comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crmenlandꝰ in oratorio solito mancret
insompnis ⁊ atq in contemplatione celesti
sterio sc̃i florentii qͦd uocatur glompna.
triginta a suo cenobio sequestrato passuum
milib. uinculo resolutã corporis ad ethereũ
deferri ab angłis thronũ. Quam cũ cdiuti
fuisset intintus. signũ dedit: atq in unũ
fratrib collectis. cum summo saritatis af¬
fectu precepit. ut illius exitũ orando dño
cõmendarent. Ipsi uͦ iussa sc̃ipatris alacri
implentes obedientia: deuotissime ꝓ amma
p̃dicti maurontii. ad dm fuderunt p̃ces.
Ceꝑunt tũ om̃s mirari: cũ tanta t̾rarum
intercapedine monasteria ab muicem di¬
rempta eẽnt. quomͦ uir dñ aĩam eiꝰ corpo¬
ris resolutã nexu. iidere potuisset. Secd ne
qͥd dubietatis in coꝵ resideret m̃tib: seq̃n¬
ti die ꝑscrutatorẽ illuc dirigere disponebał:
qui huius rei causam diligentiꝰ ꝑ quireret
fratres. I H autẽ de p̃dicto monasterio sc̃i
florentu p̃ueniendo. eoꝵ directionis abstu¬

Expanded text:
rmenlandus in oratorio solito maneret insomnis atque contemplationis caelestis sterio sancti Florentii, quod vocatur Glanna, triginta a suo coenobio sequestrato passuum milibus, vinculo resolutam corporis beatissimam animam ad etherium deferri ab angelis thronum. Quam cum diutius fuisset intuitus, signum dedit atque, in unum fratribus collectis, cum summo karitatis affectu praecepit, ut illius exitum orando Domino commendarent. Ipsi vero iussa sancti patris alacri implentes oboedientia, ubertim pro anima praedicti Mauronti ad Deum fuderunt preces. Coeperunt tamen omnes mirari, cum tanta terrarum intercapedine monasteria ab invicem diremta essent, quomodo vir Domini animam eius corporis resolutam nexu videre potuisset. Sed ne quid dubietatis in eorum resideret mentibus, sequenti die perscrutatorem illuc dirigere disponebant, qui huius rei causam diligentius perquireret. Fratres autem de praedicto monasterio sancti Florentii praeveniendo eorum directionis abstu
Abbreviated transcription (Latin):
la requisuit. In quib dum ab omnibus
summa sollicitudine quereret᷑: inditio co¬
lumpnȩ fulgidȩ. suꝑ se iugit̾ a celo depen¬
dentis agnoscitur. Capitur. trabitur: & apl̃
bcati pccri apłorum pͥncipis templũ sum¬
mus pontifex consecratuꝵ Capitłm .xlu.

Expanded text:
la requisivit. In quibus dum ab omnibus summa sollicitudine quaereretur, indicio columnae fulgidae, super se jugiter a coelo dependentis, agnoscitur, capitur, trahitur, et apud beati Petri apostolorum principis templum summus pontifex consecratur. 45. Veru
Abbreviated transcription (Latin):
ad latebras qͣmtocius redire imꝑat. Qui
dicto obediens. atq ad signum uiri dei fu¬
giens : rapidoq cursu ad latebras remeans:
in eadem insula ulterius nusqͣm comparu¬
it. Sicq eandem insulam ꝑ orationẽ beati
uiri amanidi omp̃c ds ab nminenti lib̾a¬
uit ꝑiculo. Hoc mitium signoꝵ eiꝰ. ad nos

Expanded text:
ad latebras quantotius rediret, imperat. Qui dicto oboediens atque ad signum viri Dei fugiens rapidoque cursu ad latebras remeans, in eadem insula ulterius nusquam conparuit. Sicque eandem insulam per orationem beati viri Amandi omnipotens Deus ab inminenti liberavit periculo. Hoc inicium
Abbreviated transcription (Latin):
in altari. asꝑsit suꝑ aaron¬
⁊ uestim̃ta eiꝰ & suꝑ filios
illiꝰ ac uestes eoꝵ. Cunq
scificasset eos in uestitu
suo. p̃cepit eis dicẽs. Coqͥte¬

Expanded text:
in altari aspersit super Aaron vestimenta eius et super filios illius ac vestes eorum cumque sanctificasset eos in vestitu suo praecepit eis dicens coq
Abbreviated transcription (Latin):
obtuler̃t ei filii sui. In qͦ
tinguens digitũ tetigit cor¬
nu altaris. ꝙ fudit residuõ
ad basim eiꝰ. Adipẽq i re¬
nunculos ac reticłm ieco¬
moysi. Carnes uͦ ⁊ pellẽ eiꝰ
ext̃ castra cõbussit igni. Im¬
molaut ⁊ holo causti uicti¬

Expanded text:
ilii sui: in quo tingens digitum, tetigit cornua altaris, et fudit residuum ab basim ejus. Ad pemque et renunculos, ac reticulum jecoMosi: carnes vero et pellem ejus extra castra combussit igni. Immola
Abbreviated transcription (Latin):
offertur dño. ꝙ erit
sacerotis qui fundet
hostie sanguinem.
cuius carnes eadem
comedentur die. nec
remanebit ex eis quie¬
quam usq mane.
Si uoto uel sponte qͥs¬
piam obtulerit hosti¬
am eadem similit ede¬
tur die. S & si quid
in crastinũ remanse¬
rit. uesci licitũ est.
Quicqͥd autẽ tercuis

Expanded text:
offeretur Domino et erit sacerdotis qui fundet hostiae sanguinem cuius carnes eadem comedentur die nec remanebit ex eis quicquam usque mane si voto vel sponte quisquam obtulerit hostiam eadem similiter edetur die sed et si quid in crastinum remanserit vesci licitum est quicquid autem tertius
Abbreviated transcription (Latin):
fer cotidie offe st̃ in enarrabilia
tago uͥea que si frequenter ac sepe
uersentur. intelligi ⁊ explicari post̃.
craticula autẽ ea que palam sunt. &
absq aliqua obtectione cernuntur i

Expanded text:
t inenarrabilia, tago vero ea quae si frequenter ac saepe versentur, intelligi et explicari possunt; craticula autem, ea quae palam sunt et absque aliqua obtectione cernuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominabile erit uob̾.
Quic qͥd aut̃ ambulat
quidẽ suꝑ quatuor pedẽ
s habet longiora retro
crura ꝑ que salit super
terrã comedere debetis
ut est brueus in genere
suo ⁊ attacus atq ophi¬
macus ac locusta singͥla

Expanded text:
abominabile erit vobis. Quidquid autem ambulat quidem super quatuor pedes, sed habet longiora retro crura, per quae salit super terram, comedere debetis: ut est bruchus in genere suo, attacus atque ophiomachus, ac locusta, singula
Abbreviated transcription (Latin):
creuerit nec tͣnsierit
in cute priores t̾minos.
rursũ includet eũ xii.
dieb aliis & die septuno
contẽplabit᷑. Si obscuri¬
or fuerit lepra & non
creuerit in cute mun¬

Expanded text:
creverit, nec transierit in cute priores terminos, rursum recludet eum septem diebus aliis. Et die septimo contemplabitur. Si obscurior fuerit lepra, et non creverit in cute, mun
Abbreviated transcription (Latin):
Anima si peccauerit
ꝑ ignorantiam. fece¬
ritq unum exx his
tur & peccati rea in¬
tellexerit iniquitatẽ
suã offeret arietem
immacłatũ de gregi¬
bus sacerdoti uixta

