comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerire. s colonum ñ ꝓhibiturur. nͥ¬
s familiam. scilic eam q̃ agͥ colendi
cã illic sit cetm̃ si urbanam familiã
ilionnitat q̃ rõne ip̃e ꝓ hibetur . fa¬
milia ꝓhibenda eiuscem rõins est
dem iareo ait. ⁊ cella inuaria. i ole

Expanded text:
enire: sed colonum non prohibiturum nec familiam, scilicet eam, quae agri colendi causa illic sit: ceterum si urbanam familiam illo mittat, qua ratione ipse prohibetur, et familiam prohibendam eiusdem rationis est. idem Labeo ait
Abbreviated transcription (Latin):
eteraꝵ quo rerum usu legato dicend̃¬
est uxorem cum iuiro in ꝓmuistuo usu
siusus cĩitur ⁊ effectũ quid̾ idempe¬
ne ẽẽ legatum usus ⁊ hũtatõnis  pa¬
pinianiis ꝯsensit lib̾ .xuiii. q̃st̃. deni
q donare ñ potĩt s eas ꝓsonas recipi¬
at qͣs iusiuarius. adheredem tñ nec
ip̃a transit necutendo amititur. nec
capitis diminutõne. s si apłłone re¬
tus sit illidomus usustructus hĩtan¬
dicã utrum hĩtatõnem solam anu̾o
⁊ feusumfructum hãt iudendumͤ i
pͥscus ⁊ neratius putant solam hĩcõnẽ¬
tor usum hĩtandi cã ñ dubitaremus
quĩ ualeret.Utrum autẽ unius a

Expanded text:
eterarum quoque rerum usu legato dicendest uxorem cum viro in promiscuo usu si usus, quaeritur. et effectu quidem idem paene esse legatum usus et habitationis et Papin donare non poterit, sed eas personas recipiet, quas et usuarius: ad heredem tamen nec ipsa transit nec non utendo amittitur nec capitis deminutione. Sed si χρtus sit: "illi domus usus fructus habitandi causa", utrum habitationem solam an vero et usum fructum habeat, videndum. et Proculus et Neratius putant solam htor 'usum habitandi causa', non dubitaremus, quin ualeret.Utrum autem unius an
Abbreviated transcription (Latin):
beris lib̾tis hĩcare ⁊ cum parentib potĩt
culi reciꝑe .⁊ mulieres possint. I omp̃
⁊ recipere pocest qͣnr si is ut qui hõcł¬
te cum ea q̃ usum hãt hĩtuuus sit. ip̃¬
edn locabunt seorsum. n ⁊ cedent hĩ¬
tonem sine se. nec uendent usun¶zs
usus edium. mulieri legatus sit ẽa ⁊¬
dicõne. si auiro diue ⁊tils rerittendã
ei ꝯdicionem. ⁊ cum iuiro hĩcuram qd̾¬

Expanded text:
beris libertisque habitare et cum parentibus poterit: culi recipere et mulieres possint. Pomponim recipere potest, quam si is sit, qui honeste cum ea quae usum habeat habitaturus sit. e locabunt seorsum neque concedent habitationem sine se nec uendent usum.Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum uiro habitaturam, q
Abbreviated transcription (Latin):
ninistium  ita mela scrib̾. ¶ Sĩ mi¬
nor amus x. uł debilis seruus fuĩt ł
quis alnis cuuis nuua oꝑa ẽẽ ap̃ do¬
minuni potuit nulla existimatio fi¬
et. Item uoluptatis. uł affeccõns esti¬
matio non habebitur. ueluti si dilexit
eum dominus aut in delitus hũit¬
cẽterum deductis uccͣus inpensis. fi
qui up̃e husdem modis ꝯsticursolet¬
ute singulic uidendum pomus ulus
uelictus. est aut mauto aut mulieu¬
nisi marito potest uuc hĩtare non sołꝰ.
um cum familia quo suar aũ ⁊ csi
lib̾tis. fuit quõnis.  celsus scͥpsit. ⁊
cum lib̾cis posse. ⁊hospitem quo reci¬
recipere posset᷑. apd̾ laueonem mem¬
ni traccatum libro pꝰtiorum. nait ia¬
bro eum qui ip̃e hĩtat in quiliũ pꝰ¬
se reciꝑe idem. ⁊ hospitet.⁊l ib̾cos suos

Expanded text:
inisterium: et ita Mela scribit.Si minor annis quinque uel debilis seruus sit uel quis alius, cuius nulla opera esse apud dominum potuit, nulla aestimatio fiet.Item uoluptatis uel affectionis aestimatio non habebitur, ueluti si dilexerit eum dominus aut in deliciis habuerit.Ceterum deductis necessariis impensis fietqui et ipse isdem modis constitui solee singulis videndum. Domus usus relictus est aut marito aut mulieri: si marito, potest illic habitare non solus, verum cum familia quoque sua. an et cum libertis, fuit quaestionis, et Celsus scripsit, et cum libertis: posse hospitem quoque recirecipere possit, apud Labeonem memini tractatum libro posteriorum, et ait Labeo eum, qui ipse habitat, inquilinum posse recipere: idem et hospites et libertos suos
Abbreviated transcription (Latin):
qdͣ dominus ꝯstituẽdi seruił pe¬
cului grã fecĩt. s ħ ita u̾m puto si
debito suum libare uolit domĩ
ut ̃ sinuda uoluntate remisi̾t do¬
ininus qd̾ debu̾it desinat seruꝰ
debitor ẽẽ si nominatim fecĩt
dominus. ut ꝙͣ debitorem se ler¬
uo faceret. cum debitor ñ eẽt ccͣ

Expanded text:
quid dominus constituendi servilis peculii gratia fecerit. Sed hoc ita verum puto, si debito servum liberare voluit dominus, ut, etiamsi nuda voluntate remiserit dominus quod debuerit, desinat servus debitor esse: si vero nomina ita fecerit dominus, ut quasi debitorem se servo faceret, cum re vera de
Abbreviated transcription (Latin):
rͥ patis de iecilidagi. Anu̾o exea
ex qͣñ potut cum exstipulatup̃
¶ ꝯueniatur. Idem sc̾bit. iudicatioͦs
prẽm de pecuuo accõne ceueri. aio
marcellus putat ⁊̃ cuis accõus io¬
ramẽ eccͣ n petuit pr̃depoculio ac¬
tõnem pati namsunt ĩscipłone
contrahitur. cum filio itaidico
contrahi ꝓ ñ ñoriginem iudicii
spectandam. s ip̃am uidicati uelt̃

Expanded text:
 patre de peculio agere, an vero ex ea qua non potuit, cum ex stipulatu pater conveniatur. Idem scribit iudicati quoque patrem de peculio actione teneri, quod et Marcellus putat, etiam eius a non potuit pater de peculio actionem pati: nam sicut in stipulatione contrahitur cum filio, ita iudicio contrahi: proinde non originem iudicii spectandam, sed ipsam iudicati velut
Abbreviated transcription (Latin):
de peculio danda est acco q̃ritur ui
est uius inaͣntum iocupletõr dũs
tactus eẽt exfurto fc̃o accõnẽ de ue¬
ctilio dandam. idem labeo ꝓat crr
iquissimum. est ex sccili furco
dr̃m locupletari imꝑime. Nami
lic̾ca reꝵ amotaꝵ accõnem. filicfa¬

