comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bello lacessent ip̃a re intellecturos. Nequaꝙͣ idem
eẽ.siracusas. ac lcontinos. oppugnarent. Ita lega¬
tis relictis. portas clausis. Inde terra mariꝙ si¬
mul cepte oppugnari syrcust. terra abex apulio
mari ab acrandina. cuius murus fluctu alluitui.
Et quia sicut leontinos terrore ac primo impetu
ceperant. non diffidebant uastam disiectamq fpa¬
tio urbem. parte aliqua se inuasuros. Omnem ap.¬
paratum oppugnandaꝵ urbium muris admoueit᷑.
Et habuisset tanto impetu cepta res fortunam. ni¬
si unus homo syracusis ea tempestato fuisset arch¬
medes. Is erat unicus spectator celi. sideiumꝙ. mi¬
rabilior tamen inuentor ac machinator. belli eoꝵ
tormentorum operumq quib hostes ingenti mole
agerent. ip̃e perlcui momento ludificaretur. Mu¬
rus per incqualis ductus collos. pleraꝙ alia et
difficilia aditus submissa quodam et que planis
uallibus adire possent. cuiꝙ aptum iusum ẽ loco

Expanded text:
bello lacesserent, ipsa re intellecturos nequaquam idem bello lacesserent, ipsa re intellecturos nequaquam idem esse Syracusas ac Leontinos oppugnare. ita legatis relictis portas clausit. inde terra marique simul coeptae oppugnari Syracusae, terra ab Hexapylo, mari ab Achradina, cuius murus fluctu adluitur; et quia, sicut Leontinos terrore ac primo impetu ceperant, non diffidebant uastam disiectamque spatio urbem parte aliqua se inuasuros, omnem apparatum oppugnandarum urbium muris admouerunt. et habuisset tanto impetu coepta res fortunam, nisi unus homo Syracusis ea tempestate fuisset. Archimedes is erat, unicus spectator caeli siderumque, mirabilior tamen inuentor ac machinator bellicorum tormentorum operumque quibus <si quid> hostes ingenti mole agerent ipse perleui momento ludificaretur. murum per inaequales ductum colles, pleraque alta et difficilia aditu, summissa quaedam et quae planis uallibus adiri possent, ut cuique aptum uisum est loco
Abbreviated transcription (Latin):
relicta erant. Cum romanus exercitus ad olim¬
pium iouis id templum est mille. et .d̾. passib
ab urbe castra posuit. In de quoꝙ legatos premic
placuit. Quibus no intrarent urbem extra porta
hyppocrates atꝙ epicides obuiam cum suis proce¬
sserunt. Romanus orator ut bellum se syracusa¬
nis. sed opem auxiliumq affer̾e ait. et iis qui
ex media cede clapsi perfugerint ad se. et eis ꝗ
ictu oppressi. fediorem non exilio solum. sed et¬
am morte seruitutem patiantur. Nec cedem ne¬
fandam sociorum. inultam romanos passuros.
Itaq si cis qui ad se perfugerunt tutus in pata¬
am reditus pateret. cedis actores dedantur
libertas leges ꝙ syracusanis restituantur. nichil
armis opus esse. Si ca non fiant. quicumq in
mora sit. bello ꝑcisecutoros. ad ea epiades siqua
adse mandata haberent. responsum eis ait. se da¬
turos fuisse. cum in corum ad quos uenerint ma¬
nu res siracusana essent. tum reuerterentui. Si

Expanded text:
relicta erant, cum Romanus exercitus ad Olymrelicta erant, cum Romanus exercitus ad Olympium—Iouis id templum est—mille et quingentos passus ab urbe castra posuit. inde quoque legatos praemitti placuit; quibus, ne intrarent urbem, extra portam Hippocrates atque Epicydes obuiam cum suis processerunt. Romanus orator non bellum se Syracusanis sed opem auxiliumque adferre ait, et eis qui ex media caede elapsi perfugerint ad se, et eis qui metu oppressi foediorem non exsilio solum sed etiam morte seruitutem patiantur; nec caedem nefandam sociorum inultam Romanos passuros. itaque si eis qui ad se perfugerint tutus in patriam reditus pateat et caedis auctores dedantur et libertas legesque <suae> Syracusanis restituantur, nihil armis opus esse; si ea non fiant, quicumque in mora sit bello persecuturos. ad ea Epicydes, si qua ad se mandata haberent, responsum eis ait se daturos fuisse; cum in eorum ad quos uenerint manu res Syracusana esset, tum reuerterentur. si
Abbreviated transcription (Latin):
Scd surde adco oiũm aures concitate multitudiniᷤᷤ
crant. quo non minore intus n ꝙ̃ foris porte eff¬
ngerentur. Efractisꝙ om̃ib tuto in exapylo agmen
receptum est. pretores in acraclinem eum uius¬
tutt popularium confugiunt. Mercenarũ mu¬
tes perfugeq et quicquid regionim militum o¬
musis erat. agmen bostium augent. Ita arodi¬
na quoqi primo impetu capitur. pretoremꝙ ni
qui inter tumultum effugerunt. oẽs interficun¬
tur. Nox cedibus finem fecit.posteio die seuuiad
pilleum uocati et carcere uĩcti emissi. confulla
ber omĩs multitudo hyppocratem atꝙ epiadem
rant pretores symcuse. Que cum breue tempus
libertas ad fulsisset in antiquam seruitutom
mota funt. ex timplo castra adsiracusas. Et ab
appio legati per portum missi. forte in quinque¬
remi erant. premissa quadriremis cum intras¬
set fauces portus capitur. legati egre effugrrĩt
Et iam non modo pacis. sed ue belli quidem iura

Expanded text:
sed surdae ad omnia aures concitatae multitudinis sed surdae ad omnia aures concitatae multitudinis erant nec minore intus ui quam foris portae effringebantur, effractisque omnibus toto Hexapylo agmen receptum est. praetores in Achradinam cum iuuentute popularium confugiunt. mercennarii milites perfugaeque et quidquid regiorum militum Syracusis erat agmen hostium augent. ita Achradina quoque primo impetu capitur, praetorumque nisi qui inter tumultum effugerunt omnes interficiuntur. nox caedibus finem fecit. postero die serui ad pilleum uque omnis multitudo Hippocratem atque Epicidem creant praetores; Syracusaeque, cum breue tempus libertas adfulsisset, in antiquam seruitutem mota sunt extemplo castra ad Syracusas. et ab Appio legati per portum missi forte in quinqueremi erant. praemissa quadriremis cum intrasset fauces portus, capitur; legati aegre effugerunt; et iam non modo pacis sed ne belli quidem iura
Abbreviated transcription (Latin):
lam fere per bene detectam in leontinis esst aua¬
ritiam. et crudelitatem romanoꝵ. camdem si in¬
trassent siracusas aut fediora etiam quo mauis
ibi auaritie premium esset. facturos fuisse. Itaq
claudendas cũnctis portas et custodiendam uibem
censere. Sed non ab hisdem omĩs temere. nec eos¬
dem: odisset ad militares senus om̃e partemꝙ ma¬
gnam plebis. iniusum esse nomen romanoꝵ. pre¬
tores optimatiumꝙ paua.quãꝙ inflati uano n¬
ꝙ. colloquia per propinquos popularium qui in
exercitu erant. ut portas aperirent. sinerentꝙ
commuine patriam defendi ab imperatu romano¬
rum.Iam unis foribus hexapili apertis: cepti e¬
rant recipi. cum pretores interuenerunt. Et pri¬
mo imperio nimisq deinde auctoritate deterrendo
postremo ut omĩa uana erant. obliti maiestatis.
precibus agebant ut proderent patriam tyrannis
ante satellitibus et cum corruptoribus exercitus.

Expanded text:
lam ferre perbene detectam in Leontinis esse aualam ferre perbene detectam in Leontinis esse auaritiam et crudelitatem Romanorum; eadem, si intrassent Syracusas, aut foediora etiam, quo maius ibi auaritiae praemium esset, facturos fuisse. itaque claudendas cuncti portas et custodiendam urbem censere; sed non ab iisdem omnes timere nec eosdem odisse. ad militare genus omne partemque magnam plebis inuisum esse nomen Romanum; praetores optimatiumque pauci, quamquam inflati uano nrque conloquia per propinquos popularium qui in exercitu erant, ut portas aperirent sinerentque communem patriam defendi ab impetu Romanorum. iam unis foribus Hexapyli apertis coepti erant recipi cum praetores interuenerunt. et primo imperio minisque, deinde auctoritate deterrendo, postremo, ut omnia uana erant, obliti maiestatis precibus agebant ne proderent patriam tyranni ante satellitibus et tum corruptoribus exercitus.
Abbreviated transcription (Latin):
est ut pretares inter tumultum pauidi ab equitaue¬
runt sinicusas. et ne fuga quidem cquoꝵ seditio
compressa est. impetus ꝑ in siracusanos milices fie¬
bant Nec ab ullo temꝑatum foret. Ni hyppocintes atꝗi
epiades ire multitudinis obuiam issent. Non an
nua aut humano cõsilio sed ne spem reditus pre¬
aderent sibi. et cum ipõs simul milites fidos habe¬
rent simul obsides. tum cognatos quoꝙ coꝵ atq
amicos tanto merito primũ deiñ pignore sibi
conciliarent. Expertig quam una aut loui aura
mobile uulgus esset. mulierem nancti ex conu¬
mero qui in leontinis circũ sessi erant. subornant
ut hnicusas peistrret. nuncium conuenientem cis
que adnidas falso nuntiata erant. auctoremq se exi¬
bendo. ut uelut uisa que dubia erant narrando. cõ¬
citarent uts hominum. huic non apud uulgum
modo fides fuit. sed senatum quoq in curiam intͦ¬
ductis. ammonint. hand uani quidam homines pa¬

Expanded text:
est ut praetores inter tumultum pauidi abequitaueest ut praetores inter tumultum pauidi abequitauerint Syracusas. et ne fuga quidem eorum seditio compressa est impetusque in Syracusanos milites fiebant nec ab ullo temperatum foret, ni Epicydes atque Hippocrates irae multitudinis obuiam issent, non a misericordia aut humano consilio sed ne spem reditus praeciderent sibi, et cum ipsos simul milites fidos haberent simul obsides, tum cognatos quoque eorum atque amicos tanto merito primum, dein pignore sibi conciliarent. expertique quam uana aut leui aura mobile uolgus esset, militem nancti ex eo numero qui in Leontinis circumsessi erant, subornant, ut Syracusas perferret nuntium conuenientem eis quae ad Mylas falso nuntiata erant, auctoremque se exhibendo ac uelut uisa quae dubia erant narrando concitaret iras hominum. huic non apud uolgum modo fides fuit sed senatum quoque in curiam introductus mouit. haud uani quidam homines pa
Abbreviated transcription (Latin):
le si ultra tenderẽt. appareret cio timendum eẽ.
Solliciti incertiq rerum suaꝵ. meguram unde pro¬
fecti erant referra signa iubent. Nuntiosq de statu
presenti symcusas mictunt. sinudem quoꝙ hyppocrateᷤᷤ
addit. Indinatis ad om̃em suspitionem animis
et cretensium quibusdam ad itincra insidienda mĩ¬
ssis. uelut inter ceptas licteras quas ip̃e composue.¬
rat itatat. pretores sircusanis marcello secundui
salutẽ ut ad solet scriptum erait. recte cum atq ordĩe
fccisse ꝙ in leontinis nulli pepercisset. s oiũm mer¬
cenanos militum camde eẽ causam. nec unꝙ̃ sira¬
cusas quietunis donet quicꝙ̃ externorum auxilioꝵ
aut in uibe aut in exercitu suo eẽt. Itaq daret o¬
peram. ut cos qui cum suis pietorib castra ad me¬
garam haberent. in suam potestatem redigeret. ac
supplitio coꝵ liberaret. tandem siracusas. hec cum
recitata essent. cum tanto cdamore ad arma discursũ

Expanded text:
le, si ultra tenderent, appareret eis timendum esse. le, si ultra tenderent, appareret eis timendum esse. solliciti incertique rerum suarum Megara, unde profecti erant, referri signa iubent nuntiosque de statu praesenti Syracusas mittunt. fraudem quoque Hippocrates addit inclinatis ad omnem suspicionem animis et Cretensium quibusdam ad itinera insidenda missis uelut interceptas litteras quas ipse composuerat, recitat: 'praetores Syracusani consuli Marcello.' secundum salutem, ut adsolet, scriptum erat recte eum atque ordine fecisse quod in Leontinis nulli pepercisset; sed omnium mercennariorum militum eandem esse causam nec unquam Syracusas quieturas donec quicquam externorum auxiliorum aut in urbe aut in exercitu suo esset. itaque daret operam, ut eos qui cum suis praetoribus castra ad Megara haberent in suam potestatem redigeret ac supplicio eorum liberaret tandem Syracusas. haec cum recitata essent, cum tanto clamore ad arma discursum
Abbreviated transcription (Latin):
bencfitium habebãt capti ad trasimenium iter roma.¬
norum auxilia dimissiq. Quos ubi exsignis armatoꝵ
babituqi cognouere hi ppocrates atꝙ epicides ramos
olee ac udamenta alia supplitia porrigentes. orare
ut reciperent sese. receptos tutarentur. Neu prode¬
rent. omem le cum illis fortunam subituros. Inter hoc
colloquium signa constiterant. tenebaturq agmen.
Nec dum que more causa foret preuenerat ad duce ᷤ.
postꝙͣ byppocratẽ et epicidem peruasit rumor fremi¬
tus q toto agmine crathuid dubie approbantiũ ad¬
uentum eoꝵ. ex timplo pretores cuntatis. cquis ad
prima signa pertexerũt. qui mox illos. que licentia
cercentium eẽ. rogitantes. colloquia strendo cum
hoste. unius siĩqr pretoru miscendi cos agmini
suo. comp̃hendi u̾ciqi catenas iusserũt hyppocratem
ad quam uocem tantus ex timplo primũ acretensib
clamor est ortus. deinde exceptus ab aliĩs. ut faci¬

Expanded text:
beneficium habebant, capti ad Trasumennum inter Romabeneficium habebant, capti ad Trasumennum inter Romanorum auxilia dimissique. quos ubi ex signis armorumque habitu cognouere Hippocrates atque Epicydes, ramos oleae ac uelamenta alia supplicum porrigentes orare ut reciperent sese, receptos tutarentur neu proderent; omnem se cum illis fortunam subituros. inter hoc conloquium signa constiterant tenebaturque agmen, necdum quae morae causa foret peruenerat ad duces. postquam Hippocraten atque Epicyden †peruasit rumor fremitusque toto agmine erat haud dubie approbantium aduentum eorum, extemplo praetores citatis equis ad prima signa perrexerunt. qui mos ille, quae licentia Cretensium esset rogitantes, conloquia serendi cum hoste iniussuque praetorum miscendi eos agmini suo, comprehendi inicique catenas iusserunt Hippocrati. ad quam uocem tantus extemplo primum a Cretensibus clamor est ortus, deinde exceptus ab aliis, ut faci
Abbreviated transcription (Latin):
ris spetiem haud uanam mendatio prebuerat. urbe¬
rati ac sccuri percussi transfuge. ad duomilia hominum
Ceterum lcontinoꝵ milicumq alioꝵ. Nemo post cap¬
tam urbem uiolatus fuerat. suagi omĩa cis. nisi que
primus tumultus capte urbis absũpstrat. restituc¬
bantur. Nec ut lcontinos irent proditos ad cedem com¬
militones querentes. perpelli potuere. Ne ut eodem loco
certiorem nuntium expectarent. Cum ad defectione
inclinatos animos cernerent pretores. sed eum motũ
haud diuturnum fore si duces amentie sublati essent.
dicionem urbis pociunde. Quod ubi frustra eis fuit in
crates. et epicdes. Non tam tutum prima spetie qm
unum spe undiq absasa consilium ẽẽ rati. ut se mili
permicterent. et ad suctis magnis exparte sibi. et tũ
fama cedis cõmilitones accensis. obuiam agmini
procedũt. prima forte signa. ele. artensium erant. qui
apud ieronimum interuenerãt sub eis. et hannibalis

Expanded text:
ris speciem haud uanam mendacio praebuerant uerberis speciem haud uanam mendacio praebuerant uerberati ac securi percussi transfugae ad duo milia hominum; ceterum Leontinorum militumque aliorum nemo post captam urbem uiolatus fuerat suaque omnia eis, nisi quae primus tumultus captae urbis absumpserat, restituebantur. nec ut Leontinos irent, proditos ad caedem commilitones querentes perpelli potuere, nec ut eodem loco certiorem nuntium exspectarent. cum ad defectionem inclinatos animos cernerent praetores sed eum motum haud diuturnum fore si duces amentiae sublati essent, ditionem urbis potiundae. quod ubi frustra eis fuit inccrates et Epicydes non tam tutum prima specie quam unum spe undique abscisa consilium esse rati, ut se militibus permitterent et adsuetis magna ex parte sibi et tum fama caedis commilitonum accensis, obuiam agmini procedunt. prima forte signa sescentorum Cretensium erant, qui apud Hieronymum meruerant sub eis et Hannibalis
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq integro secum federe. bellum romanos cum ps
detraros. Neꝙ se se defecturos eslet. sicut pax cõueni¬
set. Marcelsus cum om̃i exeratu profectus inlconti¬
nos apio quop acito ut altera paite ad grederetua.
tanto ardore militum est usus abira inter conditões.
paas interfecte stationis. ut primo impctu urbem cx¬
pugnarent. hyppocrates atꝙ epicides postꝙͣ capi mu¬
ros refringiq portas uidere. in arcem sese cum pa¬
ucis recepore. Inde clam nocte herbesum perfugũt.
Syracusanis otto milium armatorum agmine proter
domo ad nulan flumen nuntius concurrit captam ni¬
bem esse. Cetera mixta falsa ueris ferens. cedem pro¬
miscuam militum atq oppidanoꝵ factam. Nec quie¬
ꝙͣ puberem arbitrari super esse. direptam urbem.
bona locupletum donata. ad nuntium tam atrocem
constitit agnen. concitatisq om̃ib duces erant aũt
sosis ac dinominis quid agerent consultabant. Erro¬

Expanded text:
itaque integro secum foedere bellum Romanos cum iis itaque integro secum foedere bellum Romanos cum iis gesturos neque sese defuturos esset. Marcellus cum omni exercitu profectus in Leontinos Appio quoque accito ut altera parte adgrederetur, tanto ardore militum est usus ab ira inter condiciones pacis interfectae stationis ut primo impetu urbem expugnarent. Hippocrates atque Epicydes postquam capi muros refringique portas uidere, in arcem sese cum paucis recepere; inde clam nocte Herbesum perfugiunt. Syracusanis octo milium armatorum agmine profectis domo ad Mylan flumen nuntius occurrit captam urbem esse, cetera falsa mixta ueris ferens: caedem promiscuam militum atque oppidanorum factam nec quicquam puberum arbitrari superesse; direptam urbem, bona locupletium donata. ad nuntium tam atrocem constitit agmen concitatisque omnibus duces—erant autem Sosis ac Dinomenes—quid agerent consultabant. terro
Abbreviated transcription (Latin):
nofectus et ip̃s inleontinos. ꝗa satis cos adillus. p̃p. cõcitatoᷤᷤ
ceicenebat. uertere adsiracusis cepit. Nam ita eos pacem
repigisse cũ romanis. ut quicũq ppłi sub regib fuissent. ꝯ sue
dicionis eeñt. Nec iam libortatis cõtemptos ẽẽ. nisi etia
regnent. ac dominent᷑. Renũtiandum igit᷑. cis eẽ lcontinoᷤᷤ.¬
duci ad siraculis cõcur sum. Itaꝙ aut eximẽdum id defedẽ
cc̃. aut legem cã federis nõ accipienda. facile multitudi¬
ni pslasum. legatisꝙ si racusanoꝵ. et de cede stationis ro¬
mane querentib et yppocinitem atꝙ epicidem abire seu
locros. seu quo alio mallent. dum ni sicilia cederent. Tu¬
mentibus ferociter responsum est. Neqi mandasse se se sy¬
racusanis ut pacem prose cum romanis facerent. Ncq
tenori alienis focderibus. het ad romanos symcusani.
detulerũt. ab nucntis lcontinos in sua potestate esse.

Expanded text:
profectus et ipse in Leontinos, quia satisprofectus et ipse in Leontinos, quia satisertere etiam ab Syracusanis coepit: nam ita eos pacem pepigisse cum Romanis ut quicumque populi sub regibus fuissent ei suae dicionis essent, nec iam libertate contentos esse nisi etiam regnent ac dominentur. renuntiandum igitur eis esse Leontinos qad Syracusanos concursum <sit>. itaque aut eximendum id de foedere esse aut legem eam foederis non accipiendam. facile multitudini persuasum; legatisque Syracusanorum et de caede stationis Romanae querentibus et Hippocratem atque Epicydem abire seu Locros seu quo alio mallent, dummodo Sicilia cederent, iubentibus ferociter responsum est: neque mandasse sese Syracusanis ut pacem pro se cum Romanis facerent neque teneri alienis foederibus. haec ad Romanos Syracusani detulerunt, abnuentes Leontinos in sua potestate esse:
Abbreviated transcription (Latin):
effecerũt. Et mictẽtib ꝯmillis. ea leta expeditio fuit. Nã
et illis qd̾ iam diu cupiebant nouandi res occasio data
est. et hi sentinã quãdam urbis rati et haustã locabant᷑.
seteꝵ leuauerũt modo in p̃sentia uelut corpus egrum
quo mox ui grauiore morbo readeret. hyppocrates eĩ fini¬
tima ꝓuntie romane. pͥmo furtiuis excusionib uastãe
cepit. deinde cũ ad tuendos socioꝵ agros missũ ab appio
p̃sidiũ eẽt. om̃ib copiis impetũ in positã stationẽ cum
cede multoꝵ fecit. Que cũ eeñt nũtiata marcello. le¬
gatos. ex timplo siracusas misit. qui pacis fidem ruptã
cẽ dicerẽt. Noc belli defuturã unꝙͣ caulam. Nisi yppoc¬
cates atꝙ epycides nõ absiracusis modo. s tota procul
sialia ablegarent᷑. Epycides ne aut reus criminis ab¬
sentis fratris. p̃sens eẽt. aut de cẽt ꝓ pãte sua. cõcitando bello.

Expanded text:
effecerunt. et mittentibus et missis ea laeta expeditio fuit; nam effecerunt. et mittentibus et missis ea laeta expeditio fuit; nam et illis, quod iam diu cupiebant, nouandi res occasio data est, et hi sentinam quandam urbis rati exhaustam laetabantur. ceterum leuauerunt modo in praesentia uelut corpus aegrum quo mox in grauiorem morbum recideret. Hippocrates enim finitima prouinciae Romanae primo furtiuis excursionibus uastare coepit; deinde, cum ad tuendos sociorum agros missum ab Appio praesidium esset, omnibus copiis impetum in oppositam stationem cum caede multorum fecit. quae cum essent nuntiata Marcello, legatos extemplo Syracusas misit, qui pacis fidem ruptam esse dicerent nec belli defuturam unquam causam, nisi Hippocrates atque Epicydes non ab Syracusis modo sed tota procul Sicilia ablegarentur. Epicydes, ne aut reus criminis absentis fratris praesens esset aut deesset pro parte sua concitando bello,
Abbreviated transcription (Latin):
monẽti aliꝗd. ad cartha cõsiliũ quod carthaginẽsib ita
pir negari possit. ut nõ utiqi in p̾ncia bellũ cũ eis ge¬
ratuir. cũ romanis extimplo aut pacẽ aut belłũ babẽd̾.
Quominꝰ cupiditatis acstudii uisa ẽ oratio habere. pluᷤᷤ¬
co anctoritaus habuit. adiectũ ẽ pietorib ac de lectis
senatoꝵ. militare etiã cõsilium usi et duces ordinum
pfeatiq auxilioꝵ simul cõsuleie. Cum sepe acta res cẽt.
mediis certam in ib postirmo ꝗa belli cũ romanis gerẽdi
ntio nulla apparebat. pacem fieĩ placuit. mictiꝙ cũ eis¬
Igatos ad rem cõfirmãdam. dies aut ita multi ince̾ces¬
serũt. cũ ex lcontinis logati p̃sidiũ finib sius orantes
uenerũt. legatio ꝑ oportuna uisa. ut multitudinẽ in¬
coditã ac tum ultuosam exonerandam. ducesꝙ ciꝰ ab le¬
gandos hyppocrates pretor duccͥ eos trãffugas ussus. secuti
multis ex mercenariis auxiliis quatuormilia armatoꝵ

Expanded text:
haginiensibus ita pax negari possit, ut non utique in praesentia bellum cum eis geratur; cum Romanis extemplo aut pacem aut bellum habendum. quo minus cupiditatis ac studii uisa est oratio habere, eo plus auctoritatis habuit. adiectum est praetoribus ac delectis senatorum militare etiam consilium; iussi et duces ordinum praefectique auxiliorum simul consulere. cum saepe acta res esset magnis certaminibus, postremo, quia belli cum Romanis gerendi ratio nulla apparebat, pacem fieri placuit mittique legatos ad rem cum eis confirmandam. dies haud ita multi intercesserunt, cum ex Leontinis legati praesidium finibus suis orantes uenerunt; quae legatio peropportuna uisa ad multitudinem inconditam ac tumultuosam exonerandam ducesque eius ablegandos. Hippocrates praetor ducere eo transfugas iussus; secuti multi ex mercennariis auxiliis quattuor milia armatorum
Abbreviated transcription (Latin):
cchactos eẽ et rem ad seditionem spectare. Nipio re
dimittitis pleb̾ concilium. plebe dim issa senatus uo¬
catur. et consules referunt de concilio pleb turbato. lu
atq audacia publicanoꝵ.m̃. furiũ camillu. cuius
criliũ ruina urbis secumi fuerit dãpnari se arbitrano.
ciuib pissum ẽc.x. iiiros eũ quoꝵ legib ad cami diem

Expanded text:
coactos esse et rem ad seditionem spectare, ni propere coactos esse et rem ad seditionem spectare, ni propere dimittitis plebis concilium?' plebe dimissa senatus uocatur et consules referunt de concilio plebis turbato ui atque audacia publicanorum: M. Furium Camillum , cuius exsilium ruina urbis secutura fuerit, damnari se ab iratis ciuibus pas
Abbreviated transcription (Latin):
quia patres ordinẽ publicanoꝵ in tali tẽpore offensũ
nolebant. populus seuerior uindex fraudis erat. ex̾cita¬
ti q tandem duo. tñ.p̾l. spurius. et .l. caruilla cũ rem
inuisam ĩ fumẽq cernerent. ducem tum uuluimeris
multã. m̃. postuiio dix̾unt. Cui certande cũ dies ad¬
uenisset. consiliumq tam frequens plẽbis adesset. ut
multitudinem aix capitoli. uix capet ꝑorata causa u¬
na spes uidebatur esse. sic̃. seriulius casca. t̃r. p̾l. qui
fragium tribus uocarentur. intercessisset. Testibus datis.
tribuni populum sũmouerũt. Sitẽ illa. que lata est
ut sortirentur. ubi latini suffragium ferrent. Interim
publicani casce. iustare. ut concilio diem eximeret popu¬
lus reclamare. Et forte in coͣuu pͥmus sedebat. casca
cui simul pudorq animum u̾sabat. Cum in eo parum
bunusq. Nec ꝓcul dimicatione reserat. Cum fuluus
consul tribunis uidetis ue inquit nos in ordinem

Expanded text:
quia patres ordinem publicanorum in tali tempore offensum quia patres ordinem publicanorum in tali tempore offensum nolebant. populus seuerior uindex fraudis erat; excitatique tandem duo tribuni plebis, Sp. et L. Caruilii , cum rem inuisam infamemque cernerent, ducentum milium aeris multam M. Postumio dixerunt. cui certandae cum dies aduenisset conciliumque tam frequens plebis adesset ut multitudinem area Capitolii uix caperet, perorata causa una spes uidebatur esse si C. Seruilius Casca tribunus plebisfragium tribus uocarentur, intercessisset. testibus datis tribuni populum submouerunt sitellaque lata est ut sortirentur ubi Latini suffragium ferrent. interim publicani Cascae instare ut concilio diem eximeret; populus reclamare; et forte in cornu primus sedebat Casca, cui simul metus pudorque animum uersabat. cum in eo parum ibunisque. nec procul dimicatione res erat cum Fuluius consul tribunis 'nonne uidetis' inquit 'uos in ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
trium et ingĩti legionũ eo anno affecta est. dilectum
consulum.in. postumi. pyrgẽsis cum magno prope mo¬
tu rerum factũ impeditus publican. Erat postumius
qui multis annis parem fraude auaritiaq neminem
in ciuitate habuerat. p̃t̾.L. pomponium ueientanum
quem populantem temere agros in lucanis ductu han¬
nonis priore auno ceꝑant carthaginenses. hi quia pu¬
blicum periculum erat aui tempestatis inus que por¬
tarentur ad exercitus et ementiti erant. facta naufra¬
gia. et ea ip̃a que uera renuntiauerant fraude ip̃orũ
facta erant nõ casu. in ueteres quassasq naues pau¬
cis et parui p̾̃cu rebus impoĩtis. cum mersissent eas
in alto. exceptis impreparatas scaphas nantis mul¬
tiplices fuisse merces ementiebantur. Ea fraus indi¬
cata .m̃. emilio pretori priore anno fuerat. ac ꝑ eum
ad senatũ delata. Nec tam̃ ullo senatus ꝯsulto notata.

Expanded text:
trium et uiginti legionum eo anno effecta est. dilectum trium et uiginti legionum eo anno effecta est. dilectum consulum M. Postumii Pyrgensis cum magno prope motu rerum factum impediit. publicanus erat Postumius, qui multis annis parem fraude auaritiaque neminem in ciuitate habuerat praeter T. Pomponium Ueientanum , quem populantem temere agros in Lucanis ductu Hannonis priore anno ceperant Carthaginienses. hi, quia publicum periculum erat a ui tempestatis in iis quae portarentur ad exercitus et ementiti erant falsa naufragia et ea ipsa quae uera renuntiauerant fraude ipsorum facta erant, non casu. in ueteres quassasque naues paucis et parui pretii rebus impositis, cum mersissent eas in alto exceptis in praeparatas scaphas nautis, multiplices fuisse merces ementiebantur. ea fraus indicata M. Aemilio praetori priore anno fuerat ac per eum ad senatum delata nec tamen ullo senatus consulto notata,
Abbreviated transcription (Latin):
banam et pegrinam. que duoꝵ ante fors fuerat. Cn. fur¬
uius flaccus apuliam .c̃. daudius. nero suessulam . m
inuius silano creitus consũl. Consulibus bellũ ci anni¬
bale. et bine legiones decrete. altera fabio suꝑioris an¬
ni consuli. altera fuluio centumalo accipet. pretorum
fului flaco. que lucerie sub emilio p̃tore. neronis da¬
udi que in pictno subic̃ terentio fuissent. legiones es¬
sent suplementũ in eas. ip̃e scriberet sibi. m. unio.
uitus. cõns. legiones urhane prioris anni date.T.
sempronio. graccho.et .p̃. sempnio tuditano imꝑium
proĩcie que lucani et gallic cũ suis ex̾citib ꝓ rogate
Item p̾. lentulo. qua uetus ꝓuintie insicilia. ẽẽ .xͣ. ii¬
marcello syracuse. et qua hieronis regnũ fuisset. to
tacilio glassis gretia.m̃. ualcrio sardinia. Q. mutio.
sceuole hispanie. p̃. et cñ. cornelius. ad ueteres exerc¬
tus due urbane legiones a consulib scripte. Summaq

Expanded text:
banam et peregrinam, quae duorum ante sors fuerat, Cn. Fulbanam et peregrinam, quae duorum ante sors fuerat, Cn. Fuluius Flaccus Apuliam, C. Claudius Nero Suessulam, M. Iunius Silanus Tuscos. consulibus bellum cum Hannibale et binae legiones decretae; alter a Q. Fabio superioris anni consule, alter a Fuluio Centumalo acciperet; praetorum Fului Flacci quae Luceriae sub Aemilio praetore, Neronis Claudi quae in Piceno sub C. Terentio fuissent legiones essent; supplementum in eas ipsi scriberent sibi; M. Iunio in Tuscos legiones urbanae prioris anni datae. Ti. Sempronio Graccho et P. Sempronio Tuditano imperium prouinciaeque Lucani et Gallia cum suis exercitibus prorogatae; item P. Lentulo qua uetus prouincia in Sicilia esset, M. Marcello Syracusae et qua Hieronis regnum fuisset, T. Otacilio classis, Graecia M. Ualerio , Sardinia Q. Mucio Scaeuolae , Hispaniae P. et Cn. Corneliis . ad ueteres exercitus duae urbanae legiones a consulibus scriptae summaque
Abbreviated transcription (Latin):
sñ. illa. Comitus ꝑfectis. dictator magistratu abiit. a ed̾.
cur. fuit. co anno cum.m̃. cornelio. oethego .p̃. corñ. scipio
cui postea affricanus fuit cognomen. huic petenti edili¬
bendam ẽẽ. sime inquit. oẽs equites edilem feroere no su¬
it. satis annorum habeo. Tanto inde fauore ad suffragiũ
fcrcudũ iñ tribus discursum est. ut tribuni repente. ĩcep¬
to destiterint. aediliaa langitio hec fuit. ludi romani ꝓ
temperis illuis copus magnifice facti. et diem unum m¬
staurati et congio lei in uicos singulg. dati .l. illius t¬
apulluo.et.m̃. fandanius. fundulus. ediles plebei. aliqͥt
matronas apud populũ probri accusarunt. Quasdamꝰ
exeis dampnatas inexili umegerũt. ludi plehei pbidu¬
um instaurati et iouis epulum fuit ludoꝵ causa. &. fu¬
uius flacc̾ t̃cium ap̃piꝰ. daudus consulatum meuntt.
et pretores ꝓ uĩtias sortiti suu.p̾. cornelus. si ullamur¬

Expanded text:
Sulla . comitiis perfectis dictator magistratu abiit. aedilis Sulla . comitiis perfectis dictator magistratu abiit. aedilis curulis fuit eo anno cum M. Cornelio Cethego P. Cornelius Scipio , cui post Africano fuit cognomen. huic petenti aedilietas esset, 'si me' inquit 'omnes Quirites aedilem facere uolunt, satis annorum habeo.' tanto inde fauore ad suffragium ferendum in tribus discursum est ut tribuni repente incepto destiterint. aedilicia largitio haec fuit, ludi Romani pro temporis illius copiis magnifice facti et diem unum instaurati, et congii olei in uicos singulos dati. L. Uillius Tappulus et M. Fundanius Fundulus , aediles plebeii, aliquot matronas apud populum probri accusarunt; quasdam ex eis damnatas in exsilium egerunt. ludi plebeii per biduum instaurati et Iouis epulum fuit ludorum causa. Q. Fuluius Flaccus tertium, Ap. Claudius consulatum ineunt; et praetores prouincias sortiti sunt, P. Cornelius Sulla ur
Abbreviated transcription (Latin):
blico sacro ue loco. ⁊ louo aut extems ritu sacrificaret.
aliquot publici sacerdotes mortui eo anno sunt.L. corne¬
lius. lentulus pontifex maximus. et .c. papirius. ẽ. F.
masso.pontifex. et.p̃. furius. pilus angur. et.c̃. papi
nelius. cethecus. inpapiri cornelius. seruilius cepio ponti¬
fices suffecti sunt. angur creatus.l. quintius. flaminuis.
decẽ. uirsacroꝵ . I. cornelius lentulus. Comitiorum con¬
sularium iam adpetebat tẽpus. S quia consules abello
intentos auocare nõ placebat.t. sempronius consul co¬
mitioꝵ causa dictatorem dixit.c̃. claudium centonem.
abeo magr̃ equitũ est dictus. q̃. fuluis. flaocus dictator
pͥmo comitiali die creauit consulẽ. Q. fluuium flactum
magistratũ equitũ ap̃ claudium pulcrum cui sicilia ꝓ¬
iũcia ĩ p̃tura fuerat. Tum p̃tores creati. cñ. fuluus ⁊¬
flaccus. claudius.nero.m̃. inuius silans. p̃. cornelius

Expanded text:
blico sacroue loco nouo aut externo ritu sacrificaret. blico sacroue loco nouo aut externo ritu sacrificaret. aliquot publici sacerdotes mortui eo anno sunt, L. Cornelius Lentulus pontifex maximus et C. Papirius C. filius Masso pontifex et P. Furius Philus augur et C. Papirinelius Cethegus , in Papiri Cn. Seruilius Caepio pontifices suffecti sunt; augur creatus L. Quinctius Flamininus , decemuir sacrorum L. Cornelius Lentulus . comitiorum consularium iam appetebat tempus; sed quia consules a bello intentos auocare non placebat, Ti. Sempronius consul comitiorum causa dictatorem dixit C. Claudium Centonem . ab eo magister equitum est dictus Q. Fuluius Flaccus . dictator primo comitiali die creauit consules Q. Fuluium Flaccum , magistrum equitum, et Ap. Claudium Pulchrum , cui Sicilia prouincia in praetura fuerat. tum praetores creati Cn. Fuluius Flaccus <C.> Claudius Nero M. Iunius Silanus P. Cornelius
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ auxit rustica pleb. ex incultis diutino bello in¬
festii q agris egestate ⁊ metu in urbem cõpulsa. Et que¬
stus ex alieno erore facilis quem uelut ex concosse artis u¬
su ex̾cebant. primo secrete benoꝵ indicorationes exaudie¬
bantur. deinde ad patres etiã ad publicã querimoniã etͦes¬
sit res. ĩ cus anti gͣuit̾ ab senatu trius uiri q capitales ꝙ¬
dicere apparatus sacrorũ conati ẽent. haut ꝓcul afuit ꝗn
uiolarentur. ubi potentuis iam eẽ id malum apparuit.
quã ut minoris ꝑ magistritus sẽdaretur.m̾. emilio.p̃ti.
urbis. negocium ab senatu datum est. ut et his religioni¬
bus populum liberaret. Is et in contione senatus cõsultũ
recitauit et edixit. ut quicũq libros naticinios p̃dicatio¬
nes. ue. aut artem sacrificandi haberet. eos libros omẽs
licterasq ad se ante kł̃ apriles deferret. Neu quis ĩ pu¬

Expanded text:
numerum auxit rustica plebs, ex incultis diutino bello innumerum auxit rustica plebs, ex incultis diutino bello infestisque agris egestate et metu in urbem conpulsa, et quaestus ex alieno errore facilis, quem velut concessae artis usu exercebant. primo secretae bonorum indignationes exaudiebantur; deinde ad patres et iam ad publicam querimoniam excessit res. incusati graviter ab senatu aediles triumvirique icere apparatus sacrorum conati essent, haud procul afuit quin uiolarentur. ubi potentius iam esse id malum apparuit quam ut minores per magistratus sedaretur, M. Aemilio praetori urb. negotium ab senatu datum est ut eis religionibus populum liberaret. is et in contione senatus consultum recitauit et edixit ut quicumque libros uaticinos precationesue aut artem sacrificandi conscriptam haberet eos libros omnes litterasque ad se ante kalendas Apriles deferret neu quis in pu
Abbreviated transcription (Latin):
spẽm nactus tumultuario excitu eo acto cũ annone con¬
flixisse. Magna ibi ius hominũ. s incondite turbe agre¬
stium. seruorumq cesa aut capta est. minimũq iactu¬
re fuit. ꝙ p̃fectus int̾ cẽ teros est captus. Et tum teme¬
rarie pugne auctere tante publicanus omĩb. ĩ alus ar¬
tibus et rei p̃. et societatib infidus. damnos usq semp¬
nus consul in lucanis multa p̾lia parua aut ullum di¬
gnum memoratu fecit. et ignobili a oppida lunoꝵ aliqͦt¬
secunde adu̾seq res. nõ fortunã magis ꝙͣ aĩos hominum.
Tanta religio et ea magna exparte externa ciuitatem in¬
cessit. ut hoĩes aut dei repente alis uiderent᷑ f̾acti. Mec iam
in secirto modo atq intra parietes ab hoste tenebantur.
Romani ritus. s in publico etiã ac foro capitolioq muli¬
erũ turba erat. Nec sacrificium. nec ap̾cantium deo mo¬
re patrio sacrificui ac nates ceꝑant hominũ mentes. quor

Expanded text:
speciem nactus tumultuario exercitu coacto cum Hannone conspeciem nactus tumultuario exercitu coacto cum Hannone conflixisset. Magna ibi vis hominum, sed inconditae turbae agrestium servorumque, caesa aut capta est. minimum iacturae fuit quod praefectus inter ceteros est captus, et tum temerariae pugnae auctor et ante publicanus omnibus malis artibus et rei publicae et societatibus infidus damnosusque. Sempronius consul in Lucanis multa proelia parva, haud ullum dignum memoratu fecit et ignobilia oppida Lucanorum aliqsecundae adversaeque res non fortunam magis quam animos hominum, tanta religio, et ea magna ex parte externa, civitatem incessit ut aut homines aut dei repente alii viderentur facti. nec iam in secreto modo atque intra parietes abolebantur Romani ritus, sed in publico etiam ac foro Capitolioque mulierum turba erat nec sacrificantium nec precantium deos patrio more. sacrificuli ac vates ceperant hominum mentes, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
carthaginensib. iĩgi quã primu ante. quam syphax
in hispaniam. aut romani in affrioim transeant oppri
scente id bellum. ut mitteret eẋcitum. Qui carthaginẽ
cum paucis equitibus. ĩ maurusios exacie nimidas.¬
git. afluentib q ad famã eius undiq barbaris ingen¬
ꝑse. sine ullis carthaginensium opibus gessit bellum.
carthaginensibus erat. imꝑatores romani. ad se pro
hannibalis erant. mifunt. Id moclo euisamni in his¬
paniam ad memoriam insigne est. ꝙ merce narium
militem in castris neminem ante quã tum celtiberos
romani habuerunt.
um hec in africa atq inhispania gerunt᷑. hinnibil
in agro tarentino estacem consũpsit. spe ꝑ proliti¬
onem urbis tarentinoꝵ potiunde. Ip̃oꝵ interim salẽ¬
tinoꝵ ignobiles urbes adcum defecerunt. Eodem tempore
redissent. Ni.t̾. pomponius neientatus p̃fectus socium i
aliqͦt ꝓsperis populationib et in agro brutio iusti ducis

Expanded text:
Carthaginiensibus iungi quam primum antequam Syphax Carthaginiensibus iungi quam primum antequam Syphax in Hispaniam aut Romani in Africam transeant; oppriscente id bellum ut mitteret exercitum; qui Carthaginiencum paucis equitibus in Maurusios ex acie Numidasgit, adfluentibusque ad famam eius undique barbaris ingenper se sine ullis Carthaginiensium opibus gessit bellum. Carthaginiensibus erat imperatores Romani ad se perduHannibalis erant miserunt. id modo eius anni in Hispania ad memoriam insigne est quod mercennarium militem in castris neminem antequam tum Celtiberos Romani habuerunt.UM haec in Africa atque in Hispania geruntur, Hannibal in agro Sallentino aestatem consumpsit spe per proditionem urbis Tarentinorum potiundae. ipsorum interim Sallentinorum ignobiles urbes ad eum defecerunt. eodem tempore redissent, ni T. Pomponius Veientanus, praefectus socium, prosperis aliquot populationibus in agro Bruttio iusti ducis
Abbreviated transcription (Latin):
romanũ instruendo. et decurendo signa sequi. et ẜ¬
uare ordines docuit. et oꝑu aluis q iustis milita̾ib
ita adsuefecit. ut breui rex non equiti magis fide¬
re ꝙͣ pediti. conlatis ꝙ equo campo signis. iusto
prelo carthaginensem hostem suꝑaret. Romanis
quoq in hispaniam legatorum regis aduentus ma¬
gno emolumento fuit. Namq ad famã eoꝵ transitio¬
nes crebre ab uirandis cepte fieri. ita cum sypha¬
ce romanis uincta amicitia est. Quod ubi cartha¬
ginenses acceperũt extimplo ad calam in parte al¬
tera nimude messulia cagins uocatur regnantem.
legatos mictunt. filium calam massinisam habebat.
uiI. et .x. annes. natũ ceterum uiuenem ea in dolem
ut iam tum appareret. cius regimen opulentius ꝙͣ
quod accepisset facturũ. legati qm̃ syphat se roma¬
nis iunxisset. ut potentior societati eoꝵ aduersus reges
populos qr affrice.eẽt donet melius foret. gale quoq

Expanded text:
Romanum instruendo et decurrendo signa sequi et sRomanum instruendo et decurrendo signa sequi et seruare ordines docuit, et operi aliisque iustis militaribus ita adsuefecit ut breui rex non equiti magis fideret quam pediti conlatisque aequo campo signis iusto proelio Carthaginiensem hostem superaret. Romanis quoque in Hispania legatorum regis aduentus magno emolumento fuit; namque ad famam eorum transitiones crebrae ab Numidis coeptae fieri. ita cum Syphace Romanis coepta amicitia est. quod ubi Carthaginienses acceperunt, extemplo ad Galam in parte altera Numidiae—Maesuli ea gens uocatur—regnantem legatos mittunt. filium Gala Masinissam habebat septem decem annos natum, ceterum iuuenem ea indole ut iam tum appareret maius regnum opulentiusque quam quod accepisset facturum. legati, quoniam Syphax se Romanis iunxisset ut potentior societate eorum aduersus reges populosque Africae esset, docent melius fore Galae quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tantum habilem. Ita iam inde a principus gentis ma¬
iores suos bella gessisse. ita se a pueris insuetũ. Sed ha¬
bere hostes pedestri fidentem inarte. cui se equaͣi
robore uiruim uelit. et sibi pedites comparande eẽ.
et ad id multitudinem hominum regnũ habundare
s armandi ornandiq et instruendi ees artem igno¬
rare. Omĩa uelut forte congregata turba sua isca ac
tercierai̾a eẽt. facturos se in p̃ntia quod uellent lega¬
ti respondent. fide accepta ut remicteret extimplo
eum. si imꝑatores sui non comprobassent factũ. Que
storio nomen fuit. qui ad regem remansit. Cum du¬
obus romanis relata. Numida legatos ĩ hispania
misit.ad accipiendam fidem ab imꝑatorib romanis.
Isdem mandauit. ut protinus nranidas qui intra
portas seu p̃sidia carthaginensium auxiliares ad tͣnͣ
sitõem ꝑlicerent.et statoris ex multa uiuentute re¬
gi pedites conscripsit. ordinatosq ꝓxime more

Expanded text:
tantum habilem; ita iam inde a principiis gentis matantum habilem; ita iam inde a principiis gentis maiores suos bella gessisse, ita se a pueris insuetos; sed habere hostem pedestri fidentem Marte, cui si aequari robore uirium uelit, et sibi pedites comparandos esse. et ad id multitudine hominum regnum abundare sed armandi ornandique et instruendi eos artem ignorare. omnia uelut forte congregata turba uasta ac temeraria esse. facturos se in praesentia quod uellet legati respondent, fide accepta ut remitteret extemplo eum, si imperatores sui non comprobassent factum. Q. Statorio nomen fuit, qui ad regem remansit. cum duobus Romanis rex tres a Numidis legatos in Hispaniam misit ad accipiendam fidem ab imperatoribus Romanis. iisdem mandauit ut protinus Numidas qui intra praesidia Carthaginiensium auxiliares essent ad transitionem perlicerent. et Statorius ex multa iuuentute regi pedites conscripsit ordinatosque proxime morem
Abbreviated transcription (Latin):
in hispania res ꝓspere essent. multos q ⁊ ueteres
receꝑint socios. ⁊ nouos addicerent. in africam qͦ
spem hostenderunt si fax̾at. Rex munidaꝵ subito
curtagin ensibus hostis factus. adeum centuriones
tres. legatos miẜunt. qui cũ eo amicitiã societatẽ¬
q facerent ac pollicerent᷑ si ꝑseueraret. urgere bel¬
lo carthaginenses gratam eam rem forte senatui
populo .R. et ad missuros. ut in tempore. et bene cu¬
mulatam gritiam referat. Gmea ea legatio bãbraro¬
fuit. cõlontusq cum legatis dexatione belli gerundi. ut
ueterẽ militũ u̾ba audiuit. quã multaꝵ reꝵ ip̃e ignarus
eẽt. ex cõpantione tã ordinate discipline animum ad¬
uerti tum pͥmũ uͥ pro bonis ac fidelib socus facerent
Orauit ut duo legationem refererent ad impatores
suos. unus apud sese magr̃ rei militaris rediret. ru¬
dem ad pedestris bella numidarũ gentem ẽẽ. equis

