comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temen. atiqñ large ⁊ inppric sumitur ꝑ onũ
defensione. que ito competitur ĩ pro repuca¬
competit ieo ꝯtra accionem ineo competeret ⁊
ut in precc̃a diffinicione. sSicemm dicit lex ꝙ¬
ercepo. atorem cecludit itplicacio reim dip¬
ꝯtra replcacõem sol dau muplicaco ꝯda tip¬
plicatio fit. dum autrens. iutactor obicit .ꝑ

Expanded text:
tamen aliquando large et improprie sumitur, pro omni defensione que reo competit, vel etiam pro replicacompetit reo contra actionem in eum competentem, ut in predicta diffinitione. Sic enim dicit texexceptio actorem excludit, replicatio reum. Contra replicationem solet dari triplicatio, contra trips multiplicatio fit, dum aut reus aut actor obiicit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
añ no. Aut euim uidex fert siu̾am simplicit
diccns excomũco te. uxmum. ettunc ten ex qͣ¬
cumq causa tacita feratur laut cum. adiecc̃õe
cause itunc aut est causa iusta. nec est dubiũ
tunc qui tenz siña aut est iniusta. ⁊ tune aut
est notorium eam ẽẽ minstam ⁊time nõ ten
sicut n ͨ diffintiua .u̾. gr̃a. si dicat excomĩco
te. quia credic in den. aut non est notoriuz
⁊ tunc tenet racione dubii. lxxii. Ex sũma¬

Expanded text:
dex fert sententiam simpliciter, dicens: excommunico te, vel illum et tunc tenet ex quacumque causa ita feratur. Aut cum adiectione cause, et tunc aut est causa iusta, nec est dubium tunc quin teneat sententia, aut est iniusta, et tunc aut est notorium eam esse iniustam et tunc non tenet, sicut nec diffinitiva, verbi gratia si dico: excommunico te quia credis in deum, aut non est notorium et tunc tenet rationem dubii. DE S
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃e effectus ẽ. ut ei stetur insi fuit appellatũ
Itaq lata ꝓ actore dat ei accionem in factum
ad petendum itm ulam suꝑ qua ꝑ ip̃o siñ.atũ
est. siu̾o ꝓ iro feratur absolutoria sm̃a non pͥ¬
ab illa c̾rcipere. si ab co pecatur. est autrmsmñ
umi est. silata sit in ꝑsonalib accionib Sio
mirali. statim restituenda est res. ux si non pꝰ¬
sit. statim dandum est tempus reo quo posit.
restitue. In cumm.ali quidem. statan post.x.
dies mandanda ẽ exquisiciom. uelenatur aͥ¬

Expanded text:
e effectus est, ut ei stetur, nisi fuerit appellatum ipsaque lata pro actore, dat ei actionem in factum ad petendum rem illam super qua pro ipso sententiatum est. Si vero pro reo feratur absolutoria senab illa excipere, si ab eo petatur. Est autem sentverum est si lata sit in personalibus actionibus. Si vero in reali, statim restituenda est res vel si non possit statim, dandum est tempus reo quo possit restituere. In criminali quidem statim post X dies mandanda est executioni. Annullatur a
Abbreviated transcription (Latin):
tis eẽ mri ꝑfecti. ut qu̾cum potestis iutam̃¬
ti nĩculum euitetis. uolentes indem pnita
a te parti del atum. inisi iusta de tausa nõ potart
possit licite ac rifcri. nec licrat conuento accione
famosa referre lnꝰ Insiurandum. Sane si actor
deferri p̃t ad oñdendam suam ĩocenciam:
defcrendum. De exceptionib otͣ Exͣ .ii. de cxce

Expanded text:
tis esse viri perfecti, ut quantum potestis iuramenti vinculum evitetis volentes indemnitata te parti delatum, nisi iusta de causa non potuit , recusari possit licite ac referri. Nec liceat conventui, accusatione famosa, referre huiusmodi iuramentum. Sane si actor deferri potest ad ostendendam suam innocentiam deferendum . DE EXCEPTIONIBUS CONTRA TESTE
Abbreviated transcription (Latin):
lit icumus faciat cum omĩ bonestate ⁊ deiti¬
more. ut ⁊ ꝑda. ance annos .xiiii. non crgantꝰ
miare. Gratianus. p̾cea sunt quedam tẽpa
quib Imrare phirem⁊ undem ꝯcitio. toł. apd̾
sc̃m medardum hĩco. decccuit sancta syno¬

