comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis alicui relictaꝓponitur⁊ is res
hereditarias quasdam suratus sit ĩ his
reb quas subtraxit. denegari ei petuio¬
nemoportẽ. recte respondetur
Dap̃.ł. Cum hereditas: extrebellia¬
no senatus . ꝯ. restituitur si ros urgeat ⁊¬
metus erit. neꝑ absentiam forte fideicom¬
missariidies accõnis exeat heros uditiũ
susciꝑe cognur. similiꝰ mõ filiode possõne
ccͣ tabulas deliberante scͥptus łrs acredito¬
realis filio suo iumo sinon ediisimpote¬
staie suaeẽ defsisset. hereditatem restitue¬
re rogatus eẽt: ac multa infraudem fidei¬
cõmissi ꝓbarentur. restitui hereditatem
duifilius euis uiu̾et iuris habẽt. namqr
cautiones non pot̾ant inĩponi conserua¬
ta patria ꝑotestate dampnum conditioĩ
ppt̃ fraudem inst̾uxit. post decreti au aue¬
toritatemin ea bereditate filio militi com¬
paridebu̾it. Sires apossessorib peti uel
etiam cumpentorib debitorib.
agioporret. s pat̾ne reu̾entie congruum

Expanded text:
ditatis alicui relicta proponitur et is res hereditarias quasdam furatus sit, in his rebus, quas subtraxit, denegari ei petitionem oportere recte respondetur Cum hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituitur, si res urgueat et metus erit, ne per absentiam forte fideicommissarii dies actionis exeat, heres iudicium suscipere cogitur. Similique modo filio de possessione contra tabulas deliberante scriptus heres a creditorealis filio suo Uiuio Simonid‹i›, si in potestate sua esse desisset, hereditatem restituere rogatus esset ac multa in fraudem fideicommissi fieri probaretur, restitui hereditatem diu filius eius uiueret, iuris haberet. nam quia cautiones non poterant interponi conseruata patria potestate, damnum condicionis propter fraudem inflixit. post decreti autem auctoritatem in ea hereditate filio militi comparari debuit, si res a possessoribus ‹p›eti uel etiam cum debitoribus agi oporteret. sed paternae reuerentiae congruum
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł .ł. Põstulante stico quieotem
cestamento libertatem ⁊ fidei cõmissari¬
am hereditatem acceꝑat. heres suspectã
adiit. mox stichus antequam moram
incapienda hereditate fac̾et decessit relictõ.
heredentio. quero anintitium sinolitre¬
ciꝑe fidei comissam hereditatem accõnes
ex senatus consulto competant.x sꝑ. &¬
qm̃ feitet is qui copulsẽ. adire heredita¬
tem confestim eiresaituet. de manitiso i.
dumtaxat at senatus consulto comp̃hen¬
sumẽ nec beredis facta ẽ mentio. potest
tamen euenire ut restitutionem oistulit
heres. ueluti si pecuniam ei debiũt cefucẽ¬
tus. quam retinere maliũt. quam petere.¬
Cetumexistimo i dem beredem euis hroẽ¬
constituendum. quod in aillo constitutũ
ẽ.C urenim recusat quam recusare nõ
potuit is cuius hereditatem suscepit. odͣ
si forte añ hereditatis restitutionem sinei
herede decesserit libertus. ꝓ inde bonaeiui
creditorib hereclitariis uend̾e ꝑmitten¬
dumẽ. acsi restituta hereditate decessitis:

Expanded text:
rum Postulante Sticho, qui eodem testamento libertatem et fideicommissam hereditatem acceperat, heres suspectam adiit: mox Stichus, antequam moram in recipienda hereditate faceret, decessit relicto herede Titio. quaero, an in Titium, si nolit recipere fideicommissam hereditatem, actiones ex senatus consulto competant. m fere is, qui compulsus est adire hereditatem, confestim ei restituet, de manumisso dumtaxat senatus consulto comprehensum est nec heredis facta est mentio. potest tamen euenire, ut restitutionem distulerit heres, ueluti si pecuniam ei debuerit defunctus, quam retinere maluceterum existimo idem in herede eius constituendum, quod in illo constitutum est: cur enim recusaret, quam recusare non potuit is, cuius hereditatem suscepit? quod si forte ante hereditatis restitutionem sine herede decesserit libertus, perinde bona eius creditoribus hereditariis uendere permittendum est, ac si restituta hereditate decessit. Set
Abbreviated transcription (Latin):
adireꝰ n a quolibertas data nonẽ ꝓpt̃ eũ
quinondum liber ẽ. utadeat compelli¬
tur: ⁊ senatus consulto tune locus ẽ. cum
ab om̃ib directauł fidei comissariara lib̾¬
ras ab eodatur a quo hereditas quoq relm¬
quitur. S si forteis aquolibertas data est.
portionem suam repudiatit. uł conditioẽ
exclusus ẽ. cum pornoeius ad alt̾am ꝑue¬
m̃it: defendi pot̾it ad irecogendum. Quid
enim interẽ. quo iure debitor libertatis
et herediratis idemeẽ cepit.¬
d̃ .i. Ponẽ cogendus heres suspectamadi¬
rehereditarem abeoͥ cͥuuilibertas alegatario.
hereditas abħerde relicta relicta e . cum sta¬
ius hoĩs ex legato pendeat. ⁊ nemo seiogat᷑
astringẽ hereditariis accõnib ꝓpt̃ legatũ.
Quidem̃ sunter moras non manumuittẽ¬
te legatariͦseruus decessit. ¶Si aũt uiuo
testatore legatarius deceffit. benigne. R de

Expanded text:
is, a quo libertas data non est, propter eum, qui nondum liber est, ut adeat, compellitur: et senatus consulto locus est, cum ab omnibus directa, vel fideicommissa libertas ab eo datur a quo hereditas quoque relinquitur. sed si forte is, a quo libertas data est, portionem suam repudiavit vel condicione exclusus est, cum portio eius ad alterum pervenerit, defendi poterit adire cogendum: quid enim interest, quo iure debitor libertatis et hereditatis idem e. Non est cogendus heres suspectam adire hereditatem ab eo, cui libertas a legatario, hereditas a‹b› herede relicta est, cum status hominis ex legato pendeat et nemo se cogatur adstringere hereditariis actionibus propter legatum. quid enim, si inter moras non manumittente legatario seruus decesserit? si autem uiuo testatore legatarius decesserit, benigne re
Abbreviated transcription (Latin):
non pot̾ant. s cum uxoripparte heredi
scripte dos p̃legetur. eaꝙ deductis legans
hereditatem restituere rogatur. etiam si
quartaquam ꝑlegẽ faic̃. retm̃et. tm̃ effi¬
ciat quantum indote ẽ. tam̃ ꝓsua portioẽ
dotis p̃legate partemdeclucit. ¶ Cum̃
enimutrumq consequitur. nichil int̾¬
ẽ int̾ hãc mulierem ⁊ quemuis aliumcre¬
ditorem heredem institutum ⁊ herodita

Expanded text:
n poterant. sed cum uxori pro parte heredi scriptae dos praelegetur eaque deductis legatis hereditatem restituere rogatur: etiamsi quarta, quam per legem Falcidiam retinet, tantum efficiat, quantum in dote est, tamen pro sua portione dotis praelegatae partem deducit. cum enim utrumque consequitur, nihil interest inter hanc mulierem et quemvis alium creditorem heredem institutum
Abbreviated transcription (Latin):
um̃ exemplo quoꝙ motus fecisse. cumi.
de confẽndis boĩs frĩb ab emancipato
filio quereretur. peculium autemꝙꝰ in
castris fuerat acquisitum militi relinꝗ
place̾t ꝯsultus imp̃r. sumptusquosmi¬
los fecerat. nõ tantummõ patrimonioꝙ
munus collationis patidebuit si pratam
etiam castrensis pecume debere imputate
constituit. ¶ Prot ħuiusmõi tractatum

Expanded text:
motus fecisse. cum enim de conferendis bonis fratribus ab emancipato filio quaereretur, praecipuum autem, quod in castris fuerat adquisitum militi, relinqui placeret, consultus imperator sumptus, quos miles fecerat, non ex eo tantummodo patrimonio, quod munus collationis pati debuit, sed pro rata etiam castrensis pecuniae decedere oportere constituit. propter huiusmodi tractatus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc accus au̾it medicłm forte p̾atris. aut cubi¬
culariũm: aut que alium quicifra patre
fũat. ⁊ puto succurrendum. si affectloe⁊ ꝑiͣ¬
culo pat̾ne substantie ducente necẽe habuitꝰ
accõnem uł calumpnios aminstituere.
accusasse autemeumdm̃s qui crimina ob.¬
lecit. ⁊ cãm porari usq ad sũam effecit. Ce¬
t᷑m si añ at̾quieuit. nõ accus au̾nt. ⁊ hoc ui̾e
utimur. S si appellatione: int̾posita desut:
benigne dicetur nõ petulisse accusationem
¶S ig pendente appellatione decesẜ it nb̾tus pa¬
itoni filius admitt̾etur. ad bonorum posses
sionemqui smã nb̃tus morte sub cõtractus
ce ¶ Si pacroni filius aduocationem accul¬
e satori lib̾ti pr̃t̾it nonẽ repellendus. neqau
aduoeatus accusat. ¶Si pat̾ restõ cau̾it ut
accusaretur lib̾tus. qiͣ uenenum sibi paraᷤ¬
s aut quid aliud inse ãmisiss ut magisẽ.
ut lib̾is ignoscideb̾et. qui nõ sponte accusa¬

Expanded text:
hoc accusauit, medicum forte patris aut cubihoc accusauit, medicum forte patris aut cubicularium aut quem alium, qui circa patrem fuerat? et puto succurrendum, si affectione et periculo paternae substantiae ducente necesse habuit accusationem uel calumniosam instituere. Accusasse autem eum dicimus, qui crimina obiecit et causam perorari usque ad sententiam effecit: ceterum si ante quieuit, non accusauit: et hoc iure utimur. sed si appellatione interposita desiit, benigne dicetur non pertulisse accusationem. si igitur pendente appellatione decessit libertus, patroni filius admittetur ad bonorum possessententiae libertus morte subtractus est. Si patroni filius advocationem accusatori liberti praestitit, non est repellendus: neque enim advocatus accusat. Si pater testamento caverit, ut accusaretur libertus, quasi venenum sibi parasset aut quid aliud in se admisisset: magis est, ut ignosci liberis deberet, qui non sponte accusa
Abbreviated transcription (Latin):
trere abolitamratione accõnem. Is demum
uidet capitis accusasse. qui tabiuditio:
appetit. cuuns pena aut suplicum habuit
aut exilum quod fit uice deportationis ubĩ
ciuitas amititur. Sim̃ quis lib̃tum eo cri¬
mine accusau̾it. quiuspena nonẽ capitis¬
c̃ueruntamen iuidicanti placuit.augẽ penã
nõ obẽ hot patroni filio. neq enim imꝑitia.
aut seu̾itas uidicatis obeẽ deb. patrom filio.
quiciim̃ leuius importauit. S ⁊ siñ acusu¬
ũit. s cestimonium incaput lib̃ti dixit aut
subiecit accusatorem puto eum a ceͣ tab̃. lo.¬
.p. remoucei. ¶ Si lib̃tus maiestatis patͦni
filium accusau̾it. ⁊ patronifilius calũpnie
eum capitis puniri desidau̾it. nõ debr repel¬
li hoc edicto. Idem puto. si ab eo pecitus recor¬
Ait ieum crimina. Ignosdendum ẽ em̃eisi
uoluit se ulcisci ꝓuocatus. ¶ Sipatris mor¬
tem defende̾ necẽe huit: andicendum sit hic
quoꝙ ei succ̾urendum. silib̾tum pat̾itum pꝑ

Expanded text:
rere abolitam accusationem. Is demum videtur capitis accusasse, qui tali iudicio appetit, cuius poena aut supplicium habuit aut exilium, quod sit vice deportationis, ubi civitas amittitur. Si tamen quis libertum eo crimine accusaverit, cuius poena non est capitis, verumtamen iudicanti placuit augere poenam, non obest hoc patroni filio: neque enim imperitia aut severitas iudicantis obesse debet patroni filio, qui crimen leuius inportauit. Sed si non accusauerit, sed testimonium in caput liberti dixit aut subiecit accusatorem, puto eum a contra tabulas remoueri. Si libertus maiestatis patroni filium accusauit et patroni filius calumniae eum capitis puniri desiderauit, non debet repelli hoc edicto. idem puto et si ab eo petitus retorsit in eum crimina: ignoscendum enim est ei, si uoluit se ulcisci prouocatus. Si patris mortem defendere necesse habuerit, an dicendu‹m› sit hic quoque ei succurrendum, si libertum paternum propter
Abbreviated transcription (Latin):
uonorum possõne patronus. ⁊ si ex untiaħis
instituatur. ⁊ idꝙͥ de est ad supplendam debi¬
tam portionem ꝑ seruum iudicio lib̃tisine
conditione ⁊ dilatatione ei in hereclitate uł
legato siue fidei commissoque ri pot̃. ¶ Ex

Expanded text:
onorum possessione patronus et si ex uncia heres instituatur et id, quod deest ad supplendam debitam portionem, per seruum iudicio liberti sine condicione et dilatione ei, hereditate uel legato siue fideicommisso, quaeri potest.Ex
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ⁊ fidei comissario eam restituere.
ita ut fideicõmissario. etiamadu̾sus eũ
accõnes comperant. qĩ extrebelliano res¬
tituta herecditate. ¶Metianus scribit.
cumquis ex fideicomissariis ab eẽt. ⁊ p̃¬
sentes desid̾ent suo ꝑicło adire herelita¬
tem. translatis in solidum accõnib im
eum qui ogͤgit ab sentes iluelinit fidei¬
cõmissum suscipe ap̃sente petant. ꝯse¬
quent̾ ait. nec quartameum retentuꝵ
adu̾sus fidei cõmissarios suosqi nec he¬
res potuit. ¶Idem meuanus querit.
anis quiduob uł płib rogatus ẽ. resti¬
tui here hereditatem cogente aliquoadi¬
re possit.⁊ meoꝵ qui id nõdesid̾auerunt.
Item portioib falcidie beneficio uti. siũ
ip̃iquoꝙ desid̾ent sibi restitui. siue alũ
qinocum eoꝵ surceffint ⁊ cum hocodie
iure utimur ut totum transeat ad eum
qui coegit consequens erit dice quarte
retentionem amisisse. eum quicdactuᷤ
ẽ. qr insolidum acc̾ones transier̃ ineũꝗ

Expanded text:
tatem et fideicommissario eam restituere ita, ut fideicommissario et adversus eum actiones competant quasi ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicommissariis abesset et praesentes desiderent suo periculo adire hereditatem translatisque in solidum actionibus in eum qui coegit absentes, si velint fideicommissum suscipere, a praesente petent: consequenter ait nec quartam eum retenturum adversus fideicommissarios suos, quia nec heres potuit. Idem Maecianus quaerit, an is, qui duobus vel pluribus rogatus est restituere hereditatem, cogente aliquo adire possit et in horum, qui id non desidt, portionibus Falcidiae beneficio uti, siue ipsi quoque desiderent sibi restitui siue alius in locum eorum successerit. et cum hodie hoc iure utimur, ut totum transeat ad eum qui coegit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in solidum actiones transierint in eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
quam adierit hereditatem.pͥusquama
coheretle eius panphili ad iretur hereditaᷤ
adiustam libertatem ꝑduxit. ⁊ obhoc in
titius euaristus compellendus ẽ. ꝑiculo.
cius ad ire ex causa fidei comnussi here¬
ditatem restituere.¬
d̾.ł. Exfacto tractatumẽ. anꝑfideicõ¬
misum rogariquis possit. ut aliquem
heredem faciat. ⁊ senatus censuit rogan

Expanded text:
quam adierit hereditatem, prius quam a quam adierit hereditatem, prius quam a coherede eiusdem Pamphili adiretur hereditas, ad iustam libertatem perduxit et ob hoc in mihi id Euarestus compellendus est periculo eius adire et ex causa fideicommissi hereditatem restituere.Ex facto tractatum est, an per fideicommissum rogari quis possit, ut aliquem heredem faciat. et senatus censuit rogari
Abbreviated transcription (Latin):
.uii. de fidei cõmissis scribis. Idemquerit.Si.
quis patus sit domino cau̾e demdẽpnitate
anpossit cogi adire hereditatm. maxime
sip̃tium ẜiuofferatur. Et recte ait nõ opor¬
t̾e sub mc̃to cantioĩs comiit̾e se adiuoni
hereditatis. ¶Hiquim solidum caꝑe nõ
possũt ex asseheredes instituti. ⁊ rogati re¬
stituere solidumadi re hereditatem ⁊ re¬
stituere cogentur. cum nicħ hoñis apd̃ eos
remansurum᷑. ¶ Sigͣheres institutus
et rogatus si instichum manumitt̾e. łaluiᷤᷤ
legatarius fidei autem mee cõmissum sit.
ut titio hereditatem restituam. dem̃ titii
fidei cõmisit ut sticho eandem rectiet. stichꝰ
cogẽ me pot̃: adire. ⁊ restituere hereditateor¬
t̾alis quoꝙ casus ad uo pio t̾minatus est.
ꝯiam suouniex heredib legato ꝑ fideicõ¬
missum erat ab eo libertas data. ⁊ ab at̃o he¬
psit in hec ũba. hermia fimo scogheodoto
ex parte herede instiuto apampHilotes¬
tatore legatus ẽ. eundemq theodoius post¬

Expanded text:
septimo de fi‹dei›commissis scribit.Idem quaerit, si quis paratus sit domino cauere de indemnitate, an possit cogi adire hereditatem, maxime et si pretium serui offeratur. et recte ait non oportere sub incerto cautionis committere se aditioni hereditatis.Hi qui solidum capere non possunt, ex asse heredes instituti et rogati restituere solidum, adire hereditatem et restituere cogentur, cum nihil oneris apud eos remansurum. Si ego heres institutus et rogatus sim Stichum manumittere vel alius legataut Titio hereditatem restituam, deinde Titii fidei commissit, ut Sticho eandem redderet: Stichus cogere me possit adire et restituere hereditatem.Talis quoque casus a diuo Pio terminatus est: nam seruo uni ex heredibus legato per fideicommissum erat ab eo libertas data et ab altero he in haec verba: "Hermias si Mosco Theodoto ex parte heredi instituto a Pamphilo testatore legatus est eumque Theodotus, post
Abbreviated transcription (Latin):
Habitationis legatũ insingłosn
Uegans est uillãposuit eam inuito
fructuario demolur nõpotest. nichilo
magis quam siquamarborem posu¬
iss exfundo ip̃ẽ euelłeuelit. ssiant᷑¬

Expanded text:
Habitationis legatum in singulos legatus est, uillam posuit: eam inuito fructuario demolire non potest, nihilo magis quam si, quam arborem posuisset, ex fundo is euellere uellet: sed si ant
Abbreviated transcription (Latin):
ui sinere milladomohabitare quo¬
adiuuet uñm iidetureẽ lega̾tum¬
¶Quiduos fundos habebat inuuñ
legauit alterus fundpusum .f. aluile¬
gauit. quero suisufruciuanus adfũ¬
dum aliunde uiam non hãt quam ꝑ¬
̃ illũ fũdũ qui legatus ẽ. anfructuano ẜuit᷑

Expanded text:
um sinere in illa domo habitare, quoad uiuet': unum uidetur esse legatum.Qui duos fundos habebat, unum legauit et alterius fundi usum fructum alii legauit: quaero, si fructuarius ad fundum aliunde uiam non habeat quam per illum fundum qui legatus est, an fructuario seruitus
Abbreviated transcription (Latin):
adsimpn̾ium pupillum anfroereo¬
missum ex uerbis supra scriptis uale¬
re intelligatur. ⁊aquosempronius
bona suauniueria. exceptis duob ẜ̃¬
uis non mortis causadonauit. Esti¬
płatus est. afiliomhecuerba. Queti¬
bimancipia. queque predia oonan¬
oras causatraoidi. cessi. ꝓie nonfi¬
eri doloue malo. neq ꝑeum aoquẽ e¬
aresꝑtinebit quominus camancipi¬
a queq exhis agnataerunt. taquep̃¬
clia cum instrumento cumegouolã:
uł cum morieris. queq eorũ cxstabt̃.
neqy oolomalo. autsraudefacto uetuo:
ciusq aoquem eares ꝑtinebit. ẽn
um natura: aut in potestate eẽ decliꝰ¬
set: Quiͥuam michi. autcui ego uolã
redclantur restituantur. stipłatus est
lirtius titius pater spo pondit lutius
ti᷑tius. q dem pater decelens fcoeico¬

Expanded text:
ad Sempronium pupillum, an fideicoad Sempronium pupillum, an fideicommissum ex uerbis supra scriptis ualere intellegatur et a quo Sempronius bona sua uniuersa exceptis duobus seruis non mortis causa donauit et stipulatus est a filio in haec uerba: 'quae tibi mancipia quaeque praedia donationis causa tradidi cessi, per te non fieri doloue malo neque per eum ad quem ea res pertinebit, quo minus ea mancipia quaeque ex his adgnata erunt eaque praedia cum instrumento, cum ego uolam uel cum morieris, quaequae eorum exstabunt neque dolo malo aut fraude factoue tuo eiusque ad quem ea res pertinebit ‹in re›rum natura aut in potestate esse desissent, si uiuam mihi aut cui ego uolam reddantur restituantur, stipulatus est Lucius Titius pater, spopondit Lucius Titius filius'. idem pater decedens e
Abbreviated transcription (Latin):
centa legauit.⁊ fideiꝰ comisit. ut cen¬
quinquaginta: postea meiuus uolẽ¬
te testatore littras emisit adeas. scmid
uolunta tem testatoris restitutorum.
pͦeatestator fecit codicillos quib̃ hoc p̃oe¬
pit. intp̃ter hos cõdicillos siquidaliud &¬
atui cct. non ualct᷑ quesitum est.ĩme¬
uius quroucenta accepit. quia mutaũ
uoluntatem deeaepistola testaror.am
cepit. ¶Seramc meuium lib̾tosu¬
os equis patib his scripsit: meuio sub¬
stituit. semꝓinum pupillum suũ.
demtoe coclieillos ꝑftoei comissum cõ¬
firmauit. qͥuibitacauit. lutius titiu
sciehrlisue quam ꝓparte dimidia ħr¬
dem instituit. salutem meuium me¬
tecdimidia ħrdem institui. cam pa¬
tem hrditatis ueto acciꝑe. cuius inlo¬
cum pantmue eius. publium stm ꝓ¬
nium dñm meum hrdem eẽuolo. ⁊
meiuo aoquem hrditatis portionẽ
noluit peruenire. cumelogiortotico¬
missum relinquit :⁊ meuio lib̾to
meo demenicħ merito. dariuolo. la¬
gnas uimuctusti .c. quin quaginta.

Expanded text:
centa legauit et fidei eius commisit, ut cenquinquaginta: postea Maeuius uolente testatore litteras emisit ad eas secundum uoluntatem testatoris restituturum: postea testator fecit codicillos, quibus et hoc praecepit, ut praeter hos codicillos si quid aliud prolatum esset, non ualeat. quaesitum est, an Maeuius, qui ducenta accepit, quia mutauit uoluntatem de ea epistula testator, a cepit.Seiam et Maeuium libertos suos aequis partibus heredes scripsit: Maeuio substituit Sempronium pupillum suum: deinde codicillos per fideicommissum confirmauit, quibus ita cauit: 'Lucius Titius Seiae heredi suae, quam pro parte dimidia institui, salutem.Maeuiumte dimidia heredem institui, eam parte hereditatis ueto accipere, cuius in locum partemue eius Publium Sempronium dominum meum heredem esse uolo', et Maeuio, ad quem hereditatis portionem noluit peruenire, cum hoc elogio fideicommissum reliquit: 'Maeuio liberto meo de me nihil merito dari uolo lagynos uini uetusti centum quinquaginta'.
Abbreviated transcription (Latin):
ahrdibus institutis cum singłis certa
ditu ate utim fili caristme petoquecumq¬
d̾ fiĩc legaui pr̃ari uolo ⁊ siqͥ euenit̃ hr̃is aliem si qͥo
micõ intp̃s ꝓugcuo acceꝑã ⁊ debuero ace solui ue¬
culo utqd sorortue reliqͥ integrũ adcã
e ꝓtincat : quesitum est anquodexqͣtũq¬
eato causa debuit pater.a filio sit pr̃andum
deliss. ad eam ꝑueniss t rasht ud
Patronus. libtostati trbinti n¬
aemipetierat: lib̃tus diu moram abłe¬
ħrde patroni pasus est. ⁊ decederis hriũ¬
cdem reliquto cͥarissimu uirum ques¬
lib̾tus exeadem tribuusq in diẽmõ¬
us suc. consecunurus fuiffi. sici eatri¬
bus scdm uoluntatem patroni sui tuẽ
conparata eẽt. Anuero usure estima¬
tionis hrdicius debcãtur. Rꝗcquio

Expanded text:
heredibus institutis cum singulis certa heredibus institutis cum singulis certa : 'a te autem, fili carissime, peto, quaecumque legaui, praestari uolo, et si quid euenerit aeris alieni, si quouo acceperam et debuero. a te solui uolo, ut quod sorori tuae reliqui, integrum ad eam pertineat'. quaesitum est, an quod ex quacumque causa debuit pater, a filio sit praestanddedisset, ad eam peruenisset. 35 IdPatronus liberto statim tribum emi petierat: libertus diu moram ab herede patroni passus est et decedens heredem reliquit clarissimum uirum: quaelibertus ex eadem tribu usque in diem mortis suae consecuturus fuisset, si ei ea tribus secundum uoluntatem patroni sui tunc comparata esset, an uero usurae aestimationis heredi eius debeantur. respo
Abbreviated transcription (Latin):
hisuerbis utiofiliomco nomina ex calẽ¬
dario queclogerint. filius meus sibi. xx
filio uiuus omnium rerum suarum ad
patriꝰ qua calerdariũ exercebatur. nouos
debitores amplarũ pecuniarum fecit:
inpͥores quas pater exiguarum fortuna
nomnium queipsefecit preceptio per
¶Umi ex̃ ħrdib preceptionem testa¬
tor relinquid eaque expat̾ moniosuiuin
i a rectorͥs eisuꝑ erant. eiusq fedci comi¬
sit. ħ cadem restituere ꝓe nepori. cuor
erit annis seͣdecim: in quibus ħuerba
soluit adiecit. Ite rogo. utireliquumes ali¬
enum quoo ex bonis arrectonis d̾detur
omnib ereclitorib ex reclitibus eoruor¬
⁊ bonorum soluas. reclas satisqfacias:¬
a siaquesitũ est. an siprobaueri. Prs non
suficere. redelitũ borum aototius debͥ
e solutionẽ. nchil ominus tam̃ip¬
sedeb agnoscere honꝰ eris alieni: Rmani
feste ꝓpdna ex reditibus instituuis bon¬
iorum corum uisum esse alienũ esex sol¬
pͥunuere nondepͥo ¶ pater filio tfili

Expanded text:
his uerbis: 'Titio filio meo nomina ex calendario, quae elegerit filius meus sibi, uig: eidem filio uiuus omnium rerum suarum admpatris, qua calendarium exercebatur, nouos debitores amplarum pecuniarum fecit et in priores, quos pater exiguarum fortunarum nominum, quae ipse fecit, praeceptio perm.Uni ex heredibus per praeceptionem reliquit ea, quae ex patrimonio iuri sui Arethonis ei supererant, eiusque fidei commissit haec eadem restituere pronepoti, cum erit annis sedecim, in quibus haec uerba adiecit: 'item rogo, uti reliquum aes alienum, quod ex bonis Arethonis debetur, omnibus creditoribus ex reditibus eorum bonorum soluas reddas satisque facias'. quaesitum est, an, si probauerit heres non sufficere reditum bonorum ad totius debiti exsolutionem, nihilo minus tamen ipse debet adgnoscfeste proponi ex reditibus bonorum eorum iussum aes alienum exsoluere, non de proprio.Pater filio et filia
Abbreviated transcription (Latin):
a. Quero. anħ perunia excausamer¬
non lideureo Nuod scriptum est et exi¬
gipossi. infraudem legis relictum¬
¶ Exhis uerbis testi. ounib quos
siue quibilõ eumque aliis filios filia¬
sue suos om̃s concediuolo. auesitum

Expanded text:
 quaero, an haec pecunia ex causa mernon idcirco quod scriptum est exigi posse in fraudem legis relictum.Ex his uerbis testamenti: 'omnibus, quos siue quibuscumque aliis, filios filiasue suos omnes concedi uolo' quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
anexepła fideiegmasa. eͥ libercatem
men nicħominus ⁊ ex stipłatu abłir¬
clibus: patris. ⁊ ftoci conusso abhis
quorum interest. quasi debitorem
conueniri posse. maxime post consti¬
tutionem diuipiĩ que hoe duxit ñ¬
taͣ. duob filus. quos cepriore man¬
driniliam dum tarat dotis mulier¬
eeigeret. ⁊ cacontem tus crit. Altriã
autem partem: apat maritum cuiᷤ
rmanere concedat. Quesitum est. pͣ¬
ea.inmatrimonio muliere defune¬
ta. anmaritus side tota dote conueru¬
itur. a filio dolimali exceptione seͬue¬
ripossit.⁊ anultro excaussa ftociconiᷤ¬
si accio eiconpetit. utedeparte obligati¬
oius. Accepto eiferatur. D. exceptionẽ¬

Expanded text:
em men nihilo minus et ex stipulatu ab heredibus patris et fideicommisso ab his quorum interest quasi debitorem conueniri posse, maxime post constitutionem diui Pii, quae hoc induxit.Nuptura duobus filiis suis, quos ex priore mardimidiam dumtaxat dotis exigeret et ea contentus erit, alteram autem partem apud maritum eius remanere concedat. quaesitum est postea in matrimonio muliere defuncta, an maritus, si de tota dote conveniatur a filio, doli mali exceptione se tueri possit et an ultro ex causa fideicommissi actio ei competit, ut de parte obligationis accepto ei feratur. respon
Abbreviated transcription (Latin):
aquepponẽntur sextiliam in legnis q̃
que martio datasunt. substitutamñ
sueiuimus. quesuum est: cum tanit¬
st̃i faciendi tempore. quaon mortiᷤ
totamdomum mrusu habuit. necꝗ
quam exealocatũ ancatantum mõ
uroeatur legas se cubicula ĩ quibu
aconsueiussi. ¶Uxorisne tuter¬
ds. cct̃a ib⁊ legauit. Lori mee ꝗequid uiuꝰ¬
as dedi: donau. usib necius conparauiaͣ¬
pes concediuolo. Quero anꝙ posttestm fac¬

Expanded text:
ponerentur Sextiam in legatis, quae Marcio data sunt, substitutam nosueuimus'. quaesitum est, cum tam testamenti faciundi tempore quam mortis totam domum in usu habuerit nec quicquam ex ea locatum, an ea tantummodo uidetur legasse cubicula, in quibua consueuisset.Uxori suae inter cetera ita legauit: 'uxori meae quidquid uiuus dedi donaui usibusue eius conparaui, concedi uolo': quaero, an quod post testamen
Abbreviated transcription (Latin):
ce uł. Cuinquis decedes seie matͥ
fundum qui pͥꝰ matris erat lega¬
uerat. ab capẽtierat. emdencummoi¬
retur flauicalbine. coniugi sueresti¬
tueret. pꝰmortem gestatoris mnaterap̃
magistͣrum ꝓfessaest. nich̾sc adu̾sus
uoluntatem filii sui facturã. paratã¬
q sefundum flauie albine tradere:
sisibiannuabina prãertur. redditu¬
um nomine: s ineq possesionent᷑¬
oilidit᷑. Neq annuabina accepit I Qsi¬
ualuisse. qued matri suum legabatur.
neq onus froei comissi ꝑcessisse simꝰ
nich̾ pẽterea mater cepisset ¶ Quite

Expanded text:
um.Cum quis decedens Seiae matri fundum, qui proprius matris erat, legauerat, ab ea petierat, ut eundem cum moreretur Flauiae Albinae coni‹u›gi suae restitueret. post mortem testatoris mater apud magistratum professa est nihil se aduersus uoluntatem filii sui facturam paratamque se fundum Flauiae Albinae tradere, si sibi annua bina praestarentur redituum nomine: sed neque possessionem tradidit neque annua bina accepit. quaesiualuisse, quod matri suum legabatur, neque onus fideicommissi processisse, si modo nihil praeterea mater cepisset.Qui te
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. Ioem ałpħ: uarus. ẜuio placiuisse sẽ¬
liter legato. stichum tradicłit. isq ate
uictus fuissi : possete extest̾o agere lab̾o.
scrib̾ quianonuioctur. ħis dedis se cꝙita
dederat ut hab̾r non pofsis: ⁊ hocueruor
puto. Si hocamplius ait. deb̾erepͥꝰ quam
iuditiũ accipiatur denumtiare hrdi. ñ
sialͥter fectris. agenti extest̾o. opponeturtͥ
dolimali exceptio. ¶Sistichus ⁊oam¬
a seruimeim potestatemea erunt cũmõi:¬
ar. tumstichus. toamalib̾i sumpto⁊ fũ
dumillum illum sibi abcto si alterumexhn

Expanded text:
et: idem Alfenus Uarus Seruio placuisse scraliter legato Stichum tradiderit isque a te euictus fuisset, posse te ex testamento agere Labeo scribit, quia non uidetur heres dedisse, quod ita dederat, ut habere non possis: et hoc uerum puto. sed hoc amplius ait debere te, priusquam iudicium accipiatur, denuntiare heredi: nam si aliter feceris, agenti ex testamento opponetur tibi doli mali exceptio. 'Si Stichus et Dama serui mei in potestate mea erunt cum moriar, tum Stichus et Dama liberi sunto et fundum illum sibi habento.' si
Abbreviated transcription (Latin):
iliciprimi Itaut homniarstucta g¬
osunt: quesitum est. cum tneodemcõ ẽ¬
tefinio prediorum ununrsit p̃dim
unongalame. Ficapauotiefinib. sub
cura tam̃ esꝰdem uilici. an ud p̃di
ta. Item fuiidum satriarium quiẽ
Iregione mneffana: cumtab̾na dari
uolo. Quesitum est cumĩter fundos
quos supralegauit. sit ꝗdã fundus uo¬
anus inregionenefana. tõeo sensissete¬
statorem certum sit: qui alibieẽt. nõ
adcir cominus deb̾i quia mregionecle¬
signadalapsus eẽt. ¶ Codicibł con¬
furmatis. itacauit. ti burtibus munici¬
pib meis. xmantissimis q̃uequosci¬
tis balncũ iulianm. ĩunctum domu
ince. itaut publico sũptum łrdũ ineo¬
rum.⁊ diligentiã decem mensi b togius
antri p̃beaturgratis. Quesitum est ansũꝑ¬
tus refectionibus necessarios hrdes prãe
tidianam tutelamꝑtineãt. quib b
lius notat: necsioeicomis ab intestaro ad¬
Aata debenturabco. cuuis inofficioso cł¬
test̾o constitis fi. quiacre deretur. quasi¬

Expanded text:
ilici Primi, ita ut haec omnia instructa sunt'. quaesitum est, cum in eodem confinio praediorum unum sit praedium non Galatiae, sed Cappadociae finibus, sub cura tamen eiusdem uilici, an etiam id praediuta, item fundum Satrianum, qui est in regione Niphana, cum taberna dari uolo'. quaesitum est, cum inter fundos, quos ‹s›upra legauit, sit quidem fundus uoanus in regione Niphana et de eo sensisse testatorem certum sit, qui alibi esset, non idcirco minus deberi, quia in regione designanda lapsus esset.Codicillis confirmatis ita cauit: 'Tiburtibus municipibus meis amantissimisque scitis balineum Iulianum iunctum domui meae, ita ut publice sumptu heredum meorum et diligentia decem mensibus totius anni praebeatur gratis'. quaesitum est, an et sumptus refectionibus necessarios heredes praetidianam tutelam pertineant, quibus rum Claudius notat.Nec fideicommissa ab intestato data debentur ab eo, cuius de inofficioso testamento constit‹i›sset, quia crederetur quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Secuł. G extiliam filiamex quadiãte.
Teereliquis scium i marcium sotoris fili
osscripsit hrdes. scxtiliam substituit
tius partem ħrclitatis ex quascriptus
erat omisit. ⁊ co intest̾o defunctobona
cius adfrm̃ leguimum scium deuobi¬
tasunt. Quesitum est. Ansextilia. ex

Expanded text:
um.Sextiam filiam ex quadrante, ex reliquis Seium et Marcium sororis filios scripsit heredes: Sextiam substituit cius partem hereditatis, ex qua scriptus erat, omisit et eo intestato defuncto bona eius ad fratrem legitimum Seium deuoluta sunt. quaesitum est, an Sextia ex
Abbreviated transcription (Latin):
lia. ułinqualibet aliꝑsonauiris esiet.¬
labeonis sententiauera est. ¶cami¬
ta legatũ essi. uitiua uxormea. tantaro
partem habeat: quãtũ unus ħrs. s
non equales partes ẽẽt̾ ħrdum. quin¬
tus mutius ⁊ galł part eniputabant :¬

Expanded text:
lia uel in qualibet alia persona iuris esset.Labeonis sententia uera est.Cum ita legatum esse‹t›, ut Titia uxor mea tantandem partem habeat quantulam unus heres, si non aequales partes essent heredum, Quintus Mucius et Gallus putabant
Abbreviated transcription (Latin):
nit. titiohoc amplius dariuolo deoẽ
aureos qͦs mͥ hr̃des Gau seũ aebẽt aduersꝰ qͦͦᷤ
eit accõnẽ mãdari uolo ei q eorundẽ pigno¬
ra tram. Quero utr um heredies tan.¬
tun decem dare debeant an in omne
debitum. Uest iinusuras debeantmã.
onem legatam. Item quero. cum ignora¬
it matit fam̃ a cdones inprouintia  g¬
iectis sortiusuris decem stipłatisitt. pdntu
anexcausa ftoei comissi supͥscripu.⁊̃ pͣorie
incram̃tũ huius debiti adntumꝑti n s¬

Expanded text:
Titio hoc amplius dari uolo decem aureos, quos mihi heredes Gaii Seii debent, aduersus quos ei actionem mandari uolo eique eorundem pignora tradi'. quaero, utrum heredes tantum decem dare debeant an in omne debitum, hoc est in usuras debeant mandonem legatam. item quaero, cum ignorante matre familias actores in prouincia adiectis sorti usuris decem stipulati sint, an ex causa fideicommissi supra scripti etiam incrementum huius debiti ad Titium
Abbreviated transcription (Latin):
lab̾o pritat: S tub̾oeum quire mansis⁊
Inpotestate lib̾m futurũ.⁊ legatum ha¬
biturum prtat.: tubonis sententiamuo¬
Auntatrocfuneti magis puto conucniẽ
ita legauit. pocula oleana pariaduo.R.¬
diunum parlegatum ẽt̃.: qua n̾itaesset
bina paria. neq itapoculorũ pariaduo.I.¬
dem ⁊ trebatius. ¶Aortos publicoᷤᷤ
urep. concluctos habebat. copportorum:
efructus usq ad lustrum quo conductia
ec̃t: aut sroio legaucrat. ⁊ hrdem eamcõ¬
ductioñ eorum ortorum. etdare dãna¬

Expanded text:
putat: sed Tubero eum, qui remansisset in potestate, liberum futurum et legatum habiturum putat.Tuberonis sententiam uoluntati defuncti magis puto conuenire.ita legauit: pocula oleagine‹a› paria duo. respondi unum par legatum esse, quia non ita esset: bina paria neque ita: poculorum paria duo: idem et Trebatius.Qui hortos publicos a re publica conductos habebat, eorum hortorum fructus usque ad lustrum, quo conducti essent, Aufidio legauerat et heredem eam conductionem eorum hortorum ei dare damna
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ illi debi. qd uerisimile noneẽt:x
ta testatum cẽ patrem familas. utm¬
angati heres eius dampnaretur b̃
¶Uxori mee dumcum filio meo capi
migrauit: siambocapue habitasfile¬
gatum mat̃oebitum inputaui. ꝗ¬
nis unanonhabitass⁊ Smautemin
alium municipium transissent uniũ
amutantũ modouebitumir. quou¬
na habitas sent quanto lib tempore.
Tre batius ait. utdeamas. anhis uerbi
dumcum filio capue crit. num conditi
signifficctur. S⁊ eascriptura ꝓsuꝑuacuo
habi. qu non p̾bo Sinaurem ꝑmulieit̃
inoranonest quominus cum filio habi¬
rer. legatũ croeb̾. ESicdes alienas ut cla¬
res damnatus sis. ñicq eas ul la conditi¬
one cinere posis. estimare uidicem oporte¬
re. ateius scrib̾ quanti hedes sint. ut
p̃tio iustosoluto. heres liberetur poẽ¬
q uiris est.: et sicum potuises emne non

Expanded text:
partem deberi, quia verisimile non esset ita testatum esse patrem familias, ut mandati heres eius damnaretur. " Vxori meae, dum cum filio meo Capuae migravit. si ambo Capuae habitasgatum matri debitu iri putaui, quamuis una non habitassent: sin autem in aliud municipium transissent, unius anni tantummodo debitu iri, quo una habitassent quantolibet tempore: Trebatius ait. uideamus, an his uerbis 'dum cum filio Capuae erit' non condicio significetur, sed ea scripturahaberi: quod non probo. sin autem per mulierem mora non est, quo minus cum filio habitet, legata ei deberi.Si aedes alienas ut dares damnatus sis neque eas ulla condicione emere possis, aestimare iudicem oportere Ateius scribit, quanti aedes sint, ut pretio soluto heres liberetur. idemque iuris est et si potuisses emere, non
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ decessiss ⁊ pat̾ eius mortuus sit. an
uent̾ in possõnememancipati patris u¬
mittipossit. ⁊ rectissime scripsit rõnem
noneẽcuruent̾ quemedictum ad mittit
repelli debeat. est enimequissimũ partur¬
iconsuliquinatus bonorum ꝑofsõem
accepturus ẽ. S ⁊ si auiis inu̾et similit
uentrem admiitemus. ¶Si filius in ad¬
optionem datus decefẜit. pͥgnante uxore
tune dem̾ ad optator defunctus fũit adm¬
utetur uent̾̃ inpossd̃nem aui ad optiui.
s anenam meius quim ad optionemde¬
d̾at filium: m̾itetur uideamus. ⁊ sihic
nepos postumus heres ab auo naturali ĩ¬
stitutus sit mutetur in possd̃nem. quia et¬
si nato eo si nemo exlib̾is sit alius. bonoꝵ¬
it. nõ intotum repelli uent᷑ d̾ebr. namor
natus sol patriex nouo edicto umgiage
ñalit̃ quib casib patriuingitur natus ad¬
mutendus ẽuent̾ inpossõnem. ¶Si eã
quempossõnem uult ire uxor negetur. uł
rurus. uł eẽuł fuisse. uł ex eop̃gnansñ

Expanded text:
 an uenter in possessionem emancipati patris mitti possit. et rectissime scripsit rationem non esse, cur uenter, quem edictum admittit, repelli debeat: est enim aequissimum partui consuli, qui natus bonorum possessionem accepturus est. sed et si auus uiueret, similiter uentrem admittemus. Si filius in adoptionem datus decesserit praegnate uxore, tunc deinde adoptator defunctus fuerit, mittetur uenter in possessionem aui adoptiui. sed an etiam in eius, qui in adoptionem dederat filium, mittetur, uideamus: et si hic nepos postumus heres ab auo naturali institutus sit, mittetur in possessionem, quia et nato eerit, non in totum repelli uterus debet: namque natus solet patri ex nouo edicto iungi. et generaliter quibus casibus patri iungitur natus, admittendus est uenter in possessionem.Si ea, quae in possessionem uult ire, uxor negetur uel nurus uel esse uel fuisse uel ex eo praegnas non
Abbreviated transcription (Latin):
stitutis preteritus sit uentera substituri
ex heredatus uiuis institutis mitendus
mittendum. quia ad eungradum d̾̃uo¬
luta h̾rditas ẽ. a quo ex ħraatusẽ. ¶Si
filius ab hostib captus sit uxor eius pre
int̾ suos heredes futurum ut puta sipat̃
euis apd̾ hostes decedat. S ⁊ siquis uẽtrẽ¬
ita ex heredass qui nichi intra mensos tres
mortis mee natus erit ex ħrs esto uł quipꝰ
tros menses: uent̾ in posid̾nem uriꝙ mit¬
tetur. qr aliquo casu suus hrs futurus. et
oportebit. ne qui sꝑaturan̾ uitam necet᷑.¬
ER ecasime autem p̃tor nuisquam uxorĩ
mentionem fecit. quia fieripot̾ ur mor¬
tis tempore uxor non fuit. que seex eo p̃

Expanded text:
stitutis praeteritus sit uenter, a substitutis exheredatus, uiuis institutis mittendusmittendum, quia ad eum gradum deuoluta hereditas est, a quo exheredatus est.Si filius ab hostibus captus sit, uxor eius prainter suos heredes futurum, ut puta si pater eius apud hostes decedat.Sed et si quis uentrem exheredasset: 'qui mihi intra menses tres mortis meae natus erit, exheres esto' uel 'qui post tres menses', uenter in possessionem utique mittetur, quia aliquo casu suus heres futurus esoportebit, ne qui speratur ante uitam necetur.Rectissime autem praetor nusquam uxoris fecit mentionem quia fieri potest, ut mortis tempore uxor n
Abbreviated transcription (Latin):
heredos nõ sint par enĩutilitas ẽ ¶I
possessionem missus legatoꝵ cã si litem¬
de possõne debr: quam eiplice fuit eaunĩ¬
edictum ppositum. ⁊ aut ꝑuiatorem. aut
ꝑofficialem ꝑoffiqalep̃fectum. aut ꝑ
magisttus in troducendusẽ. inpossõnẽ.¬
¶Missio aũt locum balrbit. nõ canitum sios
io ip̃mquod legitum est⁊ rogatus sit. um̃
etiam si quis uł ex coul ꝓeo restituere fũĩt
rogitus. ¶ Siritio pure logitum fũit.⁊ elꝰ¬

Expanded text:
heredes non sint: par enim utilitas est.In heredes non sint: par enim utilitas est.In possessionem missus legat‹o›rum sere debet, quam ei pro lite fuerit cautuminterdictum propositum: aut per uiatorem aut per officialem praefecti aut per magistratus introducendus est in possessionem.Missio autem locum habebit no‹n› tantum, si quis id ipsum, quod legatum e‹s›t, rogatus sit, uerum etiam si quid uel ex eo uel pro eo restituere fuerit rogatus.Si Titio pure legatum fuerit e
Abbreviated transcription (Latin):
ri ponit an niuioemusurarum hi fruetusi
roclant que in fideicõmissis debentur. ⁊ cũ
exemplum pignoꝵ sequimur idq. ex
siquid sup flum ẽ. in sortem debet impu¬
tari. ¶ Quinĩmmo ⁊ si amplius quãs
debetur. p̃cepit legatarius. exemplo pigͦra¬

Expanded text:
ri poterit, an in vicem usurarum hi fructus ri poterit, an in vicem usurarum hi fructus cedant, quae in fideicommissis debentur. et cum esi quid superfluum est, in sortem debet imputari: quin immo et si amplius quam sibi debetur perceperit legatarius, exemplo pignera
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. s alt̾ius nominis suocessor. dicendum
e. ut edicto locus sit. ⁊ dolus eius sir estimã¬
dus. S ⁊ si heredis heros sit quidolo fecit. e¬
que nocere debebit. dolum accipe derenꝰ
causis. ⁊̃ in ꝑpͥa bõi heredis legataros enã
fidei cõmissarios eẽ mutencos.: ¶ Sipost
sexmenses cum adin ꝓtribunasi fuerint.
in de frucrus recepturos quo ad uolũratis¬
deflinctorum satisfiat.q. remedium ser¬
uatur ⁊̃ adu̾sus eosqui ex c̃a fidei cõmissi
moram faciunt.: ¶Satis factioĩs u̾bum
ueriatius. pateat m̃ ad ex soluendum legi¬
tum refertur pince ⁊ si remissa slt satudu¬
tio rescriptum locumihabebit. qi mora sit
solutioni. ¶Sex aũmensium putocõ¬
tinuum tp̃s nõ ut possõnum computã¬
dum cessatum nõ accipimus. ¶ Si pũ¬
pillus tutorem nõ hãt. nee euratõrem fo¬
nosus uł ad olescens. nam frustratio nõ
fense. Certe si hereditas ira c̾rit. aliquo tp̃r
hoc ip̃s demedio detrahendumẽ. ¶Que¬

Expanded text:
minis successor, dicendum est, ut edicto locus sit et dol‹us› eius sit aestimandus.Sed et si heredis heres sit, qui dolo fecit, aeque nocere debebit.Dolum accipere debemus causis etiam in propria bona heredis legatarios et fideicommissarios esse mittendos, si post sex menses, qu‹a›m aditi pro tribunali fuerint inde fructus percepturos, quoad voluntdefunctorum satisfiat. quod remedium servaretur et adversus eos, qui ex qua causa fideicommisso moram faciunt. Satisfactionis verbum licet latius patet, tamen ad exsolvendum legatum refertur. Proinde et si remissa sit satisdatio, rescriptum locum habebit, quia mora fit solutioni. Sex autem mensum puto continuum tempus, non possessionum computandum. Cessatum non accipimus, si pupillus tutorem non habeat nec curatorem furiosus vel adulescens: nam frustratio non fensae. certe si hereditas iacuerit aliquo tempore, hoc tempus de medio detrahendum est. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
¶ oi cẽpõsita res apuo de funetum fiũt uel¬
tem eius missio locum utq hr̃e deor.
eussi itaq legatarii impeddient etiameũ
qui satis dedit. rei administrationẽ. qͣre
pubis substitutio legati sint relicta. ⁊ mi¬
pubos decesẜit. missionõ solum in eaboa
que restatoris fuer̃. um̾ ad eaquoq q̃ mi¬
pubos ad quisunt locum halebit. namħ̾
quoꝙ hereditarias. ¶ uiuoaũ impu¬
b̾t. neq misslo. neq satis datioiorum ht̃.¬

Expanded text:
i deposita res apud defunctum fuetem eius missio l‹o›cum utique habere debet. missi itaque legatarii impedient etiam eum, qui satisdedit, rei administratione: quare puberis substituto legata sint relicta et impubes decesserit, missio non solum in ea bona, quae testatoris fuerunt, uerum ad ea quoque, quae impubes adqu‹i›siit, locum habebit: nam haec quoque hereditaria sunt: uiuo autem impubere neque missio
Abbreviated transcription (Latin):
scuicet ut ip̃e legata heccaueat quod si am
accepit leganius ab herede satis dicernendũ
ent ex easatis datrone. magis fidei cõmissa¬
no quam legatanodandam accõnem in
eum scilicet easum quo fidei cõmissieuis ꝯ¬
ditio exstint ip̃ius etiam legati ꝑsecutio
danda ent fideicõmissario si nõ dum solu

Expanded text:
scilicet ut et ipse legatario caueat. quod si iam accepit legatarius ab herede satis, decernendum erit ex ea satisdatione magis fideicommissario quam legatario dandam actionem, in eum scilicet ‹c›asum, quod fideicommissi eius condicio extitit: ipsius etiam legati persecutio danda erit fideicommissario, si nondum solu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ñ ut intestati patͥs. s extestam̃to habe¬
bit heditatẽ. qm̃i ⁊ quolib alio substituto.
si fuiss abeo exte catꝰ. ind̾ testamtũ ĩciꝑet.
ubi filiꝰ eẽt exħe datꝰ.¬
S cruus iteori amanto mortiᷤ cã to¬
natꝰ maritimant ut ⁊ uiliano qͦq uid̾t᷑.
itẽ siaccipiat lib̾tatẽ simł ⁊ ħelitatẽ ui¬
ro necessariꝰ hes erit. nec siue lib̾tate aliqͥt
Quẽ hedẽ codicillis fecȩroħes esto. titiũ¬
stttitte  .lex. id̾oꝙlic⁊ codicillis dari¬

Expanded text:
n ut intestati patris, sed ex testamento habebit hereditatem, quoniam et quolibet alio substituto, si fuisset ab eo exheredatus, inde testamentum inciperet, ubi filius esset exheredatmortis causa donatus mariti manet, ut et Iuliano quoque uidetur. idem si accipiat libertatem simul et hereditatem, uiro necessarius heres erit: nec sine libertate aliqui'quem heredem codicillis fecero, heres esto': Titiust
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.i. Sĩfructus relietus relicus sit¬
Q ueritur. quemadmodum daridebeat.
utrum sicut infruetib fuiͣt mortis tẽpore
aneo tempore quo facti sũt oodicilli. an
fundus cumdies legaticedat deb̾i.

Expanded text:
ctus relictus erit, quaeritur, quemadmodum dari debeat, utrum sicut instructus fuit mortis tempore an eo tempore quo facti sunt codicilli an fundus, cum dies legati cedat, deberi.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽsi nupsent. nonan̾a eilegatum debebi¬
tur: quam uri potens eẽ ceꝑit. qr nõ pot̃
instituee substituit. ⁊ heredi fideic̃õmisit.
suxor heres nonerit dotemes ⁊ alia que¬
damdari: post mariti mortem uxor añ
conditionem. ⁊ priusquam ad eat here¬
ditatem decessit. Q uesitumẽ. andies fid̾i¬

Expanded text:
tens nupserit, non ante ei legatum debebitur, quam uiripotens esse coeperit, quia non potest institutae substituit et heredem fidei commisit, si uxor heres non erit, dotem ei et alia quaedam dari: post mortem mariti uxor ante condicionem et priusquam adeat hereditatem decessit. quaesitum est, an
Abbreviated transcription (Latin):
satis oportẽ p̾tor putauit. ut quibus
pulentur: semꝑenĩsatis dare cogitur.
cuiusty sit dignitatis uł. facultatum q̃¬
rumcumꝙ heres. nec sine ratione. hoc p̃¬
tori uisum ẽ sicutiheres incumbit pose¬
siom bonorum ita legatarios quoc care¬
re non debere bonis defuncti. s aut satis¬
dabitureis. aut n sacis nõ dabitur mpoᷤ¬
sessone bonorum uenire p̾toruoluit fñ
solum autemom̃ĩb legatariis satis da¬
reoportet.s ⁊ sucessorib legatariorum
satisdari debere iamconstat. quamuis i
state aliciius erit legatum sit. cauebitur
eicuius subiectus ec̃. ¶ Nonsolumã
legataru nomine heredes cauent. s ⁊ sue¬
cessoros eorum etiam ciui ex senatus cõ.

Expanded text:
dari oportere praetor putauit, ut, quibus pulentur.Semper autem satisdare cogitur, cuiuscumque sit dignitatis uel facultatium quarumcumque heres.Nec sine ratione hoc praetori uisum est, sicuti heres incu‹m›bit possessioni bonorum, ita legatarios quoque carere non debere bonis defuncti: sed aut satisdabitur eis aut, si satis non datur, in possessionem bonorum uenire praetor uoluit.Non solum autem omnibus legatariis satisdar‹i› oportet, sed et successoribus legatariorum satisdari debere iam constat, quamuis isstate alicuius erit legatum sit, cauebitur ei cuius iuri subiectus est.Non solum autem legat‹o›rum nomine heredes cauent, sed et successores eorum.Is etiam, cui
Abbreviated transcription (Latin):
extrebelliano. nec quarte commodo he¬
res mrestitutione utetur. Namcum a¬
lieno piculo adierit hereditatem. m̃ito ⁊¬
omĩcommõ do arcebitim: ne int̾est soluẽ¬
do sit hereditas: nec ne sufficit enim recu¬
sari ab heredeistituto. Neq illud inqri

Expanded text:
ex Trebelliano nec quartae commodo heres in restitutione utetur: nam cum alieno periculo adierit hereditatem, merito omni commodo arcebitur. nec interest, soluendo sit hereditas nec ne: sufficit enim recusari ab herede instituto. neque illud inqui
Abbreviated transcription (Latin):
gentis que habiturus eẽt. heres. residẽt ap̃ si¬
dei cõmissariũ in reliquis aut̃ trecentis ead̾
distributo fiet. ut exhisquãtuor partes ha¬
brat fideicomissarius reliquas tro legatanꝰ
nam iiquissimũ ẽ plus ferre legatarum.i.¬
deo qr suspecctadieta ẽ heroditas qua laturꝰ
g  . his testĩs inquib lex falcioralocum ñht̃
dalegata pr̃anda sint.⁊ quarta mex solosi:¬
dei cõmisso detrahere possit. anu̾oex legatis
uł fd̾icõmissis. quartam de trahere possit ⁊
refert aristonem iꝑdisse. ex omĩb decrabẽ
dam. hocẽ. ex legatis ⁊ fideicomissis. ¶Nos
que abberece alienate sint inquartamim¬
pitantur heredi. ¶Quidam lib̾is suisex
disparib partibꝰ institutis datis p̃ceptioĩb¬
sicut ip̃e maximã paitem patrimoniimt̃¬

Expanded text:
e habiturus esset heres, resident apud fideicommissarium, in reliquis autem trecentis eadem distributio fiet, ut ex his quattuor partes habeat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus t in his testamentis, in quibus lex Falcidia locum non habet, da legata praestanda sint et quartam ex solo fideicommisso detrahere possit, an uero et ex legatis et ex fideicommisso quartam detrahere possit? et refert Aristonem respondisse edam, hoc est ex legatis et fideicommisso. Res, quae ab herede alienatae sunt, in quartam imputantur heredi. Quidam liberis suis, ex disparibus partibus institutis, datis praeceptionibus, ut ipse maximam partem patrimonii