comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
longis rhoddus .x. et asiaticis paucis alex andriã peruenit
In his crant legionibus hominũ mił .m. cec. reliqui uulneribuᷤ
ex prelus et labore ac magnitudine itmeris confecti cõsequi
non potuerant Sed cesar confisus fama rerũ gestarũt in¬
firmis auxilus proficisei non dubitauerat atq omñe sibi
locũ tutũ fore existimiabat Alexandrie de pompei morte
cognoscit atq ibi pͥmũ enaue egrediens clamorẽ militũ
audut quos rex i oppido presidii causa reliquerat et con¬
cursum ad se fieri iudet quod faces ante ferantur in hoc om̃is
multitudo maiestatem regiam minui predicabat ħ seclato
tumultu creb̾e continius diebus ex concursũ multitudmis
concitationes fiebant Compluresq milites hꝰ urbis omnibus
partibus interficiebantur Quibus rebus animauersis legiones
suasibi alias ex asia adduci uissit quas ex pompeianis militi¬
bis confecerat Ip̃e enĩ necessario ethesi his tenebantur qui na

Expanded text:
longis Rhodiis x et Asiaticis paucis Alexandriam pervenit. longis Rhodiis x et Asiaticis paucis Alexandriam pervenit. in his erant legionariorum milia tria cc; reliqui vulneribus ex proeliis et labore ac magnitudine itineris confecti consequi non potuerant. sed Caesar confisus fama rerum gestarum infirmis auxiliis proficisci non dubitaverat aeque omnem sibi locum tutum fore existimans. Alexandriae de Pompei morte cognoscit atque ibi primum e navi egrediens clamorem militum audit, quos rex in oppido praesidii causa reliquerat, et concursum ad se fieri videt, quod fasces anteferrentur. in hoc omnis multitudo maiestatem regiam minui praedicabat. hoc sedato tumultu crebrae continuis diebus ex concursu multitudinis concitationes fiebant conpluresque milites in viis urbis omnibus partibus interficiebantur. Quibus rebus animadversis legiones sibi alias ex Asia adduci iussit, quas ex Pompeianis militibus confecerat. ipse enim necessario etesiis tenebatur, qui navigan
Abbreviated transcription (Latin):
enumeratis diebus quotidie sedmu p̃liũ cesar fecisset simula¬
crũ uictorie quocd ante ipãm mineruã collocatũ ess et et añ
sumilachrũ minerue spectauisset ad ualuas se templi lim̃q
conuertissẽ eodẽq die anthiochie in siria bis tantus ex̃citu
clamor et signorũ sonus ex auditus est ut in muris armata
ciitas discurreret. Hoc idem ptolomaide accidit pergami¬
q in occultis ac reconditis templis quo propter sacer dotes a¬
dire fas non est que greci addita appellaut timpana so¬
nuerunt Item trahilibus in templo uictorie ubi cesaris sta¬
tuant consecrauerant palina per cos dies intecto inter coas¬
menta lapidũ expauimento extitisse onstendebatur cesar᷑
paucos dies in asia moratus cũ audisset pompeiũ cypri usũ
coniectans eum egiptum iter hr̃e propter necessitu dines
regni reliquasq enis loci oportimitates cum legione una

Expanded text:
enumeratis diebus, quo die proelium secundum Caesar fecisset, simulaenumeratis diebus, quo die proelium secundum Caesar fecisset, simulacrum Victoriae, quod ante ipsam Minervam collocatum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisset, ad valvas se templi limenque convertisse. eodemque die Antiochiae in Syria bis tantus exercitus clamor et signorum sonus exauditus est, ut in muris armata civitas discurreret. hoc idem Ptolomaide accidit. Pergamique in occultis ac reconditis templi, quo praeter sacerdotes adire fas non est, quae Graeci adyta appellant, tympana sonuerunt. item Trallibus in templo Victoriae, ubi Caesaris statuam consecraverant, palma per eos dies in tecto inter coagmenta lapidum ex pavimento exstitisse ostendebatur. Caesar paucos dies in Asia moratus cum audisset Pompeium Cypri visum, coniectans eum Aegyptum iter habere propter necessitudines regni reliquasque eius loci opportunitates cum legione una,
Abbreviated transcription (Latin):
egiptumq occuparet sue despecta eus fortuna ut pler̃q
im calamitate ex amicis munici existiuit his qui erant ab¬
c eo missi palam liberaliter responderunt eumq ad regem
uenire usserunt Ip̃i clam consilio mito achillam in p̃fectuni
pellatus et quadam noticia septimi procluctus quod bellum
predeñ apud eũ ordinẽ duxerat nauiculam paruculam con¬
scendit eñ paueis sius ibi ad achilla et e septinuo interficitur
Itemi .l. lentulus comp̃benditur a rege et n custodia necatur.
Cesar cũ masian uenisset reperiebat titũ ampiũ conatũ eẽ pe¬
cumas tollere epheso exfano diane eiusq rei causa senatores
om̃s exproiuĩcia cuocauisse ut is testibus in sũmam pecunie
uteretur secl interpellatum aduentu cesaris profugisse Ita
eluobus temporibus ephesie peciue cesar auxiliũ tulit Item
constabat eliele intemplo minerue repetitis atq enũcatis

Expanded text:
Aegyptumque occuparet, sive despecta eius fortuna, ut plerumque Aegyptumque occuparet, sive despecta eius fortuna, ut plerumque in calamitate ex amicis inimici exsistunt, iis qui erant ab eo missi, palam liberaliter responderunt eumque ad regem venire iusserunt; ipsi clam consilio inito Achillam, praefectum pellatus et quadam notitia Septimi perductus, quod bello praedonum apud eum ordinem duxerat, naviculam parvulam conscendit cum paucis suis; ibi ab Achilla et Septimio interficitur. item L. Lentulus comprehenditur ab rege et in custodia necatur. Caesar cum in Asiam venisset, reperiebat T. Ampium conatum esse pecunias tollere Epheso ex fano Dianae eiusque rei causa senatores omnes ex provincia evocavisse, ut his testibus in summam pecuniae uteretur, sed interpellatum adventu Caesaris profugisse. ita duobus temporibus Ephesiae pecuniae Caesar auxilium tulit. item constabat Elide in templo Minervae repetitis atque
Abbreviated transcription (Latin):
rat partim a negociatoribus coegerat quosq exsius
ad hanc rem icloneos existimabat pelusiũ ꝑuenit Ibi casu rex
amicos regno expulerat castraq cleopatre non longo spacio
ab eius castris distabant Ad eũ pompeuis misit ut ꝓ hospi¬
cio atq amicitia prĩs alexandria reciperetur atq illius opib
i calamitate tegeretur Sed qui ab eo missi erant cõfecto le¬
gationis officio liberius cũ militibus regis colloqui ceperũt
eosq hortari ut siũi officiũ pompeio prestaret neue eius fortunã
despiceret In ħ erant nũo complures pompei milites quos ex
cuis excercitu acceptos i syriam gabniuis alexã cdriã traduxerat
belloq confecto apud ꝑtolomeum patrem pueri reliquerat
his tunc cognitis rebus amici regis qui propter etateni eius
in peatione erant regni suie timore adducti ut postea p̃di¬
cgbant sollicitato exerciti ne regione pompenis alerãdrũ

