comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agere mentio in lata absenatum est remoperosam acminime consularem suo proprio magistratu egere
ui scribarum ministerium custodiaeq & tabula rumcunt uu arbitrium formulae censen di subiceret᷑¬
& patres quam quam rem paruam tam̃ quo plures patricu magistratus in r̃p. essent. leti aicepere id
quod euenit futurum credo &iam nati. ut moxopeseorum qui prȩessent ipsi honori ius maiestatem que
adicerent & tribuni id quod tunc erat magis mecessarium quamspeciosi ministerii procurationem intu¬
entes nem paruis quo que rebus in commode aduersarentur . haudsane tetendere cuma primoribus ciui¬
tatis spretus honor ess&. papirium semꝓnium que quorum deconsulatu dubitabatur ut eomagistratu
parum solidum consulatum explerent censui agendo pupulus suffragiis p̃feit censores abre appellati sunt

Expanded text:
agere. mentio inlata apud senatum est rem operosam ac minime consularem suo proprio magistratu egere, agere. mentio inlata apud senatum est rem operosam ac minime consularem suo proprio magistratu egere, cui scribarum ministerium custodiaeque tabularum cura, cui arbitrium formulae censendi subiceretur. et patres quamquam rem paruam, tamen quo plures patricii magistratus in re publica essent, laeti accepere, id quod euenit futurum, credo, etiam rati, ut mox opes eorum qui praeessent ipsi honori ius maiestatemque adicerent, et tribuni, id quod tunc erat, magis necessarii quam speciosi ministerii procurationem intuentes, ne in paruis quoque rebus incommode aduersarentur, haud sane tetendere. cum a primoribus ciuitatis spretus honor esset, Papirium Semproniumque, quorum de consulatu dubitatur, ut eo magistratu parum solidum consulatum explerent, censui agendo populus suffragiis praefecit. censores ab re appellati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tino & in linteis libris ad monete inuente & foris cumtot terrores a finitimis ostenti essent & domiotiũ
fuit : huncannum seutribunos modo seu tribunis suffectos consules quo que habuit sequitur annus
haud dubiis consulibus marto geganio macerino iterum .t. quinctio capitolono quintum consule. id est
hicannus censurȩ initium fuit rei a parua origine ortae quȩ deinde tanto in cremento auctaest. ut morũ
disciplinȩ que romanȩ penes eam regimen senatus equitum que centurus decoris decoris que discrimen
sub conditione eius magistnatus publicorumius priuatorum que locorum uectigalia pr. subnutu
atque arbitrio essent ortum autem initium estrei. quodinpopulo permultos annos incenso neque dis¬
ferri census poterat neque in consulibus cum tot populorum bella im minerent opereenit id negotiũ

Expanded text:
tino et in linteis libris ad Monetae ea inuenta. et foris, cum tot terrores a finitimis ostentati essent, et domi otium tino et in linteis libris ad Monetae ea inuenta. et foris, cum tot terrores a finitimis ostentati essent, et domi otium fuit. hunc annum, seu tribunos modo seu tribunis suffectos consules quoque habuit, sequitur annus haud dubiis consulibus, M. Geganio Macerino iterum T. Quinctio Capitolino quintum. idem hic annus censurae initium fuit, rei a parua origine ortae, quae deinde tanto incremento aucta est, ut morum disciplinaeque Romanae penes eam regimen, senatui equitumque centuriis decoris dedecorisque discrimen, sub dicione eius magistratus ius publicorum ius priuatorumque locorum, uectigalia populi Romani sub nutu atque arbitrio <eius> essent. ortum autem initium est rei, quod in populo per multos annos incenso neque differri census poterat neque consulibus, cum tot populorum bella imminerent, operae erat id negotium
Abbreviated transcription (Latin):
t tpl &plebs tribunorum militum ut habeantur tendunt uicerunt patres. quia &plebs pattius seu
huncseuillum delatunt honorem frustnt certare super sedit & principos plebis eacomitia malebant quib
non haberecur nttiosua quã quib ut in digni prȩcerirent tribuni quoque plebuaer tamem sine efficai
inbenefsics apud primores patrum reliquere t̃ quinctius barbatus interrex consules creat lucium papr¬
numꝰ mugilanum l. sempronium atratinum hisconsulibus cum ardeatibus foedus ronouatum est idq
monumentiest consules eos illo anno fuisse. quineq in annalibus priscis neq in libris magistnt tuum inue¬
niuntur credo quod tribuni militum initio anni fuerunt eo postindẽ acsitotum annum in impetio fuerint
suffatis us consulibus p̃termissa nomina consulum horum. licinius macer auctor est & in foedere ardea¬

Expanded text:
a, tribuni plebis et plebs, tribunorum militum ut habeantur, tendunt. uicere patres, quia et plebs, patriciis seu a, tribuni plebis et plebs, tribunorum militum ut habeantur, tendunt. uicere patres, quia et plebs, patriciis seu hunc seu illum delatura honorem, frustra certare supersedit, et principes plebis ea comitia malebant, quibus non haberetur ratio sua, quam quibus ut indigni praeterirentur. tribuni quoque plebi certamen sine effectu in beneficio apud primores patrum reliquere. T. Quinctius Barbatus interrex consules creat L. Papirium Mugillanum , L. Sempronium Atratinum . <suffectis> his consulibus cum Ardeatibus foedus renouatum est; idque monumenti est consules eos illo anno fuisse, qui neque in annalibus priscis neque in libris magistratuum inueniuntur. credo, quod tribuni militum initio anni fuerunt, eo perinde ac totum annum in imperio fuerint, suffectis iis consulibus praetermissa nomina consulum horum. Licinius Macer auctor est et in foedere Ardea
Abbreviated transcription (Latin):
capiss& : legati ab ardeat romamuenerunt ita deiniuria querentes ut si demeretur ea in foedere at que
amititia mansuros restituto agro apparer& absenatu responsum est : iudicium populi resundi absenatu
non posse. p̃t̃ quã quod nullo ne exemplo nec iure fier& concordiȩ &iam ordinum causa si ardeates suatem¬
pont exspetare uelint arbitriumque senatui leuande in iuriae suae permittant. fore ut post modo gau¬
deant seuitm modenatos: sciant que patribus &e quecurae fuisse ne qua in uria in eos oreretur. acneorta¬
diuturna ess& : Italegaticum serem integnam relaturos dixissent comiter dimiter dimisitꝰ patriui
cum sine curili magistratu resp̃ess& colere. & interregem creauere contentio consules neantribu¬
ni militum urearentur. in interregnoremdies conplures tenuit interrex acsenatus consulũ comitia

Expanded text:
cepisset. legati ab Ardea Romam uenerunt, ita de iniuria querentes ut si demeretur ea in foedere atque cepisset. legati ab Ardea Romam uenerunt, ita de iniuria querentes ut si demeretur ea in foedere atque amicitia mansuros restituto agro appareret. ab senatu responsum est iudicium populi rescindi ab senatu non posse, praeterquam quod nullo nec exemplo nec iure fieret, concordiae etiam ordinum causa: si Ardeates sua tempora exspectare uelint arbitriumque senatui leuandae iniuriae suae permittant, fore ut postmodo gaudeant se irae moderatos, sciantque patribus aeque curae fuisse ne qua iniuria in eos oreretur ac ne ortadiuturna esset. ita legati cum se rem integram relaturos dixissent, comiter dimissi. patricii cum sine curuli magistratu res publica esset, coiere et interregem creauere. contentio consulesne an tribuni militum crearentur in interregno rem dies complures tenuit. interrex ac senatus, consulum comiti
Abbreviated transcription (Latin):
tentus eo quodratio habita pleiorumess& : Hani modestiam aequitatemque & alti¬
titudi¬
Enem animi ubinuncinuno inueneris. quaedum populi huniuesi fuit : anno trecente simo
quam urbs toma conditaerat. primumtribuni militum ꝓ consulib magistnttum ineunt .a. semꝓnius
atnatinus i. tatilius t cecilius quorum in magistnatu concrdia domipacem &iam foris prtebuit
sunt qui propter adiectum aequorum uols corumque bello & ardeatium defetioni ueens bellum quia
duo consuler obire totsimul bella nequirent : tribunos militum trescreatos dicant sinementione ꝓmul¬
gatae logis deon sulibus creandis explebem &imperio & insignibus consularibus usos nontamen ꝓfor¬
mato iam stetit magistnatus eius iusquia tertio mense quaminierunt augurum decreto postinde
acuitio creatihonore habiere. quod .c. curiatius qui comitiis eorum prȩfuerat paru m recte tabernaculũ

Expanded text:
tentus eo quod ratio habita plebeiorum esset. hanc modestiam aequitatemque et altentus eo quod ratio habita plebeiorum esset. hanc modestiam aequitatemque et altitudinem animi ubi nunc in uno inueneris, quae tum populi uniuersi fuit? anno trecentesimo decimo quam urbs Roma condita erat primum tribuni militum pro consulibus magistratum ineunt, A. Sempronius Atratinus , L. Atilius , T. Cloelius , quorum in magistratu concordia domi pacem etiam foris praebuit. sunt qui propter adiectum Aequorum Uolscorumque bello et Ardeatium defectioni Ueiens bellum, quia duo consules obire tot simul bella nequirent, tribunos militum tres creatos dicant, sine mentione promulgatae legis de consulibus creandis ex plebe, et imperio et insignibus consularibus usos. non tamen pro firmato iam stetit magistratus eius ius, quia tertio mense quam inierunt, augurum decreto perinde ac uitio creati, honore abiere, quod C. Curtius qui comitiis eorum praefuerat parum recte tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
codeiutaestres ut itribunos miltum consulari potestate promiscuae expatribus acplebe creari sinerent
deconsulibus geandis nihil mutaretur eoque contenti tribum contempta plebs fuit: comitiatribuns
consulari potestate tribus creandis indicuntur : Quibus indiciis extemplo quicumq aliquid seditiose
dixenit aut fecerat hunc quam maxime tribunicii & prtensare homines & concursare totoforocan¬
didati caepere ut patricios despenaitio primo inritata plebe apiscendi honoris deinde in dignatio sicum
his gerendus es& honos deterrer& postremo coacti tamen a primoribus petiere necessisse possessione
rei p̃lublice uideentur: euentus eorum comitiorum docuit alios animos incontione libertatis dignitatisq
alios secundum deposita certamina in corrupto iudicio eẽ : tribunos enimomnes patricios creauit popu¬
lus con¬

Expanded text:
eo deducta est res, ut tribunos militum consulari potestate promisce ex patribus ac plebe creari sinerent, eo deducta est res, ut tribunos militum consulari potestate promisce ex patribus ac plebe creari sinerent, de consulibus creandis nihil mutaretur; eoque contenti tribuni, contenta plebs fuit. comitia tribunis consulari potestate tribus creandis indicuntur. quibus indictis, extemplo quicumque aliquid seditiose dixerat aut fecerat unquam, maxime tribunicii, et prensare homines et concursare toto foro candidati coepere, ut patricios desperatio primo inritata plebe apiscendi honoris, deinde indignatio, si cum his gerendus esset honos, deterreret. postremo coacti tamen a primoribus petiere, ne cessisse possessione rei publicae uiderentur. euentus eorum comitiorum docuit alios animos in contentione libertatis dignitatisque, alios secundum deposita certamina incorrupto iudicio esse; tribunos enim omnes patricios creauit populus, con
Abbreviated transcription (Latin):
ferretur consensere : ltamaximenati contionem depleis consulibus tribunos aut totam deposituros
aut postbellum dilaturos eẽ contemptamq interim conubio plebempanitam dilatui fore
cum canuleius uictoria depatribus & plebis fauore ingenseẽ accensi ali tribum ad certamen proro¬
gationesua summa pui pugnant. & crescente in dies fama belli dilatum inpediunt : consules cũ psenatũ
intercedentibus tribunis nihi lagi poss& consilia principum domi habebant: apparebat authostibus
aut ciuibus deuictoria concedendum eẽ : soli ex consularibus ualerius atq horitius non intereint
consilus c daudisententia consules armabat intribunos quintiorum cincinnatique & capito lini sen¬
tentiae ab horrebant acaede uiolandisq quos foedereicto cumplebȩs c̃õs sagro accepissent phetconsilia

Expanded text:
ferretur concessere, ita maxime rati contentionem de plebeiis consulibus tribunos aut totam deposituros ferretur concessere, ita maxime rati contentionem de plebeiis consulibus tribunos aut totam deposituros aut post bellum dilaturos esse, contentamque interim conubio plebem paratam dilectui fore. cum Canuleius uictoria de patribus et plebis fauore ingens esset, accensi alii tribuni ad certamen pro rogatione sua summa ui pugnant et crescente in dies fama belli dilectum impediunt. consules, cum per senatum intercedentibus tribunis nihil agi posset, concilia principum domi habebant. apparebat aut hostibus aut ciuibus de uictoria concedendum esse. soli ex consularibus Ualerius atque Horatius non intererant consiliis. C. Claudi sententia consules armabat in tribunos, Quinctiorum Cincinnatique et Capitolini sententiae abhorrebant a caede uiolandisque quos foedere icto cum plebe sacrosanctos accepissent. per haec consilia
Abbreviated transcription (Latin):
& multiplicate fama bella nemo est nomen daturus. nemo arma capturus nemodimicaturus pro
suꝑbis dominis cum quibus ne inre p̃ lublicȩ̃ honorum nec in priuata conubu societa sest: cumin-
contionem & consules ꝓcessissent a eres aperpetuis onttionibus orationibus in alter cationem uertiss&
interroganti tribuno cur plebeium consulem fieri non oporter&. ut fortasse uergu parum utiliter
in prȩsens certamen respondit quod nemoplebeius auspicia haber& ideoq xuiros conubium diremise
neincerta ꝓle auspicia turbarentur: plebes adid maxime indignatione quodauspicari tam quam inuisi
dis in mortalibus negarentur posse: necante finis contentionum fuit cũ &tribunum acerrimum auc¬
torem plebes nataess& &ipsa cumeo pertinacia certar& quamuict tandem patres ut deo nubio

Expanded text:
et multiplicate fama bella; nemo est nomen daturus, nemo arma capturus, nemo dimicaturus pro et multiplicate fama bella; nemo est nomen daturus, nemo arma capturus, nemo dimicaturus pro superbis dominis, cum quibus nec in re publica honorum nec in priuata conubii societas est.' cum in contionem et consules processissent et res a perpetuis orationibus in altercationem uertisset, interroganti tribuno cur plebeium consulem fieri non oporteret, ut fortasse uere, sic parum utiliter <alter> in praesens certamen respondit, quod nemo plebeius auspicia haberet, ideoque decemuiros conubium diremisse ne incerta prole auspicia turbarentur. plebes ad id maxime indignatione exarsit, quod auspicari, tamquam inuisi dis immortalibus, negarentur posse; nec ante finis contentionum fuit, cum et tribunum acerrimum auctorem plebes nacta esset et ipsa cum eo pertinacia certaret, quam uicti tandem patres ut de conubio
Abbreviated transcription (Latin):
cas traduces &minaberis plebiminaberis tribuno : quid sinun quam tum ista emine aduersus plebis
consensũ ualerent bisiam ex̧perti esseas scilic& qui a uobis consultum uolebatis cetamine abstinuistis
anideo non est dimicatum quod que pars firmior eadem modestior fuit nec nunc
erit
certamen quirites animos ur̃os illi temptabunt semper uires non experientur ita que
adbella
ista seu falsa seuuena sunt consules panita uobis plebes est si co nubis redditis unam hani ciuitatem
tandem facitis sico a lescere siuingi misceri que uobis priuatis neces situ dinibus possunt sis pes si aditus ad
honores uiris ftrͣenuis & fortibus datur. sun consortio siinsocietate repesse si quod &equȩ libertatis ÷
inuicem annuis magistnttibus parere at que imperita le lic& sihȩ in pedi& aliquis farte sermonibus

Expanded text:
castra educes, et minaberis plebi, minaberis tribuno? quid si non quantum istae minae aduersus plebis castra educes, et minaberis plebi, minaberis tribuno? quid si non quantum istae minae aduersus plebis consensum ualerent bis iam experti essetis? scilicet quia nobis consultum uolebatis, certamine abstinuistis; an ideo non est dimicatum, quod quae pars firmior eadem modestior fuit? nec nunc erit certamen, Quirites; animos uestros illi temptabunt semper, uires non experientur. itaque ad bella ista, seu falsa seu uera sunt, consules, parata uobis plebes est, si conubiis redditis unam hanc ciuitatem tandem facitis, si coalescere, si iungi miscerique uobis priuatis necessitudinibus possunt, si spes, si aditus ad honores uiris strenuis et fortibus datur, si in consortio, si in societate rei publicae esse, si, quod aequae libertatis est, in uicem annuis magistratibus parere atque imperitare licet. si haec impediet aliquis, ferte sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
sanitis heuicinus patrico sit plebeius. nec eo dem itinere eat nȩidem conuiuum meat nenforo eodam
consistat: qui denim in reest aliut siplebeiam patricius duxerit sipatriciam plebecius quidiuris
andem mutatur nempe patrem sacuntur liberi nec quo dnos ex conubio ur̃o petamus quic quam ÷
preter quam ut hominum ut cuum numerosimus necuosnisi in contumeliam ignominiam q nrẽm
ietare iub& quod contendatis quicquam est: denique utrum tandem pr. anurm̃ sum mum in pe
num est rgibus exactis utrum uobis dominatio a n omnibus ȩqua libertas parta est : oport& licere p̃
rsiuelit iubero legem anut quȩ que rogatio promulgataerit uos dilectum propoena decernitis & simul
ego tribunus uocare tribus in suffrregium coepero tustatim consul sacne mento iuniores adiges &in

Expanded text:
sancitis ne uicinus patricio sit plebeius nec eodem itinere eat, ne idem conuiuium ineat, ne in foro eodem sancitis ne uicinus patricio sit plebeius nec eodem itinere eat, ne idem conuiuium ineat, ne in foro eodem consistat? quid enim in re est aliud, si plebeiam patricius duxerit, si patriciam plebeius? quid iuris tandem immutatur? nempe patrem sequuntur liberi. nec quod nos ex conubio uestro petamus quicquam est, praeterquam ut hominum, ut ciuium numero simus, nec uos, nisi in contumeliam ignominiamque nostram certare iuuat, quod contendatis quicquam est. denique utrum tandem populi Romani an uestrum summum imperium est? regibus exactis utrum uobis dominatio an omnibus aequa libertas parta est? oportet licere populo Romano, si uelit, iubere legem, an ut quaeque rogatio promulgata erit uos dilectum pro poena decernetis, et simul ego tribunus uocare tribus in suffragium coepero, tu statim consul sacramento iuniores adiges et in
Abbreviated transcription (Latin):
& sabinis non genere nec sangune. sed ꝑcooptationem in patres habetis aut abregibus leti aut post
reges exactos iussupopuli sincenem seruare priuatis consiliis non poteratis necducendo explebe neque unes¬
orores que & nubere sinendo epatribus nemoplebe ius patriciae uirginiuim ad ferr& patriciorũ
ita libid est neno in uitum pactionem nuptialem quĩquam facere coegiss& uerum enim uero lege id pliberi
Saonulium tollipatrum ai plebis iddemum contumeliosum plebiest curent nonconfenas uesit conubium
diuiibus i co du peribus quo doriuatorum consiliorum ubique semper furt ut meuam uitue fenuna
conienis & demuri nuber & x quapactusess& uir donom matrimonium ducere iduos sublegis iupbis¬
sumie uincula conicitis quadirimatis societatem ciuilem duas que exuna i uitate fauunti urnon

Expanded text:
et Sabinis non genere nec sanguine sed per cooptationem in patres habetis, aut ab regibus lecti aut post et Sabinis non genere nec sanguine sed per cooptationem in patres habetis, aut ab regibus lecti aut post reges exactos iussu populi, sinceram seruare priuatis consiliis non poteratis, nec ducendo ex plebe neque uessororesque enubere sinendo e patribus? nemo plebeius patriciae uirgini uim adferret; patriciorum ista libido est; nemo inuitum pactionem nuptialem quemquam facere coegisset. uerum enimuero lege id prohiberi et conubium tolli patrum ac plebis, id demum contumeliosum plebi est. cur enim non fertis, ne sit conubium diuitibus ac pauperibus? quod priuatorum consiliorum ubique semper fuit, ut in quam cuique feminae conuenisset domum nuberet, ex qua pactus esset uir domo, in matrimonium duceret, id uos sub legis superbissimae uincula conicitis, qua dirimatis societatem ciuilem duasque ex una ciuitate faciatis. cur non
Abbreviated transcription (Latin):
toris ne imperium nec nomen fuerat: apud patres. esse coepit tribuni plebi aediles questores nullierant.
institutum est utfierent xuiros legibus scribendis intnt deem hos annos & creauimus & er̃ẽo sustulimus:
quisdubitat quininȩ cenum urbe condita in immensum crescante noua imperia sacer dotia iura gentiũ
hominum que instituantur : hoc ipsum ne co nubium patribus cumplebe ess& nona uiri tulerunt paucis
his annis pessimo exemplo cumsum ma in iuria plebis anesse ulla maiora ut in signitior contumelia pot ÷
quam partem ciuitatis uelut contaminatam in dignam conubio haberi : quid est aliud quam exilium
intrt eadem moenia quam legationem patineadfinitatibus ne propinquitatibus inmisceamur : caueant
nesotietur sanguis quid hoc si polluit nobilitatem istamunt̃m qum plerique oriundi ex albinis

Expanded text:
toris nec imperium nec nomen fuerat; apud patres esse coepit. tribuni plebi, aediles, quaestores nulli erant; toris nec imperium nec nomen fuerat; apud patres esse coepit. tribuni plebi, aediles, quaestores nulli erant; institutum est ut fierent. decemuiros legibus scribendis intra decem hos annos et creauimus et e re publica sustulimus. quis dubitat quin in aeternum urbe condita, in immensum crescente noua imperia, sacerdotia, iura gentium hominumque instituantur? hoc ipsum, ne conubium patribus cum plebe esset, non decemuiri tulerunt paucis his annis pessimo publico, cum summa iniuria plebis? an esse ulla maior aut insignitior contumelia potest quam partem ciuitatis uelut contaminatam indignam conubio haberi? quid est aliud quam exsilium intra eadem moenia, quam relegationem pati? ne adfinitatibus, ne propinquitatibus immisceamur cauent, ne societur sanguis. quid? hoc si polluit nobilitatem istam uestram, quam plerique oriundi ex Albanis
Abbreviated transcription (Latin):
non credimus fieriposse ut uirfortis acstrenuus pace bello que bonus ex plebesit̃ numae .l. tar¬
quinio seruio tullio similis annesi sit quidem ad gubernacula rei plubicae accedere eum patiemur
potiusque xuiris tȩ terrimus mortalium quitumomnes expatribus erant quasi optimis regum
nouis hominibus similes consules sumus habituri : at enimuero nemo postreges ex actos deplebe con¬
sulfuit quid postea nulla neres noua institui deb& & quod non dumest factum multaenim nondũ
sunt facita in nouo populo eanesi utilia quidem sunt fieri oport& pontifices augeses romuloreg¬
nante nullierant. ab numa pompilio creatisunt : census inauitate & descriptio centurarum dasiũq¬
usque nonerat abseruio tullio est facta: consules num quam fuerunt . regibus ex actis creati sunt dicta¬

Expanded text:
non credimus fieri posse, ut uir fortis ac strenuus, pace belloque bonus, ex plebe sit, Numae, L. Tarnon credimus fieri posse, ut uir fortis ac strenuus, pace belloque bonus, ex plebe sit, Numae, L. Tarquinio , Ser. Tullio similis, an, ne si sit quidem, ad gubernacula rei publicae accedere eum patiemur, potiusque decemuiris, taeterrimis mortalium, qui tum omnes ex patribus erant, quam optimis regum, nouis hominibus, similes consules sumus habituri? at enim nemo post reges exactos de plebe consul fuit. quid postea? nullane res noua institui debet? et quod nondum est factum—multa enim nondum sunt facta in nouo populo—, ea ne si utilia quidem sunt fieri oportet? pontifices, augures Romulo regnante nulli erant; ab Numa Pompilio creati sunt. census in ciuitate et discriptio centuriarum classiumque non erat; ab Ser. Tullio est facta. consules nunquam fuerant; regibus exactis creati sunt. dicta
Abbreviated transcription (Latin):
fando auditum eẽ numam pompilium non modo non patricium sedneiuem quidem romanum ex abino
italice quidem gentis demanathi chorinthi filium in colomam abtar quinis uiuis liberis anai regẽ
factum seruium tullium post hunc captiua corniculana natum patre nullomatre serua ingenio
uirtute regnum tenuisse : quidenim decitotatio sabino dicam que mipse romulus parensurbis in so¬
cietatem regni accepit ergo dumnullum fastiditur genus in quo eniter& uirtus craut imperium ro¬
manum peniteat nuncuos plebei consulis cum maiores nr̃i aduenas reges non fasti dierint & neregi¬
bus quidem exactis clausa urbs fuerit peregrinȩ uirtuti claudiam certegentem postreges exactos
ex sabinis non inciuitatem modo accepimus sed &iam in patriciorum numerum experegrino ne pa¬
tricius dande consulfiat ciuis romanus sisit ex plebe precisa consulatus speserit utrumtandem

Expanded text:
fando auditum esse, Numam Pompilium, non modo non patricium sed ne ciuem quidem Romanum, ex Sabino fando auditum esse, Numam Pompilium, non modo non patricium sed ne ciuem quidem Romanum, ex Sabino Italicae quidem gentis, Demarati Corinthii filium, incolam ab Tarquiniis, uiuis liberis Anci, regem factum? Ser. Tullium post hunc, captiua Corniculana natum, patre nullo, matre serua, ingenio, uirtute regnum tenuisse? quid enim de T. Tatio Sabino dicam, quem ipse Romulus, parens urbis, in societatem regni accepit? ergo dum nullum fastiditur genus in quo eniteret uirtus, creuit imperium Romanum. paeniteat nunc uos plebeii consulis, cum maiores nostri aduenas reges non fastidierint, et ne regibus quidem exactis clausa urbs fuerit peregrinae uirtuti? Claudiam certe gentem post reges exactos ex Sabinis non in ciuitatem modo accepimus sed etiam in patriciorum numerum. ex peregrinone patricius, deinde consul fiat, ciuis Romanus si sit ex plebe, praecisa consulatus spes erit? utrum tandem
Abbreviated transcription (Latin):
suffnogium datur ut quibus uelit consulatum mand& & non precditur spes plebero quo que sidig¬
nus summo honore ent apiscendi summi honoris stare urbs hȩ non poeterit. deim perio actum est¬
& ꝑost inde hocual& plebeius ne consulfiat tã quãserum aut libertinum aliquis consulem futurum
diat: & quidsentitis in quanto contẽptuuiuatis. lucisuobis huius partem siliceat adimant
quod spiratis quoduo cem mitttis quod formas hominũ habetis indignantur: quin &iam
sidis plac& nefas auunt cẽ consulem plebeium fieri: ob secro uos s̃inon ad fastos nont conmetarios
pontificum admittimur ne ea quidem samus queomnes pere grini &iam sciunt consules in logtũ regum
successisse. ne aut iuris aut maiestatis quicquam habee quod non in regibus antefuerit enimꝰ quã craditis

Expanded text:
suffragium datur, ut quibus uelit consulatum mandet, et non praeciditur spes plebeio quoque, si digsuffragium datur, ut quibus uelit consulatum mandet, et non praeciditur spes plebeio quoque, si dignus summo honore erit, apiscendi summi honoris, stare urbs haec non poterit? de imperio actum est? et perinde hoc ualet, plebeiusne consul fiat, tamquam seruum aut libertinum aliquis consulem futurum dicat? ecquid sentitis in quanto contemptu uiuatis? lucis uobis huius partem, si liceat, adimant; quod spiratis, quod uocem mittitis, quod formas hominum habetis, indignantur. quin etiam, si dis placet, nefas aiunt esse consulem plebeium fieri. obsecro uos, si non ad fastos, non ad commentarios pontificum admittimur, ne ea quidem scimus quae omnes peregrini etiam sciunt, consules in locum regum successisse nec aut iuris aut maiestatis quicquam habere quod non in regibus ante fuerit? en unquam creditis
Abbreviated transcription (Latin):
suis & aduerius consules itadisseruit : quanto opere uos quirites contempnerent patres quam in¬
dgnos ducerent quiauna secum urbe intra eadem moenia uiueretis sape equitem &ante uiden
anim aduertisse. nunctamen maximȩ quodadeo a troces in as rogationes nostras cobortisunt . quib
quidaliud quam admonemus ciues nos eorum eẽ s & sinon easdem opũs habere. eademn tamenpatri¬
plaiiam in colere altent conubium petimus quod finitum isexternis que darisole nos quidem
ciuitatem queplus quam conubiumest hostibus &iamuictis dedimus. altera nibil noua ferimus¬
edid quod populiest repetimus at que usurpamus ut quibus uelit p .sr. honores mand& quid
dandemest curce lum acterras misceant curinme impetus modo penȩ insenatusit factus nogent
semanibus temperaturos uiolaturos que denuntient sacro sanctam potestatem si pr. liberum

Expanded text:
suis et aduersus consules ita disseruit: 'quanto opere uos, Quirites, contemnerent patres, quam insuis et aduersus consules ita disseruit: 'quanto opere uos, Quirites, contemnerent patres, quam indignos ducerent qui una secum urbe intra eadem moenia uiueretis, saepe equidem et ante uideor animaduertisse, nunc tamen maxime quod adeo atroces in has rogationes nostras coorti sunt, quibus quid aliud quam admonemus ciues nos eorum esse et, si non easdem opes habere, eandem tamen patriam incolere? altera conubium petimus, quod finitimis externisque dari solet; nos quidem ciuitatem, quae plus quam conubium est, hostibus etiam uictis dedimus: altera nihil noui ferimus, sed id quod populi est repetimus atque usurpamus, ut quibus uelit populus Romanus honores mandet. quid tandem est cur caelum ac terras misceant, cur in me impetus modo paene in senatu sit factus, negent se manibus temperaturos, uiolaturosque denuntient sacrosanctam potestatem? si populo Romano liberum
Abbreviated transcription (Latin):
cundum audacie temerttati que illi neut in pune primo dis cordias serentes continent finiaimar
bella tande aduesus ea quae concitauerint armariiuitatem defendique pro bibeant &cum
hostes tastum non arcessierint exeratus cons eribi aduersus hostes nom patiantur sedaudeat cu¬
nuleius insenatu ꝓloqui se nisi suas leges tamquamuictoris patres acupisinant dilatum haberi ꝓ¬
hibiturum : quid est aliud quam minarise proditurum patriam. oppugnari at quecapi pasurum
quideam uocem animorum non plebis tomane seduolscis & aequis & ueientibus allatunem non¬
ne canuleio duce se speraturos capitolium atque artem scandero possȩ si patribus tribum cum
iure acmaiestate adempta animos &ameri puerint consules panatos duces prius ad uersus scelus
uuium quam aduersus hostium arma cum maxume hȩ in senetu agerantur. canuleius ꝓlogib

Expanded text:
eundum audaciae temeritatique. illine ut impune primo discordias serentes concitent finitima eundum audaciae temeritatique. illine ut impune primo discordias serentes concitent finitima bella, deinde aduersus ea quae concitauerint armari ciuitatem defendique prohibeant, et cum hostes tantum non arcessierint, exercitus conscribi aduersus hostes non patiantur, sed audeat Canuleius in senatu proloqui se nisi suas leges tamquam uictoris patres achibiturum? quid esse aliud quam minari se proditurum patriam, oppugnari atque capi passurum! quid eam earn vocem animorum non plebi Romanae, sed Volscis et Aequis et Veientibus allatune Canuleio duce se speraturos Capitolium atque arcem scandere posse? ni patribus tribuni cum iure ac maiestate adempta animos etiam eripuerint, consules paratos esse duces prius aduersus scelus ciuium quam aduersus hostium arma. cum maxime haec in senatu agerentur, Canuleius pro legibus
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ipse concors parumiduideri quodomnia diuina humanaque turbentur : iamad consulatum
uulgiturbatores a ccingi & primo ut alter consul explebefier& id modo sermonibus temptasse non rogari
ut seu expatibus seu explebe uelit populus consules creet & creaturos haud dubie explebeseditiosissi¬
mum quemque canu legias lgitur ciliosque consules forene diuppiter optimus maximus siner& regice
maiestats imperium cor&cidere. & semiliens morituros cotius u amut antum dedeonis adimtt
pidiestaur artum habere muiores quoque si diuinas sent concelenod omnia nonmnaoremn in se pleben
edapetuor en alia exabis mi quiont postulando cum bimno sm petorentu fatiuiu a duri don crarimdsaet
seimuat ioneto su bituros fuisse potius quameas leges ibr inemi pateretur sau aodum on cesfunst
aut huncordinem. autillum magistnttum tollendum dẽ potius quesero quam numi quam obuaima

Expanded text:
quidem ipse concors. parum id uideri quod omnia diuina humanaque turbentur: iam ad consulatum quidem ipse concors. parum id uideri quod omnia diuina humanaque turbentur: iam ad consulatum uolgi turbatores accingi. et primo ut alter consul ex plebe fieret, id modo sermonibus temptasse; nunc rogari ut seu ex patribus seu ex plebe uelit populus consules creet. et creaturos haud dubie ex plebe seditiosissimum quemque; Canuleios igitur Iciliosque consules fore. ne id Iuppiter optimus maximus sineret regiae maiestatis imperium eo recidere; et se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur. certum habere maiores quoque, si diuinassent concedendo omnia non mitiorem in se plebem, sed asperiorem alia ex aliis iniquiora postulando cum prima impetrasset futuram, primo quamlibet dimicationem subituros fuisse potius quam eas leges sibi imponi paterentur. quia tum concessum sit aut hunc ordinem aut illum magistratum tollendum esse, potiusque sero quam nunquam obuiam
Abbreviated transcription (Latin):
maximumromȩ premium seditionum es se id & singulis uniuersisque semꝑ honori fuisse reminiscerent᷑
quam maiestatem senatus ipsi a patribus accepissent quam liberis trudituri essent ut quen ad modum
plebs gloriari poss& auctorem amplieren que ãfinem ergo nonfierine futuntm : done quam felies sedi¬
tiones tam honentti seditionum auctores essent quas quantas que res .c. canuleium ad gressum conluuio¬
nem gentium pertur bationemn auspicioruim publicorum priuatorumq adferro nequid sinceri nequid
in contaminatisit . ut discrimine omnisublato necsequis quam nec suos nouerit : quamenim aliam uim
conubia ꝓmiscua habere nisi ut fentrum properitu uulgerentis concubitus plebis patrumque ut qui
natussit lgnor& cuius sanguinis quorum sacrorum sit dimidius patrumsit dimidius plebis nesecum

Expanded text:
maximum Romae praemium seditionum esse; ideo <eas> singulis uniuersisque semper honori fuisse. reminiscerentur maximum Romae praemium seditionum esse; ideo <eas> singulis uniuersisque semper honori fuisse. reminiscerentur quam maiestatem senatus ipsi a patribus accepissent, quam liberis tradituri essent, ut quem ad modum plebs gloriari posset auctiorem amplioremque esse. finem ergo non fieri, nec futuram donec quam felices seditiones tam honorati seditionum auctores essent. quas quantasque res C. Canuleium adgressum. conluuionem gentium, perturbationem auspiciorum publicorum priuatorumque adferre, ne quid sinceri, ne quid incontaminati sit, ut discrimine omni sublato nec se quisquam nec suos nouerit. quam enim aliam uim conubia promiscua habere nisi ut ferarum prope ritu uolgentur concubitus plebis patrumque? ut qui natus sit ignoret, cuius sanguinis, quorum sacrorum sit; dimidius patrum sit, dimidius plebis, ne secum
Abbreviated transcription (Latin):
contiscerent actones tribuniciȩ dilectus haberi bellum armaque uisumma apparari iubent si quo
iiantius posst quantito quintio cõns appanatum sit tum .c canulaus pauca insenatu uocferatus nequi¬
quamte ritando consules auertere plebem acuntoi nouarum legum numquamcos seuiuo dilatom ha¬
bituros arte quan ea quȩ promulgata ab secollegis que essent plebes scuuss& &onfestim adontionem
aduocauit: Coden tempore &consules senatum intibunum & tribunus populum in consules incitabat
negabant consules iamultre ferri posse furores tribunicios uentum iam ad finem esse domiplus belli con¬
citari quam foris idadeo nonplebis quampatrum : neque tribunorum magis quam consulum cul paacidere
cuiuste prenium sit inciuitatem eam maxumis semꝑ est auctibus crescere sic pace bonos sicbello fier

Expanded text:
conticescerent actiones tribuniciae, dilectus haberi, bellum armaque ui summa apparari iubent, si quo conticescerent actiones tribuniciae, dilectus haberi, bellum armaque ui summa apparari iubent, si quo intentius possit quam T. Quinctio consule apparatum sit. tum C. Canuleius , pauca in senatu uociferatus, nequiquam territando consules auertere plebem a cura nouarum legum, nunquam eos se uiuo dilectum habituros, antequam ea quae promulgata ab se collegisque essent plebes sciuisset, confestim ad contionem aduocauit. eodem tempore et consules senatum in tribunum et tribunus populum in consules incitabat. negabant consules iam ultra ferri posse furores tribunicios; uentum iam ad finem esse; domi plus belli concitari quam foris. id adeo non plebis quam patrum neque tribunorum magis quam consulum culpa accidere. cuius rei praemium sit in ciuitate, eam maximis semper auctibus crescere; sic pace bonos, sic bello fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
os seuti. m̃genucius & p. cunrtius consules fuit annus domi forisque infertus nã animi
principio & de conubio patrum & plebis .c. canuleius trpl rogationem promulgauit qua
contaminari sanguinem suum patres confundique iunt gentium rebantur. & mentio primo sensim in lata
a tribunis ut alterum explebeconsulem licer& fieri eo processit deinde utrogationem nouem tribuni ꝓ¬
mulgarent ut populo potestas ess& seude plebe seude patribus uell& consules faciendi iduero fier& nonua¬
garimo do cum infimis sed prorsus auferri a primoribus ad plebem summum imperium credebant lati
ergo audire patres ardeatium populum obiniuriam agri abiudicati descisse &ucientes depopulatos extre¬
bral lan i enaranii & uulscos aequoss commotamque ob communitam ueruginem fremere ado uelin felix
bellum ignominiosae paci prȩferebant: his itaque in maius &iam aceptis utinterstrepitum tot bellorum

Expanded text:
os secuti M. Genucius et C. Curtius consules. fuit annus domi forisque infestus. nam anni principio et de conubio patrum et plebis C. Canuleius tribunus plebis rogationem promulgauit, qua contaminari sanguinem suum patres confundique iura gentium rebantur, et mentio primo sensim inlata a tribunis ut alterum ex plebe consulem liceret fieri, eo processit deinde ut rogationem nouem tribuni promulgarent, ut populo potestas esset, seu de plebe seu de patribus uellet, consules faciendi. id uero si fieret, non uolgari modo cum infimis, sed prorsus auferri a primoribus ad plebem summum imperium credebant. laeti ergo audiere patres Ardeatium populum ob iniuriam agri abiudicati descisse, et Ueientes depopulatos extrema agri Romani, et Uolscos Aequosque ob communitam Uerruginem fremere; adeo uel infelix bellum ignominiosae paci praeferebant. his itaque in maius etiam acceptis, ut inter strepitum tot bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
uulsigraturos putarent finitimos populos clarum ha fore imagine scaptium esse populum romanum
qua dru platoris & inter ceptoris litis alienȩ personam laturum: quem enim hoc priuaterei iudicem
fense ut sibi contro ue sio sam adiudicar& remscaptium ipsum id quidem &ii prȩmortui iam sit
pudonis non factu rum hecconsula hȩpatros uoc fenentur : secdplu scupiditas & auetor cupid itaus
ancnis ardeatibus que quam patribus romanis foedius at que acerbius uisum reliqum anni
quietum aburbanis motibus & abextrenis man sit:¬

Expanded text:
adsignaturos putarent finitimos populos? clarum hac fore imagine Scaptium; sed populum Romanum adsignaturos putarent finitimos populos? clarum hac fore imagine Scaptium; sed populum Romanum quadruplatoris et interceptoris litis alienae personam laturum. quem enim hoc priuatae rei iudicem fecisse ut sibi controuersiosam adiudicaret rem? Scaptium ipsum id quidem, etsi praemortui iam sit pudoris, non facturum. haec consules, haec patres uociferantur; sed plus cupiditas et auctor cupiditatis Aricinis Ardeatibusque quam patribus Romanis foedius atque acerbius uisum. reliquum anni quietum ab urbanis motibus et ab externis mansit
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ tempus supereẽ : non potuisse setamen inducere inanimum quin. q agrum miles prarddo uerlio
manu apiss& eum senex quoque uoce quauna poss& uindicar& marnopere se suadere populo neinutili
pudoro suam ipsecausam dam nar& consules cum scaptium nonsilentio modo sedaum adensu &iam
audiri anim adugtissent: deos hominesque testantes flagitium in gens fieri patrum primores artes sunt
cumis artumire tribunos ontre nepessimum facinus peiore exemplo admitterent. iudices insuam ren
litom uertendo cumpresa tim&iam sifassit cunt memo lumenti sui iudics esse nequaquan tantum agro
liter cipiendo ad quinttur.: quantum amittatur alienandis iniuria sociorum animis nam anam sifas¬
uit fame quident aqidai damna maiontesse. quamque estimari possent. hoc logatos reffere domure ho
uulgari hocsocies audire hoc ostes quocum dolore hos quocum gaudio illos scaptioni hoccontiona bienin

Expanded text:
uitae tempus superesse; non potuisse se tamen inducere in animum quin, quem agrum miles pro parte uirili manu cepisset, eum senex quoque uoce, qua una posset, uindicaret. magnopere se suadere populo ne inutili pudore suam ipse causam damnaret. consules cum Scaptium non silentio modo, sed cum adsensu etiam audiri animaduertissent, deos hominesque testantes flagitium ingens fieri, patrum primores arcessunt. cum iis circumire tribus, orare ne pessimum facinus peiore exemplo admitterent iudices in suam rem litem uertendo, cum praesertim etiamsi fas sit curam emolumenti sui iudici esse, nequaquam tantum agro intercipiendo adquiratur, quantum amittatur alienandis iniuria sociorum animis. nam famae quidem ac fidei damna maiora esse quam quae aestimari possent: hoc legatos referre domum, hoc uolgari, hoc socios audire, hoc hostes, quo cum dolore hos, quo cum gaudio illos? Scaptione hoc, contionali seni,
Abbreviated transcription (Latin):
hasta occidit : spoliaque eius legentem galliagnouere. perque totam aciem romanum legatum esse signum da¬
tum est : omissa inde inclusi nosire receptui canunt minantes romanis erant quiex templo romam eundum
censerent uicere seniores ut legati prius mitterentur qu estum in iurias postulatum sut proiure gentũ
uio lato fabii dederentur : legatigallorum cumeas sicut erant mandata ex posuissent senatuine factum place

Expanded text:
hasta occidit; spoliaque eius legentem Galli agnouere, perque totam aciem Romanum legatum esse signum dahasta occidit; spoliaque eius legentem Galli agnouere, perque totam aciem Romanum legatum esse signum datum est. omissa inde in Clusinos ira, receptui canunt minantes Romanis. erant qui extemplo Romam eundum censerent; uicere seniores, ut legati prius mitterentur questum iniurias postulatumque ut pro iure gentium uiolato Fabii dederentur. legati Gallorum cum ea sicut erant mandata exposuissent, senatui nec factum place
Abbreviated transcription (Latin):
partem finium concedant: aliterpacem impetrari non posse : & responsum continromanis sea ccipere uelle.
& sinegetur agercoram hisdem romanis dimicaturos utnuntiare domum possent quantumgalliuirtute cete¬
ros mortales prȩstarent : quod namidius ess& a grum a possessoribus petere aut minari arma romanis quȩrenti¬
bus & quidinetruria reigallis ess& cumillise in armisius ferre &omnia fortium urorum eẽ ferociter dicerent
accensis utrimque animis ad arma discurritur. & proelium conseritur: ibu a murgentibus romana murbem
fatis legati contraciusgentius arma capiunt : ne idclam eẽ potuit : cumantesigna etrus corum tres nobilissimi
fortissimique romanae iuuentutis pugnarent : tantumeminebat peregrinauirtus quin&iam q̃ fabius
cuectus extrat aciem e quoducem gallorum fero citer in ipsa signa etruscorum incursantẽs perlatus transfixũ

Expanded text:
partem finium concedant; aliter pacem impetrari non posse. et responsum coram Romanis accipere uelle partem finium concedant; aliter pacem impetrari non posse. et responsum coram Romanis accipere uelle et si negetur ager, coram iisdem Romanis dimicaturos, ut nuntiare domum possent quantum Galli uirtute ceteros mortales praestarent. quodnam id ius esset agrum a possessoribus petere aut minari arma Romanis quaerentibus et quid in Etruria rei Gallis esset, cum illi se in armis ius ferre et omnia fortium uirorum esse ferociter dicerent, accensis utrimque animis ad arma discurritur et proelium conseritur. ibi iam urgentibus Romanam urbem fatis legati contra ius gentium arma capiunt. nec id clam esse potuit cum ante signa Etruscorum tres nobilissimi fortissimique Romanae iuuentutis pugnarent; tantum eminebat peregrina uirtus. quin etiam Q. Fabius , euectus extra aciem equo, ducem Gallorum, ferociter in ipsa signa Etruscorum incursantem, per latus transfixum
Abbreviated transcription (Latin):
qui auxilium absenatu peterent miserȩ deauxilio nihilimpetratum legati m̃ fabi abusti filii missi qui
senatus pr̃ nomine agerent cumgallis nea quibus nullam iniuriam accepissent. socios p̃r. atq amicos
oppugnarent romanis eosbello quo quesires cogattuendos esse : sed meliusuisum bellum ipsum amoueri
si poss& & gallos nouam gentem pacepotius cognosci quam armis mitis legatio niprae feroces legatos gallisq
magis quam romanis similes habuiss& quibus postquam mandata ediderunt : in concilo gallorum datur
responsum: & sinouum nomen audiant romanorum tamen credere uiros fortesesse. quorum auxilium aclu¬
sinis inte tredpida sit in ploratum: & qm̃ legationem aduersusse maluerit quam armis tueri socios nese qui¬
dem pacem quamilli adferant aspernari sigallis egentibus ago quem latius possideant quam colant clusini

Expanded text:
qui auxilium ab senatu peterent misere. de auxilio nihil impetratum; legati tres M. Fabi Ambusti filii missi, qui qui auxilium ab senatu peterent misere. de auxilio nihil impetratum; legati tres M. Fabi Ambusti filii missi, qui senatus populique Romani nomine agerent cum Gallis ne a quibus nullam iniuriam accepissent socios populi Romani atque amicos oppugnarent. Romanis eos bello quoque si res cogat tuendos esse; sed melius uisum bellum ipsum amoueri si posset, et Gallos nouam gentem pace potius cognosci quam armis. mitis legatio, ni praeferoces legatos Gallisque magis quam Romanis similes habuisset. quibus postquam mandata ediderunt in concilio Gallorum datur responsum, etsi nouum nomen audiant Romanorum, tamen credere uiros fortes esse quorum auxilium a Clusinis in re trepida sit imploratum; et quoniam legatione aduersus se maluerint quam armis tueri socios, ne se quidem pacem quam illi adferant aspernari, si Gallis egentibus agro, quem latius possideant quam colant Clusini,
Abbreviated transcription (Latin):
quam gentem leuos ligures in colentes circaticinum amnem paeni non deindeb̾uilingones quetians gressi cumiam¬
interpadum atq alpes omnia tenerentur padonitibus triciecto none trus cos modo sed&iam umibros
agros pellunt intrec appenninum tamen sese tenuere : tumsenones reentissimi aduenarum abutente
flumine usque ad aesimfines habuere: hancgentem clusium romamque in deuenisse conperio id parum
certumest solamne anab omnibuscis alpinorum gallorum populis adiutam : clusini nouobello exterriti
cummultitudinem cum formas hominum inuisitatas cernerent & genus armorum ardirent que
sae peabiscis padum ultratue legiones etrus corum fasas quam quam aduersus romanos nullu meis iuis
sociatis amicitiae ueerat nisi quodueientes consanguineos aduersus p̃r. non defendissent legatos romã

Expanded text:
quam gentem Laeuos Ligures incolentes circa Ticinum amnem. Poenino deinde Boii Lingonesque transgressi cum iamquam gentem Laeuos Ligures incolentes circa Ticinum amnem. Poenino deinde Boii Lingonesque transgressi cum iaminter Padum atque Alpes omnia tenerentur, Pado ratibus traiecto non Etruscos modo sed etiam Umbros agro pellunt; intra Appenninum tamen sese tenuere. tum Senones, recentissimi aduenarum, ab Utente flumine usque ad Aesim fines habuere. hanc gentem Clusium Romamque inde uenisse comperio: id parum certum est, solamne an ab omnibus Cisalpinorum Gallorum populis adiutam. Clusini nouo bello exterriti, cum multitudinem, cum formas hominum inuisitatas cernerent et genus armorum, audirentque saepe ab iis cis Padum ultraque legiones Etruscorum fusas, quamquam aduersus Romanos nullum eis ius societatis amicitiaeue erat, nisi quod Ueientes consanguineos aduersus populum Romanum non defendissent, legatos Romam