comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iũt anusurax estimatio facien¬
da est tractar sol. plane simat᷑¬
riam istam iõ reliquid ut ea dis¬
tratta peciuua q refecca fider ꝯ¬
missa coui̾ntur aut alim̃ta p̃s¬
rarentur ñ opꝑorẽe foustrationẽ

Expanded text:
it, an usurarum aestimatio facienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa solverentur aut alimenta praestarentur, non oportere frustrationem
Abbreviated transcription (Latin):
plus uñditorem ꝓmisisse d̃miu¬
quo rõne ꝯmitti incerti stipłatõ¬
nem. Et enĩ ancilla tͣdita ꝑtum
posteatraditum editũ iubouie suiᷤ
reus stipłandi hr̃e potiusset ¶ si post

Expanded text:
plus venditorem promississe, quam iuquoque rationem committi incerti stipulatione: etenim ancilla tradita partum postea editum in bonis suis reus stipulandi habere potu
Abbreviated transcription (Latin):
dare ñ lucrum afferre debeat. In
hiis quo iuudicus q̃ ñ sunt arbi¬
traria uit bone fidei postlitem
conrestatam actorl omins cã pr̃an¬
certe postrem uiditatam tp̃s afrro¬
tib depñdendis innume est. Id¬
Non numꝙꝵ euenit ut qͣmaͣ fruit᷑
hẽditatis aut pecunie usura nõiatĩ
relicta ñ sit intħominus debeatur
ut puta siquis rogecur post mortẽ
quitquid exbonis suporit titõ resti¬
tuere ut enũ ea q̃ fide bona dimi¬
nuta sunt uicã fidei ꝯmissi
ñ dep̃hñduntur si ꝓ modo cet̾oꝵ qͦ¬
bonoꝵ diminuantur ita ꝙ exfruc¬
tib suꝑerit iure uoluntatis resti¬
i oportebit: ¶ cum pollidiuis a
ꝓpnicina sua he̾s institutus rogatͦ
fuisset filie mulieris quitquid

Expanded text:
dare, non lucrum adferre debeat? In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei, post litem contestatam actori causa praestancerte post rem iudicatam tempus a fructibus dependendis immune est. Nonnumquam evenit, ut, quamquam fructus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem suam quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminuta sunt in causa fideicommissi non deprehenduntur, si pro modo cetbonorum deminuantur, ita quod ex fructibus supererit iure uoluntatis restitui oportebit. Cum Pollidius a propinqua sua heres institutus rogatus fuisset filiae mulieris quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit quonumis ꝓueniret. idred¬
dat. qͣs impensas ⁊̃ ncco in iuran¬
d̾ ferim postlitem ꝯtestatam ep̃tor
fecit imputabit p̃cedentes impen¬
sas noĩatim comphẽtedos ꝑedusait
s cibaria seruo datanon cẽ impu¬
sinolit um̃ditor hominẽ recipere
nec iinaiorẽ sũmã inquid qmi
mnꝰ ei coris retentõnem. fetm potit
eiutare pr̃atõnem uñditor sinolit
hominem recipere quofcõ p̃cup̃ra

Expanded text:
nus perueniret, id reddat. Quas impensas necessario in curandum seruum post litem contestatam emptor fecerit, imputabit: praecedentes impensas nominatim comprehendendas Pedius: sed cibaria seruo data non esse impusi nolit uenditor hominem recipere, non in maiorem summam, inquit, quam in mus ei corporis retentionem: ceterum poterit euitare praestationem uenditor, si nolit hominem recipere, quo facto p
Abbreviated transcription (Latin):
Lufficit irãditori ex uũdito acio.
Iubent ediles restitui n qd̾ uñditõ
accessit .isi quas accessiones ip̃e
p̃stitĩt ut̾q resoluta emꝑcioẽ
ille qui capitalem fraudem ad¬
misit capitalẽ fuaudem admitẽ
est tale auquid delinãre ip̃capi¬
.ꝓ pena pon̾e solebant. capitalẽ
fraudem admisisse accipiemus
dolom. ⁊ ꝑnequitiam. Cetm̃ si
quis errore sicuis casu fecĩt cessa¬
bit edc̃m. nñ pomip̃ ait. n mpubẽ¬
ufuriosũ capitalem fraudẽ ui¬
dĩ admisisse. Eccipituruille qui
iuortis ꝯsciscende cã quid fecĩt᷑
mnalus seruus c̾ditus est qui ali¬
quid fatit quomagis ieb huma¬
ns se absbatut puta laq̃um tor¬
sit sũ medicam̃tum ꝓ ueneno
bibit p̃cipitem ue sese exalto
misĩt aluidue quid fecit quo
ius est qui uñdidit uł filiuofa¬
iũ indomiñ uł prẽm de peculio
edilitia actõ competit. qͣmuit¬

Expanded text:
ufficiat uenditori ex uendito actio. Iubent aediles restitui et quod uenditioni accessit et si quas accessiones ipse praestiterit, ut uterque resoluta emptione xcipitur etiam ille, qui capitalem fraudem admisit. capitalem fraudem admittere est tale aliquid delinquere, proppro poena ponere solebant. capitalem fraudem admisisse accipiemus dolo malo et per nequitiam: ceterum si quis errore, si quis casu fecerit, cessabit edictum. unde Pomponius ait nequefuriosum capitalem fraudem uideri admisisse. Excipitur et ille, qui mortis consciscendae causa quid fecerit. malus seruus creditus est, qui aliquid facit, quo magis se rebus humanis extrahat, ut puta laqueum torsit siue medicamentum pro ueneno bibit praecipitemue se ex alto miserit aliudue quid fecerit, quus sit qui uendidit uel filius familias, in dominum uel patrem de peculio aedilicia actio competit: q
Abbreviated transcription (Latin):
autõnem ei qu sciens uñdidit
sĩ sołe ĩi infuga hõ sñ culpa emp¬
toris i nichomnuis condempnat᷑
uñditor tũc eum caue̾ opportere
ut emptor hominẽ ꝑsocͣitur n in
sua potãte redactum uñditorir
auo minũs eũ hominẽ ñditor
tori ut putasistuprat᷑ sit aut semi¬
tia emptoris fugitiuum eẽ cepit
estimetur ⁊ ũditor p̃retur. qd̾ sisine
iudice hõ redibitus sit reliqua &
q̃ dicinus nolit emptor redd̾e̾¬

Expanded text:
idit, fieri solere, si in fuga est homo sine culpa emptoris et nihilo minus condemnatur uenditor: tum enim cauere oportere, ut emptor hominem persequatur et in sua potestate redactum uenditori rquo minus eum hominem uenditor tori, ut puta si stupratum sit aut saevitia emptoris fugitivum esse coepeaestimetur et venditori praestetur. quod si sine iudice homo redhibitus sit, reliqua autem quae diximus nolit emptor redde
Abbreviated transcription (Latin):
expͥore cã ꝙ̃ statim inquid ut uenit
id mantipium eo nomine posse a
iccrrto pedibitio est apꝑlłata qĩ red¬
ditõ ¶ Eum redoitur ab emptore
mantipium uũditori dedolo ma¬
lo ꝓuutti opportere eum pomp̃. ait
Et ĩo cautões uitĩas ẽẽ ue forte aut
pignori datus sit cuus ab emptore
autuissu euis furcum siue damp¬
iunaltin datum sit . Idem põp
ait. Int̾dum aut̃ duplicit᷑ canti¬
oues int̾pomi debe̾ auas inp̃t̾itũ
alias infuturum ut puta si eiug
nomme quid redibetur emptor
ꝓcurator ue eus iuditium accep̃.

Expanded text:
ex priore causa, quae statim, inquit, ut ueniit id mancipium, eo nomine posse agidcirco redhibitio est appellata quasi redditio. Cum redditur ab emptore mancipium uenditori, de dolo malo promitti oportere e‹i› Pomponius ait et ideo cautiones necessarias esse, ne forte aut pignori datus sit seruus ab emptore aut iussu eius furtum siue damnum cui datum sit. Idem Pomponius ait interdum etiam dupliciter cautiones interponi debere, alias in praeteritum, alias in futurum, ut puta si eius serui nomine qui redhibetur emptor procuratorue eius iudicium accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
cãte omm aiccipiemꝰ utͥusq sexus
fiuos. uł filias uł seruos ubseruas¬
¶sitet seriuis peculiars uolente fiuio
farã uicunis peculio erat uł serius
qui uoluntatẽ ñaccoramedarãt dũ¬
tarat de prtulio tenebitir s fumlip̃e
insolid̃. plane si uoluntate dr̃ uł
pr̃is excũut insolid̾ cenebunt᷑ p̃tẽa¬

Expanded text:
autem accipiemus utriusque sexus uel filios uel filias uel seruos uel seruas.Si tamen seruus peculiaris uolente filio familias in cuius peculio erat, uel seruo qui uoluntatem non accommodauit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane si uoluntate domini uel patris exerceant, in solidum tenebuntur e
Abbreviated transcription (Latin):
ta legumini amabs ilie marinorib
ur aui matĩe locauit dicend̾ er̃ nõ
t᷑ . s pleros mandare scio ne uectorᷤ
retipiant  sit ur e̾ta ueligione nc̃to
mari negotientur. uͥecce sunt na¬
ues q̃ brundrisiũ ħacasiapa. ł ad¬
rurathio ueccores tͣhitiunt adho¬

Expanded text:
ta legumini, cannabae, ille marmoribus uel alia materia locauit, dicendum erit non t: et plerosque mandare scio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad o
Abbreviated transcription (Latin):
suam datus est. aut obtulisser
se cuim scuet cautum ñ cẽ oib
piatut. Idcm eut obseruand̃
isistchasłoris loco cumsaticda¬
ñ obstat

Expanded text:
am datus esset aut optulisset se, cum sciret cautum non esse, omnibus placuit. idem erit obseruandum et si defensoris loco cum satisdanon obstat
Abbreviated transcription (Latin):
semmum cironorẽ suũ is amis¬
teata tnͣtcła ⁊elicuũd frẽm suũ he¬
sum nomen debitoris ticio relide
ei ꝙ mandate sunt accõnes ab
spdib q̃ro cumtam tutele accio
qmpeccume credite exhrditate
semꝑnn descendant an u̾ are mã¬
dara actio ei detur ꝙͣ sidetendat
hedes ⁊ acuuib eiattionel man¬

Expanded text:
um creditorem suum: is administrata tutela reliquit fratrem suum hesum nomen debitoris Titio reliquit eique mandatae sunt actiones ab heredibus: quaero, cum tam tutelae actio quam pecuniae creditae ex hereditate Sempronii descendant, an non aliter mandata actio ei detur, quam si defendat heredes, a quibus ei actiones man
Abbreviated transcription (Latin):
ur uxori doacõis ca rẽ uiliꝰ locauit
locatõ nulla est. cum & depõitũ m̃t̾
eas ꝑsonas m̃oris dẽãtõnis cã disti¬
matur depõitum est ħ iõcam uanie
qr locatõ quid̃ sine m̃cede c̾ta contra¬
ħi ñpotest depõitum ã ⁊ cit᷑ extima

Expanded text:
r uxori donationis causa rem uilius locauerit, locatio nulla est: cum autem depositum inter eas personas minoris donationis causa aestimatur, depositum est. haec ideo tam uarie, quia locatio quidem sine mercede certa contrahi non potest, depositum autem et
Abbreviated transcription (Latin):
ad combandam dõatõnem. sbi marĩ¬
tus ea q̃ donauĩt uxori ꝑignori de¬
d̾it. uti eum ꝑenituisse dicemꝰ lic
dm̃um retinuit qͥdtam̃ si ħ aĩo
fint ut uell adhuc dõatum. finge
dõatõnem uałe. nam si abinitio rẽ ei¬

Expanded text:
ad comprobandam donationem. Si mariad comprobandam donationem. Si maritus ea quae donauerit pignori dederit, utique eum paenituisse dicemus, licet dominium retinuit. quid tamen, si hoc animo fuit, ut uellet adhuc donatum? finge donationem uale
Abbreviated transcription (Latin):
natu hĩca auitor fuit senatus cẽ¬
sendi. Nlanio emiliano ⁊ mũmo
albino ꝯsulib ut alicͥ̾d relaxaret
eius cui donate sunt ⁊⁊ obli ͤ sitͣ cuilil
n de faludia ubi possit locum hũs tͣctã¬
d̾ sit cui locum ita fore oꝑmor qͥiͣ testa¬
m̃to sit confirmatum qd donatum
est. ¶ait or̃o fas ẽe eum quidẽ qui
doãuit penitẽ hẽd̾e̾ u̾o euuere forsitar
eisꝰ uoluntatem. sup̃mam eiꝰaͥ dõa¬
u̾it durun᷑ amarum eẽ ¶ penitẽti¬
am accipe debennis sup̃mam dem̃
siuxori donauit dem̃ eum perituit
mor desiit penige̾ dd̾. est dõatõnem
ualere ut sup̃inum eius spectemꝰ:
iuditiũ. q̃mad̾ cura fidei ꝯmisła so¬
lenis uł inlegatis. cũde doli except̃oꝰ¬
ne oppõita ccͣcamus ut sit ambulatõ¬
ria uoluntas usq̃ aduite supͣmũ
eritum. s ubi semel dõatorem po¬
iuituit ⁊̃ ħedi reuocandi potãtem
tribuimis si appareat defunctũ
eid̾nt̾ reuocasse uoluntatẽ ꝙ sũ
obscuro sit ꝓclunor esse d ẽẽ iudex

Expanded text:
natu habita auctor fuit senatui censendi Fuluio Aemiliano et Nummio Albino consulibus, ut aliquid laxaret eius cui donatae sunt et obligatio sit ciuilis et de Falcidia ubi possit locum habere tractandum sit: cui locum ita fore opinor, quasi testamento sit confirmatum quod donatum est. Ait oratio 'fas esse eum quidem qui donauit paenitere: heredem u‹e›ro eripere forsitan aduersus uoluntatem supremam eius rit durum et auarum esse'. Paenitentiam accipere debemus supremam. proinde si uxori donauit, deinde eum paenituit, mox desiit paenitere, dicendum est donationem ualere, ut supremum eius spectemus iudicium, quemadmodum circa fideicommissa solemus, uel in legatis cum de doli exceptione opposita tractamus, ut sit ambulatoria uoluntas eius usque ad uitae supremum exitum. Sed ubi semel donatorem paenituit, etiam heredi reuocandi potestatem tribuimus, si appareat defunctum euidenter reuocasse uoluntatem: quod si in obscuro sit, procliuior esse debet iudex
Abbreviated transcription (Latin):
si is decessĩt qui faitus est locuple¬
tior posse repete id qd̾ dedit necc̃õ¬
pensare id qd̾̃ ꝯsumpsit qͣmius
diuortio secuto ħ cõpũsatõ locũ
hãt ¶i diuortiũ post dõatõnem
int̾cessit aut pͥꝯr decessit quido¬
numa accepit uet̾i iuyi statur.
ħ est si maritus uxori dõatũ uult.
ualeat doño qd si ñuult. extm¬
guitur. płiq enĩ cum bona gr̃a
discedu̾nt. płiq cũ ini sui aĩ ⁊ offũ¬
sa. Ꝙ gͦ si diuortiũ factum ÷ dem̃¬

