comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ca natura est ut aliquid faciãt quis uelu¬
ti inrigiaria toslat antameniorẽ ꝓspec¬
tum pret᷑. aut in hoc ut in suo pingat. s.
ut aliquid patiaturaut ñ fatiat aliquit.
lp̃.ł: Ei qͣm pignori fimonin accep̃.
nõ est iniquum utilẽ petitionẽ actionẽ¬
ẜuitutisdan. sicut ip̃ius fundiutił pe
quẽ nectiga fundus patinet.

Expanded text:
a natura est, ut aliquid faciat quis, ueluti uiridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid patiatur aut non faciat.. Ei, qui pignori fundum accepit, non est iniquum utilem petitionem seruitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis quem uectigalis fundus pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
ot̃ .t. Pro pãtte om̃i ẜuitutẽ adquinꝰ
non posse uulgo t̾ditur.⁊ iõ siquis funt
hñs inam stipłetur. et parie fundi sin p̾ea
auenet corrumpit stipłonẽ m eum casũ
deducendo a quostiplo map̾ce nõ possit.
ꝓpnte quoq nͨ logari neq adi̾miuia põt̃.
et sũo fc̃m est n legitum ẽ ni le ademptio

Expanded text:
arum. Pro parte dominii seruitutem adquiri non posse uolgo traditur: et ideo si quis fundum habens uiam stipuletur et partem fundi sui postea alienet, corrumpit stipulationem in eum casum deducendo, a quo stipulatio incipere non possit. pro parte quoque neque legari neque adimi uia potest et, si id factum est, neque legatum neque ademptio
Abbreviated transcription (Latin):
est siacciꝑt idip̃m quod etebetur umñ
potest. d ncintotata muuer eẽ uitra¬
tur. dicendum est ip̃imulieri extra¬
belliano eẽ restituendm partẽ hrdi¬
tatisque a relicta est. ut eaque suom¬
arito ꝓdote enn soluĩt. quiactadem
fidei cominissum etonã eius ꝑtinent
ct cius necessitatẽ mirane optinen¬

Expanded text:
est, si accipere id ipsum quod ei debetur vir potest. sed ne indotata mulier esse videatur, dicendum est ipsi mulieri ex Trebelliano restituendam esse partem hereditatis quae ei relicta est, ut ea suo marito pro dote eam solveret, quia et ad eam fideicommissum et onera eius pertinent et casus necessitatem minime obtinen
Abbreviated transcription (Latin):
aue.i. Antiqui uberd untri itapspȩre¬
runt ut infempus nascendi omiua eiiu¬
ra integ̃ reẜuarent. sicut apparet in iuẽ
hr̃ditatum. Inquib qui post curagra
iuto est non admiituntur. dũicertũ
ẽ annasci possit ubi aũt eotem gradusiũ
ceti quo ⁊ uñt est tunc quẽ põitio insus¬
penso ee debeit quesierunt. Ic̃oquia ñ po¬
terant scrre quot nasci possunt. It̃o rau
tur.ut fabuł. ad numerentut. Namtta¬
multas gyptiimquto septenos. Soixe
gemmoi senatores erectos uidimus
palatio muerm num que abalexa¬
dna peraucta est ut at nau o ostend̾etur
pore eruxa in qiid dicebatin: quintũ p̃
diem quadragesimum quitẽ. Ergo pru¬
dentissim uirisauto res medietatem
quantam secut sunt. ut quod fierinõ
tato admodum potest. intuerentim Iõ
Et quia fieri poterat ut tres gemim nasce¬
rentur quartam partem superstitisuo

Expanded text:
um. Antiqui libero uentri ita prospexerunt, ut in tempus nascendi omnia ei iura integra reseruarent: sicut apparet in iure hereditatium, in quibus qui post eum gradod in utero est, non admittuntur, dum incertum est, an nasci possit. ubi autem eodem gradu sunt ceteri quo et uenter, tunc quae popenso esse debeat, quaesierunt ideo, quia non poterant scire, quot nasci possunt: ideo nam ntur, ut fabulis adnumerentur. nam tramultas Aegypti uno utero septenos. sed et tregeminos sena- tores cinctos uidimus Palatio mulierem liberam, quae ab Alexandria perducta est, ut Hadriano ostenderetur, pore enixa, inquit, dicebatur, quintum post diem quadragensimum. quid est ergo? prudentissime iuris auctores medietatem quandam secuti sunt, ut quod fieri non rarum admodum potest, intuerentur, id est quia fieri poterat, ut tregemini nascerentur, quartam partem superstiti
Abbreviated transcription (Latin):
possitem. deide resiouum sextatem
uelim ꝑsequi: qualt agam int̾amus.⁊ la¬
bõscribut utiq partem dirũdiam me pe¬
t̃e debere a singul. Sicsicriut asinguł sex¬
tantemconsequar. ⁊ habebo bessem quod
nm puto. s ip̃r teneboradrestitution em
sextantis extriente quem possrõbam. et ĩo
offitio indicis inuicem conpensatio erit
admittenta eius ⁊uod possido. Si forteco¬
hercdessint a quib hrditatẽ peto. ¶ Int̃¬
dum p̃tor incerte partis br̃ditatis petitc̃¬
nem indulget itoascãis int̾uementib
utpũta est defuncei fr̃ĩs finus. surit : ipe¬
orestefumctaꝵ fratrũ p̃gnates quam pir¬
tem fris filius brãitatis ũidicet. incertũ¬
tur ftm̃ defimctoꝵ filis incertum est. Ea¬
ss. num ost igitur incerte partisũndi¬
cãtĩ onẽ ei concecu. non autacter. Itaq d

Expanded text:
ssiderem, deinde residuum sextantem velim persequi, qualiter agam videamus. et Labeo scribit utique partem dimidiam me petere debere a singulis: sic fieri ut a singulis sextantem consequar, et habebo bessem: quod verum puto: sed ipse tenebor ad restitutionem sextantis ex triente quem possidebam. et ideo officio iudicis invicem compensatio erit admittenda eius quod possideo, si forte coheredes sint a quibus hereditatem peto. Interdum praetor incertae partis hereditatis petitionem indulget idoneis causis intervenientibus: ut puta est defuncti fratris filius, sunt et uxores defunctorum fratrum praegnates: quam partem fratris filius hereditatis vindicet incertur fratrum defuncti filii incertum est. aequissimum igitur est incertae partis vindicationem ei
Abbreviated transcription (Latin):
p̃gnans nonsit. eestimcturaũt p̃gnans
quam ignoret se exasse eẽ hr̃dem sem
i est mnexrraneo. si excepta portione hr̃s
infitutus sit. ex reliqua postimi. E
si forte itainstitutõ facta est quer cũq
portionib hr̃des micħ sumpto. hab

Expanded text:
egnans non sit, existimetur autem praegnans  quamquam ignoret se ex asse heredem esse. Idem est in extraneo, si ex certa portione heres institutus sit, ex reliqua postumi. quod si forte ita institutio facta est: "quotcumque portionibus heredes mihi sunto", hab
Abbreviated transcription (Latin):
erãt.ł. Ctin item cantẽ hrditatẽ
aduersus duostefendit. et scđm al¬
terum ex his uidicanum est quen so¬
let.utrumperinde ei hrlitatẽ restitu¬
iopontea naur opnteret si adu̾sus ai¬

