comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neue imperatoriae maiestatis creder& multitudini conatatȩ quȩ fermȩ auctoribus similis es& non subtraxisse
seducem nequis alius qualis mota creare multitudo soler& exister& pã quidem nihil non arbitrio imperatoris
acturum illi qq̃ tamem uidendum magnopere eẽ utexertitũ in potes tate haber& differri non posse adeo concita¬
tos animos ipsossibi locũ actempus pugnandi sumpturos si ab imperatore nondet᷑ dumhȩ loquntur. iumenta
forte pascentia ex trauallum gallo abigenti duomilites romani ademerunt in eossaxa coniataagallis dande
aibromana statione clamorortus ac ꝓcursum utrimq ÷ iamq haud ꝓculiusto pro&diores erant niceleriter dirẽpo¬
tum certamen ꝑcenturiones ess& adfirmata certe eo casu tulli apud dictatorẽ fides ÷ nec reipiente iã dilatio¬
nem remposterũ diem edicitur a cepugnaturos dictator tamen ut quimagis animis quam uiribus fretus

Expanded text:
neue imperatoriae maiestatis crederet; multitudini concitatae, quae ferme auctoribus similis esset, non subtraxisse se ducem ne quis alius, quales mota creare multitudo soleret, exsisteret; nam se quidem nihil non arbitrio imperatoris acturum. illi quoque tamen uidendum magno opere esse ut exercitum in potestate haberet; differri non posse adeo concitatos animos; ipsos sibi locum ac tempus pugnandi sumpturos, si ab imperatore non detur. dum haec loquuntur, iumenta forte pascentia extra uallum Gallo abigenti duo milites Romani ademerunt. in eos saxa coniecta a Gallis; deinde ab Romana statione clamor ortus ac procursum utrimque est. iamque haud procul iusto proelio res erat, ni celeriter diremptum certamen per centuriones esset; adfirmata certe eo casu Tulli apud dictatorem fides est; nec recipiente iam dilationem re, in posterum diem edicitur acie pugnaturos. dictator tamen, ut qui magis animis quam uiribus fretus
Abbreviated transcription (Latin):
nrtus prius sciscitatus consulis uoluntatẽ inmedium armatus ꝓcessit minus in signecertamen humanũ.
numine in terposito deorũ factũ nãq ꝯserenti iã manũ romano. coruus repente ingalea consedit in hostem
uersus quod primo ut in augurium caelo missum laetus accepit tribunus precatus deinde sidiuus
sidiua ẽ& quisibi p̃petem misiss& uolens ꝓpitius adess& dictuminabile tenuit non solum ales captam

Expanded text:
ratus, prius sciscitatus consulis uoluntatem, in medium armatus processit. minus insigne certamen humanum ratus, prius sciscitatus consulis uoluntatem, in medium armatus processit. minus insigne certamen humanum numine interposito deorum factum; namque conserenti iam manum Romano coruus repente in galea consedit, in hostem uersus. quod primo ut augurium caelo missum laetus accepit tribunus, precatus deinde, si diuus, si diua esset qui sibi praepetem misisset, uolens propitius adesset. dictu mirabile, tenuit non solum ales captam
Abbreviated transcription (Latin):
haudsatis decorum uisum ÷ patrib: cõs duab: legionib urbi prȩpositis octo cũl pinario praetore diuisis me¬
mor paternȩ uirtutis gallicum sibibellum extra sortem sumit praetorem maritimam orãtutari grecosq
artere litorib: iussit &cũ ina grũ pomptinum descendiss& quia neque in campis congradinulla cogente
reuolebat & ꝓhibendo populationib: quos napto uiuere necsitas coger& satis domari credebat hostem lo¬
cumi doneum statiuis ddegit ubicũ stationib: quieti tẽpus tererent gallus ꝓcessit magnitudine atq armis
insignis quatiensq scutũ hasta cũ silentium feciss& ꝓuocat ꝑinterpretem unum exromanis quis ecum
faro decernat .m̃. eratualerius tr̃ m̃il adulescens qui haud in digniorem eodecore sequã t̃ manilium

Expanded text:
haud satis decorum uisum est patribus. consul duabus legionibus urbi praepositis, octo cum L. Pinario praetore diuisis mehaud satis decorum uisum est patribus. consul duabus legionibus urbi praepositis, octo cum L. Pinario praetore diuisis memor paternae uirtutis Gallicum sibi bellum extra sortem sumit, praetorem maritimam oram tutari Graecosque arcere litoribus iussit. et cum in agrum Pomptinum descendisset, quia neque in campis congredi nulla cogente re uolebat et prohibendo populationibus quos rapto uiuere necessitas cogeret satis domari credebat hostem, locum idoneum statiuis delegit. ubi cum stationibus quieti tempus tererent, Gallus processit magnitudine atque armis insignis; quatiensque scutum hasta cum silentium fecisset, prouocat per interpretem unum ex Romanis qui secum ferro decernat. M. erat Ualerius tribunus militum adulescens, qui haud indigniorem eo decore se quam T. Manlium
Abbreviated transcription (Latin):
dos quos fides nontenuiss& extendere om̃nes imperii uires cõss dilatu habendoius sit ciuili quippe stan dum
exratuee quando socialis coetus deserer& undiq non urbana tantum sed &iam a gresti iuuentute decẽ logi¬
ones scriptȩ dicunt᷑ qua ternum milium & ducenterũ peditũ equitũq ccc quem nunc nouum exerutum
siqua extenauis ingruat haeuires pr quas uix terrarum capit orbis contractȩ in unũ haud facile efficiant
adeo in quae labort mussola creuimus diuitias luxuriãq intertetent tristia eius anni cõs alter ap̃p clau¬
dius in ipsobelli apparatu morit᷑ redierant queres ad camillum cui unico consuli uel obaliã dignationem
haud subiciendam dictaturȩ uelobomen faustum adgallicum tumultũ cognominis dictatorẽ ad rẽgari

Expanded text:
dos quos fides non tenuisset, extendere omnes imperii uires consules dilectu habendo iussit: ciuili quippe standum dos quos fides non tenuisset, extendere omnes imperii uires consules dilectu habendo iussit: ciuili quippe standum exercitu esse, quando socialis coetus desereret. undique non urbana tantum sed etiam agresti iuuentute decem legiones scriptae dicuntur quaternum milium et ducenorum peditum equitumque trecenorum, quem nunc nouum exercitum, si qua externa uis ingruat, hae uires populi Romani, quas uix terrarum capit orbis, contractae in unum haud facile efficiant; adeo in quae laboramus sola creuimus, diuitias luxuriamque. inter cetera tristia eius anni consul alter Ap. Claudius in ipso belli apparatu moritur; redieratque res ad Camillum, cui unico consuli, uel ob aliam dignationem haud subiciendam dictaturae uel ob omen faustum ad Gallicum tumultum cognominis, dictatorem adrogari
Abbreviated transcription (Latin):
dictitor crear& annus multis uarusq mortib fuit insignis galli exalbanis montib ꝗhienis uimpati na quiuerant
perampos maritũ a que locauagi populabantur mare in festum cdassibus graorum erat onti que litoris antiatis
laurensq tractus & tiberis ostia ut predones maritimi cũterres tribus congresi ancipiti semel pelio decer tarent
dubuq discesserint in castne galli grȩa rego adnaues uictosse anuictores putarent inter hos longe maximus exti¬
ut tetor concilia populorũ latinorũ adlucũ feentinȩ habita responsumq haud ambiguum imperantib:
milites romanis datũ absis terant imperare his quorũ auxlio egeent. latinos ꝓsualibertate potius quã palieno im¬
perio laturos arma interduo simul bella externa defectione &iã sociorum senatus anxius cũ cerner& metu tenei¬

Expanded text:
dictator crearet. annus multis uariisque motibus fuit insignis: Galli ex Albanis montibus, quia hiemis uim pati nequiuerant, dictator crearet. annus multis uariisque motibus fuit insignis: Galli ex Albanis montibus, quia hiemis uim pati nequiuerant, per campos maritimaque loca uagi populabantur; mare infestum classibus Graecorum erat oraque litoris Antiatis Laurensque tractus et Tiberis ostia, ut praedones maritimi cum terrestribus congressi ancipiti semel proelio decertarint dubiique discesserint in castra Galli, Graeci retro ad naues, uictos se an uictores putarent. inter hos longe maximus exstitit terror concilia populorum Latinorum ad lucum Ferentinae habita responsumque haud ambiguum imperantibus milites Romanis datum, absisterent imperare iis quorum auxilio egerent: Latinos pro sua libertate potius quam pro alieno imperio laturos arma. inter duo simul bella externa defectione etiam sociorum senatus anxius, cum cerneret metu tenen
Abbreviated transcription (Latin):
uabat &subicere exercitũ tumulis abhoste ocupatis nolebiat p̃da omni castrorũ miltt data uictorẽ exercitũ opule¬
tũq gallicis spoliis romã reduxit. Morã triũpho uulnus coss attuit eademq causadictatoris desideriũ senatui fecit
utess& quia egris consulib: comitia haber& dictator ł furius camillus dictus addito mag equitũ p̃ cornadio scpione :¬
reddidit patrib: possessionẽ pristinã consulatus ipse obidmeritũ ingenti patrum studio creatus cõs collegam appium
cdaudium crassum dixit prius quã inirent noui cõs magistnatũ triumphus apopilio degallis actus magno fauore
plebis mussantesq interse rogitabant Num quem plebei consulis paeniter& simul dictatorẽ in crepabant qui legis
liciniae sprecȩ mercede consulatũ priuata ꝗ cupiditate quã publica iniuria foediorem cepiss& ut seipse consulem

Expanded text:
uabat et subicere exercitum tumulis ab hoste occupatis nolebat, praeda omni castrorum militi data uictorem exercitum opuleuabat et subicere exercitum tumulis ab hoste occupatis nolebat, praeda omni castrorum militi data uictorem exercitum opulentumque Gallicis spoliis Romam reduxit. moram triumpho uolnus consulis attulit eademque causa dictatoris desiderium senatui fecit, ut esset qui aegris consulibus comitia haberet. dictator L. Furius Camillus dictus addito magistro equitum P. Cornelio Scipione reddidit patribus possessionem pristinam consulatus. ipse ob id meritum ingenti patrum studio creatus consul collegam Ap. Claudium Crassum dixit. prius quam inirent noui consules magistratum, triumphus a Popilio de Gallis actus magno fauore plebis; mussantesque inter se rogitabant num quem plebeii consulis paeniteret; simul dictatorem increpabant, qui legis Liciniae spretae mercedem consulatum priuata cupiditate quam publica iniuria foediorem cepisset, ut se ipse consulem
Abbreviated transcription (Latin):
gator euatus ad prima signa. quid stas milites inquid noncum latino sabinoq hosteres ÷ que muinctum
armis socium exhostefacias inbeluas strinximus ferrũ hauriendus auttlandis : sanguis ꝓpulistis a castris supina
ualle p̃apites ogistis stnitis corporib hostium supstats. complete eadem strage campos quamontis repleftas n odite ispec¬
tare dumstantes uos fugiant inferenda sunt signa &uadendum in hostem his ad hortationib: iterũ coorti pellunt loco
primos manipulos gallorũ cuneis deinde inmedium agmen ꝑrũpunt: inde barbari dissipati quib neccerta imperia
naduces essent uertunt impetum in suos fusiq ꝑ cãpos & p̃tercastri &am sua fuga praelati quodetiȩtissimum inter ae¬
quales tumulos occurrebat oculis artem albanam petunt consul nonultra castrat insecutus quia & uulnus degna¬

Expanded text:
gato reuectus ad prima signa 'quid stas, miles?' inquit; 'non cum Latino Sabinoque hoste res est, quem uictum gato reuectus ad prima signa 'quid stas, miles?' inquit; 'non cum Latino Sabinoque hoste res est, quem uictum armis socium ex hoste facias; in beluas strinximus ferrum; hauriendus aut dandus est sanguis. propulistis a castris, supina ualle praecipites egistis, stratis corporibus hostium superstatis; complete eadem strage campos qua montes replestis. nolite exspectare dum stantes uos fugiant; inferenda sunt signa et uadendum in hostem.' his adhortationibus iterum coorti pellunt loco primos manipulos Gallorum; cuneis deinde in medium agmen perrumpunt. inde barbari dissipati, quibus nec certa imperia nec duces essent, uertunt impetum in suos; fusique per campos et praeter castra etiam sua fuga praelati, quod editissimum inter aequales tumulos occurrebat oculis, arcem Albanam petunt. consul non ultra castra insecutus, quia et uolnus degra
Abbreviated transcription (Latin):
librata ponderib figerent᷑ oneratiq telis galli quib: aut corpora trensfixa aut p̃gracuata in heren¬
tib: gerebant scuta cumcursu paene in aduersum subissent. primo incerti restitere deinumipsa cuncta¬
tio & hisanimos minuiss& & auxiss& hosti inpulsi retro ruere alii suꝑalios stregemq interse caedeipsa
foediorẽ dareadeo p̃cipiti turba obstricti plures quã ferro necati necdũ ceta romanis uictoria erat. alia in
cãpum degressis supererat mole ñamq multitudo gallorũ sensum omnẽ talis damni exsuperans uelut
noua rursus exoriente aue. integrum militem aduersus uictorem hostem ciebat steatq: suppressũ impetu
romanus & quia iterum fessis subeunda dimicatioerat & quod cõs dum interprimores in cautus agitat. lauo
umero matari ꝓpeont iecto cesserat parũ pexaue iamq omisa cunctando uictoria erat cũ consul uulnere alli¬

Expanded text:
librata ponderibus figerentur; oneratique telis Galli, quibus aut corpora transfixa aut praegrauata inhaerenlibrata ponderibus figerentur; oneratique telis Galli, quibus aut corpora transfixa aut praegrauata inhaerentibus gerebant scuta, cum cursu paene in aduersum subissent, primo incerti restitere; dein, cum ipsa cunctatio et his animos minuisset et auxisset hosti, impulsi retro ruere alii super alios stragemque inter se caede ipsa foediorem dare; adeo praecipiti turba obtriti plures quam ferro necati. necdum certa Romanis uictoria erat; alia in campum degressis supererat moles. namque multitudo Gallorum, sensum omnem talis damni exsuperans, uelut noua rursus exoriente acie integrum militem aduersus uictorem hostem ciebat; stetitque suppresso impetu Romanus, et quia iterum fessis subeunda dimicatio erat et quod consul, dum inter primores incautus agitat, laeuo umero matari prope traiecto cesserat parumper ex acie. iamque omissa cunctando uictoria erat, cum consul uolnere alli
Abbreviated transcription (Latin):
publi col&e praetori tradidit auctor patrib: scribendi alterius exercitus quod ad incertos belli euentos sub
ultimo temptar& intumulto quem ꝓximum castris gallorum capere potuit uallum ducere coepit
gens ferox & ingenii auidi adpugnã cũ ꝓcul uiris romanorũ signis ut extẽplo peliũ initura expli¬
cuis s& aciem postquã neq ineuum dimittiagmen uidit & cũ loci altitudinẽ tũ uallo &iã integi
romanos ꝓculsos pauore ratasimul oportuniores quodintenti tũ maxime operiessent trucida¬
more adgreditur abromanis necopus in termissum triaruerant quimuniebant & abhastatis prin¬
upibq qui ꝓmunitorib: intenti armatiq steterunt: ꝓelium in itium p̃teruirtutẽ. locus qq̃ superi¬
or a diuuit utpila omnia hasteq non tã quã ex aequo missa uana quod prerũq fit ca derent sedomnia

Expanded text:
Publicolae praetori tradidit, auctor patribus scribendi alterius exercitus, quod ad incertos belli euentus subsPublicolae praetori tradidit, auctor patribus scribendi alterius exercitus, quod ad incertos belli euentus subsultimo temptaret, in tumulo, quem proximum castris Gallorum capere potuit, uallum ducere coepit. gens ferox et ingenii auidi ad pugnam cum procul uisis Romanorum signis ut extemplo proelium initura explicuisset aciem, postquam neque in aequum demitti agmen uidit et cum loci altitudine tum uallo etiam tegi Romanos, perculsos pauore rata, simul opportuniores quod intenti tum maxime operi essent, truci clamore adgreditur. ab Romanis nec opus intermissum— triarii erant, qui muniebant—et ab hastatis principibusque, qui pro munitoribus intenti armatique steterunt, proelium initum. praeter uirtutem locus quoque superior adiuuit, ut pila omnia hastaeque non tamquam ex aequo missa uana, quod plerumque fit, caderent sed omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uio censormaruus crearet᷑ dictatorẽ q̃q hi cannus habuit m̃ fabium nullo terrore belli sed nelicinia lex comitiis
consularib: obseruaretur mag̃ equitũ dictatori additus q̃ seruilius ne tamen dictatunt potentiorem &im
conseisu patrũ consularib: comitus fecit quã censoris fuerat martus popilius lȩnas aplebe cõs a patrib: l. cor¬
nelius scpio datus fortuna qq̃ in iustrioren plebeium consfecit nam cũ ingentẽ gallorũ exeratũ in agro latino
castmi posuisse nuntiatũ ess& sapione graui morbo inplicito gallicũ bellum popillio extraordinẽ datũ is
inpigre exercitu scripto cũ omnis extraportã capenã ad martis aedem conuenire armatos iuniores iussis̃ s&
signaq edem questores exuerario defere quattuor expletis legionibus quod suꝑ fuit militũ p̃. ualerio

Expanded text:
uio censor† Marcius crearetur. dictatorem quoque hic annus habuit M. Fabium , nullo terrore belli sed ne Licinia lex comitiis uio censor† Marcius crearetur. dictatorem quoque hic annus habuit M. Fabium , nullo terrore belli sed ne Licinia lex comitiis consularibus obseruaretur. magister equitum dictatori additus Q. Seruilius . nec tamen dictatura potentiorem eum consensum patrum consularibus comitiis fecit quam censoriis fuerat: M. Popilius Laenas a plebe consul, a patribus L. Cornelius Scipio datus. fortuna quoque inlustriorem plebeium consulem fecit; nam cum ingentem Gallorum exercitum in agro Latino castra posuisse nuntiatum esset, Scipione graui morbo implicito Gallicum bellum Popilio extra ordinem datum. is impigre exercitu scripto, cum omnes extra portam Capenam ad Martis aedem conuenire armatos iuniores iussisset signaque eodem quaestores ex aerario deferre, quattuor expletis legionibus, quod superfuit militum P. Ualerio
Abbreviated transcription (Latin):
impetnauerunt it a posita duorũ bellorũ quae inminebant cuntdũ aliqua ab armis quiess& quia solutio
aeris alienimultarũ recũ mutauerat dominos censum agiplacuit ceterũ cũ censoribus creandis indicta comi¬
tia essent. ꝓfessus censuntm sepetere c̃martius rutilius qui primus dictator deplebefuerat. concordiã ordinum
turbauit quoduidebatur quidem tempore alieno fetisse. quia ambo tum forte patrici cõserant. quiratio nẽ ei:
sehabituros negabant. Sed &ipse constantiã inceptũ obtinuit & tribuni omniui reciperando iusconsula łribus comi¬
tiis amissum adiuuerunt & cumipsius uiri mauestas nullius honoris fastigium non ae quabat tũ ꝑeundem qui
ad dictaturm a peruiss& uiã censurã qq̃ in partẽ uocari plebes uolebat nec uariatũ comitiis ÷ quincũ manlio nȩ¬

Expanded text:
impetrauerunt. ita posita duorum bellorum quae imminebant cura, dum aliqua ab armis quies esset, quia solutio impetrauerunt. ita posita duorum bellorum quae imminebant cura, dum aliqua ab armis quies esset, quia solutio aeris alieni multarum rerum mutauerat dominos, censum agi placuit. ceterum cum censoribus creandis indicta comitia essent, professus censuram se petere C. Marcius Rutulus , qui primus dictator de plebe fuerat, concordiam ordinum turbauit; quod uidebatur quidem tempore alieno fecisse, quia ambo tum forte patricii consules erant, qui rationem eius se habituros negabant; sed et ipse constantia inceptum obtinuit et tribuni omni ui <ut> reciperaturi ius consularibus comitiis amissum adiuuerunt, et cum ipsius uiri maiestas nullius honoris fastigium non aequabat, tum per eundem, qui ad dictaturam aperuisset uiam, censuram quoque in partem uocari plebes uolebat. nec uariatum comitiis est, quin cum Manlio †Nae
Abbreviated transcription (Latin):
moniis partis utriusq ex hausta uisingens aeris alieni sit terror indeuanus belli etrusci cũ ꝯiurasse xii popi¬
iectus lucius aemilius ceterũ foris tranquilla omnia fuere tẽptatũ domiꝑditatorẽ ut ambo patrici coñss
crearentur. rem ad interregnũ ꝑduxit duo interreges c̃ sulpicius & m̃ fauius interpositi obtinuere quod dic¬
tator frustra tetenderat. mitiore iamplebe obrecens meritum leuati aeris alieni ut ambo patricii consulescre¬
arentur creatupse c̃ sulpicus pecicus quiprior interregno abit . & t̃ quintius poenus quidam caesonẽ aliicdg
nomen quintio adicunt adbellum ambo ꝓfati. faliscũ quintius sulpicius tarquiniense nusquã acie congresso
hostecũ agris magisquã cũ hominibus urendo populandoq gesserunt bella cuiuslentȩ uel ut tabesenio uicta

Expanded text:
moniis partis utriusque exhausta uis ingens aeris alieni sit. terror inde uanus belli Etrusci, cum coniurasse duodecim popumoniis partis utriusque exhausta uis ingens aeris alieni sit. terror inde uanus belli Etrusci, cum coniurasse duodecim popuiectus L. Aemilius . ceterum foris tranquilla omnia fuere: temptatum domi per dictatorem, ut ambo patricii consules crearentur, rem ad interregnum perduxit. duo interreges, C. Sulpicius et M. Fabius , interpositi obtinuere quod dictator frustra tetenderat, mitiore iam plebe ob recens meritum leuati aeris alieni, ut ambo patricii consules crearentur. creati ipse C. Sulpicius Peticus , qui prior interregno abiit, et T. Quinctius Poenus ; quidam Caesonem, alii Gaium praenomen Quinctio adiciunt, ad bellum ambo profecti, Faliscum Quinctius, Sulpicius Tarquiniense, nusquam acie congresso hoste cum agris magis quam cum hominibus urendo populandoque gesserunt bella; cuius lentae uelut tabis senio uicta
Abbreviated transcription (Latin):
tus eplebecollega c̃martius rutilius inclinatis semel in concordiã animis noui cõs fenebrem quo queram
qua edestinere unanimos uidebatur leuare ad gressi solutionem alieni aeris in publicam curam uerter̃
U. iuris creatis quosmensarios ab dispensatione peumae appellarunt meriti equitate curaq sunt
ut peromnium annalium monumenta celebres nominib essent fuere autẽ c̃. duellius p̃deiusmus marcus¬
parius quintus publius & t̃ aemilius quirem dificillimam tractatu & plerũ q parti utriq sempercerte alteri
gntuan cum alia moderatione tũ inpendio magis publico quamiactunt sustinuerunt tarda enim nomina
& inpeditiora inertia debitorũ quam facultatibus aut aentrium mensis cũ aerde inforo positis dissoluit ut
populo prius caueretur aut aestimatio aequis rerũ p̃tus liberauit . ut non modo sine in iuria sed&iã sine queri¬

Expanded text:
tus e plebe collega C. Marcius Rutulus . inclinatis semel in concordiam animis noui consules fenebrem quoque rem, tus e plebe collega C. Marcius Rutulus . inclinatis semel in concordiam animis noui consules fenebrem quoque rem, quae distinere una animos uidebatur, leuare adgressi solutionem alieni aeris in publicam curam uerterunt quinqueuiris creatis quos mensarios ab dispensatione pecuniae appellarunt. meriti aequitate curaque sunt, ut per omnium annalium monumenta celebres nominibus essent; fuere autem C. Duillius P. Decius Mus M. Papirius Q. Publilius et T. Aemilius . qui rem difficillimam tractatu et plerumque parti utrique, semper certe alteri grauem cum alia moderatione tum impendio magis publico quam iactura sustinuerunt. tarda enim nomina et impeditiora inertia debitorum quam facultatibus aut aerarium mensis cum aere in foro positis dissoluit, ut populo prius caueretur, aut aestimatio aequis rerum pretiis liberauit, ut non modo sine iniuria sed etiam sine queri
Abbreviated transcription (Latin):
tum & edis apollinis dedicata ÷ ex tremo anno comitia consularia certamenpatrum acplebis diremit tribunis
negantib passuros comitia haberini secundum liciniam legem haberentur ditatore obstinato tollere potius
totum erẽo consulatum quam ꝓmiscum patrib: acplebi facere ꝓlatandis igitur comitiis cũdictator magistratu
abiss& res ad interregnum rediit infestam inde patribus plebem in terreges cũ accipissent. adundecimum
in terregem seditionib certatũ ÷ logis liciniȩ patro cinium tribuni iactabant: ꝓpiordolor plebi foenoris in¬
grauescentis erat curaeq priuatȩ incertaminib: publicis erumpebant quarũ taediopatres .l. corneliũ scipionẽ
interregem concordiae causa obseruare legem liciniam comitiis consularibus iussere p̃ ualerio publico lada¬

Expanded text:
tum et aedis Apollinis dedicata est. extremo anno comitia consularia certamen patrum ac plebis diremit, tribunis tum et aedis Apollinis dedicata est. extremo anno comitia consularia certamen patrum ac plebis diremit, tribunis negantibus passuros comitia haberi ni secundum Liciniam legem haberentur, dictatore obstinato tollere potius totum e re publica consulatum quam promiscuum patribus ac plebi facere. prolatandis igitur comitiis cum dictator magistratu abisset, res ad interregnum rediit. infestam inde patribus plebem interreges cum accepissent, ad undecimum interregem seditionibus certatum est. legis Liciniae patrocinium tribuni iactabant: propior dolor plebi fenoris ingrauescentis erat curaeque priuatae in certaminibus publicis erumpebant. quorum taedio patres L. Cornelium Scipionem interregem concordiae causa obseruare legem Liciniam comitiis consularibus iussere. P. Ualerio Publicolae da
Abbreviated transcription (Latin):
amicitiam cepissent ne appellarent consiliũ quȩ uis acnecessitas appellanda eẽ transeuntis agmine infesto ꝑ a¬
grum suum tarquinienses cũ prȩteruiam nihilpetissent traxisse quosdam a grestium populatiomis eius quae
sibi crimini detur comites eos seudediplaceat dedere sepanitos eẽ seu supplicio adfic daturos poenas. ceresacra
uestalium cultisq diisdarent mouit populum nontã causa prȩsens quã uetus meritũ ut maleficii quã beneficui
potius in memores essent : Itaq paxpopulo ceriadata indutꝰiasq incentum annos factas in sc̃referri placuit infalis¬
cos eodem noxios crimineuis belli conuersa ÷ sed hostesnus quam inuenti cum populatione ꝑagrati fines essent
ab oppugnatione urbium tẽperatũ. legionib:q romam reductis relicum anni muris turrib:q reficiendis consũp¬

Expanded text:
amicitiam cepissent? ne appellarent consilium, quae uis ac necessitas appellanda esset. transeuntes agmine infesto per aamicitiam cepissent? ne appellarent consilium, quae uis ac necessitas appellanda esset. transeuntes agmine infesto per agrum suum Tarquinienses, cum praeter uiam nihil petissent, traxisse quosdam agrestium populationis eius, quae sibi crimini detur, comites. eos seu dedi placeat, dedere se paratos esse, seu supplicio adfici, daturos poenas. Caere, sacUestalium cultisque dis darent. mouit populum non tam causa praesens quam uetus meritum, ut maleficii quam beneficii potius immemores essent. itaque pax populo Caeriti data indutiasque in centum annos factas in senatus consultum referri placuit. in Faliscos eodem noxios crimine uis belli conuersa est; sed hostes nusquam inuenti. cum populatione peragrati fines essent, ab oppugnatione urbium temperatum; legionibusque Romam reductis reliquum anni muris turribusque reficiendis consump
Abbreviated transcription (Latin):
onem romanos lacessierant ess& uerus belli teror inuasit & quã non suarũ uiriũ aea dimicatioe& cernebant.
paenitebatq populationes & tar quinienses execrabantur defationis auctores nec arma autbellum quis quam ap¬
parere sed ꝑsequisq legatos mitti iubebat ad petendam etroris ueniã legati senatũ cuĩ adissent. ab senatu reiati ad
populum deos rogauerunt quorũ sacrabello gallico accepta rite ꝓcurassent ut romanos florentes ea suimisericor¬
umq ab secaste a crelegiose cultũ in uocabant ea nemeritos crede & quis quam hostes repente sine causa factos aut
siquid hostiliter feassent consilio idmagis quã furore lapsos fecisse ut sua uetera beneficia locata prȩsertim apudtam
gractos nouis nonrumperent maleficiis florentẽq pr̃. acfelicissimum bellosibi desumerent hostem cuius ad flicti

Expanded text:
onem Romanos lacessierant, esset, uerus belli terror inuasit, et quam non suarum uirium ea dimicatio esset cernebant; onem Romanos lacessierant, esset, uerus belli terror inuasit, et quam non suarum uirium ea dimicatio esset cernebant; paenitebatque populationis et Tarquinienses exsecrabantur defectionis auctores; nec arma aut bellum quisquam apparare sed pro se quisque legatos mitti iubebat ad petendam erroris ueniam. legati senatum cum adissent, ab senatu reiecti ad populum deos rogauerunt, quorum sacra bello Gallico accepta rite procurassent, ut Romanos florentes ea sui misericorumque ab se caste ac religiose cultum inuocabant: eane meritos crederet quisquam hostes repente sine causa factos? aut, si quid hostiliter fecissent, consilio id magis quam furore lapsos fecisse, ut sua uetera beneficia, locata praesertim apud tam gratos, nouis corrumperent maleficiis florentemque populum Romanum ac felicissimum bello sibi desumerent hostem, cuius adflicti
Abbreviated transcription (Latin):
legiones scribi consulesq sortiri ꝓuincias iussit indinauit dande parsmaior curae in etruscã bellum post quã litteris
sulpici cons cuitar quinui ꝓuinciae uenerat cognitũ ÷ depopulatũ agrũ crta romanas salinas praetdes partẽ inceritũ¬
fines auectam & haud dubie iuuentutem eius populi interpredatores fuisse itaq ualerium cõs uolcis oppositũ castraq
acfinem tusculanũ habentẽ reuocatã in desenatus dictatorẽ dicere iussit c̃t̃ manliũ . If̃ dixit is cũ sibi magistrũ equitũ
a cornelium cossum dixiss& consulari exercitu contentus exauctoritate patrũ acpopuli iussu ceritib bellũ indixit
tum primum cetites tã quam in uerbis hostium uis maior adbalum significandum cua insuistad quipcneulati
tumprimum cerites tãquam in uerbis hostium uismaior adbellum significandum quã in suis facas quiꝑpopulati¬

Expanded text:
legiones scribi consulesque sortiri prouincias iussit. inclinauit deinde pars maior curae in Etruscum bellum, postquam litteris legiones scribi consulesque sortiri prouincias iussit. inclinauit deinde pars maior curae in Etruscum bellum, postquam litteris Sulpici consulis, cui Tarquinii prouincia euenerat, cognitum est depopulatum agrum circa Romanas salinas praedaeque partem in Caeritufines auectam et haud dubie iuuentutem eius populi inter praedatores fuisse. itaque Ualerium consulem, Uolscis oppositum castraque ad finem Tusculanum habentem, reuocatum inde senatus dictatorem dicere iussit. T. Manlium L. filium dixit. is cum sibi magistrum equitum A. Cornelium Cossum dixisset, consulari exercitu contentus ex auctoritate patrum ac populi iussu Caeritibus bellum indixit. tum primum Caerites, tamquam in uerbis hostium uis maior ad bellum significandum quam in suis factitum primum Caerites, tamquam in uerbis hostium uis maior ad bellum significandum quam in suis factis, qui per populati
Abbreviated transcription (Latin):
eorum comiter ab senatu responsum. foedee in societatẽ accepti non eadem domi quae militiae fortuna erat
plebiromanae nam & siunciario foenore facto leuata usura erat sorte ipsa obruebantur in opes. nexumq: inibant
eone patricios ambo cẽss neq comitiorum curã publica uestudia praepriuatis in commodis plebs adanimum
admittebat consulatus uterq apud patricios man& coñs creati c̃sulpicius peticus quartum m̃ ualetius publuo¬
la iterũ in bellum ecruscũ intentã ciuitatẽ quia cȩritem populum miseri cordia consanguinitatis tarquiniensib:
adiunctã fama ferebat. legati latini ad uolscos conuerterenuntiantes exercitum conscriptum armatũq iã suis finib:
inminere indepapulabundus in agrum romanũ uenturoseẽ censuit igitur senatus neutrã neglegendam remẽẽ utroq

Expanded text:
eorum comiter ab senatu responsum; foedere in societatem accepti. non eadem domi quae militiae fortuna erat eorum comiter ab senatu responsum; foedere in societatem accepti. non eadem domi quae militiae fortuna erat plebi Romanae. nam etsi unciario fenore facto leuata usura erat, sorte ipsa obruebantur inopes nexumque inibant; eo nec patricios ambo consules neque comitiorum curam publicaue studia prae priuatis incommodis plebs ad animum admittebat. consulatus uterque apud patricios manet; consules creati C. Sulpicius Peticus quartum M. Ualerius Publicola iterum. in bellum Etruscum intentam ciuitatem, quia Caeritem populum misericordia consanguinitatis Tarquiniensibus adiunctum fama ferebat, legati Latini ad Uolscos conuertere, nuntiantes exercitum conscriptum armatumque iam suis finibus imminere; inde populabundos in agrum Romanum uenturos esse. censuit igitur senatus neutram neglegendam rem esse; utroque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑinfrequentiam comitia mhilo segnius profiunt creati cõs ambo patricii m̃ fabius ambustus iit̃ quintius
in quibusdam annalibus ꝓt̃ quintio m̃ popilium cõs inuenio duobella eo anno prosperegesta cũ tiburti
uersa genspositis armis infidem cõsueniss& trium phatũ deciburtibus alio quin mitis uictoria fuit in tar¬
quinienses a cerbe seuitũ multis mortalibus in aciae cȩsis exingenti captiuorũ numero cccluiii delecti.
nobilissimus quisquãm qui romam mitterentur uulgus aliud trucidatũ nec populus in eos quimisi romã
erant mitior fuit medio inforo omnes uirgis caesi acsecutri ꝑcussi id ꝑimmolatis in foro tarquiniensium
romanis poenae hostib: redditũ resbello benegestae ut samnites quoq amiatiam peterent effecerunt legatis

Expanded text:
per infrequentiam comitia nihilo segnius perficiunt. creati consules ambo patricii, M. Fabius Ambustus tertium T. Quinctius per infrequentiam comitia nihilo segnius perficiunt. creati consules ambo patricii, M. Fabius Ambustus tertium T. Quinctius . in quibusdam annalibus pro T. Quinctio M. Popilium consulem inuenio. duo bella eo anno prospere gesta: cum Tarquiuersa gens positis armis in fidem consulis uenisset. triumphatum de Tiburtibus; alioquin mitis uictoria fuit. in Tarquinienses acerbe saeuitum; multis mortalibus in acie caesis ex ingenti captiuorum numero trecenti quinquaginta octo delecti, nobilissimus quisque, qui Romam mitterentur; uolgus aliud trucidatum. nec populus in eos qui missi Romam erant mitior fuit: medio in foro omnes uirgis caesi ac securi percussi. id pro immolatis in foro Tarquiniensium Romanis poenae hostibus redditum. res bello bene gestae ut Samnites quoque amicitiam peterent effecerunt. legatis
Abbreviated transcription (Latin):
si quod duorum hominum uirtute l. sexti ac c̃. licini partũ sit id obtinere uniuersi non possit ul reges uel
decem uiros ł si quod tristiius sit imperii nomen patiendum eẽ potius quam ambos patricios cõss uideant nec
inuicem pareatur atq imperet᷑ sed pars altera in aeterno imperio locata plebem nusquã alionatã quã ad
seruiendum put& non de sunt tribuni auctores turbarũ sedinter concitatos ꝑseomnes uixduces eminent ali¬
quotiens frustra in cãpum descensum cũ e& multiq ꝑseditiones acti comitiales dies postremo uicta ꝑseuerantia
cõsplebis eodolore rupit. ut tribunos actũ eẽ delibertate uociferantes relinquendumq non cãpum iã solum
sed &iam urbem captam atq oppressam regno patriciorũ maesta plebs sequeretur coss relicti a parte populi

Expanded text:
si, quod duorum hominum uirtute, L. Sexti ac C. Licini , partum sit, id obtinere uniuersi non possint? uel reges uel si, quod duorum hominum uirtute, L. Sexti ac C. Licini , partum sit, id obtinere uniuersi non possint? uel reges uel decemuiros uel si quod tristius sit imperii nomen patiendum esse potius quam ambos patricios consules uideant nec in uicem pareatur atque imperetur sed pars altera in aeterno imperio locata plebem nusquam alio natam quam ad seruiendum putet. non desunt tribuni auctores turbarum, sed inter concitatos per se omnes uix duces eminent. aliquotiens frustra in campum descensum cum esset multique per seditiones acti comitiales dies, postremo uicit perseuerantia consulum: plebis eo dolor erupit, ut tribunos actum esse de libertate uociferantes relinquendumque non campum iam solum sed etiam urbem captam atque oppressam regno patriciorum maesta plebs sequeretur. consules relicti a parte populi
Abbreviated transcription (Latin):
anno quam urbs romana condita erat. quinto tricesimo quam agallis reciperat ablato postnouum aniura
aplebeconsulato patricii cõ an boexinter regno mag̃ iniere c̃ sulpicius paetrus uim̃ ualerius publicola
eaepulem eo anno extiburtibus haud ime monindo cetamine captum siue duorum cõss auspico bellum
ibigestũ ÷ ut scripsere quidam seu ꝑidem tempus tarquiniensium qq̃ sunt uastati agri absulpicio cõsquouale¬
rius aduersus tiburtes legiones duxit domimaius certamen cõss cũplebe ac tribunis erat fideuam suaȩ non
solum uirtutis ducebant eẽ ut accepissent duo patrici consulatum ita ambobus patricus mandare quin
aut toto cedendum ess& siplebeius iam magistratus consulatus fiat. aut totum possidendum quam posses¬
sionem integram a patribus accepissent plebes contra fremit quid seuiuere quidin parte ciuium censeri.

Expanded text:
anno quam urbs Romana condita erat, quinto tricesimo quam a Gallis reciperata, ablato post undecimum annum anno quam urbs Romana condita erat, quinto tricesimo quam a Gallis reciperata, ablato post undecimum annum a plebe consulatu patricii consules ambo ex interregno magistratum iniere, C. Sulpicius Peticus tertium M. Ualerius Publicola Empulum eo anno ex Tiburtibus haud memorando certamine captum, siue duorum consulum auspicio bellum ibi gestum est, ut scripsere quidam, seu per idem tempus Tarquiniensium quoque sunt uastati agri ab Sulpicio consule, quo Ualerius aduersus Tiburtes legiones duxit. domi maius certamen consulibus cum plebe ac tribunis erat. fidei iam suae non solum uirtutis ducebant esse, ut accepissent duo patricii consulatum, ita ambobus patriciis mandare: quin aut toto cedendum esse, si plebeius iam magistratus consulatus fiat, aut totum possidendum quam possessionem integram a patribus accepissent. plebes contra fremit: quid se uiuere, quid in parte ciuium censeri,
Abbreviated transcription (Latin):
fugatis si ne auctoritate patrũ populi iissu trium phauit. quia ne ꝑdictatorẽ plebeium nec ꝑost cõs comita
consularia habei uolebant : & alter cõs fauius bello reqnebantur res adinter regnum redit interreges daneps
quintus seruilius ahala m̃ fabius cñ manlius c̃ fabius c̃ sulpicius l aemilius q̃ seruilius iñ fauius am¬
bustus insecundo intet regno orta contentio ÷ quod duo patricii cõ creabantur inte tedentib ꝙ tribunis inter¬
rex fauius aiebat in xii tabulis logemeẽ ut quodcũq postremum populus iussiss& idiusratũq qs& iusu
popoli &suffragia eẽ cum inter cedendo tribuninihil aliud quamut different comitia ualuissent duorat
cõs ereatisunt c̃sulpiuus peticus iiim̃ ualerius publicola eodamq die mag̃ inierunt. qua d ringentesimo

Expanded text:
fugatis sine auctoritate patrum populi iussu triumphauit. quia nec per dictatorem plebeium nec per consulem comitia fugatis sine auctoritate patrum populi iussu triumphauit. quia nec per dictatorem plebeium nec per consulem comitia consularia haberi uolebant et alter consul Fabius bello retinebatur, res ad interregnum redit. interreges deinceps Q. Seruilius Ahala M. Fabius Cn. Manlius C. Fabius C. Sulpicius L. Aemilius Q. Seruilius M. Fabius Ambustus . in secundo interregno orta contentio est, quod duo patricii consules creabantur, intercedentibusque tribunis interrex Fabius aiebat in duodecim tabulis legem esse ut, quodcumque postremum populus iussisset, id ius ratumque esset; iussum populi et suffragia esse. cum intercedendo tribuni nihil aliud quam ut differrent comitia ualuissent, duo patricii consules creati sunt, C. Sulpicius Peticus tertium M. Ualerius Publicola eodemque die magistratum inierunt, quadringentesimo
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti partauictores reuerterunt militarib: lociscũ apparatũ hostium tũ suum increpantes pauorẽ concitat᷑
deinde omne nomen etruscũ & t arquiniensibus faliscisq ducib: adsalinas ꝑueniunt aduersus eum terrorẽ dictator
c̃ maruius utilius primus deplebedictus mãg̃ equitũ itẽ deplebe c̃ plautiũ dixit id uero patrib indignũ uide¬
ri &iamdictatunt̃ iam in ꝓmisco ẽ omniq ope in pediebant ne quid dictatori ad idbellum deerneretur para¬
retur ue copromptius cuncta ferente dictatore populus iussit ꝓfatus ab urbe utraq parte tͥberis ratib:
exatitu quocũq fama hostium ducebat traiecto multos populatores a grorũ uagos palantes oppressit cas¬
traqq̃ nec oppinato agigressus coepit. & uiii mil hostium captis. ceteris
autcessis aut ex agro romano

Expanded text:
ingenti parta uictores reuerterunt, militaribus iocis cum apparatum hostium tum suum increpantes pauorem. concitatur ingenti parta uictores reuerterunt, militaribus iocis cum apparatum hostium tum suum increpantes pauorem. concitatur deinde omne nomen Etruscum et Tarquiniensibus Faliscisque ducibus ad Salinas perueniunt. aduersus eum terrorem dictator C. Marcius Rutulus primus de plebe dictus magistrum equitum item de plebe C. Plautium dixit. id uero patribus indignum uideri etiam dictaturam iam in promiscuo esse; omnique ope impediebant ne quid dictatori ad id bellum decerneretur parareturue. eo promptius cuncta ferente dictatore populus iussit. profectus ab urbe utraque parte Tiberis, ratibus exercitu, quocumque fama hostium ducebat, traiecto multos populatores agrorum uagos palantes oppressit; castra quoque necopinato adgressus cepit et octo milibus hostium captis, ceteris aut caesis aut ex agro Romano
Abbreviated transcription (Latin):
nius stolaa m̃ papilio lenate sualege xmilib aeris ÷ damnatus quod mille iugeũ agricũ filio pos sider& enancupan¬
doq filium fraudem legiferisi& noui cõs indem̃ fabius ambustus .ii. & martus popilius lenas i duobella habuere
facile alterũ cũ tiburtibus quod lenasgis sit quihoste inurbem conpulso a gros uastauit falisci tarquini enses que
alteum cõs primapugna fuderunt indecerror maximus fuit. quodsacer doteseorũ facib: ardentib anguibq
p̃latis incesiu furiali militẽ romanum insueta turbauerunt speciȩ &tũ quidem uelut lrmphati & at toniti mu¬
nimentis suis trepido agmine inciderunt dende ubi cõs legatiq actribuni puerorũ ritu uana mintcula pauentes
inridebant in crepabantq uerat animos repente pudor & inea ipsa quae fugerant uelut caeci ruebant discussoitaq
uano ad paratu hostiũ cũ in ipsos armatos seintulissent auerterent totã aciem castrisq &iameo die potiti pradda

Expanded text:
nius Stolo a M. Popilio Laenate sua lege decem milibus aeris est damnatus, quod mille iugerum agri cum filio possideret emancupandoque filium fraudem legi fecisset. noui consules inde, M. Fabius Ambustus iterum et M. Popilius Laenas iterum, duo bella habuere, facile alterum cum Tiburtibus, quod Laenas gessit, qui hoste in urbem compulso agros uastauit; Falisci Tarquiniensesque alterum consulem prima pugna fuderunt. inde terror maximus fuit quod sacerdotes eorum facibus ardentibus anguibusque praelatis incessu furiali militem Romanum insueta turbauerunt specie. et tum quidem uelut lymphati et attoniti munimentis suis trepido agmine inciderunt; deinde, ubi consul legatique ac tribuni puerorum ritu uana miracula pauentes inridebant increpabantque, uertit animos repente pudor et in ea ipsa quae fugerant uelut caeci ruebant. discusso itaque uano apparatu hostium, cum in ipsos armatos se intulissent, auerterunt totam aciem castrisque etiam eo die potiti praeda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpedie exitus sequerentur : seruius tullius regnauit annos iiii &xl ita ut bono &iam modera¬
toque succedenti regi difficilis aemulatio ess& cetetum id quoque ad gloriam accessit. quod
cum illo simuliusta aclegitima regna occiderunt. id ipsum tam mite quia unius est depo¬
nere eum in animo habuisse: quidam auctores sunt. niscelus in testinum libenande patrie ꝯsilia
agitandi interuenisr& : inde.l. tarquinius regnare accepit : cui superbo cognomen facta in¬
diderunt : quia socerum gener sepultunx prohibuit: romulum quoque insepultum perisse
dictitans primõrespatrum quosseruii rebus fauisse credebat interfeat: conscius deindemale

Expanded text:
propediem exitus sequerentur. Ser. Tullius regnauit annos quattuor et quadraginta ita ut bono etiam moderapropediem exitus sequerentur. Ser. Tullius regnauit annos quattuor et quadraginta ita ut bono etiam moderatoque succedenti regi difficilis aemulatio esset; ceterum id quoque ad gloriam accessit quod cum illo simul iusta ac legitima regna occiderunt. id ipsum tam mite ac tam moderatum imperium tamen quia unius esset deponere eum in animo habuisse quidam auctores sunt, ni scelus intestinum liberandae patriae consilia agitanti interuenisset. inde L. Tarquinius regnare occepit, cui Superbo cognomen facta indiderunt, quia socerum gener sepultura prohibuit, Romulum quoque insepultum perisse dictitans, primoresque patrum, quos Serui rebus fauisse credebat, interfecit; conscius deinde male
Abbreviated transcription (Latin):
nio fugientem consecutienent Interficitur: creditur quia non ab horr& aceteros celere ad mo¬
nitu tulliae id factum carpent ocerte id quodsatis constat inforum in uecta nec reuerita cꝰetũ
uirorum. euocauit uirum ecuria. regem que prima appellauit a quo facessere iussa extanto tu¬
multu. cum sedomum reciper& ꝑuenis s&que ad sum mumerprium uicum ubidianium nuper
fuit flectenti carpentum dextra inurbium cliuum ut in colemes quiliarium eueheretur
restitit pauidus atque inibuit frenosis quiiumenta agebat . iacentemque dominae seruium
truudatum ostendit foedum inhumanum que in deturditur scelus. monumentoque locus est¬
scelent tum uicum uocant quo a mensagitantibus furiis sororis acuiritullia perpatris corpus
carpentum egisse fertur. partemque sanguinis accedis pater nȩcruento uehiculo contaminata
ipsa respersaque tulliss& adpenatessuos uirique sui quibus iratis malo regni principio similes

Expanded text:
nio fugientem consecuti erant interficitur. creditur, quia non abhorret a cetero scelere, admonitu Tulliae id factum. carpento certe, id quod satis constat, in forum inuecta nec reuerita coetum uirorum euocauit uirum e curia regemque prima appellauit. a quo facessere iussa ex tanto tumultu cum se domum reciperet peruenissetque ad summum Cyprium uicum, ubi Dianium nuper fuit, flectenti carpentum dextra in Urbium cliuum ut in collem Esquiliarum eueheretur, restitit pauidus atque inhibuit frenos is qui iumenta agebat iacentemque dominae Seruium trucidatum ostendit. foedum inhumanumque inde traditur scelus monumentoque locus est—Sceleratum uicum uocant—quo amens, agitantibus furiis sororis ac uiri, Tullia per patris corpus carpentum egisse fertur, partemque sanguinis ac caedis paternae cruento uehiculo, contaminata ipsa respersaque, tulisse ad penates suos uirique sui, quibus iratis malo regni principio similes
Abbreviated transcription (Latin):
dopset tuis aũadigiles tomanos penetrassẽ ducse extẽplo aclcõss ub& desuctus que daditurũ atbam pmtenil
iusus inde cĩquonãmodo idp̃staturose&̃ ꝓcunctantes docer & hauduana ad farre ꝑpulit ꝓpeadiunta moenib
tomana caftre it uimil ad eppido remouerenit᷑ foreutminus intenta in custodiã urbis durus statione as
nocarns uigiliȩ esent ipse in sequenti no te sub oppido siluestribus locs cohortib inedere iussis deemilito
deletos seũ p ardua a ꝓpemua in artẽduat plurib quã ꝓnumero uirorũ mussibib t&lis es collitus adho saxo
grant &timeo lacentia utsit inas ptis & dandustria &iã quolocuftior e&̃ aboppidanis ogesta ubiniftituss& ro¬

Expanded text:
lo ad consules iubet deductusque traditurum urbem promittit. uisus inde, cum quonam modo id praestaturus esset percontantes doceret, haud uana adferre, perpulit prope adiuncta moenibus Romana castra ut sex milia ab oppido remouerentur: fore ut minus intentae in custodiam urbis diurnae stationes ac nocturnae uigiliae essent. ipse insequenti nocte sub oppido siluestribus locis cohortibus insidere iussis decem milites delectos secum per ardua ac prope inuia in arcem ducit, pluribus quam pro numero uirorum missilibus telis eo conlatis; ad hoc saxa erant et temere iacentia, ut fit in aspretis, et de industria etiam quo
Abbreviated transcription (Latin):
populorũ p̃da sartient᷑ &oratione ditatoris q̃ neces sitatis ultimȩ in dexerat milites ad censi uadunt in hostem & ras¬
patus ipse ardetum castrorũ quã quã ꝓximis tantũ itaeñ iusserat dictator ignis ÷ subditus hautd paruum fuit
inritamentum itaq uelut uaȩ cordes in latisigna primo impetu hostium turbant & in tẽpore postquã ardentia ꝓ¬
culuidit castra mag̃ equitũ id ueneat signũ hostium terga inuadit ita crtũ uenti samnites quapot ÷ quisq fugã
ꝑdiuersa petunt ingens multtudo in unũ metu ꝯglobata acsem&ipsam turba inpediens in medio caesa castra¬
hostium capta diretaq quorũ preda onustũ militem inromana castredietator raduat haua qua quã
tauictomaletã quaim quod pter exiguam depormatã incends parter e fabs dene soti sa luen liueit uelorã¬

Expanded text:
populorum praeda sarcientur.' et oratione dictatoris, quae necessitatis ultimae index erat, milites accensi uadunt in hostem, et respopulorum praeda sarcientur.' et oratione dictatoris, quae necessitatis ultimae index erat, milites accensi uadunt in hostem, et respectus ipse ardentium castrorum, quamquam proximis tantum—ita enim iusserat dictator—ignis est subditus, haud paruum fuit inritamentum. itaque uelut uecordes inlati signa primo impetu hostium turbant; et in tempore, postquam ardentia procul uidit castra magister equitum—id conuenerat signum—hostium terga inuadit. ita circumuenti Samnites, qua potest quisque, fugam per diuersa petunt; ingens multitudo in unum metu conglobata ac semet ipsam turba impediens in medio caesa. castrhostium capta direptaque, quorum praeda onustum militem in Romana castra dictator reducit, haudquaquam tam uictoria laetum quam quod praeter exiguam deformatam incend