comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lege belli suꝑau̾at. Diuiciis qͦ. Qłb õs añ cessores suos longe longeq p̃cesserat. Altiaũ
duiso studio tͥb illũ uiciis insiciebãt. supiditate nuna qͣ ut õs ꝑarentes sui pauꝑes
opulentꝰ iͥbutis & exactionib ĩhians. dilatoriis hamis intcipiebat. Crudelitate & ig
ꝯsulẽ demoretoil cognatũ suũ ĩ captioẽ positũ ex ocłauit. Nec sciri. facinꝰ tã horren¬
dũ potuit: usꝙ qͦ mors secreta regis aꝑuit. Nlec minꝰ & alia ꝓponebant exẽpla q̃ ta¬
cem̃. luxuria qͦ qr mulier̃ ditioni reg̃ more salomonis ꝯtinuȩ subiacebat. Talia nulg̾
liberũ diu̾sificabat. Successu ũ tp̃ris atͦcissuni qđ p̾ea ꝑ normannoꝵ rabiosas ꝓdi¬
tiones exarsit: qͥcqͥd henricꝰ fec̾at. ł tirannice ł regie: cõꝑatioẽ det̾i̾oꝵ uisũ ẽ sono¬
ensis archieps qͥ pͥmꝰ sacm̃tũ filiȩ reg̃ fec̾at: eũ ꝓhdolor ĩ regẽ bndix̃. Uñ iudicuii

Expanded text:
lateque praecesserat. Alii autem diverso studio tribus illum vitiis inficiebant: cupiditate nimia; qua ut omnes parentes sui pauperes opulentus tributis et exactionibus inhians delatoriis hamis intercipiebat: crudelitate etiam, qua consulem de Moretoil cognatum suum in captione positum exoculavit, nec sciri facinus tam horrendum potuit usquequo mors secreta regis aperuit, nec minus et alia proponebant exempla, quae tacemus; luxuria quoque, quia mulierum ditioni regis more Salomonis continue subjacebat. Talia vulgus liberum diversificabat. Successu vero temporis atrocissimi, quod postea per Normannorum rabiosas proditiones exarsit, quidquid Henricus fecerat vel tyrannice vel regie comparatione deteriorum visum est peroiensis
Abbreviated transcription (Latin):
ñꝗͣ pocestis: illud ẽ qd̵ hodie do uob̾ adiuuante niccoriã p̃stabit. Nlecesse õ eni ut
adꝑbitatẽ ꝯ fugiat. cui ñ pot̾ aluid eẽ. diffugiũ. Ciues aũ lincolienses qͥstant ur¬
bi suȩ ꝓtimi i ĩpedꝰ gͣuedine anins liq̃scentaib ad domos suas tnssage inctori¬
oli uidebitis. Uer tñ otͣ qͦs bellũ geratis: atcendite. Alanꝰ bͥtonit̃ aax at̾ uos.
supp̃mũ uidet obꝑbriũ. Pro cedit qͦ cont uosgalerarmꝰ ⁊ draes mellenti dolcelli¬
aꝰ. fallendi artifex. cui innata ÷ ui corde neqͥtia in ore fallatia. uoꝑe pegticias ar¬

Expanded text:
potestis, illud est quod hodie vobis, Deo adjuvante, victoriam praestabit. Necesse est enim ut ad probitatem confugiat, cui non potest esse aliud diffugium. Cives autem Lincolienses, qui stant urbi suae proximi in impetus gravedine animis liquescentibus ad domos suas transfugere victoriosi videbitis. Verumtamen contra quos bellum geratis attendite. Alanus Britonum dux contra nos supremum videtur opprobrium. Procedit quoque contra nos comes Mellensis, doli callidus, fallendi artifex, cui innata est in corde nequitia, in ore fallacia, in opere pigritia, g
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯculcare. regẽ ipsũ gladio tnsub̾are. Dixerat. dux aũ rob̾tꝰ sic uiucni respondit.⁊
in locõ stans eminenti huiꝰcemodi or̃onẽ ħuit. N ĩdignũ ẽ qd ictꝰ pͥmi dignitatẽ
poscis. tã ex nobilitate ꝗͣ uͥtute qͣ p̃celł. Si tũ de nobilitate ꝯtendas: ego filiꝰ reg̃
nobilissimi & nepos sũmi reg̃ ñ añcellor. Si de uͥtute: hic multi st̃ electissimi qͥb
nȩmo uiuenciũ ꝓbitate p̾ p̃ferri. S longe alia me mouet rõ Riex eñi stͣ sacͣmtuĩ¬
extitit. & exẽplo sui nicħ uiris habentib tr̾as distͥbuit. uire possidentib diipuit.
Ab ipsis gͦ neqͥt̾ deheredatis sũmo uidice dõ cooꝑante & uindictã sub ministnte
pꝰ agg̾diendꝰ ẽ. Respiciet qͥ uidicat płos ineqͥtate. de excelso celoꝵ habitaculo. e ĩ¬
iustũ iuste appetentes in has tauta necessitare neqͣꝗͣ relinqͣt. Unũ uͦ ẽ ꝓce̾s fortis¬

Expanded text:
culcare regem ipsum gladio transverberare. Dixerat. Dux autem Robertus sic juveni respondit, et in loco stans eminenti hujusmodi orationem habuit: Non indignum est, quod ictus primi dignitatem poscis, tam ex nobilitate quam virtute, qua praecellis. Si tamen de nobilitate contendas, ego filius regis nobilissimi et nepos regis summi non antecellor; si de virtute, hic multi sunt electissimi, quibus nemo viventium probitate potest praeferri. Sed longe alia me movet ratio. Rex enim contexstitit, et exemplo sui nihil juris habentibus terras distribuit, jure possidentibus diripuit, ab ipsis nequiter dehaeredatis, summo judice cooperante et vindictam subministrante, prius aggrediendus est. Respiciet, qui judicat populos in aequitate, de excelso coelorum habitaculo, et injustum juste appetentes in hac tanta necessitate nequaquam relinquet. Unum vero est
Abbreviated transcription (Latin):
ferax anglia nob̃ capta succubuit. Diues apulia uos sortita refloruit. Iexsm famo¬
sa e ĩsignis autiochia se uob̃ utͣq supposuit. Nc̃ aũ scocia uob̃ rite subiecta repelłe

Expanded text:
ferax Anglia vobis capta succubuit, dives Apulia vos sortita refloruit, Hierosolyma famoferax Anglia vobis capta succubuit, dives Apulia vos sortita refloruit, Hierosolyma famosa et insignis Antiochia se vobis utraque supposuit. Nunc autem Scotia vobis rite subjecta re
Abbreviated transcription (Latin):
Paganellꝰ castellũ de ludelaue. Will̃s demoum casfellũ dedunestor. Rob̃tꝰ denico¬
le castellũ dewarrã. Custaciꝰ filiꝰ ioħis castellũ de inealtune. Will̃s filiꝰ alani cas¬
cellũ desalopabiri. q̃ rex ꝙ cep̃ armis. captoꝵq ñ nulos suspendit. Qid audieni Wal¬
ge cͥca partes austies angliȩ: dd̾ scotoꝵ rex ĩnumerabilẽ exercitũ ꝓmoũ mangliã
Contͣ quẽ ꝓce̾i boreał angliȩ: ãmonitioẽ & uissu t᷑stani eboracensis archiepi resti¬
t̾unt iurilit̾ fixo standard̃ .i. regio ĩsigni ap̃ alu̾tune. Cũ aũ morbi causa ñ poss
archiep̾s int̃ eẽ. pugne: misit loco sui radulfũ ep̃m orcadũ. Ꝙ stans inaciȩ media
loco eminenti: huiꝰmodi usus ẽ. incentiuo. Proces angliȩ clatusimi noran¬
nigene. meminisse eñi ur̃i uos noĩs & gñis p̃liatos deret: ꝑpende.q⁊ ꝯtͣ qͦsa uͥ
bellũ geratis. Uob̃ eñi nemo ĩpune restitit. Audax francia uos exꝑta delituit.

Expanded text:
Paganellus castellum de Ludelave, Willermus de Movim castellum de Dunestor, Robertus de Nicole castellum de Warhan, Eustachius filius Johannis Mealtune, Willermus filius Alani Salopesbiri; quod rex quidem cepit armis, captorumque nonnullos suspendit. Walge circa partes australes Angliae David Scotorum rex innumerabilem exercitum promovit in Angliam, contra quem proceres Borealis Angliterunt viriliter, fixo standard, id est regio insigni apud Alverton. Cum autem morbi causa non posset archiepiscopus interesse pugnae, misit loco sui Radulfum episcopum Orcadum; qui stans in acie media loco eminenti hujusmodi usus est incentivo: Proceres Angliae clarissimi Normannigenae, meminisse enim vestri vos nominis bellum geratis; vobis enim nemo impune restitit: audax Francia vos experta delituit,
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ ẽ ei reddens einouũ castellũ. Carloil uͦ retinuit ꝯcessioẽ reg̃ stephani. Rex tñ

Expanded text:
datus est ei, reddens novum castellum; Kadatus est ei, reddens novum castellum; Ka
Abbreviated transcription (Latin):
canonice ꝯsenciẽs: ep̃is eas ĩ uestiret. Scd̃o noũ qd nulliꝰ clexici ł laici siluas ĩ manu
slia retiun̾et: sic̃ rex huricꝰ fec̾at. qͥ singuł annis ĩplacitau̾at eos. si ł uenationẽ
copissent insilus ꝓ̾is. ł si eas ad necessitates suas exstirparent ł̃ diminuerent. Nd̃
placiti nesandi genꝰ adeo fuit execbile. ut si alicꝰ lucũ quẽ ħre pecuniã estima¬
rent ã longe ꝯspic̾ent: statĩ uastatũ ꝑhiberent. sice cẽt. luie ns ut eñ snm̾to
redim̾ent. lercio nouit. q denegeldũ .i. duos solidos ad hidã qͦs añcessores sui acciꝑe
olebano singuł annis: inet̾nũ ꝯdonaret: ħ pͥncipałr d̃õ uoũ. & alia s uich hor tenuit.
tephanꝰ rex pͥmo anno regni sui c̃ ueniss in fine natał ad oxeneford: audiũ ĩ
ñciũ dicentẽ s̃. Rex scotoꝵ simulans se pacificars uenire ad te gr̃a hospi¬
tandi ueniens ĩ carloil ꝙ ĩ nouũ castellũ: dolose cep̃ utͣq. Cui rex stephanꝰ. Q dolo¬

Expanded text:
 manu sua retineret, sicut rex Henricus fecerat, qui singulis annis implacitaverat eos, si vel venationem cepissent in silvis propriis vel si eas ad necessitates suas exstirparent, vel diminuerent. Quod placiti nefandi genus adeo fuit exsecrabile, ut si alicujus lucum, quem habere pecuniam aestimarent, a longe conspicerent, statim vastatum perhiberent sive esset sive non, ut eum immerito redimerent. Tertio vovit, naret. Haec principaliter Deo vovit et alia, sed nihil horum tenuit. Stephanus rex primo anno regni sui, cum venisset in fine Natalis Domini ad Oxeneford, audivit nuntium dicentem sibi: Rex Scotorum simulans se pacifice venire ad te gratia hospitandi, veniens in Karloil et novum castellum dolose cepit utraque; cui rex Stephanus: Quae dolo
Abbreviated transcription (Latin):
Reges sudsexe: ii sunt exordine.
Prĩmus celle.
S cisse.
Cetõs penuria scrptorũ uel fama obscura recondit. p̃t̃ regẽ ad el¬
adnichilum deuenerunt᷑. attende queso ⁊ stude cũ nichil
hic duret: ut ad qluras tͥ regnũ & sub̾am illã que ñ deficiet
nom̃ illud ⁊ honorẽ qui ũ ꝑtrãnsiet. mouim̃tũ illud ⁊ claritatẽ
que nichil seculis ueterascet. hoc p̾meditari sũme pruden¬
tie ÷. ad quirere sũme calliditatis adipisci sũme felicitatis.¬

Expanded text:
Reges Sudseriae hi sunt ex ordine: Primus Aelle. Scisse. Caeteros penuria scriptorum, vel fama obscura recondit, praeter regem Adelad nihilum devenerint. Attende, quaeso, et stude, cum nihil hic duret, ut acquiras tibi regnum et substantiam illam, quae non deficiet; nomen illud et honorem, qui non pertransibit; monimentum illud et claritatem, quae nullis saeculis veterascet. Hoc praemeditari summae prudentiae est, acquirere summae calliditatis, adipisci summae felicitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
gerat fugit. Scripserunt quidã hengistũ pꝰea mñeod̾ anno ter
coutra eos pugnasse. nec potuisse resistere ꝓbitati epĩtemeri.
⁊ numero brĩtotiũ s semel iinsulã tenet. semel adnaues fu¬
gisse. ⁊ phis qui abierant inpaͥtͥam misisse. lutt¬
Nno uͦ seqn̾ti regnante leone imꝑatore. qͥ regũ. xii.
anñ: morbo ꝑiit flos uiuenũ gortemerꝰ. Cũ qͦ simul
spes & uictoria lritonũ extincta ÷. hengistꝰ gͦ ⁊ esc filius siuis
receptis auxiliis apatͥa sua ⁊ morte uiuen̾s freti. bello se p̾pa¬
rant apud creganford. Britaniu uͦ. iiii. phalanges maximas
iiii. ducibus munitas fortissimis bello ꝓstituunt.S cũ ludũ
belli britones inissent: numerũ saxonũ maiorẽ solito male
ferebant. Recentes quippes qui suꝑuenerant & uir electie¬
rant: securibus ⁊ gladiis horribilit̃ cosꝑa britonũ fudebãt.

Expanded text:
gerat, fugit. Scripserunt quidam Hengistum postea in eodem anno ter gerat, fugit. Scripserunt quidam Hengistum postea in eodem anno ter contra eos pugnasse, nec potuisse resistere probitati Gortimeri et numero Britonum; sed semel in insulam Tenet, semel ad naves fugisse, et pro his qui abierant in patriam misisse. Anno vero sequenti, regnante Leone imperatore, qui regnavit XVII annis, morbo periit flos juvenum Gortimerus, cum quo simul spes et victoria Britonum exstincta est. Hengist igitur et Esc filius suus, receptis auxiliis a patria sua, et morte juvenis freti, bello se praeparant apud Creganford. Britanni vero IV phalanges maximas IV ducibus munitas fortissimis bello prostituunt. Sed cum ludum belli Britones inissent, numerum Saxonum majorem solito male ferebant: recentes quippe, qui supervenerant, et viri electi erant, securibus et gladiis horribiliter corpora Britonum findebant;
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ. Dnoq filii gortegirmi duces erant cũ es gortemer ⁊eategir.
Ambrosuis gͥ ptunã aciem bello induxit. gorteier scd̾am. Cate¬
gir t̾ciam. hors uͦ ⁊ hengistꝰ licet multo minores rnimero essẽc:
an dacissime tam̃ eis obiuauer̾t. Duoq fr̾s duas acies ur
hostem direxerunt.
N no septimo aduentus saxonũ iangliã. cõmissũ ÷
bellũ ap̃ ceilestiue. Rincipiogͥ ꝑcussit hors aciẽ categir-¬
ni tanto rigdre ut admodum puluers disꝑsa ꝓst̾ueret᷑. ⁊ fisiũ
regis ꝓstratum cecidit. Gortemer aut fr̾ euis uir uere strenius¬
simus: ex obliqͦ aciem horsi distupit. ⁊ ipso horso int̾fecto ui¬
torũ fortissimo reliquie cohortis ad hengistũ fugiunt. qͥcũ am¬
brosii cuneo inuicte confligebat. Totum gͦ pondꝰ płii u̾sum ÷:
suuꝑ hengistum &e ꝓbitatẽ gortemeri cõaitatꝰ. cũ diu ꝑ seue¬
rasset. ñ sine magno dełͥmento britannoꝵ uictus. qͥ ñqͣm fit¬

Expanded text:
bus. Duoque filii Vortigerni duces erant cum eo, Gortimer et Catiger. bus. Duoque filii Vortigerni duces erant cum eo, Gortimer et Catiger. Ambrosius igitur primam aciem bello induxit, Gortimer secundam, Catiger tertiam; Horsa vero et Hengist, licet multo minores numero essent, audacissime tamen eis obviaverunt, duoque fratres duas acies in hostem direxerunt. nno VII adventus Saxonum in Angliam commissum est bellum apud Aeilestren. Principio ergo percussit Horsa aciem Catigerni tanto vigore, ut admodum pulveris dispersa prosterneretur, et filium regis prostratum cecidit. Gortimer autem frater ejus vir vere strenuissimus ex obliquo aciem Horsi disrupit, et ipso Horso interfecto virorum fortissimo, reliquiae cohortis ad Hengistum fugiunt, qui cum Ambrosii cuneo invicte confligebat. Totum ergo pondus praelii versum est super Hengistum, et probitate Gortimeri coarctatus, cum diu perseverasset, non sine magno detrimento Britannorum victus, qui nunquam fu
Abbreviated transcription (Latin):
crudelit̃ eos utemptos sepulture trad̾et. Itaq: ñ nulli in mõ¬
tibus cõphensi uigulabant᷑. Alii fame confecti ꝓcedentes
manus hostibus dabant. ꝓaccipiendis alim̃toꝵ. subsidiis.
et̾nũ subdituri seruiciũ. sitam̃ ñ continuo trucidarent᷑. Alii
transmarinas regiones dolentes petebant. Alii ꝑstantes in
patͥa trepidi. pauperẽ uitã in montibus. silius uel rupibus
arduis suspecta semꝑ mente agebant. Rex aũt goitegͥ in
occidentali parte britanne int̾ prerupta montiũ ⁊ siluarũ
ouinibus exosus degebat. Dr au̾t qd̾ cum rex p̾dicationẽ sc̃i
qmͣ igne destructus nusqͣm cõparuit. At uͥ saxones disꝑsis
indigenis copiã ex̾cituũ domũ remisert: ceꝑunt britanni
ditexerunt. Utebant᷑ eo tp̾̃r duce ambrosio aurelio. inro mõ¬
desto. qui solus forte romane gentis p̾fate tempestati suꝑ¬
fuerat. occisis inead̾ parentibꝰ regiũ nom̃ ⁊ insigne ferecti¬

Expanded text:
crudeliter eos interemptos sepulturae traderet. Itaque nonnulli in moncrudeliter eos interemptos sepulturae traderet. Itaque nonnulli in montibus comprehensi jugulabantur; alii fame confecti procedentes manus hostibus dabant, pro accipiendis alimentorum subsidiis aeternum subituri servitium, si tamen non continuo trucidarentur; alii transmarinas regiones dolentes petebant; alii perstantes in patria trepidi pauperem vitam in montibus, silvis, vel rupibus arduis suspecta semper mente agebant. Rex autem Vortigernus in occidentali parte Britanniae inter praerupta montium et silvarum omnibus exosus degebat. Dicitur autem quod, cum rex praedicationem sancti quam igne destructus nusquam comparuit. At ubi Saxones, dispersis indigenis, copiam exercituum domum remiserunt, coeperunt Britanni direxerunt. Utebantur eo tempore duce Ambrosio Aureliano viro modesto, qui solus forte Romanae gentis praefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus nomen regum et insigne ferenti
Abbreviated transcription (Latin):
alim̃toor det᷑: se cuncta insule loca rup̾to federe uastat᷑os
Nec sagnit̃ minas ꝓsecunt᷑ effectibꝰ Inita namq federe cũ pictis et
congregato inumerabili ex̾citu. neminẽ qui eis restare and̾et:
usqm inuenerunt. Accensus gͥ manibꝰ paganoꝵ ignis. uistas
desceleribus popłidĩ ultiones expetiit: ñ illius impar: qͥ qͦndã
acaldeis succensus ierosolimoꝵ menia inmo edificia cuncta
consumpsit. Sic em̃ ⁊ hic agente impio uictore. ĩmmo disponen¬
te iuisto iudice ꝓximas quasq ciuitates agrosq depopulans
aborientali mari usq ad occidentale: nullo ꝓhibente suũ con¬
tinuauit incendiũ. totamq ꝓpe isule ꝑeuntis suꝑficiem
obtexit. Ruebant edificia publica simul ⁊ priuata. passim sac̾¬
dotes inter altaria tiucidabant᷑. Resules cũ populis sine ullo
respectu honoris ferro parit̃ ⁊ flãmis absumebant᷑. nec erat qͥ

Expanded text:
alimentorum detur, se cuncta insulae loca rupto foedere vastaturos; alimentorum detur, se cuncta insulae loca rupto foedere vastaturos; nec segniter minas persequuntur effectibus. Inito namque foedere cum Pictis, et congregato innumerabili exercitu, neminem, qui eis restare auderet, usquam invenerunt. Accensus igitur manibus paganorum ignis justas de sceleribus populi Dei ultiones expetiit, non illius impar, qui quondam a Chaldaeis succensus Hierosolymorum moenia imo aedificia cuncta consumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, imo disponente justo judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans ab orientali mari usque ad occidentale nullo prohibente suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul et privata, passim sacerdotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis sine ullo respectu honoris ferro pariter et flammis absumebantur, nec erat qui
Abbreviated transcription (Latin):
gils. filii wicta filii uecta filiĩ uoden. filii frealof. filii fredulf.
filii fin. filii floc wad. filii ieta. quẽ dixerunt filiũ d̾i scilicet alicꝰ
idoli. Dequoꝵ patrum ꝓgenie multar̾ ꝓuinciar̾ regiũ genꝰ
originẽ duxit. Non mora gͦ confluentibus c̾tatĩ in insulam
gentiũ memoratarũ ca̾tuis: grandescere populus cepit adue-¬
narũ. ita ut ipsis quoq qui aduocauerant. id ÷ indigenis e̾ent
t̾roei. Dicit᷑ autẽ aquibꝰ dam qd̾ rex goetig̾nus formidans robur
eoꝵ filiã hengisti paganã duxerit. Dr etiã qd̃ adcumtilũ dãp¬
nationis suẽ ꝓpͥam filiã suã duxerit. ⁊ ex ea filiũ genuent.
uñ ã scõ g̾mano ⁊ ab omĩ conuentu ep̃ali excõmimĩcatꝰ ÷.
ex goetig̾nus agenero suo ⁊ ab exercitu belli
occasionẽ deo uolente querentibꝰ annonas eis afflu¬
entius ministrare reposcit᷑. minantes nisi ꝓfusior eis copia

Expanded text:
gils, filii Wicta, filii Vecta. filii Woden, filii Frealof, filii Fredulf, gils, filii Wicta, filii Vecta. filii Woden, filii Frealof, filii Fredulf, filii Fin, filii Flocwald, filii Jeta: quem dixerunt filium Dei, scilicet alicujus idoli; de quorum patrum progenie multarum provinciarum regium genus originem duxit. Non mora ergo confluentibus certatim in insulam gentium memoratarum catervis grandescere populus coepit advenarum, ita ut ipsis quoque, qui advocaverant, indigenis essent terrori: dicitur autem a quibusdam, quod rex Vortigernus formidans robur eorum filiam Hengisti paganam duxerit, dicitur etiam quod ad cumulum damnationis suae propriam filiam suam duxerit, et ex ea filium genuerit: unde a S. Germano et ab omni conventu episcopali excommunicatus est. Rex Vortigernus a genero suo et ab exercitu belli occasionem, Deo volente, quaerentibus, annonas eis affluentius ministrare reposcitur, minantes nisi profusior eis copia
Abbreviated transcription (Latin):
ditione: ut hi ꝓpat̾e pace ⁊ salute contͣ adu̾saros militarent. illi
tulitantibꝰ debita stipendia conferrent. Ad uenerunt au̾t detͥbꝰ
g̾manie populis fortioribꝰ .i. saxonibus. anglis. uitis. De uitarũ
insulã. ⁊ ea que usq hodie inpiuncia occidentaliũ saxonũ uita¬
rum natio nominat᷑. posita contͣ insulam uectam. Desaxonibꝰ
.i. eageneratõe. que nc̃ antiquoꝵ saxonũ cognominat᷑.: uenere
i ouentales saxones. Meridiani saxones. occidui saxo¬
nes. Porro de anglis. hoc ÷ illa patͥa q̃ angulus dr̃.⁊ abeo temꝑe
usq hodie manet deserta. ⁊ int̃ ꝓuincias uitar̾ ⁊ saxonũ. ẽẽ. ꝑ
hibet᷑. Orientales angli. medit̾ranei angli. merci. dota nordan¬
hi mbroꝵ. ꝓgenies. id: illaᷤ gentiũ quẽ ad borcã hymbri flu-¬
minis unihabitant. cet̾iq angloꝵ. populi sunt orti. Duces fuisse

Expanded text:
ditione, ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi ditione, ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipenGermaniae populis fortioribus, id est, Saxonibus, Anglis, Jutis  Al., Vitisinsulam, et ea quae usque hodie in provincia Occidentalium Saxonum Jutarum natio nominatur, posita contra ipsam insulam Vectam. De Saxonibus, id est, ea regione quae nunc antiquorum Saxonum cognominatur, venere Orientales Saxones, Meridiani Saxones, Occidui Saxones. Porro de Anglis, hoc est, de illa patria quae Angulus dicitur et ab eo tempore usque hhibetur orientales Angli, mediterranei Angli, Mercii, tota Northanhumbrorum progenies, id est illarum gentium, quae ad boream Humbri fluminis inhabitant, caeterique Anglorum populi sunt orti. Duces eorum p
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ & ualentinuis quorũ imꝑiũ .ui. annis duauit: imꝑarent.
uigesimo quarto anno pꝰqmͣ regnũ franchoꝵ. inchoauerat.
quoꝵ rex pͥmus fuit faramundus. ¶Saxones gͥ in orientali
paite insule iubente eod̾ rege locum manendi quasi ꝓpatͥa
pugnaturi. re. autẽ uera hanc expugnaturi susceꝑunt. Inert
aut c̾tam̃ contͣ pictos ⁊ scotos qui iam uenerant usq ad stanfor¬
diam. que sita ÷ inaustrali parte liucolie distans ab ea .xl. mili¬
ariis. Cum gͥ illi pilis ⁊ lanceis pugnarent. istiuͦ securibꝰ gladiĩs¬
q longis rigidissue dec̾tarent: nequierunt picti pondus
tñ ꝑferre. s fuga saluti sue cõsuluer̃t. Saxones uictoriosi tͥ¬
insule fertalitas ae segntiei britomĩ utit᷑ confestum illo
classis pliuor. aimatoiũ ferens manũ foitiorẽ. que p̃misse ad iunc¬
ta cohorti inuincibilẽ fecit ex̾citum. Susceper̾t gͦ qui aduene¬
rant donantibꝰ britonibꝰ locũ habitationis int̃ eos. ea tam̃ con¬

Expanded text:
nis duravit, imperarent, vigesimo quarto anno postquam regnum Francorum inchoaverat: quorum primus rex fuit Pharamundus. Saxones igitur in orientali parte insulae, jubente eodem rege locum manendi quasi pro patria pugnaturi, re autem vera hanc expugnaturi susceperunt. Inierunt autem certamen contra Pictos et Scotos, qui jam venerunt usque ad Stanfordiam, quae sita est in australi parte Lincolniae, distans ab ea XL milliariis. Cum igitur illi pilis et lanceis pugnarent, isti vero securibus gladiisque longis rigidissime decertarent, nequiverunt Picti pondus tantum perferre, sed fuga saluti suae consuluerunt. Saxones victoriosi trinsulae fertilitas ac segnities Britonum, mittitur confestim illo classis prolixior armatorum ferens manum fortiorem: quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperunt ergo qui advenerant donantibus Britonibus locum habitationis inter eos, ea tamen con
Abbreviated transcription (Latin):
exipuiso senciebant. fugatĩ g sunt britanni usqiad ꝑximũ
nemus qd̾ uocat᷑ adresdes leigẽ. Saxones au̾t occupauer̾t litto¬
ramaris insudsaxe magis magisq: sibi regionis spatia capescẽ¬
tes usq adnonũ annũ aduentus eoꝵ. Tunc uͦcum au datius re¬
gionẽ inlongiaquũ capescerent. conuenert reges : tirannibn.¬
tonũ ap̃ mercredesburne. ⁊pugnauer̾t contͣ aella ⁊ filios suo ᷤᷤ
& fere dubia fuit uictoria. Ut̾q enim ex̾citus ualde lesus ⁊ mi¬
noratꝰ: alt̾tus congressum deuouens ad ꝓpͥa remeait. Misit gͥ
aella ad compatͥotas suos auxiliũ flagitans. Annꝰ aũt qͦ aellã
uenit in angliã. fere .xxx. fuit ab aduentu angloꝵ.
inbritanniã ⁊ regnauit esc filius eiꝰ ꝑ eo .xxx.iiii. ann̾ tp̃r
tenonis imꝑatoris cuiꝰ ̃ imꝑiũ fuit .xuiii. ann̾. Esc aũt patͥa

Expanded text:
ex improviso sentiebant. Fugati sunt igitur Britanni usque ad proximum ex improviso sentiebant. Fugati sunt igitur Britanni usque ad proximum nemus quod vocatur Andredesleige. Saxones autem occuparunt littora maris in Sudsexe, magis magisque sibi regionis spatia capessentes usque ad nonum annum adventus eorum. Tunc vero cum audacius regionem in longinquum capesserent, convenerunt reges et tyranni Britonum apud Mercredesburne, et pugnaverunt contra Aelle et filios suos, et fere dubia fuit victoria: uterque enim exercitus valde laesus et minoratus alterius congressum devovens ad propria remearunt. Misit igitur Elle ad compatriotas suos auxilium flagitans; annus autem, quo Elle venit in Angliam fere XXX fuit, ab adventu Anglorumin Britanniam, et regnavit Esc filius ejus pro eo XXXIV annis, tempore Zenonis imperatoris, cujus imperium fuit XVI
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis solũ serenitatis statũ exꝑta: ita cuncta u̾itatis ac ius¬
ticie moderamina concussa st̃ ac subu̾sa. ut ear tĩ dicã uesti¬
giuĩ s nec memoria quidẽ p̃t̾ inpancis ⁊ ualde paucis ulla ap¬
pareret. Inntisit gͦ d̾s ex partib germanie duces plutes fe-¬
rocissimos ꝑsuscessiones temꝑ̾m qui gentẽ dõ inuisã delerẽt.
bit᷑ dux aelle cum filiis suis ⁊classe
militaribus copiis instructissima inbritaniua ad ꝙ menesore
appulert̃. Eg̃dientibus aũt saxonibus demari. britantu clamo¬
rem excitaueit. ⁊ã currumadiacentibus locis innum̾i conuola¬
uerunt.⁊ statim bellum initũ ÷. Saxones uͦ statura ⁊ uigore
maximi inprudent̃ eos recipiebant. ili uͦ inprudent̃ uenie¬
bant. Nam sparsim ⁊ ꝑuit̾ ualla uenientes. ã conglomeratis
int̾ficiebant᷑. ⁊ ut quiq attonitiueniebant. rumores sinistros

Expanded text:
praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis et juspraesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis et justitiae moderamina concussa sunt ac subversa, ut earum non dicam vestigium, sed nec in memoria quidem praeter in paucis et valde paucis ulla appareret. Immisit ergo Deus ex partibus Germaniae duces plures ferocissimos per successiones temporum, qui gentem Deo invisam delerent: , et Cissa. Igitur dux Aelle cum filiis suis et classe militaribus copiis instructissima in Britannia ad Cymenesore appulerunt. Egredientibus autem Saxonibus de mari, Britanni clamorem excitarunt, et a circumadjacentibus locis innumeri convolarun, et statim bellum initum est. Saxones vero statura et vigore maximi, imprudenter eos recipiebant; illi vero imprudenter veniebant. Nam sparsim et per intervalla venientes a conglomeratis interficiebantur, et ut quique attoniti veniebant, rumores sinistros
Abbreviated transcription (Latin):
Cum quo simul hesꝑiũ concidit regñ.ulugipuncut¬
Iid ꝑuenientibus uͦ auxiliariis pꝰ aliqͣnͣtũ temꝑis hengist᷑
rex ⁊ esc filius suus inuctissimũ congiegauer̾t ec̾citi
anno .uii. aduentꝰ eoꝵ in angliã. Cont᷑ quos omĩsbͥ¬
tantua uinbus congregatis .xii. phalanges nobilit̾ ordinatas
suoꝵ ⁊ gentis amisio. ⁊ qͣndã magtiũ pͥncipẽ qui uocabat᷑ Wip¬
ped ex cuius noie locũ belliilliꝰ p̃dicto noĩe uocauit. Uictoria
gͥ eiꝰ lacͥiabilis fuit ⁊ odiosa. Ita ut post ea ñ paruo temꝑe
nec ipse intrabritannoꝵ fines nec britanni incantiã uenire
p̃sumerent. Britannie ͥ dum cessarent ext̾na bella. ñ cessabãt
cuulia. S int̾ ext̾mina cuntatũ abhoste. diruptar̾ pugnabãt
incucẽ qui hostẽ euaserant aues. Nũ tam̃ recens eẽt memoua
calamitatis in flicte: seruabant ut cũqi reges sac̾dotes pͥua¬
ti ⁊ optimates suũ quiq ordinẽ. Cũ aũt iunĩor etas creuisset:

Expanded text:
cum quo simul Hesperium concidit regnum. Supervenientibus vero auxiliariis, post aliquantum temporis Hengist rex et Esc filius suus invictissimum congregaverunt exercitum anno XVII adventus eorum in Angliam: contra quos omnis Britannia, viribus congregatis, XII phalanges nobiliter ordinatas suorum et gentis amisit, et quemdam magnum principem qui vocabatur Wipped, ex cujus nomine locum belli illius praedicto nomine vocavit. Victoria igitur illis lacrymabilis fuit et odiosa, ita ut postea non parvo tempore nec ipse intra Britannorum fines, nec Britanni in Cantiam venire praesumerent. Britanniae igitur, dum cessarent externa bella, non cessabant civilia; sed inter exterminia civitatum ab hoste dirutarum pugnabant invicem, qui hostem evaserant cives, dum tamen recens esset memoria calamitatis inflictae, servabant utcunque reges, sacerdotes, privati et optimates, suum quique ordinem. Cum autem junior aetas crevisset,
Abbreviated transcription (Latin):
to sõs signifer uniu̾sos ãmonet. ut uoci sue uno clamore res¬
pondeant. Securisq hostibus qui se imsꝑatos ad eẽ confiderent
alleliua iam t̾cio repecitã sac̾dotes exclamabant. Sequit᷑ una
uox omĩum. ⁊ elatũ clamorẽ reꝑcusso aere: montiũ conolu¬
fugientibus iux suffic̾e pedum ꝑnicitas credit᷑. passim ruunt.
arma ꝑiciunt. gaudentes uel nuda corꝑa eripuisse discͥmini.
Plures etiam timore cecatos: flumen qd̾ transierant de-¬
uorauit. Ultionẽ suam innocens ex̾citus intuet᷑.⁊ spolia
celestis palme cũ gaudio colligunt. Triumphant pontifi¬
ces hostibus fusis. sine sanguine uictoria fide optenta
ñ uiribus. Suꝑatis gͥ hostibus m̃itis ⁊ corꝑis: beati ponti¬
fices ad sua remearũnt. S ñ multo post̾ pelagiana heresi
it̾m pullulante. p̃cibus ominiũ sacdotum britantue rediit g̾ma¬
nus cum seuero ep̃o treueris fidemq rectam restittieus filiũ ela

Expanded text:
to sanctus signifer universos admonet, ut voci suae uno clamore resto sanctus signifer universos admonet, ut voci suae uno clamore respondeant; securisque hostibus qui se insperatos adesse confiderent, Alleluia jam tertio repetitum, sacerdotes exclamabant: sequitur una vox omnium, et elatum clamorem repercusso aere montium conclufugientibus vix sufficere pedum pernicitas creditur, passim ruunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini; plures etiam timore caecatos flumen, quod transierant, devoravit; ultionem suam innocens exercitus intuetur, et spolia coelestis palmae cum gaudio colligunt; triumphant pontifices, hostibus fusis, sine sanguine victoria fide obtenta non viribus. Superatis igitur hostibus mentis et corporis beati pontifices ad sua remearunt. Sed non multo post Pelagiana haeresi iterum pullulante precibus omnium sacerdotum Britanniae rediit Germanus cum Severo episcopo Treveris, fidemque rectam restituens filium Elafi
Abbreviated transcription (Latin):
ausi sunt. Ex in regnauit hengistꝰ ⁊ esc filus suus incau¬
nam heresim destruendã. Quibꝰ ratione coram om̃i populo de¬
uictis ad confirmationẽ sue rationis filiã tͥbunii.x. anuis cecã cura¬
uit. Ret̾ea casulam in qua infirmus iacebat abigne cͥcunqͣq ftu¬
rente ⁊ ad iuincta ipsi casule consum̃te saluauit. Petensq sepul¬
chrum sc̃i albani reliquias in ipsodiu̾soꝵ maitirũ inposuit.
massamq pulueris adhuc rubentis sanguine maitiris secũ
portaturꝰ abstulit. Quo in loco innumerã hominũ tͣbam ea¬
Iterea saxones os picti bellum contra britannos uinictis
uiribus inierunt. Britones trepidi sc̃i g̾mani petiert̾ auxilium.
Sc̃s adueniens: ducẽ se pͥlii ꝓfitet᷑. In ualle gͥ circumdata me¬
dũs montibus ẽ regione qua sꝑabatur aduentꝰ hostiũ: cõpo¬
nit exercitũ ipse dux agnimis. Ꝙ iam ad erat serox hostiũ
multitudo qmͣ appropinqͣre speculatores intuebant᷑. Tc̃ subi¬

Expanded text:
ausi sunt. Exinde regnavit Hengist et Esc filius suus in Cannam haeresim destruendam. Quibus ratione coram omni populo devictis, ad confirmationem suae rationis filiam tribuni X annis caecam curavit: praeterea casulam, in qua infirmus jacebat, ab igne circumquaque furente, et adjuncta ipsi casulae consumente salvavit; petensque sepulcrum sancti Albani reliquias in ipso diversorum martyrum imposuit, massamque pulveris adhuc rubentis sanguine martyris secum portaturus abstulit: quo in loco innumeram hominum turbam eaterea Saxones et Picti bellum contra Britannos junctis viribus inierunt. Britones trepidi sancti Germani petierunt auxilium. Sanctus adveniens ducem se praelii profitetur. In valle igitur circumdata mediis montibus e regione, qua sperabatur adventus hostium, componit exercitum ipse dux agminis. Et jam aderat ferox hostium multitudo, quam appropinquare speculatores intuebantur. Tunc subi
Abbreviated transcription (Latin):
endis quid̾̃ mortius uiu sufficẽnt. S nec morte quid̃ suoꝵ
nec timore mortis hiqͥ suꝑ erant a morte antine qͣpeccando st̾ne¬
bant᷑ reuocari poterant. Iusto itaq ⁊ patenti iudicio constituit d̾s
ext̾minare gentẽ illã. Mandauitq statĩ stimulosire sue scotos
scilicet ⁊ pictos. qͥ cedes suas uindicatui iracundius solito ad¬
ueniunt. Irriuntq britannis qͣsi lupi in agnos. cognouerunt¬
q: se mictibꝰ sius ⁊ britannos infuga sua. Rursũ gͥ ẽxmore britã¬
ni latebras⁊ siluas ⁊ saltꝰ repetunt. Pꝰeauͦ inieruit consiliũ qͥd agẽb¬

Expanded text:
endis quidem mortuis vivi sufficerent, sed nec morte quidem suorum, endis quidem mortuis vivi sufficerent, sed nec morte quidem suorum, nec timore mortis, hi, qui supererant, a morte animae, qua peccando sternebantur, revocari poterant. Justo itaque et patenti judicio constituit Deus exterminare gentem illam, mandavitque statim stimulos irae suae Scotos scilicet et Pictos, qui caedes suas vindicaturi iracundius solito adveniunt, irruuntque Britannis, quasi lupi in agnos, cognoveruntque se in ictibus suis, et Britannos in fuga sua. Rursumque igitur ex more Britanni latebras
Abbreviated transcription (Latin):
Ritannis igit᷑ uictoribꝰ de quieti datis. misit dñs ietłabꝰ¬
lem frugum habundantiã. qnͣtã nulla etas retro iemi¬
nit᷑. ut sicut confusiones ante habitas tumpho releuauerant
ita famemp̾fatam opulentia releuarent. Robauitq d̾s utrum
om̃imodo ꝓsꝑitas redð̾et gratiosos: quos nulla adusa reddide¬
rant correptos. Iili t̃c̃ uͦ omĩa scelera transacta suꝑantes. inli¬
na firere.⁊ inom̃iũ lue sclerum sine respetu diceꝑunit. Itaũ
demũ crudelitas ⁊ odiũ ui̾tatis amorq mendacii meis gxarsit: it
siquis corũ mitior &e u̾itati aliqͣtenꝰ ꝓpior nideret᷑: in hunc qͣsi britã
me subũsorẽ. om̃iũ odia telaq sine respectu contorquereut᷑.⁊ nõ
solum hoc seculares uiri s ctiã ipse grex dm̃ euisq pastores egeit
ebrietate.: anuositate. litigio. contentione. inuidia cec̾is huiꝰ¬
modi facmnoribus sua colła abiecto lem uigox subdentes. Respos
contuit. Q inbreui tantã eiꝰ multitudiuẽ stiauit. ut nesepeli¬

Expanded text:
ritannis ergo victoribus et quieti datis misit Dominus ineffablem frugum abundantiam, quantam nulla aetas retro meminit: ut, sicut confusiones ante habitas triumpho relevaverant, ita famem praefatam opulentia relevarent; probavitque Deus utrum omnimoda prosperitas redderet gratiosos, quos nulla adversa reddiderant correctos. Illi tunc vero omnia scelera transacta superantes in luxuria furere, et in omnium lue scelerum sine respectu Dei coeperunt; ita vero demum crudelitas et odium amorque mendacii in eis exarsit, ut si quis eoruniae subversorem omnium odia telaque sine respectu contorquerentur, et non solum hoc saeculares viri, sed et ipse grex Domini ejusque pastores egerunt, ebriositate, animositate, litigio, contentione, invidia, caeteris hujusmodi facinoribus sua colla abjecto levi jugo Christi subdentes. Respexicontrivit; quae in brevi tantum ejus multitudinem stravit, ut ne sepeli
Abbreviated transcription (Latin):
abiecto or magnificentia timoris eiꝰ auxiliũ petierunt apaga¬
nis. habuerunt q: s: quale decebat. Gens namq saxonum uel an¬
glorum inuitata a rege p̾fato britanniã tͥbus longis nauibus
aduehitur. anno gr̃e quadringentesimo.xl. nouo cum martia

Expanded text:
abjecto et magnificentia timoris ejus, auxilium petierunt a pagaabjecto et magnificentia timoris ejus, auxilium petierunt a paganis, habueruntque sed quale decebat. Gens namque Saxonum vel Anglorum invitata a rege praefato Britanniam tribus longis navibus advehitur, anno gratiae quadringentesimo quadra
Abbreviated transcription (Latin):
quinq imꝑatorbus. qui tam britanniã qm cet̾as mundi
paitis rȩxerunt. quor si aliqui gła potiunt᷑ incelis: illã
tm̃ habent. quia iam hic nullam hut. Nili uit enĩ sermocinatio
de eis. orꝓlixior confabulatio de actibus eoꝵ uidet᷑ amara. tedii
scilicet ⁊ odii generatx. Qua ꝓpt excogitenus ex eorum comꝑatio¬
ne quorum potentie ⁊ maiestati uix sufficiebat imiu̾sus mundꝰ:
qmͣ nichil sit gła nr̃a. potentia nr̃a. tumor nr. quoꝵ de causa la-¬
boramus. sudamus insanimꝰ. Si au̾t głam cupimus: ut humane
loquat: concedo cupiamus. s ueram. Si famã: illã que ñ euaneᷤᷤ¬
cit. Sihonoiẽ: illum qui ñ deflorescit. ñ qͣlem p̃dicti imꝑatoreᷤᷤ
quorũ omĩs gła iam ñ ÷ nisi uiles deliquie fabularum. Ueram
autẽ głam ce famã ⁊ honorẽ habebimus: si eiqui solus uerus
÷ cũ iociuiditate et leticia innitam᷑. si spem nram ⁊ fidutiam
omnẽ indeo pouamus ñ infiliis hominũ sic̃ britanni. qui deo

Expanded text:
imperatoribus, qui tam Britanniam quam caeteras mundi partes rexerunt: quorum si aliqui gloria potiuntur in coelis, illam tantum habent, quia jam hic nullam habent. Viluit enim sermocinatio de eis, et prolixior confabulatio de actibus eorum videtur amara, taedii scilicet et odii generatrix. Quapropter excogitemus ex eorum comparatione, quorum potentiae et majestati vix sufficiebat universus mundus, quam nihil sit gloria nostra, potentia nostra, tumor noster, quorum de causa laboramus, sudamus, insanimus; si autem gloriam cupimus, ut humane loquar, concedo, cupiamus, sed veram; si famam, illam, quae non evanescit; si honorem, illum, qui non deflorescit; non qualem praedicti imperatores, quorum omnis gloria jam non est nisi viles reliquiae fabularum, veram autem gloriam, et famam, et honorem habebimus, si ei, qui solus verus est, cum jucunditate et laetitia innitamur; si spem nostram et fiduciam omnem in Deo ponamus, non in filiis hominum, sicut Britanni qui, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
collapsis fames ⁊ aerum pestiser odor. plururia hominũ milia
iuñitoꝵ q deleuit. Britanniã quoq sic̃ ⁊ cet̾as ꝓuncias p̾fata
fames affecit. Tunc gͥ britanui uidentes humanũ dec̾e atxiliũ:

Expanded text:
collapsis, fames et aerum pestifer odor plurima hominum millia collapsis, fames et aerum pestifer odor plurima hominum millia jumentorumque delevit. Britanniam quoque sicut et caeteras provincias praefata fames affecit: tunc igitur Britanni videntes humanum deesse auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
heodosus scd̃s qui uocat᷑ munor. britannie potestatẽ amusit
Impauit au̾t romanis. xxuiii anñ Cuiꝰ regni anuo iugesimo¬
t̾cio: aectus uir allustris cum simacho gessto consulat̾na.
lenbari ad mare:. ⁊epellit mate ad barbaros. Int hec orcut t̃ dus głia
suuerum: aut iugulanue aut nierguu᷑. Neqr hec tam̃ a gentes
quieqm ab illo auxilis impettare quiuert. ut pote qui grarussi¬
mus eo tpͥr bellis cum bledda ot atcila regibus hunoꝵ erait occit¬
patus. &e quͣius anno ante hunc ꝓrimo bledda atcile fr̃is sui sar¬
intemptus insidiss attila cam̃ ipse adeo uitolerabilis tei .ꝑ. reman¬
sio hostis. ut cotam pene auropã excisis inuasisq cuitatibꝰ atq:
castellis corroderet. Quin eciã ⁊ hidem temporibus fames constã¬
tinopolim uiuasit. Nlec mora pestis secuta ÷. S ⁊ plurmi eiusdẽ
uibis muri. cũ . luii. tucribus corrueit. Multis quoq: auitatibꝰ

Expanded text:
Theodosius secundus, qui vocatur Junior, Britanniae potestatem amisit; Theodosius secundus, qui vocatur Junior, Britanniae potestatem amisit; imperavit autem Romanis XXVIII annis, cujus regni anno XXIII Aetius vir illustris cum Symmacho gessit consulatum: barbari ad mare, repellit mare ad barbaros. Inter haec oriuntur duo genera funerum: aut jugulamur aut mergimur. Neque hoc tamen agentes quidquam ab illo auxilii impetrare quiverunt, utpote qui gravissimis eo tempore bellis cum Bledda et Attila regibus Hunorum erat occupatus; et quamvis anno ante hunc proximo Bledda Attilae fratris sui interemptus sit insidiis, Attila tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae remansit hostis, ut totam pene Europam excisis invasisque civitatibus atque castellis corroderet; quinetiam et eisdem temporibus fames Constantinopolim invasit, nec mora pestis secuta est; sed et plurimi ejusdem urbis muri cum LVI turribus corruerunt; multis quoque civitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
Comunctisq sibi britannis murũ ñ ut ante ex cespitibus. s
ex saxo amariusq ad mare collocant. s: ⁊ in littore meridiano
quia ⁊ inde hostis timebat᷑. tutres ꝑ unt̾ualla ad ꝓspectum maris
statuunt. Sic ualedicunt sociis tanqmͣ ultra ñ reu̾stri. dicenteᷤᷤ
ultra se tam laboriosis expeditionibus ñ posse fatigari. Romã¬
nis gͥ domũ reu̾sis: hostes acͥus insultant. insuleq partẽ usq
murum capescunt. Deinde mutũ urbesq appositas st̾nunt.
Post eacis murũ longe patͥam uastant. ut ⁊ ipsi britanni la¬
trocinio acrapacitate famẽ temꝑarent. donec omĩs regio
tocius cibi sustentaculo excepto uenandi solatio uacuaretur.
aus honorii. fuit honorius moribꝰ ⁊ religione patͥ theodosio
ñ ualde absimilis. Cuiꝰ temꝑibus qͣmͣius multa ext̾na ⁊ cuitlia
bella surrexert: uel nullo uel minioͣ sanguine quieuere.

Expanded text:
conjunctisque sibi Britannis murum non ut ante ex cespitibus, sed conjunctisque sibi Britannis murum non ut ante ex cespitibus, sed ex saxo a mari usque ad mare collocant. Sic et in littore meridiano, quia et inde hostis timebatur, turres per intervalla ad prospectum maris statuunt, sic valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri, dicentes ultra se tam laboriosis expeditionibus non posse fatigari. Romanis igitur domum reversis, hostes acrius insultant, insulaeque partem usque murum capessunt. Deinde murum urbesque appositas sternunt; postea cis murum longe patriam vastant, ut et ipsi Britanni latrocinio ac rapacitate famem temperarent, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto venandi solatio, vacuaretur. Laus Honorii: Fuit Honorius moribus et religione patri Theodosio non valde absimilis. Cujus temporibus, quamvis externa multa et civilia bella surrexerunt, vel nullo vel minimo sanguine quievere.
Abbreviated transcription (Latin):
rum gͦ infestationẽ gentiũ: britoues legatos romã. cũ episto¬
lis mittunt auxilia flagitantes. Quibꝰ mox legior destinatur
que hostium multitudinẽ st̾̃nens: cet̾os afinibus expulit.
Sicq domũ cũ magnio tͥumpho reu̾sa ÷ indicentes britauniᷤᷤ
ut suꝑ uallum seueri murũ construerẽt. qͣtinus ubi minitio
aque deerat: p̃siduum uallis ade̾e̾t. At britanu murũ non
tam lapidibus qmͣ cespitibꝰ construentes ad nidil utilẽ sta¬
tuuit. Nestigia uͦ ualli illiꝰ latissimi ⁊ altissun usq hodie cer¬
nunt᷑. Incip̃it autẽ serme duoꝵ. miliũ spatio. aloco qui uo¬
cat᷑ peneltune: ⁊̾minat᷑ in occidentẽ uixta urbẽ aldclyhit.
uerum pͥores inimici. ut romanũ militẽ abisse conspexerunt.
mox aduecti nauibus ir rumpunt acuus. Uñ p̃ce britannoꝵ
rursum romani redeuint & cesum hostem transiuaria fugant.

Expanded text:
rum ergo infestationem gentium Britones legatos Romam cum epistorum ergo infestationem gentium Britones legatos Romam cum epistolis mittunt auxilia flagitantes. Quibus mox legio destinatur, quae hostium magnam multitudinem sternens caeteros a finibus expulit; sicque domum cum magno triumpho reversa est, indicentes Britannis ut super vallum Severi murum constituerent, quatenus ubi munitio aquae deerat praesidium valli adesset. At Britanni murum non tam lapidibus quam cespitibus construentes ad nihil utilem statuunt; vestigia vero valli illius latissimi et altissimi usque hodie cernuntur. Incipit autem ferme duorum millium spatio a loco, qui vocatur Peneltune, et terminatur in occidentem juxta urbem Adclyhit. Verum priores inimici ut Romanum militem abiisse conspexerunt, mox advecti navibus irrumpunt acrius: unde prece Britannorum rursum Romani redeunt, et caesum hostem trans maria fugant,
Abbreviated transcription (Latin):
annos ferme quadringentos septuaguita ex quo iuliꝰ cesar
sibibritanniã subiecit. Habitabant̃ aũt romani uit ual¬
lum qd̾ seuerum transinsulani fecisse cõinemorauimꝰ ad pla¬
gam meridianã qd̾ ciuitates. pontes. fari. ⁊ strate ibid̃ facte.
que ultra britannuã sunt iusulas: uire dñandi posside¬
bant. ¶ Britannia gͥ militaribus copiis floridaq iuuẽ¬
tute spoliata que maxime ꝑmaximũ tirannũ fuerant
ab ducte. pꝰ etiam reliquie ꝑ proxune dictũ coustantinum:
p̃de siquidẽ tantũ patuit scotis ⁊ pictis gentibꝰ seuissimis.
hequidẽ remote sunt abritonibus duobꝰ sinibꝰ maris int¬
iacentibus quoꝵ uius ab orientali mari. alt̃ ab occidẽ¬
entalis autẽ habet in medio sui utbe guidi. occidentalis supra
se hoc ÷ ad dexteram sui ht̃ urbem alecͣlyhit. qd̾ lingua eor signĩ¬
sicat petram dyhit. Est autẽ iuxta flituiũ nominis illiꝰ. Obha¬

Expanded text:
annos ferme quadringentos septuaginta, ex quo Julius Caesar annos ferme quadringentos septuaginta, ex quo Julius Caesar sibi Britanniam subjecit. Habitabant autem Romani intra vallum quod Severum trans insulam fecisse commemoravimus ad plagam meridianam, quod civitates, pontes, fari et stratae ibidem factaquae ultra Britanniam sunt, insulas jure dominandi possidebant. Britannia igitur militaribus copiis floridaque juventute spoliata quae maxime per Maximum tyrannum fuerant abductae, post etiam reliquiae per proxime dictum Constantinum praedae siquidem tantum patuit Scotis et Pictis gentibus saevissimis. Hae quidem remotae sunt a Britonibus duobus sinibus maris interjacentibus, quorum unus ab orientali mari, alter ab occidenentalis autem habet in medio sui urbem Guidi; occidentalis supra se, hoc est ad dextram sui habet urbem Aldclyhit, quod lingua eorum significat Petrum clyhit: est autem juxta fluvium nominis illius. Ob ha
Abbreviated transcription (Latin):
paners britannu. Aut huic campano gͣmine corda tumet.
Onoritis cum theodosio minore fris sui archadii filio
anñ.x. cuiꝰ temporibꝰ. cũ alam sucui. Wandali. totas
seiurent ꝑgallias: aput bi tanniã gratianiis municeps tirã¬
nus creattir ouocciditut. huiꝰ loco constantinus ex infima mi¬
licia propt̃ solam spẽ nominis. sine m̾ito uirtutis eligit᷑. Qiui
continuo ut inuasit imꝑuim: ingallias transiit. ibi sepe abar¬
baris incercis federibus illustis detͥm̃to magno rei .p. fuit.
Inde mox iubente honorio constantinis cõmes ingalliã cũ¬
ex̾citii ꝑfectus. aput arelatẽ cuitatẽ eum clatisit. cepit. oc¬
cidit. Constantẽq filiũ euis quẽ ex monacho cesarẽ fecerat:
gerontius comes suus ap̃ uennã int̾fecit. Contigit autẽ
ouis eiꝰ millesimo .c. sexagesimo qͣito. Cumq partẽ eiuscre¬
masset incendio: dep̾data urbe sexto die: egressus ÷ : post

Expanded text:
pavere Britanni, Aut hic campano gramine corda tumet. pavere Britanni, Aut hic campano gramine corda tumet. Honorius cum Theodosio minore fratris sui Arcadii filio annis XV, cujus temporibus cum Alani, Suevi, Wandali totas saevirent per Gallias, apud Britanniam Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur, qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit: ibi saepe a barbaris incertis foederibus illusus detrimento magno reipublicae fuit. Inde moxexercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem onis ejus millesimo centesimo sexagesimo quarto: cumque partem ejus cremasset incendio, depraedata urbe, sexto die egressus est, post
Abbreviated transcription (Latin):
lecumq. conuuuiũ dare. nec tam̃ sumptuosum. Misc̾e̾ collo¬
quia ꝓꝑsonis & diguitatibꝰ. sermone cũ gra uitate iocun¬
do. Biandꝰ pat̾. concors maritꝰ. Regebat ualitudinẽ conti¬
nentia uescendi. ambulatione in õderata. huiꝰ ⁊ aput hoĩes
mansuetudo. ⁊ aput dm̃ extitit sũma deuotio.
Rchadius filius cheodosii cum fr̾e honorio. annis .xiii.¬
Gothi italiam. Wandali atq alani gallias aggrediunt᷑.
Peiaguis brito ⁊ uliamis campauensis heresim suam
longe lateq seminauerunt. Quibus sc̃s augustinus sicut ÷
ceti patres orthodoxi multis sentiar̾ catholicar̾ milibus res¬
ponder̾t: nec eci tam̃ dementiã corngere ualebant. sed qd̾
giauiꝰ ⁊ correpta eoꝵ uesania magis augescere contͣ dicendo
qm fauendo ueritati uoluit emendari. Unde ꝓsper rechoi u̾si¬
ficans ait.
ontra augustinum narrat᷑ seipere quidã. scͥptor. quẽ
ductam luior adunit edax. Aut hunc fiuge sua equorei

Expanded text:
laetumque convivium dare, nec tamen sumptuosum; miscere collolaetumque convivium dare, nec tamen sumptuosum; miscere colloquia pro personis et dignitatibus sermone cum gravitate jucundo, blandus pater, concors maritus. Regebat valetudinem continentia vescendi, ambulatione moderata. Hujus et apud homines mansuetudo, et apud Deum exstitit summa devotio. Arcadius filius Theodosii cum fratre Honorio annis XIII.Gothi Italiam, Wandali atque Alani Gallias aggrediuntur. Pelagius Britto et Julianus Campanensis haeresin suam longe lateque seminaverunt, quibus sanctus Augustinus, sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt; nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed, quod gravius est, correpta eorum vesania magis augescere contradicendo, quam favendo veritati voluit emendari. Unde Prosper rhetor versificans, ait: Contra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, quem dudum livor adurit edax. Aut hunc fruge sua aequorei