comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ltcque rex burgundic erat
pul cher & strenuur. cccccc¬
lidus nimir perconsilium auȩsuc
bruncbilde boste mcximo
&xbur gundia congregenr c̃¬
trec eh lotha rium peetrue¬
lem suum dirigens: Ghiꝗ¬
tccriur hec dudiens comipb¬
tu frccncorum &ercitu cop¬
treceum festins perr&it
onucnienter que rimul cũ
hostibur Inpo rgo senoni¬
cosuper fluuium aro cerna
pugnem. Inuicem concitan¬
tes taentus populus ibfceci¬
dit ut ipse fluuius decorpo¬
ribus mor tuorum repl&us
ille aquec currere nonuo¬
ler& prescnguine coaco¬
lccto : Inipsec pugnec an¬
gelur dñi gladio euuagi¬
necto super ipro populo
exercitum suum infugacm
dilcpsus secus fluuium re¬
quecna meclitonensemcees¬
trum ingressur posteco pa¬
rius pen& rccuit :eud eri¬
cus uero regionẽ illcem
deucestcons ad que succen¬
dens us que is cĩoncm uicũ
cum multa spoliccreursus ẽ:¬
HLOTARTS MO¬
ccrelecuno silua ingres
runchildis cnim
cotidie
pelorco consilia
iprius teuderico ministra¬
bect diccns: Quccre ne¬

Expanded text:
gundiae erat pulcher et strenuus ac calidus nimis. Per consilium avae suae Brunchilde hoste maximo ex Burgundia congregans, contra Chlotharium, patruelem suum, dirigens, ChlothaA. rius haec audiens, commoto Francorum exercitu, contra eum festinus perrexit. Convenientesque simul cum hostibus, in paygo Sennonico super fluvium Aroanna pugnam invicem concitantes, tantus populus ibidem caecidit, ut ipse fluvius de corporibus mortuorum repletus, illa aqua currere non valeret pre sanguine coalato. In ipsa pugna fuit angelus Domini gladio evaginato super ipso populoexercitum suum, in fugam dilapsus, secus fluvium Sequana Malitonensem castrum ingressus, postea Parisius penetravit. Theudericus vero regionem illam devastans atque succendens usque Iscionam vicum, cum multa spolia reversus ehlotharius naArelauno silva ingressus est. Brunchildis enim cotidie peiora consilia ipsius Theuderico ministrabat, dicens: 'Quare ne
Abbreviated transcription (Latin):
ut frcetrem incum occidcrem ini¬
iicec macla: Et euecginecto
glecdio uoluit camoc cioere.
lloc ucro ecuirir nobilibus qui
circum stabant ereptec uix e¬
uccsit incamcera domus dap¬
sconodiumnimium hcebita
poci onem uenenccta perma
nur minis trorum mele ficium
heudericus rex
hec ignorcns bibitꝰ: Can¬
guens que inicum spm̃ inpecea¬
tir deficios mortuus eta

Expanded text:
m meum occiderem, inimica mala?'. Et evaginato gladio voluit eam occidere. Illa vero a viris nobilibus, qui circumstabant, erepta, vix evasit, in camara domus elapsa. In odium nimium habita, pocionem venenatam, per A. manus ministrorum maleficium heudericus rex haec ignorans, bibit, elanguensque, inicum spiritum in peccatis deficiens, mortuus est.
Abbreviated transcription (Latin):
debertus ne ccuster hec¬
beboco filios duos seni¬
orem & concubinco no¬
Amine cheude berto lu¬
miorem uero &reginco nomi¬
ne tcudericum ipsum quȩ
cum ceuia succ brunchil de
in burgundiam in regnogun¬
tramni regis magni dineit
o enim tempore mortuce
est freoegundis regincese¬
nex & plencedicrum pccrisr¬
us in becrilica scĩ uincentimor

Expanded text:
debertus rex Auster habebat filios duos, seniorem ex concubina nomine Theudeberte, iuniorem vero ex regina nomine Theudericum; ipsumque cum ava sua Brunchilde in Burgundiam in regno Guntramni regis magni direxit. Eo enim tempore mortua est Fredegundis regina senex et plena dierum. , Parisius in basilica s
Abbreviated transcription (Latin):
risui intrecuit: Cum que
cper aees corcces thesauroꝵ̃
orncmenta rquirer& un:
&cis cobs treccto glecdio
cor&ro eum Inceruicem percus¬
sustullerunt permurum ci¬
utccdis colpnig: hcuderi¬
cus nconque beo uidens ipsc̃
ciuitcetem &dp̃ hendens thes¬
ccuris incegnis acceꝑtis : ũ
ei ipsifrendi seniores seccra¬
mentec lurccrent ibcrilica
scĩ gereonis meer tyris uisum
eifuit ut ꝑcussus fuiss& in
lcctera dolos cedixit: Ob¬
scruccte ad hostic nescioquis
mede histis perluratis riboa¬
rus percursits umque reuol¬
uissent ues timentecelus non
ccliud inuenerunt nisi signum
pceruolum purporcum ⁊ In¬
de crum cum multec spoli sare¬
uersus cum filis cocfilieo pul¬
cre theudobertiregis frec¬
tris sui reuersus est urbem
m& tinsem ibique brunchil¬
dis reginee ced uencrat . :¬
dp̃honsis que pueris filus
theudoberti Interficit: Mi¬
norem enim incelbis ceop&rco
percus sum cerebrum elisit :
berti neptem suam uolens¬
queecem Ad con lugium co¬
pulccra : Cuidixit brunchil¬

Expanded text:
ntravit. Cumque, apertas arcas thesaurorum, ornamenta requireret, unus ex eis, abstracto gladio, a retro eum in cervice percussustullerunt per murum citatis Coloniae. Theudericus namque haec videns, ipsam civitatem adprehendens, thesauris magnis acceptis. A. Cum ei ipsi Franci seniores sacramenta iurarent in basilica sancti Gereonis martyris, visum ei fuit, ut percussus fuisset in latere dolose. Et Mixit: 'Observate ad hostia; nescio, quis me de istis periuratis Riboariis percussit'. Cumque revolvissent vestimenta eius, non aliud invenerunt, nisi signum parvolum purporeum. Inde enim cum multa spolia reversus, cum filiis ac filia pulchra Theudoberti regis, fratris sui, reversus est urbem Mettinsem, ibique Brunchildis regina advenerat. Adprehensisque pueris, filiis Theudoberti, interficit. Minorem enim in albis, ad petram percussum cerebrum, elisit. berti, neptem suam, volensque eam ad coniugium copulare. Cui dixit Brunchil
Abbreviated transcription (Latin):
lo strecto suo incinere & cilitiore¬
cubans: Et cum aedducipulirro¬
gecr&ur ut rel trm uilia sibirini¬
& stracmenta subponi illeres
num niri incinere mori:gosi
aliud uobir exemplum relin quo
culis acmcenib incelum semper
intentis inuictum ab oreccione
t cum aedprerbiterum qui tune
ad cum confligerant rogcr&ur
ut corpus culum ruum lacteris mu¬
deccione releuecr& rinite in quio
siniteme frcotris celum potius
recipere quaoterram :ł suoiam
inere iturur addnm rp̃s dirigcctꝰ¬

