comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ regis sedtirannicũ aptatũ ẽ nom̃: Vnde& beat gregorus ipt
in moralib: Uiros nãq scõsprouidȩ reges uocari insacriseloqͥis
didicimꝰ eo qđ recte agant sensusq pro prios bene rogant¬
& motus resistentes sibi rationabili discretione cõpor
Recte gͥ illi reges uocant᷑ qui tã semet ipsos quã subĩectõs
bene regendo pãcificare nouer̃ Adquid etiã constitutus sit
ĩꝑator fulgentius in libro deucritate p̃destinatiom sagnẽ scribit:
clem̃tissimꝰ quoq imꝑator ñ idõ ẽ uas miscđiȩ p̃paratũ. ingłaiei
apicẽ t̃reni principatꝰ accepit: sed si ĩꝑiali culmine recta fide
uiuat: & uera cordis humilitate p̃ditus. culm̃ regiȩ dignitatis
sc̃ȩ religionise subiciat simagis intimore seruirẽ dõ quã in timore
dñari popło delectetur. sĩ in eo lenitas iracundiã mitigat oin&
benignitas potestatẽ. sise magis diligendũ quã metuendã cunctis

Expanded text:
ibus, non regis, sed tyrannicum aptatum est nomen. Unde et beatus Gregorius ait : « Viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis didicimus, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus resisteRecte igitur illi reges vocantur, qui tam semetipsos quam subiectos bene regendo pacificare noverunt. » Ad quid etiam constitutus sit imperator, Fulgentius in libro de veritate praedestinationis et gratiae scribit: « Clementissimus quoque imperator non ideo est vas misericordiae praeparatum in gloriapicem terreni principatus accepit, sed si imperiali culmine recta fide vivat, et vera cordis humilitate praeditus culmen regiae dignitatis sanctae religioni subiciat; si magis in timore servire Deo, quam in tumore dominari populo delectetur; si in eo lenitas iracundiam mitiget, ornet benignitas potestatem; si se magis diligendum, quam metuendum cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
ab epõ conseeratis : fieri necessitas cõpellit ne popłs di sine misarũ
celebratione & corporis & sanguinis dñici ꝑceptione maneat
onssarũ cȩlebrationes in huiꝰcemodi inlicitis locis post cot tantasq
Satius gͥ ẽ missam ñ audiri: quã eã ubi ñ licet nec opotet celebrari
aut audiri:
Quia gͦ qđ sepe inconciliis ꝓhibitũ ẽ Uiduas in consultis p̃is uelari
ñ debere. & eandẽ constitutionẽ aqͥb dã p̃uaricari nunc cognouimꝰ.
prorsus nedeinceps fieret int̃ diximꝰ ut siqͥspiã prbiteroꝵ deinceps
huͥiis conftititutionis contumacit̃ transgressor extiterit sc̃ilic&

Expanded text:
ab episcopo consecratis fieri ab episcopo consecratis fieri ci perceptione remaneat, missarum celebrationes in huiuscemodi inlicitis locis post tot tantasque Satius igitur est missam non audiri, quam eam ubi non licet nec oportet, celebrari aut audiri. ris conciliis prohibitum est, viduas inconsultis episcopis velari non debere, et eandem constitutionem a quibusdam praevaricari nunc cognovimus, prorsus ne deinceps fieret interdiximus; et si quispiam presbiterorum deinceps huius constitutionis contumaciter transgressor extiter
Abbreviated transcription (Latin):
resurres̃ amortiuis honorabilit̃ & uoncrabilit᷑ colant: Nã si pagini
ob monorũ & reuerentiã dõꝵ suoꝵ dies colere &udei more cprnali
deuotio ob memoriã dñice resur recbonis cundẽ diẽ uenerabilit᷑
at q honorabilit̃. colere debet. multinãq nr̃oꝵ uisu multiȩtũ qͣrũ dĩ
relatu didicimꝰ qͦsdã in hac die oꝑa ruralia exercentes fulmina int
absaptos subito incinere resolutos penalit̃ occubuissẽ ꝓuda nocesse ẽ
ut primũ sac̃ dotes reges & principes cunctiq fideles hiuic̃ dicidebitã
obseruationẽ atq reuerentiã deuotissime exibeant
llud ȩtiã quã quã sepe ad monitũ sit nobis: Iterũ
inculcandũ popłisq denunciandũ sũmoꝑe uisũ fuit : ut missarũ¬
celebrationes in locis in congruentib fieri om̃ino ñ habeant
aparroechia sua penitus amoueat ẽt siqͥs prbitrorũ ab hinc excepte
quando initinere ꝑgit᷑ in locis basilicȩ proculẽ. & id in altarib:

Expanded text:
rexit a mortuis, honorabiliter colant. Nam si pagani ob memoriam et reverentiam deorum suorum dies colere et Iudei more carnali igionis devotio ob memoriam dominice resurrectionis eundem diem venerabiliter atque honorabiliter colere debet. Multi namque nostrorum visu, multi etiam quorundam relatu didicimus, quosdam in hac die opera ruralia exercentes, fulmine intabsumptos, subitos in cinerem resolutos penaliter occubuisse. Proinde necesse est, ut primum sacerdotes reges et principes cunctique fideles huic diei observationem atque reverentiam devotissime exibeant. 12. Illud etiam quamquam sepe admonitum sit, nobis iterum inculcandum populisque denuntiandum summopere visum fuit, ut missarucelebrationes in locis incongruentibus fieri omnino non debeant;a parroechia sua poenitus amoveat. Et si quis presbiterorum abhinc, excepto quando itinere pergit et locus basilicae procul est et id in altaribus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtrate ad dñm fiat tibi inpeccatũ. sed dab ei nec agesquippiã callide
i eiꝰ necessitatib subleuandis ut benedicat tͥ dñs ds tuus in om̃i tẽpr̃
incunctis ad quȩ manũ miseris: Amos ꝓpħa ait Audite hoc qͥ conter
pauꝑẽ & deficere facitis egenos t̾rȩ dicentes: Quando transibit
messis & uenundabimꝰ mercis & sabbatũ & aꝑiemꝰ frum̃tũ ut in min¬

Expanded text:
contra te ad Dominum et fiat tibi in peccatum; sed dabis ei nec ages quippiam callide contra te ad Dominum et fiat tibi in peccatum; sed dabis ei nec ages quippiam callide in eius necessitatibus sublevandis, ut benedicat tibi dominus Deus tuus in omni tempore in cunctis, ad quae manum miseris. Amos propheta ait: Audite hoc, qui conteritis pauperem, et deficere facitis egenos terrae, dicentes: Quando transibit messis, et venundabim
Abbreviated transcription (Latin):
fierididicimꝰ ne ulteriꝰ fieret cũ ingenti ꝓtestatione modis om̃ib
inhibuimꝰ. ad tendentes illud qđ in libro exodi dñs ꝑlegis latorẽ dic̃
Si pecuniã tuã dederispo pło meo pauꝑi qͥ habitat tecũ: nurges eũ
quass exactor. nec usuris opprimes : In libro quoq leuitici siattenuar
fuerit fr̃tuus & infirmus manu: & susceꝑis eũ quasi aduenã &
ꝑegrinũ. & upxerit tecũ: ñ accipias ab eo usurã necãpliusquã dedisti
time dm̃ tuũ ut uiuere possit fr̃tuus apudte: Et in libro de ut̃o¬
nomu. siunus inquid de fr̃ib tuis qͥ morantur intra portas ciuitats
ꝑspexeris: I t̃ in eodẽ : Caue neferte subripiat. tͥ ĩpia cogitatio & dic̃a
in corde tuo Ad ppinquat septimꝰ annꝰ remissionis & auertas occulos
tuos a pauꝑe frẽ tuo. nolens ei qđ postulat mutuũ cõmodare neclamt

Expanded text:
fieri didicimus, ne ulterius fieret cum ingenti protestatione modis omnibus fieri didicimus, ne ulterius fieret cum ingenti protestatione modis omnibus inhibuimus, attendentes illud, quod in lSi pecuniam tuam dederis populo meo pauperi qui habitat tecum, non urges eum quasi exactor, nec usuris obprimes. In libro quoque Levitici: Si attenuatus fuerat frater tuus et infirmis manu, et susceperis eum quasi advenam et peregrinum et vixerit tecum, non accipias ab eo usuram, nec amplius quam dedisti. Time Deum tuum, ut vivere possit frater tuus apud te. Et in libro Deuteronomii: Si unus inquit de fratribus tuis qui morantur intra portas civitatis quo eum indigere perspexeris. Item in eodem: Cave ne forte subrepat tibi impia cogitatio, et dicas in corde tuo, adpropinquat septimus annus remissionis, et avertas oculos tuos a paupere fratre tuo, nolens ei mutuum quod postulat commodare, ne clamet
Abbreviated transcription (Latin):
adstantib aut ꝓcul testib faciant: Si aũ infirmitas p̃pedierit
aut ineccła eadẽ confessio fierinequeat: inquacũq libet domo
facienda ẽ. ñ nͥ testib similit̃ qđ ꝓcul ad stantib fiat: Nullomͦ
quippe uidet᷑ nob conuenire: ut monachus relicto monasterio
suo id cireo scĩ monialiũ monasteria ad eat. ut confitentib
ad inuentionib qͦsdã clicos & laicos oblitos p̃ceptionis dñice
qͣdicit᷑. peccuniã tuã ñ dab̾ ad usurã & frugũ suꝑ habundantiã
ñ exiges ego dñs ds ur̃ In tantã turpissim ĩ lucri rabiem exarsise
cognouimꝰ : ut multiplicib atq in numeris usurarũ genenb
suã ad in uentione & cupiditate reꝑtis pauꝑes affligant õppͥmant¬
& ex hauriant. ad eo ut multi fame confecti. ꝑeant: multietiã
ꝓprus de relictis alienastras tras expetant inqͥb cũq locis hac

Expanded text:
adstantibus haud procul testibus faciant. Si autem infirmitas praepedierit, adstantibus haud procul testibus faciant. Si autem infirmitas praepedierit, ut in ecclesia eadem confessio fieri nequeat, in quacumquelibet domo facienda est, non nisi testibus similiter haud procul adstantibus fiat. Nullo modo quippe videtur nobis convenire, ut monachus relicto monasterio suo idcirco sanctimonialium monasteria adeat, ut confitentibus adinventionibus quosdam clericos et laicos oblitos praeceptionis dominicae, qua dicitur: Pecuniam tuam non dabis ad usuram, et frugum superabundantiam non exiges; ecognovimus, ut multiplicibus atque innumeris usurarum generibus sua adinventione et cupiditate repertis pauperes adfligant, opprimant et exhauriant, adeo ut multi fame confecti pereant, multi etiam propriis derelictis alienas terras expetant: in quibuscumque locis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
religionis suȩ pudore monasteria sc̃imonialiũ tã monacharũ
quã canonicarũ & in consulto ep̃o suo inpudent̃ atq in reuerent̃
ad ire: Qobtendere solent se ñ ob aliud illuc accedere nisi aut ꝓpin¬
quitatis aut familiaritatis. aut certe nescio cuiꝰ collocutionisgrã
qđ factũ qr nec canonico nec monastico congruit ꝓposito: prorsus
int̃ dicimꝰ: nisi forte causa p̃dicationis aut̃ certe in euitabilis
necessi tasid facere coegerit Et hoc nullatenꝰ sino lic antia op̃u
colloquendũ cũ aliqua scĩmonialiũ ratio expostulat. id̃ aliubi
nͥ in constituto loco id ẽ in auditorio sub testimonio uiroꝵ religiosẽꝵ¬
& religiosarũ feminarũ fiat: Quando uͦ sac̃ dotib in monasteriis
puellarib missarũ cęlebrationes faciendȩ sunt cũ ministris
sibi deputatis illuc ingrediant᷑: Porrosisac̃dotib sc̃i moniales¬
peccata sua confiteri uoluerint. id ñ nͥ in ȩccła corãsc̃o altari

Expanded text:
nialium tam monacharum quam canonicarum inconsulto episcopo suo impudenter atque inreverentur adire, qui obtendere solent, se non ob aliud illuc accedere, nisi aut propinquitatis aut familiaritatis aut certe nescio cuius conlocutionis gratia; quod factum quia nec canonico nec monastico congruit proposito, prorsus interdicimus, nisi forte causa predicationis aut certe inevitabilis necessitas id facere coegit; et hoc nullatenus sine licentia episcopi, conloquendum cum aliqua sanctimonialium ratio expostulat, id non aliubi nisi constituto loco, id est in auditorio, sub testimonio virorum religiosorum et feminarum fiat. Quando vero a sacerdotibus in monasteriis puellaribus missarum celebrationes faciendae sunt, cum ministris sibi deputatis illuc ingrediantpeccata sua confiteri voluerint, id non nisi in ecclesia coram sancto altari
Abbreviated transcription (Latin):
laicꝰ ẽ cõmunione. siđicꝰ honore priuetur:¬
Si forte aliqͥs clericoꝵ regulã disciplinȩ eccłasticȩ subter fugiens
fuerit euagatus. quicũq eũ sus ceꝑit & illũ pontifici suo ñ reconciliauerit
sed magis defensare p̃sũpserit eccła cõmunione priuetur¬
que legib: scłi ꝓhbentur. & ut siqͥs cuiꝰ libet honoris ełicꝰ iuditio
epoꝵ quocũq crimine fuerit dãnatꝰ. ñ liceat eũ siue ab ȩccłus quib
p̃fuit siue a quolibet homine defensari. int̾posita pęna dani peccniȩ
atq honoris quo nec etatẽ nec sexũ excusancũ ẽẽ p̃cipimꝰ
Placuit ut quotiens cũq conciliũ congregandũ ẽ. ep̃i qui neque
ȩtate impedi neque egritudine neq alia grauiori nec essitate
singulis turmis uicissim qͦt qͦt electi fuerit addiẽ concilu instantissimȩ
occurant:¬

Expanded text:
laicus est, communione; si clericus, honore priveturlaicus est, communione; si clericus, honore priveturSi forte aliquis clericorum regulam disciplinae ecclesiasticae subterfugiens fuerit evagatus, quicumque eum susceperit et illum pontifici suo non reconciliaverit, sed magis defensare praesumpserit, Ecclesiae communione priveturuere dignentur, ut si quis cuiuslibet honoris clericus iudicio episcoporum quocunque crimine fuerit damnatus, non liceat eum sive ab ecclesiis, quibus prefuit, sive a quolibet homine defensari, interposita poena damni pecuniae atque honoris, quo nec aetatem nec sexum excusandum esse precipPlacuit, ut quotiescumque concilium congregandum est, episcopi qui neque aetate neque aegritudine neque alia graviore necessitate singulis turmis vicissim quotquot electi fuerint, ad diem concilii instantissime occurrant
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ contẽnunt: Filius dĩ in scõ euangelio ait Ego ñ accuso nec iudic
quẽ quã: Nichil eñĩ sine patre facit filius. quiã cõmunis eoꝵ oꝑatio ẽ
& unita uoluntas: hoc uͦ in loco: quasi uidex loquit᷑ dicens
qualis uidex. quales testes dõ eẽ debeant. ut cognoscant homines
iniudicando qđ ñ ex uoluntate & potestate sua. sed ex equitate
debeant formare sententiã: Iustitia iudicando ẽ manifestanda
non potentia:¬
Ne ganda ẽ accusatis licentia criminandi prius quã se crimine
qđ p̃munt᷑ exuerint:t udh¬
Siquis conuictꝰ fuerit aliquos ad falsa. testimoniũ ł ꝑ iuriũ ad¬
traxissẽ aut̃ ꝑ quãcũq corruptionẽ sollicitassẽ ipsẽ quidẽ usque
renda ẽ apatre uoluntas uirginis dũ ds̃ relinquat hominẽ in manib
consilu sui:¬
Siquis statuta s ꝑ gressus corruperit. ł ꝓnichilo habenda putauerit : si

Expanded text:
Dei contemnunt. Filius Dei in sancto ait Euangelio: Ego non accuso nec iudico Dei contemnunt. Filius Dei in sancto ait Euangelio: Ego non accuso nec iudico quemquam. Nihil enim sine Patre facit Filius, quia communis eorum operatio est et unita voluntas. Hoc vero in loco quasi iudex loquitur, dicens qualis iudex, quales testes Deo esse debeant, ut cognoscant homines in iudicando, quod non ex voluntate et potestate sua, sed ex aequitate debeant formare sententiam. Iustitia in iudicando est manifestanda, non potentianeganda est accusatis licentia criminandi, priusquam se crimine quo premuntur exuerint. Si quis convictus fuerit aliquos ad falsum testimonium vel periurium adtraxisse aut per quamcumque corruptionem sollicitasse, ipse quidem usque arenda est a patre voluntas virginum, dum Deus relinquat hominem in manibus consilii suiSi quis statuta supergressus corruperit, vel pro nihilo habenda putaverit, si
Abbreviated transcription (Latin):
uando ea quȩ canonica st̃ uentilant᷑ ł quȩdã regul aria examinant᷑
neq udices sclares neque aliqͦs laicos int et̃ oportet : nͥ histantũ mͦ
qͥ in propria accusantur ꝑ sona :
p̃is singuloꝵ locoꝵ om̃iũ. qͥ subeoꝵ degunt moderamine curesit
causas utilitatesq disponere: ualde eñi ẽ in congruũ ut omissis sus
alii qͥlibet illoꝵ se causis ad misceant: Sed illi eoꝵ uitã cõpetenti regulari
debeant. moderatione disponere : qͥ eos ordinare canonicȩ possunt.
ł aqͥb ordinati sunt & qͥ ꝓ cõmissis eorũq arimab cõpellunt᷑ reddere ratior¬
Si forte qđ ñ opitamꝰ aliquẽ ep̃m contra ꝓ priũ metro politanũ ł contra
alios quosq constringat. aliquid habe causȩ : decreuimus ut hoc sedis
aplicȩ inditiũ his qui peterefestinant licentiã habeant qđ
scitis canonũ etiã antiquorũ patrũ institutione ꝑmissum¬
Qui se contra p̃positos erigunt ꝓfecto ostenditur. quia eẽ serui

Expanded text:
uando ea, quae canonica sunt, ventilantur vel quaedam regularia examinantur, nec iudices seculares neque aliquos laicos interesse oportet, nisi eos tantummodo qui in propria accusantur persona. pis singulorum locorum omnium, qui sub eorum degunt moderamine, curae sit causas utilitatesque disponere. Valde enim est incongruum, ut omissis suis alii quilibet illorum se causis admisceant, sed illi eorum vitam conpetenti regularique debeant moderatione disponere, qui eos ordinare canonice possunt, vel a quibus ordinati sunt, et qui pro commissis eorumque animabus conpelluntur reddere rationtra proprium metropolitanum vel contra alios quosque contingat aliquid habere causae, decrevimus, ut ob hoc sedis apostolicae iudicium hi, qui petere festinant, licentiam habeant: quod scitis canonum etiam antiquorum patrum institutione permissumQui se contra praepositos suos erigunt, profecto ostenditur quia esse servi
Abbreviated transcription (Latin):
& logalit̃ eã accipiat. & ñ raput: qͥuͦ eã rapuerit ł furtꝰ fuerit aut sedurerit nũ quã
eã uorẽ habeat : sed ppinqͥs sius cã ea legib reddat & intriplo plenũ dannũ dhnĩcu
cõponat. & in suꝑ canonicȩ publicũ penitentiã gerat: Ad qđ om̃s unauoce clamauer¬

Expanded text:
t legaliter eam accipiat et non rapiat. Qui vero eam rapuerit vel furatus fuerit aut seduxerit, numquam t legaliter eam accipiat et non rapiat. Qui vero eam rapuerit vel furatus fuerit aut seduxerit, numquam eam uxorem habeat; sed propinquis suis eam legalibus reddat, et in triplo plenum bannum dominicum conponat, et insuper canonice publicam poenitentiam gerat. Ad quod omnes una voce clama
Abbreviated transcription (Latin):
enĩẽ ut alu illud suscipiant. nͥ illi qͥ hoc intradendo usurisunt. Similit̃ & hoc statitũ
ł ab ipsis prbis. nec uirginũ consecratio. nec scĩsp̃s traditio. nec eccłarũ ł altariũ
quomͦ qlle ep̃serit aut aliquid de episcopali ministerio eger̃ : irrita eẽ
cõprobantur. & affectu carere atq om̃iatã ab apłica sede quã & ab om̃iũ
epõrũ decretis irrita eẽ & potius nocum̃ta. quã aliqua adium̃ta sunt iudicata
ac sepius int̃ dicta: Idõq nefiant om̃ino sub anathematis uinculo int̃ dicimꝰ
atq qͥ abeis sunt polluti potius quã scĩficati in meliorẽ statũ acanonicȩ idẽ
atrib ordinatis ep̃is ut refor mȩt᷑ iubemꝰ. quia hȩc reformatio ñ ẽ iteratio
habeant utores quãuis es post modũ conueniat. aut eis dotauerint ł nuptialit
cũ consensu parentt̃ꝵ sioꝵ acceperint. Siquis aut̃ ipxore habͥe uoluerit canonic e¬

Expanded text:
enim est, ut alii illud suscipiant, nisi illi qui hoc in tradendo usuri sunt. Similiter et hoc statutum  ab ipsis presbiteris nec virginum consecratio nec sancti Spiritus traditio nec ecclesiarum vel altarium quomodo ille episcopus erit, aut aliquid de episcopali micomprobantur et effectu carere, atque per omnia tam ab apostolica sede, quam et omnium episcoporum decreto irrita esse et potius nocumenta, quam aliqua adiumenta sunt iudicata ac saepius interdicta. Ideoque ne fiant omnino sub anathematis vinculo interdicimus, atque qui ab eis sunt polluti potius quam sanctificati, in meliorem statum canonice, id est a tribus ordinatis episcopis, ut reformentur iubemus; quia reformatio non est iteratio,habeant uxores, quamvis eis postmodum conveniat, aut eas dotaverint vel nuptialiter cum consensu parentum suorum acceperint. Si quis autem uxorem habere voluerit, canonice e
Abbreviated transcription (Latin):
& amandi. ipso dño dicente Qui uos audĩ me audit: Et qͥuossꝑnit
me sꝑnit : Idõ hȩc uobis & om̃ibfidelib p̃cipimꝰ. ut abhis uos caueatis¬

Expanded text:
et amandi, ipso dicente Domino: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, et amandi, ipso dicente Domino: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Ideo haec vobis et omnibus fidelibus p
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ hoc redeat ad salutẽ. cũ obȩdire ceꝑit monitis p̃sidentis & cetera
sunt Sciat itaq de inceps clerus ad reatũ sed et fideliũ popłs ad
culpã sibi ad scribendũ siqͥs in hoc uitiũ maloꝵ cõputatur. ł disciplinȩ
sub uersor fore agnoscitur
suã docere. eãq prudent̃ regere & amãre. ut auitiis se abstineat.
& salutẽ conseui possit ȩt̃nã. & illa cũ tanta reuerentia eiꝰ do ctrinã
debet sasciꝑe eũq amare & diligere ut legatũ dĩ & p̃conẽ ueritatis¬
Quia testante ueritate quecũq ligauerit suꝑ terrã erit ligatũ &
incȩe & quecũq soluerit suꝑ tram erit solutũ & incelo: Nimistim̃ di
hȩc sntentia & prouidendũ uobisne offen dendatis eos qui tantã
adñ habent potestatẽ. & idõ potius obȩdiendi diligendi & sũ mope
sunt uenerandi ñ detrahendi ł lacerandi. aut eiciendi. sed portandi.

Expanded text:
et per hoc redit ad salutem cum obedire coeperit monitis praesidentis: et caetera et per hoc redit ad salutem cum obedire coeperit monitis praesidentis: et caetera sunt. Sciat itaque deinceps clerus ad reatum, sed et fidelium populus ad culpam sibi adscribendum, si quis in hoc vitium malorum computatur et disciplinae subversor fore agnoscitur. suam docere, eamque prudenter regere et amare, ut a vitiis se abstineat, et salutem consequi possit aeternam: et illa cum tanta reverentia ejus doctrinam debet suscipequaecumque ligaverit super terram, erunt ligata et in coelo, et quaecumque solverit super terram, erunt soluta et in coelo. Nimis timenda est haec sententia et providenduum vobis, ne offendatis eos qui tantam a Domino habent potestatem. Et ideo potius oboediendi, diligendi et summopere sunt venerandi; non detrahendi vel lacerandi aut eiciendi, sed portandi
Abbreviated transcription (Latin):
Exẽpla sc̃i clem̃tis utilia quȩ p̃senti tẽpore eccłus necessaria sunt.
honorifice proferenda & cũ reuerentia ab om̃ib fidelib ac p̃cipũȩ
clicis recipienda. Ex quib qđ specialit̃ placuit propt̃ ueneran dã
antiqͥtatẽ statutis psentib roboramꝰ: Qđ supra scriptꝰ beatꝰ matr̃r de beatissime
petri apłi constitutione cõme morat dicens Quȩdã aut̃ etiã ex uobis ipsis
intelligere debetissiquas ea quȩ ipse propt̃ insidias hominũ malorũ ñ
potest cuidentius & manifestius proloqui uerbi grãm in imicꝰ ẽ. alicui
pactib sus. ues nolite expectare ut ipse uobis dicat: Cũ illo nolite amicieẽ.
sed prudent̃ obseruare debetis. & uoluntati eiꝰ uidelicet qr ecłȩ curã gerit
absq cõmunione obsecundare & auerti abec cuupsũ sentitis aduersũ. sed
nec lo qͥ his quib ñ loquitur. ut unusqusq quim.culpaẽ. dũ cupit om̃i ũ
ł urãm sibi grãm repare festinet citius reconciliari eiqui om̃ib p̃ẽ.

Expanded text:
ancti Clementis utilia, quae praesenti tempore ecclesiis necessaria sunt, honorifice proferenda et cum reverentia ab omnibus fidelibus ac praecipue clericis recipienda; ex quibus quod specialiter placuit propter venerandam antiquitatem, statutis praesentibus roboremus, quod suprascriptus beatus martyr de beatissimi Petri apostoli constitutione commemorat dicens: « Quae autem etiam ex vobis ipsis intellegere debetis, si qua sunt, quae ipse propter insidias hominum malorum non potest evidentius et manifestius proloqui. Verbi gratia, inimicus est alicui pro actibus suis. Vos nolite expectare ut ipse vobis dicat: cum illosed prudenter observare debetis et voluntati, ejus videlicet qui ecclesiae curam gerit, absque communione obsecundare, et averti se ab eo cui ipsum sentitis adversum, sed nec loqui his quibus ipse non loquitur, ut unusquisque qui in culpa est dum cupit omnium vestrum sibi gratiam reparare, festinet citius reconciliari ei qui omnibus praeest
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegu denuntiare. quantũ malũ & quã maximũ flagitiũ sit cũ dõ
deuotis feminis uiduis uł uirginibus siue cũ uelatis siue cũ dõ deuotis
maximȩ q cũ sc̃imonia lib& sacratis dõ uirginib: uł uiduis tã inmonas¬
teris quã & extra cõmisceri. ã hoc peccatũ : duplex esse n dubiũ ẽ
Ut uerbi grã dicamꝰ ciuꝰ uindicte reussit puer ante dñm suu qui
uxorẽ dñi sui ad ulterio uiolauerit quanto magis ille quis ponsã
xp̃i creatoris cȩli & e̾re putredinis suȩ libidinis cõmaculauerit di¬
autẽ cẽplũ dĩ uiolauerit: disꝑdet illũ ds̃. templũ dĩ sc̃mẽ qđ estis uos¬
& iterũ. Ido latriȩ seruitutis adulteros & fornicatores in sermone & nu¬
mero peccatore iungit dicens. Annescitis quia miqui regnũ dĩ non
possidebunt : nolite erra re. quia neq fornicarii neq: idolis serui en¬

Expanded text:
sacrilegii denuntiare quantum malum et quam maximum flagitium sit cum Deo sacrilegii denuntiare quantum malum et quam maximum flagitium sit cum Deo devotis feminis viduis vel virginibus, sive cum velatis, sive cum Deo devotis, maximeque cum sanctimonialibus et sacratis Deo virginibus vel viduis tam in monasteriis quam et extra commisceri. Nam hoc peccatum duplex esse non dubium est. Ut verbi gratia dicamus, cuius vindictae reus sit puer ante dominum suum, qui uxorem domini sui adulterio violaverit; quanto magis ille, qui sponsam Christi creatoris coeli ac terrae putredine suae libidinis commaculaverit, diautem templum Dei violaverit, disperdet illuEt iterum idololatriae servituti adulteros et fornicatores in sermone et numero peccatorum iungit dicens: An nescitis, quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Nolite errare; quia neque fornicarii, neque idolis servien
Abbreviated transcription (Latin):
Tongitudine tẽporis excusentur. defornicatio om̃ib: peccatis u¬
& ueraciter dici potest laqueris mortis & puceus inferni ac uorago
ꝑditionis eo qđ adulteri uł luxuriosi ꝓpt̃ cordis inopiã ꝑdunt ani¬
mas suas Nã ut ait scriptura p̃ciuꝰ scorte uix unius ẽ panis et
qui se iungit meretrici unũ corpus efficitur & qui luxuru tur
mortuus ẽ in corpore uiuente. de commutatione
Commutatio si non fuerit ꝑuim & meciũ exxcorta talẽ qualẽ
& ẽptio habeat firmitatẽ. de ex cõmunicandis iudicib: nupi¬
apontifice suo se ñ enĩdauerit ex cõmunicentur. ¶ De iudicio ep̃i
recipimus ut iuxta decreta canonũ adulteria & incesta matrimo¬
Sciendũ ẽ. omib qđ coniuctio spiritalis cũ matris maximũ peccatũ sit.
& diuortio separandũ atq capitali sententia multan dũ uł peregri¬
ubemus om̃s scire om̃ibꝰ populis sacer dotibus p̃dicare atq subpena

Expanded text:
longitudine temporis excusentur. longitudine temporis excusentur. et veraciter dici potest laqueus mortis et puteus inferni ac vorago perditionis, eo quod adulteri vel luxoriosi propter cordis inopiam perdunt animas suas. Nam ut ait scriptura, pretium scorti vix unius est panis; et qui se iungit meretrici, unum corpus efficitur; et qui iuxuriatur, mortuus est in corpore vivente. 416. QualeCommutatio si non fuerit per vim et metum extorta, talem qualem et emptio habeat firmitatem. CAP. pontifice suo se non emendaverint, excommunicentur. 419. Ut epirecipimus, ut iuxta decreta canonum adulteria et incesta matrimoSciendum est omnibus, quod coniunctio spiritalis commatris maximum peccatum sit et divortio separandum atque capitali sententia multandum, vel peregriubemus omnes scire omnibusque sacerdotibus praedicare atque sub poena
Abbreviated transcription (Latin):
rentes usq ad se questrationẽ ꝑueniant. Sub ea conditione ut ante¬
quã segregentur ut ꝑ nullũ ingeniũ. neq ꝑ parentes neq ꝑemptio¬
ecłastici ꝑhibent nullus dõ deuotã uirginẽ Nullus subreligionis
habitu consistentẽ siue uiduitatis continentiã ꝓfesiam uł suã ꝓximi
generis aut etiã de cuius ãmixtione incestiuȩ nocã possit subire in¬
famie in licito conubio autui aut consensu accipiat coniugem. ⁊uia
nec uerũ poterit esse coniugiũ qđ a: meliori p̃posito deducitur ad
deterius & subfalsi nominis copula in cestiua pollutione & fornica¬
tionis imunditia ꝑpetratur. Hoc uero ne fassiagere amundo cuius¬
lib& gentis homines sexus utriusq tẽptauerint : insistente sacer¬
doce uł iudice etiã sinullus accũset omim odis separati exilio
ꝑpetuo religentur. Nec aliquã indefinitione sui quousq uixererim

Expanded text:
rentes usque ad sequestrationem perveniant, sub ea conditione, ut anterentes usque ad sequestrationem perveniant, sub ea conditione, ut antequam segregentur, per nullum ingenium, neque per parentes, neque per emptioesiastici prohibent, nullus Deo devotam virginem, nullus sub religionis habitu consistentem, sive viduitatis continentiam professam, vel sui proximam generis, aut etiam de cuius admixtione incestivae notam possit subire infamiae, inlicito connubio aut vi aut consensu accipiat coniugem; quia nec verum poterit esse coniugium, quod a meliori proposito deducitur ad deterius et sub falsi nominis copula, incesta pollutione et fornicationis immunditia perpetratur. Hoc vero nefas, si agere amodo cuiuslibet gentis homines sexus utriusque temptaverint, insistente sacerdote vel iudice, etiamsi nullus accuset, omnimodis separati exilio perpetuo relegentur; nec aliqua definitione sui, quousque vixerint,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ : noc uiuis nec mortuis cõmunicare minime debemus : qui a qͥ
rapit peccuniã ꝓximi sui in iquitatẽ facit : Qui non solũ sacrilegi
sed etiã fures sacrilegi & lupi atq homicide pauperũq nec atores
sunt & in suꝑ anathematis uinculo dãpnati corã dõ & sc̃is eiꝰ efficiunt᷑.
Siquis non eo gradu suncestuoso ordine cũ his ꝑ sonis deordine incestuoso¬
quibus a diuinis regulis phibicũ ẽ conuinxerit ũsquequo pȩnitentiã
se questratione testentur. utriq cõmunione priuentur. & neq in pala¬
tio habere militiã neq: in foro agendarũ causarũ licentiã habebunt
Nã quo quo modo p̃dictise incesto conuixerint: ep̃i seu presbiteri
in quorũ diocesi uł pagõ actũ fuerit regi uł iudicibus scelus ꝑpe¬
tratũ denuntient. Ut cũ ipsis denuntiati fuerit : se ab eorũ cõmuni¬
one & cohabitatione sequestrentur. Res autẽ eoꝵ ad primos pa¬

Expanded text:
nem nec vivis nec mortuis communicare minime denem nec vivis nec mortuis communicare minime derapit pecuniam proximi sui iniquitatem facit: qui non solum sacrilegi, sed etiam fures sacrilegi, et lupi atque homicidae, pauperumque necatores sunt, et insuper anathematis vinculo damnati coram Deo et sanctis ejus efficiuntur. Si quis non eo gradu, sed incestuoso ordine cum his personis quibus a divinis regulis prohibitum est conjunxerit, usquequo poenitentiam sequestratione testentur, utrique communione priventur: et neque in palatio habere militiam, neque in foro agendarum causarum licentiam habebunt. Nam si se quoquomodo praedicto incestu conjunxerint, episcopi seu presbyteri, in quorum dioecesi vel pago actum fuerit, regi vel judicibus scelus perpetratum denuntient, ut cum ipsis denuntiatum fuerit, se ab eorum communione aut cohabitatione sequestrent. Res autem eorum ad primos pa
Abbreviated transcription (Latin):
siue scriptis siue corporalib reb offeruntur xp̃o offeruntur. & quȩ
abeccła eiꝰ quocũq: com̃to alienantur uł tolluntur siue alienando
siuo uastando siue inuadendo siue minorando siuȩ diripiendo
xp̃o tolluntur. & si abamico quippiã rappere furtũ ẽ p̃cipuȩ xp̃o¬
dño nr̃o qui ẽ. rex regũ & dñs dominantiũ aliquid anferre. alien are.
subraipere uł uastare. sacrilegiũ ẽ. Om̃snãq: eccłȩ p̃dones manifestis¬
sime sunt sacrilegi: Et nullus sacrilegus nisi ꝑpurã ꝓbatãq atq
publicã penitentiã & ꝑ eccłȩ satis factionẽ oporũ que ꝑmanus in¬
positionẽ iuxta canonicas sancciones reconciliationẽ regnũ dĩ possi¬
debit & non solũ a regnodĩ fit alienus sed etiam aliminibus scãe
eccłȩ & p̃cipuȩ abillius quã lesit usq ad p̃dictã satisfactione extor¬
ms efficitur . Taliũ uͦ scelerũ patratorib nis post p̃dictã satisfactio¬

Expanded text:
sive scriptis sive corporalibus rebus offeruntur, Christo offeruntur; et quae ab ecclesia eius quocumque commento alienantur vel tolluntur, sive alienando, sive vastando, sive invadendo, sive minorando, sive diripiendo, Christo tolluntur. Et si ab amico quippiam rapere furtum est, precipue nostro, qui est rex regum, et Dominus dominantium, aliquid auferre vel alienare, subripere vel vastare, sacrilegium est. Omnes namque Ecclesiae praedones manifestissime sunt sacrilegi, et nullus sacrilegus, nisi per puram probatamque atque publicam poenitentiam, et per Ecclesiae satisfactionem, episcoporumque per manus impositionem iuxta canonicas sanctiones reconciliationem regnum Dei possidebit; et non solum a regno Dei fit alienus, sed etiam a liminibus sanctae ecclesiae et praecipue ab illius, quam laesit, usque ad praedictam satisfactionem extorris efficitur. Talium vero scelerum patratoribus nisi post praedictam satisfactio
Abbreviated transcription (Latin):
ubi crim̃ ad mittitur ut qui non probauerit qđ ebietit penã quã
Qui de salute principis ł summa reipublicȩ mathematicos ariolos¬
uł aruspices uaticinatores consulit. cũ eo qui responderit capite puniat᷑.¬
enlictores seditionis eẽ tumuł di ł concitatores popłi: pro qualitate
dignatatis Aut in crucẽ dollantur aut bestns obici antur. aut in in¬

Expanded text:
ubi crimen admittitur: ut qui non probaverit quod objecit, poenam quam ubi crimen admittitur: ut qui non probaverit quod objecit, poenam quam Qui de salute principis vel summa rei publicae mathematicos, ariolos, aruspices, vaticinatores consulit, cum eo qui responderit capite puniatAuctores seditionis et tumultus vel concitatores populi pro qualitate dignitatis aut in crucem tollantur, aut bestiis obiciantur, aut in in
Abbreviated transcription (Latin):
Quin obteri fama inpiblicõs engeioã aut uetba contiondi qã confirerte
& reꝑtus sripta ñ probauerit : Nagelletur : Et qui ea prius inuenerit rũ pat:
si non uult auctoris facti causim incurrere:¬
Sialquis unã xt̃ duob ꝑ legitimas scripturas donauerit uni prius & alter¬
in poftea ũ quȩrendus ẽ in his donationib qui primus qui posterior sit sed qui rẽ
tradente donatore possiderit. his eã cut ẽ tradita possidebit: Nec inter ẽ utrũ
in parentes an in extranẽos talis sit facta donatio: ta irñ t rabt ictir¬
Siquis iratus crimen aliquod ercunlibeta temere obiecerit. conuitiũ
non. ẽ p̃roaccusatione habendũ : sed ꝑmisso tractandi spatio. id qđ
iratus dixit. ꝑscripturã se probaturũ eẽ fateatib: ut si fortasse resipiscens
positura cundiã iterare ac seribere nolaeritl ñ ut lreus criminis teneatur:
urerim̃ obicitit serbat se. probaturũ. Reuera utibi causa agatur

Expanded text:
terius famam in publico scripturam aut verba contumeliosa confixerit, et repertus scripta non probaverit, flagelletur. Et qui ea prius invenerit, rumpat, si non vult auctoris facti causam incurrereSi aliquis unam rem duobus per legitimas scripturas donaverit, uni prius et alteri postea, non quaerendus est in his donationibus qui primus, qui posterior sit; sed qui rem tradente donatore possederit, is eam, cui est tradita possidebit. Nec interest, utrum in parentes an in extraneos talis sit facta donatio. 363. De serviSi quis iratus crimen aliquod cuilibet temere obiecerit, convitium non est pro accusatione habendum. Sed permisso tractandi spatio, id quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur; ut si fortasse resipiscens post iracundiam iterare ac scribere noluerit, non ut reus criminis teneauis iratus crimen aliquod cuilibet temere obiecerit, convitium rimen objicit, scribat se probaturum revera, et ibi causa agatur
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat . & in ipsam scripturã corã altitri aut supra tenet in manu
dicens eiꝰ dẽ locis sac̃ dotib: atq custo dib: Offero dõ atq dedico om̃s
res quȩ hac in cartula tenentur inserte : premissione peccatoꝵme
endũ dõ ex his insacrificus missarũq sollẽpnuis orationib: luminarus
pauperũ acclericorũ alimonus & ceteris diuinis cultib: atq illius
eccłȩ utilitatibus. Siquis aũt eas inde qđ fieri nullate nꝰ credo abstule¬
rit subpena sacrilegu ex hoc dño suo cui eas offero atq dedico distric¬
tissimas reddat rationes Ponit etiã in ea alias coniurationes quas
enumerare : longũ ẽ. Nã quieas inde postea aufert quid ait nisi
sacrilegiũ: Siergo amico quippiã rapere furtũ ẽ. eccłȩ uero frauda¬
riuł auferri indubitant̃ sacrilegiũ est. Unde & in sacris canonibus spu

Expanded text:
desiderat, et ipsam scripturam coram altari aut supra tenet in manu, desiderat, et ipsam scripturam coram altari aut supra tenet in manu, dicens eiusdem loci sacerdotibus atque custodibus: « Offero Deo atque dedico omnes res, quae hac in cartula tenentur insertae, pro remissione peccatorendum ex his Deo in sacrificiis missarumque solemniis, orationibus, luminariis, pauperum ac clericorum elimosinis et caeteris divinis cultibus atque illius ecclesiae utilitatibus. Si quis autem eas inde, quod fieri nullatenus credo, abstulerit, sub poena sacrilegii ex hoc Domino Deo, cui eas offero atque dedico, districtissimas reddat rationes. » Ponit etiam in ea alias coniurationes, quas enumerare longum est. Nam qui eas inde postea aufert, quid agit nisi sacrilegium? Si ergo amico quippiam rapere furtum est, ecclesiae vero fraudare vel auferre indubitanter sacrilegium est. Unde et in sacr
Abbreviated transcription (Latin):
scientia & uita ac conuersatione om̃s securi eẽ. possimus. Illud tamen
uob & om̃ib scire cupimus. qđ non p̃t̃ ea hȩc petimus ut eoꝵ res aut ali¬
quid exeoꝵ pecuniis nisi ipsis aliquid sponte nob dare placuerit aut
eoꝵ eccłas uiduari cupiamus sed magis eis sidñs posse dederit augere
desideramus ut & ipsi & uos& nos saluiores simus & dõ potius ipso ammini¬
culante placere mereamur Scimus enĩ res eccłȩ do esse sacratas
scimꝰ eas oblationes fideliũ & p̃cia peccatorũ quia ꝓpt̃ siquis eas ab ecđus
quib afidelib collatȩ dõ quȩ sacrate sunt autfert ꝓcul dubio sacrile¬
giũ cõmittit. Cecus enĩe : qui ista ñ uidet. Quis quis ergo nr̃m suas res
eccłȩ tradit : dño dõ illas offert atq dedicat suisq sc̃ĩs & ñ alteri dicen¬
do talia & agendo ita. Facit eñi scripturã deipsis rebus quas dõdare

Expanded text:
scientia et vita ac conversatione omnes securi esse possimus. Illud tamen scientia et vita ac conversatione omnes securi esse possimus. Illud tamen vel vos vel omnes scire cupimus, quod non propterea haec petimus, ut eorum res aut aliquid ex eorum pecuniis, nisi ipsis aliquid sponte nobis dare placuerit, aut eorum ecclesias viduare cupiamus, sed magis eis, si Dominus posse dederit, augere desideramus; ut et ipsi et vos et nos salviores simus et Deo potius ipso adminiculante placere mereamur. Scimus enim res ecclesiae Deo esse sacratas; scimus eas esse oblationes fidelium et precia peccatorum. Quapropter si quis eas ab ecclesiis, quibus a fidelibus collatae Deoque sacratae sunt, aufert, procul dubio sacrilegium committit. Coecus enim est, qui ista non videt. Quisquis ergo nostrum suas res ecclesiae tradit, Domino Deo illas offert atque dedicat suisque sanctis, et non alteri, dicendo talia et agendo ita. Facit enim scripturam de ipsis rebus, quas Deo dare
Abbreviated transcription (Latin):
euando ui moyses expansis ad cȩlũ manib: orabat uincebat isrł : et
quando ap̃cibus cessabat et manus eiꝰ grauabantur. priusquã susten¬
tate fierent. & ipse p̃cibus insisteret uincebatur & terga uertebat.
Talibus ergo tñ & multis aliis exemplis fulti. quorũ ꝓlixitatẽ uitantes
modo ñ dicimus: quia sapienti se mel dicta sufficiunt. Predicta obnexe
om̃s p̃camur : & ut concedan ͭur rogamiis. quia nullatenus uolumus
absentire : ut nobiscũ ad talia ꝑgant nisi duo aut tres benedocti
electione uidelicet ceterorũ adbenedictionẽ dandam & ad ꝑiclitan¬
tiũ reconciliationẽ faciendã neuos & nos simul eũ pluribus ꝑeamus
sed eoꝵ p̃cibus ut iã memoratus est fulciamur. Quã formã &e desac̃¬
dotibus tenere obtamus. iđ ut nec illi in hostẽ nisi bene docti & ipsi
electione atq ꝑmissione ꝓpriorũ ep̃orũ qui tam̃ tales sint: dequorũ

Expanded text:
Quando vero Moyses expansis ad coelum manibus orabat, vincebat Israhel; et Quando vero Moyses expansis ad coelum manibus orabat, vincebat Israhel; et quando a praecibus cessabat et manus eius gravabantur, priusquam sustentatae fierent et ipse praecibus insisteret, vincebatur et terga vertebat. Talibus ergo et multis aliis exemplis fulti, quorum prolixitatem vitantes modo non dicimus, quia sapienti semel dicta sufficiunt praedicta, obnixe omnes praecamur et ut concedantur rogamus, quia nullatenus volumus adsentire ut nobiscum ad talia pergant nisi duo aut tres bene docti, electione videlicet caeterorum, ad benedictionem dandam et ad periclitantium reconciliationem faciendam, ne vos et nos simul cum pluribus pereamus, sed eorum praecibus, ut iam memoratum est, fulciamur. Quam formam et de sacerdotibus tenere optamus, id est ut nec illi in hostem nisi bene docti et ipsi electione atque permissione propriorum episcoporum; qui tamen tales sint, de quorum
Abbreviated transcription (Latin):
&eorũ sacro sca misteria canonicȩ & dõ placite ꝑ agere satagant atq:
ꝑuobis &cuncto exercitũ ur̃o una cũ omĩb sibi comissis orare uirilit᷑
misasq de cantare & letanias atq elemosinas agere decertent: Iuosda¬
dam enĩ exeis in hostibus & p̃lus uulneratos uidimꝰ & quoslã ꝑissẽ cog¬
nouimus. Hȩc uͦ ualde periculosa & oppido sunt cauenda : quȩ id circo
suggerimus ne ꝓtalibus uos & nos simul pereamꝰ. ouit dñs quando
potestus habere pliatores si illi ꝓpriis resident in parrochiis. quamsi
uobiscũ ꝑgunt qm̃ illi qui eos p̃uident om̃s tunc pugnabunt quod mͦ
nequaqua faciunt. sed eos tantũ modo custodiunt. Nã sine dubio potius
uob nobq ꝓficere possunt si re manserint quã si in hostẽ uł ad pugnam
ꝑrexorint quia eoꝵ p̃cib adiuamur & modo eoꝵ pressuris grauan᷑

Expanded text:
et eorum sacrosancta misteria canonice et Deo placide peragere satagant, atque et eorum sacrosancta misteria canonice et Deo placide peragere satagant, atque pro vobis et cuncto exercitu vestro una cum omnibus sibi commissis orare viriliter missasque decantare et letanias atque elimosinas agere decertent. Quosdam enim ex eis in hostibus et praeliis vulneratos vidimus, et quosdam perisse cognovimus. Haec vero valde periculosa et oppido sunt cavenda. Quae idcirco suggerimus, ne pro talibus vos et nos simul pereamus. Novit Dominus, quando potestis habere praeliatores, si illi propriis resident in parrochiis, quam si vobiscum pergunt; quoniam illi, qui eos praevident, omnes tunc pugnabunt; quod modo nequaquam faciunt, sed eos tantummodo custodiunt. Nam sine dubio potius vobis nobisque proficere possunt, si remanserint, quam si in hostem vel ad pugnam perrexerint: quia tunc eorum precibus adiuvamur, et modo eorum pressuris gravamur.
Abbreviated transcription (Latin):
altariũ uirginũ chrismatũ presbitorũ diaconorũ & sub diaconorũ
consecrationes achor episcopis actȩ ab ep̃is canonicȩ ordinatissunt
reformande canonicȩq ꝑagende quiachor ep̃i hȩc contingere
non debuerunt nec agere potuerunt. Nononĩ ea tribuere ualuer̃
quȩ non habuerunt. Nequaquã enim talis ordinatio uł conseera¬
tio reiteratio esse aprudentib & recte sapientibus uidetur: si
irrita talis ordinatio & confirmatio ac consecratio in dubitant᷑
fore agnoscitur. Si quis autẽ chor ep̃orũ aliquid exp̃dictis agere
teptauerit : non acta sed inꝑfecta atq irrita erunt & ipse omi
ecdastico in reuocabilit̃ careat gradu. degenerali popłi.¬
Alexis om̃s p̃camur poplitibus maiestatẽ uestrã ut ep̃i de inceps
sicut actenus non uexentur hostibus sed quandonosq: in host̃ ꝑgimus
ipsi ꝓprus resideat in parrochiis dõ que fidelibus famulari studeant.

Expanded text:
altarium, virginum, krismatum, presbiterorum, diaconorum et subdiaconorum altarium, virginum, krismatum, presbiterorum, diaconorum et subdiaconorum consecrationes a chorepiscopis actae ab episcopis canonice ordinatis sunt reformandae canoniceque peragendae, quia chorepiscopi haec contingere non debuerunt nec agere potuerunt. Non enim ea tribuere valuerunt, quae non habent. Nequaquam enim talis ordinatio vel consecratio reiteratio esse a prudentibus et recte sapientibus videtur, sed irrita talis ordinatio et confirmatio ac consecratio indubitanter fore agnoscitur. Si quis autem chorepiscoporum aliquid ex praedictis agere temptaverit, non acta, sed imperfecta atque irrita erunt, et ipse omni ecclesiastico inrevocabiliter careat gradu. 370. De generali totiFlexis omnes praecamur poplitibus maiestatem vestram, ut episcopi deinceps sicut hactenus non vexentur hostibus; sed quando vos nosque in hostem pergimus, ipsi propriis resideant in parochiis Deoque fideliter famulari studeant
Abbreviated transcription (Latin):
discedant. Quicquid itaq desententiis eporũ dem̃tia nr̃a cen¬
suerat: etiã hac sumus lege cõplexi grautatẽ tuã & ceteros pro
utilitate om̃iũ imꝑpetuũ obseruare conueniet Ut ea illibato
Saque circa catholicã legẽ
uł olim ordinauit antiquitas uł parentũ nr̃orũ auctoritas
religiosa constituit uł nr̃a serenitas roborauit : nouella suꝑstiti¬
one submota integra & in uiolata custo diri p̃cipimus. Ut priuilegia¬
queppt̃ religionẽ in stituta s̃ nulla int̃minatione nouã utilantur pe
NUon nouũ aliquid p̃senti sanccionẽ p̃cipimꝰ sed illa quȩ olim uident
indulta firmamus priuilegia igitur quȩ olim reuerentia reli¬
gionis obtinuit mutilari subpene etiã int̃minatione ꝓhibemus.
Ita quoq ut qui eccłe obtẽperat : his quib: ecła benefitiis ꝑfruantur
ominũ confirmatio eccłarũ de confirmatione ep̃orum.

Expanded text:
discedant. Quicquid itaque de sententiis episcoporum clementia nostra cendiscedant. Quicquid itaque de sententiis episcoporum clementia nostra censuerat, etiam hac sumus lege complexi, gravitatem tuam et caeteros pro utilitate omnium imperpetuum observare conveniat. » 367. Ut ea illibata ae circa catholicam legem l olim ordinavit antiquitas vel parentum nostrorum auctoritas religiosa constituit vel nostra serenitas roboravit, novella superstitione submota integra et inviolata custodiri pnatione nova mutilentur. Non novum aliquid praesenti sanctione praecipimus, sed illa, quae olim videntur indulta, firmamus. Privilegia igitur, quae olim reverentia religionis obtinuit, mutilari sub poenae etiam interminatione prohibemus; ita quoque ut qui ecclesiae optemperant, his quibus ecclesia beneficiis perfruanturconfirmatio, ecclesiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iniuditio captiose p̃scriptionis uincula ꝓmi ñ patiuntur inuestigat
& ꝓmit sacro sc̃ȩ religionis auctoritas. Om̃s itaq: causȩ quȩ uł p̃torio
iure uł ciuili tractantur ep̃orũ sententia terminate ꝑpetuo stabi¬
litatis iure firmentur. Necliceat ulterius retractari negotiũ qđ
ep̃orũ sententiis deciderit. Testimoniũ etiã ab uno licet ep̃o per
hibitũ om̃s iudices indubitant̃ accipiant Nec alius audiatur cũ
testimoniũ ep̃i a qualibet parte fuerit rȩꝓmissum: Ilud enie ue¬
ritatis auctoritato firmatũ illud in corruptũ qđ as aero sc̃o homine
conscientia m̃tis illibate ꝓtulerit. hoc nos edicto salubri aliquando
censuimus hoc ꝑpetua lege firmamus maliciosa litiũ semina cõprim¬
tes ut miseri homines longis ac pęne ꝑpetuis actionũlaqueis impli¬
cati abmꝓbis petitionibus uł acupiditate p̃propera maturo fine

Expanded text:
quę in iudicio captiosę prescriptionis vincula promi non patiuntur, investigat quę in iudicio captiosę prescriptionis vincula promi non patiuntur, investigat et promit sacrosanctae religionis auctoritas. Omnes itaque causae quae vel praetorio jure vel civili tractantur, episcoporum sententiis terminatae, perpetuo stabilitatis jure firmentur. Nec liceat ulterius retractari negotium quod episcoporum sententiis deciderit. Testimonium etiam ab uno, licet ehibitum omnes iudices indubitanter accipiant, nec alius audiatur, cum testimonium episcopi a qualibet parte fuerit repromissum. Illud est enim veritatis auctoritate firmatum, illud incorruptum, quod a sacrosancto homine conscientia mentis illibatae protulerit. Hoc nos edicto salubri aliquando censuimus, hoc perpetua lege firmamus malitiosa litium semina comprimentes; ut miseri homines longis ac pene perpetuis actionum laqueis implicati ab inprobis petitionibus vel a cupiditate praepropera maturo fine
Abbreviated transcription (Latin):
clumꝰ atq p̃cipimꝰ ut om̃s
ditioni nr̃ȩ dõ auxiliante subiecti tã romani. quã & franci. a lamanni.
bauuarii . saxones turingii fresones galli burgundiones britones lango¬
bardi uuascones beneuentani gothi. hispani ceteriq nobis subiecti
om̃s licet quocũq uideantur legis uinculo constricte uł consuetudina¬
rio more conexi hanc sententiã quã ex sexto decimo theodosu imꝑa¬
toris libro capitulo uidelicet .xiͣ ͦ ad int̾rogata ablauii ducis illi et
om̃ib rescriptã sũpsimus. & int̾ nr̃a capitula ꝓlege tenendã consultu
om̃iũ fideliũ nr̃orũ tã clericorũ quã & laicorũ posuimus lege cunctis
fuerit uł inmitio litis uł decursis temporũ curriculis siue cũ negotium
ꝑoratur siue cũ iã cȩperit ꝓmi sententia siuidiciũ elegerit saero sc̃a
legis antistitis: ilico sine aliqua dubitatione etiã si alia pars refragat᷑
adepiscoporũ iuditiũ cũ sermone litigantiũ dirigatur. Multa enim

Expanded text:
lumus atque praecipimus, ut omnes ditioni nostrae Deo auxiliante subiecti, tam Romani, quam Franci, Alamani, Baiowarii, Saxones, Thuringii, Fresones, Galli, Burgundiones, Britones, Longobardi, Wascones, Beneventani, Gothi, Hispani ceterique nobis subiecti omnes, licet quocumque videantur legis vinculo constricti vel consuetudinario more connexi, hanc sententiam, quam ex sextodecimo Theodosii imperatoris libro, capitulo videlicet 11, ad interrogata Ablavii ducis illi et omnibus rescriptam sumpsimus, et inter nostra capitula pro lege tenenda consultu omnium fidelium nostrorum tam clericorum quam et laicorum posuimus legem cunctisfuerit, vel in initio litis, vel decursis temporum curriculis, sive cum negotium peroratur, sive cum iam coeperit promi sententia si iudicium elegerit sacrlegis antistitis, ilico sine aliqua dubitatione, etiamsi alia pars refragatur, ad episcoporum iudicium cum sermone litigantium dirigatur Multa enim,