Expanded text:
rat, partim a negotiatoribus coegerat, quosque ex surat, partim a negotiatoribus coegerat, quosque ex suis quisque ad hanc rem idoneos existimabat, Pelusium pervenit. ibi casu rex ropinquos atque amicos regno expulerat; castraque Cleopatrae non longo spatio ab eius castris distabant. ad eum Pompeius misit, ut pro hospitio atque amicitia patris Alexandria reciperetur atque illius opibus in calamitate tegeretur. sed qui ab eo missi erant, confecto legationis officio liberius cum militibus regis colloqui coeperunt eosque hortari, ut suum officium Pompeio praestarent neve eius fortunam despicerent. in hoc erant numero complures Pompei milites, quos ex eius exercitu acceptos in Syria Gabinius Alexandriam traduxerat belloque confecto apud Ptolomaeum, patrem pueri, reliquerat. His tum cognitis rebus amici regis, qui propter aetatem eius in procuratione erant regni, sive timore adducti, ut postea praedicabant, sollicitato exercitu regio, ne Pompeius Alexandriam
Abbreviated transcription (Latin):
nauibusq alns additis acturiarus insiliciam atq inde ciprum
ꝑuenit Ibi cognoseit consensu om̃iũ antiocensiũ ciuiũq romano¬
rũ qui illic negociarentur arcẽ captam ẽẽ excludendi sui cã
dentur ne anthiochiam adirent ip̃i si fecissent magno eorum
periculo futurũ Idem hoc.L. lentulo qui suꝑiore anno cõs fue¬
rat et p. lentulo consulari an milł alus acciderat rhodi qͥcũq
ex fuga pompeiũ sequerentur atq nnisulã uenissent oppido
acportu recepti non erant missisq ad eo nuĩciis ex hiis locis di¬
scederant contra uoluntates suas naues sos soluerũt Iamq
de cesaris aduetu fama aed ciuitates ꝑferebatur Quibis co¬
gnitis rebus pompeius deposito ad eunde sy rie consilio pecu¬
ua societatis sublata et a quibusdã priuatis sumpta et
magno ponlere ad militarẽ usũ in naues miꝑosito duabq
milibus hominũ armatis partĩ quos ex familis societatũ lele¬

Expanded text:
navibusque aliis additis actuariis in Ciliciam atque inde Cyprum navibusque aliis additis actuariis in Ciliciam atque inde Cyprum pervenit. ibi cognoscit consensu omnium Antiochensium civiumque Romanorum, qui illic negotiarentur arcem captam esse excludendi sui causa episse dicerentur, ne Antiochiam adirent; id si fecissent, magno eorum capitis periculo futurum. idem hoc L. Lentulo, qui superiore anno consul fuerat, et P. Lentulo consulari ac nonnullis aliis acciderat Rhodi; qui cum ex fuga Pompeium sequerentur atque in insulam venissent, oppido ac portu recepti non erant missisque ad eos nuntiis ut ex his locis discederent, contra voluntatem suam naves solverant. iamque de Caesaris adventu fama ad civitates perferebatur. Quibus cognitis rebus Pompeius deposito adeundae Syriae consilio pecunia societatibus sublata et a quibusdam privatis sumpta et aeris magno pondere ad militarem usum in naves imposito duobusque milibus hominum armatis, partim quos ex familiis societatum delege
Abbreviated transcription (Latin):
se discessit. Cesar om̃ibus rebus relictis persequendũ sibi põ¬
peiũ existimauit quascũq mpartes se ex fuga recepisset ne riisu s
copias comparare alias et bellũ renouare posset et quã cũq iti¬
ueris equitatu efficere poterat quotidie progreliebatur legionẽ¬
q unã minoribus itineribis subsequi iussit Erat edictũ põpei
nomĩe amphipoli propositum uti om̃s eius proiũcie iumores
greci ciuesq roman uirandi causa cõuenirẽt sed utrũ auẽ¬
tende suspitionis causa pompeius proposiusset ut quã cluitis¬
sime longioris consiliũ occultaret an nouis dilectibus si nemo
premeret macedoniam tenere conaretur existimari nõ pot̾at
spe acl anchoram una nocte constitit et uocatis ad se amphi¬
poli hospitibubus et pecunia ad necessariamos sumptus
congregata cognito q cesaris aduentu ex eo loco discessẽt
et orthilas paucis diebus uenit Bidiũ tempestate retentꝰ

Expanded text:
se discessit. Caesar omnibus rebus relictis persequendum sibi Pomse discessit. Caesar omnibus rebus relictis persequendum sibi Pompeium existimavit, quascumque in partes se ex fuga recepisset, ne rursus copias comparare alias et bellum renovare posset, et quantumcumque itineris equitatu efficere poterat, cotidie progrediebatur legionemque unam minoribus itineribus subsequi iussit. erat edictum Pompei nomine Amphipoli propositum, uti omnes eius provinciae iuniores, Graeci civesque Romani, iurandi causa convenirent. sed utrum avertendae suspicionis causa Pompeius proposuisset, ut quam diutissime longioris fugae consilium occultaret, an novis dilectibus, si nemo premeret, Macedoniam tenere conaretur, existimari non poterat. ipse ad ancoram una nocte constitit et vocatis ad se Amphipoli hospitibus et pecunia ad necessarios sumptus conrogata cognitoque Caesaris adventu ex eo loco discessit et Mytilenas paucis diebus venit. biduum tempestate retentus
Abbreviated transcription (Latin):
profectus est ulbonẽ applicatisq nr̃is ad nrãm naibus ꝑ
eundẽ timorẽ parari atq antea rõne egerũt Cassius scđni
nactus uentũ honerarias naues circiter .xl. p̃paratas ad icẽdiũ
minisit et flamina ab utroq cornu compressa naues sunt conbusti
qiuĩq Cumq ignis magnitudine uenti latuis serꝑent milites
qui exueteribus legiombus erant relicti presicdio nauib ex mĩo
egrorũ ignominiã non tulerũt sed sua sponte naues cõscender̃t
et a t̾ra soluerũt impetuq fcto i cassianã classem quĩq remis
duas m quarũ altera erat classio ceꝑunt sed cassius exceptus sca¬
pha refugut pretea due sunt dep̃nse triremes neq multo post
de prelio facto in thessalia cleegnitũ est ut ip̃is pompeianis fi¬
des fieret nam ante id tempus fingi a legatis amisisq cesaris
arbitrabantur quibus rebus cognitis exhis locis cassuis cũ clas¬

Expanded text:
profectus est Vibonem, adplicatisque nostri ad terram navibus propter profectus est Vibonem, adplicatisque nostri ad terram navibus propter eundem timorem pari atque antea ratione egerunt; Cassius secundum nanctus ventum onerarias naves circiter xl praeparatas ad incendium immisit, et flamma ab utroque cornu comprensa naves sunt conbustae quinque. cumque ignis magnitudine venti latius serperet, milites, qui ex veteribus legionibus erant relicti praesidio navibus ex numero aegrorum ignominiam non tulerunt, sed sua sponte naves conscenderunt et a terra solverunt impetuque facto in Cassianam classem quinqueremes duas, in quarum altera erat Cassius, ceperunt, sed Cassius exceptus scapha refugit; praeterea duae sunt depressae triremes. neque multo post de proelio facto in Thessalia cognitum est, ut ipsis Pompeianis fides fieret; nam ante id tempus fingi a legatis amicisque Caesaris arbitrabantur. quibus rebus cognitis ex his locis Cassius cum clas
Abbreviated transcription (Latin):
qd cupelb potuit Isdem fere temporibus caffius cũ ciasse si¬
rorũ et phenicũ et silicũ insiciliã uenit et cũ eẽt cesaris cdlas¬
sis diuisam duas partes dimidie parti preesset .p. siupituis
pretor iubonẽ ad fretũ dnnidie .m. pompeuis ad messanam
priꝰ cassuis ad messanã nauibus aduolauit quã pomponius
de cusa duentu cognosderet ꝑturbatusq cũ nactus mil.
custodus neq ordmibus certis magno uento et scdõ ꝯpletas
onerarias naues tela et pice stuppa reliquisq rebus q̃ sũt apta
ad incẽdia in pompeianã classem imisit atq oñs naut ept
icendit .xxxu. ex quibus erant.xx. rostrate tantusq eo fco
tunor incessit ut cũ esset legio presidio messane uix oppidũ
defenderetur et nisi eo ip̃o tp̃r quidã nuncii de cesaris uic¬
toria per dispositos equites eeñt allati existimabant pleriq
furturũ fusse uti anucteretur sed oportunisse mĩcus altatis
oppidũ fuit defensumm cassiusq ad sulpicianã indelassẽ

Expanded text:
um classe Syrorum et Phoenicum et Cilicum in Siciliam venit, et cum esset Caesaris classis divisa in duas partes, dimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidiae M. Pomponius ad Messanam, prius Cassius ad Messanam navibus advolavit, quam Pomponius de eius adventu cognosceret, perturbatumque eum nactus nullis custodiis neque ordinibus certis, magno vento et secundo conpletas onerarias naves taeda et pice et stuppa reliquisque rebus, quae sunt ad incendia, in Pomponianam classem immisit atque omnes naves incendit xxxv, e quibus erant xx constratae. tantusque eo facto timor incessit, ut cum esset legio praesidio Messanae, vix oppidum defenderetur, et nisi eo ipso tempore quidam nuntii de Caesaris victoria per dispositos equites essent allati, existimabant plerique futurum fuisse, uti amitteretur. sed opportunissime nuntiis allatis oppidum fuit defensum; Cassiusque ad Sulpicianam inde classem
Abbreviated transcription (Latin):
cherrachinis p̾liis uehementer ad tenuata et hiuic sic adiuxit
octauã ut pene unã ex duabus efficeret atq alt̾am alfi p̃sidio
antoniũ dextro psillam media acie .cii. domitiũ proposuerat
Ipẽ contra pompeiũ constitit simul his rebus aĩaduersis qͣ
monstrauimus timens ne amultitudine equitũ d
cormi circũueniretur celeriter externa acie singulas cohor¬
tes letraxit atq .lx. his quartam instituit equitatui opposuit
quid fieri uellet ostendit monuitq eius diei uict
earũ cohortiũ uirtute constare simł tercie acie totiq ex̃citiu
imꝑauit ne in uissu suo concurreret se cũ ied fieri uellet uexil
signũ daturũ excercitũ cũ militari more ad pugnã
taretur suaq in eũ ꝑpetui tpr̃ĩs officia preclicaret. Impͥmis cõ¬
memorauit testeibus se militibus uti posse quãto studio pacẽ
gatis contencdisset neq unꝙͣ abuti militũ sangͥne que rem

Expanded text:
Dyrrachinis proeliis vehementer adtenuata, et huic sic adiunxit Dyrrachinis proeliis vehementer adtenuata, et huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus efficeret, atque alteram alteri praesidio Antonium, dextro P. Sullam, mediae acie Cn. Domitium praeposuerat. ipse contra Pompeium constitit. simul iis rebus animadversis, quas demonstravimus, timens ne a multitudine equitum dextrum cornu circumveniretur, celeriter ex tertia acie singulas cohortes detraxit atque ex his quartam instituit equitatuique opposuit, et quid fieri vellet ostendit, monuitque eius diei victoriam in earum cohortium virtute constare. simul tertiae aciei totique exercitui imperavit, ne iniussu suo concurrerent; se cum id fieri vellet, vexillo signum daturum. Exercitum cum militari more ad pugnam cohortaretur suaque in eum perpetui temporis officia praedicaret, in primis commemoravit testibus se militibus uti posse, quanto studio pacem gatis contendisset. neque se umquam abuti militum sanguine neque rem
Abbreviated transcription (Latin):
Erant in simistro cornu legiones due tradite a cesare mitio dissẽ¬
erat pompcuis Mediam aciem scipio cũ legionibus srriacis tene¬
bat cilicensis legio cõiuncta cũ cohortibus hispanis quas traduc.¬
tas ab eranio dociumꝰ in dextro cornu erant elocate has firiniᷤ¬
simas se hrẽ pompeius existimabat reliquas inter aciẽ et mediam
cornua q interiecerat mĩdq cohortes expleuerat ħ̾ erãt milia
xlu. euocatorum circiter duo que exbeneficiariis sr̃ĩorũ ex̃citũ
ad eũ conuerterant que tota acie disꝑserat reliquas .un. cohor
tes castris propinquisq castellis presidio disposuerat Dextrũ
cornu eius riuꝰ quidã impeditis rupis muniebat Quã ob
causam cunctũ equitatũ sagictarios funditoresq om̃s sinistro
cornu obiecerat. Cesar superus institutũ seruans .x. legit
in dextro cornu nonã in sinistro collocauerat tametsi erat

