comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no imꝑi sui constans nepos heraclii indictione octaua
his agnitis furore repletus. scm martinum ⁊ maximũ
constantinopolim ductos. ⁊ cruciatos apd̾ cersonam. et
alia climata exilio relegauit. multos etiã hesꝑiarum¬
ep̃os puniuit. Qui motus ⁊ elo dei sẏnodo facra ⁊ ip̃e cõ¬
uocata. monotelitarum heresim abclicauit. diras uolun¬
tates atq oꝑationes explanans. Talit̾ gͦ eccłia tunc ꝑ
imꝑatores ⁊ impios sacerdotes turbata surrexit desola¬
toruis amalech feriens nos. popłm xp̃i. Et fit pͥma rui¬
na t̾ribilis romani ex̾citus. illa scilicet que scd̾m gabathã¬
ac dathemitarum effusione sanguinis ẽ effecta. ⁊ hermucha¬
Dost qm palestinaꝵ ⁊ cesariensium ⁊ iherosolrinitarũ exci¬
dia. Dem̃ egiptius int̾itus. ac deinceps medit̾raneorum
⁊ insularum tocius romanie captiuatio. S ⁊ patrata
in phenice om̃imoda romani exercitus.⁊ classis ꝑditio

Expanded text:
no imperii sui Constans nepos Heraclii, indictione octava, no imperii sui Constans nepos Heraclii, indictione octava, his agnitis furore repletus, sanctum Martinum et Maximum Constantinopolim ductos, et cruciatos apud Chersonam, et alia climata exsilio relegavit, multos etiam Hesperiarum punivit. Qui moti zelo Dei, synodo sacra et ipsi convocata, Monothelitarum haeresim abdicant, duas voluntates et operationes explanant. Taliter ergo Ecclesia tunc per imperatores et impios sacerdotes turbata, surrexit desolatorius Amalech persequens populum Christi, et fit prima ruina terribilis Romani exercitus, illa scilicet quae secundum Gabathaac Demitharum, ad effusionem sanguinis est effecta, post Palaestinarum, et Caesariensium, et Jerosolymorum excidia; dein Aegyptius interitus, ac deinceps Mediterraneorum, et insularum, totiusque Romaniae captivatio, sed et patrata in Phoenice omnimoda Romani exercitus, et classis perditio,
Abbreviated transcription (Latin):
direperunt. Qui orthodoxie libello tradito pape ab eo
receptus est. Int̾ea cum discessisset rauennamq ꝑuenis¬
set. ut canis ad uomitum suum reu̾sus est. Quo papa
theodorus comꝑto plenitudine conuocata etcłie ad se¬
pulchrũ u̾ticis apłoꝵ accessit. ⁊ diuino calice postulato
ex uiuifico sanguine atram̃to instillauit. Et ita ꝓpria
manu depositionẽ pirri. ⁊ ei communicantium facit.
Ret̾ea pirrus cũ constantinopolim ꝑuenisset obe¬
unte paulo audaces heretici pirrum denuo constã¬
tinõpolitano throno p̃ficiunt. Theodoro aũ papa defun¬
cto. martinus sc̃issimus consecratur antistes. Cum aũ ab
affrica romam ꝑuenisset. papamq martinũ ad emula¬
tionem accendisset Synodo centum decem ep̃oꝵ collec¬
ta. Sergium ⁊ Cyrum. ⁊ pirrum.⁊ paulum anathema¬
tirauerunt. duasq uoluntates ⁊ oꝑationes xp̃i d̾i nr̃i
exp̾ssius p̃dicarunt atq firmarunt. Cet̾um nono an¬

Expanded text:
direxerunt. Qui orthodoxiae libello tradito papae, ab eo direxerunt. Qui orthodoxiae libello tradito papae, ab eo receptus est. Interea cum Roma discessisset, Ravennamque pervenisset, ut canis ad vomitum suum reversus est. Quo papa comperto Theodorus, plenitudine convocata Ecclesiae, ad sepulcrum verticis apostolorum accessit, et divino calice expostulato, ex vivifico sanguine in atramentum stillavit, et ita propria manu depositionem Pyrrhi excommunicari facit. Praeterea cum Pyrrhus Constantinopolim pervenisset, obeunte Paulo, audaces haeretici Pyrrhum denuo throno Constantinopolitano praeficiunt. Theodoro autem papa defuncto, Martinus sanctissimus Romae consecratur antistes. Cum autem Maximus Romam pervenisset, papamque Martinum ad aemulationem accendisset, synodo centum decem episcoporum collecta, Sergium, et Pyrrhum, et Cyrum, et Paulum anathematizaverunt, duasque voluntates et operationes Christi Dei nostri expressius praedicarunt, atque firmarunt. Caeterum nono an
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nestorii calcedonite sentientes resipuerunt ad ue¬
⁊ cyro impie roborauit. Heraclio uͦ mortuo cũ constanti¬
nus filiꝰ eiꝰ imꝑaret. pirrus cum martina ueneno hunc
int̾fecit. ⁊ imꝑat heraclonas martine fllius. Porro sena¬
tus ⁊ uniu̾sa ciuitas. pirrum ut impium cum martina
⁊ filio eiꝰ repulerunt. Et imꝑat constans filiꝰ constantin
⁊ consetratus paulus ep̃c constantinopoleos ⁊ ip̃e hereticꝰ.
Oh̾es aũ romanus p̃sul. collecto ep̃oꝵ concilio monotelitarũ
heresim anathematizauit. Similit̾ ⁊ in affrica penes bi¬
zantium uidelicet numidiam.⁊ mauritaniam diuersi
ep̃i conuenientes. monotelitas anathemate ꝑculerunt.
Iohes sane dormiente theodorus consecrat᷑ papa pro eo.
pimo uidetur aspectib. abbate uidelicet religiosissimo
in monachicis correctionib nec nõ ⁊ diuinoꝵ illic ton¬
sistentium pontificum p̃sentat᷑ obtutib. Qui hunc
redargutum ac ꝑsuasum. romã ad papam theodorum

Expanded text:
 Nestorii sentientes resipuerunt ad veet Cyro impie roboravit. Heraclio vero mortuo, cum Constantinus filius ejus imperaret, Pyrrhus una cum Martina veneno hunc necavit, et imperat Heraclonas Martinae filius. Porro senatus et tota civitas Pyrrhum ut impium cum Martina et filio ejus repulerunt, et imperat Constans filius Constantini, et consecratur Paulus episcopus Constantinopoleos et ipse haereticus. Joannes autem Romanus praesul, collecto episcoporum concilio Monothelitarum haeresin anathematizavit. Similiter et in Africa penes Byzantium, Numidiam, et Mauritaniam, diversi episcopi convenientes, Monothelitas anathemate perculerunt. Joanne sane dormiente Theodorus constituitur pro eo papaximo videtur aspectibus, Abbae videlicet religiosissimo in monachicis correptionibus, necnon et divinorum illic consistentium pontificum praesentatur obtutibus. Qui hunc redargutum ac persuasum, Romam ad papam Theodorum
Abbreviated transcription (Latin):
dogina mucrone anathematis ꝑculit. ⁊ synodica ser¬
gio constantinopolitano ⁊ ioħi pape romano trans¬
misit. His uͦ auditis heraclius confusus est. ⁊ destruere
quidem ꝓpria nolebat. ⁊ rursus obꝓbriũ non ferebat.
Tunc gͦ heradius ut magnum quiddam facere arbi¬

