comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo lugentes nostri cecidere parente s.
Iaetor. agendo moras qͣsi rethoris ore ꝑhoras.
Et satis exultas. eo qd̃ tibi tanta facylt as̃
fluat in uerbis. & ob hoc fortasse superbis.
Sid licet astutus. tamen es tua damna locutus.
Bicolis occisum: mouet hec deuotio risum.
Sieruee suspensum: constat te ꝑdere sensũm.
Luod morit᷑ transit. si quid fuit in ioue mãsit.
c ioue certa fides. quia centũ uulnera si des:
unquid uita iouis soluctur uulnere quouis:
une quia rem cernis. cur iam libamina sꝑnis:
Simichi consentis: uenies ad templa potentis.
tq suus uates cum ueneris ante penate s̃.
luem contẽpsisti. cui debita nra tuli s̃ti
d boue uel uacca pro tanto crimine placa
anctus ait. quedam s ñ hȩc omĩa credam
Ude ioue sum certus. qͥa nullus in orbe reꝑtꝰ
Quod non censet᷑ subsistere. quid pateretur
Sieut reuera nunquã fuit ip̃sa chimer a:
uppiteR ipse polo sic regnat nomine solo.

Expanded text:
A quo lugentes nostri cecidere parentes. A quo lugentes nostri cecidere parentes. Praetor: Agendo moras quasi rhetoris ore peroras, Et satis exsultas eo quod tibi tanta facultas Effluat in verbis, et ob hoc fortasse superbis. Sed licet astutus, tamen es tua damna locutus. Si colis occisum, movet haec devotio risum; Si cruce suspensum, constat te perdere sensum. Quod moritur transit. Si quid fuit in Jove mansit. De Jove certa fides, quia centum vulnera si des, Nunquid vita Jovis solvetur vulnere quovis? Nunc quia rem cernis, cur jam libamina spernis? Si mihi consentis, venies ad templa potentis. Utque suus vates cum veneris ante penates, Quem contempsisti, cui debita jura tulisti, Vel bove, vel vacca pro tanto crimine placa. Sanctus ait: Quaedam, sed non haec omnia credam; De Jove sum certus, quia nullus in orbe repertQuod non censetur subsistere, quid pateretur? Sicut revera nunquam fuit ipsa chimaera, Juppiter ipse polo sic regnat nomine solo.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut miseris fans. fanis magis inmo ꝓfanis
Subiciant mentes ꝑ abusum dona ferentes
N unquid ad hoc numen siuis intender e lusͤ
Cum uideas ipsum qd habes ꝓ numine gypse
Esse dm̃ credes. qui per te uenit in edes
Nonne Recordaris quia ꝑ te pausat in auri
Primo fuit limus. nunc inter numina prim
Seu fuit os uile. seu pellis. Siue moN ile
E&x aliqua fago fuit hec deitatis imagõ
Et modo multimodas qui ꝑ te suscipit oda
Perte formatꝰ. perte fuit appreciatu s̃
Per te sollemnis. per te sibi fama perennis
Perq tuũ donum plebs hunc putat ẽẽ patio
Ut loquar expresse siquid potuit deus esse:
Oeius hoc posset quod uel tua numina nosset.
Quid sibi das nescit. cecus tua dona capescit.
Si facis hoc uotum. fas est imponere motum.
hinc qd̃ ei iuras in cassum soluere curas.
E st cui debemus dare nos & qͥcquid habemꝰ.
Seilicet auctori. qui non parcendo eruori
Iertulit ante mori quã subtraherem᷑ honori.

Expanded text:
Ut miseris fanis, fanis? magis imo profanis Ut miseris fanis, fanis? magis imo profanis Subjiciant mentes per abusum dona ferentes. Nunquid ad hoc numen si vis intendere lumen, Cum videas ipsum quod habes pro numine gypsum? Esse Deum credes qui per te venit in aedes? Nonne recordaris quia per te pausat in aris? Primo fuit limus, nunc inter numina primus; Seu fuit os vile, seu pellis, sive monile; Ex aliqua fago fuit hic Deitatis imago, Et modo multimodas qui per te suscipit odas, Per te formatus, per te fuit appretiatus, Per te solemnis, per te sibi fama perennis, Perque tuum donum plebs hunc putat esse patronum Ut loquar expresse, si quid potuit Deus esse, Ocius hoc posset quod vel tua numina nosset Quod sibi des nescit, caecus tua dona capescit. Si facis hoc votum, fas est imponere motum, Hinc quod ei juras incassum solvere curas. Est cui debemus dare nos, et quidquid habemus, Scilicet auctori, qui non parcendo cruori, Pertulit ante mori, quam subtraheremur honori,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut bene per qͥrant qui sunt in numina spra
N e lateat scribit. quia siualet ipsemet ibit
Adueniens ergo. postponens çetera terGo.
Irecipit asisti dictos de nomine xp̃i
Sistitur iste foro de quo dictare laboro
Nescit adhuc unus qͥd dicat uterq tribunis
Cur sic uictor habes: auint contẽnere debes
Leges Romanas. & Res inducere uaNa
Nunquid ñ nosti qͦd regnum debeat host
Uel quȩ dona feret qui nostris legibus heret
Insuꝑ ut duret tua iam deuotio cuR
Multum delinquis. uictor concedo quod inqͥs
Nec sumus ignari sic nos debere pre e a
Uictor ait. preses si non Responzio deses
Cur piger existis coram p̾sentib: isti
Hic ubi sunt are nobiscum sacrificaR
Sic et enim diras sedares principis iras
Nec foret incertum regẽ tibi iure miserd
Uictor ad hȩc sanctꝰ. quantos sepissime planctis
Iropter eos planxi. quantisue doloribus anas
Cor. recolens illos quos sic patet esse pusillos

Expanded text:
Ut bene perquirant qui sunt qui in numina spirant. Ut bene perquirant qui sunt qui in numina spirant. Ne lateat, scribit, quia si valet ipsemet ibit. Adveniens ergo, postponens caetera tergo, Praecipit assisti dictos de nomine Christi. Sistitur iste foro de quo dictare laboro; Nescit adhuc unus, quid dicat uterque tribunus: Cur sic, Victor, hebes? aiunt, contemnere debes Leges Romanas, et res inducere vanas? Nunquid non nosti quod regnum debeat hosti? Vel quae dona feret qui nostris legibus haeret? Insuper ut duret tua jam devotio curet. Multum delinquis, Victor, concedo quod inquis. Nec sumus ignari sic nos debere precari, Victor, ait praeses, si non responsio deses. Cur piger existis coram praesentibus istis, Hic ubi sunt arae nobiscum sacrificare? Sic enim diras sedares principis iras, Nec foret incertum regem tibi jure misertum. Victor ad haec sanctus: Quantos saepissime planctus Propter eos planxi, quantisve doloribus anxi Cor, recolens illos, quos sic patet esse pusillos,
Abbreviated transcription (Latin):
Mors probat. ignoti ñ est hȩc passio uoti
Si non uouisset: non in uictore fuisse t
Tam celebris uirtus. quã tortor obhorruit hirtꝰ.
Uincere uictorem: palinȩ designat honorem.
Nec foret hic uictor. si posset uincere lict or.
Prologus explendus. qr mons guis aggrediendꝰ.
Ergo meis gestis non detrahat emula pestis.
Tu ds̃ hanc arce. siquid minus insero parce:¬
um furor insam regnasset maximiani.
Nec minus insanus collega diocletianus
Ut par maiestas. ut par in utroq potestas:
Sic fuit ad funus sanctorum spiritus unus.
Unus ꝙ ad penas animus laxabat habenas
Et uelut ad quosq suadebant templa deosq
Sic titulũ xp̃i. ꝓhibebant omnib isti
T̃ antꝰ erat terror. tantꝰ ĩa creuerat error
Ut fidei cultũ nusqua pateret᷑ in ultum.
Alter enim pͥnceps. pars cuiꝰ nemo de inceps:
hanc habuit curam elade post liba futurao.
Gassilie scribit. nolens libare peribit.
mandat & ħ tͣbis. magis aut̾̃e eiuibus uibis

Expanded text:
Mors probat; ignoti non est haec passio voti. Mors probat; ignoti non est haec passio voti. Si non vovisset, non in Victore fuisset Tam celebris virtus, quam tortor abhorruit hirtus. Vincere Victorem palmae designat honorem; Nec foret hic Victor, si posset vincere lictor. Prologus explendus, quia mons gravis aggrediendus. Ergo meis gestis non detrahat aemula pestis. Tu, Deus, hanc arce, si quid minus insero, parceum furor insani regnasset Maximiani, Nec minus insanus collega Diocletianus, Ut par majestas, ut par in utroque potestas, Sic fuit ad funus sanctorum spiritus unus. Unus et ad poenas animus laxabat habenas. Et velut ad quosque suadebant templa deosque, Sic titulum Christi prohibebant omnibus isti, 1529 Tantus erat terror, tantus jam creverat error, Ut fidei cultum nusquam pateretur inultum. Alter enim princeps, pars cujus nemo deinceps Hanc habuit curam cladem post libare futuram, Massiliae scribit: Nolens libare peribit; Mandat et hoc turbis, magis autem civibus urbis,
Abbreviated transcription (Latin):
Innuba si grauis est: nouares & celica uisẽ.
Fit grauis. ergo nouum sidereumq bonũ
Oscula dat grauide uerbo grauis. ĩ nuba nuptȩ.
Utraq dum grauis ẽ maris altera conscia ñ ẽ.
Solus ab eterno creo cuncta. creata guberno.
Sum uia uirtutis. spesuitę. porta salutis.
Ad patriam uitȩ qui tenditis ecce uenite.
Prologus marbodi audegauensis.
ym studeat demon sanctis inferre polemoN.
Nec iam letetur nisi fallat & insidietv R
Est opus instandi. ne qualibet arte nefandi
Mens decepta cadat ꝑ quã sibi gaudia tradat.
Perditus ꝙ tristis semꝑ uacat artibus istis.
Pugnat q instigat querens uͥ spicula figat.
Nam satis ignitas plures habet iste sagittas.
Quas quia ñ cernit stultꝰ quasi somina speruit.
S pernitur. & spreto morit᷑ pars ultima leto.
Dumq dolet uitã: dolet hanc ñ uosse sagittam.
Si fieri posset spondens qͥa iam bene noss et.
Condoluit frustra qui polluit ultima lustra.
Quam bene te xꝑe martir cognouerit iste

Expanded text:
Innuba si gravis est, nova res, et coelica vis est. 1360 Fit gravis, ergo novum sidereumque bonum. Oscula dat gravidae verbo gravis; innuba nuptae Utraque dum gravis est, maris altera conscia non estSolus ab aeterno creo cuncta, creata guberno. Sum via virtutis, spes vitae, porta salutis; Ad patriam vitae qui tenditis, ecce, venite. PROLOGUS MARBODI ANDEGAVENSIS. Cum studeat daemon sanctis inferre polaemon, Nec jam laetetur, nisi fallat et insidietur, Est opus instandi, ne qualibet arte nefandi Mens decepta cadat per quam sibi gaudia tradat. Perditus et tristis semper vacat artibus istis Pugnat et instigat quaerens ubi spicula figat Nam satis ignitas plures habet iste sagittas, Quas quia non cernit stultus, quasi somnia spernit. Spernitur, et spreto moritur pars ultima letho, Dumque dolet vitam, dolet hanc non esse sagittam. Si fieri posset spondens quia jam bene nosset, Condoluit frustra, quia polluit ultima lustra. Quam bene te, Christe, martyr cognoverit iste
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. arripe boni desidiũ. lãfiliꝰ dĩ es.
Oꝑa enĩ eiꝰ iã uolendo facis. ꝑfecta uolun¬
tas animi. reputat᷑ ꝓ oꝑe facti. Dic gͦ au¬
dacter. Pat̾. Nichil debet cariꝰ ẽẽ filio
ꝙͣ pat̃. nec patͥ ꝙͣ filiꝰ. Raritas dĩ in te

Expanded text:
tatem, arripe boni desiderium, jam filius Dei es. tatem, arripe boni desiderium, jam filius Dei es. Opera enim ejus jam volendo facis, perfecta voluntas animi reputatur pro opere facti. Dic ergo audacter Pater, nihil debet charius esse filio quam Pater, nec Patri quam filius. Charitas Dei in te
Abbreviated transcription (Latin):
cęt̾a. Qui talia agunt. regnũ dĩ ñ conse¬
quent᷑. Quod si in aliqͦ supradictoꝵ actu
siue uoluntate te inuenis. ne usurpes
dñi appellare patrẽ. Iure indignabit᷑
adusus filiũ diaboli. qͥ se m̃tit᷑ dm̃ ha¬
bere patrẽ. & qͥs. ẽ. qͥ actu. uł uoluntate
ñ fecerit oꝑa diaboli: Om̃s qͥdẽ peccaue
r̃t̃. Et si diaxrimꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ
nos ipsos seducimꝰ ⁊ ueritas in nobis ñ est
Nemo gͦ ad salutẽ suã dicet pat̾ nĩ: Ab¬
sit. attende. Sapientia sapient̾ locuta .ẽ.
Non dixit cuiꝰ oꝑa fecisti. alioqͥn. om̃s fi¬
lii diaboli ẽẽmꝰ. S cuiꝰ oꝑa facis innitens.
Ac si dicat. Dicturus pat̾ ñr. p̾cogita
si in aliquo criminali actu sis: aut in
criminalis uoluntate. Si tałe inuenis.
tace. Filius diaboli es. non exaudiet
te d̾s sub patͥs nomine. qͥa ñ filius eiꝰ es
s potiꝰ filiaster. Ne desꝑes. Descende in cos.
Peniteat te peccasse. Muta malã uolun¬

Expanded text:
etc., qui talia agunt regnum Dei non consequuntur. Quod si in aliquo supradictorum actu vel voluntate te invenis, ne usurpes Deum appellare Patrem. Jure indignabitur adversus filium diaboli, qui se mentitur Deum habere Patrem. Et quis est qui actu vel voluntate non feceatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Nemo ergo ad salutem suam dicet Pater noster? Absit! Attende. Sapientia sapienter locuta est; non dixit, cujus opera fecisti, alioquin omnes filii diaboli essemus, sed cujus opera facis innectens, ac si dicat: Dicturus Pater noster, praecogita si in aliquo criminali actu sis, aut in criminali voluntate. Si talem te invenis, tace; filius diaboli es, non te exaudiet Deus sub patris nomine, quia non filius ejus es, sed potius filiaster: ne desperes, descende in cor, poeniteat te peccasse, muta malam volun
Abbreviated transcription (Latin):
non patiat᷑. Septem istas petitione
lucas in quinq comprehendit. Nam
fiat uoluntas tua sicut in cęlo et in
terra p̾ceriens. in duab p̃cedentib
contineri incelligit. Ultimã s libe ra
nos a malo. non apponit quasi ni pre¬
cedenti concineatur. & ne nos indu¬
cas. Unde non apponit᷑ ⁊ libera nos.
immo s libera. ut non ꝑse sit peti¬
tio .s de suꝑiori pendens. Nituntur
quidam his septem petitionib septem
dona sp̃s sc̃i ꝙ octo beatitudines ap¬
plicare.s qͣm ad eruditionẽ simplici¬
um non multũ prodesse uidentur:
SCIENTEA PRETERISIOUS