Expanded text:
in Hispania res prosperae essent multosque et veteres in Hispania res prosperae essent multosque et veteres reciperent socios et novos adicerent, in Africam quoque spem extenderunt. Syphax erat rex Numidarum subito Carthaginiensibus hostis factus; ad eum centtres legatos miserunt qui cum eo amicitiam societatemque facerent et pollicerentur, si perseueraret urgere bello Carthaginienses, gratam eam rem fore senatui populoque Romano et adnisuros ut in tempore et bene cumulatam gratiam referant. grata ea legatio barbarofuit; conlocutusque cum legatis de ratione belli gerundi, ut ueterum militum uerba audiuit, quam multarum rerum ipse ignarus esset ex comparatione tam ordinatae disciplinae animum aduertit. tum primum ut pro bonis ac fidelibus sociis facerent, orauit ut duo legationem referrent ad imperatores suos, unus apud sese magister rei militaris restaret: rudem ad pedestria bella Numidarum gentem esse, equis
Abbreviated transcription (Latin):
mines. nichil p̃terea cum cõsule parti quã ũ sine ⁊¬
fraude punicũ emicteretur. presidium ad consulem
transtulerũt signa. Cartaginensibus porte p̃facte
emissiq cum fide incolomes ad hannibalẽ salapiã
uenerunt. arpisine clade ullius preterquã unius
ueteris proditoris noui ꝑfuge restituti. ab romaĩs
hispanis duplici cibaria dari uissa. oꝑaq eoꝵ forti
ac fideli ꝑ sp̃e res. pͥ. usa ẽ. Cum consul alter inapu¬
sistratum ab capua profecti. ad castra romana que
suꝑ suessulam erant uenerũt. stationi militũ qui
essent dixerunt. conloqui sese cum. p̃rr. uelle. En.
fuluius castris preerat. Cui ubi nũtiatũ est .x. ex
eo numero iussit inermibus. decluci ad eẽ. Ubi q
postularent audiuit. Nichil aũt aluid petebant. ꝙͣ
ut capuã recepta bona sibi restituerent᷑ in fidem
tenuit. Solo equata omĩa inter salmnas ac portã¬
ibsumpsit. Eodem anno pͥ. et. cn. cornelius cum

Expanded text:
mines, nihil praeterea cum consule pacti quam ut sine mines, nihil praeterea cum consule pacti quam ut sine fraude Punicum emitteretur praesidium, ad consulem transtulerunt signa. Carthaginiensibus portae patefactae emissique cum fide incolumes ad Hannibalem Salapiam uenerunt: Arpi sine clade ullius praeterquam unius ueteris proditoris, noui perfugae, restituti ad Romanos. Hispanis duplicia cibaria dari iussa operaque eorum forti ac fideli persaepe res publica usa est. cum consul alter in Apugistratuum ab Capua profecti, ad castra Romana, quae super Suessulam erant, uenerunt; stationi militum qui essent dixerunt: conloqui sese cum praetore uelle. Cn. Fuluius castris praeerat; cui ubi nuntiatum est, decem ex eo numero iussis inermibus deduci ad se, ubi quae postularent audiuit—nihil autem aliud petebant quam ut, Capua recepta bona sibi restituerentur—, in fidtenuit. solo aequata omnia inter Salabsumpsit. eodem anno P. et Cn. Cornelii, cum
Abbreviated transcription (Latin):
milia ferme armatoꝵ ⁊ ip̃i arpini tria milia hominũ
armabant. Eos pͥmos peni nequid a tergo fraudis es
set. opposuerunt pugnatum primo in tenebris anga¬
stis q uiis est. cum romani nõ uias tantũ s secta
etiam ꝓximas portate occupassent. Nepeti superne
ac uulnecari possent. Cogniti inter quidam arpini¬
q et romani atq inde conloquia cepta fieri. ꝑ con
ob noxã romanoꝵ. ꝙ obmeritum penoꝵ. pro alie¬
nigenis ac barbaris. italici adu̾sus ueteres socios̃
bellum gererent. et uectigalem ad stipendia milita¬
ria italiam affrice facerent. arpianis puigantibus
ignaros om̃ium senemini a principibus datos.pe¬
ne captos opp̃ssos q a paucis esse. initio orto plu¬
res cũ pluribus conloqui . postremo. p̃r. arpinus
asuis ad coñs. decluctus fideq data inter signa acie̾ᷤ¬
q arpini tepente. pro romanis aduersus cartaginẽ¬
ses arma uerterunt. hispani quoq paulominus .x. ho¬

Expanded text:
milia ferme armatorum, et ipsi Arpini tria milia hominum milia ferme armatorum, et ipsi Arpini tria milia hominum armarant. eos primos Poeni, ne quid ab tergo fraudis esset, hosti opposuerunt. pugnatum primo in tenebris angustisque uiis est. cum Romani non uias tantum sed tecta etiam proxima portam occupassent ne peti superne ac uolnerari possent, cogniti inter se quidam Arpinique et Romani atque inde conloquia coepta fieri, perconob noxam Romanorum aut quod meritum Poenorum pro alienigenis ac barbaris Italici aduersus ueteres socios Romanos bellum gererent et uectigalem ac stipendiariam Italiam Africae facerent, Arpinis purgantibus ignaros omnium se uenum a principibus datos Poeno, captos oppressosque a paucis esse. initio orto plures cum pluribus conloqui; postremo praetor Arpinus ab suis ad consulem deductus fideque data inter signa aciesque Arpini repente pro Romanis aduersus Carthaginiensem arma uerterunt. Hispani quoque, paulo minus mille ho
Abbreviated transcription (Latin):
interiore parte aut claustra refringere iubet et te¬
nentes partem urbis cormi. signũ dare ut ceterse
copie admouerentur. parata oĩa atq instructa esse
habiturum. Ea inpigit facta. Et ꝙ inpedimentum
a gentibus fore uidebatur. id maxime ad fillendu
inuit. Imber a nocte media cohortus. custodes uigilesꝙ
del apsos estationibus sub fugere intecta ccegit. Sonitu¬
q primo largioris ꝓcelle strepituq molestũ portam ⁊¬
cxaudiri ꝓhibuit. lentior deinde equalior q accedens
aurib magnam partẽ hominũ sopiuit. postꝙͣ portam
tenuerant. cornicines inuia parib int̾uallis dispositos
canere iubent. et consulem exirent. et ubi factum ex
composito est. signa efferri consul iubet ac paulo ante
lucem ꝑ effractã portã urbem ingreditur. Tum demũ
hostes excitati sunt.iam ⁊ umbre conquiescente. et
propĩqua luce. presidiũ inurbe erat annibalis quĩq

Expanded text:
interiore parte aut claustra refringere iubet et teinteriore parte aut claustra refringere iubet et tenentes partem urbis cornu signum dare ut ceterae copiae admouerentur: parata omnia atque instructa sese habiturum. ea impigre facta; et quod impedimentum agentibus fore uidebatur, id maxime ad fallendum adiuuit. imber ab nocte media coortus custodes uigilesque dilapsos e stationibus subfugere in tecta coegit, sonituque primo largioris procellae strepitum molientium portam exaudiri prohibuit, lentior deinde aequaliorque accidens auribus magnam partem hominum sopiuit. postquam portam tenebant, cornicines in uia paribus interuallis dispositos canere iubent ut consulem excirent. id ubi factum ex composito est, signa efferri consul iubet ac paulo ante lucem per effractam portam urbem ingreditur. tum demum hostes excitati sunt iam et imbre conquiescente et propinqua luce. praesidium in urbe erat Hannibalis, quinque