comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qness ex cinere hostes. palatis ꝑ agros nemo obuiꝰ
sut. cũ occidione occidi possne. redeũres agmine¬
eq. incauto aud procul nanib assecuti agnites ex ue¬
runt prede ꝑtem et ut̾ cecidetunt ꝙ̃ suꝑfuit cedi.
trepida multitudo ad naues cõpulsa est. Profec¬
tio quinti fabii trasciminam siluam quartum ro¬
me terrorẽ fecerat. tam latã famã in sannium
ad hostes tulerat intercdusum romanũ ex̾citum
obsideri. cladisq ymaginẽ furculas caudinas me¬
morabant. Eadem temeritate auidam ulterioꝵ
se ꝑgentem ĩ saltus inuios deductam septam ñ
hostium mag̃ armis ꝙͣ locorũ iniquitatib esse.
iam gaudium inuidia quadã miscebat᷑ ꝙ belli ro¬
mani decus ab sannitib fortuna ad etcuscos au̾¬
tisset. Itaq armis uinsq ad optinendum .c. Mã¬
cium consulem concurtũt. protinus in etrutia
ꝑ marsos ac sabinos petitur.si matciꝰ dimicandi

Expanded text:
gressi exciuere hostes. palatis per agros nemo obuius gressi exciuere hostes. palatis per agros nemo obuius fuit, cum occidione occidi possent; redeuntes agmine incauto haud procul nauibus adsecuti agrestes exuerunt praeda, partem etiam occiderunt; quae superfuit caedi trepida multitudo ad naues compulsa est. profectio Q. Fabi trans Ciminiam siluam quantum Romae terrorem fecerat, tam laetam famam in Samnium ad hostes tulerat interclusum Romanum exercitum obsideri; cladisque imaginem Furculas Caudinas memorabant: eadem temeritate auidam ulteriorum semper gentem in saltus inuios deductam, saeptam non hostium magis armis quam locorum iniquitatibus esse. iam gaudium inuidia quadam miscebatur, quod belli Romani decus ab Samnitibus fortuna ad Etruscos auertisset. itaque armis uirisque ad obterendum C. Marcium consulem concurrunt, protinus inde Etruriam per Marsos ac Sabinos petituri, si Marcius dimicandi
Abbreviated transcription (Latin):
ram pugn̾a trãscumimã siluam. ad petusiam pu¬
gnatã quidam auctores sunt metuq magno Ciui¬
tatem fuisse ne int̾clusus ex̾citus tã infesto saltu
cohortis undiq a tustis umbrisq opprimerentut.
S ubicũq pugnatum ẽ tes romana supior fuit.
Itaq a petusia crotone et aretio que ferme ca¬
pita etrurie popłoro ea tẽpestate erant. legati. pa¬
cem fedusq ab tomanis petentes indutias ĩ.xxx.
annos impetrauetũt. Dum ħ in etrunia gerun¬
tur. cõsul alter cũ mãcius tutilius alliffus de san¬
nnitibus incepit. multa alia castella uiciq aut
deleta hostiliter. aut integra in potestate uenere.
Pet idem tempus et classis tomana. a. pͦ. corne¬
lio quem senatus marittime ote prefecorat ĩ cã¬
pania acta. cũ apulsa põpeios esset socii inde na¬
uales ad deplandum agtum nuceriũ profecti.
ptoximis captis uastatis unde redditus tutus
ad naues esset dulcedine ut fit prede longiꝰ pro¬

Expanded text:
ram pugnam trans Ciminiam siluam ad Perusiam puram pugnam trans Ciminiam siluam ad Perusiam pugnatam quidam auctores sunt metuque in magno ciuitatem fuisse ne interclusus exercitus tam infesto saltu coortis undique Tuscis Umbrisque opprimeretur. sed ubicumque pugnatum est, res Romana superior fuit. itaque a Perusia et Cortona et Arretio, quae ferme capita Etruriae populorum ea tempestate erant, legati pacem foedusque ab Romanis petentes indutias in triginta annos impetrauerunt. dum haec in Etruria geruntur, consul alter C. Marcius Rutulus Allifas de Samnitibus ui cepit. multa alia castella uicique aut deleta hostiliter aut integra in potestatem uenere. per idem tempus et classis Romana a P. Cornelio , quem senatus maritimae orae praefecerat, in Campaniam acta cum adpulsa Pompeios esset, socii inde nauales ad depopulandum agrum Nucerinum profecti, proximis raptim uastatis unde reditus tutus ad naues esset, dulcedine, ut fit, praedae longius pro
Abbreviated transcription (Latin):
cibo cõpora quieti dant et quarta fere uigilia sine
tumultu excitati arma capiũt. Dolabre calonib
diuidunt᷑ ad ualum protuendũ fossasꝙ implen¬
das. Intra munimẽta instruunt᷑.acies delecte. co¬
hortes ad portarũ exitus colocantur dato deinde
signo paulo añ lucem ꝙ extinis noctib sopite ma¬
xime qͥetis tẽpus est. Prorupto uallo etup̃ acies¬
et stratos passim inuadit hostes alios ĩmobiles. a¬
lios semisonos in cũbilib suis maximã ꝑtem ad ar¬
ma trepidantes cedes oppressit. Paucis armandi se
datum spatium est. eos ip̃os non signum certum
nõ ducem sequentes fundit romanꝰ. fugatos eques
ysequitur ad castra ad siluas diuersi tendebant sil¬
ue tutius dedere refugiũ. Nam castra in campis
sita. Eodem die capiunt᷑.aurũ argentũq iussũ qr¬
referri ad cõsules. Ceta preda militis fuit. Cesa
aut capta eo die hostium milia ad.xl. Eam tã cla¬

Expanded text:
cibo corpora quieti dant et quarta fere uigilia sine cibo corpora quieti dant et quarta fere uigilia sine tumultu excitati arma capiunt. dolabrae calonibus diuiduntur ad uallum proruendum fossasque implendas. intra munimenta instruitur acies; delectae cohortes ad portarum exitus conlocantur. dato deinde signo paulo ante lucem, quod aestiuis noctibus sopitae maxime quietis tempus est, proruto uallo erupit acies, stratos passim inuadit hostes; alios immobiles, alios semisomnos in cubilibus suis, maximam partem ad arma trepidantes caedes oppressit. paucis armandi se datum spatium est; eos ipsos non signum certum, non ducem sequentes fundit Romanus fugatosque persequitur. ad castra, ad siluas diuersi tendebant. siluae tutius dedere refugium; nam castra in campis sita eodem die capiuntur. aurum argentumque iussum referri ad consulem; cetera praeda militis fuit. caesa aut capta eo die hostium milia ad sexaginta. eam tam cla
Abbreviated transcription (Latin):
Iraq qu̾atus nõ nũꝙͣ antea ex̾citus ad sutum uenit
micandi ꝙͣ primũ ĩ cãpos delata acies deinde ĩstͥc¬
ta primo suo stare loco relicto hostium ad insteuen¬
dum contͣ spacio deui p̾ꝙͣ detractare hostem sensce
abaria eius diei deferri iubent mansuros se sub
atmis et aut c̾te luce prima castra hostium inua¬
suros. Nicdo qui etiã romanus exetcitus. imperio
ducis continet᷑. decima erat fere diei hora cũ ci¬
bum capere comilitones iubet. precepit ut in ar¬
mis sint quacũq dici noctis ut hora signũ dedent
Paucis milites alloquit᷑. sannitiũ bella extollit e¬
leuat etr̾cos nec hostem hosti nec multitudinem
multitudini cõpandam ait esse. p̃terea telũ alid̾
ocłtum sitos in tpr̃e. int̾ea taceri opus esse. his am¬
lugib prodi simulabat hostes qͦ animꝰ militũ mul¬
titudine t̾ritus testitueret᷑ et ꝙ sine munimen to
cõscederant ueliꝰ similiꝰ erat ꝙ simulabat᷑. Curati

Expanded text:
itaque quantus non unquam antea exercitus ad Sutrium uenimicandi quam primum in campos delata acies. deinde instructa primo suo stare loco, relicto hostibus ad instruendum contra spatio: dein, postquam detractare hostem senserecibaria eius diei deferri iuberent: mansuros se sub armis et aut nocte aut certe luce prima castra hostium inuasuros. nihilo quietior Romanus exercitus imperio ducis continetur. decima erat fere diei hora cum cibum capere consul milites iubet; praecipit ut in armis sint quacumque diei noctisue hora signum dederit. paucis milites adloquitur; Samnitium bella extollit, eleuat Etruscos; nec hostem hosti nec multitudinem multitudini comparandam ait; esse praeterea telum aliud occultum; scituros in tempore; interea taceri opus esse. his ambagibus prodi simulabat hostes, quo animus militum multitudine territus restitueretur; et, quod sine munimento consederant, ueri similius erat quod simulabatur. curati
Abbreviated transcription (Latin):
obsidionẽ tolerandã excussuꝵ. ꝓxima nocte ẽẽ
enũtiare cõsuli satis huit qua noctis hora quaꝙ
portã. et ꝙͣ in uiã eg̾ssurꝰ hostis foret. alt̾a quib
ĩuitis desitũ ad sannites erat eadẽ nocte portã
⁊̃ ꝯsulib ꝯpparuert̃. arma tos q cłã nocte ĩ urbẽ
accepũt. ita duplici ꝓditione et p̃sidiũ sanniciͣ
ĩ sessib cͥca uiã siluestrib locis nͨ oppinato opp̾ssũ

Expanded text:
obsidionem tolerandam, excessurum proxima nocte esset, enuntiare consuli satis habuit qua noctis hora quaque porta et quam in uiam egressurus hostis foret; altera, quibus inuitis descitum ad Samnites erat, eadem nocte portam etiam consuli aperuerunt armatosque clam hoste in urbem acceperunt. ita duplici proditione et praesidium Samnitium insessis circa uiam siluestribus locis necopinato oppressum
Abbreviated transcription (Latin):
sannitũq noĩe cõpellarũt. Eodem anno
cum teliꝗs etrusorꝵ ad Pusiam que ⁊ ip̃a
indutiar fidem ruꝑat. Fabius ꝯsul nͨ dubu
nec difficili uictoria dimicat. Ip̃m oppidũ¬
nã ad menia uictor accessit. cepisset. in le¬
gati dedentes urbẽ exissent. Presidio pe¬
est inuectus. Qn etiã de uictoꝵ sannitiu
ingenti ꝯsensu ꝯsulẽ alt̾m p̃torẽ declarau.¬

Expanded text:
eodem anno cum reliquiis Etruscorum ad Perusiam, quae et ipsa indutiarum fidem ruperat, Fabius consul nec dubia nec difficili uictoria dimicat. ipsum oppidum—nam ad moenia uictor accessit—cepisset, ni legati dedentes urbem exissent. praesidio Peest inuectus; quin etiam deuictorum Samnitium ingenti consensu consulem alterum, alterum pra
Abbreviated transcription (Latin):
quos plubiꝰ cõsul cũ dimicaturus eẽt. p ad loq̃ndoᷤᷤ
milites intꝰ cõtõem aduocaiͣ ussit. Cet̾um sicut
ingẽti alacritate ad p̃toriũ cõcursũ ẽ. Ita p̃cla¬
more poscentiũ pugn̾ã.nulla adortato ĩ ꝑatõis
audita ẽ. Suus cuiq auis memo̾ ignominie a¬
dortator aderat. Uadũt gͥ ĩ p̃liũ urgẽtes signi¬
feros ⁊ ne mora ĩ cu̾su pił emittẽdis uĩcladus

Expanded text:
quos Publilius consul cum dimicaturus esset, prius adloquendos quos Publilius consul cum dimicaturus esset, prius adloquendos milites ratus contionem advocari iussit. ceterum sicut ingenti alacritate ad praetorium concursum est, ita prae clamore poscentium pugnam nulla adhortatio imperatoris audita est: suus cuique animus memor ignominiae adhortator aderat. vadunt igitur in proelium urgentes signiferos, et ne mora in concursu pilis emittendis s
Abbreviated transcription (Latin):
Timor uĩ motus utͦsꝙ usq ad luce̾ ꝗetos tenu
bat ĩ bellis multitudo. tñ flagellaui sustinue¬
runt. fraus dem̃ tem ĩcdinauit ꝙ uocẽ audiri
p̃coĩs passi .s̃. incolum̃ hĩtuꝵ qui arma potuisset
ea spes remisit a c̾tamine aĩos ⁊ passim arma
iactaiͣ cepta ꝑtinatõr ꝑs arma ꝑ adue̾sam põtã
etup̃. tutiorꝙ eis audatia fuit ꝙͣ ĩcautus ad c¬
deos fidẽq ĩnocãtes sannites cõcremauert᷑. Cõ¬
sules int̾ se ꝓtiti ꝓuĩcias papiti ĩ apuliã ad lu¬
cretiã ꝓg̃. uͥ eꝗtes romaĩ obsides ad caudiũ dati
nas legiões. Distendit ea res sãnitiu aĩos ꝙ nͦ
ad lucenã ire ne ab ẽgo instaret hostis. ñ man̾e¬
lucene nͨ lucena int̾im admictet᷑ satiꝰ audebant.
Optimũ iussũ ẽ c̃mitt̾e rẽ fortune ⁊ tͣnsigere
cũ publio ctar̃. Itaꝙ ĩ aciẽ copiãs eduaũt. Adusꝰ

Expanded text:
timor inde mutuus utrosque usque ad lucem quietos tenuitimor inde mutuus utrosque usque ad lucem quietos tenuibat imbellis multitudo—tamen Fregellani sustinuerunt; fraus deinde rem inclinauit, quod uocem audiri praeconis passi sunt incolumem abiturum qui arma posuisset. ea spes remisit a certamine animos et passim arma iactari coepta. pertinacior pars armata per auersam portam erupit tutiorque eis audacia fuit quam incautus ad cs concremaverunt. consules inter se partiti provincias, Papirius in Apuliam ad Luceriam pergit, ubi equites Romani obsides ad Caudium dati nas legiones. distendit ea res Samnitium animos, quod nec ad Luceriam ire, ne ab tergo instaret hostis, nec manere, ne Luceria interim amitteretur, satis audebant. optimum visum est committere rem fortunae et transigere cum Publilio certamen; itaque in aciem copias educunt. adversus
Abbreviated transcription (Latin):
et publica sua c̾te lib̾ata fide abcaudio ĩ castr
romana inuiolati redierũt.sannitib ꝓ supẽba
pace ĩfestissimũ cẽnentib renatͫ bellũ. oĩa q̃qr
deinde uenerũt.ñ ĩ aĩs solũ sed ꝓpe ĩ ocłis ẽe
⁊ sero ac ne qͥcꝙͣ laudare senis pontii utͣq con¬
scilia int̾ que eẽ media lapsos uictone pꝰsessi¬
oñe pace inc̾ta mutasse ⁊ bñficii et maleficii
occasione amissa.pug̾turos cũ eis qͦs potuent
ĩ ꝑpetuũ .ł. inimicos tollẽ .ł. amicos face̾. a deo¬
q̃ nullo dũ c̾tamine ĩclinatis uitib pꝰt caudinã
pacẽ cũ mutauant. Ut clariore̾ int̾ romanos d̾¬
ditio p̾umiũ ꝙͣ pontiũ ĩ cruenta uictoi̾a in ter
sannites simul rebellasse ⁊ uicisse credei̾t roma¬
nũ. Int̾ ħ sat̾tani ad sanites defecer̃t ⁊ fregel¬
le colonia nͨ oppinato aduẽtu sanitiũ fuisse et
satͥcanos cumus satis cõstat nocte occupata t̃.

Expanded text:
et publica, sua certe liberata fide ab Caudio in castra et publica, sua certe liberata fide ab Caudio in castra Romana inuiolati redierunt. Samnitibus pro superba pace infestissimum cernentibus renatum bellum omnia quae deinde euenerunt non in animis solum sed prope in oculis esse; et sero ac nequiquam laudare senis Ponti utraque consilia, inter quae se medio lapsos uictoriae possessionem pace incerta mutasse; et beneficii et maleficii occasione amissa pugnaturos cum eis quos potuerint in perpetuum uel inimicos tollere uel amicos facere. adeoque nullodum certamine inclinatis uiribus post Caudinam pacem animi mutauerant, ut clariorem inter Romanos deditio Postumium quam Pontium incruet Romanum. inter haec Satricani ad Samnites defecerunt, et Fregellae colonia necopinato aduentu Samnitium—fuisse et Satricanos cum iis satis constat—nocte occupata est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuatas.pace̾ sibi heãt legioes captas. uictori
is dignũ erat ut quid̾ tu ꝗdem petisti ꝓ pac¬
tionẽ heãs tot ciues ĩcolumes. ego pace ꝙͣ ho¬
sti tibi remictendo pactꝰ sum nõ hẽam. hoc tu
A. corneli. hoc uos feciale̾s iunis gentib dici¬
tis. ego uͦ ⁊ stos quos decli simłatis. nec accipi¬
o nec dedi arbittor nͨ morior qͦ minꝰ ĩ ciuitate
ob lucta sponsione comissa iratis oĩb diis qͦꝵ
eludit᷑ num̃ redeãt. gerite.bellũ. qnͣ. sp̃. pꝰumiꝰ
mͦ legũ fecialẽ genu ꝑculit. Ita credei̾t dii san
nite̾ pꝰumiũ nõ ciue̾ romanũ uiolatũ. eo uob̾.
iustũ ĩ nos fcũm eẽ bellũ. ħ ludib̾a legionum
nõ pudere ĩ luce̾ ꝓfẽre ⁊ ius pueris. dignas
ambaies senes ac consulares filende fidei exꝗ
re lictor de me uĩcula tomaĩs moratꝰ sit. nemo
quo minꝰ uͥ iussũ fui̾t hẽant ⁊ illi ꝗdẽ forsitan

Expanded text:
seruatas? pacem sibi habeat, legiones captas uictori seruatas? pacem sibi habeat, legiones captas uictori is dignum erat. ut quidem tu quod petisti per pactionem habeas, tot ciues incolumes, ego pacem quam hos tibi remittendo pactus sum non habeam, hoc tu, A. Corneli , hoc uos, fetiales, iuris gentibus dicitis? ego uero istos quos dedi simulatis nec accipio nec dedi arbitror, nec moror quo minus in ciuitatem †oblactam† sponsione commissa iratis omnibus dis, quorum eluditur numen, redeant. gerite bellum, quando Sp. Postumius modo legatum fetialem genu perculit. ita di credent Samnitem ciuem Postumium, non ciuem Romiustum in nos factum esse bellum. haec ludibria religionum non pudere in lucem proferre et uix pueris dignas ambages senes ac consulares fallendae fidei exquirere. i, lictor, deme uincla Romanis; moratus sit nemo quo minus ubi uisum fuerit abeant.' et illi quidem, forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ꝗd ego te appello qͥ tecũ captũ uictoi̾ cũ qua¬
potes potes fide restituis ppłm romanũ appel¬
lo que si sponsionis ad furclãs caudinas fecte
penitet restituet legioẽs ĩtͣ saltũ qͦ septe fue¬
tunt. nemo quẽꝙͣ decepit oĩa ꝓ infecto sint.
recipiant arma q̃ ꝑpatõem tradiderũt redeãt
ĩ castra sua qͥcꝗd post die huẽrĩt ꝙͣ ĩ coloquiũ
ẽ uentũ heãnt. Tũ bellũ ⁊ fortia cõstilia pla¬
ceant. Tũc sponsio ⁊ pax repudiet᷑ a fortuna
his locis añ patis m̃tionẽ hũimꝰ. geramꝰ bellil
cusem̾ nũꝙͣ ne cã deficiet. cur uicti pacto nõ
stetis obsides porsenne dedistis. furto eos sub¬
duxistis. auto cĩuitatẽ a galł redemistis. int
accipiendũ aurũ cosi sũt. pace̾ nob̾cũ pepigistis.
ut legioẽs uob̾ captas restitue̾mꝰ. ẽã pace̾ irritã
fecistis et semꝑ aliqua fraudi speciẽ uiris ĩ põ

Expanded text:
sed quid ego te appello, qui te captum uictori cum quased quid ego te appello, qui te captum uictori cum qua potes fide restituis? populum Romanum appello; quem si sponsionis ad Furculas Caudinas factae paenitet, restituat legiones intra saltum quo saeptae fuerunt. nemo quemquam deceperit; omnia pro infecto sint; recipiant arma quae per pactionem tradiderunt; redeant in castra sua; quidquid pridie habuerunt quam in conloquium est uentum habeant; tum bellum et fortia consilia placeant, tum sponsio et pax repudietur. ea fortuna, iis locis quae ante pacis mentionem habuimus geramus bellum; cusemus. nunquamne causa defiet cur uicti pacto non stetis? obsides Porsinnae dedistis; furto eos subduxistis. auro ciuitatem a Gallis redemistis; inter accipiendum aurum caesi sunt. pacem nobiscum pepigistis ut legiones uobis captas restitueremus; eam pacem inritam facitis. et semper aliquam fraudi speciem iuris imponit
Abbreviated transcription (Latin):
ductͦq ad caudiũ ex̾titꝰ p̃gressi feciales uͥ ad por¬
tam uenere. uestẽ detrahi pacis sponsorib iubẽt.
manꝰ post tͥgũ ui̾ciri cũ apparitor uerecũdia maie¬
statis postumi laxe uĩciret.qͥn tu inꝗd adduces
nal uentũ pontũ ẽ. acõneliꝰ.a ruina feciał. ita
u̾ba fecit. Qñq hisce hoĩes ĩ iussu .ppͥ. romani
quent fedus ictur spoponderũt atq ob eã rem
noxa nocuerũt ob eã rẽ quo ppłs romanꝰ scełe
ĩpio sit solutꝰ. hosce hoĩes uobis dedo. ħ dicenti
feciali. Pumiꝰ genu fem̾ ꝙ̃ta maxĩe pot̾at in
ꝑtulit et clara uoce ait. se sannitẽ ciũe roma¬
noro esse illũ legatũ fecialẽ a se ꝯͣ ius gentiũ
uiolatũ. eo iꝰtiꝰ bellũ gesturos. Tũ pontiꝰ. Nec¬
ego istã deditoem accipiã ĩ quid.nec sanites
aut oĩa irita facis aut pacto stas sanniti ppło̾
oẽs quos ĩ pot᷑ate huĩt. haut ꝓ his pax̃ hẽt᷑.

Expanded text:
ductusque ad Caudium exercitus. praegressi fetiales ubi ad porductusque ad Caudium exercitus. praegressi fetiales ubi ad portam uenere, uestem detrahi pacis sponsoribus iubent, manus post tergum uinciri. cum apparitor uerecundia maiestatis Postumi laxe uinciret, 'quin tu' inquit 'adduces nal uentum Ponti est, A. Cornelius Aruina fetialis ita uerba fecit. 'quandoque hisce homines iniussu populi Romani Qunoxam nocuerunt, ob eam rem quo populus Romanus scelere impio sit solutus hosce homines uobis dedo.' haec dicenti fetiali Postumius genu femur quanta maxime poterat ui perculit et clara uoce ait se Samnitem ciuem esse, illum legatum fetialem a se contra ius gentium uiolatum; eo iustius belluditionem accipiam' inquit, 'nec Samnites aut omnia inrita facis aut pacto stas? Samniti populo omnes quos in potestate habuit aut pro iis pax debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rum in ħ iras acuant. Ꝙ ad tribunos attinet
consulte utrũ p̃sens deditior eoꝵ fiei̾ possit an
ĩ diẽ differat᷑ nõ ĩt̾im uetuti ⁊ uosq cet̾i uilia
et ħ capita luende sponsioĩs feramꝰ et nr̃o suppli¬
cio libemus romana arma. Mouit cõscͥptos pa¬
tres tũ causa tũ auctor. nec cet̾os solũ si tͥbunoᷤᷤ
⁊̃ plobei ut se ĩ senatus dicent fore potãte. Ma¬
gistratu in se ex tẽplo abdicauerũt. ⁊ditiq feci¬
alib cũ cet̾is claudiũ ducendis ħ senatꝰ cõsulto
fc̃o lux quedã affuisse ciuitati uisa ẽ. Pꝰumiꝰ ĩ ore
erat. eũ laudib ad celũ ferebãt deuocioni decii
cõsulis aliis claris facinorib eq̾bãt em̾sisse ciui¬
tatẽ. ex ob noxia pace illiꝰ cõscilio et oꝑa ip̃m se
turũ ut cõg̾di. armatis cũ sannite liceat ĩ ciui¬
tate ira odioq ardente dilectũ ꝓpe oĩum uolũ¬
tarioꝵ fuit rescͥpte ex eodẽ milite noue legioẽs

Expanded text:
m, in haec iras acuant. quod ad tribunos attinet, consulite utrum praesens deditio eorum fieri possit an in diem differatur; nos interim, T. Ueturi uosque ceteri, uilia haec capita, luendae sponsionis feramus et nostro supplicio liberemus Romana arma.' mouit patres conscriptos cum causa tum auctor, nec ceteros solum sed tribunos etiam plebei, ut se in senatus dicerent fore potestate. magistratu inde se extemplo abdicauerunt traditique fetialibus cum ceteris Caudium ducendi. hoc senatus consulto facto lux quaedam adfulsisse ciuitati uisa est. Postumius in ore erat; eum laudibus ad caelum ferebant, deuotioni P. Deci consulis, aliis claris facinoribus aequabant: emersisse ciuitatem ex obnoxia pace illius consilio et opera; ipsumturum, ut congredi armatis cum Samnite liceat? in ciuitate ira odioque ardente dilectus prope omnium uoluntariorum fuit. rescriptae ex eodem milite nouae legiones
Abbreviated transcription (Latin):
nib gͣues ne dũ uictorib ⁊ feda supplicia ⁊ intͤ
uinũ et epulas cedes amicor ⁊ uanitatẽ em̃tien¬
de stirpis. Quid sintini amor ĩ dies fieret acͥor
tores referro. nulla ne hec dap̾na ĩꝑatoris u̾tu¬
tib ducimꝰ. Id uõ ꝑiclum erat ꝙ leuissimi ex gͦ¬
cis qͥ parthoꝵ qͦ ꝯtra nom̃ romanũ głie fauent
dictare solent. Ne Maiestatẽ nõis Alexandii quẽ
ne fanie quidẽ illis notũ arbitror fuisse sustinere
fracta macedonũ armis cernẽte cũ maxiẽ ꝓpe
fumates thebaꝵ ruinas ecõtionari lib̾e ausi sũt
hoĩes. id ꝙ monum̃tis oratõnũ patet. adu̾sus cũ
ue̾io ex tot ꝓcetib romaĩs uocẽ lib̾am missurus
fui̾t. Qũa talib mag̾tudo hoĩs cõcipiat᷑ aĩo unꝰ
tñ ea magtudo hoĩs erit. Collecta paulo plus.x
nullo bello mutił tm̃ p̃liis uictꝰ sit. Alexãdro nul¬
lius pugne nõ scd̾a fortuna fu̾i̾t. Non ĩtelligũt

Expanded text:
nibus graues nedum uictoribus, et foeda supplicia et inter nibus graues nedum uictoribus, et foeda supplicia et inter uinum et epulas caedes amicorum et uanitatem ementiendae stirpis. quid si uini amor in dies fieret acrior? tores refero—nullane haec damna imperatoriis uirtutibus ducimus? id uero periculum erat, quod leuissimi ex Graecis qui Parthorum quoque contra nomen Romanum gloriae fauent dictitare solent, ne maiestatem nominis Alexandri, quem ne fama quidem illis notum arbitror fuisse, sustinerefracta Macedonum armis, cernente tum maxime prope fumantes Thebarum ruinas, contionari libere ausi sunt homines, id quod ex monumentis orationum patet, aduersus eum nemo ex tot proceribus Romanis uocem liberam missurus fuerit. quantalibet magnitudo hominis concipiatur animo; unius tamen ea magnitudo hominis erit collecta paulo plus decem nullo bello multis tamen proeliis uictus sit, Alexandro nullius pugnae non secunda fortuna fuerit, non intellegunt
Abbreviated transcription (Latin):
ex regib ꝯstate dixit. unꝰ uerã spẽm tomaĩ sena¬
ex his quos noĩaui castris locũ capet. comeatus ex¬
rediret ab insidiis p̃cauẽt tẽpꝰ pugne deligẽt
alẽ instruet. sub sidiis fitmaret.ne cũ datio rẽ
est dixisset quẽ mulierũ ac spadonũ trahentem
int̃ purpunã atq autũ oñatũ fortune sue appa¬
ratib sue p̃dam ueriꝰ ꝙͣ hostẽ nichil aliud ꝙͣ bñ au
incessit uisus illi hĩtus eẽt saltus apuliẽ ac mon¬
tes lucanos cernẽti ⁊ uestigia recentia domestice
cladis. u̾ auũdu eiꝰ nuꝑ epiri tex alexander ab¬
suptus erat ⁊ loquimͦ de alexandro nõ dũ merso
secłis teb quaꝵ nemo ĩtolerantior fuit. Qͥ si ex
abitu noue fortune nouiq ut ita dicã ingenii ꝙ
degenerãtẽ que ia ĩ ꝑsar mores ab dixisset.Refẽ¬
re ĩ tanto rege piget suꝑbã mutatõe uestis et
desideras huĩ iacente̾ adulatoẽs q̃ uictis macedo¬

Expanded text:
ex regibus constare dixit unus ueram speciem Romani senaex regibus constare dixit unus ueram speciem Romani senalibet unus ex his quos nominaui castris locum caperet, commeatus expediret, ab insidiis praecaueret, tempus pugnae deligeret, aciem instrueret, subsidiis firmaret. non cum Dareo rem esse dixisset, quem mulierum ac spadonum agmen trahentem inter purpuram atque aurum oneratum fortunae apparatibus suae, praedam uerius quam hostem, nihil aliud quam bene ausincessit, uisus illi habitus esset, saltus Apuliae ac montes Lucanos cernenti et uestigia recentia domesticae cladis, ubi auunculus eius nuper, Epiri rex Alexander, absumptus erat. et loquimur de Alexandro nondum merso secundis rebus, quarum nemo intolerantior fuit. qui si ex abitu nouae fortunae nouique, ut ita dicam, ingenii quod degenerantemque iam in Persarum mores adduxisset. referre in tanto rege piget superbam mutationem uestis et desideratas humi iacentium adulationes, etiam uictis Macedo
Abbreviated transcription (Latin):
a sulpiciũ. T. manliũ torq̃tũ quĩtũ .p̃. philonem
.I. papiriũ c̾sorem.Q. fabiũ maximũ duos decios
.l. uolumiũ. Mꝰ. curriũ deinceps ĩ gẽtes secũt᷑ uin.
si puni cũ romano p̃uertisset bellũ seuior ꝙ ĩ utali¬
am ira iẽtisset. hoꝵ ĩ quolib cũ ĩdoles eadẽq ĩ ale¬
xandro erat animi ĩgenuq. tũ disciplina militãĩ
ita dem̃ exactões regũ innii ualłiqr. ita deĩceps
fabii quĩti. cõnelii. ita funiꝰ camillus quẽ iuuenes
.ii. qͥb cũ alexãdro dimicandũ etat senẽ uiderãt
militana oĩa opa pugnãdo obeunti alexandro.¬
Nã ea qͦ aut miñ clarũ eũ faciũt iessisse uidel
ĩ atie oblatꝰ pa̾ m̃aliꝰ torq̃tꝰ aut ual᷑ coruuꝰ insi¬
gnes aut milites ꝙͣ duors cessissent: decii deuotis
corponb ĩ hostẽ tuentes cessissẽt: papiniꝰ cotuuis
cursor illo corpoĩs robore illo aĩo uictꝰ eẽt ꝯstilio
iuueĩs umꝰ ne singlõs noĩe. senatꝰ ille quẽ qui

Expanded text:
. Sulpicium , T. Manlium Torquatum , Q. Publilium Philonem , L. Papirium Cursorem , Q. Fabium Maximum , duos Decios, L. Uolumnium , M'. Curium ? deinceps ingentes sequuntur uiri, si Punicum Romano praeuertisset bellum seniorque in Italiam traiecisset. horum in quolibet cum indoles eadem quae in Alexandro erat animi ingeniique, tum disciplina militaris, ita deinde exactores regum Iunii Ualeriique, ita deinceps Fabii, Quinctii, Cornelii, ita Furius Camillus, quem iuuenes ii quibus cum Alexandro dimicandum erat senem uiderant. militaris opera pugnando obeunti Alexandro—nam ea quoque haud minus clarum eum faciunt—cessisset uidelicet in acie oblatus par Manlius Torquatus aut Ualerius Coruus, insignes ante milites quam duces, cessissent Decii, deuotis corporibus in hostem ruentes, cessisset Papirius Cursor illo corporis robore, illo animi. uictus esset consiliis iuuenis unius, ne singulos nominem, senatus ille, quem qui
Abbreviated transcription (Latin):
diu suentiũ fuissi nec cõs ant ꝓfedere tã turbi aut contͣ
fedus tã necessariu hic c̾e possent: tũ .L. lentulus qui
tũ pͥnceps legatoꝵ uͥtute atq ronorib erat. Pattẽ meñ
ĩꝯuid ꝯsules sepe andini memorantẽ se ĩ capitolio unͣ
nõ fuisse auctorẽ senatui redim̃do auro agallie ciui¬
tatis qñ nec forsa ualloq ab igͣnissimo ad oꝑa ac x¬
ex capitolio armatis ĩ hoste licuit qͦ sepe mͦ obsessi
nõ obsidẽtes erũpeĩt. ita nob̾ eqͦ aut iniquo loco di¬
mucandi tãtu mͦ cũ hoste copia eẽt nõ mͥ paterni
animi indoles ĩ ꝯscilio dando de eẽt. Eqͥdẽ mortẽ ꝓ
pat̾a p̃clatum eẽ fateor ⁊ me uł deuou̾e ꝓpͦ romano

Expanded text:
entium fuisset nec consules aut pro foedere tam turpi aut contra foedus tam necessarium hiscere possent, L. Lentulus , qui tum princeps legatorum uirtute atque honoribus erat, 'patrem meum' inquit, 'consules, saepe audiui memorantem se in Capitolio unum non fuisse auctorem senatui redimendae auro a Gallis ciuitatis, quando nec fossa ualloque ab ignauissimo ad opera ac ex Capitolio armatis in hostem licuit, quo saepe modo obsessi in obsidentes eruperunt, ita nobis aequo aut iniquo loco dimicandi tantummodo cum hoste copia esset, non mihi paterni animi indoles in consilio dando deesset. equidem mortem pro patria praeclaram esse fateor et me uel deuouere pro po
Abbreviated transcription (Latin):
simã atq oppullententissimũ armis uiris q
Ibiꝙ haud tantũ iratũ erat ut spe p̃de milites
accensi oppido potiunt᷑. Minꝰ itaꝙ seuitũ ĩ hostẽ
qr oĩs militi uessa. et pꝰꝙͣ ỹpotentem armis¬

Expanded text:
simum atque opulentissimum armis uirisque. simum atque opulentissimum armis uirisque. ibi, quia haud tantum irarum erat, spe praedae milites accensi oppido potiuntur. minus itaque saeuitum in hostes eque omnis militi
Abbreviated transcription (Latin):
auidũ ferme genꝰ ẽ. onãtos sopiũt atq ita
ĩ plaustra uĩctos conitiũt ac rom̃a depõtãt.
Nec pͥus sensere ꝙ plaust̾s ĩ foro relictis ple
quot ãnis ornati cũ cintu atꝗ hac que nẽ solley¬
nis est licẽtia ꝑ urbẽ uagarent᷑. restiui tũꝙ in
ede uescendi. iͣhis ꝗ sacͥs p̃cinerẽt ħ int̃ duor
ingentiũ belloꝵ curã ierebãt ꝯsules int̾ st ꝓũ¬
cias ꝑtiti iunio samtes.emilio norũ bellũ etiu¬
na sorte obueĩt. In sannio cluuiani p̃sidiũ to¬
manũ. qr nequiuerat ui capi obsessi fame in de¬
ditõem acceꝑant sãnites. u̾bctib ꝙ fedũ ĩ modũ
lac̾atos occiderãt deditos huic infensus cnede¬
litati uniꝰ nichil antiquiꝰᷤ oppugtõe diuiana rac
quo die anggssus ẽ menia ui cepit atq om̃es
pubes int̾fecit. Inde uictor ox̾citꝰ bouianũ duc¬
tus capud hoc erat pentroꝵ sannitiũ lõge ditis¬

Expanded text:
avidum ferme id genus est, oneratos sopiunt atque ita avidum ferme id genus est, oneratos sopiunt atque ita in plaustra somno uinctos coniciunt ac Romam deportant; nec prius sensere quam plaustris in foro relictis plenquotannis ornati cum cantu atque hac quae nunc sollemnis est licentia per urbem uagarentur, restitutumque in aede uescendi ius iis qui sacris praecinerent. haec inter duorum ingentium bellorum curam gerebantur. consules inter se prouincias partiti: Iunio Samnites, Aemilio nouum bellum Etruria sorte obuenit. in Samnio Cluuiarum praesidium Romanum, quia nequiuerat ui capi, obsessum fame in deditionem acceperant Samnites uerberibusque foedum in modum laceratos occiderant deditos. huic infensus crudelitati Iunius, nihil antiquius oppugnatione Cluuiana ratus, quo die adgressus est moenia, ui cepit atque omnes puberes interfecit. inde uictor exercitus Bouianum ductus; caput hoc erat Pentrorum Samnitium, longe ditis
Abbreviated transcription (Latin):
suffragio ppłi telictis sociis dictatoꝵ ⁊ ꝯsulum
fe̾me fuetant bñficia tale̾ eã rogatõe tͥbiũ
plebci .l. atiliꝰ.c̾. matiꝰ. Alt̾m ut duũ iuiros
nauales classis or nãdeꝙ reficiende cã idem
ppł iubẽt. lator huiꝰ pleb stũti fuit. mͥ. detimꝰ
tribunꝰ pleb̾. eiꝰdẽ anni rẽ dictũ paruã p̃t̾ire
mad religionẽ iusa eẽt ꝑtin̾e.tibicnes quia
ꝑhibiti a ꝓxĩs censorb etãt ĩ ede ioius nesti¬
ꝙ t̃ditũ antiꝗtꝰ erat. egͤ passi tibut uno ag¬
mine abietũt. Adeo ut nemo ĩ urbe eẽt qui
sacrificiis p̃cinẽt. Eiꝰ tei religio tenuit sena¬
tum. legatosꝙ tibur miẜũt ut darẽt oꝑami
ut bii hoĩes romaĩs restitue̾nt᷑ tibu̾tini benigͦ
polliciti pͥmũ accitos eos ĩ curiã hõtati sũt.
ꝯstilio aut ab oriente ab ingeiis hõiu eos
agg̾diunt᷑. Die festo alii alios ꝑ specie cele¬
brandaꝵ cantu epulaꝵ ĩuitãt ⁊ uino cuiꝰ

Expanded text:
sulum ferme fuerant beneficia—tulere eam rogationem tribuni plebei L. Atilius C. Marcius —: alterum, ut duumuiros nauales classis ornandae reficiendaeque causa idem populus iuberet; lator huius plebi sciti fuit M. Decius tribunus plebis. eiusdem anni rem dictu paruam praeterirem, ni ad religionem uisa esset pertinere. tibicines, quia prohibiti a proximis censoribus erant in aede Ioquod traditum antiquitus erat, aegre passi Tibur uno agmine abierunt, adeo ut nemo in urbe esset qui sacrificiis praecineret. eius rei religio tenuit senatum, legatosque Tibur miserunt darent operam, ut ii homines Romanis restituerentur. tiburtini benigne polliciti primum accitos eos in curiam hortati sunt uconsilio haud abhorrente ab ingeniis hominum eos adgrediuntur. die festo alii alios per speciem celebrandarum cantu epularum invitant et vino, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hostes suꝑbe ĩ crepabant. Cũ mis abili ꝯfessicẽ
ac tribuni cõueĩunt. militesq ad p̃toriũ u̾si ope
quã uix dii ĩ mortales fe̾re pot̾ant. ab oucib ex¬
poscunt querẽtes mag̃ quã cõsultantes nox op¬
p̃ssit. eũ ꝓ ĩgenio quisq fremetẽt aliꝰ ꝑ obices

Expanded text:
 hostes superbe increpabant, cum miserabili confessione ac tribuni conueniunt militesque ad praetorium uersi opem, quam uix di immortales ferre poterant, ab ducibus exposcunt. querentes magis quam consultantes nox oppressit, cum pro ingenio quisque fremerent, alius 'per obices
Abbreviated transcription (Latin):
ea milites. letariq obiuã itũ ire sue eẽ ac fatei̾ oĩa
pacienda potiꝰ ꝙͣ ꝓdẽtur saluos tot pͥncipũ romane
iuuuẽtutis dimissa cõtione ꝯstiliũ hĩtũ oĩb ne copi¬
is luceriã p̃merẽt an alto ex̾citu ⁊ duce apulii c̾ca
ꝙͦ qͥ obsessor lucenie restiterat. breui ad spẽ euentus
tespondit. Na ĩsersis oĩb uiis ꝑ quos comeatͦ ex
sannio sub uehebant᷑ fame domiti sãnites ꝗ luceĩe
ĩ p̃sidio erãt legatos miẜe ad ꝯsũlẽ romanũ ut re¬
ceptis eꝗtib qͥ cã belli eẽnt ab sisteret obsidione his
papinꝰ ita respondit debuisse eos pontiũ he̾tiui filiũ
quo actote romanos sub iugũ misissẽt ꝯsules. qͥd uic
arma sartinas iumenta multitudinẽ oẽm ĩ belleã
intra menia relinq̃rẽt militẽ sccũ singłis uestim̃tis
sub iugũ missuꝵ ulcistente̾ illã nõ nouã inferentẽ

Expanded text:
ea milites laetarique obuiam itum irae suae esse ac fateri omnia ea milites laetarique obuiam itum irae suae esse ac fateri omnia patienda potius quam proderetur salus tot principum Romanae iuuentutis. dimissa contione consilium habitum omnibusne copiis Luceriam premerent an altero exercitu et duce Apuli circa,Papirio quoque, qui obsessor Luceriae restiterat, breui ad spem euentus respondit; nam insessis omnibus uiis per quas commeatus ex Samnio subuehebantur, fame domiti Samnites qui Luceriae in praesidio erant legatos misere ad consulem Romanum, ut receptis equitibus qui causa belli essent absisteret obsidione. iis Papirius ita respondit debuisse eos Pontium Herenni filium, quo auctore Romanos sub iugum misissent, consulere quid arma, sarcinas, iumenta, multitudinem omnem imbellem intra moenia relinquerent; militem se cum singulis uestimentis sub iugum missurum, ulciscentem inlatam, non nouam inferentem
Abbreviated transcription (Latin):
hostib ut ne uallũ qͥdẽ defendãt. Ipĩ int̾ se ꝑtitis
copiis succedũt hostiũ munim̃tis. Et simul hoĩu¬
undiq adorti cũ pars fossas explerẽt pars uelerẽt
uallũ atq ĩ fossas ꝓruerent. nͨ uͥtus mͦ insita sed
ira ⁊̃ exnlceratos igͦminia stimularet aĩos castra
nͨ uallũ nͨ fosse arcerẽt memorãtes cecłt. pariter
resistẽtes fusosꝙ mermes atqr armatos. ẜuos. libe¬
ros. pubes imyubes.hoĩes. ium̃taq. nͨ ullũ suꝑ¬
fuisset aĩal ĩ cõsules receptui signũ dedissẽt auidos¬
ꝙ cedis milites ea castͥs hostiũ imꝑio acminis ex¬
pullissẽt. Itaq ap̃ infẽsos ob int̾pellatã dulcedinẽ
ire cõfestim oratõ hĩta ẽ. ut doceret᷑ miles. Mĩme
cuiꝙͣ militũ cõs. odio ĩ hostes cessisse. aut cessuros.
Qͥn duces sic̃ belli ita insatiabłs supplicũ futuros
eẽ. ĩ respectus equitũ sexcentoꝵ qͥ lucei̾e obsides te¬

Expanded text:
hostibus ut ne uallum quidem defendant. ipsi inter se partitis hostibus ut ne uallum quidem defendant. ipsi inter se partitis copiis succedunt hostium munimentis et simul undique adorti, cum pars fossas explerent, pars uellerent uallum atque in fossas proruerent, nec uirtus modo insita sed ira etiam exulceratos ignominia stimularet animos, castra nec uallum nec fossae arcerent, memorantes caedunt pariter resistentes fusosque, inermes atque armatos, seruos liberos, puberes impubes, homines iumentaque; nec ullum superfuisset animal, ni consules receptui signum dedissent auidosque caedis milites e castris hostium imperio ac minis expulissent. itaque apud infensos ob interpellatam dulcedinem irae confestim oratio habita est, ut doceretur miles minime cuiquam militum consules odio in hostes cessisse aut cessuros; quin duces sicut belli ita insatiabilis supplicii futuros fuisse, ni respectus equitum sescentorum qui Luceriae obsides te
Abbreviated transcription (Latin):
diuuiã humanaq que assolent esse acie dimicã¬
dũ ẽ ꝯsulib. tarentini legati occursare respõsũ
est congregie auctorib diis aut uidetis ad rẽ
getendã ꝓficissim᷑. Signa iñ fẽte iussit ꝯ copi¬
as eduxit uanissima increpãs gentẽ. q̃ sua ꝵ
ĩpotens teꝵ. p̃ domesticis seditionib discõdiis¬
q aliiq modũ pacis ac belli facẽ equũ cẽseret.
Sannites ex ꝑte alta cũ omẽm curã belli remisissẽt.
qr aut pace uere cupiebãt aut expediebãt si mulae
ut tarẽtinos sibi cõciliarẽt. Cũ instructos repẽte
ad pugña romanos cõspexissẽt uociferai se ĩ aucto¬
ritate tarentinoꝵ mane̾ nͨ descende̾ ĩ atiẽ. nͨ extra
uallũ arma fẽre deceptos potiꝰ ꝙcũq casu fuerat
passuros ꝙͣ ut sp̃uisse pacis auctores tarẽtinos uid¬
antur.acciꝑent se om cõsules adcũt ⁊ eã p̃cari m̃te̾

Expanded text:
diuina humanaque, quae adsolent cum acie dimicandiuina humanaque, quae adsolent cum acie dimicandum est, consulibus Tarentini legati occursare responsum est egregie; auctoribus dis, ut uidetis, ad rem gerendam proficiscimur'. signa inde ferre iussit et copias eduxit uanissimam increpans gentem, quae, suarum impotens rerum prae domesticis seditionibus discordiisque, aliis modum pacis ac belli facere aequum censeret. Samnites ex parte altera, cum omnem curam belli remisissent, quia aut pacem uere cupiebant aut expediebat simulare ut Tarentinos sibi conciliarent, cum instructos repente ad pugnam Romanos conspexissent, uociferari se in auctoritate Tarentinorum manere nec descendere in aciem nec extra uallum arma ferre; deceptos potius quodcumque casus ferat passuros quam ut spreuisse pacis auctores Tarentinos uideantur. accipere se omen consules aiunt et eam precari mentem
Abbreviated transcription (Latin):
uictor ex̾citũ abueĩt ⁊ comeatꝰ ex mõtib sãni¬
um ĩuecti erant. ⁊ auxilia ĩtromissa. Arciora
oĩa aduentͦ publii fec̃. qͥ obsidione delegata ĩ
curã colege uacuus ꝑ agros cũcta ĩfesta come¬
atib hostiũ fecerat. Itaq cũ spes nulla eẽt di¬
utius obsessos ĩopiã laturos coacti sannites.
qui ad luceriã castra hẽbãt undiq ꝯtͣctis iuĩb
signa cũ papirio cõfẽre. ꝑ id tp̃s par̾ãtib utsꝙ
se ad p̾liũ legati tarentini int̾uti̾unt denũti¬
antes sannitib romanisꝙ ut bellũ omitt̾ent
ꝑ uts stetisset quominꝰ discedẽt᷑ ab armis adu̾¬
sus eos se ꝓ alteĩs pugͦturos. Ea legatõe pa¬
pirius audita. ꝑinde ac motus dictis eoꝵ cum
colega se comiũcatuꝵ respõdit ac citoq eo cũ
tẽpus õe ĩ appanitu pugne cõsũpsisset. cõlocutꝰ
d̾ re haud dubia signũ pugne ꝓposuit agẽtib

Expanded text:
uictore exercitu aduenit, et commeatus ex montibus Samniuictore exercitu aduenit, et commeatus ex montibus Samnitium inuecti erant et auxilia intromissa. artiora omnia aduentus Publili fecit, qui obsidione delegata in curam collegae uacuus per agros cuncta infesta commeatibus hostium fecerat. itaque cum spes nulla esset diutius obsessos inopiam laturos, coacti Samnites, qui ad Luceriam castra habebant, undique contractis uiribus signa cum Papirio conferre. per id tempus parantibus utrisque se ad proelium legati Tarentini interueniunt, denuntiantes Samnitibus Romanisque ut bellum omitterent: per utros stetisset quo minus discederetur ab armis, aduersus eos se pro alteris pugnaturos. ea legatione Papirius audita perinde ac motus dictis eorum cum collega se communicaturum respondit; accitoque eo, cum tempus omne in apparatu pugnae consumpsisset conlocutus de re haud dubia, signum pugnae proposuit. agentibus
Abbreviated transcription (Latin):
apuliã dissipati petiere luceriã.tñ coacto rũsus
ĩ unũ agmine ẽ ꝑuentũ romanos ita eadẽ q̃
ꝑ mediã atiẽ hostiũ tulerat et ĩ castra ꝑtulit.
maior ira corrupta. Exercitꝰ alt̾ cũ papino ꝯ¬
sule locis maritimis ꝑuenãt. Arpos ꝑ oĩa paca¬
ta sannitiũ mag̃ ĩiuriis ⁊ odio quã bñficio ullo.
toro moliore. atque ut euenit fere loci simili
gen̾e ip̃i motani atq̃ agrestes depplãbant᷑. que
regio si fida sannitib fuisset.aut ꝑueĩre ãpos
ex̾citꝰ romanꝰ neꝗsset aut intĩecta intꝰ rom̃ã
et arpos penuria reꝵ oĩuz exclusos a cõmeati¬
bus absupsisset. Tũm qͦ ꝓfectos inde ad luce¬
riã iuxta obsidẽtes obsessosꝙ ĩopia uexauit
oĩa ab arpis romaĩs subpeditabant᷑. cet̾um ado̾
exigue ut multi occupato statõib igiliisꝙ ⁊
oꝑe eques follicuł in castͣ ab arpis frumentũ
ueheret. Intͣdũ ocursu hostiũ coge̾t᷑ abiecto
ex eqͦ frum̃to pugnae̾ ⁊ obsesis pͥus ꝙͣ alt̾ ꝯsul

Expanded text:
rursus in unum agmine est peruentum. Romanos ira eadem, quae per mediam aciem hostium tulerat, et in castra pertulit. raedaeque pars maior ira corrupta. exercitus alter cum Papirio consule locis maritimis peruenerat Arpos per omnia pacata Samnitium magis iniuriis et odio quam beneficio ullo ptorum molliore atque, ut euenit fere, locis simili genere ipsi montani atque agrestes depopulabantur. quae regio si fida Samnitibus fuisset, aut peruenire Arpos exercitus Romanus nequisset aut interiecta inter Romam et Arpos penuria rerum omnium exclusos a commeatibus absumpsisset. tum quoque profectos inde ad Luceriam iuxta obsidentes obsessosque inopia uexauit: omnia ab Arpis Romanis suppeditabantur, ceterum adeo exigue ut militi occupato stationibus uigiliisque et opere eques folliculis in castra ab Arpis frumentum ueheret, interdum occursu hostium cogeretur abiecto ex equo frumento pugnare: obsessis priusquam alter consul
Abbreviated transcription (Latin):
et noctis ordinib In uet̾e distiplinã militie iã
sine p̃cepto illiꝰ sua spõte fruebat᷑ aties. Cõsul
ad ancipitẽ maxͤ pugnã aduettꝰ desilit ex quo
⁊ iouẽ matẽq atꝙ alios testa tꝰ deos se nullam
suã głiam in sed p̃dã militi q̃rentẽ ĩ eũ locum
deuenisse neq ĩ se aliud ꝙͣ minima ditandi ex
hoste militis curã reyhendi posse. Ab eo se dede¬
core nulla realia ꝙͣ uĩtute militũ dicaturã ꝯmiẽ¬
terent᷑ mͦ uno aĩo om̃s iuiuandẽ hostẽ uictum
atie: cast̾s exutũ nudatũ utbib ultãm spem fũ

Expanded text:
 notis ordinibus in uetere disciplina militiae iam sine praecepto ullius sua sponte struebatur acies, consul ad ancipitem maxime pugnam aduectus desilit ex equo et Iouem Martemque atque alios testatur deos se nullam suam gloriam inde sed praedam militi quaerentem in eum locum deuenisse neque in se aliud quam nimiam ditandi ex hoste militis curam reprehendi posse; ab eo se dedecore nullam rem aliam quam uirtutem militum uindicaturam. coniterentur modo uno animo omnes inuadere hostem uictum a
Abbreviated transcription (Latin):
reddicũ eẽt nͥ p̃sidio sannitiũ int̾fecto aut t̾dito.
ne ad se remearẽt. plus ea uoce ꝙͣ armis illatis
terons colonis ĩiectis atq̃ sub in exeq̃nt᷑ q̃rendo
a cõsule legati quo na se pacto paucos ⁊ ĩfimos
ccederẽt p̃sidio tã ualido et atmato ui alatutos
ab hisdẽ ꝯsciliũ pete̾ iussi ꝗb auctorib p̃sidium
ĩ utbẽ accepissẽt discedũt egreq ĩpetrato u̾nde
ea re ꝯsuli senatũ responsaꝙ a se refẽn sineret et
ad suos redeũt. dũ ħ factores senatũ destinabãt.
una cuiꝰ pͥncipes erãt defectoĩs a poyulo romano
auctotes allt̾a fideliũ ciuiũ cc̃tatũ ab utrisq. ta̾

Expanded text:
redditum esset, nisi praesidio Samnitium interfecto aut tradito redditum esset, nisi praesidio Samnitium interfecto aut tradito ne ad se remearent, plus ea uoce quam armis inlatis terroris colonis iniectum. itaque subinde exsequentes quaerendo a consule legati quonam se pacto paucos et infirmos crederet praesidio tam ualido et armato uim allaturos, ab iisdem consilium petere iussi quibus auctoribus praesidium in urbem accepissent, discedunt aegreque impetrato ut de ea re consuli senatum responsaque ad se referri sineret ad suos redeunt. duae factiones senatum distinebant, una cuius principes erant defectionis a populo Romano auct
Abbreviated transcription (Latin):
atq inde luceriã gesserit. utrũq unicus romane
ignominie haut sciam an iustissimo triũpho. ad
eã etate̾. scdm furiũ camillũ tͥumphauĩt an cõ¬
sulũ papiriiq p̃cipuũ. id decua sit. Sequit᷑ hũc
errorẽ alius etror cursor ne papiriꝰ ꝓximꝰ comitii
cũ aulio ceretano itͦum obre̾ bñ gestã lucenam
cõtinuato magrãtu ꝯsul t̃tiũ c̾atus sit. An.l. pa¬
piriꝰ mugilanꝰ et ĩ cogͦmine eratũ. Cũ ueĩt iam
indes ꝑ ꝯsules reliqͣ belli ꝑfecta aulius cũ freta¬
tiis uno scd̾o p̃lio debellauit urbẽꝙ ip̃am quo se
fusa cõtulerat acies obsidib ĩꝑatis ĩ deditõe ac¬
cepit. pari fõtuna ꝯsul alt̾ cũ satͥcanis qͥ ciues ro¬
mani post caudiã cladẽ ad sãnites defecetant
p̃sidiũq eoꝵ ĩ urbẽ acceꝑãt rẽ gessit. Nã cũ ad
monia satͥce ad motus ẽẽt ex̾citꝰ legatisꝙ mispꝰ
ad pac̾ẽ cũ p̃cib petendã t̾ste respõsum ab ꝯsule

Expanded text:
atque inde Luceriam gesserit ultorque unicus Romanae ignominiae haud sciam an iustissimo triumpho ad eam aetatem secundum Furium Camillum triumphauerit an consulum—Papirique praecipuum—id decus sit. sequitur hunc errorem alius error Cursorne Papirius proximis comitiis cum Q. Aulio Cerretano iterum ob rem bene gestam Luceriae continuato magistratu consul tertium creatus sit an L. Papirius Mugillanus et in cognomine erratum sit. conuenit iam inde per consules reliqua belli perfecta. Aulius cum Ferentanis uno secundo proelio debellauit urbemque ipsam, quo se fusa contulerat acies, obsidibus imperatis in deditionem accepit. pari fortuna consul alter cum Satricanis, qui ciues Romani post Caudinam cladem ad Samnites defecerant praesidiumque eorum in urbem acceperant, rem gessit. nam cum ad moenia Satem cum precibus petendam triste responsum ab consule
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pellaui̾t ducẽ añ impiũ. Dem̃ ꝯcentu tubaꝵ
ac cornuũ cursu effuso in hostẽ ferrũt᷑. Nõ t̃aꝙͣ
ĩ uiros aut armatos ĩcutrũt mirabilia dictur᷑.
sigͣ pͥmo eripi cepta sigͥferio. Deinde ip̃i sigͥferi
trabi ad ꝯsules armatiꝙ milites ex acie ĩ aciem
tͣnsferri ⁊ sicubi est certam̃ scutis mag̃ ꝙͣ gladi¬
is gent᷑ res umbonib ĩ cãq alia st̾nunt̾ hostes.
plus capit᷑ hoĩu ꝙͣ cedit᷑. atꝙ una uox ponete
arma iubentiũ ꝑ totã fert᷑ atiẽ. itaqi int̾ ip̃um
ctam̃ fcã deditõ est. a pͥmis auctorib belli. Po¬
stero inseq̃ntib q dieb ⁊ ceti ũbroꝵ ppłi dedunt᷑.
Ocͥculani sponsione ĩ amicitiã accepti. fabius
aliene sortis uictor belli ĩ suã ꝓuinciã excitum
reduxit. Itaq ob ei res tã felicit̾ gestas sic̃ pͥore
anno ppłos ꝯtinnau̾ãt ꝯsulatũ ita senatꝰ ĩ seq̃nti

Expanded text:
interpellauerit ducem. ante imperium deinde concentu tubarum interpellauerit ducem. ante imperium deinde concentu tubarum ac cornuum cursu effuso in hostem feruntur. non tamquam in uiros aut armatos incurrunt; mirabilia dictu, signa primo eripi coepta signiferis, deinde ipsi signiferi trahi ad consulem armatique milites ex acie in aciem transferri et, sicubi est certamen, scutis magis quam gladiis geritur res; umbonibus incussaque ala sternuntur hostes. plus capitur hominum quam caeditur atque una uox ponere arma iubentium per totam fertur aciem. itaque inter ipsum certamen facta deditio est a primis auctoribus belli. postero insequentibusque diebus et ceteri Umbrorum populi deduntur: Ocriculani sponsione in amicitiam accepti. Fabius, alienae sortis uictor belli, in suam prouinciam exercitum reduxit. itaque ei ob res tam feliciter gestas, sicut priore anno populus continuauerat consulatum, ita senatus in insequentem
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ ꝯscedit. Nec Rome sꝑnebat᷑ ũbroꝵ bellũ
esset ĩ umbriã ꝓpe ex̾citum duce̾t dt̃o paruit ꝯ¬
sul magͥsq iti nerib ad menenia u̾ tũ copie ũ¬
ũbria in sannio bello alio occupatũ crediderant
tã extetuit umbros. ut alii recedendũ ad u̾bes
munitas ꝗdam omittendũ censerẽt. Plaga una¬
mat̾mã ip̃i appellãt nõ ꝯtinuit modo cet̾os ĩ a̾miᷤᷤ.
sed ꝯfestim ad certam̃ eg̃. Castra ualantẽ fabiũ
adorti sũt. quos ubi effusos ruere ĩmunimenta
osul uidit reuocatos milites ab ope prout loci
ña tẽpusꝙ paciebat᷑ ita ĩstrux̃ cohortatꝰͦq p̃di¬
catione uera qua ĩ tustis qua ĩ sannio ꝑtor du¬
coꝵ exiguã. Appendicẽ etrusti belli ꝯfice̾ iubet
uocis ĩpie penas ex pete̾ qua se urbẽ romanam
oppugͣturos minati sũt. ħ tãta sũt alacrita te mi¬
litum audita ut clamõ sua spõte ortus loq̃ntem

Expanded text:
hostium consedit. nec Romae spernebatur Umbrorum bellum; hostium consedit. nec Romae spernebatur Umbrorum bellum; e exercitum duceret. dicto paruit consul magnisque itineribus ad Meuaniam, ubi tum copiae Umem procul Umbria in Samnio bello alio occupatum crediderant, ita exterruit Umbros ut alii recedendum ad urbes munitas, quidam omittendum bellum censerent; plaga una—Materinam ipsi appellant—non continuit modo ceteros in armis sed confestim ad certamen egit. castra uallantem Fabium adorti sunt. quos ubi effusos ruere in munimenta consul uidit, reuocatos milites ab opere, prout loci natura tempusque patiebatur, ita instruxit; cohortatusque praedicatione uera qua in Tuscis, qua in Samnio partorum decorum, exiguam appendicem Etrusci belli conficere iubet et uocis impiae poenas expetere, qua se urbem Romanam oppugnaturos minati sunt. haec tanta sunt alacritate militum audita ut clamor sua sponte ortus loquentem