Expanded text:
lo strato suo in cinere et cilicio relo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, num nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, c manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spirit
Abbreviated transcription (Latin):
pondit: Dñe ricedhuc populo
tuo sum necessecrius non recu¬
so lceborem ficet uoluntas tua¬
nimirum inter ypem amorem¬
q positus dubitabit pene quid
meell& quia nec hos deserere
nec axpo uolebeet diutiur se¬
pccrari nihil tacmen inuotosuo
pecenens aut uoluntati ꝓpriae¬
relinquens totum redñi arbitri
pot estecti q conmitens :on
dñe corpore pugna miliciae.
icem scctisẽ quodhuc usque
ceftecui redsi cedhuc in eodem
lacbore ꝓccstris tuoꝵ stcore
meprecipes non recuso nec
borem est tecmen anim uict᷑
annorum & cederenenrius se¬
nectuti heccruam ꝑcercis &ae¬
uoluntas tua hor uero dequi¬
b: timeo ipse custodies : Qui¬
rum in effcobilem noc lecbo¬
reuictum nec moste uincendũ
quiinnullam repestem pronior
inclinecuerit: ui nec moritimuit
nec uiuere recu recuit: tecq
cum icem peraliquod dier iuise¬
brium tener&ꝰ nontamen aeddĩ o
pere cerrabat pernox inoratione.
& uigiliir fcctireentem artus spi¬
ritui seruire cogebat:obili il¬

Expanded text:
uc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens, sic Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec borem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aeuoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili il
Abbreviated transcription (Latin):
m gloriacius & emplo indñiserui¬
tutem stirpe tanta fructisi cauerat
gebat nimirum dortese pestor &¬
tinctus gregis suos scẽ illus multitu¬
dinis pcellidar turbar agmina pallia¬
ta: &ccutemeritorum lceborum
rener autiuratus xp̃imnracramen¬
ta tyronis: tecn uirginum chorus
fl&uabstinens prepudore cum¬

Expanded text:
ni gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uer& quam scõ dirrimulabat gau¬
dio quod dolebect: iquidem
fider flere ꝓhiber& gemitum
exul tacio quam pia demostecon¬
sersio ignosceris plentib gratu¬

Expanded text:
re, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum exultatio quam pia de morte tristitia. ignosceres flentibus, congratu
Abbreviated transcription (Latin):
Dece dolorir est lter cedclum red
megrecuis inpedit aer estquime genu¬
it rineme non nas cituripre ogũ¬
AE ox ego rum feccie red non sum
nigre colore inquece dedis
medliee tenebreos teemen ced fero
metum nec mibidant stillae lucem
nee cinthia lumen
to credo futuram nunc rigi¬
di celiduris conneca cactenir nec
cedcicctee pectiporrum nec nudcc
teneri

Expanded text:
sa doloris. Est iter ad coelum, sed me gravis impedit aer; Et qui me genuit, sine me non nascitur ipse. 8. Nebula. Nox ego sum facie, sed non sum nigra colore; Inque diem mediam tenebras tamen affero mecum: Nec mihi dant stellae lucem, nec Cynthia lumen.to credo futuram: Nunc rigidi coeli duris connexa catenis, Nec calcata pati possum, nec nuda teneri
Abbreviated transcription (Latin):
conora celestib turba ꝓrequitur
onpccr&ur siplac& reculariril¬
lx pompa non funerir sadtrium¬
phy: uidsimile mastini ex sequi¬
sur uinctos post erga captiuor
mectin: corpur huquimundumdoe
trira illiur uicerant ꝓsecuntur :¬
llas confurir plaurib populoꝵ
horor & insanice mcestino diuinir
celestib honoractꝰ: llip̃ triumphos
suorintasta ram selia trudunt᷑:A
pauꝑ & modicur celũ diues ingredit᷑: llic

Expanded text:
canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequisuis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: pauper et modicus caelum diues i
Abbreviated transcription (Latin):
o tectum quis cinerib crederit
resurreetionis gloria & nectura
demutatec ccernis ostenrus ẽ¬
cem ue inobrequio funeris ere¬
di non potest quanta hominumi
multitudo conuenerit totaobui¬
am corpori ciuitas ruit euncti ex
agris eetq uieis multiꝙ &x uici¬
nis &iam urbib ad fucrunt :
quantur luctus omniũ quanta

Expanded text:
crederet resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quan
Abbreviated transcription (Latin):
&x ristimaens ripeccem cclesie red¬
cum suo illo ut remper frequenti¬
simo discipuloꝵ scĩsimo que comi¬
tum ergos influmine conrpicce¬
tur pircium pedom sequi & ra¬
peccem ingluuiem arridius urgue¬
q cerniter demonum est: nridi¬
Antur incccutir cepiunt nerci¬
enter cceptor deuoreent &x ratu

Expanded text:
existimans, si pacem ecclesiae redcum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguequit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, capto
Abbreviated transcription (Latin):
num congregoete relicto flum¬
ne moterrilucesq p&ierunt:
onsine aedministra cione mul¬
torum quitantẽs in mcestino
ius tutem uiderent ut &icem auib
inpercr&:li quec diuirgo inui¬
coillo uel in eccleria cedquem
gercet commorctur peccm intes
clericor restituta cum icm rogre¬
di cadmoncsterium cogitcor&
ror & luctur omnium uox una
nos pecter dererei aut cuinos de¬
solectur relinques inuecdent in
or gregemtuum lupirapeccir :
c̃ussopcestore ꝓhibebit scim:
quidem desiderare texpin red
scclucctibi sunt tua p̃mia:
ec
dilecta minuentur nostri potius
miscrire quos dereres:÷ unc
ille motus his flentib leceri

Expanded text:
 congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret,ror et luctus omnium et uox una nos, pater, deseris? aut cui nos desgregem tuum lupi rapaces: cusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
chilpericũ cũ thesduris regalib: sublatũ
ultraligere recerrit : Ccrlus eũ ꝑsecu¬
tus ñ repperit : hlot arius quidẽ memo¬
ratui&̧ eo anno obut : cerlusq anno in¬
secuto legacionẽ ad&idonẽ dirigbir a mici¬
cummultis munerib reddedit sedñ du ln

