comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
receꝑunt. Uno die ĩ termisso galli atq hoc spatio magno cratium scala¬
rum arpagonum numero effecto. media nocte silentio ex castris egressi ad
campestres munitiones accedunt. Subito clamore sublato qua significatoẽ
qui ĩ oppido obsidebantur de suo aduentu cognostere possent. crates proii¬
cere. fundis sagiptis lapidibus nostros de uallo ꝑturbare reliqua queq
ad oppugnationem ꝑtinent parant administrare. Codem tempore clamore
exaudito dat tuba signum suis Uertingetorix. atq ex oppido educit. Ho¬
stri ut suꝑioribus diebus Ut cuiq erat locus attributus ad munitiones acce¬
dunt. fundis. librilibus. sudibusq quas ĩ oꝑe disposuerant & glandibus gal¬
los ꝑterrene. Prospectu tenebris adempto multaꝰ utrinq ulnera accipũt᷑¬
complura tormentis tela cõiciuntur. At Marcus antonius & .C. Trebo¬
nius legati. quibus hȩ ꝑtes ad defendendum obuenerant qua ex parte

Expanded text:
receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalareceperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedunt. Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros de vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertinent parant administrare. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibus sudibusque quas in opere disposuerant ac glandibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntComplura tormentis tela coniciuntur. At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
complures de ĩ prouiso uulnerati prelio excedebant. Cum suos pugna suꝑ¬
iores esse galli confiderent & nostros multitudine premi uiderent ex omnib
ꝑtibus & hi qui munitionibus continebantur. & hi qui ad auxilium conue¬
nerant clamore & ullulatu suorum animos confirmabant qđ ĩ conspectu
omnium res gerebatur. neq tegi ac turpiter cęlari poterat utrosq & lau-¬
dis cupiditas & timor ignominiȩ ad uirtutem excitabant. Cum a meride
prope ad solis occasum dubia uictoria pugnaretur. germani una ĩ ꝑte con¬
fertis turmis ĩ hostes ĩpetum fecerunt eosq propulerunt. Quibus in fugã
conectis sagiptarii circũuenti interfectiq sunt. Item ex reliquis ꝑtibus nr̃i
cedentesusq ĩ castra ĩ secuti sui colligendi facultatem non dederunt. at
hi qui ab alesiam processerant mesti prope uictoria desꝑata se in oppidũ

Expanded text:
complures de improviso vulnerati proelio excedebant. Cum suos pugna supercomplures de improviso vulnerati proelio excedebant. Cum suos pugna superiores esse Galli confiderent et nostros multitudine premi viderent, ex omnibus partibus et ei qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant. Quod in conspectu omnium res gerebatur neque recte ac turpiter factum celari poterat, utrosque et laudis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt. Item ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
passuum patere demostrauimus complent pedestresq copias paulum ab
eo loco abditas ĩ locis suꝑioribus constituunt. Erat ex oppido alesia de¬
spectus in campum. Concurrunt bis auxilis uis fit gratulatio ĩter cos
atq omnium animi ad lȩtitiam excitantur. Itaq prodictis copisãte
oppidum considunt. & proximam fossam cratibus ĩ tegunt atq aggẽ explet.
seq ad eruptionem atq omnes casus comꝑant. Cesar ommni exercitu ad utrã¬
q ꝑtem munitionum disposito. Ut si usus ueniat suum quisq locum tene-¬
at & moueri equitatum & ex castris educi & prelium committi iubet.
Erat ex omnibus castris que summum undiq iugum tenebãt despectus atq
omnes milites ĩ tenti. pugnȩ euentum expectabant. Galli inter equites
raros sagiptarios expeditosq lȩuis armature interiecerant. qui suis cedenti¬
bus auxilio succurrerent & nostroꝵ equitum impetus sustinerent. abhis

