comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑeestipłatu accionem exgi siue scup¬
ta fiũt stipłacio siuenon ut intsłigatur
re̾ ip̃a stipulacio ẽẽ subsecuta. eodemq
mõ ⁊ si inͣutilit̃ frã ẽ stipulacio aduiura
ti eam magis qmͣ euanescẽ oportet. sienĩ¬

Expanded text:
tipulatu actionem exigi, sive scripta fuerit stipulatio sive non, ut intellegatur re ipsa stipulatio esse subsecuta. Eodemque modo et si inutiliter facta est stipulatio: adiuvari enim eam magis quam evanescere oportet. si eni
Abbreviated transcription (Latin):
lutum mm ecciã usurasexstimacionis
omiumrerum que extra inmobiles sũt
introducendas maritus p̃ster frictibus
uideli ĩmobilium rerum partimiłie¬
risextp̃r dissoluti mĩmii p̃standis simi
umannonatum. ⁊ aliisque sũt eisimi¬
lra partinsłieris restituendis. ¶ Igͣit ĩ se¬
qnti capło sua exstipłatu accio utatur na¬
tura. ur si nssieramatito fuĩt ħes institu¬
ta ⁊ legis falcidie rõ em̃serit. eciam dõtisde¬
bitum liceat erficuti alia debita exsub̾a
mariti subtrahe. ⁊ sic qͣrtam ꝑtemdeduõe.
ssanum ẽ mseqntitͣ̃ctatu ea expon̾e que
uł comunia st̃ utrꝰq accionis que msol¬
am exstipłatu accionem cosligi oporter ł
ꝓpriaquid̾ reruxorie accionis. exund̾ aũt
entipłatu acciomi accomodada itaq pat
fetus ar̃ uimĩtoꝵ ⁊ omiã que fiuctuũ noĩe cõ¬
tinenturad lucrum mariti pt̃meat ꝓtp̃re

Expanded text:
usuras aestimationis omnium rerum, quae extra immobiles sunt, introducendas maritus praestet: fructibus videlicet immobilium rerum parti mulieris ex tempore dissoluti matrimonii praestandis, simium annonarum et aliis quae sunt eis similia parti mulieris restituendis. Igitur et in sequenti capitulo sua ex stipulatu actio utatur natura, ut, si mulier a marito fuerit heres instituta et legis Falcidiae ratio emerserit, etiam dotis debitum liceat ei sicuti alia debita ex substantia mariti subtrahere et sic quartam partem deducere. ssarium est in sequenti tractatu ea exponere, quae vel communia sunt utriusque actionis, quae in solam ex stipulatu actionem colligi oportet, vel propria quidem rei uxoriae actionis, exinde autem ex stipulatu actioni accomFetus autem iumentorum et omnia quae fructuum nomine continentur ad lucrum mariti pertineant pro
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃tissimis constitucõnib ułubris pruden¬
tum cautum ẽ qd̾ non cenum hinc legi ĩ¬
uenatur ⁊ ħ insua maneat firmitateet
exstipłatu acciom agregetur. licet in reux
gem date fui̾nt uł ꝓmisse iss iam sine scͥ¬
tis habite inistrum̃ta emĩ iam confecta ui¬
rib sis carere non patimur. f suum ex

Expanded text:
sacratissimis constitutionibus vel libris prudentium cautum est, quod non contrarium huic legi inveniatur, et hoc in sua maneat firmitate et ex stipulatu actioni adgregetur, licet in re uxgem datae fuerint vel promissae vel etiam sine scriptis habitae: instrumenta enim iam confecta viribus suis carere n
Abbreviated transcription (Latin):
um nudum ẽ. alioquim cum pecuma da
m̃i aũt. Pructus p̃diorum indotem da¬
torum si scd̃m pactum sumptib tͦuiscu¬
oꝵq suierunt repeti non posse ambig̃e
non debes.

Expanded text:
A oninus . Fructus praediorum in dotem datorum si secundum pactum sumptibus tuis tuorumque servierunt, repeti non posse ambigere non debes.
Abbreviated transcription (Latin):
płacionib robur accedat legitimũ ẽ eĩ
consentaneum isb qũcensemꝰ ⁊ ubi fuppo¬
sita stipislacõ nonẽ intłłigieam fuissea
ueniatur q̃madinod̾ madimnistracio¬
ueni rerum pupillatium ⁊ ĩ aliis młtis
iuus ancłntacitas ypotechas mõẽ acci

Expanded text:
ibus robur accedat legitimum? est enim consentaneum nobis, qui censemus, et ubi supposita stipulatio non est, intellegi eam fuisse adveniatur, quemadmodum in administratione pupillarium rerum et in aliis multis iuris
Abbreviated transcription (Latin):
igitur reuroria ipostum cessante. ¶ sec
⁊ finon ignoramꝰ exstipłatuaccionẽ stucto
uire ẽẽ uallat᷑am⁊ non exbona fide descen¬
dere. tñquia nouam naturam de dote sti¬
opłacõsibi ĩuenit acemodetur ei natura.
rei uxorie eciã bone fid̾i bñficium. ¶ et

Expanded text:
ur, re uxoria in posterum cessante. Sed etsi non ignoramus ex stipulatu actionem stricto iure esse vallatam et non ex bona fide descendere, tamen, quia novam naturam de dote stipulatio sibi invenit, accommodetur ei a natura rei uxoriae etiam bonae fidei beneficium. Et
Abbreviated transcription (Latin):
utiles stipsaciones em̃dantur. ⁊ sicmpo¬
om̃ĩb dotalib instrum̃tis aprudentissim¬
is uiris conffectis. Et nemo putet nos ħ
sancire ihis tm̃mõ dotib que istrum̃¬
tis recepte sũt. nicħ eũ phib ⁊ si sine scup¬
tis dos issdetur uł ꝓmitatur us fuscipiatu

Expanded text:
stipulationes emendantur, sic in poomnibus dotalibus instrumentis a prudentissimis iuris confectis 1d . Et nemo putet nos haec sancire in his tantummodo dotibus, quae instrumentis receptae sunt: nihil enim prohibet, etsi sine scriptis dos
Abbreviated transcription (Latin):
norem posside. ut siue exnaturali uire eĩ¬
legum subtilitatem ad mariti subam
sissatur. E omis at tp̃alis excẽpcõ siue
ꝑusucapionẽ mducta siue ꝑ .x. siue ꝑ¬
ciones mouẽ .ĩ. opislentis quid mantis
constitutis ẜ̃ dissolutũ mm minꝰ aũt

Expanded text:
orem possidere, ut, sive ex naturali iure eiulegum subtilitatem ad mariti substasulatur. Omnis autem temporalis exceptio, sive per usucapionem inducta sive per detiones movere, id est opulentis quidem maritis constitutis post dissolutum mat
Abbreviated transcription (Latin):
lcritudine decorata primiunitaq ꝙ na¬
turale sit exstipłamu accionis epponatur
conseqͣtur. nisi sp̃alit̃ ꝓdote ei maritus
ea dereliquid. cum manifestum ẽ tes¬
tatorem qui non ħ addidit uoluisse eam
utiũq consequi. ¶ maneat exstipłatu
accionis uii ad successores ⁊ sine morat̾¬
missionuis incormuptum. tͣaceatinea uetẽ¬
cionum ũbositas. quid eĩ opꝰ est inducẽ
ob mores retencionem alio auxstio ex ꝯ¬
stitucõnib mntroducto i ssexqua ealisa
ob res dõnatas retencio introducatur.
cum sit donatori faculras ꝑ accionem ĩ
otas necessana ẽ. cum pateat omib̾ ma¬
ritis rerum amotarum indicium ¶ si¬
lear oblibos retencõ cum ip̃e naturał
stimuilus ꝑatentes ad lib̾oꝵ suoꝵ educ¬
acionem ortatur. neuariumgenus
cisspemanti cc̃uxores excogitent. ut po¬
ssint ead̾ retencione cc̃ easnti. cum iã
⁊ inꝑralib constitucõnbꝰ statutum sir
si culpanssieris dissolutum fiũt mm:

Expanded text:
lchritudine decorata. Primum itaque quid naturale sit ex stipulatu actionis, exponatur, consequatur, nisi specialiter pro dote ei maritus ea dereliquit, cum manifestissimum est testatorem, qui non hoc addidit, voluisse eam utrumque consequi. Maneat ex stipulatu actionis ius ad successores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in ea retentionum verbositas. quid enim opus est inducere ob mores retentionem alio auxilio ex constitutionibus introducto? Vel ex qua causa ob res donatas retentio introducatur, cum sit donatori facultas per actionem iotas necessaria est, cum pateat omnibus maritis rerum amotarum iudicium. Sileat ob liberos retentio, cum ipse naturalis stimulus parentes ad liberorum suorum educationem hortatur. Ne varium genus culpae mariti contra uxores excogitent, ut possint eadem retentione contra eas uti, cum iam etiam imperialibus constitutionibus statutum sit, si culpa mulieris dissolutum fuerit mat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾aa. S init̾uirum ⁊ uxorem pactũs
reddentur: manifestum ẽ non p̃cia speci¬
enum dau s ip̃as spõs deb̾e restitm. cumĩ
placito sp̃erum reddendarum id cͥco p̃cio¬
tum nom̃ uideatur ad nexum ne si spẽs
aliq̃ dimmuta fuiss aut ꝑdita aliop̃cio
qm quo caxata fũat. poscerenir.
undedit sponteneene cc̃tum ratũ ha¬
bũt ncħ inp̃est. cum reitibi q̃site do¬
miniũ auffreniolenti inmnue potũit.
¶d̾aa.Sidotem marito lib̾te ur̃e dedi¬
tinenti pacto uł stipłacione ꝓspexistis:
hãc culpa uxoris dissoluto mmo penes
maritum remansisse constitit licet eã
ingͣram crixa uos fuisse ostñderitis.

Expanded text:
. Si inter virum et uxorem pactum sit redderentur, manifestum est non pretia specierum dari, sed ipsas species debere restitui, cum in placito specierum reddendarum idcirco pretiorum nomen videatur adnexum, ne, si species aliqua deminuta fuisset aut perdita, alio pretio quam quo taxata fuerat posceretur. umdedit, sponte nec ne contractum habuerit, nihil interest, cum rei tibi quaesitae dominium auferre nolenti minime potuerit. Si dotem marito libertae vestrae dediis in continenti pacto vel stipulatione prospexistis, hanc culpa uxoris dissoluto matrimonio penes maritum remansisse constitit, licet eam ingratam circa vos fuisse ostenderitis.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ꝑ. aler̃. a. Pnor quid̾ creditor conpelli
noñ põt tibi qui postĩore ioco pignus accep¬
isti debitum offerre. s si tu illi omne qd̾ debe¬
tur soliũs pignoris tui gausa firmabitur
⁊ posteares atii specialit pignoridentur. qͦ¬
niã exgñati obtigacione pocior habetur c¬
ditor qui añ ccͣnͣt fi ab illo tuconꝑasti non
oportet te ab eo qui postea credidit ĩqͥetan¬

Expanded text:
erus . Prior quidem creditor compelli non potest tibi, qui posteriore loco pignus accepisti, debitum offerre: sed si tu ei omne quod debetur solveris, pignoris tui causa firmabitur postea res alii specialiter pignori dentur, quoniam ex generali obligatione potior habetur creditor qui ante contraxit, si ab illo tu comparasti, non oportet te ab eo qui postea credidit inquieta
Abbreviated transcription (Latin):
sti Iicet ħ p̃dium obngarũ post issariemĩ
ꝓpaite fu̾it ꝓbatum instaurari decisam
ntẽ ꝓhibent᷑ ura. Exsuipislacione sane
si piacira suarisecuta ẽ ⁊ si nõ int̃cessit p̃sc¬
tis ũbis accione ciuili suboita ap̃ rectorẽ¬

Expanded text:
sti, licet hoc praedium obligatum post vel alienum pro parte fuerit probatum, instaurari decisam litem prohibent iura. Ex stipulatione sane, si placita servari secuta est, vel, si non intercessit, praescriptis verbis actione civili subdita apud rectore
Abbreviated transcription (Latin):
cuło fine patino uro tñsegĩstis ⁊ eidebi¬
ta donacõnis causa sine aliqua cõdĩtiõe
remisistis non iocirco qd̾ hoc hui hedita¬
tis captande causa .i. sꝑe future successio¬
nis uos fecisse ꝓponat atiis ei succedentib
instaurati finita de ben̾t
d ãa.anum mente licet egrũ cor¬
pore recte tñsige manifestum est nec po¬
stiniare debueras inpbo desid̾io placita res¬
cindi. ualitiidinis corporis adũse uelam̃to.

Expanded text:
culo vestro transegistis vel ei debita donationis causa sine aliqua condicione remisistis, non idcirco, quod hoc huius hereditatis captandae causa, id est spe futurae successionis, vos fecisse proponatis, aliis ei succedentibus instaurari finita debent. Sanam mente, licet aegram corpore recte transigere manifestum est, nec postulare debueras improbo desiderio placita rescindi valitudinis corporis adversae velamento.
Abbreviated transcription (Latin):
cansa admĩsrate turele debiti scientes uõ
obligationẽ sri ur̃o remisisse ꝓponatis nͦ
unquã uolenti doĩus infatur frustra de
dolo q̃rimini nec admplend̃ ꝓmissum
heditatis ꝓprie pollicitacionẽ. quisqmͣ a

Expanded text:
causa administratae tutelae debiti scientes vos obligationem fratri vestro remisisse proponatis nec umquam volenti dolus inferatur, frustra de dolo querimini, nec ad implendum promissum hereditatis propriae pollicitatione quisqua
Abbreviated transcription (Latin):
pinonis nc̃te. ꝓ inde si non aquiliana
stipulacione. ⁊ acceptilacione subsecuta
conpetẽtem cibi accionẽ pẽmisti p̃ses pro¬
uĩcie ufitato more legum. rebus pͥdemi¬
udicatis esfectum adhib̾e curabit

Expanded text:
iana stipulatione et acceptilatione subsecuta competentem tibi actionem peremisti, praeses provinciae usitato more legum rebus pridem iudicatis effectum adhibere curabit
Abbreviated transcription (Latin):
cas nrem qm̃ tecum hũit tisaccione decisa
eamq acceptis his que negocii duimĩdi cãp
iacuntdari. ninc de cõuencione resstiisse
ac petas iss pacto star. ass resticm data. ꝑspi¬
cissiquis dehis redendis manẽte fisagi¬
oms placito. statim stipislacione si cẽ fecĩt

Expanded text:
sactione decisam eamque acceptis quae negotii dirimendi causa placuerat dari nunc de conventione resiluisse, ac petas vel pacto stari vel restitui data, perspicis, si quidem de his reddendis manente transactionis placito statim stipulatione, si cont
Abbreviated transcription (Latin):
m̃p diocł. Cun ꝓpõnas filioscestamẽ¬
to scripros heces rogatos eẽ ut qui pͥmus re¬
bus humanis exim̃et altĩ portionẽ heoita¬
tis restitũet qm̃ p̃caniam substitucionem
frm consensu remissam assis fid̃i comissi ꝑ

Expanded text:
 . Cum proponas filios testamento scriptos heredes rogatos esse, ut qui primus rebus humanis eximeretur, alteri portionem hereditatis restitueret, quoniam precariam substitutionem fratrum consensu remissam adseris, fi
Abbreviated transcription (Latin):
pociatur nec donacionis mortis quid̃ causa
geste esficatit᷑ spẽm ostñdat. tñ cum uolun¬
tas mititum que sub ultimo inte spũ de¬
q faislians rei decreto quoquo mͦ contem¬
placione mortis inscͥt᷑am deducitur. ium
postremi uidicii obtineat ꝓponasq te ac fra¬
trem tuũ ad discrĩ p̃lii ꝑgentes ob cõmu¬
nem mortis forniam ĩuicem eẽ pactosũ
ad eum qui suꝑstes fuissẽ eiꝰ res cm casus
finem uite atulisset. ꝑtiñent. existente cõ¬
dicione intsłigitur ex frĩs tui iudicioꝙ pͥn
cipalĩ constitcionũ ꝓmpto fauore fir

Expanded text:
sa gestae efficaciter speciem ostendat, tamen cum voluntas militum, quae super ultimo vitae spiritu deque familiaris rei decreto quoquo modo contemplatione mortis in scripturam deducitur, vim postremi iudicii obtineat proponasque te ac fratrem tuum ad discrimen proelii pergentes ob communem mortis fortunam invicem pactos esse, ut ad eum, qui superstes fuisset, res eius, cui casus finem vitae attulisset, pertinerent, existente condicione intellegitur ex fratris tui iudicio, quod principalium cons
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ꝑ maxim. Inbone fidi contractib
ita denum ex pacto accio nascitur siexc̃o¬
tinẽnti fiat. nam qd̃ postea placuit id non
ꝑeticionem s excepcionẽ parit.
m̃p gord. Siꝑacto quo penam adũsar¬
nuituum ꝓmisisse ꝓponis si placito non
stetiss stipulacio subiecta ẽ extipulatu ag¬
ens uł id qd̃ incõuentionẽ deuen̾at ut fia¬
uit cõseq̃ris isspenam stipislacione conp̃hẽ¬
sam more indicioꝵ exiges. nam bona adũ¬
sam cii inte tusferi citra sollempue ordi¬
nem fiustra dep̃caris.

Expanded text:
 . In bonae fidei contractibus ita demum ex pacto actio competit, si ex continenti fiat: nam quod postea placuit, id non petitionem, sed exceptionem parit.nus . Si pacto, quo poenam adversarium tuum promisisse proponis, si placito non stetisset, stipulatio subiecta est, ex stipulatu agens vel id quod in conventionem devenerat, ut fiat, consequeris vel poenam stipulatione comprehensam more iudiciorum exiges. Nam bona adversarii tui in te transferri citra sollemnem ordinem frustra deprecaris.
Abbreviated transcription (Latin):
hanc int̾cessisse cõnentionem excȩpcione
tueri ce potes. si possidẽs. ¶ ꝙ si adũsarius
tuus ceneat ex hoc platito insslamaccionẽ
ẽẽ naͣtã si tibi stipissacione nõ ꝓspexisti de¬
bes intlłige. nec adũsario tuo utitnͣsaccio
ne concedend̾ ẽ insi ea que placita sũt ꝑ¬
atus ẽ adimpłe.
d.ãa. Pactum curatoris reciꝑe mino¬
rem qͣritatẽ pasciscentis adule eratis
suffragiũ noccat esfic̾et. tutores enĩ⁊ cura¬
tores exigentes pupsslis: adisstis debitũ:
non eciam renuitentes p̃stant obligaci¬
onis ub̾acionem.

Expanded text:
hanc intercessisse conventionem, exceptione te tueri potes, si possides: quod si adversarius tuus teneat, ex hoc placito nullam actionem esse natam, si tibi stipulatione non prospexisti, debes intellegere: nec adversario tuo transactione uti concedendum, nisi ea quae placita sunt paratus est adimpleanus . Pactum curatoris recipere minorem quantitatem paciscentis adultae aetatis suffragium, ne noceat, efficiet. Tutores enim et curatores exigentes pupillis et adultis debitum, non etiam remittentes praestant obligationis liberationem.
Abbreviated transcription (Latin):
mp. Senatus consiatum locũ ht si¬
nrerum ẽarum ꝓ aliis obligacionib
admissum ẽ. s si predia tua maiorãns¬
xxy. uendidisti ⁊ ꝓ marito pecunam so¬
senatus consulti.
matito tuo pĩgnoridate funt non te¬
nentur qd si consenfisti obligaciom
o senatus consissti.uri põtes. qd̾ si ꝑaciẽ¬
ciam p̃stitisti ut q̃i suas ros maritus
obligaret deciꝑe uoluisti mutuam pe¬
cuniamdantem⁊ iõ tibi non sucum¬
tur .s. consulto quo infirmitati⁊ non
calliditati mislierum sucursum ẽ¬
d.aa. Simat̾ cumfiliorum suorũ g¬
ẽret paminomiuntutoribus eorũ
secuntatem ꝓmiserit. ⁊ fideuissorem
prestitĩt ilł pignora dedĩt qm̃ quodã¬
mͦ suum negoctum gessisse uidetur.
senatus consulti auxinio neq ip̃a neq
fideuissor ab ea p̃stitus neq res eius ꝑi¬
gnorate ãdiuuantur. Esĩ autẽtutor¬
e se excusare uolente se ip̃a int̃posui¬
t indempnitatẽ ei reꝑmitens auxilio
senatus consiitiuci minune ꝓhibetie¬

Expanded text:
. Senatus consultum locum habet, si, quod et in rerum earum pro aliis obligationibus admissum est. Sed si praedia tua an vendidisti et pro marito pecuniam sosenatus consulti. marito tuo pignori datae sunt, non tenentur. quod si consensisti obligationi o senatus consulti uti potes. quod si patientiam praestitisti, ut quasi suas res maritus obligaret, decipere voluisti mutuam pecuniam dantem et ideo tibi non succurretur senatus consulto, quo infirmitati, non calliditati mulierum consultum eiliorum suorum gereret patrimonium, tutoribus eorum securitatem promiserit et fideiussorem praestiterit vel pignora dederit, quoniam quodammodo suum negotium gessisse videtur, senatus consulti auxilio neque ipsa neque fideiussor ab ea praestitus neque res eius pigneratae adiuvantur. Sin autem tutore se excusare volente ipsa se interposuit indemnitatem ei repromittens, auxilio senatus consulti uti minime prohibetur
Abbreviated transcription (Latin):
d. aã Trustra senatus confisiti ex¬
cepcione qd̾ de int̾cessionibus femi¬
narum factum ẽ uti temptastiqm̃ pͥ
ncipalit̾ tu ip̃a debitrir fuisti E euiꝰeĩ
senatus confulti excepcio tunc mistie¬
ri datur. cum principatif ip̃a rcħ de¬
bet. S ꝑ alio debitore aput creditorem
euis int̃cessit̾. sĩ autemꝑcreditore suo:
aliis se obligaũint uł ab eo se uł debi¬
torem suuindelegani passe sunt. hiri¬
modi senatus consulti auxilium nõ¬

Expanded text:
. Frustra senatus consulti exceptione, quod de intercessionibus feminarum factum est, uti temptasti, quoniam principaliter ipsa debitrix fuisti. eius enim senatus consulti exceptio tunc mulieri datur, cum principaliter ipsa nihil debet, sed pro alio debitore apud creditorem eius intercessit: sin autem pro creditore suo aliis se obligaverunt vel ab eo se vel debitorem suum delegari passae sunt, huiusmodi senatus consulti auxilium no
Abbreviated transcription (Latin):
filia hãt cui minorporcio ultima uolũ¬
te delicta ułdata fiñt. uł dõnata ita tñ ut
qͣrta pars que eisd̾ hb̃is debetur ex legi¬
bus nullo mõminuatur. nsi exhis:
causis que demofficioso excludunt q̃¬
relas. qm obsuacionem inꝑsonis eciã

Expanded text:
filia habet, cui minor portio ultima voluntate derelicta vel data fuerit aut donata, ita tamen, ut quarta pars, quae isdem liberis debetur ex legibus, nullo modo minuatur nisi ex his causis, quae de inofficioso excludunt querellas. Quam observationem in personis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tum moricontig̾ir siue añ sed̾as nupcias
strie postea filio uł filia us nepote ant nep
te ułpłib parre suo ad huc uuo ł matre
suꝑstite derelictis porcionemq̃ defunicto
flliouł filie debebatur ułlucrum exea
ñ ad frẽsuł sorores mortn s ad filosł fi¬

Expanded text:
m mori contigerit sive ante secundas nuptias sive postea, filio vel filia vel nepte aut nepote vel pluribus patre suo adhuc vivo vel matre superstite derelictis, portionem, quae defuncto filio vel filiae debebatur vel lucrum ex ea non ad fratres vel sorores mortui, sed ad filios ei
Abbreviated transcription (Latin):
terue ad scdꝰ t̾cia aur isltrꝰ repetitinra¬
tmorii uota migͣuent non fit eslicitũ.
noũce. seu uitrico cestam̃to iss fine scup¬
tura seu codicillis heditatis ue iire se¬
i legatił fid̃ĩ comissi titulo plus delm¬
q̃renec dotis aut añ nuipcias donacionĩ
noĩe seumortis cã hĩta donacione ꝯfire.
nee int̃ uuos conscubendis donaciõib.¬

Expanded text:
s repetiti matrimonii vota migraverit, non sit ei licitum novercae seu vitrico testamento vel sine scriptura seu codicillis, hereditatisve iure sive legati vel fideicommissi titulo plus relinquere, nec dotis aut ante nuptias donationis nomine seu mortis causa habita donatione conferre nec inter vivos conscribendis donationib
Abbreviated transcription (Latin):
eas lib̃is reseruabar exstantes ab omni
possessore nbi uendicabũt. confũptas
sbħedib eiꝰ exigent quieas fuare de¬
buerat auenandi sane ꝑobliganoist¬
o nonñe eas res que libis fuaui p̃cepte
sunt eis ꝗm suaturi funt ademprali¬
cencia ẽ: negocia uõ patri libor utilit̃

Expanded text:
eas liberis reservabat, extantes ab omni eas liberis reservabat, extantes ab omni possessore liberi vindicabunt, consumptas ab heredibus eius exigent, qui eas servare debuerat. Alienandi sane vel obligandi suo nomine eas res, quae liberis servari praeceptae sunt, eis qui reservaturi sunt adempta licentia e
Abbreviated transcription (Latin):
int. qd si postior uir sine hbis exexeodẽ
mino sisceptis decessit qmoy abeo ex
sponsaliui largitate uxor fm̃t consecuta
deceatur admatñas sane uemens łex¬
ħ ułexquolib aliotitulo faciattes
om̃is postĩtai exquotũq suscepta ui
uoꝓ debita sibi porcione ałputamatͤ
niiiontanea largitate ns ꝑtestam̃tũei
fiñt collata possideat nosem̃ hac legre
to p̃cipuũ custodiendum tecreuumi¬
patĩ suor sposstitis facisldates retin
censemꝰ quocumq casu constitucione
añ hanc legem młierẽ nib̾is cõib mor¬
temarit mino dissoluto qir debons
matiti ad eam deuotuta funt suare
morte młiers mñio dissoluto coĩbus
libis fuare nec inteẽ si alt̾ ꝓmantodo¬
nacionem añ nupcias uł ꝓmłiere do¬
temcredid̾it offendam. ¶ ħobsuati
p̃cipinꝰ. licet res añ nuptias donate
ut adsol fi indotẽ anstiere postea redi¬
gentur . dñnum aut̃ retum que ubis¬
mum auctoritatem suantur ad lbos
ꝑtine decernimꝰ iraq: definicto eoqui

Expanded text:
it. Quod si posterior vir sine liberis ex eodem matrimonio susceptis decesserit, quidquid ab eo ex sponsalium largitate uxor fuerit consecutdoceatur. Ad maternas sane veniens ve ex quolibet alio titulo facultates omnis posteritas ex quocumque suscepta viro pro debita sibi portione, ut a matre vel spontanea largitate vel per testamentum eius fuerit collata, possideat. Nos enim hac lege id praecipue custodiendum esse decrevimupatrum suorum spoaliter, quoquo casu constitutiones ante hanc legem mulierem liberis communibus, morte mariti matrimonio dissoluto, quae de bonis mariti ad eam devoluta sunt servare orliberis servare, nec interesse, si alter pro marito donationem ante nuptias vel pro muliere dotem crediderit offerendam. Haec observari praecipimus, licet res ante nuptias donatae, ut adsolet fieri, in dotem a muliere redigantur. Dominium autem rerum, quae linum auctoritate servantur, ad liberos pertinere decernimus. itaque defuncto eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uibimorte mlieris mmo dissoluto uu
adalas nupcias uenit. si heditaremei
pentis qui prior mortiras ẽ non adierĩt
nbi licebir eis tanqͣm eiꝰ res tm̃ fr̃mt a¬
ficił siuł eiꝰ qm postĩor moritur hedita¬
temcrediõint adeundam ne qd fauore
liboꝵ inductum ẽ quib̾dam casib ad le¬
sionem eoꝵ ud̾atur inuentum ¶ ill¬
udeciam humanis sensib huic legie

Expanded text:
ubi morte mulieris matrimonio dissoluto vir ad alias nuptias venit, si hereditatem eius parentis qui prior mortuus est non adierint liberi, licebit eis, tamquam eius tantum scilicet si vel eius qui posterior moritur hereditatem crediderint adeundam, ne, quod favore liberorum indictum est, quibusdam casibus ad laesionem eorum videatur inventum. Illud etiam humanis
Abbreviated transcription (Latin):
cias. quicꝙͣ ex facłratib pͥoꝵ maritoꝵ
spõsalium iͣire quicquid ⁊̃ nupdar
sollempnitate ꝑceꝑint aut quicquid
mortiscã donacionib fcĩs aut testa¬
m̃ti iure directo. aut fidĩ comissi ł le¬
gari titulo ł cuili munificẽcie lb̃¬
alitatis ẜmio ex bonis ut dictũ ẽ pri¬
oꝵ maritoꝵ fuint assecute id totum
ut ꝑceꝑerĩt. integnum ad filios qͦs
exprecebnte comiigio habiũnt trã¬
mittãt uł ad q̃milib ex filiis dũmo do
ex his cm̃ quos tali successione dign¬
issimos indic᷑amꝰ inq̃m ꝯtẽplacione
mĩtoꝵ lib̾alitatis sue iudicium in¬
at̃ credid̾it dingendũ. nec quicqͣm

Expanded text:
uid ex facultatibus priorum maritorum sponsalium iure, quidquid etiam nuptiarum sollemnitate perceperint, aut quidquid mortis causa donationibus factis aut testamenti iure directo aut fideicommissi vel legati titulo vel cuiuslibet munificae liberalitatis praemio ex bonis, ut dictum est, priorum maritorum fuerint adsecutae, id totum, ita ut perceperint, integrum ad filios, quos ex praecedente coniugio habuerint, transmittant vel ad quemlibet ex filiis  dummodo ex his tantum, quos tali successione dignissimos iudicamus, in quem contemplatione meritorum liberalitatis suae iudicium mater crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
Iq int̃ ingenuas exdiritiis ⁊ opulenci¬
ores fortima eẽ distãciam. Chumiles
uo abiectasq ꝑsonas eas tm̃mõ młie¬
res eẽ cẽsemꝰ. ãcillã ancille filiã lib̾tam
lib̾te filiã scenicã ł scenice flliã tab̾na¬

Expanded text:
que inter ingenuas ex divitiis et opulentiore fortuna esse distantiam. Humiles vero abiectasque personas eas tantummodo mulieres esse censemus: ancillam ancillae filiam, libertam, libertae filiam, scaenicam
Abbreviated transcription (Latin):
uigii mptus funestam̃t ꝓprias qmͣ
dinmẽurteneat facultates. s neq
uporem neq filios exeaeditos hr̃e cre¬
datim: ncħ prsus p̃dictis nec ꝑint̃posi¬
tam quid̃ ꝑsonam ułdonet suꝑstefũ
mortuns derelinq̃t dosaũt fiqua forte
sollempnit̾ aut datã aur ꝓ missa fiũtiu
ua isantiquin fisci m̃comodisacoed¬
ac. testam̃to suo extranei incħielinqͣt
s siue testam̃tosine abintestato legib¬
⁊ uire ei fuccedant siqui forte exinsto
⁊legitimo matuuosuo editi funt ħ ẽ
de descendentib fanfilia repos neptis
pat̃. mat̾. auus. auia. de latẽ soror fr̃.
patruus. amita. restandi sane ita demũ
quas succedẽ inperialis p̃ceptitenore
unccipenitꝰ argeatur. siquis exhis quos
memorauimꝰ mõchendis incestis nup
sino nslocũ illiꝰ qͥ post eũ g̃duͣꝑxmmꝰ ĩen¬

Expanded text:
uptiis funestavit, proprias quamdiu vixerit teneat facultates, sed neque uxorem neque filios ex ea editos habere credatur. Nihil prorsus praedictis nec per interpositam quidem personam vel donet superstes vel mortuus derelinquat. Dos si qua forte sollemniter aut data aut promissa fuerit, iuxta ius antiquum fisci nostri commodis cedat. Testamento suo extraneis nihil relinquat, sed sive testato sive intestato legibus ei et iure succedant, si qui forte ex iusto et legitimo matrimonio editi fuerint, hoc est de descendentibus filius filia nepos neptis pater mater avus avia, de latere frater soror patruus amita. Testandi sane ita demum o relinquat, quas succedere imperialis praecepti tenore functi penitus arceatur, si quis ex his, quos memoravimus, in contrahendis incestis nubtssuro in locum illius, qui post eum gradum
Abbreviated transcription (Latin):
pcias p̃cum surepcione m̃uerit amiss¬
ionembonoꝵ ⁊ penã deportacionis sub¬
iturũ se ẽẽ non ambutat.⁊ amisso uire
mratͥmonii qd ꝓhibita usurpatione
muit filios se exhac ꝯumiccione sus¬
ceptos iustos non hĩturuni nec unꝙͣ
postulate indisigentie annotacionis¬
ue indilte efficacem se uenie effectũ
m̃uisse. exceptis his qui parentũ spon¬
ĩ fionẽ de nupciis filiarũ impłidefid̾at̃ :¬
ł spõsalia s ẽ arrarum data noĩe reddi
sibi p̃cepto legum constituta pena de

Expanded text:
amissionem bonorum et poenam deportationis subiturum se esse non ambigat et amisso iure matrimonii, quod prohibita usurpatione meruerit, filios se ex hac coniunctione susceptos iustos non habiturum nec umquam postulatae indulgentiae adnotationisve indulto efficacem se veniae effectum meruisse: exceptis his, qui parentum sponsionem de nuptiis filiarum impleri desiderant vel sponsalia, hoc est arrarum data nomine, reddi sibi praecepto legum cum statuta poena de
Abbreviated transcription (Latin):
iscouendican sancimuis exceptis ta
feninis qm̃ uiris qui ant errorẽ acͣn¬
ssimo non asfectato simislatoue ne
excã uili decepti sunt autetatis iub¬
tico lapsi. quos tñ ita demum legis
nr̃e laq̃isexim placruit. siaut eirore
conͣpto aut ubi ad legitimos ꝑuene¬
unt annos cõnnctionẽ huiceni
fineulla ꝑcrastinacione direm̃nt¬
e̾.aã. I ratrisurorem ducendił du¬
ab sororib ꝯuingendi penitus licẽ¬
tiam submouemus nec dissoluro

Expanded text:
imus: Exceptis tam feminis quam viris, qui aut errore acrissimo, non adfectato insimulatove, neque ex causa vili decepti sunt aut aetatis lubrico lapsi. Quos tamen ita demum legis nostrae laqueis eximi placuit, si aut errore comperto, aut ubi ad legitimos pervenerint annos, coniunctionem huiuscemodi sine ulla recrastinatione direm. Fratris uxorem ducendi vel duabus sororibus coniungendi penitus licentiam submovemus, nec dissoluto
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. dio. ¶eminemqui fubdiciones
ronam nomũs binas uxores hr̃e posse
uulgo patet. cumi medicto p̃toris huiꝰ¬
mͦi urri infamia notatisũt quã remcon¬
petens index multam ẽẽ non patitur.

Expanded text:
. Neminem, qui sub dicione sit Romani nominis, binas uxores habere posse vulgo patet, cum et in edicto praetoris huiusmodi viri infamia notati sint. quam rem competens iudex inultam esse non patietur.
Abbreviated transcription (Latin):
sti pecc̃meẽt comorari potũint ỹsenti
clarissima sancione principale bene¬
a ficium eis fub ealege ꝯdonamꝰ ut fi de¬
relicta mala ⁊ inhonesta ꝯũsacione co¬
modiorẽ iutam amplexe fu̾int : hon¬
estati sese ded̾ine: liceat nr̃o suplicar¬
enumini. ut diumos asfatus sine
tĩrar̃ legum infirmum eẽ indeatur
tale conugtum s ua ualidum h̾mĩꝑ¬

Expanded text:
rari potuerint: praesenti clementissima sanctione principale beneficium eis sub ea lege condonamus, ut, si derelicta mala et inhonesta conversatione commodiorem vitam amplexae fuerint et honestati sese dederint, liceat eis nostro supplicare numini, ut divinos adfatus sine aeteritarum legum infirmum esse videatur tale coniugium, sed ita validum hui
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatemaliqmͣ hnt ⁊ siuonsere¬
mssimo pͥncipi supplicau̾int ultro
uerunt ex qua dignitate aliam eciã
omem macłam ꝑqm c̃tis homĩb leg¬
itime conugiisieres ꝓhibentur.
abołipentus oportet. ¶ hisslłud adiũ¬
gimus ut ⁊ filie hiꝰmͦ mulierum fiqͥd
post expurgacionẽ prioris ite mari
fuenate sint nonuid̾antur scencar̃
eẽ flie nec subiacẽ legib que ꝓhibne ũ.¬
tunt filianscenice cergos hominos
inmatrimoniũ ducẽ. si uo anrea ꝓcr.¬
eate sint liceat p̃ces offerentib minc¬
tissimo prncipi sacrum fine obstacło

Expanded text:
dignitatem aliquam, etsi non serenissimo principi supplicaverunt, ultronium meruerint, ex qua dignitate aliam etiam omnem maculam, per quam certis hominibus legitime coniungi mulieres prohibentur, aboleri penitus oportet. His illud adiungimus, ut et filiae huiuscemodi mulierum, si quidem post expurgationem prioris vitae matris suae natae sint, non videantur scaenicarum esse filiae nec subiacere legibus, quae prohibuerunt filiam scaenicae certos homines in matrimonium ducere. Sin vero ante procreatae sint, liceat preces offerentibus invictissimo principi sacrum sine ullo obstaculo
Abbreviated transcription (Latin):
fũi nascuntur iõq p̃cipimꝰ ne decuroẽs
ĩgremio pocentissimatum domoꝵ ubi¬
dine seruarum deducente confugiat.
dicis isbem: ⁊ ip̃m decurionem minfu¬
lam deportari. omĩb bonis eiꝰ ꝯuitaticꝰ
curtalis fur̾at mancipandis. si patra
gumordinem ad ełꝰ fuccessionem uoc¬
entur. qd̾ si actores uł ꝑcuratores loci
inquo flagicium admissum ẽ fũũt
qm̃ intra domesticos parietes scelus
admissumẽ qd̃ noluit mox cogunit¬

Expanded text:
 ne decuriones in gremia potentissimarum domorum libidine servarum ducente confugiant. dicis iubemus et ipsum decurionem in insulam deportari, omnibus bonis eius civitati, cuius curialis fuerat, mancipandis, si patria gum ordinem ad eius successionem vocantur. Quod si actores vel procuratores loci, in quo flagitium admissum est, fuerunt quoniam intra domesticos parietes scelus admissum est, quod noluit mox cognit
Abbreviated transcription (Latin):
pncepsmstademintib quialienas pos¬
pcliranda icipiũt sancisse manife
somẽ. ⁊ ñ quiares sic e contẽpta.
ireq intmiracioris sac̾tissime consti¬
ticoismitites merores ad huiimͦ¬

Expanded text:
pes multa de militibus, qui alienas posprocurandas suscipiunt, sanxisse manifestum est, tamen quia res sic est contempta, ut neque interminationis sacratissimae constitutionis milites memores ad huiu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃relam demarito afilia ad te delatam
dissociatum e matͥmonũ nec te ꝯsen¬
ciente ad eund regressa ẽ. minꝰ legitimͣ
comũcio ẽ cessante prĩs uolũtatẽ incuiꝰ
ẽpotestate.atq iõ nonpetente filia peti¬

Expanded text:
querellam de marito a filia ad te delatam dissociatum est matrimonium nec te consentiente ad eundem regressa est, minus legitima coniunctio est cessante patris voluntate, in cuius est potestate: atque ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
habeatur legitimum siue exduob
fr̃b siue exduab ĩororib suie ex fr̃e
⁊ sororenati siit ⁊ ex eo m̃mo edicti ie¬
gitimi⁊ sins parentib suocessores ha.¬
lite usq ad ꝓtecioris ꝑsonam ⁊ sm̃
aliq̃ sollempritate imonioꝵ nbe¬
ramcum ingenus dumtaxat muli¬
erib oc̃hendi coningii ꝑmitimus

Expanded text:
habeatur legitimum, sive ex duobus fratribus sive ex duabus sororibus sive ex fratre et sorore nati sunt, et ex eo matrimonio editi legitimi et suis patribus successores halite usque ad protectoris personam et sine aliqua sollemnitate matrimoniorum liberam cum ingenuis dumtaxat mulieribus contrahendi coniugii permittimus
Abbreviated transcription (Latin):
filia nep̾te ꝓnepte itemq cumm¬
arre: auia ꝑania ⁊ exlatẽ amita ac:
mat̾tera. sorore. sororis filiatex ea:
nepte pt̾ea srĩs filia.⁊ exea nepte.itẽq
exaffinib pͥungna. noũcaniru. so¬
ctucetisq que iureanͣtiquo ꝓhibẽ¬
tur aquib cunctos se uolumus

Expanded text:
filia nepte pronepte, itemque matre avia proavia et ex latere amita ac matertera, sorore sororis filia et ex ea nepte, praeterea fratris filia et ex ea nepte, itemque ex adfinibus privigna noverca nuru socru ceterisque, quae iure antiquo prohibentur: a quibus cunctos vo
Abbreviated transcription (Latin):
neq diferenciam aliqm eas hr̃e cũ his
tali mino ꝓcreandos suos ⁊ legitimos:
patrieẽ. licet alios expore mͣmo legitiõ
hãt. ut bona eiꝰ tamabintestã q̃m extes¬
tam̃to istiquoꝵ sine iulomnpedimento
ꝑcipere possint. ¶ s ⁊ ntales milleres pꝰ

Expanded text:
ntiam aliquam eas habere cum his, tali matrimonio procreandos suos et legitimos patri esse, licet alios ex priore matrimonio legitimos habeat, ut bona eius tam ab intestato quam ex testamento isti quoque sine ullo impedimento percipere possint. Sed etsi tales m
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. dioc. ¶unte non ex senatore
cẽtum clanssime femine nom̃adep.¬
tamdicas cłantas que bñficõ mariti tͥ
parata ẽ si scd̾iordins uirum postea so¬
ttita es redacta ad pͥoris dignitatis stat

Expanded text:
. Cum te non ex senatore contractum clarissimae feminae nomen adeptam dicas, claritas, quae beneficio mariti tibi parata est, si secundi ordinis virum postea sortita es redacta ad prioris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsensui coiꝑtium necum denegetur
migende potestas conacionis dotis eciã
pigriꝰconstituaturaugiñtum. idẽq
licere p̃cipirꝰ eciam inhiis matumo¬
misinquib inf̃oum acciditañ nip¬
cios quid̃ donacionem mislam eẽ solã
uo dotem marito mislierẽ obtistisseũ
eciam tuc młiere dotem angentek
contine dignoscit᷑ pactis uidel de re¬
dibiciõe ł rerencione aucte dotis roo
uacionis ꝓur partes consenserint

Expanded text:
ni partium, ne, cum negetur augendae potestas donationis, dotis etiam pigrius constituatur augmentum. Idemque licere praecipimus etiam in his matrimoniis, in quibus interdum accidit ante nuptias quidem donationem nullam esse, solam vero dotem marito mulierem obtulisse, ut etiam tunc muliere dotem augente lcontinere dignoscitur: pactis videlicet de redhibitione vel retentione auctae dotis vel donationis, prout partes consense
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ msbenditicenciam sibi condonãte.
istam queq posse sine metu prioꝵ le
ĩcemoe filiam uxorem ducẽ ꝓhibebãt᷑¬
mpͥscis legib lioet obscuxiꝰ constitut¬
um ẽ ut matrimonia ĩt̾ ĩpares hon¬
estate cẽhenda nonalit̾ quid̃ ualeant.
nisidotalia instr̃a confecta fu̾unt. his
ũo inf̃cedentib omĩ mõ firma sint si¬
ne aliq̃distinccione ꝑsonarum simõ
ube suit ⁊ ingenue milieres nullaq
nefamimiss incestarũ comuĩccionũ su¬
bent suspicõ. nam nefarios⁊ incestus
conus om̃ib ntis amputanꝰ fic̃ ⁊ illos
qu p̃tentarũ legum sancione spãtit̃
uetitisunt. exceptis uidel hisquos ꝓre

Expanded text:
 nubendi licentiam sibi condonantem, istam quoque posse sine metu priorum lscaenicae filiam uxorem ducere prohibebantscis legibus, licet obscurius, constitutum est, ut matrimonia inter impares honestate contrahenda non aliter quidem valeant, nisi dotalia instrumenta confecta fuerint, his vero intercedentibus omnimodo firma sint sine aliqua distinctione personarum, si modo liberae sint et ingenuae mulieres, nullaque nefariarum vel incestarum coniunctionum suberit suspicio. Nam nefarios et incestos coitus omnibus modis amputamus, sicut et illos, qui praeteritarum legum sanctione specialiter vetiti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ si circam̃o subiecto mꝑio noi ⁊̃ fa¬
cere differamꝰ nulla uenia digmesse
uidebim᷑ itaq cum ĩuistũ sit seruos qͣ
lib̾tati donatos posse ꝑdiuinam ĩdul¬
genciam natalib fins restitui postq
cione ad menorẽ migraũe sinam ⁊̃ in¬
honestam ꝓfessionem esfugunt ilłã
spem pͥncipal hre bñficii qd eas ad istũ¬

Expanded text:
d si circa nostro subiectos imperio nos etiam facere differamus, nulla venia digni esse videbimur. Itaque cum iniustum sit servos quidem libertate donatos posse per divinam indulgentiam natalibus suis restitui postquecione ad meliorem migravere sententiam et inhonestam professionem effugerunt, nullam spem principalis habere beneficii, quod eas
Abbreviated transcription (Latin):
exaniim auc fatẽ quoq iudician¬
ecognicionis adirgiut si pessĩe
gne ac morib ꝯpetitores is pociorex¬
istimetur q̃m sibiꝯfissen smlier a¬
ꝓbaũit. ¶ s neforte hii qui gradu
pximo adiuduarũ sucoessiones uo¬
cantur ⁊ honestas mipcias ĩpediãt
sihuꝰmͦirei suspicõꝓcessit eoꝵ uol¬
uimuis auctoritatem iidicrumq
fuccedẽ ad quos ⁊̃ sifarł sors int̃ces¬

Expanded text:
examini auctoritatem quoque iudiciariae cognitionis adiungi, ut, si pares sunt genere ac moribus petitores, is potior aestimetur, quem sibi consulens mulier adprobaverit. Sed ne forte ii, qui gradu proximo ad viduarum successiones vocantur, et honestas nuptias impediant, si huiusmodi rei suspicio processerit, eorum volumus auctoritatem iudiciumque succedere, ad quos, etiamsi fatalis sors interces
Abbreviated transcription (Latin):
ientib infinnata licebit⁊ constãte in¬
at̾momo eam insinuare nllo obstadõ
penitus exnupciatum inĩ uentu faci¬
endo sienĩfi̾easpꝰ nupcias conordat᷑.
nupcias donac̃õnib fecimꝰ intacta illi¬
plicib donaconib int̃maritũ tuxor

Expanded text:
ientibus insinuata, licebit et constante matrimonio eam insinuare, nullo obstaculo penitus ex nuptiarum interventu faciendo: si enim fieri eas post nuptias concedatur, nuptias donationibus fecimus, intacta illamplicibus do
Abbreviated transcription (Latin):
minuendam dotemaut añmipcias doã¬
cionẽ consensint licet eiꝰ ad similitudinẽ
dimimicionis que indote fit.⁊̃ añ nupciaᷤᷤ
minuere donacionem ut ꝑacia d̾ambo
dimimicionib ineunda firma ⁊ legiti¬
inquib aut maritus expore matiomo
ei existentib sodõ manito seunrit inhoc

Expanded text:
minuendam dotem et ante nuptias donationem consenserint, licere eis ad similitudinem deminutionis quae in dote fit etiam ante nuptias minuere donationem, ut pacta de amborum deminutionibus ineunda firma et legitiin quibus aut maritus ex priore matrimonio er ex
Abbreviated transcription (Latin):
marito quoq liceat seuꝓmarito cui¬
lib aliitanto tonacionem añ nupci¬
as additam̃to maiorem facẽ q̃ntum
dotisangetartitilus. nec obsit inhiiꝰ¬
imuiraficenciis intͣdictas ẽẽ lib̾tates tẽ

Expanded text:
marito quoque liceat seu pro marito cuilibet alii tanto donationem ante nuptias additamento maiorem facere, quanto dotis augetur titulus, nec obsit in huiusmodi munificentiis interdictas esse lib
Abbreviated transcription (Latin):
spliceat que donacõnes ĩspõsam m¬
ptris quoq nõ secutis decieuit uał̾e.
eaquelaniendiarmo nit̃ sponsos
isponsasfure celebrantur redigiad
huimũ condiciones iubemꝰ ut siuea
parentum mumo largiantux fiqͥd̃
irorẽ. soqd̃ ab eo donatum fu̾at nõ
repetatu traditum siquid ap̃ donat¬
orem resedit ad spõsam ⁊ ad ħedes eiꝰ
submotis ambagib trãsferatur ꝙ

Expanded text:
spliceat, quae donationes in sponsam nubtiis quoque non secutis decrevit valere, ea, quae largiendi animo inter sponsos et sponsas iure celebrantur, redigi ad huiusmodi condiciones iubemus, ut, sive parentum mutuo largiantur, si quidem uxorem, id quod ab eo donatum fuerit nec repetatur traditum est, si quid apud donatorem resedit, ad sponsam et heredes eius submotis ambagibus transferatur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
mptecco. Quorib etate femmnus
⁊ actorum testificacione mañ nupci¬
atdonacione ad eas fcaomissa si pris
arpeslio destitute sint iuste consulit᷑
ut firma donacio sit.

Expanded text:
p. Minoribus aetate feminis etiam actorum testificatione in ante nuptias donatione ad eas facta omissa, si patris auxilio destitutae sint, iuste consulitur, ut firma donatio sit.
Abbreviated transcription (Latin):
nacionẽ dicas fcãmeẽ die npciarũ ⁊
ĩambigno possir uenire ntiũ aspõso
anamanto donatum fit. sic distingn¬
endum fitat siitua domo donũacoe¬
trã donacioᷤ quod si penes se de dit spõ¬
stis retrahi possit uxor enĩ fuisti.

Expanded text:
nuptiarum et in ambiguo possit venire, utrum a sponso an marito donatum sit, sic distinguendum est, ut, si in tua domo donum acce donatio, quod si penes se dedit sponsus, retrahi possit: uxor enim fuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
brãdam.et neauaricia tenti dm̃ mã¬
gnami molem pecuntarũ pp̃ħ efflagi¬
tent q̃ usq adp̃sens ip̃e ꝑpetrari cogn¬
ouimi non amptiꝰ eis liceat ꝓ subscrip¬
cioneldepoĩcione risiqͥnqͥgesimam¬

Expanded text:
brandam. Et ne avaritia tenti domini magnam molem pecuniarum propter hoc efflagitent, quod usque ad praesens tempus perpetrari cognovimus, non amplius eis liceat pro subscriptione vel depositione nisi
Abbreviated transcription (Latin):
anfferãtur inuo eaque obhane cõ¬
duccionẽ abhis quͣor nose inquiera¬
Ini obligata sunt postulandi.
ceptapecuma fidem fefellert exsoca¬
toagẽ cum his potestis.
agẽ exconducto potes penãq qm̃ ꝓre¬
stantupta conencionis fide p̾lacint.
eeigere ac retm̃ere potes
d.aa. I egem quid̃ ꝯduocionis c̃uari
opoiter nec̃ pensionit nomnẽ ampluus
olecatus fundus fũat sit exactũ ⁊ in
ead̃ locatione ꝯduciorꝑmansi̾t taci¬
to consensu eand̃ locationem imacͣ
uĩcłis pignoris renouare iidetur.

Expanded text:
ansferantur in vos ea, quae ob hanc conductionem ab his quorum nomine inquietamini obligata sunt, postulandi. cepta pecunia fidem fefellerunt, ex locato agere cum his potestis. agere ex conducto potes poenamque, quam praestari rupta conventionis fide placuit, exigere ac retinere potes. Legem quidem conductionis servari oportet nec pensionum nomine amplius o locatus fundus fuerat, sit exactum et in eadem locatione conductor permanserit, tacito consensu eandem locationem una cum vinculo pignoris renovare videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ prĩam nolũtarem redemptiforsi¬
tãtutorisant curatoris admitatur
arbitum cum plenĩq eciam ipi fem̃i¬
ne adũsus comoda ꝓpriamueniatur
laborare conailium.

Expanded text:
riam voluntatem redempti forsitan tutoris aut curatoris admittatur arbitrium, cum plerumque etiam ipsius feminae adversus commoda propria inveniatur laborare consilium.
Abbreviated transcription (Latin):
tatuum coslegatorum num̾us manea.
mullisq his addendi mutandiue in de¬
funtiloco subssituendi pateat copia rͣ:
ut iudiciotue sedis sub ipõꝵ p̃sentia
corporatorum mneoꝵ locum quos hum¬
ani subtrat̾int casus ereod̾ quo isli
fũant corpore subrogetur millial¬

Expanded text:
egiatorum numerus maneat nullique his addendi mutandive vel in defuncti locum substituendi pateat copia, ita ut iudicio tuae sedis sub ipsorum praesentia corporatorum in eorum locum, quos humani subtraxerint casus, ex eodem quo illi fuerant corpore subrogentur: nulli al
Abbreviated transcription (Latin):
qr usum ꝑtinentis spẽi uł crũlbet
marĩe ꝓ sua aueroritate ł sacro iam
elicito aut inpostũm eliciendo reseti¬
ptoaut pͣgmatica sancione ł sacre
nr̃e pietati ad notationemonopo¬
liumaudat exc̃e neriequis illicitis

Expanded text:
mque usum pertinentis speciei vel cuiuslibet materiae pro sua auctoritate, vel sacro iam elicito aut in posterum eliciendo rescripto aut pragmatica sanctione vel sacra nostrae pietatis adnotatione, monopolium audeat exercere, neve quis illicitis
Abbreviated transcription (Latin):
fundinec̃ce nõ ẽ starecͥolonũ cupor
dñs locauit insiea lege emt um̃nsi cõp¬
betur aliquo pacto consensfisse ut mͦ
eadẽ ꝯduccionemaneat qmͣuis sine
scupto bone fidĩ iudicio ei qd̾ placuit
parere cogitur.
duccionibꝰ ñ fuceedẽ ħedes conductori̾
existimĩans qd̃ sineppetua conduccio
Eeciamad hedes transinitatur siuietẽ¬
pralis intratpr̃a locacionis hediquo¬

Expanded text:
fundi necesse non est stare colonum, cui prior dominus locavit, nisi ea lege emit. verum si probetur aliquo pacto consensisse, ut in eadem conductione maneat, quamvis sine scripto, bonae fidei iudicio ei quod placuit parere cogitur. conductionibus non succedere heredes conductoris existimans, cum, sive perpetua conductio est, etiam ad heredes transmittatur, sive temporalis, intra tempora locationis heredi quo
Abbreviated transcription (Latin):
mum atienamriccum. auengassĩum
noie tonducionis accepit alt̃ qui post
eumom̃uotuntateadeard conduc¬
cionemaccessit ntem ĩfene qirem il¬
licitam autagentidampnosam tẽꝑ¬
tauit. s pat̾ẽ facłtatem drĩs domos

Expanded text:
mum alienam vel locum aut ergasterium nomine conductionis accepit, alteri, qui post eum domini voluntate ad eandem conductionem accessit, litem inferre, quasi rem illicitam aut agenti damnosam temptaverit, sed patere facultatem dominis domos
Abbreviated transcription (Latin):
norib legib diffuta erat inq̃ ⁊arrar̃
qntitas inputabat᷑ cessante̾ nisi spãlit̃:
q̃orupłi ĩne płacĩt. Extia diffinicõnẽ
at huꝰ mi legri sicaucio penamstipła¬
cionis ꝯtinens fũit int̃posira utͣꝙ exꝑte

Expanded text:
rioribus legibus definita erat, in qua et arrarum quantitas imputabatur, cessante, nisi specialitequadrupli ratione placuit. Extra definitionem autem huius legis si cautio poenam stipulationis continens f
Abbreviated transcription (Latin):
ens necesfitatib cołare non desimint reser
sempscaistituciodisposũat. atq hãc
t̃cam uibens adõ indicione urbiũ mũ¬
icipiumq confistẽut ꝓpͥiconpendii cu¬
tamnon malieno pocius qmͣ insuoar¬
bitrio noĩũt constitutam designate gͥ
qͣsorcium poͣicionis ea tenꝰ uinordumꝰ
ciuitatũq obutoxium manearureciã
locandiqͣnti suamtẽ licenciam sibiq

Expanded text:
es isca institutio disposuerat : atque hanc tertiam iubemus adeo in dicione urbium municipumque consistere, ut proprii compendii curam non in alieno potius quam in suo arbitrio noverint constitutam. Designatae igitur consortium portionis eatenus iuri ordinum civitatumque obnoxium maneat, ut etiam locandi quanti sua interest licentiam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cium petipotest.
neobmissas ꝓfessiones ꝑena comis¬
ane oportet qui snpior inlicitãcioue
erstitĩt. ita ut non minus qͣm trierani
sine locacio concluidatur. nec ullo modo
int̾rumpatur tpc̃ exigendi uecriganbꝰ
pstitum quoperacto tpr ncitacionimn
sta  conducionumq retractarioporter.
ac similimõ atiri collocari.

Expanded text:
pretium peti potest. omissas professiones poena commisanere oportet, qui superior in licitatione extiterit, ita ut non minus quam triennii fine locatio concludatur nec ullo modo interrumpatur tempus exigendis vectigalibus praestitutum. quo peracto tempore licitationum iura conductionumque recreari oportet ac simili modo aliis collocari.
Abbreviated transcription (Latin):
co frã est nendicõ fidemeiꝰ infr̃gipn¬
in merõnis ẽ. frũo cohedes solioitatẽ
uendid̾unt liceremꝑtor abhis deleg¬
atus ꝑtemp̃ciifisco soluit altãmq ẽ
cauicionem dedux̃ tñ porciomi tue uẽ
dicio non potest obsistere.

Expanded text:
o facta est venditio, fidem eius infringi minime rationis est. si vero coheredes soliditatem vendiderunt, licet emptor ab his delegatus partem pretii fisco solverit alteramque in cautionem deduxit, tamen portioni tuae ea venditio non potest obsistere.