comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ cong̾ssa : cũ hostibꝰ magnã eoꝵ mul¬
titudinẽ sternens. cetõs socioꝵ finib ex¬
pulit. eosq intim adirissima dep̃ssione
lib̾atos. hortata : instruere int̾ duo ma¬
ria tͣnsinsulã murũ. qͥ arcendis hostibꝰ
poss ẽẽ p̃sidio. sicq domũ cũ tͥumpho
magno reu̾sa : At insulani murum
que iussi fuerant ñ tã lapidib ꝗ̃ cespi¬
tib construentes ut pote tanti nullũ
oꝑis artificẽ habentes. adnichil utilem
sta tuunt. Fecert̃ aut̃ eũ uit̾ duo freta
uł sinꝰ de qͥb dirimꝰ maris ꝑ milia passu¬
ũ płrima. ut ubi aquarũ munitio de¬
erat. ib ip̾sidio ualli fines suos ab hosti¬
um inruptioẽ defendent. Cuiꝰ oꝑis ibi¬
de facti id ÷ ualli latissimi ⁊ altissimi us¬
q hodie certissima uestigia cernere li¬
cet. Iucipit aut duoꝵ ferme milium
loco qͥ sermone pictoꝵ peanfahel. lingua
aut̃ angloꝵ penneltũ appestit᷑. ⁊ tendens

Expanded text:
ta et congressa est cum hostibus, magnam eorum multa et congressa est cum hostibus, magnam eorum multitudinem sternens, caeteros sociorum finibus expulit: eosque interim a dirissima depressione liberatos hortata est instruere inter duo maria trans insulam murum qui arcendis hostibus posset esse praesidio: sicque domum cum triumpho magno reversa est. At insulani murum quem jussi fuerant, non tam lapidibus quam cespitibus construentes, utpote nullum tanti operis artificem habentes, ad nihil utilem statuunt. Fecerunt autem eum inter duo freta vel sinus de quibus diximus maris, per millia passuum plurima: ut ubi aquarum munitio deerat, ibi praesidio valli fines suos ab hostium inruptione defenderent: cujus operis ibidem facti, id est, valli latissimi et altissimi usque hodie certissima vestigia cernere licet. Incipit autem duorum ferme milium loco qui sermone Pictorum Peanfahet, lingua autem Anglorum Penneltun appellatur; et tendens
Abbreviated transcription (Latin):
Ex in britannia in parte britonum
om̃ni armato milite militaribꝰ copiis u¬
niu̾sis. tota floride uiuentutis alacͥtate
spoliata. que tirannoꝵ temeritate ad¬
ducta nusꝙͣ ultͣ domũ rediit. p̃de aut̃
patuit. ut pote oĩs bellici us ꝓrsꝰ ignara.
Deniq subito duab gentib tnsmarinis
uehem̃t᷑ seuis. scotoꝵ acurcio. pictoꝵ ab
a qͥlone multos stupet genutq ꝑ anuos.
Transmarinas aut̃ dicimꝰ has gentes. nĩ
qrertra britanniam essent posite s qr apar¬
alt̾ ab occidentali britanniȩ t̾ras longe la¬
teq inrũpit. qͣnuis adse inuicẽ ꝑtingere
ñ possint. Orientalis ht̃ in medio sui urbẽ
sui. ht̃ urbẽ alcuith. qr lingua eoꝵ signi¬
ficat petͣm cluith. Est enĩ urta flum̃ nõiꝰ
illiꝰ. Ob arũ gͦ infestationẽ gentiũ. brito¬
onẽq continuã dumͦ hostis umminens lon¬
giꝰ arceret᷑ ꝓmitrebant. Qͥb mox legio
destinat᷑ armata. quȩ ubi insulã aduec¬

Expanded text:
ia omni in parte Brittonum, omni armato milite, militaribus copiis universis, tota floridae juventutis alacritate, spoliata quae tyrannorum temeritate abducta nusquam ultra domum rediit, praedae tantum patuit, utpote omnis bellici usus prorsus ignara: denique subito duabus gentibus transmarinis vehementer saevis, Scottorum a Circio, Pictorum ab Aquilone, multos stupet gemitque per annos. Transmarinas autem dicimus has gentes, non quod extra Brittaniam essent positae; sed quia a paralter ab Occidentali, Britanniae terras longe lateque inrumpit, quamvis ad se invicem pertingere non possint. Orientalis habet in medio sui urbem sui habet urbem Alcluith, quod lingua eorum significat petram Cluith; est enim juxta fluvium nominis illius. Ob harum ergo infestationem gentium, Brittoonemque continuam dummodo hostis imminens longius arceretur, promittebant. Quibus mox legio destinatur armata, quae ubi in insulam advec
Abbreviated transcription (Latin):
seruus seruoꝵ di. serius dñi nr̃i. Quia me¬
liꝰ fuerat bona ñ inciꝑe ꝙ̃ ab his quȩ cepti
sunt cogitatione refrsum redire. sũ mo
studio dilectissimi filii oportet ut opiꝰ
bonũ q̃ d aurliante dño cepistis. ĩ pleat
Nec labor uos gͦ itineris. nec maledicorũ
hominũ lingue det̾reant. s oĩ instantia oĩq
feruore que inchoatis do auchore ꝑagite.
scientes qͦd laborẽ magnũ maior et̾ne retͥ¬
butionis gła seqͥt᷑. Remeanti aut̃ augͦtino
pposito ur̃o quẽ ⁊ abb̃em uob̾ constitumꝰ.
in oĩb humilit obedite. scientes hoc anima.¬

Expanded text:
servus servorum Dei, servis Domini nostri. « Quia meservus servorum Dei, servis Domini nostri. « Quia melius fuerat bona non incipere quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi Filii, oportet ut opus bonum quod auxiliante Domino coepistis impleatis. Nec ergo vos labor itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant; sed omni instantia omnique fervore quae inchoastis Deo auctore peragite, scientes quod laborem magnum aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite. Scientes hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ti ⁊ unũ annũ tenuit. Cuiꝰ anno regnides
pontificatũ romane ⁊ apłice sedis sortitꝰ
renit annos tredeci menses ser ⁊ dies decẽ.
Qͥ diuino admonitꝰ instinctu. anno qrton¬
cimo eiꝰde pͥncipis. aduentꝰ uͦ angloꝵ inds¬
tanniã anuo circit᷑ centesimo qͥ nqͣgesini
misit seruũ di augustinũ s alios pluresi
eo monachos timites dñm p̃dicare u̾bun
di genti angłoꝵ. Qui cu iussis pontifii
potiꝰꝙͣ. barbarã fera incredulãq genten
cuiꝰ nec linguã quidẽ nossent adire cog¬
tabant. Et hoc ẽẽ tutiꝰ cõmuni consilio
dec nebant. Nec mora augustinũ quẽ ess
ep̃m ordinandũ si ab anglis susciꝑentus
disposuerant domĩ remittunt. qͥ abe¬
to gregorio humili supplicatu obtinere
ne ta ꝑiculosã tã laboriosã tã incertam
ꝑegͥnationẽ adire deberent. Qͥb ille exi¬
tatorias mittens litta̾s in opꝰeos u̾bi du¬
no confisos aurilio ꝓficissri suadet. qua¬
rũ uidelicet lit tarũ ista÷ forma. Gregor

Expanded text:
ti annis tenuit. Cujus anno regni decpontificatum Romanae et apostolicae sedis sortitus, rexit annos tredecim menses sex, et dies decem; qui divino admonitus instinctu anno Anglorum in Britanniam anno circiter centesimo quinquagesimo, misit servum Dei Augustinum, et alios plures cum eo monachos timentes Dominum, praedicare verbum Dei genti Anglorum. Qui cum jussis pontificapotius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogitabant, et hoc esse tutius communi consilio decernebant. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mittens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxilio, proficisci suadet. Quarum videlicet litterarum ista est forma: Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ner ui officia recepert̃.⁊ in conspectu om̃iũ
filio incolumitas. patͥ filiꝰ restituit᷑. Implen¬
t ppłi stupore miraculi. ⁊ in pectoribꝰ oiũ
fides catholica inculcata firmat᷑. Predicatio
deinde ad plebẽ de p̃uaricationis enĩdatiõe
conu̾tit᷑. omiumq sententia pͣuitatis auc¬
tores qͥ erant expulsi insula sac̾ dotibꝰ addu¬
cunt᷑. ad meditranea deferendi ut ⁊ regio
absolutione ⁊ illi enidatione fruerentur.
factum est autẽ ut i illis locis multo er eo tp̃re
fides intemerata ꝑduraret. Itaq compositisõib
beati sacdotes ea q̃ uenant ꝓsꝑitate redierunt.
Porro germanꝰ pꝰ hec ad rauennã ꝓ pace armo¬
ricanȩ gentis supplicaturꝰ aduenit. Itaq aua¬
lentinano ⁊ placidia mutre ipsi sũma reueren¬
tia susceptꝰ mig̾uit ad xp̃m. Cuiꝰ corpꝰ honori¬

Expanded text:
cum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium cum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendatione convertitur, omniumque sententia pravitatis auctores qui erant expulsi insula, sacerdotibus adducuntur ad Mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo ex eo tempore fides intemerata perduraret. Itaque, compositis omnibus, beati sacerdotes ea qua venerant prosperitate redierunt. Porro Germanus post haec ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ipsius summa reverentia susceptus, migravit ad
Abbreviated transcription (Latin):
r&. exhibens secũ filiũ que in ipso flore adoles¬
centie debilitas dolenda dãpnauãt. E rat enĩ
tatẽ cru ris us uestigii negabat᷑. Hunc ela¬
siũ ꝓuintia tota subseqͥt᷑. Ueniunt sac̾dotes
occrit inscia multitudo. confestĩ benedictio
⁊ sermonis diuimni doctͥna ꝓfundit᷑. Recognos¬
cunt ppłm in ea qͣ reliquerant credulitate du¬
rantẽ. intelligt culpã ẽẽ pauroꝵ. inqͥrunt
auctores inuentosq condẽpnant. Cũ subito
elasiꝰ pedibꝰ aduoluit᷑ sac̾dotis offerens filium
cuiꝰ necessitatẽ ipsa debilitas etiã sine p̾cib
allegabat. Fit cõmunis oium dolor p̃cipue
sacdotũ. qͥ conceptã miscdiã ad diuinã cde¬
mtia contulert̃. Statiq adolescentẽ beatꝰ
g̾manꝰ sedere compulit. attrectat poplitẽ
debilitate c̾uatũ.⁊ ꝑ tota infirmitatis spa¬
tia medicabilis dextã ꝑcurrit. salubremq
tactũ sanitas festina subsequit᷑. Ariditas suc¬

Expanded text:
ret, exhibens secum filium quem in ipso flore adolesret, exhibens secum filium quem in ipso flore adolescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim tatem cruris usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur: veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum in ea qua reliquerat  Alum, inquirunt auctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius pedibus advolvitur sacerdotum, offerens filium, cujus necessitatem ipsa debilitas etiam sine precibus adlegabat: fit communis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt: statimque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextera percurrit, salubremque tactum sanitas festina subsequitur, ariditas suc
Abbreviated transcription (Latin):
miles religiosꝰ amplectit᷑. Triumphant pon¬
tifices hostibꝰ fusis sine sanguine. tumphant
uictoria fide obtenta nĩ uirib. Composita
itaq insula securitate multiplici suꝑatisq
hostib uł inuisibilibꝰ uł carne conspicuis. re¬
ditũ moliunt᷑ pontifices. qͥbꝰ tͣnqͥllã nauiga¬
tione ⁊ merita ꝓpͥa ⁊ int̾cessio beati mr̃is al¬
bani ꝑauert̃. qͥetosq eos suoꝵ desideriis felir
carina restituit.
de insula pelagianã ꝑu̾sitatẽ itãto pau¬
cis auctoribꝰ dilatari. Rursꝰq adbeatissimũ
uirũ p̃ces sac̃dotu om̃ium deferunt᷑. ut cau¬
sã di ꝙͣ pͥꝰ obtinuerat tutaret᷑. quoꝵ petitio¬
ni festinꝰ obtẽꝑat. Nãq adiuncto sibi seue¬
ro toeiꝰ scitatis uiro qͥ erat discipłs beatissi¬
mare conscendit. ⁊ consentientibꝰ elementis
tranquillo nauigio britannias petiit. Int̾ea si
nire inuitis uaticinati onibꝰ nuntiabant. in

Expanded text:
miles religiosus amplectitur. Triumphant ponmiles religiosus amplectitur. Triumphant pontifices hostibus fusis sine sanguine, triumphant victoria fide obtenta, non viribus. Composita itaque insula securitate multiplici, superatisque hostibus vel invisibilibus vel carne conspicuis, reditum moliuntur pontifices. Quibus tranquillam navigationem, et merita propria et intercessio beati martyris Albani paraverunt, quietosque eos suorum desideriis felix carina restituit. dem insula, Pelagianam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari. Rursusque ad beatissimum virum preces sacerdotum omnium deferuntur, ut causam Dei, quod prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitioni festinus obtemperat. Namque adjuncto sibi Severo, totius sanctitatis viro qui erat discipulus beatissimare conscendit, et consentientibus elementis, trnire invitis vaticinationibus nunciabant; in
Abbreviated transcription (Latin):
germanꝰ ducẽ belli se ꝓfitet᷑. Pligit eipe¬
ditos ut circiecta ꝑc̾rat. ⁊ eregione qͥ
hostiũ sꝑabat᷑ aduentꝰ uallẽ circũdatan
mediis montib intuet᷑. qͦ in loco nouũ
cõponit erercitũ dur ip̃e agminis. Et
iam aderat ferox hostiũ multitudo. ꝙ̃
appropinq̃re intuebant᷑ in insidiis conb¬
tuti: Lũ subito germanꝰ signifer unu¬
sos ammonet ⁊ p̃dicat. ut uoci sue ins
clamore respondeant. securisq hostib: qui se in¬
ces erclament. Seqͥt᷑ una uor omium. & ela¬
tuclamorẽ reꝑc̾so aere montiũ conclusa mul¬
tiplicant. Hostile agm̃ t̾rore ꝓst̾nit᷑. o se non
china contremiscunt. trepidationiq in iecte
uix sufficere pedũ ꝑnicitas eredebat᷑. Passimi
fugiunt. arma ꝑiciunt. gaudentes uł nuda
corꝑa eripuisse discͥmini. plures ⁊ timore p̃¬
tionẽ suã innocens erercitꝰ intuet᷑. ⁊ uicto¬
riȩ concesse ociosꝰ spectator efficit. spolia
colligunt᷑ exposita. & celestis palme gaudia

Expanded text:
 eligit expeditos, circumjecta percurrit, et e regione qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam mediis montibus intuetur. Quo in loco novum componit exercitum, ipse dux agminis. Et jam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquare intuebantur in insidiis constituti. Tum subito Germanus signifer universos admonet, et praedicat ut voci suae uno clamore respondeant; securisque hostibus qui se intes exclamant. Sequitur una vox omnium, et elatum clamorem, repercusso aere, montium conclusa multiplicant. Hostile agmen terrore prosternitur, et chinam contremiscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur: passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini: plures etiam timore praetionem suam innocens exercitus intuetur, et victoriae concessae otiosus spectator efficitur. Spolia colliguntur exposita, et caelestis palmae gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
incluso meatu ante pedes eiꝰ fins ꝑhenniᷤᷤ
exortꝰ:. ut os agnoscent etiã torrentem
mr̃is obseqͥũ detulisse. Neq enĩ fieri potãt
ut in arduo montis cacumine mr̃ aquã
ꝙͣ influuio ñ reliquerat petẽt. si hoc op¬
portunũ ẽẽ ñ uideret. Q uidelics fluuiuᷤᷤ
ministiõ ꝑsoluto. deuotioe completa officii
testimoniũ relinquens reu̾sꝰ: ad naturam.
Necollatꝰ itaq mr̃ fortissimꝰ ibide accepit
coronã uite ꝙ̃ reymisit diligentib se ałs.
s ille qͥ piis ceruicib impias intulit ma¬
nꝰ gaudere suꝑ mortuũ ñ ÷ ꝑmissus. Nãq
oculi eiꝰ in t̾rã una cũ beati mr̃ĩs capite de¬
cidert. Decollatꝰ: ibi etiã miles ille qͥ antea
suꝑno nutu correptꝰ scm̃ di confessorẽ feri¬
re recusauit. De qͦ nimirũ constat.qr .s.
nte hiptismatis non ÷ ablutus. sui tam̃
rgͥnis. lauacro mundatꝰ. ac regni celestiᷤ
celestiꝵ nouitate ꝑcꝰsꝰ. cessare mox¬

Expanded text:
incluso meatu ante pedes ejus fons perennis incluso meatu ante pedes ejus fons perennis exortus est, ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa officii testimonium relinquens, reversus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere super mortuum non est permissus: namque oculi ejus in terram una cum beati martyris capite deciderunt. Decollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus ac regni coelestis coelestium novitate perculsus, cessari mo
Abbreviated transcription (Latin):
nifex qͥ eũ ꝑcssurꝰ erat uidiss. festin auit
ad locũ destinatũ ubi morti uenãt oc¬
currere. diuino nimirũ admonitus
instinctu. piectoq ense quẽ strictũ tenuerat
ipse potiꝰ mereret᷑ ꝑcuti. Dũ gͦ hisex ꝑse¬
cutore factꝰ eẽt collega uitatis ⁊ fidi. ac udi¬
cente ferro eẽt int̾ carnifices iurta ounc¬
tio. montẽ cũ turbis reue̾ntissimꝰ di con¬
fessor ascendit. Qui opportune letus gratia
decentissima qͥngentis fere passib ab arena
sitꝰ ẽ. uariis herbarũ florib depictꝰ im mo
usquequaq uestitꝰ in qͦ nichil repente ar¬
duũ nichil p̃ceps nichil abrutũ que late¬
rib longe lateq deductũ. in modũ equoris
nat᷑a cõplanat. Dignũ uidelicet eũ ꝑ insi¬
ta sibi spetie uenustatis iã olim reddens. qͥ
beati mr̃is sangͥne dicaret᷑. In huiꝰ gͦ uerti¬
ce sc̃s albanꝰ dari sibi ado aꝙͣ rogauit. Statĩq

Expanded text:
nifex qui eum percussurus erat, vidisset, festinavit ei ubi nifex qui eum percussurus erat, vidisset, festinavit ei ubi ad locum destinatum morti venerat occurrere.: divino nimirum admonitus instinctu, projectoque ense quem strictum tenuerat,ipse potius mereretur percuti. Dum ergo is ex persecutore factus esset collega veritatis et fidei, ac jacente ferro esset inter carnifices justa cunctatio, montem cum turbis reverentissimus Dei confessor ascendit: qui opportune laetus, gratia decentissima, quingentis fere passibus ab harena situs est, variis herbarum floribus depictus, immo usquequaque vestitus, in quo nihil repente arduum, nihil praeceps, nihil abruptum, quem lateribus longe lateque deductum in modum aequoris natura complanat, dignum videlicet eum, pro insita sibi specie venustatis, jam olim reddens qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit, statimque
Abbreviated transcription (Latin):
etnas inferni penas ꝓ mercede recipiet.
his auditis uider nimio furore cõmotus.
cedi sc̃in confessorẽ di atortorib p̃cepit.
afficere t᷑ accerrimis. patient᷑ hec ꝓ dño
imino gaudeut̃ ferebat. At ubi uidex
plecti iussit. Cũq ad mortẽ duceret᷑. ꝑue¬
nit ad flum̃ qͦd muro ⁊ arena ubiferien¬
d̾erat meatu rapidissimo diuidebat᷑.
Uiditq ibi ñ paruã hominũ multitu¬
dinẽ ut᷑q sexꝰ conditionis diu̾se ⁊ etatis.
que sine dubio diuinitatis instinctu ad
obsequiũ beatissimi confessoris ac inrĩs
uocabat᷑. Et ita fluminis ip̃iꝰ occupabat
pontẽ. ut intͣ uesꝑam tͣnsire uix poss
Deniq cunctiꝰ pene eg̾ssis. uder sine obse¬
quio in ciuitate substitat. Igit᷑ sc̃s alba¬
nꝰ cui ardens merat deuotio m̃tis ad mar¬
tiriũ ociꝰ ꝑuenire. accessit ad torrentẽ.
⁊ dirigens ad celũ oculos ilico siccato al¬
ueo uidit undã suis cessisse ac uiã dedis¬
se uestigiis. Ꝙd c̃ int̾ alios etiã ipse car¬

Expanded text:
aeternas inferni poenas pro mercede recipiet. His auditis judex nimio furore commotus, caedi sanctum Dei confessorem a tortoribus praecepit, afficeretur acerrimis, patienter haec pro Domino, immo gaudenter ferebat. At ubi judex plecti jussit. Cumque ad mortem duceretur, pervenit ad flumen quod muro et harena ubi feriendus erat, meatu rapidissimo dividebatur: viditque ibi non parvam hominum multitudinem utriusque sexus, conditionis diversae, et aetatis, quae sine dubio, divinitatis instinctu ad obsequium beatissimi confessoris ac martyris vocabatur, et ita fluminis ipsius occupabat pontem ut intra vesperam transire vix posset. Denique cunctis pene egressis, judex sine obsequio in civitate substiterat. Igitur sanctus Albanus cui ardens inerat devotio mentis ad martyrium ocius pervenire, accessit ad torrentem, et dirigens ad coelum oculos, illico siccato alveo, vidit undam suis cessisse ac viam dedisse vestigiis. Quod cum inter alios etiam ipse car
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ tp̃re caurausi qͥdã genẽ qͥde imfimꝰ
s consilio ⁊ manu ꝓmptꝰ. cũ ad obseruanda
occeani littora que tẽ franci ⁊ sarones in¬
festabant positꝰ. plus in ꝑnitiem ꝙͣ. in ꝓ¬
uectũ rei publice agẽt. ereptã p̃donib
p̃cła nulla ex parte restiruendo dñis s so
ac britannos occupauit. Qu ib sibi ꝑseptẽ
a nuos fortissime uendicatis ac retentis. tan¬
dẽ fraude allecti socii siu int̾fectꝰ: Allect
it. quẽ asclepiodot᷑ꝰ pfectꝰ pretorii opp̾ssit.
britanniãq p̾a. annos recepit. Intea di
fuit.Nã ꝑ decẽ annos incendiis ecclara
pscͥptioibꝰ innocentũ. cedibꝰ mr̃m incessa¬

Expanded text:
dem infimus, sed consilio et manu promptus, cum ab observanda Oceani litora quae tunc Franci et Saxones infestabant, positus, plus in perniciem quam in provectum reipublicae ageret, ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed ac Brittanias occupavit; quibus sibi per septem annos fortissime vindicatis ac retentis, tandem fraude Allecti socii sui interfectus est. Ait: quem Asclepiodotus praefectus praetorio oppressit Britanniamque post fuit; nam per decem annos, incendiis Ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum incessa
Abbreviated transcription (Latin):
rit̾ea britannnia cessatũ qͥde ÷ parũꝑ ab eat̃¬
uis s ñ aciuilib bellis. Mlanebant ext̾mi¬
nia ciuitatũ ab hoste dirutarũ ac desertarũ.
Pugnabant cont̃ iniieẽ qui hoste euaserant
oiues. At tũ recente adhuc meinoria calami
ordinẽ. At illis decedentib cũ successisset
etas tẽpestatis illiꝰ nescia. ⁊ p̃sentis solũ serem¬
tatis statũ erꝑta. ita cuncta ueritatis ac iꝰti¬
ciȩ moderamina coneussa ac subu̾sa st̃. ut
earũ ñ dica uestigiũ s ne memoriaquidem
angloꝵ secũ britanniã incolenti u̾bum
fidi p̃dicando cõmitterent. S ñ tñ diuina
pietas plebẽ sua ꝙͣ p̾sciuit deseruit. qͥn
multo digniores genti memoratȩ p̃cones
ueritatis ꝑ quos credet destinauit.

Expanded text:
rittaniae cessatum quidem est parumper ab externis, sed non a civilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamit ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subversa sunt, ut earum non dicam vestigium, sed ne memoria quidemAnglorum secum Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando committerent. Sed non tamen divina pietas plebem suam, quam praescivit, deseruit, quin multo digniores genti memoratae praecones veritatis, per quos crederet, destinavit.
Abbreviated transcription (Latin):
subito qͥđa tͥbunitie potestatis cũ coniuge
pcedit in mediũ. filiam decẽ annoꝵ ceca
curandam sacerdotib offerens. qua illi adu̾sa¬
riis offerre p̃ceperunt. S hi conscienta puni
animo adusarios intuentes: orõnẽ breuit᷑
fundt. At deinde germanꝰ plenꝰ spuscõ inuo¬

Expanded text:
subito quidam tribunitiae potestatis cum conjuge procedit in medium, filiam decem annorum caecam curandam sacerdotibus offerens, quam illi adversariis offerri praeceperunt: sed hi conscientia punieanimo adversarios intuentes, orationem breviter fundunt: ac deinde Germanus plenus Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
silentio dãpna uisse. Illic plane magua mul
les. Hinc diuina fides. inde humana p̾sũptio.
hinc pietas. uide suꝑbia. lude pelagiꝰ auctor
hinc ap̃c. Primo in loco beatissimi sac̾dotes
sola nuditate u̾boꝵ diuinanit̾ ⁊ aures oc¬
eupauit ⁊ tẽpora. Deinde antistites uena̾n¬
imbrib ꝓfudert. Miscebat᷑ sermo ꝓpͥ cũ
diuino. ⁊ ad sertiones molestissimas lectio¬
nũ testimonia sequebant᷑. Conuincit᷑ ua¬
nitas. ꝑ fidia confutat᷑. ita ut ad singulas
ũboꝵ obiectiones errare se dũ respondere

Expanded text:
silentio damnavisse. Illic plane inmensa musilentio damnavisse. Illic plane inmensa mules; hinc divina fides, inde humana praesumptio; hinc pietas, inde superbia; inde Pelagius auctor, hinc Christus. Primo in loco beatissimi sacerdotessola nuditate verborum, diu inaniter et aures occupavit et tempora: deinde antistites veneranimbribus profuderunt: miscebatur sermo proprius cum divino, et adsertiones molestissimas lectionum testimonia sequebantur: convincitur vanitas, perfidia confutatur; ita ut ad singulas verborum objectiones errare se, dum respondere
Abbreviated transcription (Latin):
fugant᷑ inimici. tͣnqͥllitas serena si¬
quit᷑. uenti e contͣrio ad itiueris in¬
spatiis. optati littor is qͥete potum
lbi conueniens ex duisis partib mis¬
tudo excepit sac dotes quos uent̾os eti
uaticinatio adu̾sa p̾diperat. Nuntias
enĩ sinistͥ sp̃c quos timebant. qͥ imꝑi
dotũ dii ab obsessis corꝑib detrudun
⁊ tẽpestatis ordinẽ ⁊ ꝑicula que inte¬
p̃dicatione uirtutib impleuert. d
passim ꝯ fideles catholiei fir marta
o deprauati uiam correptionis agnoscerent
cosscientiã. doctͥua ꝑ licteras. uirtutes ex me¬
ntis. Itaq regionis uniu̾sitas ui eoꝵ senten¬
tum ꝓpt̾ea tͣnsierat. Latebant abditi sinistre
ꝑsuasionis auctores. ꝙ more suo maligni
Ad extremũ diut̾na meditatione concepta
p̃sumunt inire conflictũ. ꝓceđt conspicui
diuitiis ueste fulgentes. circ̃dati adsentatio¬
ne multoꝵ. discriñq certaminis subire
maluert̃. ꝙͣ. in ppło que subu̾tant pudorem
trcit̾uitatis inc̾rere. ue uiderent᷑ seipsos

Expanded text:
tas serena subsequitur, venti e contrario ad itineris minis pelagi, optati littoris quiete potiuntur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio adversa praedixerat. Nunciabant enim sinistri spiritus quod timebant, quidotum, dum ab obsessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pericula quae intulepraedicatione, virtutibus impleverunt; passim et fideles catholici firmarentur, et depravati viam correctionis agnoscerent. conscientiam, doctrina per litteras, virtutes ex meritis. Itaque regionis universitas in eorum sententiam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores, et more maligni ad extremum diuturna meditatione concepta praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum: discrimenque certaminis subire maluerunt, quam in populo quem subverterant pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
epi. qui ad confirmandã fidem gr̃e celes
ta deuotione p̾ces ⁊ iussa scẽ eccłe fusce¬
pissent. intrant occeanũ ⁊ usq ad medi¬
um itinĩs quo agallico sinu brittannias
usq tenditur scdis flatib nauis tuta
uolabat: Tum subito occurrit ꝑgenti
furoros uela ũ sustinent. Cedebant
nistia uicta nautarũ. ferebat᷑ nans
oratione ñ uirib. ⁊ casudux ipse .
tifex fractꝰ corꝑis lassitudine ac sop
tempestas excitata conualuit. & ian
iugiũ suꝑfusis fluctib mergebat᷑.
beatꝰ lupꝰ om̃sq tͣbati ercitant senin
elem̃tis furentib opponendũ. Q ꝑies
ĩmanitate constantior xp̃m in uocar¬

Expanded text:
episcopi, qui ad confirmandam fidem gratiae caelestta devotione preces et jussa sanctae Ecclesiae suscepissent, intrant Oceanum, et usque ad medium itineris quo a Gallico sinu Brittanias usque tenditur, secundis flatibus navis tuta volabat. Tum subito occurrit pergentfurores vela non sustinent; cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus: et casu dux ipse vel pontifex fractus corpore, lassitudine ac sopotempestas excitata convaluit, et jam navigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus, omnesque turbati excitant seniorem elementis furentibus opponendum; qui periculi inmanitate constantior Christum invoca
Abbreviated transcription (Latin):
mando ullatenꝰ uellent. neq u̾sutiã nefa¬
rie ꝑ suasionis refutare u̾bis tͣttando suf¬
ficent. inueniunt salubre consilui. ut
agallicanis ep̃is auriliũ belli sp̃italis inqͥ¬
rant. Quã obcausa collecta magna si no

Expanded text:
mando ullatenus vellent, neque versutiam nefamando ullatenus vellent, neque versutiam nefariae persuasionis refutare verbis certando sufficerent, inveniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam collecta magna syn
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ꝑ accipiendis alim̃toꝵ subsidiis
et̾nũ subiti seruitiũ. si tñ ñ continuo
trucidarent᷑. Alii tͣnsmarinas regioneᷤ
dolentes pecebant. alii ꝑstantes inpatͥa
trepidi pauꝑem uitã in montibꝰ. siliuiꝰ
uł rupibꝰ arduis suspecta sẽꝑ m̃te agebãt.¬
At ubi hostilis erercitꝰ ext̾minatis disꝑ¬
pert̃ ⁊ illi paulatĩ uires anunosq resu¬
mere emĩgentes de latibulis qͥbꝰ abditi
usq ꝙ̃ delerent᷑. Utebant᷑ eo tp̃re duce
ambrosio aurelio uiro modesto qͥ solꝰ
um nom̃ ⁊ insigne gerentib. Hoc gͦ duce ui¬
res capesst̃ britones ꝙ uictores ꝓuocantes
ad pliũ. uictoriam ipsideo fauente suscipi¬
unt. Et er eo tp̃re nẽ ciues. nc̃ hostes uin¬
cebant usq ad annũ obsessionis badomei
dabant. qͣd rage simo circit᷑ & quarto a nuo
aduentꝰ eoꝵ inbritanniã. S hec post mo¬
sis pelagiana ꝑ agͥcolam inlata seueriani
epĩ pelagiani filiũ fide brittanniasum fe

Expanded text:
bant, pro accipiendis alimentorum subsidiis bant, pro accipiendis alimentorum subsidiis aeternum subituri servitium, si tamen non continuo trucidarentur: alii transmarinas regiones dolentes petebant: alii perstantes in patria trepidi pauperem vitam in montibus, silvis, vel rupibus arduis suspecta semper mente agebaAt ubi hostilis exercitus, exterminatis disp, coeperunt et illi paulatim vires animosque resumere, emergentes de latibulis quibus abditi usquequaque delerentur. Utebantur eo tempore duce Ambrosio Aureliano viro modesto CCCCLXVum nomen et insigne ferentibus. Hoc ergo duce vires capessunt Brittones, et victores provocantes ad praelium, victoriam ipsi, Deo favente, suscipiunt. Et ex eo tempore nunc cives, nunc hostes vincebant, usque ad annum obsessionis Badonicidabant, quadragesimo circiter et quarto anno adventus eorum in Brittaniam. Sed haec postmosepiscopi filium, fidem Brittaniarum foed
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis qͦ qͥ eos aduocauant indigeniᷤᷤ
nt t̾rori: lũ subito inito ad tẽpꝰ fede
pictis qͦs longiꝰ iam bellando pepule
ret᷑. se cuncta insule loca rupto fe¬
minas effectib ꝓsecunt᷑. Siquid̾e ut breui¬
ter dicã accensꝰ manib paganoꝵ ignis ĩ tas
de sceleribꝰ ppłi di ultiones expetiit. non illiꝰ
impar qͥ quonda achaldeis succensꝰ ihero
sũpsit. Sic enĩ & hic agente impio uictore
immo disponente iꝰto iudice. ꝑximas q̃sq
ciuitates agrosq depopulans. ab orienta¬
li mari usq ad occidentale nullo ꝑhiben¬
te suũ contiuant incendiũ. totãq pene
insulȩ ꝑeuntis suꝑficiem obtext. Rue¬
bant edificia publica simul ⁊ pͥuata. pas¬
sĩ sac̾dotes int̾ altaria trucidabant᷑. p̾su¬
lescũ ppłis sine ullo respectu honorĩ ferro
parit ꝙ flamis absumebant᷑. nec erat qui
crudelit̾ int̾emptos sepult̾e c̃dero. Itaq
non nulli de miserandis reliquiis in mon
fame confecti ꝑcedentes manꝰ hostib da¬

Expanded text:
ut ipsis quoque qui eos advocaverant indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis quos longius jam bellando pepulerdaretur, se cuncta insulae loca rupto foeminas effectibus prosequuntur: siquidem, ut breviter dicam, accensus manibus paganorum ignis, justas de sceleribus populi, Dei ultiones expetiit, non illius inpar qui quondam a Chaldaeis succensus Hierosumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, immo disponente justo Judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans, ab Orientali mari usque ad Occidentale, nullo prohibente, suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul et privata, passim sacerdotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis, sine ullo respectu honoris ferro pariter et flammis absumebantur, nec erat qui crudeliter interemptos sepulturae traderet. Itaque nonnulli de miserandis reliquiis, in monfame confecti procedentes manus hostibus da
Abbreviated transcription (Latin):
nib id÷ ea regione que nc̃ antiquoꝵ
nĩ cognominat᷑ uenere ori entales
nes. mneridiani sarones. occidui saroneᷤ.
tota nordahymbroꝵ ꝓgenies id÷ illarũ
tiũ que ad boream hũbri fluminis
abitant. cetĩq angloꝵ ꝓpłi fint orti.
des fuisse ꝑhibent᷑ eoꝵ pͥmi duo frẽs¬
bello abritonib. hactenꝰ in orientali
cutie partib monum̃tũ habet suo
ie insigne. Erant aut̃ filii uictgilsi

Expanded text:
id est, ea regione quae nunc antiquorum Saxonum cognominatur, venere Orientales Saxones, Meridiani Saxones, Occidui Saxones. tota Nordanhymbrorum progenies, id est, illarum gentium quae ad Boream Humbri fluminis inhabitant caeterique Anglorum populi sunt orti. Duces fuisse perhibentur eorum primi duo frbello a Brittonibus, hactenus in Orientalibus Cantiae partibus monumentum habet suo nomine insigne. Erant autem filii Victgilsi
Abbreviated transcription (Latin):
diumꝰ. Pre terea om̃es ad qui o
hec eademq hystoria peruenire
potuerit nostre nationis legentes
siue audientes suppliciter precor: de
pro meis insirmitat. bus et mentis
et corporis apue superuã clemẽtiã
sepius interuenere meminerint: Ut
iii suis quiq promẽiis hanc michi
sue renuunez a tiois uicen ⁊ependãt
ut qui de singulis proiiciis sine
lecis sublumoribus que memoratu
digna: atq icolis grala crediderã
diligenter aduotare cuxani. Apud
õnes fructum pie intercꝭ ssionis ĩueniã

Expanded text:
duimus. Praeterea omnes ad quos duimus. Praeterea omnes ad quos haec eadem Historia pervenire poterit nostrae nationis legentes sive audientes suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius intervenire meminerint; et in suis quique provinciis suae remunerationis vicem rependant, ut qui de singulis provinciis, sive locis sublimioribus, quae memoratu digna atque incolis grata credideram diligenter annotare curavi, apud omnes fructum piae intercessionis inve
Abbreviated transcription (Latin):
Ititis Cymberethi uel aliorũ fide luĩ
uinorũ uina uoc didiciiuis: que hec
ini Uordan hymbrorũ prouĩaa ex quo
tempore sideni Chr sti perceperims use
presens per diuersas recpiones
in ecclesia suit acta. Non uno quolibe
nctore sed fideliũ immerorũ testi¬
uii qui hec scire uel meminiss: po¬
tuerũt assesNone cognoni. ex aptesuis
que per meixsin nosse potera q. in ter
me ueotandũ ꝓ ea que de sanctissimo
paboe et antistite enchbere cħts eru
sso doo simune id in libello gestori
esausꝰ cons cripsi: purtim ex nio mied
Illo grms a fratribus ⁊udisstuẽ sis¬
siripti nepper assi psi simpliater ꝑan
insitore qnã logebã accõmodans partin
uero ca que certissima Rdesiũ portrt
attestatione per meipsim cogno scere
potui sollerter aducere mrani Lato¬
rẽqz suppliatea ebsecro ut si qua que
scripserim aliter qͣ se ueritas habet¬
et posila reppererit: non hoc nobis
uulgante colleguntis: ad instructio¬
nem posteritats litteris mandare stu¬

Expanded text:
s Cynibercti, vel aliorum fidelium virorum viva voce didicimus. Quae autem in Nordanbymbrorum provincia ex quo tempore fidem Christi perceperunt usque ad praesens per diversas regiones in Ecclesia sint acta, non uno quolibet auctore, sed fideli innumerorum testium qui haec scire vel meminisse poterant adsertione cognovi, exceptis his quae per meipsum nosse poteram. Inter quae notandum, quod ea quae de sanctissimo Patre et antistite Cudbercto vel in hoc volumine vel in libello Gestorum ipsius conscripsi, partim ex eis quae de illo prius a fratribus Ecclesiae Liscripta reperi adsumpsi simpliciter fidem Historiae quam legebam accommodans, partim vero ea quae certissima fidelium virorum adtestatione per me ipse cognoscere potui sollerter adjicere curavi. Lectoremque suppliciter obsecro, ut si qua in his quae scripsimus aliter quam se veritas habet posita repererit, non hoc nobis a quae fama vulgante collegimus ad instructionem posteritatis literis mandare stu
Abbreviated transcription (Latin):
macho gessit consulatum. Ad hunc pauꝑ¬
cule brittonii reliquie mittunt epłam.
mitꝰ brittonii. Et in ꝑcessu epłe ita suas
calamitates explicant. Repellunt barba¬
ri admare: repellit mare adbarbaros.
lut̃ hec oriunt᷑ duo gena funerũ. aut iu¬
gulam̃ aut mergim̃: neq hec tantũ agen¬
tes qͥcꝗͣ ab illo auxilii impetrare quiuert̃.¬
ut pote qͥ gͣuissimis eo tp̃re bellis cũ bleti¬
la ⁊ atila regib hunoꝵ erat occupatꝰ. Et
qͣnuis anno aute hc̃ ꝓximo bletila atile
fr̃is sui sit int̾emptꝰ insidiis. atiba tamen
ipse adeo intolerabilis rei publicȩ reman¬
sit hostis. ut totã pene europa excisis in¬
uasisq ciuitatibꝰ atq castellis conrodẽt.
En ⁊ hisde tẽporib fames constantinopo¬
lĩ inuasit. nec mora pestis secuta est.
s plurimi eiꝰde urbis muri cũ qͥnqͣginta
septẽ t̾rib corruert. Multisq ciuitatibꝰ
conlapsis. fames ⁊ aerũ pestifer odor plu

Expanded text:
macho gessit consulatum. Ad hanc pauperculae Brittonum reliquiae mittunt epistolmitus Brittanorum; » et in processu epistolae, ita suas calamitates explicant: « Repellunt Barbari ad mare, repellit mare ad Barbaros; inter haec oriuntur duo genera funerum, aut jugulamur, aut mergimur. » Neque haec tamen agentes qutpote qui gravissimis eo tempore bellis cum BledAttila regibus Hunnorum erat occupatus. Et quamvis anno ante hunc proximo Bledla Attilae fratris sui sit interemptus insidiis, Attila tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae remansit hostis, ut totam pene Europam excisis invasisque civitatibus atque castellis conroderet. Quin et iisdem temporibus fames Constantinopolim invasit: nec mora pestis secuta est; sed et plurimi ejusdem urbis muri cum quinquaginta septem turribus corruerunt; multis quoque civitatibus conlapsis fames et aerum pestifer odor plu
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ rege locũ manendi qͣs ꝓpatriar
nata reaut̃ uera hanc erpugnatuia
suscepit. Inito gͦ certamine cũ hostib
qͥ ab aqͥlone ad aciem uenant. uictoria
sũpsere sarones. Qd ubi domi nuntia¬
tũ ẽ simul ⁊ insulȩ fertilitas ac segni
tia brittonũ. mittit᷑ confestĩ illo classꝰ
ꝓlirior. armatoꝵ ferens manũ fortion
quȩ p̃misse adiuncta cohorti inuinci¬
bile fec erercitii. Suscepert gͦ qͥ adue¬
nant donantib brittannis locũ habi¬
tationis int̾ eos ea conditione. ut hi
qui ꝓ patͥe pace ⁊ salute contͣ adu̾sa¬
rios militarent. illis militantib debi¬
ta stipendia conferrent. Aduenerant
aut̃ de tͥb g̾manie ppłis fortiorib id.
saronib anglis uitis. Berũ iunq̃ orige

Expanded text:
i pro patria pugnatura, re autem vera hanc expugnatura, suscipit. Inito ergo certamine cum hostibus qui ab Aquilone ad aciem venerant, victoriam sumpsere Saxones. Quod ubi domi nuntiatum est, simul et insulae feties Britonum, mittitur confestim illo classis prolixior armatorum ferens manum fortiorem: quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperunt ergo qui advenerant donantibus Britonibus locum habitationis inter eos, ea tamen conditione, ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipendia conferrent. Advenerunt autem de tribus Germaniae populis fortioribus, id est Saxonibus, Anglis, Jutis. De
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes acerba pestis corripuit. quȩ in bre¬
ui tantã eiꝰ multitudinẽ st̾uit. ut ne se¬
peliendis qͥde mortuis uiui sufficerent.
S ue morte qͥde suoꝵ nec timore mortis
hi qͥ superant a morte anumȩ q̃ peccando
ster nebant᷑ reuocari potant. Unde non
multo post acͥor gentem peccate ultio
diri sceleris secuta est. Initum namq ÷
consiluim quid agendum. ubi querene
eet presidiũ ad euitandas uel repeslene
tam feras tãq ereberrimas gentiũ aslos
rege uotigerno. ut saronũgentẽ de tns¬
marinis partib in auxiliũ uocarent.
dñ nutu dispositũ ẽẽ constat. ut uem
conitͭ᷑ impbos malũ. sic euidentĩ rerun

Expanded text:
homines acerba pestis corripuit, quae in brehomines acerba pestis corripuit, quae in brevi tantam ejus multitudinem stravit ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi sufficerent: sed ne morte quidem suorum nec timore mortis, hi qui supererant a morte animae qua peccando sternebantur, revocari poterant: unde non multo post acrior gentem peccatricem ultio diri sceleris secuta est. Initum namque est consilium quid agendum, ubi quaerendum esset praesidium ad evitandas vel repellendas tam feras tamque creberrimas gentium Aquilorege Vurtigerno ut Saxonum gentem de transmarinis partibus in auxilium vocarent: quod Domini nutu dispositum esse constat, ut veniret contra inprobos malum, sicut evidentius rerum
Abbreviated transcription (Latin):
maliciȩ posteris diut᷑nã relinquens. mul¬
coseoꝵ cogit uictas infestis p̃donib
confidentes indiuinũ ubi humianũ cessebat
aunliũ. de ipsis montib speluncis ac salti¬
b continue repellebunt. s tũ pͥmũ inini¬
cis qͥ ꝑ multos annos p̃das in t̾ra agebant.
strages dare cepert᷑. Reuitunt g impuden¬
Iunc pͥmũ ⁊ deinceps qͥeuert̃: predas tũ
ninuiꝗ̾ eruide ⁊ corttiones de briconum
gente agere ii cessaruit. Cessante autem
uastatione hostili tantis frugũ copiis in
erecepit.cũ qͥb ⁊ lururia crescere. ⁊ hanc
continuo omĩum lues scelerũ comitari
accelerauit. crudelitas p̃cipue ⁊ odium
ueritatis ainorq mendatii. ita ut siquis
edia telaq sine respectu torquerentur
Et u solũ hec scłares uiri s etiã ipsegrer
dnĩ eiꝰq pastores eger: ebrietati. animosita¬
ti. litigio contentioni in uidiȩ cet̾isq hui¬
modi facinorib sua colla abiecto leui iugo
xͥ subdentes. Int̾ea subito corrupte menti

Expanded text:
malitiae posteris diuturnam relinquens, multos eorum coegit victas infestis praedonibus confidentes in divinum ubi humanum cessabat auxilium, de ipsis montibus, speluncis ac saltibus continue rebellabant: et tum primum inimicis qui per multos annos praedas in terra agebant, strages dare coeperunt. Revertuntur tunc primum et deinceps quieverunt, praedas tamen nonnunquam exinde et contritiones de Brittonum gente agere non cessarunt. Cessante autem vastatione hostili, tantis frugum copiis insere coepit: cum quibus et luxuria crescere, et hanc continuo omnium lues scelerum comitari adceleravit, crudelitas praecipue, et odium veritatis amorque mendacii, ita ut si quis odia telaque sine respectu contorquerentur. Et non solum haec saeculares viri, sed etiam ipse grex Domini ejusque pastores egerunt; ebrietati, animositati, litigio, contentioni, invidiae, caeterisque hujusmodi facinoribus sua colla, abjecto levi jugo Christi, subdentes. Interea subito corruptae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
nũ brittannia ꝑgentr̃ benigne susciꝑet
ilittas: quarũ iste : tertꝰ. Reuentissimo
di. Licet apud sac̾dotes habentes do placi¬
tã caritatẽ religiosi uiri nulliꝰ cõm̃datioe
indigeant. qr tni aptũ scͥbendi se tempꝰ in
nũ seruiĩ dĩ de cuiꝰ certi sumꝰ studio cum
aliis seruis di illic nos ꝓ utilitate anima¬
rũ auriliante dño direrisse. que necesse
est ut sacerdotali studio scĩtas ura ad¬
iuuare. ⁊ sua ei solatia p̾bere festinet.
suietiã ut ꝓmptiores ad suffragandum
possitis eristere causam uob̾ iniunrimꝰ subtili¬
ter iudicare scientes quod ea cognita tota noᷤ
ꝓpt̾ dđm deuotione ad solatiandũqr reserigit
cõmodetis. Candidũ p̃t̾e̾a p̃sbit̾m cõmunẽ
filiũ quẽ ad gub̾nationẽ patͥmoniolȩ eccłe
nostre tͣnsmisimꝰ. caritati ur̃e in oĩbꝰ cõm̃damꝰ.

Expanded text:
num Brittaniam pergentem benigne susciperet, litteras, quarum iste est textus: « Reverentissimo rvus servorum Dei. « Licet apud sacerdotes habentes Deo placitam charitatem, religiosi viri nullius commendatione indigeant; quia tamen aptum scribendi se tempus ingnum, servum Dei, de cujus certi sumus studio, cum aliis servis Dei illuc nos pro utilitate animarum auxiliante Deo direxisse: quem necesse est ut sacerdotali studio Sanctitas Vestra adjuvet, et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare, scientes quod ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solatiandum, quia et res exigit, commodetis. Candidum praeterea presbyterum, communem filium, quem ad gubernationem patrimoniali ecclesiae nostrae transmisimus, char
Abbreviated transcription (Latin):
creat᷑ ⁊ occidit᷑. Huiꝰ loco constantinꝰ ex infi¬
ma militia ꝓpt̃ solã sp̃e nois sui si ne merito
uirtutis eligit᷑. Qͥ continuoi i iua a
blici fuit. Uñ mox iubente bonorio onstan¬
c comes ingalliã cũ exercitu ꝓfectꝰ. ap̃d
aielatẽ ciuitatẽ eũ clausit. cepit ⁊ occidit.
constantẽq filiũ eiꝰ que er monacho celarẽ
fecat. ierontiꝰ cames suus. ip̃d uientiã int̾

Expanded text:
creatur et occiditur. huius loco Constantinus ex infima militia propter solam spem nominis sine merito ublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam i
Abbreviated transcription (Latin):
dente niueis uestibꝰ uidit sibi adẽẽ ꝑsonã.
que manu ertensa iacentẽ uideret᷑ attol¬
lere eũq consistere firmis uestigiis imꝑabat.
Post ꝗͣ hora ita fugatis dolorib recepit pͥs¬
tina sanitate. ut die redito itinis laborẽ
subiret intrepidus.XII.
Nterea sarones pictiq bellũ adusꝰ brito¬
nes iunctis uiribꝰ susceperunt qͦs eadem
necessitas in castra contrarãt. Et cum trep
di partes suas pene impares iudicarent:
scõꝵ antistitũ auriliũ peciert̃. Qui ꝑmissi
maturantes aduentũ. tantũ pauentib s
dutie contulert. ut accessisse matimꝰ crs
tabat in castͥs. Aderant ⁊̃ quadragesime i¬
nabibes dies. quos religiosiores reddebat
p̃sentia sac̃dotũ. in tantũ ut cotidianis
p̃dicationib instituti. certati ppłi adga
baptismatis conuolarent. Nam marima
erercitꝰ multitudo undã lauacͥ saluta
expetiit. & eccła ad die in resucrectionis diu

Expanded text:
dentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, dentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consistere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fugatis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itineris laborem subiret intrepidus. 17. Interea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem neceidi partes suas pene inpares judicarent, sanctorum antistitum auxilium petierunt: qui promissum maturantes adventum, tantum paventibus duciae contulerunt, ut accessisse maximus crehristus militabat in castris. Aderant etiam quadragesimae venerabiles dies, quos relegiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum, ut, cotidianis praedicationibus instituti, certatim ad gratiam baptismatis convolarent; nam maxima devoti exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
uno in loco infirmitatis necessitate teneret᷑.
in uicina q̃ manebat casula erarsit incendiũ
qđ comsũptis domibꝰ quȩ illic palustͥ harundi
bat flabrisstimulantib ferebat᷑. Concursꝰ
omium ad antistitẽ conuolauit. ut elatus
At multitudo oĩs desꝑatione ꝑt̾rita obiua
currit incendio. S ut di potentia manifes¬
tior appareret. qͥqͥe eustodire t̾ba tẽptauãt
consumit᷑. qͦd uͦ iacens& infirmꝰ defenderit
reserato hospitio scĩ uiri erpauescens flãma
transitũ. ultͣ citqͣ deseuiens s int̾ globos flã¬
mantis incendii incolume tab̾ nacłm quod
habitator inclusꝰ seruabat emicuit. P̾rul¬
tabat t᷑ba miraculo ⁊ uictã se diuinis uir¬
tutib gͣtulat᷑. Excubabat dieb ac noctib
ante tuguriũ pauꝑis uulgꝰ sine numero.
Hi aĩas curare. hicupientẽ cor ꝑR eferri neque
faciebit infirmis. Et cũ debilitati sue nichil
remedii pateret᷑ adhibi. quada nocte can¬

Expanded text:
uno in loco infirmitatis necessitate teneretur, uno in loco infirmitatis necessitate teneretur, in vicina qua manebat casula exarsit incendium: quod consumptis domibus quae illic palustri harundinbat, flabris stimulantibus ferebatur. Concursus omnium ad antistitem convolavit, ut elatus est. At multitudo omnis desperatione perterrita, obviam currit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quidquid custodire tentaverat turba, consumitur; quod vero jacens et infirmus defenderat, resertransilivit, ultra citraque desaeviens, et inter globos flammantis incendii, incolume tabernaculum quod habitator inclusus sertat turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis turba sine numero, hi animas curare cupientes, hi corpora. Referri nequeufaciebat infirmus; et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte can