comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forcuna. E cũ unũ om̃s peterẽt in ip̃o fluminis uado
dep̃hensus induciomarus occiditur. caputq eiꝰ refert᷑
incastra. Redeuntes eqͥtes. quos possunt consectant᷑
atq int̾ficiũt. Hac re cognita om̃s eburonũ ⁊ ner¬
uiorũ copie. que cõuenerãt. discedũt. pauloq ha¬
buit post id factũ cesar quieciorem galliã.

Expanded text:
fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Indutiomarus interficitur, caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur atque occidunt. Hac re cognita omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quietiorem Galliam.
Abbreviated transcription (Latin):
augebat. Cũ maiore in dies contencione induciomarꝰ
ad castra accederet/ nocte una intromissis eqͥtibus
oĩm finitimarũ ciuitatũ: quos accersendos curau̾at¬
tanta diligencia om̃s suos custodiis intra castra
cõtinuit ut nulla rõne ea res enunciari. aut ad
magnã partẽ dici cõsumit. equites tela coniciunt.
et magna cõcumelia uerboꝵ / nr̃os ad pugnã euocãt.
Nullo a nr̃is dato responso ubi uisum ẽ sb̾ uesꝑũ
dispersi ac dissipati discedunt. Subito labienꝰ dua¬
bus portis õem eqͥtatũ emittit. p̾cepit atq int̾dicit
ꝑterritis hostibus atq infugã coniectis qđ fore sicut
accidit uidebat ununi omnes peterẽt induciomarũ.
neu quis quẽꝗ prius uulueret ꝗͣ illũ int̾fectũ uiđet
qđ mora reliquoꝵ spaciũ nactum illũ effugere no¬
lebat. magna ꝓponit his qui octiderint p̃mia. submi¬
ttit cohortes equitibus sb̃sidio. Comprobat hõis cõsilũ

Expanded text:
augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curatanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut ea res nulla ratione enunciari aut ad magnam partem diei consumit. Equites tela conjiciunt et magna contumelia verborum Romanos ad pugnam evocant. Nullo ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit; praecipit atque interdicit, proterritis hostibus atque in fugam coniectis quod fore, sicut accidit, videbat unum omnes peterent Indutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum interfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia; summittit cohortes equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium
Abbreviated transcription (Latin):
in cõcilio pronũciat accersitũ se asenonibus & carnu¬
tibus aliisq ꝗͣ pluribus gallie ciuitatibus hunc iter
ac pͥus ꝗͣ id faciat castra labieni opplignaturũ. que
fieri uolit precepit. Labienus cũ E loci natura et
manu munitissimis castris se se teneret/ de suo ac
legionis periculo nihil timebat nequã occasionẽ rei
bñgerende dimitteret cogitabat. Itaq acingentorige
atq euis propinqͥs or̃ones induciomari coguita. x¬
quã in concilio habuerat nũcios mitit ad finitimas
ciuitates equitesq undiq euocat. His certum diem
cõueniendi dicit. Interim ꝓpe quotidie cũ oĩ eqͥtatu
induciomarus sub castris eius uagabatur. alias ut
sitũ castrorũ cognosceret alias colloqͣndi aut terri¬
tandi causa equites plerũq om̃s tela intra uallũ
coniciebant. Labienus suos intra municionẽ con¬
tinebat. timorisq opinionẽ: quibuscũq poterat rebꝰ

Expanded text:
in concilio pronunciat, accersitum se a Senonibus et Carnoin concilio pronunciat, accersitum se a Senonibus et Carnotibus aliisque compluribus Galliae civitatibus, hoc iter s, ac priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum; quae fieri velit praecipit. Labienus cum et loci natura et manu munitissimis castrilegionis periculo nihil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque eius propinquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habuerat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub castris eius vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa: equites plerumque omnes tela intra vallum coniciebant. Labienus suos intra munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
les damnatosq tota gallia magnis premiis ad se x¬
alicere cepit : ac tuntam sibi iã his rebus ingallia au¬
ctorẽ cõꝑauerat: ut undiq ad cũ legatos cõcurrerẽt
graciã atq amiciciã publice pͥuatimmq peterẽt.
bi intellexit ultro ad se ueniri alt̾a exparte senones
carnutesq cõscĩa facinoris instigari. Alt̾a neruios
aduatucosq bellũ romanis parare. neq sibi uolun¬
tarioꝵ. copias defore : si exfinibus suis progredi cepi¬
sset armatũ conciliũ incidit. Hoc more gallorũ est
inicium belloꝵ: quo lege cõmuni om̃s puberes et¬
armati cõuenire consuerunt. Qui ex his nouissimus
uenit incõspectu multitudinis cruciatibus õibus af¬
fet tus necatur. In eo cõcilio cingentorigẽ alt̾ius pͥn¬
cipẽ factionis generũ suũ quẽ supͣ demõstrauimus
cesaris secutũ fidẽ ab eo nõ discesisse hostem iudi¬
candũ curat. bonaq eius publicat. His rebus cõfectis

Expanded text:
les dampnatosque, tota Gallia magnis praemiis ad se ales dampnatosque, tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit; ac tantam sibi jam his rebus in Galliam auctoritatem comparaverat, ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam amicitiamque publice privatimque peterent. Ubi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnotesque conscientiam facinoris instigare, altera Nervios Attuaticosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est inicium belli, quod communi lege omnes puberes armati convenire coguntur; qui ex his novissimus venit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus afflictus necatur. In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris fidem secutum ab eo non cessisse, hostem judicandum curat, bona ejus publicat. His rebus confectis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad se senatũ uenire iussisset: dicto audiẽtes nõ fue¬
runt: tm̃ apd̾ homines barbaros ualuit eͣe aliquos
repertos pͥncipes inferendi belli tantãq oĩm uolũ¬
tatum conmutacionẽ attulit ut p̃t̾ hoduos E rhe¬
mos quos p̃cipuo semꝑ honore cesar habuit: alt̾os
gallici belli officiis nulla fere ciuitas fuerit non
suspecta nobis. Idq adeo haud scio mirandum ne
sit. cũ cõpluribus aliis de causis n tã maxime qđ
ei qui. uirtute belli õibus gentibus preferebantur
ferrent. grauissime dolerent. Treueri uero at Indu¬
ciomarus tocius hiemis nullũ tp̃s int̾miserũt. quĩ
trãs rhenũ legatos mitterẽt. ciuitates sollicitarent
petunias pollicerent᷑. in agna parte exercitus nr̃i x
transiret. Cũ se his expertos dicerẽt arioiusti bol¬
temptandã. Hac spe lapsus induciomarus nibilominꝰ
copias cogere/ exertere afinitimis eqͦs parare. exu¬

Expanded text:
ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuead se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos repertos principes inferendi belli tantamque omnibus voluntatum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteros Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis. Idque adeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, ferrent gravissime dolebant. Treveri vero atque Indutiomarus totius hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent, civitates sollicitarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri transiret, cum se temptandam. Hac spe lapsus Induciomarus, nichilominus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exu
Abbreviated transcription (Latin):
de consiliis/ ac motu galloꝵ nunciũ acciperet. In his a
lucio roscio questore: quẽ legioni terae p̃fecerat cer¬
cior factus magnas galloꝵ copias earũ ciuitatum
que armorice appellantur oppugnãdi causa sui con¬
uenisse: neq longis millia passuũ ab hibernis suis
fuisse: sed nũcio allato deuictoria cesaris discessisse.
adeo ut fuge similis discessus uideretur:
At cesar pͥncipibus cuiusq qiuitatis ad se cõuocatis. ali¬
m agnã parcẽ gallie in officio tenuit. tñ senones que
ẽ auitas in pͥmis firma & magne int̾ gallos auctoritatis
Cauarinũ quẽ cesar apud eos regem cõstituerat. Cuiꝰ
frat̾ moristasgus aduentu ingallia cesaris cuiusq ⁊
maiores regnum obtinuerant: int̾ficere publico cõsi¬
lio conati. Cum ille ꝑsensisset ac profugisset usq ad
ad fines. insetuti regno domoq expulerunt. Et mis¬
sis ad cesarem saciffaciendi causa legatis: cũ his oẽm

Expanded text:
de consiliis ac motu Gallorum nuntium acciperet. In his ab de consiliis ac motu Gallorum nuntium acciperet. In his ab Lucio Roscio, quem legioni tertiae decimae praefecerat, certior factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alimagnam partem Galliae in officio tenuit. Tamen Senones, quae est civitas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quem Caesar apud eos regem constituerat, cuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem
Abbreviated transcription (Latin):
diei tesar ꝑuenisset. añ mediã noctem ad portas cas¬
trorũ clamor oriretur. Quo clamore significacio ui¬
torie gratulacioq ab rhemis labieno fieret.
l ec fana ad treueros ꝑlata. Induciomarus qͥ postero
die castra labieni oppugnare decreuerat noctu pro¬
fugit. copiasq om̃s intreueros reducit. Cesar fabiũ
cũ sua legione remittit in hib̾na ipse cũ tribus legio¬
nibus circũ samatobriũ trinis hibernis hiemare cõsti¬
tuit. eo qđ tanti motus gallie extiterat totam hiemẽ.
ip̃e ad exercitũ manere decreuerat. Nã illo ĩ cõmõ
de sabini morte perlato om̃s fere gallie ciuitates de
bello consultabant. nũcios legacionesq ĩ om̃s partos
dimittebant. E quid reliqͥ consilii caperent atq un de
iniciũ belli fieret explorabant. nocturnaq in locisx
desertis concilia habebant. neq ullũ fere tp̃s tocuis
hiemis sine sollicitudine cesaris int̾tessit: qͥn aliqueni

Expanded text:
diei Caesar pervenisset, ante mediam noctem ad portas casdiei Caesar pervenisset, ante mediam noctem ad portas castrorum clamor oreretur, quo clamore significatio victoriae gratulatioque ab Remis Labieno fieret. Hac fama ad Treveros perlata Indutiomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit. Caesar Fabium cum sua legione remittit in hiberna, ipse cum tribus legionibus circum Samarobrivam trinis hibernis hiemare constituit et, quod tanti motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum manere decrevit. Nam illo incommodo de Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nuntios legationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili caperent atque unde initium belli fieret explorabant nocturnaque in locis desertis concilia habebant. Neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit, quin aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
miratur: Legione producta cognosat nõ decunũ
esse quẽq militũ reliquũ sine uulnere ex his õibus
iudicat rebus ꝗͣto cũ ꝑiculo E qͣnea cũ uirtute res
sint ãministrate. Ciceronẽ pro eius merito legiones¬
q collaudat. Centuriones singilatĩ tribunosq militũ
appellat. quorũ egregiã fuisse uirtutẽ testimonio⁊
aiceronis cognouerat. De casu sabiui & cotte certus
ex captiuis cognoscit. Postero die concione habita
rem gestam proponit milites cõsolatur E cõfirmat
qd detrimentũ & culpa ⁊ tem̾itate legati sit acceptũ.
Hoc eqͥore aĩo ferendũ docet qđ bñficio deoꝵ ĩ mor¬
talium E uirtute eoꝵ expiato ĩ cõmodo / neq hos¬
tibus duiturna leticia neq ip̃is longior dolor reliq̃bat᷑.
Interĩ ad labienũ ꝑ remos incredibili celeritate de ui¬
ctoria cesaris fama ꝑfertur ut cũ ab hib̾nis ciceronis
mllia passuũ abesset circit̾.lx. eoq post horã nonã

Expanded text:
miratur; legione producta cognoscit non decimum miratur; legione producta cognoscit non decimum quemque esse reliquum militem sine vulnere: ex his omnibus iudicat rebus, quanto cum periculo et quanta cum virtute res sint administratae. Ciceronem pro eius merito legionemque collaudat; centuriones singillatim tribunosque militum appellat, quorum egregiam fuisse virtutem testimonio Ciceronis cognoverat. De casu Sabini et Cottae certius ex captivis cognoscit. Postero die contione habita rem gestam proponit, milites consolatur et confirmat: quod detrimentum culpa et temeritate legati sit acceptum, hoc aequiore animo ferendum docet, quod beneficio deorum immortalium et virtute eorum expiato incommodo neque hostibus diutina laetatio neque ipsis longior dolor relinquatur. Interim ad Labienum per Remos incredibili celeritate de victoria Caesaris fama perfertur, ut, cum ab hibernis Ciceronis milia passuum abesset circiter LX, eoque post horam nonam
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. E tela intra municionẽ ex õibus ꝑtibus cõici¬
unt: p̃conibusq circũmissis pronũciari iubẽt. seu
quis gallus seu romanus uellit añ horã terciã ad
se transire sine periculo licere. Post id tp̃s nõ fore po¬
testatem. At si nr̃os consumpserũt: ut obstructis in
spẽm portis singłis ordinibus cespitũ qđ ea non
posse introrumpere uidebant᷑. Alii uallum manu
scindere. alii fossas complere ceperunt. Tunc cesar
õĩbus portis eruptione facta equitatuq emisso cełr
hostesit infugam dat. sic uti õino pugnandi causar
resisteret nemo magnũq ex eis numerũ occidit.
atq om̃s armis exuit. Longius proseqͥ ueritus no
luit qđ silue paludesq intercedebant: neq eciam
paruulo detrimẽto illum locũ relinqͥ uolebat. õibus
suis incolumibus copiss eodem die ad ciceronẽ ꝑuenit.
institutas turres testudines municionesq hostiũ ad¬

Expanded text:
dunt et tela intra munitionem ex omnibus partibus conicidunt et tela intra munitionem ex omnibus partibus coniciunt praeconibusque circummissis pronuntiari iubent, seu quis Gallus seu Romanus velit ante horam tertiam ad se transire, sine periculo licere; post id tempus non fore potestatem: ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in speciem portis singulis ordinibus caespitum, quod ea non posse introrumpere videbantur, alii vallum manu scindere, alii fossas complere inciperent. Tum Caesar omnibus portis eruptione facta equitatuque emisso celeriter hostes in fugam dat, sic uti omnino pugnandi causa resisteret nemo, magnumque ex eis numerum occidit atque omnes armis exuit. Longius prosequi veritus, quod silvae paludesque intercedebant neque etiam parvulo detrimento illorum locum relinqui videbat, omnibus suis incolumibus copiis eodem die ad Ciceronem pervenit. Institutas turres, testudines munitionesque hostium ad
Abbreviated transcription (Latin):
remitendũ de celeritate existimabat. Consedit ꝙͣ eqͥs
inpedimentis : tñ angustiis uiarũ ꝗͣ maxime potest
plorat. quo cõmodissime itinere ualles trãsire possit.
Eo die paruulis eqͣstribus p̃liis ad aquã factis utriq
sese loco suo continent. Galli ꝙ ampliores copras q̃
nõdum uenerant ex pectabant. Cesar ẜ si forte timo¬
ris simulatione hostes in suũ locũ elicere posset: ut
citra uallũ pro castris p̾lio contenderet. Si id effic̾e
nõ posset / ut exploratis itineribus minori cũ ꝑiculo
uallem riuũq transiret. Prima luce hostiũ eqͥtatus
in castra recipere iubet. Simul ex om̃ibus partibus
castra altiore uallo muniri. portasq obstrui. atq
his administrãdis rebus ꝗͣ maxĩe cõcursari & cum
simulatione agi timoris iubet. Quibus oĩbus rebus
hostes inuitati copias traducũt. aciemq iniquo loco
cõstituũt. nr̃is eciã de uallo deductis propius acces¬

Expanded text:
remittendum de celeritate existimabat: consedit et quam remittendum de celeritate existimabat: consedit et quam impedimentis, tamen angustiis viarum quam maxime potest plorat quo commodissime itinere vallem transire possit. Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam factis utrique sese suo loco continent: Galli, quod ampliores copias, quae nondum convenerant, exspectabant; Caesar, si forte timoris simulatione hostes in suum locum elicere posset, ut citra vallem pro castris proelio contenderet, si id efficere non posset, ut exploratis itineribus minore cum periculo vallem rivumque transiret. Prima luce hostium equitatus in castra recipere iubet, simul ex omnibus partibus castra altiore vallo muniri portasque obstrui atque in his administrandis rebus quam maxime concursari et cum simulatione agi timoris iubet. Quibus omnibus rebus hostes invitati copias traducunt aciemque iniquo loco constituunt, nostris vero etiam de vallo deductis propius acce
Abbreviated transcription (Latin):
conspiatur. Oempta ad ciceronẽ defertur. Ille ꝑlectã
cit. Tum fumi incendioꝵ procul uidebant᷑. Que res
oẽm dubitacionẽ aduentus legionũ expulit. Galli
re cognita ꝑ exploratores obsidionẽ relinquũt adx
ces arem õibus copiis contendũt. Het erant armatoꝵ
circit̾ millia .lx. Cicero data facultate. gallũ ab eodẽ
uerticionẽ quẽ supͣ demõstrauimꝰ reperit. qͥ łras ad ce¬
sarem deferat. hunc ãmonet iter caute diligenterq
faciat. Perscribit in łris hostes a se discessisse oẽmq
ad eũ multitudinẽ conuertisse. Quibus łris circiter
media nocte cesar allatis. suos facit cerciores eosq
ad dimicandũ aĩo confirmat. Postera die luce pͥma
mouet castra E circit̾ millia passuũ.iiii. progressus
transuallem & riuũ multitudinẽ hostiũ cõspicatur.
Erat magni ꝑiculi res tantulis copiis iniqͦ loco dimicare
Tam̃ qm̃ obsidione lib̾atum ciceronẽ sciebat. quo aĩo

Expanded text:
conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam cit. Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit. Galli re cognita per exploratores obsidionem relinquunt, ad Caesarem omnibus copiis contendunt. Hae erant armata circiter milia LX. Cicero data facultate Gallum ab eodem Verticone, quem supra demonstravimus, repetit, qui litteras ad Caesarem deferat; hunc admonet, iter caute diligenterque faciat: perscribit in litteris hostes ab se discessisse omnemque ad eum multitudinem convertisse. Quibus litteris circiter media nocte Caesar adlatis suos facit certiores eosque ad dimicandum animo confirmat. Postero die luce prima movet castra et circiter milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostium conspicatur. Erat magni periculi res tantulis copiis iniquo loco dimicare; tum, quoniam obsidione liberatum Ciceronem sciebat, aequo animo
Abbreviated transcription (Latin):
copias treueroꝵ tria millia passuũ longei absus
castris cõsedisse. Cesar consilio eiꝰ probato. et si
opinione trium legionũ deiectus ad duas redierat
tñ unũ om̃is cõis salutis auxiliũ ĩceleritate pone¬
bat. Uenit manis itineribus in neruiorũ fines. ibi
ex captiuis cognosat que apud ciceronẽ gorant᷑. qͣnto¬
q in pericło res sit. Tum cuidã ex eqͥtibus gallis ma¬
ꝑnis p̃miis ꝑsuadet ut ad cioeronem. epłam deferat
Hanc gretis conscripeã łris mittit. ne inc̾cepta epła
nr̃a ab hostibus consilia cognoscant᷑. Si adire non
possit. monet ut tragula cũ epła ad mentũ deligata
inera municionẽ castroꝵ abiciat. En lris scribit secũ
legionibus profecturũ cełr affore. hortatur ut pͥstinã
uirtutẽ retineat. Gallus periculũ ueritus ut erat p̃ce¬
ptũ tragulã mietit. Hec casu ad turrim ad hesit / neq
a nr̃is biduo aĩaduersa. tercio die a quodã milite

Expanded text:
copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis castris consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines. Ibi ex captivis cognoscit, quae apud Ciceronem gerantur, quantoque in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat. Hanc Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit, monet ut tragulam cum epistola ad amentum deligata intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum legionibus profectum celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit. Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio die a quodam milite
Abbreviated transcription (Latin):
pectandam. Equites circitꝰ quadringentos ex płxi¬
mis hibernis cogit. hora circit̾ tercia ab ante curso¬
ribus de crassi aduentu cercior factus. eo die millia
passuũ .xx. procedit. Erassum sammarobrine p̃fe¬
cit legionemq ei attribuit. ꝙ ibi impedim̃ta exer¬
citus obsides ciuitatũ łras puplicas. frumẽtum q
om̃e qđ eo hiemis tollerande causa deuexerat relin¬
quobat. fabius ut imperatũ erat nõ ita multũ mo¬
ratus initinere cũ legione occurrit. Labienus inte¬
ritu sabinĩ E cede cohortiũ cognita om̃s ad eum
treuerorũ copie cõuenissent. Ueritus ne ex hib̾uis
fuge similem profectionẽ fecisset ut hostium ĩpetũ
sb̾stinere nõ posset. p̃sertĩ quos recenti uic toria x¬
efferri sciret. Litteras cesari remittit qͣnto cũ ꝑicło
legionem exhibernis educturus e̾et. Rem gestã
in eburonibus ꝑscribit: docet om̃s peditatus eqͥtatꝰq

Expanded text:
spectandam; equites circiter quadringentos ex proxispectandam; equites circiter quadringentos ex proximis hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu certior factus eo die milia passuum XX procedit. Crassum Samarobrivae praeficit legionemque attribuit, quod ibi impedimenta exercitus, obsides civitatum, litteras publicas frumentumque omne quod eo tolerandae hiemis causa devexerat relinquebat. Fabius, ut imperatum erat, non ita multum moratus in itinere cum legione occurrit. Labienus interitu Sabini et caede cohortium cognita, cum omnes ad eum Treverorum copiae venissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium impetum sustinere posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari remittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus perscribit; docet omnes equitatus peditatusque
Abbreviated transcription (Latin):
hensa in cõspectu ur̃oꝵ militũ cũ cruciatu uecabant̃.
Erat unus intus neruius noĩe uirtico loco natus ho¬
nesto qr pͥma obsidione ad ciceronẽ perfugerat. suãq
ei fidem prestiterat. Huius seruio spe lib̾tatis magnisq
ꝑsuadet premiis ut łras ad cesarem deferat. Has ille
iniaculo illigatas effert. E gallus int̾ gallos sine ul¬
la suspicione uersatus ad cesarem ꝑuenit. ab eo de
periculis ciceronis legionisq cognoscit᷑.
ĩbellouacos. ad. M. crassum qͣstorẽ mittit. Cuiꝰ hib̾¬
na aberant ab eo millia passuũ.xxu. Iubet media
noc te legionẽ prosiasc celrq ad se uenire. Exiit cũ
nuncio crassus. Alterũ ad .C. fabiũ legatũ mittit: ut
in atrebatũ fines legionẽ adducat. qua sibi iter faci¬
endum sciebat. Scribit labieno. si rei .p. cõmodo fac̾e
posset cũ legiones ad fines neruioꝵ ueniat. Reliꝙͣ
partẽ exercitus ꝙ paulo aberat longius nõ putat ex¬

Expanded text:
hensa in conspectu nostrorum militum cum cruciatu necabatur. hensa in conspectu nostrorum militum cum cruciatu necabatur. Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus honesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suamque ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat. Has ille in iaculo illigatas effert et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit. Ab eo de periculis Ciceronis legionisque cognoscitur. um in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad Gaium Fabium legatum mittit, ut in Atrebatium fines legionem adducat, qua sibi iter faciendum sciebat. Scribit Labieno, si rei publicae commodo facere posset, cum legione ad fines Nerviorum veniat. Reliquam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non putat ex
Abbreviated transcription (Latin):
peditumq hostes circũsistunt. Sucturrit illi iuimicꝰ¬
uelusenus ꝙ laboranci subuenit. Ad hũc se ꝯfestĩ
apullone om̃is multitudo conuertit. illum ueruto trã¬
sfixum arbitrantur. Uorenus gladio cominus rem gerit.
atq uno int̾fecto reliquos paulũ propellit. Dũ cupi¬
dius instat in locũ deiectus inferiorẽ concidit. huic
rursus crcuimuẽto fert subsidiũ pullo atq ambo in¬
columes compluribus int̾fectis sũma cũ laude se se
intra municiones recipiunt. Sic fortuna ĩ contẽciõe
et certamine utrũq seruant: ut alt̾ alteri inimicus
auxilio salutiq esset. neq diuidicari posset. ut
utri uirtute ante ferendus uideretur. qͣnto erat
in dies grauior atq asꝑior oppugnatio & maxime
ꝙ magna parte militũ confecta uulneribus res ad
paucitatẽ deffensoꝵ peruenerat. tanto crebriores łre
nunciiq ad cesarem mittebantur. quorũ pars depre¬

Expanded text:
peditumque hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illpeditumque hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit. Ad hunc se confestim a Pullone omnis multitudo convertit: illum veruto arbitrantur occisum. Gladio comminus rem gerit Vorenus atque uno interfecto reliquos paulum propellit; dum cupidius instat, in locum deiectus inferiorem concidit. Huic rursus circumvento fert subsidium Pullo, atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt. Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset, neque diiudicari posset, uter utri virtute anteferendus videretur. Quanto erat in dies gravior atque asperior oppugnatio, et maxime quod magna parte militum confecta vulneribus res ad paucitatem defensorum pervenerat, tanto crebriores litterae nuntiique ad Caesarem mittebantur; quorum pars depre
Abbreviated transcription (Latin):
uolusenus. hi perpetuas int̾ se controuersias hebãt.
qͥnã ante ferrctur: õibusq ãnis de locis sũmis simul¬
tatibus cõtendebant. Ex his pullo cũ acerrime ad
municiones pugnaretur. Quid dubitas inqͥt uorrone
aut quem locum tue pro laude uirtutis spectas.
Hic dies de nr̃is controuorsĩs indicabit. Hec cũ dixi¬
sset procedit ex castris. municiones queq parti ho¬
stium cõfertissima est uisa ineam iurumpit. Nec
uorenus quidẽ sese tunt uallo continet. sed õium
urtus extimacionẽ subsequitur. tũ mediocri spacio
relicto. pullo pilum ĩ hostes inmittit: atq unũ ex
multitudine procurrentẽ traicit. Iuo percusso E
ex auimato hunc scutis protegunt: in hostes tela
om̃s coniciunt. neq dant progrediendi facultatem.
transfigitur scutũ pulloni ꝙ uerrutũ inbaltheo ⁊¬
defigitur. Auertit huic casus uaginã. E gladium¬
el educere conãtis ad dextrã moratur manũ. Im¬

Expanded text:
us Vorenus. Hi perpetuas inter se controversias habebant, us Vorenus. Hi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant. Ex his Pullo, cum acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? aut quem locum tuae probandae virtutis exspectas ? Hic dies de nostris controversiis iudicabit." Haec cum dixisset, procedit extra munitiones quaque pars hostium confertissma est visa irrumpit. Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur. Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit; quo percusso et exanimato hunc scutis protegunt, in hostem tela universi coniciunt neque dant regrediendi facultatem. Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur. Avertit hic casus vaginam et gladium educere conanti dextram moratur manum, im
Abbreviated transcription (Latin):
p̃merentur: suaq oĩa impedimenta atq om̃s for¬
tunas cõflagrare intelligerẽt. nõ modo dimigrãdi
causa de uallo decederet nemo. sed ne respic̾et
quidẽ quisꝙͣ. ac tum om̃s acerrime fortissimeqꝙ
pugnarent. Hic dies nr̃is longe grauissimꝰ fuit.
sed tñ hunc habuit euentũ : ut eo die maximus
hostium nus uulneraret᷑ atq int̾ficeretur: ut se
sb̾ ip̃o uallo constiparent. recessumq pͥmis ultimi
non dabant. paulumq int̾missa flamimna. E qͦdã
turri adacta ꝙ̃ contingente uallũ t̾cie cohortis
centuriones. ex eo quo stabant loco om̃s recesserũt.
suosq om̃s remouerunt: nutu uocibusq hostes si in¬
troire uellent uocare ceperũt. qͦrũ ꝓgredi ausus ẽ
nemo. Tunc ex omni parte lapidibus coniettis de¬
turbati turrisq succensa est.
Erant in ea legiono fortissimi uiri centuriones qͥ iã
pͥmis ordinibus appropinqͣrent Titus pullo & Lucꝰ¬

Expanded text:
premerentur suaque omnia impedimenta atque omnes forpremerentur suaque omnia impedimenta atque omnes fortunas conflagrare intellegerent, non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime fortissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc habuit eventum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur, ut se sub ipso vallo constipaverant recessumque primis ultimi non dabant. Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati, turrisque succensa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus appropinquarent, Titus Pullo et Luci
Abbreviated transcription (Latin):
usum. idonea gladiis cespites circum adere manibꝰ
sarculisq terram. ex haurire cogebantur. qua qͥdẽ
ex re hominũ multitudo cognosci potuit. Nã minꝰ
horis tribus decem milliũ pedũ.xu. incircuitu mu¬
nicionẽ ꝑfecerunt. reliqͥsq diebus turres ad altitu¬
dinẽ ualli falces tostudinesq quas idem captiui
docuerant. parare ac facere ceperunt. Soptimo op/¬
pugnacionis die: maximo cohorto uento feruentes
fusilli ex argilla glandes. fundas ẜ feruecta ia¬
cula in casas q̃ more gallico stramentis erãt tecte
iacere ceperunt. Ac cełr ignẽ comp̃henderũt. et x¬
uenti magnitudine in oẽm locũ castroꝵ distule¬
runt. hostes maximo clamore sicuti qͣsi parta
iam atq explorata uictoria: turres testudinesq
aggere &. scalis uallũ ascendere ceꝑunt. At tan¬
ta uirtus militũ: atq ea presencia animi fuit: ut
cũ undiq torrerentur. maxĩaq telorũ multitudĩe

Expanded text:
usum idonea, gladiis caespites circumcidere, manibus usum idonea, gladiis caespites circumcidere, manibus sagulisque terram exhaurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum multitudo cognosci potuit: nam minus horis tribus milium pedum XV in circuitu munitionem perfecerunt reliquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem captivi docuerant, parare ac facere coeperunt. Septimo oppugnationis die maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla glandes fundis et fervefacta iacula in casas, quae more Gallico stramentis erant tectae, iacere coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testudinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tanta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique flamma torrerentur maximaque telorum multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
galliam eẽ in armis. Germanos rhenũ transisse
cesaris reliquoꝵꝙ hiberna oppugnari. Addunt
etiã de sabini morte ambiorigem ostentant fidei
faciende causa errare eos dicunt. si quicꝗͣ ab his
p̃sidii sperent. qui suis rebus diffidãt sese tũ hoc
bernis recusent. Hanc atq inueterascere cõsuetudinẽ
uelint. Licere illis in columibus ꝑ se ex hibernis
discedere. E ad quascumq partes uelint sine metu
proficisa. Citero ad hec unum modo respondit. nõ
esse consuctudinẽ. p.r. acciꝑe ab hoste armato cõdi¬
ctionem. Si ab armis discedere uelint se adiutorẽ
utanturi legatosq ad cesarẽ mittant. sperare se ꝓ
eius iusticia. que pecierint impetr atur os.
Ab hac spe repulsi nerui uallo pedũ. x. E fossa
pedum .xu. hibe̾na cingunt. Hec & suꝑior. ãnor
consuetudine a nr̃is cognouerãt. et quosdam de
exercitu. habebãt captuos ab his docebantur.
Sed nulla ferramentoꝵ copia que eẽt ad hunc

Expanded text:
sse in armis Galliam; Germanos Rhenum transisse; sse in armis Galliam; Germanos Rhenum transisse; Caesaris reliquorumque hiberna oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa. Errare eos dicunt, si quidquam ab his praesidi sperent, qui suis rebus diffidant; sese tamen hoc berna recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per se ex hibernis discedere et quascumque in partes velint sine metu proficisci. Cicero ad haec unum modo respondit: non esse consuetudinem populi Romani accipere ab hoste armato condicionem: si ab armis discedere velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt. Haec et superiorum annorum consuetudine ab nobis cognoverant et, quosdam de exercitu habebant captivos, ab eis docebantur; sed nulla ferramentorum copia quae esset ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
rant. turres ad modũ.Cxx. in citantur. ĩ credibili
celeritate. que deesse uidebant oꝑi perficiuntur.
coactis copiis fossam complent. eadem rõne qua pri¬
die a nr̃is resistitur. hoc idem reliqͥs deinceps fit
diebus. Nulla pars nocturni tp̃is ad laborẽ inter¬
mittitur. nõ egris nõ uulneratis facultas quietis x¬
datur. Quecũq ad proximi diei opugnacionem
opus sunt noctu comꝑantur. Multe p̃uste sudes
magnus muraliũ pilorũ nͣus instituitur. Turres cõ¬
tabulantur. pine loriceq ex cratibus attexuntur.
⁊ pse cicero cũ tenuissima ualitudine eͣet. nec nocturnũ
sibi quidẽ tp̃s ad quietẽ relinq̃bat. ut ultro iilitum
contursu ac uocibus sibi parcere cogeret᷑. Tunc r¬
pͥncps ducesq neruioꝵ : qui aliquem sermonis
aditum causamq amicicie cũ cicerone habebant.
colloqui sese uelle dicunt. facta potestate eadẽq
ambiorix cũ titurio egerat cõmemorãt omẽm .n.¬

Expanded text:
rant, turres admodum CXX excitantur incredibili rant, turres admodum CXX excitantur incredibili celeritate; quae deesse operi videbantur, perficiuntur. astra oppugnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermittitur; non aegris, non vulneratis facultas quietis datur. Quaecumque ad proximi diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus muralium pilorum numerus instituitur; turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur. Ipse Cicero, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt. Facta potestate eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: omnem e
Abbreviated transcription (Latin):
leuacos. plenmoximos. gordinmos: qui om̃s sb̾ eoꝵ
imꝑio sunt: Qꝵ maximas manus possunt. cogãt᷑
et de improiuso ad ciceronis hib̾na aduolant. nõdũ
ad eũ detiturii morte perlata erat. Hinc qͦ accidit
qđ fuit necesse ꝙ nõ nulli milites qui lignaciõis mu¬
nicionisq causa in siluas dissensissent. repẽtino x¬
equitũ aduentu int̾ciꝑentur. His circuniuẽtis magna¬
parte manu eburones. nerui. aduatuci: atq horũ
oĩm socii & clientes legionẽ oppugnare incipũt.x
Nr̃i cełr ad arma concurrũt. uallũ conscendũt p¬
Egre is dies substentatur. qđ oẽm spem hostes in
celeritate ponebant: atq hanc adepti uic toriã im
ꝑpetuũ se fore uictores cõfidebant. Mituntur ad ce¬
sarem cõfostim ab cicerone lre magnis p̃põitis pre¬
miis si pertulissent. obsessis oĩbus uiis missi int̾cipiũt᷑.
noctu ea mat̾ia quã municionis causa cõportaue¬

Expanded text:
Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata. Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessissent, repentino equitum adventu interciperentur. His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Aduatuci atque horum omnium socii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma concurrunt, vallum conscendunt. Aegre is dies sustentatur, quod omnem spem hostes in celeritate ponebant atque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores confidebant. Mittuntur ad Caesarem confestim ab Cicerone litterae magnis propositis praemiis, si pertulissent: obsessis omnibus viis missi intercipiuntur. Noctu ex materia, quam munitionis causa comportave
Abbreviated transcription (Latin):
noctu ad unũ om̃s desperata salute se ip̃i int̾ficũt
Fauci ex p̃lio lapsi incertis itineribus ꝑsiluas ad Titũ
labienũ legatũ in hib̾na ꝑueniunt: atq eũ de rebus
gestis cerciorem facunt.
Sac uic toria elatus ambiorix statim cũ equitatu in
aduatucos: qui erãt eius regni finitimi proficiscitur:
neq noctem neq diem internuint. pedicatũq se se
subsequi iubet. Re demõstrata aduatucisq concita¬
tis postero die in neriuos ꝑuenit. hortatuq sui ne
imperpetuũ lib̾andi atq ulciscendi romanos ꝓ hiis
quas acceꝑint iniurias occasionẽ dimittãt. int̾fectes
esse legatos duos. magnãq partẽ exercitus int̾isse
demonstrat. Nihil ẽẽ negocii subito opp̃ssam legionẽ
que cũ cicerone hiemet. int̾fici. sed ad eam rẽ profi¬
tetur adiutorẽ. facile hac or̃one nerius persuadet.
Itaq cõfestim dimissis nũciis ad centrones. gerũdios

Expanded text:
noctu ad unum omnes desperata salute se ipsi interficiunt. noctu ad unum omnes desperata salute se ipsi interficiunt. Pauci ex proelio lapsi incertis itineribus per silvas ad Titum Labienum legatum in hiberna perveniunt atque eum de rebus gestis certiorem faciunt. Hac victoria sublatus Ambiorix statim cum equitatu in Aduatucos, qui erant eius regno finitimi, proficiscitur; neque noctem neque diem intermittit peditatumque se subsequi iubet. Re demonstrata Aduatucisque concitatis postero die in Nervios pervenit hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscendi Romanos pro eis quas acceperint iniuriis occasionem dimittant: interfectos esse legatos duos magnamque partem exercitus interisse demonstrat; nihil esse negoti subito oppressam legionem quae cum Cicerone hiemet interfici; se ad eam rem profitetur adiutorem. Facile hac oratione Nerviis persuadet. Itaque confestim dimissis nuntiis ad Ceutrones, Grudios,
Abbreviated transcription (Latin):
sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad
armatũ hostem iturũ negat: atq in eo ꝑseuerat. x¬
Sabinus quos in pñcia tribunos militũ circũ se ha¬
bebat. & primorũ ordinũ centuriones se seqͥ iubet.
Et cũ propͥus ad ambiorigẽ accessisse iussus arma x¬
abicere. imperatũ facit. suisq ut idem faciant ĩꝑat.
Ent̾m dũ decõdicionibus int̾se agunt longiorq con¬
sulto sermo ab ambiorige instieuitur. paulatĩ circũuẽtꝰ
intficitur. Tum u̾o suo more uictoriã cõclamãt atq
ululatũ tollunt: impetuq in nr̃os facto ordines per¬
turbant. ibi lucius cotta pugnãs int̾ficitur. cũ magna
parte militũ. reliqui se se in castra recipiũt. unde erãt
egressi. E quibus lucius peccosidiuis aquilifer cum
magna parte multitudine hostiũ premeret᷑. aqͥlã
intra uallũ proiecit. Ip̃e pro castris fortissime pugnãs
occiditur. Illi egre ad noc tẽ oppugnacionẽ substinẽt.

Expanded text:
sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad armatum hostem iturum negat atque in eo perseverat. Sabinus quos in praesentia tribunos militum circum se habebat et primorum ordinum centuriones se sequi iubet et, cum propius Ambiorigem accessisset, iussus arma abicere imperatum facit suisque ut idem faciant imperat. Interim, dum de condicionibus inter se agunt longiorque consulto ab Ambiorige instituitur sermo, paulatim circumventus interficitur. Tum vero suo more victoriam conclamant atque ululatum tollunt impetuque in nostros facto ordines perturbant. Ibi Lucius Cotta pugnans interficitur cum maxima parte militum. Reliqui se in castra recipiunt unde erant egressi; ex quibus Lucius Petrosidius aquilifer, cum magna multitudine hostium premeretur, aquilam intra vallum proiecit; ipse pro castris fortissime pugnans occiditur. Illi aegre ad noctem oppugnationem sustinent;
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma luce. ad horam octauam pugnaret᷑. iihil qđ
ip̃is ẽet̃ indignũ cõmittebant. Tum tito babuleniox
qui suꝑiore anno pͥmũ pilũ duxerat uiro forti E
magne auctoritatis utrumq fenur tragula trahicit᷑
Qlucanius eiusdẽ ordinis fortissime pugnãs cu
cũ uento filio subuenit int̾ficitur. Lucus cotta legatꝰ
om̃s cohortes ordinesq adhortatus in aduersum fũ¬
da uulneratur. His rebus permotus. Q. tituruis cũ
procul ambiorigem suos cohortantẽ cõspexisset. int̾¬
p̃trem suũ.C. pompeiũ ad eum mittit rogatũ ut sibi
militibusq parcat. Ille appellatus respondit. si uellit
secũ colloqui licere sperare / amultitudine impetrari
posse qđ amilitũ salutẽ ꝑtineãt. Ip̃e uero nihil nocitũ
iri inq eam rem se suã fidem interponere. Ille cũ co¬
tta saucio cõmunicat: si uidetur pugna ut excedant
& cũ ambiorige una colloquãtãr.sperare se ab eo de

Expanded text:
prima luce ad horam octavam pugnaretur, nihil quod prima luce ad horam octavam pugnaretur, nihil quod ipsis esset indignum committebant. Tum Tito Balventio, qui superiore anno primum pilum duxerat, viro forti et magnae auctoritatis, utrumque femur tragula traicitur; Quintus Lucanius, eiusdem ordinis, fortissime pugnans, dum circumvento filio subvenit, interficitur; Lucius Cotta legatus omnes cohortes ordinesque adhortans in adversum os funda vulneratur. His rebus permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos cohortantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponere. Ille cum Cotta saucio communicat, si videatur, pugna ut excedant et cum Ambiorige una colloquantur: sperare ab eo de
Abbreviated transcription (Latin):
queq cohors procurrerat ab ea parte magnꝰ nũs
hostium cadebat. Quare aĩaduersa ambiorix
pronũciari iubet ut procul tela coniciant. neu ꝓpiꝰ
acceldant. E quam in partẽ romani impetũ fecerint.
cedant. Leuitate armoꝵ. E quotediana exercitaciõe
nihil ex his noceri posse. rursus se ad signa recipiẽtis
insequantur. Quo p̃cepto ab his diligentissime ob¬
seruato cũ cohors ex orbe excesserat atq impetum
fecerat. hostes uelocissime refugiebant. Interĩ eam
partẽ nudari nece̾e̾ erat. E ab latere aꝑto tela re¬
cipere. Ruisus cũ in eũ locũ unde erant egressi reu̾ti
ceperant. & ab his qui cesserant. & ab his qͥ ꝓximi
steterant circumueniebant᷑. Sin aut̃ locũ tenere x¬
uellent/ nec uirtuti locus relinquebat᷑: neq ab tanta
multitudine cõiecta tela cõferti uitare poterãt. tñ
tot in cõmodis cõflictati multis uulneribus acceptis
resistebant. et magna parte dici cõsumpta: cum a

Expanded text:
quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus numerus quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus numerus hostium cadebat. Qua re animadversa Ambiorix pronuntiari iubet, ut procul tela coniciant neu propius accedant et, quam in partem Romani impetum fecerint, cedant levitate armorum et cotidiana exercitatione nihil eis noceri posse, rursus se ad signa recipientes insequantur. Quo praecepto ab eis diligentissime observato, cum fecerat, hostes velocissime refugiebant. Interim eam partem nudari necesse erat et ab latere aperto tela recipi. Rursus cum in eum locum unde erant egressi reverti coeperant, et ab eis qui cesserant et ab eis qui proximi steterant circumveniebantur; sin autem locum tenere vellent, nec virtuti locus relinquebatur, neque ab tanta multitudine coniecta tela conferti vitare poterant. Tamen tot incommodis conflictati, multis vulneribus acceptis resistebant et magna parte diei consumpta, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
endum ẽẽt prouidere possent. Iusserunt ꝓnũciari
ut impedimenta relinquorẽt: acq mnorbem cõsiste¬
rent. Qđ consilium & si in eiꝰ modi casu rep̃hendẽdũ
nõ est. tñ in cõmode acadit. Nã e nr̃is militibus
spem minuit. S hostes ad pugnãdũ alacͥoros effeat.
q nõ siue sũmo timore ꝙ desꝑacione id factũ iudebat᷑.
lites ab signis discẽderẽti queq̃ quisq eorũ carissiã
habebat ab impedimẽtis petere atq aripere pro¬
peraret. clamore ẜ fletu om̃ia complerent᷑.
At barbaris consiliũ nõ defuit. Nã duces eoꝵ tota
acie pronũciare iusserunt ne quis aloco discederet.
illorum esse p̃dam atq illis seruari. quicũq roma¬
nis reliquissent. Eroinde oĩa inuictoria posita ex¬
istimaret. erant E uirtute E nuo pugnandi pares
Nr̃i tam E si a duce ⁊ a fortuna deserebant᷑. tam̃
õem spem salutis inuirtute ponebant. et quociens

Expanded text:
endum esset, providere possent, iusserunt pronuntiare, endum esset, providere possent, iusserunt pronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem consisterent. Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit: nam et nostris militibus spem minuit et hostes ad pugnam alacriores effecit, quod non sine summo timore et desperatione id factum videbatur.lites ab signis discederent, quae quisque eorum carissima haberet, ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia complerentur. At barbaris consilium non defuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusserunt, ne quis ab loco discederet: illorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romani reliquissent: proinde omnia in victoria posita existimarent. Erant et virtute et studio pugnandi pares; nostri, tametsi ab duce et a fortuna deserebantur, tamen omnem spem salutis in virtute ponebant, et quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
loco amillibus passuũ circit̾ duobus romanoꝵ ad¬
uentum expet tabant. Et cũ se maior pars agminis
in magnam conuallem dimisisset. Ex utraq eiꝰ uallis
parte. subito se ostenderũt. nouissimosq premere.
E pͥmos prohibere ascensu: acq iniquissimo nr̃oꝵ
loco prelium cõmittere ceperant.
Tum demũ titurius: ut qui nihil ante p̃uiderat tre¬
pidare E concursare cohortesq disponere. Hec tñ
ip̃a timide atq ut eũ oĩa deficere uiderent̃: qͥd pleꝵq
his accide cõsueuit. qͥ in ip̃o negocio ꝯsiliũ caꝑe coguntiu:
At coita qui cogitasset uideret᷑ hec posse initinere ac¬
cidere: atq ob eam oausam profectionis auctor nõ
fuisset. Hulla in re comuni saluti deerat. ⁊ in appel¬
tandis cohortandisq militibus imꝑatoris. E. ĩpugna
militis officia p̃stabat. Cũ ꝑꝑ longitudinẽ agminis
nõ faaile om̃ia ꝑ se obire. E quid quoqͦ loco faci¬

Expanded text:
loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adloco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis subito se ostenderunt novissimosque premere et primos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium committere coeperunt. Tum demum Titurius, qui nihil ante providisset, trepidare et concursare cohortesque disponere, haec tamen ipsa timide atque ut eum omnia deficere viderentur; quod plerumque eis accidere consuevit, qui in ipso negotio consilium capere coguntur. At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat. Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco faci