comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum decreto prãe. quas exti¬
mare debebit is aput quem
de eare agitur. Iplures undic¬
ta pariter manumittȩre p̾s̃
⁊ sufficit presentia ẜuoꝵ ut¬
plures manumitti posint. Sab¬
sen quoq causam causam ꝑ
ꝓcuratorẽ ꝓbare poterit.¬
¶ Si duo matrimoñ cã manu¬
mittent recipi causa nõ deb.¬
s qu̾i inatalia uł inalia ꝓuĩti¬
a domicilium hñt. ap̃ altẽiui
ꝓumtie presidem ꝯsilio adi

Expanded text:
cum decreto praestare: quas aestimare debebit is, apud quem de ea re agatur.Plures uindicta pariter manumitti possunt et sufficit praesentia seruplures manumitti possint.Absens quoque causam probare per procuratorem poterit.Si duo matrimonii causa manumittent, recipi causa non debet.Hi qui in Italia uel alia prouincia domicilium habent, apud alterius prouinciae praesidem consilio ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ ł .ur.ad. Illud incausiᷤ
improbandis meminisse iu¬
dices oportet. ut nõ ex luxu¬
ria s exaffectu descendentes
causas apꝓbent. neq enĩ deliti¬
is. s⁊ iustis affectionib se de:¬
disse iustam libt̃atem legem
eliesentiam credendumꝰ ẽ:¬
¶ Siquis minori xxanins hac
lege serinum dedit̃ ut pretio
accepto donationes causa eũ
liberum faciat potenit ille
causam manumisionis istiu̾
ꝓbare. hoc rpsum allegans
legem datam ꝑ ducere ad li¬
btatem. Ergo hic deb ostẽ¬
dere. hoc inter ipfum actum
ut ꝓinde uel ex lege dona¬
tionis uł ex afectione eĩ ꝗ ded̾
res extimet᷑¬

Expanded text:
iam Sentiam.Illud in causis probandis meminisse iudices oportet, ut non ex luxuria, sed ex affectu descendentes causas probent: neque enim deliciis, sed iustis affectionibus dedisse iustam libertatem legem Aeliam Sen tiam credendum.Si quis minori uiginti annis hac lege seruum dederit aut pretio accepto uel donationis causa, ut eum liberum faciat, potest ille causam manumissionis istius probare, hoc ipsum allegans legem datam, et perducere ad libertatem: ergo hic debet ostendere hoc inter ipsos actum, ut proinde uel ex lege donationis uel ex affectione eius qui dedit res aestimet
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ꝓtribunali manum̃tere
Ita pleꝵq intransitu ẜui manu¬
mittisolent cumaut lauãdi au
getandi. aut ludoꝵ grã ꝓdieit̃
pretor aut ꝓ cõsul legatus ue cesaĩs
cumpretore fuisse. pasusum ap̃
eum manumiiti. ⁊ silictõĩs pͣ¬
sentia nõ eẽt¬
minumissionis ẽ. ⁊ siꝑiculo uite.
imfamieue. dñm seruus liberaũ¬
rit. Sciendum ẽ qualiscũq cã
ꝓbatasit ⁊ recepta lib̾tatemtri¬
buere oportẽ. Nam diuu pius
rescripsit causas ꝓbatas reuoca¬
ne alienum quis p̾sit manumitẽ¬

Expanded text:
necesse pro tribunali manumittere: itaque plerumque in transitu serui manumitti solent, cum aut lauandi aut gestandi aut ludorum gratia prodierit praetor aut proconsul legatusue Caesaris.cum praetore fuissem, passus sum apud eum manumitti, etsi lictoris praesentia non emanumissionis est, si periculo uitae infamiaeue dominum seruus liberauerit.Sciendum est, qualiscumque causa probata sit et recepta, libertatem tribuere oportere: nam diuus Pius rescripsit causas probatas reuocane alienum seruum possit qui
Abbreviated transcription (Latin):
deber anagicum stichop̾sit.
ut rõne actus a se minitrati
reddere ꝯpellatur. prdi ñp̾se¬
dotẽ. ⁊ alias res plures legaũ
et ei fidĩ ꝯmisit. ut aꝗ linũ¬

Expanded text:
deberi, an agi cum Sticho possit, ut rationem actus a se administrati reddere compellatur. responddotem et alias res plures legauit et eius fid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficlei ꝯmisum lib̃tis daĩ po¬
b euidenter uolũtas tetatoĩs
udius. cum tibi uisum fuerit
sit rationib meis liber e̾to q̃¬
Situm ẽ cũ manente eodẽ testa¬
m̃to pꝰ aliquot ãnos decessit
nec ulli q̃ rele ᷤᷤ locus depafilo

Expanded text:
fideicommissum libertas dari pouibus euidenter uoluntas testatoris eudius: 'Cum tibi uisum fuerit sserit rationibus meis, liber esto': quaesitum est, cum manente eodem testamento post aliquot annos decesserit n
Abbreviated transcription (Latin):
onummos acceperit ut seruĩi¬
suũ manumittat enam ab in¬
uito libertas extorquerip ot̃
similis ei qui suisnũmi redẽp
grã accepit. ex habundanti
ꝓbat p̾ diuimarti litteras
in fidei ꝯmissaiã libt̃ate uir̾i
ẽ. cuius causamminor deb
ꝓbare. Nam libert̾a nͥ ita ma¬
numisso nõ ꝯpent sꝑu̾el¬
lam ea lege uendidit ut
postãnum abenptore man¬
umniteretur ꝙ sinmanu¬
misiss ꝯuenit ut manum
iniceret. aut x auteos cp̃tor
dar. Non seruata fide nichil
xilii ferendi causa interuenit
Itaq nec pecuniam petet̃ cũ
emolum̃tũ legis uolũtate uẽ¬
ditoris secutum sit. Itꝑrali¬
enationis ꝯuenit ut hõ liber¬
tatis cã traditus pͦ .u. tum an¬
nũ ꝯpletũ manumitteretur
⁊ ut certam mͣcedem ĩ teñ m̃¬
struã preberet. cõditionẽ lib̾

Expanded text:
nummos acceperit, ut serusuum manumittat, etiam ab inuito libertas extorqueri potessimilis ei qui suis nummis redemtia accepit, ex abundanti post diui Marci litteras in fideicommissaria libertate iuris est, cuius causam minor debet probare: nam libertas nisi ita manumisso non competit. Puellam ea lege uendidit, ut post annum ab emptore manumitteretur: quod si non manumisisset, conuenit, uti manum iniceret aut decem aureos emptor daret. non seruata fide nihilo xilii ferendi causa interuenit: itaque nec pecunia petetur, cum emolumentum legis uoluntatem uenditoris secutum sit. Tempore alienationis conuenit, ut homo libertatis causa traditus post quintum annum impletum manumitteretur et ut certam mercedem interea menstruam praeberet. condicion
Abbreviated transcription (Latin):
dł. Seruum dotalẽ ur
qui soluendo ẽ constante
matrimonio manumittẽ
lie alios creditores non ht̃
libertas serud ĩpedietur ut
ꝯstante matrimonio debẽĩ
dos intelligatur
lioaui. ut filus uoluntate
tere pot̃. s⁊ manumissus pa
nopãfilam libertatem ꝯse¬
cutasit. paulus ꝵ. cum ea
ꝯditione ancillam ep̃tam
uilia petronia si dissonãtes R¬

Expanded text:
alem uir qui soluendo est constante matrimonio manumittere licet alios creditores non habeat, libertas serui impedietur, ut constante matrimonio deberi dos intellegaturaui ut filius uoluntate tere, sed manumissus patPamphila libertatem cuta sit. Paulus respondit, cum ea ndicione ancillam emptam e Iunia P‹e›tronia, si dissonantes
Abbreviated transcription (Latin):
peculiares ẜuos seꝑatim utq
habebant ex is alter. seruulum
suum peculiarem uiuo patre ma¬
numisit pat̃ utiq tetam̃to pẽtũ¬
lium prelegauerat. Querebat̃
seruus iste utrum amborum
misus erat libertus eẽt ꝑ di
si p̾tea t̾etam̃tum pat̃ feciss ñ
uideri eam̃te ei fuisse. ut eum
qui manumisus erat legary
eumq seruũ qm̃ prelegatus
noneẽt̃ mortuo patre seruũ

Expanded text:
peculiares servos separatim uterque habebant: ex his alter servulum suum peculiarem vivo patre manumisit: pater utrique testamento peculium praelegaverat. quaerebatur, servus iste utrum amborum, missus erat libertus esset. ressi postea testamentum pater fecisset, non uideri eam mentem eius fuisse, ut eum, qui manumissus esset, legaret eumque seruum, quoniam praelegatus non esset, mortuo patre amborum
Abbreviated transcription (Latin):
nec impleuerit inopus metalli
detur nisi forte dominus recłdi
eum sibi maliĩt utiq ñ maiorẽ
ex ea causa penam ꝯstituturus
s  si rationib redditis liber eẽ is
excutiendis
cuniã oblibertatem acceperat¬
dominus priusquã eum manum̃¬
teret mortuus erat tetantoq lib̾m
ẽẽ usserat. et ei peculiũ suũ lega¬
uerat. cõsulebatur quã pecumã. e¬
dño dediss oblibertatem. anbrdesñ
eã patroni reddere sibi deberent
peculii ẽẽ. set si interea dũ eum
manumitter⁊ acceptum seruo
retituiss: uideri peculii fuise

Expanded text:
nec inpleuerit, in opus metalli nec inpleuerit, in opus metalli detur, nisi forte dominus reddi eum sibi maluerit, utique non maiorem ex ea causa poenam constituturus. Sed et si rationibus redditis liber esse iussus excutiendiscuniam ob libertatem pactus eratdominus prius quam eum manumitteret, mortuus erat testamentoque liberum esse iusserat et ei peculium suum legauerat. consulebat, quam pecuniam domino dedisset ob libertatem, an eam peculii esse: sed si interea, dum eum manumitteret, acceptum seruo rettulisset, uideri peculii fui
Abbreviated transcription (Latin):
icͣum quam inanumiteretur. sp̃
aĩt̃ nummis aut̃ redenptus. ⁊ si
totum p̃tium ñ nimerauĩt. ex
oꝑib tm̃ipsius acceserit aliquit
ut replen pretiumposit. ꝙ si ꝗd
suo merito acqui sierit dicẽdũ ẽ
libtatem ꝯpetere. Qđ si partẽ
haber. ad ꝯstitutionem ñ ꝑtine
hit:. Numquam quicum ꝓprieta¬
iemhaber usum .f. redemit s
qui cum fructuarius eẽt ꝓͥetatẽ
redemit in ea ꝯditione ẽ ut adꝰ
o seruumredemint̃. alter ꝓpriis
numinis alt̃ nimmis ẜui dicen¬
dum erit ꝯstititionem cessare nͥ
forte is qui propriis nimmis re¬
demit manumtitere fuĩt ꝑatus
¶s⁊ sipartem quis redemit. pars
altera ex causa lueratiua accessit̃
non habere.
siuis numis enptum pot̃ ꝯsistere
cum domino suo.cuius imfide ꝯ¬
fugit.⁊ queri. cum abeo ñmanu¬
mittatur. Rome ꝗd̾ ap̃ p̃fectum
uebis improuintus uap̃ presidẽ
ex facris ꝯstitutionibus diuoꝵ
frm̃. Sub eatm̃ denuntiatione
ut is ẜuus qui hoc intenderit nec¬

Expanded text:
quam manumitteretur. Suis autem nummis redemptus etsi totum pretium non numeravit, ex operis tamen ipsius accesserit aliquid, ut repleri pretium possit, vel si quid suo merito adquisierit, dicendum est libertatem competere. Quod si partem haberet, ad constitutionem is quam qui, cum proprietatem haberet, usum fructum redemit. Sed qui, cum fructuarius esset, proprietatem redemit, in ea condicione est, ut ad o seruum redemerint, alter propriis nummis, alter nummis serui, dicendum erit constitutionem cessare: nisi forte is qui propriis nummis redemit manumittere fuerit paratus. Sed et si partem quis redemit, pars altera ex causa lucratiua accesseritcum habere. suis nummis emptum, potest consistere cum domino suo, cuius in fidem confugit, et queri, quod ab eo non manumittatur, Romae quidem apud praefectum urbis, in prouinciis uero apud praesides ex sacris constitutionibus diuorum fratrum, sub ea tamen denuntiatione, ut is seruus, qui hoc intenderit
Abbreviated transcription (Latin):
uitutẽ. ꝓ parte dimidia seꝑatĩ sumno u̾i¬
dicio lib. altõ ẜus iudicatꝰ ẽ. ꝯmodissi¬
mũẽ eousq cogi iudices. donec ꝯsentiãt.
Sud ñ ꝯtmget sabmũ refer᷑ existimasse.
duci ẜuũ debẽ abeo ꝗ uicissi. cunus sentñ¬
tie cassius qͦꝙ ẽ. ⁊ ego sũ. ⁊ sane ridicusũt
arbitrieũ ꝓparte dimidia duci. ꝓparte
lib̾tatẽ eius tueri. Comodiũs aũt ẽ faue

Expanded text:
uitutem pro parte dimidia separatim, si uno iudicio liber, altero seruus iudicatus est, commodissimum est eo usque cogi iudices, donec consentiant: si id non continget, Sabinum refertur existimasse duci seruum debere ab eo qui uicisset: cuius sententiae Cassius quoque est et ego sum. et sane ridiculum est arbitrari eum pro parte dimidia duci, pro parte liber tatem eius tueri. commodius autem est fauo
Abbreviated transcription (Latin):
nũ se ꝯfitet᷑. lib̾tũ laũt gan seu se negat.
iõ p̃iuditiũ dat᷑. Reddit᷑ aũt alt̾ut᷑ deside¬
rante. sactor̾is partib semꝑ. ꝗ se pat̾nũ
dicit. fungit. ꝓbaẽq ubertũ suũ necẽẽ
ht̃ aut si ñ pet uicit᷑. R Ne destatude¬
fũctoꝵ ptꝰ ꝗnqñniũ queratur
e statu defc̃torũ. pt ꝗnq̃nniũ
q̃rere ñ licet. neq pͥuatim neq fisci nõe¬
s nec eius statꝰ retc̃tandus ẽ. ꝗ intͣ ꝗnq̃n¬
deuiui statu q̃rendũ ẽ. siq̃tio p̃iuidiciũ fa¬

Expanded text:
negat, idem praeiudicium datur. redditur autem alterutro desiderante: sed ‹a›ctoris partibus semper qui se patronum dicit fungitur probareque libertum suum necesse habet aut, si non probet, uincitur. NE DE STATU DEFUNCTORUM POST QUINQUENNIUM QUAERATUR e statu defunctorum post quinquennium quaerere non licet neque priuatim neque fisci nomine.Sed nec eius status retractandus est, qui intra quinquende uiui statu quaerendum est, si quaestio huius
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatis cã ĩponũt᷑. tñuerius ẽ ñ alit̃
quã lib̃m eũ c̃e obligari. adõ aũt solemꝰ
ius iurandũ aseruis exigẽ. ut hii religi¬
one astricti pꝰq̃ sue potestatis ẽẽ cepisi
iurandi necessititẽ haberent. dum¬
mͦ in ꝯtinent᷑icũ manumissus ẽ. aut
uret. au ꝓmittant. licr aũt circadomũ.

Expanded text:
tis causa imponuntur, tamen uerius est non aliter quam liberum obligari. ideo autem solet iusiurandum a seruis exigere, ut hi religione adstricti, posteaquam suae potestatis esse coepissent, iurandi necessitatem haberent, dummodo in continenti, cum manumissus est, aut iuret aut promittat.Licet autem circa donu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ fuit ꝓnutiatꝰ ingenuus. collinõe de¬
tecta. inꝙͥ dã causis qͣuai lib̾tinus incipi
si ingenuus accipit᷑.
re ꝑmittit᷑. ¶Sipluc̃s ad colluĩonẽ detegen

Expanded text:
nem fuerit pronuntiatus ingenuus, conlusione detecta in quibus causis quasi libertinus incipitsi ingenuus accipitur.re permittitur. Si plures ad collusionem detegen
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝗ libale iudiciũ patit᷑. s ĩ p̾ne lb̃tatis
se uideamꝰ. Nã iulianꝰ ai. os̃ ꝗ se libõs pu¬
tant. sine dolo. malo. ĩ lib̾tatẽ fuisse. si
mͦ se ꝓlibĩs gerant. q̃uis ẜuisint. uarus a̾ut
scͥbit eũ. ꝗ se ub̃m sciat. dũ infuga sit. ñ ui¬

Expanded text:
tatis se', uideamus. nam Iulianus ait omnes, qui se liberos putant, sine dolo malo in libertate fuisse, si modo se pro liberis gerant, quamuis serui sint.Uarus autem scribit eum, qui se liberum sciat, dum in fuga sit, non ui
Abbreviated transcription (Latin):
cemus eũ doloo. carere. Ec hi eptor hac t¬
actioẽo cũ libm̃ eẽ eũ nesciret. Nam si
scu lib̃m. N ic emit. se ip̃ cͥcũuenit. qrͣ
ñ adꝗs iũ paiͥ actionẽ. ħ ei peculiari nõe
egnͣ. cetm̃ si patre mandante. hic qr᷑ an
filii scientia nocet̃. ⁊̃ ꝑuto adhuc nocẽ
ing̾rait. pat̃ scit. ad buc dico repellẽ¬
dũ patrẽ. ⁊̃ sipecuu ai noe  filius em̃.

Expanded text:
cemus eum dolo carere. Tunc habet emptor hanc actionem, cum liberum esse nesciret: nam si scit liberum et sic emit, ipse se circumvenit. Quare actionem: hoc si peculiari nomine egerit. ceterum si patre mandante, hic quaeritur, an filii scientia noceat: et puto adhuc nocere, ignoravit, pater scit, adhuc dico repellendum patrem, etiamsi peculiari nomine filius emit,
Abbreviated transcription (Latin):
aius. ad. Sicui d elibertate suautigan¬
ti optioiegata sit. q̃cũq d̾hẽditate eirelc¬
tadicuntur. caõ ⁊ de optiõe tctari ps̃. Int̃¬
dũ exinte gͣdat᷑ olib̾tatẽ ꝓclamatio. tuti
eius ꝗ affirmat. iõ se pͥmo iudicio uictũ¬

Expanded text:
ausa Si cui de libertate sua litiganti optio legata sit, quaecumque hereditate ei relicta dicuntur, eadem et de optione tractari possunt. Interdum ex integro datur ad libertatem proclamatio, veluti eius
Abbreviated transcription (Latin):
eꝙ it exeuentu iudicis lbat. aut utił. aũ
in annis a cͥtio ei efficiet᷑. Si isiqͣs actiones
gat. suscipe ip̃m adlitis ꝯtestationẽ. s ĩ¬
tinendũ iudiciũ. donec deub̃tate iudi¬
cet᷑ nec uidĩ p̃idiciũ lib̾tati fiei. auo¬

Expanded text:
enim ex eventu iudicii liberalis aut utilis aut inanis actio eius efficietur. Sed si quas actiones gat, suscipere ipsum ad litis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec de libertate iudicetur: nec videri praeiudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
testator a familia necatꝰ ẽẽ dicat᷑. Cũ n ĩ
eo sit iste uͥ suplicio fortesit afficiendus
ñcb̃r libale uidiciũ ei ꝯcedi. s ⁊ sidatũ fuitͣ
quia dubit᷑at᷑ utrũ nocẽs. anm̃ocens. dif¬
fert᷑ ubale uidiciũ. donec ꝯsti demorte
eiꝰ ꝗ necat᷑ ẽ. apparebit it utrũ suplicio af¬
ficiendꝰ sit anñ. ¶Si ex ẜuitute ĩlib̾ta

Expanded text:
testator a familia necatus esse dicatur: cum enim in eo sit iste, ut supplicio forte sit adficiendus, non debet liberale iudicium ei concedi. sed et si data fuerit, quia dubitatur, utrum nocens sit an innocens, differtur liberale iudicium, donec constet de morte eius, qui necatus est: apparebit enim, utrum supplicio adficiendus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Sceu .ł. Roꝵ. Queris an ĩgenuitatis uiẽ
utat᷑ is ꝙ̃ scissimꝰ ⁊ nobilissimꝰ imp̃r.
natalib ss restituit. s ea res nec dubita¬
tionẽ ht̃. nec unꝗͣ haũit. qͥn exploã¬
tũ sit adõe ĩgenuitatis statũ restitui
eũ. ꝗ isto bene ficio pͥncipis utat᷑.
bertꝰ natalib ss restitui p̃t. ꝗͥ n ĩtẽ ip̃i pa¬

Expanded text:
 quaeris, an ingenuitatis iure utatur is, quem sanctissimus et nobilissimus imperator natalibus suis restituit. sed ea res nec dubitationem habet nec umquam habuit, quin exploratum sit ad omnem ingenuitatis statum restitui eum, qui isto beneficio principis utatur.bertus natalibus suis restitui potest: quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
nec ea res ĩgenuũ fac̃ cũ ꝗ ñ fuit. nec̃ u
penuria adũsaru ingenuitatẽ solet tͥbu¬
ere. recte atq ordiẽ iudices putofactõs.
ferant. utrũ maut cogͥtione cicũdu̾ci.
anaudita causa sentñtia ꝓfer̃ti. ⁊ si co

Expanded text:
nec ea res ingenuum facit eum qui non fuit: nec enim penuria adversarii ingenuitatem solet tribuere. recte atque ordine iudices puto facturosferant, utrum malit cognitionem circumduci an audita causa sententiam proferri. et si co
Abbreviated transcription (Latin):
peolitigaẽ uͥputa parenti ꝗ dicat filiũ
ĩ sua potestate ẽẽ. nã ⁊sinolun filius ꝓ co
litigabit. S⁊ ⁊ sñpotestate ñsit. parenti
dabit᷑ ħ ius. ꝗa semꝑ parentis int̾ẽ filiũ
ẜuitutẽ ñ subire. ũsa ĩ uice dicemꝰ lb̾is

Expanded text:
pro eo litigare: ut puta parenti, qui dicat filium in sua potestate esse: nam etiamsi nolit filius, pro eo litigabit. sed et si in potestate non sit, parenti dabitur hoc ius, quia semper parentis interest filium servitutem non subire. Versa etiam vice dicemus liberis
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ⁊pedius scribit. siui aut clã. aut p̃canio ab.
eo sit usus. in cuius locũ heditate. uł ẽptione.
alioue quoiure successi. idẽ ẽẽ dicendũ. um
enĩ successĩt. quis in locũ eoꝵ. equũ nẽ. adũ¬
sus nos nocere. hocꝙ adũsuseũ ñ nocuit. in
cuius locũ successimus. Tnhoc int̃dictoera¬

Expanded text:
nam et Pedius scribit, si ui aut clam aut precario ab nam et Pedius scribit, si ui aut clam aut precario ab eo sit usus, in cuius locum hereditate uel emptione alioue quo iure successi, idem esse dicendum: cum enim successerit quis in locum eorum, aequum non est nos noceri hoc, quod aduersus eum non nocuit, in cuius locum successimus.
Abbreviated transcription (Latin):
noceat. ⁊ magis ẽ ut nichil einoceat ꝙ attim ⁊
ad int̃dictũ.
aulus. lib scrag̃ sexto adeđ. Pec enĩcorrũ¬
pi. aut cõmutari. q recte trans actũẽ. supue¬
niente delicto: potest.
Il pianus. libro septuagesimo adedictũ. Un¬
de etiã illud labeoscribit. sicũ ame recte uia
utebans fundũ uendido ꝑquẽ utebaris. dem̃
ẽp̃tor tephibuit. lic ⁊clã uidearis labto uti. Ni
quiphibitus utit᷑: clã utit̃. tam̃int̃ dictũ tbi
cõpetẽ. intra annũ. quia hoc anno. ñuincdã.
qui si dius retinebat: sieo ꝓhibito ꝑquẽ retinẽ¬
bat. utat᷑. Plane sugnoraui ꝓhibitũ. ⁊ ꝑseue¬
rauero uti. nichil michi nocẽ dicendũ e. Idi
quis ab auctore meo.iii. aut clã. aut p̃cario u¬
sus ẽ. Recte ame: uia uti ꝓhibet᷑. ⁊ int̃dictũi
inutileẽ. quia ame uidet̃ .ii. uł clã. uł p̃cario
possidẽ. quia ab auctore meo uitiose possidn.

Expanded text:
noceat. et magis est, ut nihil ei noceat, quod attinet noceat. et magis est, ut nihil ei noceat, quod attinet ad interdictum: 2 Paulus libro sexagensimo sexto ad edictutransactum est, superueniente delicto potest. 3 Ulpianus libro septuagensimo ad edictum. Inde etiam illud Labeo scribit: si, cum a me recte uia utebaris, fundum uendidero, per quem utebaris, deinde emptor te prohibuit: licet clam uidearis a‹b› eo uti nam qui prohibitus utitur, clam utitur, tamen interdiccompetere intra annum, quia hoc anno non vi non c, per quem quis id ius retinebat, si eo prohibito, per quem retinebat, utatur. plane si ignoravi prohibitum et perseuero uti, nihil mihi nocere dicendum est. Si quis ab auctore meo ui aut clam aut precario usus est, recte a me uia uti prohibetur et interdictum ei inutile est, quia a me uidetur ui uel clam uel precario possidere, qui ab auctore meo uitiose possidet.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. a quo p̃cario uiã rogasti. ⁊ magis ẽ. ut noce¬
at. id colligi potest ex eo ꝙ iulianus scribit.
Inspeciae huiusmõi. queri enĩ siego tibi fun¬
dũ pcario dedero cuiuia lebebat᷑: ⁊ turognũs
p̃cano utca uiautaris. ichilominus uti¬
le int̃dictũ michieẽ. quia sicutime p̃cariũ
ꝓpͥe posside. intellegor. quotiens enĩ colonus
m̃s intellegor. ꝓpt̾ ꝙ ⁊ recte dicome itincre
usũ queratio inquit efficit. ut siegouiã p̃cano
rogauõ. ⁊ tibi fundũ p̃cano dedero. quãuis hac
mente ieris. quasi fundo meo deb̾et᷑. inutile
ẽt̃ int̃dictũ. Et p̃cario eo itine usus ẽẽ uidea
ñ inmerito: ñ enĩ opiniotua. sed mea queren¬
daẽ. tutam̃ credo pot̾is int̃dicto uti: ⁊ sideh
nichil scribit uilianus. Siquis sup̃dicto tp̃re
anni. ñui ñclã. ñ p̃cario. itinẽ usussit. uexpo
stea ñ sit usus. siclã. p̃carioue. uidendũe anci

Expanded text:
cere, a quo precario uiam rogasti? et magis est, ut nocecere, a quo precario uiam rogasti? et magis est, ut noceat, idque colligi potest ex eo, quod Iulianus scribit in specie huiusmodi. quaerit enim, si ego tibi fundum precario dedero, cui uia debebatur, et tu rogaueris precario, ut ea uia utaris: nihilo minus utile interdictum mihi esse, quia, sicuti me precarium possidere intellegor: quotiens enim colonus intellegor, propter quod et recte dico me itinere usum. quae ratio, inquit, efficit, ut et, si ego uiam precario rogauero et tibi fundum precario dedero, quamuis hac mente ieris, quasi fundo meo deberetur, inutile esse‹t› interdictum et precario eo itinere usus esse uidear, non immerito: non enim opinio tua, sed mea quaerenda est. tu tamen, credo, poteris interdicto uti, etsi de hoc nihil scribat Iulianus. Si quis supra dicto tempore anni non ui non clam non precario itinere usus sit, uerum postea non sit usus, sed clam precarioue, uidendum est, an ei
Abbreviated transcription (Latin):
etiã sugnorauit cuius fundus ẽẽt. ꝑquẽ iret. reti¬
s nẽ eũ ẜurtutẽ si quis aũt cũ putaret fundũ ad se
ꝑtinẽ suonõe it̃ fecĩt. amicusm̃s. utiꝙ sibi. ñ mi¬
E. chi int̃dictũ adꝗ sisse intellegit᷑. ł Siquis autẽ
no eũ suꝑiore usu sit potẽ repetita die-
hocint̃dicto uti. ꝑmintegrũ restitutionẽ. ex il¬
siꝑiũ hoc ei contigerit: in intogrũ eũ restitui
oportere marcellus. ꝓbat s p̃terea ⁊ alus casib in¬
t̃dictũ repetita die cõpetit. exquib inintegrũ.¬
s̃ quis restitutionẽ impetrare sol. ⁊ ¶ Preterea sci¬
endũẽ. sidilatio ẽ data adũsario futuꝵ ẽ. ut
causa int̃dictimei: detĩor fiat. equissimũ ẽe. re¬
Spetita die reddi int̾dictũ ¶ Sitibi fundũ p̃cario
concessero. cuiina debebat᷑. Demde tuadñofũ¬
di p̃cariorogauĩs. ut eauia ad cũ fundũ utaris.
annoceat tibi exceptio. si adũsus eũ ueł int̃ di¬

Expanded text:
etiamsi ignorauit, cuius fundus esset, per quem iret, retietiamsi ignorauit, cuius fundus esset, per quem iret, retinere eum seruitutem. Si quis autem, cum putaret fundum ad se pertinere, suo nomine iter fecerit amicus meus, utique sibi, non mihi interdictum adquisisse intellegno, cum superiore usus sit, potest repetita die hoc interdicto uti per in integrum restitutionem ex il. sed et si per vim hoc ei contigerit, in integrum eum restitui oportere Marcellus probat. praeterea et aliis casibus interdictum repetita die competit, ex quibus in integrum quis restitutionem impetrare solet. Praeterea sciendum est, si dilatione data adversario futurum est, ut causa interdicti mei deterior fiat, aequissimum esse repetita die reddi interdictum. Si tibi fundum precario concessero, cui via debebatur, deinde tu a domino fundi precario rogaueris, ut ea uia ad eum fundum utaris: an noceat tibi exceptio, si aduersus eum uelis interdi
Abbreviated transcription (Latin):
usus nonsit. Siue igit᷑ habuitius uie. suic ñ ha¬
buit. inca conditione ẽ. ut ad tui tionẽ p̃toris ꝑ¬
tini. Simodo annousus ẽ. uł modicotp̃r. id est
ñminus quã . xxx. dieb. Neꝙ ad p̃sens tp̃s refe.¬
S̃ clusit usũ. łAnnũ exdie int̃dicti retrorsũ cõpu¬
Stare debemus. T Siqͥs int̃dicto utat̃. sufficit alte¬
rutrũ ꝓbare uł it̃. uł actũ. inusu habusse. Nu¬
qui ꝓpt̃ incõmoditatẽ run: aut ꝓpterea quia
uia publica int̾rupta erat. ꝑ poximi uicini agrũ
it̃ fecũ. quãnis id frequent facit: ñ uidi om̃mo
usũ. itaꝙ inutile eẽ int̃dictũ. ñquasi p̃cano usũ:
si quasinec usũ. ergo scđm hoc: neutro agro ns¬
rupta erat. Idẽ ent dicendũ. ⁊ siñerat uia publi¬
ca. sedit̃ priuatũ. Nã ⁊ hic eadc̃ questioẽ. Hscui
colonus. aut hospes. aut quis aliũd. it ad fidũ
fecit. ususuidet̃ innẽ. uł actu: uł uia.: ⁊ idcrco
int̃dictũ habebit. ⁊ ħ ita pedius scribit. ⁊ addica.

Expanded text:
usus non sit. siue igitur habuit ius uiae siue non habuit, in ea condicione est, ut ad tuitionem prae toris pertineat, si modo anno usus est uel modico tempore, id est non minus quam triginta diebus. neque ad praesens tempus refeclusit usum. annum ex die interdicti retrorsum computare debemus. Si quis hoc interdicto utatur, sufficit alterutrum probare uel iter uel actum in usu habuisse. qui propter incommoditatem riui aut propterea, quia uia publica interrupta erat, per proximi uicini agrum iter fecerit, quamuis id frequenter fecit, non uideri omnino usum, itaque inutile esse interdictum, non quasi precario usum, sed quasi nec usum. ergo secundum ‹hoc› n‹e›utro usa uia praerupta erat. idem erit dicendum et si non erat uia publica, sed iter priuatum: nam et hic eadem quaestio est. Is, cuius colonus aut hospes aut quis alius iter ad fundum fecit, usus uidetur itinere uel actu uel uia, et idcirco interdictum habebit: et haec ita Pedius scribit et adicit
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł. ł . iix. deconceptione formulaꝵ Exͣ¬
ceptiones opponunt᷑: aut ꝗa factũ sit ꝗ fieri
oportuit: aut ꝗa sit factũ ꝗ ficri ñ oportuit. ã¬
ut quia factũ ñ sit ꝗ fieri debuĩt: Quia factũ ẽ
ꝙ ficri oportuit. dat̃ exceptiorei uendite ⁊t̾ra¬
dite. ireuudicate. quia factũẽ ꝗ ficrinon opor¬
tuit. dat̃ exceptio dolimali. quia ñ factũ ẽ. ꝗfie¬
me. p̃iuditiũ fieri uidet̃. cũea questio in iudiciũ¬
deducit̃. que ul tota uł ex alii a quaparte cõ¬
munis ẽ. questioni. dere maioris.
modo minuit dãpnationẽ. Replicationẽ con¬
traria. exceptioni. quasi exceptionis exceptio.
cipii cĩt.:⁊ eã pe̾te uult. exdudi cũ oportet p̃sc̃p¬
tone infactũdata.
ermoginianus. ł uiiuris ep̃i. Fi luis fami¬

Expanded text:
ari de conceptione formularum Exceptiones opponuntur aut quia factum sit quod fieri oportet aut quia factum sit quod fieri non oportuit, aut quia factum non sit quod fieri debuerat. quia factum est, quod fieri oportuit, datur exceptio rei venditae et traditae et rei iudicatae: quia factum est, quod fieri non oportuit, datur exceptio doli mali: quia non factum est, quod fieniae praeiudicium fieri videtur, cum ea quaestio in iudiciudeducitur, quae vel tota vel ex aliqua parte communis est quaestioni de re maiori. Pmodo minuit damnationem. Replicatio est contraria exceptio, quasi exceptionis exceptio. cipii esset, et eam petere vult, excludi eum oportet praescriptione in factum data. Hermogenianus li
Abbreviated transcription (Latin):
cã. fructus condicet tibi uelĩ: quesitũ ẽ anex¬
ceptio ꝗ̃ piudiciũ fundo partiut eius nonflat.
obstet. andeneganda sit. ⁊ut rabiꝙ putat int̃¬
uenire p̃toit̃ deb̾e. nec ꝑmutere petitori. pͥusꝗͣ
deppͥetate consti. huius mõi uiditiis exꝑiri.

Expanded text:
s condicere tibi velim: quaesitum est an exaeiudicium fundo partive eius non fiat" obstet an deneganda sit. et utrubique putat intervenire praetorem debere nec permittere petitori, priusquam de proprietate constet, huiusmodi iudiciis experiri.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ pctã annoceat exceptioista. ⁊putẽ siue fuit
iudicatũ. ħrditatẽ meatẽ. siue adũ sãius guia
nichil posfidebat ab solutus ẽ. nnocẽ exceptio¬
nͣc.I Siquis fumndũ quẽ putabat se possidere
ta anrestituere cogat. ⁊ ait neratius. si actori
iteꝵ petenti obiciat᷑ exceptiorei iudicate. re¬
plicare eũ oportẽ derẽ. Scd̾m seͥ udicata. Nut.
sibit. exceptionẽ rei iudicate. aꝑsona auctoris
adẽptorẽ tͣnsire solere. retroaũt ab ẽptore. ad
auctorẽ reũti non debere. quare si ħrditariã rẽ
uendicd̾is. ego eãdẽ ab ẽptore petiero. ⁊ uit̾ero. pe¬
tenti tibi: ñ opponã exceptionẽ. aut isi cares ui:¬
dicata nonsit inc̃ me. ⁊ eũ cui uendidistiboproẽ
adusus me exceptionẽ ñ habebis.

Expanded text:
tatem petam, an noceat exceptio ista? et putem, siue fuit iudicatum hereditatem meam esse, siue aduersarius, quia nihil possidebat, absolutus est, non nocere exceptioSi quis fundum, quem putabat se possidere,ta an restituere cogatur? et ait Neratius, si actori iterum petenti obiciatur exceptio rei iudicatae, replicare eum oportere de re secundum se iudicata. Iulianus scribit exceptionem rei iudicatae a persona auctoris ad emptorem transire solere, retro autem ab emptore ad auctorem reuerti non debere. quare si hereditariam rem uendideris, ego eandem ab emptore petiero et uicero, petenti tibi non opponam exceptionem 'at si ea res iudicarsus me exceptionem non habebis.
Abbreviated transcription (Latin):
Cumrẽsint᷑ alios iudicate nul¬
lus aliis p̃udiciũ faciant. ex eote¬
stam̃to. ubi librasdataẽ. ut legatũ. agipot᷑. li¬
cet ruptũ: ul irritũ. aut noniustũ dicat᷑ testam̃¬
dũ. nec si suꝑatus fuĩt legatãius. p̃iuditiũ lib̾tati
fit̃.
b ł. iix. adedictũ. Quicũbrde cuis eg̃ quifiliũ
p̃tĩerat. ⁊ exceptiõne sũmotus ẽ. ait sinoninea ca¬
usa sint tabule testam̃ti. ut contͣ casbonoꝵ pos¬
sessiodari possitꝰ. omittente emancipato filioͥbo¬
noꝵ possessionẽ. ñ iniꝙ restituat. ut agit cahr¬
t. exceptiont̃ ⁊ entudicate obstare. quoriens ead
questio: int̾ easd̾ ꝑsonas reuocat᷑. ⁊ ido ÷ͥ singłisre
& b apetuis. hr̃ditatẽ perat ut cont᷑ exceptione sũ¬
mouebit̃.¬

Expanded text:
Cum res inter alios iudicatae nullum aliis praeiudicium faciant, ex eo testamento, ubi libertas data est vel legato agi potest, licet ruptum, vel irritum aut non iustum dicatur testamentum: nec si superatus fuerit legatarius, praeiudicium libertati fit.imo ad edictum Qui cum herede eius egit, qui filium praeterierat, et exceptione summotus est "ac si non in ea causa sint tabulae testamenti, ut contra eas bonorum possessio dari possit": omittente emancipato filio bonorum possessionem non inique restituetur, ut agat cum hert exceptionem rei iudicatae obstare, quotiens eadem quaestio inter easdem personas reuocatur: et ideo et si singulis rebus petitis hereditatem petat uel contra, exceptione summouebitu
Abbreviated transcription (Latin):
impune eiiis fict. quia ipse sibi impedim̃to sit
ꝑficiat. Plane siquis cũ poss alia parte agri
sine incõmodo dñfundimpensã ad portare. id.
egit. ut alia parte ad portet impune ei ui fieri rec¬
te placuit ^ hocmt̃ dictũ ñ solũ ipsi. ueꝵ successo¬
rib quoq eẽ dandũ ñ ẽ ãbigendũ. ẽp̃tori quoq

Expanded text:
impune ei uis fiet, quia ipse sibi impedimento sit,impune ei uis fiet, quia ipse sibi impedimento sit,perficiat. Plane si quis, cum posset alia parte agri sine incommodo domini fundi impensam adportare, id egit, ut alia parte adportet, impune ei uim fieri recte placuit. Hoc interdictum non solum ipsi, uerum successoribus quoque esse dandum non est ambigendum: emptori
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ se p̃tor retulit. ut tibi inquit uis ẽ refi
it̃ ractũ reducẽ. hocẽ. nequis dilati. aut ꝓdu¬
cat.: aut depͥmat. aut ex ageret. aliud ẽ em̃
reficẽ longe: aliud facẽ. T Apud labeonẽ quȩ¬
rit᷑. Si pontẽ quis nouu uelit facẽ. uiae muni¬
ende causa: anei ꝑmittat᷑. ⁊ ait ꝑmittendũ.
quasi pars sit refectionis. huius mõi munitio.
iego putouerã labeonis sententiã simodosi ne
hoc cõmear nonpossit.
Ie nuleius. libro primo int̾dictoꝵ. Ue tere
nõatim adiciebant: ut ea quoq quae ad refec¬
tionẽ utilia eẽnt adportandi uis ñ fieri. ꝙ suꝑ¬
uacuũ ẽ. qm̃ qui ad portan ñ patit᷑ ea: sine ꝗb
reficut̃ ñ possit. uĩ facẽ uidet᷑. quominus refici¬
at siquis aut̃. cũposs⁊ cõpendiaria ⁊adportare.
quae refectioni necessaria sunt. Longiori iinẽ
uelit. ad portare. ut detĩorẽ causã eimndi faciat. E¬

Expanded text:
tionem se praetor rettulit: 'ut tibi', inquit, 'ius est, refictionem se praetor rettulit: 'ut tibi', inquit, 'ius est, reficiter et actum reducere, hoc est ne quis dilatet aut producat aut deprimat aut exagger‹et›: aliud est enim reficere, longe aliud facere. Apud Labeonem quaeritur, si pontem quis nouum uelit facere uiae muniendae causa, an ei permittatur: et ait permittendum, quasi pars sit refectionis huiusmodi munitio. et ego puto ueram Labeonis sententiam, shoc commeari non possit. Venuleius libro primo interdictorum Veteres nominatim adiciebant, ut ea quoque, quae ad refectionem utilia essent, adportanti vis non fieret: qutitur ea, sine quibus refici iter non possit, vim facere videtur, quo minus reficiatur. Si quis autem, cum posset compendiaria adportare, quae refectioni necessaria sunt longiori itinere velit adportare, ut deteriorem causam eundi faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ int̃dicto: om̃s uti possunt. quihoc anno u¬
si sunt. ħ aũt int̾dicto eũ demũ uti posse. quiħ
anno usus ẽ. ⁊ iussibi eẽ reficiendi oporteat uĩ
aũt cẽ uidet᷑. ei cui ẜuitus debet᷑. itaq quihoc
int̃dicto utit̃. Duas res deb docere.⁊ hoc anno
se usũ. ⁊ eiẜuitutẽ cõpetẽ : cetum sidesut altru¬
trũ. deficit int̾dictũ. nec inmerito. qui enĩ uu¬
lt ire agẽ tantispͥquoad. defuitute constet.
ñ deb dẽ urre suo docẽ quidenĩ ꝑdit quieum
patit̃ hoc facẽ. qd̵i ħ anno fecii . eñi uõ quiuult
reficẽ. aliquid noui facit. Neq debi eiinalie¬
no ꝑmitti id molin. Nisiuere habi ẜuitu¬¬
tẽ fien N aũt potest. ut quiius eundi habe¬
at iagendi. reficiendius ñ habeat. quiamẜ
uitute constituenda cautĩ sit. ne ei reficiendi¬
iussit: aũt sic ut siuelit reficẽ usꝙpadcertũ
modũ reficiendi ussit : Merito ergo adrefec¬

Expanded text:
dem interdicto omnes uti possunt, qui hoc anno udem interdicto omnes uti possunt, qui hoc anno usi sunt: hoc autem interdicto eum demum uti posse, qui hoc anno usus est et ius sibi esse reficiendi oporteat. ius autem esse uidetur ei, cui seruitus debetur. itaque qui hoc interdicto utitur, duas res debet docere, et hoc anno se usum et ei seruitutem competere: ceterum si des‹i›t alterutrum, deficit interdictum, nec immerito. qui enim uult ire agere, tantisper, quoad de seruitute constet, non de‹bet de› iure suo docere: quid enim perdit, qui eum patitur hoc facere, qui hoc anno fecit? enimuero qui uult reficere, aliquid noui facit neque debet ei in alieno permitti id moliri, nisi uere habet seruitutem. Fieri autem potest, ut qui ius eundi habeat et agendi, reficiendi ius non habeat, quia in seruitute constituenda cautum sit, ne ei reficiendius sit, aut sic, ut, si uelit reficere, usque ad certum modum reficiendi ius sit: merito ergo ad refec
Abbreviated transcription (Latin):
tomeo emit: sed ⁊ siqͣuis usũ fructũ emit. uł u¬
sũ. uł cuiligatus ẽ. ⁊ traditus: uti hoc int̃dicto
pot̃t. hoc amplius ⁊ his cui dotiscausa fundus
traditus ẽ. exꝑir hoc int̃ dicto potĩt ⁊̃ gñalit̃
ex om̃ibcausis quae instar hñt uenditionis. uł
altius contractus.: dicendũẽ. hoc int̃ dicto lo¬
cũ fore.T aitptor. quoitinẽ. actuꝙ hocan no¬
ñui ñclã . ñ p̃cario ab alio usus ẽ. quommus id:
it̃. actũq ut tibiuis ẽ. cẽt. reficias. uĩ fienucto.
Qui hoc int̃dicto uti uoh. hisadũsario dãpni
infecti: ꝙ ieꝑ eius uitiũ clanatũsit. caueat.Tu¬
tilitas suasit. hoc quoq int̃dictũ ꝓponere nã¬
ꝙ consequens erat. cũ quintinẽ utit̃. int̃ dictũ ꝓ¬
ponẽ. ut refici it̃ possit: quẽ ad modũ em̃ alias
uti potest itinẽ. uł actu cõmode quã sirefecĩt.
corrupto enĩitinẽ. minus cõmode frui. aut a¬
gi potest. hoc aũt asupiore clistat. Q illo qui¬

Expanded text:
usum fructum emit uel usum uel cui legatus est et traditus, uti hoc interdicto poterit. Hoc amplius et is, cui dotis causa fundus traditus est, experiri hoc interdicto poterit. Et generaliter ex omnibus causis, quae instar habent uenditionis ‹uel› alterius contractus, dicendum est hoc interdicto locum fore. Ait praetor: 'Qu‹o› itinere actuque hoc anno non ui non clam non precario ab alio usus e‹s›, quo minus id iter actumque, ut tibi ius esset, reficias, uim fieri ueto. qui hoc interdicto uti uolet, is aduersario damni infecti, quod per eius uitium datum sit, caueat'. Utilitas suasit hoc quoque interdictum proponere: namque consequens erat eum qui itinere utitur interdictum proponere, ut refici iter possit: quemadmodum enim alias uti potest itinere uel actu commode, quam si refecerit? corrupto enim itinere minus commode frui aut agi potest. Hoc autem a superiori distat, quod illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ ead actione agat qua abinitio agebat sea
etiã sialia exꝑiat᷑ de cadẽ tm̃re ut putasi quism¬
andati acturus sit cũ ci adũ sarius iuiditio sisten¬
di causa ꝓmisissi. ⁊ ꝓpt̃ candẽ it̃ agat neg̃otioꝵ
gestoꝵ᷑ uł condicat. de cadẽ reait. recte quita de¬
siniat᷑. eũ demũ dere eadẽ ñ agẽ qui ꝓrsusrẽ ipsã
nonsequit᷑ scẽtõꝵ cũquis actione mutata. exprt̃.¬

Expanded text:
qui non eadem actione agat, qua ab initio agebat, sed etiam si alia experiatur, de eadem tamen re: ut puta si quis mandati acturus, cum ei adversarius iudicio sistendi causa promisisset, propter eandem rem agat negotiorum gestorum vel condicat, de eadem re agit. recteque ita definietur eum demum "de ea re" non agere, qui prorsus rem ipsam non persequit
Abbreviated transcription (Latin):
in his igit̃ fere om̃ib: exceptio noci frincem̃tis.
uideat᷑ aliud petere:. ⁊ enĩcuius insula ẽ. nonun¬
ꝙ ⁊ cem̃ta funt. Demq sa que iũcta sunt edib
alienis. sepatata dñi uindicare pot̾. deftucotꝰ.
cadẽ questio ẽ. ⁊ depsrtu. Hecͣ enĩ nondu erant ĩ
reb humanis. sed exea re st̃ que petita ẽ. m̃agis
ꝙͥẽ. ut ista exceptio pentions nomoctat plane
sunrestitutione: ut fructus uł ⁊̃ partũ uener̃. esti¬
m̃atiꝙͣ sunt. consequens erit dicere. exceptionẽ
obicieñdã. ⁊̃ gñalit. ut ulianus de finit. excep¬
stio reuocat᷑. uł alio gn̾e iudicu ⁊ idõsi ħrditate.
pt̾ita singłas res ꝑeta. uł singłis reb petias hr̃¬
ditatẽ petas. &xcptione sum mouebit̃.

Expanded text:
In his igitur fere omnibus exceptio nocet: sed in cementis In his igitur fere omnibus exceptio nocet: sed in cementis videatur aliud petere: etenim cuius insula est, non utique et cementa sunt: denique ea, quae iuncta sunt aedibus alienis, separata dominus vindicare potest. De fructibus eadem quaestio est et de partu: haec enim nondum erant in rebus hun noceat. plane si in restitutionem uel fructus uel etiam partus uenerunt aestimatique sunt, consequens erit dicere exceptionem obiciendam. Et generaliter, ut Iulianus definit, excepstio reuocatur uel alio genere iudicii. et ideo si hereditate petita singulas res petat uel singulis rebus petitis heredita
Abbreviated transcription (Latin):
Llp̃. ł. lxx.u. adedictũ. Siquis cũtotũ petissi.
partc̃ pefat. exceptio tei iudicate noc. Nãparsin
totoc̃. Eadc̃ enĩ resaccipit᷑. ⁊ sipars petat᷑. eus
ꝙ totũ petitũe. net int ẽ utrũ incorpore. hocque¬
rat᷑ aninquantitate. uł in iure. ꝓn fiqun fun¬
⁊ sipponas michicertu locumichi pͥctert exeo
fundo quẽ pͥti obstabit exctptio. Idẽerit ꝓbã¬
dũ. ⁊ siduo corpora fuint pet̾ita. mox alterutrũ
corpus petat᷑. nãnocebit exceptio Itẽ siquis fũ¬
dũ petut erit. mox arbores excisas exeofundo
petat: aut insulã pitierit. dem̃ arcã petat: ũt li¬
gna. uł lapides petat. Ite sinauẽ petierit. postta
singłas tabulasilencdilce. ⁊ Siansillã pgͥnate p  n ̃¬
tiero. ⁊ post luẽ contestatã conaeꝑit. ⁊peꝑitrerit:
mox partũ eius petã: utrũ idẽ petere uideor.
potest. totiens eandẽ rẽ agi. quotiens apud iudi¬
cẽ posteriorẽ idquerit᷑: ꝗ apud pͥorẽ quesitũt̃.

Expanded text:
is, cum totum petisset, partem petat, exceptio rei iudicatae nocet, nam pars in toto est: eadem enim res accipitur et si pars petatur eius, quod totum petitum est. nec interest, utrum in corpore hoc quaeratur an in quantitate vel in iure. proinde si quis funet si proponas mihi certum locum me petere ex eo fundo, quem peti, obstabit exceptio. idem erit probandum et si duo corpora fuerint petita, mox alterutrum corpus petatur: nam nocebit exceptio. item si quis fundum petierit, mox arbores excisas ex eo fundo petat, aut insulam petierit, deinde aream petat, vel tigna vel lapides petat: item si navem petiero, postea singulas tabulas vindicem: si ancillam praegnatem petiero et post litem contestatam conceperit et pepererit, mox partum eius petam: utrum idem petere videor a definiri potest totiens eandem rem agi, quotiens apud iudicem posteriorem id quaeritur, quod apud priorem quaesitum est.
Abbreviated transcription (Latin):
adeđ. Pretor ait quoitinc. actu¬
ꝙ priuato quodeagit᷑. ut uia. hoc ã¬
no. necui. nec clã. nec p̃canio. ab illo ususes. quo
minus ita utaris iñfieri ueto. Thocint̃ dictũ ꝓ¬
hibitoriũ ẽ. ꝑtinens ad tuendas rusticãs tantũmo
ẜuitutes. ł hoc int̃dicto p̃tor noninquirit. utrũ
habuit iure ẜuitutẽ impositã. anñ. Si hoctan¬
tũ anitinẽ. actuq hocanno usus sit. ñ ui. ñ clã.
ñ p̃cario ⁊tuet̃ cũ. Lici eo tp̃r quo int̃dictũ editur.¬

Expanded text:
. Praetor ait: 'Quo itinere actuque priuato, quo de agitur, uel uia hoc anno nec ui nec clam nec precario ab illo usus e‹s›, quo minus ita utaris, uim fieri ueto'. Hoc interdictum prohibitoservitutes. Hoc interdicto praetor non inquirit, utrum habuit iure servitutem impositam an non, sed hoc tantum, an itinere actuque hoc anno usus sit non vi non clam non precario, et tuetur eum, licet eo tempore, quo interdictum redditur
Abbreviated transcription (Latin):
test shiecintdicta. de aqua. ite defonte ad cam
a quã ꝑtinẽ uident̃. qua acaptie ducit᷑ na¬
liu̾nde. hau enĩ aquaꝵ etiã ẜuitus iure cun¬
li ꝯstrtui pot̾. Capud aquae illud ẽ. unde aqua
nascit̃. siex fonte nascat᷑. ipse fons. si ex flumine
uł lacu. primaincilia uł pͥncipia fossaꝵ. quibe
lent: planẽ siaqua sudonb manando. inali¬
quẽ primũ locũ effluere. atq ibi apparere inci¬
pit. eius hoc capud dicemus. ubi primũ emer¬
git. Et qualit̃ sit constitutũ ius aque: dicen¬
dũẽ. hoc int̃dictũ locũ hab̾e. sed ⁊ suure aqua
non debet̃ alicui. sicam̃iure ducere se putauit.
cũ niniure. s infacto errauit dicendũe Eoꝙ
iure utim̃. ut int̃dicto hocuti possit. sufficit
enĩ silire seducẽ putauit. nec ui nȩcclã p̃cario
duxit. TIllud querit̃: utrũ eatantũ aquabis int

Expanded text:
test. Haec interdicta de aqua, item de fonte ad eam test. Haec interdicta de aqua, item de fonte ad eam aquam pertinere uidentur, quae a capite ducitur, non aliunde: harum enim aquarum etiam seruitus iure ciuili constitui potest. Caput aquae illud est, unde aqua nascitur: si ex fonte nascatur, ipse fons: si ex flumine uel lacu, prima incilia uel principia fossarum, quibulent. plane si aqua sudoribus manando in aliquem primum locum effluere atque ibi apparere incipit, eius hoc caput dicemus, ubi primum emergit. Et qualiter sit constitutum ius aquae, dicendum est hoc interdictum locum habere. Sed etsi iure aqua non debetur alicui, si tamen iure ducere se putauit, cum non in iure, sed in facto errauit, dicendum est eoque iure utimur, ut interdicto hoc uti possit: sufficit enim, si iure se ducere putauit nec ui nec clam nec precario duxit. Illud quaeritur, utrum ea tan
Abbreviated transcription (Latin):
tt. dicendũ ent. recte estiuã dici. IQ aũt sc̃p¬
tũẽ in int̃ dicto: utihoc anno aquã duxisti. ħ ẽ
ñ cotidie. si hoc anno uł unadie uł nocte. ergo¬
cotidiana quidẽ aqua ea ẽ. quaȩ cotidia ducipꝰ¬
sit uł ieme. uł estate:. Et siali quo mom̃to tẽpori
ducta nonsit: estiua ea quae cotidia quidẽ duci
possit. uł sola estate. ducat᷑ aũt estate tantũ. ñ ⁊̃
ieme. non quia ñposse ⁊ hieme. si quia ñsob. Tlo¬
quitur ũt p̃torĩ ħ int̃dicto de ea aqua sola que
pennis ẽ qũaquã aũt ad ꝑhennes aquas dixen¬
mus. ħ int̾dictũ ꝑtinẽ. ad eastam̃ phennes ꝑtim.
quaeduci possunt e cẽten sunt quadã. qua ⁊ipse¬
si phcunes sint. ducitam̃ ñ possunt. ut puta pute¬
ales. ⁊ quaita sunt submerse. ut defiuere extra
meatus sui. ⁊ usui eẽ ñ possint. S huius mõiaꝗs.
quae duci ñ possunt. haustus p̃uitus. imponipo¬

Expanded text:
te, dicendum erit recte aestiuam dici. Quod autem scripte, dicendum erit recte aestiuam dici. Quod autem scriptum est in interdicto: 'uti hoc anno aquam duxisti' hoc est: non cottidie, sed hoc anno uel una die ucottidiana quidem aqua alia est, quae cottidie duci possit, vel hieme vel aestate, etsi aliquo momento temporis ducta sit, aestiva ea, quae cottidie quidem duci possit, vel sola aestate, ducatur autem aestate tantum, non et hieme, non quia non possit et hieme, sed quia non solet. Loquitur autem praetor in hoc interdicto de ea aqua sola, quaperennis est. Quamquam ad perennes aquas dixermus hoc interdictum pertinere, ad eas tamen perennes pertinet, quae duci possunt. ceterum sunt quaedam, quae, etsi perennes sunt, duci tamen non possunt, ut puta puteales et quae ita sunt summersae, ut defluere extra terram et usui esse non possint. sed huiusmodi aquis, quae duci non possint, haustus seruitus imponi po
Abbreviated transcription (Latin):
Cotidiana aut aqua ñ illa ẽ. quae cotidie du¬
cit᷑. seclea quaquis condie possit uti siullet:
quã quã cotidianã. int̃dũ hieme ducẽ non
expediat. Et si possit duci. TDuo aũt gn̾as̃
na abestiua usu difert. niurt . Cortidianaẽa
ẽ quȩ duci adsiduae sol. uł estiuotp̃i. ut hibe¬
ruo. Etiãsi aliquando ductañẽ. eã quoq dicit᷑
cotidiana cinus ẜ uitus int̾missione tp̃is diui¬
sac̃.: a estiua aũt eac̃. qua estate sola uti expedit.
sicut dicimus uestim̃ta estiua. saltus estiuos. ca¬
stra estiua. quib int̃dictũ etiã hieme. plerũq
aũt estare ut im̃: ego puto ꝓbandũ. expposito
utentis ⁊ exnat̾a loquoꝵ aquã estiuã: acorti¬
diana. discerni Nã sisit ea aqua quae ꝑpetuo
duci possit. ego tam̃ estate sola cautar. dicendũ
ẽ. hanc aquã ẽcestiuã rursũ sica sit aqua. quae
non nisi aestate duci possit: estiua dicet᷑. Et sica
sint loca quae natã ñ admittant a quãnisi aesta¬

Expanded text:
ducitur, sed ea, qua quis cottidie possit uti, si uellet: quamquam cottidianam interdum hieme ducere non expediat, etsi possit duci. Duo autem genera na ab aestiua usu differt, non iure. cottidiana ea est, quae duci adsidue solet uel aestiuo tempore uel hiberno, etiamsi aliquando ducta non est: ea quoque dicitur cottidiana, cuius seruitus intermissione temporis diuisa est. aestiua autem ea est, qua aestate sola uti expedit, sicuti dicimus uestimenta aestiua, saltus aestiuos, castra aestiua, quibus interdum etiam hieme, plerumque autem aestate utamur. ego puto probandum ex proposito utentis et ex natura locorum aquam aestiuam a cottidiana discerni: nam si sit ea aqua, quae perpetuo duci possit, ego tamen aestate sola ea utar, dicendum est hanc aquam esse aestiuam: rursum si ea sit aqua, quae non nisi aestate duci possit, aestiua dicetur: et si ea sint loca, quae natura non admittant aquam nisi aesta
Abbreviated transcription (Latin):
quia sufficit mortistẽpore. ad causas
appellatiõi s reddñdas obligatũ fuis¬
se. S dius seuer ⁊ uintoninus rescra¬
psert᷑. ñ cogñdũ tutore ptratioes redi¬
ditis causas appellationum redde.

Expanded text:
quia sufficit mortis tempore ad causas appellationis reddendas obligatum fuisse. sed diui Seuerus et Antoninus rescripserunt non cogendum tutorem post rationes redditas causa
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃tĩta emptione s exp̃senti extima¬
tione confbatui. Si c̃em̃ diligñti cultã
p̃tiap̃dioꝵ ãpliantur. itasinegle¬
genitius habita sint: minui ea ne¬
blico conductore se oblganit. ex ce̾st¬

Expanded text:
erita emptione, sed ex praesenti aestimatione constitui: sicut enim diligenti cultura pretia praediorum ampliantur, ita, si neglegentius habita sint, minui ea neblico conductore se obligauit, exces