comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinam seueritatemq minuebat. Cassius legionibus in hi¬
berna dispotis ad ius dicendum cordubam se recepit: contra¬
ctumq in ea es alienum grauissimis ouerihus prouinti&
constituit exsoluere. & ut largitionis postulabat consuetu¬
do per causam liberalitatis speciosa exempla largitionum
querebantur. pecuniȩ locupletibus imperabantur. quas lõ¬
ginus sibi expensas ferri non tantum patiebatur. sed etiam
cogebat. ĩ gregem locupletum Simultatum causȩ tenue
coniiciebantur. neq ullum genus quęstus. aut magni et eui¬
dentis aut minimi & sordidi pretermittebatur: quo domuᷤ
& tribunal imperatoris uacaret. Nemo erat modo aliquã
iacturam facere poss&: quin aut uadimonio teneretur: aut
interreos referretur. Ita magna etiam solicitudo periculorũ
ad iacturas & detrimenta rei familiaris adiungebatur.
Quibus de causis accidit: ut cum Longinus imperator ea¬
dem faceret quȩ fecerat quęstor: similia rursus de morte

Expanded text:
disciplinam severitatemque minuebant. § 49 Cassius legionibus in hiberna dispositis ad ius dicendum Cordubam se recepit contractumque in ea aes alienum gravissimis oneribus provinciae constituit exsolvere; et ut largitionis postulat consuetudo, per causam liberalitatis speciosam plura largitori quaerebantur. Pecuniae locupletibus imperabantur, quas Longinus sib expensas ferri non tantum patiebatur sed etiam cogebat, in gregem locupletium simultatium causa tenues coiciebantur, neque ullum genus quaestus aut magni et evidentis aut minimi et sordidi praetermittebatur quo domus et tribunal imperatoris vacaret. Nemo erat, qui modo aliquam iacturam facere posset, quin aut vadimonio teneretur aut in reos referretur. Ita magna etiam sollicitudo periculorum ad iacturas et detrimenta rei familiaris adiungebatur. § 50 Quibus de causis accidit ut, cum Longinus imperator eadem faceret quae fecerat quaestor, similia rursus de morte
Abbreviated transcription (Latin):
siones. Quͦd uel ex conscientia sua: cum de se mutuo sen¬
tire prouinciam crederet. uel mutuis signis & testimoniis
eorum qui difficulter odia dissimulabant anim aduertere
poterat & compensare offensionem prouinciȩ exercitu
amoͣre cupiebat. Itaq cum primum in unum locum exer¬
citum conduxit sextertia.c. militibus est pollicitus. Neq
multũ postꝗͣ in lusitania medobrigam oppidum montẽq
herminium expugnass&. quo medobrigenses confugerant
ibiq imperator ess& appellatus. iterum sextertuis centum
milites donauit. Multa preterea & magna premia singu¬
lis concedebat. quȩ speciosum reddebant presentem exer¬
citus amorem. paulatim tamen & occulte militarem¬

Expanded text:
siones, quod vel ex conscientia sua, cum de se mutuo sensiones, quod vel ex conscientia sua, cum de se mutuo sentire provinciam crederet, vel multis signis et testimoniis eorum qui difficulter odia dissimulabant animum advertere poterat, et compensare offensionem provinciae exercitus amore cupiebat. Itaque, cum primum in unum locum exercitum conduxit, sestertios centenos militibus est pollicitus, nec multo post, cum in Lusitania Medobregam oppidum montemque Herminium expugnasset, quo Medobregenses confugerant, ibique imperator esset appellatus, sestertiis centenis milites donavit. Multa praeterea et magna praemia singulis concedebat; quae speciosum reddebant praesentem exercitus amorem, paulatim tamen et occulte militarem
Abbreviated transcription (Latin):
processerat. Capit ex hoc prelio pentiremem unam trire¬
mes duas. dierotas uiii. compluresq remiges octauianos
diem tertium contendit in insulam issam: qđ eo se rece¬
pisse ex fuga credebat Octauium. Erat in ea oppidum no¬
peruenit: oppidani supplices se uatinio dediderunt. com¬
peritq ipsum Octauium paruis paucisq nauigiis uento
secundo regionem grȩcie petisse: inde ut siciliam: deinde¬
ut africam caperet. Ita breui spatio re preclarissime ge¬
sta: prouincia recepta: & cornificio reddita. classe aduer¬
sariorum ex illo toto sinu expulsa uictor se brundusiũ
incolumi exercitu & classe recepit. His autem tempori¬
bus quibus Cȩsar ad dirachium Pompeium obsidehat: &¬
Q Cassius longinus in hispania propretore. prouinciȩ ulte¬
rioris obtinendę causa relictus. siue consuetudine naturȩ
suae. suit odio qđ: illam prouinciam susceperat quaestor
ex insidus ibi uulneratus: magnas odii sui fecerat acces¬

Expanded text:
processerat. Capit ex eo proelio penterem unam, trireprocesserat. Capit ex eo proelio penterem unam, triremis duas, dicrotas VIII complurisque remiges Octavianos sumpto post diem tertium contendit in insulam Issam, quod eo se recepisse ex fuga credebat Octavium. Erat in ea noctavio. Quo ut venit, oppidani supplices se Vatinio dediderunt, comperitque ipsum Octavium parvis paucisque navigiis vento secundo regionem Graeciae petisse, inde ut Siciliam, deinde Africam caperet. Ita brevi spatio re praeclarissime gesta, provincia recepta et Cornificio reddita, classe adversariorum ex illo toto sinu expulsa victor se Brundisium incolumi exercitu et classe recepit. § 48 Eis autem temporibus quibus Caesar ad Dyrrachium Pompeium obsideQ. Cassius Longinus, in Hispania pro praetore provinciae ulterioris obtinendae causa relictus, sive consuetudine naturae suae sive odio quod in illam provinciam susceperat quaestor ex insidiis ibi vulneratus, magnas odi sui fecerat acces
Abbreviated transcription (Latin):
cominus in angusto mari prelium factum est. Quantoq
coniunctis magnis nauibus confligendi potestas dabatu&.
tanto superiores erant Uatiniani: qui admiranda uirtute
ex suis nauibus in hostium naues transire non dubitabãt.
& dimicatione equata longe superiores uirtute rem feliciter
gerebant. Deprimitur ipsius Octauii quadriremis: multae
prȩterea capiuntur: aut rostris perforatȩ merguntur. Pro¬
pugnatores octauiani partim in nauibus iugulantur. par-¬
tim in mari precipitantur. Ipse Octauius se in scapham
confert. in quam plures cum confugerent depressa scapha
uulneratus tamen adnatat ad suum mio paronem. Eo rece¬
ptus cum prelium nox dirimer&. tempestate magna uix per¬
fugit. Sequuntur hunc suȩ̨ naues non nullȩ: quas casus ab
illo periculo uendicarat. At uatinius re bene gesta rece¬
ꝑtui cecinit. siusq omnibus incolumibus in eum se partũ
uictor recepit: quo ex portu classis octauiana ad dimicandũ

Expanded text:
comminus in angusto mari proelium factum est. Quantoque comminus in angusto mari proelium factum est. Quantoque coniunctis magis navibus confligendi potestas dabatur, tanto superiores erant Vatiniani; qui admiranda virtute ex suis navibus in hostium navis transilire non dubitabant et dimicatione aequata longe superiores virtute rem feliciter gerebant. Deprimitur ipsius Octavi quadriremis, multae praeterea capiuntur aut rostris perforatae merguntur; propugnatores Octaviani partim in navibus iugulantur, partim in mare praecipitantur. Ipse Octavius se in scapham confert; in quam plures cum confugerent, depressa scapha vulneratus tamen adnatat ad suum myoparonem. Eo receptus, cum proelium nox dirimeret, tempestate magna velis profugit. Sequuntur hunc suae naves non nullae, quas casus ab illo periculo vindicarat. § 47 At Vatinius re bene gesta receptui cecinit suisque omnibus incolumibus in eum se portum victor recepit, quo ex portu classis Octavi ad dimicandum
Abbreviated transcription (Latin):
bulenta & nulla suspitio etiam hostis: repente aduersã ad
se uenientem nauem ãtennis ad medium malum demissis
instructam propugnatoribus animaduertit. Quod ubi con¬
spexit celeriter uela subduci: dimittiq ad antennas iussit
& milites armari. & uexillo sublato. quo pugnandi dabat
signum: quae primae naues subsequebantur. idem ut facerẽt.
significabat. Parabant se uatiniani repente oppressi. pa¬
rati Deinceps octauiani ex portu procedunt. Instruit᷑
Utraq a cies: ordine disposita magis octauiana: paratior
militum animis uatiniana. Uatinius cum animad
uerteret. neq nauium se magnitudine: neq tiumero
parem esse dimicationi: fortunȩ rem committere maluit.
taq primus sua quinqueremi in quadriremem ipsius Ota¬
uii impetum fecit. celerrime fortissimeq contra illo re¬
tur acrit̾ reliquis locis prelium: concurriturq ad duces
maxime. Nam cum suo quisq auxilium ferret magnu

Expanded text:
bulenta et nulla suspicio hostis, repente adversam ad bulenta et nulla suspicio hostis, repente adversam ad se venientem navem antemnis ad medium malum demissis instructam propugnatoribus animum advertit. Quod ubi conspexit, celeriter vela subduci demittique antemnas iubet et milites armari et vexillo sublato, quo pugnandi dabat signum, quae primae naves subsequebantur idem ut facerent significabat. Parabant se Vatiniani repente oppressi; parati deinceps Octaviani ex portu procedebant. Instruitur utrimque acies, ordine disposita magis Octaviana, paratior militum animis Vatiniana. § 46 Vatinius cum animum adverteret neque navium se magnitudine neque numero pse fortuitae dimicationi, fortunae rem committere maluit. Itaque primus sua quinqueremi in quadriremem ipsius Octavi impetum fecit. Celerrime fortissimeque contra illo retur acriter reliquis locis proelium concurriturque ad duces maxime: nam cum suo quisque auxilium ferret, magnum
Abbreviated transcription (Latin):
relicti erant hrundusii: cum exercitus in in greciam transpor¬
taretur. profectus est in yliritum maritimasq non nullas
ciuitates: quȩ defecerant. Octauioq se tradiderant parti
recipiebat. partim remanentes in suo consilio. preterurhe¬
batur. nec sibi ullius rei moram necessitatemq iniunge¬
bat: quin ꝗͣ celerrime poss&. ipsum Octauium persequere¬
tur. Hunc ab oppugnatione epidauri terra mariq ubi no¬
strum erat presidium aduentu suo discedere inuitum¬
coegit. prȩsidiumq nostrum recepit. Octauius senim Uati¬
nium cum classe magna ex parte confectam ex nauiculis
actuarus habere cognouisset. confisus sua classe substitit
ad insulam tauridem. Iua regione Uatinius insequens naui¬
gabat. non qđ octauium ibi restitisse sciret: sed qđ eum lõ¬
gius progressum insequi decreuerat. Cum propius tauridẽ
accessisset distensis suis nauibus. qđ & tempestas erat tur¬

Expanded text:
relicti erant Brundisi, cum exercitus in Graeciam transporrelicti erant Brundisi, cum exercitus in Graeciam transportaretur, profectus est in Illyricum maritimasque non nullas civitates, quae defecerant Octavioque se tradiderant, partim recipiebat, partim remanentis in suo consilio praetervehebatur nec sibi ullius rei moram necessitatemque iniungebat quin quam celerrime posset ipsum Octavium persequeretur. Hunc oppugnantem Epidaurum terra marique, ubi nostrum erat praesidium, adventu suo discedere ab oppugnatcoegit praesidiumque nostrum recepit. § 45 Octavius cum Vatinium classem magna ex parte confectam ex naviculis actuariis habere cognosset, confisus sua classe substitit ad insulam Tauridem; qua regione Vatinius insequens navigabat, non quo Octavium ibi restitisse sciret, sed quod eum longius progressum insequi decreverat. Cum propius Tauridem accessisset distensis suis navibus, quod et tempestas erat tur
Abbreviated transcription (Latin):
ferendum euocaretur: &. M. Octauium audiret cum barba¬
ris federa percussisse: compluribusq locis fironũ & militum
oppugnare prȩsidia partim classe per se: partim pedestribus
copus per barbaros: & si graui ualitudine affectus uix cor¬
poris Uiribus animum sequebatur: tamen uirtute uicit in¬
commodum natura.: difficultatesq hiemis & subitae prȩpa¬
rationis. Nam cum ipse in portu paucas naues longas ha¬
ber&. litteras in achaiam ad calenum. uti sibi classem
mitteret destinauit. Quod cum tardius fier& ꝗͣ periculũ
nostrorum flagitabat. qui substinere impetum Octauii nõ
poterant: nauibus actuariiᷤ. quarum numerus erat satis ma¬
gnus magnitudine quidem satis iusta ad preliandum. rostra¬
ipse imposuit. Et adiunctis iis nauibus longis & numero das¬
sis aucto militibusq ueteranis impositis. quorum magnã
copiam habebat. ex omnibus legionibus: qui numero egrorũ

Expanded text:
ferendum evocaretur et M. Octavium audiret cum barbaferendum evocaretur et M. Octavium audiret cum barbaris foedera percussisse compluribusque locis nostrorum militum oppugnare praesidia partim classe per se partim pedestribus copiis per barbaros, etsi gravi valetudine adfectus vix corporis viribus animum sequebatur, tamen virtute vicit incommodum naturae difficultatesque et hiemis et subitae praeparationis. Nam cum ipse paucas in portu navis longas haberet, litteras in Achaiam ad Q. Calenum misit, uti sibi classem mitteret. Quod cum tardius fieret quam periculum nostrorum flagitabat, qui sustinere impetum Octavi non poterant, navibus actuariis, quarum numerus erat satis magnus, magnitudo nequaquam satis iusta ad proeliandum, rostra imposuit. His adiunctis navibus longis et numero classis aucto militibus veteranis impositis, quorum magnam copiam habebat ex omnibus legionibus, qui numero aegrorum
Abbreviated transcription (Latin):
lum gerebat. Ita cum durissimis tempestatibus propter
inopiam castella aut oppida expugnare cogeretur. crebra
in com moda accipiebat. adeoq est a barbatis contemptus.
ut salonam se recipiens in oppidum maritimum quod ciues
romani fortissimi fidelissimiq incolebant: in agmine dimi¬
care sit coactus. Quo prelio duobus milibus militum ampliꝰ
amissis: centurionibus.XXxuiii: tribunisq quatuor. cum re¬
liquis copiis se salonam recepit. Summaq ibi difficultate re¬
ru oium p̃ssus paucis mensibus morbo periit. Cuius et infe¬
licitas uiui & subita mors in magnam spem Octauium ad¬
duxit prouinciȩ potiundȩ: quem tamen diutius in rebus se¬
cundis & fortuna quȩ plurimum in bello potist diligentiaq
Cornificii & uirtus Uatinii uersari passa non est. Uatinius
hrundusii cum esset cognitis rebus quȩ geste erant in yliri¬
cum: cum crebris litteris Cornificii ad auxilium prouinciae:

Expanded text:
lum gerebat. Ita cum durissimis tempestatibus propter lum gerebat. Ita cum durissimis tempestatibus propter inopiam castella aut oppida expugnare cogeretur, crebro incommoda accipiebat adeoque est a barbaris contemptus ut Salonam se recipiens in oppidum maritimum, quod cives Romani fortissimi fidelissimi incolebant, in agmine dimicare sit coactus. Quo proelio duobus milibus militum amplius amissis, centurionibus XXXVIII, tribunis IIII, cum reliquis copiis Salonam se recepit summaque ibi difficultate rerum omnium pressus paucis mensibus morbo periit. Cuius et infelicitas vivi et subita mors in magnam spem Octavium adduxit provinciae potiendae; quem tamen diutius in rebus secundis et fortuna, quae plurimum in bellis potest, diligentiaque Cornifici et virtus Vatini versari passa non est. § 44 Vatinius Brundisi cum esset, cognitis rebus quae gestae erant in Illyrico, cum crebris litteris Cornifici ad auxilium provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
ras ad Gabinium mittit. Uti cum legionibus tyronũ que
nuper erant conscriptȩ. prosicisceretur in yliricum: coniun¬
ctisq copis cum . Q. Cornificio si quod prouinciȩ periculũ
coͥnferretur depelleret. sin ea non magnis copiis tuta
esse posset: in matecloniam legiones adduceret. Omnem .ti.
illam partem regionemq uiuo . CN. Pompeio bellum instau¬
raturam esse credebat. Gabinius ut in yliricũ uenit: hiber¬
no tempore anni ac difficili: siue copiosiorem prouinciam
existimans: siue multum fortune uictoris Cy̧saris tribues¬
siue uirtute & scientia sua confisus. qua sȩpe in bellis pe¬
riclitatus. magnas res & secuudas ductu ausuq suo gesse¬
rat. neq prouinciȩ facultatibus subleuabatur. quȩ partim
erat exinanita. partim infidelis: neq nauibus intercluso ma¬
ri tempestatibus commeatus supportari poterat. magnisq
difficultatibus coactus non ut uolebat sed ut necesse erat bel¬

Expanded text:
ras ad Gabinium mittit, uti cum legionibus tironum, quae ras ad Gabinium mittit, uti cum legionibus tironum, quae nuper erant conscriptae, proficisceretur in Illyricum coniunctisque copiis cum Q. Cornificio, si quod periculum provinciae inferretur, depelleret; sin ea non magnis copiis tuta esse posset, in Macedoniam legiones adduceret. Omnem enim illam partem regionemque vivo Cn. Pompeio bellum instauraturam esse credebat. § 43 Gabinius ut in Illyricum venit hiberno tempore anni ac difficili sive copiosiorem provinciam existimans sive multum fortunae victoris Caesaris tribuesive virtute et scientia sua confisus, qua saepe in bellis periclitatus magnas res et secundas ductu ausuque suo gesserat, neque provinciae facultatibus sublevabatur, quae partim erat exinanita partim infidelis, neque navibus intercluso mari tempestatibus commeatus supportari poterat; magnisque difficultatibus coactus non ut volebat sed ut necesse erat bel
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia ac diligentia sua qđ magnam curam susci piebat
ne quo temere progrederetur & recepit & defendit. Nanq &
castella complura locis editis posita. quorum opportuni¬
tas castellanos impellebat ad decursiones faciendas &
bellum inferendum expugnauit: eaq preda milites dona¬
uit. Quae &si erat tenuis: tamen in tanta prouinciȩ despe¬
ratione erat grata. presertim uirtute parta. Et cu Octa¬
uius ex fuga pharsalici prelu magna classe in illum se
sinum contuliss&: paucis nauibus iadȩstinorum: quorum
semper in rẽ pu. singulare constiterat officium: dispersis octa¬
uianis nauibus erat potitus. ita ut classe dimicare posset: ad¬
iunctis captiuis nauibus sociorum. Et cum diuersissima
parte orbis terrarum . CN. Pompeium uictor. sequeretur. cõ¬
pluresq aduersarios in yliricum propter macedoniȩ propinꝗ¬
tatem se reliquiis ex fuga collectis compulisse audir& lute¬

Expanded text:
en prudentia ac diligentia sua, quod magnam curam suscipiebat en prudentia ac diligentia sua, quod magnam curam suscipiebat ne quo temere progrederetur, et recepit et defendit. Namque et castella complura locis editis posita, quorum opportunitas castellanos impellebat ad decursiones faciendas et bellum inferendum, expugnavit eaque praeda milites donavit, quae etsi erat tenuis, tamen in tanta provinciae desperatione erat grata, praesertim virtute parta, et cum Octavius ex fuga Pharsalici proeli magna classe in illum se sinum contulisset, paucis navibus Iadertinorum, quorum semper in rem publicam singulare constiterat officium, dispersis Octavianis navibus erat potitus, ut vel classe dimicare posset adiunctis captivis navibus sociorum. Cum diversissima parte orbis terrarum Cn. Pompeium Caesar victor sequeretur complurisque adversarios in Illyricum propter Macedoniae propinquitatem se reliquiis ex fuga collectis contulisse audiret, litte
Abbreviated transcription (Latin):
mitius accepto: reliquias exercitus dissipati collegit: itineri¬
busq tutis per capadociam se in asiam recepit. Pharnates
rebus secundis elatus cum de Cęsare ea quȩ optabat spe-¬
raret. pontum omnibus copis occupauit: ibiq & uictor &
crudelissimus rex cum sibi fortunam paternam feliciore euẽ¬
tu destinaret multa oppida expugnauit: bona ciuium ro-¬
manorum, ponticorumq diripuit. supplicia constituit in
eos. qui aliquam fortunȩ atq aetatis cõmẽdationẽ habebãt.
ea. quȩ morte essent miseriora: pontumq nullo defendẽte
paternum regnum glorians se recepisse: obtinebat. Sub idẽ
tempus in ylirico est incommodum acceptum: quę proiũ¬
cia superioribus mensibus retenta non tantum sine ignomi¬
nia. sed etiam cum laude erat. Nanq eo missus estate ⁊¬
cum duabus legionibus Cornificius cęsaris quęstor ꝓp̃tore.
q̃ qͣ erat prouincia minime copiosa ad exercitus alendo.

Expanded text:
mitius accepto reliquias exercitus dissipati collegit itinerimitius accepto reliquias exercitus dissipati collegit itineribusque tutis per Cappadociam se in Asiam recepit. § 41 Pharnaces rebus secundis elatus, cum de Caesare ea quae optabat speraret, Pontum omnibus copiis occupavit ibique et victor et crudelissimus rex, cum sibi fortunam paternam feliciore eventu destinaret, multa oppida expugnavit, bona civium Romanorum Ponticorumque diripuit, supplicia constituit in eos qui aliquam formae atque aetatis commendationem habebant ea quae morte essent miseriora, Pontumque nullo defendente paternum regnum glorians se recepisse obtinebat. § 42 Sub idem tempus in Illyrico est incommodum acceptum, quae provincia superioribus mensibus retenta non tantum sine ignominia sed etiam cum laude erat. Namque eo missus aestate cum duabus legionibus Q. Cornificius, Caesaris quaestor, pro quam erat provincia minime copiosa ad exercitus alendos
Abbreviated transcription (Latin):
samq transiret: aduerseq hostes aggrederetur. At
pontica ex altera parte legio cum paululum auersa
hostibus cessisset: fossam autem circũire acies secunda
conata esset. ut aperto latere aggrederetur hostes: in ipso
transitu fosse confixa est. Deiotari uero legiones uix impe¬
tum substinuerunt. Ita uictrites regiȩ copiȩ cornu suo de¬
xtro mediaq acie cum uerterunt se ad .xxxui. legionẽ.
quȩ tamen fortiter uincentium impetum substinuit. magris
copus hostium circundata: pręstantissimoq animo pugnas.
in orhem se recipiunt ad radites montium: quo pharnaceᷤᷤ
insequi propter iniquitatem loci noluit. Ita pontica legiõe
pene tota amissa. magna parte deiotari militum interfecta.
XXXUI. legio in loca se superiora contulit. non amplius. ceͦl
desideratis. Ceciderunt eo prelio splendidi atq illustres
uiri non nulli ȩquites romani. Quo tamen in cõmodo Do¬

Expanded text:
samque transiret aversosque hostis aggrederetur. At samque transiret aversosque hostis aggrederetur. At Pontica ex altera parte legio, cum paulum aversa hostibus cessisset, fossam autem circumire ac transcendere conata esset, ut aperto latere aggrederetur hostem, in ipso transitu fossae confixa et oppressa est. Deiotari vero legiones vix impetum sustinuerunt. Ita victrices regiae copiae cornu suou dextro mediaque acie converterunt se ad XXXVI. legionem. Quae tamen fortiter vincentium impetum sustinuit, magnis copiis hostium circumdata praesentissimo animo pugnans in orbem se recepit ad radices montium; quo Pharnaces insequi propter iniquitatem loci noluit. Ita Pontica legione paene tota amissa, magna parte Deiotari militum interfecta XXXVI. legio in loca se superiora contulit non amplius CCL desideratis. Ceciderunt eo proelio splendidi atque inlustres viri non nulli, equites Romani. Quo tamen incommodo Do
Abbreviated transcription (Latin):
produtere aciem. Inter has fossas aciem semper in¬
struebat. ł quitatum autem omnem ab lateribu
extra fossas collocabat. qui neq aliter ese utilis poterat¬
& multum numero anteibat numerum equitatum. Do-¬
mitius autem cum tesari s peritulo ꝗͣ suo commoueretur.
neq se tuto discessurum arbitrabãtur si condiciones qͣs
rerecerat rursus appeter&. aut sine causa discederet.
ex propinquis castris in aciem exercitum deduxit xxxui.
legionem in dextro cornu collocauit. ponticam in sini¬
stro. Deiotari legiones in meilia acie contulit. Quibꝰ
tamen angustissimum interuallum frontis reliquit
reliquis cohortibus in insidiis collocatis. Sic utrinq
acie instructa protessum est ad dimicandum. signo
sub idem tempus ab utroq dato concurritur acriter
uarieq pugnatur. Nam .xxxui. legio cum extra
fossam in equitatum regis impetum fecisset: adeo secũ¬
dum prelium fecit ut menibus oppidi succederet. fos¬

Expanded text:
producere aciem. Inter has fossas aciem semper inproducere aciem. Inter has fossas aciem semper instruebat, equitatum autem omnem ab lateribus extra fossam collocabat; qui neque aliter utilis esse poterat et multum numero anteibat nostrum equitatum. § 39 Domitius autem, cum Caesaris magis periculo quam suo commoveretur neque se tuto discessurum arbitraretur, si condiciones quas reicerat rursus appeteret aut sine causa discederet, ex propinquis castris in aciem exercitum eduxit; XXXVI. legionem in dextro cornu collocavit, Ponticam in sinistro, Deiotari legiones in mediam aciem contulit, quibus tamen angustissimum intervallum frontis reliquit reliquis cohortibus in subsidiis collocatis. sic utrimque acie instructa processum est ad dimicandum. § 40 Signo sub idem tempus ab utroque dato concurritur: acriter varieque pugnatur. Nam XXXVI. legio, cum extra fossam in equites regis impetum fecisset, adeo secundum proelium fecit ut moenibus oppidi succederet fos
Abbreviated transcription (Latin):
instituto. In fronte enim simplici directa acie. tornua triniᷤ
firmabantur subsidiis. Eadem ratione mediȩ collocabã¬
tur acies. duobus dextra sinistraq interuallis. simplici¬
bus ordinibus instructis. Perfecit inceptum castrorũ opus
domitius: parte copiarum pro uallo instructa. Proxima nocte
Pharnates interceptis tahellariis. qui de alexandrinis: litte
ras ad Domitium ferebant: cognoscit Cȩsarem magno ĩ
periculo uersari: fagitareq a Domitio ut ꝗͣ primum sibi
subsidia mitter&. propiusq ipse alexandriam per syriã
accederet. Qua cognita te pharnates uictoriȩ loco du-¬
cebat: si trahere tempus posset: cum recessurum Domi¬
tium celeriter putaret. Itaq ab oppido qua facillimum
accessum & equissimum ad dimicandum nostris uide¬
bat. fossas duas directas: non ita magno medio inter¬
uallo relicto: quatuor pedum altitudinis in eum lo¬
tum deduxit. quo longius constituerat suam non ⁊¬

Expanded text:
instituto. and fronte enim simplici derecta acie cornua trinis instituto. and fronte enim simplici derecta acie cornua trinis firmabantur subsidiis; eadem ratione haec media collocabantur acie duobus dextra sinistraque intervallis simplicibus ordinibus instructis. Perfecit inceptum castrorum opus Domitius parte copiarum pro vallo constituta. § 38 Proxima nocte Pharnaces interceptis tabellariis, qui de Alexandrinis rebus ras ad Domitium ferebant, cognoscit Caesarem magno in periculo versari flagitarique ab Domitio ut quam primum Caesari subsidia mitteret propiusque ipse Alexandream per Syriam accederet. Qua cognita re Pharnaces victoriae loco ducebat, si trahere tempus posset, cum discedendum Domitio celeriter putaret. Itaque ab oppido, qua facillimum accessum et aequissimum ad dimicandum nostris videbat, fossas duas derectas non ita magno medio intervallo relicto IIII pedum altitudinis in eum locum deduxit quo longius constituerat suam non
Abbreviated transcription (Latin):
Pharnaces in insidũs delectos pedites omnesq pene dispo-¬
suit ȩquites. Magnam autem multitudinem petoris
intra eas fauces disponi iussit. paganosq & oppidanoᷤᷤ
in his locis obuersari. ut siue amicus siue inimitus Do¬
mitius eas angustias transiret. nihil de insidiis suspi¬¬
caretur. Cum in agris & pecora & homines aninad
hostium fines ueniret. preda diripienida milites dissipa¬
rentur. dispersiq cȩderentur. Hȩc cum ad ministrare
nunꝗͣ tamen intermittebat legatos de pace atq amicicia mit¬
tere ad Domitium: cum hoc ipso crederet facilius eum
decipi posse. At tontra spes pacis Domitio in eisdem ca¬
stris morandi attulit causam: Ita Pharnaces amissa pro¬
ximi temporis occasione: ueritus ne cognoscerentur insidiȩ
suos in castra reuocauit. Domitius postero die propius
N icopolim accessit: castraq oppido contulit. Iuȩ dum mu¬
niunt nostri pharnates aciem instruxit suo more atq

Expanded text:
Pharnaces in insidiis delectos pedites omnisque paene dispoPharnaces in insidiis delectos pedites omnisque paene disposuit equites, magnam autem multitudinem pecoris intra eas fauces dissipari iussit paganosque et oppidanos in his locis obversari, ut sive amicus Domitius eas angustias transiret, nihil de insidiis suspicaretur, cum in agris et pecora et homines animum hostium finis veniret, praeda diripienda milites dissiparentur dispersique caederentur. § 37 Haec cum administraret, numquam tamen intermittebat legatos de pace atque amicitia mittere ad Domitium, cum hoc ipso crederet facilius eum decipi posse. At contra spes pacis Domitio in isdem castris morandi attulit causam. Ita Pharnaces, amissa proximi temporis occasione cum vereretur ne cognoscerentur insidiae, suos in castra revocavit. Domitius postero die propius Nicopolim accessit castraque oppido contulit. Quae cum muniunt nostri, Pharnaces aciem instruxit suo more atque
Abbreviated transcription (Latin):
to comanis iugum habet xditum siluestre pertingens in
armeniam minorem: quo capadocia finitur ab arm euia.
superioribus nullus impetus repentinus accidere hostiv
poterat. & capadocia his iugis subiecta magnam com¬
meatus copiam erat subministratura. Complures in¬
terim legationes Pharnaces ad Domitium mittit quȩ
de pace agerent. regiaq munera domitio ferrent. Fa
constanter omnia aspernabatur nec sibi quicꝗͣ fore an¬
tiquius ꝗͣ dignitatem populi romani & regna sociorũ
recuperare legatis respondebat. Magnis & continuis iti¬
neribus confectis cum aduentaret ad Nicopolim quod op¬
pidum positum in armenia minore est plano ipso loco mõ¬
tibus tamen altis a duobus lateribus obiectis satis ma¬
gno interuallo ab oppido remotis. castra posuit lõge
a nicopoli circiter milia passuum .uii. Quibus ex castris
cum locus angustus atq impeditus esset transeundus:

Expanded text:
to a Comanis iugum editum Silvestre est, pertinens in to a Comanis iugum editum Silvestre est, pertinens in Armeniam minorem, quo Cappadocia finitur ab Armenia; superioribus nullus impetus repentinus accidere hostium poterat, et quod Cappadocia his iugis subiecta magnam commeatus copiam erat sumministratura. § 36 Compluris interim legationes Pharnaces ad Domitium mittit quae de pace agerent regiaque munera Domitio ferrent. Ea constanter omnia aspernabatur nec sibi quicquam fore antiquius quam dignitatem populi Romani et regna sociorum reciperare legatis respondebat. Magnis et continuis itineribus confectis cum adventaret ad Nicopolim, quod oppidum positum in Armenia minore est plano ipso loco, montibus tamen altis ab duobus lateribus obiectis satis magno intervallo ab oppido remotis, castra posuit longe a Nicopolis circiter milia passuum VII. Quibus ex castris cum locus angustus atque impeditus esset transeundus,
Abbreviated transcription (Latin):
Iuȩ copiȩ teleriter omnes iussu domitu comana conueneriũ.
Interim legati a Pharnate responsa ferunt. Capadocia se deces¬
sisse: armeniam minorem recepisse: quam paterno nomine iure
obtinere deber&. Deniq eius regni causa integra Cȩsari serua¬
retur. paratum enm se facere quod is statuer&. CN. Domi¬
tius cum animaduertiss& eum capadocia decessisse non uolũ¬
dere posset subiectam suo regno ꝗͣ capadociam longius remo¬
cum duas ad Cȩsarem missas audiss&. audaciusq in arme¬
nia substitisset perseuerare cepit. ut eo quoq regno deceder&.
Neq enim aluid ius esse capadociae ꝗͣ armeniȩ: nec iuste eum
postulare ut in Cȩsaris aduentum res integra differret᷑. Id
enim esse integrum quod ita esset ut fuiss&. His responsis
datis cum his copiis quas supra scripsi. profectus est in arme¬
niam. locisq superioribus iter facere instituit. Nam ex põ¬

Expanded text:
Quae copiae celeriter omnes iussu Domiti Comana convenerunt. Quae copiae celeriter omnes iussu Domiti Comana convenerunt. § 35 Interim legati a Pharnace responsa referunt: Cappadocia se decessisse, Armeniam minorem recepisse, quam paterno nomine iure obtinere deberet. Denique eius regni causa integral Caesari servaretur: paratum enim se facere quod is statuisset. Cn. Domitius cum animadverteret eum Cappadocia quodere posset subiectam suo regno quam Cappadociam longius remoex quibus cum duas ad Caesarem missas audisset, audacius in Armenia substitisse, perseverare coepit, ut eo quoque regno decederet; neque enim aliud ius esse Cappadociae atque Armeniae, nec iuste eum postulare utilitarian Caesaris adventum res integra differretur; id enim esse integrum quod ita esset ut fuisset. His responsis datis cum eis copiis quas supra scripsi profectus est in Armeniam locisque superioribus iter facere instituit: nam ex Pon
Abbreviated transcription (Latin):
rei militaris cum pecuniam necessariam esse iudicaret. sed
etian turpe populo romano & Cȩsari uictori. sibiq infame
esse statueret regna sociorum atq amicorum ab externo rege
occupari. nuntios confestim ad Pharnacem misit: armenia
capadociaq exercitũ deduceret. ne ue occupatione belli ciui¬
lis populi romani ius maiestatemq temptaret. Hanc denũ¬
tiationem cum maiorem uim habituram existimaret. si propiꝰ
eas regiones cum exercitu accessiss&. ad legiones profectue:
Unam ex tribus ipse secum ducit. duas in egiptum ad Cȩsa¬
rem mittit. luteris eius euocatas: quarum altera bello alt¬
xandrino non occurrit: qđ itinere terrestri per syriam erat
missa. Adiungit. EN. Domitius legioni duas ab Deiotaro
quas ille disciplina & armatura nostra complures annos cõ¬
nem abducer&. quȩ ex tumultuariis militibus in ponto
confecta erat: Qq Patisium in ciliciã ad auxilia accersenda

Expanded text:
rei militaris cum pecuniam necessariam esse iudicaret, sed rei militaris cum pecuniam necessariam esse iudicaret, sed etiam turpe populo Romano et C. Caesari victori sibique infame esse statueret regna sociorum atque amicorum ab externo rege occupari, nuntios confestim ad Pharnacem misit, Armenia Cappadociaque decederet neve occupatione belli civilis populi Romani ius maiestatemque temptaret. Hanc denuntiationem cum maiorem vim habituram existimaret, si propius eas regiones cum exercitu accessisset, ad legiones profectus unam ex tribus, XXXVI., secum ducit, duas in Aegyptum ad Caesarem mittit litteris eius evocatas; quarum altera bello Alexandrino non occurrit, quod itinere terrestri per Syriam erat missa. Adiungit Cn. Domitius legioni XXXVI. duas ab Deiotaro, quas ille disciplina atque armatura nostra compluris annos connem adduceret quae ex tumultuariis militibus in Ponto confecta erat, Quintumque Patisium in Ciliciam ad auxilia arcessenda.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ueteranas sexta secum deducta: ceteras reliquit. quo fir-¬
mius esset eorum regum imperium. qui neq amorem⁊
suorum habere poterant: quđ fideliter perm ane̾rent in Cȩsa-¬
ris amicicia: neq ueteratam auctoritatem paucis diebu
reges constituti. Simul ad imperii nostri dignitatem⁊
utilitatemq publicam. pertinere existimabat si perma¬
nerent in fide reges: presidusq nostris fore eos tutos.
si essent ingrati. posse iisdem presidus coerteri. Sic rebꝰ
omnibus confectis & collocatis ipse itinere terrestri pro¬
fectus est in syriam. Dum hec in egipto geruntur rex de¬
iotarus ad Domitium Caluinum: cui Cesar asyriam fi¬
nitimasq eius prouintias regionesq administrandas tra¬
diderat: uenit oratum ne armeniam minorem regnum suum:
ne ue Capadotiam regnum Ariobarģanis possideri uasta
rata se facere. pecuniamq promissam Cesari non posse per¬
soluere. Domitius non tantum ad explicandos sumptus

Expanded text:
ibi veterana sexta secum reducta ceteras reliquit, quo firibi veterana sexta secum reducta ceteras reliquit, quo firmius esset eorum regum imperium, qui neque amorem suorum habere poterant, quod fideliter permanserant in Caesaris amicitia, neque vetustatis auctoritatem, paucis diebus reges constituti. Simul ad imperi nostri dignitatem utilitatemque publicam pertinere existimabat, si permanerent in fide reges, praesidiis eos nostris esse tutos; si essent ingrati, posse isdem praesidiis coerceri. Sic rebus omnibus confectis et collocatis ipse profectus est in Syriam. § 34 Dum haec in Aegypto geruntur, rex Deiotarus ad Domitium Calvinum, cui Caesar Asiam finitimasque provincias administrandas tradiderat, venit oratum ne Armeniam minorem, regnum suum, neve Cappadociam, regnum Ariobarzanis, possideri vastarata se facere pecuniamque promissam Caesari non posse persolvere. Domitius, non tantum ad explicandos sumptus
Abbreviated transcription (Latin):
ces dominantes deprecari consueuerunt.satrisq: omnibus
prolatis. quorum religione precari offensos iratosq animos
regum erant soliti: aduenienti Cęsari occurrerunt. seq ei dedi¬
derunt. Cȩsar in fidem receptos consolatus: per hostium
munitiones in suam partem oppidi magna gratulatione ue¬
nit suorum: qui non tantum bellum ipsum ac dimicationẽ
sed etiam talem aduentum eius felicem fuisse lȩtabantur.
Cȩsar egipto atq alexandria potitus reges constituit quos
Ptholo meus testamento scripserat: atq obtestatus erat popu¬
lum .ro. ne mutarentur. Nam maiore ex duobus pueris
rege amisso minori tradidit regnum. maioriꝰ ex duabꝰ
filiabus Cleo patre. quȩ manserat in fide presidusq eius.
inorem Arsionem. cuius nomine du regnasse impotentem
Ganimedem docuimus: deducere ex regno statuit: ne qua
rursus noua dissensio priusꝗͣ diuturnitate confirmaretur
regi imperium per homines seditiosos nasceretur. Legione

Expanded text:
ces dominantis deprecari consuerunt, sacrisque omnibus ces dominantis deprecari consuerunt, sacrisque omnibus prolatis quorum religione precari offensos iratosque animos regum erant soliti, advenienti Caesari occurrerunt seque ei dediderunt. Caesar in fidem receptos consolatus per hostium munitiones in suam partem oppidi magna gratulatione venit suorum, qui non tantum bellum ipsum se dimicationem sed etiam talem adventum eius felicem fuisse laetabantur. § 33 Caesar Aegypto atque Alexandrea potitus reges constituit quos Ptolomaeus testamento scripserat atque obtestatus erat populum Romanum ne mutarentur. Nam maiore ex duobus pueris, rege, amisso minori tradidit regnum maiorique ex duabus filiis, Cleopatrae, quae manserat in fide praesidiisque eius; minorem, Arsinoen, cuius nomine diu regnasse impotenter Ganymeden docuimus, deducere ex regno statuit, ne qua rursus nova dissensio, prius quam diuturnitate confirmarentur regibus imperia, per homines seditiosos nasceretur. Legiones
Abbreviated transcription (Latin):
stris interfecerunt. Quod periculum pleriq alexandrini
fugientes aceruatim se de uallo precipitarunt in eam partt̃
quȩ flumini erat adiuncta. Horum primis in ipsa fossa
munitionis magna ruina oppressis. ceteri faciliorem fu-¬
gam habuerunt. Constat fugisse ex castris regem ipsum:
receptumq in nauem. multitudineq eorum qui ad proxi-¬
mas naues adnatabant demerso nauigio perisse. Re
felicissime celerrimeq gesta Cęsar magne uictorię fiducia
proximo terrestri itinere alexandriam cum ȩquitibus con¬
tendit: atq ea parte oppidi uictor introiuit: quȩ presidio
hostium tenebatur. Neq eum consilium suum fefellit: quin
hostes eo prelio audito nihil iam de bello essent cogitaturi.
Dignum adueniens fructum uirtutis & animi magnitudinis
tulit. Omnis enim multitudo oppidanorum armis proie¬
ctis. munitionibusq suis relictis: uesteq ea sumpta qua suppli-¬

Expanded text:
stris interfecerunt. Quod periculum plerique Alexandrini stris interfecerunt. Quod periculum plerique Alexandrini fugientes acervatim se de vallo praecipitarunt in eam partem quae flumini erat adiuncta. Horum primis in ipsa fossa munitionis magna ruina oppressis ceteri faciliorem fugam habuerunt. Constat fugisse ex castris regem ipsum receptumque in navem multitudine eorum qui ad proximas navis adnatabant demerso navigio perisse. § 32 Re felicissime celerrimeque gesta Caesar magnae victoriae fiducia proximo terrestri itinere Alexandream cum equitibus contendit atque ea parte oppidi victor introiit quae praesidio hostium tenebatur. Neque eum consilium suum fefellit quin hostes eo proelio audito nihil iam de bello essent cogitaturi. Dignum adveniens fructum virtutis et animi magnitudinis tulit: omnis enim multitudo oppidanorum armis proiectis munitionibusque suis relictis, veste ea sumpta qua suppli
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Cȩsar cum uuderet milites acrius preliari non posse: nͤ
tamen multum proficisci propter locorum difficultatem: cum &
anim aduerteret excelsissimum lotum castrorum relictum eẽ
ab alex andrinis. qđ & per se munitus esset. & studio partim
pugnandi partim spectandi decurrissent in eum locum in quo
pugnabatur: cohortes illo circuĩre castra: & summum locũ
aggredi ussit. hisq Cãphulenum prefecit & animi magni-¬
tudine & rei militaris scientia prestantem. Quo ut uentũ
est paucis defendentibus munitionem nostris contra mili¬
tibus acerrime pugnantibus diuerso elamore & prelio per-¬
territi alexandrini trepidantes in omnes partes castroꝵ
discurrere ceperunt. Quorum in perturbatione: nostrorum
animi adeo sunt incitati ut pene eodem tempore ex omnibꝰ
partibus: primi tamen ȩditissimum locum castrorum capent.
ex quo decurrentes magnam multitudinem hostium in ca-¬

Expanded text:
abant. § 31 Caesar cum videret milites acrius proeliari non posse nec abant. § 31 Caesar cum videret milites acrius proeliari non posse nec tamen multum profici propter locorum difficultatem, cumque animum adverteret excelsissimum locum castrorum relictum esse ab Alexandrinis, quod et per se munitus esset et studio partim pugnandi partim spectandi decucurrissent in eum locum in quo pugnabantur, cohortis illo circumire castra et summum locum aggredi iussit eisque Carfulenum praefecit, et animi magnitudine et rei militaris scientia virum praestantem. Quo ut ventum est, paucis defendentibus munitionem, nostris contra militibus acerrime pugnantibus, diverso clamore et proelio perterriti Alexandrini trepidantes in omnis partis castrorum discurrere coeperunt. Quorum perturbatione nostrorum animi adeo sunt incitati ut paene eodem tempore ex omnibus partibus, primi tamen editissimum castrorum locum caperent; ex quo decurrentes magnam multitudinem hostium in ca
Abbreviated transcription (Latin):
brachusq cum opere castrorum coniunxerat: Uiti obtinendi cã
Cȩsar aggressus omnibus copiis expugnat: non qđ id minore
numero militum consequi difficile factu putar&: sed ut ab ea
uictoria perterritis alexandrinis. protinus castra regis oppu¬
gnar&. Itaq eo cursu quo refugientes alexandrinos ex ca-¬
stello in castra sunt milites insetuti. munitionibus successe¬
runt: acerrimeq eminus preliari ceperunt. Duabus ex par-¬
tibus aditus oppugnationis nostris dabatur. Una qua libeꝵ
accessum habere demonstrauimus. altera q̃ mediocre interual¬
lum inter castra & flumen nylum habebat. Maxima & elec
facillimum aditum habebat. Plurimum autem proficiebant ho¬
stes in repellendis uulnerandisq nostris qui in regione flumi¬
nis nyli propugnabant. diuersis enim telis nostri figebantur⁊
aduersi ex uallo castrorum. auersi & flumine: in quo multae
naues instructȩ funditoribus & sagutaruis nostros impugͣ¬

Expanded text:
bracchiisque cum opere castrorum coniunxerat vici obtinendi causa, bracchiisque cum opere castrorum coniunxerat vici obtinendi causa, Caesar aggressus omnibus copiis expugnat, non quo id minore numero militum consequi difficile factu putaret, sed ut ab ea victoria perterritis Alexandrinis protinus castra regis oppugnaret. Itaque eo cursu, quo refugientis Alexandrinos ex castello in castra sunt milites insecuti, munitionibus successerunt acerrimeque eminus proeliari coeperunt. Duabus ex partibus aditus oppugnationibus nostris dabatur: una, quam liberum accessum habere demonstravi, altera, quae mediocre intervallum inter castra et flumen Nilum habebat. Maxima et elecfacillimum aditum habebat; plurimum proficiebant in repellendis vulnerandisque nostris, qui regione fluminis Nili propugnabant: diversis enim telis nostri figebantur, adversi ex vallo castrorum, aversi ex flumine, in quo multae naves instructae funditoribus et sagittariis nostros impugn
Abbreviated transcription (Latin):
pari prelio cum alexandrinis certarent. Itaq eodem tempore
cisis. quȩ longitudine utranq ripam contingire possent & pro¬
iectis repentino aggere iniecto flumen transierunt. Iuorum
impetum adeo pertimuerunt hostes ut in fuga spem salutis col¬
locarent. Sed id frustra. Namq ex ea fuga pauci ad regem refu¬
gerunt pene omni multitudine interfecta. Cȩsar re preclaris-¬
sime gesta cum subitum aduentum suum iudicar& magnum⁊
terrorem alexandrinis iniecturum protinus uictor ad regis castra
contendit. Hȩc cum & opere magno uallata & loti natura mu-¬
nita animaduerteret. confertamq armatorum multitu dinem
collocatam in uallo uider&. lassos itinere ac p̃liando militra
ad oppugnanda castra succedere noluit: itaq non magno in¬
teruallo relicto ab hoste castra posuit. Postero die castellum
quod rex in proximo uico non longe a siuis castris munierat

Expanded text:
pari proeli cum Alexandrinis certaretur. Itaque eodem tempore pari proeli cum Alexandrinis certaretur. Itaque eodem tempore cisis, quae longitudine utramque ripam contingerent, proiectis eis repentinoque aggere iniecto flumen transierunt. Quorum impetum adeo pertimuerunt hostes ut in fuga spem salutis collocarent; sed id frustra: namque ex ea fuga pauci ad regem refugerunt paene omni reliqua multitudine interfecta. § 30 Caesar re praeclarissime gesta, cum subitum adventum suum iudicaret magnum terrorem Alexandrinis iniecturum, protinus victor ad castra regis pertendit. Haec cum et opere magno vallata et loci natura munita animadverteret confertamque armatorum multitudinem collocatam in vallo videret, lassos itinere ac proeliando milites ad oppugnanda castra succedere noluit. Itaque non magno intervallo relicto ab hoste castra posuit. Postero die castellum, quod rex in proximo vico non longe a suis castris munierat
Abbreviated transcription (Latin):
strauimus. Prius tamen regis copiis occurrit: ꝗͣ is mitri¬
datem aggredi posset: eumq ad se uictorem incolumi
exercitu recepit. Consederat cum topiis rex loco natura mu¬
nito qđ erat ipse excelsior. planicies ex omnibus partibus
subiecta. Tribus autem ex lateribus uariis genere muni¬
tionibus tegebatur. Unum latus erat adiectum flumini
nylo: alterum editissimo loto ductum partem castrorum
obtinebat. tertium palude cĩ gebatur. Inter castra tesariᷤ
flumen intercedebat angustum altissimis ripis quod in nylu
influebat. Aberat autem a castris regis mił. passuum cir¬
citer septem. Rex cum hoc itinere cȩsarem uenire compe¬
risset. ȩquitatum omnem: expeditosq delectos pedites
ad id flumen misit. qui transitu cesarem prohiberent: &¬
eminus ex ripis prelium impar inirent. Nullum autez
processum uirtus habebat: aut periculum ignauia subibat.
Quȩ res intendit dolore milites equitesq nostros. qđ tam diu

Expanded text:
stravimus; prius tamen regis copiis occurrit, quam is Mithristravimus; prius tamen regis copiis occurrit, quam is Mithridaten aggredi posset, eumque ad se victorem incolumi exercitu recepit. Consederat cum copiis rex loco natura munito, quod erat ipse excelsior planitie ex omnibus partibus subiecta; tribus autem ex lateribus variis genere munitionibus tegebatur: unum latus erat adiectum flumini Nilo, alterum editissimo loco ductum, ut partem castrorum obtineret, tertium palude cingebatur. § 29 Inter castra et Caesaris iter flumen intercedebat angustum altissimis rupis, quod in Nilum influebat, aberat autem ab regis castris milia passuum circiter VII. Rex cum hoc itinere venire Caesarem comperisset, equitatum omnem expeditosque delectos pedites ad id flumen misit qui transitu Caesarem prohiberent et eminus ex ripis proelium impar inirent: nullum enim processum virtus habebat aut periculum ignavia subibat. Quae res incendit dolore milites equitesque nostros, quod tam diu
Abbreviated transcription (Latin):
norum imprudentia. consuetudine nostra castris uallatis sub¬
stinuit. Cum uero in caute atq insolenter succedere eos mu¬
nitionibus uider& eruptione undiq facta magnum nume¬
rum eorum interfecit. Et nisi locorum notitia se texissent:⁊
partimq in naues. quibus flumen transierant recepissent fun¬
ditus deleti essent. Qui ut paululum ab illo timore se recrea¬
runt adiunctis illis qui subsequebantur rursus oppugnate
M itridatem ceperunt. Mittitur a mitridate nuntius cȩsari
qui rem gestam perferret. Cognoscit ex suis eadem hȩc rex.
Ita pene sub idem tempus & rex ad opprimendum mitri¬
datem proficiscitur: & Cȩsar ad recipiendum. Celeriore
fluminis nyli nauigatione rex est usus: in quo magnam
& paratam classem habebat. Cȩsar eodem itinere uti no¬
luit ne nauibus in flumine dimicar&. sed arcunuentus
est eo mari quod afritę partis esse dicitur. sicuti supra demõ¬

Expanded text:
um prudentia consuetudine nostra castris vallatis suum prudentia consuetudine nostra castris vallatis sustinuit; cum vero incaute atque insolenter succedere eos munitionibus videret, eruptione undique facta magnum numerum eorum interfecit. Quod nisi locorum notitia reliqui se texissent partimque in navis quibus flumen transierant recepissent, funditus deleti essent. Qui ut paulum ab illo timore se recrearunt, adiuncti eis qui subsequebantur rursus oppugnare Mithridaten coeperunt. § 28 Mittitur a Mithridate nuntius Caesari qui rem gestam perferret. Cognoscit ex suis eadem haec accidisse rex. Ita paene sub idem tempus et rex ad opprimendum Mithridaten proficiscitur et Caesar ad recipiendum. Celeriore fluminis Nili navigatione rex est usus, in quo magnam et paratam classem habebat. Caesar eodem itinere uti noluit, ne navibus in flumine dimicaret, sed circumvectus est eo mari, quod Africae pars esse dicitur, sicuti supra demon