comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datasit usus fructus ꝗ pꝰea ad creũ
pignori erit. Cadem causa est al¬
luuionis. ¶Sifundus pignoratꝰ
uenierit manerecãm pignoris ꝙ
cum sua cã fundus transcat sicut
in ꝑtu ancille qui post uenditionẽ
natus sit. ¶ Sigiis cau̾it ut silua
sibipignori ect nauem exea m fcãm
nonẽẽ pignori: cassius ait. qr aliud
sit mat̾ia aliud nauis. ⁊ ideo nomĩa¬
timindando pignore adiciendum
eẽait q̃i ex silua fr̃anata uesint¬
¶ Seriuis rempetuliarem sipigno¬
ri decłit tuendus est. siliberam peculii
admmistrationem hũit. Namet¬
alienare eares potest
artianꝰ.ł.u. Eadem ⁊ de filio fa¬
milias dicta intelligimus
Dari uoluntate domim potest. d
⁊ sugnorante eo datum sit ⁊ ratũ
habu̾it pignus ualebit. ¶ Sipłi¬
b res simul pignori detur equalis
omuium causa est. ¶ Si ꝑ creclitorẽ
stenit quꝰ minus eisoluatire rec¬
te agit᷑. pignorantia. ¶ Interdũ ⁊ si
soluta sit pecunia. tñ pignorantia ac¬
cio imbenda est. uelu si creditor pig

Expanded text:
data sit, usus fructus, qui postea adcreuerit, pignori erit: eadem causa est alluuionis. Si fundus pigneratus uenierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat, sicut in partu ancillae, qui post uenditionem natus sit. Si quis cauerit, ut silua sibi pignori esset, nauem ex ea materia factam non esse pignor‹i› Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud nauis: et ideo nomitim in dando pignore adiciendum esse ait: 'quaeque ex silua facta nataue sint'.Seruus rem peculiarem si pignori dederit, tuendum est, si liberam peculii administrationem habuit: namalienare eas res potestariam.Eadem et de filio familias dicta intellegemus.dari uoluntate domini potest: sed et si ignorante eo data sit et ratum habuerit, pignus ualebit. Si pluribus res simul pignori detur, aequalis omnium causa est. Si per creditorem stetit, quo minus ei soluatur, recte agitur pigneraticia. Interdum etsi soluta sit pecunia, tamen pigneraticia actio inhibenda e
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ familias in sins reb pr̃are solet.
a creclitore exiguntur
reddit. de doio debet debitori reꝓmit¬
t̾e. i si prediumfuit pigneratum ⁊
deiuire eiꝰ reꝓmittenduz est. ne for
te seruitutes cessante uti creditore.
amisse sint.
fragante si decłit rempupulipignõi
tuenduserit. stilicet si in rempupilli
pecuniam accipiat. idemest ⁊ nicura¬
tore adolescentis uł furiosi. ¶Loxit᷑¬
riam pigneraticiam creclitori dctio¬
nem competere tertumest. Pm̃ sirem
alicnam uł alipignerat amuł inpu¬
blicum obligatam delicłit teneb̾r.

Expanded text:
pater familias in suis rebus praestare solet, a creditore exiguntur.reddit, de dolo debet debitori repromittere: et si praedium fuit pigneratum, et de iure eius repromittendum est, te seruitutes cessante uti creditore amissae sint. fragante si dederit rem pupilli pignori, tuendum erit, scilicet si in rem pupilli pecuniam accipiat. idem est et in curatore adulescentis uel furiosi.Contrariam pigneraticiam creditori actionem competere certum est: proinde si rem alienam uel alii pigneratam uel in publicum obligatam
Abbreviated transcription (Latin):
aur .i. singulis deportationib. qui
liberis dampnatorum concedunt:
ui inutero est ꝑrnde ac simreb hũa¬
uiseẽt custodr̃. quotiens de commno¬
dis ip̃ius ꝑtus queritur. qͣmqͣm alii
antequam nascatur neqͣqnͣ ꝓlit.
norem instrum̃tunale concepti.
feminarum qͣm masculorum.
cii comparemus imagis puto euis
iunctione filie conceptus est. licet
post mortem auinatus sit: iustum
fummei qui ex quo conceptus nõ
natus iustum filium eẽ

Expanded text:
ionibus, quae liberis damnatorum conceduntur Qui in utero est, perinde ac si in rebus humanis esset custoditur, quotiens de commodis ipsius partus quaeritur: quamquam alii antequam nascatur nequaquam prosnorem instrumenti male concepti. feminarum quam masculorum.cui comparamus? et magis puto eius iunctione filiae conceptus est, licet post mortem avi natus sit, iustum filium ei ex quo conceptus est natus est, iustum filium esse.
Abbreviated transcription (Latin):
Daula. i. Non sunt liberi quioͣ
formamhumani gesus conu̾soin¬
ore procreantur. ueluti si mulier
mͦstruosum aliquid aut ꝓdigio¬
sum quid enixa sit ꝑtus antem qͥ
membroꝵ hum anoꝵ o ffitia am¬
pliaũ alqͣtemis uidetur. effestus¬

Expanded text:
um.Non sunt liberi, qui contra formam humani generis conuerso more procreantur: ueluti si mulier monstrosum aliquid aut prodigiosum enixa sit. partus autem, qui membrorum humanorum officia ampliau
Abbreviated transcription (Latin):
go. qr non debet caiamitas intĩs
nocere i qui inuentre est. Ex hoc
quoꝙ quesitũ est si ancilla p̾g¬
naris manumissa sit:: deinde an¬
cilla postea f̃cã aut expulla a ciui¬
tate peꝑit liberum anseruum pa¬
nasci isufficere ei quiinuentre est.

Expanded text:
ebet calamitas matris nocere ei qui in uentre est.Ex hoc quaesitum est, si ancilla praegnas manumissa sit, deinde ancilla postea facta aut expulsa ciuitate ‹pe›pererit, liberum an seruum panasci et sufficere ei
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽm edicti ꝑpetui secutit hiis
ꝓximos atq oiunctos applicantes
ulos ut res patitur dicemuis.
aut liberi sunt aut serui.
nͥ ꝙ ui aut iure ꝓhibetur. seruitꝰ
est constitutio uris gentium qua
quis dominio alieno contra natu¬
ram subititur. Serui ex eo apellati
sunt quod imperatores captiuos
uendere de iubent ac ꝑ hoc seruare
nouoccidere solent. Mancipiadc̃a
dam ub̃tim. Sui autem in domi¬
nium nr̃m recliguntur. au̾iure ci¬
uili aut gentium iure cuuli. Si
quis maior .xx. anus ad p̾ciumꝑ
ticipandum se uenire passusest. Iu¬
re gentium serui nri sunt qui ab
hostib capiuntur aut qui exancil¬
lis nr̃is nascunt᷑. ¶Ingeniu sunt
enim liberam fuisse matrem eo tp̃s
quonascitur: licet ancilla conce¬
ꝑit. iecontrario si libera concepit
dem̃ aucilla frã pariat placuit eũ
qui nascitur lilerum n asci. nec t̃¬

Expanded text:
ordinem edicti perpetui secuti et his proximos atque coniunctos applicantes titulos ut res patitur, dicemus. aut liberi sunt aut serui. 4 aut vi aut iure prohibetur. Servitus autem est constitutio iuris gentium, qua quis dominio alieno contra naturam subicisunt, quod imperatores captiuos uendere ac per hoc seruare nec occidere solent: mancipia uerodam libertini.Serui autem in dominium nostrum rediguntur aut iure ciuili aut gentium: iure ciuili, si quis se maior uiginti annis ad pretium participandum uenire passus est: iure gentium serui nostri sunt, qui ab hostibus capiuntur aut qui ex ancillis nostris nascuntur.Ingenui sunt, autem liberam fuisse matrem eo tempore quo nascitur, licet ancilla conceperit. et ex contrario si libera conceperit, deinde ancilla facta pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci,
Abbreviated transcription (Latin):
Iant . ł .xix. I temsi seruumex cã uoxa¬
li q non defendebatur iussupretoris.
duxero ⁊ amisero possesslonem compe¬
tit. michi publiciana.
publiciana actio comperit. Silisffuit
estimata: similis est uenditõni. ⁊ ait

Expanded text:
ad edictum. Item si seruum ex causa noxali, quia non defendebatur, iussu praetoris duxero et amisero possessionem, competit mihi publiciana. Publiciana actio competit. Si lis fuerit aestimata, similis est uenditioni: et ait
Abbreviated transcription (Latin):
Iipłoi. A it prtor. Sicus id tradit᷑
Cex iusta causanon a domino inondũ
usum captum petet. uiditium dabo. M¬
ito p̾tor ait nonclunusu captum. Nam
siusucaptum est ht̃ ciulem actõem nec
desicerat honcrarians cur traditõnis
dumtaxat insu capionis fecit mentõ¬
nem. cumsatis multe sunt iuris ꝑtes
quib dominium quis nancisceretur.
ut puta legatum.¬

Expanded text:
ictum. Ait praetor: 'Si quis id quod traditur ex iusta causa non a domino et nondum usucaptum petet, iudicium dabo.' Merito praetor ait 'nondum usucaptum': nam si usucaptum est, habet ciuilem actionem nec desiderat honorariam. Sed cur traditionis dumtaxat et usucapionis fecit mentionem, cum satis multae sunt iuris partes, quibus dominium quis nancisceretur? ut puta legatum
Abbreviated transcription (Latin):
publiciana. s aliis ut puta ei tu dotis
nomine tradita res est. nec dum usu¬
capta. Est enimiustissima cã. siue esti¬
niate res indotemdate sint. siue non.
Item si res ex cansa iudicati sit tradita.¬

Expanded text:
Publiciana, sed et aliis, ut puta ei cui dotis nomine tradita res est necdum usucapta: est enim iustissima causa, sive aestimata res in dotem data sit sive non. item si res ex causa iudicati sit tradita
Abbreviated transcription (Latin):
rem fcã donatio. nec inter potamim
libertam si abeo inuito diu̾tere nõ
licet. ¶ ftã donatio ie separatur. t̃
inter om̃s hos diuortium intercedat.
ꝑũĩ enim id ꝙ donatum est hẽtur.
diuortio int̃cedẽte. ac sidonatũ nõ

Expanded text:
rem facta donatio: nec inter patronum et libertam, si ab eo inuito diuertere non licet, facta donatio separatur, cum inter hos diuortium intercedat. perinde enim id quod donatum est habetur diuortio intercedente ac si donatum no
Abbreviated transcription (Latin):
cere debeb̾. atquin aliud in legatis uł¬
in lib̾tatib dc̃m est: cum scd̾m eum qͥ
leginimam hĩditatemuendicabat
sententia dcã est. s creclitor ñ bene le¬
gatariis ꝑonima comparatur. cumle¬
gata quidem aliter ualere non posit̃
qm sitestam̃tum ratum eẽ. constaret.
en im uero sieri potest. ut ipignus recte
sit acceptum nec tam̃ ab eolis mstitu¬
taẽ. ¶ ꝑinuuiam uctus ap̃iuditiũ.
iem qm̃ pecierat postea pignori obli¬
gauit non plus hr̃e creclitor pͭ. qm ht̃

Expanded text:
cere debebit. atquin aliud in legatis cere debebit. atquin aliud in legatis et libertatibus dictum est, cum secundum eum, qui legitimam hereditatem uindicabat, sententia dicta est. sed creditor non bene legatariis per omnia comparatur, cum legata quidem aliter ualere non possunt, quam si testamentum ratum esse constaret: enimuero fieri potest, ut et pignus recte sit acceptum nec tamen ab eo lis bene instituta.Per iniuriam uictus apud iudicium rem quam petierat postea pignori obligauit: non plus habere creditor potest,
Abbreviated transcription (Latin):
irutam̃ conuentionem piacuit. cum ad
diem minore fenore non soluto: legnti¬
me maiores usure stipulanti. recte pro¬
muttipotuerunt. ¶Cum p̾dium uxor
uiro douasset id quo p̾clium uir pig¬
nori declisset. post cliuortium mulier
p̾dium ob debitum uiri pignori dedit.
in eaclumtaxat pecunia recte pignus a
muliere contractum apparuit: qͣmoffr̾e
res sumptus qm fructus fuisi qͣuos uir
exp̾dio. ꝑceꝑit. ienim in ea qͣnͣtitate ꝓpͥ¬
um mulier negotium gessisse uoualieñ
cas suscepiti atq ita pecunias soluit si
mandati agat uelcum eo agatur exẽ¬
plo creclitoris. ĩ culpam extimari: opor¬
tet. seterum uiditio q depignore
dato: ꝓponitur. conueniri non potest.
suam uendicabat ͤ ꝙ suam non ꝓbat
eque seruandaent crelitoriactio seissia¬
na. probanti rem in bonis eo tp̃r quo pig¬
nus contrahebatur. illius fuisse. s i si
uictus est debitor uenclicans herelitatẽ.
iudex actionis sũiane. negglecta de he¬
reditate dicta sm̃a: pignoris cãm inspi¬

Expanded text:
onem placuit, cum ad diem minore faenore non soluto legitimae maiores usurae stipulanti recte promitti potuerunt.Cum praedium uxor uiro donasset idque praedium uir pignori dedisset, post diuortium mulier dem praedium ob debitum uiri pignori dedit. in ea dumtaxat pecunia recte pignus a muliere contractum apparuit, quam offerre res sumptus quam fructus fuissent, quos uir ex praedio percepit: etenim in ea quantitate proprium mulier negotium gessisse, non aliencas suscepit atque ita pecunias soluit, si mandati agat uel cum eo agatur, exemplo creditoris etiam culpam aestimari oportet. ceterum iudicio, quod de pignore dato proponitur, conueniri non potest. suam uindicabat, quod suam non probaret, aeque seruanda erit creditori actio Seruiana probanti res in bonis eo tempore, quo pignus contrahebatur, illius fuisse. sed ‹et› si uictus sit debitor uindicans hereditatem, iudex actionis Seruianae neglecta de hereditate dicta sententia pignoris causam inspi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ł.i. Parentes uetonles inius
uocare nemo potest. Una est em̃
omnib parentib seruanda reue
q̃m hii eiꝰ ꝑentes non sunt cũ biis
tm̃ cognatus fiat. quib i agnatꝰ.¬
inpotestate est mnius uocare non
potest. iuie magis potestatic est. ꝙͣ¬
p̾cepto p̾toris. nisi sit filius qui castrẽ¬
se hũit peculium. tunc enim cãcog¬
nita ꝑmittit᷑. s natinralem ꝑentem
necquid̃ lumest in adoptiua fami¬
lia inius uocartͦ ¶Patromunm
quit patronam. patroni hii accipi¬
encli sunt. qii ex seruitute manu¬
miserunt uel si collusionem detex̃
uł siquis p̾iuclicio ꝓnuntietur. nb
tus eẽ. cum alioquin non fl̾it. auͥ
siiuraui eum libertum eõ. ꝙ̃ ad̾m
ꝑͣrium ꝓ prõno non habebor. siccͣ
me iuclicatum ẽ. aut sime deferẽ¬
te iurailit selibernu non eẽ. S si¬
̃ adiusiurandadegi: ne uxorem du¬
sat. ne mubat inpune inius uoca¬
bor ⁊ celsus quidem art. intali lib̾to

Expanded text:
. Parentes naturales in ius uocare nemo potest: una est enim omnibus parentibus seruanda reuerquoniam hi eius parentes non sunt, cum his tantum cognatus fiat quibus et adgnatin potestate est, in ius vocare non potest iure magis potestatis quam praecepto praetoris, nisi sit filius qui castrense habuit peculium: tunc enim causa cognita permittetur. sed naturalem parentem ne quidem dum est in adoptiua familia in ius uocari. 'Patronum', inquit, 'patronam'. patroni hic accipiendi sunt, qui ex seruitute manumiserunt: uel si collusionem detexit: uel si qui praeiudicio pronuntietur esse libertus, cum alioquin non fuerit, aut si iuraui eum libertum mrium pro patrono non habebor, si contra me iudicatum est aut si me deferente iuraverit se libertum non esse. Sed si ad iusiurandum adegi, ne uxorem ducat, ne nubat, impune in ius vocabor. et Celsus quidem ait in tali liberto
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cumuerum est ꝙ uiliano
piacet ĩ simaxune qͥs administ᷑¬
tionem petulii hẽat concessam. do¬
nandi uis eum nonhr̃e. Sequitur
ut si donandicã de non petenda pe¬
cuni apaictus sitinondebeat ratum
hr̃ipactum conuentum. ꝙ siꝓeo u̾
ita pascisceret᷑. aliqͥd in quo non
imnuis uł ĩ ãpluis eẽt consecutus
fu̾it. rata habenda est pactio.
pecuniam credid̾it. ꝙ credendi tp̃r
pactussit. est. ualere celsus ait.

Expanded text:
nam cum uerum est, quod Iuliano placet, etiamsi maxime quis administrationem peculii habeat concessam, donandi ius eum non habere: sequitur ut, si donandi causa de non petenda pecunia pactus sit, non debeat ratum haberi pactum conuentum. quod si pro eo ut ita pacisceretur aliquid, in quo non minus uel etiam amplius esset, consecutus fuerit, rata habenda est pactio. pecuniam crediderit, quod credendi tempore pactus est ualere Celsus ait.
Abbreviated transcription (Latin):
recteagam. Item si pactus ne hĩdita.¬
tempet̾em singłas res ut heres petã
excoꝙ pactum erit pacti conuenti
exceptio aptanda erit. Queniad̾m
siti. ꝯuen̾it ne fundum petam iu
sum fructum petam. aut ne nauem
eclificium ue pec̾e̾m ⁊ dissouitis hiis

Expanded text:
recte agam. Item si pactus, ne hereditarecte agam. Item si pactus, ne hereditatem peterem, singulas res ut heres petam: ex eo, quod pactum erit, pacti conuenti exceptio aptanda erit, quemadmodum si conuenerit ne fundum peterem et usum fructum petam, aut ne nauem aedificiumue peterem et d
Abbreviated transcription (Latin):
Ante ominia adu̾tendum ne conuen¬
tio in alia re fr̃a. aut cum alia persõa
in aliare. alii ue ꝑsone noceat. ¶Si
cum .x. mͥ deberes pepigero neate .xx
petam indecem ꝓdeẽ tͥ pacti conuenti
uel coumali exceptionem placet.
Item sicum .xx. deberes pepigone.x.¬
petam. efficietur ꝑ exceptionem mͥ
orponendam. ut tm̃ reliquia .x. exig̾e
deleani. S si stipulatrs .x.aut stichũ
de .x. pactus sim. ⁊ petam stichum aut
decem exceptionempacti conuenti in
totum obstaturam. Naui ut solutõe
ipetitione ⁊ accepti latiane unius
reitota obligo̾ resolu̾et᷑. Ita pacto qͦ
uento de unare non petenda interpa¬
sito totam obuigõem submou̾i. S si
stotur possum efficaciter desticho ag̾e
nulla exceptõne opponenda. Id̃ est
Fisi de stichonon petendo conuen̾it.
S sign̾ałr michi hominem debeaꝰ
i paciscar nestichumpetam. stichũ
quid̾ petendo: pacti exceptõ michio¬
ponetur. Alium aũ hominenisi petã

Expanded text:
nim animaduertendum est, ne conuentio in alia re facta aut cum alia persona in alia re aliaue persona noceat. Si cum decem mihi deberes, pepigero, ne a te uiginti petam: in decem prodesse tibi pacti conuenti uel doli exceptionem placet. item si cum uiginti deberes, pepigepetam: efficeretur per exceptionem mihi opponendam, ut tantum reliqua decem exigere debeam.Sed si stipulatus decem aut Stichum de decem pactus sim et petam Stichum aut decem: exceptionem pacti conuenti in totum obstaturam: nam ut solutione et petitione et acceptilatione ‹un›ius rei tota obligatio solueretur, ita pacto quoque conuento de una re non petenda interposito totam obligationem summoueri. sed si chus praestetur: possum efficaciter de Sticho agere, nulla exceptione opponenda. idem est et si de Sticho non petendo conuenerit. Sed si generaliter mihi hominem debeas et paciscar, ne Stichum petam: Stichum quidem petendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem hominem si petam,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem dotis fi̾ ꝑ patum. Quotiens
enim ad us ꝙ iex nature eius tͥbrit.
dedote actõ reddit. non sit cã dons dece¬
rior s forme sue raditur . ħ sdeuole
nr̃o placuerunt. ¶Iltud nuila pat
nede doto agat quod pactumꝓde¬
rit. ¶Pacta que turpemcãm cõ¬
tinent ñ sunt seruanda. ueluti si pa¬
ciscar ne furti agam ułꝰ iuraꝵ si fe¬
ceris. Expeclit enim tim̾e furti ur
inuiriaꝵ penã s pꝰ admissaħ: pacisti
possumus. ¶Item ne exꝑiar inter¬
ducto uñ ui quatenus publicam cãm
contingit pacisciñ possumꝰ. Et in sũ¬
ma si pactum conuentum are pͥua¬
ta remotum sit. ñ ẽ seruantlum.¬

Expanded text:
cionem dotis fieri per pactum: quotiens cionem dotis fieri per pactum: quotiens enim ad ius, quod lex naturae eius tribuit, de dote actio redit, non fit causa dotis deterior, sed formae suae reddituulla pactne de dolo agat: quod pactum proderit. Pacta, quae turpem causam continent, non sunt obseruanda: ueluti si paciscar ne furti agam uel iniuriarum, si feceris: expedit enim timere furti uel iniuriarum poenam: sed post admissa haec pacisci possumus. item ne experiar interdicto unde ui, quatenus publicam causam contingit, pacisci non possumus. et in summa, si pactum conuentum a re priuata remotum sit, non est seruandum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sicũ reo ad certum tp̃s pactio fc̃ã
sit. ultra n reon fideuissori ꝓderit.
E sismne ꝑsona sua reus pepig̾it
ei debeat exceptõ. q̃ ireo. ego didi
ciꝑdẽe fideuisiori exceptõem. Nons
em̃ illi ꝑliberam ꝑ sonam adquiri.
tionib iꝰ coͦntinet᷑. In pactis famnuer
ꝓsit. ¶ Sed si pactum conuentum
tale fuit. ꝙ actionem quoq toue̾t
ueliti aniuriaꝵ non pot̾it pra pacis¬
cendo ut agere possit. q ipͥma actõ
tionem pranlam in essicaxest. Non
enim expacto inuiriaꝵ actio nascit᷑.
s ex cantumelia. Iͥdem dicemus: ⁊ ̃
bone fidei contractib si pactum con¬
uentum totam obsigonom sustuit
uelutiempti. Non e ex nouopacto pͥor
obligõresuscitatur: s ꝓ ficiet pactum
llatur. pactum ouentum int̾cessit
S ut inminueret posterius pactum
ctam muuerẽ cẽ. ut pͥsenti die dos redd̾e̾¬
tur. deiñ pastiscuit tp̃rei legid dato dos
iradatur. incipiet dos redire ad ius
suum. nec dicend̾ est detiorem condi¬

Expanded text:
Si cum reo ad certum tempus pactio facta sit, ultra neque reo neque fideiussori prodest. quod si sine persona sua reus pepigeritei debeat exceptio, quae et reo. ego didici prodesse fideiussori exceptionem: non sic enim illi per liberam personam adquiri, lationibus ius continetur, in pactis factum vus pactum prosit. sed si pactum conventum tale fuit, quod actionem quoque tolleret, velut iniuriarum, non poterit, postea paciscendo ut agere possit, agere: quia et tionem parandam inefficax est: non enim ex pacto iniuriarum actio nascitur, sed ex contumelia. idem dicemus et in bonae fidei contractibus, si pactum conventum totam obligationem sustulerit, veluti empti: non enim ex novo pacto prior obligatio resuscitatur, sed proficiet pactum lleret, pactum conuentum intercessit, sed ut imminueret, posterius pactum ctam mulierem, ut praesenti die dos redderetur, deinde pacisci, ut tempore ei legibus dato dos reddatur: incipiet dos redire ad ius suum. nec dicendum est deteriorem condi
Abbreviated transcription (Latin):
si seruus ne a se peteretia ꝑactu̾m fu̾it
nuaiebit pactum. de couexceptõe
uideamꝰ isi inrem paciscatur ꝓdid̾it
est tunc domino dou suꝑ est exceptõ.
Nosautẽ hiis qui innrã potestate
sunt pasciscendo ꝓdeẽ non possumus.
s nabis id ꝓfuturum. si nonuneeo¬
si paciscar ne a ᷤ petas deinde actio¬
nem adu̾sus me nomine eiuis institu¬
as. non est danda paai conuent excep¬
tio. sam ꝙ ip̃i mutile est nec defen¬
sori competit. Iuł. quo stͥbit. Si pr̃
pactus sit uease. neue a filio petat᷑.
mag̃ ÷ ut pacti exceptõ filio famił dã
eẽ ceꝑit. ¶ It filius famił. de eo qd̾
sub conditõne legatuuiẽ. ⁊ recte pa¬
cisatur. ¶In hiis qui enudempetu

Expanded text:
si seruus, ne a se peteretur, pactus fuerit, nihil ualebit pactum: de doli exceptione uideamus. et si in rem paciscatur, proderium conceptum est, tunc domino doli superest exceptio. Nos autem his, qui in nostra potestate sunt, paciscendo prodesse non possumus: sed nobis id profuturum, si nomine eosi paciscar, ne a Titio petas, deinde actionem aduersus me nomine eius instituas, non est danda pacti conuenti exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defensori competit. Iulianus quoque scribit, si pater pactus sit ne a se neue a filio petatur, magis est ut pacti exceptio filio familias desse coeperit. Item filius familias de eo, quod sub condicione legatum est, recte paciscetur. ‹I
Abbreviated transcription (Latin):
dam actões ꝑ pactum ip̃õiure touũt᷑.
ut muri arum. Item furaldepigno¬
reuuo honoranouascitur ex pacto
actio. Touitur autem ꝑ exceptõnẽ:
cuotiens paciscar neꝑetam. ¶ Si es
paciseat᷑ uease petati s ut abhĩdepe¬
tatur hĩdiexceptionon ꝑderit.¬
¶ Sipactus sumne ame neue ati¬
tio petatur. non ꝑdeito ttio. ⁊ sih¬
res extit̾it. iͥq ex pꝰ ftõ id confir᷑¬
mari nonpͣ. ⁊ hoc iuił. scrib̾. in prẽ
qui pactuserit nea se neue a filiape¬
teretur. eum fiuaheres extitisset:¬
patͥ. ¶ Pactum conuentum cum
uenditore fc̃m simrem constitua᷑¬
ẜ plurium sentẽtiam i empto¬
ri prodest. ⁊ hoc iure nos utipori¬
ponius scrib̾. scd̾m sabmi aũ sũ¬
tentiam ĩ sim ꝑsonam᷑conceptũ ẽ.
iineͣptoremualid̾. hoc ẽẽ existi¬
fcãsit. ¶Cum possessor aliene
¶filius serus ue si paciscatur:
nimoue ꝯͣctum est.¬

Expanded text:
dam actiones per pactum ipso iure tolluntur: ut iniuriarum, item furti. De pignore iure honorario nascitur ex pacto actio: tollitur autem per exceptionem, quotiens paciscor ne petam. Si quis paciscatur, ne a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit. Si pactus sim, ne a me neve a Titio petatur, non proderit Titio, etiamsi heres extiterit, quia ex post facto id confirmari non potest. hoc Iulianus scribit in patre, qui pactus erat, ne a se neve a filia peteretur, cum filia patri heres extitisset. Pactum conventum cum venditore factum si in rem constituatiam et emptori prodest, et hoc iure nos uti Pomponius scribit: secundum Sabini autem sententiam etiam si in personam conceptum est, et in emptorem ualet: qui hoc esse existifacta sit. Cum possessor alienae Filius seruusue si paciscantur, minoue contractum est
Abbreviated transcription (Latin):
qui euisd̾̃ pecunie exactores sunt de¬
bitores. quaronus aui quoq ꝓsit.
ut noceat pasti exceptõ queutur. ⁊ ĩ
rem pacta omnib prosunt. quoꝵ
abligõem cissolutam ẽe eiꝰ qui pasce¬
batur nteuit. Ita debitoris conuẽ¬
tio fideiussorib ꝓficiet.¬

Expanded text:
pecuniae debitores sunt, quatenus alii quoque prosit uel noceat pacti exceptio, quaeritur. et in rem pacta omnibus prosunt, quorum obligationem dissolutam esse eius qui paciscebatur interfuit. itaque debitoris conuentio fideiussoribus proficiet
Abbreviated transcription (Latin):
u̾siade finib ortaest ⁊ arbit̾ electꝰ
estiuͭ arbit᷑tu eiꝰ res t̾minet᷑. ip̃e sñ¬
tentiam dixit. p̾sentib ꝑtib tter¬
intinos posuit. quesitũ est ansi ex
ꝑte castelliani arbitro ꝑitum nõ

Expanded text:
ontrouersia de finibus orta est et arbiter electus est, ut arbitratu eius res terminetur: ipse sententiam dixit praesentibus partibus et terminos posuit: quaesitum est, an si ex parte Castelliani arbitro paritum no
Abbreviated transcription (Latin):
Cum qui plures filios hr̃et unum
ex filiss. unos. ⁊ susceptur̃ profes¬
sum esłe. et priusqͣm honore fũg̾et᷑
mortumi esse omnibus faiis here¬
clibus institutis. ⁊ quesitum esse
anis filius quod ineam rem impẽ¬
disset. familie h̾xis cunde consequa¬
tur eiq iꝵdisĩe. nulla actione idẽ
conseii posse. ꝙ merito displicet:
Debri ĩ ħ infamilie h̾ciscunde uidici¬
nemuenit su̾scipere iussit uniułr
adu̾sus utrumq dirigat dotis pe¬
lecta dote retinentur. in compendio
coherelis ẽẽ quid debito leuatur:
non oportet. uidelt ut coheres qͥ
honus eris aueni suscepit. offitio ui¬
dlitis legatum consoquatur. Et ue¬
rumest hoc nisi aluidtestator eclix̃¬
Idem scribit. E uni ex cohĩlibus
statuliber oditionis implende no¬
mine dedit. depeculio. In lyc̃iudi¬
cium non uenire nec cominunt¬
cari debere.iulea¬

Expanded text:
ios haberet, unum ex fili‹is› ἀγωνοθεσίαν suscepturum professum esse et priusquam honore fungeretur, mortuum esse omnibus filiis heredibus institutis, et quaesitum esse, an is filius, quod in eam rem impendisset, familiae erciscundae consequatur: eique respondisse nulla actione idem consequi posse. quod merito displicet. debet itaque hoc in familiae erciscundae iudicinem uenit, suscipere iussit et mulier aduersus utrumque dirigat dotis pelecta dote retinentur, in compendio, coheredis esse, qui debito leuatur, non oportet, uidelicet ut coheres, qui onus aeris alien‹i› suscepit, officio iudicis legatum consequatur. et uerum est hoc, nisi aliud testator edixit.Idem scribit, quod uni ex coheredibus statuliber condicionis implendae nomine dedit de peculio, in hoc iudicium non uenire nec communcari debere
Abbreviated transcription (Latin):
gionib dinisum fundum posse ad¬
uidicare.ẜ diuisionem posse nemo
clubitau̾it. s ĩ cum adiudicat po¬
tent imponere aliqm seruitutẽ:
ut alium alii in senuumfaci alt
exhiis quos adiudicat. sed si pure
aui adiudicau̾it fundum: alii ad¬
iudicando amplius seruitutem ñ
ciscunde uidicium exduob constat.
idest reb atꝙ pr̃ationib que sũt

Expanded text:
gionibus divisum fundum posse adiudicare secundum divisionem nemo dubitaverit. Sed etiam cum adiudicat, poterit imponere aliquam servitutem, ut alium alii servum faciat ex iis quos adiudicat: sed si pure alii adiudicaverit fundum, alium adiciscundae iudicium ex duobus constat, id est rebus atque praestationibus, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sionmes res tuuise sunit. ¶ Familie
ħ ciscunde uditium amplus qͣm se¬
mel agi non pot̾. nisi causa cogni¬
ta. Qsi cuectam res indiuise relicte
sint. cõitiui dundode hiis agi pot̾.¬
er̃is alieminiungatiu citra sp̃em
legati offõ uidicis familie ħiscunde̾
cognoscentis suscipere euniidoꝑt̾e̾
s nonultra dodrantem portionns sue
ut quadrantem illibatum hẽat. In¬
dempnes gͥ cohr̃des suos pr̃are caue¬
¶bit d̾ scrib isi filius famił. in mum̾i¬
b publicis in quib pr̃ ei consentit
illigatus est. ⁊ ꝓꝑte hr̃s scͥpͥtus est.

Expanded text:
si omnes res diuisae sint.Familiae erciscundae iudicium amplius quam semel agi non potest nisi causa cognita: quod si quaedam res indiuisae relictae sunt, communi diuidundo de his agi potesaeris alieni iniungatur citra speciem legati, officio iudicis familiae erciscundae cognoscentis suscipere eum id oportere, sed non ultra dodrantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit. Idem scribit et si filius in muneribus publicis, in quibus pater ei consentit, reliquatus est et pro parte heres scriptus est,
Abbreviated transcription (Latin):
quere. debet enimoine qd̾ diligens
cere. ¶Non mag̾ hĩs reficere deb
quod uetustate iam det̾ius fc̃m: reli¬
quisset testator qm siꝓprietatem au¬
cui testator legass.
lum legis a quile actõ competere pͭ.¬
⁊ s ⁊ serui corruptiet iniuriaꝵ siseruũ
corqñdo det̾iorem fec̾it.

Expanded text:
 debet enim omne, quod diligens cere.Non magis heres reficere debet quod uetustate iam deterius factum reliquisset testator, quam si proprietatem alicui testator legasset.lum legis Aquiliae actio competere potest, sed et serui corrupti et iniuriarum, si seruum torquendo deteriorem
Abbreviated transcription (Latin):
sis. ualere legatum. i si forte inuita
testatoris uel ante aditam h̾rditatẽ
ꝓpͥetati accessit. ad legatarium ꝑtin̾e
plus admitrit metianꝰ ĩ si post aditã
hr̃ditatem accessisiet usus fructus
utilirer diem cedere: ⁊ ad legatariũ
ꝑtinere.
lp̃ .ł. xxi. Quorie̾ns usus fructus
legatus est ita iuter fructuarios
est uis accrescendi: si coniunctim
sit usus fructus relictus. Ceterum si

Expanded text:
sis, ualere legatum: et si forte in uita testatoris uel ante aditam hereditatem proprietati accesserit, ad legatarium pertinere. plus admittit Maecianus, etiamsi post aditam hereditatem accessisset usus fructus, utiliter diem cedere et ad legatarium pertinere. ad Sabinum Quotiens usus fructus legatus est, ita inter fructuarios est ius adcrescendi, si coniunctim sit usus fructus relictus: ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens gregisuł arm̃ti. ł equitiii.
uniu̾sitatis. usus fructus legatusẽ.
Ceterumsi singłorum capitum nͥ
supleb̾. Item si forte eo tempore quo
fetus editisint. nicħ fuit quod sub¬
mttere deberet. nũc est post eclitio
tere debebit. anexhiis que eclitasũt
uden dumest. Puto autem u̾ius ea
que pleno grege eclictasunt ad fr¬
uctuarium ꝑtinere. s posteriorem
gregis casum nocere debete. fructuaĩo¬
¶ Submitt̾e autem ftĩ est. iiuł. ꝓpͥe

Expanded text:
quotiens gregis uel armenti uel equitii, id quotiens gregis uel armenti uel equitii, id est uniuersitatis usus fructus legatus est: ceterum si singulorum capitum, nihil supplebit.Item si forte eo tempore, quo fetus editi sunt, nihil fuit quod summitti deberet, nunc et post editiotere debebit, an ex his quae edita sunt, videndum est. puto autem verius ea, quae pleno grege edita sunt, ad fructuarium pertinere, sed posteriorem gregis casum nocere debere fructuario. Summittere autem facti es
Abbreviated transcription (Latin):
fructuarium ꝑtineret. s bruti sm̃a:
obtinuit fructuarium ineo locumñ
hr̃e. ħeq enim infructu hominis hõ
eẽ potest. hac rõne nꝰ eousum fructũ
fructuarius hẽbit. quidtam̃ sisi fu
erit partus usustructus relictus in eo u
sum fructum i cum potest partus legãi
poterit iususfructus enis. fetꝰ tñ pecoꝵ
sabinꝰ ⁊ cas̃. opinati sunt ad fructu¬
ariumꝑtinere. plane si gregis uł ar¬
mentisit usus fructus legatus debebit
ex agnatis gregem supplere .i. in loc̃
capitum defunctorum.
mittere deb. ut pꝰ substitutata fiant̾
ꝓpria fructuarii. ne lucro ea res cedat
domino. ⁊ sig̃ sbstituta statim dm̃ fu
erĩt. ita prior᷑ quo ex natura fructus
desinunt eẽ euis. Nam alioquinqd
nascitur frnctuarii est. i cum substitu
pleat teneri cumꝓprietario gaius cã
capita que demortua sunt cuiꝰ fetꝰ iͣ
non ꝓprietarii. ⁊ ncc̃e hẽb̾ alios fetus
rium ꝑtinere. ¶S quod dr̃ debere
eum subinitt̾e tonens uerum est.

Expanded text:
fructuarium pertineret: sed Bruti sententia optinuit fructuarium in eo locum non habere: neque enim in fructu hominis homo esse potest. hac ratione nec usum fructum in eo fructuarius habebit. quid tamen si fuerit etiam partus usus fruum fructum? et cum possit partus legari, poterit et usus fructus eius.Fetus tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere.Plane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitum defunctorum 6mittere, ut post substituta fiant propria fructuarii, ne lucro ea res cedat domino. et sicut substituta statim domini fiunt, ita priora quoque ex natura fructus desinunt eius esse: nam alioquin quod nascitur fructuarii est et cum substituipleat? teneri eum proprietario Gaius Casscapita quae demortua sunt, cuius sit fenon proprietarii et necesse habebit alios fetus rium pertinere.Sed quod dicitur debere eum summittere, totiens uerum est,
Abbreviated transcription (Latin):
cius cliffertur. s caũi de restituendo eo
ꝙ ex hiis fructib ꝑcepturus. est uł
opꝰ ꝑietib non potest imponeres eclifi¬
cium inchoatum fructu arium cõsuma¬
re non posie. placet ⁊̃ si eoloco aliter
uti nonpͭ. ⁊ nec cius quidem iuimi fruc¬
tum eẽ. nͥ constituendo. łlegando usip̃
fructum ħ spetialiter a diectum sit. ut
in sartib montib ue possess ori ꝓbe
Dr̃. necaprum aut c̾uumꝙ̃ cep̃ꝓͥum¬

Expanded text:
eius ‹di›ffertur: sed caueri de restituendo eo, eius ‹di›ffertur: sed caueri de restituendo eo, quod ex his fructibus percepturus est, uel parietibus non potest inponere. aedificium inchoatum fructuarium consummare non posse placet, etiamsi eo loco aliter uti non possit, sed nec eius quidem usum fructum esse: nisi in constituendo uel legando usu fructu hoc specialiter adiectum sit, ut in saltibus uel montibus possessionis probe dicitur: nec aprum aut ceruum qu
Abbreviated transcription (Latin):
auł . ł .iii. Hrbores uit̾ ẽꝑ estatis non
culpa fructuarii euersas ab eosusti¬
tui non placet quicquid ĩ fidonaᷤᷤ¬
cit᷑. ł quicquid inde ꝑcipitur. ad fruc¬
tuarium ꝑtinet. Pensiones quoz iam
tionis nisi fu̾int spetiałr excepte: pͣ
usu fructuarius concluctore m repelłe.
¶Lese arundiuis uł pali compendiũ
fructuarium ꝑtinet.
dem .ł.u. uinscumq fundi usu¬
fructuariꝰ prohibitus atq deiectus de
restitutõne omniumreꝵ simł occupa¬
tarum agit. S isi meclio tempore a¬
liquocãu interciderit usus fructus eq̃
de ꝑceptis antea fructib utił actio tͥbu¬
tur. ¶ Si fundus ciniꝰ usus fructus pet¬
tur non a domino possidetur: actõ red¬
ditur. nõ si de fundi ꝓpͥetate inter d¬
uos qõ sit fructuarus inchominus in
possessione eẽ debet. satisq ei apossesso¬
re cauenlumest. ꝙ nonsit ꝓhibitur᷑
frus eũ cui usus fructus pelictus est ꝙͣ¬
tuario qõ moucat᷑. int̾im usus fiuctꝰ¬

Expanded text:
auere cogitur. Arbores ui tempestatis, non culpa fructuarii euersas ab eo substitui non placet. Quidquid in fundo nascitur uel quidquid inde percipitur, ad fructuarium pertinet: pensiones quoque iationis, nisi fuerint specialiter exceptae, potest usufructuarius conductorem repellere. Caesae harundinis uel pali compendium,fructuarium pertinet.eni. Cuiuscumque fundi usufructuarius prohibitus aut deiectus de restitutione omnium rerum simul occupatarum agit: sed et si medio tempore aliquo casu interciderit ususfructus, aeque de perceptis antea fructibus utilis actio tribuitur. Si fundus, cuius ususfructus petitur, non a domino possideatur, actio redditur. Et ideo si de fundi proprietate inter duos quaestio sit, fructuarius nihilo minus in possessione esse debet satisque ei a possessore cauendum est, quod non sit prohibiturus frui eum, cui ususfructus relictus est, qutuario quaestio moueatur, interim ususfruct
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł.ł.uii. Si in area cuiꝰ ususus
fructus auenis eẽt quis edificasset
ntͣ tempus quousus fructus ꝑit:
suꝑfitie sublata. restitui usum ue¬
fructum neteres Rderunt.

Expanded text:
rum.Si in area, cuius usus fructus alienus esset, quis aedificasset, intra tempus quo usus fructus perit superficie sublata restitui usum fructum ueteres responderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tium aut iure cuiili suos facit. ¶ S̾i
niu̾ariis induse fere meapossessiõẽ
custo diebantur: qñ usus fructus ceꝑ¬
it. miii exercere eas fructuarius pos¬
sit. occidere non possit. alias si quas
me tnne ꝑ singula aĩalia facłtatis
fructuarii pp̃ discretitionem liffici¬
lẽ ius incertum sit: sufficit cundem
numerum ꝑsingła quo gña feraꝵ fi¬
uito usufructu domino ꝓͥpetatis a̾sig̃re
qui fuit ceptiusꝰ fructꝰ tempore.

Expanded text:
s facit.Si uiuariis inclusae ferae in ea possessione custodiebantur, quando usus fructus coepit, num exercere eas fructuarius possit, occidere non possit? alias si quas me tamen, ne per singula animalia facultatis fructuarii propter discretionem difficilem ius incertum sit, sufficit eundem numerum per singula quoque genera ferarum finito usu fructu domino proprietatis adsignare, qui fuit c
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ negõa administuit aquo mandat᷑
non exigebatur. posse ei ĩputari. cͦ
oblata derato cautõne. eum noncõ¬
uenit. si mͦ facile ei fu̾it sansdãe.
Certe insuaꝑsona indubitatum est.¬

Expanded text:
ui negotia administrauit a quo mandatum non exigebatur, posse e‹i i›mputari, cur oblata de rato cautione eum non conuenit: si modo facile ei fuerit satisdare. certe in sua persona indubitatum est
Abbreviated transcription (Latin):
nus ueg̃.g. actione ent obligatus.
Id̾ erit dicend̾ im ea cã ex qua hĩy
non teneretur. ut in arcelł. scribit.
It si fundum tuumuł ciuitatis
ꝑ obreptoem petiero negotiũ tuũ uł
ciuitatis gerens: ⁊ ampliores qͣ
oportint fructus fuero consetutus.
licet petẽ ñ põtium. ¶ Si quocumq
modo rõopensationis: hĩta non ẽ
aiudice. poterit contͣrio iuditio agi
ꝙ sipost examinationen reproba¬
te fu̾uit opensationes. uerius est qiͣ
tractat. Siex luob sociis alter ꝓhi¬
bu̾it meãministrare alt̾ nõ. ad an
adu̾sus eum quinon ꝓhibuit. lx̃am
ꝙ sidata fu̾it adu̾sus eum actio: ne¬
cc̃e erit ieum ꝑstͥngi qui uetuit. S
pecuniam alt̾i exsotiis prohibente
socio decłissemutiq eum obligarẽ¬

Expanded text:
ione erit obligatus. idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non teneretur, ut Marcellus scribit. Item si fundum tuum uel ciuitatis per obreptionem petiero negotium tuum uel ciuitatis gerens et ampliores quam oportuit fructus fuero consecutus, licet petere non potuerim. Si quocumque modo ratio compensationis habita non est a iudice, potest contrario iudicio agi: quod si post examinationem reprobatae fuerint pensationes, uerius est quaso tertio tractat, si ex duobus sociis alter me prohibuerit administrare, alter non: an aduersus eum qui non prohibuit habeam quod si data fuerit aduersus eum actio, necesse erit et eum pertingi qui uetuit: sedpecuniam alteri ex sociis prohibente socio dedissem, utique eum obligare
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ paciatur.
uit. id̾ in pretor introduxit ne elu¬
deretur actor. nonut ĩ lucrum face¬
ret. Iõq exreptõne a seqñtib sub¬
moucbitur. hiis consequens est.
ut si plures dolofecerint quominus
inpotestate hr̃ent. eligere debeat ac¬
tor quem debeat uelit conuenire.¶ It
si explurib dñs auidã dolo maloꝑtes
suas desuit possidere electio erit acto¬
ris. utrum directo ag̾e uelit cum eo
cuupossidet an pretoriacum eo qui

Expanded text:
iudicium patiatur. bit: id enim praetor introduxit, ne eluderetur actor, non ut etiam lucrum faceret: ideoque exceptione a sequenti summouebitur.His consequens est, ut, si plures dolo fecerint, quo minus in potestate habere‹n›t, eligere debeat actor, quem uelit conuenire.Item si ex pluribus dominis quidam dolo malo partes suas desierint possidere, electio erit actoris, utrum directo agere uelit cum eo qui possid‹e›t an praetoria cum eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
inpotestate hr̃e cep̃seruum tenetur ex
noua possessione denegata ci excep
minus enrinpate hr̃et actio loc̃ hãt:
noxał: si exdolo euis actiderit. ut ces¬
set uoxał actio. forte siseruo suofugã
magam mandauit. an ⁊ si possit nich
minus cumalio agi. quod accidit. c̃
alienatus manimussus ue est. ꝙ ẽ u̾iue
inciuo cãu electio ẽ actoris. cum quo
uelit agere. Iulianus ait aͥutẽ deꝯ eo
qui manumisit si defendere ꝑ atus

Expanded text:
in potestate habere coeperit servum, tenetur ex nova possessione denegata ei exceptminus in potestate haberet, actio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si servo suo fugam mandavit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum ain quo casu electio est actoris, cum quo uelit agere.Iulianus autem ait de eo qui manumissit, si paratus
Abbreviated transcription (Latin):
testate cius est. maxime sicopiam
hẽat recuperandi hominis. ¶ Is qui
pignori accepit. uł qui p̾cario rogaũ.
nõtenetur noxali actione. Licet .Ni.
uiste possideant nontamen opiõe
domini posũdẽt. S hos quoz in pote¬
state domini intelligi. Si facultatẽ
repetendieos dñs hẽat. Qd est hr̃e
facultatẽ repetendi si hẽat pecuniã
exqͣ uberari potest. Nam non debet co

Expanded text:
testate eius est, maxime si copiam habeat reciperandi hominis. Is qui pignori accepit vel qui precario rogavit non tenetur noxali actione: licet enim iuste possideant, non tamen opinione domini possident: sed hos quoque in potestate domini intellegi, si facultatem repetendi eos dominus habeat. Quid est habere facultatem repetendi? habeat pecuniam, ex qua liberari potest: nam non debet co
Abbreviated transcription (Latin):
riunte hẽbo o bsigatum. s ĩ ꝑupillũ
mͦsilocupietior fu̾it fc̾s. ¶Itersi
procuratori tuo pecuniam nintuã
dedero tui contempla tõne. u̾c̾clito¬
rem tuũ ł pignus tuum liberet. ad
nullani. Qb tĩr sia ꝓcuratore tuo
stipulatus sum: pot dici sr̃eẽ mͥ. ad¬

Expanded text:
bo obligatum: sed et pupillum, modo si locupletior fuerit factus. Item si procuratori tuo mutuam pecuniam dedero tui contemplatione, ut creditorem tuum vel pignus tuum liberet, advnullam. quid tamen si a procuratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi ad
Abbreviated transcription (Latin):
eos demuł alios non minus ydoneos
adhibeas. Pt̾ea ut et pigña q̃ dederas:
fideuissoris. ut fide iussori accepto fieret
uim fet̃: ñ teneb̾r fideiꝰsor: ut q reiob¬
ligationẽ restituat.

Expanded text:
eosdem ‹u›el alios non minus idoneos adhibeas: praeterea ut et pignora quae dederas ifideiussoris ut fideiussori accepto fieret uim fecit, non tenebitur fideiussor, ut rei quoque obligationem restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
actio ⁊ exceptio det᷑. ¶uolenti aũ da¬
t᷑. ⁊ ĩ rem actõ iinꝑsonam. recissa accep¬
ti latione: ⁊ alia liberationt. ¶Iulia¬
nus libro .iii. dig̃. putat eum cuires
metus causa tradita est. ñ solum redd̾e
uerum ĩ dedolo reꝓmitt̾e debereslicet
tñ inrẽ actionem dandam existimemꝰ
to restitutio tał facienda ẽ ĩnintegr̃¬

Expanded text:
actio et exceptio detur. Uolenti autem datur et in rem actio et in personam rescissa acceptilatione uel alia liberatione. Iulianus libro tertio digestorum putat eum, cui res metus causa tradita est, non solum reddere, uerum et de dolo repromittere debere. Licet tamen in rem actionem dandam existimemusto restitutio talis facienda est, id e
Abbreviated transcription (Latin):
armis uenirit. an huic eclicto locus c̃¬
locum non eẽ. ⁊ uñ ui int̾dictum cessa¬
re. q̃m non uideor ui deiectus ꝙ deici
non ex pectaui. s ꝓfugi alit̃ at si p̾ea¬
qͣm armati ing̾ssi sunt: tunc discessi.
huic .i. edicto locumfac̾e Idem ait
⁊ si forte adhibita mamu in mo solo
ꝑuim edifices: ⁊ iut̾dictum ꝙ ui aut
clam ⁊ hoc edictum locumhr̃e .s. qm

Expanded text:
to locus silocum non esse et unde ui interdictum cessare, quoniam non uideor ui deiectus, qui deici non expectaui sed profugi. aliter atque si, posteaquam armati ingressi sunt, tunc discessi: huic enim edicto locum facere. idem ait, et si forte adhibita manu in meo solo per uim aedifices, et interdictum quod ui aut clam et hoc edic
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ huic eclicto locus erit.S licet
uim fc̃am aquocumq p̾tor complec¬
tat᷑: elegant̃ t̾n pop̃. ait. Siqũo ma¬
gis te deuibostium ł latronumł ppłi
tuerer. ł liberarem: aliquid ate acce¬
ꝑo. uł te ob ligau̾o: non debere hoc
me etlicto ten̾i. nisi ip̃e hanc tͥ uim
submisi. ¶Ceterumsi alius sb̃mis
potiꝰ mee mercedem accepisse: indeor
Idem pomp̃stribit. Quosdam bñ
putare: ⁊̃ serui manumissionẽ. łe
cdifitii dt põnem ꝗͣ quisco acdus fec̃.¬

Expanded text:
corpus, huic edicto locus erit. sed licet uim factam a quocumque praetor conplectatur, eleganter tamen Pomponius ait, si quo magis te de ui hostium uel latronum uel populi tuerer uel liberarem, aliquid a te accepero uel te obligauero, non debere me hoc edicto teneri, nisi ipse hanc tibi uim summisi: ceterum si alienus sum a potius meae mercedem accepisse uideor. Idem Pomponius scribit quosdam bene putare etiam serui manumissionem uel aedificii depositionem, quam quis coactus fec
Abbreviated transcription (Latin):
ad restitutionẽ huiuseclicti porrigendã
ẽẽ. ¶ S ꝙ p̾tor ait. ratum se ñ hĩturũ
qͣtenus accipiend̾ est uideamus. Et qͥd̾
dut inꝑfc̃ares ẽ. licet metus int̾uen̾it
ut puta stipulationem num̾atioñ est
seruta. aut ꝑfc̃a. Si pꝰstipulationem:
⁊ num̾atio fc̃a est. aut ꝑmetum accep¬
todebitor liberatus est. uł quid simile
conting̾it ꝙ negotium ꝑfitiet. Et põ¬
p̃scribit. ĩ negotiis quid ꝑfcĩs iexce ꝑ¬
tionem int̾clum ⁊ actionẽ compet̾e. Iĩ
ꝑtc̃ĩs aũt solam exceptionem. S ex fc̃o
scio cum cãpanimetu cuidã illato. ex¬
torsissent cautõem pollcitationis reiqͥ¬

Expanded text:
ad restitutionem huius edicti porrigendam esse. Sed quod praetor ait ratum se non habiturum, quatenus accipiendum est uideamus. et quidem aut imperfecta res est, licet metus interuenerit, ut puta stipulationem numeratio non est secuta, aut perfecta, si post stipulationem et numeratio facta est aut per metum accepto debitor liberatus est uel quid simile contigerit quod negotium perficeret. et Pomponius scribit in negotiis quidem perfectis et exceptionem interdum et actionem competere, in imperfectis autem solam exceptionem. sed ex facto scio, cum Campani metu cuidam illato extorsissent cautionem pollicitationis, rescr
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ qͥs pħanc exep̃tionem fr̃m qͦ
minꝰ ĩ ius ꝓducet᷑. Cet̾m sinicħominꝰ
cum affectu sunt. accipienda¶ ħ ut¬
ditiũ ĩ fc̃m est. et si plures delinq̃¬
rint in singulos dabẽ ⁊ ni chominꝰ
manet qui exemptus est obligatꝰ.¶

Expanded text:
ptionem factum quo minus in ius produceretur. ceterum si nihilo minus cum effectu sunt accipienda. Hoc iudicium in factum est: et si plures deliquerint in singulos dabitur, et nihilo minus manet qui exemptus est obligatus:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł.xxxu. Is qui debitorem uiex¬
mut: si salu̾it reum nonliberat.
quia penam suam souut. Qͥ satis
pellata ẽ. quo satrs factio. cogant᷑
desiderium implemꝰ ita ⁊ sati̾pmit¬
qui proeo ꝙ anob̾peciit iͨ ca sue ꝓ¬

Expanded text:
dictum.Is qui debitorem ui exemit, si soluerit, reum non liberat, quia poenam suam soluit. QUI SATISpellata est quo satisfactio. nam desiderium implemus, ita satisqui pro eo, quod a nobis petiit, ita c
Abbreviated transcription (Latin):
facilitate. ¶ Siquis hiis ꝑsonis q̃
ag̾e non poterant fideuissores:
iuditio sistendi cã ded̾it. frust᷑ erͣ
tem patronum patronam. liberos
aut parentes pr̃õni pr̃one . siberos¬
ue suos eumiue quem in potestate
hẽbit. ur uxorem. uł nunumunuidi¬
cuimuocabit. qͣłcumq fideuissor ui¬
ditio sistendi cã accipiat᷑. ¶Ex ait
p̾tor liberos ue suos accipiemꝰ. i ex fo¬
minino sexu descendentes li beris pa¬
rentiq dabmus hoc beneficium nõ

Expanded text:
facilitate. . Si quis his personis, quae agere non potuerunt, fideiussorem iudicio sistendi causa dederit, frustra erit tem, patronum patronam, liberos aut parentes patroni patronae, liberosue suos eumue quem in potestate habebit, uel uxorem, uel nurum in iudicium uocabit: qualiscumque fideiussor iudicio sistendi causa accipiatur.' quod ait praetor 'liberosue suos', accipiemus et ex feminino sexu descendentes liberos. parentique dabimus hoc beneficium non
Abbreviated transcription (Latin):
tinentur. huic stipulationi quibus
usus fructus amittitur. de sinere ꝑtin̾e
usum fructum accipiemus. ĩ si necceꝑ¬
it ꝑtinere qmͣuis legatus sit ⁊ cõmitte¬
tur nichominus stipulatio qiͣ tesinat
ꝑtinere quodnec ceꝑit. ¶ Siusus
fructus repetitus erit legato quotiẽs
amnsius fuerit. nisuitilit̾ fint cautum
commidetur ista sripulatõ. S exceptõ¬
ne opus erit. S Aquis usum fructum tͥ
legau̾it ⁊ sub conditõne si liberos ha¬
bu̾is ꝓpͥetatem amisio usu frudu com¬

Expanded text:
tinentur huic stipulationi, quibus tinentur huic stipulationi, quibus usus fructus amittitur.Desinere pertinere usum fructum accipiemus etiam si nec coeperit pertinere, quamuis legatus sit, et committetur nihilo minus stipulatio, quasi desinat pertinere quod nec coepit. Si usus fructus repetitus erit legato, quotiensque amissus fuerit nisi utiliter fuerit cautum, committetur ista stipulatio: sed exceptione opus erit. Sed et si quis usum fructum tibi legaverit et sub condicione "si liberos habueris" proprietatem, amisso usu fru