Expanded text:
de peculio danda est, quaeritur: et est verius, in quantum locupletior dominus factus esset ex furto facto, actionem de peculio dandam: idem Labeo probat, quia iniquissimum est ex furto servi dominum locupletari impune. nam et circa rerum amotarum actionem filiae fa
Abbreviated transcription (Latin):
lit in qͣ egotiuo sum ẜ sernoũ¬
dente hominẽ fidemisor uñditõi
omina p̃stare d in q̃obligaretur
siꝓlibero fidemssiss/ nam ũdom
mũ accõ sit datur ut emꝑtor ea¬
dem conseqͣtur q̃ libero undente

Expanded text:
in qua ego quoque sum. Seruo uendente hominem fideiussor uenditionis omnia praestare debet, in quae obligaretur, si pro libero fideiussisset: nam et in dominum actio sic datur, ut emptor eadem consequatur, quae libero uendente
Abbreviated transcription (Latin):
tus tuus eiat fumdum eniat dñ¬
qͣmpecunia nuarecur capite n¬
accõnem exempto ñ hẽbis pp̃talem
capitis dimimnitõnem s indebitiat¬
conem adu̾sus mm̃ditorem hẽbis
Añ capitis autem dimimitõnem.
nich inc̾est ut soluai an serunt

Expanded text:
tus tuus erat, fundum emerit et antequam pecunia numeraretur, capite actionem ex empto non habebis propter talem capitis deminutionem, sed indebiti actionem aduersus uenditorem habebis. ante capitis autem minutionem nihi
Abbreviated transcription (Latin):
uc̾coloco temꝑe ꝯstituere quis pot̃
nec solum eoioci eumpetere ubiꝯ
stitutũ dãsest s exemplo arbitͣne
accõnis ubiq p test uait p̃tor siap¬
pareat eiii qłiuꝯstituat n solu̾e.
necͣ fecisłe m pactorem stetĩt quo¬

Expanded text:
co et tempore constituere quis potest, nec solum eo loci posse eum petere, ubi ei constitutum est, sed exemplo arbitrariae actionis ubique potest. Ait praetor: 'si appareat eum qui constituit neque soluere neque fecisse neque per actorem stetit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dicus aut ui. aut cempestateret¬
tox nonuenit. ipd nooete põp. sc¬
bit. ¶ꝓ adicitur eam pecuma
cuat ꝯstituebatur debitam fuis¬
se intp̃cõnem plemorem exig̃it
nam primum ulum efficit utͦ si
quid debitum fuit cum ꝯsticue̾tꝰ
ligatum ꝯsticuendo. coisus. iuit.
scribunt ccmi debereilic post tõ¬
stitutum. dies cemꝑalis accõiut
exieret qr̃usi post tempus obli¬
tuit quo erat obligatus lioet in
id tempus quo nontenobatur
bene aut̃ est hic sbumcge̾ utr̃ pe¬
nam ꝯtincat ħacd̃ an rei ꝑsecu

Expanded text:
us aut ui aut tempestate petitor non uenit, ipsi nocere Pomponius scribit. Quod adicitur: 'eamque pecuniam cum constituebatur debitam fuisse', interpretationem pleniorem exigit. nam primum illud efficit, ut, si quid tunc debitum fuit cum constitueretur, ligatum constituendo Celsus et Iulianus scribunt teneri debere, licet post constitutum dies temporalis actionis exierit. quare et si post tempus oblituit, quo erat obligatio, licet in id tempus quo non tenebatur. E re autem est hic subiungere, utrum poenam contineat haec actio an rei persecu
Abbreviated transcription (Latin):
uerobatur si post pͥmum ꝯtcͣcum
cuũ añãm aliam peciniam tuc̾¬
dẽs eidem debitori seius c̾didisset.b¬
diypothecã huius iei q̃ tͥ pignori da¬
ta eẽt debitor eẽt obligass dem̃ huic
tu ei debitori crede̾s forte qͣdragm¬
ta. ꝙ plus est in p̃cõ uei qͣm pͥmo c̾¬
didistr utrum seio ob.l antibiĩxl¬

Expanded text:
erebatur, si post primum contractum tuum, antequam aliam pecuniam tu crederes, eidem debitori Seius credidisset pignori data esset, debitor obligasset, dehinc tu eidem debitori crederes forte quadraginta: quod plus est in pretio rei quam primo credidisti utrum Seio ob qui
Abbreviated transcription (Latin):
lutium ticiũ ĩ ome ꝙ ei debecirr
pignori obligatum. ⁊ testam̃to ina¬
ritum iliberos exeo natos. Item ex
alio he̾des rasticuit. creditor cum
possẽt coh̾des ꝯuenne ydoncos ad
fundum uenit q̃ro an si ei iustus pꝰ¬
sõr offerat compellũdus sit noĩt¬

Expanded text:
Lucium Titium in omne quod ei debetur pignori obligatum et testamento maritum et liberos ex eo natos, item ex alio heredes instituit: creposset heredes conuenire idoneos, ad fundum uenit: quaero, an, si ei iustus possessor offerat, compellendus sit i
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo ordine c̾dita usuraꝵ qͦq
euis postponatur: pͥmut editor
in sumna qͣm postea eidem debi¬
rori credidit. Ecen

Expanded text:
mo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in summam, quam postea eidem debitori credidit. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
Ecus derã aliquis dat mutuam pe¬
cumam tibi uttitõ solu̾es ⁊ paciscit᷑
decum ut idem p̃drum ei ꝑignori y¬
pothece uesit i locum eius subeat.
ut citõ soluta peciña impleatur ꝯdicõ
t̾ciul desua nedigñtia q̃ri debeat. S¬
credicor ꝑignora sua distrahi ꝑmtit
adħ ut pori peciũa exoluta in aliud
ꝑignus pͥori succedat successurum e¬

Expanded text:
us deinde aliquis dat mutuam pecuniam tibi, ut Titio solveres, et paciscitur tecum, ut idem praedium ei pignori hypothecaeve sit et locum eius subeat: ut Titio soluta pecunia impleatur condicio, et tertius de sua negcreditor pignora sua distrahi permittit ad hoc, ut priori pecunia soluta in aliud pignus priori succedat, successurum e
Abbreviated transcription (Latin):
eam auferre potĩt p̃t̾ pͥorem credi¬
torem iq̃ui abeo em̃it satitio mb¬
tuatus paccus est cum illo ut ei
p̃dium suum ꝑignori ypotlece¬
ue eẽt dem̃ mutuatus est pecum¬
am a meuis .⁊ pactus est cum co
ut sititõ desictꝰ p̃duimi ten̾i ei ceneã

Expanded text:
eam auferre poterit praeter priorem creditorem et qui ab eo emit. A Titio mutuatus pactus est cum illo, ut ei praedium suum pignori hypothecaeve esset: deinde mutuatus est pecuniam a Maevio et pactus est cum eo, ut, s
Abbreviated transcription (Latin):
accepit ł  resticuat. ssciend̾ est secundo
creditori tem tem̃ ĩ minto debitore
tã in sinĩ debitum qͣm in pͥmi c̃di¬
toris ⁊ musuras suas nqͣspͥ̾mo c̃¬
ditori soluit s tñ usuirat quas cre¬
ditori pͥmo soluit uslras ñ ꝯseñt᷑¬

