comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp. S iꝗs uina uendid̾it et intra die̾
ctum degustanda diyit. de inde ꝑnenditere
stet̾it quo minꝰ degustarent᷑. utr̾ pret̾icũ
dum taxat ꝑielm accris mucoris uendito¬
⁊ pr̾ate debeat an u̾o ⁊ die pret̾ite ułut si
forte corrupta sint potea ꝙͣ dies degustandi
ħ est si ante diem illum fuissent degastata
⁊ int̾ erit ꝗr actu̾sit. ege au̾t arbitrer si
hec in ccuito sit debe dici empt̾eem mane
ꝑiclin au̾t aduendicerem iespice̾ ⁊ ultra
diem degustanto prefinitũ qr ꝑ ip̾m scmẽ
tur custodia t̾n pranda est ex hec apparet
sino ita uinũ uenit ut degustaretih: nep
acore̾ n mucore uenditere̾ prare delere.
s om̃e ꝑicłm ademptore̾ ꝑtin̾e difficile
au̾t est ut ꝗsꝙͣ sic emat. ut n tegustet qͣr¬
e sidies degustatiom a diectus nõ ent qͣn
degustare emꝑter pot̾it. que ad tegustai̾ut¬

Expanded text:
Si quis uina uendiderit et intra diem certum de‹g›ustanda dixerit, deinde per uenditorem steterit, quo minus degustarentur, utrum praeteritum dumtaxat periculum acoris et mucoris uenditor praestare debet, an uero etiam die praeterito ut, si forte corrupta sint posteaquam dies degustandi hoc est si ante diem illum fuissent degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici emptionem maneiculum autem ad uenditorem respicere etiam ultra diem degustando praefinitum, quia per ipsum t, custodia tantum praestanda est. ex hoc apparet, si non ita uinum uenit, ut degustaretur, neque acorem neque mucorem uenditorem praestare debere, sed omne periculum ad emptorem pertinere: difficile autem est, ut quisquam sic emat, ut ne degustet. quare si dies degustationi adiectus non erit, quandoque degustare emptor poterit et quoad degustau
Abbreviated transcription (Latin):
in borreis ꝯdicaꝵ possõ̾ tradica uidetur. si ed¬
aues ax̾ horrea tradita sunt quo fc̃s ꝯfestim
emptor tñium et pessoe̾m ad ipisatur. ⁊ si
nõ apperuerunt hetrea ꝙ fiuendicoris m̃n¬
ces nõ fũant. usn carie ꝯfestim incchabit᷑.¬
rmeg̾. Qui fimd̾ uendidit ut eum cͥta
m̃e ẽ ꝯonctur̃ ipse h̾at. uł siuendat ut
nẽ ali s libi distr.shat. uł finule aliquid
paciscatur ad ꝯplend id ꝙ peꝑiger̾ exnãdito

Expanded text:
in horreis conditarum possessio tradita uidetur, si claues apud horrea traditae sint: quo facto confestim emptor dominium et possessionem adipiscitur, etsi non aperuerit horrea: quod si uenditoris merces non fuerunt, osm. Qui fundum uendidit, ut eum certa mercede conductum ipse habeat uel, si uendat, non alii, sed sibi distrahat uel simile aliquid paciscatur: ad complendum id, quod pepigerunt, ex uendito
Abbreviated transcription (Latin):
de his iudiciũ in emptorem dant̾ esse qr
i cħ penes enm reside oportet ex re in
qua fidem fefellisset.
reretur et ea lege ua uelit uenditor fum¬
tos inemptos fore ⁊id ꝙ arre uł alie noi¬
ne tat̾ ess aput uenditore remansurum

Expanded text:
de his iudicium in emptorem dandum esse, quia nihil penes eum residere oporteret ex re, in qua fidem fefellisset. reretur, et ea lege uti uenditor uelit, fundos inemptos fore et id, quod arrae uel alio nomine datum esset, apud uenditorem remansurum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiam ⁊ ante meusitũ ꝑiculo libatur: sine
ad insinn ueudidit siferie amphoras uł ⁊
singła tona. ¶ Si do huini signatũ sic ab emp¬
tore trebatius ait traditũ id uid̾i. lab̾e cͣe. ꝙ¬
et uerum est. magis ei ne subimitat᷑ figna¬
n sołe ꝙͣ ut traditu̾ indeatur. ¶Licet at
uenditori uł effund̾e uinu̾ sidiem adme¬
ciend̾ pst̾it nec untra diem adm̃sum est.
effund̾e̾ au̾t nõ statim pot̾it priusꝙͣ testa¬
to temintiet emꝑtori ut aut tollat uinu̾
ant sciat futm ut uim̾ effund̾e̾tu ᷤꝰ si tn¬

Expanded text:
 ante mensuram periculo liberatur, si non ad mensuram uendidit, sed forte amphoras uel etiam singula dolia. Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait traditum id uideri: Labeo magis enim ne summutetur, signari solere, quam ut traditum uideatur. Licet autem uenditori uel effundere uinum, si diem ad metiendum praestituit nec intra diem admensum est: effundere autem non statim poterit, priusquam testando denuntiet emptori, ut aut tollat uinum aut sciat fut
Abbreviated transcription (Latin):
õp Siuina emi excepns agidis tuit¬
⁊ inucidis ⁊ mͥ expediat accida qͥq acciꝑo ꝓ
cul ait. ꝙuis id empteris ca exceptum sit
in acida ⁊ mucida nõ uenisse.na̾q̃ inuitꝰ
emptor accipe n̾o̾ cege̾tur. iniqu̾u est nõ
ꝑmit̾e uenditorĩ uł alii ea uendere.

Expanded text:
 Si uina emeri‹m› exceptis acidis et mucidis et mihi expediat acida quoque accipere, Proculus ait, quamuis id emptoris causa exceptum sit, tamen acida et mucida non uenisse: nam quae inuitus emptor accipere non cogeretur, iniquum esse non permitti uenditori uel alii ea uendere.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iore empt̾oe.¶ d̾ petest qͣri sisie tutoris
ancͣtate pactus fuit ut disde datu ab ẽp¬
cieue. an ꝑide sit atq si ab micio sine
tutoris au̾etate emiss ut scib ipse no
teneatur s agente eo retenties apetant
s nec illud sine iͥdne dicetur qm inini¬
cio recte emptio sit ceta uix tone fidei ꝯ¬
uenire es pacto stari ꝙ alt̾i captio sum.
sit et maxime si incto errore sit decepta.¬

Expanded text:
test quaeri, si sine tutoris auctoritate pactus fuerit, ut discedatur ab emptione: an proinde sit, atque si ab initio sine tutoris auctoritate emisset, ut scilicet ipse non teneatur, sed agente eo retentiones competant. sed nec illud sine ratione dicetur, quoniam initio recte emptio sit contracta, uix bonae fidei conuenire e‹o› pacto stari, quod al‹teri› captiosum sit, et maxime, si iusto errore sit decept
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ mesuram suaser̾t si qͣnta m̾sura esset
no appaneat. incelicet ut appantat qͣntum
emꝑtori perierit.
ans. Hoc ita uer̾ est si is est uenditor an
sine noua uindemia no̾ fint ista uasa ne¬
cessaria. siuͦ incator est ꝗ emere uina ⁊ ue̾¬
tere sol. is dies spertandꝰ est quo ex cemo¬
do uenditoris tolli pessunt. ¶ Custediam
au̾t ante meciendi diem quałe̾ prare uen¬
ditore oporteit utr plenam ut et dilige̾¬
ciam p̃stet anuero dolũ dum taxat uide¬
amus ⁊ pute eam diligentia uenditorem
ex hib̾e debe. ut fatale tampnũ uł ius ma¬
gna sit excusata.

Expanded text:
 mensuram suaserunt, si, quanta mensura esset, non appareat, uidelicet ut appareret, quantum emptori perierit.. Hoc ita uerum est, si is est uenditor, cui sine noua uindemia non sint ista uasa necessaria: si uero mercator est, qui emere uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint. Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditorem oporteat, utrum plenam, ut et diligentiam praestet, an uero dolum dumtaxat, uideamus. et puto eam diligentiam uenditorem exhibere debere, ut fatale damnum uel uis magna sit excusatum.
Abbreviated transcription (Latin):
D Piidꝙ purc emi sut ꝯditte rurso ema
nicħ agͥ posfiore empt̾ce. ¶ Sipupiui ꝑ¬
sona int̾ueniat ꝗante sine tutoris aucto¬
ritate de inde tutore auctore emit ꝙͣnis u̾e̾¬
ditor iamei obligatus fuit. t̾a qr pupilla
ne tenebatur renouaca uendicio efficit
ut inuam obligati sint.ꝙ si ante rato¬
ris auctorcas inceruen̾at. deinde ene tu

Expanded text:
d quod pure emi sub condicione rursus emam, nihil agitur posteriore emptione. Si pupilli persona interuenit, qui ante sine tutoris auctoritate, deinde tutore auctore emit, quamuis uenditor iam ei obligatus fuit, tamen quia pupillus non tenebatur, renouata uenditio efficit, ut inuicem obligati sint: quod si ante tutoris au
Abbreviated transcription (Latin):
nire debe. nesi cum solo pie pactus sm filius
no possit hbati. ⁊ qͥratur ucrͥ ne nicħ agat᷑
ex ea pact̾oe anuero ego ꝯtem liberet filius
maneat obligatus. sicuti si pupillꝰ fine tu¬
ꝗ cum eo pactus est. nam ꝙ aristo dixit posse
ita pacisa ut naus maneat obligatus ñe est
est patre pasciscente ⁊ libato adu̾sario filiu̾
ate płis minoris ne em̾o. discessimo apriore
emꝑt̾ce. pot̾ eramdum res intega est auen¬
t̾ee nr̃a infecta ñ emptio atq ita ꝯsistit pos¬
terior emptio qͣi nlła precesẜit.s nd potimo
ead̾ rone uti post p̾cium solutũ emptori
ref ꝑtcinat est post p̾cium solucũ infectam qͦ¬
emptioneni facere nõ possumꝰ.

Expanded text:
debere, ne, si cum patre solo pactus sim, filius non possit liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex ea pactione an uero ego quidem liberer, filius maneat obligatus, sicuti, si pupillus sine tu, non etiam qui cum eo pactus est. nam quod Aristo dixi‹t› posse ita pacisci, ut unus maneat obligatus, non est est patre paciscente et liberato aduersario filium a te pluris minorisue emero, discessimus a priore emptione potest enim, dum res integra est, conuentione nostra infecta fieri emptio atque ita consistit posterio‹r› emptio, quasi nulla praecesserit. sed non poterimus eadem ratione uti post pretium solutum emptione repetita, cum post pretium solutum infectam emptionem facere non poss
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͥ cuue recodatur ab empt̾te ubi
pint cchituniuł tunc no̾ impleatur
udi sub ꝯdic̾te sit cum melior ꝯdicio
ũt arlata sifals emꝑtor sbiectꝰ sit ele¬
gant̾ seribit sab̾. pricri rem esse emꝑtati
ꝙ no uidetur melior ꝯditic allata esse
noͣ existente uero emptorels ⁊ si existas
alius emꝑtor meliore̾ t̾n adit̾dem non
auferat eq̃ dicend̾ erit ꝑuide hab̾i ac si

Expanded text:
tunc recedatur ab emptione ubi pure contrahitur uel tunc non impleatur ubi sub condicione fit cum melior condicio sit allata: si falsus emptor subiectus sit, eleganter scribit Sabinus priori rem esse emptam, quia non uidetur melior condicio allata esse non existente euro emptore. sed et si existat alius emptor, meliorem tamen condicionem non adferat, aeque dicend
Abbreviated transcription (Latin):
indiem ad dicta int̾cidi uł ancilla deces
adiect̾dem qr alt̾iꝰ rei ꝙͣ eis que distrac¬
taest noͥ sob adieccio admici ¶ Id̾ .uuił.¬
tis et indiem addictis alt̾ decesẜit deind̾
unia noi̾e qui suꝑ est emptor extiterit

Expanded text:
in diem addicta interciderit uel ancilla decessadiectionem, quia alterius rei quam eius quae distracta est non solet adiectio admitti. Idem Iuliantis et in diem addictis alter decesserit, deinde unius nomine qui superest emptor extiterit,
Abbreviated transcription (Latin):
om̾is solita nõ ess ⁊ uenditor ea predia uen
nouet. inuendita essent. iit̾ea de adn̾satus
altami młrem uenditor sugnut. cũ altera
transegit ita ut sine ulla qͥde p̾dia posside
sit anpredia inuendita sint.R. si ꝯuẽnss
diti causa daretur nec id fc̾m est cumꝑ
emꝑtore nõ staret quomino fie̾t nopesse
posticiem legis ꝑtem exceri. de picislo ⁊¬
er Si uinum comodo. pei uendite.

Expanded text:
omnis soluta non esset et uenditor ea praedia uenisse omnis soluta non esset et uenditor ea praedia uenisse nollet, inuendita essent: interea de aduersariis alteram mulierem uenditor superauit, cum altera transegi‹t›, ita ut sine ulla quaestionesit, an praedia invendita sint. respondit, si diti causa daretur, nec id factum esset, cum per emptorem non staret quo minus fieret, non posse posteriorem legis partem exerceri. VI DE PE
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ¶ undꝰ ꝗluca ticii erat obuectigal
rei .p. uenit. s cũ lucio ticius tebitor ꝓ¬
fessꝰ ess ꝑatum se esse nectigal ex solue
solid̾ ⁊ cum ininore ueniss fundꝰ ꝙͣ de¬
bita sũma ess preses ꝓuincie rescindi ue̾¬
tit̾dem eumq restitur ticio lucio uissit.
q̃situm est anpost siu̾am p̾sidis ante ꝙͣ¬
ei restitu̾etur in bonis lucu ticu fundꝰ e̾e̾t ẽp̃to¬
i N. priꝯꝙͣ emptori p̃cium esẜillatum
nł si p̃cum not̾ ess ab emptore solutuan¬
ꝙ ĩ innectigal satisfactum esset.
ut siaddiem. pe. no soluiss res inẽpta
fieret. seuis ꝑte p̾cui presenti die solata
defuncto uenditere filiis eius pupiliatis
etaris ⁊ ipse tutor cũ aliis datus ein ꝯtu¬
ttrib ꝑcium sec̾ legem numerauit nec
rõib tutele retulit q̃fitum est anirrita
moturas pactus est cum uenditore ut ex
p̾cio aliqua simia apud se reman̾et donec
empteri adeiussor daretur auenditore. pea
uenditor eam legem in ẜuit ue si exdr. ꝓt.

Expanded text:
dus qui Lucii Ti‹ti›i erat ob uectigale rei publicae ueniit: sed cum Lucius Titius debitor professus esset paratum se esse uectigal exsoluere solidum, cum minore uenisset fundus, quam debita summa esset, praeses prouinciae rescindit uenditionem eumque restitui iussit Lucio Titio: quaesitum est, an post sententiam praesidis, antequam restitueretur, in bonis Lucii Titii fundus emptius, quam emptori pretium esset illatum uel, si pretium nondum esset ab emptore solutum, in uectigal satisfactum esset. ut, si ad diem pecuniam non soluisset, res inempta fieret. Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto uenditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis datus, neque contutoribus pretium secundum legem numerauit nec rationibus tutelae rettulit: quaesitum est, an irrita moturas, pactus est cum uenditore, ut ex pretio aliqua summa apud se maneret, donec emptori fideiussor daretur a uenditore: postea uenditor eam legem inseruit, ut, si ex die pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ suienditor p̾cium petat legico misso¬
ric renu̾ciatũ uidetur nec uariare ad
hanc redire potest.
⁊ acceptis arre nõĩe certis peciunis statu¬
ta sunt sp̃ra solutͥois relique.pe. quibꝰ
sine̾ paruissit emptor pactus est ut arra̾
ꝑd̾et et inemꝑte uine essent. dic statuto
emptor testatus est se pe. de̾m peliquã
signatoꝵ signis obsignanit defuisse aũ
nen ditrice̾ post̾iore an̾t die nõie fia tesẜ¬
tato ꝯnentum eytor̾e ne ante mlri. pe.¬

Expanded text:
tutum si uenditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum uidetur, nec uariare et ad ha‹n›c redire potest. et acceptis arrae nomine certis pecuniis statuta sunt tempora solutioni reliquae pecuniae: quibus si non paruisset emptor, pactus est, ut arram perderet et inemptae uillae essent. die statuto emptor testatus est se pecuniam omnem reliquam signatorum signis obsignauit, defuisse autem uenditricem, poste riore autem die nomine fisci testato conuentum emptor‹e›m, ne ante mulieri pe
Abbreviated transcription (Latin):
ex imptibis h̾rditate ad eum ꝗuendidit
b̾rditate ꝑuenit exempto acciom iocum
plane si hoc actu̾sit dicend̾ erit ⁊̃ in pub̾¬
is h̾rditat̾e̾ inuendit̾oem uenur max̾ie
suam delata impub̾is ħrditate uenierit
hiditas. ¶ ꝑ uenisse ad uenditore hrdi¬
tatis q nomodo indeatur qr. ⁊ ege puro¬
uenditor fuit actenus uidi ad enm ꝑne¬
nisse quatemis mandare pot̾ ear rez
ꝑ secut̾oem accd̾emq irsbuere. ei uero is¬
ubi corꝑa nacto est debita exegit plẽiꝰ
ad eum uid̾i ꝑuenisse plenis ad eũ id̾i¬
ce̾ uenditam p̾cia fu̾it ꝯsecutis palam ẽ

Expanded text:
ex impuberis hereditate ad eum qui vendidit hereditatem pervenit, ex empto actioni locum plane si hoc actum sit, dicendum erit etiam impuberis hereditatem in venditionem venire, maxime si iam delata impuberis hereditate venierit hereditas. Pervenisse ad venditorem hereditatis quomodo videatur, quaerituruenditor fuerit, hactenus uideri ad eum peruenisse, quatenus mandare potest earum rerum persecutionem actionesque tribuere: enimuero ubi corpora nactus est ‹u›el debita exegit, plenius ad eum uideri peruenisse. sed et sitem uendi
Abbreviated transcription (Latin):
indeatur que uero adicunit credimus
no messe ꝙ locum ht nihiis que admi¬
nicula sunc empt̃ris ułti ne cautis du¬
ple pestetnt aut qͥ fi deuissore cautie
duple prestetur. si que ꝙr casu a geror
emptore nõ ualet pactum it̾ iutes fa¬
rebit uire except̾ois a gente uenditore
anid dici possit aucto postea uł dimi¬
mito p̾cio no inm̾ito quesitu̾ est q̃m¬
si omnib integris manencib de au¬
gendo uł diminuendo precio rursꝯ c̾o¬
uenit recessum a priore cͣctu ⁊ noua e
auc purlici est cuis nicħ uenit si res no
innsu publico s in patrime̾is fisci erit.
uendicio eius ualebit. nec uenditor ꝓ¬
cͤit exceptie que nõ habuit locum.

Expanded text:
uidentur: quae uero adiciunt, credimus non inesse. quod locum habet in his, quae adminicula sunt emptionis, ueluti ne cautio duplae praestetur aut ut cum fideiussore cautio duplae praestetur. sed quo casu agente emptore non ualet pactum, idem uir‹e›s habebit iure exceptionis agente uenditore. an idem dici possit aucto postea uel deminuto pretio, non immerito quaesitum est, qsi om‹nib›us integris manentibus de augendo uel deminuendo pretio rursum conuenit, recessum a priore contractu et noaut publici est, eius nihil uenit', si res non in usu publico, sed in patrimonio fisci erit, uenditio eius ualebit, nec uenditori proderit exceptio, quae non habuit locum.
Abbreviated transcription (Latin):
ils. Det si ꝓponanit acreditore pignꝰ indi¬
em ad dictum no potest und̾i bona fice ne¬
goci̾i agi nisi adicctio recipiatur. ꝗd gͦ est
sim ops emꝑtor⁊ inpediende t̾mmodo ue̾¬
dit̾ois causa uituenit. petest crecitor sine

Expanded text:
. Sed si proponatur a creditore pignus in diem addictum, non potest uideri bona fide negotium agi, nisi adiectio recipiatur. quid ergo est, si inops emptor et impediendae tantummodo uenditionis causa interuenit? potest creditor sine
Abbreviated transcription (Latin):
est michi uidetur ueruis inter esse qͥl
accum sit. Nam si ꝗd̾e̾ hec actum est. ut
tur. erit prira emptio q̃ sub ꝯdit̾ce reso¬
uitiuisin alic ħ accũ est ut ꝑficiatur
emꝑtis insi melior ꝯditio offeratie

Expanded text:
et mihi uidetur uerius interesse, quid actum sit: nam si quidem hoc actum est, ut tur, erit pura emptio, quae sub condicione resoluitur: sin autem hoc actum est, ut perficiatur emptio, n‹i›si melior condicio offeratur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne erant cecidiss uenditoris ess ea aͥt
que in arborib fuiss eo t̾pͥ cum hec ce¬
dretur emptoris ¶Nemo pecest uideri
eam rem uendidisse decuius dm̃o id agͥ
ne ad emꝑtorẽ transeat. s hos aut lo¬
catio est aut aluid genꝰ cͣcͣtus.¬

Expanded text:
non essent cecidisset, uenditoris ess‹e›, eam autem, non essent cecidisset, uenditoris ess‹e›, eam autem, quae in arboribus fuisset eo tempore cum haec caederentur, emptoris. Nemo potest uideri eam rem uendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emptorem transeat, sed hoc aut locatio est aut aliu‹d› genus
Abbreviated transcription (Latin):
st̾m ess pr̾oturum. ea frumenta niues ce
alcł. undi ꝑtem ditnidiam calege
uendidisti ut eraptor alt̾am ꝑtem qua
gant posse ex uendite agi ait id ꝙ quen̾¬
it fiat. sͥgo ceͣ. puto simodo ideo uilnis fũ¬
dum uendidisti ut hec tibi ꝯduccio pr̾a¬
ietur. n̾a hec ip̃m preciũ fundi uigretur
abeo. Cum mamisata inuenditonẽ
finidi excipiunt᷑ nõ que inpꝑetuo sata
sunt excipi uideritin: s qne singsis an¬
nis seri solent. ata ut fraot eoꝵ tellatin:
slam ałr int̾pretaneb uites ⁊ arbores:
om̃s ex cepte uidebuntur. ¶Uiiis rei
emꝑtione̾ posse fieri dixi. que ex meis
edib incuas edes ꝓiecta sunt. ut ea mic¬
hi itꝯ fre necat deq eare exempto agi
¶Eilna cedua inꝗnqͥnniũ uenierat. q̃x¬
ebacur cum glans decidiss utrius ess scio
fiiu syndissẽ primũ seq̃ndum esse qd̾:
appaieret actum esse ꝙ si mobscurs ess¬
q̃ cumq glans exhuis arborib que cese

Expanded text:
factum esset, praestaturum: ea frumenta niues corfactum esset, praestaturum: ea frumenta niues corundi partem dimidiam ea lege vendidisti, ut emptor alteram partem, quam gant posse ex vendito agi, ut id quod convenerit fiat. ego contra puto, si modo ideo vilius fundum vendidisti, ut haec tibi conductio praestaretur: nam hoc ipsum pretium fundi videretur, . Cum manu sata in uenditione fundi excipiuntur, non quae in perpetuo sata sunt excipi uiderentur, ‹sed› quae singulis annis seri solent, ita ut fructus eorum tollatur: nam aliter interpretantibus uites et arbores omnes exceptae uidebuntur. Huius rei emptionem posse fieri dixi: 'quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habere liceat', deque ea re ex empto agi. Silua caedua in quinquennium uenierat: quaerebatur, cum glans decidisset, utrius esset. scio Seruium respondisse, primum sequendum esse quod appareret actum esse: quod si in obscuro esse caesae
Abbreviated transcription (Latin):
abeł. In ioge fundi uenditi lapidicm᷑
mes fundo ubiq essent excepte etant. ⁊
cas ⁊ nemm̾e̾ ei nec uende nec excipere
ꝙ no sit. et lapidicinas tillas esse nͥ que
apparent et cedantur ałr rat̾pretantibꝰ
totunti cund̾ laꝑidiqnariũ frre si forte
d̾cm erat. q̃rebat᷑ an castelum ei quo fis¬
tulis aqua duc̾etur accederet .R. aptre¬
re idactum esse ut it qͥꝗ acced̾et licet scͥp¬
tura nõ ꝯtin̾etur. ¶ fuind̾ ar eo emisti.
cuius flii postea tutelam admrinistras
nec uacuam accepisti possõem dixi trad̾e
te cibi ꝑessieͥm hoc mode pesse ut pupilꝰ¬
et familia eius discedat defundo. ⁊ tunc de¬
mũ tu ingrediaris inposso̾em. ¶ Qui fund̾
ea lege em̾at ut soluta.pe. trad̾etur ei
posse. duob hrdib relictis tecessit. siunus
bit. nec si ꝑtem soluas exempto cũ nendi¬
tore agẽt. qͣm ita c̃ctum es alicnũ diuidi nͥ
petuit. ¶ frran̾ta que inhertis erant cͥ
uendidisse dixisi te siꝗs ui aut trpestate

Expanded text:
. In lege fundi uendundi la‹pi›dicinae in eo fundo ubique essent exceptae erant, etas: neminem enim nec uendere nec excipere quod non sit, et lapidicinas nullas esse, nisi quae apparent et caedantur: aliter interpretantibus totum fundum lapidicinarum fore, si forte dictum erat: quaerebatur, an castellum, ex quo fistulis aqua duceretur, accederet. respondi apparere id actum esse, ut id quoque accederet, licet scriptura non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, ne‹c› ua‹c›uam accepisti possessionem. dixi tradere te tibi possessionem hoc modo posse, ut pupilet familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit. si unusbit: nec, si partem soluat, ex empto cum uenditore aget, quoniam ita contractum aes alienum diuidi non potuit. Frumenta quae in herbis erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
ad resticutdem impetrandam ei ꝓdessẽ.
cim cam iudicati recusare nõ possit. et
quo apparet. nec eum cuuiꝰ nõie ꝯdẽrna

Expanded text:
ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusare non possit. ex quo apparet nec eum, cuius nomine condemna
Abbreviated transcription (Latin):
circumuento inuendit̾re a dolescenti. iꝯ¬
sit fund̾ restitui. cumiq p̃ciũ emptori
reddere. ⁊ hic nolit uti hac mint̃.resti¬
tut̾de penitencia acta. except̾aem utilẽ
adu̾sꝯ petente̾ preciũ qͣi excansa uidicati
adolescens hr̃e pot̾it. qr iicuiq lic ꝯ¬

Expanded text:
circumuento in uenditione adulescenti iussit fundum restitui eumque pretium emptori reddere, et hic nolit ‹uti› hac in integrum restitutione paenitentia acta, exceptionem utilem aduersus petentem pretium quasi ex causa iudicati adulescens habere poterit, quia unicuique lic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ simł cumi ec h̾rditatem obtinebit.
uibidicatem abħrdid institutis ex hr¬
dati eru̾nt. ułres singłas scientes eos
h̃des esse. aut ꝯdux̾int p̃dia aͥd ne ꝗd si¬
mile fec̾it. uł solu̾iit hr̃di ꝙ testato¬
ri debebant. iudiciñ defuncti agnosce̾
uidntur ⁊ aq̃rela excliidunt᷑. ¶ Si dri¬
o sunt filii exhrdati ⁊ anibo de iuof .t.

Expanded text:
 cum eo hereditatem optinebit. Si hereditatem ab heredibus institutis exheredati emerunt vel res singulas scientes eos heredes esse: aut conduxerunt praedia aliudve quid simile fecerunt: vel solverunt heredi quod testatori debebant: iudicium defuncti adgnoscere videntur et a querella excluduntur. Si duo sint filii exheredati et ambo de i
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ałr quociens pactum auire cõi re¬
motum est. ẜuari ħ nõ eportet. nec le¬
gati. nec iꝯuirand̾ de ħ exactum. ne
pacisci no licet ẜuanda nõ est.s om̃i¬
medo rescindenda ¶Si ante aditam hr¬
ditaten paciscat᷑. quis cum creditoribus
ut minꝯ soluatur pactum uabtm est
S ⁊ si ẜuus sit qui paciscit᷑ priusꝙͣ nb̃ta¬
tem ⁊ h̾rditatem.ad ipiscatin:qr sub¬

Expanded text:
r quotiens pactum a iure communi remotum est, seruari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc adactum ne pacisci non licet, seruanda non est, sed omnimodo rescindenda. Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus soluatur, pactum ualiturum est. Sed si seruus sit, qui pa‹ci›scitur, priusquam libertatem et hereditatem apiscatur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł.x.r. Maiorem essetatem
biti tc̃ płium numer creditoꝵ p̾fere̾d ꝯ
cit. In nũs au̾t pari creditoꝵ au̾ctatẽ eiꝰ
sequetur pretor ꝗ dignitate int̾ ees pre¬
ceslit. Sin aũt omuĩa undiq in unam
equitatem ꝯcurrant. hũanior sña a

Expanded text:
um. Maiorem esse partem biti, tunc plurium numerus creditorum praeferendus est. in numero autem pari creditorum auctoritatem eius sequetur praetor, qui dignitate inter eos praecellit. sin autem omnia undique in unam aeq
Abbreviated transcription (Latin):
auIiut paciscetur. sũ om̃ium reꝵ mar
ꝵ scribit. cumplacuit eum ⁊̃ rem ĩ ui
pcurator st̾ssit. quencio st̃a dño non
nocet. qr noc solui ei possit. ¶ S su ̃ rẽ
suam datus sit ꝓcurator loco dñi hetur
rides ẜuandum ent pactum ꝯuentu̾.
tis pact̾ sic st̾m. ⁊ uendicor hrdicatis pe¬
tat. toli excepcio nocet. Nam ex quores¬
ponsum est a diuo pio utiles acciones e¬
inptori m̃dicatis dandas. m̾to adu̾sus
uenditorem hĩdicatis. except̾ce doli te¬
bitor hĩdicatis ucipotest. ¶S ⁊ si inter
dñm rei uendite ⁊ emptorẽ ꝯuenisset

Expanded text:
aui ut pacisceretur, siue omnium rerum mearum essoriorum scribit: cum placuit eum etiam rem in iprocurator factus sit, conuentio facta domino non nocet, quia nec solui ‹ei› possit. Sed si in rem suam datus sit procurator, loco domini habetur: et ideo seruandum erit pactum conuentum.tis pactum sit factum et venditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a divo Pio utiles actiones emptori hereditatis dandas, merito adversus venditorem hereditatis exceptione doli debitor hereditarius uti potest. Sed et si inter d
Abbreviated transcription (Latin):
misit. ut puta filiꝰ famił. ħ̾r institutꝰ
pactus est cum credicorib ⁊ emancipa¬
tus adiit h̾rditarem ⁊ dicit doli eum pos¬
se uti excepi̾ce. It̃ ꝓbat.⁊ si filiꝯ uno pa¬
tre cum creditorib pat̾ns pactꝰ sit. Nã
⁊ hinc doli except̾cem ꝓfut᷑amãmo ⁊ ĩ
fuo doli excepr̾o nõ est respuenda. ¶ho¬

Expanded text:
misit: ut puta filius familias heres institutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius uiuo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hic doli exceptionem profuturam. immo et in seruo doli exceptio non est respuenda. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
celsꝰ dicit.unhec nascit᷑ acco ¶ Si ob
maleficium nefiat ꝓmissum sit. nlla
est oblig̾o ex hac ꝯuent̾re. ¶S cum
nssa subest causa pp ꝯuent̾oem. Inc ccs s¬
tat no̾ posse astitin oblig̾dem. Igͥnuda ⁊¬
pact̾o obligo̾em nõ parit.si parit citep

Expanded text:
 dicit, unde haec nascitur actio. Si ob maleficium ne fiat promissum sit, nulla est obligatio ex hac conuentione. Sed cum nulla subest causa, propter conuentionem hic constat non posse constitui obligationem: igitur nuda pactio obligationem non parit, sed pa
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ne alucio ticio.petam.xtr̾au̾t in
rem anin ꝑsonam pactum fc̾ui est. nc̃
ꝑsona pacto inẜit. no̾ ut ꝑsonale pactu
fiat. s ut demenstietur ami quo pactũ
tcm est. ¶dolo malo ait rietor pactu̾
se nõ fuat᷑ma dolꝰ mal fit excallidicate
⁊ fallacia.⁊ ut ait pedius. telo malo paet̾
sit. quociens cͥcum sebendi alt̾ia ca alid
agͥ ⁊ alid̾ agi simłacui.s si fraudandic̾a
pictum fc̃̾m dicatur. nicħ pretor edicis.
S elegant̾ labeo ais. hec aut̃ iniquum
esse. aut fuꝑuacuum iniquiun si se¬
ꝙ semł remisit crediter debiceri suo bo¬
nafide it̾m hoc conetur destruere. Suꝑ¬
fiaus.Sine aũs abmitio dolo malo pac¬
tum sit sc̾m. sine post pactum dolo mͣ
ma ꝑte pactoꝵ ita sol inseri ⁊ atauit

Expanded text:
t ne a Lucio Titio petam. utrum autem in rem an in personam pactum factum est, non persona pacto inseritur, non ut personale pactum fiat, sed ut demonstretur, cum quo pactum factum est. Dolo malo ait praetor pactum se non seruaturum. dolus malus fit calliditate et fallacia: et ut ait Pedius, dolo malo pactum fit, quotiens circumscribendi alterius causa aliud agitur et aliud agi simulatur. Sed si fraudandi causa pactum factum dicatur, nihil praetor adicit: sed eleganter Labeo ait hoc aut iniquum esse, aut superuacuum. iniquum, si quod semel remisit creditor debitori suo bona fide, iterum hoc conetur destruere: supfraus. Siue autem ab initio dolo malo pactum factum est siue post pactum dolo malma parte pactorum ita solet inseri 'rogauit
Abbreviated transcription (Latin):
gationenitão puto rocte uilianuma
mauriciano. reprehensum uiħ dedr
tibi stichũ ut pamphilum manumit¬
cas. maniunsisti euictus est sticus. iuł
scribit. infc̾m acco̾em ap̾tore dandam
Me ait ciuilem ui c̾tam accõem i. pͥ¬

Expanded text:
gationem. et ideo puto recte Iulianum a Mauriciano reprehensum in hoc: dedi tibi Stichum ut Pamphilum manumittas: manumissisti: euictus est Stichus. Iulianus scribit in factum actionem a praetore dandam: ille ait ciuilem incerti actionem, id
Abbreviated transcription (Latin):
s uĩ r̾dem habendam esse in ħ eĩc̾ae cõ¬
nias u̾citur ¶ Isqui de peculic eg̃ eũ
ceptus de peculio egit putat cello suc¬
patum uł ex hrdatum postea uidicati
accio inid ꝙ face potest danda est.¶
Si filio ex ħrdato ex senata consulco tre¬
belliano hrdicas pr̾is restituta sis nõ de¬
bebitinqͣnt̾ fac̾e pot̾ s in sclit̾ ꝯdẽpnari.
qr effectu qͦtam m̃o ħrs est. s si ceactus
in miscu̾it se ut restituas ħ̾rditatem
ꝑince ebẜuant̾ ac si se abstimuss¬

Expanded text:
ionem habendam esse: in hoc enim causae cognitio uertitur. Is qui de peculio egit, cum ceptus de peculio egit, putat Celsus sucipatum uel exheredatum postea iudicati actio in id quod facere potest danda est. Si filio exheredato ex senatus consulto Trebelliano hereditas patris restituta sit, non debebit in quantum facere potest, sed in solidum condemnari, quia effectu quodammodo heres est. Sed si coactus immiscuerit se, ut restituat hereditatem, perinde obseruandum, ac si se abstinuis
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Set si ey ꝑte no modica sit his scͥpͥ¬
tũs filiꝰ marbitrio est crediceris utrũ
ꝓportoe h̾iditania aninsolic̾ eum que¬
mat. ⁊ ⁊ hic uider extimare debeat.
ne forte uud ꝙ fac̾e pet̾ debeat quem¬

Expanded text:
. Sed si ex parte non modica sit heres scriptus filius, in arbitrio est creditoris, utrum pro portione hereditaria an in solidum eum conueniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne forte in id quod facere potest debeat conuen
Abbreviated transcription (Latin):
ctui dato̾ẽ ne̾ solum nu̾ate pecine uer
eniiũ que mutuo caripossunt an ac¬
ciꝑe cebeamus uidend̾ est. s uerba ug̃¬
tur n̾ͥi ad nu̾atam pe. referri. Ait eĩ se¬
natus mutuã pe. dedisse.s. si fraus sit
senatus. .ꝯ. adhibita puta crum̾toł
ninc uł cłe. mutuo dato utbis ꝗd̾ dis¬
tractis fructib utet᷑ ꝑecũa subuenie̾¬
dum est filio .ẜ ¶ Si fuius in alt̾iꝯ etat
pͥtate cum imucua pe.daret᷑ nunc in¬

Expanded text:
tui dationem non solum numeratae pecuniae, uerum omnium, quae mutu‹a› dari possunt, an accipere debeamus, uidendum. sed uerba uidentur mihi ad numeratam pecuniam referri: ait enim senatus 'mutuam pecuniam dedisset'. sed si fraus sit senatus consulto adhibita, puta frumento uel uino uel oleo mutuo dato, ut his distractis fructibus uteretur pecunia, subueniendum est filio familias. Si filius in alterius erat potestate, cum mutua daret
Abbreviated transcription (Latin):
cum einfit. refusur se ei ꝓrata. finge enĩ
nolit nec hanc molestiam susaꝑt. s pe¬
culis uł m̃ab codeit ꝑatus sic. pediusre¬
dare cunis infuentu tribuãt᷑ merces
peculiares. ¶Sianꝰ dolo mn. st̃m est que
mniꝯ ita tribuet᷑ incuni tbutoria dat᷑
ut q̃uce minus tribucũ sic ꝙͣ debi̾us piẽs¬

Expanded text:
tum emerserit, refusurum se ei pro rata. finge enim nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio uel mercibus cedere paratus sit? Pedius redare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debue
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i senatus .ꝯ. except̃o ͫ ͤᷤ ei denegandã
usq ad pignoris qͣncitate̾. ¶ Si ab alio
donatani sibi pecu̾iam filius credicori
soli̾it anpat̾ uendicare ⁊ repet̾t possit.¬
peciũa ut creditori soluat uidet᷑ adonatore
nat̾oem eoꝵ filiũ nõ huisse ⁊ ides sisol¬
u̾it ꝯdic̾cem pr̃i ex omi euencu ꝯpetere
diuis accio denegat᷑. nec int̾ est an ꝯsũp¬
ti sint m̾imi an ertent inpeculio. Mul

Expanded text:
 senatus consulti exceptionem ei denegandam usque ad pignoris quantitatem. Si ab alio donatam sibi pecuniam filius creditori soluerit, an pater uindicare uel repetere possitpecunia, ut creditori soluat, uideri a donatore nationem eorum filium non habuisse et ideo, si soluerit, condictionem patri ex omni euentu competere.dinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mors s alia causa incidĩt que
mimis sit incuntate dicend̾ est sena
cus .9. locum esse. ¶ Non selum ei qui
mutuã pededissi set successorib eiꝰ d̾¬
neganda accio ꝓuide ⁊ sialius mutua
det̾is. aluis stipłatus est dabĩ adu̾so eu̾
excep. licet hic nõ ded̾is. s ⁊ si alterut̃¬

Expanded text:
on mors, sed alia causa inciderit quo minus sit in ciuitate, dicendum senatus consulto locum esse. Non solum ei, qui mutuam dedisset, sed et successoribus eius deneganda est actio. Proinde et si alius mutuam dedit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit. sed et si alterut
Abbreviated transcription (Latin):
successorib ¶ Elig̾e ꝗs cebet. q̃ acciene es¬
ꝑiat᷑ utr de peculio antributoria eũ sait
sib regressum ad aliam no fut̾m. plane
siꝗs nelit ex alia c̾a cbutoria ag̾e ex alia
cͥa de peculic audiendo erit. ¶ Si ẜuo tes¬
cm̃ito manumuso peciuii legatu̾ sit.

Expanded text:
successoribus. Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit. Si seruo testamento manumisso peculium legat
Abbreviated transcription (Latin):
pute sepatim tributionẽ faciendami ne
ex alt̾nis re m̃e ue alii indempnes fia̾t
ali dampnũ sentiant. plane simeate
nsi fu̾int creditori pignorate ¶ S si
deamus ne iniqu̾u sit intritucumi
me uocari. ⁊ siꝗd̾ credicum a abii ⁊ cri¬
rucio locum habebit enĩ uͦ siñe abu ⁊¬
qr res uendite no̾ alias desmant esse
mec qͣuis uendido nisi ere seuitoł fie¬
nissore date. uł auas sacisfagto dicend̾
erit uendiane me posse. ¶Tributõ aũt
siuniꝰ creditorueniat. desidatis tribu
icegram port̾oem osequit᷑.s qui fieri
porest. ut alus q̃ꝗ uł alnqͥa existe̾ pessĩt.
m̃cis peculianiis creditoreĩ can̾e debet ẽ di
rint creditores.

Expanded text:
puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceue alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eanisi fuerint creditori pigneratae. Sed si deamus, ne iniquum sit in tributum me uocari. et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebit: enimuero si non abnt esse meae, quamuis uendidero; nisi aere soluto uel fideiussore dato uel alias satisfacto, dicendum erit uindicare me posse. Tributio autem si unus creditor ueniat desiderans tribui, integram portionem consequitur, sed quoniam fieri potest, ut alius quoque uel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cauere debet creditrint creditores.
Abbreviated transcription (Latin):
tene sub mouear siad eum ꝙͥ ignoreni
nõ submeuear . Siue au̾t sub nsuris.pe.
mutuata daca sic suie sine usuris ad se¬
senatus .9. cui exceptõem det m̃ sciẽ¬
dum est h̾r dem fili si pac̾ .E. decesẜit ⁊ pa

Expanded text:
tione summovear, si ad eum quem ignorem, non summovear. Sive autem sub usuris mutua data sunt sive sine usuris, ad sesenatus, cui exceptionem det, tamen sciendum est et heredem filii, si pater familia
Abbreviated transcription (Latin):
t̾. Iliq̃n ⁊ agentib expedit pocius de pe¬
culis ag̾t qͣm tributoria nam irib ac acci¬
ene de qua loqͣi hec solum in diuisione
q. que es nõĩe ceptum est. at in accione
de peculio cotiuis petulu qͣntitas spectatur
inquo et m̃ces ꝯtinent᷑ et fi potest ut di¬
midia forte ꝑte peculii aut teia ui mĩo¬

Expanded text:
tiam agentibus expedit potius de peculio agere quam tributoria: nam in hac actione de qua loquimur hoc solum in divisionem quodque eo nomine receptum est: at in actione de peculio totius peculii quantitas spectatur, in quo et merces continentur. et fieri potest, ut dimidia forte parte peculii aut terti
Abbreviated transcription (Latin):
insolitum eo nẽie iudiciũ pollicetur
siue nẽ inssu s tñ inrem eius ũsum
fu̾it. eatenus inti oduxit acc̃oem qͣtẽ
mremeiꝰ u̾sum fu̾it. siue neutrũ eorũ
sit depeculis accionem conitituit.

Expanded text:
in solidum eo nomine iudicium pollicetur: siue non iussu, sed tamen in rem eius uersum fuerit, eatenus introducit actionem, quatenus in rem eius uersum fuerit: siue neutrum eorum sit, de peculio actionem constituit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tate ess. siue sua uoluntate. siue ciꝰ
uneiꝰ siue in patrimoniũ ip̃is cuiꝰĩ
p̃tate fu̾it cares tedacta fa̾it. acc̾cem
cansa cognita dabo. ini q fac̾e̾ petest.
s ⁊ si cira emancipatĩem uiris sin
ft̃s sit. uł in adoptione̾ datus cenide
put̾ naturał decesẜit. It siꝗs exmini¬
ma parte sit institucꝰ eꝗssimumest
causa cognita ⁊̃ in hunc dari acio¬
nem inid quod facere petest.

Expanded text:
tate esset, siue sua uoluntate siue iussuipsius siue in patrimonium eius cuius in potestate fuerit ea res redacta fuerit, actionem causa cognita dabo in quod facere potest.' Sed et si citra emancipationem sui iuris factus sit uel in adoptionem datus, deinde pater naturalis decesserit, item si quis ex minima parte sit institutus, aequissimum est causa cognita etiam in hunc dari actionem in id quod facere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
alimentis pendeant ¶In ꝑsona euis
a quo alim̃ta relicta sunt. hec erĩt spͣ
cͥcumuenire uelit cum cũ quo caͣsi¬
git. ¶ Qͥ transigit dealim̃tis no uide.¬
bit᷑n de habicatõnen de restiario.
de istis transigi uolu̾it. s ⁊ siquis de ali¬
mentis trãsigerit. nõ habebit nocesse
gͥ uł de om̃ib simł uł dequib dam fa¬
cere transacc̾oem. de calciano quoq ar¬
burio pretoris cransigendum est ¶Si
uni płib ue fundꝰ ad alimenta fu̾it
relictꝰ̃.uł ucͥq eum distrahere necc̃e
est pretorem de distraccõe ei ꝯ ⁊ trans

Expanded text:
alimentis pendeant. in persona eius, a quo alimenta relicta sunt, haec erunt specircumvenire velit eum, cum quo transigit. Qui transigit de alimentis, non videbitur neque de habitatione neque de vestiario ter etiam de istis transigi voluerit. Sed et si quis de alimentis transegerit, non habebit necesse  de omnibus simul vel de quibusdam facere transactionem. De calciario quoque arbitrio praetoris transigendum est. Si uni pluribusve fundus ad alimenta fuerit relictus velintque eum distrahere: necesse est praetorem de distractione eius et trans
Abbreviated transcription (Latin):
transigendi.si ne c̾a eĩ neminem trans¬
lent allegari. Si alibi domicilium hr̃s
alibi alimentariꝯ h̾at.aut destines
comicilium ctansferre alt̾uter coꝵ. au̾
si causa aliqua urgeat presentis pecĩie
aut si apłib ci alim̃ta relicta funt. et
mimitatim singłos ꝯuenire difficile ei
sit. aut si c̾a aliã fu̾it ut ples solent in¬
citere. que pretori suadent transaccõez
admittẽ. ¶ Modꝰ quaꝵ pecume que
intransacc̾oem uenit extimandꝰ est.
ut puta qͣncitas mansacc̃õis. Nam ⁊̃ ex
est. ⁊ ualitudine. Nam alias cum puero
ał.cum uiuene. ał cum sene. cransigipa

Expanded text:
transigendi: sine causa enim neminem translent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta relicta sint et minutatim singulos convenire difficile ei sit: aut si qua alia causa fuit, ut plures solent incidere, quae praetori suadeant transactionem admittere. Modus quoque pecuniae, quae in transactionem venit, aestimandus est: ut puta quantitas transactionis. nam etiam ex est et valetudine: nam alias cum puero, alias cum iuvene, alias cum sene transigi pa
Abbreviated transcription (Latin):
resuꝑflnum in alimentariam cãm ¶
siquis de alim̾tis cransig̾is sñ pretoris
auͣctate. id ꝙ datum est inpret̾ita ali¬
menta cedet. Nec int̾ est tm inqͣntica¬
te sit debiti qͣntum est᷑. anminꝰ. an
ampliꝰ.slam ⁊ siminꝰ sit ad huc tñ id
ꝙ in solutum datum est. inpret̾ita ali¬
menta imputab̾r. Sanesi is ꝗ de alm̃¬
tis transegit. locuplecior factꝰ sic. ea
sołone. in id ꝙ fc̃s sit locuplecior. eꝗssi¬
mu̾ erit incum dari repetic̾oem: nec
e̾i d ex alieno dampno esse locuplex.

Expanded text:
perfluum in alimentariam causam. Si quis de alimentis transegerit sine praetoris auctoritate, id quod datum est in praeterita alimenta cedet. nec interest tantum in quantitate sit debita, quantum datum est, an minus, an plus: nam et si minus sit, adhuc tamen id quod in solutum datum est in praeterita alimenta imputabitur. sane si is, qui de alimentis transegit, locupletior factus sit ea solutione: in quod factus sit locupletior aequissimum erit in eum dari repetitionem: nec enim debet ex alieno damno esse locuples.
Abbreviated transcription (Latin):
aum̃toꝵ ⁊ ap̃ pracuratorem cesans fi
possunt. scl si afisco petant alimenta
¶Si cͥlis quid̾ esset de alimencis trans¬
accum aũt de lice fuiss transactio na¬
lere inꝯsulto pretore no pocest. ne cͥcũ

Expanded text:
am apud procuratorem Caesaris fieri possunt: scilicet si a fisco petantur alimentSi cum lis quidem esset de alimentis, transactum autem de lite fuisset: transactio valere inconsulto
Abbreviated transcription (Latin):
dico cransactõem sine pretore factam
nlłiꝯ esse mom̃ci. ¶ Si cui nõ nũma
ad alim̾ta s frum̃tura acq oleum et
cet̾a que ad uictum neccia sunt fu̾int
relicta. no pot̾it dehiis cransig̾e̾. siu̾
annua sui mestrua eireluqnͣtur Si
cñ ita sñ pretore transeg̾it. ut in uicẽ
sibꝰ acceꝑit.n diem n mod̾ mutaũ¬
gen̾ib alim̃ta acciꝑet. que innũmis
ei relicca suissent. uł si uinil poleo. nł¬

Expanded text:
ransactionem citra praetorem factam nullius esse momenti. Si cui non nummus ad alimenta, sed frumentum atque oleum et cetera, quae ad victum necessaria sunt, fuerint relicta: non poterit de his transigere, sive annua sive menstrua ei relinquantur. si tamen ita sine praetore transegerit, ut in vicem nsibus accigeneribus alimenta acciperet, quae in nummis ei relicta fuissent: vel si vinum pro
Abbreviated transcription (Latin):
lxi. ait. qͣtenus indebiti repetitẽe
mutuatus sit peciu̾am ut frument̾
ꝯꝑet ad famił. alendam uił ad nestie̾¬
dam.sme reculiarit̾ mutuatꝰᷤᷤ postea
inrem dñi uertit. ħ enm uire uti¬
murut ⁊ sipriꝯ inpeculiũ u̾tit pecu¬

Expanded text:
 ait, quatenus indebiti repetitionem mut‹u›atus sit pecuniam, ut frumentum compararet ad familiam alendam uel si ad uestiendam siue peculiariter mutuatus postea in rem domini uertit: hoc enim iure utimur, ut, etiamsi prius in peculium uertit pecu
Abbreviated transcription (Latin):
frum̾tum ꝯꝑau̾it ẜuus ad alendam
dñi familiam ⁊ incrreo dñico. re¬
pesuit et ħ ꝑuit uł corruptum est uł
acce̾em de in remu̾so.¶E ⁊ sic accepit
qͣi inrem diũ uert̾e̾t nec u̾cit ⁊ dece
ulitas creditoris dñe obess uł cani¬
ditas ẜui noc̾et. Quid tͥn sris fu̾it ẜ¬
uus ꝗ solitus erat accipiens u̾tere:
ad huc eã ñ pute noce̾ dno si alia me̾¬
te ẜuis acceꝑit. aut sĩc hac m̾ete ac¬
cepus postea anio u̾tic crioso gͥ d¬

Expanded text:
frumentum comparauit seruus ad alendam domini familiam et in horreo dominico reposuit et hoc periit uel corruptum est uel actionem de in rem uerso. Sed si sic accepit quasi in rem domini uerteret nec uertit et decepulitas creditoris domino obesset uel calliditas serui noceret. quid tamen, si is fuit seruus, qui solitus erat accipiens uertere? adhuc non puto nocere domino, si alia mente seruus accepit aut si, cum hac mente accepisset, postea alio uertit: curiosus
Abbreviated transcription (Latin):
facit nĩnnis peculiarib alioꝗnsi ẜuo
reculiũ dñs adimat. uł siuendit cini
cũ peculis uł rem eiꝰ peculiare̾ ⁊ preci
peculie ħret locuplecior fieret quod a¬
perte falsum est.
lp̃. Et ideo si donau̾it ẜmis dno re
peculiare̾ accio de inrem u̾so cessabit et
sunt ista uera splane simutu ẜuus
accepit et donandi aĩo soluat cum no
uult eũ debitore̾ fac̾e peculiarem do
inremũso accio ẽ. ¶Illuo uer̾ no est¬
dis ut poculia tͥ fac̾et exquol arge̾to
mox fc̃is poculis ẜuus decesẜit esse tibi
adu̾sꝯ me te inrem u̾so acc̾dem qͣm pꝰ¬
sum pocula uendiem ¶Illud plane
uer̾ estq lab̾o scrib si odores ⁊ unguen

Expanded text:
liaribus. alioquin si seruo peculium dominus adimat uel si uendat eum cum peculio uel rem eius peculiarem et pretiupeculio haberet, locupletior fieret, quod aperte falsum est.. Et ideo et si donauerit seruus domino rem peculiarem, actio de in rem uerso cessabit, et sunt ista uera. Plane si mutuum seruus accepit et donandi animo soluit, dum non uult eum debitorem facere peculiarem, de in rem uerso actio est. Illud uerum non estderis, ut pocula tibi faceret ex quolibet argento, mox factis poculis seruus decesserit, esse tibi aduersus me de in rem uerso actionem, quoniam possum pocula uindicare. Illud plane uerum est, quod Labeo scribit, si odores et unguen
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗd ꝯsumpsit fuus ut aut melierẽ
rem d̾nis ht aut nõ det̾iorem ꝓiide
siẜuis simipsit pecu̾ram ut se ałet¬
mod̾ q̃m dn̾s ei pr̃are ꝯsueu̾at inrẽ
inuidi dñi uͥtisse lab̾o scubit gͦ itẽ
ent et infilio s si nutua pe. accepta
domũ dñicã exornauit tentoriis es
ꝗ bida aliis que magis ad uolintate̾ ꝑti
datũ aut uoluntatem hu̾it. nec de¬

Expanded text:
aliquid consumpsit seruus, ut aut meliorem rem dominus habuerit aut non deteriorem. Proinde si seruus sumpsit pecuniam, ut se aleret etstare consueuerat, in rem uideri domini uertisse Labeo scribit. ergo idem erit et in filio. Sed si mutua pecunia accepta domum dominicam exornauit tectoriis et quibusdam aliis, quae magis ad uoluptatem pertdomini aut uoluntatem habuit: nec de
Abbreviated transcription (Latin):
parui referre res nr̃as. an alienas intu
ideo sipignori m̃ces acceꝑo ob pecuniam
nauticam. mͥ magis ꝙͣ debicori nauta te¬
nele̾. si a meeas susceꝑit. ħ rocipit aut sal¬
uum fore utrũ siinnaium resmisse ei
assignate sunt. s an ⁊ no sunt assigna¬
te. ħ tñ ipso q in naue misse sunt recep
todiam q̃ innauim illate sunt.⁊ fc̾m

Expanded text:
parvi referre, res nostras an alienas intulideo si pignori merces accepero ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebitur, si ante eas suscepit. Recipit autem salvum fore utrum si in navem res missae ei adsignatae sunt: an et si non sint adsignatae, hoc tamen ipso, quod in navem missae suntodiam, quae in nauem illatae sunt, et factum
Abbreviated transcription (Latin):
pena ꝯmutat᷑. Id̾ uiduob argñtariis qͦꝵ
nõia simł erunt.⁊ fortasse pot̾imꝰ ita fid̾¬
uissorib ꝯiung̾e̾ si socu sunt. Ał nec a te
petit᷑. nec ego petenec meo nõlo petitur
late petatii: ¶ Semeĩ ꝯmissa pena sclui
⁊ꝓmissum rectio puco dici. nͨ amplsꝰ pes¬
se ꝯmitti. nisiid actum sit. ut in singu¬
las cansas tociens commutatur.

Expanded text:
 argentariis quorum nomina simul eunt. et fortasse poterimus ita fideiussoribus coniungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur. Semel commissa poena solui compromissum rectius puto dici nec amplius posse committi, nisi id actum sit ut ‹in› singulas causas totiens committatur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cauponos au̾t et stabłanos eque eos acci¬
piemꝰ. ꝗ caupona ⁊ stabłia erͥcent. instict¬
tores ue eoꝵ. Cec̾m siꝗs oꝑa mediastim fũ¬
git᷑. no ꝯtinet᷑ ut ꝑuta artͥiaru. ⁊ focaru. ⁊
hiis sumles ¶ lit p̾cor q cuiꝯq saluum

Expanded text:
Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam uel stabulum exercent, institoresue eorum. ceterum si qui opera mediastini fungitur, non continetur, ut puta atriarii et focarii et his
Abbreviated transcription (Latin):
it ex locato ⁊ ꝯducte S sitota naiis loca
nauts ꝯduxit. ex locato onemet᷑. S si gͣ¬
tis res suscepre sunt. ait põp. deposit agi
pesse. Miratur gͥ cur honolaria acciosit
inducta. ami sint cuules. nisi forte in¬
ꝗd iceo ut innotesc̾et. pretor cura ag̾e
reprimend̾ imꝑbitatis. ħ genꝯ hõiuum.
⁊ qr in locato ⁊ ꝯducto culpa in ceposite dũ
ceꝑit tenetur. ⁊ si sine calpaciꝯ resꝑierit¬

Expanded text:
it, e‹x› locato uel conducto: sed si tota nauis locatnauta conduxit, e‹x› locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culpa, in deposito dolus receperit tenetur, etiam si sine culpa eius res peri