comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ci me fauore tueamini. quatinus et le¬
gentum examen euadam: ⁊ ministeriũ
meum ꝑintercessionem uestram domiai
mei seĩ Ger mani sensibus intimetuꝵ¬
LeRIAUE ad SCRiBeridu
sollicitante materia uberiore
ꝑducti sunt : dum ꝑmultipli¬
ces sensus locupletari credim¬
tur ingenia. S michi illustris¬
simi uiri germani antistitis itã gesta¬
q uł ex aliqua parte dicturo. incutitur
ꝓmiraculoꝵ numerositate trepidatio:
et sicut solis splendor humanis illatꝰ
obtutibus hebetata ocłoꝵ acie. lumera
confundit ex lumine. ita animi mei infiꝵ¬
mitas oblatũ p̃conioꝵ cumulũ quẽ imple¬
re ñ potest expauescit. S rursus intra
sedem pectoris mei contentio alt̾na cora¬
fligit. Hinc resistit inpossibilitas conscien¬
tie : illinc cõmemorari aliqua uł ꝓferre.
⁊ religionis contẽplatio.⁊ innumerabiliũ
miraculoꝵ exempla cõpellunt. que agniti¬
om uł ꝓfectui oium impie ꝑobductum si¬

Expanded text:
ci me favore tueamini, quatenus et leci me favore tueamini, quatenus et legentum examen evadam et ministerium meum per intercessionem vestram domni mei sancti Germani sensibus intimetulerique ad scribendum, sollicitante materia uberiore, producti sunt, dum per multiplices sensus locupletari creduntur ingenia; sed mihi inlustrissimi viri Germani antistitis vitam gestaque vel ex aliqua parte dicturo incutitur pro miraculorum numerositate trepidatio. Et sicut solis splendor humanis inlatus obtutibus, hebetata oculorum acie, lumen confundit ex lumine, ita animi mei infirmitas oblatum praeconiorum cumulum, quem implere non potest, expavescit. Sed rursus intra sedem pectoris mei contentio alterna confligit: hinc resistit inpossibilitas conscientiae, illinc commemorare aliqua vel proferre et religionis contemplatio et innumerabilium miraculorum exempla conpellunt, quae agnitioni vel profectui omnium impie per obductum si
Abbreviated transcription (Latin):
ogitio BearissiMo
et michi aplico honore uenera¬
bili censurio pape : constantius
peccator. Prima mͥ cura ẽ: pudorẽ con¬
scientie humilis custodire. Cinꝰ cancellos
si inaliquo forte transgredior ÷ iubentum
magis culpa. quã mea ẽ. Itaq ut uitã
gestaq beatissimi germani ep̃i uł ex parcͣe
ꝑstringerẽ frĩs ur̃i scĩ antistitis pacientis
fecit auctoritas : cuiꝰ p̃ceptioni si ñ ut de¬
bui. ut potui tam̃ parui. Cumq obedien¬
tia mea ad beatitudims ur̃e noticiã ꝑue¬
nisset : ut iterato intemeritatẽ ꝓrumꝑem
p̃cepistis. iubendo ut paginula que ad huc
intra secreti uicimã tenebatur longuis
me auctore ꝓcederet: essemq ipse reatꝰ
mei quodãmodo ⁊ accusator. et ꝓditor
Manifeste enim condẽpnatio me mane¬
bit: si uerboꝵ meoꝵ abiectio. doctoꝵ
offeratur auditui. Reiecto itaq pudo¬
ris uelamine obtẽꝑans iussioru. trans¬
misi uobis inpense deuotionis obseqͥum:
ꝓfiducia bearitatis deposcens. ut dupli¬

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET MIHI APOSTOLICO HONORE VENERABILI CENSURIO PAPAE CONSTANTIUS PECCATOR. Prima mihi cura est pudorem conscientiae humilis custodire, cuius cancellos si in aliquo forte transgredior, iubentum magis culpa quam mea est. Itaque, ut vitam gestaque beatissimi Germani episcopi vel ex parte perstringerem, fratris vestri sancti antestitis Patientis fecit auctoritas; cuius praeceptioni, si non ut debui, ut potui tamen parui. Cumque oboedientia mea ad beatitudinis vestrae notitiam pervenisset, ut iterato in temeritatem prorumperem, praecepistis iubendo, ut paginula, quae adhuc intra secreti vicinia tenebatur, longius me auctore procederet essemque ipse reatus mei quodammodo et accusator et proditor. Manifeste enim condemnatio in me manebit, si verborum meorum abiectio doctorum offeratur auditui. Reiecto itaque pudoris velamine, obtemperans iussioni, transmisi vobis inpensae devotionis obsequium, pro fiducia karitatis deposcens, ut dupli
Abbreviated transcription (Latin):
iadigena fuit : parentib splen¬
didissimis ꝓcreatus:⁊ ab ipsis
infantie rudim̃tis. studiis lib̾i¬
lib institutus. In quo doctrine
collatio cum ingeni i ubertate o¬
sentiens: eruditissimũ duplies
bono. id ẽ. nature ⁊ industrie reddider̃. Atq
ut in eum ꝑfectio literarũ plena conflueret:
post auditoria gallicana. intra urbẽ romã
uiris scientiã plenitudini ꝑfectionis adie¬
cit. Deinde tribunaha p̾fecture. ꝓfessione
aduocationis ornauit. In qͦ actu dũ mul¬
tiplici laudis luce resplenderet: sublimem
genere. diuitiis. morib sortit᷑ uxorẽ. Quẽ
quide toge pconiis p̃minentẽ. ꝓtinꝰ res
publiea adhonorũ presumpsit insignia :¬
ducatus culm̃ ⁊ regim̃ ꝑ ꝓuincias confe¬
rendo. E rudiebatur ꝓfecto diuinitatis oc¬
culto iudicio: nequid ꝑfectionis de ẽẽt.
apłico pontifici mox futuro. Parabatur e¬
loquentia p̃dicationib. uiris doctrina.
isticie: uxoris societas ad testimoniũ castitatiꝰ.

Expanded text:
fuit, parentibus splendidissimis procreatus et ab ipsis infantiae rudimentis studiis liberalibus institutus; in quo doctrinae conlatio cum ingenii ubertate consentiens, eruditissimum duplicato bono, id est naturae et industriae, reddiderunt. Atque ut in eum perfectio litterarum plena conflueret, post auditoria Gallicana intra urbem Romam iuris scientiam plenitudini perfectionis adiecit. Deinde tribunalia praefecturae professione advocationis ornavit. In quo actu dum multiplici laudis luce resplendet, sublimem genere, divitiis, moribus sortitur uxorem. Quem quidem togae praeconiis praeminentem protinus res publica ad honorum praesumpsit insignia ducatus culmen et regimen per provincias conferendo. Erudiebatur profecto occulto divinitatis iudicio, ne quid perfectionis deesset apostolico pontifici mox futuro. Parabatur eloquentia praedicationibus, iuris doctrina iustitiae, uxoris societas ad testimonium castitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fectum alloquitur. Eiem meũ dño mͥ in¬
notescente cognoui. Et quia ñ ẽ. alter. qͥ
regimen scẽ eclesie suscipiat. nisi illustris¬
simus germanus. sicut michi dñs deus
m̃s reuelare dignatus ẽ : posco celsitudi¬
nem tuã. ut licentiã tribuas michi rogan¬
ti. eundem germanũ. tonsor are. Cui p̾fec¬
tus. Licet necessarius sit atq utilis rei¬
publice nr̃e : tam̃ quia ds̃ sibi illũ elegit.
sic̃ tua beatitudo attestatur. contra dei p̃¬

Expanded text:
c alloquitur: Finem meum, Domino mihi innotescente, cognovi, et quia non est alter qui regimen sanctae Ecclesiae suscipiat, nisi illustrissimus Germanus sicut mihi Dominus Deus meus revelare dignatus est, posco celsitudinem tuam, ut licentiam tribuas mihi roganti eumdem Germanum tonsorari. Cui praefectus: Licet necessarius sit atque utilissimus reipublicae nostrae, tamen quia Deus sibi illum elegit sicut tua beatitudo testatur contra Dei pr
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisset : ita eũ allocutꝰ est dicens. Exone¬
rate filii hem̃i iaculis manꝰ. ⁊ arma exhume¬
ris ur̃is reicite. ⁊ sic domũ dei in gredimini:
qm̃ hec domꝰ ẽ. orationis. ñ martis statio pe¬
tulantis. Illi uͦ hec audientes: dicto citiu¬
Tc̃ beatꝰ amator uidens germanũ illustrissi¬
mũ nichil honeris truculenti portantẽ: p̃ce¬
pit hostiariis. fores ecłe ut claustris arta¬
rent. Ipse uero glomerata secũ turba cleri¬

Expanded text:
ue eos allocutus est dicens: Exonerate, filii charissimi, jaculis manus, et arma ex humeris vestris rejicite, et sic domum Dei ingredimini, quoniam haec domus est orationis, non Martis statio petulantis; illi vero haec audientes viro nctus Amator videns Germanum illustrissimum nihil oneris truculenti portantem, praecepit ostiariis fores ecclesiae repagulis arctare, ipse vero glomerata secum turba cleri
Abbreviated transcription (Latin):
OMINO Bearissimo
apostolico ⁊ michi in et̃nũ
patrono pacienti pape.
constantius peccator. Me
plerosq temptare quod nequeunt. Et
ideo digni deuotionis laude habendist̃.
qui in considerata sui impossibilitate iu¬
bentibus obsecuntur. Itaq papa uene¬
rabilis. dum ⁊ scm̃ uirum illustrari uir¬
tibus uł posteris traderẽ. Qd̾ dũ audac¬
ter aggredior: p̃sumptionis reum ẽẽ.
me sentio. S date ueniã. Pene ẽ ut etiã
iudiciũ ur̃m. quedã culpa resꝑgat. S qr¬
putatis posse qͦd nequeo ⁊ ego auetorita¬
ti ur̃e libens pareo : orate ut ministeriũ
meũ gratiã quã sui merito ñ potest obti¬
nere. ur̃a int̾cessione mereatur. Uale lon¬

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO APOSTOLICO ET MIHI IN AETERNUM PATRONO PATIENTE PAPAE CONSTANTIUS PECCATOR. Merplerosque temptare, quod nequeunt. Et ideo digni devotionis laude habendi sunt, qui, inconsiderata sui possibilitate, iubentibus obsequuntur. Itaque, papa venerabilis, dum et sanctum virum inlustrare virtibus vel posteris traderem. Quod dum audacter adgredior, praesumptionis reum esse me sentio. Sed date veniam; paene est, ut etiam iudicium vestrum quaedam culpa respergat, qputatis posse, quod nequeo, et ego auctoritati vestrae libens parui, orate, ut ministerium meum gratiam, quam sui merito non potest obtinere, vestra intercessione mereatur. Vale lon
Abbreviated transcription (Latin):
tatem etas ⁊ debilitas etiã sine p̃cib allega¬
bant. Eit cõmunis õium dolor p̃cipue sacer¬
dotũ : qui conceptã miscdiam ad diuinã de¬
mñtiã contuler̃. Statimq ad olescentẽ beatus
germanus sedere compulit. At trectat po¬
plitem debilitate curuatũ : & ꝑtota infirmi¬
tatis spatia medicabilis dextra ꝑcurrit.Sa¬
lubrem tactũ: sanitas festina subsequitur
Ariditas sucũ : nerui offĩcia receper̃. Et in
conspectu oĩum. filio incolumitas: patri filiꝰ
reformatur. Implentur popłi stupore mira¬
culi : & inpectorib oĩum fides catholiea in¬
culcata firmatur. Predicatio deinde ad plebẽ
dep̃uarieationis em̃datione conuertitur :
oĩumq sententia prauitatis auetore ᷤᷤ expul¬
si ab insula. sacerdotib adducuntur ad inedi¬
t̃ranea deferendi. ut & regio absolutione.⁊
illi em̃datione fruerentur: Qd intantũ salu¬
briter factũ ẽ: ut in illis locis etiã nunc fi¬
des intemerata ꝑduret. Ltaq cõpositis oĩb:

