comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
restĩe ui ꝰ ex ppoitoq hr̃ditari
o ⁊ unũsas accões meũ trãsfe¬
fiduciarum reliquid hr̃dem
uałiũ maximum tetrarthũ
aquo petit ifilio suo seio occi¬
ano cũ ad anuos .xui. ꝑuenis¬
s hr̃ditatẽ restim̾et seius occi¬
anꝰ añ qm ĩ pleret annos d̾e¬
functus ẽ Nunt mallui seueta
ꝗ se auuncłm̃ sei occiam ducit
ꝑximutatis nouuue ħ bona pe¬
tit maxiꝰ a therachuis s̾ eam
uendicat Iõ qũi defunctus ẽ¬
hiis cui restutũe uissus ẽ quero

Expanded text:
re uidetur expositoque hereditario metu uniuersas actiones in eum transfefiduciar‹i›um reliquit heredem Ualerium Maximum trierarchum, a quo petit, ut filio suo Seio Oceano, cum ad annos sedecim peruenisset, hereditatem restitueret. s‹e›ius Oceanus antequam impleret annos, defunctus est: nunc Mallius Seneca, qui se auunculum Seii Oceani dicit, proximitatis nomine haec bona petit, Maximus autem trierarchus sibi ea uindicat ideo, quia defunctus est is cui restituere iussus erat. quaero
Abbreviated transcription (Latin):
restitui hr̃ditacem filio uissit.
itene quid ĩ eapecuuna qmͣ diu
filius eius uiueret uiris ht̃ nã
quia cantõnes nõ pot̾ant in t̾¬
poni conseruata prĩa pͭtate
dampnũ condic̃õing pp frau¬
dẽ inflix̃ pꝰ decreti aut̃ aucto.¬
ritatẽ ĩ ea hr̃ditate filio militi
comꝑari debuit. si res apossori¬

Expanded text:
restitui hereditatem filio iussit ita, ne quid ea pecunia, quamdiu filius eius uiueret, iuris haberet. nam quia cautiones non poterant interponi conseruata patria potestate, damnum condicionis propter fraudem inflixit. post decreti autem auctoritatem in ea hereditate filio militi comparari debuit, si res a poss
Abbreviated transcription (Latin):
tis acce pit siueut̾ adire ue¬
lit nille p̃toris ꝑtes erunte
quia n pp̃ solam lib̾tatem com¬
pelłr adire n is aquo ub̾tas
data non ẽ pp̃ eũ qui ñ dum liħ
ẽ. utadeat compełłr ⁊ seniatꝰ
consusto tunt locus ẽ cum ab̾
b̾tas ab eo danir a quo hr̃ditas

Expanded text:
 adire uelit, nullae praetoris partes erunt, quia neque propter solam libertatem compellitur adire neque is, a quo libertas data non est, propter eum, qui nondum liber est, ut adeat, compellitur: et senatus consulto locus est, cum ab bertas ab eo datur
Abbreviated transcription (Latin):
go lucu ticii hr̃ditatẽ in eã cui
ticõ partiaris ex senatus cõsulto
trebelliano. ĩ eũ cui testicuta ẽ
hr̃ditas accõnes cõpet̃e. aristo ait
quia ꝓħ accipiend̾ sit. rogo ħe¬
ditatẽillã restituas. n ͨ ũta spͨtã¬
tur senatus consubu s sm̃a. ꝗbꝰ¬
cum u̾b̃ dũ testacor senserit ut
hr̃dicas suarestituat᷑. Qͥ ĩdis¬
trahendis conseruandis ue reb

Expanded text:
go, Luci Tit‹i›, hereditatem meam cum Attio partiaris.' ex senatus consulto Trebelliano in eum, cui restituta est hereditas, actiones competere Aristo ait, quia pro hoc accipiendum sit 'rogo hereditatem illam restituas': nec uerba sp‹e›ctantur senatus consulti, sed uerbis, dum testator senserit, ut hereditas sua restituatur. Qui in distrahendis conseruandisue reb
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hr̃ditas om̃is desuncti uolũtas
rata constituit᷑ ne ẽ contrarum
ꝙ legata c̾ca non ult dodrautẽ
pr̃at aliud ẽ .n. exꝑsonahr̃dis
te cogendum inalraitum adire¬

Expanded text:
est hereditas, omnis defuncti uoluntas rata constituitur. non est contrarium, quod legata cetera non ultra dodrantem praestat: aliud est enim ex persona herediste cogendum institutum adire
Abbreviated transcription (Latin):
in restitui hr̃ditatẽ ut extre¬
belliauo senatus consulto a¬
genti ⁊ ex eo competentib accõ¬
nib ⁊̃ usuras debitas mortis die
ĩ tp̃t restitut̃onis ꝑ sequar. It̃
quero ⁊ depensionib qr iocacõnũ
obligacõ ĩ hrditate funtab hũ¬

Expanded text:
i restitui hereditatem, ut ex Trebelliano senatus consulto agenti et ex eo competentibus actionibus etiam usuras debitas ex mortis d‹i›e in tempus restitutionis persequar: item quaero et de pensionibus, quia locationum obligatio in hereditate fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tus. cũ suspͨtã dic̃a. postulãte
meadiit ⁊ mͥ totã ex senatus t̃õ¬
sulto restituit. qnͣq̃condicõ ex¬
titerit. an fructus ꝓnstͥue resti¬
tũe t̾ deteam. ñ ĩ m̃nto dubitabaͦ¬

Expanded text:
cum suspectam diceret, postulante me adit et mihi totam ex senatus consulto restituit: quandoque condicio extiterit, an fructus partis ‹t›uae restituere tibi debeam, non immerito dubitaba
Abbreviated transcription (Latin):
cipi uoluit  cõmissariũ ⁊ hũi
fructus ꝑcepit nłeo nomine
p̃staret ei cui hr̃dicas ꝑ fidĩ com¬
iissũ relictaẽ siñ int̾cessit mo
tib ꝯsumpsit oꝑam n ͨ equm e¬
rat aln̾us ut sic dix̾is ꝓtura¬
diũ ł oꝑa int̾cedit ħedis cum

Expanded text:
cipi uoluit fideicommissarium et haberi fructus percepit, nihil eo nomine praestat ei, cui hereditas per fideicommissum relicta est, si non intercessit morctibus insumpsit operam: nec aequum erat alterius, ut sic dixerim, procuradi
Abbreviated transcription (Latin):
ciario hr̃dem restitui debeant
pleret decessit. fiduciaria hr̃¬
dicas ad eũ ꝑtinet ad ꝙ̃ cet̃a
bona occiani ꝑtinuerunt qm̃
dies fidĩ cõmissi uiuo occiano¬
iugtutesam mag̃ hr̃difidu¬
cario ꝑnusisse qmͣ int̾tũ diẽ
fidĩ cõmissi cõsticuisse iudea ͦ¬

Expanded text:
ciario herede restitui debeat, pleret, decessit, fiduciaria hereditas ad eum pertinet, ad quem cetera bona Oceani pertinuerint, quoniam dies fideicommissi uiuo Ocnis tutelam magis heredi fiducario permississe, quam incertum diem fideicommissi constituisse videa
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cõmissi cedat. de cessiss fidĩ cõ¬
missũtrauslatũ ẽẽ ad mr̃em. pꝰ¬
ea ãt qͣm dies fidĩ cõmissi cessit.
si detesserit. ad hr̃dem pũi fidĩcõ¬
missũ ꝑtiñe. S an uolũtas fu̾it

Expanded text:
dies fideicommissi cedat, decessisset, fideicommissum translatum esse ad matrem, postea autem quam dies fideicommissi cessit si decesserit, ad heredem pueri fideicommissum pertinere. sed an ea voluntas fuit
Abbreviated transcription (Latin):
egẽti forre ẜ pr̃i offõ iuidicis
tis legans hr̃ditace̾ ꝑ sidĩ¬
cõmissũ resticũe rogatus
ñ plac ea legata deduci q̃
peti ñ pot̃ant s cũ uxori ꝓ ꝑ
te hr̃di scͥpte dosp̃leget᷑ eaq
d̾ ductis legatis hr̃dicatẽ resti

Expanded text:
egenti forte patri officio iudicis tis legatis hereditatem per fideicommissum restituere rogatur, non placet ea legata deduci, quae peti non poterant. sed cum uxori pro parte heredi scriptae dos praelegetur eaque deductis legatis hereditatem r
Abbreviated transcription (Latin):
eltͦ ł.xx. digͥ. Balista fibiũ fa¬
nuł hr̃dem instituit aire bellia¬
ne ⁊ sic cau colome philipẽsiũ
li sñ lib̃is morietur. quantat̃
petunia de h̾editate detomis me¬
is ad eũ ꝑuen̾it. eã petũam õem
ad colomã philipeniũ ꝑuentu¬

Expanded text:
Ballista filium familias heredem instituit ita: 'Rebellianus si cauerit coloniae Philippensium, si sine liberis morietur, quantacumque pecunia ex hereditate deue ‹b›onis meis ad eum peruenit, eam pecuniam omnem ad coloniam Philippensium peruentu
Abbreviated transcription (Latin):
an ex int̾mͣto ⁊ fructib eius lũ¬
me q̃ supͣ qͣ drantẽ lonoꝵ penes
consobrinã meam rͤa remanse¬
rit. supplere ei de leam dũtaxat.
ne ꝑtem dimidiam hr̃ditans.
tuã remansit. des eradi᷑tis fruc¬
tib ⁊ si qnͣticatẽ ꝑtis dimidie
hr̃ditatis q̃ morts tp̃e suit ñ mi

Expanded text:
an ex incremento et fructibus eius summae, quae supra quadrantem bonorum penes consobrinam meam remansit, supplere ei debeam, dumtaxat ne partem dimidiam hereditatis tuam remansit, si adiectis fructibus quantitatem partis dimidiae hereditatis, quae mortis t
Abbreviated transcription (Latin):
accipe possit¶ Si pr̃onus exꝑte¬
hr̃s debita institutus ⁊ rogatꝰ
restitũe hr̃dicatem. suspͨtam
sͥ ẽẽ dicat. puto rectins fcũriun
p̾torẽ . sicogent eñ adire hr̃di¬
tarẽ ⁊ restitũe. qmͣuis possit. in¬
inurata uoluntate eam ꝑtẽ
hr̃dicans rem̃e. ¶ Si p̃ceptis
quibꝰdam reb. hr̃s rogatus sit
restitũe hr̃ditatẽ. ⁊ coactus eã

Expanded text:
accipere possit. Si patronus ex parte debita heres institutus et rogatus restituere hereditatem suspectam sibi esse dicat, puto rectius facturum praetorem, si coegerit eum adire hereditatem et restituere, quamuis possit mutata uoluntate eam partem hereditatis retinere. Si praeceptis quibusdam rebus heres rogatus sit restituere hereditatem et coactu
Abbreviated transcription (Latin):
Ifticuc̃om siñ ħrdͤ decesserit li¬
bertus ꝑ m̃ bona eius c̃ditoribꝰ
⁊ in ĩt̾as an recte senserim rogata¬
g dẽ filia ex asse hr̃s. restuue hr̃
m iditatis ꝓtẽs diuudiam deductis
legans miuimis ⁊ erealieno
q̃magno ut legi falcidie locꝰ
nõ sit. mora fc̃a ñ ẽ restitucõi
tidĩ cõmissi de siderio u̾botenus

Expanded text:
tionem sine herede decesserit libertus, perinde bona eius creditoribus go respondeas, an recte senserim. rogata est filia ex asse heres restituere hereditatis partem dimidiam deductis legatis minimis ‹e›t aere alieno non magno, ut legi Falcidiae locus non sit: mora facta non est restitutioni fideicommissi. desidero uerbo tenus
Abbreviated transcription (Latin):
meuii hr̃dicatẽ dixis. cogite
non or. eam adire. ꝙ simeni¬
us ce rogau̾it. ⁊ su̾am hr̃di¬
tatem ⁊ ticsinam restitũe.
tuq sponte adieris hrdicatẽ.
uteris legis faladie ꝯmodo⁊
ꝑtem quartã meu̾ane hr̃¬
ditatis retinebis. diuudiã
⁊ quartam ex sidĩ cõmisso
restituesinet int̾er̃. eidem
utrams hr̃ditatẽ an alii me¬
uiauam. aliiticianam roga¬
tus fu̾is restitũe. ⁊ si suspet¬
tam meuianã hr̃ditatẽ dixis.
cogis eam adire ⁊ reflicũe ⁊¬
ei cui rogatus fu̾is. is aut̃ cͣ
titianã hrditatem reaitũ e
rogans su̾is. ñ pot̾it te cõ pel¬
lłe ad eͤund̾. ¶ Si extrebelsia¬

Expanded text:
gi te non oportet eam adire. Quod si Maeuius te rogauerit et suam hereditatem et Titianam restituere tuque sponte adieris hereditatem, uteris legis Falcidiae commodo et partem quartam Maeuianae hereditatis retinebis, dimidiam et quartam ex fideicommisso restitues, nec intererit, eidem utramque hereditatem an alii Maeuianam, alii Titianam rogatus fueri‹s› restituere. sed si suspectam Maeuianam hereditatem dixeris, cogeris eam adire et restituere ei, ‹c›ui rogatus fueris: is autem, cui Titianam hereditatem restituere rogatus fueris, non poterit te compellere ad adeund
Abbreviated transcription (Latin):
płi romani sunt. restitui debere
⁊ posse hr̃ditatẽ si dĩ cõmissam.
a ꝑmanũ senatus cõsultũ iub.
sz accõnes meas placuit ex
trebesliauo transferri. s muuii¬
cipes ad easadm̃tuntur.¬

Expanded text:
restitui debere et posse hereditatem fideicommissam Apronianum senatus consultum iubet. sed et actiones in eas placuit ex Trebelliano transferri: sed municipes ad eas admittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ratss ⁊ siẜuus iste asemꝑmio
hr̃s inst̾itutus sit eam hr̃oi¬
tarẽ postea qm ex teft̾o fñs ad
lib̾tatẽ ꝑuen̾at. adier it hr̃di¬
fr̃is sorori eiꝰ pr̃are delent. qr¬

Expanded text:
t si seruus iste a Sempronio heres institutus sit eamque hereditatem, posteaquam ex testamento fratris ad libertatem peruenerat, adierit, heredifratris sorori eius praestare debent, q
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eẽt. stichũ ẜuũ hrditariũ tes¬
tam̃co suo lib̃um ẽẽ uissit hr̃des
filii p̃ciũ enis f̾ui soron defuncti
pr̃are debẽt. lib̾tate fauore sui
seruata. ħ amp̃ ⁊ si ignorasset
filius codicillos a pr̃e fcõs. nłoꝰ¬

Expanded text:
testamento suo liberum esse iussit: heredes filii pretium eius serui sorori defuncti praestare debent libertate fauore sui seruata. hoc amplius et si ignorasset filius codicillos a patre factos, n
Abbreviated transcription (Latin):
restitũe ͦ hr̃ditas. accorẽ eli¬
gant. ⁊ ad agend̾ ⁊ ad accipiẽ¬
dũ accõnes¶siseruum hr̃dicari¬
ũ hr̃s ꝗ coactus adierit. pississ
adire hr̃dicatẽ ab alio eidem ẜ¬
soͣ relictam ⁊ tuns hr̃ditatẽ ꝙͣ¬

Expanded text:
restituetur hereditas actorem eligant et ad agendum et ad excipiendas actiones. Si seruum hereditarium heres, qui coactus adierit, iussisset adire hereditatem ab alio eidem seruo relictam et tunc hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
cipans apr̃e suo unricꝰ restim¬
isse hr̃dicatẽ dititur. mox alt̾ ex
filiis uiuo pẽe decessisse . qͣne¬
retat᷑ an is ꝗ suꝑ erat ex filiis.
ꝑtem fr̃i iuo restinitã per̃e pꝰ sit
qͣi p̃matne data ceubia diuui
martũ ĩ adim auditorio d̾ hiꝰ

Expanded text:
cipatis a patre suo uitricus restituisse hereditatem dicebatur, mox alter ex filiis uiuo patre decessisse: quaerebatur, an is, qui supererat ex filiis, partem fratri suo restitutam petere possit quasi praemature datam. Scaeuola diuum Marcum in auditorio de
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui nouissimꝰ exfilus mortuꝰ
ẽ ꝑtem hr̃ditatis ꝓpuquo uoluit
pr̃ restitũe. si siuił frĩs diem suum
quis nouissimꝰ obiss ad ꝑtẽ hĩdi¬
taus nrõ ad mutti s mr̃em extͥqͥi¬
liano senatus cõsulto adutrius
hr̃duatẽ admti constat
d accões diuus pius de creuit.

Expanded text:
Si eius, qui nouissimus ex filiis mortuus est, partem hereditatis propinquo uoluit pater restitui et simul fratres diem suum quis nouissimus obisset, ‹ad› partem hereditatis non admitti, sed matrem ex Tertulliano senatus consulto ad utriusque hereditatem admitti constat actiones diuus Pius decreuit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rogasse eam ut si sũ lib̾is de ces¬
siss. hr̃ditatem ticio restitũet. eã
dotẽ marito dedisse c̃ce qnͣtitans. de¬
cedẽs mox sñ lib̃is. hr̃dẽ ĩstinuisse
maritũ suũ ⁊ quere᷑ andos de tra¬
rͦgata ẽẽt restitũe. ꝙ sitantos fi ͤ¬

Expanded text:
t rogasse eam, ut, si sine liberis decessisset, hereditatem Titio restitueret, ‹ea›que dotem marito dedisse certae quantitatis, mox decedens sine liberis heredem instituisse maritum suum, et quaereretur, an dos detrarogata esset restituere. quod si tantos fruc
Abbreviated transcription (Latin):
diu młtũ tractauit an cũ augm̃tũ
hr̃s sensit ⁊ ꝑicłm sustineat aut
ad fidĩcommnissariũ dam pnũ ꝑtĩne
ad quẽ augmentum nõ ꝑm ⁊ an
ad supplendum inquid ꝙ cũ exxl¬

Expanded text:
diu multumque tractauit, an, cum augmentum heres sensit, et periculum sustineat an per ad fideicommissarium damnum pertinere, ad quem augmentum non pertinet: et an ad supplendum
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. sb̾mouet falcidiam. si
tñ fu̾it quantũ quarta facit.
⁊ quarte fructus. Nam fructus
ꝗ medio tp̃e ꝑ cepii sunt. ex iu¬
dicõ testantis ꝑcepti uident᷑.
¶s enim si ꝗs rogetur restitũe

Expanded text:
percipitur summouet Falcidiam, si tantum fuerit, quantum quart‹a› facit et quartae fructus: nam fructus, qui medio tempore percepti sunt, ex iudicio testantis percepti uidentur. Sed enim si quis rogetur restituere
Abbreviated transcription (Latin):
tractat siquis hr̃s institutus
ex semisse rogatus sic restitũe
hr̃ditatẽ ⁊ eam suspectam di¬
cens cõpulsus aiit deñ fidĩ¬
commuissarius ignarꝰ sit acre¬
uisse porcõm hr̃ditatis post
restitucõm icͥpto hr̃di an opꝰ
sit ei alia actoue tait setu¬

Expanded text:
tractat, si quis heres institutus ex ‹s›emisse rogatus ‹sit› restituere hereditatem et ‹e›am suspectam dicens compu‹l›sus adit, deinde fideicommissarius ‹g›narus sit adcreuisse portionem hereditatis post restitutionem scripto heredi, an opus sit ei alia actione. et ait secu
Abbreviated transcription (Latin):
eres cum debuerat quartam
rem̃e. totã hr̃dicatẽ restruit.
eum eũ ẽẽ aristo ait. illis. ꝗ re¬
tencões quas solas ht hñt omͣ ⁊¬
tunt: s posse eũ reꝵ hr̃dicariaꝵ
possõm uł repet̾e buansisci ad¬

Expanded text:
eres cum debuerat quartam retinere, totam hereditatem restituit lem eum esse Aristo ait illis, qui retentiones, quas solas habent, omittunt: sed posse eum rerum hereditariarum possessionem uel repete
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ pap̃ deportato dedit. huic dari
uiuus amiserit. indebitur sine li¬
b̾is decessisse. s ⁊ sinaufragio ł
ruina ł ag̾ssu. ł quo alio modo
sinuł cũ pr̃e ꝑierit an condicio de

Expanded text:
 deportato dedit, huic dari uiuus amiserit, uidebitur sine liberis decessisse. sed si naufragio uel ruina uel adgressu uel quo alio modo simul
Abbreviated transcription (Latin):
numte. ł alius legatarius ꝙ fidĩaũt
mee cominissum sit ut ticõ hr̃di¬
tatẽ restituã. de m̃ticii fidĩ cõmissu¬
sit. ut sticho eã. dem rẽ reddeiret.
stichꝰ cogͣe me põt aire ⁊ restuũe
hr̃oiditatẽ tał quo casu̾s adi¬
uo pio t̾minatus ẽ. Naraẜ no
uni ex hr̃dib legato ꝑ fidĩ cõ¬
missñ erat. ab eo li b̾tas daca ⁊
ab alt̾o hr̃ditas. duius enini
pius Rpsit cassio dextͦ in ħ ũbia. hermi
asumogͤ theodotͥo ex ꝑte hr̃de insti¬
tuto. apamphilo restatore legatꝰ
ẽ. eum theodochus postqmͣ adierit
hr̃dicatem prius qm acohede enis¬
phamfili adiretur hrdicas adustã
lib̾tatem ꝑduxitaab ħ in eũ calũ
res ꝑducta ẽ. ut is qui legauit ĩtes¬
tatus ẽe ñ possit. hermia postulãte
titius euarestus compellẽdus ẽ. ꝑ idõ
euis a dire.⁊ ex cã sidĩcominissi hr̃di¬
tatẽ reftitũe.¬

Expanded text:
egatarius, fidei autem meae commissum sit, ut Titio hereditatem restituam, deinde Titii fidei commissit, ut Sticho eandem redderet: Stichus cogere me possit adire et restituere hereditatem. Talis quoque casus a diuo Pio terminatus est: nam seruo uni ex heredibus legato per fideicommissum erat ab eo libertas data et ab altero hereditas. diuus etenim Pius rescripsit Cassio Dextro in haec uerba: 'Hermias si Mosco Theodoto ex parte hered‹i› instituto a Pamphilo testatore legatus est eumque Theodotus, postquam adierit hereditatem, prius quam a coherede eiPamphili adiretur hereditas, ad iustam libertatem perduxit et ob hoc in eum casum res perducta est, ut is qui legavit intestatus esse non possit, Hermia postulante mihi id Euarestus compellendus est periculo eius adire et ex causa fideicommissi hereditatem restitue
Abbreviated transcription (Latin):
iacedemonius uirp̾toruus cũ filus
siusaburore diuorcõ seꝑata si
morte pr̃is sui uris fuissent effc̃ĩ.
gͥ diuum marchum refert. fidĩꝯ¬
missũ eis p̾stand̾. intłłcta mr̃is uo¬
liuitate. q̃ quia ñ crediderat pr̃em
eos se emancipaturũ. distulerat

Expanded text:
acedaemonius uir praetorius, cum filiis suis ab uxore diuortio separata, si morte patri‹s› sui iuris fuissent effecti, igitur diuum Marcum refert fideicommissum eis repraestandum intellecta matris uoluntate, quae quia non crediderat patrem eos emancipa
Abbreviated transcription (Latin):
cogat᷑ ad ire⁊ restuu̾e hĩditatẽ.
ꝙͣuis cͣc obsequiũ pr̃ĩ debitũ uide¬
bit᷑ iddesideratꝰ. ¶ sisuo sũo roga¬
tus sit cuulib̾rate ꝗs hr̃ditatem
restitũe. sũ dir᷑ta data sit lib̾tas.
sũ fidĩ comissaria dici potĩt eum cͣc¬
asno suo ñ posse cogiadire hr̃di¬
tatem ꝯnͣuug si sponte adisset.
cog̾etur pr̃are. fidĩ cõnussariam
lib̾tatẽ. et hr̃ ditatẽ. id q meciauꝰ
querit si ꝗͣs ꝑacus sit dño cau̾e
de indempnitatean possit adire¬
offeratur ⁊ recteait non opor¬
t̾e sb̾it̾to caucõnis cõmitte se ad¬
caꝑe ñ possunt ex asse hr̃des in¬
aitut ⁊ rogati restitu̾e solidũ ad¬
ire hr̃ditatẽ ⁊ restuũe cogñt᷑ c̃ ił¬

Expanded text:
cogatur adire et restituere hereditatem, quamuis contra obsequium patri debitum uidetur id desideraturus. Sed si seruo suo rogatus sit cum libertate quis hereditatem restituere, siue directa data sit libertas siue fideicommissaria, dici poterit eum a seruo suo non posse cogi adire hereditatem, quamuis, si sponte adisset, cogeretur praestare fideicommissariam libertatem et hereditatem: idque Maecianus sit domino cauere de indemnitate, an possit cogi aofferatur. et recte ait non oportere sub incerto cautionis committere se adcapere non possunt, ex asse heredes instituti et rogati restituere solidum, adire hereditatem et restituere cogentur,
Abbreviated transcription (Latin):
cum eẽt huis ꝗ rogatus ẽ acitio
hr̃s institutus ñ tm̃ aut̃ si hr̃dẽ q̾ꝑ
illi degaũ illi fidĩ cõmissum relĩqͣs.
aũ illi lib̾tatẽ ascͥtas. admutenda
sunt. nam cũ ĩhr̃dra institucõne

Expanded text:
cum esset is qui rogatus est a Titio heres institutus. Non tantum autem si heredem quem illi des' aut 'illi fideicommissum relinquas' aut 'illi libertatem adscrib‹a›s', admittenda sunt: nam cum in heredum i
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩus ẽent. siuiueret. omĩa
ꝑ iñ agunt᷑. ac si doꝰ eẽt. ¶ Sub
diuo traiano constitutũ ẽ
de hus lib̾tis quos uiuus in a¬
numiserat. qõnem h̃i

Expanded text:
ipsius essent si uiuer‹e›t, omnia perinde aguntur ac si dominus esset.Sub diuo Traiano constitutum est de his libertis, quos uiuus manumiserat, quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
quod supͣ ꝓ lauimꝰ ¶ Si
fundus municipium uet
Et scͥbit quamns fundꝰ
sit. aitnͣ quia aliꝙ iul ĩ eo
is qui legauit ht̃. ualere
b s alii sundũ uetigale̾
rei legatam. s id̾ uis ꝙ ĩ
uectigalib fudis hemuis.
auł .x. Si quis legau̾it
sund̾ cornelianũ ex ceptis
uineis que mortis euis
tp̃r erũt. sinulle uinee e¬
runt. legato nicħ decedit.

Expanded text:
quod supra probauimus.Si fundus municipum uecti scribit, quamuis fundus sit, attamen quia aliquod ius in eo is qui legauit habet, ualere bus, sed alii fundum uectigalem rei legatam, sed id ius quod in uectigalibus fundis habemus.tum.Si quis legauerit fundum Cornelianum exceptis uineis, quae mortis eius tempore erunt, si nullae uineae erunt, legato nihil decedit.
Abbreviated transcription (Latin):
płr sit legata.n adi̾tum sit.¬
quẽ domus. cogetur hr̃s
quas testacor hẽbat. lega¬
tario dare. quidẽ sinullas
edes reliquerit. mag̾ deri¬
sorim ẽ. qm unle regam̃.
DDe euicione. an caũe de¬
beat is quisuum p̾stat.
Dex t̃a legan. uideamus

Expanded text:
r sit legata neque adiectum quae domus, cogentur heredes quas testator habebat, legatario dare: quod si nullas aedes reliquerit, magis derisorium est quam utile legatum. De evictione an cavere debeat is, qui servum praestat ex causa legati, videamus
Abbreviated transcription (Latin):
attũ ubu decessit quidam ex¬
tinctum leganun ⁊ lib̾ras
ẽ senatus consulto locũfo¬
re dicit. ¶Sipr̃ necatus sit.
an de suis filii qõ hãt᷑. si foe

Expanded text:
amen ubi decessit, qua extinctum legatum et libertas est, senatus consulto fore locum dicit. Si pater necatus sit, an de seruis filii quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
liquo telo necatum. ꝙ si
quis prta neneno ł ã quo
alio qd̾ cłam necare sole¬
at. int̾emptus sit adħ.s.c.
tinebit. ħ idcirco quia tou¬
ens pumendi sunt. Eui qui
auxiliũ dño ñ tulerũt quo

Expanded text:
o telo necatum. Quod si quis puta ueneno uel etiam quo alio quod clam necare soleat interemptus sit, ad hoc sertinebit: hoc idcirco, quia totiens puniendi sunt serui, quia auxilium domino non tulerunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
te retinuit hr̃di ꝓ ꝑte nisti¬
tuto. legatũ quo reliquid.
durissuna siua ẽ existimã¬
ciũ de negandam ei lega¬
ti peticõmi. si pr̃is abstiu̾it
hr̃dicate ñ enũ inpuigna ͦ
uidiciũ abeo qui iustis rõi¬
b noluit negocus hr̃dita¬
arc̃. Set ⁊ sialias uoluit
tatem retineat tunc n ad¬
ũsus cohr̃dem dandam ei le
silio ñ uide̾̃tur soluendo
eẽ h̾editas. ⁊ ħ ita ẽ. licet
ñ condicõnałr ex p̃sserit¬
sime aꝓꝑbetur.

Expanded text:
te retinuit, heredi pro parte instituto legatum quoque relinquit. durissima sententia est existimantium denegandam ei legati petitionem, si patris abstinuerit hereditate: non enim impugnatur iudicium ab eo, qui iustis rationibus noluit negotiis hereditaonum. Sed si non alias uoluit tatem retineat, tunc neque aduersus coheredem dandam ei legfilio non uideretur esse soluendo hereditas: et hoc ita est, licet non condicionaliter expressis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝓ dote relinquitur. 9.
plus sit in legato qͣm indo¬
dam ẽẽ puto. ẽẽ qutem uxo¬
rem mortis tp̃r exigemꝰ Si
mirui dotem p̾legan̾it. eaq
tasir nullum legatum ẽ. qr.¬
ri debe. ¶ Non oĩa q̃ ab oĩb
gͣ dib relicta sunt legata.
p̾state eum oꝑtet qui ꝯͣ ta
bulas petit. s ea sola que in eo
gradu data sunt. tontͣ quem
bonoꝵ possõm accopit ¶S non¬
um quid̾ gradum pecita ẽ bo¬
noꝵ possõ. ex alio u̾o legata
p̾standa suntiut ecce duos gͣ¬
dus ħrdumm facit. emancipatũ
scͥpsit. ait iulianꝰ. quod sialiqͥs
ex pͥmo gradu muiuit. ea le¬
gata p̃stab̾ que lib̾is ⁊ ꝑenti¬
bꝰ a pͥmo gradu data sunt.Tin
morit᷑. tunt ab intestato ma
tanda ꝙ si post mortem tes¬
tatoris ante aditam ħrdita¬
tem. instituti decesserint. ꝯͣ
ip̃os quid̃ uid̾i petitam. U̾mp¬
tñ ab eisrelicta legata non
ẽẽ pr̃anda. s que asbstitatis

Expanded text:
 dote relinquitur. 9 Pplus sit in legato quam in dodam esse puto. Esse autem uxorem mortis tempore exigemus. si nurui dotem praelegauerit eaque ta sit, nullum legatum est, qri debere. Non omnia, quae ab omnibus gradibus relicta sunt, legata praestare e‹u›m oportet qui contra tabulas petit, sed ea sola, quae in eo gradu ‹d›ata sunt, contra quem bonorum possessionem accepit. sed nonum quidem gradum petita est bonorum possessio, ex alio uero legata praestanda sunt: ut ecce duos gradus heredum fecit, emancipatum scripsit. ait Iulianus: si quidem aliquis ex primo gradu uiuit, ea legata praestabit, quae liberis et parentibus a primo gradu data sunt: sinmoritur, tunc ab in testato magtanda: quod si post mortem testatoris ante aditam hereditatem instituti decesserint, contra ipsos quidem uideri petitam, uerumtamen ab eis relicta legata non esse praestanda, sed quae a substitutis
Abbreviated transcription (Latin):
maricus in adultio dep̃hẽ¬
sam occider it. quia ignoscit᷑
ei dicendum ẽ ñ tm̃ ⁊̃ ma¬
riti s ⁊̃ uxoris ⁊ uos lib̾an¬
dos. si iustum dolorẽ se quẽnꝰ
dñi agressuram paterent᷑.
uniẜuus openi tulit. an sit
extusandꝰ. an u̾o quia oĩb
non tulit plectendꝰ ⁊ mag̃
tuit. quanuis quibdam tu¬
lerit. supplicio afficiendum
excusandũ. qr quibusdã opẽ
tuł̾it. nã illud durũẽ dr̃e. si cũꝰ
duob auxiliũ ferre non po¬

Expanded text:
io deprehensam occidat, quia ignoscitur ei, dicendum est non tantum mariti, sed etiam uxoris servos liberandos, si iustum dolorem exsequenti domini adgressuram paterentur, uni servus opem tulit, an sit excusandus, an vero quia omnibus non tulit plectendus? et magis tuit, quamvis quibusdam tulit, supplicio adficiendumexcusandum, quia quibusdam opem tulerit. nam illud durum est dicere, si, cum duobus auxilium ferre non pos
Abbreviated transcription (Latin):
mina ue occisa ẽ: clausi fu̾nt. sin¬
t. sine
.dͦ ir. ut erũpere succurrẽ¬
di cã. aũcõp̾hend̾e̾ eos qui ce¬
dem fecerunt ñ potuerũt.
n ͨ int̾ẽ a quo clausi tene¬
bunt᷑. sic tñ sinõ data oꝑa
uolu̾it se ita clandi ne opẽ
serre possingcdausos acciꝑe
debenus ⁊ si fuint uĩcti si

Expanded text:
minaue occisa est clausi ita fuerunt sine dolo malo, ut erumpere succurrendi causa aut comprehendendi eos, qui caedem fecerint, non potuerint: nec interest, a quo clausi continebuntur: sic tamen, si non data opera uoluerint se ita includi, ne opem ferre possint. clusos accipere debe
Abbreviated transcription (Latin):
tat hodie ħ ꝓcede diuus ant̃
cõnes diftribuiss ita ille ex
ꝑte tota. ille ex tota ⁊ ñ adie
putauit uałe. qm̃ de ẽ aliꝙͥ

Expanded text:
tat hodie hoc procedere. diuus autem heredes distribuisset ita: ille ex 'parte tota, ille ex tota' nec adiecputauit ualere, quoniam deest ali
Abbreviated transcription (Latin):
dam tabulas ĩ publico depõĩtasab¬
ftulit acq deleuit. que iure sũt
gesta. p̃stim cum excet̾is tabuł
res gesta declaret᷑ non cõstitu¬
tat s sint indestarus morere᷑.
inicidit tabulas. ⁊ aꝓpbau̾ĩt h̃
huiqͥ ab intestato uenire deside¬
rant. ¶Ttͥptis ad uocabit᷑ hr̃ditas

Expanded text:
dam tabulas in publico depositas abstulit atque deleuit, quae iure gesta sunt, praesertim cum ex ceteris tabulis res gesta declaretur, non constitutat: sed si, ut intestatus moreretur, incidit tabulas et hoc adprobauerint hi qui ab intestato uenire desiderant, scriptis auocabitur hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
ad ħ edem suũ in ħ ũba Rxpsit
lucins ticius cornelius hr̃di
suo salutem ate peto core¬
lii qm̃ ad te deuoluta est ꝑs
ratoris quõsdam meicontͣria
fortuna u̾si ⁊ ꝑ ħ totus as

Expanded text:
ad heredem suum ‹in› haec uerba scripsit: 'Titius Corneli‹o› heredi suo salutem. a te peto, Corneli, quoniam ad te deuoluta est parratoris quondam mei contraria fortuna usi et per hoc totus as
Abbreviated transcription (Latin):
mrẽm nimã ualorianam he¬
dem insticuit ⁊ ab ea recentã
⁊ quastam res filie aliquid
reliquam om̃em heditatem
filio antonio cum ad annum
uitesunum etans ꝓueniset
uoluit resticuꝙ si ante annũ
iucesiũ decessiss silius eam
hrditatem honerate resti¬
tui p̾cepit. mr̃ incestata deces
lictis postea silius annum a¬
gens plenũ nouũ decimũ ⁊ ĩ¬
gressus uicesiuũ nͨ dum atõto¬
tm̃ eo ex pleto decessit filia hr¬
de faua ualeriana sua relic¬
ta. aqua amita sidĩcõmissũ ex¬
testo prĩs porcõm hr̃ditats pece¬
bat ⁊ apud p̃sidem ꝓuincie op¬
tinũat. tutores uałeriane
filie autouine egestatẽ eius
p̃tendetant ⁊ recitabant diui

Expanded text:
m Iuniam Ualerianam heredem instituit et ab ea trecenta et quasdam res filiae reliquit, reliquam omnem hereditatem filio Antonino, cum ad annum uicensimum aetatis peruenisset, uoluit restitui: quod si ante annum uicensimum decessisset filius, eam hereditatem Honoratae restitui praecepit. mater intestata decessedibus relictis. postea filius annum agens plenum nonum decimum et ingressus uicensimum necdum tamen eo exple‹t›o decessit filia herede Fabia Ualeriana sua relicta, a qua amita fideicommissum eento patris portionem hereditatis petebat: et apud praesidem optinuerat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem eius praetendebant et recitabant diui
Abbreviated transcription (Latin):
ad annũ uitesimum etatis.
qmͣ uis scire se dẽet adͥuo mar¬
co nõ excusatũ atucela eum
qui sep̾tuagesium annurm
etans ingressus fuisset: uo¬
b̾ ⁊ legis eliesencie argurãta
ꝓ ferentib ⁊ alia que tñ ccͣ¬

Expanded text:
ad annum uicensimum aetatis', quamuis scire se diceret a diuo Marco non excusatum a tutela eum qui septuagensimum annum aetatis ingressus fuisset, nobis et legis Aeliae Sentiae argumenta proferentibus et alia qu
Abbreviated transcription (Latin):
fuat hrdicatem restitũe sũ¬
dus alienus erat. aristo aie¬
bat uidendum utrumn. õumͦ
penes hr̃dem fundum ẽẽ uo¬
luit testator an ita demum si
⁊ ĩ eam cam pignora acceꝑit
accõnes non competunt eicͥ
ipͣm pignora. s aliqua du¬
bitatõ remanebit si meum
ccͣe. tũ qui ex defuncto fu̾it
int̃poĩtus hr̃s aut̃ qm resti¬
tũit hr̃ditatem pignus acce¬
ꝑit s n ͨliquidem ip̃e admit᷑¬
teretur ex fidĩ cõmisio tam̃
ut ei cedat ꝓ ꝓignoris ꝯmo¬
do accõiustum extrebelliano
senatus con sulto restituit᷑
hr̃ditas seruitutes quas

Expanded text:
at hereditatem restituere: fundus alienus erat. Aristo aiebat videndum, utrum omnimodo penes heredem fundum esse voluit testator an ita demum, siet in eam causam pignora acceperit, actiones non competunt ei, cui ipsa pignora. sed aliqua dubitatio remanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres, antequam restitueret hereditatem, pignus acceperit. sed nec sic quidem ipse admitteretur: ex fideicommisso tamen ut ei cedat pro pignoris commodo actionem. Cum ex Trebelliano senatus consulto restituitur hereditas, servitutes, qua
Abbreviated transcription (Latin):
modum testam̃t eo iire quo
si sponte adissent. sinũo ꝯͣ ho
u̾osam crediderunt: resticuta
ea ex honorentur acc̃onib
hr̃ dirariis

Expanded text:
modum testamenti eo iure, quo si sponte adissent, sin uero contra onerosam crediderint, restituta ea exonerentur actionibus hereditariis
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem pend̾e de existimatõne
edentis. nam dignitati. facł¬
tatib. ꝯsuetudisii. at tificõ eiꝰ.
ꝯuenientes edendassñ solum
tis temꝑis ad q̃stum alim̃ toꝵ
rełinquendum a in oĩb tem¬
ꝑa ad turam corꝑis nccͣia. re¬
uinquenda.
nt̾dum oꝑarum man peticõ.
⁊̃ si ius patroni ñ sit. ut euẽ¬
nit infcatrib eius cui assig¬
natus ẽ lib̾tus. aut nepo¬
te alt̾ius patronex tãte alt̾.¬
ius patroni filio de boms ii

Expanded text:
tionem pendere ‹ex› existimatione edentis: nam dignitati facultatibus consuetudini artificio eius conuenientes edendas.Non solum tis temporis ad quaestum alimentorum relinquendum et in omnibus tempora ad curam corporis necessariam relinquenda.nterdum operarum manet petitio, etiamsi ius patroni non sit: ut euenit in fratribus eius, cui adsignatus est libertus, aut nepote alterius patroni extante alterius patroni filio. DE BONIS LI
Abbreviated transcription (Latin):
possõis agnoscende p̾tierit.
lib̾i eiꝰ uł alt̃ius patroni pet̾e
pot̾unt. ex illa ꝑte edicti. quã
pͥmis ñ perentib. aut ⁊̃ nolen.¬
tib ad seꝑtin̾e: seqñtib datur
atq si pr̃iores ex eo mimĩo nõ
niuo lib̾ro decessiss. sr̃sticibꝰ
fe possunit. et eo detursuiti ẽ
nt mortis tp̃t quo deffert᷑ to¬
noꝵ possõ. spectari debeat. an
patioinis ñ sit. ut sisit. ex pͥma
ꝑte. edicti. filii eius bonoꝵ pos.¬
pet̾e ñ possunt. ¶Si filius
emancipatus nepotem in pot̃¬
in testam̃ti sib̾ti. qͣmͣuis ip̃o iure
legiitima ħcditas: ad nepotẽ
ꝑtineat. quia ⁊ ꝯͣ tabulas eiꝰ
ub̾ti. ⁊ filio pociꝰ bonoꝵ possõ
ꝑtisdebite daretur

Expanded text:
sionis agnoscendae praeterierit, liberi eius uel alterius patroni petere poterunt ex illa parte edicti, qua, primis non petentibus aut etiam nolentibus ad se pertinere, sequentibus datur, atque si priores ex eo numero non uiuo liberto decessisset superstitibus re possint: et eo decursum est, ut mortis tempus, quo defertur bonorum possessio, spectari debeat, an patronus non sit, ut, si sit, ex prima parte edicti liberi eius bonorum pospetere non possint.Si filius emancipatus nepotem in poteintestati liberti, quamuis iure ipso legitima hereditas ad nepotem pertineat, quia et contra tabulas eius liberti filio potius bonorum possessio partis debitae daretur
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ ñ petita bonoꝵ pos. in
testati h̾rditatẽ obtinet. nec
enim exceptõ doli mali huic
noceat᷑. ⁊ ab surdum ẽ eum
togi legata p̾stare qui a tono¬
rũ posõnẽ petierit. ⁊ cum sũ¬

Expanded text:
quia et non petita bonorum possessione intestati hereditatem optineret: nec enim exceptio doli mali huic nocet et absurdum est eum cogi legata praestare, quia bonorum possessionem petierit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
filio p̾t̾ito p̃at̾ exͣneum ħrdem
instituisset. et ab eo rem legas¬
s. eaqr. ad ita ħrditate. dolo
cipatum utił accõ dari debe
ꝓpoĩtum ẽ sine in iuria cet̾aꝵ¬

Expanded text:
filio praeterito pater extraneum heredem instituisset et ab eo rem legasset eaque adita hereditate dolo cipatum utilis actio dari debebpropositum est sine iniuria cet
Abbreviated transcription (Latin):
I filiꝰ emancipatꝰ ꝯͣ si tabulas
tonoꝵ possõm pecierit. tuendos
quidem ꝙ lib̾os ⁊ ꝑentes ꝯstat.
s si uarie donatum fũit excep¬
tis ꝑ e. a testatore mortit cã ꝓ
bata ꝯferent ad uirilem ema¬
cipato. sicut actidit ĩ porcõni¬
b ħrditariis et legatis an tes¬
tato autem mortuo pr̃e st̃
donacõib mortis tã factis. ił
pot̾it filius queri. qm̃ cõꝑa

Expanded text:
i filius emancipatus contra tabulas bonorum possessionem petierit, tuendos quidem liberos et parentes constat. sed si uarie donatum fuerit exceptis personis a testatore mortis causa, pro rata conferent ad uirilem emancipat‹o›, sicut accidit in portionibus hereditariis et legatis.Intestato autem mortuo patre super donationibus mortis causa factis non poterit filius quaeri, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
tate pret̾itus.aliꝰ emantipatꝰ
institutus. aꝑeat ꝯmissum
ẽe edictum ꝑ eum qui in pͭ¬
tate est. et si ambo petissent
ab intestato hãt. ñ p̾̃stabit
lib̾is et ꝑentib legata eman¬
tipatus u̾o munquid nec ip̃e
turꝰ ñ erat si solue eẽt. s u̾ius

Expanded text:
tate praeteritus, alius emancipatus institutus, apparet commissum esse edictum per eum, qui in potestate est: et si ambo petissent ab intestato habeat, non praestabit liberis et parentibus legata. emancipatus uero numquid nec ipse turus non erat, si solus esset? sed ueriu
Abbreviated transcription (Latin):
pos. p̾t̾itꝰ omisit. aꝑtissimm
ẽ ut cogatur oĩbꝰ ꝑ inde p̃sta
non fuisset. nec enĩ ħ cãu ema N¬
cipati p̾t̾iti debent institutũ
lucio affit̾e cum p̾t̾itꝰ iure sa
o ñ utatur. ¶Si ad ino exsili¬
le ħrde instituto nominatim
alicui ex hb̃is ꝑ entibq legat᷑
datum sit. ⁊ acceꝑit bonoꝵ pos.¬

Expanded text:
praeteritus omisit: apertissimum est, ut cogatur omnibus perinde legata non fuisset: nec enim occasio emancipati praeteriti debet institutum lucro adficere, cum praeteritus iure suo non utatur. Si ab uno ex filiis herede instituto nominatim alicui ex liberis parentibusque legatum datum sit et acceperit bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
sõm acceꝑit. c̾tis ꝑ sonis legata
debebit ¶escͥpto ã queritur.
et com plures putãt c̾cie pͥs
eum tu etur. qm̃ ex lib̾it ẽ qui
ꝯͣ tabłas pet̾e potuerunt. ¶Ita
a̾ tuendufn ẽ in ꝑtem dimidi.¬
am. si aut ex maiore ꝑ te qmͣ
diuidia ħcs institurus sit aĩ
ex semisse. quod si ex nimore
ꝑte qͣm dimidia h̃rs institutꝰ
sit: dicius ñ ex minore ꝑte ꝙͣ
institutus sit. tuendum euin
eẽ qua enim rõne maiorem ꝑ¬
stitutus sit. ¶ si que dotem
non ht̃. nullum legatum de¬
bebitur. l sb̃ p̾textu dotis lege¬
tur ¶ Si exͣ neo ħrde instituto.
sb̾ hͣc conditõne excepte ꝑ ͤ le
gatum si ͭsi h̾rdi .x. ded̾it. ita ei
legatorum accõ dabitut. si ei qͥ

Expanded text:
m acceperit, certis personis legata debebit, de scripto autem quaeritur. et complures putant certis pereum tuetur, quod ex liberis est qui contra tabulas petere potuerunt.Ita autem tuendus est in partem dimidiam, si aut ex maiore parte quam dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimidia institutus sit, dicimus non ex maiore parte, quam institutus sit, tuendum eum esse: qua enim ratione maioretitutus sit?Ei, quae dotem non habet, nullum legatum debebitur, licet sub prae textu dotis legetur.Si extraneo herede instituto sub hac condicione exceptae personae legatum sit, si heredi decem dederit, ita ei legatorum actio dabitur, si ei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
unus ex hr̃dib ĩstitutis ꝗ
dacitam fidẽ accomo dau̾at.
ut ñ tapiẽti ꝑtẽ ex eo ꝙꝑ
acceꝑat darẽt ad sb̃sticu¬
niat. anuero ꝓea qmͣ ce¬
ꝑit ita ut augͣeat᷑. eius

Expanded text:
unus ex heredibus institutis, qui tacitam fidem accommodauerat, ut non capienti partem ex eo quod acceperat daret, ad substituniat, an uero pro ea quam cepit, ita ut augeatur eius
Abbreviated transcription (Latin):
ut eum hr̃s artificiũ do¬
ceat uñ setu̾ possit peto
ait. quia genus arcifi¬
cũ adiectum ñ ẽẽt. set
p̾tor aũ arbit̃ exuolũ¬
tate desundi. ⁊ etate ⁊ cõ¬
dc̃one ⁊ natura ingenio¬
q eiuscͥ relictũ er̃. statu¬
et ꝙ potiss miũ artificiũ
hũs docere eum sumptibꝰ
tor. hr̃s m̃s illifund̾ dato.
dubitand̾. qũi seius ⁊
fundiꝑtem ⁊ .x. extes¬

Expanded text:
ut eum heres artificium doceat, unde se tueri possit, peto.ait, quia genus artificii adiectum non esset: sed praetor aut arbiter ex uoluntate defuncti et aetate et condicione et natura ingenioque eius, cui relictum erit, statuet, quod ‹po›tissimum artificium heres docere eum sumptibustor: 'heres meus illi fundum dato: dubitandum, quin Seius et fundi
Abbreviated transcription (Latin):
suntẽe usurariu. tm̃ ẽ in
legato. quid dicemꝰ si fũdꝰ
legatus sit ex die debitus.
nam n ͨ petuiua peti põt que
ñ ẽ legata n ͨ ꝑs sundi facile
⁊ t̾uio hr̃dib institutis. sicle
er̃. primus seio sundum
derat. an ⁊ tui legata p̃fra¬
re debeant.abutro sb̾stitu¬
tolegata debelant᷑. ¶ Ger¬
uo alieno posse red rem dñi
legari ualens s̃cͥbit. It id

Expanded text:
interusurium tantum est in legato, quid dicemus, si fundus legatus sit ex die debitus? nam nec pecunia peti potest, quae non est legata, nec pars fundi facile et Tertio heredibus institutis sic legon erit, Primus Seio fundum derat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur. Seruo alieno posse rem domini legari Ualens scribit: item id
Abbreviated transcription (Latin):
legari posse. ita ñ mirũ
sires dñi ⁊ ꝙ ei deletur:
ẜuo eiꝰ pure legari possit.
qmͣuis eius dño possent

Expanded text:
legari posse. ita non mirum, si res domini et quod ei debetur seruo eius pure legari possit, quamuis domino eius non possent
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cõmissua ab hrdibus
petend̾ qui pecumua̾ dari
s fi deuissores ab eo ñ pe q¬
tendos. tuiꝰ fidẽ secuu de¬
functus in aluit ¶ pͣr an¬
nua tot ex fruatu tonoꝵ
q̃ uxori legammͣ acces¬
sura filii prĩmonio p̃t̾ex
uxorẽ p̃aare uoliut nõn
plura s unũ ẽẽ fidĩ com¬
nillum ccis pensiomibus
diuisum aꝑpuit ⁊ iõ filio
intͣ ecatẽ supͣ scͥptam
diem sunto residui tp̃is
sum iransmitti /s̃ nonĩ
inicõ tuiꝰ anui peti pecuni¬
am oporte qͣno eyfruc¬
⁊ib uxori datis pr̃ filio

Expanded text:
icommissum ab heredibus petendum, qui pecuniam dari sed fideiussores ab eo non petendos, cuius fidem sequi defunctus maluit. Pater annua tot ex fructu bonorum, quem uxori legavit, accessura filii patrimonio praeter uxore praestari uoluit. non plura, sed unum esse fideicommissum certis pensionibus diuisum apparuit et ideo filio intra aetatem supra scriptam diem functo residui tempor‹is› eius transmitti, sed non initio cuiusque anni peti pecuniam oportere, quod ex fructibus uxori datis pater filio
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus sñ turoris aucte.
numinos a corniss n ͨ locuple¬
turalẽ obligõm futuram
ouis pecet qͣisi tacire cõdc̃oni¬
ĩt̾ca sit non secus ac suta
dixiss tuõ dato ꝙ ex are¬
rechusa natum er̃ ł fructͥ
qui nullo fundo nascent᷑
ea ꝑnis edatur fructus ꝑue¬
mant pecuma in pupillus
ex soluat. hr̃s legatarii pe¬
titõm ht̃ nam ꝙ dies le¬
gati cui condcõ nõ asc̾bit᷑
quͣnus extͥn secus ex pcãda

Expanded text:
pupillus sine tutoris auctoritate nummos accepit nec locupleturalem obligationem et futuram Titius petet, quasi tacite condicio inserta sit, non secus ac si ita dixissrethusa natum erit" vel "fructus, qui in illo fundo nascenturea partus edatur, fructus perveniant, pecuniam pupillus exsolvat, heres legatarii petitionem habet: namque dies legati, cui condicio non adscribitur, quamvis extrinsecus exspectanda
Abbreviated transcription (Latin):
lateoĩs ꝓtãda ẽ dñtis id de¬
mũ legatũ ad ħ̾edẽ iega¬
tarii transire ꝙ c̾tum sit
debitum iri si ad Patur hĩdi¬
tass sit̃ duos ħ edes ĩ aicu¬
tam ⁊ si alt̾ exhus ad eat

Expanded text:
Labeonis probanda est dicentis id demum legatum ad heredem legatarii transire, quod certum sit debitum iri, si adeatur hereditas. Si tamen duos heredes instituam et, si alter ex his adeat
Abbreviated transcription (Latin):
filiã ex alt̾o marito ħedesĩ¬
stituit equis porc̾õnib ⁊ nũi
italegauit. ¶ Elie dorcadi
ut post obitũ eiꝰ adliberos
meos aũ adeũ qui ex hus
uiuer. ꝑtineat. filii: post ad¬
itam heditatẽ decesserunt.
quesitũ ẽ mortua mr̃e fr̃stice
filia testatritis. ususf. utrũ¬

Expanded text:
filiam ex alio marito heredes instituit aequis portionibus et matri ita legaverat: "Aeliae Dorcadi ut post obitum eius ad liberos meos aut ad eum, qui ex his vivet, pertineat". filii post aditam hereditatem decesserant: quaesitum est mortua matre superstite filia testatricis usus fru
Abbreviated transcription (Latin):
libos suos exift̾e ut puta arroga¬
ni eum cꝰ filiꝰ ab hostibꝰ erat cap¬
tut. nepos & in tiuitate. mortno fi¬
lio arrogato. mortuo ⁊ captiuo¬
⁊ apud hostes. ꝓnepos iste siuit
nepotes et de inceps int̾dum
⁊̃ siꝑentes eos mortit tp̃r p̾ces.¬
serĩt. tñ posse suos ħ̾rdes exis¬
tere: qͣmuis suctessio in suis
ħ̾rdibꝰ non sit ꝙ ita ꝓcedit:
ħide instituto filiut decesserit.
postea dem̃ repudiauit hrs

Expanded text:
xistere: ut puta adrogaui eum, cuius filius ab hostibus erat captus, nepos autem in ciuitate: mortuo filio adrogato, mortuo et captiuo apud hostes pronepos iste suus nepotes et deinceps interdum, etiamsi parentes eos mortis tempore praecesserunt, tamen posse suos heredes existere, quamuis successio in suis heredibus non sit. quod ita procedit. herede instituto filius decessit, postea deinde repudiauit heres
Abbreviated transcription (Latin):
re nr̃o ⁊ antomio augꝰto rescͥptũ.
tur ñ in totũ ꝓ mamimista ł
ħ̾atur. ut uyor ducta suũ pariat:
nec mĩt sit. ex ẜua ĩgenuũ nas¬
ci: cum ex captiua rescͥptum sit
ingeniũ nasci qrͣ au̾sum dr̃e ⁊
mat̾ moram passa in lib̾tatem
fidei ꝯmissa. ip̃eq moram passꝰ
est. suñ eũ pri nasci exꝰ caꝑtiuoꝵ¬

Expanded text:
re nostro Antonino Augusto rescriptum, cur non in totum pro manumissa haec habeatur, ut uxor ducta suum pariat? nec mirum sit, ex serua ingenuum nasci, cum et ex captiua rescriptum sit ingenuum nasci. quare ausim dicere, mater moram passa in libertate fideicommissa, ipseque moram passus est, suum eum patri nasci ex
Abbreviated transcription (Latin):
suo ł seꝓnio ꝙrogatus sit
p̾stare cͥogendum ¶aidius
filit filu sui fid̾i cõmisit. ut
c̾tam pecumã qua tuor ub̾¬
tis sius mutuam darz. ⁊ usu¬
ea q̃ uiuus donaũat. uulga¬
rimodo leget. ñdealus do¬
nacõnib uiderieũ sentisse
ait. quam dehuis que deiure
ualiture ñ sint. alioquin
⁊ frustra legaturus sicatz
suta exp̾mat. que uxorimes
donau̾o iure ułita queuxo¬
ri maniussionis cãdona¬
uero. ea ei lego. nã ĩutile le¬
gatum futurum ẽIhr̃s ciuꝰ
fidĩ cõmissum erat. ut mͥ fũ¬
dum. aut. c daret. sundũ ti¬
tio uendidit. tũ eli̾co eire¬
linquit᷑. utrum malit dandi.
ut tñ alim solidum p̾stet.¬

Expanded text:
s sit praestare cogendum. Auidius filii sui fidei commisit, ut certam pecuniam quattuor libertis suis mutuam daret et usuea, quae uiuus donauerat uolgari modo, leget, non de aliis donationibus uideri eum sentire ait, quam de his quae iure ualiturae non sunt: alioquin et frustra legaturus sit atque si ita exprimat: 'quae uxori iure donauero' uel ita: 'quae uxori manumissionis causa donauero, ea ei lego': nam inutile legatum futurum est. Heres, cuius fidei commissum erat, ut mihi fundum aut centum daret, fundum Titio uendidit: cum electio ei relinquitur utrum malit dandi, ut tamen alterum solidum praestet
Abbreviated transcription (Latin):
silia ux neptis mamimis¬
sa sit. ⁊ pat̾ uł auus p̾t̾itꝰ
petat bonoꝵ possõm. ead̾
que de in filio dicenda sũt.
tri quifilium emancipauit.
de hiis que lib̾tatis cã impoĩ¬
ta fũint. p̾tor nicħ edicit.¬
⁊ ideo frustta pr̃ oꝑas sti¬
pulabitur de filia.
pr̃ male ꝯͣ pietatem afici¬
ebat. coegit emancipare.
quo postea defuncto. pat̾
ut manumissor. bonoꝵ pos¬
sõm sibi ꝯpet̾e dicebat. s
consilio neracii pͥsti ⁊
aristonis. ei pp̃ ncc̃tatem
soluende psetatis. denega¬
ta ẽ.D bonoꝵ possõne exꝰ¬

Expanded text:
filia uel neptis manumissa sit et pater uel auus praeteritus petat bonorum possessionem, eadem quae in filio dicenda sunt. tri qui filium emancipauit de his, quae libertatis causa imposita fuerint, praetor nihil edicit, et ideo frustra pater operas stipulabitur de filio. pater male contra pietatem adficiebat, coegit emancipare. quo postea defuncto, pater ut manumissor bonorum possessionem sibi competere dicebat: sed consilio Neratii Prisci et Aristonis ei propter necessitatem soluendae pietatis denegata est. DE BONORUM POSSESSI
Abbreviated transcription (Latin):
põt̃ ꝓtede̾ legatũ n ͨ ĩpͣntari
hr̃di curñ prĩ. s potuis filio
soluit finge. eĩ ħ uoĩatim
exp̾ssum ricii ut filio soluat.
t̃te sipr̃ petat. ex cepĩõne
erit repellendꝰ ssidies lega¬
ti cesserit deiĩ legatarius
ĩuis alienũ ꝓnenit ip̃i pociꝰ

Expanded text:
legatum nec imputari heredi, cur non patri, sed potius filio solvat: finge enim hoc nominatim expressum "ita ut filio solvat": certe si pater petat, exceptione erit repellendus. Si dies legati cesserit, deinde legatarius in ius alienum pervenit, ipsi potius
Abbreviated transcription (Latin):
ad sabiñ. ẜuiuõi rega¬
illud dolego ad ħedem nõ
transit nisi alt̾̃t̾ casus ui¬
uo legatario extiterit qm̃
cũ morietur hr̃s dato t̾cũ ẽ
debuum iri ⁊ tñ ad hr̃dem
legataru ñ transit. siuo
ħ ede de cedar¬

Expanded text:
ad Sabinum Huiusmodi legailli do lego", ad heredem non transit, nisi alter casus vivo legatario exstiterit, quoniam "cum morietur, heres dato" certum est debitum iri et tamen ad heredem legatarii non transit, si vivo herede deceda
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ ftituto lege ͦ nam ad
ħ̾edem suũ legatũ transfert¬
¶tractari tm̃ põt sũ pub̾i sb̾sti¬
tutus dãpnatꝰ sit si intra
pub̾tatẽ filius de cesserit sei¬
o de cesserit centũ darean
niu̾o p̃upillo defunctus
seiꝰ ad ħedem transferat.¬

Expanded text:
substituto legetur: nam ad heredem suum legatum transfert.Tractari tamen potest, si impuberi substitutus damnatus sit, si intra pubertatem filius decesserit, Seio centum dare, an uiuo pupillo defunctus Seius ad heredem transferat
Abbreviated transcription (Latin):
mela at fulcinus aiint. de pe¬
culiodãdam accõm qr displi¬
cuit eã furti obligari. Eĩ ipͣm
obresamotas. dari acc̃om. set
sipr adm̃cta filia. de dote agat

Expanded text:
Mela Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: uel in ipsam ob res amotas dari actionem. sed si pater adiuncta filia de dote agat,
Abbreviated transcription (Latin):
nerua cassio. qr societas uire
quodãm᷑ dñam meam fac̾et.
aliis ut sabino ⁊ ꝓculo furtũ
quidẽ eã fac̾e. sicuri filia pr̃i
fat̃ s furti ñ ẽẽ acc̃onẽ cõfti¬

Expanded text:
Nerva Cassio, quia societas vitae quodammodo dominam eam faceret: aliis, ut Sabino et Proculo, furto quidem eam facere, sicut filia patri faciat, sed furti non esse actionem consti