comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peruit. sepe mortem timet sepuis
optat inuisior sibi quam serui¬
entib. Econtrario is cui tute st̃
uniuersa que alia magis minue
tuetur nullam non reipublice ꝑ¬
tem tamquã suinutrit inclina¬
to admiciora etiam sicxusu est¬
qui an imaduercẽt. ostendẽs qͣm
inuiciis aspero remedio manꝰ
admoneat incuius aĩo nichil
hostile nichil effrenum est qui
potentiam suam placite ac salu¬
briter exercet approbare impia
sua cuub suis cupiẽs. felix haby¬
de sibi uisus siforunam suam
xime ppło demeretur amabilis
cquis desiteriis ꝓpensus etiam
iniquis acerb atota ciitate a¬
malis stilitas inclita recluditur.
Bene semeriturum deliberis suic
nõ dubitat quib tale sełm osten¬
derit. Hic princeps suo bñficio tu¬
tus nichil p̃sidis eget arma orna¬
m̃ti causah̃t. Quod ergo officip
eius est ꝙ bonorum pentum qui
obiuirgare liberos nõ numquam
blande nõ numquam minaciter
solent aliquãdo ad mouere ⁊ uer¬
berib numꝗd aliquid sanus fi¬

Expanded text:
peruit, saepe mortem timet, saepius optat, invisior sibi quam servientibus. E contrario is, cui curae sunt universa, qui alia magis, alia minus tuetur, nullam non rei publicae partem tamquam sui nutrit, inclinatus ad mitiora, etiam si ex usu est animadvertere, ostendens quam invitus aspero remedio manus admoveat, in cuius animo nihil hostile, nihil efferum est, qui potentiam suam placide ac salutariter exercet approbare imperia sua civibus cupiens, felix abunde sibi visus, si fortunam suam xime populos demeretur, amabilis, aequis desideriis propensus, etiam iniquis non acerbus, a tota civitate amalis sterilitas indicta recluditur; bene se meriturum de liberis suis quisque non dubitat, quibus tale saeculum ostenderit. Hic princeps suo beneficio tutus nihil praesidiis eget, arma ornamenti causa habet. Quod ergo officium eius est ? Quod bonorum parentium, qui obiurgare liberos non numquam blande, non numquam minaciter solent, aliquando admonere etiam verberibus. Numquid aliquis sanus fi
Abbreviated transcription (Latin):
assuescas poc̃iam minorem
habebis nempe et molestiam
cum plurimis lacrimis amit¬
timusscies nõ dãpnum ĩhic¬
dĩpni. Nemo illa ꝑisse sentit

Expanded text:
adsuescas. " Pecuniam minorem habebis." Nempe et molestiam. " cum plurumis lacrimis amittimus; scies non damnum in idamni. Nemo illa perisse sentit
Abbreviated transcription (Latin):
in hec bonis malis ueconueni¬
et. ¶ Erunt qui uoluptates
laudent. ¶Erunt qui labores
malint. frunt qui dolorem
maximum malum dicant.⁊
Erũt qui ue malum.quide
appellent diicias aliquis a¬
adsummũ bonum admittet
alius illas dcet malo iute hu¬
mane repetas nichil eẽ co locu¬
pletins cui quod donet fõtu
na inpenit.Intanta iuditio¬
rum diu̾sitate referendam be¬
ne merentib grãm. omnestͥ
uno quod auint ore affirma¬
bunt. inhec tamdiscors turba
consentiet. cumi int̾im in uiriaᷤᷤ
ꝓbñificiis retdimus. Et prima
causa est cur quis ingratus sit si
satis gratus ẽẽ potuit. co ꝑductoᷤᷤ
est furor ut ꝑicłosisissima res sit

Expanded text:
In hoc bonis malisque conveniIn hoc bonis malisque conveniet. Erunt qui voluptates laudent, erunt qui labores malint; erunt qui dolorem maximum malum dicant, erunt qui ne malum quidem appellent; divitias aliquis ad summum bonum admittet, alius illas dicet malo vitae humanae repertas, nihil esse eo locupletius, cui quod donet fortuna non invenit. In tanta iudiciorum diversitate referendam bene merentibus gratiam omnes tibi uno, quod aiunt, ore adfirmbunt. In hoc tam discors turba consentiet; cum interim iniurias pro beneficiis reddimus, et prima causa est, cur quis ingratus sit, si satis gratus esse non potuit. Eo perductus est furor, ut periculosissima res sit
Abbreviated transcription (Latin):
admodum reus sententiis pa¬
rib absoluitur et semꝑ quicqẽ
dubium est humanitas ĩcli¬
nat ininelius.sic animus sa¬
pientis ubi paria maleficiis m̃i¬
ta sunt desinet quidem debere
set nõ desmet uelle debere. Mec
ꝓpt̃̾ que uulgus insanit sire¬
ferre uis grãm et mexilium e¬
undum est et effudendus esti¬
sanguis et suscipiẽda egestas et
nichil carius extimamus quã
bnficium qua diu petimus ni¬
chil ulius cum accepimus. qris
quid sit cum obliuionem nobis
acceptorum faciat cupiditas ac¬
cipiendorum. oogitamus num
quid impetͣtum. S quid peten¬
dum sit abstrahunt arecto di
uicie honores potentie ⁊ cetaq
oppinione nost̾. cara sunt pre¬
ciosuo uilia. nescimus extima¬
reres. dequib nõ cum fama.s
cum rerum natura delibãndum
est. nichil b̃nt ista magnificu¬
quo m̃tes nrãs in setrahãt pt̃
laudata sunt ⁊ cum sigłoꝵ er¬
ror publicum fecit singłorum
admedum illa credimus. sic
hecurbes os etiam ex barbarici
regionib gentes conclamabt

Expanded text:
admodum reus sententiis paribus absolvitur et semper quicquid dubium est humanitas inclinat in melius, sic animus sapientis, ubi paria maleficiis merita sunt, desinet quidem debere, sed non desinit velle debere et hoc propter quae vulgus insanit; si referre vis gratiam, et in exilium eundum est et effundendus sanguis et suscipienda egestas et Nihil carius aestimamus quam beneficium, quamdiu petimus, nihil vilius, cum accepimus. Quaeris quid sit, quod oblivionem nobis acceptorum faciat ? Cupiditas accipiendorum. Cogitamus non quid inpetratum, sed quid petendum sit. Abvitie, honores, potentia et cetera que opinione nostra chara sunt, pretio suo vilia. Nescimus estimare res de quibus non cum fama, sed cum rerum natura deliberandum est. Nihil QUO MENTES NOSTRAS IN SE TRAHANT PRETER LAUDATA SUNT ET, CUM FECERIT ERror publicum fecerit, singulorum madmodum illa credidimus, sihoc urbes, omnes etiam ex barbaris regionibus gentes conclamabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fortuitam putes sine amplitudĩe
eorum ꝯsideres. siue fulgorem ꝗ
maior est ardentiorq quam ceteri
facies uõ h̃t insigne quodclam et
singłare nõ mangustum ꝯiecta et
artata. s dimissa liberius⁊ multa¬
rum stellarum amplexa regione.
Ristotiles ait. cometas

Expanded text:
fortuitam putes, siue amplitudinem eorum consideres siue fulgorem, qui maior est ardentiorque quam ceteris; facies uero habet insigne quiddam et singulare, non in angustum coniecta et artata sed dimissa liberius et multarum stellarum amplexa regionem. Aristoteles ait cometas
Abbreviated transcription (Latin):
et quidem tam quam suppre¬
ma agunt. ¶Illud gaudiũ
quod deos deorumq emulo
sequitur nõ int̾rumpitur non
desinit. desmneret si ꝑfinitum i¬
eẽt. aliũde quia nõ est alieni
muneris nec arbitrii quidem
alien est quod nõ dedit fortuĩa
nõ eripit. Uale.

Expanded text:
et quidem tamquam supreet quidem tamquam supremam agunt; illud gaudium, quod deos deorumque aemulos sequitur, non interrumpitur, non desinit; desineret, si sumptum esset aliunde. Quia non est alieni muneris, ne arbitrii quidem alieni est. Quod non dedit fortuna, non eripit. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
nancib litĩs. omẽs istos o¬
blectam̃ta fallatia et breui¬
a decipiunt. Sicut ebrietas
que unius ore hylarem in¬
samam longi tp̃ris telio
pensat.sicut p̾lausus. ⁊ accla¬
matõis se fauor qui mag
solituoine. et partus est ex
piandus. ¶Hoc ergo cogi¬
tahuncẽe sapientie effectũ
gaudii qualitatem. ¶ tał
est sapientis animus qual
mũdus suꝑluna. Semp
illic serenum est. ¶ Habes
ergo quare uelis sapiens
cẽ quia numqua sine gau¬
dio est gaudii hoc nõ nascitui
nisi exuntutum ꝯscientia non
pot gautere nisi fortis. nisi iust̾
nisi temꝑans. ¶Quid ergo in¬
quis: stulticia ac mali nõ gau¬
dent. nõ magis quam p̃dam na¬
tileones cum fatiga uerunt se
uicio aclibidinib. cum illo int̃
uicia defecit cum uoluptates ã¬
gusto corpori ultra quã capiebt
exclamant miseri uirgilianũ
illum u̾sum.namq ut suppre¬
mam fła int̾gaudia noctem e¬
gerimus. ¶Nosti cẽm luxu¬
riosi noctem int̾falsa gaudia

Expanded text:
nantibus litteris; omnes istos onantibus litteris; omnes istos oblectamenta fallacia et brevia decipiunt, sicut ebrietas, quae unius horae hilarem insaniam longi temporis taedio pensat, sicut plausus et adclamationis secundae favor, qui magna sollicitudine et partus espiandus. Hoc ergo cogita, hunc esse sapientiae effectum, gaudii aequalitatem. Talis est sapientis animus, qualis mundus super lunam; semper illic serenum est. Habes ergo et quare velis sapiens esse, si numquam sine gaudio est. Gaudium hoc non nascitur nisi ex virtutum conscientia. Non potest gaudere, nisi fortis, nisi iustus, nisi temperans. " Quid ergo ? " inquis, "Stulti ac mali non gaudent?" Non magis quam praedam nancti leones. Cum fatigaverunt se vino ac libidinibus, cum illos nox inter vitia defecit, cum voluptates angusto corpori ultra quam capiebat exclamant miseri Vergilianum illum versum: Namque ut supremam falsa inter gaudia noctem Egerimus, nosti. Omnem luxuriosi noctem inter falsa gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
ad modum intelligas te nõ
ẽẽ sapientem. Sapiens ille
plenus est gaudio ylaris pla¬
cidus et inconcussus. ⁊cum
diis expari uiuit. nunc ipse
te ꝯsule sinumquã mestus
es. nullaspes asum tuum
futuri expectatõe solicitat
oiꝑdies noctesq par ⁊ eq̃lis
anumni tenor et erecti ⁊ placẽ¬
tis sibi est. ꝓueĩsti ad hũani
boni sũmam. ¶Set si ap¬
petis uoluptates. et undiq
et omẽs. scito tm tibi exsa¬
pientia quãtum exaudio
teeẽ. ad hoc cupis ꝑuenire.
set erras qui inter duci¬
as illucte uẽturum cẽ spe¬
ras int̾honores idem gau¬
dium int̾ solicitudiẽs q̾ris.
¶Ista que sic petis tamquã
datura leticiam ac uolup¬
tatem causa doloris sunt.
Omẽs inquam illitendũt
ad gaudium.S unde sta¬
bile magnumq osequat᷑
ignorant. ¶Illeexconuiis
⁊ luxuria ille erambitione
et circum susa clientium t¬
turba. ille examica. alius ĩ¬
exstudiorum libalium ua¬
na ostentatione et nichilsa¬

Expanded text:
admodum intellegas te non admodum intellegas te non esse sapientem. Sapiens ille plenus est gaudio, hilaris et placidus, inconcussus; cum dis ex pari vivit. Nunc ipse te consule; si numquam maestus es, nulla spes animum tuum futuri exspectatione sollicitat, si per dies noctesque par et aequalis animi tenor erecti et placentis sibi est, pervenisti ad humani boni summam. Sed si adpetis voluptates et undique et omnes, scito tantum tibi ex sapientia, quantum ex gaudio deesse. Ad hoc cupis pervenire, sed erras, qui inter divitias illuc venturum esse te speras, inter honores, id est, gaudium inter sollicitudines quaeris. Ista, quae sic petis tamquam datura laetitiam ac voluptatem, causae dolorum sunt. Omnes, inquam, illi tendunt ad gaudium, sed unde stabile magnumque consequantur, ignorant. Ille ex conviviis et luxuria, ille ex ambitione et circumfusa clientium turba, ille ex amica, alius ex studiorum liberalium vana ostentatione et nihil sa
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam debitum p̃ndimꝰ
dulgemus nobis ut laudari uel¬
limus in io cuiotraria tam̃ ma¬
xime facimus mitissimum
ille se in ip̃is suppliciis audit ĩ
rapuus lbãlissimum et me¬
tissuum. ¶ Sequit᷑ itãq
ut ideo mutari nolimus qr nos
optimos eẽ credimus. alexanter
cumiam in india uagaretuꝵ
et gentes nefinitimis quidem
satis notas bello uastaret inob¬
scidione cuiusdam urbis cutui¬
uit muros et cum ĩbecillissina
menium querit sagitta ictus
diu ꝑsedere et incepta agere ꝑ¬
seũauit. de inde cum represso
sanguine sicci uulnens dolor
cesceret et eius suspẽsum eqͦ
panlatim obtorpuisset coactꝰ
Item nos faciamus ꝓsua quẽ¬
q poriõe adulatio infatuat di¬
camus. uos quidem dicitis
meẽẽ prutentem. Ego autez
uideo quam multa inutilia
concupiscam nocitura opte
ne hoc quidem intelligo qd̾ ⁊¬
ałib societas monstrat quis
cibo debeat ẽẽ. quis potomi i
modus. quamtum cuꝑiam
ad hec nescio. Iam oocebo quẽ¬

Expanded text:
tamquam debitum prendimutamquam debitum prendimudulgemus nobis, ut laudari velimus in id, cui contraria cum maxime facimus. Mitissimum ille se in ipsis suppliciis audit, in rapinis liberalissimum, in entissimum. Sequitur itaque, ut ideo mutari nolimus, quia nos optimos esse credimus. Alexander cum iam in India vagaretur et gentes ne finitimis quidem satis notas bello vastaret, in obsidione cuiusdam urbis, dum circumit muros et inbecillissima moenium quaerit, sagitta ictus diu persedere et incepta agere perseveravit. Deinde cum represso sanguine sicci vulneris dolor cresceret et crus suspensum equo paulatim optorpuisset, coactuIdem nos faciamus. Pro sua quemque portione adulatio infatuat. Dicamus: " Vos quidem dicitis me prudentem esse, ego autem video, quam multa inutilia concupiscam, nocitura optem. Ne hoc quidem intellego, quod animalibus satietas monstrat, quis cibo debeat esse, quis potioni modus. Quantum capiam adhuc nescio." Iam docebo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
minia. nõ sidolor impetum faci¬
at pedem referet. int̾itus et ꝯtra
illa ibit ⁊ int̾ illa nos młta alli¬
gant multa debilitat diuinistic
uiciis iacuimus. flui difficile ẽ
nõ enim inquinati sumus. set
imfectinec abalia ymaginẽ ad
aliam tñseam. hoc queramus
quod semꝑ mecum despicio. qd
ita nos stulticiatam ꝑrinaciter
teneat. primo qr non fortit᷑ illã
repellimus. nec toto ad salutem
impetu nitinur. deinde quia
illa que. ⁊sapientib iuris repta
sunt nõsatis credimus nec aptis
pectorib aurimus. leuit̾ tam
magne rei insistimus. Quc̃ad̃m
ilsus uiciadisce̾ qui quãtũ auici¬
is uocat discit: Nemo nrm̃ in
altum descendit summa tm̃ dec̃¬
cerpsimus. et exiguum tpris im¬
pendisse pħye satis habundeq oc¬
cuꝑatis fuit. Illud ꝑipue nor im¬
pedit quod cito nobis plecemus
ros dicat. qui prudẽtes quiscõs.
agnoscimus nõsumus modica
laudatione contenti. Quicquid
ĩnos. oulatio sinc pudore ꝯgessit

Expanded text:
minia, non si dolor impetum faciminia, non si dolor impetum faciat, pedem referet. Interritus et contra illa ibit et inter illa. Nos multa alligant, multa debilitant. Diu in istis vitiis iacuimus, elui difficile est. Non enim inquinati sumus, sed infecti. Ne ab alia imagine ad aliam transeamus, hoc quaeram, quod saepe mecum dispicio: quid ita nos stultitia tam pertinaciter teneat? Primo quia non fortiter illam repellimus nec toto ad salutem impetu nitimur, deinde quia illa, quae a sapientibus viris reperta sunt, non satis credimus nec apertis pectoribus haurimus leviterque tam magnae rei insistimus. Quemadmodversus vitia discere, qui quantum a vitiis vacat, discit? Nemo nostrum in altum descendit. Summa tantum decerpsimus et exiguum temporis impendisse philosophiae satis abundeque occupatis fuit. Illud praecipue impedit, quod cito nobis placemus; ros dicat, qui prudentes, qui sanctos, adgnoscimus. Non sumus modica laudatione contenti; quicquid in nos adulatio sine pudore congessit,
Abbreviated transcription (Latin):
moribꝰ phofantem mouet
meymago ab illo posita ire
quadrato agmine ex̾citum
ubi hostis ab om̃i ꝑte suspec¬
tusn est pugnepãtum. de
inquit sapies facere deb õs
uirtutes suas undiq expan¬
dat. ut ubic̃q. infesti aliqd
orietur illic ꝑata p̾sidia sint
aduuitum regentis sine tu¬
multu responteant. Quod ĩ
excitib hiis quos imꝑatorec
magni ordinãt fieri udemus
ut imꝑium ducissim ul õs
copie sentiant sic disposite. uit
signum abuno datum pedi¬
tem simul equitemq ꝑcur¬
rat. hoc aliquado magis ne¬
cesarium cẽ nob̾ait. Illi cr̃
sepe hostem tuuere siñ cau¬
satutissimũꝙ illisiter quod
suspectissimu fuit nichil.⁊
stulticia pacatum habet. tam
suꝑne illi metus ẽ quam. infra.
utrumq trepidat latus sequit᷑
picula. aoccirunt adomia pa¬
uet imꝑata est et ipĩs t̾retu a¬
xiliis. Sapiens aũt adoẽm in¬
cursum munitus intentus. ñ
pauꝑtas nõsi lutus. ⁊o si igno¬

Expanded text:
moribus philosophantem. Movit moribus philosophantem. Movit me imago ab illo posita: ire quadrato agmine exercitum, ubi hostis ab omni parte suspectus est, pugnae paratum; " Idem," inquit, " sapiens facere debet; omnes virtutes suas undique expandat, ut ubicumque infesti aliquid orietur, illic parata praesidia sint et ad nutum regentis sine tumultu respondeant." Quod in exercitibus iis, quos imperatores magni ordinant, fieri videmus, ut imperium ducis simul omnes copiae sentiant, sic dispositae, ut signum ab uno datum peditem simul equitemque percurrat; hoc aliquanto magis necessarium esse nobis ait. Illi enim saepe hostem timuere sine causa, tutissimumque illis iter quod suspectissimum fuit; nihil stultitia pacatum habet. Tam superne illi metus est quam infra. Utrumque trepidat latus. Secuntur pericula et occurrunt. Ad omnia pavet, inparata est et ipsis ferretur auxiliis. Sapiens autem ad omnem incursum munitus, intentus, non si paupertas, non si luctus, non si igno
Abbreviated transcription (Latin):
falsi boni motam etim modaͬ¬
tam et inmodicam. set utad
ꝓpoĩtum reuertar audi quid
lõguis quam destinasti trabit
multi sunt qui adidquod nõ
ꝓponerant.scribere alicuius uer¬
biplacentis decore uecẽtur qd̾
tibi nõ uenit. p̃ssa sut omnia
et reiaptata loqueris.quãtuz
ius et plus sigrificas quam lo¬
quaris.hoc maioris rcu indiciy
est. apparet aĩum quoq nicħ
habere suꝑuacui. nichil tumi¬
di. Inuenio tam̃ translatões
u̾borum ut nõ temerarias. Ita
que ꝑiculum sui fecerit ĩ ue¬
nio ymagines quib siquisi
nos uti uetat et poetis illas solsᷤ
uidicat ẽẽ ꝯcessas. neminem
legisse apud quos nodum c¬
ciptabatur plansibilis oro
Illi qui simplicit᷑ ⁊ demranõ
rei causa eloq̃bantur pabolis
referri sunt. quas existirnor¬
c̃e necessarias nõ excatem ca
qua poetis s ut in becillitaitiꝰ
nrẽ amminicła sĩt ut dicẽ¬
tem et audientem mrem pre¬
sentem adclucant. Sextium
ecce cum maxime lego uirsi
acrem grecis u̾bis romani

Expanded text:
falsi boni motam, inmoderatam et inmodicam. Sed ut ad propositum revertar, audi, quid longius quam destinasti trahit. Multi sunt, qui ad id, quod non proposuerant scribere, alicuius verbi placentis decore vocentur, quod tibi non evenit; pressa sunt omnia et rei aptata. Loqueris quantum vis et plus significas quam loqueris. Hoc maioris rei indicium est; apparet animum quoque nihil habere supervacui, nihil tumidi. Invenio tamen translationes verborum ut non temerarias ita quae periculum sui fecerint. Invenio imagines, quibus si quis nos uti vetat et poetis illas solis iudicat esse concessas, neminem legisse, apud quos nondum captabatur plausibilis oratio. Illi, qui simpliciter et demonstrandae rei causa eloquebantur, parabolis referti sunt, quas existimo necessarias, non ex eadem causa qua poetis, sed ut inbecillitatis nostrae adminicula sint, ut et dicentem et audientem in rem praesentem adducant. Sextium ecce cum maxime lego, virum acrem, Graecis verbis, Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
li omnia regis sunt.⁊ En illa quo¬
rum adregem ꝑtin. uni̾sa põs¬
sessio insingłos dñs descripta st̃
et unaqueqͦ res h̃t posẜorem su¬
um. itaꝙ dare regi ⁊ domum et
mancipium ⁊ peccuniam pos¬
sumus. nec donare illi de suo ⁊¬
dicimus. Ad regem cnim pote¬
stas om̃ium ꝑtinet. adsĩglos ꝓ¬
prietates. Nõ mirum ẽ auquid
ei cuius ẽ totum possedonari. Cõ¬
duxi domum ate ĩhoc aliquio
tuum est. aliquid meum. Res
ate reddam ꝯcluxõ bnficium ac¬
cipiẽs. si tibi in uehiculo tuo se¬
dere ꝑmisere.uides ergo posse fi
ut aliquis accipiendo quod suũ
ẽ munus accipiat. quomõ eius¬
dñs alter usus ẽ. libros dicimus
eẽciceronis eos dem dorus librariꝰ
suos uocat. ⁊ utrumq uerum est
Alt̾ illos tan quam auctor s̾ alter
tanquam emptor asẜit. recte u¬
triusq eẽ dicuntur. ytriusq eĩ
sunt. S nõ codem mõ

Expanded text:
ili omnia regis sunt, et tamen illa, quorum ad regem pertinet universa possessio, in singulos dominos discripta sunt, et unaquaeque res habet possessorem suum. Itaque dare regi et domum et mancipium et pecuniam possumus nec donare illi de suo dicimur ; ad regem enim potestas omnium pertinet, ad singulos ppienti; nec mirum est aliquid ei cuius est totum posse donari. Conduxi domum a te, in hac aliquid tuum est, aliquid meum; res a te raedam conduxero, beneficium accipies, si tibi in vehiculo tuo sedere permisero. Vides ergo posse fieri, ut aliquis accipiendo, quod suum est, munus accipiat. In omnibusalter usus. Libros dicimus esse Ciceronis ; eosdem Dorus librarius suos vocat, et utrumque verum est. Alter illos tamquam auctor sibi, alter tamquam emptor adserit; ac recte utriusque dicuntur esse, utriusque enim sunt, sed non eodem mo
Abbreviated transcription (Latin):
laranum et ꝯdiscipulum
meũ uidi post multos innos
nõ puto expectas ut adicias
señe. set me hercule idem a¬
nimo acuigentem ⁊ cum cor

Expanded text:
laranum,condiscipulum meum, vidi post multos annos. Non, puto, exspectas, ut adiciam senem, sed mehercules viridem animo ac vigentem et cum cor
Abbreviated transcription (Latin):
ioqd laudadum est quod ipuis
est familiam formosam habet
et tomum pulcram multum se¬
rit. multum fenãt nichil horũ
in ip̃o est. S circa ip̃m. lauda

Expanded text:
id laudandum est, quod ipsius est. Familiam formosam habet et domum pulchram, multum serit, multum fenerat; nihil horum in ipso est, sed circa ipsum. Lauda
Abbreviated transcription (Latin):
tasse quo debebit catẽ desiliet. Qd
adme quam magna sint quib ꝑ¬
eo ip̃m pire nõ magnum est. ꝓ md̾
si uolumus eẽ felices si nec hõium
nec deorum nec rerumtimore u̾saĩ

Expanded text:
tasse quo debebit cadere desiliet. Quid ad me quam magna sint quibus pereo? Ipsum perire non magnum est. Proinde si uolumus esse felices, si nec hominum nec deorum nec rerum timore uersa
Abbreviated transcription (Latin):
pondus ac pena est p̃mente illor
urgetur. inunculis est nisi ac¬
cessit płoya et illum respirarereꝵ
nature spectaculo iussit.⁊at̾re¬
nis ad duina dimisit. hec libãli¬
tas eius est. hec euagatio subdu¬
cit inti secustodie in qua tenet᷑
⁊ celo reficitur quẽadmedumar¬
tifices et alicuus rei subtilioris¬
inspectores que intetione occłos
p̾clarum lumen h̃nt inpublicẽ
pdeunt. et maliqua regione ad
ppłi occium dedicata occłos liba
luce delectant. Sicut animus in
hoc tristi ⁊ obscuro domicilio cla¬
usus quoties põt aꝑtum petit.⁊
inrerumnature conteplatione
requiescit. sapiens assectatorq
sapiẽtie adheret quidem ĩ corpo¬
resuo s optima sui ꝑ te abest ⁊
cogitatones suas ad sublunia in¬
tendi uelut sacram̃to rogatus.
hoc quod nuuit stipẽdiũ putat
ctita formatus est ut illinec. amor
uite nec odium sit. parciturq
mortalia quãus sciat ãplio

Expanded text:
pondus ac poena est; premente illo pondus ac poena est; premente illo urgetur, in vinclis est, nisi accessit philosophia et illum respirare rerum naturae spectaculo iussit et a terrenis ad divina dimisit. Haec libertas eius est, haec evagatio; subducit interim se custodiae, in qua tenetur, et caelo reficitur. Quemadmodum artifices alicuius rei subtilioris, quae intentione oculos precarium lumen, in publicum prodeunt et in aliqua regione ad populi otium dedicata oculos libera luce delectant; sic animus in hoc tristi et obscuro domicilio elusus, quotiens potest, apertum petit et in rerum naturEp 15. Sapiens, assectatorque Sapientiae, adhaeret quidem in Corpore; sed optima sui parte abest, et cogitationes suas ad sublimia tendit. Velut sacramento rogatus hoc, quod vivit, stipendium putat. Et ita formatus est, ut illi nec amor vitae nec odium sit, patiturque mortalia, quamvis sciat amplio
Abbreviated transcription (Latin):
fici quomo scalprum quomõ
luna. sine hiis ꝓcedere ars nõ
põt. nõ tameri hecꝑtes artis au̾
cause sunt ꝓpositum inquid
artificis ꝓp̾ter quod ad facien¬
dum aliquid accedit causa ẽ
ut sit causa ut ẽ efficiẽs causa
innumerabiles sunt nos decã
posita ip̃is subtilitate dixerunt
totum mudum et ꝯsumatum
opuscam eẽ multum enĩ inter¬
est int̾opus et cãm oꝑis aut fer
snãm aut quod facilius ĩ hui¬
nos reu̾ti ube. Quidte inquis
delectat: tempꝰ inter ista ꝯterre
que tibi nullum affectum eri¬
puiit. nullam cupiditatem
ambigũt. Ego quidem prioa̾
illa ago ac tracto. quib pacat᷑
animus et me prius scrutord
inde hunc mundum nec ego
quidem tp̃. ut existimas ꝑdo.
Istas enim ontĩa sinõ scidantur
nec in hãc subtilitatem inutilẽ
subtͣhãtur actollunt. Aeuant ãi¬
mum qui grau sarçina pressuc
explicari fupit et reu̾ti adillaoͦ¬
rum fuit. nam corpus hoc aĩmi

Expanded text:
fici, quomodo scalprum, quomodo fici, quomodo scalprum, quomodo lima; sine his procedere ars non potest. Non tamen hae partes artis aut causae sunt. " Propositum," inquit, "artificis, propter quod ad faciendum aliquid accedit, causa est." Ut sit causa, non est efficiens causa, innumerabiles sunt; nos de causa solita ipsis subtilitate dixerunt, totum mundum et consummatum opus causam esse. Multum enim interest inter opus et causam operis. Aut fer sententiam aut, quod facilius in eiusnos reverti iube. "Quid te," inquis, "delectat tempus inter ista conterere, quae tibi nullum affectum eripiunt, nullam cupiditatem abigunt ?" Ego quidem ut potiora illa ago ac tracto, quibus pacatur animus, et me prius scrutor, deinde hunc mundum. Ne nunc quidem tempus, ut existimas, perdo. Ista enim omnia, si non concidantur nec in hanc subtilitatem inutilem distrahantur, attollunt et levant animum, qui gravi sarcina pressus explicari cupit et reverti ad illa, quorum fuit. Nam corpus hoc animi
Abbreviated transcription (Latin):
dicere nõ quis uerissimum oi¬
cat. Idenim tam supra noz ẽ
quam ip̃a ueritas. hec que ab a¬
Rele et platone ponitm turba
cãrum. annimium multa ⁊¬
aut ninium pauca ꝯp̃hendit.
Namsiquecumq remotoꝗ
effici nõ põt idcãm uidicant
eẽ fuciendi. pauca oixerunt.po¬
nant inter cansas tis̃ nichili
sine tp̃r põrfieri ponant locuz¬
locus. nõ ponunt ubi fiat ali¬
quid ne fiet quidem ponant
nichil sine hoc nec fit necpit
nulla sine motu ars nulla it¬
mutatio est. Set nos nuĩc pri¬
mam et grĩalem querimꝰ cãm
hecsimplex eẽdeb.nam ⁊ mate¬
ria simplex est. Querimus que
sit causa ratio.s. faciens. ⁊ est
deus. Ita enim quecumq re¬
tulistis. nosunt mult et sĩgł
cause set exuna pendẽt exea que
faciet formam dicis cãm ẽẽ. ⁊
hancimponit artifex oꝑi. pars
causa exemplar queq nõ est
cã set instr̃m̃ cause necessariũ
sic neccium est exemplar arti¬

Expanded text:
dicere, non quis verissimum didicere, non quis verissimum dicat. Id enim tam supra nos est quam ipsa veritas. Haec, quae ab Aristotele et Platone ponitur, turba causarum aut nimium multa aut nimium pauca conprendit. Nam si, quocumque remoto quid effici non potest, id causam iudicant esse faciendi, pauca dixerunt. Ponant inter causas tempus; nihil sine tempore potest fieri. Ponant locum; si non fuerit, ubi fiat aliquid, ne fiet quidem. Ponant motum; nihil sine hoc nec fit nec perit. Nulla sine motu ars, nulla mutatio est. Sed nos nunc primam et generalem quaerimus causam. Haec simplex esse debet; nam et materia simplex est. Quaerimus, quid sit causa? Ratio scilicet faciens, id est deus. Ista enim, quaecumque rettulistis, non sunt multae et singulae causae, sed ex una pendent, ex ea, quae faciet. Formam dicis causam esse? Hanc inponit artifex operi; pars causa. Exemplar quoque non est causa, sed instrumentum causae necessarium. Sic necessarium est exemplar arti
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ꝑeunt. ip̃a aũt huma¬
nitas ad quã hõ effũgitur per¬
manet.hominibo laborãtib.
ꝑcuntibo illa nicħ patit̾. Quin¬
q ergo cause sunt ut plato di¬
cit. iõ exquo hec. idaquo hec
io ꝓpter quod nonissime.id
quod exhiis ẽ. tanquam exsta¬
tua. quia dehac loqui cepimus
roexquo es est. id aquo ꝯrtifex
Io inquo forma est que aptat
illi. Idadquod exemplar est ꝙ
muitatur. is qui fac̃. Id ꝓpter qd̃
faciẽli ꝓpoĩtum est. id ꝙ existis
est ip̃astatua. hec omĩa mundus
quoq utait plato habet facien¬
tem hic deus est. exquo sit hec
mat̾ia est forma. hoc est hĩtus
etordo mundi quẽ idemur e
exemplar.s. ad quod deus hãs
fecit. Queris quod sit ꝓpositũ
dei: bonitas est ita cerre pło ait
que deo faciendi mundum fuit
cã bonus est.lono nulla cuꝙ̃
bon: inurdeo est fecit itaqo quã
optimũ potuit. ferergo uidex
sententiam et pronuncia qui
tibi uidatur uerisimilimum

Expanded text:
quidem pereunt, ipsa autem humaquidem pereunt, ipsa autem humanitas, ad quam homo effingitur, permanet, et hominibus laborantibus, intereuntibus illa nihil patitur. Quinque ergo causae sunt, ut Plato dicit: id ex quo, id a quo, id propter quod. Novissime id quod ex his est. Tamquam in statua, quia de hac loqui coepimus, id ex quo aes est, id a quo artifex est, id in quo forma est, quae aptatur illi, id ad quod exemplar est, quod imitatur is, qui facit, id propter quod facientis propositum est, id quod ex istis est, ipsa statua est. Haec omnia mundus quoque, ut ait Plato, habet: facientem: hic deus est. Ex quo fit: haec materia est. Formam: haec est habitus et ordo mundi, quem videmus. Exemplar, scilicet, ad quod deus hanc fecit. Quaeris, quod sit propositum deo ? Bonitas Ita certe Plato ait: " Quae deo faciendi mundum fuit causa? Bonus est; bono nulla cuiusquam boni invidia est. Fecit itaque quam optimum potuit." Fer ergo, iudex, sententiam et pronuntia, quis tibi videatur verissimum
Abbreviated transcription (Latin):
es prima statue cã est num q̃
enim fcã cẽ nisi fuisset idex
cã artifex est.nõ enim potuis¬
set es illiro in hĩtum statue
figurari nsi accessissẽt ꝑ tet
manus. tercia cã est forma.
Neq cnuim statua istadorife¬
roc aut dyadumenos uocaret
nisi hec illieẽt impssa facies.
Quarta causa est façiendi pro¬
positum. nisi enim hoc fuiss
fc̃año ẽet. quod est ꝓpositum
quod iniitauit artificẽ quod
ille sequutus fecit. uł pecc̾ia ẽ
hanc hoc uenditurus fabries¬
uł religio. sidonum templi pe¬
rauit.ergo ⁊ hec causa est ꝓpt
quam fit. annõ putas inter
quoremoto fcm̃ nõ cẽt. hiis qn¬
tam plato adicit exemplar ꝙͣ
ipẽ yteã uocat. h est cñi ad quod
respiciens artifex idq testĩebat
rtrum foris bãt cxemplaradꝙ
referat occłos an intus ꝙ ibi
ip̃e concepit et posuit. hecexem¬
plaria rerum om̃ium deus intͣ
guris est quas plato ydeas appel¬
lat ĩmortales. immutabiles
infatigabiles. Itaq homines

Expanded text:
es prima statuae causa est. Numquam enim facta esset, nisi fuisset id, ex cunda causa artifex est. Non potuisset enim aes illud in habitum statuae figurari, nisi accessissent peritae manus. Tertia causa est forma. Neque enim statua ista doryphoros aut diadumenos vocaretur, nisi haec illi esset inpressa facies. Quarta causa est faciendi propositum. Nam nisi hoc fuisset, facta non esset. Quid est propositum ? Quod invitavit artificem, quod ille secutus fecit; vel pecunia est haec, si venditurus fabricavel religio, si donum templo paravit. Ergo et haec causa est, propter quam fit; an non putas inter quo remoto factum non esset ? His quintam Plato adicit exemplar, quam ipse idean vocat; hoc est enim, ad quod respiciens artifex id, quod destinabat, trum foris habeat exemplar, ad quod referat oculos, an intus, quod ibi ipse concepit et posuit. Haec exemplaria rerum omnium deus intraguris est, quas Plato ideas appellat, inmortales, inmutabiles, infatigabiles. Itaque homines
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ nobis corporis nr̃i caritatem
fateor uos huiusmodi gerere
tutelam. nõ nego indulgendũ
illisibi ẜmẽcdum nego. Multis
enim seruiet qui corpori ẜuit
qui pro illonimiumtimet ꝙ
ad illud omĩa refert. Sic gerere
nos debemus nõ tamquar ꝓꝑ
corpus uiue̾ debeamus. set tã

Expanded text:
e nobis corporis nostri caritatem; fateor nos huius gerere tutelam. Non nego indulgendum illi; serviendum nego. Multis enim serviet, qui corpori servit, qui pro illo nimium timet, qui ad illud omnia refert. Sic gerere nos debemus, non tamquam propter corpus vivere debeamus, sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
Reiciendi signum ẽ protinus ali
nere expũgere. aliqñ nõ reddam
b̃nficium cum possim. Quando
siplus michi detractus ero quam
illi collaturus. sullinõ ent censurꝰ
ullã accessionem recepto eo quo red¬
dito multum multum accessuꝵ
erit. Qui festinat utiq reddeͣ ño ht
aĩum gͣti hoĩs. s debitoris. ⁊ut bre¬
uiter queamus dare. quinimis ci¬
uitus debet ingratus ẽ.Explic̾. liber.

Expanded text:
reiciendi genus est protinus aliud reiciendi genus est protinus aliud nere expungere. Aliquando et non reddam beneficium, cum possim. Quando ? Si plus mihi detracturus ero quam illi conlaturus, si ille non erit sensurus ullam accessionem recepto eo, quo reddito mihi multum abscessurum erit. Qui festinat utique reddere, non habet animum grati hominis, sed debitoris ; et, ut breunere expugnare. Qui nimis civitus debet, ingratus est. Se
Abbreviated transcription (Latin):
m̃um p̃stare gͣtum debeo. Cetu
ciam. aliquado felicitas eius cii
debro. Quid enim regi. quid di¬
cum quidam reciꝑe bñficium ĩ¬
iuriam iudicẽt ⁊ bñfi cia aliis subĩ
de bñficiis ornent. quid amplius
ĩhoꝵ ꝑsona possum quam uelle:
Nec enim ideo bñficium nouum
reitere debeo qr prius nõdum red¬
didi accipiam tam libent̃ quim
datur et p̃bro me amico meo ex̾cẽ¬
de bonitatis sue capacem mat̾iaz
Qui noua accipẽ nõ uult acceptis
offenditur. Non refero grãm. Qͥd
adrem. Nõ est ꝑ me mora. si aũt
occasio o deerit aut faculcas. Ile
p̃stitit michi ueꝑe cum occasionẽ
br̃ẽt cum facultatem xtrum bonꝰ
est uir. an malus: apud bonum
iurum bonam cãm hc̃o. ap̃ ma¬
lum nõ ago. Ne illum quidem
faciendum estimo ut referre grã
mus. et instemus recedentib. Nõ
est referre grãm quod uolens acce¬
peris. nolenti reddere quidam cu
aliquod sibi missum ẽ munuscy¬
lum subinde aliud ĩtempestiue
remictunt.⁊ nichil sedebẽ testat̃

Expanded text:
praestare gratum debeo, ceterualiquando felicitas eius,cui debeo. Quid enim regi, quid pacum quidam recipere beneficium iniuriam iudicent et beneficia subinde aliis beneficiis onerent ? Quid amplius in horum persona possum quam velle ? Nec enim ideo beneficium novum reicere debeo, quia nondum prius reddidi. Accipiam tam libenter, quam dabitur, et praebebo me amico meo exercendae bonitatis suae capacem materiam. Qui nova accipere non vult, acceptis offenditur. Non refero gratiam: quid ad rem ? Non est per me mora, si aut occasio mihi deest aut facultas. Ille praestitit mihi, nempe cum occasionem haberet, cum facultatem. Utrum bonus vir est an malus ? Apud bonum virum bonam causam habeo, apud malum non ago. Ne illud quidem existimo faciendum, ut referre gratiamus et instemus recedentibus. Non est referre gratiam, quod volens acceperis, nolenti reddere. Quidam, cum aliquod illis missum est munusculum, subinde aliud intempestive remittunt et nihil se debere testantur ;
Abbreviated transcription (Latin):
michi ꝑuellam dap̃no castigabo
ꝓmittentis temeritatem. si mag̾¬
s quod nõ recte decli repetam. De¬
mens est qui fidem p̾stat errori. ⁊¬
Ecce ut doleat tibiut postea ꝯsidera¬
tius loquaris quod dare solemus
linguarius dabo. Malosemel ex¬

Expanded text:
mihi pervellam. Damno castigabo mihi pervellam. Damno castigabo promittentis temeritatem : sed, quod non recte dedi, repetam ; demens est, qui fidem praestat errori. Ecce, ut doleat tibi, ut postea consideratius loquaris ! " Quod dicere solemus, linguarium dabo. Si maius e
Abbreviated transcription (Latin):
cum sumẽt deconumꝙ̃ illum peĩ¬
tentia subit. quianicħ melius illo
tp̃r fieri potuit quã ꝙ fcm ẽ nichil
melius ꝯstitui quam ꝙ ꝯstitutũ est
Cetum ad omĩa cun expectatõne
uenitur. si nichil acciderit ꝙ impe¬
diat. Ideo illi omĩa succedẽ dicimꝰ
et nchil s oppinionem accidere
qui psumit animo posse aliꝙint̃¬
uenire que desturata ꝓhibeant in¬
prudentium frducia est ista fortu¬
nam sibi respondere. sapiens ẽ qui¬
utramq eius partem cogitat. Scit
quatumliceat errrori quã inc̾ta sit̃
humana.quam multa ꝯsilus ob¬
stent. Antipicem rerum aclubricã
sortem suspensus. seq̃tur ꝯ siliis cetĩs
tanquam digno dabam indigno
negabo. Erirascendi quoq cãm heo
deceptꝰ. Incipiẽtia tñ ĩ quãtum sit de
quo agitur dabit enim mͥ osilium
ꝓmisserei modus si eriguum est
dabo nõ quia dignus est.s quia ꝓ¬
misi. nectamquam munus dabo
S uerba mea redclimam et urem i¬

Expanded text:
cum sumeret ; ideo numquam illum paenicum sumeret ; ideo numquam illum paenitentia subit, quia nihil melius illo tempore fieri potuit, quam quod factum est, nihil melius constitui, quam constitutum est ; ceterum ad omnia cum exceptione venit : "Si nihil inciderit, quod impediat." Ideo omnia illi succedere dicimus et nihil contra opinionem accidere, quia praesumit animo posse aliquid intervenire, quod destinata prohibeat. Imprudentium ista fiducia est fortunam sibi spondere ; sapiens utramque partem eius cogitat ; scit, quantum liceat errori, quam incerta sint humana, quam multa consiliis obstent ; ancipitem rerum ac lubricam sortem suspensus sequitur, consiliis certis tamquam digno dabam, indigno negabo et nascendi quoque causam habebo deceptus. Inspiciam tamen et, quantum sit, de quo agitur; dabit mihi consilium promissae rei modus. Si exiguum est, dabo, non quia dignus es, sed quia promisi, nec tamquam munus dabo, sed verba mea redimam et aurem
Abbreviated transcription (Latin):
quit utrum ingͣtus sit an gratus: Ex¬
ut ait plato difficilis humam an¬
mi ꝯiectura est nõ expectare temeraĩ¬
um est. huic respondebimus expecta¬
re nõ cͥtissimam rerum ꝯuetõnem
ca accedimꝰ dequib bñ sternedu
cẽ credimus. Quis enĩ pollicetur
serenti ꝓuẽtum nauigãti portum
militati nutoriam marito pudi¬
cauxorem patri pios libõs: seꝗm̾
qua ratio nõ qua uĩtas trahit. Ex¬
pecta ut u̾bum cessura nõ facias ⁊
nisi cooꝑata urtute nichil monĩs
Sicrelicta omĩ actu uita ꝯsistit.
rum spẽs quib cͥdimus. Quis neg̾.
s nichil aliud inuenio ꝑquod cogi¬
tatõem regam. His uitas michi ue¬
stigiis sequenda est cerciora nõ heo
Necut quam diligentissime exi¬
stimem oꝑam dabo ne cito assen¬
tiaꝵ. Siꝑmiseris inquam tedat᷑¬
uni b̃nficia et postea ing̃tum ẽẽ
scicris. dabis an non: sifacias petaᷤᷤ
misisti. nõ mutat sapĩes ꝯsilium ⁊¬
om̃ib hiis manetib que erant

Expanded text:
 utrum ingratus sit an gratus, exut ait Platon, difficilis humani animi coniectura est, non expectare temerarium est." Huic respondebimus numquam expectare nos certissimam rerum comea accedimus, de quibus bene sperandum esse credidimus. Quis enim pollicetur serenti proventum, naviganti portum, militanti victoriam, marito pudicam uxorem, patri pios liberos ? Sequimur, qua ratio, non qua veritas traxit. Expecta, ut nisi bene cessura non facias et nisi comperta veritate nil noveris : relicto omni actu vita consistit.rum species, quibus credidimus." Quis negat ? Sed nihil aliud invenio, per quod cogitationem regam. His veritas mihi vestigiis sequenda est, certiora non habeo ; haec ut quam diligentissime aestimem, operam dabo nec cito illis adsentiar. Sirum beneficium et postea ingratum esse scieris, dabis an non ? Si facis sciens, misisti. Coomnibus his manentibus, quae erant,
Abbreviated transcription (Latin):
Doͦ restitueret. Cct̾um imꝓbissino
mata inscribẽt. ĩg̃tum hõĩem testã¬
cia. Dignus quidem fuit cui ñ Inõ
inscriberetur ille littͣe. s ĩsculpent᷑̃
qui bospitem suum nudo a naufa
similem into quo iacua̾t ip̃e litus
⁊ dãpnato errcẽ discedere. ⁊ inge¬
nue facendum est aliud putaui
deceptus est. Nec uõ supbe stulti
ꝑseuerantia est quo semel dixi qͣ¬
lecumꝙ ẽ fixum ratumq sit. Nõ
ẽ turpe cum re mutare ꝯsilium.
Effice. ut idem status sit cum eci¬
gis. qui fuit cum ꝓmittem. De¬
stituere leuitas erit. si aliquidĩt̾
tentis mutata sic mutatum eẽ cõ¬
silium. Eadem mͥ omnia presta

Expanded text:
domino restitueret, ceterum improbissimo mata inscriberet ingratum hominem testantia. Dignus quidem fuit, cui non inscriberentur illae litterae, sed insculperentur, qui hospitem suum nudo et naufrago similem in id, in quo iacuerat ipse, litus et damnato errore discedere, et ingenue fatendum est : " Aliud putavi, deceptus sum." Haec vero superbae stultitiae perseverantia est: " Quod semel dixi, qualecumque est, fixum ratumque sit." Non est turpe cum re mutare consilium. Effice, ut idem status sit, cum exigis, qui fuit, cum promitterem ; destituere levitas erit. Si aliquid intetentis mutata sit, mutatum esse consilium ? Eadem mihi omnia praesta,
Abbreviated transcription (Latin):
donun rex kẽbat mil tem manu
fortein. cuius multis expeditõib
utilem expertus oꝑam uirtutis cã¬
ill plura doãu̾at et hominem ue¬
nalis animi crebris auctoram̃tis
accendebat. hic nafragus ĩposẜuẽ
cuiusdam macedoĩs expulsus est.⁊
sp̃m recollegit ĩ uillam suam tñs¬
tulit lecto suo xessit affectum
semi anumtꝙ recreauit dieb trigĩ¬
ta sua impensa curauit refecit mati¬
coinstruxit subinde dicẽte. Grãm t̾
gium suum auxilium tacuit et
dia domaret. Ille qui dẽ erat hospes
iustus bonus tot armatis cupidi¬
uirum ⁊bonum ducem agẽ. Quõ
tot milia hõium insaciabilia sacia¬

Expanded text:
donum rex habebat militem manu fortem, cuius in multis expeditionibus utilem expertus operam subiusa donaverat et hominem venalis animae crebris auctoramentis accendebat. Hic naufragus in possessiones cuiusdam Macedonis expulsus est ; eius recollegit, in villam illum suam transtulit, lectulo suo cessit, adfectum semianimemque recreavit, diebus triginta sua impensa curavit, refecit, viatico instruxit subinde dicentem : " Gratiagium suum, auxilium tacuit et dia donaret. Ille quidam erat hospes us tot armatis cupidivirum et bonum ducem agere. Quomodo tot milia hominum insatiabilia satia
Abbreviated transcription (Latin):
aut sapor aut aliqua redelit uti¬
litas. Quedam enim occłos que¬
dam neruos uiuant. Quedam⁊
netera et despata amedicis iuci
aꝑcurrant. quedam medetur ul¬
cerib. quedam int̾iora potu fo¬
uent et pulmonis ac uiscerum
querelos leuant quedam supp̃¬
mum sanguinem tam uarius
singulis usus quam gustus est.
aut stant om̃s aque. aut cunti
aut colligutur. aut uarias habẽt
uenas. alie dulces sunt. alieuai̾e.
Aspere quippeint̾ueniũt false a¬
mareq. aut medicate. exquibꝰ
sulfuratas dicimus ferratas ali¬
is mĩosas. Indicat ium sapor. ha¬
bent p̃terea inulta discrimina pͥ¬
mum tactus frigite calideq. d
inde ponderis leues etgͣnes sũt
deinde coloris pure turbide ce¬
rulee lucide. De inde salubritatis.
sunt enim utiles. sunt mortife¬
re sunt que cogãtur in la pitem. q̃¬
damtenues quedam pingues que¬
dam alunt. quedam sine ulla bi¬
bentis ope transeunt. quedam ha¬

Expanded text:
aut sapor aut aliqua reddit utiaut sapor aut aliqua reddit utilitas: quaedam enim oculos, quaedam neruos iuuant; quaedam inueterata et desperata a medicis uitia percurant; quaedam medentur ulceribus; quaedam interiora potu fouent et pulmonis ac uiscerum querelas leuant; quaedam supprimunt sanguinem: tam uarius singulis usus quam gustus est. Aut stant omnes aquae aut eunt aut colliguntur aut uarias habent uenas. Aliae dulces sunt, aliae uarie asperae; quippe interueniunt salsae amaraeque aut medicatae, ex quibus sulphuratas dicimus, ferratas, aluminosas: indicat uim sapor. Habent praeterea multa discrimina, primum tactus: frigidae calidaeque sunt; deinde ponderis: leues et graues sunt; deinde coloris: purae sunt, turbidae, caeruleae, luridae, deinde salubritatis: sunt enim utiles, sunt mortiferae, sunt quae cogantur in lapidem, quaedam tenues, quaedam pingues; quaedam alunt, quaedam sine ulla bibentis ope transeunt, quaedam ha
Abbreviated transcription (Latin):
in occultis ex̾citatei subtilitas nõ
erit inapto det̾ior. Nichil añt
ẽ aꝑtius hiis solitarib que ot̃
quitiam nrãm firoremꝙ di¬
scutitur que dãpnamus nec po¬
nimus. Queramus ergo de
ratione fiant. siue utait ouidi
fons erat illimis nitidis argen¬
tens undis: Siue ut. ait uirgili
un ꝑ ora nouẽ uasto cum mur¬
mure montis. Item marepre¬
ruptum ⁊ pellago p̾mit arna
sonanti. Siut ap̾ud te nimor.i¬
kmñe inuenio elisius siculis de
fontib exilit amnis. Si qua
ratio qua subm inistraret.qũo
tot flumina ingentia ꝑdiem
noctemꝙ decurrant. Quare ali¬
a hybernis aquis intumescãt
alia indefectu cetorum amn¬
um crescant. Nullum int̾im
seponemus aturba ppric nafe
ac singłaris. ⁊ illi suum diem
dabimus. Nunc uulgares a¬
quas ꝓsequamur. tam frigidas
quam calentes inquib calen¬
tib querẽdum erit. utrum ca¬
lide nascantur anfiant. De cet̾r
quoqo disseremuc quas in sigss

Expanded text:
in occultis exercitata subtilitas non in occultis exercitata subtilitas non erit in aperta deterior. Nihil est autem apertius his salutaribus, quae contra nequitiam nostram furoremque discuntur, quae damnamus nec ponimus. Quaeramus ergo de ratione fiant siue, ut ait Ouidius, "fons erat illimis nitidis argenteus undis", siue, ut ait Uergilius, "unde per ora nouem uasto cum murmure montis it mare praeruptum et pelago premit arua sonanti; siue, ut apud te, lunior carissime, inuenio, "Elius Siculis de fontibus exilit amnis"; si qua ratio aquas subministrat; quomodo tot flumina ingentia per diem noctemque decurrant; quare alia hibernis aquis intumescant, alia in defectu ceterorum amnium crescant. Nilum interim seponemus a turba, propriae naturae ac singularis, et illi suum diem dabimus. Nunc uulgares aquas persequamur, tam frigidas quam calentes: in quibus calentibus quaerendum erit, utrum calidae nascantur an fiant. De ceteris quoque disseremus, quas insignes
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Cet̾a magno estimata mor¬
talib etiam siquis domum c
attulerit. sic intueri. quasi exitu¬
ra qua uenerint quid ẽ p̾cipirũ
altos supra fortuita sp̃e tollere
huius meminisse ut sine felix
oris scias hicnõ futurum din
siue imfelix scias hoc te nõ ẽẽ
nisi⁊ nõ putes. Quid est p̾cipu¬
efficit nõ euenire quiris eẽ libe¬
rum. s euenire nature c̃lib̾ ẽ
aũt qui ẜuitutem suam effugit
hec ẽ assidua et indubitabilis ⁊
ꝑ diem et ꝑ noctem equalit̾ pre¬
mens sine int̾uallo siue cumn¬
metu sibi ẜuire grauissima ẜui
tus est. quam discutere facile ẽ
si desieris multa posce̾. si desieris
tibi referre mercedem. siantem
occłos et naturam tuam posuĩs
etetatem. licet prima sit ac tibi
ip̃e dixis quid insanio. quid ha¬
nelo. quid sudo. quid tram quid
forum solicito: Nec multo opu
rerum naturam. primo discede¬
mus asordib.de inde animuz
ip̃m qua summo magnoq op
est secducemur acorpore. De ind̾

Expanded text:
tem; cetera magno aestimata mortem; cetera magno aestimata mortalibus, etiamsi quis domum casus adtulerit, sic intueri quasi exitura qua uenerint. Quid est praecipuum? Altos supra fortuita spiritus tollere, hominis meminisse, ut, siue felix eris, scias hoc non futurum diu, siue infelix, scias hoc te non esse, si non putes. Quid est praecipuefficit non e iure Quiritium liberum sed e iure naturae. Liber est autem, qui seruitutem suam effugit: haec est assidua et ineluctabilis et per diem ac noctem aequaliter premens, sine interuallo, sine commeatu. Sibi seruire grauissima est seruitus: quam discutere facile est, si desieris multa te poscere, si desieris tibi referre mercedem, si ante oculos et naturam tuam posueris et aetatem, licet prima sit, ac tibi ipse dixeris: "Quid insanio? quid anhelo? quid sudo? quid terram, quid forum uerso? Nec multo opusrerum naturam: primo discedemus a sordidis; deinde animam ipsum, quo sano magnoque opus est, seducemus a corpore; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
multis reb nõ exnatura s ex
humilitate nrã magritudo ẽ
quid p̃cipuum reb humaĩs
est.Non classib maria ꝯples¬
se. nec inrubri maris littore sigͣ
posusse. nõ deficiente t̾ra ad in¬
uiuias alioꝵ errasse inccca no igꝰ¬
ta querentem.set aĩo ome ui¬
disse et qua nulla maior est uic¬
toria uicium domuisse ĩ nunx¬
rabiles sut qui urbes qui po¬
pulos habuerũt in potate pau
quod speres. Quid enim dig¬
ht̃ quod ꝯcupiscas. Quaadimi¬
noꝵ ꝯu̾satione quotiẽs ⁊ hũa¬
na recideris nõ alit̾ caligabis q̃m
quorum occłi indensam umbrã
ferre quasi tibi noliĩs accidere.
Debuisses enim uelle si omĩa¬
scisses exdec̾to dei fieri . flere. q̃ri
et gemere desissere est. Quid est
p̃cipuum. Animus contra cala¬
mitate fortis et contumax lu¬
nec aurdus ꝑiculi nec fuge qui
sciat fortunam nõ expectare s fa
tumultu nec huius fulgore ꝑ¬
cussus. Quid est p̾ai puum non

Expanded text:
multis rebus non ex natura sua sed ex multis rebus non ex natura sua sed ex humilitate nostra magnitudo est. Quid praecipuum in rebus humanis est? Non classibus maria complesse nec in Rubri maris litore signa fixisse nec, deficiente ad iniurias terra, errasse in oceano ignota quaerentem, sed animo omne uidisse et, qua maior nulla uictoria est, uitia domuisse: innumerabiles sunt qui populos, qui urbes habuerunt in potestate, pauquod speres. Quid enim habet, quod concupiscas? qui a diuinorum conuersatione quotiens ad humana recideris, non aliter caligabis quam quorum oculi in densam umbram ferre, quasi tibi uolueris accidere debuisses enim uelle, si scisses omnia ex decreto dei fieri: flere, queri et gemere desciscere est. Quid est praecipuum? Animus contra calamitates fortis et contumax, lunec auidus periculi nec fugax, qui sciat fortunam non expectare sed fac tumultu nec huius fulgore percussus. Quid est praecipuum? Non