Expanded text:
tem aetas et debilitas etiam sine precibus adligabant. Fit eommunis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt. Statimque adulescentem beatus Germanus sedere conpellit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextra percurrit. Salubrem tactum sanitas festina subsequitur; ariditas sucum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolomitas, patri filius reformatur. Inplentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendationeconvertitur, omniumque sententia pravitatis auctores, expulsi insula, sacerdotibus addicuntur ad mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Quod in tantum salubriter factum est, ut in illis locis etiam nunc fides intemerata perduret, itaque, conpositis omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
de pulsis auetorib alacrit᷑ ad ꝓpria re¬
means. aurelianensi urbi iam ꝓximus im¬
mineret: extẽplo signa basilice semoris ne¬
mine impellente concussa. concentu ultronco
qͦs ẽ dictu mirabile. aduentus eius ceper̃t
eẽ. p̃nuntia. Tunc eidem ciuitati sc̃s erat
amanus ep̃s : uir scitate ⁊ miraculis ⁊ ipse
głosus. Qui in t̾na sp̃s edoctus reuclatioe.
uniuersis cleri plebisq coactis agminbus
extra urbem beatissimo germano obiuã ꝓ¬
diit. excepit. ueneratus ẽ: tantoq confec¬
tum ex itinere. quanta decint obsequioꝵ
diligentia refouit. Oquantis illa dies ex ac¬
ta letieus. quantũ honoris. thesauri qͣn¬
tum urbs illa ferebat duab apłicis fulta
colũms: oluns geminis inpingata:
caidelabris splendidissimiSillustrata.
Eo itaq lociͦ quo se mutuis sacerdotes am¬
plexibus sollemint̃ exceper̃ : eccła post¬
modũ beati germani nomine constructa.
diuinorum inpensa beneficioꝵ. memorabile

Expanded text:
e urgebatur, alacriter ad propria remeans, Aurelianensi urbi jam proximus immineret: extemplo signa basilicae senioris, nemine impellente, concussa, concentu ultroneo quod est dictu mirabile adventus ejus coeperunt esse praenuntia. Tunc eidem civitati sanctus erat Anianus episcopus, vir sanctitate et miraculis et ipse gloriosus, qui interna spiritus edoctus revelatione, universis cleri plebisque undecunque coactis agminibus, extra urbem beatissimo Germano obviam prodit, excepit, veneratus est, tantoque confectum ex itinere, quanta decuit obsequiorum diligentia, refovit. O quantis illa dies exacta laetitiis! Quantum honoris, thesauri quantum urbs illa ferebat, duabus apostolicis fulta columnis, olivis geminis impinguata, candelabris splendidissimis illustrata! Eo itaque loci, quo se mutuis sacerdotes amplexibus solemniter exceperunt, ecclesia postmodum beati Germani nomine constructa, divinorum impensa beneficiorum memorabile
Abbreviated transcription (Latin):
cendas õsꝰ cruciationes quas ei inferre habet¬
tien penarũ ꝑ confesfionis palmã. accipiam
i regnũ celoꝵ aParentes ũ theodosie tecͥio cõ¬
sumptis nesciebant ubi iurgo de uenisset. Sui
aiio nunciatũ fuisset theodosia filia ur̃a xp̃i

Expanded text:
cendas| omnes cruciationes . quas ei inferre habetcendas| omnes cruciationes . quas ei inferre habetper| confessiones palmam suscipiam in regnum caelorum| Parentes uero theodosiae taedio consumti+ nesciebant| ubi uirgo deuenisset Cumque eis nunciatum fuisset .| theodosia filia uestra chr
Abbreviated transcription (Latin):
miti. ꝓposito iliustrissima. suis parenib
unica ꝯtois̃ audisset dñ confessores publi¬
en audientia ad futuros: accenditur de¬
sidͥemo sc̃o. Et cogitans apud se ⁊ discuti¬
ens ailigentꝰ p̃sentia ⁊ futura. spũ scõ re¬
xp̃i quicqͥs sit tolerare dicens. Quiequid
m hoc scło fallaci delectat: quicqͥd ꝓmit¬
nnt stabile ñ ẽ. Quare ñ potius contenino
ꝑiturũ. ne simul eũ eo ꝑ eam : Sũq hẽc
animo ⁊ in tellectu hominis interioris qͣsi
rationabile anĩmal ruminaret: tẽpꝰ quie
uiodens cam. Qͥ paterie dña tante nobilitatis
pondit. e piana sum nut̾rita: & usq in finẽ
axopis confitedr Et si mori contingecnia salu¬
tis confessione ñ recedam. hec eo dicente sci¬
ent id scos uuscipite uobcum cometi uebo
refulsit locus carceris ful gore inennarrabi
de celo : dicens. Pro qua orastio: exaucliti es¬
ds. Ego sum qui sum. qͥ eã uocaui: cuiꝰ m̃tẽ
in meo amore fincerã inueni. Ego eã oleo sa

Expanded text:
mente et propositu Inlustrissima suis| parentibus unica+ Cum audisset dei confessores publica audien| cia adfuturos accenditur desiderio sancto . et cogitans apud se .| et discuciens diligenter praesentia et futura . spirquid acedis| set tollerare dicens. +Quid in hoc saeculo fallaci delectat . quic| quid promittit stabile. Non est . quare non pocius contemno| periturum . ne simul cum eo periam. Cumquae haec animo| et i“nt”ellectu hominis interiores . quasi racionabile animal rumi| na“ss”et tempus quietuid pateris domina tantae nobilitatis pondit . christiana sum nutri| ta . et usque in finem christum confiteor . et si mori contingat .| a salutis confessione non recedo. Haec ea dicente . tiait ad sanctos suscipite uobiscum| comitem Refulsit locus| carceris fulgore inenarrabile ita est uox de caelo dicens . pro qua orastis .| exauditi estis. Ego enim sum qui sum . qui eam uocaui . cuius| mentem in meo amore sinceram inueni. Ego eam oleum| a
Abbreviated transcription (Latin):
silicam scĩ. Et ait ad eum uir. Ecce domũ
de qua locutꝰ sum tibi: ingredere ⁊ de¬
pone sarcinã tuã. Ille quoq ingressus
est. Uerũ ubi deposita sarcina cepit as¬
picere: ad se reuersus cognouit basili¬
cam scĩ de qua res illas abstulerat. Uir
autẽ iam recesserat abeo: & sic cuncta
que cum uiro illo gesserat populis enar¬
rauit. Unde indubitatũ ẽ. ipsum mar¬
tirẽ beatũ apparuisse. Huiꝰ reliquie: apud
narbonensem basilicã retinentur.S
cum huius edis altitudo ne liguria qͦd
ẽ. locus amenissimus apalatio regis cer¬
neretur arceret : contulit hec cum leo¬
ne consiliario rex alaricus. Qui ait.
Deponaur ex hoc edificio una structura
machine: & rex que placuerit liberius
contemplbitur. Et statim uocatis oꝑa¬
riis idem consiliarius: humiliauit ba¬
silicã scĩ edificiis ñ meritis. S ille ꝓti¬
nus lumine caruit ocłoꝵ. ExPLicit.

Expanded text:
silicam Sancti, et ait ad eum vir: Ecce domum silicam Sancti, et ait ad eum vir: Ecce domum de qua locutus sum tibi; ingredere et depone sarcinam tuam. Ille quoque ingressus est. Verum ubi deposita sarcina coepit aspicere, ad se reversus, cognovit basilicam Sancti, de 825 qua res illas abstulerat. Vir autem jam recesserat ab eo. Et sic cuncta quae cum viro illo gesserat populis enarravit: unde indubitatum est ipsum ei Martyrem beatum apparuisse. Hujus reliquiae apud Narbonensem basilicam retinentur. Sed cum hujus aedis altitudo, ne Liguria, quod est locus amoenissimus, a palatio regis cerneretur arceret, contulit haec cum Leone consiliario rex Alaricus. Qui ait: Deponatur ex hoc aedificio una structura machinae; et rex quae placuerit liberius contemplabitur. Et statim vocatis operariis, idem consiliarius humiliavit basilicam Sancti, aedificiis non meritis. Sed ille protinus lumine caruit oculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
uodam inquit tempore felicis
martiris basilica. a furib ẽ. ef¬
fracta. hic uero martir ingerunda his¬
panie passus est urbe. Fur uero app̃¬
hensis palliis sericis textis auro: mo¬
nilibusq exornatis cum reliquis orna¬
intis abscessit. Quo eunte iungitur ei
homo ignotus : introgans quo ꝑger&e.
Cui ille respondit. Si sermo m̃s occule¬
retur tecum : ostenderẽ tibi thesaurũ
magnũ ⁊ ille. Ostende ait que uolue¬
ris: totis ame obtegitur uirib. At
ille ostendit ei species illas dicens. Si
in aliis hec regionib uenundant᷑: utͥq
nr̃m lucrũ inferunt multũ. Et ille.Ego
sum inquit homo ille. cui in diuersis
regionib multi habentur amici : & ẽ. mͥ
domus magna atq secreta. Si hec inea
posueris : de inceps cum libuerit uenum¬
dabis. Et p̃cedens sequebat᷑ homo cum
sarcina : putans se ad aliam duci urbem.
Concluserat enim ds̃ ocłos eius : & noa
cognoscebat quia ꝑuiã qua uenerat re¬
grediebatur. Qͥd multa: ꝑuenit᷑ ad ba¬

Expanded text:
uodam tempore Felicis martyris basilica a furibus est effracta . Hic vero martyr in Gerunda Hispaniae passus est urbe. Fur vero apprehensis palliis sericis, textis auro, monilibusque exornatis, cum reliquis ornamentis abscessit. Quo eunte, conjungitur ei homo ignotus, interrogans quo pergeret. Cui ille respondit: Si sermo meus occuleretur tecum, ostenderem tibi thesaurum magnum. Et ille: Ostende, ait, quae volueris, totis a me obtegetur viribus. At ille ostendit ei species illas, dicens: Si in aliis haec regionibus venundantur, utrique nostrum lucrum inferent multum. Et ille: Ego sum, inquit, homo, cui in diversis regionibus multi habentur amici, et est mihi domus magna atque secreta: si haec in ea posueris, deinceps cum libuerit, venundabis. Et praecedens, sequebatur homo cum sarcina, putans se ad aliam duci urbem; concluserat enim Deus oculos ejus, et non cognoscebat quia per viam qua venerat regrediebatur. Quid multa? Pervenitur ad ba
Abbreviated transcription (Latin):
dium : &e uno clamore popłoꝵ uirtus males¬
tatis extollitur. Continuat xp̃e urtureᷤ
infamulo : & mox recipiendum in reqͥem
miraculorum laude sublimat.

Expanded text:
dium, et uno clamore populorum virtus maiestatis extollitur. Continuat Christus virtutes in famulo et mox recipiendum in requiem miraculorum laude sublimat.
Abbreviated transcription (Latin):
uit ab eo. ꝑͥge mediolamũ &e occurre
rib meis qui illo uenturi sunt. de signas
diemꝰ ÷ & recipies lum̃. Erat enĩ uir ille
ut ipse asserebat delitore dalmatino:
nec se uenisse ante inciuitatẽ asserebat.
pͥus qͣ recto itinere reliquiis scõꝵ occur¬
risset ñ dũ uidens tactoq loculo indẽ
cepisset. his itaq decursis. ñ arbitror
graue uidi si paululũ ꝓmissionis nr̃e
doceamus. Sedentẽ ad u̾sus frem suum.
⁊ de trahentẽ occulte : ꝑsequebar. & alibi.
Noli diligere de trahere: ne eradiceris.
Ut qͥeũq forte huiꝰ modi captꝰ ẽ. consue¬
tudine. cũ legerit qualit̾ uihis qͥ scõ iuro
de trahere ausi sunt fuerit uindicatũ: ip̃e
etiã i aliis em̃det᷑. Igit᷑ donatꝰ quidam
natione affer. prb̃r tam̃ eccłe mediolanen¬
sis. eũ inconuuio positꝰ in qͦ erant ñ nulli
militares iuri religiosi. detraheret memo¬
rie sac̃dotis : asꝑnantib illis ⁊ deserentib
lingam nequã : subito uulnere ꝑcussus gra¬

Expanded text:
vit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse. 53. His itaque decursis, non arbitror grave videri, si paululum promissi nostri doceamus: Sedentem adversus fratrem suum et detrahentem occulte, persequebar ; et alibi: Noli diligere detrahere, ne eradicemini ; ut quicumque forte hujusmodi captus est consuetudine, cum legerit qualiter in iis qui sancto viro detrahere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione Afer, presbyter tamen Ecclesiae Mediolanensis, cum in convivio positus, in quo erant nonnulli militares viri reliogiosi, detraheret memoriae Sacerdotis, adspernantibus illis et deserentibus linguam nequam, subito vulnere percussus gra
Abbreviated transcription (Latin):
etiã paganoꝵ. Maiore tam̃ grã ordo p̃¬
cedebat eoꝵ : qͥ fuerant baptizati. ooo
adem tam̃ qua obiit die sic̃ textus
epłe loquit᷑. que a decessore ipsius ue¬
nerabili uiro simpliciano suscepta ẽ. de par¬
tib orientis ad ipsũ tanqͣ adhuc nob̾cum
uiu̾entẽ directa. que nc̃ mediolan habet᷑
inmonasterio: qͥb: dã uiris scĩs apparuit.¬

Expanded text:
et paganorum; majore tamen gratia ordo praecedebat eorum qui fuerant baptizati. 49. Eadem vero qua obiit die sicut textus epistolae loquitur, quae a successore ejus venerabili viro Simpliciano suscepta est de partibus Orientis ad ipsum tamquam adhuc nobiscum viventem directa, quae nunc usque Mediolani habetur in monasterio quibusdam sanc
Abbreviated transcription (Latin):
disruptis uincuł atq ꝓiecto ugo huiꝰ ma¬
le adnationis. tenebit & allidet paruulsᷤ
eiꝰ ad petrã: hoc ẽ. om̃s intentiones eius
uiolabil manens: nec reũ faciens eũ qͥ
ad se alliserit nequissum uteri de t̾ores
partꝰ s̃ innocentẽ. ita ut securꝰ poslit di¬
mũ t̾eiũ psalmũ dictaret me excipien¬
te ⁊ uidente subito in modũ scuti bre¬

Expanded text:
diruptis vinculis, atque projecto jugo hujusmodi dominationis, tenebit, et allidet parvulos ejus ad petram , hoc est, omnes intentiones ejus violabilis manens, nec reum faciens eum, qui ad se alliserit nequissimi uteri deteriores partus, sed innocentem; ita ut securus possit dimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti bre
Abbreviated transcription (Latin):
tempoub. hoc ẽ. pꝰ obitũ scĩ ambrosii.
in anpouime partib ꝑsequentib gentilibus
iuris martirii coronas ad epti sunt. cũ
resiquias mediolani sũma eũ deuotione
sus cepunꝰ: ad ueniente quodã ceco ⁊ re¬
ferente didicimꝰ: qͥ eodem die tacto locu¬

Expanded text:
temporibus, hoc est, post obitum sancti Ambrosii in Anauniae partibus, persequentibus gentilibus viris martyrii coronam adepti sunt, cum reliquias Mediolani summa cum devotione susciperemus, adveniente quodam caeco et referente cognovimus, qui eodem die tacto locu
Abbreviated transcription (Latin):
terant : quia tã mundos ocłos ñ habebant.
Elurimi aũ: stellã supͣ corpꝰ eius se uid̾e nar¬
rabant. S ed lucescente die dnĩco cũ corpꝰ
ipsius ꝑactis sacram̃tis diuinis de eccła leua¬
retur. portandũ ad basilicã ambrosianã inqͣ
positꝰ ẽ ita ibi demonũ turbe clamabant
se ab illo torqueri. ut eiulatꝰ illoꝵ ferri noa
possint. Que grã sac̃dotis. ñ solũ in illolo¬
co: uerũ etiã inplurimis ꝓuintiis usq iN

Expanded text:
terant, quia mundatos oculos non habebant: plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius, peractis sacramentis divinis, de Ecclesia levaretur, portandum ad basilicam Ambrosianam, in qua positus est, ita ibi daemonum turba clamabat se ab illo torqueri, ut ejulatus eorum ferri non possent. Quae gratia Sacerdotis non solum in illo laco, verum etiam in plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
ialiis ep̃is ⁊ dia conib : tẽ murano ep̃o detͣhenti scõ
tũ : de se oraculũ maturo sin ictu conꝓbaũ.
lã de eodẽ loco inq̃ iacebat cũ subito uulnere
ingenti eẽt. ꝑcussus. alienis manib ad lec¬
tũ usq portatꝰ ẽ: atq inde indomũ in qͣ hos¬
pitabatur reductus. diem clausit extremũ.
hic finis uiroꝵ illi detrahentiũ fuit. Quẽ ui¬
dentes qͥ tẽ audierant: ad mirati st̃. Wnde
hortor ⁊ obsecro oc̃m hominẽ qͥ hunc librum
⁊ declinet detrahentiũ lingas: sima uult cor
sortiũ hab̾e cũ ambrosio in resurrectione uite.
quã eũ detrahentib subire subpliciũ. quod
nullus sapiens ñ declinat. Quin etiã p̾cor bea¬
titudinẽ tuã seẽ pat̾ augustine. ut ꝓme hu¬
digieris: uit qr in ad ipiscenda grã cũ tanto

Expanded text:
aliis episcopis et diaconibus; tunc Murano episcopo detrahenti Sancto tum, de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum in iqua hospitabatur deductus, diem clausit extremum. Is finis virorum illi detrahentium fuit, quem videntes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum et declinet detrahentium linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis subire supplicium, quod nullus sapiens non declinat. 56. Tuam etiam precor beatitudinem, pater Augustine, ut pro me hudigneris; ut quia in adipiscenda gratia cum tanto
Abbreviated transcription (Latin):
rat se petentib illis illoᷤ sepius uiitatu¬
rũ frequent᷑ ad altare qd ẽ. inbasilica ã¬
brosiana que ibidẽ ab ipso constituta ẽ.
rente didicimꝰ. Ia eadem & iam domo inqͣ
deelians eugenuĩ mansit. tẽpore qͦ rede¬
gausus supra dictã eiuitatẽ obsidebat: eũ
iam de se penit: desꝑassent uiri cuntatis
ipsius ꝑinsũ cuidam apparuit.⁊ ꝓmisit
alio die salutẽ illis ad futurã. Qđ narran¬
Nã alt̃o die ad ueniente stilichone tẽ co¬
iite cũ exercitu: facta ẽ. de hostib uic¬
toria.Hec pansosia religiosa femina mat̾
puem pansosi referente: cognouimꝰ. Alas¬
cizeli &iam desꝑanti de salute sua.ł exer¬
citꝰ quẽ uctabat contͣ gildonẽ: baculum
tenens manu. in uisu noctis apparuit. atq
cũ ꝓ uosueret᷑ ad pedes scĩ iuri mascizel
peuciens t̾rã senex baculo q̃ regebat᷑ t̾cio.
hac enĩ illi specie apparuerat: hic. hic. lnc.
bellũ inchoauit: &e ꝓsꝑe consũmauit.
Nos tam̃ ea mediolanio positi: ipso mas¬

Expanded text:
rat se, petentibus illis, illos saepius visitaturum, frequenter ad altare quod est in basilica Ambrosiana, quae ibirente, didicimus. In eadem etiam domo, in qua declinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam de se penitus desperassent viri civitatis ipsius, per visum cuidam apparuit, et promisit alio die salutem illis adfuturam. Quo renam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cognovimus. 51. Mascezeli etiam desperanti de salute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gildonem, baculum tenens manu in visu noctis apparuit, atque cum pro volveretur ad pedes sancti viri Mascezel, percutiens terram senex baculo quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mas
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Temporib uͦ gratiani. ut retro redeã.
cũ ad p̃toriũ macedoni ĩ tẽ magistri officioꝵ
ꝓ qͦdã int̾cedendo ꝑrexisset. atq exp̃cepto
sup dicti iuri fores inuenisset clausas. nec co¬
piã in grediendi ad eptꝰ eẽt: ait. & tu quidẽ
es qua ingrediaris. qđ factũ ẽ. Mortuo siqͥ¬
dͥem gratiano: confugiens etiã macedonius
ad eccłam patentib ianius aditũ reꝑire nor
uinio macerans corpꝰ Cui prandendi nũ quã
consuetudo fuit: ñ die sabbati ⁊ dñco. ł cum
natalicia celeberrimoꝵ mr̃m eẽnt. Orandi & iã
assidintas magna die ac nocte: nec oꝑã decli¬
nabat seribendi ꝓpͬa manu hbros. nͥ cũ aliqͣ
infirmitate corpꝰ eus attineret᷑. Frat etiã in
illo sollicitudo oiũ eccłarũ: int̾ueniendi oeiã¬
ꝓcis magna assidutas ⁊ constantia. Inreb
quinq postea ep̃i tẽpore qͦ decessit uix imple
reseruato usu fruetꝰ germane sue : donauit

Expanded text:
verat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut retro redeam, verat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut retro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri officiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem es, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patentibus januis, aditum reperire non junio macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. Erat etiam in illo sollicitudo omnium Ecclesiarum, interveniendi etiam magna assiduitas et constantia. In rebus copi tempore quo decessit, vix implerreservato usufructuario germanae suae, donavit
Abbreviated transcription (Latin):
consecuturũ. Pidẽ tẽpꝰ cũ ad palatiũ ꝑgeret.
eumq ꝓloco offici ĩ nr̃i sequeremur: theo¬
doro tẽ notario qͥ pꝰea sũma cũ gr̃ã mutinen
c̃u̾sus sac̾dos ait. Et tu qͥstas: uide ne cadaᷤ.
Quo dicto: statim his qui alienũ lapsũ rise¬
rat. suũ doluit. ꝑ idem tẽpꝰ. fritigil quedam
regina marcomannoꝵ. cũ a quodã xp̃iano ui¬
ro qͥ ad illã forte de italie partib aduenerat.
referente sibi audiret. famã uiri: xp̃o credi¬
dit. cuiꝰ illũ famulũ recognouerat. Misisq¬
munerib adeccłam ꝑlegatos : postulauit. ut
scriptis ipsiꝰ qualit̾ crede deberet. informare¬
tur. Ad quã ille epłam fec̃ p̃clarã. in modum
eatheieu̾m: in qͣ &iam admonet. ut suad̾et
uirũ romanis pacẽ seruare. Qua accepta e¬
pistola. mulier suasit uiro: ut cũ popło suo
se romanis traderet. Que cũ ptꝰea aduenisset
doluit. qđ sc̃m sac̃dotẽ ad quẽ destinauerat.
minime repꝑisset. Iam enĩ dehac luce migra¬

Expanded text:
er idem tempus cum ad palatium pergeret, eumque pro loco officii nostri sequeremur, Theodulo tunc notario, qui postea summa cum gratia Mutinensconversus Sacerdos ait: Et tu qui stas, vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. 36. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum recognoverat, missisqmuneribus ad Ecclesiam per legatos postulavit, ut scriptis ipsius qualiter credere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaram in modum catechismi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migra
Abbreviated transcription (Latin):
bamꝰ Honorat᷑ꝰ de iam sac̾dos eccłe uercellen¬
sia cũ insuꝑiora ddomꝰ se ad quiescendũ cora¬
posuisset: t̾eio uocẽ uocantis se. audunt. di¬
centis q sibi Surge festina: qr mͦ ẽ. reces¬
surus. qͥ descendens : obtulit sc̃õ am corpꝰ.
Quo accepto. ubi glutiuit. emisit sp̃m: bo¬
nũ inaticũ secũ ferens. ut inuirtute eẽt. ani¬
me refectio. Angłoꝵ nc̃ consortio. quoꝵ uita
uix̃ int̾ris. ⁊ helie societate letat᷑: qr ut he¬
lias nũꝗͣ regib ł ullis po cestatib. ita ⁊ iste
ꝓdi timore loqͥ ueritꝰ ẽ. Atq inde ad eccłam
maiorẽ ante lucana horã qua defunctus ẽ. cor¬
pus ipsus portatũ ẽ. ibiq eadem fuit nocte.
qͣ uigilaumꝰ in pascha. Quẽ plurimi infantes
baptizati cũ a fonte uenirent uider̃: ita ut
aliqͥ sedentẽ in eathedra intribunali. alii ue

Expanded text:
bamus. Honoratus etiam sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio vocem vocantis se audivit, dicentisque sibi: Surge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto ubi glutivit, emisit spiritum, bonum viaticum secum ferens; ut in virtute escae anima refectior, angelorum nunc consortio, quorum vita vixit in terris, et Eliae societate laetetur; quia ut Elias numquam regibus vel ullis potestatibus, ita nec iste pro Dei timore loqui veritus est. 48. Atque inde ad Ecclesiam majorem antelucana hora qua defunctus est, corpus ipsius portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vigilavimus in pascha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in cathedra in tribunali dice
Abbreviated transcription (Latin):
aui isli successit insacdotuĩ: msi is quẽ ille
bonũ senẽ trina uoce signauerat. Cui sun¬
plicianoe ueneriꝰ quẽ supͣ memoruumꝰ sue
oeist  delie ue÷ nẽ usq bonomensem rega
celumn. Costus au uł polemus nuitriti ab
ambrosio. bone arboris boni fructꝰ: in eccła
mediolanensi diaconii fungunt᷑ officio. In
dierat didicimꝰ: eũ draret una cũ sup̃ dicto
siedote: uid̾it dnm iħim aduenisse adse. et
arridentẽ sibi. Nec multos pꝰ chies nob̾ ablat᷑ẽ.
es eodem tempore qͦ anob̾ migrauit ad
anm : ab hora eireit̾ undecuna dici. usq ad

Expanded text:
alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Polemius nutriti ab Ambrosio bonae arboris boni fructus, in Ecclesia Mediolanensi diaconii funguntur officio. 47. In dierat, didicimus cum oraret una cum supradicto sacerdote, viderat Dominum Jesum advenisse ad se, et arridentem sibi: nec multos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo migravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei
Abbreviated transcription (Latin):
ddit in infirmitatẽ. qͣ plurimis dieb eũ detine¬
ret᷑ in lectulo comes stilico dixisse fertꝰ quod
tanto iuro recedente de corpore. int̾itus im¬
mineret italie. Unde conuocatis ad se no¬
bilissimis uiris illiꝰ ciuitatis. quos diligi ascõ
sac̾dote cognouerat: partĩ int̾minatus ẽ. il¬
lis. partim blando sermone ꝑsuasit. ut ad
sibi unuiendi peteret adno cõmeatũ. Qd ille
ubi anduit ab illis. respondit. Non ita int̾
uos uixi: ut pudeat me uiuere. Nec timeo
ũno positi castus. polemiꝰ. ueneriꝰ. ⁊ felpe tẽ
diacones. secũ tractarent uoce ita p̃ssa. ut
ure se inuicẽ audirent. qͥ pꝰ obitũ illius ep̃s
or dinandꝰ eẽt. atq cũ de nomine scĩ loque¬
rentur simpliciani: tanꝗͣ int̾ eẽt. tractatin.
cũ longe positꝰ ab ipsis iaceret. approbans
plician. xin maturꝰ Qua uoce audita: ex¬
pauescentes fuger̃. Defuncto tam̃ eo. nos

Expanded text:
dit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detinedit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminatus est illis, partim blando sermone persuasit, ut psibi vivendi peteret a Domino commeatum. Quod ille ubi ab illis audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec timeo uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus ordinandus esse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliciani, tamquam interesset tractatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans plicianus aevi maturus. Qua voce audita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ꝑdirẽ. Quẽ eũ int̾rogasset ⁊ de pre¬
hendisset auctorẽ tanti flagiti ĩ: ait.O¬
portet illi tradi sathane inintitũ carni:
ne talia inposterũ audeat admitt̾e. Quẽ eo¬
dẽ mom̃to cũ ad huc sermo eẽt. in ore sac̾do¬
tis. sp̃s inmundꝰ arreptũ discerꝑe cepit. qͦ
uiso: ñ minimo timore. repleti sumꝰ :⁊ ad mi¬
ratione. Multos etiã dieb illis inponente il¬
lo manꝰ & imꝑante. abspiritib imundis ui¬
dimꝰ eẽ. purgatos. ꝑ idem tẽpꝰ nicetiꝰ qͥdã
extribuno & notario qui ita pedũ dolore te¬
nebat᷑ ut raro in publico uidet᷑. cũ ad altare
accessisset ut sacram̃ta ꝑciꝑet. calcat᷑q ea¬
su a sac̃dote exclamasset : audiuit uade &
amodo saluus eris. Nec ampliꝰ doluisse se¬
pedes: tẽpore qͦ sos̃ sac̾dos de hac luce mi¬
grauit lacrimis testabat᷑. s pꝰ dies hos or¬
dinato a se sac̾dote meccła ticinensi. inei¬

Expanded text:
ad se perduci. Quem cum interrogasset, et depread se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in interitum carnis, ne talia aliquis in posterum audeat admittere . Quem eodem momento cum adhuc sermo esset in ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam diebus illis, imponente illo manus, et imperante ab spiritibus immundis vidimus esse purgatos. 44. Per idem tempus Nicentius quidam ex tribuno et notario, qui ita pedum dolore tenebatur, ut raro in publico videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote exclamasset, audivit: Vade, et amodo salvus eris. Nec se amplius doluisse pedes, tempore quo sanctus Sacerdos de hac luce migravit, lacrymis testabatur. 45. Sed post dies hos, ordinato sacerdote Ecclesiae Ticinensi, inci
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ẽ. Post que facta ẽ.facies eius
ciẽ suã. Qđ cũ fieret stupore ꝑcussus
obrigui: nec potui seribe que ab illo di¬
cebant᷑ nͥ pꝰea quã iusio ipsa transiuit.
Dicebat enĩ intẽpore testimoniũ seͥpture
aiuine qd ego obtune retinebã. Nam sen¬
bendi ł dictandi. ipso die finẽ fecit. Siqui¬
dẽ ipsũ psalmũ. explere ñ potuit. Ego
uiͦ id qd ame uisũ fuerat. honorabili uiro
easto diacono sub cuiꝰ cura degebã. statĩ
uerat cũ in ambrosiana basilica iã sanus
maneret cõm̃datꝰ adño suo. Ferebatur
enĩ qͥd libent᷑ ab eodẽ hab̾et᷑ facere falsas
epłas tribunatꝰ. in tantũ ut tenerentur
homines qͥ ad ministrandũ ꝑgebant. Soe
ubi ad ꝑsonã serui sui ꝑuenit stilicho co¬
mes. ip̃se inseruo noluit uindicare. ho¬
mines & iã qͥ decepti fuerant. int̾ uentu
sacdotis dimisit. De ipso uͦ seruo. sac̾do¬
ti questus ẽ. Quẽ uir sc̃s cũ debasilica
ambrosiana egrederet᷑: requiri fec̃ atq

Expanded text:
s est: post quod facta est facies ejus eciem suam. Quod cum fieret, stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat, honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, statim verat, in Ambrosiana basilica jam sanus maneret, commendatus a domino suo; ferebatur enim quod libenter ab eodem haberetur: faceretque falsas epistolas tribunatus, in tantum ut tenerentur homines, qui ad ministrandum pergebant: sed ubi ad personam servi sui pervenit comes Stilico, noluit in eum vindicare. Homines etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus est. Quem vir sanctus cum de basilica Ambrosiana egrederetur, requiri fecit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc inumiorib annis constitutꝰ petentib
denegauerat: oblitꝰ fidei sue concessit. Hoc
ubi agnouit sac̃dos derelicta ciuitate medio¬
lanensi ad quã ille festinato ueniebat. ad bono¬
niensem ciuitatẽ migrauit: atq inde fauen¬
tiam usq ꝑrex̃. Ubi cũ aliquantis degeret di¬
ebus inuitatꝰ aflorentinis ad tusciã usq descen¬
formidans imꝑantis inuiriã. Nã ⁊ epłam ad
eundẽ dedit: in qͣ conuenit conscientiã illiꝰ. de
qua pauca emultis ponenda duxi. Et si imꝑ¬
atoria potestas magna sit: tam̃ considera
imꝑator qͣntꝰ sit d̾s. Corda oĩũ uidet. consci¬
entiã int̾iorẽ int̾rogat. nouit oã anteꝗͣ fiant:
nouit int̾na pectoris tui. Ipsi falli uos ñ pa¬
timini.⁊ d̾m uultis celare: Non cecidit in
animũ tuũ quicꝗͣ. si illi agebant tã ꝑseueran¬
ter. ñ ne tuũ fuit imꝑator ꝓdi sũmi ⁊ ueri
⁊ inui ueneratione ꝑseuerantiꝰ obsistere. ⁊¬

Expanded text:
junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descenn formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere
Abbreviated transcription (Latin):
de heresi arrianoꝵ acerrimꝰ nimiũ disputa¬
tor ⁊ durus. atq in conu̾tibił ad fidẽ catho¬
licã. Is constitutꝰ in eccła tractante ep̃o: ui¬
dit ut ipse ptꝰ modũ loquebat᷑ angłm ad
aures epĩ tractantis loquentẽ. ut uerba
angłi popło ep̃s renuntiare uidet᷑. Quo ui¬
so conuersus : fidẽ quã expugnabat cepit
ipse defendere. Euer̃ etiã duo cubicularii
tẽ temporis gratiani imꝑatoris de heresi
arrianoꝵ: qͥ tractanti ep̃o questionẽ ꝓpone¬
rent. ad quã audiendã altero die ad basilicã
porcianã se affuturos ꝓmiserant. Erat enĩ
questio de incarnatione dñi. S alio die mi¬
serandi homines suꝑbie tumore completi.
nec memores ꝓmissoꝵ contenentes dm i
sac̾dote ipsius. nec plebis expectantis cor¬
siderantes in iuriã. in memores &iã dictoꝵ¬

Expanded text:
errimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores etiam dicto
Abbreviated transcription (Latin):
datã. cũ legerit abꝓbabit. Nob̃ enĩ alienũ
aꝓmissione uisũ ẽ. illã inserere : ne ad iunc¬
te eple ꝓlixitas fastidiũ legendi afferret.
Ipsum uero maximũ a cõmumonis consortio
segregauit : admonens ut effusi sanguinis
dñi sui & qđ ẽ grauius in nocentis ageret pe¬
nitentiã si sibi apud dm uellet eẽ. consultum.
S ille cũ penitentiã declinat suꝑbus sp̃ũ: ñ
solũ futurã s &iͥã p̾sentẽ salutẽ amisit : et¬

Expanded text:
datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
nunis istis. oportet ut mola asmaria collo
eiꝰ alliget᷑ ⁊ demergat᷑ in ꝓfundũ maris.
conscendentes redã quasi grã gestandi ciuita¬
tẽ egressi st̃: expectante sac̾dote ł plebe in
eccła constituta. S huiꝰ contumatie qͥ finis
fuerit. horresco referens. Subito enĩ p̃cipi¬
tati de reda qua uehebant᷑ animas emisert̃:
atq corpora illoꝵ sepulture s̃ tradita. Ses̃
uiͦ ambrosius cũ ignoraret qđ factũ eẽt. nec
duituis plebẽ posset tenere: ascendens tribu¬
nal de eadẽ questione que fuerat ꝓposita ser¬
monẽ ad orsus ẽ. dicens. Debitũ frs̃ curo sol¬
uendũ. s hesternos meos ñ inuenio creditoreᷤᷤ:
⁊ reliqͣque scripta st̃ in libro qͥ de in carnatio¬
ne dĩ titulatur. Occiso itaq gratiano imꝑa¬
tore : recipiendi corporis eiꝰ causa. scdam ad
maximũ suscepit legationẽ. Apud quẽ quam
constant̾ egerit: qͥ uoluerit cognoscere ipsius
legationis epłam ad ualentinianũ uiniorẽ

Expanded text:
portet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, et reliqua quae scripta sunt in libro, qui de Incarnatione Domini intitulatur . 19. Occiso itaque Gratiano imperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt murbe roma constitutꝰ. cũ matre iuidu¬
a. ⁊ sorore quȩ uirginitatẽ iã fuerat ꝓfes¬
sa comite alia uirgine. cuiꝰ uirginis soror
candida ⁊ ipsa ẽ eiꝰdem ꝓfessĩonis. que
nc̃ cartagine degit iã anus: cũ uideret
sac̾dotũ addomestica sororis ł matris ma¬
nus osculari. ipse ludens offerebat dex¬
terã: dicens.⁊ sibi id abea fieri oportere.
Si quidẽ ep̃m se futurũ eẽ. memorabat.
⁊ nescientẽ qͥd diceret: respuebat. S pꝰꝗͣ
sus ẽ. Professusq in auditorio p̃fecture p̃¬
torii. ita splendide causas ꝑorabat: ut
eligeret᷑ ainro illustri ꝓbo. tẽ p̃fecto p̃to¬
rii ad ẽsiliũ tribuendũ. Post quȩ consula¬
ritatis suscepit in signia. ut regeret li¬
guriã emiliamq ꝓuincias: uenitq medi¬
olataũ. ꝑ idem tempꝰ mortuo auxentio ar¬
riane ꝑfidie ep̃o. qͥ dionisio beate memori¬
e confessore ad exiliũ destinato meubabat

Expanded text:
et esset in urbe Roma constitutus cum matre viduet esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed psus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat