comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobilior. qmͣ pat̾no neutro tam̃ obscuro. In priuata
uita mollis maxime. in adolescentia om̃i turpis ⁊ nero¬
ni familiaris. In imꝑio documentum sui non potuit osten¬
dere.Nam cum hisdem temporib quib otho galbam
hoc est uno apud alpes. alio circa placentiam. tercio
circa locum quem castores uocant. contͣ iutellianos
duces congressus uictor extitisset. quarto cum apud
bebriacum in italia leui p̃lio uictus esset. ingente
tam̃ copias ad bellum haberet sponte semet occidit pe¬
tentib militib ne tam cito de belli euentu desꝑaret.
sum tanti se non esse dixisset ut ꝓpter eum bellum
ciuile oriretur uoluntaria morte obiit tricesimo oc¬
amabilis ꝓpriis militib fuit. ut pleriq corpore eiꝰ uiso suis
est familia honorata magis quam nobili. Nã pat̾
eius lucius uitellius non ad modum clare natus. tres tñ

Expanded text:
nobilior quam paterno, neutro tamen obscuro. In privata nobilior quam paterno, neutro tamen obscuro. In privata vita mollis, maxime in adolescentia omni turpis, et Neronis familiaris, in imperio documentum sui non potuit ostendere. Nam cum iisdem temporibus quibus Otho Galbam hoc est, uno apud Alpes, alio circa Placentiam, tertio circa locum quemdam, quem Castores appellant, contra Vitellianos duces congressus victor exstitisset, quarto cum apud Bebriacum in Italia levi praelio victus esset, ingentes tamen copias ad bellum haberet, sponte semet occidit, petentibus militibus ne tam cito de belli desperaret eventu, cum tanti se non esse dixisset, ut propter eum bellum civile oriretur, voluntaria morte obiit militibus propriis amabilis fuit, ut plerique corpore ejus viso, suisest, familia honorata magis quam nobili. Nam pater ejus L. Vitellius non admodum clare natus, tres t
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ⁊pisonem nobilem industrium adolescentem. sibi
in filium atq in regnum adoptauit. Iste in adolescentia
in famis ad uescendum intemꝑans fuit. Trium amicoꝵ¬
consilio. id est. Iunii. cornelii. Ietnei. Icelei. cuncta disponẽs
adeo ut intra palatinas edes ꝑiter habitarent. ⁊ uulgo
rat militarib ⁊ ciuilib reb. Sepe consul ꝓ consule fretͤn¬
ter dux. Grauissime bellis militem suum ita seuerissi¬
me tractans. ut ingresso eo castra uulgaretur statim. Disce
militare miles galba es non getulicus. Hiuus breue imꝑi¬
um ⁊ qd̃ bona haberet exordia. nisi ad seueritatem pro¬
pentior esse uideretur. Insidiis othonis occisus est. Imꝑii
mense septimo iugulatus in foro rome sepultusq ĩ ortis
uis. qui sunt aurelia uia non longe ab urbe roma.
ucius saluius otho. occisis galba ⁊ pisone ab augus¬
to septimus inuasif unꝑium splendidis ortus
maiorib ex opido ferentino. Attam̃ materno genere

Expanded text:
enit, et Pisonem nobilem industriumque adolescentem sibi enit, et Pisonem nobilem industriumque adolescentem sibi in filium atque in regnum adoptavit. Iste in adolescentia infamis, ad vescendum intemconsilio, id est Vinii Cornelii Icelii cuncta disponens, adeo ut intra Palatinas aedes pariter habitarent et vulgo rat militaribus et civilibus rebus. Saepe consul, saepe pro consule, freter dux, gravissimis bellis militem suum ita severissime tractavit, ut ingresso eo castra, vulgaretur statim: Disce miles militare, Galba est, non Getulicus. Hujus breve imperium fuit, quod haberet bona exordia, nisi ad severitatem propensior videretur. Insidiis Othonis occisus est, imperii mense 7 jugulatus in foro Romae, sepultus in hortis suis, qui sunt Aurelia via, non longe ab urbe Roma. OTHO. Lucius Salvius Otho, occisis Galba et Pisone, ab Augusto septimus, invasit imperium, splendidis ortus majoribus ex oppido Ferentano. Attamen materno genere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑseus. senetaq tragicus. musonius. atq plutharcus phi¬
losophi. Hunc ꝑse in tantum dilexerant. ut legatos mitte¬
rent orantes copiam construendi monumenti. Ceterum
adeo cuncte ꝓuincie om̃isq roma interitu eius exultauit.
ut plebs induta palliis manumissione tanqmͣ seuo exemp¬
ta dño tͥumpharet. Deniq om̃ib flagiciis suis etiam hoc¬
addidit. Primus rome xp̃ianos suppliciis ⁊ mortib affecit.
ac ꝑ om̃s ꝓuincias pari ꝑsecutione cruciari imꝑauit.
petrum cruce occidit. pauli caput gladio secuit. Mox
autẽ miseram ciuitatem acernatim oborte undiq op¬
pressere clades. Nam subsequente autumpno tanta ur¬
bi pestilentia incubuit. ut triginta nuilia funerum in
rationem libitine uenirent.Galba imꝑa¬
cundo de hispania seruius galba surrexit ⁊ ab
augusto sextus pͥncipatum adeptus est antiquissime
nobilitatis senator sulpicioꝵ gente ꝓgenitus. Cum sep¬
⁊ gallis imꝑator electus. mox ab uniu̾so exercitu libenter

Expanded text:
Persius, Senecaque Tragicus, Musonius atque Plutarchus philosophi. Hunc Persae tantum dilexerant, ut legatos mitterent, orantes copiam construendi monumenti. Caeterum adeo cunctae provinciae omnisque Roma in interitu ejus exsultavit, ut plebs induta pileis manumissionum, tanquam saevo exempta domino, triumpharet. Denique omnibus flagitiis suis hoc etiam addidit, quod primus Romae Christianos suppliciis et mortibus affecit, ac per omnes provincias pari persecutione excruciari imperavitPetrum cruce affixit, Paulum capite gladio secuit. Mox autem acervatim miseram civitatem obortae undique oppressere clades. Nam subsequente autumno tanta urbi pestilentia incubuit, ut triginta millia funerum in rationem libitinae venirent. GALBA. Ade Hispania Ser. Galba surrexit, et ab Augusto sextus, principatum adeptus est, antiquissimae nobilitatis senator, Sulpiciorum gente progenitus, cum aeet Gallis imperator electus, mox ab universo exercitu libenter
Abbreviated transcription (Latin):
q cat̾uatim strages egerebant᷑ ⁊ ad huc tñ penes om̃s de
corrupto aere simplex credulitas erat. cum existente
quadam ancilla indice. ⁊ conuincente pͥmũ multe ma¬
trone ut biberent que coxerant uenena compulse.
Deiñ simulatq hausere consummate sunt. Tanta añ
nno ab urbe condita. cccͦc.xx .ii. Alexander rex¬
epirotarum. alexandri illius magni auuncutꝰ
traiectis in italiam copiis. cum bellum ad u̾sus romanos
pararet.⁊ circa finitimas rome urbes firmaret uires
exercitꝰ sui auxiliaq uel sibi acqͥrere uł hostib subtra¬
here. studens bessis exercitaret᷑. a saminitib quo lucanie
genti suffragabant᷑ maximo bello in lucaniam uictus
atq occisu est¬
potentes esse ceꝑant. Sellum enim in centesimo
⁊ tricesimo fere miliario ab urbe apud samnitas ge¬
rebatur. qui medii sunt inter picenum. campaniam
⁊ apuliam. gentem si opulentiam queras. aureis ⁊ argen¬

Expanded text:
que cateruatim strages egerebantur et adhuc tamen penes omnes de que cateruatim strages egerebantur et adhuc tamen penes omnes de corrupto aere simplex credulitas erat, cum, exsistente quadam ancilla indice et conuincente, primum multae matronae ut biberent quae coxerant uenena compulsae, deinde, simul atque hausere, consumptae sunt. tanta auteAnno ab Vrbe condita CCCCXXII Alexander rexEpirotarum, Alexandri illius Magni auunculus, traiectis in Italiam copiis cum bellum aduersus Romanos pararet et circa. finitimas Romexercitus sui, auxiliaque vel sibi acquirere vel hostibus subtrahere studens, bellis exerceretur, a Samnitibus, qui Lucanae genti suffragabantur, maximo bello in Lucania victus atque occisus estpotentes esse coeperant. bellum enim in centesimo et tricesimo fere miliario ab urbe apud Samnitas gerebatur, qui medii sunt inter Picenum Campaniam et Apuliam; || gentem, si opulentiam quaeras, aureis et argen
Abbreviated transcription (Latin):
torquatꝰ. filium suum iuuenem uictorem. int̾fectorẽ decii
tusculam nobilis equitis. ⁊ tunc p̃cipue ꝓuocantis atq in¬
sultantis hostis occidit. Alter uero consul cũ iterato con¬
flictu. illud cornu cui p̃erat cedi atq affligi uideret. int̾
confertissimos hostes spͥonte ꝓlapsus occubuit. Malliꝰ qͣmuis
gittime exhiberi solet tͥumphans parricida non meruit.
Statue consulib ob meritum uictorie ĩ rostris posite sũt.
O anno etiã alexandria ab alexandro macedone
conclita est. Anno autẽ hunc sequente orinucta
uirgo uestalis ob admissum incestum dampnata est uiua
q obruta in campo qui nunc sceleratus appellat᷑. At uero
paruo exin tempore inter iecto. horresco referre qd̃ gestũ
est. Nam claudio marcello ⁊ ualerio flacco. consulib incre¬
dibili amore ⁊ rabie scelerum romane matͦne exarserũt.
Erat utiq fedus ille ac pestilens anmis. Impleteq iã undi¬

Expanded text:
Torquatus filium suum juvenem victorem, interfectorem Decii Torquatus filium suum juvenem victorem, interfectorem Decii Tusculani nobilis equitis, et praecipue provocantis, atque insultantis hostis occidit. Alius vero consul, cum, iterato conflictu, illud cornu cui praeerat, caedi atque affligi videret, inter confertissimos hostes sponte prolapsus occubuit. Manlius quamvis  legitime exhiberi solet in triumphis, parricida non meruit. Statuae consulibus ob meritum victoriae in rostris positae sunt. Eo anno etiam Alexandria ab Alexandro Macedone condita est. Anno autem post hunc sequente, Minutia virgo vestalis ob admissum incestum damnata est, vivaque obruta in campo, qui nunc sceleratus uocatur. At uero paruo eiim tempore interiecto horresoo referre quod gestum est. nam Claudio Marcello et Valerio Flacco consulibus incredibili rabie et amore scelerum Romanae matronae exarserunt. erat utique foedus ille ac pestilens annus infictaeque iam undi
Abbreviated transcription (Latin):
buno ualerio int̾fectus. non solum uictoriam ei. s etiã
nom̃ dedit. Nam postea idem coruinus est dictꝰ. ac ꝓpt̾
hoc meritum annoꝵ tͥum ⁊ uiginiti consul est factꝰ. Occiso
enĩ ꝓuocatore gallo. alii om̃s territi sparsumq fugientes.
gͣuiter trucidati sunt. Tunc siqͥdem dilatata nox usq ad
płimam partem diei tendi uisa est. tunt etiã saxa gran¬
dini mixta de nubib cecidere. Eodemq tempore magnus
alexander magnus uero ille gurges miseriaꝵ atq atrocis¬
simus turbo tocius orientis est natus. De latinis ⁊ romani¬
nno ab urbe condita ccte .uiiii. latini qui milites¬
noluerant dare. hoc quoq a romanis exigere ceꝑunt.
ut unus consul ex eoꝵ alter ex romanoꝵ popło crearetur.
Quod cum eẽt negatum. bellum contra eos intulerunt.
mallio torquato. ⁊ decio mure consulib. in quo bello unꝰ
consul int̾fectus est. alt̾ exstitit parricida. Mallius enim

Expanded text:
buno Valerio interfectus, non solum victoriam ei, sed etiam buno Valerio interfectus, non solum victoriam ei, sed etiam nomen dedit. Nam postea idem Corvinus est dictus, ac propter hoc meritum annorum XIII consul est factus. Occiso enim provocatore Gallo, alii omnes territi, sparsimque fugientes, graviter trucidati sunt. Tunc siquidem dilata nox usque ad plurimam partem diei tendi visa est. Tunc etiam saxa grandini mista nubibus cecidere. Eodemque tempore Magnus Alexander, magnus vero ille gurges miseriarum atque atrocissimus turbo totius Orientis, natus est. Anno ab Urbe condita 409 Latini, qui noluerant milites dare, hoc quoque a Romanis exigere coeperunt, ut unus consul ex eorum, alter ex Romanorum populo crearetur. Quod cum esset negatum, bellum contra eos intulerunt, Manlio Torquato, et Decio Mure consulibus, in quo bello unus consul interfectus est, alter exstitit impie parricida. Manlius enim
Abbreviated transcription (Latin):
ruentes. agaio suspicio dictatore suꝑati sunt. Post pau¬
lulum quoꝙ tuscoꝵ pugna sub gaio marcio consetuta
ercio autẽ in hisdem dieb galli se i p̃dam ꝑ ma¬
ritima loca subiectosq campos ab albanis montib¬
diffuderunt. Et cum latini qui a romanis subacti erant.
milites p̃stare nollent. a romanis nouo militum delectu
habitu. tyrones habiti sunt. facteq legiones decem qui
modus sexaginta uł amplius armatoꝵ nuilia efficiebt. ad¬
u̾sus eos ꝓcesserunt. Paruis adhuc romanis rel. tanta
tam̃ in re militari uirtus erat. Que cum ꝓfecte essent
adu̾sus gallos duce lucio furio. quidam ex gallis. inum
ex romanis qui essent optimus ꝓuocabat. Tunc se marcͥ
ualerius tribunus militum obtulit. ⁊ cum ꝓcessisset ar¬
matus. coruus ei suꝑ dextrum brachium sedit. Mox.¬
commissa adu̾sus gallum pugna. idem coruus alis. ⁊ unguib¬
galli oculos uerberauit. ne recte posset aspicere. Ita a tri¬

Expanded text:
ruentes, a Gaio Sulpitio dictatore superati sunt. Post pauruentes, a Gaio Sulpitio dictatore superati sunt. Post paululum quoque Tuscorum pugna sub C. Martio consecuta em in iisdem diebus Galli se in praedam per maritima loca subjectosque campos ab Albanis montibdiffuderunt. Et cum Latini, qui a Romanis subacti erant, milites praestare nollent, a Romanis novo militum delectu habito, tirones electi sunt. Factaeque legiones X, qui modus LX, vel amplius, armatorum millia efficiebat, ad efficiebat. Parvis adhuc Romanis rebus tanta tamen in re militari virtus erat. Quae cum profectae essent adversum Gallos duce L. Furio, quidam ex Gallis unum ex Romanis, qui esset optimus, provocavit. Tum se M. Valerius tribunus militum obtulit, et cum processisset armatus, corvus ei supra dextrum bracchium sedit. Moxcommissa adversum Gallum pugna idem corvus alis et unguibGalli oculos verberavit, ne rectum posset aspicere. Ita a tri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosissimum uoluntarie mitteret᷑. Diu iactatis inanit¬
monilib matronaꝵ. Marchus cursius eques romanus
domo clarus. milicie insignib sumptis cum equo se in id
baratrum p̃cipitauit. sicq conclusum est. Nost eum sa¬
crificantes in eundem locum iecere fruges. Mox terra
ituram suam rediit.Se¬
nno ab urbe condita. ccc. lxxx . uiiͦi. It̾m t̾ribili
galloꝵ inundatio. iuxta amenem fluuium ad
quartum ab urbe lapidem consedit. facile sñ dubio pon¬
dere multitudinis ⁊ alacritate uirtutis ꝑturbatam occu¬
patura ciuitatem nisi ocio ⁊ lentitudine torpuisset. ubi
atrocissimam pugnam singłarit̾ inchoauit lucius malliꝰ
iuuenis nobilissimus de senatorib. ꝓuocantem gallum
ad singłare certamen ꝓgressus occidit. ⁊ sublata torqͥ
dictator cruentissima congressione eos confecit. fugati
ex hoc p̃lio płimi galli instauratis it̾um copiis in bella¬

Expanded text:
pretiosissimum pretiosissimum monilibus matronarum, M. Curtius eques Romanus, domo clarus, militiae insignibus sumptis, cum equo se in id barathrum praecipitavit, sicque conclusum est. Post eum sacrifiin naturam suam rediit.nno ab urbe condita CCCLXXXVIII iterum terribilis Gallorum inundatio iuxta Anienem fluuium ad quartum ab Vrbe lapidem consedit, facile sine dubio pondere multitudinis et alacritate uirtutis perturbatam occupatura ciuiatrocissimam pugnam singulariter inchoavit. L. Manlius juvenis nobilissimus de senatoribus, provocantem Gallum ad singulare certamen progressus occidit, et sublata torque dictator, cruentissima congressione confecit. Fugati ex hoc praelio plurimi Galli, instauratis it
Abbreviated transcription (Latin):
sus consules facti sunt. lucio. Genutio. ⁊ qͥnto. seruilio.
consulib. mortuus est camillus. honor ei post Romulum
secundus delatu est.
non ut assolet plus minus ue solito temporum turbata
temꝑies. hec est aut intempestiua siccitas hiemis. aut re¬
pentinus calor ueris. aut incongruus humor estatis. uł
rata de calabris saltib aura corrumpens repentinos
acutarum infirmitatum afferre transcursus. s gͣuis
cliuturnaq innullo dispar sexu. in nulla etate dissimi¬
lis generali cunctos ꝑ biennium iugiter ⁊ abe confecit
ut etiam quos non egit in mortem. turpi macie ex in¬
nitos affectosq dimiserit. Sequenti anno secutum est
satis triste ꝓcligium. siqͥdem in medio urbis foro terra
dissiluit. uastaq p̃rupto hiantia subito inferma patuert̃.
terrorem inferret. tandem int̾pretantib auspicibus
claudi amplitudinem baratri posse.sim eo qd eẽt rome

Expanded text:
sus consules facti. L. Genucio et Q. Servilio sus consules facti. L. Genucio et Q. Servilio consulibus mortuus est Camillus. honor ei post Romulum secundus delatus est. non, ut assolet, plus minusve solito tempore turbata temperies, hoc est, aut intempestiva hiemis siccitas, aut repentinus calor veris, aut incongruus humor aestatis, verata de Calabriae saltibus aura corrumpens, et repentinos acutarum infirmitatum afferre solita transcursus; sed gravis diuturnaque, et in nullo dispar sexu, in nulla aetate dissimilis, generali cunctos per biennium jugiter tabe confecit, ut etiam quos non egit in mortem, turpi macie exinanitos afflictosque dimiserit. Sequenti anno secutum est satis triste prodigium. Siquidem in medio Urbis foro terra dissiluit, vastoque praerupto, hiantia subito inferna patuere. terrorem inferret, tandem interpretantibus aruspicibus claudi barathri amplitudinem posse, si in eo quod esset Romae
Abbreviated transcription (Latin):
abruptis locoꝵ hiatib deuorate sunt. Igitur
duob consulib facti tribuni nulttares consulari potesta¬
Ite. Hinc iam cepit romana res crescere. Nam camillus
gesserat. uicit. ⁊ equoꝵ urbem ⁊ sutrinoꝵ atq om̃ib
ueletis eaꝵdem exercitib occupauit. ⁊ tres simul tͥum¬
phos egit. Titus etram quintꝰ cincinnatus p̾nestinos
qͥui uiq ad portas urbis rome cum bello uenerunt.
ꝑsecutus ad flum̃ haliam uicit. uiͦi. ciuitates que sub
ip̃is erant romanis adiunxit. Ip̃am p̾nestinam ciuita¬
tem aggressus in deditionem accepit. Que om̃ia ab ec
gesta sunt .xxx. diel tͥumphusq ip̃i decretus est. Uerũ
dignitas tribunoꝵ militarium non diu ꝑ seuerauit Nt
post aliqͣntum nullos placuit fieri. ⁊ qͣdriennium in
urbe ita fluxit. ut potestates ibi maiores non essent
Presumpserunt tñ tribunii militares consulari potesta¬
te it̾um cdignitatem. ⁊ triennio ꝑseuerauerunt. fair¬

Expanded text:
abruptis locorum hiatibus deuoratae. At abruptis locorum hiatibus deuoratae. At duobus consulibus facti tribuni militares consulari potestate. hinc iam coepit Romana res crescere. nam Camillus gesserat, vicit et Aequorum urbem et Sutrinorum atque omnes deletis earundem exercitus occupavit et tres simul triumphos egit. T. etiam Quintius Cincinnatus Praenestinos, qui usque ad urbis Romae portas cum bello venerunt, persecutus ad flumen Alliam vicit, octo civitates, quae sub ipsis agebant Romanis adiunxit ipsam Praenestem adgressus in deditionem accepit; quae omnia ab eo gesta sunt viginti diebus, triumphusque ipsi decretus. Verum dignitas tribunorum militarium non diu perseveravit. nam post aliquantum nullos placuit fieri et quadriennium in urbe ita fluxit, ut potestates ibi maiores non essent, praesumpserunt tamen tribuni militares consulari potestate iterum dignitatem et triennium perseveraverunt; rur
Abbreviated transcription (Latin):
ste. desꝑatione. formidine terunt. Captumq ilico ca¬
pitolum fuerat. nͥ clamore anseris excitatus mallius
restitisset. Qui cum diu eos obsiderent. ⁊ iam romam fa¬
me laborarent. fragm̃ta panum ꝓ lapidib gallis iecert̃
Quamobrem accepto auro mille sibraꝵ ne obsiderent ca¬
pitolium recesserunt. S secutus eos camillus ita cecidit
lit ⁊ aurum qd̃ his dederat datũ fuerat. ⁊ om̃ia que ce¬
perant militaria signa reuocaret qmuis eos pridem¬
Igit᷑ dum idem galli capitolium obsiderent. gaius fabiu
flamen qͥrinalis sollempni die gabinatus. dorso suo sac̾
p̃ferens. ꝑ hostium tentoria. ad quirinalem montem
contendit. ⁊ celebrato sacrificio rediit. Circa hec tem¬
pora hystoria hester putat᷑ esse scripta. plato quoq
philosophus his fuisse temꝑib ꝑhibetur. Explicit lib̾¬
uissimo terremotu. Achaia uniu̾sa concussa
est.⁊ due tunc ciuitates. id est hebeta ⁊ hilice

Expanded text:
peste, desperatione et formidine, terunt. Captumque illico Capeste, desperatione et formidine, terunt. Captumque illico Capitolium fuerat, nisi clamore anseris excitatus Manlius restitisset. Qui cum diu eos obsiderent, et jam Romani fame laborarent, fragmenta panum pro lapidibus Galli projecerunt. Quamobrem, accepto auro mille librarum, ne Cat, recesserunt sed secutus eos Camillus ita cecidit, ut et aurum, quod his datum fuerat, et omnia, quae ceperant, militaria signa revocaret. ita teIgitur cum iidem Galli Capitolium obsiderent, C. Fabius Dorsuo flamen Quirinalis solemni die Gabinatus sacra perferens, per hostium tentoria ad Quirinalem montem contendit, et celebrato sacrificio rediit. Circa haec tempora Hester putatur historia conscripta. || Plato quoque philosophus his fuisse temporibus perhibetur ||. LIBnissimo terrae motu Achaia uniuersa concussa est et duae tunc ciuitates, id est Ebora et Helice,
Abbreviated transcription (Latin):
imio ab urbe condita. cccc .l. fabio maximo. Qͥnto
decio mure quater consulib .iiiͬi. fortissum floren¬
tissimiq italie populi in unum agnen fedusq cogerũt.
Namq etrusci. umbri. samntes ⁊ galli uno agmine
conspirantes romanos delere conati sunt. Tremefacti
hoc bello romanoꝵ animi. ⁊ labefacta est audatia. nec
ausi sunt totum sꝑare de uirib. Dolo diuisere hostes
tucius rati. płib se bellis occupare qm̃ grauib Itaq cum

Expanded text:
o ab Vrbe condita. CCCCL Fabio Maximo v Decio Mure iiii consulibus quattuor fortissimi florentissimique Italiae populi in unum agmen foedusque coierunt. namque Etrusci Vmbri Samnites et Galli uno agmine conspirantes Romanos delere conati sunt. tremefacti hoc bello Romanorum animi et labefactata fiducia est, nec ausi sunt totum sperare de uiribus: dolo diuisere hostes, tutius rati pluribus se bellis inplicare quam grauibus. itaque cam
Abbreviated transcription (Latin):
o dñe contra nos clamant. ⁊ in tempore temptationis omnes¬
casui nr̃o congͣtulant᷑. ait ad eum. Si d̾s obdurans indurauit
cor meum ut pharaoni. quid boni erit eis qui sub manu
mea sunt: Aniceforo theodosi noli expectare p̃ter que
a te conspiciuntur. Hec dñs nouit. ego ip̃e conscriptor hoꝵ
uiua uoce audiui a theodosio. Collectis itaq miliciis non
solum ex thrace uerum ex ult̾iorib thematib. cum his
etiam egenos pedites cum ꝓpriis stipendiis contͣ bulgares
fundis. ⁊ uirgis armatos ⁊ blasphemantes minauit. Crũ¬
nus autẽ multitudines timens. cum essent marcellis pe¬
tebat pacem. At ille ñeqm consiliis ⁊ pariassentientiũ
consiliarioꝵ suoꝵ suasionib ꝓhibitus est. ⁊ post multos am¬
fractus ꝑ auia loca p̃cipitant᷑ temerarius simul ⁊ pauidꝰ
reret cuncta consumens frequent᷑ afflatus. Quis sbit
inquiens ⁊ decipiet ahab: Quia siue d̾s siue ad u̾sarius tra¬

Expanded text:
o domine, contra nos clamant, et in tempore tentationis o domine, contra nos clamant, et in tempore tentationis casui nostro congratulabuntur, sic ait ad eum: Si Deus obdurans obduravit cor meum ut Pharaonis, quid boni erit his qui sub manu mea sunt a Nicephoro? Theodosi, noli exspectare praeter quae a te conspiciuntur: haec Dominus novit, ipse ego conscriptor horum viva voce audivi a Theodosio. Collectis itaque militiis, non solum ex Thrace, verum etiam ex ulterioribus thematibus, cum his etiam egenos pedites cum propriis stipendiis contra Bulgares fundis et virgis armatos et blasphemantes minavit. Crunnus autem multitudines timens, cum essent Marcellis, pacem petebat. At ille nequam consiliis et consentientium consiliorum suorum persuasionibus prohibitus est, et post multos anfractus per avia loca praecipitanter temerarius simul et pavidureret cuncta consumens, frequenter ita fatus: Quis ibit, inquiens, et decipiet Achab? Quia sive Deus, sive adversarius tra
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑantem circumuenire si uoluerit qui imꝑat strenue
pͥncipatum tenere. s uanus factus est in cogitationibus
suiS diuinitus occidenduS. De mahometici¬
leoni p̃tori armeniacoꝵ deferenti thematis rogam hãc
abstulerunt cum multitudine popłi copiosa. Talenta uero
erant .xyͦi. que fiunt libre mille trecente ⁊ uero sic re¬
dargutus niceforus ab auaricia sua cessauit. De bulgari
N his ergo signis nouus ahab non eruditus. qui econtra phalari
ac mida ambitiosior factus. contra bulgares p̃lium p̃parat una
cum stauratio filio suo. Et iulio mense aregia urbe digressus
iussit nicete patricio ⁊ generali logothete publicos eccłiarum
⁊ monasterioꝵ census imponere.⁊ uiͦi. annoꝵ p̃teritorum
redibitiones ac pͥncipum dorib exigere. ⁊ erat lamentum
magnum. Cum aũ cerimoniam audiret a quodam famulo
ꝓprio theodosio uidelicet Salibara patricio dicente sibi. om̃s

Expanded text:
imperantem circumvenire, si voluerit qui imperat strenue imperantem circumvenire, si voluerit qui imperat strenue principatum tenere; sed vanus factus est in cogitationibus suis, divinitus occidendus. ILeoni praetori Armeniacorum deferenti thematis rogam, hanc abstulerunt cum multitudine populi copiosa. Talenta ergo erant sedecim, librae millae trecentae. In his nec sic redargutus Nicephorus ab avaritia sua cessavit. Igitur novus Achab signis non eruditus, quin e contra Phalaride ac Mida ambitiosior factus, contra Bulgares praelium praeparat, una cum Stauratio filio suo, et Julio mense a regia urbe digressus, jussit Nicetae patricio et generali logothetae publicos ecclesiarum et monasteriorum census imponere, et octo annorum praeteritorum redhibitiones a principum domibus exigere, et erat lamentum magnum. Cum autem querimoniam audiret a quodam proprio famulo, Theodosio videlicet Salibara patricio dicente sibi: Omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
di. Unde multi leuioꝵ. infandis eoꝵ corrupti sunt sectis. It¬
N exactione uero quidam falsus heremita nicholaus
nomine ⁊ quidam cum eo blaspheun. facti fuerant recti
sermonis. uenerabiliumq ymaginũ adu̾sarii. quos nice¬
forus defendebat. ⁊ sũmum sacerdotem. om̃sq scd̃m deum
uiuentes tristes ꝓ hac causa reddebat. Sepe namq ad¬
u̾sus eos queritante indignatus est inimititias ĩ inuicẽ
agitantib ualde congͣtulans deridens om̃em ꝓximum dili
studium erat iudicia rationabilia contra omẽm hominem
in magnaure penalio commouendi que nemo iacaret
episcopia ⁊ monasteria ⁊ his qui eoꝵ essent auctorabilit
abusuros. eosq qui a seculo diuinis contisfant obsequiis.
suꝑ dñico deçernentis ungento. Antecessores uero suos im¬
ꝑatores uniu̾sos uelut inꝓuidos accusabat. generalit᷑ om̃i¬
um ꝓuidentiam auferenꝰ simul ⁊ dicens. neminem posse

Expanded text:
di, unde multi leviorum infandis eorum corrupti sunt sectis. Idi, unde multi leviorum infandis eorum corrupti sunt sectis. In exactione vero quidam falsus eremita, Nicolaus nomine, et quidam cum eo blasphemi facti fuerant etiam recti sermonis, venerabiliumque imaginum adversarii, quos Nicephorus defendebat, et summum sacerdotem, et omnes secundum Deum viventes tristatos pro hac causa reddebat. Saepe namquversus eos indignatus est, inimicitias invicem agitantibus congratulans, deridens omnem Christianum studium erat judicii rationabilia et irrationabilia contra omnem hominem in Magnaurae poenaliter admovendi, quo nemo vacaret episcopia et monasteria, et his qui eorum erant auctorabiliter abusuris, eos qui a saeculo divinis contulerant obsequiis asuper dominico decernentis unguento. Antecessores etiam suos imperatores universos velut improvidos accusavit, generaliter omnium providentiam auferens, simul et dicens neminem posse
Abbreviated transcription (Latin):
tus in habitu monachi. gladio cuiusdam militantium. cu¬
currit in palatium. niceforũ int̾ficere querens. Duo
uero ex his qui circiistabant irruentes in eum. atͦcit̾
uulnerati sunt ab illo. Comp̃hensus aũ ⁊ multis penis
affectus. excusauit se demonum habere p̃tendens. nullumq
prorsus accusans. At ille hunc in ligno muniuit cum paci
entib. Multi ergo deinceps augurati sunt enormis fore
iectis. quemadinodũ ⁊ in impio nestorio factum est. Ĩcanta¬
anicheoꝵ uero qui nunc paulaciam dicuntur et
litionib eoꝵ subegit. Taurum quippe in loco quodam
ferreo palo cornib alligans. ad t̾ram incuruatum sic
dum mugiret.⁊ uolutaretur iussit occidi. Huiꝰq uestem
in mola uersa uice molens. ⁊ incantationib usus. uictoriã
tulit ꝑmittente d̾o ꝓpter multitudinem peccatoꝵ nostroꝵ
Isti locum scib eius imꝑio adepti sunt intrepide conseruan¬

Expanded text:
tus in habitu monachi gladio, cujusdam militantium cutus in habitu monachi gladio, cujusdam militantium cucurrit in palatium, Nicephorum interficere quaerens, duo vero ex his qui circumstabant irruentes in eum, atrociter vulnerati sunt ab eo. Comprehensus autem, et multis poenis affectus, excusavit se, daemonium habere praetendens, nullumque prorsus accusans; at ille entibus. Multi ergo deinceps augurati sunt enormis fore jectis, quemadmodum et in impio Nestorio factum est. Manichaeorum vero, qui nunc Paulitiani et litionibus eorum subegit. Taurum quippe in loco quodam ferreo palo cornibus alligans, ad terram incurvatum sic dum mugiret, et volutaretur, occidi fecit, hujusque vestem in mola versa vice molens, et incantationibus usus victoriam tulit, permittente Deo propter multitudinem peccatorum nostrorum. Isti locum sub imperio ejus adepti sunt intrepide conversan
Abbreviated transcription (Latin):
ret hereditatem cicius possessurus. Dignum autem est.
ut ⁊ hoc causa uoluptatis seu paradigmatis memorie com¬
mendemus. Cerularius quidam erat in foro ex laborib suis
locuples ⁊ nichil egens. Quo accersito om̃ium uorax imꝑa¬
tor ait. Pone manũ tuam in uertice meo. ⁊ iura qͣntum
tibi sit aurum. Qui parum tanqm indignus recusans
coactus est ab eo facere hoc. ⁊ centum se libras dixit habere
Quas eadem hora p̾cepit afferri dicens. Tu quid opus habes
sollicitari: Prande mecum ⁊ tolle libras decẽ. ⁊ his uade con
nos adinuentiones extendit. in spectiones sine deo
titulationes. ⁊ iacturas pͥncipum. fenerationes in nauib.
quo om̃ib legem ponebat. ne ad usuram quicqmͣ tͥbueret᷑.¬
⁊ alia dena milia maloꝵ comm̃ta. quoꝵ particularis histo¬
ria onerosa est. his qui compendiosas discere causas exqui¬
runt. Kłdis aũ octobrib t̾cia fẽ euaginato quidã dissipa¬

Expanded text:
haereditate citius possessurus esset. Dignum autem est haereditate citius possessurus esset. Dignum autem est ut et hoc, causa voluptatis et paradigmatis memoriae commendemus. Cerularius quidam erat in foro ex laboribus suis locuples, et nihil agens, quo accersito omnium vorax imperator ait: Pone manum tuam in vertice meo, et jura quantum tibi sit aurum. Qui parum tanquam indignus recusans, coactus est ab eo facere hoc, et centum se libras habere dixit, quas eadem hora auferri praecepit dicens: Tu quid opus habes sollicitari? prande mecum, et tolle libras decem, et his vade conistianos adinventiones extendit, inspectiones sine Deo titulationes, et jacturas principum, fenerationes in navibus, qui omnibus legem ponebat, ne ad usuram quidquam tribueretur, et alia dena millia malorum commenta, quorum particularis historia onerosa est his qui compendiosas discere causas exquirunt. Kalend. autem Octob., tertia feria, evaginato quidam dissipa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eos qui emerant extra abiclum corpora seruilia bina num¬
mismata in tributum dare p̃cepit. maxime eos eru in dede¬
canosio erant. Nonam. naucleros qui habitant mariti
tes emert de reb que ab illo rapiebant᷑ cogebat. utrumq
app̃ciarent᷑ ab ip̃o. Secimam. insignib constantinopoleos
naueleris collectis. dedit ad usuram .iiiͦi. siliquarum mimisma
tia. Hec ex multis mͥ sũmatim pauca conscripta sunt signi¬
ficanti multimodum eius ad om̃em speciem auaricie mo
limen. Que enim in regia urbe pͥmorsb mediocril et
exiguis ostensa sunt mala. nequeunt scribi. alios quidem
eoꝵ inuestigante. qualit̾ domi uiuerent. ac sũmittente¬
diis qͣi dubitante suꝑ his que dicebant᷑. Deinde uero affirmã¬
te calumpnias. Idip̃m aũ ⁊ suꝑ ignobilib gerebat. dignos
honorib iudicans detrahentes. Preterea domoꝵ multas
habitarum a pͥma in t̾ciam generationem subuertebat
spe fretus qd̾ qnͣto scelerius ruerent. tanto hanc ip̃e fo¬

Expanded text:
 eos qui emerant extra Abydum corpora servilia, bina numismata in tributum dare praecepit, maxime eos qui in Dodecasino erant. Nona, naucleros qui maritima inhabittes, emere de rebus quae ab illo rapiebantur cogebat, utcunque appretiarentur ab ipso. Decima, insignibus Constantinopoleos naucleris collectis, dedit ad usuram quatuor siliquarum numismatcia. Haec ex multis summatim pauca descripta sunt, significanti multimodum ad omnem speciem avaritiae ejus molimen. Quae enim in regia urbe primoribus mediocribus et exiguis ostensa sint mala, nequeunt scribi, alios quidem eo investigante qualiter domi viverent, ac submittentei dubitante super his quae dicebantur, deinde vero affirmante calumnias, idipsum et super ignobilibus gerebat, dignos honoribus judicans detrahentes. Praeterea domorum multas habitatorum a prima in tertiam generationem subvertebat, spe fretus, ut quanto celerius ruerent, tanto has ipse
Abbreviated transcription (Latin):
auctores belli resuscitandi esse nollent. interfecerunt
eruptione facta incredibili cede deleuit. Itẽ de godẽ
ublius uero crassus cum in aquitaniam ꝑue¬
nisset. bello exceptus est.Namq soctates
magno equitatu pedestrib copiis p̃ualidis. roma¬
nos adorti diu grauiter ꝑturbauerunt. Post uicti
atq in opidum sociatum coacti obsessiq cum se ex¬
pugnari uiderent armis traditis in deditionem
accepti sunt. Aquitani clade ꝑmoti undiq exerci¬
tum contrahunt. de citeriore quoq hispania accer¬
sunt. duces bello maxime eos p̃ficiunt. qui cum sertorio
militauerant. Hii om̃s dum obsidionem crasso parant
in castris suis crasso obruente deleti sunt. Nam ex
aquitanis cantabris quoꝵ qͥnquaginta milia tunc
in auxilium uenerant triginta ⁊ octo milia tru¬
cidata referuntur
esar germanos qui renum cum immensis co-¬
piis transierant. simul ⁊ totas gallias sibi subi
cere parabant. bello adortus usq ad int̾nitionem
cecidit. Quoꝵ fuisse numerum ad quadraginta

Expanded text:
auctores belli resuscitandi esse nollent, interfecerant, eruptione facta incredibili caede delevit. P. vero blius uero Crassus cum in Aquitaniam peruenisset, bello exceptus est. namque Sontiates magno equitatu pedestribusque copiis praeualidis Romanos adorti diu grauiter turbauerunt; post uicti atque in oppidum Sontiatum coacti obsessique, cum se expugnari uiderent, armis traditis in deditionem recepti sunt. Aquitani clade permoti undique exercitum contrahunt; de citeriore quoque Hispania auxilia accersunt; duces bello maxime eos praeficiunt, qui cum Sertorio militauerant. ii omnes dum obsidionem Crasso parant, in castris suis Crasso obruente deleti sunt nam ex Aquitanis et Cantabris, quorum quinquaginta milia tunc in auxilium uenerant, triginta et octo milia caesa referunturCaesar Germanos, qui Rhenum cum immensis copiis transmiserant, simul et totas Gallias subjicere sibi parabant, bello adortus, usque ad internecionem cecidit. Quorum fuisse numerum ad quadringenta
Abbreviated transcription (Latin):
quam pudore aliqnͣdui texerant quasi ex consilio regis
assumerent. ilico sibi ueniam p̃cantes. eum solũ uelut¬
eum solum uelut auctorem magni sceleris delidert᷑
Bellouagui om̃ib galloꝵ gentib ip̃oꝵ opinione for¬
ciores habebant᷑. Hii correo duce bellum instaurant
sibiq in hanc suscepti belli societatem ambianos au
lercos. saletos. ueliocasses. atrebatasq coniungunt.⁊
locum quendam cinctum atq impeditum undiq
paludib capiunt. Comnssoq p̃lio. magnam remoꝵ
manum qͥ auxilio erant romanis trucidant. Deinde
cum oportunum ip̃i locum insidiis ꝓuisum occupas¬
sent. atq hoc comꝑto romani ad insidiarum locum
instructi ordinati q uenissent. cominisso p̃lio roma¬
ni gallos fugientes hisdem locoꝵ munitionib quib
clausi fuerant incluserunt. cunctosq ad int̾nitionẽ
ceciderunt. Ibi correus uel fugam uł deditionem de¬
trectans. romanos ut uiuus caꝑetur instantes octi¬

Expanded text:
quam pudore aliquamdiu texerant; quasi ex consilio regis quam pudore aliquamdiu texerant; quasi ex consilio regis adsumerent, ilico sibi ueniam precantes, eum solum uelut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellouagui omnibus Gallorum gentibus ipsorum opinione fortiores habebantur. hi Correo duce bellum instaurant sibique in hanc suscepti belli socvercos, Saletos, Beliocasses Atrebatesque conjungunt, et locum quemdam cinctum atque impeditum undique paludibus capiunt, commissoque praelio, magnam Rhemorum manum, quae auxilio Romanis erat, trucidant. Deinde cum opportunum ipsi locum insidiis provisum occupavissent, atque hoc comperto Romani ad insidiarum locum instructi ordinatique venissent, commisso praelio, Romani Gallos fugientes iisdem locorum munitionibus, quibus clausi fuerant, incluserunt, cunctosque ad internecionem ceciderunt. Ibi Chorreus, vel fugam vel deditionem detrectans, Romanos ut vivus caperetur, instantes, occi
Abbreviated transcription (Latin):
quem om̃s pari consensu regem p̃optauerãt
suadet᷑. uti ex tota gallia om̃s qui arma ferre pos¬
sent. huic bello p̾sto sint. Hoc enim unũ eẽ bellũ
quoaut ꝑpetua libertas. aut eterna seruitus. aut
mors om̃ium consequat᷑. Itaq absq eo numero qͦm
infinitum ante contraxerat. equitũ circiter octo ẽ¬
milia. peditum ducenta qͥnqͣginta milia contracta
sunt. Dehinc duos colles sibi inuicem obu̾sos romani
galliq ceꝑunt. inde multis eruptionib ⁊ uariisꝓ
uentib preliantes. tandem romani p̃cipua germa¬
noꝵ equitum quos sibi iam dudum amicos nunc in
auxilio sibi asciuerant. uirtute uicerunt. uergin¬
getorix alia alie. congregatis om̃ib qui fuga euase¬
rant. dixit se auctorem bona fide defendende lib̾tatis
atq irrumpendi federis fuisse ⁊ nunc siue roma¬
nis sese om̃s ad mortem offerant. siue solum ꝓ om̃ib
dedant. paratum animo fore. Itaq galli uolutitatem

Expanded text:
quem omnes consensu pari regem praeoptauerant, quem omnes consensu pari regem praeoptauerant, suadet, uti ex tota Gallia omnes, qui arma ferre possint, huic bello praesto sint. hoc enim esse unum bellum, quo aut perpetua. libertas ant aeterna seruitus aut mors omnium consequatur. itaque absque eo numero, quem infinitum ante contraxerat, equitum circiter octo milia, peditum ducenta et quinquaginta milia contracta sunt. dehinc duo colles sibi inuicem obuersos Romani Gallique ceperunt. unde multis saepe eruptionibus et uariis prouentibus proeliantes, tandem Romani. praecipua Germanorum equitum, quos sibi iamdudum amicos nunc in auxilium acciuerant, uirtute uirtute. Vercingetorix alia die congregatis omnibus, qui fuga euaserant, dixit se auctorem bona fide defendendae libertatis atque inrumpendi foederis fuisse et nunc, siue Romanis sese ad mortem omnes offerant siue se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. itaque Galli uoluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tates suas ultro incenderunt pͥma a suis incensa
biturigo. Inde ad cesarem qui magnis itinerib
ꝑ narbonensem ꝓuinciam clam ad exercitum re¬
currerat. impetum faciunt. Cesar tunc opidũ no¬
mine sẏnapum obfidione concluserat. qd̃ diu op¬
pugnatum tandem post multas romanoꝵ clades
pluuia die magna cum hostilium machuraꝵ amen¬
ta neruiq elanguerant applicitis turrib captũ
atq deletum est. Quadͣginta ibi milia hominũ fuisse
galloꝵ castra uenerunt. Pret̾ea arbenni cet̾iq con¬
fines sollicitatis etiam ad se eduis multis aduersis
cesarem p̃liis bellauerunt.Qui cum se pugnando
Fatigati in quoddam castellum recepissent. milites
p̃de in hiantes ad expugnationem opidi animum
intendunt. frustra cesare de loci iniquitate cau¬
sante. Itaq ibi cesar erumpentib desuꝑ hostibus
p̃ssus multa ex̾citus sui ꝑte ꝑdita uictus aufugit.
Um hec ad halestam geruntur. uergingetor ix

Expanded text:
lli ciuitates suas ultro incenderunt: prima a suis incensa lli ciuitates suas ultro incenderunt: prima a suis incensa Biturigo. inde ad Caesarem, qui magnis itineribus per Narbonensem prouinciam clam ad exercitum recucurrerat, impetum faciunt. Caesar tunc oppidum nomine Caenapum obsidione concluserat: quod diu oppugnatum, tandem ppluvio die, magna cum hostilium machinarum armenta, nervique languerent, applicitis turribus captum atque deletum est. Quadraginta millia hominum ibi fuisse Gallorum castra uenerunt. praeterea Aruerni ceterique confines, sollicitatis etiam ad se Aeduis, multis aduersum Caesarem proeliis bellauerunt. qui cum se pugnando fatigati in quoddam castellum recepissent, milites praedae inhiantes ad expugnationem oppidi animum intendunt, frustra Caesare de loci iniquitate causante. itaque ibi Caesar erumpentibus desuper hostibus pressus, multa exercitus sui parte perdita, uictus aufugit. dum haec ad Alesiam geruntur, Vercingetorix,
Abbreviated transcription (Latin):
esar ulcisci mortem sabini. ⁊ cohite legato¬
rum uolens. Ambiorigem ⁊ eburones dele¬
te legionis auc̃tores postqͣm in arduennam siluã
refugisse comꝑit. que silua totius gallie maxima
est. atq a ripis Reni finib q treueroꝵ ad neruios
usq ꝑtingit᷑. ⁊ in longitudine plusquã qͥnqͣgin¬
ta milib passuum pat̾et. ꝑmetiens rem suis maxi¬
mi ꝑiculi fore.si ꝑ obstructas ignotasq ⁊ spaciosas
siluas ignoti diuiderentur hostemq locis notissimũ
quererent om̃em galliam ꝑ nuncios inuitat. ut
quiq scd̃m placitum suum reconditas in arduenna silua
predas querant diripiantq. Quo facto gallis utͥmq
morientib maximas romanoꝵ iniurias sine cuiꝰꝯamͣ
romani discrimine uindicauit. Ita hoc tutissimo uĩ¬
cendi genere securus in italiam rediit
Gttur cesare in italiam reuerso gallia rursus in
arma coniurat. multiq simul populi coeunt. Dux

Expanded text:
Caesar ulcisci mortem Sabini et Cottae legatoCaesar ulcisci mortem Sabini et Cottae legatorum volens, Ambiorigem et Eburones, deletae legionis auctores, postquam in Ardennam silvam refugisse comperit, quae silva totius Galliae maxima est, atque a ripis Rheni finibusque Trevirorum ad Nervios usque pertingit, et in longitudine plusquam quingenta millia passuum patet, permetiens, rem suis maximi periculi fore, si per obstructas spatiosasque silvas ignoti dividerentur, hostemque locis notissimum quaererent, omnem Galliam per nuntios invitat ut quisque secundum placitum suum reconditas in Arduenna silva praedas quaerant diripiantque. Quo facto, Gallis utrinque morientibus, maximas Romanorum injurias sine cujusquam Romani discrimine vindicavit. Ita hoc tutissimo vincendi genere securus in Italiam rediitIgitur Caesare in Italiam reuerso Gallia. rursus in arma coniurat multique simul populi coeunt. dux
Abbreviated transcription (Latin):
maiora belli suꝑesse negocia. maxime quia plurima
parte exercitus amissa. aliisq grauiter sauciis. ne
ad sustinendum quidem sibi ydoneus. non clicam ad
compͥmendum galloꝵ impetum uideretur. a Gneo
pompeio ꝓconsule conscribi legiones. sibiq ĩ auxiliũ¬
mitti fecit. Itaq ante exactam hiemẽ tres ad eum
legiones in castra uenerunt. Igitur cesar pͥusqmͣ in
unum copie hostium coirent. ineunte uerno aggdi
trepidos. ⁊ oppͥmere sparsos in siuis finib parat. Pri¬
mum itaq neruioꝵ fines diripit. p̃dam uero que co¬
piosissima erat. exercitui ꝑmittit. Beinde menapios
qui sibi ꝓpter immensas paludes atq impeditissimas
siluas munitissuni uidebantur. trib agminib inua¬
dit tumiaq cede uulgo agitata. residuos supplices
in deditionem accepit. Labienus sequenti p̃lio om̃s
pͥusqm germanis aduentantib iungerent᷑. ⁊ con¬
tinuo ip̃am ciuitatem cepit.

Expanded text:
majora belli superesse negotia, maxime quia, plurima majora belli superesse negotia, maxime quia, plurima parte exercitus amissa, aliisque graviter sauciis, ne ad sustinendum quidem sibi idoneus, non dicam ad comprimendum Gallorum impetum videretur, a Gn. Pompeio proconsule conscribi legiones, sibique mitti in auxilium petit. Itaque ante exactam hiemem tres ad eum legiones in castra venerunt. Igitur Caesar, priusquam in unum hostium copiae coirent, ineunte verno aggredi trepidos et opprimere sparsos in suis finibus parat. Primum itaque Nervorum fines diripit: praedam vero, quae copiosissima erat, exercitui permisit. Deinde Menapios, qui sibi propter immensas paludes atque impeditissimas silvas munitissimi videbantur, tribus agminibus invadit, nimiaque caede vulgo agitata, residuos supplices in deditionem recepit. Labienus sequenti praelio omnpriusquam Germanis adventantibus jungerentur, et continuo ipsam civitatem cepit.
Abbreviated transcription (Latin):
cum eis climitans. Tandem ut iuidit unum ex mili¬
tib suis segnius p̃liantem scutum eiꝰ rapuit. ⁊ in ad¬
uersos ruit. Quo facto erubuit exercitus. uersosq
in fugam gallos uastissima cede confecit. Nam sera¬
ginta milia tunc fuisse referunt᷑. equib pauciꝑ
paludes inuias euaserunt. Item de eodem¬
Nduciomarus treueroꝵ pͥnceps. magnas armatoꝵ¬
copias habens postqmͣ de consensñ tocuis gallie cercior
redditus est. Labieni castra legionemq cuihis p̃erat.
qd̃ facile factu arbitrabatur. delere statuit. ac deiide
eburonib neruiisq ⁊ coniunctis ad opprimendum
cesarem ꝑgere. Labienus quib potest artib simu¬
lat timorem. atq ita induciomarum negligenci¬
orem cum insultantib copiis ꝓ uallo oberrantem
repentina eruptione ꝓstrauit. Hac uictoria labi¬
eni reliqui galloꝵ conatus repressi sunt. ⁊ cesar paulo
quietior reliqua parte hiemis fuit. S intelligens sibi

Expanded text:
cum eis dimicans, tandem vidit unum ex milicum eis dimicans, tandem vidit unum ex militibus suis segnius praeliantem, scutumque ejus rapuit, et in adversos ruit. Quo facto erubuit exercitus, versosque in fugam Gallos, vastissima caede confecit. Nam sexaginta millia tunc fuisse referuntur, e quibus pauci per paludes invias evaserunt. Induciomarus Trevirorum princeps, magnas armatocopias habens, postquam de consensu totius Galliae certior redditus est, Labieni castra legionemque cui is praeerat, quod facile factu arbitrabatur, delere statuit: ac deinde Eburonibus Nervisque conjunctus, ad opprimendum Caesarem pergere. Labienus, quibus poterat artibus, timorem simulat, atque ita Induciomarum negligentiorem cum insultantibus copiis pro vallo oberrantem repentina eruptione prostravit. Hac victoria Labieni reliqui Gallorum conatus repressi sunt, et Caesar paulo quietior reliqua parte hiemis fuit. Sed intelligens sibi
Abbreviated transcription (Latin):
fundis flaminataq focis tela. ac mox concepto igne
rutilantia intra castra iecerunt. Quo facto per
culmea culmina raptim uentus subsistens sparsũ
animauit incendium. S nec sic quidem romani
cum undiq obruerentur. uulnerib. laborib. ieiuni¬
is. iugiliis. incendiis. necesserunt. Tandem cesari nũ¬
ciatum est. unam deletam esse legionem alt̾am iam
pene confectam aduentante cum duab legionibus
cesare. deserunt hostes obsidionem. atq in eum cunc̃ti¬
raptis copiis ruunt. Cesar paruissimis castris se con¬
sulto condidit equitib q p̾missis. ut fugam finge¬
rent. imꝑauit. ut ad transitum uallis que mecia
erat. sibiq ꝑiculosa uidebatur. hostes contemptu sui
inuitaret. Quib aduentantib insuꝑ obstrui portas
p̃cepit. Quo uiso galli. qͣi iam uicissent. ad oblucen¬
cdum intrinsetus uallum conu̾si sunt. Cesar totis re¬
pente portis paratum effudit exercitum acriter

Expanded text:
fundis flammataque focis tela ac mox concepto igne fundis flammataque focis tela ac mox concepto igne rutilantia intra castra iecerunt. quo facto per culmea culmina raptim uentus insistens, sparsum animauit incendium. sed ne sic quidem Romani, cum undique obruerentur, uulneribus laboribus uigiliis ieiuniis incendiisue cesserunt. tandem Caesari nuntiatum est unam deletam esse legionem, alteram iam paene confectam. aduentante cum duabus legionibus Caesare, deserunt hostes obsidionem atqraptis copiis ruunt. Caesar parvissimis se castris consulto condidit, equitibusque praemissis, ut fugam fingerent imperavit, ut ad transitum vallis, quae media erat, sibique periculosa videbatur, hostes contemptu sui invitaret. Quibus adventantibus, insuper obstrui portas praecepit. Quo viso Galli, quasi jam vicissent, ad obducendum extrinsecus vallum conversi sunt, Caesar totis repente portis paratum effudit exercitum, acriterque
Abbreviated transcription (Latin):
xin. cesar a britannis reu̾sus in galliam postqͣm
legiones in hibernia misit. repentinis bellorũ
tumultib undiq circumuentus ⁊ conflictatus ẽ. Nãq
ambiorix cum eburonatib ⁊ atuaticis conspirans
num arunculeum legatos apud eburonas cum tota
funditus legione insidiis circumuentos interfecit.
Ambiorix ac uictoria elatus. atuaticos ⁊ neruos plu¬
rimosq alios raptim in arma contrahit. atq ad ci
ceronem legatum qui similit̾ tunc legioni in hib̃nis
p̾̃erat contendit. Multitudo hostium ex hoc colligi po¬
tuit. qui cum obsidione castroꝵ uallum circumdandũ
esse a captiuis romani docerent᷑. ⁊ instrumenta rurar¬
lia non haberent gladiis concidendo terram ⁊ sagu.¬
lis exportando uix trib horis uallum pedum decem
terea centum uigniti turres mire magnitudinis
exstruxerunt. Et cum iam septem dies noc̃tesq sic¬
cidui hostium cunei pugnarent. acuentus subito
plurimus exortus esset. testas feruentes intorsere

Expanded text:
xin Caesar a Britannis reversus in Galliam, postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumventus et conflictatus est. Namque Ambiorix cum Eburonatibus, et Atuaticis conspirans, Arunculeium Cottam legatos apud Eburonas cum tota funditus legione insidiis circumventos interfecit. Ambiorix hac victoria elatus Atuaticos, et Nervios, plurimosque alios raptim in arma contrahit, atque ad Cceronem legatum, qui similiter tunc legioni in hibernis praeerat, contendit. multitudo hostium ex hoc colligi potuit, quia cum in obsidione castrorum uallum circumdandum esse a captiuis Romanis docerentur et instrumenta ruralia non haberent, gladiis concidendo terram et sagulis exportando uix tribus horis uallum pedum decem terea centum uiginti turres mirae altitudinis extruxerunt. et cum iam septem dies noctesque succidui hostium cunei pugnarent ac uentus subito plurimus exortus esset, testas feruentes intorsere