Expanded text:
ndum est secundo creditori rem teneri etiam inuito debitore tam in suum debitum quam in primi creditoris et in usuras suas et quas primo creditori soluit: sed tamen usurarum, quas creditori primo soluit, usuras non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥorem põtiorẽ ẽẽ. nam ĩ in pigno¬
rib placet si pͥor ꝯuem̃t de ꝑignore
l postĩori res cradatur ad huc potiorẽ
pensionẽ michi seq̃ntium tibi acceᷤᷤ¬
nisi ad utram peusionẽ ꝑignora suf¬
fiteñt iuis ominũ pignoꝵ pͥmum ad

Expanded text:
t priorem potiorem esse: nam et in pignore placet, si prior convenerit de pignore, licet posteriori res tradatur, adhuc potiorem pensionem mihi, sequentium tibi accesoculus, nisi ad utramque pensionem pignora sufficerent, ius omnium pignorum primum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Si pͥor creditor post ea nouatione fcã
eadem pignora cum aliis accep̃. in
suum locum einn succedere s si
sed̾s ũ offerat petumam posse pͥorẽ
pensam ferat ñ. ⁊̃ qͣm postea credi

Expanded text:
si prior creditor postea novatione facta eadem pignora cum aliis accepit, in suum locum eum succedere: sed si secundus non offerat pecuniam, posse priorem pensam fe
Abbreviated transcription (Latin):
ciam suꝑfities in aueno solo põĩta
pignori dai potest. Ita tũ ut potõr
c̃a sit dñi soli siñ soluatur ei sa
b obligau̾at. euticiane pͥmo u de¬
nĩturboni. t̾tio loco alii creditori.
sum eutitrana de uire suo docet.
suꝑata apud uidicem. ac̾tio credito¬
re ñ ꝓuocauerat turbo apud aliũ
iudicẽ uictus applłare uerat. q̃ rebaͣ
utrum tercius creditoꝵ. ñ turbonẽ
suꝑare deberet: qui pͥmã credit̾cem¬
expulat an ca remota turbo g̾ciũ
excluderet. plane cum t̾cius c̾di¬
tor pͥorum des ia pecunia dimisit
in locum eius substituetur ĩ ea ꝙͣ¬
tirate qͣm suꝑiori expiuit. fiu̾t gͥ¬

Expanded text:
iam superficies in alieno solo posita pignori dari potest, ita tamen, ut prior causa sit domini soli, si non soluatur ei solibus obligauerat, Eutychianae primum, deinde Turboni, tertio loco alii creditori: cum Eutychiana de iure suo doceret, superata apud iudicem a tertio creditore non prouoc‹a›uerat: Turbo apud alium iudicem uictus appellauerat: quaerebatur, utrum tertius creditor etiam Turbonem superare deberet, qui primam creditricem, an ea remota Turbo tertium excluderet. plane cum tertius creditor primum de sua pecunia dimisit, in locum eius substituitur in ea quantitate, quam su
Abbreviated transcription (Latin):
otiens res estimata indotẽ dat᷑.
euuta ea uirũ oxempto age¬
posse. contrauxorem ⁊ quitquid
co nomine fuĩt consecutus dotil
accione souito mr̃imonio ei pr̃ã
necdebeat maritus lucuati. do
dampno mulũis. sufficit enĩ iii¬

Expanded text:
estimata in dotem datur, evicta ea virum ex empto contra uxorem agere et quidquid eo nomine fuerit consecutus, dotis actione soluto matrimonio ei praestnec debeat maritus lucrari ex damno mulieris: sufficit eni
Abbreviated transcription (Latin):
cemi accep̃. s. ĩ dilũtiam p̃stabit
qͣm insuuis reb exibet ¶sire esti¬
mata data miptio secute ñsint
iudend̾ est qͥd repeti debeat. utr̃
ies an estunatõ. s id agi nr̃ ut
ita demũ cristimatõ ratasit si

Expanded text:
diligentiam praestabit, quam in suis rebus exhibet. Si re aestimata data nuptiae secutae non sint, videndum est, quid repeti debeat, utrum res an aestimatio. sed id agi videtur, ut ita demum aestimatio rata sit, si
Abbreviated transcription (Latin):
admex uis gñtiũ. an u̾o cum ꝑ¬
misdeportatus ÷ bõa ciuis publica¬
tasinit utr̃ ne ip̃i ħ oxꝯenda an
inpublicum defeñdaᷤ sut. sitũ
einatimale igentium sut intue¬
amu. di qui dedit restuuenda Et
si cuule iuis. ⁊ legũm ordinẽ. pas ̃¬
gis in pubucum defeñda lit na
onale mitus publite ut exemplo
Anis ad det̾enda malefitia sitũ
egestare laborare d ¶Incurrit hͣ
sana inspeccõ an bonam fidẽ
lo etͥuscecus assumpto existĩare
stilit deposunt apud seium in¬
itium de inalitia depom̃itisutũ
latroni aumͥ restitũe sciꝰ debea᷑
equitatem. q̃ oxͥominib ꝑsonis
michi redoñda sunt. quo fcõsce¬
l̾atissimd a dẽpta sunt ut hant¬

Expanded text:
m ius gentium an uero cum pm: is deportatus est, bona eius publicata sunt: utrumne ipsi haec reddenda an in publicum deferenda sint? si tantum naturale et gentium ius intuemur, ei qui dedit restituenda sunt: si ciuile ius et legum ordinem, magis in publicum deferenda sunt: nam male meritus publice, ut exemplo aliis ad deterrenda maleficia sit, etiam egestate laborare debet. Incurrit hic et alia inspectio. bonam fidem lo extrinsecus adsumpto aestimare stulit posuit apud Seium inscium de malitia deponentis: utrum latroni an mihi restituere Seius debeat? aequitatem, quae ex omnibus personis mihi reddenda sunt, quo facto scelestissimo adempta sunt. et
Abbreviated transcription (Latin):
contraitus expon̾e eoꝵ qui aliens
potãti subiecti sunt qui msolidũ
tribunt accõnem. sec dem̃ ad hoo ꝑ
uenire ubi depeculio dabitur. Ect
autem tͥplex hedictum aut enĩde
peculit aut de iurem u̾so aut qd̃
edicti calia sunt. ꝙ cum eõ qui s̃¬
accõ.sicum in pub̾e filiofa. uł
seruo contrattum sit ita dabitur ĩ
litõ dñm uł in prẽm de peculio silocuple¬
tiuis eoꝵ peculium fc̃m est sꝑotãtis
u̾bum ꝯmunit̾ accipiend̾ ẽ tamĩ
filio ꝙͣ inseruo. nec magis domim¬
ũ seruoꝵ ẽẽ spectand̾ ꝙͣ facultatẽ
heñdi eos. ñ enĩ solũ seruoꝵ ꝓͥono

Expanded text:
actus exponere eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic deinde ad hu‹n›c peruenire, ubi de peculio datur actio.Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem uerso aut quod edicti talia sunt: 'Quactio.Si cum impubere filio familias uel seruo contractum sit, ita dabitur in dominum uel patrem de peculio, si locupletius eorum peculium factum est.Potestatis uerbum communiter accipiendum est tam in filio quam in seruo.Nec magis domin‹i›um seruorum esse spectandum quam facultatem habendi eos: non enim solum seruorum pro
Abbreviated transcription (Latin):
siserius quis masculi an mł¬
lieris fuĩt. nam depeculio ip
mułr conuenietur. ¶redius etia ͫ
impube̾s dominas depeculio obli¬
gari ait. ñ enĩcum ip̃is impubibꝰ
contͣhitur ut cotutoris autͣcẽ spectẽ
⁊dein adicit pupulum nĩ posso ser

