comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ue ip̃as competente pecumias.
fenebris crigi pocumie ꝓhibẽt.
mandatorib etiam uł ficeĩ¬
sorib subuentum ẽ quib
qi mandator uł fidenissor cõ

Expanded text:
 ipsas competente pecunias. fenebris exigi pecuniae prohibent, mandatoribus etiam vel fideiussoribus subventum est: quibus quasi mandator vel fidei
Abbreviated transcription (Latin):
homiues diiuidiam tantũmͦ
centesime usurarum possesti¬
pulari ⁊ eam qnͣtitatem usu¬
rarum ⁊̃ in aliis omnibr cau¬
sis nullo modo ampliari. in
cõem usure exigi solent. nec
liceat iudici memoratam au

Expanded text:
tantummodo centesimae usurarum posse stipulari et eam quantitatem usurarum etiam in aliis omnibus casibus nullo modo ampliari, in tionem usurae exigi solent. Nec liceat iudici memoratam au
Abbreviated transcription (Latin):
retim̾i possunt. u̾mi hoc nire
constituto cimihuismodiuł¬
io intpoĩto pacto cantum cͥte
sumime penam pͥstari conue¬
uisse ꝓponas. nec peti nec re¬
tin̾i quicqͣm amplius. ⁊ ad pig¬
noris solucõem urgeri te dis¬
cipliua iuris ꝑspicis.¬

Expanded text:
hoc iure constituto, cum huiusmodi nullo interposito pacto tantum certae summae poenam praestari convenisse proponas, nec peti nec retineri quicquam amplius et ad pignoris solutionem urgueri te disciplina iuris perspicis
Abbreviated transcription (Latin):
usuras exacturos. ¶ Eursimi
insuꝑ usurarum ulcra dup¬
plu minime ꝓcedere conce¬
dimus. Noc sipignora q̃dam ꝓ
debito creditori aita sunt. quo¬
rum occõne q̃ dam neteres le¬
ges ultra duplum usuras exi¬
gi ꝑmiccebant. ¶ oꝵ ⁊ in bo¬
ne fidei iudiciis cec̾is q omni

Expanded text:
usuras exacturos. Cursum insuper usurarum ultra duplum minime procedere concedimus, nec si pignora quaedam pro debito creditori data sint, quorum occasione quaedam veteres leges et ultra duplum usuras exigi permittebant. Quod et in bonae fidei iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
contractu uili ur maximosti¬
puiari. ¶Illos u̾o quiergas¬
teriuis pͥsunt ur aliqͣm licitã
negociacõem gerunt usq
ad bissem cencessime suam
stipulacõem moderari. ¶In
crãiecticiis aut̃ contractibrur
specierum fenori aacõnibrus
ad centesimai tantummol¬

Expanded text:
contractu vili vel maximo stipulari: illos vero, qui ergasteriis praesunt vel aliquam licitam negotiationem gerunt, usque ad bessem centesimae suam stipulationem moderari: in traiecticiis autem contractibus vel specierum fenori dationibus usque ad centesimam tantummo
Abbreviated transcription (Latin):
nir illustris q̃stor iudicat ⁊ ex¬
eqĩntib iudicata. ¶hec si ap¬
peslacõ fi̾nt oblata indiciqui
nõ ex delegacõne cognoscit.
eorum emnisiñis applłacõne
suspensis qui ex delegacõne
cognoscunt: necc̃ẽ ⁊̃ eosestima¬
reiuste nec ne fu̾it applłatũ.
quicausas delegau̾int iudicã¬
das ¶huic saiuberimelegi
illud ⁊̃ consultissime credimꝰ
inserendum. ut si pͥuato nõ
illustriuni plurib ue ut asso¬
let nr̃a screnitas adita delega¬
nicõfu̾it appllacone suspensa.
uir quidem magnificus pͥfec¬
ap̃ arbitros gestasunt suscipi¬
ant. cogncones inducant ⁊ ea
q̃geruntur: excipiant. scribũt.
scripta ꝙ litigatorib edant. qͥ
etiam ap̃ arbitros li illustres
fint ex delegacõne nr̃a cognoscẽ¬
tesexipiunt. sim sacratissimo
nt̃i nominis comitatu cause di¬
cantur. Sane sullustrium
ac magniticarum iudicu sẽ¬
tencie fu̾ant appellacõne suspẽ¬
se coruminder quorum sinas
l appisacõne suspendi. ꝑ cõsul¬

Expanded text:
ir illustris quaestor iudicat, exsequentibus iudicata. Haec, si appellatio fuerit oblata iudici, qui non ex delegatione cognoscit. Eorum enim sententiis appellatione suspensis, qui ex delegatione cognoscunt, necesse est eos aestimare, iuste nec ne fuerit appellatum, qui causas delegaverint iudicandas Huic saluberrimae legi illud etiam consultissimae credidimus inserendum, ut, si privato, non illustri, uni pluribusve, ut adsolet, nostra serenitas adita deleganitio fuerit appellatione suspensa, vir quidem magnificus praefecapud arbitros gesta sunt suscipiant, cognitiones inducant et ea quae geruntur excipiant scribant scriptaque litigatoribus edant: qui etiam apud arbitros, licet illustres sint, ex delegatione nostra cognoscentes excipiunt, si in sacratissimo nostri numinis comitatu causae dicantur. Sane si illustrium ac magnificorum iudicum sententiae fuerint appellatione suspensae, eorumlatione suspendi, per consul
Abbreviated transcription (Latin):
magist̾ie potestatis curia uł
offo coarcali destatumpuin¬
cia patitur controu̾siamue¬
lut tributa uł fimctiones de¬
bens. inꝓuincia detinetur. si
sublimitate uiro quo mag
cause iubennis mtapondera¬

Expanded text:
magisteriae potestatis a curia vel officio cohortali de statu in provincia patiatur controversiam vel ut tributa vel functiones debens in provincia detinetur, si sublimitate viro quoque macausae iubemus merita pondera
Abbreviated transcription (Latin):
nib ex quib consulta cõmum
morenegocium in nr̃m sacrum
palaciumintroducisolebat. ħ
addendum eẽ ceusennis. ut siqͥ¬
demnõ excedat litis exstima cõ
nenda. nõ duob sicut anteai
magiuficis iudicib s unitan¬
tum modo disceptacõ uegocii
deputetim. sinu̾o memoratã
exordens qͥntitatem iutra uigĩ¬
tilibras auritͥm̃inetur discep¬
tacõ. duob tradatur magnifi¬
cis iudicib uirisscil deuotise
perstolantib cognicion alia
cercamina excipientib. itata¬
niẽ ut si discenͣtirent uirum
illustrem ꝓ tempore questorẽ
adhibeant. ut eo dubietatem
diximente fimatur negocium.
¶his indelilitib quarumesti¬
macõ uignitilibrarum auriqͣu¬
citatem excedat in comimue
auditorium florentissimorin
ducendis. ut tam̃ secunduniã
statutaliceat quidem nõ soluui
ictos etiam inctori consultacõ¬
nem aduimuł duos iudices

