comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fetere nulli dubiũ est. Iccirco cur aquibusdã uenditur ad suũ interitũ. Uolouos
patres acpontifices om̃s in cõmunc. iudicis sccurĩ gestantis antt ianuã assistentis mͦe¬
mores: Quã epłam papalibent ãplectens. grates acbenedictiones tanto patriretulit.
dm̃q inillo glorificaint:¬
eda illud deniq in codẽ patro fuit ualdo memorabilo. ꝗ multitũ etũ nobiles ueno¬
natis inferti uerbis malorũdũ aduersꝰillũ contumdiarũ uerba dicenda c̾cepissent.
seu iurgia ultionis uice referenda: ut ad conspectũ illius uentũ fuissto. statĩ mirabant᷑
seinet abhis quȩ intenderant expͥmere alienatos fuisso: Amissaq ftrocitate rei p̾terite.
quicqͥd iderat. totũ ꝓcedebat ex mansuctudine: Henricosiquidẽ imꝑatori decosug¬
gestũ fuerat. ꝙ illiderogans. illũq contẽnendũ adiudicans: Arduim quoq parti

Expanded text:
fetere nulli dubium est. Idcirco cura quibusdam venditur ad suum interitum. Volo vos fetere nulli dubium est. Idcirco cura quibusdam venditur ad suum interitum. Volo vos pastores ac pontifices omnes in commune judicis securim gestantis, ante januam assistentis memores. Quam epistolam papa libenter amplectens, grates ac benedictiones tanto Patri retulit, Deumque in illo glorificavitet illud denique in eodem Patre fuit valde memorabile, quod multi tum etiam nobiles venenatis infecti verbis malorum, dum adversus illum contumeliarum verba dicenda concepissent, seu jurgia ultionis vice referenda, ut ad conspectum illius ventum fuisset, statim mirabantur semet ab his quae intenderant exprimere, alienatos fuisse; amissaque ferocitate rei praeteritae, quidquid id erat, totum procedebat ex mansuetudine. Henrico siquidem imperatori de eo suggestum fuerat, quod illi derogans, illumque contemnendum adjudicans, Arduini quoque parti,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ tiã conuersatio in tantũ extitit caradõ & dulcis dm̃ diligentib: ut is dõ sc̃issimꝰ
maiolus sibi cõmis sogregi allegans illũ inuita qualit̃ postipsius obitũ habereno
patit̃ atq pastorem. Quoditamanifestissimo & utilittr ficri contigi: Quã cĩ pre¬
maximã &xindedũ ad uucrent dilectionõ int̃sc hubucrt. dũ alter corundõ alitrum
sibiut cunq prestrens expͥmiñ ualet. Pregerca pontificib: romanis pat Villeloxo q
suotẽpore p̃fucre. intantaueneratione. ac reuerentia. c̃. habitus: ut quicqͥd illis iug¬
gessisseo siuo ꝑsõ siue ꝑ aliquã legationẽ : libentissime implere studereni: Niicħ̾m
cõmuni salute uniuersorũ Iã eñ refuge ueriluminis solo nomino pastores: ouile
xp̃iuimmo mẽbra illius uidete pꝰuos qͦ cunt. Siunta fontẽ ttpet riuus. in longinquũ

Expanded text:
tus est. Cujus etiam conversatio in tantum exstitit chara Deo, et dulcis Deum diligentibus, ut isdem sanctissimus tus est. Cujus etiam conversatio in tantum exstitit chara Deo, et dulcis Deum diligentibus, ut isdem sanctissimus Maiolus sibi commisso gregi allegans illum in vita, qualiter post ipsius obitum haberent Patrem atque pastorem. Quod ita manifestissime et utiliter fieri contigit. Quam enim praemaximam exinde, dum adviverent, dilectionem inter se haberea pontificibus Romanis Pater Willelmus, qui suo tempore praefuere, in tanta veneratione ac reverentia est habitus, ut quidquid illis suggessisset, sive per se, sive per aliquam legationem, libentissime implere studebant. Nam et Jm pro communi salute universorum. Jam enim refugae veri luminis, solo nomine pastores, ovile Christi, imo membra illius, videte post vos quo eunt. Si juxta fontem tepet rivus, in longinquum
Abbreviated transcription (Latin):
narũq uirtutũ augmentũ. ac uitiorũ cmendationõ. Om̃ib enisicuti expediri nouerat
siue lenit᷑ scuasprims. caritatiue tam̃ huiꝰmodi exhibebut: Contigi ergo illũ aliqͣndo
cũ uiro ꝑomĩa desiderabili domnoscilicet Odilono adhuc illo in cascali habitu degente.
deura animarũ salute habuisse colloquiũ. Intelligens ucro illũ niti adsc̃itatis cul¬
mina. cocpiu illi attentius suadert ut ꝙ potissimũ fore creditur: quantotiꝰ explere
satageret: Negotiis uidelicet sclĩ istius abiectis. xp̃m iħm scqui liceret expeditius
Cõpunctus ilicouir darus. libent̃ se facturũ ꝓmisti ꝙ pat̃ suascrat VUIlLELMUS
Nãpꝰpaululũ ad coenobiũ nominatis sunũ honorfico deucniens cluniacũ. ibiq asco
muiolo est deuote susceptus: atq in habitu sc̃õ c̃uersationis monachus exmore sacri

Expanded text:
narumque virtutum augmentum, ac vitiorum emendationem. Omnibus enim, sicuti expedire noverat, narumque virtutum augmentum, ac vitiorum emendationem. Omnibus enim, sicuti expedire noverat, sive leniter, seu asperrime, charitative tamen hujusmodi exhibebat. Contigit ergo illum aliquando cum viro per omnia desiderabili, domno scilicet Odilone, adhuc illo in canonicali habitu degente, de vera animarum salute habuisse colloquium. Intelligens vero illum niti ad sanctitatis culmina, coepit illi attentius suadere ut, quod potissimum fore creditur, quantocius explere satageret; negotiis videlicet saeculi istius abjectis, Christum Jesum sequi liceret expeditius. Cumpunctus illico vir clarus libenter se facturum promisit quod Pater suaserat Willelmus. Nam post paululum, ad coenobium nominatissimum honorifice deveniens Cluniacum, ibique a sancto Maiolo est devote susceptus, atque in habitu sanctae conversationis monachus ex more sacra
Abbreviated transcription (Latin):
quater nomiliario solitariũ cognom̃to fructuariense: Ibinanq locari prȩccpio ba¬
silicã: quã prȩsentt ard uino rege cũ aliquib ꝙ̃is. sacrariuis si inhonoro sc̃ç genitri¬
cisdiaiuiE. sc̃iq benignimartỹris. atq omĩum scõnum. Inqua etiã isdẽrex cũsua c̃iugo
& filuis humatus quiescit: Ad quã nichilominꝰ tã a romanaurbo. quã adiuersis partib
plurima c̃gregaut sc̃orum martyrũ corpora. Brtuinanq inspatio tẽporis: collec¬
uantes: quȩ isdõ pat̃ VUIlLELMUs ascomaiolo duniaci didicerat
Acolligere uiros seruituti xp̃iidoneos: suadendo eis uitȩ cȩlestis głam. pariterq
cõminans inftrorũ supplicia: Tantã enĩ cidñs cũ cȩteris uirtutib uirtutẽ salutaris uerbi
ẽcessit: ut quibusq doctrinã illius suscipientib sũmã conftrret fidei firmitatẽ. bo¬

