comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pensi fuissa ñ ea consilia dere publica habuissent.
uos ipsa re colligi qm̃ om̃ia uba ctepnitis. Bed undiq circuen¬
tisumꝰ: Clatilina cũ exercitu faucib urg& : alii intramȩnia
atq insinu urbis sunt hostes. neq parari neq consuli quicꝗ
potest occulte. Quomagis ꝓperandũ ẽ: quare: ita cens eo¬

Expanded text:
pensi fuisset, non ea consilia de re publica habuissent. vos ipsa re corrigi, quoniam verba contemnitis. sed undique circumventi sumus. Catilina cum exercitu faucibus urget; alii intra moenia atque in sinu urbis sunt hostes; neque parari neque consuli quicquam potest occulte: quo magis properandum est. Quare ego ita cense
Abbreviated transcription (Latin):
cedẽ. incendia. aliaq belli facinora parent. seseꝓꝓpe diẽcum
nagno exercitu adurbẽ ac cessurũ. Mũ hȩc gerunt roniȩ .G.

Expanded text:
edem incendia aliaque belli facinora parent: sese propediem cum magno exercitu ad urbem accessurum. Dum haec Romae g
Abbreviated transcription (Latin):
alius aliũ expectantes. cunc tamini. uidelic&e diis in mor¬
talib: confisi. quihanc rẽp̃. sepeinin aximis periculis
seruauere: ponuotis neq supplicus muli ebrib auxilia
deor parant : uigilando. agendo. bene consulendo. ꝓspa
om̃ia cedunt &bi sorcordiȩte atq ignauiȩ tradideris. ne

Expanded text:
alius alium expectantes cunctamini, videlicet dis inmortalibus confisi, qui hanc rem publicam saepe in maxumis periculis servavere. non votis neque suppliciis muliebribus auxilia deorum parantur; vigilando, agundo, bene consulundo prospera omnia cedunt. ubi socordiae te atque ignaviae tradideris, ne
Abbreviated transcription (Latin):
eode reg̃dit ñ temere utiascenderat s tẽptans om̃ia icr¬
eũs pierens: Itaq mariũ ppeadit acta edocce : hostatꝰ ab
rapaste qua ipse as cenderat. castellũ tẽptas . pollic&ur

Expanded text:
regreditur, non temere, uti ascenderat, sed temptans omnia et circumspiciens. Itaque Marium propere adit, acta edocet, hortatur, ab ea parte qua ipse ascenderat castellum temptet, pollicetur
Abbreviated transcription (Latin):
magnuis q: itmerib: hienie as ꝑa ꝓuenit. ad oppidũ suchul. ubi
regis thesauri eraut: đ quã qua & seiutia tẽporis. Iopor¬
timitate loci neq capi. neq: obsideri poterat: nđ circũ

Expanded text:
magnisque itineribus hieme aspera pervenit ad oppidum Suthul, ubi regis thesauri erant. quod quamquam et saevitia temporis et opportunitate loci neque capi neque obsideri poterat — nam circu
Abbreviated transcription (Latin):
mema sitȩ. quas necesse est. iusꝰtute Im nocentia tutari. Mã
alia infirma sunt E illud intelligo quirites. omiũ ora mine
cuersqe ẽ equos. bonosq fauere: qua ppe muea bente faet s rei

Expanded text:
met sitae, quas necesse est virtute et innocentia tutari; nam alia infirma sunt. et illud intellego, Quirites, omnium ora in me convorsa esse, aequos bonosque favere — quippe mea bene facta rei
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ laandũ magis quã dolendũ puto cea sunituũ Plonenim
rogiũ .si fugã exiliũ egestatẽ & om̃is has quȩ ine p̃munT.
erũnas cũ anima simul amisisti. At ego infela. intanta mala
p̃cipitatꝰ ex patrio regno. rerũ humanaus spietaculũ p̃ibeo

Expanded text:
casum tuum. Non enim regnum, sed fugam exilium egestatem et omnis has quae me premunt aerumnas cum anima simul amisisti. At ego infelix, in tanta mala praecipitatus ex patrio regno, rerum humanarum spectaculum praebeo
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ pecori. arbori infecundus : ee lo t̃raq: penuria aqͥrũ
genꝰ hominũ salubri corpore. uelox. patiens laboꝵꝰ.
plerosq senectꝰ dissoluit . nsi quiferito autbestis inte¬
ribie. Nlũmorb ħ aud sȩpe qur̃ quã suꝑat: Ad hoc male¬
fici gener splicrume oomincilia Mel qui mortal es iitio
africã habueri. quiq postea acc essertat aut quomͦ
ant se ꝑ moxcisunl quã quã abra famao quȩ pleros que
obtin& diũsũ est. tañ uti ex libris puncis. qui regis hiemp
salis dicebant̾. intpraatũ nobis esti utique resese habre
cultores ciꝰ trȩputand. quã paucissimis dicane aerũ
fidiseĩrei. penes auctores erit Africã outiohabuere
guuli & libis aspi incultiq Siuscib enet card feria.

Expanded text:
bonus pecori, arbori infecundus; caelo terraque penuria aquarum. Genus hominum salubri corpore, velox, patiens laborum, plerosque senectus dissolvit, nisi qui ferro aut bestiis interiere, nam morbus haud saepe quemquam superat; ad hoc malefici generis pluruma animalia. sed qui mortales initio Africam habuerint quique posinter se permisti sint: quamquam ab ea fama, quae plerosque obtinet, diversum est: tamen, uti ex libris Punsalis dicebantur, interpretatum nobis est utique rem sese habere cultores eius terrae putant, quam paucissimis dicam. Ceterum fides eius rei penes auctores erit. Africam initio habuere Gaetuli et Libyes, asperi incultique, quis cibus erat caro feri
Abbreviated transcription (Latin):
prucda in imucũ certam̃ sibi c̃ hostib: nainore d&rim̃to illos
uinci. quã suos uncere. statuit ñ p̃liis. neq inacie sđ aliomore
bellũ gerundũ: Itaq in loca niunidiȩ opulentis sima ꝑgit.

Expanded text:
rea inicum certamen sibi cum hostibus, minore detrimento illos vinci quam suos vincere, statuit non proeliis neque in acie sed alio more bellum gerendum. Itaque in loca Numidiae opulentissima pergit
Abbreviated transcription (Latin):
sociꝰ & amicꝰ popłi romani. armis obsessus teneor. neq: michi
micipsȩ patris mei beneficia. neq ur̃a decraa auxiliarlus

Expanded text:
socius et amicus populi Romani armis obsessus teneor; neque mihi Micipsae patris mei beneficia neque vestra decreta auxiliantu
Abbreviated transcription (Latin):
anmio accipit supͣ ea ueluti frta ꝓfalsis ducit Sed ego ad¬
olescentulus. initio sicuti pleriq studio adrẽ publicã latꝰsũ
ibiq mͥ multa aduersa fuere. Pẽ ꝓpudore ꝓ abstimentia
ꝓuirtute. audatia. largitio. auaritia uigebant: quȩ taa si
animꝰ as pnabat᷑ in solens malarũ artiũ. tañ int̃tanta uitia
ibecilla ȩtas. amibitione corrupta tenebat : Aomo cũ ab
seliquors mo&ib malis dissentirẽ nicdilominꝰ honoris
cupido. eadẽ quȩ c&eros fama atq inuidia uexabat git
ubi animꝰ ex multis mniserus acq periculis requicuit &
mͥ reliquã ȩtatem are. pͣ ꝓcul habera decreui ñ fuit ẽsliũ
socordia. atq desidia bonũ ociũ conterere: Peq ũ agrum
colendo aut uenando seruilib: officuis incentũ etatem
agere s aquo incepto studioq me ambitio mala detnie¬
rat. code regressus. statui res gestis popłi romanocar pam
ut queq menioria digna iuidebant ꝑscribere: Eo mag qđ mͥ

