comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prius te uenisse quam uenturum sciant. precedant
hannibali inmici lecales et uia maioe que quam
ut eam statim capite cinimo possent. Itaq uolun d¬
tatem se laudart inharbalis cut. ad consilium pen¬
sandu temporis opus esse. Tum inharbal nõ oĩa
ni mirum eidem cluder iuncere scis hannibal. uicto¬
ria utinescis mora enis diei satis creditur. saluti
fuisse urbi atq imperio. postero die ubi primumi
illuxit ad spolia legenda. fedamq ctiam hostibus ⁊¬
spectanda instragem insistunt. Iacebant tot roma¬
aut pugna iunxerat aut fuga. ad surgentes qui¬
dam extenge media ciuenti.quos stricta matutino
tempore extitauerant uulnera ab hoste opp̃ssi sunt.
quosdam aiacentis uiuos sucisos feminibus popłi¬
tibusꝙ iuencrunt nudantis ccruicem uigalium¬
q. et reliquum sanguinẽ libantes aurire inuen¬
ti quida in sunt. mersis incfossam tenum capici¬
bus. ꝙ sup̃õs fecisset. foueas obruentisꝙ ora sub¬

Expanded text:
ut prius uenisse quam uenturum sciant, praecedam.' ut prius uenisse quam uenturum sciant, praecedam.' Hannibali nimis laeta res est uisa maiorque quam ut eam statim capere animo posset. itaque uoluntatem se laudare Maharbalis ait; ad consilium pensandum temporis opus esse. tum Maharbal: 'non omnia nimirum eidem di dedere. uincere scis, Hannibal; uictoria uti nescis.' mora eius diei satis creditur saluti fuisse urbi atque imperio. postero die ubi primum inluxit, ad spolia legenda foedamque etiam hostibus spectandam stragem insistunt. iacebant tot Romaaut pugna iunxerat aut fuga; adsurgentes quidam ex strage media cruenti, quos stricta matutino frigore excitauerant uolnera, ab hoste oppressi sunt; quosdam et iacentes uiuos succisis feminibus poplitibusque inuenerunt nudantes ceruicem iugulumque et reliquum sanguinem iubentes haurire; inuenti quidam sunt mersis in effossam terram capitibus quos sibi ipsos fecisse foueas obruentesque ora sup
Abbreviated transcription (Latin):
agmen. ut si nichil obstet ius. Itaq te mecum
qui et uos met ip̃os et rem publicam saluam uł¬
tis. Hec ubi dicta dedit stringit cladium cuneo¬
q facto ꝑ medias uadit hostes et cum inlatus
dextrii patebat. Numide iacularentur translati
indextrum scutio. in maiora castra ad deꝰ. homi¬
num milia cuaserunt. atq inde protinus a homi¬
gno agmine adiuncto camisium incolumes ene¬
niunt. hec apud uicos magis imretu anino pus
ingenium suum cuiq aut sors dabat quam ex solio
ip̃oꝵ cuit imꝑio cuius quam agebantur. hamibali
nictoricum. cettri circumfusi gratularentur. suade¬
fentoos ut canto ꝑfunctus lello dici ꝙ relictum es¬
set. noctisq in sequentis quietem. ⁊ ip̃e sibi sum̃e¬
ret. et fessis daret militibus. Maharbal. Prefectus e¬
quitum minime censandui tatus inimo. ut quid
hac pugnafit actum sciat. dic quinto inquidue¬
tor incapitolio epulaberis. equite sequere. cum ut

Expanded text:
agmen, ut si nihil obstet, disicias. itaque ite mecum agmen, ut si nihil obstet, disicias. itaque ite mecum qui et uosmet ipsos et rem publicam saluam uoltis'. haec ubi dicta dedit, stringit gladium cuneoque facto per medios uadit hostes et, cum in latus dextrum quod patebat Numidae iacularentur, translatis in dextrum scutis in maiora castra ad sescenti euaserunt atque inde protinus alio magno agmine adiuncto Canusium incolumes perueniunt. haec apud uictos magis impetu animorum, quos ingenium suum cuique aut fors dabat, quam ex consilio ipsorum aut imperio cuiusquam agebatur. Hannibali uictori cum ceteri circumfusi gratularentur suaderentque ut, tanto perfunctus bello, diei quod reliquum esset noctisque insequentis quietem et ipse sibi sumeret et fessis daret militibus, Maharbal praefectus equitum, minime cessandum ratus, 'immo ut quid hac pugna sit actum scias, die quinto' inquit, 'uictor in Capitolio epulaberis. sequere; cum equite,
Abbreviated transcription (Latin):
agmine camisii abituros esse. Eam sententia
ałn totam aspernati. Cur est ullos qui se aras¬
strent ip̃os nõ uenit cum eque coniungi pos¬
sent. Quia iidelicet plena hostiu om̃ia in me¬
dio essent et alioꝵ qua sua ꝑiculo corpora tan
to mallent obiceir. alris non tam sententia est¬
displicere quã animus de esse p̃. Sempromus
tuditanus. tn. mul. capi ergo mauultis inquit
aib auanssimo et crudelissimo hoste extimariq i
capita ur̃a. et exquin pretia ab interoganti¬
bus. Romanuis curis in latinis socius. ut ex
tua contumclia et miseria alteri honos quera
ri quam curpiter uiuere malint. et tot for¬
tissimoꝵ uiroꝵ qui cit̾ca etan cõmulaiti iacẽt
ciues estis. Scd ante quam oppiimat lux ma¬
iorac hostium agmina obseyunt iter ꝓ os qui
mordinati atq in compoĩti obscrepunt uortaᷤ
crumpanius. ftiro atq audatia fiat quã uis ꝑ cõ¬
ferto hosti cunco qui hoc laxum atq solutum

Expanded text:
agmine Canusium abituros esse. eam sententiam agmine Canusium abituros esse. eam sententiam alii totam aspernari; cur enim illos, qui se arcessant, ipsos non uenire, cum aeque coniungi possent? quia uidelicet plena hostium omnia in medio essent, et aliorum quam sua corpora tanto periculo mallent obicere. aliis non tam sententia displicere quam animus deesse: P. Sempronius Tuditanus tribunus militum 'capi ergo mauoltis' inquit, 'ab auarissimo et crudelissimo hoste aestimarique capita uestra et exquiri pretia ab interrogantibus Romanus ciuis sis an Latinus socius, et ex tua contumelia et miseria alteri honos quaeratri quam turpiter uiuere maluit, et tot fortissimorum uirorum qui circa eum cumulati iacent ciues estis. sed antequam opprimit lux maioraque hostium agmina obsaepiunt iter, per hos, qui inordinati atque incompositi obstrepunt portis, erumpamus. ferro atque audacia uia fit quamuis per confertos hostes. cuneo quidem hoc laxum atque solutum
Abbreviated transcription (Latin):
li fugientiu infestis agmini. cum quinquagin¬
socioꝵq pars cesi dicuntur. inhis ambo consu¬
lum questores .l. atilius. et .ĩ. furuis bibaculus
dam pretoriiq. et edilicii. Incer eos. cñ. seruili¬
us minimus. et .M. minutius numerantur
qui magis equitum priore anno aliquot die
qui eos magis gessissent auide insenatu legi debe¬
rent cum sua uoluntate milites in legionibus
facti essent. capta eo prelio tria milia peditum
gnam accidere leuiora. quia ab hoste cessatum a¬
est. sic strage exercitus grauior fediorq fuga.
nam et ad aliam sufficit᷑ urbem prodidit ita
exercitum seruauit ad cannas fugientem consu¬
lem. uix quinquaginta secuti sunt. alterius mo¬
rientis prope totus excrcitus fugit binis in castͥs
cum multitudo semi armis sine ducibus esset
nuntium. qui maioribus prcerant. mittunt dũ
prelium demde ex letitia epulis fatigatos. quicx
noctarna hostes p̾meret ut ad se cransirẽt un or

Expanded text:
li fugientium insertus agmini, cum quinquaginli fugientium insertus agmini, cum quinquaginsociorumque pars, caesi dicuntur; in his ambo consulum quaestores, L. Atilius et L. Furius Bibaculus dam praetoriique et aedilicii—inum Geminum et M. Minucium numerant, qui magister equitum priore anno, aliquot annqui eos magistratus gessissent unde in senatum legi deberent cum sua voluntate milites in lefacti essent. capta eo proelio tria milia peditum gnam accidere leuior, quia ab hoste est cessatum, sic strage exercitus grauior foediorque. fuga namque ad Alliam sicut urbem prodidit, ita exercitum seruauit: ad Cannas fugientem consulem uix quinquaginta secuti sunt, alterius morientis prope totus exercitus fuit. binis in castris cum multitudo semiermis sine ducibus esset, nuntium qui in maioribus erant mittunt, dum proelio, deinde ex laetitia epulis fatigatos quies nocturna hostes premeret ut ad se transirent: uno
Abbreviated transcription (Latin):
han fugam morte consulis feceris. ee sunestar
cñ. corneli macte ubi tute esto sed caue frustra
miando exiguum tempus emanibus hostium
enadendi ab sumas abi nũtia yublice patribus
urbem tomanam muniant ac prius qua uictor
hostis aduemat presidus firment priuatimq fa¬
bio emilio preceptoru eius memorem extitisse
Et adhuc morime. et adhuc in hac stragt mili¬
tam ncoꝵ patere expirare. Nec tu ut reus in¬
ut alieno crimine in nocentiam ncam prote¬
gam. hec exagentis prius turba fugientuu ci¬
uium. deinde hostes opptessere consulcm igno¬
rantes quis esset obrucrũtq teł. lentulu intu¬
mulum abripuit equus timude effuse fuguint
.Uii. milia hominui in minora castra. detem ps
maiora. duo ferme inuicum ⁊ p̃m cannas ꝑ fu¬
gerunt. Qui ex timplo acarthalone atq equiti¬
bus millo munimento cegentes uicum cirtum uẽ¬
ti sunt. Consul alter scu forte seu consilio nul¬

Expanded text:
hanc pugnam morte consulis feceris; etiam sine hhanc pugnam morte consulis feceris; etiam sine hCn. Corneli , macte uirtute esto; sed caue, frustra miserando exiguum tempus e manibus hostium euadendi absumas. abi, nuntia publice patribus urbem Romanam muniant ac priusquam uictor hostis adueniat praesidiis firment; priuatim Q. Fabio L. Aemilium praeceptorum eius memorem et uixisse et adhuc et mori. me in hac strage militum meorum patere exspirare, ne aut reus iut alieno crimine innocentiam meam protegam.' haec eos agentes prius turba fugientium ciuium, deinde hostes oppressere; consulem ignorantes quis esset obruere telis, Lentulum in tumultu abripuit equus. tum undique effuse fugiunt. septem milia hominum in minora castra, decem in maiora, duo ferme in uicum ipsum Cannas perfugerunt, qui extemplo a Carthalone atque equitibus nullo munimento tegente uicum circumuenti sunt. consul alter, seu forte seu consilio nul
Abbreviated transcription (Latin):
parte altera pugne paulus quaqi prmio statim ngit¬
lio funda grauiter ictus fuenitꝰ. tamero t occu prt
seꝑe cum confertis hannibalt. Et aliquat locis pliuis
restituit. protegentibus eum cquicibus romanis ob¬
missis postremo equis. quia consulem ad regendio
cqnu uires deficiebãt. Tum denũtianti cadam iu¬
sisso smnsulem ad redes descendere nuitians ciridau
le iam aut dubia hostiu inctora fine belim arta
mori inuestigio malent qumo fager uctores. mo¬
rantibus uictoriam irati triicidarent quos pleni¬
pellere non poterant. ꝓcpuserunt iam paucoo sur¬
atos et labore ac uulncribuis fessos raucos sua¬
ti om̃es sunt equosꝙ ad fugam qui poterasst re¬
equo sedentem. in saxo quoreꝰ oppetu ectris us
uidisset ł emili inquit. quem ppletum sonfene
cuulie cladis hodierne. dei respicer debent⁊ sontenic
equum. dum et tibi uitium aliquid supestre om̃e
ego fo tollere possum ac proteger. he fisnestam

Expanded text:
parte altera pugnae Paulus, quamquam primo statim proeparte altera pugnae Paulus, quamquam primo statim proelio funda grauiter ictus fuerat, tamen et occurrit saepe cum confertis Hannibali et aliquot locis proelium restituit, protegentibus eum equitibus Romanis, omissis postremo equis, quia consulem et ad regendum equum uires deficiebant. tum denuntianti cuidam iussisse consulem ad pedes descendere equites dixisse le iam haud dubia hostium uictoria, fuit, cum uicti mori in uestigio mallent quam fugere, uictores morantibus uictoriam irati trucidarent quos pellere non poterant. pepulerunt tamen iam paucos superantes et labore ac uolneribus fessos. inde dissipati omnes sunt, equosque ad fugam qui poterant reequo sedentem in saxo cruore oppletum consulem uidisset, ' L. Aemili ' inquit, 'quem unum insontem culpae cladis hodiernae dei respicere debent, cape hunc equum, dum et tibi uirium aliquid superest <et> comes ego te tollere possum ac protegere. ne funestam
Abbreviated transcription (Latin):
nimide preter consueta arma telaqs gladios agtultos
subloricis habentes spetiem tates fisegladras anrato s¬
de siliunt. parmisq ⁊ iaculis ante pedes hostiumino¬
icctis in mediam aciem. accepti. ductiq hdastiumo peo
considere abtergo uibent᷑ Ac dumttcia abomsi
parte conscutur. quicti manscrint posti omini
oculos animosq occurauerat certamen. Eosi abrettis
stucis quie passim inter aceruos cesoriem cama auinttiora¬
ta etant uersam ad oruintur romanancaꝗorutiest¬
gnor forientes ac poplites cedentesꝰ stragem ingenit̃¬
dedepunt. ac maiorem aliquãto pauores ac tumultũ
fecerunt. cum alibi terror ac fuga perti. & in maltĩ
iam sre prelium esset hasdrubas. qui caparte piatrat
subductos ex media acie numidas. qlia segnis corr
cum aduersis pugnacrat id persequeneo patti
fugientes mitit. hispanos et gallos pedites afris
iam̃ prore fessis. cede magis quãm pugna ad uingit.

Expanded text:
Numidae, praeter solita arma telaque gladios occultos Numidae, praeter solita arma telaque gladios occultos sub loricis habentes, specie transfugarum cum ab suex equis desiliunt parmisque et iaculis ante pedes hostium proiectis in mediam aciem accepti ductique ad ultimos considere ab tergo iubentur. ac dum proelium ab omni parte conseritur, quieti manserunt; postquam omnium animos oculosque occupauerat certamen, tum arreptis scutis, quae passim inter aceruos caesorum corporum strata erant, auersam adoriuntur Romanam aciem, tergaque ferientes ac poplites caedentes stragem ingentem ac maiorem aliquanto pauorem ac tumultum fecerunt. cum alibi terror ac fuga, alibi pertinax in mala iam spe proelium esset, †Hasdrubal† qui ea parte praeerat, subductos ex media acie Numidas, quia segnis eorum cum aduersis pugna erat, ad persequendos passim fugientes mittit, Hispanos et Gallos pedites Afris prope iam fessis caede magis quam pugna adiungit.
Abbreviated transcription (Latin):
Parte certamen factum erat. acrius tamen quã di¬
utius pugnatum est pulsiq romani equites terga
uertunt. sub equestris finem certaminis coorta ẽ ro.¬
ditum pugna pͥmo. et uiribus et animis parum cõ¬
stabant ordines gallis ħ is pripiss : t antimsi matuma c̃õ
ac sere consilio qua fronte acieꝙ densa in puluera holti¬
um cunois nimis tamen eoq parum uabdum adost¬
rentibus pedem insisttre. ac tenore ano t prede refe¬
uore fugientium agmine in mediamo primite aciem
in lati. postremo nullo resistente ad sUPeGI aciem
perienerũt. Q uiutrunq reductiss asus conifieat
mediaq galli hispaniq steterant caliquatĩ ororãt¬
to minedium romanis. cintimdedecuntalas mou
cornuia extendendo clausere. et ab tergone telo ci moi
romani de functi ne quicquã de predio unsces musis
iniquu ꝙ inchusi aduersi cimumfessos eosededam
ꝙ fessi cum recentibus ac uegctis pugnabunt e tam
pumca ceptum finude. Quingenti ferme miitos¬

Expanded text:
parte certamen factum erat; acrius tamen quam diutius pugnatum est pulsique Romani equites terga uertunt. sub equestris finem certaminis coorta est peditum pugna, primo et uiribus et animis par dum constabant ordines Gallis Hispanisque; tandem Romani, diu ac saepe conisi, aequa fronte acieque densa impulere hostium cuneum nimis tenuem eoque parum ualidum, a ceterentibus pedem institere ac tenore uno per praeceps pauore fugientium agmen in mediam primum aciem inlati, postremo nullo resistente ad subsidia Afrorum peruenerunt, qui utrimque reductis alis constiterant †media, qua Galli Hispanique steterant, aliquantum promiin medium Romanis circumdedere alas; mox cornua extendendo clausere et ab tergo hostes. hinc Romani, defuncti nequiquam de proelio uno, omissis iniquam quod inclusi aduersus circumfusos sed etiam quod fessi cum recentibus ac uegetis pugnabant. iam a Punica coeptum fraude. quingenti ferme
Abbreviated transcription (Latin):
aliena inhoste terra int̾ oĩa inimica infestaq pro¬
cul a domo apatria. neq illi terra neq mari est pax.
nulle enim urbes accipiunt. nulla incenia. ich
usꝙͣ sui uidet. Indiem capto uiuit. parte ie ter¬
tia exercitus eius ht̃. quem hibeꝵ annem traiecĩt.
plures fames qua ferrũ absupsit. Nechis pautis
im uictu subpeditat. dubitas ergo quni s equt¬
eu sedendo suꝑatum sumus.qui sentiat indies nõ
cõmeatus. nõ supplementũ. no petatet. habres.
quãdiu progeromi castelli apulie mopis tanã
pro carthaginis incenib. S ne aduris tẽ qunat
ego gloriabor .p̃. semilius acq atilius proximt
consules. uide ꝙ̃ admodui eu ludificati sintꝰ. srt una
salutis est uia .i. panle quani difitiler. inastam u ti¬
stui milices uolunt. id uanocosut romanus ꝙhar

Expanded text:
aliena, in hostili est terra inter omnia inimica infestaque, proaliena, in hostili est terra inter omnia inimica infestaque, procul ab domo, ab patria; neque illi terra neque mari est pax; nullae eum urbes accipiunt, nulla moenia; nihil usquam sui uidet, in diem rapto uiuit; partem uix tertiam exercitus eius habet quem Hiberum amnem traiecit; plures fame quam ferro absumpti; nec his paucis iam uictus suppeditat. dubitas ergo quin sedendo superaturi simus eum qui senescat in dies, non commeatus, non supplementum, non pecuniam habeat? quamdiu pro Gereoni, castelli Apuliae inopis, tamquam pro Carthaginis moenibus sedet? ne aduersus te quidem de me gloriabor: Seruilius atque Atilius, proximi consules, uide quemadmodum eum ludificati sint. haec una salutis est uia, L. Paule , quam difficilem infestamque citui
Abbreviated transcription (Latin):
factuꝵ. et ubi extimplo res uerba sequĩt᷑ at qui si hoc
ꝙ facturũ se denutiat. extimplo pugnauerit aut ego
ie militare belli hoc gentis. hostem hũc ignoro aut t̾¬
nobilior alius trãsi meno locus. nr̃is cladibus erit. nec
gsiandi tempus aduers unũ ẽ. ut ego contendendi
potius ꝙ̃ appetendo glia modũ excesẜim seditares
se habet. Una ratio belli gerendi ad uersus hanniba¬
lem est quam ego gessi. nec euentus docet hec. stu¬
tor iste magr̃ est. sed eadem ratio que fuit futura¬
q donee res cade manebũt inmutabilis est. In ita¬
lia bellu gerimus insede ac solo mĩs om̃ia cͥcã pleno
ciuiu ac socioꝵ sunt. armis uiris equis. cõmeatib
iuãt. iiuabũtq . Idiam fidei docum̃tũ inadũsis re¬
his nostris dederũt. Meliores. prudentiores. constãti¬
ores. nos tempus diesq facit. hannibal contra in

Expanded text:
facturum et ubi extemplo res uerba sequitur? atqui si hic, facturum et ubi extemplo res uerba sequitur? atqui si hic, quod facturum se denuntiat, extemplo pugnauerit, aut ego rem militarem, belli hoc genus, hostem hunc ignoro, aut nobilior alius Trasumenno locus nostris cladibus erit. nec gloriandi tempus aduersus unum est, et ego contemnendo potius quam appetendo gloriam modum excesserim; sed ita res se habet: una ratio belli gerendi aduersus Hannibalem est qua ego gessi. nec euentus modo hoc docet—stultorum iste magister est—sed eadem ratio, quae fuit futuraque donec res eaedem manebunt, immutabilis est. in Italia bellum gerimus, in sede ac solo nostro; omnia circa plena ciuium ac sociorum sunt; armis, uiris, equis, commeatibus iuuant iuuabuntque,—id iam fidei documentum in aduersis rebus nostris dederunt; meliores, prudentiores, constantiores nos tempus diesque facit. Hannibal contra in
Abbreviated transcription (Latin):
legã tuu. et te talem uiru intuenti m. tecum oĩs
oratio ẽ quem uideo. ne quicꝙ̃ ⁊ uirũ bonũ ⁊ ciuem
fore. Si altem parte claudicet. res. p̃. malis cõsilus
idem ac bonis uiris et potestatis erit enue ẽ .I. pau¬
le sitibi minus certaminis cum. ẽ. Tercentio. qua
cĩ harnibale fututũ censes. nesdio an infestior. hic
aduersarius qua ille hostis mancat. et cu illo mnati¬
etantum cum hec om̃ibus lotis ac tem ponbuo tt᷑¬
taturis es aducisus hamibale segionesq eius tuis
eguitibus ac peditibus uigna ndim tib sit. Uar
dire tuis militibus te sit oppugnaturus om̃is
eta tibi causa adsit cum flaminii memoria. tã¬
men ille consul demum ⁊ in prouintia et ad exex¬
citum capit facere. hie prius quã peteret cõs. de¬
inde in petendo consulatu. Nunc quoc consus pri¬
uod̾ castra uideat. aut hostem insanit & qui rataᷤᷤ
tos ciet quid inter armatam uiuentutem cẽsto

Expanded text:
legam tuum et te talem uirum intuenti mihi tecum omnis legam tuum et te talem uirum intuenti mihi tecum omnis oratio est, quem uideo nequiquam et uirum bonum et ciuem fore, si altera parte claudente re publica malis consiliis idem ac bonis iuris et potestatis erit. erras enim, L. Paule , si tibi minus certaminis cum C. Terentio quam cum Hannibale futurum censes; nescio an infestior hic aduersarius quam ille hostis maneat; cum illo in acie tantum, cum hoc omnibus locis ac temporibus certaturus es; aduersus Hannibalem legionesque eius tuis equitibus ac peditibus pugnandum tibi est, Uarro dux tuis militibus te est oppugnaturus. ominis etiam tibi causa absit C. Flamini memoria. tamen ille consul demum et in prouincia et ad exercitum coepit furere: hic, priusquam peteret consulatum, deinde in petendo consulatu, nunc quoque consul, priusquam castra uideat aut hostem, insanit. et qui tantas o inter togatos ciet, quid inter armatam iuuentutem censes
Abbreviated transcription (Latin):
nũc locatus inurbe scipet que sibiagenda armatoᷤ. fo¬
tent. et diem quoq prediceret posset. quã cu hoste so¬
gnis collatis esset dimicaturus. S que consiliã ma¬
gis res dont hõĩb ꝙ̃ hoĩos reb. ea ante tempsil i mia¬
tura nõ p̾ceptuꝵ optaret ut que caute ac cõsulta gt¬
sta essent satis prospe eucnirẽt. Temericitem pter i
ꝙͣ ꝙ stulta sit infelice etiã ad id locoꝵ fuisse. idsua sip̃¬
te apparebat tuta celerib cõsilus preposituꝵ. et ꝙ in
cõstantius ꝑseueraret. fabius maximus sic cu profi¬
ciscents allocutus fertur. Si aut collegã id ꝙ male̾ tui
similem .l. emili haberes. aut tu college tui simi
lis esses suꝑuacanea esset oratio mea. Nam et duo
boni consules etiam me indigentes om̃ia e. R. p̃
fide nr̃a faceretis. et male. nec mea uerba auribus
ur̃is. nec consilia animis reciperetis. Nuneet gl¬

Expanded text:
nunc togatus in urbe sciret quae sibi agenda armato fonunc togatus in urbe sciret quae sibi agenda armato forent, et diem quoque praedicere posset qua cum hoste signis conlatis esset dimicaturus: se, quae consilia magis res dent hominibus quam homines rebus, ea ante tempus immatura non praecepturum; optare ut quae caute ac consulte gesta essent satis prospere euenirent; temeritatem, praeterquam quod stulta sit, infelicem etiam ad id locorum fuisse. et sua sponte apparebat tuta celeribus consiliis praepositurum, et, quo id constantius perseueraret, Q. Fabius Maximus sic eum proficiscentem adlocutus fertur. 'si aut collegam, id quod mallem, tui similem, L. Aemili , haberes aut tu collegae tui esses similis, superuacanea esset oratio mea; nam et duo boni consules, etiam me indicente, omnia e re publica fide uestra faceretis, et mali nec mea uerba auribus uestris nec consilia animis acciperetis. nunc et col
Abbreviated transcription (Latin):
ad decuriatũ. et centuriatũ cõuenissent. sua uolũtate ⁊¬
ip̃i inter se cquites decunati. centũiati pedite ᷤᷤ coniu¬
rabãt sese fuge atq formidinis nõ abituros neq
ce ordine recessuros. nisi teli sum̃endi aut petendi
saut hostis feriendi aut quis ẜuandi causa id exuo¬
luntario inter ip̃os fodere ad tribunos ad legiptimã
uins iurandi adactionẽ tñslatũ  conticẽs pͥus qͣr ał
urhe signa mouerent᷑. consulis uardĩs. multe ac fe¬
roces fuerũt. denũtiãtes bellũ arcessitũ in italiãa no
nobilibus. mansurumq inuiscerib rei publice. si plu¬
res fabios impatores haberet. S quodic hostem ui¬
disset profectuꝵ. college eius pauli una pridie qua
curbe prosicis cerẽt᷑ contio fuit uerior ꝙ̃ gratior popi¬
lo. qua nichil indement̾ ui uanonẽ dictum nisiro
modo mirari se ꝙ nequi dux prius ꝙ̃ aut suũ aut ho¬
stiu exercitũ. locoꝵ sicu. natura regionis nossec. Iam

Expanded text:
ad decuriandum aut centuriandum conuenissent, sua uoluntate ipsi inter sese decuriati equites, centuriati pedites coniurabant sese fugae atque formidinis ergo non abituros neque ex ordine recessuros nisi teli sumendi aut petendi et aut hostis feriendi aut ciuis seruandi causa. id ex uoluntario inter ipsos foedere ad tribunos ac legitimam iuris iurandi adactionem translatum. contiones, priusquam ab urbe signa mouerentur, consulis Uarronis multae ac feroces fuere denuntiantis bellum arcessitum in Italiam ab nobilibus mansurumque in uisceribus rei publicae, si plures Fabios imperatores haberet, se quo die hostem uidisset perfecturum. collegae eius Pauli una, pridie quam ex urbe proficisceretur, contio fuit, uerior quam gratior populo, qua nihil inclementer in Uarronem dictum nisi id modo mirari se quidni qui dux priusquam aut suum aut hostium exercitum locorum situm naturam regionis nosset, iam
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. qm̃ magr̃atuũ parũ sicut tumultũ ac trepidati¬
one in urbe tollãt. matronos publico arteãt cõtine¬
riꝙ intra suũ quãꝙ limen cogãt. cõploratus fami¬
liaꝵ cocrceant silentiũ ꝑ urbem faciant. nũtios re¬
nm oĩu ad pretores deducẽdos curẽt sue quisꝙ for¬
tune comi actore expectẽt. custodes p̾terea ad ortas
ponãt qui prohibeãt quẽ quã egredi urbem cogãt¬
ꝙ hoĩes nuilla nisi urbe ac menibus saluis salu¬
tẽ sꝑarc. ubi cõticuetit tumultus. Tum incuria
patres reuoc̾ados cõsulendũq de urbis custtdia ec̃
Cum in hãc sentĩa pedibus cẽs issent. sum̃otaq
foro magrãtus curba. patres diu̾si ad se dandos tu¬
ad decẽmilia militũ ferme esse ĩcõpositor mordino¬
tiãtẽ. Tum priuate quap de ꝑ domos clades uulgi¬
te sunt. adeoq tota urbem oppleuit luctus ut sa¬

Expanded text:
dum, quoniam magistratuum parum sit, ut tumultum ac trepidatidum, quoniam magistratuum parum sit, ut tumultum ac trepidationem in urbe tollant, matronas publico arceant continerique intra suum quamque limen cogant, comploratus familiarum coerceant, silentium per urbem faciant, nuntios rerum omnium ad praetores deducendos curent, suae quisque fortunae domi auctorem exspectent, custodesque praeterea ad portas ponant qui prohibeant quemquam egredi urbe cogantque homines nullam nisi urbe ac moenibus saluis salutem sperare. ubi conticuerit recte tumultus, tum in curiam patres reuocandos consulendumque de urbis custodia esse. cum in hanc sententiam pedibus omnes issent summotaque foro <a> magistratibus turba patres diuersi ad sedandos tuad decem milia militum ferme esse incompositorum inordinadinantem. tum priuatae quoque per domos clades uolgatae sunt adeoque totam urbem oppleuit luctus ut sa
Abbreviated transcription (Latin):
misiũ. copias ita duxit. Et iam aliqua sp̃e cõsulais ex̾¬
citus erat. menibusq se c̾ni. et si nõ armis ab hoste ui¬
excrtitib deletasq cẽs copias ad lacũ fuerat. Nũꝙ salua
urbe tantũ yauores tumstusq intra menia romana fu¬
it. Itaq suctumbere amouen. Neq ad grediar narare q̃
disfendo minora nõ facio. Consule exertituq ad trãsime¬
nu pͥore año omisso. nõ uulnꝰ suꝑ uulnus. S multip
clades cũ duob cõsulib cũ consulares exercitus ami ss
nũtiabãt᷑. Nec ulla iam castra romana nec ducẽ nec mu¬
lierẽ ẽẽ. Hannibalis apuliã sãmu eẽ.ac iam prope to¬
tã italiã factã. Nulla profecto alia gens. tanta mole
cladis nõ opruta eẽt. cõpat̃ cdade adegatis insulas
carthaginẽsiũ prelio nauali acceptã. qua fractisicilia ac
sardima cesscre hinc uectigales ac stipendiarios fica
se passi sunt. aut pugnã aduersa in affrica. cui poste

Expanded text:
nusium copias traduxit; et iam aliqua species consularis exercitus erat, moenibusque se certe, etsi non armis, ab hoste viexercitum deletasque omnes copias allatum fuerat. nunquam salua urbe tantum pauoris tumultusque intra moenia Romana fuit. itaque succumbam oneri neque adgrediar narrare quae edissertando minora uero faciam. consule exercituque ad Trasumennum priore anno amisso non uolnus super uolnus sed multiplex clades, cum duobus consulibus duo consulares exercitus amissi nuntiabantur nec ulla iam castra Romana nec ducem nec militem esse; Hannibalis Apuliam, Samnium ac iam prope totam Italiam factam. nulla profecto alia gens tanta mole cladis non obruta esset. compares cladem ad Aegates insulas Carthaginiensium proelio nauali acceptam, qua fracti Sicilia ac Sardinia cessere, inde uectigales ac stipendiarios fieri se passi sunt, aut pugnam aduersam in Africa, cui postea
Abbreviated transcription (Latin):
primum peterent offendi sibi noui socii. aut tribue̾̃¬
do halendus capue esset. seditionis ac turbarum au¬
tor nauem cmenas detulit tempestas. que tum indic¬
toniregnum erat. Ibi tum magnis ad stataqus
phrolomer regis confugisset deportatus acusto dib ie
ullecamoriam as ptrosomeu dum eum doci astet eo¬
culio siteratur pernissumq ut rediret scuromcani
seu capuam mallet. nec magius capuiam sibi mino¬

Expanded text:
primam peterent offendendi sibi noui socii aut tribuenprimam peterent offendendi sibi noui socii aut tribuendo habendus Capuae esset seditionis ac turbarum auctor. nauem Cyrenas detulit tempestas, quae tum in dicione regum erant. ibi cum Magius ad statuam Ptolomaei regis confugisset, deportatus a custodibus Alexandream ad Ptolomaeum, cum eum docuisset couinclis liberatur, permissumque ut rediret seu Romam seu Capuam mallet. nec Magius Capuam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
te redes destitutum causam dicere uissit. Qui cum manẽ¬
te ferocia animi negaret. loge frederis cogi posse. Tum
iniecte cathenc duciq ante litorem in castra est iussus
quo ad capite aperto est ductus concionabundus in¬
tersit ad circum fusam undiq multitudinem uociferãs
habetis libertatem campani qm̃ petistis foro medio lucc
cdara. uidentibus uobis. Nulli cam panorum secundus
uictus ad mortem rapior. Quid uiolentius capua cay¬
ta fieret. Item obiuam hannibali cxornata urbem di¬
emꝙ aduẽntus eius consectare. ut hunc triumphum
decue ur̃o spectetis. hec uociferante cum mouen uul¬
gus uideretur ob uolutum caput est. occiusq rpi es¬
tra portam uissus est. Ita in castra producitur etim¬
ploq impositus in nauem et cartaginem missus . s
ne motu aliquo capuc ex indignitate rei orta fenatu
quoes peniteret delicti principis. Et legatione missa
ad repetendum cum. ne aut negando rem quamu

Expanded text:
te pedes destitutum causam dicere iussit. qui cum manente pedes destitutum causam dicere iussit. qui cum manente ferocia animi negaret lege foederis id cogi posse, tum iniectae catenae ducique ante lictorem in castra est iussus. quoad capite aperto est ductus, contionabundus incessit, ad circumfusam undique multitudinem uociferans: 'habetis libertatem, Campani, quam petistis. foro medio, luce clara, uidentibus uobis nulli Campanorum secundus uinctus ad mortem rapior. quid uiolentius capta Capua fieret? ite obuiam Hannibali, exornate urbem diemque aduentus eius consecrate, ut hunc triumphum de ciue uestro spectetis.' haec uociferanti, cum moueri uolgus uideretur, obuolutum caput est ociusque rapi extra portam iussus. ita in castra perducitur extemploque impositus in nauem et Carthaginem missus, ne motu aliquo Capuae ex indignitate rei orto senatum quoque paeniteret dediti principis et legatione missa ad repetendum eum aut negando rem quam
Abbreviated transcription (Latin):
fuisti auctor. Tertio hodie cm restituende romanis
capue roma mora atq impedimentum tues. opa¬
tria ferrum quo prote armatus hanc artem defend¬
quet recirt. hec cum dixisset gladium in publicum⁊
transmaceriam hosti abiecit. et quominus res suspecto
esset. se ip̃e conuiuio redidit. postero die senatus freqñs
datus hannibali. ubi primatius oratio pblanda ac
bengna fuit. qua gratia f egit cum panis ꝙ amici¬
tiam suam romane societati preposuissent. Et Inter
cetera magnifica promissa pollicitus breui capit ita¬
lic om̃i capuam fore. Iuraq inde cum ceteris poyu¬
lis romanu etiam periturum unum esse exortembi¬
nice amicitie federisq secum facti quem neque esse ⁊¬
campanum neque dici debere. magnum decium eu
postulare ut sibi dedatur. ac se p̾nte referatur. sena¬
ius libertatis. Egressus curia intemplo magistratu¬
um consedit. Comprehendito detium magium atq an¬

Expanded text:
fuisti auctor, tertio hodie, cum restituendae Romanis fuisti auctor, tertio hodie, cum restituendae Romanis Capuae mora atque impedimentum es. tu, patria, ferrum, quo pro te armatus hanc arcem rquet, recipe.' haec cum dixisset, gladium in publicum trans maceriam horti abiecit et, quo minus res suspecta esset, se ipse conuiuio reddidit. postero die senatus frequens datus Hannibali; ubi prima eius oratio perblanda ac benigna fuit, qua gratias egit Campanis quod amicitiam suam Romanae societati praeposuissent, et inter cetera magnifica promissa pollicitus breui caput Italiae omni Capuam fore iuraque inde cum ceteris populis Romanum etiam petiturum. unum esse exsortem Punicae amicitiae foederisque secum facti, quem neque esse Campanum neque dici debere, Magium Decium; eum postulare ut sibi dedatur, ac se praesente de eo referatur senaius libertatis. egressus curia in templo magistratuum consedit comprehendique Decium Magium atque an
Abbreviated transcription (Latin):
mbalem pater filio meo potui placert filium hanni¬
bali non possum. sed si nichi sancti. non fides. non
religio non pietas audiantur infauda. pernitiem.
nobisi cum scclerc ferunt. unus aggressurus ex hanni¬
baẽ quid illa turba liberorum. seruorumq quid in unũ
intenti om̃iu eculi. quid tot destre torpesdentes in am̃¬
tia illa. uultum ip̃us hannibalis. quem armaticigt
corpore hannibalis sustinebis atq ꝑ meum pectus e¬
potius qua illic uinci ualcant preces apud te mec s
cut prote hodie ualuerunt. lacrimante uide iuenen
ternens mediu complecticur atq obstulo herens. nõ
ante precibus abstitit quã peruicit ut gladiu pone¬
ret. fidemq daret nichil factum daret tale. Tum uiue¬
nis ego quidem inquid quam patrie debeo pietatemi
ex olira patri. tuam doleo uicem tuiter prodite pacrie
sustinendum crimen est. semel cum defectiãe inmnissa
ab romanis. Itetum cum pacis cum hannibale

Expanded text:
nibalem pater filio meo potui placare, filium Hanninibalem pater filio meo potui placare, filium Hannibali non possum? sed sit nihil sancti, non fides, non religio, non pietas; audeantur infanda, si non perniciem nobis cum scelere ferunt. unus adgressurus es Hannibalem? quid illa turba tot liberorum seruorumque? quid in unum intenti omnium oculi? quid tot dextrae? torpescent in amentia illa? uoltum ipsius Hannibalis, quem armati exercorpore Hannibalis sustinebis? atqui per meum pectus potius quam illic uinci. ualeant preces apud te meae, sicut pro te hodie ualuerunt.' lacrimantem inde iuuenem cernens medium complectitur atque osculo haerens non ante precibus abstitit quam peruicit, ut gladium poneret fidemque daret nihil facturum tale. tum iuuenis 'ego quidem' inquit, 'quam patriae debeo pietatem exsoluam patri. tuam doleo uicem, cui ter proditae patriae sustinendum est crimen, semel cum defectionem inisti ab Romanis, iterum cum pacis cum Hannibale
Abbreviated transcription (Latin):
patrem calamu ex conunuio egressum secutus filium. uͥ
ꝙy facimus ad hannibalem impetrari aromanis. Sed in
multo maiori dignitate et gratia simus campani quã
set consilii quereret toga reiecta ab humero latus succĩc¬
tum gladio nudat . Iam ego inquid sanguine hanniba¬
lis sanciam romanũm frcdus. te id prius scre uolui ⁊
si forte adesse dum facinus patratur malles. Qc ubiui¬
dit audiuitq sencx. uelut siiam agendis interque au¬
diebat interesset. tamen metui per ego te inquidͭ. filii
que cunq uraliberos iungunt parentibus precor queso¬
ꝙ ne ante oculos patris facere et pati om̃ia in funda a
uelis pauce hore sunt utmq uirantes ꝓ quiquid
deorum est. destris dextẽ iungentes fidem obstrinximus¬
ubi sacrata fide mansissemus. digressi a colloquio ex tim¬
pło incum armamur iurgiis ab hospitali mensa ad
quam teicius campanorum adhibitus ad hannibalem ⁊
escam mensam cruentare ius hospicis sanguine. han¬

Expanded text:
patrem Calavium ex convivio egressum secutus filius, ubi quod defecimus ad Hannibalem, impetraturi ab Romanis, sed in multo maiore dignitate et gratia simus Campani quam esset consilii quaereret, toga reiecta ab umero latus succinctum gladio nudat. iam am ego inquit sanguine Hannibalis sanciam Romanum foedus. te id prius scire volui, si forte abesse, dum facinus patratur, malles. quae ubi vidit audivitque senex, velut si iam agendis quae audiebat interesset, amens metu 'per ego te' inquit, 'fili, quaecumque iura liberos iungunt parentibus, precor quaesoque ne ante oculos patris facere et pati omnia infanda uelis. paucae horae sunt intra quas iurantes per quidquid deorum est, dextrae dextras iungentes, fidem obstrinximus—ut sacratas fide manus, digressi a conloquio, extemplo in eum armaremus? ab hospitali mensa surgis, ad quam tertius Campanorum adhibitus es ab Hannibale,—ut eam ipsam mensam cruentares hospitis sanguine? Han
Abbreviated transcription (Latin):
coñs.uinus creatur ut ĩ manu cius essent. co¬
mitia rogando college.tum cum exꝑta nobilitaᷤᷤ
parum fuisset uirum incompetitorib eius .l.
emilium paulum. qui cũ .M. libio consul erat
et dapñatione college. et sua prope ambustus
enaserat. infestum plebei dui ac multũ recu sã¬
tem ad petitione compulsum iuris proximo
comitiali dic. ꝯcedẽtib õib ꝗcũ uaitone certaue¬
rant parte magis ĩ aduersa ꝙ̃ collega datur
peregrinos cuenit additi duo pretores.m̾. claudꝰ¬
absente ᷤ creati sũt. nec quisquã eoꝵ preter tercetiũ õ¬
nullus nouus magr̾atus uidelatur dandus. Exerci¬
copiaꝵ uariant auctores. ut uix quicqͣ satis certum
affirmare ausiᷤ. decem milia nouoꝵ militũ aliis scrip
q legiões auctas milib peditũ. et centenis eꝯtibus
in fingulas adiectis. ut quina milia peditũ ttt̃¬
ti equites essent sotiui dupplice numeꝵ equitũ darẽt

Expanded text:
consul unus creature, ut in manu eius essent essenzt coconsul unus creature, ut in manu eius essent essenzt comitia rogando collegae. tum experta nobilitas parum fuisse virium in competitoribus eius L. Aemilium Paulum, qui cum M. Livio consul fuerat, ex damnatione collegae, ex qua prope ambustus evaserat, infestum plebei, diu ac multum recusantem ad petitionem compellit. Is proximo comitiali die concedentibus omnibus qui cum Varrone certaverant, par magis in adversando quam collega datur peregrinos euenit; additi duo praetores, M. Claudabsentes creati sunt nec cuiquam eorum praeter Terentium connulli nouus magistratus uidebatur mandandus. exercicopiarum variant auctores ut vix quicquam satis certum adfirmare ausus sim. decem milia novorum militum alii scriptque legiones auctas milibus peditum et centenis equitibus in singulas adiectis, ut quina milia peditum, treceni equites essent, socii duplicem numerum equitum darent,
Abbreviated transcription (Latin):
q inopia est.coactuᷤ hãnibal.ut nisi cũ fuge spetiẽ alrundo
timiuussi galliã reretituriis fuerat. Nulla relicta spe allẽdi
c̃ecitus in eis locis. si in scq̃ntes cõsules eisd atrib bellũ ge¬
exertitu accepto. hibernaculis mature cõmunitis dim autũ
gesserut. frumc̃ta c̃e excũdi hannibali du̾sis locis opportu¬
na aderãt. carpentes agm̃ palatosq excipĩete ᷤ in casũ uni¬
uͬese dimicatõis. quã oib artib petebat hostis impediẽte

Expanded text:
 inopia est coactus Hannibal ut, nisi cum fugae specie abeundum  inopia est coactus Hannibal ut, nisi cum fugae specie abeundum timuisset, Galliam repetiturus fuerit nulla relicta spe alendi exercitus in eis locis, si insequentes consules eisdem artibus bellum geexercitu accepto, hibernaculis mature communitis, <quod relgesserunt. frumentatum exeunti Hannibali diuersis locis opportuni aderant, carpentes agmen palatosque excipientes; in casum uniuersae dimicationis, quam omnibus artibus petebat hostis, non uenie
Abbreviated transcription (Latin):
mes ad nauium classemq. cũ .mͦ. obtacilio pro ꝓr̃.
In sicilia erant. quĩq ⁊ iuginti addite ꝑmissum est
ut sit .re.p̾. censeret ẽe. inaffrica traicerent. dilec¬
tuq profecto consules paucos morati dies du socii
ab nomiine latino uenirẽt milites.tu nũꝙͣ ꝙ antea ⁊¬

Expanded text:
a navium classem quae cum T. Otacilio propraetore in Sicilia erat quinque et viginti additae, permissumque est ut, si e re publica censeret esse, in Africam traiceret. dilectu perfecto consules paucos morati dies, dum ab sociis ac nomine Latino venirent milites. tun tur , quod
Abbreviated transcription (Latin):
haurin. Et cũ iusta pro urbib agrisq sotioꝵ ac pro capite
acq arce italie urbe romana. atq impio gemãt᷑. equũ cẽ¬
suisse nepolitanos ꝙd auri sibi cũ ad tempor ornatu
cũ ad subsidiũ fortune amaio̾ib relictũ foret. eo niuiar
populũ romanũ. siquã ope̾ ĩsese crederẽt cede studio fu¬
isse oblaturos. gratũ s pacres romanos. populũꝙ factur.
si oẽs res neapolitanoꝵ suas duxisset᷑. dignosq iudicaueñt
a quib donũ aĩo ac uolũtate eoꝵ qui libent᷑ darẽt quã te
maius ampliusq acciꝑent. legatis gr̃e acte. promũifi¬
centia cicraq. pateraq ponderis minimi fuit accepta. p
cosdem dies spectator cartaginẽsis ꝗ ꝑ biẽnũ fefellerãt
rome depbens p̾cisisq mãib dimittit᷑⁊ serui quĩꝙ et
iugĩti in cruce̾ acci. quod in campo marcio cõiurassẽt.
riũ qui bello uictus ad cum fugisset. ⁊ alii ligure s ad ex¬

Expanded text:
hauriri et, cum iuxta pro urbibus agrisque sociorum ac pro capite atque arce Italiae urbe Romana atque imperio geratur, aequum censuisse Neapolitanos, quod auri sibi cum ad templorum ornatum tum ad subsidium fortunae a maioribus relictum foret, eo iuuare populum Romanum. si quam opem in sese crederent, eodem studio fuisse oblaturos. gratum sibi patres Romanos populumque facturum si omnes res Neapolitanorum suas duxissent, dignosque iudicauerint ab quibus donum animo ac uoluntate eorum qui libentes darent quam re maius ampliusque acciperent. legatis gratiae actae pro munificentia curaque; patera, quae ponderis minimi fuit, accepta. per eosdem dies speculator Carthaginiensis, qui per biennium fefellerat, Romae deprensus praecisisque manibus dimissus, et serui quinque et uiginti in crucem acti, quod in campo Martio coniurassent; rium, qui bello uictus ad eum fugisset, et alii <in> Ligures ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipe genere ac diuitus nõ boniani modo unde erat.
S toto samnio iussu dictatõis octo milia pedide gret
tes ad duccte in cast᷑ ab tergo cũ arpanusset. hanmbuã¬
lispetio parti utriusos p̃buisset noui p̾sidũ Cumq fa¬
cepisse suos. romanũ inscaitũ aduiuatt samnite dũo
costella co die ex pugnasse. sex milia hostr cesadco d

Expanded text:
principem genere ac diuitiis, non Bouiani modo—unde erat— principem genere ac diuitiis, non Bouiani modo—unde erat— sed toto Samnio, iussu dictatoris octo milia peditum et ducentem in castra, ab tergo cum apparuisset Hannibali, speciem parti utrique praebuisse noui praesidii cum Q. Fatimentem, recepisse suos; Romanum insecutum adiuuante Samnite duo castella eo die expugnasse. sex milia hostium caesa, q
Abbreviated transcription (Latin):
onc milia incumulũ hostiũ cõspectũ. ut intc̾tu saret ẽẽ ad
ftumtattes si qͦ uis fieret tutandos propuormei atꝙ̃ iõis
ĩmunẽs romanoꝵ cast̾s cumulus amariut. Ad que capie¬
tus erat. nocte clam missi numide ceꝑũt. Quos tenẽceolo¬
cũ cõtẽta paucitate romani postero cum iccissent. M̃i co tis¬
ferũt costra. Tum ut itaꝙ exiguũ patiualũ auallo aberãt
⁊ ad ip̃m tota prore cõpleuerat romana acie. simł asoad
uersa castꝰ. ⁊ cast̾e hannibalis cꝗtatus culeui armaturad
emissus infrum̃tatores late cede fugaq hostia rrilatorã
stra si oppugnaient᷑ tuta̾i poterant. Iamq artib fabii pãs
receꝑatꝙ sudᷤ in pͥora castia que proregiõis incenib e¬
rãt. Iusta quoq acic ⁊ collatis signis dimicatu quidre
aucttẽs sunt. primo ꝯcursu peni usꝙ ad cast fusidir
die cruptõ facta repente uersi teitorẽ in romanda sũ i¬
meris decinsamnitis deinde uentu pliu restitiauo ⁊ ne

Expanded text:
onio milia, in tumulum hosti conspectum, ut intentum <se> sciret esse ad frumentatores, si qua uis fieret, tutandos. propior inde ei atque ipsis imminens Romanorum castris tumulus apparuit; ad quem capieuenturus erat, nocte clam missi Numidae ceperunt. quos tenentes locum contempta paucitate Romani postero die cum deiecissent, ipsi eo transferunt castra. tum ut itaque exiguum spatii uallum a uallo aberat et id ipsum totum ut prope compleuerat Romana acies, simul et per auersa castra e castris Hannibalis equitatus cum leui armatura emissus in frumentatores late caedem fugamque hostium palatorum stra, si oppugnarentur, tutari poterat; iamque artibus receperatque suos in priora castra, quae pro Gereoni moenibus erant. iusta quoque acie et conlatis signis dimicatum quidam auctores sunt; primo concursu Poenum usque ad castra fusum; inde eruptione facta repente uersum terrorem in Romanos; Numeri Decimi Samnitis deinde aduentu proelium restitutum. hunc,
Abbreviated transcription (Latin):
et sce libras ĩ milite p̾storet ce el uncũ plures po
manꝰ quã penus recepisset argenãq proeis debitũ
flio uendidit. fidc̃q publicã imyedio pͥuato e sol¬
uit. haninbal progenõi mõtibi cuiꝰ urbis capte. at¬
q incense ase mnusum horreoꝵ pauca legi q crat att¬
ta instituta scnẜat. in defiumtacis duao sxercitus par¬
te mitebat. cũ t̃tia ip̃e expedita instabie eratis pir
castis p̾sidio et cicũspectans nec unde ĩ petus infru¬
metabore fieret. Romanustũc cẽarus inagrolar¬
mati erat. Preerat inmitiue mage equaitio lo¬

Expanded text:
eemanus quam Poenus recepisset argentumque pro eis debitum, filio uendidit, fidemque publicam impendio priuato exsoluit. Hannibal pro Gereoni moenibus, cuius urbis captae atque incensta, in statiuis erat. inde frumentatum duas exercitus partes mittebat; cum tertia ipse expedita in statione erat, simul castris praesidio et circumspectans necunde impetus in frumentatores fieret. Romanus tunc exercitus in agro Larinati erat; praeerat Minucius magister equitum pro
Abbreviated transcription (Latin):
nouã insupiram infestis iam añ patrib mouit nõ
cum senatu modo s cumdiis immortalib cum
flaminiũ bellũ gerẽ Consulẽ ante ĩ auspicato fc̃
reuocantib ex ip̃a acie diis atq hoĩb nõ paru
isse ne nunc cõ scĩas pretoꝵ ⁊ capitoliũ ⁊ solẽnẽ
uotoꝵ nuncupationẽ fugisse nedie miti magrã
ip̃i ⁊ sibi unũ uisu uice̾t consalẽt ꝙ nelatinas
ipditeret iouiꝙ latiali solenme sacrũ ĩ mõtͥ face̾t
ne auspicato ꝓfectus ĩ capicolio aduota nũ cu¬
sine insignib sinc lictorib profectꝰ clam furtim
hiut alt ꝙ si exilii cã solũ litisset mag̃ ꝓ maesta¬
tonuid impii ãrimini ꝙ̃ Rome magr̃atũ inituꝵ
⁊ indilisorio hospitali ꝙ ap̃ penates suos .p̃. p̃¬
teratam sumptur Reuocandũ uniu̾si retrahed̾¬
ues łegatos ̃ miti placuit Oꝑterentius ⁊ m̾ anti¬
stius ꝑfecti nicho mag̾ eũ mouert̃ asenat̾ misse

Expanded text:
nouam insuper iram infestis iam ante patribus mouit: non nouam insuper iram infestis iam ante patribus mouit: non cum senatu modo sed iam cum dis immortalibus C. Flaminium bellum gerere. consulem ante inauspicato factum reuocantibus exisse; nunc conscientia spretorum et Capitolium et sollemnem uotorum nuncupationem fugisse, ne die initi magistratuipse et sibi uni inuisum uideret consuleretque, ne Latinas indiceret Iouique Latiari sollemne sacrum in monte faceret, ne auspicato profectus in Capitolium ad uota nuncusine insignibus, sine lictoribus profectum clam, furtim, haud aliter quam si exsilii causa solum uertisset. magis pro maiestate uidelicet imperii Arimini quam Romae magistratum initurum et in deuersorio hospitali quam apud penates suos praetextam sumpturum. reuocandum uniuersi retrahendutos enim mitti placuit— Q. Terentius et M. Antistius profecti nihilo magis eum mouerunt quam
Abbreviated transcription (Latin):
uinaria indicta ⁊ genio maiores hostic
suscipe iussus si in decem annos R p.
codem stetissot statu ħ ꝓcurata uota que¬
que ex libris sublmus magna ey ꝑte laua¬
uerant aũim religione Consulum desi¬
gnatoꝵ alt̾ flamimꝰ cui he legiones que
placentie hib̾nabãt sorte euener̃t edichꝰ
et licteras ad consule misit ut his ex̾cit
ydib martis arimini adeẽt in castris
huc in ꝓiuncĩã consulatum in ur cõsi¬
pus de consulatu qui ab rogabatꝰ dem de
triumpho habuerat inuisus etiã senatu
uiuãte .C. flaminio tulerat Ne quis
sen ator qui ue senatõis pates fuisset ma¬
xitimã nauẽ q̃ plusq trecentaꝵ dm
agris uectandos questus omib parrib.
in deconis usus. Respsum nã cõcẽtione acta inui¬
dia ap̃ nobilitatẽ suasoi legis flaminio fauorẽ ap̃
emendis latmarqi fera aꝵ mora ⁊ oõsularib alis
impedimentis retẽturos so murte simalato itinex
punt᷑ clam inꝓiuntiã abiit. cares ubipalã ftãẽ

Expanded text:
uinaria indicta, et Genio maiores hostiaesuscipere iussus, si in decem annos res publica eodem stetisset statu. haec procurata uotaque ex libris Sibyllinis magna ex parte leuauerant religione animos. consulum designatorum alter Flaminius, cui eae legiones quae Placentiae hibernabant sorte euenerant, edictum et litteras ad consulem misit ut is exercitus idibus Martiis Arimini adesset in castris. hic in prouincia consulatum inire consipostea consul prius de consulatu qui abrogabatur, dein de triumpho habuerat, inuisus etiam patribus rum adiuuante C. Flaminio tulerat, ne quis senator cuiue senator pater fuisset maritimam nauem, quae plus quam trecentarumagris uectandos; quaestus omnis patribus indecorus uisus. res per summam contentionem acta inuidiam apud nobilitatem suasori legis Flaminio, fauorem apuementiendis Latinarumque feriarum mora et consularibus aliis impedimentis retenturos se in urbe, simulato itinere priuatus clam in prouinciam abiit. ea res ubi palam facta est,