comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitimis se postulare. sed eum prolegitimo esse. qui
cum alii nulli potiores sint: nulli iniuriam facturus
est. neꝙ plane esse illegitimum expatre celibe ac
matre in nupta genitum. hoc si in priuatis semper
ualuit. multo magis debere ualere in regibus quos
sola contentos uxore esse iux postulandum est ⁊ inbel¬
lis aut longniquis regionibus agentes ut uxores habeãt
fieri nõ potest. Neq exclusos a successione fuisse fi¬¬
lios ancillarum lacob. neq eandem causam Salo-¬
moni obstitisse. quo minus ad regnum tolleretur. c̃
tamen nõ mnodo nõ solus qualis federicus : sed ne
primus quidem ex Daniol liberis esset. S alia pluri¬
ma ominibus ex gentibus huius generis exemplas.
Atq quo facilius ponestiusꝙ peruinceret ut est ingenio¬
sa caritas: uidit opere prȩciuĩ fore: natales nepo¬
tis emendam ꝑ suminum pontificem. Neq enim
id difficile factu ⁊ hoc effecto non ausuros etiã siqui

Expanded text:
gitimis se postulare, sed eum pro legitimo esse. Qui, gitimis se postulare, sed eum pro legitimo esse. Qui, cum alii nulli potiores sint, nulli iniuriam facturus est neque plane esse illegitimum ex patre celibe ac matre innupta genitum. Hoc si in privatis semper valuit, multo magis debere valere in regibus, quos sola contentos uxore esse vix postulandum est et in bellis aut longinquis regionibus agentes, ut uxores habeant fieri non potest. Neque exclusos a successione fuisse filios ancillarum Iacob, neque eandem causam Salomoni obstitisse, quominus ad regnum tolleretur, cum tamen non modo non solus qualis Federicus, sed ne primus quidem ex David liberis esset, et alia plurima omnibus ex gentibus huius generis exempla. 23 Atque quo facilius honestiusque pervinceret, ut est ingeniosa caritas, vidit opere pretium fore, natales nepotis emendari per summum pontificem. Neque enim id difficile factu et hoc effecto non ausuros, etiam siquis
Abbreviated transcription (Latin):
sidente latalexfuerat. nequis illegitimus in Riegno
succederet ita nunc se pręsidente per populos pre¬
sentes quibus idem liceat quod superioribus excep-¬
tionem unius obtmere non ui aut imperio aut
auctoritate sed tum miserabili aspectu ut pote col¬
locato ad gremium orbis regis pupillo tum summissa
oratione darent hoc senectuti suę: darent orbitati :
darent preabus ac lacrimis: sinerent se cum hac
lȩtitia diem suum obire ꝙ relinquat nepotem he¬
redem ne exulceretur hoc quoꝗ dolore ex altero
uulnere quo nõ minus afflutetur q̃ ex illo ꝙ filiũ
perdidit. illo enim amisisse filium.: hoc amissuras
esse regnum. darent meritis suis qui siculũ Regnũ
Aragonico adiecisset: darent meritis filii qui sardi¬
nam amissam catalonię nõ parua ex parte resti¬
tiuss et: darent unico duorum regum filio. iuenis
qui mortuus est. senis qui nisi impetrat. cito comes
illi futurus sit. Non enim prȩponi illegitimum le¬

Expanded text:
sidente, lata lex fuerat, nequis illegitimus in regno sidente, lata lex fuerat, nequis illegitimus in regno succederet; ita nunc se presidente, per populos presentes, quibus idem liceat quod superioribus, exceptionem unius optinere, non vi aut imperio aut auctoritate, sed tum miserabili aspectu, utpote collocato ad gremium orbi regis pupillo, tum summissa oratione, darent hoc senectuti sue, darent orbitati, darent precibus ac lacrimis, sinerent se cum hac letitia diem suum obire, quia relinquat nepotem heredem, ne exulceretur hocquoque dolore ex altero vulnere, quo non minus afflictetur quam ex illo quia filium perdidit. 21 Illo enim amisisse filium, hoc amissurum esse regnum; darent meritis suis, qui Siculum regnum Aragonico adiecisset, darent meritis filii, qui Sardiniam amissam Catalonie non parva ex parte restituisset, darent unico duorum regum filio: iuvenis, qui mortuus est, senis, qui nisi impetrat cito comes illi futurus sit. 22 Non enim preponi illegitimum le
Abbreviated transcription (Latin):
mariti obsecrabat ut memores essent defuniti
regis beneficiorum ¶Hunc gracio sum faciebart
singulos pręnsauat: orabat. donis promissis ꝙ imple¬
bat. Itaq apud iudices nõ minus ambitione q̃ di-¬
sceptatione agebatur .¶ Quod Ferdinandus ubi per
suos comperit. legatos ad regem mutit orans ne
ꝑmuteret in iudicio suffragiis potius q̃ legibus agi
Rex illum recte dicere ⁊ ȩqua postulare respondit
seq daturum oꝑam ut res ordie irent: Uerũ
hoc prestare non poterat: quia ipse in primis eo uicio
laborabat si uicium appellandum est s nõ pietas
prounica spe familie sus anniti ut nepos ut nire¬
gno succederet. QQui postq̃ aĩaduertit nibail sibi sper
Fore miudicio namhoc ei iudites confitebantur
iussit illos extrabere tempis mec quicꝗ̃ de iure com¬
petitorum palam facere. donec ipse alia ratione
mentes populorum experiretur : Constituerat enĩ
sicut per consensum populorum Alfonso rege prę¬

Expanded text:
mariti obsecrabat, ut memores essent defuncti mariti obsecrabat, ut memores essent defuncti regis beneficiorum. 17 Hunc gratiosum faciebat, singulos prehensabat, orabat, donis promissisque implebat. Itaque apud iudices non minus ambitione quam disceptatione agebatur. 18 Quod Ferdinandus ubi per suos comperit, legatos ad regem mittit, orans, ne permitteret in iudicio suffragiis potius quam legibus agi. Rex illum recte dicere et equa postulare respondit, seque daturum operam, ut res ordine irent. Verum hoc prestare non poterat, quia ipse in primis eo vitio laborabat, si vitium appellandum est et non pietas, pro unica spe familie sue anniti, ut nepos in regno succederet. 19 Qui, postquam animadvertit nihil sibi spei fore in iudicio, nam hoc ei iudices confitebantur, iussit illos extrahere tempus, nec quippiam de iure competitorum palam facere, donec ipse alia ratione mentes populorum experiretur. 20 Constituerat enim sicut per consensum populorum. Alfonso rege pre
Abbreviated transcription (Latin):
riis machinis potusse eum uel concumbere cũ mu-¬
liere uel puellȩ uurgnutatem demere licer mater
alięꝗ nõ nullę feminȩ uelut ministrę puellȩ adessẽt̃ :¬
licet uiri quoq aliquot auxilio regi essent qui uen¬
tre quasi appensum per fascras alacunan pendentes
quibus tuimor proni uentris cohiberetur. demitteret
eum sensim iugremium puellę ac sustierent. Sed
hec uerecundius forsitan in silentio reponuntur.
Cõmendabat igitur Redericum memoria patris.
studium aui. sed hec omnia uicium natalũ aprid
iudices corrumpebat. Ideu longe fauorabiliores erãt
ludoiitus  comes Urgelli. Illum cõmendabat no =¬
men patris. amiciciaꝗ cum rege aragonum gmu¬
tua hospicia utriusꝗ gentis. Adhge respectus matris
quȩ proximi regis filia inoculis & consuetuame
iurorum mulierumꝙ catalonie adoleuerat Auia¬
quoq regina Tolans quę pręsens modo leuirum
profilia. pro nepote. modo ueteres aĩcos clientesq

Expanded text:
riis machinis potuisse eum vel concumbere cum muriis machinis potuisse eum vel concumbere cum muliere vel puelle virginitatem demere: licet mater alieque nonnulle femine velut ministre puelle adessent, licet viriquoque aliquot auxilio regi essent, qui, ventrem quasi appensum per fascias a lacunari pendentes – quibus tumor proni ventris cohiberetur – demitterent eum sensim in gremium puelle ac sustinerent. Sed hec verecundius forsitan in silentio reponuntur. 15 Commendabat igitur Federicum memoria patris, studium avi, sed hec omnia vitium natalium apud iudices corrumpebat. Ideoque longe favorabiliores erant Ludovicus et comes Urgelli. 16 Illum commendabat nomen patris amiciciaque cum rege Aragonum et mutua hospitia utriusque gentis. Ad hec respectus matris, que proximi regis filia in oculis ac consuetudine virorum mulierumque Catalonie adoleverat aviaquoque regina Iolans, que presens modo levirum pro filia, pro nepote, modo veteres amicos clientesque
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝑiudetis. habetis igitur testificatum iudiciũ meis
si quid forte de me aluid factum sit. priusq̃ res dis¬
ponantur. Uerum magrs q̃ pro ualitudme corpo¬
ris hodie & audiendo g loquendo laboraui ¶Et
hoc quidem grauissimi ac sinc erissimi regia testi¬
moniĩ fuit. quod nõ modo ꝑ urbem barceloriam
incuius suburbano prędio bȩe gesta sunt. sed per
ommes nationes euis proumcias dimanauit: ma¬
gnamꝗ Ferdinando auctoritatem comparauit.
Cȩterum Rex ssibȩe &sentiebat ⁊ dixerat: tamen
ommi diligentia cura. auctoritate gratia. precibus pol¬
licitationibus nepoti suo studebat. Nam delectis iudi¬
abus per omne cognostende causę tempis nilail reli¬
quit qumn ius successionis federici esse declararetur
Reo quo tidil impensius ꝙ assidue magis ac magis
liberos se pignere posse desperatat. Csunt emm qui
dicant nulio pacto nec medicoruĩ arte. nec multifa¬

Expanded text:
non pervidetis. Habetis igitur testificatum iudicium meum, non pervidetis. Habetis igitur testificatum iudicium meum, siquid forte de me aliud factum sit, prius quam res disponantur. Verum magis quam pro valitudine corporis hodie et audiendo et loquendo laboravi.» 13 Et hoc quidem gravissimi ac sincerissimi regis testimonium fuit, quod non modo per urbem Barcelonam, in cuius suburbano predio hec gesta sunt, sed per omnes nationis eius provincias dimanavit magnamque Ferdinando auctoritatem comparavit. Ceterum rex, et si hec et sentiebat et dixerat, tamen omni diligentia, cura, auctoritate, gratia, precibus, pollicitationibus nepoti suo studebat. Nam delectis iudicibus, per omne cognoscende cause tempus nihil reliquit, quin ius successionis Federici esse declararetur et eo quotidie impensius, quia assidue magis ac magis liberos se gignere posse desperabat. 14 Sunt enim qui dicant nullo pacto, nec medicorum arte, nec multifa
Abbreviated transcription (Latin):
ut quis ꝙ maxime coniunitus hiuo erit. ita plurusiũ
iuris in succedendo sibi uendicabit. Quod cum
ita sit: nõ quis proximus sit superioribus regibus
Ioanni Alfonso petro. Ioanni querendum est
sed quis mii cuius regnum est & in cuius alueo
postremus defluit regni riuus. Proxior aũt
mhi nemo est ea quẽ ep eis dem parentibus ge¬
nita est & eius filius preponendus est mila frctris
mei nepoti cęterisꝗ qui me longiore propinqui¬
tate contingunt: Nam quod ddicitur feminas
nõ succedere: id intelligitur quando &inares pro-¬
ximi sunt. Dux aũt Sandię ⁊ comes Urgelli
tot a me gradibus remoti nõ sunt mila proximi
Slolante frus filia ac isabella sorore he lianor
est mihi proximior. Ego illud uobis affirmar̃ pos:¬
sum nullum eorum quem cupitis regem magis
exusu regni fore: q̃ Ferdinandum. Sed uosstudia
partium trabunt. Quid aũt conducibile uoois sit

Expanded text:
ut quisque maxime coniunctus huic erit, ita plurimum ut quisque maxime coniunctus huic erit, ita plurimum iuris in succedendo sibi vendicabit. Quod cum ita sit, non quis proximus sit superioribus regibus Ioanni, Alfonso, Petro, Ioanni querendum est, sed quic mihi, cuius regnum est, et in cuius alveo postremus defluit regni rivus. 11 Proximior autem mihi nemo est ea, que ex eisdem parentibus genita est, et eius filius preponendus est mihi fratris mei nepoti ceterisque qui me longiore propinquitate contingunt. Nam, quod dicitur feminas non succedere, id intelligitur quando et mares proximi sunt; dux autem Gandie et comes Urgelli, tot a me gradibus remoti, non sunt mihi proximi. Et Iolante fratris filia ac Isabella sorore, Helianor est mihi proximior. 12 Ego illud vobis affirmare possum, nullum, eorum quem cupitis, regem magis ex usu regni fore quam Ferdinandum. Sed vos studia partium trahunt. Quid autem conducibile vobis sit
Abbreviated transcription (Latin):
ac yrgelli comes mares illi quidem sunt: sed eos
mñ eadem pono conditione qua feminas. Nemo eni
sic in regno aut ulla in hereditate succedit quod de
progenie sit illius a quo primũ bereditas profecta
est Nam hoc modo adeos deferretur hereditas re¬
gra qui exuetustis priscisꝗ regibus oriundi sunt
Sed non ita est. Uerum sicut intercisa fontis uena
atq alio deriuata totus prioris cursus alueus aq̃
priuatur. ita tota progenies euis qui semel a suc¬
cessione paternifontis exclusus est in perpetiui
exarescit. nec nisi aliquo flexii redeuntem e la¬
tere aquam recipere potest: hoc est dum cursus
itecum inter ruptus est inproximiũ canalem
detiuatur. Ia fit dum rex. aut quicumnq rerum
dominus sine liberis decedit. eius reghium ac bo-¬
na lege natury ad prox imũ quenꝗ dẽfertur
Nam cumres sint ultimi domini nõ aũt superiorum
qui suumi uis in alterum transiniserunt nimirum

Expanded text:
ac Urgelli comes mares illi quidem sunt, sed eos ac Urgelli comes mares illi quidem sunt, sed eos in eadem pono conditione qua feminas. Nemo enim sic in regno aut ulla in hereditate succedit, quia de progenie sit illius, a quo primum hereditas profecta est. Nam hoc modo ad eos deferetur hereditas regni, qui ex vetustis priscisque regibus oriundi sunt. Sed non ita est. Verum sicut, intercisa fontis vena atque alio derivata, totus prioris cursus alveus aqua privatur, ita tota progenies eius, qui semel a successione paterni fontis exclusus est, in perpetuum exarescit, nec nisi aliquo flexu redeuntem e latere aquam recipere potest; hoc est, dum cursus iterum interruptus est, in proximum canalem derivatur. Id fit, dum rex aut quicunque rerum dominus sine liberis decedit, eius regnum ac bona lege nature ad proximum quenque defertur. 10 Nam cum res sint ultimi domini, non autem superiorum, qui suum ius in alterum transmiserunt, nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝙ hi succedent ibanni auo Ille uero Al¬
foniso pro auo. Nam qđ ais deuxore. tantum tibi
respondeo eam nõ modo exnõ regina sed etra
ep non dum uxore genitam esse. Sibyllam enl
quaus ante q̃ regima fuerit ornes semnus Feret
aut̃ hȩc rex me dicentem uel quia ut inquit bernardus
Centellia in hac causa uidex est uel quia loquor ea
quę grata debent esse nostrę regmę cum obalia. tum
uero ob hoc quod ag̃o causam aui siu uel fratris aui.
Hec dicenti U illalico nemo audientiu nee assensus est
nee contradixit. Clum Rex equidem inquit si lo-¬
ois hic iudicandi est: udicarem aliquid interhos ꝓr
causas egistis. Sed quid attinet de his pronunciare:
cum sit aolhue alius competitor. qui uereor ne istos
omnes excludat. Ferdinandus infans castellę natus
eo Elianore mea serore nõ dico natu maiore q̃
hȩo est exsibylla nata sed ex eadem matre qua
ego sum genita. Dux aũt Eiandie & prosocer meus

Expanded text:
magis quia hi succedent Ioanni avo, ille vero Almagis quia hi succedent Ioanni avo, ille vero Alfonso proavo. 7 Nam quod ais de uxore, tantum tibi respondeo, eam non modo ex non regina, sed etiam ex nondum uxore genitam esse. Sibyllam enim qualis antequam regina fuerit omnes scimus. Feret autem hec rex me dicentem, vel quia, ut inquit Bernardus Centellia, in hac causa iudex est, vel quia loquor ea, que grata debent esse nostre regine cum ob alia tum vero ob hoc, quia ago causam avi sui vel fratris avi.» Hec dicenti Villalico, nemo audientium nec assensus est, nec contra dixit. 8 Tum rex: «Equidem», inquit, «si locus hic iudicandi est, iudicarem aliquid inter hos, quorum causas egistis. Sed quid attinet de his pronuntiare? cum sit adhuc alius competitor, qui vereor ne istos omnes excludat: Ferdinandus infans Castelle, natus ex Helianore mea sorore, non dico natu maiore quam hec est ex Sibylla nata, sed ex eadem matre, qua ego sum, genita. 9 Dux autem Gandie et prosocer meus
Abbreviated transcription (Latin):
bet femineus sexus adest uixor comitis filia patris
tui uel patri successura uel fratui. Qus certe titi
coniunctior est q̃ fratris filia. Ita quod sexus adimit :
id ex iuro cui gipsi ius est in successione supplebit᷑.
atq ita ambo coniuges mutuo auxilio innixi uisti¬
ciam omem bereditatis impleo unt ¶Lum ber¬
nardus uillalicus. Rede inquit Bernardus cen¬
tellia locutus esset: si ineodem iure pares non ha-¬
beret atꝗ ut ego sentio superiores. Nam s placet
ad priores patrumredire: certe prior est alfonfus
dux andiȩ ⁊ frater eius prosocer tuus. Rex comes
pratensis. patre petro. auo ioanne rege qui fuit
pro auus trius. patruo alfonso auotuo Ita eodem
te illi contingunt gradu quo tu comite̾ urgellen¬
sem. sed tanto uenerabiliores q̃ ille. g̃to propius
accedunt ad tuos maiores tantoq digniores qui
succedant. q̃to pnox imiores iis regibus̃ sunt. Unde
quasi exfonte regni origo enanauit eo quidem

Expanded text:
bet femineus sexus, adest uxor comitis, filia patris bet femineus sexus, adest uxor comitis, filia patris tui, vel patri successura vel fratri, que certe tibi coniunctior est quam fratris filia. Ita quod sexus adimit, id ex viro, cui et ipsi ius est in successione, supplebitur, atque ita ambo coniuges mutuo auxilio innixi, iusticiam omnem hereditatis implebunt». 5 Tum Bernardus Villalicus: «Recte», inquit, «Bernardus Centellia locutus esset, si in eodem iure pares non haberet atque, ut ego sentio, superiores. Nam si placet ad priores patrum redire, certe prior est Alfonsus dux Gandie et frater eius prosocer tuus rex, comes Pratensis, patre Petro, avo Ioanne rege, qui fuit proavus tuus, patruo Alfonso avo tuo. 6 Ita eodem te illi contingunt gradu, quo tu comitem Urgellensem, sed tanto venerabiliores tibi quam ille, quanto propius accedunt ad tuos maiores tantoque digniores qui succedant, quanto proximiores iis regibus sunt, unde quasi ex fonte regni origo emanavit. Eo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
riq qui intermisso strepitu colloquendi silentium te¬
nuerant. assentiebantur. ¶Tum Dernardus Cẽtelli
Immo uero iustius multo debetur successio Tacobo
comiti Urgellensi. Nam ista femina cum alleget no
puerum plane fatetur adse regnum peruenire
nõ posse: eadem ratione qua nee patris esse potuit
heres cum sola superstes extitisset Quod ergo ius ipsa
non habet. id profecto nec alteri tradere potest. Itaꝗ
exclusis fęminis inter mares est disquirendum quis
regi sit proximus. Is sine contouersia erit comes
Urgellensis cuius pater qui prox ime est mortuus
eodem auo quo tu progenitus est patre Ioanne qui suc¬
cessurus alfonso regi erat. nisi petrus pater trus ma¬
ior natu filius fuisset. Nunes quod tamen deus nõ
sinat deficiente petri sanguine ad fratrem seri frĩs
liberos redeat regnum sicut ad te rediit paternum
regnum fratre olefuncto. Quod siquid momenti ha¬

Expanded text:
rique, qui intermisso strepitu colloquendi silentium terique, qui intermisso strepitu colloquendi silentium tenuerant, assentiebantur. 3 Tum Bernardus Centellia: «Immo vero iustius multo debetur successio Iacobo comiti Urgellensi. Nam ista femina cum alleget nobis puerum, plane fatetur ad se regnum pervenire non posse, eadem ratione, qua nec patris esse potuit heres, cum sola superstes extitisset. Quod ergo ius ipsa non habet, id profecto nec alteri tradere potest. Itaque, exclusis feminis, inter mares est disquirendum quis regi sit proximus. 4 Is sine controversia erit comes Urgellensis, cuius pater, qui proxime est mortuus, eodem avo quo tu, progenitus est, patre Ioanne, qui successurus Alfonso regi erat, nisi Petrus pater tuus maior natu filius fuisset. Nunc, quod tamen Deus non sinat, deficiente Petri sanguine, ad fratrem seu fratris liberos redeat regnum, sicut ad te rediit paternum regnum fratre defuncto. Quod siquid momenti ha
Abbreviated transcription (Latin):
mo haberetur. Utmam inquit Quilielmus moncada
Nex ex te prolemsiue marem siue fęmina primo qua
tempore uideanius quę g uiuenti patri ac dusit iuu¬
cunditati. ⁊ defuncto succedat Cęterum si quod ab sit
aliter deo cordi sit: nõ uideo quin Budouicus puer
in succedendo primas habeat partes. qui nepos sit exfilia
regis Ioannis fratris tiui: hoc est qum ipsa lolans eus
mater regnum quod fuit patris assequatur. Non ue¬
reor enm loqui de iure competitorũ apud te nõ tanq̃
Repem. sed tang̃ dis ceptatorem ac iudicem. ut te ipse
fecisti. Nam quidebent regis esse potus heredes h̃
liberi : At qui filia exliberis est ꝯcum sola fuerit:
locum liberorum implet. Hȩc nisi tu frater extitisses
regnum paternum adipisci debebat Quod siquid se¬
uus impedimento est Ssi nilal hoc impedire uolunt
en filium pro se titi nobisꝙ offert. ex matre catalanis
cui ius suumi hereditarium cedit. Atꝗ dicenti ple¬

Expanded text:
mo haberetur, «Utinam», inquit Guillielmus Moncada, mo haberetur, «Utinam», inquit Guillielmus Moncada, «rex ex te prolem sive marem sive feminam primoquoque tempore videamus, que et viventi patri ac diu sit iocunditati, et defuncto succedat. Ceterum si, quod absit, aliter Deo cordi sit, non video quin Ludovicus puer in succedendo primas habeat partes, qui nepos sit ex filia regis Ioannis fratris tui; hoc est quin ipsa Iolans eius mater regnum quod fuit patris assequatur. 2 Non vereor enim loqui de iure competitorum apud te, non tanquam regem, sed tanquam disceptatorem ac iudicem, ut te ipse fecisti. Nam qui debent regis esse potius heredes quam liberi? Atqui filia ex liberis est et, cum sola fuerit, locum liberorum implet. Hec, nisi tu frater extitisses, regnum paternum adipisci debebat. Quod siquid sexus impedimento est, et si nihil hoc impedire volunt, en filium pro se tibi nobisque offert ex matre Catalanum, cui ius suum hereditarium cedit.» Atque hec dicenti ple
Abbreviated transcription (Latin):
actingant. Idq tu ita presenti constantiq aĩo affir-¬
masti: ut pręsentius atq constantius affirmasse ui-¬
derim neminem. Si quiolem de fortunis omnibus atꝗ
capite uis dimicare: si quis naturali iure uel scrip¬
to demonstret hoc introductum in aragoniam
esse femenam in regnum nõ posse succederͤ : Istã
ego te sponsionẽ facere nõ sinam. militaribus ma
uiris decoram q̃ literatis ne dicam pontifiab
lacet itaꝗ in cõmune referri ad consultos de iure
competitorã quid nam de siucessione reguimei de¬
uinum uis lrumanumq decern̾at Ipse quo du
ꝑ occupationes licebit presidebo nuc cause. Multo
enim pręstat. me uiuo sospiteꝗ ac disceptatore dis¬
ctilitem udiciis ac uerbis q̃ hne uel defimito uel
morbo ȩtateꝗ affecto ui ⁊ armis. ¶hge lo cuto Rger
discessum est Mox cum incubiailũ rexintroissi
multusꝙ de lis rebus abiis qui circũsistebant eum ser¬

Expanded text:
attingant. Idque tu ita presenti constantique animo affirattingant. Idque tu ita presenti constantique animo affirmasti, ut presentius atque constantius affirmasse viderim neminem. Siquidem de fortunis omnibus atque capite vis dimicare, siquis naturali iure vel scripto demonstret hoc introductum in Aragoniam esse, feminam in regnum non posse succedere. 15 Istam ego te sponsionem facere non sinam, militaribus magis viris decoram, quam literatis, ne dicam pontificibus. Placet itaque in commune referri ad consultos de iure competitorum, quid nam de successione regni mei divinum ius humanumque decernat. Ipsequoque, dum per occupationes licebit, presidebo huic cause. Multo enim prestat me vivo sospiteque ac disceptatore discuti litem iudiciis ac verbis, quam me vel defuncto, vel morbo etateque affecto, vi et armis». Hec locuto rege, discessum est. III 1 Mox cum in cubiculum rex introisset multusque de his rebus ab iis qui circumsistebant eum ser
Abbreviated transcription (Latin):
recte gubernandos curare. q̃ uiuentem recte guber¬
nare. Ex quo testificatum̃ relinquam apud om̃s
iudicium merim: ut si domesticus oninheres nõ fue¬
xit. ii ad quos pertinebit stͥquãtur meam defiincti
uel rationem uel auctoritatem. Nequero quod ultimo
loco posiusti ab nuo uestram posculationem: ut permutta
causam desuccessione iam numc quoq agitari Non eni
ita delicato animo ac parum forti sum in obeunda
morte. ut de successore meo disputari etiam tam re¬
center a nuptiis pati equis auribus nequeam. Filius
meus facit. ut hȩc pati passim. & mortem nõ multo
plus timeam causa mea q̃ optem. Nililq est quod
magis uitam meam oblectet q̃ futurę prolis solatia
suie mas siue femina futura est. Nam ut tu uis quoo
facile passus sum te dicere: in paterno regno si mas
filius defecerit. fęmina potest succedere. & quidem
ante pm̃s mares qui regem coniunctissimo gradu nõ

Expanded text:
recte gubernandos curare, quam viventem recte guberrecte gubernandos curare, quam viventem recte gubernare. Ex quo testificatum relinquam apud omnes iudicium meum, ut, si domesticus mihi heres non fuerit, ii ad quos pertinebit sequantur meam defuncti vel rationem vel auctoritatem. 13 Neque vero, quod ultimo loco posuisti, abnuo vestram postulationem, ut permittam causam de successione iam nuncquoque agitari. Non enim ita delicato animo ac parum forti sum in obeunda morte ut de successore meo disputari, etiam tam recenter a nuptiis, pati equis auribus nequeam. 14 Filius meus facit ut hec pati possim et mortem non multo plus timeam causa mea quam optem. Nihilque est quod magis vitam meam oblectet, quam future prolis solatia, sive mas sive femina futura est. Nam ut tu vis, quod facile passus sum te dicere, in paterno regno, si mas filius defecerit, femina potest succedere, et quidem ante omnes mares, qui regem coniunctissimo gradu non
Abbreviated transcription (Latin):
nõ parum miror affinem meum euisq subrequiro
prudentiã: qui sub ipsis pene nuptiarum auspiciis
de successore meo agendum putauit nec de succes¬
sore tantu sed de adoptiuo quasi nec dux issem upo-¬
rem nec uellem ducere. aut exducta liberos quod
omen deus auertat: nõ essem sublaturus. Quodta¬
men si nõ continget. alienusꝗ mihi successurus est
heres: quid mea magis refert : Aut quia prius
antiquiusue debet iuderi. q̃ prospicere regem
proceribus ac populis meis. ex quo iustum impiũ
frmum presidium perpetuam pacem nantĩscani
proceribus inq̃ mers ac populis quorum sanguime
partim in sicilia: partu insardinia recipienta
ego & filius usi sumus. Quorum pleriꝗ aut liberos
aut parentes aut fratres aut alio modo propiquos
desiderant pro domus meę amplitudme amissos
Ueꝗ enm minus regium puto populos suos ⁊pręser¬
i deprincipe optime meritos post obitrim suu

Expanded text:
non parum miror affinem meum eiusque subrequiro non parum miror affinem meum eiusque subrequiro prudentiam, qui sub ipsis pene nuptiarum auspiciis de successore meo agendum putavit, nec de successore tantum, sed etiam de adoptivo, quasi nec duxissem uxorem, nec vellem ducere, aut ex ducta liberos quod omen Deus avertat non essem sublaturus. 11 Quod tamen si non continget alienusque mihi successurus est heres, quid mea magis refert, aut quid prius antiquius ve debet videri, quam prospicere regem proceribus ac populis meis, ex quo iustum imperium, firmum presidium, perpetuam pacem nanciscantur? Proceribus, inquam, meis ac populis, quorum sanguine partim in Sicilia, partim in Sardinia recipienda ego et filius usi sumus. Quorum plerique aut liberos, aut parentes, aut fratres, aut alio modo propinquos desiderant pro domus mee amplitudine amissos. 12 Neque enim minus regium puto populos suos, et presertim de principe optime meritos, post obitum suum
Abbreviated transcription (Latin):
uultis: si ab adita atq administrata regni posses:¬
sione dimitatur ⁊ uelut expellatur: Non eni
de est qui se potiorem uobis putet. nõ de est qui
fieri possit non de est mun spes suscipiendę sobolis
confidoꝗ clementie̾ dei ꝙ sicut afflixit me fa¬
ciens de patre orbum ita uulneri meo medicabit᷑
de orbo faciens patrem ex hac dilectissima mitn
coniuge. assidebat enim ei Regma. Scerte uterꝗ
q̃tum in nobis est enitemur ut parentes simus:
Ad quod uerbum cum ambo surriserunt: tum uero
cęteri arniserunt. Mledici quoꝗ nobis spem faciũt
qui aunt facilius ex homine prouetioris ętatis ac
puella q̃ ex utroꝗ adolescente filios gigni. Et nilnlo¬
minus quod gaudui oculorum huuis meorũꝗgerit
si inhac auiditate atq in hac spe tollendę prolis ui¬
deamus domi uersari alienum puerum quasi no-¬
stri regni. id est. nostrę orbitatis heredem: haud du¬
bie infaustum omen. & acerbum augurium. Inquo

Expanded text:
vultis, si ab adita atque administrata regni possesvultis, si ab adita atque administrata regni possessione dimittatur et velut expellatur? 9 Non enim deest, qui se potiorem vobis putet; non deest, qui fieri possit; non deest mihi spes suscipiende sobolis: confidoque clementie Dei, quia sicut afflixit me, faciens de patre orbum, ita vulneri meo medicabitur, de orbo faciens patrem ex hac dilectissima mihi coniuge assidebat enim ei regina; et certe uterque, quantum in nobis est, enitemur ut parentes simus». 10 Ad quod verbum cum ambo surriserunt, tum vero ceteri arriserunt. «Mediciquoque nobis spem faciunt, qui aiunt facilius ex homine provectioris etatis ac puella, quam ex utroque adolescente filios gigni. Et nihilominus quod gaudium oculorum huius meorumque erit, si in hac aviditate atque in hac spe tollende prolis videamus domi versari alienum puerum, quasi nostri regni, idest nostre orbitatis heredem, haud dubie infaustum omen et acerbum augurium? In quo
Abbreviated transcription (Latin):
cutus successionem si sine liberis decessero ad
uxorem eius fliumue pertinere: Istud uero mihi
non constat Tu quoq uelut indubia re multa uerba
fecisti. I deoꝗ non est ut accipiam puerum ac ma¬
trem eius sicut postulasti: cm Sipse uerbis enange¬
licis respondere possim quod iustum fuerit dabouo¬
bis. Ais ideo miln accersendum ludouicũ ꝓ uerũ:
ut iam nunt in nostra regia & inte populos uelut
futurus nex assuescat percepturus mores. linguã
discrimina personarum. uigenia regionum ne
postea cum rex poscet rudis ad gubernacula regni
accedat. hoc ego multis de causi ne agam addu-¬
cor. primum quia hius modi preiudicio nõ faciã
iniuriam aliis qui uobis insuccessionis iure nõ ce¬
dunt. Si enim uobrs acquiescam: quid aliud q̃ uo-¬
biscum ius hoc facere pronunciem: Demde si¬
quis alius miure succedendi aut sit aut fat aut
nascatur: potior uobis. qui tandem honor istura
prierum consequetur: Quȩm a nobis honoratu

Expanded text:
cutus, successionem, si sine liberis decessero, ad cutus, successionem, si sine liberis decessero, ad uxorem eius filium ve pertinere, istud vero mihi non constat. Tuquoque velut in dubia re multa verba fecisti. Ideoque non est, ut accipiam puerum et matrem eius, sicut postulasti, cum et ipse verbis evangelicis respondere possim: ‘Quod iustum fuerit dabo vobis’. Ais ideo mihi accersendum Ludovicum puerum, ut iam nunc in nostra regia et inter populos velut futurus rex assuescat, percepturus mores, linguam, discrimina personarum, ingenia regionum, ne postea, cum res poscet, rudis ad gubernacula regni accedat. 8 Hoc ego multis de causis ne agam adducor. Primum, quia huiusmodi preiudicio non faciam iniuriam aliis, qui vobis in successionis iure non cedunt. Si enim vobis acquiescam, quid aliud quam vobiscum ius hoc facere pronuntiem? Deinde siquis alius in iure succedendi aut sit, aut fiat, aut nascatur potior vobis, qui tandem honor istum puerum consequetur, quem a nobis honoratum
Abbreviated transcription (Latin):
affmnitatem. Quod aũt secundo loco nuncrandam
mun duxit uictoriam suam qua potitus est aduer¬
sus ladislaum: inhoc quoꝙ fecit amite cum scirg
me nõ mediocrem de sius prosperis uoluptatem esse
capturum. quam ⁊min silli & mibi propriam
perpetiiama opto. Nec minis in eo quod tertium
fiut amorem suum crga nos declarauit: ꝙ quem¬
admodum me uictoria sua gauisurum sperauit :
ita se meam cladem dolere ostendit misso ad
me sapientissimo uiro qui consolaretur. quȩ pro-¬
fecto consolatio talis est: ut quẽuus paternum me¬
rorem mitigare posset qui modo tantus nõ esset
ommi uirtute tum in patrem caritate prędi-¬
tum Sorbum liberis amisi. Utcunq tamen
mis eratio amici grata est &consolatio sapientis
non nihil molestię leuauit precariꝗ habeo cęle¬
stemregem: ut regem amicum hoc uillnus quo epo
saucius confectusq sum non sinat exepeniri .
Nam quod quarto loco posiusti longa oratione egce¬

Expanded text:
affinitatem. 5 Quod autem secunde loco nuntiandam affinitatem. 5 Quod autem secunde loco nuntiandam mihi duxit victoriam suam, qua potitus est adversus Ladislaum, in hocquoque fecit amice, cum sciret me non mediocrem de suis prosperis voluptatem esse capturum, quam et illi et mihi propriam perpetuamque opto. 6 Nec minus in eo, quod tertium fuit, amorem suum erga nos declaravit, quia quemadmodum me victoria sua gavisurum speravit, ita se meam cladem dolere ostendit, misso ad me sapientissimo viro qui consolaretur, que profecto consolatio talis est, ut quemvis paternum merorem mitigare posset, qui modo tantus non esset,  regem et, cum omni virtute, tum in patrem caritate preditum et orbum liberis amisi. Utcunque tamen et miseratio amici grata est et consolatio sapientis nonnihil molestie levavit. Precarique habeo celestem regem, ut regem amicum hoc vulnus, quo ego saucius confectusque sum, non sinat experiri. 7 Nam, quod quarto loco posuisti, longa oratione exe
Abbreviated transcription (Latin):
moria tenet aduerbum. sed sententias aliquas &
prȩcipue capita quę cõmodius ioratione regis
ne bis dicantur a me ponentur: hic cum cerneret
Regem subinde orationi suę ut putabat indormien¬
tem ꝙ oculis cõniuentibus capiteꝗ demisso stertere
intersistebat. Rex contra cogeloscens cur interquie¬
sceret: iubebat eum pergere: non enm se dormire.
ssi clausis oculis sterteret aut si corpus prę mor¬
bo dormirg: nõ tamen dormire animum. Atꝗ
hoc sȩpius facienti inquit. An tuę oromi indormieri
an muigilauerm exmea responsione intelligas
licet. Itaꝗ ubi loquendi finem fecit epistopus ¶umqꝗ
ait capita contraet tua oratio quorum s ingrilis eo¬
demordine respondeo. Primum ꝙ me saluicasti uer¬
bis Ludouici Regis tui miln affinis. agnosto egre¬
giam erga me illius beniuolentiã quod profecto
mutuum fit: nec minus eum mun fateor esse cordi
propter sua in me officia. fidem amorem q̃ propter

Expanded text:
moria tenet ad verbum, sed sententias aliquas et moria tenet ad verbum, sed sententias aliquas et precipue capita, que commodius in oratione regis, ne bis dicantur, a me ponentur. 3 Hic, cum cerneret regem subinde orationi sue, ut putabat, indormientem, quia oculis conniventibus capiteque demisso sterteret, intersistebat. Rex contra, cognoscens cur interquiesceret, iubebat eum pergere, non enim se dormire, etsi clausis oculis sterteret, aut, si corpus pre morbo dormiret, non tamen dormire animum; atque hoc sepius facienti, inquit: «An tue orationi indormierim an invigilaverim, ex mea responsione intelligas licet». 4 Itaque, ubi loquendi finem fecit episcopus: «Quinque», ait, «capita continet tua oratio, quorum singulis eodem ordine respondebo. Primum, quia me salutasti verbis Ludovici regis tui, mihi affinis, agnosco egregiam erga me illius benivolentiam, quod profecto mutuum fit, nec minus eum mihi fateor esse cordi, propter sua in me officia, fidem amorem, quam propter
Abbreviated transcription (Latin):
prȩ eligendam putauit nõ sola formę pręstantia ut
quidam nimis iuuenili aĩo ꝗ quasi amacorio opmnantur:
nec ut simulatum est ꝙ medici magibane ad concep¬
tus idoneam iudicarent. Uix mensis a nuptrarum
die intercesserat. cum legati ab Rege Ludouico ue¬
nerunt. Ludouicum ꝗsi nõ nulli regem fuisse negãt
tamen regem appellabo. quia multi regem affirmãt
cum quibus ꝙ̃ dim illis excusatius at ꝗ humanius est
peccare nescientem abutra parte peccetur. Hi le¬
gati ab Rege franciȩ quoꝗ uenisse dicuntur. quo ma¬
ior legationi adesset auctoritas. Eorum primus fuit
episcopus conseraneñ. qui oronem habuit. illa tem¬
pestate inter suos omnis iuris diuini humaniꝗ con¬
sultissimus idemq eloquentissimus. Nam ita constat
inter eos qui affuerunt. nullum se luterate loquentẽ
eloquentiorem nec ante nec postea audisse: Quam
tamen orationem nemo eorum qui laudant me¬

Expanded text:
preeligendam putavit, non sola forme prestantia, ut preeligendam putavit, non sola forme prestantia, ut quidam nimis iuvenili animo et quasi amatorio opinantur, nec, ut simulatum est, quia medici magis hanc ad conceptus idoneam iudicarent. II 1 Vix mensis a nuptiarum die intercesserat, cum legati ab rege Ludovico venerunt Ludovicum, etsi nonnulli regem fuisse negant, tamen regem appellabo, quia multi fuisse regem affirmant, cum quibus quam cum illis excusatius atque humanius est peccare, nescientem ab utra parte peccetur. Hi legati ab rege Franciequoque venisse dicuntur, quo maior legationi adesset auctoritas. 2 Eorum primus fuit episcopus Conseraneum qui orationem habuit, illa tempestate inter suos omnis iuris divini humanique consultissimus idemque eloquentissimus. Nam ita constat inter eos qui affuerunt, nullum se literate loquentem eloquentiorem nec antea nec postea audisse. Quam tamen orationem, nemo eorum qui laudant me
Abbreviated transcription (Latin):
Federicum iam infantie annos egressum qui ma¬
turior ad successionem q̃ qui postea nascerentur for&
qui siti non alio q̃ filii loco esset Sȩd cum illi pręfer¬
rent filium nepoti. legitimum illegitimo plures
uni. certum inmultis liberis q̃ incertum in uno :
tandem acquieuit. nec pręcepit ut ab aliis uxor
prospiceretur siti: sed ipse perse inter duas adole¬
stentulas quę sub uxore domi creuerant. aliq̃a
hesitauit. ambas forma insignes ⁊summo loco no¬
tas. Ceciliam iacobi comitis Urgellensis socorem
Margaritam neptem Ioannis comitis pratens is
Uam petrus pater mortem obierat seduterat pru¬
dentissimus Rex si cepisset uxorem ceciliam. udit
fore: ut frater illius se uiuo quidem regem agere
uellet ita aĩo iam regnum conceperat  mortuo
aũt ꝑfas perꝗ nefas adse populos contraheret:
Preterea nequid in auum nepotemꝗ machinaretur. his
rationibus uel solis uel summis adductus: Margaritã

Expanded text:
Federicum iam infantie annos egressum, qui maFedericum iam infantie annos egressum, qui maturior ad successionem, quam qui postea nascerentur, foret, qui sibi non alio quam filii loco esset. 5 Sed cum illi preferrent filium nepoti, legitimum illegitimo, plures uni, certum in multis liberis, quam incertum in uno, tandem acquievit, nec precepit ut ab aliis uxor prospiceretur sibi, sed ipse per se inter duas adolescentulas, que sub uxore domi creverant, aliquandiu hesitavit, ambas forma insignes et summo loco natas: Ceciliam, Iacobi comitis Urgellensis sororem, et Margaritam, nepotem Ioannis comitis Pratensis. Nam Petrus pater mortem obierat. 6 Sed ut erat prudentissimus rex, si cepisset uxorem Ceciliam, vidit fore ut frater illius se vivo quidem regem agere vellet, ita animo iam regnum conceperat, mortuo autem, per fas perque nefas ad se populos contraheret, preterea nequid in avum nepotemque machinaretur. His rationibus vel solis, vel summis adductus, Margaritam
Abbreviated transcription (Latin):
audio leticiaq curandum. Sie affecto nunciis
morte filii affertur. Ex quo q̃tus patrem meror
dolorq g̃ta item perturbatio populos peruaserit : siti
quisq natura ⁊ experimento duce subiicere potest
iuntlum tame cogitatio ac sermo erat quis nam Regi
futurus heres destinaretur. ¶At ii qui apud Regem
amplissimi erant. partim illius beniuolentia. partim
ut suę ipsorum potentię consulerent. quo tales apud
filium quales apid patrem forent. ⁊forsitan tutores
relinquerentur. non ita multo post exequias suadẽt
ut primo quoꝗ tempore capiat uxorem. Nam olim
iam Regma decesserat quę fuerat comes lune. Con¬
salendum enim regno consulendum regio generi.
consulendum etiam reliquę ętati quam̃ ũm uxor
liberis ꝙ traduceret iocundiorem Rex aut si
multis rationibus aduersabatur ꝙ senestens. ꝙ inutili
corpore ꝙ egrotus esset tamen ut potissimum obii -¬
aebat non esse opus coniugio cum nepstem habere

Expanded text:
gaudio letitiaque curandum. Sic affecto, nuntius de gaudio letitiaque curandum. Sic affecto, nuntius de morte filii affertur. Ex quo quantus patrem meror dolorque, quanta item perturbatio populos pervaserit, sibi quisque natura et experimento duce subiicere potest. Omnium tamen cogitatio ac sermo erat, quisnam regi futurus heres destinaretur. 4 At ii qui apud regem amplissimi erant, partim illius benivolentia, partim ut sue ipsorum potentie consulerent, quo tales apud filium quales apud patrem forent, et forsitan tutores relinquerentur, non ita multo post exequias suadent ut primoquoque tempore capiat uxorem. Nam olim iam regina decesserat, que fuerat comes Lune: consulendum enim regno, consulendum regio generi, consulendum etiam relique etati, quam cum uxore liberisque traduceret iocundiorem. Rex autem, etsi multis rationibus adversabatur, quia senescens, quia inutili corpore, quia egrotus esset, tamen ut potissimum obiiciebat non esse opus coniugio, cum nepotem haberet
Abbreviated transcription (Latin):
ceptaꝗ complura oppida paucis diebus febri extinguit᷑.
Febri non contracta ex estiuo tempore que monini
Sardinia graue cęlum est quia non dum media estas
erat: non aquarum noxio alitu. quia calaris a sta¬
gnis quę multa sunt mea insula nõ admodum infesta¬
tur. non ex intempene cęlii aut contagione: quia ne¬
mo suorum egrotauit. Quo magis inopinata mors
eius tum sibi tum sociis fuit. eoq̃ luctuosior utrꝗ in
illo aurtutis flore Sȩtatis Pertium enim &trice¬
simum annum agebat. ȩqualis Ferdinando aut
anno maior. infelici quodam omine: siquia omma
sunt: ante patrem factus rex. quasi ante patrem
uicta defrincturus Nec magis nomme suo lugendus
q patris cui unicus erat iam senescenti. neq tam
etate unum nanꝗ ⁊ quinquaginta annos natus
erat. ꝗ̃ habitu corporis obesi nimium ac prepingu
Queterno grauescentis Accedebat his ꝯetati &
corporis incomiodis quartana. malum in primis

Expanded text:
ceptaque complura oppida, paucis diebus febri extinguitur. ceptaque complura oppida, paucis diebus febri extinguitur. Febri non contracta ex estivo tempore, quo in omni Sardinia grave celum est, quia nondum media estas erat; non aquarum noxio alitu, quia Calaris a stagnis, que multa sunt in ea insula, non admodum infestatur; non ex intemperie celi aut contagione, quia nemo suorum egrotavit. Quo magis inopinata mors eius tum sibi tum sociis fuit eoque luctuosior, utique in illo et virtutis flore et etatis. 2 Tertium enim et tricesimum annum agebat, equalis Ferdinando aut anno maior, infelici quodam omine, siquid omina sunt, ante patrem factus rex, quasi ante patrem vita defuncturus. Nec magis nomine suo lugendus quam patris, cui unicus erat, iam senescenti, neque tam etate, unum nanque et quinquaginta annos natus erat, quam habitu corporis, obesi nimium ac prepinguis et veterno gravescentis. 3 Accedebat his et etatis et corporis incommodis quartana, malum in primis
Abbreviated transcription (Latin):
sub nectamus facit: ꝙ multa ut tempore priora sũt:
sic ordme prȩuertenda que hactenus non attigimus :
ne seriem rerum coherentium que eodem in laco
gestę sunt. interrumperemus. duo quoda modo histo¬
riaium corpora confundentes idq sepius si suis
quȩq temporibus acta redderentur. Nimc pactis
illiuis hispanię gestis: ad alterius hispaniȩ narratio¬
nem animum conuertimus. &de granata per
Castellam uelut pedibus in Aragoniam cataloni¬
amq transimus. nouam materiam principiumo
sumptari. non repetito temporis cursu suprahuc
ipsum de quo nunc scriptum est annum. sed an¬
um non eiusdem nominis. Quippe is degito pr¬
xime locuti sumus est post millesimum quadrin¬
gentesimum abortu domini decimus. a quo uero
nunc exordiemur: nonus
historiarum Ferdinandi Regis Ara
DC ANNO MARTINUS SICILIEREX
MARTINI ARAEONIE REGIS FILIU
apud Calarim post ingentem de sardis uictoriam ire-¬

Expanded text:
subnectamus, facit quia multa, ut tempore priora sunt, subnectamus, facit quia multa, ut tempore priora sunt, sic ordine prevertenda que hactenus non attigimus, ne seriem rerum coherentium, que eodem in loco geste sunt, interrumperemus, duo quodammodo historiarum corpora confundentes, idque sepius, si suis queque temporibus acta redderentur. 18 Nunc peractis illius Hispanie gestis, ad alterius Hispanie narrationem animum convertimus et de Granata per Castellam velut pedibus in Aragoniam Cataloniamque transimus, novam materiam principiumque sumpturi, non repetito temporis cursu supra hunc ipsum, de quo nunc scriptum est, annum, sed annum non eiusdem nominis. Quippe is, de quo proxime locuti sumus, est post millesimum quadringentesimum ab ortu domini decimus, a quo vero nunc exordiemur, nonus. historiarum regis Ferdinandi. LIBER c anno Martinus Sicilie rex, Martini Aragonie regis filius, apud Calarim, post ingentem de Sardis victoriam re
Abbreviated transcription (Latin):
Qua re si tui uisesse similis: caue cõmutas ut ullum
tempus interponas. quin regnum quoo et successio¬
ne e quod in Rege primum̃ duto uirtute tuum
est: ad iniustis heredibus ac regnare indignis eri-¬
pias. &tibi q̃tum humana ratio ualet asseras. Ao
quod iures meas gtulȩcunꝗ sunt meamoꝑami se¬
dulitatem. studium. industriam. officium polliceo
ac defero. Deniq nimꝙ̃ te abisto proposito dumde iuir
aliis maiorẽ ĩ modum laudantibus e se ad similia
prȩstanda singulis pollicentibus. magis confirmatus ter¬
dinandus. discessum indiem tercium edicit. Quo
die cum iam milites presidio urbis imposuisset: una
cum armorum cibariorum copia plenus gaudii
ob uuttoriam ac spei obfuturum regnum ex Anti¬
chera recessit. tertiisq castris cum parte copiarum
hispalim domumꝗ peruenit cum quibus copiis pro¬
pius Aragoniam iret: ceteras insuadomicilia re¬
dire uissit Que aũt postac consecuta sunt ne

Expanded text:
Quare si tui vis esse similis, cave committas ut ullum Quare si tui vis esse similis, cave committas ut ullum tempus interponas, quin regnum, quod et successione et, quod in rege primum duco, virtute tuum est, ab iniustis heredibus ac regnare indignis, eripias et tibi, quantum humana ratio valet, asseras. Ad quod vires meas quantulecunque sunt, meam operam, sedulitatem, studium, industriam, officium polliceor ac defero. Denique nunquam te ab isto proposito, dum de iure aliis maiorem in modum laudantibus et se ad similia prestanda singulis pollicentibus, magis confirmatus Ferdinandus discessum in diem tertium edicit. Quo die, cum iam milites presidio urbis imposuisset, una cum armorum cibariorumque copia, plenus gaudii ob victoriam ac spei ob futurum regnum, ex Antichera recessit tertiisque castris cum parte copiarum Hispalim domumque pervenit, cum quibus copiis propius Aragoniam iret, ceteras in sua domicilia redire iussit. 17 Que autem posthac consecuta sunt ne
Abbreviated transcription (Latin):
fide s beniuolentia tibi consilum daturus ferim. Age
igitur deo bene iuuante: Regnum quod ut ego ꝗdem
sentio tuum est capesse. castellanum multis adte de¬
ferentibus. quia tuum nõ putasti. capessere ueritus es:
Nam ut nulla q̃ta us occasione ad preripiendum alte¬
rius regnum debemus allici: ita nullo labore. nulloq
periculo abstineri a nostro asserendo. Nec quich ab iec¬
tis est homme qui paruo accedit animo aduendican¬
dum hereditarium regnum. Quod siquid obid la¬
boris difficultatis sumptus periculi subeundum sit:
non obtinenti certe contendisse turpe non erit. op¬
tinenti aut̃ eo gloriosuis: ꝙ pene sua industria com¬
parasse regnum iudicabitur. Et sane prestabilius
est regem se facere. q̃ ab alio fieri. nec alteri fortimã
suam sed sibi debere. g cum paternum nominas
regnum. nominare etiam regnum tuum quod nõ
ꝑ manus traditum sit sed manu partum at receptis.

Expanded text:
fide et benivolentia tibi consilium daturus fuerim. Age fide et benivolentia tibi consilium daturus fuerim. Age igitur Deo bene iuvante, regnum quod, ut ego quidem sentio, tuum est, capesse, qui Castellanum multis ad te deferentibus, quia tuum non putasti, capessere veritus es. Nam ut nulla quanta vis occasione ad preripiendum alterius regnum debemus allici, ita nullo labore nulloque periculo abstineri a nostro asserendo. 14 Nec quicquam abiectius est homine, qui parvo accedit animo ad vindicandum hereditarium regnum. Quod siquid ob id laboris, difficultatis, sumptus, periculi subeundum sit, non optinenti certe contendisse turpe non erit, optinenti autem eo gloriosius, quia pene sua industria comparasse regnum iudicabitur. Et sane prestabilius est regem se facere quam ab alio fieri, nec alteri fortunam suam sed sibi debere, et, cum paternum nominas regnum, nominare etiam regnum tuum, quod non per manus traditum sit, sed manu partum ac receptum. 15