Expanded text:
rum. Cum idem eandem hereditatem aduersus duos defendit et secundum alterum ex his iudicatum est, quaeri solet, utrum perinde ei hereditatem restitui oporteat, atque oporteret, si aduersus al
Abbreviated transcription (Latin):
temdatus. et aliascum necee nony
areit mulier duplum ꝓmitt̾e ꝓm¬
sit quia et ip̃e fundus est. indotẽ
qd̾ cumq pꝑt̾ eum consecutus fuĩt
amuliere maritus. qñq restitiuit
muucrid̃ dote agenti.
let debitor mulieris qui solũndo ñ
erat doremeiꝓmisit. adiodum ta¬
xit. ad quod soluendo fuit. ꝑiculo
umierres est. et siquid debiton ads¬
olindum facultitis accessent: ꝑi¬
culum ademisumiam que acces¬

Expanded text:
tem datus est et alias, cum necesse non habeat mulier duplum promittere, promisit: quia ipse fundus est in dote, quodcumque propter eum consecutus fuerit a muliere maritus, quandoque restituet mulieri de dote agenti. let, debitor mulieris qui soluendo non erat dotem ei promisit. ad id dumtaxat, ad quod soluendo fuit, uiri periculo ea res est: et si quid debitori ad soluendum facultatis accesserit, periculum ad eam summam quae acces
Abbreviated transcription (Latin):
ptam nonfeciss. et ꝓmissor solun¬
do eẽ desifs. Queremis. anculpi ma¬
ritiea pecuma indotem exactanon
css. Cum uõ acceptum fecit oimo
ꝑiculumadeum ꝓtinebit. per¬
inde cinmestiac si accepit mutuã

Expanded text:
ptam non fecisset et promissor soluendo esse desisset, quaereremus, an culpa mariti ea pecunia exacta non esset: cum uero acceptam fecit, omnimodo periculum ad eum pertinebit: perinde enim est, ac s
Abbreviated transcription (Latin):
enet. ut sifimous q̃i sinecã penesi
mantum eẽ oeꝑit com dicatur.
et boc cuidentius cuta accõnem pi¬
gnorantiamapparebit. etemm si
ne fundumticanum in hoc tͥ t̃di¬
cerimpignori ut comelium mre
quin statim rerte pignõraticiaatre¬
cipiendum conel. anum agere põ
indotem ꝓea daot sunt a filia dotem¬

Expanded text:
si sine causa penes maritum esse coeperit, condicatur. Et hoc evidentius circa actionem pigneraticiam apparebit. etenim sine fundum Titianum in hoc tibi tradiderim, ut Cornelianum mihi quin statim recte pigneraticia ad recipiendum Cornelianum agere possin dotem pro ea datae sunt, a filia dotem
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ. arius ex quo cempore ẽet
nunartous. utrum exdie stiploñ
facte anexeodie quodosẽe potuis
s .i. iuptiarinti responsum est ex
die miptiarum anmimeẽ nume¬
randum. ne sialt̃ obsuauermũ
deleri. ¶ Socergnosuosic logaue¬
cres meustumpnasesto. dare yac̃
ꝑxcirmam gnum pet̾e debere erac¬
tama cceptam legatis referii.S.
diuoitioscõdedore accõnem mul¬

Expanded text:
ore esset numerandus, utrum ex die stipulationis factae an ex eo die, quo dos esse potuisset, id est nuptiarum. et responsum est ex die nuptiarum annum esse numerandum, ne, si aliter obseruaremus, ueheres meus damnas esto dare'. hanc pecuniam generum petere debere, exactam acceptam legatis referri, sed diuortio facto de dote action‹e› mul
Abbreviated transcription (Latin):
sirat. lib̾ationon sequarur. rasi fõ¬
te sicacceptotulit. ut uen ⁊mu¬
lieri itotim doãtum. tirconĩ
citdendumest. breui maoriaccep¬
tismiptiis mulier solto mnno
dotisexactio̾m habebit. nisi forte
sic accepto tulit extraneus ut ip̃e
cutis imptus effectus isent. dotis
ocdneut siquidem pura sit obug¬
atio. que acceptolata est nom p̃a
fuĩt necan solutum matͥmoniũdi¬
esobligatiõis p̃tiit restaarendaent indiem

Expanded text:
erint, liberatio non sequetur: nisi forte sic accepto tulit, ut uelit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est breui manu acceptis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic accepto tulit extraneus, ut ipsesecutis nuptiis is effectus erit dotis exactioni, ut, si quidem pura sit obligatio quae accepto lata est, non ipsa fuit nec ante solutum matrimonium dies obligationis praeteriit, restauranda est in diem
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .r. Nec citatis apctor negotiros
q pessesorem funti defendebat. et u¬
ditium nomine einsacccipiebat. po¬
stularat auenditore fundi ut ab eode¬
fenderetur. uenditos desiderabat całi¬
cri sibi satam rẽ emptͥoit habiturum.
puto eum uerditori de rato satistare
debere. quia si fundum agenti restitue¬
rit. tucħ ꝓhibet dom̃anum rẽ ꝑee. et co¬
gi uarditorem rut sus defendere.
d̾ .i.tius cum absentẽ defenderet
multum ei p̃raturus est pretor. si es̃
non co gent iudicium ãccipere. cum
ad figeussores enis ire auctor possit.et eͣ

Expanded text:
 Nec civitatis actor negotium pmque possessorem fundi defendebat et iudicium nomine eius accipiebat, postulabat a venditore fundi, ut ab eo defenderetur: venditor desiderabat caveri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum venditori de rato satisdare debere, quia si fundum agenti restituerit, nihil prohibet dominum rem petere et cogi venditorem rursus defendere. Titius cum absentem defenderet, multum ei praestaturus est praetor, si eum non coegerit iudicium accipere, cum ad fideiussores eius iri possit et
Abbreviated transcription (Latin):
aliamre emitaut exalia causa possitere
cepent nionimque cogetur eiusnoie ui¬
dicium accipere. auter crm potestascab¬
itur legatis subhac spe. res anenas com¬
ran auferer̃di.

Expanded text:
aliam rem emerit aut ex alia causa possidere coeperit, non inique cogetur eius nomine iudicium accipere: aliter enim potestas dabitur legatis sub hac specie res alienas domum auferendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ambromi debet. ubipetitea. sp̃terer quod¬
õ pont̾raut nuimero ⁊ ut ñsuxadontinctur
ibidari aeret ubi fetitir nisi adicitura fue.¬
rit .c. modios exillok orteo. aut uiranfoͣ¬
nẽ legatum petatsit. ⁊̃ idi peti debet. ubi rese
et simob̾iussit red aderibendum agi dm
hide potorit ut crnit̾at rẽ sic erntiũd¬
ican alegatinoporent.¬

Expanded text:
od pondere aut numero aut mensura continetur, ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit 'centum modios ex illo horreo' aut 'uini ampnem legatum petetur, etiam ibi peti debet ubi res est. et si mobilis sit res, ad exhibendum agi cum herede poterit, ut exhibeat rem: sic enim uindicari a legat
Abbreviated transcription (Latin):
tãtus. asq dicat aubnoẽ maiorẽ paitẽ be¬
reditatis nonent adprestationẽ compẽl¬
lendns. et itaimuitis consiitutionib quuie¬
tur ut ibi petatur fidei cominissim. uͥ
maiorpars hr̃ditatio est. insi sinretur eo
loco uõluisse testatoꝑẽ fide cꝯminissum
pr̃ari ubi petatur. ¶tractatum est de ere

Expanded text:
maiorem partem hereditatis, non erit ad praestationem compellendus: et ita multis constitutionibus cauetur, ut ibi petatur fideicommissum, ubi maior pars hereditatis est: nisi si probetur eo loco uoluisse testatorem fideicommissum praestari, ubi petitur.Tractatum est de aere
Abbreviated transcription (Latin):
uencnõportet. nec m hoc dilationem nisi
cxiustacausadaut expunitia ccoicos affe¬
tantur Iteminactioẽ tutele placuit.¬
Nomine pupille tutorib in ꝓunitia cõ¬
tempnatis. Ciatores prielle uidicatum
rõe facere cogintur:ubi mutuam peccumã
mater accep.t. aufiliaheres erstitit.

Expanded text:
tet nec in hoc dilationem nisi ex iusta causa dari, ut ex prouincia codices adferantur. idem in actione tutelae placuit.Nomine puellae tutoribus in prouincia condemnatis curatores puellae iudicatum Romae facere coguntur, ubi mutuam pecuniam mater accepit, cui filia heres extitit.
Abbreviated transcription (Latin):
ioest.cassus respondit sic ẜuandum. ut
sisuoducatus minterum eius uonsito¬
cedenda actis. siuõa multis fiisde uno
agitur notisit inhibenda. iuriamissine
Mito. itro eiam nondaturactio. nea boffi¬
tio susceyto legitionis auocetur.

Expanded text:
io est?Cassius respondit sic seruandum, ut si subducatur ministerium ei, non sit concedenda actio, si uero ex multis seruis de uno agatur, non sit inhibenda: Iulianus sine rito: ideo enim non datur actio, ne ab officio suscepto legationis auocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiauł sc̃a moicis necessarlaest. ¶euleg¬
ationis cã iortam uanit ex qualibet cã fi¬
guttiturid subicituriuris necãtãt.
Iudexsiquidaduersislagis p̃cepta miũdicã¬
õ.ł. ¶mñib bone fica iudiciis. curmũ¬
durdies pr̃ande pecciie uenit. siagat
⁊liquisa dinter pon enram cautionemex¬
mstacausa condeapnatio sit.

Expanded text:
tia iudicis necessaria est. Qui legationis causa Romam venit, ex qualibet causa fimittitur, id subicitur iuris necessitati. Iudex si quid adversus legis praeceptum in iudicanomnibus bonae fidei iudiciis, cum nondum dies praestandae pecuniae venit, si agat aliquis ad interponendam cautionem exiusta causa, condemnatio fit.
Abbreviated transcription (Latin):
infutinum concipi.t aiudi qrum miren¬
dentipotest esse. uł de hisren que posterni
obligitionem aduenture sunt. Nam eene¬
mrnem putodubit aitirim: qum fiteius¬
sorante obligarionem is recpi posũt. in¬
dictum uõ axtequ̾am aliquro debeaturñ¬

Expanded text:
in futurum concipi, ita iudicium in pendenti potest esse uel de his rebus quae postea in obligationem aduenturae sunt. nam neminem puto dubitaturum, quin fideiussor ante obligationem rei accipi possit: iudicium uero, antequam aliquid debeatur
Abbreviated transcription (Latin):
aur .i. Dñemotligõnen ⁊ contractun
abentum estimandum estaut uncuma:
aliquisobñgunt⁊ contrahiuteatur.
bandumerit: si fateatur sedelere patum¬
q: dicat soluere andient irmeum dartoũ¬

Expanded text:
um.Omnem obligationem pro contractu habendam existimandum est, ut ubicumque aliquis obligetur, et contrahi uideatur, dere, probandum erit, si fateatur se debere paratumque dicat soluere, audiendum eum, dandum
Abbreviated transcription (Latin):
dł. Cum qui dienuss stquõtã¬
ms qum cuncesusuras praturum. Et
si quo anno non souuss tunctotiusꝑe¬
cumecedie qua mutuatus est semisses¬
se souituum et redditis ꝑaliquorãno
usiis moxstipib ꝯmissa ess. oiisspiꝰ¬

Expanded text:
. Cum quidam cauisset se quotannis quincunces usuras praestaturum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commissa esset, diuus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuemietur. exemploduco: tuto⁊.
quod si alt.ułmchil łminus facẽ
possit. ad alium ꝑuenietur. Itq ⁊̃
si alterdolo non fecerit.et idcurco
sit absolutus. Nam adalium ꝑu¬
anetur. ¶S et siduo deposĩnt. et
am̃bo agant. siquid̾ sic deposuerũt.
ut ułumis tollat totum. pot̾it in
artan ꝯuẽpnationẽ facientam.
srdeposuero apud te. ut post mortẽ
tuam redtas. et tecũ ⁊ cum ħrie tuo
possum depositiagẽ. possumerammn¬
utire uoluntate.ctañ mortẽ tuam
depoĩtum repet̃a ꝓmde⁊ si sic deposũo
ut post mortem meami redoatur. po¬
t̃o eregoet heres meusagẽdepoĩti mu
tata uoluntate. ¶Qpod. aut dolus
dum taxat in hãcactionem uerat.
quesitum estisiheres iẽ aput testato¬
rem depoitam penuł.ꝯmotutam dis¬
ixĩt ignanustepoĩtam uł ꝯmotatã
anteneatur. et quia dolonon fecit:
nontenebiti dẽĩe antm̃ uł dep̃cio
tencatur quodad eum ꝑuenit. et uĩ¬
usest tem̃ eum hoc enm ip̃odolofec̃

Expanded text:
uenietur exemplo duorum tutorum: quod si alter uel nihil uel minus facere possit, ad alium peruenietur: idemque et si alter dolo non fecerit et idcirco sit absolutus, nam ad alium peruenietur. Sed si duo deposambo agant, si quidem sic deposuerunt, ut uel unus tollat totum, poterit inpartem condemnationem faciendam. Si deposuero apud te, ut post mortem tuam reddas, et tecum et cum herede tuo possum depositi agere: possum enim mutare uoluntatem et ante mortem tuam depositum repetere. Proinde et si sic deposuero, ut post mortem meam reddatur, potero et ego et heres meus agere depositi, ego mutata uoluntate. Quia autem dolus dumtaxat in hanc actionem uenit, quaesitum est, si heres rem apud testatorem depositam uel commodatam distraxit ignarus depositam uel commodatam, an teneatur. et quia dolo non fecit, non tenebitur de re: an tamen uel de pretio teneatur, quod ad eum peruenit? et uerius est teneri eum: hoc enim ipso dol
Abbreviated transcription (Latin):
oum.saluoeo ut si deq̃ntitate pon¬
p̾is icẽrtum ẽ u̾rranti succurrat᷑
Sicit signata depoĩta sit. utrum
de sunt. etait treb̾. cistam rapetend¬
am. non singłatum ierum tpoĩtia¬
et speties ⁊ uestis ⁊ sicdeposite a dicient
sunt ⁊ spẽs ⁊ uestis labeo aũt ait cum qui
astam deponit singłas quoq res ui¬
cendepoẽre. ergoet aerebagẽ eum
opoitet. Quod ergo signorauit io