Expanded text:
dogma mucrone anathematis perculit, et synodicam Serdogma mucrone anathematis perculit, et synodicam Sergio Constantinopolitano, et Joanni Romano papae transmisit. His vero auditis, Heraclius confusus est, et destruere quidem propria nolebat, et rursus opprobria non ferebat. Tunc Heraclius, ut magnum quiddam facere arbi
Abbreviated transcription (Latin):
cripsit atq confessus est. Ast imꝑator utͥusq acqͥescẽs
consilio reꝑit ⁊ athansium eis consentientem. Nou̾at
enim qͥa ubi una oꝑatio reꝑitͦ ibi ⁊ una n ͤa cognos¬
citur. Certus aũ imꝑator suꝑ hoc factus. scribit ad
ioħem papam romanum p̃dictoꝵ sententiam. Qui eoꝵ¬
nequaqͣm sectam admisit. Porro georgio alexandrino
defuncto. mittit᷑ cyrus ep̃c alexandrie p̃ferendus. Qui
unitus theodoro ep̃o pharan. fecit decoloratam idram il¬
lam uittatem ĩmo uanitatem unam ⁊ ip̃i scribentes in
obprobrium calcedonense consilium suscepit. ⁊ catholica
corruit eccłia. Głabantͦ enim iacobite ac theodosiani
ꝑhibentes. qͥa non nos calcedonensi synodo. sed potius
calcedonensis synodus commnunicauit nobis ꝑ unã oꝑa¬
tionem. unam confitendo naturam xp̃i. Inter hec so¬
gregatis sub se degentib ep̃is impium monotelitarum

Expanded text:
cripsit, atque confessus est. Ast imperator utriusque acquiescens cripsit, atque confessus est. Ast imperator utriusque acquiescens consilio, reperit et Athanasium eis consentientem. Noverat enim quia ibi una operatio reperitur, ubi et una natura cognoscitur. Certus autem imperator super hoc factus scribit ad Joannem papam Romanum praedictorum sententiam, qui nequaquam eorum sectam admisit. Porro Georgio Alexandrino defuncto, mittitur Cyrus episcopus Alexandriae praeferendus. Qui unitus Theodoro episcopo Pharan, fecit decoloratam hydram illam, unitatem, imo vanitatem, unam et ipsi scribentes in opprobrium Chalcedonense concilium et catholica corruit Ecclesia. Gloriabantur enim Jacobitae ac Theodosiani, perhibentes: Quia non nos Chalcedonensi synodo, sed potius Chalcedonensis synodus nobis communicavit, per unam operationem unam confitendo naturam Christi. Inter haec Sosolymitanus, qui, congregatis sub se degentibus episcopis, impium Monothelitarum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui eo ꝑcusso. imꝑauit ꝑsis m̃sib duob. Hoc autẽ ꝑse
huic successit hormisdas. Quo a sarracenis pulso. fc̃m
nasius patͥarcha lacobitarum. uir acris ⁊ nequã
ingeni Syroꝵ inditas possidens u̾sutias. Et moto de
fide ad imꝑatorẽ sermone. reꝓmisit ei heraclius si calce¬
denensem synodum suscepisset patͥarcham illũ antiochie
se fore facturum. At ille simulate suscepit synodum cõ¬
fitens duas unitas in xp̃o naturas. Int̾rogauit eum de
in xp̃o dici duplas an simplas. Tunc imꝑator uocis noui¬
tate const̾natus. scribit Sergio constantinopoleos ep̃o.
Aduocat etiam ⁊ cyrum phasidis antistitem. ⁊ hoc int̾¬
rogato reꝑit eum consentientem sergio. in unam uo¬
luntatem ⁊ unam oꝑationem. Sergius enim ut pote
syrus genere ac parentib iacobitis existens. unã na¬
turalem uoluntatẽ ⁊ unam oꝑationem in xp̃o res¬

Expanded text:
qui, eo percusso, imperavit Persis mensibus sex. Hoc autem Persae qui, eo percusso, imperavit Persis mensibus sex. Hoc autem Persae huic successit Hormisdas, quo a Saracenis pulso, factunasius patriarcha Jacobitarum, vir acris, et nequam ingenii, Syrorum inditas versutias possidens, et moto de fide ad imperatorem sermone, repromisit ei Heraclius, si Chalcedonensem synodum suscepisset, patriarcham illum Antiochiae se fore facturum. At ille simulate suscepit synodum, confitens duas unitas in Christo naturas. Interrogavit autem  in Christo oportet dici, duplas an simplas. Tunc imperator vocis novitate consternatus, scripsit Sergio Constantinopoleos episcopo. Advocat etiam Cyrum Phaselidis episcopum, et hoc interrogato, reperit eum consentientem Sergio in unam voluntatem et unam operationem. Sergius enim ut pote Syrus genere, ac parentibus Jacobitis existens, unam naturalem voluntatem et unam operationem in Christo res
Abbreviated transcription (Latin):
Mꝑator aũ ꝓfectus a regia urbe. mox ut uer accessit. ihe¬
rosolimam tendit. p̃ciosa illuc ⁊ uuifica ligna reportãs
accus auere xp̃iani beniamin quendam noie hebreum
qͣi mala sibi facientem. Erat enim ad modũ opulentꝰ. Qui
suscepit imꝑatorẽ ⁊ exercitum eiꝰ. Ast imꝑator dampna¬
uit eum. Quamobrem inquiens molestus es xp̃taniSͤ¬
Qui ait. ut inimicis fidei mee. Tunc imꝑator ammoni¬
tum hunc ⁊ ad credendum suasum baptizauit in domo
ficis lignis in ꝓpͥum locum płimas d̾o grates egit. Pulsisq
ab urbe scã hebreis. ussit non habere illos potestatẽ ꝓpius
alme ciuitati. qm tͥb milib appropinqͣndi. Cum autem
ꝑuenisset edissam. orthodoxis eccłiam reddidit. q̃ a nesto¬
t ueniens iherapolim. audiuit qd̃ syrohis rex ꝑsa¬
rum. diem clausit extremum.⁊ adhesir filius huꝰ
ei in regni regione successisset. Qui cum septem mensib
tenuisset pͥncipatum. insurrexit adu̾sus eum sarbaratas.

Expanded text:
ator autem profectus a regia urbe, mox ut ver accessit, Jerosolymam tendit, pretiosa illuc, et vivifica ligna reportans,accusavere Christiani Benjamin quemdam nomine, Haebreum, quasi sibi mala facientem, erat enim admodum opulentus, qui suscepit imperatorem et exercitum ejus. Ast imperator damnavit eum. Quamobrem, inquiens, molestus es Christianis, et fidei meae? Tunc imperator admonitum hunc, et ad credendum suasum baptizavit in domo ficis lignis in proprium locum, plurimasque gratias Deo egit, pulsisque ab urbe sancta Hebraeis, jussit illos non habere potestatem propius almae civitati, quam tribus millibus appr a Nestot veniens Hieropolim, audivit quod Syroes rex Persarum diem clausisset extremum, et Adhesyr hujus filius ei in regni regimine successisset. Qui cum septem tenuisset mensibus principatum, insurrexit adversus eum Sarbaras,
Abbreviated transcription (Latin):
cosroen ꝑeat. ⁊ uult coronare merdasan. ⁊ pͥmogenitũ
suum contempsit. Si allocutus fueris ex̾citum ut reci¬
piant me ⁊ rogas eoꝵ augebo. ⁊ pacem cum romanoꝵ
imꝑatore ac turcis faciam ⁊ bene uiuemus. Et stude
cum popło tuo ut ego regnem. ⁊ om̃s uos ꝓueham. et
auxiliabor. ⁊ p̃cipue te. Gundabundas aũ remisit ei ꝑ¬
iũ. collactaneum dicens. Quicquid possum loquo cũ p̃tore
⁊ sollicitꝰ fui ⁊ locutꝰ cum iuginti duob comitib ⁊ feci
eos mee uoluntatis esse. s ⁊ alios pͥncipes militesq młtos¬

