comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ydoloꝵ titulis decoratus. M auriliꝰ uͦ dolens
die adhibitis secũ paucis fidelib uiris. ꝑrexit
ad locum. Cumq ꝑuenisset ad ydolũ ut illud
euerteret. doemonia quȩ ibi latebant statim
clamare cȩperunt dicentes. Quid nos & hic
Mlaurili ꝑ sequeris : In his regionib nullus ẽ
locus quo te euadere ualeamus. Ille namq
inaduerso signo sc̃e crucis opposito. demonia
repente eleuato magno mugnu. non sine in¬
menso fetore fugierunt. Ille aut̃ omniũ ydoloꝵ
simulachra eoadunari p̃cepit. et ignib conere
mans infauillã redegit. Deinde mundans dili¬
gentius locũ. ibide᷑ honorabile statuit mo
Monachus quidã clemens nomine. per tres
iugiter annos quartanis febrib urebatuR.
Atterebat enim illũ nimuis ęstus cũ frigore.
& erat ei horror cibi. cũ fatigatus febrȩ p̃
dolore deficeret uirtus stomachi. Cumq
tali dolore deficeret. iamq de presenti
uita omni modis desperaret. amicorum

Expanded text:
idolorum titulis decoratus. Maurilius idolorum titulis decoratus. Maurilius imarum, quadam die, adhibitis secum paucis fidelibus viris, perrexit ad locum. Cumque pervenisset ad idolum ut illud everteret, daemonia, quae ibi latebant, clamare coeperunt, dicentia: Quid nos et hic, Maurili, persequeris? In his regionibus nullus est locus quo te evadere valeamus. Illico autem in adversum signo sanctae crucis opposito, daemonia repente elevato magno rugitu, non sine immenso fetore fugerunt. Ille autem omnium idolorum simulacra coadunari praecepit, et ignibus emans in favillam redegit. Deinde mundans diligentius locum ibidem honorabile statuit mon31 Monachus quidam Clemens nomine per tres iugiter annos quartanis febribus urebatur. Atterebat enim illum nimius aestus curn frigore et erat ei horror cibi, cum fatigato febre prae dolore deficeret virtus stomachi. 32 Cumque tali dolore deficeret iamque de praesenti vita omnimodis desperaret, amicorum
Abbreviated transcription (Latin):
impossibile ẽẽ confidens. qui partum uel ule
sarȩ. & ad peritionẽ heli sacerdotis filium sa¬
muhelem scilicet ꝓphetã sub sponso uoto fterili
concessit annȩ. dnm̃ ꝓfemina precaturus accessit.
ceptũ dedit et partũ. quẽ illa sic̃ ꝓmiserat
dño consecrauit habendũ. Quale uͦ quantũq
miraculũ suꝑ eundẽ dñs ꝑ beatũ aauriliũ
postquã sc̃ȩ andegauensis ȩccłȩ episcopatis ho¬
norẽ accepit operatus ẽ puerũ. ad corroborandã
fidẽ fidelium licet illud beatus fortunatus ꝓpt̃
minus credentes omiserit. immo quia uerum ẽ
& res ẽ digna memoriȩ non tacebimus. Quod
tam̃ quia post acceptũ episcopatũ id ipsum
ꝓ eo dñs fecerit suo in loco melius exponemus.
Hic uero quȩ ante episcopatũ per eum dñs
fecerit. in ordine describemus.
Uon longe uero ap̃scripto uico calonnȩ cui
Fuir beatus p̃erat quemq sedulus in colebat.
erut quidã collis prisciacus nomine diuersis

Expanded text:
impossibile esse confidens. qui partum vetulae impossibile esse confidens. qui partum vetulae Sarae et ad petitionem Heli sacerdotis filium Samuhelem scilicet prophetam sub sponso voto sterili concessit Annae, dominum pro femina precaturus accessit. ceptum dedit et partum, quem illa sicut promiserat domino consecravit habendum. 26 Quale vero quantumque miraculum super eundem dominus per beatum Maurilium, postquam sanctae Andecavensis ecclesiae episcopatus honorem accepit, operatus est puerum ad corroborandam fidem fidelium, licet illud beatus Fortunatus propter minus credentes omiserit, immo quia verum est et res est digna memoria, non tacebimus. 27 Quod tarnen, quia post acceptum episcopatum id ipsum pro eo dominus fecit, suo in loco melius exponemus. Hic vero quae ante episcopatum per eum dominus fecerit in ordine describemus. 28 Non longe vero a praescripto vico Calonnae, cui vir beatus praeerat quemque sedulus incolebat, erat quidam collis Prisciacus nomine diversis
Abbreviated transcription (Latin):
ad celos erigens. in ipso uulnusculo ꝑ quod
iupera uirus inflixerat deꝓpria saluia signũ
erucis impressit. statimq uenenum ex omnib
corporis partibus reuocatũ. cucurrit adipsũ
ꝑquẽ se inmerserat locum. Integrȩ igitua
sanitati moe redditus. ad domini sui quod
patrẽ nobilis nexa tamen unculo coniugali.
ex tempore sue copulationis sterilis ꝑmanebat.
Quȩ dum ꝓ adipiscenda prole dnm̃ p̃caret᷑
assidue. & nequaquã uotũ suũ obtinere uale¬
ret. ac ꝓcederet matura in annis desperatio¬
nis ad epturȩ iam prolis. adbeatum uirum
se tora mente conuertit. sedule flagitans.
ut quod illa non merebat᷑. ipse apud dnm̃
suis meritis & intercessionib obtineret. & si
sris p̃eib seni feminȩ filiũ impetrare potuss&
ipsũ se dño oblaturũ & ꝑpetuo seruiturũ
tora fide ac uoto pollicebat᷑. Innens aut̃
uir beatissimus mulieris mentẽ & fidem.
ac fletuuĩ ubertatẽ. nichilq apud deum

Expanded text:
ad caelum erigens in ipso vulnusculo per quod ad caelum erigens in ipso vulnusculo per quod vipera virus inflixerat de propria saliva signum crucis impressit. 22 Statimque venenum ex omnibus corporis partibus revocatum cucurrit ad ipsum per quem se inmerserat locum. Integrae igitur sanitati mox redditus ad domini sui quod pernobilis nexa tarnen vinculo coniugali ex tempore suae copulationis sterilis permanebat. Quae dum pro adipiscenda prole dominum precaretur assidue et nequaquam votum suum obtinere valeret ac procederet matura in annos desperationis adepturae iam prolis, ad beatum virum se tota mente convertit sedule flagitans, ut quod illa non merebatur ipse apud dominum suis meritis et intercessionibus obtineret, et si suis precibus seni feminae filium impetrare potuisset, ipsum se domino oblaturam et perpetuo serviturum tota fide ac voto pollicebatur. 24 Intuens autem vir beatus mulieris mentem et fidem ac fletuum ubertatem nihilque apud deum
Abbreviated transcription (Latin):
uiri fideliũ fide ac deuotione deducitur.
Altera uero die ubi in eã pius confessor
scã sua lumina direxit. mox illã demoniũ
deseruit. luminaq quȩ illi uis inimica sub¬
traxerat. scę crucis signo imposito fides addita
confessoris mulieri restituit. Femina uero quȩ
ferreis uncta catenis adbeati uiri deducta
fuerat aeccłam. libera & incolumis repedauit
ad patriam.
Subipso fere tempore dum pastores quidam
ꝑuigiles quib dam noctib redderentur eorũ
unus dum nortu pecora custodiret mordet᷑
auipera. Bestiȩ uero uirus se repente ꝑ omnes
pueri uenas infudit. & totum hominem in
tumorẽ conuertit. De quo cum nichil aliud
prestolaretur. nisi interitus qͥa iã semiuuus
iacebat extensus. tum cęteri pecorũ pastores
eaq fide repletus qua fuerat & heatus Paulus
apłs quando in proprio digito uiperã penden¬
tem excussit inignem & nichil mali passus ẽ.
unuiersa membra pueri signauit. & oculos

Expanded text:
viri fidelium fide ac devotione deducitur. viri fidelium fide ac devotione deducitur. Altera vero die ubi in eam pius confessor sancta sua lumina direxit, mox illam daemonium deseruit luminaque quae illi vis inimica subtraxerat signo sanctae crucis imposito fides addita confessoris mulieri restituit. 18 Femina vero, quae ferreis vincta catenis ad beati viri deducta fuerat ecclesiam, libera et incolumis repedavit ad patriam. 19 Sub ipso fere tempore dum pastores quidam ascerent et pervigiles quibusdam noctibus redderentur, eorum unus, dum noctu pecora custodiret. mordetur a vipera. 20 Bestiae vero virus se repente per omnes pueri venas infudit et totum hominem in tumorem convertit. De quo cum nihil aliud praestolaretur nisi interitus, quia iam semivivus iacebat extensus, turn caeteri pecorum pastores eaque fide repletus, qua fuerat et beatus Paulus apostolus quando in proprio digito viperam pendentem excussit in ignem et nihil mali passus est, universa pueri membra signavit et oculos
Abbreviated transcription (Latin):
quadã nocte ammonitus ꝑuisum. audunt
uocẽ dicentẽ sibi. Uade adiuirũ dĩ Mauriliũ
& deprecare ipsum ut signũ sc̃ȩ crucis suꝑ
manus tuas faciat. & statim sanaberis. Ex
pariter propere cucurrit aduirum dei duo¬
lut is uero scĩ pedib confessoris. totus effusus
in lacrimis. suppliciter precabatur. ut sibi
manum imponeret. exponens illi pariter
& ipsã quã de se ipso uiderat usionem.
Tunc beatus d aurilius totus ut erat uerecin¬
dissimus dutius erubescens tota die & nocte
illa ieuinans & inp̃cib solo ꝓstratus ꝑ seuerans
dnm̃ ꝓegroto fideliter precabatur. Reddito
uero mane. mox ut sacerdos uenerabile erucis
signũ suꝑ manus infirmi deposuit. rubescen¬
tib uenis & directis neruis. geminas manus
extimplo sanatas in usus of. randi direxit.
on multo post tempore. mulier
quedã namnetensis pagi in cola male adoemo¬
nio uexabatur. Quod nonsolũ illã toto cor¬
Quȩ geminis uincta catenis. ad edẽ beati

Expanded text:
quadam nocte admonitus per visum audivit quadam nocte admonitus per visum audivit vocem dicentem sibi: Vade ad virum dei Maurilium et deprecare ipsum, ut signum sanctae crucis super manus tuas faciat, et statim sanaberis. 13pariter propere cucurrit ad virum. Provolutus vero sanctis pedibus confessoris, totus effusus in lacrimis suppliciter precabatur. ut sibi manum imponeret, exponens illi pariter et ipsam quam de se ipso viderat visionem. 14 Tunc beatus Maurilius totus ut erat verecundissimus diutius erubescens, tota die et nocte illa ieiunans et in precibus solo prostratus perseverans dominum pro aegroto fideliter precabatur. 15 Reddito vero inane mox ut sacerdos venerabile crucis signum super manus infirmi deposuit, rubescentibus venis et directis nervis, geminas manus extemplo sanatas in usus operandi direxit. 16 Non multo post tempore mulier quaedam Namnetensis pagi incola male a daemonio vexabatur, quod non solum illam toto corQuae geminis vincta catenis ad aedem beati
Abbreviated transcription (Latin):
momenti hora consumpsit. Eliment᷑a igit᷑
omni spurtitia honorabilẽ dep̃i ibi funda¬
uit aeccłam. & ut dedicaretur obtinuit.
ipsamq post modũ fore uicũ instituit.
Ibi enim ꝑbissenos degens annos. multis se ieui¬
nus & orationib sedule dnõ mancipabat. Quan¬
tas uero qualesue ibidem dñs ꝑ ipsũ uirtutes
operatus sit. non ẽ nr̃ȩ facultatis euoluere.
Nam quantum in ipso fuit. omnes uirtutes
suas occultare uoluit. Sed quia quȩ inscĩs
suis omnipotens operator coram hominibus
fieri & lucere precepit. licet occultare uoluerit
extoto celare non potuit. Nos uero exipsius
miraculis dõ tribuente licet pauca. sed tamen
dõ teste uerissima corrigemus.
npredio uero eui pociacense nomen ẽ. erat
uir quidã saturnus nomine. quẽ exutero ma¬
tris suȩ ambas manus aridas habentẽ in hane
mortalẽ uitã natura ipsa ꝓduxerat. Qui
manuũ destitutus offitiis deuotorũ semper
altus alimoniis cum adplenã ꝑ ueniss& etatẽ.

Expanded text:
momenti hora consumpsit. Eliminata igitur omni spurcitia honorabilem Christi ibi fundavit ecclesiam et ut dedicaretur obtinuit ipsamque postmodum fore vicum instituit. 9 Ibi enim bis senos degens per annos multis se ieiuniis et orationibus sedule domino mancipabat. Quantas qualesve ibidem dominus per ipsum virtutes operatus sit, non est nostrae facultatis evolvere, nam quantum in ipso fuit omnes virtutes suas occultare maluit. 10 Sed quia quae in sanctis suis omnipotens operatur coram hominibus fieri et lucere praecepit, licet occultare voluerit, ex toto celare non potuit. Nos vero ex ipsius miraculis deo tribuente licet pauca sed tarnen deo teste verissima colligemus. 11 In praedio vero cui Pociacense nomen est erat vir quidam Saturnus nomine. quem ex utero matris suae ambas manus aridas habentem in hanc mortalem vitam natura ipsa produxerat. 12 Qui cum manuum destitutus offitiis, devotorum semper altus alimoniis ad plenam pervenisset aetatem,
Abbreviated transcription (Latin):
trono. Quos omnes patrũ pussimus deuo¬
tius insummo mortis articulo constitutus.
absoluens & benedictionib corroboratus.
septima in commoditatis die ultimoq totius
desacri fontis baptismate sumpserat. talẽ
iõ s eptemb̾ corã multis astantib populis
& psallentium choris omnipotenti dño
portaretur adtumulum. gemini edeutero ma¬
tris suȩ cȩci ut scĩ corpusculi loculũ tetige
runt. lumen quod numquã habuerant ad
declaranda defuncti merita ilico recipere
meruerunt.
idã etiã eciuib paralysis distentus in cõ¬
modo ꝑ. dexex. annos tenebatur in lectulo.
Qui cum psallentiũ chorũ aauriliũ deferen¬
tium audisset. electulo statim exiliens ueluti
ceruus. nemine ꝓhibente adbeati Maurilii
ꝑuenit corpus. tactoq & osculato beati funeris
feretro. pristinam sanitatem fide plenus reciꝑe
sepultus. quanti qualisq merra apud dnm̃
fuerit. dum ootidianis uirtutib & miraculis

Expanded text:
trono. 145 Quos omnes patrum piissimus devotrono. 145 Quos omnes patrum piissimus devotius in summae mortis articulo constitutus absolvens et benedictionibus corroborans, septima incommoditatis die ultimoque totiusde sacri fontis baptismate sumpserat talem idus Septembris coram multis astantibus populis et psallentium choris omnipotenti dominportaretur ad tumulum, gemini ex utero matris suae caeci ut sancti corpusculi loculum tangere potuerunt, lumen quod nunquam habuerant ad declaranda defuncti antistitis merita ilico recipere meruerunt. 147 Quidam etiam e civibus paralisis distentus incommodo per triginta annos tenebatur in lectulo, qui cum psallentium chorum Maurilium deferentium audisset, e lectulo statim exiliens quasi cervus nemine prohibente beati Maurilii pervenit ad corpus, tactoque et osculato beati funeris feretro pristinam sanitatern fide plenus recipere sepultus, quanti qualisque meriti apud dominum fuerit, dum cotidianis virtutibus et miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
Nec citus nec tardus. idẽ illi habitus. idemq
semꝑ in cessus. Erat etiã neglecta illi mundicies
& in culta uestis. cultus tamen ipse sine cultu.
tutib floreret semꝑ et merits. & apꝓpinqͦre
cerneret sui transitus diẽ. ad comparationẽ
patriarchȩ nr̃i abrahȩ haud longius aban¬
degaua urbe adseptemtrionalem eiꝰdẽ urbis
partẽ duplicẽ sepulturȩ suȩ criptã qͦ defossus
ipsius desiderium ꝑficeretur & uotũ. qͦd ã
die dominico dum sc̃ȩ sollempnitatis offitiũ
demore complesset. modica pulsatus infir¬
mitate. conuocauit omnẽ clerũ sibi cõmissũ.
committens illis ultimã transitus sui diem.¬
Quib & dixcit. E go ingrediar uiã uniuerse
carnis. uos omnes ammoneo seruate caritatẽ
uicinis undiq partib uisitationis studio po¬
puloꝵ cateruȩ. quantũ urbs andegaua
recipere poterat aut recepit. merentes &
multũ flentes cur tanto uiduarentur pa¬

Expanded text:
nec citus nec tardus, idem illi habitus idemque nec citus nec tardus, idem illi habitus idemque semper incessus. Erat etiam neglecta illi mundities et inculta vestis, cultus tarnen ipse sine cultu. tutibus floreret semper et meritis et appropinquare cerneret sui transitus diem, ad comparationem patriarchae nostri Abrahae haud longius ab Andecava urbe ad septentrionalem eiusdem urbis partem duplicem sepulturae suae criptam qua defossus ipsius desiderium perficeretur et votum, quadam die dominica, dum sanctae sollempnitatis offitium de more complesset, modica pulsatus infirmitate convocavit omnem clerum sibi commissum commendans illis ultimam transitus sui diem dicens: Ego ingredior viam universae carnis, vos omnes admoneo: servate caritatem, nvenerunt ex vicinis undique partibus visitationis studio populorum catervae quantum urbs Andecava recipere poterat aut recepit, maerentes et multum flentes, cur tanto viduarentur pa
Abbreviated transcription (Latin):
sumus impossibile forsitan hominib esse
poterat. sed eredentib dõ prestante satis pos¬
ibilie eẽ possunt. Iam & enĩ ad senile beat
maurili ꝑ uenerat etatẽ. ꝓpterea ñ caput
non dentes. ñ uisũ. ñ stomachũ. non eȩtera
membra dolebat. non uiscerũ cruciabatur
Nolorib non sicca humus iacentia suꝑ se ipsi
membra confregerat. sed torus semꝑ sanus
rorpore: mente & enim sanor inutrisq s emꝑ
pobustior apparebat. Soliudinõ qua inter
ounes utebatur putabat eẽ delicias. & inter
cues constitutus solitudinẽ heremi aut mo
sibi commissis flectendo eadẽ. instar genuum
camelorũ quandã duritiã concreuisse & con¬
caluisse iusũ ẽ. Nam bonum quod maurilius
eregit. arripuit. tenuit nec dimisit sed com¬
pleuit. Nichil enĩ erat illius seueritate iocun¬
dius. nichil iocunditate seueruis. nichil risu
tristus. nichil in illo tristitia suauius. Erat
omnino sermone. silens. & silentio loquens.

Expanded text:
surnus impossibile forsitan hominibus esse surnus impossibile forsitan hominibus esse poterit, sed credentibus deo praestante satis possibilia esse possunt. 139 Iam etenim ad senilem beatus Maurilius pervenerat aetatem. Propterea non caput, non dentes, non visum, non stomachum, non caetera membra dolebat, non viscerum cruciabatur doloribus, non sicca humus iacentia super se ipsius membra confregerat, sed totus semper sanus corpore, mente etenim sanior, in utrisque semper robustior apparebat, cum solitudinem qua inter homines utebatur putaret esse delitias et inter cives constitutus solitudinem heremi aut monsibi commissis flectendo eadem instar genuum camelorum quandam duriciem concrevisse et concalluisse visum est. Nam bonum quod Maurilius elegit arripuit, tenuit nec dimisit sed complevit. 141 Nihil enim erat illius severitate iocundius, nihil iocunditate severius, nihil risu tristius, nihil in illo tristicia suavius. Erat omnino sermone silens et silentio loquens
Abbreviated transcription (Latin):
uiter aliquid de eius cotidiana operatione
narremus. ab ex ordio episcopatus sur usq ad
terminũ utȩ ut canonicã adimpleret senten¬
tiam quȩ p̃cepit. sit tibi canonica suppelecti¬
lis uilis. artus panis. aqua breuis. tenuis scilieet
uictus. & interdum uespertinus. semꝑ uictũ
pauperẽ & aquã breuem. ac suppelectilem
habuit uilẽ. Sane cũ sc̃ȩ quadragesimȩ dies
aduenirent. ꝑ omne tempus afflictionis erat
ut dictũ ẽ ei aridus & uesꝑtinus die tertia
cibus aqua tepida & modicũ salis ac panis hor¬
deaceus. quẽ tam̃ ipse ex eutiens molebat. sibiq
rausa oboedientiȩ p̃ parabat. Hec uͦ ꝓsumma
mollitiȩ. summisq utebatur deliciis. Pede
non proferebat hisdem dieb inpublicum. scili¬
cio semꝑ interius tectus & cinere. Uerũ tam̃
nonideo macie corporis torpebat. ñ pallor
inuułtu apparebat. Robustus semꝑ in corpore
facies esꝰ ut rosa rubebat. Re uera qđ dieturi

Expanded text:
viter aliquid de eius cotidiana operatione viter aliquid de eius cotidiana operatione narremus, ab exordio episcopatus sui usque ad terminum vitae, ut canonicam adimpleret sententiam quae praecipit: Sit tibi canonice suppellectilis vilis et artus panis et aqua brevis, tenuis scilicet victus et interdum vespertinus, semper victum pauperem et aquam brevem ac suppellectilem habuit vilem. 137 Sane cum sanctae quadragesimae dies advenirent, per omne tempus afflictionis erat ei ut dictum est aridus et vespertinus die tertia cibus aqua tepida et modicum salis ac panis ordeaceus, quem tarnen ipse excutiens molebat sibique causa oboedientiae praeparabat. His vero pro summa mollicie summisque utebatur deliciis. 138 Pedem non proferebat isdem diebus in publicum cilicio semper interius tectus et cinere. Veruntamen non ideo macie corporis torpebat, non pallens in vultu apparebat: robustus semper in corpore, facies eius ut rosa rubebat. Re vera quod dicturi
Abbreviated transcription (Latin):
egrini hominis cadauer iustus & sc̃s pastor
mauriltꝰ adueniset. Cui cũ debitũ demore
pabsolutione animȩ funeris offinũ ecesoluissa
Som popłis qui aderant sermone dereli¬
ione conferret. mirũ dictu subito se palã
omiib defunetus erexit. & cum reliquis. dõ
Sies reserens quod ꝑ beatum mauriliam dñs
cum suetauerit euidenter: omnib patefecet
tant nor muorẽ ħ clyseo Maurilium qͥ nrs
ẽẽ potest. ut quod ineo diuna contulit uirtꝰ
& operatus ẽ sp̃c̃ sc̃s sensus comp̃hendere possit
humanus. Sed tam̃ si excoperib eius coridianis
in exemplũ & usũ nr̃ȩ conuersationis ad ꝓfectũ
& imitationẽ aliquid seribere poterimus. quis
audire non cupiat: Et quis silere audeat
ore tacito quod de eo iam patefactũ & notũ
nitatem exipsa fere infantia in omnib sc̃is
operib se dño fideliter mancipauerit. ut bre¬

Expanded text:
egrini hominis cadaver iustus et sanctus ac pius pastor egrini hominis cadaver iustus et sanctus ac pius pastor Maurilius advenisset. 133 Cui cum debitum de more pro absolutione animae funeris officium exsolvisset et cum populis qui advenerant sermonem de religione conferret, mirum dictu! subito se palam omnibus defunctus vivens erexit et cum reliquis deo gratias referens, quod per beatum Maurilium dominus eum resuscitaverit, evidenter omnibus patefecit.bant non minorem Helisaeo Maurilium, qui noesse potest, ut quod in eo divina contulit virtus et operatus est spiritus sanctus sensus comprehendere possit humanus, sed tarnen si ex operibus eius cotidianis in exemplum et usum nostrae conversationis ad profectum et imitationem aliquid scribere poterimus, quis audire non cupiat? Et quis silere audeat ore taciturno quod de eo iam patefactum et notumnitatem ex ipsa sua fere infantia in omnibus sanctis operibus se domino fideliter mancipaverit, ut bre
Abbreviated transcription (Latin):
maurilio non solũ generales & cotidianas
quas ꝑ eum dñs operabatur uirtutes. sed
etiã speciales tantum et p̃cipuas scribere
digne quis poterit: Unũ sed tam̃ adhue
mirabile miraculum quod nr̃is omnib et
multis iam aliis regionib notũ ẽ. qualiter
ꝑ eum dñs fecerit ad nectemus. Peregrinus
quidam dum hiemali tempore penitentis
habitum gerens medicinã animȩ suȩ querendo
uieos & urbes ꝑ plurimas circuiret. beatum
ciaurilium cuius iã famã bonitatis dudierat:
quatinus ab ipso uerbũ salutis audire potuisse&
longius exul apatria cum aliis peregrinis
iterator auidus ex petebat. sed ante quam
ubi eum pegrinoꝵ ali. multiq excuicinis
egra paitib a dplangendum peregrini obntũ
conuenissent. accidit ut electus di sacerdor
tuad p supplendis commissi sibi gregis necessi¬
tudinib in fatigabilit̃ laborare certabat.
catreo saponario reuertens adiuisti & scĩ per¬

Expanded text:
Maurilio non solum generales et cotidianas Maurilio non solum generales et cotidianas quas per eum dominus operabatur virtutes sed vel speciales tantum et praecipuas scribere digne quis poterit? 131 Vnum sed tarnen adhuc mirabile miraculum quod nostris omnibus et multis iam aliis regionibus est notum qualiter per eum dominus fecerit adnectemus. Peregrinus quidam dum hiemali tempore paenitentis habitum gerens medicinam animae suae quaerendo vicos et urbes perplurimas circuiret, beatum Maurilium cuius iam bonitatis famam audierat, quatinus ab ipso verbum salutis audire potuisset, longius exul a patria cum aliis peregrinis iterator avidus expetebat. 132 Sed antequam Vbi cum peregrinorum aliqui multique ex vicinis etiam partibus ad plangendum peregrini obitum convenissent, accidit ut electus dei sacerdos, qui pro supplendis commissi sibi gregis necessitudinibus infatigabiliter laborare certabat, a vico Saponaria revertens ad iusti et sancti per
Abbreviated transcription (Latin):
gemitu ac crebris suspiriis singultib q atq
lacrimis dum locus funeri pararetur. eum
ad aeccłam detulerunt. cum subito beatus
maurilius ad cẽ nuntiatur. Qui comꝑto
qđ sine baptismatis remedio ultimo funge¬
retur offitio. ingemuit. Tum sentiens ꝑ sp̃m
sibi adesse uirtutẽ. egredi om̃s cellulã iuib&¬
in qua corpus iacebat. Ubi singularis cum
puero remanens. demore ꝓstrauit se in ora¬
tione cum lacrimis. Et rigans lacrimis solu
uia tantũ spatio unius horȩ intercesserat. ul¬
dit defunctũ palpitante spũ membris om̃ib¬
commoueri. Quẽ statĩ ut de oratone surreã
parentib qͥ ꝓforib astiterant uiuum &
in columẽ reddidit. ac sacro baptismate con¬
secrauit.
uos deniq leꝓsos subipso tempore per¬
uariis uulnerib obsessos atq fedatos. dũ salu¬
tis remedium abeato pontifice postularent.
ponderet. ilico eos uerbo tantũ medicante
submomento curauit.

Expanded text:
mensis ac crebris suspiriis singultibusque atque mensis ac crebris suspiriis singultibusque atque lacrimis, dum locus funeri pararetur, eum ad ecclesiam detulerunt, cum subito beatus Maurilius adesse nuntiatur. 128 Qui comperto quod sine baptismatis remedio ultimo fungeretur offitio ingemuit. Tum sentiens per spiritum sibi adesse virtutem, egredi omnes cellulam in qua corpus iacebat sponte praecepit, ubi singularis cum puero remanens de more prostravit se in oratione cum gemitu et rigans lacrimis solum, vix tantum spatio unius horae intergresso, vidit defunctum palpitante spiricommoveri, quem statim ut de oratione surrexit parentibus qui pro foribus astiterant vivum et incolumem reddidit ac sacro baptismate consecravit. 129 Duos denique leprosos sub ipso tempore pervariis vulneribus obsessos atque foedatos, dum salutis remedium a beato pontifice postularent et iliter responderet, ilico verbo tantum medicante sub momento curavit.
Abbreviated transcription (Latin):
subito humani generis inimico insidiante
diabolo. coeperunt gurgitis intumescere
fluctus. ita ut cadente desuꝑ limpha. sub¬
mergi nauis autum aretur inundis. Tum dis¬
cipuli omnes timore ꝑterriti. excitaueruNs
eum dicentes. Exurge quantotius & succur
maurili in suppremȩ mortis naufragio
constitutis. Ex ꝑgefactus aut̃ illis clementius
inquit. Quod ame queritis. uos fratres satis¬
facere poteratis. Tunc accepta quȩ bene¬
dicti liquoris erat ampulla. mox ut oleũ
cum oratione & signo crucis ingurgite
respersit. illa seuiens tempestatis procella.
temperatis flatib. aequatisq undarũ mo¬
lib extimplo cessauit. Leti gͦ & in columes
ut optauerant per uenerunt ad litus.
dolescens quidã
catecuminus denumero a eccłȩ sibi cõmissȩ
absente maurilio tam uehementem febrem
incurrerat. ut ante quã sacri baptis matis¬
fonte regenerari potusset. spm̃ exalaret.
Nec mora parentes ipsius. non sine magno¬

Expanded text:
subito, humani generis insidiante subito, humani generis insidiante inimico, coeperunt gurgitis intumescere fluctus; ita ut cadentibus desuper lymphis, submergi nacipuli timore perterriti excitaverunt eum dicentes: Exurge quantotius et succurre, Maurili, in supremae mortis naufragio constitutis. Expergefactus autem illis clementius inquit: Quod mihi quaeritis vos, fratres, satisfacere poteratis. 126 Tum accepta quae benedicti liquoris erat vasculum ampulla, mox ut oleum cum oratione et signo sanctae crucis in gurgitem respersit, illa saeviens tempestatis procella temperatis flatibus aequatisque undarum molibus extemplo cessavit. Laeti ergo et incolumes ut aptaverant pervenerunt ad portum. 127 Adolescens quidam catecuminus de numero ecclesiae sibi commissae absente Maurilio tarn vehementem febrem incurrerat, ut antequam sacri fontis baptismate regenerari potuisset, spiritum exhalaret. Nec mora parentes ipsius non sine in
Abbreviated transcription (Latin):
exxpetitus uti fidelis debitor dari p̃cepit.
illã quandã geriacũ no¬
Imine ad alimenta captiuoꝵ. uiduarũ atq
pupilloꝵ. nec non subsidia clericoꝵ ac pau¬
perũ ꝓfuturã. uir beatus exreb eccłȩ
comparauerat. Quã dum quadã die ut
ibidẽ quid dã operis ageret cũ fr̃ib circuir&.
repente cornupetens uitula instinctu demo¬
nis acta. cũ ingenti mugitu ac toruis fu¬
ribunda luminib in eũ rotatĩ cum magno
impetu accurrebat. Contra cũ beatus ep̃e
signũ crucis opponeret. mox diabolus
de capite eiꝰ insimilitudine corui egrediens
euolauit. & subito ceu fumus euanuit.
Mult enĩ fideliũ qui eũ comitabantur.
oculis hȩc uidere corporeis meruerunt.
Bubula uero gregi suo statim mtnor se oue¬
inmiscuit. & deinceps neminẽ lesit. & nũ quã¬
nauli subuectione in ligeris alueum secure
descenderet. Maurilius ieuinio fatigatus et
oratione innaui paululum obdormierat. cũ

Expanded text:
expetitus uti fidelis debitor dari praecepit. expetitus uti fidelis debitor dari praecepit. 121 Villam quandam Gerciacum nomine ad alimenta captivorum, viduarum atque pupillorum nec non subsidia clericorum ac pauperum profuturam vir beatus ex rebus ecclesiae comparaverat. 122 Quam dum quadam die ut ibidem quiddam operis ageret cum fratribus circuiret, repente cornu petens vitula instinctu daemonis acta cum ingenti mugitu ac torvis furibunda luminibus in eum rotatim cum magno impetu accurrebat. contra quam cum beatus episcopus signum crucis opponeret, mox diabolus de capite eius in specie corvi egrediens evolavit et subito ceu fumus evanuit. 123 Multi enim fidelium qui comitabantur oculis haec videre corporeis meruerunt. Bubula immiscuit, et deinceps neminem laesit. 22. Qunavali subvectione in Ligeris alveo secure descenderet Maurilius, jejunio fatigatus et oratione, in navis puppi paululum obdormierat; cum
Abbreviated transcription (Latin):
inoratione cum lacrimis. nec antea semꝑ xp̃m̃
planctib inuocans ab oratione surrexit.
donec distortis tibiis cepissent se singula
pueri membra distendere ac pristinos in ar¬
tub repetere reflexus. Tunc surgens ab oratio¬
ne. apprehensaq manu pueri. extimplo in¬
columem reddidit parentib. qui aliorum
manib ad sese deportatus fuerat egrotus.
bat.
um aut̃ ad portum lidi fluminis ꝑ ueniss&.
nullã ibi nauim repperit. sed omnes exparte
fluminis altera detinebantur. nec etiã nauta
parebat qui nauigium ad duxisset. Quod
dum p̃stolantur. & nemo ẽẽt qui traducer&.
repente se omnes carinȩ duuna se uissione
semotȩ alittore ad obsequium presulis in
partẽ alterã deducuntur. Unde cũ omnipo¬
tenti dõ grãs retulissent. in gressi nauib
dõ solo gubernatore ac remige absq
humanoꝵ nautarũ amminiculo transiert̃.
Uerum tamen nautis qui accurrerant.
quasi si eoꝵ labore transisset. naulũ non

Expanded text:
in oratione cum lacrimis nec antea semper Christum in oratione cum lacrimis nec antea semper Christum planctibus invocans ab oratione surrexit, donec distortis tibiis coepissent se singula pueri membra distendere ac pristinos in artubus repetissent reflexus. 118 Tum surgens ab oratione apprehensaque manu pueri, extemplo incolumem reddidit parentibus qui aliorum manibus ad se se deportatus fuerat aegrotus. bat. 119 Cum autem ad portum Lidi fluminis pervenisset, nullam ibi navem repperit, sed omnes ex parte fluminis altera tenebantur nec etiam nauta parebat qui navigium adduxisset. Quod dum praestolaretur et nemo esset qui traduceret, repente se omnes carinae divina iussione semotae a litore ad obsequium praesulis in partem alteram deducuntur. 120 Vnde cum omnipotenti gratias retulissent, ingressi naves deo solo gubernatore ac remige absque humanorum nautarum adminiculo transierunt. Veruntamen nautis qui accurrerant, quasi si eorum labore transisset, naulum non
Abbreviated transcription (Latin):
in cole loci ipsius ut benedictionib presulis
firniari mererentur. eius aduentũ deuoti
p̃stolabantur. inter quos parentes cuiusdam
pueri filiũ suũ nimia infirmitate exxtem¬
pore grauatum. secus uiã ꝑ quã transitum
epĩ fore cognouerant. posuerunt dicentes.
Poterit hic si uoluerit nr̃i infantuli obtine¬
re sanitatẽ. qui mortuo puero uitã reddi
obtinuit. &iã post sepulchrũ. Erat nempe
puer ille tam graui infirmitate constrictꝰ
membroꝵ omnium contractis neruis quasi
incirculũ inuolutus. ita ut glomeris rotulã
potius imitari cernerentur. quã hominis
formã. Adueniente aut̃ ep̃o. int̃ benedic¬
tionis flaguationẽ. cuncti cateruatĩ ad pedes
eius ruentes. etiã congeminatis uocib unani¬
mes orabant. ut in firmi pueri pietatis studio
misereretur. Nec non sacerdos aliud facere
poterat. quã quod populus dõ per mutente
coegit. ꝓstrauit se omnino statim sacerdos

Expanded text:
incolae loci illius, ut benedictionibus praesulis incolae loci illius, ut benedictionibus praesulis firmari mererentur, eius adventum devotius praestolabantur. 114 Inter quos parentes cuiusdam pueri filium suum nimia infirrnitate ex tempore gravatum secus viam per quam transitum episcopi fore cognoverant posuerunt dicentes: Poterit enim si voluerit nostri infantuli obtinere salutem qui mortuo puero vitam reddi obtinuit etiam post sepulchrum. 115 Erat nempe puer ille tarn gravi infirmitatis dolore constrictus, membrorum omnium contractis nervis quasi in circulum involutus, ita ut glomeris rotulam potius imitari cerneretur quam hominis formam. 116 Adveniente autem episcopo inter benedictionis flagitationem cuncti catervatim ad pedes eius ruentes, etiam congeminatis vocibus unanimes orabant, ut infirmi pueri pietatis studio misereretur. Nec enim sacerdos aliud facere potuit quam quod populus domino permittente coegit. 117 Prostravit se omnino statim sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
solet & epulis. orta seditione multi uulne¬
rabantur. non nulli &iã ibi demore iugula¬
bantur. Et id ipsũ cum accidisset. in euitabili
fato fieri acclamabant. Quod ubi alaurilius
comperit. nec mora cum religiosis quib dã
surrexit. ut uir scs ibidẽ habitare ñ posset
eum suus. Mane aut̃ reddito. etiã qui suꝑ¬
stitionẽ loci illius antea seruabant. intelle¬
gentes se diuina uirtute ꝑ territos ne ep̃o
repugnarent. ipsi cum eodem omne nemus
succidi & igni coneremare festinant. Ita
aut̃ mundato perignẽ loco. ȩdificauit ibi
qui antea rupes uel lucus martis appellabat᷑.
caste petrȩ nomen accepit.
ecidit aut̃ hisdẽ dieb ut beatus a aurilius
ad frm uisitationẽ & int̾̃ quosdã discordes
reformandã pacẽ cinomannicã uocaret᷑ ad
urbẽ. Quo cum fine mora uenisset. & pace
inter dissidentes restituta regredi coepiss&.
ante quã ad portum leugȩ perueniret.

Expanded text:
ue et epulis solet. orta seditione multi vulneue et epulis solet. orta seditione multi vulnerabantur, nonnulli etiam ibi de rnore iugulabantur, et id ipsum cum accidisset, inevitabili fato fieri acclamabant. 110 Quod ubi Mauritius comperit, nec mora cum religiosis quibusdam surrexit, ut vix vir sanctus ibidem habitare posset cum suis. 111 Mane autem reddito etiam qui superstitionem loci illius antea servabant intellegentes se divina virtute perterritos, ne episcopo repugnarent, ipsi cum eodem omne nemus succidere et igne concremare festinant. 112 Ita autem mundato per ignem loco aedificavit ibi qui antea Rupes vel Lucus Martis appellabatur Castrum Petrae nomen accepit. 113 Accidit autem isdem diebus, ut beatus Maurilius ad fratrum visitationem et inter quosdam discordes reformandam pacem Cinnomannicam vocaretur ad urbem. Quo cum sine mora venisset et pace inter dissides restituta regredi coepisset, antequam ad Pontem Leugae perveniret,
Abbreviated transcription (Latin):
tante ubertatis fertilitate urbs andegaua suꝑ¬
exsereuit. ut in mercib modii cereris atq
bachi. forũ publicũ nec minueret᷑. ne omp̃tis
dĩ dona uilescerent. nec augerent᷑ in preciis.
Demꝑ enim insumptib cotidianis aequale erat
pretiũ nummi. Sane opere & predicatione
inaurili inter populos sibi commissos erescente
concosdia diffundebatur ubiq quȩ nunc
fregeser laudabilis uirtus caritas. cessauerant
bela. paxs multiplicabatur inannis. Reple¬
udegar uno atꝙ frumento omnum horrea
mdere aequi erant in negonis seqm quã q
mercẽ aeris commertia.
excelsa. diuersarũ arborũ generib nemorosa
adquã non toto ad huc paganoꝵ ritu discusso.
stultorꝵ turba conueniebat. sacroꝵ suoꝵ sollẽp¬
nia anniuersario ordine cȩlebrari. Ubi per
septẽ dies epulando & choros ducendo atq
bachando. sollempnia sua quasi uire debito
ꝑ soluebant. Sed quod fieri in uino plerumq¬

Expanded text:
tantae ubertatis fertilitate urbs Andecava suptantae ubertatis fertilitate urbs Andecava superexcrevit. ut in mercibus modii Cereris atque Bachi forum publicum nec minueretur. ne omnipotentis dei dona vilescerent, nec augeretur in pretiis,  107 Semper enim in sumptibus cotidianis aequale erat pretium nummi, sane opere et praedicatione Maurilii inter populos sibi commissos crescente concordia diffundebatur ubique quae nunc frigescit laudabilis virtus caritas. Cessaverant bella, pax multiplicabatur in annos, replebantur vino atque frumento omnium horrea ideoque aequa erant in negotiis secundum quamque mercem aeris commercia. quaedam excelsa, diversarum arborum generibus nemorosa, ad quam non toto adhuc paganorum ritu discusso stultorum turba conveniebat sacrorum suorum sollempnia anniversario ordine celebrare. ubi per septem dies epulando et choros ducendo atque bacchando sollempnia sua quasi iure debito persolvebant. 109 Sed quod fieri in vino plerumq
Abbreviated transcription (Latin):
ceperat. M ancipia uero cum reni cȩpissent
dicentes contra auctoritatẽ fore ut die dnĩco
seruilia opera agerentur. dominus eoꝵ ut id
agerent coegit inuitos. Sed cum segetes in¬
gressi lolia & quȩq inutilia sarire temptas¬
sent. mox belgicus oculoꝵ cęcitate ꝑ cussus.
ut cępta desererent & quantotius egrede¬
rentur. circum quaq palpando querens in¬
mansiss&. beato Mlaurilio ꝓ commissi sibi ppłi
saluatione ut epis moris ẽ uicos ac uillas cir¬
cum eunte. audito hoc. cogentib continus dolo¬
rib sedule & deuotius expetebat ut ei uel
se abinfirmitate mundari. Quod cũ p̃parantibꝰ
amicis tangere meruisset. mox dempto dolo¬
re lumen quod ꝑ neglegentiã amiserat merito
sacerdotis recipere meruit. Nec tam̃ belgicꝰ
UIUO enim inserere lectioni
Popere pretiũ duximus. quod ex quo beatus
Maurilius episcopatus adeptus ẽ dignitatem.
usq ad terminũ uitȩ suȩ. enis meritis semper

Expanded text:
ceperat. Mancipia vero cum reniti coepissent ceperat. Mancipia vero cum reniti coepissent ac dicere contra auctoritatem fore, ut die dominica servilia opera agerentur, dominus eorum ut id agerent coegit invitos. 103 Sed cum segetes ingressi lolia et quaeque inutilia sarcire temptassent, mox Belgicus oculorum caecitate percussus, ut coepta desererent et quantotius egrederentur, circumquaque palpando quaerens inmansisset, dum beatum Maurilium pro commissi sibi populi salvatione, ut episcopis moris est, vicos ac villas circuisse audisset, cogentibus continuis doloribus sedule et devotius expetebat, ut ei velse ab infirmitate mundari. 105 Quod cum praeparantibus amicis tangere meruisset, mox dempto dolore lumen quod per neglegentiam amiserat merito sacerdotis recipere meruit. Nec tarnen Belgicus . 106 Illud enim inserere lectioni operae pretium duximus, quod ex quo beatus Maurilius episcopatus adeptus est dignitatem usque ad terminum vitae suae eius meritis semper
Abbreviated transcription (Latin):
antissimo itaq sacerdotũ Maurilio sedi
ꝓpriȩ restituto. quid ꝓximis excinde dieb
ciuidã contigit. ad declarandã uirtutẽ antistins
quod et fortunatus edidit ad nectemus. Uir
quidã auarus omnium maloꝵ radice instigat
cupiditate. temerario ordine arepta securi¬
die dominico auidus operator exetiterat.
Quẽ securis manubrio inmanib adherente.
ultio statim diuina dampnauit. Hisdẽ tam̃
cogentib dolorib post menses quinq sem̃
Mauriliũ expetens. suȩ ordinẽ culpe flebili
confitebatur. Cuius uir beatus cũ penitudinẽ
uidisset. commotus spũ dolere coepit. Sed
cum scĩs manib manubriũ tetigisset securis.
ilico laxans nerius & directis digitis omni
fugato dolore. manus integrȩ reforman.
Sic aut̃ oꝑarius improbus ab omni potente
correptus. & a sacer dote mundatus ꝓpriã
temporib alteri contigit edicemus. Belgicꝰ
quidã nomine primo die pasche ꝓpriassege¬
tesseruis ꝓprus iure temerario mundare pre¬

Expanded text:
anctissimo itaque sacerdotum Maurilio sedi propriae restituto, quid proximis exinde diebus cuidam contigit ad declarandam virtutem antistitis., quod et Fortunatus edidit, adnectemus. 99 Vir quidam avarus omnium malorum radice instigatus cupiditate, temerario ordine ardie Dominica, avidus operator exstiterat. Quem, securis manubrio manibus inhaerente, ultio statim divina subsecuta est. Idem tamen cogentibus doloribus, post menses quinque Maurilium expetens, suae ordinem culpae flebiliter confitebatur. Cujus cum vir beatus poenitudinem vidisset, commotus spcum sanctis manibus manubrium tetigisset securis, ilico laxatis nervis et directis digitis omnique fugato dolore, manus integrae reformantur. Sic autem operator improbus ab omnipotente correctus et a sacerdote mundatus propriatemporibus alteri contigit, edicemus. Belgicus quidam nomine primo die paschae proprias segetes servis propriis temerario iure mundare prae
Abbreviated transcription (Latin):
ã domuit fera corda animo pius ore ꝓfusus.
Sicambrȩ gentis regia sceptra saerans.
onaginta qͥdẽ sex cũ compleuerit annos.
Splendida lux nr̃as deseruit tenebras
dus iã plenas cũ ianus mensis haberet.
Emeritus miles p̃mia digna capit.
sti sequentes uersus sunt scripti inscrinio
torporis scĩ remigii in linea inferiori ꝑ circuitũ.
sdem hine marꝰ pͥmus hac sede sacerdos.
Post triginta loco constituit et numero.
ui sextꝰ decimꝰ subhac radiante lucerna
Remigio remis munia cara dedit.
nnis septenis quinis ac m̃sib egit.
P astoris curã hȩç recolenda patrans
ctingenteno qͥnquagenoq secundo.
Quo ds̃ ẽ anno uirgine natus homo.
ertius & karolus regni cõponeret actus
etimber pͥmã cum daret atq diem.
c tercentenos octauus tangeret annus.
Hic iustus dñi quo pett astra poli
ercentũ fuerant tres et deni quater anni
Quo uitę francos gurgite lauit ouans

Expanded text:
Nam domuit fera corda animo pius, ore profusus Nam domuit fera corda animo pius, ore profusus Sicambre gentis, regia sceptra sacrans. Nonaginta quidem sex cum compleverit annos, Splendida lux nostras deseruit tenebras. Idus iam plenas cum Ianus mensis haberet, Emeritus miles premia digna capit. Isti sequentes versus sunt scripti in scrinio corporis sancti Remigii, in linea inferiori per circuitum: Isdem Hincmarus primus hac sede sacerdos Post triginta loco constitit et numero; Qui sextus decimus, sub hac radiante lucerna Remigio, Remis munia cara dedit. Annis septenis, quinis ac mensibus egit Pastoris curam, hec recolenda patrans Octingenteno quinquagenoque secundo, Quod Deus est anno virgine natus homo, Tertius et Karolus regni componeret actus, Octimber primam cum daret atque diem, Ac ter centenos octavus tangeret annus, Hic iustus Domini quo petit astra poli. Ter centum fuerant tres et deni quater anni, Quo vitae Francos gurgite lavit ovans.
Abbreviated transcription (Latin):
ed heredes estote suntote. Huic aut̃ testam̃to
meo dolus malus ab est aberitq in quosi qua
litura uel caratratura fuerit inuenta. facta
ẽ me presente dum ame relegitur et emen¬
datur. Actum remis die et consule supra
scripto intercedentib et mediis signatorib
emigius ep̃c testamentum meum relegi sig¬
naui. sub scripsi. et in nomine patris. et filii
⁊̃ usticolus
Eulodius inter fu
occurrit sensib meis ut basilicȩ domnorhm
martyrũ tymothei et apollinaris missorium
argenteum secc librarum ibi deputẽ ut etx eo
sedes futura meoꝵ ossuum componatur.¬
Istr uersus sunt scripti inscrio corporis sc̃i
remigii in linea superiori ꝑ circuitum.
Sulcis remigii ductus amore pio
Oui pͥus ẽ sẽs mundo quã matre ereatus.
Et magnus dictus celitus ore dĩ.
Bsdenos binosq gerens feliciter annos.
Sorte dĩ sumpsit pontificale decus
Secaginta simul bis septẽ manserat annis.
Istius urbis honor p̃sul et orbis amor

Expanded text:
exhaeredes estote, suntote. Huic autem testamento exhaeredes estote, suntote. Huic autem testamento meo dolus malus abest, aberitque. In quo, si qua litura vel charaxatura fuerit inventa, facta est me praesente, dum a me relegitur et emendatur. Actum Remis die et consule supra scripto, intercedentibus et mediis signatoribus. + Remigius episcopus testamentum meum relegi, signavi, subscripsi, et in nomine Patris et Filii eRusticolus Eulodius interfui,occurrit sensibus meis, ut basilicae domnorum martyrum Timothei et Apollinaris missorium argenteum sex librarum ibi deputem, ut ex eo sedes futura meoIsti versus sunt scripti in scrinio corporis sancti Remigii, in linea superiori per circuitum: Dulcis Remigii ductus amore pio, Qui prius est sanctus, mundo quam matre creatus, Et magnus dictus celitus ore Dei. Bis denos binosque gerens feliciter annos, Sorte Dei sumpsit pontificale decus. Sexaginta simul bis septem manserat annis Istius urbis honor presul et orbis amor.
Abbreviated transcription (Latin):
lectorib ofiariis. et uiniorib: quattuor soli
ie derelinquo. Pauperib inmetricula posi¬
es folidus dabitur ad eorum refectionem
Delegeq octo solidos ueccłȩ suessionĩs poro
conime ncranone nominis mei. Catalaunensi
oẽse solidor i canii osomagensi solidos qͥnq
engenu agrũ apuo osfmina molindirio que
ibi ẽ constraura. Catarigensi eccłȩ soł .ii.
nis inferentur. Ursi archidiaconi familiarib
usus obsequiis dono ei domi texnlis casulam
subtilẽ & aliam pleniorẽ. Ouo saga delicata
tappete quod habeo inlecto. et tunicã quã
tempore transitus mei reliquero meliorem.
Heredes mei lupe ep̃e et agricola presbiter
porcos meos inter uos aequaliter diuidetis.
Friaredus quẽ non occideretur quattuor decĩ
solidis comparani. duos concessos habeat duo¬
decim det ad basilice domnoꝵ martyrum
timothei & apollinaris camerã faciendam.
Hec ita do. ita lego. ita testor. cęteri omnes

Expanded text:
lectoribus, hostiariis et iunioribus quattuor solilectoribus, hostiariis et iunioribus quattuor soli derelinquo. Pauperibus in matricula positis solidus dabitur ad eorum refectionem; delegoque octo solidos ecclesiae Suessionum pro commemoratione nominis mei; Catalaunensi ecclesiae solidos sex, Mosomagensi solidos quinque, Vongensi agrum apud officinam molinarum, quae ibi est constituta; Catarigensi ecclesiae solidonis inferentur. Ursi archidiaconi familiaribus usus obsequiis, dono ei domi textilis casulam subtilem, et aliam pleniorem; duo saga delicata, tapete quod habeo in lecto, et tunicam quam tempore transitus mei reliquero meliorem. Haeredes mei, Lupe episcope, et Agricola presbyter, porcos meos inter vos aequaliter dividetis. Friaredus quem ne occideretur, quatuordecim solidis comparavi, duos concessos habeat: duodecim det ad basilicae domnorum martyrum Timothei et Apollinaris cameram faciendam. Haec ita do, ita lego, ita testor. Caetera omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
conuigẽ suã nonnienẽ qui meã uineã facit.
sunnoueisa quã captiuã redemi bonis paren¬
tib natã et eus filium leuberedum mellari¬
ium & mellatenã. uasantã coquũ. cesariã
dagaraseuã et barloroseuã leonis neptem.
et mar coleifum filiũ totononis. hos totos
fili fratris mei lupe epẽ sacerdotali auctori¬
tate liberos defensabis. Tibi aut heredi meȩ
aeccłȩ flauanum. et uoxorẽ suã sparagildem
donc eoꝵ filiolã paruulã flauaraseũ liberã
eẽ constitui. Fedamiã uxxorẽ melani et eoꝵ
paruulã remenses presbiteri et diaconi pos¬
sidebunt. Cispiciolũ colonum liberum eẽ
precipio. Et ad nepotẽ meu aetiũ eiꝰ familiã
ꝑtinere. Ad urumq idest ad aetiũ et agathi¬
merum ꝑ uenire colonicã passiacũ. ꝓ nepti
mee pretextate dono modoroseuã. ꝓfuturo
leudocharium puerũ trado. & futurȩ dari¬
ubeo leudouerã. Lugdunensib subdia conibꝰ

Expanded text:
coniugem suam, Nonnionem, qui meam vineam facit, coniugem suam, Nonnionem, qui meam vineam facit, Sunnoveifam, quam captivam redemi, bonis parentibus natam, et eins filium Leuberedum, Mellaridum et Mellatenam, Vasantem coquum, Cesariam, Dagarasevam et Baudoroseram. Leonis neptem, et Marcoleifum, filium Totnonis: hos totos, fili fratris mei, Lupe episcope, sacerdotali autoritate liberos defensabis. Tibi autem, heredi meae aecclesiae, Flavianum et uxorem suam Sparagildem dono; eorum filiolam parvulam Flavarasevam liberam esse constitui. Fedamiam, uxorem Melani, et eorum parvulam Rentenses presbiteri et diaconi possidebunt. Cispiciolum colonum liberum esse precipio et ad nepotem meum Aetium eius familiam pertinere, ad utrumque, id est ad Aetium et Agathimerum, perrenire colonicam Passiacunt. Pronepti meae Pretextatae dono Modoroscram. Profuturo Leudocharium puerum trado: Profuturae dari iubeo Leudoveram. Lugdunensibus subdiaconibus,