comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iesta remisterent ut non ne ꝗcꝙͣ tante uixtutis homi¬
nes uidicari deberent ausi sunt transire latissimum
Numen asscendere altissimas ripas ac subrre iniquis¬
simum locum. quȩ facilia exdifficilimis animi magni¬
tudo r edegerat. Hoc prelio facto et peope ad ĩtenitionẽ
yente ac nomine neruoꝵ redasto maiores natu quos u¬
na cum pueris mulieribꝙ inestuaria ac paludes col¬
lestos dixeramus ac pugna nuntiata cum uictoribus
nihil impeditum uidis nihil tutum arbitrarentur
omnium qui super consensu legatos ad cȩsarem mise¬
runt seq ei dedexunt et ĩ com̃emoranda ciuitatis ca-¬
lamitate ex sexcentis adtres senatores exhominũ mili¬
bus lx. uix adquingentos qui arma ferre possent sese
redactos eẽ dixerunt quos cȩsar ut inmiseros ac suppli¬
ces usus misericordia uideretur diligentissime con¬
seruauit siusq finib atq oppidis uti uissit et finiti¬

Expanded text:
cepta remitterent: ut non nequiquam tantae virtutis homicepta remitterent: ut non nequiquam tantae virtutis homines iudicari deberet ausos esse transire latissimum flumen, ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum; quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat. Hoc proelio facto et prope ad internecionem gente ac nomine Nerviorum redacto, maiores natu, quos una cum pueris mulieribusque in aestuaria ac paludes coniectos dixeramus, hac pugna nuntiata, cum victoribus nihil impeditum, victis nihil tutum arbitrarentur, omnium qui supererant consensu legatos ad Caesarem miserunt seque ei dediderunt; et in commemoranda civitatis calamitate ex DC ad tres senatores, ex hominum milibus LX vix ad D, qui arma ferre possent, sese redactos esse dixerunt. Quos Caesar, ut in miseros ac supplices usus misericordia videretur, diligentissime conservavit suisque finibus atque oppidis uti iussit et finiti
Abbreviated transcription (Latin):
et ex loco superiore quȩ in nr̃is casteis gecerentur con¬
spicatus decimam legionem subsidio nr̃is misit. ꝗ
cum ex equitum et calonum fuga quo in loco res esset
qͣtoq inpericulo et castea et legiones et imperator eo.
ꝯno uisset nihil adceleritatem u̾bi reliqui fecerunt. ho.¬
rum aduentu tanta rerum cõmutatio ẽ fasta ut nr̃ĩ
et̃ qui uulnerib confecti procubuissent scutis innixi
plium re integrarent Tum calenos ꝑterritos conspi
cati hostes ẽt in ee̾mes armatis occurrere. Equites uo
ut turpitudinem suge uixtute delerent omnib ĩ locis
pugnant quo se legionariis militib preferrent. At
hostes etiam in extrema sape salutis tantã uirtutem
prestiterunt ut cum primi eoꝵ cecidissent ꝓxmu
iacentib insisterent atq ex eorũ corporib pugnarẽt.
Nis deiestis et coaceruatis cadauerib qui super fuerant
ut extumulo ĩ nostros tela coniicerent et pila inter¬

Expanded text:
et ex loco superiore quae res in nostris castris gererentur conet ex loco superiore quae res in nostris castris gererentur conspicatus X. legionem subsidio nostris misit. Qui cum ex equitum et calonum fuga quo in loco res esset quantoque in periculo et castra et legiones et imperator versaretur cognovissent, nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt. Horum adventu tanta rerum commutatio est facta ut nostri, etiam qui vulneribus confecti procubuissent, scutis innixi proelium redintegrarent, calones perterritos hostes conspicati etiam inermes armatis occurrerent, equites vero, ut turpitudinem fugae virtute delerent, omnibus in locis pugnae se legionariis militibus praeferrent. At hostes, etiam in extrema spe salutis, tantam virtutem praestiterunt ut, cum primi eorum cecidissent, proximi iacentibus insisterent atque ex eorum corporibus pugnarent, his deiectis et coacervatis cadaveribus qui superessent ut ex tumulo tela in nostros coicerent et pila inter
Abbreviated transcription (Latin):
centurionibq nominatim appellatis reliquosq co-¬
hortatus milites signa inferre et manipulos lapsa¬
ue uissit quo facisuis gladiis uti possent cuius aduẽ¬
tus spesillata militibus ac reintegrato animo cum prese
ꝗuisq in conspectu inperatoris ẽt extremis suis reb
oꝑam nauare cuperet paululum hostuim impetus
retardatus ẽ. Cȩsar cum septimam legionem que uix̃
constiterat abhoste uigeri uidisset tribunos militum¬
mouit ut paulatim sese legiones causa iungerent et
conuersa signa inhostes inferrent quo facto eum alius
alii subsidium infeeret neq timeeent ne aduersi ab
hoste circũ uenixentur audacius resiste ac potius pu¬
ꝯnare ceperunt. interim milites legionum duae quȩ
ĩ nouissimo agmine presidio impeclimentis fuerant᷑
pedio nuntiato cursu incitato in summo colle abhosti¬
b conspiciebantur. et .T. Labienus casteis hostium potitꝰ

