comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saut̃ amplius concedimꝰ: ut cũ suis famulis tribuurs li̵tatem non solũ in cons¬
tu decdȩ hacreligiosi populi plenũ fructum lib tatis concessissedicant᷑ uerũ
a cum postremo iuditio libtatis dederint. seu quib: cumq: uerbis darip̃coperia
Quimanumittendi in sacro sco aeccła habuerit uoluntatẽ : tantũ est ut sub p̃se
s acerdotũ seruossuos uellit ab soluere. nouerit eos suscepta libertateciues esseron
Nam siderici suis mantipus dare uoluerint libertates : etiã siex tracons pectũ fuena
pũ : Ciquis lib̵tatẽ utentes eiꝰ que conpotes in opinatos in discrimen in genute
cat Asin eos forte ad sertio defecerit circũ ductio p̃beat᷑. ad sertorẽ querit ta¬
teras dicante nec causas ꝑ silentiũ minoret᷑ uł ab surde etiã ꝓclametur. ut quo
ris se uellent adserere uł cuntantes etiã cogeretur nesi ad sertor defuerit uin

Expanded text:
 Clericis autem amplius concedimus, ut, cum suis famulis tribuunt libertatem, non solum in cons Clericis autem amplius concedimus, ut, cum suis famulis tribuunt libertatem, non solum in conspectu Ecclesiae ac religiosi populi plenum fructum libertatis concessisse dicantur, verum etiam cum postremo judicio libertates dederint, seu quibuscumquesia habuerit voluntatem, tantum est ut sub praesentia sacerdotum servos suos voluerit absolvere, noverit eos suscepta libertate cives esse Romanos. Nam si clerici mancipiis suis dare voluerint libertatem, etiamsi extra conspectum feceriSi quis libertate utentes eiusque conpotes inopinatos in discrimen ingenuitatis adducat, si eos forte adsertio defecerit, circumductio praebeatur, adsertorem quaeri tteras indicante, ne causa per silentium ignoretur vel absurde etiam proclametur, ut qui comperissent vellent adserere vel cunctantes etiam cogerentur, ne, si adsertor defuerit, vincti,
Abbreviated transcription (Latin):
ales liberi eoꝵ que matres nec parentũ arbitrio in suc cessionib: ceteris que modis qui
i mouilis uł in mouilis dominũ confirmatur : p assim et sinelegis distinetione con
apmittant᷑ : Nec tamenlegis quaenu ꝑ lata est as peritate p̃mantur : cum satis sic eos
priorẽ consticuitionẽ aut extantib: iustis liberis. aut etiã non extantib: id tantum
sequi si patri deferatur arbitrio quod ꝑ eum uixta moderatione decretum est: Ce
tib firmitate : Dat̃ x. kł. mar̃t constantinopoli Tauro et felicȩ consulb:¬
aeclecint̃p̃tationẽ non indig& quia ab hoc solum intromissaest quia posterior
mb: ec priorẽ quae a posteri oredampnata fuerat confirmauit: TITVS DEMA¬
giosamente in decłae gremio seru ulis suis meritã concesserit libtatẽ eandom
em iuredon asse uideant᷑ quociuitas romana solempnib: decursisdanicon¬
uit : Sed hocdũ taxat his qui sub aspectu. antisticũ dederit placuit relaxari: Ele

Expanded text:
ales liberi eorumque matres nec parentum arbitrio in successionibus ceterisque modis, quibus rei mobilis vel inmobilis dominium confirmatur, passim et sine legis distinctione congrua permittantur, nec tamen legis, quae nuper lata est, asperitate premantur, cum satis sit eos secundum priorem constitutionem aut extantibus iustis liberis aut etiam non extantibus id tantum consequi, si patris deferatur arbitrio, quod per eam iusta moderatione decretum est, cetnentibus firmitate. Dat. X kal. Mart. Constantinopoli, Tauro et Felice conss. Haec lex interpretationem non eget, quia ad hoc solum intromissa est, quia posterior omnibus est et priorem, quae a posteriore damnata fuerat, confirmavit. DE MAreligiosa mente in Ecclesiae gremio servulis suis meritam concesserint libertatem, eamdem eodem jure donasse videantur, quo civitas Romana solemnitatibus decursis dari consuevit. Sed hoc dumtaxat iis, qui sub aspectu antistitum dederint, placuit relaxari. § 1.
Abbreviated transcription (Latin):
priorintulerit probatis causis uindicta ꝑcepta ex pulse uxoris dorin
uindica. donationem que recipiat et continũo siuo luent cili ã ducat
uonem Namsi crimina certa non fueruti sed utsola fier femina
muorun leuicate displiceat maritus don ationesi a reuoca& et illiquid¬
quie abea ꝑceeratn ox refuncdat et postbienniu abu alacatun oroie¬

Expanded text:
pta expulsae uxoris dotem vindicet donationemque recipiat et continuo, si voluerit, aliam ducat uxorem: nam si crimina certa non fuerint, sed, ut solet fieri, femina morum levitate displiceat, maritus donationem suam revocet et illi quidquid ab ea perceperat, mox refundat et post biennium aliam
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ aug̃ consulib INTERT̃ TAT̃. Post prioris legis sententus
talib ꝑsonis lata est id precepit ob seruari ut districtione legis
et ꝑscriptione liberi quisq: ille. aut sororis. aut fr̃is filiã. aut soro¬
tus iunxerit. huic poene sub iaceat. ut detali consortio separet᷑ atqu
sint notate ut req ꝑsone . itaut pos sidere tantũ proprias facultates
testandi facultate sub mota : Sed nec in ipsis feminis quas talit̃ sort
sis mortuis ad legitimos heredes quoscumq: gradus ad mittie usqus
tum originis locũ ab intestato ipsi succedant: Testandietiã ei sinhis
scribant heredes. ita camen ut siquis in tali consortio consensum co
buis sedocentur. hereditate exclusi alus in proximo graduuenier
ant : Nam side sint ꝑsone propinquoꝵ quos lex ad successionen
tunc in eoꝵ facultatib fiscus accedat: PAAPERAT̃. Honono¬

Expanded text:
 AA. conss. Interpretatio. Post prioris legis sententiam, quae de talibus personis lata est, id praecipit observari, ut districtione legis, supplicio et proscriptione liberi, quisque ille aut sororis aut frratis sibi nubtiis iunxerit, huic poenae subiaceat, ut de tali consortio separetur atquinfamia sint notatae utraeque personae, ita ut possidere tantum proprias facultates di atque testandi facultate submota: sed nec in ipsis feminis, quas taliter soriat, sed ipsis mortuis ad legitimos heredes, quoscumque gradus admittit, usque ad certum originis locum ab intestato ipsi succedunt. Testandi etiam eis in hielegerit, scribat heredes, ita tamen, ut, si qui in tali consortio consensum cum his habuisse docentur, hereditate exclusi aliis in proximo gradu venientibus locum faciant: nam si desint personae propinquorum, quos lex ad successionem vocat, tunc in eorum facultatibus fiscus accedat. 415 Mai.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quoiemorauimꝰ in contrahendis incestis nuptus participatum atq con¬
e inbis semonserabitur succer soꝵ in locũ illiis qui post eibmgradam pro¬
seseconsortiis conmacularint custodiatur : Memoratis uerons
extantib fiscolocus pateat ad cuius legis nexum et conditionẽ pr
tis memoratarum nuptiarũ in scelerib: conmaculati quo quomo

