comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ecclesiasticarũ habent. uł
un quisq ꝑ se iuxta quantita¬
tẽ. quã ipiẽ tenet. aut si int̾
eos conuenerit. ut ꝓ opere fa¬
ciendo. argentũ donent. iuxta
estimationẽ operis. in argen¬
to ꝑsoluant. Cũq petio rec¬
tor eccłȩ ad p̃dicta restaura¬
tione operarios. cũ ducere
& materiamen: emere pos¬
sit. & qui nonas. & decimas
dare neglexerit. primũ qui¬
dẽ illas. cũ lege sua restituat¬
& in suꝑ bannũ nr̃m soluat
ut ita castigatꝰ caueat ne
sepius iterando bene ficiũ.¬

Expanded text:
rum ecclesiasticarum habent, vel unusquisque per se juxta quantitatem quam ipse tenet. Aut si inter eos convenerit ut pro opere faciendo argentum donent, juxta aestimationem operis in argento persolvant; cum quo pretio rector ecclesiae ad praedictam restaurationem operarios conducere et materiam emere possit. Et qui nonas et decimas dare neglexerit, primum quidem illas cum lege sua restituat, insuper et bannum nostrum solvat, ut ita castigatus caveat ne saepius iterando beneficiu
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq dereb eccłarũ. quas
inbeneficiũ habent: restau¬
rationes earũ facere neglexe¬
rint. iuxta capitularẽ ante¬
riorẽ in quo de operib ac no¬
nis. & decimis. constitutũ. ẽ.
sic de illis ad impleat᷑. id.ẽ. in
opere & restauratione. consi

Expanded text:
quas in beneficium habent, restaurationes earum facere neglexerunt, iuxta capitularem anteriorem in quo de operibus ac nonis et decimis constitutum est, sic de illis adimpleatur, id est in opere et restauratione ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
denutrimine uero ꝓdecima
sicut. haetenꝰ consuetudo fu¬
it. ab om̃ib obseruet᷑. sique
tam̃ ep̃orũ fuerit: qui argen¬
tũ ꝓ hoc accipere uelit. In
sua maneat potestate. iux ta
qđ ei. & illi qui hoc ꝑ soluere
debet conuenerit. De eo¬

Expanded text:
De nutrimine vero pro decima, De nutrimine vero pro decima, sicut hactenus consuetudo fuit, ab omnibus observetur. Si quis tamen episcoporum fuerit qui argentum pro hoc accipere velit, in sua maneat potestate, iuxta quod ei et illi qui hoc persolvere debet convenerit .
Abbreviated transcription (Latin):
denonis. & deermis.
De his quinonas & decimas.
iã ꝑ multos annos. aut ex
parte. aut extoto dare ne
capitularẽ. priorẽ soluant.
unius anni nonã & decimã
cũ sualege. & insuꝑ bannũ
nr̃m. & hoc eis denuntiet᷑.
qđ quicũq hane negligentiã
lterauerint: beneficiũ unde
hȩe nona & decima ꝑ solui
debuit. amissurã sesciat. Ita
enĩ continet᷑ in capitulare
bone memorie. genitoris nr̃i
in libro .℥. cap̃ elxii. Ut qui¬
eccłarũ beneficia habent
nonã & decimã ex eis eccłȩ
cuiꝰ res sunt donent. & qui
talẽ beneficiũ habent. ut ad
medietatẽ laborent. & de
torũ porcitione ꝓprio prbo
decimas donent. Itẽ in cap̃¬
eadẽ re. Denonis quidẽ &
lecimis. unde & genitor nr̃
& nos frequent̃ & indiuersis
placitis ad monitionẽ fecimꝰ
& ꝑ capitula nr̃a qualit̃ ob¬
feruent᷑ ordinauimꝰ. Nolu¬
m atq ubemꝰ. ut de om̃i eũ¬
laborato. & deuino. & defeno
fidelit̾ & plenit̃. ab om̃ibus
nona & decima ꝑsoluatur.

Expanded text:
de nonis et decimis. De his qui nonas et decimas jam per multos annos aut ex parte aut ex toto dare negcapitularem priorem solvant unius anni nonam et decimam cum sua lege, et insuper bannum nostrum. Et hoc eis denuntietur, quod quicumque hanc neglegentiam iteraverit, beneficium unde haec nona et decima persolvi debuit, amissurum se sciat. Ita enim continetur in capitulare bonae memoriae genitoris nostri in libro primo, cap. ecclesiarum beneficia habent, nonam et decimam ex eis ecclesiae cujus res sunt donent; et qui tale beneficium habent, ad medietatem laborent, et de eorum portione proprio presbytero decimas donent. De XLVI. De nonis quidem et decimis, unde et genitor noster et nos frequenter et in diversis placitis admonitionem fecimus, et per Capitularia nostra qualitrentur ordinavimus, volumus atque iubemus, ut de omni conlaboratu et de vino et foeno fideliter et pleniter ab omnibus nona et decima persolvatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Deillis qui agros dominicatos
ꝓpterea neglex excolere ut
ponas & decimas exinde non
ꝑsoluat. & alienas terras. ad
ex colendũ. ꝓpt̃ hoc accipit.
Nolumꝰ ut de trib annis ipsã

Expanded text:
De illis qui agros dominicatos propterea neglexerit excolere, ut nonas et decimas exinde non persolvat, et alienas terras ad excolendum propter hoc accipit, volumus ut de tribus annis ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũq decima abstrahit de
eccła. ad qua ꝑ iustitia debet
munera. aut amicitiã uł aliã
quã libet oecassionẽ ad alterã
eccłam dederit. a comite uł
amisso nr̃o distringat᷑. ut ei
non uult. nisi quolibet modo
uoluerit: sinr̃ homo fuerit
ad p̃sentiã nr̃am uenire con¬
pulat᷑. Ceteri uero distrin¬
gant᷑. ut in uiti eccłȩ restitu¬
ant. que uoluntariȩ dare.
neglexerunt.
sunt. testimonia non recipi¬
ant᷑. sed eo modo contineant᷑
sicut res ad fiscũ dominicũ ꝑ¬
tinentes contineri solent. De

Expanded text:
Quicunque decimam abstrahit de ecclesia ad quam per justitiam debet munera aut amicitiam vel aliam quamlibet occasionem ad alteram ecclesiam dederit, a comite vel a misso nostro distringatnon vult nisi quolibet modo velit, si noster homo fuerit, ad praesentiam nostram venire compellatur, caeteri vero distringantur, ut inviti ecclesiae restituant quod voluntarie dare neglexerunt.sunt, testimonia non recipiantur, sed eo modo contineantur, sicut res ad fiscum dominicum pertinentes contineri solent. ITEM
Abbreviated transcription (Latin):
Deeccłis destructis. ut ep̃i. &
missi inquisitionẽ faciant
utrũ ꝑ negligentiã. aut in pos¬
sibilitatẽ. destructe sint & ubi
negligentia inuenta fuerit
epis copali auctoritatẽ emen¬
dare. cogant̾ hi qui eas restau¬
rare debuerant. Si uero ꝑ in¬
possibilitatẽ contigit. ut aut
pluressint. quã necesse sit aut
maioris magnitudinis. quã ut
ex reb ad eas ꝑtinentib res¬
taurari possint. ep̃s modũ
inueniat. qualit̃ congrue
emendari & consistere possint.
xe de marso eccle datõ
Deuno manso ad eccłam dato
de quo aliqui homines contra
statutã sibi seruitiũ exiguił
quicũq ꝓ hae causa acusatꝰ.
fuerit: comes. uł missi. hoc
qđ inde substratũ . ẽ. prbis

Expanded text:
De ecclesiis destructis, ut episcopi et missi inquisitionem faciant utrum per negligentiam aut impossibilitatem destructae sint; et ubi negligentia inventa fuerit, episcopali auctoritate emendare cogantur qui eam restaurare debuerant. Si vero per impossibilitatem contigit, ut aut plures sint quam necesse sit, aut majoris magnitudinis quam ut ex rebus ad eas pertinentibus restaurari possint, episcopus modum inveniat, qualiter congrue emendari et consistere possint.  de manso ecclesiae. De uno manso ad ecclesiam dato, de quo aliqui homines contra statuta sibi servitium exigunt, quicunque pro hac causa accusatus fuerit, comes vel missi hoc quod inde subtractum
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃os. in eccłis sus constitu¬
unt. uł de eccłis eiciunt. &
ab ep̃o. uł aquolibet. & mis¬
so dominico ad moniti oboe¬
dire noluerint: ut bannũ
nr̃m reuuadiare cogant᷑ & ꝑfi
de iussores ad palatiũ nr̃m ue¬
nirȩ ibeant᷑. & tunc nos decer¬
tam utrũ nobis plaeeat. ut
aut illũ bannũ ꝑ soluat. aut
aliũ harmis. carã sustineat.¬

Expanded text:
ros in ecclesiis suis constituunt, vel de ecclesiis eiciunt, et ab episcopo vel a quolibet misso dominico admoniti oboedire noluerint, ut bannum nostrum rewadiare cogantur, et per fideiussores ad palatium nostrum venire iubeantur. Et tunc nos decernamus, utrum nobis placeat, ut aut illum bannum persolvat, aut aliam harmiscaram sustineat.
Abbreviated transcription (Latin):
& ad monitionẽ ep̃i ipsi chohe¬
redes eas uoluerint. tenere
& honerare faciant. Si autẽ
lioc contra dixerint. ut in ep̃i
potestate maneant. utrũ eas
ita consistere ꝑmittat. aut re¬
liquias ex inde auferat. &
ubi ad beneficiũ nr̃m. eccłȩ¬

Expanded text:
 admonitionem episcopi, ipsi coheredes eas voluerint tenere, et honorare faciant. Sin autem hoc contradixerint, ut in episcopi potestate maneat, utrum eas ita consistere permittat, aut reliquias exinde auferat. Et ubi ad nostrum beneficium eccle
Abbreviated transcription (Latin):
simulq inuenire. que occasi¬
ones in utroq ordine. id effe¬
ceruit. ut arecto tramite de¬
dehis causis. inuentũ fuerit
tã solerti. cura custodiat᷑. ut
nullatenꝰ. ad aliorũ notitiã
ꝑ uenire ꝑmittant. ante
tẽpus constitutũ. & ideo un
notarius. int̃ om̃s eligant᷑
quic quid ipsi inuenerint¬
ram̃to constrictꝰ fidelit̃. con¬
seruet. Uolumꝰ etiã ipsorũ
conuentũ fieri octab̾ pente¬
costen. Missi uero nr̃i suã in¬
cipiant. legationẽ. ꝑ agere
octab̾ pasche. hȩc capitula
ab ep̃is. tactarda sun:
De decimis. quȩ ad capellas. do¬
minicas. dominicas dantur
& hominib qui eas habent.¬
& in suos usus. con urtunt. Fro
Defeminisq inquib dã locis
ellarũ. in legatione. aut ga¬
ru. in quib: nullus ordo bone
conuersationis tenet᷑. Tuit.
Demonasterialis. etiã diuer¬
De his quiusuris inseruiuit.
Nolumꝰ atq iubemꝰ. Iuii.
ut missi nr̃i diligent̃ inqui
rant. quanti homines liberi
insingulis comitatib mane¬

Expanded text:
e occasiones in utroque ordine id effecerint ut a recto tramite dede his causis inventum fuerit, tam solerti cura custodiatur ut nullatenus ad aliorum notitiam pervenire permittant ante tempus constitutum. Et ideo unus notarius inter omnes eligatur qui quod ipsi invenerinramento constrictus fideliter conservet. Volumus etiam ipsorum conventum fieri octavas pentecosten; missi vero nostri suam incipiant legationem peragere octavas paschae. Haec capitula ab episcopis tractanda sunt. 1. De decimis quae ad capellas dominicas dantur, et hominibus qui eas habent in suos usus conversas. 2. De feminis quae in quibusdam locis ellarum in legatione Autgarii, in quibus nullus ordo bonae conversationis tenetur. 4. De monasteriolis etiam diverDe his qui usuris inserviunt. 7. Volumus atque iubemus, ut missi nostri diligenter inqrant, quanti homines liberi in singulis comitatibus mane
Abbreviated transcription (Latin):
Denonis quidẽ et decimis. unde et
genitor noster et nos frequent᷑
et diuersis placitis ammonitionẽ
fecimꝰ. et ꝑ capitularia nrã qualit̃
hȩc obseruent᷑ ordinauimꝰ
Volumꝰ atq uibemꝰ ut de om̃i con¬
.uͦ. ꝓdecima sicut hactenꝰ consue¬
tudo fuit. ab om̃ibus obseruet.
hoc ꝑ soluere debet conuenerit¬
aut auaritiã uł aliã quã libet
occasionẽ ad alterã eccłam dederit
a comite ił misso nr̃o distringant᷑.
ut eiusdẽ decimȩ quantitatẽ cum
sualege restituat
redimant᷑ ab ep̃is prolbendũ ẽ ne fiat
si nr̃ homo fuerit. ad p̃sentiã nram
uenire compellat᷑. cȩteri uͦ distrin¬
gant᷑. ut inuiti ȩtlesiȩ restituant

Expanded text:
De nonis quidem genitor noster et nos frequenter et in diversis placitis admonitionem fecimus, et per Capitularia nostra qualiter haec observentur ordinavimus, volumus atque jubemus ut de omni colvero pro decima, sicut hactenus consuetudo fuit, ab omnibus observetur. hoc persolvere debet conveneritaut amicitiam vel aliam quamlibet occasionem ad alteram ecclesiam dederit, a comite vel a misso nostro distringatur, ut ejusdem decimae quantitatem cum sua lege restituat.redimantur, ab episcopis prohibendum est ne fiat.si noster homo fuerit, ad praesentiam nostram venire compellatur, caeteri vero distringantur, ut inviti ecclesiae restituant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ tuũ sicut te ipsũ. Itẽ
in euangelio beati pacifici
qm̃ filii dĩ uocabunt᷑. & iterũ
n hoc cognoscent om̃s. quia
mei dis cipuli estis si dilecti¬
onẽ habueritis ad inuicẽ
n hoc enĩ p̃cepto discernunt᷑
filuidĩ & filii diaboli quia filu
diaboli sẽꝑdis sessiones &
dis cordias mouere satagunt
iudicandi. iuste iudicent si¬
cunt scriptũ. ẽ. Iuste iudi¬
cate filu hominũ. Non in
munerib quia munera excȩ¬
cant corda prudentiũ & sub¬
uertunt uerba iustorũ. Non
adulatione nec consideratio¬
ne ꝑ sonȩ sicut indeutero¬
nomio dictũ ẽ. Qđ iustũ . ẽ
iudicate. siue ciuissit. ille
siue peregrin. nulla sit dis¬
tantia ꝑsonarũ quia dĩ uidi¬
ciũ.ẽ. Primo nãq in iudi¬
cio diligent̃ discernat᷑ lex
a sapientib populi cõ posi¬
ta. ne ꝑ ignorantia auiaue¬
ritatis erret & dũ ille rectũ
intelligit udiciũ. caueat
ne de clinet aut ꝑ adulatio¬

Expanded text:
proximum tuum sicut te ipsum. Item proximum tuum sicut te ipsum. Item in euangelio: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Et iterum: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem. In hoc enim praecepto discernuntur filii Dei et filii diaboli, quia filii diaboli semper dissensiones et discordias movere satagunt, est potestas iudicandi, iuste iudicent, sicut scriptum est: Iuste iudicate, filii hominum. Non in muneribus, quia munera excoecant corda prudentium et subvertunt verba iustorum. Non in adolatione, nec in consideratione personae, sicut in deuteronomio dictum est: Quod iustum est iudicate; sive civis sit ille, sive peregrinus, nulla sit distantia personarum; quia Dei iudicium est. Primo namque in iudicio diligenter discernatur lex a sapientibus populi composita, ne per ignorantiam a via veritatis erret. Et dum ille rectum intellegit iudicium, caveat, ne declinet aut per adulatio
Abbreviated transcription (Latin):
de sacerdotipus. ros du
deere talia asextisus:
tẽ eiusdẽ ut siquis si a sacerdo¬
tũ contra constituta decreta¬
lia p̃sumptiose egerit & cor¬
rigi nolens: ab officio suo sub¬
Non ue lentur:
ndecretis gelasii papȩ ut nul¬
lus ep̃s uiduas uelare p̾̃sumat.
de fide catholaca. er pai¬
mo. Pre cepto losis:
Primo omniũ admonemꝰ ut fi¬
des catholica ab ep̃is & prb̃is.¬
diligent̃ legat᷑ om̃i populo
p̃ iudicet᷑ quia hoc primũ p̃¬
inlege: Audiisrł quia dñs
ds̃ tuus ds̃ unus. ẽ. & utile di illi¬
ligat᷑ ex toto corde & ex tota
mente & extota anima &
ex tota uirtute:. de Pace
et coi cordia. den uanda:
t pax sit & concordia & una¬
nimitas cũ omĩ populo xp̃i¬
ano inter ep̃os. abbates. comites
iudices. & om̃s ubiq seu ma¬
iores seu minores ꝑ sonas quia
nihil dõ sine pace placet: nec
mun seȩ̃ oblationis ad altare.
sicut in euangelio ipso dño p̃¬
cipiente legimꝰ & ut . ẽ. illud
scđm mandatũ inlege. Diliges

Expanded text:
De sacerdotibus contra decretalia agentibus. Item eiusdem, ut si quis sacerdotum contra constituta decretalia praesumptiose agat, et corrigi nolens, ab officio suo subnon velentur. In decretis Gelasii papae, ut nullus episcopus viduas velare praesuDe fide catholica et primo praecepto legis. Primo omnium admonemus, ut fides catholica ab episcopisdiligenter legatur, et omni populo praedicetur; quia hoc primum prin lege: Audi, Israel, quia Dominus Deus tuus Deus unus est. Et ut ille diligatur ex toto corde, et ex tota mente, et ex tota aex tota virtute. 59. De pace et concordia servanda. Ut pax sit et concordia et unanimitas cum omni populo christiano inter episcopos, abbates, comites, iudices et omnes ubique seu maiores seu minores personas: quia nihil Deo sine pace placet, nec munus sanctae oblationis ad altare, sicut in euangelio ipso Domino praecipiente legimus. Et ut est illud secundum mandatum in lege: Diliges
Abbreviated transcription (Latin):
patris siquis acceperitꝰ
mortis periculũ incurrat
dare. Qui uero ep̃o suo no¬
luerit audire ex cõmunicatꝰ
fuerit ꝑ enni condicione apud
dm̃ substineat. et depalatio
nr̃o sit om̃ino extraneus et
comes ressuas parentib le¬
gitimis admittat qͥ noluit¬

Expanded text:
patris si quis acceperit, mortis periculum incurrat,dare. Qui vero episcopum suum noluerit audire, et excommunicatus fuerit, perennem conditionem apud Deum sustineat, et de palatio nostro omnino sit extraneus, et omnes res suas parentibus legitimis amittat. » Ro
Abbreviated transcription (Latin):
ecretũ est ut qͥ inuigiliis
constitutas nocturnas furis
ñ caperent eo qđ ꝑdiuers a
int̃dicenti conludio scelere
p̃termissa custodias exercere
qͣ ꝑ diderit recipiat. et latro
consequat᷑ uł si in altera cen¬
quinos soł condẽpnent᷑. capi¬
tal ẽ tam̃ qui ꝑdiderit acentena
illa accipiat absq dubio.
si ꝑsequens latronẽ istũ cõpre¬
henderit inte grã sibi cõposi
pitales exigat a latone
Si q̃ in domũ al terius ubi da¬
uis est furtũ inuenerit. do¬
minus domꝰ deuita cõponat
Si qͥs cũ furto capit᷑ ante dicte
ꝑdiuersa possident decri¬
mine habere sus pectus domi¬
nosecretius cũ testib: condi¬

Expanded text:
ecretum est, ut quia in vigilias constitutas nocturnos fures non caperent, eo quod per diversas intercedente conludio, scelera praetermissa custodias exercerent, perdiderat recipiat, et latro insequatur. Vel si in alterius cenquinos sol condemnentur. Capitale tamen qui perdiderit, a centena illa accipiat absque dubio,si persequens latronem suum comprehenderit, integram sibi compositpitale exigat a latrone. IV. Si quis in domo alterius, ubi clavis est, furtum invenerit, dominus domus de vita componat. V. Si quis cum furto capitur, antedictae per diversa possident, de crimine habetur suspectus, domino secretius cum testibus condi
Abbreviated transcription (Latin):
status sui iuxta modũ culpȩ
in infrecũ et faidũ cõpensa¬
bit᷑. Siseruus ante munitũ¬
ad dominũ defuerit. capita¬
ledomino restituat. et deser
qđ libet latronẽ cõpositionẽ
acciperet utraq latrones cul¬
pa subiaceant. Nullus latro
nẽ quẽ libet culpabilẽ sic̃
sũ mis epĩs conuenit deatrio
ȩcđȩ traherep̃sumat. Qđsi sunt
ȩcđȩ quib atria clausa ñ sinet
utraq. parte pari actũ terrȩ
spatiũ arpennis ꝓatrio ob¬
seruet᷑. Nullus confugiens
foris ante dicta loca ꝓperarũ
cupiditate sedicat scire.
Qđ si feterint. et capti fuerint ad
dignũ sibi suppliciũ condẽpnent᷑.
Qđ si cuius libet seruus deserens
suũ dominũ ad ȩcłas confuge¬
rit. et ibi prius domin eius
aduenerit. contentio excu¬
sat᷑ red dat᷑ furtũ. ut sede
precio redimat

Expanded text:
sui juxta modum culpae inter fredum et faidum compensabitur. X. Si servus ante admonitum dominum defuerit, capitale dominus restituat, et de serquolibet latrone compositionem acceperit, utraque latronis culpa subjaceat. vel quemlibet culpabilem, sicut summis episcopis convenit, de atrio ecclesiae trahere praesumat. Quod si sunt ecclesiae quibus atria clausa non sint, ab utraque parte parietum terrae spatium, arpennis pro atrio observetur. XIV. Nullus confugiens foris ante dicta loca pro operarum cupiditate se dicat exire. Quod si fecerint, et capti fuerint, ad dignum sibi supplicium condemnentur. XV. Quod si cujuslibet servus deserens suum dominum ad ecclesias confugerit, et ibi primitus dominus ejus advenerit, contentio excusatur; reddatur furtum, ut se de pretio redimat
Abbreviated transcription (Latin):
Similimodo et qͥ ꝓfaida pretiũ
soluere noluerit nec iustitiam
exinde facere in taliloco eum
mutere uolumus ut ꝓeo maioͥs
dãnũ non crescat : Xxuui De
latronib: ita p̃cipimus obseruan¬
dũ ut ꝓpͥaculpa ñ moriantur

Expanded text:
Simili modo et qui pro faida pretium solvere noluerit, nec iustitiam exinde facere, in tali loco eum mittere volumus ut pro eodem maius damnum non crescat. 23. De latronibus. Ita praecipimus observandum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Demancipiis quiuenduntur
ut prȩsentia ep̃i uł comitis sit
aut in prȩsentia archidia coni
et centenarii aut p̃sentia uice domini¬
dõni et iudicis comitib ut ante
benenota testimonia et foris
marcãne momancipia uendat :
qui hoc feterit tantis uicibus
bannũ soluat quanta mancipia
uendidis et siñ habet pretium
inuuadio ꝓseruo semetipsum
ax bannũ soluat. Debrunias ut
nullus foras regnoͣ uendere prȩ¬
sumat Si comes in suo mi¬
nisterio iusticias ñ fecerit misso
mes et missus nr̃. ad ipsius casã
sedeant et desuo uiuant. quo¬
usq iustitias faciant
xxii Siquis ꝓfaida preciũ reci¬
pere non uulttunc ad nos sit
trans missus et nos dirigimus
ubi dãnũ minime possit facere

Expanded text:
De mancipia quae vendunt, ut in praesentia episcopi vel comitis sit, aut in praesentia archidiaconi, aut centenarii, aut in praesentia vicedomini, aut iudicis comitis, aut ante bene nota testimonia. Et foras marca nemo mancipium vendat. Et qui hoc fecerit, tantas vices bannos solvat quanta mancipias vendidit. Et si non habet pretium, in wadio pro servo semetipsum  bannum solvat. 20. De brunias. Ut nullus foras nostro regno vendere praesumat. 21. Si comis in suo ministerio iustitias non fecerit, missomis et missus ad ipsius casa sedeant, et de suo vivant quousque iustitiam faciat. 22. Si quis pro faida precium recipere non vult, tunc ad nos sit transmissus, et nos eum dirigamus ubi damnum minime facere
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑ ante p̾ces sacerdotales:
de cauorñ In stitutis
tẽ eiusdẽ ut nulli sacerdoti
liceat ignorare scõrũ cano¬
nũ instituta: declericis
Alte rius ep̃i :
Indecretis leonis papȩ sancitũ
.ẽ. & in sardinensi coneilio. ut
ep̃s alterius dericũ ad se ñ
sollicitet necordinet :
deseruis alderius:
tẽ eiꝰ ut Renullus ep̃s ser¬
uũ alterius ad clericatus

Expanded text:
tentur ante preces sacerdotales. 53. De canonum institutis Item eiusdem, ut nulli sacerdoti liceat ignorare sanctorum canonum instituta. 54. De clericis alterius episcopi. In decretis Leonis papae sancitum est, et in Sardicensi concilio, ut episcopus alterius clericum ad se 25 non sollicitet nec ordinet. 55. De servis alterius. Item eiusdem, ut nullus episcopus servum alterius ad clericatus
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuitatis carta continet᷑
cogat᷑ ex soluere. deseruo
Neminiliceat seruũ.  xliiii.
suũ ꝓpt̃ dampnũ. abullo ciu¬
libet inlatũ dimittere. sed
iusta qualitatẽ dampni dñs
ꝓ illo respondeat. uł eũ in co¬
positionẽ. aut ad penã petito¬
ris. offerat. Siautẽ seruus
ꝑpetrato scelere fugerit. Ita
ad nõ penitꝰ. Inueniri non pos¬
sit sacram̃to. sed dominꝰ eiꝰ
excus sare studeat. qđ hoc sue
uoluntatis. nec consentie fuiss&
qđ seruus eiꝰ tale facinꝰ cõmissĩt.

Expanded text:
ingenuitatis carta continetur, ingenuitatis carta continetur, cogatur exsolvere. 44. De servo Nemsuum propter damnum ab illo cuilibet inlatum dimittere, sed iuxta qualitatem damni dominus pro ipso respondeat vel eum in compositionem aut ad poenam petitori offerat. Si autem servus perpetrato scelere fugerit, ita ut a domino penitus inveniri non possit, sacramento se dominus excusare studeat, quod nec suae voluntatis nec conscientiae fuisset, quod servus eius tale facinus commisit.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatũ fuerit. qđ iurare de¬
beat. si aliquis ipsũ sacram̃tũ
falsũ dicere uoluerit. conten¬
dat. de hocorre cu post
iudieiũ. uitã. cor cessa
ialicui post iudiciũ scabini¬
orũ fuerit uita concessa. &
ipse inpost modũ. aliqua ma¬
la ꝑ petrauerit. & iustitiã red¬
dere noluerit dicendo qđ mꝙ¬
tuus sit. & ideo iustitiã redde¬
re nondebeat. statutũ. ẽ. ut su¬
perius iudiciũ sustineat. qđ
ante a sustinere debuit. & si
aliquis aduersus eũ aliquamala
fecerit. scđm ȩquitatis ordinẽ
licentiã habeat suã iustitiã
requirendi. decausis ꝑpeoatis.
Post quã ad mortẽ diuidicatꝰ. ẽ.
de p̃teritis maneat. sicut supra
diiudicatũ fuit. De latrone
For bannito. a Lisero
homute sus cepto: Felxini
elatrone forbannito liberho¬
mo. qui eũ suscepit .xx. soł¬

Expanded text:
iudicatum fuerit, quod iurare deiudicatum fuerit, quod iurare debeat, si aliquis ipsum sacramentum falsum dicere voluerit, contendat. 48. De homine cui post iudicium vita concessa i alicui post iudicium scabiniorum fuerit vita concessa, et ipse in postmodum aliqua mala perpetraverit et iustitiam reddere noluerit, dicendo quod mortuus sit et ideo iustitiam reddere non debeat, statutum est, ut superius iudicium sustineat, quod antea sustinere debuit. Et si aliquis adversus eum aliqua mala fecerit, secundum aequitatis ordinem licentiam habeat suam iustitiam requirendi de causis perpetratis postquam ad mortem diiudicatus est; de praeteritis maneat, sicut supra diiudicatum fuit. 49. De latrone forbannito a libero homine suscepto. De latrone forbannito, liber homo qui eum suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ & debeneficio hominis. si
forte res ꝓprias non habuerit
mittat᷑ inbannũ. usq rex in¬
i auctor uenerit.łxlxi.¬
& re intertiã recipere rennu¬
erit. cãpo ut cruce conten¬
dant. de homireteus ad
Mortẽ. diiudicatis. E
postea eis. uitã eoi ees
sa. ius titiã. Que sierit :
De illis hominibus.T xluii.
qui ꝓpt̃ eorũ cul pas. ad mortẽ
diiudicati fuerint. & posteis
ui fuerit concessa subsi iusti¬
tiã abaluis requisierint aut
abeis iustitiã querere uolue¬
rint. qualit inter illos iudi¬
tiũ derminet᷑. Primũ om̃iũ
de illis causis ꝓ quib iudicatꝰ
fuerit ad mortẽ. nulla potest
facere repetitione quia om̃is
res suȩ scđm iudiciũ. francoꝵ
in publico fuerunt. reuocate.
& si aliquid in post modũ. post¬
qua ei uita concessa. ẽ. cum
iustitia adquirere potuerit
insua libertate teneat & de¬
fendat scđm legẽ. intestimo¬
niũ. non suscipiat᷑. nec inter
scabineos ad legẽ iudicandã
teneat᷑. & ñ ad saeram̃tũ aliꝗͥd

Expanded text:
liter et de benefitio hominis, si forte res propriae non habuerit, mittatur in bannum usque quo rex ini auctor venerit, et rem interciatam recipere rennuerit, campo vel cruce contendant. 47. De hominibus ad mortem diiudicatis, et postea eis vita concessa, si iustitiam quaesierint. De illis hominibus, qui propter eorum culpas ad mortem diiudicati fuerint et postea eis vita fuerit concessa, si ipsi iustitiam ab aliis requisierint aut ab eis iustitiam quaerere voluerint, qualiter inter illos iudicium terminetur. Primo omnium de illis causis, pro quibus iudicatus fuerit ad mortem, nullam potest facere repetitionem, quia omnes res suae secundum iudicium Francorum in publico fuerunt revocatae. Et si aliquid in postmodum, postquam ei vita concessa est, cum iustitia adquirere potuerit, in sua libertate teneat et defendat secundum legem. In testimonium non suscipiatur, nec inter scabinios ad legem iudicandam teneatur. Et si ad sacramentum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
soluere cogat᷑. Siuero cartã
non paruerit. sediã ab illo. qui
eũ inseruire. uoluit dis facta
.ẽ. uiur gildũ eiꝰ. cõponat.
duas partes. illi quẽ inseruire
uoluerit. tertiã regi. & ille ite¬
rũ ꝑ preceptũ regis. libertatẽ
suã conquirat. De homine
lisero. Quise Loco. uua¬
Liber quise loco uuadii. in alte¬
rius potestatẽ. cõ miserit ibiq
constitutꝰ dãnũ aliqđ. cui¬
libet fecerit quieũ in loco.
uuadii suscepit. aut dã nũ
soluat. aut hominẽ in mallo
ꝓductũ dimittat. ꝑdens si mul
suscepit. & quidã non fecit di¬
missus. iuxta qualitatẽ rei.
cogat᷑ emendare. Si uero li¬
berã feminã habuerit. & usq
dũ inpignore extiterit fili¬
os habuerint. ꝑmaneant. de

Expanded text:
solvere cogatur. Si vero carta non paruerit, sed iam ab illo qui eum inservire voluerit disfacta est, widrgildum eius componat, duas partes illi quem inservire voluerat, tertiam regi; et ille iterum per praeceptum regis libertatem suam conquirat. 29. De homine libero, qui se loco waLiber qui se loco wadii in alterius potestate commiserit, ibique constitutus damnum aliquod cuilibet fecerit, qui eum in loco wadii suscepit aut damnum solvat, aut hominem in mallo productum dimittat, perdens simul suscepit. Et qui dampnum fecit, dimissus iuxta qualitatem rei cogatur emendare. Si vero liberam feminam habuerit, usque dum in pignere extiterit, et filios habuerint, liberi pe
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uenire cogat᷑. exceptis
sc̃abineis. uł uasĩs comitũ
nisi qui causa suã adquire¬
re debent aut respondere.
de tesdins ad tes timo¬
re iũ. dicerdũ. Qualit̃
Ut testes ad testimoniũ dicen¬
dũ. p̃mio non conducant᷑.
& ut nullus testimoniũ di¬
cat. aut sacram̃tũ iuret. nisi
ieiunus. & ut testes prius quã
iurent. separatĩ disciant᷑.
qͥd dicere uelint. deilla re
unde testimoniũ redderede¬
bent. De iustitia cuns¬
lipet. anullo quo li¬
Ret dilatanda. ł lins¬
t nullus qui libet missus nr̃
libet. & iustitiã dilatare pre¬
sumat. si statĩ ad impleta po¬
tuerit. ẽẽ. scđm rectitudinẽ
neq p̃mia ꝓhoc aquolibet
homine ꝑ aliqđ ingeniũ. ma¬
lũ p̃sumat accipere. denor
eo sendo. ad porte iRe
causa te lonei: Ebam.
tnullus cogat᷑ ad pontẽ ire
ad fluuiũ. transeundũ ꝓpt̾
telonei causas quando ille in
alio loco. cõpendiosius illud
flumen transire potest. Si¬
milit̃ inplano cãpo ubi posito

Expanded text:
lum venire cogatur, exceptis scabineis vel vassis comitum, nisi qui causam suam adquirere debent aut respondere. 52. De testibus, ad testimonium dicendum qualiter Ut testes ad testimonium dicendum praemio non conducantur; et ut nullus testimonium dicat aut sacramentum iuret, nisi ieiunus. Et ut testes priusquam iurent, separatim discutiantur, quid dicere velint de illa re, unde testimonium reddere debent. 53. De iustitia cuiuslibet a nullo quolibet dilatanda. Ut nullus quilibet missus nostuslibet iustitiam dilatare praesumat, si statim adimpleta potuerit esse secundum rectitudinem, neque praemia pro hoc a quolibet homine per aliquod ingenium malum praesumat accipere. 54. De non cogendo ad pontem ire causa telonei. Ut nullus cogatur ad pontem ire ad fluvium transeundum propter telonei causas, quando ille in alio loco compendiosius illud flumen transire potest. Similiter in plano campo, ubi pons
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ad mallũ legib mannitꝰ
fuerit . & non uenerit. sieũ
sunnis nonde tenuerit. xu.
tiũ. si autẽ ad quartũ uenire
contẽpserit possessio eiꝰ. In
bannũ mittat᷑. donec ueniat.
& sidere qua interpellatꝰ fuerit
iustitiã faciat. Sunfra annũ
non euenerit dereb: eius. que
inbannũ missesunt rex inter¬
roget᷑. & quic qͥd inde iudica¬
uerit fiat. Primamanitio suꝑ

Expanded text:
Si quis ad mallum legibus mannitus fuerit et non venerit, si eum sunnis non detinuerit, sol. tium; si autem aut quartum venire contempserit, possessio ejus in bannum mittatur, donec veniat et de re qua interpellatus fuerat justitiam faciat. Si infra annum non venerit, de rebus ejus quae in bannum misse sunt rex interrogetur, et quicquid inde judicaverit fiat. Prima admonitio super
Abbreviated transcription (Latin):
t comes qui latronẽ inforban¬
nũ miserit. uicinis suis &¬
aliis comitib notũ faerat
eundẽ latronẽ ase. eẽ. forban¬
nitũ. ut illi eũ non recipiant᷑

Expanded text:
Ut comes qui latronem in forbanno miserit, vicinis suis comitibus notum faciat, eundem latronem a se esse forbannitum, ut illi eum non recipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
aut retinuit bannũ domini cõ¬
ponat. derionũ. plas phe¬
Delatronib qui magnũ habent
blasphemiã quicũq aliquẽ ex
his cõ prehenderit. nullũ dã nũ
ex inde paciat᷑. de pace In fra
He pace & iustitia infra patriã
sicut sepe ꝑ alia capitula iussimꝰ
adimpletũ fiat. De uNion¬
Bus. I pOpulO. UULGARI.

Expanded text:
aut retinuit, bannum dominicum comaut retinuit, bannum dominicum componat . 61. De nimium blasphelatronibus, qui magnam habent blasphemiam, quicumque aliquem ex his comprehenderit, nullum damnum exinde patiatur. 62. De pace infra De pace et iustitia infra patriam, sicut saepe per alia capitula iussi, adimpletum fiat. 63. De iunioribus in populo vulgari
Abbreviated transcription (Latin):
t iudices ad uocati. p̃positi
centenarii. uicari. scabinei.
qua les meliores inuenire
possit. constituant᷑ ad sua
minis teria exercenda: De
mallo yus lico:¶. Luit¬
t in locis ubi mallos publicos
habere solent. tectũ tale con¬
stituat᷑. qđ in hiberno. & esta¬
te obseruatũ. eẽ. possit. de
SaeraMentis. Ad plaertũ
tsacram̃ta que ad placitũ fue¬
rint. ad hramita in palatio
ꝑficiant᷑ & si consacramenta¬
les homines cũ ipso uenire
rennuerint. uissione dominica
aut indiluculo. aut sigillo ad pa¬
latiũ uenire cogant᷑. de ue pe¬
dimerto clamatorũ: Auiuii.
Heclamatorib qui magnũ inpedi¬
m̃tũ faciunt in palatio ad aures
domni impr̃ ut missis seu comi¬
tes illorũ missos. transmit tant¬
in contra illos qui m̃tiendo uadt̃
ut eos conuincat. de fugitiuis
coretra precertũ. domu icũ
oc cultatis:
Hefugitiuis qui ꝑ diuersas ꝓuin¬
cias. ducti & occultatisunt. con¬
tra p̃ceptũ domni. impr̃. ut qui
eos post preteritũ tẽpus suscep̃.

Expanded text:
ti, praepositi, centenarii, vicarii, scabinei, quales meliores inveniri possunt, constituantur ad sua ministeria exercenda. 57. De mallo publico. Ut in locis, ubi mallos publicos habere solent, tectum tale constituatur, quod in hyberno et in aestate observatum esse possit. 58. De sacramentis ad palatium sacramenta quae ad palatium fuerunt adhramita, in palatio perficiantur. Et si consacramentales homines cum ipso venire rennuerint, iussione dominica aut indiculo aut sigillo ad palatium venire cogantur. 59. De impedimento clamatorum. De clamatoribus, qui magnum impedimentum faciunt in palatio ad aures domni imperatoris, ut missi seu comites illorum missos transmittant contra illos qui mentiendo vadunt, ut eos convincant. 60. De fugitivis contra praeceptum dominicum occultatis e fugitivis, qui per diversas proventias ducti et occultati sunt contra praeceptum domni imperatoris, ut qui eos post praeteritum tempus suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
alter cantẽ aduiuare ꝑ ma¬
lũ ingeniũ. p̃ sumpserit. atq
indecorã iudicib uł comite
increpatꝰ. fuerit & negare
de homine. Qui percantã
Libertatẽ consecutꝰ. ẽ:
Siquis ꝑ cartã ingenuitatis.
adño suo legitime. libertatẽ
ẽ. consecutꝰ liber maneat.
Siuero aliquis eũ iniuste inser¬
uire tẽptauerit. & ille cartã
ingenuitatis sue ostenderit.

Expanded text:
antem iniuste adiuvare per malum ingenium praesumpserit, atque inde coram iudicibus vel comite increpatus fuerit, et negare De homine qui per cartam libertatem consecutus est. Si quis per cartam ingenuitatis a domino suo legitime libertatem est consecutus, liber permaneat. Si vero aliquis eum iniuste inservire temptaverit, et ille cartam ingenuitatis suae ostenderit,
Abbreviated transcription (Latin):
unt & alii qui. xxi.¬
iustitiã legib recipere
debent. & In tantũ fiunt
inquib:dã locis fatigati. usq
dũ illorũ iustitiã ꝑfide¬
iussorũ man tradant ita
ut aliquid uł paruũ paruũ
possint habere & fortiores
suscipiant maiorẽ portio¬
nẽ. dear oris ad placitũ
non portardis. ¶ axn
tnullus ad malũ uł ad pla¬
citũ in fra patriã arma
mansionẽ dederit. si fran¬
cis iuret. qđ ipse latronẽ
eũ fuisse non scis&. Licet
pat̾ ei. sit aut frat̃. uł pro¬
pinquis. si hoc uirare non
potuerit & abalio conuietꝰ
fuerit. qđ latronẽ in ospicio
sus cepisset. quasi latro &
infidelis iudicet᷑. quia la
francorũ & qui illũ susce¬
pit. similis .ẽ. illi. Si autẽ
audiuit qđ latro fuis set
& tam̃ non sit ꝓfirmiter
aut iuret solus qđ nũquã
eũ audisset neꝑueritatẽ. nec
ꝑmendatiũ. latronẽ. aut si pa¬
ratus sulle delatricinie. postea¬
uictꝰ fuisset. ut similit̃ dãpnet᷑
dearimalisus. uel aluis
Rerus. Ad quib emantur:

Expanded text:
Sunt et alii, qui iustitiam legibus recipere debent, et in tantum fiunt in quibusdam locis fatigati, usque dum illorum iustitiam per fideiussorum manus tradant, ita ut aliquid vel parvum possint habere, et fortiores suscipiant maiorem portionem. 22. De armis ad placitum non portandis. Ut nt nullus ad mallum vel ad placitum infra patria arma, mansionem dedit, si Franuis juret quod latronem eum fuisse non sciret, licet pater ejus sit aut frater aut propinquus. Si hoc iurare non potuerit, et ab alico convictus fuerit quod latronem in ospicio suscipisset, qualis latro et infidelis iudicetur; quia qui Francorum; et qui illum suscipit, similis est illi. Si autem audivit quod latro fuisset, et tamen nescit pro firmiter, aut iuret solus quod nunquam eum audisset nec per veritatem nec per mendatium latronem; aut sit paratus, si ille de latrocinivictus fuerit, ut similiter dampnetur. 24. De animalibus vel aliis rebus, a quibus emantur.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ intranti in ipsã immu¬
nitatẽ comiti collectamanu
quis libet resistere tẽptaue¬
rit. comes. hoc ad regẽ. uł
principẽ deferat ibiq: iudi¬
cet᷑. ut sicut ille qui lmmu¬
nitatẽ comiti dãp nũ fecit.
comiti collectã. manuresis¬
tere p̃sumpserit . de. soł.¬

Expanded text:
autem intranti in ipsam immuautem intranti in ipsam immunitatem comiti collecta manu quisrit, comes hoc ad regem vel ad principem deferat, ibique iudicetur; ut sicut ille qui in inmunitatem damnum fecit, comiti collecta manu resistere praesumpserit, 600 so
Abbreviated transcription (Latin):
Diquis in immunitate dãpnũ
aliqđ fecerit. de. soł. cõpoñ.
Si autẽ homo furtũ. aut homi¬
cidiũ. uł qđ libet crimen
foris. cõmitens. in fralmmu¬
nitatẽ fugerit. mandet. com̃
aut abbatis tenuerit. ut red¬
dat ei rerũ. Sulli contra dixe¬
rit. & eũ reddere noluerit.
Inprima contradictionẽ
soł .xu. culpabilis iudicet᷑.
Si ad scđm inquisitionẽ eũ red¬
dere noluerit.xxx. soł.¬
cił p̃. iuđ. Si nec ad tertiã in¬
quisitionẽ consentire uolue¬
rit. quicquid reus. damni fe¬
cerit. totũ ille qui eũ infra
immunitatẽ retinet. nec red¬
dere uult. soluere cogat᷑
Et ipse com̃ ueniens licentiã
habeat. ipsũ hominẽ infra
immunitatẽ querendi. ubi¬
cũq eũ inuenire potuerit.
Si autẽ statĩ inprima inqui¬
sitione comitũ. responsũ
fuerit. qđ reus in fra inmu¬
nitatẽ quidẽ fecisset. sed
fugala supssit. Iuret qđ ipse
eũ adiustitiã cuiꝰ libet disfa¬
ciendã fugere nonfecis set.
&si ei inhoc satis factũ. Si

Expanded text:
in inmunitatem damnum aliquid fecerit, 600 solidos componat. Si autem homo furtum fecerit aut homicidium, vel quodlibet crimen foras committens infra inmunitate fugerit, mandet comes piscopi aut abbatis tenuerit, ut reddat ei reum. Si ille contradixerit et eum reddere noluerit, in prima contradictione solidis 15 culpabilis iudicetur. Si ad secundam inquisitionem et eum reddere noluerit, 30 socetur. Si nec ad tertiam inquisitionem consentire voluerit, quicquid reus damni fecerat, totum ille qui eum infra immunitatem retinet nec reddere vult, solvere cogatur. Et ipse comes veniens licentiam habeat ipsum hominem infra immunitatem quaerendi, ubicumque eum invenire potuerit. Si autem statim in prima inquisitione comiti responsum fuerit quod reus infra immunitatem quidem fuisset, sed fuga lapsus sit, iuret quod ipse eum ad iustitiam cuiuslibet disfaciendam fugere non fecisset, et sit ei in hoc satisfactum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
men possit indicere. De sca¬
Bireis. ad uocatis. Nota¬
Riis. AdMissis. domidi¬
cis. elisendis.Ixxiii.
Utmissi nr̃i scabineis aduoca¬
tos notarios. ꝑ singula loca eli¬
gant. & eorũ nomina quan¬
do reuersi fuerint. secũ serip¬
ta deferant. De illis. Qui
Les ẽ seruare con der¬
Delus quilegẽ seruare contẽp̃¬
serint. ut ꝑ fide ussores ad¬
p̃scientiã regis. deducant᷑.
tilli qui heribannũ soluere
debent. coniectũ faciũnt ad
heribannatorẽ. DecoLo¬
tnec colonus. nec fiscalinꝰ
possint alicubi traditione
facere. de homure la
Ut nullus p̃sumat hominẽ
inuidiciũ mittere sine cau

Expanded text:
cabineis, advocatis, notariis a missis dominicis eligendis. Ut missi nostri scabinios, advocatos, notarios per singula loca eligant, et eorum nomina, quando reversi fuerint, secum scripta deferant. 34. De illis qui legem servare contempDe his, qui legem servare contempserint, ut praesentiam regis deducantur. illi qui hairibannum solvere debent, coniectum faciant ad hairibannatorem. 36. De colot nec colonus nec fiscalinus possint alicubi traditiones facere. 37. De homine in Ut nullus praesumat hominem in iudicium mitt
Abbreviated transcription (Latin):
Quicaus ã Indicata.
reretere. p̃ sumit :¬
iquis causã iudicatã repetere
ab scabineis qui causa prius
iudicauer̃. accipiat. De eo¬

Expanded text:
qui causam iudicatam repetere praesumit. Si quis causam iudicatam repetere ab scabinis, qui causam prius iudicaverunt, accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Mm̃ib &iã generalit̃ dicimꝰ.
ut caritatẽ & pacẽ ad inuicẽ
habeatis. & generalẽ iussionẽ
nr̃am generalit̾ obseruare
de certetis. & misis nr̃is ꝓ qua¬
licũq scilicet aut eccłastica
aut publica utilitate. uel¬
oportunitate. a nob̾ directis
nr̃i honoris causa. honorẽ

Expanded text:
liter dicimus, ut caritatem et pacem ad invicem habeatis, et generalem iussionem nostram generaliter observare decertetis, et missis nostris pro qualicumque scilicet aut ecclesiastica aut publica utilitate veloportunitate a nobis directis nostri honoris causa honorem
Abbreviated transcription (Latin):
pis copis iterũ abbatib: un
& uasis nr̃is. & om̃ib fidelib¬
comitib laicis dicimꝰ. ut omĩb ad
iustitias faciendas ad iutores
cȩteras. fide lirus. x¬
p̃i uero uel comites & inuicẽ
& cũ cȩteris fidelib concor¬
dit̃ uiuant. & ad sua minis¬
teria. ꝑ agenda: uicissim sibi
ad iutoriũ ferant. dead mo¬

Expanded text:
piscopis iterum, abbatibus, et vassis nostris et omnibus fidelibus laicis dicimus, ut comitibus ad iustitias faciendas adiutores caeteris fidelibus. Episcopi vel comites ad invicem et cum caeteris fidelibus concorditer vivant et ad sua ministeria peragenda vicissim sibi adiutorium ferant. 272.
Abbreviated transcription (Latin):
res nr̃os habent. ad hinc
negligentiã hañe emenda¬
re non decertauerint. & su¬
os homines qui e uicehoe
agere debent. ut id bene ꝑ¬
ficiant ñ instruxerint.
aut constrinxerint. ut ulte¬
rius allud negligere non.
p̃sumant. & honorẽ nr̃m.
& regnũ nob cõmissũ casto

Expanded text:
res nostros habent, abhinc hanc res nostros habent, abhinc hanc neglegentiam emendare non certaverit, et suos homines, qui eius vice hoc agere debent, ut id bene perficiant non instruxerit, aut constrinxerit ut ulterius illud neglegere non praesumant, et honorem nostrum et regni nobis commissi custo
Abbreviated transcription (Latin):
primũ iuxta facinoris qua¬
litatẽ siue corã nobis siue
corã misso nr̃o. dignas poe¬
nas ꝑ soluat. Et senior qui
eũ talẽ duxerit. quẽ aut con¬
stringere noluit. aut non po¬
tuit. ut nr̃am iussionẽ serua¬
ret. & insuꝑ inregno nr̃o prȩ¬
das facere nontimeret. pro
toris ad eius notitiã ꝑuene¬
rit. eũ corrigere sicũt dec&
neglexerit: honore suo pri¬
uet᷑. ut scilicet neuter illorũ
si ne uixta uindicta rema¬
neat. De IN ONORAtiO¬
ne reris. propterne¬
glicentiã eorũ Qui
Lecationes male
De in honoratione quoq: re
gis & regni & mala fama
in exteras nationes disꝑsa.
ꝓpt̃ negligentiã eorũ qui
legationes ad nos directas
insuis mansionib aut male
recipiunt. aut constitutã a
nobis expensa non tribuunt.
aut perauaritia dare no¬
lunt. aut furtim aliqͥd eis
do. &res eorũ diripiendo in
ipsis exercere ñ ꝑtimes cuN.
Hoc om̃ib notũ. eẽ. uolumꝰ
qđ quicũq ex his qui hono¬

Expanded text:
primum iuxta facinoris quaprimum iuxta facinoris qualitatem, sive coram nobis, sive coram misso nostro, dignas poenas persolvat; et senior qui secum talem duxerit, quem aut constringere noluit aut non potuit, ut nostram iussionem servaret et insuper in regno nostro praedas facere non timeret, pro toris ad eius notitiam pervenerit, eum corrigere sicut decet neglexerit, honore suo privetur; ut scilicet neuter illorum sine iusta vindicta remaneat. 16. De inhonoratione regis propter neglegentiam eorum qui legationes male De regni, et mala fama in exteras nationes dispersa, propter neglegentiam eorum qui legationes ad nos directas in suis mansionibus aut male recipiunt, aut constitutam a nobis expensam non tribuunt, aut parvareda dare nolunt, aut furto aliquid eis do, et res eorum diripiendo, in ipsis exercere non pertimescunt, hoc omnibus notum esse volumus, quod quicumque ex his qui hono
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑmittatis. qui omĩa dõ
auxiliante corrigere debem.
quia quicquid hactenus in his
q pacẽ & iustitiã totius po¬
puli ꝑtinet & honorẽ regni
& cõmunẽ utilitatẽ aut a no¬
bis aut auobis neglectũ est.
debemdõ auxiliante cer
ur̃o studio. emendatũ fiat.
de pace. In itinene exer¬
citali cus todienda.
Sepace uero in exercitali
itinere seruanda usq ad mar¬
cã hoc om̃ib notũ fieri uo¬
lumꝰ.  qđ quicũq auctorẽ
dampni sibi p̃terito anno
in lati nominatĩ cognoseit
ut iustitiã de illoquęrat. &
accipiat: de deniuttia¬
tione quili ostem per
Deinceps tam̃ om̃ib leuat :¬
denuntiare uolumꝰ. ut cog¬
nos cat unus quisq om̃s qui
in suo obsequio intali ltinere
ꝑgunt. siue suisint. siue ali¬
eni. ut ille deeorũ factis ra¬
tionẽ se sciat. redditurũ &
quic qͥd ipsi in pace uo landa
deliquerint ad ipsius debet
pliuiũ ꝑtinere. Cascilicet
conditione ut pacis iuolator

Expanded text:
non permittatis, qui omnia, Deo non permittatis, qui omnia, Deo auxiliante, corrigere debemus; quia quicquid actenus in his, quae ad pacem et iustitiam totius populi pertinent et honorem regni et communem utilitatem, aut a nobis aut a vobis neglectum est, debemus, Deo auxiliante, cer et vestro studio emendatum fiat. 14. De pace in itinere exercitali custodienda. De pace vero in exercitali itinere servanda usque ad marcham, hoc omnibus notum fieri volumus, quod quicumque auctorem damni sibi praeterito anno inlati nominatim cognoscit, ut iustitiam de illo quaerat et accipiat. 15. De denuntiatione, ut qui in hostem perDeinceps tamen omnibus denuntiare volumus, ut cognoscat unusquisque, omnes qui in suo obsequio in tali itinere pergunt, sive sui sint, sive alieni, ut ille de eorum factis rationem se sciat redditurum; et quicquid ipsi in pace violanda deliquerint, ad ipsius debet plevium pertinere; ea scilicet conditione, ut pacis violator
Abbreviated transcription (Latin):
urm̃. partẽ ministerii nr̃i ꝑ
patres habere dinoscit᷑ uolum E
studere. & ꝑ clamatores & ꝑ
aliaq̃ libet certa indicia. &
ꝑ missos nr̃os quos ad hue ordi¬
nauerim. qualit᷑ unus quisq
ad hoc certare studuerit. &
ꝑ cõmune testimoniũ id ẽ.
ep̃orũ. De comitib comitũ
De ep̃is cõperire. qualit̾ sci¬
licet comites. iustitiã dili¬
gant. & faciant. & quã reli¬
giose ep̃i conuersent᷑. & p̃¬
dicent. & amborũ relatu. de
aliorũ fideliũ. in sus ministe¬
rus. consistentiũ ȩqualitate.
& p aceatq concordia cog¬
noscere. Similit̃ & iã uolum
ut om̃s illis & illi om̃ib de
cõmuni societate & statu
a nob̾ interrogati. uerũ testimo¬
niũ sibi mutuo ꝑ hibere pos¬
sint. De causa orta. ad
IN ONORATIONE. ReSNI
tsitalis causa inqualibet ꝓ¬
uincia. aut Inaliquo comi¬
tatu orta fuerit. que aut ad
in horationẽ regni. aut ad
cõmune dam nũ ꝑtineat.
quȩ & iã sine nr̃a potestate cor¬
rigi non possit: Nos diu latere

Expanded text:
um partem ministerii nostri per partes habere dinoscitur, volumus studere et per clamatores et per alia quaelibet certa indicia, et per missos nostros quos ad hoc ordinaverimus, qualiter unusquisque ad hoc certare studuerit, et per commune testimonium, id est, episcoporum de comitibus, comitum de episcopis, comperire, qualiter scilicet comites iustitiam diligant et faciant, et quam religiose episcopi conversentur et praedicent, et amborum relatu de aliorum fidelium in suis ministeriis consistentium aequitate et pace atque concordia cognoscere. Similiter etiam volumus, ut omnes illis et illi omnibus de communi societate et statu a nobis interrogati verum testimonium sibi mutuo perhibere possint. 13. De causa orta ad inhonorationem regni si talis causa in qualibet provincia aut in aliquo comitatu orta fuerit, quae aut ad inhonorationem regni aut ad commune dampnum pertineat, quae etiam sine nostra potestate corrigi non possit, nos diu latere
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. et baptismũ catholicũ ob¬
seruent. et missarũ preces bene
intelligant. et ut psalmos digne
scđm dissensiones uersuũ modu¬
lentur. et dominicã orationẽ ipsi
petat adõ. et ut głapatri. cũ
omni honore apud omnes cantetur.
et ipse sacerdos cũ scis angelis
sc̃s. decantet. Et omni modis di¬
cendũ ẽ. prbis. et dia conibus. ut
arma non portent. sed magis
confidant in defensione dĩ quã
inarmis¬
tẽ placuit nobis ad monerere

Expanded text:
 et baptisma catholicum observent, et missarum preces bene intellegant, et ut psalmi digne secundum divisiones versuum modulentur, et dominicam orationem ipsi petat a Deo. Et ut Gloria Patri cum omni honore apud omnes cantetur; et ipse sacerdos cum sanctis angelis anctus, Sanctus decantet. Et omnimodis dicendum est presbyteris et diaconibus, ut arma non portent, sed magis confidant in defensione Dei quam in armisPlacuit nobis ammone
Abbreviated transcription (Latin):
uersatione multi protrahantur.
ad seruitiũ dĩ et non solũ serui¬
lis cons ditionis infantes. sed
etiã ingenuorũ filios aggregent
sibiq sociaent. et ut scolȩ le
cantũ cõpotum. grãmatici
ꝑsingula monasteria sint.
uelepiscopia. et libros catho¬
licos bene emendate. quia
sȩpe dũ bene aliqui rogare
cupiunt. ꝑ inemendatos li¬
bros malerogant. Et pueros
uestros non sinite eis uelle¬
gendo. uel scribendo corrũpere.
Et si opus est. euangeliũ. uel psal¬
teriũ. et missalescribere. ꝑfe¬
ctȩ ȩtatis hominis scribant.
cũ om̃i diligentia :¬

Expanded text:
versatione multi protrahantur versatione multi protrahantur ad servitium Dei. Et non solum servilis conditionis infantes, sed etiam ingenuorum filios aggregent sibique socient. Et ut scolae legcantus, compotum, grammaticam per singula monasteria vel episcopias, et libros catholicos bene emendate; quia saepe dum bene aliquid Deum rogare cupiunt, sed per inemendatos libros male rogant. Et pueros vestros non sinite eos vel legendo vel scribendo corrumpere. Et si opus est euangelium et psalterium et missale scribere, perfectae aetatis homines scribant cum omni diligentia