Expanded text:
passuum patere demonstravimus, complent pedestresque copias paulum ab passuum patere demonstravimus, complent pedestresque copias paulum ab eo loco abditas in locis superioribus constituunt. Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratulatio inter eos, atque omnium animi ad laetitiam excitantur. Itaque productis copiis ante oppidum considunseque ad eruptionem atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua premitur seruitute. Sententiis dictis constituunt ut hi qui uali¬
tudine aut etate ĩ utiles sunt bello oppido excedant atq omnia prius
ex periantur ꝗͣ a tritognati sententia discedant. Illo tamen tempore po-¬
tuis utendum consilio si res cogat atq auxilia morentur ꝗͣ aut deditio¬
nis aut pacis subeundam condictionem. Mandubii qui cos oppido rece¬
perant cum liberis atq uxoribus exire coguntur. hi cum admunitio¬
nes romanorum accessissent flentes omnibus precibus erant ut se ĩseruitu¬
tem receptos cibo iuuarent. At cęsar disposicis inuallo custodibus recipi ꝓ¬
hibebat. Interea comius reliquiq duces quibus sũma ĩꝑii ꝑmissa erat cũ
omnibus copiis ad alesiam ꝑueniunt & colle exteriore occupato non lõge
mille passibus a nostris munitionibus consideunt. Postera die equitatu ex
castris educto omnem eam planitiem quam ĩ longitudinem tria milia

Expanded text:
perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valeperpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem. Mandubii, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat. Interea Commius reliquique duces quibus summa imperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perveniunt et colle exteriore occupato non longius mille passibus ab nostris munitionibus considunt. Postero die equitatu ex castris educto omnem eam planitiem, quam in longitudinem tria milia
Abbreviated transcription (Latin):
pida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui ȩtate ad
bellum ĩ utiles uidebantur uitam tollerauerunt. nec se hostibus tradiderũt.
Cuius rei si exemplum non haberemus tamen libertatis causa ĩstitui &. po¬
steris prodi pulcẽrimum uidicarem. Itam quid illi simile bello fuit de¬
populata gallia cimbri magnaq illata calamitate finibus quidem nr̃is
aliquando excesserunt atq alias terras petiuerunt iura leges agros li¬
bertaitem nobis reliquerunt. Romani uero quid petunt aliud aut ꝗd
uolunt nisi inuidia adducti quos fama nobiles potentesq bello cogno:¬
uerunt. horum ĩ agris cuntatibusq considere atq his eternam ĩ uinge
scruitutem. Neq enim ulla condictione alia bellum gesserunt. qđ si ea q̃
ĩ longinquis nationibus geruntur ignoratis respicite finitimam galliam
quȩ in prouinciam redacta iure & legibus cõmutatis securibus subiecta

Expanded text:
pida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad pida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus tradiderunt. cuius rei si exemplum non haberemus, tamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum iudicarem. nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris civitatibusque considere atque his aeternam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta
Abbreviated transcription (Latin):
spiciamus quam ad nostrum auxilium concitaiuimus. Quid ĩ hominum
milibus. Lxxx. uno loco ĩterfectis. propinquis consanguineisq nostris animi
fore existimatis si pene ĩ ip̃is cadaueribus prelio decertare cogerẽtur. No-¬
lite bos uestro auxilio expoliare qui uestrȩ salutis causa suum ꝑiculũ
neglexerunt. nec stultitiã ac temeritate uestra aut animi ĩbecillitate
omnem galliam prosternere & ꝑpetuȩ seruituti subicere. an q̃ ad diem
non uenerunt de eoꝵ fide constantiãq dubitatis: Quid ergo roma
norum animos ĩ illis ulterioribus munitionibus sine causa qotidie exẽ¬
ceri putatis. Si lloꝵ nuntus confirmari non porestis omni aditu p̃septo
his utimini testibus appropinquare eorum aduentum cuius rei timore ꝑtẽ¬
riti die nocttq ĩ opere uersantur. Quid ergo mei conslii est facere qđ nr̃i
maiores nequaꝗͣ pari bello cimbroꝵ theutonumq fecerunt. qui in op¬

Expanded text:
spiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum spiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis? Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in op
Abbreviated transcription (Latin):
consultabant. & uariis dictis sententiis. quarum ꝑs dedicionem parsdum
uires suppeterent eruptionem censebat. Non pretereũda oratio Tritogna¬
ti uidetur propter eius singularem & nefariam crudelitatem. Hic sũmo
ĩ aruernis loco ortus & magnȩ habitus auctoritatis. Nihil inquit de coꝵ
sententia dicturus sum qui turpissimam seruitutem dedicionis nomine
appellant. neq bos babendos ciuium loco neq ad concilium ad hibẽdos
censeo. Cum his mibi res sit qui eruptionem probant quoꝵ ĩcõslio õ¬
nium uestrum consensu pristine residere uirtutis memoria uidet᷑. animi ẽ
ista mollities non uirtus paulisper in opiam ferre nõ posse. Qui se ultro moti
offerant facilius reꝑiantur ꝗ qui dolorem patienter ferant. atq ego hãc
sententiam probarem tantum apud me dignitas põt. sinullam pretẽꝗ uitȩ
nostrȩ fieri iacturam uiderem. sed ĩ consilio capiendo omnem gilliam re-¬

Expanded text:
consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem. Hic summo in Arvernis ortus loco et magnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine appellant, neque hos habendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo. Cum his mihi res sit, qui eruptionem probant; quorum in consilio omnium vestrum consensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant. Atque ego hanc sententiam probarem tantum apud me dignitas potest, si nullam praeterquam vitae nostrae iacturam fieri viderem: sed in consilio capiendo omnem Galliam re
Abbreviated transcription (Latin):
mouerentur. omnesq & animo & opibus ĩ id bellum ĩ cumberent coacs
equitibus . xii.mͦ. & peditum circiter . ctxl. hȩc ĩ eduoꝵ finibus re¬
censełntur. numerusq inibat᷑ p̃secti constituebantur. Comio atrebati
Uirdomaro a eporedorige edius. Uercassianeno aruerno consobrino
Uertĩgentorigis summa imperii traditur. His delecti ex ciuitatibus act¬
buuntur. quoꝵ consilio bellum administraretur. Omnes alacres & fi-¬
duciȩ pleni ad alesiam proficiscuntur. Neq erat omnium quisꝗͣ qui
aspectum modo tantȩ multitudinis substineri posse arbitraretur. presertĩ
ancipiti prelio cum ex oppido eruptione pugnaretur foris tantȩ copiȩ
equitatus peditatusq cernerentur. At hi qui alesiȩ obsidebantur prete¬
rita die qua auxilia suoꝵ expectauerant consumpto omni frumẽto
inseii quid ĩ edius gereretur concilio coacto de exitu suarum fortunaꝵ

Expanded text:
moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum incumberent. Coactis moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum incumberent. Coactis equitum VIII milibus et peditum circiter CCL haec in Aeduorum finibus recensebantur, numerusque inibatur, praefecti constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erat omnium quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum
Abbreviated transcription (Latin):
milia. ambianis. mediom atricis. petrogoriis. neruiss. morinis antio¬
brogibus: quina milia. aulercis. cenomãnis totidem. atrebatibus. iii.
Belliocassis. lixouiis & aulercis duo. eburonibus tria. Rauricis &¬
bous .xxx. uniuersis ciuitatibus quȩ occeanum astingunt. quȩq eoꝵ
consuetudine armorice appellantur. quo sunt ĩ numero Coriosolites
bellouagi suum numerum non compleuerunt. Tde suo nomine atq ar-¬
bitrio cum romanis bellum gesturos dicebant neq cuiusꝗͣ imꝑio obtõ¬
ius opera comi ut antea demostrauimus fideli atq utili suꝑioribus
annis erat usus ĩ britania .c̃. quibus ille ꝓmeritis ciuitatem eius ĩ mu¬
nem esse iusserat. Fura legesq reddiderat. ip̃iq morinos attribuerat:
Tamen tanta uniuersȩ gallię consensio fuit libertatis uendicandȩ & pͥ-¬
stinȩ belli laudis recuꝑandȩ ut neq berneficiis nec amicitiȩ memoria

Expanded text:
essionibus, Ambianis, Mediomatricis, Petrocoriis, Nerviis, Morinis, Nitioessionibus, Ambianis, Mediomatricis, Petrocoriis, Nerviis, Morinis, Nitiobrigibus quina milia; Aulercis Cenomanis totidem; Atrebatibus IIII milibus; Veliocassis, Lexoviis et Aulercis Eburovicibus terna; Rauracis  universis civitatibus, quae Oceanum attingunt quaeque eorum consuetudine Armoricae appellantur, quo sunt in numero Curiosolites, Bellovaci suum numerum non compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio cum Romanis bellum gesturos dicebant neque cuiusquam imperio obtemius opera Commi, ut antea demonstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar; quibus ille pro meritis civitatem eius immunem esse iusserat, iura legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae et pristinae belli laudis recuperandae, ut neque beneficiis neque amicitiae memoria
Abbreviated transcription (Latin):
exteriorem hostem ꝑferit. ut ne magna quidem multicudine suita acadat¬
eius discessu munitionum prȩsidia circũfundi possent aut cum ꝑiculo
ex castris egredi cogerentur. Dierum .xxx. pabulum frumentũq¬
habere omnes conuectum iubet. Dum hȩc apud alesiam geruntũ.
galli concilio principum ĩ dicto non omnes hos qui arma ferre pos¬
sent ut censuit Uertĩgentorix conuocandos statuunt sed certum
numerum cuiq ex ciuitate imꝑandum ne tanta multitudine cõ¬
fusa. nec moderari. nec discernere suos. nec frumentãdigonem habere
possent. Imꝑant eduis atq eorum dientibus segusianis. ã bluaretis.
aulercis brãnouotibus. blãmouiis .mͦ. xxxx. parem numerum ar¬
uernis adiunctis eleuteris cadurcis. tabalis. Uellauiis qui sub impio
aruernoꝵ esse consuerunt. Sequanis. Senonibus. biturigibus. Sancto¬
nis. Rucenis. carnutibus duodena milia. Hellouagis x. totidem le¬

Expanded text:
exteriorem hostem perfecit, ut ne magna quidem multitudine, si ita acexteriorem hostem perfecit, ut ne magna quidem multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum frumehabere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine confusa nec moderari nec discernere suos nec frumentandi rationem habere possent. Imperant Aeduis atque eorum clientibus, Segusiavis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, milia XXXV; parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rutenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Le
Abbreviated transcription (Latin):
sitis scrobres tres ĩ altitudine pedes fodiebantur. paulatim angustiore adĩ¬
fimum fastigio. Nuc terretes stipites femoris crassitudine a summo p̃acuti
& preusti dimittebantur ita ut nõ amplius digitis .uii. exterra eminerẽt.
simul confirmandi & stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes tres occł-¬
tabantur. Reliqua pars scrobris ad occultandas insidias uiminibus ac uin¬
culis impediebatur. huius generis octoni ordines iuncti t̾nos interse pedes
distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante ħ talee
pedem longȩ ferreis hamis ĩfisse tote ĩ terram ĩ fodiebantur mediocribusq
ĩ termissis spatiis omnibus locis disserebantur. quos stimulos nominabant. his
rebus ꝑfectis regiones secutus ꝗͣ potuit equissimas pro loci natura. xiii.mͣ.
passuum complexus pares eiusdem generis munitiones diuersas ab his cõtra

Expanded text:
sitis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad insitis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuit aequissimas pro loci natura quattuordecim milia passuum complexus pares eiusdem generis munitiones, diversas ab his, contra
Abbreviated transcription (Latin):
ricam pĩnasq adiecit grandibus ceruuis emmentibus ad commissas pluctoꝵ
atq aggeres qui ascensum hostium retardarent Et turres toto opere
circũ dedit quȩ pedes . lxxx. ĩter se distarent. Erat eo tempore & ma¬
tunari & frumentari & tantas munitiones fieri necesse deminucis nostrisco¬
puis q̃ longius a castris progrediebantur. ac nõ nunꝗͣ opera nostra galli
temptare atq eruptionem ex oppido pluribus portis summa ui facere co¬
nabantur. Quare ad hȩc rursus oꝑa cesar addendum putauit. quo mi¬
nore numero militum munitiones defendi possent. Itaq truncis arboꝵ
aut admodum firmis ramis abscissis atq hoꝵ dolabratis ac preacutis ca¬
cuminibus ꝑpetuȩ fossȩ quinos pedes alte ducchantur. Nuc illi stipites di¬
missi & ab infimo reiuncti ne reuelli possent a ramis eminebant quini or¬
dines coniuncti ĩterse atq implicati quo qui intrauerant se ipi acutissimis

Expanded text:
ricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum ricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera nostra Galli temptare atque eruptionem ex oppido pluribus portis summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis
Abbreviated transcription (Latin):
latim metiri istituit copias omnes quas pro oppido collocauerat ĩ oppido rece¬
pit. his rationibus auxiliã gallię expectare & bellum parat ad ministrare.
Quibus rebus cognitis ex profugis & captiuis cȩsar hȩc genera munitionis
istituit. fossam pedum.xx. directis laterib duxit. ut eius fosse solum tã¬
tumdem pateret quantum summȩ fossȩ labra distarent Reliquas omnes mu-¬
nitiones abea fossa pedes quadrĩgentos reduxit. Id hoc consilo quoniam tm̃
esset necessario spatio complexus ne facile totum corpus corona militum
cingeretur ne de ĩ prouiso aut noctu ad munitiones hostium multitudo
aduolaret. aut ĩterdiu tela ĩ nostros oꝑi destinatos conicere possent. Hoc
ĩ termisso spatio duas fossas. x. pedes latas eadem alticudine ꝑduxit. q¬
rum ĩ teriorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine deriuata

Expanded text:
latim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recelatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata
Abbreviated transcription (Latin):
oppidum irrumpunt. Uertingẽtorix iubet portis daudi ne castra nudentur.
multis interfectis compluribus equis captis germani sese recipunt. Uertĩge¬
torix priusꝗ munitiones a romanis ꝑficiantur consilium capit omnem a se
equitatũ noctu dimitere. Discedentibus mandat ut suam quisq ciuuitatẽ
acdeat. omnesq qui ꝑ etatem arma ferre possent ad bellum cogant. Sua ĩ
illos merita proponit. obtestaturq ut suȩ salucis rationem habeant neu se op¬
tiores fuerint miliã hominum delecta. lxxx. una secum ĩteritura demo¬
longius tollerari posse parcendo. Nis datis mandatis qua opus erat ĩtmis¬
sum secunda. uigilia silentio equitatum mutit frumentum omne ad se re.¬
ferri uibet capitis penam his qui non paruerint constituit. pecus cuius magͣ
erat copia a manduuuis compulsa uiritim distribuit. Frumentum ꝑre & pau¬

Expanded text:
oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt. Vercingetorix, priusquam munitiones ab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se opntiores fuerint, milia hominum delecta octoginta una secum interitura demonlongius tolerari posse parcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et pau
Abbreviated transcription (Latin):
nequa subito eruptio fieret. hȩc eadem noctu excubitoribus ac firmis
presidis tenebantur. Opere ĩsticueo fit equestre prelium ĩ ea planitie quã
in termissam collibus tria milia passuum ĩ longitudinem patere supra de¬
mostrauimus. Summa ui ab utrisq contenditur. Iaborantibus nostris cȩ¬
sar germanos submittit legionesq procastris constitut nequa subito irrus¬
tio ab hostium peditatu fiat presidio legionum addito nostris animus
augetur. hostes ĩ fugam comecti se ip̃os multitudine impediunt atq angu¬
stioribus portis relicfis coaceruantur. tum germani acrius ad munitiones
ꝑsecuntur. fit magna cedes non nulli relictis equis fossam transire & materiã
transcendere conintur. Paulum legiones cȩsar quas pro uallo cõstiuerat ꝓ¬
moueri iubet. Non minus qui intra mimitiones erant ꝑturbantur. Galli ue¬
niri ad se confestim existimantes ad arma conlamant non nulli ꝑterntuĩ

Expanded text:
ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in
Abbreviated transcription (Latin):
castra fecit ꝑspecto urbis situ ꝑ territisq hostibus. Qequitatu quo ma¬
xima ꝑte exercitus confidebat erant pulsi ad hortatus ad laborem mi¬
lites alesiam circũuallare istituit. Ip̃m erat oppidum alesia ĩ colle sũmo
admodum edito ut nisi obsidione expugnari non posse uideretur. Cuius
collis radices duo duab ex partibus flumina subleuabant. ante id op¬
pidum planities circiter miliã pas tria ĩ longitudinem patebat. reliquis
ex omnibus ꝑtibus collis mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio
oppidum cingebat sub muro quȩ pars collis ad orientem solem spectabat.
N unc omnem locum copiȩ galloꝵ compleuerant fossamq & materiã .ui.
ĩ altitudinem pedum precluserant. Eius munitionis quȩ a romanis ĩstitu¬
ebatur. cireuitus. xi passuum tenebat. Castra oportunis locis erant posita
ibiq castella .xx. tria facta quibus castellis ĩterdu stationes ponebant᷑.

Expanded text:
castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua macastra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxime parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad laborem milites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat: reliquis ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munitionis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opportunis locis erant posita ibique castella viginti tria facta, quibus in castellis interdiu stationes ponebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
consederat ꝑsequntur compluresq interficiunt᷑. Qua re animaduersa re¬
liqui ne circũirentur ueriti se fugȩ mandant. Omnibus locis fit cȩdes. Tres
nobilissimi edui capti ad cȩsarem ꝑducuntur. Coctus prefectus equitum
qui controuersiam cum Conuictolitano proximis comitiis habuerat. Ca
uarillus qui post defectionem Litauici pedestribus copiis prefuerat & epo¬
redorix quo duce ante aduentum cęsaris edui cum sequanis bello cõ¬
tenderant. fugato omni equitatu Uertĩgetorix copias quas pro castris
collocauerat reduxit protinus alesiam qđ est oppidum mandubiorum
iter facere cepit celeriterq impedimenta e castris educi & se subsequi
iussit. Cesar impedimentis in proximum collem deductis duabus legio¬
nibus presidio relictis sequutus quantum diei tempus passuũ circiter tri¬
bus milibus hostium ex nouissimo agmine ĩ terfectis altero die ad alesiã

Expanded text:
consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reconsederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam
Abbreviated transcription (Latin):
mant equites sc̃issimo iure uirando confirmari oportere ne tecto recipiat.
ne ad liberos. ne ad parentes. ne ad uxorem aditum quis habeat. ꝗn
bis ꝑ agmen hostium ꝑ equitasset. probata re atq omnibus iure urando
adactis. postero die intres ꝑtes distributo equitatu due se acies aduob
lateribus ostendunt. una primo agmine iter impedire cępit. Qua re nũ-¬
tiata.c. suum quoq equitatum triꝑtito diuisum contra hostem ire iubet.
Pugnatur una omnibus t̃ꝑtibus. Constitit᷑ agmen impedimenta inter legio¬
nes recipuntur. Siqua ĩꝑte nostri laborre aut grauius premi uidebat.
eo signa ĩferri. Cȩsar aciemq constitui iubebat. Quȩ res& hostes ad
ĩ sequendum tardabat & nostros spe auxilii confirmabat. Tandem gẽ¬
mani a dextro latere summum ugum nacti hostes loco depelluntꝰ
fugientes usq ad flumen ubi Uertingentorix cum pedestribus copis

Expanded text:
mant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, mant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis
Abbreviated transcription (Latin):
subsidium prouinciȩ fieri posset circiter m. passuum .x. a romanis tri¬
nis castris Uertingetorix consedit conuocatisq ad consilium prefectis
equitum uenisse tempus uictoriȩ demõstrat fuge̾ in prouinciam roma¬
nos galliaq excedere. Id sibi ad pnt̃em obtinendam libertatem sacis esse
ad reliqui temporis pacem atq otium parum profici. Maioribus enim
coactis copiss reuersuros. neq finem bellandi facturos proinde agmine im¬
peditos adoriantur. Si pedites suis auxilium ferant: atq ĩ eo morentur
iter facere nõ posse.si id qđ magis futurꝵ confidat. relictis impedimen.¬
tis suȩ saluti consulant & usu reꝵ necessariaꝵ & dignitate spoliatum iri.
Nam de equitibus hostium quin nemo eoꝵ progredi modo extra agm̃
audeat & ip̃os quidem non debere dubitare. Id đ maiore faciant animo
copias se omnes pro castris habiturum & terrori hostibus futurum. Cõcla¬