Expanded text:
Chosdroen pereat, et vult coronare Merdasan, et primogenitum Chosdroen pereat, et vult coronare Merdasan, et primogenitum suum contempsit, et si locutus fueris ad exercitum, ut recipiant me, et rogas eorum augebo, et pacem cum Rom. imperatore, ac Turcis faciam, et bene vivemus, et stude cum populo tuo, ut ego regnem, et omnes vos promoveam, et auxiliabor, et praecipue te. Gundabundas autem remisit ei per collactaneum suum dicens: Quidquid possum loquar cum praetore, et sollicitus fui, et locutus sum cum viginti duobus comitibus, et feci eos esse meae voluntatis, se
Abbreviated transcription (Latin):
duol uͦ axiomaticis. ⁊ duxit eos ad imꝑatorem
ui uidelicet gundabundas res necessarias imꝑatori
annunciauit dicens. Quando fugit cosroes a da¬
mastagerd ⁊ adiit ad tesiphontem atq seleutiam. dissin¬
terie langnorem incurrit. ⁊ uoluit filium suũ merdasan
quem genuit ex serem coronare. Atq regressus iterum
amnem transiuit.⁊ secum duxit filium suũ merdasan
atq serem ⁊ alium filium eius aar coronare. Primoge¬
nitum aũ filium suum sirohin ⁊ frẽs eiꝰ. nec non ⁊ mu¬
lieres suas dimisit ultͣ flum̃. Comꝑtoq Sirohis quod
merdasan coronare uellet. turbatus est. ⁊ misit collacta¬
neum suum ad gundabundam mandans ei dicens. ueni
scis flum̃. ut loquar tecum. At ille tunuit cosroen et
nõ tͣnsiuit. s mandauit ei. Scribe inquiens ꝑ collactane¬
um tuum quicqͥd uolueris. Et scripsit ei syrohis. Qm̃
nosti qͣlit̾ res publica ꝑsarum ꝑ neqm hominem istum

Expanded text:
duobus vero axiomaticis, et duxit eos ad imperatorem, duobus vero axiomaticis, et duxit eos ad imperatorem, qui videlicet Gundabundas res necessarias imperatori nuntiavit, dicens: Quando fugiebat Chosdroes a Damastager, ac adiit Ctesiphontem, atque Seleuciam, dysenteriae languorem incurrit, et voluit filium suum Merdasan, quem genuit ex Syra, coronare, atque regressus amnem iterum transivit, et secum duxit Merdasan, atque Serem, ac filium ejus alium Adar. Primogenitum autem suum Syroen, et fratres ejus, nec non et mulieres suas dimisit ultra flumen. Compertoque Syroes, quod Merdasan fratrem suum coronare vellet, turbatus est, et misit collactaneum suum ad Gundabundam, mandans ei et dicens: Veni cis flumen, et loquar tecum. At ille timuit Chosdroen, et non transivit, sed mandat ei: Scribe, inquiens, mihi per collactaneum meum quidquid volueris, et scripsit ei Syroes: Quomodo nosti qualiter respubl. Persarum per nequam hominem istum
Abbreviated transcription (Latin):
ignem pͥusqm uniu̾sa inflaminet. Cumq cosroes hec nõ
suum atq mulierũ suaꝵ ⁊ hos armatos cunctos direx
exercitui uniendos Razatis. ⁊ staturos apud narban fluuiũ
duodecim milib a tesifonte distantem. ⁊ iussit eis ut dũ am¬
nem transiret imꝑator. inciderent pontes Ast imꝑator. uii
idꝰ ianuarii motus a damastagerd cum abisset trib dieb
ꝑsaꝵ ex̾citus. int̾ quos etiam habebant helephantos ducen
ut iret usq ad flumen ⁊ disceret utrum narbas uadum
haberet. Et cum inuenisset qd̃ pontes incidissent ⁊ uadũ
non esset. ad imꝑatorẽ reu̾sus ẽ. Qui motꝰ si zuron adiit¬
⁊ circuibat incendens regiones ⁊ urbes ꝑ totũ februariũ
m̃sem. Martio uͦ m̃se cũ uenisset in p̃dium qd̃ dicebatur
barzan. mansit ibi .uuͣ. dies. Et misit meretium p̃corẽ
incursum. ⁊ adiunctus est ei gundabundas. chiliarchus
militie sarabari cum aliis quinq. tͥb qͥdem comitibus.

Expanded text:
ignem, priusquam universa inflammet. Cumque Chosdroes hoc non ignem, priusquam universa inflammet. Cumque Chosdroes hoc non suum, et mulierum suarum, et hos armatos direxit exercitui uniendos Razatis, et staturos apud Narbam fluvium XII millibus a Ctesiphonte distantem, et jussit eos, ut dum amsiret imperator, inciderent pontes. Ast imperator VII Idus Januarias motus a Damastager, cum abiisset tribus diebPersarum exercitus, inter quos etiam habebant elephantes ducenut iret usque ad flumen, et disceret utrum Narbas vadum haberet. Et cum invenisset, quod pontes incidisset, et vadum non esset, ad imp. reversi sunt, qui motus, Zituron adiit incendens regiones, et urbes per totum Februarium mensem. Martio vero mense cum venisset in praedium, quod dicebatur Barsan, fecere VII dies, et misit Mezetium praetorem in cursum, et adjunctus est ei Gundabundas chiliarcus militiae Sarbarae cum aliis quinque, tribus comitibus,
Abbreviated transcription (Latin):
entib ꝑsis hunc birantium ꝑduxerunt. ⁊ imꝑatoris filio
tradiderunt. Ast imꝑator amisso cognita ueritate ꝓtinꝰ
sarabarum accersit. Qui cum introisset astitit imꝑato¬
ri.Imꝑator aũ huic epła qm cosroes ad kardarigan mi¬
serat tradita. missoq ostenso legit epłam. At ille certus
de ueritate rei effectus continuo conu̾sus federa cum filio
pͥncipis ⁊ patͥarcha facit. Qui falsa cosroes epła fc̃a. addit
in ea etram alios qͣdringentos satrapas ⁊ pͥncipes.⁊ tͥbimos.
⁊ centuriones interimendos. Et imposito ingenio adinuẽ¬
to signaculo. congregatisq ducib ut ip̃o kardariga. ⁊
lecta epła dixit ad kardarigan. ꝑspicis ut hoc facia S:
At uͦ pͥncipes furore repleti abdicato cosroe imꝑatori paci¬
fica pacta fecerunt. ⁊ mutuo inito consilio. placuit ut¬
Ego ꝑsequor ⁊ ad pacem curro. Non enim uolunta¬
rius igne consumo ꝑsidem s ium passus abs te. Siciamꝰ¬
gͦ nunc saltem arma. pacemq amplectamur. Extinguam

