comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicatum ẽ. u minus ob eam cc̃a
dictitabant publicaus ut insor¬
te fecerant insequentis uestigal
ꝑmutumu. Pret̾ea ephesi afauo
diaue depositas antiquitus pecu¬
a pompoio incire transisse cum le¬
gionib cesarem ꝓpemiret. cid se
cumi ex̾titu uenire. om̃iaq postea
que qr̃et his licters acceptis quos
aduocciuerat dimittit ip̃e: iter ĩ
incicedomam parare incipit pau¬
eisq pꝰ dieb ect profectus. hec
res ephesie pocume salutem at¬
tulit. Cesair autoni ox̾citu comune¬
to. deducta origo legione quͣi tuẽ¬
de ore maritune causa posuenit
temptandas sibi prouinticis lon¬
guis q procedendum existumaibat.
Et cum ad eum ex thessalia. ac¬
tolia q legati ueuissent. qui p̃¬
sidio iuisso pollice̾ntur. eax gen¬
tiũ ciuittites imꝑata fcicturas l.
callum longinum cum legione.
trronun q̃ appellabatur. xxuii.
atq equitib .cc. in thescalium
ire .c. caliusum sabinum cum
cohortibus .b. pauasq equitib

Expanded text:
ltiplicatum est. neque minus ob eam causaltiplicatum est. neque minus ob eam causadictitabant; publicanis, ut ii sortem fecerant, insequentis anni vectigal promutuum. Praeterea Ephesi a fano Dianae depositas antiquitus pecucum legionibus Caesarem; properaret ad se cum exercitu venire omniaque post ea quae haberet. his litteris acceptis, quos advocaverat, dimittit; ipse iter in Macedoniam parare incipit paucisque post diebus est profectus. haec res Ephesiae pecuniae salutem adtulit. Caesar Antoni exercitu coniuncto deducta Orico legione, quam tuendae orae maritimae causa posuerat, temptandas sibi provincias longiusque procedendum existimabat et, cum ad eum ex Thessalia Aetoliaque legati venissent, qui praesidio misso pollicerentur earum gentium civitates imperata facturas, L. Cassium Longinum cum legione tironum, quae appellabatur xxvii, atque equitibus cc in Thessaliam, item C. Calvisium Sabinum cum cohortibus v paucisque equitibus
Abbreviated transcription (Latin):
cuuie totaq prouintia exigelũ¬
tur multa p̾terea: geñcitu ad
ciuariciam excogitabautur in
capita singula seruoꝵ ac liboꝵ.
tributum imponebatur. colum¬
puiaria octiaria frinuentum.
milites arma renuges tormenta.
uecture imꝑabantur. Cunus mo¬
di rei nomeu repperri poteri.
hoc satis ẽẽ ad cogendas pecuni¬
sis indedatur non solui utbib
E pene uicis. cactellioq anguilio
cum iupeuo preficioutiu. mu
horum Quid acerbicsie ⁊udeue¬
simeq fecerait. is ⁊ uir t̃tuaes
optimus habebatur. Eit pla¬
ferta ꝓreceptis ex actorib. qui p¬
ter imꝑatas pecumas suo etiã
pͥuato compendio serueb̾ent.
Dictitabant enĩm sodouio peta¬
q expulsos omnib necessariis
egere reb ut houesta p̾scriptõe
rem turpistimam tegerent. Ac¬
cedebant ad hoc graussime usure.
quod in bollo pletumq ciccidere
consueuit. unuiersis imꝑaitis pe¬
curiis quib in reb prolationem
diei douationem ẽẽ dicebant. Iteq
es alienum prouuntie eo biennio mł¬

Expanded text:
cuniae tota provincia exigebantur. multa praeterea generatim ad avaritiam excogitabantur. in capita singula servorum ac liberorum tributum imponebatur; columnaria ostiaria frumentum milites arma remiges tormenta vecturae imperabantur; cuius modo rei nomen reperiri poterat, hoc satis esse ad cogendas pecunias videbatur. non solum urbibus, sed paene vicis castellisque singuli cum imperio praeficiebantur. qui horum quid acerbissime crudelissimeque fecerat, is et vir et civis optimus habebatur. erat pleferta praefectis atque exactoribus, qui praeter imperatas pecunias suo etiam privato conpendio serviebant; dictitabant enim se domo patriaque expulsos omnibus necessariis egere rebus, ut honesta praescriptione rem turpissimam tegerent. accedebant ad haec gravissimae usurae, quod in bello plerumque accidere consuevit universis imperatis pecuniis; quibus in rebus prolationem diei donationem esse dicebant. itaque aes alienum provinciae eo biennio mu
Abbreviated transcription (Latin):
consiliis depulsus. omnem sibi
conmutandam bolli rationem
existimauit. Itaqz unotempore
presidus omnib deductis et op¬
pugnatione dimissa. coactoq
in unum locum exercitum contio¬
nem apud milites habuit. hor¬
tatus q est. ne ea q̃ accidissent
grauiter feuent. ne ue his rebz
terrerentur multisq scdĩs p̾liis
unũ adu̾sum. ⁊ id modiocie oppo¬
nerent habendau fortune gr̃am
quod itcliau sine aliquo nuln̾e
cepissent quod duas hisyanics
bellicosissimoꝵ hominum pitis¬
simis atq ex̾cittitissinus dũcib
pacauissent. quod funtunas fiu¬
mentarias qz prouuitias in po¬
testatem redegissent. Deniq re¬
cordari debere qua felicitate inter
medicis hostum classes oppletis
non solum portib. s ⁊ lictoribus
O incolumes eẽnt tinusportati
cunda fortuna ẽẽt iudustria sub

Expanded text:
consiliis depulsus omnem sibi consiliis depulsus omnem sibi commutandam belli rationem existimavit. itaque uno tempore praesidiis omnibus deductis et oppugnatione dimissa coactoque in unum locum exercitu contionem apud milites habuit hortatusque est, ne ea quae accidissent graviter ferrent, neve his rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum et id mediocre opponerent. habendam fortunae gratiam, quod Italiam sine aliquo vulnere cepissent, quod duas Hispanias bellicosissimorum hominum peritissimis atque exercitatissimis ducibus pacavissent, quod finitimas frumentariasque provincias in potestatem redegissent. denique recordari debere, qua felicitate inter medias hostium classes oppletis non solum portibus, sed etiam litoribus omnes incolumes essent transportati. cunda, fortunam e
Abbreviated transcription (Latin):
peiais accessit ut non de ratione
belli cogitarent. s incisse iam ui
derentur. Non illi pancitatẽ nroꝵ
militum non iniquitatem loci
atq in angustias p̾occupatis ca¬
stris ⁊ ancpitem tertorem in tra
extraq mnunitiones non abscisũ
in ducis ꝑtes exercitum. cũ alt̾
alterz aurilum ferte nou poss
cause fuisse cogitabant nõ ad hͤ
addebant. nou ex concursu agii
facto non prelio diicatũ sibi¬
q ip̃os multitudine atq augu¬
stiis maius attulisse detrunentũ
qmͣ cib hoste accepissent. nou
deuq cõmuni belli casus recor¬
dabantur qmͣ puule seye cause
uel false suspicionis uł terroris
repentini uel obiecte religions
magna detriuenta intulissent
quotiens uł ducis uitio uł culpa
tribuui in ex̾citum ẽẽt offensũ
s proinide cic si uirtute ucissẽt
n ulla cominutatio uerum poss
ciccidere ꝑ orbemi t̾ium fama
ac litt̾is iuctoriam eiuo diei cõ¬
celebrabant. Cesar a suꝑioribz