Expanded text:
centurionibusque nominatim appellatis reliquos cocenturionibusque nominatim appellatis reliquos cohortatus milites signa inferre et manipulos laxare iussit, quo facilius gladiis uti possent. Cuius adventu spe inlata militibus ac redintegrato animo, cum pro se quisque in conspectu imperatoris etiam in extremis suis rebus operam navare cuperet, paulum hostium impetus tardatus est. Caesar, cum VII. legionem, quae iuxta constiterat, item umonuit ut paulatim sese legiones coniungerent et conversa signa in hostes inferrent. Quo facto cum aliis alii subsidium ferrent neque timerent ne aversi ab hoste circumvenirentur, audacius resistere ac fortius pugnare coeperunt. Interim milites legionum duarum quae in novissimo agmine praesidio impedimentis fuerant, proelio nuntiato, cursu incitato in summo colle ab hostibus conspiciebantur, et T. Labienus castris hostium potitus
Abbreviated transcription (Latin):
sundatores numidas diuersos dissipatosq inom̃s
partes fugare uidissent desperatis nosteis rebus do¬
tatione addextrum cornu profectus ubi suos uige¬
ri signisꝙ inunum locum collatis duodecime legio¬
nis confeetos milites sibi ipsos ad pugnam impedi¬
menta uidit quarte cohortis omĩb conturionib occi¬
sis signi fero interfecto signo amisso reliquarum co-¬
hortium omnib fere centurionib occisis aut uul
neratis in his primo pilo. P. sextio baculo fortissiõ
uiro multis grauibꝙ uulnerib confecto ut iam
substinere non possẽt reliq uos ẽẽ tardiores et non
nullos anouissimis desertos prelio excedere actela
uitare hostes neq afronte ex inferiore loco subeun¬
tes intermitterẽ & abutroq lateee instare et rem
eẽ in angusto neq ullum ẽe subsidium qđ submmitti
posset scuto a nouissimis Uni militum detracto qđ
ip̃ẽ eo sine scuto uenerat inprimam aciem ꝓcessit

Expanded text:
funditores, Numidas diversos dissipatosque in omnes funditores, Numidas diversos dissipatosque in omnes partes fugere vidissent, desperatis nostris rebus dotatione ad dextrum cornu profectus, ubi suos urgeri signisque in unum locum conlatis XII. legionis confertos milites sibi ipsos ad pugnam esse impedimento vidit, quartae cohortis omnibus centurionibus occisis signiferoque interfecto, signo amisso, reliquarum cohortium omnibus fere centurionibus aut vulneratis aut occisis, in his primipilo P. Sextio Baculo, fortissimo viro, multis gravibusque vulneribus confecto, ut iam se sustinere non posset, reliquos esse tardiores et non nullos ab novissimis deserto loco proelio excedere ac tela vitare, hostes neque a fronte ex inferiore loco subeuntes intermittere et ab utroque latere instare et rem esse in angusto vidit, neque ullum esse subsidium quod submitti posset, scuto ab novissimis uni militi detracto, quod ipse eo sine scuto venerat, in primam aciem processit
Abbreviated transcription (Latin):
aperto latere legiones circumuenire ꝑs sum̃um cas¬
troꝵ locum petere cepit. Sodem tempore equites nũ
leius q armature pedites quiꝙ cum his una fuerunt
quos ptimo hostium impets pulsos dixeram cum se in.
castra reciperent aduersis hostib occurrebant ac cur¬
sus aliam ⁊ ĩ partem fugam petebant et calones qui x¬
ab decumana porta ac summo iugo collis nostros uictores
flumen transisse conspexerant p̾redandi cãs egressi cũ
xespexissent et hostes in nostris castris uersari uidissẽt
precipites fuge sese mandabant simul eorum qui cum
impedimentis ueniebant clamor fremitusq orieba-¬
tur alii alia in partem perterriti ferebantur quib
omnib reb permoti equites treueri quoꝵ inter
gallos uirtutis oppinio ẽ singularis qui auxilii cau-¬
sa aciuitate ad cęsarem missi aduenerant cum mul-¬
titudine hostiim castra nostra compleri nr̃as legiones
premi et pene circum uenta teneri calone equites

Expanded text:
ab aperto latere legiones circumvenire, pars summum casab aperto latere legiones circumvenire, pars summum castrorum locum petere coepit. Eodem tempore equites nostri levisque armaturae pedites, qui cum iis una fuerant, quos primo hostium impetu pulsos dixeram, cum se in castra reciperent, adversis hostibus occurrebant ac rursus aliam in partem fugam petebant; et calones, qui ab decumana porta ac summo iugo collis nostros victores flumen transire conspexerant, praedandi causa egressi, cum respexissent et hostes in nostris castris versari vidissent, praecipites fugae sese mandabant. Simul eorum qui cum impedimentis veniebant clamor fremitusque oriebatur, aliique aliam in partem perterriti ferebantur. Quibus omnibus rebus permoti equites Treveri, quorum inter Gallos virtutis opinio est singularis, qui auxilii causa a civitate missi ad Caesarem venerant, cum multitudine hostium castra nostra compleri, legiones premi et paene circumventas teneri, calones, equites,
Abbreviated transcription (Latin):
sub sidia collocari neq quid inquaꝙ parte opus esset
prouideri neq ab uno omnia imperia adminifteari
poterant. in tantaq rera iniquitate fortune qͦ euẽ.¬
tus uarii sequebantur. Legionis none e decime mili¬
tes ut insinistra parte aciei constiterant pilis emissis
cursu ac lassitudine examinatos uulnerib ꝙ cõfestos
atrebates. Nam his ea parte ob uenerat celeriter ex loco
gressi rursus regressos acresistentes hostes reintegra.¬
to prelio in fugam᷑ coniecerunt. Item alia inpatedi:¬
uerse due legiones Undecima et octaua profligatis ui¬
romanis quilibet cum erant congressi exloco suꝑiore
in ipĩs fluminis ripis preliebantur attonitis fere a.
fronte et a sini stra parte nudatis castris ucum inde¬
xtero cornu legio duodecima & non magno abea in¬
teruallo septima consticisset omnes neeiui cum fortis.¬
simo agmine duce boduagnoro qui sũmam imꝑ u
tenebat adeum locum contenderunt quot paro

Expanded text:
subsidia conlocari neque quid in quaque parte opus esset subsidia conlocari neque quid in quaque parte opus esset provideri neque ab uno omnia imperia administrari poterant. Itaque in tanta rerum iniquitate fortunae quoque eventus varii sequebantur. Legionis VIIII. et X. milites, ut in sinistra parte aciei constiterant, pilis emissis cursu ac lassitudine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates nam his ea pars obvenerat celeriter ex loco gressi rursus resistentes hostes redintegrato proelio in fugam coniecerunt. Item alia in parte diversae duae legiones, XI. et VIII., profligatis Viromanduis, quibuscum erant congressae, ex loco superiore in ipsis fluminis ripis proeliabantur. At totis fere castris a fronte et a sinistra parte nudatis, cum in dextro cornu legio XII. et non magno ab ea intervallo VII. constitisset, omnes Nervii confertissimo agmine duce Boduognato, qui summam imperii tenebat, ad eum locum contenderunt; quorum pars
Abbreviated transcription (Latin):
non longiore oratione ẽ ortatus ꝗͣ uti suȩ pristine uir-¬
tutis memoriam retinerent ne pertirebarent᷑ animo
hostiumq impetum fortiter substinerent et quia nõ
longius hostes abexant ꝗͣ quo telum adduci posset.
prelii cõmittendi signum dedit atq item alt̾am parte¬
temporis exiguitas hostiumꝙ tam paratus addimi-¬
candum animus ut non solum ad insignia accomoda¬
da sed enam ad galeas inducendas scitisq tegmenta
derrahenda tempus defuerit ꝗͣ quisq ab opere inꝑtem
casus deuenit queq prima signa conspexit / adhȩc cõ¬
sticuit nȩ in querendis suis pugnandi tp̃s dimutẽt.
Instructo exexcitu magis locinã deiestuoq collis et
necessitas temporis ꝗ ut rei militaris eatio atq ordo
postulabat cum duiersis legionib alii alia in parte ho.¬
stibus insisteret sepibq densissimis ut ante demo¬
strauimus interiestis profestus inpediretur neq certa

Expanded text:
non longiore oratione cohortatus quam uti suae pristinae virnon longiore oratione cohortatus quam uti suae pristinae virtutis memoriam retinerent neu perturbarentur animo hostiumqlongius hostes aberant quam quo telum adigi posset, proelii committendi signum dedit. Atque in alteram itemporis tanta fuit exiguitas hostiumque tam paratus ad dimicandum animus ut non modo ad insignia accommodda sed etiam ad galeas induendas scutisque tegimenta detrahenda tempus defuerit. Quam quisque ab opere in partem casu devenit quaeque prima signa conspexit, ad haec constitit, ne in quaerendis suis pugnandi tempus dimitteret. Instructo exercitu magis ut loci natura delectusque collis et necessitas temporis quam ut rei militaris ratio atque ordo postulabat, cum diversae legiones aliae alia in parte hostibus resisterent saepibusque densissimis, ut ante demonstravimus, interiectis prospectus impediretur, neque certa
Abbreviated transcription (Latin):
uexillum ꝓponendum qd exat insigne cum adarma
concurri oporterrebat: signum tubã dandum abopere
reuocandi milites qui paulo longius aggeris petendi
causa processerant arcessendi acies in ftruende milites
cohortandi signum datum quaꝵreꝵ magnam ꝑte
temporis breuitas successus et incursus hostium impe¬
diebat. his difficultatib due res exant subsidio: scientia
atq usus militum qui superiorib preliis exercitati quid fie¬
ri oportet nõ minus mode ip̃i sibi perscribere ꝗͣ abaliis
doceri poterant et quid abopere singulisq legionib singu¬¬
lis legatos cȩsar discedere nisi munitis castris uetuerat.
hi propter propinquitatem et celexitatem ho stium ni¬
hil atq cȩsaris imperium expestabant. sed ꝑ se quȩ ui-¬
debantur administeabant. Cȩsaris necessariis rebus
imperatis adcohortandos milites ꝗͣ inpartem fors ob-¬¬
tulit decurrit adlegionem decimam deuenit. Milites

Expanded text:
vexillum proponendum, quod erat insigne, cum ad arma vexillum proponendum, quod erat insigne, cum ad arma concurri oporteret; signum tuba dandum; ab opere revocandi milites; qui paulo longius aggeris petendi causa processerant arcessendi; acies instruenda; milites cohortandi; signum dandum. Quarum rerum magnam partem temporis brevitas et incursus hostium impediebat. His difficultatibus duae res erant subsidio, scientia atque usus militum, quod superioribus proeliis exercitati quid fieri oporteret non minus commode ipsi sibi praescribere quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos legatos Caesar discedere nisi munitis castris vetuerat. Hi propter propinquitatem et celeritatem hostium nihil iam Caesaris imperium expectabant, sed per se quae videbantur administrabant. Caesar, necessariis rebus imperatis, ad cohortandos milites, quam in partem fors obtulit, decucurrit et ad legionem decimam devenit. Milites
Abbreviated transcription (Latin):
runt cum se illi identidem in siluas ad suos reciperent
ac rursus esilua in nr̃os impetum facerent nec nr̃i longi
ꝙͣ quem ad finem porresta ac loca aperta pertinebant cẽ¬
dentes insequi auderet. Infim legiones sex q̃ prime uene¬
rant opere dimenso castra munire ceperunt. Ubi prima
monumenta nostri exercitus abhis qui in silua absditi late¬
bant uisa sunt qđ tempus inter eos cõmittendi prelii
conuenerant ita ut intra siluas aciem ordinemq con-¬
stituerant atq ipsi se se confirmauerant subitoamĩb
copiis proualuexunt impetumq in nostros equites fe¬¬
cerunt his facile pulsia ac perturbatis incredibili cele¬
britate adflumen decurrerunt ut pene uno tempore
et ad siluas et in flumine et etiam ĩ manib nosteis ui-
derentur. Eodem aũt celeritate aduerso colle ad nr̃a
castea adatq eos qui in opere occupati exant contende¬
runt. Cȩsari omnia uno tempore erant agenda.

Expanded text:
runt. Cum se illi identidem in silvis ad suos reciperent runt. Cum se illi identidem in silvis ad suos reciperent ac rursus ex silva in nostros impetum facerent, neque nostri longius quam quem ad finem porrecta ac loca aperta pertinebant cedentes insequi auderent, interim legiones VI quae primae venerant, opere dimenso, castra munire coeperunt. Ubi prima impedimenta nostri exercitus ab iis qui in silvis abditi latebant visa sunt, quod tempus inter eos committendi proelii convenerat, ut intra silvas aciem ordinesque constituerant atque ipsi sese confirmaverant, subito omnibus copiis provolaverunt impetumque in nostros equites fecerunt. His facile pulsis ac proturbatis, incredibili celeritate ad flumen decucurrerunt, ut paene uno tempore et ad silvas et in flumine et iam in manibus nostris hostes viderentur. Eadem autem celeritate adverso colle ad nostra castra atque eos qui in opere occupati erant contenderunt. Caesari omnia uno tempore erant agenda:
Abbreviated transcription (Latin):
nostris delegerant. Collis asummo equaliter decliuus ad
flumen sabim qđ supra nominauimus uergebat abeo flu.¬
mine parũ acclititate colli  nascebatur aduersus hiuic et
contrarius passib circiter ducentis infimus apertus a supe¬
nore parte siluesteis ut nõ facile introrsus perspici posset.
Intra eas siluas hostes mocculto sese continebant. In aperto lo¬
co secundum flumen pauce stationes equitum uidebantur
fuminis erat altitudo pedum circiter trium Cȩsar equita¬
tu premisso subsequebat᷑ omnibus copiis. sed ratio ordo¬
q agminis aliter se habebat ac belge ad neruios detulerãt
nam quo adhostis adpropinquabat consuetudine sua cęsar
sex legiones expeditas ducebat. post eas totius exercitus impe¬
dimenta collocarat. Inde due legiones quȩ proxim e conscrip.¬
te erant. Equites nostri cum funditorib sagiptariisq flu.
men transgressi cum hostium equitatu prelium cõmise¬

Expanded text:
castris delegerant. Collis ab summo aequaliter declivis ad castris delegerant. Collis ab summo aequaliter declivis ad flumen Sabim, quod supra nominavimus, vergebat. Ab eo flumine pari acclivitate collis nascebatur adversus huic et contrarius, passus circiter CC infimus apertus, ab superiore parte silvestris, ut non facile introrsus perspici posset. Intra eas silvas hostes in occulto sese continebant; in aperto loco secundum flumen paucae stationes equitum videbantur. Fluminis erat altitudo pedum circiter trium. Caesar equitatu praemisso subsequebatur omnibus copiis; sed ratio ordoque agminis aliter se habebat ac Belgae ad Nervios detulerant. Nam quod hostibus adpropinquabat, consuetudine sua Caesar VI legiones expeditas ducebat; post eas totius exercitus impedimenta conlocarat; inde duae legiones quae proxime conscriptae eramen transgressi cum hostium equitatu proelium commise
Abbreviated transcription (Latin):
intercedere atq ẽẽ quicꝙͣ negocii cum̃ prima legio in
ca stra uenisset relique legiones ꝑ magnum spatium¬
abessent. Hac subsaremnis adoriri posse qua pulsa impe.¬
dimentisq direptis futurum ut reliq cõtiasistere non
aude̾nt adiuuabat etiam consilium eorum qui rem de¬
ferebant ꝙ nerui antiquitus cum ȩquitatu nihil possẽt
neq enim adhoc tempus ei rei student. Sed quicquid possũt
pedestribus ualent copiis quo facilius finitimoe equitatũ
si predandi causa adeos uenissent impedirent teneris ar¬
boribus incisis atq inflexis crebrisq in latitudinem ramis
enatis: et xubis sentibq interiectis efficerent ut instar
muri hȩc spes munimenta preberent quo non modo
intrari sed ne peespici quidem his rebus cum iteragmi¬
nis nostri impediretur nõ obmittendum sibi consilium
neruii extimauerunt. Loci natura erat hȩc quem castris

Expanded text:
intercedere, neque esse quicquam negotii, cum prima legio in intercedere, neque esse quicquam negotii, cum prima legio in castra venisset reliquaeque legiones magnum spatiumabessent, hanc sub sarcinis adoriri; qua pulsa impedimentisque direptis, futurum ut reliquae contra consistere non auderent. Adiuvabat etiam eorum consilium qui rem deferebant quod Nervii antiquitus, cum equitatu nihil possent neque enim ad hoc tempus ei rei student, sed quicquid possunt, pedestribus valent copiis, quo facilius finitimorum equitatum, si praedandi causa ad eos venissent, impedirent, teneris arboribus incisis atque inflexis crebrisque in latitudinem ramis enatis et rubis sentibusque interiectis effecerant ut instar muri hae saepes munimentum praeberent, quo non modo non intrari sed ne perspici quidem posset. His rebus cum iter agminis nostri impediretur, non omittendum sibi consilium Nervii existimaverunt. Loci natura erat haec, quem locum nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtius eorum sabini flumeni acasteis suis nõ ampliꝰ
milia passuum decem abesse transflumen omnes nẽ¬
uios consedisse aduentumq sibi romanoꝵ expestare
Una cum atrebatibus uł et ueromandius finitimis su-¬
is nam is utrisq persuaserant uti eandem belli fortunam
experirentur. expestari et̃ abhis aduentum eorum et¬
copias atq eẽ initinere mulieres quiq perȩtatem ad
pugnam in utiles ẽe uiderentur in eum locum cõuenis.¬
se quopp paludes exercitui aditus nõ eẽt. his rebus co-¬
gnitis exploratores centurionesq premittit qui locũ
idoneum casteis deligant. Cumq exdedititiis belgis reli-¬
quisq gallis compluxes cesarem secuti una iter fac̾e̾nt
quidam exhis ut postea excaptiuis cognitum ẽ eorum
dierum consuetudine nostri exercitus per specta nocte
adneriuos ꝑuenerunt atq his demostrauerunt int̾
singulas legiones impedim entoꝵ magnum numeꝵꝵ