Expanded text:
subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trisubsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Concla
Abbreviated transcription (Latin):
lerio Dõno tauro Caburri filio principe ciuitatis compluribusq aliis intẽfectis
inera oppida ac miros compelluntur allobrages crebrs ad rodanum cuispostis
pręsidis magna cum cura & diligentia suos tuentur. Cȩsar q̃ hostese¬
quitatu suꝑiores esse intelligebat & interclusis omnibus itineribus nulla
re ex prouincia atq italia subleuari poterat transrenum ĩ germaniã
mitit ad eas ciuitates quas suꝑioribus annis placauerat equites ab his ar¬
cessit & lȩuis armaturȩ pedites qui inter eos preliari consuerant. Eorum
aduentu q minus idoneis equis utebantur a tribunis militum reliquis¬
q equitibus romanis atq euocatis equos sũmit germanisq custribuit.
Interea dum hȩc geruntur. hostium copię ex aruernis equitesq qui toti
galliȩ erant imꝑati conueniunt magno horum coacto numero cum
cesar ĩ sequanos ꝑ extremos lingonum fines iter faceret quo facilius

Expanded text:
lerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis lerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius
Abbreviated transcription (Latin):
rei familiciris iactura perpetuum imꝑium libertatemq consequi uideant.
his constitutis rebus edius segusianisq qui sunt finitimi ei prouinciȩ .x.mͣ.
peditum imꝑat huc addit equites octĩgentos. his preficit fratrem Cporedo¬
rigis. bellumq inferri allobrogibus iubet. altera exꝑte gabalos proximosq
pagos aruernoꝵ ĩ eluetios item rutenos cadurcosq adfines xolgarum are¬
micoꝵq depopulandos mittit. Nihilominus clandestinis numptiis legatio¬
nibusq allobroges sollicitait quorum mentes non dum a suꝑiore bello rese¬
disse sperabat. horum principibus pecunias ciuitati autem totius prouĩcię¬
imperium pollicetur. Ad hos omnes casus prouisa erant prȩsidia cobortium du¬
arum & .xx. quȩ ex ip̃a prouincia a.l. Cęsare legato ad omnes ꝑtes oppone¬
bantur. Eluetii sua sponte cum finitimis prelio congressi pelluntur a C. ua¬

Expanded text:
rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos Cadurcosque ad fines Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohortium duarum et viginti, quae ex ipsa provincia ab Lucio Caesare legato ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Va
Abbreviated transcription (Latin):
probant imꝑatorem. ab hoc concilio remi. lingones. treueri abfueruntꝰ
Illi q̃ amicitiam romanoꝵ sequebantur. sreueri q aberant longuis & a gẽ¬
manis prȩmebantur. Quȩ fuit causa qr̃ toto abessent bello eo neutrisau¬
xilia mutterent. Magno dolore edui ferunt sed eiectos principatu quȩ¬
runtur fortunȩ commutationem . & .C. indulgentiam ĩ se requirunt. neq
mȩ spei adolestentes Eporedorix & Uiridomarus Uertingentorigi parent.
Ip̃e imperat reliquis ciuitatibus obsides. deniq ei rei constituit diem. huc¬
omnes equites quindecim milium numero celeriter conuenire iubet pedi¬
tatũ quem ante habuerat se fore contentum dicit neq fortunam tempta-¬
turum aut in acie dimicaturum. Ged quoniam habundet equitatu per¬
facile esse factu frumentationibus romanos pabulationibusq prohibere. Eqͦ
modo animo sua ip̃i frumenta corrumpant. hedifitiaq incendant qua

Expanded text:
probant imperatorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: probant imperatorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque mae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides diemque ei rei constituit. Omnes equites, quindecim milia numero, celeriter convenire iubet; peditatu quem antea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abundet equitatu, perfacile esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos prohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque incendant, qua
Abbreviated transcription (Latin):
q nostroꝵ militum uictoꝵ q impetum substinere potuerunt. Sic cũ
sius fugientibus ꝑmixti quos non silue montesq tex erunt ab equitatu
sunt interfecti. Noc negotio confecto labienus reuertitur ad gẽnicum
ubi impedimenta totius exercitus relicta erãt. Inde cum omnibus copis
ad. C ꝑuenit. Defectione eduoꝵ cognita bellum augetur. legatiões
ĩ omnes ꝑtes circũmittuntur quantum gratia auttoritate pecunia ualent
ad solicitandas ciuitates nituntur. Nacti obsides quos cesar apud eos de¬
posuerat hoꝵ supplicio dubitantes terriant. Petunt a xertigentorige
ȩ dui ut ad se ueniatꝰ rationesq belli gerendi cõmunicet. re impetrata
cõtendunt ut ip̃is sũma imperii tradatur & rem ĩ controuersiam deduci to-¬
tius gallie concilium bibracte indicitur. Codem conueniunt undiq fraquẽ¬
tes multitudines suffragis res ꝑmittitur. ad unum omnes Tertingentorigẽ

