comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidei sacre miraculum: cecider̃t ꝓni in
terram. adorantes dñni et dicentes. Nu¬
rabilis deus in scĩs suis: deus isrł. ip̃e dabit
uirtutem et fortitudinem plebi sue be¬
nedictus deus Et fc̃o silentio int̾ alia fi¬
dei documenta dixit ad eos b̃s̃ gregoriꝰ
qui ante has uenerandas reliquias par¬
xp̃i cum ob sanctificationem reliquiaꝵ
in honore apostoloꝵ uel martyrum ip̃ius.
quib specialit̾ assignabantur supͣ sacro¬
scm̃ altare libamina offerebantur. sem¬
per illoꝵ sanguis hos pannos intrauit.
catis infide cunctis qui uiderant muni¬
tisq iterum buxtulis signo suo: tradidit
eis in comꝑabilia muera uotisi. Et
cum gaudio reu̾si hec ꝑ ordinẽ dño suo
nuntiauer̃t et sui desiderii compotem red¬
dider̃t. Qui p̃tiosa scõꝵ patrocinia rene¬
rentꝰ suscepit. et honorabilit̾ in loco ueni¬
abili condidit. Et in quo sunt frequẽ¬
tiora qmͣ in scĩ petͥ eccłia miracula ope¬

Expanded text:
fidei sacrae miraculum, ceciderunt proni in fidei sacrae miraculum, ceciderunt proni in terram, adorantes Dominum, et dicentes: Mirabilis Deus in sanctis suis; Deus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae; benedictus Deus . Et facto silentio inter alia fidei documenta, dixit ad eos beatus Gregorius, qui ante has venerandas reliquias partri Jesu Christi, cum ob sanctificationem reliquiarum in honore apostolorum vel martyrum ipsius quibus specialiter assignabantur, super sacrosanctum altare libamina offerebantur, semper illorum sanguis hos pannos intravit, catis in fide cunctis qui viderant, munitisque iterum buxtulis signo suo, tradidit eis incomparabilia munera voti sui, et cum gaudio reversi, haec per ordinem domino suo nuntiarunt, et sui desiderii compotem reddiderunt. Qui pretiosa sanctorum patrocinia reverenter suscepit, et honorabiliter in loco venerabili condidit; quo Dominus frequentiora quam in sancti Petri ecclesia miracula ope
Abbreviated transcription (Latin):
tanta p̃sumptione eruperint ut apłi¬
ca sigilla corruperint: hortans eos ut
redirent ⁊ que acceperant dño suo cũ
honore deferrent. S hi nullatenus mo¬
nitis eius acquiescentes: usq ad dñi gre¬
gorii uenere p̃sentiam. fcõq comperto
patientissime eoꝵ tulit stulticiam ⁊ eos¬
q sacro scĩs missaꝵ sollempniis p̃cepit
int̾eẽ. Unde cum ad locum sui sermonis
est uentum. suadet ppło dei et scõꝵ gr̃ãm
exorare. quatinus in hac redignetur a¬
pertissime sic suam potentiam patefac̾e:
ut quid mereatur fides. eusdentius mi¬
nus creduli et ignorantes possint cognos¬
cere et data or̃one accepit ab eo cultellũ
qui temerauerat signa: et suꝑ altare
corporis sc̃i petͥ acceptam unam panni
portionem ꝑ medium pungens secauit.
Ex qua statim sanguis decucurrit: et
omnem eandem partiunculam cruen¬
tauit. Uidentes autem supͣscͥpti legata¬
rii et om̃s ppłi stupendum et archanum

Expanded text:
tantam praesumptionem eruperint, ut apostolitantam praesumptionem eruperint, ut apostolica sigilla corrumperent, hortans eos ut redirent, et quae acceperant domino suo cum honore deferrent. Sed hi nullatenus monitis ejus acquiescentes, usque ad domni Gregorii venere praesentiam; factoque comperto, patientissime eorum tulit stultitiam, eosque sacrosanctis missarum solemniis praecepit interesse. Unde cum ad locum sui sermonis est ventum, suadet populo Dei sanctorum gratiam exorare, quatenus in hac re dignetur apertissime sic suam potentiam patefacere, ut quid mereatur fides, evidentius minus creduli et ignorantes possint cognoscere. Et data oratione, accepit ab eo cultellum qui temeraverat signa, et super altare corporis sancti Petri acceptam unam panni portionem, per medium pungens secuit; ex qua statim sanguis decucurrit, et omnem eamdem portiunculam cruentavit. Videntes autem suprascripti legatarii et omnes populi stupendum et arcanum
Abbreviated transcription (Latin):
se stulte itineris subisse laborem. cum
nescirent quid pretiosi domino suo
referrent. Pedetentim aut̃ crescente col¬
latione uerboꝵ et uirescente sugestione
le. Moxq cum indignatione romam
regressi : archidiaconum adeunt conqͥ
grãm se apd̃ eum optinuisse sperauerat᷑.
quo sic uoluerit illi illudere. et nos de¬
honorationi. et offensioni sue addicere:
Estimauimus siquidem nos ossa apłoꝵ
uel mariyrum. hinc p̃tiosa deferre sicut
decuerat tantum uirum uti dñs nr̃ ẽ.
a tanta nichilominꝰ sede quesita tam lõ¬
guo et difficillimo satis itinere  et date
sunt panni modioe portiumeule: ac si
huiꝰmodi panniculi genus apd̾ nos ne¬
quiuiss inueniri. Nisi enim cauta sol¬
licitudo nob̃̾ subueniss ut qd̃ gerebamꝰ
cognosceremus et sic stolide ad dñm no¬
strum nob̃ contigiss uenire: dubium
non est ꝑiculum honoris et gr̃e sue nos
debuisse inciurere. Quos archidraconus
modesta increpatione redarguit. cur in