Expanded text:
rt, seruus quis masculi an mulieris fuerit: nam de peculio et mulier conuenietur.Pedius etiam impuberes dominos de peculio obligari ait: non enim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctoritatem spectes. idem adicit pupillum non posse
Abbreviated transcription (Latin):
xeacã exqua solet seruus fructu¬
auus uł usurarius ad quirere ĩ eũ
ciuius ususf᷑. uł usussit accõ dum¬
taxat depeculio cetẽq hon̾arie dã¬
tur ex roliciuis in dominũ ꝓͥetatiͤ.
potãto sit gestum polliceatur accõ
sit potãte dari depeculio accõnem
ut pusa sicum suo hẽditauo con¬
traccumsit añ additam hẽditatẽ¬

Expanded text:
a, ex qua soleret seruus fructuarius uel usuarius adquirere, in eum, cuius usus fructus uel usus, sit, actio dumtaxat de peculio ceteraeque honorariae dantur, ex reliquis in dominum proprietatis.estate sit gestum sit, polliceatur actionsit potestate, dari de peculio actionem, ut puta si cum seruo hereditario contractum sit ante aditam hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
s si fifuĩt ꝓhibifum nehãt ¶Sifiliꝰ
fam̃. uł seruus ꝓ aliquo fideuusĩt
uł alias int̾uenit uł mandau̾it
tractatum est: an sit depeculio accõ
ñ obligabitur dominus depeculio
Iuł. qͦ ł̾. xxidig̃. scͥbit. siserus mã¬
dauĩt ut creditori mõ solu̾etur resͣ¬
dicoro suo solui mandauit eẽ obliga¬
tum dominũ depeculo. qd si mt̃¬
cessoris offõ fuuctus sit ñ obligari
domiñ de peculio cui congͣuit qd̃
s depecuuo accõne mandati prãꝵ¬
turum. ꝯdem accipias uunslu fi¬
deuissione Idemz si auus mͥ ꝓfilĩ¬
omeo debitore soluiss qd̃ si filius
mens debitor ñ fuisset exceptõe
doli fideuissorẽ usurum.isisol¬

Expanded text:
hibitum, ne habeat.Si filius familias uel seruus pro aliquo fideiusserint uel alias interuenerint uel mandauerint, tractatum est, an sit de peculio actio. non obligabitur dominus de peculiot, si seruus mandauerit, ut creditori meo solueretur, refeeditore suo solui mandauit, esse obligatum dominum de peculio: quod si intercessoris officio functus sit, non obligari dominum de peculio.Cui congruit, quod sed de peculio actione mandati praestaturum. idem accipias et in serui fideiussore, idemque si alius mihi pro filio meo debitore soluisset. quod si filius meus debitor non fuisset, exceptione doli fideiussorem usurum et, si sol
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̃ minus ĩ peculio eẽt. s dolũ
malum acciꝑe debetuus. si ei ad¬
eraĩt poculium. s i si eum intͥ¬
care peculiũ ninecem creditoꝵ
lo tucoris uł curatoris funosił
pcuratoris fc̃m sit an pupillus
uł furiosus uł cominus de petu¬
lio conueniatur uidendũ. Et pu¬
to si solundo tutorsit tẽneri pu¬
pillum ex dolo eius maxime si
qud adeum ꝓuenit. pomp̃.l.¬

Expanded text:
 minus in peculio esset. sed dolum malum accipere debemus, si ei ademit peculium: sed et si eum intricare peculium in necem creditorum lo tutoris uel curatoris furiosi uel procuratoris factum sit, an pupillus uel furiosus uel dominus de peculio conueniatur, uidendum. et puto, si soluendo tutor sit, praestare pupillum ex dolo eius, maxime si quid ad eum peruenit,
Abbreviated transcription (Latin):
uił. ait. s ⁊t̾butoriam accõnem
siimpeculiari m̾ce scieute pr̃e de¬
nimoue negõentur dandam eẽ.
longe magi ñ dubitatur simrẽ
uisum est uł ꝙ iussu pr̃is dnĩ ue

Expanded text:
us ait: sed et tributoriam actionem, si peculiari merce sciente patre dominoue negotientur, dandam esse. longe magis non dubitatur, et si in rem uersum est, quod iussu patris dominiue
Abbreviated transcription (Latin):
duestim̃tum peculũ eẽ meipit ꝙ
ita dedit dominus ut uestim̃to eo¬
cimi ꝑpetuo uti uellet eoq noĩe
oi tde̾t nequis alius eꝯ ut̾etur.
idꝙ ab eo cius usus gr̃a custodire᷑
sed ꝙ uestim̃tum seruo dñt ita¬
dominus ita ded̾it utñdum. ut ñ
semꝑ s adcertum usum c̾cis p̃ribꝰ
eo utẽtus. ueluti cum eñ sec̃us¬
ur cum sibi cenanti mĩstrauit

Expanded text:
uestimentum peculii esse incipit, quod ita dederit dominus, ut eo uestitu seruum perpetuo uti uellet eoque nomine ei traderet, en quis alius eo uteretur idque ab eo eius usus gratia custodiretur. sed quod uestimentum seruo dominus ita dedit utendum, ut non semper, sed ad certum usum certis temporibus eo uteretur, ueluti cum sequeretur eum siue cenanti ministrauit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ni uire iudicatum ͤi pignus in cãm
iuditan ex auc̃t̃e eius qͣ iubere po¬
alio añ ꝯuenerat. ut si ab eo pecu¬
nam acceꝑit sit pes obligata hͥ¬
lic aueo poste accepit. pot̾at enĩ
licet añ conuenit ñ acciꝑe ab eo pe¬
cumam. uideamus an id̾ dicẽdũ
si sub ꝯdicione stipłone fc̃a ypothe¬
ca data sit qͣ pendente auut credid
pure ⁊ accepit eandem ypotheca
tunt dem̃ prioris stipłonis existat
conditio. ut is sit qui postea credidi¬
sset: s ue̾or num ħ aluid sit dicẽ¬
dum. cum enĩ semel ꝯditõ extitit
ꝑinde hẽtur ac si intp̃r ilio quo¬
ꝯuenit ut inducta infũdum
alata ibi nata pignori eẽnt nañ¬
qͣm inducat alui ypothete nomũe
obligau̾it tunc dem̃ eã infund̃
indux̾it potior erit: qui sp̃alit᷑
accepit: qr ñ ex conũntõne pͥori
obligatur. s ex eo ꝙ in pͥoi induc¬
ta res est ꝙ post̾ius fcm̃ est. ¶ si de
futura iehuenit ut ypothece sit
situti est de partu ħ est q̃ritur. an

