comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
petenti satis moram non facere. ¶Ex
hoc interdicto qui non restituit: in
id quod inter est debet condeninai̾.¬
E Si legatarius repromissione conten¬
tus fuerit: dandum est interdictum.
¶Idem dicendum est silegatarius pig¬
noribus uoluit sibi caueri. ¶Si primo¬
ꝑ legatarium factum sit. quo minus sa¬
tis detur. licet cautum non sit: tenet᷑
interdicto. Sed si forte cautum factũ¬
ꝑ legatarium sit quominus satisdet᷑.
eo aut̃ tempore quo edit᷑ interdictum
satis acciꝑe paratus sit: non competit
interdictum nisi satis datum sit. Itẽ
si ꝑ bonorum possessorem steat quo
minus satisdaret: sed modo paratus ẽ.
cauere: teuet interdictum Illud enim
tempis inspicitur: quo interdictum
quominus quis ꝑmissu meo eiusue cuiꝰ
uiris ea dictio fuit in possessionem bono¬
rum sit. ineum infactum uidicium qͣn¬
ti ea res fint ob quam in possessionem
missus fuit: dabo Choc edictum sũma
ꝓuidentia pretor ꝓposuit. frustra enim

Expanded text:
petenti satis moram non facere. Ex petenti satis moram non facere. Ex hoc interdicto qui non restituit, in id quod interest debet condemnari. Si legatarius repromissione contentus fuit, dandum est interdictum. idem dicendum est, si legatarius pignoribus noluit sibi caveri. Si per legatarium factum sit, quo minus satisdetur, licet cautum non sit, tenetur interdicto. sed si forte factum sit per legatarium, quo minus satisdetur, eo autem tempore, quo editur interdictum, satis accipere paratus sit, non competit interdictum, nisi satisdatum sit. item si per bonorum possessorem stetit, quo minus satisdaret, sed modo paratus est cavere, tenet interdictum: illud enim tempus inspicitur, quo interdictum quo minus quis permissu meo eiusue, cuius ea iurisdictio fuit, in possessionem bonorum sit, in eum in factum iudicium, quanti ea res fuit, ob quam in possessionem missus erit, dabo'.Hoc edictum summa prouidentia praetor proposuit: frustra enim
Abbreviated transcription (Latin):
net possidere. postea uero uoluntas eiu̾
ꝑseuerat: nichil noceat. quia semel po̾¬
sidere cepit ex uoluritate. I Si alter
ex hr̃dibus uł ad quos eares ꝑtinetuo¬
luerit rem a legatario possideri. alter
non: ei qui noluit interdictum com¬
petet. ei qui uoluit: non competere pa-¬
lam est. ¶ Quod ait pretor nisi satis da¬
tum sit acciꝑe debemus. si ꝑseueret
tum. mittatur in possessionem legatorũ
seruandorum causa. Satisdatum sic
arbitror. si sic satis datum sit ut lega¬
tario uel ipso uire acquisita sit idonea
cautio. uł ꝑmandati actionem acquiri
possit. ⁊ tunc interdicto locum fore. ¶¬
Si quarumdam rerum nomine satisda
omine sine impedimento agi poterit. de
quibus satisdatum est. Ceterarum non
hoc nomine tenentur fideussores in
totum. ¶ Quod ait pretor. Si ꝑ bonoꝵ
possessores non stat ut satis decur sic
accipimus. si paratus sit dare satis. ñ
ergo offerre debet satisdationem. sȩd

Expanded text:
net, possidere, postea uero uoluntas non net, possidere, postea uero uoluntas non perseuerat, nihil noc‹e›t, quia semel possideri coepit ex uoluntate. Si alter ex heredibus iisue, ad quos ea res pertinet, uoluerit rem a legatario possideri, alter non, ei, qui ‹n›oluit, interdictum competet: ei, qui uoluit, non competere palam est. Quod ait praetor 'nisi satisdatum sit', accipere debemus 'si perseueret tum, mittatur in possessionem legatorum seruandorum causa. Satisdatum sic arbitror, si sic satisdatum sit, ut legatario uel ipso iure adquisita sit idonea cautio uel per mandati actionem adquiri possit, et tunc interdicto locum fore. Si quarundam rerum nomine satomine sine impedimento agi poterit, de quibus satisdatum est, ceterarum non hoc nomine tenentur fideiussores in totum. Quod ait praetor "si per bonorum possessorem non stat, ut satisdetur", sic accipimus, si paratus sit satisdare: non ergo offerre debet satisdationem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sideret : interdictum cesset᷑. Quod si ante
aditam hr̾ditatem bonorumue possessi¬
onem agnitam hoc factum est rectius
dicetur eam uoluntatem non nocere
debere. S Si due res legate sunt. alt̾a
ex uoluntate occupata. altera non: e¬
ueniet. ut altera reuocari possit: alt̾a
non. Idemq erit dicendum ꝓbandũ
IIn una re cuius pars ex uoluntate. al¬
tera non ex uoluntate occupata ẽ. Nã
pars sola ꝑ interdictum auferetur. ¶¬
Illud tenendum est siue ate siue ab
eo i cuius locum successifset possidi
aliquid ceptum est. eque interdicto
huic locum fore. In locum suc cessisse
accipiinus. sue ꝑ uniu̾sitatem: siue mn
rem sit successum. ¶Prodest aut̃ possi-¬
dere quotiens ex uoluntate eus ad quẽ
ea res ꝑtinet : possideri ceptum est. S
⁊ si postea uoluntas accessit eius ad
quem ea res ꝑtinebat. tñ ꝓdẽe possesso¬
ri debere. Unde si quis cepit quidem
ex uoluntate euis ad quem eares ꝑti¬

Expanded text:
sideret, interdictum cesset: quod si ante sideret, interdictum cesset: quod si ante aditam hereditatem bonorumue possessionem adgnitam hoc factum est, rectius dicetur eam uoluntatem non nocere debere.Si duae res legatae sint, altera ex uoluntate occupata, altera non ex uoluntate eueniet, ut altera reuocari possit, altera non. idemque erit probandum et in una re, cuius pars ex uoluntate, altera pars non ex uoluntate occupata est: nam pars sola per interdictum auferetur. Illud tenendum, siue a te siue ab eo, in cuius locum successisti, possideri aliquid coeptum est, interdicto huic locum fore. in locum successisse accipimus, siue per uniuersitatem siue in rem ‹sit› successum. Prodest autem possedisse, quotiens uoluntate eius, ad quem ea res pertinet, possideri coeptum est: sed et si postea uoluntas accessit eius, ad quem ea res pertinebat, tamen prodesse possessori debere. unde si quis coepit quidem ex uoluntate eius, ad quem ea res perti
Abbreviated transcription (Latin):
re sit compellendus. neconet quod ne-¬
q ususfructus neq usus possidetur.
sed magis tenetur. Potest tñ defendi
competere interdictum. Idem dicer¬
dum est ⁊ in seruitute relicta. Iue¬
situm est si quis legatorum seruan¬
dorum causa missus sit in possessionẽ
an hoc interdicto teneatur ad restituti
onem. mouet illud pͥmum quod non
possidet is qui missus est in possessionẽ
legatorum causa. sed potiuis custodit.
deinde quod p̃torem habet huuis rei
auctorem. Tucius tñ erit dicendum hoc
interdictum competere. maxime sisa¬
tis datum sit. iam legatorum nomine:
nec reddat. Tunc enim ⁊̃ possidere ui¬
detur. ¶ Legatorum nomine non ti
ipsum possidere dicimus cui legatum ẽ
uerum hr̾dem quoq eius ceterosq suc¬
cessores. Quod ait precor uoluntate eui̾
ad quem ea res ꝑtinet. ita erit int̃pretã¬
dum. ut si post aditam hr̃ditatem uł
bonorum possessionem agnitam uo¬
luntas est accõmodata legatario ut pos¬

Expanded text:
re sit compellendus. mouet, quod neqre sit compellendus. mouet, quod neque usus fructus neque usus possidetur, sed magis tenetur: potest tamen defendi competere interdictum. idem dicendum est et in seruitute relicta. Quaesitum est, si quis legatorum seruandorum causa missus sit in possessionem, an hoc interdicto teneatur ad restitonem. mouet illud primum, quod non possidet is qui missus est in possessionem legatorum causa, sed potius custodit, deinde quod praetorem habet huius rei auctorem. tutius tamen erit dicendum hoc interdictum competere, maxime si satisdatum sit iam legatorum nomine nec recedat: tunc enim etiam possidere uidetur.Legatorum nomine non tantum ipsum possidere dicemus cui legatum est, uerum heredem quoque eius ceterosque successores.Quod ait praetor 'uoluntate eius, ad quem ea res pertinet', ita erit interpretandum, ut, si post aditam hereditatem uel bonorum possessionem adgnitam uoluntas accommodata est legatario, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
herede uel ꝓ possesfore possideat. belli̾¬
sime adrianus scribit. hr̃ditatis peciti¬
onem instituendam ⁊ hoc interdictũ
reddendum. ut siue quis pro herede ł
facere quotiens incertum est que potiꝰ
actio teneat. Nam duas dicamus pro¬
testati ex altera nos uelle consequi quod
nos contingit. ¶ Si quis ex mortis causa
donatione possideat. utiq necesse ha¬
bebit hoc interdictum. quia porcio le¬
gis falcidiȩ apud hr̃dem ipso uire re¬
manet. ⁊ si corporaliter res insolidum
trans late sunt. Qui uero ex causa p̃¬
ceptionis utiq tenetur hoc int̃dicto.
sed pro ea . s. parte quam iure legati
habet. non etiam pro ea quam quasi
heres habet. Idemq dicendum erit: ⁊¬
si alio genere legati uni ex hrdibus
legatum sit. Nam ⁊ hic dicendumẽ
pro ea parte qua heres est cessare int̾¬
dictum. ¶ Quod ait pretor aut dolo
unde est quesitum. si usus fructus uł
usus fuerit alicui relictust eumq oc-¬
cupauerit. an hoc interdicto restitue¬

Expanded text:
ore possideat, bellissime Arrianus scribit hereditatis petitionem instituendam et hoc interdictum reddendum, ut, siue quis pro herede uedum solemus facere, quotiens incertum est, quae potius actio teneat: nam duas dictamus protestati ex altera nos uelle consequi quod nos contingit. Si quis ex mortis causa donatione possideat, utique cessabit interdictum, quia portio legis Falcidiae apud heredem ipso iure remanet, etsi corporaliter res in solidum translatae sunt: Qui uero ex causa praeceptionis, utique tenetur hoc interdicto, sed pro ea scilicet parte, quam iure legati habet, non etiam pro ea, quam quasi heres habet. idemque erit dicendum et si alio genere legati uni ex heredibus legatum sit: nam et hic dicendum est pro ea parte, qua heres est, cessare interdictum. Quod ait praetor 'aut dolo Unde est quaesitum, si usus fructus uel usus fuerit alicui relictus eumque occupauerit, an hoc interdicto restitue
Abbreviated transcription (Latin):
exempla diui adriani. ad exemplum
p̃sumptionis carboniani edicti uentri
pretor pollicetur possessionem.
uenit precor. qui damni infecti ab eo ĩ
possessionem missus est nec ei ius frat.¬
pena aut̃ eus qui non ꝓmittit uł satĩ
non dat ea est ut in possessionem mit¬
tatur adu̾sarius. Siue gͦ ꝓmittat. siue
ꝑ eum non fiat quominus ꝓmittat:
non tenebit interdictum. repulso eo ꝑ
exceptionem qui exꝑitur. ¶ Pretor in
eum qui neq cauit. neq posside pas¬
sus est eum qui missus est iudicium
pollicetur: in tm̃ quantum pr̃are eum
oportet si de ea cautum fuerat. Sed ex
alia oausa hoc udicium ꝓposuit. si eo
tempore quo in possessionem mitti desi¬
dabat: pretoris ad eundi potestas noi
fuerat .s. ut si cum potestas pretoris
adeundi non eẽt damnum interim
datum est: hab̾et udicium qui dãnũ
passus est. Item subiectum est si ex ali¬
a causa qui in possessione missus esł

Expanded text:
ex epistula diui Hadriani ad exemplum ex epistula diui Hadriani ad exemplum praesumptionis Carboniani edicti uentri praetor pollicetur possessionem. uenit praetor, qui damni infecti ab eo in possessionem missus est, ne ei uis fiat.Poena autem eius, qui non promittit uel satis non dat, haec est, ut in possessionem mittatur adversarius. sive ergo promittat, sive per eum non fiat, quo minus promittat, non tenebit interdictum repulso per exceptionem eo qui experitur. Praetor in eum, qui neque cavit neque possidere passus est eum qui missus est, iudicium pollicetur in tantum, quantum praestare eum oporteret, si de ea re cautum fuerat. Sed et ex alia causa hoc iudicium proposuit, si eo tempore, quo in possessionem mitti desiderabat, praetoris adeundi potestas non fuerit, scilicet ut, si, cum potestas praetoris adeundi non esset, damnum interim datum est, haberet iudicium qui damnum passus est. Item subiectum, si ex alia
Abbreviated transcription (Latin):
missus fuerit in possessionem. fidĩ cõ¬
missi seruandi causa⁊ non admit¬
tatur. p otestate eus inducendus est in
possessionem qui eum misit. aut si ꝗs
uolet uti int̃dicto consequens erit dic̃e
interdictum locum habere. Sed meliꝰ
erit dicere extͣ ordinem ipsos ure suę
potestatis exequi oportere decretum
suum. Nonnunquam ⁊̃ ꝑ manum
militarem. S Constitutum ẽ ab antoni¬
no ut. ĩ inbona hr̃dis quis admittat᷑.
certis modis. Si quis igitur in his bo¬
nis non admittatur: dicendum ẽ actio¬
nem hanc utilem competere. Ceterũ
poterit uti extra ordinaria ex secutio¬
ne. ¶ Cum precor uentrem in posses¬
sionem mitnt. ⁊ hoc interdictum res¬
titutorium ⁊ ꝓhibitorium est. Sed si
mulier uelit in factum actione uti ad
exemplum creditorum magis quam
interdicto uti posse eam exꝑiri scieri¬
dum est. E Si mulier dicatur calũnia
causa in possessionem uenisse que nõ
sit pregnans. uł non ex eo p̃gnans. ut
si de statu mulieris aliquid dicaturad

Expanded text:
missus fuerit in possessionem fideicommissi servandi causa et non admittatur, potestate eius inducendus est in possessionem, qui eum misit, aut si quis volet uti interdicto, consequens erit dicere interdictum locum habere. sed melius erit dicere extra ordinem ipsos iure suae potestatis exsequi oportere decretum suum, nonnumquam etiam per manum militarem. Constitutum est ab Antonino, ut etiam in bona heredis quis admittatur certis modis. si quis igitur in his bonis non admittatur, dicendum est actionem hanc utilem competere: ceterum poterit uti et extraordinaria exsecutione. Praetor uentrem in possessionem mittit, et hoc interdictum prohibitorium et restitutorium est. sed si mulier uelit in factum actione uti ad exemplum creditorum magis quam interdicto, posse eam experiri sciendum est. Si mulier dicatur calumniae causa in possessionem uenisse, quod non sit praegnas uel non ex eo praegnas, uel si de statu mulie
Abbreviated transcription (Latin):
net. si neꝙ pacientiam prẽt. neq ipse
tollat cum possit. in tantum condenet.
in quantum uidex estimauerit: atꝙ
si ipse fecisset. I
illi possessio data est. quod
chil usu captum eẽt quod quidem dolo
malo fecisti. ut id desineres possidere. id
illi restituas. ¶ hoe interdictum restituto¬
rium est ⁊ ad uniu̾sitatem bonorum
non ad singulas res ꝑtinet. ⁊ appellat᷑
adipiscende possessionis uniu̾soꝵ bõꝵ.
nentur. sed tantũ corꝑm possessores.
oc interdictum uulgo quorum
legatorum appellatur. Est autem ⁊
ipsum adipiscende possessionis. ⁊ con-¬
tinet hanc causam. ut quod quisꝙ
legatorum nomine non ex uolunta¬
ie hr̃dis occupauerit. id restituat hr̃¬
di. ⁊ enim equissimum p̃tori uisum ẽ.
unum quemq non sibi ipsi uis dicere.
occupatis legatis sed hoc ab herede pe¬
tere. ¶ Rediguntur igitur ad heredes
ꝑ hoc interdictum ea que legatorum
nomine possidentur. ut ꝑinde lega¬

Expanded text:
net: si neque patientiam praestet neque ipse net: si neque patientiam praestet neque ipse tollat, cum possit, in tantum condemnet, in quantum iudex aestimaverit, atque si ipse fecisset. IIilli possessio data est, quod hil usucaptum esset, quod quidem dolo malo fecisti, uti desineres possidere, id illi restituas". Hoc interdictum restitutorium est et ad universitatem bnon ad singulas res pertinet et appellatur apiscendae possessionis uniuersorum bonnentur, sed tantum corporum possessores.oc interdictum uolgo 'quod legatorum' appellatur. Est autem et ipsum apiscendae possessionis et continet hanc causam, ut, quod quis legatorum nomine non ex uoluntate heredis occupauit, id restituat heredi. etenim aequissimum praetori uisum est unumquemque non sibi ipsum ius dicere occupatis legatis, sed ab herede petere: redigit igitur ad heredes per hoc interdictum ea, quae legatorum nomine possidentur, ut perinde lega
Abbreviated transcription (Latin):
petunt his qui ante non sunt nacti
possessionem. Sunt aut̃ que compe¬
tunt interdicta ad ipiscende possessio¬
nis. quorum bonorum salui anum
quoq intdictum quod est de pignori¬
bus ex hoc genere est. ⁊ quo ianere u¬
enditor usus est. quominus ⁊ emptor
utatur uim fieri ueto. Recuꝑande q̃
possessionis ꝓponuntur sub rubrica. uñ
in. aliqua enim sub hoc titulo inten¬
dicta sunt. Retinende possessionis fc̃
interdicta uti possidetis. Sunt ñ int̃¬
dicta uti diximus duplicia: tam recu-
ratio habetur fruetuum. ex quo edi¬
ta sunt non retro.
nua interdicta sunt ex his de eo quod
ad eum cum quo agitur ꝑuenit. pꝰ
annum iudiciũ dandum sabinus
quos inpotestate habemus dantiur.
ułuti cum uideiecerunt. autui. aut
clam opus fecerint. sed officio uidicis
continetur. ut dñm sua impensa opꝰ
restituentem absoluat. patientiam
tem. noxe dede iubeat. ⁊ absoluat.
si non ded̾at quantũ impense intol¬
lendo oꝑe erogatum sit. tanti condm¬

Expanded text:
is, qui ante non sunt nancti possessionem. sunt autem interdicta apiscendae possessionis 'quorum bonorum': Saluianum quoque interdictum, quod est de pignoribus, ex hoc genere est: et 'quo itinere uenditor usus est, quo minus emptor utatur, uim fieri ueto'. reciperandae possessionis causa proponuntur sub rubrica unde ui: aliqua enim sub hoc titulo interdicta sunt. retinendae possessionis sunt interdicta uti possidetis. sunt interdicta, ut diximus, duplicia tam reciperratio habetur fructuum, ex quo edita sunt, non retro. 4 nua interdicta sunt, ex his deo eo, quod ad eum cum quo agitur peruenit, post annum iudicium dandum Sabinus quos in potestate habemus, dantur, ueluti cum ui deiecerunt aut ui aut clam opus fecerunt. sed officio iudicis continetur, ut dominum sua inpensa opus restituentem absolvat: patientiam tem noxae dedere iubeat et absolvat, si non dedat, quantum impensae in tollendo opere erogatum sit, tanti condem
Abbreviated transcription (Latin):
continent. ueluti de ianere actuq pri¬
uato. Nam ꝓprietatis causam contince
hoc interdictum. Sed illa interdicta que
de locis sacris ⁊ religiosis proponuntur:
ułuti ꝓprietatis causam continent. Itẽ
illa de lib̾is exhibendis que iuris sur¬
tuenda causa diximus competere. ut
non sit mirum si qua int̾dicta ad rem
familiarem ꝑtinent. ⁊ ꝓprietatis cãm

Expanded text:
continent, ueluti de itinere actuque pricontinent, ueluti de itinere actuque priuato: nam proprietatis causam continet hoc interdictum. sed et illa interdicta, quae de locis sacris et de religiosis proponuntur, veluti proprietatis causam continent, item illa de liberis exhibendis, quae iuris tuendi causa diximus competere, ut non sit mirum, si, quae interdicta ad rem familiarem pertinent, proprietatis,
Abbreviated transcription (Latin):
aqua estiua. Interdicta omnia licet
in rem uideantur concepta: ui tam̃
ipsa per sonalia sunt.Interdictorũ
quedam annalia sunt. que dam per-
plicia. duplicia dñr uti possidetis. u¬
bitoria. ⁊ restitutoria. It̃ prohibitoria
de arboribus cedendis. ⁊de itinere: ac¬
tuq Interdicta autem conpetunt
seu hominum cam uł diimi uiris.
ut de religione. sicut est ne quod in
loco sacro fiat. uel que factum est
restituatur. ⁊ de mortuo inferendo. uł
sepulcro edificando.hominum cam
conpetunt. uel ad publicam utilita¬
tem pertinentiam uel sui uiris tu¬
endi cam. uel officii tuendicam. uł
rei familiani. Publice utilitatis cam
conpetit interdictum. ut uia
publica uti liceat. ⁊ flumine publico.
⁊ nequid fiat in uia publica. ¶ Iuris
sin tuendi causa. de lib̾is exhibendis.
Item de lib̾to exhibendo. offici causa de
homine lib̾o exhibendo. Reliqua uero¬
interdicta rei familiaris causa dantur.¬
¶Quedam interdicta rei ꝑsecutionem

Expanded text:
aqua aestiua. Interdicta omnia licet aqua aestiua. Interdicta omnia licet in rem uideantur concepta, ui tamen ipsa personalia sunt. Interdictorum quaedam annalia sunt, quaedam perpetplicia. duplicia dicuntur, ut uti possidetis, bitoria et restitutoria, item prohibitoria de arboribus caedendis et de itinere actuque.Interdicta autem competunt uel hominum causa uel diuini iuris aut de religione, sicut est 'ne quid in loco sacro fiat' uel 'quod factum est restituatur' et de mortuo inferendo uel sepulchro aedificando. hominum causa competunt uel ad publicam utilitatem pertinentia uel sui iuris tuendi causa uel officii tuendi causa uel rei familiaris. publicae utilitatis causa competit interdictum 'ut uia publica uti liceat' et 'flumine publico' et 'ne quid fiat in uia publica': iuris sui tuendi causa de liberis exhibendis, item de liberto exhibendo: officii causa de homine libero exhibendo: reliqua interdicta rei familiaris causa dantur.Quaedam interdicta rei persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
ideamus de quibus rebus inter¬
dicta competunt. Et sciendum est in¬
terdicta aut de diuinis rebus aut de
humanis competere. De diumnis: ut
de locis sacris uel religiosis. De reb
hominum interdicta redduntur. au
de his que alieuuis sunt: aut de his
que nullius sunt. Quod enim nulliu̾¬
sunt: ee sunt libere persone. dequibꝰ
exhibendis ⁊ deducendis interdicta cõ¬
petunt. Quod sunt alicuius: Hȩc aut̃
publica sunt aut singłorum. Publica
de locis publicis. de uiis. deq fluminib
plublicis. Que aut̃ singulorum sunt. an
ad uniu̾sitatem ꝑtinent ut int̃dictum
quorum bonorum uel ad res singłares
ut est int̃dictum uti possidetis: ⁊ de ia¬
nere actuq. ¶ Interdictorum aut̃ tres
species sunt. exhibitoria. ꝓhibitoria. res¬
titutoria. Sunt aut̃ quedam int̾dicta
ediam mixta. quȩ et ꝓhibitoria sunt:
⁊ exhibitoria. Int̃dictorum quedã
in presens. quedam in pret̾itum refe¬
runtur. In presens: ut uti possidetis.
Inpret̾itum: ut de itinere actuq de

Expanded text:
ideamus, de quibus rebus interdicta competunt. et sciendum est interdicta aut de diuinis rebus aut de humanis competere. diuinis, ut de locis sacris uel de locis religiosis. de rebus hominum interdicta redduntur aut de his, quae sunt alicuius, aut de his, quae nullius sunt. quae sunt nullius, haec sunt: liberae perxhibendis ducen‹d›is interdicta competunt. quae sunt alicuius, haec sunt aut publica aut singulorum. publica: de locis publicis, de uiis deque fluminibus publicis. quae autem singulorum sunt, aut ad uniuersitatem pertinent, ut interdictum quorum bonorum, aut ad singulas res, ut est interdictum uti possidetis, de itinere actuque. Interdictorum autem tres species sunt, exhibitoria prohibitoria restitutoria: sunt tamen quaedam interdicta et mixta, quae et prohibitoria sunt et exhibitoria. Interdictorum quaedam in praesens, quaedam in praeteritum referuntur: in praesens, ut uti possidetis: in praeteritum, ut de itinere actuque, de
Abbreviated transcription (Latin):
teneat actio.⁊̃ si nichil in peculio fu̾i̾t.
Item uideamus si quis aduersus in rem
actionem latitet. an bona eius possid̾i
uenundariq possint. Et erat naracu
sententia existimantis bona eẽ uenden¬
da.⁊ hoc rescripto adriam continetur
si fundum quem petere uolo ticius pos¬
sideat. neq absens defendatur: comodnis
se existimare in fundi possessionem mit¬
tendum: quam bona eius possiđi. hic ad
consultum: sed de absente. ¶ Idem celsũ
existimat. si is a quo hr̃ditatem uelim pe¬
tere latitat. comodisse fieri posse ut in
possessionem mutar rerum. quas proh¬
erede uel ꝓ possessore possidet. s si dolo
fec̾it quo mimis possidet bona eius
possidenda ⁊ uendenda sunt. Diuus qͦꝙ¬
pius in ꝑsona eius qui hr̃ditatem possi¬
dens copiam sui non faciebat rescͥpsit.
in possessionem rerum hr̃ditariarum ad¬
uersarium inducendum. In quo rescͥpto
et fructum ꝑciꝑe uissit eum qui ꝑ n

Expanded text:
teneat actio, etiam si nihil in peculio fuerit. teneat actio, etiam si nihil in peculio fuerit. Item videamus, si quis adversus in rem actionem latitet, an bona eius possideri venumque dari possint. extat Neratii sententia existimantis bona esse vendenda: et hoc rescripto Hadriani contndit, si fundum, quem petere uolo, Titius possideat neque absens defendatur, commodius se existimare in fundi possessionem mittendum quam bona eius possideri. hoc adn, sed de absente. Idem Celsus existimat, si is, a quo hereditatem petere velim, latitat, commodissime fieri posse, ut in possessionem mittar rerum, quas pro herede vel pro possessore possidet: sed si dolo fecit, quo minus possideret, bona eius possidenda Pius in persona eius, qui hereditatem possidens copiam sui non faciebat, rescripsit in possessionem rerum hereditariarum aduersarium inducendum: in quo rescript‹o› et fructum percipere iussit eum, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
eodem loco agat siue alio: siue pere¬
gre agat: si tñ occursum creditoris
euiter latitare uideatur. deniq eum
quoꝙ qui in foro eodem agat si circa
columnas aut stationes se occultet. u¬
di latitare ueteres responđunt. ⁊ posse
aduersus alt̾um latitare: aduersus al¬
terum non. Constat aut̃ si ipse possitbo¬
na uendere aduersus quem latitat. ¶¬
Si indiem uel sub conditionem debitor
latiter. anteꝗͣ dies uel conditio ueniat.
non posse bona eius uenire. quid enĩ
inter ẽ debitor quis non sit an nondũ
conueniri possit: Nam  si non sit de¬
bitor: idem dicemus. Idem erit dicend̾
⁊ si quis habet quidem actionem. sed
talem que ꝑ exceptionem ropellitur. ¶¬
Si quis actione de peculio filii uł serui
nomine conuenire possit. si latitet eo ui
re utimur. ut possint bona eius possidi
⁊ uenire. Tanri si nichil in peculio fu̾i̾t
quia eẽ potest. ⁊ rei iudicate tempus
spectamus. utrum sit an non sit.: ⁊ qđ

Expanded text:
eodem loci agat siue pereeodem loci agat siue peregre agat, si tamen occursum creditoris euitet, latitare uideatur. denique eum quoque, qui in foro eodem agat, si circa columnas aut stationes se occultet, uideri latitare ueteres responderunt, et posse quem aduersus alterum latitare, aduersus alterum non. constat autem, ut ipse eius possit bona uendere, aduersus quem latitat.Si in diem uel sub condicione debitor latitet, antequam dies uel condicio ueniat, non possunt bona eius uenire: quid enim interest, debitor quis non sit an nondum conveniri possit? nam et si non sit debitor, idem dicemus. idem erit dicendum et si quis habeat quidem actionem, sed talem, quae per exceptionem repellitur. Si quis actione de peculio filii vel servi nomine conveniri re utimur, ut possint bona eius possideri et venire, tametsi nihil fuerit in peculio, quia esse potest et rei iudicatae tempus spectamus, utrum sit an non sit, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
riosus: curatorem ei dandum. aut bona
enis ut possideantur nom matim ꝑmit¬
tendum est. habeo aut̃ scribit. si non
inueniatur curator uel defensor furi¬
osi. Sed ⁊ si curator datus eum non
defendat: tuno remouendum eum
oportere p̃torem dare curatorem ali¬
quem ex creditorib. ut non amplius
quam necesse est ex bonis furiosi ue¬
neat. Eaq seruanda labeo ait. quae
solent seruapi: cum uenter in posses¬
sionem mittitur. Plane int̃dum bona
eus cognita causa uendenda erunt.
si urgeat es allenum: ⁊ dilatio dãmĩ
sit. allatura creditoribus. Ita aut̃ uen¬
denda. ut quod fuꝑ sit furioso detur
eius hominis status ⁊ habitus apupil¬
li conditione non multum oberret.
Quod quidem non est sine ratione.¬
Idemq ⁊ in prodigo dicendum est.
cet̾isq qui curatorum oꝑe uiuantur.
Nec enim quisquam ꝓprie latitare
copiamq sui faciat in publico. ibiq¬
appareat. an latitet uideamus. et
hodie hoc uire utimur. ut siue quiᷤ

Expanded text:
riosus, curatorem ei dandum, aut bona riosus, curatorem ei dandum, aut bona eius ut possideantur, nominatim permittendum est.Labeo autem scribit, si non inueniatur curator uel defensor furiosi, sed et si curator datus eum non defendat, tunc remouendum eum et oportere praetorem dare curatorem aliquem ex creditoribus, ut non amplius, quam necesse est, ex bonis furiosi ueneat: eaque seruanda Labeo ait, quae solent seruari, cum uenter in possessionem mittitur.Plane interdum bona eius causa cognita uendenda erunt, si urgueat aes alienum et dilatio damnum sit allatura creditoribus, ita autem uendenda, ut quod supersit, furioso detur, quia hominis eius status et habitus a pupilli condicione non multum abhorret: quod quidem non est sine ratione.Idemque et in prodigo dicendum est ceterisque, qui curatorum ope iuuantur: nec enim quisquam proprie latitare copiamque sui faciat in publico ibique pareat, an latitet, uideamus. et hodie hoc iure utimur, ut siue quis
Abbreviated transcription (Latin):
titandi habuerit uel plures. int̃ quas
etiam fraudandi creditores: an uenditio
recte procedat: Etputo ꝓbandum. si
plures cause sunt latitationis. int̃quaᷤ
est ⁊ fraudationis causa nocere debere.
posseq hic bona uendi. Quod si adũ¬
sus quosdam occultare se consilium ñ
est adu̾sus quosdam est quid dicemus :
et rectissime pomp̃. scribit non adũ¬
sus om̃s latitationem exigendam. sed
adũsus eum quem quis deciꝑe ⁊ frau¬
dare latitatione destinat. Utrum ergo
om̃ia bona eus uendere possunt qui
latitat. hoc est ĩ hi adu̾sus quos non
latitat. quia uerum est enim latitare.⁊
adũsus me latitee. Sed ⁊ illud spectan¬
ctu aliquo latere. quemadmodum fac¬
titare est frequenter facere. ¶Adeo enĩ¬
aut̃ latitatio aninum anmari ⁊ affectũ
occulantis se desidat. ut recte dictim
sit furiosum hanc uenditionem pati ñ
posse. quia non se occultat qui suus
non est. ¶Plane si non defendatur su¬

Expanded text:
titandi habuit vel plures, inter quas titandi habuit vel plures, inter quas etiam fraudandi creditores? an venditio recte procedat? et puto probandum, si plures causae sint latitationis, inter quas est et fraudationis causa, nocere debere posseque hinc bona vendi. Quid si adrsus quosdam occultare se consilium non est, aduersus quosdam est, quid dicemus? et rectissime Pomponius scribit non aduersus omnes latitationem exigendam, sed aduersus eum, quem quis decipere et fraudare latitatione destinat. utrum ergo omnes bona eius uendere possunt, quia latitat, hoc est etiam hi, aduersus quos non latitat, quia uerum est eum latitare, aduersus me latitet: sed illud spectanctu aliquo latere, quemadmodum factitare frequenter facere.Adeo autem latitatio animum et affectum occultantis ‹s›e desiderat, ut recte dictum sit furiosum hinc uenditionem pati non posse, quia non se occultat, qui suus non est.Plane si non defendatur fu
Abbreviated transcription (Latin):
non sufficit latitare ei. sed necesse est¬
ationis causa si sine latitatione sit satis
est ad possessionem ⁊ uenditionem. sed
oportet fraudationis cansa latitare. ⁊ ẽ
frequentissima hec causa possessionis.
lam inusu. latitantium bona possidentur¬
¶ Si quis possederit bona aliciuus quasila¬
titantis qui non latitabat. ⁊ uendiderit:
consequens erit dicere uenditionẽ bonoꝵ
secutam nullius mom̃ti ẽẽ. ¶Iuid sit
aut̃ latitare: iudeamus. Latitare est ut¬
cicero difinit turpis occultatio sui. Pot̃
enim quis latitare non turpi de causa.
uelu qui tiranni crudelitatem timet
aut uim hostium. aut domesticas sedi-¬
tiones. ¶ Si is qui fraudationis causa la¬
titat: non tñ ꝓpter creditores. ⁊ si hec la¬
titat̾o creditores fraudet. iea tñ causa
ne hinc possideri bona eius possint. qr
non hoc annno latiter ut fraudet cre¬
ditores: animus enim latitantis qr̃ quo
de causa. Quid ergo siduas causas la¬

Expanded text:
non sufficit latitare, sed et necesse estnon sufficit latitare, sed et necesse estationis causa sine latitatione fit, satis est ad possessionem et venditionem, sed oportet fraudationis causa latitare. et est frequentissima haec causa possessionis: nam in usu latitantium bona possidentur. Si quis possederit bona alicuius quasi latitantis, qui non latitabat, et vendiderit, consequens erit dicere venditionem bonorum secutam nullius momenti esse. Quid sit autem latitare, Cicero definit, turpis occultatio sui: potest enim quis latitare non turpi d‹e› causa, ueluti qui tyranni crudelitatem timet aut uim hostium aut domesticas seditiones.Sed is, qui fraudationis causa latitet, non tamen propter creditores, etsi haec latitatio creditores fraudet, in ea tamen erit causa, ne hinc possideri bona eius possint, quia non hoc animo latitet, ut fraudet creditores: animus enim latitantis quaerituitores an alia ex causa. Quid ergo, si duas causas la
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. sed in rem i si recte defendatur.
hoc est uel ase: uel ab alio quocumnꝙ. Si
alius defendat. erit necessaria satisdatio.
si ipse: non puto necessariam satisdatiõe.
Ergo oblata sansdatone: deici pocerit
interdicto reddito.
onip̃ . luii. npossessionem mita so¬
lent creditores si sub conditione eis pecu¬
ma ꝓmissa sit. ¶ Cum dicitur et eus
cuius bona possessa sunt a creditoribus
teneant. p̃ter quam pupilli ⁊ eus que .r.
gamus enis qui dolo malo abfuerit pos¬
se uenire. ut si ab hostibus captus sit. cre¬
ditores eius in possessionem mittendi suis.
ut tam̃ non bonorum statim uenditio ꝑ¬
mittatur. sed int̾im bonis curator detur.
ditores rei seruande causa missos in posse̾¬
sionem : ex his irebus aliud non debere.
¶Retor ait. Qui fraudationis causa latita¬
uit. si bom uiri arbitratu non deferi.¬
detur: eius bona possidĩ uendiq iube¬
bo. S Cum hoc edictum locum habeat

Expanded text:
tum est, sed in rem: et 'recte defendetur' tum est, sed in rem: et 'recte defendetur' hoc est uel a se uel ab alio quocumque. sed si alius defendat, erit necessaria satisdatio, si ipse, non puto necessariam satisdationem. ergo oblata defensione deici poterit interdicto reddito.edictum.In possessionem mitti solet creditor et si sub condicione ei pecunia promissa sit.Cum dicitur: 'et eius, cuius bona possessa sunt a creditoribus, ueneant, praeterquam pupilli et eius, qui rei gimus eius, qui dolo malo afuerit, posse venire. Si ab hostibus quis captus sit, creditores eius in possessionem mittendi sunt, ut tamen non statim bonorum venditio permittatur, sed interim bonis curator detur. ditores rei servandae causa missos in possessionem ex his rebus ali non debere. Praetor ait: 'Qui fraudationis causa latitabit, si boni uiri arbitratu non defendetur, eius bona possideri uendique iubebo'. Cum hoc edictum locum habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ constare debent. ⁊ sic euocandi s̃
ad p̃torem tutores pupilli: ut desendãt.
Si aut̃ non habent tutores: requirendi
cognati sunt uel affines. ⁊ si qui alii for¬
te sunt quos ueri simile est defensionem
pripilli pupilleue non omissuros. uł ꝓpt̾
necessitudinem. uel ꝓpter hearitatem:
uel qua alia ratione. Lib̃ti etiam siqui
sunt idonei: euocandi sunt exquiren¬
ceant: tunc pretor dabit possessionem.
tamdu scilicet: quod non defendatur.
Si defendi ceꝑit pupillus uel pupilla:
desinet possideri. Idemq est im furio¬
so. ¶ Nit pretor. si is pupillus in suam uu¬
telam uenerit. ea ue pupilla potens iuri¬
fuerit. ⁊ recte defendatur: eos qui bona¬
fide possident: de possessione discedere iu¬
bebo. ¶ Recte quid sit: uideamus. utrum
tm̃ copiam sui facere ⁊ ad suscipiendũ
uidicium paratum eẽ. anuero ⁊ satisda¬
re oimimo. Et quidem non solum ipsis
defendere uolentibis hoc edictum serip¬

Expanded text:
autem constare debet sic: euocandi sunt autem constare debet sic: euocandi sunt ad praetorem tutores pupilli, ut defenda‹n›t: si autem non hab‹e›t tutores, requirendi cognati uel adfines et si qui alii forte sunt, quos uerisimile est defensionem pupilli pupillae non omissuros uel propter necessitudinem uel propter caritatem uel qua alia ratione: liberti etiam si qui sunt idonei, euocandi exquirenceant, tunc praetor possessionem dabit, tamdiu scilicet, quoad non defendatur: si defendi coeperit pupillus uel pupilla, desinet possideri. idem est et in furioso.Ait Praetor: 'si is pupillus in suam tutelam uenerit eaue pupilla uiripotens fuerit et recte defendetur: eos, qui bona possident, de possessione decedere iubebo'.Recte defendi quid sit, uideamus, utrum tantum copiam sui facere et ad suscipiendum iudicium paratum ess‹e› an uero et satisdare omnimodo. et quidem non solum ipsis se defendere uolentibus hoc edictum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tio datur: hoc idem seruandum. et
facilius hoc ꝓbandum in seruo qui
in rem domini uercit. aut iussu eiu̾¬
contraxit. aut si institoria cum eo
agi possit. ego puto ⁊ si cum tutore
euis contractum est ex qua causa ac¬
tio in pupillum data. magis est ut e
dicto locus sit: quasi cum eo contrac¬
tum fit. ¶ Si pupillus heres extit̾it.
alicui: exeaq causa legata debeat.
uidendum est an buic edicto locus
sit. magisq est ut marcellus seribit.
etiam pupilli bona posse possidi. cẽq
in arbitrio crediorum hereditarioꝵ
quid potius eligant. ⁊emm uidetur
impubes contrahere.: eum adit hr̃
ditatem.
bent quotiens pupillus uen defendat᷑
a quocumq. siue a tutore uł curatore.¬
siue hanc tutorem pupillus. siue norq
habeat. set̃m si existit aliquis qui de¬
fendere sit paratus: cessabit rei seruan¬
de causa possessio. ¶Non defendi pupil¬
lum constare. liquereq pretori: ut sit ꝑ¬
mittat bonorum possessionem. h aec

Expanded text:
tio datur, hoc idem servandum. et tio datur, hoc idem servandum. et facilius erit hoc probandum in servo, qui in rem domini vertit aut iussu eius aut si institoria cum eo agi possit. Ego puto: et si cum tutore eius contractum est, ex qua causa actio in pupillum datur, magdicto locus sit, quasi cum eo contractum sit. Si pupillus heres extiterit alicui exque ea causa legata debeat, uidendum est, an huic edicto locus sit: magisque est, ut Marcellus scribit, etiam pupilli posse bona possideri esseque in arbitrio hereditariorum creditorum, quid potius eligant: etenim uidetur impubes contrahere, cum adiit hereditatem. bent, quotiens pupillus non defendatur a quocumqsiue habeat tutorem pupillus siue non habeat: ceterum si existat aliquis, qui defendere sit paratus, cessabit rei seruandae causa possessio.Non defendi pupillum constare debet liquereque praetori, ut sic permittat bonorum possessionem. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
duret defensio. neq obsit si nuc offe̾¬
queritur. si communem rem cũ ticio
pater pupilli habuerit. ⁊ cominimi
diuidundo iudicio pupillus non de¬
fendatur. nichilq erit. cuuis nomine
ꝓpter ꝑsonam patris condemnatio
fieri debeat. utrum uenire bona patͥs
oporteat. an uero rei seruande cau¬
sa possideantur. ⁊ ait uił. Si ꝗdem
pater aliquos fructus ꝑcepit. aut fe¬
cit rem det̾iorem: bona eius uenire
posse. Si uero nohil fit ꝓpter quod¬
possidĩ. Marcellus aut̃ notat ꝑ quã
iniquum eẽ eum qui nichil cum pu¬
pillo contraxit: expectare eius pub̾¬
tatem. que sententia habet rõnem.
Idõq cum contractus ex ꝑsona patͥ̾s
descendat: dicendum erit non eẽ
expectandam pupilli pub̾tatem. C¬
ontractum cum pupillo potest dici.
⁊ si cum seruo eus contra ctum fit.
Competit enim adu̾sus eum de pecu¬
lio actio. Unde ꝓbandum est ex oĩb
causis ex quibus adu̾sus pupillum ac-¬

Expanded text:
duret defensio, neque obsit, si nunc offeduret defensio, neque obsit, si nunc offequaeritur, si communem rem cum Titio pater pupilli habuerit et communi diuidundo iudicio pupillus non defendatur nihilque erit, cuius nomine propter personam patris condemnatio fieri debeat: utrum uenire bona patris oporteat an uero rei seruandae causa possideantur. et ait Iulianus, si quidem pater aliquos fructus percepit aut fecerit rem deteriorem, bona eius uenire possunt: si uero nihil sit, propter quodpossideri.Marcellus autem notat perquam iniquum esse eum, qui nihil cum pupillo contraxit, expectare eius pubetatem. quae sententia habet rationem: ideoque cum contractus ex persona patris descendat, dicendum erit non esse exspectandam pupilli pubertatem. Contractum cum pupillo potest dici et si cum servo eius contractum sit: competit enim adversus eum de peculio actio. unde probandum est ex omnibus causis, ex quibus adversus pupillum ac
Abbreviated transcription (Latin):
i debitoris
bona uenerint. postulantibus credi¬
toribus ꝑmittitur rursus euisdem
debitoris bona distrahi. donec suũ
consequantur. Si tales t̃n facultatẽ¬
et acquisite sunt debitori. quibus
tequam debitum agnoscat condẽ¬
natur ue uel inuis confiteatur au
diri non debet.
id declarariꝰ.
possessionem mntti solet rei. ẜ uande
causa. Item legatorum seruandorũ
gr̃a ⁊ uentris nomine. Damni em̃
infecti nomine si non caueatur: noi
uniu̾sorum nomine fit missio. sed
iei tantum de qua dãnũ timetur.
qui uidicio sustinendi causa dedit¬
fideuissores. si neq potestatem sui
faciet. neq dcfendetur: iri ubebo.¬
Potestatem aut̃ sin non facit. qui
id agit ne adu̾sarius copiam sui
habeat: ergo latitantis bona uibii
possidi. Quod si non laatet sed ab¬
sens non defendatur. nonne uidet᷑
potestatem su non facere: Defen¬
di aut̃ uidetur qui ꝑ absentiam suã
innullo deteriorem causam aduer
ꝙ sufficiat unquam defendisse si nor

Expanded text:
i debitoris bona venierint, postulantibus creditoribus permittitur rursum eiusdem debitoris bona distrahi, donec suum consequantur, si tales tamen facultates adquisitae sunt debitori, quibus tequam debitum adgnoscat, condemnetur vel in ius confiteatur, audiri non debet. id declarari. Ipossessionem mitti solet: rei servandae causa, item legatorum servandorum gratia et ventris nomine. damni enim infecti nomine si non caveatur, non in universorum nomine fit missio, sed rei tantum, de qua damnum timetur.qui iudicio sistendi causa fideiussorem dedit, si neque potestatem sui faciet neque defenderetur, iri iubebo'.Potestatem autem sui non facit, qui id agit, ne aduersarius eius copiam sui habeat: ergo latitantis bona iubet possideri. Quid si non latitet, sed absens non defendatur? nonne videtur potestatem sui non facere? Defendi autem videtur, qui per absentiam suam in nullo deteriorem causam adversque sufficiat umquam defendisse, si non
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. ł.ui. ad plaut̾.¬
gatum uel fidĩ cõmissum sub conditione
relictum ste. dicendum est tam ipsum qͣm
patrem in possessionem mittendos eẽ. qr
ambo spem comodi habent.
fidei commissi. seruandi causa. uel quia
damni infecti uobis non caueatur. bona
possidĩ p̃tor ꝑmittit. uel uentris nomine
in possessionem nosmittit non possidemꝰ
sed magis custodiam rerum.⁊ obseruatio.¬
nem nobis concedit.
aulus.ł.u. Rx. omo ad cegnitionẽ¬
imꝑatorum ap̾side ꝓuncie remissus. uin
ceteris litibus rome defendẽ se non cogit᷑:
tñ inꝓiuncia defendendus est. Nam i exi¬
lio temꝑario puniti. si defensor ñ existat.
bona ueneunt.
iquis creditorem

Expanded text:
uo ad Plautlegatum uel fideicommissum sub condicione relictum sit, dicendum est tam ipsum quam patrem in possessionem mittendos esse, quia ambo spem commodi habent.fideicommissi seruandi causa, uel quia damni infecti nobis non caueatur, bona possidere praetor permittit, uel uentris nomine in possessionem nos mittit, non possidemus, sed magis custodiam rerum et obseruationem nobis concedit.m.Ad cognitioneatorum a praeside prouinciae remissus etsi in ceteris litibus Romae defendere se non cogitur, tamen in prouincia defendendus est: nam et exilio temporario puniti, si defensor non existat, bona ueneunt. quis creditorem
Abbreviated transcription (Latin):
i dui inc̾tum sit hr̃s
extitutus necne sit: causa cognita per¬
mitti opordebit. bona rei seruande cã
possidi. ⁊ si ita res urgeat uel conditio.
bonum ⁊̃ hoc erit concedendum. ut cu¬
rator constituatur.¬
¶Si alter ex hr̃dibus intra tempora sibi
p̃stituta delib̾et adire hr̃ditatem. alter
uero neget se aditurum uidendum est
quid creditoribus agendum sit. ⁊ placet
int̾ eos inpossessionem mittendos: custodie
causa. donec appareat is qui deliberet u¬
trum agnoscat partem suam an ñ agnosc̃.¬

Expanded text:
i diu incertum sit, heres extaturus nec ne sit, causa cognita permitti oportebit bona rei seruandae causa possidere, et, si ita res urgueat uel condicio bon‹or›um, etiam hoc erit concedendum, ut curator constituaturs.Si alter ex heredibus intra tempora sibi praestituta deliberet adire hereditatem, alter uero neget se aditurum, uidendum est, quid creditoribus agendum sit. et placet interim eos in possessionem mittendos custodiae causa, donec appareat, is qui deliberat utrum adgnoscat partem suam an non adgnosc
Abbreviated transcription (Latin):
nec quidem ab aliis quibus debet pꝰ
se in quietari.
bonis cessisse: potest defendendo se
consequi: ne bona eius ueneant.
si modicum aliquid post bona suauẽ¬
dita ad quisiuit: it̾m bona eus non
ueneunt. Unde ergo modum hunc
estimabimus utrum ex quantitateeiꝰ
quod adquisitum est an uero ex qͣli¬
tate : et putem ex quantitate id esti¬
mandum ẽẽ eius quod quesit. dum¬
nodo illud sciamus. si quid miscdiȩ
usa ei fũit. relictum: puta men¬
struum uł annium alim̃torum no¬
mine non oportere ꝓpter hoc it̾ato
bona eius uenundari. Nec enim
ficuidandus est alim̃tis cotidianis.
cessus uł legatus. ex quo tantum
p̃cupitur. quantum ei alim̃tonim
nomine satis est.

Expanded text:
ne quidem ab aliis, quibus debet, pone quidem ab aliis, quibus debet, posse inquietari. bonis cessisse, potest defendendo se consequi, ne bona eius ueneant. si modicum aliquid post bona sua uendita adquisiuit, iterum bona eius non ueneunt. unde ergo modum hunc aestimabimus, utrum ex quantitate eius quod adquisitum est an uero ex qualitate? et putem ex quantitate id aestimandum esse eius quod quaesiit, dummodo illud sciamus, si quid misericordiae causa ei fuerit relictum, puta menstruum uel annuum alimentorum nomine, non oportere propter hoc bona eius iterato uenundari: nec enim fraudandus est alimentis cottidianis. cessus uel legatus, ex quo tantum percipitur, quantum ei alimentorum nomine satis est.
Abbreviated transcription (Latin):
ad substitutos ꝑtinent. quasi in ipsius patris
familias habuerunt ħrditatem.
unum p̃terea hr̃dem instituit. bonoꝵ fili te di¬
midium. cetos patris hr̃dis cõmuinter dimidiũ
ita he. ut unus semis apud te maneat. alteruis
semissis ꝓhis partib int̾ hr̃des paternos diui¬
sio fiat. quib ex partibus hr̃ditarem pat̾nam
haberet.
Sed si plures sint ita
substituti quisquis michi exsupͣscriptis hr̃s erit.
deinde quidam ex illis postea quam hr̃des exci¬
derint. patri obedierunt soli suꝑstites ex substitu¬
cione hr̃edes existẽt. ꝓrata parcium ex quibus
instituti sunt nec quicquã ualebit exꝑsona de¬
functorum. Qos possum mͥ hr̃des facere ne¬
cessarios. possum ⁊ filio ut seruũ meum ⁊ frẽm
suũ quãius in reb humanis nondum sit po¬
stumus. Igͥ erit fr̃i hr̃s necessarius. Hilio in¬
Extitit patrifilius hr̃s anpossit substictitus se¬
parare hr̃ditatem. ut filii habeat patris non

Expanded text:
ad substitutos pertinent, quas in ipsius patris ad substitutos pertinent, quas in ipsius patris familias habuerunt hereditate.unum praeterea heredem instituit, bonorum filii te dimidium, ceteros patris heredes communiter dimidium ita habere, ut unus semis apud te maneat, alterius semissis pro his partibus inter heredes paternos diuisio fiat, quibus ex partibus hereditatem paternam haberent.Sed si plures sint ita substituti: "quisquis mihi ex supra scriptis heres erit", deinde quidam ex illis, posteaquam heredes exstiterint patri, obierunt, soli superstites ex substitutione heredes existent pro instituti sint, nec quicquam ualebit ex persona defunctorum. Quos possum heredes mihi facere necessarios, possum et filio, ut seruum meum et fratrem suum, quamuis in rebus humanis nondum sit: postumus igitur erit fratri heres necessarius. Filio imexstitit patri filius heres: an possit substitutus separare hereditates, ut filii habeat, patris non
Abbreviated transcription (Latin):
tutum posse habe. ut puta arrogatoris ami¬
cus uł cognatus ei aliquid reliquit.
Nemo
institutus .⁊ sibi substitutus sine cause muta¬
tione quicquam ꝓficit. Sed hoc in uno gͣdu.
Cẽtum si duo sunt gradus. potest dici ualere
Si quidem sic sit substitutus sibi cum habet
cohr dem sticum. Si stichus hr̃s non erit.¬
lib ⁊ hr̃s esto. nom uale substitutionem. Qđ
siita si titius hr̃s nonerit. tunc stichus lib̾
ihr̃s: ⁊ meius partem esto. duos gradus esse
atq ideo repudiante titio. stichum lib̾um ⁊
substitutione si tunc caꝑe possit cumfilius de¬
cessit. Contͣ quoq potest penas intestamento
pupilli pati licet. in patris passus non sit.
ãp .t. quest. Si filius qui patit ac
postea fr̃ĩ ex secdis tabulis hr̃s eratio hrditatẽ
patris recuset fr̃nam aũt retmere malit audiri
debet. Iustius enim p̃torem factarum existimo
sifr̃ĩ sepationem bonorum patris concesserit.

Expanded text:
tutum posse habere, ut puta adrogatoris amitutum posse habere, ut puta adrogatoris amicus uel cognatus ei aliquid reliquit. Nemo institutus et sibi substitutus sine causae mutatione quicquam proficit, sed hoc in uno gradu: ceterum si duo sint gradus, potest dici ualere si quidem sic sit substitutus sibi, cum haberet coheredem Titium: 'si Stichus hliber et heres esto", non valere substitutionem: quod si ita: "si Titius heres non erit, tunc Stichus liber et heres et in eius partem esto", duos gradus esse atque ideo repudiante Titio Stichum liberum etsubstitutione, si tunc capere possit, cum filius decessit. contra quoque potest poenas in testamento pupilli pati, licet in patris passus non sit.aestionum Si filius, qui patri ac postea fratri ex secundis tabulis heres exstitit, hereditatem patris recuset, fraternam autem retinere malit, audiri debet: iustius enim praetorem facturum esi fratri separationem bonorum patris concesserit.