Expanded text:
se stulte tanti itineris subisse laborem, cum se stulte tanti itineris subisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crescente collatione verborum, et virescente suggestione lae. Moxque cum indignatione Romam regressi archidgratiam se apud eum obtinuisse speraverat; quod sic voluerit illi illudere, et nos dehonorationi et offensioni suae addicere? Aestimavimus siquidem nos ossa apostolorum vel martyrum pretiosa hinc ferre, sicut decuerat tantum virum, uti dominus noster est, a tanta nihilominus sede quaesita tam longo et difficillimo satis itinere, et datae sunt nobis panni modicae portiunculae, ac si hujusmodi panniculi genus apud nos nequivisset inveniri. Nisi enim cauta sollicitudo nobis subvenisset, ut quod gerebamus cognosceremus, et sic stolide ad dominum nostrum nobis contigisset venire, dubium non est periculum honoris et gratiae suae nos debuisse incurrere. Quos archidiaconus modesta increpatione redarguit, cur in
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑstrenuos et deuotos missos condig¬
na exenia ad sedem pontificalem ⁊ pecẽs
tnͣsmitti. Cuiꝰ legatos sc̃s apłicus ho¬
norabilit̾ et gratant̾ suscipiens aliqͣm¬
diu secum morari fecit. atq indesinen
marcyrum ex more pͥsco ꝓ huiꝰmodi ne¬
gotio missas celebrando et reliquias in
coꝵ uenertione consecrando cirrumiẽs
p̃fatos q legatos sibi comites semper
habens cum explicuisset eoꝵ celebratio¬
nes quoꝵ reliquias petebatur particula¬
tim cosdem pannos consetratos suꝑ quib
scã celebrauerat diuisit. et singulis singula¬
tim bixis imposuit ⁊ munitisq eis sigil¬
lo suoscẽ auctoritatis petitorib usu ec¬
clesiastico tradidit. Qui debita cum
ueneratione benetlictione petita. et ac¬
cepta suscipientes: ꝓfecti sunt uiam su¬
am gaudentes. S dum ꝑ aliquantos
dies regressionis sue it̾ carperent: ei qui
primus cet̾is habebat᷑ amica remerita¬
tis subripuit curiositas dicens sodalib

Expanded text:
sit per strenuos et devotos missos condigsit per strenuos et devotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem, petens rtransmitti. Cujus legatos sanctus apostolicus honorabiliter et gratuiter suscipiens, aliquandiu secum morari fecit, atque indesinenmartyrum ex more prisco, pro hujusmodi negotio missas celebrando, et reliquias in eorum veneratione consecrando circumiens, praefatosque legatos sibi comites semper habens, cum explicuisset eorum celebrationes, quorum reliquiae petebantur, particulatim eosdem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis imposuit; munitisque eis sigillo suae sanctae auctoritatis, petitoribus usu ecclesiastico tradidit. Qui debita cum veneratione, benedictione petita et accepta, suscipientes, profecti sunt viam suam gaudentes. Sed dum per aliquantos dies regressionis suae iter carperent, ei qui primus caeteris habebatur, amica humanitati subripuit curiositas, dixitque sodalibus
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatis nr̃e ea potestate qua cunc̾ta fe¬
cit ex nichilo et corpus sibi ex carne sem¬
per uirginis oꝑante sc̃o sp̃u fabricauit
panem et uinum aqua mixtum ina¬
nente ꝓpͥa specie. in carnem et sanguinẽ
suum. ad catholicam precem ob repara¬
tionem nrãm sp̃e sui sanctificatione
conu̾tit. Indeq uniu̾sos iussit diuinã
p̃cari potentiam ut informam pristi¬
nam sacroscm̃ reformaret misterium:
quatenus mulieri ad sumendum fuiss
possibile qd̾ et fc̃m est. Unde stupefacta
mulier plurimum in sancta religione
cio fide ꝓficiscens parcicipatione dñici sacͣ¬
menti consecrata est: et om̃s qui uide¬
rant in diuino amore et orthodexa cdu¬
Litate fruentiꝰ excreuert̃
Uidam quoq nobilissimus scd̾m car¬
nis ꝓsapiam et potentissimus
uixta reg̾iam in suo modo magnificẽ¬
tiam. cum ꝑ int̾ nuntios familiari¬
tatem apłice sedis adeptus ẽẽt. frequẽ¬
cultum sufficient̾ fuiss imbutus: mi¬

Expanded text:
firmitatis nostrae, ea potestate qua cuncta fefirmitatis nostrae, ea potestate qua cuncta fecit ex nihilo, et corpus sibi ex carne semper Virginis, operante sancto Spiritu, fabricavit, panem et vinum aqua mistum, manente propria specie in carnem et sanguinem suum ad catholicam precem ob reparationem nostram Spiritus sui sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam ut in formam pristinam sacrosanctum reformaret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide proficiens, participatione dominici sacramenti consecrata est. Et omnes qui viderant, in divino amore et orthodoxa credulitate ferventius excreverunt. 24. Quidam quoque nobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per internuntios familiaritatem apostolicae sedis adeptus esset, et frequen et sanctorum cultum sufficienter fuisset imbutus, mi
Abbreviated transcription (Latin):
risisti. At illa. Recognoui inquit por¬
ciunculam illam ex cadem oblatione
fuisse: qmͣ ego manib meis feci et tibi
obtuli. Et cum eam te intellexerim
corpꝰ dñi appellasse: subrisi. Tunc sc̃s
dñi pontifex sermonem exinde fecit ad
ppłm. et ortatꝰ est eum ut suppliciter
dñm exoraret quatimis ad multoꝵ fi¬
dem corroborãdem carnis oculis osten¬
deret quid infidelitas huius mulieris
mentis oculis uidere. et fidei luminib
conspicere debuiss. Quod cum fuisset
oratum: ip̃e una cum pplo et eadem
muliere ab orone exurgens. ad altare
cunctis ceruentib et se se ad cernendũ
celeste spestaculum compmentib corpo¬
ralem pallam reuelat : et uniu̾so ppło
ip̃a q muliere contuente partem digiti
auritularis sanguine cruentatam in¬
uenit ac mulieri dixit. Disce inqmͣ ue¬
titati uel modo credere contestanti: paniͤ
quem ego do caro mea est et sanguis m̃s
uere est potꝰ. S p̃scius contlitor nr̃ in¬

Expanded text:
risisti? At illa: Recognovi, inquit, porrisisti? At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illam ex eadem oblatione fuisse quam ego manibus meis feci, et tibi obtuli; et cum eam te intellexerim corpus Domini appellasse, subrisi. Tunc sanctus Domini pontifex sermonem exinde fecit ad populum, et hortatus est eum ut suppliciter Dominum exoraret, quatenus ad multorum fidem corroborandam, carnis oculis ostenderet quid infidelitas hujus mulieris mentis oculis et fidei luminibus 11 conspicere debuisset. Quod cum fuisset oratum, ipse una cum populo et eadem muliere ab oratione exsurgens, ad altare cunctis cernentibus, et sese ad cernendum coeleste spectaculum comprimentibus, corporalem pallam revelat, et universo populo ipsaque muliere contuente, partem digiti auricularis sanguine cruentatam invenit, et mulieri dixit: Disce, inquam, veritati vel modo jam credere contestanti: Panis quem ego do, caro mea est, et sanguis meus vere est potus . Sed praescius Conditor noster in
Abbreviated transcription (Latin):
emplis ad meliora accendi. et ꝓuehi que¬
runt edificatõ ꝓsit. quedam autumo re¬
ferenda que ꝑ eum dñs ad excitandum
et corroborandum nr̃e mentis feruorem
et ut sic dcm sit forte infidelitatem po¬
tiusq ignorantiam fieri et manife¬
stari decreuit.
at̾familias quedam nobilis erat ĩ
ciuitate hac romana que religioĩs
et deuotionis siudio oblationes facere
et die dñica ad eccl̃am deferre. sũmoq
pontifici eccłiastice consuetuclins et fa¬
miliaritatis eiusdem gr̃a offerre solebat
Que cum quadam die ex more ad com¬
municandum de manu apłici ordine
ꝓsit tͥ in remissionem om̃iũ poc̃oꝵ et
uitam et̾nam: subrisit. Quod uir
dñi ceruens cõmunionem sacram illi¬
retraxit. et seꝑatim supaltare posuit.
eam diacono seruandam usq dum cũt¬
ti fideles cõmunicarent tradidit. Exple¬
tis uero sacris misteriis: interrogauit
cam b̃s̃ gregorius dicens. Sic rogo quid
cordi tuo emerserit cum cõmunicatura

Expanded text:
emplis ad meliora accendi et provehi quaeemplis ad meliora accendi et provehi quaerunt aedificatio prosit, quaedam autumo referenda, quae per eum Dominus ad excitandum et corroborandum nostrae mentis teporem, et ut sic dictum sit forte infidelitatem potius quam ignorantiam, fieri et manifestari decrevit. 23. Mater familias quaedam nobilis erat in hac civitate Romana, quae religionis et devotionis studio oblationes facere, et die Dominica ad ecclesiam deferre, summoque pontifici ecclesiasticae consuetudinis et familiaritatis ejusdem gratia offerre solebat. Quae cum quadam die ex more ad communicandum de manu apostolici ordine osit tibi in remissionem omnium peccatorum, et vitam aeternam, subrisit. Quod vir Domini cernens, illi communionem sacram retraxit, et separatim super altare posuit, eamque diacono servandam usquedum cuncti fideles communicarent tradidit. Expleto vero sacro mysterio, interrogavit eam beatus Gregorius, dicens: Dic, rogo, quid cordi tuo emerserit, cum communicatura
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui cat̾uas pugnantium infidelis
nequaqmͣ metuerat: iam nunc adelis
humilium linguas timet. Quia enim
ꝓceptis celestib uerbis. clarescentib qͦ
miraculis. uirtus ei diuine cognitioĩs
infunditur: eusdem diuinitatis terro¬
te refpenatur: ut praua agere metuat
ac totis desideriis. ad et̾nitatis głam ue¬
nire concupiscat. Qd̃ totum ut fieret
ita eidem bõ gregorio gr̃a diina conces¬
sit ⁊ ut merito angloꝵ ppłis debeat apłs
appellari: quia et si aliis non est apłs ⁊
s tamen illis est. Nam signaculum
trum aliquib nur iste tanti meriti mi¬
raculis claru̾it suꝑfluo queritur. quod
luce clarius constati qd̃ is qui uirtutum
signa suis meritis ualuit aliis quoq
xp̃o largiente adquirere. si exegisset opor¬
tunitas facilius pot̾at hec etiam ip̃e pro¬
moneri. S nehis qui cam uideis signa
uisibilia ad ostendendam scĩtatem expe¬
tunt satisfactio desit et illis qui scõꝵ ex¬

Expanded text:
et qui catervas pugnantium infidelis et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat apostolus appellari: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen illis est; nam signaculum trum aliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse promereri. Sed ne his qui cum Judaeis signa visibilia ad ostendendam sanctitatem expetunt, satisfactio desit, et illis qui sanctorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
cum multis aliis deuntimentib mo¬
nachis: qui intra brete temporis spaci¬
um regem illum qui ĩ capite insule mo¬
rabatur. cum suo ppło com̃ter̃t. Quib
deus tantam faciendoꝵ miraculoꝵ gra¬
ciam contulit ut u̾bum fidei qd̾ ore prt¬
dicabant signoꝵ efficatia confirmarẽt.
Unde fc̃m est: ut paneis elabentib an¬
nis. etiam ceti insule ip̃ius reges cum his
qui eis erant subiecti ad xp̃i dñi fidem ac¬
cederent. Decusꝰ gentis conu̾sione simł
et miraculoꝵ ꝓdigiis que ibidem fiebant.
ita bs̃ gregorius inlibris moralib pet¬
hibet dicens. Ecce lingua britannue que
nichĩ aliud nouerat qmͣ barbarum frẽ¬
dere iam dudum indiuinis laudibus
ebrea cepit uerba sonare. Ec ce quondã
timdus iam substrat᷑ scõꝵ redibus
seruit occeanus : erasq barbaros mo¬
tus quos terrem pͥncipes edomare ferro
nequiuerant. hos ꝓdiuina formidr̃e
sacerdotum ora simplicib u̾b̾ ligant.

Expanded text:
cum multis allis Deum timentibus mocum multis allis Deum timentibus monachis; qui intra breve temporis spatium, regem illum qui in capite insulae morabatur cum suo populo converterunt. Quibus Dominus tantam faciendorum miraculorum gratiam contulit, ut verbum fidei quod ore praedicabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, ad Christi Domini fidem accederent. De cujus gentis conversione simul et miraculorum prodigiis, quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Moralibus 10 perhibet , dicens: Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraea coepit verba sonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant;
Abbreviated transcription (Latin):
rat ꝑmanere cepit colletans sodalib
ip̃ius nomen reciprocans qͣi int̾pretari
Locusta inqmͣ hec dici pot̃ qͣi loco sta.
Et subiungens: sciatis inquit non
ꝓgressus nos it̾ ceptum licere ꝓtend̾e.
Uerumptñ surgite et iimẽtã sterni¬
te: ut qnͣtum licu̾it quo tendimus.
properemus.
um aut̃ hinc mutuo confabula¬
bentur. et secum quererent ⁊ per¬
uenert̃ missi apłici equissudantibus
et admodum fatigatis: statimq illi
cum magna celeritate epłam qmͣ dem¬
lerant porrexerunt. Qua plecta: ita
est inguro socii ut p̃dyxeram ⁊ romam
celerius temeabimus. Taliq ordine
int̾im dilato sue deuotionis effectu. mox
ut ip̃e pontifificatus offitõ functus
est opus diu desideratum ꝑfecit: alios
quidem predicatores mittens. s ip̃e pre¬
dicationem ut fructificaret suis exhor¬
tationib ac p̃cib. seu mun̾ib fulciõs.
Deniq direxit ad eamdem insulam ser¬
uos dei mellitum. augustinum et Ioħen

Expanded text:
rat permanere, coepit collaetans sodalibus rat permanere, coepit collaetans sodalibus ipsius nomen reciprocans quasi interpretari: Locusta, inquam, eo dici potest, quasi loco sta; et subjungens, sciatis, inquit, non progressius nos iter coeptum licere protendere. Verumtamen surgite, et jumenta sternite, ut quantum licuerit quo tendimus properemus. Dum autem hinc mutuo confabularentur, et secum quaererent, pervenerunt missi apostolici equis sudantibus et admodum fatigatis, statimque illi cum magna celeritate epistolam quam detulerant porrexerunt, qua perlecta, ita est, inquit socii, ut praedixeram, Romam celerius remeabimus. 21. Talique ordine interim dilato suae devotionis effectu, mox ut ipse pontificatus officio functus est, opus diu desideratum perfecit, alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus seu muneribus fulciens. Denique direxit ad eamdem insulam servos Dei Mellitum, Augustinum et Joannem,
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam si io nossent nullatentis illi
aliquo pacto acquieuissent: qnͣto celetiꝰ
potuit it̾ cum apłica benedictione arri
urbani uel quiq audientes occutrere po¬
tuert. sese in tres partes diuidunt: et ꝓfi¬
ciscenti apłico pelagio ad eccłiam sc̃i pet̾
terribili uoce conclamant. Eia apłice qͥ
fecisti: Sc̃m petrum offendisti: poniã
destruxisti ⁊ gregorium non tantum di¬
misisti qmͣ expulisti. His gͦ uocib horti¬
bilit̾ ꝑmotus pontifex. ppłiq uehemẽ¬
tissime metuens: posteum cum sĩma fe¬
stinatione et obligatione int̾dictionis
rum iam confecto itin̾e dum idem uir
dñi gregorius ut it̾ agentib moris est.
cura sextam horam in quodam prato
sociis quibdam quiescentib. aliis aut̃¬
illi assistentib nel quib reb necessa¬
riis occupatis sederet et legeret uenit
ad eum locusta ⁊ et dans saltum pagine
qmͣ ꝑcurrebat insedit. Cemensq eam
bs̃ gregoriꝰ tam mansuete loco quo assede¬

Expanded text:
quandoquidem si id novissent, nullatenus illi quandoquidem si id novissent, nullatenus illi quoque pacto acquievissent, quanto celerius potuit, iter cum apostolica benedictione arripurbani, vel quique audientes occurrere potuerunt, sese in tres partes dividunt, et proficiscenti apostolico Pelagio ad Ecclesiam sancti Petri, terribili voce conclamant: Eia, apostolice, quid egisti? Sanctum Petrum offendisti, Romam destruxisti, Gregorium non tam dimisisti quam expulisti. His ergo vocibus horribiliter permotus pontifex populumque vehementissime metuens, post eum summa cum festinatione, et obligationis rum jam confecto itinere, dum idem vir domini, Gregorius, ut iter agentibus moris est, circa sextam horam in quodam prato sociis quibusdam quiescentibus, aliis autem assistentibus vel quibusque rebus necessariis occupatis sederet et legeret, venit ad eum locusta, et dans saltum paginae quam percurrebat, insedit. Cernensque eam beatus Gregorius tam mansuete loco quo assede
Abbreviated transcription (Latin):
tenebraꝵ auctor possidet: tantaq frontis
gestat. Rursus gͦ int̾rogauit qd̾ cẽt uo¬
cabulum gentis illius. Responsum est
qd̾ angli uocarentur. At ille bene in qͥt
slam et angłicam hñt faciem: et tales
angłoꝵ in celis decet ẽẽ coheredes. Qd̃ ht̃ in¬
quit nom̃ ip̃a ꝓuintia de qua isti sunt al¬
lati: Responsum est qr de iri uocarentur.
idem ꝓuinciales. At ille bene inquit deiri:¬
ti. Rex ait ꝓuincie illiꝰ quomodo uocat᷑:
Responsum est qd̾ elle uocaretur. At ille
asludens ad nomenz ait. Laudem dei crei¬
toris illis in partib oportet cantari. Acce¬
densq ad pontificem huiꝰ romane et apłi¬
ce sedis. rogauit ut genti angłoꝵ in bri
et se ip̃m in hoc opus dño cooꝑante ꝑfici¬
endum paratum ec̃ si tamen eidem apłi¬
co pp̾ hoc ut fieret complaceret. Quodẽ
ci pͥmo pontifex minime anniuss: postre
Qui ciuib ꝓfectionis sue celans negocium :¬

Expanded text:
tenebrarum auctor possidet, tantaque frontis tenebrarum auctor possidet, tantaque frontis gestat! Rursus ergo interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in coelis decet esse cohaeredes. Quod habet, inquit, nomen illa provincia, de qua isti sunt allati? Responsum est, quia Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: Bene, inquit, Deiri,ti. Rex, ait, provinciae illius quomodo vocatur? Responsum est quod Alle vocaretur. At ille alludens ad nomen ait: Laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. 18. Accedensque ad pontificem hujus Romanae et apostolicae sedis, rogavit ut genti Anglorum in Bret seipsum in hoc opus domino cooperante perficiendum paratum esse, si tamen eidem apostolico papae 9 hoc ut fieret complaceret. Quod cum ei primo pontifex minime annuisset, victusQui civibus profectionis suae celans negotium
Abbreviated transcription (Latin):
ex eiꝰ largifluo mun̾e ad potiora conscen¬
dit dum sc̃s iste ardenti studio ꝓ colligen¬
dis particulatim fidelium auimab sata¬
geret ⁊ donauit illi dñs pius ut totam
conu̾sionis ut putatur fc̃a diuinitus. ħ
occasio fuit. Dum die quadam adueni¬
entib nuper mercatorib multa uenali¬
a in foꝵ rome collata fuissent multiq
ad emendum hinc inde confluerẽt con¬
tigit et gregorium ante scilicet qmͣ pon¬
teficale detus hr̃et ꝑforum tnͣsitũ facere
aicuidisse int̾ alia pueros uenales positos
lactri corporis. ac uenusti uultꝰ capillos qͦ
allati. Dictumq est quia de britãnia in¬
sula: cuiꝰ incole tali om̃s decore interent
Rursus int̾rogauit utrum idem insulani
xp̃iani eẽnt: an paganoꝵ etrorib implica¬
ti. Dictum q est qd̃ eẽnt pagani. At ille ĩ¬
timo excorde longa trahens suspiria: heu
ꝓdolor inquit. qd̃ tam lucidi uultꝰ homĩes

Expanded text:
ex ejus largifluo munere ad altiora conscenex ejus largifluo munere ad altiora conscendit, dum iste sanctus ardenti studio pro colligendis particulatim fidelium animabus satageret, donavit illi pius dominus, ut totam conversionis, ut putatur facta divinitus haec occasio fuit. Dum die quadam advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum Romae collata fuissent, multique ad emendum hinc inde confluerent, contigit et Gregorium ante scilicet quam pontificale decus haberet, per forum transitum facere, ac vidisse inter alia pueros venales positos, lactei corporis, ac venusti vultus, capillos quoque allati. Dictumque est quia de Britannia insula, cujus incolae tali omnes decore niterent. Rursus interrogavit utrum iidem insulani Christiani essent, an paganorum erroribus implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria, Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines
Abbreviated transcription (Latin):
erga animaꝵ lucra uigilabat ⁊ et quic¬
quid pecunie hr̃e pot̾at sedulus disperg̾e
et dare pauꝑib curabat. ut iusticia eius
maneret insecłm secłi et cornu eiꝰ exalta¬
retur in gła: ita ut illud bĩ iob ueracit̾
dicere poss. Benetlictio ꝑituri suꝑ me
ueniebat. et cor uidue consolatꝰ sum. Iu¬
sticia indutꝰ sum: et uestiui me sic̃ uestim̃¬
to et diademate uiditio meo. Oculus fui
ceco et pes claudo. Pat̾eram pauꝑumr. et
causam qmͣ nesciebam diligentissime ĩ
uestigabam. Et paulo post. Si cõmedi
bucellam meam solus. et non cõmedit
pupillus ex ea: quia ab infantia creuit
metum miseratio. et de utero matris eg̾s¬
sa est metum.
d cuiꝰ pietatis et iusticie opus pertinet
d̾ angloꝵ gentem per predicatores qͦs
illuc dixexit de tlentib antiqui hostis eri¬
piens ct̾ne lib̾tatis fecit ẽẽ participem. Et¬
enim quia qui do nr̃o fidelit̾ adheret semꝑ

Expanded text:
erga animarum lucra vacabat, et quiderga animarum lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus dispergere, et dare pauperibus curabat , ut justitia ejus 8 maneret in saeculum saeculi, et cornu ejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter adiutor. benedictio perituri super me ueniebat, et cor uiduae consolatus sum. iustitia indutus sum et uestiui me sicut uestimento et diademate iudicio meo. oculus fui caeco et pes claudo. pater eram pauperum: et cauvestigabam . Et paulo post: Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea, quia ab infantia mea crevit mecum miseratio, et de utero matris meae egressa est mecum . 17. Ad cujus pietatis et justitiae opus pertinet, quod Anglorum gentem per praedicatores quos illuc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participes. Etenim quia qui Deo nostro fideliter adhaeret, semper
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ude discrunina nuntiata: s tam̃
ille int̾ tot et talia dep̃hensus incõmoda
numꝙͣ ocio indulgebat. quin aut filioꝵ
utilitatib inseruiret. aut aliquid dignũ
eccłie scͥberet. aut ꝓ contemplationis gͣ¬
tiam celi secretis int̾ess. Deniq cum de
tota pene italia langobardoꝵ gladios me¬
tuentes. Pͥluru undiq ad romanam
urbem confluerent: sollerter ꝓ omĩb
curam gerelat et uniu̾sis cum u̾bi pa¬
bulo corporis subsidia ministraret. In
tantum namq eius animũ miscd̾̃ie amor
deuinxerat ut non solum hoꝵ quos pri¬
sentes habebat necessitatib occurreret: s
insuꝑ longe positis opem sue largitatis
impenderet: ad eo ut etiam ĩ moute synai
dei famulis constitutis queq erant opor¬
tuna tnͣsmitteret. Nam alii quidem põ¬
tifices construendis ornandisq auro uel
argento ecclesiis oꝑam dabant: hic autẽ
et his insistebat et quasi his omissis totus

Expanded text:
hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordiae amor devicerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant; hic autem et his insistebat, et quasi his omissis totus
Abbreviated transcription (Latin):
de scͥptis scõꝵ miraculis. que uirtutum
eariundem sit claritas ostend̾et primã
quoq et ultimam iezechtelis ꝓph̾e partes
que uidebantur obscutiores: ꝑ omelias
iuginti et duas qnͣtũ lucis untus hãnt
demonstrauit. Scͥpsit p̃terea et alia ñ¬
nulla ⁊ s et epłas qmͣ plures que singu¬
latim cuncta edicere breuitatis studio
omisi. Quod eo magis mirum est tot
eum ac danta condere uolumina potu¬
isse: qui om̃i fere uiuentutis sue tem¬
tute lassescebat: lentis quidem s tam̃
febrib continuis anhelabat. Frequens
etiam eum gressuum dolor uehement̾
affuigebat. Uerum int̾ hec dum sollici¬
tus pensaret. qr scͥptura teste om̃is filius
qui recipitur flagellatur: quo malis p̃¬
sentib dutiꝰ p̃mebatur eo de ct̃na cercuis
p̃sumptione respirabat. fatigabat cum
pret̾ca de ordinandis urbis uigiliis neab
hostib caperetur sollicitudo continua. U¬
rebant quoq incessant̾ eius aĩm filioꝵ

Expanded text:
descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti duas, quantum lucis intus habeant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis suae temtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
q ad ponuficalis gr̃e officium consecra¬
tus ppͣ urb̃ efsicitur. Quo intempore dũ
a ioh̾e rauennatis urbis ep̃o rep̃hensus
fuiss cur a pastorali offitio delitescenido
se subducere tam ydoneus uoluisset:
hac occasione compulsus uolumen egre¬
gium qui pastoral appellatur composuit.
In quo manifesta luce patefecit: quał
ad eccl̃ie regimen assumi. qualit̾ ip̃i pa¬
stores uiuere. qua discretione singulas
quasq audientium ꝑsonas instruere
quͣtaq consideratione ꝓpriam cotidie de¬
beant fragilitatem pensare. S et ome¬
lias euangłioꝵ mim̾o quadraginta cõ¬
posuit: quas in duob codicib eqͣ sorte
distiixit. libros etiam dyalogoꝵ quatuor
edidit ⁊ in quib rogatu petri dẏaconi su¬
i urtutes scõꝵ quos mnitalia clariores
nosse uel audire poterat ad exemplum
uiuentium posteris collegit: ut sicut
in libris expositionum suaꝵ quib sit uͥ¬
tutib insudandum edocuit. ita etiam

Expanded text:
que ad pontificalis gratiae officium consecraque ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tune et gloriose ut ordo sacer expossit in
eo diuina munia complerentur. Obti¬
net tñ a negociatorib ut in cratera
occultatꝰ educeretur ab urbe. Sicq la
tebra triduo se occultauit. donec illũ
iciuniis et oronib ppłs romanus colũ¬
na lucis tercia suꝑ eum nocte celitus e¬
missa obtinuit. Que non paruo noctis
spatio a sũmo celi usq ad eundem ip̃m
linea recta effulgens: querentib uotũ
optabile demonstrauit. S et cuidam
anachorete urbi contiguo. angli ascẽ¬
dentes et descendentes ꝑ p̃fatam colũ¬
nam suꝑ illum sunt usi. Qui mox
felix sacrumq sumens auspitium.
de ea qmͣ uidit in sompnis sc̃s iacobsca¬
la ibidemq domum dñi dixit fore: rec¬
torem domus dei que est eccłia ĩmo ip¬
sum dei templum inibi ẽẽ. absconditũ
exclamauit. Tandemq electus et dilec¬
tus dñi inuenitur. capitur. trabitur
et ad bĩ petriapłi basilicam ducitur ibi¬

Expanded text:
tune et gloriose, ut ordo sacer exposcit, in tune et gloriose, ut ordo sacer exposcit, in eo divina munia complerentur. Obtinet is a negotiatoribus ut in cratera occultatus educeretur ab Urbe, atque ita latebris triduo se occultavit, donec illum jejuniis et orationibus, populus Romanus, columna lucis, tertia super eum nocte coelitus emissa, obtinuit: quae non parvo noctis spatio a summo coeli usque ad eumdem ipsum linea recta effulgens, quaerentibus votum optabile demonstravit. Sed et cuidam anachoretae Urbi contiguo angeli ascendentes et descendentes per praefatam columnam super illum sunt visi. Qui mox felix sacrumque sumens auspicium, de ea quam vidit in somnis sanctus Jacob scala, ibidemque domum Domini dixit fore, rectorem domus Dei, quae est ecclesia, imo ipsum Dei templum inibi esse absconditum exclamavit. Tandemque electus ac dilectus domini invenitur, capitur, trahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibi
Abbreviated transcription (Latin):
eripiam te et magnificabis me. Ipe gͦ
sibi testis est. qr inuocantib misereri de¬
siderat: qui ãmonet ut inuocetur. ꝓ̾inde
fr̃s km̃i contͥco corde et correctis oꝑibus.
ab ip̃o ferie quarte diluculo septiformis
taturi conueniamꝰ: ut districtus uidex
cum culpas nr̃as nos punire considerat
ip̃e a sententia ꝓposite dampnationis par¬
cat. Qmͣ echortationem bĩ gregorii ideo
huic opusculo inserendam putauimus:
ut a qnͣta ꝑfectione predicationis initiũ¬
sumpse sumpserit monstraremus.
Gitur dum magna multitudo sacerdotũ
ceptionem bĩ gregorii die constituta dñm
rogatura conueniss ⁊ in tantũ lues ip̃a
diuino iiitio descint: ut intra unius
hore spacium dum uoces plebs ad dñm
supplicationis emitt̾et. octoginta hoĩes
re ne ab orone cessarent: donec miserati
one diuina pestis ip̃a quiesceret
ymadbuc futurus antistes fuge
latibula p̃pararet: urbi sollicitudo
et portis uigilie deputantur: donec opor¬

Expanded text:
eruam te, et magnificabis me. Ipse ergo eruam te, et magnificabis me. Ipse ergo sibi testis est, quia invocantibus misereri desiderat, qui admonet ut invocetur. Proinderissimi, contrito corde, et correctis operibus, ab ipso feriae quartae primo diluculo, septiformem terveniamus; ut districtus judex cum culpas nostras nos punire considerat, ipse a sententia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. gitur dum magna multitudo omnis aetatceptionem levitae Gregorii, die constituta, Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa judicio divino desaevit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines re, ne ab oratione cone divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum praepararet, Urbi sollicitudo et portis vigiliae deputantur, donec oppor
Abbreviated transcription (Latin):
et qd nequit̾ egimus fiendo puniamus.
Dreueniamus faciem eiꝰ in confessione
et sic̃ ꝓpħa ãmonet: leuemus corda nr̃a
cum manib ad deum. Qd deũ quippe
tiam: qui ꝑ ꝓpħam clamat Nolo mor¬
tem pocõris: s ur conuertatur et uiuat.
Nullus aut̃ de iniquitatũ suarum ĩma¬
nitate desperet. Uet̾nosas nãq niniuitaꝵ¬
culpas triduana penitentia abstersit. et
conuersus latro uite p̃mia etiam ĩ ip̃a sen¬
tentia sue mortis emeruit. ttemus gͥ
corda. et p̃sumarꝰ nos iam percepisseqd̃
petimus. Cuiꝰ ad p̃oem udex flectitur: si
a prauitate sua. petitor corrigitur. Iminẽ¬
te gͦ tante aĩaduersionis gladio: nos impor¬
tunis fletib insistamus. Ea namq que
ingrata eẽ hominib importunitas solet.
iliti ueritatis placet. quia pus ac
misericors deus uult a se p̃cib ueniam
exigi. qui qnͣtum meremur non uult
irasci. Hinc etenim ꝑ psalmistam dicit
Innoca mein dietribulationis tueꝰ et

Expanded text:
et quod nequiter egimus, flendo puniamus. et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione; et sicut propheta admonet, Levemus corda nostra cum manibus ad Dominum . Ad Deum quippe ciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Nullus autem de iniquitatum suarum immanitate desperetculpas triduana poenitentia aspersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda, et praesumamus nos jam percepisse quod petimus. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis fletibus insistamus. Ea namque quae ingrata esse hominibus importunitas solet, judicio veritatis placet. Quia pius ac misericors Deus vult a se precibus veniam exigi, qui quantum meremur, non vult irasci. Hinc etenim per Psalmistam dicit, Invoca me in die tribulationis tuae, et
Abbreviated transcription (Latin):
ra debiumꝰ: saltum p̃sentia et exꝑta ti¬
meamꝰ. Conu̾sionis nob̾ aditum dolor
aꝑiat : et cordis nr̃i duriciam ip̃a qmͣ
patumur pena dissoluat. Ut enim ꝓphe¬
ta teste p̃dc̃m est: ꝑuenit gladiuis usq
ad aĩam. Eoce etenim cuncta plebs ce¬
lestis ire mucrone ꝑcutitur. et repenti¬
na singuli cede uastantur. Nec languor
mortem ꝑuenit: s langnoris moras
ut cernitis mors ip̃a p̃currit. Percussꝰ
quisq ante rapitur qmͣ ad lamenta
penitentie conuertatur. Pensate gͦ qͣ¬
lis ad conspectum distric̃ti iudicis per¬
uenit: cui non uacat flere qd̾ feciti ha¬
bitatores quiq non expar subtrahun¬
tur: s parit̾ corruũt. domus uacnie
relinquuntur:: filioꝵ funera parenteᷤᷤ
aspiciunt: et sui eos ad int̾ctum here¬
des p̃cedunt. Unusquisq gͦ nr̃m ad pe¬
nitentie lamenta confugiat. dum flere
ante pcussionem uacat. Reuocemus añ
ocłos mentis quicqud errando comisimꝰ

Expanded text:
ra debuimus, saltem praesentia et experta tira debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur; filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad poenitentiae lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus;
Abbreviated transcription (Latin):
tans ẽẽ se om̃ino indignum tali honore
clamitabat : iudelicet metuens ne mn¬
digła qm priꝰ abiecerat ei sub ecc̃astici co¬
iore regiminis aliquomodo subripere pos¬
seti unde fc̃m est. ut epłam ad imꝑatorẽ
mauritium clirigeret cuiꝰ filium ex la¬
uacro sc̃o susceperat: adiurans et mul¬
ta prece deposcens. ne uniqͣm assensum
ppłis p̃beret ut sehuiꝰ honoris gła subli¬
maret. S p̃fectus urbis germanus noĩe
eiꝰ nurtium anticipauit: comp̃henseq
ac cliruptis epłis consensum quem ppłs
fecerat imꝑatori direxit. At ille grãs
agens deo ꝓ amictita diaconi eo qd̾ loc̃
deferendi ei honoris ut cupierat reꝑiss:
data illico p̃ceptione ip̃m institui p̃cepit
Cumq in hoc restaret ut benetliceret᷑
et lues ppłm deuastaret uerbũ ad plebẽ
ꝓagenda penitentia hoc mͦ exorsis est.
portet fr̃s dilectissimi
ut flagella dei que metuere uentu¬

Expanded text:
tans, esse se omnino indignum tali honore tans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventu
Abbreviated transcription (Latin):
to tanta mundatione tyberis fluuius
alueum suũ egressus est. tantum q excre¬
uit ut eius unda suꝑ nobis muros influ¬
eret atq in ea maximam partem regio¬
nis occuparet  et plura antiqͣꝵ edium
menia clirueret. Qua etiam aquaꝵ uio¬
lentia horrea eccłie stibu̾sa sunt: in quib
non nulla modioꝵ tͥtici milia pierũt
Tunc siquidem multitudo serpentium
cum magno drachone in modum trab̾
ualide ꝑ huius fluuii alueum ĩ mare
descendit. S suffocatẽ bestie it̾ salsos ma¬
ris turbidi fluctus: nec mora lictori eiecte
sunt. Subsecuta est euestigio clades: qmͣ
in guinnariam uocant. Nam medio mẽ
o incipite pelagium paꝑam ꝑtulit: et sñ
mora extixit. Quo desiicto tanta strageᷤᷤ
ppłi fcã est: tt passum subtractis habitato¬
tib domus in urbe plurime uacue rema¬
nerent. S quia eccłia dei sine rectore ẽẽ ñ
poterat : beatum gregorium. licet totis
iurib renitentem plebs omnis elegit.
Quem ille apicem attentiꝰ fugere temp¬

Expanded text:
fluvius alveum suum egressus est, tantumque excrevit, ut ejus unda per muros urbis influeret, atque in ea maximam partem regionis occuparet, ita ut plurima antiquarum aedium moenia dejiceret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus in littore ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; nam medio menso incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere ten
Abbreviated transcription (Latin):
rabie seuire carnifices: aꝑtisq inscerib
ad horrorem uidentium: int̾ ruboeem san¬
guinis ossa nudata pallere: et nec inter
moras torquentium exclusam animam
corptis supplitio pendente deserere. At tali
di ̃ gr̃as tͥago deus: iube me decollari. Ro¬
go xp̃e miserere: dei fili: subueni. Cui pro¬
consui. Quare contͣ p̃ceptum facis. Et p̃b̾r

Expanded text:
e saevire carnifices, apertisque visceribus, ad horrorem videntium inter ruborem sanguinis, ossa nudata pallere, et nec inter moras torquentium, exclusam animam corpus supplicio pendente deserere. At tali di. Gratias tibi ago, Deus: Jube me decollari. Rogo, Christe, miserere. Fili Dei, subveni. Cui proconsul: Quare
Abbreviated transcription (Latin):
ueni. Cont᷑ p̃ceptum dei facitis. o infelices.
Et int̾ loquenti ꝓconsii non oportuerat
te eos suscipere: respondit. Non potueram
quin susciperem fr̃s meos. At ꝓconsul
sacͥlegus. S pͥor inquit erat uissio imꝑa¬
toꝵ et cesarum. Cont᷑ religiosissimiis

Expanded text:
veni. Contra praeceptum Dei facitis, o infelices. Et interloquenti proconsuli: Non oportuerat te eos suscipere, respondit: Non potueram quin susciperem fratres meos. At proconsul sacrilegus: Sed prior, inquit, erat jussio imperatorum et Caesarum. Contra religiosi
Abbreviated transcription (Latin):
orare uolui. Et quia necesse erat ut
iuxͣ sepulchꝵ eiusdem effodi altius de¬
buiss: p̃p̃ositus loci ip̃iꝰ ossa aliqua nõ
quidem eidem sepulchro comuncta rep¬
perit. Que qm̃ leuare p̃sumpsit atq
in alio loco tñsponere: apparentib qͥbidã
tristib signis subita morte defunctus ẽ.
Dret̾ hecaut̃ sc̃e memorie decessor m̃s idẽ¬

Expanded text:
orare volui; et quia necesse erat ut orare volui; et quia necesse erat ut juxta sepulcrum ejus effodi altius debuisset, praepositus loci ipsius ossa aliqua non quidem eidem sepulcro conjuncta reperit. Quae quoniam levare praesumpsit, atque in alium locum transponere, apparentibus quibusdam tristibus signis, subita morte defunctus est. Praeter haec autem sanctae memoriae decessor m
Abbreviated transcription (Latin):
da priuilegia suadere qͣntis ualuit artib
mectauit. ut ꝓpt̾ eam qmͣ in honore scĩ
pauli apłi in palatio edisicabat ecesiam
gregorio capd̃ eiusdem apłi aut aluid
quid de ip̃ius corpore sibi dirigi postula¬
ret. Qmͣ calliditatem bĩssims ppͣ cognos¬
cens imꝑatricis animis talit̾ satiffecit.
Dum illa mͥ desiderarem imꝑari. de quib
facillimam obedientiam exhibens ur̃am
illa p̃cipitis que facere non possum nec
audeo. Nam corpora scõꝵ petri et pauli
apłoꝵ tantis in eccłiis suis choruscant
miraculis atq terrorib: ut neq ado¬
randum sine magno illic timore possit
accedi. Deniq dum bẽ recordationis deces¬
sor m̃s qr argentum qd̵ supͣ sacratissimũ
corpus sc̃i petriapli erat longe tamen ab
eodem corpore fere quindecim pedib muta¬
re uoluit. signum ei non parui terrore
apparuit. S ego aliqiud similit̾ ad sa¬
cratissimum corpus sc̃i patili apłi meli¬

Expanded text:
da privilegia suadere, quantis valuit artibus, da privilegia suadere, quantis valuit artibus, incitavit ut propter eam quam in honorem sancti Pauli apostoli in palatio aedificabat ecclesiam, a Gregorio caput ejusdem apostoli aut aliud quid de ipsius corpore sibi dirigi postularet. Quam calliditatem beatissimus papa cognoscens, imperatricis animo taliter satisfecit: « Dum illa mihi desiderarem imperari, de quibus facillimam obedientiam exhibens, vestrilla praecipitis quae facere nec possum nec audeo. Nam corpora sanctorum Petri et Pauli apostolorum tantis in ecclesiis suis coruscant miraculis atque terroribus, ut neque ad orandum sine magno illuc timore possit accedi. Denique dum beatae recordationis decessor meus, quia argentum, quod supra sacratissimum corpus beati Petri apostoli erat, longe tamen ab eodem corpore fere quindecim pedum spatio, mutare voluit, signum ei non parvi terroris apparuit. 709 Sed et ego aliquid similiter ad sacratissimum corpus sancti Pauli apostoli meli