Expanded text:
peianis accessit, ut non de ratione peianis accessit, ut non de ratione belli cogitarent, sed vicisse iam sibi viderentur. non illi paucitatem nostrorum militum, non iniquitatem loci atque angustias praeoccupatis castris et ancipitem terrorem intra extraque munitiones, non abscisum in duas partes exercitum, cum altera alteri auxilium ferre non posset, causae fuisse cogitabant. non ad haec addebant non ex concursu acri facto, non proelio dimicatum, sibique ipsos multitudine atque angustiis maius attulisse detrimentum quam ab hoste accepissent. non denique communis belli casus recordabantur, quam parvulae saepe causae vel falsae suspicionis vel terroris repentini vel obiectae religionis magna detrimenta intulissent, quotiens vel ducis vitio vel culpa tribuni in exercitu esset offensum. sed proinde ac si virtute vicissent neque ulla commutatio rerum posset accidere, per orbem terrarum fama ac litteris victoriam eius diei concelebrabant. Caesar ab superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
nitiones eñ a castris ad flumen
ꝑducte expugnatis iam castus
res celeritate insequentium tar¬
data nr̃ĩs salutem actulit duob
his uuiꝰ diei preliis cesaris desi¬
demuit mmlites. dcccc .lx. ⁊ notos
lum senatoris filium .c. flegnia¬
tem plccentia sigramũ puteol̾.
m. sacrati uirum capua tr̃ mił.
omnium ꝑs magna in fossis mu¬
intionib q̃z ⁊ fluminis ripis op¬
pressa suor t̾rore ac fuga sine
ullo uuluere int̾it. signaq sunt
nulitaria amssa .xxx.ii. Pompeiꝰ
eo p̾lio imꝑacor est oppellatus. hͦ
nouien obtuunt atqz ita se pꝰea
salutan passus. s in lictens qͣs¬
scribere est solitus. n in fascib
insigia laurea pretulit. At labie¬
nus cum ab eo impetiuusset ut
sibi captiuos trndi inberet: om̃s
reductos ostentationis ut uideba¬
tur cã quo maior ꝑ fuge fides hr̃et
cõmilitones appellans et magna
u̾boꝵ contumelia incercogans so
nium concpectum interfecit. His
reb tantum fiducie ac sp̃x pom¬

Expanded text:
nitiones enim a castris ad flumen nitiones enim a castris ad flumen perductae expugnatis iam castrisres celeritate insequentium tardata nostris salutem attulit. Duobus his unius diei proeliis Caesar desideravit milites dcccclx et notos lum, senatoris filium, C. Felginatem Placentia, A. Granium Puteolis, M. Sacrativirum Capua, tribunosomnium pars magna in fossis munitionibusque et fluminis ripis oppressa suorum in terrore ac fuga sine ullo vulnere interiit; signaque sunt militaria amissa xxxii. Pompeius eo proelio imperator est appellatus. hoc nomen obtinuit atque ita se postea salutari passus, sed neque in litteris adscribere est solitus, neque in fascibus insignia laureae praetulit. at Labienus cum ab eo impetravisset, ut sibi captivos tradi iuberet, omnis productos ostentationis, ut videbatur, causa, quo maior perfugae fides haberetur, commilitones appellans et magna verborum contumelia interrogans, solnium conspectu interfecit. His rebus tantum fiduciae ac spiritus Pom
Abbreviated transcription (Latin):
qz oppressis. reliqui per hor cor¬
porci salutera sibi atq exitium
pauebant. Simstro cornu nulites
cum ex uallo pompeium adee et
suos fugere cernent uenti ne an¬
gustiis int̾cludentur.cum ertra
intus hostem hrent eodem quo
uenercuit receptui sibi cõsulebãt
ommaq erant tumultus tunoris
fuge plenun adeo ut cum cesar
signa fugientium manu prendẽt.
⁊ consistere iuberet. alii Dimicsis
equis emndem cursum cõfug̾ent.
alii ex metu etiam signa dimt¬
terent. n quisqmͣ omniuo consi¬
steret. His tantis malis hec sub¬
sidici succurrebant: quo minus
omĩs Deleretur excitus. Quod
pompeius insidicis tunens credo
qd hec preter spem acciderant eiꝰ
qui paulo caute ex castris fugiẽtis
suos consperat mnu uitio iubus ap¬
ꝓpiquare aliqnͣdũi non audebat.
equitesqz eius angustis portis atz
his cesciris nulitib occupatis ad
iusequendum tardabantur ita
ꝑue res magim in utirmq ꝑ¬
tem momentum habuenuit Mu¬

Expanded text:
que oppressis reliqui per horum corque oppressis reliqui per horum corpora salutem sibi atque exitum pariebant. sinistro cornu milites cum ex vallo Pompeium adesse et suos fugere cernerent, veriti ne angustiis intercluderentur, cum extra et intus hostem haberent, eodem quo venerant receptu sibi consulebant, omniaque erant tumultus timoris fugae plena, adeo ut, cum Caesar signa fugientium manu prenderet et consistere iuberet, alii dimissis equis eundem cursum confugerent, alii ex metu etiam signa dimitterent, neque quisquam omnino consisteret. His tantis malis haec subsidia succurrebant, quominus omnis deleretur exercitus, quod Pompeius insidias timens, credo quod haec praeter spem acciderant eius qui paulo ante ex castris fugientis suos conspexerat, munitionibus adpropinquare aliquamdiu non audebat, equitesque eius angustiis atque his a Caesaris militibus occupatis, ad insequendum tardabantur. ita parvae res magnum in utramque partem momentum habuerunt. mu
Abbreviated transcription (Latin):
rantia loci sunt sequute. cum por¬
tam quererent castroꝵq eam mu
te nullo transcenderunt. omĩsq
nr̃ equitatus eas cohortes ẽ sequutꝰ
Int̾i Pompeius hac satis longa
int̾iecta mora ⁊ renunciata.uͥͫ. le¬
gionum ab oyere deducta subsidio
sius ducit. eoq tempore equitatus
eius nris equitib appropinquabat¬
⁊ acies instructa a nrĩs qui castrn
occupauerant cernebatur. omnia¬
que sunt subito niutata legio põ¬
peyana. celeri spe subsidii confuma¬
ta ad decimana porta resistere cona¬
tur atq ultra in nr̃os impetum fai¬
ciebat. Equitatus cesaris qd an¬
gusto itinere ꝑ aggeres ascendebat.
receptui suo timeus miti fuge
faciebat. Dextrũ cormi qdͥ erat a si¬
uistro seclusũ terrore equitũ aũ¬
au̾so ne intra munitionem opp̾m̾e¬
tur ex ꝑte qua proruelat sese reci¬
piebat. ac pleri ce his ne in angu¬
stias incide̾nt .x. pedur nuiutio¬
iuis se infossas precipitant. pͥnus¬

Expanded text:
rantia loci sunt secutae, cum porrantia loci sunt secutae, cum portam quaererent castrorumque eam  defendente nullo transcenderunt, omnisque noster equitatus eas cohortes est secutus. Interim Pompeius hac satis longa interiecta mora et re nuntiata v legiones ab opere deductas subsidio suis duxit. eodemque tempore equitatus eius nostris equitibus adpropinquabat, et acies instructa a nostris, qui castra occupaverant, cernebatur, omniaque sunt subito mutata. Pompeiana legio celeris spe subsidii confirmata ab decumana porta resistere conabatur atque ultro in nostros impetum faciebat. equitatus Caesaris, quod angusto itinere per aggeres ascendebat, receptui suo timens initium fugae faciebat. dextrum cornu, quod erat a sinistro seclusum, terrore equitum animadverso, ne intra munitionem opprimeretur, ea parte, quam proruerat, sese recipiebat, ac plerique ex his, ne in angstias inciderent, x pedum munitione se in fossas praecipitabant, primis
Abbreviated transcription (Latin):
edurit. n eum pͥma opinio fefel¬
lit. Nam ⁊ ꝑuenit pͥusqmͣ pompe¬
ius sentur posset. etiami ⁊ si euant
munitiones castror mague tamẽ
sinistro corni ubi erat ip̃e celenter
aggrossus. pompeianos ex ualle de¬
turbauit. erat obiectus portis en¬
cius hic paulisꝑ est pugnatum.
Cum irrumpere nri conarentur. illi
castui defenderent. fortissi meq tito
pulione cuius oꝑa proditum ex̾citũ.
c. antom de monstranumis e loco
ꝓpugnate. s tanien mĩ uirtute ui¬
cerunt. excisoq ericio pͥmo in ma¬
iora castra pꝰ etiam in castellum
qd̾ erat melusum maiorib castus
irrupennt. qd̾ eo pulsa legio sese
recepat. non nullos ibi repugnan¬
tes interlecenut. S fortuna que
plurimum potest tinu in reliquis
rebus tum precipue iu bello porus
momentis magnas rerum com¬
mutationes efficit. ut dum accidit
munitionem q̃ ꝑtinere a castus
ad alumen supra demonstraui mus
dextri cesaris cornu cohortes igno¬

Expanded text:
eduxit. neque eum prima opinio fefeleduxit. neque eum prima opinio fefellit. nam et pervenit, priusquam Pompeius sentire posset, et tametsi erant munitiones castrorum magnae, tamen sinistro cornu, ubi erat ipse, celeriter adgressus Pompeianos ex vallo deturbavit. erat obiectus portis ericius. hic paulisper est pugnatum, cum inrumpere nostri conarentur, illi castra defenderent, fortissimeque Tito Puleione, cuius opera proditum exercitum C. Antonii demonstravimus, eo loco propugnante. sed tamen nostri virtute vicerunt excisoque ericio primo in maiora castra, post etiam in castellum, quod erat inclusum maioribus castris, inruperunt, quod eo pulsa legio sese receperat; nonnullos ibi repugnantes interfecerunt. Sed fortuna, quae plurimum potest cum in reliquis rebus tum praecipue in bello, parvis momentis magnas rerum commutationes efficit; ut tum accidit. munitionem, quam pertinere a castris ad flumen supra demonstravimus, dextri Caesaris cornus cohortes igno
Abbreviated transcription (Latin):
in castra inclusa maiorib castelli
atq arcis locum obtinebant. Item
ab angulo castroꝵ sinistro muni¬
tionem ad flumen ꝑdueerat circit̾
aquarentur. S hiis qͣ nurtato cõ¬
silio quibdam de cauisis quas com¬
memorari necesse non ẽ eo loco ex¬
cesserat. Ita complures dies man¬
serant castua inuuiciones quidem
omnes iutegre erant eo signo legi¬
oiuis inlato speculatores cesarue¬
nuntiari renuntiariuit. hͦ idem i¬
sum ex superiorib quibzdam castel¬
lis confirmauerant. Hic locus
aberat noius pompei castus circit᷑
pass. quingentos. hanc legionem
spenius cesar se opprimere posse ⁊
cupiens eius diei detrunentum
sarcire reliquid moꝑe cohortes du¬
cis q̃ speciem inunicionis p̾berent.
ip̃e diuerso itinere quam potuit
occultissime reliquas cohortes nu̾o.
xxx.iii. inquibz enit legio nou mul¬
tis amissis centum dimi nuto mi
litum mun̾o. ad legionem pom¬
pei castraq minora duplici acio

Expanded text:
ra castra inclusa maioribus castelli ra castra inclusa maioribus castelli atque arcis locum obtinebant. item ab angulo castrorum sinistro munitionem ad flumen perduxerat circiter aquarentur. sed is quoque mutato consilio quibusdam de causis, quas commemorari necesse non est, eo loco excesserat. ita conplures dies manserant castra; munitiones quidem omnes integrae erant. Eo signa legionis lata speculatores Caesari renuntiarunt. hoc idem visum ex superioribus quibusdam castellis confirmaverunt. is locus aberat novis Pompei castris circiter passus quingentos. hanc legionem sperans Caesar se opprimere posse et cupiens eius diei detrimentum sarcire reliquit in opere cohortes duas, quae speciem munitionis praeberent; ipse diverso itinere, quam potuit occultissime, reliquas cohortes, numero xxxiii, in quibus erat legio nona multis amissis centurionilitum numero, ad legionem Pompei castraque minora duplici acie
Abbreviated transcription (Latin):
tudo Deductis quib dom cohortib
ex presidiis eodem uenit. Qui cog̾¬
to detrimento cum animum ad¬
u̾tisset pompeium exͣ urunitiones
egressum cristi scd̾m mncire ut li¬
bere fabulcui posset uec nuus
adicum nauibz hr̃et comimutata
intione belli qm̃ ꝓpositum non
tenuernt. iuxͣ pomuipeiũ munire
iullit. Qua ꝑfecta inuuitione
ammum aduersum ẽ aspecula¬
toribus cescins cohortes quasdã
quod instar legionis ualeretur
eẽ post siluam ⁊ in uet̾a castin
duci. Castroꝵ hic situs ent. Sed¬
Suꝑiorib dieb non cesciris legio
cum se obiecisset pompeianis co¬
piis atqz oꝑe ut demonstrauimus
circũmuniret castra eo loco posuit.
Hec si luaun qmͣdam contingebant:
n longius amari passib. coc. ciberãt
Post mutato consilio quib de cau
stulit paucisq int̾missis diebus
eadem pompeius occupau̾at. et qd̃
eo loco plures eiat legiones habi¬
turus relicto int̾iore uallo. maiorẽ
adiecerat municionem. ita mino¬

Expanded text:
tudo, deductis quibusdam cohortibus tudo, deductis quibusdam cohortibus ex praesidiis eodem venit. qui cognito detrimento cum animadvertisset Pompeium extra munitiones egressum castra secundum mare ut libere pabulari posset nec minus aditum navibus haberet, commutata ratione belli, quoniam propositum non tenuerat, iuxta Pompeium muniri iussit. Qua perfecta munitione animadversum est ab speculatoribus Caesaris, cohortes quasdam, quod instar legionis videretur, esse post silvam et in vetera castra duci. castrorum hic situs erat: superioribus diebus nona Caesaris legio cum se obiecisset Pompeianis copiis atque opere, ut demonstravimus, circummuniret, castra eo loco posuit. haec silvam quandam contingebant neque longius a mari passibus ccc aberant. post mutato consilio quibusdam de stulit, paucisque intermissis diebus eadem haec Pompeius occupaverat, et, quod eo loco plures erat legiones habiturus, relicto interiore vallo maiorem adiecerat munitionem. ita mino
Abbreviated transcription (Latin):
impedielatur in eo prelio cũ grriu
uulnere ẽẽt affectus aquilifer et
a uirib deficeretur. conspicatus
equites nr̃os. Hanc ego inquit et
uiuus multos ꝑ annos magna
diligentia defendi ⁊ nuinc moriẽs
ecidem fide cesare restituo. Nolite
obsecro cõmittere quod ante in ex¬
ercitum cescris nõ accidit. ut rei
mlitaris dedecus ammutatur.
incolumemq ad eum deferre.
Hoc caisu: aquila conseruatur.
omnib pͥmo cohortis. centum
int̾fectis preter pͥncipem pͥorem.
iamq pompeiani magna cede ño¬
rum castris marcelli approp inqͥ¬
bait. Nou mediocii terrore in lcico
reliquis cohortib .⁊.iii. antonius
qui proeimum locum presidioꝵce
uebcit. ea renunciata cum cohortibꝰ
xii. descendeus ex loco supenore
cernebatur. Cuius aduentus
pompeiauos compressit. nr̃osqz
firmauit: ut se ex incienno tunore
collig̾ent. Neqz multo pꝰ cesar si¬
gnificatione ꝑ castella fumo fcã
ut erat su periors temporis consue¬

Expanded text:
impediebatur. in eo proelio cum gravi impediebatur. in eo proelio cum gravi vulnere esset adfectus aquilifer et a viribus deficeretur, conspicatus equites nostros hanc ego, inquit et vivus multos per annos magna diligentia defendi et nunc moriens eadem fide Caesari restituo. nolite, obsecro, committere, quod ante in exercitu Caesaris non accidit, ut rei militaris dedecus admittatur, incolumemque ad eum deferte. hoc casu aquila conservatur omnibus primae cohortis centurionibus interfectis praeter principem priorem. Iamque Pompeiani magna caede nostrorum castris Marcellini adpropinquabant non mediocri terrore inlato reliquis cohortibus, et M. Antonius qui proximum locum praesidiorum tenebat, ea re nuntiata cum cohortibus xii descendens ex loco superiore cernebatur. cuius adventus Pompeianos compressit nostrosque firmavit, ut se ex maximo timore colligerent. neque multo post Caesar significatione per castella fumo facta, ut erat superioris temporis consue
Abbreviated transcription (Latin):
oris muiitionis defensores scalis
aumotis tormentis cuiꝰqz gen̾is
telisq t̾rebant magneiq multi¬
tudo sagittarioꝵ cib utraq ꝑ te cir¬
cum fundebatur. Multũ autem
ab ictu lapidium quod unũ nrĩs
erat telum teluus uiminea tegnũ¬
tri. galeis imposita defendebant. Ita¬
q cum omiub rebus nr̃ p̾m̾ent᷑
atq egre resistere aĩm adu̾sum est.
uitium munitioius quod supra de¬
monstranm est atq iuter duos
uallos qua ꝑfatum opꝰ nõ eint ꝑ
mare nauib expositis in adu̾sos
nũ impetum fecerunt. atq es utͣq
munitione delecos t̾ga uert̾e coe¬
gerunt᷑. Hoc tumultu iuiciato.
marcellus cohortes subsidio nrĩs
laborantib subuuctit. ex castus
qz fugientes conspicate uz illos suo
aduentu confirmare potuerunt.
n ip̃e hostium impetu tulerunt.
Itaq quodcumq adebatur sb̾sidio
id corruptum tuore fugien tiumu
terrorem ⁊ ꝑiculum augebat. L¬
minum enim mulcitudine receptꝰ

Expanded text:
oris munitionis defensores scalis oris munitionis defensores scalis admotis tormentis cuiusque generis telisque terrebant, magnaque multitudo sagittariorum ab utraque parte circumfundebatur. multum autem ab ictu lapidum, quod unum nostris erat telum, viminea tegimenta galeis inposita defendebant. itaque cum omnibus rebus nostri premerentur atque aegre resisterent, animadversum est vitium munitionis, quod supra demonstratum est, atque inter duos vallos, qua perfectum opus non erat, per mare navibus expositi in aversos nostros impetum fecerunt atque ex utraque munitione deiectos terga vertere coegerunt. Hoc tumultu nuntiato Marcellinus cohortes subsidio nostris laborantibus submittit ex castris. quae fugientes conspicatae neque illos suo adventu confirmare potuerunt neque ipsae hostium impetum tulerunt. itaque quodcumque addebatur subsidio, id corruptum timore fugientium terrorem et periculum augebat; hominum enim multitudine receptus
Abbreviated transcription (Latin):
sũmisenit. Enit eo loco fossa pe¬
des .xu. ⁊ uallum contin hostem
in altitudinem ped̾ .u. tritumdẽ
eius ualli agger in altitudinem
patebat ab eo int̾misso spacio ped̾.
de. cilter conu̾sus in contranam
ꝑtem errit uallũ humiliore paulo
inutione. Hoc enim supen orb
diebz tuuens cesar ne uauubus
nuĩs circumuenirentur: duplicẽ
eo loco fecerrt uallum. ut si an¬
cipiti prelio dinucaretur posset
resisti s oꝑm maguitudo et con¬
tinens omnium dierum laborq
tium non dabat. Itaqz contin ma¬
re tuinsuersum uallum qui has
duas muuitiones contingeret nõ¬
dun ꝑfecent. q̃ ies nota eint pom¬
peio delcta ꝑ allobrogas ꝑfugas
magnumq nrĩs attulerat in com¬
moduui. Nauu ut ad mare nr̃e co¬
hortes ⁊ noua legio ercubuerant:
accessere subito yͥma luce pompeia¬
in ex̾citus aduentus extitit: sinul
nouib cutũnecti milites in extiorẽ
uallum tela iaciebant: foss q ag¬
gero comylebautur. ⁊ legionarii int̾i¬

Expanded text:
submiserat. Erat eo loco fossa pesubmiserat. Erat eo loco fossa pedum xv et vallum contra hostem in altitudinem pedum x, tantundemque eius valli agger in latitudinem patebat. ab eo intermisso spatio pedum dc alter conversus in contrariam partem erat vallus humiliore paulo munitione. hoc enim superioribus diebus timens Caesar, ne navibus nostri circumvenirentur, duplicem eo loco fecerat vallum, ut si ancipiti proelio dimicaretur, posset resisti. sed operum magnitudo et continens omnium dierum labor, tium non dabat. itaque contra mare transversum vallum, qui has duas munitiones contingeret, nondum perfecerat. quae res nota erat Pompeio, delata per Allobroges perfugas, magnumque nostris attulerat incommodum. nam ut ad mare nostrae cohortes nonae legionis excubuerant, accessere subito prima luce Pompeiani exercitus adventus exstitit; simul navibus circumvecti milites in exteriorem vallum tela iaciebant, fossaeque aggere complebantur, et legionarii interi
Abbreviated transcription (Latin):
mum aduersa prout cuiusq eor
qui negotiis preerant. cuit ncit᷑a
cuit studium ferebat. Hec ad poui¬
peium omnia deculeirait. quibus
ille cognitis eruptionisq ianuã
capto consilio ut demonstutũ ẽ
tegnũta galeis milites ex ninũb
facere. acq agg̾em iubet compor¬
tare. His pauitis reb: magnum
uumerum leuis armature et sa¬
gictanioꝵ agg̾eniq omĩem noctu
in scaphas ⁊ naues actuanas im¬
pout. ⁊ de media nocte cohortos.
lx. ⁊ maxinus castris presidiisqz
deductas ad eaui. ꝑtem inuncio¬
iitionum Ducit que ꝑtinebant
cid mare longissime q a moremus
ccistuis cesans abenuir. eodem na¬
ues quas demonstimus agg̾e
⁊ leuis armature nulitibz cõple¬
tas quasq ad dirinchium naues
lougas habebat mictit. ⁊ quida
qͦz fier uellet precepit ad eas mu¬
iitiones cesar lentulum maatel¬
lum questorem. cuu legione .ix.
ppositum habebat. huic quod ua¬
litudine nunus commoda ntebat᷑.
fuluium postumium adintorem

Expanded text:
madversa, prout cuiusque eorum, madversa, prout cuiusque eorum, qui negotiis praeerant, aut natura aut studium ferebat, haec ad Pompeium omnia detulerunt. Quibus ille cognitis eruptionisque iam ante capto consilio, ut demonstratum est, tegimenta galeis milites ex viminibus facere atque aggerem iubet conportare. his paratis rebus magnum numerum levis armaturae et sagittariorum aggeremque omnem noctu in scaphas et naves actuarias inponit et de media nocte cohortes lx ex maximis castris praesidiisque deductas ad eam partem munitionum ducit, quae pertinebat ad mare longissimeque a maximis castris Caesaris aberat. eodem naves quas demonstravimus aggere et levis armaturae militibus completas, quasque ad Dyrrachium naves longas habebat, mittit et quid a quoque fieri velit praecipit. ad eas munitiones Caesar Lentulum Marcellinum quaestorem cum legione viiii positum habebat. huic, quod valetudine minus commoda utebatur, Fulvium Postumum adiutorem
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt pecumas nuutuati ꝓide
ac sius satisfacere ⁊ finudata re¬
catuere uellent multis coemptis
equis ad pompeium transienut
cum hiis quos sui consilii ꝑticipes
habebant. Quos pompeius qd̾ eiruit
houesto loco nati. et instructi lib̾a¬
liter maguoq conucatu ⁊ multis
iumentis uenerant. uriq fortes
habebantur. ⁊ in honore apd̾ ce¬
screm fuerunt. qdq nouum et
preter consuetudinem acciderat.
omina sua presidia crcumduxit.
atq ostentauit. nam aute id tẽ¬
pus nemo cuit niles aut eques
a cesare ad pomienm tiuisient.
cum pene cotidie a pompero ad ce¬
sarem ꝓfug̾ent. Uulgo uero umi¬
uersi in eꝑiro acq etholia cõscuip¬
ti milites escrumq regionum om¬
num que a cesare tenebantur.
S hic cognitis oninibz reb seu¬
quid in inuuitionib ꝑfectum nõ
eunt. seu quid aꝑiciorib rei mi¬
litaris desid̾ar iudebatur. tempo¬
rbq rerum ⁊ spatus locoꝵ incu¬
stodiarum iuria diligentia aui¬

Expanded text:
tuerunt pecunias mutuati, proinde tuerunt pecunias mutuati, proinde ac suis satisfacere et fraudata restituere vellent, multis coemptis equis ad Pompeium transierunt cum iis quos sui consilii participes habebant. Quos Pompeius, quod erant honesto loco nati et instructi liberaliter magnoque comitatu et multis iumentis venerant virique fortes habebantur et in honore apud Caesarem fuerant, quodque novum et praeter consuetudinem acciderat, omnia sua praesidia circumduxit atque ostentavit. nam ante id tempus nemo aut miles aut eques a Caesare ad Pompeium transierat, cum paene cotidie a Pompeio ad Caesarem perfugerent, vulgo vero universi in Epiro atque Aetolia conscripti milites earumque regionum omnium quae a Caesare tenebantur. sed hi cognitis omnibus rebus, seuquid in munitionibus perfectum non erat, seuquid a peritioribus rei militaris desiderari videbatur, temporibusque rerum et spatiis locorum et custodiarum varia diligentia ani
Abbreviated transcription (Latin):
inuuerum deferi. quoꝵ stipendium
au̾t̾ent. Cesar noq tempus illud
aduersionis ẽẽ existimans. ⁊ multa
uirtuti coꝵ concedens. uem totam
distulit illos secreto castigauit quod
questui equites hr̃ent. mouuit q
ut ex sua cauicitia oiuia expecta¬
rent. ⁊ ex p̾t̾itis sius officiis reliqua
sꝑarent. Magnam tamen hec res il¬
lis offensionem et contemptionẽ
ad õs̃ actulit. idq ita ẽẽ cum ex
alioꝵ obiectationib tum etiam ex
domestico iuditio atq anini con¬
scientia incelligebant. qͦ pudore
adducti ⁊ fortasse non se libenur.
s in ciliuid tempus rem seruari ar¬
bitrati discedere a nob̾. ⁊ nouam
temptare fortunam. nouasqz a¬
micitias exꝑui constituerunt. ⁊ cũ
yaucis collocutis clientib sius qͥ¬
bus tantum facuius cominittere
bello confecto cognitum ẽ. ut cum
munere aliquo ꝑfugisse cid pomi¬
peium uiderentur. postqmͣ id difi¬
cilius uisumi ẽ u facultas ꝑfici¬
endi dabatur qui maruuas po¬

Expanded text:
dium averterent. Caesar neque tempus illud animadversionis esse existimans et multa virtuti eorum concedens rem totam dispulit; illos secreto castigavit, quod quaestui equites haberent, monuitque ut ex sua amicitia omnia expectarent et ex praeteritis suis officiis reliqua sperarent. magnam tamen haec res illis offensionem et contemptionem ad omnes adtulit, idque ita esse cum ex aliorum obiectationibus tum etiam ex domestico iudicio atque animi conscientia intellegebant. quo pudore adducti et fortasse non se liberari, sed in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab nobis et novam temptare fortunam novasque amicitias experiri constituerunt. et cum paucis collocuti clientibus suis, quibus tantum facinus committere bello confecto cognitum est, ut cum munere aliquo perfugisse ad Pompeium viderentur; postquam id difficilius visum est neque facultas perficiendi dabatur, quam maximas po
Abbreviated transcription (Latin):
oquitesq coci prouincie impena¬
uerat. Quib coactis fiuituns
hoctib parchis posse relictis qui
paulo ance .m. crascu impatorẽ
int̾ceterant. ⁊ .in. bibulum in
obsidione habuenut legiones
equitesq exlyria deduxenat. sum¬
ua in sollicitudine ac timore
parchici belli prouintiam cum
ueniccet. ac non nulle militum
uoces cum audirentur sese contͣ
hostem si ducerentur itures cõn¬
tra ciuem ⁊ conculem armã non
laturos. deductis ygͥauũ a coĩ
locupletissinicis urbes in hibetua
legionib maxinias largicionet
fecit. ⁊ confumandoꝵ nulitum cã

Expanded text:
equitesque toti provinciae imperaverat. quibus coactis, finitimis hostibus Parthis post se relictis, qui paulo ante M. Crassum imperatorem interfecerant et M. Bibulum in obsidione habuerant, legiones equitesque ex Syria deduxerat. summamque in sollicitudinem ac timorem Parthici belli provincia cum venisset, ac nonnullae militum voces cum audirentur sese, contra hostem si ducerentur, ituros, contra civem et consulem arma non laturos, deductis Pergamum atque in locupletissimas urbes in hiberna legionibus maximas largitiones fecit et confirma
Abbreviated transcription (Latin):
in. ommaq ex inctoria ⁊ ex sua
libulitate sparent. Conclaman¬
tibus ouinib imꝑaret qd̾ uellet.
c̃ẽ facturos .ii. noñ. iañ. naues
coluunt nuposite ut supra demõ¬
crrcitum ẽ leg̃ .uii. post pridiet̃¬
uam attigit gerim iuoꝵ saxa int̾
n alia locci ꝑiculosa quietam uac¬
tus acitionemi. quod portus omnes
adeui locum qui appellabantur
nicolumib milites exposuit. Eint

Expanded text:
ni, omniaque ex victoria et ex sua ni, omniaque ex victoria et ex sua liberalitate sperarent, conclamantibus omnibus, imperaret quod vellet, esse facturos, ii Nonas Ianuarias naves solvit. impositae, ut supra demonstratum est, legiones vii. postridie terram attigit. Cerauniorum saxa inter et alia loca periculosa quietam nanctus stationem et portus omnes ad eum locum qui appellabatur incolumibus milites exposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
thessalos ac irliquanm gentiũ
i ciuitatum adiecerit. atq eũ
quem supͣ demonstanumus nu¬
merum expleu̾at. frumenti or
to.cceca cyrerus. reliquisq re
ligiouib comꝑauert. hyxmare
Dyrachium. appollonia. omĩb¬
q oppidis marctutus constitue¬
uit ut mare transire cesarom
ꝓhiberet. eiusq iei cã oĩ hora
maritima classem disposuerit
Pert egyptiis nauib pouipeiꝰ
filius atiaticis .d. lelus ⁊. cmia¬
nus. sulacis .c. cacsius thodiit
s. martellus cum .c. poniponio u¬
buruice atq achcuce classi seci¬
bonius libo ⁊ .mn. octeuus. to¬
ti taamen officio mantuno. m
bibulus p̃positus cunat ammi¬
uistrribat. sd hunc summa impi
respiciebat. Cesar ut brũdisium
uenit. concio nacus apud mili¬
tes qm̃ ꝓpe ad finem laborum
ac ꝑiculoꝵ eẽt ꝑuentum. equo aĩo
mancipia atq impedinenta.
in italia relinquerat. ip̃i expe¬
diti naues cõscendent. q incũor
nuimeius milicum posset iupo¬

Expanded text:
Thessalos ac reliquarum gentium Thessalos ac reliquarum gentium et civitatum adiecerat atque eum quem supra demonstravimus numerum expleverat. Frumto Creta Cyrenis reliquisque regionibus comparaverat. hiemare Dyrrachii Apolloniae omnibusque oppidis maritimis constituerat, ut mare transire Caesarem prohiberet, eiusque rei causa omni ora maritima classem disposuerat. praeerat Aegyptiis navibus Pompeius filius, Asiaticis D. Laelius et C. Triarius, Syriacis C. Cassius, Rhodiis C. Marcellus cum C. Coponio, Liburnicae atque Achaicae classi Scribonius Libo et M. Octavius. toti tamen officio maritimo M. Bibulus praepositus cuncta administrabat; ad hunc summa imperii respiciebat. Caesar ut Brundisium venit, contionatus apud milites, quoniam prope ad finem laborum ac periculorum esset perventum, aequo animo mancipia atque inpedimenta in Italia relinquerent, ipsi expediti naves conscenderent, quo maior numerus militum posset inpo
Abbreviated transcription (Latin):
cur scipione ex s̾ria legiones
n. Sagittanos coeta lacedemone
exponto atq sẏria. reliquisq ci¬
uitatib. in. numero habebat.
funditoꝵ cohortes sey cenauas.
i. equitum .uii. mił. cx quibus
de. gnllos deiotauus adduxerat.¬
d.ariolurtaues ex capadocia. ad
eundem numerum cotus exnt¬
chia dederat. ⁊ sesalam alum
unserat ex macedonia .a. emnt
quibus insapolis preemt erceuẽ¬
ti uirtute .d. ex galmianis. aleũ¬
dria.gallos. geriuanosq quos ibi
gaibinius presidii cã apud regẽ
ptholomeum ieliquenait pompe¬
ius ailius cum clacle adduerãt
dar ex seruis sius pastoꝵq suoꝵ¬
coeg̾at. ac. carcundatius castor ⁊
dominlaus ex gallo grecia dedem̃t
horum alter una uenenit. alter
filium misenit. cc ex spria a cõ¬
mageno anchio cui magna põ¬
peius p̾mia taibuit. Mꝯisli eit̃t
in hiis pletiq hippo torote. huc
dardanos. beissos. pratim merten¬
uarios partau nupeno. cuit qrtia
compeicitos: iceu incicedones.

Expanded text:
cum Scipione ex Syria legiones cum Scipione ex Syria legiones ii. sagittarios Creta, Lacedaemone, ex Ponto atque Syria reliquisque civitatibus iii milia numero habebat, funditorum cohortes sexcenarias ii, equites vii milia. ex quibus dc Gallos Deiotarus adduxerat,d Ariobarzanes ex Cappadocia; ad eundem numerum Cotus ex Thracia dederat et Sadalam filium miserat; ex Macedonia cc erant, quibus Rhascypolis praeerat, excellenti virtute; d ex Gabinianis Alexandria, Gallos Germanosque, quos ibi A. Gabinius praesidii causa apud regem Ptolomaeum reliquerat, Pompeius filius cum classe adduxerat; dccc ex servis suis pastorumque suocoegerat; ccc Tarcondarius Castor et Domnilaus ex Gallograecia dederant — horum alter una venerat, alter filium miserat — ; cc ex Syria a Commageno Antiocho, cui magna Pompeius praemia tribuit, missi erant, in his plerique hippotoxotae. huc Dardanos, Bessos partim mercennarios, partim imperio aut gratia comparatos, item Macedones,
Abbreviated transcription (Latin):
giouibus omnem excitum nciluu¬
dine temptau̾ct. Pompenis ani¬
mum sꝑatium ad comparndat
copias nactus. qđ nacu de
bello atq cib hocte ociosum fu̾cit
magnam exasia cicladib q in¬
sulis corcam. achenis. poato. bichi¬
nia. syria. cylicia. senice. egipto cas¬
sem coegerat. magnam omiuib
locis edificandam curauert. Ma¬
gnam impatam acre. srie. regib¬
Q ominib ⁊ dincstis. ⁊ retcharchis
⁊ libens. achaie pplis pecunican
exeg̾at. uaquas sociecates esta
prouintiarum quas ip̃e obtetie¬
bat sibi nuumerate coegerat legio
ex sicilia ueterrnam quaui scictã
exduab gemellam appellabcct
Unam excieita. ⁊ macedoniã. ex
ueteranis nulitib. qui dunissi
a supenorib imꝑatorib i hiis
prouintiis couledenant. Duas
ey asia quas lentulus consul con¬
scribendas caranert᷑ preterca
magnum nuimerum ex thessalia.
boetia. achaia epiroq supplenti
nomine in logiones distribiat.
His antonianos milites adnũ¬
scueuit. Precer has expectabat

Expanded text:
gionibus omnem exercitum valetudine temptaverat. Pompeius annuum spatium ad conparandas copias nactus, quod vacuum a bello atque ab hoste otiosum fuerat, magnam ex Asia Cycladibusque insulis Corcyra Athenis Ponto Bithynia Syria Cilicia Phoenice Aegypto classem coegerat, magnam omnibus locis aedificandam curaverat, magnam imperatam Asiae Syriae regibusque omnibus et dynastis etet liberis Achaiae populis pecuniam exegerat, magnam societates earum provinciarum, quas ipse obtinebat, sibi numerare coegerat. Legioex Cilicia veteranam, quam factam ex duabus gemellam appellabat; unam ex Creta et Macedonia ex veteranis militibus, qui dimissi a superioribus imperatoribus in his provinciis consederant; duas ex Asia, quas Lentulus consul conscribendas curaverat. praeterea magnum numerum ex Thessalia Boeotia Achaia Epiroque supplementi nomine in legiones distribuerat; his Antonianos milites admiscuerat. praeter has expectabat
Abbreviated transcription (Latin):
Ictatore ha¬
bente comi¬
tia cesare.
consules cre
cier liceret. His ub confectis: cum
cides totam italiam ẽẽt anguctior.
n credite pecume solu̾entur. consti¬

Expanded text:
ictatore habente comitia Caesare consules creafieri liceret. his rebus confectis, cum fides tota Italia esset angustior, neque creditae pecuniae solverentur, consti
Abbreviated transcription (Latin):
trauportare possent. Loc unum
inopia nauium ceseni ad celenta¬
tem conficiendi belli defuit ctq
ipẽ copie hoc infrequentiores opie¬
imponinitur. Quod multi galli
tot bellis defocernt. longuinq
iter ey hispauia maquum nuie¬
ium dimnuerat. ⁊ quius autim¬
ꝓnus in apulia cutumq brundi¬

Expanded text:
transportari possent. hoc unum transportari possent. hoc unum inopia navium Caesari ad celeritatem conficiendi belli defuit. atque eae ipsae copiae hoc infrequentiores inponuntur, quod multi Gallia tot bellis defecerant longumque iter ex Hispania magnum numerum deminuerat, et gravis autumnus in Apulia circumq
Abbreviated transcription (Latin):
ctq hxe creditorib traidereutur. hͦ
⁊ ad timoren nouarum tabularũ
tolleudum mimendumqz qͥ ferce
bella et cuuiles discensiones sequi
consueuit. ⁊ ad debitoꝵ tuendam
epistimcitione ẽẽ aptissimum exi¬
q pleb rogationes ad ppłm feren¬
tibus non nullos ambitus pomi¬
poialege dampnctos illis tprib
quib in urbeni p̾sidia legionũ
pompenis habu̾ait. quo iuditia
abiis audientib iudicib. aliis
Cententicam ferentib singulis
diebus erunt ꝑfecta. integtum ie¬
cucuit. qui se ulli in ocio cuuilis bel¬
li optulenant. si suci oꝑa in bello
uti uellet. Proinde estrmcais ac
li usus eẽt. quoniaui suffecissent
potestutem. Statuent eim pͥus
hoc uditio ppłi debere restitui.
quam suo benelicio inderi recep¬
tos ne aut ingratus in referenda
buit. Dicturaq se abdicat. ⁊ ab
ube proficiscitur. brundisiumq
ꝑuenit. Co legiones .xii. equita¬
tum omnem uenire iusserat. s
tentum nauiuni reppent: ut an¬
gucte .xb. mił legionarium iilitũ¬

Expanded text:
traderentur. hoc et ad timorem novarum tabularum tollendum minuendumque, qui fere bella et civiles dissensiones sequi consuevit, et ad debitorum tuendam existimationem esse aptissimum exique plebis rogationes ad populum ferentibus nonnullos ambitus Pompeia lege damnatos illis temporibus, quibus in urbe praesidia legionum Pompeius habuerat, quae iudicia aliis audientibus iudicibus, aliis sententiam ferentibus singulis diebus erant perfecta, in integrum restituit, qui se illi initio civilis belli obtulerant, si sua opera in bello uti vellet, proinde aestimans ac si usus esset, quoniam sui fecissent potestatem. statuerat enim prius hos iudicio populi debere restitui quam suo beneficio videri receptos, ne aut ingratus in referenda buit dictaturaque se abdicat et ab urbe proficiscitur Brundisiumque pervenit. eo legiones xii, equitatum omnem venire iusserat. sed tantum navium repperit ut anguste xv milia legionariorum militu
Abbreviated transcription (Latin):
ab latere imyetus fieri posset: oniuẽ
eam matiam que errt cesci. cõu̾sã
cid hostem collocabat. ⁊ pro uallo
ad utrumq latus extiuebat. In¬
credibili celeritate magno spacio
pancis dieb confecto. cum iam
pecus citq extrema impedim̃ta
a nuĩs tenerentur. ip̃i deusiores
siluas peterent. eiusmodi tempe¬
states sũt consequute uti opus ne¬
cessano int̾mittetur. ⁊ continuacio¬
ue imbrium diutius supplicibus

Expanded text:
ab latere impetus fieri posset, omnem ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam quae erat caesa conversam ad hostem conlocabat et pro vallo ad utrumque latus extruebat. Incredibili celeritate magno spatio paucis diebus confecto, cum iam pecus atque extrema impedimenta a nostris tenerentur, ipsi densiores silvas peterent, eius modi sunt tempestates consecutae uti opus necessario intermitteretur et continuatione imbrium diutius sub pellibus
Abbreviated transcription (Latin):
id facere neglexerunt. Eodem
gallia pacata: morini. menapiq
suꝑerrat qui iu arnis eẽnt. neq
ad̾ eum iniquam legatos de pace
misissent: arbitratus. id bellũ
confici celerit᷑ posse eo ex̾citum
adduxit. qui longe alia racione
cic reliqui galli bellum ag̾e in
sucuerunt q̃ uod incelligelant
incrrimas nationes que prelio
contendissent pulsas suꝑatasqz
cẽ. continentesq silucis cic paluder¬
quas habebant eo se suciqz omĩa
contulerunt. Ad quatium mnitiũ
siluaꝵ cesar cur ꝑuenisset. castrn¬
q munire instituisset. n hostis
intĩm iusus ẽẽt disꝑsis mopere
nr̃s. subito ex omnib ꝑtib silue
euolauerunt. ⁊ in nr̃os impetum
fecerunt. Nostu celeuter arma ce¬
ꝑunt: eos q in siluas reppulerũt:
⁊ compliib interfectis. longius imꝑe¬
ditioribus locis secuti. ꝑaucos ex suis
deꝑdiderunt. ueliquis de iuceps dieb
cesar siluas cedere iustituit ⁊ uequis
meriub imprudentib q militib

Expanded text:
id facere neglexerunt. Eodem id facere neglexerunt. Eodem d omni Gallia pacata Morini Menapiique supererant, qui in armis essent neque ad eum umquam legatos de pace misissent, arbitratus id bellum celeriter confici posse eo exercitum duxit; qui longe alia ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt. Nam quod intellegebant maximas nationes, quae proelio contendissent, pulsas superatasque esse, continentesque silvas ac paludes habebant, eo se suaque omnia contulerunt. Ad quarum initium silvarum cum Caesar pervenisset castraque munire instituisset neque hostis interim visus esset, dispersis in opere nostris subito ex omnibus partibus silvae evolaverunt et in nostros impetum fecerunt. Nostri celeriter arma ceperunt eosque in silvas repulerunt et compluribus interfectis longius impeditioribus locis secuti paucos ex suis deperdiderunt. Reliquis deinceps diebus Caesar silvas caedere instituit, et ne quis inermibus imprudentibusque militibus
Abbreviated transcription (Latin):
licte int̾ute ab labore erant ⁊ lon¬
giore itinere circũductis ne ex ho¬
stium castus conspici possent.
omnium oculis mentib q ad pug¬
nam intentis. celenter ad ecs
quad dirimus munitiones ꝑue¬
nerunt. atq his proruptis prius
in hostium castris constiterunt:
quam plane in his uideri aut qdͥ
rei ger̾etur cognosci posset. Tum
uero a amore ab ea parte audito:
q in spe uictorie accidere ꝯsueuit:
acuius impugnare ceperunt. Lxo¬
stes undiq circũuenti desꝑatio
ominib rebus se ꝑ munitiones
deicere ⁊ fuga salutem petere
intenderunt. Quos equitacus
aꝑcissins campis consectatus
te se in castra recepit. Hac audi¬
ta pugna increnna pars aqͥtame
sese crasso dedidit. obsidesq ultro
obtulit: quo in nũo fuerũt tar¬
belli. bigerriones pͥanii. uocates.
tausctes. fiustrat̾es. gates. au¬
sci. gariuim. subuzate. cocosates.
Pauce ultune nationes annii
tempore confise qd̃ hyens sb̾ent.

Expanded text:
lictae intritae ab labore erant, et lonlictae intritae ab labore erant, et longiore itinere circumductis, ne ex hostium castris conspici possent, omnium oculis mentibusque ad pugnam intentis celeriter ad eas quas diximus munitiones pervenerunt atque his prorutis prius in hostium castris constiterunt quam plane ab his videri aut quid rei gereretur cognosci posset. Tum vero clamore ab ea parte audito umque in spe victoriae aacrius impugnare coeperunt. Hostes undique circumventi desperatis omnibus rebus se per munitiones deicere et fuga salutem petere contenderunt. Quos equitatus apertissimis campis consectatus te se in castra recepit. Hac audita pugna maxima pars Aquitaniae sese Crasso dedidit obsidesque ultro misit; quo in numero fuerunt Tarbelli, Bigerriones, Ptianii, Vocates, Tarusates, Elusates, Gates, Ausci, Garumni, Sibusates, Cocosates: paucae ultimae nationes anni tempore confisae, quod hiems suberat,
Abbreviated transcription (Latin):
uoces audirentur expectari diutiꝰ
non oportere: quin ad castiri iret᷑
cohortatus suos omiuibz cupienti¬
bus ad hostium castra contendit.
Ubi fossas complerent: alii mul¬
tis telis cõiectis defensores uallo
inumtionibq depellent. auxilici¬
resq quib cid puguam non ml¬
tum crassus confidebat. lapidib
telis q sub inunstrandis. ⁊ ad ag¬
gerrui cespitib comportandis.
speciem atq opinionem pugnã¬
tium preberent: cum itemi ab
hostibus constanter ac ñ tinude
pugnaretur. telaq ex loco supe¬
riore missa ñ frustra cicciderent.
oquites circum itis hoctium ca¬
stris crasso renunciarunt. non
eadem ẽẽ diligentia cib decimiana
porca castra niuuita. facilemq
adicum hr̃e. Crassus oquitum eqͥ¬
prefectos cohortatus ut magius
prenuiis pollicitationib q suos
excitarent. quid fieri uellet osten¬
dit. Illi ut erat imꝑatum. eductis.
iiiͦiͬ. cohortib q̃ p̾sidio castus re¬

Expanded text:
voces audirentur expectari diutius voces audirentur expectari diutius non oportere quin ad castra iretur, cohortatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contendit. Ibi cum alii fossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, auxiliaresque, quibus ad pugnam non multum Crassus confidebat, lapidibus telisque subministrandis et ad aggerem caespitibus comportandis speciem atque opinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non timide pugnaretur telaque ex loco superiore missa non frustra acciderent, equites circumitis hostium castris Crasso renuntiaverunt non eadem esse diligentia ab decumana porta castra munita facilemque aditum habere. Crassus equitum praefectos cohortatus, ut magnis praemiis pollicitationibusque suos excitarent, quid fieri vellet ostendit. Illi, ut erat imperatum, eductis iis cohortibus quae praesidio castris re