Expanded text:
antium deduxerunt, et imperatoris filio tradiderunt. At imperator cognita veritate protinus Sarbaram accersit, qui cum introisset, astitit imperatori. Imperator autem huic epistola, quam Chosdroes ad Cardarigam miserat, tradita, missoque ostenso, legit epistolam. At ille certus rei veritate effectus, continuo conversus foedera cum filio principis, et patriarcha facit. Qui falsa Chosdrois epistola facta, addit in ea etiam alios quadringentos satrapas, et tribunos, et centuriones interimendos, et invento ingenio adimposito signaculo, congregatisque ducibus, et ipso Cardariga, et lecta epistola dixit ad Cardarigam: Perspicis ut haec facias? At vero principes furore commoti, abdicato Chosdroe, imperatori pacifica patrarunt, et mutuo inito consisilio, placuit utEgo persequor, et ad pacem curro. Non enim voluntarius igne consumo Persidem, sed vim passus abs te. Projiciamus ergo saltem nunc arma, et pacem amplectamur: exstinguamus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpt̾ qd̃ etiam multos fame necauit mundumq deleuit.
cunctos in conspectu eiꝰ ꝑemerunt. Et misit om̃em inimicũ
eiꝰ iniuriis cumulare ⁊ ꝑcutere ⁊ conspuere illum. Deniq ⁊
qͥnq die hoc fc̃o iussit syrohis hunc arcul int̾fici. Sicq
paulatim in malis nequissimam suã tradidit animam¬
unc syrohis scripsit ad heraclium eungłizans ei
scelerati cosrois uit̾itum. pacemq cum eo iugem¬
ac firmissimam pepigit. om̃ib xp̃ianis qui in carcerib
⁊ in om̃i ꝑside captiui tenebant᷑ ei remissis una cum
⁊acharia iherosolimitano p̃sule. ac p̃ciosis ⁊ uiuificis

Expanded text:
propter quod etiam multos fame necavit, mundumque delevit. propter quod etiam multos fame necavit, mundumque delevit. os ejus in conspectu ipsius peremerunt, et misit omnem inimicum ejus injuriis eum cumulare, et percutere, et conspuere illum. Denique per quinque dies hoc facto, jussit Syroes hunc arcubus interficere, sicque paulatim in malis nequissimam animam suam tradidit. Tunc Syroes scripsit ad Heraclium, evangelizans ei scelerati Chosdrois interitum, pacemque cum eo jugem firmissimam pepigit, omnibus Christianis qui in carceribus et in omni Perside captivi tenebantur ei remissis, una cum Zacharia Jerosolymitano praesule, ac
Abbreviated transcription (Latin):
pontem tygͥdis ei occurreret fluminis. et susciꝑent eum ĩ
ex̃citum. ⁊ mouerent᷑ adu̾sus cosroen. referebat aũ qd̃ cum
filii. atq filius aram om̃s electi. ⁊ qd̃ si quidem potuerint cos¬
roen ꝑunere. bene ⁊ optime. Sin datẽ om̃s cũ syrohi conflue.¬
rent ad imꝑatorem. Et uenit gundabundas ad imꝑatorem
dicens. Misit me syrohis ad te dñe. Ueret᷑ enim imꝑium roma¬
noꝵ qm̃ inquiens cosroen qͦndam saluauit.⁊ ex eo multa
mala romanoꝵ t̾ra ꝑpessa est. ⁊ qͥa ꝓpt̾ illiꝰ ingͣtitudinem
nͨ mͥ credere ht̃ imꝑator. Uerum ille hunc ad syrohi rursus
absoluit. mandans ei ut carceres aꝑiret. ⁊ retentos in eis
scilicet. Cumq ille fugere temptasset. nͨ ualuisset. tentus ⁊
imponunt. ⁊ mittunt eum in domũ tenebrarũ. qmͣ ip̃e
muniuit a nouitate construens ad recondendas pecunias
Danisq parum ei ⁊ aque tͥbuentes hunc fame necabant.
Ait enim syrohis. Comedat aurum qd̃ in cassum collegit.

Expanded text:
Pontem Tigridis fluminis, et susciperent eum in exercitum, et moverentur adversus Chosdroen. Referebat autem quod cum filii, atque filius Aram, omnes electi; et quod si potuerint Chosdroen perimere, bene et optime; sin autem, omnes cum Syroe confluerent ad imperatorem. Et venit Gundabundas ad imperatorem dicens: Misit me Syrois ad te, domine, veretur enim imperium Romanum, quod Chosdroen quondam salvavit, et multa malnec mihi credere habet imperator. Verum ille hunc rursus ad Syroen absolvit, mandans ei ut carceres aperiret, et retentos in eis scilicet. Cumque ille fugere tentasset, nec valuisset, tentus est, imponunt, et mittunt eum in domum tenebrarum, quam ipse munivit a novitate construens ad recondendas pecunias, panisque parum ei et aquae tribuentes hunc fame necabant. Ait enim Syroes: Comedat aurum quod incassum collegit,
Abbreviated transcription (Latin):
fabio. maximo seruiliano consulib ut̾ cet̾a
ꝓdigia androgenus romam missus. iussu aruspicĩ
in mare mersus est. S nichil impie expiationis
ꝓcuratio ꝓfecit. Nam tanta subito pestilentia or¬
ta est. ut ministri quoq faciendoꝵ funerum pri¬
mum non sufficerent. deinde non essent. Iamq etiã¬

Expanded text:
Fabio Maximo Seruiliano conaulibus inter cetera prodigia androgynus Romae uisus iussu haruspicum in mare mersus est. sed nihil impiae expiationis procuratio profecit; nam tanta subito pestilentia exorta est, ut ministri quoque faciendorum funerum primum non sufficerent deinde non essent; iamque etia
Abbreviated transcription (Latin):
insignia romana in montib suis tropheum p̃fixit
odem tempore trecenti lusitani cum mille
romanis in quodam saltu contraxere pug¬
nam. In qua septuaginta lusitanos. romanos autẽ
trecentos uigniti cecidisse claudius refert. Cum
uictores abirent lusitani sparsi ac securi. unus ex
his longe a ceteris segregatus. cum circumfusis
equitib pedes ip̃e dephensus. unius eoꝵ equo lance
a ꝑfossa. ip̃ius equitis ad unum gladii ictũ caput
desecuisset. tta om̃s metu ꝑculit. ut ꝓspectantib
cunctis. ip̃e contemptor atq ociosus abscederet.

Expanded text:
insignia Romana in montibus suis tropaea praefixit. insignia Romana in montibus suis tropaea praefixit. Eodem tempore trecenti Lusitani cum mille Romanis in quodam saltu contraxere pugnam, in qua septuaginta Lusitanos, Romanos autem trecentos viginti cecidisse, Claudius refert, et cum victores Lusitani sparsi ac securi abirent, unus ex iis, longe a caeteris segregatus, cum, circumfusis, equitibus, pedes ipse deprehensus, unius eorum equo lancea perfosso, ipsius equitis ad unum gladii ictum caput desecuisset, ita omnes metu perculit, ut, prospectantibus cunctis, ipse contemptim atque otiosus abscederet.
Abbreviated transcription (Latin):
collectis seruis rebellauit. Et cum iam sedecun milia
armatoꝵ haberet. a tremellio q̃store suꝑatus est. Beli¬
uiriatꝰ in hispania genere lusitanus homo pastoralis
⁊ latro. pͥmum infestando uias. deinde uastando pro¬
uincias. postremo exercitus p̃toꝵ ⁊ consulum roma¬
noꝵ uincendo. fugando subigendo. maximo terrori ro¬
manis om̃ib fuit. Siquidem hyberium ⁊ tagum maxi¬
ma ⁊ diu̾sissimoꝵ locoꝵ flumina late transgredienti ⁊
ꝑuaganti Gaius uecilius p̃tor occurrit. qui continuo
ip̃e p̃tor cum paucis fuga lapsus occurrit. Deinde Gaum
plautium p̃torem idem uiriatꝰ multis p̃liis fractum
fugauit. Post etiam claudius unimanimus. cum mag¬
no instructu belli contra uiriatum missus. qͣsi pro
abolenda suꝑiore macula turpiorem ip̃e auxit infa¬
miam. Nam congressus cum uiriato. uniu̾sas quas
secum adduxerat copias. maximasq uires romani
amisit exercitus. Uirtatus trabeas. fasces. cet̾aq¬

