comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diendum. inspiciendumq
ñ miserit. neq contestato
dix̾it eam ex se p̾gnantẽ
ñ ẽẽ ut eud quod editũ
quamuis ex alio conteptͥ
sit. qͣn enim inquid ceꝑ̃it
cã agi. grande preiudiciũ
affert pro filio ꝯfessio prĩs.
Id̾ ꝑ contrarium quoq ait
fecerit ea que .s.c. p̃cipi¬
untur. ut liceat pr̃i ñ ag¬
nosc̾e ñ eoꝑtin̾e ut filius
natꝰ suũ se ẽẽ dit̾e ñ possit.
ałe cogatur. Si constit̾it
ciante se p̾gnantem. ina¬
ritꝰ ñ negau̾it. ñ ntiq su¬
nm illi ꝑtũ effici. cogendũ
longo tp̃r ab fu̾it. et reu̾¬
sus. uxorem pregnantem
c. ꝯtinentur obiniserit.
suũ ħ̾edem ei nasc ex hiis
apparet siue uxor obini¬
serit q̃ eam ex se natꝰ cõ¬
sulto obseruare oꝑtuit. nͥ
p̾iuditare filio si filius ẽ.
ñ tm̃ in iure sui. uum tec
in alim̃tis quidem scd̾ diui
pii resc̾ptum. sine maritꝰ
neglex̾it fac̾e que ex se

Expanded text:
diendum inspiciendumque non misserit neque contestato dixerit eam ex se praegnatem non esse, ut ei id quod editum beret, quamuis ex alio conceptus sit: quandoque enim, inquit, coepit causa agi, grande praeiudicium adfert pro filio confessio patris. Idem per contrarium quoque ait, fecerit ea, quae suntur, ut liceat patri non agnoscere, non eo pertinere, ut filius natus suum se dicere non possit, eum cogatur, si constiterittiante se praegnatem maritus non negauerit, non utique suum illi partum effici, cogendum longo tempore afuerit et reuersu‹s› uxocontinentur, omiserit, suum heredem ei nasci. Ex his apparet, siue uxor omisserit, quae eam ex senatus consulto obseruare oportuit, nihil praeiudicare filio, si filius est, non tantum in iure sui, uerum ne in alimentis quidem secundum diui Pii rescriptum: siue maritus neglexerit facere, quae ex se
Abbreviated transcription (Latin):
iuuat᷑. qui Rxpserunt hõie
legaco: actorem ñ posseeligi.¬
¶ Si de t̾to fuudo sẽsit testatornͭ
apꝑeat de quo cogitauit. e¬
lectio ħedis erit quẽ uelit
dare. aut si aꝑpet. ip̃e fundꝰ
uendicabiꝰ s ⁊ silancẽ le¬
gau̾it. n ͨ aꝑpet quã. eque
electio ẽ ħedis qũduelit dare

Expanded text:
iuuatur, qui rescripserunt homine legato actorem non posse eligi. Si de certo fundo sensit testator nec appareat de quo cogitauit, electio heredis erit, quem uelit dare: aut si appareat, ipse fundus uindicabitur. Sed et si lancem legauerit nec appareat quam, aeque electio est heredis, quam uelit dare
Abbreviated transcription (Latin):
dicabuntur. E arceir̾.¬
at̾ filium ex quo tres ħ̾ebat
nepotes. ħedem instituit. fi¬
deiq elꝰ ꝯmisit. nefundum
alienaret. et ut infamilia eũ
telinqueret. filit decedent
tres filios scͥpsit h̾edes. quẽ¬
rendum ẽ an oĩo quasi credito¬
res. unꝰquisq in iõe legis.F. a
liquid possit deduc̾e ꝙr in pot̃¬
ex huic refinqueret. s hac iõe
nemo in falodisaõe quicq̃m
deducet ꝙ nidendum ne dure
cõstituatur utiq eĩ malieno
ere habuit fundum. ncc̃itate
gata sunt. ⁊ iudex legis .s. rõẽ
ħxdem int̃ ħrdes et ałios le¬
gatarios ħat. uiuo quid̃ ticio
tanti litem extimare debe¬
at. qnͣti uenire id legatum
turꝰ sit titius. mortuo aũ tĩ¬
tio non aliud spͨtari debeat.
qͣm ꝙͥ hes ex ea cã debuit.

Expanded text:
dicabuntur. 54 Marceater filium, ex quo tres habebat nepotes, heredem instituit fideique eius commisit, ne fundum alienaret et ut in familia eum relinqueret: filius decedens tres filios scribsit heredes. quaerendum est, an omnino quasi creditores unusquisque in ratione legis Falcidiae aliquid possit deducere, quia in potepotius relinqueret. sed hac ratione nemo in Falcidiae ratione quicquam deducet. quod videndum, ne dure constituatur: utique enim in alieno aere habuit fundum, necessitatgata sunt et iudex legis Falcidiae rationem inter heredem et alios legatarios habeat, vivo quidem Titio tanti litem aestimare debeat, quanti venire id legatum turus sit Titius: mortuo autem Titio non aliud spectari debet, quam quid heres ex ea causa debuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑte diidia sc̾be desti o¬
lus p̾mus scͥptus hrs uide ui ͨ ͤ¬
⁊ solus ħes existet .q. ex
ꝑte dumidia institutui.
¶Siquis nom̃ ħedis quidẽ ñ
dix̾it. s ĩ dubitabili signo
eum demonstrauit. ꝙ pene
nich anomine distat. ñ tñ
eo ꝙ cõtumelie c̾a sol addi.¬
¶siquis ita dix̾it ut̾ ex fr̃ib

Expanded text:
parte dimidia scribere destilus primus scriptus heres videbitur et solus heres existet quasi ex parte dimidia institutus. Si quis nomen heredis quidem non dixerit, sed indubitabili signo eum demonstraverit, quod paene nihil a nomine distat, non tamen eo, quod contumeliae causa solet addi,isi
Abbreviated transcription (Latin):
suspͤtis hñt᷑. s sciend̾ eĩr
ñ om̃s ac seũitate debere
Stractari. s utiz humiliores.¬
ꝯ ceterum eos qui sunt ĩ a¬
Sliqua dignirate põiti. nõ
Soppinor uinculis .p. cõtin̾i
d̾ oport̃e istucor qui in con¬
siderante᷑ pupillũ. ł dolo
abstinuit hr̃ditate. sus p
tus potest postulari ¶qui¬

Expanded text:
suspectis habentur. sed sciendum est non omnes hac severitate debere tractari, sed utique humiliores: ceterum eos, qui sunt in aliqua dignitate positi, non opinor vinculis publicis contineri oportere. Is tutor, qui inconsideranter pupillum vel dolo abstinuit hereditate, potest suspectus postulari. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cuno. tutores quires ueti¬
tas sñ decreto distraxer̃t.
nich quidem egisse.u̾m si
ꝑ fraudẽ id fecerunt. re¬
mon̾i eos oportetutor ꝙ
D alim̃ta pupillo p̾standa
copiam sui non faciat.
suspectus ẽ. pon̾t remou̾i.¬
s si nou latitet s p̾sens
nicħ posse decern contẽ¬
dit. quasi inops si datis pu¬
pillo aduocatis inmen¬
urbis remutendus ẽ. n
enim int̾ẽ id ag̾e quem¬
⁊quau ut corupta fide ĩ¬
quisitõnis tutor constitu¬
⁊ atur. an bona fide consti¬
tutũ. ł ut p̃donẽ tonis ali¬
enis imcumbe. hic gͦñ
q. suspectus remonebit᷑.¬
q̃ s remittetur ꝑumendꝰ

Expanded text:
curio tutores, qui res uetitas sine decreto distraxerunt, nihil quidem egisse, uerum si per fraudem id fecerunt, remoueri eos oportere.Tutor, qui ad alimenta pupillo praestanda copiam sui non faciat, suspectus est poteritque remoueri.Sed si non latitet, sed praesens nihil posse decerni contendit quasi inopibus, si datis pupillo aduocatis in menurbis remittendus est: neque enim interest id agere quemquam, ut corrupta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum uelut praedonem bonis alienis incumbere: hic ergo non quasi suspectus remouebitur, sed remitte
Abbreviated transcription (Latin):
tarboniano locꝰ non ẽsac si¬
enm tñ ħ̾edem nõ fore. ue¬
luti si titõ ħede instituto ptu¬
mꝰ aut impubes ex ħ̾idatꝰ
negetur filim. nec ad rem
dam filiũ eẽ ueluti pp̃ frĩt

Expanded text:
Carboniano locus non est: ac sieum tamen heredem non fore, ueluti si Titio herede instituto postumus aut impubes exheredatus negetur filius. nec ad rem usdam filium esse, ueluti propt
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tans ostendit᷑. legañ pp
desuntti uoluntatẽ p̾uale¬
bit ẜuo alieno hr̃de insli¬
tuto post mortẽ dm̃ eius
tui atquisita hr̃ditai e. ii¬
b̾tatẽ fidĩ comissariã da¬
ri posse constat.

Expanded text:
libertatis ostenditur, legatum propter defuncti voluntatem praevalebit. Servo alieno herede instituto post mortem domini eius cui adquisita hereditas et libertatem fideicommissariam dari posse constat.
Abbreviated transcription (Latin):
erat soluendo. ampliate fa¬
ctates fũ iui ⁊ cum in isto
platũit ex pꝰ fcõ ub̾iorẽ uidi
fuisse hrditatem. sicun cumꝯ.¬
ditõ crediti extitit pꝰ mortem.
ita ⁊̃ pecului uit̾m̃tũ plenio

Expanded text:
erat soluendo, ampliatae facultates fuerunt? et cum in isto placuerit ex post facto uberiorem uideri fuisse hereditatem, sicuti cum condicio crediti exstitit post mortem, ita
Abbreviated transcription (Latin):
cus lib̾tꝰ ꝗ putaret. si lib̾ti sui
medicinam nõ fat̾ent. multo
płes in ꝑantes. sibi ħitururo.
postasabat. nt sequentur se.
quiesc̾e eos m̾idiano temꝑe
⁊ ualitudinis. ⁊ honestarit
sue rõem hr̃e sin̾et Int̾roga¬

Expanded text:
cus libertus, quod putaret, si liberti sui medicinam non facerent, multo plures imperantes sibi habiturum, postulabat, ut sequerentur se nquiescere eos meridiano tempore et valetudinis et honestatis suae rationem habere sineret. I
Abbreviated transcription (Latin):
quas lib̾tus ꝓmisit. multum̃
distant a fabͥlib ut pictoris
oꝑis. teniq si lib̾tꝰ fab̾ aut pic¬
tor fuit. qͣm din id artificium
ex̾cebit. has oꝑas prõno pra¬
re cogitur. quare sicut fabͥles
oꝑas quis pot̾ sibi aut ticõ sti¬
pulari.tta patromis a lib̾to
oꝑas sibi ant sempronio ret¬
te stipulatur. ⁊ lb̾tꝰ obligatõ
ne soluetur. sitales oꝑas exͣneo
ded̾it. quales prõno prando lib̾a¬
tur. ¶Si prõni plures. ꝯsułto
in diuersas regiones dicesse¬
tint. ⁊ lb̾to simul o ꝑas indyẽ¬
int. pot̾ dici diem oꝑar ced̾e.
s libͥtum ñ obsigari. quia ñ
ꝑeum. s ꝑ patronos stareqͦ
mimis oꝑe dentur sicut actid
si diu̾saꝵ ciuitatum pr̃onisit.
⁊ ĩ sua quisq moretur. ꝯsenti¬
re debent in oꝑit ab eo accipi¬
endis. durum alñ ẽ eũ qui se li¬
b̾are pot̾ decẽ dieb oꝑando. siꝑ
oꝑis indictis. si in accipiendit ñ
ꝯsenciant: ꝯpelli ad p̾standam
alt̾i quinq oꝑar̃ estimatõm.

Expanded text:
quas libertus promittit, multum distant a fabrilibus vel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatne soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberaretur.Si patroni plures consulto in diuersas regiones discesserint et liberto simul operas indixerint, potest dici diem operarum cedere, sed libertum non obligari, quia non per eum, sed per patronos staret, quo minus operae dentur, sicut accidit, si diversarum civitatium patroni sint et in sua quisque moretur, consentire debent in operis ab eo accipiendis: durum alioquin est eum, qui se liberare potest decem diebus operando, simul operis indictis, si in accipiendis non consentiant, compelli ad praestandam alteri quinque operarum aestimationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ałr oꝑis eius uti possit. qͣmͣ si¬
locau̾it eas exig̾e mag̾ oꝑas
ꝙͣ m̃cedem caꝑe. existiman¬
dus ẽ. Item płmq medici ẜ¬
nos eiusdem artis lib̾tos ꝑdu¬
tunt. quoꝵ oꝑis ꝓpetuo uti
s̃ ałr possunt. quam ut eos
locent. ea ⁊ ĩ cet̾is artificibꝰ
dici possunt S qui oꝑis sui
lib̾ti ntipot̾. ⁊ locando p̃ciũ¬

Expanded text:
aliter operis eius uti possit quam locaverit eas, exigere magis operas quam mercedem capere existimandus est. Item plerumque medici servos eiusdem artis libertos perducunt, quorum operis perpetuo uti non aliter possunt, quam ut eas locent. ea et in ceteris artificibus dici possunt. Sed qui operis liberti sui uti potest et locando p
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ite. qr ⁊ sinõ ũbis. at re ip̃a tar¬
ĩ ẽ obligatõis tractus tp̃rise¬
cuti. sicuti cum ephesi dare sti¬
pictorias centum hodie da¬
re spondes. cedunt tñ oꝑe ⁊

Expanded text:
e, quia etsi non verbis, at re ipsa inest obligationi tractus temporis, sicuti cum Ephesi dari stio: "operas tuas pictorias centum hodie dare spondes?" cedunt tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iͥ fu̾nt. quo doꝰ fuiss ĩstruc¬
liq nõ debent᷑ ¶pẽ filio.
tabnã purpurariam c̃ ẜius
p̾cia purpure tͥdite᷑ n de
bita n reliqͣ legaco ꝯnñi
placuit Eticio seia p̾dia si¬

Expanded text:
i fuerunt, quo dominus fuisset instrucliqua non debentur. Pater filio tabernam purpurariam cum serupretia purpurae condita neque debita neque reliqua legato contineri placuit. 'Titio Seiana praedia, si
Abbreviated transcription (Latin):
cũ lib̾tate ħ edẽ insticũit. ⁊ li¬
b̾um sbstitũit. añ ĩcipiẽdũ
er̃ afb̃stituto. lex eĩ eliesen¬
tia itademũ ei qui ĩ fraudẽ
creditaꝵ ħes ĩstinutus cõser¬
uat libtatẽ sinemo allius ex
mͥ heres esto. c̃ sit coram q

Expanded text:
cum libertate heredem instituerit et liberum substituerit, ante incipiendum erit a substituto: lex enim Aelia Sentia ita demum ei, qui in fraudem creditorum heres institutus est conservat libertatem, si nemo alius ex mihi heres esto", cum sit coram, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ita hr̃dẽ inftituerit. titiuis
quia ex ꝑte mͥ sacuis ẽ ĩuec¬
tigał talliuarũ. ꝓ ea ꝑte
mͥ ħ es esto. quidam putãt
si asse desc̾pto id ad iectum
sit. ax ͤ socius fu̾it tiuis. ñ
licta fu̾it. ex ea ħ̾edẽ eum¬