Expanded text:
ciat, cum omni honestate et dei timore, ut etiam pueri ante annos XXIV XIV non cogantur iurare. Gratianus: Preterea sunt quedam tempora quibus iurare prohibemur. Unde in concilio Tol. apud sanctum Medardum habito, decrevit sancta syno
Abbreviated transcription (Latin):
uraneato utiurent se non priuato odion
ip̃i dicunt tei u̾itatem. accepisse.a maiorio suis ⁊ t̃
affidasse ip̃ius mat̾ mutr̾is ex alt̾a mmult̾ possint
trementum ⁊ honoremudr̃ diligete. ubi uir sri¬
or est. uiuitus nobilitate ⁊ potencia ur honore
nrꝰ. Em quis accusatur aliqm̃ ꝯgnouisse an fĩt
testes intoganoi de insu aut sola uicime fama
sufficiat. uił siiurans testib sit ꝓoodendum. qui
secamalis copule conscios ẽẽ fatentur. S de ui
molentam fama consenciens sb̾ministi. ⁊ aua
sima adminicula suffragtutur. standum est
testimonio Iuratorum. Remm cutu spettus
uidex atq discretus motum animi sui ex argu¬
mentis ⁊ testimoniis que iti aꝑcora comꝑiet e¬

Expanded text:
nto, ut iurent se non privato odio, nipsi dicunt, rei veritatem accepisse a maioribus suis et caffidasse, ipsius mater mulieris et altera mulier possint crementum et honorem videtur diligere, ubi vir superior est divitiis, nobilitate et potentia, vel honore,III: Cum quis accusatur aliquam cognovisse, an sint testes interrogandi de visu, aut sola vicinie fama sufficiat vel si iuratis testibus sit procedendum, qui se carnali copule conscios esse fatentur, sed de viviolentam fama consentiens subministret, ac alia legitima adminicula suffragentur, standum est testimonio iuratorum. Etenim circumspectus iudex atque discretus, motum animi sui ex argumentis et testimoniis, que rei aptiora comperiet, c
Abbreviated transcription (Latin):
stes Int̾ urꝰ mari snt apothe iantapoche.
al pocha est. que creditor scupit seaccepisse debi¬
tu. ut dominꝰ setoionũ suscepisse anrapeha
pqua debitor se usuras creditori soluisse ꝓsitit᷑
uie tolonis ⁊ dommo rem ittepisse uł pensioes
ei se soliusse dicit. De presumptionie seu

Expanded text:
strumenta sunt apoche et antipoche. Apocha est qua creditor scribit se accepisse debitum, vel dominus se colonum suscepisse. Antipocha est, qua debitor se usuras creditoris soluisse profitetur, vel colonus a domino rem accepisse, vel pensiones ei se soluisse dicit. DE PRESUMPTIONIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
tuo ꝓ urdicem ab souito. qui temꝑe mote
litis iem petitam ab ip̃o sine dolo desierat pꝰ¬
sidere sicam non possideat tibi petenti demio
rei iudicate erceptio nõ obsistit. Idem. ren̾a
appellans. ad suas sr̃ appeliacione sua rr̃as mr̃ai¬

Expanded text:
tuo per iudicem absoluto, quoniam tempore mote litis rem petitam ab ipso, sine dolo desierat possidere si eam modo possideat, tibi petenti denuo, rei iudicate exceptio non obsistit . Idem:Veneraappellans, ad vos super appellatione sua
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ ꝯͣdicat sibi non nai cuis ceitimomu
Si. ant̾ aicen uentus ual cum sint in testimoii
sius sugłarer si u̾o plunib ualebit płium tes¬
timonium. sine spnt ab una ⁊eadem parre ꝓ¬
ducti. siue adpisis. Quidam autcm ditũt aocad
de testib uitem nestio quid cestifitatim sunt.
simpix testimonii secies incimanda est. p̃łmq¬
ciusdem tonectatis ⁊ crcimationis amt⁊ ue
gaii qualitas . ac idicis motus. cum iis ꝯcur¬
ierit sequenda sunt omĩa testimona. Si uo
et hiis quidam eoꝵ aluid dix̾ant. s in paui
mño credendum est. ꝙ nature negtii ꝯuen᷑.¬

Expanded text:
dicat sibi, non valet eius testimonium. Si autem alteri, neutrius valet, cum sint in testimoniis suis singulares. Si vero pluribus, valebit plurium testimonium, sive sint ab una et eadem parte producti, sive diversis. Quidam autem dicunt testesde testibus autem nescio quid testificaturi sint.simplex testimonii series intimanda est. Peiusdem honestatis et estimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrerit, sequenda sunt omnia testimonia. Si vero ex his quidam eorum aliud dixerint, licet impari numero, credendum est quod nature negotii con
Abbreviated transcription (Latin):
nendi sunt non cogendi nsi ꝑ alios u̾itar liqre
non possit. tunc enim ⁊̾ cłici ab ecc̃a compell̃¬
tur. qͥma tacete u̾itatem in preindicium alt̾r¬
mortale prr̃m est. ⁊ ecc̃a peccanites tencture sor¬
rigere si ei cenũcientur. matur ant̾ ꝑ leges qr¬

Expanded text:
endi, nisi per alios veritas liquere non possit. Tunc enim etiam clerici ab ecclesia compelluntur, quia tacere veritatem in preiudicium altmortale peccatum est et ecclesia peccantes tenetur corrigere, si ei denuncientur. Videtur autem per leges, q
Abbreviated transcription (Latin):
odio amore uł timore. ui comodo non ꝓcodant
psonas expssis nominib uł demonstracione
uł cimmilocucõe sufficienti designent ⁊ abutioꝵ
late singulos gradꝰ clara computacione distĩ¬
se accepisse a suis maiorib. ꝙ deponint ⁊ tredere¬
enim ẽ. iliquos ꝯtra statuta hominũ dimitt̃e co¬
pulatos. qm̃ cõũctos lime ꝯtra statuta. bemi.¬
domini separe. de coaccione tes Ex sũma mris.
Egulare quid est fin le tium.
ges. ut testes ad testimonium ferendn¬

Expanded text:
el timore, vel commodo non procedant personas, expressis nominibus vel demonstratione, vel circumlocutione sufficienti designent et ab utroque latere, singulos gradus clara computatione distinse accepisse a suis maioribus quod deponunt et crederest enim aliquos contra statuta hominum dimittere copulatos, quam coniunctos legitime contra statuta domini separare . DE COACTIONE TESTIUM LXII Summa iuris Regulare quidem est secundum ges, ut testes ad testimonium ferend
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ.t. tõne p̾missa. Tradus aut̃ qr cum aguur
de ꝯsanguitate. ⁊ tectes uanantur in qrdu
computatione. simili nõ ual. laus ec̾iam red¬
dit testimoniũ dissonũ. sicit ꝑat meremplũ
ni daniele /si milx̾ ⁊ tempꝰ ut si unius imo tp̃re
⁊ alius alio. dicit se idicie. ħ tũ intssigunt qͥ¬
dam de facco non ic̾abili. sicut in pomiadio. Ra
in fr̃o it̾abiu. sicut ẽ adiutium dicunt diu̾sita¬
tem ioa uł temporis nou nocere. quia qui miit̾
temporis. ut si dicat unꝯ se uidisse cp̃m telebia¬

Expanded text:
quia cum agitur de consanguinitate et testes variantur in graduum computatione, similiter non valet. Locus etiam reddit testimonium dissonum, sicut patet per exemplum in Daniele. Similiter et tempus, ut si unus uno tempore et alius alio dicit se vidisse. Hoc tamen intelligunt quidam in facto non iterabili, sicut in homicidio. Nam in facto iterabili sicut est adulterium, dicunt diversitatem loci vel temporis non nocere, quia qui in huitemporis, ut si dicat unus se vidisse episcopum celebra
Abbreviated transcription (Latin):
in eo utiuq ꝑsona uices d̾ obmant
duoꝵ hat. uidei actoris ⁊ iei. unide he¬
hmc Inde testes ꝑdnci possunt ad ogmõdem
inditis instiuendam. Qlnib craminꝰatis ue¬
dex quos precelse nrtlłxent adfidem sibi faci¬
endami admittat. Qxsi anbatum patum
tester sunt enue ydonei possõris testes p̾fe¬
cũturcum ꝓmpriora sunt un ad soluend̾

Expanded text:
in eo utraque persona vices duorum habeat, videlicet actoris et rei. Unde hinc inde testes produci possunt ad cognitionem iudicis instruendam, quibus examinatis, iudex quos precellere intellexerit, ad fidem sibi faciendam admittat. Quod si ambarum partium testes sunt eque idonei, possessoris testes preferantur, cum promptiora sint iura ad absolvendum
Abbreviated transcription (Latin):
mabitq Index motum aumu sui ex arinũ¬
tis ⁊ testimoniis. ⁊ que iti apora ⁊ iut̾ati px¬
mnora ẽẽ comꝑit. Incestib fides diguitas mo¬
si simpii cestimonium dicant. utũ unũ eũ¬
demq meditatum trnonem afłcrant an cade
que intogantur cxtempe iusimmla responde

Expanded text:
ui, ex argumentis et testimoniis et que rei aptiora et veritati proximiora esse comperit. In testibus, fides, dignitas, mosi simpliciter testimonium dicant, utrum unum eundemque meditatum sermonem asserant, an ad ea que interrogantur ex tempore, verisimilia responde
Abbreviated transcription (Latin):
iliid dã brictii. qui uoce pu.xxx.dies ꝓbortu
sunit admuruda. nõ m eremplsi humane accio¬
hibemus. ne umꝰ iudicis. qnͣtecumq sit autͣ¬
tis uerbo credatur in cãis. sũ suꝑ teitimoniis
tum coꝵ nisi testium admiiculo fulciatur cap
optineat tamitatem. quĩ ei possint ur celeant
duoꝵ ułmum testium bonoꝵ testimonia pre¬