Expanded text:
collectis servitiis rebellavit, et cum iam XVI milia collectis servitiis rebellavit, et cum iam XVI milia armatorum haberet, a Tremellio quaestore superatus est. Viriatus in Hispania genere Lusitanus, homo pastoralis et latro, primum infestando uias deinde uastando prouincias postremo exercitus praetorum et consulum Romanorum uincendo fugando subigendo maximo terrori Romanis omnibus fuit. siquidem Hiberum et Tagum, maxima et diuersissimorum locorum flumina, late transgredienti et peruaganti C. Vecilius praetor occurrit: qui continuo uix ipse praetor cum paucis fuga lapsus euasit. deinde C. Plautium praetorem idem Viriatus multis proeliis fractum fugauit. pos etiam Claudius Vnimammus cum magno instructu belli contra Viriatum missus quasi pro abolenda superiore macula turpiorem ipse sunt infamiam. nam congressus cum Viriato uniuersas quas secum deduxerat copias maximasque uires Romani amisit exercitus. Viriatus trabeas fasces ceteraq
Abbreviated transcription (Latin):
tum exundaret incendium. Itaq plurima parte po¬
puli ferro flaminisq consumpta. reliqua sub corona
uendita est. Urbe intensa muri funditus diruti sunt.
muralis lapis in puluerem redactus p̃da ingens erepta
est. Sane cum ꝓpter multitudinem ⁊ uarietatem statu¬
rarum simulachroꝵq in illo ciuitatis incendio ꝑmixta
in unum auri argentiq atq eris. om̃iaq simul metasla
fluxissent. nouum genus metalli factum est. Unde usq
in hodiernum diem siue ex ip̃o siue ex imitatione eius
es chorintum. sicut memorie traditum est. et chorin¬
umphi fuerunt. Affricani ex affrica aute cuiꝰ
currum ductus est. hasdrubal. metelli ex macedonia. cuiꝰ
currum p̃cessit andariscus. idem qui ⁊ speudo philippus
mummii ex chorintho. ante quem signa enea ⁊ picte ta¬
bule ⁊ alia urbis clarissimã. ornam̃ta p̃lata sunt. Itum
in macedonia pseudo ꝑses. qui se ꝑsei filium esse dicebat.

Expanded text:
tum exundaret incendium. itaque plurima parte potum exundaret incendium. itaque plurima parte populi ferro flammisque consumpta reliqua sub corona uendita est; urbe incensa muri funditus diruti sunt; muralis lapis in puluerem redactus, praeda ingens erepta est. sane cum propter multitudinem et uarietatem statuarum simulacrorumque in illo ciuitatis incendio permixta in unum auri argenti atque aeris omniaque simul metalla fluxissent, nouum genus metalli factum est, unde usque in hodiernum diem siue ex ipso siue ex imitatione eius aes Corinthium, sicut memoriae traditum est, et Corinumphi fuerunt: Africani ex Africa, ante cuius currum ductus est Hasdrubal, Metelli ex Macedonia cuius currum praecessit Andariscus idem qui et Pseudophilippus, Mummii ex Corintho ante quem signa aenea et pictae tabulae et alia urbis clarissimae ornamenta praelata sunt. Iterum in Macedonia Pseudoperses, qui se Persei filium esse dicebat,
Abbreviated transcription (Latin):
one fuerit. tam̃ quia domesticam cladem ignorare nõ
potuit. semel in achara pugnatum. Critholao duce as¬
serit. dieum forte adducentem ex archadia milites
ab eodem metello cum exercitu opp̃ssum docet. Sed
de uarietate cliscordantium historicoꝵ aliquanta
iam diximus quoꝵ sufficrat detecta hec ⁊ male no¬
ta mendatioꝵ nota. quia parum credendum in
cet̾is euidenter ostendunt. qui in his quoq que ip̃i
uidere cliuersi sunt. Igit᷑ post extincta tocius achaie
p̃sidia. destiturarum euersionem urbium metello p̾to¬
re meditante. consul mumimius repentinus uenit in¬
ge om̃ium opulentissimam. quippe que uelut offici¬
na om̃ium artificum. atq artificioꝵ ⁊ emporium
cõmune asye atq europe ꝑ multa retro secula fuit
Omissa crudeliter etiam captiuis p̃dandi licencia.
Sic om̃ia cedib ignibq consumpta sunt. ut de mu¬
roꝵ ambitu. quasi e camino in unum apicem coarta¬

Expanded text:
one fuerit, tamen quia domesticam cladem ignorare non one fuerit, tamen quia domesticam cladem ignorare non potuit, semel in Achaia pugnatum Critolao duce asserit. Dieucum vero adducentem ex Arcadia milites ab eodem Metello oppressum de uarietate disoordantium historicorum aliquanta iam diximus, quorum sufficiat detecta haec et male nota mendaciorum nota, quia parum credendum esse in ceteris euidenter ostendunt qui in his quoque, quae ipsi uidere, diuersi sunt — igitur post extincta totius Achaiae praesidia destitutarum euersionem urbium Metello praetore meditante consul Mumge omnium opulentissimam, quippe quae uelut officina omnium artificum atque artificiorum et emporium commune Asiae atque Europae per multa. retro saecula fuit. permissa crudeliter etiam captiuis praedandi licentia sic omnia caedibus ignibusque conpleta sunt, ut- de murorum ambitu quasi e camino in unum apicem coarta
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓpter uirtutem etiam ip̃e affricanus iunior uoca¬
ce manus eorum qui abstulerant.
Nterim in macedonia quidam pseudo philippus arma
mouit. ⁊ romanum p̃torem publium inuentium cõt̾
se missum ad internitionem uicit. Post eum quintus
cecilius dux a romanis contͣ pseudo philippum missus
est. ⁊ uiginti milib occisis macedoniam recepit ip̃m
etiam pseudo philippum missus ẽ. in potestatem suam
sexto. hoc est eodem anno quo kartago deleta
est Gneo cornelio. lentulo lucio meminio consulib ruinã
kartaginis euersio chorinti subsecuta est. duarumq po¬
tentissimarum urbium paruo unius temporis inter¬
uallo ꝑ diuersas partes mundi miserabile colluxit in¬
uiginti milia. scd̃o septem milia cesa claudius histo¬
ricus refert. Ualerius ⁊ anthias inachaia pugnatum
⁊ uiginti milia acheoꝵ cum duce suo dieo cecidisse con¬
firmant. Polibius achuius qmͣuis in affrica cum scipi¬

Expanded text:
ut propter virtutem etiam ipse Africanus minor vocaut propter virtutem etiam ipse Africanus minor vocacae manus eorum qui abstulerant. Interim in Macedonia quidam Pseudophmovit et Romanum praetorem P. Iuventium, contra se missum, ad internicionem vicit. Post eum Q. Caecilius Metellus dux a Romanis contra Pseudophilippum missus est et XXV milibus eius occisis Macedoniam recepit, ipsum etiam Pseudophoc est, eodem anno quo Carthago deleta est, Cn. Cornelio Lentulo, L. Mummio coss., ruinam Carthaginis eversio Corinthi subsecuta est: duarumque potentissimarum urbium parvo unius temporis intervallo per diversas partes mundi miserabile colluxit inviginti millia, secundo VII millia caesa Claudius historicus refert. Valerius etiam Antias in Achaia pugnatum, et viginti millia Achaeorum cum duce suo Dieuco cecidisse confirmat. At vero Polybius Achivus, quamvis in Africa cum Scipi
Abbreviated transcription (Latin):
situs huiꝰmodi clicitur. Uiginti duo milia passuum
amplexa muro. tota pene mari cingebatur absq fau
cib que trib milib passuum aꝑiebantur. Is locus
murum triginta pedes latum habuit lapide qͣdrato
in altitudinem cubitoꝵ quadraginta. Arx cui byr¬
se nomen erat. paulo amplius quam duo nilia pas¬
suum tenebat. Ex una murus cõmunis est urbis
⁊ byrse imminens mari. Qd̃ mare stagnum dicit.
qm̃ obiectu ꝓtente lingue tranquillatur. Spolia
ibi inuenta sunt. que uariarum ciuitatum exci¬
diis. kartago collegerat. ⁊ ornam̃ta urbium. ciuita¬
tib sicilie italie affrice reddidit. que sua recognosce¬
bant. Ita kartago septingentesimo anno postqͣm con¬
dita erat deleta est. Multitudo om̃is captiuoꝵ exceptis
paucis pͥncipib uenundata est. In quarto qͣm ceptũ
fuit anno bellum punicum tercium t̾minatum est
Scipio nomen qd̾ auus eius acceꝑat meruit. scilicet

Expanded text:
situs hujusmodi dicitur. Viginti duo M passuum situs hujusmodi dicitur. Viginti duo M passuum amplexa muro, tota pene cibus, quae tribus millibus passuum aperiebantur. Is locus murum triginta pedes latum habuit, saxo quadrato, in altitudinem cubitorum quadraginta. Arx, cui Byrsae nomen erat, paulo amplius quam duo millia passuum tenebat. Ex una parte murus communis erat urbis et Byrsae inminens mari, qquoniam objectu protentae linguae tranquillatur. Spolia ibi inventa, quae variarum civitatum excidiis Carthago collegerat, et ornamenta urbium civitatibus Siciliae, Italiae, Africae reddidit, quae sua recognoscebant. Ita Carthago DCC annis postquam condita erat deleta est. Multitudo omnis captivorum, exceptis paucis principibus, venundata est. In quarto, quam coeptum fuit, anno, bellum Punicum tertium terminatum est. Scipio nomen, quod avus ejus acceperat, meruit, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
factus est. ⁊ delere kartaginem sup̃ma sorte molitus¬
cathonem ingreditur. Ubi dum sex dieb noctib q
nem traxit petentes ut quos belli cłades reliquos¬
fecit saltem seruire liceret. Ac pͥmum aginen mu¬
lierum satis miserabile post uiroꝵ magis deforme de¬
scendit. Nam fuisse mulierum centum .xx. qͥnq
milia. iuroꝵ triginta milia memorie traditũ est
Rex hasorubal se ultro decdit. suam tantum salutem
obtinuit. Transfuge qui esculapii templum occupa¬
uerant. uoluntario p̃cipicio. clati ÷ igne consumpti
sunt. Quosquos habere potuit roitianos trantugas
scipio. crucib affixit. latinos securi ꝑcussit. yxo
hasdrubalis cum ardentem kartaginem asperisset
rili dosore femineo furore in medium se iecit᷑. in
cendium eundem nunc exitum mortis faciens no¬
uissima regina kartaginis quem quondam pma
fecit. Ip̃a autem ciuitas decem ⁊ septem continuis
om̃i murali lapide in puluerem cõminuto. Cuiꝰ fuisse

Expanded text:
factus est, et delere Kartaginem supfactus est, et delere Kartaginem supCothonem ingreditur: ubi dum sex continuis diebus nem traxit, petentes, ut quos belli cfecit, saltem servire liceret. Primum igitur agmen mulierum satis miserabile, post virorum magis deforme descendit. Nam fuisse mulierum triginta quinque M, virorum triginta M, memoriae traditum est. Rex Asdrubal se ultro dedidit, suam tantum salutem obtinuit. Transfugae, qui Aesculapii templum occupaverunt, voluntario praecipitio dati, igne consumpti sunt. Quosquos habere potuit Romanos transfugas, Scipio crucibus afflixit, Latinos securi percussit. Uxor Asdrubalis cum rili dolore, femineo furore, in medium se cendium, eundem nunc mortis exitum faciens nouissima regina Carthaginis, quem quondam prima fecisset. ipsa autem ciuitas decem et septem continuis omni murali lapide in puluerem conminuto
Abbreviated transcription (Latin):
Tam diu in uno uestigio stetit. ut pͥus iuuenes lasse¬
tudine cederentur. quam ille de loco quo steterat
moueret᷑. Si stetisset. nec menibrum quidem toto
die mouebat. Si iter fuerat ingressus eques non
descendebat. pedes non ascendebat. Solebatq eqͥtans
ꝙ seuissimis canib cõmittebat. Post octogesimum ⁊¬
sextum annum filium genuit. cui nomen mechima¬
fuit. Nichil qd̃ iuuenis fecit euo ultimo p̃termisit
Scipio postqm masinisse filiis. regnum numidie dui¬
sit. kartaginem reu̾sus est. Mallius tegatam urbem
expugnauit ⁊ liruit. Duodecim milia afroꝵ ibi cesa.
sex milia capta sunt. Hasdrubal penoꝵ dux masinisse
nepos. sub sellioꝵ fragmentis in curia a suis ꝓpter
suspitionem ꝓditionis occisus est.
anno quinqͣgesimo pͥmo post bellum punicum
scd̾m: Gneo lentulo cornelio. lucio mẽmio consulib. cum
clarum scipionis nomen esset. iuuenis ad huc consul¬

Expanded text:
tam diu in uno stetit vestigio, ut prius juvenes lassitam diu in uno stetit vestigio, ut prius juvenes lassitudine cederent, quam ille de loco in quo steterat moveretur. Si stetisset, ne membrum quidem tota die movebat, si iter ingressus est eques, non descendebat, si pedes, non ascendebat, solebatque equitanque sevissimis canibus committebat. Post octogesimum sextum annum fuit, nihil quod juvenis fecerat, aevi ultimo praetermisit. Scipio postquam Massinissae filiis Numidiae regnum divisit, Carthaginem est reversus. Manlius Thegalam urbem expugnavit atque diripuit, XIIM ibi Afrorum caesa, sex M capta sunt. Asdrubal Poenorum dux Massinissae nepos subselliorsuspicionem proditionis occisus est.anno LI post bellum Punicum secundum, Cn. Lentulo Cornelio, L. Memmio coss. Cum igitur clarum Scipionis nomen esset, ju
Abbreviated transcription (Latin):
ri ciuitatem duit cum ip̃a ꝑ ip̃am sepeliend. Morc̃
duos hasdrubales sibi duces creauerunt armaq fa¬
cere aepressi. postqm es ferrum defecit. aurea arxẽn¬
teaq fecere. Consules cum aliquantam muri parten
machinis diruissent a kartaginiensib uicti sunt ⁊
repulsi. Quos fugientes scipio tunc tribumis militũ
repulso intra muros hoste defendit. Famea duxalius
equitatui kartaginiensium p̃erat. Igitur scipio
tunc scipionis affricani nepos tribimus ut dictum
est militum. ibi militabat. I apud om̃s ingentir
metus ⁊ reuerentie erat. Nam ⁊ paratissimus ad cli¬
micandum. ⁊ consultissimis habebatur. Itaq ꝑ eũ mul
ta a confulib gesta sunt. neq quicqm̃ magis hasorubal
aut famea uitabant qm contra eam partem romauo
rum cõmittere ubi scipio dimicabat
es idem tempus masinissa rex numidarumꝑ
annos fere seraginta amicus populi romani
in imbre uel maximo calore texit caput aut frigore

Expanded text:
ri civitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi moxque ri civitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi moxque sibi duos Hasdrubales duces creaverunt armaque facere aggressi, postquam aes ferrumque defecit, aurea argenteaque fecere. consules cum aliquantam muri partem machinis diruissent, a Carthaginiensibus victi sunt atque repulsi, quos fugientes Scipio tunc tribunus militum repulso intra muros hoste defendit. || Famea dux alius equitatui Carthaginiensium praeerat. igitur Scipio tunc Scipionis Africani nepos tribunus, ut dictum est, militum ibi militabat. huius apud omnes ingens metus et reverentia erat; nam et paratissimus ad dimicandum et consultissim prospere gesta sunt, neque quicquam magis vel Hasdrubal vel Famea vitabant, quam contra eam Romanorum partem committere, ubi Scipio dimicaret. Per idem tempus Masinissa, rex Numidarum, annos fere sexaginta amicus populi Romani,in ymbre vel maximo caput suum texit aut frigore, et
Abbreviated transcription (Latin):
nem recepisset ꝑ scelus interfecit. Simulans enim¬
se de cõmodis eoꝵ acturum fore. circum positis militib
cuntos inermes incautosq ꝓstrauit. Que res postea
un iu̾se hispanie ꝓpter romanoꝵ ꝑfidiam causa ma¬
ximi tumultus fuit.
odem tempore thuscie uirgo ueste argue¬
batur incesti. At illa purgare se argũtis
dedignata mortalib ad tyberim cribrum detulit id¬
ꝙsum mersit p̾ce addita ueste inquit. Sipia casta¬
ꝑ sum. hanc e tyberi aquam usq ad templum tuũ
lib. Tercium punicum bellum exortum est. Igit᷑ cum
senatus delendam kartaginem censuisset ꝓfecti in
affricam consules.⁊ scipio tunc tribunus militũ ꝓpe¬
uticam maioris affricani castra posuerunt. Ibi karta¬
giniensib euocatis. uissis ut armis ⁊ naues redderẽt.
his tota affrica potuisset armari. S kartaginieri¬
ses postqmͣ arma tradiderunt. ⁊ derelicta urbe ꝓcul¬
dolorem ad desperationem contulerunt aut defensu¬

Expanded text:
nem recepisset, per scelus interfecit; simulans enimnem recepisset, per scelus interfecit; simulans enim de commodis eorum se acturum fore, circucunctos inermes et incautos interfecit. Quae res postea universae Hispaniae propter Romanorum perfidiam causa maximi tumultus fuit. Eodem tempore Tucia virgo Vestae arguebatur incesti. At illa, argumentis purgare se dedignata mortalibus, ad Tyberim cribrum detulit, ibique submersit, prece addita: O Vesta, inquit, si pia et casta sum, hanc e Tiberi aquam ad templum tuum ss., tertium Punicum bellum exsenatus delendam Carthaginem censuisset, profecti in Africam consules, et Scipio tunc tribunus milituUticam majoris Africani castra tenuerunt. Ibi Carthaginensibus evocatis, jussisque ut arma et naves traderent, his Africa potuisset armari. Sed Carthaginenses, postquam arma tradiderunt, et, derelicta urbeenses dolorem ad desperationem contulerunt aut defensu
Abbreviated transcription (Latin):
sorte deputatus esset. Itaq ꝓfectus in hispaniam mag¬
nam stragem gentium dedit sepius ettam militis qͣm
ducis usus officio. Nam ⁊ barbarum ꝓuocantem singu¬
larit congressus occidit. Sergius autem Galba p̃to. a
lusitanis magno p̃lio uictus est. uniu̾soq exercitu amis¬
so. ip̃e cum paucis uix elapsus euasit. In sequenti an¬
no lucius meminius in lusitania bene pugnauit. Mar¬
cellus postea consul res ibidem ꝓspere gessit¬
pͥmus in urbe constitui censuit. Quod ne tunc
fieret. scipio nasica guissima oratione obstitit dicens
inimicissimum hõc fore bellatori populo ad nutrien¬
dam desidiam lasciuiamq cõmentum. Adeoq mouit
senatum ut non solum uendi om̃ia theathro compa¬
sedentes ludos spectarent. ne fortitudo illoꝵ mollesceret.
Gttur in hispania sergius galba p̃to. lusctanos circa ta¬
gum flumen habitantes cum uoluntarios in deditio.¬

Expanded text:
sorte iam deputatus esset. itaque profectus in Hispaniam magsorte iam deputatus esset. itaque profectus in Hispaniam magnas strages gentium dedit saepius etiam militis quam ducis usus officio; nam et barbarum provocantem singulariter congressus occidit Sergius autem Galba praetor a Lusitanis magno proelio victus est universoque exercitu amisso ipse cum paucis vix elapsus evasit. || Insequenti anno L. Mummius in Lusitania bene pugnavit. Marcellus postea consul res ibidem prospere gessitm in Urbe construi jussit, quod ne tunc fieret, Scipio Nasica gravissima dehortatione obstitit, dicens inimicissimum fore populo bellatori hoc ad nutriendam desidiam lasciviaeque commentum, adeoque movit senatum, ut non solum omnia theatro compasedentes ludos spectarent, ne fortitudo illorum mollesceret.Igitur in Hispania Sergius Galba praetor Lusitanos citra Tagum flumen habitantes cum uoluntarios in deditio
Abbreviated transcription (Latin):
senatu
ost eum etram Galonicius de ylliriis tͥumphauit
Gentius cum frẽ ⁊ filiis ante currum cductus est
Ad hoc spectaculum reges multarum gentium romam
uenerunt. Inter alios autẽ attalus atq eumenes asye
reges. ⁊ prustas bithinie gratulatum uenit. magnoq
honore excepti sunt. Prusie autẽ senatus questorẽ pu¬
blium cornelium scipionem capue uissit octurrere
hospiciumq optimum rome ⁊ largissimum p̃buit sũp¬
tum. ut alii armis subditi. alii capti morib deseruirẽt.
Igitur ꝑmittente senatu dona que attulerunt reges
in capitolio posuerunt. Prustas etiam filium suum
nichomedem senatui cõmendauit. Plurina p̃terea
sunt bella que breuitatis causa p̃termissi. De celtib¬
lucullo posthumio albino consulib cum om̃s ro¬
manos ingens Celtiberoꝵ metus inuasisset.⁊ ex om̃ib
nemo esset. qui ire in hispaniam uł miles uł legatus
auderet. publius scipio qui post affricanus erit ult̾¬
se militaturum obtulit. cum tam̃ in macedoniã iam