Expanded text:
non patiatur. Septem istas petitiones non patiatur. Septem istas petitiones Lucas in quinque comprehendit. Nam Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra praeteriens, in duobus praecedentibus contineri intelligit. Ultimam: Sed libera nos a malo, non apponit, quasi in praecedenti contineatur: Et ne nos inducas; unde non apponitur Et libera nos, imo Sed libera, ut non per se sit petitio, sed de superiori pendens. Nituntur quidam his septem petitionibus septem dona Spiritus sancti et octo beatitudines applicare; sed, quoniam ad eruditionem simplicium non multum prodesse videntur, scienter praeterivimus
Abbreviated transcription (Latin):
ri. qm̃ qui ñ consentit ñ oꝑat᷑. & qui ñ
oꝑat᷑ non consuescit. Et hȩ s̃t tres mor¬
Septima est s libera nos a malo. Uita
p̾sens sine quocũq peccato non subsistit.
scđm iohem. Si dixxerimꝰ qͥa peccatũ ũ
leuia sunt. & quȩ facile t̾m nos penite¬
at ueniani consequunt᷑. & in cõmuni.
conficeor do. deleri credunt᷑. Pecit gͦ
liberari ⁊ ab his malis sine qͥb uita p̃sens
ex fragilitate carnis ñ gerit᷑. AliteR.
labera nos a mialo. idẽ a diabolo. Biabo¬
lus enĩ p̃cipue qr malus. sicut econtͣ
nemo bonus nͥ solus d̃s. Quia gͦ diabolꝰ
fini nr̃o insidiat᷑ a& non curat quales fu¬
crimꝰ. s quales cuxa finẽ uitȩ existamꝰ
in eo articulo petit liberari a diabolo.
ubi ⁊ beato MaRTINO astare presũpsit.¬
Et ut in eo tunc mali nichil reperiat.
sicut in martino uichil repperit. &m̃.
dõi. quasi sigillũ est confirmationis.
ue si fiducialit̾ hec postulat. repulsã

Expanded text:
ri, quoniam qui non consentit non operatur, qui non ri, quoniam qui non consentit non operatur, qui non operatur non consuescit. Et hae sunt tres morSeptima est: Sed libera nos a malo. Vita esens sine quocunque peccato non subsistit secundum Joannem: Si dixerimus quia peccatum non levia sunt et quae facile, si tantum nos poeniteat, veniam consequuntur, et in communi, Confiteor Deo deleri creduntur. Petit ergo liberari et ab his malis, sine quibus vita praesens ex fragilitate carnis non geritur. Aliter: Libera nos a malo, id est a diabolo. Diabolus enim praecipue dicitur malus, sicut e contrario, nemo bonus nisi solus Deus . Quia ergo diabolus fini nostro insidiatur, et non curat quales fuerimus, sed quales circa finem vitae existamus, in eo articulo petit liberari a diabolo, ubi et B. Martino astare praesumpsit, ut in eo tunc mali nihil reperiat, sicut in beato Martino nihil reperit. XIII. Amen. Amen quasi sigillum est confirmationis, ut si fideliter postulat, repulsam
Abbreviated transcription (Latin):
Ne inducas nos ⁊ cȩt̾a. Temptari ñ
est peccatũ.s coronã generat. Non co¬
ronabit᷑ nͥ qui legitime certauerit.
Degit᷑. c̃emptauit d̾s abraham. Et.
t̃emptat uos dñs d̃s u̾r. Nisi consen¬
sũ prebeas ꝑuersȩ temptationi. quã
uel caro infligit quę concupiscit adu̾¬
sus sp̃m uel immittit malignꝰ spiri¬
tus. iuxta illud. immissiones ꝑ ange¬
los malos. ñ peccas.s te in melius
ꝓmoues. Quod si in plena uolunta¬
te habes oꝑe implere unde tẽptariᷤ
si potes. prima morte mortuus es.
Uerendũ est ne in scdam oꝑis. & in
tertiã pyoruas consuetudinis. O¬
rat gͦ ut non inducat nos ds̃. id ẽ¬
cũ nos non defendit. & gr̾am ñ largit᷑.
Quã tam̃ gr̃am ñ nisi gratis donat.
qͥa non eã ꝓmeruimꝰ. immo iuste ꝑdi¬
dimus. Et nota qͥa cũ postulat ñ in¬
duci in consensũ prauę tẽpeacionis.
om̃e genus peccati orat a se longe fie¬

Expanded text:
Ne inducas nos, etc. Tentari non Ne inducas nos, etc. Tentari non est peccatum, sed coronam generat. Non coronabitur, nisi qui legitime certaverit . Legitur: Tentavit Deus Abraham , et tentat vos Dominus Deus vester . Nisi consensum praebeas perversae tentationi, quam vel caro infligit, quae concupiscit adversus spiritum, vel immittit malignus spiritus, juxta illud: Immissiones per angelos malos , non peccas, sed te in melius promoves. Quod si in plena voluntate habes opere complere, unde tentaris, si posses, prima morte mortuus es. Verendum est ne in secundam operis, et in tertiam proruas consuetudinis. Orat ergo ut non inducat nos Deus icum nos non defendit, et gratiam non largitur: quam tamen gratiam non nisi gratis donat, quia non eam promeruimus, imo juste perdidimus. Et nota quod, cum postulat non induci in consensum pravae tentationis, omne genus peccati orat a se longe fie
Abbreviated transcription (Latin):
confessione. in purgatorus locis pur¬
gantur. si non plenã satisfactionem
fecerunt in presenti uita. Pro qͥb etiã
p̾t mortẽ sacrificiũ corporis ⁊ sangui¬
nis dñi offert᷑. ⁊ elemosine fiunt. yt
pena qua purgant᷑ eis mitior fiat.
citius fimant᷑. Gredit aliqͥs fr̃i suo
egenti pecuniam uł q̃lib& substanti¬
am suam. sine fenore. Meliuis fecissẽt
Si dedisset. At tam̃ bonũ facit. si p̃¬
stando egenti subuenit. Nũqͥd non
dimictet ei d̃s. si ⁊ hoc debitũ nor
dimiserit : Absit. Uerũtam̃ si adeo
pauꝑsit qͦd reddere ñ possit. melius
est dimictere ꝙͣ angariare iuxta il¬
lud. Serue nequã oĩe debitũ dimi¬
si tibi q̃m rogasti me. ñne ꝙ te oportu
it misereri conserui tui. sicut ⁊ ego
tui mmisertus sum : Sequit᷑. Et ne nos
tio de remouendis futuris malis est.
Nec enĩ sufficit dimissa nobis ẽẽ ma¬
la p̾terita. nͥ seruet nos d̾s de his in
qͥb nondũ incidimus. & hoc ita dic̃.

