comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iuse. Paruubos dedit nobis igniculos: quos celeriter malis moribus opi¬
mombus q deprauatis sic restinguimus: ut nusq nẽ lume appareat.
Sunt enim ingemis nris semina innata uirtutum. que si adolercer lice¬
ret. ipa nos aa beatam uita nãiperduceree. Nuc aue simis atq editi in
lucem et suscepti sumus in omin continuo prauitate. et suma opimo¬
num peruersitate uersamur. Tum ita uariis imbuimur erroribus: ut¬
uanitati ueritas et opimom confirmatę naͣ ipa cedat. quaus discipli¬

Expanded text:
idem parvos dedit nobis igniculos, quos celeriter malis moribus opinionibusque depravantes sic extinguimus, ut nusquam nature lumen appareat. Sunt enim ingeniis nostris semina innata virtutum, que si adolescere liceret, ipsa nos ad beatam vitam natura perduceret. Nunc autem simul ut editi in lucem et suscepti sumus, in omni continuo pravitate et opinionum perversitate versamur, ut vanitati veritas et opinioni confirmatae natura ipsa cedat. accedunt eti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̾re ⁊ aque ⁊ aĩe ⁊ amũdo quas rursus
redd̾ent mutuabant᷑ easq int̾ se copula¬
bãt aut hisde uinculis quib ip̃i erant
colligati s talib que cerni nõ possent ꝑp
pariuitate erebus quasi cuneolis iniec¬
tis unu efficiebãt ex õib corpus atq ĩ
eo influente atq effluente aĩ diuini
abitu illigabãt. Itaq illi influmẽ uniu̾¬

Expanded text:
et terrae et aquae et animae a mundo, quas rursus et terrae et aquae et animae a mundo, quas rursus redderent, mutuabantur easque inter se copulabant haud isdem vinclis, quibus ipsi erant conligati, sed talibus, quae cerni non possent propter parvitatem, crebris quasi cuneolis inliquefactis unum efficiebant ex omnibus corpus atque in eo influente atque effluente animi divini ambitus inligabant. Itaque illi in flumen inmer
Abbreviated transcription (Latin):
si gnasset seseq si quid postea fraudis aut
uitii euenisset exẽpło oẽm culpa causãq
posiusset. aliosq interra allos mulna ali¬
os in reliquas mũdi ꝑtes que sũt ad spaci¬
oru tẽpie significatione nocte ꝯstitute
spargens quasi serebat. Post aut̃ sationẽ¬
ea diis ut ita dita urniorib ꝑmisit ut
corꝑa mortalia effinge̾nt quantũq ess
reliquu exhuãno aĩo ꝙ debet accete̾ id
õe ⁊ que sequentia essent ꝑmuehereut
⁊ absoluerẽt. dem̃ huic aĩanti principez
se ducẽq p̃berẽt uitãq eus pulcerrime
rege̾t ⁊ gub̾naret quatinus ut ip̃e bñsi¬
ciis sua culpa sibi aliquid miserie quere̾t
atq is quide qui cũcta ꝯposuit ꝯstanter
in suo manebat statu. Qui ãt erãt abeo
creati cuz parentis ordinez ꝯgnouissent
hũc sequebat᷑ ita ꝙ cu accepissẽt ĩmorta¬
le pͥncipiu mortalis aĩantis imitantes
genitore ⁊ effectore sui ꝑticłas ignis

Expanded text:
signasset seseque, si quid postea fraudis aut vitii evenisset, extra omnem culpam causamque posuisset, alios in terram, alios in lunam, alios in reliquas mundi partes, quae sunt ad spatiorum temporis signa et notae constitutae, spargens quasi serebat. Post autem eam sationem dis, ut ita dicam, iunioribus permisit, ut corpora mortalia effingerent, quantumque esset reliquum ex humano animo, quod deberet accedere, id omne, et quae consequentia essent, perpolirent et absolverent; deinde ut huic animanti principes se ducesque praeberent vitamque eius quam pulcherrime regerent et gubernarent, quatenus non ipse bene factus sua culpa sibi aliquid miseriae quaereret. Atque is quidem, qui cuncta conposuit, constanter in suo manebat statu; qui autem erant ab eo creati, cum parentis ordinem cognovissent, hunc sequebantur. Itaque cum accepissent inmortale principium mortalis animantis, imitantes genitorem et effectorem sui particulas ignis
Abbreviated transcription (Latin):
ut mũdus aĩano possit ex ꝑfcĩo ꝑtib
esse ꝑfectus. dem̃ ut unuo esset nlła d̾¬
ꝑte unde gigneretꝰ relicta postremo
nequis morbus euz possit aut senectꝰ
affligere oĩs eni coaugmentatio cor¬
poris uł caloris uł frigoris uł aliqua in¬
pulsione uehemẽti labefactat᷑ ⁊ frangi
t᷑ ⁊ admorbos senectutẽq ꝯpellit᷑. hanc
igit᷑ habuit rõne effector mũdi moli¬
torq deuo ut unu opup totu atq ꝑfec¬
tu ex õib totio atq ꝑft̃ĩs absolueret᷑.
ꝙ oĩ morbo semioue careret. formã ãt̃
⁊ maxĩe sibi ꝯgnata ⁊ decora dedit.
aquo eni aĩante os reli quos ꝯtineĩ
uellet asantes. hũc ea forma figura¬

Expanded text:
mundus animans posset ex perfectis partibus esse perfectus, deinde ut unus esset nulla parte, unde alter gigneretur, relicta, postremo ne qui morbus eum posset aut senectus attingere. Omnis enim coagmentatio corporis vel caloris vel frigoris vi vel aliqua inpulsione vehementi labefactatur et frangitur et ad morbos senectutemque conpellitur. Hanc igitur habuit rationem effector mundi et molitor deus, ut unum opus totum atque perfectum ex omnibus et totis atque perfectis absolveret, quod omni morbo et senio vacaret. Formam autem et maxime cognatam et decoram dedit. A quo enim animanti omnis reliquos contineri vellet animantes, hunc ea forma figura
Abbreviated transcription (Latin):
Quo circa nobis sic cerno esse facienduz
ut te utroq nos quid dicarꝰ gene̾ cãru
sepati aut̃ de hio que cu in telligentia
sunt efficientes pulcerriaru reru atq
optimaru ⁊ tehis que uacantes pru¬
tentia in ꝯstantia ꝑ turbataq efficiunt
at de oculoruz quid̾ causio ut haberent
ea ũ qua nũc hñt satis firme ẽẽ dict
puto maxĩa auf eoru utilitas donata
huãno genen deoru munere deiceps
explicet᷑. Neru en optimaru agniti¬
oneo nobis oculi attulerũt. sia hec que
est habita de uniu̾sitate or̃o ⁊ a nob̾ haut
ũqua esset unienta. si neq sydera neq
sol ueq celu sub õculoru aspectu cat̾e
potuissent. nũc uero dies noctesq ocu¬
us ꝯgnite tũ mensiui annorũq ꝯu̾¬
ciones ⁊ numeru machinate sũt ⁊ spa¬
ciu tẽporis dimense ⁊ ad questionez
totius nature ĩpulerũt. quibus ex re¬
bus phiam adepti sumuo. quo bono
nullu acceptabilus. nullu prestan¬

Expanded text:
erno esse faciendum, ut de utroque nos quidem dicamus genere causarum, separatim autem de iis, quae cum intellegentia sunt efficientes pulcherrimarum rerum atque optumarum, et de iis, quae vacantes prudentia inconstantia perturbataque efficiunt. Ac de oculorum quidem causis, ut haberent eam vim, quam nunc habent, satis ferme esse dictum puto. Maxuma autem eorum utilitas donata hominum generi deorum munere deinceps explicetur. Rerum enim optumarum cognitionem nobis oculi attulerunt. Nam haec, quae est habita de universitate oratio a nobis, haud umquam esset inventa, si neque sidera neque sol neque caelum sub oculorum aspectum cadere potuissent. Nunc vero dies noctesque oculis cognitae, tum mensum annorumque conversiones et numerum machinatae sunt et spatium temporis dimensae et ad quaestionem totius naturae inpulerunt; quibus ex rebus philosophiam adepti sumus, quo bono nullum optabilius, nullum praestan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgnosce tria gena̾ nobis reliqua sunt
eiq mortalia quib pret̾missis celi ab¬
colutio ꝑfecta nõ erit Oĩa eni gen̾a
aĩaliu ꝯplexus nõ tenebit teneat
aut̃ oportebit ut ex eodez ne quid absit
que a me ipso effecta sũt deoru uita
natio imiteminiq ũ mea qua ĩ ue
stid ortu me usu meministio inqui¬
bus qui tales creant᷑ut teoruz ĩ mor¬
caliu quasi gentił esse debeãt diui¬
ni geni̾s appellent᷑. teneantq oĩuz
aĩantiui prancipatu nobisq nẽ ⁊
lege nolentes pareant quoruz uob̾
ini ciũ statusq tradit᷑ ame uos aut̃
adid ꝙ erit ĩ mortalez ꝑtez ad rexito¬
te mortale Ita orient᷑ aĩantes quos
⁊ uuos alatis ⁊ ꝯsũptos simi recipia¬
tis hec ille dixit. Dem̃ ad ĩperatore¬

Expanded text:
cognoscite: Tria genera nobis reliqua sunt, cognoscite: Tria genera nobis reliqua sunt, eaque mortalia; quibus praetermissis caeli absolutio perfecta non erit. Omnia enim genera animalium complexu non tenebit; teneat autem oportebit, ut ex eodem ne quid absit. Quae a me ipso effecta si sint, deorum vitam natis imiteminique vim meam, qua me in vestro ortu usum esse meministis. In quibus qui tales creabuntur, ut deorum inmortalium quasi gentiles esse debeant, divini generis appellentur teneantque omnium animantium principatum vobisque iure et lege volentes pareant; quorum vobis initium satusque tradetur a me, vos autem ad id, quod erit inmortale, partem attexitote mortalem. Ita orientur animantes, quos et vivos alatis et consumptos sinu recipiatis.” Haec ille dixit. Deinde ad
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ loqui ueteri legi moriq parendũ est
sic enizut abhis ẽ traditu horu deoꝵ
ortus hẽatur atq dicat᷑. ut octeanu sa¬
lanãq celi satu terre ꝯceptu gena̾tos
editosq inẽorezꝰ exhis saturnu ⁊ opẽ
teiceps ioue atq uinone reliquos fia
tres int̾ se agnatosq usupare atq ap¬
qua ipsi uolũt creati sũt. tñ ad eos is d̾o
qui oĩa genuit fatur. ¶ Decẽt uos qui
deoru satu orti estis attendite quoru
operu cuius parens effectorq sum nec
sũt dissoluta me ĩuito quãqua õe colli¬
gatuz solui potest. uz haut quãquai bõĩ
est rõne uictu uelle dissolu̾e̾ s quãꝙ̃
orti estis ĩmortales uos quidez esse in so¬
lubiles nõ potestio sie unqua tũ dissol¬
uemini. neq nos ulla mortis fata pen¬
ment nec fraus uolentior qua ꝯsiliũ
meu ꝙ maus est uĩculu ad ꝑpetuita¬
te urã qua illa quib estis tũ cu gig
nebammi colligati ꝙ sentia igitur

Expanded text:
ndum est. Sic igitur, ut ab iis est traditum, horum deorum ortus habeatur atque dicatur, ut Oceanum Salaciamque Caeli satu Terraeque conceptu generatos editosque memoremus, ex his Saturnum et Opem, deinceps Iovem atque Iunonem, reliquos, quos fratres inter se agnatosque usurpari atque apqua ipsi volunt, creati sunt, tum ad eos is deus, qui omnia genuit, fatur: “Haec vos, qui deorum satu orti estis, attendite: quorum operum ego parens effectorque sum, haec sunt indissoluta me invito; quamquam omne colligatum solvi potest; sed haudquaquam boni est ratione uinctum uelle dissoluere. Sed quoniam estis orti, inmortales uos quidem esse et indissolubiles non potestis; ne utiquam tamen dissoluemini, neque uos ulla mortis fata periment, nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram, quam illa qnebamini, conligati. Quid sentiam igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc illincq altitudine assũpsit ⁊ ita
dextera tetransit in leua parte oculo¬
ru leuaq indextera. supina etia ora
ternunt᷑ depulsione luminuz que cõ¬
uertens inferiora reddit que sũt supi¬
nere sũt que reruz adiuuãt causas qui¬
bus utit᷑ minstiis deus cu optimi spe¬
ciem quo ad fi̾ potest effecit põ estiãt
pluriq nõħ adiuuantia causaru s
randi calefaciendi ꝯcrescendi. liquẽdi
Careãt aut̃ oĩ intelligentia atq rõne
que nisi m aĩo ulła alia in naͣ reꝑiantꝰ

Expanded text:
hinc illincque altitudinem adsumpsit et ita dextera detrusit in laevam partem oculorum laevaque in dexteram. Supina etiam ora cernuntur depulsione luminum; quae convertens inferiora reddit, quae sunt superinere sunt, quae rerum adiuvant causas; quibus utitur ministeriis deus, cum optimi speciem, quoad fieri potest, efficit. Sed existimant plerique non haec adiuvantia causarum, sed randi calfaciendi, concrescendi liquendi, careant autem omni intellegentia atque ratione, quae nisi in animo nulla alia in natura reperiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
mriłe mũdu effice uellet aĩal unum
afpettabile ĩ quo oĩa aĩalia ꝯtine̾nt᷑ effecit
Ricte ne igit unu mudu duxiꝰ an sitͥ
pluris an ĩnũabilis:. Dic tu uerius ⁊ me¬
liugunũ ꝓftõ siquid̾ fcũs ẽ ad exẽplu
eau eniz oĩs aĩantio eos qui rõne intelli¬
gunt᷑ ꝯplectit̾ id nõ põt esse cu altero
saur sus eniz alus aĩans qui enz ꝯtineat sit
nctẽ ẽ. cuius ꝑtes sit̾ aĩantes supiores
Celũq ħ simlatru illuis ultimi sit ñ ꝓxi¬
n euoru ne quid accite̾t atq uthͥ mũ¬
solus atq unus idtirco singłare deuo
hat mũdu atq unigena procreauit
Corporeu aut̃ ⁊ aspectabile itẽq tracta

Expanded text:
milem mundum efficere vellet, animal unum aspectabile, in quo omnia animalia continerentur, effecit. Rectene igitur unum mundum diximus, an fuit pluris aut innumerabilis dictu melius et verius? Unus profecto, siquidem factus est ad exemplum. Quod enim omnis animantis eos, qui ratione intelleguntur, complectitur, id non potest esse cum altero. Rursus enim alius animans, qui eum contineat, sit necesse est, cuius partes sint animantes superiores, caelumque hoc simulacrum illius ultimi sit, non proximi. Quorum ne quid accideret, atque ut hic munsolus atque unus esset, idcirco singularem deus hunc mundum atque unigenam procreavit. Corporeum autem et aspectabile ite
Abbreviated transcription (Latin):
lune cui suo proxime ãbiret. eiq supͣ
tra proxĩa solio circũuectio esset. luci¬
fer deuĩ ⁊ scã mercurii stella cuysuz ha¬
tint colis celitate pare si ium quãda
ꝯtraria. Eaq ꝯu̾sationes int̾ se hñt¬

Expanded text:
lunae cursus proxime ambiret eique supra terram proxima solis circumvectio esset. Lucifer deinde et sancta Mercuri stella cursum habent solis celeritati parem, sed vim quandam contrariam, eaqu
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ut asperitatis hr̃et. iuchil offensi
onis nichil inelusu angulis nichil anfia¬
dib nichil eminens. iuchil latiosu õip¬
ꝑtes fiłime oĩum ꝙ eius iudicio p̃stabat
dissiłitudĩs saitudo Oĩ aut̃ tota figaͣ
mũdi leuitate circudedit. nec eniz ocu¬
lie egebat quia nichil extra ꝙ c̾ni poss
relictuz erat. nec aurib qr nec ꝙ audi¬
ret᷑ quid. neq erat aĩa circũ fusa ext̾¬
na mũdi ut respirationez requirerz
nec uero desiderabat aut almĩta cor¬
poris aut terractione ꝯftĩ ⁊ ꝯsũptici¬
bi. sieq eni ulla decessio fi poterat n
actessio nec uo̾ unde. Itaq seipse ꝯsũp¬
ratus est qui ista iũxit ⁊ ꝯdidit ipsuz
se ꝯtentu esse mundu neq ege̾ altoᷤ
Itaq ei nec manue affixit quia nec ca

Expanded text:
nihil asperitatis habere nihil offensionis potest, nihil incisum angulis nihil anfractibus, nihil eminens nihil lacunos omnium, quod eius iudicio praestabat dissimilitudini similitudo. Omni autem totam figuram mundi levitate circumdedit. Nec enim oculis egebat, quia nihil extra, quod cerni posset, relictum erat, nec auribus, quia ne quod audiretur quidem, neque erant anima circumfusa extrema mundi, ut respirationem requireret, nec vero desiderabat aut alimenta corporis aut detractionem confecti et consumpti cibi; neque enim ulla decessio fieri poterat neque accessio, nec vero erat unde. Itaque se ipse consumpratus est ille, qui ista iunxit et condidit, ipsum se contentum esse mundum neque egere altero. Itaque ei nec manus adfixit
Abbreviated transcription (Latin):
tes singulas ex eadez ⁊ ex alt̾o ⁊ exmate¬
ra tẽpauit: fuit at̾ talis illa ꝑticio unã
pͥncipio ꝑte tetraxit ex toto. ẜa autez
prime ꝑtis duplans dem̃ tertia que es
que tertie tripla. tu sexta optula pͥe
postremo septiã que septe ⁊ iuguiti
ꝑtib aũcederet prĩe deinde instituit
dupla ⁊ tripla interualla explere ꝑtes
rursus ex toto desecans quas int̾uallis
ita locabat ut infingulis essẽt bina me¬
dia. uix eniz audeo dice̾ medietates quas
greci mesotates appellãt. s quasi ita di¬
xeri ita intelligat᷑. Erit eni planius
earu alteraz eatez ꝑte p̃stantẽ extre¬
mis cantẽq sepataz alteraz pari nũo
p̃stantez extremis alteraz pari supataz
sexq alt̾is aut̃ in t̾uallio ⁊ seꝗterciis
⁊ se qui octauis sũptis ex his colligatõib
⁊ primis mtuallis sexqui octano int̾uallo
sexquitertia oĩa explebat cu ꝓticula sin¬
guloru relinq̃ret. Euis ãt ꝑticule int̾ual¬

Expanded text:
s singulas ex eodem et ex altero et ex materia temperavit. Fuit autem talis illa partitio: unam principio partem detraxit ex toto, secundam autem primae partis duplam, deinde tertiam, quae essquae tertiae tripla, tum sextam octuplam primae, postremo septimam, quae septem et viginti partibus antecederet primae. Deinde instituit dupla et tripla intervalla explere partis rursus ex toto desecans; quas in intervallis ita locabat, ut in singulis essent bina media vix enim audeo dicere medietates, quas Graeci meso/thtas appellant; sed quasi ita dixerim, intellegatur; erit enim planius, earum alteram eadem parte praestantem extremis eademque superatam, alteram pari numero praestantem extremis parique superatam. Sesquialteris autem intervallis et sesquitertiis et sesquioctavis sumptis ex his conligationibus in primis intervallis sesquioctavo intervallo sesquitertia omnia explebat, cum particulam singulorum relinqueret. Eius autem particulae interval
Abbreviated transcription (Latin):
ras iecto axe sustine̾t diei noctisq effe¬
ctricẽ eande custode antiquissima
deoru uoluit esse eoru qͥ int̾ celum
giguerent᷑. fusiones at̃ deoru ⁊ inter
ip̃os ꝯcursiones quoq in orbibus eoꝵ
ꝯu̾siones quoq añcessiones eueniant
curq int̾ se pene ꝯtingãt eoru qui
ꝓpe copulentꝰ ꝯtraria regione aut pe¬
nes quos aut uñ labunt᷑ quisq tẽpori¬
b a nr̃o aspectu oblitescãt. sursusq e¬
mẽsi errore incutiant rõis exꝑtibus
si uerbis explicare ꝯueĩt ulło posito sõ
oculis simmulacro caru reru frustra sus¬
cipiat᷑ labor ¶ S ħ satis sit dicta nobie¬
que de deoru qui cernunt᷑ quiq orti

Expanded text:
raiecto axi sustinetur, diei noctisque effectricem eandemque custodem, antiquissimam deorum omnium voluit esse eorum, qui intra caelum gignerentur. Lusiones autem deorum et inter ipsos deos concursiones, quaeque in orbibus eorum conversiones quaeque antecessiones eveniant, cumque inter se paene contingant, eorum qui prope copulentur contrariaque regione et pone quos aut ante labantur quibusque temporibus a nostro aspectu oblitescant rursusque emersi terrorem incutiant rationis expertibus, si verbis explicare conemur nullo posito ob oculos simulacro earum rerum, frustra suscipiatur labor. Sed haec satis sint dicta nobis, quaeque de deorum, qui cernuntur quique
Abbreviated transcription (Latin):
meru distribuit aĩoru ⁊ singłos adiũx¬
it ad singula atq ita quasi incurru u¬
niu̾sitatis ĩposuit ꝯmonstrauitq leges
fatales ac necessarias ⁊ ostendit primũ
ortu unu fore õib eũq moderatum
atq ꝯstanter nec ab ullo ĩminutu. satis
aut̃ ⁊ quasi sparsis aĩs fore uti ceti̾o ipsũ
int̾uallis oriret᷑ aĩal ꝙ esset ad cultu deo¬

Expanded text:
merum distribuit animorum et singulos adiunxit ad singula atque ita quasi in currum universitatis inposuit commonstravitque leges fatales ac necessarias et ostendit primum ortum unum fore omnibus, eumque moderatum atque constantem nec ab ullo inminutum, satis autem et quasi sparsis animis fore uti certis temporum intervallis oreretur animal, quod esset ad cultum deo
Abbreviated transcription (Latin):
iuditare. Nõ curat singłos hõies nec
miru nec citãtes quid̾ nõ etiq natio¬
nes quide ⁊ gentis. Ꝙ si has etia ꝯtẽp¬
nit quid miru ẽ. abea genus huãnũ
esse ꝯtẽptuz. S quomõ idez dicitis nõ
oĩa deos ꝓsoqui ide uultis a diis ĩ morta¬
lib hõib disptiri ac diuidi oĩa. idcuto¬
ħ oĩa tecu. Que urã est de sõpnioru ui̾¬

Expanded text:
iudicare. "Non curat singulos homines." Non iudicare. "Non curat singulos homines." Non mirum: ne civitates quidem; non eas: ne nationes quidem et gentis. quod si has etiam contemnet, quid mirum est omne ab ea genus humanum esse contemptum? Sed quo modo idem dicitis non omnia deos persequi, idem voltis a diis inmortalibus hominibus dispertiri ac dividi somnia idcirco haec tecum, quia vestra est de somniorum
Abbreviated transcription (Latin):
na dica ũqua ab appollinie potius spãte
qua aligurgo dataz Carco lauo inquaz
euertit chorintu cartaginez asdrubul
hii duo oculos illos hore mauritanie ef¬
foderũt.sion iratus aliqui qui oĩo irasci
posse negatis deuz at sbͥuenire t̾re po¬
tuit ⁊ ꝯẜuare urbes tantas ⁊ talis uos
hõiu mẽbra nlła ꝯtentõe mẽte ipsa
ac uolũtate moueant᷑ sic numuine deo¬
ru oĩa fingi mouiꝰ mutari posse. nec id
dicitis suꝑsticiose atq anilit̾ s phisica
ꝯstantiq rõne materiaz eniz reruz ex
qua ⁊ inqua oĩa sũt totaz esse flexibiłe
⁊ ꝯmutabilez ut nichil sit ꝙ nõ exea ꝙͣ¬
uis subito fingi ꝯuertiq possit. Euis
ãt uniu̾se fictrice ⁊ moderatrice diui¬
nã esse ꝓuidentia hec igit᷑ quacũq se
moueat effite̾ posse quicquid uelit Itaq
aut nescit quid possit aut negligit res
huãnas aut quid sit optimu nõ põt

Expanded text:
nam dicam umquam ab Apolline potius Spartae nam dicam umquam ab Apolline potius Spartae quam a Lycurgo datam. Critolaus inquam evertit Corinthum, Carthaginem Asdrubal; hi duo illos oculos orae maritumae effoderunt, non iratus aliqui, quem omnino irasci posse negatis, deus. At subvenire certe potuit et conservare urbis tantas atque talis; vos hominum membra nulla contentione mente ipsa ac voluntate moveantur, sic numine deorum omnia fingi mstitiose atque aniliter sed physica constantique ratione; materiam enim rerum, ex qua et in qua omnia sint, totam esse flexibilem et commutabilem, ut nihil sit quod non ex ea quamvis subito fingi convertique possit, eius autem universae fictricem et moderatricem divinam esse providentiam; haec igitur quocumque se moveat, efficere posse quicquid velit. Itaque aut nescit quid possit, aut neglegit res humanas, aut quid sit optimum non potest
Abbreviated transcription (Latin):
ac deo ne excusatio quide ẽ instiente.
qm̃ uos p̃clare defenditio cu dicitis uĩ
deoruz esse ut etiaz si quis morte stelers
penas effugi̾t expectant᷑ hec pone ali¬
bens ac nepotib aposterio o miraz eꝗ¬
tatez teoru ferret ne cuutas ulla lato¬
rẽ istiusmodi legio ut ꝯdẽpnaret᷑ filiꝰ
aut nepos si pat̾ aut auus diliquissi aau¬
nã tantali datus int̾nitõni modus pa¬
ret᷑ aut q̃ nã ũqua obmorte nuĩtili pe¬
nis luendis dabit̾ satietas supplicii utrũ
poete stoicos deprauarĩt an stoiti poetis
deterĩt aũcte nõ facile dixenz. portenta
erat archilochi usu uulueratus adeo in¬
missu tolore nõ ꝯceptu a se ip̃o ꝯtinebit
nec cui egisti libidinez aut cur paridis uide¬
mus a deo cã requiri cu culpe pene uocẽ
audiaiꝰ. nec ego młtoru egroru salutez
nõ ab ypocrate potuis qua ab esculapi¬
o data iudico. nec laced̾monioꝵ distipli¬

Expanded text:
at deo ne excusatio quidem est inscientiae. at deo ne excusatio quidem est inscientiae. Quem vos praeclare defenditis, cum dicitis eam vim deorum esse, ut etiam si quis morte poenas sceleris effugerit expetantur eae poenae a liberis a nepotibus a posteris. O miram aequitatem deorum: ferretne civitas ulla latorem istius modi legis, ut condemnaretur filius aut nepos, si pater aut avus deliquisset? quinam Tantalidarum internecioni modus paretur, aut quaenam umquam ob mortem Myrtili poenis luendis dabitur satias supplici? Utrum poetae Stoicos depravarint an Stoici poetis dederint auctoritatem non facile dixerim; portenta qui erat Archilochi versu volneratus a deo immissum dolorem non conceptum a se ipso continebat, nec cum Aegisthi libidinem aut cum Paridis videmus a deo causam requirimus, cum culpae paene vocem audiamus, nec ego multorum aegrorum salutem non ab Hippocrate potius quam ab Aesculapio datam iudico, nec Lacedaemoniorum discipli
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ħ ĩ nobis ip̃io ita uidemꝰ spei salutis.
epis nictorie facultas adiio expetenda
est. Imꝓtoru igit᷑ ꝓsperitates secundeq
res redarguũt᷑ ut diogenes dicebat uĩ
hñt boni eos quide arripimꝰ attribui¬
niusq sine ulla rõne diis ĩ mortalib
at dyagoras cuz samot̾raz uenisset ar¬
cheus ille qui dr atq ei quida amicus
tu quid deos putas huãna neglige̾. nõ¬
ne aĩadu̾tio ex tot tabulis pictis ꝙͣmłtiuo
a fecerũt ĩ manq ꝑierũt. Itẽq cu ei na¬
uiganti uectores adu̾sa tẽpestate timi¬
cide qui illuz in eandez nauiz recepissẽt
ostendit eis meotez cursu mltas alias
laborantis quesiuit. nũ etia inhis na¬
uibus dyagoraz uehi cred̾ent. Sic eniz
res se ht̃ ut ad ꝓsperã adu̾sãue fortuã
qualis sis aut ꝙ̃admodu iuxetis nich̾
int̾ sit siõ aĩadu̾tunt in quit oĩa dii ne
reges quidez aaud ẽ siłe sieges eiz si
scientes pret̾mittũt magna culpa est

Expanded text:
 in nobis ipsis sita videmus; spei salutis opis victoriae facultas a dis expetenda est. Inproborum igitur prosperitates secundaeque res redarguunt, ut Diogenes dicebat, vimhabent boni." Eos quidem arripimus adtribuimusque sine ulla ratione dis inmortalibus. at Diagoras cum Samothracam venisset Atheus ille qui dicitur, atque ei quidam amicus "tu, qui deos putas humana neglegere, nonne animadvertis ex tot tabulis pictis, quam mula fecerunt in marique perierunt". idemque, cum ei naviganti vectores adversa tempestate timicidere qui illum in eandem navem recepissent, ostendit e etiam in is navibus Diagoram vehi crederent. Sic enim res se habet, ut ad prosperam adversamve fortunam qualis sis aut quem ad modum vixeris nihil intersit. "Non animadvertunt" inquit "omnia di, ne reges quidem". Quid est simile; reges enim si scientes praetermittunt, magna culpa est;
Abbreviated transcription (Latin):
guras pecudu ⁊ feraru trãsferet᷑ neq
maloru ti̾nu prius aspiciet qua ilła
se qui ceꝑit ꝯuersionez qua hẽbit nise
eus eiusde ⁊ nuiꝰ sił ĩnata ⁊ insitã. ꝙ¬

Expanded text:
guras pecudum et ferarum transferetur neque guras pecudum et ferarum transferetur neque terminum malorum prius aspiciet, quam illam sequi coeperit conversionem, quam habebat in se ipse eiusdem et similis innatam et insitam.
Abbreviated transcription (Latin):
ru est uet̾bus ⁊ priscio ut aiĩt uiris
qui se de ꝓgenie deoruz esse dicebãt Itaq
eoru nocabula nobis ꝓdiderũt. sosse ãt
gena̾tores suos optĩe poterãt ac diffi¬
cile factu est a diis ortis fidez nõ hab̾e
quarqua nec argumẽtio nec tõib certio
stantius genus ess eoru qui essẽt futi
isset cũq ad corꝑa nocitate accessio fie̾t
oẽmq oĩu uehementiore motu exti
lestia mixtu amore postirã ⁊ metu
⁊ reliquos motus aĩ comites superioꝵ
⁊ his etia ꝯtrarios dissidentes. euos ꝗ
rõne rexerit uste uixerit. qui aut̃ his
se dederit ĩuiste atq ille qui recte ⁊ ho¬
neste curnculu uiuendi antea datũ
ꝯfeci̾t ad illud astru que cu aptuo fu¬
erit reuertet᷑. Qui ãt ĩmoderate ⁊ in¬
tẽperate uixent eu secundus ortus
infigura muliebre transferet ⁊ siũ
tũ quid̾ fine uicioru faciet. grauius
etia iactabat᷑ ⁊ ĩ siuo morib siłimas fi¬

Expanded text:
rum est veteribus et priscis, ut aiunt, viris, qui se progeniem deorum esse dicebant, itaque eorum vocabula nobis prodiderunt. Nosse autem generatores suos optime poterant, ac difficile factu est a deis ortis fidem non habere, quamquam nec argumentis nec rationibus certis  eorum, qui essent futuri isset, cumque ad corpora tum accessio fieretcommunemque omnium vehementiore motu excitlestia mixtum amorem, post iram et metum et reliquos motus animi, comites superiorum et iis etiam contrarios dissidentes; quos qui ratione rexerit, iuste vixerit, qui autem iis se dediderit, iniuste. Atque ille, qui recte atque honeste curriculum vivendi a natura datum confecerit, ad illud astrum, quocum aptus fuerit, revertetur; qui autem inmoderate et intemperate vixerit, eum secundus ortus in figuram muliebrem transferet, et, si ne tum quidem finem vitiorum faciet, gravius etiam iactabitur et in suis moribus simillimas fi
Abbreviated transcription (Latin):
mũdo secuii cogitauit esfig̾e. Erant ãt aĩan¬
tiu genera quatuor quoru unu diuiñ
faciebat. ex igne ut splendidissimꝰ esset¬
⁊ aspectu pulcerrimꝰ. Cũq eniz siłe u¬
nu̾sitatis naͣ effice̾ uellet ad uolubili¬
tatẽ rotundaru comitẽq cu sapientia
optime mentis effecit cibcũq celu eq̃
ut̾ distribuit ut hũc uarietate distĩctũ
bñ greci cosmon nos lucentez munduz
noĩaremꝰ. Dedit aute diuinio duo ge¬
nera motus. unu ꝙ sẽꝑ ess ineode de
quo ⁊ ccez õib atq uno mõ celaret al¬

Expanded text:
mundo secum cogitavit effingere. Erant autem animanmundo secum cogitavit effingere. Erant autem animantium genera quattuor, quorum unum divinum me speciem faciebat ex igne, ut et splendidissimus esset et aspectu pulcherrimus. Cumque eum similem universi naturae efficere vellet, ad volubilitatem rotundavit comitemque eum sapientiae quam optimae mentis effecit circumque omne caelum aequaliter distribuit, ut hunc varietate distinctum bene Graeci ko/smon, nos lucentem mundum nominaremus. Dedit autem divinis duo genera motus, unum, quod semper esset in eodem † de quo et idem omnibus atque uno modo celaret, al
Abbreviated transcription (Latin):
tes hõies pret̾ͥ admodu paucos in no¬
men appellat n int̾ se nũo ꝯmetiũt᷑
Itaq nesciũt hos syderu errores id ip¬
su esse ꝙ rite d̾r tẽpuo młtitudĩe infi¬
nita uarietate admirabili p̃ditos. at
tñ illud ꝑspici ⁊ intelligi potest abso¬
luto ꝑfectoq nuo tẽporis absolutũ ꝑ
fectũq annu fĩc ꝯpleri deniq cũ se
octo ãbituo ꝯfictis suis cursib ad item
astra sũt que ꝑ celu penetͣntia solstici¬
ali se ⁊ brumali rõne ꝯuerterẽt ut hoc
esse aĩal ꝙ uicemus ess illi aĩali ꝙ senti¬
mus adet̾nitatio imitatione siłimu
Et cetera qui usq ad tẽporis ortu ĩpres¬
sa ab illis que ĩmutabãt᷑ ⁊ fĩxerat. s
quia nõdu õe aĩal inmũdo incluserat
ex ea ꝑte defitiebat ad ppositu exẽplar
ymaginis siłitudo ¶ Quot igit ⁊ qualeo
al aliuz formas mens inspeciez reru in¬
tueuo poterat chere totidez ⁊ tales inħ̾

Expanded text:
omines praeter admodum paucos neque nomine appellant neque inter se numero commetiuntur. Itaque nesciunt hos siderum errores id ipsum esse, quod rite dicitur tempus, multitudine infinita, varietate admirabili praeditos. Ac tamen illud perspici et intellegi potest, absoluto perfectoque numero temporis absolutum annum perfectumque tum compleri denique, cum se octo ambitus confectis suis cursibus ad idem astra sunt, quae per caelum penetrantia solstitiali se et brumali revocatione converterent, ut hoc omne animal, quod videmus, esset illi animali, quod sentimus, ad aeternitatis imitationem simillimum. Et cetera quidem usque ad temporis ortum impressa ab illis, quae imitabatur, ecfinxerat; sed quia nondum omne animal in mundo intus incluserat, ex ea parte deficiebat ad propositum exemplar imaginis similitudo. Quot igitur et quales animalium formas mens in speciem rerum intuens poterat cernere, totidem et tales in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mutabile arripuisset. ⁊ cu uursus ad diui¬
nitq quid sit euicde geni̾o ⁊ quid alteri¬
uo ⁊ cetera diuidicat. quid cuiq rei sit
maxĩe aptu quid quoq loco aut modo
aut tẽpore ꝯtingat. queq distĩctio sit
int̾ ea que giguant᷑ ⁊ ea que sũt sꝑ eadez¬
⁊ inhis que mutant᷑ cu eodez ⁊ in alte
cu eandez ꝑtez attingit qua sensuo
cieri potest. orbis illius geni̾s alterius
ĩmutatuo ⁊ rectus oĩa aĩo mentiq de¬

Expanded text:
 cum rursus indivirnitque, quid sit eiusdem generis, quid alterius, et cetera diiudicat, quid cuique rei sit maxime aptum, quid quoque loco aut modo aut tempore contingat, quaeque distinctio sit inter ea, quae gignantur, et ea, quae sint sempeet in iis, quae mutantur, cum in eodem et in altercum eam partem attingit, qua sensus cieri potest, et orbis illius generis alterius inmutatus et rectus omnia animo mentique de
Abbreviated transcription (Latin):
git ut ꝙ sit uti primu postremo ꝓpor¬
tione ita ut postremo primu ꝯprobet᷑
uicissiq ut extremu cu medio sic medi¬
media fuĩt ita nccͣitas cogit ut eade sĩt
ca que teiuĩcta fuerũt eadez at cu fcã sit
efficit᷑ uo̾ oĩa sit unu. ꝙ si unulũtatie
corpus planu ⁊ equabile explitã retut
neq in eo quicqua ess requisitu unu¬
en int̾iectu medui ⁊ seip ł ea quibus
esset int̾positu colligaret. S tu soliditas
mũdo q̃reret᷑ solida ãt oĩa uno medio nũ
redd̾et. Quia ex ꝯiuĩctione celu ita at
est ut sub aspectu ⁊ tactu cadat ita ꝙ
mũdi est corpus effectu ea ꝯstructu
opatione quaz dixi. Ex quo ipse se ꝯcor¬
di quada amicicia ⁊ caritate ꝯplecti fꝰ
atq ita apte heret ut nequeat dassobu
ullo modo nisi abeode aquo est ligatꝰ
Caruz at̃ quatuor reru quas sup̃dixi

Expanded text:
ium sit, ut ei primum proportione, ita id postremo comparetur, vicissimque, ut extremum cum medio, sic mediem sint ea, quae diiuncta fuerant; eadem autem cum facta sint, efficitur, ut omnia sint unum. Quodsi universi corpus planum et aequabile explicaretur neque in eo quicquam esset † requisitum, unum interiectum medium et se ipsum et ea, quibus esset interpositum, conligaret. Sed cum soliditas mundo quaereretur, solida autem omnia uno medio numqredderet. Qua ex coniunctione caelum ita aptum est, ut sub aspectum et tactum cadat. Itaque mundi est corpus effectum ea constrictum conparatione, qua dixi; ex quo ipse se concordi quadam amicitia et caritate conplectitur atque ita apte cohaeret, ut dissolvi nullo modo queat nisi ab eodem, a quo est conligatus. Earum autem quattuor rerum, quas supra dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
effice̾ moliens teus t̾ra prima ignẽq
iũgebat oĩa at duo ad cohabendu ter¬
ciu aliꝗd requirũt ⁊ quasi nodu uin¬
culuq desiterãt. S uinculu id est aptis.¬
simu atq pulceriumu ꝙ exse atq eq̃
te his que astrĩgit qua maxĩe uñ ef¬
ficit. Id optĩe assequit᷑ ꝙ grete analo¬
gia latine audenduz est eniz qm̃ ħ pri

Expanded text:
efficere moliens deus terram primum ignemque iungebat. Omnia autem duo ad cohaerendum tertium aliquid anquirunt et quasi nodum vinculumque desiderant. Sed vinculorum id est aptissimum atque pulcherrimum, quod ex se atque de iis, quae stringit, quam maxime unum efficit. Id optime adsequitur, quae Graece analogi/a, Latine audendum est enim, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
ria ꝯͣrie sił ꝓcetentia efficiebãt ut ꝙ
ess tardissimu id ꝓximu fieret celor¬
rimo atq ut esset mensura queda eui¬
teno que ĩ istio cursib celitates tardita¬
tesq declararet. Deus ipse solez quasi
lumen accendit ad ẜm supra t̾ra ãbi¬
tu ut qua maxĩe celu õib colluti̾t
aĩantibusq quib uis ess doceri ab eo¬
turã uĩq ꝯgnosderẽt. sox igitꝰ ⁊ dies ad
hunc modu ⁊ãbas generatas
unu circuitu orbe efficit sapientissi¬
mu atq optimu mensis at̃ qñ luna¬

Expanded text:
rarie simul procedentia efficiebant, ut, quod esset tardissimum, id proximum fieret celerrimo. Atque ut esset mensura quaedam evidens, quae in octo cursibus celeritates tarditatesque declararet, deus ipse solem quasi lumen accendit ad secundum supra terram ambitum, ut quam maxime caelum omnibus conluceret animantesque, quibus ius esset docerituram vimque cognoscerent. Nox igitur et dies ad hunc modum et ob has generata causas unum circumitum orbis efficit sapientissimum atque optimum, mensis autem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
unu ⁊itez ut sui siłe an id quo gu̾a.¬
tu ortũq dicimuo atqui ꝑpulcer ẽ
hic niũduo si ꝓbus eius artifex ꝓfecto
spẽ et̾nitatio mutari maluit. Sin secꝰ
dubiu. quin et̾ntate malui̾t exequi
qũ quide neq mũdo quicqua pulcri¬
us neq eius edificatore p̃stantus. Si¬

Expanded text:
unum et idem et sui simile, an id, quod generatum ortumque dicimus. Atqui si pulcher est hic mundus et si probus eius artifex, profecto speciem aeternitatis imitari maluit, sin secusdubium, quin aeternitatem maluerit exsequi, quandoquidem neque mundo quicquam pulchrius neque eius aedificatore p
Abbreviated transcription (Latin):
cata ꝯgnitio Ita ꝙ cu de re stabili ⁊ in¬
mutabili disputat oro talis sit qualis¬
sit illa que neq redargui neq ꝯuĩci p̃t.
Cu ãt ingressa est imitata ẽ effecta
simulatra bñ agi putat si siłitudinez
ueri ꝯsequat. Quantu eni ad id ꝙ ortũ
est eterritas uaset trã ad fidez ui̾tas.
Quo circa si forte de deoru nã ortuq
sibi ꝯstet ⁊ ex oĩ ꝑte secu ip̃a ꝯsẽtiat
haut sanuz erit miruz ꝯtentiq esse de¬
betio si ꝓbabilia dicent᷑. Equu est enĩ
ĩpulerit quil machinatus sit ut origiẽ
reru ⁊ molitioner noua queret ꝓbitate
uitel p̃stabat probus at̃ inuidet nemini.

Expanded text:
cognatio. Itaque cum de re stabili et inmutabili disputat oratio, talis sit, qualis illa, quae neque redargui neque convinci potest. Cum autem ingressa est imitata et efficta simulacra, bene agi putat, si similitudinem veri consequatur. Quantum enim ad id, quod ortum est, aeternitas valet, tantum ad fidem veritas. Quocirca si forte de deorum natura ortusibi constet et ex omni parte secum ipsa consentiat, haut sane erit mirum, contentique esse debebitis, si probabilia dicentur. Aequum est enim inpulerit eum, qui haec machinatus sit, ut originem rerum et molitionem novam quaereret. Probitate videlicet praestabat; probus autem invidet nemini;
Abbreviated transcription (Latin):
lisse ⁊ ꝑ p̃cone uẽdidisse Exactaq pecu¬
rua dixisse ut ꝙ quisq a sacris hr̃et id añ
die certa in suu cuiq fanu referret
ita cur ad ĩpleta esset in deos inhõies ad¬
iũxit ĩ iuria. hunc igit᷑ n ͨ ol ĩpus iupi¬
ter fulmĩe ꝑcussit noc escula pus mise¬
ro diutnoq morbo tabescẽte int̾imit.
atq ĩ suo lectulo mortuus intĩpanidis
regu illatus ẽ Eãq potestate qua ipse
ꝑ scelus nactus erat quasi uista ⁊ legit

Expanded text:
lisse et per praeconem vendidisse exactaque peculisse et per praeconem vendidisse exactaque pecunia edixisse ut quod quisque a sacris haberet id ante diem certam in suum quicque fanum referret: ita ad impietatem in deos in homines adiunxit iniuriam. Hunc igitur nec Olympius Iuppiter fulmine percussit nec Aesculapius misero diuturnoque morbo tabescentem interemit, atque in suo lectulo mortuus in †tyrannidis rogum inlatus est, eamque potestatem, quam ipse per scelus erat nanctus, quasi iustam et legit
Abbreviated transcription (Latin):
in eader sententia ꝑ seuerabat Qui cuz pe
loponensuz classez appulisset etaz ĩ fanuz
ueisset iouis olĩpi aureuz ei detraxit a¬
miniculuz grandi pond̾e̾ quo iouez orna¬
rat emanubiis is cartaginensiu tyran¬
nus gelo atiz etiaz ĩeo cauillatus est es¬
tate graue esse aureuz amiclz hyeme su¬
giduz eiq la neuz palliuiz iecit cuz id ẽẽ
ad oẽ tẽpus ann dic̾e̾t. Itẽq esculapii
epidauri barba aurea demi iussit sieq
eni ꝯueĩre barbatuz esse filuz cuz ĩ õib
farus pater ĩ berbis esset. bonoru teoꝵ
un se eoru boĩtate uelle dicebat. Idez
uictoriolas aureas ⁊ patenas ⁊ coronas
que simmu lacra porrectis manibz sustine¬
bãt sine dubitatõne tollebat eaq se ac¬
cipe nõ auferre dicebat. Esse eniz stul¬
ticia a quib bona p̃cam̃ ab his poruigẽ¬
tib ⁊ dantib nolle sum̃e eũtẽq ferũt ħ¬
oĩa que dixi solata de fanis ĩ foruz ꝓtu¬

Expanded text:
in eadem sententia perseverabat. qui quom ad in eadem sententia perseverabat. qui quom ad Peloponnesum classem appulisset et in fanum venisset Iovis Olympii, aureum ei detraxit amiculum grandi pondere, quo Iovem ornarat e manubiis Carthaginiensium tyrannus Gelo, atque in eo etiam cavillatus est aestate grave esse aureum amiculum hieme frigidum, eique laneum pallium iniecit, cum id esse ad omne anni tempus diceret. idemque Aesculapi Epidauri barbam auream demi iussit; neque enim convenire barbatum esse filium, cum in omnibus fanis pater imberbis uti se eorum bonitate velle dicebat. idem Victoriolas aureas et pateras coronasque, quae simulacrorum porrectis manibus sustinebantur, sine dubitatione tollebat eaque se accipere non auferre dicebat; esse enim stultitiam a quibus bona precaremur ab is porrigentibus et dantibus nolle sumere. eundemque ferunt haec quae dixi sublata de fanis in forum protu
Abbreviated transcription (Latin):
lit multis quide añ cruciatio ⁊ necatis
⁊ p̃dones młti sepe penas dant nec tũ
possuꝰ dice̾ nõ pluris captiuos acra¬
ui qua p̃tones necatos anaxar cuz de¬
mocriteu a cyp̾o tyranno ex tarni fi¬
catu accepimꝰ zenone elene ĩ tormẽ¬
tis necatu. Quid dica de socrate cuius
morti ĩ la crimari so leo platonez legẽs
uites ne igcit᷑ tioru iudicio si urtent
res huãnas discrimen esse sb̾latu dio¬
genes quite cinicus dice̾ solebat har¬
palu qui tẽporib illis p̃do sũmus ha¬
bebat᷑ ꝯtra deos test̾ĩoniu dice̾ ꝙ ĩ illa
fortuna tã diu uiueret. ¶ Dionisiũs de
quo añ dixi cu fanu ꝓserpine locris
expilauisset nauigabat seracusas isq
cui secundissimo uento cursuz teneret¬
ritens uidetis ne inquit amici qua bõa
a dus ĩ mortalib nauigatio sacrilegio tet᷑
atq hõ acutuo cui bñ planeq ꝑcepisset

Expanded text:
lit." Multis quidem ante cruciatis et necatis. lit." Multis quidem ante cruciatis et necatis. Et praedones multi saepe poenas dant, nec tamen possumus dicere non pluris captivos acerbe quam praedones necatos. Anaxarchum Democriteum a Cyprio tyranno excarnificatum accepimus, Zenonem Eleatem in tormentis necatum; quid dicam de Socrate, cuius morti inlacrimare soleo Platonem legens? Videsne igitur deorum iudicio, si vident res humanas, discrimen esse sublatum? Diogenes quidem Cynicus dicere solebat Harpalum, qui temporibus illis praedo felix habebatur, contra deos testimonium dicere, quod in illa fortuna tam diu viveret. Dionysius, de quo ante dixi, cum fanum Proserpinae Locris expilavisset, navigabat Syracusas; isque cum secundissumo vento cursum teneretridens "videtisne" inquit "amici quam bona a dis inmortalibus navigatio sacrilegis detur". atque homo acutus cum bene planeque percepisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tentieq specunẽ aũ simlacru ueste pon¬
ti fexmaximꝰ est quasi sceuola trucidatus
Curetia añ tot cuutatis principes a cin¬
na int̾empti. Cur eĩm ꝑfidiosissiꝰ G. ma¬
rius quasi catulu p̃stantissia dignitate
uiru mori potuit iubere. dies teficiat
si ueliz nũare quibz bonis male euenei̾t
nec minus si coĩ more quib ĩꝓbis opti¬
me Cui eniz marius tã felicit̾ septies
ꝯsul domui sue senex est mortuus Cur
oĩ crudelissiꝰ tã diu cuma regnanit
at addit penas ꝓhiberi melius fuit ĩpe¬
duiq ne tot uiros sũmos int̾ficet quã
ip̃ aliqñ penas dare sũmo cruciatu sup¬
plicioq uarius hõ ĩ portunissimꝰ periit
s qr drusu febro metallu ueneno sus¬
tulerat illos ꝯẜuari melius fuit quã pe¬
nas sceliris uariu pendere. Duod̾ xl.¬
annis dyonisuis tirannus fuit opulẽ¬
tissime ⁊ beatissime ciuutatio. Quam
młtos at̃ ħ ip̃o grecie flore pisistra tus
ac fallaris ac appollotorus penas sustu¬

Expanded text:
dentiaeque specimen ante simulacrum Vestae pontifex maximus est Q. Scaevola trucidatus, cur ante etiam tot civitatis principes a Cinna interempti, cur omnium perfidiosissimus C. Marius Q. Catulum praestantissuma dignitate virum mori potuit iubere? Dies deficiat si velim numerare quibus bonis male evenerit, nec minus si commemorem quibus improbis optime. Cur enim Marius tam feliciter septimum consul domi suae senex est mortuus, cur omnium crudelissimus tam diu Cinna regnavit? "At dedit poenas." Prohiberi melius fuit impedirique ne tot summos viros interficeret quam ipsum aliquando poenas dare. Summo cruciatu supplicioque Q. Varius homo importunissumus periit; si quia Drusum ferro Metellum veneno sustulerat, illos conservari melius fuit quam poenas sceleris Varium pendere. Duodequadraginta Dionysius tyrannus annos fuit opulentissumae et beatissumae civitatis; quam multos ante hunc in ipso Graeciae flore Pisistratus. "At Phalaris, at Apollodorus poenas sustu
Abbreviated transcription (Latin):
s principatuz dedit supiori qua sola indi¬
uiduã reliquit. Interiorez autez cu insex
partes celi diuisisset septez orbis dispaĩs
duplo ⁊ triplo int̾uallo moni uissit ꝯtͣ¬
riis unt̾ se cursib Eoruz aut̃ triuiz fecit
pares celeritateo s quatuor ⁊ int̾rie
dispares ⁊ dissiłes trui reliquoru. animũ
igitꝰ que ille procreator mũdi deus ex su¬
a mente ⁊ diuinitate genuiss Tum de¬
niq õe ꝙ erat ꝯcretu atq corporeu sus¬
ternebat aĩo interiusq faciebat atq ita
medio mediu accomodãs copłabat. Sic
animꝰ ⁊ a medio ꝓfectuo extremitate ce¬
li a suprema rogione rotundo ãbitu cuc̃¬
iecit sesoq ip̃e uersans diuinus sẽpiter¬
ne sapientisq uite induxit exordiũ. Et
corpus quide celi spectabile effectu ẽ aui
mus oculoru effugit obtutu. Est aut̃
unus ex õib rõis ꝯtentioĩs amoma g̾ce

Expanded text:
principatum dedit superiori, quam solam individuam reliquit. Interiorem autem cum in sex partis divisisset, septem orbis dispares duplo et triplo intervallo moveri iussit contrariis inter se cursibus. Eorum autem trium fecit pares celeritates, sed quattuor et inter se dispares et dissimilis trium reliquorum. Animum igitur cum ille procreator mundi deus ex sua mente et voluntate genuisset, tum denique omne, quod erat concretum atque corporeum, substernebat animo interiusque faciebat atque ita medio medium accommodans copulabat. Sic animus a medio profectus extremitatem caeli a suprema regione rotundo ambitu circumiecit seseque ipse versans divinum sempiternae sapientisque vitae induxit exordium. Et corpus quidem caeli aspectabile effectum est, animus autem oculorum effugit optutum. Est autem unus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ro. nocet sepissi̾e melius ẽ nõ adhibe̾
oĩo qua spe dubie salutis ĩ aꝑta ꝑnici¬
em ĩcutre. Sic haut stio an melius fuit
huãno geni motu istu celere cogitatõis
acumen sollertia qua rõne uocamꝰ quã
pestifera sũt młtis admodu paucis salu¬
taria nõ dari oĩo qua tã munifice ⁊ tã
large dari quãobrẽ si mens uoluptacy

Expanded text:
t saepissime, melius est non adhibere omnino quam spe dubiae salutis in apertam perniciem incurrere, sic haud scio an melius fuerit humano generi motum istum celerem cogitationis acumen sollertiam, quam rationem vocamus, quoniam pestifera sit multis admodum paucis salutaris, non dari omnino quam tam munifice et tam large dari. Quam ob rem si mens voluntasque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscripta ꝯtra phisicos ⁊ sepe
p̃nigidio cane adeo more ⁊ modo disputa¬
ta fuit eni uir tũ cetis artib que quidez
digne libero essẽt ornatus oib. tũ autẽ
ĩuestigator ⁊ diligẽs earui reru que a
nã ĩ uolute uident᷑. Deniq sic udico ptꝰ
illos nobiles pitagoreos quoru doctrina
extĩcta est quodamõ. cu aliquot secla in
ytalia siciliaq uiguisset hũc extitisse ꝙ
illa renouaret. Qui cu me in sicilia ꝓ¬
fisciscente ephesi expectauisset roma ex
legatione ipse descendẽs ueĩssetq eod̾
mitileius nũ salutãdi uisendiq causa
cratippus pypatiticoru oĩu quos qui¬

Expanded text:
nscripta contra physicos et saepe cum P. Nigidio Carneadeo more et modo disputata. Fuit enim vir ille cum ceteris artibus, quae quidem dignae libero essent, ornatus omnibus, tum acer investigator et diligens earum rerum, quae a natura involutae videntur; denique sic iudico, post illos nobiles Pythagoreos, quorum disciplina extincta est quodam modo, cum aliquot saecla in Italia Siciliaque viguisset, hunc extitisse, qui illam renovaret. Qui cum me in Ciliciam proficiscentem Ephesi expectavisset Romam ex legatione ipse decedens, venissetque eodem Mytilenis mei salutandi et visendi causa Cratippus, Peripateticorum omnium, quos qui
Abbreviated transcription (Latin):
geret si id donu a deo nõ auobis habe̾¬
mus at uõ aut honorib aucti aut re
faĩliari aut si aliud quippia nacti suzꝰ
fortuiti boni aut depulimꝰ mali tũ diis
gratias agumꝰ tũ nichil nr̃e laudi assũ¬
ptu arbitram̃. siũ quis ꝙ bonusiur es¬
set gratias dis egit ũquaz aut ꝙ diues
ꝙ honoratus ꝙ in columis iouẽq opti¬
muz ⁊ maximu ob eas res appellãt nõ
ꝙ nos iustos tẽpatos sapientes efficit sed
ꝙ saluos ĩ columes opulentos copiosos
sieq herculi quisqua decura nouit ũꝙͣ
si sapiens stũs ess quãqua pytagoras cũ
ingeometria quidd̾a nouũ ĩuenisset mu¬
sis bouez ĩmolauisse d̾r s io quidez nõ
credo qm̃ ille ne appollini quid̾ delpho
hostia ĩ molare uoluit ne ara sãguĩe
asꝑgeret ad rẽ aut̃ ut redea uidicui ħ
oĩm mortaliu ẽ fortuna a deo petend̾a
a se ip̃o sumenda esse sapientia euãuis

Expanded text:
geret, si id donum a deo non a nobis haberemus. at vero aut honoribus aucti aut re familiari, aut si aliud quippiam nacti sumus fortuiti boni aut depulimus mali, tum dis gratias agimus, tum nihil nostrae laudi adsumptum arbitramur. num quis quod bonus vir esset gratias dis egit umquam? at quod dives quod honoratus quod incolumis, Iovemque optimum et maximum ob eas res appellant, non quod nos iustos temperantes sapientes efficiat, sed quod salvos incolumis opulentos copiosos; neque Herculi quisquam decumam vovit umquam, si sapiens factus esset—quamquam Pythagoras, cum in geometria quiddam novi invenisset, Musis bovem immolavisse dicitur; sed id quidem non credo, quoniam ille ne Apollini quidem Deli hostiam immolare voluit, ne aram sanguine aspergeret. ad rem autem ut redeam, iudicium hoc omnium mortalium est, fortunam a deo petendam, a s