Expanded text:
iure iudicatum et pignus in causa iudicati ex auctoritate eius qui iubere poalio ante convenerat, ut, si ab eo pecuniam acceperit, sit res obligata, lhoc postea accepit: poterat  convenit, non accipere ab eo pecuniam. Videamus, an idem dicendum sit, si sub condicione stipulatione facta hypotheca data sit, qua pendente alius credidit pure et accepit eandem hypothecam, tunc deinde prioris stipulationis exsistat condicio, ut potior sit qui postea credidisset. sed vereor, num hic aliud sit dicendum: cum enim semel condicio exstitit, perinde habetur, ac si illo convenit, ut inducta in fundum illata ibi nata pignori essent, et antequam inducat, alii rem hypothecae nomine obligaverit, tunc deinde eam in fundum induxerit, potior erit, qui specialiter pure accepit, quia non ex conventione priori obligatur, sed ex eo quod inducta res est, quod posterius factum est. Si de futura re convenerit, ut hypothecae sit, sicuti est de partu, hoc quaeritur, an
Abbreviated transcription (Latin):
solam hẽdem reliq̃rat ndiuortiũ
fcm erat uir deĩ pecebat amulĩe
mercedes qͣs mat̾ debuenit platuit
exceptionem mlũi ñ dari debere ac
siint̾ se uirum ñ conuenisset ut
natõnes int̾ uirum uxorẽ conf¬
mentur. nam ꝙ auui nomine
reliiua dossibi aut postmortem
suam illi aut ilł filiis quosipotã¬
de hẽbat reddatur. demĩ ħ ita fĩsti¬
płatus est. sipost eius morcem młr¬

Expanded text:
solam heredem reliquerat et diuortium factum erat: uir deinde petebat a muliere mercedes, quas mater debuerat. placuit exceptionem mulieri dari non debere 'ac si inter se et uirum non conuenisset, ut nationes inter uirum et uxorem confirmentur: nam quod annui nomine reliqua dos sibi aut post mortem suam illi aut illi filiis quos in potestate habebat reddatur: deinde haec ita fieri stipulatus est: post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
au aliena. ueluiti si mandem ui ne
aticũ negona gereres. uelut mͥ
ticio sundum emeres ut uł ꝓ me
liticio fide iubeasstua.imea uelu¬
ti simandem tibi ut subusuris c̃¬
deres ei qui irem meam mutuare᷑.
tua. ialiena uelutisi tibi mandẽ ut
ticio sub usuris crederes. ꝙ sit sñ
usuris cred̾es. aliena cm̃grã: int̃ue¬
uit mandatum tua autentm̃ gr̃ã
int̾uenit mandatum. uelutisim¬
andem tibi ut ꝑecumas tuas poti¬
us ĩemptõne p̃diorum coueces ꝙͣͣͣ
feͥneres uł sidiũso ut feneres potłꝰ
qͣmi ĩ emptõne p̃diorum couoces. Ẽ¬
ius gm̃s mandatum mnagis ꝯsiliũ¬

Expanded text:
andem, ut mea et Titii negotia gereres uel ut mihi et Titio fundum emeres uel ut pro me et Titio fideiubeas. Tua et mea, ueluti si mandem tibi, ut sub usuris crederes ei, qui in rem meam mutuaretur. Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris crederes: quod si, ut sine usuris crederes, aliena tantum gratia interuenit mandatum. Tua autem gratia interuenit mandatum, ueluti si mandem tibi, ut pecuus in emptiones praediorum colloces, quam feneres, vel ex diverso ut feneres potius, quem in emptiones praediorum colloces. cuius generis mandatum magis consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum suscipi pot̃. It̾ sũ rogo sł
datum ⁊ indiem differri. ⁊ sub ꝯditõe
ꝯtrahi potest¶ Mandatum gͥ nullũ¬
nͥ gratuitum est. nam originem x
T officõ at amiticia trahit. contrariũ
porro est officio m̃ces. Int̾uemen¬
te enĩ pecuma res adiocatõnem
ꝯduccõnem pocius respitit. Eauis¬
andatum int̾ nos ꝯtrahitur. siue
mea tantum gr̃a ⁊ mandem. siue
aliena cantum. siue mea ⁊ aliena¬
tm̃. siue mea. tua siue auena  tu
¶la exeo obligatõ nascitur. ¶ metm̃
grã int̾uent mandatum. ueluti
sicibi mandem ut negocia mea ge¬

Expanded text:
mandatum suscipi potest. Item siue 'rogo' siue datum et in diem differri et sub condicione contrahi potest. Mandatum nisi gratuitx officio atque amicitia trahit, contrarium ergo est officio merces: interveniente enim pecunia res ad locationem et conductionem potius respicit. Gaiandatum inter nos contrahitur, siue mea tantum gratia tibi mandem siue aliena tantum siue mea et aliena siue mea et tua siue tua et lla ex eo obligatio nascitur. Mea tantum gratia intervenit mandatum, veluti si tibi mandem, ut negotia mea ge
Abbreviated transcription (Latin):
tuendum. layeo scribit. Idem est
si exalia iusta cã ñ fiũt ab co au¬
ditus si ferie exͣ ordinem sinti¬
dute ob resputa ꝓsꝑe gestas ul
natim edicebat resututuꝵ se qr
tempus eximunt restitutio dũ¬
taxat uiorum dierum fatienda
usu capionis ita faciondam ut
hii dies restituantur qͥb actor
agere uoluit ⁊ unt̾uentu c fe¬
uiaꝵ impeditus est quotiens ꝓpt
absentiam quis alicun ñ toto
possedi. iuodie minus statuto
me unius diei fauenda est ¶tẽ
inquid p̾tor siqͥͣua alia inͥ iusta
ccia. multi emm casus euenire
potu̾it qui differrent restitutio¬
ins auxilium. nec singillatim
enu̾areͥ potũnt. ut quociens e¬
quitas restitutionem suggessĩt
ob hanc clasulam erit descendẽ¬
dum: ut ꝑuta legatione quisciͣ
uitate fũctus ÷ equissimum :

Expanded text:
tituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas uel natim edicebat restituturum se,tempus eximunt, restitutio dumtaxat ipsorum dierum facienda usucapionis ita faciendam, ut hi dies restituantur, quibus actor agere uoluit et interuentu feriarum impeditus est. Quotiens per absentiam quis non toto possedi uno minus die statuto me unius diei facienda est. 'Item', inquit praetor, 'si qua alia mihi iusta i‹o›: multi enim casus euenire potuerunt, qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis pro ciuitate functus est: aequissimum est
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t̃ qͣm ad cum qui absens quid usu
¶ Ait p̾tor sũ cui ꝑmagratum sñ
dolo .i. ip̃ius actio empta cẽ ditẽ¬
ħ auo ut siꝑ dilationes iudicit
effcm̃ sit ut actio eximatur fiat
restitutio. s ⁊̃ simagr̃atus copia
sifuat . laueo ait restitutionem smil¬
factum ita atcipiend̾. sit siius ñ
dixit alioquin sica cognita dene¬
gauit actionem dellat᷑. uta sino

Expanded text:
terquam ad eum, qui absens quid usuc. Ait praetor: 'siue cui per magistratus sine dolo malo ipsius actio exempta esse dice quo? ut si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem factum ita accipiendum est, si ius non dixit: alioquin si causa cognita denegauit actionem, restitutio
Abbreviated transcription (Latin):
fxe̾t ut sidum fatiat ꝑ usum
ad quisitio tmpleta uł quid supͣ
scͥptis contig̾it restitutio concedat᷑
m̾itonec emm sufficit semꝑi
posiõnem bonorum eiuis mitti:
qr int̾dum spes ẽẽ potest. ut in bo¬
nis laccitantis nutti ñ possit aut
ñ iatiet. finge enudum aduo¬
cationes postu̾lat. diem exisse ur
ꝑtinere dicemus. qui ñ frustnͣdi

