comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sua in albanum. Qd̃ nisi scret illum Alilo aricie fuisse suspicari tñ
debuit eum eciam si Romam illo die reuerti uellet ad uillam suam q̃
uiam tangeret deu̾surum. Cur nec ante occurrit ne ille in uilla resi¬
deret. neq eo in loco subsedit quo ille uoctu uẽturus esset. Uideo ad¬
hoc constare omĩa iudices. A lilom eciam utile fuisse Clodium uiuere
Illi ad ea quȩ concupierat optatissimũ intĩtum Alilonis fuisse. Odi¬
um illius in hunc acerbissimũ. nullum huiꝰ in illum. Consuetudinẽ
illius ppetuam in uim inferendam. huiꝰ tm̃ in repellenda. Mortem
tum ex Alilone. Nofectionis huius diem illi notum. reditus illius
huic ignotum fuisse. Huius iter necessariũ. illuis eciam alienum.
Hunt pre se tulisse se illo die romam exiturum. illum eo die dissi¬
mulasse rediturũ. Hunc nullius rei nutasse consilium. illũ causa
mutandi consilii finxisse. Huic si insidiaret᷑ noctem ꝓpe urbem ex¬

Expanded text:
 in Albanum. quod ut sciret Milo illum Ariciae fuisse, suspicari tamen  in Albanum. quod ut sciret Milo illum Ariciae fuisse, suspicari tamen debuit eum, etiam si Romam illo die reverti vellet, ad villam suam quae viam tangeret deversurum. cur nec ante occurrit ne ille in villa resideret, nec eo in loco subsedit quo ille noctu venturus esset? video adhuc constare, iudices, omnia: Miloni etiam utile fuisse Clodium vivere, illi ad ea quae concupierat optatissimum interitum Milonis; odium fuisse illius in hunc acerbissimum, nullum huius in illum; consuetudinem illius perpetuam in vi inferenda, huius tantum in repellenda; mortem tum ex Milone; profectionis huius diem illi notum, reditum illius huic ignotum fuisse; huius iter necessarium, illius etiam potius alienum; hunc prae se tulisse se illo die exiturum, illum eo die se dissimulasse rediturum; hunc nullius rei mutasse consilium, illum causam mutandi consili finxisse; huic, si insidiaretur, noctem prope urbem exs
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ erat nihil cur ꝓperato opus eẽt. Demde si quid esset. quid tã¬
dem erat qd̃ ea nocte consequi posset : aimttere autẽ si postridie mane
romam uenisset: Atq ut illi nocturnꝰ ad urbem aduentus uitandꝰ
pocius qm expetendus fuit. sic A lilomi cum insidiator ẽẽt. si illũ ad
urbem noctu accessurũ sciebat. subsidendũ atq expectandũ fuit. Noctu
occidisset. Insidioso et pleno latronũ in loco occidisset. Nemo ei ne¬
gauti non credidisset. quem eẽ om̃s saluũ etiam confitentem uolunt.
Sustinuisset hoc crimen. primũ ip̃e ille latronũ occultator & recep¬
tor locus. Tuim neq muta solitudo indicasset. neq ceca uox ostendisset
Alilonem. Deinde multi ab illo uiolati. spoliati bonis. expulsi multi.
hec eciam timentes in suspicionem caderent. Tota demq re agitare¬
tur etruria. Atq illo die certe. Aricia rediens deuortit Clodius ad

Expanded text:
primum nihil erat cur properato opus esset; deinde si quid esset, quid tanprimum nihil erat cur properato opus esset; deinde si quid esset, quid tandem erat quod ea nocte consequi posset, amitteret autem, si postridie Romam mane venisset? atqui ut illi nocturnus ad urbem adventus vitandus potius quam expetendus fuit, sic Miloni, cum insidiator esset, si illum ad urbem noctu accessurum sciebat, subsidendum atque exspectandum fuit. noctu occidisset: insidioso et pleno latronum in loco occidisset. nemo ei neganti non credidisset quem esse omnes salvum etiam confitentem volunt. sustinuisset crimen primum ipse ille latronum occultator et receptor locus, tum neque muta solitudo indicasset neque caeca nox ostendisset Milonem; deinde multi ab illo violati, spoliati, bonis expulsi, multi haec etiam timentes in suspicionem caderent, tota denique rea citaretur Etruria. atque illo die certe Aricia rediens devertit Clodius ad
Abbreviated transcription (Latin):
dem esse factam. consilio uõ maioris alicuius.. Ule uidelicet latronẽ
ac sicariinu abiecti homĩes & ꝑditi describebant. Iacent suis testib¬
hĩ qui Clodium negant eo die romam nisi de Cyro audisset fuisse
rediturum. Respiraui. Liberatus sum. Non uereor ne quod ne suspi.¬
cari quidem potuerim uidear id cogitasse. Nunc psequar cętera. Nam
occurrit illud. igitur ne Clodiuis quidem de insidiis cogitauit. Qm̃
fuit in albano mansurus. si quidem exiturus ad cedem e uilla non
fuisset. Uideo enim illum qui dicitur de Cyri morte muciasse sẽd
Clodius Roma ꝓficiscens reliquerat morientẽ. Una fui. Testamẽtũ¬
& illum he̾dem et me scripserat. Quem p̾die hora t̾cia aiãm efflan¬
tem reliquisset eum mortuũ postridie hora decima deniq ei nũciaba¬
tur. Age sit ita factum. Quȩ causa fuit cur romam ꝓperaret. Cur
i noctem se conceret. Quid afferebat festinationis qd̾ heres erat.

Expanded text:
dem esse factam, consilio vero maioris alicuius. me videlicet latronem dem esse factam, consilio vero maioris alicuius. me videlicet latronem ac sicarium abiecti homines et perditi describebant. iacent suis testibus qui Clodium negant eo die Romam, nisi de Cyro audisset, fuisse rediturum. respiravi, liberatus sum; non vereor ne, quod ne suspicari quidem potuerim, videar id cogitasse. nunc persequar cetera; nam occurrit illud: igitur ne Clodius quidem de insidiis cogitavit, quoniam fuit in Albano mansurus. si quidem exiturus ad caedem e villa non fuisset. video enim illum qui dicatur de Cyri morte nuntiasse non Clodius Roma proficiscens reliquerat morientem? testamentum simul obsignavi, una fui; testameet illum heredem et me scripserat. quem pridie hora tertia animam efflantem reliquisset, eum mortuum postridie hora decima denique ei nuntiabatur? age, sit ita factum: quae causa fuit cur Romam properaret, cur in noctem se coniceret? quid adferebat festinationis quod heres erat?
Abbreviated transcription (Latin):
esse. Sed erant ꝑmulti alii ex quib id facilime scire posset. homĩes sci¬
licet lanubim. Alilo de Clodii reditu unde quesut: Quesierit sane.¬
Uidete quid uobis largiar. Seruũ eciam ũt Arruis meus amicus dixit
corruperit. Legite testimonia testiũ ur̃orum. dixit .C. ausimꝰ cognoĩe¬
scola int̾annis familiarissimꝰ et idem comes Clodii cuius iam p̾dem testĩo¬
albano mansurũ fuisse. sed subito ei esse nunciatũ Cirum architectum
ẽẽ mortuum. Itaq romam repente constituisse proficisti. Dixit hoc itẽ
comes. P. Clodii. C. Clodius. Uidete iudices qnͣte res his testimomiis sunt
confecte. Primũ certe liberatur. A lilo non eo consilio ꝓfectus eẽ ut insi¬
diaretur in uia Clodio. quippe si ille obuius ei futuriis omĩo non erat.
Demde non enim uideo cur non meum quoq agam negociũ. scitis
iudices fuisse qui hat rogatione suadenda dicerent. Ulilonis manu ce¬

Expanded text:
esse. sed erant permulti alii ex quibus id facillime scire posset: omnes sciesse. sed erant permulti alii ex quibus id facillime scire posset: omnes scilicet Lanuvini. Milo de Clodi reditu unde quaesivit? quaesierit sane—videte quid vobis largiar—servum etiam, ut Q. Arrius, amicus meus, dixit, corruperit. legite testimonia testium vestrorum. dixit C. Causinihola, Interamnanus, familiarissimus et idem comes Clodi, P. Clodium iAlbano mansurum fuisse, sed subito ei esse nuntiatum Cyrum architectum esse mortuum, itaque repente Romam constituisse proficisci. dixit hoc item comes P. Clodi, C. Clodius. videte, iudices, quantae res his testimoniis sint confectae. primum certe liberatur Milo non eo consilio profectus esse ut insidiaretur in via Clodio: quippe, si ille obvius ei futurus omnino non erat. deinde—non enim video cur non meum quoque agam negotium—scitis, iudices, fuisse qui in hac rogatione suadenda diceret Milonis manu cae
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. Quemadmodũ igitur eũ dies non fefellit. dixi equidem modo
dictatoris lanubii stata sacrificia nosse. negocii nihil erat. iudit necesse
ẽẽ. Uiloni proficisci lanubium illo ip̃o quo ꝓfectus est die. Itaquante¬
uertit. At quo die : Quo ut ante dixi fuit insanissima concio ab ip̃iꝰ
mertẽnario. ¶R. Pl. concitata. Quem diem ille. quam contionem. quos
clamores nisi ad cogitatum facinus approperaret. nũqmͣ reliquisset. Eigo
illi ne causa quidem itmeris eciam causa manendi. Alilom nulla facultas.
exeundi non causa solum sed eciam necessitas fuit. Quid si ut ille sciuit
Ililonem fore eo die in ua. sic Clodium Alilo ne suspitari quidem potuit.
pͥmũ quero qui ste potuerit qd̾ uos idem in Clodio querere nõ potestis.
Ut em̃ neminẽ alium nisi . T. patinam familiarissimũ suũ rogasset.
scire potuit illo ipo die lamibii a dictatore. Uilone prodi flaminẽ necesse

Expanded text:
fecerit? quem ad modum igitur eum dies non fefellit? dixi equidem modo. fecerit? quem ad modum igitur eum dies non fefellit? dixi equidem modo. dictatoris Lanuvini stata sacrificia nosse negoti nihil erat. vidit necesse esse Miloni proficisci Lanuvium illo ipso quo est profectus die: itaque antevertit. at quo die? quo, ut ante dixi, fuit insanissima contio ab ipsius mercennario tribuno plebis concitata: quem diem ille, quam contionem, quos clamores, nisi ad cogitatum facinus approperaret, numquam reliquisset. ergo illi ne causa quidem itineris, etiam causa manendi; Miloni manendi nulla facultas, exeundi non causa solum sed etiam necessitas fuit. quid si, ut ille scivit Milonem fore eo die in via, sic Clodium Milo ne suspicari quidem potuit? primum quaero qui id scire potuerit? quod vos idem in Clodio quaerere non potestis. Vt enim neminem alium nisi T. Patinam, familiarissimum suum, rogasset, scire potuit illo ipso die Lanuvi a dictatore Milone prodi flaminem necesse
Abbreviated transcription (Latin):
auspicia uemebat. qmͣ non credibile in hoc. qmͣ idem in Clodio non du¬
bitandum. quui sc int̾fecto. Ulilone regnaturũ putaret. Quid qd̾ ca¬
put est audacie iudices. quis ignorat maximam illecebram ẽẽ pectandi
impimitatis spem. In utro igitur hec fuit. In milone. qui eciam nunc
reus est facti. aut preclari. aut certe necessarii: an in Clodio qui ita iu¬
dicia penamq contempserat. ut eum ihil delectaret. quod aut ꝑ natu¬
ram fas esset. aut ꝑ leges liceret. Sed quid ego aigumentor: Quid
plura disputo: Te.Q. petili appello. optimũ et fortissimũ ciuem. Te
M. Cato testor. quos mihi diuiua quedam sors dedit uidices. Uos ex
Al. fauonio audistis Clodium sibi dixisse. et audistis uiuo Clodio peri¬
turum A lilonem triduo. post diem tercium gesta res est quã dixerat.
Cum ille dubitaret apperue quid cogitaret. uos potestis dubitare qͥd

Expanded text:
auspicia veniebat? quam hoc non credibile est in hoc, quam idem in Clodio non duauspicia veniebat? quam hoc non credibile est in hoc, quam idem in Clodio non dubitandum, qui se ipse interfecto Milone regnaturum putaret! quid? quod caput est audaciae, iudices, quis ignorat maximam inlecebram esse peccandi impunitatis spem? in utro igitur haec fuit? in Milone qui etiam nunc reus est facti aut praeclari aut certe necessarii, an in Clodio qui ita iudicia poenamque contempserat ut eum nihil delectaret quod aut per naturam fas esset aut per leges liceret? sed quid ego argumentor, quid plura disputo? te, Q. Petili, appello, optimum et fortissimum civem; te, M. Cato, testor, quos mihi divina quaedam sors dedit iudices. vos ex M. Favonio audistis Clodium sibi dixisse, et audistis vivo Clodio, periturum Milonem triduo. post diem tertium gesta res est quam dixerat. cum ille non dubitarit aperire quid cogitaret, vos potestis dubitare quid
Abbreviated transcription (Latin):
Quem iure. quem loco. quen temꝑe. quem impune non est ausus.
hunc miuria. iniquo loco. alieno tempore. ꝑiculo capitis nõ dubita¬
uit occidere. p̃sertim iudices cum honoris amplissimi contencio. et
dies connicioꝵ subesset. Quo quidem temꝑe scio enĩ qmͣ tinda sit
ambitio. qnͣtaq et qmͣ sollicita cupiditas consulatus om̃a non modo quȩ
reprehendi palam sed eciam que obscure cogitari possunt timemus. ru¬
morem. fabulam fictam. falsam phorrescimus. ora om̃ium atq oculos
nituemur. Nlihil est eium tam molle. tam tenerum tam aut fragile.
aut flexibile qmͣ uoluntas erga nos seususq ciuium. qui non modo ĩpro¬
bitati urascũtur candidator. sed eciam ni recte factis sepe fastidiũt. Hũc
igitur dicm campi speratum atq exoptatũ sibi ꝓponens Alilo cruentis
mamibus scelus pre se ferens et confidens ad illa augusta centuri arumi

