comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuqua uañ selur qtia nonferas effiuunt. Aceteris enũ corporibus quodeffluit reredit : aclementerũ fu¬
eis nũquã aliosis racedit elñtis. Ergo in hoc mundo pari uulla mortalis scđ̃m uere nationis adserta
od quod ant eum quadã parte mortalen. ad cõminẽ indiatnus opimonẽ paululũ inclinare sonoluit:
hisis catit̃ ualidis sinũ immortalitatis anime arguntũ ponit: quia ipsa corporioressetogititũ
Quos quileste. ex ipsis uerbis ciceronis que sequantgr iuchaos. Namq issa urponi ꝑrestet agnett̃¬

Expanded text:
numquam tamen solui quia non foras effluunt. A ceteris enim corporibus quod effluit recedit; elementorum flunumquam tamen solui quia non foras effluunt. A ceteris enim corporibus quod effluit recedit; elementorum fluxus numquam ab ipsis recedit elementis; ergo in hoc mundo pars nulla mortalis secundum uerae rationis adserta. Sed quod ait eum «quadam parte mortalem», ad communem, ut diximus, opinionem paululum inclinare se uoluit. In fine autem ualidissimum immortalitatis animae argumentum ponit: quia ipsa corpori praestat agitatum. Quod quale sit ex ipsis uerbis Ciceronis quae sequuntur inuenies: «Nam quod semper mouet
Abbreviated transcription (Latin):
mortale. anima aut̃ quiuerus homoe: ab om̃i conditione mortalitatis aliena est : Adeo ut mimitationõ
dĩ mundũ regontis. regat & ipsa corpiis dũase animatur. Adõ phisici mundũ magnũ hominẽ. &hominẽ
dreuẽ mundũ eẽ dixerunt. Persimilitudines igitur cęterarũ ꝓrogatiuarũ. quibus dm̃ animauidetur
imitari animã dm̃ &prisci phylosophorũ &etullius dixit. Qu̾od aut̃ ait mundũ quadã parte mortalẽ.
ad cõ mune opinionẽ respicit. quamori aliqua intra mundũ uidentur. ut animal ex animatũ. uł ignis
uł sicatus humor. Hȩe enĩ. omnino interisse creduntur seb constat sed
mundũ perire. sed eorũ quȩ interire iudentur solã mutarĩ spetiem. & illud inoriginẽ suã atq in ipsa ȩlem̃ta
af toest non similiter aliqũ scłluntur : :Xbreuiter tantȩ obiettioni ualideq respondit. Idodemta lcet fiuans

Expanded text:
homine mortale. Anima autem, qui uerus homo est, ab omni condicione mortalitatis aliena est, adeo ut in imitationem homine mortale. Anima autem, qui uerus homo est, ab omni condicione mortalitatis aliena est, adeo ut in imitationem dei mundum regentis regat et ipsa corpus dum a se animatur. Ideo physici mundum magnum hominem, et hominem breuem mundum esse dixerunt. Per similitudines igitur ceterarum praerogatiuarum, quibus deum anima uidetur imitari, animam deum et prisci philosophorum et Tullius dixit. Quod autem ait «mundum quadam parte mortalem», ad communem opinionem respicit qua mori aliqua intra mundum uidentur, ut animal exanimatum uel ignis extinctus uel siccatus humor. Haec enim omnino interisse creduntur. Sed constat secumundum perire, sed eorum quae interire uidentur solam mutari speciem, et illud in originem suam atque in ipsa elementa aperto est, non similiter aliquando soluuntur? Et breuiter tantae obiectioni ualideque respondit: ideo elementa, licet fluant,
Abbreviated transcription (Latin):
quđ plotinus magis quã quis quã uerborũ pareus libro integro dis seruit. euius descriptio est quid animal
quidhomo. In hoc ergo libro plotinus quęrit cuius sint in nobis uoluptates. merores motusq adefideria
xanimositas uł dolores. postromo cogitationes x intellectus. utrũ merȩ animȩ. anuero animȩ utentis cor¬
pore. Et post muitis quȩ sub copiosa rerũ densitate disserinit. quęnune nobis obhoc solũ p̃tereunda sunt
neusque ad fastidii necessitatẽ uolumen extendant. hoc postremo ꝓnunciat. animales se corpiis animatum.
c neglectum uel non quęsitũ relinquit. quo animȩ̨ beneficio quauẽ uia
Ergo qui uidetur nonipse uerus homo est᷑. seduerus illeest. aquo regitur quodiudetur. Sic cũ morte
animalis discesserit animatio. cadit corpis. regente uiduatũ:&hoc est. quodiudętur in

Expanded text:
quod Plotinus, magis quam quisquam uerborum parcus, libro integro disseruit, cuius inscriptio est Quid animal, quod Plotinus, magis quam quisquam uerborum parcus, libro integro disseruit, cuius inscriptio est Quid animal, quid homo. In hoc ergo libro Plotinus quaerit cuius sint in nobis uoluptates, maerores metusque ac desideria et animositas uel dolores, postremo cogitationes et intellectus: utrum merae animae an uero animae utentis corpore? Et post multa quae sub copiosa rerum densitate disseruit —quae nunc nobis ob hoc solum praetereunda sunt ne usque ad fastidii necessitatem uolumen extendant— hoc postremo pronuntiat: animal esse corpus animatum. Sed nec hoc neglectum uel non quaesitum relinquit, quo animae beneficio, quaue uia Ergo qui uidetur, non ipse uerus homo est; sed uerus ille est a quo regitur quod uidetur. Sic, cum morte animalis discessit animatio, cadit corpus regente uiduatum: et hoc est quod uidetur in
Abbreviated transcription (Latin):
uonĩi surer rr puolo pititais eis utiiqplantacta sperandi expestandiq temnperie. altius uãcurta erigendum neporis
aninũ afticanus iigrditur. Nocprius eũ trã patitur intueri. quãceli aesiderũ naturã. motũ ae modulam̃ agaas
cotu sas innsit porenio cessura iurtutũ. Ac post quãmens firmata scipionis ala fitate torte ꝓmas lionis
ergitis ⁊ cũ dinũ qa quȩ apud indoctos magnũ uirtutis p̃miũ creditur contẽn ibetur: Dũ ostendit᷑ ext̃rarũ
ercittate uł dasib drtalocis. eeł angusta tẽporib. Africanus igitur pene seceiteus hominẽ & deftecata inte ra¬
uniurt tesapis:. Inc aptuos admonetus  utet̃ sedñ nouerit. Ethre fit p̾sentis operis. consumatio utanmã non solũ
mimortale. seb dñ c̾e direscat. Iilȩ ergo quifuerat iã post corpus indiuinitatẽ receptus. dicturus uiro ad huc in hac
ꝑfunda rerũ scentiã subbreur aoer beser e pen born Nune quossemuro copendres eripeas eneludrrd aniniu

Expanded text:
igitur in animo somniantis utrimque plantata sperandi expectandique temperie, altius iam circa erigendum nepotis animum Africanus ingreditur nec prius eum terram patitur intueri quam caeli ac siderum naturam, motum ac modulamen agnos sciat praemio cessura uirtutum. Ac postquam mens firmata Scipionis alacritate tantae promissionis erigitur, tum demum gloria, quae apud indoctos magnum uirtutis praemium creditur, contemni iubetur, dum ostenditur ex terrarum breuitate uel casibus arta locis, e suae capax, hic apertius admonetur ut esse se deum nouerit. Et haec sit praesentis operis consummatio, ut animam non solum immortalem, sed deum esse clarescat. Ille ergo, qui fuerat iam post corpus in diuinitatem receptus, dicturus uiro adhuc in hac profundam rerum scientiam sub breuitate tegere uerborum, nunc quoque miro compendio tantum includit arcanum
Abbreviated transcription (Latin):
pliuit. Esequo numero annis remotis triginta duob. regni romuli & duob qrunter sõ ni ũ a censunatũ bellũ stgret
garigond sert uagiuta tres adisces su romui adso. nũ usq renunebunt. Ego rationabilter uereq sigleut. nec¬
dũ mundani auni uicesinã partẽ eẽ conũsam. Nã uicesimȩ parti quot anm suꝑsint.
eniterre &sic habeto non eẽ te mortalẽ sedcorpus hoc. Nec enĩ tias a es quẽ formasta dedirit: sedmens oe iusqu
lsest quisque nonea figarta que digito demonstrari poteist. Dñ tigitur. scito eẽ. Siqude est ys qitiug
musertit. quimneminit. quipudet. Quitã regit & moderatur & mouet idcorpus cui p̃positus est. quã hune
musdrr i ltiprinceps ds Etut ille mundũ quadã parte mortalẽ ipseds̃ fiortalis sicfragias corpis animus sem¬

Expanded text:
triumphauit; ex quo numero annis remotis triginta duobus regni Romuli et duobus qui inter somnium et consummatum bellum fuerunt, triumphauit; ex quo numero annis remotis triginta duobus regni Romuli et duobus qui inter somnium et consummatum bellum fuerunt, quingenti septuaginta tres a discessu Romuli ad somnium usque remanebunt. Ergo rationabiliter uereque signauit necdum mundani anni uicesimam partem esse conuersam. Nam uicesimae parti quot anni supersinuero enitere et sic habeto non esse te mortalem, sed corpus hoc. Nec enim tu is es quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisque, non ea figura quae digito demonstrari potest. Deum te igitur scito esse, si quidem est deus qui uiget, qui sentit, qui meminit, qui prouidet, qui tam regit et moderatur et mouet id corpus cui praepositus est quam hunc mundum ille princeps deus; et ut ille mundum quadam parte mortalem ipse deus aeternus, sic fragile corpus animus sem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi quis q: facit quodcũq decreuerit. Utecce ninc cicero adefectu solis quisud romisli fine contigit. muntanoit
pritipium sibi ipse conslituit. Etlicet iũ sepismȩ postea defectus solis euenerit: nondr tam̃ ntidanu annuan
repenta deffctio solis implesse. Sediunc implebitur. cũ sol deficions insoẽ locis & partibus & ipse erit. & onsed
stellas om̃aq sidera rursus inueniet. in quibus fuerant cũ sub romuli fine deficeret. Egitur adiscessa romili post anigen
quindet̃ millia sicut ad serunt phisici sol denuo ita deficit. ut ineodẽ signo eadẽq parte sit adidẽ principiũ inquo dab
rmido fuerat. Stellis quo que om̃ibus signisq reuocatis. ꝑ acti aut fuerant conscigio inas sica palitaret adiscesu romiu
onũ qungenti septua grnto atres. Anno enim aburbe condita ses centesino septmo hc scipto deleta cartigon

Expanded text:
sibi quisque facit quodcumque decreuerit, ut ecce nunc Cicero a defectu solis qui sub Romuli fine contigit mundani anni sibi quisque facit quodcumque decreuerit, ut ecce nunc Cicero a defectu solis qui sub Romuli fine contigit mundani anni principium sibi ipse constituit. Et licet iam saepissime postea defectus solis euenerit, non dicitur tamen mundanum annum repetita defectio solis implesse, sed tunc implebitur cum sol deficiens in isdem locis et partibus et ipse erit, et omnes caeli stellas omniaque sidera rursus inueniet in quibus fuerant cum sub Romuli fine deficeret. Igitur a discessu Romuli post annorum quindecim milia, sicut adserunt physici, sol denuo ita deficiet ut in eodem signo eademque parte sit, ad idem principium in quo sub Romulo fuerant stellis quoque omnibus signisque reuocatis. Peracti autem fuerant, cum Scipio in Africa militaret, a discessu Romuli anni quingenti septuaginta et tres. Anno enim ab Vrbe condita sescentesimo septimo hic Scipio deleta Carthagine
Abbreviated transcription (Latin):
senture uł de p̃bendero porest: Mouentur tam̃. & pter epli uolubilitatẽ qua sẽꝑ trabuntur .i suo quoq accessu tãsea
ita remea uerint. utne una quidẽ eflistella malio locosit quã inquo fuit cu onis aliȩ edeto aoeg o. hore suntto aeplen
reuersȩ auno suo finẽ delerunt. ita utdimina quoque cũ erraticis quinque inbisdt̃ locis & partibus suit. no
anno fuerunt. Hoc aut̃ ut phisici uolunt. post annorum quindeton milia ꝑ asta conugt
Ergo sient auñ lunę mensis est ae aonnꝰ sols duodecm menses. & aliarũ stellirũ ilint ori qu ł sepra amtat
m nundanũ auiũ quindetũ milia annorũ quales mine cõputam efficunt. Iie g uere annus uertens goc
siecit annũ solis ñ solũ akalendis ianuariis. usq adeasdem uoconus. sd & use quonte post Ruerdis die nsq astin¬
dt̃ ediem. Se a quocũq cuuis libet msis dic usq induem eundẽ reditus annus uocatur. ita huits mandani ani intiũ

Expanded text:
ter coeli volubilitatem qua semper trahuntur, suo quoque accessu tam sero ita remeauerint ut ne una quidem caeli stella in alio loco sit quam in quo fuit cum omnes aliae ex eo loco motae sunt ad quem reuersae anno suo finem dederunt, ita ut lumina quoque cum erraticis quinque in isdem locis et partibus sint in quibus incipiente mundano anno fuerunt. Hoc autem, ut physici uolunt, post annorum quindecim milia peracta contingit. Ergo sicut annus lunae mensis est, et annus solis duodecim memundanum annum quindecim milia annorum quales nunc computamus efficiunt. Ille ergo uere annus uertens uocante post kalendas die usque ad eundem diem, et a quocumque cuiuslibet mensis die usque in diem eundem reditus annus uocatur, ita huius mundani anni initium
Abbreviated transcription (Latin):
A unus uͦ qͥnundanus uocit᷑. qͥuerus uertens est quia conuersione plene uniũsitatis efficit᷑. Pargissimis sitalis ei plaet¬

Expanded text:
a sunt. Annus uero qui mundanus uocatur, qui uere uertens est quia conuersione plenae uniuersitatis efficitur, largissimis saeculis expla sunt. Annus uero qui mundanus uocatur, qui uere uertens est quia conuersione plenae uniuersitatis efficitur, largissimis saeculis expl
Abbreviated transcription (Latin):
to muli animꝰ hȩc ipsa intẽpla penetrauit. quandoq ab cadem parte sol eodẽq tepore atcrũ deseces  unsigu¬
onub adiaẽ principiũ steilisq reuocitis capletũ annũ habeto. Cuius quidẽ anni nondũ iutesinã partẽ scito et conda
de agere ꝑscuerat. instans dis suasioni głȩ desiberandẽ. Qnã culocis artã. nec inipsis angustus artenia siprdotus¬
sertienis quesit ratio. dicemus annus nonis solus ost quẽnuc comunis omniũ usus appella sed siguloru sau
Slumnũ. siue stellarũ emens o om̃i cęli entuitu acerto loco in eundem locũ reditus dins sus est÷ Sic nsslu¬
nꝑ annus est. intra quẽ cęli ambitũ lustrat. Nam &aluna mensis dicitur. quia greco nonune lana mene uoca
Uirgilius denique addiscretionẽ lumaris anni quibreias est. annũ qui cursu solis efficitr significoenolens. ait bnter¬
en magnũ sol bircũ uolutur annũ. annũ magnũ uocans solis cõparatione lunaris. Nam curbus quidẽ ueneris atque

Expanded text:
omuli animus haec ipsa in templa penetrauit, quandoque ab eadem parte sol eodemque tempore iterum defecerius ad idem principium stellisque reuocatis, expletum annum habeto. Cuius quidem anni nondum uicesimam partem scito esse conuersam.» Idem agere perseuerat, instans dissuasioni gloriae desiderandae. Quam cum locis artam nec in ipsis angustiis aeternam supra docuisadsertionis quae sit ratio dicemus. Annus non is solus est quem nunc communis omnium usus appellat, sed singulorum seu luminum siue stellarum, emenso omni caeli circuitu, a certo loco in eundem locum reditus annus suus est. Sic mensis lunae annus est, intra quem caeli ambitum lustrat. Nam et a luna mensis dicitur, quia Graeco nomine luna μήνη uocatur. Vergilius denique, ad discretionem lunaris anni qui breuis est annum qui cursu solis efficitur significareuolens, ait interea magnum sol circumuoluitur annum, annum magnum uocans solis comparatione lunaris. Nam cursus quidem Veneris atque
Abbreviated transcription (Latin):
pathos & ee tẽpore: Priusquã pabul& gustassent trorę
xanctũq. bibis sent. & orpheus miserabilis ex longo do¬
lore Sẽptẽ illũ ꝑhibent totos ꝑxcordine menses.
& palinurꝰ. Uix lumine. quarto ꝓspexi. italiã. & ache¬
menides. Tercia iã lunȩ se cornua ln mine cõplent
& septima ac post troiȩ exitiũ iã uertit᷑ pstas. Fre

Expanded text:
pathos saepe et ex tempore: priusquam pabula gustassent Troiae pathos saepe et ex tempore: priusquam pabula gustassent Troiae Xanthumque bibissent. Et Orpheus miserabilis ex longo dolore; septem illum totos perhibent ex ordine menses, et Palinurus: vix lumine quarto prospexi Italiam et Achemenides: tertia iam lunae se cornua lumine complent et septima post Troiae excidium iam vertitur aestas. Fre
Abbreviated transcription (Latin):
ces moriens remuusct᷑ argos. & ignarũ laurens habt̃ hora
mimanta: Lrrnesi domus alta solo laurente sepulchrym.
& ut agam̃ nonẽ indigne ostenderte orcisũ. ad sũpsit
locũ Prima int̃ limina dextra oppoeut. & illud. alenib
inpatrus atq int᷑ tuta domoꝵ. Sacer uͦ locꝰ p̃cipue pa¬
thos mou&e. Occisũ inducit. orphea. & miserabiliorẽ ante¬
ritũ eiꝰ aloco facit. Int̾ sacra dm̃ nocturniq orgia bachi
&x in euersione trouȩ. Perque domos & religiosa dec& limi¬
na: s usandrȩ qq̃ raptũ ł deminutione quã miserabilẽ.
fecit sacer locus. Ecce trehebatur atẽplo aditisq miner¬
uȩ. & alibi. Duiȩ armapotentis adarũ ꝓrabuit. & anchro¬
machȩ cũ de pirri nece dicerte ut inuidia oecidentis ore¬
primerae. Excipit in cauntũ patriasq obtrunicat adaras
&x uenꝰ qd eneas inmari uexcatur ira iunonis quã in uidi¬
ose loquitur neptuno. In regnis holansatius. Fatit sibi

Expanded text:
ces moriens reminiscitur Argos et ignarum Laurens habet ora ces moriens reminiscitur Argos et ignarum Laurens habet ora Mimanta, et Lyrnesi domus alta, solo Laurente sepulchrum. Et ut Agamemnonem indigne ostenderet occisum, adsumpsit locum: prima inter limina dextra oppetiit, et illud: moenibus in patriis atque inter tuta domorum. Sacer vero locus praecipue pathos movet. Occisum inducit Orphea, et miserabiliorem interitum eius a loco facit: inter sacra deum nocturnique orgia Bacchi. Et in eversione Troiae: perque domos et religiosa deorum limina. Cassandrae quoque raptum vel deminutionem quam miserabilem fecit sacer locus: ecce trahebatur... a templo ... adytisque Minervae et alibi: divae armipotentis ad aram procubuit. Et Andromache cum de Pyrrhi nece diceret, ut invidiam occidentis exprimeret: excipit incautum patriasque obtruncat ad aras et Venus quod Aeneas in mari vexatur ira Iunonis quam invidiose de loco queritur Neptuno: in regnis hoc ausa tuis? Fecit sibi
Abbreviated transcription (Latin):
gnatorẽ asiȩ. ex sinon. & nas aliq̃d nomeq decusa.
gessim. &x ausoniisq olĩ ditissimꝰ aruiss: Indignationẽ
uͦ exuerłi didonis. ex nr̃is illuserit ad uena regnis
e legint᷑ ent̃ ex c̃tẽptu eneg augae in iuriã suã. &
omata Exulib nedatur ducenda lauinia teueris
& numanꝰ Bis capti friges. Mouĩt pathos miscdiȩ & ex
debilitatẽ. E xe quo me diuũ pat̾ atq hominũ rexe ful¬
minis ad flautit uentis &e contigit igne. & alibi. & trun¬
aas in honesto uulnere nares. E de metentio: at tollit
inegrũ sefemur. &i huc caput atq illuc humero ex
traieclus lora tumentes. Mouit pathos miscdiȩ fre
alis sicientes ibimꝰ afros. pars serehna &e rapidũ eretȩ
uenumꝰ o atem. & illud egregie & breuiter.
Tercircũ iliacos raptauerat Itctora muros. Iliacos ⁊e pa¬
trie muros quos ipse defenderat. ꝓquib efficacit᷑ ꝑdeco
antoꝵ spadia pugnauerat. & illud. Nos patriã fuginus:
& littora cũ patriȩ lacrimans portusq relinquo: ex dul¬

Expanded text:
d nomenque decusque gessimus, et Ausoniisque olim ditissimus arvis; indignationem vero ex verbis Didonis, et nostris illuserit advena regnis?— Eleganter enim ex contemptu Aeneae auget iniuriam suam— et Amata: exulibusne datur ducenda Lavinia Teucris? Et Numanus: bis capti Phryges. Movit pathos misericordiae et ex debilitate: ex quo me divum pater atque hominum rex fulminis adflavit ventis et contigit igne, et alibi et truncas inhonesto vulnere nares, et de Mezentio, attollit in aegrum se femur, et huc caput atque illuc umero ex traiectus lora tumentes. Movit pathos misericordiaealii sitientes ibimus Afros, pars Scythiam et rapidum cretae veniemus Oaxem. Et illud egregie et breviter ter circum Iliacos raptaverat Hectora muros— 'Iliacos', id est patriae muros, quos ipse defenderat, pro quibus efficaciter per decem annorum spatia pugnaverat— Et illud nos patriam fugimus et litora cum patriae lacrimans portusque relinquo et dul
Abbreviated transcription (Latin):
creusa ascaniusq puer. & alibi. & parus casus iuli.
Auiuenta uͦ. Impositisq rogis iuuenes ante ora paren
in felix puo c̃fectus aletes. & caniciẽ multo defor¬
mat puluere. Mouit & a fortuna modo miscdia.¬

Expanded text:
Creusa Ascaniusque puer, et alibi, et parvi casus Iuli; Creusa Ascaniusque puer, et alibi, et parvi casus Iuli; a iuventa vero, impositique rogis iuvenes ante ora parentinfelix aevo confectus Aletes et canitiem multo deformat pulvere. Movit et a fortuna modo miseri
Abbreviated transcription (Latin):
sepeͦmuta uerit ac frequentib: suguris uariauerit. qr
ira quȩ breuis furor e ñ potest niuũ continuare sonsũ.
in loquendo. Nec desunt apud eundẽ. orationes miscdiã
cõmouentes. Turnꝰ ad uiturnã. An miseri fris loce ũ
ut orudele uideres. & ide cũ inaugae inuidiã occi¬
saꝵ ꝓse amicoꝵ. Uidi oculos ante ipse meos me uoce uo¬
cantẽ murranũ. &idẽ cũ miserabilẽ fortunã suã face¬
ra ut uicto sibi parcerceur. uicisti & uictũ. tendere
palmas ausonii uidere. id÷ quos minime uellẽ. & alia
preces orantiũ uitã. ꝑte. ꝑ quite talẽ genuere paren¬
tes &similia: Nõ dicamus &e habitu pathos. qd ÷ uelin
ȩtate ł indebilitate & ceteris quȩ sequurt. Elegant̃.¬
ħ ab infantia. Infantũq. animȩ flentes in limine pͥmo:
a pueritia. Infelix puer atq impar congressꝰ achilli
& paruũq patri tendebat iulũ: ut ñ minꝰ miserabile
sit periculũ in paruo quã infilio. & sũperae c̃iux ne

Expanded text:
em mutaverit ac frequentibus figuris variaverit, qui ira, quae brevis furor est, non potest unum continuare sensum in loquendo. Nec desunt apud eundem orationes misericordiam commoventes. Turnus ad Iuturnam: an miseri fratris letum ut crudele videres? Et idem cum auget invidiam occisorum pro se amicorum: vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem Murranum et idem cum miserabilem fortunam suam faceret, ut victo sibi parceretur: vicisti et victum tendere palmas Ausonii videre id est quos minime vellem. Et aliorum preces orantium vitam: per te, per qui te talem genuere parentes et similia. Nunc dicamus ex habitu pathos, quod est vel in aetate vel in debilitate et ceteris quae sequuntur. Elegant ab infantia, infantumque animae flentes in limine primo; a pueritia, infelix puer atque impar congressus Achilli, et parvumque patri tendebat Iulum, ut non minus miserabile sit periculum in parvo quam in filio, et superet coniunxne
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ao nobiliũ turoꝵ edecamatos ex mult ugis libr̃is. relis¬
one mutua ꝓferam. Pei nobis sit lit terato lpticia.
adasta cutillatia uicẽ plani peidis. a sibulonis impudica cẽ prenta
uerto iacientis adpudore &c inodestiã uersus umtata. Hecres &
cara aestudio digna uceerib iuisa ÷̃: & ie prund aumaduerto duos
quo sedoquentis sonos antqua ptas tulit comicũ plaũtũ & oratorẽ.
tullĩ eos ambosaiũ adioaꝵ uenustatẽ ecteris prȩstitis se.
ꝑlautꝰ quidẽ care clar fuit ut post mortẽ ał como ȩdiȩ quȩ
incertȩ ferebant᷑: plautinȩ tam̃ eẽ de iocoꝵ copia noscerent᷑:
Cleero aut̃ quantũ inea re ualuerit quis ignorat. qui uel liberti
eiꝰ libros quosis de iotis patroni cõposuit. quos quidã ipsias pietant
esse legtre curanit : Quis ite nese denisubarẽ et̃ seurrã ab inamicis
appolliri plitũ quod toratiie sua uatinius posuit. atq: ago.

Expanded text:
erum ac nobilium virorum edecumatos ex multiiugis libris relaterum ac nobilium virorum edecumatos ex multiiugis libris relatione mutua proferamus. Haec nobis sit litterata laetitia docta cavillatio vicem planipedis et sabulonis inpudica et praetextata verba iacientis ad pudorem ac modestiam versus imitata. Haec res et cura et studio digna veteribus visa est: et iam primum animadverto duos quos eloquentissimos antiqua aetas tulit, comicum Plautum et oratorem Tullium, eos ambos etiam ad iocorum venustatem ceteris praestitisse. Plautus quidem incertae ferebantur, Plautinae tamen esse de iocorum copia noscerentur. Cicero autem quantum in ea re valuerit quis ignorat qui vel liberti eius libros quos is de iocis patroni composuit quos quidam ipsius putant esse legere curavit? Quis item nescit consularem eum scurram ab inimicis appellari solitum? Quod in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
Nẽ reliquis qui inillo faere sympostio hpe litimm etas ã prepe¬
nenda c̃sentiat. S. quar sirtibi aui ene. hoc i taendit eocẽ plũ
Quia sub illoꝵ inquit sũꝑcisio ñ defit. qti psabra. satromit¬
tipetera ut puella exindustria suora naterã molluar
tanora dulcedine & saltationis lubni& ecerurt ille cibris
philosophantes. Illic hoc fiere tẽpratũ piut agachons iusto
nubilũ uultũ inbonis ducere nẽo etassũ illũ que acero aue¬
tõre lucilio inuita rusisse seribia magropore murari: adhee
p̃cetatus cũ dicerte Iudicras uulio tes iec suis peratibus
adsuctas net ante coetũ tã serut psuot  dũs. caiepit fr̃ me chas
Auta satur nalib optimo dierũ utait uer anenss pocta mnec
uoluptas nabis ut stoics tã qu&. hostis repũdianda ÷. nec ut
opicureis somũ borũ inuoluptate ponendũ: ex cogitemꝰ al¬
eritatẽ lasciuia cifente. et ni fallor inuem : ut iocos uat¬

Expanded text:
Nam reliquis, qui in illo fuere symposio, haec lumina quis non praepoNam reliquis, qui in illo fuere symposio, haec lumina quis non praeponenda consentiat? Sed quorsum tibi, Aviene, hoc tendit exemplum?» «Quia sub illorum», inquit, «supercilio non defuit qui psaltriam intromitti peteret, ut puella ex industria supra naturam mollior canora dulcedine et saltationis lubrico exerceret inlecebris philosophantes. Illic hoc fieri temptatum est, ut Agathonis vinubilum vultum in bonis ducere nec Crassum illum quem Cicero auctore Lucilio semel in vita risisse scribit magnopere mirari.» Ad haeuis Penatibus adsuetas nec ante coetum tam serium producendas, excepit Symmachus: Quia Saturnalibus optimo dierum, ut ait Veronensis poeta, nec voluptas nobis ut Stoicis tamquam hostis repudianda est, nec ut Epicureis summum bonum in voluptate ponendum, excogitemus alacritatem lascivia carentem: et, ni fallor, inveni, ut iocos vet
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ubi modestus edendo nocbus esoro fugt cest imona
Afesculoꝵ a conui imelis. lpeicia murasulis peculis opie¬
batur. auienus ait Bene ac fipienter maro nr tumiltcosũ
sobriũ un oreodẽq uersu descripsit sub pauco uerbeꝵ immu¬
tatione c̃uiurũ: Nã uby sub apparata regto ꝓcedere sole li&xꝰ
adstrepitũ ÷ posi quã print inquit qlies eruils. t cũ bero es
escati gratis dãpib aosidunt. ñ reducit quiaõ quia nec pdessit
sobrius a diligens parsimonia agathonis añ itituo uel post mag¬
nilo quenta  platonus ñ compomere tantũ sinec p̃ferre dubita¬
uerim Nã ipse rex m̃se nec in morib socrate minor. & bire
publica phi loso pho efficitior. eaeri qui adestis eminentiores
estis ad studia uirtutũ qquã ue poceis comacis & alcdi adiaqi
taratũ fuit fortis adgituna aliisq quib frequens allud comru¬
uiũ fuit uos quos qtã ęstomes tũrandos: Bona uerba queso
p̃textat ait cirta reuerentiã ⁊ antũ soqrtig nasstias.

Expanded text:
endi modus cessare fecit castimoniam ferculorum, et convivalis laetitia minusculis poculis oriebatur, Avienus ait, «bene ac sapienter Maro noster tumultuosum et sobrium uno eodemque versu descripsit sub paucorum verborum immutatione convivium. Nam ubi sub apparatu regio procedere solet luxus ad strepitum, "postquam prima" inquit "quies epulis," at cum heroes castigatis dapibus adsidunt, non reducit quietem, quia nec praecessit sobrius et diligens parsimonia, Agathonis convivio vel post magniloquentiam Platonis non componere tantum sed nec praeferre dubitaverim. Nam ipse rex mensae nec in moribus Socrate minor et in re publica philosopho efficacior; ceteri qui adestis eminentiores estis ad studia virtutum, quam ut poetis comicis et Alcibiadi, qui tantum fuit fortis ad crimina, aliisque quibus frequens illud convivium fuit vos quisquam aestimet comparandos.» «Bona verba, quaeso», Praetextatus ait, «circa reverentiam tantum Socraticae maiestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
primũ quos ab aliis trax̃ uel exdimidio sui uersus uel
pene solidos. Post hoc locos integros cũ parua quadã
immutatione trans latas. sensus ue ita transcriptos ut unde
eent elucero. imnutatos alios. ut tam̃ origo eoꝵ ñ igno¬
rara. Fost hȩc quȩdã delns quȩ ab homero supta sunt
ostendã ñ ĩpsũ homero tulis se .s. prius alios in de sũpsis se
a hunc abillis quos sine dubio legerat transtulisse.
Uertit᷑ interea cȩlũ aeruit occanonox. Ennius in libro .ui.
uertitur interea cęlu cũ ingentib signis.

Expanded text:
primum quos ab aliis traxit vel ex dimidio sui versus vel paene solidos, post hoc locos integros cum parva quadam immutatione translatos sensusve ita transcriptos ut unde essent eluceret, immutatos alios ut tamen origo eorum non ignoraretur, post haec quaedam de his quae ab Homero sumpta sunt ostendam non ipsum ab Homero tulisse, sed prius alios inde sumpsisse, et hunc ab illis, quos sine dubio legerat, transtulisse. Vertitur interea caelum et ruit Oceano nox. Ennius libro sexto: vertitur interea caelum cum ing
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit stellis ardentib apta.
Conciluũq uocat diuũ pat atq hominũ rex. Ennius in ui
tum cũ corde suo diuũ patatq hominũ rex effatur.
Est loc hesperia grai cognomine dicunt. e nnius in .i.
est locꝰ hesperia quã mortales perhibebant.
Tuq otybriatuo genitor cũ flumine scõ. Ennius in .i.
teq pat tiberinetuo cũ fluminesscõ.
Accipe daq fidẽ sunt nob̵ fortia bello pectora. Enniusin .i.
accipe daq fidẽ foedusq. feri bene firmũ.
Et lunã innibo nox intẽpestatenebat. Ennꝰ in i
cũ superũ lum nox intẽpesta tenera¬
nã mi calido das sanguine pęnas  currunt undiq telis¬
Concarr̃ undiq telis in domiti a gricolȩ. Ennius in .iii.
Fost quã defessis stant & spargere sese ħastis ansatis con¬
sepulchraq quȩr̃. Edificant nom̃ sũ manitunt᷑ opũ ui
Et mecũ ingentes oras euoluate belli. Ennius in .ui.
Quis potis ingentesoras e uoluere belli. IIn .uii.
Nequa meis dittis estomora iuppit̾ hacstat. Enni

Expanded text:
processit stellis ardentibus apta. Conciliumque vocat divum pater atque hominum rex. Ennius in sexto: tum cum corde suo divum pater atque hominum rex effatur. Est locus, Hesperiam Grai cognomine dicunt. Ennius in primo: est locus Hesperiam quam mortales perhibebant. Tuque, o Thybri tuo genitor cum flumine sancto Ennius in primo: teque, pater Tiberine, tuo cum flumine sancto accipe daque fidem: sunt nobis fortia bello pectora. Ennius in primo: accipe daque fidem foedusque feri bene firmum. Et lunam in nimbo nox intempesta tenebat. Ennius in primo: cum superum lumen nox intempesta tenernam mi calido das sanguine poenas. Concurrunt undique telis indomiti agricolae. Ennius in tertio: postquam defessi sunt, stant et spargere sese hastis ansatis, consepulcraque quaerunt, aedificant nomen, summa nituntur opum vi. Et mecum ingentes oras evolvite belli. Ennius in sexto: quis potis ingentes oras evolvere belli? Ne qua meis dictis esto mora: Iuppiter hac stat. Enni
Abbreviated transcription (Latin):
& illud uirgilii & patris anchisȩ gremio cõplectit᷑ ossa
Oramadis attollens pallida miris. Lucretius in pͥmo.
s quȩda simula era modis pallentia miris. sin .XUI.¬
Tũ gelidus toto manabat corpore sudor. Ennius
t unc timido manat ex om̃i corpore sudor.
Labit᷑ undauadis abies. ennius in .xiiii.

Expanded text:
et illud Vergilii: et patris Anchisae gremio complectitur ossa. et illud Vergilii: et patris Anchisae gremio complectitur ossa. Ora modis attollens pallida miris. Lucretius in primo: sed quaedam simulacra modis pallentia miris. Tum gelidus toto manabat corpore sudor. Ennius in sexto decimo: tunc timido manat ex omni corpore sudor. Labitur uncta vadis abies Ennius in
Abbreviated transcription (Latin):
currite ducenti sub temine currite fusi.
Felex heu nimiũ felix silittora tantũ . Nũ quã dar¬
daniȩ tetigissent nr̃a carinȩ. Catulus.
iuppit̃ omp̃s utinã non tẽpore primo. Gnosta cicro¬
piȩ tetigissent lictora puppes.
Magna ossa extulit lacertosq. extulit. Lucius
Placidã permẽ bra quiceẽ irrigat. Furius in pͥmo
alitẽ q̃ rigat ꝑ pectora sonũ. & luerteius inquarto.
Nunc quib ille modis somnꝰ ꝑ me bra quiceẽ in rigat.
Cãposq liquentes. Lucretius insexto simile demari.
& liquidã molẽ camposq natantes. int̾cio.
Et geminos duo fulmina belli scipiadas. Lucr etius
Scipiades bellifulm̃ s cartaginis horror.
&ora tristia tẽptantũ sonsu tor quebit amaro.
luerctios in scđo fȩdo ꝑtorquent ora sapore.
Morte obita quales fama est uolitare fuguras.
L ucraius in .i. Cernere uti uideam᷑ eas audireq
cora Morte obita quoꝵ tellus ãplectit᷑ ossa. Hino ÷

Expanded text:
currite, ducenti subtemine, currite fusi. currite, ducenti subtemine, currite fusi. Felix, heu nimium felix, si litora tantum numquam Dardaniae tetigissent nostra carinae. Catullus: Iuppiter omnipotens, utinam non tempore primo Cnosia Cecropiae tetigissent litora puppes. Magna ossa lacertosque extulit Luciliusplacidam per membra quietem irrigat Furius in primo: mitemque rigat per pectora somnum. Et Lucretius in quarto: nunc quibus ille modis somnus per membra quietem inrigat. Camposque liquentes. Lucretius in sexto simile de mari: et liquidam molem camposque natantes .... et geminos, duo fulmina belli, Scipiadas. Lucretius in tertio: Scipiades, belli fulmen, Carthaginis horror. Et ora tristia temptantum sensu torquebit amaro. Lucretius in secundo: foedo pertorquent ora sapore. Morte obita quales fama est volitare figuras. Lucretius in primo: cernere uti videamur eos audireque coram, morte obita quorum tellus amplectitur ossa. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
Nomine quẽq uocans reficitq adp̃lia pulsos. Furi in .xi.
Nomine quẽq ciae dictoꝵ tẽpus ad eẽ cõmemorat.
Deinde infaa. confirmat dictis simulatq. exxcuscitat
acris Ad bellandũ animos reficitq ad pͣlia m̃tes.
Dicite pierides ñ om̃a possumus om̃s. Lucilius in ..
Mlaior erat natu non om̃a possumus om̃s .s medea.
Diuersi circũ spiciunt hoc agrioridẽ. Eachubius in
Dinersi circũ spicimus horror ꝑcipit. bro quinto.
Ergoiter inceptũ ꝑagunt rumore scðo. Sueuius in li
Redeunt referunt paita rumore sc̃do in eqͦ troiano.
Nũquã hodie effugies ueniã quocũq uocaris. Nȩuius¬
Nũ quã hodie effugies quinmea manu moriare.
Uendidit hic auro patriã lominũq. potentẽ. Imposuit
uendidit hic latiũ populis agrosq quiritũ. Eripuit
frcit leges p̃cio atq. refexit. demorte.¬
Vt gemina bibat & sarrano dormiat ostro. Uarus
Talia secla suis dixerunt currite fusis. catulus

Expanded text:
Nomine quemque vocans reficitque ad proelia pulsos. Furius in undecimo: Nomine quemque vocans reficitque ad proelia pulsos. Furius in undecimo: nomine quemque ciet, dictorum tempus adesse commemorat, deinde infra: confirmat dictis simul atque exsuscitat acris ad bellandum animos reficitque ad proelia mentes. Dicite, Pierides: non omnia possumus omnes. Lucilius in quinto: Maior erat natu: non omnia possumus omnes. Diversi circumspiciunt, hoc acrior idem .... Pacuvius in Medea: Diversi circumspicimus, horror percipit. Ergo iter Ergo iter inceptum peragunt rumore secundo Redeunt, referunt petita rumore secundo Numquam hodie effugies, veniam quocumque vocaris Numquam hodie effugies, quin mea manu moriare Vendidit hic auro patriam, dominumque potentem Inposuit: ndidit hic Latium fixit leges pretio atque refixit. Vt gemma bibat et Sarrano dormiat ostro. Varius"Talia saecla", suis dixerunt, "currite," fusis. Catullus:
Abbreviated transcription (Latin):
consequit᷑ sumo sonitu quatit ungula trã. Idẽ in .xuii
Vnus qui nobis cunctando ristituitre. Ennius in .xxii.
unus homo nobis cunctando restituit re
Corruit inuulnꝰ sonitũ suꝑ arma dedere. Enniꝰ inxii.¬
conadit & sonitũ insuper arma dederunt. sin .ii.
Flamarũ longos a tergo in uoluere tractus. lucretius
ingeminant abruptis nubib: ignes. Luereeius in seðo.
Nunc hinc nunc illinc abruptis nubib ignes
Belli simulacra ciebrnt. Lucretius in sc̃ðo
componunt cõplent belli simulaera cientur.
Simula craq luce carentum. Lucretius in quarto.
cũ sepe figuras contuit᷑ mirans simula craq: luce carenTũ
Asper acerbatuens raroredit. Lucr&eius inquinto
asper a cerbatuens immani corpore serpens :annali.¬
Interea ocrani linquens aurora cubile.
Q uod genꝰ hoc hominũ quȩ uehune tã barbaramorẽ.
Rumoresq serit uarios actalia fatur. Furius in .x.
Rumoresq ser̃ uarios & multa requirunt.

Expanded text:
consequitur, summo sonitu quatit ungula terram, idem in septngula terram. Vnus qui nobis cunctando restituit rem. Ennius in duodecimo: unus homo nobis cunctando restituit rem. Corruit in vulnus: sonitum super arma dederunt. Ennius inonitum simul insuper arma dederunt. Et iam prFlammarum longos a tergo involvere tractus. Lucretius Ingeminant abruptis nubibus ignes. Lucretius in secundo: nunc hinc, nunc illinc abruptis nubibus ignes .... belli simulacra ciebat. Lucretius in secundo: componunt, complent: belli simulacra cientur. Simulacraque luce carentum. Lucretius in quarto: cum saepe figuras contuimur miras simulacraque luce carentum. Asper, acerba tuens, retro redit Lucretius in quinto: asper, acerba tuens, immani corpore serpens interea Oceani linquens Aurora cubile quod genus hoc hominum quaeve hunc tam barbara morem Rumoresque serit varios ac talia fatur. Furius in decimo: rumoresque serunt varios et multa requirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quocũq easu abagitatione cessatio max amnial interimat. Hȩc deeo quodmundi mente uocauit. Cur uero a tepe¬
rino mundi dictus sit. ratio maꝑtoest. ha eni nonsolu terra sedipsũ quoq cęlu quoduere mundus uocatur teperari
tissimĩ est. ut extremitates eius quȩ auia solis longis sime recesserunto
uoluerunt. quanto maior possit eẽ quã terra. Eteratos thenes in libris dimensi

Expanded text:
quocumque casu ab agitatione cessatio mox animal interimat. Haec de eo quod mundi mentem uocauit. Cur uero et «tempequocumque casu ab agitatione cessatio mox animal interimat. Haec de eo quod mundi mentem uocauit. Cur uero et «temperatio» mundi dictus sit, ratio in aperto est. Ita enim non solum terram, sed ipsum quoque caelum, quod uere mundus uocatur, temperari sole certissimum est, ut extremitates eius, quae a uia solis longissime recesserunt, uoluerunt, quanto maior possit esse quam terra, et Eratosthenes in libris dimensio
Abbreviated transcription (Latin):
terris. quem martium dicitis. Deinde septẽ. mediam fere regionem sol optinet. dux & princeps & mode¬
rator luminũ reliquorum. mens mundi & temperatio. tanta magnitudine. uteuncta sua luce lustret &¬
compleat. Hunc ut comitẽs conseq untur ueneris alt. alter mercurii cursus. Infimoq orbe. luna ra¬
dus solis accensa conuertitur. Infra autẽ eã nihl est nisi mortale & caducũ. p̃ter animos munere deo
hominũ generi datos. Supra lunã sunt axerna om̃a. Nim ea queest media &nona tellus. neque mo¬
uetur & infima est. & ineam referuntur oma nutu suo pondera. Totius mundi asum mo iimũ diligens in hane
quam iure corģli uocetur. quodnatura ignis semꝑ inmotu ꝓpetuoq agitata est. Sole aut̃ ignus ȩtheris fonte dictũ
uer reulumus: Hoc est ergo sol inȩthere quod inanimacor cuius ista naturaest. neumqua cessetꝰ amotu. autbreuis eis

Expanded text:
terris, quem Martium dicitis; deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et modeterris, quem Martium dicitis; deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret et compleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convehominum generi datos; supra lunam sunt aeterna omnia. Nam ea quae est media et nona, tellus, neque mouetur et infima est et in eam feruntur omnia nutu suo pondera.» Totius mundi a summo in imum diligens in hunc quam iure cor caeli uocetur, quod natura ignis semper in motu perpetuoque agitatu est; solem autem ignis aetherii fontem dictum esse rettulimus; hoc est ergo sol in aethere quod in animali cor, cuius ista natura est ne umquam cesset a motu; aut breuis eius
Abbreviated transcription (Latin):
ere iãpostrema deficiat. Siergo stellarũ superiorũ circi utdiximus circo solis sunt
dubio singulõ terrasunt ampliores. quã ad solis circũ quisuperioribus minorest punctum eẽ p̃diximus. Deluna
ras usq fluxis set. & illic familiaris hesis set. rursus aui monitd adsuperiora renocatus est. ipsũ acęli exordio
sphȩrarum ordinẽ inhȩc uerba monstrantis. Nouem tibi orbibus uel potius globis conexasunt om̃a. Quorum
quireliquos om̃s complectitur. sũmus ipse di arcens & continens cęteros. in quo
sunt infi oci illi qui uol uuntur stellarũ cursus sẽmpiterni. huic sub iecti sunt septẽ quiuersantur retro con¬
trario motu atque cęlũ. E quibus unũ globium possidet illa. quã in terris saturniam nominant
D eindeest hominũ generi prosperus xsalutaris ille fulgor. quidicitur iouis. Tum rutilus horribilis que

Expanded text:
ere iam postrema deficiat. Si ergo stellarum superiorum circi, ut diximus, circo solis sunt ere iam postrema deficiat. Si ergo stellarum superiorum circi, ut diximus, circo solis sunt dubio singulae terra sunt ampliores, quam ad solis circum, qui superioribus minor est, punctum esse praediximus. De lunaras usque fluxisset et illic familiaris haesisset, rursus aui monitu ad superiora reuocatus est, ipsum a caeli exordio sphaerarum ordinem in haec uerba monstrantis: «Noum unus est caelestis, extumus, qui reliquos omnes complectitur, summus ipse deus arcens et continens ceteros; in quo sunt infixi illi, qui volvuntur, stellarum cursus sempiterni; cui subiecti sunt septem, qui versantur retro contrario motu atque caelum; ex quibus unum globum possidet illa, quam in terris Saturniam nominant. Deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Iovis; tum rutilus horribilisque
Abbreviated transcription (Latin):
obtinere docuerunt. Sol autẽ quanto minorsit circo ꝓprio dep̃hensum est. Manifestisimis enĩ dimensionũ rationib
constat mensurã solis ducentesimã sextã decimã partem habere magnitudinis cuti. ꝑquẽ sol ipse discurrit. Cũ ergo
sol ad circũ pats certasit. terra uero ad circũ solis punctũ sit qd pars eẽ non possit. sine cunctatione uidicii solẽ constatꝰ
terra ee maiorẽ. sima ior est pars eo. ꝗd partis nomen nimia sui breuitate non capat. Uerum solis cuco superiorum
stellarum circos certũ : eẽ maiores. sieo quod continetur id quod continet mauis est. cũ hicsit cęlestium sphęrarũ ordo.
ut asuperiore una quȩq. inferior ambiatur. Unde &lunȩ sp̃ȩram quasi acȩlo ultimã &o iucinã terrę minimã dixit.

Expanded text:
circi per quem sol uoluitur puncti modum obtinere docuerunt. Sol autem quanto minor sit circo proprio deprehensum est. Manifestissimis enim dimensionum rationibus circi per quem sol uoluitur puncti modum obtinere docuerunt. Sol autem quanto minor sit circo proprio deprehensum est. Manifestissimis enim dimensionum rationibus constitit mensuram solis ducentesimam sextam decimam partem habere magnitudinis circi per quem sol ipse discurrit. Cum ergo sol ad circum pars certa sit, terra uero ad circum solis punctum sit, quod pars esse non possit, sine cunctatione iudicii solem constat terra esse maiorem, si maior est pars eo quod partis nomen nimia breuitate non capiat. Verum solis circo superiorum stellarum circos certum est esse maiores, si eo quod continetur id quod continet maius est, cum hic sit caelestium sphaerarum ordo, ut a superiore unaquaeque inferior ambiatur. Vnde et lunae sphaeram, quasi a caelo ultimam et uicinam terrae, minimam dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
net. Cui ergo australis uerticis stellas nũ quã deterris uidere contigerat
terreni obicis ui sęsuntꝰ iure Quasi noxȩ admirationẽ dederunt. Et quia intellexit causã ꝓpter quã eas nũ quã uidisset.
ait. Erant aut̃ ex stellȩ quas nũ quã ex hoc ioco uidimus. Hunc locũ demonstratiue terrã dicens. inqua erat dũ ista nar
dinẽ facile iuncebant. Na quando homo. nisi que dottrina philosophiȩ supra hominẽ inmouere hominẽ fecit suspicari
test ftellam unã om̃i terra ẽẽ maiorẽ. cũ uulgo singulę iu& facis unuis
earum uere magnitudo adserta credatur. simaiores singulas quã est omnĩs terra constiterit: quod hoc modo licebit re¬
cognos cas. Punctũ dixerunt eẽ ge ometrę. quod ob in comp̃hensibilem breuitatẽ sui in partes diuidi non possit. necip

Expanded text:
obtinet. Cui ergo australis uerticis stellas numquam de terris uidere contigerat,obtinet. Cui ergo australis uerticis stellas numquam de terris uidere contigerat, ubi circumspectu libero sine offensa terreni obicis uisae sunt, iure quasi nouae admirationem dederunt, et quia intellexit causam propter quam eas numquam ante uidisset, ait: «erant autem eae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus», hunc locum demonstratiue terram dicens in qua erat dum ista narraret. dinem facile uincebant.» Nam quando homo, nisi quem doctrina philosophiae supra hominem, immo uere hominem fecit, suspicari potest stellam unam omni terra esse maiorem, cum uulgo singulae uix facis unius fiammam aequare posse uideantur? Ergo tunc earum uere magnitudo adserta credetur, si maiores singulas quam est omnis terra constiterit. Quod hoc modo licet recognoscas. Punctum dixerunt esse geometrae quod ob incomprehensibilem breuitatem sui in partes diuidi non possit, nec ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit arctusoceani metuentes ȩ quore tin gut. Australis contra quasi semel nobis ꝓbabitationis nr̃e positione demersus
nec ipsȩ nobis umquã uidetur. Nec sidera sua quibus xipse sine dubio insignitur ostendit. Et hoc est quod pcta
ipsius conscuis diait. hic uertex nobis semꝑ sublimis at illum subpedib
onscius dixit. hic uertex nobis semꝑ sublinis at illum subpedibus stytra udet manesq ꝓfundi. Sedcũ
rane diuersitatẽ eȩlestibus partibus uelsemꝑ uel nũ quã apparendi terrȩ globositas rabitantibus faciat. abeo qui in
qloest om̃ẽ sine dubio celum uidetur. non impediente aliqua parte terrȩ. quȩ tota puneti io eñ ꝓceli magnitudine

Expanded text:
 quoniam super nos est, semper a nobis uidetur ac semper ostendit Arctos Oceani metuentes aequore tingui. Australis contra, quasi semel nobis pro habitationis nostrae positione demersus,  quoniam super nos est, semper a nobis uidetur ac semper ostendit Arctos Oceani metuentes aequore tingui. Australis contra, quasi semel nobis pro habitationis nostrae positione demersus, nec ipse nobis umquam uidetur nec sidera sua, quibus et ipse sine dubio insignitur, ostendit. Et hoc est quod poeta naturae ipsius conscius dixit: hic uertex nobis semper sublimis; at illum sub pedibonscius dixit: hic uertex nobis semper sublimis; at illum sub pedibus Styx atra uidet Manesque profundi. Sed cum hanc diuersitatem caelestibus partibus uel semper uel numquam apparendi terrae globositas habitantibus faciat, ab eo qui in caelo est omne sine dubio caelum uidetur, non impediente aliqua parte terrae, quae tota puncti locum pro caeli magnitudine uix
Abbreviated transcription (Latin):
ipso lacteo sciponis e parentũ ꝑsonniũ conti gisse conuentũ. Duosunt autẽ p̃cipua quȩ iistellis se admiratũ refert: aliqua¬
rũ nouitatẽ. x omĩ um magintudinẽ. Ac prius denouitate. post demagnitudine cdsseremus plene & docte adiciendo quas nu qu̾ã
exloc loco uidimus. causã cur a nobis nonuideantur ostendit. Locus em̃ nr̃ȩ habitationis ita positus est utquȩ dã stel le
quȩ in colitur ab uniuersis hominibus quinos uiuicẽ scire non possumus. adsepten trionalem uertice surgit. & sphęralis con¬
uexitas. australẽ ueratẽ nobis inima demergit. Cũ ergo semꝑ circa terrã ab ortu inoccasũ cęli spęra uoluatur. nertea
iseptentriones habet. quo quo uersum mundana uolubilitate uertatur

Expanded text:
ipso lacteo Scipionis et parentum per somnium contigisse conuentum. Duo sunt autem praecipua quae in stellis se admiratum refert, aliquaipso lacteo Scipionis et parentum per somnium contigisse conuentum. Duo sunt autem praecipua quae in stellis se admiratum refert, aliquarum nouitatem et omnium magnitudinem. Ac prius de nouitate, post de magnitudine disseremus. Plene et docte adiciendo: «quas numquam ex hoc loco uidimus», causam cur a nobis non uideantur ostendit. Locus enim nostrae habitationis ita positus est ut quaedam stellae parere. Pars enim haec terrae, quae incolitur ab uniuersis hominibus — quos quidem scire nos possumus —, ad septentrionalem uerticem surgit, et sphaeralis conuexitas australem nobis uerticem in ima demergit. Cum ergo semper circa terram ab ortu in occasum caeli sphaera uoluatur, uertex hic qui septentriones habet, quoquouersum mundana uolubilitate uertatur,