comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iepositum est ꝙ custodien¬
dum alicui datum est dc̃m ex eo
ꝙꝓ ponit᷑. p̃positio .n. anget depositum
ut ostendat totum fid̃i eiꝰ conmissũ
ꝙ ad custodiam rei ꝑtinet. ¶Precoe
ait ꝙ neq tumult᷑ neq incendii. neq
ruine neq naufragii causa depositũ
sit in simplum. earum aũ rerũ q̃ supͣ
comp̃hñse sunt in ip̃m in duplum ĩ
ħ̾edem eiꝰ ꝙ dolo malo eius fc̃m ẽẽ di¬
cet᷑ qui mortuus sit in simplũ. ꝙ ip̃iꝰ
in duplum iudiciũ dabo ¶Cerito
has causas deponendi seꝑauit p̃tor q̃
continent fortuitam cãm depõnis ex
necc̃itate descendentẽ ñ ex uoluntate
ꝓfisciscentẽ. Eum tm̃ deponere
tumultꝰ uł incẽdii uel ceteraꝵ
causaꝵ grã intelligẽdum ÷. qui
nullam aliam cam̃ deponendi
fidem elegit ne depositurm rectlit᷑.
ꝯtentꝰ e̾e̾ debet simplo. Cum uero
erigente necessitate deponat. c̾re¬
scit ꝑfidei cͥmen. ⁊ publica utili¬
tate cohercẽdum ÷ iũdicande rei

Expanded text:
epositum est, quod custodiendum alicui datum est, dictum ex eo quod ponitur: praepositio enim de auget depositum, ut ostendat totum fidei eius commissum, quod ad custodiam rei pertinet. Praetor ait: "Quod neque tumultus neque incendii neque ruinae neque naufragii causa depositum sit, in simplum, earum autem rerum, quae supra comprehensae sunt, in ipsum in duplum, in heredem eius, quod dolo malo eius factum esse dicetur qui mortuus sit, in simplum, quod ipsius, in duplum iudicium dabo". Merito has causas deponendi separavit praetor, quae continent fortuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex voluntate proficiscentem. Eum tamen deponere tumultus vel incendii vel ceterarum causarum gratia intellegendum est, qui nullam aliam causam deponendi fidem elegit nec depositum redditur, contentus esse debet simplo, cum vero extante necessitate deponat, crescit perfidiae crimen et publica utilitas coercenda est vindicandae rei
Abbreviated transcription (Latin):
uintacitum fidicõmissũ. Rsoꝵ¬
ab eo datur quitam in pͥmo quã
in scdo testam̃to proead̾ ꝑte ur
postea pro maiore heres scribit᷑
probatio uoluntatis mutate de¬
ret incinbere qui conuenitur.
cum secreti fuscepti ratio płmq
dnĩs rerum ꝑ suadeat. eos ita hr̃¬
uum de quo q̃ritur antequanie
Iquis negat emancipationem
recte factam. probationem ip̃m
libtum infrandemsuam auquio
dedicre. ut ꝑtem eius ꝙ infraudẽ
datum eẽt pocet reuocare.
P aulus .i. ii sentenciarum.
Ui probatio prioris fuge deficit.
minimi udetur.

Expanded text:
um tacitum fideicommissum ab eo datur, qui tam in primo quam in secundo testamento pro eadem parte uel postea pro maiore heres scribitur, probatio mutatae uoluntatis ei debet incumbere qui conuenitur, cum secreti suscepti ratio plerumque dominis rerum persuadeat eos ita hereuum de quo quaeritur antequam emm respondit, si quis negat emancipationem recte factam, probationem ipsumlibertum in fraudem suam aliquid dedisse, ut partem eius quod in fraudem datum esset posset auocare. 7 Paulum probatio prioris fugae defeceriminum uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
enam prousuris aipłan łdoctar
nemo supra modum usurarum
donata suos facit. mlos tm̃ quos su¬
is oꝑis ad quisierit. ueluti serendo
nam si pomum decerpsit. ut ex su¬
ex facto eiut is fructus nascitur.
sumẽ. non ambigitur ipõs fruct᷑
diminuere debere.

Expanded text:
enam pro usuris stipulari nemo supra modum usurarum donata suos facit, illos tamen, quos suis operis adquisierit, ueluti serendo: nam si pomum decerpserit uel ex siex facto eius is fructus nascitur. sum est, non ambigitur ipsos fructus deminuere debere.
Abbreviated transcription (Latin):
set et athiete uñ se exib̾et. ex̃ce¬
ret ci ut si uixiart reddẽt ĩ hus
aut̃ om̃ibus ⁊ pactum sine stipu
ritimis mutuam dando. qͣs dami
m̃ces in naue pignoris accepit.
exquibus si non potuisret totũ
debitum exsolui auarum m̃ciũ
alus nauibus impoĩtarum ꝓpͥicq
fen̾atorib obligatarum si quio
suꝑ fuuret pignori accepit: qĩtũ
ẽ naue ꝓpria ꝑ ẽpta ex qua tot̃
soliu potuit. aniddampnumad
creditorem ꝑtineat intra p̃stitutos
dies annsta naue auad cetãrum.
naurum suꝑfluum ad mitti pos

Expanded text:
et, et athletae, unde se exhiberet exerceretque, ut, si uicisset, redderet.In his autem omnibus et pactum sine stipulritimis mutuam dando quasdam merces in naue pignori accepit, ex quibus si non potuisset totum debitum exsolui, aliarum mercium aliis nauibus impositarum propriisque faeneratoribus obligatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est naue propria perempta, ex qua totum solui potuit, an id damnum ad creditorem pertineat, intra praestitutos dies amissa naue, an ad ceterarum nauium superfluum admitti pos
Abbreviated transcription (Latin):
dit i dõ enim ⁊ qui aolib̾tatem ꝓ¬
clamat prior docert iubetur.
Ipactum factum sit in quo hr̃dis
at tñ de ip̃o dum taxa̾t. at ñ deħr¬
de eiusquoq couenisset petitor
non qui excipit probare debet. qr
ciora testibus ẽẽ senatus cẽsuit.
res proturore datos cumacapi¬
officu fuit ꝓuid̾e̾ ut pupillo caue
sunt. Is scriptum e̾ incodicillis
postra scriptis refert duplicate
logatum uoliũt an repetẽ. ⁊ ob¬
lit᷑ sit st iutestamto legasse. id
fecĩt. ab utroq gͦ probatio euic
rei exigñda ẽ. pͥmafronte equĩ.
iudetnr ut petitor probet ꝙ in¬
tñdit. s nimirũ probationes qͥ¬
dam areo exiguntur. nam⁊ sicre¬
ditũ petam ille respondeat colu¬
cam eẽ pocuniam. ꝓpr̾ hoc ꝓbare
cogñdus ẽ. ⁊ hic ignur cũ petito.
diias scripturas oftñdit. hr̃i postĩ

Expanded text:
dit: ideo enim et qui ad libertatem proclamat, prior docere iubetur. digestorum Si pactum factum sit, in quo heredis attamen de ipso dumtaxat ac non de herede eius quoque convenisse petitor, non qui excipit probare debet, quia publica potiora testibus esse senatus censuit. res pro tutore datos, cum accipiofficii fuit providere, ut pupillo caversunt: idem scriptum est in codicillis postea scriptis: refert, duplicare legatum voluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab utro ergo probatio eius rei exigenda est? prima fronte aequius videtur, ut petitor probet quod intendit: sed nimirum probationes quaedam a reo exiguntur: nam si creditum petam, ille respondeat solutam esse pecuniam, ipse hoc probare cogendus est. et hic igitur cum petitor duas scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
maitã uero diccusto ꝑielosnec
pignora. ypothece ue titulo ma¬
lorit usure tenebuntur pro oꝑis
sui trãiecticie pecume gr̃a secim.
¶eꝵ insingłos dies instiplatu de¬
ductum ẽ ad fiuencentesime
non ultra duplum debetur. ¶in
stipsatõne fenoris post diemꝑicłi
lisure de erit ꝑ alt̾am stiploem
oꝑarum supplebitur.
conditiones nasci cosut. nt sima¬

Expanded text:
ra uero discusso periculo: nec pignora uel hypothecae titulo maioris usurae tenebuntur.Pro operis serui traiecticiae pecuniae gratia secuti quod in singulos dies in stipulatum deductum est, ad finem centesimae non ultra duplum debetur. in stipulatione faenoris post diem periculi usurae deerit, per alteram stipulationem operarum supplebitur. condic‹t›iones nasci solent, ut 'si
Abbreviated transcription (Latin):
odestinus redit.¬
Abro .x. pandectanĩ.¬
raiericia pecuma e q̃ trans mart
uehitur. cet̾m si eodentioco cõ¬
sumnatur uonerit traientitia. S
iudñdum. in merat ex ea peciña
est utrum etiam ip̃e ꝑicło credi¬
toris naingent tunc enim traice
abeo ait si nemo sit qui aparte
cume possit id ip̃m testatione¬
complecti debere. ut pro petiaone
cs̃m pectat ad creditorem. exquo
nauem naiigare conueniat.

Expanded text:
Modestinus libro decimo pandectarum.Traiecticia ea pecunia est quae trans mare uehitur: ceterum si eodem loci consumatur, non erit traiecticia. sed uidendum, an merces ex ea pecunia est, utrum etiam ipsae periculo creditoris nauigent: tunc enim traiectPlautio.Labeo ait, si nemo sit, qui a parte cuniae possit, id ipsum testationecomplecti debere, ut pro petitione riculum spectat creditorem, ex quo nauem nauigare conueniat.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝯferat s ⁊ cũ dos morte mulieris
maritus lucͣtus dotem ꝯueniret᷑ fumn̾a¬
ria pat̃ aut̃ ñ s hunt casũ puto si
soluẽdo hr̃ditas fim̾ari cã ex dote tĩ
oportet. ita celsus sc̾ũ.¬
auł .ł. I n patrẽ cuiꝰ ĩ potestate fin̾t
is cuiꝰ fimꝰ factũ sun̾t erit ꝯpetit fur¬
neraria actio. ꝓ dignitate et faculta
manet et ceti̾s mulieris bonis ꝓpor
ditate.ct. duas pãtes hr̃s uir unã
ꝯferet.

Expanded text:
nferat? sed cum dos morte mulieris maritus lucratur dotem, conuenietur funeraria, pater autem non. sed in hunc casum puto, si soluendo hereditas, funerari eam ex dote tantum oportet. et ita Celsus scIn patrem, cuius in potestate fuerit is cuius funus factum erit, competit funeraria actio pro dignitate et facultatmanet, et ceteris mulieris bonis pro pditate ducenta, duas partes heres, unam uir conferet.
Abbreviated transcription (Latin):
ene est priꝰ qmͣ adu̾bor int̾preta¬
tõnem ꝑueniamus panta de sigͥfi¬
catione ip̃ius tituli referre qm̃ gͥ
rerum creditaꝵ tẏtłin pͥmisit.
Omĩs eñi cctus quos alieuam fi¬
dem secuti institumꝰ ꝯplectit᷑.
Nam ut lib̾ .i. questionũ celsus a¬
it: credendi gn̾alis appellatio ẽ. ĩo
sub ħ tytło p̾cor ⁊ decõmodato et
pignore edixit. Nani cuiq rei as¬
senciamus alienam fidem secuti

Expanded text:
e est, priusquam ad uerborum interpretationem perueniamus, pauca de significatione ipsius tituli referre. Quoniarerum creditarum titulum praemisit: omnes enim contractus, quos alienam fidem secuti instituimus, conplectitur: nam, ut libro primo quaestionum Celsus ait, credendi generalis appellatio est: ideo sub hoc titulo praetor et de commodato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adse
Abbreviated transcription (Latin):
sa d̾tinerentur. aũ uenirentur ne¬
ue ꝓhiperentur ꝙ minꝰ uia puꝰ
transfentur aut quonimꝰ sepeli
nuerunt ne iuste sepulture tra¬
ditum .i. t̾ra ꝯditum corpꝰ inqui¬
etetur.: ind̾tur aut̃ terra ꝯditũ
⁊ sim artula ꝯditũ ħ aĩo sit ut
ñ alibi transferatur. S si res exi
intulit ꝙ cogitaret tñ alio pꝰea
et̾nam sedẽ dae̾ destinamͣt maẽ¬

Expanded text:
 detinerentur aut uexarentur neue prohiberentur quo minus uia publica transfer‹r›entur aut quominus sepelirnuerunt, ne iustae sepulturae traditum, id est terra conditum corpus inquietetur: uidetur autem terra conditum et si in arcula conditum hoc animo sit, ut non alibi transferatur. sed arculam ipintulerit, quod cogitaret inde alio postea aeterna sede dare destinauerit, mane
Abbreviated transcription (Latin):
de mortuo inferendo utilit̾ agant
ut puta dñs ꝓpͥetatis suĩ fund̾ cuiꝰ
usus fructus alienis mortuũ infe¬
rat aut inferre uelit. Nam siintu¬
lerit ñ faciet uistum sepulchrũ.
o qui ĩ fund̾ ꝯmumẽ ĩ uito socio
mortuũ inferre uult. siam p̾ter
pu ͫ utilitatẽ ne insepłta cadau̾a
sum q̃stionibꝰ omiiti solent. nõsũ¬

Expanded text:
de mortuo inferendo utiliter agunt, ut puta dominus proprietatis, si in fundum, cuius fructus alienus est, mortuum inferat aut inferre uelit: nam si intulerit, non faciet iustum sepulchrum, o, qui in fundum communem inuito socio mortuum inferre uult. nam propter publicam utilitatem, ne insepulta cadauera num quaestionibus omitti solet: nam su
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ increditum ire qr ingene̾ su¬
o fiuictõem recipiunt ꝑsolutõem ͦn¬
ꝙͣ ꝑspem. Nam nicetĩs reb ido in
ereditum ire nõ pꝰsuraus qr aliud
no ꝑ alio inuito creditore solui no
po̾t. ¶ Applłata ẽ aũt murui da¬
tio: ab eo ꝙ detneo tuun fit et io
si nõ fiat tuum uo nascit᷑ obligo̾.
Creditum ergo anuituo eo differ¬
t enuo genus aspe̾. sam treditum
ꝯsistit extͣ easdem res que poudere
nũo mensura coutinet᷑. sicut si eau¬
dem rem recepti᷑ sunꝰ: credituni
ẽ. Item mutuũ nõ põt ee̾ nisi ꝓ¬
ficiscatur peccuma. Creditum at̾

Expanded text:
reditum ire, quia in genere suo functionem recipiunt per solutionem quam specie: nam in ceteris rebus ideo in creditum ire non possumus, quia aliud pro alio invito creditori solvi non potest. Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit: et ideo, si non faciat tuum, non nascitur obligatio. Creditum ergo a mutuo differtconsistit extra eas res, quae pondere numero mensura continentur sic, ut, si eandem rem recepturi sumus, creditum est. item mutuum non potest esse, nisi proficiscatur pecunia, creditum a
Abbreviated transcription (Latin):
phronio S eriore q̃dam spẽs ĩ peti¬
Itione aluitio ticio deducte ñ sunt
nͦ arbit̾ de his quicquã ꝓmĩtiauit
q̃situm ÷ an spẽs omisse peti pꝰsunt
Redit peti posse nec penam ex comꝓ¬
ꝑmisso cõmitti. Qd̃ si maligne ħ fec̃¬

Expanded text:
est, sed errore quaedam species in petitionem a Lucio Titio deductae non sunt nec arbiter de his quicquam pronuntiauit: quaesitum est an species omissae peti possint. respondit peti posse nec poenam ex compromiss‹o› committi. quod si maligne hoc feci
Abbreviated transcription (Latin):
¶Idem ait etiam si ñdum sint res in na¬
iuim recepde. s si mñ littore ꝑierint qͣs
semel receꝑit ꝑiculum ad eum ꝑtr̃e¬
Iat⁊ p̃tor nisi restitũt in eos iudicũ
dabo. Ex ħ edc̃o infc̃m̃ actio ꝓficiscit᷑
s an sit neccĩa uidendum eꝑ agi cuu¬
li actione ex hac causa pot̾it siquidẽ
m̃ces int̾uen̾it ex locato ⁊ conducto
S si tota nauis locata sit enu condu¬
xit ex conducto etiam dereb q̃ desũt¬
ut᷑ sagẽ põt. Si u̾o res ꝑferendas nauta¬
i oͣt  conduxit ex locato conuemiet᷑. S sigͣ¬
tis res sũcepte sint ait pomponius

Expanded text:
idem ait, etiamsi nondum sint res in nauem receptae, sed in litore perierint, quas semel recepit, periculum ad eum pertinere.Ait praetor: 'nisi restituent, in eos iudicium dabo'. ex hoc edicto in factum actio proficiscitur. sed an sit necessaria, uidendum; quia agi ciuili actione ex hac causa poterit: si quidem merces interuenerit, e‹x› locato uel conducto: sed si tota nauis locata sit, qui conduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si uero res perferendas nauta conduxit, e‹x› locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
sequi res custodie eoꝵ cõmitt̾e. neq
quisquam putet gͣuit̾ ħ adu̾sus
eos constitutum. Nam est in ip̃oꝵ
arbitͥo ne quem recipiant ⁊ nͥ si ħ
eẽt statutum mat̾ia daret᷑ cũ furib
adũsus eos qnos recipiunt coeundi
nauis nanigande cã in naui sunt
s de excercitore solum mͦ p̃tor sũtit
nec .n. d incruit pomponiꝰ ꝑ remi¬
gem. aut mesonautem obligari.
si ip̃e alicui de nautis cõrartti iissit
sũ dubio debeat obligari. Et sunt
quidã in nauib qui custodie gr̃a na¬
e es foia st apit. Si cuus gͥ ex
his receꝑit puto in ex̃citorem dan¬
dam actionem. qr is qui eos huiꝰ¬
ciuamqmͣ ip̃e nauicularius uł ma¬

Expanded text:
sequi et res custodiae eorum committere. ne quisquam putet grauiter hoc aduersus eos constitutum: nam est in ipsorum arbitrio, ne quem recipiant, et nisi hoc esset statutum, materia daretur cum furibus aduersus eos quos recipiunt coeundi,nauis nauigandae causa in naue sint: sed de exercitore solummodo praetor sentit. nec enim debet, inquit Pomponius, per remigem aut mesonautam obligari, si ipse alicui e nautis committi iussit, sine dubi qui custodiae gratia naς et diaetarii. si quis igitur ex his receperit, puto in exercitorem dandam actionem, quia is, qui eos huiuquamquam ipse nauicularius uel ma
Abbreviated transcription (Latin):
mmor. iungniti annis iudicaro co¬
gat᷑. Nemini lic̾e minorem .xx. an¬
nis compnussoriũ iudiceni eligere
iõq pena ex snĩa eius nullo mͦ ꝯ
mittit᷑ maiori tm̃ .xx. annis. si
succurend̾ si tem̃e aduitoriũ recipit
multi dixerunt.
fisco nicħ ad quirit᷑. s nicħominut
stipulationis pena cõmittit᷑ qd̃ ar
bitͥo statuto ñ sit obtemꝑand̃.

Expanded text:
dicare cogatur, nemini licere minorem uiginti annis compromissarium iudicem eligere: ideoque poena ex sententia eius nullo modo committitur. maiori tamen uiginti annis, si succurrendum, si temere auditorium receperit, multi dixerunt. fisco nihil adquiritur, sed nihilo minus stipulationis poena committitur, quod ab arbitro statuto non s
Abbreviated transcription (Latin):
tum sũe ñ ÷ pena ex comꝓmisso
cõmittit᷑ s ex eis dumtaxat q̃ qͣso¬
litionem ꝑecunie aut oꝑam p̃bũ¬
dam ꝑtinent. s eam contumatiam
litigatoris arbit̾ pumre pot̾it pecu¬
niam eum adu̾sario dari iubendo

Expanded text:
o committitur, sed ex his dumtaxat, quae ad solutionem pecuniae aut operam praebendam pertinent. idem. contumaciam litigatoris arbiter punire poterit pecuniam eum aduersario dar‹e› iubendo:
Abbreviated transcription (Latin):
snĩam ñ possit᷑. diem compmissi con¬
ferri uisserͣat. Alt᷑ ex lͣtigatoribꝰ dc̃o
audiens ñ fuerat. consulebat᷑ posset¬
ne ab eo pecinia ex comꝓmisso peti
arcianꝰ. li .ii. regularũ. Si de re

Expanded text:
t, diem compromissi proferri iusser‹a›t: alter ex litigatoribus dicto audiens non fuerat: consulebatur possetne ab eo pecunia ex compromisso peti.arcianus libro secundo regularum. Si de re
Abbreviated transcription (Latin):
canimus ut eque bonum. nob̾
redde̾tur. nõ licet debitori der̾io
rem que ex eodem gen̾e sitr red¬
dẽ ueluri uimim nonũ ꝓ netẽ

Expanded text:
cauimus, ut aeque bonum nobis redderetur, non licet debitori deteriorem rem, quae ex eodem genere sit, reddere, ueluti uinum nouum
Abbreviated transcription (Latin):
aꝵ no̾ poti̾t repeti qd̾ datum s̃ nec
eĩ turpit̾ accepisti. & si a sugitire
meo acceꝑis ne eum uidicares
condice̾ tibiħ cuͣ̃ furi possum. s
si ip̾e sur iudicium ame acceꝑit
uł furis uł fugitiui socius putat
pisset ne furtum ab eo fcñ indi¬
caret siũ intlicasset siue no repe¬
titoem fore eius pecumie ꝓtulꝰ ⁊¬
erpetuo sab̾ probat ueterum
õpuuone existimantium id̾ qd̾
ex in iusta causa ap̃ aliquem sit
posse conlici inqua sin̾a ⁊ cels¬
ea stipłone que ꝑ nim extorta es
pem ca̾m promisis titio qmͣuis
si petat exceptõne doli mali. uł
infactum submoue̾ eum possis
tũ si soliu̾s nõ posse te repet̾e qm̃

Expanded text:
 non poterit repeti quod datum est: nec enim turpiter accepisti. quod si a fugitiuo meo acceperis ne eum indicares, condicere tibi hoc quasi furi possim: sed si ipse fur indicium a me accepit uel furis uel fugitiui socius, puto pisset, ne furtum ab eo factum indicaret, siue indicasset siue non, repetitionem fore eius pecuniae Prerpetuo Sabinus probauit ueterum opinionem existimantium id, quod ex iniusta causa apud aliquem sit, posse condici: in qua senteea stipulatione, quae per uim extorta esspem causam promiseris Titio, quamuis, si petat, exceptione doli mali uel in factum summouere eum possis, tamen si solueris, non posse te repetere, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si solutis legatis: noua ⁊ inopi¬
nata cansa h̾rclitatem abstulit
ueluti nato postumo qu̾e heres
mutero fuisse ignorabat uł ⁊̃ ab
hostib reu̾so filio queni pater o¬
bisse falso p̾sumpserat uam uti¬
les actões postumo uł filio qui
h̾rclitatem eiucãt dari oporte̾
ineos qui legatum ꝑ ceperunt
imꝑator titius antoninus res¬

Expanded text:
et si solutis legatis noua et inopinata causa hereditatem abstulit, ueluti nato postumo, quem heres in utero fuisse ignorabat, uel etiam ab hostibus reuerso filio, quem pater obisse falso praesumpserat: nam utiles actiones postumo uel filio, qui hereditatem euicerat, dari oportere in eos, qui legatum perceperunt, imperator Titus Antoninus res
Abbreviated transcription (Latin):
riti qui soluendo nõ sit alius mu¬
heri soluisset repetere nõ pot ad
tem solu̾t mea causa est ut repe
bitor adeo debitoe ẽ ut aute di¬
emsolutum repet̾e no possit.¬
quo depetulio actum ẽ ꝑ impru¬
ei usimi fructum ded̾o tͥ falso ex¬
istinans me euari tͥ deb̾e. et añ¬
qmͣ repetam decesserĩ condictio

Expanded text:
riti, qui soluendo non sit, alius mulieri soluisset, repetere non potest: adetem soluerit, in ea causa est ut repetbitor adeo debitor est, ut ante diem solutum repetere non possit.quo de peculio actum est, per impruei usum fructum tibi dedero falso existimans me eum tibi debere et antequam repetam decesserim, condictio
Abbreviated transcription (Latin):
d̾it ꝙ si ego scisem tulem esse s¬
nũ nec p̾dixisse ut possis p̾cau̾e
tunc qͣnti tua int̾sit cñi tibi p̃s¬
tan oꝑz. ¶ gaber mandato ami¬
i sui em̃itͣ ẜuũ decem ⁊ tabricu
docuit demde uendidit eum uĩ¬
gniti quos mandati iudicio co¬
actul est solue moꝵ qͣi homo ñ
enid sanus emptori dampnatꝰ
est mela ait. nõ pͥstaturu id ei
mandatorẽ mn postea qm emnss
sine dolo malo eiu hoc iũdc̃m
h̾re ceꝑit ẜuus. S si uissu man¬
datoris eum docũit conina fore
it̃ enim ⁊ m̃cede̾ ⁊ cibaria cõse¬
cuturum. nisi ut gratis doceret
rogatus sit.
debitorem suum nbet seq eam
pecuniam qm ił debint salut᷑m
mandati actione tenetur. ¶ Si¬
ẜuũ ea lege tibi trndid̾o. ut eũ
post mortem meam manumitte¬
res consistit obligatõ pot̃ autem
⁊ imea quo ꝑsona agendi cã
int̾uenre. ueliti si penitencia
manditum sus cepio si pot̃ id ex¬
plere deserere ꝓnussum afficiũ
nõ deb alioqum qͣnti maudato¬

Expanded text:
m talem esse servum nec praedixissem, ut possis praecavere, tunc quanti tua intersit, tantum tibi praestari oportet. Faber mandatu amici sui emit servum decem et fabricam docuit, deinde vendidit eum viginti, quos mandati iudicio coactus est solvere: mox quasi homo non erat sanus, emptori damnatus est: Mela ait non praestaturum id ei mandatorem, nisi posteaquam emisset sine dolo malo eius hoc vitium habere coeperit servus. sed si iussu mandatoris eum docuerit, contra fore: tunc enim et mercedem et cibaria consecuturum, nisi si ut gratis doceret rogatus sit. debitorem suum liber‹et,› seque eam pecuniam, quam is debuerit, soluturum, mandati actione tenetur. Si seruum ea lege tibi tradidero, ut eum post mortem meam manumitteres, constitit obligatio: potest autem et in mea quoque persona agendi causa interuenire, ueluti si paenitentia mandatum suscepit, si potest id explere, deserere promissum officium non debet, alioquin quanti mandato
Abbreviated transcription (Latin):
mos solu̾it c̃ditori. an eumhbaũit
¶pret̾ea sciendum est nõ plus fide¬
uissorem consequi debere man:¬
tuti iuditio q̃m ꝙ soluit. ¶ Ma¬
dato tuo fide nssi decem ⁊ ꝓcura¬
tori debitoris solui si uerus pro¬
curator fuit statim mandati a¬
gam. Qd si ꝓcunator nõ est repe¬
tam ab eo. ¶Nom omña que ĩ¬
pensurus nõ fuit mandatori mnpu¬
tabit. ulti ꝙ spolatus sit alatro¬
nb. aut naufragio res amiẜit ꝑ¬
⁊ langore suo suoꝵq ad p̾hensus
q̃dam erogau̾it. nam ħ magis
casib qm mandato inputari
mandato neo enĩał fartũ tibi

Expanded text:
mos solverit creditori an eum liberaverit. Praeterea sciendum est non plus fideiussorem consequi debere mandati iudicio, quam quod soluerit. Mandatu tuo fideiussi decem et procuratori creditoris solui: si uerus procurator fuit, statim mandati agam: quod si procurator non est, repetam ab eo. Non omnia, quae inpensurus non fuit mandator, imputabit, ueluti quod spoliatus sit a latronibus aut naufragio res amiserit uel languore suo suorumque adpraehensus quaedam erogauerit: nam haec magis casibus quam mandato imputari mandatu meo emeras, furtum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
datum. s obligatom aliqͣn du¬
hare siquis debitori suo mandaᷤ¬
ũit ut ticio salu̾et ⁊ debitor mor¬
tuo eo cũ id ignoraret solu̾it li¬
beran eum oꝑz. ¶ abesse intel¬
ligͥ peccuma fidĩuissori ⁊̃ si debi¬
tor ab eo delegatus sit ĩditori li¬
cet is soluendo non fu̾it qui bo¬
num nom̃ facit c̃ditor quiꝰ ad¬
mittit dehitorem delegatum
¶Suis curi fideuissori donarew̾lt
creditorem eiꝰ heatͣ debitorem
aget fideuissor mandati quate¬
nus michi itsit. ntriminum

Expanded text:
igationem aliquando durare. Si quis debitori suo mandaverit, ut Titio solveret, et debitor mortuo eo, cum id ignoraret, solverit, liberari eum oportet. Abesse intellegitur pecunia fideiussori etiam si debitor ab eo delegatus sit creditori, licet is solvendo non fuerit, quia bonum nomen facit creditor, qui admittit debitorem delegatum. Si is, qui fideiussori donare uult, creditorem eius habeat debitorem aget fideiussor mandati, quatenus nihil intersit, utrum num
Abbreviated transcription (Latin):
cepticio deusuris ita conuenit na
su a quaq die usure suprascapte
exsbiuerentur: post t̾cum mencẽ
tunc in maiores usuras geiatene¬
retur. ⁊ deincept ꝑ singłas pentiões
siconditione data usure. nonsoi¬
uerentur. ea condinio obseruat᷑
donec om̃u suma debita. hoc no¬
rame exsoluerentur. q̾ro anħuboa

Expanded text:
epticio: de usuris ita convenit: nisi sua quaque die usurae supra scriptae exsolverentur vel post tertium mensem, tunc in maiores usuras Seia teneretur, et deinceps per singulas pensiones, si condicione data usurae non solverentur, ea condicio observaretur, donec omnis summa debita hoc nomine exsolveretur. quaero, an haec
Abbreviated transcription (Latin):
nultes ⁊ nnos iniores p̃anit.ye
res cteditorit semites petit. cũ ꝑ
de bitorem noustenit quo iinus
minores soluat q̃ro anexceptio do¬
ceptionem ¶esitum ẽ anuidia¬
o negocioꝵ gestoꝵ uł mandat
propeciima occiota. usuras pr̃a¬
re debeat. cimidñs uullam pr

Expanded text:
multos annos minores praestitit: heres creditoris semisses petit. cum per debitorem non steterit, quo minus minores solvat, quaero an exceptio doceptionem. Quaesitum est, an iudicio negotiorum gestorum vel mandati pro pecunia otiosa usuras praestare debea
Abbreviated transcription (Latin):
turum. cid̾ si id non fec̾it die supͣ
scripta ⁊ solu̾it debitum ficeuis¬
sor creditori iussit p̾oia empta
efse que creontorib obligauerat
quero cum nõ sit liberatus luctꝰ
fideiissor aticio. ansi soluit creoi¬
tori empta haberet supr ascripta
emptio fr̃a est. ⁊ contractam eẽ ob¬
ligatoẽm. ¶Lucius ticius ꝓmi¬
sit de fundo suo centum milia mo¬
dioꝵ frum̃ti amnia p̾stare ꝓ pre¬
dus gauseni. postea lutius ticius
uendidit fundum additis u̾bis huᷤ
quo iire quaq conditõne ⁊ ea p̾di¬
a lucu titii hodie sunt ita ueniuĩt
itaq habebuntur. quero an est ẽp¬
cor gaio seio ad p̾statõm frim̃iti
sit obnroxins. R̾dit emptoiem i¬
ita fit. ille fundus centum esto
diem adicigtur. utrum pura ep̃ͤ¬
tõ est s sb̾ candicc̾e resolintur. an
uero condit̾onalis sit magis emp¬
tio ãonis est ⁊ michi indetur ueriꝰ
intesse quid actum sit nam si cmi¬
dem hoc actinest ut me hore

Expanded text:
turum: quod si id non fecerit die supra turum: quod si id non fecerit die supra scripta et solverit debitum fideiussor creditori, iussit praedia empta esse, quae creditoribus obligaverat. quaero, cum non sit liberatus Lucius fideiussor a Titio, an, si solverit creditori, empta haberet supra scripta emptio facta est et contractam esse obligationem. Lucius Titius promisit de fundo suo centum milia modiorum frumenti annua praestare praediis Gaii Seii: postea Lucius Titius vendidit fundum additis verbis his: "quo iure quaque condicione ea praedia Lucii Titii hodie sunt, ita veneunt itaque habebuntur": quaero, an emptor Gaio Seio ad praestationem frumenti sit obnoxius. respondit emptorem ita fit: 'ille fundus centum esto diem addicitur, utrum pura emptio est, sed sub condicione resoluitur, an uero condicionalis sit magis emptio, quaestionis est. et mihi uidetur uerius interesse, quid actum sit: nam si quidem hoc actum est, ut meliore
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. cum maun sata infundi¬
inͥꝑpetuo sata sunt excipi uiden¬
tur. s ciue singulis amus sensolẽt
ita ut fructus eoꝵ tollatur. nani
alit̾ int̾p̾cantib utres ⁊ arboies
om̃es excepte udebuntur Iĩ rei
emptõem posse fiẽi dixi que em̾ꝰ ex mei
edib intuas edes ꝓiecta simt ut
eam michi itu habert liceat deq
ea re exempto agisi ¶ Si siluace¬
dua in qͥn amiuim uenierat. q̃¬
rebatur. tum glans decidiss utriꝰ
ess scio ẜuium Redisse primum
sec̃nd̾̃ esse qd̾ apparetet actum
ẽẽ. qd̾ si in obscuro ess cuemc̃q
glans ex hus arborib fuiss eotẽ¬
pore cuiu ħ cederentur: emꝑ¬
tonsesse. ¶Nemo po test ind̾i
eam rem uendioisse de tutꝰ dm̃o
id agitur. ne ad emptorem trans¬
eat. s hoc aut loratio est ant aliud
gemis contractus.
ceuola. Titius cum mutuosat¬
ciperes tot aureos sb̃ nsuris dedit
pignori siue ypothece predia. ⁊ fide¬
nissorem lucium cui ꝓmisit intͣ
t̾emuiui ꝓximum se eum lipera¬

Expanded text:
. Cum manu sata in uendiin perpetuo sata sunt excipi uiderentur, ‹sed› quae singulis annis seri solent, ita ut fructus eorum tollatur: nam aliter interpretantibus uites et arbores omnes exceptae uidebuntur. Huius rei emptionem posse fieri dixi: 'quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habere liceat', deque ea re ex empto agi. Silua caedua in quinquennium uenierat: quaerebatur, cum glans decidisset, utrius esset. scio Seruium respondisse, primum sequendum esse quod appareret actum esse: quod si in obscuro esuae in arboribus fuisset eo tempore cum haec caederentur, emptoris. Nemo potest uideri eam rem uendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emptorem transeat, sed hoc aut locatio est aut aliu‹d› genus contractus.um Titius cum mutuos acciperet tot aureos sub usuris, dedit pignori sive hypothecae praedia et fideiussorem Lucium, cui promisit intra triennium proximum se eum libera
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. E istulas emptori accessuras
in lege dcĩn erat. querebatur an cas¬
tellum ex quo fistulis aqua duceret᷑
actum esse. ut id auoq acced̾et. licet
scͥptura non contineretur. ¶fun¬
dum ab eo emisti. cuiuis filui postea
nuis ⁊ familia eius oetedat defudo¬
⁊ tudemum ingrediaris in possessi¬
onem. ¶fundum qui ea lege eme¬
rat. ut soluta peccuma traderetur
ei possessio. duohus hreoib rele¬
tis. decessit si unusoẽm pocuura
soluit partem familie hciscunde
uidicioẜnabit. nec si partem soi¬
uat ex empto cimiuenditore age
ret qm̃ita continctum esalienum
diidi non poturt. ¶ frumenta
que iherbis erant ciuuendioi¬
ses dixisti te sicriud ui aut tempes¬
tate factum ess p̃staturum ea
frumientu niues corupunt. si ĩmo¬
derate fuerant. ⁊⁊ contmi consuetu¬
omem tempestatis agi tecum ex
empto pot̾ro.
tor altam partem qͣm retmebas
anus decem cerca peccuua i
annos singulos conductam hat
labeo ⁊ trebacius negant posse
ex uendito agiut id ad̾ ꝯuem̾t

Expanded text:
. Fistulas emptori accessuras in lege dictum erat: quaerebatur, an castellum, ex quo fistulis aqua duceretur, actum esse, ut id quoque accederet, licet scriptura non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea lus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit. si unus omnem pecuniam soluerit, partem familiae herciscundae iudicio seruabit: nec, si partem soluat, ex empto cum uenditore aget, quoniam ita contractum aes alienum diuidi non potuit. Frumenta quae in herbis erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta niues corruperunt: si immoderatae fuerunt et contra consuetudinem tempestatis, agi tecum ex empto poterit.tor alter‹am› partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia in annos singulos conductam habeat. Labeo et Trebatius negant posse ex uendito agi, ut id quod conuenerit
Abbreviated transcription (Latin):
iuł scb̃. lxc̃ cui resi drem addicta
rei iam nec adferri posut melior
usucaꝑe eum passe. nec fructus ad

Expanded text:
us scribit hunc, cui res in diem addicta rei iam nec adferri possit meliorusucapere eum posse nec fructus ad
Abbreviated transcription (Latin):
pars quĩta pr̃abitur ac sisola
ducenta de uł nuille iugĩb qͥ tra¬
dita sunt fuigent enicta. quia al¬
luiuonis ꝑicłm nonp̃stat uũditar
Qsituc̾ si nulle ig̾ib traditis
aliam ꝑtem fundi ducenta. artu¬
lisset ac postea pro indiuico qͥn¬
ta part eiucta eẽt pro qua ꝑte
auctor teneretur dixi consequẽ
nulle iugenim neq quarta de be¬
atur. eiuctionis nonune. S ꝑinde
tor ac si d̾ octĩgentis uł. residua¬
us cola centum sexaguita fuistẽt
fundo decessunt pro rata none
regiouis eẽ intłligi. ccfm cũ pro di¬
uiso pars auquafundi eiuincatur
gerum traditus sit. tñ nõ ꝓmodo
s proronitate regionis pr̃aturemt¬
tio .s. qui unũ iugerum pro indi¬
inco colum hũit tradidit scd̃m
om̃i sentẽtias. nontotum dm̃ium
tranctulit. si ꝑtemdimidiam i¬
geri quem ad mod silocum c̃tũ

Expanded text:
pars quinta praestabitur, ac si sola pars quinta praestabitur, ac si sola ducenta de illis mille iugeribus quae tradita sunt fuissent euicta, quia alluuionis periculum non praestat uenditor. Quaesitum est, si mille iugeribus traditis aliam partem fundi ducenta attulisset ac postea pro indiuiso quinta pars euicta esset: pro qua parte auctor teneretur. dixi consequens mille iugerum neque quarta debeatur euictionis nomine, sed perinde ac si de octingentis illis residuis sola centum sexaginta fuissent fundo decesserunt, pro rata nouae regionis esse intellegi. Ceterum cum pro diuiso pars aliqua fundi euincitur, gerum traditus sit, tamen non pro modo, sed pro bonitate regionis praestatur euictio. Qui unum iugerum pro indiuiso solum ha buit, tradidit, secundum omnium sententias non totum dominium transtulit, sed partem dimidiam iugeri, quemadmodum si locum certu
Abbreviated transcription (Latin):
cio ius ẽẽ utndi fruendi.
to agenti ꝙ denliciatio proeuic¬
tõne int̾połta non eẽt. sipacto
ei remuta eẽt denunciandi ne¬
cessitas. ¶ Caia scia fundũ
alucio ticio emerat. ⁊ qõne mo¬
ta fisci noĩe auctorem laud aue¬
rat. ⁊ einctione secuta fundus i¬
ablatus. ⁊ fisco ad iudicatus est.
non pro uocauerat annenditorem
pofit conuenire. herenmuc modꝰ.
ueꝙ tunc obligatus ẽ euictusẽ. in¬
chũ ꝓponi cur ẽꝑtricai adu̾sus uen¬
ditoremactõ non ꝯpetat. heren
⁊ bonam causam iciosuo exp̃scp¬
flum̃ abstulit. si postea pro indi¬
inco ducenta euicantur. dupse
bitur. naniq ꝙ ꝑit dampnũ ep̃¬
tori nonuũditori attulitisi totus¬
fuduc quem diminuerat flum̃¬
euictus sit iure non diminuetur.
eictionis obligõ non magas quã
si incuria finidus aut suus tradit᷑
det̾ior factus sit. nam ⁊ econtrari¬
ducenta iugera ꝑ alluuionem
accesẜunt ac postea pro induuio
part qͥnta tocius eucta sit ꝑ inde

Expanded text:
tio ius esse utendi fruendi. tio ius esse utendi fruendi. to agenti, quod denuntiatio pro euictione interposita non esset, si pacto ei remissa esset denuntiandi necessitas. Gaia Seia fundum a Lucio Titio emerat et quaestione mota fisci nomine auctorem laudauerat et euictione secuta fundus ablatus et fisco adiudicatus est non prouocauerat, an uenditorem poterit conuenire. Herennius Modesquod tunc obligatus, euictus est, nihil proponi, cur emptrici aduersus uenditorem actio non competat. Herenn bonam causam uitio suo ex praescripflumen abstulit. si postea pro indiuiso ducenta euincantur, duplae bitur: nam quod perit, damnum emptori, non ufundus quem flumen deminuerat evictus sit, iure non deminuetur evictionis obligatio, non magis quam si incuria fundus aut servus traditus deterior factus sit: nam et e contrariducenta iugera per alluuionem accesserunt ac postea pro indiuiso pars quinta totius euicta sit, perinde
Abbreviated transcription (Latin):
gata sit ame. non pot̾ iegaͣrius
qͣntum unditorem pro enutiõe
pr̃are oporteat. nichil ĩditor
pr̃abit p̃t̾ simplameictionis
nomine et ex natura exempto
luntate icaticio tradid̾is d̾eme¬
tione te michi tem̾ sicuti siac¬
tibi quia pro tradita hetur. ciuic¬
tionis noĩe me obligari placet
Si ci qui michi undidit płes hr¬
des extitint. una ce eiuccione ob¬
ligatio nonẽ. om̃ib q de numa¬
ari. ⁊ om̃s defendere debent si ce
industria inueneruit iniudici¬
um. unus tam̃ exhus liti cb̾ stnt
dictam absenciam om̃ib unat̃
aut iuincitur. Recte q cumcet̾is
agam ꝙ eiuctionis noĩe uicti
sunt. ¶Sifundum in quo u¬
sufnictus ticuerat qui ei renot᷑
ẽ quo adiunueret. ⁊ detractonsu
fructu ignoranti mͥ ũdidi ⁊ ti¬
cius capite deminutus fm̃ͣt. ⁊ a¬
get ticius ius sibieẽ utñdi fruẽ¬
di ꝯpetit michiad ũsucte exsti¬
płatõne de euictione actio qͥppe
s uerum erat ꝙ michi dixistes
inuenditione. recte negareinti¬

Expanded text:
gata sit a me, non potest legatarius cquan tum uenditorem pro euictione praestare oporteat, nihil uenditor praestabit praeter simplam euictionis nomine et ex natura ex emptoluntate mea Titio tradideris, de euictione te mihi teneri, sicuti si actibi: quia pro tradita habetur, euictionis nomine me obligari placet. Si ei qui mihi uendidit plures heredes exstiterunt, una ligatio est omnibusque denuntiari et omnes defendere debent: si de industria non venerint in iudicium, unus tamen ex is liti substitit, dictam absentiam omnibus vincit aut vincitur, recteque cum ceteris agam, quod evictionis nomine victi sint. Si fundum, in quo usus fructus Titii erat, qui ei relictus est quoad vivet, detracto usu fructu ignoranti mihi vendideris et Titius capite deminutus fuerit et aget Titius ius sibi esse utendi fruendi, competit mihi adversus te ex stipulatione de evictione actio: quippe si verum erat, quod mihi dixisses in venditione, recte negarem Ti
Abbreviated transcription (Latin):
lo epitomatoꝵ.
uifundum tradidãt iugerum
centum fines młtos ampluis ẽp¬
tori demonstrauerat. Siquid exhus
finib emuccretur. proronitate eiꝰ
emptori p̃standum ait quanuis id
ꝙ relinq̃retur centum iugera ha¬
fructum ticu eẽ hunc ego meui¬
o detracto usufructu tradidica ti¬
cio capite minuto nonadine. s
ad ꝓprietatem usum fructum re¬
dire ait neꝙ enim potuuiste ꝯsti¬
tui usũfructum eo tpr quo alien̾
eẽt s poste me uñditorem te d̾ e¬
ulictione conuenire. quia equin
sit eaudem causam meam ẽe sirẽ

Expanded text:
lo epitomatorum. Qui fundum tradiderat iugerum centum, fines multo amplius emptori demonstrauerat. si quid ex his finibus euinceretur, pro bonitate eius emptori praestandum ait, quamuis id quod relinqfructum Attii esse: hunc ego Maevio detracto usu fructu tradidi. Attio capite minuto non ad me, sed ad proprietatem usum fructum redire ait, neque enim potuisse constitui usum fructum eo tempore, quo alienatus esset: sed posse me venditorem te de evictione convenire, quia aequum sit eandem causa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hr̃di cõpetat obligatio ꝗͣ.
cum petierat defuncto utcũ
suus post mortem emptoris
hr̃s instirutut est uissliq ẽp
toris hr̃dis adiit hr̾ ditatem
nam accõne exempto prãrc
cebet hr̃ditatem quam uis
defuncto uħoc tm̃ fuit utiris
exempto actio ut ẜuus trade¬
retur. sipłes mͥ insolidum ꝓ
e iuccione teneantur. deinde
post eictionem cum uno
fũo exꝑtus si agam cumce¬
tis exceptione me ẽe repel¬
lendum labeo ait. d̾ ł.¬
causaduple stipło fu̾it int̾¬
põĩta. utrum ex causa emp
tur si singła uenierĩt cto p̃ci¬
o prouonitate tunc non pro
bonitate. s qñti singula uenierint
q̃ euicta fui̾nt p̃standum etiam¬
siea q̃ meliora fũnt eucta sint
¶Sicum possit emꝑtor auctoride¬
nunciare non denunciasset idẽqi
uictus fuistet qm̃ parum instruc¬
tus eẽt. Hoc ip̃o indetur dolo fecis¬
se. ⁊ ex stipłatu agere non pos.¬

Expanded text:
uel heredi competat obligatio, quam uel heredi competat obligatio, quam competierat defuncto: ut cum seruus post mortem emptoris heres institutus est iussuque heredis emptoris adiit hereditatem: nam actione ex empto praestare debet hereditatem, quamuis defuncto in hoc tantum fuit utilis ex empto actio, ut seruus traderetur. Si plures mihi in solidum pro euictione teneantur, deinde post euictionem cum uno fuero expertus, si agam cum ceteris, exceptione me ‹e›sse repellendum Labeo ait. 52 causa duplae stipulatio fuerit interposita, utrum ex causa empttur, si singula iugera uenierint certo pretio, tunc non pro bonitate, sed quanti singula uenierint quae euicta fuerint, praestandum, etiamsi ea quae meliora fuerint euicta sint. Si cum possit emptor auctori denuntiare, non denuntiasset idemque uictus fuisset, quoniam parum instructus esset, hoc ipso uidetur dolo fecisse et ex stipulatu agere non po
Abbreviated transcription (Latin):
Iab emptore usu fructus peta¬
tur pro indei mñditori demũci¬
exeqñtes nemo imqͣ. dixit dã¬
dam in eos actoẽm. re enicta
s si dolo rem unilori p̃cio ꝓie¬
enrorem ẽptor reiictus ẽ ne¬
gamus auctoris dãpnum ed
deł̾r at ꝗd refert sordib uidi¬
cis anstunticia res ꝑierit iniu¬
ria emi q̃ fit ẽp̃tori mm̃ditore
nonderet contuigoit. ¶sit¬
ciusstichum post mortem su¬
am lib̾m iussum e̾t uñdid̾it
mortuo deinde eo stichus ad
de cuicitone infpõira. tencat ⁊
ait iulianus conuiti stipłoeni
quamiuis enim ticio ħ caũ ide¬
nuncian pro eitione n̾ po¬
ti potuusset. ¶ Siquis locũ uẽ¬
dĩd̾it ⁊ id̾ uliditor abhr̃ de su¬
o uoluntate emptoris ineo ce¬
piutus fiat accio de euictione
uat̃cidit. hoc caũ enim emptor
ꝓprictatem anutret. ¶Nõ mir᷑
aut̃ ẽ ut eicro homrne de e¬
iuctione teneatur hr̃s ꝗͣ aus
de functus non simit᷑ fũit õb¬
strictus. cum ⁊ alus quib dam
cãib plemoꝵ adũsus hr̃dem.

Expanded text:
ab emptore usus fructus petatur, proinde is uenditori denuntisequentes, nemo umquam dixit dandam in eos actionem re euicta: sed si dolo rem uiliori pretio proieerrorem emptor rei uictus est, negamus auctoris damnum esse debere: aut quid refert, sordibus iudicis an stultitia res perierit? iniuria enim, quae fit emptori, auctorem non debet contingere. Si Titius Stichum post mortem suam liberum esse iussum uendiderit, mortuo deinde eo Stichus ad de euictione interposita teneat? et ait Iulianus committi stipulatiquamuis enim Titius hoc casu denuntiari pro euictione non pori potuisset. Si quis locum uendiderit et idem uenditor ab herede suo uoluntate emptoris in eo sepultus fuerit, actio de euictione intercidit: hoc casu enim emptor proprietatem amittet. Non mirum autem est, ut euicto homine de euictione teneatur heres, quamuis defunctus non similiter fuerit obstrictus, cum et aliis quibusdam casibus plenior aduersus heredem
Abbreviated transcription (Latin):
abere licere rem udetur ẽp̃tori
⁊ sis qui emptorem ineuicti¬
one rel uicerit aute ablatam
ułabductam rem sine succesto¬
re de cesterit. ita ut neq ad fiscũ
bona ꝑuenire possint neq pͥuanĩ

Expanded text:
abere licere rem uidetur emptor et si is, qui emptorem in euictione rei uicerit, ante ablatam uel abductam rem sine successore decesserit, ita ut neque ad fiscum bona peruenire possint neque priuati
Abbreviated transcription (Latin):
suum tanq̃. ẜuum uendid̾it
eiuictionis nommne obligatur
xit eum statulib̾m ẽẽ eict̃õnie
nomine ꝑpetuo obligatur. E¬
Quisuum mñditum tradit ⁊¬
dicit usumfructũ in eo seii ẽẽ
cum ad sempronium ꝑtine¬
at. s ẽpronio usu̾fructum pe¬
tente ꝑuide tenerur ac sim
tradñdo dixisset usufructus.
nomine adu̾sus seium ñ tem̃
legatus aut ita ut cum ad sei¬
um ꝑtinere desusset sẽpronii
ẽẽ. sempromo usufructum pe¬
I is qui sãtis ame de euictione
accepit fuudum ame hrde
legau̾it ꝯfestim fideiustores u¬
b abuntur. quia etiamsi cuict᷑¬

Expanded text:
um uendiderit, euictionis nomine obligatur. it eum statuliberum esse, euictionis nomine perpetuo obligatur. Qui seruum uenditum tradit et dicit usum fructum in eo Seii esse, cum ad Sempronium pertineat, Sempronio usum fructum petente perinde tenetur, ac si in tradendo dixisset usus fructus nomine aduersus Seium non teneri. legatus autem ita, ut, cum ad Seium pertinere desisset, Sempronii esset, Sempronio usum fructum pei is qui satis a me de euictione accepit fundum a me herede legauerit, confestim fideiussores liberabuntur, quia, etiamsi euict
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ei cui ũdidi ⁊ duplã. cur.¬
promisi. cum ip̃e ead̾ stipłone
nuchi cauistet hr̃s extit̃im e¬
uicto homine nulla ꝑte stipło
uidetur. cum uendidim eum
neq ei cui me ꝓmistorem pr̃a

Expanded text:
ei cui uendidi et duplam promissi, cum ipse eadem stipulatione mihi cauisset, heres exstiterim, euicto homine nulla parte stipuuidetur, cum uendiderim eum, neque ei cui me promissorem pra
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. euincatur. uicħ dubu fore
qͥn recte eo nomune exempto ac¬
turus sun quãuis alt decem dig¬
nus sit. nec referre seꝑati singu¬
los ansimin utrumq emerimꝰ
tutis euicte nomine auquio ẽp¬
tor aunditore consecunus est
de inde totus fundur eumcit᷑.
obeam einctionem io prãrede¬
tet ꝙ exduplo reliquine̾. nam
si auud obẜ̃uauimus ẜuitutib¬
quib auquib ⁊ mox ꝓprietate
eiicta ampluis duplo emptor
qͣnͣti emnt conseq̃retur.

Expanded text:
 fore, quin recte eo nomine ex empto acturus sim, quamuis alter decem dignus sit, nec referre, separatim singulos an simul utrumque emerim. cuius seruitutis euictae nomine aliquid emptor a uenditore consecutus est, deinde totus fundus euincitur, ob eam euictionem id praestari debet quod ex duplo reliquum est: nam si aliud obseruabimus, seruitutibus aliquibus et mox proprietate euicta amplius duplo emptor quam quanti emit consequeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
onem natus ẽ eumcatur agr̃
exdupla stiptone non pot. quic
nec ip̃a nec isufructus euicit᷑ sa
ñ ꝙ dicimus uitulum fructum
eẽ uacce. nõ uis. S corpus demõ¬
stramut sicuti p̃dioꝵ frum̃ta et
unum fructum recte dicimui c̾u
ꝯstet ead̾ ł non recte usimif.
nec quicquam comuctum hr̃e
nam scapbam ip̃am ꝑ se ꝑuani
nauicłam ẽẽ. om̃ia aut̃ q̃ ꝯuĩc

Expanded text:
onem natus est euincatur, agere ex duplae stipulatione non potest, quia nec ipsa nec usus fructus euincitur. nam quod dicimus uitulum fructum esse uaccae, non ius, sed corpus demonstramus, sicuti praediorum frumenta et uinum fructum recte dicimus, cum constet eadem haec non recte usum frunec quicquam coniunctum habere, nam scapham ipsam per se paruam nauiculam esse: omnia aut
Abbreviated transcription (Latin):
enictionis nomine te obuiganait
tis fundum concessa eẽt uia. rec¬
derem. dia eum statulidm ẽẽ sb̾ hͣc
ꝯdicione manunusslim sin aus
exasia uenerit is aut̃ sraicuis ꝯsui
factus fũit manuimissut erat qre¬
batur si prius nauis exasia uenc¬
nit. ac post ticius consui factui fi¬
at. atqita ulibtatem eiuctus sit
aneuictionis nomine teneatur.

Expanded text:
euictionis nomine te obligari aitis fundum concessa esset uia, recderem, dixi eum statuliberum esse sub hac condicione manumissum 'si nauis ex Asia uenerit', is autem 'si Titius consul factus fuerit' manumissus erat: quaerebatur, si prius nauis ex Asia uenerit ac post Titius consul fiat atque ita in libertatem euictus sit, an euictionis nomine teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
stipletur. deinde eum uũdid̾it
⁊ ab eptore euictus fui̾t dũo qͥ¬
dem. ad u̾sus nñditorem incoui¬
dum ꝯpent accio. emptori uͦ
adu̾sus dñm dumi taxat d̾ pe¬
culio. de nũciare uero de eicti¬
one emptor ẜuo nõ dũo debet.
ira emm euicco homine uttut᷑¬

Expanded text:
deinde eum uendiderit et ab emptore euictus fuerit: domino quidem aduersus uenditorem in solidum competit actio, emptori uero aduersus dominum dumtaxat de peculio. denuntiare uero de euictione emptor seruo, non domino debet: ita enim euicto homine utili
Abbreviated transcription (Latin):
I aut. li .iii. ad sabm̃. Si is qͥ binas
edes habeat aliarũ usummfructũ
legau̾it posse ħ̃edem marcellũ se̾bit
altam altius tollendo obscurare lu¬
itar minib qm̃ axbitͣri post̃ etiam obscu¬
ratis edib quousq adeo temꝑandũ
⁊ ut ñ in totũ edes obscurent᷑ s modic̃
uum̃ ꝙꝓ habitantib sufficit hãnt.

Expanded text:
 tertio ad Sabinum. Si is, qui binas aedes habeat, aliarum usum fructum legauerit, posse heredem Marcellus scribit alteras altius tollendo obscurare luiam habitari potest etiam obscuratis aedibus. quod usque adeo temperandum est, ut non in totum aedes obscurentur, sed modicum lumen, quod habitanti
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ scͥptum hedem reliquit᷑ ⁊ io uera¬
tĩ dam casib ñ ꝓpͥetatis effc̃m obtin̾e
conuenit unde si fundi ut fructus
portio petat᷑ ⁊ absolutione secuta
pꝰea ꝑs alt̾a qiue adcreuit uindicet᷑
in lite quid̃ ꝓpͥetatis iudicate rei ex¬

Expanded text:
id Nerausdam casibus non partis effectum optinere conuenit: unde si fundi uel fructus portio petatur et absolutione secuta postea pars altera quae adcreuit uindicetur, in lite quidem proprietatis iudicatae rei ex
Abbreviated transcription (Latin):
te conditione heres decesfit. sus
fructus seruo ticiilegatꝰ ÷ cũ ꝑ h̾e¬
dem staret qͦ minꝰ p̃staret᷑ seruus mor¬
tius ⁊ aliud dici ñ posse ait quam
in id obligatum ẽẽ hedem qnͣti lega¬
carii int̾sit moram fc̃am ñ ẽẽ ut sci¬
licet ex eo tp̃e in die in quo sit su̾us
mortuus usuffructꝰ estimet᷑. cũ illd̃
qͦ conseqñs ẽẽ. ut si ip̃e ticuis moria¬
t᷑ simłr ex eo tp̃r qͦ mora titio sit fc̃a

Expanded text:
decessit. Usus fructus serui Titio legatus est: cum per heredem staret, quo minus praestaretur, seruus mortuus est: aliud dici non posse ait, quam in id obligatum esse heredem, quanti legatarii intersit moram factam non esse, ut scilicet ex eo tempore in diem, in quo seruus sit mortuus, usus fructus aestimetur. cui illud quoque consequens esse, ut si ipse Titius moriatur, similiter ex eo tempore, quo mora
Abbreviated transcription (Latin):
lasolent ⁊ fisco functionẽ p̃stare. hec¬
d: onera ad fructuarium ꝑtineb̾t: S̃i
qua seruitꝰ imposita ÷ fundo necc̃e
habebit fructuariꝰ sustin̾e̾. unde ⁊
si ꝑ stipłonem seruitꝰ debeat᷑ id̾ puto
dicend̾. s ⁊ si seruus sub pena empt᷑

Expanded text:
solent et fisco fusiones praestare. haecsolent et fisco fusiones praestare. haec onera ad fructuarium pertinebunt. Si qua seruitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius sustinere: unde et si per stipulationem seruitus debeatur, idem puto dicendum. Sed et si seruus sub poen