comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na enim ui opus est: ut aliquis accusando se miserabilem faci¬
at. Sparsum memini hominem. Inter scolasticos insanum. In¬
in sanos scolasticum.
TER FORTIS.
Ui ter fortiter fecerit: militia uacet. Ter pater fortem in
acie: quarto uolentem exire retinet. Nolentem abdicat.

Expanded text:
na enim ui opus est, ut aliquis accusando se miserabilem faciat. Sparsum memini hominem inter scolasticos sanum, inter sanos scolasticum. ter fortis. ui ter fortiter fecerit, militia uacet. Ter fortem pater in aciem quarto uolentem exire retinet; nolentem abdicat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nus uinculis duos alligat. Uicto mater cathenas denuntiat.
Uictori adpiratas eundum est. Filius familie. Nulli possum
seruire nisi patri. Petis ab eo alimenta: quem pater peregre mittit :¬
rime partes patris sunt: secunde matris. Ille peregre est. tu domi.
llle captus tu libera. Ille inter piratas tu inter ciues. Ille alligatus
tu soluta: At tu ceca es. Infelicior ille quod uidet cathenas suas: & ce¬
des: & uulnera: & cruces eorum qui non redimuntur. At periculosũ
est. Quam multi nihil pro patribus periculosum putarunt: Non in¬
quit uindictam sed misericordiam querit. Ita quisquam exigit pi-¬
etatem ut impediat:
EXTRA.

Expanded text:
nus uinculis duos alligat. Victo mater catenas denuntiat, uictori ad piratas eundum est. Filius familiae nulli possum seruire nisi patri. Petis ab eo alimenta quem pater peregre mittat. primae partes patris sunt, secundae matris. ille peregre est, tu domi; ille captus, tu libera; ille inter piratas, tu inter ciues; ille alligatus, tu soluta. at tu caeca es. infelicior ille quod uidet catenas suas et caedes et uulnera et cruces eorum qui non redimuntur. At periculosum est. quam multi nihil pro patribus periculosum putarunt! Non, inquit, uindictam sed misericordiam quaerit. Ita quisquam exigit pietatem, ut impediat? Extra.
Abbreviated transcription (Latin):
Uedam controuersie sunt in quibus fadtum defendi potest. ex¬
cusari non potest. Non speramus ut flamminium iudex pro-¬
bet: sed ut dimittat. Itaꝙ sic agere debemus tanquam profeconẽ
emendato: sed non scelerato. Titus libibius de oratoribus qui uerba
antiqua sordida consectantur & oratoris obscuritatem seuerita
tem putant. Tamen in his equam siminus est insanie: Minus spei
est. Illi qui tument: qui habundantia laborant plus habent furo¬
ris: sed plus & corporis: semper ad sanitatem procliuus est quod po¬
test detractatione curari. Illi succurri non potest: qui simul & in¬
sanit & deficit. Murridius dixit tetracolon. Seruiebat forum cu¬
biculo. Pretor meretrici. Carcer continuo. Dies nocti. Nouissima
pars sine sensu dicta est: ut expleretur sensus. Quem enim sensum
habet. seruiebat dies nocti : Hanc ideo sententiam retuli quia &
in tricolis: & in omnibus huius generis sententiis curamus ut nu¬
merus constet. Non curamus ut sensus. omnia autem corrup¬

Expanded text:
edam controuersiae sunt in quibus factum defendi potest, excusari non potest. Non speramus ut Flamininum iudex probet, sed ut dimittat; itaque sic agere debemus tamquam pro facto non emendato, sed non scelerato. TITVS LIVIVS de oratoribus qui uerba antiqua tem putant: tamen in his etiamsi minus est insaniae, minus spei est. illi qui tument, qui abundantia laborant, plus habent furoris, sed plus et corporis; semper ad sanitatem procliuius est quod potest detractione curari; illi succurri non potest qui simul et insanit et deficit. MVRREDIVS dixit tetracolon: seruiebat forum cubiculo, praetor meretrici, carcer conuiuio, dies nocti. Nouissima pars sine sensu dicta est, ut expleretur sensus; quem enim sensum habet: “seruiebat dies nocti?” Hanc ideo sententiam retuli, quia et in tricolis et in omnibus huius generis sententiis curamus ut numerus constet, non curamus ut sensus. Omnia autem genera corrup
Abbreviated transcription (Latin):
AIOR PARS MORTALIUM
PAULINE DE NATURE MA¬
LIGNITATE CONOUERITUR
QUOD IN EXI QUUM EUI QI¬
QNIMUR: QUOD HEC NOBIS TAM UELOCITER
tam rapide dati temporis spatia decurrant: ad eo ut exceptis ad¬
modum paucis cetero in ipso uite apparatu uita destituat. Nec
huic publico ut opinantur malo turba tantum & impudens uul¬
gus ingemunt. Clarorum quoque uirorum hic affectus querelas
euocauit. Inde illa maximi medicorum ex clamatio est. Uitam
breuem esse. longam artem. Inde aristoteli. Cum rerum natura

Expanded text:
aior pars mortalium, Pauline, de naturae malignitate conqueritur, quod in exiguum aevi gignamur, quod haec tam velociter, tam rapide dati nobis temporis spatia decurrant, adeo ut exceptis admodum paucis ceteros in ipso vitae apparatu vita destituat. Nec huic publico, ut opinantur, malo turba tantum et imprudens volgus ingemuit; clarorum quoque virorum hic affectus querellas evocavit. Inde illa maximi medicorum exclamatio est: 'vitam brevem esse, longam artem '; inde Aristotelis cum rerum natura
Abbreviated transcription (Latin):
Eneficii sit actio. Proscriptum uxor secuta est. Quodam tem¬
pore secreto poculum tenentem interrogauit quid esset. Ille
dixit. Uenenum. Et mori se uelle. Rogauit illa ut partem sibi da-
ret & dixit: se nolle sine illo uiuere. Partem bibit ipse: partem uxo¬
ri dedit: perit illa sola. Testamento inuentus est maritus heres:re'¬
stitutus arguitur ueneficii.

Expanded text:
eneficii sit actio. Proscriptum uxor secuta est. quodam tempore secreto poculum tenentem interrogauit, quid esset; ille dixit uenenum et mori se uelle. rogauit illa ut partem sibi daret et dixit se nolle sine illo uiuere. partem bibit ipse, partem uxori dedit. periit illa sola. testamento inuentus est maritus heres. restitutus arguitur ueneficii.
Abbreviated transcription (Latin):
Ui uim in iudicio fecerit capite puniatur. ¶Missus epygrates
aduersus tracum regem: bis acie uictus. fedus cum eo percus¬
sit. & filiam eius uxorem duxit. Cum athenas redisset: & causã
diceret: uisi sunt circa iuidicium quidam tracum cultu armati:
& ipse reus gladium strinxit. Cum iuidices citarentur ad iudicã¬
dum palam absolutorias tulerunt sententias. Accusatur quod
uim in iuidicio fecerit.

Expanded text:
ui uim in iudicio fecerit, capite puniatur. Missus Iphicrates aduersus Thracum regem, bis acie uictus foedus cum eo percussit et filiam eius uxorem duxit. cum Athenas redisset et causam diceret, uisi sunt circa iudicium quidam Thracum cultu armati et ipse reus gladium strinxit. cum iudices citarentur ad iudicandum, palam absolutorias tulerunt sententias. accusatur quod uim in iudicio fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uid tremescis senestus: Quid lingua trepidas: quid obtor¬
puistis oculi : Non dum est tricesimus dies: nec tristiore
quidem uultu expugnatam filie pudicitiam tulit. Nimis cito ex¬
oratus est: nec omnia uitia ab adolescentia repetam. uirginem
rapuit. Patrem accusat. Noc intra triginta dies putas me accusa¬
tori promissurum. quod filio negaui: Ignouit inquit. Ita aliquis
aut tam temere rogatus est: Demens sum uides.Nimirum turpi¬
ter uiuo: legem ignoro: dies tuos non numero.Demens inquit es.
Potest aliquis ignoscere sic roganti: deliberabo cum amicis: delibe¬
rabo cum propinquis. Me miserum ꝗͣ pene promisi: ome miserũ
quod tantum triginta diebus irasci possum. Quid mirum si illum
citius exorasti: Facilius est iniuriam dare ꝗͣ crimen. Procede in
medium senex: cuius misericordia crudelissum. Iam inquit angu¬
stum tempus est: & tibi uacat accusare. Sic aliquis exorat: Sic de¬
precatur: Apparet nunc te primum rogare.Quid enim tanquam

Expanded text:
uid contremescis, senectus? quid, lingua, trepidas? quid optorpuistis, oculi? nondum est tricesimus dies. Ne tristiore quidem uultu expugnatam filiae pudicitiam tulit. nimis cito exoratus est. Ne omnia uitia ab adulescentia repetam, uirginem rapuit; patrem accusat: haec intra triginta diestori promissurum quod filio negaui? ante me rogatus est? Demens sum, uides, nimirum turpiter uiuo, legem ignoro, dies tuos non numero. Demens, inquis, es. potest aliquis ignoscere sic roganti? Deliberabo cum amicis, deliberabo cum propinquis. me miserum, quam paene promisi! me miserum, quod tantum triginta diebus irasci possum! Quid miraris si illum citius exorasti? facilius est iniuriam donare quam crimen. Procede in medium, senex, cuius misericordia crudelis sum. Iam, inquit, angustum tempus est: et tibi uacat accusare? Sic aliquis exorat? sic deprecatur? apparet nunc te primum rogare. Quid enim tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
per se irritum est. Circunscriptio semper crimen subspetie legis
in uoluit. Quod apparet in illa legitimum est: quod latet: insidio¬
sum. Semper circunscriptio per ius ad iniuriam peruenit. Lex
iubet maiorem diuidere. Minorem eligere. Nec tu diuisisti: nechic
elegit: Sic a te alligatus est ut necesse haberet quod non expedie¬
bat malle. Nota fuit in matrem meam pietas. Non timuit ne eli¬
gere possem alteram partem.
PARS ALTERA

Expanded text:
per se inritum est. circumscriptio semper crimen sub specie legis per se inritum est. circumscriptio semper crimen sub specie legis inuoluit: quod apparet in illa legitimum est, quod latet insidiosum. semper circumscriptio per ius ad iniuriam peruenit. Lex iubet maiorem diuidere, minorem eligere: nec tu diuisisti nec hic elegit; sic a te alligatus est, ut necesse haberet quod non expediebat malle. Nota fuit in matrem mea pietas; non timuit ne eligere possem alteram partem. Pars altera
Abbreviated transcription (Latin):
filium ex ancilla tollere. ¶Quidam cum haberet legitimum
suum: alium ex ancilla sustulit & decessit. Maior frater sic diuisit
ut patrimonium totum ex una parte poneret: ex altera matrem
nothi. Minor elegit matrem. Et accusat fratrem circunscriptionis.
us omnium exheredatus sum: diuidendo. Legisset inquit
alteram partem. Tu solus talis potuisti esse filius: qualis frater
es. Lex te diuidere me eligere iussit. A parte ne minor circunscri¬
batur timet. Sic diuisit ut si uellem non esse mendicus relinquerẽ
fratrem in egestate matrem inseruitute. Non est diuidere ex alte¬
ra parte patrimonium ponere ex altera omis.Talis fuit ut illi co.¬
heredem pater ex ancilla tolleret. Elige ut aut patrimonio careas
aut scelere. Circunscriptores dici solent. qui aliquid abstulerunt.
Iste nihil reliquit. Tu inquit uoluisti pauper esse. Curergo queror:
si egestate delector: Obici inquit non potest quod lege factum est.
Immo nihil nisi quod lege factum est. Nam siquid aliter gestum ẽ:

Expanded text:
filium ex ancilla tollere. Quidam cum haberet legitimum filium, alium ex ancilla sustulit et decessit. maior frater sic diuisit, ut patrimonium totum ex una parte poneret, ex altera matrem nothi. minor elegit matrem et accusat fratrem circumscriptionis. us omnium exheredatus sum diuidendo. Legisset, inquid, alteram partem. tu solus talis potuisti esse filius qualis frater es. Lex te diuidere, me eligere iussit: aperte ne minor circumscribatur timet. Sic diuisit, ut si uellem non esse mendicus, relinquerem fratrem in egestate, matrem in seruitute. Non est diuidere ex altera parte patrimonium ponere, ex altera onus. Talis fuit, ut illi coheredem pater ex ancilla tolleret. Elige, ut aut patrimonio careas aut scelere. Circumscriptores dici solent qui aliquid abstulerunt: iste nihil reliquid. Tu, inquid, uoluisti pauper esse. Cur ergo queror, si egestate delector? Obici, inquid, non potest quod lege factum est. immo nihil nisi quod lege factum est; nam si quid aliter gestum est,
Abbreviated transcription (Latin):
llio furenti & membra sualamanti pater uenenum dedit:
Accusatur ab uxore male detractationis. DECLAMATIO.¬
on mirum est quare uiuat que filium perdidit. Uiuit qui oc¬
cidit.
PARS ALTERA

Expanded text:
lio furenti et membra sua lanianti pater uenenum dedit. accusatur ab uxore malae tractationis. Non mirum est quare uiuat quae filium perdidit: uiuit qui occidit. Pars altera
Abbreviated transcription (Latin):
Lfius flauus pretestatus apud cestium controuersias decla¬
mabat. Semper autem commendabat eloquentiam. Fius
aliqua res extra controuersiam. In puero eloquentia: lenociniũ
erat ingenii etas.
SACERDOS PROSTITUTA.

Expanded text:
LFIVS FLAVVS praetextatus apud CESTIVM controuersias declamabat. semper autem commendabat eloquentiam eius aliqua res extra eloquentiam; in puero lenocinium erat ingenii aetas. Sacerdos Peostituta.
Abbreviated transcription (Latin):
Eneficii sit actio. Quidam cum haberet uxorem & exea filiã
nubilem: indicauit uxori cui eam collocaturus esset. Illa dixit.
celerius morietur ꝗͣ illi nubat: decessit puella ante diem nuptia-¬
rum. dubiis signis crudelitatis & ueneni. Torsit ancillam pater
Dixit illa nihil se scire deueneno: sed de adultero domine: & eius
cui collocaturus filiam erat. Accusat uxorem ueneficii & adul¬
terii.

Expanded text:
eneficii sit actio. Quidam cum haberet uxorem et ex ea filiam nubilem, indicauit uxori, cui eam conlocaturus esset. illa dixit: celerius morietur quam illi nubat. decessit puella ante diem nuptiarum, dubiis signis cruditatis et ueneni. torsit ancillam pater; dixit illa nihil se scire de ueneno, sed de adulterio dominae et eius cui conlocaturus filiam erat. accusat uxorem ueneficii et adulterii.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Nunquam nisi pro mortuo habuit: ut aliquid & ipse simi¬
le semano dicam: post hanc sententiam semper senianum pro mor¬
tuo habui.
Fratẽs parcratiaste.

Expanded text:
sit, numquam nisi pro mortuo habuit. Vt aliquid et ipse simile Seniano dicam, post hanc sententiam semper Senianum pro mortuo habui. Fratres pancratiastae.
Abbreviated transcription (Latin):
Diebus festis intercedentibus pena exlege dilata est. Rediit pater:
accusauit damnatus fratrem falsi testimonii & optinuit & uin¬
xit. Cogit pater ut uinctum soluat. Nolentem abdicat.
Alsum inquit in fratrem testimonium dixit. Si uis graue

Expanded text:
iebus festis intercedentibus poena ex lege dilata est; rediit pater. iebus festis intercedentibus poena ex lege dilata est; rediit pater. accusauit damnatus fratrem falsi testimonii et optinuit et uinxit. cogit pater ut uinctum soluat; nolentem abdicat. Falsum, inquit, in fratrem testimonium dixit. Si uis graue
Abbreviated transcription (Latin):
ale tractationis sit actio. Duos filios pancratiastas instituit.
eduxit ad olimpia. Cum compositi esset ut simulpugnarent ac¬
cessit ad pugnantes pater: & ut abducatum se siquis perdiderit. Com¬
mortui sunt iuuenes & decreti: his diuim honores. Reus fit pater
male tractationis abuxore.
Ertius sine forte pugnasti & utrunque uicisti. Stetit eruentus
pater. lam perierant: & adhuc minabatur. Moriuntur non
alter ab altero sed uterque a patre. Misera mater odisse non potest.
qui filium suum occidit. Iuuenes inuietum si habussent patrem.
Pii iuuenes nec parricidium patri negare potuistis. Uincere pro¬
pter parricidium uolunt: uinci propter abdicationem. Abdico
eum qui uictus erit. Demens meliorem abdicaturus es. Inuoco io¬
uem cuius olimpia. parricidiis absoluta sunt. Pars altera
on facturus dixi: & si facturus progloria dixi. Non debeo in
sed ut populo satisfacerem.
Damnatus parricidii alligans fratrem
Qui falsum testimonium dixerit. uinciatur apud eum inquẽ

Expanded text:
ae tractationis sit actio. Quidam duos filios pancratiastas instituit; eduxit ad Olympia. Cum conpositi essent ut simul pugnarent, accessit ad pugnantes pater et ait abdicaturum se, si quis perdiderit. commortui sunt iuuenes et decreti his diuini honores. reus fit pater malae tractationis ab uxore. Tertius sine sorte pugnasti et utrumque uicisti. Stetit cruentus pater; iam perierant et adhuc minabatur. Moriuntur non alter ab altero, sed uterque a patre. Misera mater odisse non potest qui filium suum occidit. Iuuenes inuicti nisi habuissent patrem. Pii iuuenes nec parricidium patri negare potuistis. Vincere propter parricidium nolunt, uinci propter abdicationem. “Abdico eum qui uictus erit.” demens, meliorem abdicaturus es. Inuoco Iouem cuius Olympia parricidiis absoluta sunt. Pars altera. Non facturus dixi et si facturus, pro gloria dixi. Non debeo in ed ut populo satisfacerem. Damnatus parricidii alligans fratrem. Qui falsum testimonium dixerit, uinciatur aput eum in quem
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentium factum est. Ceterum tam nota erat uerecun¬
dia eius: ut nemo iam sine sponsione crediderit.
Non recepti ab imperatore.
octe in bello portas aperire ne liceat. Lex. Imperator in bello
summam habeat potestatem. ¶Trecenti abhoste captiui ad
portas nocte uenerunt: Imperator non aperuit.Ante portas oc¬
cisi sunt. Imperator post uictoriam reus est lese rei publice¬

Expanded text:
adolescentium factum est. Ceterum tam nota erat uerecunadolescentium factum est. Ceterum tam nota erat uerecundia eius, ut nemo iam sine sponsione crediderit. non recepti ab imperatore. octe in bello portas aperire ne liceat. Imperator in bello summam habeat potestatem. Trecenti ab hoste captiui ad portas nocte uenerunt, imperator non aperuit; ante portas occisi sunt. imperator post uictoriam reus est laesae reipublic
Abbreviated transcription (Latin):
ontione prohibitus a magistratu reum facit magis iniuriarũ¬
& muliebrem uestem sumpsit. capillos infemine habitum com¬
posuit: oculos puellari lenocinio circundedit. colorauit genas: nõ
creditis: & qui non crediderant uicti sunt sponsione Et hoc despõ¬
sione forsitan uenerat: ut audiret impudicus contionari. Date illi ue¬
stem puellarem: date noctem rapietur. Sic illum uestis sumpta decuit
ut uideretur non tunc primum sumpsisse. facta totius adolescentie re¬
mitto: una nocte contentus sum. Sic imitatus est puellam ut rapto¬
rem inueniret. Nunquid cecidi: nunquid carmen famosum compo¬
sui: aut ut proprium genus iniurie tue dicam: nunquid te rapui:
Apud patres nostros. qui forensia stipendia auspicabatur. nefas puta¬
batur brachium toga exserere. Quam longe abhis moribus aber-¬
rant qui tam uerecunde uirtute utebantur : constat hunc stru¬
pratum cum damnati essent qui rapuerunt.
PARS ALTERA.
onstat semper grauem: semper serium fuisse. Sed hoc iocis

Expanded text:
ontione prohibitus a magistratu reum facit magistratum iniuriarum. Muliebrem uestem sumpsit, capillos in feminae habitum composuit, oculos puellari lenocinio circumdedit, colorauit genas. Non creditis? et qui non crediderant uicti sunt sponsione et hoc de sponsione forsitan uenerat ut auderet inpudicus contionari. Date illi uestem puellarem, date noctem: rapietur. Sic illum uestis sumpta decuit, ut uideretur non tunc primum sumpsisse. Facta totius adolescentiae remitto, una nocte contentus sum: sic imitatus est puellam, ut raptorem inueniret. Numquid cecidi? numquid carmen famosum composui, aut ut proprium genus iniuriae tuae dicam, numquid te rapui? Aput patres nostros qui forensia stipendia auspicabatur, nefas putabat brachium toga exserere. quam longe ab his moribus aberant qui tam uerecunde etiam uirtute utebantur? Constat hunc stupratum, cum damnati essent qui rapuerunt. Pars altera. Constat semper grauem, semper serium fuisse; sed hoc iocis
Abbreviated transcription (Latin):
Ecus de publico mille denarios accipiat. Decem adolescentes.
cum bona comedissent: sortiti sunt ut cuius nomen exisset ex
uatio: & excecaretur: & ita acciperet mille denarios. Exiit sors cuius¬
dam. Excecatus est: petit mille denarios. Negantur.¬
I sunt oculi quostimuisti mariti. o legem si excecat homi¬
nes abrogandam: mille denarios nulli respublicadat: nisi
qui inuitus accipit: dic nunc miserere: hec cum excecareris non dixi¬
sti. Respublica debilitatem consolatur non emit. Consumptis pa-¬
trimoniis membra conferunt. Utilius est rei publice unum cecum
repelli ꝗͣ nouem fieri. Non solus a uobis petit alimenta: sed primus.
Alam qui propter debilitatem alitur: Non alam qui propter alimẽ¬
ut nouissime solem quasi superuacuum fastidiant.
PARS ALTERA.

Expanded text:
ecus de publico mille denarios accipiat. Decem adulescentes cum bona comedissent, sortiti sunt, ut cuius nomen exisset ex pacto excaecaretur et ita acciperet mille denarios. exiit sors cuiusdam; excaecatus est. petit mille denarios. neganturi sunt oculi quos timuistis, mariti. 0 legem si excaecat homines abrogandam! Mille denarios nulli respublica dat nisi qui inuitus accipit. Dic nunc: miserere; hoc cum excaecareris non dixisti. Respublica debilitatem consolatur, non emit. Consumtis patrimoniis membra conferunt. Vtilius est reipublicae unum caecum repelli quam nouem fieri. Non solus a uobis petit alimenta, sed primus. Alam qui propter debilitatem alitur, non alam qui propter alimenut nouissime solem quasi superuacuum fastidiant. Pars altera.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis uidetur innocentiam apud piratas didicisse:anne apud pi-¬
ratas quidem perdidisse: Peieras pater nisi in parricidam incidis¬
ses. Scissa quoque uela fecerant sinus: & instructas classes naufra¬
gio precesserat nauis. Scires nauigare qui seruaturus esset patrẽ.¬
rat nauigium. Immo fuerat. O crudelis & pertinax nouerca: ni¬
hil animus seuit. Maria iam quiescunt. Predones miserentur.
Irati parcunt. Ueni ad uos ut probem me parricidam. Multas re¬
rum natura mortis uias aperuit: & multis itineribus fata decur¬
runt. Omaria iustiora iudiciis. Omitiores procelle patre. Non
putatis misericordem: qui quem damnauit.puniendum fratri de¬
dit. Centurio mitridatem non potuit occidere. Mitridatem dii
boni ꝗͣ non dubium parricidam. Gaude pater. Neuter ex filiis
tuis parricidium fecit. Narra pater quomodo te dimiserit. sic
dimissus. Nocens est iste: sed mihi frater est.Nature iura sacra

Expanded text:
uobis uidetur innocentiam apud piratas didicisse an ne apud piuobis uidetur innocentiam apud piratas didicisse an ne apud piratas quidem perdidisse? Perieras, pater, nisi in parricidam incidisses. Scissa quoque uela fecerant sinus et instructas classes naufraga praecesserat nauis. scires nauigare qui seruaturus esset patrem. Erat nauigium, immo fuerat. O crudelis et pertinax nouerca! nihilominus saeuit; maria iam quiescunt, praedones miserentur, irati parcunt. Veni ad uos ut probem me parricidam. Multas rerum natura mortis uias aperuit et multis itineribus fata decurrunt. 0 maria iustiora iudiciis! o mitiores procellae patre! Non putatis misericordem qui quem damnauit puniendum fratri dedit? Centurio Luculli Mithridaten non potuit occidere, Mithridaten, dii boni, quam non dubium parricidam! Gaude, pater, neuter ex filiis tuis parricidium fecit. Narra, pater, quomodo te dimiserit sic dimissus. “Nocens est iste;” sed mihi frater est. Naturae iura sacra
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. Emicabant descripti tempestatis densis undique nubibus.
Fulmina & tempestates horride: absconderant diem. Intumuerat
mare. Istis quoque nauigiis horrendum. Habes inquam frater
si innocens es nauigium. Si nocens culleum. Non potui facere
parricidium. Q facile erramus omnes: Et factum putaui. fra¬
ter inquit: tu primus in domo parricidium facies. lacebat inlito¬
re nauigium quod etiam integrum infeliciter uexerat. Credam
parricidam si tibi proficissent nauigium suum reddidit. Subito
mihi cum animo pariter excidit ferrum. Et nescio qua perturba¬
tione tenebre stupentibus offenduntur oculis. Intellexi ꝗͣ diffici¬
le esset parricidium facere: etiam quod imperasset pater. Ita mihi
que sola miseros in domo nostra respicit fortuna succurrat.Profe¬
ctus pater tranquillo mari auspicato itinere: integra naui. Quid
hoc est : felicius nauigauit damnatus ꝗͣ qui damnauerat. Utrũ

Expanded text:
patrem. Descriptio tempestatis: emicabant densis undique nubibus patrem. Descriptio tempestatis: emicabant densis undique nubibus fulmina et tempestates horridae absconderant diem; intumuerat mare iustis quoque nauigiis horrendum. Habes, inquam, frater, si innocens es, nauigium, si nocens, culleum. Non potui facere parricidium — quam facile erramus omnes — et factum putaui. Frater, inquid, tu primus in domo parricidium facies. Iacebat in litore nauigium, quod etiam integrum infeliciter uexerat. Credam parricidam, si tibi proficiscenti nauigium suum reddidit. Subito mihi cum animo pariter excidit ferrum, et nescio qua perturbatione tenebrae stupentibus offunduntur oculis. intellexi quam difficile esset parricidium facere, etiam quod imperasset pater. Ita mihi, quae sola miseros in domo nostra respicit, Fortuna succurrat. Profectus pater tranquillo mari, auspicato itinere, integra naui. quid hoc est? felicius nauigauit dampnatus quam qui damnauerat. Vtrum
Abbreviated transcription (Latin):
Uobus filiis quidam superduxit nouercam: alterum domi par¬
ricidii damnauit.Tradidit fratri puniendum. Ille eum exar¬
mato nauigio imposuit.Delatus adolescens adpiratas: archipira¬
ta factus. peregrinantem patrem cepit & remist. Reuersus pater
abdicat filium.
anta tempestate confusus despicere nil potuit. Nec satis me¬
mineram tale ministerium mihi pater an nouerca mandasset.
Ministerium anpenam esse uoluisset. Uindictam parricidii an par¬
ricidium. In sui fratrem culleo iubes. Non possum. Non ignoscis.
an non credis : Ego contendo nec te quidem posse. Nemo reper¬
tus est naufragii comes. Omnia instrumenta circuncisa sunt.
Ad miraculum spei: nullum. Patri sum excusandus anfratri: hoc
pietatis tue munus ad inferos perferam: licuisse mihi per fratrem
aliter ꝗͣ parricide mori. Uuit inquit frater. Non credo. Seru¬
ant inquit me.Fecisti crederem in domo inqua tamen facile par¬
ricidium creditum est. Ego fratrem occidere non potui: frater

Expanded text:
uobus filiis quidam superduxit nouercam. alterum domi parricidii damnauit; tradidit fratri puniendum. ille eum exarmato nauigio inposuit. delatus adolescens ad piratas, archipirata factus peregrinantem patrem cepit et remisit. reuersus pater abdicat filium. anta tempestate confusus dispicere nil potui nec satis memineram. tale ministerium mihi pater an nouerca mandassed, ministerium an poenam esse uoluissed, uindictam parricidii an parricidium. Insui fratrem culleo iubes? non possum. non ignoscis? an non credis? ego contendo ne te quidem posse. Nemo repertus est naufragii comes; omnia instrumenta circumcisa sunt, adminiculum spei nullum. patri sum excusandus an fratri? “Hoc pietatis tuae munus ad inferos perferam, licuisse mihi per fratrem aliter quam parricidae mori.” Viuit, inquid, frater. non credo. seruauit, inquit, me. fecisti ut crederem. In domo in qua tam facile parricidium creditum est, ego fratrem occidere non potui, frater
Abbreviated transcription (Latin):
Trunque potestis ex hoc iudicio patrem dimittere. Liberis hic
carere consueuit. Ego & cum unum accepero: necesse est tor¬
quear. Duobus assueui. Uim uocas: que te patrem fecit: Ego su¬
stuli. Ego educaui. ego reddidi. Iste electurus est. In ista ui duos
filios perdidi. Lex. arma: & uincula & ultimum periculum con¬
secuntur.
EXTRA.

Expanded text:
trumque potestis ex hoc iudicio patrem dimittere. Liberis hic carere consueuit; ego et cum unum accepero, necesse est torquear: duobus adsueui. Vim uocas quae te patrem fecit? Ego sustuli, ego educaui, ego reddidi; iste electurus est. In ista ui duos filios perdidi. Lex arma et uincula et ultimum periculum conplectitur. Extra.
Abbreviated transcription (Latin):
dem existimo faciendum ut referre gratiam etiam inuitis his
quibus refertur properemus & instemus recedentibus. Non est
referre grãtiam quod uolens acceperis uolenti reddere. Quidã
cum aliquid illis missum est munusculum: subinde aliud tem¬
pestiue remittunt & nihil se debere testantur. Reiciendi sig:¬
num est protinus aliud mittere: & munus munere expunge¬
re. Aliquando & non reddo beneficium cum possim quando
si plus mihi detracturus ero ꝗͣ tibi collaturus: si ille non erit sen¬
surus ullam accessionem. recepto eo: quo reddito mihi multum¬
grati hominis abscessurum erit qui festinat utique. reddere:
non habet animum grati hominis sed redditoris: & ut breuiter¬
dicã: qui nimis cupit soluere ĩ uitus debet: ꝗ ĩuitus debet ĩgratus est.

Expanded text:
dem existimo faciendum, ut referre gratiam etiam invitis his, dem existimo faciendum, ut referre gratiam etiam invitis his, quibus refertur, properemus et instemus recedentibus. Non est referre gratiam, quod volens acceperis, nolenti reddere. Quidam, cum aliquod illis missum est munusculum, subinde aliud intempestive remittunt et nihil se debere testantur ; reiciendi genus est protinus aliud in vicem mittere et munus munere expungere. Aliquando et non reddam beneficium, cum possim. Quando ? Si plus mihi detracturus ero quam illi conlaturus, si ille non erit sensurus ullam accessionem recepto eo, quo reddito mihi multum abscessurum erit. Qui festinat utique reddere, non habet animum grati hominis, sed debitoris ; et, ut breviter, qui nimis cupit solvere, invitus debet ; qui invitus debet, ingratus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sponsum existima: an omnimodo referenda gratia & an benefi¬
cium utile reddendum sit. Animum prestare debeo gratum: ce-¬
terum aliquando referre gratiam non patitur mea infelicitas.
aliquando eius felicitas cui debeo. Quid enim regi: quid pauperi'¬
quid diuiti reddam : utique cum quidam recipere beneficium
iniuriam iudicent: & beneficia subinde aliis beneficiis onerent:
Quid amplius in eorum persona possum ꝗͣ uelle : Nec enim bene¬
ficium nouum reicere debeo: quia non dum prius reddidi. Acci¬
piam tam libenter ꝗͣ libenter dabitur: & prebebo me amico meo
exercende bonitatis sue capacem materiam. Qui noua accipe¬
re non uult. acceptis offenditur. Non refero gratiam. Quid
ad rem : non est per me mora si aut occasio de est mihi aut fa¬
cultas: ille prestitit mihi. Nempe cum occasionem haberet: cũ
facultatem. Utrum bonus uir est an malus: apud bonum ui-¬
rum bonam causam habeo: apud malum non ago: nec illud qui¬

Expanded text:
sponsum existima, an omni modo referenda sit gratia, et an benefisponsum existima, an omni modo referenda sit gratia, et an beneficium utique reddendum sit. Animum praestare gratum debeo, ceterum aliquando me referre gratiam non patitur mea infelicitas, aliquando felicitas eius,cui debeo. Quid enim regi, quid pauper diviti reddam, utique cum quidam recipere beneficium iniuriam iudicent et beneficia subinde aliis beneficiis onerent ? Quid amplius in horum persona possum quam velle ? Nec enim ideo beneficium novum reicere debeo, quia nondum prius reddidi. Accipiam tam libenter, quam dabitur, et praebebo me amico meo exercendae bonitatis suae capacem materiam. Qui nova accipere non vult, acceptis offenditur. Non refero gratiam: quid ad rem ? Non est per me mora, si aut occasio mihi deest aut facultas. Ille praestitit mihi, nempe cum occasionem haberet, cum facultatem. Utrum bonus vir est an malus ? Apud bonum virum bonam causam habeo, apud malum non ago. Ne illud qui
Abbreviated transcription (Latin):
Teno quidem si maior fuisset summa credere perseuerasset.
Q uingenti denarii sunt: illud quod dici solet in morbo consu¬
mat: fuit tanti non reuocare promissum suum. Ad cenam
quia promisi ibo etiam si frigus erit: non quidem si niues ca¬
dent. Surgam ad sponsalia quia promisi quanuis non conco¬
xerim: sed non si febricitauero. Sponsum descendam quia pro¬
misi: sed non si spondere me incertum iubebis: si fisco alligabis
Subest inquit tacita exceptio: potero si debebo. Si hec ita erunt
effice ut idem status sit cum exigis qui fuit cum promitterem.
destituere leuitas erit: num aliquid interuenit noui: Quid
miraris cum conditio promittentis mutata sit: mutatum esse
consilium : Omnia mihi eadem presta: & idem sum. Uadimo¬
nium promittimus: tamen deserit non in omnes datur actio.
deserentem uis maior ex cusat: idem etiam in illa questione re¬

Expanded text:
Zeno quidem, si maior fuisset summa, credere perseverasset. Zeno quidem, si maior fuisset summa, credere perseverasset. Quingenti denarii sunt : illud quod dici solet, " in morbo consumat " ; fuit tanti non revocare promissum suum. Ad cenam, quia promisi, ibo, etiam si frigus erit; non quidem, si nives cadent. Surgam ad sponsalia, quia promisi, quamvis non concoxerim ; sed non, si febricitavero. Sponsum descendam, quia promisi; sed non, si spondere me in incertum iubebis, si fisco obligabis. Subest, inquam, tacita exceptio : "Si potero, si debebo, si haec ita erunt." Effice, ut idem status sit, cum exigis, qui fuit, cum promitterem ; destituere levitas erit. Si aliquid intervenit novi, quid miraris, cum condicio promittentis mutata sit, mutatum esse consilium ? Eadem mihi omnia praesta, et idem sum. Vadimonium promittimus, tamen deserti non in omnes datur actio : deserentem vis maior excusat. Idem etiam in illa quaestione re
Abbreviated transcription (Latin):
sorem illum eorum littorum reliquisset que naufragio cepe¬
rat: non omnibus miseris aquam & ignem interdixerit: poti¬
us est inquit intra fines regni mei & litteras istas oculis inseri¬
bendas durissima fronte circunferri: ostende ꝗͣ sacra res sit mẽ¬
sa hospitalis. prebe in facie tua legendum istud quo cauetur ne
miseros tecto iuuare capitale sit: magis ista constitutio rata erit
ꝗͣ si illam in es incidissem. Quare ergo inquit zeno noster cum
quingentos denarios cuidam mutuo promisisset: & ipse illum
parum idoneum comperisset amicis suadentibus ne daret. per¬
seuerauit credere quia promiserat: Primum alia conditio est
in credito: alia in beneficio: pecunie etiam male credite ex actio
est: & appellare debitorem ad diem possum: & si foro cesserit.
portionem feram. Beneficium & totum perit & statim. pre¬
terea hoc mali uiri est. illud mali patrisfamilie. Deinde ne

Expanded text:
sorem illum eorum litorum reliquisset, quae naufragio cepesorem illum eorum litorum reliquisset, quae naufragio ceperat, non omnibus miseris aqua et igni interdixerat ? " Potius," inquit, " intra fines regni mei tu litteras istas oculis inscribendas durissima fronte circumfer. I, ostende, quam sacra res sit mensa hospitalis ; praebe in facie tua legendum istuc decretum, quo cavetur, ne miseros tecto iuvare capital sit. Magis ista constitutio sic rata erit, quam si illam in aes incidissem." " Quare ergo," inquit, " Zeno vester, cum quingentos denarios cuidam mutuos promisisset et ipse illum parum idoneum comperisset, amicis suadentibus, ne daret, perseveravit credere, quia promiserat ? " Primum alia condicio est in credito, alia in beneficio. Pecuniae etiam male creditae exactio est ; et appellare debitorem ad diem possum et, si foro cesserit, portionem feram ; beneficium et totum perit et statim. Praeterea hoc mali viri est, illud mali patris familiae. Deinde ne
Abbreviated transcription (Latin):
mo hospiti: auidissimo naufrago stigmata inscriberet. ingra¬
tum hominem testantia. Dignus quidem fuit cui non inscri¬
berentur littere ille: sed insculperentur: qui hospitem suum
nudo & naufrago similem: in id quo iacuerat ipse lictus expu¬
lerat. Sed uideamus quis modus pene seruandus fuerit: aufe¬
rendum itaq fuit quod summo scelere inuaserat. Quis autem
pena eius moueretur.qui id commiserat pro quo nemo miseri¬
cors misereri posset: Dabit tibi philippus quia promisit. etiam
si non debet: etiam si iniuriam facturus est: etiam si uno facto
preclusurus est naufragis littora: Non est leuitas a cognito
& damnato errore recedere: & ingenue fatendum est: aliud
putaui deceptus sum.Hec uero superbe stultitie perseueran¬
tia est: quod semel dixi qualecunque est fixum ratumq sit.
N on est turpe cum re mutare consilium. Age si philippus posses¬

Expanded text:
mo hospiti, avidissimo naufrago stigmata inscriberet ingramo hospiti, avidissimo naufrago stigmata inscriberet ingratum hominem testantia. Dignus quidem fuit, cui non inscriberentur illae litterae, sed insculperentur, qui hospitem suum nudo et naufrago similem in id, in quo iacuerat ipse, litus expulerat. Sed videbimus, quis modus poenae servandus fuerit ; auferendum utique fuit, quod summo scelere invaserat. Quis autem poena eius moveretur ? Id commiserat, propter quod nemo misereri misericors posset. Dabit tibi Philippus, quia promisit, etiam si non debet, etiam si iniuriam facturus est, etiam si scelus facturus est, etiam si uno facto praeclusurus est naufragis litora ? Non est levitas a cognito et damnato errore discedere, et ingenue fatendum est : " Aliud putavi, deceptus sum." Haec vero superbae stultitiae perseverantia est: " Quod semel dixi, qualecumque est, fixum ratumque sit." Non est turpe cum re mutare consilium. Age, si Philippus posses
Abbreviated transcription (Latin):
subinde dicentem gratiam referam uidere tantum imperato.¬
rem mihi meum contingat. Narrauit philippo naufragium
suum: auxilium suum tacuit: & protinus petiit ut sibi cuius¬
dam predia donaret. Ille quidem erat hospes eius: is ipse a quo
recepturus erat a quo sanatus. Multa interim reges in bello
presertim oculis apertis donant. Non sufficit homo iustus tot
armatis cupiditatibus. Non potest quisquam eodem tempore
& bonum uirum & bonum ducem agere. Quomodo tot milia
hominum in satiabilia satiabuntur: Quid habebunt si suum
quisque habuerit: Nec philippus sibi dixit: tum illum induci
in bona que petebat iussit. Expulsus bonis suis ille non ut rusti¬
cus in iuriam tacitus tulit: contentus quod ipse donatus non es¬
set. Sed philippo epistolam strictam ac liberalem scripsit. Qua
accepta ita ex arsit ut statim pausanie mandaret: ut bona prio¬
ri domino restitueret: ceterum improbissimo militi: ingratissi¬

Expanded text:
subinde dicentem : " Gratiam tibi referam, videre tantum mihi imperatosubinde dicentem : " Gratiam tibi referam, videre tantum mihi imperatorem meum contingat." Narravit Philippo naufragium suum, auxilium tacuit et protinus petit, ut sibi cuiusdam praedia donaret. Ille quidam erat hospes eius, is ipse, a quo receptus erat, a quo sanatus. Multa interim reges in bello praesertim opertis oculis donant. " Non sufficit homo iustus tot armatis cupiditatibus, non potest quisquam eodem tempore et bonum virum et bonum ducem agere. Quomodo tot milia hominum insatiabilia satiabuntur ? Quid habebunt, si suum quisque habuerit ? " Haec Philippus sibi dixit, cum illum induci in bona, quae petebat, iussit. Expulsus bonis suis ille non ut rusticus iniuriam tacitus tulit contentus, quod non et ipse donatus esset, sed Philippo epistulam strictam ac liberam scripsit ; qua accepta ita exarsit, ut statim Pausaniae mandaret, bona priori domino restitueret, ceterum improbissimo militi, ingratissi
Abbreviated transcription (Latin):
quod promiseris perseuerare. Est rursus multum in eo ne indi¬
gno beneficium des. Hoc tamen quantum est si leue conniue¬
amus. Si uero magno mihi aut detrimento aut rubori futurũ.
malo semel excusare quare negauerim ꝗͣ semper quare dederĩ
Totum inquam in eo est quantum promissi mei uerba taxentur.
Non tantum quod temere promisi retinebo. sed quod non recte
dedi repetam. Demens est qui fidem prestat errori. Philipp¬
us macedonum rex habebat militem manu fortem cuius in
multis expeditionibus utilem expertus operam subinde aliꝗd
expreda illi uirtutis causa donauerat: & hominem uenalis ani¬
me crebris auctoramentis accendebat. Hic naufragus in pos¬
sessiones cuiusdam macedonis expulsus est.Quod ut nuntiatũ
est accurrit spiritum eius recollegit: in uillam eum suam trãs¬
tulit: lectulo suo cessit: affectum semianimemq recreauit:di¬
ebus triginta sua impensa curauit: refecit: uiatico instruxit :¬

Expanded text:
quod promiseris, perseverare ; est rursus multum in eo, ne indiquod promiseris, perseverare ; est rursus multum in eo, ne indigno beneficium des ; hoc tamen quantum est ? Si leve, coniveamus ; si vero magno mihi aut detrimento aut rubori futurum, malo semel excusare, quare negaverim, quam semper, quare dederim. Totum, inquam, in eo est, quanti promissi mei verba taxentur. Non tantum, quod temere promisi, retinebo, sed, quod non recte dedi, repetam ; demens est, qui fidem praestat errori. Philippus Macedonum rex habebat militem manu fortem, cuius in multis expeditionibus utilem expertus operam subinde ex praeda aliquid illi virtutis causa donaverat et hominem venalis animae crebris auctoramentis accendebat. Hic naufragus in possessiones cuiusdam Macedonis expulsus est ; quod ut nuntiatum est, accucurrit, spiritum eius recollegit, in villam illum suam transtulit, lectulo suo cessit, adfectum semianimemque recreavit, diebus triginta sua impensa curavit, refecit, viatico instruxit
Abbreviated transcription (Latin):
rum: sed iter infestari latrociniis nuntiatur. In rem presentem
uenturus fui: sed eger filius: & puerpera uxor me tenet. omnia
esse debent eadem que fuerant: cum promitterem ut promitten¬
tis fidem teneas. Que autem fieri maior mutatio potest ꝗͣ si te
malum uirum & ingratum comperi : quod tanquam digno dabã
indignonegabo: & irascendi quoque causam habebo deceptus:
inspiciam tamen & quantum sit de quo agitur. Dabit mihi consi¬
lium promisse rei modus: si exiguum est dabo non quia dignus
es sed quia promisi: nec tanquam mundus dabo: sed uerba mea
redimam & aurem mihi peruellam: damno castigabo promitten¬
tis temeritatem. Ecce ut doleat tibi: ut postea consideratius lo¬
quaris: quod dicere solemus lingarium dabo. Si malus erit non
commnittam: quem ad modum mecenas ait ut sextertio centies ob¬
iurgatus sim: interesse utrunque comparabo: est aliquid in eo

Expanded text:
rum : sed iter infestari latrociniis nuntiatur ; in rem praesentem rum : sed iter infestari latrociniis nuntiatur ; in rem praesentem venturus fui : sed aeger filius, sed puerpera uxor tenet. Omnia esse debent eadem, quae fuerunt, eum promitterem, ut promittentis fidem teneas ; quae autem maior fieri mutatio potest, quam si te malum virum et ingratum comperi ? Quod tamquam digno dabam, indigno negabo et nascendi quoque causam habebo deceptus. Inspiciam tamen et, quantum sit, de quo agitur; dabit mihi consilium promissae rei modus. Si exiguum est, dabo, non quia dignus es, sed quia promisi, nec tamquam munus dabo, sed verba mea redimam et aurem mihi pervellam. Damno castigabo promittentis temeritatem : " Ecce, ut doleat tibi, ut postea consideratius loquaris ! " Quod dicere solemus, linguarium dabo. Si maius erit, non committam, quemadmodum Maecenas ait, ut sestertio centies obiurgatus sim. Inter se enim utrumque comparabo. Est aliquid in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
na. ꝗͣ multa consiliis obstent. Ancipitem rerum ac lubricam sortẽ
sequitur suspensus. Consiluis certis incertos euentus preuidet. Excep¬
tio autem sine qua nihil destinat.: nihil ingreditur & hic illum tu¬
etur. Promisi beneficium nisi siquid incidisset quare non deberẽ
dare. Quid enim si quod illi pollicitus sum patriam sibi non dare
iusserit: silex lata erit ne id quisquam faciat quod ego me amico
meo facturum promiseram: Promisi tibi in matrimonium fili¬
am: postea peregrinus apparuisti: non est mihi cum hesterno con¬
nubium: eadem res me defendit que uetat tunc fidem fallam:
tunc in constantie crimen audiam. si cum eadem omnia sint que
erant promittente me: non prestitero promissum: alioquin quicꝗd
mutatur: libertatem facit de integro consulendi: & me fide libe¬
rat: promisi aduocationem: postea apparuit per illam causam pre¬
iudicium in patrem meum queri: Promisi me peregre una exitu¬

Expanded text:
na, quam multa consiliis obstent ; ancipitem rerum ac lubricam sortem na, quam multa consiliis obstent ; ancipitem rerum ac lubricam sortem suspensus sequitur, consiliis certis incertos eventus expendit. Exceptio autem, sine qua nihil destinat, nihil ingreditur, et hic illum tuetur. Promisi beneficium, nisi si quid incidisset, quare non deberem dare. Quid enim, si, quod illi pollicitus sum, patria sibi dare iusserit ? Si lex lata erit, ne id quisquam faciat, quod ego me amico meo facturum promiseram ? Promisi tibi in matrimonium filiam ; postea peregrinus apparuisti ; non est mihi cum externo conubium ; eadem res me defendit, quae vetat. Tunc fidem fallam, tunc inconstantiae crimen audiam, si, cum eadem omnia sint, quae erant promittente me, non praestitero promissum ; alioquin, quidquid mutatur, libertatem facit de integro consulendi et me fide liberat. Promisi advocationem : postea apparuit per illam causam praeiudicium in patrem meum quaeri; promisi me peregre exitu
Abbreviated transcription (Latin):
sciens peccas: das enim cui non debes dare: si negas & hoc modo peccas.
quia non das ei cui promisisti. Conscientia nostra hoc loco titubat:
& illud superbum promissum: nunquam sapientem facti sui peni¬
tere nec unquam emendare quod fecerit: nec mutare consilium.
Uon mutat sapiens consilium omnibus his manentibus que erant
cum sumeret. Ideo nunquam illum penitentia subit: quia nihil
melius illo tempore fieri potuit ꝗͣ quod factum est: nihil melius cõ¬
stitui ꝗͣ constitutum est. Ceterum ad omnia cum exceptione ue¬
nit: si nihil inciderit quod impediat. Illi ideo omnia succedere di¬
cimus: & nihil contra opinionem accidere quia presumit animo pos¬
se aliquid interuenire quod destinata prohibeat. Imprudentium
ista fiducia est fortunam sibi spondere. Si sapiens est utranque ei¬
us partem cogitat. Scit quantum liceat errori: ꝗͣ incerta sint huma¬

Expanded text:
sciens, peccas, das enim, cui non debes dare ; si negas, et hoc modo peccas sciens, peccas, das enim, cui non debes dare ; si negas, et hoc modo peccas : non das ei, cui promisisti. Conscientia vestra hoc loco titubat et illud superbum promissum numquam sapientem facti sui paenitere nec umquam emendare, quod fecerit, nec mutare consilium," Non mutat sapiens consilium omnibus his manentibus, quae erant, cum sumeret ; ideo numquam illum paenitentia subit, quia nihil melius illo tempore fieri potuit, quam quod factum est, nihil melius constitui, quam constitutum est ; ceterum ad omnia cum exceptione venit : "Si nihil inciderit, quod impediat." Ideo omnia illi succedere dicimus et nihil contra opinionem accidere, quia praesumit animo posse aliquid intervenire, quod destinata prohibeat. Imprudentium ista fiducia est fortunam sibi spondere ; sapiens utramque partem eius cogitat ; scit, quantum liceat errori, quam incerta sint huma
Abbreviated transcription (Latin):
lia me in hoc uel in illud impellant non ne ei beneficium dabo
quem uerisimile erit gratum esse: Multa inquit interuenient
propter que & malus pro bono surrepat: & bonus pro malo displi¬
ceat: fallaces enim sunt rerum speties quibus credimus. Quis ne¬
gat : sed non inuenio aliud per quod cogitationem regam. his
ueritas mihi uestigiis sequenda est. Certiora non habeo: hec ut
ꝗͣ diligentissime estimem operam dabo: nec cito illis assentiam. Sic
enim in prelio potest accidere ut telum meum in commilitonem
manus dirigat aliquo errore decepta & hosti tanquam meo par¬
cam: sed hoc & raro accidet & non uitio meo cuius propositum est
hostem ferire: ciuem defendere. Si sciam ingratum esse non dabo
beneficium. At obrepsit: at imposuit. Nulla hic culpa tribuentis
est quia tanquam grato dedi. Si promiseris inquit te daturum
beneficium & postea ingratum esse scieris an non dabis: Si facies

Expanded text:
lia me in hoc aut in illud impellant, non vera, ei beneficium dabo, lia me in hoc aut in illud impellant, non vera, ei beneficium dabo, quem veri simile erit gratum esse. " Multa," inquit, " intervenient, propter quae et malus pro bono surrepat et bonus pro malo displiceat ; fallaces enim sunt rerum species, quibus credidimus." Quis negat ? Sed nihil aliud invenio, per quod cogitationem regam. His veritas mihi vestigiis sequenda est, certiora non habeo ; haec ut quam diligentissime aestimem, operam dabo nec cito illis adsentiar. Sic enim in proelio potest accidere, ut telum meum in commilitonem manus dirigat aliquo errore decepta et hosti tamquam meo parcam ; sed hoc et raro accidet et non vitio meo, cuius propositum est hostem ferire, civem defendere. Si sciam ingratum esse, non dabo beneficium. At obrepsit, at imposuit : nulla hic culpa tribuentis est, quia tamquam grato dedi. "Si promiseris," inquit, " te daturum beneficium et postea ingratum esse scieris, dabis an non ? Si facis