Expanded text:
confessione, in purgatoriis locis purconfessione, in purgatoriis locis purgantur, si non plenam satisfactionem fecerint in praesenti vita, pro quibus etiam post mortem sacrificium corporis et sanguinis Dei offertur, et eleemosnyae fiunt, ut poena qua purgantur eis mitior fiat, et citius finiatur. Credit aliquis fratri suo egenti pecuniam vel quamlibet substantiam suam sine foenore, melius fecisset, si dedisset; attamen bonum facit, si praestando egenti subvenit. Numquidnum dimittet ei Deus, si et hic debitum non dimiserit? Absit! Verumtamen, si adeo pauper sit, quod reddere non possit, melius est dimittere, quam angariare, juxta illud: Serve nequam, omne debitum dimisi tibi, quia rogasti i misericordiam conservo tuo, sicut et ego tui misertus sum? Sequitur: Et ne nos tio de removendis futuris malis est. Non enim sufficit dimissa nobis esse mala praeterita, nisi servet nos Deus de his in quibus nondum incidimus. Et hoc ita dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
mitte nobis debita nr̃a. Si uis corrige¬
re pat̾ ñr. ⁊ sapientior uideri ꝙͣ. ipsa sa¬
pientia quȩ eam dictauit. insipientis¬
simus es. Si uis dimitti. dimitte. u¬
xrta euangłiũ. Dimittite. ⁊ dunittet᷑
uobis. Alioqͥn. qui obturat aurẽ suã
ad clamorẽ pauꝑis. clamabit et ipse.¬
⁊ non exaudietus. Etiã munꝰ tuũ ñ re¬
cipit d̾s. nͥ tu prius tuas dimiseris of¬
fensas. iuxta illud euangłium. Si offers
munus tuũ ad altare ⁊ ibi recordatus
fueris qͥa fr̃ tuus ht̃ aliqͥd adusum te
relinque ibi munꝰ tuũ ante altare. et
uade prius reconciliari fr̃ituo. & tunc
ueniens offeres munus tuũ. Rebita po¬
quia sicut nullũ bonũ in remuneratũ.
ita nullũ malũ impunitũ. Uidet᷑ gͦ
petere. ut peccata penitentib nobis
om̃ino remictant᷑. ⁊ satisfactio ꝓ pec¬
catis lenior fiat. ⁊ citius indulgeat᷑.
slam ⁊ bene defunctoꝵ anime quib
remissa st̃ peccata in penitentia et

Expanded text:
mitte nobis debita nostra. Si vis corrigemitte nobis debita nostra. Si vis corrigere: Pater noster, et sapientior videri quam ipsa Sapientia, quae eam dictavit, insipientissimus es. Si vis dimitti, dimitte. Juxta Evangelium, dimittite et dimittetur vobis . Alioquin qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, clamabit, et ipse non exaudietur. Etiam munus tuum non recipit Deus, nisi tu prius tuas dimiseris offensas, juxta illud evangelium: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . Debita poquia, sicut nullum bonum irremuneratum, ita nullum malum impunitum. Videtur ergo petere, ut peccata poenitentibus nobis omnino remittantur, et satisfactio pro peccatis lenior fiat, et citius indulgeatur. Nam et bene defunctorum animae, quibus remissa sunt peccata in poenitentia et
Abbreviated transcription (Latin):
pare uidet᷑. Et dimicte nobis debita
nr̃a sicut ⁊ nos dimictimꝰ debitorib¬
nr̃is. Quinta hec petitio de dimitten¬
dis cõmissis est. ⁊ ad p̾sentẽ uitã ꝑtinꝙ.
In beata enĩ uita nemo peccabit. id̾oq
dimissione peccatoꝵ opus ñ habebit.
Postulator gͦ iste qͥ ad bona beatę uite
in pͥmis postulationib tã ardent̾ se
extenderat. rediens ad se cognoscit
adhuc se conu̾sari in misera ista uita
que plena est miseriis & peccatis. orat
ut dimictant᷑ nobis debita nr̃a. qͥb
non dimissis ad regnũ cęloꝵ ñ ꝑuenit᷑.
Rogat autẽ hoc cũ conditione. Sicut
& nos dimictimꝰ debitorib nr̃is. id est
si dimictimꝰ dimitte. si ñ dimittimꝰ
ut dimictas ñ presumimꝰ postulare.
Grauis condicio. Qui odit fr̃em suũ.
hoipicida. ẽ. Occidit aliqͥs frẽm tuũ
non dimictis ei. s desideras mortẽ
eiꝰ. & dicis. dimicte sieut dimictimus.
Insanus es. S fortassis pretereunda est¬
hȩc conditio. ⁊ simplicit̃ dicendũ. di¬

Expanded text:
 X. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus. Quinta haec petitio de dimittendis commissis ad praesentem vitam pertinet. In beata enim vita nemo peccabit, ideoque dimissione peccatorum opus non habebit. Postulator ergo iste, qui ad bona beatae vitae in primis postulationibus tam ardenter se extenderat, rediens ad se cognoscit adhuc se conversari in misera ista vita, quae plena est miseriis et peccatis, orat ut dimittantur nobis debita nostra, quibus non dimissis, ad regnum coelorum non pervenitur. Rogat autem hoc cum hac additione: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, id est: si dimittimus, dimitte; si non dimittimus, ut dimittas non praesumimus postulare. Gravis conditio: Qui odit fratrem suum homicida est . Occidis aliquis fratrem tuum, nisi dimittis ei, sed desideras mortem et dicis Dimitte, sicut dimittimus. Insanus es. Sed fortassis praetereunda haec conditio, et simpliciter dicendum: Di
Abbreviated transcription (Latin):
seruiebant ut serui. ⁊ ñ amore ut filii.
Popłs ũ adqͥsitionis ñ tã timore ꝙͣ. amore
subiectus est ei. Uideat t̾ũ qͥ dicit pater
ad dm̃ orans. ne mentiat᷑. Si enĩ d̾s ẽ. ei
pat̃.⁊ ipse ei filius. S dicit euangło.
Euĩ oꝑa facis eius filrus es. Si oꝑa carniᷤ

Expanded text:
serviebant, ut servi, et non amore ut filii. serviebant, ut servi, et non amore ut filii. Populus vero acquisitionis, non tam timore quam amore subjectus est ei. Videat tamen qui dicit Pater ad Deum orans, ne mentiatur. Si enim Deus est ei pater, et ipse est ei filius. Sed dicit Evangelium: Cujus opera facis, ejus filius es. S
Abbreviated transcription (Latin):
saria. ẽ: & cũ ea finiet᷑. Ex parte ad futu¬
ram uitã spectat. ⁊ ñ nͥ cũ ea durabit &
ꝑficiet᷑. Qͦd sic in singularũ expositioni¬
b dõ uolente ostendemus. Nunc ad ipsũ
corpꝰ dñice orationis exponendũ ueniamꝰ¬
pater ñr qui es in celis. Oratoꝵ scłariũ
mos est. ut cũ grande aliqͥd iudici ꝑsua¬
dere intendunt. utant᷑ exordio. ad cap¬
tandã ipsius precipue beniuolentiam.
luata hunc morẽ sp̃ualis iste postulator.
docet᷑ a creatore suo. a redẽptore. a con¬
fr̃e suo iñu: anteꝙ̃. postulet. eiꝰ beniuo¬
lentiani captare. a quo impetrare deside¬
rat. ꝰ dicit. Pater. dc si diceret. Grande
qͥde est qͦd postulare uolo. s a patre po¬
stulo non ab alieno. Nat᷑a erã filius ire.
gr̃a tua p̃ueniente ⁊ subsequente. fide
mundans coꝵ. filiũ adoptionis ẽẽ uo¬
rabile dedisti. ut sis ei pat̾. Sub uet̾i
testam̃to qͥs p̃sumebat dm̃ appellare pa¬
trẽ: Dñs nom̃ illi. Et ego dñs. Tinore

Expanded text:
ria est, et cum ea finietur: ex parte vero ad futuram vitam spectat, et nonnisi in ea durabit et perficietur, quod sic in singularum expositionibus, Deo volente ostendemus. Nunc ad ipsum corpus Dominicae Orationis exponendum veniamPater noster, qui es in coelis. Oratorum saecularium mos est, ut cum grande aliquid judici persuadere intendunt, utantur exordio ad captandam ipsius praecipue benevolentiam. Juxta hunc morem spiritualis iste postulator docetur a Creatore suo, a redemptore, a confratre suo Jesu, antequam postuletur, ejus benevolentiam captare, a quo impetrare desiderat, et dicit Pater noster, ac si diceret: Grande quidem est quod postulare volo, sed a Patre postulo, non ab alieno. Natura eram filius irae, gratia autem praeveniente et subsequente, fide mundans cor, filium adoptionis esse vorabile dedisti, ut sis eis Pater? Sub Veteri Testamento quis praesumebat Deum appellare Patrem? Dominus nomen illi. Et ego Dominus . Timore
Abbreviated transcription (Latin):
In eũ gͦ sicut in patrẽ ⁊ filiũ creden¬
dũ est. qui consubstantialis patri ⁊
filio ab utͦq equaliter ꝓcedit. Quid sit
autẽ credere in dm̃ sicut supra dictũ ẽ.:
hie recollige. Conuenient̾ autẽ in septi¬
alibi qͥetẽ inuenit rationabilis creat᷑a.
unde in p̾so. Situnt anima mea ad dor
fontẽ uiuũ. Et alibi. Concupiscit ⁊ deficit
anima mea in atria dñi. Sic gͦ distingue.
Credo eccłam catholicã esse sc̃am. E ccłia
congregatio fideliũ. catholica cõmunus
int̾pretantꝰ. Ea itaq congregatio fide

Expanded text:
go sicut in Patrem et Filium credendum est, qui consubstantialis Patri et Filio, ab utroque aequaliter procedit. Quid sit autem credere in Deum, sicut supradictum est, hic recollige. Convenienter autem in septialibi quietem invenit rationalis creatura. Unde in Psalmo: Sitivit anima mea ad Deum fontem vivum . Et alibi: Concupivit et deficit anima mea in atria Domini . Sic ergo distingue: Credo Ecclesiam catholicam esse sanctam. Ecclesia congregatio fidelium, catholica communis interpretatur. Ea itaq
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs postulat ꝓ nobis. adẽ. docet. postu¬
lare facit. ⁊ cũ eo pat̃ ⁊ filius. quia eadẽ
est doctrina ⁊ oꝑatio triũ. Dicit gͦ. Sic¬
autẽ orabitis. Pat̃ ñr. & nota ꝙͣ. diligenᷤ
doctor ẽ qui tã cõpendiosis uerbis id est
postulanda cõprehendit. allioqͥn si ꝑ
dispendia u̾boꝵ hoc fecisset. prauũ coꝵ
hominis ⁊ instabile cũ longo serinone
teneri ñ posset. Nam qͥ meditationeoꝵ
cordis cũ pat̾ nr̃ non ht. cũ toto psal¬
terio uix habere pot̾it. Meliora t̾n st
qͥnq ulu cũ intellectu. quã decẽ milia
uboꝵ sine sensu. Istarũ uͦ septẽ petitionũ
ties pͥinȩ in p̾senti uita obtari posst̃ &
postulari. s non nͥ in beata uita ꝑficient᷑.¬

Expanded text:
s postulat pro nobis , et docet, postulare facit, et cum eo Pater et Filius, quia eadem est doctrina, et operatio trium. Oratiautem orabitis: Pater noster, et nota quam diligens doctor est, qui tam compendiosis verbis, id est postulanda comprehendit. Alioquin si per dispendia verborum hoc fecisset, pravum cor hominis et instabile cum longo sermone teneri non posset. Nam qui meditationem cordis cum Pater noster non habet, cum toto psalterio vix habere poterit. Meliora tamen sunt quinque verba cum intellectu, quam decem millia verborum sine sensu. Istarum vero septem petitionum tres primae in praesenti vita operari possunt et postulari, nonnisi in beata
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. Nã si fr̃em quẽ uides ñ diligis
dm̃ quẽ ñ uides qͣmͦ potes diligere:
Dm̃ diligis⁊ parimũ. ꝑ fectus es in ka¬
ritate. Nichil tͥ negat. qui laricas. ẽ.
lam non contemnat diues pauꝑem. si eũ
frẽm recognoscit. Et inde quã benigna o
ꝓ om̃ib. quã cũ singuli pro se solis orant
iuata illud. Ue soli. qͥa eũ ceciderit. ñ ht̃
subleuantẽ & ne putet᷑ ad carnalem pa¬
trẽ dirigi hec oratio. adiungit. qͥ es in
celis idest qͥ mansionẽ habes in his. qͦꝵ
conu̾satio ⁊ desidium in celestibus est.
idẽ in dilectorib tuis. iuxta illud. Si
qͥs diligit me. pat̾ nĩs diliget eũ. ⁊ mau¬
sionem apud eũ faciemꝰ ñ qͦd diuinicas
magis incȩlo circũ scribat᷑. quã in terra.
qͥ uͥq ẽ. S accõmodatissime iusti. cȩli
nomine significantur. sicut ibi. Cȩli
enarrant głam dĩ Peccatores t̾ra dũx
sicut ibi. Ferra es.⁊ in terrã ibis. Quasi
t̾m sp̃ualit̾ distet int̾ iustũ ⁊ peccato¬

Expanded text:
 nam, si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides, quomodo potes diligere? Deum diligis et proximum? Perfectus es in charitate. Nihil tibi negat qui charitas est. Jam non contemnat dives pauperem, si eum fratrem recognoscit. Et vide quam benigna orpro omnibus, quam cum singuli pro se solis orant, juxta illud: Vae soli, quia, cum ceciderit, non habet sublevantem . V. Et ne putetur ad carnalem patrem dirigi haec oratio, adjungit: Qui es in coelis, id est qui mansionem habes in his, quorum conversatio et desiderium in coelestibus est, id est in dilectoribus tuis, juxta illud: Si quis diligit me, Pater meus diliget eum, et mansionem apud eum faciemus ; non quod Divinitas magis in coelo circumscribatur, quam in terra, quia ubique est. Sed accommodatissime justi coeli nomine significantur, sicut ibi: Coeli enarrant gloriam Dei . Peccatores terra dicuntur, sicut ibi: Terra es, et in terram ibis , quasi tantum spiritualiter distet inter justum et peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ori est gestorum memoratio preteritorũ.
Nec sunt iusuri presentia nostra futuri
Eece silent auni qd̃ commisere tiramni.
Magnificas ponpas cũ nunc obliuio rũpas:
Sunt tituli stulti stulta cũ carne sepulti¬
o undi tethrarchȩ pretores siue monareliȩ.
Reges patricum sub claxendice silentum¬
U ilior est pulius quorũ ripensibus uluis
Speruit enim tales ꝑ quẽ non esurit ales
Sicbene muidana ꝓniuitiat omĩa uana.
Ergo regalis sententia stat generalis
Ego ecclastes fui rex asrł in ierusalẽ.
ost patre dauid Salomon rex induꝑauit
In regum gestis ut monstrat scedula testis
Quem ds exinia plus andropodale sophia.
Celitus instaurat. mundi qͦ rebus inaurat.
Cui res iocunde fluxerunt semꝑ abunde
Qui magnus sensu magnꝰ quoq draite cens y:
Precessit cunctos etiam diadunate functos.
Et ꝓposui in aĩo meo querere q inuestigare¬

Expanded text:
on est gestorum memoratio praeteritorum Nec sunt visuri praesentia nostra futuri. Ecce silent anni quod commisere tyranni, Magnificas pompas cum nunc, oblivio rumpas. Sunt tituli stulti, stulta cum carne sepulti, Mundi tetrarchae, praetores atque monarchae. Reges patricum sub claxendice silentum. Vilior est pulvis quorum ripensibus ulvis; Spernit enim tales per quem non esurit ales, Sic bene mundana pronuntiat omnia vana: Ergo regalis sententia stat generalis. § X. Ego Ecclesiastes fui rex Israel in Jerusalem . Post patrem David Salomon rex induperavit, 1224 In rebus gestis ut notat scedula testis, Quem Deus eximia plus andropodale sophia Coelitus instaurat, mundi quoque rebus inaurat; Cui res jucundae fluxerunt semper abunde; Qui magnus sensu, magnus quoque divite censu, Praecessit cunctos etiam diademate functos. § XI. Et proposui in animo meo quaerere, et
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant cor ⁊ lingua in oratione. ut
qͣd alt̾ius ẽ de alt̾o p̾dicet᷑. iuxta psalmi¬
stam. Fibi diacit cor meũ ⁊ alibi. S ⁊ li¬
gua mea meditabit᷑ iusticiã tuã cũ poti¬
us ad linguã locutio. ⁊ ad cor ꝑtineat me¬
ditatio. Parũ t̾n ꝓdest scire qualit̾ oran¬
dũ sit. nͥ etiã sciamꝰ qͥd orandũ sit. qͥd nͥ
doceam᷑ scite ñ possumꝰ. dicente apło. Uã

Expanded text:
veniant cor et lingua in oratione, ut veniant cor et lingua in oratione, ut quod alterius est, de altero praedicetur, juxta Psalmistam: Tibi dixit cor meum ; et alibi: Sed et lingua mea meditabitur justitiam tuam , cum potius ad linguam locutio, ad cor pertineat meditatio. Parum tamen prodest scire qualiter orandum sit, nisi etiam sciamus quid orandum sit; quod nisi doceamur, scire non p
Abbreviated transcription (Latin):
ducas nos in tẽptationẽ. s libera nos a
malo: ꝓ uitandis malis aꝑte.ẽ. Hac gͥ
oratione deuotius orandũ. ẽ. in qͣ nec
extra relinquit᷑ qͦd necessariũ sit: nec
intra postulat᷑ qͥd suꝑfluũ. ⁊ credibile
est dm̃ ñ facile negare. qͦd ꝑ u̾ba quȩ do¬
cuit postulat᷑. si uoci mentis concordat
affectus. Nocuit siqͥdẽ nos orationem
corde. Qui docuit sobrietatẽ dicens.
Non grauent᷑ corda ur̃a in crapula ⁊
ebrietate. Qui docuit nos ieiinare di¬
cens. Cũ ieiunatis nolite fieri sicut
hypochritȩ tristes. Docuit elemosinã
facere dicens. Cũ facis elemosinã uesciat
ñ debuit. quȩ ad supradicta conseq̃nda
⁊ conseruanda plurimũ ualet. Dixitq
c̃u autẽ cũ oraueris intra in cubiculũ
tuũ. ⁊ clauso ostio ora patrẽ tuũ. Quali¬
t̃ orandũ sit pͥus docet. idẽ ut exrclu¬
sis fantasus terrenaꝵ cupiditatũ quȩ
ꝑ ostia sensuũ descendunt ad cor. qͦd
ꝑ cubiculũ significat᷑. ita in unũ cor¬

Expanded text:
ducat in tentationem, sed liberet nos a malo, pro vitandis malis aperte est. Hac igitur oratione devotius orandum est, in qua nec extra relinquitur quod necessarium sit, nec intra postulatur quod superfluum. Credibile est Deum non facile negare quod per verba quae docuit postulatur, si voci mentis concordat affectus. Docuit siquidem nos orationem umilis corde ; qui docuit sobrietatem, dicens: Non graventur corda vestra in crapula et ebrietate ; qui docuit nos jejunare dicens: Cum jejunatis, nolite fieri sicut hypocritae tristes ; qui docuit eleemosynam facere, dicens: Cum facis eleemosynam, non debuit, quae ad supradicta consequenda et conservanda plurimum valet, dixitque: Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum, et cum oraveris, ora Patrem tuum . Qualiter orandum sit prius docet, id est, ut exclusis phantasiis terrenarum cupiditatum, quae per ostia sensuum descendunt ad cor, quod per cubiculum significatur, ita in unum con
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis. Erucifixus. Ignominiosis¬
simũ erat genus mortis. qͦd ꝑ cruceoꝵ
infligebat᷑. Unde legit᷑. Morte tͥpissi¬
ma condenemꝰ eũ. Noluit gͦ crucifigi.
ut a cruciatib et̾nis nos liberaret. &
ad uitã ęt̾nã transferret. Quia enĩ dia¬
bolus in eũ eartendit manũ p̾su̾ptiue
in quẽ nullũ ius pot̾at habuisse. ut¬
pote qͥ peccatũ non fecit. nec in eo con

Expanded text:
ri. IX. Crucifixus. Ignominiosissimum erat genus mortis quod per crucem infligebatur. Unde legitur: Morte turpissima condemnemus eum . Voluit ergo crucifigi, ut a cruciatibus aeternis nos liberaret, et ad vitam aeternam transferret. Quia enim diabolus in eum extenderit manum praesumptive, in quem nullum jus poterat habuisse, utpote qui peccatum non fecit, nec in eo con
Abbreviated transcription (Latin):
it aute conceptũ ⁊ partũ. eadẽ ꝑseue¬
rauit p̾t conceptũ ⁊ partũ. Queri pot̾
cur ds humanã naturã assũpturꝰ. de
massa corrupta in adao uoluit eam
de patre neq matre. sicut fecerat adã.
S multo mirabilius fuit eã assuns
tã creasset nulla p̃cedente corruptiõe.
Assupsit autẽ eã de sola muliere. quia
sexus muliebris iuidebat᷑ indignios
miscdia ⁊ redẽptione ꝓpt̃ euã. q̃ pͥma¬
seducta traxit uirũ in mortẽ. & secu¬
turã eiꝰ sobolem. Traarit autẽ ñ ex sedu¬
ctione. mulier enĩ seducta fuit. adã uͦ¬
ñ fuit seductꝰ. S sciens maluit parẽre
arori in malũ.q̃. cã offendere. Et hȩc
est pars tertia. Passus sub pontio pila

Expanded text:
partum, eadem perseveravit post conceptum et partum. Quaeri potest cur Deus humanam naturam assumpturus, de massa corrupta in Adam voluit eam de patre neque de matre, sicut fecerat Adam. Sed multo mirabilius fuit eam assumere tam creasset, nulla praecedente corruptione. Assumpsit autem eam de sola muliere, quia sexus muliebris videbatur indignior misericordia et redemptione propter Evam, quae prima traxit virum in mortem et secuturam ejus sobolem. Traxit autem non ex seductione. Mulier enim seducta fuit. Adam vero est seductus, sed sciens maluit parere uxori in malum, quam eam offendere. Hic est pars tertia. Pars quarta
Abbreviated transcription (Latin):
luptas ista ꝓpagata. ẽ. Unde fit. ut qͥ
in ea concipiunt᷑ ita inficiant᷑ origi¬
nali peccato. cui ipsa uoluptas pena ẽ.
ut ꝑpetuo damnent̾. nisi pꝰ sacram¬
to baptisinatis eis subueniat᷑. iuata
erat. & tam̃ dicit. & in peccatis con¬
cepit me mat̾ mea. Ne gͦ occurrat tͥ
illa peccati conceptio cũ audis qui
conceptus.ẽ. stacĩ adiungit de sp̃u
sc̃o. idẽ ñ ex sanguinib. ñ ex uolun¬
tate carnis ñ ex uoluntate uiri sed
ex sp̃u sc̃o iste conceptꝰ. ẽ: ad eo ut
nullã uoluptatẽ que pena .ẽ. origi¬
nalis peccati. in conceptione ista
ꝑpessa sit uirgo. sicut nec eua si con¬
cepisset aute peccatũ. quãuis hoc di¬
ficũ magis & multo magnificenti
cõparari ñ pot̃. Or. uxoꝵ concepit
de uiro. ñ ita intelligas quia maria
concepit de sp̃u sc̃o. S id intellige
qͦd huiꝰ conceptionis auctor fuit sp̃s
sẽs. ut ip̃so illustrante & sẽificau¬
te cor uirginis caro xp̃i de sola
carne beate marie concepta sit.

Expanded text:
unde fit ut qui in ea concipiuntur, ita inficiantur originali peccato, cujus ipsa voluptas poena est, ut perpetuo damnentur, nisi prius sacramento baptismatis eis subveniatur, juxtaerat, et tamen dicit: Et in peccatis concepit me mater mea. . Ne ergo occurrat tibi illa peccati conceptio, cum audis qui conceptus est, statim adjungit, de Spiritu sancto, id est non ex sanguinibus, non ex voluntate carnis, non ex voluntate viri, sed ex Spiritu sancto; iste conceptus est, adeo ut nullam voluptatem, quae poena est originalis peccati, in conceptione ista perpessa sit Virgo, sicut nec Eva si concepisset ante peccatum. Quamvis hoc deificum magis et multo magnificentius comparari non potest. Dicit, uxor concepit de viro, non ita intelligas, quia Maria concepit de Spiritu sancto, sed intellige id quod hujus conceptionis auctor fuit Spiritus sanctus, ut ipso illustrante et sanctificante cor Virginis, caro Christi de sola carne B. Mariae conc
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m ut qͥa in solã trinitatẽ que
ẽ. unꝰ ds̃ . & ñ in aliud credendũ est.
p̾tꝗͣ. dictũ erat credo ui patrẽ. credo
in filiũ. congrue diceret᷑. credo in sp̃o
sc̃m. qui t̃tia ꝑsona ẽ. in trinitate. Ue¬
rũ incongruus eẽt ordo u̾boꝵ. nã p̃¬
dictũ erat. quã ad filiũ. de qͦ remotiuiᷤ.
idoq postquã dictũ ẽ. credo in filium.
sine alterius int̾positione. qͥ subaudis
filius conceptꝰ. ẽ. s de sp̃u sc̃o. Om̃is
qui ex coitu maris & feminȩ concipi¬
tur: in peccato concipit᷑. lpsa enĩ uo¬

Expanded text:
m, ut quia in solam Trinitatem, quae est unus Deus, et non in aliud credendum est, postquam dictum erat, Credo in Patrem, credo in Filium, congrue diceretur, Credo in Spiritum sanctum qui tertia persona est in Trinitate. Verum incongruus esset ordo verborum. Nam prdictum erat, quam ad Filium, de quo remotius. Ideoque, postquam dictum est Credo in Filium, sine alterius interpositione, qui, subaudis Filius, conceptus est de Spiritu sancto. Omnis qui ex coitu maris et feminae concipitur, in peccato concipit
Abbreviated transcription (Latin):
est tres ꝑsonȩ. sub distinguit dicenᷤ
patrẽ. ac si diceret. illũ unũ dm̃
credo patrẽ. illũ unũ dĩn credo fili¬
um. illũ unũ dm̃ credo sp̃m sc̃m.
idest illam unam essentiam. ẽẽ. tre
ꝑsonas. illas tres ꝑsonas ẽẽ unã es¬
sentiam. & ñ plures. Si ũdũ intel¬
ligis. crede ⁊ intelliges. Non pͥus
est hoc intelligere quã credere.s a
mandatis tuis intelleri. nec fides
ꝓficit usq ad iustificationẽ. quȩ pͥus
intelligit᷑ ꝑ humanã rationẽ. fides
enĩ non ht meritũ: cui huniaua ra¬
tio prebet exꝑimnentũ. Si narrante
aliquo quȩ dicit intelligas. ñ ht tͥ
gr̃as si credas. Qd si nondũ intelle¬
xeris. & tanti facias auctorẽ. ut di¬
scredere ñ possis quȩ dicat. merito tͥ
gratꝰ est. Hic ẽ fous. in qͦ ũ cõmunicat
alienus. ludeus gentilis. tͥnitatẽ ini
unitate. ⁊ unitatẽ in triuitate. eti¬
a audire abhorret. idoq credere de¬

Expanded text:
est tres personae, subdistinguit dicens est tres personae, subdistinguit dicens Patrem; ac si diceret: illum unum Deum credo Patrem, illum unum Deum credo Filium, illum unum Deum credo Spiritum sanctum, id est illum unam essentiam esse tres personas, illas tres personas esse unam essentiam, non plures. Si nondum intelligis, crede, et intelliges. Non prius est intelligere, quam credere, sed a mandatis tuis intellexi , nec fides proficit usque ad justiintelligitur per humanam rationem. Fides enim non habet meritum, cui ratio humana praebet expeperimentum. Si narrante aliquo quae dicit intelligas, non habet tibi gratias, si credas. Quod si nondum intellexeris, et tanti facias auctorem, ut discredere non possis quae dicat, merito tibi gratus est. Hic est fons in quo non communicat alienus. Judaeus aut gentilis trinitatem in unitate, et unitatem in trinitate etiam audire abhorret, ideoque credere de
Abbreviated transcription (Latin):
cit ad iustitiã. quia ⁊ hoc demones
credunt & contreiniscunt: s dicit
credo in dm̃i. Hȩc oratio quendã ꝓces¬
sum fidelis aninę significat. cupien¬
tis herere dõ ꝑ dilectionem. & consũ¬
mari in ipsũ ꝑ bonã oꝑationẽ atq uo¬
luntatẽ. Si dicat hoc criminalib pec¬
catis irretitꝰ. mendar est. Dũ his ser¬
uit ñ ꝓficit in dm̃. s deficit a dõ. ueri¬
tati ꝑ m̃daciũ placere ñ pot̾. immo
mentiendo ꝑintiosus sibi. ẽ.: os enim
qͦd m̃tit᷑ occidit animã. Scrutet᷑ gͦ
qͥsq se. anteꝙͣ. hoc dicat: & si in cri¬
mine uł in criminis uoluntate se
inuenerit. pocius sileat. Qͦd si stat̾i
penituerit. ⁊ om̃i bona uoluntate
ad d̾m se conuerterit. dicat secure.
credo in dm̃. Dm̃ singłarit̾ dicit
ad distinctionẽ ydoloꝵ: quȩ gentileᷤ
deos esse credebant. Non enĩ est d̃s̃
nͥ unus. dicente moyse. audi isrł. d̾s
tuus d̃s unus. ẽ. S qͥa ille unus d̃s

Expanded text:
cit ad justitiam, quia et sic daemones cit ad justitiam, quia et sic daemones credunt et contremiscunt. Sed dicet Credo in Deum. Haec oratio quemdam processum fidelis animae significat, cupientis haerere Deo per dilectionem, et consummari in ipsum per bonam operationem atque voluntatem. Si dicat hoc criminalibus peccatis irretitus, mendax est; dum his servit, non proficit in Deum, sed deficit a Deo. Veritati per mendacium placere non potest, imo mentiendo perniciosus sibi est. Os enim quod mentitur occidit animam . Scrutetur ergo quisquis se antequam hoc dicat, et si in crimine vel in criminis voluntate se invenerit, potius sileat. Quod si statim poenituerit, et omni bona voluntate ad Deum se converterit, dicat secure Credo in Deum. Deum singulariter dicit, ad distinctionem idolorum, quae gentiles deos credebant. Non enim est Deus nisi unus, dicente Moyse: Audi, Israel, Deus tuus unus est . Sed, quia ille unus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
a mortuis: sexta. ascendit ad celos.
sedet ad dexteram di patͥs om̃ipoten¬
tis. inde uenturus iudicare uiuos
& mortuos: septima credo in sp̃m
sc̃m: octaua. sc̃am eccłam catholicã.
Nona. sc̃oꝵ cõmunionẽ. Decinia. re¬
missionẽ peccatoꝵ: undecima. car¬
nis resurrectionẽ. Ouodecima. uitã
ȩternã. Fides quidẽ quȩ ꝑ symbolũ
demonstratur. in corde fidelis ht
fundam̃tũ. ibiq plene cognoscit eã
qui scrutatur renes ⁊ corda. At legi¬
sti. corde creditur ad iustitiã.ore autẽ
ti ꝑ uerba fidem suã alternati cog¬
noscunt. auget᷑ caritas. & multitu¬
dinis credentiũ fit cor unũ & aniox
una. Est gͦ fides & semꝑ corde seruan¬
da. & cum oportuerit uoce ꝓmenda.
iuata illud. Non appareas in conspectu
di tui uacuus. Semꝑ enĩ d̃o si non
fides. Dicat gͦ qui audet. eredo indo
si uerũ dixerit. beatus est. iustꝰ enĩ
quia uerar. ẽ: hoc enĩ credere ñ suffi¬

Expanded text:
a mortuis. Sexta: Ascendit ad coelos, a mortuis. Sexta: Ascendit ad coelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis, inde venturus est judicare vivos et mortuos. Septima: Credo in Spiritum sanctum. Octava: Sanctam Ecclesiam catholicam. Nona: Sanctorum communionem. Decima: Remissionem peccatorum. Undecima: Carnis resurrectionem. Duodecima: Vitam aeternam. Fides quidem quae per Symbolum demonstratur, in corde fidelis habet fundamentum, ibique plene cognoscit eam qui scrutatur renes et corda. At legisti: Corde creditur ad justitiam, ore autemti per verba fidem suam alternatim cognoscunt, augetur charitas et multitudinis credentium fit cor unum et anima una. Est ergo fides, et semper corde servanda, et cum oportuerit voce promenda, juxta illud: Non appareas in conspectu Dei vacuus . Semper enim Deo si non fides. Dicat ergo qui audet: Credo in Deum; si verum dixerit, beatus est: Justus enim re non suffi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ nemo ad salutẽ uenerit. postꝗͣ ad
intelligibilem etatẽ ꝑuenerit. Dicit
athanasius. Hȩc est fides catholica.
quã nisi qͥsq fidelit̾ firmit̾q credide¬
rit. saluus esse ñ pot̾it. fides nãq õiũ
bonoꝵ est fundam̃tũ. humane salu¬
tis initiũ: & impossibile est sine fide
quẽ quã placere cło. & siqͥs ñ ambulat
ꝑ fidem. non ꝑueniet ad specieo. Dis¬
cat gͦ qͥsq baptiratus symbolum.:
cum ad intelligibiles annos uenerit.
Patrini quoq dent oꝑam ut filioli
sciant. fideiussores enĩ inde ad dm̃
effecti st̃. cũ ꝓ eis in baptismo respon¬
derunt. Quacũq autẽ lingua do¬
ceantur ł discant. curandum non. ẽ.
distinguendȩ uident᷑. ut prima sit
credo in dm̃ patrem om̃ipocentẽ cre¬
xp̃m filiũ eiꝰ unicũ dñm nr̃m. tertia
qui conceptus ẽ de sp̃u sc̃onatus
ex maria uirgine: Quarta passus
sub pontio pilato. crucifirus mor¬
tuus. & sepultus. descendit ad iN¬

Expanded text:
vero nemo ad salutem venerit postquam ad vero nemo ad salutem venerit postquam ad intelligibilem aetatem pervenerit. Dicit Athanasius: Haec est fides catholica, quam nisi quisquis fideliter firmiterque crediderit, salvus esse non poterit. Fides namque omnium bonorum est fundamentum, humanae salutis nuntium, et impossibile est sine fide quemquam placere Deo; sed, si quis non ambulat per fidem, non perveniet ad speciem. Discat ergo quisquis baptizatur symbolum cum ad intelligibiles venerit annos. Patrini quoque dent operam ut filioli sciant. Fidejussores enim inde ad Deum effecti sunt, cum pro eis in baptismo responderunt. Quacunque autem lingua doceantur vel discant curandum non est, distinguendae videntur, ut prima sit: Credo in Deum Patrem omnipotentem, crem Filium ejus unicum Dominum nostrum. Tertia: Qui conceptus est de Spiritu sancto, natus ex Maria Virgine. Quarta: Passus sub Pontio Pilato, mortuus et sepultus, descendit ad in
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ panis uel cibi. bucca semel
capit. Sicrit gͦ multi conuiuȩ con¬
fram faciunt. idẽ cõmune conunui¬
um. & uiusqͥsq ꝓ se ponit. ita &
sc̃i apłi fecisse noscunt᷑. Post ascensi¬
qui eos om̃em docuerat ueritatem.
impleturi mandatũ xp̃i qͦ usserat.
ite in orbem uniuersũ. predicate e¬
uangłium. qui crediderit & bapti¬
ratus fuerit saluus erit. qui uͦ ñ
crediderit condemnabit᷑: ne discors
ẽẽt fidei p̃dicatio in numerosis apłi.
anteꝗͣ. diuiderent᷑ conuenerunt &
confram sp̃ualem confecer̃t. idest
symbolum. in quo qͥdẽ non oñis par¬
tes fidei specialiter cõpleri sunt . s¬
duodeci tantũ sententias sicut ipsi
duodecĩ erant. substituto iã mathia
ꝓiuda. ita ut unꝰqͥsq suã poneret.
Quis. quã. Nondũ in canonica sc̃p¬
tura legisse me meinini. Hȩ uͦ ita ꝑ¬
necessariȩ st. ut his creditis si in ali¬
is non erret. saluari qͥs possit. sine his

Expanded text:
quantum panis vel cibi bucca simul quantum panis vel cibi bucca simul capit. Sicut ergo multi convivae confram faciunt, id est commune convivium, et unusquisque pro se ponit, ita et sancti apostoli fecisse noscuntur. Post Ascensiqui eos omnem docuerat veritatem, impleturi mandatum Christi, quo jusserat: Ite in orbem universum praedicare evangelium, qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur , ne discors esset fidei praedicatio in numerosis apostolis, antequam dividerentur, convenerunt. Confram spiritualem confecerunt, id est symbolum, in quo quidem non omnes partes fidei specialiter complexi sunt, sed XII tantum sententias, sicut ipsi XII erant, substituto jam Matthia pro Juda, ita ut unusquisque suam poneret. Quisquam? nondum in canonica Scriptura legisse me memini. Hae vero pernecessariae sunt, ut his creditis, si in aliis non erret, salvari quis possit, sine his