comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum exposuiss socion ⁊ imples¬
set argum̃tis suis nõ credis in¬
quid amimas malia corpora
atꝙ alia describi et migratio¬
nem ẽẽ quod dicimus mortẽ
non credis in hiis peccudibus
ferisue aut aqua mersis illu
quõdam hominis aĩum mo¬
rari nõ credis nichil pire in
hoc mundo. set mutare regi
magni ista crediderũt iuri ita¬
q uidicium quidemtuu su¬
stine ceterum omĩa tibi in in¬
tegro ẜua. ¶Siã sunt ista
ibstinuisse aialib innocẽtia
e si falsa fragilitas ẽ. quod istic
crudelitatis tue dãpnum est
alimenta tibi leonum ⁊ nul¬
turum eripio. his ego instĩc¬
tus abstinere aĩalibꝰ cepi et
anno ꝑacto nõ dñ facił eãt
miebiosuetudo s dulcis agi¬
tatiorem michiẽe aĩum cre¬
debam. nec tibi hodie affirma¬
uerim anfuĩt.. ¶ Queris quo¬
ciderat. alienigenatam sacra
tur quorũdam aĩalium ab¬
stinentia.patre itaq meo ro¬
gante qui nõ calupniãtime¬

Expanded text:
cum exposuisset Sotion et inplescum exposuisset Sotion et inplesset argumentis suis, " Non credis," inquit, " animas in alia corpora atque alia discribi et migrationem esse quod dicimus mortem ? Non credis in his pecudibus ferisve aut aqua mersis illum quondam hominis animum morari ? Non credis nihil perire in hoc mundo, sed mutare regio? Magni ista crediderunt viri. Itaque iudicium quidem tuum sustine, ceterum omnia tibi in integro serva. Si vera sunt ista, abstinuisse animalibus innocentia est; si falsa, frugalitas est. Quod istic credulitatis tuae damnum est ? Alimenta tibi leonum et vulturum eripio." His ego instinctus abstinere animalibus coepi, et anno peracto non tantum facilis erat mihi consuetudo, sed dulcis. Agitatiorem mihi animum esse credebam, nec tibi hodie adfirmaverim, an fuerit. Quaeris, quociderat. Alienigena tum sacra tur quorundam animalium abstinentia. Patre itaque meo rogante, qui non calumniam time
Abbreviated transcription (Latin):
quam senex ꝑgam. ¶Nõpude¬
bit fateri quem michi amore
pithagoras iniecĩt at sotion di¬
cebat quare ille aĩalib abstĩu¬
iss. quare postea sextius dissi¬
milis utriq cã erat. S utriq
magnifica. ¶ Hichominis sa¬
tis alim̃torum citra sangui¬
nem eẽ credebat et crudelita¬
tis ꝯsuetuo mem fieri ubi in
uoluptatem eẽt adducta la¬
ceratio adiciebat Shendam ⁊¬
mat̾iam ẽẽ luxurie collige¬
bat bone ualitudine Tia eẽ
alimenta uaria ⁊ nostris ali¬
ena corporib. ¶Atpithago¬
ras omium inter oĩa cogia¬
tõem ẽẽ dicebat. ⁊ aliorum cõ¬
nertium malias atq
alias formas transeuntium.
¶Nulla sulli credas aia int̾erit
neccessat quidem nisi tp̃r exigu¬
o dum mnaliud corpus trans
tatur. Int̾im sceleratis hõib
ac paricidiis metum fecit cu
possint in paretis aiam inscii
incurrere et ferro morsu ue
iuolare sum quo cognatus a¬
licui sps̃ hostis paretur ¶ Hec

Expanded text:
quam senex pergam, non pudequam senex pergam, non pudebit fateri, quem mihi amorem Pythagoras iniecerit. Sotion dicebat, quare ille animalibus abstinuisset, quare postea Sextius. Dissimilis utrique causa erat, sed utrique magnifica. Hic homini satis alimentorum citra sanguinem esse credebat et crudelitatis consuetudinem fieri, ubi in voluptatem esset adducta laceratio. Adiciebat contrahendam materiam esse luxuriae; colligebat bonae valitudini contraria esse alimenta varia et nostris aliena corporibus. At Pythagoras omnium inter omnia cognationem esse dicebat et animorum commercium in alias atque alias formas transeuntium. Nulla, si illi credas, anima interit, ne cessat quidem nisi tempore exiguo, dum in aliud corpus transftatur; interim sceleris hominibus ac parricidii metum fecit, cum possent in parentis animam,inscii incurrere et ferro morsuve violare, si in quo cognatus aliqui spiritus hospitaretur. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
cuum et grane ferenti sepe ex¬
ire escola pauperilibuit. ¶Cũ
ceperat uoluptates mrãs tra¬
ducere. laudare castum corpꝰ
bat cirtum scribere gulam ac
uentrem inde michi quedam
ꝑmansere lucili. magno enim
iomĩa inceptu uenerandu
reductus exbnceptis pauca ser¬
uaui. ¶ Inde ostreis boletisꝙ
inoẽm uitam renunciatũ ẽ. nec
enim cibi set oblectam̃ tam̃ta
sunt adedẽdum saturos cogen¬
tia ꝙ gͣuissimum ẽ edacibꝰ. ⁊se
ultra quã capiunt farcietib fa¬
cile descensura facile redclitura.
Indemoẽm uitam unguento
abstinemus.qm optinemus otor
incorpore est. nullus in inde uio
carens stomachus. In oem uitã
balneum fugimus decoquere
corpus atq exinanire sudorib
inutile simul delicatumꝙ e̾di¬
dimus cetera ꝓiectaredoierũt
ita tñ ut quorum abstinẽtiam
intrumpi in ocdum ẜuem. Et
quidem abstinentie ꝓximiorez
nescio an difficiliorem qm qui
quãtum maiori impetu adphi¬
losophiam uiuenis accesserm

Expanded text:
cuum et grave ferenti, saepe excuum et grave ferenti, saepe exire e schola pauperi libuit. Cum coeperat voluptates nostras traducere, laudare castum corpus, bat circumscribere gulam ac ventrem. Inde mihi quaedam permansere, Lucili. Magno enim in omnia inceptu veneram. reductus ex bene coeptis pauca servavi. Inde ostreis boletisque in omnem vitam renuntiatum est; nec enim cibi, sed oblectamenta sunt ad edendum saturos cogentia, quod gratissimum est edacibus et se ultra quam capiunt farcientibus, facile descensura, facile reditura. Inde in omnem vitam unguento abstinemus, quoniam optimus odor in corpore est nullus. Inde vino carens stomachus. Inde in omnem vitam balneum fugimus, decoquere corpus atque exinanire sudoribus inutile simul delicatumque credidimus. Cetera proiecta redierunt, ita tamen, ut quorum abstinentiam interrupi, modum servem et quidem abstinentiae proximiorem, nescio an difficiliorem, quoniaquanto maiore impetu ad philosophiam iuvenis accesserim
Abbreviated transcription (Latin):
b nichil satis est ammuctãtu
acclamãt odium pcc̃ie induẽt
huc illorum affectum iudeie u¬
ge. hoc p̃me hoc honera relictis
ambiguitatib.⁊ silogismis et
cauillatõnib. ⁊ cet̾is ac̃ius irri¬
ti ludics dic ĩ auariciam dic in
luxuriam cum ꝓfecisse te ude¬
ris.⁊ aĩos audientium affeceris¬
ĩ ista uehem̃tius uerisimile ñ¬
est quãtum ꝓficiat tał oratio
remedio int̾enta et tota inbo¬
num audiẽtium u̾sa facillĩe
enim tenera ꝯciliãtur ingeĩa.
¶Adbonesti rectiq amorem ad
hue docibilib leuitq corruptis
mincit manum ueritas siad¬
uocatum ydoneum nacta est.
Ego certe cum attalum audi¬
rem in uicia. merrores ĩmala
uite ꝑ orantem sepe miẜtus sũ
gñs humani ⁊ illum sublim
altioremꝙ humano fastigio
credidi. Ipẽ seregem ẽẽ dicebat
set plusquam regnare michiui¬
debatur cuiliceret censuyam
agere regnatium. ¶Cũ uero
ꝯm̃dare pauptatem ceperat
⁊ ostendere quam quicquid u¬
sum exceter podus eẽt suꝑua¬

Expanded text:
tis est, admirantur, adclamant, odium pecuniae indicunt. Hunc illorum adfectum cum videris, urge, hoc preme, hoc onera relictis ambiguitatibus et syllogismis et cavillationibus et ceteris acuminis inriti ludicris. Dic in avaritiam, dic in luxuriam; cum profecisse te videris et animos audientium adfeceris, insta vehementius; veri simile non^est, quantum proficiat talis oratio remedio intenta et tota in bonum audientium versa. Facillime enim tenera conciliantur ingenia ad honesti rectique amorem et adhuc docibilibus leviterque corruptis inicit manum veritas, si advocatum idoneum nancta est. Ego certe cum Attalum audirem in vitia, in errores, in mala vitae perorantem, saepe miseritus sum generis humani et illum sublimem altioremque humano fastigio credidi. Ipse regem se esse dicebat, sed plus quam regnare mihi videbatur, cui liceret censuram agere regnantium. Cum vero commendare paupertatem coeperat et ostendere, quam quidquid usum excederet, pondus esset superva
Abbreviated transcription (Latin):
rit etiam in ogbam decibo cogi¬
tasse. ¶Queris unde sint lam¬
tatõnes. unde ĩmodici fletus
placrimas argum̃ta desideriir
querimus et dolorem nõsequi¬
mur.sz ostendimus. nemo s

Expanded text:
rit etiam Niobam de cibo cogitasse ? Quaeris, unde sint lamentationes, unde inmodici fletus ? Per lacrimas argumenta desiderii quaerimus et dolorem non sequimur, sed ostendimus. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
nrõs ꝑtinet diu̾sa uia eũdum
est. alterius enim uicia emen¬
danda altius frãgenda sunt
utar lib̾tate tota nõ amo illũ
nisi offendo. Quid ergo ĩquiᷤᷤ
Quadͣgenarium pupillum co¬
gitas subtutela tua continere.
Respice etatem ciuis iam dura
et intractabilem nõ põt refor¬
mari. Tenera finguntur anꝓ
fecturꝰ sim nesio. Malo successũ
michi quam fidem de eẽ nec de¬
spau̾is. ctiam diutinos egros pos¬
sesanari. Si ꝯtra intempantiã
stetis. si multa in uitos et facẽ
coegeris et paci. ne d̾alt̾o quidez
satis froucie habeo excepto eo
quod ad huc peccare erubescit
Nutriẽdus est hic pudor. Qui
quam du manimo eius duã¬
uerit aliquis erit bone spei locuᷤ
Cum hoc uct̾ano partius agẽ¬
dum puto ne intespationem
sui ueniat. Necallum tempus
agrediendi melius fuit quam
hec dum int̾quiescit. dum em̃¬
datosimilis est aliis. hec infpo¬
sitio eius imposuit michi u̾ba
nõ dat. Expecto enim cum ma¬
gno fenore uicia redelitura q̃

Expanded text:
ros pertinet, diversa via eundum est; alterius enim vitia emendanda, alterius frangenda sunt. Utar libertate tota. Non amo illum, nisi offendo. "Quid ergo?" inquis, "quadragenarium pupillum cogitas sub tutela tua continere ? Respice aetatem eius iam duram et intractabilem. Non potest reformari; tenera finguntur." An profecturus sim nescio. Malo successum mihi quam fidem deesse. Nec desperaveris etiam diutinos aegros posse sanari, si contra intemperantiam steteris, si multa invitos et facere coegeris et pati. Ne de altero quidem satis fiduciae habeo, excepto eo, quod adhuc peccare erubescit. Nutriendus est hic pudor, qui quamdiu in animo eius duraverit, aliquis erit bonae spei locus. Cum hoc veterano parcius agendum puto, ne in desperationem sui veniat. Nec ullum tempus adgrediendi fuit melius quam hoc, dum interquiescit, dum emendato similis est. Aliis haec intermissio eius inposuit; mihi verba non dat. Exspecto cum magno faenore vitia reditura, quae
Abbreviated transcription (Latin):
teprimum metu mortis illa
nobis uigum imponit.de inde
metum pauptatis. ¶Siiis
scire qm̃ nMil milla mali sit
uultus. sepius pauꝑ et fidelius
ridet. nulla solituoo malto est
etiam siqua incidit cura uelut
nubes leuis transit horum qui
felices uocantur. ylaritas ficta
est aut graiis et subpu rata tri¬
sticia eo quidem grauior qr nõ
ros. set inter erũpnas cor ip̃m ex¬
cetentes necẽẽ est agere felicem
¶Sepius hocexemplo michi u¬
tendo. nec enim ullo effica cius
exprimitur.hec humane iute
munus. qd nobis partes has
quas male agamus assignant.
Ille qui inscen̾a latus incedit⁊
hec resupimꝰ dicit en ĩp̃o argis
regna michi liquit pclops qua
ponto abhelles atq abimo ma¬
reurgetur. Miis mos seuuis est¬
quinq modios accipit. ⁊u. dena¬
rios. Illequi suꝑ atq impotens
et fiducia urium tumidus ait
quod nisi qui eueris melenae ɨ
hac dextra occides diurnum ac¬
cipit incentucło dormit. ¶Idẽ

Expanded text:
te primum metu mortis: illa te primum metu mortis: illa nobis iugum inponit; deinde metu paupertatis. Si vis scire, quam nihil in illa mali sit, vultus; saepius pauper et fidelius ridet; nulla sollicitudo in alto est; etiam si qua incidit cura, velut nubes levis transit. Horum, qui felices vocantur, hilaritas ficta est at gravis et subpurata tristitia, eo quidem gravior, quia iros, sed inter aerumnas cor ipsum exedentes necesse est agere felicem. Saepius hoc exemplo mihi utendum est, nec enim ullo efficacius exprimitur hic humanae vitae mimus, qui nobis partes, quas male agamus, adsignat. Ille, qui in scaena latus incedit et haec resupinus dicit En impero Argis; regna mihi liquit Pelops, Qua ponto ab Helles atque ab Ionio mari Urgetur Isthmos, servus estquinque modios accipit et quinque denarios; ille qui superbus atque inpotens et fiducia virium tumidus ait: Quod nisi quieris, Menelae, hac dextra occides, diurnum accipit, in centunculo dormit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
aĩus corroborari possit. ut foor¬
tune ictus inuictus excipiat
ut piectus et conculcatus ex¬
urgat ¶Torpus enim mul¬
tis eget reb ut ualeat. Anim
ecse crescit. se ip̃e alit. se crercet.
illis multo cibo. i ulta potiõe
opus est multo oles longa de¬
iuq oꝑa tibi contĩges ultus.
sine appotu s mein derise. ¶ Dec¬
quid facẽ te pot bonum/ cecum est.
quid tibi opus est. utsis bonus.
uelle. ¶ Quid aut̃ melius põt
uelle quam eupẽ te hiic ẜuituti
queomẽs p̃mit: quam macipi¬
a quoqz condictois extreme ⁊ in
hiis sordib nata ominio exuẽ
conãtur  pecculium suum ꝙ coz¬
pauerĩt uentre fraudato ꝓcap̾e
numerant.tu uõ concup̾isces
quantum cũꝙ adlib̾tatem per¬
uenire quite milla putas natỹ.
¶Quod ⁊darcham tuam respicis
emi ño põt. Itaq intabellas ua¬
num conicitur nom̃ libertatis
quam nec qui emerũt habẽt rͤ
uenoiderunt tibi det oportet bo¬
num istiro ate petamus libera

Expanded text:
animus conroborari possit, ut foranimus conroborari possit, ut fortunae ictus invictus excipiat, ut proiectus, ut conculcatus exsurgat. Corpus enim multis eget rebus, ut valeat; animus ex se crescit, se ipse alit, se exercet. Illis multo cibo, multa potione opus est, multo oleo, longa denique opera; tibi continget virtus sine apparatu, sine inpensa. Quicquid facere te potest bonum, tecum est. Quid tibi opus est, ut sis bonus ? Velle. Quid autem melius potes velle quam eripere te huic servituti, quae omnes premit, quam mancipia quoque condicionis extremae et in his sordibus nata omni modo exuere conantur ? Peculium suum, quod conparaverunt ventre fraudato, pro capite numerant; tu non concupisces qualiacumque ad libertatem pervenire, qui te in illa putas natum ? Quid ad arcam tuam respicis ? Emi non potest. Itaque in tabulas vanum coicitur nomen libertatis, quam nec qui emerunt, habent nec qui vendiderunt. Tibi des oportet istud bonum, a te petas. Libera
Abbreviated transcription (Latin):
micbi uccco.set spectali quod
omẽs molestos aspam methe¬
mam uocaruit nemo irrumpit
nemo cognitõem imea impe¬
diet. que hacipa froucia ꝑcedit
audatius nõ crepuit subinde
bostium nõ alleuabitur uelũ
licebit uno uadere quod magis
facio s ꝑmitto micbi inuenire
aliquid et mutare et relĩquere
no ẜuio illis setassentior. Mag
tamen u̾bum dixi qui michi
silẽtium ꝓmittebam.⁊ sine int̃¬
pellatone secretum. ¶ Ecce in¬
rei contentione tranffert cogito
mecum quam multi corpa ex¬
ccant ingenia quã pauci. quãtꝰ
adspectatulum nõ fidele ⁊ cuxu¬
riosum fiat ocursus. quanta ꝯtra
artes bonas solicitudo quam in¬
becilli animosint quoꝵ lacertos
humeros ꝙ miramur. ¶Ilud
maxime reuoluo mecum.sicor¬
pus ꝑcluci exercitatõe ad hanc
pecciam põt. qua et pugnas paĩ¬
teret calores nõ uiuus hon¬
nis ferat qua solem ardentissim̃
inferuetissimo puluere sustriẽs
aliquis⁊sangume suo madẽs
dicm ducat quanto facilius

Expanded text:
mihi vaco, sed spectaculi, quod omnes molestos ad sphaeromachian avocavit. Nemo inrumpet, nemo cogitationem meam impediet, quae hac ipsa fiducia procedit audacius. Non crepuit subinde ostium, non adlevabitur velum; licebit tuto vadere, quod magis ? Facio, sed permitto mihi et invenire aliquid et mutare et relinquere. Non servio illis, sed adsentior. Magnum tamen verbum dixi, qui mihi silentium promittebam et sine interpellatore secretum. Ecce in huius ipsius rei contentionem transfert. Cogito mecum, quam multi corpora exerceant, ingenia quam pauci; quantus ad spectaculum non fidele et lusorium fiat concursus, quanta sit circa artes bonas solitudo; quam inbecilli animo sint, quorum lacertos umerosque miramur. Illud maxime revolvo mecum: si corpus perduci exercitatione ad hanc patientiam potest, qua et pugnos pariter et calces non unius hominis ferat, qua solem ardentissimum in ferventissimo pulvere sustinens aliquis et sanguine suo madens diem ducat; quanto facilius
Abbreviated transcription (Latin):
uasit. Illic quoq põt recedẽ ac rete¬
gere p̾lagus ĩfernum quoꝵ neu¬
trum sit sinc motu suꝑstãtium.
Nõ quidẽ existimo diu dchesitatuꝵ
an cͥdas eẽ subtraneos amnes ꝯma¬
re abscõditum. unde enim ista pro¬
rumpunt. uñ ad nos ueniũt nisi
quod origo humoris ẽ inclusa.⁊
Age cum uideas in t̾rumptum ty¬
grim in medio itmnẽ siccari.mon
uniu̾sũ au̾ti. S paulatim apparẽ¬
tib dampnis minui pͥmum deĩ
deꝯsummi quo illum putas ab¬
ire nisi in obscura trarum utiq cũ
uideas em̾gere ⁊tm nõminore
eo qui prius fluxͥat. Quid cum
uideas alpheon celebratum poetis
mathaia m̾gi et insicilia :ursus
traiecto man effunde̾ amenissim̃
fontem arethusam. Nescis autẽ
int̾ oppiniones quib enarratur
centuriones duos quos nero cesar
ut aliaꝵ uirtutum ita uĩtatis in
primis amantissimus adĩuesti¬
gandũ caput nili miserat audi¬
uinarrantes longũ illos it ꝑegis¬

Expanded text:
uasit; illic quoque potest accedere ac receuasit; illic quoque potest accedere ac recedere pelagus infernum: quorum neutrum fit sine motu superstantium. Non quidem existimo diu te haesitaturum an credas esse subterraneos amnes et mare absconditum: unde enim ista prorepunt, unde ad nos ueniunt, nisi quod origo umoris inclusa est? Age, cum uides interruptum Tigrin in medio itinere siccari et non uniuersum auerti, sed paulatim non apparentibus damnis minui primum, deinde consumi, quo illum putas abire nisi in obscura terrarum, utique cum uideas emergere iterum non minorem eo qui prius fluxerat? Quid, cum uides Alpheon, celebratum poetis, in Achaia mergi et in Sicilia rursus traiecto mari effundere amoenissimum fontem Arethusam? Nescis autem inter opiniones, quibus enarratur centuriones duos, quos Nero Caesar, ut aliarum uirtutum ita ueritatis in primis amantissimus, ad inuestigandum caput Nili miserat, audiui narrantes longum illos iter peregi
Abbreviated transcription (Latin):
tis inquam flumen impetum de¬
dit ⁊ quã donec dec̾scat u̾beãuit
Põt fieri ut aliquam regionem ru¬
inis affluens exedat ac si trabat ali¬
quam molem q̃ lapsa suꝑ poĩta qua¬
tiantur. iam uõ nimis occulis ꝓmit¬
nimum qui non credit ẽẽ in ab¬
dito terre sinus maris uaschi. Nec
enim uideo quid ꝓhibeat aut
obstet quo minus bhãt hoc aliqḋ
et inabdito litus et ꝑ occultos a¬
ditus receptum mare quod illic
quoq tindem loci tencat aut for¬
tassis hoc amplius quo supiora
cum tot aĩalib erant duudenda.
abstrusa enim et sine possessore ḋ¬
serta lib̾ius nudis uacant quas ꝗ¬
dem uetat illic fluctuare ⁊uentis
impelli ¶Pot ergo maior solito
exorta tempestas aliꝙͣ ꝑtem t̾ra¬
rum impulsam uehem̃tius cõ¬
mouere. ¶Nam ap̃ nos quoq
multaq ꝓcul amari fuerant su¬
bito eius accessu uapula uerũt
et uallas yiꝓspectu collocatas
fluciuc qui longe audiebatur in¬

Expanded text:
tis in quam flumen impetum detis in quam flumen impetum dedit et quam, donec decrescat, uerberabit. Potest fieri ut aliquam regionem riuus affluens exedat ac secum trahat aliquam molem, qua lapsa superposita quatiantur. Iam uero nimis oculis permitnimum, qui non credit esse in abdito terrae sinus maris uasti. Nec enim uideo quid prohibeat aut obstet quo minus habeat aliquod etiam in abdito litus et per occultos aditus receptum mare, quod illic quoque tantundem loci teneat aut fortassis hoc amplius quod superiora cum tot animalibus erant diuidenda: abstrusa enim et sine possessore deserta liberius undis uacant. Quas quid uetat illic fluctuare et uentiimpelli? Potest ergo maior solito exorta tempestas aliquam partem terrarum impulsam uehementius commouere. Nam apud nos quoque multa quae procul a mari fuerant subito eius accessu uapulauerunt et uillas in prospectu collocatas fluctus qui longe audiebatur in
Abbreviated transcription (Latin):
repellẽs. adice nũc patetissimꝰ or
lacus et stagna populis int̾ se ig¬
tis circundata et meluctabiles
nauigio plaudes ne ip̃is quidez
int̾ se ꝑuias quib incoluntur.
¶De inde tot fontes tot capita flu¬
minum subito exse ⁊ exocculto ⁊¬
amnes uom̃tia. tot deinde adtp̃e
colłctos torrẽtium impetus quoꝵ
iures quod tam repetine ⁊ breues
oĩs aquaꝵ ⁊ int̾ra terram facies
est. illic quoq alie uasto cursu de¬
ferũtur et inp̃ceps uolute cadunt
alic langidiores inuadis referũ¬
tur. Aenit̾ ac quiete fluũt. Quis
aũt neget uastis illa receptaculis
xcipi ⁊ cessare multis in crces locis
¶Nõ c̃ diu ꝓbandum ibi multas
aquas ẽẽ ubi om̃s sũt. Neq eñi
sufficeret tellus ad tot flumina e¬
denda nisi exrepoĩto multoq ea⁊
fundẽt. Si hoc um est necẽe est ali¬
quãdo illis annis excrescat. ⁊ reli¬
ctis ripis uolẽtus inobstantia oc¬
currat. sic fiet motus alicuius ꝑ¬

Expanded text:
repellens. Adice nunc patentissimos repellens. Adice nunc patentissimos lacus et stagna populis inter se ignotis circumdata et ineluctabiles nauigio paludes, ne ipsis quidem inter se peruias quibus incoluntur; deinde tot fontes, tot capita fluminum subitos et ex occulto amnes uomentia, tot deinde ad tempus collectos torrentium impetus, quorum uires quam repentinae tam breues. Omnis aquarum et intra terram natura faciesque est: illic quoque aliae uasto cursu deferuntur et in praeceps uolutae cadunt, aliae languidiores in uadis refunduntur et leniter ac quiete fluunt; quis autem neget uastis illas receptaculis concipi et cessare multis inertes locis? Non est diu probandum ibi multas aquas esse, unde omnes sunt; neque enim sufficeret tellus ad tot flumina edenda, nisi ex reposito multoque funderet. Si hoc uerum est, necesse est aliquando illic amnis excrescat et relictis ripis uiolentus in obstantia incurrat: sic fiet motus alicuius par
Abbreviated transcription (Latin):
agitetui. Si co quo uehitur agita¬
tum ẽ: at q̃re aque erumpũt. pri¬
mum oĩum sepe tremuit t̾ra ⁊ ni¬
chil humoris noui fluxit. D̾ in
siexhac causa unda ꝓrumperet
ac alat̾ib terre circun funderetur
sicut in fluminib ac mari uide¬
mus incidẽ uc increm̃tum aq̃ꝵ
quotiẽs nauigia deserit in latib̾
maxĩe appeat fi ad ultimũ sitar
exigua fieret quãtum dicis fieri e¬
ruptio nec uelut rimã sentima sb̃¬
riperet.s fieri ingens inundatõ
ut ex ĩfinito liquore et ferenti ⁊¬
uniuersa.
Uidam motũ t̾rarum aq̃ impy¬
tauerunt. s nõ exeadem causa
ꝑomez inquiũt tram multa a¬
quarum genera decurrũt. Alicu
bilis et sinc ad iutorio ymbrium
magnitudo. Hinc nilus ꝑestatẽ
ingentes aquas muebit. Hĩe ꝗ
me̾dius inter pacata et hostilia
fluit: danubus ac renus alt̾ sar¬
maticos impetus cohibens. et eu¬
ropam asiamꝙ dist̾minans. al¬
ter germanos auidam belli gentẽ

Expanded text:
agitetur, si eo quo uehitur agitaagitetur, si eo quo uehitur agitatum est? "At quare aquae erumpunt?". Primum omnium saepe tremuit terra et nihil umoris noui fluxit; deinde si ex hac causa unda prorumperet, a lateribus terrae circumfunderetur sicut in fluminibus ac mari uidemus incidere, ut incrementum aquarum, quotiens nauigia desidunt, in lateribus maxime appareat; ad ultimum non tam exigua fieret quam tu dicis eruptio nec uelut per rimam sentina subreperet, sed fieret ingens inundatio ut ex infinito liquore et ferente uniuersa. Quidam motum terrarum aquae imputauerunt, sed non ex eadem causa. Per omnem, inquit, terram multa aquarum genera decurrunt: aliubibilis etiam sine adiutorio imbrium magnitudo est: hinc Nilus, per aestatem ingentes aquas inuehit; hinc, qui medius inter pacata et hostilia fluit, Danuuius ac Rhenus, alter Sarmaticos impetus cohibens et Europam Asiamque disterminans, alter Germanos, auidam belli gentem,
Abbreviated transcription (Latin):
mare. siue altius nature simpli¬
cem adhuc aquam ⁊bumidum
elem̃tum. hac inquid aqua su¬
stinetur orbis uł ut aliquid gͣn¬
de nauigium et graue hiis aqͥ
quas p̃mit suꝑuacuum est red¬
dere cãs ꝓpt̾ quas existimat gͣ¬
iussimam ꝑtem mundi nonꝰ
posse sp̃u tam tenui fugaciq ⁊
gestari. nõ enĩ nũc de situ trarũ
S de motu agitur. Illud algẽ¬
ti loco ponit aquas ẽẽ in cã quibꝰ
bic orbis agitatur qd̾ inoñ ma¬
iore motu erumpũt fere noui
fontes. sicut ĩ nauigiis quoq eue¬
nit ut si inclinata sint et abier̃t
inflatus aquã sorbeant que ĩ õĩ
eorũ honerum q̃ uebit siin mo¬
dice dep̾̃ssa sint aut suꝑfũditur
aut certe dextra sinistraq solito
mag̃ surgit. Hanc oppĩonem fa¬
sam ẽẽ non dui colligendum ẽẽ.
agitari illam mirareris.s manẽ
de inde tota ꝯutẽtur nõ exꝑte.⁊
nunquã eĩ nauis dimidia iactat᷑.
ut qd totum uebitur totum non

Expanded text:
mare, siue alterius naturae simplimare, siue alterius naturae simplicem adhuc aquam et umidum elementum. Hac, inquit, unda sustinetur orbis uelut aliquod grande nauigium et graue his aquis quas premit. Superuacuum est reddere causas propter quas existimat grauissimam partem mundi non posse spiritu tam tenui fugacique gestari; non enim nunc de situ terrarum sed de motu agitur. Illud argumenti loco ponit aquas esse in causa quibus hic orbis agitetur, quod in omni maiore motu erumpunt fere noui fontes sicut in nauigiis quoque euenit ut, si inclinata sunt et abierunt in latus, aquam sorbeant, quae enormi eorum onere quae uehit, si immodice depressa sunt, aut superfunditur aut certe dextra sinistraque solito magis surgit. Hanc opinionem falsam esse non est diu colligendum: agitari illam miraremur sed manere; deinde tota concuteretur, non ex parte numquam enim nauis dimidia iactaturut, quod totum uehitur, totum non
Abbreviated transcription (Latin):
Ausam qua t̾ra concutitur
inplurib. Alii momib hiis. Qui¬
dam liquẽ ip̃is aliquã exip̃is cãm
et̃ dixerunt. S nõ liquere que cẽt.
Nunc singula ꝑsequar illudante
omĩa michi dicendũ ẽ oppinic̃es
uetẽs parum eractas eẽ rudes cir¬
ca uerum ao huc errabatur no¬
ua omnia erant primo temptã¬
tib postea de cadem illa limata st̃
et si quid ĩũẽtum ẽ illis nchilonu¬
rus referrid acceptum. magni
animi fuit rerum nature la tebs
dimoue.nec om̃tum ext̾iore euis
aspectu in trospice̾ et indeoꝵ dese¬
creta descencere. ¶Plurimum ad
mncmedum ꝯtulit qui sperauit
possȩ reꝑiri. cum ogu sa d̃e itaq ue¬
teres audiendi sunt.Nulla res ꝯ¬
sũmata ẽ dum incrpit. Nec in
bactantũ it ꝯm̃ium maxiã est¬
aꝑfc̃o fuere principia. Inaqua
cãm eẽ. nec abuno dom̃ est. nec u¬
no mõ ¶Tales milesius totam
ĩram subiecto iudicat humore
portari et in mare siue illud ecce¬
anum uocas seu magnum ⁊¬

Expanded text:
ausam qua terra concutitur in pluribus, alii in omnibus his; quidam liquere ipsis aliquam ex istis causam esse dixerunt, sed non liquere quae esset. Nunc singula persequar. Illud ante omnia mihi dicendum est, opiniones ueteres parum exactas esse et rudes: circa uerum adhuc errabatur; tur; noua omnia erant primo temptantibus; postea eadem illa limata sunt et, si quid inuentum est, illis nihilominus referri debet acceptum: magni animi res fuit rerum naturae latebras dimouere nec contentum exteriore eius aspectu introspicere et in deorum secreta descendere. Plurimum ad inueniendum contulit qui sperauit posse reperiri. Cum excusatione itaque ueteres audiendi sunt: nulla res consummata est, dum incipit; nec in hac tantum re omnium maxima a perfecto fuere principia. In aqua causam esse nec ab uno dictum est nec uno modo. Thales Milesius totam terram subiecto iudicat umore portari et innare, siue illud oceanum uocas, siue magnum
Abbreviated transcription (Latin):
su laguescente deposiur. Alia torrens
est locus soluendi eris alieni. Possũ
cnim tibi uocem epicuri tui reddẽ
⁊ hanc epłam libare. molestum est
semꝑ uitam in choare aut si hoc mõ
magis sensus põt expͥmi. male ui¬
uunt qui semꝑ iuuere incipunt.
Quart inquis. desiderat enim expla¬
natorem. ista uox qr semꝑ illis im¬
ꝑfecta uita est. Nõ põt autem stare
parat̾ admortem qui mõ incipiti
niuͬe. Id agẽclum est ut satis uixeĩ¬
mus. Nemo hoc putat qui orditur
cum maxime uitã. Non ẽ quod
existimes paucos ẽẽ bonos: prope¬
modum omẽs sunt. Quidã uero
tunc incipiunt cum desinẽdum
si hoc iudicas mirum. Adiciam qd
magis ammireris. Quidã ante ui¬
iudicii euetu. ꝙ tibi furor inimici

Expanded text:
su lasu laest locus solvendi aeris alieni. Possum enim tibi vocem Epicuri tui reddere et hanc epistulam liberare: " Molestum est semper vitam incohare." Aut si hoc modo magis sensus potest exprimi: " Male vivunt, qui semper vivere incipiunt." " Quare?" inquis, desiderat enim explanationem ista vox. Quia semper illis inperfecta vita est. Non potest autem stare paratus ad mortem, qui modo incipit vivere. Id agendum est, ut satis vixerimus. Nemo hoc putat, qui orditur cum maxime vitam. Non est quod existimes paucos esse hos; propemodum omnes sunt. Quidam vero tunc incipiunt, cum desinendum est. Si hoc iudicas mirum, adiciam quod magis admireris: quidam ante viiudicii eventu, quod tibi furor inimici
Abbreviated transcription (Latin):
corpuscł qͦ ⁊̃ si nicħ fieri sine illo pͥ
magis neccĩam rem crede quã ma¬
gnam. uanas fugerit uoluptatec bre¬
ues penitẽdas. ac ubi magna modera¬
tõne temꝑẽtur in ꝯtrarium habit᷑as
Ita dico ĩ pcepti uolũptas ad dolorẽ nẽ¬
git nͥ modũ tenui̾t. Modum aũt te¬
nere mneo difficile est quod bonum
c̃ẽ c̾dideris. Ueri boni auiditas tuta
est ꝙ sic istud intogas. aut unde sub¬
cat dicam exbona consciã. ⁊ hoẽstis
ꝯsiliis et rectis actõnib. ⁊ exꝯtep̾tu
fortuitoꝵ explacido uite et ꝯtinuo
tenore unã p̃mtis uia. Nã illi ꝗex
aliis ꝓpositis ad alia tñsiluĩt aut
netranlui ut quidam. s caũ qͦdam
tnsmittut᷑ quomo habere quicq̃
certum masurum ue possunt sus¬
pensi et uagi. pauci sunt qui ꝯsilio
sesuaq disponãt. Ceñ eorum more¬
qͥfluminib ĩnatant nõ eunt s fe¬
nntur exquibꝰ alia leuior unda
detinuit ac molliꝰ ucxit. Alia uehe¬
mentior rapuit alia ꝓxime ripe cur¬

Expanded text:
oque, etiam si nihil fieri sine illo potest, magis necessariam rem crede quam magnam; vanas suggerit voluptates, breves, paenitendas, ac nisi magna moderatione temperentur, in contrarium abituras. Ita dico: in praecipiti voluptas ad dolorem vergit, nisi modum tenuit. Modum autem tenere in eo difficile est, quod bonum esse credideris. Veri boni aviditas tuta est. Quid sit istud, interrogas, aut unde subeat? Dicam: ex bona conscientia, ex honestis consiliis, ex rectis actionibus, ex contemptu fortuitorum, ex placido vitae et continuo tenore unam prementis viam. Nam illi, qui ex aliis propositis in alia transibunt aut ne transibunt quidem, sed casu quodam transmittuntur, quomodo habere quicquam certum mansurumve possunt suspensi et vagi ? Pauci sunt, qui consilio se suaque disponant, ceque fluminibus natant, non eunt sed feruntur; ex quibus alia levior unda detinuit, ac molius vexit, alia vehementior rapuit, alia proxime ripe cur
Abbreviated transcription (Latin):
tiant. maiore tormento pecciua
possitetur quam quent̃ quantu dip̃¬
nis ingemiscunt q̃ ⁊ magna ĩcioũt
⁊ iutetur maior̃. deniq ut illis fortu¬
na nichil detͣhat quicqd nõ acqrit
dap̃num est. atfelicem illum hoĩes
et duntem uocant et consequi op¬
tant quãtum ille possidet. fateor qd
ergotu ullos ẽẽ cõdictois peioris
existimas quam qui hant ⁊miseri¬
amet muidiam. utinam qurdini¬
cias optaturi eẽnt cum diuitib de¬
libãrent. uninam honores petitĩ
cum ambitiosis et summum ad¬
eptis dignitatis statum ꝓfc̃o uota
mutassent. Cumint̾im illi noua
suscipiunt cum priora dapnaue¬
rint: Nemo est er cui felicitas sua
etiam si cursu uenit satisfaciat q̃¬
runtur et deꝯsiliis et deꝓcessibus
equidem nichil maius existimo.
num quã te penitebit tui adhanc
tam solidam felicitatem quam tẽ¬
pestas nulla ꝯcutiat nõ ꝑducentte
abte u̾ba ꝯtexta et oro fluẽs le¬
uiter erant ut uolent dum aĩo

Expanded text:
QUE DISCRUCIANT. MAIORE TORMENTO PECUNIA QUE DISCRUCIANT. MAIORE TORMENTO PECUNIA possidetur quam quaeritur. Quantum damnis ingemescunt, quae et magna incidunt et videntur maiora ! Denique ut illis fortuna nihil detrahat, quidquid non adquiritur, damnum est. " At felicem illum homines et divitem vocant et consequi optant, quantum ille possidet." Fateor. Quid ergo ? Tu ullos esse condicionis peioris existimas quam qui habent et miseriam et invidiam ? Utinam qui divitias optaturi essent, cum divitibus deliberarent ! Utinam honores petituri cum ambitiosis et summum adeptis dignitatis statum ! Profecto vota mutassent, cum interim illi nova suscipiunt, cum priora damnaverint. Nemo enim est, cui felicitas sua, etiam si cursu venit, satis faciat. Queruntur et de consiliis et de processibequidem nihil maius existimo: numquam te paenitebit tui. Ad hanc tam solidam felicitatem, quam tempestas nulla concutiat, non perducent te apte verba contexta et oratio fluens leniter. Eant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
reum appellatur. nec apud grecoc
tycos desunt qui lucro in nocẽtia
salute oppimionem bonam mutet
Sine me uocaripessimum simul
ut diues nocer. ¶Andiues ome
querimuc. nemo an bonus non.
ubiq. tanti quisq quãtum huit
funt. ¶ Quid hr̃e nobis turpe fu¬
sit queris nichil. ¶ Aut diues opto
uiuere aut pauꝑ mori bene mori¬
tur quisqs moritur dum lucruz
bonum cui nõ uoluptas matris¬
aut blande põt par eẽ prolis. ñ sac̾
meritis parẽs tam dulce siquid
uenerit in uultu mitrat merito
illa mores celicum atq hoĩum
torem ⁊ carmen consurrexit uno
impetu donec euripedes ĩmediũ
ip̃e ꝓsiluit petens ut spectarent
uiderẽtq quem qũe amirator a¬
riexigtum face̾t. dabat in illa fa¬
bula pẽnas bellorophotis q̃s ĩsua
quisꝙ dat. Nulla enim auaricia
sinc pena est quamius satis sit
ip̃a penarum. Oquãtum lacrĩa¬
rum quatum laborum exigit.
qua misa desidãt cẽ quã miscre
partisest. Adicc cotidianas solicitr

Expanded text:
reum appellant. Nec apud Graecos reum appellant. Nec apud Graecos tragicos desunt, qui lucro innocentiam, salutem, opinionem bonam mutent. Sine me vocari pessimum, ut dives vocer. An dives, omnes quaerimus, nemo, an bonus. Non Ubique tanti quisque, quantum habuit, fuit. Quid habere nobis turpe sit quaeris ? Nihil. Aut dives opto vivere aut pauper mori. Bene moritur, quisquis moritur dum lucrum bonum, Cui non AUT BLANDE POTEST / PAR ESSE PROLIS, NON SACER MERITIS PARENS; TAM DULCE SI QUOD VENERIT IN VULTUM MICAT, / MERITO ILLA MORES CELITUM ATQUE HOMINUM torem et carmen consurrexit uno impetu, donec Euripides in medium ipse prosilivit petens, ut expectarent viderentque, quem admirator auri exitum faceret. Dabat in illa fabula poenas Bellerophontes, quas in sua quisque dat. Nulla enim avaritia sine IPSA PENARUM. O QUANTUM LACRIMARUM, QUANTUM LABORIS EXIGIT! QUAM MISERA DESIDERAT ESSE, QUAM MISERE PARTIS EST! ADICE COTIDIANAS SOLLICITU
Abbreviated transcription (Latin):
cedem pii sumꝰ admiẜicordiam im¬
pii.⁊ honesta quãdiu aliqua illis
spes inest scquimur in ꝯͣium tr̃asi¬
turi siplus scelã promittẽt. ¶ Am¬
miratõem nobis paretes aua ar¬
gentiq fecerũt et teneris infusa
cupiditas altius sedet ereuitq no¬
biscum. demdetotus ppłs in alia:
discors in hoc conuenit hoe stispi¬
cuint. boc suis optant diis uelut
rerum huanarum maximũ cu
gratum uideri uolunt consecrãt
demq comores redacti sunt ut
paupes maledicto probroq sito
tempta diuitib inuisa pauꝑib¬
¶ Accedunt dem̃ carmĩa poctarum
q̃ affectib m̃tis faciem subdant
quib diuicie nelũt unicumuite
decus ornamtumq landami
chil illi melius needare urdetu
di ĩmortales posse nechabe regia
soł erat sublimib alta colupnis
claramicãte anro eiustem currũ
aspice aureusaxis crat. themo au¬
reus. aurea sũme curuatura rote ra¬
diorum argentens ordo.demq qd̃
optimum uideri uolunt scłm au¬

Expanded text:
cedem pii sumus, ad mercedem imcedem pii sumus, ad mercedem impii, et honesta, quamdiu aliqua illis spes inest, sequimur, in contrarium transituri, si plus scelera promittent. Admirationem nobis parentes auri argenti que fecerunt, et teneris infusa cupiditas altius sedit crevitque nobiscum. Deinde totus populus in alia discors in hoc convenit; hoc suspiciunt, hoc suis optant, hoc dis velut rerum humanarum maximum, cum grati videri volunt, consecrant. Denique eo mores redacti sunt, ut paupertas maledicto probroque sit, contempta divitibus, invisa pauperibus. Accedunt deinde carmina poetarum, quae adfectibus nostris facem subdant, quibus divitiae velut unicum vitae decus ornamentumque laudantur. Nihil illis melius nec dare videntur di immortales posse nec habere. Regia Solis erat sublimibus alta columnis Clara micante auro. Eiusdem currum aspice: Aureus axis erat, temo aureus, aurea summae Curvatura rotae, radiorum argenteus ordo. Denique quod optimum videri volunt saeculum, au
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas ⁊ statuas insanimus ca¬
rius in epti illos reꝑti mlitiore
calculileues ⁊ aliquid habentes
uarietates deletant nos ĩgẽtiu
macule colupnarum suc exegyp¬
tiis arenis siue exaffrice solicity¬
dinib aduecte porticum aliq̃m
uł capacem ppłi cenat̾oem ferũt
oriramur parietes tenui marmo¬
re ĩductos cum sciamus quale sit i¬
quod absconditur occlis nrĩs ꝙ m¬
ponimus etcum aurotecta ꝑfu¬
dimus. quid aliud quã m̃datio i¬
gautemue. scimus enim subillo a¬
uro feda ligna latitare. nec tm̃ pari¬
etib aut lacunarib ornam̃taim
tenue p̃tenditur. oĩum istorum qͦ
incedere altos uides braceata feli¬
citas est. Inspice etscies subista tenui
m̃brana dignitatis quãtum mali
iaceat. hec ip̾ares que tot magra¬
toc tot iuidices detinet que et ma¬
gistratus et iudices facit pecciña
exquo in honore ẽẽ cepit. uerus he¬
nor rerum cecidit mercatoresꝙ
etuenales inuicẽ fc̃i querimus

Expanded text:
tabulas et statuas insanimus catabulas et statuas insanimus carius inepti ? Illos reperti in litore calculi leves et aliquid habentes varietatis delectant, nos ingentium maculae columnarum, sive ex Aegyptiis harenis sive ex Africae solitudinibus advectae porticum aliquam vel capacem populi cenationem ferunt. Miramur parietes tenui marmore inductos, cum sciamus, quale sit quod absconditur. Oculis nostris inponimus, et cum auro tecta perfudimus, quid aliud quam mendacio gaudemus ? Scimus enim sub illo auro foeda ligna latitare. Nec tantum parietibus aut lacunaribus ornamentum tenue praetenditur; omnium istorum, quos incedere altos vides, bratteata felicitas est. Inspice, et scies, sub ista tenui membrana dignitatis quantum mali iaceat. Haec ipsa res, quae tot magistratus, tot iudices detinet, quae et magistratus et iudices facit, pecunia, ex quo in honore esse coepit, verus rerum honor cecidit, mercatoresque et venales in vicem facti quaerimus
Abbreviated transcription (Latin):
so nec intħsauros stipe infusa s
piaet recta uolimtate nẽo in ꝙ̃
nõ amore eius arderet sinob̾ illa
uidẽ ꝯtinget. mĩc enĩ multa ob¬
stigillant. ⁊ aciem nr̃am aut splẽ¬
dore numio reꝑcutũit aut obscure
retinet. s si que ad modum uisuꝰ
occłorum quibdam medicam¬
tis acui solet .⁊ purgari sic noe si
aciem animi libãre ĩpedim̃tis ue¬
etiam obruptam corpore ⁊ iami
pauptate opposita et iam hm̃li¬
tate et ifamia obiacentibo cer¬
nemus miamqũa pulcritudie
illam quaus sordido obtecrãrur¬
sus eque malitiam et erupnosi
animi uet̾unum ꝑspicielnꝰ quã¬
ius multus circa diuiciarum splẽ
rum põtatum fłalux uerberet
tũe intelligere nob̾ licebit ꝙͣ ꝯtep̃¬
nenda miremur similumm pue¬
ris quib omc̃ ludicrum inptio
est parentib quippe nec minus
fr̃ĩb p̾ferunt puo ere ep̃ta mobi¬
lia. Quidergo it̾ noc ⁊ illos int̃¬
est ut ariston ait nisi ꝙ nos cuta

Expanded text:
so nec in thensauros stipe infusa, sed so nec in thensauros stipe infusa, sed pia et recta voluntate. Nemo, inquam, non amore eius arderet, si nobis illam videre contingeret; nunc enim multa obstrigilant et aciem nostram aut splendore nimio repercutiunt aut obscuro retinent. Sed si, quemadmodum visus oculorum quibusdam medicamentis acui solet et repurgari, sic nos aciem animi liberare inpedimentis voetiam obrutam corpore, etiam paupertate opposita, etiam humilitate et infamia obiacentibus, Cernemus, inquam, pulchritudinem illam quamvis sordido obtectam. Rursus aeque malitiam et aerumnosi animi veternum perspiciemus, quamvis multus circa divitiarum radianrum potestatium falsa lux verberet. Tunc intellegere nobis licebit, quam contemnenda miremur, simillimi pueris, quibus omne ludicrum in pretio est; parentibus quippe nec minus fratribus praeferunt parvo aere empta monilia. Quid ergo inter nos et illos interest, ut Ariston ait, nisi quod nos circa
Abbreviated transcription (Latin):
rem illi suum affuntẽnt tũc ꝓ¬
uidentia cum elegantia et c̾xi¬
stis magnanimit᷑as eminẽtis¬
sima quãtum tuboni decoris
illi quãtum ponderis guitatis
ꝙaddẽnt quãta eẽt cum grã
muluenãbilem dicẽt siquis in¬
derit hanc faciem altiorem ful¬
gentioremꝙ quam cerni inter
humana ꝯsucuit nõ neuelut⁊
numinis occursu stupefẽs resi¬
stat ⁊ ut fas sit iudisse tacitus p̃¬
cetur. cum enccãte ip̃a uultus
benignitatem ꝓluctus ado¬
ret ac supplicet et diui ꝯtem¬
platus multum exstante sr̃¬
aque m̃suram solitorum int̾
ner aspici elatam occłis
quidam s nicbilominus in¬
uudo igne fulgurãtib. tũc d iñ
illam uirgilii ni uocem uerẽs
atꝙ attor̾tus emittat. O quã
te merorem uirgo namq hau
tibi uultus mortalis. nec uox
aderit leuabitꝙ si colere ea uo¬
lnĩmus. colitur aũt nõ thauro¬
rum optimis corporib nõ tru¬
cidatis nec auro argentoq suspẽ¬

Expanded text:
rem illi suum adfunderent. Tunc prem illi suum adfunderent. Tunc providentia cum elegantia et ex istis magnanimitas eminentissima quantum, di boni, decoris illi, quantum ponderis gravitatisque adderent ! Quanta esset cum gratia mul venerabilem diceret. Si quis viderit hanc faciem altiorem fulgentioremque quam cerni inter humana consuevit, nonne velut numinis occursu obstupefactus resistat et, ut " fas sit vidisse," tacitus precetur ? Tum evocante ipsa vultus benignitate productus adoret ac supplicet, et diu contemplatus multum extantem superque mensuram solitorum inter nos aspici elatam, oculis mite quiddam, sed nihilominus vivido igne flagrantibus, tunc deinde illam Vergili nostri vocem verens atque attonitus emittat ? O quam te memorem, virgo ? Namque haut tibi vultus Mortalis nec vox hAderit levabitque, si colere eam voluerimus. Colitur autem non taurorum opimis corporibus contrucidatis nec auro argentoque suspen
Abbreviated transcription (Latin):
ee tecuxa uba et ꝯpõitd̃em mi lu¬
cili nolo hẽo maiora que cures.
¶Qucre quid scribas ñ quem¬
admodum et hocip̃m ñ ut scri¬
bas.s utsentias ut ista quese¬
seris magis applices tibi ⁊ uelut
orationẽ solicitam et pollitam
scito aĩum quoq ñ minus c̃ẽ pł¬
illis occupatum. magnus ille re
missus loquitur et seturius qñ
baercoma nitidos decapsula to¬
tos nichil abillis spaueris for¬
te nichil solidum. ¶ Orõ cult
anini est si cucũ ciosa est et fus¬
scata et manufc̃a ostendit illũ
quoq ñ eẽ sincerum ⁊ hre aliꝗd
fracti nõ ẽ ornam̃tum uirile ꝯti¬
nuatas si nobis aĩum boni uirili¬
cet inspicere. O qua pulcrã faciẽ
qua scãm quã exmagfico placi¬
doq fulgẽtem iidẽmus. hicusti¬
cia illincꝰ fortititudine hĩc tem¬
perantia prude̾tiaq lucetib pre¬
ter has fragilitas ⁊ otinẽtia ⁊ tol¬
lerantia ⁊ liberalitas comitasq
et quis credat in homineraꝵ
humanitas bonum splendo¬

Expanded text:
e te circa verba et compositionem, mi Lucili, nolo; habeo maiora, quae cures. Quaere, quid scribas, non quemadmodum; et hoc ipsum, non ut scribas, sed ut sentias, ut illa, quae senseris, magis adplices tibi et velut orationem videris sollicitam et politam, scito animum quoque non minus esse pusillis occupatum. Magnus ille remissius loquitur et securius; quaba et coma nitidos, de capsula totos; nihil ab illis speraveris forte, nihil solidum. Oratio cultus animi est: si circumtonsa est et fucata et manu facta, ostendit illum quoque non esse sincerum et habere aliquid fracti. Non est ornamentum virile concinnitas. Si nobis animum boni viri liceret inspicere, o quam pulchram faciem, quam sanctam, quam ex magnifico placidoque fulgentem videremus, hinc iustitia, illinc fortitudine, hinc temperantia prudentiaque lucentibus ! Praeter has frugalitas et continentia et tolerantia et liberalitas comitasque et—quis credat ?—in homine rarum humanitas bonum, splendo
Abbreviated transcription (Latin):
aciem recludĩt auriũ sensũ hebeta¬
uent. neruoru fimitate fatigiuĩt
int̾caqueretib memoria est res
exoĩb animi ꝑtib maxie delica¬
ta et fragilis. in quã senectus in¬
currit. Hanc aliqn i me floruisse
ut nõ tm̃ adusum sufficet. Set
inmiraculum usq ꝓcedẽt ñ ne¬
go.Nam ⁊ duonõia milium re¬
citata. quo erant ordie dicta red¬
debam. et abhiis qui adandien¬
dum p̾ceptorem meũ ꝯuenerãt
singulos u̾sus asingulis datos c̃
plusquam ducenti efficent. abul¬
timo incipiẽs usq adprimum
recitabam. nec ad complectẽdũ
tm̃ que uellẽ uelox michi erat
memoria. set etiam adotinenda

Expanded text:
aciem retuderit, aurium sensum hebetauerit, neruoram firmitatem fatigauerit, inter ea quae retinui memoria est res ex omnibus animi partibus maxime delicata et fragilis, in quam primam senectus incurrit. Hanc aliquando in me floruisse, ut non tantum ad usum sufficeret, sed in miraculum usque procederet, non nego: nam et duo milia nominum recitata quo erant ordine dicta reddebam et ab his qui ad audiendum praeceptorem mecum conuenerant singulos uersus a singulis datos, cum plures quam ducenti efficerentur, ab ultimo incipiens usque ad primum recitabam. nec ad complectenda tantum quae uellem uelox mihi erat memoria, sed etiam ad continenda
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui. familiarit̾ te cum
serus tius uiuere. hoc pruden¬
tiam tuam hec erudicionem ⁊¬
decer. serui sunt inmo homi¬
nes ẜui sunt immo contuber¬
nales. seruisunt. inmo hiũ¬
les amici. Serui sunt. immo
conẜui. Si cogitauĩc tantũ¬
dem in utrosq licere fortune
Itaq riteo istos quiturpe existi¬
mant cum seruo suo cenare i
Quare nisi quia su ꝑbissima s¬
suctuto cenantẽ dnium stan¬
tium seruorum turba circum¬
delit. Est ille plusquam capit
et ingenti quitate honerat di¬
stentum uentrem ac desuetu
uentris officio. ut maiore oꝑa
omiã egerat quam ingessit ut
infelicib ẜuis mouere labra ne
ĩ hoc quidem ut loquãtur licet
uirga murmur omne ꝯpesci¬
tur. et ne fortuita quidem uer¬
berib excepta sunt. tusscis stre¬
nutamenta. singultus mag̾
malo ulla uoce impellatum
silẽtium luitur nocte tota ie¬
iini mittiq p̾stant. Sic fit ut
isti dedomo loqu̾atur quiho co¬
ram domino loqui nõ licet

Expanded text:
cognovi familiariter te cum servis tuis vivere. Hoc prudentiam tuam, hoc eruditionem decet. " Servi sunt." Immo homines. "Servi sunt." Immo contubernales. " Servi sunt." Immo humiles amici. " Servi sunt.'' Immo conservi, si cogitaveris tantundem in utrosque licere fortunae. Itaque rideo istos, qui turpe existimant cum servo suo cenare. Quare, nisi quia superbissima consuetudo cenanti domino stantium servorum turbam circumdedit ? Est ille plus quam capit, et ingenti aviditate onerat distentum ventrem ac desuetum iam ventris officio, ut maiore opera omnia egerat quam ingessit; at infelicibus servis movere labra ne in hoc quidem, ut loquantur, licet. Virga murmur omne conpescitur, et ne fortuita quidem verberibus excepta sunt, tussis, sternumenta, singultus. Magno malo ulla voce interpellatum silentium luitur. Nocte tota ieiuni mutique perstant. Sic fit, ut isti de domino loquantur, quibus coram domino loqui non licet
Abbreviated transcription (Latin):
cesẜit tergiu̾satur tremit̾ ploa̾t
nõ netibi uidetin stultissimus¬
omĩum qui fleuit quod ante
mille annos non uixãt. ¶Eq̃
stultus est qui flet qui post mil¬
le annos no uiuet. hec paria st̃
nõ eris nõ fuisti utrumꝙ tem¬
pus alienum est inhoc puctum
coniectus es. quia ne extendas
quousq extendes. quid fles ꝗd
fata deum fiecti spectare p̃cãdo
iuta et fixa sunt et magno at¬
q et̃nia necessitate duofur. Eo
ibis quo omĩa cunt. quid tibi
noui est. adhanc legem natus
es hecpatri tuo accidit hec matri¬
ante.heconũbr post te senes in¬
uicta ⁊ nulla mutabilis ope al¬
ligat attrahit cueta quat̾ te ppłs mo¬
riturorum sequet̾ seq̃tur quatus cõ¬
mutabitur fortior ut opinor eẽs si
młta milia tibi ꝯmorerãt᷑. at qui
multa milia et honum ⁊ aĩaliu
hec ip̃o momito quo tu moridu¬
tunt. tuaũt nõ putabas te aliq̃ndo

Expanded text:
cesserit tergiversatur, tremit, plorat; nonne tibi videtur stultissimus qui fleverit, quod ante mille annos non vixerit? Eque stultus est qui flet, quod post mille annos non vivet. Hec paria sunt, non eris, non fuisti; utrumpus alienum est. In hoc punctum coniectus es, quod ut extendas, quo usque extendes ? Quid fles ? Quid fata deum flecti sperare precando. Rata et fixa sunt et magna atque aeterna necessitate ducuntur. Eo ibis, quo omnia eunt. Quid tibi novi est ? Ad hanc legem natus es. Hoc patri tuo accidit, hoc matriante te, hoc omnibus post te. Series invicta et nulla mutabilis ope inligavit ac trahit cuncta. Quantus te populus moriturorum sequetur? Quantus comitabitur ? Fortior, ut opinor, esses, si multa milia tibi commorerentur; atqui multa milia et hominum et animalium hoc ipso momento, quo tu mori dutunt. Tu autem non putabas te aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
it et calita subint subiiso pati¬
lati dereret.ut aiebat. no sine q̃¬
dam uoluptate quam afserre
solet leuis dissoluus animim¬
liquit infabellam excessinõ in¬
gratam tibi. ¶ Txtum
amici tin cognostes no difficilẽ
neq miscium. quãus enim mõ¬
tem sibi consciuent. tamen nolis

Expanded text:
it et calda subinde suffusa paulatim defecit, ut aiebat, non sine quadam voluptate, quam adferre solet lenis dissolutio non inuit animus. In fabellam excessi non ingratam tibi. Exitum enim amici tui cognosces non difficilem nec miserum. Quamvis enim mortem sibi