Expanded text:
erant in sinistro cornu legiones duae traditae a Caesare initio dissenerant in sinistro cornu legiones duae traditae a Caesare initio dissenerat Pompeius. mediam aciem Scipio cum legionibus Syriacis tenebat. Ciliciensis legio coniuncta cum cohortibus Hispanis, quas traductas ab Afranio docuimus, in dextro cornu erant collocatae. has firmissimas se habere Pompeius existimabat. reliquas inter aciem mediam cornuaque interiecerat numeroque cohortes cx expleverat. haec erant milia xlv, evocatorum circiter duo, quae ex beneficiariis superiorum exercituum ad eum convenerant; quae tota acie disperserat. reliquas cohortis vii castris propinquisque castellis praesidio disposuerat. dextrum cornu eius rivus quidam impeditis ripis muniebat; quam ob causam cunctum equitatum, sagittarios funditoresque omnes sinistro cornu obiecerat. Caesar superius institutum servans x legionem in dextro cornu, nonam in sinistro collocaverat, tametsi erat
Abbreviated transcription (Latin):
rem pronũcio ꝑexigua pars illius ex̾citus suꝑ est magna pari de¬
trut quod accidere tot prelis fuit necesse multos aut
pestilencia m italia consumpsit multi cdomũ discesserũt Multi
sunt relicti in continẽti an nõ exaudistis ex his qui ꝑ causã ua¬
uclinis remanserunt cohortes esse brundisi factas h
quas iudetis ex clelectis horũ annorũ in cit̾iore gallia funt
refecte et pleriq sunt excolonis transpadanis at tamẽ quod
it roboriis duobus prelus dirrachinis interut hec cũ d
facerent hortatus est hoc laudans pompeuis idẽ uirauit nec
ex reliquis fuit quisꝙͣ qui urare dubitaret ħ cũ fac
in consilio magna spe et leticia om̃iũ liscessũ est aciam aĩo
iuctoriã precipiebant quod de tanta et a tam ꝑito imꝑatore
nihil frustra confirmari uiclebatur Cesar cũ pompei castis aꝑy¬
pinquasset adhunc modũ aciem eius instructã animũ adũtit

Expanded text:
rem pronuntio. perexigua pars illius exercitus superest; magna pars derem pronuntio. perexigua pars illius exercitus superest; magna pars deperiit, quod accidere tot proeliis fuit necesse, multos autumni pestilentia in Italia consumpsit, multi domum discesserunt, multi sunt relicti in continenti. an non exaudistis ex iis qui per causam valetudinis remanserunt, cohortes esse Brundisii factas? hquas videtis, ex dilectibus horum annorum in citeriore Gallia sunt refectae, et plerique sunt ex coloniis Transpadanis. ac tamen, quod fuit roboris, duobus proeliis Dyrrachinis interiit. haec cumfacerent hortatus est. hoc laudans Pompeius idem iuravit; nec vero ex reliquis fuit quisquam qui iurare dubitaret. haec cum facta sunt in consilio, magna spe et laetitia omnium discessum est; ac iam animo victoriam praecipiebant, quod de re tanta et a tam perito imperatore nihil frustra confirmari videbatur. Caesar cum Pompei castris adpropinquasset, ad hunc modum aciem eius instructam animum advertit.
Abbreviated transcription (Latin):
retur Id cũ essent pleriq admirati scio me inquit pene mere¬
uilem rem polliceri Sed rationẽ consilii mei accipite.
ros confirmauerũt ut cũ pompeuis sit accessum dextrũ cesa¬
ris cornu ablatere aperto aggrederentur et circũuẽta ab t̾go
acie prius ꝑturbatũ excercitũ pellereut quã anobis telũ in ho¬
stem iaceretur ita sine ꝑiculo legionũ et pene simne uulnere
ũ conficiemus Ied aũ difficile non est cũ tantũ equi
ualeamus simul denũciauit ut essent animo parati ĩposterũ
et qm̃ fieret climicancli potestas ut sepe cogitauissent neu sub¬
manu reliquorũ oꝑmionẽ fallent hunc labienus excepit et cũ
cesaris copias despiceret pompei consiliũ sũmis laudibus efferret
oli inquit existimare pompei hunc esse excercitũ qui ga
germaniã cleuicerit omĩbus interfui prelus neq temere ĩcognitã

Expanded text:
retur. id cum essent plerique admirati, scio me, inquit paene increretur. id cum essent plerique admirati, scio me, inquit paene incredibilem rem polliceri; sed rationem consilii mei accipite, ros confirmaverunt, ut cum propius sit accessum, dextrum Caesaris cornu ab latere aperto adgrederentur et circumventa a tergo acie prius perturbatum exercitum pellerent, quam a nobis telum in hostem iaceretur. ita sine periculo legionum et paene sine vulnere bellum conficiemus. id autem difficile non est, cum tantum equitatu valeamus. simul denuntiavit, ut essent animo parati in posterum, et quoniam fieret dimicandi potestas, ut saepe rogitavissent, ne suam neu reliquorum opinionem fallerent. Hunc Labienus excepit, ut, cum Caesaris copias despiceret, Pompei consilium summis laudibus efferret, noli, inquit existimare, Pompei, hunc esse exercitum, qui Galliam Germaniamque devicerit. omnibus interfui proeliis neque temere incognitam
Abbreviated transcription (Latin):
ratione ad pugnã elici posse pompeiũ existimans hanc sibi cõ
ribusq adeundis locis cõmocliore frumẽtaria retiueretur si¬
q mitinere ut aliquã occasionẽ dimucaudi nascisce
et insolitũ ad laborẽ pompei excercitũ quotidiaranis itine¬
dato tabernaculisq detensis ammũ aduersũ est pa
ante extra quotidiauã consuetudinẽ longius auallo eẽ acien
pompei progressam ut non ini quo loquo p̾osse diucari iuclere¬
tur sunc cesar apud suos cũ iam eet agm̃ in portis differendũ
est inquit iter in pñti a nobis et de prelio cogitandũ si ut sẽꝑ
depoposcinuis animosumus ad dimicandũ parati nõ facile oc¬
casionẽ postea reꝑieius. Confestimq expeditas copias educit.
pompeius quoq ut postea cognitũ est suorũ om̃iũ hortatu statue¬
rat prelio clecertare namq etiam in consilio suꝑioribus dixerat
priusquam concurrerent acies fore uti excercitus eesaris pelle¬

Expanded text:
ratione ad pugnam elici posse Pompeium existimans hanc sibi commratione ad pugnam elici posse Pompeium existimans hanc sibi commribusque adeundis locis commodiore re frumentaria uteretur, simulque in itinere ut aliquam occasionem dimicandi nancisceretur et insolitum ad laborem Pompei exercitum cotidianis itinetionis dato tabernaculisque detensis animum adversum est paulo ante extra cotidianam consuetudinem longius a vallo esse aciem Pompei progressam, ut non iniquo loco posse dimicari videretur. tum Caesar apud suos, cum iam esset agmen in portis, differendum est, inquit iter in praesentia nobis et de proelio cogitandum, sicut semper depoposcimus. animo simus ad dimicandum parati; non facile occasionem postea reperiemus. confestimque expeditas copias educit. Pompeius quoque, ut postea cognitum est, suorum omnium hortatu statuerat proelio decertare. namque etiam in consilio superioribus diebus dixerat, priusquam concurrerent acies, fore uti exercitus Caesaris pelle
Abbreviated transcription (Latin):
bus ut progrederctur a castris sius collibusq pompeianis aciẽ
subiceret que res indies confirmatiorẽ euis ex̃citũ efficiebat
suꝑius tamẽ institutũ in equitibus quod de mõstrauimꝰ seruabat
peditos ex ante signanis electis milites ad ꝑnicitatẽ armis inter
equites preliari iuberet qui quotidiana consuetudnie usũ qͦ
eius gnͣis preliorum ꝑciperent his erat rebus affectũ ut equitũ
mille etiã aꝑtioribus locis .uii. milł. pompeianorũ impctũ cum
acleẽt uisus sustinere auelerent neq magnoꝑe eorũ multitudie
terrerentur Namq etiã ꝑ eos dies preliũ sccm equestre fecit
atq unũ allobrogem ex duobus ꝑfugisse ad pompenũ supra
dociumus cũ quibus dã interfecit Pompeuis qui castra in col
bebat ad infimas radices montis acĩe instruebat se
ut iudebatur expectas si iiquis locis cesar se subiceret nulla

Expanded text:
bus, ut progrederetur a castris suis collibusque Pompeianis aciem bus, ut progrederetur a castris suis collibusque Pompeianis aciem subiceret. quae res in dies confirmatiorem eius exercitum efficiebat. superius tamen institutum in equitibus, quod demonstravimus, servabadulescentes atque expeditos ex antesignanis electis milites ad pernicitatem armis inter equites proeliari iuberet, qui cotidiana consuetudine usum quoque eius generis proeliorum perciperent. his erat rebus effectum, ut eqi milium Pompeianorum inpetum, cum adesset usus, sustinere auderent, neque magnopere eorum multitudine terrerentur. namque etiam per eos dies proelium secundum equestre fecit atque unum Allobrogem ex duobus, quos perfugisse ad Pompeium supra docuimus, cum quibusdam interfecit. Pompeius, qui castra in colle habebat, ad infimas radices montis aciem instruebat, semper, ut videbatur, expectans, si iniquis locis Caesar se subiceret. Caesar nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tius rufus apud pompeiũ quod gestum in hispania diceret et .l.
cdomitius in consilio clicit placere sibi Bello confecto teruas tabe¬
las dari ad iudicandũ his qui ordnus eeñt senatorũ belloq
una cũ ipĩs interfussent sententiasq de singulis ferrent qui
rome remansissent quiq intͣ pompei presidia fuissent neq
om̃i ꝑiculo censerent alterã qui capitis cdamnarent terciã
qui pecuniã multarent postremo om̃s aut de honoribus
sius aut de pmiis pecunie aut de ꝑsequẽdis mimicitiis age¬
bant ne quibus rationibus superare possent si quẽ admodun
uti uictoria deberent cogitabant Refrumẽtaria preparata con¬
firmatisq militibus et satis longo spacio tp̃is a dyrrachinis pre¬
lus intermisso quo satis ꝑspectũ hr̃e militũ uideretur temptãdũ
existimauit quid nã pompeus propositi aut ue uoluntatis ad
suis locis pauloq a castris pompei longius contmẽtibus uo die¬

Expanded text:
tius Rufus apud Pompeium, quod gestum in Hispania diceret. et L. tius Rufus apud Pompeium, quod gestum in Hispania diceret. et L. Domitius in consilio dixit placere sibi bello confecto ternas tabellas dari ad iudicandum iis qui ordinis essent senatorii belloque una cum ipsis interfuissent, sententiasque de singulis ferrent, qui Romae remansissent quique intra praesidia Pompei fuissent neque berandos omni periculo censerent, alteram, qui capitis damnarent, tertiam, qui pecunia multarent. postremo omnes aut de honoribus suis aut de praemiis pecuniae aut de persequendis inimicitiis agebant, neque, quibus rationibus superare possent, sed quemadmodum uti victoria deberent, cogitabant. Re frumentaria praeparata confirmatisque militibus et satis longo spatio temporis a Dyrrachinis proeliis intermisso, quo satis perspectum habere militum animum videretur, temptandum existimavit, quidnam Pompeius propositi aut voluntatis ad suis locis pauloque a castris Pompei longius, continentibus vero die
Abbreviated transcription (Latin):
rdius aut consideratius faceret unius ẽẽ negotiũ dei se
cdelectari imperio et consulares pretoriosq seruorũ hrẽ nũo dicerẽt
Iamq int̾ se palam de p̃mus ac de sacerdotiis contendebant ĩ ãnos
erant cesaris petebant magnaq mt̾ eos in consilio fuit ĩ cõtroũ¬
sia oporteret ne luci hyrri quod isa pompeio aed arthos mussus
cessarii fidem implorarent pompei prestaret quoel proficiscẽti re¬
cepisset ne ꝑ eius auctoritatẽ deceptus uideretur Reliqui in labo
pari ac ꝑiculo ne unus om̃s antecederet recusarent Ia
sacerdotio cesaris domitiꝯ scipio spinter. Q. lentulus quotielia¬
nis contentionibus ad grauissimas uerborũ contumelias palã
scenclerunt cũ lentulus etatis honorem ostentaret cle
urbanã gram lignitatẽq iactaret scipino affinitate pompei
conficleret postulauit et̃.L. a franiũ prolitionis excercitus acu¬

Expanded text:
tardius aut consideratius faceret, unius esse negotium diei, sed tardius aut consideratius faceret, unius esse negotium diei, sed illum delectari imperio et consulares praetoriosque servorum habere numero dicerent. iamque inter se palam de imperiis ac de sacerdotiis contendebant in annosque  castris erant Caesaris, petebant; qmagnaque inter eos in consilio fuit controversia, oporteretne Lucili Hirri, quod is a Pompeio ad Parthos missus ri, cum eius necessarii fidem implorarent Pompei, praestaret, quod proficiscenti recepisset, ne per eius auctoritatem deceptus videretur, reliqui, in labore pari ac periculo ne unus omnes antecederet, recusarent. Iam de sacerdotio Caesaris Domitius, Scipio Spintherque Lentulus cotidianis contentionibus ad gravissimas verborum contumelias palam descenderunt, cum Lentulus aetatis honorem ostentaret, Domitius urbanam gratiam dignitatemque iactaret, Scipio adfinitate Pompei confideret. postulavit etiam L. Afranium proditionis exercitus Acu
Abbreviated transcription (Latin):
conlata fortiuia metropolitũ cũ casu gomphensiũ nulla thes¬
salie fuit ciuitas preter larisa eos qui magnis excercitibus
scipionis tenebantur quĩ cesari parerent atq imꝑata facerent
Ile idoneũ locũ in agris nactus que prope iam matura erat
ibi aduentũ expectare pompei eoq omnẽ belli rationẽ cõferre
constituit Pompeius paucis post diebus in thessaliã ꝑuenit
concionatusq apud cunctũ ex̃citũ suis agit grãs Scipionis mi¬
lites cohortatur ut parta iam uictoria prede ac p̃miorũ ueliuit
eẽ participes ieceptisq omĩbus in una castra legionibus suũ
cũ scipiones honorẽ partitur classi cũq apued eũ cani et altũ
illi uibet pretoriũ tendi auctis copiis pompei duobusq mag¬
mis excercitibus coniunctis p̾stina oĩũ confirmatur opinio
et spes uictorie augetur adeo ut quicquid intercederet tpr̃is
id morari reditũ mitaliam iuderetur et si qñ quid pompeus

Expanded text:
collata fortuna Metropolitum cum casu Gomphensium nulla Thescollata fortuna Metropolitum cum casu Gomphensium nulla Thessaliae fuit civitas praeter Larisaeos, qui magnis exercitibus Scipionis tenebantur, quin Caesari parerent atque imperata facerent. ille idoneum locum in agris nactus, quae prope iam matura erant, ibi adventum expectare Pompei eoque omnem belli rationem conferre constituit. Pompeius paucis post diebus in Thessaliam pervenit contionatusque apud cunctum exercitum suis agit gratias, Scipionis milites cohortatur, ut parta iam victoria praedae ac praemiorum velint esse participes, receptisque omnibus in una castra legionibus suum cum Scipione honorem partitur classicumque apud eum cani et alterum illi iubet praetorium tendi. auctis copiis Pompei duobusque magnis exercitibus coniunctis pristina omnium confirmatur opinio et spes victoriae augetur, adeo ut, quidquid intercederet temporis, id morari reditum in Italiam videretur, et siquando quid Pompeius
Abbreviated transcription (Latin):
longinguã oppugnationẽ sustinere nõ posset scipio discessu ex̃¬
citũ a dirrachio cognito larisam legiones adduxerat. Pompeuis
nonclum thessalie approꝑinquabat cesar castris munitis scalas
iusculosq ad repentinã munitionẽ fieri et crates para
Quibus rebus effectis cohortatus milites docuit qͣntũ usũ hrẽt
ad subleuandũ omĩũ rerũ mopiam potiri oppido pleno atq
pulento siml reliquis ciuitatibus huiꝰ urbis exemplo
terrorẽ et id fieri celeriter priusꝙͣ auxilia concurrerent Itaq
usus singlĩ mio mlitũ studio eocdem quo uenerat die post
oram nonã oppidũ altissimis menibus oppugnare
cessit statĩq ab oppido castra mouit et metropolim ueuit
runt murosq armatis compleuer̃t s postea casu ciuitatis
inp̃insis cognito ex captiuis quos cesar ad murũ producẽdo
curauerat portas aperuerũt quibus diligentissime cõseruatis

Expanded text:
longinquam oppugnationem sustinere non posse. Scipio discessu exelonginquam oppugnationem sustinere non posse. Scipio discessu exercituum ab Dyrrachio cognito Larisam legiones adduxerat; Pompeius nondum Thessaliae adpropinquabat. Caesar castris munitis scalas musculosque ad repentinam oppugnationem fieri et crates parari iussit. quibus rebus effectis cohortatus milites docuit, quantum usum haberet ad sublevandam omnium rerum inopiam potiri oppido pleno atque opulento, simul reliquis civitatibus huius urbis exemplo inferre terrorem et id fieri celeriter, priusquam auxilia concurrerent. itaque usus singulari militum studio eodem quo venerat die post horam nonam oppidum altissimis moenibus oppugnare cessit statimque ab oppido castra movit et Metropolim venit, runt murosque armatis compleverunt, sed postea casu civitatis Gomphensis cognito ex captivis, quos Caesar ad murum producendos curaverat, portas aperuerunt. quibus diligentissime conservatis,
Abbreviated transcription (Latin):
horar̃ spacio antecedens hostiũ beneficio ꝑiclm̃ uitauit et ad
eginiũ quod est obiectũ oppositũq thessalie cesari uenienti oc¬
currit Coniuncto excercitu cesar gonphos peruenit quod ẽpͥmũ
oppidum thessalie uenientibis ab epyro que gens paucis aute mẽ¬
sibus ultro ad cesarẽ legatos miserat ut sius om̃ib facultatibus
uteretur presidiũ q ab eo militũ petierant seel eofana iã ꝑcurre¬
rat
quam supra cdocuimus de p̃lio dirrachino quod multis auxerãt
partibus Itaq androstenes pretor thessalie eũ se uictorie põpei
comitẽ cẽ mallet quã sotiũ cesaris in rebus aduersis omnẽ ex agriᷤ
multitudinẽ scruorũ ac liberorũ in oppidũ cogit portasq p̃clu.¬
dit et ad scipionẽ pompeiũq nũcios mittit ut sibi subsidio ue¬
niant sed conficleret munitionibus oppidi si celeriter succ̾rat᷑

Expanded text:
horarum spatio antecedens hostium beneficio periculum vitavit et ad horarum spatio antecedens hostium beneficio periculum vitavit et ad Aeginium, quod est obiectum oppositumque Thessaliae, Caesari venienti occurrit. Coniuncto exercitu Caesar Gomphos pervenit, quod est oppidum primum Thessaliae venientibus ab Epiro. quae gens paucis ante mensibus ultro ad Caesarem legatos miserat, ut suis omnibus facultatibus uteretur, praesidiumque ab eo militum petierat. sed eo fama iam praecurrerat, quam supra docuimus, de proelio Dyrrachino, quod multis auxerat partibus. itaque Androsthenes, praetor Thessaliae, cum se victoriae Pompei comitem esse mallet quam socium Caesaris in rebus adversis, omnem ex agris multitudinem servorum ac liberorum in oppidum cogit portasque praecludit et ad Scipionem Pompeiumque nuntios mittit, ut sibi subsidio veniant: se confidere munitionibus oppidi, si celeriter succurratur;
Abbreviated transcription (Latin):
et iter fecerat ut ip̃a fortuna illũ obicere pompeio uicderet᷑.
ħ ait tempus cesar ignorabat simul apompeio litteris ꝑ oñis ꝓiũci¬
as ciuitatesq dimissis prelio ad dirrachiũ facto latuis inflatius¬
q multo quam res erat gesta fama ꝑcrebuerat pulsum fugere
cesarẽ pene om̃ibus copus amissis ħ itmera infesta reddiderat. ħ
ciuitates non nullas ab euis amicitia auertebat quibiis accidit
rebus ut pluribus climissis itincribus a cesare ad domitiũ et a
domtio ael cesarẽ nulla ratione iter conficere possent Sed allo¬
broges rouici atq eci fanuliares quos ꝑfugisse ad pompeiũ demõ¬
strauimus conspicati itinere explorato res cdomiti seu pristina
sua consuetueline quod una in gallia bella gesserant seu glĩa
cuncta ut erant acta exposucrunt et cesaris ꝑfectionẽ
tũ pompei docuerunt A quibus domitius cercior factus uix .imi.