Expanded text:
his, quos memoravimus, in contrahendis incestis nubtiis participatum atque conhis, quos memoravimus, in contrahendis incestis nubtiis participatum atque consilium inisse monstrabitur, successuro in locum illius, qui post eum gradum prosese consortiis commacularint, custodiatur. Memoratis vero personis non extantibus fisco locus pateat. Ad cuius legis nexum et condicionem perinlicitis memoratarum nubtiarum sceleribus commaculati quoquo mo
Abbreviated transcription (Latin):
omodo absoluti suncuł punii : Si quis incesti posthaec consobrinetue
tenuptis funestari : Designato quid ẽ supplitiohoc est ignium et poro
careat: Proprias etiã quam diuuixent teneat facultates sed neque¬
eque filios ex ea editos haberecredat᷑ : Vt nhil prorsus p̃dicas neg inter
nt̃ autdata aucdicta. aut promissa fuerit iuxtauis antiquum fiscusri
testato legib ei et iure succedant quis forte exiusto elegiamomnatrinonio
rim dditi hocest dedescendentib filius filia nepos nepotis. pronepis pro neptis
scendentib pat̃. mat̃. auus. auia. delatere fr̃ soror. Patrius. amitatertan
s danitademum habeat facultatem : Ut his tantum ꝑsonis proiuns haclog ur
oduoluerit arbitrio relinquot: Quas succedere imperialis p̃ceptitenore
andauĩ. ita tamen uthereditatem dicin funeti penitus arccatur: Siquis ex

Expanded text:
legem quoquomodo absoluti sunt aut puniti, si quis incestis posthac consobrinae sulegem quoquomodo absoluti sunt aut puniti, si quis incestis posthac consobrinae suiugium est, sese nubtiis funestarit, designato quidem lege supplicio, hoc est ignium et proscriptionis, careat, proprias etiam, quamdiu vixeuxorem neque filios ex ea editos habere credatur. Nihil prorsus praedictis nec persollemniter aut data aut promissa fuerit, iuxta ius antiquum fisci testato legibus ei et iure succedant, si qui forte ex iusto et legitimo matrimonio editi fuerint, hoc est de descendentibus filius filia nepos neptis pronepos proneptis, de ascendentibus pater mater avus avia, de latere frater soror patruus amita. Testandi sane ita demum habeat facultatem, ut his tantum personis pro iuris ac legum quod voluerit arbitrio relinquat, quas succedere imperialis praecepti tenore mandavimus; ita tamen, ut hereditate diem functi penitus arceatur, si quis ex
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias suas ad dixerint. aut sipupille sint earum utilitatib: obuiane
inuitȩ iungantur : quicumq: hoc presumpserit decimpondo auri seni
condempnandũ et in eadem prouintia in quaiud ex fuerit dignitas¬
biennio prohibeatur accedere : Benefitium tamen lex ista aduersusb
ximas deferant et eorum ꝑatrocinis defendantur. ut si in eadem
sit alia potestas ut puta si sint duo iudices unus priuata. et alus
caiura gubernans. si ab altero sub hac conditione quecumq ꝑse¬
matur alterius tuteladebeat defensari. aut certe ꝑmagnifica¬
tem qui printipis aurib: hocpossit intimare recurrat. TITVSDES¬
ucere frĩs uxorem. licitũ etiã post mortem mulieris aut diuortiu
ere cumeiusdemsorore coniugium abstincant łuiuis mnodi nup
iersi net estiment posselegitimos liberos exhoccom sontio procrtan
urios et̃ conuenit quin as cent̃ : Data priđ lb mãi. Rom̃ arbito¬

Expanded text:
testatem ad nubtias suas addixerint, aut si pupillae sint, et earum utilitatibus obviantinvitae iungantur: quicumque hoc praesumpserint, decem pondo auri se noverint condemnandos, et in ea provincia, in qua iudex fuerit, dignitabiennio prohibeatur accedere. Beneficium tamen lex ista adversus proximas deferant et eorum patrociniis defendantur: ut, si in eadem provincia sit alia potestas, ut puta si sint duo iudices, unus privata et alius dominica iura gubernans, si ab altero sub hac condicione quaecumque persona prematur, alterius tutela debeat defensari, aut certe ad magnificam potestatem, qui principis auribus hoc possit intimare, recurrat. DEis solutis ducere fratris uxorem, licitum etiam post mortem mulieris aut divortium contrahere cum eiusdem sorore coniugium, abstineant huiusmodi nubtiis universi nec aestiment posse legitimos liberos ex hoc consortio procreari: nam spurios esse convenit qui nascentur. Dat. prid. kal. Mai. Roma Arbit
Abbreviated transcription (Latin):
dã uetusti iuris ordine p̃termis soobratione precũ nuptias qua
intelliguN non merer de nob estimant postulandas seh beres¬
consensum confringentes quaꝓpt̃ talis ponsalium genꝰ p̃sentil
subreptionib: meruerint. amissionẽ bonoꝵ ec poenã deporlan
biturũ secẽ non ambigat. amisso iuire m atrimonii quod ꝓhibitas
tione meruerit filios seiustehacratione susceptos non ab iturũ n
postulate indulgentiae ad printipes uł indultu efficacẽseuenie
tũ meruissc: Exceptis his quos sobrinoꝵ hoc est quarti gradus cos¬
tionẽ lex triumphalis memoriȩ ꝓatris nr̃i exemplo indulturum si¬
carenonuetauit : Exceptisq his qui parentum sponsione denuni
red di sibi p̃cepto legum. inquadrupli poenadeposcunt : Nosen
denobnuptias supplicatione prohibemꝰ quas deceat de uolunte
tũ uł deipsis adults puellis aut mulierib: impetrari : N amsins
coniugio quod fuerat ante promissum lis aliqualegum p̃cepton

Expanded text:
dam vetusti iuris ordine praetermisso obreptione precum nubtias, quas se intellegunt non mereri, de nobis aestimant postulandas, se habereconsensum confingentes. Quapropter tale sponsalium genus praesentsubreptione meruerit, amissionem bonorum et poenam deportationis subiturum se esse non ambigat et amisso iuurpatione meruerit, filios se iuste hac ratione susceptos non habiturum, ntionisve principis indultu efficacem se veniae effectum meruisse: exceptis his, quos consobrinorum, hoc est quarti gradus, coniunctionem lex triumphalis memoriae patris nostri exemplo indultorum supplicare non vetavit, exceptisque his, qui parentum sponsionem de nubreddi sibi praecepto legum cum quadrupli poena deposcunt. Nos enim peti de nobis nubtias supplicatione prohibemus, quas deceat de voluntate parentum vel de ipsis adultis puellis aut mulieribus impetrari. Nam si negato coniugio, quod fuerat ante promissum, lis aliqua legum praecept
Abbreviated transcription (Latin):
tat qui matrempos sit ex cludere tuncbeneficio legis mat̃ cumfiliabad¬
aequales orte succedat : Si uero filia moriatur et matrem et sorores tani¬
mittat mediam defuncte filiae in hereditatẽmater ad quirat. et mel
rorib: seu una seuplures sint proficiat: Eata men ratione utdum adus
sideat et reliquis si suꝑ erunt expriore matrimonio filiis post obitum de¬
quat: Ad alias ꝑsonas intrans ferenda nec ꝑ testamentum. nec ꝑdonate
habitura licentiã : Cuimulien side priore marito fili non suꝑ sint tumns¬
subhac occasione ꝑcepit sibi uelud propriã uindic& facultatem et in qo
uoluerit iure trans mitut : In hanc etiam legesimilem et patris morus
uxore filii autfiliae fuerint ex quib: aliqui moriat᷑. et in suam porao
portio relicta ꝑficiat nec poterit ꝑ patriã potestatem ad alias transi reꝑ¬

Expanded text:
 non dimittat, qui matrem possit excludere, tunc beneficio legis mater cum filiab non dimittat, qui matrem possit excludere, tunc beneficio legis mater cum filiabaequali sorte succedat. Si vero filia moriatur et matrem et sorores tantum dimittat, mediam defunctae filiae hereditatem mater adquirat et media sororibus, seu una seu plures sint, proficiat: ea tamen ratione, ut, dum adpossideat et reliquis, si supererunt ex priore matrimonio, filiis post obitum derelinquat, ad alias personas in transferendo nec per testamentum nec per donationem habitura licentiam. Cui mulieri si de priore marito filii non supersint, tunsub hac occasione percepit, sibi velut propriam vindicet facultatem et in quemcumque voluerit, iure transmittat. In hac etiam lege similem et patres mortuis de priore uxore filii aut filiae fuerint, ex quibus aliqui moriantur et in suam portioportio relicta proficiat, nec poterit per patriam potestatem ad alias transire
Abbreviated transcription (Latin):
ex priore matrimonio habuerit successionem uł natur n atiue decesse
exhis nanciscendidominii et testandi. circaquem uoluerit liberam
hab eat potestatem: Simili etiam ad moneri maritos uolumꝰ. et pie¬
tatis et legis exemplo quos et siuinculo non ad stringimꝰ. uelut in po¬
sice seuerius sanctionis. religionis tamen iure cohibimus ut sciaes
id ase promptius sperari concemplatione iusticiȩ quod necessitate
nuptias legiti motempr̃. id est expleto anno uenerint si ex prioremu
os habuerint quid quid ꝑs ponsaliciã largitatẽ uł nuptiarum temp̃r
legati titulo uł mortis causa uxoridonauerit. dehis reb: quastalimule
tione ꝑ cepit seuom̃ib: filiis seu in unũ ꝓmerito seruiti si conferreuo
habebit liberã facultatem. inmitaut ei debonis prioris mariti a filus is
rit compens andũ : Hoc specialius huic legi credidit inserendũ utimus

Expanded text:
ex priore matrimonio habuerit successionem vel natus native decesserex priore matrimonio habuerit successionem vel natus native decesserbtineat, atque ex his nanciscendi dominii et testandi, circa quem voluerit, liberam habeat potestatem. Simili etiam ammoneri maritos volumus et pietatis et legis exemplo; quos, etsi vinculo non adstringimus velut inpositae severius sanctionis, religionis tamen iure cohibemus, ut sciant id a se promptius sperari contemplatione iustitiae, quod necessitatenubtias legitimo tempore, id est expleto anno, venerint, si ex priore marito filios habuerint, quidquid per sponsaliciam largitatem vel nubtiarum tempore legati titulo vel mortis causa uxori donaverit, de his rebus, quas tali mulier donatione percepit, seu omnibus filiis seu in unum pro merito servitii si conferre voluerit, habebit liberam facultatem, ita ut ei de bonis prioris mariti a filiis ipnoverit conpensandum. Hoc specialius huic legi credidit inserendum, ut mul
Abbreviated transcription (Latin):
tur compensationib: facultatum. quod inlibata adhos quos in scituemꝰ
heredes bonaet in corrupta ꝑueniant: Illud etiã addimus legi utsi ali¬
quis exisdem filus quos expriorema trimonio susceptos et̃ constabit.
forae de cesserit. quisorores uł sororẽ uł etiã fratrem rolinquens sena¬
tus consulto benefitiom atri simulh ac sororib: successionis locum fecis¬
seuideatur: Seu eciã filia quanullo exsistente fratre. et supstitibus
matre hacsororib: tantũ ad eundem hereditatis locũ matriꝑdimidia
portione seruabit. quod successionis benefitiomater uidebit᷑ consecuta
indiemuitȩ prosibi debita portione solatantum possessione delata om¬
nehis qui suꝑ erunt expriore susceptim atrimonio filuis relinquant.
nec suꝑ huuis modi facultatib: testantur inquam lib& aliã extraneã
ꝑ sonam. uł quicquã ab alien andi habeat potestatem: Quod sinullã

Expanded text:
tur conpensationibus facultatum, quo inlibata ad hos quos statuimus tur conpensationibus facultatum, quo inlibata ad hos quos statuimus heredes bona et incorrupta perveniant. Illud etiam addimus legi, ut, si aliquis ex isdem filiis, quos ex priore matrimonio susceptos esse constabit, forte decesserit, qui sorores vel sororem, non etiam fratrem relinquens senatus consulti beneficio matri simul ac sororibus successionis locum fecisse videatur, seu etiam filia, quae nullo exsistente fratre et superstitibus matre ac sororibus tantum, adeundae hereditatis locum matri pro dimidia portione servabit, quod successionis beneficio mater videbitur consecuta, in diem vitae pro sibi debita portione sola tantum possessione delata, omne his qui supererunt ex priore suscepti matrimonio filiis relinquat nec super istiusmodi facultatibus testandi in quamlibet aliam extraneam personam vel quidquam abalienandi habeat potestatem. Quod si nullam
Abbreviated transcription (Latin):
tis expriore matrimonio filus ad secundas
quidquid ex facultatib: priorum maritoꝵ
mortis causa donationib: factis. aut testamenti iure directum
ri commissi uł legatititulo uł cuiꝰ lib& munifici ae liberalitats
ex bonis maritoꝵ fuerint ad secute. id totum it aut pceperunc
ad filios quos ex p̃cidente coniugio habuerunT trans mittam
quemliba exfilus dum modo ex his tantum quos talisuccessione dignis¬
simos uidicamus inquẽ contemplationem maritoa liberalitats suaiu¬
ditium mater crediderit dirigendum. necquicquã eadẽfeminȩ ex isdẽ
facultatib: ab alienandi in quam lib& ex traneã ꝑsonam uł successionẽ
ex alietius matrimonii coniunctione s usceptã p̃sum ant atq: habeant po¬
testatam possidendi tantum in diem ui tȩnon etiã ab alien andi facultatẽ
concesta . Nam siquid exisdem reb: ꝑfraudem scebioris animi in aliũ
quem lib& fuerit a possidente trans latum mat̾narum red integrabi¬

Expanded text:
tis ex priore matrimonio filiis ad secundas quidquid ex facultatibus priorum maritoruaut mortis causa donationibus factis aut testamenti iure directo aut fideicommissi vel legati titulo vel cuiuslibet munificae liberalitatis praemio ex bonis maritorum fuerint adsecutae, id totum ita ut perceperint integrum ad filios, quos ex praecedente coniugio habuerint, transmittant vel ad quemlibet ex filiis, dummodo ex his tantum, quos tali successione dignissimos iudicamus, in quem contemplatione meritorum liberalitatis suae iudicium mater crediderit dirigendum. Nec quidquam eaedem feminae ex isdem facultatibus abalienandi in quamlibet extraneam personam vel successionem ex alterius matrimonii coniunctione susceptam praesumant atque habeant potestatem: possidendi tantum in diem vitae, non etiam abalienandi acultate concessa. Nam si quid ex isdem rebus per fraudem scaevioris animi in alium quemlibet fuerit a possidente translatum, maternarum redintegrabi
Abbreviated transcription (Latin):
leant maiestati. et coniugia sibi expectan ex p̃cepto qua consequi
ninerentur unde consensu parentũ uł puelle mentiant᷑ : Quade cau
nodi aud acium int̃dicit: Quicumq: ergos ubtalio breptione ma¬
turũ nec filios taliordine et ambitione susceptos legitimor a ppel
nec etiã ꝑ supplicationem huiꝰ p̃sumptionis ueniã promereri : His
uos in quartum gradum originis coniunetio presumptiua copula
puellas ab ipsis puellis post parentum obitum contem pnuntur :
tenore in quad ruplum arrarum nomined ata uł donata recipiant
reliquosi ante definita nonfuerint ꝑ supplicationem coniugia.
ri omne seueritate prohibuit : Ceterum sicum parentib: puelle
mips a puella qui denuptiis paecus fuerit et unus ex his uoluerit.
is resilirenos ab eo quides picit᷑ consulinon uetamꝰ: TITUS SIQUA

Expanded text:
rincipis audeant maiestati et coniugia sibi expetant ex praecepto, quae consequi non merentur, ut de consensu parentum vel puellae mentiantur: qua de causa eiusmodi audaciam interdicit. Quicumque ergo sub tali obreptione maerit, habiturum, nec filios tali ordine et ambitione susceptos legitimos appellandos, nec etiam per supplicationem huius praesumptionis veniam promereri. His vero, quos in quartum gradum originis coniunctio praesumptiva copula parentibus puellas ab ipsis puellis post parentum obitum contemnuntur, praecepti tenore in quadruplum arrarum nomine data vel donata recipiant; nam de reliquo si ante definita non fuerint, per supplicationem coniugia postulari omni severitate prohibuit. Ceterum si cum parentibus puellae aut cum ipsa puella quis de nubtiis pactus fuerit et unus ex his voluerit de placito eius resilire, nos ab eo qui despicitur consuli non vetamus. Reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
uet esporis ualitudine ad ministrandis facultatib idoneus in ueniat t
si forine cecelas refugerint et p̃ opta uerint niptias neq quisquã legiam̃ id¬

Expanded text:
aut corporis valetudinem administrandis facultatibus idoneus inveniatur. Quod aut corporis valetudinem administrandis facultatibus idoneus inveniatur. Quod si feminae tutelas refugerint et praeoptaverint nuptias, tunc demum
Abbreviated transcription (Latin):
cõsciurus quaetam̃ clectio circa eas ꝑ sonas obseruabit᷑ qua nec temptamen¬
todere tts̃ necꝓ pinquitate adidofficũ adducunt᷑: De aluis sane mino coni¬
qua amissis uiris tutelã administrandoꝵ negotioꝵ in liberos postulant prius¬
quã confirmatio offici. tales in eas iureueniat : Pate ant᷑ actis ad alias senup¬
tias non uenire : S ane in obiectonehuiꝰ cemodi nulla cogit sed libera in condi¬
tiones quas p̃stiiuimꝰ uoluntate descendat : N ansimalunt alia optarem agri¬
monia tucelas filioꝵ administrarenon debent sed nesit facilis in cas post
tutelẽ iure susceptã in ruptio. bon aciꝰ primitus quitutola gerene ercas uest
nuptias in obligationẽ uenire et ceneri obnoxia rationib: paruuloꝵ p̃cpimꝰ nc
quid ineuna nequid fraude depercat his illud ad iungimꝰ ut muliessi aetato
legio ac utela ex cusetur uł sus peca genere sub moueat᷑: uł nesuis quidẽ aut anumi

Expanded text:
esse securus. Quae tamen electio circa eas personas observabitur, quae nec testamenesse securus. Quae tamen electio circa eas personas observabitur, quae nec testamento decretae sunt nec propinquitate ad id officium adducuntur. De aliis sane minorum comquae amissis viris tutelam administrandorum negotiorum in liberos postulant, priusquam confirmatio officii talis in eas iure veniat, fateantur actis ad alias se nubtias non venire. Sane in optione huiuscemodi nulla cogitur, sed libera in condiciones quas praestituimus voluntate descendat; nam si malunt alia optare matrimonia, tutelas filiorum administrare non debent. Sed ne sit facilis in eas post tutelam iure susceptam inruptio, bona eius primitus, qui tutelam gerentis affectaverit nubtias, in obligationem venire et teneri obnoxia rationibus parvulorum praecipimus, ne quid incuria, ne quid fraude depereat. His illud adiungimus, ut mulier, si aetate  tutela excusetur vel suspecti genere submoveatur vel ne suis quidem per animi
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. Quitutelarib comnitionib p̃sid&: tutores. curatores ueq
lib& ordi neidoneos faciat retentari et sane idlibero iuditio exꝑt
dampniconstituent iudicantes. et si regendis pupillarib: censib: singulis
doo pares eẽ nom possunt plures ad hoc scđm leges ueteres conueni& ado
ut quẽ cetus ille ad ministrandis negotis pupilloꝵ dignissimũ iudicart
sententia obtineat p̃feccure : Itaq hoc modo remoti a metu qui consilo a
tarii defensores. neq: legitimi uita aetate facultatib: suppetun: Nanis
tehui cemodi homines offerunt᷑ sinihil ad defensionẽ suis priuilegus eons¬
bunt ut teneri non possint iure prescribemꝰ ceterũ alia quae in causis ins
tiquis legib: cauta sunt manere in temerata decernimus : Data .ui.l
pupilloꝵ tutela tractat᷑ dob ett̃ primi patriȩ cũ iudices cđm ae tates iminou
aut tuorẽ aut curatort̃ eligere ut ille quisusceperit tutelã tali eleccioneposst

Expanded text:
rissimo viro, qui tutelaribus cognitionibus praesidet, tutores curatoresve ex quolibet ordine idoneos faciat retentari. Et sane id libero iudicio expertesque damni constituent iudicantes, et si regendis pupillaribus censibus singuli creandorum pares esse non possunt, plures ad hoc secundum leges veteres conveniet advocari, ut, quem coetus ille administrandis negotiis pupillorum dignissimum iudicarit, sola sententia obtineat praefecturae. Itaque hoc modo remoti a metu qui consilio aue testamentarii defensores neque legitimi vita aetate facultatibus subpetunt. Nam ubi forte huiuscemodi homines offeruntur, si nihil ad defensionem sui privilegiis conparabunt, ut teneri possint iure praescribimus. Ceterum alia, quae in causis minorum antiquis legibus cauta sunt, manere intemerata decernimus. Dat. VI kal.pupillorum tutela tractatur, debent primi patriae cum iudice secundum aetates minorum aut tutorem aut curatorem eligere, ut ille, qui susceperit tutelam, tali electione possit
Abbreviated transcription (Latin):
rtpudium licentiã habeat consequendi: Quod simu lier quaedis cedit iniu¬
rĩ grauia crimina et certas causas probauert : et dotẽ reuocabtt etꝗd
eimaritus sponsalicia largitate contulerit uindi cabit: et postquins¬
quoninũ nubendi habebit lib erã facultatem : RAmsimaritus repudiũ
prim lineulerit probatis causis uindicta ꝑ cepta ex pulse uxoris doter
iundica . donationem que recipiat et continuosi uoluert aliã ducat
iroram: Nlam si crimina certa non fuerint s edut sola fieri femina
moruns ceuicate displiceit maritus donationesi: a reuoc& et illiquid¬
qquid abco ꝑenerat mox refindat et postbiennũ alia ducait ix drtine
Quod sinei morũ culpa docebit̃ et sola est dissensio animorum niuli¬
erqudo in nocens expuls aest imarito etdom ationem auiro face siui
undis. ersuam dotem reuor& Illeuero in ꝑpetuo solitariuis ꝑma

Expanded text:
si mulier quae discedit in virum gravia crimina et certa probaverit, et dotem revocabit et quod ei maritus in sponsalicia largitate contulerat, vindicabit et post quinquennium nubendi habebit liberam facultatem. Nam si maritus repudium prior intulerit, probatis causis vindicta percepta expulsdicet donationemque recipiat et continuo, si voluerit, aliam ducat uxorem: nam si crimina certa non fuerint, sed, ut solet fieri, femina morum levitate displiceat, maritus donationem suam revocet et illi quidquid ab ea perceperat, mox refundat et post biennium aliam ducat uxorem. Quod si nec morum culpa docebitur et sola est dissensio animorum, mulier, quae innocens expulsa est a marito, et donationem a viro factam sibi vindicet et suam dotem revocet; ille vero in perpetuo solit
Abbreviated transcription (Latin):
lli uideatur ambiguum carumq nuptiarum temp̃r mulieres acci
etiã si ad scđ as nuptias extantib ex priore matrimonio liberis emen
prfortemigrauerint indiẽ uitȩ usum fruccũ circacas deberedura
luahis ꝓprictate quib:ius integrũ post earum obitum legis sacratis s̃me
arunt ut manifestum est quod delatũ expriori coniugio liberis cons
.b INTER P̃TT. Notissimum uald eesthas facultates quastempr̃
arũ mulieres amaritis accipiunt suodominio uindicare et siman
ori contigerit qui tamen filios derelinquat. et post trans aca lactus
ra legitime ad alias nuptias uenerint indiem uitȩsuȩ donataram
uertunt᷑ N ec ex inde aliquid matrib uiuis filiis. in aliori uira transfer
aum est: FITUS SISC̃ÕONVESERIT MULIER CVIMARITVS VST̃ FROC

Expanded text:
lli videatur ambiguum eorum, quae nubtiarum tempore mulieres accipiunt, etiamsi ad secundas nubtias extantibus ex priore matrimonio liberis emenso tempore forte migraverint, in diem vitae usumfructum circa eas debere durare, salva his proprietate, quibus ius integrum post earum obitum leges sacratissimae reservarunt, ut manifestum est, quod delatum ex priore coniugio liberis consss. Interpretatio. Notissimum valde est has facultates, quas tempore nubtiarum mulieres a maritis accipiunt, suo dominio vindicare: et si maritos mori contigerit, qui tamen filios derelinquant, et post transacta luctus tempora legitime ad alias nubtias venerint, in diem vitae suae donatarum s omnia revertuntur nec exinde aliquid matribus vivis filiis in aliorum iura transferre permissum est. SI SECVNDO NVBSERIT MVLIER, CVI MARITVS VSVMFRVC
Abbreviated transcription (Latin):
iunctionẽ suã in patrã potestace non in probria uoluntace consistera cetegiuito
eletiominonquorundã amicoꝵ aut familianũ sequendũ eẽ consensũ : Si uero
patres mortui sunt nec sic quoq: ex suo singulartter arbitrio nubendi habeantpo¬
testae sedprobonestat coniunetionis iuditium sequendum est̃ propinq uot
uodsiduo petiuores extiterint. consulendisunt quidem parentes nece precer

Expanded text:
tate consistere, et eorum electioni, non quorumcumque amicorum aut familiarium sequendum esse consensum. Si vero patres mortui sunt, nec sic quoque ex suo singulariter arbitrio nubendi habeant potestatem, sed pro honestate coniunctionis iudicium sequendum est propinquorum. Quod si duo petitore
Abbreviated transcription (Latin):
ata ꝓ dił iuũ basso et ablauio consulib PNTERP̃TAT N ertisrbus
debnosum aut laxorio dleditua non pra ptorea repudi andus stngru oste
forte eum aut homicidam aut maleficũ aut sepulchriuiolatoren
cuerit quib: criminib: conuictur sineculpamulieris merito uide an

Expanded text:
ata. Dat. Basso et Ablavio conss. Interpretatio. Certiata. Dat. Basso et Ablavio conss. Interpretatio. Certiaut ebriosum aut luxuriae deditum, non propterea repudiandus est, nisi forte eum aut homicidam aut maleficum aut sepulcri violatorem esse docuerit, quibus crimini
Abbreviated transcription (Latin):
lacet mulieri non licere proptersuas prauas cupiditates marito repudiũ mit¬
tere. exquis i tacausa uelutebrioso aut eleatori aut mulierculario. Necue¬
omarius ꝑ quascumq: occasiones uxoressuas dimittere sed in repudiomit¬
endo a femina haec sola crimina in quirisi homicidã uł medica mentarium
ł sepulchitu dis solutorẽ maritũ suũ eẽ ꝓbauerit ut itademũ laudata omnẽ
ia dotim recipiat. Namsi pret̃ haectria crimina repudiũ maritomiserit opor¬
s ẽ ueq aducuculã capitis indomomaritideponere : et ꝓtã magna suiconfi¬
lente dnsulã deportar in masculis etiã si repudium mittant haectria crimi¬
a inquri conueni& si moecã uł medi camentariã uł conciliatricẽ repudiare
iolurint: Namsi abhis criminib: libera eiecertt : omne dotẽ restituere deba
eo aliã nonducere quod si fecent prioriconiugi facultas dabit̃ domũ eiꝰ inuado¬
ereton inẽ dotẽ posterioris uxoris ad sem& ipsa trans ferrepiniuri a sibuinlata¬

Expanded text:
lacet mulieri non licere propter suas pravas cupiditates marito repudium mittere exquisita causa, velut ebrioso aut aleatori aut mulierculario, nec vero maritis per quascumque occasiones uxores suas dimittere, sed in repudio mittendo a femina haec sola crimina inquiri, si homicidam vel medicamentarium vel sepulchrorum dissolutorem maritum suum esse probaverit, ut ita demum laudata omnem suam dotem recipiat. Nam si praeter haec tria crimina repudium marito miserit, oportet eam usque ad acuculam capitis in domo mariti deponere et pro tam magna sui confidentia in insulam deportari. In masculis etiam, si repudium mittant, haec tria crimina inquiri conveniet, si moecham vel medicamentariam vel conciliatricem repudiare voluerit. Nam si ab his criminibus liberam eiecerit, omnem dotem restituere debet et aliam non ducere. Quod si fecerit, priori coniugi facultas dabitur domum eius invadere et omnem dotem posterioris uxoris ad semet ipsam transferre pro iniuria sibi inl
Abbreviated transcription (Latin):
electioni non quorundã a micoꝵ aut familianũ sequendũ ee consensũ : Si uero
pares mortui sunt nec sicquoq: ex suo singularter arbitrionubend habcantpo¬
cestate sed prohon estatt coniunctionis. iuditium sequendum est propinq uat
Iuodsiduo petitores exticerint. consulendis unt quidens ꝑanenteroeuiefecer¬
pint cendus est uidox quiu oluntate femine prohonestioreducax it parte prorpi

Expanded text:
sensum. Si vero patres mortui sunt, nec sic quoque ex suo singulariter arbitrio nubendi habeant potestatem, sed pro honestate coniunctionis iudicium sequendum est propinquorum. Quod si duo petitores extiterint, consulendi sunt quidem parentes, nec praetermittendus est etiam iudex, qui voluntatem feminae pro ho
Abbreviated transcription (Latin):
lece drtenupcias ꝑestis insertur etiem sires donata nontrudituos nonpo¬
rte in sirora e lnilla uero donatione cuius summa in raclucentort nooio¬
dor petum inuenẽ etiam sigesta nonf ueniy na la featiuis poetret sob
menbaenefieio legis circatas feminas quat inmimnorib annis defuncto
donatio eties igestis alligita non fuent connifsminafuart sonser¬

Expanded text:
licia ante nubtias gestis inseritur, etiamsi res donata non traditur, non poterit infirmari. In illa vero donatione, cuius summa infra ducentorum solidorum pretium invenitur, etiamsi gesta defuerint, nulla feminis poterit sub men beneficio legis circa eas feminas quae in minoribus annis defuncto donatio, etiamsi gestis allegata non fuerit, omni firmitate subs
Abbreviated transcription (Latin):
pactũ defiliȩ nuptus inierit. et humana sorte consumptus ad uotai
terit ꝑuenire id int̃s̃ ponsos firmũ ratumq: ꝑmaneat quod a patr
tur definitũ : Nihilq ꝑmittat᷑ haberemomenti quodcum defensor
minoris commod a ꝑtinebunt docebit̃ fuis setrans actũ : Periniq
ad mittat᷑ arbitriũ : Cum plerumq: etiã ipsius familiȩ ad uers
moda propria inueniatur laborareconsilium et cetrra. Data ii.¬

Expanded text:
pactum de filiae nubtiis inierit et humana sorte consumptus ad vota non potuerit pervenire, id inter sponsos firmum ratumque permaneat, quod a patre docebitur definitum, nihilque permittatur habere momenti, quod cum defensorminoris commoda pertinebunt, docebitur fuisse transactum. Periniquum admittatur arbitrium, cum plerumque etiam ipsius feminae adversus commoda propria inveniatur laborare consilium. Et cetera. Dat. II
Abbreviated transcription (Latin):
ł interꝑsonas legitmas. in itus empti contractus. et uenditi obmi¬
merit. quã uis uilius quã ualebat res fuert comparata. nulla tenus
uinera ciuitatis ꝓuinti arũq destituuN et in eundos furtĩ existi
tec̃ contractos. intelligant sibi nihilhaec profutura eẽ conmenta et
losia uiro claro consule. INTERẼT Quicumq debita curi ae
ia dut patriaesuae fugientes ressuas occulte uendere uoluerint.
t non posseri a lere quod fecerinT et seipsos ad debita seruitia reuo¬
iomdis que ꝓ potentiam ex torte sunt p̃cipimus in firmari : Data x niilt

Expanded text:
 personas legitimas initus empti contractus et venditi ob miconvenerit, quamvis vilius quam valebat res fuerit conparata, nullatenusmunera civitatum fuga destituunt et ineundos furtim existimant esse contractus, intellegant sibi nihil haec profutura esse commenta et Theodoro v. c. cons. Interpretatio. Quicumque debita curiae servitia aut patriae suae fugientes res suas occulte vendere voluerint, sciant non posse valere quod fecerint et se ipsos ad debita servitia revocationes, quae per potentiam extortae sunt, praecipimus infirmari. Dat. XIII kalend.
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan postea ꝓponere uellit qđ minꝰ p̃tii acceperit quã res ualebat qu
forte agrũ quem uendidit longepositus ignorasse sedicat non ideo uend
poterit reuocari : Quia aetas ꝑfecta potuit sure quid uenderit. aut quo
Uequisomni no iudeoꝵꝵ xp̃ianũ compar& seruũ uł ex cristiano iu
sacramentis : Ad tamen quod si factum publica iudaico comperera¬
ui abstraidebent. et tales domini congrue: atq apte facinoris poen
Accepta .x. Kł octb. regio ricomere et clerarco consulib: INT ẼTAI
onuenit ante om̃a obserti ari ut nulli iudeo seruum cristianũ hab
ceat: Certenullatenꝰ aud eat ut cristianum sihabuerit ad suam
trans ferre p̃sumat: Quod sifecerit. nouerit se sublatis. serui poenas
nã tanto crimini subiturũ nam ante legemdatam id fuerat statutur
ꝓcristiano seruo sinquinatus fuiss& pollutione iudaica. sciret sibis

Expanded text:
forsitan postea opponere velit, quod minus pretii acceperit, quam res valebat, quia forsitan postea opponere velit, quod minus pretii acceperit, quam res valebat, quia forte agrum, quem vendidit, longe positus ignorasse se dicat, non ideo venditio poterit revocari, quia aetas perfecta potuit scire quid venderet aut quo quis omnino Iudaeorum Christianum conparet servum neve ex Christiano Iudaicis sacramentis adtaminet. Quod si factum publica indago conpereri abstrahi debent et tales domini congruae atque aptae facinori poenae Accepta X kal. Octob. Regio Richomere et Clearcho conss. Interpretatio. Convenit ante omnia observari, ut nulli Iudaeo servum Christianum habere liceat, certe nullatenus audeat, ut Christianum si habuerit, ad suam legem transferre praesumat. Quod si fecerit, noverit se sublatis servis poenam dignam tanto crimine subiturum: nam ante legem datam id fuerat statutum, ut pro Christiano servo, si inquinatus fuisset pollutione Iudaica, sciret sibi
Abbreviated transcription (Latin):
inantis minorib: consututi. scuuir seu femina sita necessitas exigerit ut aliquid uen¬
dereuelint qui comparare uoluerit auctoritate indicis. dut consensu curide muniatur:
Nam alteraminorib: facta uenditio non ualebit PMXΡERT. Eratianꝰ ualentinianꝰ¬
uis quis maior aeta¬
te atq: ad ministrandis familarũ suarũ curis idoncus comꝓbat̃ p̃dia
etiã proculposita distraxerit : etiã si predii forte tocius quolib& casuminimefac
distractio est repetitiois inreliquũ p̃tii nomine uilions copiã minime conse¬
sue Mequein anib inmorar sinatur obicctis ut uiri sribim& locorũ causetur
in cognitus qui familiar reiscire uins ułmenta atq: immolumenta du¬
rit : Data .vi. noñ maĩ medio lano mero baudo scđo et saturninocos¬
lib INTEA ETAT. Quicumq ꝑ sona iamꝑ fecte actatedomũ sua reg
test: Siuillã domũ uł q uolib& alut habita pretii definitione uendiden

Expanded text:
in annis minoribus constituti seu vir seu femina si ita necessitas exegerit, ut aliquid venin annis minoribus constituti seu vir seu femina si ita necessitas exegerit, ut aliquid vendere velint, qui conparare voluerit, auctoritate iudicis aut consensu curiae muniatur; nam aliter a minoribus facta vendicio non valebit. 383 MaiQuisquis maior aetate atque administrandis familiarum suarum curis idoneus conprobatus praedia etiam procul posita distraxerit, etiamsi praedii forte totius quolibet casu minime facta distractio est, repetitionis in reliquum pretii nomine vilioris copiam minime consequatur. Neque inanibus inmorari sinatur obiectis, ut vires sibimet locorum causetur incognitas, qui familiaris rei scire vires vel merita atque emolumenta debuerit. Dat. VI non. Mai. Mediolano Interpretatio. Quaecumque persona iam perfecta aetate domum suam regere potest, si villam, domum vel quodlibet aliud habita pretii definitione vendiderit et
Abbreviated transcription (Latin):
indere : Quod si sub pressa fiscali solutione a libiuendere ausus fuent uł com¬
p̃tiũ ꝑdat quiemptor accesserit et uenditor possessionẽ amittat : Qui a iuben
.ni constitutionẽ iubemꝰ ab olire qua p̃cepit minores femi n as consortio uirorã
copulatas. si ne decretilnt̃ positione uenditiones posse caelebrare : Siuiri earum consen¬
sum pant̃ atq: subscriptionẽ instrumentis putauerint et̃ p̃bendã : qm̃ absurdũ est
marits ei int̃dum in opes obligari cumpos sint uenditionis iurei psononualenteres
pprias recipere ab his qui sein licitis contractib: miscuerunt : Uetusigit᷑ ius reuoca¬
mnus ut om̃is uenditio quecumq: fuerit aminore uiro siue femina sinedecret interpo¬
minoris aetate feminae si maritos habuerint cum illoꝵ consensu pos sint defacultati
suis aliquauendere : Sed hoc p̃senti legere motũ est atq: id obseruandumerit: ut

Expanded text:
vendere. Quod si subpressa fiscali solutione aliquis vendere ausus fuerit vel covendere. Quod si subpressa fiscali solutione aliquis vendere ausus fuerit vel co et ille pretium perdat qui emptor accesserit et venditor possessionem amittat, quia iubetur,ni constitutionem iubemus aboleri, qua praecepit minores feminas consortio virorum copulatas sine decreti interpositione venditiones posse celebrare, si viri earum consensum pariter atque subscriptionem instrumentis putaverint esse praebendam, quoniam absurdum est maritos eis interdum inopes obligari, cum possint venditionis iure ipso non valente res proprias recipere ab his, qui se inlicitis contractibus miscuerunt. Vetus igitur ius revocamus, ut omnis venditio, quaecumque fuerit a minore viro sive femina sine decreti interpo lege praeceptum, ut minores aetate feminae, si maritos habuerint, cum illorum consensu possint de facultatibus suis aliqua vendere. Sed hoc praesenti lege remotum est atque id observandum erit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tum modo requirendũ est . sinihil fraudis uł uiolentiȩ egit ille qui coms
seꝓbatur: Et si uoluent reuocare rem uenditã. nullatenꝰ ꝑmittat᷑. I¬
ADGREGORIũ : Qui comparat censum rei comparata cognoscat. neq lo
cui rem sinecensu uel comparare . uł uendere : Ins pectio aut̃ publicos
ditor quidẽ possessionẽ ꝑdat: Conparator uero id quod dedit preciũ fi
eo temp̃r. quo int̃uenditorẽ et emptorem contractus solempnit̃ explica
ta et uera proprietas auicinis de monstrat᷑ usque eolegis istius cautiont̃
te ut etiã sub sellia uł uulgo agunt scamnauendantur. ostendende ꝓpi
niculis celebrant᷑ se fra udolenta uenditio penitus sepulta depereao b
nuiq uillã comparat tributũ reupsius sicut etius possessionis sccomparasse cog¬
noscit : Quia nonlic& nulli agrũ sinetributo uł solutione fiscale aut comparare