Expanded text:
endum est, si is decessit, qui factus est locupletior, posse repetere id quod dedit nec compensare id quod consumpsit, quamuis diuortio secuto haec compensatio locum habeat. Si diuortium post donationem intercessit aut prior decesserit qui donum accepit, ueteri iuri statur, hoc est, si maritus uxori donatum uult, ualeat donatio, quod si non uult, exstinguitur: plerique enim cum bona gratia discedunt, plerique cum ira sui animi et offeuid ergo, si diuortium factum e
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ contubinatus. data ei cibaria re
fui̾nt. ¶ silius rebꝰ mõis int̾uenire
solitus pecuma matris consentien¬
te ip̃a mancipia estres m̾tatus ẽptõ¬
num instrum̃ta suo noĩe confecit
qͣm filius decessit de peculio cũ pre in
quius potãte fuisse ꝓꝓõatur accõm
hr̃s. si dõauit. repeti posse qnͣtulocu¬
plenior ex ea donatõno pr̃ farfus ẽ¬
stiuil uxori ea conditõne auł.¬
donau̾it ut qd̃ dõauĩt in dotẽ acci¬

Expanded text:
 concubinatus data cibaria repfuerint. Filius rebus matris interuenire solitus pecunia matris consentiente ipsa mancipia et res mercatus emptionum instrumenta suo nomine confecit:uam filius decessit, de peculio cum patre, in cuius potestate fuisse proponatur, actionem habere: si donauit, repeti posse, quanto locupletior ex ea donatione pater factus equis uxori ea condicione donauit, ut quod donauit in dotem acci
Abbreviated transcription (Latin):
p. ꝙͣ uis ꝯmod tp̃is retenta petiña sẽ¬
ture potiuĩt. ¶ qd̾ legaturꝰ mͥ aut iẽ¬
ditatis noĩe reluturus es potes roga¬
tus ams urori mee reliãre. n ũ i¬
ca eẽ dõatõ qr nͭ ex bõis meis dm̃uit
In ciuo maxĩe maiores donanti suc¬
t᷑ iocupletõr fie̾t ¶ Siuͣ uxori munꝰ

Expanded text:
uis commodum temporis retenta pecunia sentire potuerit. Quod legatur‹u›s mihi aut hereditatis nomine relicturus es, potes rogatus a me uxori meae relinquere et a esse donatio, quia nihil ex bonis meis deminuitur: in quo maxime maiores donanti sucter locupletior fieret. Si uir uxori munus
Abbreviated transcription (Latin):
suas marito p̃stãr ꝑatus est. dou¬
.ii. exteptõne setuebitur. Iõ
mantlis hanc peciunã debitoris nomine
ũditãdo couseq̃tur.b si peciũa
ñ extat imłr locupletior stã est
maritus eam petet. intlłicur eĩ
tueri potest .i lp̃.¬
A̾ adipiscende dignitatis ab uxore
in mantũ collatum ẽ eatems
ultum est qͣcenus dignitatis suꝑ¬
plende opus ⁊ itinꝰ.¬
ꝓressumiuri uxor ei dõare possit
tõnis qͣm dicimus honoris cã. ut
ecce si uxor iuro lati lauii petñ¬
ti grã dc̃atoĩs łut eq̃aris ordinis

Expanded text:
suas marito praestare paratus est, doli exceptione se tuebitur ideoque maritus hanc pecuniam debitoris nomine uindicando consequetur. sed si pecunia non exstat et mulier locupletior facta est, maritus eam petet: intellegitur enim tueri potest.  apiscendae dignitatis gratia ab uxore in maritum collatum est, eatenus ratum est, quatenus dignitati supplendae opus estprocessus uiri uxor ei donare possit.tionis, quam dicimus honoris causa: ut ecce si uxor uiro lati clauii petenti gratia donet uel ut equestris ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
tõm adẽ ad sũiã orons ꝑtinere ue
cidiauit uoluntas usq ad mortẽ.
ualet dõato. sũ aut̃ res fui̾t ãdc̃ata
cit sũ obligõ remissa potest dicidõa¬
tõuomi eftc̃m hĩturam ut putau¬
ori accepto tulit douatõus c̃a qd de¬
beat potest dici penidere acreptilatõ¬
nem ñ ipam s effc̃m enis  gn̾alit̾¬
mius ex or̃one ualebunt sunt̃ urõ
nnxorẽ sonietas dõatõnis cã contut¬
tasit iure uulgato nilla est nec poi
dec̾tiu seuatus eaiolum̃tum ea
libu̾litas ut accõ ꝓ locio constituatur

Expanded text:
tinere, ut, si durauerit uoluntas usque ad mortem, ualeat donatio. Siue autem res fuit quae donata est siue obligatio remissa, potest dici donationem effectum habituram: ut puta uxori acceptum tulit donationis causa quod debeat: potest dici pendere acceptilationem non ipsam, sed effmus, ex oratione ualebunt. Si inter uirum et uxorem societas donationis causa contracta sit, iure uulgato nulla est, nec post decretum senatus emolumentum ea liberalitas, ut actio pro socio constituatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem compensando et iuditium s
Ex bona fite descendit. dolꝯ utͣq ꝑ
sentisimͣptis igne dc̃m est emp¬
dõnõm fundi ñ uideri eẽ contrat¬
dam sicontempsone ilaꝵ arboꝵ
ułuti oliueti fundũ cõꝑau̾t .
ue sciente sũ ignorante uñdito¬
ie sũ ã emꝑtor sciebat uł igno¬
dixisti ica ut optumus. maxinmiꝰ q
dum pr̃ari opportere id̾ ⁊ mur¬
bauis p̃diis dicend̃ est. S arc̃.¬

Expanded text:
tem compensando et iudicio, quod ex bona fide descendit, dolo ex utraque absumptis igne dictum est emptionem fundi non uideri esse contractam, si contemplatione illarum arborum, ueluti oliueti, fundus comparabatur, siue sciente siue ignorante uenditore: siue autem emptor sciebat uel ignodixisti "ita ut optimus maximusque": dum praestari oportere. idem et in urbanis praediis dicendum est. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃osle płiq existimau̾int. simodo
int̾ ignorantes idfiat. ꝙ idem pla¬
cet etiam siuenditor sciat. emptor
autem ignorat. quod si emptor sci¬
ens ub̃m eẽ emũt. nulla emptõ cõ¬
trahitur pomp̃.¬

Expanded text:
posse plerique existimaverunt, si modo inter ignorantes id fiat. quod idem placet etiam, si venditor sciat, emptor autem ignoret. quod si emptor sciens liberum esse emerit, nulla emptio contrahitur. Pap
Abbreviated transcription (Latin):
mus fundũ metiretur ide mode
heppintiaret. isi aũ eam diem rẽ
muntiasset: ut uenditord fides
souita eẽt. emptor intra diem
m̃sure quo minorem modum eẽ.
cgdidit. pemintiauit i pecumã ꝓ
eo aceꝑit. postea fundum eum
uendioit ⁊cum ip̃e emptori suo
Aomece̾retur. minco minorem
incdum agri qͣm putau̾at inue
id qͣnti modus agri inmorsit ꝙ
post diẽ cricesinum ienuntiass¬
eõ nich̾ ei ꝓfuturum s suta pact̃¬

Expanded text:
fundum metiretur et de modo renuntiaret, et si ante eam diem non renuntiasset, ut venditoris fides soluta esset: emptor intra diem mensurae quo minorem modum esse credidit renuntiavit et pecuniam pro eo accepit: postea eum fundum vendidit et cum ipse emptori suo admetiretur, multo minorem modum agri quam putaverat invento modus agri minor sit, quo post diem trigensimum renuntiasset, nihil ei profuturum: s
Abbreviated transcription (Latin):
Diis debẽtur ne omemorauĩt uñ¬
duor s sciens ẽẽ reticuerit ⁊ ob eo
ꝑ ignorantiam rei emptor ñ utħ
q toto iur̃ ciuili itase ht̃ p̃t̾ qͣm
si aliquid nominatim ꝯstitutũ¬
exegisses semptom id accessur
eẽ existimo te in exigñdo ñ solũ
bonam fidem s ĩ diligñtiam.
prãre debere .u si soium ut ace do
lus absit s ĩ utculpa. ¶Fere auõ

Expanded text:
diis deberetur nec commemoraverit venditor, sed sciens esse reticuerit et ob id per ignorantiam rei emptor non uteque toto iure ciuili ita se habet, praeterquam si aliquid nominatim sit conexegisses, id emptori accessurum esse, existimo te in exigendo non solum bonam fidem, sed etiam diligentiam praestare debere, id est non solum ut a te dolus malus absit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
erant eͣ ꝯsuetudinem tempestatiᷤ
uendidisti ut emptor alc̾am ꝑtẽ
qͣm recinebas annis x. c̾capecͥia
beat. iaro. it̾batius negant p̾se
ductõ prãretur. nam ħ ip̃m sciũ¬

Expanded text:
ra consuetudinem tempestatis, uendidisti, ut emptor alter‹am› partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia beat.Labeo et Trebatius negant posse conductio praestaretur: nam hoc ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
tib uites ⁊ arbores omines excep¬
te ͣ udebuntiu. ¶ Huuis rei em¬
ptõm posse fĩ dixi dex meis edib¬
d intuas edes ꝓiecta sunt ut ea mͥita
hõe liceat de᷑ q exeare exempto
agi. ¶ Silua cedua q̃ in quinq̃im¬
u uemerat q̃rebat᷑ cum glans ce¬
cictiss utrius eẽti scioseruuũ sꝑndis
uenditoris eẽt eam aut̃ q̃ marbo¬
rib fuisset eotm̃pore cum hee ce¬
dentur emptoris ẽẽ. ¶Lemo pot̃
uderi eam rem uñdidisie de cuiꝰ do¬
minio ĩdagitur ne ad emptorẽ¬

Expanded text:
omnes exceptae uidebuntur.Huius rei emptionem posse fieri dixi: 'quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habere liceat', deque ea re ex empto agi.Silua caedua in quinquennium uenierat: quaerebatur, cum glans decidisset, utrius esset. scio Seruium respondisvenditoris esse, eam autem, quae in arboribus fuisset eo tempore cum haec caederentur, emptoris. Nemo potest videri eam rem vendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emptore
Abbreviated transcription (Latin):
empta / sub ꝯdictõne emptõ facta᷑.
ticius ꝓnlisit defundo suo .x.imibid
modioꝵ frum̃ti amnia prãre p̃du
gaũ seũ. postea lucius citius uñdid̃
tor gaio seio adp̾statõnem frum̃¬
ti sit obnoxius .sx. emptorem gai¬

Expanded text:
sub condicione emptio facta Titius promisit de fundo suo centum milia modiorum frumenti annua praestare praediis Gaii Seii: postea Lucius Titius uendidit ro, an emptor Gaio Seio ad praestationem frumenti sit obnoxius. respondit emptorem Gai
Abbreviated transcription (Latin):
postea admĩstras neouacuam ac¬
cepisti posiõnem dixite tradere cibi
posõnem ħ modo posse. ut pupiuꝰ
uł familia eius discedat de fudo.
licunt demum tu ing̾diaris possõm¬

Expanded text:
tutelam administras, ne‹c› ua‹c›uam accepisti possessionem. dixi tradere te tibi possessionem hoc modo posse, ut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
tegris mamũtib deaugñdo uł di¬
muniendo p̃tio rursum ꝯuenit
recessum a pͥori contͣitu ⁊ noua
Semptõ intercessisse uidetur. pã¬
d sacriant publici est eius nitħ ue¬
fiscierit. uñditõ ualebit. necuũdi
locus edificii ñ est ꝓphanus. nõue
̃siureũ potest. ¶ntra materie seplse¬
crorum ortis uł cecĩs culturis loca¬

Expanded text:
tegris manentibus de augendo uel deminuendo pretio rursum conuenit, recessum a priore contractu et noua emptio intercessisse uidetur.Papinuid sacrifisci erit, uenditio eius ualebit, nec uendilocus aedificii non est profanus et ideo uenire non potest.Intra maceriam sepulchrorum hortis uel ce
Abbreviated transcription (Latin):
intiitat p̃dia corꝑare. ĩ eadẽ
afisco distrahantur ¶ Qui nesci¬
ens loca sacra uł religiosa uł
publica ꝓ pͥuatis compauit li¬
cec empt̾io ũteneat. exempto
empta si ñdolo uñditoris fc̃m sit
etiam sires assignata ñ sit.
uñditõ ñ ualet ¶ Idem iuris
iub̾a ꝑsona est cum ꝑfici ũ¬
dominus uenire eam nolupit¬
demõstrarõe fundi fcã fines nu¬
mari suꝑuacuũ est si uoͣinẽ¬
tur etiam ipm uñditorem no¬

Expanded text:
l militat, praedia comparare in eadem a fisco distrahantur.Qui nesciens loca sacra uel religiosa uel publica pro priuatis comparauit, licet emptio non teneat, ex emptoempta, si non dolo uenditoris factum sit, etiamsi res adsignata non sit. uenditio non ualet: idem iuris in libera persona est: cum perfici udominus uenire eam noluit.Demonstratione fundi facta fines nominari superuacuum est: si nominentur, etiam ipsum uenditorem no
Abbreviated transcription (Latin):
ita uendidis si decuriones cãpam
locum mͥ uendidissent inqͦ eã po¬
nẽm ⁊ ꝑ mestet. quo nuinus ida¬
⁊̃ campanis impetrem ñ eẽ dubitã¬
dum qum p̃scͥptis u̾b̃ agi possit.
ego⁊ exuendito agiposis putoq̃ĩ
ipleta ꝯditõne. cum ꝑ emptorẽ
fcet quo minus impleaturi au
utora q̃ fundo uendito ꝯm̃cta st
in modumn ñ computantur qruł
lius st̃. s urõ gñtium omnib ua¬
cant nec ne uie .p. aut loca religi¬
osa ur sat̾rã ita ut ꝓficiant uen¬
ditori caĩ solet. utiuo it̃s. licto¬
ra uł ioca pͣ. imod̾ cedant. d̾.¬
enatus sensuit ne quis domu
uillam uedirueret. quo plus si¬
bi ad quireretur. neqͣuis negoti¬
andi causa eoꝵ quid emeret. um̃¬
um inferre coge̾tur ineum u̾o
qͥuẽdicliss ut irrita fieret uendi¬
tio. ¶piane simchi p̃turm sol¬
iĩs cum cuduplũ errario debeas re¬
petis ame ꝙa mea ꝑte iruita fcã
est uenditio. ne huic solum se
natus ⁊ sulto locus erit. siquus
sore diximus plemius acceptum

Expanded text:
ita vendideris, si decuriones Campani locum mihi vendidissent, in quo eam ponerem, et per me stet, quo minus id a Campanis impetrem, non esse dubitandum, quin praescriptis verbis agi possit. ego etiam ex vendito agi posse puto quasi impleta condicione, cum per emptorem stet, quo minus impleatur. Pautora, quae fundo uendito coniuncta sunt, in modum non computantur, quia nullius sunt, sed iure gentium omnibus uacant: nec uiae publicae aut loca religiosa uel sacra. itaque ut proficiant uenditori, caueri solet, ut uiae, item litora et loca publica in modum cedant. enatus censuit, ne quis domum uillamue dirueret, quo plus sibi adquire‹re›tur neue quis negotiandi causa eorum quid emer‹e›t uum inferre cogeretur, in eum uero, qui uendidisset, ut irrita fieret uenditio. plane si mihi pretium solueris, cum tu duplum aerario debeas, repetes a me: quod a mea parte irrita facta est uenditio. nec solum huic senatus consulto locus erit, si quis sore diximus, plenius acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
deatur ꝑfecta uenditio qͣm siadiñ¬
sa.i ad penla ad numerata ue sĩt
nam si omne uinum uł oleum uł
frum̃tum. apł argentum qͣntum¬
cumq eeͣt. uno p̾tio uenierit. idẽ
iuris est ꝙ in cetis reb  ¶Ed si
uinum uemerit utant insingłde
amphoras. Item oleum ut mim
gulas metͤtas. Item frum̃tum ũ
insingłos modios. Item argñtum
ut in sigulas libras certum p̾crũ
numeio corꝑm p̃cium fuit sta¬
tutum. labimus icassius cunc
ꝑfici emptõm existimant. cum
adnĩata adm̃sa adpensa ue

Expanded text:
ideatur perfecta uenditio, quam si admensa adpensa adnumerataue sint. nam si omne uinum uel oleum uel frumentum uel argentum quantumcumque esset uno pretio uenierit, idem iuris est quod in ceteris rebus. quod si uinum ita uenierit, ut in singulas amphoras, item oleum, ut in singulos metretas, item frumentum, ut in singulos modios, item argentum, ut in singulas libras certum pretiumnumero corporum pretium fuerit statutum.Sabinus et Cassius tunc perfici emptionem existimant, cum adnumerata admensa adpensaue
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Lit̃ at si aurum qͥd̃ fuĩt. det̾uiᷤ.
aũ ꝙͣ emptor existimaret: tunt
emptor fuit. uł si in matĩa erre¬
turuł in inimis ꝑ ito disc̾nenda¬
quiñ uiderit. ¶Ꝙ siego me uir¬
ginem em̃os putarem cũ eẽt rã
mulrꝰ empcõ ualebit. In sexu
enim ñ est eͥratum /cetm si ego
mułrem uend̾em. tu puerum
emne existimasti. qr in sexu er¬
ror nulla emptõ nulla uendi¬
cõ est. ꝓ omp̃¬
uuendñtium spectari debẽt nõ
eoꝵ qͥb adquiritur ex eo ꝯtracde
accõ. nam siseruis meus uł si¬
lius qui ĩ cͥa potãte ẽ me p̾sente.
suo noĩe emat. ñ est q̃rendum
quid existimẽ. s quid ille quiꝯ
trahit. ⁊Den¬
edsiceruo meo uł ei cui manda¬
uerd uendas sciens sugitium il¬
lo ignorante mesciente ñtem̃
te exempto um est. Y hp̃.¬

Expanded text:
liter atque si aurum quidem fuerit, deterius autem quam emptor existimaret: tunc emptor fuit uel si in materia erratur uel in minus perito discernendaqui non uidit?Quod si ego me uirginem emere putarem, cum esset iam mulier, emptio ualebit: in sexu enim non est erratum. ceterum si ego mulierem uenderem, tu puerum emere existimasti, quia in sexu error est, nulla emptio, nulla uenditio est. 12 Pompet uendentium spectari debent, non eorum, quibus adquiritur ex eo contractu actio: nam si seruus meus uel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego existimem, sed quid ille qui contrahit. ed si seruo meo uel ei cui mandauero uendas sciens fugitiuum illo ignorante, me sciente, non tener‹i› t‹e› ex empto uerum est.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ip̃lus bona fide emit. at qui
sint cutoris auctoricate apupul
qemt. uł fĩo cutore. auctore. q̃mi
sit curorem ñ eẽ ^ idetur bona fi
nuna dubitatõ est nam emꝑ¬
tio est ⁊ uenditio. s res emptori
auff̾ripotest.⁊ dem et᷑¬
lio distrahitur. nõ siue ñ sitͥ ex¬
ceptum siue exceptum sit necũ
peculio iteneat. ñ cum peculio
distractus uidetus si qua res fuu̾t
peculiaris aseruo subrepta con
omimis uexuendito puto. ꝙ̃
lioreddñd̾ est uenditori ułuti ꝑ¬

Expanded text:
t: at qui sine tutoris auctoritate a pupillo emit, vel falso tutore auctore, quem scit tutorem non esse, non videtur bona fidnulla dubitatio est: nam emptio est et venditio: sed res emptori auferri potest. Idem liblio distrahitur: et ideo siue non sit exceptum, siue exceptum sit, ne cum peculio ueneat, non cum peculio distractus uidetur. unde si qua res fuerit peculiaris a seruo subrepta, conlo minus et ex uendito puto. 31 lio, reddendum est uenditori, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
rem crade opporters.¶qui agr̃
uendebat dixit fundi iugera x ⁊ octo ẽ
ingera c̾cum p̃tium stipulatus
¶pocumam sy. ¶Fundi uenditor
trum̃ta manusata exceꝑat meo
fundo exstipula seges erat na¬
stipła nasc̾etur ñ magũ ĩm siqͣd
ex sacco sactani cecidiis aut exeo
ꝙ auib exore cecidiss natum
eẽt eumfinidum quis uendi
ãseruus qui fundum colluert
emisset peculiaria emꝑtori ac ceᷤ¬

Expanded text:
rem tradere oportere. Qui agrum vendebat, dixit fundi iugera decem et octiugera certum pretium stipulatus pondit. Fundi venditor frumenta manu sata receperat: in eo fundo ex stipula seges erat enastipula nasceretur, non magis quam si quid ex sacco saccarii cecidisset aut ex eo quod auibus ex aere cecidisset natum esset.Cum fundum quis uendidquae seruus qui fundum coluerat emisset peculiaria, emptori ce
Abbreviated transcription (Latin):
Mi aque ductus debeatur. Ip̃.¬
p̃dio .iis aque transit ad ei¬
ptorem etiam si nich dictum su
fitut up̃e fistule ꝑ qͣs aqua du¬
citur. p aul.¬

Expanded text:
i aquae ductus debeatur praedio, et ius aquae transit ad emptorem, etiamsi nihil dictum sit, sicut et ipsae fistulae, per quas aqua ducitur, Paul
Abbreviated transcription (Latin):
solucam ꝯdici posse Auut. s si ꝑͤ
domus incendro ⁊sumpte ꝑma¬
neat. ut siquidem amplror do¬
mus pars. exusta est compleat᷑¬
puatur emptor ꝑficͥere emp¬
est repecit. ⁊ sinuero uł dimmidi¬
a pars uł minor qͣm dimidia
exiista fuit: tunc coartandus.
est emptor uñdicõnem admi¬
plere. estimatõne uiri. boni. ar¬
cendunti dẽscere fu̾it inuñtũ
uenditoꝵ quid laebat domum
eẽ exustam emꝑtor a̾ ignorau̾
mullam ẽẽ nũdicõnem stare
sitota domus añ undicõnem ex¬
usta sit  Si uero domus qͣntat̾᷑
pars edificũ remaneãt istareũ¬

Expanded text:
solutam condici posse aiunt. sed si pars domus incendio consumpta permaneat, ut, si quidem amplior domus pars exusta est, non compellatur emptor perficere empest repetet: sin uero uel dimidia pars uel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc coartandus est emptor uenditionem adimplere aestimatione uiri boni arincendium decrescere fuerit inventum, venditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam venditionem stare, si tota domus ante venditionem exusta sit: si vero quantacumque pars aedificii remaneat, et stare v
Abbreviated transcription (Latin):
¶ q ita pomp̃ quo scͥbit. ¶ Rei sus
emptio cunc uaiet. cumab iitõ
id agatur ut possõnem emat.
qͣm forte uenditor hũit ⁊niuditõ
dgustandi. aua metiendi gustus
enim ad hpc ꝓficit ut inꝓare
liccat. m̃sura u̾o non eo ꝓficit ita
ut aũ plusant minus uemat᷑
s ut appareat qͣntum ematur¬
si emꝑtõ ita fcã fui̾t esto michi
emptus stichus. aut pamphilus:
in potãte est uenditoris. q̃ in uelit
dare: sicut mnstipłonib. s imo
mortuo. quisuꝑ estidandus est

Expanded text:
et ita Pomponius quoque scribit.Rei suae emptio tunc ualet, cum ab initio ‹id› agatur, ut possessionem emat, quam forte uenditor habuit, et in iudicio degustandi, alia metiendi: gustus enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, mensura uero non eo proficit, ut aut plus aut minus ueneat, sed ut appareat, quantum ematur.Si emptio ‹i›ta facta fuerit: 'est mihi emptus Stichus aut Pamphilus', in potestate est uenditoris, quem uelit dare, sicut in stipulationibus, sed uno mortuo qui superest dandus est
Abbreviated transcription (Latin):
inteur ueluti ⁊ incũ alea emitur
ꝙ fit cum captus piscium uł aui¬
um u missium emꝑtus est ep̃¬
tio enim contrahitur.sunch in
si eiuctum fui̾t nilla eononnĩe
exempto obligõ ꝯtrahitur qr idet¬
t̃ intelugitur.  ap̃¬
sum debere int̾ceders palam est
Eetm̃ siuo mip̃a emptõe dissenti¬
emẽ cui pamphuum absentẽ
liendere putasti. nam cum incorẽ
dissentiatur. ipperet nullam eẽ
ẽpcõnem. ¶ plane si in nomĩe
dissentiamus u̾t cum decorpore
eonstii̾t. nulla dubitatõ est qͥn
i̾ enĩ erioꝵ nominis agit cum de cer
putasi accetum ꝓ uino ueneat
es ꝓauro ueneat. s plũbumꝑ¬

Expanded text:
itur, veluti cum quasi alea emitur. quod fit, cum captum piscium vel avium vel missilium emitur: emptio enim contrahitur etiam si si evictum fuerit, nulla eo nomine ex empto obligatio contrahitur, quia id actum intellegitur. Vlpsum debere intercedere palam est: ceterum sive in ipsa emptione dissentim, tu Pamphilum absentem vendere putasti: nam cum in corpore dissentiatur, apparet nullam esse emptionem. Plane si in nomine dissentiamus, verum de corpore constet, nulla dubitatio est, quin enim facit error nominis, cum de corpore put‹a› si acetum pro uino ueneat, aes pro auro uel plumbum
Abbreviated transcription (Latin):
õnes potuit accipere. nec accepit ł
accepit. fingat aut̃ señ accepile.
impleta condicio emptõnis est. ex
empto uenditor conueniri pot̃.¬
lirarcha hẽo uaiet necenim inc̾¬
tum ⁊ p̾cium tam in euidenti uẽ¬
dicõne mag̃ enĩ ignoratur qͣnti
didero uenditõ uaiet istatim mi¬

Expanded text:
ones potuit accipere nec accepit, vel accepit, fingit autem se non accepisse, impleta condicio emptionis est et ex empto venditor conveniri potarca habeo', ualet: nec enim incertum est pretium tam euidenti uenditione: magis enim ignoratur, quanti didero', ualet uenditio et statim im
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sciens sũ ignorans emit ¶ Sug¬
norans enu ꝙ soluero potero re
tũ emptõni obstat si mxare uoꝰ
fructus diuntaxat ementis sit.
auo sit dici d scisso p̃cio ꝓporcõ¬
ne ꝓ parte emptõm uaiere.
ꝑ parte ñ ualere. ¶ sisu̾us do¬
uii iussum demonstrandis ei¬
nib agri uenditi. uł errore uł
doio plus demonstrauĩt id tam̃

Expanded text:
siue ignorans emi: sed si ignorans emi, quod soluero repetere tamen emptioni obstat, si in ea re usus fructus dumtaxat ementis sit: alio sit, dici debet scisso pretio pro portione pro parte emptionem ualere, pro parte non ualere.Si seruus domini iussu in demonstrandis finibus agri uenditi uel errore uel dolo plus demon‹s›trauerit, id
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ accessiones emimus sicuti cum
domus pp̃marmora i statuas uta¬
bulas pictas ematuirr ¶ oium ẽr̃ qͣs
uenditõ recce fit qͣs ueronatuia.
m̃tio exuerunt: earum nillauẽ¬
Idicõ est. libum hominem scien¬
tes emere ñ possimnus. s nectat eꝑc¬

Expanded text:
 accessiones emimus, sicuti cum domus propter marmora et statuas et tabulas pictas ematur. Omnium rerum, quas venditio recte fit: quas vero natura mercio exuerunt, earum nulla uenditio est.Liberum hominem scientes emere non possumus. sed nec t
Abbreviated transcription (Latin):
ua interuenients pr̃abunitur
usure: uectũiudex iuditõ bone¬
tͣ fidei recte ibebit int̾poni cautõe
ut sitardius sñtũtie ꝯdemꝑnatus
parũit futuri tp̃is pendantur
iudicatum exige̾. ¶ paulus nota
qͣuid eiũ ꝑtin ad offitũ iudicas
post ꝯdempmationẽ futꝰ tp̃is
ꝓfauore pupillorum latior nt̾¬
Sit hodie sũ indexaccipiatur in
dici sentũtie sũ sñ indice cute¬
la restituatur in eũ diem quo
restituit nsias prãri. plane
situtele iuditio nolũtem exꝑiri
tutor ultro ꝯueñs ⁊ pecumam
obtulit eam q deuignatã deposiũ¬

Expanded text:
 interueniente praestabuntur usurae. Nec tamen iudex iudicii bonae fidei recte iubebit interponi cautiones, ut, si tardius sententiae condemnatus paruerit, futuri temporis pendantur actoris iudicatum exigere. Paulus notat: quid enim pertinet ad officium iudicis post condemnationem futuri temporis pro fauore pupillorum latior integit hodie, siue iudex accipiatur, in diem sententiae, siue sine iudice tutela restituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro conuenerit et pecuniam optulerit eamque obsignatam deposu
Abbreviated transcription (Latin):
maximicq eẽt tuiditus fĩt
tũdus. tunc eiũ ub̾m ab omũ
soruiciue pr̃and̃ .si. no emptor
petat. iuam. uł accum imñdicorẽ
cenĩ poste. nisi nominatum dix̃t

Expanded text:
maximusque esset traditus fuerit fundus: tunc enim liberum ab omni seruitute praestandum. si uero emptor petat uiam uel actum, uenditorem teneri non posse, nisi nominatim dixeri
Abbreviated transcription (Latin):
pascendos uł sarciend̾ quid po¬
lendum ut conduxit cuipa e¬
um pr̃are debere ⁊ ꝙ imꝑicia
pectauit culpaneẽ quispe utꝰ
artifex inquid conduxit si a¬
lieuam domum mͥ locauĩs caq
m̾ legata uł donata sit ñ teni me
tibi ex lirato obpensionem s de
tempore p̃tito uideamus siquid

Expanded text:
pascendos uel sarciendum quid poliendumue conduxit, culpam eum praestare debere et quod imperitia peccauit, culpam esse: quippe ut artifex, inquit, conduxit. Si alienam domum mihi locaueris eaque mihi legata uel donata sit, non teneri me tibi ex locato ob pensionem: sed de tempore praeterito uideamus, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓuita temporis t̾riuitus est pẽ
magis ꝗdmitit cerũeum nẽqͥs
summsidem ãrit si sumptus fe
recepturum qr ħ̃ euenire posse
ꝓsꝑitere cebuit. quid tã sinon
qͣĩ fructuarius eilocauit s qĩ
fundi dominus uidelic cenebr᷑
decepit enĩ conductorẽ nita im
stetit i̾cedem p̃standam resqͥ¬

Expanded text:
ut pro rata temporis quo fruitus est pensmagis admittit teneri eum: et esum. idem quaerit, si sumptus fecrecepturum, quia hoc euenire posse prosp‹i›cere debuit. quid tamen si non quasi fructuarius ei locauit, sed si quasi fundi dominus? uidelicet tenebitur: decepit enim conductorem: et ita stetit, mercedem praestandam resc
Abbreviated transcription (Latin):
pomp̃zait nichomimnus ouinte¬
m. ex ꝯducto el qui conduxit
ut p̃stetur frui ꝙ conduxit lice̾
plane si dominus ñ patitur ulo¬
catob ꝑatus sit aliam hĩcõnẽ
ñ uimis comodam p̃stare eqͥs¬
simum ẽẽ ait absolui locatorẽ

Expanded text:
Pomponius ait nihilo minus eum teneri ex conducto ei qui conduxit, ut ei praestetur frui quod conduxit licere. plane si dominus non patitur et locator paratus sit aliam habitationem non minus commodam praestare, aequissimum esse ait absolui locatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
Iusucaptione succedunt suanda sũt
qr pessõ defuncti qiͣ ꝯiunctim. descẽ¬
dit᷑ ad hedem ⁊ꝑlerum ñdum hedi¬
tate adita completur susquit r
pionem alienau̾it iẽ restituto fa¬
cienda er̃ i sic sĩ doio abfũit nu
suceꝑit. iutro eius eccurri o ¶te

Expanded text:
onem succedunt, seruanda sint: quia possessio defuncti quasi iniuncta descendit ad heredem et plerumque nondum hereditate adita completur. Si is, qupionem alienauerit rem, restitutio facienda erit et licet sine dolo afuerit et usuceperit, lucro eius occurri oporte
Abbreviated transcription (Latin):
plum quis egĩt: fimriniẽ actiõẽ
uł ccͣ. ¶ Exħ edc̃o restitutio taui fati¬
euda est inintegrum officio iudi¬
dif ut siꝑ uim res tradita est retra¬
datur. ⁊de oio sicut dictum est re¬
ꝑuuntatur ne forte det̾iorres sit
ft̃a sisi acceptilatione libatẽ¬

Expanded text:
plum quis egerit, finiri in rem actionem uel contra. Ex hoc edicto restitutio talis facienda est, id est in integrum, officio iudicis, ut, si per uim res tradita est, retradatur et de dolo sicut dictum est repromittatur, ne forte deterior res sit facta. et si acceptilatione libe
Abbreviated transcription (Latin):
uigendam ẽẽ. ¶s q̾d ꝓ̃tor dĩt iatũ
se ñ hĩtuum qͣtenis accipiendũ
est eideamus ⁊ quidem aut in¬
ꝑfecta res est licet metus intuen¬
euit ut puta stipulonem. nuatõ
ñ est secuta aut ꝓfc̃a: sipost stipsa¬
tum Acceptõ debitor uli̾itus est r̃
qi sinule contigit ad negocium
ꝑficeret. ⁊ pompꝰ. scͥbit. inneg̃us qͥ¬
dem ꝓfectis nexceptionem int̾d
n actionem competere. In in ꝑfecn
autem solam exceptõncui s ex
fc̃o scio cum campani metu ciuda
ulatoextorsissent cautõm poln¬
one uell adu̾sus camonanos ex¬
ꝑiriẽe ꝓpoĩtam sũ exteptione. ad¬
usus petñtes ñ de cẽ exceptionem.
ex qͣ consttutione colligit᷑ ut̾ ꝑfc̃¬

Expanded text:
ndam esse. Sed quod praetor ait ratum se non habiturum, quatenus accipiendum est uideamus. et quidem aut imperfecta res est, licet metus interuenerit, ut puta stipulationem numeratio non est secuta, aut perfecta, si post stipulatum accepto debitor liberatus est uel quid simile contigerit quod negotium perficeret. et Pomponius scribit in negotiis quidem perfectis et exceptionem interdum et actionem competere, in imperfectis autem solam exceptionem. sed ex facto scio, cum Campani metu cuidam illato extorsissent cautionem pollone uellet aduersus Campanos experiri, esse propositam, siue exceptione aduersus petentes, non deesse exceptionem. ex qua constitutione colligitur, u
Abbreviated transcription (Latin):
d. nisi id accum est ne cederet
at ꝙ ñuenit. i. modum ceden¬
dum est. sud ipm accͥum est ut
trum dictiu est ced̾e ñ deberot

Expanded text:
 si id actum est, ne cederet. at quod non uenit, in modum cedendum, si id ipsum actum est, ut trum dictum est, cedere non debet
Abbreviated transcription (Latin):
faliuo respecto p̃tore consultus mĩor
amus xuxtutele hr̃di tutoris dicta¬
d̾abatur ¶celsus gͥ respecto suasit ñ
facile hunc q̃udam nunorem m̾iu̾
restitui s si ei Paretur calliditate ad¬
usarũ id accum. ut maiore eo effcõ li¬
debe̾ hunc integiͭ restitui ¶scio ⁊̃ illudꝰ
dicebatur ei qͣimaior factũs coupasset
ꝙ inmori sibi placuit putauumus tũ
restituend̃ mintegum iuitio insp̃¬
to Idemputo ⁊ si alienã adut hr̃dita
huc dũis an horam inqͣ natus est. ut
si captus sit restituatur/ ⁊ icum ñ dũ
compleu̾it ita erit dicendum. ut a
mom̃ito in moifitum tp̃s specceturr
ꝓm̃ĩ ⁊si bissexto natus est siue pͥore
tũ post̾i̾ore die celsus scͥpsit uicħ refer¬
re. namidbidirum ꝓ imodie lẽtur
npostĩor dies kalendarum ĩtͣcalatur

Expanded text:
Flauio Respecto praetore consultus. minorm tutelae heredi tutoris dictaderabatur.Celsus igitur Respecto suasit non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate aduersarii id actum, ut maiore eo facto lidebere hunc in integrum restitui.Scio etiam illud ntradicebatur ei, quasi maior factus comprobasset, quod minori sibi placuit: putauimus tamen restituendum in integrum initio inspecto. idem puto, et si alienam adiit hereditahuc dicimus ante horam qua natus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleuerit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur. proinde et si bissexto natus est, siue priore siue posteriore die Celsus scripsit nihil referre: nam id biduum pro uno die habetur et posterior dies kalendarum intercalatur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ capi cum hant pr̃i ñ ad cuureret
s ip̃e hr̃et Et sup̃e hr̃s sit instittus
si apͤatrs indieb centum sit eman¬
cipatus. mox patrem debuit c̾tior a¬
re. nec fecit. cumpossit. qui eum e¬
mantipass. si cognouiss dicendum
erit posse restitiumm. parapo patre

Expanded text:
n capi, cum hanc patri non adquireret, sed ipse haberet.Et si heres sit institutus, si a patre in diebus centum sit emancipatus: mox patrem debuerit certiorare nec fecerit cum posset: qui eum emancipasset, si cognouisset: dicendum erit posse eum restitui in inte
Abbreviated transcription (Latin):
peculio comieniatur filius ñ erit re¬
stituendussifilius conueniat᷑ pot̾it
rostitus¶nec eomouetur qͣiint̾ sit
filu peculium hr̃e. magis enim pa
filium peculum sꝑeccet. ir ꝓuta si
nam pecianu ex conftitutõs clau
tam dum pr̃i consñsit stipulanti dõce
ti ñ statim cum dedit uł adhibẽ¬

Expanded text:
rit restituendus: si filius conueniatur, poterit restitui. nec eo mouemur, quasi intersit filii peculium habere: magis enim patfilium peculium spectet: ut puta si m ei ex constitutione Claudtam, dum patri consentit stipulanti dotem non statim quam dedit, uel adhibe
Abbreviated transcription (Latin):
taq si acceptolata ᷤ tibi petuma
omnũo cum hĩde tuo agetur. at si
res tibitradita sit siquidem mortu¬
o te eares extitit: agetur cum hr̃de
tuo siminus ñ agetur s uti ihr̃¬
dem ꝓpetuo dabitur qr̃d lutrari

Expanded text:
taque si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpetuo dabitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
manimuttẽ. ne rõnes fr̃tb redderet.
posse de dolo actionem ĩ eum exci.
potuit ꝑemit. deastit platuit pos¬
iõrħ nomine: actionem in fcm
aiłm suamdempnitare compet̾e

Expanded text:
manumittere, ne rationes fratribus redderet, posse de dolo actionem in eum exercepotuit, peremit, destitit: placuit possessori hoc nomine actionem in factum cum sua indemnitate comp
Abbreviated transcription (Latin):
diõe secͥcumuentum dica¶tnge eĩ
ap̃done eum hominẽ lccupietẽ atro¬
gatur dico debere eumaudiri. inĩ¬
patrił. iii fidri ꝯmissum relictum:
ncaptłis est forte dum consentit
patri paciscenti ne legatum pet̾et᷑:¬

Expanded text:
ione se circumventum dicat finge enim a praedone eum hominem locupletem adrogatum: dico debere eum audiri in inpatris vel fideicommissum relictum et captus est, forte dum consentit patri paciscenti, ne legatum pete
Abbreviated transcription (Latin):
potiuss ab eprptore residuum t e¬
soqͣtur Indolo obitiendo cempori
dõ hẽcur. fortalus enĩ post tempuᷤ
dedolo actõnis non patitur dolum
mnalum obiti p̃tor am̃ nec dedolo
accõ post sntutum ꝙp̃cdatur. Io
hedem antem doli clausula mid

Expanded text:
ptore residuum consequatur. In dolo obiciendo temporis ratio habetur: fortassis enim post tempus de dolo actionis non patietur dolum malum obici praetor, quoniam nec de dolo actio post statutum tempus datur. In heredem autem doli clausula in id
Abbreviated transcription (Latin):
meo non putat uił. iemptorẽ ali¬
euato eo accõnem michi daredebe̾
ita.ideeo qd̃ seruus meus s̾uome¬
o credidĩt. si iscui creditum fui̾t a¬
lienatus sit negat ꝑmitti mͥdebe̾
¶iquis cimisu̾o duoꝵ pluͣtuimꝰ uẽ

Expanded text:
meo, non putat Iulianus in emptorem alienato eo actionem mihi dari debere, ita et de eo, quod seruus meus seruo meo crediderit, si is, cui creditum fuerit, alienatus sit, negat permitti mihi debere Si quis cum seruo duorum pluriumue
Abbreviated transcription (Latin):
d ꝙ aỹ enm cum quo agitur id
nec cũ res dampuosa futima÷ eiqͥ
condempnatur cũ possit rursus ipe
iudõ societati uł ꝯmun idudũdo
ꝙ ampliuis sua portõne solui̾t.¬
soluũdo quisq ⁊̃ sociũ ere alieno

Expanded text:
agitur is nec tamen res damnosa futura est ei qui condemnatur, cum possit rursus ipse iudicio societatis vel communi dividundo quod amplius sua portione solsolvendo quisque etiam socium aere alieno
Abbreviated transcription (Latin):
debuit q mamimitti condicise
potĩt uł p̃scͥptis u̾bis agi ꝙ inhit
q in huf q̃ diximus conuenitꝰ s
sidedĩ tibi seruum ut seruum
tuum maniumit̾es n mamunisi¬
sti.us qm̃ dedi eiuttus est. siscien
dedi de dolo in me dandam accõnẽ.
cuulis accõ ⁊ ĩo dedolodabitur.
s si fatio ut fatias ħ sp̃ẽs cractat᷑
płes recipit. nam si plures pacci
sumus ut tua meo debitore carcha¬
gĩne exigas. ego atuo. roms. uł ut
tu mineo. ogo intuo solo edificẽ
hego edificamꝰ. icu cessas. in pͥpore
sp̃e mandatum quodam modo u¬

Expanded text:
debueritque manumitti, condici ei potest uel praescriptis uerbis agi: quod his quae diximus conuenit. sed si dedi tibi seruum, ut seruum tuum manumitteres, et manumisisti et is quem dedi euictus est, si sciens dedi, de dolo in me dandam actionem Icivilis actio, et ideo de dolo dabitur. Sed si facio ut facias, haec species tractatus plures recipit. nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, vel ut tu in meo, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificavi et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo i
Abbreviated transcription (Latin):
libõs suos testam̃tũ inducẽre:
ꝙ plerum fatunt maligne cͥca
sangirnẽ suum: infentes iudi¬
tium nou̾calib delmtis iusti fl¬
gationib uecorruꝑti: ¶ARc̃.¬
Iam ⁊ hus qui ñ exmascuł descũ¬
dunt fatultas est agñdi cu
Ssidue soleant. ⁊ huius aͥ u̾bi de
moffitioso uis illa ut dixi est
docers. inmentẽ se nõ indig¬

Expanded text:
liberos suos testamento inducunt: quod plerumque faciunt, maligne circa sanguinem suum inferentes iudicium, novercalibus delenimentis instigationibusve corrupti. Marcam et his, qui non ex masculis descendunt, facultas est agendi, cuoptinere adsidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' uis illa ut dixi est docere immerentem se et id