comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
snpluam crudelitatẽq papin se quoq dictatorẽ
rome fuisse/ nee ase quẽꝙͣ ne pleb̾ quidẽ hoiẽm
non centurionem non milite uiolatũ papiti¬
um tamꝙͣ ex hostium ducib. sic ex romano in¬
patore uctoriam et triũphu petere quãtũ ĩ tͥ¬
eẽt int̾ moleratioẽm antiquoꝵ ⁊ noua super¬
uiam crudelitarẽq Dictatore qͥntiu cĩcinatũ.
I. I. miiutiũ ꝯsule ⁊ obsidiõe ase ereptu nõ ult᷑
senisset quã ut legatum eu ad ex̾citu ꝓ asule
relinqueret᷑. M. futim camiiu. ĩ .i. furio. qͥ ꝯtẽ¬
pta sa senec ture ⁊ anctoritate fedissimo cũ euẽ¬
ura pus̃ s. uo solu ĩ p̃sentia moderatũ ire esse.i
Ne pate conega ses ppło aut senatui scrae̾t. ẜet
cumꝰ reu̾tiss potentissimiꝰ extribunis cõsularibus
huisse que excolies̃ optioẽ ab senati data socnim
sibi impu deleget᷑. Llam pͥp quidẽ penes quẽ po¬
testas ołum teꝵ cẽ. ne iram quidem umꝗͣ attoci¬

Expanded text:
superbiam crudelitatemque Papiri: se quoque dictatorem Romae fuisse nec a se quemquam, ne plebis quidem hominem, non centurionem, non militem, uiolatum; Papirium tamquam ex hostium ducibus, sic ex Romano imperatore uictoriam et triumphum petere. quantum interesse inter moderationem antiquorum et nouam superbiam crudelitatemque. dictatorem Quinctium Cincinnatum in L. Minucium consulem ex obsidione a se ereptum non ultra saeuisse quam ut legatum eum ad exercitum pro consule relinqueret. M. Furium Camillum in L. Furio , qui contempta sua senectute et auctoritate foedissimo cum euentu pugnasset, non solum in praesentia moderatum irae esse ne quid de collega secus populo aut senatui scriberet, sed cum reuertisset potissimum ex tribunis consularibus habuisse quem ex collegis optione ab senatu data socium sibi imperii deligeret. nam populi quidem, penes quem potestas omnium rerum esset, ne iram quidem unquam atroci
Abbreviated transcription (Latin):
uttãq aciem. pan cede prosttauisse. ncto¬
neq nom̃ taniũ penes romanos eẽ. ¶ et̾am
ꝓuictis fortunã ⁊ illos gerero. Funesta duo
cõsulũ p̃toria. alt̾um paticidio filiĩ. alta cõsuł
deuoti cede. trucidatũ exͥcitũ oẽm. cesos hastatos
q. pͥncipẽq sttagem  ante sig⁊ po̾ sigͥ factã.
trianios po̾ tremorẽ restituisse iatinoꝵ. et si
pant̾ adcise copie sint tñ supplemũto uellati¬
um ꝓp̾us eẽ. uel uolscos qͣm romã itaq si m¬
detur eis. se exlatinis ⁊ exnolscis apłis iuuẽtu¬
te ꝓpee excita reoitimꝵ. ĩ festo excitu capuã tẽ.
romanosq nichil isi minꝰ qͣm pliu expectanis

Expanded text:
utramque aciem pari caede prostrauisse uictoutramque aciem pari caede prostrauisse uictoriaeque nomen tantum penes Romanos esse, ceteram pro uictis fortunam et illos gerere; funesta duo consulum praetoria, alterum parricidio filii, alterum consulis deuoti caede; trucidatum exercitum omnem, caesos hastatos principesque, stragem et ante signa et post signa factam; triarios postremo rem restituisse. Latinorum etsi pariter accisae copiae sint, tamen supplemento uel Latium propius esse uel Uolscos quam Romam; itaque si uideatur eis, se ex Latinis et ex Uolscis populis iuuentute propere excita rediturum infesto exercitu Capuam esse Romanosque nihil tum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃catꝰ ẽ. hostẽ potuti fas nõ ẽ. si potiif᷑ martis.¬
nouet autib piaculũ fien hec. ⁊ sios diuini
humaĩq moĩs memoĩa ab holenit. Noua pere¬
gtinaq oia pͥscis ac patͥiis p̃ferendo aut ab te
duxi u̾bis quoq ipĩs ut tradita nõcupataq sũt
refcnt tomanis. Ps̾ p̃lium demũ fcm̃ sãnitẽ
uei̾sse subsidio. expectato euẽtu pugne. ap̃d
quosdã autores ĩ ueĩo latinis quoq ab lanimo
anxiliũ dũ delib̾ando terif᷑ tp̃o uictis demũ fe̾¬
n ceptũ. et cũ iam portis pͥa signa ⁊ pars agmi¬
nis eẽt eg̾ssa. nũptio alato de clade latmoru.
cũ cõu̾sis sigͥs retto in urbem redretur. p̃torẽ
eoꝵ noiẽ milionu. dixisse fert᷑ ꝓ panlulau
magͥm m̾cedẽ eẽ romaĩs soluendã. qui latinoꝵ
pugne semper fuerant multis itinetib discipa¬
ti. cũ se ĩ umũ conglobassent. nec urbs eis re¬
ceptaculũ fuit. Ibi ĩ cõsciliis numi sins im¬
ꝑator eoꝵ affirmando coẽm ue martẽ belli

Expanded text:
catus est, hostem potiri fas non est; si potiatur, Marti suouetaurilibus piaculum fieri. haec, etsi omnis diuini humanique moris memoria aboleuit noua peregrinaque omnia priscis ac patriis praeferendo, haud ab re duxi uerbis quoque ipsis, ut tradita nuncupataque sunt, referre. Romanis post proelium demum factum Samnites uenisse subsidio exspectato euentu pugnae apud quosdam auctores inuenio. Latinis quoque ab Lauinio auxilium, dum deliberando terunt tempus, uictis demum ferri coeptum; et, cum iam portis prima signa et pars agminis esset egressa, nuntio allato de clade Latinorum cum conuersis signis retro in urbem rediretur, praetorem eorum nomine Milionium dixisse ferunt pro paulula uia magnam mercedem esse Romanis soluendam. qui Latinorum pugnae superfuerant, multis itineribus dissipati cum se in unum conglobassent, Uescia urbs eis receptaculum fuit. ibi in conciliis Numisius imperator eorum, adfirmando communem uere Martem belli
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cines sotiosq p̃cipna lans eiꝰ̃ bem pere ᷤᷤ
deis supenis ĩ feriso ĩ se unũ u̾tit. ellt̾ ea uͥti¬
e eoq consiio ĩ p̃lio fuit ut facile cõuenei̾t
iter iomanos latmosq qui eiꝰ pugne memo¬
liam posteris ttadiderũt. Uetiq patis. S. mã

Expanded text:
omnes ciues sociosque praecipua laus eius belli penes deis superis inferisque in se unum uertit, alter ea uirtute eoque consilio in proelio fuit ut facile conuenerit inter Romanos Latinosque, qui eius pugnae memoriam posteris tradiderunt, utrius partis T. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
renouaturq. exeo ꝙ anuis pd̾ diem deciũ latina¬
tũ. equitib campanis eiuitas rodata monimento
ut eẽt an eã tabulam ĩ ede castoris rome fixerunt.
Mectigal quoq eis cãpanꝰ ppłs iissus penecse ĩ sin¬
gulos quot annis fuere aũt mille ⁊ secẽti denarios
nũmos quadrigenos quiqͣgenos. Ita bello gesto
p̃miis penaq pro cuiꝰ mei̾to ꝑ solutis. maliꝰ romam
rediit. cui ueĩenti semiores tm̃ obuam exisse cõstat.
Intiates ĩ agrum hestiense. a̾deatem. solonium in¬
cursiones fecer̃t. Mãlius consul q ip̃e ꝑ nalitudiẽm
id bellũ exequi neq̃rat. dictatorẽ .l. papiriũ cͣssum.
qui tũ forte erat p̃tor dr̃e. ab eo mag̃ equitũ .l. papi¬
nꝰ cursordictus. Nichil memorabile adu̾sũ antiates
ab dictatore gestũ ẽ. cũ aliqͦt menses statiua ĩ agͦ
anciati hũiss. Anno ĩ sigͥ nictorie de tot ac cõpetẽtib
ppłic ad hoc osulũ alt̾iꝰ nobłi morte. alt̾iꝰ sic̃ truci ita i

Expanded text:
is post diem decimum Latinarum. equitibus Campanis ciuitas Romana data, monumentoque ut esset, aeneam tabulam in aede Castoris Romae fixerunt. uectigal quoque eis Campanus populos iussus pendere in singulos quotannis—fuere autem mille et sexcenti—denarios nummos quadringenos quinquagenos. ita bello gesto, praemiis poenaque pro cuiusque merito persolutis T. Manlius Romam rediit; cui uenienti seniores tantum obuiam exisse constat, Antiates in agrum Ostiensem Ardeatem Solonium incursiones fecerunt. Manlius consul quia ipse per ualetudinem id bellum exsequi nequierat, dictatorem L. Papirium Crassum , qui tum forte erat praetor, dixit; ab eo magister equitum L. Papirius Cursor dictus. nihil memorabile aduersus Antiates ab dictatore gestum est, cum aliquot menses statiua in agro Antiati habuisset. anno insigni uictoria de tot ac tam potentibus populis, ad hoc consulum alterius nob
Abbreviated transcription (Latin):
nb matͥq t̾te elb̾i. uͥtus ex̾citus imꝑator legioẽs bosti¬
um super que eas se de uouisset eiꝰ ppͥ ꝑtisq uctoriã
fore. Hos ubi not᷑nos uisus ĩter se consules contule¬
tũt. placuit. aurũcãde dñi ire uictimas cedi simł ut
siertis eademq somnio uisa fuerãt portẽde̾tũt. alt̾ut̃
consilũ fcã implẽt᷑. N. responsa anispicũ insecenti tã
aio tagite religioĩ cõgͣerũt tũ ad hibitis legatis tͥbimis

Expanded text:
nibus Matrique Terrae deberi; utrius exercitus imperator legiones hostinibus Matrique Terrae deberi; utrius exercitus imperator legiones hostium superque eas se deuouisset, eius populi partisque uictoriam fore. hos ubi nocturnos uisus inter se consules contulerunt, placuit auerruncandae deum irae uictimas caedi; simul ut, si extis eadem quae somnio uisa fuerant portenderentur, alter uter consulum fata impleret. ubi responsa haruspicum insidenti iam animo tacit
Abbreviated transcription (Latin):
ira se auestibulo templi citatu gradu ꝓriꝑet. Lapsus
ꝑgradus capite gͣuiter offenso. impactus uno ita est
testatioẽm. ingenti fragore celi ꝓcellam effusa. Nam
⁊uera eẽ ⁊ apte ad representandã irã dñi ficta possũt
Borquatꝰ missus absenatu ad dimictendos legatos cũ
ucentem anniu uidiss exclamauit ita ut ppło pr̃ibq̃
andita uox pariter sit. Bñ ht̃ diĩ pium mou̾e bellũ
luc sede sacrauimꝰ quid cessatis quinites uosq prẽs
conscripti arma caꝑe de hic ducibus sic stratas legioẽs
latinoꝵ dabo quẽ ad modũ legatũ iacentem uidetis:
asscensu ppłi excepta uox cõsuł. tm̃ ardoris animis fẽc.
teg̾et. Consensit ⁊ senatus bellum cõsulesq duobuo
scmptis ex̾citib ꝑ masos peligͦsq profecti adiũcto sãni¬
tium exercitu ad capuam quo iam latini socĩiq conue
centis exuna acie imꝑatorem. ex alt̾a exͥcitũ dĩis ma¬

Expanded text:
ira se a uestibulo templi citato gradu proriperet, lapsus ira se a uestibulo templi citato gradu proriperet, lapsus per gradus capite grauiter offenso impactus imo ita est testationem ingenti fragore caeli procellam effusam; nam et uera esse et apte ad repraesentandam iram deum ficta possunt. Torquatus missus ab senatu ad dimittendos legatos, cum iacentem Annium uidisset, exclamat, ita ut populo patribusque audita uox pariter sit: 'bene habet; di pium mouere bellum. hac sede sacrauimus. quid cessatis, Quirites uosque patres conscripti, arma capere deis ducibus? sic stratas legiones Latinorum dabo, quemadmodum legatum iacentem uidetis.' adsensu populi excepta uox consulis tantum ardoris animis fecit tegeret. consensit et senatus bellum; consulesque duobus scriptis exercitibus per Marsos Paelignosque profecti adiuncto Samnitium exercitu ad Capuam, quo iam Latini sociique conuencentis ex una acie imperatorem, ex altera exercitum Deis Ma
Abbreviated transcription (Latin):
feramꝰ equas ut̾sq quã uires quoq eqͣr dũs ĩmos¬
talib placuit. consulem alterum romanͦ. aitum e
et romani om̃s uocem᷑. Forte ita accidit ut partem
ferocie huiꝰ romani consulẽ. T. maliũ hẽnt. Qe adeo
tenuit iram. ut si tanta clementia prẽs cõscͥptos cepi¬
sset. ut ab se uno hoĩe leges acciꝑent gladio cuntum
insenatũ uentuꝵ se eẽ palam dice̾t. ut quẽcũq ĩcuna
iatinũ uidiss sua manu ĩ teremituꝵ. Et cõu̾sus ad si¬
fasq ꝑegͥnos ꝯsules ⁊ ꝑegͥnũ senatũ in tuo iupiter
aurato tẽplo captus. atq ip̃e oppressus iussurus es: hec¬
cine federa tullꝰ romanꝰ rex. cũ albanis patribus ur̃is.
latini.ħ . L. tarquinꝰ uobiscũ poꝰea fecit. Non ueĩt ĩ mẽ
te subsecuta patrũ ĩ dignatio eẽnt. Pditur memoĩe
adu̾sus crebram ĩplorationem dm̃ quos testes fedeꝵ
sepius in uocabant consules. uocem annii feruentis
nuimina iouis romani auoita. Certe cum cõmotus

Expanded text:
quoniam uires quoque aequari dis immortalibus placuit. consulem alterum Roma, alterum ex et Romani omnes uocemur'. forte ita accidit, ut parem ferociae huius et Romani consulem T. Manlium haberent, qui adeo non tenuit iram ut, si tanta dementia patres conscriptos cepisset ut ab Setino homine leges acciperent, gladio cinctum in senatum uenturum se esse palam diceret et quemcumque in curia Latinum uidisset sua manu interempturum. et conuersus ad sinos consules et peregrinum senatum in tuo, Iuppiter, augurato templo captus atque ipse oppressus uisurus es? haecine foedera Tullus, Romanus rex, cum Albanis, patribus uestris, Latini, haec L. Tarquinius uobiscum postea fecit? non uenit in mentcem subsecuta patrum indignatio esset, proditur memoriae aduersus crebram implorationem deum, quos testes foederum saepius inuocabant consules, uocem Anni spernentis numina Iouis Romani auditam. certe, cum commotus
Abbreviated transcription (Latin):
opugnarẽt urbe q romã capent. ĩ ytaliam
galli transcderũt. ¶Lec cũ his pͥmũ etruscoꝵ s
nłto añ cũ his pͥmũ ꝗ int̾ appemũ alpesq ĩcole¬
bant. sepe eyercit᷑ gallici pugnauore. truscoꝵ
añ romanũ ĩpui  late t̾ra manq opes patũe.
cabulo gentis altum adnacũ mare ab atria tru¬
bor coloma uocauere italice gentes. g̾ci ea¬
dem tirrenũ atq adnaticũ uocant et ĩ utrũq
sis que tñs padũ oĩa loca excepto uenetor
angulo qͥ scruũ cͥcũ colũt maris usq ad alpes
tenuere. Alpinis quoq en gentib hau dubio
origo ẽ marĩe ntus q io loca ip̃a effenar̾t:
ne ꝗd ex antiquo p̃f᷑ sonũ lingue uͭ eu incor