Expanded text:
e cum thesauris regalibus sublatis ultra Ligerem secessit. Quem Carolus persecutus non reperit. Chlotarius quidem memoratus rex eo anno obiit. Carolus anno insecuto legationem ad Eudonem direxit, amicicum multis muner
Abbreviated transcription (Latin):
trude metrona disceptecuit & thesau¬
ros pectrissui secgeeit̃ recepit re¬
ne: hilpericus itaq uelscegia¬
fred Ridonẽ ducẽ ex p&un in Auxilio:
uimouens exercitui ẽ traccarlũ pr&:
Ad ille ẽstaent᷑ cioccurrit intrepid. Cco¬

Expanded text:
ctrude matrona disceptavit, et thesauros patris sui sagaciter recepit, reChilpericus itaque vel Raganfredus Eudonem ducem expetunt in auxilium, qui movens exercitum contra Carolum perrexit. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
aliud iflere. nisi xp̃m cum dilectione timere. & cũ timore
diligtr. Quẽ sequentes currunt ad głam diuercentes adpgnã.
C cedenti succedunt pmnia. recusauti tormenta. Quitam̃ nunc¬
adis depio religionis opere cõmonens. nunc alios deconfessione
mestimabilis scaẽ trinitatis informans. ł UIII.¬
Sũne reliq̃ios ꝓrdissione regnicaelestis iuitans noncessabat in plebe
uerbo uerttatis frucdun fidei redundantẽ seminare. Quo agnito
concora ante fauore populi aut potius spũ di ꝓclamante. int cui
mysteriis deputatus aliquando sacris altaribus sacerdos eletł ẽ
Crescebat meo cotidie opinio famulatrix urtutum ł secere ei fama
contenta circum iectas tantum gallias illustrart sedexteas nati¬
oues ie i tgiones  mpleat mertorum grã ꝑcurrente. Iaatu ẽ ut epto¬

Expanded text:
aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere: cujus sequaces currunt ad gloriam, divertentes ad poenam; credenti succedunt praemia, recusanti tormenta! Qui omnes de pio religionis opere commonens, instimabilis sanctae trinetatis in| formans. Alios ad promissionem regni caelestis inuitans . non| cessabat implire uerba ueritatis . fructu concordante favore populi, aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. Crescebat in eo quotidie opinio, famulatrix virtutum; nec erat fama ejus contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regiones implebat, meritorum gratia percurrente; sicque actum est
Abbreviated transcription (Latin):
lampade non obscurus immomagis p̃ceteris grã genrositatis
ter astri processit. Cuius acunabulis rudimenta tantae
sapientiae primitiua lactabatur infantia. utiam tunc po
Deniq c̃iugẽ habens & filiã: itaplenitudine. uenerabiles animos
acclesiasticae regul& tradidit informandos. ut adhuc inlaicali
ꝓposito c̃stitutus. diuino nutu pontificis grãm possiderae: Ita
scipsũ ꝓpͥa disciplina cohercebat intent᷑. quasi futurã spetiẽ indi
cans : ut in rep̃hensibilis intẽplo xp̃i p̃pararet᷑ sacerdos. Nã qđ int̃
mortales ualde uidetur difficile.tã cautũ esse quise aiud xis uł
hereticis cybo suspendat: adõ uir scĩssim̃ hostes catholice religi¬
onis aborruit. ut nondicã c̃uiuiũ sed neq. salutatio fuerit
cũhis pteteunti cõmunis. Itoe uir¬
Utto ꝑat daec dauitieo suffultus exemplo necuhe ecis mense par¬
ticipando fieo illi in scandalũ Oquã ꝑfectissimusam. cuiꝰ¬
imitatore ipsi esse de siderabant sacerdõtes. Cui non fuit

Expanded text:
. lampade non obscuro . immo| magis . prę ceteris gratiam generositatis ra stra refulgens processit. Cu| ius a conabulis . tantae sapientiae primitiua lac| tabutur infantia ut iam tunc paDenique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum propria disciplina cohercebat intentus quasi futuram speciem icans . ut inrepraehensibilis| in templo christi praepartur sacerdos . nam quod inter morta| les ualde uidetur difficile est . tam cautum haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium sed neque salutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec Davitico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensae participando fieimitatores ipsi etiam esse desiderant sacerdotes; cui non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
L unc aut̃ denob̾ uere conpungim̃. sistudiose patruhi p̃cedentium
facta peniysius utliat conspecta illorum gła inrĩs nobis oculis nr̃a uita
sordesea Tunc uere compungimnur cum p̃certa dĩ studiose ꝑscrutam̃.
& ꝑlat prosicere ipsi contendimus ꝑ quȩ um profecisse nouimus scõs
p̃dicaoribus scĩs dr̃. Vos estis sal terrae. Sugitar cyb di ẽ. popłs.
cndimentum cybi sacerdotes esse debuerunt. Sed quia dum nos
aboationis & erudicionis scȩ̃ usu cessamus. sal infataatũ ẽ quia
londiri nonual& cybus di. Atq id circo ab auctore ñ sunitur. quia
exigente fatuitate nr̃a minime conditur. Quodsisal euanuert¬
ueritatis in luminatus ad apostasiam redierit. quo alio doctore
corrigitur. quieam quã ipsegustauit sapientia dulcedinem uel
aduersis scli ꝑterritus ud illecebris allectus abiecit: Adnilum¬

Expanded text:
unc autem de nobis vere compungimur, si studiose patrum praecedentium facta pensamus, ut ex conspecta illorum gloria, in nostris nobis oculis nostra vita sordescat. Tunc vere compungimur, cum praecepta Domini studiose perscrutamur, et per haec proficere ipsipraedicatoribus dicitur: Vos estis sal terrae . Si igitur cibus Dei est populus, condimentum cibi sacerdotes esse debuerunt. Sed quia dum nos ab orationis et eruditionis sanctae usu cessamus, sal infatuatum est, condire non valet cibos Dei, atque idcirco ab auctore non sumitur, quia exigente fatuitate nostra, minime conditur. Pensemus erveritatis illuminatus ad apostasiam redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae dulcedinem, vel adversis perterritus vel illecebris allectus, abjecit? Un
Abbreviated transcription (Latin):
pulsatarus accessit. ut uidelicet ꝑalta silentiua noctis
lus curis regiabsoluto. liberius posset cõmttrareetis re
misteria uerbi. Quẽ hostus apertis cubicular a reges talu¬
uerent suscipiunt. & cũ honore debito usq adpenetrali
rexis introducunt. Sed & rexalacrat̃ ei obiuã ꝓ sibeitit
xumq amplexus cũ ipso & uenerabili coniugeinn onbro¬
Nũ braitissimi apłor principis petri. qđ uat diximi cubicus
rogis contiguũ erat ꝓcessit. Cũꝙ illi tres pontifexsco¬
licet drat atq regna dispositis sedilib consedissedt
circũstantib: quib da dericis. quicũ pontisice uenornes
a familiarib: regis atq roginȩ. & sc̃s pontifex roge no¬
nitis in strueret̃ salutarib: ac eiuangelicis discipl ui¬
mbueret ad confirmandẽ uerae fidei p̃dicationẽ. ꝑ¬

Expanded text:
pulsaturus accessit, ut videlicet per alta silentia noctis pulsaturus accessit, ut videlicet per alta silentia noctis aliis curis regi absoluto liberius posset committere sacra mysteria verbi. Quem, hostiis apertis, cubicularii regis reverenter suscipiunt et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam prosilivit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili coniuge in oratorium beatissimi apostolorum principis Petri, quod, ut diximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet et rex atque regina, dispositis sedilibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum pontifice venerant, et familiaribus regis atque reginae, et sanctus presul regem monitis instrueret salutaribus ac euvangelicis disciplinis imbueret, ad confirmandam verae fidei predicationem
Abbreviated transcription (Latin):
uenire p̃dicabat. Et ille ait. Libent̃ te audiã beatissime
pat̃. seduũ restat. quia populus quime sequit᷑. Ñ uult
relinquim gloriose rex & uerũ dm̃ in mortalẽ qũe Rt̃ ai¬
cus p̃dicat credere parati sumꝰ. Nuntiant᷑ haec scõ RtuI¬
cioIle quoq gaudio magxo replet᷑: regẽ & populũ
am̃ credere deberent aꝑtis & breuib: uorbis inftruxitꝰ. Et
quis diesscĩ paschȩ imminebat. leiuniũ secundũ eristiano
consue tudinem eis indixit gci¬
Nt uoo passionis dñi. quẽ parasceuen usus et desiasticꝰ uocat
pridie scilicet ante quã baptisimi gram̃ irex & populus eiꝰ
ꝓcepturi erant . cũ sc̃s remigiu & uenerabilis coniuna regis
prothildis pregis & populi eius salute in oratione ꝑ nocta¬
renrt neps indomo ante altare scẽ mariȩ multas effundens
lacrimas. &regina moratorio scĩpetri uixta domum
regũ : expleta oratione pontifex ad hostiũ regii cubilis

Expanded text:
venire praedicabat. Et ille ait: Libenter te audiam, beatissime venire praedicabat. Et ille ait: Libenter te audiam, beatissime Pater; sed unum restat, quia populus qui me sequitur, non vult relinquimus, gloriose rex, et Deum verum, inmortalem, quem Remegius predicat, credere parati sumus'. Nunciantur haec sanctoRemegio. Ille quoque gaudio magno repletus, Deum credere deberent, apertis et brevibus verbis instruxit. Et, quia dies sancti pasche imminebat, ieiunium secundum christianorum consuetudinem eis indixit. Divero passionis Domini, quem parasceuen usus aecclesiasticus vocat, pridie scilicet, antequam baptismi gratiam rex et populus eius percepturi erant, cum sanctus Remigius et venerabilis coniunx regis Hrothildis pro regis et populi eius salute in oratione pemoctarent, episcopus in domo ante altare sanctae Mariae multas effundens lacrimas et regina in oratorio sancti Petri iuxta domum regiam, expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi
Abbreviated transcription (Latin):
deuotus postulo. ut simihi uictoriã suꝑhostes dederis.
dam tibi ⁊ in nomine tuo baptirabor. Inuocaui enim
deos meos & ut experior elongatisunt ab auxilio meo
Vnde credo eos nulla potestate ec̃ p̃ditos. qui sibi credeitib
non succurrunt. Teuerũ dm̃. ac dnm̃ inuoço & inte credere
desidero tantũ ut liberer ab inimicis meis: Cũq: haec orans
Parce p̃cam̃ domine rex. nepereat plus populus. lã tui sum.
Tunc iussit rex imminentẽ plaga cessare . & alemannos coepit
ipsosq ac terrã eoꝵ subiugo tributario constituit Sicq fa¬
sta uictoria. reuersus ẽ infranciã ad reginã suã & naryauti
ei qualiter ꝑ inuocationẽ nominis itũ xpĩ. uictoriã
meruit obtinere Acta suN haec anno .xv. hlud ouuico regnardo
UNC regina ut impleret᷑ dictũ apłi. saluat᷑ uir infidelispor
mulierẽ fidelẽ : uocauit scm̃ RE MICIŨ urbis huirem̃ sis¬

Expanded text:
devotus postulo: ut si mihi victoriam super hos hostes dederis, devotus postulo: ut si mihi victoriam super hos hostes dederis, dam tibi, et in nomine tuo baptizabor. Invocavi enim deos meos, et, ut experior, elongati sunt ab auxilio meounde credo, eos null am habere potestatem, qui sibi credentibus non succurrunt. Te verum Deum ac Dominum invocor tibique credere desidero, tantum ut liberer ab adversariis meis'. Cumque haec orans 'Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus; iam tui sumus'. Tunc iussit rex inminente iam plaga cessare, Alamannosque coepit, ipsos vel terra eorum sub iugo tributario constituit. Factaque victoria, reversus est in Francia ad reginam suam narravitque ei, qualiter per invocationem nominis Iesu Christi victoriam meruit oTunc regina, ut impleretur dictum apostoli: Salvatur vir infidelis per mulierem fidelem, vocavit sanctum Remigium urbis hui
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. quomodo fuit defrẽ eius. ut baptizatꝰ in nomine
xp̃i ur̃i citomoriat᷑. Sed orante regina. &dnĩmi¬
sericor dia p̃currente: recepit sanitatẽ. Regina quoq:
noncessabat regip̃dicare. ut dm̃ uerũ coleret. & idola
quȩ colebat uanã derelinqueret. sed nullo modo animũ ei
ad credendũ poterat cõmouere: donec tandẽ aliquando
bellũ contra alemannos sueuosq moueret. in quo cõpulsus
ẽ dm̃ confiteri quȩ̃ antea ne zauerat. XIIII
Ac tũ ẽ aut̃ bellantib interse francoꝵ scilicet exercitũ¬
& alemannis atq sueuis. ut hludouuici exercitꝰ nimis
corrueret : Aurelianꝰ consiliarius eius intuens regẽ. ait
Domine mirex. crede modo dm̃caeli: quẽ domina mea
in lacrimis. ait. Itt̾u xpẽ quẽ rothildis regina mea p̃¬
dicat eẽ filiũ dĩ uiui: qui subuenis intribulatione
qui das auxiliũ inte sperantib tuũ ad utorium