Expanded text:
quaterno milliario, solitarium, cognomento Fructuariensem. Ibi namque collocari praecepit baquaterno milliario, solitarium, cognomento Fructuariensem. Ibi namque collocari praecepit basilicam, quam praesente Arduino rege cum aliquibus episcopis sacrari jussit in honore genitricis Dei Mariae, sanctique Benigni martyris, atque omnium sanctorum. In qua etiam isdem rex cum sua conjuge et filiis humatus quiescit. Ad quam nihilominus, tam a Romana urbe quam a diversis partibus, plurima congregavit sanctorum martyrum corpora. Brevi namque in spatio temporis collecvantes, quae isdem pater Willelmus a sancto Maiolo Cluniaci didicerat.colligere viros servituti Christi idoneos, suadendo eis vitae coelestis gloriam, pariterque comminans inferorum supplicia. Tantam enim ei Dominus cum caeteris virtutibus virtutem salutaris verbi concessit, ut quibusque doctrinam illius suscipientibus summam conferret fidei firmitatem, bo
Abbreviated transcription (Latin):
suscipe iosi placet. qm̃bonus es̃ ndubito adte exhoc corpore transire. Seiendũ uero. ẽ.
quia isti mora ȩgntudinis ut euentus rti subsequentis demonstrat. ñ fuit impedimentũ
one deduxer̃ illũ adsui iuris prȩdia confouendũ. Ardent̃ em̃ desidcrabit uidere illũ. q̃m
cõpungeb ad corda corundẽ diutine absentia pictatis. Conualescente quoq co ab egntu¬
di io post aliquot dicrũ spatiũ. conuenere adillũ quiq suorũ acplures dm̃timentiũ ui
cinorũ. & suad ero illi coeper̃ ꝓmittentes seplura largituros. sinnatiua patria cocnobiũ
sibi sicut in exteriora audierant illũ fecisse ȩdificare inciperet: Tunc etiãꝙ potissimũ
fuit. duo ipsius germam unddict Godefredus atq Nitardus uiris pectal iles. setritius
le coctolu umde itgibat᷑ constructione: Qui parũ. cõmuni consilio & uoluntate
locũ quercites itihuꝰmodi aptũ reppererer̃ in rurc patemo apado distantẽ flumañe

Expanded text:
suscipe me, si placet, quoniam bonus es; non dubito ad te ex hoc corpore transire. » Sciendum vero est quoniam istius mora aegritudinis, ut eventus rei subsequentis demonstrat, non fuit impedimentum praedia confovendum; ardenter enim desiderabant videre illum, quoniam compungebat corda eorumdem divinae absentia pietatis. Convalescente quoque eo ab aegritudine, post aliquot dierum spatium convenere ad illum quique suorum ac plures domini civitatum vicinarum, et suadere illi coeperunt, promittentes se plura largituros si in nativa patria coenobium sibi, sicut in externa audiverant illum fecisse, aedificare inceperet. Tunc etiam, quod potissimum fuit, duo ipsius germani, videlicet Godefredus atque Nitardus, viri spectabiles, secretiusde coenobii, unde rogabatur, constructione; qui pariter communi consilio et voluntate locum quaerentes, rei hujusmodi aptum reperere in rure paterno a Pado distantem flumine
Abbreviated transcription (Latin):
lulũ c̃ualescens. uercalis deuenit: rursusq ibi dc̃ grauius periditari cocpit: Tunc quoq
ut isdõ reserre crat solitus & etiã bong imnemorie Gerbaldus almipatris maioli monachus.
ac prȩdicti coenobi scȩ Cristinȩ abbas phibebat .dũ inȩccła sc̃i fusebii iaccrto p̃sulis.¬

Expanded text:
lulum convalescens Vercellas devenit, rursusque ibidem gravius periclitari coepit. Tunc quoque, lulum convalescens Vercellas devenit, rursusque ibidem gravius periclitari coepit. Tunc quoque, ut idem referre erat solitus, et etiam bonae memoriae Gerbaldus, almi patris Maioli monachus, ac praedicti coenobii sanctae Christinae abbas perhibebat, dum in ecclesia sancti jaceret Eus
Abbreviated transcription (Latin):
nĩpotentis & cñ digr̃a imipso cooperante. co qpit illius fimascĩtatis UIII¬
cuũ adiacentes scu longinquas penetrart ꝓuincias. Nĩpiesuil mattonsiũ ad ilbero
itucrent̃ satis illũ euocans cõmisso cide sci amulfi confessoris regindũ acindiorandũ uo
agere consucuerat monasttriũ. Suscipiens gͦ illud. bitui intt̃pore reddidio cmendatũ¬
E unc nẽpo deuota concepiom̃to. ut apłorum pͥncipis petriscisimalimina uisitaturus
adiret. Stabiliens ñpo cocnobiasibi cõmissa idoncis prepositorũ seucetrorũ officiorum
psonis. ut detrtucra romã orandigr̃ã prexi: Visitatis quoq scõrumscpulchris ud crato¬
rus. sacris etiãmissarũ psemet eddratis sollenniis. nã prefic̃ bruno ep̃s sacerdotiũ illi im¬
posuerat: cum apłica benedictione consolatꝰ regrederetur ad patriã. cocpio febricitans ac¬
grotare: Tandẽq ad cocnobiũseg̃ uirginis Cristino pucniens. in lectũ decubuit: Qui pau¬

Expanded text:
nipotentis etenim Dei gratia in ipso cooperante, coepit illius fama sanctitatis cum adjacentes seu longinquas penetrare provincias. Nam praesul Metensium Adalbero, reverenter satis illum evocans, commisit eidem sancti Arnulphi confessoris regendum ac meliorandum, ut agere consueverat, monasterium. Suscipiens ergo illud, brevi tempore reddidit emendatum. Tunc enim devota concepit mente ut apostolorum principis Petri sanctissimi limina visitaturus adiret. Stabiliens nempe coenobia sibi commissa idoneis praepositorum seu caeterorum officiorum personis, ut decreverat, Romam orandi gratia perrexit. Visitatis quoque sanctorum sepulcris vel oratoriis, sacris etiam missarum per semet celebratis solemniis nam praefatus Bruno episcopus sacerdotium illi imposuerat, cum apostolica benedictione consolatus regreditur ad patriam, coepit febricitans aegrotare. Jam jamque ad coenobium sanctae virginis Christinae perveniens, in lectum decubuit. Qui pau
Abbreviated transcription (Latin):
dũ coco conamino decertarto: contigio ut predictꝰ ep̃s cũ comitt maximc partis bur
gundio uuillelmo quictiã ciusdẽ patris dequosermo. c̃. extitrat affinitate ꝓpinquꝰ.
ipso patre p̾sentt colloquiũ pacis haberet: Post cȩttra: dixii presul inauro comitiuo
abbatiut̃ pote ꝓpinquoscilicet suo lenit̃ suggtrertt ut lationõ neforte ꝓuirtutum
gra uel rerũ copia surriperet caueret : Illo quoq reucrtnt̃ accedens: dixio udionitus
fuerat: Tunc pat᷑ UUILlelmus uultu alacricidẽ comiti huiꝰmodi responsũ ꝓtulit:
unqͥens cognoscere pottroꝙ auginentũ ttrrenarũ opũ ud possessionũ uniuꝰ tantum¬
diciñȩ uitȩ ꝓtrihat spatiũ. ꝑsu aderi nonmͥ potest. quinñ adhorũ extollar increm̃tũ
oc autẽ responsũ dũ comes retulisseo ꝙ̃o. admiratisuno uttrq ciꝰprudentiã. parittrq
letatiꝓpõ illius humilc̃ sapientiam.

Expanded text:
dum toto conamine decertaret, contigit ut praedictus episcopus cum comite mdum toto conamine decertaret, contigit ut praedictus episcopus cum comite mgundiae Willelmo, qui etiam ejusdem patris de quo sermo est exstiterat affinitate propinquus, ipso Patre praesente, colloquium pacis haberet. Post caetera dixit praesul in aure comiti, ut abbati, utpote propinquo scilicet suo, leniter suggereret ut, elationem ne forte pro virtutum gratia vel rerum copia surriperet, caveret. Ille quoque reverenter accedens, dixit ut monitus fuerat. Tunc pater Willelmus vultu alacri eidem comiti hujusmodi responsum protulit: Si, inquiens, cognoscere potero quitae protrahat spatium, persuaderi non mihi potest quin ad horum extollar incrementum. Hoc autem responsum dum comes retulisset episcopo, admirati sunt uterque ejus prudentiam, pariterque laeta
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus a custos. adiutor & consolator in om̃ib cẽt: Qui in tegerrima obscruatione
monitui ciꝰ obaudiens. ultra quã credi potuit illũ inuita dilexit. Uniens ig᷑ domnꝰ
uuillelorus adibi destinatũ suscipiendi ac regendigrã monasttriũ. missiscũ coasco
maiolo quibusdĩ ex honcstiorib: duniaci fribus. ibiq honorifico eceptꝰ: atq ab codo
cõmissũ. c̃. ci abhenrico uenerabili duec monasteriũ ctiã uerriaci castri exlatero
sitũ. ubi antiquus confessor xp̃i sc sitquiscit uiuentius. Illud quoq uluti primũ:
mod cramine regulari crat destitutũ . Illoq inindius iformato : ctio nichilominꝰ¬
crito ab codẽ brunone pontifico constituitur pat̃ Era: intiquissimũ. acscpius pugi¬
norũ scupessimorũ quorunq. hominũ in festatione desolatũ. Adhiũnꝙ̃credinti¬
grationõ

Expanded text:
vocatus et custos, adjutor atque consolator in omnibus esset. Qui integerrima observatione vocatus et custos, adjutor atque consolator in omnibus esset. Qui integerrima observatione monitui ejus obaudiens, ultra quam credi potuit, illum in vita dilexit. Clemens igitur domnus Willelmus ad sibi destinatum suscipiendi ac regendi gratia monasterium, missis cum eo a sancto Maiolo quibusdam ex honestioribus Cluniaci fratribus, ibique honorifice exceptus, atque ab eodem commissum ei ab Henrico venerabili duce monasterium etiam Verziaci castri ex latere situm, ubi antiquus confessor Christi sanctus requiescit Viventius. Illud quoque, veluti primum, moderamine regulari erat destitutum, illoque in melius reformato, tertio nihilomincrato, ab eodem Brunone pontifice constituitur Pater. Erat antiquissimum, ac saepius paganorum seu pessimorum quorumcunque hominum infestatione desolatum. Ad hujus nempe redintegrationem
Abbreviated transcription (Latin):
Icmorabiliigit᷑ in uolo sub eodẽ t̃port suggestũ. c̃. abrunone uencrande icinoris lin¬
gonis pontifico. ut monasteriũ egrgumartyris benigni ꝗ iuxta diuionenso castrũ
antiquitꝰ ueneratur. adredintegrandũ diuini cultus ordinc̃ qͥ in codẽ loco om̃ino defs¬
cerat suscipert: Eo sicuo ꝑplurima cocnobia iã dudũ agert c̃sucucrat. ita & istudimn
mlius ieformare satageret: Ad uir sc̃s motus pictato adp̾cespontificis. misst conti¬
nuo qui adse reducerent UUIllela ũ. Tã eñi cũ codem fr̃e cuuillũ cõmiserat. annũ &
semis pieuuuendo expleucrat: Cuiutiq ad sereuocato predictisci mart yris monas¬
ttru dulcumperio paterã oruilis xp̃icurã cõmisit. Spopondit insuꝑ ut quicqͥd
uiuaminis ad spualis huiꝰ negotii in crem̃tũ optaret. ipse libenti animo ciimpendcrto
E p̃onichilo minꝰindi fide parõ & sua contestatus. õ: ut illi mort dulcis simi patris ad¬

Expanded text:
morabili igitur patri Maiolo sub eodem tempore suggestum est a Brunone, venerandae memoriae Lingonis pontifice, ut monasterium egregii martyris Benigni, quod juxta Divionense castrum antiquitus veneratur, ad redintegrandum divini cultus ordinem qui in eodem loco omnino defecerat, susciperet; et, sicut per plurima coenobia jamdudum agere consueverat, ita et istud in melius reformare satageret. At vir sanctus, motus pietate, ad preces pontificis misit continuo qui ad se reducerent Willelmum. Jam enim cum eodem fratre, cui illum commiserat, annum et semis pie vivendo expleverat. Cui utique ad se revocato, praedicti sancti martyris monasterii dulci imperio paternam ovilis Christi curam commisit. Spopondit insuper ut quidquid juvaminis ad spiritualis hujus negotii incrementum optaret, ipse libenti animo aequipenderet. Episcopo nihilominus, in Dei fide pariter et sua, contestatus est ut illi, more dulcissimi Patris, ad
Abbreviated transcription (Latin):
funt in fossa uolens u̾sũ tałt t̾mĩare
renotueret nec cõgnũ finẽ ind̾et. dũ
quadam nocte młstõ suꝑ hoc cogitas
mane ad tinulũ ꝓpcrass manibus
hac storit in foisa bede uenabił ossa ei
cũ haptuari deberet. ⁊ iam imo re¬
hens merogarnt ubi nam plures

Expanded text:
unt in fossa«, volens versum taliter firmare: revolveret nec congruum finem videret. Dum quadam nocte multum super hoc cogitans mane ad tumulum properasset, manibus Hac sunt in fossa Bede venerabilis ossa.« Eius cum baptizari deberet et iam unum pehens interrogavit
Abbreviated transcription (Latin):
płlũ intestabat. sui katolus obe¬
diens magno cõg̾gato excitu ꝑmõ¬
tem cemsiim ꝯclam intranit᷑. ⁊
papiam cinitate regiam potenter
obscdit. uibi de sideril capiens cum
prore filiis ⁊ pͥncipib adgaltias lex¬
liũ misit ⁊ oĩa mra ecde que longotar¬
di abstulerãt sͥ restituit. Erant tũc
niex̾ citu karoli anicus ⁊ auelius qa
legimtur.qui apuo mortatiã ubiło¬
cesares s dalant. ¶ ꝓficiscente ha¬

Expanded text:
um infestabat. Cui Karolus obediens magno congregato exercitu per montem Cinisium Italiam intravit et Papiam civitatem regiam potenter t ibi Desiderium capiens cum uxore et filiis et principibus ad Gallias in exilium misit et omnia iura ecclesie, que Longobardi abstulerant, sibi restituit. Erant tunc in exercitu Karoli Amicus et Amelius, Christi, qui apud Mortariam, ubi Locesares sibi dabant. Proficiscente Ka
Abbreviated transcription (Latin):
miracłose linguam s ⁊ insũ restitint.
Qm dnm ad arolum cõfugilset
ip̃e eum insede sua collocaust ⁊ reos
puiuit. nomã gͥ suadente . pp̃. ãno¬
d̃i. dcc lxxxiiii. relicto impio ꝯstã¬
tinopolitano imo om ⁊ sensu mipa¬
toria landes karolo acolamaut eñ
q ꝓmanũ leoms imꝑatore coronũt

Expanded text:
miraculose sibi linguam et visum restituit. Qui dum ad Karolum confugisset, ipse eum in sede sua collocavit et reos punivit. Romani igitur suadente papa anno DCCLXXXIIII. relicto imperio Constantinopolitano uno omnium consensu imperatorias laudes Karolo acclamant eumque per manus Leonis imperatorem coronant
Abbreviated transcription (Latin):
uccendamꝰ parã ixͣ mũdũ. ille oit.
in solitudiine me tolle aluis eciam
prͣ crm intem sũam netulam draui
fluuũ portare debetet ille manus
suas pallio in noluit. ein illã. ut ꝙ
sic oꝑusti manua tuas fili. Et ille cor¬
pus młris ignis est. ⁊̃ exeo ꝙ te ꝯti¬
gebatu cilaꝵ feminaꝵ iremoria in

Expanded text:
accedamus parum iuxta mundum', ille ait: in solitudinem me tolle!'. Alius etiam frater, cum matrem suam vetulam trans fluvium portare deberet, ille manus suas pallio involvit. Cui illa: 'Ut quid sic operuisti manus tuas, fili?'. Et ille: 'Corpus mulieris ignis est, et ex eo quod te contingebam aliarum feminarum memoria in
Abbreviated transcription (Latin):
lxxxxꝰ. co tp̃r tante pluine cũ tom tims
i fusmnb ⁊ tempeitatib fc̃e st̃ qñtas
eĩ ad qnͣtitatẽ ouoꝵ q̃ drangłi mirtii
cũ plimua decelo cadentes axbores in¬
uͥ st̾ carbones innos ĩu sgo portare ⁊
saxonie ad hesit ⁊ eũ aquas gm ĩ iegẽ

Expanded text:
o tempore tante pluvie cum tonitruis et fulminibus et tempestatibus facte sunt, quantas enim ad quantitatem ovorum quadranguli mixti cum pluvia de celo cadentes arbores, vivisi sunt carbones vivos in rostro portare et Saxonie adhesit et eum Aquisgrani in regem
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ portũ ĩnadũt. ⁊ toc anona usq ad
uespas occidert ut ñꝙͣ exromans toc
milia sint occisa licet᷑ tp̃r hanibal doc
occisi st̃ ut tres cophinos amiloꝵ qͦs
dedigitis ꝓcerũ occisoꝵ idẽ hanilus

Expanded text:
Montem Portum invadunt, et tot a nona usque ad vesperas occiderunt, ut numquam ex Romanis tot milia sint occisi, licet tempore Anibalis tot occisi sint, ut tres cophinos anullorum, quos de digittis procerum occisorum idem, id
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma est. qr cũ p̾mina seuectute enis
ductore a quo ꝑullas ⁊ castella sedu¬
ci faciebat ⁊ ubiq nͥbũ dm̃ p̾dicabat.
Quadam uice dim ꝑ ꝙͣdam uallẽ
magͥs lopidib plenani tuͣsirẽt eius
discipłs derisionis cã eidem dixit. q

Expanded text:
ma est, quia, cum pre nimia senectute eius ductorem, a quo per villas et castella se duci faciebat et verbum domini predicabat, quadam vice dum per quandam vallem magnam lapidibus plenam transiret, eius discipulus derisionis causa eidem dixit, q
Abbreviated transcription (Latin):
tondenca retianit titum. pipino
tandem post młtos tͥumphos. de fũc¬
to. karolus magius enis filius ei¬
dem in regnũ spccessit. cuiꝰ tenire ĩro¬
mana sede admnis pontifer pfidebat
qͣm ad karolum magi segntos
misit postulano ab eo auxilum tot᷑
desiderimin tegem longodadormu

Expanded text:
tondendi tenuerunt ritum. Pippino tandem post multos triumphos defuncto Karolus Magnus, eius filius, eidem in regnum successit, cuius tempore in Romana sede Adrianus pontifex presidebat, qui ad Karolum Magnum legatos misit postulans ab eo auxilium contra Desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
zachariam papã. an ille deberet eẽ iex
qui solo noĩe regio erat cõtentꝰ. Cm
ppͣ. ipudit illum de b̾e regẽ uocari qui
bñ rem publicam gereret. Qna ren¬
sione fũci mĩati. chilricũ in monast̾io re
rie successetat ad pipinũ rege̾ fraricie qͥ
longobardos auxiliũ petiturus accessit.
pipinus antẽ copiosum cõggans ex̾citũ
in ꝯtaliam uenit ⁊ astulphum regen
obsedit. aquo .N. obsides accepit ut ec¬
cłie romane oĩa p̾dia que abstulerat
redderet ⁊ ip̃am amplius inqmetaret
S recedente pipino ay̾stulphus totu
ꝙ ꝓmiserat ircitum fecit. qui tamẽ

Expanded text:
Zachariam papam, an ille deberet esse rex, qui solo regio nomine erat contentus. Cui papa respondit illum debere regem vocari, qui bene rem publicam gereret. Qua responsione Franci animati in monasterio recrie successerat, ad Pippinum regem Francie contra Longobardos auxilium petiturus accessit. Pippinus autem copiosum congregans exercitum in Italiam Aistulphum regem obsedit, a quo XL obsides accepit, ut ecclesie Romane omnia predia, que abstulerat, redderet et ipsam amplius non inquietaret; sed recedente Pippino Aistulphus totum, quod promiserat, irritum fecit, qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mqudata ꝓmisit deꝰ dens ut asserũt
pabisum .i. ortũ deliciaꝵ a quis p̾tꝰ flu¬
entib iruigatũ inqno sedes hebunt ꝑ¬
petuas nec frigore ant estui aliqͥuo af¬
fligentur oĩb ciboꝵ nescent̾ gembus

Expanded text:
 Deus ut asserunt paradisum, idest ortum delitiarum, aquis preter fluentibus irrigatum; in quo sedes habebunt perpetuas, nec frigore aut estu aliquo affligentur; omnibus ciborum vescentur generibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ea draco tecerum ⁊ ĩgentis forme
pcam ascendentem usq sursim
respitientẽ ad uos ⁊ dicente. si eti¬
meatis hunc draconẽ s socimi ascẽ¬
os gras egenuit qr ie uocatos ad

Expanded text:
et ingentis forme Satyrum ascendentem usque sursum et respicientem ad nos et dicentem: “Ne timeatis hunc draconem; ascensancti gratias egerunt quia se uocatos ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iste pacͥionũ meũ exquo illu¬
stratur eũ indignacõne ac tupib
u̾dolatris exharitiat me quo nelt
magã acq saclegam cuitodie tam
granissime mancipanit ut me uitã

Expanded text:
Cum iste patrimonium meum, ex quo illustratur, cum indignis et turpibus idololatris exhauriat, me quoque veluti magnam atque sacrilegam custodiae tam gravissimae mancipavit, ut vitam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos successine occideret᷑: alios
p̾sentes ẽe in bebat. ut salcẽ ternti¬
ĩ molarent dñm constantes tam
crudełr lamari inderent. Cum g¬
uocata ĩ uriam amdice sepati csaͣ¬
tuns ẽam nelle sacrificiis cosentibe

Expanded text:
ianos successiue occideret alios presentes esse iubebat ut uel terrori cederent dum constantes tam crudeliter laniari uiderent. Euonfortata iniuriam a iudice se pati clans eam uelle sacrificiis consentire
Abbreviated transcription (Latin):
ad crucem cucurrit. ibiq tam di
ĩ uine i glacie fixus stecit donec
fc̃ib poit matugnas sẽ colefacien¬
cib albas eñ de ẽe cognonit. ⁊ andi¬
ens a quo dam frẽ ix ille ẽet qu¬

Expanded text:
ad crucem cucurrit ibique tamdiu sub niue et glacie fixus stetit donec fratribus post matutinas se calefacientibus abbas eum deesse cognouit. Et audiens a quodam fratrum quod ille iuxt
Abbreviated transcription (Latin):
opteret pucipes pͥncipes suplicacõ¬
ins ubo deflect̾e fic atuli lusu re¬
cederent hoc nõ fecit. o impetu sin
nsus eloqmi inbentes fieri talia la¬
cetabet. qngusta nõ riitsus adsua
borabat ut ad usis eñ synodus

Expanded text:
oporteret principes supplicationis verbo deflectere, ut a tali lusu recederetur, hoc non fecit; sed impetu sui usus eloquii, jubentes fieri talia lacerabat. Augusta vero rursus ad suam eparabat ut adversus eum synodus
Abbreviated transcription (Latin):
płem erãt. ⁊ artiteꝵ intra rocam
tale sigrmũ trahentib dedat. nt qñ
soñ fare̾t sums traherẽt. ⁊ sir x¬
eunte igne nectes corpus nrg̃is
crahencib rotã artificem commp¬

Expanded text:
rant; et artifex intra rotam tale signum trahentibus dedit ut quando sonum faceret simul traherent et sic exeunte igne uectes corpus uirginitrahentibus rota ipsum artificem comm
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa płs autẽ eidẽ aꝑpens oñem igni
abe̾ius domo excussit qui erũpenc
regit pnlaciũ ĩ uasit ⁊ solo rege cum
iimco filio nx enadente cimeta cõ¬
sumpsit stutuq filius eis arcep¬
tus ildemonio pr̃is cruaina coftẽs

Expanded text:
s autem eidem apparens omnem ignem ab eius domo excussit. Qui erumpens regis palatium invasit et, solo rege cum unico filio vix evadente, cuncta consumpsit. Statimque filius eius areptus a demonio, patris crimina c
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾illius: iãmpaec obicrat: Tunc nẽposuasit ei ut m̃te tractautrat: & illo statĩ dilect
oboctuno filio immodõ qui ci p̃stitio talem. Sicq satis accurate cũ plurimis donoꝵ
exeniis. duxit illũ ad monasteriũ : ubideuotissio acunctis susceptus inscg̃ conuir

Expanded text:
mater illius jam in pace obierat. Tunc nempe suasit ei ut mente tractaverat, et ille statim dilecto mater illius jam in pace obierat. Tunc nempe suasit ei ut mente tractaverat, et ille statim dilecto obedivit filio, imo Deo, qui ei praestitit talem. Sicque satis accurate cum plurimis donorum xeniis duxit illum ad monasterium, ubi devotissime a cunctis susceptus, in sanctae co
Abbreviated transcription (Latin):
q uidbatur puer excellentioris uite ac dignitatis grac̃t augmñtindus In ꝑcasunanq
t̃poris cũ adolcuis set. acũ prudenter indi cimort obocdicrã scruire studuis sto:
ñ defucirt inuidentie stimuli Quib etiuãsepius agitatus constant̃ sustulic illorũ ꝓbra
inquorũpfctũ cotoconaminc laborauctio. Nam inure ellensi urbe primoꝰ post¬
medũ uero apud ticinũ subtuta custodiaregulas artis grãmaticoplenit᷑ didiccrat:
Constituitur & enĩ duum officii as siduus custos. ac scolȩ capitalis illiusloc: Qin felici
uirtutũ inerem̃to dõfaciente ꝓficiens: cõmissa. c̃. ci secretari curi atq adminis¬
tratio. net nonetiã cotius suppellatilis scũ ari domiforisq consiliorũ diffintio
E pit interĩ cogitaro qualic̃ suũ genitorem a fluctiuaga istius sclicurasubtrabert
acꝙ illi uitȩ suꝑerat serũ inmonasterio ꝓetrnarequic laborando consumeret: Nam

Expanded text:
t augmentandus. In processu namque t augmentandus. In processu namque temporis, cum adolevisset ac jam in Dei timore obedienter servire studuisset, non defuere invidentiae stimuli. Quibus etiam saepius agitatus, constanter sustulit illorum probra in quorum profectum toto conamine laboraverat. Nam olim in Vercellensi urbe primitus, postmodum apud Ticinum, sub tuta custodia regulas artis grammaticae pleniter didicerat. Constituitur etenim divini officii assiduus custos, ac scholae capitalis illius loci. Qui felici virtutum incremento, Deo favente, proficiens, commissa est ei secretarii cura atque administratio, nec non etiam totius supellectilis sanctuarii, domi forisque consiliorum diffinitioepit interim cogitare qualiter suum genitorem a fluctivaga istius saeculi cura subtraheret, ac quod illi vitae supererat secum in monasterio pro aeterna requie laborando consumeret. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
chilis religionis ctiã ueste indeut: hinc nẽpe tradidit ci pͥmos lititrarũ apices. atq
huiusco custodiȩ addidi precptorẽ. cuiꝰ animũ stupor inuastonimius: q̃muelo¬
citas sens sibi cõmissi pueri ad tantã ꝓficiebat indaginẽ. ut uniuersa priorũ consco¬
lasticorũ studia in brtui transcenderto spatio. Proinde in admirationo ñ modica:
iã tunc tã abbatiquã fr̃ibus cȩitris habebatur
ixterta inucmo monasteru quȩdã anuscuĩera mantus ũscnor. congruu habt¬
bat domicilũ Adꝗ predictus puer familiaris cuit ꝓindentia pdies ducclutur:
inquoctiã iliquotiens quictis noctiũ gr̃i suscipidat᷑ Cũigitur predicta anus cum
aliquando diligentia fouendi in sinuꝓpriobrachiis cõploxa fuisset. mãig illius quo
latis pendebant ac rugosis pellib: subito turgentes lic fudert uberrims: Acilla uo
crat picmentis ac dmntimens. itligioss quibusq sagicitr intimart curaui: q̃misdẽ

Expanded text:
litterarum apices, atque hujusce custodiae addidit praeceptorem, cujus animum stupor invasit nimius, quoniam velocitas sensus sibi commissi pueri ad tantam proficiebat indaginem, ut universa priorum conscholasticorum studia in brevi transcenderet spatio; proinde in admiratione non modica jam tunc tam abbati quam fratribus caeteris habebatur Praeterea in vicino monasteridentia, per dies ducebatur; in quo etiam aliquoties quietis noctium gratia suscipiebatur. Cum igitur praedicta anus eum aliquando diligentia fovendi in sinu proprio brachiis complexa fuisset, mammae, quae laxis pendebant ac rugosis pellibus, subito turgentes lac fudere uberrime. At illa, ut erat piae mentis ac Deum timens, religiosis quibusque sagaciter intimare cur
Abbreviated transcription (Latin):
romanũ imꝑiũ ex integro tenebit. qͥ in nouissimo tẽporo cric : Et ipse erit maximꝰ.
xp̃m dicunt affuturũ. Eu tc̃ reulabitur quidẽ homo peccati antixp̃s uiddiceo.
qͥlicet homosit. fons tam̃ erit omĩum peccatorũ. & filius ꝑditiomis id .c̃. fili diaboli
nitudo diabolice potestatis. & tocius maliingenii corporalit habitabiu inillo:

Expanded text:
Romanum imperium ex integro tenebit, qui in novissimo tempore erit, et ipse erit maximus, Romanum imperium ex integro tenebit, qui in novissimo tempore erit, et ipse erit maximus, christum dicunt mox adfuturum, et tunc revelabitur ille homo peccati, Antichristus videlicet, qui licet homo sit, fons tamen erit omnium peccatorum: et filius perditionis, hoc est, filius diabolinitudo diabolicae potestatis et totius mali ingenii corporaliter habitabit in illo,
Abbreviated transcription (Latin):
.tione. sicuo & ali homines: ñ ut quid ĩ dicunt descla uirgine. Sed tam̃ totus in pec¬
cato concipictur. inpeccato fouebitur. & inpeccato nascetur In ipso uͦẽceptionis suş
& contutabit᷑ inuentre matris. & uirtus di aboli semꝑcũ illo erit: Ed sicut inmatrẽ

Expanded text:
atris, sicut alii homines, non, ut aliqui dicunt, ex sola virgine: sed tamen totus in pecatris, sicut alii homines, non, ut aliqui dicunt, ex sola virgine: sed tamen totus in peccato concipietur, in peccato generabitur, et in peccato nascetur. In ipso vero conceptionis ejus et conturbabitur in ventre matris ejus, et virtus diaboli semper cum illo erit. Et sicut in matre
Abbreviated transcription (Latin):
sic uocatꝰ sit: Id eoscilicet qui xp̃oincunctis contrariꝰerit. & xp̃o contraria faciet:
tificare. ille ccontra humiles cicit. peccatores magnificabit. impios semꝑq uitia
mundo reuocabit: Cloriũ ꝓpriã quȩrto. & om̃i potentẽ dm̃se nominabit.: Hic
itaq antixp̃s. multos habet suç malignitatis ministros. Exquib iã multi in
antixp̃os multos
siuo etiã monachus
contra iusticiã uiuit. & ordinis suiregulã impugnat.
& ꝙ bonũ c̃. blaspłimat. antixp̃s c̾. minister satans est. Sediã deexordio antixp̃i
hȩc omĩa scripta inuenio Sicuo gͦ auctores nridicunt. antixp̃s expopło iudcorum
nascctur. detribuscilicct dan. scđmꝓphetã dicentẽ. Fiat din coluber inuia. ccrastes
insemita Sicut eniserpens inuia sedebit. & insemitacrio: uu eos qͥ psemitas iustici ae
ãbulant feriat. & uenenosuc malicis occidat: Nascetur autẽ expatris & matris copuil¬

Expanded text:
sic vocatus sit: ideo scilicet, quia Christo in cunctis contrarius erit, et Christo contraria faciet. sic vocatus sit: ideo scilicet, quia Christo in cunctis contrarius erit, et Christo contraria faciet.  justificare: ille contra humiles dejiciet, peccatores magnificabit, impios exaltabit, semmundo revocabit, gloriam vanam quaerens omnipotenteitaque Antichristus multos habebit suae malignitatis ministros, ex quibus jam in mundAntichristos multos s, sive monachus, contra justitiam vivit, et ordinis sui regulam impugnat, et, quod bonum est, blasphemat, Antichristus et minister Satanae est. Sed jam de exordio Antichristi  omnia scripta invenio. Sicut ergo auctores nostri dicunt, Antichristus ex populo Judaeorum nascetur de tribu Dan, secundum prophetam dicentem: Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita . Sicut enim serpens in via sedebit, et in semita erit, ut eos qui per semitam justitiae ambulant feriat, et veneno suae malitiae occidat. Nascetur autem ex copulatione patris et m
Abbreviated transcription (Latin):
btartace. st̃ ad sosuorũ om̃ium scruorũ ultimꝰ głam & pacemsc̃p̃nttrnã.
fui. tanquã pprius seruus: Vnde quanuis in dignȩ sint apud dñm prȩcesoratio¬
& filuis uitã longiorem. scmmꝰ indubitant̃. & credimꝰ eccłam di exaltandã & nĩereli¬
gionis ordinẽ magis ac magis multiplicandũ: Hoc ego fidelis ur opto & ualde desidoro.
quisi potuissẽ uobis totũ regnũ ad qͥrtre libentis sime ftcisẽ. Sed qͥi illud faccro ñ
sitis a dimplere bona quȩ desideratis. unde corona uobis detur regni cdestis Igit᷑
quia piũ studiũ habitis scripturas audirt. & frequent᷑ loqui deredꝙ̃tore anr̃o siue
etiã scir de antixp̃i impietatt & psecutiono. nec non & potestatt ciꝰ. &gencrationo.
sicut mͥscruo ur̃o dignata estis precipere. uolui aliqua uobis seribero. & de antixp̃o
exparte certã iteddere. quanuis ñindigeatis amohoc audirt. quȩ aptiduos habctis
prudentissimũ pastorẽ dõnum roriconẽ. daris simũ spcculũ totius sapientio atq

Expanded text:
ater Adso suorum omnium servorum ultimus gloriam et pacem sempiternam. fui tanquam proprius servus. Unde quamvis indignae sint apud Dominum preces oratiovitam longiorem, scimus indubitanter et credimus, Ecclesiam Dei exaltandam, et nostrae religionis ordinem magis ac magis multiplicandum. Hoc ego fidelis vester opto, et valde desidero; qui si potuissem vobis totum regnum acquirere, libentissime fecisse: sed quia illud facerem non sitis adimplere bona, quae desideratis, unde corona vobis detur regni coelestis. Igitur quia pium studium habetis Scripturas audire, et frequenter loqui de nostro Retiam scire de Antichristi impietate et persecutione, nec non et potestate ejus et generatione, sicut mihi servo vestro dignata estis praecipere, volui aliqua vobis scribere, et de Antichristo ex parte certam reddere, quamvis non indigeatis a me hoc audire, quae apud vos habetis prudentissimum pastorem dominum Roriconem, clarissimum speculum totius sapientiae atque
Abbreviated transcription (Latin):
genus suo crpore decipiat & ꝑdadunte eiꝰ exordiũ duo magniꝓphetę mittentur
in mundũ. enochscilic & helias. qͥ contra impetũ anti xp̃i fideles dĩ diuinis armis
p̃mument. & instruent eos & confortabunt. & p̃parabunt. electos adbellũ docen¬
tes & p̃dicantes trib annis & dimidio. Filios autẽ isrł quicunq cotẽpore fuerim
inuenti. ii duo maximi ꝓphe & doctores ad fidei gr̃am conuertent: & ap̃ssura tanti
turbinis in parte dectorũ insupabilo reddent: Tunc implebit᷑ ꝙ scrptura dicio:
ifucrio numerus filiorũ istł. sicut arenamaris. rdiquio salui fient: Postquã ergo¬
ptres annos & dimidiũ prȩdicationẽ suã cõpleuerint. mox incipiet excandescere anti¬
in apocalypsidr̃. Et cũ finerint inqͥu testimoniũ suũ. bestia quȩ ascende. deabisso
fucrint. inde cȩteros fiddes ꝑsequens. aut martyres gloriosos faciet. aut apostatas
reddet: Et quicunq incũ crediderint. signũ caracteris infronte accipient: Sed

Expanded text:
genus suo errore decipiet et perdet. Ante ejus exortum duo prophetae mittentur in mundum, Enoch scilicet et Elias, qui contra impium Antichristum fideles Dei divinis armis praemumient, et instruent eos, et confortabunt et praeparabunt electos ad bellum, docentes et praedicantes tribus annis inventi, hi duo maximi dturbinis in parte electorum insuperabiles reddent. Tunc implebitur quod Scriptura dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salper tres annos et dimidium praedicationem suam compleverint, mox incipiet excandescere Antiin Apocalypsi legitur: « Et cum finierint, inquit, testimoniium suum, bestia quae ascendit de abysso fuerint, inde caeteros fideles persequens, aut martyres gloriosos faciet, aut apostatas reddet. Et quicunque in eum crediderint, signum caracteris ejus in fronte accipient. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
possidebit: ui diabolo cooꝑante ꝑ hominẽ concipict. & ꝙ natũ fucru. totũsit ini¬
quũ. totũ malũ. totũ ꝑditũ. Vnde & ille homo filius ꝑditionis. ippellat᷑: qͥa inqͣntũ
poterit genus hum anũ ꝑdec. & ipse innouissimo ꝑdetur. Ecce audistis qualiter
nascatur. audite. etiãlocũ ubi nasci debeat: Nasicut. dñs & redẽptor nr̃ bechlcem
sibi p̃uidit. ut ibi ꝓnobis humanitatt̃ assumere dignaret᷑: sic diabolus illi homini
scilicat. eunitatẽ babiloniȩ: In hac enĩ ciuitate quȩ quondã fuit inclita & gloriosa
filsitate. & nefaria arte. & malignisp̃s cruni. ducesciꝰ. socu semꝑ& comites indiuisi

Expanded text:
cooperante concipiat, et quod natum fuerit, totum sit iniquum, totum perditum. Unde et ille homo, filius perditionis appellatur ; quia in quantum poterit, genus humanum perdet, et ipse in novissimo perdetur. Ecce audistis qualiter nascatur: audite jam locum ubi nasci debeat. Nam sicut Dominus ac Redemptor noster Bethlehem sibi providit, ubi proscilicet civitatem Babyloniae; in hac enim civitate, quae quondam fuit inclyta et gloriosa falsitate, et nefaria arte, et maligni spiritus erunt duces ejus et socii, et comites indivis
Abbreviated transcription (Latin):
& filiũ dicimĩpotentis so et m̃tietur Regis autt̃ & principes primũ adso conutet.
catio autem ciꝰ & potestis tenebi. amariusq admart. ab oriente usq ad occidentem.
ab aquilonousq adseptentrionẽ: faciet quoq signa multa. mitacula magna & in¬
turburi & subito tranquillari. Naturas indiucrsis figuris mutari. aquarcursus &
da. mortuos ctũ in conspectu hominũ suscitari. ita ut inerrorem inducant᷑ si ficri
potest etiã decti. Na quando tanta ac talia signauiderino. ctiã illi qui pfecti & dacti

Expanded text:
et filium Dei omnipotentis se esse mentietur. Reges autem et principes primum ad se convertecatio autem ejus et potestas a mari usque ad mare, ab oriente ad occidentem, ab aquilone ad septentrionem erit. Faciet quoque signa multa, magna et mirabilia et inturbari subito et tranquillari. Naturas in diversis figuris mutari, aquarum cursus et da, mortuos scilicet in conspectu hominum suscitari, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Nam quando tanta ac talia signa viderint, etiam illi qui perfecti et electi
Abbreviated transcription (Latin):
toris. lxxͦ. & ab aduentu illius ad gallias deitalia . xliͦ. regnante Conrado imperatore.
infrancia nichilominꝰ Rotb̾to rege. dic dñicę curuncisionis uenerabili atq eiusdẽ na¬
tiuitatis octa . Uͭi. ftria manc dũ aurora supuenientis diei pelleret tenebras. emundo
transiuit asco istius di amici corpore felix anima & beata. lucerna uidelicet orbis
ac magnificans benedici dm̃. in quo uiuit quic quidiuste subsistu: Sepultum
nanq est sacrũ illius corpꝰhonorifice ingremio ciusdõ sc̃ę trinitatis acccłẽ in cons¬
pectu cuntiũ aoredeuntiũ frum: ut cotidiosiquidẽ prȩoculis imitabile haberent
patrẽ. quẽ ad eternã iusticiȩ mercedẽ habuere institutorem. Ipsiusq prȩcib &
meritis ualeant ꝑcipere acternȩ uitȩ regnũ & gloriã cum sc̃is omibus. donante
Saeculorum.¬

Expanded text:
toris LXX, et ab adventu illius ad Gallias de Italia XLI, regnante Conrado imperatore, toris LXX, et ab adventu illius ad Gallias de Italia XLI, regnante Conrado imperatore, in Francia nihilominus Roberto rege, die Dominicae Circumcisionis venerabili, atque ejusdem nativitatis octavo, VI feria, mane, dum aurora supervenientis diei pelleret tenebras, e mundo transivit a sancto istius Dei amici corpore anima felix et beata, lucerna videlicet orbis, ac magnificans benedicit Deum, in quo vivit quidquid juste subsistit. Sepultum namque est sacrum illius corpus honorifice in gremio ejusdem sanctae Trinitatis ecclesiae in conspectu euntium ac redeuntium fratrum, ut quotidie siquidem prae oculis imitabilem haberent Patrem, quem ad aeternam justitiae mercedem habuere institutorem, ipsiusque meritis et precibus valeant percipere aeternae vitae regnum, et gloriam cum sanctis omnibus, donante saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
dierũ acrisco epiu dolorib affligi: Iaqͥppo imminente sollennitate natiuitatis dñice.
prȩnoscens suȩ axp̃o uocationis dic̃. c̃uocatis adscfr̃ibus deliberans corã cis ꝓuido ac
sapienter decunctis que ipsius innitebant᷑ patrocinio. qͥd ul. qualit̃ agendũ scu ordi¬
nandũ foret: Sicq uniuersis pręsentib simul & absenitib: sua benedictione firma¬
tis ac dõ cõmissis. expetu sibi dari salutare atq uiuificũ cõmeatũ. Explctisq
sollennib totis octo dicrũ nichil omĩno loquens. oculos tantũ addm̃ crigens. illi
soliintendens. illus olum̃te respiciens. iãq aspiciebao ftlix anima subito adillum
itura deuasculo carnis insua gła dm̃ maiestatis. AAnno igitur ciusdc̃ natiuitatis
drũ cę millesimo. xxͦxiͦ. Indictione. xiiuĩ. anatiuitate quoq istius patris acdi cul¬

Expanded text:
dierum acribus coepit doloribus affligi. Jam quippe imminente solemnitate Nativitatis Dominicae, dierum acribus coepit doloribus affligi. Jam quippe imminente solemnitate Nativitatis Dominicae, praenoscens suae a Christo vocationis diem, convocatis ad se fratribus, deliberans coram eis provide ac sapienter de cunctis quae ipsius innitebantur patrocinio, quid vel qualiter agendum seu ordinandum foret, sicque universis, praesentibus simul et absentibus, sua benedictione firmatis, ac Deo commissis, expetiit sibi dari salutare ac vivificum commeatum. Expletisque solemnibus totis octo dierum, nil omnino loquens, oculos tantum ad Deum erigens, illi soli intendens, illum solum mente respiciens; jamque aspiciebat felix anima, subito ad illum itura de vasculo carnis, in sua gloria Deum majestatis. Anno igitur ejusdem Nativitatis Dominicae 1031, indictione XIV, a nativitate quoque ipsius Patris ac Dei cul
Abbreviated transcription (Latin):
eatitudo igit᷑ patris uuilleloi iã ad tantã exereucrat excellentiã. ut cunctas
latii acgalliarũ ꝓuincias ipsius amor ac uencratio penetraret: Na regesu patrẽ.
pontifices ut magistrũ. abbates & monachi ut archangelũ. om̃s in cõmuno ut dĩ
amicũ sueq prȩceptorõ salutis habebant: Quis enĩ unquã alius prȩt̾ eum uenticoꝵ
gentẽ intã amica familiaritate habuio: Ex aggeratiue scđm apłm loqͥmur: q̃m¬
ptanti ab sentiauiri considerans illi insuo ꝓposito pmanrosuast. Quod etia demulti
similis reigra cognitũ habetur ficisse. Iauero indĩ oꝑo magis ssiduus quã firquens
cumcẽt initalia suũ bienmo prestolans a scđõ excessũ. sed trũ opportunitatib &x indo
euocatꝰ: egerrimo tam̃ adgallias remeauit: Cunq reuisendi caritatẽ cunctis goraense
usq monasteriũ a se olim cũ ceteris ad regulare specim̃ reformatũ deuenissit: quac
suꝑerant inuisere curauit. dehinc ad prȩnominatũ uenio fiscannũ: Post aliqt uero

Expanded text:
eatitudo igitur eximii Patris Willelmi jam ad tantam excreverat excellentiam, ut cunctas Latii ac Galliarum provincias ipsius amor ac veneratio penetraret. Nam reges ut patrem, pontifices ut magistrum, abbates et monachi ut archangelum, omnes in commune ut Dei amicum suaeque praeceptorem salutis habebant. Quis enim unquam alius praeter eum Veneticorum gentem in tam amica familiaritate habuit? Exaggerative secundum Apostolum pro tanti absentia viri, considerans, illi in suo proposito permanere suasit. Quod etiam de multis similis rei gratia cognitum habetur fecisse. 29. Ex Italia cum esset in Italia suum biennio praestolans a saeculo excessum, sed rerum opportunitatibus exinde evocatus, aegerrime tamen ad Gallias remeavit. Cumque revisendi charitate cunctos Gorziense usque monasterium, a se olim cum caeteris ad regulare specimen reformatum devenisset, quae supererant invisere curavit. Dehinc ad praenominatum venit Fiscamnum. Post aliquot vero
Abbreviated transcription (Latin):
.xxxxx. Ii. Que p̾cepta dederit idem
abbas pinufius fr̃i quẽ suso mona¬
sterio sub nr̃a recipiebat p̾sentia.
unc igitur senẽ ꝓilla quȩ nb
fuerat apud ipsũ in monaste
quã dedit fyĩ quẽ sub nr̃a p̾sentia
insuo cȩnobio recipiebat. quia puto
ex hac posse aliquid instructionis ac¬
cedere animis. dignũ est opusculo
huc intexere. Nosti ait quor diebꝰ
ꝓforibus excubans. hodie sis receptꝰ:
Cuius difficultatis causã primitus
debes agnoscere. Poterit enĩ tibi in
hac uaꝰ quã ingredi cõcupiscis mul¬
tum cõferre: si ratione eiꝰ. agnita. ad
seruiciũ xp̃i cosequent᷑ ac sic̃ oporte

Expanded text:
. XXXII. Quae praecepta dederit idem abbas pinufius fratri, quem in suo monasterio sub nostra recipiebat praesentia.unc igitur senem pro illa quae nobis fuerat apud ipsum in monasterquam dedit fratri, quem sub nostra praesentia in suo coenobio recipiebat, quia puto ex hac posse aliquid instructionis accedere, animus est opusculo huic intexere. nosti, ait., quot diebus pro foribus excubans hodie sis receptus. cuius difficultatis causam primitus debes agnoscere. poterit enim tibi in hac uia quam ingredi concupiscis multum conferre, si ratione eius agnita ad seruitium Christi consequenter ae sicut oportet
Abbreviated transcription (Latin):
scãm sententiã dñi tanquã ciuitas su¬
pra montẽ posita. diuitius abscondi ñ
potuit. Nã cõtuuio quidã fratrũ qui
ad loca sc̃a de egipti partib. orationis
causa cõuenerant. agnitũ eũ cũ sũma

Expanded text:
ni, tanquam civitas supra montem posita, diutius abscondi non potuit . Nam continuo quidam fratrum, qui ad loca sancta de Aegypti partibus orationis causa venerant, agnitum eum cum multa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ sub tectũ aliqͦd fuiss& ingress:
ut sic iuncerꝙ sõnũ. Diurni quidẽ
estꝰ ardoribꝰ flagrans. nocturno aut̃
frigore tremens. Et quẽ ad modũ
ipse referebat. nisi uelociꝰ ad tectũ
rediss& somnũq cepiss& usq ad eo
sibi aruisse iam cerebrũ intellige¬
bat. ut sine sensu ꝓpe modũ puta¬
ret᷑. Uici gͦ inqͥt quantũ ad me

Expanded text:
 aliquod fuisset ingressus, ut sic vinceret somnum, diurni quidem aestus ardoribus flagrans, nocturno autem frigore tremens, et quemadmodum ipse referebat, ipse velocius ad tectum rediisset, somnumque cepisset, usque adeo sibi aruisse jam cerebrum intelligebat, ut sine sensu propemodum putaretur. Vici ergo, inquit, quantum ad me
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃i nñe ait ad eos qͥ adsistebant. Nũc
dñs ostend& si uere reus est qͥ ꝑur
uocatꝰ respondis&: ait ad eum. ꝑ sid
axp̃i te obstestor. ut dicas si ab ħ qui
pulcro clara uoce rspd̃. dicens nõ
se esse ab eo int̾fectũ. Et̃ cũ obstupe¬
facti om̃s decidissent ad tr̃am. ac
pedibꝰ eiꝰ ad uoluerent᷑: rogare cepũt
ut inqͥrer& eum a qͦ ess& occis: Ium
ille. hoc inꝗt nõ int̾rogabo. sufficit¬

Expanded text:
Christi nomine, ait ad eos qui astabant: Nunc Christi nomine, ait ad eos qui astabant: Nunc Dominus ostendet, si vere reus est hic, quvocatus respondisset, ait ad eum: Per fidem Christi te obtestor, ut dicas si ab hoc hopulcro clara voce respondit, dicens, non se esse ab eo interfectum. Et cum stupefacti omnes decidissent ad terram, ac pedibus ejus advolverentur, rogare caeperunt, ut interrogaret eum a quo esset occisus. Tunc ille: Hoc, inquit, non int