Expanded text:
quem iure, quem loco, quem tempore, quem impune non est ausus, quem iure, quem loco, quem tempore, quem impune non est ausus, hunc iniuria, iniquo loco, alieno tempore, periculo capitis non dubitavit occidere? praesertim, iudices, cum honoris amplissimi contentio et dies comitiorum subesset, quo quidem tempore—scio enim quam timida sit ambitio quantaque et quam sollicita sit cupiditas consulatus —omnia non modo quae reprehendi palam sed etiam quae obscure cogitari possunt timemus, rumorem, fabulam falsam, fictam, levem perhorrescimus, ora omnium atque oculos intuemur. nihil est enim tam molle, tam tenerum, tam aut fragile aut flexibile quam voluntas erga nos sensusque civium, qui non modo improbitati irascuntur candidatorum sed etiam in recte factis saepe fastidiunt. hunc igitur diem campi speratum atque exoptatum sibi proponens Milo, cruentis manibus scelus et facinus prae se ferens et confitens ad illa augusta centuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
euis. sed de premiis cogitaretur. Tñ se. Ililo continuit.ꝙ.P. Clodium
ad iudicium bis ad uim nũqmͣ uocauit. Quid pͥuato Alilone et reo
ad popłm accusante. P Clodio cum ille in. Gnͣ. Pompeiũ pro miloẽ
dicentem impetus factus est. quȩ tum nõ modo occasio sed etiã causa
illuis opprimendi fuit: Nuꝑ uo cum. M. Antonus sũmam spem
dinantem iau irretitam teneret. qui locus. quod tempus illud. dii mi¬
mortales fuit. cum se ille fugiens in scallarum tenebris abdidisset
maguũ. Uliloni fuit conficere illam pestem nulla sua mindia. An
tomiuo maxima gloria. Quid comiciis in campo quociens potestas
fuit. cum ille uel in cępta ruisset. gladios distringendos. lapides iacien¬
dos curasset. demn subito uultu Alilonis ꝑt̾ritus fugeret ad tiberim. uos
et om̃s bom uota faceretis ut. Milom uti nutute sua liberet. Quem
igitur cum om̃i gracia noluit. hunc uoluit cum aliquoꝵ querela.

Expanded text:
eius, sed de praemiis cogitaretur. tum se Milo continuit et P. Clodium eius, sed de praemiis cogitaretur. tum se Milo continuit et P. Clodium in iudicium bis, ad vim numquam vocavit. quid? privato Milone et reo ad populum accusante P. Clodio, cum in Cn. Pompeium pro Milone dicentem impetus factus est, quae tum non modo occasio sed etiam causa illius opprimendi fuit? nuper vero cum M. Antonius summam spem clinantem, iam inretitam teneret, qui locus, quod tempus illud, di immortales, fuit! cum se ille fugiens in scalarum tenebras abdidisset, magnum Miloni fuit conficere illam pestem nulla sua invidia, M. vero Antoni maxima gloria? quid? comitiis in campo quotiens potestas fuit! cum ille in saepta inrupisset, gladios destringendos, lapides iaciendos curasset, dein subito voltu Milonis perterritus fugeret ad Tiberim, vos et omnes boni vota faceretis ut Miloni uti virtute sua liberet. quem igitur cum omnium gratia noluit, hunc voluit cum aliquorum querela,
Abbreviated transcription (Latin):
totius italię concursus quem mea salus concitarat facti illius gloriam
libens agnouisset. ut eciam si id A lilo fecisset. cuncta ciuitas ean laudẽ
pro sua uendicaret. At quod erat tempus: Clarissimꝰ & fortissimꝰ con¬
sul minicus Clodio. Plentulus ultor sceleris illius ꝓpugnator senatus.
defensor uĩe uoluntatis. patronus publici consensus. restitutor salutis
mee. Septem pretores. Octo. T R. Pl. illius aduersarii. defensores mei.
Gn. Pomperus auctor et dux mei reditus illius hostis. cuius sentẽciã
senatus omis de salute mea grauissimã & ornatissimam secutus ẽ. Qui
ł. R. est cohortatus. qui cum decretum de me Capue fecisset. ip̃e cunc¬
te ytalie cupienti. et eius fidem imploranti signum dedit. ut ad me resti¬
tuendum Romam concurreret. Omĩa tum demq in illum odia cuuũ
ardebant desiderio mei. quem qui tũ interemisset non de impunitate

Expanded text:
totius Italiae concursus, quem mea salus concitarat, facti illius gloriam totius Italiae concursus, quem mea salus concitarat, facti illius gloriam libens agnovisset, ut, etiam si id Milo fecisset, cuncta civitas eam laudem pro sua vindicaret? at quod erat tempus? clarissimus et fortissimus vir consul, inimicus Clodio, P. Lentulus, ultor sceleris illius, propugnator senatus, defensor vestrae voluntatis, patronus publici consensus, restitutor salutis meae; septem praetores, octo tribuni plebei illius adversarii, defensores mei; Cn. Pompeius, auctor et dux mei reditus, illius hostis, cuius sententiam senatus omnis de salute mea gravissimam et ornatissimam secutus est, qui populum Romanum est cohortatus; qui cum decretum de me Capuae fecisset, ipse cunctae Italiae cupienti et eius fidem imploranti signum dedit ut ad me restituendum Romam concurreret; omnium denique in illum odia civium ardebant desiderio mei, quem qui tum interemisset, non de impunitate
Abbreviated transcription (Latin):
hec intenta nobis est. huic ego uos obici suni passus. Hec insidiata
pompeio est. Hec ista appiam monumẽtum sui nomĩs nece papiri
cruentauit. Hec eadem longo interuallo com̾̃sa rursus est in me. Nuꝑ
quidem ut scitis me ad regiam pene confecit. Quid simile Alilonis
cuus uis omĩs hec semꝑ fuit ne .P. Clodius cum in iudiciũ detrahi
non posset. iii oppressam ciuitatem teneret. Quem si interficẽ uolu¬
isset quante quociens occasiones qͣm preclare fuerunt: Potuit ne cũ
tomum ac deos penates suos illo oppugnante defenderet iure se ulasci: Po¬
tuit ne ciui egregio et iuro fortissimo. P sestio collega suo iuilueratoͦ
Potiuit ne.Q. fabritio uiro optimo cum de reditu meo legeni ferret pul¬
so. crudelissima in foro cȩde facta: Potuit ne .L. Cecilii iustissimi fortissimi¬
q p̃toris oppugnata domo: Potuit ne illo die quo est lata lex de me cũ

Expanded text:
ec intenta nobis est, huic ego vos obici pro me non sum passus, haec insidiata ec intenta nobis est, huic ego vos obici pro me non sum passus, haec insidiata Pompeio est, haec viam Appiam, monumentum sui nominis, nece Papiri cruentavit, haec eadem longo intervallo conversa rursus est in me; nuper quidem, ut scitis, me ad regiam paene confecit. quid simile Milonis? cuius vis omnis haec semper fuit, ne P. Clodius, cum in iudicium detrahi non posset, vi oppressam civitatem teneret. quem si interficere voluisset, quantae quotiens occasiones, quam praeclarae fuerunt! potuitne, domum ac deos penatis suos illo oppugnante defenderet, iure se ulcisci, potuitne civi egregio et viro fortissimo, P. Sestio, conlega suo, volnerato, potuitne Q. Fabricio, viro optimo, cum de reditu meo legem ferret, pulso, crudelissima in foro caede facta, potuitne L. Caecili, iustissimi fortissimique praetoris, oppugnata domo, potuitne illo die quo est lata lex de me, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Reus enim Alilonis lege plocia fuit Clodius quoad uixit. Quo tandẽ
animo hoc tyrannũ tulisse creditis: qnͣtum odium illuis & in homine
suetudoq defendat. hunc autem hec cadem coarguant. Nlihil ꝑͥ uim
unqͣm Clodus. omĩa ꝑ ium Alilo. Quid gͦ iudices cum merentibus
uobis urbe cessi
igitur causa restituendi mei insi fuisset miusta eiciendi. Diem ihi cre¬
do dixerat. Alulctam irrogarat. Actionem ꝑduellionis intenderat. E
timendum fuit. Seruoꝵ et egentiũ ciuiũ et facinorosorũ armis meos
ciues meis consiliis ꝑiculisq seruatos pro me obici nolui. Uidi enim iudi
hunc ipsum .Q. hortensium lumen et ornamẽtum. R.P. pene int̾fici
seruoꝵ manu. cum mihi adesset. qua in turba . C. iubienus senator uir
optimus. cum hoc cũ esset una ita est mulctatus ut uitam amserit.
Itaq qñ illiuis postea sica illa quam a Catilina acceperat. cõquieuit.

Expanded text:
reus enim Milonis lege Plotia fuit Clodius quoad vixit. quo tandem reus enim Milonis lege Plotia fuit Clodius quoad vixit. quo tandem animo hoc tyrannum illum tulisse creditis? quantum odium illius et in homine suetudoque defendat, hunc autem haec eadem coarguant. nihil per vim umquam Clodius, omnia per vim Milo. quid? ego, iudices, cum maerentibus vobis urbe cessi,igitur iusta causa restituendi mei, nisi fuisset iniusta eiciendi? diem mihi, credo, dixerat, multam inrogarat, actionem perduellionis intenderat, et estra, iudicium timendum fuit. servorum et egentium civium et facinorosorum armis meos civis, meis consiliis periculisque servatos, pro me obici nolui. vidi enim, vidi hunc ipsum Q. Hortensium, lumen et ornamentum rei publicae, paene interfici servorum manu, cum mihi adesset; qua in turba C. Vibienus senator, vir optimus, cum hoc cum esset una, ita est mulcatus ut vitam amiserit. itaque quando illius postea sica illa quam a Catilina acceperat conquievit?
Abbreviated transcription (Latin):
ut tueatur dignitatem suam. Singularis illa huic um concessa gloria
que cotidie augebatur frangendis furorib clodianis iam Clodii morte
cecidit. Uos adepti estis ne quem ciuem metueritis. Nic ex̾citationem
uirtutis. suffragationẽ consulatus. fontem perennẽ glorie suȩ ꝑdidit.
Itaq Mlilonis consulatus qui uiuo Clodio labefactari non poterat. mor¬
tuo demq temptari ceptus est. Nou modo igitur inhil prodest s obest
eciam. P. Clodii mors lliloni. At ualuit odium. Fecit iratus. Fecit im¬
micus. Fuit ultor iniuriȩ. punitor doloris sui. Quid si hec non dico.
maiora fuerunt in Clodio qm in Alilone. sed in illo maxima. nulla
m hoc. quid uultis amplus: Quid eñ odisset Clodium. Uilo sege¬
tem ac materiem suç glorie p̃ter hoc cuule odium quo om̃s imꝓbos
odimus. Ille erat ut odisset primũ defensorem salutis meȩ. deinde uexa¬
torem furoris. domitorem armoꝵ suorũ. postremo eciam accusatorẽ suũ.

Expanded text:
ut tueatur dignitatem suam; singularis illa et huic uni concessa gloria quae cotidie augebatur frangendis furoribus Clodianis iam Clodi morte cecidit. vos adepti estis ne quem civem metueretis; hic exercitationem virtutis, suffragationem consulatus, fontem perennem gloriae suae perdidit. itaque Milonis consulatus qui vivo Clodio labefactari non poterat mortuo denique temptari coeptus est. non modo igitur nihil prodest sed obest etiam Clodi mors Miloni. at valuit odium, fecit iratus, fecit inimicus, fuit ultor iniuriae, punitor doloris sui. quid? si haec non dico maiora fuerunt in Clodio quam in Milone, sed in illo maxima, nulla in hoc, quid voltis amplius? quid enim odisset Clodium Milo, segetem ac materiam suae gloriae, praeter hoc civile odium quo omnis improbos odimus? illi erat ut odisset primum defensorem salutis meae, deinde vexatorem furoris, domitorem armorum suorum, postremo etiam accusatorem suum;
Abbreviated transcription (Latin):
atq sermonis. quod quib in locis paucis aute dieb factum esse consulem
Miurenam nuicii littereq celebrassent. et unde hospites atq amici gra¬
tulatum romani concurrerint. repente extidet ipse nuncius suȩ calamita¬
tis. Quȩ si acerba. si misera. si luctuosa sunt. si alienissima mansuetudine
et mmsericordia ur̃ã iudices. conseruante. P. R. beneficium. reddite rei . P.
consulem. date hoc ipsius pudori. date patri mortuo. date generi et familiȩ
date ȩciam lanuio muicipio honestissimo. quod in hac tota frequens mes¬
timmiq uidutis. Nolite a sacris patriis Iunonis sospite cui omnes consules
facere necesse est. domesticum et suum consulem potissimum auellere.

Expanded text:
atque sermonis, cum, quibus in locis paucis ante diebus factum esse consulem atque sermonis, cum, quibus in locis paucis ante diebus factum esse consulem Murenam nuntii litteraeque celebrassent et unde hospites atque amici gratulatum Romam concurrerent, repente exstiterit ipse nuntius suae calamitatis! quae si acerba, si misera, si luctuosa sunt, si alienissima a mansuetudine et misericordia vestra, iudices, conservate populi Romani beneficium, reddite rei publicae consulem, date hoc ipsius pudori, date patri mortuo, date generi et familiae, date etiam Lanuvio, municipio honestissimo, quod in hac tota causa frequens maestumque vidistis. nolite a sacris patriis Iunonis Sospitae, cui omnis consules facere necesse est, domesticum et suum consulem potissimum avellere.
Abbreviated transcription (Latin):
spexit. eandem deformatam ignominia lugentem q uideat: Au ad matrẽ.
que misera modicos osculata filium suũ. nunc cruciatur & sollicita est ne
eundem paulo post spoliatum omi dignitate conspiciat. Sed quid ego ma¬
trem aut domum appello. quem noua pena legis et domo et parente et om̃iũ
suorum consuetudine conspectuq priuat. Ibit igitur in exilium miser. Quo:
Ad orientis ne partis: in quib amios multos legatus fuit. et exertitus duxit
res maximas gessit. At habet magnu dolorem unde cum honore decesse¬
ris eodem cum ignominia reuerti. An se in contrariam partem terrarũ
abdet: ũt gallia transalpina quem uuper sumno cum imperio libentissime
uderit./ euundem lugentem. merentem. exulem uideat. In ea porro prouincia
quo anmo.C. murenam fratiem suũ aspiciet. Qui huius dolor qui illiꝰ
meror erit. quȩ utriusq lamentatio: Qnͣta autem perturbatio fortune

Expanded text:
spexit, eandem deformatam ignominia lugentemque videat? an ad matrem spexit, eandem deformatam ignominia lugentemque videat? an ad matrem quae misera modo consulem osculata filium suum nunc cruciatur et sollicita est ne eundem paulo post spoliatum omni dignitate conspiciat? sed quid eius matrem aut domum appello quem nova poena legis et domo et parente et omnium suorum consuetudine conspectuque privat? ibit igitur in exsilium miser? quo? ad Orientisne partis in quibus annos multos legatus fuit, exercitus duxit, res maximas gessit? at habet magnum dolorem, unde cum honore decesseris, eodem cum ignominia reverti. an se in contrariam partem terrarum abdet, ut Gallia Transalpina, quem nuper summo cum imperio libentissime viderit, eundem lugentem, maerentem, exsulem videat? in ea porro provincia quo animo C.Gaium Murenam fratrem suum aspiciet? qui huius dolor, qui illius maeror erit, quae utriusque lamentatio, quanta autem perturbatio fortunae
Abbreviated transcription (Latin):
im nec milicie fuit. sit apud uos modestiȩ locus. sit demissis homĩb ꝑfugiũ.
sit auxilumi pudori. A lisericordiam spoliatio consulatus magnam habere
debet iudices. Una emm eripiuutur cum consulatu omĩa. Iniuidiam uero
his temporib habere consulatus ipse nullam potest. Obicitur enim contio¬
mbus sediciorũ. insidiis coniuratorũ. telis Catiline. ad onne deniq ꝑiculũ
atq ad omnem inuidiam solus opponitur. Quare qui inuidendin mure¬
ue aut cuiqmͣ nr̃m sit in hoc preclaro consulatu non uideo iudices. Que
uero miseranda sunt. ea et mihi ante oculos uersantur. & uos uidere et per¬
spicere potestis. Si quod iupiter omen auertat hunc ur̃is sententiis ad fli¬
xeritis. quo se miser uertet : domũ ue : ut eam ymaginem cdarissim uiri
parentis sui. quam paucis aute diebus laureatam in sua graculatione cõ¬

Expanded text:
mi nec militiae fuit, sit apud vos modestiae locus, sit demissis hominibus perfugium, mi nec militiae fuit, sit apud vos modestiae locus, sit demissis hominibus perfugium, sit auxilium pudori. misericordiam spoliatio consulatus magnam habere debet, iudices; una enim eripiuntur cum consulatu omnia; invidiam vero his temporibus habere consulatus ipse nullam potest; obicitur enim contionibus seditiosorum, insidiis coniuratorum, telis Catilinae, ad omne denique periculum atque ad omnem iniuriam solus opponitur. qua re quid invidendum Murenae aut cuiquam nostrum sit in hoc praeclaro consulatu non video, iudices; quae vero miseranda sunt, ea et mihi ante oculos versantur et vos videre et perspicere potestis. si, quod Iuppiter omen avertat! hunc vestris sententiis adflixeritis, quo se miser vertet? domumne? ut eam imaginem clarissimi viri, parentis sui, quam paucis ante diebus laureatam in sua gratulatione con
Abbreviated transcription (Latin):
ocio. ut paci. ut saluti. uite ur̃e. et cęterorũ ciuium consulatis. Demide ego
fidem uel defensoris & amici officio adductus oro acq obsecro iudices ut ue
hominis muiseri et cum corporis morbo tum amun dolore confecti. I. mure¬
uȩ recentem gratulationem noua lamentatione obscuretis. Modo maximo
beneficio. P. Rornatus. fortunatus uidebatur. quod primus in familiam
uẽterem pͥmus in municipiũ autiquissimũ consulatum attulisset. Nunc
idem squalore et sordibus confectus
lacrimis ac merore perditus uester est supplex iudices. urãm fidem ob
deos nimortales iudices hac eum re qua se honestiorem fore putauit eciam cȩ¬
teris aute partis honestatib atq omin dignitate fortunaq priuare. Atq
ita uos sic. I lurena iudices orat atq obsecrat. si neminem lesit. si uł¬
lius auris uoluntatem ue uiolauit. si nemini ut leuissime dicam odio nec do¬

Expanded text:
otio, ut paci, ut saluti, ut vitae vestrae et ceterorum civium consulatis; deinde ego otio, ut paci, ut saluti, ut vitae vestrae et ceterorum civium consulatis; deinde ego idem et defensoris et amici officio adductus oro atque obsecro, iudices, ut ne hominis miseri et cum corporis morbo tum animi dolore confecti, L.Lucii Murenae, recentem gratulationem nova lamentatione obruatis. modo maximo beneficio populi Romani ornatus fortunatus videbatur, quod primus in familiam veterem, primus in municipium antiquissimum consulatum attulisset; nunc idem in squalore et sordibus, confectus morbo, lacrimis ac maerore perditus vester est supplex, iudices, vestram fidem obtdeos immortalis! iudices, hac eum cum re qua se honestiorem fore putavit etiam ceteris ante partis honestatibus atque omni dignitate fortunaque privare. atque ita vos L.Lucius Murena, iudices, orat atque obsecrat, si iniuste neminem laesit, si nullius auris voluntatemve violavit, si nemini, ut levissime dicam, odio nec do
Abbreviated transcription (Latin):
rit. consilio discutiam & comprimam. Sed quid tandem fiet si hec elapsa
de manibus uarĩs in eum annum qui sequitur redundarint. Unus erit cõ¬
sul et ił non in ãministrando bello. sed in sufficiendo collega occupatus. hũc
iam qui impedituri sint
iumatur in agros suburbanos repente aduolauit. Uersabitur
furor. in curia timor. in foro conuiratio. in campo exercitus. ĩ
agris uastitas. Onni autemi in sede ac loco ferrum flaminamq metuemꝰ.
Que iami du compantur. eadem ista omĩa si ornata suis presidiis erit
ĩes. P facile et magistratuũ consiliis. & priuatorum diligencia confirmen¬
tura Quertum ita sint iudices. primũ rei .P̾. causa qua nulla ies cuiqm̃ po¬
tior debet esse. uos pro mea sumina & uobis cognita i re. P. diligentia mo¬
nco. pro auctoritate consulari hortor. pro magnitudine ꝑiculi obtestor ut

Expanded text:
rit consilio discutiam et comprimam. sed quid tandem fiet, si haec elapsa rit consilio discutiam et comprimam. sed quid tandem fiet, si haec elapsa de manibus nostris in eum annum qui consequitur redundarint? Vnus erit consul, et is non in administrando bello sed in sufficiendo conlega occupatus. hunc iam qui impedituri sint  minatur; in agros suburbanos repente advolabit; versabitur in urbe furor, in curia timor, in foro coniuratio, in campo exercitus, in agris vastitas; omni autem in sede ac loco ferrum flammamque metuemus. quae iam diu comparantur, eadem ista omnia, si ornata suis praesidiis erit res publica, facile et magistratuum consiliis et privatorum diligentia comprimentur. quae cum ita sint, iudices, primum rei publicae causa, qua nulla res cuiquam potior debet esse, vos pro mea summa et vobis cognita in re publica diligentia moneo, pro auctoritate consulari hortor, pro magnitudine periculi obtestor, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bus honestissimi atq sapientissu uiri indicabunt. quod ille importunissimꝰ
gladiator hostis rei .P. iudicarit: Alihi credite iudices in hac causa non so¬
lum de .L. murena. uerum eciam de uestra salute sentenciam feretis. In dis¬
crimen extremũ uenimꝰ. Nihil est iam unde nos reficiamus. aut ubi lap¬
si resistamus. Non solum minuenda non sunt auxilia quȩ habenius. sed eciã
uoua si ficri possit comꝑanda. Hostis est enim non apud amenem. quod bello
punico grauissimũ uisum est. sed in urbe. in foro. Dni imortales sine ge¬
nutu hoc dici non potest. Non nemo eciam in illo sacrario rei. P in ip̃a
inqmͣ curia non nemo hostis est. Dui faxint ut musico collega uir fortissi¬
uius hoc Catilmȩ nefarium latrocimũ armatus opprnnat. Ego togatus
uobis bomsq om̃ib adiutoribus hoc quod conceptũ rei.P. periculum partu¬

Expanded text:
ibus honestissimi atque sapientissimi viri iudicabunt quod ille importunissimus ibus honestissimi atque sapientissimi viri iudicabunt quod ille importunissimus gladiator, hostis rei publicae iudicaret? mihi credite, iudices, in hac causa non solum de L.Lucii Murenae verum etiam de vestra salute sententiam feretis. in discrimen extremum venimus; nihil est iam unde nos reficiamus aut ubi lapsi resistamus. non solum minuenda non sunt auxilia quae habemus sed etiam nova, si fieri possit, comparanda. Hostis est enim non apud Anienem, quod bello Punico gravissimum visum est, sed in urbe, in foro — di immortales! sine gemitu hoc dici non potest — non nemo etiam in illo sacrario rei publicae, in ipsa, inquam, curia non nemo hostis est. di faxint ut meus conlega, vir fortissimus, hoc Catilinae nefarium latrocinium armatus opprimat! ego togatus vobis bonisque omnibus adiutoribus hoc quod conceptum res publica periculum partu
Abbreviated transcription (Latin):
.ll. Cato qui mihi non tibi sed patrie natus es. et uidere quid agatur et re¬
tinere adiutorium. defensorem. socium. in re .P. consulem. non cupidum cõ¬
sulem quod maxime tempus hoc postulat fortuna constitutum ad ample¬
xandum ocium sciencia ad bellum gerendum animo et usu ad quod uelis
negocium. Qmͣꝙͣ huiusce rei potestas omĩs in uobis ita est iudices. Cotam
rem .P. uos in hac causa tenetis. Uos gubernatis. Si.L. Catilma cum suo
consilio nefariorum hominũ quos secum eduxit hac de re posset iudicare
condemnaret. L. murenam. si interficere posset/ occideret. Petunt enim rõ¬
nes illus ut orbetur auxilio res. Put minuatur contra suum furorem
imꝑatorum copia. ut maior facultas. TR.Pl. detur depulso aduersario se¬
dicionis ac discordiȩ concitande. Idem ne igitur delecti ex amplissimis ordim¬

Expanded text:
M.Marce Cato, qui mihi non tibi, sed patriae natus esse videris, videre quid agatur, reM.Marce Cato, qui mihi non tibi, sed patriae natus esse videris, videre quid agatur, retinere adiutorem, defensorem, socium in re publica, consulem non cupidum, consulem, quod maxime tempus hoc postulat, fortuna constitutum ad amplexandum otium, scientia ad bellum gerendum, animo et usu ad quod velis negotium sustinendum. quamquam huiusce rei potestas omnis in vobis sita est, iudices; totam rem publicam vos in hac causa tenetis, vos gubernatis. si L.Lucius Catilina cum suo consilio nefariorum hominum quos secum eduxit hac de re posset iudicare, condemnaret L.Lucium Murenam, si interficere posset, occideret. petunt enim rationes illius ut orbetur auxilio res publica, ut minuatur contra suum furorem eratorum copia, ut maior facultas tribunis plebis detur depulso adversario seditionis ac discordiae concitandae. idemne igitur delecti ex amplissimis ordin
Abbreviated transcription (Latin):
ses. in hoc tempus erumpunt. Qui locus est iudices. quod tempiis. qui di¬
es. quȩ nox. cum ego non ex istorum insidiis ac mucronibus non solũ meo.
sed mnulto eciam magis diuino consilio eripiar acq enolem. Nleq isti me
meo nomine interfici sed uigilantem consulem de rei .P. prȩsidio demoue̾
uolunt. Nec minus uellent Cato te quoq aliqua ratione si possent tolłe
Id quidem mihi crede et agunt et moluuitur. Uident qnͣtum in te sit ani¬
mi. qnͣcum ingenii. qnͣtum auctoritatis. qnͣtum rei .P. prelidii. Sed cum
consulari auctoritate s auxilio spoliatam uim tribunciam uderint. tũ se
facilius meriem & debilitatum te oppressuros arbitrantur. Nam ne suffi¬
ciatur consul non timent. Uident in tuorum potestate collegarum fore.
Sperant sibi Silanum clarum uirum sine collega. te sine consule. rem. P.
sine presidio obici posse. Nis tantis in rebus tautisq in periculis est tuum

