comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfligata uirtute. hominũ pascerent᷑. Nã utiq
tc̃ nec hostes. nec fames nec morbi. nec ꝓdigia
deerant. immo tͣc plurima erant. s theatra ñ
erant. in qͥbꝰ qͦd incredibile dictu ẽ. ad arã luxi¬
riȩ urtutũ uictimȩ trucidant᷑. karthaginen¬
sibꝰ uisũ ẽ aliquando homines immolare. ẜ male
p̃sumpta ꝑsuasio breui p̃termissa ẽ. a romanꝰ
uͦ exactũ est. ut semetipsos ꝑditioni impende¬
rent. factũ ẽ. fit. amat᷑. ⁊ clamat᷑ ut fiat. Qiuꝙ
mactanda gregis sui pecude fortasse offende¬
rent᷑. ꝓ int̾ficienda cordis sui uirtute lecanꝰ
Quinpotiꝰ nasicȩ erubescant. qͥ xp̃ianis expi¬
brandũ putant. ⁊ ñ nob̃ de hostibꝰ qͦs semp ha
buert s illi de theat᷑ qͦd haberi ꝓhibuerat
conquerant᷑ Igit᷑ in hispania sergius galba
p̃torlusitanos citra tagũ flum̃ habitantes i
uoluntarios in deditionẽ recepisset. ꝑscelis

Expanded text:
profligata uirtute hominum pascerentur. nam utique profligata uirtute hominum pascerentur. nam utique tunc nec hostes nec fames nec morbi nec prodigia deerant, immo tunc plurima erant; sed theatra non erant, in quibus — quod incredibile dictu est — ad aram luxuriae uirtutum uictimae trucidantur. Carthaginiensibus aliquando uisum est homines immolare, sed male praesumpta persuasio breui praetermissa est; a Romanis uero exactum est, ut. semet ipsos perditioni impenderent. factum est, fit, amatur et clamatur ut fiat: qui pro mactanda gregis sui pecude fortasse offenderentur, pro interficienda cordis sui uirtute laetantur. quin potius Nasicae erubescant, qui Christianis exprobrandum putant et non nobis de hostibus, quos sempbuerunt, sed illi, de theatro, quod haberi prohibuerat, conquerantur. Igitur in Hispania Ser. Galba praetor Lusitanos citra Tagum flumen habitantes, cum voluntarios in deditionem recepisset, per scelus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocantẽ singłarit᷑ congressus occidit. Sergiꝰ
autẽ galba p̾tor a lusitanis magno pͣlio uic¬
tus ẽ. Uniu̾soq exercitu amisso. ipse cũ pau¬
cis uix elapsus euasit. Fodẽ tẽꝑe censores the-¬
atrũ lapideũ in urbe c̃strui censuert̃. Qdne
tc᷑ fieret scipio nasica grauissima oratione
obstitit dicens. inimicissimu̾ hoc fore bella-¬
tori ppło ad nutͥendã desidiã lascuuãq cõ-¬
mentũ. Adeoq mouit senatũ. ut ñ solũ uen-¬
di omĩa theatris coͣꝑata usserit. s etiã sub¬
occurrit offensio ẽ. ꝓptͣ hoc qͦd se infirmiores
esse hostibꝰ suis ipsi sentiunt. ⁊ fatent᷑ theatra
incusanda ñ tẽꝑa. nec blasphemandũ uerũ dm
qͥusq ad nc̃ ea ꝓhibet. s abhominandos dos u̾
demones suos qui ista petiert᷑. ꝓfundo qͥdẽ sati
malignitatis suȩ argum̃to. tale sacͥfitiũ flagi¬
tantes. qm ñ magis fuso cruore pecudũ. qua

Expanded text:
prouocantem singulariter congressus occidit. Sergius prouocantem singulariter congressus occidit. Sergius antem Galba praetor a Lusitanis magno proelio uictus est uniuersoque exercitu amisso ipse cum paucis uix elapsus euasit. eodem tempore censores theatrum lapideum in Vrbe construi censuerunt. quod ne tunc fieret, Scipio Nasica grauissima oratione obstitit dicens, inimicissimum hoc fore bellatori populo ad nutriendam desidiam lasciuiamque commentum, adeoque mouit senatum, ut non solum uendi omnia theatro couparata iusserit, sed etiam suboccurrit offensio est — propter hoc, quod se infirmiores esse hostibus suis ipsi sentiunt et fatentur, theatra incusanda non tempora, nec blasphemandum Deum uerum, qui usque ad nunc ea prohibet, sed abominandos deos uel daemones suos, qui ista petierunt, profundo quidem satis malignitatis suae argumento tale sacrificium flagitantes, quoniam non magis fuso cruore pecudum quam
Abbreviated transcription (Latin):
emilius paulus c̃sul dimicauit ⁊ uicit. Nã
.xͣx. milia peditũ in eo bello int̾fecit. Rex cũ
eqͥtatu subt̃ fugit. S c̃tinuo captꝰ atq in tri¬
umpho cũ filiis ante currũ actus ẽ. ⁊ post
aput albã incustodia defecit. filius eiꝰ ui-¬
mȩ didicit. ibiq consũptꝰ ẽ. Plurima p̾t̾ea
⁊ satis diu̾sis ꝓuentibꝰ bella multarũ ubiq
gentiũ gesta sunt. quȩ breuitatis causa prmi¬
nno ab ur̃be c̾dita. d . lucio
licinio lucullo. aulo postumio albino c̃sulibꝰ.
cũ om̃s romanos ingens celthiberoꝵ metꝰ in¬
uasisset. ⁊ ex om̃ibꝰ non esset qui ire in hispa¬
niã uel miles uł legatꝰ auderet. publiꝰ scipio
qui postea africanꝰ erit. ultro sese militaturũ
inhispaniã optulit. cũ tam̃ in macedoniã sor
te iam deputatꝰ esset. ltaq ꝓfectꝰ in hispaniã
magnas strages gentiũ dedit. sepius etiã mi¬
litis quã ducis usus officio. Nam ⁊ barbarũ

Expanded text:
emilius Paulus consul dimicavit, et vicit. Nam emilius Paulus consul dimicavit, et vicit. Nam viginti millia peditum in eo bello interfecit. Rex cum equitatu subterfugit, sed continuo captus atque in triumpho cum filiis ante currum actus est: et post apud Albam in custodia defecit. Filius ejus jue didicit ibique consumptus est. plurima praeterea et satis diuersis prouentibus bella multarum ubique gentium gesta sunt, quae breuitatis causa praetermiAnno ab Vrbe condita DC L. Licinio Lucullo A. Postumio Albino consulibus cum omnes Romanos ingens Celtiberorum metus inuasisset et ex omnibus non esset, qui ire in Hispaniam uel miles uel legatus auderet, P. Scipio, qui postea Africanus erit, ultro sese militaturum in Hispaniam obtulit, cum tamen in Macedoniam sor te iam deputatus esset. itaque profectus in Hispaniam magnas strages gentium dedit, saepius etiam militis quam dacis usus officio ; nam et barbarum
Abbreviated transcription (Latin):
gitibus uicta tam̃ ⁊ cõminuta destituit. atq
eadẽ rursus fragm̃tis impedientibꝰ suꝑducta.
cisis uisceribꝰ. euaserunt. Postlucio crasso . G̃.
cassio longino c̃sulibꝰ. macedonicũ bellũ gestũ
ẽ merito int᷑ bella maxima referendũ. Nam
in auxilio romanoꝵ tota pͥmũ italia. deinde
ꝓtholomeus rex egypti ⁊ ariarates cappa¬
dotiȩ eumenes asiȩ masinissa numediȩ.
fuert᷑. ꝑ seũ ⁊ macedonas secuti sũt thraceꝰ.
cũ rege coti. ⁊ uniu̾si cũ rege getio illirii.
ltaq adueniente crasso c̃suli ꝑseus occurrit.¬
Cõmissoq pͣlio. miserabilit᷑ uicti fugere ro¬
mani. Sequenti pugna pȩne pari dade par¬
tis utͥusq in hibnia disscessũ ẽ. Deinde ꝑseꝰ
ꝓfligato multis pͣliis exercitu romano in il¬
liricũ transgressus. sulcamũ oppidũ defensũ
p̃sidiis romanis pugnando cȩpit. Ubi mag
occidit. partim sub corona uendidit. parti
secũ in macedoniã duxit. Postea cũ eo luciꝰ¬

Expanded text:
gitibus uicta tandem et conminuta destituit atque eadem rursus fragmentis inpedientibus superducta cisis uisceribus euaserunt. P. Licinio Crasso C. Cassio Longino consulibus Macedonicum bellum gestum est, merito inter maxima bella referendum. nam in auxilio Romanorum tota primum Italia, deinde Ptolomaeus rex Aegypti et Ariarathes Cappadociae, Eumenes Asiae, Masinissa Numidiae fuerunt. Perseum et Macedonas secuti sunt Thraces cum rege Cotye et uniuersi cum rege Gentio lllyrii. itaque aduenionti Crasso consuli commissoque praelio, miserabiliter victi fugere Romani. Sequenti pugna pene pari clade partis utriusque in hiberna discessum est. Deinde Perseus profligato multis praeliis exercitu Romano in Illyricum transgressus, Sulcanum oppidum defensum a praesidiis Romanis pugnando 276 cepit: ubi magnoccidit, partim sub corona vendidit: partim secum in Macedoniam duxit. Postea cum eo L. A
Abbreviated transcription (Latin):
paruipendenda sunt tot bella seruilia. so¬
tialia ciuilia fugitiuoꝵ nulloꝵ utiq fruc¬
tuum. ⁊ magnarũ tam̃ miseriarũ. S coniueo.
ut quẽadmodũ uolt̾ ita fuisse udeat᷑. Un¬
de arbitror esse dictos. Et qͥd his tẽꝑibꝰ beatiꝰ.
qͥbꝰ c̃tinui tͥumphi. celebres uictoriȩ. diuiceꝰ
p̃dȩ. nobiles põpȩ. magni ante currũ regeꝰ.
⁊ longo ordine uichȩ gentes agebant᷑. Quibꝰ
breuiter respondebit᷑. ⁊ ipsos de tẽꝑibꝰ sole¬
re causari. ⁊ nos ꝓhisdẽ tẽꝑibꝰ insticuisse
sermonẽ. quȩ temꝑa ñ uni tantũ urbi attͥ-¬
buta. s orbi uniu̾so c̾stat e̾ẽ cõmunia. ftce
quã feliciter roma iuncit. tã infelicit᷑ qͥcqͥd
extra romã ẽ uincit᷑. Quanti gͥ pendenda ẽ
guita hȩc laboriosȩ fęlicitatis. cui ascͥbit᷑
unus urbis beatitudo. intanta mole infȩ¬
licitatis. ꝑ quã agit᷑ tocius euersio. Aut si

Expanded text:
parui pendenda sunt tot bella seruilia, soparui pendenda sunt tot bella seruilia, socialia, ciuilia, fugitiuorum, nullorum utique fructuum et magnarum tamen miseriarum. sed coniueo, ut quemadmodum uolunt ita fuisse uideatur; unde arbitror esse dicturos: ecquid his temporibus beatius, quibus continui triumphi, celebres uictoriae, diuites praedae, nobiles pompae, magni ante currum reges et longo ordine uictae gentes agebantur ? quibus breuiter respondebitur et ipsos de temporibus solere causari et nos pro isdem temporibus instituisse sermonem, quae tempora non uni tantum urbi adtributa sed Orbi uniuerso constat esse communia. ecce quam feliciter Roma uincit tam infeliciter quidquid extra Romam eat uincitur. quanti igitur pendenda est gutta haec laboriosae felicitatis, cui adscribitur unius urbis beatitudo in tanta mole infelicitatis, per quam agitur totius Orbis euersio? aut si
Abbreviated transcription (Latin):
dã esse censerent. causã ñ ex iniuria laces¬
sentũ karthaginensiũ. s ex in cͣstantia tor¬
pescentiũ romanoꝵ ortã inuenio. Qđcũ
ita sit. cur xpͣianis tẽꝑibꝰ imputant hebeta¬
tionẽ ac rubiginẽ suã qua foris crassi. int̾
exȩsi sunt. qͥ porro ante sexcentos fere an¬
nos sicͣ sui prudentes tim̃tesq pͣdixerant.
cotẽ illã magnã splendoris ⁊ acuminis sui.
karthaginẽ ꝑdidert. I taq finẽ uoluminiᷤ
fatiã ne forsitan collid̾ endo uehemtius.
discussa ad tẽpꝰ rubigine. ubi necessarium
acum̃ elicere ñ possũ. suꝑuacuã asꝑitatẽ
inueniam. Quãꝗͣ obuiantẽ asꝑitarẽ nequaꝗͣ
expauescerẽ. si interioris spem acuminis
inuenirem.
deinceps ꝑmoueri posse.
qͦd uictoriȩ romanȩ mul¬
tarũ gentiũ ⁊ ciuitatũ stra¬
ge crebrescunt. Quãꝗͣ si
diligent᷑ intendant. plus
dampni inuenissent acci-¬
disse. quã cõmodi. Neq enĩ

Expanded text:
dam esse censerent: causam non ex iniuria lacesdam esse censerent: causam non ex iniuria lacessentum Carthaginiensium sed ex inconstantia torpescentium Romanorum ortam inuenio. quod cum ita sit, cur Christianis temporibus imputant hebetationem ac robiginem suam, qua foris crassi, intus exesi sunt? qui porro ante sescentos fere annos, sicut sui prudentes timentesque praedixerant, cotem illam magnam splendoris et acuminis sui Carthaginem perdiderunt. Itaque finem uolumini faciam, ne forsitan conlidendo uehementius discussa ad tempus robigine ubi necessarium acumen elicere non possum, superuacuam asperitatem inueniam. quamquam obuiantem asperitatem nequaquam expauescerem, si interioris spem acuminis inuenirem. deinceps permoueri posse, quod uictoriae Romanae multarum gentium et ciuitatum strage crebrescunt. quamquam , si diligenter appendant, plus damni inuenient accidisse quam commodi. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ p̾buit. Diruta ẽ autẽ karthago om̃i
murali lapide in puluerẽ cõminuto. sep¬
tingentesimo post anno quã condita erat.
Multitudo om̃is captiuoꝵ exceptis pauciᷤᷤ
pͥncipibꝰ. uendita ẽ. lta quarto qua ceptũ
fuit anno. bellũ punicũ tͣciũ t̾minatũ ẽ.
S mͥ qu̾alibet studiose querenti. uerntam̃
homini tardioris ingenii. nusꝗͣ om̃ino cau¬
sa tertii belli punici. quã intantũ kartha¬
go accenderit. ut iuste euerti decerneret᷑.
eluxit. Illudq me uł maxime mouet. qd̾
si ita ut in suꝑioribꝰ bellis euidens in assur¬
gentẽ causa ⁊ dolor accendebat: c̃sultatio¬
ne ñ opꝰ erat. At uͦ cũ alii romanoꝵ pp ꝑpetuã¬
tuã romanȩ uirtutis curã. quȩ sibi semꝑ¬
ex suspitione emulȩ urbis impenderet᷑. ne
uigor romanꝰ bellis semꝑ exercitꝰ in langiti¬
dam segnitiẽ securitate atq otio solueret᷑.
in columẽ karthagine̾ statui suo ꝑmitten¬

Expanded text:
ribus suis praebuit. diruta est autem Carthago omni ribus suis praebuit. diruta est autem Carthago omni murali lapide in puluerem conminuto septingentensimo post anno quam condita erat. multitudo omnis captiuorum exceptis paucis principibus uenundata est. ita quarto quam coeptum fuit anno bellum Punicum tertium terminatum est. Sed mihi quamlibet studiose quaerenti uernmtamen homini tardioris ingenii nusquam omnino causa tertii belli Punici, quam in tantum Carthago accenderit, ut iuste euerti decerneretur, eluxit, illudque me uel maxime mouet, quod, si ita ut in superioribus bellis euidens in adsurgentem causa et dolor accendebat, consultatione non opus erat. at uero, cum alii Romanorum propter perpetuam Romae ex suspicione aemulae urbis impenderet, ne vigor Romanus bellis semper exercitus, in languidam segnitiem securitate atque otio solveretur, incolumem Carthaginem statui suo permitten
Abbreviated transcription (Latin):
simo postbellũ punicũ scđm. gneo cornelio¬
lentulo. lutio mũmio c̃sulibꝰ. publiꝰ scipio su¬
ꝑioris anni c̃sul delere karthaginẽ supp̾ma
sorte molitꝰ. cothonẽ ingredit᷑. Ubi dũ sex con¬
tinius diebꝰ noctibꝰq pugnat᷑. ultima kartha¬
ginenses desꝑatio ad deditionẽ traxit. peten¬
tes ut qͦs belli clades reliqͦs fecit. saltẽ seriure
liceat. primũ agm̃ mulierũ satis miserabile.
post uiroꝵ satis deforme magis descendit.
Nam fuisse mulierũ. xͣx u. milia uiroꝵ xxx.
milia memoriȩ traditũ ẽ. Rex hasdrubal se
ultro dedidit. Transfuge qͥ esculapii tem¬
plum occupauerant. uoluntario p̾cipitio
dati igne consũpti st̃. Uxor hasdrubalis se
duosq filios secũ uirili dolore ⁊ furore fe¬
mineo in mediũ iecit incendiũ. eundẽ nc̃
rͣui. cͤtinuis diebꝰ arsit. miserũq spectacu¬
lũ de uarietate c̃ditionis humanę. uicto¬

Expanded text:
simo post bellum Punicum ssimo post bellum Punicum sLentulo, Lucio Mummio consulibus, Scipio superioris anni consul delere Carthaginem suprema sorte molitus, Gothonem ingreditur. Ubi cum sex continuis diebus noctibusque pugnatur, ultima Carthaginenses destes, ut quos belli clades reliquos fecit, saltem seruire liceat. primum agmen mulierum satis miserabile, post uirorum magis deforme descendit. nam fuisse mulierum xxv milia, uirorum xxx milia memoriae traditum est. rex Hasdrubal se ultro dedit. transfugae qui Aesculapii templum occupauerant, uoluntario praecipitio dati igne consumpti sunt, uxor Нasdrubalis se duosque filios secum uirili dolore et furore femineo in medium iecit incendium, eundem nunc mseptem continuis diebus arsit miserumque spectaculum de uarietate condicionis humanae uicto
Abbreviated transcription (Latin):
mari. qͦd mare stagnũ uocant. qͣm obiectu
ꝓtentȩ linguȩ tranqͥllat᷑. Consules gͥ ꝗͣuis ali-¬
quantã muri partẽ quassatã machinis diru¬
issent. tam a karthaginensibꝰ uicti ac repul¬
si sunt. Quos fugientes. scipio repulso intra
muros hoste defendit. Censorinus in urbẽ re¬
diit. Manlius omissa karthagine. ad hasdru¬
balẽ arma conuertit. Scipio masinissa mor¬
tuo. inter masinissȩ filios tres. numidiȩ regnũ
diuisit. Quo circa karthaginẽ reu̾so. manlius
tezagã urbe̾ expugnauit. atq diripuit. Duo¬
decim milia ibi afr̾oꝵ cȩsa ui. milia capta st̃.
llasdrubal pęnoꝵ imꝑator masinissȩ nepos.
subsellioꝵ fragm̃tis incuria a suis ꝓpt̾ suspiti¬
onẽ ꝓditionis occisus ẽ. luuentius p̃tor in ma¬
cedonia adu̾sus pseudo philippũ congressus.
cũ maxima clade tocius romani exercitus in¬
terfectus est.
Inno ab urbe c̃dita. dcͦ .uͣi. idẽ anno qͥnquage¬

Expanded text:
mari, quod mare Stagnum uocant, quoniam obiectu mari, quod mare Stagnum uocant, quoniam obiectu protentae linguae tranquillatur. consules igitur quamuis aliquantam muri partem quassatam machinis diruissent, tamen a Carthaginiensibus uicti ac repulsi sunt : quos fugientes Scipio repulso intra muros hoste defendit. Censorinus in Vrbem rediit. Manlius omissa Carthagine ad Hasdrubalem arma conuertit. Scipio Masinissa mortuo inter Masinissae filios tres Numidiae regnum diuisit. quo circa Carthaginem reuerso Manlius Tezagam urbem expugnauit atque diripuit; duodecim milia ibi Afrorum caesa, sex milia capta sunt. Hasdrubal Poenorum imperator, Masinissae nepos, subselliorum fragmentis in curia a suis propter suspicionem proditionis occisus est. Iuuentius praetor in Macedonia aduersus Pseudophilippum congressus, cum maxima clade totius Romani exercitus interfectus est. Anno ab Vrbe condita DCVI id est anno quinquagen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ marco manlio c̃sulibꝰ. t̾ciũ punicũ ba
exortũ ẽ. Igit᷑ cũ senatꝰ delendã karthras¬
nẽ censiusset ꝓfecti in africã c̃sulesi s
tis iussisq ut arma ⁊ naues traderent ls
moratis tanta ius armoꝵ repente trads
ẽ ut facile tota ex his africa potuisset
decẽ milibꝰ passuũ iussi st̃. dolorẽ ad di¬
tionẽ c̃tulert. aut defensuri ciuitatẽ. aut cũ
ipsa ꝑipsã sepeliendi. Ducesq sibi duos has¬
drubales creauert̃. Arma pͥmũ facere aggreᷤ¬
si. exisferriq inopiã auri argentiq metallis
suppleuert̃. Consules oppugnare karthaginẽ
statuunt. cuiꝰ sitꝰ fuisse huiꝰmodi dicit᷑. Uigin¬
ti duo milia passuũ muro amplexa. tota pȩ¬
ne mari cingebat᷑ absq faucibꝰ quȩ tͥbꝰ milibꝰ
passuũ aꝑiebant᷑. ls locꝰ murũ.xxx. pedes la¬
tũ habuit. saxo quadrato in altitudine cubi
quã duo milia passuũ tenebat. Ex una par¬
te murus cõmunis est urbis ⁊ birsȩ. immnenꝰ

Expanded text:
 Manilio consulibus tertium Punicum bellum exortum est. igitur cum senatus delendam Carthaginem censuisset, profecti in Africam consules ettis iussisque ut arma et naues traderent nec moratis, tanta uis armorum repente tradita est, ut facile tota ex his Africa potuisset decem milibus passuum iussi sunt, dolorem ad desperationem contulerunt aut defensuri cinitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi, ducesque sibi duos Hasdrubales creauerunt. arma primum facere adgressi aeris ferrique inopiam auri argentique metallis suppleuerunt. consules oppugnare Carthaginem statuunt, cuius situs fuisse huiusmodi dicitur: uiginti duo milia paasaum muro amplexa, tota paene mari cingebatur absque faucibus, quae tribus milibus passuum aperiebantur. is locus murum triginta pedes latum habuit saxo quadrato in altitudinem cubiquam duo milia passuum tenebat. ex una parte murus communis erat urbis et Byrsae imminens
Abbreviated transcription (Latin):
lta appius ꝑplexa incertꝰ sorte discessit. Ammo¬
net nos aliqͥd ab obtrectatoribꝰ nr̃is csultam
iste consulere. Querunt᷑ utiq fide xp̾ianoꝵ
sibi sacra int̾dicta. cerimoniasq sublatas. ⁊ ob
hoc ideo maxime. qͦd extis uaticinusq cessan¬
tibꝰ. fut᷑e clades qͥa sciri nequeunt ñ uitantur
Cur gͦ longe ante imꝑiũ cȩsaris natiuitate ꝙ
xp̃i sic̃ ipsoꝵ auctores atrestant᷑. abolita fuera
ꝑoetici oracłi fides: Abolita autẽ ideo. qͥa cm

Expanded text:
ita Appius perplexa incertus sorte discessit. Admoita Appius perplexa incertus sorte discessit. Admonet nos aliquid ab obtrectatoribus nostris consultor iste consulere. queruntur utique fide Christianorum sibi sacra interdicta caerimoniasque sublatas et ob hoc ideo maxime, quod extis uaticiniisque cessantibus futurae clades, quia sciri nequeunt, non uitantur. cur ergo longe ante imperium Caesaris natiuitatemque Christi, sicut ipsorum auctores adtestantur, abolita fuerat Pythici oraculi fides? abolita autem ideo, quia c
Abbreviated transcription (Latin):
tauo cũ .xiͫ. cohortibꝰ dedidisset. om̃s ad põpe¬
ium a libone deducti sunt. Curio exsicilia mafu¬
cã cũ exercitu transgressus eꝰ. Quẽ iubarex c̃timuo
exceptũ. cũ om̃ibꝰ copiis excitauit.⁊ trucidauit
Octauius salonas oppugnare conatꝰ. om̃s pene
copias quas duxit amisit. Cȩlius desciuit a cęsa¬
re ac se miloni exuli iunxit. Cũq ambo seruoꝵ
manu capuam oppugnare molirent᷑ occisi sũt
Bibulus ap̃ corcyram pudore uictꝰ qͦd custodies
eius quã pelago ⁊ oppido pͣtendebat. hostis illi¬
serat. inȩdia sese uigiliisq confecit. Appius clan¬
dius censorinꝰ qui uissu põpeii greciã tuebatur
iam abolit᷑a phitii oraculi fidẽ uoluit experii.
Quippe ab eo adacta uates descendere in spe.¬
cũ. respondisse fert᷑ de bello c̃sulenti. Nichil
adte hoc romane bellũ ꝑtinet. euboȩȩ cela
optinebis. Cȩla autẽ uocant euboicũ sinum

Expanded text:
tavio cum quindecim cohortibus dedisset, omnes ad Pompetavio cum quindecim cohortibus dedisset, omnes ad Pompeium a Libone deducti sunt. Curio ex Sicilia in Africam cum exercitu transgressus est: quem Iuba rex continuo exceptum cum omnibus copiis trucidauit. Octauius Salonas oppugnare conatus, omnes paene copias quas duxit amisit. Caelius desciuit a Caesare ac se Miloni exuli iunxit; cumque ambo seruorum manu Capuam oppugnare molirentur, occisi sunt. Bibulus apud Corcyram pudore uictus, quod custodiae eius, quam pelago et oppido praetendebat, hostis inluserat, inedia sese uigiliisque confecit. Appius Claudius Censorinus, qui iussu Pompei Graeciam tuebatur, iam abolitam Pythici oraculi fidem uoluit experiri: quippe ab eo adacta uates descendere in specum respondisse fertur de bello consulenti : Nihil ad te hoc Romane bellum pertinet, Euboeae coela obtinebis. coela autem uocant Euboicum sinum.
Abbreviated transcription (Latin):
alpes transuectꝰ massiliã uenit. Ad quã oppug¬
nandã cur receptꝰ ñ ess treboniũ cũ tͥbꝰ legio¬
nibꝰ relinquens. ad hispanias contendit qͣs
ro popeiani duces cũ legionibꝰ optinebant.
lbi multis pͣliis petreiũ. afraniũq suꝑatoᷤ.
cõposita pactione dimisit. Inulteriore uͦ
hispania duas legiones a marco uarrone
suscepit. Similit᷑ ⁊ duces eiꝰ hoc ẽ curiocato¬
nẽ sicilia expulit. ualerius cottã sardinia.
tuberonẽ africa uarrus eiecit. Cȩsar mas-¬
siliam rediens obfidione domitã. uita tan¬
tũ ⁊ libertate concessa. oet̾is rebꝰ abrasit. At
uͦ dolabella partiũ cȩsaris in illirico ꝑ octa¬
uium ⁊ libonẽ uictus. copiisq exutus. ad an-¬
toniũ fugit. Basillus ⁊ salustius singulas
legiones quibꝰ p̾erant. similit᷑ ⁊ antonius.
hortensius quoq ab infimo mari cũ classe
concurrens. om̃sq parit᷑ adu̾sus octauiũ et
bibulonẽ ꝓfecti ⁊ utcti sunt. antonius cũ seoe¬

Expanded text:
ansvectus, Massiliam venit, ad quam oppugnandam, cum receptus non esset, Tribonium cum tribus legionibus relinquens, ad Hispanias contendit, quas ro, Pompeiani duces, cum legionibus obtinebant. Ibi multis praeliis Petreium Afraniumque superatos, composita pactione, dimisit. In ulteriore vero Hispania duas legiones a M. Varrone suscepit. Similiter et duces ejus, hoc est, Curio Catonem Sicilia expulit, Valerius Cottam Sardinia, Tuberonem Africa Varus ejecit. Caesar Massiliam rediens, obsidione domitam, vita tantum et libertate concessa, caeteris rebus abrasit. At vero Dolabella partium Caesaris, in Illyrico per Octavium et Libonem victus, copiisque exutus, ad Antonium fugit. Basillus et Sallustius per singulas legiones, quibus praeerant, similiter et Antonius, Hortensius quoque ab infimo mari cum classe concurrens, omnes pariter adversus Octavium et Libonem profecti, 417 et victi sunt. Antonius cum se Oc
Abbreviated transcription (Latin):
fames cͣsecuta ẽ. ut cȩsar lanistaruꝰ fami¬
lias om̃sq pegͥnos. seruoꝵ quoq maximaꝰ
copias exceptis medicis ⁊ p̃ceptoribꝰ. extru¬
di urbe p̃ceꝑit. lta peccante pͥncipe in scm
dĩ. ⁊ correpto ꝑfamẽ ppłi. quantitatẽ of¬
fensionis qualitas ultionis ostendit. De-¬
inde ut uerbis cornelĩ taciti loquar. sine
augusto ianus patefactꝰ. dũ ap̃ extremos
t̾minos t̾rarum nouȩ gentes sȩpe ex usu.
⁊ aliquando cũ dãpno queruntur: usq
ad uespasiani durauit imꝑiũ. huc usq
dũ dñi iħu xp̃i sanguinẽ iudicio dĩ fue¬
rat ordinatus. uictor tͥumphans cũ ues¬¬
pasiano patre ianũ clausit.Igitur ⁊ si
sub extremis cȩsaris tẽꝑibꝰ aꝑtus ẽ ianus.
tam̃ ꝑmulta ex eo tẽꝑa quauis in ꝓcine¬
tuesset exertuus. nulla bella sonuerunt.
sus mundꝰ ageret. cunctasq gentes pax
una uelaret. ⁊ a discipłis sius int̾rogatus
esset. de c̃dusione tempoꝵ subsequentiũ.
inter cȩt̾a sic ait. Audituri
autẽ estis

Expanded text:
fames consecuta est, ut Caesar lanistarum familias, omnesque peregrinos, servorum quoque maximas copias, exceptis medicis et praeceptoribus, trudi Urbe praeceperit. Ita peccante principe in sanctum Dei et correpto per famem populo quantitatem offensionis qualitas ultionis ostendit. deinde, ut uerbis Corneli Taciti loquar, sene Augusto Ianus patefactus, dum apud extremos terrarum terminos nouae gentes saepe ex usu et aliquando cum damno quaeruntur, usque ad Vespasiani durauit imperium. hucusque dum Domini Iesu Christi sanguinem iudicio Dei fuerat ordinatus, uictor triumphans cum Vespasiano patre Ianum clausit. igitur etsi sub extremis Caesaris temporibus apertus est Ianus, tamen per multa ex eo tempora, quamuis in procinctu esset exercitus, nulla bella sonuerunt. rsus mundus ageret cunctasque gentes pax una uelaret et a discipulis suis interrogatus esset de conclusione temporum subsequentium, inter cetera sic ait: audituri autem estis
Abbreviated transcription (Latin):
bella gessit. s ne ꝑ legatos qͥd̃e aliqͣ gra¬
uia. nisi qͦd tantũ aliqͣtis in locis p̃cogni¬
ti cito gentiũ tumores c̃opͥmebant᷑ Sa¬
ne quarto imꝑii eius anno. germanicus
drusi filiꝰ. caligulȩ pat᷑. de germanis ad
qͦs ab augusto sene missus fuerat. tͥum¬
phauit. Ipse autẽ tyberius plurima im¬
ꝑĩ sui parte. cũ magna ⁊ graui mode-¬
stia rei publicȩ p̃fuit. ad eo ut qͥbꝰdam
p̃sidibꝰ augenda ꝓuintiis tͥbuta suaden¬
tibꝰ scͥpserit. boni pastoris esse tondere
pecꝰ ñ deglubere At postꝗͣ passus ẽ dñs

Expanded text:
bella gessit, sed ne per legatos quidem aliqua grauia, nisi quod tantum aliquantis in locis praecogniti cito gentium tumores conprimebantur. sane quarto imperii eius anno Germauicus Drusi filius Caligulae pater de Germanis, ad quos ab Augusto sene missus fuerat, triumphauit. ipse autem Tiberius plurima imperii sui parte cum magna et graui modestia reipublicae praefuit, adeo ut quibusdam praesidibus augenda prouinciis tributa suadentibus scripserit boni pastoris esse tondere pecus, non deglubere. at postquam passus es
Abbreviated transcription (Latin):
eque subu̾sionẽ romanȩ urbis. excitatȩ un¬
diq intulere gentes. quȩ cȩdibꝰ atq incendiis
cunctas ꝓuntias deleuert᷑. Ibi nona tͦbatio
diut᷑nas crassas ac pene tractabiles tenebras
habuit. plus om̃ino ꝑicłi cõminata ꝗͣ fecit.
hic itidẽ nona correctio fuit. cũ aureliano
ꝑsecutionẽ decernenti. diris tͦbinibꝰ t̾ribile
ac tͥste fulm̾ sub ipsiꝰ pedibꝰ ruit. ostendens
qͥd cũ ultio talis exigeret. tantꝰ poss ultor.
nisi ut clemens esset. ⁊ patiens. ꝗͣꝗͣ intra sex
abhinc m̃ses. tres succidui imꝑatores. hoc
ẽ aurelianꝰ. tacitus ⁊ florianus diu̾sis causiꝰ
int̾fecti sint. Ibi postremo decima plaga
quȩ nouissima om̃iũ fuit. int̾fectio filioꝵ
quos pͥmo qͥq genuerant. hic nichilominꝰ
decima.i. nouissima plaga ẽ om̃uui ꝑditio
idoloꝵ. quȩ pͥmitꝰ facta in pͥmis amabãt.
Ibi rex potentiã dĩ sensit. ⁊ ꝓbauit ⁊ timu¬

Expanded text:
aeque in subuersionem Romani orbis excitatae unaeque in subuersionem Romani orbis excitatae undique intulere gentes, quae caedibus atque incendiis cunctas prouincias deleuerunt. ibi nona turbatio diuturnas crassas ac paene tractabiles tenebras habuit, plus omnino periculi comminata quam fecit: hic itidem nona correptio fuit, cum Aureliano persecutionem decernenti diris turbinibus terribile ac triste fulmen sub ipsis pedibus ruit ostendens, quid, cum ultio talis exigeret, tantus possit ultor, nisi et clemens esset et patiens; quamquam intra sex abhinc menses tres succidui imperatores, hoc est Aurelianus Tacitus et Florianus, diuersis causis interfecti sunt. ibi postremo decima plaga, quae et nouissima omnium fuit, interfectio filiorum, quos primos quique genuerant: hic nihilo minus decima id est nouissima poena est omnium perditio idolorum, quae primitus facta in primis amabant. Ibi rex potentiam Dei sensit probauit et timu
Abbreviated transcription (Latin):
intulit uesicas efferuescentes. ulceraq
minantia. Hic eque sexta punitio. quȩ ptꝰ
maximi ꝑsecutionẽ fuit. qui spetialiter
episcopos ⁊ clericos omissa turba ppłari. hoc
est ȩccłiarũ pͥmates trucidari imꝑauerat.
intumescens crebro ira atq inuidia ñ ꝑ
uulgi cȩdem. s ꝑuulnera mortesq pͥnci-¬
pum ac potentiũ exaltata ẽ. Ibi septi
Ibi septi¬
ma plaga numeratur. coacto aere gran¬¬
do ꝑfusaquȩ hominibꝰ ium̃tisq satis ex-¬
cidio fuit. hic similit̾ septima sub gallo
⁊ uolusiano. qͥ ꝑsecutore decio mox int̾¬
fecto successerant. plaga extitit. corrup¬
to aere pestis infusa ẽ. ꝑ omĩa romani reg¬
ni ab oriente in occidentẽ spatia. cũ om̃e
ꝓpemodũ genus hominũ pecudũq neci
dedit. tũ etiã corrupit lacꝰ infuditq pa¬
bula tabo. Ibi octauã egẏpti coni̾tio¬
nem fecere. excitatȩ undiq locustȩ te
nentes. tegentes. terentesq omĩa. hic octauã

Expanded text:
intulit uesicas efferuescentes ulceraque intulit uesicas efferuescentes ulceraque manantia: hic aeque sexta punitio, quae post Maximini persecutionem fuit, qui specialiter episcopos et clericos omissa turba populari, hoc est ecclesiarum primates, trucidari imperauerat, intumescens crebro ira atque inuidia non per uulgi caedem sed per uulnera mortesque principum ac potentium exhalata est. ibi septima plaga numeratur coacto aere grando profusa, quae hominibus iumentis satisque exitio fuit: hic similiter septima sub Gallo et Volusiano, qui persecutori Decio mox interfecto successerant, plaga extitit corrupto aere pestis infusa, quae per omnia Romani regni ab Oriente in Occidentem spatia cum omne propemodum genus hominum et pecudum neci dedit tum etiam Corrupitque lacus, infecit pabula tabo. ibi octauam Aegypti contritionem fecere excitatae undique lucustae, tenentes terentes tegentesque omnia: hic octauam
Abbreviated transcription (Latin):
t̃cia sub traiano plaga iudȩos excitauit. qͥ
cũ antea ubiq disꝑsi ita iã quasi ñ essent
qͥescerent. repentino quoq calore ꝑmoti.
in ipsos intͣ qͦs erant toto orbe seuieru̾t.
absq immanibꝰ multarũ urbiũ ruinis.
quas crebri tͣrȩmotꝰ hisdẽ temꝑibꝰ subrue¬
runt. bi inquarta plaga muscȩ caninȩ
fuert̃. reuera alũnȩ putredinis. u̾miumq
matres. hic itidẽ quarta sub marco anto¬
nio plaga lues. plurimis infusa ꝓuintiis.
italiã quoq cũ urbe roma uniu̾sã. exerci¬
tũq romanũ ꝑ longinqͦs limites ⁊ diu̾sa
hib̾na disꝑsũ morte dissolutũ. putredi¬
ni simul ac u̾mibꝰ dedit.bi qͥnta cor-¬
reptio pecoꝵ ac ium̃toꝵ repentino inte¬
ritu expleta ẽ. hic similit̾ qͥnta ultione
sub seuero ꝑsecutore creberrimis ciuilibꝰ
bellis ꝓpria uiscera ⁊ adium̃ta rei publi-¬
cȩ. hoc ẽ plebes ꝓuintiarũ ⁊ legiones mi-¬
litũ cõminutȩ sunt. Ibi sexta uexatio

Expanded text:
tia sub Traiano plaga Iudaeos excitauit, qui cum antea ubique dispersi ita iam quasi non essent quiescerent, repentino omnes calore permoti, in ipsos, inter quos erant, toto Orbe saeuierunt, absque magnis multarum urbium ruinis, quas crebri terrae motus isdem temporibus subruerunt. ibi in quarta plaga muscae caninae fuerunt, reuera alumnae putredinis uermiumque matres: hic itidem quarta sub Marco Antonino plaga, lues plurimis infusa prouinciis Italiam quoque cum urbe Roma uniuersam exercitumque Romanum, per longinquos limites et diuersa hiberna dispersum. in mortem dissolutum putredini simul ac uermibus dedit. ibi quinta correptio pecorum ac iumentorum repentino interitu expleta est: hic similiter quinta ultione sub Seuero persecutore creberrimis ciuilibus bellis propria uiscera et adiumenta reipublicae, hoc est plebes prouinciarum et legiones militum, comminutae sunt. ibi sexta uexatio
Abbreviated transcription (Latin):
po qui xp̃ianus annis admodũ paucissi¬
mis. ad hoc tantũ c̃stitutus fuisse mͥ uisuᷤꝰ
ẽ ut millesimꝰ romȩ annus xp̃o potiꝰ qũa
idolis dedicaret᷑. a c̃stantino om̃s semꝑ xp̃i¬
ani imꝑatores usq in hodiernũ diẽ creati
sunt. excepto iuliano.quẽ impia ut aiunt
machinantẽ. exitiabilis uita deseruit. Hȩc
est lenta illa paganoꝵ pena. s certa. Hinc
nerati. hinc ridentes gemunt. hinc uiuen¬
tes defitiunt. hinc secreto excrutiant᷑ qͦs¬
nemo ꝑseqͥt᷑ hinc iã paucissimi remanse¬
runt. qui nũꝗͣ aliqͦ ꝑsequente puniti stͣ.
Uerũtam̃ qualis tc̃ ꝑsecutores illos. de quo¬
rũ impunitate ñsolũ głari. s etiã insul-¬
tare conant᷑. finis mansit expediam.
onstantino illustri ingalliis strenuosis¬
sime rẽ publicã ꝓcurante. pͣtoriani mili¬
tes romȩ maxentiũ filiũ herculei. qui pͥ-¬
uatus inlucania morabat᷑ augustũ ñcu-

Expanded text:
po, qui Christianus annis admodum paucissimis ad hoc tantum constitutus fuisse mihi uisus est, ut millesimus Romae annus Christo potius quam idolis dicaretur. a Constantino autem ani imperatores usque in hodiernum diem creati sunt excepto Iuliano, quem impia, ut aiunt, machinantem exitiabilis uita deseruit. haec eet lenta illa paganorum poena sed certa; hinc guntur, hinc ridentes gemunt, hinc uiuentes definemo persequitur; hinc jam paucissimi remanserunt, qui numquam aliquo persequente puniti sunt. Verumtamen qualis tunc persecutores illos, de quorum impunitate non solum gloriari, sed etiam insultare conantur, finis mansit, expediam. Constantino in Galliis strenuissime rempublicam procurante, praetoriani milites Romae Maxentium, filium Herculei, qui privatus in Lucania morabatur, Augustum nu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣẽpla cessert̃. Sane illud ut dixi denunti¬
andũ puto. qͥa sic̃ egẏptiis post has decẽ
plagas dimissos hebreos ꝑseqͥ molientibꝰ.
irruit insiꝑductũ mare ȩt̾na ꝑditio. uta
⁊ nos qͥdẽ libere ꝑ egͥnantes. suꝑuentuia
quandoq ꝑsecutio gentiliũ manet. do¬
in qͦs egyptioꝵ forma transfundit᷑ pni¬
sa ad tẽpꝰ potestate seuientes. grauissi¬
mis qͥde ꝑmissu di xp̃ianos crutiatibꝰ
sequuntur: uerũtam̃ ide om̃s inimici
xp̃i cum rege suo antixp̃o acceptõ stas¬
noignis ȩt̾ni. qͦd magna impediente ca¬
ligine. dũ non uidet᷑ intratur. ꝑ petu¬
am ꝑditionẽ immortalibꝰ arsuri suppli¬
tuis sortientur.

Expanded text:
templa cesserunt. Sane illud, ut dixi, denuntiandum puto, quia sicut Aegyptus post has decem plagas dimissos Hebraeos persequi, molientibus inruit per superductum mare aeterna perditio, ita et nos quidem libere peregrinantes superuentura quandoque persecutio gentilium manet, doin quos Aegyptiorum forma transfunditur, permissa ad tempus potestate saeuientes grauissimis quidem permissu Dei Christianos cruciatibus persequentur; uerumtamen idem omnes inimiciChristi cum rege suo Antichristo, accepto stagno ignis aeterni, quod magna impediente caligine dum non videretur, intratur, perpetuam perditionem immortalibus arsuri suppliciis patientur.
Abbreviated transcription (Latin):
saxis telisq onerant. Cũq iam castra utuͣpent
pacuuĩ pͥmipilaris. ⁊ uolusem tribum. Iilo
cuncti romani portis erupert In cautosꝙ subi¬
to aggressi hostes pͥmũ ꝑturbauert demdes
fugã uersos miserabili strage fuder̃t. Nã ampl¬

Expanded text:
saxis telisque onerant. cumque iam castra inrumperentur, saxis telisque onerant. cumque iam castra inrumperentur, Pacuuii primipilaris et Voluseni tribuni consilio cuncti Romani portis eruperunt incautosque subito adgressi hostes primum perturbauerunt, deinde in fugam uersos miserabili strage fuderunt. nam ampl
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse referunt᷑ cc.l xͣx.ii. milia armatoꝵ lectis¬
sima. his repente silua erumpentibꝰ. exercitus
cȩsaris ꝑturbatꝰ atq infugã actꝰ. plurimis suoꝵ
amissis. tandẽ hortatu ducis restitit. uictoresq
aggressus. usq ad int̾nitionẽ pȩne deleuit.
gitur cȩsar magnis ingallia rebꝰ gestis. cũ
mitaliam ꝓficisci decreuisset galbã cũ legione
duo decima. adueragros sedimosq misit. Nucĩ
hyemandi causa in uico uoragroꝵ cui nom̃ eiat
octodorus c̾sedisset. mediamq oppidi partẽ quȩ
torrente distinguebat᷑ accolis concessisset. quadã
die eosdẽ discessisse ꝑnoctẽ ac ꝓximo insedisse
colli uidet. Quippe illi paucitatẽ uix mediȩ legi¬
onis despectui Habentes ultͦnea sibi pͣdã nullo
cessurã negotio arbitrabant᷑. finitimosq suos
in hanc cedis ac p̃dȩ sotietatẽ uocauerant.
to repente galli descensu montis effusi caltl̃a
imꝑfecta cirtũdantes. raros ꝑ uallũ ꝓpuignatuis

Expanded text:
fuisse referuntur CCLXXII milia armatorum lectissima. his repente silua erumpentibus exercitus Caesaris perturbatus atque in fugam actus, plurimis suorum amissis, tandem hortatu ducis restitit uictoresque adgressus usque ad internecionem paene deleuit. Igitur Caesar magnis in Gallia rebus gestis cum in Italiam proficisci decreuisset, Galbam cum legione duodecima ad Veragros Sedunosque misit. qui cum hiemandi causa in uico Veragrorum, cui nomen erat Octodurus, consedisset mediamque oppidi partem, quae torrente distinguebatur, accolis concessisset, quadam die eosdem discessisse per noctem ac proximo insedisse colli uidet. quippe illi paucitatem uix mediae legionis despectui habentes ultroneam sibi praedam nullo cessuram negotio arbitrabantur finitimosque suos in hanc caedis ac praedae societatem uocauerant. to, repente Galli descensu montis effusi castra inperfecta circumdant, raros per uallum propugnatores
Abbreviated transcription (Latin):
uilioribꝰ oꝑim̃tis ob uerecundia corpoꝵ tegen
da cͣcessis. sub iugũ missũ seruitioq subiectums
longũ agere pompȩ ordine̾ p̃cepert̃. Sexcent
autẽ eqͥtibꝰ romanis in obsidatũ receptis. on̾ats
ignominia. cȩt̾is rebꝰ uacuos. c̃sules remiser̃t. Ql
de exaggeranda huiꝰ fȩdissimi federis macula
u̾bis laborẽ. qͥ tac̾e̾ maluissẽ: Nodie enĩ roman
aut omino ñ essent. aut samno dnꝰante seru¬
rent. si fidẽ fȩderis ꝗͣ sͥ seruari a subiectis uolt
ipsi subiecti samnitibꝰ seruauissent. Posteriom
anno infring̾t romani firmatã cũ samnitibꝰ pr¬
tionẽ. eosq in bellũ cogt. Qđ papirio c̃sule mi¬
stente cõmissũ. magnas strages ut᷑q ppłi dedit
cũ hinc ira recentis infamiȩ. in de gła ꝓximȩ ui¬
toriȩ. pugnantes instimularet. Tandẽ roman
ꝑtinacit᷑ moriendo uicert᷑. nec cȩdi parit᷑ ułe¬
dere destitert. nisi ptꝰꝗͣ uictis samnitibꝰ ⁊ capo

Expanded text:
uilioribus operiuilioribus operiub iugum missum seruitioque subiectum, longum agere pompae ordinem praeceperunt. sesoentis autem equitibus Romanis in obsidatum receptis oneratos ignominia, ceteris rebus uacuos consules remiserunt. Quid de exaggeranda huius foedissimi foederis macula uerbis laborem, qui tacere maluissem? hodie enim Romani aut omnino non essent aut Samnio dominante seruirent, si fidem foederis, quam sibi seruari a subiectis nolunt, ipsi subiecti Samnitibus seruauissent. Posteriore anno infringctionem, eosque in bellum cogunt, quod Papyrio consule insistente commissum, magnas strages utriusque populi dedit. Cumque hinc ira recentis infamiae, inde gloria proximae victoriae pugnantes instimularet, tandem Romani pertinaciter moriendo vicerunt: nec caedi pariter vel caedere destiterunt, nisi postquam victis Samnitibus, et capto
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ. Cuiꝰ bella immo sub cuiꝰ bellis. mun¬
di mala ordine sequentia suspendo paulisꝑ.
nno ab urbe c̃dita. cͥcce¬
xxͦ.uiͦ. caudinas furtulas satis celebres ⁊ famosã.
insignis romanoꝵ fecit infamia. Nã cũ suꝑiore¬
bello xͣx. milia samnitũ fabio magistro eqͥtũ
pugnã c̃serente cecidissent. citũspectiore cu¬
ra samnites ac magis instructo apparatu aput
caudinas furculas c̃seder̾t. Ubi cũ ueturiũ ⁊
postumiũ c̃sules om̃sq copias romanoꝵ angu¬
stis locoꝵ armisq clausissent. pontiꝰ dux eoꝵ
intantũ abusus ẽ uictoriȩ securitate. ut he¬
renniũ patrẽ csulendũ putaret. utrũ occide
clausos. an parceret subiugatis. Itaq ut uiuoꝰ
tantũ dedecori reseruaret elegit. Romanos en
antea sȩpissime unci ⁊ occidi. nuꝗͣ autẽ capi.
uictoria potiti. uniu̾sũ exercitũ romanũ tͦpitͥ
captũ. armis etiã uestim̃tisq nudatũ. tm sinqu

Expanded text:
in regnum. cuius bella immo sub cuius bellis munin regnum. cuius bella immo sub cuius bellis mundi mala ordine seAnno ab Urbe condita CCCXXVI Caudinas furculas satis celebres et famosas, insignis Romanobello uiginti milia Samnitum Fabio magistro equitum pugnam conserente cecidissent, circumspectiore cura Samnites ac magis instructo apparatu apud Caudinas furculas consederunt; ubi oum Veturium et Postumium consules omnesque copias Romanorum angustiis locorum armisque clausissent, Pontius dux eorum in tantum abusus est uictoriae securitate, ut Herennium patrem consulendum putaret, utrum occideret clausos an parceret subiugatis: ut uiuos tamen dedecori reseruaret, elegit. Romanos enim antea saepissime uinci et occidi, numquam autem capi e Samnites nictoria potiti uniuersum exercitum Romanum turpiter captum armis etiam uestimentisque nudatum, tantum singulis
Abbreviated transcription (Latin):
nerũq contenderet. a pausania nobili mace¬
donũ adolescente. in angustiis sine custodibꝰ
circu̾uentus occisus ẽ. Asserant nc̃ multisq hȩc
uocibꝰ efferant. quasi uiroꝵ fortiũ laudes ⁊ fac¬
ta felicia. qͥbꝰ amarissime alioꝵ calamitates in
dulces fabulas cȩdt̃. si tam̃ nũꝗͣ ipsi iniurias
qͥbꝰ aliq̾n uexantur relatu strictiore deplorant.
Siuͦ de ꝓpriis qͣrimoniis tm alios audientes af¬
fici uolt̾. quantũ ipsi ꝑpetiendo sensert pͥus.
ipsi ñ p̃sentibꝰ pͣterita. s gestis gesta cõparent.
⁊ utraq ex auditu uelut alienoꝵ arbitri ui
cidia belloꝵ subiectiones ꝓuintiarũ. cędes ho¬
minũ. opũ rapinas. p̃das peccoꝵ. mortuoꝵ uen¬
ditiones. captiuitates uiuoꝵ. uniꝰ regis fraus.
ferocia ⁊ dñatꝰ agitauit. Sufficerẽt ista ad exẽ¬
plũ miseriarũ. insinuata memoriȩ nr̃ȩ gesta
ꝑ philippũ. etiã si alexander ei nͣ successisset

Expanded text:
nerumque contenderet, a Pausania nobili Macenerumque contenderet, a Pausania nobili Macedonum adulescente in angustiis sine custodibus circumuentus occisus est. Adserant nunc multisque haec uocibus efferant quasi uirorum fortium laudes et facta felicia, quibus amarissimae aliorum calamitates in dulces fabulas cedunt, si tamen numquam. ipsi iniurias, quibus aliquando uexantur, relatu tristiore deplorant. si uero de propriis querimoniis tantum alios audientes adfici uolunt, quantum ipsi perpetiendo senserunt, prius ipsi non praesentibus praeterita sed gestis gesta conparent et utraque ex auditu uelut alienorum arbitri icidia bellorum , subiectiones prouinciarum, caedes hominum, opum rapinas, praedas pecorum, mortuorum uenditiones captiuitatesque uiuorum unius regis fraus ferocia et dominatus agitauit. sufficerent ista ad exemplum miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsi Alexander ei non successisset
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ parmenionẽ. amintã. ⁊ attalũ pͣtermit¬
tendos in ꝑsas legit. Ldũ sup̃scͥptȩ copię de gre¬
cia c̃gregantur. alexandri qͥ erat olimpiadȩ uxo¬
ris suȩ frat᷑. ⁊ post a sabinis in lucania ꝓstratꝰ ẽ.
quẽ epiri regẽ ob mercedẽ stupͥ ineũ ppetrau.
c̃stituerat. nuptias copulando ei filiã suã cle¬
opatrã celebrare decreuit. Qui cũ pͥdie ꝗͣ occi¬
deret᷑ int̾rogatꝰ fuiss quis finis homini magis
esset optandꝰ. respondisse fert᷑. eũ c̾ẽ optimũ qͥ
uiro forti post urtutũ suarũ glorias in pace
regnanti. sine cͣflictatione corꝑis ⁊ dedecore
animi. subitꝰ ⁊ celer inopinato ferro potuisset
accidere. Ed ipsi mox optigit. Nec ab iratis diis.
qͦs parui semꝑ penderat. quoꝵq aras ⁊ tepla
⁊ simulachra subu̾terat. ꝓut ñ qui neglectissi¬
mam ut ipsi uidebat᷑ mortẽ adipisceret᷑ potu¬
it impediri. Nã die nuptiarũ cũ ad ludos mag¬
nificȩ apparatos int̾ duos alexandros filiũ ge¬

Expanded text:
armenionem Amyntam et Attalum praemittendos in Persas legit. et dum suprascriptae copiae de Graecia congregantur, Alexandri — qui erat Olympiadis uxoris suae frater et post a Sabinis in Lucania prostratus est —, quem Epiri regem ob mercedem stupri in eum perpetrati constituerat, nuptias in copulando ei filiam suam Cleopatram celebrare decreuit. qui cum pridie quam cocideretur interrogatus fuisset, quis finis homini magis esset optandus, respondisse fertur, eam esse optimum, qui uiro forti post uirtutum suarum glorias in pace regnanti sine conflictatione corporis et dedecore animi subitus et celer inopinato ferro potuisset accidere: quod ipsi mox obtigit. nec ab iratis dis, quos parui semper penderat quorumque aras templa et simulacra subuerterat, quin electissimam ut ipsi uidebatur mortem adipisceretur, potuit inpediri. nam die nuptiarum cum ad ludos magnifice apparatos inter duos Alexandros filium ge
Abbreviated transcription (Latin):
set. cũ trepidȩ diu̾sarũ ꝓuintiarũ legationeᷤᷤ
int̾ succedentes romanoꝵ duces. ⁊ truculentio¬
rem noticiã mitͥdaten alt̾nis ad utrũq ꝓut
queq sors belli attollebat. ⁊ incertis satisfac¬
tionibꝰ transferebant᷑. augendo ꝑicula quę
romanoꝵ mod̾atissimus ꝑ plurimas partes
orientis finito mitͥdatico bello egerit. pau-¬
cis ꝓferam.
nno ab urbe condita.dcͦ. lxxͦx.uiiiiͦ. mar-

Expanded text:
set; cum trepidae diuersarum proninciarum legationes inter succedentes Romanorum duces et truculentiorem notitia Mithridaten, alternis ad utrumque, prout quemque sors belli attollebat, et incertis satisfactionibus transferebantur angendo pericula quae Romanorum moderatissimus per plurimas partes Orientis finito Mithridatico bello egerit, paucis proferam. Anno ab vrbe condita DCLXXXVIIII M
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ resurrectione dmi. c̃sequentibꝰq uir-¬
tutibꝰ. quȩ uel ꝑ ipsũ palã factȩ fuerãt.
uł ꝑ discipłos ipsius in nomine eiꝰ fieb ãt
⁊ de eo qd̃ certatim crescente plurimoꝵ
fide. ds crederet᷑. T yberiꝰ cũ suffragio mag¬
ni fauoris retulit ad senatũ. ut xp̃c d̾s
haberet᷑. Senatꝰ indignatione motꝰ cur
ñ sibi pꝰ scdm morẽ delatũ ess ut de su-¬
scipiendo cultu pꝰ ipse decerneret. con-¬
secratione̾ xp̃i recusauit. Edictoq cͣstitu

Expanded text:
 resurrectione Christi consequentibusque uirtutibus, quae uel per ipsum palam factae fuerant uel per discipulos ipsius in nomine eius fiebant, et de eo, quod certatim crescente plurimorum fide deus crederetur. Tiberius cum suffragio magni fauoris rettulit ad senatum, ut Christus deus haberetur. senatus indignatione motus, cur non sibi prius secundum morem delatum esset, ut de suscipiendo cultu prius ipse decerneret consecrationem Christi recusauit edictoque constitu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ut iam ñ ipse in parte tͣcii anni s in ipso
pociꝰ tcius annus oriret᷑. Qui annꝰ quantis. quͣa
nouis. quãq inusitatis bonis habundauerit.
satis etiã id me ꝓferente cõꝑtũ haberi arbitꝰr.
Toto trarũ orbe una pax om̃iũ ñ cessatione s
abolitione bellor. clausȩ iani gemini portȩ.
extirpatis belloꝵ raditibꝰ ñ repͣssis. census ille
pͥmus ⁊ maxinꝰ. cũ in hoc unũ cȩsaris nomen
uniu̾sa magnarũ gentiũ creat᷑a creauit. simulq
ꝑcõmunionẽ census uniꝰ sotietatis effecta est.
gitur anno ab urbe c̃dita. dcͣc Piͦ.

Expanded text:
ret, ut jam non ipse in parte tertii anni, sed in ipso potius tertius annus oriretur. Qui etiam annus quantis, quam novis, quamque inusitatis abundaverit, satis, etiam me non proferente, compertum haberi arbitror. Toto terrarum orbe una pax omnium, non cessatione, sed abolitione bellorum, clausae Jani Gemini portextirpatis bellorum radicibus non repressis census ille primus et maximus, cum in hoc unum Caesaris nomen uniuersa magnarum gentium creatura iurauit simulque per communionem census unius societatis effecta est. Igit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑator incensus. magnũ reuera. hoc ẽ ad
nr̃m dolorẽ. magisq miserũ qͦ magis
nouũ. S qͥd hoc ad c̃solationẽ ꝓficit pa¬
torẽ eccłiarũ fuisse punitũ: Ds̃ unꝰ unã
fidẽ tradidit unã ȩccłiã toto orbe dif¬
fudit. hanc aspicit. hanc diligit. hanc
defendit. Quolibet sese qͥsq nomine
tegat. si huic ñsotiat᷑ alienus si hanc
impugnat. inimicꝰ ẽ. Consolent᷑ se genti¬
les in quantũ uolt᷑ iudȩoꝵ hereticoꝵq
supplitiis. tantũ ut unũ dñm esse n⁊ eun-¬
dem ꝑsonarũ acceptorẽ ñ esse. uł ex

Expanded text:
perator incensus. magnum reuera hoc est ad perator incensus. magnum reuera hoc est ad nostrum dolorem magisque miserum quo magis nouum. sed quid hoc ad consolationem proficit patorem ecclesiarum fuisse punitum? unus Deus unam fidem tradidit, unam ecclesiam toto Orbe diffudit: hanc aspicit, hanc diligit, hanc defendit; quolibet se quisquis nomine tegat, si huic non sociatur, alienus, si hanc inpugnat, inimicus est. consolentur se gentiles, in quantum uolunt, Iudaeorum haereticorumque suppliciis, tantum et unum Deum esse et eundem personarum acceptore