Expanded text:
 ut si dum hoc faciat, per usum adquisitio impleta uel quid ex supra scriptis contigit, restitutio concedatur: merito, nec enim sufficit semper in possessionem bonorum eius mitti, quia ea interdum species esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum aduocationes postulat, diem exisse, uepertinere dicemus, qui non frustrandi
Abbreviated transcription (Latin):
res exeg̾i̾t ⁊̃ distrahantur¶ suioñ lati¬
tent hñcefũdantur inbonatm̃mit¬
cõis defuturꝰ plena defensio accipie¬
tur ui iuiditium ñdetrattetuo na
dicatum solui satis decur. aut¬
andefñdant. aut sinẽo sit qui int̃¬
regari potest. Itaenim absens defũ¬
diñ uidetur siaitor ultro int̾peuat

Expanded text:
res exegerit etiam distrahantur, si t non defendantur, in bona tantum mitsioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicatum solui satisdetur. an defendant, aut si nemo sit, qui interrogari potest. ita enim absens defendi non uidetur, si actor ultro interpellat
Abbreviated transcription (Latin):
potheca manet obligata nec ꝑħꝰ
bitinomine obligatasit ypotheca
dicendum est ani conditõnem ñ b¬
te agi cum nich int̾un debeatur
s si sub ꝯditõne debiti conditõ ue¬
sit debitum ypotheta sub condicõe
A ui quid̃ ÷ pecumam solutam

Expanded text:
potheca manet obligata nec per potheca manet obligata nec per biti nomine obligata sit hypotheca, dicendum est ante condicionem non recte agi, cum nihil interim debeatur: sed si sub condicione debiti condicio uesit debitum, hypotheca uero sub condicione, uerum quidem est pecuniam solutam
Abbreviated transcription (Latin):
potcea nascuntur teuentur s sipͥ¬
orib capitib descendñtib cotas grer
fuit uenouatus pignori tenebiti¬
statu lib̾ quo dari ẏpothece ponĩt
s condicõne existũte euanescat
pignus. cũ rem pignori pignora¬
tam accupi posse placĩt. qͥtenus.
atiaq pecumia debetur pigms scd̃o
Sc̃ditdri tenetur itam exceptõ ꝙͣar
ditore se conpensatur̃. u uo corous
is debũt usount pignoris loco fy¬
turum ap̃ ⁊ creditorem ¶t in suꝑ¬
fitiarus legutime ꝯsistere creditor
pot̾it adu̾tus q̃mlib posiõrem sũ
uuidicatum debitorem fec̾it ypotte¬
camanet obugata qr suas ꝯditõne̾
bat ypothecatia accõ id est: si sole¬
ta est pecuma aut satis facti
quib cesłantib ten¶ si cum desea.¬
sore in ꝑsõam eg̾o i is mͥ satis de¬
deuit ii dampnatus sit eq ypocheca
manet obligata multo magis gͦ
sii ꝑsonam actumsit. sũ cumꝰ
reosiue cum fideuissore sũ cum
utris ꝓ parte l damp̃ati sunt y¬

Expanded text:
postea nascuntur tenentur: sed et si prioribus capitibus decedentibus totus grex fuerit renouatus, pignori tenebituStatuliber quoque dari hypothecae poterit, licet condicione exsistente euanescat pignus. Cum pignori rem pigneratam accipi posse placuerit, quatenus utraque pecunia debetur pignus secundo creditori tenetur et tam exceptio quam ditorem secum pensaturum: si uero corpus is debuerit et soluerit, pignoris loco futurum apud secundum creditorem.Et in superficiariis legitime consistere creditor potest aduersus quemlibet possessorem, siue si creditor iudicatum debitorem fecerit, hypotheca manet obligata, quia suas condiciones habet hypothecaria actio, id est si soluta est pecunia aut satisfactum est, quibus cessantibus tenet. et si cum defensore in personam egero, licet is mihi satisdederit et damnatus sit, aeque hypotheca manet obligata. multo magis ergo si in personam actum sit siue cum reo siue cum fideiussore siue cum utrisque pro parte, licet damnati sint, hy
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dandam ininamimissũ n ĩ eũ
cui legatũ sit pͥeculiũ de pecłio ao¬
tõnem angͦ teneatur he̾s nait
cecilius. tem̃ qr pecłium penes eũ
sit. ꝯ ui tradendo id. a legatario sc
diait ab eo cui peciiiũ legatũ sit
qr ad eum ueniunt c̾dirores. gͦ nt u
tradid̾ sñ cautõne er̃ ꝯuẽiendus¬
ssi p̃cepto seruo upeculio rogatus
sit hes restituere hẽditatem. si do
peculio comieniatur tͥbeluam
exceptõne ñ utecur ut marcelł

Expanded text:
in eum, cui legatum sit peculium, de peculio actionem. an ergo teneatur heres? et ait Caecilius teneri, quia peculium penes eum sit, qui tradendo id legatario se i debere ait ab eo, cui peculium legatum sit, quia ad eum ueniunt creditores: ergo si tradiderit sine cautione, erit conueniendus.Si praecepto seruo et peculio rogatus sit heres restituere hereditatem, si de peculio conueniatur, Trebelliani exceptione non u
Abbreviated transcription (Latin):
cat adu̾sus enia qui desuit litiser¬
stimatõ. Et magis euanesc̾e au
i petãtis int̾ est ccite mauid sirẽ
patus sit reslitũe indubitatumier̃
euanescere . ysus qui doso desut pꝰ ꝯdere

Expanded text:
c‹a›t aduersus eum qui desiit litis aestimatio: et magis euanescere ait, nisi petentis interest: certe, inquit, si rem paratus sit restituere, indubitatum erit euanescere. sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ possbe. deui airĩuputauit he¬
rełeas res ex hat hĩditate ẽẽ qͥ sibi
delataest. ¶ ocipo siquis hr̃ditatcm
eit amutilis ineum petitio hõdi¬
tatis d dora ne singuł iuiditus ue¬
ttetur uñditorem enĩ teni. c̾turłi
est e finge ñ excare uñditorẽ uł
mnodito uendidisse ⁊ uone fideł poͣ¬
sorem fuisse anporigimanus de¬

Expanded text:
putauit heres eas res ex hac hereditate esse quae sibi delata est.Quid si quis hereditatem emerit, an utilis in eum petitio hereditatis deberet dari, ne singulis iudiciis uexaretur? uenditorem enim teneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus
Abbreviated transcription (Latin):
ns ipro emptore titulo ad heret. nã
siaturioso emero sciens ꝓ polsore.
uossideo ¶ teintituo ꝓdonato ãrit᷑
anquis ꝓ possõre posideat ᷑ ut puta
ꝑpostore possidere eum. o petitione
temsciens atcepi Et siscgatłim m̾so

Expanded text:
t pro emptore titulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessore possideo. item in titulo pro donato quaeritur, an quis pro possessore possideat, ut puta sore possidere eum, et ideo petitione tem sciens accepi. et si legatum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃o auento int̾ eos desocietate fac¬
ta iͣ stipiati eẽnt ħ ita dari fĩ ue
spondes futurum fuiss. si noua¬
tonis cã id fecissent ꝓ socio aginõ
stipulati ea itadari fĩ ue spondes.
s si ea ita data ita non eẽnt .x. da¬
ri ñ uidi̾ sibi rem instipulonem
ꝑuenisse. s diuntaxat penam. s¬
non enim utriusq rei ꝓmissoeẽ
obligari. ut eã daret faceret. s si
ñ fecisset penam penam sufferret
¶luõ societatis iudicio agippsse. de
o Qlib̾ti sccietatem coierunt. lutr
q̃stus ꝯpendii post ea uius exhũ
apr̃õno heres institutus est ałtĩ
legatunt est neucrum eor mine¬
dium ꝯferrere debere. ¶ aiꝰ.¬

Expanded text:
conuento inter eos de societate facto ita stipulati essent 'haec ita dari fieri spondes?', futurum fuisse, ‹u›t, si nouationis causa id fecissent, pro socio agi non t stipulati 'ea ita dari fieri spondes?' sed 'si ea ita facta non essent, decem dari?' non uideri sibi rem in stipulationem per uenisse, sed dumtaxat poenam non enim utriusque rei promissorem obligari, ut ea daret faceret et, si non fecisset, poenam sufferret et ideo societatis iudicio agi posse.Duo colliberti societatem coierunt lucri quaestus compendii, poste‹a› unus ex his a patrono heres institutus est, alteri legatum datum est. neutrum horum in medium referre debere
Abbreviated transcription (Latin):
num dedĩt id̾ erit dicendum. ꝙ u
impubes id fec̾it. labeo ait q furti
e uerum sisit iam nuurie caꝑat.
¶u magist̃ indisciplina uum̾auĩt
seruum uł occid̾it. an aqitilia tens¬
atur qͣi dampirum inuiria deo̾it ⁊¬
luscau̾at discipulum ĩ disciplina¬
q nulto magis gͥ moctiso idem erit di¬
dendum ꝓpontur autem apͥ eum spͥe
cał sutor inquid puerodiscenti in¬
genuo filio tam̃. parum bene fati¬
enti ꝙ demonstrauit. forma calcei c̃¬
uitem ꝓcussit ut ccculus puero ꝑ
caxat castigatio concessa docenti. s le¬
pe assignatur. Ulp̃.¬

Expanded text:
it, idem erit dicendum. quo‹dsi› inpubes id fecerit, Labeo ait, quia furti puto uerum, si sit iam iniuriae capax. Si magister in disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, quasi damnum iniuria dederluscauerat discipulum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut oculus puero pemtaxat castigatio concessa est docenti: sepae adsignatur. 7 Ulp
Abbreviated transcription (Latin):
imetum ñ potũit. nec ur̃ mniqum. i
si infirmitas culpe ad nũatur cum
affeocare quisq ñ debeat inquo ułs
intelligit uł intelligere debeat m¬
firmmitatem suam aii piculosã fu¬
curã id̾ iuris est in ꝑsona eius orui¬

Expanded text:
impetum non potuerit: nec uidetur iniquum, impetum non potuerit: nec uidetur iniquum, si infirmitas culpae adnumeretur, cum affectare quisque non debeat, in quo uel intellegit uel intellegere debet infirmitatem suam alii periculosam futuram. idem iuris est in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit qm̃ ingenui folent solent certe
infiliofam̾ uulnerato: ꝓcedit plane
sicedentem uulneraũt erit aquilie
locus aut si ũ inc̾camine Euum occi¬
tunc cmĩ aquilia celsat. ¶ S siciuis
seruum egrotum leuit̾ ꝑcussĩt uis
obierit. recto iabeꝯ ait iege aqͥlia eũ
ter̃. qr alrud alii mortiferum ẽẽ so
an mortis cãm p̃stitĩt. ut quimortis
cãm p̃sticit ñ aquilia s ĩ fc̃m accõne
teneatur. uñ astert eum qui uenenũ
ꝓ medicam̃to dedit. n ait cãm mortis
p̃stitisse. ꝙad̾ cũ qui furenti gladiũ
porrexit. nam nec hunc lege aquili
a cem̃. s infc̃m ¶ S si quił de ponte
Anquid p̾cipitauit. celsus ait. sũ ip̃o
Eutu ꝓierit. aut ꝯtinuo subm̃sus ẽ aũ¬
dicus seruum inꝑtte. secuerit uł
Tgelocato ub̃ exloge aquilia compete
accõnem. ¶ aius.¬
demuiuis est si medicam̃to ꝓpera.
usus fuĩt. set usi qui bene secuerit securul
Mulionem quo siꝑ impiciam im
si pp̃ infrrmitatẽ. sustincre. mulaꝵ

Expanded text:
iam ingenui solent certare: in filio familias uulnerato procedit. plane si cedentem uulnerauerit, erit Aquiliae locus, aut si non in certamine seruum occitunc enim Aquilia cessat. Sed si quis seruum aegrotum leuiter percusserit et is obierit, recte Labeo dicit lege Aquilia eum teneri, quia aliud alii mortiferum esse solan mortis causam praestiterit, ut qui mortis causam praestitit, non Aquilia, sed in factum actione teneatur. unde adfert eum qui uenenum pro medicamento dedit et ait causam mortis praestitisse, quemadmodum eum qui furenti gladium porrexit: nam nec hunc lege Aquilia teneri, sed in factum. Sed si quis de ponte aliquem praecipitauit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submersus est audicus seruum imperite secuerit, uel ex locato uel ex lege Aquilia competere actionem. 8 Gaiusdem iuris est, si medicamento perperam usus fuerit. sed et qui bene secuerit et derelmulionem quoque, si per imperitiam imppropter infirmitatem sustinere mularum
Abbreviated transcription (Latin):
corpus est. ¶Cum arietes uł bouesꝰ
miscuissent nalt̾iᷤ alt̾ eccidit. quintꝰ
iutrs distiuxit. ut siquid̾ is pͥus
qui adgressus erat bessaret ħ acłio si
Dis qui non ꝓuocauerat. competeretat¬
tio qͣn pbrem eum sibi aut noxam
sarciresaut. noxam dedere oportere
Etcum ĩ in qͣdrupedib noxa capud
sequitur. adu̾sus dominum ħ actõ
darur ũ cuius fuit qͣdrupes. cum no¬
ceret s cuius nunc q̃ p̃lane sy añ li¬
tem contestatã decessit aminabꝰ ex¬
sticta euit accio. ¶Noxe autem de
deogammal tradere uiuum demũ
Si ꝯmune płium. sit aĩal. adu̾lus
singulos erit insolidũ noxat actio
sicut in homine. ¶Int̾dum aut̃ do¬
minius in ħñconuemetur ut noxe
dedat. s ĩ insolidum. ut puta si in
iure sint̾rogatus ansua qͣdrupes es¬
set respondit ñ eẽ suam. nansi cõ¬
stitĩt ẽẽ eius. insolidum condemp¬
nabitur. ¶si post uͥccm ꝯtestatam ab alio
sit aminal occisunt. qr domino leg̃
a quilis actio competit rõ in iudicio

Expanded text:
corpus est. Cum arietes uel boues commississent et alter alterum occidit, Quintus Mucius distinxit, ut si quidem is perisset qui adgressus erat, cessaret actio, si is, qui non prouocauerat, competeret actio: quamobrem eum sibi aut noxam sarcire aut in noxam dedere oportere. Et cum etiam in quadrupedibus noxa caput sequitur, aduersus dominum haec actio datur, non cuius fuerit quadrupes, cum noceret, sed cuius nunc est. Plane si ante litem contestatam decesserit animal, extincta erit actio. Noxae autem dedere est anima‹l› tradere uiuum. demum si commune plurium sit animal, aduersus singulos erit in solidum noxalis actio, sicuti in homine. Interdum autem dominus in hoc non conuenietur, ut noxae dedat, sed etiam in solidum, ut puta si in iure interrogatus, an sua quadrupes esset, responderit non esse suam: nam si constiterit esse eius, in solidum condemnabitur. Si post litem contestatam ab alio sit animal occisum, quia domino legis Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
ec attõ utit competit. isiñ qͣdrupeᷤ
s aliud anmal. pauꝑiem fecit. Al
deducerot. mulam equus oͥb fecit nx¬
ia calcem roiecit. n crus agasoni fie¬
giti consudebatur posset ne cum dũo
mule agi qd̾ eã ꝑauꝑitm fecisses
pespondiposse. y hõ. Ad legẽ aqͥliam
ex aquilia omnib legib que ante
se dc dampno inuiria dato lccutest̃.
cum eamaquilius tͥbumus plebis
ut qui seruum seruam ue auienũ
auienam. ue qͣdrupẽ uł pecudem in¬
iuria occid̾it qͣnti id ineo anno plu¬
rum fuuit. tm̃ es dare domino dãpnat
esto Et infra dem̃ cauetur ut ad¬
u̾sus inficiantem in duplum ħ at¬
tio eẽt. ¶us gͥ apparet serius nrĩs
exequãtur quadrupedes q̃ pecudirm
numero sunt. ⁊ gregatim hẽntur
ueluti oues cap̃. uoues equi muli
asmi s an sues pecudum appella¬
tõne etmentur: q̃utur. et recte la¬
beoni placet contim̾ s canis int̾ pe¬
cudes ñ est. iongẽ magis bestie in
conũo ñ sunt. ueluti ursi leones
panters. elephanti aut̃ ucameli qͣ

Expanded text:
ec actio utilis competit et si non quadrupes, sed aliud animal pauperiem fecit. Alfdeduceret, mulam equus olfecit, mula calcem reiecit et crus agasoni fregit: consulebatur, possetne cum domino mulae agi, quod ea pauperiem fecisset. respondi posse. II ADex Aquilia omnibus legibus, quae ante se de damno iniuria locutae sunt, cum eam Aquilius tribunus plebis 'ut qui seruum seruamue alienum alienamue quadrupedem uel pecudem iniuria occiderit, quanti id in eo anno plurimi fuit, tantum aes dare domino damnas esto': et infra deinde cauetur, ut aduersus infitiantem in duplum actio esset. Ut igitur apparet, seruis nostris exaequat quadrupedes, quae pecudum numero sunt et gregatim habentur, ueluti oues caprae boues equi muli asini. sed an sues pecudum appellatione continentur, quaeritur: et recte Labeoni placet contineri. sed canis inter pecudes non est. longe magis bestiae in eo numero non sunt, ueluti ursi leones pantherae. elefanti autem et cameli quasi
Abbreviated transcription (Latin):
iũt in factũ magis qͣm lege aqui¬
lia ter̃ utiq io qr non ĩpe suo torꝑ
dampnum dedie at sicum equum
ꝑmulsiss quis ut et palpatus est¬
⁊ taice eum ꝑtussit est actõni locus.
Et si alia quãdrupes auam concita¬
u̾it ut dampnum daret cuis qͣdru¬
pedis qͥ concicau̾it nomine agend̾
crit. ¶Siue autem cor̃e suo pauꝑi¬
em qͣdrupes dedit. siue ꝑaliqͣm
rem quam tetigit qͣdrupes. ħ accõ
locum hẽbit. puta si plaustro bos ob¬
t̾uit alõm uł ulla alicr redeiecta
Inbestus autem pp̃ naturalem feri¬
tatem ħ actio locum non h̃t  iõ si ur¬
sus fugit isic nocuit. ñ poc̃ qͦndam
et s. d dolo l .i.s.i. it to asode neeto ułrt te pntie des¬

Expanded text:
uerit, in factum magis quam lege Aquiuerit, in factum magis quam lege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corpore damnum dedit. at si, cum equum permulsisset quis uel palpatus es‹s›et, calce eum percusserit, erit actioni locus. Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum daret, eius quae concitauit nomine agendum erit. Siue autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliquem uel alia re deiecta. In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam et
Abbreviated transcription (Latin):
adrupes pauꝑiem fecisse dicatũ
raccõ exlege .xii. tabularum descen¬
ꝙ dit que lex uoluit aut dari id ꝙ no
ia autem est ip̃mꝰ delictum que ac¬
tioad omnes qͣdrupe ͭ ꝑtinet. ait p̃¬
tor pauxm fecuse pauꝑies est dam¬
puum sincuuniria facientis datũ.
nec enĩ potest inuiriam fecisse qud̃
sensu̾ caret. Ita ut seruius scribit
tunc ħ accõ ic̾cum ht̃ cum ꝯmotaᷤ fe¬
bitate nocuit qͣdrupes. putasicquuᷤᷤ
caltitrosus calte ꝑcussit aut bos cor¬
nu petere solitus cornu ꝑetierit. aũ
mule pp̃ nimiam ferociam ꝙ si pp̃
loci iniquisatem. aud ip̃ cuspam in¬
ulionis. aut si plus iusto uł hona¬
ta qͣdrupes in aliqud̃ honus eu̾cit.
ħ accio cessabit. dampniq in iurie
agetur s isi canis cum ducẽtur o
auͥquo. asperitate sua cuaserit u a
locum induci ñ debuit hec acciõ ces¬
sauit icenebitur quicanẽ tene¬
bat ¶S usi instigatu altius fera
tierit. cessare istam accõnem s eũ
qui equu ꝑcussĩt aut uulnera¬

Expanded text:
adrupes pauperiem fecisse dicetur, actio ex lege duodecim tabularum descendit: quae lex uoluit aut dari id quod ia autem est ipsum delictum. Quae actio ad omnes quadrupedes pertinet. Ait praetor 'pauperiem fecisse'. pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret. Itaque, ut Seruius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter nimiam ferociam: quod si propter loci iniquitatem aut propter culpam mulionis, aut si plus iusto onerata quadrupes in aliquem onus euerterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur. Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserit et am locum induci non debuit, haec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat. Sed et si instigatu alterius fera tierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum percusserit aut uulnera
Abbreviated transcription (Latin):
b̾atur ⁊ ꝑ meami ꝑtem ierit: egĩt¬
temtuam libãuit ¶celsus respond̾
si duusulsundus int̾ socios regioĩ
dis debita sit. ⁊ sibi quis dũorum u¬
surpat serututem sibi ñ utento de¬
ꝑdit. nẽcampluuis meare cãe cor
fudorum misceantur nec fit ulla
muiriaer cui is fundus serunt
Immo siqͣuo melior qm̃ ait̃ dũoꝵ

Expanded text:
bebatur, per meam partem ierit egertem tuam liberauerit? Celsus respondit: si diuisus est fundus inter socios regionibobus fundis debita sit: et sibi quisque dominorum usurpat seruitutem, sibi non utendo deperdit nec amplius in ea re causae eorum fundorum miscentur: nec fit ulla iniuria ei cuius fundus seruit, immo si quo melior, quoniam alter