Expanded text:
sis, in hoc tempus erumpunt. qui locus est, iudices, quod tempus, qui disis, in hoc tempus erumpunt. qui locus est, iudices, quod tempus, qui dies, quae nox cum ego non ex istorum insidiis ac mucronibus non solum meo sed multo etiam magis divino consilio eripiar atque evolem? neque isti me meo nomine interfici sed vigilantem consulem de rei publicae praesidio demoveri volunt. nec minus vellent, Cato, te quoque aliqua ratione, si possent, tollere; id quod, mihi crede, et agunt et moliuntur. vident quantum in te sit animi, quantum ingeni, quantum auctoritatis, quantum rei publicae praesidi; sed, cum consulari auctoritate et auxilio spoliatam vim tribuniciam viderint, tum se facilius inermem et debilitatum te oppressuros arbitrantur. nam ne sufficiatur consul non timent. vident in tuorum potestate conlegarum fore; sperant sibi D. Silanum, clarum virum, sine conlega, te sine consule, rem publicam sine praesidio obici posse. his tantis in rebus tantisque in periculis est tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
roman exstinguendi. atq hec quȩ ciues nunqͣm si eos hoc nomine appel¬
lari fas est de patria sua et cogitant & cogitauerunt. Norum ego coti¬
die consiliis occurro. audaciam debilito. sceleri resisto. Sed moneo iudices.
In exitu iam est meus consulatus. Nolite mihi subtrahere uicariũ mee
diligentie. Nolite adimere eum cui rem. P cupio tradere incolumẽ ab
his tantis periculis defendendam. Atq ad hec mala iudices. quid accedat
aliud. non uidetis. Te te appello Cato. nonie prospicis tempestatem anni
tui: Iam enim hesterna commocione intonuit uox ꝑuiciosa designati col
lege cui. Cont᷑ quem multum tua mens multum om̃s bon prouiderũt
qui te ad tribimãtus peticionem uocauerunt. Omĩa que per hoc trien¬
mum agitata sunt. iam ab eo tempore quo a.L. Caciliua et. ¶. piso
ne mitum consilium senatus interficiendi scitis esse iu hos dies. in hos men¬

Expanded text:
Romani exstinguendi. atque haec cives, cives, inquam, si eos hoc nomine appelRomani exstinguendi. atque haec cives, cives, inquam, si eos hoc nomine appellari fas est, de patria sua et cogitant et cogitaverunt. Horum ego cotidie consiliis occurro, audaciam debilito, sceleri resisto. sed moneo, iudices. in exitu iam est meus consulatus; nolite mihi subtrahere vicarium meae diligentiae, nolite adimere eum cui rem publicam cupio tradere incolumem ab his tantis periculis defendendam. atque ad haec mala, iudices, quid accedat aliud non videtis? te, te appello, Cato; nonne prospicis tempestatem anni tui? iam enim in hesterna contione intonuit vox perniciosa designati tribuni, conlegae tui; contra quem multum tua mens, multum omnes boni providerunt qui te ad tribunatus petitionem vocaverunt. omnia quae per hoc triennium agitata sunt, iam ab eo tempore quo a L.Lucio Catilina et Cn.Gnaeo Pisone initum consilium senatus interficiendi scitis esse, in hos dies, in hos men
Abbreviated transcription (Latin):
deseruisse dicuntur. Non enim deseruerunt. sed ab illo in speculis atq insi¬
diis relicti. in capite atq in ceruicib nr̃is restiterunt. Ni et integrum cõ¬
sulem. et bonum imꝑatorem. et natura & fortuna cum rei .P. salute con¬
iunctum. deici de urbis presidio. et de custodia ciuitatis uestris sentenciis
deturbari uolunt. Quorum ego ferrum et audaciam reieci in campo. de¬
bilitaui in foro. compressi eciam domi meȩ sepe iudices. His uos si alterũ
consulem tradideritis plus multo erunt uestris sentenciis qmͣ suis gladiis
consecuti. Nagm interest iudices id quod ego multis repugnantibus ȩgi
cribus consiliis aut usitatis uiciis aut. Non lex improba non perinciosa lar¬
gitionum auditum aliqnͣdo aliquod malum rei .P. queritur. Inita sunt in
hac ciuitate consilia iudices urbis delende. ciium trucidandorum. nomĩs

Expanded text:
deseruisse dicuntur. non enim deseruerunt sed ab illo in speculis atque insideseruisse dicuntur. non enim deseruerunt sed ab illo in speculis atque insidiis relicti in capite atque in cervicibus nostris restiterunt. hi et integrum consulem et bonum imperatorem et natura et fortuna cum rei publicae salute coniunctum deici de urbis praesidio et de custodia civitatis vestris sententiis deturbari volunt. quorum ego ferrum et audaciam reieci in campo, debilitavi in foro, compressi etiam domi meae saepe, iudices, his vos si alterum consulem tradideritis, plus multo erunt vestris sententiis quam suis gladiis consecuti. Magni interest, iudices, id quod ego multis repugnantibus egi cribus consiliis aut usitatis viis eos uti. non lex improba, non perniciosa largitio, non auditum aliquando aliquod malum rei publicae quaeritur. inita sunt in hac civitate consilia, iudices, urbis delendae, civium trucidandorum, nominis
Abbreviated transcription (Latin):
opimone uenisse. sed tamen prudencia laberis. Ego quod facio iudites
cum amicicie dignitatisq. L iurenȩ graciȩ iacios. tum me pacis. ocii.
concordiȩ. libertatis. salutis uite deniq om̃ium nostrum causa facẽ cla¬
mo atq testor. Audite audite consulem iudices. ihil dicam arroganciꝰ
tamen dicam. totos dies atq noctes de re.P. cogitantem. Non usq eo .L.
Catilma rem .P. despexit atq contempsit ut ea copia quam secum edu¬
xit se hanc ciuitatem oppressurũ arbitraretur. Lacius patet illiuis sce¬
leris contagio. qm̃ quisqmͣ putat. Ad plures pertinet. Intus intus inꝙͣ
est equiis troiamis a quo nũqmͣ me consule dorientes opprimemini.
Queris a me quid ego Catilmam metuam. Nihil. E curaui ne quis
metueret. Sed copias illuis quas hic uideo dico esse metuendas. Nec
tam timendus est nunc exercitus. L Catiline qmͣ isti qui illum exercitũ

Expanded text:
opinione venisse; sed tu imprudentia laberis. ego quod facio, iudices, opinione venisse; sed tu imprudentia laberis. ego quod facio, iudices, cum amicitiae dignitatisque L.Lucio Murenae gratia facio, tum me pacis, oti, concordiae, libertatis, salutis, vitae denique omnium nostrum causa facere clamo atque testor. audite, audite consulem, iudices, nihil dicam adrogantius, tantum dicam totos dies atque noctes de re publica cogitantem! non usque eo L.Lucius Catilina rem publicam despexit atque contempsit ut ea copia quam secum eduxit se hanc civitatem oppressurum arbitraretur. Latius patet illius sceleris contagio quam quisquam putat, ad pluris pertinet. intus, intus, inquam, est equus Troianus; a quo numquam me consule dormientes opprimemini. quaeris a me ecquid ego Catilinam metuam. nihil, et curavi ne quis metueret, sed copias illius quas hic video dico esse metuendas; nec tam timendus est nunc exercitus L.Lucii Catilinae quam isti qui illum exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
mittam ego me tibi. Quid tandem istuc me rogari oportet abs te. an
te pocius a me. ut pro mea salute laborem ꝑiculumq suscipias: Quid qd̾
habes nomen Clatorem in eo quidem fallis et decipis. Nam si nomie
appellari abs te ciuis tuos honestatum est. curpe est eos nociores esse ser¬
uo tuo qm tibi. Sin eciam noris tamen ꝑ monitorem appellandi sunt. Cu
ita salutas quid postea qmͣ es designatus multo salutas neglegentius.
Hec omina ad rõnem ciuitatis si derigas recta sũt. Sin perpendere ad
disciplinȩ precepta uelis. reperiantur prauissima. Quare nec plebi roma¬
ne eripiendi fructus isti sunt ludorum gladiatorũ conuiuiorum. quae
om̃a maiores nr̃i comparauerũt. Nec Candidatis ista benigintas adi¬
menda est. quę liberalitatem magis significat qmͣ largicionem. At
enim te ad accusandum res .P. adduxit. Credo Cato te isto animo atq ca

Expanded text:
mittam ego me tibi. quid tandem? istuc me rogari oportet abs te, an mittam ego me tibi. quid tandem? istuc me rogari oportet abs te, an te potius a me ut pro mea salute laborem periculumque suscipias? quid quod habes nomenclatorem? in eo quidem fallis et decipis. nam, si nomine appellari abs te civis tuos honestum est, turpe est eos notiores esse servo tuo quam tibi. sin iam noris, tamenne per monitorem appellandi sunt cum ita salutas? quid, postea quam es designatus, multo salutas neglegentius? haec omnia ad rationem civitatis si derigas, recta sunt; sin perpendere ad disciplinae praecepta velis, reperiantur pravissima. qua re nec plebi Romanae eripiendi fructus isti sunt ludorum, gladiatorum, conviviorum, quae omnia maiores nostri comparaverunt, nec candidatis ista benignitas adimenda est quae liberalitatem magis significat quam largitionem. at enim te ad accusandum res publica adduxit. credo, Cato, te isto animo atque ea
Abbreviated transcription (Latin):
mo eius die. Maximus laudaret gracias egit diis mimortalib quod ille
uir in hac re. P potissimũ uatus esset. Necesse enim fuisse ibi esse ter¬
rarum imꝑium ubi ille esset. Huius in morte celebranda grauiter tu
lit. P. R. hanc puersam sapienciam Tuberonis. Itaq homo integerri¬
ius. cuiis optimus. cum esset. L. pauli nepos.P. affricam ut dixi soro¬
ris filius his edimis pelliculis prȩtura deiectus est. Odit. P. Rꝰ priuatã
luxoriam. Publicam magnificenciam diligit. Non amat profusas
epulas. sordes et inhumanitatẽ multo minus. Distinguit rõnem offici¬
orum. ac temporũ uicissitudinem laboris ac uoluptatis. Nlam qd̾ ais
muilla re allici hominũ mentes oportere ad magistratũ mandandũ iisi
dignitate tu ipse in quo summa est dignitas non seruas. Cur enim quẽꝙͣ
ut studeat tibi ut te adiuuet rogas. Rogas cu me ut mihi presis. ut cõ¬

Expanded text:
mo eius die maximus laudaret, gratias egit dis immortalibus quod ille mo eius die maximus laudaret, gratias egit dis immortalibus quod ille vir in hac re publica potissimum natus esset; necesse enim fuisse ibi esse terrarum imperium ubi ille esset. huius in morte celebranda graviter tulit populus Romanus hanc perversam sapientiam Tuberonis, itaque homo integerrimus, civis optimus, cum esset L.Lucii Pauli nepos, P.Publii Africani, ut dixi, sororis filius, his haedinis pelliculis praetura deiectus est. odit populus Romanus privatam luxuriam, publicam magnificentiam diligit; non amat profusas epulas, sordis et inhumanitatem multo minus; distinguit rationem officiorum ac temporum, vicissitudinem laboris ac voluptatis. nam quod ais nulla re adlici hominum mentis oportere ad magistratum mandandum nisi dignitate, hoc tu ipse in quo summa est dignitas non servas. cur enim quemquam ut studeat tibi, ut te adiuvet rogas? rogas tu me ut mihi praesis, ut com
Abbreviated transcription (Latin):
Cretes quorum nemo gustauit uinqm cubans melius qm̃ iomani homines qͥ
tempora uoluptatis laborisq dispertiunt. res .P. suas retinuerunt. Quoꝵ
alteri uno aduentu ur̃i exertitus deleti sunt. alteri nr̃ĩ imperii presidio dis¬
ciplinam suam legesq conseruant. Quare noli Cato maiorum instituta
quȩ res ip̃a. quȩ diuturintas imperii comprobat nimium seuera oratione
repichendere. Fuit eodem ex studio uir eruditus apud patres nros et ho¬
uestus homo & nobilis. Q. Inbero. Is cum epulum.Q. maximus .P. af
fricani patrui sui nomine. P. R. daret rogatus est a maximo ut tricli¬
mum sterueret. Cum esset Tubero eiustem affricam sororis filius atq
ille homo eruditissimus ac stoicus strauit pelliculis edims lectulos pum¬
canos. & exposuit uasa samia. quasi uero esset diogenes ꝙnictus mortuus
& non diuim hominis Affricani mors honestaretur. Quem cum sup̃¬

Expanded text:
Cretes quorum nemo gustavit umquam cubans, melius quam Romani homines qui Cretes quorum nemo gustavit umquam cubans, melius quam Romani homines qui tempora voluptatis laborisque dispertiunt res publicas suas retinuerunt; quorum alteri uno adventu nostri exercitus deleti sunt, alteri nostri imperi praesidio disciplinam suam legesque conservant. qua re noli, Cato, maiorum instituta quae res ipsa, quae diuturnitas imperi comprobat nimium severa oratione reprehendere. fuit eodem ex studio vir eruditus apud patres nostros et honestus homo et nobilis, Q.Quinto Tubero. is, cum epulum Q.Quintus Maximus P.Publii Africani, patrui sui, nomine populo Romano daret, rogatus est a maximo ut triclinium sterneret, cum esset Tubero eiusdem Africani sororis filius. atque ille, homo eruditissimus ac Stoicus, stravit pelliculis haedinis lectulos Punicanos et exposuit vasa Samia, quasi vero esset Diogenes Cynicus mortuus et non divini hominis Africani mors honestaretur; quem cum supre