Expanded text:
dum saluo eo, ut, si de quantitate pondum saluo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti succurratur. Si cista signata deposita sit, utrum dae sint? et ait Trebatius cistam repetendam, non singularum rerum depositi ae sunt et sic depositae, adiciendae sunt et species uestis. Labeo autem ait eum qui cistam deponit singulas quoque res uideri deponere: ergo et de rebus agere eum oportet. quid ergo si ignorauerit is,
Abbreviated transcription (Latin):
termt unusquisq solum se here¬
citadu̾sus alt̾m reum refent̾e. hoc este¬
um qui depõitum suscepit quod sineu¬
t̃ hochonus suscipiat ꝯmodissime i¬
diclait. non eẽ oogendum ap̃rore i¬
iudicuu susciꝑe. Opoite igitur rem
deponiinc̃e aliqua tũt dehrditate
iudicetur ¶ siquis tabulastestĩ
ap̃ se depitas plib p̃sentib legit. ait la¬
Rodepoĩti accõne recte detabuł agi põse
eg darbitror. et inumiarum agipossc.
sihoc aĩorecitatũ testõ est ꝗbdam p̃¬
sentib ut uroicia secreta eius qui test¬
atus est diuulgarentur. ¶ Siptoł
fur d̾eposuit. et hos marcelł .ł.ui. dig̃¬
putaprecte desb̃ĩri actitis. Nam in¬
r̃ est coꝵ eoquot teneantur. ¶ Siꝗs
argenumur aurum depoitum pe¬
tet: utium sỹem. an et pondus ꝯple¬
ccidb̾at. et magisest ut utrumq cõ¬
piẽctatur. scyphum forte uł lancẽ
uł pĩteram dicengp et mat̾iam et
pordus adderco Et sipurputa sit in¬
fecta. uł lana pondus simuit᷑ adiciẽ¬

Expanded text:
unusquisque solum se hereest aduersus alterum reum defendere, hoc est eum qui depositum suscepit: quod si neuter hoc onus suscipiat, commodissime dici ait non esse cogendum a praetore iudicium suscipere: oportere igitur rem deponi in aede aliqua, donec de hereditate iudicetur. Si quis tabulas testamenti apud se depositas pluribus praesentibus legit, ait Labeo depositi actione recte de tabulis agi posse. ego arbitror et iniuriarum agi posse, si hoc animo recitatum testamentum est quibusdam praesentibus, ut iudicia secreta eius qui testatus est diuulgarentur. Si praedo uel fur deposuerint, et hos Marcellus liiti acturos: nam interest eorum eo, quod teneantur. Si quis argentum uel aurum depositum petat, utrum speciem an et pondus complecti debeat? et magis est, ut utrumque complectatur, scyphum forte uel lancem uel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit infecta uel lana, pondus similiter adicien
Abbreviated transcription (Latin):
ptore auctore. ut honostis ꝑsoĩs int̃¬
uuentib her euemet. residuouꝵa
pud cumiemanente. si hoc uolurt
siguus uidłe prius eumpressisuł apit¬
mota sunt. uł sihoc iri. sauĩt. in edẽ
teponendo O sires sirac que diu̾idinõ
possunt onnescrlabit tiłe. satiscuti¬

Expanded text:
tore auctore uel honestis personis interuenientibus hoc eueniet: residuo uel apud eum remanente, si hoc uoluerit sigillis uidelicet prius ei impressis uel a pramota sunt uel, si hoc recusauerit, in aede deponendo. sed si res sunt, quae diuidi non possunt, omnes debebit t
Abbreviated transcription (Latin):
multum facere. cum suscepit depoĩ¬
tum. egoet rerum depõitiagi posse
tur. ut si eorum noie. qui sunt in po¬
testate agatur. ueniet iniuiticurm.
E⁊ siquid per eumincuius unc sirnt
captum. fraudatuueest ut ⁊ dol̃
eorum uenuat non tr̃p̃oꝵ cum ꝗ¬

Expanded text:
multum facere, cum suscepit depositum. ergo et rerum depositi agi posse etur, si eorum nomine qui sunt in potestate agatur, ueniat in iudicium et si quid per eum in cuius iure sunt captus fraudatusue est, ut et dolus eorum ueniat, non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
mislierisddimutatim anualeat pac¬
tum. si antenuptiasticoidconue¬
nĩt. uale pactum. eo mõ minorẽ
dotem constitutam. post nuptiasui
drmitrat qdditorẽ ⁊ erit mera donatẽ¬

Expanded text:
is dimittatur, an ualeat pactum? dico, si ante nuptias id conuenerit, ualere pactum eoque modo minorem dotem constitutam: post nuptias uedimittat creditorem, et erit mera donat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fiua cepartsoequis hĩdib relictis apd̾
petrorum magum p̃torem marillus
abhide filio martelli ertotis ꝓmissicẽ u¬
nu̾isam dotemperibit cxfilie comectu¬
ra. qͣi int̾auosplacuiss nullosilionum
eestante mortua mulige partẽtotie
temanẽapuo maritum. ougisaũt cõ¬

Expanded text:
et filia ex partibus aequis heredibus relictis. apud Petronium magnum praetorem Marullus ab herede filio Marcelli ex dotis promissione universam dotem petebat illa coniectura, quasi inter duos placuisset nullo filiorum exstante mortua muliere partem dotis remanere apud maritum, magis con
Abbreviated transcription (Latin):
non retimint filam que patͥssolamatri
te ꝑceptione tesit̾are constituit. ¶ C̃¬
mt patrem etgenerũ comieni̾t.ut mma¬
iͥmonium sie lib̾isdefucta filados
põitiototisaddͣitam̃ticãdata. st posteam
chilaliud concnat. ¶Conuatut

Expanded text:
non retinuit, filiam, quae patris sola, matri tae praeceptionem desiderare constitit. Cupatrem et generum convenit, ut in matrimonio sine liberis defuncta filia dos portio dotis additamenti causa data, si postea nihil aliud conveniat. Convenit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quodmm̾imo factũeẽt. oidet᷑iore lo¬
codosnoneẽt. ichilominus eopacto
muliciis noĩe dotemtedit ⁊ stipulat
ẽ inesumortis⁊ diuortii.diuortiose
cutononrepetita dotetitius deuessit. m¬
ulier exuoluntate heredisciusredinte
s. ut ea quantitas quamexstipulatu
consequipotiat dotis reconciliatom
q incum casum stipulatusest. Muuẽ
decedens quastam restotalis marito
legauit. et aliisquosdam exdotaliors¬
uis manumisit. Quesitum esti anma¬
ritus earumrerum noĩe quas legauit
mulier.⁊ ẜuorum quos manumisit
mudia dosapuo marillum rommanẽt¬
⁊̃ instipulationanteducta erant. mor¬

Expanded text:
onio factum esset, si deteriore loco dos non esset: nihilo minus eo pacto mulieris nomine dotem dedit et stipulatus est in casum mortis cuto non repetita dote Titius decessit: mulier ex uoluntate heredis eius redinte si consensisset, ut ea quantitas, quam ex stipulatu consequi potuerat, dotis reconciliato mque in eum casum stipulatus est: mulier decedens quasdam res dotales marito legauit et aliis, quosdam ex seruis dotaus manumisit. quaesitum est, an maritus earum nomine, quas legavit mulier, et servorum, quos manumisit,midia dos apud Marullum remaneram in stipulatione
Abbreviated transcription (Latin):
bitor sꝑ¬
te pbmamcum pignus sit hoc uer¬
bo potixuti. de¬
sosꝑromoet obem pignus aco¬
pissꝰ futurumq eẽt ut distrate¬
ret idcieditor quia pecuma non so¬
luẽtur: pet̾i̾t acreditore ut fimdum

Expanded text:
bitor sντίχρησιν· nam cum pignus sit, hoc uerbo poterit uti. Sempronio et ob eam pignus accepisset futurumque esset, ut distraheret eam creditor, quia pecunia non solveretur, petit a creditore, ut fundum
Abbreviated transcription (Latin):
postea accrem̃t pignon cedit. Etoẽ
est cã allinuonis si funduspignora¬
tusuenierit. mane̾ cãm pignoris.
quia cum sua cã fundusaĩseat. sic̃
in partuꝗnalle qui post uñdicatiõ¬
nem natus sit. ¶ Siquiscauĩt u
silua sibipigm̃ cẽt. nauẽ exeamaitena scaa¬

Expanded text:
postea adcreuerit, pignori erit: eadem causa est alluuionis.Si fundus pigneratus uenierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat, sicut in partu ancillae, qui post uenditionem natus sit.Si quis cauerit, ut silua sibi pignori esset, nauem ex ea materia fa
Abbreviated transcription (Latin):
ceditorem stet̾it quo minꝰ ei soua¬
tur rege agitur pigneratiua.¬
Inrdum et si soluta sit pecunia tñ pi¬
ti sicreditor pignus slum emerit
solum sequetin edificium.
lp̃ .l. Sipignore subrẽcto fuitie¬
gĩt credit᷑or rotum quicquid ꝑpe¬
pit debito eum im pũtͥare papiñ
factum culpa creditoris. multor

Expanded text:
creditorem stetit, quo minus ei soluatur, recte agitur pigneraticia.Interdum etsi soluta sit pecunia, tamen pii si creditor pignus suum emerit soli sequetur aedificium..Si pignore subrepto furti egerit creditor, totum, quidquid percepit, debito eum imputare Papinianus amsi culpa creditoris fur
Abbreviated transcription (Latin):
debi sp̃es atedit ut ignori ap̃
alium geditorem poñet si am solipao¬
ne libatis rcceptasq eas is qui suscepit
tenet exhilr iubrnduis est uod si ⁊̃ nc̃
apud ꝯcõitorem geditoris sũnt. uolũ¬
tate dñi ne xe uid̾entur. Mut liba̾te

Expanded text:
es auri dedit, ut pignori apud alium creditorem poneret. si iam solutione liberatas receptasque eas is qui susceperat tenet, exhibere iubendus est: quod si etiam nunc apud creditorem creditoris sunt, uoluntate domini nexae uidentur, sed ut liberatae
Abbreviated transcription (Latin):
Saur .i. Siconu̾enĩt ut nom̃ debito¬
risincipignorit᷑ sit: tuenda est ap̃¬
tore hec connemintio. ut et te. in
exigenda pecuma et debitorem ad¬
uersus me sicumco exꝑiar tuea¬
tur. Ergosi to nom̃ pecumarium
fuĩt exactam pecumam tecum:
c̃pensab̾. siuõ corꝑis alicuius io quod¬

Expanded text:
Si conuenerit, ut nomen debitoris mei pignori tibi sit, tuenda est a praetore haec conuentio, ut et te in exigenda pecunia et debitorem aduersus me, si cum eo experiar, tueatur. ergo si id nomen pecuniarium fuerit, exactam pecuniam tecum pensabis, si uero cor
Abbreviated transcription (Latin):
plius liberi eius qui in potestate cius¬
sunt. cum secitur. s et hii qui post¬
limimo redeunt uł qui mut̾o fuert
cũ atrogaretur. sumili moto in ꝑotesta¬
tẽ arrogaroris rediguntur. Cem duõ
hĩfilios. ex et albo eoꝵ nepotem ħt. si uu¬
it nepotẽ quasi exalt̾onatum sicado¬
pcare. põt hoc efficẽ sicum emancipa¬
uerit: et sic adoptaũt: quasi exaltero
natum: facit enim hoc quasi quilibet¬
et non quasi auus. eiua. tatioe quasi
eequolibet natum potest a doꝑtare i¬
ta potest et quasi exalto filio ¶In atro¬
gationib cognitio uertitur num for¬
te minor. be. annissit. is. qui arogat
Quia magis lib̾oꝵ ꝓcreãtiomi. studere d̃¬
bet. m̃si forte morous aut ualitudo

Expanded text:
mplius liberi eius qui in potestate sunt eum sequuntur: sed et hi, qui postliminio redeunt, uel qui in utero fuerunt cum adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur.Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habet, si uult nepotem quasi ex altero natum sic adoptare, potest hoc efficere, si eum emancipauerit et sic adoptauerit quasi ex altero natum. facit enim hoc quasi quilibet, non quasi auus, et qua ratione quasi ex quolibet natum potest adoptare, ita potest et quasi ex altero filio.In adrogationibus cognitio uertitur, num forte minor sexaginta annis sit qui adrogat, quia magis liberorum creationi studere debeat: nisi forte morbus
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. x. Qm uberatus est patna potesta¬
te. is poitea in potestatẽ honeste reuerti
non potest nisi adoptioe.
tris adoptiui potestate nullum expn¬
stino retmetur uestigum.deniq⁊
patria dignitas ꝑ adoptionem quesita

Expanded text:
.Qui liberatus est patria potestate, is postea in potestatem honeste reuerti non potest nisi adoptione.tris adoptiui potestate nullum ex pristino retinetur uestigium: denique et patria dignitas quaesita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙptoit̾ pcꝑͦit id quod natum eru. tam¬
quã fintiuilm usu ñ capiaturu cose¬
quens est ut libertus quoq quãtui pa¬
trom filius nasci possit. eo uire sit quo
sunt qu patronos hñt.¬

Expanded text:
ptorem pepererit, id quod natum erit tamquam furtiuum usu non capitur: his consequens est, ut libertus quoque, quamdiu patroni filius nasci possit, eo iure sit, quo sunt qui patronos h
Abbreviated transcription (Latin):
tiotem quaus eit nepes neptis. ꝓucpos
proneptis. ¶tm nriusq adoption
ꝯmune cit. qd̃ et hii qui generare
non possurit: qua les sunt spodones ab¬
optare possurit hoc uõ ꝓprium est eius
adoptionis que per princitem fit. quod
is qui ubos in potestate ht̃. si sc ad arrͣg¬
andum dedent: tion soluan ip̃s potesta¬
el arrogatoris subicitur. s et uberi enis
in ciusoẽ suint potestate tanquam ru¬

Expanded text:
riorem, qualis est nepos neptis, pronepos proneptis.Illud utriusque adoptionis commune est, quod et hi qui generare non possunt, quales sunt spadones, adoptare possunt.Hoc uero proprium est eius adoptionis, quae per principem fit, quod is qui liberos in potestate habet si se adrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed et liberi eius in eiusdem fiunt potestate tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
nus it potns sia potestate sunt. Iter
inpotestate nacum is potestariᷤ moͣ¬
b. sit receptum. nec possit desiniere ꝗͥ
hñt ii potestate nisi exierurit uberiꝗ
b: casib solent. siequaquam duoitin¬
dum est. temant̃ cos in potestate quare
non solum eos ut̾os in potostate habe

Expanded text:
state sunt: idem in potestate. nam cum ius potestatis moribus sit receptum nec possit desinere quis habere in potestate, nisi exierint liberi quibus casibus solent, nequaquam dubitandum est remanere eos in potestate. quare non solum
Abbreviated transcription (Latin):
cipis auctoritate a doctamns eos: qui
sui iuris sunt. que sp̃es ad optionis or¬
citut arregatio. qraa et hiĩ qmͣ ad optat.
ad optatus sit instum filium ẽc et
isqui adoptatur integnogatur an id fi¬
eri pariatur. ¶ imꝑio mag̾istratui

Expanded text:
i auctoritate adoptamus eos, qui sui iuris sunt; quae species adoptionis dicitur 'adrogatio', quia et is, qui adoptat, adoptaturus sit, iustum sibi filium esse, et is, qui adoptatur, rogatur, an id fieri patiatur; et po
Abbreviated transcription (Latin):
crĩs ac̾cio est et emancipre finos suoi
t in adoptionem doe apud semetipn
posse neratii sentertia est.
uesus. 4  n adoptionb dum taxat¬
eoꝵ qu suẽ potestatis sunt. uoluntis.
eroloraturr. Sin aũt apatre dantur in
adoptionem. in his ntnusq arbitriũ
spectandum est. uł consentiendo uł
non contradicendo oo

Expanded text:
gis actio est, et emancipare filios suos et in adoptionem dare apud se posse Neratii sententia est.um.In adoptionibus eorum dumtaxat, qui suae potestatis sunt, uoluntas exploratur: sin autem a patre dantur in adoptionem, in his utriusque arbitrium spectandum est uel consentiendo uel non contradicendo.
Abbreviated transcription (Latin):
is.e. Si uder mitnri uł aut oporte
mãncipati ñ tedigintur in patriam
potestatem. d̃ adopnõib⁊ manimins¬
staͣti rã um ci et ad optioes faciunt. qt̾ꝗb
ad optioriĩs nom̃ est quidẽ generale. in
duai aũt spes dnnditur. quarum altera
adoptio si m̾int̃ uicitur alta arrogatio.

Expanded text:
iam.Si iudex nutriri uel ali oportere mancipati non rediguntur in patriam potestatem. DE ADOPTIONIBUS ET EMANnatura, uerum et adoptiones faciunt.Quod adoptionis nomen est quidem generale, in duas autem species diuiditur, quarum altera adoptio similiter dicitur, altera adrogatio.
Abbreviated transcription (Latin):
et infairribam ma̾nsit. ał in erus pir¬
entis quiande cos in potestate est. et ħ
non tantum naturalib ũta madopti
tuus ab funsse maritum. uerbi gt̃a ꝑ
decerinrum. teuersum. atimculum
in uenisse ir tomo sua. placet nob
uiuam sententia hũc non eẽ mari¬
u filimi non tn ferendam iuuanu
ait. eutai ꝗbi cum irore sua asstone

Expanded text:
ia mansit, uel in eius parentis, qui ante eos in potestate est. et hoc non tantum in naturalibus, uerum in adoptiumus afuisse maritum uerbi gratia per decennium, reuersum anniculum inuenisse in domo sua, placet nobis Iuliani sententia hunc non esse mariti filium. non tamen ferendum Iulianus ait eum, qui cum uxore sua a
Abbreviated transcription (Latin):
diusio sequitur. quod quedã ꝑioe sunt.
sin iuris surit: quedam alieno iuri st̃¬
su biecte. Grõamus itaq de his que ali¬
eno uiri subiecte sunt. Nam si cognõu¬
erimus que iste ꝑsõe sutit. simul int¬
elligimus que siũ iurris sũt. d spiciamꝰ
itaq de his que in auiena potestate sut.¬

Expanded text:
diuisio sequitur, quod quaedam personae sui iuris sunt, quaedam alieno iuri subiectae sunt. uideamus itaque de his, quae alieno iuri subiectae sunt: nam si cognouerimus quae istae personae sunt, simul intellegemus quae sui iuris sunt. dispiciamus itaq
Abbreviated transcription (Latin):
tianum ꝓꝯsulem eutice manfestabi¬
t̃. cuins rescripti uerba hec sus: Tonõ¬
rum quidẽ potestarẽ in ẜuos suos illi¬
batã ẽẽ oportet. nec cinquã hõininti ĩ
suum det̃bĩ .s. dñoꝵ int̃ est. ne auxili¬
ũ ꝯtra scinitiam uł fam̃ uł irtollera¬
bilẽ ini uitiã denegetur his gra iuste
relis coꝵ qui ex famailia inlu sabimat
statuaꝯ fugenit. ut si uł durins hatuto¬

Expanded text:
sulem Baeticae manifestabitur. cuius rescripti uerba haec sunt: 'Dominorum quidem potestatem in suos seruos illibatam esse oportet nec cuiquam hominum ius suum detrahi: sed dominorum interest, ne auxilium contra saeuitiam uel famem uel intolerabilem iniuriam denegetur his qui iuste rellis eorum, qui ex familia Iulii Sabini ad statua
Abbreviated transcription (Latin):
auł .. Cum̃nepos adoptatur quasi
exfilio natus consensus filu exigitur. ro
natum quem in potestate ht̃ consenti¬
ente filio adoptauent: non agnoscitur
auo sinus hcres. Qmppe cum post mor¬
tem aq quasi in patris siu pocestate re
lionatus ẽct. et is filius ac̾tot factus nõ
eẽt moituo coauo nonẽe nepotẽ in po

Expanded text:
um.Cum nepos adoptatur quasi ex filio natus, consensus filii exigitur, idnatum quem in potestate habet consentiente filio adoptauerit, non adgnascitur auo suus heres, quippe cum post mortem aui quasi in patris sui reccidit potelio natus esset, et is filius auctor factus non esset: mortuo auo non esse nep
Abbreviated transcription (Latin):
s̃.r ¶uigo ꝯcepii dicintur qua pa¬
tre temonstrare non possuat. uł om pã¬
sunt quidẽ. s. cum hñt quẽ hr̃e non uc
Qui et spurii appellantur.
tur sise iegitĩo matrimoĩo matrẽ se¬
g̃uãtur trisi lex sp̃alit auud ĩdutat.

Expanded text:
i dicuntur qui patrem demonstrare non possunt, uel qui possunt quidem, sed eum habent, quem habere non licet. qui et spurii appellantur πtur sine legitimo matrimonio matrem sequatur, nisi lex specialis aliud inducit.
Abbreviated transcription (Latin):
ur e Qui in uco sunt in to̾to peͬ nẽ
urre cimili intelligunitur in reꝑratu¬
ra gẽ.Nã et legitĩe hrditates his resi¬
tũuntur. et si p̃g̾nans mulet abhost¬
ib cipta sĩt. io quod natura eit cx¬

Expanded text:
tem, qui in utero sunt, in toto pene jure civili intelliguntur in natura rerum esse. Nam et legitimae haereditates his restituuntur, ita ut si praegnans mulier ab hostibus capta sit, id quod natum erit
Abbreviated transcription (Latin):
farmiliẽ que sunt in aliena potestate.i¬
o siam qui exĩne et ipeore mea nascit᷑ ĩ
potestãt̃e mea est. st qui ex filio meo ⁊
uxore eĩ nascitur .i. nepos trieuset ne¬
ptiseq in mea potestate surar. et ꝓ rie¬
pos. et ꝓneptis. et teinceps cet̾i.

Expanded text:
filiae, quae sunt in aliena potestate. nam qui ex me et uxore mea nascitur, in mea potestate est: item qui ex filio meo et uxore eius nascitur, id est nepos meus et neptis, aeque in mea sunt potestate, et pronepos et pronept
Abbreviated transcription (Latin):
scenola probat. si ꝯstet maritam aliqͣ¬
Ure cut ixore non concubirsse is.¬
firmatate ĩt̾ueĩente ł alia cã ł si ea ua¬
utupine pat. f fint. ut generare non
possit. hc̃ qui in dotrio natus est ucet
inonis sciertib f. lram non ẽẽ.

Expanded text:
Scaeuola probat, si constet maritum aliquamdiu cum uxore non concubuisse infirmitate interueniente uel alia causa, uel si ea ualetudine pater familias fuit ut generare non possit, hunc, qui in domo natus est, licet uicinis scientibus, filium non esse.
Abbreviated transcription (Latin):
fuuis eam sigiosus licet uxotẽ ducere
ñ possit. rctin̾ere tñ matririonium pt̃.
quod cũ ita se ħt in potestate habebit¬
fiuum. ꝓtoiti et si furiosa sit uxor ex
eꝗ ante ꝯceptus in gotestate rascitur:
furerat sinc mimio in potestate rascit᷑
qui re netur matrimionium ⁊ siã
mo infurore agaor uror⁊ matituĩ et
t̃i ꝯciprar partus in potestato parris

Expanded text:
e non possit, retinere tamen matrimonium potest: quod cum ita se habeat, in potestate filium habebit. proinde et si furiosa sit uxor, ex ea ante conceptus in potestate nascetur: furebat sine dubio in potestate nascetur, quia retinetur matrimonium. sed et si ambo in furore agant et uxor et maritus et tunc concipiat, partus in potestate patris
Abbreviated transcription (Latin):
clsus .ł. Cum legitĩe rruptie fr̃e ĩunt
pa̾tre uben secuntur Gulgo quesitus ma
tatẽ isi qua fint. et magistratuma po¬
restatẽ uidetur retinere. sicut rei sue to¬
mnram retrriet.¬

Expanded text:
um.Cum legitimae nuptiae factae sint, patrem liberi sequuntur: uolgo quaesitus matitatem in qua fuit et magistratum et potestatem uidetur retinere, sicut rei suae dominium reti
Abbreviated transcription (Latin):
ripł .l: Sialienus ẜuus fuitum mͥ
feri̾t qui postea in meum dñrum ꝑue
ꝯpetierat: nondum in udicium dedu¬
ca. nec si postea alien auõ eum quẽ añ
litẽ contestatum emeram. furti accõ
restaurabitur. Quod sipost utẽ contesta¬
tam eum redimno. condempnandus
cret uerortor

Expanded text:
tionum.Si alienus seruus furtum mihi fecerit, qui postea in meum dominium peconpetierat, nondum in iudicium deducta, nec si postea alienauero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem contestatam eum redemero, condemnandus erit uenditor
Abbreviated transcription (Latin):
ffricanus.ł. Et generalit̃ sialicns
tute ẜ uiret noxali tedumegerm. tuq
eum michi noxe dcdis. siue me possiden¬
te dñs cum uindicet exceptione doli.or
nisilitis estimationesn offerat eum su¬
bmouere possum. Siue ip̃e possideat:
publicana mͥantur. et. tou̾sus cxcip̃ientẽ
si domius euissit. utilem mͥ replicatio¬
nẽdoli.m. ꝓfuturam. ⁊ ẜhec usu quoq¬
ic capturum quamis sciens abaũ p̾¬
sit̾um. alioquin sialit̃ constituatur. fu¬
turum ut sumina imquitate bone fi¬
de possõr afficiatur. si cum ip̃o une no¬
ral accõaou̾sus cum competit necũtis ei
impc̃tur ut litisestimationem suffe¬
tefent̾etur uissu p̃toriseum duxĩm. qõ
isto quaq cãu iustã cãm possitendi habeo.
te non hr̃ recusare pot̃ noxale u̾toiciũ.
ũmot hñti in potestatr lib̾m est einita¬
re uroidum si indefensameam ꝑsõam
relinquar. s huic necẽẽ est iuffum i¬
suũm adactorẽ tranfferre ꝑinde ac si
tamꝑnatus ess.

Expanded text:
ionum.Et generaliter si alieni tutem seruiret, noxali tecum egerim tuque eum mihi noxae dederis: siue me possidente dominus eum vindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summovere possum, sive ipse possideat, Publiciana mihi datur, et adversus excipientem "si dominus eius sit" utilem mihi replicationem doli mali profuturamme capturum, quamuis sciens alienum possideam: alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor adficiatur, si, cum ipso iure noxalis actio aduersus eum competit, necessitas ei imponatur, ut litis aestimationem suffedefenderetur, iussu praetoris eum duxerim, quoniam isto quoque casu iustam causam possidendi habeo. le.Nonuerum et habenti in› potestate liberum est euitare iudicium, si indefensam eam personam relinquat: sed huic necesse est ius suum ad actorem transfer‹r›e, perinde ac si damnatus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł: Siquisẜuum pigneratum treĩ¬
de atebitore subretum cinenit a debito¬
te: nom̃ine eius furti tenebitur. dĩnoẜ
inaoquisiro. nec oberit quod ẜulana
põt ei hõ auocan. for̃q et siamm̃ore

Expanded text:
.Si quis seruum pigneratum, deinde a debitor‹e› subreptum emerit a debitore, nomine eius furti tenebitur dominio serui adquisito, nec oberit, quod Seruiana potest ei homo auocari. idemque et si a minore
Abbreviated transcription (Latin):
nsgerant irita sunt. s ea tñque caus¬
a cognita. ciusmoĩ dep̃hensa sunt. uł ab
auis critumuenti ł sua faciutate decr¬
pti. aut quod habrierunt amiserũt.a¬
ut quodat quritre emonim̃tum it¬
tugunt. omiserunt: aut se hom̃ qd̾
non suscipere ucuit obligancrunt.

Expanded text:
gerunt, irrita sunt, sed ea tantum, quae causa cognita eiusmodi deprehensa sunt, uel ab aliis circumuenti uel sua facilitate decepti aut quod habuerunt amiserunt, aut quod adquirere emolumentum potuerunt omiserint, aut se oneri quod non suscipere licuit obligauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nem iusd̃r exsenatus ꝯ sułtis. et pr̾incip¬
abunuantur. ipriinissi qui metusca
a fuissent. sł si nõ superuacuo timort de¬
cenitiabfuissent.
lp̃ .i. ¶ Ictus aut causa abẽe uidetur. qu
lugitur. s sufficitꝰ nõ ꝯu̾oubet terro¬
re adedictum timunsse. s binus reidisa¬
sitio uidiqi sest.