Expanded text:
r, hoc tantummodo requirendum est, si nihil fraudis vel violentiae egit ille qui comparasse r, hoc tantummodo requirendum est, si nihil fraudis vel violentiae egit ille qui comparasse probatur; et si voluerit revocare qui vendidit, nullatenus permittatur. ad Gregorium. Qui comparat, censum rei comparatae cognoscat: neque liceat alicui rem sine censu vel comparare vel vendere. Inspectio autem publica vvenditor quidem possessionem, comparator vero id quod dedit pretium, finisi eo tempore, quo inter venditorem et emptorem contractus solemniter explicatur, certa et vera proprietas a vicinis demonstretur; usque eo legis istius cautione currente, ut, etiamsi subsellia vel, ut vulgo aiunt, scamna vendantur, ostendendae proniculis celebrentur, sed fraudulenta venditio penitus sepulta depereat. Dacumque villam conparat, tributum rei ipsius, sicuti et ius possessionis se conparasse cognoscat, quia non licet nulli agrum sine tributo vel solutione fiscali aut conparare aut
Abbreviated transcription (Latin):
tencẽ ultra medietatẽ centesime. uł iure scipulari uł petere posscusu¬
rã : Quin etiamsiquid p̃termoderatã nr̃ĩ nominis definitionẽ fueras
tatũ inminuende sorti prohuiꝰ legis auctoritate cessurũ : Dat̃ pride
nii nicea stlicone .ii. et antemio uiro, claro consulib: INT̃P̃TAN
Senatores qui pecuniã acentesimas p̃stare uoluerint. non ampliusi
nomine quã medietatẽ legia me centesime ad ebitorib: suis accipiam
amplius ut caueant. aut secautionem constringant. qui commodatã s¬
unt. pecuniã forte cogantur: Namsi ab eis amplius fuerit requisitũ sa
sesenatoris hoc quod commodauerint ꝑdituros: EXPLICIT LIT̃ II¬
onstantinꝰ aug̃ ad profuturũ prefectum: An none uendit
atq: emptionis idem nulla circum in scriptionis uiolentiȩ facta : rum
ni medec& : N ecenim sola p̃tui uilioris querela contractus sineulla cu
lebratus. litigioso strepitu turbandus est : Propterea iđ aug̃ constam

Expanded text:
entem ultra medietatem centesimae vel iure stipulari vel petere posse usuram: quin etiam, si quid praeter moderatam nostri numinis definitionem fuerit flagitatum, inminuendae sorti pro huius legis auctoritate cessurum. Dat. prid. id. Iun. Niciae Stilichone II et Anthemio conss. Interpretatio. Senatores, qui penomine quam medietatem legitimae centesimae a debitoribus suis accipiant, nec amplius ut caveant aut se cautione constringant, qui commodatam suscipiunt pecuniam, forte cogantur. Nam si ab eis amplius fuerit requisitum, sciant se senatores hoc quod commodaverint perdituros. LIBER onstantinus A. ad Profuturum Pf. annonae. Venditionis atque emptionis fidem, nulla circumscriptionis violentia facta, rumpi minime decet. Nec enim sola pretii vilioris querela contractus sine ulla culpa celebratus litigioso strepitu turbandus est. PP. Id. Aug. Constantino
Abbreviated transcription (Latin):
cipue coroiis sorie legis crescit aspo ritas placor infirnanca
tenapostenien omnem eius memeria ab olim: Si quis igitur talicontrac
orico haesaontione tes pins quetum pretonti: presertia qioque
depellit : et futura pro hibit: Creditorisenim . rea missa iubems
requod deder̃ . Dat̃ prid kt. febri serdice constantius ag̃ .vi. ed
quib: debitor creditori suorem ipsi obpignoratam adtem pꝰ uenls
cersitatem conscriptam cautionem promitut : Quod faccum le
et possessionem suã recipiat: TIT DEPATRIB QUIFILIOS DISTRV¬

Expanded text:
cipue commissoriae legis crescit asperitas, placet infirmari eam et in posterum omnem eius memoriam aboleri. Si quis igitur tali contractu laborat, hac sanctione respiret, quae cum praeteritis praesentia quoque depellit et futura prohibet. Creditores enim re amissa iubemus recipere quod dederunt. Dat. prid. kal. Febr. Serdicae Constantino A. VII et quibus debitor creditori suo rem, ipsi oppignoratam ad tempus, vendere per necessitatem conscripta cautione promittit: quod factum lex et possessionem suam recipiat. DE INFIRMANDIS
Abbreviated transcription (Latin):
menbone fidei contractu. mantipioq: suscepto et p̃cio dissoluto iu
repetendi p̃tiiq: potestas est ei quimantipium comparauerit lan
si illud quod dixerit fugitiuũ potuerit exhibere : Hoc enim nonso
barbaris. sed etiã in prouintialib seruis uire ꝑscriptum est : Data¬
iuł. constantinopoli honoro nono et euodio. uiro claro cors
INTER C̃TΑTIΟ Cumint̃ emp torem hac uenditorem demancs
conuenerit. et fuerit conscripta uenditio nulla tenus poterer
nisi forte ille quiemit mantipium probauerit fugitiuum: P¬

Expanded text:
mel bonae fidei contractu mancipioque suscepto et pretio dissoluto ita demum repetendi pretii potestas est ei qui mancipium conparaverit largienda, si illud quod dixerit fugitivum potuerit exhibere. Hoc enim non solum in barbaris, sed etiam in provincialibus servis iure praescriptum est. DatIul. Constantinopoli Honorio n. p. et Euodio v. c. conss. Interpretatio. Cum inter emptorem ac venditorem de mancipii pretio convenerit et fuerit conscripta venditio, nullatenus poterit revocari, nisi forte ille qui emit mancipium probaverit fugitivum,
Abbreviated transcription (Latin):
ustra debitores in annis minorib: costituti usuras serestituere non debere con¬
idunt : Qui a senatoria eos dignitate creditos eẽ testant᷑ : Vnde sortem cum
usunis instipulationem deductis restituant. Data .uiii. Rł Decb constantinopo¬
li cosario. et atico consulib: INT EtATIO Sinecausa senatorib: in annis minor¬
b consucutis. debitũcũ usuris reddere dissimulant debitores: Prop̃t hoc quod se¬
natoro generenati. debicũ cum usuris in tegris recipere non iubent᷑. etideo
quod cautione ꝑstipulationẽ pmissum est reformetur: IMIPERT. Areha¬

Expanded text:
ustra debitores in annis minoribus constitutorum usuras se restituere non debere contendunt, quia senatoria eos dignitate praeditos esse testantur. Vnde sortem cum usuris in stipulationem deductis restituant. Dat. VIIII kal. Decemb. Constantinopoli Caesario et Attico conss. Interpretatio. Sine causa senatoribus in annis minoribus constitutis debitum cum usuris reddere dissimulant debitores propter hoc, quod senatorio genere nati debitum cum usuris integris recipere non iubentur: et ideo, quod cautione per stipulationem promissum est, reformetur.