comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
certñ agi: cũ puenoꝵ certamine exacto. ad olescentes citant᷑.⁊ post
eos deinceps ꝑfectȩ etatis iuuenos manꝰ c̃serunt. Quid qd &̃ illa quę nõ
sunt eẽ dicimꝰ. cũ eadẽ ñ eẽ uolumꝰ ostend̾e : Ut cũ dicimꝰ quadrati
latꝰ eẽ dispuar. later ibꝰ cȩteris. uł diametrũ lateribꝰ eẽ maiorẽ. Ita enĩ
dicentes: ꝓbamꝰ minime eẽ eqͣle lit̾ib ꝓpt̃eaq absonũ. Uł cũ idẽ plato sil
nẽ. Dũ enĩ s̃ adhuc siluestru: in famia s̃. ac sine ordine acspecie. ut saxi
quoꝵ tñ ẽ. naturał possibilitas: ut accedente artificio simulacrũ fi
nime ẽ. ut pote carens ꝑfectione. Uerũ ł disputacio qr nihil ꝑtinet
ad naturalẽ tractatũ. gũ sit ronabił differet᷑. Geniturã uͦ tp̃ris neces

Expanded text:
en «agi», cum puerorum certamine exacto adulescentes citantur et post eos deinceps perfectae aetatis iuuenes manus conserunt. Quid quod etiam illa quae non sunt esse dicimus, cum eadem non eteribus esse maiorem — ita enim dicentes probamus minime esse aequalem lateribus proptereaque absonum — uel cum idem Plato silunem. Dum enim sunt adhuc siluestria, informia sunt ac sine ordine ac specie, ut saxa quorum tamen est naturalis possibilitas, ut accedente artificio simulacrum fianime est, utpote carens perfectione. Verum haec disputatio, quia nihil pertinet ad naturalem tracta
Abbreviated transcription (Latin):
porro antiquiꝰ eẽ. om̃i magnitudine atq ab om̃ib quantitatib na¬
t᷑ali quadam m̃tis conceptiõe p̃noscit᷑ uelut ait esiolus. łrima hec
eni chaos. quã g̃ci. hilen. nos siluam uocamꝰ. substicisse t̾ram docet.
in medietate mundani ambitꝰ. ut funclam̃ta. fixam ⁊ ĩmobilem.
Nob̾ aũ nat᷑a t̾butũ ẽ. id ed stat pͥꝰ his quȩ mouent᷑ m̃te p̃ire. Omĩs
qͥppe motꝰ pꝰ statioẽm sumit exordiũ.  Stellarũ uͦ errantiũ oꝑa.
quȩ ꝑꝑ moclulatã ⁊ consonã celeb̾nt᷑ agicatiõem quã appellat cho¬
ream. in ꝓg̃ssib ⁊ amfractib earuncde stellarũ ꝑspicue uielent᷑.
stare in imo atq eoclem loco. ⁊ item cum rec̾rsum ferri putant᷑.
tũ in cetib qͦ ⁊ effulsioĩb ⁊ absconsioĩb ł in eois ł in occieluis con

Expanded text:
porro antiquius esse omni magnitudine atque omnibus quantitatibus naporro antiquius esse omni magnitudine atque omnibus quantitatibus naturali quadam mentis conceptione praenoscitur, uelut ait Hesiodus: Prima quidem haec enim chaos, quam Graeci hylen, nos siluam uocamus, substitisse terram docet in medietate mundani ambitus ut fundamenta fixam et immobilem. Nobis autem natura tributum est id quod stat prius his quae mouentur mente percipere; omnis quippe motus post stationem idem appellat choream, in progressibus et anfractibus earundem stellarum perspicue uidentur, stare in uno atque eodem loco et item cum retrorsum ferri putantur, tum in coetibus quoque et effulsionibus et absco
Abbreviated transcription (Latin):
domicilio sola. Custodẽ uͦ ⁊ opificẽ diei ⁊ noctis: ꝓpc̃ea dic̃ eẽ. q
ꝑ eancdem idẽ t̾rã. uectꝰ sol. partes eiꝰ subiectas sibim& illustus diẽ fac̃.
Cũ uͦ obiecerit se ex aliqͣ parte solis anfractib tra ipsa obumbrat᷑. Itaq
ex umbris crassa nocti caligo succedit. Simul qr ĩmobilis tr̃a ẽ. significãt᷑
eam custodem noctis ⁊ diei cognominauit. Neq enĩ peunte die. nox
nascit᷑. ł noctis amissiõe dies orit᷑. S ut᷑q salua. succedit alt̃a. Quia uͦ
hoc fit ꝑ eã indefesse. ipsa manente semꝑ in sua secle. spectatͥx ẽ. opinor
eoꝵ quȩ uelut añ conspectũ suũ gerunt᷑. m̃itoq custos. Antiqͥssimã
uͦ deoꝵ dic̃ opinor. ł qr locꝰ ẽ. animaliũ capax. regio porro ⁊ locꝰ p̃cogi¬
tet᷑ his quȩ in loco sunt necẽẽ. ẽ. ł qr puncti ratioẽm optinet. Hoc

Expanded text:
domicilio sola». «Custodem» uero et opificem «diei et noctis» propterea dicit esse quia domicilio sola». «Custodem» uero et opificem «diei et noctis» propterea dicit esse quia per eandem, id est terram, uectus sol partes eius subiectas sibimet illustrans diem facit. Cum uero obiecerit se ex aliqua parte solis anfractibus terra ipsa obumbratur; itaque ex umbris crassa noctis caligo succedit. Simul quia immobilis terra est, significanter eam «custodem noctis et diei» cognominauit. Neque enim pereunte die nox nascitur uel noctis amissione dies oritur, sed utraque salua succedit altera. Quia uero hoc fit per eam indefesse ipsa manente semper in sua sede, spectatrix est, opinor, eorum quae uelut ante conspectum suum geruntur meritoque «custos». «Antiquissimam» uero deorum dicit, opinor, uel quia locus est animalium capax, regio porro et locus praecogitetur his quae in loco sunt necesse est, uel quia puncti rationem obtinet; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͦ consequens iuderetur mortaliũ qͦ. ⁊ obnonorũ passionib
animaliũ demonstrari genit᷑am: hec ft̃ porro t̾rena iuire m̾itoq
pͥus quȩ ele t̾ra ipsa dicenda estimabat exponit. Dic̃ aũ qđ hanc
constituerit noctis dieiq custodem. S polũ nuncupat eũ qͥ om̃e
mundi corpꝰ ꝑuacdit axem. Constctũ uͦ duplicit᷑ intelligendũ. ł
uxta phytagoram. ignẽ uertentẽ se cͥcũ axtẽ. placet qͥpp̾e phrta¬
goreis. ignẽ quidẽ ut pote mat̾iarũ omĩum pͥncipẽ. medietatem
munli optinere. quẽ iouis custodem appellant. ꝑ hunc porro mo¬
ueri cͥcũactas in girũ tamꝗ stellas. t̾ram ⁊ anticthõnam. Quare e¬
ł sic intelligendũ. ł aliqͣnto ueri similiꝰ medietati mundi adheren¬
tem qͥescere in t̾ram. ꝓpt̾eaq ⁊ a placone ⁊⁊ amultis aliis uestam
cognominari. Demqm fedro icłẽ ait. Manet enĩ uesta ĩ liumo

Expanded text:
Quod uero consequens uideretur mortalium quoque et obnoxiorum passionibus Quod uero consequens uideretur mortalium quoque et obnoxiorum passionibus animalium demonstrari genituram, haec sunt porro terrena, iure meritoque prius quae de terra ipsa dicenda existimabat exponit. Dicit autem quod constituerit «noctis dieique custodem». Sed polum nuncupat eum qui omne mundi corpus peruadit axem. «Constrictam» uero dupliciter intellegendum, uel iuxta Pythagoram ignem uertentem se circum axem, placet quippe Pythagoreis ignem quidem utpote materiarum omnium principem medietatem mundi obtinere, quem Iouis custodem appellant; per hunc porro moueri circumactas in gyrum tamquam stellas terram et anticthona. Quare uel sic intellegendum uel aliquanto uerisimilius medietati mundi adhaerentem quiescere terram proptereaque et a Platone et a multis aliis Vestam cognominari. Denique in Phaedro idem ait: «Manet enim Vesta in diuino
Abbreviated transcription (Latin):
occidua. quẽ motũ nc̃ uocat in ancedentia altum uͦ pͥncipalem. qͥ
ẽ. cͥcumactio cͥcaq semet uercit᷑. similẽ deliłatiuo aĩe motui. qͥnq.
cet̾is cessantib motib. Et enĩ loculares mocꝰ septẽ ss̃ opinor. Duo qͥdem
uixta longitudinẽ idem añ post. duo item alii ꝑ latitudinẽ. inder¬
teram  mͦ sinistram. duoq alii uita ꝓfunditatẽ sursũ. i ddeorsinr
i ultimꝰ supͣ memorate cͥcumactiõi similis. qͥ fao cͥcũuolat careliue
Quia gͦ ex his .uii. motib duum tantũm singlis ratis steluis usiuti
tͥbuit dĩ pͥncipalem qͥdẽ bͥeuactiõem: e acciclenti ũ ͥ fert̾ inder¬
tram: recte dixit qͥnq p̃t̃ea motꝰ alios uacare. Pem̃ ꝯcluclit come¬
morans cde motib se stellarũ errantiũ in suꝑiorib dispitasserie
celũ qͥdẽ ita exornatũ ẽ sapientib ⁊ eẽnis animalib ⁊i in qli nis.

Expanded text:
occidua, quem motum nunc uocat in antecedentia, alterum uero principalem, qui occidua, quem motum nunc uocat in antecedentia, alterum uero principalem, qui est circumactio circaque semet uertitur, similem deliberatiuo animae motui quinque ceteris cessantibus motibus. Etenim loculares motus septem sunt, opinor: duo quidem iuxta longitudinem, id est ante et post, duo item alii per latitudinem, in dextram et sinistram, duoque alii iuxta profunditatem, sursum et deorsum, et ultimus supra memoratae circumactioni similis, qui fixo circumuolat cardine. Quia ergo ex his septem motibus duum tantummodo singulis ratis stellis usum tribuit deus, principalem quidem circumactionem, ex accidenti uero qui fertur in dextram, recte dixit quinque praeterea motus alios uacare. Deinde concludit commemorans de motibus se stellarum errantium in superioribus disputasse. Et caelum quidem ita exornatum est sapientibus et aeternis animalibus inquilinis.
Abbreviated transcription (Latin):
liũ demonsiratiõe: porrigit cdligentiã usq ad anglice nf. quos dlemonas
uocat extͥcatioẽm. Quoꝵi qd̾ ẽ puriꝰ. in echere secies h alt̾um in derio
t̾cium in ea regiõe quȩ humecta essenta nominat᷑. Quo urẽna muncli
ꝯgesta sint animalib ratiõe utentib Nec sit ulla regio deserta. Quẽ
quidẽ tͣctatũ. qđ sit elacior ⁊ ult᷑ nate conteplatiõem: necelsario dif¬
fere. ⁊ ait eũ pꝰ generatiõem stellarũ ratarũ. cũ unaqueq earũ diunũ
animal eẽt. utens corpe muto exscincerissimis mat̾us. uiͬi. ex maiore
parte ignis sereni. coruscũ qͦddã animal ⁊ formatũ in modũ spere in¬
fibe sũmo cũ modulamme apłani globo. eũq omẽm huiꝰ modi lumi¬
nib exornasse. Ubi uͦ mouendi usus ẽ. necesariꝰ uisus. ex omĩb motib
duos hos tͥbuisse p̃cipuos. unũ ex accidenti. qͦ rapit stellas aplanes ał

Expanded text:
lium demonstratione porrigit diligentiam usque ad angelicae naturae, quos daemonas lium demonstratione porrigit diligentiam usque ad angelicae naturae, quos daemonas uocat, extricationem. Quorum quod est purius in aethere sedes habet, alterum in aere, tertium in ea regione quae humecta essentia nominatur, quo interna mundi congesta sint animalibus ratione utentibus nec sit ulla eius regio deserta. Quem quidem tractatum, quod sit elatior et ultra naturae contemplationem, necessario differt et ait deum post generationem stellarum ratarum, cum unaquaeque earum diuinum animal esset utens corpore mixto ex sincerissimis materiis quattuor et ex maiore parte ignis sereni, coruscum quoddam animal et formatum in modum sphaerae infixisse summo cum modulamine aplani globo eumque omnem huius modi luminibus exornasse. Vbi uero mouendi usus est necessarius uisus, ex omnibus motibus duos hos tribuisse praecipuos: unum ex accidenti, quo rapit stellas aplanes ad
Abbreviated transcription (Latin):
undi cociꝰ ꝑfectiõem ab opifice absolutã dõ. p̃t̾iti oꝑis ter̾u
secreuimꝰ. platonicis dogmatib qͦ ad mediocritas in genu
passa ẽ inherentes. uirta nature contemplatiõem arcifitiosasq
ratiões. Pem̃ añ om̃s pͥmã ꝑtractat cglestiũ omĩum qͥ fõ infra
muncli ꝓximã similitudinẽ nanciscat᷑. ꝑ fecto intelligibiliq ⁊
exemplari ex se genito munclo .iiiͬiͬ.q sensiliũ animaliũ spe¬
cies. tam cȩlestium quã t̾renoꝵ nat᷑ali contẽplatiõe dinumerat.
celestiũ qͥdem stellas. t̾renoꝵ uͦ uolatilia. n reẽ nantia. quȩq
ꝑ t̾ram truunt᷑. Iure dicta t̾rena. qͥppe q̃ t̾ra nitͥant᷑. ⁊ ĩ eiꝰdẽ
t̾re gͣnio qͥeseant. qd̾qi corꝑa eorum ex maiore parte c̾rena ex optinentis
matie uocabulo cognominant᷑. ꝑiñ ut celestia quȩ ex maiere parce igais pu
nł liquidiq conercea: ec̃ni appellant᷑ ignes. Nec conteitꝰ supelicto ꝑ an ma¬

Expanded text:
undi totius perfectionem ab opifice absolutam deo praeteriti operis textu secreuimus Platonicis dogmatibus, quoad mediocritas ingenii passa est, inhaerentes iuxta naturae contemplationem artificiosasque ratmundi proximam similitudinem nanciscatur perfecto intellegibilique et exemplari ex se genito mundo; quattuorque sensilium animalium species, tam caelestium quam terrenorum, naturali contemplatione dinumerat: caelestium quidem stellas, terrenorum uero uolatilia et item nantia quaeque per terram feruntur, iure dicta terrena quippe quae terra nutriantur et in eiusdem terrae gremio quiescant, quodque corpora eorum ex maiore parte terrena ex obtinentis materiae uocabulo cognominantur, perinde ut caelestia, quae ex maiore parte igNec contentus supra dictorum anima
Abbreviated transcription (Latin):
ces. partĩ triplices usq ad cubũ qͥ pͥmꝰ ex dupli¬
partĩ hoꝵ numeroꝵ int̾ualla numeris aliis
ꝯstitutis. uno sex. altero .xii. qui ẽ. duplex duabꝰ medietatibꝰ
octo.⁊ nouẽ. sex ⁊ xii. limitũ int̾uallũ. ꝯtinuauit epytrita.
Itẽ sescuplari potentia. ꝑ indeq ut inẽ ignis limitẽ. tenȩq al¬
terũ limitẽ in sertis aeris ⁊ aquȩ materiis. mundi corpꝰ ꝯ tinu¬
atũ ẽ: ita numeroꝵ potentiis insertis. tãquã elem̃tis materiis
corpꝰq similitudo. hane gͥ seriem ñ materiã. neq carpꝰ secuit inqͥd ds̃.
ut siqͥd̾.a .z̃. rectã lineã in longũ findat.⁊ de segminibꝰ duobꝰ uħiͦ fa¬
cut.t.a .u.⁊. dipsũ incuruet deniũ ⁊ duos in nexos s inuicẽ cir¬

Expanded text:
 partim triplices usque ad cubum, qui primus ex triplinascitur. Horum numerorum interualla numeris aliis constitutis, uno sex, altero duodecim qui est duplex, duabus medietatibus, octo et nouem, sex et duodecim limitum interuallum continuauit epitrita, item sescuplari potentia, perindeque ut inter ignis limitem terraeque alterum limitem insertis aeris et aquae materiis mundi corpus continuatum est, ita numerorum potentiis insertis ut tamquam elementis materiis «seriem», non materiam neque corpus, «secuit», inquit, «deus», ut si quis ΑΒ rectam lineam in longum findat et de segminibus duobus chi faciat ΓΔ.ΕΖ, id ipsum incuruet demum et duos innexos sibi inuicem cir
Abbreviated transcription (Latin):
nine subiacere ꝓnunciat. Et qd nec uisu neq cęt̾is ꝑcipit᷑ sensibꝰ.
hoc corpꝰ eẽ minime potest. Rõnis tñ cõpos. ut declaret naturã iõna
Pono q eandẽ modulatã eẽ asserit. originẽ ẽẽ asserit eiꝰ ⁊ qͣsi quedã
elem̃ta. ex quibꝰ eandẽ int̾ initia ꝯstituit: ircordatꝰ ⁊ repetit. ut ex
turis coaugm̃tata : similitudinẽ dissimilitudinẽ Ferũ. bonitatisq
et malitiȩ diu̾sitatẽ optandeq ⁊ execrandę naturę disparilita

Expanded text:
nime subiacere pronuntiat, et quod nec uisu nec ceteris percipitur sensibus, hoc corpus esse minime potest. «Rationis» tamen «compos», ut declaret naturam rationPorro quod eandem «modulatam» esse asserit, originem eius et quasi quaedam elementa ex quibus eandem inter initia constituit, recordatur et repetit, ut ex turis, coagmentata, similitudinem dissimilitudinemque rerum, bonitatisque et malitiae diuersitatem, optandaeque e
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dũ. intdũ incitatiꝰ ꝑgũt: ꝓpt̾ẽaq rapiunt᷑ ab uniu̾se rei motu ⁊ tñ
aliis. s de his ipsis sentiat ac loquat᷑: ipse manifestat cũ ita dicit.
ł exteriorẽ quidẽ circulũ quẽ eundẽ cognominatũ ẽẽ diximꝰ. are

Expanded text:
interdum, interdum incitatius pergunt; proptereaque rapiuntur ab uniuersae rei motu et tamen interdum, interdum incitatius pergunt; proptereaque rapiuntur ab uniuersae rei motu et tamen  de nullis aliis sed de his ipsis sentiat ac loquatur, ipse manifestat, cum ita dicit: «Et exteriorem quidem circulum, quem eundem cognominatum esse dixim
Abbreviated transcription (Latin):
Iosq ipsos exteriore alio cͥculo. cuiꝰ motꝰ ꝯu̾sioq idẽ sẽꝑ ⁊ uni forns
sit: cͥ cũliget iđ aplani. hꝰ quippe orbiculata ẽ. agitacio. sẽꝑ eadẽ.
sẽꝑ ȩqͣli uelocitate. ne locũ qͥdẽ ullũ desid̾ans extͣ ꝯsueti ambitꝰ semitã
mꝰ ẽ quẽ meridialẽ nos greci mesembrion appellant: utrũq cõplec¬
tentẽ polũ.cũq isdẽ uertilabundũ aplanos. effigiẽ globi delinate.
Interior uͦ circulus intellegi debet.is. inqͦ signoꝵ circũfert᷑ ordo.
subt̃ quẽ planetes ferunt᷑. Iõq ext̾iorẽ motũ eundẽ cognomina¬
uit: qr idẽ semꝑ minimeq differens ẽ. aplanꝰ uolatꝰ. int̾iorẽ uͦ diu̾sum.
Cuncti enĩ qͥ subt̃ zoducũ obenrant planetes. licet in orbẽ referant᷑ sin¬
guli : diu̾sis tũ uariis de ciusis ⁊ ꝯpugnant̃ accidentibꝰ casibꝰ faciunt
agita ciones. uł facere potiꝰ uident᷑. dũ exaltant᷑ ⁊ humiliant᷑. Tardius

Expanded text:
osque ipsos exteriore alio circulo cuius motus conuersioque idem semper et uniformis sit circumliget, id est aplani. Huius quippe orbiculata est agitatio semper eadem, semper aequali uelocitate, ne locum quidem ullum desiderans extra consueti ambitus semitammus est, quem meridialem nos, Graeci mesembrinon appellant, utrumque complectentem polum cumque isdem uertilabundum aplanis effigiem globi deliniare, interior uero circulus intellegi debet is in quo signorum circumfertur ordo subter quem planetes feruntur. Ideoque exteriorem motum eundem cognominauit, quia idem semper minimeque differens est aplanis uolatus, interiorem uero diuersum. Cuncti enim qui subter zodiacum oberrant planetes, licet in orbem ferantur singuli, diuersas tamen uariis de causis et compugnanter accidentibus casibus faciunt agitationes uel facere potius uidentur, dum exaltantur et humiliantur, tardius
Abbreviated transcription (Latin):
auint planetis mutabił illiꝰ naturȩ quȩ diu̾sa cognominat᷑ eẽ par¬
ticipes. ũ pote qͥ rapti u̾tigine uniu̾se rei. ab eois ad occidua referant᷑.
demũ ab occidius: ad eoa. ũ in naurgando cũ ad destinata. uenti pul¬
su naui uolante. eregione prore qͥdã ex nauigantibꝰ ad puppĩ recur¬
r̃. Dem̃ ait. Int̾iorẽ uem scidit sexies. int̾iorẽ id̾ diu̾sũ cͥculũ septẽ¬
q inpaies oribes fab̾catꝰ ẽ. iuxta dupli ⁊ tͥpli spata. Tenemꝰ memorui

Expanded text:
aiunt planetas mutabilis illius naturae quae diuersa cognominatur esse paraiunt planetas mutabilis illius naturae quae diuersa cognominatur esse participes, utpote qui rapti uertigine uniuersae rei ab eois ad occidua referantur demum ab occiduis ad eoa, ut in nauigando cum ad destinata uenti pulsu naui uolante e regione prorae quidam ex nauigantibus ad puppim recurrunt. Deinde ait: «interiorem uero scidit sexies» — interiorem, id est diuersum circulum — «septemque impares orbes fabricatus est iuxta dupli et tripli spatia». Tenem
Abbreviated transcription (Latin):
dextrũ. nullũ siustrũ uidet᷑ latꝰ. nec tni pedes. nec sd̃m anũ capud.
cũ sint membra ꝯdita in uoluc̾s. Uitalis uͦ sub̾ȩ ratio: imas. sũmas.
dextrasq  sinistras partes. seit intꝰ laterẽ: sic mundi partiũ
diu̾si int̾stitues. Quã uis indifferenti membroꝵ similitudine oc¬
cultat᷑ insuꝑficie: motu tñ ⁊ spirabili ꝓditꝰ egetacione. ũ corpꝰ
pontificioq rotat᷑ dato. Unã quippe ut erat. eĩ  indiuisã reliqͥd. Me¬
rito. Nĩ sꝑa una quȩ aplanes dr̃: multas ⁊ innumerabiles stellas cir¬
cũ ag̃ cũ plinetas singłos multȩ spere eͥcũferant. Potest tñ ⁊ alio ge¬
nere uircꝰ eiꝰ ꝗ̃ obtinet ad u̾sũ motũ om̃iũ planetũ intelligi. q eadẽ
seꝑ atq in diffeiens eiꝰ ꝯu̾sio tã ipłos planetas ꝗͣ cȩt̾as stellas coherentes
sͥ. cuiriculo noctis dieiq cͥcũ agat ab oriente in occidentẽ. ex quo

Expanded text:
dextrum, nullum sinistrum uidetur latus nec imi pedes nec summum caput, dextrum, nullum sinistrum uidetur latus nec imi pedes nec summum caput, cum sint membra condita inuolucris. Vitalis uero substantiae ratio imas summas, dextrasque et sinistras partes scit intus latere; sic mundi partium diuersa interstities, quamuis indifferenti membrorum similitudine occultatur in superficie, motu tamen et spirabili proditur conuegetatione ut corpus pontificioque rotatus dato. Unam quippe, ut erat, eam et indiuisam reliqrito, nam sphaera una quae aplanes dicitur multas et innumerabiles stellas circumagit, cum planetas singulos multae sphaerae circumferant. Potest tamen et alio genere uirtus eius, quam obtinet aduersum motum omnium planetum, intellegi, quod eadem semper atque indifferens eius conuersio tam ipsos planetas quam ceteras stellas cohaerentes sibi curriculo noctis dieique circumagat ab oriente in occidentem. Ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ sulit̃ obliqͥtatẽ oib signiferi planetes mouent᷑. Lat̾a uͦ cũ sit mundi
corpꝰ spere simile ⁊ globosũ.⁊ undiq u̾sũ simile nec differens: itẽq¬
dextie leueq partes mundi. ñ reete dici uident᷑ sperã cogitantibꝰ
et ad solam eiꝰ speciem respicientibꝰ qr tñ idẽ in undꝰ animal ẽ.⁊ am̃al in¬
tellegens: dexteras partes habebit. ꝓfecto eas inquibꝰ est mitrũ motꝰ.
et exqͣ parte ꝑnĩ ũ cȩt̾a animilia mouent᷑ pͥmitꝰ. Hec pono inundi
pars in eois ẽ. dpt̾eaq honerũ puto lapsũ alitis augurantẽ dixisse.
Dext̃ ad eoũ uolitans: solẽq diẽq Nec u̾ sũmũ qͥd aut inũ qd erit.
in effigie pilȩ. s iniuuente atq animali pila. uere dici ħ nihil im¬
pedit. Demꝰ enĩ corꝑinĩo quȩdã extͥnsecꝰ exluto ceraue ad ditam̃ta.
usq ad tumorẽ globi.Certe mutata forma erit. auit undiq uersum
mẽbris om̃ibꝰ similibꝰ effectis. ⁊ ad de diuẽ iotunditatẽ redactis: nullũ

Expanded text:
quo subter obliquitatem orbis signiferi planetes mouentur. «Latera» uero, cum sit mundi corpus sphaerae simile et globosum et undique uersum simile nec differens, itedextrae laeuaeque partes mundi» non recte dici uidentur sphaeram cogitantibus et ad solam eius speciem respicientibus. Quia tamen idem mundus animal est et animal intellegens, dextras partes habebit profecto eas in quibus est initium motus et ex qua parte perinde ut cetera animalia mouentur primitus. Haec porro mundi pars in eois est proptereaque Homerum puto lapsum alitis augurantem dixisse Dexter ad eoum uolitans solemque diemque. Nec uero summum quid aut imum erit in effigie pilae, sed in uiuente atque animali pila uere dici haec nihil impedit. Demus enim corpori nostro quaedam extrinsecus ex luto ceraue additamenta usque ad tumorem globi: certe mutata forma erit, ac, undique uersum membris omnibus similibus effectis et ad indecliuem rotunditatem redactis, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Etiã om̃e fere cõ¬
mixtũ illud genus
essentiȩ ꝯsũptũ. erat
huiꝰ mõi sectionibꝰ
parciũ. Tũc hanc
ipsã seriẽ in longũ
secuit.⁊ ex una se¬
riȩ duas fec̃. easq
mediã mediȩ inspe¬
ciem cħi grece la
littere coar tauit
curuauitq inor¬
bes qͦ ad coirent int̃
secapita. Ex tribꝰ¬

Expanded text:
Et iam omne fere commixtum illud genus essentiae consumptum erat huius modi sectionibus partium. Tunc hanc ipsam seriem in longum secuit et ex una serie duas fecit easque mediam mediae in speciem chi Graecae litterae coartauit curuauitque in orbes, quoad coirent inter se capita, orb
Abbreviated transcription (Latin):
n. at uͦ id in quo fieri singła ħ uidñr. ⁊ demũ dilso li ꝑeuuq:
ad alias inde tͣnsire formas. solũ illud appellãdũ puto: etx ꝓnaĩe.

Expanded text:
. At uero id, in quo fieri singula haec uidentur et demum dissolui pereuntiaque ad alias inde transire formas, solum illud appellandum puto ce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽplantibꝰ marina ĩ curuitate. Atq &̃ innauigando sepe num̾o
cũ deuaui t̾ra ñdũ uidet᷑: ascensa arboie: uidere nautę.Scilice
ut pretexto opposite molis em̃so. lib̾o iã exaltiori despectu. sub¬
iecta undiq ꝯsident᷑. Artificialit̾ quoq ꝯsid̾antes inuenimꝰ
aquȩ placide ⁊⁊ qͥ escentis globositatẽ.Siquidẽ natura tributũ
sit. ut exsuꝑioribꝰ locis: humor iñ p̃ssiora defluit.Sũt porro
celsioni qͥdẽ ea q̃ apuncto t̾rę plurimũ distant: humiliora uͦ ꝗ̃¬
eninimũ. Qua re si ponamꝰ aquę suꝑficiẽ planã. ⁊ ĩ ditecta linea
positã. ut ẽ.ã.p̃.t̃: de hine apuncto t̾rȩ. ut puta. l. sustĩ uersũ

Expanded text:
contemplantibus marina incuruitate. Atque etiam in nauigando saepe numero, contemplantibus marina incuruitate. Atque etiam in nauigando saepe numero, cum de naui terra nondum uideretur, ascensa arbore uidere nautae, scilicet ut praetexto oppositae molis emenso libero iam ex altiore despectu subiecta undique considerentur. Artificialiter quoque considerantes inuenimus aquae placidae et quiescentis globositatem, siquidem natura tributum sit ut ex superioribus locis humor in depressiora defluat; sunt porro celsiora quidem ea quae a puncto terrae plurimum distant, humiliora uero quae minimum. Quare si ponamus aquae superficiem planam et in directa linea positam, ut est ΑΒΓ, dehinc a puncto terrae, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
arũ alatiore exordio ꝓfectarũ. ⁊ angustiore seꝑ tramite. usq
ad puncti sedẽ ꝑuenientiũ. eandẽ puncti seidẽ ȩqͣlibꝰ undiq
cͥcũ sistentibꝰ anguł. quȩ ẽ. imago rotunditatis. Pom q oĩa ĩ qͣlicũq
int̾rã ferant᷑. ut inia łoꝵ torm̃tis. Quȩ ꝗͣ diu iuget pulsis suspensa
uolitare. et secare aurã uident᷑. Ubi pomo uis illa ꝗ̃ inpellebat de¬
fecerit: ꝯu̾so muerone descend̾t ad t̾rã. q̃ medietas mundi ẽ: fe¬
stinantia. Maris &̃ et tociꝰ aquȩ cũ ẽt intnqͥllitate stabili: forma
et species apparet globosa. Quȩ &̃ stantes in litore. uidemꝰ ultͣ fre¬
tũ. uarborẽ turriue. aut &̃ in eodẽ fieto nauĩ: ħ ucentes ex eqͣ¬
ta facie uisuq cũ dorso⁊ suꝑficie maris: aut om̃ino ñ uidem.
aut multo certe minora ꝗͣ priꝰ uidebant᷑. obsistente uidelice

Expanded text:
arum a latiore exordio profectarum et angustiore semper tramite usque arum a latiore exordio profectarum et angustiore semper tramite usque ad puncti sedem peruenientium, eandem puncti sedem aequalibus undique circumsistentibus angulis, quae est imago rotunditatis. Porro quod omnia in qualicumque in terram ferantur, ut in iaculorum tormentis quae, quamdiu uiget pulsus, suspensa uolitare et secare auram uidentur; ubi porro uis illa quae impellebat defecerit, conuerso mucrone descendunt ad terram, quae medietas mundi est, festinantia. Maris etiam et totius aquae, cum est in tranquillitate stabili, forma et species apparet globosa. Quae enim stantes in litore uidemus ultra fretum, ut arborem turrimue aut etiam in eodem freto nauim, haec iacentes exaequata facie uisuque cum dorso et superficie maris, aut omnino non uidemus, aut multo certe minora quam prius uidebantur, obsistente uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
nocturi tẽpestate fut. Ed q globositas t̾rȩ. liqͥdo apparet inter
aqͥloni. septẽtͥoniq ⁊ itẽ austio meridieiq subiecta. cũ ex utra¬
q: regione huc usq illuc nocturius itineriuꝰ cõmeantes. in cogni¬
tas sͥstellas spectant cũ adiniratione nouitatis: eũ sit enidens ñ
regionũ stellas eẽ ꝓpͥas. s homines impediri. qͥmunꝰ õs uideãt.
sciantq tre molibꝰ atq ex aggeratioibꝰ uisui obiectis: Ex qͣ ẽ clu¬
dit᷑: t̾rã sꝑe globo similẽ ẽẽ. cuiꝰ exoĩbꝰ regionibꝰ crescere in
molẽ suꝑficies cõp̃hendat᷑. Idẽ ħ&̾ naturalit̾ in telligi⁊ cõp̃
bendi potest. diquidẽ om̃u q̃ inaliqͦ s̃ pondẽ: undiq ⁊ ex q̃libe parte
dixeto tenore. descendentia ad unũ punctũ medietatis: cõneant
omu. descensusq rigidi tractꝰ faciant. in modũ ⁊ speciẽ litie¬

Expanded text:
nocturna tempestate fiat. Quid quod globositas terrae liquido apparet inter nocturna tempestate fiat. Quid quod globositas terrae liquido apparet inter aquiloni septentrionique et item austro meridieique subiecta, cum ex utraque regione huc atque illuc nocturnis itineribus commeantes incognitas sibi stellas spectant cum admiratione nouitatis, cum sit euidens non regionum stellas esse proprias, sed homines impediri quo minus omnes uideant sciantque terrae molibus atque exaggerationibus uisui obiectis. Ex quo concluditur terram sphaerae globo similem esse, cuius ex omnibus regionibus crescere in molem superficies comprehendatur. Idem hoc etiam naturaliter intel ex qualibet parte directo tenore descendentia ad unum punctum medietatis commeent, omnia descensusque rigidi tractus faciant in modum et speciem line
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ: equali m̃sura s̃. Pret̾ea ꝗ signifer circulus obliqͣ uer¬
tignie leuans in ortũ signa certa. exadũso c̃sistentia dumetroq di¬
stantia: signa alu signis ouentibꝰ ẽdat ⁊p̃mit ĩ occasũ. Itẽ u in
rote u̾tigine.cuiꝰ eũ certa pars ascendat: descendit eiꝰ adu̾sa
in effigie t̾rȩ. multimode cõp̃henditur. Uel qd ĩ hisdẽ mom̾̃itis ip̃oꝵ
dies ubiq in lucescit. noxq succedens u̾bras fac̾. s tã oitꝰ ꝗͣ occi¬
sus. in eois qͥdẽ citiꝰ fiunt. in oc eidius uͦ irgioĩbꝰ tardiꝰ. ut ꝑspieu¬
ũ sit eẽ aliq̃ elatiorẽ eminentiã. int̾ utrãq cęli plagã. q̃ obiee¬
ta pͥus sol fiat excelsior. neat noctis umbras. uł qͣ lunę defectꝰ
lustrante sole t̾re plagas. iõq luci eiꝰ: ediu̾so t̾renis umbris ętiã¬
nunc obstantibꝰ ⁊ alime inlustratioẽ ꝓhibentibꝰ cũ lunę labor

Expanded text:
actionem aequali mensura sunt. Praeterea quod signifer circulus obliqua ueractionem aequali mensura sunt. Praeterea quod signifer circulus obliqua uertigine leuans in ortum signa certa ex aduerso consistentia diametroque distantia signa alia signis orientibus condat et premat in occasum, item ut in rotae uertigine, cuius cum certa pars ascendat, descendit eius aduersa, in effigie terrae multimode comprehenditur, uel quod non isdem momentis temporum dies ubique illucescit noxque succedens umbras facit, sed tam ortus quam occasus in eois quidem citius fiunt, in occiduis uero regionibus tardius, ut perspicuum sit esse aliquam elatiorem eminentiam inter utramque caeli plagam quae obiecta, priusquam sol fiat excelsior, teneat noctis umbras, uel quod lunae defectus lustrante sole terrae plagas, ideoque luci eius e diuerso terrenis umbris etiamnunc obstantibus et a lunae illustratione prohibentibus, cum lunae labor
Abbreviated transcription (Latin):
tinere. q ad positionẽ ꝑtinet. Qđ u ad exiguitate. notȩ. cũ uni¬
use rei magnitudine cõparata: s ũ opinior dixisse ħ eũ ñ suffiẽ
teres ⁊ globosa : pͥncipio cȩlestiũ igniũ oitꝰ uelut eiuergentiũ eximi
pag̾tionesq cũ certis exaltacionibꝰ ⁊ deinceps descensioibꝰ usq ad
becasuũ sũmersionẽ. eoꝵq rursũ ipsoꝵ oitꝰ ex eodẽ loco. ⁊ itẽ
oecasus mocciduũ mire. testant᷑ ambur se diebꝰ ac noctibꝰ cęli ex¬
tinã suꝑficiẽ. De hine q exqualibet regione t̾rȩ. dimidia ⁊ ĩsũ¬
mitate positi. n undi pars uideit᷑ a nob inferiorũ ñuideat᷑. nͥ
dierũ ac noctiũ uicibꝰ ⁊ successione. suꝑior iedditi.obieeta et
uisui ño oł sistente t̾ra: tũ qd ex om̃i uisu om̃s lineȩ. undiq u̾sũ
ponecte: usq ad extimos ambitꝰ cȩli ęquales uident᷑. similiter
ureirculi cuiꝰ apuncto radii ꝑuenientes usq ad extimã circũ¬

Expanded text:
atem, notae cum uniuersae rei magnitudine comparatam; sed, opinor, dixisse hoc eum non sufficit, teres et globosa? Principio caelestium ignium ortus uelut emergentium ex imo peragrationesque cum certis exaltationibus et deinceps descensionibus usque ad occasum submersionem, eorumque rursum ipsorum ortus ex eodem loco et item occasus in occiduum mare, testantur ambire se diebus ac noctibus caeli extimam superficiem. Dehinc quod ex qualibet regione terrae dimidia et in summitate posita mundi pars uideatur a nobis, inferior uero non uideatur nisi dierum et noctium uicibus et successione superior reddita, obiecta et uisui nostro obsistente terra. Tum quod ex omni uisu omnes lineae undique uersum porrectae usque ad extimos ambitus caeli aequales uideantur, similiter ut circuli, cuius a puncto radii peruenientes usque ad extimam circum
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo ꝑspicuũ ẽ: marinã quoq itociꝰ aquȩ suꝑficiẽ globo¬
sã eẽ.Si quidẽ una eadẽq fit rõ untu̾sitatis. ⁊ partiũ flumi
nũ. Qd̃ siquis ad cacumina montiũ ꝓlixitatẽq ⁊ saxosam asꝑi¬
tatẽ despiciens. similẽ dicet eẽ ad tornũ leuigate pile. defor¬
mitatẽ aspioꝵ montiũ: nõ recte sentit. Nõ enĩ nos tram globũ
eẽ dicimus: s globosam. Nec pilam: s similẽ pilȩ. Certe co¬
cius tere magnitudenẽ.am̃o rationabilit̾ c̃cipientes: ueri¬
tatẽ ñ uisu ⁊ sensibꝰ inuestigamꝰ. s ad rationis intellegentiȩ¬

Expanded text:
 aquae superficiem globosam esse, siquidem una eademque sit ratio uniuersitatis et partium. IMG 10 Quod si quis ad cacumina montium prolixitatemque et saxosam asperitatem aspiciens similem dicet esse ad tornum leuigatae pilae deformitatem asperiorum montium, non recte sentit; non enim nos terram globum esse dicimus sed globosam, nec pilam sed similem pilae. Certe totius terrae magnitudinem animo rationabiliter concipientes ueritatem n
Abbreviated transcription (Latin):
indiuiduȩq qitẽ diu̾sȩ dissolubiłq naturȩ. ciusasq om̃iũ q̃ ꝓue¬
niunt uidet.⁊ ex his quȩ accidũt: quȩ sint futura metitur.
otꝰq eiꝰ rõnabił sine uoce. sine sono. Cũ qͥdfit sensib ile spectat. eir¬
culusq diu̾si gñis. siñ enbie fert᷑. ueri dico sensu. ⁊ recte nunci¬
ante : cunctȩ am̃ȩ recte opiniones. ⁊ digne credulitate nascunt᷑.
ł ono cũ indiuiduũ genꝰ.sẽꝑq idẽ ospex̾it: ea q̃ s̃ motu intimo
fidelit̃ nuncunte: intellectus ⁊ scientiaXalescunt. IQue qͥdẽ onĩta
qd aliud mouet. aliuñ sũpta u̾tute motꝰ: pausã mouendi paciens:
pausa qͦq uiuendi paciat᷑ necesse ẽ. Solũ gͦ qͥse ipsũ mouet.et q nũꝗqͣ

Expanded text:
diuersae dissolubilisque naturae causasque omnium quae proueniunt uidet et ex his quae accidunt quae sint futura metitur, motusque eius rationabilis sine uoce, sine sono cum quid sensile spectat circulusque diuersi generis sine errore fertur ueridico sensu et certa nuntiante cunctae animae, rectae opiniones et dignae credulitate nascuntur; porro cum indiuiduum genus semperque idem conspexerit, ea quae sunt motu intimo fideliter nuntiante, intellectus et scientia conualescunt. Quae quidem omnia ta est; at uero quod aliud mouet aliunde sumpta uirtute motus, pausam mouendi patiens, pausam quoque uiuendi patiatur necesse est. Solum e
Abbreviated transcription (Latin):
causa ẽ. hoĩbꝰ bene beatȩq uiuendi.siñe ꝯcessũ ꝯͥ munꝰ sũmo adõ
neglegant. Ac de aĩa quidẽ mũdi ex duabꝰ eẽntiss eiꝰdẽq ⁊ itẽ diu̾sę
naturę c̃cretione ẽflata. deq diuisione eiꝰ iuxta ñnes armoni

Expanded text:
causa est hominibus bene beateque uiuendi, si non concessum sibi munus summo a deo causa est hominibus bene beateque uiuendi, si non concessum sibi munus summo a deo neglegant. Ac de anima quidem mundi ex duabus essentiis, eiusdemque et item diuersae naturae concretione, conflata deque diui
Abbreviated transcription (Latin):
ratioẽ tutelã p̃bet inferiorbꝰ Diumnis dispositionibꝰ obseque̾ns. ꝑ¬
uidentiã natuus imꝑ tiens: et̾noꝵ similitudine ꝓpt̃ cognationẽ
beita. dissolubiliũ rerũ auxiliatͥx ⁊ pat̾na. cuiꝰ in ẽsulendo ratio¬
stirpibꝰ x̃. id̾ crescendi. mouendi semet. appetendiq ⁊ imaginandi
accedens ratio. ꝓpͥã hoĩs animã ꝑfic̾.ũ ñsolũ uitȩ cõpossit: s aẽ ben
uiuendi ñ desit optio. atq ita naturał. ⁊ rõnabił. itẽ anĩe ꝯtubiio ui¬
ta hominũ tẽꝑat᷑. Qđ quidẽ uerũ eẽ testat᷑ eminens quedã doct̾na
sectę sanctioris ⁊ incõp̃hensiõe diuine rei prudentioris. Quȩ pħ¬
ibet dm̃ ab soluto inlustratoq sensili mundo. genꝰ hominũ institu¬
entẽ: corpꝰ quidẽ eiꝰ parte sũpta. iuxta hanc effigiẽ edificasse for¬
masseq Uitã uͦ eidẽ ex c̃uexis acc̾csisse cȩlestibꝰ. Postq intimis eiꝰ
inspirationẽ ꝓpͥo flatu ĩ timasse. Inspirationẽ hanc di: consili

Expanded text:
is dispositionibus obsequens, prouidentiam natiuis impertiens, aeternorum similitudine propter cognationem beata, dissolubilium rerum auxiliatrix et patrona. Cuius in consulendo ratiostirpibus etiam, id est crescendi mouendi semet appetendique et imaginandi, accedens ratio propriam hominis animam perficit, ut non solum uitae compos sit, sed etiam bene uiuendi non desit optio; atque ita naturalis et rationabilis item animae contubernio uita hominum temperatur. Quod quidem uerum esse testatur eminens quaedam doctrina sectae sanctioris et in comprehensione diuinae rei prudentioris, quae perhibet deum absoluto illustratoque sensili mundo genus hominum instituentem corpus quidem eius parte humi sumpta iuxta hanc effigiem aedificasse formasseque, uitam uero eidem ex conuexis accersisse caelestibus postque intimis eius inspirationem proprio flatu intimasse, inspirationem hanc dei consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ descendit plato. manifestandũ ẽ ut rõnabili ductu. ad destina¬
tũ oꝑis effectũ ĩne acuia ꝑuenerimꝰ. Uult gͥ aninũ sensilis
inundi tãꝗͣ ꝑmissa usurpandi licencu nasci. Cognitricẽ tatñ
rerũ om̃iũ quȩ s̃ tã intelligibiles. quã sensibiles. Est pony py̾tha¬
goricũ dognia : similia ñ nisi asimililꝰ ss cõp̃hendi. Qđ ẽ ẽpedocles
sequens ait : in suis u̾sibꝰ. Terrã t̾reno. cõp̃hendimꝰ ȩthera fl̃mis
Humorẽ liquido: nr̃o spirabile flatũ. Pacẽ tranqͥllo. litẽ quoq liti
ipse &̃ plato ħ ipsũ asserens: animã ex om̃ibꝰ initiis ꝯflat. ut et
ipsoꝵ initioꝵ.⁊ quȩ initia secunt᷑. ⁊ prsus om̃iũ rerũ existen¬
icid scia ẽẽt. ac de om̃ibꝰ iudiciret. Deniq pꝰꝗ̃ cõmiseuit eã ex his

Expanded text:
tatum descenderit Plato manifestandum est, ut rationabili ductu ad destinatatum descenderit Plato manifestandum est, ut rationabili ductu ad destinatum operis effectum ratione ac uia peruenerimus. Vult igitur animam sensibilis mundi tamquam permissa usurpandi licentia nasci, cognitricem tamen rerum omnium quae sunt tam intellegibiles quam sensiles. Est porro Pythagoricum dogma «similia non nisi a similibus suis comprehendi». Quod etiam Empedocles sequens ait in suis uersibus: Terram terreno comprehendimus, aethera flammis, humorem liquido, nostro spirabile flatu, pacem tranquillo, litem quoque litigipse etiam Plato hoc ipsum asserens animam ex omnibus initiis conflat, ut et ipsorum initiorum et quae initia sequuntur et prorsus omnium rerum existentium scia esset ac de omnibus iudi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ epogdous numerꝰ innumeris idẽ ẽ. qͥ ẽ. in musica tonꝰ ꝑ
spicuũ ẽ. qͣntũ ad cõplendũ tonũ desit supͣdictis int̾ se numeris
cõparatis. Nec uͦ integrũ hemitoniũ c̃seruari potest uñ tecte
addidit: ita u̾ adꝑfectã cumulitãq ꝑfectionẽ de eẽt.aliqͥs epttͥto.
tantũ scilieet. quantũ de ẽ. habita cõparatione ducentis eeleribꝰ
inforniula. Corte ꝯueniens oratio disputanti. Iste enĩ timeus qͥui
ħ libio tractat. expythagore nug̾t̾io fuit: quẽ tõnabilit̾ induc̃
plato domesticis ⁊ familiar ibꝰ sibi ꝓbatioibꝰ utentẽ : docere amĩȩ
naturã ꝯgruere numeris. ꝯcinere &̃ modulatiõibꝰ musicȩ. Nc̃
qm̃ ex quibꝰ ꝯstet am̃a mundi uͥtutib: & uelut ex partibꝰ mẽbris¬
q coaugm̃tata hisdẽ uͥtutibꝰ ⁊ quẽ ad miodũ utura eiꝰ numeris no¬
lisq ꝯueniat palã factũ ẽ: q illud ꝓpositũ exequens ad hune trac¬

Expanded text:
am epogdous in numeris idem est qui est in musica tonos, perspicuum est quantum ad complendum tonum desit, supra dictis inter se numeris comparatis. Nec uero integrum hemitonium conseruari potest, unde recte addidit: «ita ut ad perfectam cumulatamque perfectionem deesset aliquid epitrito, tantum scilicet quantum deest habitain formula. Certe conueniens oratio disputanti; iste enim Timaeus, qui in hoc libro tractat, ex Pythagorae magisterio fuit, quem rationabiliter inducit Plato domesticis et familiaribus sibi probationibus utentem docere animae naturam congruere numeris, concinere etiam modulationibus musicae. Nunc quoniam ex quibus constet anima mundi uirtutibus, uelut ex partibus membrisque coagmentata isdem uirtutibus, et quem ad modum natura eius numeris modisque conueniat palam factum est, quod illud propositum exequens ad hunc trac
Abbreviated transcription (Latin):
eidẽ illi circũ actione uͥtute pontificioq iotatꝰ dato. Unã qͥppe
ut erat eã et ĩdiuisĩ reliqͥd. Interiorẽ u̾ scidit septies. septe̾ qͥ:
in pares orbes fab̾catꝰ est. iuxta dupli ⁊ tripli spacia. orbesq ipso
ꝯtr iafeni iussit agitacione. Ex quibꝰ septẽ. tres quidẽ pari uelocitate.
stuor ũ ⁊ sibi inetipsis & ad cõparationẽ cȩt̾oꝵ. dispari dissimiliq s¬

Expanded text:
simili illi circumactioni uirtute pontificioque rotatus dato. Unam quippe, ut erat, eam et indiuisam reliquit, interiorem uero scidit sexies septemque impares orbes fabricatus est iuxta dupli et tripli spatia orbesque ipsos contraria ferri iussit agitatione, ex quibus septem tres quidem pari uelocitate, quattuor uero et sibimet ipsis et ad comparationem caeterorum impari dissimilique s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenut: satis dictã. Hũc quẽ admodũ am̃ȩ sectio. sectioni ce¬
lestiũ membroꝵ inflexioniq ẽueniat circuloꝵ: quoꝵ moti¬
b ꝯciurat am̃ȩ ꝯu̾sio: ꝓsequem᷑. Artificialit̃ quippe satis ag.
ũ ostendat animã pariꝰ. qͣ cęlestia rõne institutã. facile cogna¬
tionẽ suã recognoscere: ł qr dogma eiꝰ huiꝰ mõi ẽ. uniu̾si motꝰ
iniciũ. penes id eẽ ꝙ ex sȩ iꝑso mouet᷑. Nec ẽ. quieqͣ nͥ aiã qd¬

Expanded text:
ET ERRANTIBVS Nunc quem ad modum animae sectio sectioni caelestium membrorum inflexionique conueniat circulorum, quorum motibus concurrat animae conuersio, prosequemur. Artificialiter quippe satis agit ut ostendat animam, pari qua caelestia ratione institutam, facile cognationem suam recognoscere uel, quia dogma eius huius modi est, uniuersi motus initium penes id esse quod ex se i
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a sua ñ hñt: fons ⁊ iniciũ motꝰ fit.Iniciũ pono sitie ortu. qũoq̃
gignuut᷑ ex initio ereant᷑. Ipsũ poio ex nullo initio. Nã si ex aliqͥ
iniciũ. ñ erit iniciũ. qnõ cuncta quȩ gignunt᷑ ex iicio sint oportet.
qr caret generatioẽ: caret &̃ morte.Qiuppe initio sepulto: neq ipsũ
exaliqͦ repatabit᷑. nec qͥcꝙ ex eo. Nimirũ enĩ ex initio cuncta q̃sͣ.
ingn̾atioẽ subsistut. Siꝰ gͦ motꝰ qͥdẽ initiũ. q intimo ⁊ genuino motu
mouet᷑: ħ pomo nec iusc̾i. nec emorifas ẽ. Aut onĩe cęlũ. om̃ẽq ge¬
niturã. labefactatã ꝯsistere nec ullũ remediũ forȩ : quo demũ ꝗ̃
moueri ꝯseruatiõis terũ exigat causa recieent᷑. Quare ostensa
fore q̃ exse ipsa moueit᷑. ipt̾ea ꝙ positã extͣ ortꝰ interitꝰq necessi¬
duas fecit. easq mediã medię inspeciẽ. cħi grecȩ litterȩ coartaũ.
Curuuitq in orbes quo ad quoirent int̾se capita. oibẽq orbi

Expanded text:
nt, fons et initium motus fit. Initium porro sine ortu, quando quae gignuntur ex initio creantur, ipsum porro ex nullo initio; nam si ex aliquo initium, non erit initium, quando cuncta quae gignuntur ex initio sint oportet. Et quia caret generatione, caret etiam morte; quippe initio sepulto neque ipsum ex aliquo reparabitur nec quicquam ex eo; nimirum enim ex initio cuncta quae sunt in generatione subsistunt. Sic ergo motus quidem initium quod intimo et genuino motu mouetur; hoc porro nec nasci nec emori fas est, aut uero omne caelum omnemque genituram labefactatam consistere, nec ullum remedium fore quo demum quae moueri conseruationis rerum exigat causa recreentur. Quare ostensa fore quae ex se ipsa moueatur proptereaque positam extra ortus interitusque necessiduas fecit easque mediam mediae in speciem chi Graecae litterae coartauit curuauitque in orbes, quoad coirent inter se capita, orbemque orbi
Abbreviated transcription (Latin):
UIS ICITUR PRIUE EOR TIÕIS NUAERUS COIENIEI INISNCISSE
ratiocinationi : Nimirũ centũ nonaginta.ii. Quã sic ĩuenio. Su¬
mõ eũ qͥ añ õs numeros extribꝰ partibꝰ ꝯstat. id̾ trientẽ: hunc oc-¬
sexiginta.iiiͦiͬ. diidia uͦ. nonaginta.ui.S qr epogdoi rationẽ
discutere institiumꝰ: adhibeo aliũ limitẽ distantẽ ab eo. duplicẽ
eiꝰ qͥ ẽ. insũma trecentoꝵ octuaginta.iiiiͬ. Dico numerũ
ducentos qͥnqͣginti.ui. epitritũ eẽ: eiꝰ uumeri quẽ c̃stitu¬

Expanded text:
uis igitur primae portionis numerus conueniet institutae ratiocinationi? Nimirum centum nonaginta duo quem sic inuenio: sumo eum qui ante omnes numeros ex tribus partibus constat, id est trientem; hunc ocsexaginta quattuor, dimidia uero nonaginta sex. Sed quia epogdoi rationem discutere instituimus, adhibeo alium limitem distantem ab eo, duplicem eius qui est in summa, trecentorum octoginta quattuor. Dico numerum ducentos quinquaginta sex epitritum esse eius numeri quem constitu
Abbreviated transcription (Latin):
hatis itaq limitib sescuploꝵ. ⁊ itẽ eoꝵ quibꝰ pars accedit sui
tercia qd genꝰ ag̾ors epitrita anr̃.⁊ itẽ eoꝵ quibꝰ accedit pars sui
octaua. qui numerꝰ epogdous ab hisdẽ uocat᷑: ex his nexibꝰ illa
pͥma spacia. id epogdoi spatiis. epitritoꝵ om̃iũ int̾ ualla cõplebat.¬
forma. q̃ ex duplicibꝰ numeris ẽ.ordinata inqͣ nascunt᷑ sescupla¬
res et epitͥti. In hac uͦ quę sedđo loco doscͥpta ẽ. in ueniuntur
Ia et in his epitrita rõ ꝯtinetꝰ: ꝓpt̾ea qd epogdoa subputacione maior
ẽ. sescuplaris numer᷑. epitrito numero. id̾ uno tono. Eadẽ epi¬
trita t̃o.&̃ induplici ⁊ triplici ꝯ̃tineatꝰ quantitate necesse ẽ. nec
inmerito. Prima enĩ simphonia ͤ hec ipsa quę apellatꝰ diatesseron.
in epitrito mͦ posita. Et qr epitritꝰ non solũ ex duobꝰ epoglois c̃¬
stat. s etam ex alio quoq aliquantulo. scił sic̃ diathesseron¬
iii. nĩ ex soł duobꝰ tonis ꝯstat. s ex hemitonio ꝙ ueteres limma

Expanded text:
cuplorum et item eorum quibus accedit pars sui tertia, quod genus a Graecis epitritum dicitur, item eorum quibus accedit pars sui octaua, qui numerus epogdous ab isdem uocatur, ex his nexibus illa prima spatia, id est epogdoi spatiis epitritorum omnium interualla complebatforma, quae ex duplicibus numeris est ordinata, in qua nascuntur sescuplares et epitriti. In hac uero quae secundo loco descripta est, inueniuntur nam et in his epitrita ratio continetur, propterea quod epogdoa supputatione maior est sescuplaris numerus epitrito numero, id est uno tono. Eadem epitriti ratio etiam in duplici et triplici quantitate contineatur necesse est, nec immerito. Prima enim symphonia est haec ipsa quae appellatur diatessaron, in epitrito modo posita, et quia epitritus non solum ex duobus epogdois constat sed etiam ex alio quoque, aliquantulo scilicet, sicut diatessaron non ex solis duobus tonis constat sed ex hemitonio quod ueteres limma
Abbreviated transcription (Latin):
iapason aũ idiapente. in rõne tripla. sescuplaris enĩ & duplex si¬
plex ẽ. Triplex uͦ. adu̾sũ.ui. cõparatꝰ. Similit̾ &̃ ea simphonu quę
bis diapason apellat᷑. rationẽ optinet quadrupli. Ad ditꝰ enĩ triplex
numerꝰ epitͥto numo: cõplent quadruplam qͣntitatẽ. Et diapent̃
simphonia addita diapason simphoniȩ.triplam esfiẽ qͣntitatẽ.dia¬
thesseron u simphonia: epitrita rõ est ut sepe iã diximꝰ. Ex his aũ
tus: quat̃ tantus ẽ. Rursumq uI. numeri: epitritꝰ ẽ. oc tona¬
riꝰ numerꝰ. Huiꝰ aũ ipsius: triplus est. is qͥ in .xx.iiiiͬ. mom̃tis in¬

Expanded text:
 diapente in ratione tripla; sescuplaris enim et duplex siplex est, triplex uero aduersum sex comparatus. Similiter etiam ea symphonia, quae disdiapason appellatur, rationem obtinet quadrupli; additus enim triplex numerus epitrito numero complet quadruplam quantitatem, et diapente symphonia addita diapason symphoniae triplam efficit quantitatem, diatessaron uero symphonia epitrita ratio est, ut saepe iam diximus. Ex his autem tus quater tantus est. Rursumque sex numeri epitritus est octonarius numerus, huius autem ipsius triplus est is qui in uiginti quattuor mo
Abbreviated transcription (Latin):
sescuplarẽ .Uiiii. adu̾sũ .ui. Rursũ diapente adu̾sũ diatheste¬
ron simphoniã. p̃cellit uno tono. Quippe diapente: stat ex trib
tonis ⁊ hemitonio: diathesseron uͦ ex duobꝰ tonis ⁊ hemitonio. id̃
dimidio tono. Ex quo apparet. tonon in epogdoa rõne inueniri.⁊
sescuplũ modũ epicto mi potiorẽ eẽ rone epogdoa. Siqͥdẽ ex sescu¬
pli ut puta.Uiiii. adũsũ sex. sublato epierito .uiii. adu̾su sescu

Expanded text:
sescuplarem, nouem aduersum sex. Rursum diapente aduersum diatessaron symphoniam praecellit uno tono, quippe diapente constat ex tribus tonis et hemitonio, diatessaron uero ex duobus tonis et hemitonio, id est dimidio tono. Ex quo apparet tonon in epogdoa ratione inueniri et sescuplum modum epitrito modo potiorem esse ratione epogdoa, siquidem ex sescuplo, ut puta nouem aduersum sex, sublato epitrito octo aduersum sex,
Abbreviated transcription (Latin):
iũ dicunt in t̾uallũ qͦciens numo adnumerũ cõparato: maior mi¬
norẽ totũ inse ꝯtinet. ⁊ eiꝰ t̾ciã portionẽ. A eque duodecĩ. limes
adu̾sũ nouẽ. unã exmedietatibꝰ cõparatꝰ.: epitͥtꝰ eẽ eiꝰ inuenitur.
eiꝰ octauã pertionẽ id̾ unũ.Sic duę medietates. p̃cellunt limites. ħ¬
et alimitibꝰ p̾cellunt᷑. duplici diu̾saꝰ rone. altera part̾ibꝰ alt̾a nume
tͥplũ eẽ demonstrat. in alt̾o formulȩ lat̾ę. Sũt ħ qͦq duȩ medi¬
etates. una ĩ nouẽ.alt̾a ĩ.xiiͦ. numeris. Nouẽ medietas. adu̾sũ
ui. limitẽ cõparata: sescuplo suꝑat. hẽ enĩ totũ sex. ⁊ eiꝰ dimidiã

Expanded text:
autem dicunt interuallum, quotiens numero ad numerum comparato maior miautem dicunt interuallum, quotiens numero ad numerum comparato maior minorem totum in se continet et eius tertiam portionem. Aeque duodecim limes aduersum nouem, unam ex medietatibus, comparatus epitritus eius esse inuenitur; eius octauam portionem, id est unum. Sic duae medietates praecellunt limites et a limitibus praecelluntur duplici diuersaque ratione, altera partibus, altera numertriplum esse demonstrat in altero formulae latere. Sunt hic quoque duae medietates, una in nouem, altera in duodecim numeris. Nouem medietas aduersum sex limitem comparata sescuplo superat, habet enim totum sex et eius dimidiam