Expanded text:
oppugnarent urbemque Romam caperent, in Italiam oppugnarent urbemque Romam caperent, in Italiam Galli transcenderunt; nec cum his primum Etruscorum sed multo ante cum iis qui inter Appenninum Alpesque incolebant saepe exercitus Gallici pugnauere. Tuscorum ante Romanum imperium late terra marique opes patuere. cabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab Hatria, Tuscorum colonia, uocauere Italicae gentes, Graeci eadem Tyrrhenum atque Adriaticum uocant. ei in utrumque sis, quae trans Padum omnia loca,—excepto Uenetorum angulo qui sinum circumcolunt maris,— usque ad Alpes tenuere. Alpinis quoque ea gentibus haud dubie origo est, maxime Raetis, quos loca ipsa efferarunt ne quid ex antiquo praeter sonum linguae nec eum incor
Abbreviated transcription (Latin):
puliss. se collaturos qnͣti dapñat᷑ eẽt. absolũẽ
eũ no posse. ĩ exiliu abiit. p̃cat᷑ ab diis ĩmor¬
cilib si ĩ noxio sibi ea ĩ iuiria fieret. pͥmo qͦ
capi roma nõ potat. Aduentante fatali u̾bi
dade legati ab clusis missi uerũt auxiliũ ad¬
uorsus gallos petentes. eã gentẽ tradit᷑ fa¬
ma dulcedine frugũ maxĩeq lũ noua tñ uo¬
iuntate captã alpes transisse. ag̾sq ab etussis
m cultos posscedisse et ĩueĩsse ĩ gallĩa uia
ilicinde gentis cã. Arruntor clusinũ ira cͥorup¬
re uxoris ab lucunione cui tutor is fuerat
ño pronente iuuene et quo expeti pene nͥ
itna ins quesita eẽt neꝗrent. hc̃ tr̃aseũtibus
epes duce auctorẽq chisiũ oppugnandi fuisse. et
dem haudabnueri clusiu gallos ab arũte seu
quo alio chusino ad ductos. s eos qͥ oppugnaue¬
nns clisiu nõ fuisse qͥ pͥmi alpes transierũt sa¬
ns ꝯstat. Ducentis ꝓprie annis añ ꝙͣ clusiũ

Expanded text:
os quanti damnatus esset, absoluere eum non posse, in exsilium abiit, precatus ab dis immortalibus si innoxio sibi ea iniuria fieret, primo quohumanorum certi est, capi Roma non potuerat, aduentante fatali urbi clade legati ab Clusinis ueniunt auxilium aduersus Gallos petentes. eam gentem traditur fama dulcedine frugum maximeque uini noua tum uoluptate captam Alpes transisse agrosque ab Etruscis ante cultos possedisse; et inuexisse in Galliam uinum inliciendae gentis causa Arruntem Clusinum ira corruptae uxoris ab Lucumone cui tutor is fuerat, praepotente iuuene et a quo expeti poenae, nisi externa uis quaesita esset, nequirent; hunc transeuntibus Alpes ducem auctoremque Clusium odem haud abnuerim Clusium Gallos ab Arrunte seu quo alio Clusino adductos; sed eos qui oppugnaverint Clusium non fuisse qui primi Alpes transierint satis constat. ducentis quippe annis ante quam Clusium
Abbreviated transcription (Latin):
deos hoĩesq et romanum nom̃ defendere fl¬
aminem sac̾dotesq uestales sacra publica. ace¬
de ab incendiis ꝓcul auierre. nec ante dele¬
sicultum eoꝵ qm ñõ suꝑ eeñt qui collerẽt.
si ars capitoliũq sedes deoꝵ si senatus cap¬
tus publici conscilii. si militari iuuentus
suꝑfuent in mi̾nentis ruine urbis sacile
iacturam eẽ. sernoꝵ relicte m urbe utiq
piture turbe et ꝙ id equiore aĩo de plebe¬
multitudo ferret: senes triumphales ꝯsu¬
laresq simul se cũ illio palam dic̾e obituros.
slec his corporib quib nõ arma t̃re nõ tu¬
eri patriam possent honeraturos in opiam
irmator hos int̃ semores morti destina¬
tos iactata .solatia. uerse inde adorationeso
ad agm̃ iu̾uenim quos ĩ campitolium atqrĩ
artem prosequebantur. comendantes uͥtuti

Expanded text:
deos hominesque et Romanum nomen defendere; fldeos hominesque et Romanum nomen defendere; flaminem sacerdotesque Uestales sacra publica a caede, ab incendiis procul auferre, nec ante deseri cultum eorum quam non superessent qui colerent. si arx Capitoliumque, sedes deorum, si senatus, caput publici consilii, si militaris iuuentus superfuerit imminenti ruinae urbis, facilem iacturam esse seniorum relictae in urbe utique periturae turbae. et multitudo ferret, senes triumphales consularesque simul se cum illis palam dicere obituros nec his corporibus quibus non arma ferre, non tueri patriam possent, oneraturos inopiam armatorum. haec inter seniores morti destinatos iactata solacia. versae inde adhortationes ad agmen iuvenum quos in Capitolium atque in arcem prosequebantur, commendantes virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
ad eẽ nuntiatum est. Mox ululatus can¬
ausq dissonos uagantib circha menia
turmatim barbans audiebant. Oneĩ
terpus suspensos ita temut aĩos uicq
ad lucem alteram. ut identidem iam n
urbem futurus uideretur impetituepͥne
aduentus qui aictesserant ad urbem ne¬
suros tim ad aliam fecisse fuisse uͥ as¬
ꝯstulii foret demde sub occasum solis e
haud multũ diei suꝑ erat ante noctens
rati se iuasuros tam̃ in noctem dilati
ꝯstulium as quo plus pauoris ansnarĩ
postremo luyꝰ ad ꝓpinquans ex aimenae
timorisq ppetuo ip̃m malum ꝯtinenss̃
tumousn signa infesta portis funsadus
ne qͣua pͣ tum̃ ea nocte neq i seques
die similis illi que ad aliam tam pauide fugeret
cuutas suit. Nam cũ defendi urbem posse tam
parua relicta manus spes nulla eẽt: placiit cũ
ꝯuigib ac libens iuuentutem militarem sena¬
iusq robur in arcem capitolũq conscendẽ
armisq et frum̃to alacris ex loco inde munito

Expanded text:
adesse nuntiatum est; mox ululatus canadesse nuntiatum est; mox ululatus cantusque dissonos uagantibus circa moenia turmatim barbaris audiebant. omne inde tempus suspensos ita tenuit animos usque ad lucem alteram ut identidem iam in urbem futurus uideretur impetus; primo aduentu, quia accesserant ad urbem,—mansuros enim ad Alliam fuisse nisi hoc consilii foret,—deinde sub occasum solis, quia haud multum diei supererat,—ante noctem <enim> rati se inuasuros;—tum in noctem dilatum consilium esse, quo plus pauoris inferrent. postremo lux appropinquans exanimare, timorique perpetuo ipsum malum continens fuit cum signa infesta portis sunt inlata. nequaquam tamen ea nocte neque insequenti die similis illi quae ad Alliam tam pauide fugerat ciuitas fuit. nam cum defendi urbem posse tam parua relicta manu spes nulla esset, placuit cum coniugibus ac liberis iuuentutem militarem senatusque robur in arcem Capitoliumque concedere, armisque et frumento conlato, ex loco inde munito
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Gallos qͦ uelut stupefactos miratłm u¬
ctone tã repentine tenuit ⁊ ip̃i pauore defi¬
xi pͥmũ steterũt uelud ignan ꝗd̾ accidisset.
demde nisidias uereri. Postremo cesor⁊ fpoli¬
a lege armoꝵq cumllos ubi mos eis est
coaceruare. Tum demum postꝗͣ inthil usq
ho sulle conebatur uiam ingressi. haud mu¬
lto añ solis occasum ad urbem ꝑueniunt.
Ubi cum pregressi equites nõ portas cla¬
ausas nõ stationem pro portis ex cubare ut
armatos ẽẽ in muris retulissent. aliudy
ons simile mi caculũ eos sustimut. noctemq
uenti ce ingnote situm urbis inter romar
umnssis crecha menia aliasq portas que¬
nam hostibus in ꝑdita re ꝯscilia eẽnt. rom¬
nĩ cũ pars maior exatie ueros petissel
romam refugenint crederent. ꝯplorati
om̃es parit᷑ uiui mortiuq totã redemd
montis impleuerũt. priuatos demdelut
stupesecit publicus pauor : postꝙͣ hostem

Expanded text:
runt. Gallos quoque uelut obstupefactos miraculum urunt. Gallos quoque uelut obstupefactos miraculum uictoriae tam repentinae tenuit, et ipsi pauore defixi primum steterunt, uelut ignari quid accidisset; deinde insidias uereri; postremo caesorum spolia legere armorumque cumulos, ut mos eis est, coaceruare; tum demum postquam nihil usquam hostile cernebatur uiam ingressi, haud multo ante solis occasum ad urbem Romam perueniunt. ubi cum praegressi equites non portas clausas, non stationem pro portis excubare, non armatos esse in muris rettulissent, aliud priori simile miraculum eos sustinuit; noctemque ueriti et ignotae situm urbis, inter Romam missis circa moenia aliasque portas quaenam hostibus in perdita re consilia essent. Romani cum pars maior ex acie Ueios petisset eos qui Romam refugerant crederet, complorati omnes pariter uiui mortuique totam prope urbem lamentis impleuerunt. priuatos deinde luctus stupefecit publicus pauor, postquam hostes
Abbreviated transcription (Latin):
ut multo maior ꝑs ueios ĩ hostiu urbem cũ ti¬
bens arceret. ꝙͣ recto itin̾e roma ad cõiuies
aclibos fugent. paꝵ ꝓ subsidiai̾os tutat᷑ ẽ loo.¬
In reliqua acie similis ẽ clamor ꝓximis aib
lat̾e ultimis ab t̾go audit᷑ ignotũ hoste pͥus
pene ꝙͣ uide̾nt nõ mõ nõ tentato c̾tamĩe s
ne clamore ꝗde reddito ĩ tactiq suger̃t. Ne
ulla cedes pugͣntiũ fuit. Tergacesa suom
tibens quo armis abiectis totũ sinistrũ cõmi
defugit. Magna strages facta ẽ. młtosq ĩpi¬
tos nandi aut ĩpitos ualidos gͣues loncis
aliisq tegininib hauẜe gurgites. Maxĩa
tũ ꝑs ĩ columis ueios ꝓfugͣ. Uñde ñ mõ p̃si¬
dii quiꝙͣ set ne nũcius ꝗde cladis romã est
missus. ab dextro cormi ꝙ ꝓcul a flũe ci
mag̾ sub monte steterant rom̃a oẽs petiere
ci ne ꝗder clausis portis urbis ĩ arce ꝯfine¬

Expanded text:
ut multo maior pars Ueios in hostium urbem, cum Tiut multo maior pars Ueios in hostium urbem, cum Tiberis arceret, quam recto itinere Romam ad coniuges ac liberos fugein reliqua acie simul est clamor proximis ab latere, ultimis ab tergo auditus, ignotum hostem prius paene quam viderent, non modo non temptato certamine sed ne clamore quidem reddito integri intactique fugerunt; nec ulla caedes pugnantium fuit; terga caesa suo. circa ripam Tiberis quo armis abiectis totum sinistrum cornu defugit, magna strages facta est, multosque imperitos nandi aut inualidos, graues loricis aliisque tegminibus, hausere gurgites; maxima tamen pars incolumis Ueios perfugit, unde non modo praesidii quicquam sed ne nuntius quidem cladis Romam est missus. ab dextro cornu quod procul a flumine et magis sub monte steterat, Romam omnes petiere et ne clausis quidem portis urbis in arcem confuge
Abbreviated transcription (Latin):
um plena erant et nata ĩ uanos tumultus gẽs
truci cantu clamoribq uariis horendo cũcta
ꝯpleuerãt sono. Ibi tͥbiũ mił nõ loco castris añ
capto no p̃miũto liallo qͦ receptꝰ eẽt. nõ dor sal¬
tem sine t houĩr memores nec auspica¬
to nͣ litato ĩstruũt aciẽ deductã ĩ cornua ne cͥcum¬
cohentẽ media aciem hẽrent. palus erat ad
dexta editiloci. ꝙ subsidianis replen placuitea¬
q res ut initiũ pauoris ac fuge sicͥ una salus
fugientib fuit. Nam br̃enus regulus galloꝵ
ĩ paucitate hostiu timens maxĩe artẽ paptus
ad id captũ supior̾e locũ iu ab gallis cũ atielasi¬
dnũ recta fronte cucuurrissent subfidia ĩ adu̾sos
transũsosq ĩpetũ darent. ad subsidiaios sigome
uertit sieos loco depuliss aut dubius faciłe meq
capi tantũ suꝑanti młtitudini uictonã. Ado nõ
fortuna mno s rõ et̃ cũ barbans stabat ĩ alterã
fugaq occupauerat aĩos ⁊ tanta omĩu obliuo

Expanded text:
ircaque hostium plena erant et nata in uanos tumultus gens truci cantu clamoribusque uariis horrendo cuncta compleuerant sono. ibi tribuni militum non loco castris ante capto, non praemunito uallo quo receptus esset, non deorum saltem si non hominum memores, nec auspicato nec litato, instruunt aciem, diductam in cornua ne circumcohaerentem mediam aciem haberent. paulum erat ab dextera editi loci, quem subsidiariis' repleri placuit; eaque res ut initium pavoris ac fugae, sic una salus fugientibus fuit. nam Brennus regulus Gallorum in paucitate hostium artem maxime timens, ratus ad id captum superiorem locum ut ubi Galli cum acie legionum recta fronte concucurrissent subsidia in aversos transversosque impetum darent, ad subsidiarios signa convertit, si eos loco depulisset haud dubius facilem in aequo campi tantum superanti multitudine uictoriam fore. adeo non fortuna modo sed ratio etiam cum barbaris stabat. in altera afugaque occupauerat animos et tanta omnium obliuio,
Abbreviated transcription (Latin):
quã nauo se tutarent᷑. Apͥu̾no plauciꝰ alt̾ ꝯsul
ꝑnastatis passim agris p̃damq ab acta. ĩ agnĩ
sũoanũ ex̾citũ ĩ ducit. ingredienti si nes sena¬
tus fundanoꝵ occũtit. Iegant se ꝓit̾bio
sectamq eiꝰ secntis p̃datũ ueĩsse. set ꝓ fũdão
ppͦ. quẽ extra ctlpã belli eẽ ipm intrubiũ iu
triam fũdanos pͥu̾ni gͥ hostes ppłi romani q̃rẽ¬
oos ꝑsequendosq eẽ qui simul a fundai̾s ac
roinanis ntͥusq pat̾e ĩ memotes defecerint.
fũdis pacẽ eẽ. et aĩos romanos ⁊ gratã memo¬
niam accepte cĩtatio otate se cõs ud bellũ ab

Expanded text:
quam uallo sese tutarentur. a Priuerno Plautius alter consul quam uallo sese tutarentur. a Priuerno Plautius alter consul peruastatis passim agris praedaque abacta in agrum Fundanum exercitum inducit. ingredienti fines senatus Fundanorum occurrit; negant se pro Uitruuio sectamque eius secutis precatum uenisse sed pro Fundano populo; quem extra ctriam Fundanos. Priuerni igitur hostes populi Romani quaerendos persequendosque esse, qui simul a Fundanis ac Romanis utriusque patriae immemores defecerint: Fundis pacem esse et animos Romanos et gratam memoriam acceptae ciuitatis. orare se consulem ut bellum ab
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. si ab sãnitiu armis defendi eẽnt.
s sub ĩ peno pͥpͥ. rͥ. fidelit̾ ac obedientͥ futuoͬe.
missi tñ ab senatu legati de nũptiatũq sã¬
nitib. ut eoꝵ ppłoꝵ finib uĩ abstinerent
Ualilitq ea legatio notã qr pacẽ nolebant sa¬
pͥu̾nas initũ cinꝰ decii fu̾da dux ̃ suit fũdanꝰ
edes fuere ĩ palatõ eiꝰ que uacti prata disrupto
hedificio publicatoq solo appellat. Ad u̾sꝰ hñc
acasts oimicaret. aĩus sub petere. Uix tota exͣ
portã casttoꝵ explicata acie fugã mag̃ tetõ ꝙͣ
p̃liũ aut hoscem expectate militie sine con¬
scilio siue audacia de pugͣtet et ĩ leui momẽ¬
to nec ambigne ẽ uictue. Ita breuitate ip̃a
loci faciliq receptu ĩ tã ꝓpĩqua castra aut
egre militẽ ĩ multa cede ẽ tutatꝰ. nec steire
quisꝙͣ ĩ ip̃o certamiẽ panci ĩ turba suge exteͣ¬
ma. cũ ĩ castra tuerent cesi. pͥmisq tenebiis
pͥu̾nũ iñ petitũ agmine trepido ut mitis potꝰ

Expanded text:
a Samnitium armis defensi essent, se sub imperio populi Romani fideliter atque oboedienter futuros. missi tum ab senatu legati denuntiatumque Samnitibus, ut eorum populorum finibus uim abstinerent; ualuitque ea legatio, non tam quia pacem uolebant Sa initum, cuius socii Fundani, dux etiam fuit Fundanus, aedes fuere in Palatio eius, qua Uacci prata diruto aedificio publicatoque solo appellata. aduersus hunc a castris dimicaret animus suppetere; uix tota extra portam castrorum explicata acie, fugam magis retro quam proelium aut hostem spectante milite, sine consilio, sine audacia depugnat. ut et leui momento nec ambigue est uictus, ita breuitate ipsa loci facilique receptu in tam propinqua castra haud aegre militem a multa caede est tutatus; nec fere quisquam in ipso certamine, pauci in turba fugae extremae, cum in castra ruerent, caesi; primisque tenebris Priuernum inde petitum agmine trepido, ut muris potius
Abbreviated transcription (Latin):
tes agit᷑. Int̾ tot ueterimos ppłos tã diu bella geritis.
cũ ĩt ea ne singłas loqͣr urbes ñ ꝯũicti cũ eꝗs uolsc
tot tã ualida oppida nõ uniu̾sa etruria tm̃ t̾ra ma¬
ri ꝙ pollens atꝙ ĩt duo maria latitudinẽ obtinẽs y¬
talic bello uob̾ par ẽ. Qd̾ cũ ita sit. q̃ mala possit: ħ ca
pitoliũ ẽ. uͥ qͣndã a capite huãno ĩuẽto respõsũ ẽ
Eo loco cap̃ reꝵ sũmãq ĩp̃ii fore. ħ cũ augurato li¬
baret᷑. Capitoliũ ĩuẽtas t̃minꝰq marinio gaudio pa¬
trũ nr̃oꝵ mouei se nõ passi. ħ ueste ignes ħ ancilla celo
dimissa ħ oẽs ꝓpitii manẽtib uob dii. Mouiss hos

Expanded text:
tes, agitur; inter tot veterrimos populos tam diu bella geritis, cum interea, ne singulas loquar urbes, non coniuncti cum Aequis Volsci, tot tam valida oppida, non universa Etruria tantum terra marique pollens atque inter duo maria latitudinem obtinens Italiae bello vobis par est. quod cum ita sit, quae, malum, raium est, ubi quondam capite humano invento responsum est eo loco caput rerum summamque imperii fore; hic cum augurato liberaretur Capitolium, Iuventas Terminusque maximo gaudio patrum vestrorum moveri se non passi; hic Vestae ignes, hic ancilia caelo demissa, hic omnes propitii manentibus vobis di.
Abbreviated transcription (Latin):
sas. Inueĩes oĩa ꝓsꝑe euẽisse seq̃ntib deos adu̾sa spnẽ¬
tib. Iam oĩu pͥmũ ueiens bellũ. ꝑ qͦt ãnos quãto la¬
bore gestũ ñ añ ceꝑ finẽ ꝙͣ moĩta d̾oꝵ aqͣ ex lacũ alba¬
no emissa ẽ. Qͥd he tãde urb nr̃e cdades noua mẽte ex¬
ortaẽ ꝙͣ sp̾ta uox de celo emisa d̾ aduẽtu galloꝵ qm̃ g̃e¬
tãtũ penaꝵ his hõibq dedimꝰ ut t̃raꝵ orbi documẽto
eemꝰ. Adu̾sa dm̃ res admonuort religionũ. Contugi¬
mã cabitolu ̃ addos ad sedem iouis optimi m ag sacͣ i ru

Expanded text:
a evenisse sequentibus deos, adversa spernentibus. iam omnium primum Veiens bellum—per quot annos quanto labore gestum!—non ante cepit finem quam monitu deorum aqua ex lacu Albano emissa est. quid haec tandem urbis nostrae clades nova? num ante exorta est quam spreta uox caelo emissa de aduentu Gallorum, quam gentantum poenarum dis hominibusque dedimus ut terrarum orbi documento essemus. aduersae deinde res admonuerunt religionum. confugimus in Capitolium ad deos, ad sedem Iouis optimi maximi; sacra in ru
Abbreviated transcription (Latin):
tur. silentiũ omĩu rerum. ao iusutio simle
otiũ fuit. nisi ꝙ non patientib tantum ub¬
bunis ꝙ ꝓ consule uno plehrio tres magisra
consules sedentes nobilitas sibi supsisseb. pre¬
torem ctiam uira reddentera et collegam con¬
sulib atq cisdem auspitiis creatum. utrecũdia
inde impoĩta est senatui ⁊ ex paturib iubrndi
fierent conuenerãt poftea ꝓmascuũ suit. I¬
de .l. genutõ. et q̃. ẜuio consulib eł a sedi¬
tione et bello quietis rebus. ne qũ a melul
periculo uacarent prstilertia ingers orta
cessorem edilem curulem. tres tribunos plebi mõ¬
tuos fertur. ꝓportione et ex multitudine alia
multa funere fuisse. maximeq eam pestilen¬
tiam insignem. mors quã nemo sic maturã tã
acerbã.m. furiꝰ fecit. fuit enĩ uere uir unicuᷤᷤ
in om̃i fortuna. princeps pace belloq prius¬
ꝙͣ exulatũ iret. clarior in exilio uł desiderioci¬
uitatis que capta absentis implorauit opem
uł felicitate qua restitutus in patriam secum

Expanded text:
tur, silentium omnium rerum ac iustitio simile otium fuit, nisi quod non patientibus tacitum tribunis quod pro consule uno plebeio tres patricios consules sedentes nobilitas sibi sumpsisset, praetorem quidem etiam iura reddentem et collegam consulibus atque iisdem auspiciis creatum, uerecundia inde imposita est senatui ex patribus iubendi s ex plebe fierent conuenerat: postea promiscuum fuit. inde L. Genucio et Q. Seruilio consulibus et ab seditione et a bello quietis rebus, ne quando a metu ac periculis uacarent, pestilentia ingens orta. censorem, aedilem curulem, tres tribunos plebis mortuos ferunt, pro portione et ex multitudine alia multa funera fuisse; maximeque eam pestilentiam insignem mors quam matura tam acerba M. Furi fecit. fuit enim uere uir unicus in omni fortuna, princeps pace belloque priusquam exsulatum iret, clarior in exsilio, uel desiderio ciuitatis quae capta absentis implorauit opem uel felicitate qua restitutus in patriam secum
Abbreviated transcription (Latin):
lum ꝑatis ludos magnos exsenatus ꝯsultu nouit
ueis captis sestĩꝵ : edẽq matute matris ref¬
ecta dedicatuꝵ : iã añ ab rege ẜuio tullio dedi
catam. p̃fectus cũ exercitu ab urbe expecta¬
tione hoĩu maiore qm spe ĩ agro pͥmũ ne pesi¬
no cũ falistis ⁊ capenatib sigͣ ꝯfert. Omĩa
ibi sũma rõne ꝯsilioq acta.fortuna etĩa ut fit
secura nõ p̃lio tantũ fudit hostes set castris
quoq exiit. ĩgentiq p̃da ẽ potiꝰ cuiꝰ pͨas maxi¬
ma ad q̈store redacta ẽ. hautita młtũ mili¬
ti datũ.I ñ ad ueios exetitus duct᷑. densioraq
castella fcã.ci ad ꝓcurs atdib que młtetem̾e
int̾ mutu ac uallu fiebant. edicto neꝗs in
ussu pugͣret ad opus milites traducti. Opur
aut oĩu longe maxĩa a clabonosissimũ cu¬
nnłis ĩ arcem hostium agi ceptꝰ ꝙ ne int̾rmo¬
teretur opus neu sẜ fr̃a ꝯtimius labor eodẽ¬

Expanded text:
lum paratis ludos magnos ex senatus consulto vovit lum paratis ludos magnos ex senatus consulto vovit Veiis captis se facturum aedemque Matutae Matris refectam dedicaturum, iam ante ab rege Ser. catam. profectus cum exercitu ab urbe exspectatione hominum maiore quam spe, in agro primum Nepesino cum Faliscis et Capenatibus signa confert. omnia ibi summa ratione consilioque acta fortuna etiam, ut fit, secuta est. non proelio tantum fudit hostes, sed castris quoque exuit ingentique praeda est potitus; cuius pars maxima ad quaestorem redacta est, haud ita multum militi datum. inde ad Ueios exercitus ductus, densioraque castella facta, et a procursationibus quae multae temere inter murum ac uallum iussu pugnaret, ad opus milites traducti. operum fuit omnium longe maximum ac laboriosissimum cuniculus in arcem hostium agi coeptus. quod ne intermitteretur opus neu sub terra continuus labor eosde
Abbreviated transcription (Latin):
eydomo ꝯcuiert publicꝰ pauor obsectcẽs ĩ tẽplis
facte. p̃cibusq ab diis petitũ ut exercitũ ab urbis
tectis templisq ac menib romanis arcerent᷑.
ueiosq eũ au̾terent t̾rore. si sac̃ renouata rite fi
ꝓcuitita ꝓdigia eẽnt. ĩa ludi latineq ĩstaurata
erant. iar ex lacu albano aq̃ misse ĩ agͦs ueiosq
st̃ appetebant. Iqͥ fatal dux ad excidiũ illiꝰ urbis
mutauorat ĩpat᷑o mutat᷑. Aliaspes aliꝰ ã ĩ hoĩu for¬
tuna qͦ alia urb̾ uiden. Om̃ pͥmũ ĩ eos ꝗ aueis
ĩ illo pauore fugerant more militon aĩadu̾tit
effecitq ne hostis maxĩe. tim̃dus iłtieeut
ad ꝯfirmãdos militũ aĩos ĩttu̾nt. In romã ad seͥ¬
bendu nouu exetitũ redit. Nullo det̃ctãte mi¬
licio. ꝑegrina etĩa uiuentꝰ latimi hinciq oꝑã
suã pollicentes ad id beliu uenere ꝗb cũ grais
ĩ senatu egisset dictator ⁊ satis iã oib ad idbel¬

Expanded text:
domo conciuerat publicus pauor, obsecrationes in templis factae, precibusque ab dis petitum ut exitium ab urbis tectis templisque ac moenibus Romanis arcerent Ueiosque eum auerterent terrorem, si sacra renouata rite, si procurata prodigia essent. iam ludi Latinaeque instaurata erant, iam ex lacu Albano aqua emissa in agros, Ueiosque fata adpetebant. igitur fatalis dux ad excidium illius urbismutauerat imperator mutatus; alia spes, alius animus hominum, fortuna quoque alia urbis uideri. omnium primum in eos qui a Ueiis in illo pauore fugerant more militari animaduertit, effecitque ne hostis maxime timendus militi ad confirmandos militum animos intercurrit; inde Romam ad scribendum novum exercitum redit nullo detractante militiam. peregrina etiam iuventus, Latini Hernicique, operam suam pollicentes ad id bellum venere; quibus cum gratias in senatu egisset dictator, satis iam omnibus ad id bel
Abbreviated transcription (Latin):
Ego. ccͣ. nͨͦ id admirati sitis pͥ ꝙͣ qͣle sit audiẽitis ⁊̃ si tũ
migͣnd̾ fiuss ĩ columi tota urbe. nc̃ has riunas relĩqñ¬
das ñ cẽserẽ ꝯꝓpe cũ cã uob̾ ĩ urbẽ captã migñdi uicto¬
ria eẽt głosa nob̾ ac post̾is nr̃is. Nõ hc̃ migͣtio nob̾ mifa¬
ac t̾pis galis głosa ẽ. No e reliꝗsse uictõeo s amisisse.
uictipat̾a uidimꝰ hoc ad aliã fugã. hoc cap̃ urbs. hoc
c̃cũsessu capitoliũ neccitatis ĩposuisse ut dies feri
penates urõs exiliũq ac fugã nob̃ ex eo loco ꝯsistẽmꝰ

Expanded text:
ego contra—nec id mirati sitis priusquam quale sit audieritis—etiamsi tum migrandum fuisset incolumi tota urbe, nunc has ruinas relinquendas non censerem. quippe tum causa nobis in urbem captam migrandi victoria eac turpis, Gallis gloriosa est. non enim reliquisse uictores, sed amisisse uicti patriam uidebimur: hoc ad Alliam fuga, hoc capta urbs, hoc circumsessum Capitolium necessitas imposuisse ut desereremus penates nostros exsiliumque a
Abbreviated transcription (Latin):
recõcilian eo dono recõcilian pleb̾ aĩos ex hau¬
stis atq exinanitis tͥbuto tot annoꝵ suctũ c
captũ domũ retuleit: qͣm si multiplex alti arbi¬
tro accipiat. Ip̃m dictatore fugere ĩuidiã ex
eo cͥminaq eo delegasse. ad senatũ. senatũ qͦ de¬
bere reiecta rem ad se ꝑmicte plebi ac pati ha¬
bere ꝙ cuiq sors belli dedeũt. ħ tutior iusasm̃a¬
ẽ : que ppłare senatũ fac̾et. Edictũ itaq ẽ ad
p̃da ueĩente ꝗb uideref᷑ in castra ad dictato¬
yem ꝓficerent᷑. ĩgens ꝓfecta młtitudo. repleuit
castra. Cũ dictator auspicato eg̾ssus cũ edixis¬
set ut arina milites capent. tuo ductu ĩ ꝗuid
phutice appollo tuoq numine ĩstinet᷑ ꝑgo ad
delendar urbem ueios. tibiq hnc decinia ꝑte
pde uoueo. te simili uino regina q̃ nc̃ ueios
colis. p̾cor ut nos nictores ĩ nr̃a tũaq fũturã¬

Expanded text:
reconciliari eo dono plebis animos, exhaustis atque exinanitis tributo tot annorum succurri, et captum domum rettulerit quam si multiplex alterius arbitrio accipiat. ipsum dictatorem fugere invidiam ex eo criminaque; eo delegasse ad senatum; senatum quoque debere reiectam rem ad se permittere plebi ac pati habere quod cuique fors belli dederit. haec tutior visaest quae popularem senatum faceret. edictum itaque est ad praedam Ueientem quibus uideretur in castra ad dictatorem proficiscerentur. ingens profecta multitudo repleuit castra. tum dictator auspicato egressus cum edixisset ut arma milites caperent, 'tuo ductu' inquit, 'Pythice Apollo, tuoque numine instinctus pergo ad delendam urbem Ueios, tibique hinc decimam partem praedae uoueo. te simul, Iuno regina, quae nunc Ueios colis, precor, ut nos uictores in nostram tua
Abbreviated transcription (Latin):
ira receptui canũt romaĩs minantes. Erant ꝗ ex¬
enplo romã eundu censerẽt. Uicere semores. ut
legati pͥus micterent᷑ questũ ĩunas. postulatũq
ut pro iuire gentiũ uiolato fabii dederent᷑. legati eo¬
ru galloꝵ cũ ea sic̃ erãt mandata exposuissent.
tatis uins ambitio obstabit. Itaq ne penes eos
culpa eẽt cladis forte gallico bello accepte. co¬
gnitt̃em de postulatis galloꝵ. ad ppłm᷑ reccupiti
Ubi tanto post gr̃a atq opes ualuere ut quoꝵ
dignu erat ĩ fensi galli bellu ꝓpalar minãtes ad
les mali instaret. ado ob çeçat aĩos fortuna uͥ
uir suar ingruenter refrĩginõ ułt ciuitas q̃ adu̾¬
sus fidenater ac ueienter hoster aliosq fimtim¬
os ppłos ultima exꝑiens auxilia dictatorez młtis
ceano t̾raꝵiq ultimis hons bellu eiente. ꝑi¬
chil exͣ ordinami ĩꝑii. aut auxilii quesunt. Eñ¬
buni quoꝵ tementate bellũ ꝯͣctũ erat: sũme¬

Expanded text:
ira receptui canunt minantes Romanis. erant qui extemplo Romam eundum censerent; vicere seniores ut legati prius mitterentur questum iniurias postulatumque ut pro iure gentium violato Fabii dederentur. legati Gallorum cum ea, sicut erant mandata, exposuissent, tatis viris ambitio obstabat. itaque ne penes ipsos culpa esset cladis forte Gallico bello acceptae, cognitionem de postulatis Gallorum ad populum reiciunt; ubi tanto plus gratia atque opes valuere ut quorum dignum erat infensi Galli bellum propalam minantes ad les mali instaret—adeo obcaecat animos fortuna ubi vim suam ingruentem refringi non volt—civitas quae adversus Fidenatem ac Veientem hostem aliosque finitimos populos ultima experiens auxilia dictatorem multisceano terrarumque ultimis oris bellum ciente, nihil extraordinarii imperii aut auxilii quaesivit. tribuni quorum temeritate bellum contractum erat sum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m armis tuen socios ne se ꝗde pacẽ qmͣ illi
afferrũt aspnati si gallis egentib agͦ qm̃ col
uelle et si negetur ag̾: cona hisdem romaĩs
dimicaturos ut nũciare domũ possent. ꝙͣtu
galli iurtute cet̾os mortales p̃starent. Q nã
Ius eẽt agrũ apossessonb pet̾e. aut minati ar
ma romaĩs querentib et qd ĩ etruria rei galł
eõt cũ illi se ĩ arms ius ferre et om̃ fortiu ui¬
roꝵ eẽ ferocit dicerent. accensis utrimq aĩs
ad arma discũritur. et p̃liu ꝯfertur. Ibi ĩa u̾gẽ¬
tib roniaĩs urbe satis legati ꝙͣ ius gentiũ ar¬
ma capiunt nec id clam eẽ potuit. cũ añ sigͥ
etruscoꝵ tres nobilissimi fortissimiq uiri ro

Expanded text:
quam armis tueri socios, ne se quidem pacem quam illi quam armis tueri socios, ne se quidem pacem quam illi adferant aspernari, si Gallis egentibus agro, quem uelle et si negetur ager, coram iisdem Romanis dimicaturos, ut nuntiare domum possent quantum Galli uirtute ceteros mortales praestarent. quodnam id ius esset agrum a possessma Romanis quaerentibus et quid in Etruria rei Gallis esset, cum illi se in armis ius ferre et omnia fortium virorum esse ferociter dicerent, accensis utrimque animis ad arma discurritur et proelium conseritur. ibi iam urgentibus Romanam urbem fatis legati contraius gentium arma capiunt. nec id clam esse potuit. cum ante signa Etruscorum tres nobilissimi fortissimique Ro
Abbreviated transcription (Latin):
mine usq ad ensu fines hũere. hano gentẽ
clusiu rom̃ãq m̃ ueĩsse tomꝑio. Id paꝵ cẽtu
est solam ne. An ab oĩb cis alpinor galloꝵ
ppłis aduitã. Clusim nouo bello. cũ młtitudĩe.
audirentq sepe ab hiis cis padu ultͣq legiones
eis ius societatis anutitie ue erat nͥ ꝙ ueĩetes
osangneos adisus ppłm romanũ nõ defendissẽt.
sere. De auxilio nchil ĩpetratũ. legati .m. fabi
si res cogat tuendos eẽ. s menius uisũ bellu
ip̃m amoueri si posset et gallos noua genter¬
patẽ potĩ cognosci ꝙͣ armis mittis legatiõi
p̃feroces legatos gallisq mag̾ ꝙ̃ romaĩs similes
hũisset. Quib post ꝓͣ mandata ediderũt ĩ con¬
alio gallor datur responsu / et si nouu nom̃
audiant romanoꝵ tñ crede̾ ui ros fortes eẽ.
quoꝵ auxiliu ĩ dusims ĩ re trepida sit ĩplou¬
tum ⁊ qm legatione aduersus se maluerit

Expanded text:
mine usque ad Aesim fines habuere. hanc gentem mine usque ad Aesim fines habuere. hanc gentem Clusium Romamque inde uenisse comperio: id parum certum est, solamne an ab omnibus Cisalpinorum Gallorum populis adiutam. Clusini nouo bello exterriti, audirentque saepe ab iis cis Padum ultraque legiones eis ius societatis amicitiaeve erat, nisi quod Veientes consanguineos adversus populum Romanum non defendissent, sere. de auxilio nihil impetratum; legati tres M. Fabi si res cogat tuendos esse; sed melius uisum bellum ipsum amoueri si posset, et Gallos nouam gentepace potius cognosci quam armis. mitis legatio, ni praeferoces legatos Gallisque magis quam Romanis similes habuisset. quibus postquam mandata ediderunt in concilio Gallorum datur responsum, etsi nouum nomen audiant Romanorum, tamen credere uiros fortes esse quorum auxilium a Clusinis in re trepida sit imploratum; et quoniam legatione aduersus se maluerint
Abbreviated transcription (Latin):
perio uelus septos montiũ altitudo teneret gallose
fenas querentes agrũ ab salninoꝵ gente oppu¬
qnar massilienses er̃t ĩ nauib aphoce ꝓfc̃ĩ. Id
alli fortune sue omen nati adiuuere utque pͥm¬
um ĩ tram egressi occupanerãt locũ patentibus
sluis comiirent. ip̃i p̃taininos salt̾q inhe al
dissent cognomino ĩ subnbr pago eduor ibi eõz
sequẽtes loci tͥdidere urbem me diolanũ appellar̃t
Alia sub inde manꝰ gͥmanoꝵ e⁊ citomo duce uesti¬
gia pͥoꝵ secuta eodez saltu fauente bello ueso cu
enscendissent alpes ũ nc̃ bnxia ac uerona urbes sũt
looc ⁊ tenuere sibiui c̃fidũt. po̾t hos saluini ꝗ ꝓpe
antiqͣ gente leuos ligures ĩcolentes. cͥta ticinu
anie peni ño dem̃ boĩi lingonesq transg̾ssi. cũ
iar int̾ padũ atq alpes oĩa tenerent᷑. palo ratib
tiuiecto nõ etrustos nĩo. s etiã umbros agͦ pel¬
lunt intra appenninu tñ sese tenuere. Tum
senones recentissimi aduenaꝵ ab ut̾e re flu¬

Expanded text:
ibi cum uelut saeptos montium altitudo teneret Gallos, uenas quaerentes agrum ab Saluum gente oppugnari. Massilienses erant ii, nauibus a Phocaea profecti. id Galli fortunae suae omen rati, adiuuere ut quem primum in terram egressi occupauerant locum patientibus Saluis communirent. ipsi per Taurinos saltus <saldissent cognominem Insubribus pago Haeduorum, ibi omen sequentes loci condidere urbem; Mediolanium appellarunt. alia subinde manus Cenomanorum Etitouio duce uestigia priorum secuta eodem saltu fauente Belloueso cum transcendisset Alpes, ubi nunc Brixia ac Uerona urbes sunt locos tenuere. Libui considunt post hos Salluuiique, prope antiquam gentem Laeuos Ligures incolentes circa Ticinum amnem. Poenino deinde Boii Lingonesque transgressi cum iam inter Padum atque Alpes omnia tenerentur, Pado ratibus traiecto non Etruscos modo sed etiam Umbros agro pellunt; intra Appenninum tamen sese tenuere. tum Senones, recentissimi aduenarum, ab Utente flu
Abbreviated transcription (Latin):
mu agipa funus .c̃. elilius ⁊t̾m. Ex his lumi
lucretio & c̃. emilio uulsimensis proũicia eus¬
int. salpinates agͥ ppe filio ci scr̃r. sulpicio. pͥ¬
us ꝙ uulsimensib pugnatũ ẽ. bellu mime¬
ro hostiu ĩgẽs certamĩe haud sane aspum
milia armatoꝵ ab equitib int̾lusapãns
armis ĩ dedictẽm uener̃t. Eiꝰ belli fama
effec̃. Ne se pugne cõmict̾et salpinates
menib se armati curabantur Romani
p̾das passi et ex salpinati agͦ et ex iulsiẽ¬
fi nullo eã iu arcentõ egerunt. doñ uulsmẽ¬
sibus fessis bello ea coditione ut res pplo romo
rediti doglobe ñtiauit tbuis. so ĩ noisa uia

Expanded text:
m. ex his L. Lucretio et C. Aemilio Volsinienses provincia evenit, Sappinates Agrippae Furio et Ser. Sulpicio . Prius cum Volsiniensibus pugnatum est. bellum numero hostium ingens, certamine haud sane asperum milia octo armatorum ab equitibus interclusa positis armis in deditionem venerunt. eius belli fama effecit, ne se pugnae committerent Sappinates; moenibus armati se tutabantur. Romani praedas passim et ex Sappinati agro et ex Volsiniensi nullo eam ear vim arcente egerunt; donec Volsiniensibus fessis bello ea condicione ut res populo RomCaedicius de plebe nuntiavit tribunis se in Nova via
Abbreviated transcription (Latin):
fenatus pleb̾ ira et pessimo exemplo ĩ noxii d̾ ms
snlitib gͣuis ens ad epnati sũt. Id egre passi patres.
Mamillus pala scełis plebe argu̾e q̃ iar ĩ suos u̾sa
ño icosugrt se p̃uo ruditio de tnbiũs int̃tessiõe
substulisse mtͥcessioe sublata tͥbũtia pctatẽ eutiss
No ꝙ illi sperarẽt affrenatã licentĩa eiꝰ magr̾atus
rattes laturos falli eos si tͥbũcia uis tͥbuncio
luxilio repesli nequeat. aluid telu patres ĩuen¬
turos ẽe Consulesq intpabat ꝙ fide publica
decipi tbuos eos taciti tulissent. ꝗ senatus au̾cte¬

Expanded text:
senatus plebis ira et pessimo exemplo innoxii denis senatus plebis ira et pessimo exemplo innoxii denis milibus grauis aeris condemnati sunt. id aegre passi patres; Camillus palam sceleris plebem arguere quae iam in suos uersa non intellegeret se prauo iudicio de tribunis intercessionem sunam quod illi sperarent effrenatam licentiam eius magistratus patres laturos, falli eos. si tribunicia vis tribunicio auxilio repelli nequeat, aliud telum patres inventuros esse. consulesque increpabat quod fide publica decipi tribunos eos taciti tulissent qui senatus auct
Abbreviated transcription (Latin):
nb leg̃ tͥbunatũ et patres refic̾e ĩ t̾cessores
leꝗ̾ adinsisunt. s plus fus comitiis pbebs ua¬
luit. q̃ dolorer patrẽssũt senatͦ ꝯsulto fcõ ut
cõs. ĩ uisus plebi magr̃ãtus crearent᷑. Anniũ
post ꝗntũ decimũ. c̾ati ꝯsules. lucͥriꝰ flauꝰ ẜgꝰ su¬
ex collegio int̾cessus erat cohortis ad p̃feren¬
dam lege. ti᷑r. plob̾ nec segiꝰ obid ip̃m ꝯsuli¬
bus resistentib. om̃iq citate ĩ unã cã cu¬
nim conu̾sa utelliar colomar romana m
suo agͦ eqͥ expugͣbant: colonor ꝑs maxĩa
lucͥtio ꝯsuli ea proũicia ueĩt. Is cũ execitu
ꝓfectus acie hostes uicit. uictor qr roma ad
maiꝰ aliq̃ndo otam̃ redit. Dies dicta erat tͥbiũs
yleb̾ bienii suꝑions. Au̾gimõ ⁊. O. põponio
quos defendi patrũ ascẽsu ad fide senatus ꝑti¬
nebat. Nleq eĩ eos aut uite ullo crmĩe alio aut
patiib: rogatiõi trbũitie int̃tesfissent᷑. Uic̃ tñ grã

Expanded text:
 legis tribunatum et patres reficere intercessores legis adnisi sunt; sed plus suis comitiis plebs ualuit; quem dolorem ulti patres sunt senatus consulto facto ut consules, inuisus plebi magistratus, crearentur. annum post quintum decimum creati consules L. Lucretius Flauus Ser. Suex collegio intercessurus erat, coortis ad perferendam legem tribunis plebis nec segnius ob id ipsum consulibus resistentibus omnique civitate in unam eam curam conuersa, Uitelliam coloniam Romanam in suo agro Aequi expugnant. colonorum pars maxLucretio consuli ea prouincia euenit. is cum exercitu profectus acie hostes uicit, uictorque Romam ad maius aliquanto certamen redit. dies dicta erat tribunis plebis biennii superioris A. Uerginio et Q. Pomponio , quos defendi patrum consensu ad fidem senatus pertinebat; neque enim eos aut uitae ullo crimine alio aut patribus rogationi tribuniciae intercessissent. uicit tamen gratiam