Expanded text:
que nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum que nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione Aeduorum cognita bellum augetur. Legationes in omnes partes circummittuntur: quantum gratia, auctoritate, pecunia valent, ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. Multitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorigem
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ductu sȩpe numero hostes suꝑissent presentem adesse existimarent.
dat signum preli primo concursu a dextro cornu ubi septima legio con¬
stiterat hostes pelluntur atq ĩ fugam coniciuntur a sinistro quem locũ
quintadecima legio tenebat: cum primi ordines hostium tranffixis telis
concidissent tamen reliqui acerime resistebant. nec dabat suspictionem
fugȩ quisꝗͣ Ip̃e dux hostium camulogenus sius aderat atq eos cohor¬
tabatur ĩ certo nunc etiam exitu uictoriȩ cum a septima legione tri-¬
bums esset nũtiatum quȩ ĩsinistro cornu gererentur post tergum hostiũ
leoionem ostenderunt signaq ĩtulerunt. Hec eo quidem tempore ꝗsꝗͣ
loco cessit. sed omnes circũuenti in terfecti sunt. Eandem fortunam tulit
Camulogenus. athi qui presidio contra labienum uenerant relicti cũ
prȩlium commissum uidissent subsidio suis ierunt. collemq cȩperunt ne¬

Expanded text:
sarem, cuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, sarem, cuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis aderat atque eos cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt. Eandem fortunam tulit Camulogenus. At ei qui praesidio contra castra Labieni erant relicti, cum proelium commissum audissent, subsidio suis ierunt collemque ceperunt, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tur equitatus peditatusq equitibus romanis ad ministrantibus quos ei
negotio p̃secerait celeriter transmititur. Uno fere tempore sub Lucem
hostibus numptiatur ĩ castris romanoꝵ: preter consuetudinem tumultuari
& magnum ire agmen aduerso flumine sonitumq remoꝵ ĩ eadem ꝑte
ex audiri & paulo infra milites nauibus transportari. Quibus rebus auditis
qđ existimabant tribus locis transire legiones atq omnes ꝑturbatos defecti¬
one eduoꝵ fugam ꝑare. suas quoq copias ĩ tres ꝑtes distribuerunt. Eam
presidio e regione castroꝵ relicto & ꝑua manu & losedum uersus missi
quȩ tantum progrediatur quantum naues processissent. reliquas copias cõ-¬
tra labienum duxerunt. Prima luce & nostri omnes erant transportati
& hostium acies cernebatur. Labienus milites cohortatus ut suȩ pristinȩ
uirtutis & secũ dissimoꝵ prelioꝵ retinerent memoriam. atq ip̃m .c.

Expanded text:
tur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei tur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt. Prima luce et nostri omnes erant transportati, et hostium acies cernebatur. Labienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent memoriam atque ipsum Cae
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute auxilium petendum uidebat. Sub uesperum consilio cõuocato
cohortatusut ea quȩ imꝑasset diligenter industriȩ q administrarent. naues
quas a.Milodone deduxerat singulas equitibus romanis attribuit & confecta
uigiliã uiiͣ milia passuum secundo flumme silentio progredi ibiq se
expectari iubet. Quinq cohortes quas minime firmas ad dimicandum
esse existimabat castris presidio relinquit.U. eiusdem legionis reliqs
de mȩdia nocte cum omnibus impedimentis auerso flumine magnotu¬
multu proficisci imꝑat. Conquirit etiam lintres has magno somnitu re¬
moꝵ ĩcicaitas ĩ eandem ꝑtem mittit. Ip̃e post paulo selentio egressus
cum tribus legionibus eum locum petit quo naues appelli iusserat. Co
cum essetuentum exploratores hostium omni fluminis ꝑte erant dispo¬
siti ĩ oppinantes qd magna subito cohorta tempestas ab nostris opprimũ¬

Expanded text:
virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, naves, quas Metiosedo deduxerat, singulas equitibus Romanis attribuit, et prima confecta vigilia quattuor milia passuum secundo flumine silentio progredi ibique se exspectari iubet. Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimun