comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui in ariuis eeͣnt. neq ad cum unꝙͣ legatos de
pace misissent. arbitratus id bellum celeriter con¬
fici posse: exercitum aclduxit. Qui longe alia
ratione ac reliqui galli. bellum gerere ceꝑunt.
Nam qđ intelligebant maximai nationes q̃ prelio
contendissent pulsas. suꝑatosq ccͣ. continentesq
siluas ac paludes hẽbant. Eo se suaq omma con¬
tulerunt. Ad quarum inicium siluarum cum
cesar ꝑuenisset. castraq munire consentisset ne¬
q hostis interim iusus cͥẽt. clũꝑsis in oꝑe nostris
subito ex ominbus partibus siluc euolauerunt.
ꝙ in nr̃os impetum fecerunt. Hrĩ celeriter arma
ceꝑunt. cosq in siluas iepulerunt. ꝙ compluribꝰ
interfectis longnus impeditiombus locis secuti:
paucos ex sus clisꝑdiderunt. Neliquis demaepi
cesar siluas cedere iussit e istituit. s nequis in¬
erimbus imprudentibusq militibus ab latere
impetus fieri posset. Onmeni eam materiam

Expanded text:
qui in armis essent neque ad eum umquam legatos de qui in armis essent neque ad eum umquam legatos de pace misissent, arbitratus id bellum celeriter confici posse eo exercitum duxit; qui longe alia ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt. Nam quod intellegebant maximas nationes, quae proelio contendissent, pulsas superatasque esse, continentesque silvas ac paludes habebant, eo se suaque omnia contulerunt. Ad quarum initium silvarum cum Caesar pervenisset castraque munire instituisset neque hostis interim visus esset, dispersis in opere nostris subito ex omnibus partibus silvae evolaverunt et in nostros impetum fecerunt. Nostri celeriter arma ceperunt eosque in silvas repulerunt et compluribus interfectis longius impeditioribus locis secuti paucos ex suis deperdiderunt. Reliquis deinceps Caesar silvas caedere instituit, et ne quis inermibus imprudentibusque militibus ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam
Abbreviated transcription (Latin):
cognosci posset. Tum uero clamore ab ea parte
audito. mĩ rechingratis uiribus qđ plerumq in
spe uictorie accidere consueuit: acrus impugna¬
re ceperunt. Hostes undiq artunnenti desꝑa¬
tis omnibus rebus. se ꝑ munitiones deicere et
fuga salutem petere intenclerunt. Quos equi¬
tatus aꝑtissimis campis consectatus. ex miliũ
.l. mimero. que ex acquitania cantabrisq cõ¬
uemi se constabat. uix quarta parte relicta. mł¬
ta nocte se in castra recepit. Hac audita pus¬
pugna maxima pars acquitame se se crasso dedit
obsidesq ultro misit. Quo in numero fuerunt. tur¬
belli. brgerriones. ptiani. uocates. trausates. flus¬
cates. gate sauci. garui. suburates. cocosates. sau¬
ce ultime uationes anni tempore confise qđ hye̾s
suberat. hoc facere neglexerunt. Codem fere tpr̃e
cesar ꝙ si prope exiacta iam estas erat. tũ qcł om¬
in gallia pacata. mormi. menapnsq supererant

Expanded text:
cognosci posset. Tum vero clamore ab ea parte cognosci posset. Tum vero clamore ab ea parte audito nostri redintegratis viribus, quod plerumque in spe victoriae accidere consuevit, acrius impugnare coeperunt. Hostes undique circumventi desperatis omnibus rebus se per munitiones deicere et fuga salutem petere contenderunt. Quos equitatus apertissimis campis consectatus ex milium L numero, quae ex Aquitania Cantabrisque convenisse constabat, vix quarta parte relicta, multa nocte se in castra recepit. Hac audita pugna maxima pars Aquitaniae sese Crasso dedidit obsidesque ultro misit; quo in numero fuerunt Tarbelli, Bigerriones, Ptianii, Vocates, Tarusates, Elusates, Gates, Ausci, Garumni, Sibusates, Cocosates: paucae ultimae nationes anni tempore confisae, quod hiems suberat, id facere neglexerunt. Eodem fere tempore Caesar, etsi prope exacta iam aestas erat, tamen, quod omni Gallia pacata Morini Menapiique supererant,
Abbreviated transcription (Latin):
pugnam non multum crassus confidebat. lapidi¬
bus telisq subnimistrandis & ad aggerem cespi¬
tibus comportandis speciem atq opinionem pu¬
gnantium preberent. Cum item ab hostibus con¬
stanter ac non tinide pugnaretur. telaq ex loco
suꝑiore missa non frustra acciclerent. Equites
circuitis hoĩtium castris. crasso reminciauerunt
non caclem ẽẽ cdiligentia ab decumana porta
castra munita facilemq aditum habere. Cras
equitum prefectos cohortatus ut magnns preniiis
pollicitatiombisq suos excitarent. quid fieri uel¬
let ostendit. Illi ut erat imꝑatum eductis hus cohor¬
tibus quo presidio castris relic te interritẽ ab la¬
bore erant. S longiore itinere cirrunductis ne ex
hostium castris conspici possent omnnum oculis
mentibusq ad pugnam intentis celeriter ad cas
quas diximus munitiones ꝑuenerunt. Atq hu
proruptis prius in hostium castris constiterunt
ꝙͣ plane ab hnis uideri. aut quid rei gereretur

Expanded text:
pugnam non multum Crassus confidebat, lapidipugnam non multum Crassus confidebat, lapidibus telisque subministrandis et ad aggerem caespitibus comportandis speciem atque opinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non timide pugnaretur telaque ex loco superiore missa non frustra acciderent, equites circumitis hostium castris Crasso renuntiaverunt non eadem esse diligentia ab decumana porta castra munita facilemque aditum habere. Crassus equitum praefectos cohortatus, ut magnis praemiis pollicitationibusque suos excitarent, quid fieri vellet ostendit. Illi, ut erat imperatum, eductis iis cohortibus quae praesidio castris relictae intritae ab labore erant, et longiore itinere circumductis, ne ex hostium castris conspici possent, omnium oculis mentibusque ad pugnam intentis celeriter ad eas quas diximus munitiones pervenerunt atque his prorutis prius in hostium castris constiterunt quam plane ab his videri aut quid rei gereretur
Abbreviated transcription (Latin):
hostes consilii capent expectabant. Illi & si propt̃
multitudinem. E ueterem belli gloriam paucitatẽ
q mr̃orum se tuto dimicaturos existimabant. cũ
tucius eẽ arbitrabantur. obsessis uiis: commeatu
intercluso sine ullo uulnere uictoria potiri. Et
si propter mopiam rei frumentarie. romani se se¬
recipere cepissent. impeditos in agnime & sub sar¬
cis infirmiore annno adoriri cogitabant. Hoc
consilio probato ab ducibus. productis romano¬
rum copiis: se se castris tenebant. Hac re ꝑspecta
trassus cum sua cunctatione atq opinione. timi¬
diores hostes/ nr̃os milites alacriores ad pugnan¬
dũ efecisset. atq ommum uoces audirentur expe¬
ctari duicius non oportere quin ad castra iretur
Cohortatus suos omnibus cupientibus ad hostium
castra contendit. Ibi cum alii fossas complerent.
alii multis telis coniectis. defensores uallo muni¬
tiombusq deppellerent. Auxiliaresq quibus ad

Expanded text:
hostes consilii caperent expectabat. Illi, etsi propter hostes consilii caperent expectabat. Illi, etsi propter multitudinem et veterem belli gloriam paucitatemque nostrorum se tuto dimicaturos existimabant, tamen tutius esse arbitrabantur obsessis viis commeatu intercluso sine vulnere victoria potiri, et si propter inopiam rei frumentariae Romani se recipere coepissent, impeditos in agmine et sub sarcinis infirmiores animo adoriri cogitabant. Hoc consilio probato ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris tenebant. Hac re perspecta Crassus, cum sua cunctatione atque opinione timoris hostes nostros milites alacriores ad pugnandum effecissent atque omnium voces audirentur expectari diutius non oportere quin ad castra iretur, cohortatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contendit. Ibi cum alii fossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, auxiliaresque, quibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates legati. que sunt citerioris hispame finiti¬
me acquitame. inde auxilia ducesq arcessuntur.
uorum aduentu magna cum auctoritate & mag¬
na cum hominum imltitudine bellum gerere co¬
nantur. Duces uero hii deleguntur. qui una cũ
quinto sertorio omnes annos fuerant. sunmam¬
q scientiam rei militaris habere existimabantur
atibus nr̃os intercludere instituunt. Qđ ubi cras¬
sus ammaducrtit: suas copias propter exiguitatẽ
non facile deduci. hostem ꝙ uagari. & uias obsi¬
dere. & castris satis presichii relinquere. Ob eam
causam mimis cõmode. frumentum cõmeatum¬
q sibi supportari in dies hostium augeri non cũc¬
tandum existimauit quin pugna decertaret. Nac
re ad consilium delata. ubi omnes idem sentire
intellexit. posterum diem pugne constituit. Pri¬
ma luce productis omnibus copiis. duplici aciẽ
instituta. auxiliis in mediam aciem collectis. quid

Expanded text:
civitates legati quae sunt citerioris Hispaniae finiticivitates legati quae sunt citerioris Hispaniae finitimae Aquitaniae: inde auxilia ducesque arcessuntur. Quorum adventu magna cum auctoritate et magna cum hominum multitudine bellum gerere conantur. Duces vero ii deliguntur qui una cum Q. Sertorio omnes annos fuerant summamque scientiam rei militaris habere existimabantur.atibus nostros intercludere instituunt. Quod ubi Crassus animadvertit, suas copias propter exiguitatem non facile diduci, hostem et vagari et vias obsidere et castris satis praesidii relinquere, ob eam causam minus commode frumentum commeatumque sibi supportari, in dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret. Hac re ad consilium delata, ubi omnes idem sentire intellexit, posterum diem pugnae constituit. Prima luce productis omnibus copiis duplici acie instituta, auxiliis in mediam aciem coniectis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
os appellant. quorum hec est conditio. ut omibus
in uita commodis una cum hiis fruantur. quorum
anncicie dederint. Si quid huis ꝑ uim accidat. aut
eundem casum una ferant. aut sibi mortem consci¬
scant. neq ad huc hominum memoria reptus est
quisꝗͣ. qui eo interfecto cunis se amicicie deuouis¬
set. mori recusaret. Cum hus acliantoninis eruptio¬
nem facere conatus. cdamoie ab ea ꝑte iiuntionis
sublato. cum ad arma milites cucurrissent. uehemẽ¬
terq ibi pugnatum est. repulsis in opidum. cum
uti eadem deditionis conditione uteretur. a cras¬
sompetrauit. Arims obsidibus acceptis. crassus in
fines uocatirum ꝙ taraudum profectus est. Tum
uero barbari commoti qđ oppidum & natura lo¬
ci q manu muntum paucis diebus quibus eo uẽ¬
tum erat. expugnatum cognouerant. legatoᷤ quaqͣ
uersum dimittere connirare. obsides inter se dare
copias parare ceperunt. Mittuntur etiam ad cas

Expanded text:
os appellant, quorum haec est condicio, ut omnibus os appellant, quorum haec est condicio, ut omnibus in vita commodis una cum iis fruantur quorum se amicitiae dediderint, si quid his per vim accidat, aut eundem casum una ferant aut sibi mortem consciscant; neque adhuc hominum memoria repertus est quisquam qui, eo interfecto cuius se amicitiae devovisset, mortem recusaret— cum his Adiatunnus eruptionem facere conatus clamore ab ea parte munitionis sublato cum ad arma milites concurrissent vehementerque ibi pugnatum esset, repulsus in oppidum tamen uti eadem deditionis condicione uteretur a Crasso impetravit. Armis obsidibusque acceptis, Crassus in fines Vocatium et Tarusatium profectus est. Tum vero barbari commoti, quod oppidum et natura loci et manu munitum paucis diebus quibus eo ventum erat expugnatum cognoverant, legatos quoque versus dimittere, coniurare, obsides inter se dare, copias parare coeperunt. Mittuntur etiam ad eas
Abbreviated transcription (Latin):
ates suꝑioribus uic torns ficti. in sua iurtute
tocius acquitane salutem positam putarent:
Nostri autem quid smne imꝑatore & sine reliqͥs
legiomibus adolescentulo duce efficere posse ꝑ
spici cupent. cum confecti uulneribus hostes
terga uertere. Quorum magno miniero niter¬
fecto. crassus ex itinere oppidum fonciatum oppu¬
gnare cepit. Quibus fortiter resistentibus. uincas
tures q egit. Illi alias eruptionem tempta . alias cũ¬
niculis ad aggerem uincasq actis. cuins rei sunt
longe ꝑitissum acquitani. ꝓpterea qđ multis locis a¬
pud cos erarie sectureq sunt. Ubi deligentia nr̃o¬
rum inhil hus rebus profici posse intellexerunt. le¬
gatos ad crassum mittunt. scq in deditionem ut re¬
cipiat petunt. Qua re impetrata arma tracdere iussi¬
sunt. faciunt atq in ea re oĩm nr̃orum intentis ani-¬
mis. alia ex parte oppidi adiantonus qui sũmam
imperii tenebat cum. de. deuotis. quos illi solduri¬

Expanded text:
ates superioribus victoriis freti in sua virtute ates superioribus victoriis freti in sua virtute totius Aquitaniae salutem positam putarent, nostri autem quid sine imperatore et sine reliquis legionibus adulescentulo duce efficere possent perspici cuperent; tandem confecti vulneribus hostes terga verterunt. Quorum magno numero interfecto Crassus ex itinere oppidum Sotiatium oppugnare coepit. Quibus fortiter resistentibus vineas turresque egit. Illi alias eruptione temptata, alias cuniculis ad aggerem vineasque actis cuius rei sunt longe peritissimi Aquitani, propterea quod multis locis apud eos aerariae secturaeque sunt, ubi diligentia nostrorum nihil his rebus profici posse intellexerunt, legatos ad Crassum mittunt seque in deditionem ut recipiat petunt. Qua re impetrata arma tradere iussi faciunt. Atque in eam rem omnium nostrorum intentis animis alia ex parte oppidi Adiatunnus, qui summam imperii tenebat, cum DC devotis, quos illi solduri
Abbreviated transcription (Latin):
& regionum latitudine ꝙ multitudine homiñ¬
ex tercia parte gallia. est estimanda. Cum intel¬
ligeret i hns locis sibi bellum gerendum. ubi:
paucis ante annis Lucius ualerus preconus lega¬
tus exercitu pulso interfectus eeͣt. atq unde Lu¬
cius malius proconsul impeclimentis relictis pro¬
fugũset. non mediociem sibi diligentiam adhi¬
bencdam intelligebat. Itaq re frumentaria preui¬
sa. auxilioq q equitatu comparato multis pre¬
ciuitates gallic prouincie finitime. Ex hus regio¬
mbus nominatim euocatis in fonciatũ fines e¬
xcrcitum introduxit. Cuius aduentu cognito.
fonciates magins copiis coactis. equitatuq quo
plurimiũ ualebant in itinere. agien nostrum
adorti: primum cquestre p̾lium cõmiserunt.
Deinde equitatu suo pulso atq i scquentibus
nr̃is. subito pedestres copias quas in conualle
m insidns collocauerant ostenderunt. Nn no¬
stros desiec tos adorti. prelium renouarunt.
pugnatum q est dni atq acriter. Cum fonci¬

Expanded text:
ltitudine hominum tertia pars Galliae est aestimanda, cum intellegeret in iis locis sibi bellum gerendum ubi paucis ante annis L. Valerius Praeconinus legatus exercitu pulso interfectus esset atque unde L. Manlius proconsul impedimentis amissis profugisset, non mediocrem sibi diligentiam adhibendam intellegebat. Itaque re frumentaria provisa, auxiliis equitatuque comparato, multis praeone, quae sunt civitates Galliae provinciae finitimae, ex his regionibus nominatim evocatis, in Sotiatium fines exercitum introduxit. Cuius adventu cognito Sotiates magnis copiis coactis, equitatuque, quo plurimum valebant, in itinere agmen nostrum adorti primum equestre proelium commiserunt, deinde equitatu suo pulso atque insequentibus nostris subito pedestres copias, quas in convalle in insidiis conlocaverant, ostenderunt. Hi nostros disiectos adorti proelium renovarunt. Pugnatum est diu atque acriter, cum Soti
Abbreviated transcription (Latin):
passus mille. Huc magno cur su contenlerunt
ut ꝗͣ inuinum spacii ad se colligendos arman¬
dosq romanis daretur. ex animatiq ꝑuenerunt.
Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat.
impeclitis hostibus propterea que ferebant one¬
ra. subito duabus portis eruptionem fieri iubet.
factum est oportunitate loci. hostium insciencia
ac cdefatigatione uirtute militum ꝙ suꝑiorum

Expanded text:
s mille. Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt. Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat. Impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri iubet. Factum est oportunitate loci, hostium inscientia ac defati
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. reliquos equos consectari. paucos qui ex
fuga euaserant. reliquerunt. Sic uno tempore
ꝑ de nauali pugna sabins. E de sabini uicto¬
ria cesar cercior factus est. ciuitatesq omnes se
statim Titurio dederunt. Nam ut ad bella susci-¬
pienda gallorum alacer: ac promptus est ammꝰ
sic mollis ac minime resistens ad calamitates ꝑ

Expanded text:
 reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga evaserant, reliquerunt. Sic uno tempore et de navali pugna Sabinus et de Sabini victoria Caesar est certior factus, civitatesque omnes se statim Titurio dediderunt. Nam ut ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promptus est animus, sic mollis ac minime res
Abbreviated transcription (Latin):
occasionem negocii bene gerendi amnnitenddaii
uon ẽe ad castra m oportere. Multe res ad hoc
consilum gallos hortabantur. Superiorum die¬
rum sabim cunctatio ꝑfuge confirmatio. mo¬
pia ciborum. tui rei parum diligenter ab hiis
erat prouisum. Spes ueneci belli & qd libent

Expanded text:
erendi amittendam non esse: ad castra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis erat provisum, spes Venetici belli, et
Abbreviated transcription (Latin):
factum est oportunitate loci. hostium insciencia
ac cdefatigatione uirtute militum & suꝑiorum
pugnarum exercitatione: Ut ne umi quidem
nrõrum impetum ferrent. at statim terga uerte¬
runt. Quos impeditos integris uiribus milites no¬
stri consecuti magnum mimerum eorum occi¬
derunt. reliquos equos consectari. paucos qui ex
fuga euaserant. reliquerunt. Sic uno tempore

Expanded text:
ntia ac defatigatione, virtute militum et superiorum pugnarum exercitatione, ut ne unum quidem nostrorum impetum ferrent ac statim terga verterent. Quos impeditos integris viribus milites nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt; reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga evaserant, reliquerunt. Sic uno tempore
Abbreviated transcription (Latin):
eburomices. lexonniq senatu suo interfẽcto aucto¬
res belli eͣeͣ uolebant. portas dauserunt. seq cum
iuiridonice comunxerunt. Magnaq preterea
multitudo undiq ex gallia ꝑclitorum homimĩ
latronumq conuenerant. Quos spes predandi
stucdiumq bellandi ab agricultura cotidianoq
labore reuocabat. Sabinus ydoneo ominbus re¬
bus loco castris se se tenebat. Cum uiridonix cõ¬
tra cum cluum millium spacio consedisset: cotidie¬
q productis copiis pugnandi potestatem faceret.
ut iam non solum hostibus in contemptionem
hil carꝑetur. Tantamq opimonem tunoris pre¬
buit. ut iam ad uallum castrorum hostes accede¬
re auderent. Id ca de causa faciebat: qđ cum tan¬
ta multitudine hostium p̾sertim eo absente qui
sũmam imꝑñ teneret. nisi equo loco. aut oportu¬
nitate aliqua data. legato dicandum non exi¬
stimabat. At confn.mata opinione tnnoris ydo¬
neum quendam hominiem & callidum delegit.

Expanded text:
Eburovices Lexoviique, senatu suo interfecto quod auctoEburovices Lexoviique, senatu suo interfecto quod auctores belli esse nolebant, portas clauserunt seque cum Viridovice coniunxerunt; magnaque praeterea multitudo undique ex Gallia perditorum hominum latronumque convenerat, quos spes praedandi studiumque bellandi ab agri cultura et cotidiano labore revocabat. Sabinus idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat, cum Viridovix contra eum duorum milium spatio consedisset cotidieque productis copiis pugnandi potestatem faceret, ut iam non solum hostibus in contemptionem hil carperetur; tantamque opinionem timoris praebuit ut iam ad vallum castrorum hostes accedere auderent. Id ea de causa faciebat quod cum tanta multitudine hostium, praesertim eo absente qui summam imperii teneret, nisi aequo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existimabat. Hac confirmata opinione timoris idoneum quendam hominem et callidum deligit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiq ad solis occasum pugnaretur. Quo pielio bel¬
lum uenetorum tociusq ore maritime confectũ
est. Nam cum omnis niuentus onnies etiam gra¬
uioris etatis. in quibus aliquid consili aut cligui¬
tatis fuis. eo conuenerunt. tũ nauium qđ uibiq
fuerat in unum locum coegerant. Quibus amis¬
sis reliqui neq quo se recipent. neq ꝙͣ admodinia
oppidã cdefenderent hebant. Itaq se suaq omia
cesan dedicderunt. In quos eo grauius cesar umidi¬
candumi statiut quo diligentus mreliquĩ tempꝰ
abarbaris is legatorum conseruaretur. Itaq omi
senatu necato. reliquos sub corona uendidit.
Dum hec in uenetis gerintur. quentue Titurue sabi¬
mis cum hns copus quas a ce sare accepat in fiues
imelorum ꝑuenit. Is preerat unridomx. ac sum¬
mani impñ tenebat carum ominum ciuitatum
que de fecerant. Ex quibus exercitum magnasq
copias coegerat. atq hiis paucis diebus. aulerci.

Expanded text:
usque ad solis occasum pugnaretur. Quo proelio belusque ad solis occasum pugnaretur. Quo proelio bellum Venetorum totiusque orae maritimae confectum est. Nam cum omnis iuventus, omnes etiam gravioris aetatis in quibus aliquid consilii aut dignitatis fuit eo convenerant, tum navium quod ubique fuerat in unum locum coegerant; quibus amissis reliqui neque quo se reciperent neque quem ad modum oppida defenderent habebant. Itaque se suaque omnia Caesari dediderunt. In quos eo gravius Caesar vindicandum statuit quo diligentius in reliquum tempus a barbaris ius legatorum conservaretur. Itaque omni senatu necato reliquos sub corona vendidit. Dum haec in Venetis geruntur, Q. Titurius Sabinus cum iis copiis quas a Caesare acceperat in fines Venellorum pervenit. His praeerat Viridovix ac summam imperii tenebat earum omnium civitatum quae defecerant, ex quibus exercitum magnasque copias coegerat; atque his paucis diebus Aulerci
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Reliquũ erat certamen positum in uitute.
qua nrĩ milites facile suꝑabant. Atq eo magis
qđ in conspectu cesaris atq omnis exeratus res ge¬
rebatur. Ut nullum paulo fortius fac tum laterẽ
posset. Onmes enin colles ac loca suꝑiora unde e¬
rat ꝓpniquus despectus in mare ab exercitu tenebã¬
tur. Hisicctis ut diximus antennis. cum singulas
bine ac trine naues circum steterant imlites sũma
ui transcendere in hostium naues contendebant
d postꝗ̃ barbar fieni aminaduerterans expuour¬
tis compluribus nauibus cum ei rei nullam repue¬
tur aupxilium: fuga salutem petere contenderms
Ac iani comiersis in cani partem nauibus quo uẽ¬
tus ferebat. tanta subito malicia ac tranquillitas
extitit: ut se ex loco cominouere non possene. S
quidem res ad negocium conficiendun. maxime fu¬
ibioportuna Nam singulas mnĩ consectati expuis¬
enauerunt. ut perpance ex omm muinero noc tis

Expanded text:
retur. Reliquum erat certamen positum in virtute, retur. Reliquum erat certamen positum in virtute, qua nostri milites facile superabant, atque eo magis quod in conspectu Caesaris atque omnis exercitus res gerebatur, ut nullum paulo fortius factum latere posset; omnes enim colles ac loca superiora, unde erat propinquus despectus in mare, ab exercitu tenebantur. Deiectis, ut diximus, antemnis, cum singulas binae ac ternae naves circumsteterant, milites summa vi transcendere in hostium naves contendebant. od postquam barbari fieri animadverterunt, expugnatis compluribus navibus, cum ei rei nullum reperiretur auxilium, fuga salutem petere contenderunt. Ac iam conversis in eam partem navibus quo ventus ferebat, tanta subito malacia ac tranquillitas extitit ut se ex loco movere non possent. Quae quidem res ad negotium conficiendum maximae fuit oportunitati: nam singulas nostri consectati expugnaverunt, ut perpaucae ex omni numero noctis i
Abbreviated transcription (Latin):
Que ubi conuenit. ac primũ ab hostibus uisa est
me. atq omni genẽre armorum oruatissie pro¬
fecte ex portu nr̃is aduerse constiterunt. Neq sa¬
tis bruto qui claisi preerat uel tribuis militum
centuriombusq. quibiis singule naues erant attii¬
bute. constabant quid agerent. aut qua ratione
pugne insisterent. Rostro emm non posse nocere
cognouerant. turribus autem excitatis tamen has
altitudo puppium ex nauibus barbaris suꝑabat
ut neq ex inferiore loco satis cõmode tela adici
posset & missa ab gallis grauius acciderent. Una
erat magno usui res prepata anrĩs. falces preacu¬
te inserte affixeq longuris non a simili forina mo¬
ralium fasciũ. Hns cum funes qui autennas ad
malos destinabant comprehensi acdductiq erãt
nauigio remis inicitato pͥrumpebantur. Quibus
abcisis. antenne necessario concidebant. ut cum
Hns creptis omnis usus nauium uno tempore eriꝑe¬

Expanded text:
Quae ubi convenit ac primum ab hostibus visa est, Quae ubi convenit ac primum ab hostibus visa est, mae atque omni genere armorum ornatissimae profectae ex portu nostris adversae constiterunt; neque satis Bruto, qui classi praeerat, vel tribunis militum centurionibusque, quibus singulae naves erant attributae, constabat quid agerent aut quam rationem pugnae insisterent. Rostro enim noceri non posse cognoverant; turribus autem excitatis tamen has altitudo puppium ex barbaris navibus superabat, ut neque ex inferiore loco satis commode tela adigi possent et missa a Gallis gravius acciderent. Una erat magno usui res praeparata a nostris, falces praeacutae insertae adfixaeque longuriis, non absimili forma muralium falcium. His cum funes qui antemnas ad malos destinabant comprehensi adductique erant, navigio remis incitato praerumpebantur. Quibus abscisis antemnae necessario concidebant, ut, cumhis ereptis omnis usus navium uno tempore eripe
Abbreviated transcription (Latin):
qđ tantas tempestates occeam tantosq impetus
uentorum sustmere. ac tanta onera nauium regi
uelis. non satis cõmode posse arbitrarentur. Cũ
hiis nauibus mẽ classi enismodi congressus e¬
rat. ut una celcritate ꝙ pulsu remorum p̾staret
Reliqua pro loci natura pro ui tempestatum il¬
lis cent aptiora. & accõmodaciora. neq enim his
ñe rostro nocere poterant Ianta in huis erat fir¬
mitudo neq propter altitudinuem facile telum
adiciebatur. E cadem de causa mimis cõmode
scopulis contiebantur. Accedebat ut cum seuire
uentus cepisset. uento dedissent & tempestatem
ferrent facilius. ꝙ in uadis consisterent tucius. ⁊
ab estu relicte: inhil saxa ꝙ cautes timerent. Qua¬
rum rerum ominum nr̃is nauibus casus erat exti¬
mescendus. Complirbus expugnatis oppidis ce¬
sar: ubi intellexit frustra tantum laborem sium
neq hostium fugam captis oppidis repprimi. neq
hnis nocere posse.statuit expec ⁊ andum classem

Expanded text:
quod tantas tempestates Oceani tantosque impetus quod tantas tempestates Oceani tantosque impetus ventorum sustineri ac tanta onera navium regi velis non satis commode posse arbitrabantur. Cum his navibus nostrae classi eius modi congressus erat ut una celeritate et pulsu remorum praestaret, reliqua pro loci natura, pro vi tempestatum illis essent aptiora et accommodatiora. Neque enim iis nostrae rostro nocere poterant tanta in iis erat firmitudo, neque propter altitudinem facile telum adigebatur, et eadem de causa minus commode copulis continebantur. Accedebat ut, cum saevire ventus coepisset et se vento dedissent, et tempestatem ferrent facilius et in vadis consisterent tutius et ab aestu relictae nihil saxa et cotes timerent; quarum rerum omnium nostris navibus casus erat extimescendus. Compluribus expugnatis oppidis Caesar, ubi intellexit frustra tantum laborem sumi neque hostium fugam captis oppidis reprimi neque iis noceri posse, statuit expectandam classem.
Abbreviated transcription (Latin):
omina seq in proxina oppida recipiebant. Ibi
se rursus isdem oportumtatibus loci defende¬
bant. Hec eo facilius magnam partem estatis
faciebant. qđ nr̃e naues tempestatibus detmebã¬
tur. sumaq erat uasto atq aꝑto mari magiis
estibis raris ac prope millis portibus facultas
nauigandi. Nam ip̃orum naues ad hunc modũ
ffacte arinateq erant. Carine aliquanto plani-¬
ores ꝙͣ nrarum nauium quo facilius yacla as
cdecessum estus extipe possent. Prore ad modum
erecte atq item pupes ad magnitudinem fluc¬
tuum tempestatumq accõmocdate. Naues tote
fac te ex robore. ad ꝗͣuis uiii & contumeliam
perferenclam. Tr anstra ex pedalibus in altitudi¬
nem trabibus confira dauis feneis digiti polli¬
cis grossitudine. Aucore pro fumbus feneis cathe¬
mi reninc te. Felles pro uelis aluteq tenuiter
confecte Hee siue propter lim mopiani atq eiꝰ
usus niscientiam siue eo ꝗł est magis uen simile

Expanded text:
nt seque in proxima oppida recipiebant: ibi nt seque in proxima oppida recipiebant: ibi se rursus isdem oportunitatibus loci defendebant. Haec eo facilius magnam partem aestatis faciebant quod nostrae naves tempestatibus detinebantur summaque erat vasto atque aperto mari, magnis aestibus, raris ac prope nullis portibus difficultas navigandi. Namque ipsorum naves ad hunc modum factae armataeque erant: carinae aliquanto planiores quam nostrarum navium, quo facilius vada ac decessum aestus excipere possent; prorae admodum erectae atque item puppes, ad magnitudinem fluctuum tempestatumque accommodatae; naves totae factae ex robore ad quamvis vim et contumeliam perferendam; transtra ex pedalibus in altitudinem trabibus, confixa clavis ferreis digiti pollicis crassitudine; ancorae pro funibus ferreis catenis revinctae; pelles pro velis alutaeque tenuiteconfectae, hae sive propter inopiam lini atque eius usus inscientiam, sive eo, quod est magis veri simile,
Abbreviated transcription (Latin):
tum aĩm legiombus tribus m umellos sumnosdlates
lexobiosq mitit. qui eam manum destmenclain
curet Necium brutum adolescentem classo ꝑalli¬
casq nauibus quas ex pec tombus ei santombre¬
liquisq pacatis regiomibus comiemie iusserat. pie¬
fear. E t cum prinum posset m uenetos puoficiset.
uibet. ip̃e eo pedestribus copus contenda s rant
enusinodi fere situs oppidorum ut posita i ecite¬
nns migulis prominitorisq neq pedibus aditũ
habereiit. Q un ex alto se estus macasser qdo bi¬
sem accidit horarum. xii spacio. neq nauibus qͥd
nrsus mimimente estu naues i uadus afflis tau¬
rentiur Itic iltraq re oppidorum oppugnatio mm¬
pediebatur. Ac si quando magnitudine opens for¬
te supati extruso man aggere ac mollibus atq hus
oppidi membus adequatis sius fortiuns desꝑare
ceꝑunt magno numero nauium appulso. ciuus
irci suminam facultatem habebant. sua deportabat᷑¬

Expanded text:
tum cum legionibus tribus in Venellos, Coriosolites tum cum legionibus tribus in Venellos, Coriosolites Lexoviosque mittit, qui eam manum distinendam curet. D. Brutum adulescentem classi Gallicisque navibus, quas ex Pictonibus et Santonis reliquisque pacatis regionibus convenire iusserat, praeficit et, cum primum possit, in Venetos proficisci iubet. Ipse eo pedestribus copiis contendit. Erant eius modi fere situs oppidorum ut posita in extremis lingulis promunturiisque neque pedibus aditum haberent, cum ex alto se aestus incitavisset, quod bis accidit semper horarum XII spatio, neque navibus, quod rursus minuente aestu naves in vadis adflictarentur. Ita utraque re oppidorum oppugnatio impediebatur. Ac si quando magnitudine operis forte superati, extruso mari aggere ac molibus atque his oppidi moenibus adaequatis, suis fortunis desperare coeperant, magno numero navium adpulso, cuius rei summam facultatem habebant, omnia sua deportaba
Abbreviated transcription (Latin):
facta post cdeditionem. defectio datis obsidibus
tot ciuitatum comuratio In primis ne hac parte
neglec tͥa relique nationes sibi idem licere arbitra¬
rentur. Itaq cum intelligeret. omnes fere gallos
noius rebiis studere. & ad bellum mobiliter celei¬
terq excitari. Onnies autem homnies natura li¬
bertati studere. ⁊ conditionem ẜuitutis odisse.
piuisq̃ plures ciuitates conspnaient parciendlum¬
sibi. aclatius distribuendum exercitum put uiub.
Ituq litum labienum legatum niueunos qui pro
xnim meno sunt cum equitatu mntiul dinie on
rmenos rsiquos q belgis adeat atq in offico coit¬
tias gremanos qui auxilio abelgis accersiti ndiut¬
tantur si ꝑ uim nauibus fiumen tianint ebuent
pxrosnbeat: sñbliumi crassum cum cohontibits legis¬
quutas manos profisaisci iubet. ne ex hus natiouibus
aurrilla ni galsiam mittantur.: ac tante nauoues
comungantur. Quintum titurium sabmuuro oste¬

Expanded text:
facta post deditionem, defectio datis obsidibus, facta post deditionem, defectio datis obsidibus, tot civitatum coniuratio, in primis ne hac parte neglecta reliquae nationes sibi idem licere arbitrarentur. Itaque cum intellegeret omnes fere Gallos novis rebus studere et ad bellum mobiliter celeriterque excitari, omnes autem homines natura libertati studere et condicionem servitutis odisse, prius quam plures civitates conspirarent, partiendumsibi ac latius distribuendum exercitum putavit. Itaque T. Labienum legatum in Treveros, qui prosunt, cum equitatu mittit. Huic mandat, Remos reliquosque Belgas adeat atque in officio contineat Germanosque, qui auxilio a Belgis arcessiti dicebantur, si per vim navibus flumen transire conentur, prohibeat. P. Crassum cum cohortibus legioAquitaniam proficisci iubet, ne ex his nationibus auxilia in Galliam mittantur ac tantae nationes coniungantur. Q. Titurium Sabinum lega
Abbreviated transcription (Latin):
gationem impeditam propter inscicutiam loco¬
rum. paucitatemq portuum sciebant. Neq
apud se morari posse confidebant. Ac iam ut
omma contra opiinonem acciderent tñ se plu¬
rinum naiubus posse ꝙͣ romanos. Neq ullã
facultatem habere nauium. neq eorum locorũ
ubi bellum gesturi eẽnt. Uada. portus. insulas.
nouisse. ac longe aliam cͥeͣ nauigationem in con-¬
duso mari atq in uastissimo et Ix aꝑtissinio oc¬
ccano prospiciebant. Hns imtis consiliis. oppida
mumunt. frumenta ex agris in oppida compor¬
tant. Naues in uenetiam ubi cesarem priimum¬
eẽ bellum gesturum constabat. ꝗͣ plurimas pos¬
sunt. cogunt. Socios sibi ad id bellum. osismos.
lex obiõs. nannetes. ambiliatos. moriuos. diabrin¬
tes menapios asciscunt. Auxilia ex britama que
contra cas regiones posita est. accersunt. Erant
hre clifficultates belli gerendi quas ostendnmus
I iuie retentorum equitum romanorum rebellio

Expanded text:
gationem impeditam propter inscientiam locogationem impeditam propter inscientiam locorum paucitatemque portuum sciebant, neque apud se morari posse confidebant; ac iam ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse, quam Romanos neque ullam facultatem habere navium, neque eorum locorum ubi bellum gesturi essent vada, portus, insulas novisse; ac longe aliam esse navigationem in concluso mari atque in vastissimo atque apertissimo Oceano perspiciebant. His initis consiliis oppida muniunt, frumenta ex agris in oppida comportant, naves in Venetiam, ubi Caesarem primum bellum gesturum constabat, quam plurimas possunt cogunt. Socios sibi ad id bellum Osismos, Lexovios, Namnetes, Ambiliatos, Morinos, Diablintes, Menapios adsciscunt; auxilia ex Britannia, quae contra eas regiones posita est, arcessunt. Erant hae difficultates belli gerendi quas supra ostendimus, iniuria retentorum equitum Romanorum, rebellio
Abbreviated transcription (Latin):
ferre mallent. Omm ora maritima celenter ad
suani sententiam ꝑducta. cõmunem legationem
ad pubłium cras sum mittunt. si uelit suos reciꝑe
obsides sibi remittat. Quibus de rebus cesas ab
crasso cercior factus. qđ ip̃e aberat longnis. Na¬
ues interim longas edificari in flumine ligeri. qđ
influit in occeanum. ex proiuncia remiges institui
nautas gubernatoresq comparan iubet.
H ns rebus celeriter ãministratis. ip̃e cum printum
ꝑ anni tempus potuit. ad exeratum contendi.
Ueniti reliqueq ciuitates. coginto cesaris aduen¬
tu cerciores facti simul qd quantum in se facmnus
adimsissent. nitelligebant. legatos qđ nomen ad
onmes nationes sanctun iuiolatumq semper
fiusset. retentos ab se. E in iuncula comectos pro
magnitudine periculi bellum parare & maxmie ea
que ad usum nautum ꝑtinent: prouidere instituit.
Hoc maiore spe qd multum natura loci confide¬
tant pedestria eẽ itmera conci sa estuariisinaui¬

Expanded text:
ferre malint. Omni ora maritima celeriter ad ferre malint. Omni ora maritima celeriter ad suam sententiam perducta communem legationem ad P. Crassum mittunt, si velit suos recuperare, obsides sibi remittat. Quibus de rebus Caesar a Crasso certior factus, quod ipse aberat longius, naves interim longas aedificari in flumine Ligeri, quod influit in Oceanum, remiges ex provincia institui, nautas gubernatoresque comparari iubet. His rebus celeriter administratis ipse, cum primum per anni tempus potuit, ad exercitum contendit. Veneti reliquaeque item civitates cognito Caesaris adventu certiores facti, simul quod quantum in se facinus admisissent intellegebant, legatos, quod nomen ad omnes nationes sanctum inviolatumque semper fuisset, retentos ab se et in vincula coniectos, pro magnitudine periculi bellum parare et maxime ea quae ad usum navium pertinent providere instituunt, hoc maiore spe quod multum natura loci confidebant. Pedestria esse itinera concisa aestuariis, navi
Abbreviated transcription (Latin):
Huius enim est ciuitas longe amplissima auc tori¬
tas omnis ore maritime regionisin carum. qđ &
naues habent uencti plurias. quibus inbritam¬
am nauigare consuerunt. & scientia atq usu nau¬
ticarum reliquos antecedunt. S magno impetu
maris atq aperto paucis portibus interiectis
quos tenent ipĩ. Omes fere qui eo mari uti cõ¬
suerunt: habent uectigales. Ab hiis fuit micium
retniendi silii atq uelami. qđ ꝑ cos suos se obsi¬
des quos trasso dedissent. recuꝑaturos existina¬
bant. Horum auc tonitate finitimi adducti. ut
sunt gallorum subita ⁊ repentia consilia. Eadẽ
de causa trebium terrasidiumq retmnent.ꝙ cele¬
riter missis legatis ꝑ suos principes inter se comurat
mhil nisi cõmuni consilio acturos. eundemq oĩs
fortime exitum cͣe̾ laturos. Reliquasq ciuitates
sollicitant. ut in ea libertate quam a maionbus ac¬
cepant ꝑ manere. ꝗͣ romanorum seruitutem per¬

Expanded text:
Huius est civitatis longe amplissima auctoriHuius est civitatis longe amplissima auctoritas omnis orae maritimae regionum earum, quod et naves habent Veneti plurimas, quibus in Britanniam navigare consuerunt, et scientia atque usu rerum nauticarum ceteros antecedunt et in magno impetu maris atque aperto paucis portibus interiectis, quos tenent ipsi, omnes fere qui eo mari uti consuerunt habent vectigales. Ab his fit initium retinendi Silii atque Velanii, quod per eos suos se obsides, quos Crasso dedissent, recuperaturos existimabant. Horum auctoritate finitimi adducti, ut sunt Gallorum subita et repentina consilia, eadem de causa Trebium Terrasidiumque retinent et celeriter missis legatis per suos principes inter se coniurant nihil nisi communi consilio acturos eundemque omnes fortunae exitum esse laturos, reliquasque civitates sollicitant, ut in ea libertate quam a maioribus acceperint permanere quam Romanorum servitutem per
Abbreviated transcription (Latin):
lio se in hiberna consilio uenisse meminerat. a¬
liis occurrisse rebus uiderat maxime frumenti
uerti contendit. acͥ ullo hoste prohibente. aut
iter demoranteꝰ incolumem legionem innacu¬
atis niele in allobroges ꝑduxit ibiq hiemauit.
Hns rebus gestis. cum ommibus de causis cesar
pacatam galliam existimaret. suꝑatis belgis. ex¬
pulsis germanis. uictis in alpibus sedunis. atq i¬
ta mit̾a hieme in iliricum profectus eẽt. qđ eas
quoq nationes adire. ⁊ regiones cognoscere
uolebat. subitum bellumi i gallia cohortum est.
Eius belli hec fuit causa. sublius crassus adoles¬
cens cum legione septima proximus mare occea¬
num in andibus hiemauerat. Is qđ in hus locis
mopia frumenti erat. prefectos. tribunosq mili¬
tum complures infinitimas ciuitates frumenti cã
dimisit. Quo in numero estlitus terra sidius mis¬
sus in eusebios. Marcus trebius gallus in corosoli¬
tas. Quitus uelamus cum lito silio in uenetos

Expanded text:
lio se in hiberna consilio venisse meminerat, alio se in hiberna consilio venisse meminerat, aliis occurrisse rebus videbat, maxime frumenti verti contendit, ac nullo hoste prohibente aut iter demorante incolumem legionem in Nantuates, inde in Allobroges perduxit ibique hiemavit. His rebus gestis cum omnibus de causis Caesar pacatam Galliam existimaret, superatis Belgis, expulsis Germanis, victis in Alpibus Sedunis, atque ita inita hieme in Illyricum profectus esset, quod eas quoque nationes adire et regiones cognoscere volebat, subitum bellum in Gallia coortum est. Eius belli haec fuit causa. P. Crassus adulescens cum legione VII. proximus mare Oceanum in Andibus hiemabat. Is, quod in his locis inopia frumenti erat, praefectos tribunosque militum complures in finitimas civitates frumenti causa dimisit; quo in numero est T. Terrasidius missus in Esuvios, M. Trebius Gallus in Coriosolites, Q. Velanius eum T. Silio in Venetos.
Abbreviated transcription (Latin):
num auxilium expirentur. Itaq conuocatis
centuriombus celeriter milites cerciores facit.
Paulisꝑ intermitterent prelium ac tantum modo
tela missa exciperent. seq ex labore reficerent:.
Post cdato signo ex castris erumꝑent atq onmẽ
spem salutis in uirtute ponerent. Qd̃ iussi sũt
faciunt. ac subito omnibus portis eruptione
facta. neq cognoscendi quid fieret. neꝙ sui col¬
ligendi hostibus facultatem relinqunt. Ita com¬
mutata fortuna. eos qui in spem pociundorũ¬
castrorum uenerant undiq circunuentos int̾¬
ficiunt. et ex hominum milibus amplius.xxx.
quem mimerun barbarorum ad castra uenisse
constabat. Nus tercia parte interfecta. reliquosꝑ
territos in fugam conicunt. ac ne i locis quidẽ
suꝑioribus consistere paciuntur. Sic ominbus
hostrum copiis fusis. armisq cxutis. in castra mu¬
nitionesq suas recipiunt. Quo prelio facto qđ
sepnus fortunam temptare galba uolebat. atq a¬

Expanded text:
mum auxilium experirentur. Itaque convocatis mum auxilium experirentur. Itaque convocatis centurionibus celeriter milites certiores facit, paulisper intermitterent proelium ac tantum modo tela missa exciperent seque ex labore reficerent, post dato signo ex castris erumperent, atque omnem spem salutis in virtute ponerent. Quod iussi sunt faciunt, ac subito omnibus portis eruptione facta neque cognoscendi quid fieret neque sui colligendi hostibus facultatem relinquunt. Ita commutata fortuna eos qui in spem potiundorucastrorum venerant undique circumventos intercipiunt, et ex hominum milibus amplius XXX, quem numerum barbarorum ad castra venisse constabat, plus tertia parte interfecta reliquos perterritos in fugam coiciunt ac ne in locis quidem superioribus consistere patiuntur. Sic omnibus hostium copiis fusis armisque exutis se intra munitiones suas recipiunt. Quo proelio facto, quod saepius fortunam temptare Galba nolebat atque a
Abbreviated transcription (Latin):
pars castiorum midata defensoribus prem ui¬
debantur: eo occimieie. ẜ auxilium feire. S hoc
suꝑari qcł cluiturmtate pugne hostes destede
prelio exceclebant. aln integris uirbus sucede¬
bant. Quarim rerum a nostris propter pau¬
aitatem fieri inhil poterat. ac non modo defesso
ex pugna exceclendi sed ne sancio quidem eiꝰ
loci ubi constiterat relniquendi. ac sui recipiendi
facultas clabatur. cum iam amplus horis sex cõ¬
tmenter pugnaretur. et non solum uires. sed eti¬
am tela nr̃is cdeficerent. atq hostes acrius ista¬
rent. languidioribusq ñis uallum scndere. fos¬
sas complereꝰ cepissent resq eet iam ad extremũ
ꝑducta casum. Fublius sextius baculus primi
pili centurio quen neruico prelio compluribus
confec tum uulueribus dixinus. Et item Gaiꝰ
uolusemis tribumis militũ uir s consibi mag¬
ni ꝙ urtutis ad galbam accurrerunt. atq unã
ẽẽ spem salutis docent. si cruꝑtione facta extre¬

Expanded text:
pars castrorum nudata defensoribus premi vipars castrorum nudata defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium ferre, sed hoc superari quod diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant, alii integris viribus succedebant; quarum rerum a nostris propter paucitatem fieri nihil poterat, ac non modo defesso ex pugna excedendi, sed ne saucio quidem eius loci ubi constiterat relinquendi ac sui recipiendi facultas dabatur. Cum iam amplius horis sex continenter pugnaretur, ac non solum vires sed etiam tela nostros deficerent, atque hostes acrius instarent languidioribusque nostris vallum scindere et fossas complere coepissent, resque esset iam ad extremum perducta casum, P. Sextius Baculus, primi pili centurio, quem Nervico proelio compluribus confectum vulneribus diximus, et item C. Volusenus, tribunus militum, vir et consilii magni et virtutis, ad Galbam accurrunt atque unam esse spem salutis docent, si eruptione facta extre
Abbreviated transcription (Latin):
norum munitionesq plene eẽnt ꝑfecte. Neq
de frumento reliquoq commeatu satis eẽ ꝓui¬
sum: qd deditione fac ta obsidibusq acceptis
nhil cde bello tnendum existimauerat. Consilio
celerter reuocato: sentencias ex quirere cepit.
loca mmultitudine armnatorum completa conspi¬
cerentur. neq subsilio uemiri neq cõmeatus
supportari interdusis itmeribus possent. srope
iam despata salute nomnille huiuimodi sentent¬
tieꝰ dicebantur. ut impehmentis relictis erupti¬
one facta hiscdem itmenbui quibus eoꝑuenis¬
sent: ad salutem contenderent. Maiori tame
parti placuit hoc reseruato ad extrenim aselio
Intermi rei euentum exꝑni & castra defendere
breui spacio interiecto iux ut rebus quas consti¬
tuissent collocandis atq ministrandis tempus
caretur. Hostes ex ommibus partibus signo. dato
decuricie. Iapides tela in uallum com̃cere. nri
frustra telum ex loco suꝑiore mittere. Ut qͥa.

Expanded text:
norum munitionesque plene essent perfectae neque norum munitionesque plene essent perfectae neque de frumento reliquoque commeatu satis esset provisum quod deditione facta obsidibusque acceptis ihil de bello timendum existimaverat, consilio celeriter convocato sententias exquirere coepit. loca multitudine armatorum completa conspicerentur neque subsidio veniri neque commeatus supportari interclusis itineribus possent, prope iam desperata salute non nullae eius modi sententiae dicebantur, ut impedimentis relictis eruptione facta isdem itineribus quibus eo pervenissent ad salutem contenderent. Maiori tamen parti placuit, hoc reservato ad extremum casum consilio interim rei eventum experiri et castra defendere. Brevi spatio interiecto, vix ut iis rebus quas constituissent conlocandis atque administrandis tempus daretur, hostes ex omnibus partibus signo dato decurrere, lapides gaesaque in vallum coicere. Nostri  ullum flustra telum ex loco superiore mittere, et quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
comportari iussissec: subito ꝑ exploratores certior
factus ex ea parte uici quam contesserat. omues
noctu discessisse. montesq qui impenderent a
maxima multitudine sedimorum & ueragroꝵ
teneri. Id aliquot de causis acciderat. ne subi¬
to galli belli renouandi legiomsq opprimende
consilium caperent. frmnim qđ legionem ne¬
q tam plenissimam detractis cohortibus dua¬
bus & compluribus sigillatim. qui comnncatus
despiciebant. Tum etiam qđ propter iniquita¬
tem loci cum ipĩ ex montibus in uallem decur¬
rerent. E tela conicerent. ne primum quidem¬
posse impctum suum sustineri existimabat.
Acceclebat qđ suos ab se liberos abstractos obsi¬
dum nomine dolebant. E romanos non solum
itmerum causa. s etiam ꝑpetue possessionis cul¬
mina alpium occupare conari. S ea loca fiiti¬
me prouincie adningere sibi ꝑsuasum habebat᷑
Hns nuinciis acceptis. galba cum neq opus hiber¬

Expanded text:
comportari iussisset, subito per exploratores certior comportari iussisset, subito per exploratores certior factus est ex ea parte vici, quam Gallis concesserat, omnes noctu discessisse montesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri. Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionisque opprimendae consilium caperent: primum, quod legionem neque eam plenissimam detractis cohortibus duabus et compluribus singillatim, qui commeatus paucitatem despiciebant; tum etiam, quod propter iniquitatem loci, cum ipsi ex montibus in vallem decurrerent et tela coicerent, ne primum quidem impetum suum posse sustineri existimabant. Accedebat quod suos ab se liberos abstractos obsidum nomine dolebant, et Romanos non solum itinerum causa sed etiam perpetuae possessionis culmina Alpium occupare conari et ea loca finitimae provinciae adiungere sibi persuasum habebant. His nuntiis acceptis Galba, cum neque opus hiber