comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne credam. sequentia inducunt. Profecti cum ad
petram peruenissent fessaq mulier requies ceret : ecce
pater cum aliquot comitibus onnes equis uecti citato cur¬
su insequebantur. Amantes quod unum adtempus ort
prȩsidium per petrę cautes rependo incacumen eua¬
dunt pater puellę cum applicuit. frendens atꝗ terri¬
bilis imperiosis contumeliosisq uerbis iubere ut con¬
festim descendant. non descendentibus minitari ex¬
trema se millos exempla edituros. Cȩteri admoner̃
hortari cum uerumq tum prȩcipue puellam ut ad
pedes dommii patrisꝗ se abiicerent. misericordiam
magis q̃ ultionem experturos ne rratum magis ex-¬
acexbarent. illis nec imperata nec admonita facien¬
tibus delapsi onmes abequis in petram. alius alia ꝑte
nõ minus manibus q̃ pedibus enitebantur. Tuuenis
contra e suꝑno obmoliens saixa Comnia arma ad¬
uocans enulsis glebis stipitibusꝗ nunc huo nũc illuc

Expanded text:
ne credam, sequentia inducunt. 6 Profecti cum ad ne credam, sequentia inducunt. 6 Profecti cum ad petram pervenissent fessaque mulier requiesceret, ecce pater cum aliquot comitibus, omnes equis vecti, citato cursu insequebantur. Amantes, quod unum ad tempus erat presidium, per petre cautes rependo in cacumen evadunt. 7 Pater puelle cum applicuit, frendens atque terribilis, imperiosis contumeliosisque verbis iubere ut confestim descendant, non descendentibus minitari extrema se in illos exempla edituros. Ceteri admonere, hortari, cum utrunque tum precipue puellam, ut ad pedes domini patrisque se abiicerent, misericordiam magis quam ultionem experturos, ne iratum magis exacerbarent. Illis nec imperata nec admonita facientibus, delapsi omnes ab equis, in petram alius alia parte, non minus manibus quam pedibus enitebantur. 8 Iuvenis contra e superno obmoliens saxa et omnia arma advocans, evulsis glebis stipitibusque, nunc huc nunc illuc
Abbreviated transcription (Latin):
lator in edita petra inter utranꝗ urbem pari nterualio
nomine pegna amaterũ hoc est petra amaoitium:
Nuius nominis causam quia nõ in iocunda auditu est:
satius est perstringere q̃ omutere. Tuuens quida
nomen non traditur nec patria sed tm̃ natio ꝙ
esset hispanus: seu bello seu latrocinio captiuus gra¬
natę duobus tribusue annis seruitutẽ seruiuit uten¬
te domino sua opera in rebus urbanis atq domesticis
Filia capta tum forma cum lepore linguę tum libera¬
libus moribus adolestentis: hommem illexit Sipsum
mutuo ꝑlagrantem specie puellę uelegantia ide
cum uiderent nec inprefentiarũ liberã sibi esse
consuetudinem. nec diu ftura. cum alter seruus
esset. altera nubilis. prȩterea periculosam utrig rem
atꝗ capitalẽ: constituerunt per occasionem ambo fu¬
gere. sea adolescens honestius ꝙ ipse ad suos. illa
a sus abibat nisi religionis ratio constitit. Quod

Expanded text:
lator in edita petra, inter utramque urbem pari intervallo, lator in edita petra, inter utramque urbem pari intervallo, nomine Pegna amatorum, hoc est Petra amantium. Huius nominis causam, quia non iniocunda auditu est, satius est perstringere quam omittere. 4 Iuvenis quidam – nomen non traditur, nec patria, sed tantum natio, quia esset Hispanus – seu bello, seu latrocinio captivus, Granate duobus tribus ve annis servitutem servivit, utente domino sua opera in rebus urbanis atque domesticis. 5 Filia capta tum forma, tum lepore lingue, tum liberalibus moribus adolescentis, hominem illexit, et ipsum mutuo flagrantem specie puelle et elegantia. Iidem cum viderent nec in presentiarum liberam sibi esse consuetudinem, nec diu futuram, cum alter servus esset, altera nubilis, preterea periculosam utrique rem atque capitalem, constituerunt per occasionem ambo fugere; sed adolescens honestius, quia ipse ad suos, illa a suis abibat; nisi religionis ratio constitit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
partim ui partim terrore. Cozam Sebar. Alzana
Marã aliaꝗ nõ nulla oppida hostes obid timentes
Antidone quȩ abest ab Antichera. muilibus pass uum
decem Sut illi loquuntur duabus leugis magno cũ
comitatu militum illue rem frumentariã sup-¬
portauerant Nec eo contenti fiducia uicini
receptus allecti sunt ad tentandam excursionem siquid
prede abigere possent. fortasse ꝙ audiuerant uiderãtue
multa iumenta pastere aliquot stadiis longe a castris.
Pascebant aũt illa ꝙ aut macriora aut ꝙ minus ualida
aut ꝙ minus necessaria dominis essent. aut releuandi
sumptus ue fit gratia: in loco herbido ad pręterflu¬¬
entem amnem nomine gorzam. In hȩe illi & incusto¬
des siquos nacti sunt/ impetum faciunt. Sed eos ut
primum contendere in castra uersus prospexit noster
speculator: signum fumo fecit. Quo nostri excitati
armis repente sumptis prouolant. Insidebat specu-¬

Expanded text:
partim vi, partim terrore, Cozam, Sebar, Alzanam, partim vi, partim terrore, Cozam, Sebar, Alzanam, Maram aliaque nonnulla oppida. Hostes ob id timentes Antidone, que abest ab Antichera milibus passuum decem et, ut illi loquuntur, duabus leugis, magno cum comitatu militum illuc rem frumentariam supportaverant. Nec eo contenti, fiducia vicini receptus, allecti sunt ad temptandam excursionem siquid prede abigere possent, fortasse quia audierant viderant ve multa iumenta pascere aliquot stadiis longe a castris. 2 Pascebant autem illa, quia aut macriora, aut quia minus valida, aut quia minus necessaria dominis essent, aut relevandi sumptus, ut fit, gratia, in loco herbido ad preter fluentem amnem, nomine Gorzam. In hec illi et in custodes, siquos nacti sunt, impetum faciunt. Sed eos, ut primum contendere in castra versus prospexit noster speculator, signum fumo fecit. Quo nostri excitati, armis repente sumptis, provolant. 3 Insidebat specu
Abbreviated transcription (Latin):
tela cernentes: dixerunt se dederet iussiq nõ descen¬
dere ab equis sedse longa cunctos serie odligare fune
quem uittores deiecerant ita uiniti ex alueo proces-¬
serunt. scutis excorio factis qualibus mauri semper
atq aphri sunt usi ad sinistram partem ephippior
appensis lancea subter dextrum femur racente.
Atq ita cum mauratis calcaribus aliisꝗ equeriorum
insignibus cum magna exultatione ducentium ꝓ hoc
sua arte potuissent ad imꝑatorem perducuntur.
Quo ille spectaculo ita magnos risus excitasse fertur.
ut uix unq̃ sit uisus risisse ilarius dixisseꝗ circũ¬
fusis mnuestigatoribus ac pre uictoria glorrabunors
qm̃ puderet captiuos in illo cultu conspici. ex uerẽt
Seum sibi haberent. significans perlusum illorum
spolia se dono dare iis qui cepissent. Cenio nũc
ad postremam barbarorum incursionem: Domue¬
rat per cos dies imꝑator circumferendo arma

Expanded text:
tela cernentes, dixerunt se dedere iussique non descentela cernentes, dixerunt se dedere iussique non descendere ab equis, sed se longa cuntos serie colligare fune, quem victores deiecerant. 14 Ita iuncti ex alveo processerunt, scutis ex corio factis, qualibus Mauri semper atque Afri sunt usi, ad sinistram partem ephippiorum appensis, lancea supter dextrum femur iacente. Atque ita cum inauratis calcaribus aliisque equeriorum insignibus, cum magna exultatione ducentium, quia hoc sua arte potuissent, ad imperatorem perducuntur. 15 Quo ille spectaculo ita magnos risus excitasse fertur – ut vix unquam sit visus risisse hilarius – dixisseque, circunfusis investigatoribus ac pre victoria gloriabundis, quoniam puderet captivos in illo cultu conspici, exuerent et eum sibi haberent: significans per lusum illorum spolia se dare dono iis qui cepissent. XV 1 Venio nunc ad postremam barbarorum incursionem. Domuerat per eos dies imperator circunferendo arma,
Abbreviated transcription (Latin):
instatione quę supra ulteriorem ripam posita erat
iterlucerent hic excomposito ab iis qui a tergo 4
a fronte erant uelut in deprehensos simul exela¬
matum est. Quo ancipiti terrore consternati eque¬
rii. quia conuertere retro cursum difficile erat
Oplures sequi equites q̃ in statione equestres esse ui¬
ddent. irepergunt gin alueum se demitunticas
peraduersam ripam cum aliq̃tum processissent uui-¬
am muenturi. Que multum eos fefellit opmio :
Nam uti pauloplus q̃ iactum sagitę per gaream
ꝓcerissent. offendunt rapem̃ exqua torrens cursu
quotiens habet in prȩceps cadit. Ibi subsistentes equeris
circũs pectant actoniti ⁊ consilii mopes. a fronte rupe
a tergo ponte qui inflato torrenti imponi solebat
per stationarios deiecto. ab utroꝗ latere ripis & eas ho¬
ste premente interclusi gut se dederent nis perire
malent undiꝗ exaudientes. Ainfesta ac suspensa

Expanded text:
in statione, que supra ulteriorem ripam posita erat, in statione, que supra ulteriorem ripam posita erat, interlucerent. Hic, ex composito ab iis qui a tergo et a fronte erant velut in deprehensos, simul exclamatum est. Quo ancipiti terrore consternati equerii, quia convertere retro cursum difficile erat et plures sequi equites, quam in statione equestres esse vident, ire pergunt et in alveum se demittunt tanquam per adversam ripam, cum aliquantum processissent viam inventuri: que multum eos fefellit opinio. Nam, ubi paulo plus quam iactum sagitte per glaream procurrissent, offendunt rupem, ex qua torrens cursum quotiens habet in preceps cadit. 13 Ibi subsistentes equerii circumspectant attoniti et consilii inopes, a fronte rupe, a tergo ponte – qui inflato torrenti imponi solebat – per stationarios deiecto, ab utroque latere ripis et eas hoste premente, interclusi; et ut se dederent, nisi perire mallent, undique exaudientes, et infesta ac suspensa
Abbreviated transcription (Latin):
nulitum ⁊ fere omnium plus ualet pene metus q̃ re¬
ligio pęna addlita ut si eques desereret. armis equoꝗ
exueretur sin pedes certo plagarum numero inspec¬
tantibus sociis cederetur. Hos barbari equerii cum ui¬
ribus freti tum improuiso aduentu sperabant se op¬
pressuros interceptaꝗ re frumentaria stationem re¬
tenturos donec aut Rex auxilia misisset: aut sibi⁊
alias manere conducibile uisum esset. Obseruato itas
tempore per occultos transuersosꝙ tramites uno tan:¬
tum contenti qui cibos ferret mulione. ueniebant
cum muestigatores eorum iter numerũꝗ odorati.
mictunt breuiori ua ao stationarios nunciũ. docẽt̃q
quid acturisint. Ipsi coacto raptim suorum globo :¬
uestigia insequi instant Subi sub oculis fuit hostis
q̃ occultissime poterant subsequuntur ut lateant
credentem se latere alios. fallantq cum fallit.
Lamꝗ adtorrentem equerii peruenerant. cum pauci

Expanded text:
militum et fere omnium plus valet pene metus quam remilitum et fere omnium plus valet pene metus quam religio, pena addita, ut si eques desereret, armis equoque exueretur, sin pedes, certo plagarum numero inspectantibus sociis cederetur. 10 Hos barbari equerii cum viribus freti tum improviso adventu sperabant se oppressuros interceptaque re frumentaria, stationem retenturos, donec aut rex auxilia misisset, aut sibi alias manere conducibile visum esset. 11 Observato itaque tempore, per occultos transversosque tramites, uno tantum contenti qui cibos ferret mulione, veniebant cum investigatores eorum iter numerumque odorati, mittunt breviori via ad stationarios nuntium docentque quid acturi sint; ipsi coacto raptim suorum globo vestigia insequi instant, et ubi sub oculis fuit hostis, quam occultissime poterant, subsequuntur, ut lateant credentem se latere alios fallantque cum fallit. 12 Iamque ad torrentem equerii pervenerant, cum pauci
Abbreviated transcription (Latin):
si aliter accipimus q̃ fert consuetudo librorum: ici¬
demus perturbationem. Quare quis nõ uidet rebus
nouis esse accommodanda noua nomma: ut ueteres
a quibus prȩcepea habemus. & exempla sumimus fac¬
titarunt. hęc nos non minimum opere precium
est esse prefatos Nunc equerios sine repręhensio¬
nis metu dicemus. ¶hi numero centum fuerunt
ter primos eius ordinis. non nulli aduene exa¬
ca. ceteri indigene qui se apud Regem deuoue¬
unt. nunq̃ reuersuros ad conspectum illius :
prȩelarum aliquod aduersus christianos facinus edi¬
dissent incitati ut colligi potest: nõ modo Regi ca¬
ritate: sed etiam emulatione gioriȩ quoruntam
exchristranis qui decem milibus passuum a castris
stationem tuebantur. tum nequis transeuntem
cõmeatum intercipere posset. tum nequis domũ
se reciperet trecenti numero iureiurando adacti
se locum nullo terrore deserturos & quia in mentibus

