comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ id ip̃m simpliciue ita q̃remus si
ꝓponatur int̾ duos quiongl̃os ꝓp̾os
fundos hr̃ent conueniste ut ait̃ al¬
fuas ita conductum hr̃et ut fruct᷑
donce approbetur conductoris ꝑi
inpedes m̃suras ue p̃stetur. eaten᷑
conductoris ꝑicło ẽ quatenus. ad¬
m̃sumñ sit ⁊ inutraq cã nocitur̃
locatori siꝑcum stet̾it quo minꝰ¬

Expanded text:
d ipsum simplicius ita quaeremus, si proponatur inter duos, qui singulos proprios fundos haberent, conuenisse, ut alter alterius ita conductum haberent, ut fructus donec adprin pedes mensurasve praestetur, eatenus conductoris periculo est, quatenus admensum non sit: et in utraque causa nociturum locatori, si per eum steterit, q
Abbreviated transcription (Latin):
cłpacaret ñ tem̾i ait. Cct̾m si uł m¬
quo nde si minꝰ ydonet naui. tũc ex
locato agend̾. ¶ Simagist᷑ nauis
sine gub̾natore influĩ ir auemmi¬
sit ⁊ teestate orta tẽꝑare ñ potuit.
⁊ nauem ꝑdid̾it uetiores hebũt ad¬
Ñlus eum exlocato accõem. ¶ Siquis
fiuumdocend̾ ꝯdux̾it. eumq duxĩt ꝑe¬
exlocato et̾ accõem placuit. simͦnõ
sic ꝯduxit ut ꝑegre duc̾etur.: Iuis.¬

Expanded text:
 teneri ait: ceterum si uel iore aut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum. Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem. Si quis seruum docendum conduxerit eumque duxerit peex locato esse actionem placuit, si modo non sic conduxit, ut et peregre duceret. I
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ cumco agri poste qui mulas egis¬
set exlocato ⁊ si alius eac mpisset
cum conductore recte agi poste.
er medem faciendam locanerat ĩ
lege dix̃at ꝙ inopns lapid̾ opꝰ ent
pro lapide ⁊ mami ptio dñs redẽp¬
tõi inpedes singłos .uii. dabis. Qͣ¬
tum utrum fam̃opius an etiam in¬
ceꝑat ut incormptam redd̾e̾t p̾t̾
incendit nonfortuito casu ñ ind̾i
eam ium exceptam qꝵ nec id pc̃m
ẽẽ ut ͦ aliquis domesticus eas incen¬
disset ne pr̃aret s extrancam nim
utrosq exciꝑe uolurste.d̾ .ł.¬

Expanded text:
o agi posse, qui tum mulas agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi. Qui aedem faciendam locaverat, in lege dixerat: "quoad in opus lapidis opus erit, pro lapide et manupretio dominus redemptori in pedes singulos septem dabit": qt, utrum factum opus an etiam imceperat, ut incorruptam redderet praeter incendit non fortuito casu. non videri eam vim exceptam respondit nec id pactum esse, ut, si aliquis domesticus eam incendisset, ne praestaret, sed extrariam vim utrosque excipere voluisse.
Abbreviated transcription (Latin):
dcõ ꝙ ui aut clam. Si utiq iudicis
quiexlocato iudicat offõ ꝯtinctur.
ut cer̾as acrõnes locator omiitat.
lant non debet conductori dãpno
ẽẽ. si plucquami tołabile ẽ lesi fu¬
erint fuictus. auoqͥn modicum
damꝑnum equo aĩo fertedebet co¬
lomis. cui inmodicum luctum nõ
anfertur. apparet aut̃ nos d̾ eo co¬
lono dicere qui ad pecimiam nu¬
ieratara condurit. alioqͥn ꝑcianꝰ¬
colonus. qiͣ socetatic uire ⁊ dampñ
⁊ lucrum cum dño fundi partiatur
¶Quicolũpnam trãc portandam cõ¬
duxit. sieadum tollitur aut porta¬
tur aut reponitur fracta sit ita id

Expanded text:
rdicto quod ui aut clam: sed utique iudicis, qui ex locato iudicat, officio continetur, ut ceteras actiones locator omittat. αν appellant, non debet conductori damnosa esse, si plus, quam tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur. apparet autem de eo nos colono dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit: alioquin partiaricolonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum dQui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id
Abbreviated transcription (Latin):
fidesrona exigit ut arbitrium
tale prẽtur. quale uiro bono cõ¬
uenit idq arbitrium ad quauta¬
tem oꝑis nõ ad ꝓrogand̾ tp̃s¬
ẽ ut irrita sit approbatio dolo cõ¬
ductoris fr̃ã ut exlocato agi pos¬
sit. ¶sicolonus locai̾t fund̾¬
res post̾ioris conductoris dño nõ ob¬
ligatur. s fructus incansa pigno¬
rĩs manent. quem ad mod̾ eẽt oipͥ¬
mus colonus eos ꝑcepiss. ¶ Si dom᷑
inquilinus. cum eis statuti agere
uł ut opusanꝙ effic̾ent ꝓpagatio¬
nesq facerent ag̾e similit᷑ pot̾.
¶Colonus si eifim ñ liceat tocius
qͥnqt̃ni noĩc statim recte aget
⁊ sireliguis annis dñs fundi fiui
fundo frui. Nam ⁊ qui expulsus hac
c̃ditione inauam se colomam ꝯtu¬
lit nõ suffectur̃ duab. neq ⁊ u̾r
pensioñ noĩe obligatus erit. ⁊ qͣnͣ¬

Expanded text:
fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum test, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit. Si colonus locaverit fundures posterioris conductoris domino non obligantur: sed fructus in causa pignoris manent, quemadmodum essent, si primus colonus eos percepisset. Si domus inquilinus, cum eis statim agere. us aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest. Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui fundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pension
Abbreviated transcription (Latin):
ta instnicta fumbus. Siminus co¬
minum instruere debere. s ⁊ p̃lũ
derere. ꝙ sicspacoloni quid coꝵ
corruptumsit exlocato eumtem̃
fiscos aut̾ quib adp̾m̃damołã
utimur colonũ sibi pararederere
ner̃ scribit. quio si regłis oła p̃ma¬
tur. ⁊ p̾lum ⁊ succulam ⁊ regłas

Expanded text:
tum instructa funibus, si minus, dominum instruere ea debere: sed et praelum debere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam et regulas
Abbreviated transcription (Latin):
adũsanum inciduset quam ob¬
rem dñm aliquid d̾ mollinopor¬
teret auquam ꝑtem ꝑnulam in¬
cõmodi sustineret. Nonita tñ ut
inquam magnam ꝑtem usus hĩ¬
tator ħeret. ¶It int̾ro gatus ẽ
Si quis timoris cã migrasset deb̾et

Expanded text:
arium incidisset, quamobrem dominum aliquid demoliri oporteret, aliquam partem parvulam incommodi sustineret: non ita tamen, ut in quam magnam partem usus habitator haberet. Iterum interrogatus est, si quis timoris causa emigrasset, deberet
Abbreviated transcription (Latin):
nor ⁊ siquid siłe. iccid̾it aut suucur¬
sus hostium fiat. siqͣuid tñ inciat ex
ip̃a reoruntur ħ dampno coloni ẽe.
ueluti siuinũ coacmt si raueisaut
h̾rbis segetes cormpte st̃. si ⁊ sila¬
res fc̃asit. oem̃q fructum tusit dãp¬
nuni coloni ñ ẽe. ne supradãpñ s enn¬
extra ꝯsuctudinem acaid̾it dãpnum

Expanded text:
e acciderit, aut si incursus hostium fiat: si qua tamen uitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, ueluti si uinum coacuerit, si raucis aut herbis ‹s›egetes corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum semiextra consuetudinem acciderit, damnum
Abbreviated transcription (Latin):
in locatõm ꝯuenit. ignem ne h̾eto. ⁊
bũit tencbitur ⁊̃ si fortuitus car̃s ad¬
misit incendium. quia ñ debint ign̾e¬
Al̾d ẽ enĩ ignem innocente̾ hre. ꝑmit¬
tit enĩ hr̃e. si inoxiũ ignẽ. It ꝓspicere
debet ꝯducror ne au qd̾ rei ius ł corpus
dec̾uis faciat. ł fĩ paciatur. ¶ qui uiñ
de campani a trãsportand̾ ꝯ duxiss
deinde mota a quodã ꝯtroũtia sig¬
nat̃ suo ⁊ aln̾us siggillo. in apothe¬
cham de posun ex locato ca̾r ut loca¬

Expanded text:
in locatione convenit "ignem ne habeto" et habuit, tenebitur etiam si fortuitus casus admisit incendium, quia non debuit ignst enim ignem innocentem habere: permittit enim habere, sed innoxium, ignem. Item prospicere debet conductor, ne aliquo uel ius rei uel corpus deterius faciat uel fieri patiatur. Qui uinum de Campania transportandum conduxisset, deinde mota a quodam controuersia signatum suo et alterius sigillo in apothecam deposuisset, ex locato tenetur, ut loca
Abbreviated transcription (Latin):
intatẽ poste reslti. sextus helius duiꝰ
scu̾us dixũnt quoꝵ ⁊ mͥ iustissima
indetur ẽẽ sm̃a ¶ Firmus aprocso q̃¬
sut. si deplumbeo castello fistine sb̃
t̾ra misse aquam dũcent inequinla

Expanded text:
itatem posse servari Sextus Aelius, Drusus dixerunt, quorum et mihi iustissima videtur esse sententia. Firmus a Proculo quaesiit, si de plumbeo castello fistulae sub terram missae aquam ducerent in aenum la
Abbreviated transcription (Latin):
dũ locau̾̃it ut ⁊ siquid in maiori ac¬
sicolonus p̃dioꝵ lege locatõns
ut in nocentem igne hͣeant den̾̃ciat¬
sit siqͥd̾ fortut᷑ cũis incenoucãm in¬
tulit non pr̃abitur ꝑ icłm iocatori. si
patre. Cum grex cẽt abaccus ꝗ quis ꝯ¬
dux̾at ita reccripsit. Si erpras latrones
citra tuam fraud̾e̾ abegisse proban pot̾.
iudicio locati casum prãre ñ cogeris
atq tpr̃is ꝙ incecutumẽ m̃cedes ut
ciend̾ qͥd poliend̾ue ꝯduxit tłpam cũi
ꝯduxit. ¶ Sialienam dom̃ mͥlocañs
eaq mͥ legata łdonata sit nõ teñi me
tibieylocato. obpn̾siõm. s decp̃r pt̾i¬
to uideanuis. si quid añ Rentidiẽ pen¬
prãtur̃. utrum ut fuos noxe dedat an
łi suo nõie teneatur. ⁊ adu̾sus eos qͦs
placet. ut cłꝑam ⁊̃ eoꝵ quos indux̾it.
cspam in inducendis admisit qui¬

Expanded text:
ndum locaverit, ut etiam si quid vi maiori acSi colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatsit, si quidem fortuitus casus incendii causam intulerit, non praestabit periculum locator: si patre, cum grex esset abactus quem quis conduxerat, ita rescripsit: "Si capras latrones citra tuam fraudem abegisse probari potest iudicio locati, casum praestare non cogeris atque temporis quod insecutum est mercedes ut ciendum quid poliendumve conduxit, culpam eum conduxit. Si alienam domum mihi locaveris eaque mihi legata vel donata sit, non teneri me tibi ex locato ob pensionem: sed de tto videamus, si quid ante legati diem penpraestat, utrum ut servos noxae dedat an vero suo nomine teneatur? et adversus eos quos placet, ut culpam etiam eorum quos induxit pr, si tamen culpam in inducendis admittit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾baneq scripturas utiq desid̾ant᷑.
si nudo ꝯsñsu ꝯualescunt. ⁊ idd si ĩ¬
tĩm dñs furere ceꝑit. ł decessit. fĩ ñ pos¬
se marcellus ait ut locatio redinte
aut̃ exbus cãis fere. ut puta si requã
ꝯdux̾at fii cinonliceat. forte qr pos¬
sossio ei aut tocnus agnaut ꝑtis nõ
pr̃ntur aut uilli nor resiatur aut stn¬
błm uł ubig̾ges eiusstare opoeteat t

Expanded text:
ant, sed nudo consensu conualescunt: et ideo si interim dominus furere coeperit uel decesserit, fieri non posse Marcellus ait, ut locatio redintegautem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit f‹r›ui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius stare oporteat uel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ. posse ẽptorem iudicio ꝯsequi ut
inariũnta de quib q̃reretur exyibeãt᷑
ꝑdium estimatum indotẽ apr̃ẽ fili¬
e sue noĩe datum obligatum editori
falia abstimuret dote ꝯtẽpta actõe
exẽp̃to teneatur acreditore luere ⁊

Expanded text:
onsequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut a creditore lueret et
Abbreviated transcription (Latin):
altõ .x. desint. ⁊ dehus ita apd larro¬
nem relatuniẽ. S ⁊. ancyceptõ doli
mali uñditori profuturasit pot̾.
dubitari. utiq si exignus modur sa¬
ue desit ⁊ plus inunieis ħ̾at q̃. repro¬
missum ẽ. anno̾ facit dolo quiure ꝓpe¬

Expanded text:
altero decem desint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, utique si exiguus modus siluae des‹i›t et plus in uineis habeat, quam repromissum est. an non facit dolo, qui iure
Abbreviated transcription (Latin):
insttum̃tum colomis acciprat pruus
ait idagi ut instnm̃tum ep̃tuu ha¬
beat colonus sicun fieret cumquid
estimatum indotem daretur.  d̾.p.
is ꝗ eimlocasset. dedisset ue ulet mor¬
te euis qui locauit tollitur Uł pͥ .ł.
remiitaui. exlocato ⁊ ꝯducto agñd̾

Expanded text:
instrumentum colonus accipiat, Proculus ait id agi, ut instrumentum emptum habeat colonus, sicuti fieret, cum quid aestimatum in dotem daretur. 4 Idem is, qui eam locasset dedissetue, uellet, morte eius qui locauit tollitur. 5 Ulpianuremittam, ex locato et conducto agendum
Abbreviated transcription (Latin):
onafides non panitur. Iaroł .p.¬
cumẽpta. ilicuius legas bñficio pecĩa
rei uñdite der̾e desussi. añꝗͣ. res ei tra¬
re sua carere. postõne aut̃ tradita fu¬
turumẽ ut rem m̃ditor eq̃ amut̾et.
ut pote cũ petñti eam reni petitor ei n
uñdidiss n tradidiss d̾ ł

Expanded text:
ona fides non patitur, ut, cum emptor alicuius legis beneficio pecuniam rei venditae debere desisset antequam res ei trare sua careret. possessione autem tradita futurum est, ut rem venditor aeque amitteret, utpote cum petenti eam rem petitor ei neque vendidisset neque tradidis
Abbreviated transcription (Latin):
actumieet cõi diuidundo. S sictis regi¬
onib fundum int̾ te ⁊ ticium uidex
diusit smedubio ꝑtem q̃ adiudicata
ẽ ẽp̃tori tradere debes ¶ Si quid suo
disfracto unditor donauit añ traditi¬
onem. ħ quom restitri debet hrdi¬
tates ꝯuoc ꝑẜuum acquisite. ⁊ lega¬
ta om̃ia nec distinguend̾ cui rpemu
ẽ ut ad uñditorem oꝑe ꝑtinerent
Ex im̃dito actio um̃ditori ꝯpetit id
uemunt aut̃ inhoc iudicio intra
scripta in pͥmis p̃cium qñti res ueñ
It usure p̃cu p̾ diem traditõms. Nã
cum re ẽptor fruatur equissimũẽ e¬
um usuras p̾cu pendere. ¶possoẽm.
aut traditam acciꝑe debemus. ⁊ si
p̾raria sit possõ hoc enim colum ꝙec¬
tare debentius. anħ̾cat facłtatem fiuc¬
tus ꝑcipiendi. p̾t̾ca exim̃dito agñdo¬

Expanded text:
dundo. sed si certis regionibus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes. Si quid seruo distracto uenditor donauit ante traditionem, hoc quoque restitui debet: hereditates quoque per seruum adquisitae et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu est, ut ad uenditorem operae pertinerent. Ex uendito actio uenditori competit ad Ueniunt autem in hoc iudicium infra scriitem usurae pretii post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere. Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem fructus
Abbreviated transcription (Latin):
tumfeciss aut om̃mo ꝯdictõem eo
nõie de ꝑecłio nonherem aut eaten
herem quatenus exre fumua actum
me h̾mirum. ⁊ siom̃c pecłiumpenes
te sit uł qͣĩ plusdebito sdłium poste
ie ꝯdictere. Scd̾m q̃ dicendum ẽ sinũ¬
mos quos ẜiuis iste michisb̾npuerat.¬
turgenoras furtnios c̃ẽ. qĩ pecłi ares ade

Expanded text:
mihi fecisset, aut omnino condictionem eo nomine de peculio non haberem aut eatenus haberem, quatenus ex re furtiua auctum me habiturum et, si omne peculium penes te sit, uel quasi plus debito soluerim posse me condicere. secundum quae dicendum: si nummos, quos seruus iste mihitu ignorans furtivos esse quasi peculiares adem
Abbreviated transcription (Latin):
dolum eum pr̃are der̾e oftñdiuinc ¶¬
Siquis rera mm̃did̾it ⁊ ci accessimim
quid dix̾it. om̃ia quid̾ q̃ diximus
in re distracta mis quoq sequda st̃
ut tñ enict̃onis nõie nͥ induplum
tenebatur.S in hoc tm̃ obligetur
ut ẽptori rem hr̃e liccat. ⁊ nonsonũ¬
amus ũdidit. indeamus quid debe¬
at pr̃are ⁊ multum int̾eẽ arbitror
innimhic polliceatur ꝑce uemẽtes¬
qi a seꝑsonas nonfĩ quo nuuus hr̃e
Si euicta res erit. siũ stipso int̾põita

Expanded text:
um eum praestare debere ostendimus. Si quis rem vendiderit et ei accessurum quid dixerit, omnia quidem, quae diximus in re distracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen evictionis nomine non in duplum teneatur, sed in hoc tantum obligetur, ut emptori habere liceat, et non soluuendidit, uideamus quid debeat praestare. et multum interesse arbitror, utrum hoc polliceatur per se uenientesque a se personas non fieri, quo minus habere si euicta res erit, siue stipulatio interpo
Abbreviated transcription (Latin):
a quas atire solet uille ẽẽ eaquoq qͥ
eyedificio detractasunt ut reponaut᷑
edificii st̃ atq ꝑata siait ut inpr̃at̾
ñ sunt edificui. pariqui iiuee cã ꝑ ati
exẽpti sunt hac mͥte ut collocentur fũ¬
disunt. abolenus .i.¬

Expanded text:
aqua salire so‹l›et, uillae esse. Ea, quae ex aedificio detracta sunt ut reponantur, aedificii sunt: at quae parata sunt ut imponantur, non sunt aedificii. Pali, qui uineae causa parati exempti sunt hac mente ut collocentur, fundi sunt. Iavolenus li
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sum̃ditor quo uesciat. ueluti si m̃¬
sas qi cititas emat que non sunt. cu̾
ꝑ ũndicoremstet̾it quo minus rem tra
⁊ lucruni facere. id extimand̾ ẽ nͥ magis
q̃. sitticuni enierit. ⁊ ob eam rem.q. nõ
sit traditum faminacius fame labora¬
ũt. Nani p̃tium traii non suoꝵ famt
necatoꝵ ꝯsequitur. nec maiorsit obli¬
gõ qd̾ tardius agitur. qͣans crestat. si
unũ hodie ptissit. m̾ito. qr siũ datum
portuit. ¶ Sitibi fundum uñdid̾o ut
eum ꝯductum c̾tasũm a habe̾m exuc̾¬
dito eo noĩc michlactioẽ. qiͣ in parte p̃¬

Expanded text:
ditor quoque nesciet: veluti si mensas quasi citreas emat, quae non sunt. Cum per venditorem steterit, quo minus rem tradet lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laborauerit: nam pretium tritici, non seruorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamuis crescat, si uinum hodie pluris sit, merito, quia siue datum oportuit. Si tibi fundum vendidero, ut eum conductum certa summa haberem, ex vendito eo nomine mihi actio est, quasi in partem p
Abbreviated transcription (Latin):
feit.Si ꝯuenit ut ad diem p̃cio nõ
coluto uñditori p̃cium duplum
¶ Si quis colludñte procuratoremeo
abeo emĩit an possit agc̾e exempto.
⁊ puto hactenus ut aut stetur ẽptõni
dabimꝰ actõem exẽpto in diximus
ccͣtus. namqui eunt obligatus ẽ pi sio¬
pillo. pupillum sibi non obligat. si
im̃ditor hitatõem exreꝑit ut in qui¬
lio liceatħitart ł colono it ꝑfrui
ait. Siiste colonus dampnum ded̾it ex¬
empto ẽp̃torem agentem cog̾e pos
se uñditorem ut eylocito cumcolo¬
fin̾it ꝯ secut᷑ ẽp̃tori reddat. ¶ Edib
d istractis ut legatis ea cẽ edium cole

Expanded text:
fert, si conuenerit, ut ad diem pretio non soluto uenditori duplum r. Si quis colludente procuratore meo ab eo emerit, an possit agere ex empto? et puto hactenus, ut aut stetur emptioni dabimus actionem ex empto, ut diximus ractus: nam qui emit, obligatus est pupillo, pupillum sibi non obligat. Si uenditor habitationem exceperit, ut inquilino liceat habitare, uel colono ut perfrui ait, si iste colonus damnum dederit, emptorem se venditorem, ut ex locato cum colofuerit consecutus, emptori reddat. Aedibus distractis vel legatis e
Abbreviated transcription (Latin):
Qq̃id̾ in rociꝑitur ut u̾uditor nĩmos
accipiat ꝗ̃ ans merx adeptore ñ ꝑti¬
neat us luti cumfutunu iactum retis
apiscator e enimus aut indaginem
plagis poĩtis auenatore ł pantheram
ab aucupe. Nam ⁊ sinich̾ erpit inch̾o
Si insuprascriptis ꝯuñtõnib cr ent¬
didit. tunc enuim ẜm supra a nobis
relatam uiniani sentñciã dicend̾ ẽ
ex ep̃to eum tem̃ quia dolo facit. Cel
nichi reodẽ noluit id estiman debet
ꝙ extraxit. uliamis .ł.¬
Rt̃ eum quiscers quid aui igno¬
rans uñdidit diffrãm facit in ꝯde̾p¬
uatõne exẽpto. ait onim quipecus
morrosum. aut tignum uiciosum ñe¬
didit siꝗd̾ ignorans fecit. idtm̃ ex
empto actõne pr̃atur qnͣto minoris
eẽt emꝑturus sud ita ẽe scisl. Si si
sciens reticuit ⁊ emptorem decepit.
e̾. sĩ petora ꝯtagione morbosi peto
did̾it circa fugitiuum quid̾ t᷑ur
qnͣti minoris ẽp̃turus ẽẽt sieum
fugitiuum sciss. curafurẽ ũ t᷑nr.¬

Expanded text:
dum recipitur, ut uenditor nummos accipiat, quamuis merx ad emptorem non pertineat, ueluti cum futurum iactum retis a piscatore emimus aut indaginem plagis positis a uenatore uel pantheram ab aucupe: nam etiamsi nihil capit, nihilo sed in supra scriptis conuentionibus cdit: tunc enim secundum supra a nobis relatam Iuliani sententiam dicendum est ex empto eum teneri, quia dolo facit. Celsreddere mihi noluit, id aestimari debet quod extraxit. Vlpianus r eum, qui sciens quid aut ignorans uendidit, differentiam facit in condemnatione ex empto: ait enim, qui pecus morbosum aut tignum uitiosum uendidit, si quidem ignorans fecit, id tantum ex empto actione praestaturum, quanto minoris essem empturus, si id ita esse scissem: si uero sciens reticuit et emptorem decepit, em, siue pecora contagione morbosi pecordiderit, circa fugitiuum quidem tenetur, quanti minoris empturus esset, si eum esse fugitiuum scisset, circa furem non ten
Abbreviated transcription (Latin):
euis pr̃ari ame ẽptori oporteat qr cus¬
todia. adu̾sus uim par̾ proflat. acci¬
ones tñ eas non solum arbimo. S ⁊
lucrum ad dispñdium te sequatur
Et non solum ꝙ ip̃e ꝑ enm aqͥsi
pr̃are de beo. s ⁊ id ꝙ ep̃tori iam tr᷑
sibi tradito ẜno acquisiturus fuiss
fieret. traditaq ẽ siũ ab eod̾ emimius
liũab alio atq alio is ex nob̾ tuendꝰ ẽ.
quia prioruis eius app̃hñdit. ħ ẽ cui
pͥmum traditasit. s siait̃ exnobis
a dño ciiss is om̃i modo tuendusẽ.
ꝙ emiss adħitis miquis pond̾ib.
acceꝑiss ut in modo me falłe̾t ⁊ ẽp¬
tq curũscriptus ut amñditore po̾¬
d̾ib minorib. pop̃. ait possedici n̾e¬
ditorem sibrdare oporterr qd̾ plus

Expanded text:
eius praestari a me emptori oporteat, quia custodia adversus vim parum proficit. actiones autem eas non solum arbitrio, sedlucrum ac dispendium te sequatur. Et non solum quod ipse per eum adquisii praestare debeo, sed et id, quod emptor iam tunc sibi tradito servo adquisiturus fuissetfieret, traditaque est: sive ab eodem emimus sive ab alio atque alio, is ex nobis tuendus est, qui prior ius eius adprehendit, hoc est, cui primum tradita est. si alter ex nobis a domino emisset, is omnimodo tuendus estd emisset adhibitis iniquis ponderibus accepisset, ut in modo me falleret, vel emptor circumscriptus sit a venditore ponderibus minoribus, Pomponius ait posse dici venditorem sib
Abbreviated transcription (Latin):
ł. dig̾. scribit. cum ꝯuenit utuen¬
ditor p̃n̾̃tam m̃cedem exigat. ⁊ ẽpto
eum pr̃are debere. ¶ Id̾ celsusł. cod̃
cĩi acciꝑe.¶Csisocio fundus sit
adiudicatus qͣ tum obeam rem a
catus ẽ. totum inquit eum ẽptori tra
des ita ut ille soluat ꝙ ob eam remti¬
cio ꝯdẽpnatus es. si ob eam quid̃ ꝑte
quam uñdidisti pro cuictõne canere
deres ob alt̾am aut̃ tm̃ dedolo malo ꝓ¬

Expanded text:
 scripsit, cum conuenit, ut uenditor praeteritam mercedem exigat et emptori eum praestare debere.Idem Celsus libro eodem cium accipere. si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a catus est, totum, inquit, eum emptori trades, sed ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. sed ob eam quidem partem, quam uendidisti, pro euictione cauere debes, ob alteram aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mhĩ modi sp̃e ostñdit sicum undi¬
tor sciret fundum płib municipus
legata deb̾e iatabula quid̾ cũscripat
legẽ cumꝰ signau̾it. si qͦ rrbutoꝵ aut
uectigał inditoͣit ue quid nõie. iu̾
ad ine collatõem pr̃are opori. id
uũditorem date facere p̃stare opor¬

Expanded text:
 huiusmodi specie ostendit: si, cum uenditor sciret fundum pluribus municipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit legem consignauerit, si qua tributorum aut uectigalis indictionisue quid nomine aut ad uiae collationem praestare oportet, id emptorem dare facere praestare
Abbreviated transcription (Latin):
minimo de fungi potuit. Id̾q pu¬
tat ⁊ si cxstipłatu aget. ⁊ siue de¬
fendat noxali iudicio siueñ ꝙ ma
infestum fuit noxium suum fuis¬
to ag̾e posse id̾nerat ait. uñditorẽ
inre stipsatu ł tradn̾dam dere pr̃a
tum si suꝑior inpossõne ẽptor futur᷑
nonsit. Ent gͥ ex empto acro nsihoc
pr̃etur. Cassius ait eum qui exdu¬
posse. Iulanus deficiente dupia ex
empto agñdum putauit. Deniq
dit̃one uñdid̾it ut intra .xxx. dies¬
duplam promintet. pꝰ ca nequid p̃ra¬
retur. ⁊ q̃ptor ħ fi intradiem non de¬
sid̾ uuit ita demũ nonten̾i uñdito¬
rem. Si ignorans aueni̾ uñdidit.

Expanded text:
minimo defungi potuit: idemque putat et si ex stipulatu aget: et siue defendat noxali iudicio, siue non, quia ‹mani›festum fuit noxium seruum fuisto agere posse. Idem Neratius ait uenditorem in re ttum, si superior in possessione emptor futurus non sit: erit igitur ex empto actio, nisi hoc praestetur. Cassius ait eum, qui eposse. Iulianus deficiente dupla ex empto agendum putauit. Deniquecondicione uendiderit, ut intra duplam promitteret, postea ne quid praestaretur, et emptor hoc fieri intra diem non desideraverit, ita demum non teneri venditorem, si ignorans alienum vendidit:
Abbreviated transcription (Latin):
licet. ⁊ qͣĩ enict̃onis nõie tnͣr un̾di¬
tor. furẽ aut̃ hr̃e possum᷑. ꝙ aut̃ di¬
ximus ꝗͣ tiẽptoris int̾fuit ñ decipi
msta ꝯtinet. Et si alios colucitiũ
ut fugent uł res quasdim ibstulit
quid tñ si ignorauit ꝗ demi furem
ẽc̃. asseñauit. iit̃ uonc frugi ⁊ fidum
⁊ care uñdidit. uidennus an exẽpto
teneatur. ⁊ puto exempto tem̃. ¶at
qui ignorait. s non debuit facileq̾
ignotabaͭ asseu̾are. Int̾ hunc gͥ ⁊ cũ
debint furem eẽ hic non debuit facilꝰ
ẽe ad tem̾anam indicatõẽm. ¶Si
m̃iditor dolo fec̾it ut rempłis ue̾¬
d̾et puta de artificio m̾̃titꝰ᷑ ẽ. aut de pe¬
culio ẽpti cum iudicio teneri ut p̾
Suita peculiatus cẽt ł eo artificio instͥͥ
t̃rentius uictor decessiss relicto ħr¬
de fre sro. ⁊ res quasdam dehrditate
insirm̃ta ⁊ mancipia uillicus ꝗ d̾ã
sb̾traxissi. quib sb̾tractis facile qiͣ
minus ualeret hr̃ditas ut sibiea
im̃d̾etur ꝑsuasit. anim̃din iudici¬

Expanded text:
licet et quasi euictionis nomine tenetur uenditor, furem autem habere possumus. Quod autem diximus 'quanti emptoris interfuit non decipi', multa continet, et si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit. Quid tamen si ignorauit quidem furem esse, adseuerauit autem bonae frugi et fidum et caro uendidit? uideamus, an ex empto tequi ignoravit: sed non debuit facile quae ignorabat adseverare. inter hunc igitur et debuit furem esse, hic non debuit facilis esse ad temerariam indicationem. Si venditor dolo fecerit, ut rem pluris venderet, puta de artificio mentitus est aut de peculio, empti eum iudicio teneri, ut prisset, si ita peculiatus esset uel eo artificio instruc scribit, cum Terentius Uictor decessisset relicto herede fratre suo et res quasdam ex hereditate et instrumenta et mancipia Bellicus quidam subtraxisminimo valeret hereditas, ut sibi ea venderetur persuasit: an venditi iudici
Abbreviated transcription (Latin):
hiii iudicu pot̾ate. Et inpͥmic ip̃ãm
rem prare uñditorem oport .i. ł
dere. Que res siquid̾ dñt fuit u̾e¬
ditor facit ⁊ ẽptorem dñm. sinõ fuit
tñ. euictõnis nõie uñditoremob
eõ nomine satfc̃m. ¶ Ep̃tor autẽ
nĩusꝰ ũnditoris facere cogitur. re¬
dibitõem quo ꝯtiñi ẽptiindicio
⁊ lares ⁊ sabinus putaint ⁊ nos pro¬
bamus. ¶animalium quor uñditor
mulier ueniss ⁊ sciens crrare eumũe¬
ditor passsis sit redibitõem quid̾ exsͣ
ad resoluandam ẽptõem. ⁊ p̃tio resti
tuto muner. reddatur. ¶Is quim
naemit arte noĩc c̾tam sĩnnam dedit
pꝰ ea õiueñat ut ẽp̃tio urita fieret
Iulianus exẽpto agi poste ait utar¬
onem. Ego illd̾ q̾ro. si mulus datus
sit . atre noĩe ⁊ tecuta ẽptõne p̃cioq
num̃ato ⁊ tradita re anulus non rod¬
danirqua actõne agñd̾ ẽ utrum cũ¬
diccatur qi obc̃amdatus sit ⁊ c̾a fi¬
nita sit. inuerd exempto agñd̾ sit.

Expanded text:
 potestate. Et in primis ipsam rem praestare uenditorem oportet, id est tradere: quae res, si quidem dominus fuit uenditor, facit et emptorem dominum, si non fuit, tantum euictionis nomine uenditorem obeo nomine satisfactum. emptor autem nummos uenditoris facere cogitur. Redhibitionem quoque contineri empti iudicio et Labeo et Sabinus putant et nos probamus. Animalium quoque uenditor mulier uenisset, et sciens err‹a›re eum uenditor passus sit, redhibitionem quidem ex hac ad resoluentuto mulier reddatur. Is qui vina emit arrae nomine certam summam dedit: postea convenerat, ut emptio irrita fieret. Iulianus ex empto agi posse ait, ut aronem. ego illud quaero: si anulus datus sit arrae nomine et secuta emptione pretioque numerato et tradita re anulus non reddatur, qua actione agendum est, utrum condicatur, quasi ob causam datus sit et causa finita sit, an vero ex em
Abbreviated transcription (Latin):
milias. ⁊ pat̾ ex ꝑsonaeiuus tenea¬
tur siue uissu eius contractume.
siue intem ũsume patris. uł ĩ
peculium. cuius ꝑ cona circa mo¬
ram ꝓpectabitur. ⁊ siquid̾ pat̾ dũ¬
taxat conuemitetur exmorasua ñ
tenetur. infilium tm̃ dabitur actõ¬

Expanded text:
ilias et pater ex persona eius teneatur sive iussu eius contractum est sive in rem versum est patris vel in peculium, cuius persona circa moram spectabitur? et si quidem pater dumtaxat convenietur, ex mora sua non tenetur: in filium tamen dabitur act
Abbreviated transcription (Latin):
quoq puis tullio balbo rescupsit
an mora fc̃a intelliganir. neq ꝯsti¬
ne decidiposte. eum sit magis fcĩ
quamiuris. ⁊ non sussiat ad proba¬
tionem more fisno cebitoris ab sẽ¬
tis de nunciatum ẽ. cet̾ra si postea

Expanded text:
quoque Pius Tullio Balbo rescripsit, quoque Pius Tullio Balbo rescripsit, an mora facta intellegatur, neque constine decidi posse, cum sit magis facti quam iuris. Et non sufficit ad probationem morae, si seruo debitoris absentis denuntiatum est
Abbreviated transcription (Latin):
enationem fundi fruccui ne¬
gauit eẽ. insi fructus fundiex
inhrde euit non queritur mora.
nam tũt hrdi proxuo iure hr̃¬
ditario ea cõpetir. ⁊dõꝙ ad cetos
quoꝙ deniceps tranlminetur.
Npecudum fructu etiam fetus ẽ
sicut lac pilus ⁊ lana. itaq ag¬
ni. ⁊ edi ⁊ utuli statim pleno u
re bone fid̾i postõri ⁊ fructuani.
ꝑtus uero ancillar̾. infructu ñ ẽ.
itaꝙ ad dñim ꝓprietatis ꝑtiuet.
ab suroum enimudebatur ho¬
minem infructu ẽẽ. cũ raom̃s
fructus rerum natura hominĩ
quis usircas stipsatus fm̃t. siucu¬
furar̾ usuras ꝙ illicite adiectum
ẽ. pro non adiecto ħ̾ri ⁊ licitas peti
tiam ex nudo pacro debñtur ci¬
uitatib usure creditarũ ab eis
pecuniarum.
uod instipłone. sic adiectum c̃
es mom̃ti. si modus ctus. ñ adici¬
orafĩ intllignur. non exre s
exꝑtona. id ẽ si int̾pellatu t  õpor¬
tuno loco noniolũit. ꝙ apud in¬
dicem. exammabitur. nam ut
difficitis ẽ hunis reldiffinicio duu̾

Expanded text:
Uenationem fructus fundi negauit esse, nisi fructus fundi ex in herede eius non quaeritur mora: nam tunc heredi proximo hereditario iure ea compet‹et› ideoque ad ceteros quoque deinceps transmittitur.In pecudum fructu etiam fetus est sicut lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et uituli statim pleno iure sunt bonae fidei possessoris et fructuarii. Partus uero ancillae in fructu non est itaque ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim uidebatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerum natura hominum quis usuras stipulatus fuerit siue usurarum usuras, quod illicite adiectum est pro non adiecto haberi et licitas peti Etiam ex nudo pacto debentur ciuitatibus usurae creditarum ab eis pecuniarum.Quod in stipulatione sic adiectum est: esse momenti, si modus certus non adiciMora fieri intellegitur non ex re, sed ex persona, id est, si interpellatus oportuno loco non solverit: quod apud iudicem examinabitur: nam, ut et difficilis est huius rei definitio. diuus
Abbreviated transcription (Latin):
Irene collocate sunt pecume publi¬
ce iniortem inquietari debent non
debitores. ⁊ maxime sipanentu¬
suras. si non panent prospicere rei
publice securitati debet p̃ses ꝓuin¬
cie dumi modum non acerbint seex¬
actorem noc contumeliosum p̃beat.
si modãtum. ⁊ cumefficatiabenig¬
num. ⁊ cum instancia humanum

Expanded text:
ene collocatae sunt pecuniae publicae, in sortem inquietari debitores non debent et maxime, si parient usuras: si non parient, prospicere rei publicae securitati debet praeses prouinciae, dummodo non acerbum se exactorem nec contumeliosum praebeat, sed moderatum et cum efficacia benignum et cum instantia humanum
Abbreviated transcription (Latin):
ed ⁊ si rei publice ca ab cẽ sb̃ito
coactus sit ut defñsionem suimã¬
dare non possit moram facere ñs
udebitur. siue inuncuris hosti¬
um ue pot̾ate ẽc̃ coꝑit. ¶ aliqñe
tiam iirem moram eẽ deceru tõ¬
iet. siforte nonextat qui cõur¬
matur. Hauł .t .xxxuii. ad sĩ.
Iaius iolutiom quid moram fe¬
c̾it. iudicium aut̃ acciꝑe ꝑatus
fuit non indetur feciste morã
ntiq suuste adiudicium ꝓuora¬
uit. ¶Cum reus morãnfecit ⁊ fi¬
deiustor tenetur. ¶Mora indet᷑
creditori fierisine ip̃i siue ei cui
mandau̾at siue eicius netocia
gerebat mora facta sit. nec hoc
casuꝑlibam ꝑconam aqquirim
detur. s officium implen. sicuti
cumquis furtum michi facientẽ
dep̃hudit negocium meum age̾r
in anifesti mͥ furti accõnẽ ꝓarat.
It cum ꝑrocurator int̾pollau̾it

Expanded text:
ed et si rei publicae causa abesse subito coactus sit, ut defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostiumue potestate esse coeperit. Aliquando etiam in re moram esse decerni solet, si forte non exstat qui conueniatur.quis solutioni quidem moram fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prououit. Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur. Mora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec hoc casu per liberam personam adquiri uidetur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens manifesti furti actionem mihi parat: item cum procurato
Abbreviated transcription (Latin):
peditus ex qua restitutõ indui¬
getur petere ñ potuit. quid eĩ
pot̾ imputan qui coluere etia¬
si uellet. non potuit. nec sile
uidi posse ꝙ placiũt ĩmorib
etiam nihus succmii qͥ ñ ad¬
nent ut tardiuis pecumesllate usu¬
ras deberet. non nisexmora usuras
ptãre deberet. ¶ fiscus ex sins c̾atib
ncuram nondat. s ip̃e accipit ut
solet aforicarus quitaroius pecu¬
mam inferunt. It̾ ex uectigalib
cum aut̃ inlocum priuati fuctes
uisuras fisciee ceꝑunt postquam
ad fiscum transierunt. semures
cogendi sunt prãre. ¶ Eos qui
ex ad ministratione. rer̾ cutat᷑
conueniuntur usuris ob noxios
eẽ sacis notumẽ. Id̾ obsuatur mo
ꝑum curatoribus. si pecumam
a pd̾ eos remansit. s ineaquam
redemptorib ꝯmixunt. etiam si
negligent᷑ ced̾int usuras eis re¬
nittitur. s aut̃ itasunt. si ulła.
fraus arguitur. anoquin usure e¬
tiam applcabuntur. ¶Si dies nõ
sit ab hus qui stattias uł ymagines

Expanded text:
peditus, ex qua restitutio indulpeditus, ex qua restitutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui solvere, etiamsi vellet, non potuit? nec simile videri posse, quod placuit minoribus etiam in his succurri quae non adnerit ut tardius pecuniae illatae usuras deberet, non nisi ex mora usuras praestare debet. Fiscus ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati succesusuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare. Eos qui ex administratione rerum ciuitatium conueniuntur usuris obnoxios esse satis no‹tum› est. idem obseruatur in operum curatoribus, si pecunia apud eos remansit. sed in ea quam redemptoribus commisserunt, etiamsi neglegenter dederint, usura eis remittitur: haec autem ita sunt, si nulla fraus arguitur: alioquin etiam usurae adplicabuntur. Si dies non sit ab his, qui statuas uel imagines
Abbreviated transcription (Latin):
qui fructus non ꝑcepisset:
dem. lib̾. singłi de usuris.
uinquidam cauiret se quotan¬
ns quincũ cet usuras pr̃aturĩt¬
⁊ si quo anno nonsoliusset. tũs
tocinc pecimie exdie qua mutu¬
atus ẽ cemures coniturum ⁊ red¬
ditus ꝑ anquos annos usuris
tionem decinis inquitate q̃st᷑
ẽ admodum iuste exactionis. re¬
diget ħ ꝯstitutio ad infiuitum
modum excedit. quid gͦ. sictẽ¬
panda rese ut infururum dum¬
taxit. exdie cessationit crestat
usura. ¶Duuis pius ita iypsit
parum iuste pt̃itas usuras petis.
quas omisise te longi tpris ĩ¬
t᷑uallum indicat qui eas a de¬
bitore tuo ut gracior᷑ apd̾e¬
tasti. ¶Intacito fidi̾ꝯmusto.
onĩe emolum̃tum hr̃di au¬
ferendum ⁊ fisco p̃standum
duus puis rpsit. gͦ ⁊ usura¬
rũ emolĩtum auferetur
hr̃di. ¶si pupillo non hm̃ tu¬
torem fidicõmissum conut ũ
possit. non uidi̾ moram ꝑ ħr dẽ
fc̃am diuus pius ipsit. gͦ nec
eidebetur quiquio rei publice
affuit.uł ex anacauta iusta im¬

Expanded text:
qui fructus non percepisset. 17 Idem libro singulari de usuris. Cum quidam cauisset se quotannis quincunces usuras praestaturum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris tionem, de cuius iniquitate questus es, ad modum iustae exactionis rediget'. haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura. Diuus Pius ita rescripsit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud etasti'. In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi. Si pupillo non htorem fideicommissum solvi non potuit, non videri moram per heredem factam divus Pius rescripsit. ergo nec ei debetur, qui quod rei publicae causa afuit vel ex alia causa iusta im
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝑdid̾it fructuarius usũfruct̃.
extimabimtur impeticione fruct᷑.
¶It si usufructus petitus sit ꝓrulus
ait infructtis ꝑceptos ꝯdempnari.
p̃t̾ea gallus elius putat. si uesti¬
m̃ta aut stichus petita sint. ĩ fruc¬
tuħ e numeranda eẽ. ꝙ locata ea
re m̾cedis nomine capi potĩnt.
It quoq ⁊ actus. si petitut sit nx
e ut fructus ulli possint extimati
insi siquis ꝯmodum infiuccibur
nũaret ꝙ ħ̾iturus ce̾t petitor. si
statim eo tp̃r quo petuitet ire g̾e

Expanded text:
uo perdiderit fructuarius usum fructum, aestimabuntur in petitione fructus. item si usus fructus petitus sit, Proculus ait in fructus perceptos condemnari. praeterea Gallus Aelius putat, si uestimenta aut scyphus petita sint, in fructu haec numeranda esse, quod locata ea re mercedis nomine capi potuerit. Iter quoque et actus si petitus sit, uix est ut fructus ulli possint aestimari, nisi si quis commodum in fructibus numeraret, quod habiturus esset petitor, si statim eo tempore quo pe
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ inꝑapiendis fructib magis
corporis sui eyquo ꝑcipiuntur.
quam semunis ex quo oriuntur
aspͥiatur ⁊ idõ nemo unqͣ. dubi¬
tabit qͥnsi inmeo fundo fium̃t¬
tum tuum senerim segetec ⁊
ꝙ ex messib collectum fuent me¬
un fieret. bone porro fid̾i poadr¬

Expanded text:
ipiendis fructibus magis corporis ius ex quo percipiuntur quam seminis, ex quo oriuntur aspicitur: et ideo nemo umquam dubitauit, quin, si in meo fundo frumentum tuum seuerim, segetes et quod ex messibus collectum fuerit meum fieret. porro bonae fidei po
Abbreviated transcription (Latin):
suras illicitas sorti mixtas ip̃as tm̃
ciendum ẽ nouom̃e qd̾ differen¬
dicauia optimaratione fiat mo¬
re ad numerandum quid enim
si amicos ad hib̾ndos debitor reqͥ¬
sorib rõgandis. ut exceptio auqͣ
iegetur morattã non indenir

Expanded text:
suras illicitas sorti mixtas ipsas tantum ciendum est non omne, quod differendi causa optima ratione fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requsoribus rogandis? uel exceptio aliqua allegetur? mora facta non uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
uicus agris si in incio conuenit ut
uũditor ꝑcium restitueret. u sure
quoqi post eiuccionem pr̃abñt.
quamnis emptor post dñii litem
inchoatam fructus adu̾sario resti
poris dampnum est ¶post traditi
re. cui succestor incertus fint. me
tem. cumalienue nsuftutus sit
pecierit. neq enim nude ꝓpͥetatis
ꝙ ad ꝓprictatis nom̃ attinet. ullꝰ¬
fructus intlligi pot̾. neq usufruct᷑

Expanded text:
uictis agris, si initio conuenit, ut uenditor pretium restituere‹t›, usurae quoque post euictionem praestabuntur, quamuis emptor post dominii litem inchoatam fructus aduersario restiporis emptoris damnum est. Post traditam re, cui successotem, cum alienus usus fructus sit, petierit? neque enim nudae proprietatis, quod ad proprietatis nomen attinet, fructus ul
Abbreviated transcription (Latin):
ed si exutriusq ꝑsõa.. aded̾.¬
⁊ auctoris ⁊ emptoris excepnio¬
nes obicientur. inferit. ꝓptꝙͣ¬
exceptionem uidex contra iu¬
auenan uen diderac a dño re¬
de merim fłm ẽẽ ꝙ nerua respon
ex undito agentem quasi ha¬
bere rem michi liceret celsus
filius agebat quia non bone fi¬
dĩ conueniret ⁊ ego ex alia cã
rem hẽrem. ¶ Si duple stipła¬
tor expossessore petitor facts e
uictus sit. quam rem siposside¬
ret retinere potũit peti autẽ
utilit̾ non pot̾it. uł ip̃o iure pro¬
missor duple tutus erit uł c̾re
doli manexceptione se tueripo¬
tĩt. szita si culpa ł sponte du¬
ple stipłatoris postessio amista
fu̾it. ¶ Quolibet tp̃r uñditori
denunciari pot ut decare agẽ¬
da ad sit. quia non p̃finitur c̃¬
ne ꝓpe ip̃am ꝯdẽpnationem id
I ẽp̃tori qui stipłatus sit furtis
noxisq solutum ẽẽ hr̃s extiñt
is cuius suus furtum fecerat ĩ¬
cipit is exstipłatu accõem hr̃e
quem admodum sup̾e al p̃sti¬

Expanded text:
ed si ex utriusque persona et auctoris et emptoris exceptiones obicientur, intererit, pexceptionem iudex contra iulienam uendideras, a domino redemerim, falsum esse quod Nerua respondex uendito agentem, quasi habere mihi rem liceret, Celsus filius aiebat, quia nec bonae fidei conueniret et ego ex alia causa rem haberem. Si duplae stipulator ex possessore petitor factus et uictus sit, quam rem si possideret retinere potuerit, pet‹i› ita autem utiliter non poterit, uel ipso iure promissor duplae tutus erit uel certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa uel sponte duplae stipulatoris possessio amfuerit. Quolibet tempore venditori renuntiari potest, ut de ea re agenda adsit, quia non praefinitur cene prope ipsam condemnationem id ad Sabinum Si emptori, qui stipulatus sit furtis noxisque solutum esse, heres exstiterit is, cui servus furtum fecerit, incipit is ex stipulatu actionem habere, quemadmodum si ipse alii praesti
Abbreviated transcription (Latin):
ploneni furem non ẽẽ sanum
adiectum pr̃ari multo magis
ualere stipłonem. alioqͥn sti¬
lis enit. ꝙ utiq uemo sanus.
edilium currulium promnttutur
utrum una stipło ẽan plures. ⁊ rõ
facit ut pses sunt. gͦ ⁊ illd̾ ꝓcedit
inquit qñti minoris ꝓpt fugam ẜ¬
iii.deinde agit ꝓpt̾ morbum. id
agendum ẽ inquit. ne lucum
faciat ẽptor ⁊ bis enuidem incu
extimationem concequatur. Fin¬
gamus emptum dece̾ minoris aũ¬
empturum fuiste duob sitantum
fugitiuum ẽẽ scusset emptor hoc
consecuturum ꝓpt̾ fugam moy cõ¬
ꝑuste. quia non eẽt sanus simuit
duobus nunoris empturum fins¬
se.S i de morbo non ignorasset rur¬
sus consequi debebit duo. nam
⁊ si de utroq simnt egisset. quatu¬
or eẽt con secuturus. quia eum for¬
te qui neq sauut ⁊ fugi tiuus eẽt
Sex tm̃ eẽt empturus. scd̾m sepi¬

Expanded text:
onem non esse, sanum adiectum 'praestari', multo magis ualere stipulationem: alioquin stilis erit, quod utique nemo sanus paedilium curulium promittuntur, utrum una stipulatio est an plures? et ratio facit, ut plures sint. Ergo et illud proceditinquit, quanti minoris propter fugam servi, deinde agit propter morbum: id agendum est, inquit, ne lucrum faciat emptor et bis eiusdem vitii aestimationem consequatur. fingamus emptum decem, minoris aue duobus, si tantum fugitivum esse scisset emptor: haec consecutum propter fugam mox comperisse, quod non esset sanus: similiter duobus minoris empturum fuisse, si de morbo non ignorasset: rursus consequi debebit duo: nam et si de utroque simul egisset, quattuor esset consecuturus, quia eum forte, qui neque sanus et fugitivus esset, sex tantum esset empturus. se
Abbreviated transcription (Latin):
aũt deducto eo qd̃ dño debet᷑ com¬
putandum ẽẽ. q p̃uenisse dñs ⁊ cum
seruo suo egisse credit᷑ ¶Huic dilfi¬
intioni seruus adiecit ⁊ si quid his
rea id etiam deducet᷑ qd̾ his ꝑsonis de¬
bet̾ q̃ sunt intudela uł cura dni uł
patͥs uł quoꝵ negotia administrant¬
dum tͦ dolo careant. qm̃ ⁊ si ꝑ dolũ
peculiũ uł ademerint ułt minuerĩt
tenent᷑. Nam si semꝑ p̃uenire dñs ⁊
agers uid̾r cur ñ dicat᷑ etiam ħ noĩe
eum secum egilse quo nomine uel

Expanded text:
computandum esse, quia praeuenisse dominus et cum seruo suo egisse creditur.Huic definitioni Seruius adiecit et si quid his rea id etiam deducetur, quod his personis debetur, quae sunt in tutela uel cura domini uel patris uel quorum negotia administranmodo dolo careant, quoniam et si per dolum peculium uel ademerint uel minuerint, tenentur: nam si semper praeuenire dominus et agere uidetur, cur non dicatur etiam hoc nomine eum secum
Abbreviated transcription (Latin):
cam cid̃ mͥ debet᷑. ¶Siue .n. ex contͣ¬
lu qid̾ dũo debeat. siu ex rationũ reli¬
quis deducet dñs. S ⁊ si ex delicto ei
debet᷑ puta ob fintum qd̾ fecit eq̃ de
matio. id ⁊ id solum qd̾ dño ab ⁊ an
uero tantum qnͣtum si alienus su̾us
la deguçatur ¶Si ip̾e seruus se se
iuiln̾au̾i̾t ñ debt ħ dampnũ deoucere
ñ mag̾ quam si se occid̾it uł p̃cipitauit
licet .n. etiam seruis nat᷑alit̾ in siuim
corpꝰ seire. S si a se uuln̾atum sĩum
dñs curau̾it sumptuũ nomine debito.¬
rem eum dño puto effc̾m quamꝙͣ si e¬
grum eum curass. rem suam pocuit
egisset. Item deducet᷑ de peculio. si quid

Expanded text:
cam quod mihi debetur.Siue autem ex contrcam quod mihi debetur.Siue autem ex contractu quid domino debeat siue ex rationum reliquis, deducet dominus. sed et si ex delicto ei debeat, ut puta ob furtum quod fecit, aeque dedmatio, id est id solum quod domino abest, an uero tantum, quantum, si alienus seruus la deducatur. Si ipse seruus sese uulnerauit, non debet hoc damnum deducere, non magis quam si se occiderit uel praecipitauerit: licet enim etia si a se uulneratum seruum dominus curauerit, sumptuum nomine debitorem eum domino puto effectum, quamquam, si aegrum eum curasset, rem suam potius egisset.Item deducetur de peculio, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
dñm id conted̾e seruo in peculium
hr̃e qd̃ sibi debet᷑. Sane cum ex cau¬
sis cet̾is ip̃m a semet ip̃o exigisse di¬
ciꝰ qui negotia ut tutelam geret
cur ñ etiam in sp̃e peculiari exeg̾it
esd̾ exigi debuit. Defendendum igͥ
erit emasi sibi eum soluere cum quis
agere de pecnlio conabit᷑. S ⁊ c̃ditor
serui qui heres extitit dño eius de¬
ducit de peculio qd̾ sibi debet᷑ si cõ¬
ueniat᷑. Siue lib̾tatem seruus acçe¬
ꝑit siũ ñ. io̾ q ⁊ si legatus sit su̾ns¬
pure. Nlam quasi p̃uen̾it. ⁊ ip̃e secũ
egĩt sic deducet qd̾ sibi debet᷑ si con¬
ueniat᷑ licet nullo mom̃to dominiũ
in manumisso uł legato pure habu
si sub conditione seruuis lbtatemae¬
ceꝑit minus dubitat. Iuli anꝰ .n. eodom
loco scͥbit heredem deducere. dñs .n. fẽs
⁊ ad defensionem suĩe sue. Iulianꝰ etiã
illuo alfert eo̾ si ei qui poit mortem ser¬
ui uł filũ intͣ annũ potuit comueniri
de peculio heres exticit ꝓculdubio dedu¬

Expanded text:
ruo in peculium habere, quod sibi debetur. sane cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus qui negotia uel tutelam geret, cur non etiam in specie peculiari exegerit, quod exigi debuit? defend‹end›um igitur erit quasi sibi eum soluere, cum quis agere de peculio conabitur.Sed et creditor serui, qui heres exstitit domino eius, deducit de peculio quod sibi debetur, si conueniatur, siue libertatem seruus acceperit siue non, idemque et si legatus sit pure seruus: nam quasi praeuenerit et ipse secum egerit, sic deducet quod sibi debetur, licet nullo momento dominium in manumisso uel legato pure habuesi sub condicione seruus libertatem acceperit, minus dubita‹n›ter Iulianus eodem loco scribit heredem deducere: d ad defensionem sententiae suae Iulianus etiam illud adfert, quod, si ei, qui post mortem serui uel filii intra annum potuit conueniri de peculio, heres exstitero, procul dubio dedu