Expanded text:
ptivis Sabim flumen a castris suis non amplius ptivis Sabim flumen a castris suis non amplius milibus passuum X abesse; trans id flumen omnes Nervios consedisse adventumque ibi Romanorum expectare una cum Atrebatibus et Viromanduis, finitimis suis nam his utrisque persuaserant uti eandem belli fortunam experirentur; expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque esse in itinere; mulieres quique per aetatem ad pugnam inutiles viderentur in eum locum coniecisse quo propter paludes exercitui aditus non esset. His rebus cognitis, exploratores centurionesque praemittit qui locum castris idoneum deligant. Cum ex dediticiis Belgis reliquisque Gallis complures Caesarem secuti una iter facerent, quidam ex his, ut postea ex captivis cognitum est, eorum dierum consuetudine itineris nostri exercitus perspecta, nocte ad Nervios pervenerunt atque his demonstrarunt inter singulas legiones impedimentorum magnum numerum
Abbreviated transcription (Latin):
rum causa sese in eos sidem recepturum et conseruatuꝵꝵ
dixit. Sed qđ erat ciuitas magna et inter belgas auctori¬
tate atq hominum multitudine prestabat sexcentum
obsides poposcit. his traditis omnibq armis exoppido
collatis abeo loco usq infines ambianoꝵ peruenit qui
se suaq omnia sine mora dediderunt eorum fines nẽ¬
uii attingebant quorum denã morib cȩsar cum que¬
reret sic reperiebat. Nullum aditum eͣe ad eos mex¬¬
catorib nihil pati uini reliquarumq rerum adluxi.¬
riam pertinentium inferri qđ his rebus relanguesce
animos eorum & renutti uirtutem existimabant eͣe
homines feros magneq uirtutis increpitare atq incu.¬
sare reliquos belgas qui se pͦp .ro. dedissent patriam¬
q uirtutem proiecissent confirmare sese neq legatoᷤ
missuros neq ullam cõditionem pacis accepturos. C ũ
per eorum fines triduum iter fecisset ĩueniebat exca¬

Expanded text:
rum causa sese eos in fidem recepturum et conservaturum rum causa sese eos in fidem recepturum et conservaturum dixit, et quod erat civitas magna inter Belgas auctoritate atque hominum multitudine praestabat, DC obsides poposcit. His traditis omnibusque armis ex oppido conlatis, ab eo loco in fines Ambianorum pervenit; qui se suaque omnia sine mora dediderunt. Eorum fines Nervii attingebant. Quorum de natura moribusque Caesar cum quaereret, sic reperiebat: nullum esse aditum ad eos mercatoribus; nihil pati vini reliquarumque rerum ad luxuriam pertinentium inferri, quod his rebus relanguescere animos eorum et remitti virtutem existimarent; esse homines feros magnaeque virtutis; increpitare atque incusare reliquos Belgas, qui se populo Romano dedidissent patriamque virtutem proiecissent; confirmare sese neque legatos missuros neque ullam condicionem pacis accepturos. Cum per eorum fines triduum iter fecisset, inveniebat ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
q̃q omnia inoppilum Bratustantium contulisset. At¬
q: ab eo oppido cȩsar cum exercitu eirciter milia passuũ
quinꝙ abeẽt omnes maiores natu exoppida egressima¬
nus ad cȩsarem tendere et uoce significare ceperunt
discessum belgarum dimissis heduorum copiis adeum
reuerterat facit uerba hellouagos omni tempore ĩ fide
atq amicitia eiuitatis hedue fuisse inpulsos asuis pͥn-¬
cipibus qui dicerent heduos acȩsare inseruitute reda-¬
ctos eẽ omnes indignitates continue liasq perferre
& ab heduis defecisse et ppło .ro. bellum intulisse ꝗ
mitatem c iuitati intulisse mbritaniam ꝓfugisse
petere nõ solum ꝓbellouagis sed etiam proheduis ut
sua dementia ac mansuetudine in eos utatur qđ si fecexit:
heduoꝵ auctoritate apud omnes belgas amplificatue
quorum auxiliis atq opibus si qua bella inciderint ib̾¬
stentare consueuerint. Cesar honoris diuitiaci atq heduo¬