Expanded text:
fiat, quomodo fuit de fratre ejus, ut baptizatus in nomine fiat, quomodo fuit de fratre ejus, ut baptizatus in nomine Christi vestri, cito moriatur. Sed orante regina, et Domini misericordia praecurrente recepit sanitatem. Regina quoque non cessabat regi praedicare, ut Deum verum coleret, et idola, quae colebat, vana relinqueret: sed nullo modo animum ejus ad credendum poterat commovere, donec tandem aliquando bellum contra Alemannos Suevosque moveret, in quo compulsus est Deum confiteri, quem antea negaverat. XXXIV. Factum est autem bellantibus inter se Francis videlicet et Alemannis atque Suevis ut Clodovei exercitus nimis corrueret. Aurelianus consiliarius ejus intuens regem, ait: Domine mi rex, crede modo Deum coeli, quem domina mea in lacrymas, ait: Jesu Christe, quem Clotildis regina mea praedicat esse Filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adjutorium
Abbreviated transcription (Latin):
once sit deniq: Ac peperit hrothildis filiũ : Quc̃
cũ sacro baptis mate consecrari uellet: rex non ad quiesce¬
bat ei. Nec dũ enĩ credebat in dnm̃ dm̃ caeli. Regina it
cotidie illi p̃dicabat eum. At ille nolebat eam audire.
Interea regina parat filiũ adbaptismũ. ornat aecłam ue¬
lis atq: cortinis ut regis cor ad credendũ conpunge et
Baptizatꝰ ẽ puer. quẽ ingomirũ uocauit. quiq in albis
decessit. Vnde rexnimis contristatꝰ. reputabat reginȩ
increpando dicens ad eã : quia sin nomine deoꝵ meorũ
puer dedicat᷑ fuisset. utiq in columis diuuixisset. U
uero in nomine dĩuri baptizat ẽ. uiuere non potuit.
Regina uero dicebat. Do gratias ago. qui me nonduxit
indignã. ut deutero meo primogenitũ in regno suo
recipere sit dignat᷑. Ego aut̃ nullũ dolorẽ incor de
meo ꝓhaccausa retineo. sostea uero genuit filiũ aliũ
quẽ in baptismo chlodomirũ uocauit: Ethic cũ egrotare
coepisset : dixit rex. Non potest aliud nisi & deisto sic

Expanded text:
oncepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non po
Abbreviated transcription (Latin):
restituere maturauit & remicũgaudio repsdiuit
enebaudus itaq inscĩtate & iustitia postea oñs dics uitȩ
sus grã dipegit. p̃dicins cunctis quanta illi fecerit dñs
uapp̃ter nemo desua ustitia confidere. nemo demisricor¬
dia dĩ debet disfidere quȩ tunc euidentius pminet quãto
peteator scificat᷑. & abiec t᷑ erigit᷑. Neq eñĩ de qualitate
nrũt operũ pendet caelestiũ mensura donoꝵ. Aut in isto
seeula. In quo tota uita hominis tẽpta tioe hocuncuii:
retribuit᷑ qđ meret᷑. Vbi suniquitates dns̃ obseruarit
nullus iudicũ ipsius sustineret. dicens libi magnã ingłam
di er̃ causa latandi. quiei ut multũ ab eo diligeretꝰ multa
dm iscc Et ut mirabilẽ fuceret gram̃ suã. in eomuner
poa coatuli t liiquo meritoꝵ suffragia non inuenit :
post calata munera grauiter percantẽ cũ pecaatis sus
nonpdidit. sed miericor diter adueniam reuociuit

Expanded text:
restituere maturavit et Remi cum gaudio repedavit. restituere maturavit et Remi cum gaudio repedavit. Genebaudus itaque in sanctitate et iustitia postea omnes dies vitae suae gratia Dei peregit, predicans cunctis, quanta illi fecerit Dominus. Quapropter nemo de sua iustitia confideret, nemo de misericordia Dei diffideret, quae tunc evidentius preminet, quando peccator sanctificatur, et abiectus erigitur. Neque enim de qualitate nostrorum operum pendet caelestium mensura donorum, aut in isto seculo, in quo tota vita hominis temptatio est, hoc unicuique retribuitur, quod meretur, ubi, si iniquitates Dominus observaret, nullus iuditium ipsius sustineret: dicens sibi, magnam in gloria Dei esse causam letandi, qui ei, ut multum ab illo diligeretur, multa dimisit, et ut mirabilem faceret gratiam suam, in eo munera sua contulit, in quo meritorum suffragia non invenit, et post collata munera graviter peccantem cum peccatis suis non perdidit, sed misericorditer ad veniam revocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
neb auđ in modũ crucis se iactans in limine dixit Etiã su pse
hinc non egrediar: nisi ille uenerit qui me meiꝰ nomine
in ista recdusione constituit. Et statĩ angłs dni. discessit abeo
EATUS QUOR REMIGIUS. Incripta quȩ retro sedẽ erat aetde¬
scẽ mariȩ remi ꝑ noctabat in oratione & quasi dor miex
in excessũ ẽ raptus. & uidit angłm assistentẽ sibi. quihaee
omnia. sicut dicta. & gesta fuerant narrauit. & iussit
ut quanto ciũꝰ laudunũ peteret. & genebaudũ epis copali
sedi restitueret. & corã se ministeriũ episco pale agere ꝑ¬
suaderet: Mox scs RE Nicius nihil dubitans cũ sũma cele¬
tate laudunũ petut. & inlimine hostu saluo sigillo. isga
rede tta genbaudũ iacentẽ repperit. quẽ tensis brachiis
cũ gaudio & lacrimis laudans dnĩ misericordiã eleuauit
euq sẽdi & officio episcopali uluti angłs dñĩ p̃ceperat

Expanded text:
nebaldus in modum crucis se jactans in limine, dixit: Etiamsi ipsenebaldus in modum crucis se jactans in limine, dixit: Etiamsi ipsehinc non egrediar, donec ille venerit, qui me in ejus nomine in ista reclusione constituit. Et statim angelus Domini discessit ab eo. V. Beatus quoque Remigius in crypta quae retro sedem erat eariae Remi, pernoctabat in oratione et quasi dormiens in excessum est raptus et vidit angelum assistentem sibi, qui haec omnia, sicut dicta et gesta fuerant, narravit et iussit, ut quantotius Laudunum peteret et Genebaudum episcopali sedi restitueret et coram se ministerium episcopale agere persuaderet. Mox sanctus Remigius nichil dubitans cum summa celeritate Laudunum petiit et in limine ostii, salvo sigillo et sera reserati, Genebaudum iacentem repperit, quem, tensis brachiis, cum gaudio et lacrimis, laudans Domini misericordiam, elevavit, eumque sedi et offitio episcopali, veluti angelus Domini preceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse suis criminib exigentib Nec inter poenitentes in aecła
merebat᷑ consistere circa mediã Noctẽ uenit angłs diũ
ma gna cũ luce ad eũ in oratoriũ ubi ꝓrius iacebat. & ait
ad eũ. Genebaude exatuditȩ sunt ꝓte orationes patristui
REMIGII. suscepit quoq dns poenitentiã tuã . & dimissũ est
peccatũ tuũ. Surge . & hinc egredere. facq minis cerii
cpis copalis officiũ. & reconcilia dnõ poenitentes de crimi¬
dere nihil potuit . Iunc angłs dnĩ confortans eũ & netimeras
hortat᷑ ẽ. sed gauderet in misericordia dni sibi collata. Nu
anuimatꝰ dixit ad angłm. Non possũ hinc egredi qr domnꝰ
& pat̃ meus REMIGI cdauẽ huius hostu secũ habet qđ & si¬
gillo suo signauit. Et angłs ad eũ. Ut non dubites inquit
me ad nõ missũ. sicut patet tibi caelũ. sic & hostiũ istud pate¬
bit. Etstatĩ saluo sigillo. & sera. hostiũ illud aꝑtũ ẽ. lunc ge¬

Expanded text:
ipse, suis criminibus exigentibus, nec inter penitentes in aecclesia ipse, suis criminibus exigentibus, nec inter penitentes in aecclesia merebatur consistere, circa mediam noctem venit angelus Domini magna cum luce ad eum in oratorium, ubi pronus iacebat, et ait ad eum: ' Genebaude, exaudite sunt pro te orationes patris tui Remigii, suscepit quoque Dominus penitentiam tuam, et dimissum est peccatum tuum. Surge et hinc egredere, facque ministerii episcopalis officium et reconcilia Domino penitentes de crimidere nil potuit. Tunc angelus Domini confortans eum, et ne timeret hortatus est, sed gauderet in misericordia Domini sibi collata. Qui animatus dixit ad angelum: Non possum hinc egredi, quia dominus et pater meus Remigius clavem hujus ostii secum habet, quod et sigillo suo signavit. Et angelus ad eum: Ut non dubites, inquit, me a Domino missum, sicut patet tibi coelum, sic et ostium istud patebit. Et statim salvo sigillo ac sera, ostium illud apertum est. Tunc Ge
Abbreviated transcription (Latin):
scelerũ enormitate sẽpultũ gram̃ resuserectionis a pec¬
catis denegat. et digne poenitentẽ. atq peccata sua de¬
flentẽ ꝑ ianuã reconciliationis cõmunioni altaris sacrosci
restituit. remissionẽ totius peccati postulanti denegari
Non deberet diffidere. Et ut erat doctissimꝰ. acorator
exempla penitentiũ inunũ colligens adanimandũ eũ
illi ꝓposuit. & exhortato poenitentiã indixit. factaq
mansiuncula cũ lecto in modũ sepulchri & paruissimi
fenestellulis. ac oratorio que hodieq manent. secus adam scĩ
lulicni genebaudũ inea redusit. et derũ. ac parroechiae ip
sione poeuitentiȩ quantȩ contritionis. Ac continentiȩ is dem
genebauđ fuerit . diuina misericordia demonstrauit: Sep¬
timo siquidẽ anxo Inuigilia cexae dnĩ. cũ idẽ genebaudus in
oratione ꝑ noctaret . & seipsũ defleret: qm̃ is qui adhoc or¬
dinatꝰ fuerat ut in illa die poenitentes dnõ reconcilicret

Expanded text:
scelerum enormitate sepultum, gratiam resuscitationis a pecscelerum enormitate sepultum, gratiam resuscitationis a peccatis denegat et digne penitentem atque peccata sua deflentem per ianuam reconciliationis communioni altaris sacrosancti restituit: remissionem totius peccati postulanti denegari non deberet diffidere. turae et exempla penitentium in unum colligens, ad animandum eum illi proposuit et exortato paenitentiam indixit. Factaque mansiuncula cum lecto in modum sepulchri et parvissimis fenestrellulis ac oratorio, quae hodieque manent secus aecclesiam sancti Iuliani, Genebaudum in ea reclusit et clerum ac parrochiae ipssione penitentiae quantae contritionis ac continentiae isdem Genebaudus fuerit, divina misericordia demonstravit. Septimo siquidem anno in vigilia cene Domini, cum idem Genebaudus in oratione pernoctaret et se ipsum defleret, quoniam is qui ad hoc ordinatus fuerat, ut in illa die penitentes Domino reconciliaret,
Abbreviated transcription (Latin):
sC̃s RE MIGIO uidens contritũ . & pene desperatũ. blande
consolat ẽ dicens qđ non tantũ doleret de cõmisso ab eo
crimine. quantũ qđ sic male sentiret dednĩbonitate¬
cui scđm euuangelicã ueritatẽ non ẽ impossibile omne
uerbũ. Et qui de nihilo cunctã fecit. primũq: parentẽ
in quo omaes peccauer̾ grã saluũ fecit. ullũ peccantẽ ad se
reuersũ nondespicit: qui peccatores san guine suo redime e
uenit. Et qui qua triduanũ. &iã fȩtentẽ lazarũ lacrimo
soroꝵ quȩ signarunt sollicitas. ac flebiles poenitentium
cogitationes compatiens fleuit. & amortuis suscitauit
& suscitatũ conuiuio suo admisit. mulieris etiã illiu quȩ fu¬
erat inciuitate peccatrix. manib iniquitate pollutis
scis simos pedes suos qui suꝑ angłoꝵ omniũ uerticẽ ad pa¬
tris dexterã considet at trectari Ñrenuit: quiq nullũ
quantiscũq: ł qualib cũq peccatis mortuũ. ł mole. ac

Expanded text:
sanctus Remigius videns contritum et pene desperatum, blande sanctus Remigius videns contritum et pene desperatum, blande consolatus est, dicens, quod non tantum doleret de admisso ab eo crimine, quantum qcui secundum Evangelicam veritatem, non est impossibile omne verbum . Ipse de nihilo cuin quo omnes peccaverunt, gratia salvum fecit, ullum peccantem ad se reversum non despicit, qui peccatores sanguine suo redimere venit. Et qui quatriduanum et iam fetentem Lazarum lacrimis sororum, que signarunt sollicitas ac flebiles penitentium cogitationes, compatiens flevit et a mortuis suscitavit et suscitatum convivio suo admisit, mulieris etiam illius, quae fuerat in civitate peccatrix, manibus iniquitate pollutis sanctissimos pedes suos, qui super angelorum omnium verticem ad Patris dexteram considet, attrectari non rennuit; quique nullum quantiscumque vel qualibuscumque peccatis mortuum, vel mole ac
Abbreviated transcription (Latin):
uertit. Tandẽ dño quibeatũ petrũ respexit. & ne¬
gationẽ amarissime fltuit illũ respicientẽ. genebaud̃
inse reuersus ad scm̃ RE MIGI misit. petens ut laudunũ pe¬
teret. quia tales causȩ ibi emerserant quas ꝑse diffinire ã
posset. Becitꝰ aut̃ RE uoloꝰ sicut genebauiđ petut. laudu¬
Nũ petiit. Et suscept cũ debita reuerentia. Acsecreta cubi¬
culi petexis. zenebaudũ int̾rogauit ꝓ qua causa illũ uoca¬
uerit: Geneb auđ uero cũ maximo fletu et heiulatu. uo¬
lens tollere stolã decollo suo. & ꝓcidere ad pedessci REMIGII
cũ magna uirtute ab eato RE MIGIO ẽdetentꝰ. nestolã de
collo suo tolleret. Etpostquã diutiũ ambo fleuer᷑. in telle¬
xerat enĩ becitꝰ REMIGIUS genebaudũ admisisse cri men
ꝓquo stolã uellet deponere. uixcũ singultib: & lacrimis
geueb auđ ꝑ ordinẽ omã retulit quȩ cõmiserat. Quem

Expanded text:
vertit. Tandem Domino qui beatum Petrum respexit, et nevertit. Tandem Domino qui beatum Petrum respexit, et negationem amarissime flevit , illum respiciente Genebaldus in se reversus ad sanctum Remigium misit petens ut Laudunum veniret; quia tales causposset. Beatus autem Remigius, sicut Genebaudus petiit, Laudunum pervenit. Et susceptus cum debita reverentia ac secreta cubiculi petens, Genebaudum interrogavit, pro qua causa illum vocaverit. Genebaudus vero cum maximo fletu et eiulatu volens tollere stolam de collo suo et procidere ad pedes sancti Remigii, cum magna virtute a beato Remigio est detentus, ne stolam de collo suo tolleret. Et postquam diutius ambo fleverunt, – intellexerat enim beatus Remigius, Genebaudum admisisse crimen, pro quo stolam vellet deponere, – vix cum singultibus et lacrimis Genebaudus per ordinem omnia retulit que commiserat. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
genertitꝰ ẽ. reete uocabit᷑ latro. Dic ei nomen im¬
ponat. Et quia culpa hominib: non innotuit. nesus¬
picio inde ꝓcederet sise asolita uisitatione femina illa
sub traheret. coepit ut antea domũ frequentare epĩ.
Sicq factũ ẽ ut tecta hominib: culpa. & in cordib tt̃
ep̃i quã feminȩ tectus luxuriȩ ardor. qm̃ ut notũ est
quosicogis tegit᷑. tectꝰ magis aestuat ignis : contraculpã
õpunctus eps. post fletũ ad culpã rediit. Et oblitꝰ est
đ planxerat. cũ ex tinguere noluit qđ ꝑ desideriũ
ar debat. iter auit petcatũ qđ egerat. Concepitq ite¬
rũ mulier. & misso nuntio. mandauit epõ feminã se¬
peperisse. quã iussit nominare uulpeculã. Qđ cur
ita eã nominari uoluerit. qui fraudes. & significati¬
ones inscripturis ipsius animalis cognoscit. quas ad
dolos. acuersutias deceptoris diaboli. & ad carnispe¬
tulantis illecebras. & am fractꝰ retulit. facile satis ad¬

Expanded text:
generatus est, recte vocabitur Latro. Sic ei nomen imgeneratus est, recte vocabitur Latro. Sic ei nomen imponat. Et quia culpa hominibus non innotuit, ne suspicio inde procederet, si se a solita visitatione femina illa subtraheret, coepit ut antea domum frequentare episcopi. Sicque factum est, ut recta hominibus culpa, et in cordibus tam episcopi quam feminae tectus luxuriae ardor; quoniam, ut notum est, quo magis tegitur, tectus magis aestuat ignis: contra culpam compunctus episcopus, post fletum ad culpam rediit, et oblitus est quod planxerat, cum exstinguere noluit quod per desiderium ardebat. Iteravit peccatum quod egerat. Concepitque iterum mulier, et misso nuntio, mandavit episcopo se feminam peperisse: quam jussit nominari Vulpeculam. Quod, cur ita eam nominari voluerit, qui fraudes et significationes in Scripturis ipsius animalis cognoscit, quas ad dolos et versutias deceptoris diaboli, et ad carnis petulantis illecebras et anfractus retulit facile satis ad
Abbreviated transcription (Latin):
abtraditorib portionẽ quandã episcopio remensi ad¬
unxit. &e dehis quȩ in remensi ꝓuintia illi fuerant tradite
& in secularib lit teris eruditũ: qui relicta uxore nepte
slicet ipsius beati Re Mioii uitã religiosã expetierat
epm̃ ordinauit. &par roechiã ipsius comitat᷑ꝰ Laudunen¬
sis p̃fato castro subiecit Qui genebauđ plusqua ne¬
cesse fucrat de ante acta uita .& gradus sublimitare
confidens cũ debuerit cogitarȩ. quia nec dauid sanctior
perselomone sapientior esset qui mulierũ delinimer
tenerlit ite ssur  unsau pe sũct uxorẽ quã redinquens
blanda. nel gre enti a mulieris colloquia durũ con
Stiae contrasecipturã dicente Qius ciligabit gne
siri suo & uestmenta eiꝰ non cõburent᷑ : ad mota igni
pone uid carnis muliebris materia. libiddimsgne su¬
sione dicboliea qucisi uento uehement ex agit ite
dor luxurie rflãmcis erupit &x cancũbens cũcadem
homines q uodlatert dm̃ nonpotunt in cubiculi absc̃so

Expanded text:
traditoribus, portionem quamdam episcopio Rhemensi adjunxit; et de his quae in Rhemensi provincia illi fuerunt traditaeet in secularibus litteris eruditum, qui, relicta uxore, nepte scilicet ipsius beati Remigii, vitam religiosam expetierat, episcopum ordinavit et parrochiam ipsius comitatus Laudunensis prefato castro subiecit. Qui Genebaudus plus quam necesse fuerat de anteacta vita et gradus sublimitate confidens, cum debuerit cogitare, quia nec David sanctior nec Salomone sapientior esset, qui mulierum delinimentis periclitati sunt, incaute suam uxorem, quam relinquens et blanda ac frequentia mulieris colloquia, durum contra item contra scripturam dicentem: Quis alligabit ignem in sinu suo, et vestimenta eius non comburentur? admota igni palea, id est carnis muliebris materia, libidinis ignem suasione diabolica, quasi vento vehementi, exagitante, ardor luxuriae in flammas erupit, et concuhomines, quod Deum latere non potuit, in cubiculi absconso
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ sequenda sententia. qua dicit᷑. Diuina operatio
siratione cõprehendit᷑. Non ẽ ammirabilis. Nec fides
habet meritũ. cui humana ratio p̃bet experimentũ.
ateriale aut̃ crisma ꝑ colũbã delato inuase materiali
qm̃ signa infidelib aliquotiens dant᷑ carnaliũ oculis
gram̃ sp̃ũ alẽ demonstrare uoluit dns. quicũ mundi
crimina diluuio quondã expiarent᷑ effuso. spetiẽ futur
inbaptismate muneris. oliuȩ ramũ colũba deferente
monstrauit: & ꝑ dauid uultꝰ nros oleo exhilarandos
a fidẽ conuerti. & baptitari obtinuit
pdiuer sas ꝓuintias scõ remigiotã ipse quã franci poteles
dedor: quas ipse ꝑdiuersas ecclesias tradidit. ne franꝗoi
terũ te poraliũ cupidũ eẽ. & obid ad cristiantatẽ eosuo¬
cisse putarent. & fidẽ xpĩ. acsem sacer dotiũ uilipanrde

Expanded text:
patrum sequenda sententia, qua dicitur: Divina operatio patrum sequenda sententia, qua dicitur: Divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis, nec fides habet meritum, cui humana ratio prebet experimentuateriale autem chrisma in vase materiali per columbam delato, quoniam signa infidelibus aliquotiens dantur, carnalium oculis gratiam spiritalem demonstrare voluit Dominus, qui, eum mundi crimina diluvio quondam expiarentur effuso, spetiem futuri in baptismate muneris, olivae ramum columba deferente, monstravit et per David vultus nostros oleo exhilarandosad fidem converti et baptizari obtinuit.per diversas provincias sancto Remigio tam ipse quam Franci potentes dederunt, quas ipse per diversas aecclesias tradidit, ne Franci eum rerum temporalium cupidum esse et ob id ad christianitatem eos vocasse putarent et fidem Christi ac
Abbreviated transcription (Latin):
cenderet. Cuius sapientia miranda ẽ in breuitate sermo¬
nũ. quib discretionẽ ostendit inter illã adorationẽ &
ser uitutẽ. quã sepe ascis uiris honore uenerationis. &a¬
more obsequii angelis. & hominib exhibitã legimꝰ gillã
adorationẽ & seruitutẽ. quã culta diuinitati debito dõsola
iuxta p̃ceptũ ipsius non aut̃ ultra creature exhibendam
sct scripture lectione cognoscimꝰ. Et sic post confessionẽ
os todoxe fidei. ad interrogationẽ sc̃i pontificis scđm at¬
desicasticũ morẽ. baptizitus ẽ trina mersione in nomit
aut̃ de exercitu eius tria milia uiroꝵ. exceptis paruulis
& mulierib Baptizant᷑ sorores eius albo fledis. et
landehil dis. & factũ ẽ gaudiũ magnũ in illa die an¬
gelisscis incęlo . & hominib deuotis in terra. De mira¬
culo siquidẽ qđ dns ẽ dignatꝰ ostendere ꝑ columbae spe¬
tiẽ in allatione crismatis: sicut & de aliis rataẽ catholicoꝵ

Expanded text:
cenderet. Cuius sapientia miranda est in brevitate sermocenderet. Cuius sapientia miranda est in brevitate sermonum, quibus discretionem ostendit inter illam adorationem et servitutem, quam sepe a sanctis viris honore venerationis et amore obsequii angelis et hominibus exhibitam legimus, et illam adorationem et servitutem, quam cultu divinitati debito Deo soli iuxta preceptum ipsius, non autem ulli creaturae exibendam sanctae scripturae lectione cognoscimus. Et sic post confessionem orthodoxae fidei ad interrogationem sancti pontificis secundum aecclesiasticum morem baptizatus est trina mersione in nomineautem de exercitu eius tria milia virorum, exceptis parvulis et mulieribus. Baptizantur sorores eius Albofledis et Landehildis. Et factum est gaudium magnum in illa die angelis sanctis in celo et hominibus devotis in terra. De miraculo siquidem, quod Dominus est dignatus ostendere per columbae spetiem in allatione chrismatis, sicut et de aliis, rata est catholicorum
Abbreviated transcription (Latin):
pontifice ipsã ampullulã. speties columbȩ disparuit: De
quo crismate. fudit uenerandus eps̃ infontẽ sacratun.
Uiso aut̃ rex tanto miraculo: abnegatis diaboli põpis. &ope¬
rib eius : petiit se a scõpontifice baptizari. Frocedit no¬
uus constantinꝰ ad lauacrũ salutiferũ : in quo delendi grriT
leprae ueteris morbi . sordentesq: antiq̃: peccatorum
maculȩ diluendȩ. dicuino muneri obsequente beato Rt Midio.
inquo a postolica doc trina. & uirtutũ grã. alter rep̃sentari
scs epc̃ dixit ore facundo. Mitis depone colla siccamber ad¬
ora qđ incendisti. incende qđ ad orasti. Preceptis salutarib
illũ instituens. humili deuotione uenerari acdesias. ad cultũ
rdigionis edificitas. ut dĩ adoraret incis quas rigida ꝓ¬
fanitate incendere consueuerat. & idola quȩ in asilis suis:
ꝓdõ adorare solebat. fidei ardore succensus deiciendo in¬

Expanded text:
pontifice ipsam ampullulam, speties columbae disparuit. De pontifice ipsam ampullulam, speties columbae disparuit. De quo chrismate fudit venerandus episcopus in fontem sacratum. Viso autem rex tanto miraculo, abnegatis diaboli pompis et operibus eius, petiit, se a sancto pontifice baptizari. Procedit novus Constantinus ad lavacrum salutiferum, in quo delendi erant lepre veteris morbi sordentesque antiq ue peccatorum macula e diluendae, divino muneri obsequente beato Remigio, in quo apostolica doctrina et virtutum gratia alter representari  sanctus episcopus dixit ore facundo: 'Mitis depone colla, Sicamber; adora quod incendisti, incende quod adorasti'; preceptis salutaribus illum instituens humili devotione venerari aecclesias ad cultum religionis aedificatas, ut Deum adoraret in eis, quas rigida profanitate incendere consueverat, et idola, quae in asilis suis pro Deo adorare solebat, fidei ardore succensus, deiciendo in