Expanded text:
em ius dicitur ex senatus consultis et principadiuuantur in primis hi, qui metus causa afuissent: scilicet si non superuacuo timore deterriti afuissent..Metus autem causa abesse uidetur, qui llegitur. sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis es
Abbreviated transcription (Latin):
nem utiq atroͣtiorib nsi quatenus
interdum miserauio etatis admedi¬
octem penam iudicem ꝓdipeent. s: u
adlegis uile de adulteriis cohoen¬
dis p̾cepta uemamus. utiq m̃ulla de¬
xxu.annis adulterum fateatur. dixi
dam purtam sciens. uxorem durerit.
non dimiserit questumue de aduttio
uxoris secerit. p̃tuue ꝓ compto
stupio acceperit. aut domum pbuĩt
adiostrup̃r adulter̃ue ĩ ea dmitẽ¬
dum. ⁊ non sit ecatis excus atio adu̾¬
sus p̾cepta legum eiqui dum leges ir¬
uocat t̃ leges committit.
aue.⁊. Emiliamis largranus abo¬
uimo fundum petulamim loge cõ¬
missoria emerat. tata parte peccume.
ita ut sunt̃ duos m̃ses ab emptiõe. reli¬
qm pcu partem dumdiam non soliussi
in ẽptus ẽẽt. st si int auosduos mses re¬
liquum p̃cium nonnuumerass sintil-¬
iter cet in emptus. Inira pores duosm̃¬
ses. largiano defuncto. ructilana pup¬
ullanis etatis successit. cuius tutores ĩ
num eantẽ possessionem danoio te
quam apud prefectum urbis ꝓuocaue

Expanded text:
nem, utique atrocioribus, nisi quatenus interdum miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coercendis praecepta ueniamus, utique nulla deannis adulterum fateatur. dixi, damnatam sciens uxorem duxerit, non dimiserit, quaestumue de adulterio uxoris fecerit, pretiumue pro comperto stupro acceperit, aut domum praebuerit ad stuprum adulteriumue in eam committendum: et non sit aetatis excusatio aduersus praecepta legum ei, qui dum leges inuocat, contra eas committit.um.Aemilius Larianus ab Ouinio fundum Rutilianum lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii partem dimidiam non solvisset, inemptus esset, item si intra alios duos menses reliquum pretium non numerasset, similiter esset inemptus. intra priores duos menses Lariano defuncto Rutiliana pupillaris aetatis successerat, cuius tutores in num eandem possessionem Claudio Telquam apud praefectum urbi provocave
Abbreviated transcription (Latin):
e hrãitarẽ petendoconsequi pot¬
strou uua non est. ¶Cump̃dia ur¬
bana et rusticanegĩggarda possessoꝵ
peiora sint facta ueluitiqd̃ uince po¬
meria horti ext̃ consucintmnem pa

Expanded text:
quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est.Cum praedia urbana et rustica neglegentia possessorum peiora sint facta, ueluti quia uineae pomaria horti extra consuetudinem pa
Abbreviated transcription (Latin):
ueit se exhibirurum si in potestate
ciꝰ ꝑuenĩt. u et si non sit infuga ꝑmi¬
ẜis aut ei. ubi nelit morari. itẽ ełt
dicendum aut ꝑegre ate missussit
uł inp̃dustuisagat ad hoc solum te
alieno. E sigillum candelabio undi¬
cari nõn pot. s ut exclututura dexhi¬
lendum agi pot. alit̾ atq est intig¬
no miuncto ecdib dequo. nec ad exhi

Expanded text:
ueat se exhibiturum, si in potestatem ueat se exhibiturum, si in potestatem eius peruenerit. sed et si non sit in fuga, permiseris autem ei ubi uelit morari, idem erit dicendum, aut peregre a te missus sit, uel in praediis tuis agat, ad hoc solum tenalieno uel sigillum candelabro uindicari non potest, sed ut excludatur, ad exhibendum agi potest: aliter atque in tigno iuncto aed
Abbreviated transcription (Latin):
mis hosoporteatexhibe. et ait pͥorem ꝗ¬
dem sic. ut actõr possõnem bãt. ĩsaũt
cum quo agitur rei ẜuande cã sit i
possessioẽ. Eum uõ quiusum. f. ht̃. sic¬
ut actorrẽ possidat. isuõcum quo agẽ¬
tur. utatur fruatur. ¶ It̾ iuł scrĩs. ẽ¬
ptorẽ qui rupta cesa non restituit. ad
exhibendum tenĩ. accõne in quantũ
litem uirauo. s ibi adiecit siemptor p̃¬
sitrat. ł dolo.mͥ. fecit. quominus possi¬
d̾at. It celsus sonb̾. otercusꝙum aream
mein congessisti. ꝑ adcxhuend̾ accõt
posse te ꝯsequa ut tollas. Sictñ ut to¬
tum tollas. Cet̾m alias non põsse.¶
⁊ si ratis delata sit ii fluminis. magrũ
turo dum taxat dampno anc dep̃c̃ito
port̃e. e ⁊ si deruma aliquid intuam
aream. uł intuasedescectõit. teneba¬
risaderhibarõ licet non possid̾as. Ide᷑
siquis facultatẽ restituendi non hãti
licet p̃ossideat tñ ad exhibendum non
tenebitur. utputa sun fugaseruussit
adhoc plane solum tenebitur. ut ca¬

Expanded text:
nus hos oporteat exhibere: et ait priorem quidem sic, ut actor possessionem habeat, is autem cum quo agetur rei seruandae causa sit in possessione: eum uero qui usum fructum ut actor rem possideat, is cum quo agetur utatur fruatur. Idem Iulianus scribit emptorem, qui ruta caesa non restituit, ad exhibendum teneri in quantum in litem iuravero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat. Item Celsus scribit stercus, quod in aream meam congessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse. Sed et si ratis delata sit vi fluminis in agrumturo dumtaxat damno an et oportere. Sed et si de ruina aliquid in tuam aream uel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fuga seruus sit: ad hoc plane solum tenebitur, ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.r. Siuir nummos abixre
sib itc̃atos. sisciens suos factos nonẽt̃. ꝓ
it emptadetit dolo .m. feit. quo minꝰ
possilit.⁊ Iõadexhibenoum accõnete¬
netut.

Expanded text:
m. Si uir nummos ab uxor‹e› sibi donatos, sciens suos factos non esse, pro re empta dederit, dolo malo fecit quo minus possideat et ideo ad exhibendum actione tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
bentum tenebitur. ¶ Glansexarbo¬
re tua infundum meum cecidit. ego
eam in misso pecore tepasco. qua accõ¬
nem a dexhibend um sidolo .m. pecus
inmisi ut glant̾ẽ ꝯmełet. Nam et
si glansextaret. siec patians me tolle i
adex hibendum tenebis. Quem adm¬

Expanded text:
bendum tenebitur. Glans ex arbore tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: qua actionem ad exhibendum, si dolo pecus immissi, ut glandem comederet: nam et si glans extaret nec patieris me tollere, ad exhibendum teneberis, quemadm