Expanded text:
si aliter accipimus quam fert consuetudo librorum, incisi aliter accipimus quam fert consuetudo librorum, incidemus perturbationem. Quare quis non videt rebus novis esse accommodanda nova nomina, ut veteres, a quibus precepta habemus et exempla sumimus, factitarunt? 8 Hec nos non minimum opere pretium est esse prefatos. Nunc equerios sine reprehensionis metu dicemus. 9 Hi numero centum fuerunt, inter primos eius ordinis nonnulli advene ex Africa, ceteri indigene, qui se apud regem devoverunt, nunquam reversuros ad conspectum illius, nisi preclarum aliquod adversus Christianos facinus edidissent; incitati, ut colligi potest, non modo regis caritate, sed etiam emulatione glorie quorundam ex Christianis qui decem milibus passuum a castris stationem tuebantur; tum nequis transeuntem commeatum intercipere posset, tum nequis domum se reciperet, trecenti numero iureiurando adacti, se locum nullo terrore deserturos; et quia in mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
rustiçano nomine nõ sim insolentie accusandus
Habenda enim ratio est decoris inloquendo cum utiꝗ
accurate scribimus Quod si boc conceditur. illud
multo magis concessum iri necesse est. quos uulgo
caballerios uocant grȩciꝗ de his quoq mun nunc
pariter dicendum est eos uocare equerios ne eoꝵ
sequamur errorem qui uerba upiani scribentis deiur̃
ciuili male accipiente uocant milites. quod nomen eoꝵ
proprium est qui militant presertm facramento illo
militie dligati. Ne id possit alii rei adaptari sine
maxima perturbatione librorum qui ascripti sũt
Sscribentur. Ideoq eruditiores inbanc significationẽ
eo noĩe non utuntur. quod tamen cum emendane
conantur: insimile uicium incurrunt. qui quia ca¬
ballerius acaballo dicitur. quasi rusticitatem hanc
soni reformidantes. pro eo equitem substituũt. Sed
cum eques habeat suam significationem aprid oiñs
auctores sicut miles in eandem quam modo dixi :

Expanded text:
rusticano nomine, non sim insolentie accusandus: rusticano nomine, non sim insolentie accusandus: habenda enim ratio est decoris in loquendo, cum utique accurate scribimus. 5 Quod si hoc conceditur, illud multo magis concessum iri necesse est, quos vulgo caballerios vocant Greci – de hisquoque mihi nunc pariter dicendum est – eos vocare equerios; ne eorum sequamur errorem, qui verba Ulpiani scribentis de iure civili male accipientes, vocant milites: quod nomen eorum proprium est qui militant, presertim sacramento illo militie obligati. 6 Ne id possit alii rei adaptari sine maxima perturbatione librorum qui et scripti sunt et scribentur. Ideoque eruditiores in hanc significationem eo nomine non utuntur, quod tamen cum emendare conantur, in simile vitium incurrunt. Qui quia caballerius a caballo dicitur, quasi rusticitatem hanc soni reformidantes, pro eo equitem substituunt. 7 Sed cum eques habeat suam significationem apud omnes auctores, sicut miles in eandem quam modo dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
turum. Deꝙ auguriis. ominibus. pronosticis habent
libros diligentissime seriptos: horum ut dixi magistri
Quȩ opinio usꝗ ab homero utiꝗiam superioribus nata
temporibus apud plerosꝙ poetas: historitos. philosephos
sibi fidem uendicauit. multiꝗ de ea scripserunt par-¬
tim qui assererent: partim quorum de numero ego
sum qui improbarent atꝗ refellerent. Est auahor
peritia quam compertissimam probat experientia
inuestigare transitus non equorum modo iumento¬
rumg sedbominũ quoꝗ per uestitã per nudã. per
duram bumum. per lapides. per saxa. per cotes ut nec
numerus eorum quę transierunt nec q̃ dudũ traꝵ¬
sierint unꝙ̃ fere eos fallat. Idq nõ segniter ac tarde
sed ut uenaticos canes dicas. quibus si latme sit no¬
men dandum. nullum decentius dari queas q̃ in¬
uestigatores cum inuestigiis iuestigandis exerceant᷑
Quos si mun permutam ita appellare potius q̃ es ꝓpe

Expanded text:
turum. Deque auguriis, ominibus, pronosticis habent turum. Deque auguriis, ominibus, pronosticis habent libros diligentissime scriptos. Horum, ut dixi, magistri, que opinio usque ab Homero, utique iam superioribus nata temporibus, apud plerosque poetas, historicos, philosophos sibi fidem vendicavit multique de ea scripserunt, partim qui assererent, partim – quorum de numero ego sum – qui improbarent atque refellerent. 3 Est alia horum peritia, quam compertissimam probat experientia, investigare transitus, non equorum modo iumentorumque, sed hominumquoque, per vestitam, per nudam, per duram humum, per lapides, per saxa, per cotes, ut nec numerus eorum que transierunt nec quandudum transierint, unquam fere eos fallat. 4 Idque non segniter ac tarde, sed, ut venaticos canes dicas, quibus, si latine sit nomen dandum, nullum decentius dari queat quam investigatores, cum in vestigiis vestigandis exerceantur. Quos si mihi permittam ita appellare potius quam eo prope
Abbreviated transcription (Latin):
malia manus nostras effugerunt nõ perdidimus.
perdidimus quot nõ effugerunt. hec sola nec
effugerunt nec perdiimus Et he quidem nr̃oꝵ
n oppida hostium inursiones. Totidem sũt illor
cireacastra municiones ꝗ nostpotũ aliq̃to posterio¬
res. quasi ꝗ iosi audenorim siti eodem genere
existimarent. Sed mirũ profecto fit m̃ihi cogi-¬
tanti ommnem quę ꝑ id temipus tentata est incur¬
sionẽ fuisse. non minus infaustam q̃ temerariã
sed temeritatem chiristianorum inbonum. Mao¬
mettanorũ uero in malum deus deduxit.
prior aũi ad eos pertinet dequibus me promisi
dicturum adelictos almoga uerosq: ita hos appellat
ea hispanię pars ubi hȩc scientia si ita appellanda est
uipet. quorum alteri sunt duces ac uelut magistri.
alteri comites ac discipuli. horum ars ac peritia est
ex uolatu auiũ ex uoce exferarum occursu. aliarũq
rerum plurimarũ ariolari quid boni maliꝗ sit euen¬

Expanded text:
malia manus nostras effugerunt, non perdidimus, malia manus nostras effugerunt, non perdidimus, perdidimus quot non effugerunt; hec sola nec effugerunt, nec perdidimus.» 11 Et he quidem nostrorum in oppida hostium incursiones; totidem sunt illorum circa castra munitionesque nostrorum aliquanto posteriores, quasi et ipsi audendum sibi eodem genere existimarent. Sed mirum profecto sit mihi cogitanti, omnem, que per id tempus temptata est, incursionem fuisse non minus infaustam quam temerariam. Sed temeritatem Christianorum in bonum, Maomettanorum vero in malum Deus deduxit. XIV 1 Prior autem ad eos pertinet, de quibus me promisi dicturum, Adelittos Almogavenosque. Ita hos appellat ea Hispanie pars ubi hec scientia, si ita appellanda est, viget: quorum alteri sunt duces ac velut magistri, alteri comites ac discipuli. 2 Horum ars ac peritia est ex volatu avium, ex voce, ex ferarum occursu aliarumque rerum plurimarum ariolari quid boni malique sit even
Abbreviated transcription (Latin):
prioribus fugere uolentibus. Sic data facultas est
Toani sociisq cedendi: sternendi: capiendi quans
nulli fere cure erat capere. nisi prius bene multos
exmaiore turba q̃ ipsi essent interemissent. Nec
destiterunt insequi: donei & propius urbem erãt
Splus dimidium hominũ contiderant pauasꝗ
captiuis: sed plerisꝗ equis captis adcastra reuer¬
tuntuꝵ. equis qui aut saucii aut afflicti sub sequi
nequibant ne hosti profuturi essent : subneruat
Edhorum ingressum admirabantur omniũ ociui
unde tot fine uectoribus equos tot eorum strata
Nam multi terna quaternaꝗ strata atꝗ epiappia
gestabant. Quȩrebant nõ nulli uel ioco uel serio
an socios cum equis amisissent. Respondit ꝗdam
mimo interrogate equos ipsos sornamenta ac ue¬
stes quos nam socios amiserunt. Ioannes etram
facetius ut sumus in uictoria faceti ac dicates.
Nos uero innemore sumus uenati: ⁊ quot ani¬

Expanded text:
prioribus fugere volentibus. 9 Sic data facultas est prioribus fugere volentibus. 9 Sic data facultas est Ioanni sociisque cedendi, sternendi, capiendi, quanquam nulli fere cure erat capere, nisi, prius bene multos ex maiore turba quam ipsi essent, interemissent. Nec destiterunt insequi, donec et propius urbem erant et plus dimidium hominum conciderant. Paucisque captivis sed plerisque equis captis, ad castra revertuntur, equis qui aut saucii aut afflicti subsequi nequibant, ne hosti profuturi essent, subnervatis. 10 Ad horum ingressum admirabantur omnium oculi, unde tot sine vectoribus equos, tot eorum strata, nam multi terna quaternaque strata atque ephippia gestabant. Querebant nonnulli, vel ioco vel serio, an socios cum equis amisissent. Respondit quidam: «Immo interrogate equos ipsos et ornamenta ac vestes quosnam socios amiserunt.» Ioannes etiam facetius, ut sumus in victoria faceti ac dicaces: «Nos vero in nemore sumus venati, et quot ani
Abbreviated transcription (Latin):
dencia. Unde aut uictores cum prȩda a gloria re¬
dibimus: aut certe honestissimam mortem oppete.¬
mus. Quam nefas est appellare mortẽ: frluturos
apua uitę parentem uita ęterna. speroꝗ in Tesu
Christo qui mede prustina mortalitate adspem
ete r̾nitatis reuocciuit. eum hanc meam spem nõ
frustraturum. Atꝗ euis inuocato nomine. feror
m suos hostes . ¶hoc dicens adacto equo induos ante¬
cursores: & ram proximi erant imfestahasta dini¬
git cursum. Illi propere terga dant. cęteri chri¬
stiani insequuntur. At barbari qui ad responsis
coplo ratorum suspenisi erant / uisa eorum futita
fuga hostiumq intursu turbantur Sinter pugnȩ
fugeq censiluim commniscentur. ⁊ aliis terga dan¬
tibus alii perterrentur. atꝙ ita iam omnibus in fu=¬
gam uersis christiani irruunt. Sed postremi nõ
tam cito uertentes terga quippe qui rem nõ uide¬
bant ut in locis nõ admodu latis. imp edimento erãt

Expanded text:
denda. Unde aut victores cum preda et gloria redenda. Unde aut victores cum preda et gloria redibimus, aut certe honestissimam mortem oppetemus. Quam nefas est appellare mortem, fruituros apud vite parentem vita eterna. Speroque in Iesu Christo, qui me de pristina mortalitate ad spem eternitatis revocavit, eum hanc meam spem non frustraturum. Atque, eius invocato nomine, feror in suos hostes.» 8 Hoc dicens, adacto equo, in duos antecursores, et iam proximi erant, infesta hasta dirigit cursum. Illi propere terga dant, ceteri Christiani insecuntur. At barbari, qui ad responsum exploratorum suspensi erant, visa eorum subita fuga hostiumque incursu, turbantur et inter pugne fugeque consilium commiscentur et aliis terga dantibus, alii perterrentur; atque ita, iam omnibus in fugam versis, Christiani irruunt. Sed postremi non tam cito vertentes terga, quippe qui rem non videbant, ut in locis non admodum latis impedimento erant
Abbreviated transcription (Latin):
firmiores sepe quem in aperto singulas robustiorũ
ferarum fugissent. cum se inclusas iudissent.
contracta rabie aduersus plures insurgunt. 8
nõ nunõ eiulare ⁊fugere compellunt. Ego uidi
uulpem unam uulneratis plerisq canibus euasiffe¬
sisse Nos ergo tot uulpes cum rem nostram rñ
angusto uideamus positam: paulo plures canes ex:¬
timescemus inuadere: si moolumes x cũ laude
uolumus euadere. Quid ꝙ nostrum adiuuat fortuna
consilium: Si inuadimus speciem prębebimus nos
partem insidiatorum esse nõ totam manum. Neg
enm compertum habent numerum nostrũ. Uidetis
ut lente cunctanterq ueniunt: ut duos longiuis pre¬
miserunt explorandi causa g ipsos hesitantes ac cu=¬
cumspicientes: Audendum ipitur anteq̃ certum ex-¬
plorent &tanq̃ fiducia sociorum qui lateant feroces
feroces simus ferociter irruamus. Uictoria impe.¬
ratoris nostra omnia facit eis formidolosa. nobis au-¬

Expanded text:
firmiores fere que in aperto singulas robustiorum firmiores fere que in aperto singulas robustiorum ferarum fugissent, cum se inclusas viderunt, contracta rabie, adversus plures insurgunt et nonnunquam eiulare et fugere compellunt. 6 Ego vidi vulpem unam, vulneratis plerisque canibus, evasisse. Nos ergo tot vulpes, cum rem nostram in angusto videamus positam, paulo plures canes extimescemus invadere, si incolumes et cum laude volumus evadere? Quid? quia nostrum adiuvat fortuna consilium. Si invadimus, speciem prebebimus nos partem insidiatorum esse, non totam manum, neque enim compertum habent numerum nostrum. Videtis ut lente cuntanterque veniunt, ut duos longius premiserunt explorandi causa et ipsos hesitantes ac circumspicientes? Audendum igitur antequam certum explorent et tanquam fiducia sociorum qui lateant, feroces simus, ferociter irruamus. 7 Victoria imperatoris nostri omnia facit eis formidolosa, nobis au
Abbreviated transcription (Latin):
aut ut dixi recentiores sunt ad perferendum curstĩ
modo tres quatuorue illorum qui plures nobis sũt
si pernicibus equis insideant instabunt fugentibus :
terga cedent. & aut morani compellent. aut ri-¬
tu ouium caprarũꝗ mactabunt singuli plurimos.
Ut renouemus in nobis ea quę de orlando ac Rainal¬
do in hac regione gesta memorantur. qualia fiusse
hectoris. eneȩ achillis aliorũq priscorum frequen¬
ter audiui. Exquo non mortem defugerimus : sea
honestam mortem refugerimus. est autemhone¬
sta mors in pugna non infuga. Ad quam mortẽ
fortiter uochortari ausim: si nihuil aliud sit reli¬
qui. Nunc etram spes salutis ac uictoriȩ ostendit᷑.
si fortunam belli tentemus Sępe enim pauciores
uel consilio uel uirtute. uel quod maxiũ est
necessitate ac desperatione uicerunt. Magna res
est proponere animo aut uincendum. aut morte
deoletus atq omnia extrema patienda. S ȩpe in¬

Expanded text:
aut, ut dixi, recentiores sunt ad perferendum cursum. aut, ut dixi, recentiores sunt ad perferendum cursum. Modo tres quatuor ve illorum qui plures nobis sunt, si pernicibus equis insideant, instabunt fugientibus, terga cedent, et aut morari compellent, aut ritu ovium caprarumque mattabunt singuli plurimos. Ut renovemus in nobis ea que de Orlando ac Rainaldo in hac regione gesta memorantur, qualia fuisse Hectoris, Enee, Achillis aliorumque priscorum frequenter audivi. Ex quo non mortem defugerimus, sed honestam mortem refugerimus. Est autem honesta mors in pugna, non in fuga: ad quam mortem fortiter vos hortari ausim, si nihil aliud sit reliqui. Nunc etiam spes salutis ac victorie ostenditur, si fortunam belli temptemus. Sepe enim pauciores vel consilio, vel virtute, vel – quod maximum est – necessitate ac desperatione, vicerunt. 5 Magna res est proponere animo aut vincendum, aut mortem, dedecus atque omnia extrema patienda. Sepe in
Abbreviated transcription (Latin):
utrosꝗ dirionente intercapedine. Cȩteros ꝙ se deprȩ¬
hensos arbitrarentur fugere uolentes. Igannes ora¬
tione retinuit Sut hostem quoꝗ inuaderent. indu-¬
xit. CSocii ut ipse uestri aduentus gut sors culit
uestri periculi auctor sum. sic meum est uestri reditus
ac uestrę salutis curambabere non solum meę. Si locus
hic ubi sumus satis apertus adfugam esset si satis etiam
distaintiȩ abhostibus nimirum nõ tam ferox temera-¬
riusq sum ut pugnam morãue suaderem. Nunc cũ
Slocum ceperimus angustum quo ueniremus occultius
& hostis non absit longius quad ringentis passibus. ut
opinor recentioribus q̃ nos equis: quã spem salutis tan¬
tam ponimus inuna celeritate equorum At fessis
plus quing saugniti milibus passuum remetiendũ est¬
Quos isti incompositos ac dissipatos insecuiti: ut quẽꝗ
primum assequentur trucidabunt. Qut certum
habeo usq adunum. Non enim firmiores nostri eꝗ

Expanded text:
utrosque dirimente intercapedine. Ceteros, quia se depreutrosque dirimente intercapedine. Ceteros, quia se deprehensos arbitrarentur fugere volentes, Ioannes oratione retinuit et ut hostemquoque invaderent, induxit. 2 «Socii, ut ipse vestri adventus et, ut sors tulit, vestri periculi auctor sum, sic meum est vestri reditus ac vestre salutis curam habere, non solum mee. Si locus hic ubi sumus satis apertus ad fugam esset, si satis etiam distantie ab hostibus, nimirum non tam ferox temerariusque sum, ut pugnam moram ve suaderem. 3 Nunc cum et locum ceperimus angustum, quo veniremus occultius et hostis non absit longius quadringentis passibus, ut opinor, recentioribus quam nos equis, quam spem salutis tantam ponimus in una celeritate equorum? At fessis, plus quinque et viginti milibus passuum remetiendum estquos isti incompositos ac dissipatos insecuti, ut quenque primum assequentur, trucidabunt, et, ut certum habeo, usque ad unum. 4 Non enim firmiores nostri equi
Abbreviated transcription (Latin):
tebris prodierint aut quę minima pars fuit per
deuios calles elapsi tristem nunciũ domũ reporta¬
uerant. ita ut iam pro deploratis omnes essent. Quo
magis & lętus ⁊ addmirandus eorum reditus cũ prȩ̃¬
da fuit. unum mendociã in cęlum tollentiũ. quasi
singularem ducem quem domi pridie pro non idoneo
aabue milite neliquissent ac respussent ¶Altera pugna
nõ ab oppilanis. sed a castrensibus uiris incepta est
Erat incastris eques quidam nommne loannes Maris ce¬
retensis quondam Agarenę superstitionis: impiger
uuienis uiribus animo respondentibus hic hortatus
sodales suos ut in agrum malacanum incurrentes
agerent prȩdas ad centum homines quos paupertas au-¬
daces faciebat. coegit. Profecti cum iam octo milibus
passuum ab urbe abessent: sub lucem trecentos ut
colligi poterat equites. ex aduero se ferentes conspi¬
ciunt moxq conspiciuntur inuicem. parua iam

Expanded text:
tebris prodierunt, aut, que minima pars fuit, per tebris prodierunt, aut, que minima pars fuit, per devios calles elapsi, tristem nuntium domum reportaverant, ita ut iam pro deploratis omnes essent. Quo magis et letus et admirandus eorum reditus cum preda fuit, unum Mendotiam in celum tollentium quasi singularem ducem, quem domi pridie pro non idoneo adhuc milite reliquissent ac respuissent. XIII 1 Altera pugna non ab oppidanis, sed a castrensibus viris incepta est. Erat in castris eques quidam nomine Ioannes Mars, Sceretentis, quondam agarene superstitionis impiger iuvenis, viribus animo respondentibus. Hic hortatus soldaes suos, ut in agrum Malacanum incurrentes agerent predas, ad centum homines, quos paupertas audaces faciebat, coegit. Profecti, cum iam octo milibus passum ab urbe abessent, sub lucem trecentos, ut colligi poterat, equites, ex adverso se ferentes, conspiciunt, moxque conspiciuntur invicem, parva iam
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem calamitatem reddunt ꝗ̃ acceperunt. &
prȩdam nõ modo desperatam. sea multo etiã spe ac
uoto maiorem reportant. Ita hominis quem ut
nec dum uirum insocietatem adiitere noluerãt.
uirtute liberati sunt ⁊uicti uictoriam consecuti.
Nec uero maligni in agnoscendo beneficio fuerunt.
facta illi potestate quȩcunq uellet eligenoi: aut si
mallet omnnia sumendi.Qua tamen uti noluit
nisi predam ad arbitriũ suum partiendi. Rxqua
tertiam partem sibi. tubicinibusꝙ ac sotiis quos reuoca¬
uerat distribuendam adiudicauit. Reliquas uirili¬
bus partibus inter sȩ diuidendas censuit qnĩ par peri¬
culum labor audacia extitisset. Atꝗ in hunc modũ
gnaue acta opera pleni prȩdarum ac lȩti prrȩterq̃ qđ
aliquot e suis amiserant. reuertuntur. Sed tantus
fuit proprie saluti metus: ut ea recuperata. minor
de aliena morte dolor sentiretur. Ad centum nũo
desiderati sunt. cęteri aut aduictoriã suorũ e la¬

Expanded text:
maiorem calamitatem reddunt quam acceperunt et maiorem calamitatem reddunt quam acceperunt et predam, non modo desperatam, sed multo etiam spe ac voto maiorem, reportant. 13 Ita hominis, quem ut necdum virum in societatem admittere noluerant, virtute liberati sunt et victi victoriam consecuti. Nec vero maligni in agnoscendo beneficio fuerunt, facta illi potestate quecunque vellet eligendi, aut si mallet omnia sumendi; qua tamen uti noluit, nisi predam ad arbitrium suum partiendi. Ex qua tertiam partem sibi tubicinibusque ac sociis quos revocaverat distribuendam adiudicavit, reliquas virilibus partibus inter se dividendas censuit, quoniam par periculum, labor, audacia, extitisset. 14 Atque in hunc modum gnave acta opera, pleni predarum ac leti, preterquam quia aliquot e suis amiserant, revertuntur. Sed tantus fuit proprie salutis metus ut ea recuperata, minor de aliena morte dolor sentiretur. Ad centum numero desiderati sunt, ceteri aut ad victoriam suorum e la
Abbreviated transcription (Latin):
ratos uno omnes animo sequuntur Ille antecede¬
bat frrngens speculatoris officio. atq illis qui erant in
iuigo st ostendens. Non enm ea nocte prę solicitudine
illi somnum aeperant. mirabantur tamen quid rei
futurum esset. Et iam diluculum erat. cum ad exitũ
supmȩ uallis quę ad hoste ferebat. cernentibus sociis
circiter duostadia ab hostibus uentum est. Ibi trbe
cornuaꝗ cetinere bellicum. Et socii iamdudũ dolo
percepto omnes strictis gladiis redodito clamore decurnĩt
semisominos actonitosq inuadunt. Illi duplici clamore
Sclangore circumuenti prius quo fugiant q̃ quȩ tela.
sumant circũspiciunt Fugientium terga chiustiani ce¬
dunt. simulꝗ Mendocia Ex uociferatione fugientium
insequentiumꝗ quo instatu res sit coniectans in aꝑtã
prodire festinat. magis ac magis tubis contrepantibus.
Tbi conspitatus fugientes cum comitatu pariter ins equit.
tandenꝗ multis mortalibus trucidatis. multis captis :

Expanded text:
ratos, uno omnes animo sequuntur. Ille antecederatos, uno omnes animo sequuntur. Ille antecedebat fungens speculatoris officio, atque illis qui erant in iugo se ostendens. Non enim ea nocte pre solicitudine illi somnum ceperant, mirabantur tamen quid rei futurum esset. Et iam diluculum erat, cum ad exitum supine vallis que ad hostes ferebat, cernentibus sociis, circiter duo stadia ab hostibus, ventum est. Ibi tube cornuaque cecinere bellicum. Et socii iandudum dolo percepto, omnes strictis gladiis, reddito clamore decurrunt, semisomnos attonitosque invadunt. 12 Illi duplici clamore et clangore circumventi, prius quo fugiant quam que tela sumant, circumspiciunt, fugientium terga Christiani cedunt, simulque Mendotia ex vociferatione fugentium insequentiumque, quo in statu res sit coniectans, in apertum prodire festinat, magis ac magis tubis concrepantibus. Ibi conspicatus fugientes, cum comitatu pariter insequitur. Tandemque multis mortalibus trucidatis, multis captis,
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Euius rei hȩc documenta habeo. ꝙ soli omnium
tanq minime strenui in urbe reliti sunt. ꝙ nisi notu
uos / nisi incautos dormientesꝗ inuadere ausi nõ sunt:
Aut certe reliquiȩ sunt profligati exercitus. Nanq
heri propius solis occasum nimor de uittoria impe¬
ratoris domi maximus erat. quod iam istos si de nũo
illorum nõ sunt rescisse oportet. Utroius tamen modo
tales sunt. quibus paruus terror maxnnũ metum incu-¬
tiat. Quod si tantum ad descensum nr̃orum summo¬
uebuntur: ciues nostros a pernicie eripuerimus nullo
nostio cum periculo ꝗ ingenti cum gloria. Si quod ma¬
gis & opto &spero perculsi metu atꝗ exanimati longius
fugam capessent. aut in prima fuga opprimentur :
cum maiori gloria ⁊gratia erimũs socii prȩdarum.
participes :uictoriȩ. Qua re agite quod bene uertat: S
meum consilium me ducem sequamini. ¶Etge lo-¬
cutus pergit. Alii  crederes non inuitatos sed impe¬