Expanded text:
animo accipit, supra ea veluti ficta pro falsis ducit. Sed ego adulescentulus initio sicuti plerique studio ad rem publicam latus sum, ibique mihi multa advorsa fuere. nam pro pudore, pro abstinentia, pro virtute audacia largitio avaritia vigebant. quae tametsi animus aspernabatur insolens malarum artium, tamen inter tanta vitia imbecilla aetas ambitione corrupta tenebatur; ac me, quom ab reliquorum malis moribus dissentirem, nihilo minus honoris cupido eadem qua ceteros fama atque invidia vexabat. igitur ubi animus ex multis miseriis atque periculis requievit et mihi reliquam aetatem a re publica procul habendam decrevi, non fuit consilium socordia atque desidia bonum otium conterere, neque vero agrum colundo aut venando, servilibus officiis, intentum aetatem agere; sed a quo incepto studioque me ambitio mala detinuerat, eodem regressus statui res gestas populi Romani carptim, ut quaeque memoria digna videbantur, perscribere, eo magis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ pedestriũ: bomilcarẽ p̃fecit : Cũq edoc& quy̧ agerae
Ipse ꝓpͥormontẽ oũ mi equitatũ &peditib: delectis. suoscã¬
locat: Dert singulas turmas ⁊ manipulos circũ uens. mon&
atq obcestat᷑ uti memores prisinȩ uirtutis ⁊ memoriȩ.
sese regnũq suũ ab romanorũ a uaritia defendant cũ his
certam̃ forei q̃uos antea uictos subiugũ miserint. ducẽ illis

Expanded text:
destrium Bomilcarem praefecit eumque edocet quae ageret. Ipse propior montem cum omni equitatu et peditibus delectis suos collocat. Dein singulas turmas et manipulos circumiens monet atque obtestatur, uti memores pristinae virtutis et victoriae sese regnumque suum ab Romanorum auaritia defendant: cum iis certamen fore, quos antea victos sub iugum miserint; ducem illis
Abbreviated transcription (Latin):
exeri formudine. parsad romanos alii ad regẽ bocchũ ꝓfugerant
cũneq bellũ gerisie adnunistris possa : In ouor ꝓ fidẽ intantai

Expanded text:
eteri formidine pars ad Romanos, alii ad regem Bocchum profugerant, quom neque bellum geri sine administris posset et novorum fidem in tanta
Abbreviated transcription (Latin):
transuorsis p̃luis i t̃suũ remoraturos ⁊qm̃ armis diffiderũt
las situdinẽ & sitcĩ militũ tẽptaturos: Dcinde ips ȩ prie. atq

Expanded text:
transvorsis proeliis iter suom remoraturos et, quoniam armis diffiderent, lassitudinem et sitim militum temptaturos. deinde ipse pro re atq
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ cognitꝰ eẽt. neu ũba mimici antefacta suap̃oneren.
Deide utriq curia egrediunt᷑. Benat᷑ statĩ consulit. Iau¬
tores legatoꝵᷤ. p̃terca senatꝰ magnapars grat. deprauata
ad herbalis dicta c̃tẽpnere. uigurchȩ uirtutẽ excollere.
laudib gã. uoce Peniq om̃ib modis pnd alieno scelere. & fla¬
e equũ diuitus carserat subuenuendũ adherbali & suemp¬
salis mortẽ seuere undicandã ceasebar Dedexomibus
maxane emiliꝰ scaurꝰ. hond nobilis. inpiger factiosus auio
potentiȩ honoris diutiarũ eaerũ. uitia sua callideo cculta
Isp̃ quã uidae regis. largicionẽ famosã. inꝑudentẽq ueritꝰ
qđ intalire sol& fieri. nepolluta lcentia in uidiã accende¬
in senatu. quȩ ił p̃tiũ aut̃ gram ante ferebat: Deera ũ fto
uti in legati regnũ quod micipsa obtoiueraetint̃ iugus ha
& adherbalẽ duudereni Ouiꝰ legationis princeps fuit
Luciꝰopimui homoclarꝰ &tũ insenatu poters qr cõnsul. &x

Expanded text:
tiae cognitus esset, neu verba inimici ante facta sua ponerent. Deinde utrique curia egrediuntur. Senatus statim consulitur. Fautores legatorum, praeterea senatus magna pars gratia deprauata Adherbalis dicta contemnere, Iugurthae virtutem extollere laudibus; gratia, voce, denique omnibus modis pro alieno scelere et flaet aequum divitiis carius erat, subueniendum Adherbali et Hiempsalis mortem seuere vindicandam censebant, sed ex omnibus maxime Aemilius Scaurus, homo nobilis impiger factiosus, auidus potentiae honoris divitiarum, ceterum vitia sua callide occultans. Is postquam videt regis largitionem famosam impudentemque, veritus, quod in tali re solet, ne polluta licentia invidiam accende, quae vero pretium aut gratiam anteferebat. decretum fit, uti decem legati regnum, quod Micipsa obtinuerat, inter Iugurtham et Adherbalem dividerent. quoius legationis princeps fuit L. Opimius, homo clarus et tum in senatu potens, quia consul C.
Abbreviated transcription (Latin):
riã cruddi cxercebant: S ed postquã. Ei . N. pompeiꝰ adhelli
moritunt̃ atq mtridaticat muissus ÷: plebis opesinmuinutẽ.
paui oris potentia ereuit: Pimagistrat: ꝓuncias. aliaq
onũa tenere ipschorii. florentis sine meũ ȩtatẽ agere:

Expanded text:
riam crudeliter exercebant. sed postquam Cn. Pompeius ad bellum maritumum atque Mithridaticum missus est, plebis opes inminutae, paucorum potentia crevit. ii magistratus, provincias aliaque omnia tenere; ipsi innoxii, florentes, sine metu aetatem agere
Abbreviated transcription (Latin):
abonis loca taerã inculta feda. atq formidolosahabere.
Itaq censuit pecinas corũ publicandas ipsos ꝑmimicipia
incustodis habendos uidelic& timens. nesi romȩ sint. aut
apł arib coniurationis aut amultitudine conductaꝑiuĩ
cripiant: Suasi uͦmaliatq scelesti. tantũmodo iurbe.
& ñ ꝑtotã italiã sint. autñ ibi plus possit audatia. ubi ad

Expanded text:
bonis loca taetra, inculta, foeda atque formidulosa habere. itaque censuit pecunias eorum publicandas, ipsos per municipia in custodiis habendos, videlicet timens, ne, si Romae sint, aut a popularibus coniurationis aut a multitudine conducta per vim eripiantur; quasi vero mali atque scelesti tantummodo in urbe et non per totam Italiam sint, aut non ibi plus possit audacia, ubi ad
Abbreviated transcription (Latin):
nesui diffiderent instart. Itabellimꝰ modo pacis mora.
consulẽ ludificare : Ac fuere qͥtũ albinũ haudignarũ

Expanded text:
ne sui diffiderent, instare: ita belli modo, modo pacis mora consulem ludifficare. Ac fuere qui tum Albinum haud ignaru
Abbreviated transcription (Latin):
allobrogũ conuicto confessiq sint. cędem. incendia aliaq
se feda atq crudelia facinora inciuss patriãq parauisse.
de confessis sicuti demanifestis : rerũ capitaliũ moremaiors
suppliciũ suniendũ sost quã cato assedit: consularesom̃s.

Expanded text:
Allobrogum convicti confessique sint caedem, incendia aliaque se foeda atque crudelia facinora in civis patriamque paravisse, de confessis, sicuti de manufestis rerum capitalium, more maiorum supplicium sumundum.' Postquam Cato adsedit, consulares om
Abbreviated transcription (Latin):
memores pristine iurtutis. licuit nob. cũ summa turpitu¬
dine: in exilio ꝑtatẽ agere. potiustisi nulli romȩ amissis
bonisulienas opes expectare: quia illa feda. atq intoleran¬
da uiris uidebãt. hȩc sequi decreiustis.ihȩc relinquere
uultis audacia opus est. Plemo nisi uictor: pace bellũ mu¬
tauit: Piam infuga salutẽ sꝑare. cũ arma quib. corptegitꝰ
ab hostib auesteris. taũ dementia est: seꝑ inplio. Is mari¬
loci Qđ si uirtuti ur̃ę forcionia inuiderit. c̃auete inulti
anima anuutatis. neu captipoes sicuti pecora trucidemiii
qua uiroꝵ more pugnantes. eruentã atq luctuo sãuicttriã:
hostib telinquatis: ses cc ubi deoret paulilũ c̃morat᷑ signa
canere uib&. atq instructos ordines. in locũ ęquũ deducit:
ehine remotis om̃uĩ equis. quo militib exȩquato pericło
anunꝰ amplior eẽt. ipsepedes exercitũ ploco atq copus
instruit: aniuti planities erat int̃ sinistros montes. &

Expanded text:
memores pristinae virtutis. licuit vobis cum summa turpitudine in exilio aetatem agere, potuistis nonnulli Romae amissis bonis alienas opes expectare: quia illa foeda atque intoleranda viris videbantur, haec sequi decrevistis. si haec relinquere voltis, audacia opus est: nemo nisi victor pace bellum mutavit. nam in fuga salutem sperare, quom arma, quibus corpus tegitur, ab hostibus avorteris, ea vero dementia est. semper in proelio iis maxuloci. Quod si virtuti vostrae fortuna inviderit, cavete inulti animam amittatis neu capiti potius sicuti pecora trucidemini quam virorum more pugnantes cruentam atque luctuosam victoriam hostibus relinquatis.' Haec ubi dixit, paululum conmoratus signa canere iubet atque instructos ordines in locum aequom deducit. dein remotis omnium equis, quo militibus exaequato periculo animus amplior esset, ipse pedes exercitum pro loco atque copiis instruit. nam, uti planities erat inter sinistros montis et
Abbreviated transcription (Latin):
luxarut atq inopia p̃ceps abierat Serũ ingenũ ei hatid ab sardũ
posseuersus facere iocũ mouere. sermonenti. uł modesto
uł molt uł ꝓcaci Prorsus multȩ facetiȩ mult̃q lepesinecut:
Hisreb: conparatis canliaua nidulonui inpxinũ aenñã cosulatũ

Expanded text:
luxuria atque inopia praeceps abierat. verum ingenium eius haud absurdum: posse versus facere, iocum movere, sermone uti vel modesto vel molli vel procaci; prorsus multae facetiae multusque lepos inerat. His rebus conparatis Catilina nihilo minus in proxumum annum consulatu
Abbreviated transcription (Latin):
dir̃ quintũ. ꝗ. iterũ barbarimale pugnauerant: legati¬
boccho ueniunt qͥ regis ũbis abmario paiuere duosq

Expanded text:
diem quintum, quam iterum barbari male pugnauerant, legatiBoccho veniunt, qui regis verbis ab Mario petiuere, duos quam
Abbreviated transcription (Latin):
oriebat mim̃ sũ ꝑtingens. uestit oleastro ac mistetis. aliis¬
q generib arborũ q̃ humi arida atq arenoso gignunt᷑: Me.

Expanded text:
immensum pertingens, uestitus oleastro ac murtetis aliisque generibus arborum, quae humi arido atque harenoso gignuntur. me
Abbreviated transcription (Latin):
ratu ÷. qua intenta fuerit quantaui rogationẽ usserit.¬
de creuera. uoluerit. magis odio nobilitatis. cuimalaillo
parabant᷑ quã curarei p̃. tufitalibido in partib: erat Ihi
corcis inau ꝑculsis. AA. scaurus quẽ legatũ bestiȩ fuisse

Expanded text:
ratu est quam intenta fuerit quantaque vi rogationem iusserit, magis odio nobilitatis, cui mala illa parabantur, quam cura rei publicae: tanta libido in partibus erat. Igitur ceteris metu perculsis M. Scaurus, quem legatum Bestiae fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
inimꝰ amplior eẽt. Pepide cospollicitos opã sua. domũ dimitat
Ded allobroges dium incerto habuere quidnã consilu caperent:

Expanded text:
nimus amplior esset. deinde eos pollicitos operam suam domum dimittit. sed Allobroges diu in incerto habuere, quidnam consili caperent
Abbreviated transcription (Latin):
catenis habiturũ. ab imꝑatore c̃sulco tłcu: qđ homouianis
& regiȩ suꝑbiȩ. imꝑionimis gaudera: Quȩ om̃ia illis co
firmiora uidebant q̃ duit᷑ nitate belli resfamiliares corra¬
perant: && animo cupienti nicdhil satis festinat: ¶Erat pterea
uerercitu nr̃o. ñumida qͥdã nõe &audi. martan abał filuis

Expanded text:
catenis habiturum; ab imperatore consulto trahi, quod homo inanis et regiae superbiae imperio nimis gauderet. Quae omnia illis eo firmiora videbantur, quia diuturnitate belli res familiaris corruperant et animo cupienti nihil satis festinatur. Erat praeterea in exercitu nostro Numida quidam nomine Gauda, Mastanaba
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ȩs mutuũ reddere ipse anullo repeere magis id
laborare ut illi ꝗ plurimi deberen. ioca. atq: seria
cũ humillimis agere : Inoꝑib in agmine. atq ad uigi¬
lias multꝰ ad eẽ. neq interim qđ praua ambitio solae

Expanded text:
es mutuum reddere, ipse ab nullo repetere, magis id laborare, ut illi quam plurimi deberent, ioca atque seria cum humillimis agere, in operibus, in agmine atque ad vigilias multus adesse, neque interim, quod praua ambitio sole
Abbreviated transcription (Latin):
arrect : Itaq ex copia tubicinũ. Icor nicinũ numero R.
ꝗ uelocissimos delegit Tc̃ his p̃sidio qͥ forent q̃uatuor
centurtones om̃s q liguri parere iub& : Iei negotis pximũ
diẽ coussitiut : Adubiex p̃c epto tẽpꝰiusũ : paratis c̃positisq

Expanded text:
arrectus. Itaque ex copia tubicinum et cornicinum numero quinque quam uelocissimos delegit et cum iis, praesidio qui forent, quattuor centuriones, omnisque Liguri parere iubet et ei negotio proximum diem constituit. Sed ubi ex praecepto tempus visum, paratis compositisq
Abbreviated transcription (Latin):
mauris incurrit: Boccꝰ statĩ auestit᷑ . Aciugusthadũ
sustentare suos Ippe iã adeptã uictoriã r&inere cupit.
circũ uent abequitib: dextra sinistra om̃ib occisis solus
int̃tela hostiuĩ uitabundus erũpit:. Atq interĩmarus
fugatis equitib auxilio sus. ac currit quos pelliiã acce¬
perat: deniq: hostes iã undiq fusi: Tũs pectaculũ horri¬
bileincãpis patentib sequi fugere. occidi. capi equiatq
uri afflicti ãc multis uulnerib acceptis ñeq fugere posse
neq quia ẽ patiͫ nitimͦ acstati concidere. Postremo om̃ia qͣ¬
uisus erat constrata telis. armis. cada uerib Tint̃ eahum in¬
fectasangiunȩ.Iostea loci cons ul haud dubie iã uctor
ꝑuenit inoppidũ cistã qͦ unti ꝓfect intenderat: Eopost

Expanded text:
Mauris incurrit. Bocchus statim auertitur. At Iugurtha, dum sustentare suos et prope iam adeptam victoriam retinere cupit, circumventus ab equitibus, dextra sinistraque omnibus occisis solus inter tela hostium vitabundus erumpit. Atque interim Marius fugatis equitibus accurrit auxilio suis, quos pelli iam acceperat. Denique hostes iam undique fusi. Tum spectaculum horribile in campis patentibus: sequi fugere, occidi capi; equi atque viri afflicti, ac multi uulneribus acceptis neque fugere posse ue quietem pati, niti modo ac statim concidere; postremo omnia,isus erat, constrata telis armis cadaueribus, et inter ea humus infecta sanguine. Post ea loci consul haud dubie iam victor pervenit in oppidum Cirtam, quo initio profectus intenderat. Eo post
Abbreviated transcription (Latin):
parabat: Q& erisine mora ueniunt Cepariꝰ paulo ante
domo egressus. cognito indicio exurbe ꝓfugerat: Consul
lentulũ qđ ptor erat rĩpse manu tenens. insenatũ ꝑducit: reli¬
quos cũ custodib mȩdẽ concordiȩ uenirx iub&: cosenatũ ad¬
uocat. Ellagnaq frequentia eiꝰ ordinis. uolturcui cũ legatis

Expanded text:
parabat. Ceteri sine mora veniunt; Caeparius, paulo ante domo egressus, cognito indicio ex urbe profugerat. Consul Lentulum, quod praetor erat, ipse manu tenens in senatum perducit, reliquos cum custodibus in aedem Concordiae venire iubet. Eo senatum advocat magnaque frequentia eius ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
magnisice fecerant regulimunũ cuenerũt. ut int̾sede
cunctis negotiis disceptarent: Ordhemps ab quimimnimꝰ ex

Expanded text:
magnifice fecerant, reguli in unum convenerunt, ut inter se de cunctis negotiis disceptarent. Sed Hiempsal, qui minimus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ c̃silũ & quasi ꝑamititiã monere. netã praua uiciper&.
neutã suꝑ fortunã atumũ gerer&. nomuĩa er̃ib: piendaet̃
debere illires suas satis placere  Rest remo ciuera id p&eere
a poplo romano qđ illi iure negar&̃: Nsoseq hȩc atq: alia talio

Expanded text:
consilium et quasi per amicitiam monere, ne tam praua inciperet neu super fortunam animum gereret: non omnia omnibus cupienda esse, debere illi res suas satis placere; postremo caueret id petere a populo Romano, quod illi iure negaretur. Postquam haec atque alia tali
Abbreviated transcription (Latin):
aboppido cirta. undiq simul speculatores citi sese ostendũt:
Quarẽ hostis ad ex intelligit᷑: Sd̃qr diĩ si redeuntes ali abalia
parte. atq om̃s idẽ siguificabant c̃ sulincest quonã maciẽ
instruer&. nullo ordine c̃mutato. ad ũ sũ om̃ia parat: ibidẽ
opperit᷑. Itẽ uigusꝰt hã spes frustatti qͥ copias inquactuor
partes distribuerat rat ẽxom̃ib equȩ aliquos ab t̃go hostib
uenturos : Interĩ silla quẽ pͥmũ hostes actigerant c̃ohor¬
tat᷑ suos turmatĩ: iquã maxime c̃festis equis ipse aliiq
mauros inuadunt: Vex erim loco maneNes ab iaculis enunꝰ
enussis corꝑa tegere: Isiqui nimanꝰ uenerant õbtruncare:
Dũ eomͦ equites p̃ liarent᷑: bo ccꝰ cũ peditib: qͦs uolux fili ei ad¬
duxerat. neq impriore pugna mit inesnorati ad fuerant
postrema romano ꝵ aciẽ inuadunt : Uũ mari apđ primos
agebat. qđ ibiiuguiꝰtha c̃plurimis erat: Dem numida coguito

Expanded text:
ab oppido Cirta undique simul speculatores citi sese ostendunt, qua re hostis adesse intellegitur. Sed quia diuersi redeuntes alius ab alia parte atque omnes idem significabant, consul incertus, quonam modo aciem instrueret, nullo ordine commutato aduersum omnia paratus ibidem opperitur. Ita Iugurtham spes frustrata, qui copias in quattuor partis distribuerat, ratus ex omnibus aeque aliquos ab tergo hostibus venturos. Interim Sulla, quem primum hostes attigerant, cohortatus suos turmatim et quam maxime confertis equis ipse aliique Mauros invadunt, ceteri in loco manentes ab iaculis eminus emissis corpora tegere et, si qui in manus venerant, obtruncare. Dum eo modo equites proeliantur, Bocchus cum peditibus, quos Volux, filius eius, adduxerat neque in priore pugna, in itinere morati, affuerant, postremam Romanorum aciem invadunt. Tum Marius apud primos agebat, quod ibi Iugurtha cum plurimis erat. Dein Numida cognito
Abbreviated transcription (Latin):
forcunis erꝑtessumꝰ. neq caiquã nrm licuit more maiorũ legeuti.
neq amuisso patrimonio. liberũ corpꝰ habere: tanta seuitia

Expanded text:
fortunis expertes sumus. Neque cuiquam nostrum licuit more maiorum lege uti neque amisso patrimonio liberum corpus habere: tanta saevitia
Abbreviated transcription (Latin):
fuit qr prudentis simꝰ quisq maxime nego ciosus erat. Ingeniũ.
nemosine corpore exercebat. Optunꝰ quisq facere quã dicere a
sua ab aliis benefacta laudari quã ipse aliod narrare malebat:
git domi militiȩq bonunores colebant: Concordia maximia.
munima auaricia erat: ius. bonĩquȩ apud eos n legib magis
quã natura ualebat: Iurgia. discordias. simultates c̃ hostib¬
exercebant Qiuescũ ciuib deuuirtute certabant: Insuppli¬
cus deorũ magnifici. domi parci. Inamicos. fideles erant

Expanded text:
fuit, quia prudentissumus quisque maxume negotiosus erat, ingenium fuit, quia prudentissumus quisque maxume negotiosus erat, ingenium nemo sine corpore exercebat, optumus quisque facere quam dicere, sua ab aliis bene facta laudari quam ipse aliorum narrare malebat. Igitur domi militiaeque boni mores colebantur; concordia maxuma, minuma avaritia erat; ius bonumque apud eos non legibus magis quam natura valebat. iurgia discordias simultates cum hostibexercebant, cives cum civibus de virtute certabant. in suppliciis deorum magnifici, domi parci, in amicos fideles erant
Abbreviated transcription (Latin):
Elirtomia doniuerat: Sed głe mexinia certam̃. ant ipsoserat¬
S. Sequisq hoste ferre muru as cendere conspicai ducale facy
facere ꝓperabat : eas diuitias. eã bonã famã. magnãq nobi¬
litatẽ putabant: lauđ auidi. pecuniȩ liberales erant.
Głam ingentẽ. diuitias honestas uolebant Memorare
possẽ quib: in locis. maximas hostiũ copias popłs romanꝰ parua
manu fuderit : quas urbes natura munitas pugnando cȩperit.
nͥ eares longiꝰ nos abincȩpto traherae : Sed ꝓfecto fortuna inN
om̃i re dominat᷑ Ia. rescunctas n ex libidine magis quã ex
uero celebrat obscuratq Atheniensiũ res gestȩ. sic̃ ego
estimo. satis amplȩ magnificeq fuere. Uerũ aliquanto mino¬
res tam̃ quã fama ferunt᷑: Sedq prouenere ibi magna scrip
Ita cors qͥca fecere iuistꝰ tantahab&eũr. quantũ ea uerbis potuere
extollere p̃clara ingenia. At popło Romano nũquã cacopia

Expanded text:
virtus omnia domuerat. sed gloriae maxumum certamen inter ipsos eratvirtus omnia domuerat. sed gloriae maxumum certamen inter ipsos erat: se quisque hostem ferire, murum ascendere, conspici, dum tale facinus faceret, properabat. eas divitias, eam bonam famam magnamque nobilitatem putabant. laudis avidi, pecuniae liberales erant; gloriam ingentem, divitias honestas volebant. memorare possum, quibus in locis maxumas hostium copias populus Romanus parva manu fuderit, quas urbis natura munitas pugnando ceperit, ni ea res longius nos ab incepto traheret. Sed profecto fortuna in omni re dominatur; ea res cunctas ex lubidine magis quam ex vero celebrat obscuratque. Atheniensium res gestae, sicuti ego existimo, satis amplae magnificaeque fuere; uerum aliquanto minores tamen, quam fama feruntur. Sed quia prouenere ibi scriptorum mIta eorum qui fecere uirtus tanta habetur, quantum eam uerbis potuere extollere pra
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰannis in firmũ. ingeniũ sapientia ualidũ erat . reipconsul¬
tabant: Miuł ȩtatȩ uł curȩ simulitudine. patres appellabant
Postubi rogiũ imperũ. qđ initio conseruande libtatis. atque
inmitato more. annua imperia binosq dnperatores sibi fecre:
Somodo nunime posse putabant plicentiã in solescere anunũ
humanũ ꝓed ea tempestate. erpere se quisq magis extollere
magisq ingeniũ in ꝓiitu habere. Hã regb boriu quã malesus¬
pectiores sunt : sempq bis aliena iure for midolos c eses
ciuitas incredibile memoratu ẽ. adepta libtate quantũ breui
reuerit: tanta cupido głȩ incesserat. Iaprinũ uiuent simulas¬
belli patiens erat. In castris ꝑ labore usumilitia discebat
magisq indecoris arinis & militarib equis. quã inscortisatq
conuus libidinẽ habebant: git talib: iuris ñ labor n solit
n loc ullus asp aut ardiuuĩ erat. ñ armat hostis formidolosus

Expanded text:
corpus annis infirmum, ingenium sapientia validum erat, rei publicae consulcorpus annis infirmum, ingenium sapientia validum erat, rei publicae consultabant: hi vel aetate vel curae similitudine patres appellabantur. post ubi regium imperium quod initio conservandae libertatis atque  convortit, inmutato more annua imperia binosque imperatores sibi fecere: eo modo minume posse putabant per licentiam insolescere animum humanum. Sed ea tempestate coepere se quisque magis extollere magisque ingenium in promptu habere. nam regibus boni quam mali suspectiores sunt, semperque iis aliena virtus formidulosa est. ciuitas incredibile memoratu est adepta libertate quantum breui creuerit; tanta cupido gbelli patiens erat, in castris per laborem usum militiae discebat, magisque in decoris armis et militaribus equis quam in scortis atque conviviis lubidinem habebant. igitur talibus viris non labor insolitus, non locus ullus asper aut arduos erat, non armatus hostis formidulosus:
Abbreviated transcription (Latin):
pessima acflagitio sissima factasit diserere Srbẽromã
sicuti ego accepi. condidere atq habuere uitio troiani. qui
enlea duce ꝓfugi sedib incertis uagabant: Cũq his abori¬
gnes gon horunũ agreste. sine logib sine imperio liberũatq
solutũ: hi post quã tnuma mȩnia conuenere. dispar genere
dissimila lingua alius alio mete iuuentes incredibde memorata
agris aucto. satis pspa. satisq pollens uidebat fcutipleriq
mortalũ habent᷑ inuidia exopilentia ortacst Pgit̃ regis
populi¬
popłiq funitini bello tẽptare. p̃auci exanucis auxilio eẽ:¬
Nã cceeri maũ ꝑculsi ꝑiculis ab erant: at roniani domi militiş¬
q intenti. feslinabant parare. alius aliũ hortari hostib: ob¬
uiã ire. libtatem patriã. parentesq armis togere Potii
picula urtute ppulerant sortis atq amicis auxiliua portibant
magisq dandis. quã accipiendis beneficus amicitias parbint:
Imperiũ legitimnũ. nomĩ imperũ regiũ habebant: del ecti quib

Expanded text:
pessuma ac flagitiosissuma facta sit, disserere. Urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis vagabantur, cumque iis Aborigenus hominum agreste, sine legibus, sine imperio, liberum atque solutum. hi postquam in una moenia convenere, dispari genere, dissimili lingua, alius alio more viventes, incredibile memoratu agris aucta satis prospera satisque pollens videbatur, sicuti pleraque mortalium habentur, invidia ex opulentia orta est. igitur reges populique finitumi bello temptare, pauci ex amicis auxilio enam ceteri metu perculsi a periculis aberant. at Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire, libertatem patriam parentisque armis tegere. post ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant, magisque dandis quam accipiundis beneficiis amicitias parabant. imperium legitumum, nomen imperi regium habebant. delecti, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
bellis neq peridu ntq: laboris paciuens. lingna quã manu.
pmptior p̃dator ei socus lipse p̃de hostũ sine umꝑio ce
modestia habit: Ita in peratori nouo plus ex malis morib
ollictudins q̃uẽ er copuo militũ utalii auts ptibint a crde¬

Expanded text:
 neque laboris patiens, lingua quam manu promptior, praedator ex sociis et ipse praeda hostium, sine imperio et modestia habitus. Ita imperatori nouo plus ex malis moribus sollicitudinis quam ex copia militum auxili aut spei bonae accede
Abbreviated transcription (Latin):
incertũ habeo. pud& anpigeat magis disserere. Igitꝰ
silla uti supra p̃dictũ ẽ. postiquã mafricã atq in castra
maruicũ equitatu uenit . rudis antea & ignarꝰ belli.

Expanded text:
incertum habeo pudeat an pigeat magis disserere. Igitur Sulla, uti supra dictum est, postquam in Africam atque in castra Mari cum equitatu venit, rudis antea et ignarus belli
Abbreviated transcription (Latin):
liis talib Preterea frum̃tũ publicȩ datũ. uenderi. panẽ ine
merqg̃an Postremo quȩ cũq dici aut fingi queunt igneuuȩ

Expanded text:
liis talibus; praeterea frumentum datum publice vendere, panem in dies mercari; postremo quaecumque dici aut fingi queunt ign
Abbreviated transcription (Latin):
abincenso capitolio. illũ cẽ iucesimũ annũ. quẽ sepc ex
ꝓdigus haruspices respondissent bello ciuili cruentũ
fore: Igit plectis litteris cũpriꝰ oñs signas uacogno ussear

Expanded text:
ab incenso Capitolio illum esse vigesumum annum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. Igitur perlectis litteris, cum prius omnes signa sua cognovisse
Abbreviated transcription (Latin):
expeditis imnprina acie uersari. Laborantib: succurere
integros ꝓsaucus accersire : om̃ia ꝓuidere multiũ pse
pugnare. sepehostẽ ferire: strenuimilitis &e bonu impe¬
ratoris. officiasimul ex equebat᷑: Ioereuis. ubi uid& cati¬
linã contra acratꝰ erat. magna ui tendere. cohortem

Expanded text:
expeditis in prima acie versari, laborantibus succurere, integros pro sauciis arcessere, omnia providere, multum ipse pugnare, saepe hostem ferire, strenui militis et boni imperatoris officia simul exsequebatur. Petreius – ubi videt Catilinam, contra ac ratus erat, magna vi tendere – cohortem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lio ĩpsi mͦꝰ eminꝰ sauciabant᷑. neq etra feriendi. aut ẽseren¬
dimanũ: c̃õpiaerat: Anteia doctiabiugurtha equites ubi
romanorũ turma inseq ceperat: non c̃ferti neq ununũ sesereci

Expanded text:
lio ipsi modo eminus sauciabantur, neque contra feriendi aut conserendi manum copia erat. Ante iam docti ab Iugurtha equites, ubi Romanorum turma insequi coeperat, non confertim neque in unum sese reci
Abbreviated transcription (Latin):
iugustiã inp̃toriũ abditxit ibiq setreto moniut iutpoci
publice quã priuatĩ anucitiã popłi romani coler&. neu
aliquib largiri in suescere . periculose a paucis emi quod

Expanded text:
Iugurtham in praetorium abduxit ibique secreto monuit, ut potius publice quam privatim amicitiam populi Romani coleret neu quibus largiri insuesceret: periculose a paucis emi quod
Abbreviated transcription (Latin):
fore credebat: Igit᷑ confirmato animo. uocari ad seseiuba
lentulũ. c&ehegũ. statiliũ gabiniũ. Ntẽ queil̃ cepariũ
tar facinensẽ qui in apuliã ad concitanda seruicia ꝓficisci

Expanded text:
fore credebat. Igitur confirmato animo vocari ad sese iubet Lentulum, Cethegum, Statilium, Gabinium itemque Caeparium Terracinensem, qui in Apuliam ad concitanda servitia proficisci
Abbreviated transcription (Latin):
sacris fieri consueuit: apruisse consilũ suũ: atq eo dictitarẽ fecisse
quod uit sefidi magis forent. Alius alii tanti facinoris conscu
Nonnulli ficta i hȩc imulto p̃terea existimabcat ab his qͥciceronus
inuidĩ quȩ postca hosta ÷. lenir credebaet a trocitate sceleris
cor qͥpenas dederant: Nobea rspmagnitudine parũ conpta :
Sedinca conuratione fuit gcuriꝰ nat haud obscuro loco flagitus
atq facinorib cooptꝰ: Quc̃ censores senatir ꝓbrigrã mnoueraa:
Buic homini ñ minor uanitas unerati quã audacia neq raicere¬
quȩ audierat. neq: iu& sipse scelera occultartꝰ: prorsis neq dicere
neq facere quicq pensi habebat Et rat cieu fuluia muliere
nobili: stupriuetis̃ consuaudo: Quic õmunꝰ grat᷑ eẽt. quiaimno pua
niui largri poterat. repente glans. mnaria montsq polliceri
cepit: ⁊ nunari mt̃ dũ ferro iusiobuaxi a forae: Sostremo fero ci

Expanded text:
sicuti in sollemnibus sacris fieri consuevit, aperuisse consilium suom, atque eo dictitare fecisse, quo inter se fidi magis forent alius alii tanti facinoris conscii. nonnulli ficta et haec et multa praeterea existumabant ab iis, qui Ciceronis invidiam quae postea orta est leniri credebant atrocitate sceleris eorum, qui poenas dederant. nobis ea res pro magnitudine parum comperta est. Sed in ea coniuratione fuit Q. Curius, natus haud obscuro loco, flagitiis atque facinoribus coopertus, quem censores senatu probri gratia moverant. huic homini non minor vanitas inerat quam audacia: neque ree audierat, neque suamet ipse scelera occultare, prorsus neque dicere neque facere quicquam pensi habebat. erat ei cum Fulvia, muliere nobili, stupri vetus consuetudo. quoi cum minus gratus esset, quia inopia minus largiri poterat, repente glorians maria montisque polliceri coepit et minari interdum ferro, ni sibi obnoxia foret, postremo feroci
Abbreviated transcription (Latin):
instructꝰ ad thalã ꝓficiscit᷑: Demide ubi adid liciuentũ.
qđ numidis p̃ceperat . & castra posita munita q̃ sunt tanta
repente cȩlo missa uis aquȩ dicit᷑ ut eamꝰ exerctiu satis. suꝑ

Expanded text:
instructus ad Thalam proficiscitur. deinde ubi ad id loci ventum, quo Numidis praeceperat, et castra posita munitaque sunt, tanta repente caelo missa vis aquae dicitur, ut ea modo exercitui satis su
Abbreviated transcription (Latin):
red c̃uicta inȩnia exercitucirc̃uent. Legatis imꝑat ubi
p̃luĩ incipit: Remanꝓ ingenio qsq parsemnuñ glande. aut

Expanded text:
rebus cuncta moenia exercitu circumvenit, legatis imperat, ubi proelium incipitur. Romani, pro ingenio quisque, pars eminus glande aut
Abbreviated transcription (Latin):
infirmis simo generi resisti posse. uixta boni maliq streniu &e
imbelles multi oberun cari : In ea canta asꝑitate. seuissimis
numidis. Ioppido undiq lauso turpiliꝰ p̃fect imĩ exom̃ib
italicis intact ꝓfugit: Id miscđia ne hospitis anbactiolinne
aut casuita tuenerit p̃arũ c̃perimꝰ: ñis d illi intantomalo

Expanded text:
infirmissimo generi resisti posse: iuxta boni malique, strenui et inbelles inulti obtruncari. In ea tanta asperitate saevissimis Numidis et oppido undique clauso Turpilius praefectus unus ex omnibus Italicis intactus profugit. Id misericordiane hospitis an pactioneaut casu ita evenerit, parum comperimus, nisi, quia illi in tanto malo
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. Ued postquã antoni cũererciti aduentabat: catilino
ꝑmontes it fucere. mͦ adurbẽ. mͦgalliã uersusc̃ astra mouero

Expanded text:
tabant. sed postquam Antonius cum exercitu adventabat, Catilina per montis iter facere, modo ad urbem, modo Galliam vorsus castra mover
Abbreviated transcription (Latin):
loca arida atq: uasta rẽ cognouerat : tañ spepatrandibelli
sici oppidi potit foret i om̃s aspitates suꝑuadere. acnaturã

Expanded text:
loca arida atque vasta esse cognoverat, tamen spe patrandi belli, si eius oppidi potitus foret, omnis asperitates supervadere ac natura
Abbreviated transcription (Latin):
exsillanis colonis qͥb: libido atq: licxuria ex magiis rapinis uicha
reliqui fecerant: acũ ciceroni nuntiar eit : ancipitina loꝑmotꝰ.
qđ neq urbẽ ab insidiis priuato consilio longiꝰ tueri pocerat ineq
exercit manlii quant aut quo consilio for&. satos cõptũ habebat

Expanded text:
ex Sullanis coloniis, quibus lubido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerat. Ea cum Ciceroni nuntiarentur, ancipiti malo permotus, quod neque urbem ab insidiis privato consilio longius tueri poterat neque, exercitus Manli quantus aut quo consilio foret, satis compertum habebat
Abbreviated transcription (Latin):
agros uastac. multa castella. & oppida temere munita. aud
sine p̃sidio capit. incenditq puberesq int̾ficit. uib& alia
om̃ia : militũ p̃da eẽ Eaformidine multi mortales. rons¬

Expanded text:
agros vastat, multa castella et oppida temere munita aut sine praesidio capit incenditque, puberes interficit, iubet alia omnia militum praedam esse. ea formidine multi mortales Roma
Abbreviated transcription (Latin):
irem fore credens uiuusos appellare ⁊ cohorteri. in abditã
partẽ edu seceditisap sioñ ib arbutris ꝓcul amotis orationẽ

Expanded text:
rem fore credens univorsos appellare et cohortari in abditam partem aedium secedit atque ibi omnibus arbitris procul amotis orationem
Abbreviated transcription (Latin):
mictit inqͥs mollitiã socor diãq: uiri acciisare testari
dõꝑ quos uirauiss&: Aonere nep̃mia maeelli inpestẽ

Expanded text:
mittit, in quis mollitiam socordiamque viri accusare, testari deos, per quos iuravisset, monere, ne praemia Metelli in pestem
Abbreviated transcription (Latin):
existumans non niinꝰ metibi quã liberissigenuisse : obbenesi¬
cia carũ fore ꝑeq eares. falsu me habuit lã ut alia
magia a cgregiatua omittan. nouissumere diens numian¬
tia meq regnũq meũ gła honora uisti. tuaq istute nob
romanos ex anucis. anucissimos fecisti: Inhis pania. nom̃
familie. renouatũ est: Pstremo qđ difficillumu int̃mor¬
facit. ꝑhancdexterã. pregnifide moneo obaestorq teut
hos qui abi genere ꝓpinqui. beneficio meo fressunt . caros
habeas Pcumalis alienos adiungere quã sangiune c̃iunctos
etinere Mlonexercitꝰ neq thesauri : p̃sidia regisunt
Neru umier quos neq armis cogere. neq auro parar cquras

Expanded text:
existumans non minus me tibi quam liberis, si genuissem, ob beneficia carum fore. neque ea res falsum me habuit. nam, ut alia magna et egregia tua omittam, novissume rediens Numantia meque regnumque meum gloria honoravisti tuaque virtute nobis Romanos ex amicis amicissumos fecisti. in Hispania nomen familiae renovatum est. postremo, quod difficillumum inter morfacit, per hanc dexteram, per regni fidem moneo obtestorque te, uti hos, qui tibi genere propinqui, beneficio meo fratres sunt, caros habeas neu malis alienos adiungere quam sanguine coniunctos retinere. non exercitus neque thesauri praesidia regni sunt, verum amici, quos neq
Abbreviated transcription (Latin):
& exercitu nĩd. paxagibat᷑ bstquã ris in african
gestas quoq modo actȩ forent. fama diuulgauit
romiȩꝑom̃s locoste conuentꝰ defacto c̃sulis agitari¬
pud plebĩ grius onuidio Potres sollict eran ꝓbarti.¬
necantũflagiiũ andetraũ anssalis subues teren. parũ
constabat: Nemgximie eospotenti ascauri qđ is auctor
& sociꝰ bestie ferebat auero bonoq: inpediebat: At &̃
mẽ iniꝰ cuiꝰ delibtate ingeni. &o diopotentte nobiltato
si pͣdicimꝰ nt̃ dubitationt̃ a moras senat contionibus
nobilitatis ostendere. ꝓrsus ententꝰ om̃i modo plebisan¬
iuĩ accendebat E qm̃ catẽpestate. R. menni facun¬
uiacdara. pollensq fuit: decere exstumaui unã exta
multis orationẽ eiꝰ ꝑscribere: acpotissimũ cãdicã. quã

Expanded text:
 exercitu nostro pax agitabatur. Postquam res in Africa gestas quoque modo actae forent fama diuulgauit, Romae per omnis locos et conventus de facto consulis agitaripud plebem grauis invidia, patres solliciti erant: probarenttantum flagitium an decretum consulis subuerterent, parum constabat. Ac maxime eos potentia Scauri, quod is auctor et socius Bestiae ferebatur, a vero bonoque impediebat. At C. Memmius, cuius de libertate ingeni et odio potentiae nobilitatis supra diximus, inter dubitationem et moras senatus contionibus nobilitatis ostendere; prorsus intentus omni modo plebis animum incendebat. Sed quoniam ea tempestate Romae Memmi facundia clara pollensque fuit, decere existimaui unam ex tam multis orationem eius perscribere, ac potissimum ea dicam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedebant : ⁊abincendio intellegebat urbẽ iuigilus munitã
optimũ factu credens exercitũ augere. &e priusquã legiones

Expanded text:
cedebant et ab incendio intellegebat urbem vigiliis munitam, optumum factu credens exercitum augere ac, prius quam legiones
Abbreviated transcription (Latin):
repetundarũ reus. ꝓibit᷑ erat consulatũ pieere qdintr a leg¬
tinios dies ꝓfiteri nequiuerit: Grat  eodẽ tempore q R
piso adoles cers nobilis. sumȩ audatiȩ egeis. factiosus quẽ ad pes

Expanded text:
repetundarum reus prohibitus erat consulatum petere, quod intra legtumos dies profiteri nequiverat. Erat eodem tempore Cn. Piso, adulescens nobilis, summae audaciae, egens, factiosus, quem ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
ginee copius regis ꝙ fallere neqͥbat firmissimũ erat
Preterra pollic&ur intẽpt sem& cũ erercitu ad fore: Racõ

Expanded text:
ex copiis regis, quia fallere nequibat, firmissumum erat; praeterea pollicetur in tempore semet cum exercitu adfore. ita co
Abbreviated transcription (Latin):
utstudiis ciulib bellũ atq uast icas italic sinc fatera
Med priusquã huĩcemodirei nitũ expediã. pauca siq
repaam quadao gnoscendũ onua tid ustria magis
q in aptosint  Bello punico scđo quodix cartagienisu
hannibal. post magutadine nomntis ramani italiȩ opes
maxine ateruerae: m̃nasens si rex munedarũ mamitura
receptꝰ a p. scipione. cui pꝰcea a fricma cognomen ex
ius tute fuit. multaa pclara reimilitris: facmora
fecerat: Ob q auetis cas tagntensib & capto siface.
cuĩ anafrica magnũ atq. lace impertũ ualnit popłs
romiius. quascũq: urbes & agros manucꝯerat : regidetio

Expanded text:
processit, ut studiis civilibus bellum atque vastitas Italiae finem faceret. Sed prius quam huiusce modi rei initium expedio, pauca supra repetam, quo ad cognoscendum omnia illustria magis magisque in aperto sint. Bello Punico secundo, quo dux Carthaginiensium Hannibal post magnitudinem nominis Romani Italiae opes maxime attriuerat, Masinissa rex Numidarum in amicitiam receptus a P. Scipione, cui postea Africano cognomen ex virtute fuit, multa et praeclara rei militaris facinora fecerat. Ob quae victis Carthaginiensibus et capto Syphace, cuius in Africa magnum atque late imperium valuit, populus Romanus, quascumque urbis et agros manu ceperat, regi do
Abbreviated transcription (Latin):
lina uͦ longe asuis. int̃hostiũ cadauera reptꝰ : aululũ &iã
spirans. ferociãq animi quã habuerat uiui usinuulturaeinend
P ostremo e rom̃ copiꝗ. neq inp̃lio neq infuga. quisquã ciuis

Expanded text:
lina vero longe a suis inter hostium cadavera repertus est paululum etiam spirans ferociamque animi, quam habuerat vivus, in voltu retinens. Postremo ex omni copia neque in proelio neque in fuga quisquam civis
Abbreviated transcription (Latin):
quã allatas litteras audiuit. ex consu&ũ dineq rat. oꝑa. aut inge¬
niosuo opeẽ intabnaculũ intront: Pormiente illo epistolãsuꝑ
capud inpuluno temierẽ positã sumit ac plegit Pempꝑe cognitis

Expanded text:
quam allatas litteras audivit et ex consuetudine ratus opera aut ingenio suo opus esse in tabernaculum introiit, dormiente illo epistulam super caput in puluino temere positam sumit ac perlegit
Abbreviated transcription (Latin):
geduabat. Nlaq alia belli facinora. prȩdȩmagis q̃uã
detrimento fore. incendiũ uͦ crudele. in moderatũ. ac sibi
marime calamitosũ putabat quippe cuioms copiȩ inusua

Expanded text:
gitabat. Namque alia belli facinora praeda magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume calamitosum putabat, quippe cui omnes copiae in usu
Abbreviated transcription (Latin):
miscuere: &qr sepe teptantes agrds. alia deti. deride
alia pͣdiuerant. sema ipsi numidas appellauere

Expanded text:
miscuere et, quia saepe temptantes agros alia, deinde alia loca petiuerant, semet ipsi Numidas appellauere
Abbreviated transcription (Latin):
bello usui fora : Igic publio umibreno cuidã negotiũ dat. uti
logatos uillo brogũ requirat ensq rpossic impellat ad soci& a tem
belli. Ex istlimans publico priuatiq: aere alieno oppressos
pterea qd natura gens gallicabellicosa cẽt facile eos ad tale

Expanded text:
bello usui foret. Igitur P. Umbreno cuidam negotium dat, uti legatos Allobrogum requirat eosque, si possit, inpellat ad societatem belli, existumans publice privatimque aere alieno oppressos, praeterea quod natura gens Gallica bellicosa esset, facile eos ad tale
Abbreviated transcription (Latin):
rebant Oib illis ad ũ sufamen. atq sitĩ. ⁊̃ libidinineq lixuriȩ
erat: Egit᷑ consul om̃ib: exploratis. credo disfrcas. nc̃i c̃tra tantas

Expanded text:
rebant: cibus illis aduersum famem atque sitim, non libidini neque luxuriae erat. Igitur consul omnibus exploratis, credo dis fretus—nam contra tantas
Abbreviated transcription (Latin):
tis earess ÷ Ubi pꝰꝗ solitu dinẽ intellexit : morȩ ingenu.
hum ani cupido. difficilia faciundi animũ urstit: St forte
ineo loco gandisi lex coaluerat : int̃saxa. paulũ mͦ ꝓnat.
deinde flexa. atq aug ta maltitudinẽ. quo cunc ti sigignentũ

Expanded text:
s est. ubi postquam solitudinem intellexit, more ingeni humani cupido difficilia faciundi animum adorta. et forte in eo loco grandis ilex coaluerat inter saxa, paulum modo prona, deinde inflexa atque aucta in altitudinem, quo cuncta gignent
Abbreviated transcription (Latin):
porlis Libtatẽ r&ineridã Nã fodĩ quidẽ. cuit c̃c̃ordiȩ
q̃ spes est dominari illi uoland: uos liberi eẽ : Picere
illi iniurtas. uos ꝓhibere Postremosociis nr̃is: ueluti
hostib: Hostib: ꝓsociis uturlur Pocese ne intũ diuor¬
sis m̃tib pax aua nmicitia eẽ: quare maneo horcorq¬

Expanded text:
s libertatem retinendam. Nam fidei quidem aut concordiae quae spes est? Dominari illi volunt, vos liberi esse; facere illi iniurias, vos prohibere; postremo sociis nostris ueluti hostibus, hostibus pro sociis utuntur. Potestne in tam diuersis mentibus pax aut amicitia esse? quare moneo hor
Abbreviated transcription (Latin):
muro dies noctesq agitare : Maledicere romanis. ac
mario uecor dig̃ obiectare: Militib nr̃is. iugusthȩ ser

Expanded text:
muro dies noctisque agitare, male dicere Romanis ac Mario vecordiam obiectare, militibus nostris Iugurthae ser