Expanded text:
nibus, ex quibus consultationum more negotium in nostrum sacrum palatium introduci solebat, hoc addendum esse censemus, ut, si quidem non excedat litis aestimatio dnenda, non duobus, sicut antea, magnificis iudicibus, sed uni tantummodo disceptatio negotii deputetur. Sin vero memoratam excedens quantitatem viginti libris auri terminetur, duobus tradatur magnificis iudicibus, viris scilicet devotis epistularibus cognitionalia certamina excipientibus, ita tamen ut, si dissentirent, virum illustrem pro tempore quaestorem adhibeant, ut eo dubietatem dirimente finiatur negotium: His videlicet litibus, quarum aestimatio viginti librarum auri quantitatem excedit, in commune auditorium florentissimorum ducendis: Ut tamen secundum iam statuta liceat quidem non solum victo, sed etiam victori consultationem ad unum vel duos iudices
Abbreviated transcription (Latin):
uł de quo ꝓ sua iurisdictõne
iudicau̾it petentis a nr̃o noĩe
finemeidem imponinegõ.
qd̾ ab eodisceptatum ⁊̃ siue
additum sit eidem suggestio¬
ni qd̾ referentiplãceat dimi
magnifici uiriuł patricii. ł
consulares uł pͥfectoriiquoᷤᷤ
ꝓtempore nos elegͥmns iu¬
beantur adiungiuroulustri
unacumeoinseͥptis relacõm
discer̾e sine pͥsentib partib
sihoc ꝓspexĩt siue absentib.¬
sua sma manifestare. ut cam̃
dispõicõ huinsmodiexcellen¬
tissimorum iudicum omni¬
modo ratasit. nullidandalicẽ¬
dubita cõemintroduc̾e. qm
obseruacõem ñ solum suumus
iudex suggestione uł relacõ¬
ue usus fint cenere censemꝰ.
s eciam si duob uł ampliori¬
b uł datis indicib inunam
sinam minime ou mesconue¬

Expanded text:
vel de quo pro sua iurisdictione iudicaverit, petentis a nostro numine finem eidem imponi negotio, quod ab eo disceptatum est, sive additum sit eidem suggestioni, quid referenti placeat  dummagnifici viri vel patricii vel consulares vel praefectorii, quos pro tempore nos elegerimus, iubeantur adiungi viro illustri una cum eo in scriptis relationem discernere  sive praesentibus partibus, si hoc prospexerint, sive absentibussua sententia manifestare: ut tamen dispositio huiusmodi excellentissimorum iudicum omnimodo rata sit, nulli danda licedubitationem introducere. Quam observationem non solum, si unus iudex suggestione vel relatione usus fuerit, tenere censemus, sed etiam si duobus vel amplioribus datis iudicibus in unam sententiam minime omnes conve
Abbreviated transcription (Latin):
dicatis expilate crimine pro¬
miscuus usus exemplo actõ¬
uis furti ream uxorem si nõ
patiatur. cam̃ hr̃des idemq
filii suꝑ hiis que de prĩs bo¬
uis possident adu̾sus eam iu

Expanded text:
ditatis expilatae crimine promiscuus usus exemplo actionis furti ream uxorem fieri non patiatur, tamen heredes idemque filii super his, quae de patris bonis possidet, adversus e
Abbreviated transcription (Latin):
fragio uł incendio cepisse uł
inhuis reb dampni quid de¬
disse dr̃. intra annumutilem
ei cuius res ab ẽ. oruadrupli pͦ
insimplum ꝓditam acho̾nem

Expanded text:
fragio vel incendio cepisse vel in his rebus damni quid dedisse dicitur, infra annum utilem ei cui res abest quadrupli, post in simplum actionem
Abbreviated transcription (Latin):
oecidentib placuit nõ solum G¬
surti acdõemi s ⁊̃ serui corrup¬
ti contra eum dͤri. li enim ser¬
uus oec̾ior minime fẽs ẽ cam̃
consilium corruptoris ad ꝑro¬
nicͥem ꝓbitatis serui introdue¬
tum ẽ. ⁊ qm̃adiuodum serł¬
in iuris reguias fuitumcia

Expanded text:
ntibus placuit non solum furti actionem, sed etiam servi corrupti contra eum dare. licet enim servus deterior minime factus est, tamen consilium corruptoris ad perniciem probitatis servi introductum est: et quemadmodum secundum iuris regulas furtum
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ⁊ I alsus ꝓcurator de¬
poitum recipiendoul es aue¬
num exigendo contra douui
noiuitatem furtum facit ac
pͥter pei restitucocm accõne
dupli furtinec manifesti coͤii¬
uenitur.
Dem. Siciͦuis suo alicno su÷¬
asit. ut aliqͣm rem dominisui
sirpriperet. ⁊ ad se deduc̾et. ser¬
tau̾it. ⁊ domino concedente res
enis ad iniquum huiusmodi
tencatur actõne isquires sus¬
ceꝑit utruus ꝓ occõne fur¬
tran pro scruo quia eam cor¬

Expanded text:
. Falsus procurator depositum recipiendo vel aes alienum exigendo citra domini voluntatem furtum facit ac praeter rei restitutionem actione dupli furti nec manifesti convenitur.pp. Si quis servo alieno suaserit aliquam rem domini sui subripere et ad se deducere, sertaverit et domino concedente res eius ad iniquum huiusmodi tenetur actione is qui res suscepit, utrumne pro occasione furti an pro servo, quia eum cor
Abbreviated transcription (Latin):
parcemu̾o respu̾e secundũ
ꝙ in diuinis nr̃i nominis de¬
cisionib statutum ẽ. ¶ Sin
u̾o quidam ex heredib in¬
stitutis uł substitutis per¬
iigti sunt. ⁊ aui coniune¬
tim alii distiuictim nũcu¬
pati sunt. tunc siquidem
ex coniunctis aliquid defi¬
ciat. hoc ommimodo ad su¬
os comunctos cum suo uei¬
at honere id ẽ ꝓ parte he¬
ditatis q̃ ad cos ꝑuenit.
sin autẽ ex his qui disume
hoc nõ ad solos disiuctos s
ad onnnes cam coniinictoᷤ
qm disimictos similiter ẽ
suo honͥe ꝓportõne herdita¬
tatem sermoinis quiasi in
unum corpꝰ redacti sunt. ⁊
ꝑtem conunctorum s he¬
deum quasi suam p̾occup¬
an ¶ Disiuncti u̾o ab ip̃otes¬
catoris simone aꝑtissime
sunt discreti. ⁊ siuuim quid̃
hũtauenum qutẽ nõ solũ
tantumodo statuenda sut.
.¶Nbi autẽ legatarii ⁊ sidei¬
commissarii duo forte uel
plures sunt quib aliquid
relictum sit: siquidem con¬
unictim hoc relinquatur.
⁊ ommes ueniant ad lega¬

Expanded text:
partem vero respuere, secundum quod et in divinis nostri numinis decisionibus statutum est. Sin vero quidam ex heredibus institutis vel substitutis permixti sunt et alii coniunctim alii disiunctim nuncupati sunt, si quidem ex coniunctis aliquis deficiat, hoc omnimodo ad solos coniunctos cum suo veniat onere, id est pro parte hereditatis, quae ad eos pervenit. Sin autem hoc non ad solos disiunctos, sed ad omnes tam coniunctos quam disiunctos similiter cum suo onere pro portione hereditatatem sermonis quasi in unum corpus redacti sunt et partem coniunctorum sibi heredum quasi suam praeoccupant, disiuncti vero ab ipso testatoris sermone apertissime sunt discreti et suum quidem habent, alienum autem non soli tantummodo statuenda sunt. Vbi autem legatarii vel fideicommissarii duo forte vel plures sunt, quibus aliquid relictum sit, si quidem coniunctim hoc relinquatur et omnes veniant ad lega
Abbreviated transcription (Latin):
crum erarium deuoluant᷑.
hec autẽ omnia locum hre
censemus. ⁊ incestam̃tis si¬
ue scͥptis sinc siue scͥptis
habitis qm in codicilłet
omni ultimo elogio. uł isi
quiꝰ ab intestato fu̾it dere¬
lictum. nec nõ in mortiscã¬

Expanded text:
erarium devolvatur Haec autem omnia locum habere censemus tam in testamentis sive scriptis sive sine scriptis habitis quam in codicillis et omni ultimo elogio vel si quid ab intestato fuerit derelictum nec non in mortis ca
Abbreviated transcription (Latin):
nem uocari cam̃ nec illi pe¬
ꝑcimus nec angustum pͥ¬
commuuit omuib ꝓodest.
corum commodumimperi¬
ałr existimantes. ¶ Locum
autẽ huic legi cõstituimus
in his definictorum elogiis
q̃ post hãc compoĩta su̾int
anteriores ⁊ enim casus suo
marce discurrere cõcedimꝰ.
hoc omnia ad uos patres cõ¬
scͥpti duxiius eẽ sanctienda
ut neminimaneat incogui¬
tꝰ nr̃e bñiuolencie labor. s¬
⁊̃ edictis ex sollempnitate

Expanded text:
nem vocari, tamen nec illi pepercimus nec augustum prcommuniter omnibus prodest, torum commodum imperialiter existimantes. Locum autem huic legi constituimus in his defunctorum elogiis, quae posthac composita fuerint: anteriores etenim casus suo marte discurrere concedimus. Haec omnia ad vos, patres conscripti, duximus esse sancienda, ut nemini maneat incognitus nostrae benivolentiae labor, sed edictis ex sollemnitate
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum quidem concur su
prioris legatimi mi̾natur.
sin u̾o nemo alius ueniat
uł uenire poc̾uit. tunc nõ
natuatur pars q̃ defecit. nec
alii ad crescit ut eius qui pri¬
imuis accepit legatum aug̾i
indeatur. s. ap̾ ip̃m quiht̃:
solida res remaneat nuluĩ
concursu diminuta. lidoo
si homis fu̾it in ꝑsona eius
ap̃ q̃m remanet legatum
adscͥptum hoc omnimodo
ad impleat ut uoluptatiteᷤᷤ¬
tatoris pareatur. ¶Sin aͥ
ad deficientis ꝑsonam hoc¬
honus fu̾it relatum hoͥc ñ
senciat is qui nõ alienum s
siuim legatum inmimitũ
ht̃. s ⁊ ut uanetatis nõ in
ccculto sit ^ cͣim ideo uidec᷑
testator disumictim hoc re¬
iquisse ut unus quisty. su¬
um honus nõ alienum ag¬
noscat. Nam si cõtrariuni
uolelat nulia erat difficul¬
tas coniunctim ea dispone.¬
. ¶ Q autẽ antiquis iegibr
dc̃a sunt. de his q̃ ut iuidigirs.
ur̃m fiscum siue inalias ꝑ¬
sonas ꝑueniant. ¶ Eum
autẽ in suꝑiore ꝑte legisñ
aditam hereditatem inimi¬

Expanded text:
aliorum quidem concursu prioris legatum minuatur, sin vero nemo alius veniat vel venire potuerit, tunc non vacuatur pars quae defecit nec alii adcrescit, ut eius qui primus accepit legatum augere videatur, sed apud ipsum qui habet solida res maneat nullius concursu deminuta. Et ideo si onus fuerit in personam eius, apud quem remanet legatum, adscriptum, hoc omnimodo adimpleat, ut voluntati testatoris pareatur. Sin autem ad deficientis personam onus fuerit collatum, hoc non sentiat is, qui non alienum, sed suum legahabet. 11g . Et varietatis non in occulto sit ratio, cum ideo videtur testator disiunctim haec reliquisse, ut unusquisque suum onus, non alienum agnoscat. Nam si contrarium volebat, nulla erat difficultas coniunctim ea disponere Quae autem antiquis legibus dicta sunt de his quae ut indignis nostrum fiscum sive in alias personas perveniant. Cum autem in superiore parte legis non aditam hereditatem mini
Abbreviated transcription (Latin):
sumini iugemiuir ulpian᷑
nhac ꝑte cumonini subti¬
utate disposuit p̾t̾catiur: nrã
sancdione. hoc aꝑtius indux¬
imus cum enim iam stati¬
mus hoc cum suis hom̾̃b
ad eum qui lucret᷑ ꝑuenire
sauctim᷑us siciuidem condi¬
cõ ux aliud grauam̃ indando
sit constitutum hoc omnimꝰ
iucrantes ꝓ modo lucri ag¬
noscere. ¶Sin autẽ infa¬
ciendo aliquid impositum
ẽ siquidem hoc ꝑ aliumui¬
płi possit. similimodo ⁊ a
lucrante agnosci. puta si
hon̾ata ꝑsona iubeatur in¬
siuiam ur monum̃tum uei
auud cale suis sumptib
fac̾e. ux heredi uł legatauo
ui auiforte q̃m cestator no¬
uissionem subire. ⁊ siquid
huiusmodi facti simile sit.
Nichil ⁊ eniui refert. siue
ꝑ eum de quo cestator iocut᷑
est sine ꝑ auum eĩ dem lucͥ
sugcessorem adimpleatur.¬
ceptõ ⁊ fc̃i natura ut qd̃ re¬
uctumẽ ab alo ad impłi ñ
possit: cunc ⁊ si luccum ad

Expanded text:
ulpianus in hac parte cum omni subtilitate disposuit, praetereatur, nostra sanctione hoc apertius inducimus. 9a . Cum enim iam statuimus haec cum suis oneribus ad eum qui lucretur pervenire, sancimus, si quidem condicio vel aliud gravamen in dando sit constitutum, hoc omnimodo lucrantes pro modo lucri agnoscere. 9b . Sin autem in faciendo aliquid impositum est, si quidem hoc et per alium impleri possit, simili modo et a lucrante agnosci, puta si honorata persona iubeatur insulam vel monumentum vel aliud tale suis sumptibus facere vel heredi vel legatario vel alii forte, quem testator voiussionem subire, et si quid huiusmodi facti simile sit: nihil etenim refert, sive per eum, de quo testator locutus est, sive per alium eiusdem lucri successorem adimpleaturonceptio et facti natura, ut quod relictum est ab alio adimpleri non possit, tunc, etsi lucrum ad
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. cunc ap̾ eos reman̾e
a quib derelictum ẽ. Eum
uo cuutam uolu̾int quidã
noli̾unt. uolentib solum¬
modo id cotum accedere.
s smͤi autẽ disiunctinfũ¬
it relictum. siquidem om¬
nes hoc accipere ⁊ potimit
⁊ malu̾int. suamquisq
parcem ꝓuiri portõne ac¬
cipiat. ⁊ nõ sͥ landiatur.
ut unus quidem rem. alii
autẽ singuli solidant eiꝰ
rei estimatõem accipere
desiderent. cum in huis¬
modi legatariorum aua¬
riciam antiquitas uaria
m̃te suscepit: ⁊ inumͦm
tantummodo gen̾e legati
eam acc̾ipiens malus res¬
puendam eẽ existimans.
¶Nlos autẽ omnimodo
repellinnis omnib unã
naturam legatis ⁊ fidei cõ¬
missis imponentes ⁊ anti¬
qmͣ dissonanciam unam
trahentes concordiam. hoc
autẽ ita sĩdei sanctimus lͥ
testator apercissime. ⁊ ex¬
pͥssim disposu̾it inicuidẽ
res solida. aliia estimatõ
res relicta sit ineius ad qui¬
sicõnem concurrant. s uꝰ
forte cam accipiat. hec so¬
lida enis sit. quia simo ces