Expanded text:
que omnia in oppidum Bratuspantium contulissent atque omnia in oppidum Bratuspantium contulissent atque ab eo oppido Caesar cum exercitu circiter milia passuum V abesset, omnes maiores natu ex oppido egressi manus ad Caesarem tendere et voce significare coeperunt discessum Belgarum dimissis Haeduorum copiis ad eum reverterat facit verba: Bellovacos omni tempore in fide atque amicitia civitatis Haeduae fuisse; impulsos ab suis principibus, qui dicerent Haeduos a Caesare in servitutem redactos omnes indignitates contumeliasque perferre, et ab Haeduis defecisse et populo Romano bellum intulisse. Qui mitatem civitati intulissent, in Britanniam profugisse. Petere non solum Bellovacos, sed etiam pro his Haeduos, ut sua clementia ac mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum, quorum auxiliis atque opibus, si qua bella inciderint, sustentare consuerint. Caesar honoris Diviciaci atque Haeduo
Abbreviated transcription (Latin):
ximi rhemis erant exercitum ducit ae magno itinere
confecto adoppidum nouiodonum contenditid exiti¬
tere oppugnare conatusꝙ uacuum adefensoribus ẽẽ
audiebat propter latitudinem fosse muriq altitudinem
paucis defendentibus expugnare non potuit. Castras mu.¬
nitis Uineas agere queq adoppugnandum u sui exant
comparare cȩpit. Interim omnis exfuga suessonum
multitudo inoppidum proxima nocte conuenit et celeai.¬
ter uineis adoppidum actis agere iacto turribꝙ consti¬
tutis magnitudine oꝑum quȩ neq uidexant ante galli
neq audierant et celeritate romanoꝵ ꝑ moti legati
adcȩsarem dededitione mictunt et petentib rhemis
ut conseruarentur inpetrant. Cȩsar obsidib acceptis
primis ciuitatis atq ip̃ius galbe regis duob filiis ar-¬
misq omnib exoppido traditis indeditionem suessores
accepit exercitumq inbelliuagos ducit qui cum se sua¬

Expanded text:
ximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere ximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentihus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis ex fuga Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit. Celeriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto turribusque constitutis, magnitudine operum, quae neque viderant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de deditione mittunt et petentibus Remis ut conservarentur impetrant. Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accipit exercitumque in Bellovacos ducit. Qui cum se sua
Abbreviated transcription (Latin):
mata ab exploratoribus omnem ȩquitatum qui nouissi-¬
mum agmen moraretur premisit eiq. Q pedium et
.Laxunculeium. Cottam legatos prefecit .I. labienum
legatum cum legionib teibus subsequi iuussit. hi nouissi¬
mos adhorti et multa milia passuum persecuti. magnã
multitudinem eo fugientium prociderunt cum abex¬
tremo agmine ad quos uentum erat consisterent forti-¬
terq impetum nostroꝵ militum substinerent pͥores
qd a besse apericulo uiderentur neq ulla necessitate n
imperio continerentur ex audito clamore et perturba-¬
tis ordinib omnes infugam sibi p̾sidium p̃posuerunt.
Ita sine ullo periculo tantam eoꝵ multitudinem nostei
interfecerunt quãtum fuit die spatium sub occasuq so-¬
lis sequi destiterunt seq incastra ut erat inperatum
receperunt. Postridie eius diei cȩsar priusꝗͣ se hostes x¬
exterrore ac fuga reciperent infines suessonum qui pro¬

Expanded text:
mata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agmen moraretur, praemisit. His Q. Pedium et L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab extremo agmine, ad quos ventum erat, consisterent fortiterque impetum nostrorum militum sustinerent, priores, quod abesse a periculo viderentur neque ulla necessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum solis sequi destiterunt seque in castra, ut erat imperatum, receperunt. Postridie eius diei Caesar, prius quam se hostes ex terrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
timum eẽ domum suam quenq reuerti et quorxinfi¬
nes primum romani exercitum introduxissent ad eos de¬
fondendos undiq conuenirent ut potius insuis ꝙͣ in alie:¬
nis finib decertarent et dedomesticis copiis rei frumen¬¬
taue uterentur adeam snĩam cum reliquis causis hȩc x¬
quoq ratio eos deduxit ꝙ diuitiacum qͦ atq heduos
finib bellouagoꝵ appropinquare cognouerant. his
ꝑsuaderi ut dutius morarentur neq suis auxilium
ferrent nõ potuerant. Ea re constituta secunda uigi-¬
lia magno cum strepitu ac tu multv castris eggressiꝰ:
nullo certo ordine neq imperio cum sibi quisq pͥmum
itineris locum peteret et domum peruenire propera¬
ret fecexunt ut consimilis fuge prefestio uideret᷑. Hac
re statim cȩsar perspeculatores cognita insidias ueritus
ꝙ qua decausa discederent non dum prospexerat: exer-¬
citum ȩquitatumq castris continuit: prima luce confre¬¬

Expanded text:
timum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fitimum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibus decertarent et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum, strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce, confir
Abbreviated transcription (Latin):
suarum copiarum naducere conati sunt eo consilio ut
si possent castellum cui pre erat. Qtiturius legatus et¬
pugnarent pontemq intersinderent siminus potius.¬
sentagros rhemorum popularentur qui magno nobis
usui adbellum gerendum erant cõmeatus q nr̃os pro¬
hiberent. Cesar censor factus atiturio omnem equita¬
tum et leuemarmatuxam numidas funditores sagip¬
tariosq pontem traducit. Atq ad eos contendit. Aexi.¬
ter in eo loco pugnatum ẽ. hostes impeditos nrĩ influ¬
mine aggressi magnum eorum nũm occiderunt. pec
eorum corpora reliquos audacissime transire conantes
multitudine telorum repulexunt. Primos qui transie¬
rant equitatu circũ uentos interfecere. Hostes ubi et de
expugnando oppido et deflumine transeundo spem se
fefellisse intellexerunt. Neq nr̃os in lacum iniquiore
progredi pugnandi causa uiderunt atq eis res fiumẽ¬
taria deficere cępit. consilio conuocato constituerunt op¬

Expanded text:
suarum copiarum traducere conati sunt eo consilio ut, suarum copiarum traducere conati sunt eo consilio ut, si possent, castellum, cui praeerat Q. Titurius legatus, expugnarent pontemque interscinderent, si minus potuissent, agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui ad bellum gerendum erant, commeatuque nostros prohiberent. Caesar certior factus ab Titurio omnem equitatum et levis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit atque ad eos contendit. Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum numerum occiderunt; per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes multitudine telorum reppulerunt primosque, qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse intellexerunt neque nostros in locum iniquiorum progredi pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio convocato constituerunt op
Abbreviated transcription (Latin):
castella constituit ibiq tormenta collocauit ne cum
aciem in struxisset hostes qui tm̃ multitudine pote.
rant pugnantes suos circumuenire posset. Hoc factoy
duab legionib quas proxime conscripserat ĩ castrisy
relictis ut si quo opus subsidio duci possent. Reliquas
sex regiones procastris aciem constituit. Hoftemitem
suas copias excastris eductas instruxerant. palus erat
non magna inter nostrum atq hostium exercitum.
Ianc si nostri transirent hostes expectabant. Nostri at̃
si abillis initium transeundi fieret Ut inpedites aggre¬
derentur parati inarmis eeant. Interim prelio eque¬
stri inter duas acies contendebatur. Ubi neutei tran.¬
seundi initium faciunt secundiore prelio equitum no¬
strorum Cȩsar suos incastra reduxit hostes protinusy
ex eo loco ad flumen axonam contenderunt qđ eͣẽ post
nostra castra demostratum ẽ Ibi uadis repertis ꝑtem

Expanded text:
castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus esset, subsidio duci possent, reliquas VI legiones pro castris in acie constituit. Hostes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem
Abbreviated transcription (Latin):
censis ad castra cȩsaris omnib copiis contenderũt et ad
milib passuum minus duob castea posuerunt. Que
castra ut fumo atq ignib significabatur ampliũs mi-¬
libus passuum .uiii. inlatitudine patebat. Cȩsar pͥmo
et ꝑꝑ multitudinem hostium et ꝓpter eximiam oppi¬
nionem uretutis prelio supeesedere statuit. quotidiȩ
tũ equestrib preliis quid hostes uirtute possent et ꝗd
nostros non ee inferiores intellexit loco procasteis
adaciem insteuendam nã oportuna atq idoneo is
collis ubr castea posita exant paululum explanitie edi-¬
tis tantum aduersus ĩ latitudinem patebat. quantũ
loci acies insteucta occupare poterat atq exutraq ꝑte
lateris deiectus habebat et infrontem leniter castiga¬
tus paululum aciplaninem rediebat. Ab utroq latẽ
huius collis tran suersam fossam obduxit circiter
passuum quadringentoꝵ et ad extremas fossas

Expanded text:
censis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a censis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum minus duobus castra posuerunt; quae castra, ut fumo atque ignibus significabatur, amplius milibus passuum VIII latitudinem patebant. Caesar primo et propter multitudinem hostium et propter eximiam opinionem virtutis proelio supersedere statuit; cotidie tamen equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas
Abbreviated transcription (Latin):
n sunt murusq defensoribus nudatus ẽ testudine
facta portas subcendunt: murumq subriuit qđ tum
facile fiebat. Nan cum tanta multitudo lapides
ac tela conicerent in muro consistendi potestas exat
nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset. Iocius
rȩmus summa nobilitate ⁊ gratia inter suos qui
tum oppido prefuerat Unum exhis qui legati de
pace adcesaxem uenerat nuntium ad eumꝰ mittit
nisi subsidium sibi submictatur sese duitius substine᷑
non posse. Eo die media nocte cȩsar hisdem ducibusy
usus qui nuntii abiccio uenerant numidas et eretas
sagiptaxios et funditores balearesꝙ subsidio oppidanis
mittit. quorum aduentu et rhemis cum spe defensio.¬
nis studuim propugnandi accessit et hostibus eadem
decausa spes potiundi oppidi discessit. Itaq paulisꝑ
apud oppidum morati agrosq rhemoꝵ depopulati
omnib uicis hedificiisq quoq adire potuerant in¬

Expanded text:
ti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine ti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela coicerent, in muro consistendi potestas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praeerat, unus ex iis qui legati de pace ad Caesarem venerant, nuntium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit; quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant in
Abbreviated transcription (Latin):
pias hedui infines bello uagarum introduxerunt
et eoagro populari ceperint his mandatis eum adse
dimittit᷑. Postꝙͣ belgorum copias inunum locũ
cohastas ad se uenire uidit neq tam longe abee abhis qͦ
traducere maturauit atq incastra posuit que res et
latus unum casteorum ripis fluminis muniebat et
post eum quȩ eeñt tuta abhostibus reddebat: emeatꝰ
ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat ineo
Numme pons erat. ibi presidium ponit et a inalt̾a
parte fluminis. Q. titurium sabinum legatum cũ
sex cohortib relinquit. Castea maltitudine pedum
duodecim uallo fossaq duo dexx. pedum munire
iubet. Abhis castris oppidum rhemoex nomine
bibrax aberat milia passuum. octo id exitine̾ belge
magno impetu oppugnare cȩperunt. Egre eo die
subttentatum ẽ. galloxum eadem atq belgarum op.¬
pugnatioẽ. At ubi circũ uesta multitudine homi¬
num tons menib undiq ĩmue lapides iaci cep¬

Expanded text:
pias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint pias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos traducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat. In eo flumine pons erat. Ibi praesidium ponit et in altera parte fluminis Q. Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit; castra in altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum VIII. Id ex itinere magno impetu Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est. Gallorum eadem atque Belgarum oppugnatio est haec: ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in murum lapides iaci coep
Abbreviated transcription (Latin):
rium obtinuerũt. Nunc ee̾ regam belgam. Ad huc ꝑꝑ
iustitiam prudentiamq suam totius belli sum̃am oiuim
uoluntate deferri oppida hr̃e numero xx. polliceri mi¬
lia armata quinquaginta totidem ner uios qui maxie
feri inter ip̃os habentur longissimeq absunt. quindecim
milia Trebates ambianos .R. milia morinos .xxu. milia.
menopios septem milia. Caleros x milia. uelocasses
& ueremanduos totidem catuatos .Rix. milia. con.¬
drusos eburones. Ceroesos pęmonos qui unonomine
germani appellantur arbitrati ad xl milia. Cȩsar re¬
mos cobortatus liberaliterq orõne prosecutus omnem
senatum ad se conuenire principum liberos obsides ad
se adduci ussit quȩ omnia abhis diligenter addiem
facta sunt ip̃e diuitiacum heduum magnopere cobor.¬
tatus docet ꝗͣ topere rei.pu. comunis ꝙ salutis int̾sit
manus hostium distineri ne cum tanta multitudĩe
Vno tempore confligendum sit. Id fieri posse si suas co.¬

Expanded text:
rium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter rium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Ambianos X milia, Morinos XXV milia, Menapios VII milia, Caletos X milia, Veliocasses et Viromanduos totidem, Atuatucos XVIIII milia; Condrusos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum magnopere cohortatus docet quanto opere rei publicae communisque salutis intersit manus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit. Id fieri posse, si suas co
Abbreviated transcription (Latin):
rosq belgas ẽẽ ortos agexmanis rhenumq antiquitus tea-¬
dustos et propter loci fertilitatem ibi consedisse gallos ꝙ
qui ea loca incolerent expulisse solosq ẽẽ qui patrum
no strorum memoria omni gallia uexata theutonos cim¬
brosq intra fines suo ingredi prohibuerint. Quaexre fieri
uti earum rerum memoria in agnam sibi auctoritatẽ
magnosq spũs inre militari sũmment. Denumero
eorum omnia se hr̃e explorata rhemi dicebant ꝓpea
pollicitus sit cognouerunt plurimum inter eos bellonacos
et uixtute et hominum nuõ ualere. hos posse conficere ar.¬
mata milia centum. Pollicitos etiam exeo numero elesta
milia sexaginta totiusq belli imperium sibi postulare
suessiones suos eͬe finitimos latissimos feracissimos q a¬
gros possidere. Apud eos fuisse regem eriam nostea me¬¬
moria diuitiacum totius galliȩ potentissimum qui cũ
magnȩ partis harum regionum tum ẽt britannie impe¬

Expanded text:
rosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus trarosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorum memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia se habere explorata Remi dicebant, proppollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae impe
Abbreviated transcription (Latin):
manus cogi exercitumq munum locum conduciTũ u̾o
dubitandum nõ existimauit quin ad eos duodecimodie
proficisceretur. Re frumentaria comperata castra moue
diebq cixciter quindecim ad fines belgarum ꝑuenit.
cocum demnprouiso celerusq omni oppinione uenisset
rheni qui proximi galliȩ & belgis sunt. ad eum legatos
siccium e ando cuborium pͥmos ciuitatis suȩ miserut
qui dicerent sesuaq omnia infidem atq potestatem pp̃li
et imꝑata facere: et oppidis recipere et fru mento ceteris¬
q rebus uiuare reliquos omnes belgas marmis eẽ germa¬
nosq qui ei rhenum incolunt sesecum his conumxisse:
tantumq ẽẽ eorum omnium furorem ut ne suasione
quidem fres con sanguineosq suos qui eodem iure: et¬
magistratum cum bisᷤ hñt deterere potuerunt quin cũ
his consentirent cum abhis quereretur quȩ ciuitates ꝗͣn-¬
teq in armis eeñt et quid inbello possent sic reperiebat ple-¬

Expanded text:
manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quin ad eos proficisceproficisceretur. Re frumentaria provisa castra movet diebusque circiter XV ad fines Belgarum pervenit. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium, primos civitatis, miserunt, qui dicerent se suaque omnia in fidem atque potestatem populi et imque rebus juvare. Reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosque, qui ripas Rheni incolunt sese cum his conjunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem, ut ne Suessones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem jure, emagistratum cum illis habeant, deterrere potuiis consentirent. Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: ple
Abbreviated transcription (Latin):
conlurare: obsidesq inter sedare. Conurandi has eeͣ cãs.
pemium ꝙ uereretur ne omni pacata gallia adeos ex
citus adduceretur. deinde ꝙ anno nullis gallis sollicita¬
rentur ptim qui geemanos dutius ingallia uersari no¬
luerãt. ita ppłi. Ro. exexcitum hiemare atq in ueterascẽ
ingallia moleste ferebant partim qui nobilitate et le:¬
uitate animi nouis imꝑiis studebant a nõ nullis etĩa
rem impio nostro consequi poterant. his nuntiis littis¬
q comõtus cȩsar duas legiones inciteriore gallia nouas
conscripsit: et ineunte estate in interiorẽ galliam qui de¬
duceret .O. pedium legatum misit ipẽ cum pͥmum pa¬
buli copia eẽ inciperet abexercitum uenit. Dat negociũ
senonib reliquisꝙ gallis qui finitimi belgis erant ut
eaque apud eos gerantur cognoscant: seq dehis rebus,
certiorem faciant. Ni constanter omnes nuntiauerunt

Expanded text:
coniurare obsidesque inter se dare. Coniurandi has esse causas: coniurare obsidesque inter se dare. Coniurandi has esse causas: primum quod vererentur ne, omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur; deinde quod ab non nullis Gallis sollicitarentur, partim qui, ut Germanos diutius in Gallia versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Gallia moleste ferebant, partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant; ab non nullis etiam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt