comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bella gessit cõtra redbodũ geti¬
leni uel alios pͥncipes contra
sueuos etiã uel ꝙplurias
gentes. Grmoaldus aũt genut
filuĩ ex concubina theudoaldũ
noĩe. Sub idem fere tempus

Expanded text:
bella gessit contra Radbodem gentilem vel alios principes, A. contra Suevos vel quam plurimas gentes. Grimoaldus quippe genuit filium ex concubina Theudoaldo nomine. Sub idem fere tempus
Abbreviated transcription (Latin):
eos decidere hereditate debẽ
qui noluerĩt interfecti necẽ
uindicare omib paterns expo¬
liati sũt bonis atq manes
relicti. Ex quorũ possessionib
multas dagobertus tribuit

Expanded text:
eos decidere haereditate debere, qui noluerint interfecti necem vindicare omnibus paternis exspoliati sunt bonis, atque inanes relicti. E quorum possessionibus, multas Dagobertus tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
Efuncto authari theude¬
lia regma que satis
placebat longobardis perumissi
eorũdem agilulfum qui et
ago dictus est duc̃e taurmaciũ
Uir̃u stremiũ ac bellicosũ et
sibi maritũ longobardorũ regẽ
genti elegit. Ad hanc regm̃a
sapientissim ꝯ papa gregorius
quatuor dixlogi siui libros qͦs
de uita sanctoꝵ scͥpserat dire¬
xit. sciens eam et xp̃i fidei de¬
ditam et in boms actibus esse

Expanded text:
efuncto Authari, Theudelinda regina, quae satis placebat Longobardis, permissu eorumdem Agilulfum, qui et Ago dictus est, ducem Taurinatium, virum strenuum ac bellicosum, et sibi maritum et Longobardorum genti regem elegit. Ad hanc reginam sapientissimus papa Gregorius quatuor Dialogi sui libros, quos de Vita sanctorum scripserat, direxit, sciens eam et Christi fidei deditam et in bonis actibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
theodefredus dux ultra¬
succedis. Interea rex longobar¬
dorũ anthari legationẽ Ubis
pacificis ad gũtrãnũ regeni
dirigit. A quo idem legati iocũde
sustepti et ad childebertũ sãt
directi ut ꝑ eius mitũ paꝵ
di gente longobardorũ firma¬
ret᷑ Dũq legati authari re¬
gis in francia morarent᷑ rex
auchari apud tichinũ ueneno
ut tradũt accepto morit᷑. Ota¬
tun q a longobardis mĩcius
mitt̾it᷑ ad childebertũ regenꝑ
francorĩ qui anthari morte

Expanded text:
Theodefredus dux Ultrasuccedit. Interea rex Longobardorum Authari legationem verbis pacificis ad Guntrannum regem dirigit. A quo iidem legati jucunde suscepti, et ad Childebertum sunt directi, ut per ejus nutum pax cum gente Longobardorum firmaretur. Dumque legati Authari regis in Francia morarentur, rex Authari apud Ticinum veneno, ut tradunt, accepto moritur. Statimque a Longobardis nuntius mittitur ad Childebertum regem Francorum, qui Authari re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt publicus aquisgi
ubi cũ alus tũ maxĩe feruebat
peracta. Qua uentilata et enu¬
cleatissime ĩuestigata hi reꝑti
sũt huiꝰ culpe auctores qui ab
imperatore p̃fecti sũt duces.
hos gͦ solũm ͦ honorib adẽptis
luere iussit imperator. culpã
huiꝰ ignauie. Itidemq baldriço

Expanded text:
bitus publicus Aquisgrani, ubi cum in aliis, tum maxime fervebat peracta. Qua ventilata et enucleatissime investigata, hi reperti sunt huius culpe auctores, qui ab imperatore praefecti sunt duces; hos ergo solummodo honoribus ademptis luere iussit imperator culpam huius ignavię. Itidemque Baldrico
Abbreviated transcription (Latin):
Erciũ est gen ꝯ eorũ qui
Uri appellãt᷑. hi sunt
magnitudĩe paulo infra elephã¬
tis spẽm et colore et figura tauri
Magna uis eoꝵ est et magna
uelocitas/ neq hõi neq fere quẽ
conspexerĩt parcut. Hos studiose
captos foueis int̾ficiũt. Hoc se
labore durãt adolescentes atq hoc
genere uenatioins se exercent
Et qui plurmios ex his interfe¬
cerũt relatis in publicũ cornib
que sint testimonio magnam
ferũt laudem. S assuestere ad
hoiẽs et mansueti fieri ne
paruuli quidem excepti possũt
Amplitudo cormũ et figura
et sp̃es multũ a nr̃oꝵ boum
cormb differt. Hec studiose
conquisita ab labris argento
circũludũt atq in amplissimis
epulis pro poculis utũtur.
¶De moribus germanõrũ.

Expanded text:
ertium est genus earum quae uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est, et magna velocitas; neque homini neque ferae quam conspexerint parcunt. Hos studiose captos foveis interficiunt. Hoc se labore durant adolescentes, atque hoc genere venationis se exercent. Et qui plurimos ex his interfecerint, relatis in publicum cornibus quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed assuescere ad homines et mansueti fieri ne parvuli quidem excepti, possunt. Amplitudo cornuum, et figura, et species multum a nostrorum boum cornibus differt. Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt, atque amplissimis epulis pro poculis utuntur. De moribus Germanorum.
Abbreviated transcription (Latin):
anmem sagaci intentõe tͣnsme¬
auit. maxima ex parte regionẽ
illam dirissimã strauit: gentẽ¬
q illam seuissimã ex parte
tributarios esse p̾cepit: atq
ꝙ̃plures obsides/ ab eis accepit.

Expanded text:
sagaci intentione transmeavit. Maxima ex parte regionem illam dirissimam stravit, gentemque illam saevissimam ex parte tributarios esse praecepit, atque quamplures obsides ab eis accepit;
Abbreviated transcription (Latin):
radbodũ gentilem ducẽ illorũ
fraudulentũ consiliariũ int̾fe¬
cit. exercitũ frisionũ ꝓstrauit
igne combussit: ac cũ magna
spolia et preda uictor reuersus
est in regno francorũ./ Eo tpẽ
gens impia uuandalorũ galliã
deuastare cepit. Quo tp̃e destru¬
cte eccl̃ie. subuersa monasteria
capte urbes. desolate domus.
dirupta castra. strages homi
ĩmimere facte. et multus ubiq
hũam generis sanguis effusus
tonarent. Uoandalis omma
flãmis et ferro proterentibus
ins omi arte infestare. Quod
cernẽs presul eiusdem lirbis
ebbo noĩe exiens de ciuitate
cũ sius fretus diuina uͥtute
ext̾minauit illos ab urbis obsi¬
dione/ fugientibq illis ꝑsecu¬
tus est eos usq dũ egrederẽt᷑
uir karolus dux cõmoto excitu¬
in partibus burgundie dirigit
lugdum̃ gallie urbem maiores
natu ac p̃fectos eiusdẽ ꝓĩĩcie
sue ditiomi et rei publice subiu¬
grauit. ac usq ad massiliensẽ
urbem uel arelatũ suos uidices

Expanded text:
bonem gentilem ducem illorum fraodolentum consiliarium interfecit, exercitum Frigionum prostravit, ue conbussit igne; cum magna spolia et praeda victor reversus est in regngens impia Wandalorum Galliam devastare coepit. Quo tempore destructae ecclesiae subversa monasteria, captae urbes, desolatae domus, diruta castra, strages hominum innumerae factae, et multus ubique humani generis sanguis effusus tonabat, Wandalis omnia flammis et ferro proterentibus.inis infestare. Quod cernens presul ejusdem urbis Ebbo nomine, exiens de civitate cum suis, fretus divina virtute, exterminavit illos ab urbis obsidione. Fugientibusque illis, persecutus est eos usque dum egrederentur vir Carlus dux, commoto exercitu, partibus Burgundie dirigit, Lugdunum Gallie urbem; maiores natu atque praefectus eiusdem provintie sua dicione rei publice subiugavit, usque Marsiliensem urbem vel Arlatum suis iudicibus
Abbreviated transcription (Latin):
quod ex ꝓpͥo noie uocauit
rodoilũ. Porro beat ꝯaudoenꝰ
ne impar in boms operib
uideret᷑ suis esse fratribus
ip̃e etiã fabricauit monaste¬
nũ intra brigensem saltũ
quod ierłm ab eo quidem est
noĩãtũ. S nĩc a fluuio suꝑ
quem est sitũ resbacense dẽ
cenobiũ. hos frẽs ad tami
p̾clara exercicia exemplo
setissum reor excitatos ẽẽ
eligii. Ille em̃ dũ in palacio
gratam deo et hõib ag̾et
iuitami a rege dagoberto pe¬
tierat condonari sͥ iuillam
in pago lemonitino sitam
sollempniacũ cognõiãtam
In quo et monasteriũ con¬
struxit. et congregationẽ

Expanded text:
quod ex proprio nomine vocavit quod ex proprio nomine vocavit Radolium. Porro beatus Audoenus, ne impar in bonis operibus videretur suis esse fratribus, ipse etiam fabricavit monasterium intra Brigensem saltum, quod Hierusalem ab eo quidem est nominatum; sed nunc a fluviolo, super quem est situm, Resbascense dicitur coenobium. Hos fratres ad tam praeclara exercitia, exemplo sanctissimi reor excitatos esse Eligii. Ille enim dum in palatio gratam Deo et hominibus ageret vitam, a rege Dagoberto petierat condonari sibi villam in pago Lemovicino sitam, Solemniacum cognominatam. In qua et monasterium construxit, et congregatione
Abbreviated transcription (Latin):
Uic cõuentui int̾fuere
rriter quos quidã sancti exti¬
terĩt uiri quos sancta ecclesia
digos effert honorib eo ꝙ
adieorũ sepulcra uarũs uexati
sanent᷑ infirmitatib. id est
beatus audoenꝯ et sanctur
rado frater ipius atq domnꝰ
eligius cũ beato sulꝑicio n
niõ sancto eucherio. Squib
beatus audoenꝰ qui et dadõ¬
est dictus ieferendariꝰ fuit
regtis dagoberti filiusq p̃cel¬
lentissum uiri aucharis. Qui
neferendariꝰideo est dictus
prad eñ uinũse publice de¬
ferrent᷑ conseptiones ip̃eq
ens anulo regis siue ab eo si
gillo sibi cõmisso mumret
Ru firmaret. Cui fueruet
duo fres ado scilz et mdo
Dum itaq spretis secularib
rompis construxit mona¬
steatroni saltu uodrensi suꝑ
matronã fluuiũ quod noĩã¬
uit iotrã in quo ip̃e subela
abbatis colũbam deo usq ad
Diem ẜuiuit ultimũ. Rado
quoq zelo fraterm studñ
aĩatus dũ thesauris pess
regalibus et ip̃e in pat̾nã
hereditate edificauit cenobiũ

Expanded text:
uic conventui interfuere : inter quos quidam sancti exstiterunt viri, quos sancta Ecclesia dignis effert honoribus, eo quod ad eorum sepulcra variis vexati sanentur infirmitatibus. Id est beatus Audoenus, et sanctus Rado frater ipsius, atque domnus Eligius cum beato Sulpitio, nec non sancto Eucherio. E quibus beatus Audoenus qui et Dado dictus est referendarius fuit regis Dagoberti, filiusque praecellentissimi viri Autharii. Qui referendarius ideo est dictus quod ad eum universae publicae deferrentur conscriptiones, ipseque eas annulo regis sive sigillo ab eo sibi commisso muniret seu firmaret. Cui fuerunt duo fratres, Ado scilicet et Rado. Ado itaque spretis saecularibus pompis, construxit monasterium in saltu Iodrensi super Matronam fluvium, quod nominavit Iodrum: in quo ipse sub regula abbatis Columbani Deo usque ad diem servivit ultimum. Rado quoque zelo fraterni studii animatus, dum thesauris praeesset regalibus, et ipse in paterna haereditate aedificavit coenobium,
Abbreviated transcription (Latin):
qui resisteret. aut qui impe¬
rata facere aut qui obsides
qui iubebant᷑ dare renueret.
Qua expeditione completa
cũ imperator dimisso excitu
andegauis ciuitatem esset
reuersus irungardis regina
coux̃ eius quam proficistes
ibi egrotantem dimiserat
duob diebus postꝙ̃ ip̃e ad
eani uenit morbo ĩualescente
U. nõm. octobr̃. decessit. Edpsis
solis cõtigit .uiii. ydus iul
Imꝑator ꝑ rothomagũ et per
ambians et cameracũ aqͥsgͣm
ad hiberñadũ reuersus cum
heristalliũ uenisset obiuos ha¬
buit legatos sigonis ducis bene¬
uentanorũ dona ferentes. eũq
De nece gͥmoldi ducis añcessoris
sui excusantes. Erãt ibi et aliaꝵ
nationũ legati abodritorum
uidel at borne ducis gudusca¬
norũ et timocianorũ qͥ nꝑ
a bulgarorũ societate desciue¬
rant et ad nr̃os fies se cõtu¬
lerãt. Simul et lindeiunti ducis
pãnome inferioris qui res
nouas molliens cadolaũ conitẽ
et marche foroiuliensis p̃fectũ

Expanded text:
qui resisteret aut qui impequi resisteret aut qui imperata facere aut qui obsides, qui iubebantur, dare rennueret. Qua expeditione completa cum imperator dimisso exercitu Andecavos civitatem esset reversus, Irmingardis regina, coniux eius, quam proficiscens ibi aegrotantem dimiserat, duobus diebus postquam ipse ad eam venit, morbo invalescente V. Non. Octobr. decessit. Eclypsis solis contigit VIII. Id. Iul. Imperator per Ratumagum et per Ambianos et Camaracum Aquasgrani ad hibernandum reversus, cum Heristallium venisset, obvios habuit legatos Sigonis ducis Beneventanorum dona deferentes eumque de nece Grimoldi ducis antecessoris sui excusantes. Erant ibi et aliarum nationum legati, Abodritorum videlicet ac Bornae, ducis Guduscanorum, et Timocianorum, qui nuper a Bulgarorum societate desciverant et ad nostros fines se contulerant, simul et Liudewiti, ducis Pannoniae inferioris, qui res novas moliens Cadolaum comitem et marcae Foroiuliensis praefectum
Abbreviated transcription (Latin):
Etecta fraude et cõiura¬
tione patefacta. ac
sediciosis om̃ibus in potestãte
suani redactis imperator aqͥs¬
gram reuertit᷑. Trans actoq
quadragesimali ieiumo paucis
post sanctũ pascha diebus cõ¬
iurationis auctores qui suꝑiꝰ
nõiati sũt. simul et regemi
uidicio francorũ capitali
sm̃a condampnatos lum̃ib
tm̃̃ iussit orbari. Epos synõ¬
dali decreto depositos mona¬
sterus mãcipari. Ceteros
prout quisq uel nocentior
uel ĩnocentior apparebat. uel
exilio deportari uel detondi
atq in monasterus cõuersari
Atq his ita dispositis ip̃e
cũ maxĩo exercitu britamã
aggressus generalem cõuẽtũ
uenedis habuit. Inde memo¬
ratam prouincĩa ingressus
captis rebelliũ munitionib
breui totã in suã potestatẽ
nõ magno labore redegit. Nã
postꝙͣ normanꝰ qui inea ꝑte
solitũ britonib mor̃ẽ regiã
sibi uẽdicauerat potestatẽ
ab ex̾citu imperatoris occisꝯ
est. nullus brito ĩuemebat᷑

Expanded text:
etecta fraude et coniuratione patefacta, ac sediciosis omnibus in potestatem suam redactis, imperator Aquasgrani revertitur, transactoque quadragesimali ieiunio, paucis post sanctum pascha diebus coniurationis auctores, qui superius nominati sunt, simul et regem iudicio Francorum capitali sententia condemnatos, luminibus tantum iussit orbari, episcopos synodali decreto depositos monasteriis mancipari, caeteros, prout quisque vel nocentior vel innocentior apparebat, vel exilio deportari, vel detondi atque in monasteriis conversari. Atque his ita dispositis, ipse cum maximo exercitu Brittanniam adgressus, generalem conventum Venedis habuit. Inde memoratam provinciam ingressus, captis rebellium munitionibus, brevi totam in suam potestatem non magno labore redegit. Nam postquam Mormanus, qui in ea praeter solitum Brittonibus morem regiam sibi vindicaverat potestatem, ab exercitu imperatoris occisus est, nullus Britto inveniebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ratorem surrexerũt om̃s et
stantes quiq in gradu suo ĩte
perũt laudes leo epũs et Iohẽs
tuscanẽsis epũs. et post laudes
ratricem et ceteros Iuxta morẽ
data orõne a leone gauinẽse
ep̃o soluta est synodus. Postea
cis leone. et petro. remisit

Expanded text:
ratorem, surrexerunt omnes, ratorem, surrexerunt omnes, stantes quique in gradu suo. Tunc incoeperunt laudes Leo episcopus et Johannes, Tuscanensis episcopus, et post laudes ratricem et ceteros juxta morem, data oratione a Leone, Gavinense episcopo, soluta est synodus. Postea ostolici Leone et Petro, remisit
Abbreviated transcription (Latin):
et coronatus deducẽtib eũ
aplice sedis legatis more roma¬
no uestitis. ad ep̃os eccliasticis
uestimẽtis indutos. et ceteris
nnchoata est synodus p̃paratis.
Et ut pͥus cantata ãtiphona
Exaudi nos dñe cũ ꝟ̾sibus
et głiã post kyrieleison data
orone a leone ep̃o resederũt
om̃s. et legit iohes arhetinꝰ
quãdam cedulã ratione et
auctoritate carentem. Post
quam legit odo belgiuagorũ
epũs quedã capitula a missu
apłici et ab ansegiso. et eodem
õdone sine constĩa synodi dicta¬
ta inter se dissona et nullã
utilitatem habentia. uerum
rõne et auctoritate carentia.
et iõ hic nõ habent᷑ subiuĩcta.
Iterũ mota est interrogatio
de p̾matu ansegisi. et post
multas ab imperatore et legatis
apłici contra ep̃os q̃rimonias
ansegisus obtinuit. Post hec
ꝑrexit petrus epũs foros ipini
et iõh̃es tustanẽsis ad cubiculũ
imꝑatoris et adduxerũt impera¬
synodũ. et stante illa Iuxͣ Impe¬

Expanded text:
et coronatus, deducentibus eum et coronatus, deducentibus eum apostolici legatis more Romano vestitis ac episcopis aecclesiasticis vestimentis indutis, etchoata est synodus, praeparatis. Et ut prius, cantata antiphona Exaudi nos Domine cum versibus et Gloria post Kyrie eleyson, data oratione a Leone episcopo, resederunt omnes. Et legit Joannes Aretinus quandam schedulam ratione et auctoritate carentem; post quam legit Odo, Belgivagorum episcopus, quaedam capitula a missis apostolici et ab Ansegiso et ab eodem Odone sine conscientia synodi dictata, inter se dissonantia et nullam utilitatem habentia, verum et ratione ac auctoritate carentia; et idcirco hic non habentur subjuncta. Iterum autem mota est interrogatio de primatu Ansegisi, et post multas ab imperatore et legatis apostolici contra episcopos querimonias Ansegisus obtinuit. Post haec perrexit Petrus, episcopus Foro-Simpronii, et Johannes Tuscanensis ad cubiculum imperatoris, et adduxerunt Richilsynodum; et stante illa juxta impe
Abbreviated transcription (Latin):
lidie ydus iulii cõue¬
nerũt ep̃i et misit
imperator uicarios apłici intre¬
qui pridie nõ uenerãt sicut
precepit. Illi aũt canoite ratio¬
nabili reddita rõne sopita est
increpatio. Et lecta est a Ioħe
tustãñ iterũ ep̃lã iubente impe.¬
ratore pro pͥmatu ansegisi.
et quesita est ab epĩs demo
inde responsio. Et rñdentib
Ita eius decretis uellent obe¬
dire. tũc facilius est illorũ
admissa rñsio ꝙͣ fuerat in
imꝑatoris pñtia. et sic iter
post mult᷑as contentiones de
p̃bris Diuersarũ parrochiar
reclamãtibus ad missos apłici.
Lecta est ꝓclamatio frotharii¬
burdegalensis archiepĩ qr non
poterat consistore pp̃ infestina¬
tionem paganorũ in cĩtate sua
ut liceret ei bituricensem me¬
tropolim occupare. Ciuꝰ petiti¬
ombus unanimitas ep̃õꝵ nul
latenꝰ acquieuit. et iubentib
legatis apłici ut .xuii. kł. au
gusti cõuenirẽt epĩ mane. et¬
circa horã nonã uenit Impe¬
rator grecisto more paratus

Expanded text:
idie Idus Iulii convenerunt episcopi, et misit imperator vicarioss apostolici increqui pridie non convenerant, sicut praecepit. Illi autem canonice rationabili reddita ratione, sopita est increpatio. Et lecta est a Iohanne Tuscanensi iterum epistola, iubente imperatore, pro primatu Ansigisi, et quaesita est ab episcopis denuo inde responsio. Et respondentibus ita eius decretis vellent oboedire. Et facilius est illorum admissa responsio, quam fuerat in imperatoris praesentia. Et sic iterum, post multas contentiones de presbiteris diversarum parrochiarum reclamantibus ad missos apostolici, lecta est proclamatio FrotariiBurdegalensis archiepiscopi, quia non poterat consistere propter infestationem paganorum in civitate sua, ut liceret ei Bituricensem metropolim occupare. Cuius petitionibus unanimitas episcoporum non adquievit, et iubentibus legatis apostolici, ut 17. Kalendas August! convenirent episcopi, mane circa horam nonam venit imperator Grecisco more paratus
Abbreviated transcription (Latin):
diem. Archiepũs aũt leothe¬
ricus angustiatus pro hac re
quo se uerteret oĩo nesciebat
Totũ uero se dño cõmittens
gnaret᷑ auxiliũ nĩstrare

Expanded text:
diem. Archiepiscopus autem Leothericus, nimis angustiatus pro hac re, quo se verteret omnino nesciebat. Totum vero se Domino committens,gnaretur auxilium ministrare
Abbreviated transcription (Latin):
incerta relatione mĩciat᷑.¬
Ultitudo si quidem lo¬
custarũ per germa¬
mami gallias maxiẽ autem
in hyspaniam ad eo se effudit
ut egipciace plage potuerit
comparari.
Udoucus Rex g̾maine
apud metis ciuitatẽ
placitũ suũ tenere disponẽs
mĩciũ accepit. ꝙ insi citissime
filio suo harlomano in marcha
cõtra iuunidos subuemret illũ
ulteriꝰ nõ uideret. Qui statim
lomãnũ cecũ luitberto archi¬
ep̃o pascendũ in monast̾io sc̃ti
albam apud magonciã cõmẽ¬
dauit. euidenti demõstrans
uidicio qualiter displicuerũt¬

Expanded text:
incerta relatione hoc nunciaturMultitudo siquidem locustarum per Germaniam in Gallias, maxime autem in Hispaniam, adeo se effudit, ut Aegyptiacae plagae potuerit comparari. udowicus rex Germaniae apud Mettis civitatem placitum suum tenere disponens, nuncium accepit, quod, nisi citissime filio suo Karlomanno in marcha contra Winidos subveniret, illum ulterius non videret. Qui statim lomannum caecum Liutberto archiepiscopo pascendum in monasterio Sancti Albani apud Mogontiam commendavit, evidenti demonstrans indicio, qualiter i
Abbreviated transcription (Latin):
quondã filius de andrimato
per sitiacũ aquis rediit. ibiq
tribus diebus stetit. Indeq
obiuam fratri suo harolo apud
confluentes uenit. ubi simul
locuti karodus uersus mettis
indeq in alemaniã infirmꝰ
rediit. Lũdolacus oo ultra rhemũ
prexit. krarlomãnꝰ frat̃ eoꝵ
nͨ ad eos n ͨ ad patruũ suum

Expanded text:
 filius, de Andrunaco per Sinciacum Aquis rediit ibique tribus diebus stetit, indeque obviam fratri suo Karolo apud Confluentes venit. Ubi simul locuti, Karolus versus Mettis indeque in Alamanniam infirmus rediit, et Hludowicus ultra Rhenum perrexit. Karlomannus, frater eorum, nec ad eos n
Abbreviated transcription (Latin):
e francia siue burgũdia poten¬
tes ut palã om̃ib daretur
agnosti. childeberto post aũũculi
burgũdie deberi

Expanded text:
e Francia et Burgundia potentes, ut palam omnibus daretur agnosci Childeberto, post avunculi Burgundiae deberi
Abbreviated transcription (Latin):
ore gladii et reliqui fugerũt.¬
¶Empore illo factus est¬
terremotus circa ceno¬
nis carnotinã ciuitatem p̾noĩa
ceps frater odonis regis irrue¬
rũt in eos. ꝑemptis qz ex pa¬
ganis sex milib octingentis
et a paucis qui remãserũt
augusti in sabbõ auxiliante
illis suꝑna clemẽcia ꝑ intͤ¬
cessionem sancte dei genit̾cis
marie.
Ost hec igit᷑ mediãte
mense marcio apparuit
stella a parte tircii emittens

Expanded text:
ore gladii, et reliqui fugerunt.Tempore illo factus terremotus circa cenonis Carnotinam civitatem, Ricardus, frater Odonis regis, irruerunt in eos, peremptisque 6 milibus octingentis, et a paucis qui remanserant Augusti in sabbato, auillis superna clementia per intercessionem sanctae Dei genitricis Mariae. ost haec igitur mediante mense Martio apparuit stella a parte circii, emittens
Abbreviated transcription (Latin):
lutatem timẽtiũ se
facit et dep̾tationes eorũ
exaudit in concordi unam¬
huiꝰ heredem ẽẽ legittimũ
cui nos sponte cõmisimꝰ dñmi
certissimo demonstremꝰ. quia
illũ a deo electũ et nobis datũ
p̾ͥncipem ut eidem largitori
deo ex suis bñficiis non simꝰ
ingrati. s graciarũ actiones
sancte sue ecclie. et ad auxiliũ
diutius. et nos fideli deuotõe
fruentes sub illius admistra

Expanded text:
luntatem timentium se facit, et deprecationes eorum exaudit, in concordi unanhujus heredem esse legitimum, cui nos sponte commisimus, domicertissimo demonstremus, quia illum a Deo electum et nobis datum principem credimus, et ut eidem largitori Deo ex suis beneficiis non simus ingrati, sed gratiarum actiones sanctae suae Ecclesiae, et ad auxilium diutius, et nos fideli devotione fruentes, sub illius administra
Abbreviated transcription (Latin):
tuerent. Quapp̃ ncte fuit
etiam de quibus ab ep̃is iu¬
dicatus non fuerat ĩ mediũ
deuocare. et stdñ sacrarũ
legũ decreta pro admissis
suis iudicio mortis ad dictũ
mitiori smña ut locũ et spa¬
ciũ penitendi haberet. et
graiiora admittendi locũ¬
et spaciũ sicut meditabat᷑
nõ haberet. liuib acclamatõe
cunctorũ qui affuerũt orbari
quaten ꝯ perniciosa spes
pacem odientiũ de illo fru¬
strata foret. et eccłiã dei ac
xp̃ĩanitas in regno eius cũ
infestatione paganorũ sedi¬
tione exiciabili perturbari
non posset.

Expanded text:
tuerent. Quapropter necesse fuit, tuerent. Quapropter necesse fuit, etiam illa de quibus ab episcopis judicatus non fuerat, in medium revocare, et secundum sacrarum legum decreta pro admissis suis judicio mortis addictum, mitiori sententia, ut locum et spatium poenitendi haberet, et graviora admittendi facultatem, sicut meditabatur, non haberet, luminibus acclamatione cunctorum qui adfuerunt orbari, quatenus perniciosa spes pacem odientium de illo frustrata foret, et ecclesia Dei ac christianitas in regno ejus cum infestatione paganorum seditione exitiabili perturbari non posset.
Abbreviated transcription (Latin):
reemergerent. de quibz regio
mĩffio cũ consilio fideliũ suorũ
scdm̃̃ mor̃e predecessorũ ac
progenitorũ suorũ regũ leges
paci ecclie et regni soliditate¬
et congruas promulgauit
et ab om̃ib obsuari decreuit.
ep̃õs apud siluanecteñ ciuitãtẽ
in qua idem karlomãnꝰ mora¬
sacros canones a quibz nulla
ut leo dicit aut negligencia
aut p̃sumptione licet eis dis¬
cedere ep̃ale mĩsteriũ de illo
exequerent᷑. sicut et fecerũt.
deponentes illũ scdm̃ sacras
regulas ab om̃i gradu ect̃a ͨ ͦ
laica sibi cõmunione seruata.
suos complices ad argumẽtũ
aliuid excitauit. uidelicet quia
liberius ad nomen et ad potẽ¬
tatũ regiũ constendere pesset.
qr ordinem eccl̃iasticũ nõ habe¬
ret. et qui epõrũ iudicio eccle¬
siasticũ gradũ amisit etiam
recõiungere et alios in socie
quatenꝰ mox ut locũ ĩuẽnre
possent.illũ a custodia in qua
a malis suis cõuertẽ uellet
educerent. et sͥ regeni cõsti¬

Expanded text:
regio ministerio, cum consilio fidelium suorum, secundum morem praedecessorum ac progenitorum suorum, leges paci ecclesiae et regni soliditati congruas promulgavit et ab Omnibus observari decrevit. apud Silvanectis civitatem, in qua idem Karlomannus morasacros canones, a quibus nulla, ut Leo dicit, aut neglegentia aut praesumptione licet eis discedere, episcopale ministerium de illo exsequerentur; sicuti et fecerunt, deponentes illum secundum sacras regulas ab omni gradu ecclesiastico, laicali sibi communione servata. suos complices ad argumentum aliud excitavit, videlicet quia liberius ad nomen et potentiam regiam conscendere posset, quia ordinem ecclesiasticum non haberet et, quia episcoporum iudicio ecclesiasticum gradum amisit, etiam reconiungere et alios quos quatenus, mox ut locum invenire pa malis suis convertere vellet educerent, et sibi regem consti
Abbreviated transcription (Latin):
Nrolus imperator conradũ
Tet alios pͥmores ad
normanos qui in sequanam
uenerãt misit. ut quocũq
mᵈͦ possent fedus cũ eis ĩmis¬
cerent. et ad condictũ placitũ
ei remĩciarent.
Onmꝰ mperator lrarolꝰ
ad placitũ suũ in salmõ¬
ciaco sicut condixerat uenit.
Ibiq hoĩes de parte regni quon¬
dami lotharii quam frater
suus ludouicus cõtra eũ acce¬
perat. ad se post fugain de an¬
drimaco uementes suscepit.
et quibusdam abbaciolas sicut
erant integras dedit. quibus dã
de abbacia marciana quani
diuiserat beneficiola donauit.
et sic ad se uenire ꝑmisit. Scaras
quoq que cõtra normanos
secus sequanã ut in procuctu
essent disposuit. Ip̃e aũt ad
passione pleuresis est infir¬
matus. adeo ut uiue despe¬
raret. ibiqz natalem domini
celebrauit.
Nno incarnationis dñice¬
diũ uenit. Ubi dũ moraret᷑
filius eus qui anteꝙ richildis
ad antennacũ ueniret in uia
natus fuerat infirmatꝰ. et
a bosone auũculo suo de fonte

Expanded text:
rolus imperator Chuonradum et alios primores at Nortmannos qui in Sequanam venerant misit, ut, quocumque modo possent, foedus cum eis paciscerentur, et ad condictum placitum ei renuntiarent. Domnus imperator Carolus ad placitum suum in Salmonciaco, sicut condixerat, venit, ibique homines de parte regni quondam Hlotharii, quam frater suus Hludowicus contra eum acceperat, ad se post fugam de Andrunaco venientes suscepit, et quibusdam abbatias sicut erant integras dedit, quibusdam de abbatia Martianas, quam diviserat, beneficia donavit, et sic a se abire permisit. Scaras quoque, quae contra Nortmannos secus Sequanam in procinctu essent, disposuit. Ipse autem ad passione pleurisis est infirmatus, adeo ut vivere desperaret. Ibique natalem Domini celebravit nno incarnationis domindium venit; ubi dum moraretur, filius ejus qui, antequam Richildis ad Antennacum veniret, in via natus fuerat, infirmatur; et a Bosone, avunculo suo, de fonte
Abbreviated transcription (Latin):
in quem irula flumen
decoctã ad litus proiceret
mus regis theoderici
moriens om̃s facultates suas¬
in alimomis pauperũ distribuit.

Expanded text:
in quem Arula flumen decoctam ad littus projiceret. mus regis Theodorici moriens omnes facultates suasin alimonias pauperum distribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Udouicus rex a trecis
compendiũ reuersus
audita remĩciatõe legatorum
suorũ quos ad consobrinũ suũ
ludonicũ pro pace inter se
obtmnenda direxerat cũ quibus¬
dam conciliaruis suis uenit
usq ad heristalliũ et kł. nouẽbr̃
simul cõuemientes apud marsuã
utrĩq pax firmata est inter
eos et condixerũt placitũ
purificatione sancte MIRIE
ut simul iterũ cõuenirent.
Ludonicus karoli filius ad gũdul¬
fi iullã. et ludonicus ludonici
filius circa ẽũdeni lacũ incõmo¬
ditate sua. In ip̃o quidem pla¬
cito hec que sequũt᷑ int̾ eos cõ¬
sensu fideliũ suorũ seruanda
cõuenerũt.
Unuentio que int̾ glori¬
osos reges ludouicũ fi¬
lĩ karoli imꝑatoris. Itemqz lu¬
donicũ filiũ ludonici regis
in loco qui uocat᷑ furonis ll
nouẽbris ip̃is et cõmunib

Expanded text:
udovicus rex Trecas Compendium reversus, audita renunciatione legatorum suorum, quos ad consobrinum suum Ludovicum pro pace inter se obtinenda direxerat, cum quibusdam consiliariis suis venit usque ad Heristallium; et Kalendas Novembris simul convenientes apud Marsnam, utrimque pax firmata est inter eos, et condixerunt placitum in purificatione sanctae Mariae, ut simul iterum convenirent, Ludovicus Caroli filius ad Gundulfi villam, et Ludovicus Ludovici filius circa eundem locum in commoditate sua. In ipso quidem placito haec quae sequuntur inter eos consensu fidelium illorum servanda convenerunt: Conventio quae inter gloriosos reges Hludowicum, filium Karoli imperatoris, itemque Hludowicum, filium Hludowici regis, in loco qui vocatur Furonis, Kalendis Novembris, ipsis et communib
Abbreviated transcription (Latin):
tem. s cepit totis iuriũ copiis
se expugnante obpugnare
be ptonebea sua xp̃i fortis simũ
bellatore ui et actu quo potĩt
lacessere. Nã hio rite ordinatis
postꝙꝰ impenitor in eodẽ palatio¬
placito filiũ pͥmogenitũ lotha¬
riũ quo imperatorẽ appellari
eti eẽ uoluit. et duorĩt filiori
sudeũ pipinũ in aqͥtamam
ludouicũ in baioariam imsit
ait stilicet stiret populus cuis
deberet potestati parere statim
ei abodritorũ defectio mĩciat᷑.
qui cũ filus godefridi amiti¬
cias iũgentes saxoma tns¬
albiam uexabãt. Cont᷑ quos
imperaitor sufficientes copias
Dirigens eorũ motus deo fa

Expanded text:
tem, sed coepit totis virium copiis tem, sed coepit totis virium copiis se expugnantem oppugnare et per membra sua Christi fortissimum bellatorem vi et astu quo potuit lacessere. Nam his rite ordinatis, postquam imperator in eodem placito filium primogenitum Hlotharium coimperatorem appellari et suorum Pippinum in Aquitaniam, Ludovicum in Bajoariam misit, ut scilicet sciret populus cujus deberet potestati parere: statim ei Abodritorum defectio nuntiatur, qui cum filiis Godefridi amicitias jungentes Saxoniam Transalbianam vexabant. Contra quos imperator sufficientes copias dirigens, eorum motus Deo fa
Abbreviated transcription (Latin):
illius ordinatõe cõtinet᷑. iut
dent᷑ eis ãnis singulis De
tritico puro modii mille q̃drm¬
genti et quadragnita. et in
susceptione hospitũ modii cẽtũ
octognita. quod sũt simul
modii nulle sexcenti uigĩti.
De uino modii duo milia. de
legumñe modii centũ octog̃ita
De caseo pensas centũ sexag̃ita
Et erat sancti impera¬
toris excitatio. hic
quotidianꝰ ludus. hec pale¬
stica agonia spectante deo
eius iuta in sancta uita et
operatõe clarius eniteret
qui in pomparũ sublimitate
constitutus imitando xp̃m
hũilitate altius emmebat
Demq tũc ceperũt depom ab
epĩs et cleritis cingula balteis
aureis et gẽmeis cultris one¬
rate exquisite q uestes S et
calcaria tallos onerãtia relĩqͥ.
Mhonstro eñ siłe ducebat si
eccliãstice deputatus familie
conaret᷑ aspirare ad secularis
tulit hãc sanctã deoq dignã
imꝑatoris deuotionẽ hũam
generis mimicus undiq se
inipetentem et ab oĩb eitẽ
oedimbus sibimet bella indicẽ¬

Expanded text:
illius ordinatione continetur, ut dentur eis annis singulis de tritico puro modii mille quadringenti et quadraginta; et in susceptionem hospitum modii centum octoginta, quod sunt simul modii mille sexcenti viginti; de vino modii duo millia; de legumine modii centum octoginta; de caseo pensas centum sexaginta;ec erat sancti imperatoris exercitatio, hic quotidianus ludus, haec palaestrica agonia, spectante Deo, quo ejus vita in sancta doctrina et operatione clarius eniteret, qui in pomparum sublimitate constitutus imitando Christum humilitate, altius eminebat. Denique tunc coeperunt deponi ab episcopis et clericis cingula balteis aureis et gerata, exquisiteque vestes sed et calcaria talos onerantia relinqui; monstro enim simile ducebat, si ecclesiastice, deputatus familię conaretur adspirare ad secularis tulit hanc sanctam Deoque dignam imperatoris devotionem humani generis inimicus undique se inpetentem et ab omnibus ecclesię ordinibus sibimet bella inducen
Abbreviated transcription (Latin):
Ludonicus et lothariꝯ dĩna
ordinãte prouidencia impe¬
ratores augusti. Si ea que¬
fideles imperii nĩ prostatu
et utilitate ecclesiarũ ac snioꝵ¬
amorẽ in locis sͥ cõmissis sta¬
tuerĩt nr̃is confirmamus
edictis. hoc nobis ꝓculdubio
ad eternã beatitudinẽ et
totiꝰ regni a deo nobis comissi
tutelã mansurũ ẽẽ credimus.
et retributorẽ dñmñ in futuro
habere confidimiꝰ Igit᷑ notũ
et futuris. qr uir uenerabłis
hilduinꝯ monasterii sct̃i uin¬
centii ac sancti g̾mani abbas.
necño et sacri palacii nostri¬
serenitati ꝙ pro dei ompotẽ¬
tis amore et futuro eius dem
cõgregationis cauendo ꝑiculo
ne aliqua successorũ suorum
negligencia aut parcitate
ordo in ea futuris tp̃ibus
ꝑturbaret᷑ monasticus stip̃e¬
dia eorũ que ãmiatim in
cibo et potu accipe debebãt.
Nec nõ et quasdam iullas
specialit̾ nccitatib eorũ deẜ¬
uiendas cõstituisset ac depu

Expanded text:
Ludwicus et Lotharius divina ordinante providentia Imperatores Augusti. Si efideles nostri pro statu et utilitate aecclesiarum in locis sibi commissis statuerint, nostris confirmamus edictis, hoc nobis procul dubio ad ęternam beatitudinem et totius regni a deo nobis commissi tutelam mansurum esse credimus et retributorem deum exinde in futuro habere confidimus. Igitur notum et futuris Hilduinus, monasterii Sancti Vincentii ac Sancti Germani abbas, necnon et sacri palatii serenitati quod, pro Dei omnipotentis amore et futuro ejusdem congregationis cavendo periculo, ne aliqua successorum suorum neglegentia aut parcitatordo in ea futuris temporibus perturbaretur monasticus, stipendia eorum quae annuatim in cibo et potu accipere debebant, necnon et quasdam villas, specialiter necessitatibus illorum deserviendas, constituisset ac depu
Abbreviated transcription (Latin):
ac delegasset quatinꝰ nulla
ocrasione nec rei publice ser¬
Niccessoribus suis inpedimẽtũ
in futuro inferre potuisset.
pro quo a uia rectitudinis
et obseruatione regulari ober¬
rare necesse esset. Sz deputa¬
contenti absq ncc̃itate et
et sine puaricatione quãtũ
hũana sunt fragilitas obser¬

Expanded text:
 debeant, quatenus nulla occasione nec rei publicae seruccessoribus suis impedimentum in futuro inferre potpro quo a via rectitudinis et observatione canonica eos oberrare necesse foret; sed, de recontenti, absque necessitate et et sine prevaricatione, quantum humana sinit fragilitas, obser
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ per quod in antea sta¬
bilis et ĩuiolata ꝑmaneret
Nos uero petitiomi illiꝰ quia
necessaria et rõnabilis erit
aurem accomõnãntes et quia¬

Expanded text:
remus, per quod inantea stabilis et inviolata permaneret. Nos vero petitioni illius, quia necessaria et rationabilis erat, aurem accomodantes,
Abbreviated transcription (Latin):
regni quam post obitũ lothari
nepotis sui contra frem suũ
accepit. dirigens krl. septẽbris
iter suũ incepit. et ꝑ sancti
mauricii monasteriũ ꝑ gens
montem iouis transiit. et
ytaliam ingressus fuit.

Expanded text:
regni, quam post obitum Lotarii, nepotis sui, contra fratrem suum accepit, dirigens, Kalendis Septembribus iter suum incoepit, et per sancti Mauritii monasterium pergens, montem Jovis transiit, et Italiam ingressus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
munerib Affuerũt et comites
in eodem cõuentu ĩa de patio¬
ma regressi qui depopulata
desertorũ et lui deuiuto adhe¬
rentũ̃ uniusa regione ti
ullus ei copiã pugnandi
fecisset domũ regressi sũt
Simnut in hoc palacio pus¬
sum imꝑatoris imẜicordia su¬
gularis. quã ostendit super

Expanded text:
muneribus. Adfuerunt et comites muneribus. Adfuerunt et comites in eodem conventu iam de Pannonia regressi, qui depopulata desertorum et Liudewito adhaerentium universa regione, cum nullus eis copiam pugnandi fecisset, domum regressi sunt. Eminuit in hoc placito piissimi imperatoris misericordia singularis, quam ostendit super
Abbreviated transcription (Latin):
spititõe quorũdã optimatũ
suorũ preter et p̾cipue michae¬
lis comitis domesticorũ ĩ ip̃o
palacio sit interemptus. Qui
suffragio cuuũ et pretorianor
militũ studio infulas imꝑii
suscepisse dr̃. fortunatus patri¬
archa gradensis cũ a quodã
pbro suo noĩe tyberio apud
imperatore fusset accusatus
in ꝑfidia qua ceperat hortaret
eũ q ad castella sua mumend
artifices et murarios mittendo
iuraret. et ob hoc ad palati
ne iuberet᷑ Pͥmo uelut iussionẽ
impleturꝰ ni hystriã profeitꝰ
est. Inde simulato reditu ad gra
impositũ costantiopolim misit
Medio mẽse octobrio cõuentus
gñalis apud theodome iullã.
magna ppłi francorũ p̃ntia¬
frequẽtia ce lebrat᷑. In qͦ dominꝰ
lotharius p̾mogentus domn
imꝑatoris ludonici irmngardẽ
hugonis conitis filĩa solẽpm
more duxit uxorẽ Illuc etĩa
legati sancte romane ecclesio
theodorus p̾miceriꝰ ac florus
suꝑ ista cũ magnis uenere

Expanded text:
spiratione quorundam optimatum spiratione quorundam optimatum suorum et praecipue Michahelis comitis domesticorum in ipso palatio sit interemptus; qui suffragio civium et praetorianorum militum studio infulas imperii suscepisse dicitur. Fortunatus patriarcha Gradensis, cum a quodam presbitero suo nomine Tiberio apud imperatorem fuisset accusatus, in perfidia, qua coeperat, hortaretur eumque ad castella sua munienda artifices et murarios mittendo iuvaret et ob hoc ad palatium ire iuberetur, primo velut iussionem impleturus in Histriam profectus est, inde simulato reditu ad Gradimpositum Constantinopolim misit. Medio mense Octobrio conventus generalis apud Theodonis villam magna populi Francorum frequentia celebratur, in quo domnus Hlotharius, primogenitus domni imperatoris Hludowici, Irmingardam Hugonis comitis filiam solemni more duxit uxorem. Illuc etiam legati sanctae Romanae ecclesiae, Theodorus primicerius ac Florus superista, cum magnis venere
Abbreviated transcription (Latin):
Elaomir abodritorũ rex
ob cuiꝰ ꝑfidiam ulcis¬
cendã exercitus saxoñ et oriẽ¬
taliũ franicorũ eodom̃ ano tns
albiam missus fuerat per p̃ductos
saxonici lintis et legatos impe¬
ratoris qui excitui preerant
aquisgram adductus est. Quẽ
cũ pͥmores ppłi sui qui simul
uissi uenerat multis em̃ibus
accusarent et ille racionabili
defensione cui obiecta resellere
nõ ualeret exilio cõdampnatꝰ
est. et regm̃i ceadrago trascoms
filio datũ. Siili m ͦ et lupus
centullimisto qui cũ berugari
tolose et uuarmo aruermi co¬
mite eodem ãno plio coflixit
In quo et frẽm garsandũ su¬
gularis amencie hõiem amisit
et ip̃e insi sibi fugiendo cosule¬
ret ꝓpe interitũ fuit. tũ in
cõspectu imperatoris uenisset
ac de ꝑfidia cuiꝰ a memoratis
comitibus ĩmanter accusabat᷑
se purgare nõ potuisset. et ip̃e
temporali est deportatꝰ exilio
Conuentus aquisgram post na¬
talem dñi habitus In quo młta
de statu etcłiaꝵ et monastiora

Expanded text:
laomir Abodritorum rex, ob cuius perfidiam ulciscendam exercitus Saxonum et orientalium Francorum eodem anno trans Albiam missus fuerat, per praefectos Saxonici limitis et legatos imperatoris, qui exercitui praeerant, Aquasgrani adductus est. Quem cum primores populi sui, qui simul iussi venerant, multis criminibus accusarent et ille rationabili defensione obiecta sibi refellere non valeret, exilio condempnatus est et regnum Ceadrago Thrasconis filio datum. Simili modo et Lupus Centulli Wasco, qui cum Berengario Tolosae et Warino Arverni comite eodem anno proelio conflixit, – in quo et fratrem Grarsandum singularis amentiae hominem amisit et ipse, nisi sibi fugiendo consuleret, prope interitum fuit, – cum in conspectum imperatoris venisset ac de perfidia, cuius a mecomitibus inmane accusabatur, se purgare non potuisset, et ipse temporali est exilio deportatus. Conventus Aquisgrani post natalem Domini habitus, in quo multa de statu ecclesiarum et monasteriorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ compendiũ uenirent.
et suũ cõuentũ ad casmũ in
cocia condixerũt. Richildis
compendiũ ad ludouicũ uemẽs
missa sct̃i andree attulit ei p̾cep¬
tum ꝑ quod pater suus illi
regnũ ante mortẽ sua tradid̾at
et spatam que uocat᷑ sancti pet᷑
ꝑ quam eũ de regno reuestiret.
S et regiũ uestimẽtũ et coronã
ac fustem ex auro et gẽmis.
et discurrẽtib legatis int̃ ludo¬
iicũ et regni pͥmores. et pactis
honorib singłis quos petierũt
UI. ydꝰ decẽbris consensu om̃i
tam ep̃orũ et abbatũ ꝙͣ regmi
pͥmorũ ceterorũ qz qui affue¬
rũt consecratus et coronatus
est in regemi ludouitus ab hunci¬
naro remorũ ep̃o. Et ep̃i se
suas q ecclias illi ad debitam
defensionẽ et canõica pͥuilegia
sibi ẜuanda cõmendauerũt
profitentes scdm̃ suũ scire et
posse et iuxta suũ iisterium
concilio et auxilio illi fideles
Fore abbates aũt et regni pͥmo¬

Expanded text:
ad eum Compendium venirent, ad eum Compendium venirent, et suum conventum ad Casnum in Cotia condixerunt. Richildis Compendium ad Hlodowicum veniens, missa sancti Andreae attulit ei praeceptum, per quod pater suus illi regnum ante mortem suam tradiderat, et spatam quae vocatur sancti Petri, per quam eum de regno revestiret, sed et regium vestimentum et coronam ac fustem ex auro et gemmis. Et discurrentibus legatis inter Hlodowicum et regni primores, et pactis honoribus singulis quos petierunt, 6. Idus Decembris consensu omnium tam episcoporum et abbatum quam regni primorum ceterorumque qui adfuerunt consecratus et coronatus est in regem Hlodowicus ab Hincmaro Remorum episcopo. Et episcopi se suasque ecclesias illi ad debitam defensionem et canonica privilegia sibi servanda commendaverunt, profitentes secundum suum scire et posse et iuxta suum ministerium consilio et auxilio illi fideles fore; abbates autem et regni primo
Abbreviated transcription (Latin):
iacuit ut a multis fuerit despe¬
ratus
Udouicus aũt accepto
mĩcio in audriaca uilla
de morte pris sui karoli quos
potuit conciliauit sͥ dãs eis
abbacias et comitatus ac uillas
ẜm uniꝰ cuiusq postulationẽ.
Et iter agens per carisiacũ
et compendiũ usq aruẽnũ
quatenꝰ ad sepulturã patris
sui ut putabat apud monaste¬
riũ sancti dyonisii ꝑueniret.
Ubi audiens patrẽ suũ uercel¬
lis sepultũ et regni p̾mores
tam abbates ꝙ comites indi¬
gnatos. qr quibusdã honores
dederat sine illorũ consensu.
et ob id aduersũ se conspiratos
esse reuersus est compẽdiũ
Ip̃i aũt p̾mores cũ richilde
diripientes om̃̃a que in uia
illorũ erãt usq ad auennatũ
monasteriũ ꝑuenerũt. et con¬
uentũ suũ usq ad montem¬
nuttinari cõdixerũt. Inde q
missos ad ludonicũ direxerũt
S et ludonicus legatos suos
ad eos direxit. et discurrẽtib
inter eos missis ad hoc ꝑuẽtũ
est ut richildis et ip̃i p̾mores

Expanded text:
acuit, ut a multis fuerit desperatus. Ludovicus, accepto uncio in Audriaca villa de morte patris sui Caroli, quos potuit conciliavit sibi, dans eis abbatias et comitatus ac villas secundum uniuscujusque postulationem. Et iter agens per Carisiacum et Compendium usque ad Vernum, quatenus ad sepulturam patris sui ut putabat apud monasterium sancti Dionysii perveniret; ubi audiens patrem suum sepultum, et regni primores tam abbates quam comites indignatos, quia quibusdam honores dederat sine illorum consensu, et ob id adversus se conspiratos esse, reversus est Compendium. Ipsi autem primores cum Richilde, diripientes omnia quae in via illorum erant, usque ad Avennacum monasterium pervenerunt, et conentum suum ad Montem-Witmari condixerunt, indeque missos suos ad Hlodowicum direxerunt; sed et Hlodowicus legatos suos ad eos direxit. Et discurrentibus inter eos missis, ad hoc perventum est, ut Richildis et ipsi primores
Abbreviated transcription (Latin):
germani parisiensis patrinꝯ
puerũ super fontem baptisma¬
tis in ulnis suis tenuit. her¬
ueius quoq abbas sc̃t̃i uictoris
et odo quondam abbas sancte
genouese patrim extiterũt.
Constancia soror regis ludouici
uxor raimũdi comitis sancti¬
egidii et due uidue parisienses
matrine extiterunt

Expanded text:
Germani Parisiensis, patrinus, Germani Parisiensis, patrinus, puerum super fontem baptismatis in ulnis suis tenuit, Ervisius quoque abbas S. Victoris, et Odo quondam abbas S. Genovefae patrini exstiterunt. Constantia soror regis Ludovici, uxor Remundi, comitis S. Aegidii, et duae viduae Parisienses matrinae fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ deferens nũcius ad sc̃m̃
germanũ de pratis ueniens
hos felices rumores enarrauit.
eadem hora qua monachi ĩcipi¬
ebant cantare ꝓpheticũ canticũ
Bñdictus dñs drus istł quia
uisitauit et fecit redemptionẽ
plebis sue. Qiord diuino oracło
contigisse manifestis indiciis
conci potest. fama xo tam desi¬
derate prolis circũquaq ptur¬
rens om̃s francigenas maxie
gaudio repleuit. Quippe qui
suctessionẽ masculim sexus de
semine regis ludonici ꝑceden¬
tem diu multũ q desiderauerãt.
Qui post gloriosi patris decessu
soliũ regie maiestatis obtineret
Quorũ desideriũ actulit eis dñs
nec sũt frrandati a desiderio suo
Itaq regia prole exorta in cra¬
stino ortus sui hoc est die dñica
pater eius rex ludonicus filiũ
suũ baptismatis sacramẽto cõ¬
firmari fecit. Ad quod exequẽdi
regis sacerdotalib uestimẽtis
se iuduit. et regiam sobolem in
etcliã sancti michaelis de platea
rauit .I.iugo etiam abbas sct̃i

Expanded text:
gaudium deferens nuntius ad S. Germanum de Pratis veniens, hos felices rumores narravit eadem hora qua monachi incipiebant cantare propheticum canticum, Benedictus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae, etc. Quod divino oraculo contigisse manifestis indiciis conjici potest. Fama vero tam desideratae prolis circumquaque percurrens, omnes Francigenas maximo gaudio replevit, quippe qui successorem masculini sexus de semine regis procedentem diu multumque desideraverant, qui post gloriosi patris decessum solium regiae majestatis obtineret: quorum desiderium attulit eis Dominus, nec sunt fraudati a desiderio suo. Itaque regia prole exorta, in crastino ortus sui, hoc est die Dominica, pater ejus rex Ludovicus filium suum baptismatis sacramento confirmari fecit. Ad quod exsequenduregis sacerdotalibus vestimentis se induit, et regiam sobolem in ecclesia S. Michaelis de Platea ravit. Hugo enim, abbas S.
Abbreviated transcription (Latin):
in aquense palacio terremotus
et in territorio tullense iuxta
uilła cõmerciatũ puella q̃dã
ãnorũ fere .xii. ab om̃i cibo ꝑ
decem mẽses abstinẽs. et in sa¬
concremate. et fulgura sereno
atͣqͣz diu de celo cadentia. et ĩ
territorio cũ metensi ytalie ci¬
uitatis in iuco grabadona in
eccliã sancti ioħis baptiste
ymago santte marie puerũ
iħm gremio cõtinẽs ac magoꝵ
munera offerentiũ in absida
eiusdem eccłie depicta et ob
abolita tanta claritate per
duorũ dierũ spacia effulsit
ut oum̃e splendorẽ noue pic¬
ture sue uenustatis pulcritu¬
dine cernẽtibus penitꝰ uince
uideret᷑. Magorũ tñ ymag̃ĩes
preter munera que offerebãt
mĩme claritas illa irradiauit.
Et in multis regionib fruges
grandinis uastatione delete
atq in quibusdam locis simul
cũ ip̃a grandine ueri lapides
atq ingentis ponderis deci¬
dere uisi. Domꝰ quoq de celo
tatte homĩes q ac cetera aĩalio

Expanded text:
in Aquense palatio terrae motus in Aquense palatio terrae motus et in territorio Tullense iuxta villam Commerciacum puella quaedam annorum fere XII ab omni cibo per decem menses abstinens. Et in Saconcrematae, et fulgora sereno atque interdiu de caelo cadentia. Et in territorio Cumetensi Italiae civitatis in vico Grabadona in ecclesia sancti Iohannis baptistae imago sanctae Mariae puerum Iesum gremio continentis ac magorum munera offerentium in absida eiusdem ecclesiae depicta et ob abolita tanta claritate per duorum dierum spatia effulsit, ut omnem splendorem novae picturae suae vetustatis pulchritudine cernentibus penitus vincere videretur. Magorum tamen imagines praeter munera, quae offerebant, minime claritas illa inradiavit. Et in multis regionibus fruges grandinis vastatione deletae atque in quibusdam locis simul cum ipsa grandine veri lapides atque ingentis ponderis decidere visi; domus quoque de caelo tactae hominesque ac caetera animalia