Expanded text:
ita heredem instituerit: 'Titius qua ex parte mihi socius est in uectigali salinarum, pro ea parte mihi heres esto', quidam putant, si asse descripto id ad‹ie›ctum sit, ut maxime socius fuerit Titius, non licta fuerit, ex ea heredem ess
Abbreviated transcription (Latin):
transeunt uideamꝰ an ho¬
n̾ib se inniserit ħedita¬
rus. ut puta alib̾to ꝑentis
oꝑas pent. quas heres exͣ¬
neus pet̾e non pocuit. hit
tñ petendo conse quipõt ⁊
conftat ꝑ ħ ede eum non
gessisse cum peticõ earũ
⁊̃ credicͥoribus comꝑetat.
se pulcrum hr̃ditarium
mortuũ intulerit. obliga¬
ri pr̃nis creditorib nõ ẽ
estimandꝰ. ut pap̃. ait q̃¬

Expanded text:
transeunt, uideamus, an oneribus se immerserit hereditariis. ut puta a liberto parentis operas petit: has heres extraneus petere non potuit, hic tamen petendo consequi potest. et constat pro herede eum non gessisse, cum petitio earum etiam creditoribus competat sepulchrum hereditarium mortuum intulit, obligari paternis creditoribus non est existimandus, ut Papi
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ hr̃dem insticutum
ꝗ se bonis pr̃is abstinuit
uulgo putare quosdam
si astatu libero petumã
acceꝑit. acreditorib con¬
ueniend̾. sũ nummi pe¬
tuiliares fu̾int. sũ non fu¬
erint. quia ex defuncti
uoluntate accipi᷑ ꝙ cõ
acc̃o nes creditoꝵ sus¬
ciꝑe. nam cũ se filius ab¬
sinet. idem detebit cõse¬
qui iure p̾torio. ꝙ eman¬
cipatus consequit᷑. qui h̃e¬
ditatẽ repudiauit. quo fc̃o
stacu liber filio nomina¬
tim petuniam dare uis¬
sus. potuiss ñ ħedidando
ad lib̾tatẽ ꝑ uenire. ita
tunc ꝓ hedẽ geri dicend̾
ẽẽ ait. quot̃ accipit ꝙ ti
tra nomeir ⁊ ius hedis
acciꝑe ñ poterat. ¶Si se¬
puscri uolati filius aget.¬
quanus hr̃ditarũquia nͥ

Expanded text:
filium heredem institutum qui se bonis paternis abstinuit uolgo putare quosdam, si a statulibero pecuniam accepit, a creditoribus conueniendum, siue nummi peculiares fuerint siue non fuerint, quia ex defuncti uoluntate accipitur, quoactiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure praetorio, quod emancipatus consequitur qui hereditatem repudiauit, quo facto statuliber filio nominatim pecuniam dare iussus potuisset non heredi dando ad libertatem peruenire. itaque tunc pro herede geri dicendum esse ait, quotiens accipit quod citra nomen et ius heredis accipere non poterat. Si sepulchri uiolati filius agetquamuis hereditarii, quia n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtẽtonoꝵ⁊ ⁊ uniũsabona delaca
adfiscũ dr̃et. constaret audaut᷑ fi¬
dĩ cõmisso decretũ ẽ ut petitorica¬
uenti euicta hr̃ditate restitui. sol¬
ẽ. ulusfrutꝰ. alũ legari tunc de eo
resticuendo. ñ hr̃di s ticõtaui de¬
boat ĩtdũ ⁊ si ab hr̃de legetur utꝰ
fructus. ticio cauendũ ẽ. uelutisi de¬
tracto usufrutu ꝓpͥetas eileget᷑.
nsus fructus seio. quid. w atti¬
nebit ħ cãu hr̃di cau̾i ad ꝙ̃ emo¬
ium̃tũ int̃cidentis usus fructus
ñ sit spͤtand̾ũm siusus fructu¬
ut cum ad senĩ ꝑtin̾e desierit. ha¬
tebit afructuario ab ħrde & ticõ.¬

Expanded text:
etiam uniuersa bona delata ad fiscum diceret, constaret autem de fideicommisso, decretum est, ut petitori cauenti 'euicta hereditate restitu‹tu› iri' solest, usus fructus alii legari, tunc de eo restituendo non heredi, sed Titio caveri debeat. interdum et si ab herede legetur usus fructus, Titio cavendum est: veluti si detracto usu fructu proprietas ei legetur, usus fructus Seio: quid enim attinebit hoc casu heredi caveri, ad quem emolumentum intercidentis usus fructus non sit spectandumut, cum ad Seium pertinere desierit, hatebit a fructuario, ab herede aut
Abbreviated transcription (Latin):
siꝰ. iõ eani rẽ p̃tor ad cognicõm
suam reuocatisiduo ex testõ ħe
ditatẽ insolidũ sͥ uendicent. for¬
te ꝙ eisdẽnoĩs sut. tam inpossõrẽ
qnͣi inpentorẽ competunt accõ
dum. quia teñi põt eo nomine uit¬
tus cũ ñ possideat. ł dolo fec̾ it quo
minꝰ possideat. ħ si añ motã cõtͦu̾¬
tariam rem. tradat. quia om̃mͦ
unus lib̾atur. quemad̾m si es a¬
lienũ hr̃ditariũ soluat᷑ s si pe¬
titor suam petuniam soluat aũ¬

Expanded text:
ideoque eam rem praetor ad cognitionem suam reuocat.Si duo ex testamento hereditatem in solidum sibi uindicent, forte quod eiusdem nominis sint, tam in possessorem quam in petitorem competunt actiondum, quia nec teneri potest eo nomine uictus, cum non possideat uel dolo fecerit, quo minus possideat. hoc si ante motam controuertariam rem tradat, quia omnimodo unus liberatur: quemadmodum si aes alienum hereditarium soluatur? sed si petitor suam pecuniam soluet au
Abbreviated transcription (Latin):
sepuis comitat᷑. ⁊ placet ⁊̃ sepuis
eam cõmnti.si ꝑ ꝑtei ablata ẽ
er̃ ħuditas ¶Silegatũ fu̾it p̃stim̃
ante int̾positam hnͣt ipulacõni.
an cõdici possit. ut caucõ ista ĩt᷑po¬

Expanded text:
saepius committatur. et placet etiam saepius eam committi, si per partes ablata est hereditas.Si legatum fuerit praestitum ante interpositam hanc stipulationem, an condici possit, ut cautio ista interpo
Abbreviated transcription (Latin):
runt. compelli deb̾e ad tauend̾.
diuus puis scͥpsit. ex quo rescͥto
ta legata uelit atipułom ĩ t̃po¬
ni. ¶ Silegatarius hr̃di qui ꝯtͦ¬
u̾siam hr̃ditans panitur iamͣ spe¬
ratide resticuendo legato gͥp̾sti¬
to cau̾it. et eicta hr̃ditas sit. s
neglia ł dolo eius ꝗ legacũ p̾stucit:
dicemus nõ cõmitti stipulõm pp̃

Expanded text:
rint, compelli debere ad cauendum diuus Pius rescribsit: ex quo rescriptta legata uoluit stipulationem interponi.Si legatarius heredi, qui controuersiam hereditatis patitur iam uel sperat, de restituendo legato sibi praestito cauerit et euicta hereditas sit, sed neglegentia uel dolo eius qui legatum praestitit, dicemus non co
Abbreviated transcription (Latin):
icõ .s. ita ut fũd̾ emat. le¬
gata sũt ñ ẽẽ togẽd̾ ticiũ
qm̃ ad ip̃m dũ taxat emo¬
lum̃tũ legan rediet s si fi¬
lio fcalũpno minꝰ ĩdustri

Expanded text:
centum ita, ut fundum emat, legata sunt: non esse cogendum Titium quoniam ad ipsum dumtaxat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .ł. F ilio. quẽ pẽ post emã¬
cipacõm ad sefcãm. it̾m arto¬
noc̾e dixi. nam in omĩ fere
iure lic obsuari cõuenit. ut
ueri pr̃is adoptuus filius
numqmͣ intessigatur. ne
⁊ lacus. s reditꝰ iuideretur. nͨ
multo puto referre. ꝙ ad ꝑ
poĩtum aitim. quod loco ne¬
potis filium ex hr̃datum. pr̃
arrogauit. Siticius hr̃s infti¬
tutus. loco nepotis ad opte ᷤ
desuncto postea filio qui pr̃
uidelat᷑ nepons successione
ñ rumpiꝰ testm̃ ab eo quiħs¬
res muenit᷑¬
auł .ł̃. E ostuma fb cõdcõne
hr̃s inftituta. sipendente cõ¬
dicõne uiuo pr̃e nascatur.
rumpit᷑ testam̃tũ¬

Expanded text:
 Filio, quem pater post emancipationem a se factam iterum adronocere dixi: nam in omni fere iure sic observari convenit, ut veri patris adoptivus filius numquam intellegatur, ne latus, sed redditus uideretur: nec multum puto referre, quod ad propositum attinet, quod loco nepotis filium exheredatum pater adrogauit. Si Titius heres institutus loco nepotis adoptetur, defuncto postea filio qui pater uidebatur, nepotis successione non rumpitur testamentum ab eo, qui heres inuenitum. Postuma sub condicione heres instituta si pendente condicione uiuo patre nascatur, rumpit testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
reddidiss arbitr̃. acõsu¬
libꝰ diuus ꝓius dari ꝑmi¬
sit hiis ub̾. ad iti ano bis
amplissimi ꝯsułes arbi¬
trũ dabunt qui ex cussis

Expanded text:
reddidisset', arbitrum a consulibus diuus Pius dari permisit his uerbis: 'aditi a uobis amplissimi consules arbitrum dabunt, qui excussis
Abbreviated transcription (Latin):
derit. dem̃ eũ alienauit.
debebiꝰ. dño eiꝰ legatũ ł
h̾editas ⁊ iussu illius adi¬
ri pot̾it. nã id expͥssit si
m̃t er̃ ĩ ub̾tatẽ dandã quo
fucur̾ erat. ut ĩpediretur
rit testator ꝙ ⁊ sinor¬

Expanded text:
ei dedit: deinde eum alienauit. debebitur domino eius legatum uel hereditas et iussu eius adiri poterit: nam id expressit 'si meus erit' in libertate danda, quo futurum erat ut impediretur rit testator,
Abbreviated transcription (Latin):
aul ex ꝑte hes institutus
liuis ñ dum adita h̾editate
acohede euis. lib ⁊ e ħes fit
nccͣius. qͣuia non a cahede
set a semet ip̃o accipit li¬
b̾tatẽ nͥ ita iułtiturus suit.
cum mͥ quis er̃ ħes stichus

Expanded text:
arte heres institutus seruus et nondum adita hereditate a coherede eius liber et heres fit necessarius, quia non a coherede, sed a semet ipso accipit libertatem: nisi ita institutus fuerit: 'cum mihi quis heres erit, Stichus
Abbreviated transcription (Latin):
abamendi se ab heditate
ꝓconͣsul põttatẽ facit ut ꝙͣ¬
ius c̾dicorib hr̃ditariis iure
ciuili ceneant᷑. tam̃ ĩ eos
acco non detur. siuelint
delinq̃re h̾editatẽ. s un pu¬
h̾editati. pr̃ant abstinẽdi
facultatẽ. pub̾ibꝰ quid̾ ĩ¬

Expanded text:
stinendi se ab hereditate proconsul potestatem facit, ut, quamuis creditoribus hereditariis iure ciuili teneantur, tamen in eos actio non detur, si uelint derelinquere hereditatem. sed impuhereditati, praestat abstinendi facultate
Abbreviated transcription (Latin):
ris uoluntatẽ exprimit. ut
puta pͥmus ⁊ frĩs mei filii
eque herdes sũpto. nã ħ adiͨ¬
qͥua detracta. semissẽ frĩs filii.
uolu̾it. s solẽpnis assis distri¬
bucio. ĩ .uii. uicias fit. dem
siminꝰ distribuit. põitas iu¬
ris inħ reuoluit᷑. ut puta sidu¬
os h̾edes ex quadrante scͥpse

Expanded text:
ris uoluntatem exprimit, ut puta 'Primus et fratris mei filii ‹ae›que heredes sunto': nam haec adiequa detracta semissem fratris filii, voluerit: sed sollemnis assis distributio in duodecim uncias fit. Denique si minus distribuit, potestate iuris in hoc revolvitur: ut puta si duos heredes ex quadrante scripse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hos aletat. iͥ eos nũarismu¬
ex ancilla urla ⁊ missus ĩ
iullam nutriendꝰ. ĩtim ĩ neu¬
tͥs ẽe. quidam putant. iudeaꝰ
ne ĩ urbanis ẽẽ mtłigat᷑ ꝙ¬

Expanded text:
 hos alebat, ibi eos numerari. Muex ancilla urbana et missus in villam nutriendus, interim in neutris esse quidam putant: videamus, ne in urbanis esse
Abbreviated transcription (Latin):
pẽf. int̾ urbanos ad nuim̾are
solitus erat. ꝙ maxime ex
libelli familie. itẽ cibaris
dep̾hendi põt̃suenatores ⁊
aut upes. utrũ ĩurbanis. an
rusticis ꝯtineant᷑. põt dubi

Expanded text:
 inter urbanos adnumerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit. Venatores et aucupes utrum in urbanis an in rusticis contineant
Abbreviated transcription (Latin):
enim suspͣtitucoris postu torib¬
lantur. primũ gͥ tractemus
⁊ apud quos postulari quis
possit suspectus tucorł cura¬
tor de iñ qͥuis ⁊ aquo ⁊ exqui¬
b cansis remouetur. deq pe¬
nendi suspectos tutores. ro¬
ꝓiuĩciaꝵ earum an aut̃ ap̃
iegatũ ꝓ consul suspetus.
postulari possit. dubiũ fuir.
s imꝑator autoninꝰ cum di¬
uo seuero branũdie mau¬
rico ꝓconsuli affrice. Rꝑsit.
posse. quia mandara iurisdcõe offm
ad eum totũ iuris dicendi tran

Expanded text:
enim suspecti tutores postulantur.Primum igitur tractemus,n et apud quos postulari quis possit suspectus tutor uel curator, deinde quis et a quo et ex quibus causis remouetur, deque poe ius remouendi suspectos tutores Rous earum.An autem apud legatum proconsulis suspectus postulari possit, dubium fuit: sed imperator Antoninus cum diuo Seuero Braduae Maurico proconsuli Africae rescripsit posse, quia mandata iurisdictione officium ad eum totum iuris dicundi tran
Abbreviated transcription (Latin):
non sit adifum pensioĩbͤ
ĩ equis. iequ a les detẽ¬
arbitrat᷑. ut ꝓfacultatib
defundi ⁊ deporc̃one pr̃i¬
monii debeant᷑. s ⁊ si fũit
ad iectum uiri boni abͣbi¬
tratu. ħ sequem᷑. ut ꝓ
porcone pr̃imonii sñ nex¬
acõne ⁊ incono do hr̃dis
uoluit. quantitates dumi¬
taxat pensionum ĩ arbi
titas legetur. ⁊ quo ad
p̃stetur. ĩ sin głos annos
certum aliquid ueluti
usuras uisserit testator

Expanded text:
 si adiectum 'pensionibus inaequis', inaequales debebarbitratus, ut pro facultatibus defuncti et depositione patrimonii debeantur.Sed et si fuerit adiectum 'uiri boni arbitratu', hoc sequemur, ut pro positione patrimonii sine uexatione et incommodo heredis uoluit, quantitates dumtaxat pensionum in arbittitas legetur et, quoad praestetur, in singulos annos certum aliquid uelut usuras iusserit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pat̃tate nules dare pot̃¶simi¬
les exhedau̾it filiũ ꝑstiens eũ
filiũ suũ ẽẽ silẽcio p̾ñerit an
legatũ sb̾stitucoeiꝰ dariposset.
quesicũ ẽ dixi ñ passe. lzãpla
legaca reliquerit ex hedato¬
miles ⁊ emãcipaco filio sb̾sti¬

Expanded text:
est potestate, miles dare potest.Si miles exheredauerit filium uel sciens eum filium suum esse silentio praeterierit, an legatum a substituto eius dare possit, quaesitum est. dixi non posse, licet ampla legata reliquerit exheredato.Miles et emancipato filio substi
Abbreviated transcription (Latin):
Qancillã suałm hr̃de̾ ĩstitũat.
ignouisse posse ex ea iunstraui¬
cũ posteaꝰ ꝯmilitone petile.
ut eandẽ ad eum manumtet.
cũ ex p̾ore sc̃ptura lib̃a ⁊ hr̃s

Expanded text:
ancillam suam heredem instituerat, ignorasse posse ex ea institutcausa postea a commilitone petisse, ut eandem manumitteret: cum ex priore scriptura libera et heres
Abbreviated transcription (Latin):
R. lutius ticius miles testim̃ ta
t̾etit. pamphila suamea ex
asse mͥ hr̃s esto. alio demĩ capite.
sẽpnio ꝯmiliconi suo eãdem
pamphilã reliquid. cꝰ fid̾ ꝯmisit
ut eam n manumitc̃et q̃ro an¬

Expanded text:
 Lucius Titius miles testamentum ita fecit: 'Pamphila serua mea ex asse mihi heres esto': alio deinde capite Sempronio commilitoni suo eandem Pamphilam reliquit, cuius fidei commisit, ut ea‹m› manumitt
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ cũ fcĩs ⁊ hr̃ditas iure
uideat᷑ dari. qrͣ siꝑtẽ dui¬
diã hr̃ditatis codicilł ded̾ĩt.
testõ scͥptꝰ ex asse hr̃s ꝑ¬
tẽ d̾midiam ħebit. lega¬

Expanded text:
tamentum factis etiam hereditas iure uidetur dari. quare si partem dimidiam hereditatis codicillis dederit, testamento scriptus ex asse heres partem dimidiam habebit, lega
Abbreviated transcription (Latin):
meo ħamplius sundos me¬
os ita. ut ĩ structi sũt. cassia¬
nũ romanũ cũsuis salictis
simł testator cõꝑauit. ni sñ
hus fundi coli possunt.
an legato cederent id rm̃¬

Expanded text:
meo hoc amplius fundos meos ita, ut instructi sunt, Cassianum Nonianum cum suis salictis simul testator comparauit nec sine his fundi coli possint, an legato cederent. r
Abbreviated transcription (Latin):
iss mͦ sup̃e non coactus adier̃
torem desiderare posse restitui
luntas ẽẽt s dicend̾ ẽ ut hr̃s
ꝗ suspͤtam dicar ñ sit complłe¬
dus adire sunc̾tum sit. an¬
mandau̾it qmͣuis ei taueat᷑
pp̃ fragilitatem tauc̃onis ꝙ si
sponte adierit hr̃ditatẽ non
accd̃nes si nõ mandaut crã¬
sibunt eotpr̃ quo ratum ha¬
buit. ¶ Si dampnum ĩ suo hr̃¬
ditario datiu sit l ꝑ s̾uum
h̾editariũ hr̃dicõpete accõ
cepit nõ tm̃transit legis a
legatus rome compulsus
adierit hr̃ditatẽ ⁊ restitũit
cogeꝰ rome acc̃õnes pati fi¬
dĩ cõmissarius qnͣnus hr̃s
non coget᷑lan uͥ de sunctusꝯ
ueniri debuit ⁊ fid̾i cõnussa¬
ruis debeat udendum sisua
sponte hr̃s adiit ⁊ restitu̾t
hr̃ditatẽ an t̾b locis fidĩ com¬
missarius defendi debeat uͥ
defunctus ⁊ uͥ hr̃s ⁊ u̾ip̃e do¬

Expanded text:
i ipse non coactus adierit tori, ‹si› desideraret, posse restitui ›luntas esset. sed dicendum est, ut heres, qui suspectam dicat, non sit compellendus adire, smandaverit, quamvis ei caveatur, propter fragilitatem cautionis. quod si sponte adierit hereditatem, non actiones, si non mandavit, transibunt eo tempore, quo ratum habuerit. Si damnum in servo hereditario datum sit, licet per servum hereditarium heredi competere actio coepit, non tamen transit legis Aqlegatus Romae compulsus adierit hereditatem et restituerit, cogetur Romae actiones pati fideicommissarius, quamvis heres non cogetur. An ubi defunctus conueniri debuit, et fideicommissarius debeat? uidendum, si sua sponte heres adit et restituit hereditatem, an tribus locis fideicommissarius defendi debeat: ubi defunctus et ubi heres et ubi ipse do
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ dicendũ ẽ ⁊ si c̾ta consilum
soluendo ñ fu̾it rogatus hr̃¬
ditatem restitũe suspͨtam gͥ
dit̃ dubium ũ ẽẽ quin hodiẽ
coactus ex trebelliano sena¬
tus consulto restitũe ñ possit
Is ⁊ si sua sponte adierit exe¬
odem senanus consulto resti¬
dutus ẽ qmius cum sũma
aũ cetum corꝰ ꝑ fidĩ cõmissũ
ab eo qui soluendo non suit.

Expanded text:
m dicendum est et si citra consilium soluendo non fuit rogatus hereditatem restituere, suspectam sibi dicit, dubium non est, quin hodie coactus ex Trebelliano senatus consulto restituere possit. sed et si sua sponte adierit, ex eodem senatus consulto restituturus est, quamuis, cum summa aut certum corpus per fideicommissum ab eo qui soluendo
Abbreviated transcription (Latin):
bonis pr̃is eiꝰ uendics nich
ꝓp̃um credicores eiꝰ ea hr̃di¬
tare ferre potu̾it nͥ forte ꝓ¬
ꝓui credicores silũ aͥdiri de¬
beant si postulent ut dunis¬
lis prĩs eius bona uend̾e sͥ¬

Expanded text:
enditis nihil proprium creditores eius ex ea hereditate ferre potuerint: nisi forte proprii creditores filii audiri debeant, si postulent, ut dimissis patris eius bona uendere s
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cium eius eu̾es aliemum dedu¬
et fidĩcomissa lib̾ate donatꝰ
fu̾it. et licet falc̾. int̾ueniente.
totꝰ uendicari petiue pͭ¬
¶ S et si aliud p̾t̾ea capiat
legatarius. ad huc smis totꝰ.

Expanded text:
ium eius, ut aes alienum, deduet fideicommissa libertate donatus fuerit, licet Falcidia interueniente totus uindicari petiue potest. sed et si aliud praeterea capiat legatarius, adhuc seruus totus
Abbreviated transcription (Latin):
fauor lib̾tatis sepe et alias be¬
ñ erit falc̃ locus. ¶ Siu̾o pec¬
cuniam aliud uequid legau̾it
sid̾iq legatarii ꝯmiẜit ut a¬
liemni ẜuim uł legatarii
maminttt̾et locus erit.¬

Expanded text:
favor libertatis saepe et alias ben erit Falcidiae locus: si vero pecuniam aliudve quid legaverit fideique legatarii commiserit, ut alienum servum vel legatarii manumitteret, locus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
pulacõe. siue aꝑte actoris sũ a
rei płes ħrdes extitissent.ñ oĩ¬
ting̾e. s dum taxat hiis qui
uicissent. adũsus uictos. huisq
adu̾sus quos res defensa ñ eẽt
adũsus eos qui rem ñ defen¬
dissent. ¶Anmia bina. tͥma
die anreis .c. legatis. ex omĩbꝰ

Expanded text:
arte actoris sive a rei plures heredes exstitissent, non omnontingere, sed dumtaxat his qui vicissent et adversus victos, hisque, adversus quos res defensa non esset, adversus eos, qui rem non defendissent. Annua bima trima die aureis centenis legatis ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ossiciales quid̃ fut᷑e. nec tͥꝙͣ
alii deb̾i possunt: quam patro¬
nocum ꝓpͥetas earũ ⁊ ineden
tes ꝑꝰ. ⁊ in eius cui eduntur.
ꝯstitit fabͥles aut̃ alieue eiue
d̾ gn̾it sunt: ut a quotũq e
cumq solui possint sane em̃ si
ĩ artificõ sint. iubente partono.
⁊ alii edipossunt.

Expanded text:
 officiales quidem futurae nec cuiquam alii deberi possunt quam patrono, cum proprietas e‹a›rum et in edentis persona et in eius cui eduntur constitit: fabriles autem aliaeue eius generis sunt, ut a quocumque cuicumque solui possint. sane enim, si in artificio sint, iubente patrono et alii edi possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiũ enim oꝑa a lib̾tis. at pec¬
cunia h̾rdi credita petitur. ħ̃
ueram. nam ⁊̃ p̾t̾itarum oꝑarũ
actõnẽ dari ħrdi exͣneo sine¬
excepcõis metu exceptõnis pła
stipulatus sibi lib̾isq suis. ⁊ ad
postumos ꝑuenit stipulacõ¬

Expanded text:
 enim operae a libertis ac pecunia credita petitur. haeueram: nam etiam praeteritarum operarum actionem dari heredi extraneo sine metu exceptionis plastipulatus sibi liberisque suis, etiam ad postumos peruenit stipula
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ ĩ eum qui electus ẽ ad
existimandas tutoꝵ lat̾da¬
cõnes acc̃om dandam¶ Sũ
alt̾uis tm̃ ꝑiculotutores da¬
rentur. cõuenciones pupil¬
lo ñ p̾nidicare. duuis adrianꝰ
iuroꝵ ius publicũ ĩ murã

Expanded text:
iam in eum, qui electus est ad aestimandas tutorum satisdationes, actionem dandam. Si alterius tantum periculo tutores darentur, conventiones pupillo non praeiudicare divus Hadrianus irorum ius publicum
Abbreviated transcription (Latin):
si exsbiestu eoꝵ ł nominib
ab hus acceptis p̾ses dederit.
s ⁊ si adeos remiserit. ut ip̃i
dent. ł post donac̃omut exige¬
eos ꝑtinebit magr̃atib ĩ¬
putatur ⁊ si oĩo tutor ł cura¬
tor datus ñ sit. s ita demũ te¬
nent᷑. simoniti ñ dederunt. iõ
dampnũ ꝙ impuberes xad
olescentes medio tp̃e passi
sunt ad eos magr̃atus ꝑti¬
ñe ñ ambigit᷑. qui mune
mandato nõ paruerunt.

Expanded text:
si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post dationem ut exigeeos pertinebit. Magistratibus imputatur etiam, si omnino tutor uel curator datus non sit: sed ita demum tenentur, si moniti non dederint. ideo damnum, quod impuberes uel adulescentes medio tempore passi sunt, ad eos magistratus pertinere non ambigitur, qui munere mandato non paruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lio hr̃de ĩstiuto itascͥp.¬
sic ate peto gaii sei qͥtiͥ
ex h̾editate mea redĩge¬
ris. ilł alũpnis meisdes sĩ

Expanded text:
lio herede instituto ita scripsit: 'a te peto, Gai Sei, quidquid ex hereditate mea redegeris, illis alumnis meis des si
Abbreviated transcription (Latin):
iurau̾̃it. dare sequot oꝑas pa¬
tronus arbitratus sit: ñ alr
ratum fore arbitͥum pationi:
qͣm si equũ arbitͣtus sit. ⁊ fe¬
re ea ment ẽ ꝑ  arbit̾ͥo sb̃stitu¬
entiũ. ut qr sꝑent eum recte
inmodice obłigari uełint ¶In łi¬
ꝯb̾tam que uoluntate pationi
nupserit. p̾t̾itarum qnͣt inpci¬

Expanded text:
iuraverit dare se, quot operas patronus arbitratus sit, non aliter ratum fore arbitrium patroni, quam si aequum arbitratus sit. et fere ea mens est personam arbitrio substituentium, ut, quia sperent eum recte immodice obligari velint. In libertam, quae voluntate patroni nups
Abbreviated transcription (Latin):
tis maimimissus. ⁊̃ si ex no
luntate aliquo tp̃r p̾stit̾it. ꝯ¬
teneatur. uł patronus sipet¬
poni oꝑe ita ut ip̃e lib̾tꝰ se a¬
lat: non possunt.

Expanded text:
tis manumissus, etiamsi ex sua voluntate aliquo tempore praestiterit, ctenetur: vel patronus, si pecponi operae ita, ut ipse libertus se alat, non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ligacõnes oꝑaꝵ scĩẽd̾ est. nam
dum languet lib̾tus: patrono
s si lib̾ta que oꝑas ꝓ misit. ad
eam dignitatem ꝑueniat ut
in ꝯueniens sit prãre patrono
oꝑas: ip̃o iure hec it̾cidẽt.

Expanded text:
ligationes operarum sciendum est. nam dum languet libertus, patrono sed si liberta, quae operas promisit, ad eam dignitatem perveniat, ut inconveniens sit praestare patrono operas, ipso iure hae intercident.
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e comod̾ patromiis ꝯsecutu¬
at. ũm est deb̾e euu non solũ
ip̃i patrono s ⁊̃ amicoꝵ ludis
graturtam oꝑam p̾b̾e. sicut eũ
quoq lib̾tum qui medi ciiam
ex̃ceret. u̾mẽ noluntatem pa¬
troni turaturum gratis ami¬
tos eius. neq eĩ oꝑtet patronũ
ut oꝑit lib̾̃ti sui utatur. aut
ludos semꝑ fac̾e. aut egͦtare

Expanded text:
facere, commodi patronus consecutuat, verum est debere eum non solum ipsi patrono, sed etiam amicorum ludis gratuitam operam praebere: sicut eum quoque libertum, qui medicinam exercet, verum est voluntate patroni curaturum gratis amicos eius. neque enim oportet patronum, ut operis liberti sui utatur, aut ludos semper facere aut aegrotare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓte hr̃des insticuerat ⁊
inucem sb̾ftitũat. reliqͥs
tis assem. ita sc̃psit hos õs
inuicẽ sb̾sticuo. uolunta¬
tis fit qõ cõmemorõne õi¬
ũ. pr̃em ⁊ filiũ constitucõi
cchrdum miscuiss an eam scͥp¬
turam ad cer̾os om̃s transtu¬
liss. ꝙ magis u̾isimile utͣ¬
pp̃ spalem int̾ pͣr̃em ⁊ filiũ
b̾i filio datus. eidem sb̾sti¬
tutus. legata sistabulis
relicta ꝑiñ p̃stabit. ac si
pure ꝑtẽ et sb̾ constidicõe
alt̾am̃ ꝑtem aͣccepit. nõ
idem ẜuabit᷑ alio ib̾sticu¬
to. nam ille falcidierõm
induceret. qiͣ plane sbͥcõ¬
dc̃one pͥmus tabuł hr̃s in¬
sticutus tam ⁊ simaxime
cohr̃s filio datus. quadran¬
tem integrum optine tt
nã cũ legatũ pͥmis tabur̾
ticiodatur. sis autem ta¬
bub eadem res sempronio.
¶Cum pr̃ impubi filieꝰ uita¬
na quidẽ prioris quia ñno¬
uissima decessiss in alt̾ius

Expanded text:
parte heredes instituerat et inuicem substituerat, reliquis tum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntatis fit quaestio, commemoratione omnium patrem et filium substitutioni coheredum miscuisset an eam scripturam ad ceteros omnes transtulisset: quod magis uerisimile upecialem inter patrem et filium beri filio datus eidemque substitutus legata e secundis tabulis relicta perinde praestabit, ac si pure partem et sub condicione partem alteram accepisset. non idem seruabitur alio substituto: nam ille Falcidiae rationem induceret quasi plane sub condicione primis tabulis heres institutus, tametsi maxime coheres filio datus quadrantem integrum optineret. nam et cum legatum primis tabulis Titio datur, secundis autem tabulis eadem res Sempronio, Cum pater impuberi filiae, quana quidem prioris, quia non nouissima decessit, in alterius
Abbreviated transcription (Latin):
legatatus hr̃i legẽ fal. opponit idcͥ
redigi ex nominibꝰ posse. qͣnͣtũ ĩ cautio
łttͥ ⁊ nc̃o hr̃s ꝑtem quartam reci¬
nebit qr eo tempõr testator deceᷤᷤ¬
sit. quo testm eius ad bñficiũ pͥn¬
tipale ptin̾e desierat. siu̾o intra
annũ missionis decesserit. solus
ticius deductiõm ꝑtis quarte paci e¬
tur quia eo temp̃r fidĩ cominus¬
sum ẽ relictiun ei quo testator
iure mlitari testarinõ potuit.

Expanded text:
legatariis heres legem Falcidiam opponit idcirredigi ex nominibus posse, quantum in cautiot Titio heres partem quartam retinebit, quia eo tempore testator decessit, quo testamentum eius ad beneficium principale pertinere desierat: si uero intra annum missionis decesserit, solus Titius deductionem partis quartae patietur, quia eo tempore fideicommissum ei relictum est, quo testator iure militari testari non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
misit. ut .x. uncias filio cõmuni ẽ
moreretur. restiũ et. duas aut̃ uu¬
cias ne poti. t̃itum ẽ an id quo ꝙ
ex administracõne rr̃. ap̃ maritũ
resedisse consticerit. cum cunctis
lonis. prata .x. unciarum filiore¬
aitiũ deleat .sx. id quo  debuiss
hr̃ditan. ĩ rõm uenre debessilie
qm nũr rogau̾at. si impubes de¬

Expanded text:
misit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret, duas autem uncias nepoti. quaesitum est, an id quoque, quod ex administratione rerum apud maritum resedisse constiterit, cum ceteris bonis pro rata decem unciarum filio restitui debeat. respondit id, quod debuisset hereditati, in rationem uenire debere.Filiae, quam mater rogauerat, si i
Abbreviated transcription (Latin):
condicõne lego ut quicquid eris
alieni mea domo erit nciuc ibtͦ
fiui mei ex soluat. ⁊ ut sit eis itsz
domus cominunis. q̃ siuũ ẽ ¶ Si fi¬
lia legis falcdie bñfic̃o uti uolet
ad quartam recmendam. an ex
hr̃ditate q̃ ei relicta ẽ. deducto ere
sunt accepturam. si mͦ eã quartã
suppleant. qm uoluncati de fucti
res exͣ dotẽ ĩ amitas administra¬
uit. eaq decedent añ rom̃ sͥ reddi¬
tami administracõnis ex asse eũdẽ
maruũ hr̃dẽ relicuud. eius fid̾i cõ¬

Expanded text:
condicione lego, ut quidquid aeris alieni in ea domo erit, Titius libertus filii mei exsoluat et sit eis utrisque domus communis'. quaesitum est, si filia legis Falcidiae beneficio uti uolet ad quartam retinendam, an ex hereditate, quae ei relicta est, deducto aere sunt, accepturam, si modo ea quartam suppleant, quam uoluntati defuncti res extra dotem constitutas administrauit eaque decedens ante rationem sibi redditam administrationis ex asse eundem maritum heredem reliquit eiusque fidei co
Abbreviated transcription (Latin):
auł .l. Siis qui tres tute las
amĩstrabat. duob ꝑupssł
diu̾̃sis decretis dacus ẽ. qui po¬
tuit extusari ⁊ priusqͣm c̃as
extusacõnis allegar unꝰ
ex pupilł quoꝵ iam tute¬
lam ad iunustratat deces¬
sit u delut᷑ ei᷑ competete ex¬
cusõ. statim tenuit eum̃ pͥ¬
us decretum. ꝙiͣ inloco ter¬
cie tucele. quarta fbrogã¬
da. nam ip̃s iure tutor ẽ ⁊
añ qmͣ excusatur potuit gͦ
tũtela eius qui nũc quar¬
to loco inuenietur excusa¬

Expanded text:
um Si is, qui tres tutelas administrabat, duobus pupillis diversis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco invenitur, excusa
Abbreviated transcription (Latin):
qr n ͨ testĩ faciendi ius
acciꝑe debemus. quib pͥn¬
ceps insulas ad nodauit.
ł de quib de portand isscͥp
amisisse quis ciuitatẽ ur̃.

Expanded text:
nti faciendi ius accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripum amississe quis ciuitatem uidet
Abbreviated transcription (Latin):
stitutꝰ ħes qui ꝑtẽ faciat
młto mag̃ solũ cohedẽ
totũ dełe puto. quia is ad¬
iũctius sit qui ⁊̃ tñt cũ tñ
ad iũ gebat᷑. ĩ rebhũanis ñ¬

Expanded text:
stitutus heres, qui partem faciat, multoque magis solum coheredem totum debere puto, quia is adiunctus sit, qui etiam tunc cum adiungebatur in rebus humanis n
Abbreviated transcription (Latin):
todicuł relicta ⁊̃ postea na¬
tus ĩ testat successor de le¬
bit. quit̃ .n. ab ĩtettato suc¬
tesserit. locum hñt codicilli
Nã unus casus ẽ. n ͨ intͥẽ
quis succedit. dum abĩ tes

Expanded text:
am postea natus intestati successor debebit: quicumque enim ab intestato successerit, locum habent codicilli: nam unus casus est nec interest qui succedit dum intes
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃iꝰ ẽ ita si ꝙ suspectam di¬
cẽnt hr̃dicatem postulante
domino compellendierunt
ad ire ⁊ restitũe hr̃ditatem
¶Sicestator rogass hr̃dem
ut resticuat hĩditatẽ muli¬
eri si nõ nupserit dicendũ
er̃ compellend̾ hr̃dem si sus¬
pectam dicat hr̃dicatẽ adire
⁊ restiũe eam młri ⁊̃ sinup¬

Expanded text:
 itaque si qui suspectam dicent hereditatem, postulante domino compellendi erunt adire et restituere hereditatem. Si testator rogasset heredem, ut restituat hereditatem mulieri, si non nupsisset, dicendum erit compellendum heredem, si suspectam dicat hereditatem, adire et restituere eam m
Abbreviated transcription (Latin):
iculo adire hr̃ditatẽ tretelli¬
auo senatus consulto lotus
sit funirus n pupillus ip̃e
id de siderare possit cum far¬
te nõ possit ꝙ aliqͣrenꝰ cirta¬
t mutos expediri põt nam
si auditus capaces sunt ł ĩ¬
t̾rogatii nuni possint signi¬
ficare uelle se ꝑuulo suo hr̃di¬
tatẽ adire quomͦ absentes ꝑ
nuntium s ⁊ infcl non du¬
bito omũimodo fb̃uemendum
id ex siłitudiune uiris cuu lis
ł honorarii constituendũ esti
sũ .ii. hr̃s iustitutus ẽẽt nõ
dubie ꝓ hr̃de tutore auctore
taret᷑ pen posset ei ꝑ nitorem

Expanded text:
i adiri hereditatem Trebelliano senatus consulto locus sit futurus neque pupillus ipse id ‹desi›derare possit, cum fari non possit. quod aliquatenus circa mutos expediri potest, nam si auditus capaces sunt uel interrogati nutu possint signif‹ica›re uelle se periculo suo hereditatem adire, quomodo absentes per nuntium. sed et infanti non dubito omnimodo subueniendum idque ex similitudine iuris ciuilis uel honorarii constituendum est: siue enim heres institutus esset, non dubie pro herede tutor‹e› auctore taretur, peti ei per tutorem
Abbreviated transcription (Latin):
stinitus rogatus fu̾it eam
lib̾is ex hr̃datis d̾ suncti ub̾¬
tis restitũe. si sua sponte ad¬
ierit falcidie lotus er̃ si co¬
inuito domino ꝑ ignoran¬
te non recte restituet᷑ hr̃di¬
tas s ⁊ si postea ratum hu̾it
conssirmabuur restitutio
uͫ ip̃i domino ad quirent᷑ ac

Expanded text:
it eam liberis exheredatis defuncti liberti restituere, si sua sponte adierit, erit Falcidiae locus, si coinuito domino uel ignorante non recte restituetur hereditas: sed ‹si› postea ratum habuerit, confirmabitur restitutio, uerum ipsi domino adquirentur ac
Abbreviated transcription (Latin):
iuuatur. ¶ Si singule res ab
hr̃ ce tradire sunt uissu meo
eitui eas uendiderim non du¬
bitaiumus mͥ intlłĩgi fc̃ãm
restitucõmi idem erit ⁊ si ius¬
su meo tradant᷑ ciu ego ex fidi¬
cõmisso alia ne cã eas p̃stare
debuerim ł ĩ treditũ irei ꝑ do¬
nare uolu̾im ꝑ auł .ł. ii. fid̾iꝰ.

Expanded text:
iuuatur.Si singulae res ab herede traditae sunt iussu meo ei cui eas uendiderim, non dubitabimus mihi intellegi factam restitutionem. idem erit, et si iussu meo tradantur, cui ego ex fideicommisso aliaue qua causa eas praestar‹e› debuerim uel in creditum ire uel donare uoluerim.
Abbreviated transcription (Latin):
bona cõuia hũe rant
eorum als intestaro mor¬
t̾uut. suũ ħede̾ nõ reliq̃¬
rat. fr̃ qui ir̃ erat no¬
lebat ei ħs e heres ẽe.
consuletat ncr̃obeã
tum scret euma mortuũ

Expanded text:
bona communia habuerant: eorum alter intestato mortuus suum heredem non reliquerat: frater qui supererat nolebat ei heres esse: consulebat, num ob eam cum sciret eum mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
¶io uiliano. foe qͥua singłi turoreᷤᷤ
ud̾ tenent᷑. dũtaxat ĩtͣ pub̾ca¬
turator pupillo datus cũ n ĩ ue̾¬
taria. n alia instr̃a afideiꝰsore
possit tomenire ex supuld̃ne qͣn¬

Expanded text:
 qua singuli tutores, lidum tenentur, dumtaxat intra pubertacurator pupillo datus, cum neque inventaria neque alia instrumenta a fideiussore possit e
Abbreviated transcription (Latin):
ppͣ .R. łii. ait nł oꝰ posse resticui.
⁊ id c̾to curatores si ñ dũ iudicat᷑
cõm doliꝰ ꝯsequi. ut eis mandeoᷤ
adũ suscutores. aitõnes ꝙͥ tñ si
iam fecerũt udicatũ curatores.
ri ab ẽ qui de p̾da mag̾ qmͣ de dã¬
pno solicitus ẽ. nͥ forte manda

Expanded text:
posse restitui et idcirco curatores, si nondum iudicatum tionem doli consequi, ut eis mandentur adversus tutores actiones. quid tamen si iam fecerunt iudicatum curatores? ri abest, qui de praeda magis quam de damno s
Abbreviated transcription (Latin):
ipͣliũ sustin̾e. morẽ hũt ⁊ ꝯ¬
⁊ ip̃e ꝓ cõmuni ⁊ ĩdiuidua
h̾editate annonas p̾stut q̃
curatorib possit. qr ñ recte
¶ tutores duo pꝰuendc̃om pupil¬
larũ rr̃ fc̃am. petunia ĩ t̾se
duuixant. post diuisionẽ alt̾
eoꝵ ĩ exiliũ danisẽ durãte¬

Expanded text:
iarum sustinere, morem hunc et cet ipse pro communi et individua hereditate annonas praestititcuratori possit, quia non recte etur. Tutores duo post venditionem pupillarium rerum factam pecuniam inter se diviserant, post quam divisionem alter eorum in exilium da
Abbreviated transcription (Latin):
.s. si nõ ꝑdituro ẜuo amĩstrac̃õ¬
nẽ credidit ¶Int̃poito curatore
adolescens fund̾ ticõ uendidit.
ñ ẽ n ĩrem suã quicqͣm u̾sum
p̃be ᷑ p̃ciũ empiori restitĩe nõ

Expanded text:
 si non perdituro servo administrationem credidit. Interposito curatore adulescens fundum Titio vendidit: non est neque in rem suam quicquam versum probetur, pretium emptori restituere non
Abbreviated transcription (Latin):
que fideic. nomine ñ debita sol¬
uerẽtur tam̃ saris dato tantũ
d ẽẽ ei a quo pectiũa ꝓficisse¬
retur. nedampnum senciat.
deficiente edcͥ solutum fu̾it.

Expanded text:
quae fideicommissi nomine non debita soluentur, tamen satisdato cautum debet esse ei, a quo pecunia proficisceretur, ne damnum sentiat deficiente eo, cui solutum erit.
Abbreviated transcription (Latin):
uił omne argentum testatoris
eius qͣntitatis porcõnis sumet᷑.
que fuit inbonis eo tp̃r quo
destator decessit. nͨ adminucõm¬
adminuendam eã quicquam
dampna postea pcidencia pro¬
la ꝑte. at ne ᷤ estimatõ quide̾m de

Expanded text:
uis omne argentum testatoris eius quantitatis sumetur, quae fuit in bonis eo tempore quo testator decessit, nec ad imminuendam eam quicquam damna postea incidentia prolla parte ac ne aestim