comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ba querẽtium. Ego uõ aliquid ꝙ
et michi ⁊ tibi ꝑdeẽ possit scriba
Quid aũt id erit nisi ut te ex hor¬
ter aobonam m̃tem. Huiuc fu¬
dam̃tum si queris ne gauteas
uanis. fũdamtum hoc eẽ dixi:c
culm en est. Ad sũmam puenit
qui scit quo gaudeat qui felicita¬
tem suam maliena potestate nõ
posuit. Solicitus ẽ et incertus sui
que spes aliqua proricat. liçer.ad
manum sit. licet ex nõ difficili
petatur. Licet num quã illam sꝑa¬
ta decepint. Hoc aũt omma fac
mi lucili. disce gautere. Existi¬
mas nunc medetur. here tibi mł¬
tas uoluptates. qui fortuita sb̾¬
moueo: qui spes dulcissima oblec¬
tamenta deuitãdas existimo. Im¬
mo contra. uolo tibi numqua
dec̃ẽ leticiam. uolo illam tibi do¬
minasci. Nascitur simo intͣ te
ipm̃ sit. Cetere ylaritates nõ im¬
plent pectus. et frontem remit¬
tunt et lenes sũt. nisi forte tu iu¬
dicas illum gaudere qui riteo:
animus debet eẽ alacer et fidens
et suꝑ omnia erectus. Michi

Expanded text:
ba quaerentium ? Ego vero aliquid, quod et mihi et tibi prodesse possit, scribam. Quid autem id erit, nisi ut te exhorter ad bonam mentem? Huius fundamentum quod sit quaeris ? Ne gaudeas vanis. Fundamentum hoc esse dixi; culmen est. Ad summa pervenit, qui scit, quo gaudeat, qui felicitatem suam in aliena potestate non posuit; sollicitus est et incertus sui, quem spes aliqua proritat, licet ad manum sit, licet non ex difficili petatur, licet numquam illum sperata deceperint. Hoc ante omnia fac, mi Lucili: disce gaudere. Existimas nunc me detrahere tibi multas voluptates, qui fortuita summoveo, qui spes, dulcissime oblectamenta, devitandas existimo? Immo contra nolo tibi umquam deesse laetitiam. Volo illam tibi domi nasci; nascitur, simodo intra te ipsum sit. Ceterae hilaritates non implent pectus, frontem remittunt, leves sunt, nisi forte tu iudicas eum gaudere, qui ridet. Animus esse debet alacer et fidens et super omnia erectus. Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
e mtas et Grenia. tulit singleg
uiros quoꝵ neĩem nis. inuanti
deo. talem fuisse credindũ est.
Que ratio Poetas maxieq hom̃i
ĩpulit / ut pͥncipib herouu
Ulixi. dioruedi. Agamenem
a chili. certos deos. discͥmin¬
t ꝑitulorũ comites adiũ gr̃t

Expanded text:
tas et Graecia tulit singulares viros, quorum neminem nisi iuvante deo talem fuisse credendum est. quae ratio poetas maxumeque Homerum inpulit ut principibus heroum Ulixi Diomedi Agamemnoni Achilli certos deos discriminiculorum comites adiungeret
Abbreviated transcription (Latin):
to uasti annis emuptio. aras h̃t
colũtur aquarum calentium
fontes ersragna quedam uel
opacitas uł un mensa altitudo
sacrauit. S i hominem uideris

Expanded text:
to vasti amnis eruptio aras habet; coluntur aquarum calentium fontes, et stagna quaedam vel opacitas vel inmensa altitudo sacravit Si hominem videris
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur dum contrectatur ⁊ ad
patientiam recipicudi ornam̃ti
cogitu fatigatus. Alit̾ incultꝰ
ciosus echorrido. et cuius hẽc do¬
lor est nõ sinetimore aspici pre¬
fertur illi langurdo et bracceato
nemo glari nisi suo debet. Uitẽ
laudamus si fructu palmites
honerat. si p̃a pondera adt̾ram
corum quetulit amminiculo
rea folia dependent. propria u̾ius
est inuite fertilitas. In homire

Expanded text:
mittitur, dum contractatur et ad mittitur, dum contractatur et ad patientiam recipiendi ornamenti cogitur fatigatus, aliter incultuciosus ex horrido, cuius hic decor est, non sine timore aspici, praefertur illi languido et bratteato. Nemo gloriari nisi suo debet. Vitem laudamus, si fructu palmites onerat, si ipsa pondere ad terram eorum, quae tulit, adminicula  aurea folia dependent ? Propria virtus est in vite fertilitas, in homine
Abbreviated transcription (Latin):
in medus tempestatibꝰ placitũ¬
et exsupiore leco homines uidẽ¬
tem. exequo deoc nõ subͣdit te
ueneratio eius. Nõ dices ista
res maior est altiorq qua ut
credi similis huic in quo est cõ¬
pusculo possit: uis istud omna
descendit. Animum excellẽtez
modãtum.omia tamquam
minoratranseuntem. quid ti¬
memus optamusq ridentem
celestis potentia agitat. Non
põt res tanta sine amminicło
minimis stare. Itaq maiore
si parte illie est unde desçendit
Quemadmcclum radiisolis cõ¬
tingunt quidem tr̾am. S ibi sũt
ũdemittũtur. et sic animus ac sa¬
cer. et in hoc demissus ut ꝓpius¬
satur quidem uobiscum. Set he¬
rer originisue. Illi nc pendet il¬
luc srectat acnititur. Nostris
namq melior int̾est. Quis ẽgo
ho animus. qui nullo bono n
suo uitetur: Quid est enim stu¬
ltius:quam inhomine aliena
laudare. Quid eo dementius
qui ea miratur quez ad alium
transferri protinus possunt. ⁊
Nõ faciunt meliorem equum a¬
urei frem. Alif leo aurata iuba

Expanded text:
in mediis tempestatibus placidum, ex superiore loco homines videntem, ex aequo deos, non subibit te veneratio eius ? Non dices: " Ista res maior est altiorque quam ut credi similis huic, in quo est, corpusculo possit ? Vis isto divina descendit." Animum excellentem, moderatum, omnia tamquam minora transeuntem, quicquid timemus optamusque ridentem, caelestis potentia agitat. Non potest res tanta sine adminiculo numinis stare. Itaque maiore sui parte illic est, unde descendit. Quemadmodum radii solis contingunt quidem terram, sed ibi sunt, unde mittuntur; sic animus magnus ac sacer et in hoc demissus, ut prsatur quidem nobiscum, sed haeret origini suae; illinc pendet, illuc spectat ac nititur, nostris tamquam melior interest. Quis est ergo hic animus ? Qui nullo bono nisi suo nitet; quid enim est stultius quam in homine aliena laudare ? Quid eo dementius, qui ea miratur, quae ad alium transferri protinus possunt ? Non faciunt meliorem equum aurei freni. Aliter leo aurata iuba
Abbreviated transcription (Latin):
Quid dulcius quam habe̾ cum
qũo om̃ia auteas.
Que si credas ut te. cui sic loͣ¬
rii qĩ tecum.
Quantitales amicos hr̃e uolu¬
erunt et ip̃i tales ẽẽ minime
possunt.

Expanded text:
Quid dulcius quam habere cum quo omnia audeas, quem sic credas ut te, sic loquaris ut tecum. Quanti tales amicos habere voluerunt et ipsi tales esse non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Illic ubieminet. Nam magni¬
tudo habet c̾tum modum. com¬
ꝑatio illa aut tollit ant depͥmit.
Nlauisque in flumine magna ẽ
inmari paruula est. Sub̾nacłm
quod alteri naui iram magnuz

Expanded text:
illic, ubi eminet. Nam magnitudo non habet modum certum; comparatio illam aut tollit aut deprimit. Navis, quae in flumine magna est, in mari parvula est. Gubernaculum, quod alteri navi magnu
Abbreviated transcription (Latin):
sẏphoniã ferunt secũ ĩ auribus
modulatioem illã addulcedi¬
nẽ cãtumq cogitatoẽs impedit
nec ad seita patit interdi. Sic
adulatorũ⁊ parua  laudantiuz
ẜmo diutius heret. quã audit
Nec facile ẽ aĩodulcẽ sonũ ex¬
cutẽ proseqtur ⁊ durat ⁊ exint̾¬
uallo recurrit. Ideo eludẽde sunt
aures malis uecib⁊ quid̃ pͥmis¬
Nam cum mitiũ fecerũt admis¬
seq sunt plus audet. Inde ad hec
uborũ maniũ crepitꝰ ẽ Una feli¬
refruipatmoĩo. hoc ẽ uiu̾ẽ. hoc
ẽ se mortale ẽẽ meminisse flu¬
unt dies.⁊ ĩreparabił uita dec̃¬
saꝑe. ⁊ etati nõ semꝑ uoluptã¬
tes de cepture. Int̾m dum põt

Expanded text:
symphoniam, ferunt secum in auribus symphoniam, ferunt secum in auribus modulationem illam ac dulcedinem cantuum, quae cogitationes impedit nec ad seria patitur intendi, sic adulatorum et prava laudantium sermo diutius haeret quam auditur. Nec facile est animo dulcem sonum excutere; prosequitur et durat et ex intervallo recurrit. Ideo cludendae sunt aures malis vocibus et quidem primis; quom initum fecerunt admissaeque insunt plus audent. Inde ad haecverborum inanium crepitus est. Una felire, frui patrimonio, hoc est vivere, hoc est se mortalem esse meminisse. Fluunt dies et inreparabilis vita decuiuvat aetati non semper voluptates receptu
Abbreviated transcription (Latin):
iam sic ꝑegrnaduar ut illos numi¬
danim precunat cquitat ut ag¬
m̃ cursorum ante cedat. Curpe̾
ẽ nullos eẽ. qui occunẽtis uiad
deiciantur. ⁊ qui honestuhoĩez
ueĩre magno pulue ostendãt.
Onis iam multes hent. qui c̃stal¬
lina ⁊ munina ⁊ celata magno¬
rum artificum manu portent.
Turpe ẽ uider eas te habẽ sarci¬
nas totas. que toto cõcuti pos¬
sint omĩum pedagogia oblita
fatie uehunt᷑. ne sol. ne figus te¬
neram cutem ledat. Einpe est. ne¬
minẽ eẽ incomitatu. Opueroꝵ
cuiꝰ sana faties medicamtũ desi¬
deret. horũ omiũ ẜmo uitãd̾ est.
Hi sunt quiuitia tradunt. ⁊ auo
aliunde trãseũt. Hessimũ genus
horum hoĩum uidebat᷑. qui u̾ba
gestarẽt. Sũt quidã qui uitia
gestant. horũ ẜmo multũ nocet
Nam etiam si nõ statim profi¬
cit. semina maĩo relinquid se¬
quitͦq nos ⁊ cum abillis discẽ¬
simus reẜrecturu postea malu
Qũc adiodũ qui audienint

Expanded text:
iam sic peregrinantur, ut illos Numiiam sic peregrinantur, ut illos Numidarum praecurrat equitatus, ut agmen cursorum anteccdatantecedat; turpe est nullos esse, qui occurrentis via deiciant, aut qui honestum hominem venire magno pulvere ostendant. Omnes iam mulos habent, qui crustallina et murrina et caelata magnorum artificum manu portent; turpe est videri eas te habere sarcinas totas, quae e tuto concuti possint. Omnium paedagogia oblita facie vehuntur, ne sol, ne frigus teneram cutem laedat; turpe est neminem esse in comitatu tuo puerorum, cuius sana facies medicamentum desideret. Horum omnium sermo vitandus est: hi sunt, qui vitia tradunt et alio aliunde transerunt. Pessimum genus horum hominum videbatur, qui verba gestarent; sunt quidam, qui vitia gestant. Horum sermo multum nocet; nam etiam si non statim profecit, semina in animo relinquit sequiturque nos etiam cum ab illis discessimus, resurrecturum postea malum. Quemadmodum qui audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Hec qualis ẽq cena adiali ocũ¬
dior erit. Aliquod enim ex perim̃¬
simplicius ⁊ uerius. Namubise
p̃parauit.⁊ indixit sibi patienti¬
am nõ eque apparet quatũ hea
u̾e firmitatis. Illa sunt certissima
argum̃ta que extempore dedit.
si no tãtũ equus modestia. si pla¬
cidus aspexit. si nõ excanduit. a¬
nõ litiganit. Si ꝙ dan deberet.i
ip̃e sibi nõ desiderando suppleũ
et cogitauit aliquid cõ suetudi¬
ne sua.sibi nichil deẽẽ. Multa
qua sup nacua eẽnt. nõ intelle¬
ximus. nͥde eẽ cepunt. Ute bam̃
eĩ illis. nõ quia debebamus. s qr
hẽbamus. Qũa multa aũt pa
rabamus. quia alii pauũt. quia
apud plerosq sunt. Int̾ causas
et ad exempla nec roe cõponim
s cõsuetudine adducimur. Qd̾
si pauci facerẽt nollemꝰ imitan
cum plures face̾ cepũt. quasi ho¬
nestius sit quia frequẽtiꝰ seꝗm
et recti apud nos locum tenet er¬
ror.aibi publicus factus ẽ. Ss

Expanded text:
Haec qualiscumque cena aditiali iucunHaec qualiscumque cena aditiali iucundior erit. Aliquod enim experimesimplicius et verius. Nam ubi se praeparavit et indixit sibi patientiam, non aeque apparet, quantum habeat verae firmitatis; illa sunt certissima argumenta, quae ex tempore dedit, si non tantum aequus molestias, sed placidus aspexit; si non excanduit, non litigavit; si quod dari deberet ipse sibi non desiderando supplevit et cogitavit aliquid consuetudini suae, sibi nihil deesse. Multa quam supervacua essent, non intelleximus, nisi deesse coeperunt; utebamur enim illis, non quia debebamus, sed quia habebamus. Quam multa autem paramus, quia alii paraverunt, quia apud plerosque sunt ! Inter causas  ad exempla, nec ratione conponimur sed consuetudine abducimur. Quod, si pauci facerent, nollemus imitari, cum plures facere coeperunt, quasi honestius sit, quia frequentius, sequimur. Et recti apud nos locum tenet error, ubi publicus factus est. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
peruem. Nichil hẽo paratum
nisi me Itaq ĩlecto.lassitudi¬
nẽ pono. Hanc coci ac pistoris
morã boni cõsulo. Mecu e de
hoc ip̃o loquor. qua nicħ sit gra¬
ue. qd̾ leuit excipias. qd̾ indi¬
gnãdum. nicħ ipe indignado
astruas. Nõ ht pane meus pi¬
ht̃ coionus. malũ pane iaqs
Expecta.bonus fiet. Etiam illũ
tenerum tibi ⁊ siligineũ fames
reddet. Ideo nõ ẽ ante edẽdum
quã illa imꝑat. Expectabo er¬
go. nec ante edam qũa ut boñ
re desiero. Nec̾ium ẽ paruo as¬
suesc̾ẽ. Multe difficultates lo¬
corũ. multe tempoꝵ ⁊̃ locuple
prohibẽt ⁊ occurrent. Quicqd
uult hẽ nemo põt. Illut põt o
nolle ꝙ nõ h. rebꝰ oblatis hi¬
laris uti. magna ꝑs libertatis
ẽ. Bene moratus ueter ⁊ con¬
tumelie patiens. estimar nõ
põt.quatã uoluptatẽ capia.
ex eo quod lassitudo mea sibi
ipã assuescit. Non unctores. no
balncum. no ullum aliad reme¬
dium.qua tempois quero. Nam
qd̾ labor cõtraxit. qui extollitur

Expanded text:
perveni; nihil habeo parati nisi me. Itaque in lectulo lassitudinem pono, hanc coci ac pistoris moram boni consulo. Mecum enim de hoc ipso loquor, quam nihil sit grave, quod leviter excipias, indignandum nihil nisi ipse indignando adstruas. Non habet panem meus pihabet colonus. " Malum panem " inquis. Exspecta: bonus fiet. Etiam illum tibi tenerum et siligineum fames reddet. Ideo non est ante edendum quam illa imperat; exspectabo ergo nec ante edam quam aut bonum re desiero. Necessarium est parvo adsuescere: multae difficultates locorum, multae temporum etiam loeupleprohibentes occurrent. Quidquid vult habere nemo potest, illud potest, nolle quod non habet, rebus oblatis hilaris uti. Magna pars libertatis est bene moratus venter et contumeliae patiens. Aestimari non potest, quantam voluptatem capiam ex eo, quod lassitudo mea sibi ipsa adsuescit; non unctores, non balineum, non ullum aliud remedium quam temporis quaero. Nam quod labor contraxit, quies tollit.
Abbreviated transcription (Latin):
prodis. sic cenas tam ephym¬
brerede patri approbatusus. ło
ẽ istut unie̾. s aliene uite int̾ esse a
Quata demẽtia heredis suires ꝓ¬
curare ⁊ sibi negare omĩa. At tibiex
amico mimicum. magͣ fatiat he¬
reditas. plus eĩ gandebit tii am¬
or. quo plus accepit istos tristes.

Expanded text:
am ephemeridem patri adprobaturus: non est istud vivere, sed alienae vitae interesse. Quanta dementia est heredis sui res procurare et sibi negare omnia, ut tibi ex amico inimicum magna faciat hereditas. Plus enim gaudebit tua morte, quo plus acceperit. Istos tristes
Abbreviated transcription (Latin):
bus illum quibusdam auanim
ri.sitas inuenis uitiorũ propri¬
etates uaria sunt. ĩ nũãbiles ha¬
bent facies cõp̾hendi eoꝵ gnͣa
nõ possunt. Simplex recti cura
e. multiplex pram. Et quatum¬
uis nouas declinaticẽs capit
idem morib. eueĩt nãm sequẽ¬
tium. Saciles sunt saluti st̃ exi¬
guas differẽtias hñt Hĩs dis¬
rorti plurimũ. ⁊ omĩb ⁊ interse
dissidet. causa tam p̾cipua m ui

Expanded text:
bus illum quibusdam avarum ri, si tantas invenis vitiorum proprietates; varia sunt, innumerabiles habent facies, comprendi eorum genera non possunt. Simplex recti cura est, multiplex pravi, et quantumvis novas declinationes capit. Idem moribus evenit; naturam sequentium faciles sunt, soluti sunt, exiguas differentias habent; his distorti plurimum et omnibus et inter se dissident. Causa tamen praecipua mi
Abbreviated transcription (Latin):
adsimilitudine illam humorum
corꝑum natura formauit. ut maio¬
res quoq nrĩ aquarum appellane¬
runt uenas. S quẽadmodum ĩ
nobis nõ tm̃ satigus est.s multa
gña humoris alia necessarii alia cõ¬
rupti et paulo pinguioris incapi¬
additum articulis ꝑ quod cicius flec

Expanded text:
ad similitudinem illa humanorum corporum natura formauit, ut maiores quoque nostri aquarum appellauerint uenas. Sed quemadmodum in nobis non tantum sanguis est sed multa genera umoris, alia necessarii, alia corrupti ac paulo pinguioris in capiadditum articulis, per quod citius flec
Abbreviated transcription (Latin):
rpn cun. dñt no quod hãt dicit᷑
s quod nõhabeat. Itaq exmultis
inanib nchilimpleri põt dur¬
cias multeres faciunt nõ multe
inopie alif inquid quam debes
panptatem intelligis. Pauꝑtas
est enim nõ que panca possitet
set quemulta nõ possidet. ¶Ita
no abeodicitur quod habet set
latinum uerbum eet quo

Expanded text:
cunt. Non quod habeat dicit, sed quod non habeat. Itaque ex multis inanibus nihil inpleri potest; divitias multae res faciunt, non multae inopiae. Aliter," inquit, "quam debes, paupertatem intellegis. Paupertas enim est non quae pauca possidet, sed quae multa non possidet; ita non ab eo dicitur, quod habet, sed Latinum verbum esset, quo
Abbreviated transcription (Latin):
adhortatio uidetur efficacissima
deterret enĩ qui imitãdi cupidi¬
tatem nõ fecit. spem abstulit.
Ceterum uerbis habundabat sine

Expanded text:
adhortatio videtur efficacissima. Deferret enim qui imitandi cupiditatem fecit, spem abstulit. Ceterum verbis abundabat, sine
Abbreviated transcription (Latin):
scias uolo. libellotuo lecto .i. depli¬
mis aliquas littͣas. quas. adaliq̃m¬
quos sensus nõ puto exre dictos
rerum tantaq generositate cal¬
lent ut iux suffecturas putem
etates hõium quibo insticui ꝑ¬

Expanded text:
s est: Libello tuo lecto, de plurimis ad quosdam litteris quas ad aliqQuos sensus non puto ex te dictos rerum est tantaque generositate clarent ut uix suffecturas putem aetates hominum quibus institui p
Abbreviated transcription (Latin):
rescet ad subit et caligabit si uastã
alcitudĩem increprdie cius ostitu¬
tus despex̾it. nõ ẽ hoctimor. s naͣlis
affectio ĩ expugnabilis rõni. It
fortes quidam aptissum funtẽ
suum sanguinem alienum
uitere nõ possunt. quidã aduul¬
nens nomi quitum atucteris
ctouinlert tractatione ms

Expanded text:
rescet ad subita et caligabit, si vastam altitudinem in crepidine eius constitutus despexerit; non est hoc timor, sed naturalis adfectio inexpugnabilis rationi. Itaque fortes quidam et paratissimi fundere suum sanguinem alienum videre non possunt. Quidam ad vulneris novi, quidam ad veteris et purulenti tractationem
Abbreviated transcription (Latin):
sensi quẽram icium anm
et sine metu mutatone quor
isoute ti nou. tas suu acfe¬
ditas fecerat. nõ teme ̃cie
cum ioquor nultm u¬

Expanded text:
sensi quendam ictum animi et sine metu mutationem, quam insolitae rei novitas simul ac foeditas fecerat. Non de me nunc tecum loquor, qui mu
Abbreviated transcription (Latin):
credidi tem pestatem ẽẽ ne.
terum nauem experirer ⁊
luti tota uia fuit ut posser
deri nichiloĩnus nauigasie.
tum athletaꝵ fate ⁊ in ill.
die. ꝓpetienoum fuit a

Expanded text:
credidi tempestatem esse, ne iterum navem experirer; et tantum luti tota via fuit, ut possim videri nihilominus navigasse. Totum athletarum fatum mihi illo die perpetiendum fuit; a
Abbreviated transcription (Latin):
cum latissime ꝑcurrit ac fuirit
pexiguum foramẽ est reteu
ois aĩo quiad huc temuor ẽ icͣ
ꝑ om̃e corpus suga est ⁊raq e
illo querendum est anpossit ⁊̃¬
mortalis eẽ hoc quitem ctum
hetui si supstes est corporre
illum nullo gn̾e mor posse to¬
uanta
uerborum nobis paup¬
tas immo egestas sit num ꝙ̃
magis quam hodierno die ĩtel¬
lexi. nulle res inciterunt cum
forte deplatone loqueremur q̃
nomina desiderarent nec habe¬
rent. quedam uero cum habu¬
issent fastidio nostro porois¬
sent. ¶Quis aũt ferat mege

Expanded text:
cum latissime percussit ac fulsit, per exiguum foramen est reditus, sic animo, qui adhuc tenuior est igne, per omne corpus fuga est. Itaque de illo quaerendum est, an possit immortalis esse. Hoc quidem certum habe: si superstes est corpori, praeteri illum nullo genere posse, proQuanta verborum nobis paupertas, immo egestas sit, numquam magis quam hodierno die intellexi. Mille res inciderunt, cum forte de Platone loqueremur, quae nomina desiderarent nec haberent, quaedam vero, quae cum habuissent, fastidio nostro perdidissent. Quis autem ferat in e
Abbreviated transcription (Latin):
uera quam tu prestas que non
seuicie prenitentia cepit nullam
hr̃e maculam non quam cuulẽ
sanguinem fudisse. Hec est ĩma¬
xima tempestate uerissima ani¬
mi temꝑantia. ⁊humani geneĩs
ꝯprehendit te sibi amor nõ cupi¬
ditate aliqua nõ temeritate incey¬
dii nõ pͥorum principium incen¬
diis eremplis corruptis quatum
in ciues suos liceat expiendo temp¬
tare. S hebetare. aciem imꝑii sui
prestiti cesar cuitatem intruentã
et hoc quoq magno animo gła¬
tus es. nullam te toto orbe stilla
sanguinis humani misisse quo
maius est mirabiliusq ꝙ nulli
num quam cicius gladius ꝯmis¬
sus est. Clemẽs ergo nõ tantu
honestiores set potiores prestat
ornamentaꝙ piorum est similis
et certissima salus. Quid enĩ cuz
reges senuerint liberisq ac nepo¬
tib tradiderunt regna. Tyrapn¬
orum execrabilis et breuis pote¬
stas ẽ. Quid interest int̾ tyrãpnũ
et regem spẽic enum ip̃a fortune
aclicentia par est. nisi quod tyrap¬

Expanded text:
era, quam tu praestas, quae non saevitiae paenitentia coepit, nullam habere maculam, num- quam civilem sanguinem fudisse; haec est in maxima potestate verissima animi temperantia et humani generis comprendens ut sui amor non cupiditate aliqua, non temeritate ingenii, non priorum principum exemplis corruptum, quantum in cives suos liceat, experiendo temptare, sed hebetare aciem imperii sui. Praestitisti, Caesar, civitatem incruentam, et hoc, quod magno animo gloriatus es nullam te toto orbe stillam cruoris humani misisse, eo maius est mirabiliusque, quod nulli umquam citius gladius commissus est. Clementia ergo non tantum honestiores sed tutiores praestat ornamentumque imperiorum est simul et certissima salus. Quid enim est, cur reges consenuerint liberisque ac nepotibus tradiderint regna, tyrannorum exsecrabilis ac brevis potestas sit ? Quid interest inter tyrannum ac regem species enim ipsa fortunae ac licentia par est, nisi quod tyran
Abbreviated transcription (Latin):
plures fũnt sepus inaliquas inci¬
dent. Rari aũt comete et obhoc ⁊¬
mirabiles sũt. Quid quod testi¬
monium dicet ꝯ̃te omnisetas
que talium stellarum ortus ⁊ an¬
notaiit et posteris tradroit pꝰt
mortem demetrii syrie regis cuius
de mocritus. et antiochus filu fuere
paulo ante achaicum bellum coe¬
tes effulsit nõ minor sole primo
igneus acrubicundus orbis fuit
clarumq lumen emittes quãto
iunceret noctem de inde paulatim
magnitudo eius districta est. ⁊ eua¬
nuit claritas. Nouissime totus
int̾cioit. Quid ergo. Certestellas
o ut tãtum corpus efficiant. mil¬
le munum licet congreges nunꝙ̃
apparuit. Deinde sustulit se diffu¬
ditq erusq inequinoctiale c̃cu¬
lum uenit ita ut illam plagam ce¬
li cui lacta nom̃ est inimmensis cx¬
tictus equaret. Quid ergo ꝯuenisse¬

Expanded text:
plures fuerint, saepius in aliquas inciplures fuerint, saepius in aliquas incident; rari autem cometae et ob hoc mirabiles sunt. Quid, quod testimonium dicet contra te omnis aetas, quae talium stellarum exortus et adnotauit et posteris tradidit? Post mortem Demetrii Syriae regis, cuius Demetrius et Antiochus liberi fuere, paulo ante Achaicum bellum cometes effulsit non minor sole: primo igneus ac rubicundus orbis fuit clarumque lumen emittens, quanto uinceret noctem; deinde paulatim magnitudo eius districta est et euanuit claritas; nouissime totus intercidit. Quoi ergo coire stellas oportet, ut tantum corpus efficiant? Mille in unum licet congreges, numquapparuit, deinde sustulit se diffuditque et usque in aequinoctialem circulum uenit, ita ut illam plagam caeli, cui lactea nomen est, in immensum extentus aequaret. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nem celi. Quid fuit quod illota
solida corꝑa adlucẽt. D̾ inde ꝙ tã¬
te c̃ssitudĩs ẽ. necc̃e ẽ ut magni põ¬
deris sit: quomo ergo insara ma¬
nentg̃uia: Quo illa molles nõ de¬
scendit et se honere suo frãgit. fiei̾
enun non põt ut tanta us pondĩs
quantam illeꝯsticuit pendeat et
leuib innixasit. neillud quide
extrisecus aliqua eẽ recinacula qb
eadem ꝓhibeatur.necrursus d̾me¬
corpus excipiat acfulciat. Illud q̃¬
nunc nemo dare audebit mũdu
ferri ꝑimm̃ sum et cadẽ qui dem
s nõ apparẽ ancadat qr precipitatio
cius eterna est nichil habẽs nouissi¬
mum inq incurrat. Hoc quidaz
det̾ra dixerunt cum rõem nullam
muenerunt ꝓpter quam pondus
bes nõ quinꝙ tm̃ stellas moueri s
multas eẽ ⁊ in mundi multis re¬
onib. aut si hoc sine ulloꝓbabi
ueri aut nullam dicat. Preterea
nichilte ad iuuat ista stellarum i¬
passim euntium turba nam quo

Expanded text:
nem caeli. Quid fuit quod illo tam nem caeli. Quid fuit quod illo tam solida corpora adduceret et ibi dete crassitudinis est, necesse est et magni ponderis sit: quomodo ergo in summo manent grauia? Quomodo illa moles non descendit et se onere suo frangit? Fieri enim non potest ut tanta uis ponderis, quantam ille sustinuit, pendeat et leuibus innixa sit. Ne illud quidem se aliqua retinacula quibus cadere prohibeatur, nec rursus de mecorpus excipiat ac fulciat. Illud etiamnunc nemo dicere audebit, mundum ferri per immensum et cadere quidem, sed non apparere an cadat, quia praecipitatio eius aeterna est, nihil habens nouissimum in quod incurrat. Hoc quidam de terra dixerunt, cum rationem nullam inuenirent propter quam pondus robes non quinque tantum stellas moueri sed multas esse et in multis mundi regionibus? Aut si hoc sine ullo probabilueri aut nullam dicat? Praeterea nihil te adiuuat ista stellarum passim euntium turba: nam quo
Abbreviated transcription (Latin):
discurrẽ s has solas obẜuatas eẽ
Cet̾um ĩnuãbiles ferri ꝑoccultu
aut ꝓpt̃ obscũitatem luminis nb
ignotas aut ꝓpter circulorum po¬
sitõem talem ut tuc demum cum
ad extrema eorum uenẽ uisantũ
Ergo int̾currunt quedã stelle. ut
ait nob̾ noueq lum̾ suum ostan¬
tibo misceant et maiorem quam
stellis mos ẽ porrigant ignem.ħ
exhiis que mititur leuissimum
tota eius enarratio demundo mẽ¬
datium imputens est. nã sulli ẽ¬
dimus sũma celi hora solidissima
ẽ inmodum tecti durata et altic̃ssiq
corporis ꝙ achomi ꝯiesti coac̾uati¬
q fecerunt huic ꝓxima suꝑficies
ignea est ita ꝯpacta ut solui uiciari¬
q nõ possit. Habettam spiram̃ta
quedam et qĩ fencstras ꝑ quas exp
exꝑte extiori mundi inf ant ig
iactare brachia uelim tñ michi
dicat iste qui mundo tam fima
lacunaria imposint. quid sit qua¬
recͥdamus illi cẽ mutam c̃ssitudi¬

Expanded text:
discurrere, sed has solas obseruatas esse; discurrere, sed has solas obseruatas esse; ceterum innumerabiles ferri per occultum aut propter obscuritatem luminis nobis ignotas aut propter circulorum positionem talem ut tunc demum, cum ad extrema eorum uenere, uisantur. Ergo intercurrunt quaedam stellae, ut ait, nobis nouae, quae lumen suum constantibus misceant et maiorem quam stellis mos est porrigant ignem. Hoc ex his quae mentitur leuissimum est: tota eius enarratio mundi mendacium impudens est. Nam si illi credimus, summa caeli ora solidissima est, in modum tecti durata et alti crassique corporis, quod atomi congestae coaceruataeque fecerunt. Huic proxima superficies ignea est, ita compacta ut solui uitiarique non possit; habet tamen spiramenta quaedam et quasi fenestras per quas ex parte exteriore mundi influant ignes, iactare brachia? Velim tamen mihi dicat iste, qui mundo tam ferma lacunaria imposuit, quid sit quare credamus illi tantam esse crassitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ti regione deducte. ¶Stellarum
ĩ quid duarũ lum̃ miscetur ⁊pre¬
bet unius sp̃em. Nempesicquem¬
admodum rubicunda fit nubes
solis mortu quc̃admod̾. uesꝑtĩa
et matutina flauescut. quẽadm
arcus alt̾ nec sol cu̾titur. Hec omĩa
primum magna ui efficiuntuꝵ.
Sol enim est qui ista succendit
stellarum ñ ẽ cadem potentia. d¬
inde nicħ hoꝵ nisi infralunam
int̾arum uicicinia nascitur. Suꝑi¬
ora pura et sincera sũt et coloris
sui semꝑ. Pret̾ca siquid tale accis¬
ret non hret moram s extiguetũ
cito sicut corone que solem luna¬
uecingũt intͣ breuissimum spa¬
cium exsolescunt. nec arcus quidẽ
diu ꝑseuãt. Si quid eẽt tale quo
nõ intm manẽt quãtum morari
com ode solent. Stellis intͣsigni¬
ferum cursus est. Hũc p̃mũt gri
at comete uͥc̾nuntur. ñ magis cer¬
tum ẽ illis tpc̃ quo appareant qͣm
locus ullus ultra quem ñ excunt
cuntur nõ hastin stellas quinꝙ

Expanded text:
um sint ingenti regione diductae? Stellarum, um sint ingenti regione diductae? Stellarum, inquit, duarum lumen miscetur et praebet unius speciem, nempe sic quemadmodum rubicunda fit nubes solis incursu, quemadmodum uespertina aut matutina flauescunt, quemadmodum arcus alterue sol uisitur. Haec omnia primum magna ui efficiuntur; sol enim est qui ista succendit: stellarum non est eadem potentia. Deinde nihil horum nisi infra lunam in terrarum uicinia nascitur; superiora pura et sincera sunt et coloris sui semper. Praeterea si quid tale accideret, non haberet moram sed extingueretur cito, sicut coronae quae solem lunamue cingunt intra breuissimum spatium exolescunt; ne arcus quidem diu perseuerat: si quid esset tale quo non in tantum maneret quantum morari cometae solent. Stellis intra signiferum cursus est, hunc premunt gyrum. At cometae ubique cernuntur: non magis certum est illis tempus quo appareant, quam locus ullus ultra quem non exeantcuntur: non has tantum stellas quinque
Abbreviated transcription (Latin):
uestigium uenit et saturnus aliqͥ
sup̃ iduem est. ⁊ mars uenerem a¬
ut mercuriũ recta linea daspicit
nec tamen ꝓpt̃ hũc illorum cursũ
cum alt̾ alterum subit cometes
fit. Alioquin annis om̃ib fieret.
Om̃ib enimalique stelle ĩ eodem
signo simul sunt. Si comet̾e facẽt
stella stelle suꝑueniẽs: momento
cẽ desinc̃t. Suma enĩ uelocitas tran¬
scuntium ẽ ideoq oĩs defectio syde¬
rum breius est. qr cito illas item cũ¬
sus quiamouãt abstrahit. uidemꝰ
solem et lunam intͣ exiguum tem¬
pus cum obscurari ceꝑunt: lib̾ari
Quanto celeuor deb fier instellis
digressio tanto minoribꝰ. At qui
cometes seius m̃sib manẽt ꝙ nõ
accitẽt si duaꝵ stellarum ꝯuentu g¬
gnerẽtur. Ille cnuim du coherẽ ñ pos¬
sunt. s necẽe ẽ ut illas lex celeritatis
sue seꝑet. Pret̾ea ista nobis uicina
uid̾etur. cet̾um int̾ uallis ĩgentib
dissident. Qũo ergo põt altera stella

Expanded text:
uestigium uenit: et Saturnus aliquando uestigium uenit: et Saturnus aliquando supra Iouem est et Mars Uenerem aut Mercurium recta linea despicit, nec tamen propter hunc illorum concursum, cum alter alterum subit, cometes fit; alioquin annis omnibus fieret omnibus enim aliquae stellae in eodem signo simul sunt. Si cometen faceret stella stellae superueniens, momento esse desineret. Summa enim uelocitas transeuntium est, ideoque omnis defectio siderum breuis est, quia cito illa idem cursus qui admouerat abstrahit; uidemus solem et lunam intra exiguum tempus, cum obscurari coeperunt, liberari: quanto celerior debet fieri in stellis digressio tanto minoribus? Atqui cometae senis mensibus manent, quod non accideret, si duarum stellarum conuentu gignerentur: illae enim diu cohaerere non possunt et necesse est illas lex celeritatis suae separet. Praeterea ista nobis uicina uidentur, ceterum interuallis ingentibus dissident: quomodo ergo potest altera stella
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se spectantes debĩtu eoꝵ ñ cõ
uenit. s ꝓnt cuiq acrior acies aut
hebetior ẽ ita ait ut lacioiorẽ eẽant
lucidiorem et crines aut mĩn̾ora
deductos aut in lat̾a dimissos.S
siue sunt alique differẽtie eorum
siueño sunt: eadem fiant rõne ⁊
necẽe ẽ comete. Illud unum osta¬
re deb p̃ter solitum aspici noua
syderis faciem circa se dissipatu
ignem trahentis. Quibodam an¬
tiquoꝵ.hec placet rõ. Cum exhiis
errantib alta se alt̾i applicuit ꝯfu¬
sio inunum duorum lummnel
facies longioris syderis redli. Nec
hoc tuc tm euenit cum stella stella
attigit. S ⁊ cum appĩquãuit. int̾¬
uallum cnim ꝙ int̾duas est illu¬
stratur abutraq inflamaturq ⁊
longum ignem efficit. Hiis ĩ
respondebimus circum ẽẽ nũm
stellarum mobilium. Solem ãt
codem tp̃r ⁊ has apparẽ ⁊ cometem¬
s ꝓprium eẽ ⁊ sui uiris. Etiã nũc
frequent stella sub altioris stelle

Expanded text:
inter spectanteinter spectanteuenit sed, prout cuique acrior acies aut hebetior est, ita ait aut lucidiorem esse aut rubicundiorem et crines aut in interiora reductos aut in latera demissos. Sed siue sunt aliquae differentiae illorum siue non sunt, eadem fiant ratione necesse est cometae; illud unum constare debet: praeter solitum aspici nouam sideris faciem circa se dissipatum ignem trahentis. CAPUT tiquorum haec placet ratio: cum ex stellis errantibus altera se alteri applicuit, confuso in unum duarum lumine facies longioris sideris redditur; nec hoc tunc tantum euenit, cum stella stellam attigit, sed etiam cum appropinquauit: interuallum enim quod inter duas est illustratur ab utraque inflammaturque et longum ignem efficit. His illud respondebimus: certum esse numerum stellarum mobilium, solere autem eodem tempore et has apparere et cometesed proprium esse et sui iuris. Etiamnunc frequenter stella sub altioris stellae
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ deb talis quale est io ꝙ ignem
efficit. Turbinis aut rotunda faci¬
es est. In eodem noĩeñ uestigio u̾¬
satur ⁊ colũpne modo circũagen¬
tis se uoluitur. Ergoignem quo
qui inclusus est similem illicẽ
oportet. atqui longus ẽ ⁊ disectuᷤ
minimeq similis in orbem co¬
acto.Epigenem relĩquamus ⁊
aliorum oppiniones ꝑsequam̃
quas antequa exponere incipi¬
am.Illud inprimis p̃sumẽdu
est cometasno inuna ꝑte celi a¬
spici nec insigniferotm̃ u̾rbe. s
tam mortu qua ĩoccasu frequẽ¬
tissime tñautem cuca septemt᷑¬
uis enim greci discrimina fecint
eoꝵ quib in morem barbe flami¬
a dependet et eoꝵ qui undiq c̾ca
se uelut comã sꝑgunt etcoꝵ ꝗb
fusus quidem est ignis s inuti¬
cem tñ demens tamen om̃s istie
eiꝰdem nore sũt cometeq rectedi¬
cũtur. Quoꝵ cumpost longum
tp̃c appareat forme. uł int̾se eos cõ¬
pare difficile illo ip̃o tꝑr quo appet

Expanded text:
esse debet quale est id quod ignem esse debet quale est id quod ignem efficit; turbinis autem rotunda facies est in eodem enim uestigio uersatur et columnae modo circumagentis se uoluitur: ergo ignem quoque qui inclusus est similem esse illi oportet, atqui longus est et disiectus minimeque similis in orbem coacto. Epigenem relinquamus et aliorum opiniones persequamur. Quas antequam exponere incipiam, illud imprimis praesumendum est, cometas non in una parte caeli aspici nec in signifero tantum orbe sed tam in ortu quam in occasu, frequentissime tamen circa septentrmuis enim Graeci discrimina fecerint eorum quibus in morem barbae flamma dependet, et eorum qui undique circa se uelut comam spargunt, et eorum quibus fusus quidem est ignis sed in uerticem tendens, tamen omnes isti eiusdem notae sunt cometaeque recte dicuntur. Quorum cum post longum tempus appareant formae, inter se eos comparare difficile est: illo ipso tempore quo apparent,
Abbreviated transcription (Latin):
credibile cẽ quã inturbie longior ⁊¬
mora.utiq motus motu ꝯtrario
uncitur. Ht enim suã locus
ille uͥtiginem̃ queparit celum. syd̃¬
et ut decis aliquã aduocatõem qd̃
fieri nullo mõ põt. Quid dehiis co¬
metis dicet᷑ qui scnis m̃sib apparu¬
erunt.Dm̃ duo deb̃ eẽ motꝰ eode
loco. Alt illi diuinus et assiouus su¬
um sinc int̾missione ꝑagens opuc
alt̾ nonus et recens et turbine illatͥ
Necc̃e ẽ ergo alt alti impedimen¬
tum sit. Atqui lunaris illa orbita ce¬
t̾orumq sup̃ lunam ineantium
motus nreuocabilis nec hospitãs¬
qui nec resistit nec dat ullã nobie
suspicionem obiecte sibimore fi¬
der nõ habet turbine molẽtissim̃. ⁊per¬
turbatissimum tem pestatis genus
ĩmedies siderum ordines pueĩre
⁊ int̾ dispoĩta actñquilla uersari
Credamus ignem cucumactotũ¬
bine accendi.Huc expulsum in
sublime p̃bere nobis oppinione
speciemq syderis lõgi. Putotale

Expanded text:
credibile est quam in turbine longior credibile est quam in turbine longior mora, utique ubi motus motu contrario uincitur? Habet enim suam locus ille uertiginem, quae rapit caelum "sideEt ut des ei aliquam aduocationem, quod fieri nullo modo potest, quid de his cometis dicetur qui senis mensibus apparuerunt? Deinde duo debent esse motus eodem loco, alter ille diuinus et assiduus, suum sine intermissione peragens opus, alter nouus et recens et turbine illatus; necesse est ergo alter alteri impedimentum sit. Atqui ‹quia› lunaris illa orbita ceterorumque supra lunam meantium motus irreuocabilis est nec haesitat usquam nec resistit nec dat ullam nobis suspicionem obiectae sibi morae, fidem non habet turbinem, uiolentissimum et perturbatissimum tempestatis genus, in medios siderum ordines peruenire et inter disposita ac tranquilla uersari. Credamus ignem circumacto turbine accendi et hunc expulsum in sublime praebere nobis opinionem speciemque sideris longi: puto, talis
Abbreviated transcription (Latin):
locum cresce̾ nempe efficit turbinem
plurimum uentorum int̾ ip̃oc luc¬
tacio. ħ diu nõ põt ẽẽ. nã cum uagu
et incertus spẽ cõuolutatus ẽ nou̾is¬
sime uni ius om̃ium cedit. Nul¬
la aũt tempestas magna ꝑdurat. ꝓ¬
celle quãto quoq plus h̾nt uirium
cãto minus tp̃ris uenti cum adsũ¬
mum uenerunt remittũtur om̃ĩ
molentia. Necẽe ẽ ip̃a ocitatõe ĩ exi¬
tum sui tendant. Nemo turbinez¬
itaꝙ toto die uidit nec hora quidẽ.
mira uelocitas eius et mira breuitas
ẽ: Pretea uiolẽnus celeriusq intra
cͥcaq eam uoluitur. Quo excelsiõ
eo solutior laxiorꝙ ẽ.⁊ obhoc diffun¬
motu qui uniu̾sum trabit soluẽt̃.
Quid enim ẽ illa ꝯłisione mundi
citacius. ac omĩum uentoꝵ ĩunu
ꝯesta uis dissiparetur. ⁊ t̾re solida fõ¬
tisꝙ ꝯpages. nec dum ꝑticula aeris
torti preterea manẽ maltum ñ põt
ignis turbine illatus nisi ip̃equoq
ꝑmanecturbo. Quid porro tam in¬

Expanded text:
locum crescere. Nempe efficit turbinem locum crescere. Nempe efficit turbinem plurium uentorum inter ipsos luctatio. Haec diu non potest esse: nam cum uagus et incertus spiritus conuolutatus est, nouissime uni uis omnium cedit; nulla autem tempestas magna perdurat procellae, quanto plus habent uirium, tanto minus temporis; uenti, cum ad summum uenerunt, remittuntur; omnia uiolenta necesse est ipsa concitatione in exitum sui tendant. Nemo itaque turbinem toto die uidit, ne hora quidem: mira uelocitas eius et mira breuitas est. Praeterea uiolentius celeriusque in terra circaque terram uoluitur; quo excelsior, eo solutior laxiorque est et ob hoc diffunmotu qui uniuersum trahit solueretur: quid enim est illa conuersione mundi citatius? Hac omnium uentorum in unum congesta uis dissiparetur et terrae solida fortisque compages, nedum particula aeris torti. Praeterea manere in alto non potest ignis turbine illatus, nisi ipse quoque permanet turbo. Quid porro tam in
Abbreviated transcription (Latin):
ut puto. Qrͣ qr nõ ẽ illis ꝑturbatus
et impotens cursus ad cometam idez
tnͣsferamus. nõ ꝯfuse ñ tum ultuo¬
se eunt ut aliquis credat illos cãis
curbulentis et mostantib pelli. ⁊¬
Dinde ⁊̃ si u̾tices isti ꝯp̾hendere terre¬
na humidaꝙ ⁊exhumili maltu
exprimẽ possent: nõ tñ sup̃lunam
efferrent. oĩs illis usq ĩ nubilum
uis est. Cometas aũt aũt ĩ mrctos stel¬
lis uidemus ꝑsupiora labentes. Ergo
uisimile nõ est intm̃ spatium ꝑ seuã¬
re turbinem qui quod maior ẽ ma¬
turius corrumpitur. Utrũlib ita eli
mete obhac ut putant ñ exeunt al¬
tius. qr plus terrem hñt gͣuitas il¬
los sua inꝓxĩo tenet atqui necẽe est
inhis cometis duiturnorib celsio¬
ribusq plenior mat̾ia sit. Neq enĩ
diutius apparent nisi maioribꝰ nu¬
trim̃tis sustine̾ntur dicebam modo
nõ posse diu uerticem ꝑmanẽ. nec
supra lunam aut usq instellarum

Expanded text:
ut puto. Quare? Quia non est illis perturbatus ut puto. Quare? Quia non est illis perturbatus et impotens cursus. Ad cometas idem transferamus: non confuse nec tumultuose eunt, ut aliquis credat illos causis turbulentis et inconstantibus pelli. Deinde, etiamsi uertices isti comprehendere terrena umidaque et ex humili in altum exprimere possent, non tamen supra lunam efferrent: omnis illis usque in nubilum uis est; cometas autem immixtos stellis uidemus per superiora labentes. Ergo ueri simile non est in tantum spatium perseuerare turbinem, qui quo maior est maturius corrumpitur. Utrumlibet itaque eligmetae ob hoc ut putat non exeunt altius quia plus terreni habent grauitas illos sua in proximo tenet: atqui necesse est in his cometis diuturnioribus celsioribusque plenior materia sit; neque enim diutius apparerent, nisi maioribus nutrimentis sustinerentur. Dicebam modo non posse diu uerticem permanere nec supra lunam aut usque in stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
inde siaquilonis illos imꝑetus at̾ris
ialtum leuaret aliis uẽtis uo orrẽtur
comete atqui aliis oriutur illam nẽ
rõem cius ut̃q erum utitur refella¬
mus. quicqd humidi artoiq tra
affluit cum inunum coit ipa discõ¬
dia corp̾m sp̃m u̾sat inturbiñẽ. Tẽ
illa uis uenti circucuntis quicqd ĩfra
se ꝯp̃hendit cursu suo accendit ⁊ leuat
ĩaltum actamdiu manet splendor
ignis cxp̃ssi quã diu alim̃ta sufficiũt
quib desiñetibo ⁊ ipẽ subsidit. Qui
hec dic̃ nõ notat qualis sit turbinũ
cursus. ⁊ qͣlis cometarum. Illoru ra¬
pidus ac iuolentus et ip̃is uetis cita¬
tior ẽ cometarum lenis ⁊ qui ꝑdiem
noctemq quãtum tnͣsierit abscon¬
dat. Deindet̃binum motus uagus
est et disiectus etut salustii u̾bis u̾tr
u̾ticosus. Cometaꝵ aũt ꝯpositus
et destinatum iter carpiẽs. Nũqd
nr̃m crederet lunam aut.u. sydera ra¬
piuento aut turbine rotari. Hon

Expanded text:
inde si aquilonis illos impetus a terris inde si aquilonis illos impetus a terris in altum leuaret, aliis uentis non orirentur cometae: atqui oriuntur. Illam nunc rationem eius utraque enim utitur refellamus: Quicquid umidi aridique terra efllauit, cum in unum coit, ipsa discordia corporum spiritum uersat in turbinem; tunc illa uis uenti circumeuntis quicquid intra se comprehendit cursu suo accendit et leuat in altum, ac tam diu manet splendor ignis expressi quamdiu alimenta sufficiunt; quibus desinentibus et ipse subsidit. Qui hoc dicit, non notat qualis sit turbinum cursus et qualis cometarum: illorum rapidus ac uiolentus et ipsis uentis citatior est, cometarum lenis et qui per diem noctemque quantum transierit abscondat. Deinde turbinum motus uagus est et disiectus et, ut Salustii uerbis utar, uerticosus, cometarum autem compositus et destinatum iter carpens. Num quis nostrum crederet lunam aut quinque sidera rapi uento aut turbine rotari? Non,
Abbreviated transcription (Latin):
tasexistimat qua fuĩt ignes turbi¬
ne ciecti. Hoc unum int̾est ꝙ illi
turbines exsuꝑiori ꝑte int̾ras depͥ¬
mũtur hi. detra insuꝑioã eluctan¬
tur. adusus hec multa dicũtur. Pri¬
mum siuetus incã eẽt numqua
si uento fieret et cum uẽto caderet
Eoꝙ eẽt ardentior quo ille incitator
Huc accedit illud quoq quod uẽt
multas aeris ꝑtes impellit cometes
muno loco apparet et uentus in sub¬
blime nõ ꝑuenit comite aũt uisũt
sup̃ quam ire uentis lic. Transit
deinde adillos quos aitctiorem hĩe
stellarum spẽm qui et ꝓcedunt. ⁊ sig
p̃tereunt. hos ait exisdem caĩs qͥb fi
illos quos dixit humiliores htm̃ ĩ
secum arida ferentes: celsiorem pe¬
tunt ꝑtem et mediciora celi aquilo¬
nepellatur. si illos aquilo ꝓpoulerer
admeridiem semꝑ agẽntur quouẽ¬
tus hic nititur. atqui uarie ꝯurrũt
alii mortum. alii inocca sum oms
inflexum qd̾ it̃ ñ daret uentus. De¬

Expanded text:
tas existimat qua fiunt ignes turbitas existimat qua fiunt ignes turbine eiecti; hoc unum interest, quod illi turbines ex superiore parte in terras deprimuntur, hi de terra in superiora eluctantur. Aduersus haec multa dicuntur. Primum si uentus in causa esset, numquam si uento fieret, cum uento caderet; to eoque esset ardentior quo ille incitatior. His accedit illud quoque quod uentus multas aeris partes impellit, cometes uno loco apparet; et uentus in sublime non peruenit, cometae autem uisuntur supra quam ire uentis licet. Transit deinde ad illos quos ait certiorem habere stellarum speciem, qui et procedunt et signa praetereunt. Hos ait ex isdem causis fieri quibus illos quos dixit humiliores; hoc tamsecum arida ferentes celsiorem petant partem et in editiora caeli aquilone pellantur. si illos aquilo propelleret, ad meridiem semper agerentur, quo uentus hic nititur: atqui uarie cucurrerunt, alii in ortum, alii in occasum, omnes in flexum; quod iter non daret uentus. De
Abbreviated transcription (Latin):
quid ergo anstotiles ñ illaz tantu
S om̃es trabes cometas ẽẽ credebat
han hentes diffrãm ꝙ his cotinuus
ignis est cetĩs sparsus. Trabes en im
flamam eq̃lem h̃nt. nec ullo loco ĩt¬
missam aut lãguidam inultimis
uõ ptib coactam q̃lem fuissemilla
die dequa mõ retuli: calistenes t̃dit.
Duo inquid epygenes cometarũ
gna̾ sunt. alii ardorem ũt̾iq effũdũt
nec locum mutant. alii munam ꝑ¬
tez ignez uaguz inmodũ come porrigt̃
et stellas pret̾meãt quales duoetate nra
uisi sunt.illi pores cui ⁊ moti ũdiq̃
⁊ñ noti humiles fere sunt chistez
causis quib trabes facesq ꝯflan¬
tur et exindem ꝑie aeris turbidi ml
aera plenum alim̃tis ydoncis igni
cum imflamare. iudimus enĩ uen¬
tos ꝑoplures dies ad ostitutum ⁊¬
redire pluuie quoq. ⁊ alia tempesta¬
cum grã ad p̃scpͥtum reu̾tuntur.
ut breuit̾ añt uoluntatem cuis ex¬
prima. ⁊ cadem fier roẽm hoc come¬

Expanded text:
quid ergo Aristoteles non illam tantum quid ergo Aristoteles non illam tantum sed omnes trabes cometas esse credebat hanc habentes differentiam quod his continuus ignis est, ceteris sparsus? Trabes enim flammam aequalem habent nec ullo loco intermissam aut languidam, in ultimis uero partibus coactam, qualem fuisse in illa de qua modo rettuli Callisthenes tradit. Duo, inquit Epigenes, cometarum genera sunt: alii ardorem undique effundunt nec locum mutant, alii in unam partem ignem uagum in modum comae porrigunt et stellas praetermeant quales duo aetate nostra uisi sunt. Illi priores criniti undique et immoti humiles fere sunt et isdem causis quibus trabes facesque conflantur ex intemperie aeris turbidi mulaera plenum alimentis idoneis igni,cum inflammare: uidemus enim uentos per complures dies ad constitutum redire; pluuiae quoque et alia tempestatum genera ad praescriptum reuertuntur. Ut breuiter autem uoluntatem eius exprimam, eadem fieri ratione hos come
Abbreviated transcription (Latin):
nubib atiq numquã altior atot̃
tͣbes editior celiꝑs ostentat. Itaq nũ¬
quam nub obstitunt. Pret̾ea turbo
omninube uelocius rapitur ⁊ ĩ u̾ͦr¬
bem u̾titur. suꝑ ista uelocit desinix
et ip̃e se insua rumpit. Trabes aũt
nõ transcurrunt nec p̃ter uolant ut
faces. s ꝯmorãtur.⁊ in cadem celi paͣ¬
te collucet. Charmander quoꝙ ĩ eo
libͦ quem decometis composint ɨ
ait uaxagore uisum grandẽ ginse¬
litumq celo lumen magnitudĩe
fulsisse. Talem effigiem ignis lon¬
gi fuisse calistenes tradit ante quaz
helycem et burim mare abscondẽt.
Anstotiles ait nõtrabem illam. s co¬
meteam fuisse. Cetm̃ obnumium
ardorem nõ apparuisse sꝑsum igm
s ꝓcedente tp̃r cum iam minus fla¬
graret reclitam suã cometis faciem
inquo igne multa funͣt quidẽ digra
que notarẽtur. nichil tam̃ magis
quam ꝙ ut ille fulsit incelostatim
supͣ burim ⁊ helycem mare fuit. Nũ¬

Expanded text:
nubibus, utique numquam altior; at contra nubibus, utique numquam altior; at contra trabes editior caeli pars ostentat: itaque numquam nubibus obstiterunt. Praeterea turbo omni nube uelocius rapitur et in orbem uertitur; super ista uelociter desinit et ipse se ui sua rumpit. Trabes autem non transcurrunt nec praeteruolant ut faces sed commorantur et in eadem caeli parte collucent. Charmander quoque, in eo libro quem de cometis a composuit, ait Anaxagorae uisum grande insolitumque caelo lumen magnitudine fulsisse. Talem effigiem ignis longi fuisse Callisthenes tradit, antequam Burin et Helicen mare absconderet. Aristoteles ait non trabem illam sed cometen fuisse; ceterum ob nimium ardorem non apparuisse sparsum ignem, sed procedente tempore, cum iam minus flagraret, redditam suam cometis faciem. In quo igne multa quidem fuerunt digna quae notarentur, nihil tamen magis quam quod, ut ille fulsit in caelo, statim supra Burin et Helicen mare fuit. Num