comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am accepie: Ionenate hercules: salue
inquit. te m̾mater ueridica int̾pres
deum aucturum cȩlestium numerum ceci-¬
nt. tibiq aram hic dicant uiri. qm opu.¬
lentissima oliminterris gens maximã
uocet. tuoq riticolat. Dextra hertules data
acciꝑe se omen. impleturumq fata ara con¬
dita acdicata ait. Ibi dum primum boue ex¬
que tum familiȩ maxime inclite ea loca ĩ¬
colebant: factum forte ita euenit. ut potitii
ad tempꝰ p̃stoeẽnt. hisq ext a apponerent᷑:
pinarii extis adesis. ad ceteram uenirent da-
pem: instatutum mansit donec pinarium
genus fuit: ne extis sollempnib uescerentur.
potitii ab euandro edocti: antistites sacrier
ꝑmultas etates fuerunt. donec tradito ser-¬
iuspublicis sollempni familiȩ minist̾io: ge¬
nus omne potitiorum interiit: ħ cum sacra
romulus una exomnib ꝑ egrina suscepit: iã
tum inmortalitas uirtute parta ad quam
eum sua fata ducebant. Fantor reb diuiniᷤ

Expanded text:
am accepit, 'Ioue nate, Hercules, salue,' am accepit, 'Ioue nate, Hercules, salue,' inquit; 'te mihi mater, ueridica interpres deum, aucturum caelestium numerum cecinit, tibique aram hic dicatum iri quam opulentissima olim in terris gens maximam uocet tuoque ritu colat.' dextra Hercules data accipere se omen impleturumque fata ara condita ac dicata ait. ibi tum primum boue exquae tum familiae maxime inclitae ea loca incolebant, factum. forte ita euenit ut Potitii ad tempus praesto essent iisque exta apponerentur, Pinarii extis adesis ad ceteram uenirent dapem. inde institutum mansit donec Pinarium genus fuit, ne extis eorum sollemnium uescerentur. Potitii ab Euandro edocti antistites sacri eius per multas aetates fuerunt, donec tradito seruis publicis sollemni familiae ministerio genus omne Potitiorum interiit. haec tum sacra Romulus una ex omnibus peregrina suscepit, iam tum immortalitatis uirtute partae ad quam eum sua fata ducebant fautor. rebus diuinis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi omnia forasuersa uidit nec in aliam
partem ferre: confusus atq incertus animi
ex loco infesto agere porro armentumcepit.
Inde cum abacte boues quedam addeside-¬
rium ut fit relictarum mugissent: reddi-¬
ta inclusarum exspelunca boum uox her¬
culem conu̾tit. Quem cum uadentẽ ad
speluncani ui cacus ꝓhibere conatus eẽt:
ictus claua fidem pastorum ne quicqͣm in-¬
uocans morte occubuit. Euander tum ea
ꝓfugus ex pelopone auctoritate magisqͣ
imꝑio regebat loca. uenerabilisuir mira¬
culo litteraꝵ reinoue inter rudes artium
homines: uenabilior diuinitate credita
carm̃tis matris quͣam fatiloqͣm ante si-¬
bille initaliam aduentum mirate hee
gentes fuerant. Is tum euander concur¬
supastorum trepidantium circa aduenã
manifeste reum cedis excitus: postqm fa-¬
cinus facinorisq causam audiuit: habi¬
tum formamq aliqnͣtulum ampliorẽ
angustioremq humana intuens rogi-¬
tat quiuir ẽẽt. Ubi nom̃patris ac patri¬

Expanded text:
ubi omnia foras uersa uidit nec in partem ubi omnia foras uersa uidit nec in partem aliam ferre, confusus atque incertus animi ex loco infesto agere porro armentum occepit. inde cum actae boues quaedam ad desiderium, ut fit, relictarum mugissent, reddita inclusarum ex spelunca boum uox Herculem conuertit. quem cum uadentem ad speluncam Cacus ui prohibere conatus esset, ictus claua fidem pastorum nequiquam inuocans morte occubuit. Euander tum ea, profugus ex Peloponneso, auctoritate magis quam imperio regebat loca, uenerabilis uir miraculo litterarum, rei nouae inter rudes artium homines, uenerabilior diuinitate credita Carmentae matris, quam fatiloquam ante sibyllae in Italiam aduentum miratae eae gentes fuerant. is tum Euander concursu pastorum trepidantium circa aduenam manifestae reum caedis excitus postquam facinus facinorisque causam audiuit, habitum formamque uiri aliquantum ampliorem augustioremque humana intuens rogitat qui uir esset. ubi nomen patremque ac patri
Abbreviated transcription (Latin):
romulus: condita urbs conditoris nomine
appellata: palatium pͥmum in quo ipse
erat educatusmuniit. sacra diis albano ri-¬
tu greco herculi ut ab euandro instituta
erant facit. Heruilem in ea loca gerione
int̾empto boues mira specie abegisserme.¬
morant. ac ꝓpe tyberim fluuium. qua p̃
se arm̃tum agens nando traiecerat. loco her¬
bido ut quiete & ꝑabulo leto reficeret boueᷤ.
⁊ ip̃m fessum uia ꝓtubuisse. Ibi cum eum
cibo uinoq grauatum sopor opp̃ssisset:
pastor accola eius loci nomine cacus fe¬
rox uirib captus pulcritudine boum
cum auertere eam precl am ueller: qͥa si¬
agendo armentum inspeluncam compu-¬
lisset: ipsauestigia querentem dominum
eo deductura erant: auersos boues eximiũ
quemq pulcritudine caudis in speluncã
traxit. Hercules adprimam auroram exci.¬
tus. cui gregem ꝑlustrass oculis. ⁊ partem
abeẽ. numero sensiss: ꝑgit ad proximam
speluncam. si eo forte uestigia ferrent. Que

Expanded text:
Romulus; condita urbs conditoris nomine Romulus; condita urbs conditoris nomine appellata. Palatium primum, in quo ipse erat educatus, muniit. sacra dis aliis Albano ritu, Graeco Herculi, ut ab Euandro instituta erant, facit. Herculem in ea loca Geryone interempto boues mira specie abegisse memorant, ac prope Tiberim fluuium, qua prae se armentum agens nando traiecerat, loco herbido ut quiete et pabulo laeto reficeret boues et ipsum fessum uia procubuisse. ibi cum eum cibo uinoque grauatum sopor oppressisset, pastor accola eius loci, nomine Cacus, ferox uiribus, captus pulchritudine boum cum auertere eam praedam uellet, quiagendo armentum in speluncam compulisset ipsa uestigia quaerentem dominum eo deductura erant, auersos boues eximium quemque pulchritudine caudis in speluncam traxit. Hercules ad primam auroram somno excitus cum gregem perlustrasset oculis et partem abesse numero sensisset, pergit ad proximam speluncam, si forte eo uestigia ferrent. quae
Abbreviated transcription (Latin):
retur fore. Int̾uenit deinde hiscogitatio-¬
nib auitum malum regnicupido. atq
inde fedum certam̃ cohortum a satimiti
pͥncipio qm̃ geminieẽnt. nec etatis uerecundiã
discrimen facere posse: ut dii quorum tutela
ealoca auguriis legerent: qui nomennoue
urbidaret: qui conditam imꝑioregeret.
Palatium romulus: remꝰ aduentinũ ad
maugurandum templa capiunt. Priorire¬
mo augurium uenisse fertur sex uultures.
Iamq nuntiato augurio. cum duplex nu-¬
merus romulo se ostendiss: utrumq re-¬
gen sua multitudo consalutauerat. Tem¬
pore illi precepto. athiinũo auium reg-¬
num trahebant. Inde cum alt̾ratione con¬
gressi: certamine irarum ad cedem uer-¬
tuntur. ibi inturba ictus remus cecidit.
uulgatior fama ẽ. ludibrio fratrisremum
nouos transilusse muros. Iñ abirato ro-¬
mulo cum uerbis qͦq increpitans adieciss.
sic dem̃ quicumq alius transiliet menia
mea: int̾fectum. Ita solus potitus imꝑio

Expanded text:
retur fore. interuenit deinde his cogitatioretur fore. interuenit deinde his cogitationibus auitum malum, regni cupido, atque inde foedum certamen coortum a satis miti principio. quoniam gemini essent nec aetatis uerecundia discrimen facere posset, ut di quorum tutelae ea loca essent auguriis legerent qui nomen nouae urbi daret, qui conditam imperio regeret, Palatium Romulus, Remus Auentinum ad inaugurandum templa capiunt. priori Remo augurium uenisse fertur, sex uoltures; iamque nuntiato augurio cum duplex numerus Romulo se ostendisset, utrumque regem sua multitudo consalutauerat: tempore illi praecepto, at hi numero auium regnum trahebant. inde cum altercatione congressi certamine irarum ad caedem uertuntur; ibi in turba ictus Remus cecidit. uolgatior fama est ludibrio fratris Remum nouos transiluisse muros; inde ab irato Romulo, cum uerbis quoque increpitans adiecisset, 'sic deinde, quicumque alius transiliet moenia mea,' interfectum. ita solus potitus imperio
Abbreviated transcription (Latin):
domo numitoris alia comꝑatamanu adiu¬
uatremꝰ. Ita regem obtruncant. Numitor
int̾ primum tumultum hostes inuasisse ur-¬
bem atq ad ortos regiam dictitans: cum
pubem albanam in arcem presidio armisq
obtinendam aduocass. postqm iuuenes ꝑpe-¬
trata cede. ꝑgere adse gratulantes uidit. ex¬
templo aduocato concilio scelerainse fratris.
originem nepotum. ut geniti. ut educati. ut
cognitieẽnt. cedem deinceps tyranni. seq eiꝰ
auctorem ostendit. Iuuenes ꝑmediam con-¬
tionem agmine ingressi cum auum regem
salutassent: secuta ex omni multitudine
consentiens uox ratum nom̃ imꝑiumq re-¬
gi esficit. Ita numitori albana re ꝑmissa:
romulum remumq cupido cepit. in his
lotis uͥ expositi ubiq educati erant urbis
condende. Et suꝑerat multitudo albanorũ.
latinoꝵq: adid pastores qͦq accesserant: qͥ
omnes facile spem facerent. paruam albã.
paruum lauiniũ. pre eaurbe que conde-¬

Expanded text:
domo Numitoris alia comparata manu adiudomo Numitoris alia comparata manu adiuuat Remus. ita regem obtruncat. Numitor inter primum tumultum, hostes inuasisse urbem atque adortos regiam dictitans, cum pubem Albanam in arcem praesidio armisque obtinendam auocasset, postquam iuuenes perpetrata caede pergere ad se gratulantes uidit, extemplo aduocato concilio scelera in se fratris, originem nepotum, ut geniti, ut educati, ut cogniti essent, caedem deinceps tyranni seque eius auctorem ostendit. iuuenes per mediam contionem agmine ingressi cum auum regem salutassent, secuta ex omni multitudine consentiens uox ratum nomen imperiumque regi efficit. ita Numitori Albana re permissa Romulum Remumque cupido cepit in iis locis ubi expositi ubique educati erant urbis condendae. et supererat multitudo Albanorum Latinorumque; ad id pastores quoque accesserant, qui omnes facile spem facerent paruam Albam, paruum Lauinium prae ea urbe quae conde
Abbreviated transcription (Latin):
ab hisimpetum fieri. iñ eoscollecta iuuenum
manu hostilem in modum predas ag̃e. Sic
numitori ad supplicium remꝰ deditur. Iam
iñ abinitio faustulo spes fuerat regiã stir¬
pem apud se educari. Nam ⁊ expositosius¬
su regis infantes sciebat: ⁊ tempus quo ipse
eos sustuliss. ad id ipsum congruere. szrem
in maturam nͥ aut ꝑ occasionem aut ꝑne-
cessitatem aꝑire noluerat. Necessitas prior
uenit. Ita metus subactus. romulorẽ aꝑit.
forte cum numitor ĩ custodia remũ haberet:
audissetq geminos eẽ fr̃s: comparando etatẽ
eoꝵ. ⁊ ipsamminime seruilem indolem: te¬
tigerat animum memoria nepotum. scisci-¬
tandoq eoꝑuenit: ut haud procul ẽẽt qͥn
remum agnosceret. itaundiq regidolus
nectitur. Romulusnon cum globoiuuenũ.¬
nec enim erat ad uim aꝑtampar. s aliis
alio itiñe iussis cerco tempore ad regiam ue-¬
nire pastorib. ad regem impetum facit.⁊ a

Expanded text:
ab iis impetum fieri; inde eos collecta iuuenum ab iis impetum fieri; inde eos collecta iuuenum manu hostilem in modum praedas agere. sic Numitori ad supplicium Remus deditur. iam inde ab initio Faustulo spes fuerat regiam stirpem apud se educari; nam et expositos iussu regis infantes sciebat et tempus quo ipse eos sustulisset ad id ipsum congruere; sed rem immaturam nisi aut per occasionem aut per necessitatem aperiri noluerat. necessitas prior uenit: ita metu subactus Romulo rem aperit. forte et Numitori cum in custodia Remum haberet audissetque geminos esse fratres, comparando et aetatem eorum et ipsam minime seruilem indolem, tetigerat animum memoria nepotum; sciscitandoque eodem peruenit ut haud procul esset quin Remum agnosceret. ita undique regi dolus nectitur. Romulus non cum globo iuuenum—nec enim erat ad uim apertam par—sed aliis alio itinere iussis certo tempore ad regiam uenire pastoribus ad regem impetum facit; et a
Abbreviated transcription (Latin):
Ita genitiitaq educati: tum pͥmum adoleuit
etas. nec instabulis nec ad pecora segnes. uena¬
ndo ꝑagrare saltus. Hinc robore corporib ani¬
trones preda onustos impetus fac̾e. pastoribꝰ¬
q rapta diuidere. icum his crescere in dies
gregem iuuenum seria aciocos celebrare. Iã
tum in palatĩomonte luꝑcal hoc fuisse ludi¬
crum ferunt. ⁊ apallanteo urbe archadica
pallantium. dehinc palatium montem ap¬
pellatum. Ibi euandrum qui exeo geñe arca-¬
dum multis añ tempestatib tenuerit loca
sollempne allatum exarcadia instituisse:
ut nudiuiuenes lyceum panaueñantes. ꝑ
lusum atq lasciuiam ueñ currerent. quẽ
romani demnuocarunt hymnum. Huic de-¬
ditis ludicro. cum sollempne notum eẽt. in-¬
sidiatos obiram prede amisse latrones: cũ
romulꝰ se defendiss ui. remumcepisse. cap¬
tum regi amulio tradidisse. ultro accusante ᷤ
crimini maxime dabant. innumitoris agroᷤ

Expanded text:
ita geniti itaque educati, cum primum adoleuit ita geniti itaque educati, cum primum adoleuit aetas, nec in stabulis nec ad pecora segnes uenando peragrare saltus. hinc robore corporibus anitrones praeda onustos impetus facere pastoribusque rapta diuidere et cum his crescente in dies grege iuuenum seria ac iocos celebrare. iam tum in Palatio monte Lupercal hoc fuisse ludicrum ferunt, et a Pallanteo, urbe Arcadica, Pallantium, dein Palatium montem appellatum; ibi Euandrum, qui ex eo genere Arcadum multis ante tempestatibus tenuerit loca, sollemne allatum ex Arcadia instituisse ut nudi iuuenes Lycaeum Pana uenerantes per lusum atque lasciuiam currerent, quem Romani deinde uocarunt Inuum. huic deditis ludicro cum sollemne notum esset insidiatos ob iram praedae amissae latrones, cum Romulus ui se defendisset, Remum cepisse, captum regi Amulio tradidisse, ultro accusantes. crimini maxime dabant in Numitoris agros
Abbreviated transcription (Latin):
tate regia uindicant. Sacerdos uinctain
custodiam datur. pueros in ꝓfluentem
aqͣm mitti iubet. Forͣte quodam diuinitꝰ
suꝑ ripas tybis effusos lenib stagnis: nec
adiriusquam adiusti cursum pot̾at am¬
nis ⁊ posse qmuis languidam̃gi aqua in¬
fantes spem ferentib dabat. Itauelut de-¬
functi regis imꝑio: inproxima alluniȩ ubi
nunc ficusruminalis ẽ. romularem uoca¬
tam ferunt. pueros exponunt. uaste tum
in his locis solitudines erant. lenet fama
cum fluitantem alueum quo expositi erant
pueri tenuis in sicco aqua destituiss: lupã
sitientem ex montib qui circa sunt ad pu-¬
erilem uagitum cursũ flexisse. Lam sub-¬
missas infantib adeo mitẽ prebuisse mã-¬
mas: ut lingua lambentes pueros magist᷑
regii pecoris inueñit. faustulo fuisse nom̃
ferunt: ab eo ad stabula laurentie uxori
educandos datos. Sunt qͥ laurentiam uul¬
gato corpore lupamint pastores uocatã
putent: inde locum fabule acmiraculo datũ.

Expanded text:
tate regia uindicant: sacerdos uincta in tate regia uindicant: sacerdos uincta in custodiam datur, pueros in profluentem aquam mitti iubet. forte quadam diuinitus super ripas Tiberis effusus lenibus stagnis nec adiri usquam ad iusti cursum poterat amnis et posse quamuis languida mergi aqua infantes spem ferentibus dabat. ita uelut defuncti regis imperio in proxima alluuie ubi nunc ficus Ruminalis est—Romularem uocatam ferunt— pueros exponunt. uastae tum in his locis solitudines erant. tenet fama cum fluitantem alueum, quo expositi erant pueri, tenuis in sicco aqua destituisset, lupam sitientem ex montibus qui circa sunt ad puerilem uagitum cursum flexisse; eam submissas infantibus adeo mitem praebuisse mammas ut lingua lambentem pueros magister regii pecoris inuenerit— Faustulo fuisse nomen ferunt—ab eo ad stabula Larentiae uxori educandos datos. sunt qui Larentiam uolgato corpore lupam inter pastores uocatam putent; inde locum fabulae ac miraculo datum.
Abbreviated transcription (Latin):
ni subm̃sus. celebre adposteros nom̃ fluuii
dedit. Agrippa in tyberini filius. post agrip¬
pam.: romulus siluius a patre accepto ĩꝑio
fulmine ip̃e ictus regnum ꝑmanꝰ tradidit.
Is sepultus in eo colle qͥ nunc pars romanȩ
ẽ. urbis. cognom̃ collifecit. Proca deinde
regnat. Is numitorem atq amulium pro¬
creat. Numitori qui styrpismaximꝰ erat. SNumnit
regnum siluie gentis legat. Plus tam̃uis amulius
potuit qm uoluntas patris. aut u̾ecum¬
dia etatis. pulso fratre amulius regnat. Ad¬
didit sceleri scelus. stirpem fr̃is iurilem inter-¬
emit. fratris filie ree siluie ꝑspeciem hono¬
ris. cum uestalem eam legiss. ꝑpetua uirgi¬
nitate spem partus ademit. S debebatur
ut opinor fatis tanta origo urbis. maximiq
scd̃m deorum opes imꝑii principium ut
comp̃ssa uestalis cum geminum partim
edidiss: seuitarata. seuquia d̃s auctor
culpe honestior erat. martemincerte stir-¬
pispatrem nuncupat. s nec diinec ho-¬
mines aut ipsam aut stirpem a crudeli-¬

Expanded text:
nis submersus celebre ad posteros nomen flumini dedit. Agrippa inde Tiberini filius, post Agrippam Romulus Silvius a patre accepto imperio fulmine ipse ictus regnum per manus tradidit. is sepultus in eo colle, qui nunc pars Romanae est urbis, cognomen colli fecit. proca deinde regnat. is Numitorem atqcreat; Numitori, qui stirpis maximus erat, regnum uetustum Siluiae gentis legat. plus tamen uis potuit quam uoluntas patris aut uerecundia aetatis: pulso fratre Amulius regnat. addit sceleri scelus: stirpem fratris uirilem interemit, fratris filiae Reae Siluiae per speciem honoris cum Uestalem eam legisset perpetua uirginitate spem partus adimit. sed debebatur, ut opinor, fatis tantae origo urbis maximique secundum deorum opes imperii principium. ui compressa Uestalis cum geminum partum edidisset, seu ita rata seu quia deus auctor culpae honestior erat, Martem incertae stirpis patrem nuncupat. sed nec di nec homines aut ipsam aut stirpem a crudeli
Abbreviated transcription (Latin):
rocissimum ppłminuenturum. Cum sinich̃
morarentur infensus ira porro ĩn abiturꝰ ui¬
deretur: benigne ab gabinis excipitur. ue¬
tant mirari si qualis in ciies qualis in socios
talis ad ultimum in lib̾os ẽẽt. in se ip̃m postre¬
mo seuiturum si alia desint. sibi uͦ gratum
aduentum eius ẽe. futurumq credere breui
ut illo adiuuante a portisgabinis sub ro¬
manamenia bellum tͣnfferatur. Iñ inconsi¬
liap᷑. adhiberi. ucum de aliis reb assentire
seuet̾ib gabinis diceret quib heẽ notiores
eẽnt. ipse identidem belli auctor ẽẽt. in eosibi
uires noss. Sciretq inuisam ꝓfecto suꝑbiã
regiam ciuib ẽẽ: qm ferre ne lib̃i quidem po¬
tuissent. Ita cum sensim ad rebellandum
pͥmores gabinoꝵ incitaret: ipse cum ꝓmp¬
tissimis iuuenum p̃datum atq in expedi-¬
tionesiret. ⁊ dictis fastisq omnib ad fallen-¬

Expanded text:
rocissimum populum inuenturum. cum si nihil rocissimum populum inuenturum. cum si nihil morarentur infensus ira porro inde abiturus uideretur, benigne ab Gabinis excipitur. uetant mirari si, qualis in ciues, qualis in socios, talis ad ultimum in liberos esset; in se ipsum postremo saeuiturum, si alia desint. sibi uero gratum aduentum eius esse, futurumque credere breui ut illo adiuuante a portis Gabinis sub Romana moenia bellum transferatur. inde in consilia publica adhiberi. ubi cum de aliis rebus adsentire se ueteribus Gabinis diceret quibus eae notiores essent, ipse identidem belli auctor esse et in eo sibi uires nosset, sciretque inuisam profecto superbiam regiam ciuibus esse quam ferre ne liberi quidem potuissent. ita cum sensim ad rebellandum primores Gabinorum incitaret, ipse cum promptissimis iuuenum praedatum atque in expeditiones iret et dictis factisque omnibus ad fallen
Abbreviated transcription (Latin):
endis aliisq urbanis oꝑib intentum se ẽẽ
simularet: sextus filius eius qui minimꝰ
ex trib erat transsugit ex composito gabi-¬
os. patris in se seuitiam intolerabilem con-¬
querens. iam ab alienis insuos u̾tisse suꝑ¬
biam: liberorum qͦ eum freq̃ntiȩ cedere. ut
qͣm incuria solitudinem fec̃it domi qͦ faciat
neqm styrpem. neq heredem regni relinquat.
Se quideminter tela igladios patris elapsum:
nich usqͣm sibitutum nisiapud hostem.l. tar¬
quinii credidisse. Nam ne errarent. manere
hisbellum qͦd positum simuletur. ⁊ ꝑoccasio¬
nem eum incautos inuasurum. Ꝙ si apud eoᷤ
supplicib locus ñ sit: ꝑerraturum se omne
latium uolscosq se iñ iequos ethernicos peti-¬
turum. donec ad eosꝑueniat: qui a patrum
crudelib atq impiis suppliciis tege liberos
sciant. fõrsitan ⁊̃ ardoris aliquid ad bellum
armaq se adũsus suꝑbissimum regem ac fe-¬

Expanded text:
endis aliisque urbanis operibus intentum se esse endis aliisque urbanis operibus intentum se esse simularet, Sextus filius eius, qui minimus ex tribus erat, transfugit ex composito Gabios, patris in se saeuitiam intolerabilem conquerens: iam ab alienis in suos uertisse superbiam et liberorum quoque eum frequentiae taedere, ut quam in curia solitudinem fecerit domi quoque faciat, ne quam stirpem, ne quem heredem regni relinquat. se quidem inter tela et gladios patris elapsum nihil usquam sibi tutum nisi apud hostes L. Tarquini credidisse. nam ne errarent, manere iis bellum quod positum simuletur, et per occasionem eum incautos inuasurum. quod si apud eos supplicibus locus non sit, pererraturum se omne Latium, Uolscosque se inde et Aequos et Hernicos petiturum donec ad eos perueniat qui a patrum crudelibus atque impiis suppliciis tegere liberos sciant. forsitan etiam ardoris aliquid ad bellum armaque se aduersus superbissimum regem ac fe
Abbreviated transcription (Latin):
conuenere: ne ducem suum. ne ue secretum
imꝑium ꝓpriaue signa hr̃ent. miscuit ma¬
nipulos ex latinis romanisq. ut exbinis:
singulos faceret. binosq ex singłis. Ita ge¬
minatis manipulis centuriones inposuit:
nec ut iniustus in pace rex. ita dux belli pra-¬
uus fuit. Quin ea arte equass suꝑiores regeᷤ:
gi degeneratum in aliis huic qͦq decori offe¬
cissent: is primꝰ uolcis bellum in ducentos
ampliꝰ post suos etatem annos mouit: su¬
piss: cepit animo eam amplitudinẽ. io-¬
uis templi que digna d̃m hominumq re¬
geq romano imꝑioq ipsis etiam loci
maiestate eẽt. captiuam pecuniam in edi-¬
ficationem eius templi seposuit. Excepit
dem̃ eum lentis spe bellum. Quo gabios
ꝓpinqͦm urbem nequicqͣm ui adortuscũ
obsidendiqͦq urbem spespulso amenib
ademptaeẽt: postremo minime arte ro-¬
mana fraude ac dolo agg̃ssꝰ ẽ. Namcũ
uelut posito bello fundam̃tis templi faci¬

Expanded text:
conuenere, ne ducem suum neue secretum conuenere, ne ducem suum neue secretum imperium propriaue signa haberent, miscuit manipulos ex Latinis Romanisque ut ex binis singulos faceret binosque ex singulis; ita geminatis manipulis centuriones imposuit. nec ut iniustus in pace rex, ita dux belli prauus fuit; quin ea arte aequasset superiores reges ni degeneratum in aliis huic quoque decori offecisset. is primus Uolscis bellum in ducentos amplius post suam aetatem annos mouit, Sucisset, concepit animo eam amplitudinem Iouis templi quae digna deum hominumque rege, quae Romano imperio, quae ipsius etiam loci maiestate esset; captiuam pecuniam in aedificationem eius templi seposuit. excepit deinde lentius spe bellum, quo Gabios, propinquam urbem, nequiquam ui adortus, cum obsidendi quoque urbem spes pulso a moenibus adempta esset, postremo minime arte Romana, fraude ac dolo, adgressus est. nam cum uelut posito bello fundamentis templi iaci
Abbreviated transcription (Latin):
parricidio m̃ita pena affecissent: itauer-¬
ba fecit. posse quidem se uetusto iure ag̾e:
ꝙ cum omnes latini ab albaoriundi sint.
in eo federe teneantur. qͦd ab tullo resoĩs
albana cum colonis suis in romanum ces¬
serit imꝑium. cet̾m se utilitatis id magis
oĩum cã censere ut renouetur id fed÷ scdã¬
q pͦius fortuna. p. R. ut participes latini
fruantur. qm urbium excidia uastationeq
agrorum qm ancop᷑. patre dem̃ suo regnã¬
te ꝑpessisint. semꝑaut expectent aut pa¬
tiantur haud difficulter ꝑsuasum latini
qͣmqͣm in eofedẽ suꝑior romanareserat.
set̃m ⁊ capita nominis latin stare ac sen-¬
tire cum rege uidebant: iturnꝰ sui cuiq
ꝑiculisi adũsatus eẽt. recenserat docum̃tũ.
Itarenouatum fecd. indictumq iuniorib
latinorum. ut ex federe die certa ad lucum
ferentine armati frequentes adeẽnt. qui uͥ
adedictum romani regis exomnib ppłis

Expanded text:
parricidio merita poena adfecissent, ita uerparricidio merita poena adfecissent, ita uerba fecit: posse quidem se uetusto iure agere, quod, cum omnes Latini ab Alba oriundi sint, in eo foedere teneantur, quo sub Tullo res omnis Albana cum colonis suis in Romanum cesserit imperium; ceterum se utilitatis id magis omnium causa censere ut renouetur id foedus, secundaque potius fortuna populi Romani ut participes Latini fruantur quam urbium excidia uastationesque agrorum, quas Anco prius, patre deinde suo regnante perpessi sint, semper aut exspectent aut patiantur. haud difficulter persuasum Latinis, quamquam in eo foedere superior Romana res erat; ceterum et capita nominis Latini stare ac sentire cum rege uidebant, et Turnus sui cuique periculi, si aduersatus esset, recens erat documentum. ita renouatum foedus, indictumque iunioribus Latinorum ut ex foedere die certa ad lucum Ferentinae armati frequentes adessent. qui ubi ad edictum Romani regis ex omnibus populis
Abbreviated transcription (Latin):
ne sit. extemplosciri posse. Rogare eos ut
iñ secum ad turnum ueniant. Suspectam
fecit rem:lingenium turni ferox. i or̃o hest̾na.
imora tarquinii. quod uidebatur ob eam dif¬
ferricedes potuisse. Eunt inclinatis quidem
ad credendum animis: tam̃ nisigladiis dep̃-¬
hensis: cetera uana existimaturi. U̾ ẽ. eouen¬
tum turnum ex sompno excitatum circum-¬
sistunt custodes. comp̃hensisq seruis qui ca-¬
ritate dñiuim parabant. cum gladu abdi-¬
tiex omnib locis deuerticuli ꝓtraherentur.
enimuꝰ manifesta resiuisa. iniecteq turno
cathene: ⁊ confestim latinorum concilium
magno cum tumultu aduocatur. Ibitam
atrox inuidia ortaẽ. gladiis in medio posi¬
tis. ut indicta cã nouo geñe leti delatꝰ ad ca-¬
put aque ferentine crate suꝑne iniecta sax¬
isq congestism̃geretur. Reuocatis deinde
ad concilium latinis tarqͥni. collaudatiꝰq
qui turnum nouantem resꝓ manifesto

Expanded text:
ne sit, extemplo sciri posse. rogare eos ut ne sit, extemplo sciri posse. rogare eos ut inde secum ad Turnum ueniant. suspectam fecit rem et ingenium Turni ferox et oratio hesterna et mora Tarquini, quod uidebatur ob eam differri caedes potuisse. eunt inclinatis quidem ad credendum animis, tamen, nisi gladiis deprehensis, cetera uana existimaturi. ubi est eo uentum, Turnum ex somno excitatum circumsistunt custodes; comprehensisque seruis qui caritate domini uim parabant, cum gladii abditi ex omnibus locis deuerticuli protraherentur, enimuero manifesta res uisa iniectaeque Turno catenae; et confestim Latinorum concilium magno cum tumultu aduocatur. ibi tam atrox inuidia orta est gladiis in medio positis, ut indicta causa, nouo genere leti, deiectus ad caput aquae Ferentinae crate superne iniecta saxisque congestis mergeretur. reuocatis deinde ad concilium Latinis Tarquinius conlaudatisque qui Turnum nouantem res pro manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
domi oppsserat latinis iniceret. Iqr ꝓimꝑio
palam int̾fici non pot̾at: oblato falso cͥmine
insontem opp̃sit. ꝑadũse factionis quosdam
aricinos seruum turni auro corrupit. ut ĩ di¬
ũsoriumeius uim magnam gladioꝵ inferri
clansiñet. Cacum una nocte ꝑfecta eẽnt:
tarquiniꝰ paulo ante lucem accitisad se pͥn¬
cipib latinoꝵ. qiͣ re noua ꝑturbatus. morã
suam hest̾nam uelut deoꝵ quadam ꝓuiden¬
tia illatam ait saluti sibi atq illis fuisse ab
nt latinorum solꝰ imꝑium teneat. aggres¬
surum fuisse hest̾no die inconcilio. Dila¬
tamrem eẽ.: quod auctor concilii affuerit q̃
maxime peteret. Inde illam absentisinsec¬
tationem eẽ. natam: quod morandospem
destituerit. Non dubitare siuera deferant᷑:
qͥn pͥma luce uͥuentum in concilium sit in-¬
structuscum coniuratoꝵ manu armatͦq
uenturꝰ sit: diu gladiatoꝵ ingentem esse
numerũ ad eum conuectum. iduanũ nec¬

Expanded text:
domi oppresserat Latinis iniceret. et quia pro imperio domi oppresserat Latinis iniceret. et quia pro imperio palam interfici non poterat, oblato falso crimine insontem oppressit. per aduersae factionis quosdam Aricinos seruum Turni auro corrupit, ut in deuersorium eius uim magnam gladiorum inferri clam sineret. ea cum una nocte perfecta essent, Tarquinius paulo ante lucem accitis ad se principibus Latinorum quasi re noua perturbatus, moram suam hesternam uelut deorum quadam prouidentia inlatam ait saluti sibi atque illis fuisse. abut Latinorum solus imperium teneat. adgressurum fuisse hesterno die in concilio; dilatam rem esse, quod auctor concilii afuerit quem maxime peteret. inde illam absentis insectationem esse natam quod morando spem destituerit. non dubitare, si uera deferantur, quin prima luce, ubi uentum in concilium sit, instructus cum coniuratorum manu armatusque uenturus sit. dici gladiorum ingentem esse numerum ad eum conuectum. id uanum nec
Abbreviated transcription (Latin):
quid speimelioris latinis portendi sise au¬
diant domum suam qͣmq iñ abituros. neq
magis obseruaturos diem concilii. qmͣ ipse
qui indixerit obseruet. Hec atq alia eodẽ
maxime dissereret: int̾uenit tarquinius.
Isfinis orationi fuit. Aũsi om̃s ad tarqͥniũ
salutandũ. Qui silentio fc̃o monitus a ꝓxi-¬
mis ut purgaret se quod iddemporis ueniss.
disceptatorem ait se sumptũ int̾ patrem ⁊
filium cura reconciliandi eos in gram mo-¬
ratum eẽ. Et quia eares exemissz illum diem.
postero die acturum que constituissz. Ne il qͥd̾̃
turnum tulisse tacitum ferunt. Dixisse enim
nullam breuiorem ẽẽ cognitionem qmͣ inter
patrem ⁊ filium. paucisq tnsigi ũbis posse ni
pareat patri habiturum infortunium ẽẽ.ħ
aricinꝰ in regem romanumincrepans: ex con-¬
cilio abiit. qm rem tarqͥmo aliqͣntoqͣm uide¬
batur egriꝰ ferens: confestim turno necẽ ma-¬
chinatus ut eundem t̾rorem quo ciuiũ aĩos

Expanded text:
quid spei melioris Latinis portendi? si se auquid spei melioris Latinis portendi? si se audiant, domum suam quemque inde abituros, neque magis observaturos diem concilii qqui indixerit obseruet. haec atque alia eodem maxime dissereret, interuenit Tarquinius. is finis orationi fuit; auersi omnes ad Tarquinium salutandum. qui silentio facto monitus a proximis ut purgaret se quod id temporis uenisset, disceptatorem ait se sumptum inter patrem et filium cura reconciliandi eos in gratiam moratum esse, et quia ea res exemisset illum diem, postero die acturum quae constituisset. ne id quidem ab Turno tulisse tacitum ferunt; dixisse enim nullam breuiorem esse cognitionem quam inter patrem et filium paucisque transigi uerbis posse: ni pareat patri, habiturum infortunium esse. haec Aricinus in regem Romanum increpans ex concilio abiit. quam rem Tarquinius aliquanto quam uidebatur aegrius ferens confestim Turno necem machinatur, ut eundem terrorem quo ciuium animos
Abbreviated transcription (Latin):
munib uelit. Conueniunt freq̃ntespͥma lu¬
ce. Ipse tarquinius diem quidem seruauit: sed
paulo anteqͣm sol occideret uenit. Multa ibi to¬
ta die inconcilio uariisiactata sermonibꝰ erãt.
Turnꝰ herdonius ab aricia ferociter in absen-¬
tem tarquinium erat inuectus. haud mirũ
eẽ. suꝑbo inditum rome cognom̃. iam N.ita
clam quidem musitantes. uulgo tñ eum ap-¬
pellabant. An quicqͣm suꝑbius eẽ. qmͣ ludi¬
ficari. sic omne nom̃ latinum. pͥncipibꝰ lon¬
ge ab domo excitis. ip̃m qui concilium indixe-¬
rit. ñ adeẽ temptari ꝓfecto patientiam ut si
iugum acceꝑint: obnoxios p̃mat. Cui enĩ nõ
apparere affectare eum imꝑium in latinos:
ꝙ sisui bñ credidint ciues. aut si creditũ illud
⁊ nõ raptum parricidio sit credere ⁊ latinos.
qmͣqm ne sic quidem alienigene deb̃et. sin
suos eius peniteat qͥppe qui aliis suꝑ alioᷤ dru¬
cidentur. exulatum eant. bona amittant.

Expanded text:
munibus uelit. conueniunt frequentes prima lumunibus uelit. conueniunt frequentes prima luce: ipse Tarquinius diem quidem seruauit, sed paulo ante quam sol occideret uenit. multa ibi toto die in concilio uariis iactata sermonibus erant. Turnus Herdonius ab Aricia ferociter in absentem Tarquinium erat inuectus: haud mirum esse Superbo inditum Romae cognomen.—iam enim ita clam quidem mussitantes, uolgo tamen eum appellabant. An quicquam superbius esse quam ludificari sic omne nomen Latinum? principibus longe ab domo excitis, ipsum qui concilium indixerit non adesse. temptari profecto patientiam ut, si iugum acceperint, obnoxios premat. cui enim non apparere adfectare eum imperium in Latinos? quod si sui bene crediderint cives, aut si creditum illud et non raptum parricidio sit, credere et Latinos, quamquam ne sic quidem alienigenae, debere ; sin suos eius paeniteat, quippe qui alii super alios trucidentur, exsulatum eant, bona amittant,
Abbreviated transcription (Latin):
statuit nullos in patres leg̾e quo contemptior
paucitate ip̃a ordo ẽet. minꝰq ꝑse nichil agi
indignarentur. hic enim regum pͥmꝰ ut tra-¬
ditur apͥmorib morem de omnib senatum
consulendi soluit. Domesticis consiliis. rẽ. p̃.
administrauit. Bellum pacem. federa. so¬
cietates ꝑse ipse cum quib uoluit iniussu
pͥac senatus fecit. diremitq. latinorumsͥ
maxime gentem conciliabat: ut ꝑegͥnis qͦ
opib tutior inter ciues ẽẽt. Neq hospitia
mͦ primorib eoꝵ: s affinitates qͦ iungebat.
Octauio manilio tusculano is longe pͥnceps
latin nominis erat. sifame credimꝰ abulixe
deaq circe oriund Ei manilio filiam nup¬
tam dat. ꝑ quem inuptias. multoss̃ cog¬
natos amicosq eius conciliat. Iam mag̃.¬
na tarquinii auctoritas int̾ latinorum ꝓceres
erat. Cum indiem certam ut adlucum feren-¬
tine conuemiant indicit eẽ que ag̾e de reb cõ-¬

Expanded text:
statuit nullos in patres legere, quo contemptior statuit nullos in patres legere, quo contemptior paucitate ipsa ordo esset minusque per se nihil agi indignarentur. hic enim regum primus traditum a prioribus morem de omnibus senatum consulendi soluit; domesticis consiliis rem publicam administrauit; bellum, pacem, foedera, societates per se ipse, cum quibus uoluit, iniussu populi ac senatus, fecit diremitque. Latinorum sibi maxime gentem conciliabat ut peregrinis quoque opibus tutior inter ciues esset, neque hospitia modo cum primoribus eorum sed adfinitates quoque iungebat. Octauio Mamilio Tusculano—is longe princeps Latini nominis erat, si famae credimus, ab Ulixe deaque Circa oriundus—, ei Mamilio filiam nuptum dat, perque eas nuptias multos sibi cognatos amicosque eius conciliat. iam magna Tarquini auctoritas inter Latinorum proceres erat, cum in diem certam ut ad lucum Ferentinae conueniant indicit: esse, quae agere de rebus com
Abbreviated transcription (Latin):
gi difficilis emulatio ẽẽt. Cet̾m id qͦ ad glam
accessit. qͦd cum illo simul iusta ac legitima
toressunt. ni scelus intestinum lib̃ande pa-¬
triȩ consilia agitandi int̾ueniss. Iñ .I. tar-¬
quinis regnare cepit. Cui suꝑbo cognom̃ fac-¬
ta indiderunt: qr socerum gener sẽpultura
ꝓhibuit. Romulum qͦ insepultum ꝑisse dic-¬
titans. pͥmores patrum quosseruii reb fauis¬
se credebat interfecit. Consciꝰ dem̃ male q̃ren¬
di regni abse ip̃o adũsus se exemplum capi
iussu. neq auctorib patrib regnaret. Co ac¬
cedebat: ut in caritate ciuium nicħ spei repo-¬
nenti meturegnum tutandum ẽẽt. Quem
ut plurib incuteret: cognitiones capitali¬
um rerum sine consiliis ꝑ se exercebat. ꝑq
eam cãm occide. inexilium agere. bonis
multare pot̾at non suspeccos mͦ aut inui¬
sos. s unde nichilaliud qmͣ predamspare
poss. precipue ita patrum num̃o ĩminuto.

Expanded text:
gi difficilis aemulatio esset; ceterum id quoque ad gloriam gi difficilis aemulatio esset; ceterum id quoque ad gloriam accessit quod cum illo simul iusta ac legitima tores sunt, ni scelus intestinum liberandae patriae consilia agitanti interuenisset. inde L. Tarquinius regnare occepit, cui Superbo cognomen facta indiderunt, quia socerum gener sepultura prohibuit, Romulum quoque insepultum perisse dictitans, primoresque patrum, quos Serui rebus fauisse credebat, interfecit; conscius deinde male quaerendi regni ab se ipso aduersus se exemplum capi iussu neque auctoribus patribus regnaret. eo accedebat ut in caritate ciuium nihil spei reponenti metu regnum tutandum esset. quem ut pluribus incuteret cognitiones capitalium rerum sine consiliis per se solus exercebat, perque eam causam occidere, in exsilium agere, bonis multare poterat non suspectos modo aut inuisos sed unde nihil aliud quam praedam sperare posset. praecipue ita patrum numero imminuto
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ficitur. creditur qr non abhorret a cetero
scelere admonitu tullie id factum. Carpen-¬
tocerte id quod satisconstat in forum inuec-¬
ta nec reu̾ita cetum uirorum: euocauit ui-¬
rum ecuria. regemq pͥma appellauit. A qͦ
facessere iussa ex tanto tumultu. cũ se domũ
reciꝑet ꝑuenissq ad summum cyprium
uicum. uͥdianium nuꝑ fuit: flectenti car-¬
pentum dextrain urbici cliuum. ut incollẽ
esquiliariũ eueheretur: restitit pauidꝰ atq ĩ¬
hibuit frenos is qͥ ium̃ta agebat: iacentẽq
domine seruium trucidatum ostendit. fẽ¬
dum inhumanumq in truditur scelꝰ mo-¬
niuũtoq locus ẽ. sceleratum uicum uocant.¬
quo amens agitantib furiis sororis ac uiri.
tullia ꝑ patris corpꝰ carpentum egisse fertur.
partemq sangͥnis ac cedis paterne cruento
uehiculo contaminata ip̃a resꝑsaq tulisse
adpenates suos uiriq sui. quib iratismalo
regni pͥncipio similesꝓpe diem exitus seq̃-

Expanded text:
interficitur. creditur, quia non abhorret a cetero interficitur. creditur, quia non abhorret a cetero scelere, admonitu Tulliae id factum. carpento certe, id quod satis constat, in forum inuecta nec reuerita coetum uirorum euocauit uirum e curia regemque prima appellauit. a quo facessere iussa ex tanto tumultu cum se domum reciperet peruenissetque ad summum Cyprium uicum, ubi Dianium nuper fuit, flectenti carpentum dextra in Urbium cliuum ut in collem Esquiliarum eueheretur, restitit pauidus atque inhibuit frenos is qui iumenta agebat iacentemque dominae Seruium trucidatum ostendit. foedum inhumanumque inde traditur scelus monumentoque locus est—Sceleratum uicum uocant—quo amens, agitantibus furiis sororis ac uiri, Tullia per patris corpus carpentum egisse fertur, partemque sanguinis ac caedis paternae cruento uehiculo, contaminata ipsa respersaque, tulisse ad penates suos uirique sui, quibus iratis malo regni principio similes propediem exitus sequer
Abbreviated transcription (Latin):
uellet egentissimis largiret᷑ huic orationiser-¬
nius cum ĩterueniss trepido nuntio excitatus.
extemplo a uestibulo curiȩ. magnauoce qͥd
hoc inquit tarquini rei ẽ. quatu audatia me
uiuo uocare aususes patres aut insede conse¬
dere mea: Cumille ferociter adħ se patrissui
tenere sedem. multo qm seruum potentiorẽ
filium regisregni ħedem. satisillum diu ꝑli-
centiam eludentem insultasse dominis. Cla¬
mor ab utͥsq fautorib oritur. ⁊concursus
ppͥfiebat incuriam apparebatq regnaturũ
qui uicisset. lum tarquini nec̾citate iam:
ipsacogente ultima audere. Sulto ⁊ etate
⁊ uirib ualidior medium arripit seruium
elatumq ecuria in infĩorem partem ꝑgra-¬
dum deiecit. Iñ ad cogendum senatũ incuri-¬
am rediit. fit fuga regisapparitorũ atq co-¬
mitum. Ipse ꝓpe exsanguis cum semiamimꝰ
regio comitatudomum se reciꝑ et ꝑuenissq¬
missi ab tarquinio fugientem consecuti erãt.

Expanded text:
ubi uellet, egentissimis largiretur. huic orationi Serubi uellet, egentissimis largiretur. huic orationi Seruius cum interuenisset trepido nuntio excitatus, extemplo a uestibulo curiae magna uoce 'quid hoc' inquit, 'Tarquini, rei est? qua tu audacia me uiuo uocare ausus es patres aut in sede considere mea?' cum ille ferociter ad haec—se patris sui tenere sedem; multo quam seruum potiorem filium regis regni heredem; satis illum diu per licentiam eludentem insultasse dominis—, clamor ab utriusque fautoribus oritur et concursus populi fiebat in curiam, apparebatque regnaturum qui uicisset. tum Tarquinius necessitate iam et ipsa cogente ultima audere, multo et aetate et uiribus ualidior, medium arripit Seruium elatumque e curia in inferiorem partem per gradus deiecit; inde ad cogendum senatum in curiam rediit. fit fuga regis apparitorum atque comitum; ipse prope exsanguis cum sine regio comitatu domum se reciperemissi ab Tarquinio fugientem consecuti erant
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am repet̾e. allicere donis iuuenes. cum de
se ingentia pollicendo. tum regis criminib
erꝰ laus crescere. Postremo ut etiam agende rei
tempꝰuisum ẽ. stipatus agmine armatoꝵ in
forum irrupit. Iñ omnib ꝑculsis pauore in
regia sede ꝓcuria sedens: patresincuriam ꝑ
preconem ad regem tarquinium citart iussit.
ti. Alii metu ne ñuenisse fraudi eẽnt. nouita-¬
te ac miraculo attoniti etiam deseruio accũ
rati. Ibi tarquini maledicta ab styrpe ulti-¬
ma orsꝰ. seruum seruaq natum post mortem
indignam parentis sui non int̾regno ut ante
se. itanatum. itatreatum regem fautorem in-¬
timi geñis hominum ex quo ip̃e sit: odio alie-¬
ne honestatis ereptum pͥmorib agrum sordi-¬
dissimo cuiq diuisisse. omnia onera q̃ com¬
munia qͦndam fu̾int inclinasse in primores
cuitatis. instituisse censum ut insignis ad in-¬
uidiam locupletiorum fortuna eẽt. ⁊ parata uͥ

Expanded text:
gratiam repetere; allicere donis iuuenes; cum de gratiam repetere; allicere donis iuuenes; cum de se ingentia pollicendo tum regis criminibus omnibus locis crescere. postremo ut iam agendae rei tempus uisum est, stipatus agmine armatorum in forum inrupit. inde omnibus perculsis pauore, in regia sede pro curia sedens patres in curiam per praeconem ad regem Tarquinium citari iussit. ti, alii metu ne non uenisse fraudi esset, nouitate ac miraculo attoniti et iam de Seruio actum rati. ibi Tarquinius maledicta ab stirpe ultima orsus: seruum seruaque natum post mortem indignam parentis sui, non interregno, ut antea, se. ita natum, ita creatum regem, fautorem infimi generis hominum ex quo ipse sit, odio alienae honestatis ereptum primoribus agrum sordidissimo cuique diuisisse; omnia onera quae communia quondam fuerint inclinasse in primores ciuitatis; instituisse censum ut insignis ad inuidiam locupletiorum fortuna esset et parata unde,
Abbreviated transcription (Latin):
nis mutata res ẽ. ꝙ. istic cum ignauia ẽ. scelus.
quia ñ acting̃is. Nontͥ ab corintho nec ab tar¬
quiniis ut patri tuo ꝑegͥna regna moliri neceẽ
ẽ. Diite penates patriiq & patrisimago ⁊ do-¬
mꝰ regia ⁊indomo regale solium i nom̃ tarqͥ¬
nium creat. uocatq regem. Aut si ad ħ parũ
ẽ. animi. quid frustraris ciuitatem. quid̃ te
ut regium iuuenem sspicisimis: Facef se hinc
tarquinios: aut tarquinium corinthum de-¬
uoluere retro ad stirpemfr̃i similior qm pr̃i.
hisaliisq increpando iuuenem instigat. nec
conquiescẽ ipsa potest. sicum tanaquil ꝑegͥ¬
na mulier tantum moliri potuiss animo.
ut duo continua regna uiro. ac deinceps gene¬
ro dediss. ipsa regio semine orta. nullũ mom̃¬
tum indando adimendoq regno faceret. His
muliebrib instinctus furiis. tarquintꝰ curcũ¬
ire. ⁊ prensare minorum maximeq egenti¬
um patres admonẽ pat̾ni beneficii. ac ꝓ eo

Expanded text:
us mutata res est quod istic cum ignauia est scelus. us mutata res est quod istic cum ignauia est scelus. quin accingeris? non tibi ab Corintho nec ab Tarquiniis, ut patri tuo, peregrina regna moliri necesse est: di te penates patriique et patris imago et domus regia et in domo regale solium et nomen Tarquinium creat uocatque regem. aut si ad haec parum est animi, quid frustraris ciuitatem? quid te ut regium iuuenem conspici sinis? facesse hinc Tarquinios aut Corinthum; deuoluere retro ad stirpem, fratri similior quam patri.' his aliisque increpando iuuenem instigat, nec conquiescere ipsa potest si, cum Tanaquil, peregrina mulier, tantum moliri potuisset animo ut duo continua regna uiro ac deinceps genero dedisset, ipsa regio semine orta nullum momentum in dando adimendoque regno faceret. his muliebribus instinctus furiis Tarquinius circumire et prensare minorum maxime gentium patres; admonere paterni beneficii ac pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
futurum fuisse contendere qm cum im¬
pari iungi.: ⁊elanguescendum aliena ig-¬
nauia ẽẽ. si sibi eum quo digna ẽẽt dii
dedissent uirum. domi ꝓpe diem uisu-¬
ram regnũ fuisse. qͦd apud patrem ui-¬
deat. Celeriter adolescentem sue tem̾i-¬
tatis implerat. Arruns tarquiniꝰ. ⁊ tul¬
liaminor ꝓpe continuatis fuñib. cũ
tiis magis non ꝓhibente seruio qͣm ap¬
ꝓbante. Tum uero in dies infestior tul-¬
li senectus: infestius cepit regnum ẽẽ.
Iam enim ab scelere ad aliud spectare muli¬
er scelus. nec nocte nec int̾liu uirum conqͥ¬
escere pati. nec gratuita prec̾ita parricidia
eẽnt. non sibi defuisse cuinupta diceretur. nͨ
cum quo tacita seruiret. defuisse. qui se regno
dignum putaret. qui meminiss se ẽẽ. prisci
tarquinii filium. qui hab̃e qm̃ sꝑare regnũ
mallet. Si tuises cui nuptam me eẽ. arbitror.
iuirum ⁊ regem appello. Sinminꝰ: eo nũc petꝰ¬

Expanded text:
futurum fuisse contendere, quam cum imfuturum fuisse contendere, quam cum impari iungi ut elanguescendum aliena ignauia esset; si sibi eum quo digna esset di dedissent uirum, domi se propediem uisuram regnum fuisse quod apud patrem uideat. celeriter adulescentem suae temeritatis implet; Arruns Tarquinius et Tullia minor prope continuatis funeribus cumtiis, magis non prohibente Seruio quam adprobante. tum uero in dies infestior Tulli senectus, infestius coepit regnum esse; iam enim ab scelere ad aliud spectare mulier scelus. nec nocte nec interdiu uirum conquiescere pati, ne gratuita praeterita parricidia essent: non sibi defuisse cui nupta diceretur, nec cum quo tacita seruiret; defuisse qui se regno dignum putaret, qui meminisset se esse Prisci Tarquini filium, qui habere quam sperare regnum mallet. 'si tu is es cui nuptam esse me arbitror, et uirum et regem appello; sin minus, eo nunc pei
Abbreviated transcription (Latin):
ne fu̾it parum liquet. plurib tam̃ aucto¬
rib filium edid̃im.fratrem habuerat ar-¬
runtem tarquinium mitis ingenii iuue-¬
nem. His duob ut añdictum ẽ. due tullie
regis filie nupserant ⁊ ipse longe dispares
morib. forte ita inciderat ne duo uiolẽta
ingenia matͥmonio iungerentur. fortuna
credo. pp̃ .R. quo diuturni seruii regnũ eẽt.
constituiq ciutatismores possent. Ange-¬
batur ferox tullia nichil mat̾ie in uiro. ne¬
q ad cupiditatem neq ad audatiam esse.
tota in alt̾m u̾sa tarquiniũ eum mirari.
eũ uirum dr̃e. acregio sanguine ortũ sꝑ-¬
nere sororem ꝙ uirũ nacta muliebri cessa-¬
ret audatia. Contrahit celeriter similitudo
eos. ut fere fit malummalo aptissimum:
s initium turbandi omnia afemina or-¬
tumẽ. Ca secretisuiri alieni adsue facta
sermonib. nullis uerborum contumeliis
parcere. de uiro adfrẽm. de sorore ad ui-¬
rum. ⁊ se rectius uiduam uillum celibem

Expanded text:
ne fuerit parum liquet; pluribus tamen auctone fuerit parum liquet; pluribus tamen auctoribus filium ediderim—fratrem habuerat Arruntem Tarquinium mitis ingenii iuuenem. his duobus, ut ante dictum est, duae Tulliae regis filiae nupserant, et ipsae longe dispares moribus. forte ita inciderat ne duo uiolenta ingenia matrimonio iungerentur fortuna, credo, populi Romani, quo diuturnius Serui regnum esset constituique ciuitatis mores possent. angebatur ferox Tullia nihil materiae in uiro neque ad cupiditatem neque ad audaciam esse; tota in alterum auersa Tarquinium eum mirari, eum uirum dicere ac regio sanguine ortum: spernere sororem, quod uirum nacta muliebri cessaret audacia. contrahit celeriter similitudo eos, ut fere fit: malum malo aptissimum; sed initium turbandi omnia a femina ortum est. ea secretis uiri alieni adsuefacta sermonibus nullis uerborum contumeliis parcere de uiro ad fratrem, de sorore ad uirum; et se rectius uiduam et illum caelibem
Abbreviated transcription (Latin):
immolat diane bouem: id mire gratum re-¬
gi. atq ciuitati fuit. Seruius qͣmqͣm iam
usu haud dubium regnum possederat: t̃n
quia int̾dum iactari uoces aduene tarqͥnio.
audiebat se iniussuppͥ regnare. conciliata
priꝰ uoluntate plebis agro capto exhostib
uiritim diuiso. Ausus ẽ. ferre ad ppłm uel-¬
lent iuberent ne se regnare. Tantoq con-¬
sensu quanto haud quisqͣm aliusante rex
est declaratꝰ. Neq ea res tarquinio spemaf.¬
fectandi regnum minuit. immo impensiꝰ
qr de agro plebis adu̾sam patrum uolun-¬
tatem senserat agi. criminandi seruii ap̃
patres. crescendiq incuria sibi occasionẽ
datamratus ẽ. Et ipse iuuenis ardentis
animi et domi uxore tullia inquietũ ani-¬
mum stimulante. Tulit enim ⁊ romana
regia scełis tragici exemplum. ut tedio re-¬
gum maturior ueniret lib̃tas. ultimũq
regnum eẽt. ꝙ scele partum foret. Hic.L.
tarquiniꝰ. priscitarquinii regis filiꝰ nepos¬

Expanded text:
immolat Dianae bouem. id mire gratum reimmolat Dianae bouem. id mire gratum regi atque ciuitati fuit. Seruius quamquam iam usu haud dubie regnum possederat, tamen quia interdum iactari uoces a iuuene Tarquinio audiebat se iniussu populi regnare, conciliata prius uoluntate plebis agro capto ex hostibus uiritim diuiso, ausus est ferre ad populum uellent iuberentne se regnare; tantoque consensu quanto haud quisquam alius ante rex est declaratus. neque ea res Tarquinio spem adfectandi regni minuit; immo eo impensius quia de agro plebis aduersa patrum uoluntate senserat agi, criminandi Serui apud patres crescendique in curia sibi occasionem datam ratus est, et ipse iuuenis ardentis animi et domi uxore Tullia inquietum animum stimulante. tulit enim et Romana regia sceleris tragici exemplum, ut taedio regum maturior ueniret libertas ultimumque regnum esset quod scelere partum foret. hic L. Tarquinius —Prisci Tarquini regis filius nepos