Expanded text:
Anima si peccaverit per ignorantiam, feceritque unum ex his tur, et peccati rea intellexerit iniquitatem suam, offeret arietem immaculatum de gregibus sacerdoti, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
in loco sanguinis qͥ effusꝰ ẽ
ꝙꝓ delicto. Reliquã aut̃ par¬
tẽ olei que ẽ in sinistrama.¬
nu mutet suꝑ caput purifi¬
cati. ut placet ꝓ eo dnm̃.
Et turturẽ siue pullum
columbe offeret unum
pro delicto ⁊ alterum in
holocaustũ cũ libam̃tis
suis. Hoc est sacrificiũ leꝓsi
qui habere non potest
omĩa in emundationẽ sui

Expanded text:
co sanguinis qui effusus est pro delicto reliquam autem partem olei quae est in sinistra manu mittet super caput purificati ut placet pro eo Dominum et turturem sive pullum columbae offeret unum pro delicto et alterum in holocaustum cum libamentis suis hoc est sacrificium leprosi qui habere non potest omnia in emundationem sui
Abbreviated transcription (Latin):
Si attenuatus frat̾¬
tuus uendiderit pos¬
sessiunculã suã ⁊ uo¬
luerit ꝓpinquus eiꝰ
potest redimere quod
ille uendiderat. Sin
aut̃ ñ habuerit ꝓxi¬
mũ & ipse p̾ciũ ad
redimendũ potuerit
inuenire. cõpittabun

Expanded text:
« Si attenuatus frattuus vendiderit tibi possessiunculam suam, et voluerit propinquus ejus, potest redimere quod ille vendiderat. Sin autem non habuerit proximum, et ipse pretium ad redimendum potuerit invenire, computabun
Abbreviated transcription (Latin):
dabo benedictionẽ
meã uob̾ anno sexto
⁊ faciet fructus triũ
annoꝵ. Seretisq an¬
no octauo & comede¬
tis uet̾es fruges usq
ad annũ nouũ. Donec
noua nascant᷑. ed etis
uetera. Terra qͦq ñ
ueneet in ꝑpetuum¬

Expanded text:
ictionem meam vobis anno sexto, et faciet fructus trium annorum: seretisque anno octavo, et comedetis veteres fruges usque ad nonum annum: donec nova nascantur, edetis vetera. Terra quoque non vendetur in perpetuum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si hostia pacifi¬
cor fuerit eiꝰ oblatio.
. de bob uoluerit
offerre marem siue
feminã immacłata
offeret coram dño.
Ponetq manũ suꝑ
caput uictime sue.
que ĩ molabit᷑ in in

Expanded text:
Quod si hostia pacificorum fuerit ejus oblatio, et de bobus voluerit offerre, marem, sive feminam immaculata offeret coram Domino, ponetque manus super caput victimae quae immolabitur in in
Abbreviated transcription (Latin):
XXII Sacrificia ꝑ dei sacerdotes offerenda.
txx Sangͥnẽ ⁊ ꝑ se mortuũ ñ manducãdũ.
XXTo orticinũ ⁊ a fera captũ ñ mãducãdũ.
xxxii Cũ oĩ domestica gen̾is ñ dormiendum.
Xxxu Reliquias messis pauꝑibꝰ dimittendas.
xxxui non funrandũ nec menciendum.
xxxuiiNec ꝑuirandũ. neq delaturã faciendẽ
xxxuii ł roximum non ledendum.
xxxII Mercedẽ mercennarii ñ detinendã.
xL. Non maledices surdo. Ibis inuste.¬
XLI Ante cecũ ñ pones offendiculum.
& li Dnm dm̃ tuũ timeb̾. xliii. Non iudica.¬

Expanded text:
Sacrificia per Dei sacerdotes offerenda. XXX. Sanguinem, et per se mortuum non manducandum. XXXI. Morticinum et a fera captum non comedendum. XXXII. Cum omni domestica generis non dormiendum. XXV. Reliquias messis pauperibus dimittendas. XXXVI. Non furandum, nec mentiendum, nec perjurandum, neque delaturam faciendam. XXXVII. Proximum non laedendum. XXXVIII. Mercedem mercenarii non detinendam. XXXIX. Non maledices surdo. XL. Ante caecum non pones offendiculum. XLI. Dominum Deum tuum timebis. XLII. Non judica
Abbreviated transcription (Latin):
A luii Non odis frẽm tuũ. non tiindicab te iplũ
xluiii d iliges ꝓximũ tuũ tanꝙͣ te.  uiro.¬
xlix I um̃ita tua ñ sines coire diu̾so gen̾i.
L. U estẽ q̃ ex discolorib ẽ. ñ indueris.
Li. Siqͥs dornuerit cũ ancilla desponsata
LII. Non augurandũ uł auspicandum.
Lui Non ꝓfanab̾ filiã tuã in mechiam.
lIuII U entriloqͦs ⁊ ĩ cantatores ñ audiendoᷤᷤ
LU Seniores ⁊ presbit̾os honorandos.
luni Pondera ⁊ mensuras eque habendas.
luiii Qͥ cũq ded̾it filiã suã pͥncipi m̃oloch¬

Expanded text:
rem tuum, nec vindicabis te ipsum. XLVII. Diliges proximum tuum tamquam te. XLVIII. Jumenta tua non sines coire diverso generi. XLIX. Veste, quae ex discoloribus est, non indueris. L. Si quis dormierit cum ancilla desponsata viro. LI. Non augurandum vel auspicandum. LII. Non profanabis filiam tuam in moechiam. LIII. Ventriloquos et incantatores non audiendos. LIV. Seniores et presbyteros honorandos.  Pondera et mensuras aeque habendas. LVII. Quicumque dederit filiam suam principi Moloch
Abbreviated transcription (Latin):
aru de uolatilib non manducandis.
xinu d e pecorib non manducandis
XTI De reptilibus unmundis.
ecr. De muliere que masculũ peperit.
ceri De ea que puellam peper it:

Expanded text:
 De volatilibus non manducandis. XVIII. De pecoribus non manducandis. XIX. De reptilibus non manducandis. XX. De muliere quae masculum pepererit. XXI. De ea, quae puellam pepererit.
Abbreviated transcription (Latin):
pitudo enĩ patris tui ẽ.
Turpitudinẽ sororis tue
ex patre siue ex matre
q̃ domi uł foris genita
est ñ reuelab̾. Turpitu¬
dinẽ filie filii tui uel
neptis ex filia ñ reuelab̾:¬

Expanded text:
pitudo enim patris tui est. turpitudinem sororis tuae ex patre siue ex matre, quae domi uel foris genita est, non reuelabis. turpitudinem filiae filii tui uel neptis ex filia non reuelabi
Abbreviated transcription (Latin):
dit reliquũ sanguinẽ ad
fundam̃ta eiꝰ adipẽ uͦ qui
erat suꝑ uitalia ⁊ reticulõ
iecoris duosq renuncłos cũ
aruinulis suis a doleuit sr̃
altare. uitulũ cũ pelle ⁊ car¬
nib ꝙ fimo cremans extra

Expanded text:
guinem ad fundamenta ejus. Adipem autem, qui erat super vitalia, et reticulum jecoris, duosque renunculos cum arvinulis suis, adolebit super altare, vitulum cum pelle, carnibus, et fimo cremans extra
Abbreviated transcription (Latin):
suppellectile sua. Cũq¬
sc̃ificans asꝑsis set alta¬
re septẽ uicib. unxit
illud & oĩa uasa eius.¬
Labrumq cũ basi sua

Expanded text:
supellectile sua. Cumqctificans aspersisset altare septem vicibus, unxit illud et omnia vasa ejusoque cum basi sua
Abbreviated transcription (Latin):
bit pellem eiꝰ. Et om̃e
sacrificiũ simile qd̾¬
coquitur inclibano¬
& quicqͥd in craticula
uel in sartagine pre¬

Expanded text:
bit pellem eius et omne sacrificium similcoquitur in clibanoquicquid in craticula vel in sartagine pr
Abbreviated transcription (Latin):
culũ testimonii tincto¬
digito asꝑgens septiẽ ꝯtͣ
uelũ. ponetq de eodẽ
sanguine in cornibus¬
in tabnacło testimonii.
Reliquũ aut̃ sangumẽ
fundet iurta basem
altaris holocaustorũ
qd̾ ẽ in ostio tab̾nacłi
testimonii. omnẽꝙ

Expanded text:
culum testimonii, tinctodigito aspergens septies contra velum. Ponetque de eodem sanguine in cornibuin tabernaculo testimonii; reliquum autem sanguinem fundet juxta basim altaris holocaustorum, quod est in ostio tabernaculi testimonii. Omn
Abbreviated transcription (Latin):
caudã totã cũ renib et
pinguedinẽ que oꝑit
uentrẽ atq uniu̾sa
uitalia & utrunq re¬
nunculũ cũ adipe qui
est uxta uitalia reti¬
culũ q iecoris cum re¬
nunculis. & adolebit
ea sacerdos super al¬
tare in pabulũ ignis
ꝙ oblationis domini.
Si capra fuerit eiꝰ oblatio. ⁊
nũ suã suꝑ caput eiꝰ ĩmola

Expanded text:
dam totam cum renibus et pinguedinem quae operit ventrem atque universa vitalia et utrumque renunculum cum adipe qui est iuxta ilia reticulumque iecoris cum renunculis et adolebit ea sacerdos super altare in pabulum ignis et oblationis Domini si capra fuerit eius oblatio et am super caput eius im
Abbreviated transcription (Latin):
omia que intrinsecus
st̃. duos renunculos. ⁊
reticulũ qđ ẽ suꝑ eos
uirta ilia. & adipem
iecoris cũ renunculis
sic̃ offert᷑ de uitulo ho¬
stie pacificoꝵ. ⁊ adole¬

Expanded text:
omnia quae intrinsecus t duos renunculos et reticulum quod est super eos iuxta ilia et adipem iecoris cum renunculis sicut aufertur de vitulo hae pacificorum et adole
Abbreviated transcription (Latin):
locaustũ corã dño. qͥa
ꝓ peccato ẽ. tinguet
sacerdos digitum in
sanguine hostie pro
peccato. tangens cornya
altaris holocausti & re¬
liquũ fundẽs ad basim

Expanded text:
locaustum coram Domino  peccato est tinguet sacerdos digitum in sanguine hostiae pro peccato tangens cornua altaris holocausti et reliquum fundens ad basim
Abbreviated transcription (Latin):
decum. ne accipias
usuras ab eo. nec am¬
pliꝰ ꝗͣ dedisti. Time
dm̃ tuũ. ut uiu̾e possit
fr̃ tuus apudte. Pecu¬
niã tuã ñ dabis ei

Expanded text:
ecum, ne accipias usuras ab eo, nec amplius quam dedisti; time Deum tuum, ut vivere possit frater tuus apud te, pecuniam tuam non dabis ei
Abbreviated transcription (Latin):
emptor possidebit eam.
⁊ posteri eiꝰ in ꝑpetuũ.
⁊ redimi ñ pot̾it ⁊̃ in
iubeleo. Sin autẽ in
uilla fuerit domꝰ que
muros ñ habet. agroꝵ
iure uendet᷑. Si aũ re¬
dẽpta ñ fuerit. in iui¬
beleo reu̾tet᷑ ad dnm.
Edes leuitarũ que
in urbib st̃. sẽꝑ posst̃

Expanded text:
emptor possidebit eam et posteri eius in perpetuum et redimi non poterit etiam in iobeleo sin autem in villa fuerit domus quae muros non habet agrorum iure vendetur si ante redempta non fuerit in iobeleo revertetur ad dominum aedes Levitarum quae in
Abbreviated transcription (Latin):
sicq recipiet possessio¬
nẽ suã. Qd̃ si ñ inue¬
nerit manꝰ eiꝰ ut red¬
dat p̾ciũ. habebit emp¬
tor qd̃ emerat usq ad
annũ iubeleũ. In ipso¬
enĩ oĩs uenditio redit
ad dñm. & ad possessorẽ
pristinũ. Qui uendi¬
derit domũ int᷑ mu¬
ros urb̃ habebit licen¬
tiã redim̃di donec¬

Expanded text:
icque recipiet possessionem suam quod si non invenerit manus eius ut reddat pretium habebit emptor quod emerat usque ad annum iobeleum in ipsonis venditio redit ad dominum et ad possessorem pristinum qui vendiderit domum intra urbis muros habebit licentiam redim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ octauo die offeret ꝓ se
sacerdoti duos turtures uł
duos pullos colũbe. ad osti¬
um tab̾nacłi testimonii.
Qui unũ faciet ꝓ pecc̃o.
⁊ alterũ in holocaustum
Rogabitq ꝓ ea corã dño.
⁊ ꝓ fluxu ĩ mundicie enis.

Expanded text:
et octavo die offeret pro se sacerdoti duos turtures vel duos pullos columbae ad ostium tabernaculi testimonii: qui unum faciet pro peccato, et alterum in holocaustum, rogabitque pro ea coram Domino, et pro fluxu immunditiae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
piet ⁊ scĩficet illud ab
ĩ mundiciis filioꝵ isrł.
Post ꝗͣ emundau̾it scũa¬
riũ ⁊ tab̾nacłm ⁊ altare
t̃c offerat hircũ uiuentẽ
⁊ posita utraq manu mi¬

Expanded text:
et sanctificet illud ab immunditiis filiorum Israel. Postquam emundaverit sanctuarium, et tabernaculum, et altare, tunc offerat hircum viventem, et posita utraque manu
Abbreviated transcription (Latin):
pedes. siue ꝑ humũ tra¬
hitur. ñ comedetis. quia
ab hominabile ẽ. Nolite
contaminare animas
ur̃as. nec tangatis qͥcꝗͣ
eort. ne inmundi sitis.¬

Expanded text:
pedes sive per humum trahitur non comedetis quia abominabile est nolite contaminare animas vestras nec tangatis quicquam eorum ne inmundi siti
Abbreviated transcription (Latin):
bent sacerdoti filii isrł
ostias suas quas occidunt
in agro ut scĩficent᷑ dño
ante ostiũ tab̾nacłi testi¬
monii & ĩmolent eas ho¬
stias pacificas domino.
fu̾ndetq sacerdos sangͥ¬
nẽ suꝑ altare dñi ad osti¬
um tab̾nacłi testimonii.¬

Expanded text:
bent sacerdoti filii Israel hostias suas, quas occidunt in agro, ut sanctificentur Domino ante ostium tabernaculi testimonii, et immolent eas hostias pacificas Domino. Fundetque sacerdos sanguinem super altare Domini ad ostium tabernaculi testimonii
Abbreviated transcription (Latin):
mundus erit. Caro &
cutis ꝗ̃ ignis exusserit
⁊ sanata albã siue rufã
habuerit cica tricẽ ꝯsi¬
derabit eã sac̾dos ⁊ ecce

Expanded text:
mundus erit. Caro et cutis, quam ignis exusserit, et sanata albam sive rufam habuerit cicatricem, considerabit eam sacerdos, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
uiua si lepra asꝑgit᷑ im¬
munda ẽ. Qd̃ si rursũ
uersa fuerit in alborẽ
⁊ totũ hoĩem oꝑuerit.
ꝯsid̾abit eũ sac̾dos ⁊ mun¬
dũ ẽẽ dec̾net. Caro ⁊ cu¬
tis in qua ulcus natũ
est ⁊ sanatũ. ⁊ in loco
ulceris cicatrix apparo¬
erit. alba sie sub rofa.
adducet᷑ hõ ad sac̾dotẽ.
Qͥ cũ uiderit locũ lepre¬

Expanded text:
iva si lepra aspergatur inmunda est quod si rursum versa fuerit in alborem et totum hominem operuerit considerabit eum sacerdos et mundum esse decernet caro et cutis in qua ulcus natum est et sanatum et in loco ulceris cicatrix apparuerit alba sive subrufa adducetur homo ad sacerdotem qui cum viderit locum lepr
Abbreviated transcription (Latin):
nintet in eã oleũ nec
churis aliqͥd imponet.
qͥa ꝙ peccato ẽ. Tra¬
decq eã sacer doti.
Qui plenũ ex toto pu¬
gillũ hauriens crema¬
bit suꝑ altare in mo¬
nim̃tũ eiꝰ qui obtu¬
lit. rogans ꝓ illo et
expians. Reliquam

Expanded text:
ittet in eam oleum, nec thuris aliquid imponet, quia pro peccato est, tradetque eam sacerdoti, qui plenum ex toto pugillum hauriens, cremabit super altare, in monimentum ejus qui obtulit, rogans pro illo et expians. Reliquam
Abbreviated transcription (Latin):
qp sic caput corpꝰ. iti mẽs actiõts
regit. Caput collo inhereat. nec
funditꝰ abscidat᷑. qi mens nr̃a a
a electatione carnis ẽ separan¬
da ñ a carnis necessaria cura.¬
collo hereat. & ñ penit᷑
abrumpat᷑. ꝙ asꝑget
de sanguine eiꝰ parie.¬
tem altaris. Quic qͥd
aut̃ reliquũ fuerit fa¬
ciet destillari ad fun¬
Alterũ uͦ ad olebit in¬
holo caustũ. ut fieri so¬
let.Rogabitq ꝓ eo
sacerdos. & ꝓ peccato
eiꝰ. & dimutetur ei.
Quod si ñ quiũit ma¬
nus eiꝰ offerre duos
turtures aut dyos pul

Expanded text:
quia sicut caput corpus, ita mens actiones regit. Sed caput collo inhaeret, nec funditus abscinditur, quia mens nostra a carnis delectatione est separanda, non a carnis necessaria curacollo hereat et non penitus abrumpatur et asperget de sanguine eius parietem altaris quicquid autem reliquum fuerit faciet destillare ad funalterum vero adolebit holocaustum ut fieri solet rogabitque pro eo sacerdos et pro peccato eius et dimittetur ei quod si non quiverit manus eius offerre duos turtures vel duos pul
Abbreviated transcription (Latin):
libam̃tis suis in odorẽ
⁊ hircũ ꝓ peccato. duosq
agnos anniculos hostias
pacificoꝵ. Cũq eleuau̾it¬
eas sacerdos cũ panibus
pͥmitiarũ corã domino.¬

Expanded text:
libamentis suis, in odorem  pro peccato, duosque agnos anniculos hostias pacificorum. Cumque elevaeos sacerdos cum panibus primitiarum coram Domino
Abbreviated transcription (Latin):
quiꝰq rediet ad fami¬
liam pristinã. qͥa iube¬
leus est ⁊ qͥnqͣgesimꝰ
annus. Non seretis ne¬
mitias uindene non¬

Expanded text:
quisque rediet ad familiam pristinam: quia jubilaeus est et quinquagesimus annus. Non seretis, nemitias vinde
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto plus anni re¬
manserint pt᷑ iubele¬
um. tanto crescet ⁊ p̾¬
ciũ. Et qͣnto minus
tẽporis num̾aueris.
tanto minoris ⁊ emp¬
tio constabit. Tempus
enĩ frugũ uendet tͥ.¬

Expanded text:
quanto plus anni rmanserint post iobeleum tanto crescet et pretium et quanto minus temporis numeraveris tanto minoris et emptio constabit tempus enim frugum vendet t
Abbreviated transcription (Latin):
quia ego dñs deus ur.
facite p̃cepta mea. &
uidicia custodite. et
implete ea. ut habita¬
re possitis in t̾ra absq
ullo pauore. & gignat
uob̾ humus fructus
suos quib uescamini
usq ad saturitatem
nulliꝰ ĩpetũ formi¬
dantes. Qd̃ si direri¬
tis quid comedemꝰ
anno septimo si ñ
seuerimꝰ neq colle

Expanded text:
quia ego Dominus Deus vester. Facite praecepta mea, et judicia custodite, et implete ea, ut habitare possitis in terra absque ullo pavore, et gignat vobis humus fructus suos, quibus vescamini usque ad saturitatem, nullius impetum formidantes. Quod si dixeritis: Quid comedemus anno septimo, si non severimus, neque colle
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ hoꝵ qͥcquã intͦ cecid̾it
polluet᷑. & iccͥco frangendũ ÷.
Om̃is cib quẽ comedetis
si fusa fuerit suꝑ eũ aqua
ĩmundus erit. & omne
liquens qd̾ bibit᷑ de uni¬
u̾so uase ĩmundum erit.¬
Et quicquid de morti¬
cinis istiusmodi ceci¬
derit super illud. un¬
bani siue citropodes destry.¬
ent᷑. ⁊ ĩmundi ert̃. fõnteᷤ uͦ¬

Expanded text:
in quod horum quidquam intro ceciderit, polluetur, et idcirco frangendum est. Omnis cibus quem comedetis, si fusa fuerit super eum aqua, immundus erit: et omne liquens quod bibitur de universo vase, immundum eritEt quidquid de morticinis istius modi ceciderit super illud, imbani, sive chytropodes, destruentur et immundi erunt. Fontes ve
Abbreviated transcription (Latin):
lauabit uestem suã ⁊ lotꝰ
aqua ĩmundus erit usq
ad uesꝑũ. Sagna suꝑ qd̃
sederit ĩmundũ erit. &
qͥcqͥd sub eo fuerit qui
fluxũ seminis patitur.
pollutũ erit usq ad ue̾ꝑẽ.
Qͥ portau̾it hoꝵ aliqͥd la¬
uabit uestẽ suã ⁊ ipse lo

Expanded text:
lavabit vestimenta sua, et lotus aqua, immundus erit usque ad vesperum. Sagma super quod sederit, immundum erit et quidquid sub eo fuerit qui fluxum seminis patitur, pollutum erit usque ad vesperum. Qui portaverit horum aliquid, lavabit vestimenta sua, et i
Abbreviated transcription (Latin):
aut patruelis ⁊ ꝯsan
tp̃r uenditioĩs sue
usq in annũ iubeleỹ.¬
& pecunia qua uendi¬
tus fuerat iuxta an¬
noꝵ numerũ ⁊ ratio¬
nẽ mercennarii sup¬
putata. Si plures fue¬
rint anni qͥ remanẽt
hos reddet ⁊ preciũ.¬

Expanded text:
aut patruelis, aut qu venditionis suae usque ad annum iobelepecunia qua venditus fuerat iuxta annorum numerum et rationem mercennarii supputata si plures fuerint anni qui remanent hos reddet et pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
moysen dicens. Hec ẽ
oblatio a aron ⁊ filioꝵ
eius quã offerre de¬
bent dño in die unc¬
tionis sue. Decimam
partẽ ephi offerent
simile in sacrific io
sempit̾no. M ediũ eiꝰ
mane & medũ ues¬
pere que in sartagi¬
ne oleo consꝑsa frige¬
tur. Offeret autem
eam calidam in odo¬
rẽ suauissimũ dño

Expanded text:
ec est oblatio Aaron et filiorum eius quam offerre debent Domino in die unctionis suae decimam partem oephi offerent similae in sacrificio sempiterno medium eius mane et medium vespere quae in sartagine oleo conspersa frigetur offeret autem eam calidam in odorem suavissimum Do
Abbreviated transcription (Latin):
Indutusq aliis efferet
eos extra castra & in
loco mundissimo u̾ꝙ
ad fauillã consumi
faciet. Ignis aut̃ in
altari semꝑ ardebit.
quẽ nutriet sacerdos
subiciens ligna ma¬
ne ꝑ singulos dies.
Et imposito holocau¬
sto desuꝑ. adolebit
adipes pacificorũ.

Expanded text:
indutusque aliis efferet eos extra castra, et in loco mundissimo usque ad favillam consumi faciet. Ignis autem in altari semper ardebit, quem nutriet sacerdos, subjiciens ligna mane per singulos dies, et imposito holocausto desuper adolebit adipes pacificorum.
Abbreviated transcription (Latin):
in loco sanguinis qͥ effusꝰ ẽ
ꝙꝓ delicto. Reliquã aut̃ par¬
tẽ olei que ẽ in sinistrama.¬
nu mutet suꝑ caput purifi¬
cati. ut placet ꝓ eo dnm̃.
Et turturẽ siue pullum
columbe offeret unum
pro delicto ⁊ alterum in
holocaustũ cũ libam̃tis
suis. Hoc est sacrificiũ leꝓsi
qui habere non potest
omĩa in emundationẽ sui¬

Expanded text:
co sanguinis, qui effusus est pro delicto: reliquam autem partem olei, quae est in sinistra manu, mittet super caput purificati, ut placet pro eo Dominum; et turturem sive pullum columbae offeret, unum pro delicto, et alterum in holocaustum cum libamentis suis. Hoc est sacrificium leprosi, qui habere non potest omnia in emundationem sui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ faciet sacͥficiũ ꝓ peccato.
Tc̃ ĩmolabit holocaustũ &¬
ponet illud in altari cũ li¬
bam̃tis suis. & homo rite
mundabit᷑. Qd̾̃ si pauꝑ ẽ ⁊
ñ potest manꝰ eiꝰ inuenire
que dicta st̃ sumet agnũ ꝓ
delicto ad oblationẽ ut ro¬
get ꝓ eo sac̾dos. decimãq
partẽ simile ꝯsꝑse oleo in
sacͥficiũ ⁊ olei sextariũ duoᷤ

Expanded text:
peccato. Tunc immolabit holocaustuponet illud in altari cum libamentis suis, et homo rite mundabitur. Quod si pauper est, et non potest manus ejus invenire quae dicta sunt, sumet agnum pro delicto ad oblationem ut roget pro eo sacerdos, decimamque partem similae conspersae oleo in sacrificium, et olei sextarium, duo
Abbreviated transcription (Latin):
caluitio siue in recaluatio¬
ne alb uł rufus color fue¬
rit exortus. & hoc sac̾dos
uiderit. ꝯdẽpnabit eũ
haut dubie lepre q̃ orta
ẽ in caluitio. Quicũq gͦ¬

Expanded text:
caluitio inquit | uel recaluatione albus uel ruffus color fuerit exortus, et hoc sacerdos uiderit | condemnabit eum haud dubie leprę quę orta est in caluitio. Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui supra uxorẽ filiam
duxerit matrẽ eiꝰ scelus
oꝑatꝰ ẽ: uiuus ardebit
cũ eis. nec ꝑmanebit
tantũ nefas ĩ medio ur̃i.
Qui cũ ium̃to ⁊ peco¬
re coierit morte moriat᷑¬

Expanded text:
qui supra uxorem filiam duxerit matrem eius, scelus operatus est: uiuus ardebit cum eis, nec permanebit tantum nefas in medio uestri. qui cum iumento et pecore coierit, morte moriat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ conterã suꝑbiã duri¬
cie ur̃e. daboq celum
uob̾ desuꝑ sic̃ ferrũ.s¬
nec ꝓferet t̾ra germen
nec arbores poma p̾be¬
bt̃. Si ambulau̾itis ex
adu̾so mͥ nec uolueri¬
tis audire me. addam

Expanded text:
am superbiam duritiae vestrae. Daboque vobis desuper sicut ferrumn proferet terra germen, nec arbores poma praebebunt. Si ambulaveritis ex adverso mihi, nec volueritis audire me, addam
Abbreviated transcription (Latin):
De qua adolebit sacer¬
dos in memoriã mu¬
neris partẽ farriꝰ fra¬
cti.&. olei. ac totũ thus. ¶AI¬
Quod si hostia pacifi¬
cor fuerit eiꝰ oblatio.
. de bob uoluerit
offerre marem siue
feminã immacłata
offeret coram dño.
Ponetq manũ suꝑ
caput uictime sue.
que ĩ molabit᷑ in in

Expanded text:
de qua adolebit sacerdos in memoriam muneris partem farris fracti et olei ac totum tus quod si hostia pacificorum fuerit eius oblatio et de bubus voluerit offerre marem sive feminam inmaculata offeret coram Domino ponetque manum super caput victimae quae immolabitur in in
Abbreviated transcription (Latin):
uuas pͥmitiarũ tua¬
demiã. Annus enun
requietionis t̾re est.
S er̃t uob̾ in cibum
ł ⁊ seruo tuo. ancille¬
⁊ mercennario tuo.¬
apud te. Ium̃tis tuis
⁊ pecorib oĩa que na¬
scunt᷑ p̾bebt̃ cibum.¬

Expanded text:
s primitiarum tuamiam annus enim requietionis terrae est sed erunt vobis in cibum tibi et servo tuo ancillt mercennario tuoapud te iumentis tuis  pecoribus omnia quae nascuntur p
Abbreviated transcription (Latin):
ingressi fueritis t̾rã
ꝗͣ ego dabo uob̾. sabba¬
Sex annis seres agrỹ¬
tuũ. & sex annis puta¬
bis uineã tuã colliges¬
q fructus eiꝰ. Septi¬
mo aut̃ anno sabb̃m¬

Expanded text:
i fueritis terram quam ego dabo vobis sabbasex annis seres agrtuum et sex annis putabis vineam tuam colligesque fructus eius septimo autem anno sabb
Abbreviated transcription (Latin):
lepre in cicatrice orta ẽ.
Qd̾ si piloꝵ color ñ fue¬
rit ĩmutat᷑ nec humili¬
or plaga carne reliqua
⁊ ipsa lepre spẽs fuerit
sub obscura. reclud& eũ
septẽ dieb. & die septimo
ꝯtẽplabit᷑. Si creu̾it ĩ cu¬
te lepra. contaminabit
eũ. Si aut̃ in loco suo can.¬
dor stet̾it ñ satis clarus.
plaga cõbustioĩs ẽ. ⁊ iccͥco¬

Expanded text:
ta est. Quod si pilorum color non fuerit immutatus, nec humilior plaga carne reliqua, et ipsa leprae species fuerit subobscura, recludet eum septem diebus, et die septimo contemplabitur; si creverit in cute lepra, contaminabit eum. Sin autem in loco suo candor steterit non satis clarus, plaga combustionis est, et idc
Abbreviated transcription (Latin):
colorẽ sit cõmutatus. qͥa¬
Porro si steterit macula &¬
capilli nigri fuerint. no¬
uerit hominẽ ẽẽ sanatum
& confident̾ eũ ꝓnuntiet
in cuius cute candor appa¬
ruerit. intuebit᷑ eos sac̃doᷤ.

Expanded text:
colorem sit commutatus, Porro si steterit macula,capilli nigri fuerint, norit hominem esse sanatum, et confidenter eum pronuntiet in cujus cute candor apruerit, intuebitur eos sacerdos.
Abbreviated transcription (Latin):
ros dei quib benedicta puella p̃erat ini
tum or̃onib ꝓtecta ⁊ om̃ib siis adu̾¬
sariis xp̃c cui se ancillam deuout mi¬
ro modo restitit et ita ei dens gr̃am suã
contulit ut qui antea ꝑ cupiditatem
raptores atq accusatore extiterant ⁊
postea uero largitate et benefitiis exti¬
terunt defensores. Omib bene disposi¬
tis et xp̃i eccliis. restauratis ⁊ decimo de¬
inde et primo anno ex quo ex quo credi¬
tum sibi suscepit regere gregem ⁊ ꝑ qrã¬
quagnita et plus dies grassato languore lec¬

Expanded text:
ni rum orationibus protecta, omnibus suis adversariis Christus, cui se ancillam devovit, miro modo restitit, et ita ei Deus gratiam suam contulit, ut qui antea per cupiditatem raptores atque accusatores fuerunt, postea vero largitate et beneficiis extiterunt defensores. Omnibus bene dispositis, Christi eclesie restauratis, decimo deinde et primo anno, ex quo creditam sibi suscepit regere gregem, per quinquaginta et plus dies, grassata langore, lec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictus ep̃c clodulfus. inuenit ita fc̃m or¬
dinem rei. sicut supradicta prius indica¬
uerat a tbatissa.
ost annum autem deciium obitꝰ¬
nastio tuuialense ignem exortum fuisse
asserunt. ubi ip̃a p̃fuit scã geretrudis¬
tantum autem ut dicunt erumpit fiã¬
ma uehemens. ut nullus monachoꝵ uel
uirginum seu uroꝵ ibidem concurrenti¬
um ullam spem haberet ad lib̾andum mo¬
nasterium de incendio. Ip̃e aut̃ ancille
dei que ibidem congregate fuerant foras
murum extͣ monasterium ad uicina loca
confugerunt. Tunc nir unus cui curã
oculos suos uidit iudit sc̃am geretrudẽ
stantem in summitate refectorii. in ip̃a
sp̃e uel habitu qua ip̃a fuerat et eum ip̃o
uelamine quo erat cooꝑta semꝑ iactabat
flaminam de domo. Ille autẽ nr de tanta
uisione non ꝑterrits: s gaudio mag¬
no repletus: suo socio hortabat᷑ ut cõ¬
stanter agerent. Ip̃e autem cursu conti¬
to ascendit suisum: ut uideret exitum

Expanded text:
praedictus episcopus Chlodulfus et invenit ita factum orpraedictus episcopus Chlodulfus et invenit ita factum ordinem rei, sicut et supradicta prius indicaverat abbatissa. 3. Post annum autem decimum obinasterio Nivialae ignem exortum fuisse adserunt, ubi ipsa praefuit sancta Geretrudistantum autem, ut dicunt, erupuit flamma vehemens, ut nullus monachorum vel virginum seu virorum ibidem concurrentium nullam spem haberent ad liberandum monasterium de incendio. Ipse autem ancillae Dei, quae ibidem congregate fuerant, foras murum extra monasterium ad vicina loca confugerunt. Tunc vir unus, cui cura moculos suos, viditque sanctam Geretrudem stantem in summitate refectorii in ipsa specie vel habitu, qua ipsa fuit, et cum ipso velamine, qua erat cooperta, semper iactabat flammam de domo. Ille autem vir tante visione non perterritus, sed gaudio magno repletus, suos sotios ortabatur, ut constanter agerent. Ipse autem cursu concito ascendens sursum, ut videret exitum
Abbreviated transcription (Latin):
hac eadem hora absolutam de habitacło
carnis huiꝰ Ego sum geretrudis qmͣ mł¬
tum dilexisti: Et his dictis: ab oculis aspi¬
cientis ablata est. Tunc illa intͣ se tacite
cogitabat quid tanta uisio debuisset esse.
Et in eadem die de uisione illa nemini
indicauit ullum uerbum. Cum autẽ
crastinus adueniss dioꝵ ciuitatis ep̃c no¬
dicte dei famule modeste. Tunc illa int̾
alia colloquia dei turgo interrogauit cp̃m
de sc̃a geretrude in quali habitu uel ordi¬
ne uel sp̃e ip̃a fuisset. At ille statim per
ordinem narrauit staturam corporis
eiꝰ et spẽm decoris eiꝰ. Tunc bã modesta ĩ¬
tellexit ex signo qd̾ ab ep̃o audierat ue¬
rum esse qd ante uiderat: et dixit ad eũ.
Hoctͥ nunc confiteor. qd̾ ante celabam.
quod reuelatum michi fuit hest̾no die
hora qͣi sexta: quia de hac luce ip̃o die et
eadem hora migrata fuiss. Et postea to¬
tam rem ꝑ ordinem pandit ep̃o. Ille au¬
tem diem ip̃m atq horam consignaus

Expanded text:
hac eadem ora absolutam de habitaculo hac eadem ora absolutam de habitaculo carnis huius. Ego sum Geretrudis, quam multum dilexisti'. Et his dietis ab oculis aspicientis ablata est. Tunc illa intra se tacite cogitabat, quid tanta visio debuisset fieri. Et in eadem die de visione illa nemini indicavit nullum verbum. Cum autem crastinus advenisset dies, civitatis Metenedictae Dei famulae Modestae. Tum illa inter alia conloquia Dei virgo interrogavit episcopum de sancta Geretrude, in quale habitu vel ordine vel specie ipsa fuisset. At ille statim per ordinem narravit staturam corporis eius et speciem decoris eius. Tunc beata Modesta intellexit ex signa, que ab episcopo audierat, verum esse, quod ante viderat, et dixit ad eum: 'Hoc tibi nunc confiteor, quod ante celabam, qua revelatum mihi fuit hesterno die hora quasi sexta, quod de hac luce ipso die et eadem ora migrata fuisset'. Et postea totam rem per ordinem pandit episcopo. Ille autem diem ipsum atque horam consignans
Abbreviated transcription (Latin):
geretrudi in anucicia diuina familia¬
rit̾ constricta uidebatur. Et qmͣuis lõ¬
ge posite longeq disiuncte int̾ se fuissẽt
corporalit̾ et multis miliis et tetroꝵ spa
dis dilectione semꝑ p̃sentes fuerunt:
quia equalem seruitutis mulitiam baru¬
larunt et dño in sinceritate cordis eqͣli¬
ter sine dolo serniert. Post mulcũ uero
temporis spatium. contigit hxc quod uo¬
lo ad memoriam urãm natrando reuo¬
care: ut quadam die cum predc̃a dei famł¬
a modesta in monast̾io suo posita. oroĩs
causa in eccliam suam intrassͥ se ip̃am
ante altare bẽ marie semꝑ uirgnus in
orone ꝓsterneret. Cum aut̃ finita or̃o¬
ne surrexiss et ip̃a undiq circumspice¬
ret ⁊ subito aspexit: inditq ad dexcerum
latus altaris sc̃am geretrudem stante
in eodem habitu atq in eadem specie qͣ
ip̃a formata fuit. Duitq ad eam. Soror
modesta. certam tene hanc usionem: et
sine ulla ambiguitate scras me hodie in

Expanded text:
Geretrude in amicitia divina familiaGeretrude in amicitia divina familiariter constricta videbatur. Quamvis longe positae longeque disiunctae inter se fuerunt corporaliter, et multis miliis et terrarum spatdis dilectione semper praesentes fuerunt, quia aequalem servitutis militiam baiularunt et Domino in sinceritate cordis aequaliter sine dolo servierunt. Post multum vero temporis spatium contigit hoc quod volo ad memoriam vestram narrando revocare, ut quadam die, cum praedicta Dei famula Modesta in monasterio suo posita, orationis causa in eclesiam suam intrasset, seque ipsam ante altare beatae Mariae semper virginis in oratione prosternebat. Cum autem, finita oratione, surrexisset, se ipsam undique circumspiceret, subito aspexit viditque ad dexteram latus altaris sanctam Geretrudem stantem in eodem habitu atque in eadem specie, qua ipsa formata fuerat. Dixitque ad eam: 'Soror Modesta, certam tene hanc visionem et sine ulla ambiguitate scias me hodie in
Abbreviated transcription (Latin):
Uin multos hoĩes cernamus in
hoc seculo uiuentes uitam angłi¬
cam ducere ⁊ unde hoc fieri pot
nisi quia qmͣuis corporalit᷑ hic
apud homiłes uiuant qmͣ diu in corpore sb̃¬
sistunt. tamen eoꝵ mens et conscientia ⁊
et̾nitate solidatur̃ et cor ip̃oꝵ in contem¬
platione diuinitatis incessabilit̾ occupat᷑:
Ita et hec famula xp̃i geretrudis cuiꝰ uitã
uel conu̾sationem a pͥmeuo inuentutis¬
euo conscͥpsimus ⁊ qmͣuis hic carnalit̾
apd̃ mortales conuersata fuiss et guber
orem uitam ac ꝓpetuam numqm obliui¬
onem tradidit. nec statum rectitudinis
sue. nec moꝵ grauitatem nec disciplinã
tem deum pronteruisse manifestum est
apd̃ deum obtinere p̃cib ualeat: cum
de exigit dignatus est ostendere ad sepul¬
chrum erus. si aliqua exinde cõmemora¬
uerinus et ad medium deduxeiius.
Srat quedam albatissa
in monasterto treuerense. cui nom̃
erat modesta: et ħ ip̃a ab infantia suc
dño consecrata fuerat similit̾q et scẽ

Expanded text:
Cum multos homines cernimus in hoc saeculo viventes vitam angelicam ducere, unde hoc fieri poterit, nisi quia, quamvis corporaliter hic apud homines viventes, quamdiu in corpore subsistunt, tamen eorum mens et conscientia in aeternitate solidatur, et cor ipsorum in contemplatione divinitatis incessabiliter occupatur? Ita et haec famula Christi Geretrudis, cuius vitam vel conversationem a primevo iuventutis conscripsimus, quamvis hic carnaliter apud mortales conversata fuisset et gubereriorem vitam ac perpetuam numquam in oblivione tradidit nec statum rectitudinis suae nec morum gravitatem nec disciplinam tem Dominum promeruisse manifestum est,apud Deum obtinere precibus valead, cum des exigit, dignatus est ostendere ad sepulcrum eius, si aliqua exinde commemoramus, et ad medium deducamus. 2. Erat quedam abbatissa in monasterio Treverense, cui nomen erat Modesta, et hec ipsa ab infantia sua Deo consecrata fuerat similiterque et sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ordinante constituit preesse. Nam¬
tinentiam. Mentis sobrietate. u̾boꝵ mo¬
deratione senilem antecessit etatem. E¬
bat autem baritate predita ÷ nultu puil¬
cra ⁊ s pulcrior mente. Castitate integͣ:
elemosinis larga ⁊ ieminiis et orõib dedi¬
ta ⁊ curis pauꝑum ac ꝑegrinoꝵ ꝓui¬
da infirims. ac senib ꝑia ⁊ uiuenib
uero in disciplina strenua exstitit᷑ er¬
ga eccastica uasa sũmo studio pastoralẽ
habebat curam. Et ꝑ suos nuntios bo¬
ni testimonii uiros mandauiti ut scõꝵ¬
patrocinia uel sc̃a nolumina. de urbero¬
ma. et de tnͣsmarius regionib gnaros
homines ad docendum diuine legis car¬
mina sibi et suis meditandum deo in¬
spirante meruissz habere.
is itaq om̃ib uixta diuinũ ordinẽ
dispositis. plena dierum et ꝑfecta
etate exemplum boni oꝑis postetis re¬
linquens soboles suas. ex eis uidens ne¬

Expanded text:
praeesse tinentiam, mentes sobrietatem, verborum moderationem senilem antecessit aetatem. Erat autem caritate predita, vultu pulcra, sed pulcrior mente, castitate integra, aelimosinis larga, ieiuniis et orationibus dedita, curis pauperum ac peregrinorum provida, infirmis ac senibus pia, iuvenibus vero disciplina extitit a studia vasa summo studio pastoralem habebat curam, et per suos nuntios, boni testimonii viros sanctorum patrocinia vel sancta volumina de urbe Roma et de transmarinis regionibus gignaros homines ad docendum divini legis carmina, sibi et suis meditandum, Deo inspirante, meruisset habere. 3. is itaque omnibus iuxta divinum ordinem dispositis plena dierum et perfecta etate, exemplum boni operis posteris relinquens, soboles suas atque ex eis videns ne
Abbreviated transcription (Latin):
autem iret mat̾ eiꝰ obia ei fc̃a est. Et
dixit. Quid facis soror: At illa respon¬
dens tertio cum iuramento dixit. Od̾
ego facio et tu facsimilit̾. Inueritate
crede quia in hac eadem hora tͥ uiuum
restituet filium tuũ sc̃a geretrudis.
Tulit autem infantem et posuit eum
iuxͣ lectum bẽ geretrudis. Mox mitũ
rexit infans qui ante fuerat mortuus
Exillo autem die predc̃a matrona cep̃
credere uirutib sc̃e geretrudis. Eadem
uero hora coniorans uniu̾sam famili¬
am suam: impleuit postea ꝙ ante ne¬
gauit de caritate. Et inerastinum mis
buit. Infansaut̃ absq ulla lesione imi¬
iustrauit illis: et manib suis potum
prebuit unicuiq ꝑ ordinem. Igitur sti¬
pradc̃a matrona illum sc̃m lectum au¬
ro gemimisq p̃ciosis undiq cicum¬
cinctum pulcherrime exornauit. Et ne
cui hoc incredibile fortasse uideatur. te¬
stem deum inuoco qd̃ oculis meis itidi
et ꝑ ydoneos testes didici hoc qd̾ scͥpsi.

Expanded text:
autem iret, mater eius obviam ei facta est et autem iret, mater eius obviam ei facta est et dixit: 'Quid facis, soror?' At illa respondens tertio cum iuramento et dixit: 'Quod ego facio, et tu fac similiter. In veritate crede, quia in ac eadem hora tibi vivum restituet filium tuum sancta Geretrudis'. Tulit autem infantem et posuit eum iuxta lectum beate Geretrude. Mox mirum rexit infans, qui ante fuerat mortuus. Ex illo autem die praedicta matrona cepit credere virtutibus sanctae Geretrude. Eadem vero hora convocans universam familiam suam, implevit postea, quod ante negavit de caritate, et in crastinum missbuit. Infans autem absque ulla lesione ministravit illis et manibus suis potum praebebat unicuique per ordinem. Igitur supradicta matrona illum sanctum lectum aurum gemmisque pretiosis undique circumcinctum pulcherrime exornavit. Et ne cui hoc incredibile fortasse videator, testem Deum invoco, quod oculis meis vidi et per idoneos testes didici hoc quod scripsi
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus quem multum delicate di¬
ligelat. Suꝑuemiens antem infans
pecit ab ea ut sibi licuiss ludificare. Il¬
autem iocabat et currebat huc illucq
Subito casu contigit cecidisse eum in
fontem qui illic erat. Et tam diribi ia¬
cinit usq dum sorores de mensa surrexe¬
runt cum gaudio replete letantez et
bene refecte. Una autem de sororibus
suꝑuenit et dixit. Scitis quod et istiꝰ
filius matrone mortuuis est. Interroga¬
bant gͦ illam quis illum occidiss. Illa
auten respondit. In fontem cecidit ̃
ibiq metsus est. Tunc illa sc̃imoniał
que ante contendebat cum ip̃a matrona
de uirtutib sc̃e geretrudis: exclamauit
uoce magna et dixit. Sc̃a geretrudis tu
ꝓpt̾ eam hoc fecisti ⁊ qm̃ nolebat mat̾
istius pueri uirtutib tiuis credere. qͣs
ꝑ te dñs oꝑatus est. Et ait iterum. Ob
sicut apud dñm impetrare pot̾is. ita e¬
uni resuscitare dignetis. Et cepit ire
festinant̾: ut peteret infantem. Cũ

Expanded text:
parvulus, quem multum diligate diparvulus, quem multum diligate diligebat. Superveniens autem infans petit ab ea, ut sibi licuisset ludificare. Ilautem iocabat et currebat huc illucque. Subito casu contigit, cecidisse eum in fonte , que illic erat, et tam diu ibi iacebat, usque dum sorores de mensa surrexerant cum gaudio repletas, laetantes et bene refectas. Una autem de sororibus supervenit et dixit: 'Scitis, quod iste filius matrone mortuus est?' Interrogabant eam, quis illum occidisset. Illa autem respondens: 'In fonte cecidit, ibique mersus est'. Tunc illa sanctimoniales, qui ante contenderat cum ipsa matrona de virtutibus sanctae Geretrude, exclamavit voce magna et dixit: 'Sancta Geretrudis, tu hoc fecisti, quoniam nolebat mater huius infantis virtutibus credere, que per te Dominus operatus est'. Et ait iterum: 'Obsicut apud Dominum inpetrare poteris, ita eum resuscitare digneris'. Et cepit ire festinanter, ut peteret infantem. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tutes ꝑ meritum bẽ geretrudis dignatꝰ᷑
esset ostendere an non. Unde contigitut
contentio inde oriretur. sic tamen qͣi per
iocum int̾ predc̃am matronam et unã
famulam dei. ibidem in monast̾io con¬
sistentem. Quadam autem die interro¬
gabat cam matrona dicens. Quali die
erit festiuitas sc̃e geretrudis: Illa antem
respondens dixit. Quinta ebdomada ĩqͣ¬
dragesima in sexta feria. at illa dixit. Ab¬
sit hoc a me ut ꝓ hac soliempnitate aliqͥd
puella respondens dixit. Si beata gere
caritatem. Cumappropinquassz dies ille
tuno omĩs qui ad hanc sollempnitate. n¬
illuc conuenerant siue iuri suie femine
monachi acuugines xp̃i cum honore ⁊
reuerencia celebrauerunt diem illum.
Et post expleta sollempnitate missaꝵ
tunt sumꝓserunt ꝙbum potumq cũ
grãꝵ actione gaudentes ex omib escis
quiblicitum fuit quadragesime tẽ¬
pore cõmedere. Sola autem matrona ea
die non commedit. Erat aut̃ ei filius

Expanded text:
rtutes per meritum beatae Geretrude dignatus rtutes per meritum beatae Geretrude dignatus esset ostendere, an non. Unde contigit, ut contentio inde exoriretur, sic tamen quasi per ioco inter praedictam matronam et unam famulam Dei ibi in monasterio. Quadam autem die interrogabat eam matrona, dicens: 'Quale die erit ista festivitas sanctae Geretrude?' Illa autem respondens dixit: 'Quinta ebdomada in quadragisima in sexta feria'. At illa dixit: 'Absit hoc a me, ut hac solemnitate aliquid puella respondens dixit: 'Si autem ipsacaritatem'. Cum autem adpropinquasset dies ille, tunc omnes, qui ad hanc solemnitatem illic convenerant, sive viri sive feminae, monachi ac virgines Christi, cum honore et reverentia celebrantes diem illam. Et post expleta solemnitate missarum, tunc sumserunt cibum potumque cum gratiarum actione gaudentes ex omnibus escis, quibus licitum fuit quadragessimo tempore comedere; sola autem matrona ea die non commedit. Erat autem ei filius
Abbreviated transcription (Latin):
tinebant. cum honore et reuerentia hec
omia secum detulit. ad monast̾cum suũ
cum gaudio et exultatiõe magna reple¬
ta. Cum autem ad ꝓpinquassent ad mo¬
nasterium: ubi tenscebant. leuauerunt eñ
canticis uoces et dño laudes cecinerunt
portauer̃tq reliquias. et lectum sc̃m
quem secum detulerant: et posuerunt
eum iuxta altare sc̃e genouefe uirgnuts
Quis autem hominum u̾bis aplicare po¬
terit. qnͣti ibidem cotidie a demonio mũ¬
dati ⁊ qnͣti infirmi curan. et de quacum¬
b et benedispositis matrona illa migra¬
ost non multos nero diez adeundem
monasterium quedam religiosa fe¬
mina uenit ex nobili genere orta. cui no¬
men erat adula in om̃ib uere ancilia xͥͣ
in habitu castaͥ in humilitate religiosa
in caritate non ficta ⁊ in elemosinis se¬
nib ac pauꝑib larga ⁊ egenis ac ꝑegri¬
nis hospitalis attamen dubitationem
habebat. utrum dñs tanta signa atq nͥ¬

Expanded text:
ertinebant, cum honore et reverentia hec ertinebant, cum honore et reverentia hec omnia secum detulit ad monasterium suum cum gaudio et exultatione magna repleta. Cum autem adpropinquassent ad monasterium, ubi tendebant, levaverunt cum canticis cruces et Domino laudes caecinerunt; portaverunt reliquias et lectum sanctum, quam secum detulerant, et posuerunt eum iuxta altare sanctae Genoveve virginis. Quis autem hominum verbis explicare poterit, quanti ibidem cotidie a demonio mundati, quanti infirmi curati et de quacumbus et bene dispositis, matrona illa migraPost non multos vero dies ad eandem monasterium quedam relegiosa femina venit, ex nobile genere orta, cui nomen erat Adula, in omnibus vere ancilla Christi, in habitu casta, in humilitate relegiosa, in caritate non ficta, in elimosinis senibus ac pauperibus larga, egenis et peregrinis hospitalis. Sed tamen dubitationem habebat, utrum Dominus tanta signa adque vi