comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cosoquendi de tali re fecit. Dem piscatona quidam naue retib oꝑti c̾cũ uectiq
ita ad castra r᷑ cõsocutiq cũ cransfugis et idem sepĩ eodẽ mͦ asii atq alii postre¬
mo ãd lexx. faca. Et cum iã cõposita oĩã ad ꝓdicionẽ eeñt indicio delegato ad
epxadem ꝑ actasum quedam indignãtem sibi rem creditã nõ eẽ uocati os̃ cõcruciati
sũt dilia subiñde spes postꝙͣ hec uana spes enaẜat excepit. Dammppus quidam
lacedemoni missus ab sicusis ad phisippũ regẽ capt̃ ab romanis nanib emit
Siñ utiqi iedimendi ex epraidi cura erat ingẽs. Nec ab̾ nuit marcellus iam tuma¬
et oson aui socii sace demoni eiãt amiciuã affecrãcib r̾s ad colloqͥum de rẽdep̾tioẽ

Expanded text:
conloquendi de tali re fecit. deinde in piscatoria quidam naue retibus operti circumuectique conloquendi de tali re fecit. deinde in piscatoria quidam naue retibus operti circumuectique ita ad castra Romana conlocutique cum transfugis et iidem saepius eodem modo et alii atque alii; postremo ad octoginta facti. et cum iam composita omnia ad proditionem essent, indicio delato ad Epicyden per Attalum quendam indignantem sibi rem creditam non esse, necati omnes cum cruciatu sunt. alia subinde spes, postquam haec uana euaserat, excepit. Damippus quidam Lacedaemonius, missus ab Syracusis ad Philippum regem, captus ab Romanis nauibus erat. huius utique redimendi et Epicydae cura erat ingens, nec abnuit Marcellus iam tum Aetolorum, quibus socii Lacedaemonii erant, amicitiam adfectantibus Romanis. ad conloquium de redemptione
Abbreviated transcription (Latin):
capua aͣcũuallaret᷑ simcusaꝵq oppugnatio ad finẽ uenit p̃t̾ ꝙͣ ui ac ui̾tute ducis
ex̾citꝰq in testina eriã ꝓdicioẽ adiuita. Nãq marcellus iitio uens incͥtus utꝰ agͥat¬
ui capi uidebat posse ĩ expugnabile t̾restri ac mantimo sicu urbem nec fame ꝙͣ¬
ꝓpe sibiꝰ ab carthargine cõmeat᷑ hrent tñ ne quid ĩ exptũ reliquet trassugas sira¬
cusanos erãt aut̃ apd rͦs aliqui nobilissimi uin int factiõe ab rͦs qr ab nõuis cosi¬
liis ab honebat̃ pulsi cõlaquiis sue ꝑtis tep̃care aĩõs hoĩim uissit et side̾ dare
si tindite forẽt simaise libos eos ac suis legib uicturos eẽ. No erat colaquii copia
qr mltoꝵ aĩ suspecti ouim aũ cculosq cõnẽtem̃t nequid fallec̃ tale admissu
Seiuus unus exulum ꝓ transfuga intromissus in urbem cõuẽtis paucis initium

Expanded text:
Capua circumuallaretur, Syracusarum oppugnatio ad finem uenit, praeterquam ui ac uirtute ducis Capua circumuallaretur, Syracusarum oppugnatio ad finem uenit, praeterquam ui ac uirtute ducis exercitusque, intestina etiam proditione adiuta. namque Marcellus initio ueris incertus utrum Agrigenuamquam nec ui capi uidebat posse inexpugnabilem terrestri ac maritimo situ urbem nec fameope liberi a Carthagine commeatus alerent, tamen, ne quid inexpertum relinqueret, transfugas Syracusanos—erant autem apud Romanos aliqui nobilissimi uiri, inter defectionem ab Romanis, quia ab nouis consiliis abhorrebant, pulsi—conloquiis suae partis temptare hominum animos iussit et fidem dare, si traditae forent Syracusae, liberos eos ac suis legibus uicturos esse. non erat conloquii copia, quia multorum animi suspecti omnium curam oculosque eo uerterant ne quid falleret tale admissum. seruus unus exsulum, pro transfuga intromissus in urbem, conuentis paucis initium
Abbreviated transcription (Latin):
sessis mͥ s etiã caiͣc̃uallais fe̾rer. Cõsulib sicrẽ a.p̃. cornelio. p̃ꝵ. misso ut pͥus¬
q̃ dlanderẽt capuam opib potãtẽ cãpanis facerẽt ut qui eoꝵ uellet̃ exirẽt a capuͦ
suasqi res serum auferẽr libos̃ fore suaq oĩa hituros qui añ idus maͬtias exisset̃
Post eam diem ꝗq exissent quiq ibi manxissẽt hosciũ futõs nño. Ea ꝓnũciata
cãpanis arq sp̃ta ut ultro minarẽt᷑ dicrrẽtq cõtumelias hanbil ab herdonea
mrẽtum direãt segioẽs spe aut in aut doso aras tarẽtine potiũde. Qd ubi parũ
rcessit ad brundusium fłexit ic̃ ꝓdi id̾ oppidũ int̾. Ibi qͦ cũ frustra ceret᷑ tp̃s
segati cãpuni ad eum ueneñt q̃rẽtes simł omĩcesꝙ. Quib hanibal magnifice. Ri
er aña soluisse obsidiõe er mic̃ aduẽtũ suñ cõsules nõ laturos. Cum hac spe dimi¬
ssi segati uix reg̃di capuam iã duplia fossa ualloq cic̃tam potuerũt. Cum maxime

Expanded text:
ferret. consulibus litterae a P. Cornelio praetore missae ut, priusquam clauderent Capuam operibus, potestatem Campanis facerent ut qui eorum uellent exirent a Capua suasque res secum ferrent: liberos fore suaque omnia habituros qui ante idus Martias exissent; post eam diem quique exissent quique ibi mansissent hostium futuros numero. ea pronuntiata Campanis atque ita spreta ut ultro Tarentum duxerat legiones, spe aut ui aut dolo arcis Tarentinae potiundae; quod ubi parum processit, ad Brundisium flexit iter, prodi id oppidum ratus. ibi quoque cum frustra tereret tempus, legati Campani ad eum uenerunt querentes simul orantesque; quibus Hannibal magnifice respondit et antea se soluisse obsidionem et nunc aduentum suum consules non laturos. cum hac spe dimissi legati uix regredi Capuam iam duplici fossa ualloque cinctam potuerunt. cum maxime
Abbreviated transcription (Latin):
epati sicułi pͥmũ uc uidẽ ex gͣuitate soci uulgan morbos in suas osq ꝓpinquas
urbes diłapsi sut. Et carthagiẽses quibus nusꝙͣ recoept̾ eiit cum ip̃is ducib
hyꝑcio̾te atq himistone ad̾ int̾nitionẽ os prenĩt. Marcessus ut tãm uis ingnie¬
bat mali ad dueat in urbem suos. Infirmaq corpora cectai et umbie reciraue¬
int młt̾i tñ ex r᷑. exerciti eadẽ peste assup̃ti sũt. Delcro teͬrestri punicoꝙ extitu
nem ita exposita fortuna socioꝵ ut spem facet nõ ipis modo salucarẽ opẽ ferrẽ

Expanded text:
exercitu Siculi, ut primum uidere ex grauitate loci uolgari morbos, in suas quisque propinquas exercitu Siculi, ut primum uidere ex grauitate loci uolgari morbos, in suas quisque propinquas urbes dilapsi sunt; at Carthaginienses, quibus nusquam receptus erat, cum ipsis ducibus Hippocrate atque Himilcone ad internecionem omnes perierunt. Marcelluscorpora tecta et umbrae recreauerant; multi tamen ex Romano exercitu eadem peste absumpti sunt. deleto terrestri Punico exercitu nem, ita exposita fortuna sociorum, ut spem faceret non ipsis modo salutarem opem ferri p
Abbreviated transcription (Latin):
magis ex̃ urbem ꝙͣ in urbe colerãda us estus ꝑutraq castra oiũm ferme cor¬
pori mouit ac pͥmo cpñs acloa uitio er eg̃ euãt et moriebant᷑. Postea curatio
ip̃a ex cõtact᷑ egroꝵ uulgabat morbos ut aut neglecti deẜtiq qui incidissent
morerent᷑ aut insidentis curãtisq eadem uis morbi iepleros secũ traherẽt coti¬
dianaq funa/ et mors ob oculos oboculos eẽnt et undiq dies noctesq plo rit᷑
audires. Postremo ica assuerũdine mali effenc uant cũos ue nõ modo lacrimis
uistoq cõploratu ꝓsequerẽt᷑ moͬtuos s ne efferiẽt quidem aut sepelirẽt iacerẽtq
stnita exanimata corpora ĩ cõspectu simise mortẽ expectãtiũ mortuio egnoe
egn ualidos cũ meri cum cabe a pestifero odore cor potũ cõficerẽt. Et us fer̾o potuis
moieret̃  qͣdã inuadebat soli hostiũ statioẽs Musto tñ ius maior pestis penoꝵ ca
stin ꝙyͣ romana dui cicũsẽdendo suncisas cede aꝗsq affecerãt magni ex hostiũ

Expanded text:
magis extra urbem quam in urbe, intoleranda vis aestus per utraque castra omnium ferme corpora movit. ac primo temporis ac loci vitio et aegri erant et moriebantur; postea curatio ipsa et contactus aegrorum volgabat morbos, ut aut neglecti desertique qui incidissent morerentur, aut adsidentis curantisque eadem vi morbi repletos secum traherent, cotidianaque funera et mors ob oculos esset et undique dies noctesque ploratus audirentur. postremo ita adsuetudine mali efferaverant animos ut non modo lacrimis iustoque conploratu prosequerentur mortuos, sed ne efferrent quidem aut sepelirent, iacerentque strata exanima corpora in conspectu similem mortem exspectantium, mortuique aegros, aegri ualidos cum metu, tum tabe ac pestifero odore corporum conficerent; et ut ferro potius morerentur, quidam inuadebant soli hostium stationes. multo tamen uis maior pestis Poenorum causas caelo aquisque adsuerant magis. ex hostium
Abbreviated transcription (Latin):
dubia suo id arbito ubi ueller actaros. N octe ĩseꝙ̃ti hãmbal cũ tu multuatũ in
cistns o pseroeq ferocit signa ut daret in sticisse duci ad arma uoctis sarete¬
aist dub̾uis ꝓsye pugne crcasionẽ dan cͥa miłia expeditoꝵ misitũ in ualłis cͥa uep̾¬
ferme milia eqͥtum q̃ fugam incłinaturã coedefat oia itinera insidẽ uibet ⁊. his noe¬
ee prantis pͥma suce in acie copias educit hec fuliũ est cũctat᷑ nõtã nlla sua¬

Expanded text:
dubia suo id arbitrio ubi uellent facturos. nocte insequenti Hannibal, cum tumultuatum in dubia suo id arbitrio ubi uellent facturos. nocte insequenti Hannibal, cum tumultuatum in castris et plerosque ferociter, signsperae pugnae occasionem dari, tria milia expeditorum militum in uillis circa ueprferme milia equitum qua fugam inclinaturam credebat omnia itinera insidere iubet. his nocte praeparatis, prima luce in aciem copias educit; nec Fuluius est cunctatus, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
ma nuꝑ misum enit q̃dq muti pł̃. ex etruna coemenit ab hostia cõuectũ est
ut exitu  homẽ copia cẽt . Ceim suꝑ eam clãdem q̃ in sucanis accepta erat uoso
nui qͣ ex citꝰꝭ qui uino gnicho sũma fide stipendia fecenat uellit ex auctoratꝰ mõ¬
ue ducis ab signis decessit. hãnibal nõ capuã neglectã n ut tãco discrmine de¬
Otos uolebat sotios s ꝓsꝑo ex temitate um romani ducs successu maltlius ducis
exat ꝙ oppmẽdi occasionẽ ĩminebat. Eñ. fuluꝰ. pr apuli segati nũtiabãt pͥmo¬
dum urdes q̃fdum apulor q̃ ad hãnibale desciuisset oppugnarẽt ĩtenti iẽ egisse.
postra nmio successu et ip̃m er miłites p̃da impsetos in tãcã licẽtiam socoi diõq
offusodi ue nsła discipsina misitie eẽt. Cum sepe alias rã paucis diẽb añ exꝑtus
quasis sus insao duce exat eẽt in apuliã castra mouit. Cura herdoncã.t. legi¬

Expanded text:
 praetor ex Etruria coemerat, ab Ostia conuectum est ut exercitui per hiemem copia esset. ceterum super eam cladem quae in Lucanis accepta erat uolonum quoque exercitus, qui uiuo Graccho summa fide stipendia fecerat, uelut exauctoratus morte ducis ab signis discessit. Hannibal non Capuam neglectam neque in tanto discrimine desertos uolebat socios; sed prospero ex temeritate unius Romani ducis successu in alterius ducis exercitusque opprimendi occasionem immidum urbes quasdam Apulorum quae ad Hannibalem desciuissent oppugnaret, intentius rem egisse: postea nimio successu et ipsum et milites praeda impletos in tantam licentiam socordiamque effusos ut nulla disciplina militiae esset. cum saepe alias, tum paucis diebus ante expertus qualis sub inscio duce exercitus esset in Apuliam castra mouit. circa Herdoneam Romanae legi
Abbreviated transcription (Latin):
turos se in p̾sentia ꝙ ueller̾ legati respodet̃. fide accepra ut remictet᷑ ex cĩpso cu
si impenitores sui nõ cõpbasset᷑ fcũm. Questorio nom̃ fuit qui ad regẽ rema¬
fidem ab impatorib rs . Isdem mandauit ut ꝑtini numidas qui intra portus¬
seu p̃sidia carchagmesium auxiliares cent ad trãsitioer ꝑlicent et statons ex
młt̃a uiuẽtute regi redites cõscpsit ordinatosq pxime morẽ romanũ ĩstrue¬
do et decurendo signa sequi et siuare ordines docuit er oꝑi aliisqi uistis mili¬
tanbus ita assuefecit ut breui rex nõ cquiti mag̃ fide̾ ꝙ pedici c̃latis ꝙ eiͦ
bre ab mimidis cepte fieri Ita cum syphace.rͥs. icta amicitia est. Quod̾ ubi
carthaguẽses accepeĩt et tĩplo ad calam in ꝑte altera numidie messulia ea
gens uocat regnãtem legatos mictũt filiũ cala masimissam habebat .uii.

Expanded text:
turos se in praesentia quod uellet legati respondent, fide accepta ut remitteret extemplo eum, turos se in praesentia quod uellet legati respondent, fide accepta ut remitteret extemplo eum, si imperatores sui non comprobassent factum. Q. Statorio nomen fuit, qui ad regem remanfidem ab imperatoribus Romanis. iisdem mandauit ut protinus Numidas qui intra praesidia Carthaginiensium auxiliares essent ad transitionem perlicerent. et Statorius ex multa iuuentute regi pedites conscripsit ordinatosque proxime morem Romanum instruendo et decurrendo signa sequi et seruare ordines docuit, et operi aliisque iustis militaribus ita adsuefecit ut breui rex non equiti magis fideret quam pediti conlatisque aequo brae ab Numidis coeptae fieri. ita cum Syphace Romanis coepta amicitia est. quod ubi Carthaginienses acceperunt, extemplo ad Galam in parte altera Numidiae—Maesuli ea gens uocatur—regnantem legatos mittunt. filium Gala Masinissam habebat septem
Abbreviated transcription (Latin):
ut n cp̃r et bn cumulatã gim referãt. Ginca ea legatio barbaro fuit colocut᷑q.
cũ segatis de ratior hessi gerũdi ut ueteri misitũ uerba audiuit ꝙͣ mustaꝵ reꝵ
ip̃e ignar eẽt ex cõpatioe tam ordinate discipline aiĩm adutit. Tum pͥmum
ut ꝑ donis ao fidelib sotiis facent omuit ut duo legatiõer refe̾rẽr ad impera¬
tores suos un apd̾ sese magr̃ rei militans remaneret rudẽ ad pedestris bel¬
sa numidaꝵ gẽtẽ eẽ equis tm̃ habisem. Ita iam inde a yͥncipiis gõtis maioe̾s
suos bessa gessisse itn se a pueris in suetũ. S habere hostem pedestri fidentẽ in¬
arte cui se equari iobore iriũ uelit et sibi pedices cõpanindos oẽ et ad id̾ mł¬
ticudine houun regnum habundare si armandi adinadiq et instruendi eos ar¬
tem innonie oĩa uelut forte cõgregata turba sua isda ac temenria eẽt. Eac¬

Expanded text:
ut in tempore et bene cumulatam gratiam referant. grata ea legatio barbaro fuit; conlocutusque ut in tempore et bene cumulatam gratiam referant. grata ea legatio barbaro fuit; conlocutusque cum legatis de ratione belli gerundi, ut ueterum militum uerba audiuit, quam multarum rerum ipse ignarus esset ex comparatione tam ordinatae disciplinae animum aduertit. tum primum ut pro bonis ac fidelibus sociis facerent, orauit ut duo legationem referrent ad imperatores suos, unus apud sese magister rei militaris restaret: rudem ad pedestria bella Numidarum gentem esse, equis tantum habilem; ita iam inde a principiis gentis maiores suos bella gessisse, ita se a pueris insuetos; sed habere hostem pedestri fidentem Marte, cui si aequari robore uirium uelit, et sibi pedites comparandos esse. et ad id multitudine hominum regnum abundare sed armandi ornandique et instruendi eos artem ignorare. omnia uelut forte congregata turba uasta ac temeraria esse. fac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ut capua recepta bona sibi resticuerẽt᷑. In fidẽ os̃ accepti. Et ab alto p̃R. sẽpnio
signati aliꝙ̃cum. Rome fẽdum icendiũ ꝑ dnas nocres ac diẽ unũ tenuit. Solo
equata oĩa int̾ salmas ac portam carm̃talem cũ eqͥmelio iugulanoq uico in tem¬
psis fortune ac matris matute extra portam sate uagans ignis ꝓfanaq mlta¬
assupsit. Codem anno.ꝑ. ⁊cu cornelius cum in hispania res ꝓspere eẽnt młtosq
et uereres receꝑuit sotios et nouos adicerẽt in affricam qͦ spem ostenderũt. Si¬
far erat rex numidaꝵ subito carchaginẽsib hostis fras. Ad eum centuriones ui
segatos miẜunt qui cum eo amicitiam sociecatẽq facerẽr et pollicent᷑ si ꝑseuen¬
ret urgẽ bello carthagineses gr̃am cã rem fore senatui ipłoq xͦ. et ad issuros

Expanded text:
quam ut, Capua recepta bona sibi restituerentur—, in fidem omnes accepti. et ab altero praetore Sempronio quam ut, Capua recepta bona sibi restituerentur—, in fidem omnes accepti. et ab altero praetore Sempronio  argentique signati aliquantum. Romae foedum incendium per duas noctes ac diem unum tenuit. solo aequata omnia inter Salinas ac portam Carmentalem cum Aequimaelio Iugarioque uico et templis Fortunae ac matris Matutae; et extra portam late uagatus ignis sacra sumpsit. eodem anno P. et Cn. Cornelii , cum in Hispania res prosperae essent multosque et ueteres reciperent socios et nouos adicerent, in Africam quoque spem extenderunt. Syphax erat rex Numidarum, subito Carthaginiensibus hostis factus; ad eum centuriones tres legatos miserunt qui cum eo amicitiam societatemque facerent et pollicerentur, si perseueraret urgere bello Carthaginienses, gratam eam rem fore senatui populoque Romano et adnisuros
Abbreviated transcription (Latin):
tos pene capros opp̃ssosq a paucis eẽ iuitio orto plures cũ płib aoqui p̾cremo
ꝓ es. adu̾sus carthaginẽses arma u̾terũt. hispani qͦ paulo minꝰ .x. hoĩes nicħ¬
p̃cẽa cum cõsule pacti qmͣ ut siñ frauude punicũ emictet᷑ psidiũ ad cõsulem trãstu¬
lerũt signa. Carchaginẽsib porte pacefacre emissiq cũ fide incolumos. Sal¬
ꝑfuge rescituti ab Rs hispanis duplicia aibaria dari uissit oraq eoꝵ forti ac
fideli ꝑ sepe res .p̃. usa est. Cum cõsul alt̾ in apulia alt in lucanis eẽt equites
ꝓfecti ad castra rͦ᷑. q̃ suꝑ suessusam erãt uenerũt. Staciomi misitum qui eẽnt. dice¬
runt cõloqui sese cam. p̃s̾. uelle cum fului castris p̃erat. Cui ubi nũtiatũ est .x. ex
eo nuoͣ iussit meͬmes deduci adse Ui q̃ postusarent audiuit. nͥ eͥ aliud petebant

Expanded text:
tos Poeno, captos oppressosque a paucis esse. initio orto plures cum pluribus conloqui; ptos Poeno, captos oppressosque a paucis esse. initio orto plures cum pluribus conloqui; ppro Romanis aduersus Carthaginiensem arma uerterunt. Hispani quoque, paulo minus mille homines, nicum emitteretur praesidium, ad consulem transtulerunt signa. Carthaginiensibus portae patefactae emissique cum fide incolumes ad Hanperfugae, restituti ad Romanos. Hispanis duplicia cibaria dari iussa operaque eorum forti ac fideli persaepe res publica usa est. cum consul alter in Apulia, alter in Lucanis esset, equiteprofecti, ad castra Romana, quae super Suessulam erant, uenerunt; stationi militum qui essent dixerunt: conloqui sese cum praetore uelle. Cn. Fuluius castris praeerat; cui ubi nuntiatum est, decem ex eo numero iussis inermibus deduci ad se, ubi quae postularent audiuit—nihil autem aliud petebant
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uallis di spositos ame̾ iubent ut cõsulem excuẽt. Et ubi frm̃ ex coposico est
sigua efferri cõsul iubet et paulo añ lucem ꝑ effractã portam urbem ingreditur
Tũm demũ hostes eycitati sut iã er imbre cõquiescẽte er ꝓpinqua luce.Presidiũ
in urbe erat hannibalis ꝗnq milia feme armatoꝵ et ip̃i arpini tͥa milia hoĩu
armabant. Eos pmos peni ne quid ab teͬgo fraudis eẽt hosti opposuerũt. Pug̃¬
tum pͥmo in tenebris angust isq uiis est cũ romani nõ uias tm̃ sed tecta etiã
ꝓxuna ꝑte occupassent ne peti suꝑne aut uulnerari possẽt. Cognici int̾ se qͥdam
arpiniq ⁊ rͥ. atq uide colloquia cepta fieri. Pcuc̃dantib rͥs quid sibi uellent ar¬
italici adu̾sus uetẽs sotios rsͦ bellũ gererẽt et uectigule ad scpendia militaria ita¬
liam affrice facent. Arpianis purgantib ignaros oũim se uenũ a pͥncipib da¬

Expanded text:
interuallis dispositos canere iubent ut consulem excirent. id ubi factum ex composito est, interuallis dispositos canere iubent ut consulem excirent. id ubi factum ex composito est, signa efferri consul iubet ac paulo ante lucem per effractam portam urbem ingreditur. tum demum hostes excitati sunt iam et imbre conquiescente et propinqua luce. praesidium in urbe erat Hannibalis, quinque milia ferme armatorum, et ipsi Arpini tria milia hominum armarant. eos primos Poeni, ne quid ab tergo fraudis esset, hosti opposuerunt. pugnatum primo in tenebris angustisque uiis est. cum Romani non uias tantum sed tecta etiam proxima portam occupassent ne peti superne ac uolnerari possent, cogniti inter se quidam Arpinique et Romani atque inde conloquia coepta fieri, percontantibus Romanis quid sibi uellent ArItalici aduersus ueteres socios Romanos bellum gererent et uectigalem ac stipendiariam Italiam Africae facerent, Arpinis purgantibus ignaros omnium se uenum a principibus da
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾citu delegit tribunosq uiros fortes eis p̃fecit et milices sexcẽtos ꝙͣtũ sacis in¬
sum est actribuit eosq ubi qͣrte iugilie signũ ceauisset id ad eũ locũ scalas us¬
Cam portam scalis pͥus trãsgressos ad muꝵ ꝑgẽ et ex int̾ĩore ꝑte claustra refrĩ¬
ge̾ iuber ex tenentes ꝑtem urbis cornu signũ dare ut cecẽ copie admouẽntur
pata oĩa atq instructa ẽẽ hĩtuꝵ.Ea ĩpigre fcã et ꝙ ĩpedim̃tũ a gẽtib fore uide¬
bat᷑ id maxime ad fallendũ uiuit. Inber ea nacre media cohortus custodes igilẽ¬
q delapsos estationib subfugẽ in tecta ccegit. Sonituq pͥmo largioris ꝓoelle stre¬
pitum mossentiũ portam exaudiri ꝓhibuit sentior dem̃ cqualiorq accedens aurb
maguã portem houĩm sopuit.Postꝙͣ portã cenuerũt cornicines in uia parib

Expanded text:
a ex toto exercitu delegit tribunosque uiros fortes eis praefecit et milites sescentos, quantum satis uia ex toto exercitu delegit tribunosque uiros fortes eis praefecit et milites sescentos, quantum satis uisum est, attribuit eosque, ubi quartae uigiliae signum cecinisset, ad eum locum scalas ius urbis. iam portam scalis prius transgressos murum aperire ex interiore parte aut claustra refringere iubet et tenentes partem urbis cornu signum dare ut ceterae copiae admouerentur: parata omnia atque instructa sese habiturum. ea impigre facta; et quod impedimentum agentibus fore uidebatur, id maxime ad fallendum adiuuit. imber ab nocte media coortus custodes uigilesque dilapsos e stationibus subfugere in tecta coegit, sonituque primo largioris procellae strepitum molientium portam exaudiri prohibuit, lentior deinde aequaliorque accidens auribus magnam partem hominum sopiuit. postquam portam tenebant, cornicines in uia paribus
Abbreviated transcription (Latin):
pail a castris place̾ in aliqua fida aiuicate eũ ẜuar ꝑbelli tp̃s. ꝑpetrato bel¬
so tũ cõsultandũ utrũ defectio pͥor płꝯ mi̾ta sic pene an hic redit uenie. fabio
assensum est cathenisq ligutis tradit̾ et ip̃e ⁊ coĩtes er auri satis ꝙ magnu
pondus secũ tũ attulerat ei ẜuari uissum calib. Eũ inc̾diu solutũ custodes
dendi uendendiq. Cetm̃ ut ur mag̃ ꝙͣ auantie datũ credent hoĩes andelitati
qͦ grauitatẽ addidit cõuigẽq eiꝰ ac libos in castra accitos qõne hĩta pͥmum
uiuos cõbussit. Fabius ab suessula ꝓfect᷑ arpos pͥmũ insticit oppugnare ubi
cum mille fere passib castra posuisset cõtẽplat̾ ex ꝓpinquo sitũ urbis meniaq
q̃ pars tutissima menib eit qr maxiẽ negleotã custodia uidet ea potissimum
aggredi statuit. Cõꝑatis oĩb q̃ ad urbes oppugnandas usui sut̃ centunonũ robom

Expanded text:
procul a castris placere in aliqua fida ciuitate eum seruari per belli tempus; perpetrato belprocul a castris placere in aliqua fida ciuitate eum seruari per belli tempus; perpetrato bello tum consultandum utrum prior defectio plus merita sit poenae an hic reditus ueniae. Fabio adsensum est pondus quod secum tum attulerat ei seruari iussum. Calibus eum interdiu solutum custodes dendi uendendique; ceterum, ut irae magis quam auaritiae datum crederent homines, crudelitatem quoque auiditati addidit coniugemque eius ac liberos in castra accitos, quaestione prius uiuos combussit. Fabius ab Suessula profectus Arpos primum institit oppugnare. ubi cum a quingentis fere passibus castra posuisset, contemplatus ex propinquo situm urbis moeniaque, quae pars tutissima moenibus erat, quia maxime neglectam custodia uidit, ea potissimum adgredi statuit. comparatis omnibus quae ad urbes oppugnandas usui sunt centurionum robor
Abbreviated transcription (Latin):
cransfuga u̾beuandus necandusq uidĩ ancipitis aĩ coĩs hostis qui post can¬
uẽsem cladem tãꝙͣ aĩ fortuna fidem stare oportet ad hãmbale discessit craxi¬
sserq ad defectioe arpos tũ ꝙͣ res romana cõtra spem uotaq ei uelud ieẜge
aliunde sentiat infidus soti uanus hostis ad phalerioꝵ pirri ue ꝓdicorẽ c̾tiũ
transfugis docum̃tũ est. Conti ea c̃suł pat̾ fabius tp̃m oblitos. hoĩes in
uocitent docum̃tũ aũt dicat᷑ statui oporte̾ siquis resipisdat et antiꝙͣ societatẽ
respiciat ꝙ si abire a rͥs liceat redur ad eos nõ liceat quid dubiũ eẽt quĩ bre¬
ui desiderata ab sociis. Rͣͥ res fedib punicis oĩa in icalia uic̃ta usura sit
se tñ nõ eũ ẽẽ qui altino fidei ne quicꝙͣ censeat hũdum s mediã cõsecutur
cõsilii uiã neq eũ ꝓ boste n ꝓ sotio in p̃sentia ħ̃itum libera custodia haut

Expanded text:
transfuga uerberandus necandusque uideri ancipitis animi communis hostis, qui post Cantransfuga uerberandus necandusque uideri ancipitis animi communis hostis, qui post Cannensem cladem, tamquam cum fortuna fidem stare oporteret, ad Hannibalem descisset traxissetque ad defectionem Arpos; tum, quia res Romana contra spem uotaque eius uelut resaliunde sentiat, infidus socius, uanus hostis; id ad Faleriorum Pyrrhique proditorem tertium transfugis documentum esset. contra ea consulis pater Fabius temporum oblitos homines in cogitent, documentum autem dicant statui oportere si quis resipiscat et antiquam societatem respiciat. quod si abire ab Romanis liceat, redire ad eos non liceat, cui dubium esse quin breui deserta ab sociis Romana res foederibus Punicis omnia in Italia iuncta uisura sit? se tamen non eum esse qui Altinio fidei quicquam censeat habendum; sed mediam secuturum consilii uiam. neque eum pro hoste neque pro socio in praesentia habitum libera custodia haud
Abbreviated transcription (Latin):
suspecca bella muniuerũt. Rͫ imꝑuim. Consules duab urhanis legionib
scriptis supplem̃toq in alias lecto pͥusꝙͣ ab urbe mouerent ꝓdigia ꝓcurarũt
que nũtiata erãt. Murus ac porte tacte et ancie ẽt̃ iouis edes de ceło tacta fu¬
oint et asia sudibria oculoꝵ aurnĩq cͥdita ꝓ uens. Nauiũ songaꝵ spẽs in fłu¬
men et aricine que nulla eiat uise et in iouis uicilin cẽplo ꝙ in cop̃sino ag᷑
est arma cõcrepuisse et flum̃ amit̾ni cruentũ fluxisse. his ꝓcuratis ex dec̃to
pontificum ꝓfecti cõsules sempiũ in lucanos in apuliã fabius pat᷑ fillo leat
ad suessulam in castra uenit.Cum obuiã filius ꝓgiede̾t᷑ sictoreoq uẽcundia
demũ desiliens exꝑiri inquit uolui fili satin sares cõsulem te eẽ. In ea ca¬
stra classus altinius arpinas cła nocce cam trib seruis uenit ꝓmictes si sibi
p̃mio foret se arpos ꝓdicuꝵ esse. Eam rẽ ad cõsiliũ retulissec fabius aliis ꝓ

Expanded text:
suspecta bella muniuerunt Romanum imperium. consules duabus urbanis legionibus scriptis supplementoque in alias lecto priusquam ab urbe mouerent prodigia procurarunt quae nuntiata erant. murus ac porta Caietae et Ariciae etiam Iouis aedes de caelo tacta fuerat. et alia ludibria oculorum auriumque credita pro ueris: nauium longarum species in flumine Tarracinae quae nullae erant uisas et in Iouis Uicilini templo, quod in Compsano agro est, arma concrepuisse et flumen Amiterni cruentum fluxisse. his procuratis ex decreto pontificum profecti consules Sempronius in Lucanos, in Apuliam Fabius. pater filio legatus ad Suessulam in castra uenit. cum obuiam filius progrederetur lictoresque uerecundia demum desiliens 'experiri' inquit 'uolui, fili, satin scires consulem te esse'. in ea castra Dasius Altinius Arpinus clam nocte cum tribus seruis uenit promittens, si sibi praemio foret, se Arpos proditurum esse. eam rem ad consilium <cum> rettulisset Fabius, aliis pro
Abbreviated transcription (Latin):
fert l haut spnenda ies uisa ez cum adm los qr ob ĩd ip̃m intẽtus aistodiebatͥ
no posser oecasio qrebut. auã obtusit ciũffuga mĩtias̃ diem festũ diane ꝑoridu¬
um agi. Et qr alia obsidieẽ desint iuno langis epulas celebran et ab epocidr
pbitio iuimuise plebi ec ꝑ tnb a pͥnaipib diuso Dubia accepic marcellus. dũ reu¬
as enbrmor misitũ cõsocutꝰ esecuisq peos ad tem cãcã agendam audẽ dt̃q tdoneis
aetimmonib milicib q er scalis in occusto cõpatis cetis signũ dan uubet ut mas e

Expanded text:
ntentius custodiebatur, non posset, occasio quaerebatur; quam obtulit transfuga nuntians diem festum Dianae per triduum agi et, quia alia in obsidione desint, uino largius epulas celebrari et ab Epicyde praebito uniuersae plebei et per tribus a principibus diuiso. quod ubi accepit Marcellus, cum paucis tribunorum militum conlocutus, electisque per eos ad rem tantam agendam audendamque idoneis centurionibus militibusque et scalis in occulto comparatis ceteris signum dari iubet, ut mature
Abbreviated transcription (Latin):
penuła in signis int᷑ pͥmi ꝑili centuriones et magnitudiẽ corporis et aĩo. Is
ꝑfuc̃t militia.ꝑ. p̃. cornelliũ suillam. pr̃. in senatum in trod̾uct̾ pent a patͥb
uci sibi ꝗnq milia militũ darent᷑ se ꝑitum er hostis et regionũ breui ope p̃tiũ¬
se scũꝵ quib artib ad id locoꝵ nñ et duces et exat᷑ capti forẽt .ii. adu̾sus ĩuẽ¬
corẽ usuꝵ. Id nõ ꝓmissum mag̃ stolide ꝙͣ stolide creditũ caꝙͣ eedem militaẽs
et ĩꝑatone artes eẽnt. data ꝓ u. occomilia militũ ꝑs dimidia ciues ꝑs socii
ꝓuenit uͥ hãmbal ne quiꝙͣ seait᷑ claudrũ susticerat. haud dubia res. est que
int hannibasem ducem et cẽtunonem excitũq altm uũcendo uerinũ astm nouum
euis dedecoris si sua cemĩtate cõmacte csãdi suꝑeẽt obiecis se hostũ telis ceadit

Expanded text:
Paenula, insignis inter primi pili centuriones et magnitudine corporis et animo. is, Paenula, insignis inter primi pili centuriones et magnitudine corporis et animo. is, perfunctus militia, per P. Cornelium Sullam praetorem in senatum introductus petit a patribus uti sibi quinque milia militum darentur: se peritum et hostis et regionum breui operae pretiuostri et duces et exercitus capti forent iis aduersus inuentorem usurum. id non promissum magis stolide quam stolide creditum tamquam eaedem militares et imperatoriae artes essent. data pro quinque octo milia militum, pars dimidia ciues, pars socii;peruenit, ubi Hannibal nequiquam secutus Claudium substiterat. haud dubia res erat, quippe inter Hannibalem ducem et centurionem exercitusque alterum uincendo ueteranum, alterum nouum turi dedecoris, si sua temeritate contractae cladi superesset, obiectans se hostium telis cecidit,
Abbreviated transcription (Latin):
cum iaculis ob̾iueret᷑ labonit romana acies donec signũ eqͥcib datũ est aͥt in
hostem admicre̾nt equos. Ita eq̾stre p̃lium erat cum ꝓcul uisus semꝑnianus
ox̾cit᷑ cui.cũ. cornelius questor p̃erait ut̾q ꝑti parẽ metũ p̃buit ne hostes no¬
iu aduẽtarẽt Uelut ex cõposico utͥnq signum receptui datͥ reductiq in castra
Prope eoͦ marre discesẜũt. Plures cam̃ ab romaĩs pͥmo in cursu eqͥtũ ceaderunt
Inde cõsules ut auerterẽt capua hãnbalem nocte q̃ secuta est duisi fuliu̾ in agͦ
cumanũ daudius in lucanos abiit. Postero die cũ uacua castra romanoꝵ nũtiatũ
hãnibali eeñt et duob agmĩb du̾sos habuisse ĩcẽt᷑ pͥmo utrũ seq̃ret᷑ appium
instit̃ sequi lle cicũducto hoste ꝗͣ uoluit alio itine̾ ad capuam rediit. hãnibali
alia in his locis bene gerede rei fortuna oblaca est.M. cencẽnius fuit cognomiẽ

Expanded text:
cum iaculis obrueretur, laborabat Romana acies, donec signum equitibus datum est ut in cum iaculis obrueretur, laborabat Romana acies, donec signum equitibus datum est ut in hostem admitterent equos. ita equestre proelium erat, cum procul uisus Sempronianus exercitus, cui Cn. Cornelius quaestor praeerat, utrique parti parem metum praebuit ne hostes noui aduentarent. uelut ex composito utrimque signum receptui datum reductique in castra prope aequo Marte discesserunt; plures tamen ab Romanis primo incursu equitum ceciderunt. inde consules, ut auerterent Capua Hannibalem, nocte quae secuta est diuersi, Fuluius in agrum Cumanum, Claudius in Lucanos abiit. postero die cum uacua castra Romanorum esse nuntiatum Hannibali esset et duobus agminibus diuersos abiisse, incertus primo utrum sequeretur Appium institit sequi. ille circumducto hoste qua uoluit alio itinere ad Capuam rediit. Hannibali alia in his locis bene gerendae rei fortuna oblata est. M. Centenius fuit cognomine
Abbreviated transcription (Latin):
sui eoꝵ arma cepit. Eqũꝙ cõscendit et bãdiũ noĩe cõpellad ad pugnã euocauit
Nulla moni a cãpano stã est infestis eaͥs cõcu̾nũt. Cnispm̃ supͣ scutm finiscrum
humeñ bãdio hasta traffixit suꝑq delapssum cum uulnẽ ex equo desiliit uc pe¬
des iacẽtẽ c̃ficet. Badius pͥusꝙͣ oppͥmetar pama atꝙ equo resito ad suos aufugͦ
Ouspin equũ arma ꝙ capta ex auentũ cuspidem ĩsignis spolis ostentas cum
magna saude et graclanioe misitũ ad cõsules est deduct laudat᷑q ibi magͥfice
et donis donat᷑. hãnibal exagro beneuẽtano castr ad capuã cũ mouiss certio
pͣ die qm̃ uenit copias in aciem eduxit haut quaꝙͣ dubius qd̾ cãpanis absere
se paucos añ dies scd̾a fuisset pugna qͥn młto mi se suũq totiens uictorem
ex̾citum substinẽ r̃ possent. Cerm postꝙͣ pugnan ceptũ est eqͥtũ maxiẽ in cũsũ

Expanded text:
ssu eorum arma cepit equumque conscendit et Badium nomine compellans ad pugnam euocauit. ssu eorum arma cepit equumque conscendit et Badium nomine compellans ad pugnam euocauit. nulla mora a Campano facta est; infestis equis concurrerunt. Crispinus supra scutum sinistrum umerum Badio hasta transfixit, superque delapsum cum uolnere ex equo desiluit ut pedes iacentem conficeret. Badius priusquam opprimeretur parma atque equo relicto ad suos aufugit; Crispinus equum armaque capta et cruentam cuspidem insignis spoliis ostentans cum magna laude et gratulatione militum ad consules est deductus laudatusque ibi magnifice et donis donatus. Hannibal ex agro Beneuentano castra ad Capuam cum mouisset, tertio post die quam uenit copias in aciem eduxit, haudquaquam dubius, quod Campanis absente se paucos ante dies secunda fuisset pugna, quin multo minus se suumque totiens uictorem exercitum sustinere Romani possent. ceterum postquam pugnari coeptum est, equitum maxime incursu,
Abbreviated transcription (Latin):
in discidio publicor fẽdeꝵ pͥuati uins poulũ a cens ꝓcessit. Poscꝙͣy ĩ cõspectum
uene ꝓuoco te inquic ad pugnã crispino badius. Coscendam eqnos sumotisq allꝰ
ut belło melior sit decẽnamꝰ. Ad ea onspm̃ nec sibi nec illi ait hostes deesse in qͥb
susq ab̃ibat. Eñ ub feroc̾i cũ cãponꝰ increꝑare mollitiẽ ignauiãq et sẽ digna
ꝓbr in ĩsontẽ iacere hospicẽ hostem appellans simulateq ꝑcere cui sciat parẽ
se nõ eẽ si parẽ pubłicis fedĩb iuptis direpta simł et pͥuata uira eẽ putet ba¬
d̾ium camꝑamũ .s. ꝗntio cͥspino rͦ. pasam oĩb d̾uob ex̾citib audientib renũtiare
sospiaũ nicħ sibi cum eo cõsociatũ nicħ fẽderatũ hospiti cum hoste ciu̾ pat̾am ac pe¬
nates pubsicos pͥuatosq oppugnatũ ueniss. Si uir eẽt cõgre det᷑. Dui auc̃tantẽ
dum ĩ ꝑatores cõsubet ꝑmictent sibi exͣ ordinẽ in ꝓuocãtẽ hostẽ pugnart ꝓmi¬

Expanded text:
tum , 'prouoco te' inquit 'ad pugnam, Crispine' Badius; 'conscendamus equos summotisque aliis uter bello melior sit decernamus.' ad ea Crispinus nec sibi nec illi ait hostes deesse in quibuersusque abibat. enimuero ferocius tum Campanus increpare mollitiam ignauiamque et se digna probra in insontem iacere, hospitalem hostem appellans simulantemque parcere cui sciat parem se non esse. si parum publicis foederibus ruptis dirempta simul et priuata iura esse putet, Badium Campanum T. Quinctio Crispino Romano palam duobus exercitibus audientibus renuntiare hospitium. nihil sibi cum eo consociatum, nihil foederatum, hosti cum hoste, cuius patriam ac penates publicos priuatosque oppugnatum uenisset. si uir esset, congrederetur. diu cunctantem dum imperatores consuleret permitterentne sibi extra ordinem in prouocantem hostem pugnare, permi
Abbreviated transcription (Latin):
rs. cũm oppugnandi sinicusas fuisse caritatẽ siracusanoꝵ nõ odiũ. Nã ut occu¬
patas res asatellitib hãnbalis dem̃ hieronimi ypocrate atq epiade audienit
tũ bellu monisse ex obsidẽ urbem cepisse ut ciudeles tim̃nos ei̾ nõ ut ip̃ãm inb̾e
expugnarent. hypocinte uõ ĩce̾p̃to epiade int̾cluso ab̾sinicusis et p̃fectis eiꝰ occi¬
sint. Itaq nec urb nec hõib aliud ꝑicłm ꝙͣ a semet ipis eẽ si occasicẽ recõcibiãdi
se. iͦ p̃t̾misissent eam auc qͣlis ip̃o mom̃to horrescit nulla deir̃ fore si simul
libentas ab ĩpocentib tim̃nis apparuisset. Oiĩm ĩgẽti assensu audica oro est p̃to¬
ad marcellũ. Quoꝵ pͥnceps. Neq pͥmo inꝗt suncusam a uob̾ defecim s hieroni¬
mus nequaꝙͣ tã in uos ĩpĩ ꝙͣ ini nos nec postea pacem cum cede cõpositã sini

Expanded text:
s causam oppugnandi Syracusas fuisse caritatem Syracusanorum, non odium; nam ut occupatas res ab satellitibus Hannibalis, deinde Hieronymi, Hippocrate atque Epicyde, audierint, tum bellum mouisse et obsidere urbem coepisse, ut crudeles tyrannos eius, non ut ipsam urbem expugnarent. Hippocrate uero interempto, Epicyde intercluso ab Syracusis et praefectis eius occi itaque nec urbi nec hominibus aliud periculum quam ab semet ipsis esse, si occasionem reconciliandi se Romanis praetermisissent; eam autem, qualis illo momento horae sit, nullam deinde fore, si simul liberatas †ab impotentibus tyrannis apparuisset†. omnium ingenti adsensu audita ea oratio est. praetoad Marcellum, quorum princeps 'neque primo' inquit 'Syracusani a uobis defecimus sed Hieronymus, nequaquam tam
Abbreviated transcription (Latin):
seuũ brachiũ in torto nã nec scuta quidẽ secũ extulerãt in hostes ĩpetũ feat. ma¬
ior ꝙͣ ꝓ nuͣo houĩm edit᷑ pugna iaculis maxiẽ aꝑta corpora romanoꝵ. Et cũ undiq
ex altionb locie in canã uallem qͦ iecur ẽẽt cĩsfigũt᷑ grachũ iã nũdatũ p̃lio uinũ¬
ut parci ei sin młtoꝵ ꝑnitie nõ posset. Exanim̃ eã mago ex tĩplo ad hãnbalem
misit poniq cũ captis simł fascib añ tribunał imꝑatoris uissit. hec sera famo
est gnicchus in lucanis ad cãpos qui uetẽo uocant᷑ ꝑiit. Sũt qui iã agͦ bñuẽ¬
tano ꝓꝑe calorẽ fluuiũ ostendant a castris cum lictorib ac trib ẜuis lauandi cã
ꝓgͥssum cũ forte int̾ salicta ĩnata ripis satẽnt hostes nudũ atq ĩerm̃ saxisq

Expanded text:
laeuum bracchium intorto—nam ne scuta quidem secum extulerant—in hostes impetum fecit. maior quam pro numero hominum editur pugna. iaculis maxime aperta corpora Romanorum; et, cum undique ex altioribus locis in cauam uallem coniectus esset, transfiguntut parci ei sine multorum pernicie non posset. exanimem eum Mago extemplo ad Hannibalem misit ponique cum captis simul fascibus ante tribunal imperatoris iussit. haec si uera fama est, Gracchus in Lucanis ad campos qui Ueteres uocantur periit. sunt qui in agro Beneuentano prope Calorem fluuium contendant a castris cum lictoribus ac tribus seruis lauandi causa progressum, cum forte inter salicta innata ripis laterent hostes, nudum at
Abbreviated transcription (Latin):
diuisenitq et donati oͦꝵ oꝑe castra hostiũ capta erant: Ance ałios acceus pesign
nos bellum eẽ n ꝓpe subueniat celius capuam ꝙͣ arpos in potãte hostiũ uenturã
Nec taretũ quidem nõ mod̾o aitem tanti debe̾ ee ꝙͣ capuam qmͣ carthagimi equare sic
i p̃sentia duomilia equitũ cum legatis mictit ꝯͦ p̃sidio agros pplationib possent

Expanded text:
diuiseruntque. et donati quorum opera castra hostium capta erant, ante alios Accaus Paeligndiuiseruntque. et donati quorum opera castra hostium capta erant, ante alios Accaus Paelignros bellum esse; ni propere subueniat, celerius Capuam quam Arpos in potestatem hostium uenturam. ne Tarentum quidem, non modo arcem, tanti debere esse ut Capuam, quam Carthagini aequare sit am pollicitus, in praesentia duo milia equitum cum legatis mittit quo praesidio agros populationibus possent
Abbreviated transcription (Latin):
uibus ereptũ uexillum añsuallũ hostiũ traiecit execͣtus inde scq et cohortẽ
si eiꝰ ueyilł hostes potiti eeñt pͥnceps ip̃e ꝓ forsam uallũa in castra ĩm̃pit
cẽtuno inouit int᷑ uallũ sstiuĩ ernit. Seq̃ntur qui capi sigii ab hoste ꝓhibitũ
sit̾ Manipulares sui pͥmũ trascendẽtẽ fossam dem legio cota secuta est.Ia i
et cõsuł ad cõspectũ trãsgdientiũ uallum mutaco cõsilio ab reuocando ad incita
undiq tela comceretur aͥmaq et corpona hostes obicent puadut irũputq
Cedes in no iam pugna oĩb int̾ uallum ꝑmixtis. Suxͣ sex milia hostui cesa
sus dy. milia cnota cã sum̃tatorib cãpanis oĩq plaustroꝵ et uim̃toꝵ appit
capta. Et aba igens capta p̃da fuit ꝙͣ hanno pplabundus passim cum isset/ ex so¬
tior ppłi roͥ. agrĩs tureeit. In de deiectie hostium castus beneuentum reditũ est¬
p̃damq ibi ambo cõsules nã er app̃. claudius eo p᷑ paucos dies uenit uendidenit

Expanded text:
us arreptum uexillum trans uallum hostium traiecit. exsecratus inde seque et cohortem si eius uexilli hostes potiti essent, princeps ipse per fossam uallumque in castra inrupit. centurio' inquit 'intra uallum hostium erit; sequantur qui capi signum ab hoste prohibituri sunt.' manipulares sui primum transcendentem fossam, dein legio tota secuta est. iam et consul ad conspectum transgredientium uallum mutato consilio ab reuocandoque ad inundique tela conicerentur armaque et corpora hostes obicerent, peruadunt inrumpuntque; caedes inde, non iam pugna erat omnibus intra uallum permixtis. supra sex milia hostium occisatatoribus Campanis omnique plaustrorum et iumentorum apparatu capta; et alia ingens praeda fuit quam Hanno, populabundus passim cum isset, ex sociorum populi Romani agris traxerat. inde deletis hostium castris Beneuentum reditum praedamque ibi ambo consules—nam et Ap. Claudius eo post paucos dies uenit—uendiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
bit. ubi illuxit et rs punica et galsica anna caguita cũ dubitacioẽ exemenit
Eto soma nos gͥci passim cẽde stratos cenẽtes ab hãnbale captã urbem sensenit
Posta suy cẽtor enit et r. qui cedib suꝑfuem̃t in arcẽ cõfugeit cocia scebutq
xaulatĩ tumistus. Tum hãnibal tarẽtinos sine armis cõuacure uibet. Couenere
rãt abi hemibab benigne assont tañtinos testat᷑q q̃ p̃stitiset cuusbn coꝵ oe
ad chasimenũ aut ad cũnas cepisset simnł in dnationem suꝑ bam noma noꝵ ĩuect

Expanded text:
bat. ubi inluxit, et Romanis Punica et Gallica arma cognita tum dubitationem exemerunt, bat. ubi inluxit, et Romanis Punica et Gallica arma cognita tum dubitationem exemerunt, et Graeci Romanos passim caede stratos cernentes, ab Hannibale captam urbem senserunt. postquam lux certior erat et Romani qui caedibus superfuerant in arcem confugerant conticiscebatque paulatim tumultus, tum Hannibal Tarentinos sine armis conuocari iubet. conuenererant. ibi Hannibal benigne adlocutus Tarentinos testatusque quae praestitisset ciuibus eorum quos ad Trasumennum aut ad Cannas cepisset, simul in dominationem superbam Romanorum inuect
Abbreviated transcription (Latin):
ro uenatore uigisẽ ĩcuitius mimicło magͥtadis in eos qui ferbat uisum uenabu
tug maximam etagmen subsignis cõfestim ĩnĩpit Inde cum silentio in fonã
⁊ multu orto romanos passim cedi oppidanis paͣci. Sed̾ ut fier id posset p̃cip̃
uuenib carẽtinis ut ubi quẽ suoꝵ pail uidissent quiescẽ ac scilere ac bono
aio ẽt aiberet̃ Nam tumstus erit clamorq qͣsis cẽ in capta urbe solet ẜas
iri eẽt nemo satio ꝓcẽto scnr. Tarentimꝰ. rͦs. ad dinpiendam urben credere
cant esx ita Seditio aliqua cum finude aliq̃ iiden ab oppidinis mota. pfectas
pͥmo excitat tumstu i po̾tũ cõfugit: Inde acceptus scapha in arcẽ cõfugiti. ae¬
rorem et eiba audica ex theat᷑ faciebat. Nam et romana enit a pdiconio ad sic
ignũ p̃pata et ĩscientꝰ a gͥcho inflata quis aut quib signũ doret ĩcetũ effidie¬

Expanded text:
to uenatore uigilem, incautius miraculo magnitudinis in eos qui ferebant uersum, uenabulto uenatore uigilem, incautius miraculo magnitudinis in eos qui ferebant uersum, uenabulguntque portam proximam et agmen sub signis confestim inrupit. inde cum silentio in forum tumultu orto Romanos passim caedi, oppidanis parci. sed ut fieri id posset, praecipit iuuenibus Tarentinis ut, ubi quem suorum procul uidissent, quiescere ac silere ac bono animo esse iuberent. iam tumultus erat clamorque qualis esse in capta urbe solet; sed quid rei esset nemo satis pro certo scire. Tarentini Romanos ad diripiendam urbem credere coortos; Romanis seditio aliqua cum fraude uideri ab oppidanis mota. praefectus primo excitatus tumultu in portum effugit; inde acceptus scapha in arcem circumuehitur. errorem et tuba audita ex theatro faciebat; nam et Romana erat, a proditoribus ad hoc ipsum praeparata, et inscienter a Graeco inflata quis aut quibus signum daret incertum efficie
Abbreviated transcription (Latin):
castus nõ mouisse. hãmbal cõcubia nocte mouit dux physemen eiat. Cum soli¬
co capte uenatioĩs onẽ ceri ꝓditores caque cõposita em̃t expectubãt cum uenerat
aut̃ ut pħysemenꝰ põtusa ad sueta uenatioẽ inferẽs armatos induor uente
alia portãtẽ enitida aduet hãmbał ea meditranea regione onentẽ soccrabat
aliꝙͣ cusum int̾ menia includũt. Cum porte appropinquant editus ex cõposito
lame sũt. hãnibal silentio ducebat ad portam. Nicho ex ĩpiiso ad põttis sopi¬
tos uigises in cubilib suis obtiũcat portãq aꝑit. hãmbas aum pe̾diti ãgnisore
mgndit equices subsiste̾ iubet ut quo irs postuser aci̾ir sibs crmis aofent
Et pbylemen portule pa̾te alia q̃ comeare ad suerat aipro yiquabat. n ora uor
be str sumiliar iom signum cum exaicasset iugilem dicenti uix sub̃stinẽ grandos
bestie m portula apitur.Inferẽtes apmim duo uiuenes secitus itx cum e x rẽdsi¬

Expanded text:
castris non mouisse. Hannibal concubia nocte mouit. dux Philemenus erat cum solito captae uenationis onere; ceteri proditores ea quae composita erant exspectabant. conuenerat autem ut Philemenus portula adsueta uenationem inferens armatos induceret, parte alia portam Temenitida adiret Hannibal; ea mediterranea regio est orientem spectans; busta aliquantum intra moenia includunt. cum portae adpropinquaret, editus ex composito imque flammae sunt. Hannibal silentio ducebat ad portam. Nico ex improuiso adortus sopitos uigiles in cubilibus suis obtruncat portamque aperit. Hannibal cum peditum agmine ingreditur, equites subsistere iubet ut, quo res postulet occurrere libero campo possent. et Philemenus portulae parte alia, qua commeare adsuerat, adpropinquabat. nota uox eius et familiare iam signum cum excitasset uigilem, dicenti uix sustineri grandis bestiae onus portula aperitur. inferentes aprum duos iuuenes secutus ipse cum expedi
Abbreviated transcription (Latin):
siracusas ce̾ra mariq res gerit᷑ clamorẽ pugnãtiũ arpitũq aͬmoꝵ ex audim
totiens iã cum boste signis c̃latis pugnauit ope p̃tiũ ht lib̾tatẽ cuitatẽꝙ
ꝓ suis saltẽ ad hoc bellum ep̃tis nob simł cõgredi cũ hoste liceat et pugnando
q̃rere sib̾tatem uis tu mari uis t̾ra ius acie uis urbib̾ opongnandis expiri
ui̾tutẽ aspima q̃ ad saborem ꝑiculũq depescmꝰ ut ꝙ ad cãnas faciundũ qͥcq
ad̾ genua marcessi ꝓcubuerãt maressus id̾ nec uiris nec potatio sue eẽ dieit

Expanded text:
Syracusas terra marique geritur res; clamorem pugnantium crepitumque armSyracusas terra marique geritur res; clamorem pugnantium crepitumque armtotiens iam cum hoste signis conlatis pugnauit; operae pretium habent libertatem ciuitatemque. pro seruis saltem ad hoc bellum emptis uobis simus; congredi cum hoste liceat et pugnando quaerere libertatem. uis tu mari, uis terra, uis acie, uis urbibus oppugnandis experiri uirtutem? asperrima quaeque ad laborem periculumque deposcimus, ut quod ad Cannas faciundum fuit qad genua Marcelli procubuerunt. Marcellus id nec iuris nec potestatis suae esse dixit;
Abbreviated transcription (Latin):
siam redissem er spem uisti ex̾cit̾ fecissem. Nũe detĩore cõditioe sum qm̃ apd
patres nrõs fuerãt captiuri. Quippe illis arma tm̃ atq ordo misitand̾ socus:⁊
in quo tende̾nt in castris est mutat que tñ semel nauata rei. p̃ opa et uno fe¬
sici p̃lio recuperar̃. Nemo eoꝵ resegat in exiliũ est nemini spes eme̾nidi stipẽdia
adepta. hostis deniq est datus cum qͦ dimicãtes aut uitã semel aut iatiomĩe
finirent. Nos quib nͥ ꝙ cõmisim ut ꝗsos̃ ex cãnẽsi pugna sine acie miles rona¬
nus supeẽt nicħ obici põt nõ solũ a pata ꝓcuł italiaq s ab hoste et̃ relegat. sim
ubi senescam in exilio. Neq spes in occasio abosende ignomino neq placande
ciuium ue neq demq bñ monendi sit neq ignomine finẽ nec uitutis p̃miui
militũ offitio fungamͣ.Rellum in sicilia iã altm ãnũ ingeti dimicatior gene̾
urbes alias penus alias romanꝰ expugnat pedicũ et eqͥtũ acies cõca̾r̃t A

Expanded text:
em iusti exercitus fecissemus; nunc deteriore condicione sumus quam apud patres nostros fuerunt captiui. quippe illis arma tantum atque ordo militandi locusque, in quo tenderent in castris, est mutatus, quae tamen semel nauata rei publicae opera et uno felici proelio reciperarunt; nemo eorum relegatus in exsilium est, nemini spes emerendi stipendia adempta; hostis denique est datus, cum quo dimicantes aut uitam semel aut ignominiam finirent; nos, quibus, nisi quod commisimus ut quisquam ex Cannensi acie miles Romanus superesset, nihil obici potest, non solum a patria procul Italiaque sed ab hoste etiam relegati sumubi senescamus in exilio, ne qua spes, ne qua occasio abolendae ignominiae, ne qua placandae civium irae, ne qua denique bene moriendi sit. neque ignominiae finem nec virtutis praemium militum officio fungamur. bellum in Sicilia iam alterum annum ingenti dimicatione geritur; urbes alias Poenus, alias Romanus expugnat; peditum, equitum acies concurrunt; ad