comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hn comic opidũ abasdrubalt atii magont
⁊Anibalc bomilcaris filio obaefectã adnĩng
opugnabant᷑. ¶ Int̾ boc trina castra hostium
stipiones oĩ ĩuibr̃ strioꝵ magno c̾tuĩe ac stia¬
gt obsistẽtiũ ꝑuenissẽt frum̃tu au̾. upĩa cãt
aduexert ortatiq opidans ut cod̾ ãĩo me¬
nia iutatẽt᷑ quo ꝓst pugnantẽ rumanit
etacũ uidissent ad castra maxĩe opugnãda
duo eycis cartagiñsiũ ibi tẽ sũmã agicer¬
nentes ꝯuenerũt. itaq eruptõe ecastas pu¬
gnatũ ẽ. lx. hostiũ milia eo dic ĩ pligna fue¬

Expanded text:
 oppidum ab Hasdrubale ac Magone et Hannibale Bomilcaris filio ob defectionem ad Romanos oppugnabatur. inter haec trina castra hostium Scipiones cum in urbem sociorum magno certamine ac strage obsistentium pervenissent, frumentum, advexerunt, cohortatique oppidanos ut eodem animo moenia tutarentur quo pro se pugnantem Romanum exercitum vidissent, ad castra maxima oppugnanda, duo exercitus Carthaginiensium, ibi rem summam agi cernentes, convenerunt. itaque eruptione e castris pugnatum est. sexaginta hostium milia eo die in pugna fue
Abbreviated transcription (Latin):
cui stotonio cognom̃ erat ⁊ arcobucosets
⁊ sositheus magnes hii ꝓsꝑe tullãt ac retul¬
una capta ꝯlegatis momĩti fecit addilla¬
toẽ ĩ mint̃s koĩs belli. ¶ ⁊ circa capuã tran¬
sgͥsso uult̾nũ fabio p̾expiata tamdẽ ꝓdig¬
ia ambo ꝯsules tẽ grrrbant. cũ bulteriã
⁊ trebulã ⁊ austiculã urbes q̃ adpenũ defecetãt

Expanded text:
cui Scotino cognomen erat, et Crito Boeotus et Sositheus Magnes. hi prospere tulerunt ac rettuuna capta cum legatis momenti fecit ad dilationem imminentis Romanis belli. et circa Capuam transgresso Uolturnum Fabio post expiata tandem prodigia ambo consules rem gerebant. Combulteriam et Tre
Abbreviated transcription (Latin):
his q̃ ĩ agus p̃datũ exierãt ad p̃lũ iã ꝯĩssu
reuocauit ⁊ rõmi aciẽ rona auxerãt quos co¬
laudatos marcelł ĩ sb̾sidiis stare uib ⁊ saucios
p̃liũ erat anceps sũmaui ⁊duces ortabant᷑ ⁊mi
lites purgabãt. ¶Marcelł uictis añ diẽ hostiũ
ẽẽ ĩ acie p̃dator uagaĩ ĩ agro ẜ ꝗ pugnẽt marce̾
cãpania luxuria uino stortis oĩbq lustris ꝑ totã

Expanded text:
is quae in agros praedatum exierant ad proelium iam commissum revocavit. et Nolani aciem Romanam auxerunt, quos conlaudatos Marcellus in subsidiis stare et saucios ex aproelium erat anceps; summa vi et duces hortabanlites pugnabant. Marcellus uictis ante diem tertium, esse in acie; praedantes uagari in agro; sed qui pugnent marcere Campana luxuria, uino et scortis omnibusque lustris per totam
Abbreviated transcription (Latin):
cãnas fuisse ibi uirtutẽ bellicã ibi militarera
disciplinã ibi p̃titi tp̃is famã ibi spe futi exũtã
¶Cum hoc explorando hosti marcell suoruz
militũ cũo exige̾t anibal młto grauioribus
ꝓbris ĩ crepabat arma signaq ead̾ se nostẽ
q̃ ad tirbia tñsmenũq post̾mo ad cũnas uidit᷑
sisse. aliũ in eduxisst logatũ ronu ⁊ legatõĩs uniꝰ
atqr ale magno c̾taĩe uix tolleratis pugnam
iter lacessit ubi ille meus miles ẽ ꝗ erepto
cquo .C. flamineo ꝯsuli cup̃ abstullit ubi .l.
paulũ adcãnas cecidit fery nc̃ ht̃ an destie t̾orẽt

Expanded text:
tem bellicam, ibi militarem disciplinam, ibi praeteriti temporis famam, ibi spem futuri exstinctam. cum haec exprobrando hosti Marcellus suorum militum animos erigeret, Hannibal multo gravioribus probris increpabat: arma signaque eadem se noscere quae ad Trebiam Trasumennumque, postremo ad Cannas viderit isse, alium inde eduxisse. legatumne Romanum et legionis unius atque alae magno certamine vix toleratis pugnam,iterum lacessit! ubi ille miles meus est qui derepto ex equo C. Flaminio consuli caput abstulit? ubi , qui L. Paulum ad Cannas occidi
Abbreviated transcription (Latin):
Uin hec ĩ lucaĩs atq ĩ yrpinis gerũt᷑
ceñt satis stuet᷑ inicq̾ obiuã ex classe sua naues
misit cũ ꝑcuntando ĩ uiã crgnitũ eẽt ꝯ sul ciũs
esse naues cumas apulse captiuiq ad ꝯsulem
p̃o gninis cura pr̃es ĩcessit cͥnentes ꝙͣta uis to¬
lerantib punicu bellũ maccidoĩa lilli moles
ĩstaret cui tm̃ adco nõ sb̾ cubuer̃t ut extiplo a¬
giturẽt ꝙadmõ ultro ĩferendo bello au̾terent
ab ostĩa tarentũ ꝓfet̃ iussuiq ualeriꝰ mili¬
tueĩ mõ ytalie orã ẜ explorare de macedõĩ¬
co bello si ꝯgruẽna kĩs legatoꝵ q iudicis filiy¬

Expanded text:
um haec in Lucanis atque in Hirpinis gerunturessent satis sciretur, Gracchus obuiam ex classe sua naues misit. cum percontando in uicem cognitum esset consulem Cumis esse, naues Cumas adpulsae captiuique ad consulem o grauis cura patres incessit, cernentes quanta uix tolerantibus Punicum bellum Macedonici belli moles instaret; cui tamen adeo non succubuerunt ut extemplo agitaretur quemadmodum ultro inferendo bello auerterent ab Ostia Tarentum profectae, iussusque P. Valerius militueri modo Italiae oram sed explorare de Macedonico bello; si congruentia litteris legatorumque indiciis Philip
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa dutã i memor abilẽ pugnã fecit as drub̾
inꝑator capt cihãno ⁊ mago nobiler carta¬
ginenses. mago ex gẽte brachĩa propinqua
belli eiꝰ haut dubie ꝯcitator ¶Nec sardor
duces minꝰ nobilẽ ea pugnã cladib sins
fecerũt. nã⁊ fabĩ ansiore hostis ĩ aciẽ ceo¬
dit ⁊ ansicora ꝯpaucis eꝗtib fugiẽs ut suꝑ¬

Expanded text:
ia claram et memorabilem pugnam fecit Hasdrubal imperator captus et Hanno et Mago, nobiles Carthaginienses, Mago ex gente Barcina, propinqua bellique eius haud dubie concitor. nec Sardorum duces minus nobilem eam pugnam cladibus suis fecerunt: nam et filius Hampsicorae Hostus in acie cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
pedicũ milia m a.cc. cꝗtes ꝯfecit. ꝯhis equitũ
peditũq copiis ꝓfrũs ĩ agr hostiũ aut ꝓcul ab
ansicore custris castra posuit. hãsicoꝵ forte
dã qua copias auge̾t fili noĩe ostis castris p̃¬
erat. is adolostentia ferox teme̾ p̃lio inito
agros siluasq fuga palat de inde quo duce
sugisse fuma erat ad urbẽ noĩe cornũ cup̃
eiꝰ regioĩs ꝯfugit ¶ de bellatꝰq eo p̃lio ĩ surdi¬
nia eẽt ĩ clausis ĩ punica ꝯduoe asdrubalis
q̃ rẽpestate deiecta adbalcares erat ĩ tp̃r ad
spem rebellandi aduenisy ¶ Manili̾ p̃ fumã
apul se piuõe classis curalis se recep̃ trim̃
ccaxio ãsicore datu ẽ peno se uĩgedi Casdr

Expanded text:
 confecit. cum his equitum peditumque copiis profectus in agrum hostium haud procul ab Hampsicorae castris castra posuit. Hampsicora tum dam, qua copias augeret; filius nomine Hostus castris praeerat. is adulescentia ferox temere proelio inito  primo per agros siluasque fuga palatus, dein, quo ducem fugisse fama erat, ad urbem nomine Cornum, caput eius regionis, confugit; debellatumque eo proelio in Sardinia esset, ni classis Punica cum duce Hasdrubale, quae tempestate deiecta ad Baliares erat, in tempore ad spem rebellandi aduenisset. Manlius post famam adpulsae Punicae classis Carales se recepit; ea occasio Hampsicorae data est Poeno se
Abbreviated transcription (Latin):
ui capiũt. oĩ qi area agro poniũt᷑. nec iã aut
hostes agirdant᷑ deg̾ssus colle ꝑgit acie in¬
structa ad caslia. ¶Quẽ ut adcẽ tumł most
nũciare fugientes exspecuł statĩ oĩbq at¬
siñ iꝑio siñ signo ĩ ꝯpoĩti ĩ ordinati ĩ p̃liũ irru¬
unt. ia pͥmi ꝯsueuetãt manꝰ cũ alii cat̾ua¬
tĩ currerẽt alii nũdũ ecastris exissẽt tũ pͥmo
ipã audatia t̾rue̾ hostẽ. dc iñ rari ĩ ꝯfertosa ill¬
ati cũ paucitas paꝵ tuta eẽt respicẽ̾ aliialig
aimaq armis ungũt ĩ artũ ꝯpulsi cũ uix
mouendis armis satis spatii eẽt crrona mi¬
licũ cinti admłtũ dici cedunt. exigua ꝑ¬
struptatõe fc̃a siluas ac montes petit. pa¬
riq t̾rore ci castra st̃ deẜta ⁊ uniũsa gens
postõ die ĩ dedictxm ueĩt nͭ d̾ui ĩ pacato m̃ qsst
¶nam sb̾ inde acartagine allatũ ẽ ut as¬

Expanded text:
vi capiunt omnique circa agro potiuntur; nec iam aut vi capiunt omnique circa agro potiuntur; nec iam aut hostes adgrederentur, degressus colle pergit ire acie instructa ad castra. quem ut adesse tumultuose nuntii refugientes ex speculis stationibusque atordinati in proelium ruunt. iam primi conseruerant manus, cum alii catervatim currerent, alii nondum e castris exissent. tamen primo ipsa audacia terruere hostem; deinde rari in confertos inlati, cum paucitas parum tuta esset, respicere alii alios armaque armis iungunt, in artum compulsi, cum uix mouendis armis satis spatii esset, corona hostium cincti ad multum diei caeduntur; exigua pars eruptione facta siluas ac montes petit. parique terrore et castra sunt deserta et uniuersa gens postero die in deditionem uenit. nec diu in pacto mansit; nam subinde ab Carthagine allatum est ut Has
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ infesto qr excitiu asdrubal ĩ gressus a¬
qꝵ hostiũ ꝓ cupite añ dies paucis uibib me¬
nib calbum nobilem cartesioꝵ ducẽ ꝯua
lido cẋcitu castris se detinentẽ agredi stituit
p̃missa gͥ leui armatura q̃ elicẽt hostes ad
ssim dimissit ut pallantes exciperẽt simul
⁊ ad costta tumłs erat. ⁊ ꝑ agus fuguq et
cedes : ¶ de inde undiq diu̾sis itim̾b cũ ĩ
castrase recepissent a deo repe̾te decessit aĩs pa¬
uor ut nõ admunim̃ta mõ defendenda sa
suo repentinaqi cor audatia t̾rorẽ hosti paulo
añ lacescenti intullit. ¶taq cupe asdrubal
ĩ collẽ satis arduũ tutũ fluĩe q̃ obiecto tũ copi¬
as sb̾ ducit ⁊ p̃missa leuẽ armaturã cquitat᷑q¬
re cͥtaĩa aliquot sb̾ ꝯ̃ta nec numida yspanoe¬
ques par suits nec iaculatoe maut̾ tetimco
sati castas polerãt n castmꝵ opugnatio faci¬
lis etat urlt̃ astuã quo finis hostiũ ogrediens
Asdrubal frum̃tũ conicatiq alio ꝯue setat

Expanded text:
est, infestoque exercitu Hasdrubal ingressus agrum hostium pro captae ante dies paucos urbis moenibus Chalbum, nobilem Tartesiorum ducem, cum ualido exercitu castris se tenentem, adgredi statuit. praemissa igitur leui armatura quae eliceret hostes ad ssim dimisit ltetgt ut palantes exciperent. simul et ad castra tumultus erat et per agros fugaque et caedes; deinde undique diuersis itineribus cum in castra se recepissent, adeo repente decessit animis pauor ut non ad munimenta modo defendenda satsuo, repentinaque eorum audacia terrorem hosti paulo ante ultro lacessenti incussit. itaque et ipse Hasdrubal in collem satis arduum, flumine etiam obiecto tutum, copias subducit et praemissam leuem armaturam equitesqure certamina aliquot sunt contracta; nec Numida Hispano eques par fuit nec iaculator Maurus caetrato, sati castris poterant neque castrorum oppugnatio facilis erat, urbem Ascuam, quo finis hostium ingrediens Hasdrubal frumentum commeatusque alios convexerat,
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ uerecũdia ĩ tali necĩtate desecẽdi so¬
cig ĩ plotantes fidẽ suã pͥpq rõni sb̾stitiss
ꝙͣ satis fidens excitu nec alter ꝯsul fabius
audebat ex̾citũ occipatꝰ po̾ auspitiis repe¬
tendis. deinde inꝑdigiis p̃lia suꝑ alia pre¬
nũciabant expiati ea haut facle litari
aruspices respondebãt. Et cũe cũ fabium
tenerẽt sempuĩ ĩ obsidione erat ã oꝑibio¬

Expanded text:
verecundia in tali necessitate deserendi socios inplorantis fidem suam populique Romani substitisset quam satis fidens exercitui. nec alter consul Fabius, audebat exercitum, occupatus primo auspiciis repetendis, dein prodigiis quae alia super alia nuntiabantur; expiantique ea haud facile litari haruspices respondebant. eae causae cum Fabium tenerent, Sempronius in obsidione erat et i
Abbreviated transcription (Latin):
am irẽt anibali. ab uniusis id nõ obidient̾ mõ
ẜ enise fauore q̃ uulgi cistudio nstendi tot ĩ
uictoriis claꝵ inꝑatorẽ fcm̃ eẽ deciꝰ magius
nec obuia egressus ẽ noc quotimorẽ aliquẽ
ex ꝯstĩa significare poss pͥuatĩ se tenuit ĩ foro
ꝯfilio clientib q paucis ociose ĩ ambulauit tͥ¬
pudiante tota cuutate ad excipiendũ penu
iustendũq ¶Anibal ing̾ssusurbẽ senatũ ex¬
ꝙ̃ p̃ceps ingenio ĩ irã erat tñ neꝗd ĩ pͥncipio
negaret ad iustendã urbẽ magnã diei ꝑtẽ
ꝯsũpsit. diu̾sat ẽ ap̃ niniuo celẽs scemum
piciniũq ĩclitis nobilitate ac diuitiis ¶ Eo
pacimꝰ calani̾ dequo añ dictũ ẽ pͥnceps fac¬
toĩs eiꝰ q̃ atraxerat rẽ ad peng filiũ uiuonẽ
fero cissiẽ ꝓ rĩna socictatt adiisus pricã fed̾¬

Expanded text:
am irent Hannibali. ab uniuersis id non obedienter modo sed enixe, fauore etiam uolgi et studio uisendi tot iam uictoriis clarum imperatorem, factum est. Decius Magius nec obuiam egressus est nec, quo timorem aliquem ex conscientia significare posset, priuatim se tenuit; in foro cum filio clientibusque paucis otiose inambulauit trepidante tota ciuitate ad excipiendum Poenum uisendumque. Hannibal ingressus urbem senatum examquam praeceps ingenio in iram erat, tamen, ne quid in principio negaret, visenda urbe magnam partem diei nsumpsit. deuersatus est apud Ninnios Celeres, Sthenium Pacuuiumque, inclitos nobilitate ac diuitiis. eo Pacuuius Calauius , de quo ante dictum est, princeps factionis eius quae traxerat rem ad Poenos, filium iuuenem ferocissime pro Romana soci
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ capua annfans hẽbat castra noctum
ꝓuida uiri fesellit opĩo. ¶Nã slmł capuam
ĩ solentͤ letũ ex̾atũ tironũ magnu exptꝰ siuo¬
rũ spoliantẽ uictos p̃dasq agentẽ adhamas
se ĩuentur citatũ agm̃ p̃tͥ capuã mpit obui¬
osq exfuga cãpanoꝵ duo p̃sidia capuam
duci sautios uehiaił portadq iubzipe adha¬
mas uacua otͥhostib castra ipẽ ncqdꝙͣs¬

Expanded text:
super Capuam in Tifatis habebat castra. nec eum provida futuri fefellit opinio. nam simul Capuam insolenter laetum exercitum tironum, magna ex parte servorum, spoliantem victos praedasque agentem ad Hamas se inventurum, citatum agmen praeter Capuam rapit, obviosque ex fuga Campanorum dato praesidio Capuam duci, saucios vehiculis portari iubet. ipse Hamis vacua ab hostibus castra nec q
Abbreviated transcription (Latin):
ciues eeñt stire se ip̃i negabãt uete̾ priã telic¬
ar celł adexͥcitũ reddiit comitia uni ꝯsuli ro¬
gando ⁊ loco cũ .l. postunui edicũt᷑ creat᷑ ingẽti
ꝯsensu mar cellus ꝗ extĩplo magratu accipet.¬
¶ Cui ĩ eũti ꝯsulatũ cũ tenuiq uocati st̃ angu¬
manauere.lapidib qr circa id tẽplũ pluit ob
quẽ imbrẽ nouẽdiale ut aspolsticrũ fuit. oet̾aq
ꝓ digia ꝯcura expiatu. ¶ asules ex̾atũ intͥst diui

Expanded text:
ipsi negabant, vetere patria relicMarcellus ab exercitu rediit, comitia consuli uni rogando in locum L. Postumii edicuntur. creatur ingenti consensu Marcellus, qui extemplo magistratum occiperet. cui ineunti consulatum cum tonuisset, vocati augumanauere lapidibusque circa id templum pluit, ob quem imbrem nouendiale, ut adsolet, sacrum fuit; ceteraque prodigia cum cura expiata. consules exercitus inter sese diui
Abbreviated transcription (Latin):
senties. cã rẽ t̾ dignitati ati emolum̃to eẽ¬
¶ leto q ui ueni ꝓmissis equũ eximiu¬
ex donabat bigatosq ꝗugẽtos q̃storẽ nũ¬
ciare iub litorib ĩ ꝑat ut se a dire quõc
uelit paciant᷑ ¶ hac comitate marcelli
forn ac fidelĩ iuuerit. cũ anibal ad portas erret¬
nolanũ rursus anucera mouit castra pleb¬
qr nolana de integro ad defectõe spoctaret mã¬
cellus ss aduc̃tu hostiũ ĩ tra niutos se tecep̃ nõ
casstris metuẽs ẜ ne ꝓdende urb̾ ocaxionẽ nimis
inultis rea ĩ minentib daut. Instrui de ĩde uiti¬

Expanded text:
senties eam rem tibi dignitati atque emolumento esse. laetoque iuveni promissis equum eximium dono dat, bigatosque quingentos quaestorem numerare iubet; lictoribus imperat ut eum se adire quotiens velit patiantur. hac comitate Marcelli  ac fidelius iuuerit. cum Hannibal ad portas esset—Nolam enim rursus a Nuceria mouit castra—plebesque Nolana de integro ad defectionem spectaret, Marcellus sub aduentum hostium intra muros se recepit, non castris metuens sed ne prodendae urbis occasionem nimis multis in eam imminentibus daret. instrui deinde utr
Abbreviated transcription (Latin):
na spes adfulsit. puũ ibi ex̾atũ rõnu ẽẽ uetete
butor collatõe iniqua frum̃ti p̃ssir nicħ de ẽc ali
ũ ꝙ anctorẽ ad quẽ deficerẽt. hec clã destina lcianio
gonẽ ꝯclasse sua copiis q ĩ yspaĩa mittunt
uĩ saidima asdrubalẽ deligũt ducẽ ꝯtm̃ ferme co¬
salis reb qr uribe agende erãt mouebãt se se¬

Expanded text:
dfulsit: parvum ibi exercitum Romanum esse; veterem ibuto et conlatione iniqua frumenti pressos; nihil deesse aliud quam auctorem ad quem deficerent. haec clandestina legatio gonem cum classe sua copiisque in Hispaniam mittunt, in Sardiniam Hasdrubalem deligunt ducem et tantum ferme cosactis rebus quae in urbe agendae erant movebant iam se
Abbreviated transcription (Latin):
sbaisq ꝓfcĩ acasilino ꝯ sacis magno aqm̃
irẽt auercit eg retro casilinũ nũa̾ can̾sis pu¬
gne ubi cũ dies aliquot sustepti cãpanis tim̃¬
tisq cauendis ac stcuendis ĩ ioe ĩsidiis trã¬
sduxissent ita de capue defectõe agi accapiq
anibalẽ sats ꝓc̾ro hr̃e. int̾fertis natt oyi¬
hẽbãt rõmi. additũ ⁊ ꝑusina cohors. hoĩes
dies casilinũ ꝯpulsi  satis ferint armator
ad tã exigua menia a fliuẽ alc̃a ꝑte cũta
tuenda erunt penuria frum̃ti nuiũ ã ut
iudetet᷑ hoĩu efficiebat. Canibalam ia

Expanded text:
i a Casilino cum satis magno agmine irent, auertit eos retro Casilinum nuntius Cannensis pugnae. ibi cum dies aliquot, suspecti Campanis timentesque, cauendis ac struendis in uicem insidiis traduxissent, ut de Capuae defectione agi accipique Hannibalem satis pro habebant Romani. additur et Perusina cohors, hominesdies, Casilinum conpulsi. et satis ferme armatorum ad tam exigua moenia et flumine altera parte cincta tuenda erat: penuria frumenti nimium etiam ut videretur hominum efficiebat. Hannibal cum iam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ facile cem pacĩa iũcetẽt nũciabatͭ
a casilino nã ⁊ p̃cpitasst st quosdã non
tolletanter famẽ ꝯstabat ⁊ statt iermes
ĩ muris nuda corꝑa ad missiliũ tellorũ
ictꝰ p̃bentes. ¶Ea cgit paciẽs ꝯras cũ¬

Expanded text:
 facile omnem patientiam vincerent nuntiabantur a Casilino: nam et praecipitasse se quosdam non tolerantes famem constabat, et stare inermes in muris, nuda corpora ad missilium telorum ictus praebentes. ea aegre patiens Grac
Abbreviated transcription (Latin):
do ambali. ¶ uicir tñ ea ꝑs q̃ nicħ rapti ñ temẽ
agendũ ꝯsulendũ q dein trgro censuit telaxata
posto die ꝑminorẽ trepidatõe teticuert optima¬
tes ut ꝯuictis oĩb ex agris urbẽ ac mura firma¬
rent ¶ꝑ idem fere tp̃s lit ex sicilia sardiniaq ro¬
ad diẽ deũ n unde det̃ eẽ magno psuadẽ ut ꝙ̃pͥ
dinia scripta. ¶Responsum utrisqi nõec̃ uñ mit¬
teret᷑ iissiq ip̃i classib atqi ex̾citib sius ꝯsulent
¶ Octalitĩ aduni cũ sb̾sidiũ pr̃ Ieronẽ logatos cũ

Expanded text:
di Hannibali. vicit tamen ea pars quae nihil raptim nec temere agendum consulendumque de integro censuit. relata postero die per minorem trepidationem re tenuerunt optimates ut convectis omnibus ex agris urbem ac muros firmarent. per idem fere tempus litterae ex Sicilia Sardiniaque Road diem dari neque unde detur esse; magno opere suadere ut quam ore ex Sardinia scripta. responsum utrique non esse unde mitteretur, iussique ipsi classibus atque exercitibus suis consulere. T. Otacilius ad unicum s
Abbreviated transcription (Latin):
ictss amisit simł ultro crũpentes ĩ agnũc
elephantor opoĩto ꝓpe int̾clusit.nt¬
pidesq ꝯpullit ĩ urbem satis młns ut ex
tanta paucitatt int̾fas ples occidissent
rea mutał ꝓoĩta statq ip̃e dux castelli pla¬
no loco poĩti stgnẽ opugnatõ sagũti expugͦ¬
singło admonẽs ĩ ilstq. inde uinee quaq¬
cepte agi cuniculiq. nec aduaĩg cmas
hostiũ aut ius ulła aut ars deecat. ¶ soai
rõnoꝵ ꝓ pugna cula adusus iuncas statue̾
trinsuersis canicul hostiũ iũculos ex cept̾

Expanded text:
ctos amisit. semel ultro erumpentes agmine elephantorum opposito prope interclusit trepidosque compulit in urbem satis multis ut ex tanta paucitate interfectis; plures cecidissent rea muralis proposita est atque ipse dux castelli plano loco positi segnem oppugnationem Sagunti expugnsingulos admonecoeptae agi cuniculique; nec ad varios conatus hostium aut vis ulla aut ars deerat sociis Romanorum. propugnacula adversus vineas statuere, transversis cuniculis hostium cuniculos excip
Abbreviated transcription (Latin):
ac semiermib ꝯsulc̃ĩueneĩt quẽ pot̾ant ma¬
xime miẜabilẽ boĩs seciis supbis ati infidelib̾
ut erat cap̃am spnendũ ⁊ aux̃ reꝵ suaꝵ suiq¬
ꝯsuł nimis detogendo cladem nu dandoq. Naz
cerent᷑ oĩa q̃ adid bellũ opꝰ eeñt Morem
mag̃ inqr laqndi ꝯsociis ẜuastis cũpani ui¬
bentes q̃ opꝰ ceñt ad bellũ ĩꝑare ꝙ ꝯuenientͥ¬

Expanded text:
ac semiermibus consulem invenerunt, quam poterant maxime miserabilem bonis sociis, superbis atque infidelibus, ut erant Campani, spernendum. et auxit rerum suarum suiqsul nimis detegendo cladem nudandoque. nam cerenturque omnia quae ad bellum opus essent, morem magis inquit loquendi cum sociis servastis, Campani, iubentes quae opus essent ad bellum imperare, qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sua ꝗsq mĩstia distiusu treꝑidat ad pa
signa succdit ad muris ¶ patefcũ repente
porta marcelł signa canẽ clamorẽ q tolli
ac pedites pͥmũ de inde cates ꝙͣto maxĩe pos¬
portis .p. ualetiꝰ flacꝰ ⁊ gnꝰ aureli legati ĩ cor¬
nua hostiũ erũp̃t̃ addiat᷑ clamore lisst. callo¬
nesiy ⁊i alia turba custodie ĩ pedim̃tor apo¬
sita pauotatẽ maxiẽ sꝑnẽtib penis i gẽtis
repente ex̾ctꝰ spem̃ fecerit. ¶ uixẽqdẽ auxĩ

Expanded text:
sua quisque ministeria discursu trepidat ad prima signa succeditque ad muros acies, patefacta repente porta Marcellus signa canere clamoremque tolli ac pedites primum, deinde equites, quanto maximo posportis P. Ualerius Flaccus et C. Aurelius legati in cornua hostium erupere. addidere clamorem lixae calonesque et alia turba custodiae impedimentorum adposita, ut paucitatem maxime spernentibus Poenis ingentis repente exercitus speciem feceri
Abbreviated transcription (Latin):
nua clephãtis quas p̃se actis de ẜueĩt. Et as¬
drubal usq aduliñ euentũ pugne moras
emedia cede ꝯ pauas aufugit. castra rõni ce¬
pẽ atq inde diriput̃. ¶ Ea pugna siqua dubiͣ
ĩyspania erat ronis adiũxit. asdrubaliq nõ
mõ ĩ ptalia traducendi exatꝰ ẜ ne manend

Expanded text:
nua elephantis quoque prae se actis deseruere. Hasdrubal usque ad ultimum eventum pugnae moratus e media caede cum paucis effugit. Castra Romani cepere atque diripuere. ea pugna si qua dubia in Hispania erant Romanis adiunxit, Hasdrubalique non modo in Italiam traducendi exercitus sed ne manendi
Abbreviated transcription (Latin):
nolanã irisdictõem q dare uolũat peñ. au¬
xiliũ q eũ ⁊ solicitũ aira nouãdi res p̃torc̾¬
nebat. ceteꝵ cũ aut pena cohibend̾ cẽt aut
bnficio ꝯciliand̾ sibi ab sũpsisse ꝙͣ hosti ademi¬
Ne fortẽ ac stienuũ maluit sociũ accitũq
ad se benigne appellat. młts ĩ eũ ĩ uidos int̾
ppłant hiẽ. inde existima tu facile eẽ ꝙ ne¬
mo cius nolan̾ sibi ĩ dicauĩt ꝙ̃ młta eius

Expanded text:
mque dare voluerat Poeno, anxiumque eum et sollicitum cura novandi res praetor cernebat. ceterum cum aut poena cohibendus esset aut beneficio conciliandus, sibi adsumpsisse quam hosti ademisse fortem ac strenuum maluit socium, accitumque ad se benigne appellat: multos eum invidos inter popularis habere inde existimatu facile esse quod nemo civis Nolanus sibi indicaverit quam multa eius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ militib obꝓuata b̾iuq tãta ꝯcordia coha¬
lerat oĩu aĩ ut ꝓpe ĩ obliuionẽ ueniret
graco legati cumaĩ nũciauert̃ q̃ acã paĩs
leguno paucos añ dies ueĩs ⁊ qd his ip̃i rndi¬
ssent.triduũ pꝰ eũ diẽ festũ cẽ nõ senatũ splũ

Expanded text:
 militibus observata, brevique tanta concordia coaluerant omnium animi ut prope in oblivionem veniret Graccho legati Cumani nuntiarunt quae a Campanis legatio paucos ante dies venisset et quid iis ipsi respondissent: triduo post eum
Abbreviated transcription (Latin):
uultũo ãne mansiecto ꝑq agr sauaulanu
trebianũq spsuesulã ꝑ montes nolã ꝑuenit
cessit a ad mare ꝓriẽ neapoli destendit cupi¬
dus marini opidi pociundi quo cursus naiui¬
b tutꝰ ex astica eẽt. Ccrerũ poitis neapoli ap̃¬
ft̃o rõno tñra accepit.m. uili silan̾ erat ab
ipĩs neaipolitanis accitꝰ. neapoli quari llaut
nola amissa petit nuceriã cã cũ aliqdiu circũ¬
sediss sepe iustpe solicitandis neꝗdꝙͣ nẽ ple¬
be nũc pũcipib fame demũ indictoem acrp̃
pact᷑ ut ĩ eunes ꝯsingłis abnẽt uestim̃tis
ac militare uellẽt secũ ꝓposuit. nec ea spe
queꝙͣ tenuit dilapsi om̃s quoũq hospit᷑
autꝰ fortiut aĩ mpet tullit ne ꝑ cũpne iubes
maxĩe nola ncapelĩq cũ ferme xxx. senato
iñꝙ portus Anibali clauisserit Cimias se
ꝯmiller̃t nuceria p̃da militi data ẽ urbs
dirupta atq incẽssa. ¶Nolam marcellus
nõ sui mag̾ fiduaa p̃sidii ꝙͣ uolũtate pͥncipũ

Expanded text:
Uolturno amni traiecto per agrum Saticulanum Trebianumque super Suessulam per montes Nolam peruenit.cessit et ad mare proxime Neapolim descendit, cupidus maritimi oppidi potiundi, quo cursus nauibus tutus ex Africa esset; ceterum postquam Neapolim a praefecto Romano teneri accepit— M. Iunius Silanus eripsis Neapolitanis accitus—, Neapoli quoque, sicut Nola, omissa petit Nuceriam. eam ear cum aliquamdiu circumsedisset, saepe vi saepe sollicitandis nequiquam nunc plebe, nunc principibus, fame demum in deditionem accepit, pactus ut inermes cum singulis abirent vestimentis. ac militare secum voluissent proposuit. nec ea spe quemquam tenuit; dilapsi omnes, quocumque hospitia aut fortuitus animi impetus tulit, per Campaniae urbes, maxime Nolam Neapolimque. cum ferme triginta senatorinde, quod portas Hannibali clausissent, Cumas se contulerunt. Nuceriae praeda militi data est, urbs direpta atque incensa. Nolam Marcellus non sui magis fiducia praesidii quam voluntate principum
Abbreviated transcription (Latin):
pontes ꝑ frusinatẽ ferẽtinatẽq anagrinu
agr ĩ lauicanũ ueĩt. indi algido tustulũ peciit
Nec recept menib ĩfra tustulũ detrorsũ gubiꝙ
destendit. inde ĩpupinã excitu dimisso oeto mi¬
lia passuũ aroma posuit castra quo ꝓpr̃ ho¬
stis accedebat comaior cedes fiebat fugiẽtiuz
p̃ cedẽtib numidis płesq oĩ gñr atii etatum
capiebant̃. ¶In hac tumltu fului flaccꝰ porta
capena ꝯexctu romã ĩ g̾ssus media urbe per
carinas ex qleas ꝯtendit ing̾ssus int̾ eꝗlinã
collinãq portã posuit cristra. eo ilł plebis
comeatũ eo ꝯportait. ¶ ꝯsuł senat᷑ qi in
castra uenerũt ibi desuma rei .pi. ꝯsul¬
tatũ placit ꝯsu. çirca portas collinã ex qli¬
nã qr ponẽ castra .C. calfurniu piu urban¬
um capitolio acq arci p̃c̃e ⁊ senatũ fitquẽ¬
tẽ inforo ꝯtniͣ siqd ĩ tã sb̾itis reb ꝯsulto o

Expanded text:
pontes, per Frusinatem Ferentinatemque et Anagninum agrum in Labicanum uenit, inde Algido Tusculum petiit, nec receptus moenibus infra Tusculum dextrorsus Gabios descendit. inde in Pupiniam exercitu demisso octo milia passuum ab Roma posuit castra. quo propius hostis accedebat, eo maior caedes fiebat fugientium praecedentibus Numidis, pluresque omnium generum atque aetatium capiebantur. in hoc tumultu Fuluius Flaccus porta Capena cum exercitu Romam ingressus, media urbe per Carinas Esquilias contendit; inde egressus inter Esquilinam Collinamque portam posuit castra. aediles plebis commeatum eo comportarunt; consules senatusque in castra uenerunt; ibi de summa republica consultatum. placuit consules circa portas Collinam Esquilinamque ponere castra; C. Calpurnium praetorem urbanum Capitolio atque arci praeesse, et senatum frequentem in foro contineri si quid in tam subitis rebus consulto o
Abbreviated transcription (Latin):
pͥm̃di erãt tu młtꝰ ꝗ temẽ oriebant᷑ placuit
om̃s ꝗ dcãtores ꝯsules censores ue fuissẽt ꝯĩ
pio ẽẽ donec recessiss amuris hostis. a di ei qͥd̾
reliqũ fuit ꝯnectis ĩstqn̾ti młti teniẽ excita¬
amenẽ anibal ĩ aciẽ oẽs copias edux̾ nͨ flacc̾
ꝯsulq c̾tam̃ detractaue̾ ĩstructis utrĩq exc̾
uictori eẽt. Imber ingens grandine miss
ita utrãq aciẽ turbauit ut uis armis re
stiũ metu ⁊ posto die codẽ loro acies ĩstruetus
eadẽ tẽpestas diremit nͥ recepissẽt se ĩ custra
mnira sereuitas ꝯtrãqlitate oriebat᷑. Un re¬
ligionẽ ca res ap̃ peno usa ẽ auditaqr uox
anibal fert᷑ potiũde sibi urb rͤ. m̃te nõ dai̾

Expanded text:
 erant qui temere oriebantur, placuit omnes qui dictatores consules censoresue fuissent cum imperio esse, donec recessisset a muris hostis. et diei quod reliquum fuit et nocte insequenti multi temere excitaAnienem Hannibal in aciem omnes copias eduxit; nec Flaccus consulesque certamen detractauere. instructis utrimque exerori praemium esset, imber ingens grandine mixtus ita utramque aciem turbauit ut uix armis retstium metu. et postero die eodem loco acies instructas eadem tempestas diremit; ubi recepissent se in castra, mira serenitas cum tranquillitate oriebatur. in religionem ea res apud Poenos uersa est, auditaque uox Hannibalis fertur potiundae sibi urbis Romae mod
Abbreviated transcription (Latin):
Id eũ tã licent̾ atq optiose face̾ flaccoĩ¬
dignũ uisũ ẽ. itaqũmsit eꝗtes sb̾monĩ
be transire exꝗlia insẜũt. nlłꝯ aptiores
int̾ ꝯualles tectaq ortor ⁊ sepulcra et
uacuas undiqi uas adpugnandũ futt̃os
rati. quos cũ exarce capitolioq diuo pu.¬

Expanded text:
tam licenter atque otiose facere Flacco indignum uisum est; itaque immisit equites summouerique be transire Esquilias iusserunt, nullos aptiores inter conualles tectaque hortorum et sepulcra et cauas undique uias ad pugnandum futuros rati. quos cum ex arce Capitolioque cliuo Pu
Abbreviated transcription (Latin):
duç gladio ꝙiã añ p̃sidii cã fecerat ca
um legiones añ luce̾ traiecit ¶ Id pu̾ ꝙ fieret
bar ¶ fabi maxiñ abstedi acapua t̾reĩq ⁊
arcuĩ agi admit̾ cõiatresq anibal flagicio¬
sũ ducrbat ꝗ ad cãnas uictor iir tñ admmbẽ

Expanded text:
d quod iam ante praesidii causa fecerat casum legiones ante lucem traiecit. id priusquam fieret bat. Fabius Maximus abscedi a Capua terrerique et circumagi ad nutus comminationesque Hannibalis flagitiosum ducebat: qui ad Cannas uictor ire tam
Abbreviated transcription (Latin):
stamĩe tẽ u̾ti aut uiã dandã his eẽ imi¬
nore conatu ꝙͣ ꝯdensa aciẽ ĩ rupistnt in
castra nuptur aut ꝯficiendr sb uallo
eẽt. nec magni c̾tai̾s rẽ fore pauos ẽe et
a suis int̾clust ci ꝗdũ paueat ron̾s in¬
tͥrupta acies iudeat q̃ sise utr̃q ĩ hostem
u̾tat ancipiti pugna medio cirãuĩet᷑as

Expanded text:
scrimine rem uerti; aut uiam dandam iis esse—et miscrimine rem uerti; aut uiam dandam iis esse—et minore conatu quam condensam aciem rupissent in castra inrupturos—aut conficiendos sub uallo esse; nec magni certaminis rem fore; paucos esse et ab suis interclusos; et quae dum paueat Romanus interrupta acies uideatur, eam si se utrimque in hostem uertat ancipiti pugna medios circumuenturam.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝓ p .r. ꝯcꝗtib stx legionũ iuã q̃ĩ sucsulã
fert .C. fuluĩ flactꝰ legatꝰ ꝯstriali cquetũ
ꝯsticit regione iuilt̾ni añi p̃liũ nõ sblito
mõ clamore ac tumłtu ẽ ceꝑtũ fad alium
uiroꝵ cquor armorq sonũ dispoĩta in
muris cãpanoꝵ ĩ belł młtitudo tm̃ ꝯeas ssir¬
pitu quał ĩ defcũlune silẽti nocte si sol edid̾
clamorẽ ut au̾tẽt q̃ pugnãtiũ aĩq cũpa¬
ng facile ĩ uallo api̾ ar cebat maior ius
ab alc̾a ꝑte fulmu anibal ⁊ peni urgebãt
legio ibi sesta loco secessit quã pulsa cohors
yspanori ꝯtab elephantis usq ad uallu
ꝑuasit ruꝑatq mediã aciẽ nonoꝵ ⁊ ĩ ãcipiti
sꝑo at ꝑiculo erat utri ĩ castra prũpẽt an
ĩcluderet᷑ asuis euẽ pauorẽ legionis ꝑicu¬
lumq casttoꝵ sulũ nbi iudit quẽ naniu
pͥmoresq aliq centurionũ ortat᷑ cohõtẽ
hostiũ ĩuallo pugnãtẽ ĩnadat ĩ sumo di¬

Expanded text:
lam fert, C. Fuluius Flaccus legatus cum sociali equitatu constitit e regione Uolturni amnis. proelium non solito modo clamore ac tumultu est coeptum; sed ad alium uirorum equorum armorumque sonum disposita in muris Campanorum imbellis multitudo tae silenti nocte cieri solet edidit clamorem ut auerteret etiam pugnantium animos. Campanos facile a uallo Appius arcebat: maior uis ab altera parte Fuluium Hannibal et Poeni urgebant. legio ibi sexta loco cessit; qua pulsa, cohors Hispanorum cum tribus elephantis usque ad uallum peruasit; ruperatque mediam aciem Romanorum et in ancipiti spe ac periculo erat utrum in castra perrumperet an intercluderetur a suis. quem pauorem legionis periculumque castrorum Fuluius ubi uidit, Q. Nauium primoresque alios centurionum hortatur ut cohortem hostium sub uallo pugnantem inuadant: in summo di
Abbreviated transcription (Latin):
ybey flumu uentũ ubi ĩ t̾asũ pontẽ afregelaĩs
monĩdi itini̾s cã ĩ ueĩt ¶ fuluiu uult̾nꝰ tenu¬
erit ãnis nauib ab anibale ĩ censis rates ad
addet̃ gridũ memor ad defendendã ire prĩai or¬
tubat. ¶Romã fregelan nũti diẽ noctẽ quti¬
nẽ ꝯtauiato ingentẽ actullit t̾roiẽ tumiłtuo¬

Expanded text:
tem a Fregellanis morandi itineris causa inuenit. et Fuluium Uolturnus tenuerat amnis, nauibus ab Hannibale incensis, rates adadderet gradum memor ad defendendam iri patriam hortabantur. Romam Fregellanus nuntius diem noctemque itinere continuato ingentem attulit terrorem. tumultuo
Abbreviated transcription (Latin):
pugne ĩ uenii płq panoris ꝙͣ c̾tãis fuis¬
se ꝯĩpio nato ĩ castra rõna numide yspa¬
niq ꝯ elephantis irupissẽt elephãti p
media castra uadẽtes siragẽ tab̾naculoꝵ
ingenti sonitu ac suga obrumpentium
uincula ium̾toꝵ facerẽt. staudẽ quoqi suꝑ tu¬
multu adiectã ĩuisã ab anibale ꝗ hũit aliꝙ̃
ignaꝵ latine lingue ꝯsulũ urbis qm̃ amissa

Expanded text:
certaminis fuisse, cum inopinato in castra Romana Numidae Hispanique cum elephantis inrupissent, elephanti per media castra uadentes stragem tabernaculorum ingenti sonitu ac fugam abrumpentium uincula iumentorum facerent; fraudem quoque super tumultum adiectam, immissis ab Hannibale qui habitu Italico gnari Latinae li
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ añ portã ẽ/ ceñ ꝙͣtrepidi ĩ urbẽ ꝯpuls¬
¶ Et anbal postꝙ cohortis yspanorũ
stragẽ iudit sũma qr ĩ castra ui hostium
defendi obmissa opugnatõe recipẽ signa
 ꝯn̾tr̃ agm̃ peditũ obiecte abt̾ͥgo eꝗtatu
ne hostis ĩstaret cepit legionũ ardor ĩ gẽs
ad hostẽ ĩstiñdũ fuit.ẜ flact̾ receptu
cãpani ꝙͣ haut młtu ĩ anibał p̃sidii eẽt
⁊ ipe anibal sentiret ¶Cesu eadie ꝗ hiꝰ
pugne auctores st̃ ccto nulia hõiu de
Anibal exatu tria excãpanis tradunt̃

Expanded text:
trepidi in urbem compulsi. et Hannibal postquam cohortis Hispanorum stragem uidit summaque ui castra hostium defendi, omissa oppugnatione recipere signa et conuertere agmen peditum obiecto ab tergo equitatu ne hostis instaret coepit. legionum ardor ingens ad hostem insequendum fuit: Flaccus receptui Campani quam haud multum in Hannibale praesidii esset, et ipse Hannibal sentiret. caesa eo die, qui huius pugnae auctores sunt, octo milia hominum de Hannibalis exercitu, tria ex Campanis tradunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tu milites ꝗ nicħ aliud peccauerĩt ꝙ̃ ꝙ ĩ ip̃is silles
fuerĩt telcgato ꝓpt ĩ exiliũ ignoĩosapati mlitĩa
a deo in parẽ lib̾tatt̃ xͤ dici ac pauꝑi honora to
atq ĩ honorato ẽẽ. ¶Reus abse culpa ĩ milites
m̃sferebat eo feroatͥ pugnã poscẽtes ꝓductis
ĩ aciẽ nõ eo quo uoluĩt qr seꝵ diei fuit ẜ pisto̾
stiũ nõ sb̾stiniusst. cũ efust oẽs fugẽ st qua
turba allatũ ut uaronẽ cañsi pugna ut
ors sua remcdie publicis cladib fututum
ĩ cauta ĩ cante deductũ nõ agnũe ĩ explo¬
rato euntẽ mĩsidiis ciraiuentũ ui ĩ actaã¬
mis acie uictũ nec suoꝵ aĩg nec hostim
ĩ potẽ hũisse. suũ cmq ingeniũ andatia
aut pauorẽ face̾ ¶ Bis ẽ acusas pecuĩaq

Expanded text:
les fuerint relegatos prope in exsilium ignominiosam pati militiam; adeo imparem libertatem Romae diti ac pauperi, honorato atque inhonorato esse. reus ab se culpam in milites transferebat: eos ferociter pugnam poscentes, productos in aciem non eo quo uoluerint, quia serum diei fuerit, sed postero stium non sustinuisse. cum effuse omnes fugerent, se quoque turba ablatum, ut Uarronem Cannensi pugna, utors sua remedio publicis cladibus futura iniqua incaute deductum, non agmine inexplorato euntem insidiis circumuentum: ui aperta armis acie uictum. nec suorum animos nec hostium in potestate habuisse: suum cuique ingenium audaciam aut pauorem facere. bis e
Abbreviated transcription (Latin):
a roͣ castra nocre eg̾ssus spẽ accendit can¬
panis dũ aliꝗd mriũ supcẽt aboĩ ꝑte erupn¬
ulla ꝑte erat obsesso ⁊ ꝓpe expugnato hosit¬
¶ Inita tamde̾ tõe ut qd̾ uirib deerat arte
cquaret᷑ ex õib legiõib electi st̃ iuenes ma¬
xiẽ uigorẽ ac leuitate corpor ueloces eis ꝑ¬
bunga pedo data p̃sixa ferro quole hastis ue¬
litarib inest ⁊ cꝙ singula ĩcqs suis ac cupien¬
ter ubi datũ agnũ cẽt ¶ postõs asuerudine coti¬
diana satis intrepide uisũ ẽ fi ĩ cãpanũ ꝯ me¬
di intͥ castra muꝑq erat adusus ĩ struen cã¬
signo dan uelites desiliũt. pedestris inde a cies
ex oꝗtat rep̃ẽte ĩ hostiũcꝗtes ĩ curit. laculaqi ꝯ¬
⁊̃ petu alia sup alia emitunt᷑ ꝗb płimis ĩ cqͦs
pauoris tñ pł exit noua ꝙ̃ĩ opinata ĩ lectu
Ẽ uo ĩ ꝑ ausũ hostẽ cates ĩuecti fugã siragemq¬

Expanded text:
a castra nocte egressus spem accendit Campanis dum aliquid uirium superesset ab omni parte eruptulla parte erat ab obsesso et prope expugnato hoste. inita tandem ratio est ut quod uiribus deerat arte aequaretur. ex omnibus legionibus electi sunt iuuenes maxime uigore ac leuitate corporum ueloces; eis plonga pedes data, praefixa ferro quale hastis uelitaribus inest. eos singulos in equos suos accipienter ubi datum signum esset. postquam adsuetudine cotidiana satis intrepide fieri uisum est, in campum qui medius inter castra murumque erat aduersus instrucsigno dato uelites desiliunt. pedestris inde acies ex equitatu repente in hostium equites incurrit iaculaque cum impetu alia super alia emittunt; quibus plurimis in equos pauoris tamen plus ex re noua atque inopinata iniectum est, et in perculsum hostem equites inuecti fugam stragemq
Abbreviated transcription (Latin):
puiã ꝯtendit. securi tñ tã rapã euntẽ tres ⁊ xx¬
x. elephanti ĩ ualle aulta p̾ ti faca montẽ ĩ mi¬
nt̃e capue ꝯsedit ¶ adueniẽs cũ castellũ gͥa¬
laciã p̃sidio in ĩ pulso cepiẜ ĩ cucũ fedentes cap̃¬
ua seũtit p̃missis nãq nũptiis capuã quo tpr̃
castra rona agͣssus eẽt ut codt̃ ⁊ ili ad erupti

Expanded text:
cuti tamen tam raptim euntem tres et triginta elephanti. in ualle occulta post Tifata, montem imminentem Capuae, consedit. adueniens cum castellum Calatiam praesidio ui pulso cepisset, in circumsedentes Capuam se uertit, praemissisque nuntiis Capuam quo tempore castra Romana adgressurus esset ut eodem et illi ad erup
Abbreviated transcription (Latin):
sst dictitãs neĩe fulmũ añ corupisst oĩb utiis
legiones ꝙ̃ pderẽt itaquẽ dici pose priꝰ eg ped¬
sse ꝙ̃ iudecẽt hostẽ. n ec ab ambale ẜ ab inpatore
suo uictes ec̃. neĩem eũ su fragiũ ĩ eat satis cer¬
neͣ aui inpiũ qui ex̾atũ amittat. a ĩt̾fuisse

Expanded text:
s quam proderet. itaque uere dici posse prius eos perisse quam uiderent hostem, nec ab Hannibale, sed ab imperatore suo uictos esse. neminem cum suffragium ineat satis cernere cui imperium, cui exercitum permittat. quid interfuisse
Abbreviated transcription (Latin):
re . pu de admĩstratrẽ belli de
proiũciis ex̾citib q prẽs cõ¬
suluerũt fuluo a pio cla¬
udio prioris ãni ꝯsulib ꝓnigatũ inꝑiũ ẽ atq
ex̾citꝰ ques hẽbant de creti adiectũq ne acapua q¬
uã obsidebãt distederẽt prĩꝙ̃ obpugnassint eam.
tã nobił ac potẽs sic̃ defictiẽ sua traxerat aliquot
ppłos ita ircepta ĩ clinatura nirsus aĩ uidebat
etruria ꝑ senynio gallia ꝯbinis legiõib quas

Expanded text:
 de administratione belli, de prouinciis exercitibusque patres consuluerunt. Q. Fuluio Ap. Claudio , prioris anni consulibus, prorogatum imperium est atque exercitus quos habebant decreti, adiectumque ne a Capua quam obsidebant abscederent priusquam expugnassent. ea tam nobilis ac potens, sicut defectione sua traxerat aliquot populos, ita recepta inclinatura rursus animos uidebatEtruria, P. Sempronio in Gallia cum binis legionibus quas
Abbreviated transcription (Latin):
cup̃ i pm̃ belli romã petendi iri rei sep cpi¬
te p̃tͥmisrã ocaxionẽ p̾ cañsi pugña ⁊ alii
uulgo fremebãt ⁊ ip̃e nõ disimulabat ỹ oppi¬
nato pauort ac tumłoa nõ ee despand̾ aliquã
ĩfirmiorẽ fcm̃ aut sibi aut cãpanis bñ grrẽ¬
de rri fortunã datum oẽ.¶Una ea cum ã¬
grbat ne ubi abstepsisẽt extĩplo dedeunt᷑
dendã romã abopuguãda capua duces at

Expanded text:
caput ipsum belli Romam petendi, cuius rei semper cupitae praetermissam occasionem post Cannensem pugnam et alii volgo fremebant et ipse non dissimulabat: necopinato pavore ac tumultu non esse desperandum aliquam infirmiorem factum aut sibi aut Campanis bene gerendae rei fortunam daturos esse. una ea cura angebat ne ubi abscessisset extemplo dederentudendam Romam ab oppugnanda Capua duces at
Abbreviated transcription (Latin):
expͥuaris solũ domib exandiebat ẜundiq
matiene ĩ publicũ efuse airca deũ dclubra distũ¬
rũt cinib sparsis aras uerẽtes nixis genib supi¬
nas man̾ ad celũ ac deec tendentes orantesq
urbẽ romã emaib hostiũ eriperẽt matresq ir̃¬
nas ⁊ lib̾i puo ĩ uiolates ẜuaret senat magi¬
stratib ĩforo p̃sto eẽ siꝗd ꝯsuł uelĩt alii accipi
unt inꝑia distedũtq ad suas ꝯsq offor pa̾tes
alii efferũt si quo usus oꝑe sit p̃sidia ĩ arce in
capitolio ĩ muris circa urbẽ ĩ mõte q̃ albano
atq arce efulana ponũt. ¶Int̾ hũc tumłtu

Expanded text:
solum domibus exaudiebatur, sed undique matronae in publicum effusae circa deum delubra discurrunt crinibus passis aras uerrentes, nixae genibus, supinas manus ad caelum ac deos tendentes orantesque ut urbem Romanam e manibus hostium eriperent matresque Romanas et liberos paruos inuiolatos seruarent. senatus magistunt imperia disceduntque ad suas quisque officiorum partes: alii offerunt se si quo usus operae sit. praesidia in arce, in Capitolio, in muris, circa urbem, in monte etiam Albano atque arce Aefulana ponuntur. inter hunc tumultum
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝑ stragẽ ⁊acentiũ elephãtor atrox e¬
dcã cedes. A Alt̾a ĩ ꝑte castroꝵ iã pulsi e¬
runt cũpani punicũq p̃sidiũ ⁊⁊ sbip̃a põ¬
ta capue q̃ uult̾niũ fert pugnabat neq
iã armate irrũpentib tõnis tesistebant
qua ꝯbalistis scorpĩõib instructa misilib̾
ꝓcul hostes arcebãt ¶ Et supsit rõnor

Expanded text:
ibi per stragem iacentium elephantorum atrox edita caedes. altera in parte castrorum iam impulsi erant Campani Punicumque praesidium et sub ipsa porta Capuae quae Uolturnum fert pugnabatur; neque tam armati inrumpentibus Romanis resistebant quam porta ballistis scorpionibusque instructa missilibus procul hostes arcebat. et suppressit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ delrĩs .l. martii refereret᷑ res geste magni¬
fice senatui uise titulus honoris ꝙ ĩꝑio nõ ppͥ.
mali exẽpli eẽ ĩ patores legi ab ex̾citib.⁊ st
leptie auspiciatoꝵ comitioꝵ ĩ castra ⁊ puicias
ꝓail alegib magrãtibq admilitarẽ teme

Expanded text:
cum de litteris L. Marci referretur, res gestae magnificae senatui uisae: titulus honoris, quod imperio nonmali exempli esse imperatores legi ab exercitibus et sollemne auspicandorum comitiorum in castra et prouincias procul ab legibus magistratibusque ad militare
Abbreviated transcription (Latin):
dubia nec dificili uictoria dimicat ip̃s opidũ¬
nã ad menia uictor acceẜat cepisẜ nilegati
dedentes urbẽ exissent p̃sidio pusie ĩ posito
leguirĩb errurie aĩacia petentib p̃se romã
ad senatũ mislis ꝯsul p̃stanciore ã iuictoria

Expanded text:
dubia nec difficili uictoria dimicat. ipsum oppidum—nam ad moenia uictor accessit—cepisset, ni legati dedentes urbem exissent. praesidio Perusiae imposito, legationibus Etruriae amicitiam petentibus prae se Romam ad sena
Abbreviated transcription (Latin):
tib utris se adp̃liũ legati tarẽtini int̾ueniũt
denũciantes sanitib ro̾ma ut bellũ obmibec̃t
ꝑ utrosq stecisẜ quonimꝰ distedet᷑ ab armis adu̾¬
sus eq se ꝑ alt̾is pugnaturos. ea logatõe papirius
audica demae ac mot̾ dcĩs cor ꝯcollega st comu¬
nicatur R̾ndit. Accicoq eo cũ tp̃s cẽ ĩ aparatu
pugne ꝯsũp̃sisẜ collaũt᷑ dere haut dubia signu
pugne ꝓposuit agentib diuina hũaq q̃ assolẽt
eẽ ꝯacie dimicandũ ẽ. ꝯsulib tarẽcini logati et¬
pͥa ẽ egrrgie anctorib diis ut uidetis adrẽ ger̃e¬
da ꝓfi cistim̃. signa inde ferre iuint  copias edu¬
xit nanissimã ĩ crepans gentẽ q̃ suaꝵ ĩ potens
ren p̃domesticis sedietõib distordiisq aliis q̃ mõ
pacis acbelli facẽ equũ censeret. ¶ sunites exꝑ
te alt̾a cũ oẽ curã belli remisissẽt qr aut pac̃e
ut᷑ cupiebat aut ex pediebat simulare ut ta¬

Expanded text:
ni interueniunt, denuntiantes Samnitibus Romanisque ut bellum omitterent: per utros stetisset quo minus discederetur ab armis, aduersus eos se pro alteris pugnaturos. ea legatione Papirius audita perinde ac motus dictis eorum cum collega se communicaturum respondit; accitoque eo, cum tempus omne in apugnae consumpsisset, conlocutus de re haud baud dubia signum pugnae proposuit. agentibus divina humanaque quae adsolent cum acie dimicandum est consulibus Tarentini legati oca est egregie; auctoribus dis, ut uidetis, ad rem gerendam proficiscimur'. signa inde ferre iussit et copias eduxit uanissimam increpans gentem, quae, suarum impotens rerum prae domesticis seditionibus discordiisque, aliis modum pacis ac belli facere aequum censeret. Samnites ex parte altera, cum omnem curam belli remisissent, quia aut pacem uere cupiebant aut expediebat simulare ut Ta
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑas ⁊ intra pauoo dies palũbinũ codem quo
ad muros accessit ad hercalaneũ q̃ signis col¬
latis ancipiti p̃lio ⁊ ꝯ maiote sua ꝙͣ hastiũ dimi¬
cauit iactura. castris denĩ poitis menib hoste
elusit opugnatũ opidũ captũq. ĩ his mb̾ iibib
capta aut cesa adix. milia hoñiz ita ut ꝑuo ad¬
mom̃ ples capetent᷑. ¶ Forcientib ꝓuicias com¬
sulib emrria caruilio adueĩt ẜinuota militum
ꝗ uim frigoris iã ĩsano nõ paciebant ¶ papilio
ad stpinũ maior uis hostiũ tesuit sepe ⁊ acic sepe
ĩ agmĩc sepe arca ipan urbẽ adu̾sus eniptoẽs
hostĩ pugnatũ nec obsidio nocbellã ex cquo ca̾t
no eĩ muris se stnites mag̃ ꝙ̃ armis ac uiris
menia tuebant᷑. tandẽ pugnando ĩ obsidionem
uibẽ ex pugnauit. itaq pł adis abira edĩ cap¬

Expanded text:
am intra paucos dies, Palumbinum eodem quo ad muros accessit. ad Herculaneum etiam signis conlatis ancipiti proelio et cum maiore sua quam hostium iactura dimicavit; castris deinde positis moenibus hostem inclusit; oppugnaut caesa ad decem milia hominum, ita ut paruo admodum plures caperentur. sortientibus prouincias consulibus Etruria Caruilio euenit secundum uota militum, qui uim frigoris iam in Samnio non patiebantur. Papirio ad Saepinum maior uis hostium restitit. saepe in acie, saepe in agmine, saepe circa ipsam urbem aduersus eruptiones hostium pugnatum, nec obsidio sed bellum ex aequo erat; non enim muris magis se Samnites quam armis ac uiris moenia tutabantur. tandem pugnando in obsidionem urbem expugnauit. itaque ab ira plus ca
Abbreviated transcription (Latin):
rõnui pilũ ⁊ candore tumiaꝵ fulgente aciẽ
ubi resferto getat᷑ cruẽtari auicã olĩ atq
argenteã sanitũ aciẽ apatẽĩr suo occidione
occisa spoliaq ea honestiorẽ iictoriã hastiꝙ̃
ipĩs arma fuisst/ datũ hoc fonrsa nõi stũlicq
sue ut ad nͥ sus maxĩꝯ conas sanitũ oponc¬
rent᷑ duces spoliaqea refertẽt q̃ ĩsignia pu¬
blias q̃ lais decorãdis eeñt deq ĩ mortales ad¬
ẽẽ ꝑp firic̃s petita federa tariens rurta tũ siqua ꝯiee¬
tura mus diuine sit nłłi umꝙ̃ ex̾citui fuiise infe¬
stiores ꝙͣ ꝯ nephando sacro mista hoiu recudũq cede
respsus ancipiti deũ ire deuor̾. hĩc fedcs ꝯnimaĩs
ictoꝵ teites dem. hĩc uiris uirandi adussis fedeta
sustepn execratões horẽs ĩ uit uirauĩt oderit sacra
sugar inditis ¶Cũ ap̃infenst iã suã spote mili¬
tes deseruiss simł dirune huãeq spei pleni cla¬
more ꝯsencienti pugnã postũt penitet ĩ posterum

Expanded text:
 fulgentem aciem, ubi res ferro geratur, cruentari. auream olim atque argenteam Samnitium aciem a parente suo occidione occisam spoliaque ea honestiora victori hosti quam ipsis arma fuisse. datum hoc forsan nomini familiaeque suae, ut adversus maximos conatus Samnitium opponerentur duces spoliaque ea referrent quae insignia publicis etiam locis decorandis essent. deos immortales adesse propter totiens petita foedera, totiens rupta; si qua coniectura mentis divinae sit, nulli unquam exercitui fuisse infestiores quam qui nefando sacro mixta hominum pecudumque caede respersus, ancipiti deum irae devotus, hinc foederum cum Romanis ictorum testes deos, hinc iuris iurandi adversus foedera suscepti exsecrfugarum indiciis cum apud infensos iam sua sponte milites disseruisset, simul divinae humanaeque spei pleni clamore consentienti pugnam poscunt; paenitet in posterum