Expanded text:
verunt. Cuius rei hec documenta habeo quia soli omnium verunt. Cuius rei hec documenta habeo quia soli omnium tanquam minime strenui in urbe relicti sunt, quia nisi noctu vos nisi incautos dormientesque invadere ausi non sunt. Aut certe reliquie sunt profligati exercitus. Nanque heri propius solis occasum rumor de victori, imperatoris domi maximus erat, quod iam istos, si de numero illorum non sunt, rescisse oportet. Utrovis tamen modo tales sunt, quibus parvus terror maximum metum incutiat. Quod si tantum ad descensum nostrorum summovebuntur cives nostros a pernicie eripuerimus, nullo nostro cum periculo et ingenti cum gloria. 10 Si, quod magis et opto et spero, perculsi metu atque exanimati longius fugam capessent aut in prima fuga opprimentur, cum maiori gloria e gratia erimus socii predarum participesque victorie. Quare agite quod bene vertat et meum consilium et me ducem sequamini.» 11 Hec locutus, pergit; alii, crederes non invitatos sed impe
Abbreviated transcription (Latin):
ferimus cum liceat mortis eorum aut seruitutis. sin
ferimus uitę libertatisue auctores erimus. At quo¬
modo ferre opem licet: Eodem quo patrem meum
simili in casu sociis tulisse exipso sępe audiui. quod
referre temporis angustię non sinunt. Tamen simi¬
litudinem ex meo consilio cognoscetis. Circueamus
hunc collem unde a sociis uideri. ab postibus nõ iuderi
possimus. Et dum uicini erimus ab ea parte quȩ ad
castra fert: tubs atq cornua bellicum canent sye
ullo nosteo elamore: ne paucitas fortasse prodatur
Nostri intellecto dolo Sipsi auxilium ab imperator
missum uenire simulantes: quippe necessitas coget
omnia audere : prȩcipiti cursu ferentur. Qua noua
auolacia fidem faciente has tũbas esse aduenientiũ so-¬
ciorum. illi ut spero terga dabunt: aut certe nostros abi¬
re ꝑmutent retro se recipientes intutum. Neꝙ uero
strenuos uiros esse hos existimare debetis Esi uos fuga¬

Expanded text:
ferimus cum liceat, mortis eorum aut servitutis, sin ferimus cum liceat, mortis eorum aut servitutis, sin ferimus, vite libertatis ve auctores erimus. At quomodo ferre opem licet? Eodem quo patrem meum simili in casu sociis tulisse ex ipso sepe audivi. Quod referre temporis angustie non sinunt, tamen similitudinem ex meo consilio cognoscetis. 8 Circueamus hunc collem unde a sociis videri ab hostibus non videri possimus et dum vicini erimus, ab ea parte que ad castra fert, tube atque cornua bellicum canent sine ullo nostro clamore, ne paucitas fortasse prodatur. Nostri intellecto dolo et ipsi auxilium ab imperatore missum venire simulantes, quippe necessitas coget omnia audere precipiti cursu ferentur, qua nova audacia fidem faciente has tubas esse advenientium sociorum. 9 Illi, ut spero, terga dabunt, aut certe nostros abire permittent retro se recipientes in tutum. Neque vero strenuos viros esse hos existimare debetis, etsi vos fuga
Abbreviated transcription (Latin):
declarat exitus. ⁊ lunc alii seu ꝙ parcerent seu
ꝙ diffiderent ȩtati: secum educere recusauerant. Eam
contumeliam non tolerans adolescens atꝗ ira plenus in¬
sequenti nocte adhuc intempesta cum aliquot equi-¬
tibus predatum domo egressus est affirmans se fac¬
turum periculũ an illa in etate uiresset. Qui cum
ad montem ubi conciues obsidebantur appropinqua¬
ret: iam iam pro predatore futurus preda deo ami¬
co obuius fit trecentis illis. oognitaꝗ ex aspectu eoꝵ
fortuna paucis rem gestam docetur. hortantes eosdẽ
ut secum festmato rediret. ipse e contrario ut secum
potius irent huiusmodi oratione persuasit. ¶Audite
queso amici pauca. nam rem nobishonestam ut spero
atq utilem proponam quam eligatis licet si placuerit.
Sociis ac cuubus nostris nilnil reliqui est ut audio qn
aut fame absumantur aut hosti se dedant. hoc de¬
trimentum q̃tum sit ipsi uidetis. Quibus si opem nõ

Expanded text:
declarat exitus. Hunc alii seu quia parcerent, seu declarat exitus. Hunc alii seu quia parcerent, seu quia diffiderent etati, secum educere recusaverant. 6 Eam contumeliam non tolerans adolescens atque ira plenus, insequenti nocte, adhuc intempesta, cum aliquot equitibus predatum domo egressus est, affirmans se facturum periculum an illa in etate vir esset. Qui cum ad montem ubi concives obsidebantur appropinquaret, iam iam pro predatore futurus preda Deo amico obvius fit trecentis illis cognitaque ex aspectu eorum fortuna, paucis rem gestam docetur, hortantes eosdem ut secum festinato rediret, ipse e contrario ut secum potius irent, huiusmodi oratione persuasit. 7 «Audite queso, amici, pauca. Nam rem vobis honestam, ut spero, atque utilem proponam, quam eligatis, licet si placuerit. Sociis ac civibus nostris nihil reliqui est, ut audio, quin aut fame absumantur, aut hosti se dedant. Hoc detrimentum quantum sit ipsi videtis. Quibus si opem non
Abbreviated transcription (Latin):
omittere. greges abactos nõ sinere ꝑ noctem pastere
sed defatigatos ad nouum laborem impellere non
erat ratio. Sicq dispositis qui obsessos ⁊qui pecora
m pascuis distributa custodiant. cibum quem poterãt.
deinde quietem capiunt. lucemꝗ expectant. tunc
quid consilii miendum sit deliberaturi. Tubicines
autem cum fremitus hostium ac tumultum ab altera
parte misteri cepisset. & cum iis multi alii adtrecen¬
tos numero infrenatis protinus equis fugam inten¬
derunt. beneficioa noctis elapsi sunt. Sed aliorsum
m patriam uersus. Uerum cumequos media a
labore confectos apręsertu nocturno ignotoq itone
adigere uix possent. delituerunt in colle quodam
equis inprato ut quiescerent pascerentq alligatis. qui¬
bus detertia uigilia receptis conscensisq ubi longo
ambitu montem circiussent. obuium habent quendã
nomine petrum mendociam adolesçentem maio¬
ris q̃ proetate & animi ⁊ consilii groboris ut ipse