Expanded text:
nt, tunc apud eos remanere, a quibus derelictum est: cum vero quidam voluerint, quidam noluerint, volentibus solummodo id totum accedere. 11b . Sin autem disiunctim fuerit relictum, si quidem omnes hoc accipere et potuerint et maluerint, suam quisque partem pro virili portione accipiat et non sibi blandiantur, ut unus quidem rem, alii autem singuli solidam eius rei aestimationem accipere desiderent, cum huiusmodi legatariorum avaritiam antiquitas varia mente suscepit, in uno tantummodo genere legati eam accipiens, in aliis respuendam esse existimans, nos autem omnimodo repellimus, unam omnibus naturam legatis et fideicommissis imponentes et antiquam dissonantiam in unam trahentes concordiam. 11c . Haec autem ita fieri sancimus, nisi testator apertissime et expressim disposuerit, ut uni quidem res solida, aliis autem aestres relicta sit, in eius adquisitionem concurrant, sed unus forte eam accipiat, haec solida eius sit, quia sermo tes
Abbreviated transcription (Latin):
duc̾e: o omnia cestatoris uo¬
uintas in ip̃nuis solius ꝑsonã
incelligitur couͣclusisse et
suam munificenciam relĩ¬
cĩbat. In om̃nib uidenicet
hoc optinente ut ꝓ sumili
ꝑte i lucrum sentiant: et
graucn ubi hoc possit ꝓced̾e.
sicaua sunt tam̃ cum suo
honere ueniebant q̃mos
in noui iuris composicõne
sp̃anter enum̾ari iussim̃.
ne quis uet̾is iuris ꝓlixita
te nr̃e sanctionis in pluris¬
mis locis comiuncti fecimꝰ
omnem inspectionem huiꝰ¬
modi arcicii lacius ⁊ cum
subtiliore cractatu dirim̾e
relinquñtur. s ⁊̃ disunic¬
tiuo. Inhisitaqs siquidem
coheredes sunt ommes con¬
ninctim uł omnes disiũc¬
tim ⁊ uł instituti ue substi¬
cuti hoc ꝙ fuerat quocnͣm
modo nacuatum si mnꝑte

Expanded text:
uae omnia testatoris voluntas in ipsius solius persona intellegitur conclusisse, cui et suam munificentiam relinquebat 9d . In omnibus videlicet hoc obtinente, ut pro simili parte et lucrum sentiant et gravamen, ubi hoc possit procedersi talia sunt, tamen cum suo onere veniebant, quae et nos in novi iuris compositione specialiter enumerari iussimus, ne quis veteris iuris prolixitatarte nostrae sanctionis in plurimis locis coniuncti fecimusesse duximus omnem inspectionem huiusmodi articuli latius et cum subtiliore tractatu dirimererelinquuntur, sed etiam disiunctivo. In his itaque, si quidem coheredes sunt omnes coniunctim vel omnes disiunctim et vel instituti vel substituti, hoc, quod fuerit quoquo modo vacuatum, si in parte
Abbreviated transcription (Latin):
uł m̃ixta quorum eucntꝰ
ex fortĩma uł ex hon̾ate ꝑ¬
pendeat. uił sub inc̾ca die.
expectare oportet condicõiᷤ
euentum: sub qua fu̾it de¬
relictum uł diemut cune
cedant. cumuł condicõ im¬
pleatur uł dies incertꝰ ex¬
titit. oꝑ si imedio iscruteꝰ
tam̃to aliquid sortitus ẽ de¬
ceat. ux suꝑstite eo condicõ
defecerit. hoc ꝙ ideo nõ pre¬
ualuit manere dispomiiꝰ
sim̃ilimodo ap̾ eos acmib¬
derelictum ẽ. nisi ⁊ hic uł
substitutꝰ relictum accipi¬
at uł comunctus siũ hereᷤ
siũ legatarius hoc sͥ adqͥra¬
ti cum tͤracti iuris ẽ niusti¬
tucõnib ⁊ iegatis ⁊ fidei cõ¬
missis ⁊ mortis causa doña¬
cõnib posse substitur.
s uͦt manifestetur ꝓ qua
ꝑte manere oportet hoc
qd̃ fucrat derenctum ap̃
eos ex quib sit derelictum
sanctimꝰ siquidem ad he¬
redes lucrum ꝑueniat ꝓ
parce hereditaria sĩ eius
distribuicõem cum ⁊ ab
ip̃is simili modo siualuis¬
s pͥstaretur. nͥ nominatĩ

Expanded text:
 mixta, quarum eventus ex fortuna vel ex honoratae ppendeat, vel sub incerta die, expectare oportet condicionis eventum, sub qua fuerit derelictum, vel diem, ut tunc cedat, cum vel condicio impleatur vel dies incertus extiterit. Quod sitamento lucrum sortitus est, decedat vel eo superstite condicio defecerit, hoc, quod ideo non praevaluit, manere disponimus simili modo apud eos, a quibus relictum est, nisi et hic vel substitutus relictum accipiat vel coniunctus sive heres sive legatarius hoc sibi adquirat, cum certi iuris sit et in institutionibus et legatis et fideicommissis et mortis causa donationibus posse substitui Sed ut manifestetur, pro qua parte manere oportet hoc, quod fuerit defectum, apud eos, ex quibus sit derelictum, sancimus, si quidem ad heredes lucrum perveniat, pro parte hereditaria fieri eius distributionem, cum et ab ipsis simili modo, si valuisset, praestaretur, nisi nominatim
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Nemo indeorum mo
tempore coniugia conueni
mp̃r. Andei romanocom¬
muni iure uiuentes in his
causis q̃ tam ad suꝑsticoem
eorum qmͣ ad forum i leges
ac iura ꝑtinent a deant sol¬
lempnimore iudicia om̃sq¬
ronranis legibr couserant
et excipiant actõnes. Siqui
dum: sortiri eorum iudici¬
um iure publico nõ uetẽt᷑.
cõgnidoris arbitri su̾nnt at

Expanded text:
. Nemo Iudaeorum mortempore coniugia convenipp. Iudaei Romano communi iure viventes in his causis, quae tam ad superstitionem eorum quam ad forum et leges ac iura pertinent, adeant sollemRomanis legibus inferant et excipiant actiones: postredum, sortiri eorum iudicium iure publico non vetentur:cognitoris arbitri fuerint a
Abbreviated transcription (Latin):
q xp̃ianam com̾si f̾u̾int. his
legib quib pͥcipius here¬
ticos astringi: se qͦ nou̾int
actucendos. edificia autem
corum q̃ nescio cuius dogina¬
tisnoni conuentus hñtecẽiis
uendicentur. Cercum est enĩ
quicquid a fide rp̃ianorum

Expanded text:
ianam conversi fuerint, his legibus, quibus praecipimus haereticos adstringi, se quoque noverint attinendos. Aedificia autem eorum, quae nescio cuius dogmatis novi conventus habent, ecclesiis vindicentur. certum est enim, quidquid a fide Christianorum
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui pactus est statim
peniteat cnͣsactõ rescuidi ⁊
lis iustaurarinõ potest. qui
cibi suasit intra cercum tẽpꝰ
licere a tnsacctõne recedi fal¬
sum adseuerauit.
accõ scͥpta est. atq aquilia¬
tilacõnis ninculis firilu¬
subsẽcutis secundum legẽ
accommodandusu est con¬
sensus aut peña una cumi
hiis que datapbantur ante
cognicõem cause si⁊ adu̾¬

Expanded text:
eum qui pactus est statim paeniteat, transactio rescindi et lis instaurari non potest: et qui tibi suasit intra certum tempus licere a transactione recedi, falsum adseveravit.criptum est atque Aquiliationis vinculis firmit gestis secundum legem adcommodandus est consensus aut poena una cum his, quae data probabuntur, ante cognitionem causae i
Abbreviated transcription (Latin):
li transactõne fiuita rescĩ¬
di ꝓhibent iura. error autẽ
cͥca ꝓpͣrietatemrei ap̾ aliũ
extra ꝑsonas cͣnsigencium
tempore tͣnsactõnis constitu¬
de uicħ potest noc̾e.¬
dem. T ransactone sinita
cum ex pͥcib tuis magis do¬
lum intercessisse qͣui eoꝵ ccͣ
iustaurari graue nec nõ cͥ¬
minosum tibi est.
acdõnis int̾poĩto comprehẽ¬
sum erat incħ amplius petͣi
⁊ sinõ additum fuerat eo no¬
mine de cet̾is q̃stionib inte

Expanded text:
li transactione finita rescindi prohibent iura. Error autem circa proprietatem rei apud alium extra personas transigentium tempore transactionis constitutae nihil potest noce. Transactione finita, cum ex partibus tuis magis dolum intercessisse quam eorum, cinstaurare grave nec non criminosum tibi est. actionis interposito hoc comprehensum erat " nihil amplius peti", etsi non additum fuerat "eo nomine", de
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Nonminorem auc¬
coritatem cnͣsactõnum qͣm
rerum iudicatarum esse
rectaracõne placuit. gicͥ¬
demnichita sidei congruit
humane qͣm ea que placu¬
erant custodiri. Nec enim
ad rescindendum pactum
sufficit ꝙ hoc secunda hora
noctis intercessisse ꝓponas.
cum nullum tempus saue
mentis maioris quinq ⁊
uinginti aunis consensũ
repudiet.
actõnis causa dari aut re¬
cim̾ conuenit uelud emp¬
coremeum q̃ui accipere
hus que simul a te gerunt᷑
ꝓ infectis hĩtis frustra ficti
pͥcii postulatur im̾acõ.
Dem. SSunaior tͣnsegisti
ad rescindendam tͣnsactõ¬
nem de dolo contestacõ nõ
susficit.

Expanded text:
e. Non minorem auctoritatem transactionum quam rerum iudicatarum esse recta ratione placuit, si quidem nihil ita fidei congruit humanae, quam ea quae placuerant custodiri. nec enim ad rescindendum pactum sufficit, quod hoc secunda hora noctis intercessisse proponas, cum nullum tempus sanae mentis maioris quinque et viginti annis consensum repudiet.actionis causa dari aut retineri convenit, velut emptorem eum quem accipere his quae simulate geruntur pro infectis habitis frustra ficti pretii postulatur numeratio.. Si maior transegisti, ad rescindendam transactionem de dolo contestatio non sufficit.
Abbreviated transcription (Latin):
lata sina sic̃ iure tͣditum ẽ
appͣlicaconisuł inintegrũ
restitucõnis sollempnitate
suspensa nõ est suꝑ iudicato
frustra tͣnsiginõ est oppini¬
onis inc̾ce ꝓinde ⁊ si nõ accͥi¬
liana stipulacõne ⁊ accepti¬
lacõne subsecuta competẽ¬
tem tͥ acdõẽm ꝑ emisti pͥses
ꝓuincie usitato more legũ
reb pͥdem iudicatis effectũ
adhibere curabis.

Expanded text:
 sicut iure traditum est, appellationis vel in integrum restitutionis sollemnitate suspensa non est, super iudicato frustra transigi non est opinionis incertae. Proinde si non aquiliana stipulatione et acceptilatione subsecuta competentem tibi actionem peremisti, praeses provinciae usitato more legum rebus pridem iudicatis effectum adhibere curabit.
Abbreviated transcription (Latin):
n tͣnsactõnis cã adminisi¬
te cucele debiti. Scientes
sisse ꝓponacis uec ccͣ uolẽ¬
ti dolus inferatur. frustra
de dolo q̃rimini nec adim¬
plendum ꝓmissum h̃rdita¬
cis ꝓprie polittafone
quiqͣm astringitur.
em accepit. cu ea amicis
interuenientib reueraos¬
tenditur pͥcessisse. metus
uelam̃to rescindi postulã¬
tis ꝓfessio decegit improbi¬
catem.

Expanded text:
u transactionis causa administratae tutelae debiti scientes sisse proponatis nec umquam volenti dolus inferatur, frustra de dolo querimini, nec ad implendum promissum hereditatis propriae pollicitatione quisquam adstringitur.em accepit, cum eam amicis etiam intervenientibus re vera ostenditur processisse, metus velamento rescindi postulantis professio detegit improbitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tͣuii. in aliis audẽ publicis
criminib q̃ sanguinis pe¬
namnõ ingerunt cͣnsigere
nõ licet cirra falsi accusa
cõem.
mentip᷑ reꝑtitransacdõe
bona fide finita rescindi iu¬
ra nõ paciuntur. Sane sieã
gui potiit decisionemlitis
extorsisse ꝓbetur. Siquidẽ
acdõ suꝑ est replica cõuis aux¬
ilio dolimali pacti exceptõ
remonecur. Suu̾o iamper¬
empta ẽ infra constit̾u̾tum
temp᷑tant̃ actõem de dolopo

Expanded text:
t. in aliis autem publicis criminibus, quae sanguinis poenam non ingerunt, transigere non licet citra falsi accusationem. menti post reperti transactionem bona fide finitam rescindi iura non patiuntur. Sane si eam gui potuit, decisionem litis extorsisse probetur, si quidem actio superest, replicationis auxilio doli mali pacti exceptio removetur, si vero iam perempta est, infra constitutum tempus tantum actionem de dolo po
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Sanum m̃te l egrũ
corpore recte transigere ma¬
nifestum ẽ nec postularee
debueras imꝓbodesiderio pla¬
cita rescindi ualitudinis cor¬
poris adu̾se uelam̃to.

Expanded text:
. Sanam mente, licet aegram corpore recte transigere manifestum est, nec postulare debueras improbo desiderio placita rescindi valitudinis corporis adversae velamento.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃r. Errorem calculie
siue ex umo contractusiue
ex plurib em̾serit u̾itatiñ
ad ferre p̾iudicium sepe cõ¬
stit᷑utum est. unde ratõnes
etiam computatas demo
retractariposse sires iudica¬
te nõ sint uł tͣnsacdõ nõ int̾¬
uenit explorati iur̃ est. s ⁊
si ꝑ errorem calculi uelud¬

Expanded text:
alculi, sive ex uno contractu sive ex pluribus emerserit, veritati non adferre praeiudicium saepe constitutum est: unde rationes etiam saepe computatas denuo retractari posse, si res iudicatae non sunt vel transactio non intervenit, explorati iuris et. Sed et si per errorem calculi velu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ instrum̃to continentur
nich amplius peticonue¬
nit adu̾sariam cuamer¬
cepcõnis auxilio defendip¬
spicis. su̾o cͥtam qͣntitatẽ¬
cem quasi solam abea debi¬
cam reddere se debere sine
litis decisione confessa est
tam eam qͣm residuara de¬
biti pͥcem petere minime
ꝓhiberis.
Dem. Si maiores ingniti
quinq auniscum patruo
d̾is uel ei debita donacomͣs
tande causa id ẽ spe futura
successionis uͥo fecisse ꝓpo¬
uatis. aliis enim suoceden¬
tib instaurarifinta debẽt.

Expanded text:
 instrumento continentur nihil amplius peti convenit, adversariam tuam exceptionis auxilio defendi perspicis. Sin vero certam quantitatem quasi solam ab ea debitam reddere se debere sine litis decisione confessa est, tam eam quam residuam debiti partem petere minime prohiberis.. Si maiores quinque et viginti annis cum patruo tis vel ei debita donationistandae causa, id est spe futurae successionis, vos fecisse proponatis, aliis ei succedentibus instaurari finita debent.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ¶ uꝓponas abea
contra qͣm supplicas litem
qͣm decum hũit cnsactõne
decisam eamq his acceptis
q̃ negocii dirimendicausa
plac̾ĩt dam. nunc de con¬
uencione rẽ siluisse ac pe¬
casuł pacto stariuł restitui
data. ꝑspicis. siquidem de
his reddendis manende cͣns¬
accõnis placico statiu sti¬
cõnempacti iactõem dato¬
ruii habeas. Ꝙ sincħ cale
conuenit excẽptõ cibinõ
eciam eorum q̃ dedisti repe

Expanded text:
Cum proponas ab ea, contra quam supplicas, litem quam tecum habuit transactione decisam eamque acceptis quae negotii dirimendi causa placuerat dari nunc de conventione resiluisse, ac petas vel pacto stari vel restitui data, perspicis, si quidem de his reddendis manente transactionis placito statim stitionem pacti et actionem datorum habeas: quod si nihil tale convenit, exceptio tibi, non etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
cõem consensum desiderare.
nec furiosi ullum ẽẽ consen¬
sum manifestum ẽ. int̾mis¬
sionis cem cempore furiosos
maiores uigintqͦs. annis uen¬
dicõem ⁊ alios quosub contͣc¬
tus posse facere non amubigit:¬
ex bonis pupilli q̃ distrahi pꝰ¬
sunt comparare palam ⁊ bo¬
na fide prohibetur multo ma¬
gis uxor enis hoc facere potest.

Expanded text:
tionem consensum desiderare nec furiosi ullum esse consensum manifestum est. intermissionis autem tempore furiosos maiores viginti quinque annis venditiones et alios quoslibet contractus posse facere non ambigitex bonis pupilli quae distrahi possunt comparare palam et bona fide prohibetur, multo magis uxor eius hoc facere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
modo apͥ post̾itateni sicut ap̾
antiquitatem huiusmodicã
uentilẽi ⁊ sanciuius societa¬
cem contrahi posse. nõ solum
pure. s etiaui sub condicõe.
holenͣtes ⁊ eniui legitune con¬
trahentium omnimodo obser¬
uende sunt.
Dem. Sancimus uet̾um
dubitacõne semota. lnĩam ha¬
bere furiosi curatorem dissol¬
uere simalu̾it societatem et
sociis licere ei renunciare. et
q̃madmodum in omnibr ali¬
is contractib legitimam aue¬
coritatem ei dedimus. ita ⁊ in
hac parce eam ꝑmitci compe tẽs
comodis furiosi prouidere.¬

Expanded text:
modo apud posteritatem sicut apud antiquitatem huiusmodi causa ventiletur, sancimus societatem contrahi posse non solum pure, sed etiam sub condicione: voluntates etenim legitime contrahentium omnimodo conservandae sunt.. Sancimus veterum dubitatione semota licentiam habere furiosi curatorem dissolvere, si maluerit, societatem furiosi, et sociis licere ei renuntiare . Et quemadmodum in omnibus aliis contractibus legitimam auctoritatem ei dedimus, ita et in hac parte eum permittimus competenter commodis furiosi providere
Abbreviated transcription (Latin):
ferre debeas. neq enim equi¬
cas pacitur. ut ⁊ c̾rmimis cau¬
sam cõsequaris. ⁊ bone fidei ꝯ¬
tractͥum impleri postules.
sideratis ut agnitas res fuͣrti¬
uas nõ prius reddatis qͣm p̾¬
cium fint solutum a dõmi¬
nis. curate gcãncius nego¬
ciani. ne nõ camum in damp¬
na huiusmodi s ⁊̃ incͥminis
fuspicõem incidatis.
plo diuino dedicatam uitri¬
cus cuus furto abstulit hãbe᷑¬
¶ adu̾sus eum furti actõem.
caxat qmi seruituũ sol¬
licitasse dͥice᷑s  ueium oec̾ioriᷤ
auimi fec̾it. sui corrupti agͥe
potes ⁊ ͦ si sollicitatum oc¬
cultai̾t ⁊̃ surti cum eo agͥe
podes quas actõnes ⁊̃ ꝑ pro¬
curãtorem exc̃ere iuini̾me
¶ꝓhiberis.
saiius cuus a te exigit ut rei
qͣm apͥce fn̾isse facearis eri¬
beas ueñditorem. Nam a tnͣ¬
scunte ⁊̃ ignoro emisse dicͥe
nõ conuenit. uolenti ⁊ eui¬
care alienani bõni uni sus¬
picõem.
sine uoluntate comini qui
seiens uendidit seu douauit
seu alio modo alienauit. ni¬

Expanded text:
ferre debeas. neque enim aequitas patitur, ut et criminis causam persequaris et bonae fidei contractum impleri postules. sideratis, ut agnitas res furtivas non prius reddatis, quam pretium fuerit solutum a dominis, curate igitur cautius negotiari, ne non tantum in damna huiusmodi, sed etiam in criminis suspicionem incidatis. plo divino dedicatam vitricus tuus furto abstulit, habes adversus eum furti actionem.taxat, quem servum tuum sollicitasse dicis, si eum deterioris animi fecit, servi corrupti agere potes. quod si sollicitatum occultavit, etiam furti cum eo agere potes. quas actiones etiam per procuratorem exercere minime prohiberis. sarius tuus exigit, ut rei, quam apud te fuisse fatearis, exhibeas venditorem. nam a transeunte etiam ignoto emisse dicere non convenit volenti evitare alienam boni viri suspicionem. sine voluntate domini qui sciens vendidit, seu donavit, vel alio modo alienavit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
licas irruens sac̾dotib ⁊minis¬
cris. uł inip̃o cultu. locoq aliqͥd
importet muime. qd̾ geritur a
ꝓuincie rectorib amiuadu̾ta¬
cur atq ita ꝓuincie moderator.
sacdotu ⁊ catholice eccłie mi¬
eultus imiuriam capitali incq̃e¬
cos siue cõfessos reos sñia nou̾it
uiudicandam. Nec expectet ut
ep̃c iniurie ꝓprie ulcõem depos¬
cat. cuiscĩtas ignoscendi głiam
derelinqͥt. Sitq cunctis lauda¬
bile fc̃as atroces sacͥdotib aut
ministris miurias ueluti pub¬
licum cͥmẽ ꝑsequi. ac detalib
reis ultõem mereri. osi multi¬
tudo molenta cͣie apparicõis
exeencõne ⁊ anminiculo ordinũ
possorune nõ potu̾it flagita¬
ri. qd̾ ⁊ si se armis au̾locorimi
difficultate cucatur pͥsides
ꝓuinciarmir ĩ militani auxi¬
lio ꝑ publicas litteras ad cmi¬
sico competentemuindc̃am
cali cxcessui imponere non
morentur.

Expanded text:
lica irruens sacerdotibus et ministris vel ipsi cultui locoque aliquid importet iniurię quod geritur a provincie rectoribus animadvertatur; atque ita provincię moderator, sacerdotum et catholicę ęcclesię micultus iniuriam capitali in convos sive confessos reos sententia noverit vindicandum nec expectet, ut episcopus iniuriae propriae ultionem deposcat, cui sanctitas ignoscendi gloriam dereliquit: sitque cunctis laudabile factas atroces sacerdotibus aut ministris iniurias veluti publicum crimen persequi ac de talibus reis ultionem mereri. Quod si multitudo violenta civilis apparitionis exsecutione et adminiculo ordinum possessorumve non potuerit praesentari, quod se armis aut locorum difficultate tueatur, praesides provinciarum etiam militari auxilio per publicas litteras appetito competentem vindicatam tali excessui imponere non morentur.
Abbreviated transcription (Latin):
b ut assolet diu̾sdrum. uicis
⁊̃ uł quib lib locis sunt costi¬
tute cłicinõ ex alia possone
uł nico s ex eo ubi eccłiam eẽ
constit̾it ordiuentur. ut ꝓprie
capitacõnis omis ac sarcinam
recognoscant. ita ut ꝓ magni¬
cudine uł celebritate imins¬
cuiusq uici eccłiis certus iu¬
dem. S iquis curiał cł̾icus
fu̾it ordinatus. uec statim cõ¬
uencõne pͥmissa pristine cõdi¬
cõmreddatur. isuigore ⁊ sol¬
lercia iudicantium ad pͥstinã
sortemuelut manuimox in¬
iecta renocetur. esicis enim
ulterius legem ꝓdeẽ nõ pati¬
mur. q̃ cessioꝰ est prĩmonii sub¬
secuta decimones cłicos nõ
legia cuiuscum fu̾int ułte¬
merͣate uolatauł dissimula¬
cõne neglecta: cominissum
quinq librarum auri condẽp¬
nacõne plectetur.

Expanded text:
 ut adsolet, diversorum, vicis etiam vel quibuslibet locis sunt constitutae, clerici non ex alia possessione vel vico, sed ex eo, ubi ecclesiam esse constiterit, ordinentur, ut propriae capitationis onus ac sarcinam recognoscant: ita ut pro magnitudine vel celebritate uniuscuiusque vici ecclesiis certus iu. Si quis curialis clericus fuerit ordinatus nec statim conventione praemissa pristinae condicioni reddatur, is vigore et sollertia iudicantium ad pristinam sortem velut manu mox iniecta revocetur. Clericis enim ulterius legem prodesse non patimur, quae cessione patrimonii subsecuta decuriones clericos esse non legia cuiusquam fuerint vel temeritate violata vel dissimulatione neglecta, commissum quinque librarum auri condemnatione plectetur.
Abbreviated transcription (Latin):
uł ccͣ quietempublicamino¬
lirifu̾it depͥhensus. rursusq
sac̾dotium pet̾e a quouidetur
expulsus. ꝓculab ea urbe ꝙͣ¬
conturbauit centum mmlib
uitam agat. uocnr̃a adeat secͥta
nec impetrare rescͥpta sꝑet.S
⁊̃ impetratis careat defensorib

Expanded text:
vel contra quietem publicam moliri fuerit deprehensus, rursusque sacerdotium petere, a quo videtur expulsus, conturbavit, centum milibus vitam agat. Nec nostra adeat secreta nec impetrare rescripta speret, sed etiam impetratis careat: defensorib
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ⁊ enodoris cum su
iuris eẽ publigr uderetm
aut patris uõluntate contrax̃.
aut ineam rem pecunam ac¬
cepit q̃ patris ouerib incͤum¬
beretsur sue pot̾atis constitu¬
do amplissimi ordinis rõiis
stipulanti uenditori cumi
usurarum accessione spon¬
deat. nõ ẽẽ locum senatus cõ¬
sulto qͤuo fenerari filius fa¬
milias ꝓhibitum ẽ nemini
d̾ubium ẽ. o̾rigo enim pociꝰ
obligacõuis qͣmtitulus accõ¬
nis consideraudꝰ ẽ.
filio familias pecuniam uni¬
cuam dedisti. senat᷑ consulti
pot̾as nõ interuenit. ⁊ idẽo ꝑ¬
secucõ pignoris ꝙ in bouni pa¬
tris fuit nõnegabitur. pͥser¬
tim cumeidem filius heͬres

Expanded text:
. Zenodorus cum sui iuris esse publico videretur aut patris voluntate contraxit aut in eam rem pecuniam accepit, quae patris oneribus incumberet, vel suae potestatis constituto amplissimi ordinis rationis stipulanti venditori cum usurarum accessione spondeat, non esse locum senatus consulto, quo fenerare filiis familias prohibitum est, nemini dubium est: origo enim potius obligationis quam titulus actionis considerandus est. filio familias pecuniam mutuam dedisti, senatus consulti potestas non intervenit, et ideo persecutio pignoris quod in bonis patris fuit non denegabitur, praesertim cum eidem filius heres
Abbreviated transcription (Latin):
mino contractꝰ cedere actonẽ:
qͣre nõ ab inicõ q̃m ad modũ
inꝑsonali actõne cessio suꝑ¬
uacua uidebatur. nõ etiam
in ypodecis ⁊ pignorib simi¬
limodo dominiis contractus
hãt ypotecariam acdõem seu
pignoris uinculum uł retẽ¬
coem sͥ ad quisitam. At ce¬

Expanded text:
mino contractus cedere actionem, quare non ab initio quemadmodum in personali actione cessio supervacua videbatur, non etiam in hypothecis et pignoribus simili modo dominus contractus habeat hypothecariam actionem seu pignoris vinculum vel retentionem sibi adquisitam? D.
Abbreviated transcription (Latin):
int noluntate inuuiti: solita¬
riam uitam participandilina
nõ denegetur. diucorum do¬
mininõ ignorẽtur. oꝵ siser¬
uis suis ad mouastiorum cul¬
tum inigranditͥbuerint fa¬
cultatem corumdem se seruo¬
rum domiino. donec idemser¬
uiincodem monachorum ha¬
bitu durau̾int ẽẽ spoliaudos¬
certum est. alioquinsi relicta
forte uita solitaria ad aliamse
se condicõem tͣnͣstułint: certũ
est eos ad seritutis iugumqm
monachice ꝓfessionis cultu

Expanded text:
rint voluntate muniti, solitariam vitam participandi licentia non denegetur, dum tamen eorum domini non ignorent, quod, si servis suis ad monasteriorum cultum migrandi tribuerint facultatem, eorundem servorum dominio, donec idem servi in eodem monachorum habitu duraverint, spoliandos: alioquin si relicta forte vita solitaria ad aliam se condicionem transtulerint, certum est eos ad servitutis iugum, quam monachicae professionis cultu
Abbreviated transcription (Latin):
pe dispice qm̾admodum pe¬
cuniam qmͣ deposuissetedi¬
cis deb̾itͥ ꝓres. Iam qd̃ deside¬
rasut rõnꝰes suas adusariatua
exibeat. id ex causa ad iudicis
officium ꝑtinere solet.

Expanded text:
e dispice, quemadmodum pecuniam, quam deposuisse te dicis, deberi tibi probes. Nam quod desideras, ut rationes suas adversaria tua exhibeat, id ex causa ad iudicis officium pertinere solet.
Abbreviated transcription (Latin):
prõnicui filium sine ꝑmissu
pͥsidis in iustenocasse. penã
edc̃o perpetuo pͥstitutamres¬
qͥpto cibi conͣcedi tenere desi¬
deras.
mp̃r. Quĩm potate prĩs a¬
gunt adu̾suis eum exꝑiri nõ
possũt. si gͥ emancipata esus
uia edẽi petita hoc facere non
ꝓhiberis. qd̃ ⁊ in matris ꝑsona
obseruandumest. De pactis.
mp̃r. Conͣdicõnis inc̾cum
inter fratres nõ iniquis rõm¬
b comͣencõne fmtum est.
cum gͥ u̾bis fidei cominissi pe¬
cit᷑um a patre tuo ꝓsitearisut.
suta sine liberis decederet. he¬
reditatem licinio frontoni
restitueret: ꝑactum eo tempo¬
re de sextͣante frontoni danͣdo
cum liberos philius nõ sustu¬
lerat interpoĩtum: nõ id cͥco po¬
cest inquum uideri: qd̾ fac¬
ca sint placuit diuisione diẽ
suum ce silio eius suꝑstite fũc¬
tus eẽt.
mp̃r. PPoͣst uendicõem here¬
ditatis a cefactan si creditores
utiliter defenderis.
liorem cãm dominiface potest:
indec̾ius autẽ reformare nouo

Expanded text:
roni tui filium sine permissu praesidis in ius vocasse, poenam edicto perpetuo praestitutam rescripto tibi concedi temere desideras.. Qui in potestate patris agunt, adversus eos experiri non possunt. Si igitur emancipata es, venia edicti petita hoc facere non prohiberis. Quod et in matris persona observandum est. DIOCL.incertum inter fratres non iniquis rationibus conventione finitum est. Cum igitur verbis fideicommissi petitum a patre tuo profitearis, ut, si vita sine liberis decederet, hereditatem licinio frontoni restitueret, pactum eo tempore de sextante frontoni dando, cum liberos philinus non sustulerat, interpositum non idcirco potest iniquum videri, quod facta, sicut placuit, divisione diem suum te filio eius superstite functus est.. Post venditionem hereditatis a te factam, si creditores utiliter defenderis. liorem causam domini facere potest: in deterius autem reformare novo
Abbreviated transcription (French):
ginta annorum abhisqui ad
nosc̾e compellisanctimus.
Sacra ⁊ eniu nr̃e pietatislex
de aluis ioquitur ꝯdicõnib.
nec anteriorib constitucõni

Expanded text:
ginta annorum ab his, qui noscere compelli sancimus. Sacra etenim nostrae pietatis lex de aliis loquitur condicionibus nec anterioribus constitutioni
Abbreviated transcription (Latin):
inarito cuo stipulanti ꝓmisit
dodem. nõ tͥ s miarito contra
suocessores soceri competit
actõ.
ip̃r. a Ad exactõnem dotis
qͣm semel prari placuit qua¬
lia cumq suffic̾e u̾ba cense¬
inus sine scͥpta fu̾int. siue ñ.
eciam si stipulatõ inpollici¬
catõne rerum dotalium mi¬
mme fu̾it consecuta.
inp̃r. E ipater dotem pro
filia simpliciter dederit uel
ꝓfilio ante nuptias conatõ¬
inem fecerit. hat autem siniꝰ
uł inpocestate coustitutus ui
forte emancipatus res mater¬
quisicõem effugiunt. quarũ
usus fructus soluni ap̃ patrẽ
remanet. ur quocumq mo¬
do pot̾at qͣsdam acdõnes cõtͣ
prẽm hr̃e dubitabatur ap̃ ne
teres. utrumq ne uideacur:
pr̃ ex ip̃o debito datĩ uiꝰ ante
nuptias conacõiiis. fecisse ꝓ¬
se se ab huiusmodi uexu libe¬
ret andebitum quidem rema¬
net in sua natura liberalitaᷤ
aũ pac̾ua dotem. uł aute nup¬
cias conacõemdare suggessit.
⁊ incali dubitatõne multa ꝑs

Expanded text:
arito tuo stipulanti promisit dotem, non tibi, sed marito contra successores soceri competit actio.ianus . Ad exactionem dotis, quam semel praestari placuit, qualiacumque sufficere verba censemus, sive scripta fuerint, sive non, etiamsi stipulatio in pollicitatione rerum dotalium minime fuerit subsecuta.nus . Si pater dotem pro filia simpliciter dederit vel pro filio ante nuptias donationem fecerit, habeat autem filius vel in potestate constitutus vel forte emancipatus res materquisitionem effugiunt, quarum usus fructus solus apud patrem remanet, vel quocumque modo poterat quasdam actionem contra patrem habere, dubitabatur apud vene videatur pater ex ipso debito dotis vel ante nuptias donationis fecisse psese ab huiusmodi nexu liberet, an debitum quidem remanet in sua natura, liberalitas autem paterna dotem vel ante nuptias donationem dare suggessit. Et in tali dubitatione multa pars
Abbreviated transcription (Latin):
ur uburbamim ꝙ ab urbans
nõ locos qualtate scceruit:. ĩ
pupulari etate constituta cu¬
core auctore uł adulta sine de¬
creto pͥsidis ꝓuincie in qua si¬
cum ẽ uenun dedisti secidum
sñam senatus consulti domi¬
nium eiꝰ siue uis a te discedere
non potuit. s uendicacõem
eius ⁊ fructumr uł his nõ ex¬
istentib condictõem compe¬
cere constitit. emptor autem
si ꝓbare potu̾it ex certis fucł¬
catib obedire te min̾ib siu̾
hon̾ib nõ potnisse ad utilita¬
ces p̾cea cuas cessisse pecuniã
qͣm pͥcii nomine susceperas.
doli excepcõnis auxilio p̾cium
cum usuris qm pͥstitura esses
⁊ sumptꝰ meliorati p̾dii serua¬
re cũimodo pot̃.¬
dem. Nnt̾ onnes imores
nec commune p̾dium sine de¬
creto pͥsidis suña senatus cõsul¬
ti distrahi patitur. Nam ad di¬
uisionis cãm ꝓuocante cantũ
maiore socio eius alienacõm
⁊ sine dec̾co fĩ iam p̾dem opti

Expanded text:
burbanum, quod ab urbanis non loco, sed qualitate secernitur, in pupillari aetate constituta tutore auctore vel adulta sine decreto praesidis provinciae in qua situm est venumdedisti, secundum sententiam senatus consulti dominium eius sive ius a te discedere non potuit, sed vindicationem eius et fructuum, vel his non existentibus condictionem competere constitit. Emptor autem si probare potuerit ex ceteris facultatibus oboedire te muneribus sive honoribus non potuisse, ad utilitates praeterea tuas cessisse pecuniam, quam pretii nomine sumpseras, doli exceptionis auxilio pretium cum usuris, quas praestatura esses, et sumptus meliorati praedii servare tantummodo pot. Inter omnes minores nec commune praedium sine decreto praesidis sententia senatus consulti distrahi patitur. nam ad divisionis causam provocante tantum maiore socio eius alienationem et sine decreto fieri iam pridem obti