comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nads capttum residuũ in fructus mo¬
uet¶ añ matͥmoniumi estitate pet
dorles sunt. hec estimatio quasi sub
conditione ÷ namꝙ hanc ht̃ conoi¬
tionem si matͥmoniũ fu̾it secutũ
secutis gͥ nuptiis estimatio rerim
ꝑficit᷑. ⁊ fit uera conditio unde q̃ri
pͥ si añ nuptias mancipia estimata
depiernat an mulieris dampnũ sit ⁊ ħ
conse ũs ⁊ dice̾ nam cum sit condio¬
nalis uenditio pendente aũt conditi¬
one mors contingens extingat uendi¬
tionem conseqũs ÷ dic̃e mulleri ꝑit¬
se. qr nond̾ erat impleta uenditio qt
estimatio uenditio ÷ires ĩ do¬
tem data fui̾t quanius estimata ue
riria conueu̾t. ut aut estimatio au
res p̾stent᷑ siquid̃ su̾it adiectum utĩ
mulier ueli ip̃a eliget utrũ malit
pet̾ẽ rem an estimationem uerusi
ita fuĩt ꝗdiectum utrum maritus
uelit ip̃iꝰ erit electio aut si ncħ de
eletione adiciat᷑ electionem habebit
maritus. etrum malit res osferre.
an p̃tium sorum nam r em ilia

Expanded text:
uctus donte matrimonium aestimatae res dotales sunt, haec aestimatio quasi sub condicione est: namque hanc habet condicionem "si matrimonium fuerit secutum". secutis igitur nuptiis aestimatio rerum perficitur et fit uera uenditio. Inde quaeri potest, si ante nuptias mancipia aestimata deperierint, an mulieris damnum sit, et hoc consequens est dicere: nam cum sit condicionalis uenditio, pendente autem condicione mors contingens exstinguat uenditionem, consequens est dicere mulieri perisse, quia nondum erat impleta uenditio, quia aestimatio uenditio est. Si res in dotem datae fuerint quamuis aestimatae, uerum conuenerit, ut aut aestimatio aut res praestentur, si quidem fuerit adiectum 'utrum mulier uelit', ipsa eliget, utrum malit petere rem aestima tionem: uerum si ita fuerit adiectum 'utrum maritus uelit', ipsius erit electio. aut si nihil de electione adiciatur, electionem habebit maritus, utrum malit res offerre an pretium earum: nam et cum illa
Abbreviated transcription (Latin):
ait. si forte sub ea conditione uror det¬
marito ut pro filia gn̾o in dotem da¬
ret ne uid̾i urorem marito donasse
rectissime gͦ ait. ut ñ sit int̾dca do¬
natio inre ciuili. ñ .n. ad ħ dedit ut ip̃e

Expanded text:
ait, si forte sub ea condicione uxor ait, si forte sub ea condicione uxor marito det, ut pro filia genero in dotem daret, nec videri uxorem marito donasse rectissime ergo ait, ut non sit interdicta donatio iure civili: non enim ad hoc dedit, ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ab intestato ħebitatem uendicare ootẽ
ꝓfecticiam ñ ẽẽ uilianꝰ ait. s ⁊ si lega¬
tum in ħ repudiau̾t pat̾. ut apus
gn̾um hedem remaneat dotis consti
id de bonis qr nicħ erogauit de suo
pat̾. s ñ adquisiuitssi pat̾ ñ qͣsi pat̾
s alio dotem ꝓmittente fideiissit ⁊ qͣsi
fideuissor solu̾it neratus ait ñ eẽ ꝓfec¬
tiiam docem quamiis pat̾ seruare a
reo id qd̃ solui non possits si pat̾ dotẽ
ꝓmisit. ⁊ si deuissorem uł reum prose
dedit ego puto ꝓfecticiam aẽ dotem.
susficit .n. ꝙ pat̾ sit obligatus siũ reo
siũ fideiusorissi filiꝰfam̃ mutuatus
c̾ditorem delegaui̾t. ut daret ꝓ filia do¬
tem. uł ⁊̃ ip̃e accip̃ ⁊ dedit uidi dotem
ab auo ꝓfectam neratnis ait hactenꝰ
quatenus auus eẽt donaturꝰ nepti
sue id .n. in rem aui udi u̾simi ¶fi
quis c̾tam qnͣtitatem patͥ donaui̾ti¬
ostͥctus ⁊ .n. ut det aut si ñ ded̾it. cõ¬
ditione tenet᷑ ⁊ ħ in matre uiris eẽ

Expanded text:
 dotem profecticiam non esse Iulianus ait. sed et si legatum in hoc repudiauerit pater, ut apud generum heredem remaneat dotis constitid de bonis, quia nihil erogauit de suo pater, sed non adquisiuit. Si pater non quasi pater, sed alio dotem promittente fideiussit et quasi fideiussor soluerit, Neratius ait non esse profecticiam dotem, quamuis pater seruare a reo id quod soluit non possit. Sed si pater dotem promisit et fideiussorem uel reum pro se dedit, ego puto profecticiam esse dotem: sufficit enim, quod pater sit obligatus siue reo siue fideiussori. Si filius familias mutuatus creditorem delegauit, ut daret pro filia dotem, uel etiam ipse accepit et dedit, uideri dotem ab auo profectam Neratius ait hactenus, quatenus auus esset dotaturus neptem suam: id enim in rem aui uideri uersum. Si quis certam quantitatem patri donaueriobstrictus est enim ut det aut, si non dederit, condictione tenetur. hoc et in matre iuris esse
Abbreviated transcription (Latin):
consentire filio suo urorem ducenti in
notat diuus marcꝰ ⁊ lutiꝰ imꝑadare flaui
t̃ ulle ꝑmensorem lib̾tum ita rescͥpsin¬
moueni ⁊ temporis diut᷑nitate quo ig¬
norau̾is in matͥmonio auiniculi tui
fuisti. ⁊ qd̾ ab auia tua collata eẽt niĩo

Expanded text:
consentire filio suo uxorem ducenti. In notat: Diuus Marcus et Lucius imperatores Flauiae Tertullae per mensorem libertum ita rescrimur et temporis diuturnitate quo ignorantia juris in matrimonio avunculi tui fuisti, et quod ab avia tua collocata es, et numero
Abbreviated transcription (Latin):
misit grauius puniat᷑ cuiꝰ digñ siti illa
trahit᷑ palam deliqñtes ut errantes
maiore pene excusant᷑ clam cõmit¬
tentes ut contumaces plectunt᷑ De¬
sabinum Notis cã ppetua ⁊ ⁊ cum
uoto euis enũ dat ita contͣhit᷑ ut sẽꝑ
apud maritum sit
appellatio ñ refert᷑ ad ea mat̾mo¬
nia q̃ consite̾ ñ possunt. neq .n. dos
sũ mat̾monio ẽẽ pͭ. ubicumq gͥ mat̾
increm̃tum uid̾r dotis. ñ alia dos quẽ¬
admnod̾ si quid alluiione accessiss.¬

Expanded text:
ravius punitur. cuius diversitatis illa trahitur palam delinquentes ut errantes maiore poena excusantur, clam committentes ut contumaces plectuntSabinum. Dotis causa perpetua est, et cum uoto eius qui dat ita contrahitur, ut semper apud maritum sit.appellatio non refertur ad ea matrimonia, quae consistere non possunt: neque enim dos sine matrimonio esse potest. ubicumincrementum videtur dotis, non alia dos, quemadmodum si quid alluvione accessiss
Abbreviated transcription (Latin):
fuo ignoret S casuit ignoran¬
ciam sabini ita caccipiencam
existimaste refert ñde ꝑditi. ⁊
nimiũ securi hominis. d̾.ł.
fti uͦ ienoranciã prodẽe ꝯstat.

Expanded text:
suo ignorat. Sed Cassius ignorantiam Sabinum ita accipiendam existimasse refert non deperditi et nimium securi hominis. Idem lfacti vero ignorantiam prodesse constat.
Abbreviated transcription (Latin):
raritus repmattit nͥ mulieri cõmi¬
d sant udebimꝰ harum uerum noie
si ñ rectant᷑ utrum perum amota¬
rien an depositi an mandati mulier
agẽ poslt ⁊ si ourodia marito ꝯiuet¬
ma amouentis maritꝰ easretineat ai
naeribendum si ñ amouere eas co¬
nisus est.

Expanded text:
romittit, nisi mulieri commissae sint. videbimus harum rerum nomine, si non reddantur, utrum rerum amotarum an depositi an mandati mulier agere possit. et si custodia marito commitmo amouentis maritus eas retineat, aut ad exhibendum, si non amouere eas connisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
rem conuenit. tunc .n. qͣłi donatiõe
in dodem datꝰ sit. uideamꝰ utrũ fruc¬
tus reddendi sunt nec ne. ⁊ celsus. li
ipm in dodem ẽẽ. ñ etiam fructus qͥ
ꝑcipiunt᷑.¶si res in dotem date¬
date sunt puto in bonis mariti fieri.
accessionẽ q̃ temꝑis marito ex ꝑsona
mulieris concedendam / fuit aũ res
mariti si constante matͥmonio in
dotem dent᷑. quid gͦ si añ matͥmo¬
nium siquid̾ sic dedit mulier ut
statim enus fiant. esficiunt᷑. enĩ u̾o
si hac conditione dedit ut tunc effi¬
ciant᷑ cum nupsi̾t sũ dubio dicemꝰ
cunc enis si cum nuptie fu̾nt secu
de ꝓm̃ si forde nptie uonsequant᷑ ñu¬
tio remissio. siquid̃ sic dedit mulier
ut statim iuri res fiant condicẽ eas
debebit misso ñdio. enim u̾o si sic de¬
dit ut secutis nuptũs incipiant eiꝰ¬
&ẽ nuntio remisso statim eas uindi¬
cabit. s añ nntiũ remissũ si um¬
dicabit exceptio pot̾it noce̾ uidican¬
ti. aut doli aũ in fc̃m. doti .n. desma¬

Expanded text:
nit: tunc enim quasi donatione in dotem datus sit, videamus, utrum fructus reddendi sunt nec ne. et Celsus libipsum in dote esse, non etiam fructus qui percipiuntur. Si res in dote dentur, puto in bonis mariti fieri accessionemque temporis marito ex persona mulieris concedendam. fiunt autem res mariti, si constante matrimonio in dotem dentur. quid ergo, si ante matrimonium? si quidem sic dedit mulier, ut statim eius fiant, efficiuntur: enimvero si hac condicione dedit, ut tunc efficiantur, cum nupserit, sine dubio dicemus tunc eius fieri, cum nuptiae fuerint secude si forte nuptiae non sequantur nuntio remisso, si quidem sic dedit mulier, ut statim uiri res fiant, condicere eas debebit misso nuntio: enimuero si sic dedit, ut secutis nuptiis incipiant esse, nuntio remisso statim eas uindicabit. sed ante nu‹n›tium remissum si uindicabit, exceptio poterit nocere uindicanti aut doli aut in factum: doti enim desti
Abbreviated transcription (Latin):
dos ⁊ de bonis uł fc̃õ eiꝰ. siũ gͥ ꝑens
dedit dotem. siũ ꝓcurator eiꝰ sui iussit
aliũ dare. siũ cum quis dediss neg̾m
eiꝰ ge̾ns ꝑens ratum hu̾it ꝓfectitia
dos ÷ qd̾ ⁊ si quis patͥ donaturꝰ ded̾it.

Expanded text:
st de bonis uel facto eius. Siue igitur parens dedit dotem siue procurator eius siue iussit alium dare siue, cum quis dedisset negotium eius gerens, parens ratum habuerit, profecticia dos est. Quod si quis patri donaturus dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
senatus consulti quo ꝓhibent᷑ tuto¬
res ⁊ filuĩ eoꝵ pupillai suas ducẽ pu¬
to hedem qͦ hutoris extraneũ sm̃a
adp̾hendi. cum iõ ꝓhibiu̾it huiꝰmod
miptias ne pupilie in re familiari c̃¬
cumsc̾bant᷑ ab his qui rõnes eis geste
cutelle redd̾e compellent᷑. tuta autẽ
pupilli ñ ꝓhibrͣ filiam suam colloco¬
rs pupillo suo in matͥmonio
a nulitant ñ uidi contͣ mandata
ex ead̃ ꝓuntia uxorem duce idꝙ etiã

Expanded text:
Senatus consulti, quo prohibentur tutores et filii eorum pupillas suas ducere, puto heredem quoque tutoris extraneum sententia adprehendi, cum ideo prohibuerit huiusmodi nuptias, ne pupillae in re familiari circumscribantur ab his, qui rationes eis gestae tutelae reddere compelluntur. Tutor autem pupilli non prohibetur filiam suam collocare pupillo suo in matrimoniua militant, non videri contra mandata ex eadem provincia uxorem ducere idque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tionem q̃ pp̃ cãm dotis fit cõstat
hĩe in se conditionem hanc si nuptie
fu̾it secute ⁊ ita demũ ex ea agi
posse. quamuis it̃ sit exp̃ssa condri
si nuptie constant quare si ñtiui ͦ ͤ¬
remictat᷑. defocisse conditio stipula᷑

Expanded text:
ter causam dotis fiat, constat habere in se condicionem hanc "si nuptiae fuerint secutae", et ita demum ex ea agi posse quamvis non sit expressa condicio, si nuptiae, constat: quare si nuntius remittatur, defecisse condi
Abbreviated transcription (Latin):
bitͥo matͥs pat̾ eẽ uoluit cui nup¬
tum filia cõ ¶collocaret᷑ frustra cã
hr̃e tutor datus eleget᷑. neq .n. intelli¬
git᷑ pat̾ de ꝑsona cutoris cogitusse cũ
io maxime matrem p̃tulit ne filie
nuptias tutori cõmitt̾ent ulier
lib̾to uiri ac patͦm sui mala rõne
conuingit᷑ ¶utor qui iõnes eu¬
ratori reddit puellam suam añ con¬
sticutum tempꝰ etatis eiꝰ urorẽ ducẽ
cohortis uł equitum aut tͥbimꝰ si contͣ
int̃dc̃m eius ꝓuintie duxit uxorem
in quia offm g̾e̾bat mad̾moniũ ñ eri
q̃ spẽs pupille comꝑanda ÷ cum ratio
potentatus nuptias ꝓhibu̾it. s an
huio quoq si uirgo nipsit an sit
auferendum qd̾ testam̃to relictum÷¬

Expanded text:
bitrio matris pater esse uoluerit, cui nuptum filia communis collocaretur, frustra tamen ab ea tutor datus eligetur: neque enim intellegitur pater de persona tutoris cogitasse, cum ideo maxime matrem praetulit, ne filiae nuptias tutori committeret. Mulier liberto uiri ac patroni sui mala ratione coniungitur. Tutor, qui rationes curatori reddidit, puellam suam ante constitutum tempus aetatis eius uxorem ducere cohortis uel equitum aut tribunus contra interdictum eius prouinciae duxit uxorem, in qua officium gerebat: matrimonium non erit: quae species pupillae comparanda est, cum ratio potentatus nuptias prohibuerit. sed an huic quoque si uirgo nupsit, non sit auferendum quod testamento relictum
Abbreviated transcription (Latin):
Sremanebit ħ si añ mat moniu pie¬
gis ÷ ut in matͥmonũ cempꝰ cono¬
cata donatio uideat᷑ atq io ñ uale¬
lad.  mulier se dicat c̾cuue¬
tam munioris res estimalse ut pute¬

Expanded text:
remanebit. sed si ante matrimonium, magis est, ut in matrimonii tempus collata donatio uideatur: atque ideo non ualet. Si mulier se dicat circumuentam minoris rem aestimasse, ut put
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possunt int̾ eal ꝑsonas q̃ ĩ nu¬
mero parentũ lib̾orum sunt. siũ ꝓ¬
ximi siũ ult̾ioris gradus sint usq
dat an u̾o̾ ñ. nam ⁊ uulgo q̃sitam
fas existimat᷑ eam qͦ urorem du¬
c̃ẽ q̃ ꝑ adobitionem filia neptis ue
ẽẽ ceꝑnit in tantũ ut si ꝑ emancipa¬
tionem adobitio dissoluta sit id̃ iurĩ
ex filio uxorem ducẽ ñ possum. scilic
pediuit nptias. scił. qr pꝰ emancipu¬
tionem exrraneus intelligor.¬

Expanded text:
non possunt inter eas personas quae in numero parentium liberorumue sunt, siue proximi siue ulterioris gradus sint usquedat an uero non: nam et uolgo quaesitam fas existimatur eam quoque uxorem ducere, quae per adoptionem filia neptisue esse coeperit, in tantum, ut et, si per emancipationem adoptio dissoluta sit, idem iuriex filio uxorem ducere non possum, scilicepedit nuptias, scilicet quia post emancipationem extraneus intellegor.
Abbreviated transcription (Latin):
ssolueierũo si emanapata est
nõ pot̾ n nũ cium remitte nã
q̃ dotis cã data sunt ꝯdirõne
ip̃a el filia nubento efficiet dotẽ
tafilia dedisse. ut sinuptiis ñ
cõsentirent uł ꝯͣctis uel ñ qͣs¬

Expanded text:
ero si emancipata est, non potest neque nuntium remittere neque quae dotis causa data sunt condicere: ipsa enim filia nubendo efficiet dotem ta filia dedisse, ut, si nuptiis non consentiret, vel contractis vel n
Abbreviated transcription (Latin):
alii nupserit. aut is aliam du¬
xerinc matĩe sinͨ dotem uirre
filie fam̾ non si imptias rõms
est. iniq ꝑ sonã cius pat̾ demõ¬
ad ult̾ii ꝙͣ uir iure mariti postu¬
launt nõ ꝓhitetur poabolitonẽ
nxoremdenuo duc̃e.s i siñ in¬
re marici ream postulaust ur
susceptũ hãnt. ¶ filiam senato¬
ns nupnias lib̾ti sequtã patris
casus nõ faciat uxorẽ. nã qͣitad¬
ignitas libctis p̃ꝑ crĩ pustis a¬

Expanded text:
alii nupserit aut hic aliam duxerit, maxime si nec dotem uir refiliae familias non fieri nuptias rationis est: itaque personam eius patri demonadulterii, quam vir iure mariti postulavit, non prohibetur post abolitionem uxorem denuo ducere: sed et si non iure mariti ream postulavit, iursusceptum habeant. Filiam senatoris nuptias libertini secutam patris casus non faciat uxorem: nam quaesita dignitas liberis propter crimen patris a
Abbreviated transcription (Latin):
le dieram sac̾ fecit neue senatorait ara
nerti ue er filio ꝓneptis ue ex ueparte
fiuio mato nata libtino en ieeuepor
cuiꝰ ue pat̃ mat ue añ ludicie m fect
feclt sponsa nupta ue sciens dolo malo
etdo uene cus eoꝵ dolo malo soensio
sponsam urorem ue eam hab eten
oe capite ꝓhibet᷑ senato lidtanã duoẽ¬
camue euꝰ pat̃ mat ue aitem lutiõ¬
uam fẽt item ułtinut senator it sibã
prem intelligent octaueniis. ait mat
eciaem siiago conceꝑit itemait mai
refert nacalis sit an ad opeiius. at

Expanded text:
ludicram facit fecerit. neue senatoris filia neptisue ex filio proneptisue ex nepote filio nato nata libertino eiue, qui ipse cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit, sponsa nuptaue sciens dolo malo esto neue quis eorum dolo malo sciens sponsam uxoremue eam habeto'. Hoc capite uius pater materve artem ludicram fecerit: item libertinus senatoris filiam patrem intellegendum Octavenus ait, matrem etiam si volgo conceperit. Item nihil refert, naturalis si
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ingenua ⁊ ei nupta ÷ ad erem¬
plum p̃toris edc̃i dandam meam actio¬
nem. qr ex dode nullũ lucrum habet
tae pupillam ut filio suo it sibi nuptu
collocet eam nepos significat᷑
tonini ⁊ cõmodi. Si quis cutor qͥs
ñ sit piculũ tam̃ cutelle ad eũ ꝑtineat

Expanded text:
quasi ingenua et ei nupta est, ad exemplum praetoris edicti dandam in eam actionem, quia ex dote nullum lucrum habet tor pupillam uel filio suo uel sibi nuptum collocet, etiam nepos significaturtonini et Commodi. Si quis tutor quidem non sit, periculum tamen tutelae ad eum pertineat,
Abbreviated transcription (Latin):
patrem si ip̃e dotem deõit habe¬
enis peticionem ait. ¶si quisꝓ aliena
tilia dotem ꝓmisi̾t. ⁊ ꝓmissori pat̃ he̾s
extit̾it iuliamus distinguit int̾ eẽ ante
ntiptias pat̾ heres exti̾it ⁊ dotem ded̾it.
an postea si añ. ud̃i dotem ab eo ꝓfcãm
potuit .n. nũtium remittendo resoluẽ
dotems qd̾ si post nptias non ẽẽ peo¬
fecticiam.

Expanded text:
patrem, si ipse dotem dedit, habeepetitionem ait. Si quis pro aliena filia dotem promiserit et promissori pater heres exstiterit, Iulianus distinguit interesse, ante nuptias pater heres exstiterit et dotem dederit an postea: si ante, uideri dotem ab eo profectum potuit enim nuntium remittendo resoluere dotem, quod si post nuptias, non esse profecticiam.
Abbreviated transcription (Latin):
um appellant. udeamꝰ an statĩ esfi¬
ciant᷑ mariti. ⁊ puto si sic dent᷑ ut ue
siant esfici mariti. ⁊ cum distiactũ
condici. nec dotis actione peti ut di¬
uus marcus ⁊ imꝑator nr̃ cum pr̃e
rescͥpsm̾at plane si rerum libenꝰ ma¬
rito det᷑ ut rome uulgo fĩ uideamꝰ¬
nam mulier res quas solet in usu
hr̃e in domo mariti neq in dotem
date in libellũ solet conferre eumq
libellum marito offerre ut hũt sub¬
se̾bat quasi res acceꝑit ⁊ uelud cy¬
rographum eiꝰ uror retinet res que
libello ꝯtinent᷑. i domũ eiꝰ se uitulis¬
se. hec̾ gͥ res an mariti fiant uide¬

Expanded text:
um appellant, uideamus, an statim effium appellant, uideamus, an statim efficiuntur mariti. et putem, si sic dentur ut fiant, effici mariti, et cum distractum condici, nec dotis actione peti, ut diuus Marcus et imperator noster cum patre rescripserunt. plane si rerum libellus marito detur, ut Romae uolgo fieri uidemnam mulier res, quas solet in usu habere in domo mariti neque in dotem dat, in libellum solet conferre eumque libellum marito offerre, ut is subscribat, quasi res acceperit, et velut chirographum eius uxor retinet res quae libello continentur in domum eius se intulisse: hae igitur res an mariti fiant, vide
Abbreviated transcription (Latin):
res ded̾o ut ip̃a suo nomine in dotem
det. efficient᷑ eiuis. licet non in dotem
sint date ⁊ conditione tenebit᷑ qd̃ si peo
ea res ego dem. si quid̾ añ nuptias. it̃ ÷
ciua conditione dedi utrum ut statam
fiant accipientis an secutis nuptuis¬
res sunt. quare ⁊ si sequi nuptie nõ
possunt pp̃ matͥmonũ int̾dietionem
ex postĩore cãu res meẽ remanebũt
Si res alicui tͣdid̾o ut nuptus se¬
cutis dotis esficiant᷑ ⁊ añ nuptias de¬
cessero an secutis nptus dotis eẽ inci¬
cui date sunt. qr pꝰ mortem incipit
dñium disced̾e̾ ab eo qui dedit. qr pẽ¬
det donatio in diem nuptiaꝵ ⁊ cũ
sequit᷑ coriditio nuptiarum iam he
nignus ÷ fauore dotium necc̃itatẽ
imponi ħedi consentire ei qd̃ defũc¬
tus fecit aut si distułit ut absit ⁊̃
nolente uł absente eo dñ̾ium ad
maritum ip̃o iure transferri ne młr
maneat indotata. Potis aũt cã
data acciꝑe debemꝰ ea ꝙ in dotem dã¬
tur set̾m si res dent᷑ in ea q̃ greci. A¬

Expanded text:
res dedero, ut ipsa suo nomine in dotem det, efficientur eius, licet non in dotem sint datae: sed condictione tenebitur. quod si pro ea res ego dem, si quidem ante nuptias, interest qua condicione dedi, utrum ut statim fiant accipientis an secutis nuptiisres sunt. quare et si sequi nuptiae non possunt propter matrimonii interdictionem, ex posteriore casu res meae remanebunt. Si res alicui tradidero, ut nuptiis secutis dotis efficiantur, et ante nuptias decessero, an secutis nuptiis dotis esse incicui datae sunt, quia post mortem incipiat dominium discedere ab eo qui dedit, quia pendet donatio in diem nuptiarum et cum sequitur condicio nuptiarum, iam henignius est fauore dotium necessitatem imponi heredi consentire ei quod defunctus fecit aut, si distulerit uel absit, etiam nolente uel absente eo dominium ad maritum ipso iure transferri, ne mulier maneat indotata. Dotis autem causa data accipere debemus ea, quae in dotem dantur. Ceterum si res dentur in ea, quae Graeci π
Abbreviated transcription (Latin):
Piuis u̾bis cautum sit oronis ne urorẽ
tutor pupillam suam ducat cm̃ in¬
telligendum ÷. neo despondi quid̃
posse.Nam cum qua nuptie contͣhi
t ͤ. quid gͦ si adoptiuus filiꝰ tutoris du¬
xit pupillam illicite pꝰea q̃ emancipa¬
tus fuit credendũ ÷ de adoptuus e¬
mancipatis senatum ñ sensisse. qr pꝰ
omancipationẽ in totũ adoptiue fa¬
nulie obluuseunt᷑ nat᷑ales libi licet
u adoptionem dati fum̾t senatꝰ con
sulto continent᷑. quo gͥ si tutor dat᷑
prouocauit. ⁊ pꝰea heres eius uctut÷

Expanded text:
is cautum sit, ne uxorem tutor pupillam suam ducat, tamen intellegendum est ne desponderi quidem posse: nam cum qua nuptiae contrahtur. Quid ergo si adoptiuus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptiuis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuiscuntur. Naturales liberi licet in adopsulto continentur. Quid ergo si tutor datus provocavit et postea heres eius victus
Abbreviated transcription (Latin):
competit. ¶ ¶c cap̃ ad nuptam tm̃
lib̾tam ꝑtinet ad sponsatam ñ ꝑtinet
⁊ iõ inuita pẽono nuntius sponsa lib̾
ta misit cum alio comubiũ ht̃idemde
ait lex inuito patrono inuitũ accipe
debemꝰ eum qui ñ consensit. ad diuor¬
tium iocͥco nec a furioso diũtendo se¬
soluit huiꝰ legis necc̃itate. nec sibi ab
ignorante du̾t̾it. Rectuis .n. hic inui¬
dus d̾r quam quis dissensit si ab ho¬
stib patͦnus captꝰ ẽẽ ꝓponat᷑. uereor
nubium. putat .n. durare eius lib̃te ma¬
tͥmonium. etiam in captiuitate pp̃ pat᷑¬
ni reue̾ntiam. certe si in aliam serui¬
tudem patronus sit deductus ꝓcul dubio
dissolutum ẽẽt matͥmonium

Expanded text:
 ad nuptam tantum libertam pertinet, ad sponsam non pertinet: et ideo inuito patrono nuntium sponsa liberta si miserit, cum alio conubium habet. Deinde ait lex 'inuito patrono': inuitum accipere debemus eum, qui non consentit ad diuortium: idcirco nec a furioso diuertendo soluit se huius legis necessitate nec si ab ignorante diuorterit: rectius enim hic inuitus dicitur quam qui dissensit. Si ab hostibus patronus captus esse proponatur, uereor nubium: putat enim Iulianus durare eius libertae matrimonium etiam in captiuitate propter patroni reuerentiam. certe si in aliam seruitutem patronus sit deductus, procul dubio dissolutum esset matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
homines ducant uxores eas quasi qui¬
altioris dignitatis sunt ducẽ legib pp̃
dignitatem ꝓhibent᷑. at contͣ añ ce̾¬
dentis gradꝰ homines ñ possunt eas du¬
cere quas hiis qui inf̾i̾oris dignitatis
sunt duc̾e non licet.
xime conslitutũ d̾r. ut cum quis
lib̾tam suam dux̾it uxorem quam
ex fid̾i comniss i cã manumisĩt. liceat
lib̾te inuito eo nuptias contͣhe. puto
oꝑ ñ erunt ferendꝰ hiis qui ex necc̃i¬
tate manuimissi sunt ñ suo arbitͥo
mag̃ .n. ñ inuitam lib̃tatem p̃stitit
quam ullum bñficium in mulierẽ
contulit.
alio uxor duci pͭ. quam a quo mani¬
missas ⁊ nisi pat᷑nus matͥmonium
enis renuntiam̾t. si aut̃ filius fam̃
matͥmonii cã iussu pat̾s ancillam ma¬

Expanded text:
homines ducant uxores eas, quas hialtioris dignitatis sunt ducere legibus propter dignitatem prohibentur: at contra antecedentis gradus homines non possunt eas ducere, quas his qui inferioris dignitatis sunt ducere non licet.xime constitutum dicitur, ut, cum quis libertam suam duxerit uxorem, quam ex fideicommissi causa manumiserit, liceat libertae invito eo nuptias contrahere: puto, quia non erat ferendus is qui ex necessitate manumisit, non suo arbitrio: magis enim debitam libertatem praestitit quam ullum beneficium in mulierem contulit. alio uxor duci potest quam a quo manumissa est, nisi patronus matrimonio eius renuntiaverit. Si autem filius familias matrimonii causa iussu pat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊puella auc tutores ad fimẽda
sponsalia nũnũ miserit no pu¬
tarem suffecturũ ad dissoluẽdã
constitũe insi forte om̃a ista ex
quolutate puełle facta sit. Dẽ¬

Expanded text:
puellae tutores ad finienda sponsalia nuntium miserunt, non putarem suffecturum ad dissolvendam constituere, nisi forte omnia ista ex voluntate puellae facta sint.
Abbreviated transcription (Latin):
st qͥ ctĩa obicent apd̾ me. alexin¬
der agro qr napprolubat nec tester
legantur. ¶ Eabimo quo mayi¬
a c̃ auctoritas psimnum testulaua
testimomoꝵ. qͥ recitari cołnt tet᷑
aͦ de lib̾a nt si rennert cosuelis
des eis impedia. ¶ legr iuliad̾ ui
cauetur. ne hac lege mnreum tes¬
timonium dicere soudet. qui ce
ue in uincuns custodiane pubn¬
ca erit qui ue adrestias ut de¬
pugnaret te locaũit q̃ ue palam
pisse iudicatus ł coninitus erit

Expanded text:
 crimina obiecerit apud me Alexander Apro et quia non probabat nec testes legaretur". Gabinio quoque Maxia est auctoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis impendia'. Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ue in uinculis custodiaue publica erit, quiue adpugnaret se locaverit, quive palam pisse iudicatus vel convictus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
at quid̾ defũctum eẽ cognat᷑. nes¬
ciat aut proxinutant noĩe bono
postõnis aibi de fera. aut sisciat se:¬
script̾ hr̃dem. nesciat aut̃ ꝙ scrip
rat. Id̾ ẽ sifr̃ consanguinent
de fũcti credat matrem pocioran
eẽ. ¶ Si quis nesciat er cognat᷑
eẽ int̾ dũ inuire int̾dũ infcõ er¬
rat. nam si ⁊l ibͥm se cẽ. ⁊ ex qͥb
natus sit sciat. uiraaut̃ cognan¬
onis hr̃e se neiciat. in iure ercat
magis quam iniure errat t̃ si
quis sciat quid ẽ a lu bonoꝵ de

Expanded text:
e cognatum, nesciat autem proximitatis nomine bonorum possessionem sibi deferri, aut se sciat scriptum heredem, nesciat autem quod scrat. idem est, si frater consanguineus defuncti credat matrem potiorem esse. Si quis nesciat se cognatum esse, interdum in iure, interdum in facto errat. nam si et liberum se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: magis quam in iure errat. Item si quis sciat quidem alii de
Abbreviated transcription (Latin):
quis admĩstras urorem potest
casqui ĩ prom̃cia aliquid admis¬
arat mea prom̃cia filias suas in
non prohilotur. Panlus
duc̾e iorem qm parentis lcto
a ¶Si quis ex hiis quas ie¬
gibris prohiletur iuorem du

Expanded text:
rem ducere potest ca. Qui in provincia aliquid administrat, in ea provincia filias suas in non prohibetur. Idem liducere uxorem, quoniam parentis loco ei sum. Si quis ex his, quas moribus prohibemur uxores du
Abbreviated transcription (Latin):
ẽmũ q̃ driemnũ ⁊ ult̾iꝰ trahũt
sponsalia nelui ualitudo sposine
sponse uel mortes parentũ. aut
capiralia crumĩa. aut longiores
pe gͥnatones. q̃ ee nccͣite sunt.¬

Expanded text:
et quadriennium et ulterius trahunt sponsalia, ueluti ualetudo sponsi sponsaeue uel mortes parentium aut capitalia crimina aut longiores peregrinationes quae ex necessit
Abbreviated transcription (Latin):
pate inte. an uͦ notat᷑ qͥt ⁊ rep̾hen¬
sibil an iocuples uł egenus sit. nr
lucri cã quid faaie ad mutat. ⁊ an
ei inmucut sit ad ilsus quem testi¬
monius fert uł. nicus eisit proquo
testimoniũ dat. nam sicartat sis¬
picione restimoniũ ł ppt̾ ꝑconã

Expanded text:
rehensibilis: an locuples vel egens sit, ut lucri causa quid facile admittat: vel an inimicus ei sit, adversus quem testimonium fert, vel amicus ei sit, pro quo testimonium dat. nam si careat suspicione testimonium vel propter personam
Abbreviated transcription (Latin):
tandicã aberit. It̃ is qui ex̾citui
p̾bñdam conduyit. s nec pupil¬
lis testimonũ denũcian pot.¬
I ntestimoniũ acc̾ator citare
ñ debet eũ ꝗ iudicio priblico teus
erit. aut qui minor .xx. ãnis erit.
b carmen fa mosum dãpnatus

Expanded text:
ausa aberit. § 13. Item is, qui exercitui praebenda conduxerit. Sed nec pupillis testimonium denunciari potIn testimonium accusator citare non debet eum, qui in judicio publico reus erit, aut qui minor viginti annis erit. b carmen famosum damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
ertat. id ⁊ si putet enm bonoꝵ
postet̃m accepige. S sisciat eu
noret aut̃ sibi ex succestorio ca¬
pite ꝯpete bonoꝵ postõnem ce¬
detꝙ ei tp̃s qr iuiure errat. Idem
dicemus. si exasse heres istim¬
tus ñ putet se bonoꝵ pogõnem
pete posse ante. aꝑtas tabłas. ꝙ
loco quo frĩ ignorancia hñde
brat. cum us infutũ ⁊ possit
eẽ ⁊ debeat. filaut int̾p̃tatio.

Expanded text:
errat. idem est, si putet eum bonorum possessionem accepisse. sed si sciat eum noret autem sibi ex successorio capite competere bonorum possessionem, cedet ei tempus, quia in iure errat. Idem dicemus, si ex asse heres institutus non putet se bonorum possessionem petere posse ante apertas tabulas: quod loco quo facti ignorantia haberi debebit, cum ius finitum et possit esse et debeat, facti interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. alias nus testiũ ardignita
⁊ auccoritas. al ueluti ꝯtenciens fa¬
o nem stati. allegati debeit. s ex
sentencia ũ tui te existimare opor.
T aut tredais ant parũ ꝓrutii tibi

Expanded text:
ditur; alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias veluti consentiens faonem statim allegari debere, sed sententia animi tui, te aestimare oportere, quid aut credas, aut parum probatum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Le mosfõso destam̃to matͥs spurii
qͦ filii dice̾ possunt. Quamius m¬
stituta mosfõsi testam̃ti accusatiõe
res tͣnsactione decisa sit tm̃ testam̃¬
tum in suo uire manet. ⁊ ĩo date
in eo lib̾tates atq legata usq quo
sñ ussu pͥncipis pͭ. nec de moffõso te¬
stam̃to enis quam quis sibi mafͤm
adoptabat falso ee̾ ex istimabat a¬
test am̃to agi oꝑ. in qua scͥpti hedẽ
domiciliũ habent
artianꝰ. li .uii. mstitutionũ.d

Expanded text:
o matris spurii quoque filii dicere possunt. . Quamvis instituta inofficiosi testamenti accusatione res transactione decisa sit, tamen testamentum in suo iure manet: et ideo datae in eo libertates atque legata, usque quo sine iussu principis potest, nec de inofficioso testamento eius, quam quis sibi matrem adoptivam falso esse existimabat, atestamento agi oportet, in qua scripti heredes domicilium habent. Marcianus li
Abbreviated transcription (Latin):
donatum. s int̾ iuos ac tñcon¬
in donationem ht̃ aut si minꝰ hãt
erõ deest uiri boni arbitͣtu replea¬
tͤ aut c̃te conferri oport̾e id qd̾ do¬
natum ÷.Si quis cum ñ possit de
moffõso q̃ri. ad q̃relam admissus
ꝓ ꝑde rescind̾e̾ testam̃tum demptet.
⁊ unũ sibi hedem eligat contͣ quẽ
mosfõsi q̃relam instituat dicendũ

Expanded text:
donatum, sed inter vivos, hac tamen conin donatione habet aut, si minus habeat, quod deest viri boni arbitratu repleatur: aut certe conferri oportere id qm non possit de inofficioso queri, ad querellam admissus pro parte rescindere testamentum temptet et unum sibi heredem eligat, contra quem inofficiosi querellam instituat, dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. li .ui. opimion̾. Si sub hac con¬
dictione fu̾it heres institutꝰ si sti¬
chum manumisit ⁊ manumisiss
⁊ pꝰea quam manumisit moffõsũ
ut iniustũ testam̃tũ ꝓnuntietur
equm est huic qͦ sucurri ut sermp̃tũ
a manumusso accipiat ne frustͣ ser¬
uum ꝑdat.
d̾ . li .ui. opmioñ. Si instuta dem
officioso testam̃to accusatione de li¬
de pacto tͣnsactum ÷ nec fides ab hẽ¬
de tͣnsactioni p̾stat᷑. inoffõsi cansam
indegram ẽẽ placuit. Ei qui se fili¬
um eius ẽẽ alfirmat qui destam̃do
id denegauit tm̃ eum ex h̃edauit
de moffõso testam̃to causa suꝑ.Ie
mosfõso cestam̃to militis dr̃e nͨ mi
contͣ patrim̃ suũ. uł aliũ scͥptum ħe¬
dem ꝓportione eg̾at. et obtinuerat.
s scͥptus heres appellauerat. placuit

Expanded text:
ionum. Si sub hac condicione fuerit heres institutus 'si Stichum manumiserit' et manumisisset, et posteaquam manumisit inofficiosum uel iniustum testamentum pronuntietur: aequum est huic quoque succurri, ut serui pretium a manumisso accipiat, ne frustra seruum perdat. sexto opinionum. Si instituta de inofficioso testamento accusatione de lite pacto transactum est nec fides ab herede transactioni praestatur, inofficiosi causam integram esse placuit. Ei, qui se filium eius esse adfirmat, qui testamento id denegauit, tamen eum exheredauit, de inofficioso testamento causa supeoso testamento militis dicere nec contra patruum suum vel alium scriptum heredem pro portione egerat et optinuerat, sed scriptus heres appellaverat: placuit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ĩt exħedatꝰ petierit q legatũ
iudebimꝰ an sit submouendꝰ ab
accusatione c̃tum ÷ .n. iudiciũ
defuncti ⁊ ruriꝰ nich̃ ei ex testa¬
m̃to relictum uerum ⁊ tucuis tm̃ fec̾it
si se abstimu̾t a petĩone legati. Depet
t̃i nire aut nouo uet̾e ex lege duode¬
enn tabularum ut ex cestam̃to ed̃

Expanded text:
terit exheredatus petieritque legatum, terit exheredatus petieritque legatum, uidebimus an sit summouendus ab hac accusatione: certum est enim iudicium defuncti et rursus nihil ei ex testamento relictum uerum est. tutius tamen fecerit, si se abstinuerit a petitione legati. DE HERtere iure aut nouo. uetere e lege duodecim tabularum uel ex testame
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to datum ẽ ag̾e posse de mosfõso
ut falso destam̃to diui seuerꝰ ⁊ an¬
toninꝰ rescͥpserunt
aut . li. sing̃. de septem iuralibus
indiciis Si is qui admictit᷑ ad
accusationem nolit aut ñ possit
accusare an seqñs admictat᷑ iudũ¬
dum ÷ ⁊ placuit posse ut fiat suc¬
cessiom locus. Quantum ad in¬
officiosi liberoꝵ ait ꝑentum q̃ re¬
lam ꝑtinet nicħ int̾ ÷ quis sit ħ¬
res se̾ptus ⁊ ex lib̾is an extͣneis
uł municipib. Si heres extite¬
rim ei qui eo testam̃to institutꝰ
⁊. qd̾ de mosficioso arguere uolo
ñ michi nocebit maxue si eam
portionem ñ possideam ut iure
suo possideam diũsum dicemꝰ si le¬
gau̾it mͥ eam rem quam quis ex¬
cestam̃to acceꝑat. nam si eam ag¬
noscam repellar ab accusatione
quid gͦ si alias noluntates testa¬
toris ꝓbau̾im puta in testam̃to as¬
cͥpserim pꝰ mortem pat̾s consenti¬
datꝰ petenti legatimi ex testa¬
m̃do aduocationẽ p̃buit ꝓcura¬
bauit. Si legatario heres exti¬

Expanded text:
oso vel falso testamento divi Severus et Antoninus rescripserunt. Paulus libro singulari de septemviralibus iudiciis Si is qui admittitur ad accusationem, nolit aut non possit accusare, an sequens admittatur, videndum est. et placuit posse, ut fiat successioni locus. Quantum ad inofficiosi liberorum vel parentium querellam pertinet, nihil interest, quis sit heres scriptus ex liberis an extraneis uel municipibus. Si heres extiterim ei, qui eo testamento institutus est quod de inofficioso arguere uolo, non mihi nocebit, maxime si eam portionem non possideam uel iure suo possideam. Diuersum dicemus, si legauerit mihi eam remeo testamento acceperat: nam si eam adgnoscam, repellar ab accusatione. Quid ergo si alias voluntatem testatoris probaverim? puta in testamento adscripserim post mortem patredatus petenti legatum ex testamento aduocationem praebuit procurabauit. Si legatario heres exti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ri aũt de moffõso destam̃to ñ pot̾it
qd̾ si ex ħedatꝰ sit siliꝰ emancipatꝰ po¬
t̾it q̃ri ⁊ ita uinget᷑ filio suo. ⁊ simul
cum eo h̃editatem obtinebit. Si he¬
ditatem ab ħedib institutis exħedati
emerunt ut res singularias scientes
eos ħedes ẽẽ aut condux̾int p̃dia ali¬
agnosce uiduͣr. ⁊ a q̃rela exeludunt᷑
i duo sunt filii ex hedati ⁊ ambo
de mosfõfo testam̃to egu̾it ⁊ unus
postea constituit ñ ag̾e ꝑs eius alteri
acrescit id̾ q erit ⁊ si tpr exclus sit.
h̾e s desscͥpti du̾si iris fu̾̃t. qd̃

Expanded text:
testamento non poterit. quod si exheredatus sit filius emancipatus, poterit queri et ita iungetur filio suo et simul cum eo hereditatem optinebit. Si hereditatem ab heredibus institutis exheredati emerunt vel res singulas scientes eos heredes esse: aut conduxerunt praedia aliadgnoscere videntur et a querella excluduntur. Si duo sint filii exheredati et ambo de inofficioso testamento egerunt et unus postea constituit non agere, pars eius alteri adcrescit. idemque erit, et si tempore exclusus sit.heredes scripti diuersi iuris fuerunt? quod
Abbreviated transcription (Latin):
cnsationem ꝓ ꝑte ei uindicabr᷑ dec¬
ni eaq adu̾sarium ei submmistͣre
necc̃e hr̃e usq ad finem littis. D e
destam̃to matͥs qui existimans ꝑis¬
se filium aliũ ħedem młtituit de
in officioso queri pot.
litem falso audiss decessisse ⁊ cesta¬
m̃to ħedes alios mllituss diuus ad̾¬
amis decreuit heditatem ad filum
ꝑtin̾e̾ ita ut lib̾tates ⁊ legata p̃stẽ¬
tur. huic illud aduotat᷑ qd̾ delibta¬
ficiosum destam̃tũ arguit᷑ nichil
sio sit legatarus int̾ scͥptos ħedes.
⁊ eum qui de moffõso testam̃to agit
adẽẽ etiam legatarios ⁊ uoluntatem

Expanded text:
cusationem pro parte ei uindicabantur, decerni eaque aduersarium ei subministrare necesse habere usque ad finem litis. De testamento matris, quae existimans perisse filium alium heredem instituit, de inofficioso queri poteslium falso audisset decessisse et testamento heredes alios instituisset, diuus Hadrianus decreuit hereditatem ad filium pertinere ita, ut libertates et legata praestentur. hic illud adnotatum quod de libertaficiosum testamentum arguitur, nihil sio sit legatariis inter scriptos heredes et eum qui de inofficioso testamento agit: adesse etiam legatarios et voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
furiose iudiciũ ultimũ eius dãp.¬
net᷑ det̃m si quis putau̾it filia ob¬
tmente. totum destam̃tũ infirma¬
ri dicendũ ÷ etiam inslitutã ab
intestato posse adire ħeditatem
nec .n. q̃ ex destam̃to adũt ed̾ pu¬
tat uałe repudiare legittimã he¬
ditatem uid̾r quam quid̃ nescit
sibi deferri. cum ⁊ hũ qui sciant
iis sinm eligentes id qd̃ putant
sibi compet̾e ñ amictant qd̃ eue¬
nit in patͦ no. qui indiciũ defunc
uindicaret cum recisso testam̃to
etiam iłtitute saluum uis sit ad¬
eunde hereditatis.

Expanded text:
furiosae iudicium ultimum eius damnetur. ceterum si quis putauerit filia optinente totum testamentum infirmari, dicendum est etiam institutam ab intestato posse adire hereditatem: nec enim quae ex testamento adiit, quod putat ualere, repudiare legitimam hereditatem uidetur, quam quidem nescit sibi deferri: cum et hi qui sciant ius suum, eligentes id quod putant sibi competere, non amittant. quod euenit in patrono, qui iudicium dvindicare, cum rescisso testamento etiam institutae salvum ius sit adeundae heredit
Abbreviated transcription (Latin):
legatum ex testam̃to matͥs accipi¬
et. uł adisset h̃editatem quamꝗͣ in
enis eẽt pate nec ꝓhib̾i patͤm dixi
iire filii accusare. Nam indigna¬
tio filii est ⁊ querebat᷑ si ñ obtinu¬
iss in accusando an qd̾ patͥ datum
rie parat ⁊ in hac causa meħ̃ ex of¬
ficio patͥs. s totum de m̃tis filũ agit᷑¬
si scd̾ testam̃tũ ꝓmũtiatũ fuisset
¶multomag̾ si mͥ legatum testator
dedit cuiꝰ de mosfõso cestam̃do filiꝰ
agens. decessit me hede relicto ego¬
id qd̃ mͥ eo testam̃to relictũ ⁊ nõ
ꝑdam utiq si iam definctꝰ age ce¬
ꝑat¶ Item si adrogaui eum qui in¬
ĩlituerat litem demosfõso cestam̃¬
to. enis qui mͥ legatum dedit. litẽ¬
q ꝑegero. nomine filii nec obtinu¬
indignꝰ ut auferat᷑ mͥ a fiseo id qd̃¬
d̾elictum est cum ñ ꝓpͥo nomine s iure
cuiꝰtam successionis egi

Expanded text:
x testamento matris accipiet vel adisset hereditatem, quamquam in eius esset potestate: nec prohiberi patrem dixi iure filii accusare: nam indignatio filii est. Et quaerebatur, si non optinuisset in accusando, an quod patri datum riae parat et in hac causa nihil ex officio patsi secundum testamentum pronuntiatum fuisset. Multo magis si mihi legatum testator dedit, cuius de inofficioso testamento filius agens decessit me herede relicto, egoid quod mihi eo testamento relictum est, non perdam: utique si iam defunctus agere coeperat. Item si adrogaui eum, qui instituerat litem de inofficioso testamento eius qui mihi legatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinuindignus, ut auferatur mihi a fisco id quderelictum est: cum non proprio nomine, sed iure cuiusdam successionis
Abbreviated transcription (Latin):
si testam̃ti q̃relam młtituit et
fraude hedis scͥpti quasi t̃ciã ꝑdem
heditatis tacite rogatus eẽt ei uesti¬
tuere reliquit eam actionem nõ
nid̾i deserusse q̃relam ⁊ ĩo ñ ꝓhib̾i
eum repet̾e nichoatam actionem
Item q̃situm ÷ anheres audiendus
⁊ añ de moffõsi q̃relam actam de¬
sida̾ns restitui sibi ea q̃ soluit. R̾dit
ei qui sciens in debitum fid̾i com¬
milsum soluit nullam repeticio¬
nem ex ea causa competẽ sõ. Rdit¬

Expanded text:
si testamenti querellam instituit et fraude heredis scripti, quasi tertiam partem hereditatis tacite rogatus esset ei restituere, reliquit eam actionem, non uideri deseruisse querellam et ideo non prohiberi eum repetere inchoatam actionem. Item quaesitum est, an heres audiendus est, ante de inofficiosi querellam actam desiderans restitui sibi ea quae soluit. respondit ei, qui sciens indebitum fideicommissum soluit, nullam repetitionem ex ea causa competere. Id
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. Unde si moffõso destam̃to
patͥs alt̾ ex lib̾is exhedatis ag̾et᷑
qr resisso testam̃to alt̾ qͦ ad suces¬
sionem ab intestato uocat᷑. ⁊ iõ u¬
niu̾sam ħ̃editatem ñ recte mndica¬
filiũ inreb humanis ẽẽ nmc cum
facẽt intestatum c̃did̃it. ¶um ł¬
t᷑ testam̃ti factionem habuisse de¬
ħedem ñ respondente scd̾m p̾sentẽ
iudicatum sit. ħ .n. cãu ñ c̃d̾r uis
ex sententia iudicis fieri. ⁊ õ lib̾¬
tates competunt ⁊ legata petunt᷑

Expanded text:
estamento patris alter ex liberis exheredatis ageret, quia rescisso testamento alter quoque ad successionem ab intestato uocatur, et ideo uniuersam hereditatem non recte uindicafilium in rebus humanis esse nunc, cum facerent intestatum, crediderint. Cum tur, testamenti factionem habuisse desentem iudicatum sit: hoc enim casu non creditur ius ex sententia iudicis fieri: et ideo libertates competunt et legata petuntur
Abbreviated transcription (Latin):
eod̾ testam̃to. ita cauit ea onña que
supͣ dari fieri uissi. ea dari fi uolo.
ab om̃i hede bonoꝵ uepossessore qͥ
mͥ erit etiam iure indestato. Item
q̃ dari iussero ea uti dent᷑ fiant q
fid̃ĩ eius cõmitto. Quesitum ÷ si so
ioͣ r eentũ iurali iudicio optanu̾̃t
an fid̾i cõmissa ex capite supͣsẽpto
ciuos quis sibi ab intestato hedes
bonoꝵ ue possessores succelsio:
ẽdat fid̾i cõmitt̾e possit sediposẽ
ꝓ aulus notat ꝓbat aũ nec fid̃ĩ cõ¬
missa ab intestato data debĩ. quasi

Expanded text:
eodem testamento ita cauit: 'Ea omnia quae eodem testamento ita cauit: 'Ea omnia quae supra dari fieri iussi, ea dari fieri uolo ab omni herede bonorumue possessore qui mihi erit etiam iure intestato: item quae dari iussero, ea uti dentur fiantque, fidei eius committo.' quaesitum est, si soror centumuirali iudicio optinuerit, an fideicommissa ex capite supra scripto an iure eorum, quos quis sibi ab intestato heredes bonorumue possessores successuros credat, fidei committere possit, respondi posse. Paulus notat: probat autem nec fideicommissa ab intesta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ io̾ tam̃ donationes quas uimis ei
ꝑfecisse pponit᷑ infirmarin indotẽ
datoꝵ ꝑtem indicari posse. Redi.
exhedatus agnou̾it an filio seruo¬
ue relictum consecutꝰ sit. utͦbiq n
p̃scͥptione submonebit᷑. qumetiam
si id̾ mnstitutum seruũ pͥus quã adi
re heditotem uiberet marunnisĩt
ut ille suo arbito hãt heditatem
idꝙ fraudulento consilio fec̾it fub¬
mouebit᷑ ab actione. i astatu li¬
lio exhedatꝰ pecumam pet̾e ceꝑit i¬
di agnouisse ꝑentis iidicũs i cumi
filiꝰ ademptimi legatũ mstitiũt pecẽ
limotus repetita inosftõsi querela p̃¬
scͥptione remouendꝰ ñ ÷̃. quãuis .n.
agendo testam̃tum complau̾it tam̃
⁊ aliqͥd ed̾ destatoris utio reputet᷑
ut m̃to repellendus ñ sit.  ilius
cestatoris qui cũ iticio eiusõ pecuĩe
reus fuerat lib̾ationem ticio legatã
ꝑacceptilationem ticũ lib̾atꝰ ab ac¬
tione moffõso ñ submouebit᷑¬
hedem mllit̾uit filio segaitũ dedit

Expanded text:
n ideo tamen donationes, quas uiuus ei perfecisse proponitur, infirmari neque in dotem datorum partem uindicari posse respondexheredatus adgnouerit an filio seruoue relictum consecutus sit: utrubique enim praescriptione submouebitur. quin etiam si idem institutum seruum priusquam re hereditatem iuberet manumiserit, ut ille suo arbitrio adeat hereditatem, idque fraudulento consilio fecerit, summovebitur ab actione. Si a statulibero exheredatus pecuniam petere coeperit, videri adgnovisse parentis iudicium. Si cum filius ademptum legatum instituerit petere, summotus repetat inofficiosi querellam, praescriptione removendus non est: quamvis enim agendo testamentum comprobaverit, tamen est aliquid, quod testatoris vitio reputetur, ut merito repellendus non sit. Filius testatoris, qui cum Titio eiusdem pecuniae reus fuerat, liberatione Titio legata per acceptilationem Titii liberatus ab actione inofficiosi non summovebitheredem instituit, filio legatum dedit:
Abbreviated transcription (Latin):
missa est etiam si totam h̃editatem
ab intestato petat ⁊ obtineat solã
habitura unu̾sam successionẽ quẽ¬
admod̾ si alt̾a omisiss legittimam
ħeditatem s ñ ÷ admittend̾ ut ad¬
u̾sum sororem audiat᷑ agendo de
similem omittenti eom q̃ exte¬
stam̃to adit ⁊ ĩo ab extͣneo semuĩ¬
sem unidicand̾ ⁊ defendend̾ totũ
semissem eẽ auferend̾ qͣi semis to

Expanded text:
omissa est etiam, si totam hereditatem ab intestato petat et optineat, solam habituram universam successionem, quemadmodum si altera omisisset legitimam hereditatem. sed non est admittendum, ut adversus sororem audiatur agendo de similem omittenti eam, quae ex testamento adiit: et ideo ab extraneo semissem vindicandum et defendendum totum semiss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs heditatis ntestam̃to remansit.
cioso matͥs testam̃to contͣfrẽm in¬
stitutum de ꝑte añ egit ⁊ obtinuit fi¬
lia q̃ ñ egit. aut ñ obtinuit in ħedi¬
tatem legittimam fr̃i ñ e¬
ontͣ tabulas filiꝰ polsõnem adẽp

Expanded text:
s hereditatis in testamento remansit, cioso matris testamento contra fratrem institutum de parte ante egit et optinuit, filia, quae non egit aut non optinuit, in hereditate legitima fratri nContra tabulas filii pos
Abbreviated transcription (Latin):
so nult dr̃e. licet neget᷑ filiꝰ car¬
bonianã bonoꝵ possõnem ñ d
accrꝑe. tociens .n. ea indulgenda ÷
quotiens si uere filiꝰ eẽt heres eẽt
aut bonoꝵ possessor ut int̾mi ⁊
possideat. ⁊ alet᷑ ⁊ actionib p̃udi¬
cium ñ patiat᷑. qui uõ de mosfõso
dicit. nec actiones moue̾ d. nec a¬
liam ullam quã ħeditas peticio¬
nem exerce nec alias quã melior̃
sit condictionis. quam si confidet᷑ ad¬
u̾sarius

Expanded text:
lt dicere, licet negetur filius, Carbonianam bonorum possessionem non debet accipere totiens enim ea indulgenda est, quotiens, si uere filius esset, heres esset aut bonorum possessor, ut interim et possideat et alatur et actionibus praeiudicium non patiatur: qui uero de inofficioso dicit, nec actiones mouere debet nec aliam ullam quam hereditatis petitionem exercere nec ali, ne umquam melioris sit condicionis, quam si confitetur aduersarius
Abbreviated transcription (Latin):
dicio ei deferri debeat utr̃ pͥus
mouere nolet. Si filius exħeda¬
tus in possõne sit ħeditatis scͥptꝰ
enud̃ heres petet ħeditatem. filiꝰ
Sño in mod̾ contͣdictionis q̃relam
inducat q̃ ad̾m ag̾ec si ñ possid̾et
s potẽt. ¶eminisse aũ oporte¬
bit euni qui testam̃tũ mosfõsimi
impbe dixit. ⁊ ñ obtrnuit id qd̃

Expanded text:
dicio ei deferri debet, utrum prius movere volet. Si filius exheredatus in possessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, filius vero in modum contradictionis querellam inducat, quemadmodum ageret, si non possideret, sed peteret. Meminisse autem oportebit eum, qui testamentum inofficiosum im
Abbreviated transcription (Latin):
fũit mstitutꝰ. ⁊ rogatꝰ reltituere
hoditadem dem̃ in q̃relam mof
ficiosi ñ obtinuit id qd̾ iuire fal
cidie potuit hr̃e solum ꝑd̾e.i
quis impubes adrogat᷑ sit ex his
ꝑsonis q̃ ⁊ cit᷑ adoptionem ⁊ em̃¬
cipationem eĩri. de moffo̾so pꝰsũt
hunc puto remouend̾ a q̃rela
cum ht̃ qͣrtam ex constitutione
diui pucid̾ si eg̾it ñ obtinuit an
quartã ꝑdat ⁊ puto aut ñ ad¬
mittend̾ ad mossõsimx aut si ad¬

Expanded text:
cepit. eo autem solo carere quis debet, cuius emolumentum ad eum pertinet: ceterum si id rogatus fuit restituere, non debet iniuria fieri. unde non mis impubes adrogatus sit ex his personis, quae et citra adoptionem et emancipationem queri de inofficioso possunt, hunc puto remouendum a querella, cum habeat quartam ex constitutione diui Pii. quod si egit nec optinuit, an quartam perdat? et puto aut non admittendum ad inofficiosum, aut si ad