Expanded text:
omittere, greges abactos non sinere per noctem pascere, omittere, greges abactos non sinere per noctem pascere, sed defatigatos ad novum laborem impellere non erat ratio. Sicque dispositis qui obsessos et qui pecora in pascuis distributa custodiant, cibum quem poterant, deinde quietem capiunt lucemque expectant, tunc quid consilii ineundum sit deliberaturi. 5 Tubicines autem, cum fremitus hostium ac tumultum ab altera parte misceri cepisset, et cum iis multi alii ad trecentos numero infrenatis protinus equis fugam intenderunt, beneficioque noctis elapsi sunt, sed aliorsum quam in patriam versus. Verum cum equos inedia ac labore confectos et presertim nocturno ignotoque itinere adigere vix possent, delituerunt in colle quodam, equis in prato ut quiescerent pascerentque alligatis; quibus de tertia vigilia receptis conscensisque, ubi longo ambitu montem circuissent, obvium habent quendam nomine Petrum Mendotiam adolescentem, maioris quam pro etate et animi et consilii et roboris, ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nerant. Re aũt palam facta in urbe per eos qui
euaserant sapsi granatenses e turribus prospiciĩt
predones & quia indiuersam a castris uiam abibãt :¬
i esse de numero uictorũ coniectura colligunt
sed finitimos per occasionem ad prędandum solici¬
tatos. Igitur ne finitimis quoꝗ ludibrio essent: rap¬
trin armis sumptis ad quinꝗ iiua peditumiquin¬
gentosq equites hostem uestigiis insequuntur fesses ꝗ &
ad radicẽs montis stratos partumꝗ dormientes sub notẽ
nanciscuntur incautos aggrediuntur. nõ paucos tri¬
adant. Cęteri semisomni qua cuiꝗ proximũ est diffu¬
giunt. Fere duo milia inmontem ascendunt. a quo
nusꝙ̃ nisi eadem uia descensus esset. hostes quia et
ipsi Sequi de uia fessi erant. cm illuc cursu uenissẽt
satius pritarunt differre per noctis tempus expugnar̃
eos qui iugum montis ascenderant: cum pręsentim.
sine prigna sese dedituros crederent. aut si hos uellẽt

Expanded text:
nerant. 3 Re autem palam facta in urbe per eos qui nerant. 3 Re autem palam facta in urbe per eos qui evaserant, et ipsi Granatenses e turribus prospiciunt predones et quia in diversam a castris viam abibant, non esse de numero victorum coniectura colligunt, sed finitimos per occasionem ad predandum solicitatos. Igitur ne finitimisquoque ludibrio essent, raptim armis sumptis, ad quinque milia peditum quingentosque equites hostem vestigiis insequuntur, fessosque et ad radicem montis stratos, partimque dormientes sub noctem nanciscuntur, incautos aggrediuntur, non paucos trucidant. Ceteri semisomni qua cuique proximum est diffugiunt; fere duo milia in montem ascendunt, a quo nusquam nisi eadem via descensus esset. 4 Hostes quia et ipsi et equi de via fessi erant, cum illuc cursu venissent, satius putarunt differre per noctis tempus expugnare eos qui iugum montis ascenderant, cum presertim sine pugna sese dedituros crederent, aut si hos vellent
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi euentu nisi fortuna affuisset.. Sed quoa aliq̃to
prius fuit prius narrabimus Quatuor oppida sunt
finitima Anticherȩ quorum nomma sunt hi beda
ba eça. gaen chesada horum incolę circiter adtria
milia ex sexta parte equestres cum fama exisset: nõ
modo bellatores. sed om̃s qui per ętatem arma ferre
possent. etiam feminas granatenses isse in expeditio¬
nem constituunt in illorum agrum facere incurslo¬
nem. gamuris usꝙ prȩdas abigere. Nunꝙ̃ emim
se tantam oc casionem nec habuisse nec habituros.
Itaq lȩti alacresꝗ proficiscuntur : Res primo prospe¬
re ire neminem prȩgatoribus obuiam cum armis
se ferre uident pastores s eos raros ad primum
incursum diffugere: pecora relinquere: unum
salutis suȩ auxilium ponere inardius murisꝗ sub:¬
tundis. Si hesterna calamitas cnam pridie profli¬
gati fuerant. omnes ꝑter refecerat. Ita securius
ingentem prȩdam cogunt. abiguntq retro qua ue¬

Expanded text:
ipsi eventu, nisi fortuna affuisset. Sed quod aliquanto ipsi eventu, nisi fortuna affuisset. Sed quod aliquanto prius fuit, prius narrabimus. 2 Quatuor oppida sunt finitima Antichere quorum nomina sunt Humeda, Baieza, Graen, Chesada. Horum incole, circiter ad tria milia, ex sexta parte equestres, cum fama exisset non modo bellatores, sed omnes qui per etatem arma ferre possent, etiam feminas Granatenses isse in expeditionem, constituunt in illorum agrum facere incursionem et a muris usque predas abigere. Nunquam enim se tantam occasionem nec habuisse nec habituros; itaque leti alacresque proficiscuntur. Res primo prospere ire, neminem predatoribus obviam cum armis se ferre vident, pastores et eos raros ad primum incursum diffugere, pecora relinquere, unum salutis sue auxilium ponere in arduis murisque subeundis. Sic hesterna calamitas, nam pridie profligati fuerant, omnes perterre fecerat; itaque nostri ingentem predam cogunt abiguntque retro qua ve
Abbreviated transcription (Latin):
seol etiam periculo inposterum pestilentie. dux prȩ¬
cepit ut tracta unco s maceruos collecta succende¬
rentur. Ex quo intellectum est quod diuturna de¬
suetudine de didiceramus: nõ pluribus lignis opus
esse ad cremanda humana cadauera. pręsertim ut
tum erant solibus in cocta. ꝗ adipibus qui defluetãt
nõ niluil alimenti flãmę prehentibus. Ossa tamen
omiscua atꝗ inhumata manserunt: ne rogu
similem pristis hominibus sortirentur. Quorum
ideo cremabantur. conpora. ut ossa cum cineribus
legerentur adsepeliendum. horum uero is exitus
fuit: ut primum uita deinde uestitu qui defor¬
mitatem operit tum carne postremo sepultura.
etiam apud inferos quiete uiduarentur ¶ Per
eosdem dies quibus bȩc ad Anticheram gruntur. duȩ
alie pugnę diuersis in locis eodem prope modo gestę
sunt sed hoc diuerso: ꝙ sicut hic castra nostra hostes:
ita illic aliena oppida nostri adorti sunt infelici &

Expanded text:
sed etiam periculo in posterum pestilentie, dux presed etiam periculo in posterum pestilentie, dux precepit ut, tracta unco et in acervos collecta, succenderentur. Ex quo intellectum est, quod diuturna desuetudine dedidiceramus, non pluribus lignis opus esse ad cremanda humana cadavera, presertim ut tum erant solibus incocta et adipibus qui defluebant nonnihil alimenti flame prebentibus. Ossa tamen promiscua atque inhumata manserunt: ne rogum similem priscis hominibus sortirentur, quorum ideo cremabantur corpora, ut ossa cum cineribus legerentur ad sepeliendum. Horum vero is exitus fuit, ut primum vita, deinde vestitu qui deformitatem operit, tum carne, postremo sepultura, etiam apud inferos quiete viduarentur. XII 1 Per eosdem dies quibus hec ad Anticheram geruntur, due alie pugne, diversis in locis, eodem prope modo geste sunt; sed hoc diverso, quia sicut hic castra nostra hostes, ita illic aliena oppida nostri adorti sunt, infelici et