Expanded text:
ae, iter fecerat, ut ipsa fortuna illum obicere Pompeio videretur. ae, iter fecerat, ut ipsa fortuna illum obicere Pompeio videretur. haec ad id tempus Caesar ignorabat. simul a Pompeio litteris per omnes provincias civitatesque dimissis de proelio ad Dyrrachium facto elatius inflatiusque multo, quam res erat gesta, fama percrebruerat pulsum fugere Caesarem paene omnibus copiis amissis. haec itinera infesta reddiderat, haec civitates nonnullas ab eius amicitia avertebat. quibus accidit rebus, ut pluribus dimissi itineribus a Caesare ad Domitium et a Domitio ad Caesarem nulla ratione iter conficere possent. sed Allobroges, Roucilli atque Aeci familiares, quos perfugisse ad Pompeium demonstravimus, conspicati in itinere exploratores Domiti, seu pristina sua consuetudine, quod una in Gallia bella gesserant, seu gloria elati, cuncta, ut erant acta, exposuerunt et Caesaris profectionem, adventum Pompei docuerunt. a quibus Domitius certior factus vix iiii
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnare et si oĩ marituma ora excludere conaretur ob¬
esso scipione necessario illũ sius auxiliũ ferre cogeret Itaq
emissis nũciis ad .ci. domitiũ cesar scripsit et quid ficri
ostenelit presidioq apollonie cohortiũ.mi. lissi una tribus oryci
relictis quiq erant ex uulneribus agri dispositis ꝑ epyrũ atq
coniectura iudicaus ad scipionẽ properandum sibi existiiabat
Si cesar iter illo hrẽt ut subsidiũ scipiomi ferret si ab ora maritu
causis ut̃q eorum celeritati studebat et sũis ut eẽt auxilio
yprimendos aduersarios ne occasioni tpĩs cdecẽt S
sarẽ apollonia aderecto itinere auerteret pompenis ꝑ cãda¬
uiã iter in macedoniã expedlitũ habebat accessit et̃ eximyuso
aliuel incomodũ quod domitus dies complures c
scipionis castra collocata habiusset rei frumẽtarie causa ab
eo discesserat et heracliam sentitã que ẽ subiecta candaui¬

Expanded text:
obpugnare et se omni maritima ora excludere conaretur, obsobpugnare et se omni maritima ora excludere conaretur, obsesso Scipione necessario illum suis auxilium ferre cogeret. itaque praemissis nuntiis ad Cn. Domitium Caesar scripsit et quid fieri vellet ostendit praesidioque Apolloniae cohortibus iiii, Lissi una, iii Orici relictis quique erant ex vulneribus aegri depositis per Epirum atque ris consilio coniectura iudicans ad Scipionem properandum sibi existimabat, si Caesar iter illo haberet, ut subsidium Scipioni ferret, si ab ora maritima causis uterque eorum celeritati studebat, et suis ut esset auxilio, et ad opprimendos adversarios ne occasioni temporis deessarem Apollonia a derecto itinere averterat; Pompeius per Candaviam iter in Macedoniam expeditum habebat. accessit etiam ex improviso aliud incommodum, quod Domitius cum dies complures castris Scipionis castra collata habuisset, rei frumentariae causa ab eo discesserat et Heracliam Senticam quae est subiecta Candavi
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. Pompeius enĩ pͥmi cliei mora inlata et reliquorũ di
stra labore suscepto cũ se magnis itineribus extenderet et ꝓgres¬
sos consequi cuperet quarta die finẽ fi sequendi fãc̃. atq aliud
consiliũ capiendũ existimauit Cesari ad suos do de¬
dos stipendiũ excercitiu dãdũ socios cõfirmandos p̃sidium
urbibus relinquendũ necẽe erat adire appolloniaui sed his reb
intũ tpr̃is tribuit ꝙͣtiuu erat properãti necesse tuno¬
mitio ne aduentu pompei preoccuparetur ad eũ onũ celeritate
et studio nicitatus ferebatur Tocius aũ rei consiliũ his rõibus
explicabat ut si pompeuis eodẽ cõtenderet adductũ illũ a
mari atq abhis copus quas dirrachi comparauerat frum̃¬
to a cõmeatu abstractũ pari conditione belli sec̃ dec etare co¬
geret si mitaliã transiret cõuiẽto excercitu cũ domitio per
liricum italie subsidio proficisceretur si appolloniã o

Expanded text:
dum. Pompeius enim primi diei mora inlata et reliquorum dierum dum. Pompeius enim primi diei mora inlata et reliquorum dierum frustra labore suscepto cum se magnis itineribus extenderet et praegressos consequi cuperet, quarta die finem sequendi fecit atque aliud sibi consilium capiendum existimavit. Caesari ad saucios deponendos, stipendium exercitui dandum, socios confirmandos, praesidium urbibus relinquendum necesse erat adire Apolloniam. sed his rebus tantum temporis tribuit, quantum erat properanti necesse. timens Domitio, ne adventu Pompei praeoccuparetur, ad eum omni celeritate et studio incitatus ferebatur. totius autem rei consilium his rationibus explicabat, ut si Pompeius eodem contenderet, abductum illum a mari atque ab iis copiis quas Dyrrachii comparaverat, frumento ac commeatu abstractum pari condicione belli secum decertare cogeret; si in Italiam transiret, coniuncto exercitu cum Domitio per Illyricum Italiae subsidio proficisceretur; si Apolloniam Oricumque
Abbreviated transcription (Latin):
integris munitionibus uacabant alii lignandi pabulancli causa
longius progrediebantur Alii quid subito consiliũ ꝓfectionis cepe¬
rant magnia ꝑte imipedimẽtorũ et sarcinarum relicta adħ repe¬
tenda ĩuitati propiquitate suꝑiorũ castrorũ deposito ĩ cõtuber¬
nio armis uallũ relmquebant Quibus ad sequendũ impeditis ce.¬
sar quod fore prouiderat meridiano fere tp̃r signo profecciõis
clato excercitũ educit duplicatoq eius cliei itinere .uiii.mil. pas¬
im exeo loco procedit quod facere pompeius discessu i
non potuit. Postero clie cesar smuliter promissis prima nocte
impedimẽtis de quata uigilia ip̃e egreditur ut si qua esset imipo¬
ta dimicandi necessitas subitũ casum expedito ex̾citus
ħ̾ idẽ reliquis fecit clicbus quibus rebus ꝑfectũ est ut altissimis
fluminibus atq impeditissimis itinerib nullũ accepit ĩ cõmo¬

Expanded text:
quod ab opere integris munitionibus vacabant, alii lignandi pabulandique causa quod ab opere integris munitionibus vacabant, alii lignandi pabulandique causa longius progrediebantur, alii, quod subito consilium profectionis ceperant magna parte impedimentorum et sarcinarum relicta ad haec repetenda invitati propinquitate superiorum castrorum depositis in contubernio armis vallum relinquebant. quibus ad sequendum impeditis, Caesar quod fore providerat, meridiano fere tempore signo profectionis dato exercitum educit duplicatoque eius diei itinere viii milia passuum ex eo loco procedit. quod facere Pompeius discessu militum non potuit. Postero die Caesar similiter praemissis prima nocte impedimentis de quarta vigilia ipse egreditur, ut siqua esset imposita dimicandi necessitas, subitum casum expedito exercitu subiret. hoc idem reliquis fecit diebus. quibus rebus perfectum est, ut altissimis fluminibus atque impeditissimis itineribus nullum acciperet incommo
Abbreviated transcription (Latin):
exastris educit equitatũq p̃misit ad noiussimũ agnic̃ demo¬
randũ neq consequi potuit quod multo erpedito itinere aute¬
cesserat cesar sed c̃uentũ esset ad flum̃ gemisiũ quod ripis erat
npeditus consequutus equitatus nouissimos prelio dei
huic suos cesar equites opposuit expeditosq ante signanos ad¬
miscuit cecc. qui tãtũ perfẽcer̃ ut equestri prelio cõmissospellent
nĩs compluresq interficerent ip̃iq incolumes se ad ag
perent Confecto itinere eius diei proposuerat cesar tracluctoq
excercitu flum̃ genusũ ueteribus sius in castris ꝯͣ asꝑagiũ cõsedit
ulitesq om̃s intra uallũ castrorũ ꝯtinuit equitatũq
pabulandi emissum confestim ele cumana porta in castra se re¬
cipere iussit Simili rõne pompeius confesto eius diei itinere ĩ
us ueteribus castris ad asꝑagiũ consedit eius milites q

Expanded text:
e castris eduxit equitatumque praemisit ad novissimum agmen demoe castris eduxit equitatumque praemisit ad novissimum agmen demorandum, neque consequi potuit, quod multum expedito itinere antecesserat Caesar. sed cum ventum esset ad flumen Genusum, quod ripis erat inpeditis, consecutus equitatus novissimos proelio detinebat. huic suos Caesar equites opposuit expeditosque antesignanos admiscuit cccc, qui tantum profecerunt, ut equestri proelio commisso pellerent omnes compluresque interficerent ipsique incolumes se ad agmen reciperent. Confecto iusto itinere eius diei quod proposuerat Caesar, traductoque exercitu flumen Genusum veteribus suis castris contra Asparagium consedit militesque omnes intra vallum castrorum continuit equitatumque per causam pabulandi emissum confestim decumana porta in castra se recipere iussit. simili ratione Pompeius confecto eius diei itinere in suis veteribus castris ad Asparagium consedit. eius milites,
Abbreviated transcription (Latin):
i quisq etiam pene longo grauiores imponeret libore
stimarent Contra ea cesar neq satis militibus perterrit
fidebat spatiũ q int̾ponendũ ad recreauelos aiõs putabat relic¬
tis munitionibus magnoꝑe rei frumẽtarie tunebat Itaq nulla
tio prima nocte ex castris appoloniã p̾misit ac conquiscere añ
iter confectum uetuit. his una legio missa presidio ẽ his ex¬
plicitis rebus duas in castris legiones retinut reliquas de
quata iugilia compluribis portis ecluctas eodẽ itinere p̃misit
paruoq spatio intermisso ut et nulitare institutũ seruaretur
et quã suctissime eius ꝑfectio cognoscertur conclamariuissit¬
uissit statimq egressus et nouissimũ agmen consecutus cele¬
riter ex conspectu castrorũ discessit neq uͦ pompeius cognito.
consilio eius morã ullam ad nisequendũ intulit sed eadẽspec¬
taus si itinere impeditos ꝑt̾ritos deprehendere posset excitũ

Expanded text:
sibi quisque etiam poenae loco graviores inponeret labores sibi quisque etiam poenae loco graviores inponeret labores istimarent. contra ea Caesar neque satis militibus perterritis confidebat spatiumque interponendum ad recreandos animos putabat, relictisque munitionibus magnopere rei frumentariae timebat. Itaque nulla menta omnia silentio prima nocte ex castris Apolloniam praemisit ac conquiescere ante iter confectum vetuit. his una legio missa praesidio est. his explicitis rebus duas in castris legiones retinuit, reliquas de quarta vigilia compluribus portis eductas eodem itinere praemisit parvoque spatio intermisso, ut et militare institutum servaretur et quam serissime eius profectio cognosceretur, conclamari iussit, statimque egressus et novissimum agmen consecutus celeriter ex conspectu castrorum discessit. neque vero Pompeius cognito consilio eius moram ullam ad insequendum intulit, sed eadem spectans, si itinere impedito perterritos deprehendere posset, exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
sent quol finitimas frumẽtariasq proiũcias in potestatẽ rede¬
gissent demq recordari debere qua felicitate inter medias
classes oppletis non solũ portibus sed etiã littorib on
incolumes eeñt transportatis in omĩa caderent sedã fortuna
eẽ inclustriam subleuandam quod eẽt acceptum detrimẽti eꝰ¬
se potitum se eẽ hostiũ castris expulisse ac suꝑasse pugnãtes s
siue ip̃orũ perturbatio seiue error aliqui siue etiã fortuna
partã iam presentemq presentem uictoriã interpellauisset
clanclã omĩbus oꝑam ut acceptũ incomodũ uirtute sarciretur
niani accidisset atq ei qui ante dimicare timuissent Ultro
se prelio offerrent. hac habita contione non nullos signiferos
gnomuua notauit ac loco mouit Excercitui quid oĩ ta
incessit ex incomoclo dolor tr̃q studiũ infanue farcienele ut
nemo aut tribum aut centurionis imꝑiũ desiderarent et

Expanded text:
ssent, quod finitimas frumentariasque provincias in potestatem redessent, quod finitimas frumentariasque provincias in potestatem redegissent. denique recordari debere, qua felicitate inter medias hostium classes oppletis non solum portibus, sed etiam litoribus omnes incolumes essent transportati. si non omnia caderent secunda, fortunam esse industria sublevandam. quod esset acceptum detrimenti, cuimicandum dedisse, potitum se esse hostium castris, expulisse ac superasse pugnantes. sed sive ipsorum perturbatio sive error aliquis sive etiam fortuna partam iam praesentemque victoriam interpellavisset, dandam omnibus operam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur.viam accidisset, atque ei, qui ante dimicare timuissent, ultro se proelio offerrent. Hac habita contione nonnullos signiferos ignominia notavit ac loco movit. exercitui quidem omni tantus incessit ex incommodo dolor tantumque studium infamiae sarciendae, ut nemo aut tribuni aut centurionis imperium desideraret et