Expanded text:
s natus. post eum etiam Anicus de Illyriis triumphavit. Gentius cum fratre et filiis ante currum ductus est. ad hoc spvenerunt, inter quos etiam Attalus atque Eumenes reges Asiae: et Prusias Bithyniae gratulatum venit, et magno honore excepti sunt. Prusiae autem senatus quaestorem P. Cornelium Scipionem Capuae jussit occurrere, hospitiumque Romae, et largissimum praebuit sumptum, ut alii armis subditi, alii capti moribus deservirent. Igitur, permittente senatu, dona, quae reges attulerunt, in Capitolio posuerunt. Prusias etiam filium suum Nicomedem senatui commendavit. Plurima praeterea, sunt, quae breuitatis causa praetermisi. ALucullo A. Postumio Albino consulibus cum omnes Romanos ingens Celtiberorum metus inuasisset et ex omnibus non esset, qui ire in Hispaniam uel miles uel legatus auderet, P. Scipio, qui postea Africanus erit, ultse militaturum in Hispaniam obtulit, cum tamen in Macedoniam
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Appius claudius adu̾sus salassos gallos cõ
iuxta legem quia constitutum erat. ut quicumq
qͥnq milia hostium ꝑemisset. tͥumphandi haberet
potestatem. iste quoq trumphum expetisset ꝓpt̾
suꝑiora uero dampna nõ impetrauisset. infami im¬
pudentia atq ambitione usus pͥuatis sumptib tri¬

Expanded text:
bus, Appius Claudius adversus Salassos Gallos congjuxta legem, qua constitutum erat, ut quisquis quinque millia hostium peremisset, triumphandi haberet potestatem, iste quoque triumphum expetisset, propter superiora vero damna non impetravisset, infami impudentia atque ambitione usus, privatis sumptibus tri
Abbreviated transcription (Latin):
essetq ꝓfecto a se opus ingens patratum. nisi euentus
quidam falleret eius conatum. Uno quippe animante
onus subũtente. quidam dño animantis onus erigere¬
acclamat patria uoce dicens. torna torna frat̾. Et dñs
quidem multas uoces minime sentiebat. S popło hoc
audito. hostes sibi imminere existimantes in fugam
uersi sunt. torna torna maximis uocib exclamantes.
Chaianus añ ingenti formidine indutus. penitus fugi¬
ebat. Et uidebant᷑ barbari ⁊ romani inuicem fugere
nemine ꝑsequente. Pret̾ea chaianus sumptis uirtu¬
tib haꝑiam ciuitatem obsedit. inuentũq urbis busan.

Expanded text:
essetque profecto opus ingens patratum, nisi eventus essetque profecto opus ingens patratum, nisi eventus quidam falleret ejus conatus. Uno quippe animante onus subvertente, quidam domino animantis acclamat onus erigere, patria voce dicens: Torna, torna, frater. Et dominus quidem multas voces minime sentiebat, sed populi, hoc audito, hostes imminere existimantes, in fugam conversi sunt, torna, torna, maximis vocibus exclamantes. Chajanus autem ingenti formidine indutus penitus fugiebat, et videbantur Romani, et barbari invicem fugere nemine persequente. Praeterea Chajanus, sumptis virtutibus suis, Aperiam civitatem obsedit, inventumque Busan
Abbreviated transcription (Latin):
Qui non inuenientes eum. collegerunt exercitus suos.
⁊ ꝑ artum locum emi. castra uocant. Et uero martinus
uidens chaianum transeuntem fluuium ad p̃torem
rediit. Castus uero transito flumine. appropinquans
his qui p̃currerant. auarum obtinet pugnam. Porro
castus cuiusdam demonis reꝓmissionib deceptus ñ rediit
ad p̃torem. posteraq die tenens. transitus chaianus
conclusit eum. Scindit᷑ iit᷑ populus. ⁊ unusquisq ꝓ
ut iures habebat. ꝑ nemora fugiebat. Capiunt᷑ itaq¬
quidam a barbaris. ⁊ indicant ubi lateat castus. Et
hoc capto exultabant ⁊ letabantur. Chaianus sane
ꝑ meridiem iter agens. contra thracen ꝓperat. lõgos¬
q mnuros accipit. At comm̃tiolus qui in siluus emi
latitabat cum martino exiuit. ⁊ ꝑueniens ad chata¬
num. imꝑaratum inuenit. eo qd̃ auarum multitudo
ꝑ thracen esset. Et pͥma uigilia noctis ꝓperat adu̾sus illũ.

Expanded text:
Qui non invenientes eum, collegerunt exercitus suos, Qui non invenientes eum, collegerunt exercitus suos, et per arctum locum Emi castra movent. At vero Martinus videns Chajanum transeuntem fluvium, ad praetorem rediit: Castus vero transito flumine appropinquans his qui praecucurrerant Avarum, obtinet pugnis. Porro Castus cujusdam ducis repromissionibus deceptus non rediit ad praetorem, posteraque die tenens transitus Chajanus conclusit eum. Scinditur igitur populus, et unusquisque ut vires habebat per nemora fugiebat. Capiuntur itaque a barbaris quidam, et indicant ubi latitet Castus et hoc capto exsultabant. Chajanus sane per meridiem iter agens contra Thracem properat, longosque muros accepit. Ast Commentiolus, qui in sylvis Emi latitabat, cum Martino exivit, et perveniens ad Chajanum invenit imparatum, eo quod Avarum multitudo Thracem. Et prima vigilia noctis properat adversus illum,
Abbreviated transcription (Latin):
uinto imꝑii mauricii anno. pͥnceps auarum cha¬
ianus federe dissoluto. mysiam ⁊ scithiam atͦcit̾
expugnabat. subu̾tens ratiarnam ⁊ bononiam. ⁊ aqͥs.
⁊ dorestolim. ⁊ tandapa. ⁊ martianopolim. Comm̃tiolus
uero ad maritima uenit. ⁊ seꝑato exercitu imꝓbabiles
discreuit ab optimis. ⁊ inutilĩ quidem uirtutis quadra¬
ginta milia custodire uallum iubet. electorum autẽ
duo milia martino.⁊ ip̃e duob milib sumptis contͣ bar¬
baros ꝓperat. Castus autẽ ueniens ⁊ andapa ⁊ enon. re¬
ꝑtis barbaris in desidia constitutis. multos ex eis disꝑdi¬
dit. p̃dam q multam obtinens. armigero ad saluandum
tradebat. Martinus autem circa meã ciuitatem effectus
⁊ in chaiamim ex insꝑato incurrens multos uirtutis
eiꝰ extinxit. ita ut ille salutem suam fuga mercatus
sit. Martinus uero uictoria głosa ꝑcepta. ad p̃torem re¬
u̾tebatur. ubi se ꝓmiserat eos expectaturum. Comm̃¬
tiolus autẽ formidine pressus. martinianopolim rediit.

Expanded text:
uinto imperii Mauricii Chajanus Avarum foedere dissoluto, Mysiam et Scythiam atrociter expugnabat, subvertens Ratiarnam, et Bonomiam, et Aquas, et Dorostolum, et Zandapa, et Martianopolim. Commentiolus vero ad maritima venit, et separato exercitu improbabiles discrevit ab optimis, et inutiles quidem virtute quadraginta millia custodire vallum jubet: electorum autem et duo millia Martino, et ipse duobus millibus sumptis contra barbaros properat. Castus autem veniens Zardapa, et Emon, repertis barbaris in desidia constitutis, multos ex eis disperdidit, praedamque multam obtinens, armigero ad salvandum tradidit. Martinus circa Nean civitatem effectus, et in Chajanum ex insperato incurrens, multos virtutis ejus exstinxit, ita ut ille salutem suam fuga mercatus sit. Martinus victoria gloriosus ad praetorem revertebatur, ubi se promiserat eos exspectaturum. Commentiolus autem formidine pressus Martianopolim rediit.