. ĩ unc eudo dux
aqͥranoꝵ in auxilium chilꝑiei in sensati moũ¬
exercitum cõtra capolum martellum ⁊ uictꝰ
est ab eo inplio cepirq capolus martellus mi¬
mieum fuum chilꝑieum regem in sensatum

Expanded text:
Suevos et alias gentes fortiter fecit. Et ipse PiSuevos et alias gentes fortiter fecit. Et ipse Pipinus Brevis de uxore sua Calpiade genuit Carolum Martellum. Post Theodericum vero regem regnavit Clodoveus, filius ejus. Post Clodoveum regnavit Childebertus junior, frater ejus. Post Childebertum juniorem regnavit Dagobertus junior, filius ejus. Post Dagobertum defecit genus regale a prudentia, et regnavit post ipsum Dagobertum Danihel clericus insensatus frater ejus, quem Franci mutato nomine vocaverunt Chilpericum. Chilpericus iste ineptus movit exercitum contra Carolum Martellum, qui tunc juvenis erat in Austrasios major domus et dux cum Clotario rege; et victus est in bello Chilpericus, et victor extitit Carolus Martellus. Tunc Eudo dux Aquitaniorum in auxilium Chilperici insensati moviexercitum contra Carolum Martellum, et victus est ab eo in proelio, coepitque Carolus Martellus inimicum suum Chilpericum regem insensatum;
Abbreviated transcription (Latin):
to fuit pipinus maior domus iir egregius
cuius pipini filiam nomine accepit in uxo¬
rẽ arnulfus uir nobilissimus pat̾ ansegifili.
Post dagrb̾tum regnauit dodoueus filius
eius qui habuit scc̃im baltildem in matri¬
monio quo temp̃r scĩ benedicti corpus tn¬
latum est de beneuento in franciam in
uilla floriaco. łost clodoueum regnauit clo¬
tarius filius eiꝰ. Post clotarium regnauit theo¬
dericus frat̃ eius cui ebiomus fuit maior
domus ⁊ leodegarius sẽs̃ ep̃s claruit quẽ
intesent ipse ebrinus. Iuo temp̃r pipinꝰ
uetulus fuit maior domus in austrasi ie
eũ regibꝰ childerico ⁊ childeb̾to iuniore. qͣ
pipinus cõ sensit nobilibꝰ francis int̾ficere
ebrinum. Et ipse pipinus breuis ꝓpt̃ chil¬
dericum regem austrasioꝵ afrancis occisũ
p̾lium fecit cũ theudico rege francoꝵ ⁊ de¬
uicit eum ⁊ cũ eo postea cõ cordans maior
domus extitit in francia.⁊ bella multa cõtͣ

Expanded text:
to fuit Pipinus major domus vir egregius, to fuit Pipinus major domus vir egregius, cujus Pipini filiam nomine Begam accepit in uxorem Arnulfus vir nobilissimus, pater Ansegisili. Post Dagobertum regnavit Clodoveus filius ejus, qui habuit sanctam Baltildem in matrimonio. Quo tempore sancti Benedicti corpus translatum est de Benevento in Franciam, in villa Floriaco. Post Clodoveum regnavit Clotarius filius ejus. Post Clotarium regnavit Theodericus frater ejus, cui Ebroinus fuit major domus; et Leodegarius sanctus episcopus claruit, quem interemit ipse Ebroinus. Quo tempore Pipinus Vetulus fuit major domus in Austrasiis cum regibus Childerico et Childeberto juniore. Qui Pipinus consensit nobilibus Francis interficere Ebroinum. Et ipse Pipinus Brevis, propter Childericum regem Austrasiorum a Francis occisum, proelium fecit cum Theoderico rege Francorum, et devicit eum, et cum eo postea concordans, major domus extitit in Francia, et bella multa contra
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ti regis habuit uirum in cõugio nobilẽ
int̃ francos nomine ans bertum de quo ge¬
nuit filium nomine arnaldum. arnala ge¬
nit arnulfum. qui postea de selieto scło
factus est ep̃s metis euntatis. Arnulfus
antequã eet dericꝰ. habuit uxorem nomie
beggam filicim pipini maioris domus ⁊
genuit ex ea ansegisilum. Ansegiselus ge¬
nuit pipinum uetulũ bieuẽ qui fuit ab¬
auus caroli regis. Pipinus uetulus dux fran¬
corum geñ caplum marcellum. Carolus mar¬
tellus genuit pinum pium qui de illa liica
generationis eleuatus ẽ primus a francis
in regem euacuata linea de genere faramũ¬
di. Ripinus pius genuit dominũ regem augus¬
tum imꝑatorem caroluoo. Domnus cappł ge¬
nuit domnũ ludouicum in ꝑatorem. Lugdo¬
uicus genuit carolum caluum ex idih re¬
gina.S. reuertar ad ordinem regum. Post
clotarium regnauir dagrbtꝰ filius eius quo
temp̃r sẽs Elegius ep̃s clarunt. Cui dagob¬

Expanded text:
berti regis, habuit virum in conjugio nobilem berti regis, habuit virum in conjugio nobilem inter Francos nomine Ansbertum, de quo genuit filium nomine Arnaldum. Arnaldus genuit Arnulfum, qui postea, derelicto seculo, factus est episcopus Metis civitatis. Arnulfus, antequam esset clericus, habuit uxorem nomine Begam, filiam Pipini majoris domus, et genuit ex ea Ansegisilium. Ansegisilus genuit Pipinum Vetulum Brevem, qui fuit abavus domni Karoli regis. Pipinus Vetulus dux Francorum genuit Karolum Martellum. Karolus Martellus genuit Pipinum Pium, qui de illa linea generationis elevatus est primus a Francis in regem, evacuata omnino linea de genere Faramundi. Pipinus Pius genuit domnum regem Augustum imperatorem Karolum Domnus Karolus genuit domnum Ludoicum imperatorem. Ludoicus genuit Carolum Calvum ex Judit regina. Sed revertar ad ordinem regum. Post Clotarium regnavit Dagobertus filius ejus, quo tempore sanctus Elegius episcopus claruit. Cui Dagober
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. Post chlodoueum regnauit childeb̾tꝰ filiꝰ eiꝰ
cum tͥbus frĩbꝰ suis thedico. elodomire ⁊ clotarie
quo tempore sc̃s̃ eparchius inegolisma uirturibꝰ
claruit ⁊ ipso childebto regnante post septuage¬
simum annũ ȩtatis suȩ in pace ad dnm migraũ.
quo tempr anatasius imp̃r augustus imꝑii in¬
fulas tenebat. Quo temp̃r regnauit eum chil¬
debtr theodebtus nepos eiꝰ filius theodici. quo
temp̃r cdaruer sẽs gregorius papa primus et
gregoruis ep̃s turonensis.⁊ sc̃s aredius abb ⁊n
clotarius frat̃ eius qui sc̃a inlradegundem
in matrimonio habuit. Post elorarium regñ
childericus filius eiꝰ. cũ tribus fribꝰ suis.
caribto guntranno ⁊ sigeb̾to. qui habuit bru
nichildem in matruonio. Post childerieum
regñ elotharius filius eiꝰ Clotarius iste ge¬
nuit dagobtum ⁊ unam filiam nomine bli¬
muldemꝰ. dequa blitilde fuit generatio
domini caroli. Nam ista blitildis soror dago¬

Expanded text:
corum. Post Clodoveum regnavit Childebertus filius ejus corum. Post Clodoveum regnavit Childebertus filius ejus cum tribus fratribus suis, Theoderico, Clodomire et Clotario. Quo tempore sanctus Eparchius in Egolisma virtutibus claruit, et, ipso Childeberto regnante, post septuagesimum annum aetatis suae in pace ad Dominum migravit. Quo tempore Anastasius imperator Augustus imperii infulas tenebat. Quo tempore regnabat cum Childeberto Theodebertus nepos ejus, filius Theoderici. Quo tempore claruerunt sanctus Gregorius papa primus, et Gregorius episcopus Turonensis, et sanctus Aredius abbas, Clotarius frater ejus, qui sanctam Radegundem in matrimonio habuit. Post Clotarium regnavit Chilpericus filius ejus cum tribus fratribus suis, Cariberto, Guntramno et Sigeberto, qumatrimonio. Post Chilpericum regnavit Clotarius filius ejus. Clotharius iste genuit Dagobertum et filiam unam nomine Blitildem ; de qua Blitilde fuit generatio domni Caroli. Nam ista Blitildis, soror Dago