Expanded text:
es ab ortu sunt admiranda, non in exemplum humane actiohibemus ne unius iudicis quantecumque sit auctoritatis verbo credatur in causis, sive super testimoniis, tum eorum, nisi testium adminiculo fulciatur, eam obtineat firmitatem, quin ei possint et debeant duorum vel trium testium bonorum testimonia prae
Abbreviated transcription (Latin):
non optino eist issese dignitatis status a natã
tubutirs. tuius nuto quis ea potest. que romin
pinsia sunt legib ⁊uorib comprobatur nͨ
maliquo ꝓdatur ĩnun tus. Infamia ẽ fame
tor.sicuis famoso iudicio ꝯdempnanus ꝑ m
integnum restitucõem fuit absolutus. pompꝰ
putut hunc infamia eenmi Inlianus. ł .i. ad
cd̾ pretoris uerba dicunt. Infamia notantur
re eone cui de ea re restituenda potestas fuit.
dimissus ent. qui actis ludicre ꝓm̃ciandi ue
caula in cenam ꝑdient qui senociumũ ꝓdie¬
fenit qui ĩiudicio publico calumpiie preua¬
ricationis ne causa quid fecisse iidicatus ent
uetrit. marchus. in rpublicoꝵ. Ittus fustium ĩ fãi
non importat. s causa pp̃ quam id pati me¬
nut.siea fuicut. que itannam dampͥnato ir¬

Expanded text:
cnon opinio, est illese dignitatis status, a natura tributus, cuius merito quis ea potest que homini permissa sunt, legibus et moribus comprobatus, nec in aliquo imminutus. Infamia est fame quis famoso iudicio condemnatus, per in integrum restitutionem fuerit absolutus, Pomponius putat hunc infamia eximi. Iulianus libro ad edictum: Pretoris verba dicunt, infamia notantur ore eove, cui de ea re statuendi potestas fuerit, dimissus erit, qui artis ludicre provinciandive causa in scenam prodierit, qui lenocinium fecerit, qui in iudicio publico, calumnie prevaricationisve causa, quid fecisse iudicatus eritve erit. Marcellus in libro publicorum: Ictus fustium infamiam non importat. Sed causa propter quam id pati meruit si ea fuerit, que infamia in damnato ir
Abbreviated transcription (Latin):
dutenoluit. contra nulieres mas que adm
uestigandum signa uirgmitatis ex parte pu¬
esle su̾nt introducte u̾m etiam ꝓtaciones
alias. l negatiui ꝯtinentes quas pars ut
sepe manus fllitur ⁊ ocuns obstemcu uolu

Expanded text:
nducere voluerit contra mulieres illas, que ad investigandum signa virginitatis ex parte puelle fuerint introducte, verumetiam probationes alias hoc negotium contingentes, quas pars utrsape sepe manus fallitur et oculus obstetricum, volu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ tio qui ꝯhiunti. ex conssu testino nium.
deauditu ualz. deniq ualet in causa matu¬
momau. Item in solucione pecciũe. Item ĩme¬
moria ftĩ oꝑis. Item u ͥ dubitatur de lapmo
alicuiꝰ Item de uoluntate obmutescentis in
illis ꝓublice disputatur ⁊ nõ. ꝙ publicatis
attestacionib .nca reo nec ab actore possiut
utruis ꝓdua testes ħ u̾m est in illo. aticło
in quo publicate sunt attestaciones. In alus
uero possunt. ⁊ in causa opplłonis simter
filit etiam ħ in causa mũmoniali in qua in

Expanded text:
 contrahuntur ex consensu, testimonium de auditu valet. Denique valet in causa matrimoniali. Item in solutione pecunie; item in memoria facti operis; item ubi dubitatur de baptismo alicuius; item de voluntate obmutescentis in illis publice disputatur. Et nota quod publicatis attestationibus nec a reo nec ab actore possunt ulterius produci testes. Hoc verum est in illo articulo, in quo publicate sunt attestationes; in aliis vero possunt et in causa appellationis similiter. Fallit etiam hoc in causa matrimonial
Abbreviated transcription (Latin):
tedes ialitudinami ⁊ auiide quib. aliqua caula
ntionabiui tuuetur ad tesaimoniu adiuit bois¬
tantur. Detestiũ ꝓduccione. Ex sũma iutic
uoducendi aut̾ sunit testes in iudicio
debeut. ꝙ iłitatem dicent. qm̃ in illa
mouru ꝓutraq ꝑte dicent. Incausa qua
mumoniali urare debent.ꝙ non uenunt.ro
testincandum odio ur gr̃a ur timore. debent a
inquiu testimona cecausic ꝓpͥis loco. tempe
iuditu usu scĩa crediuitate tama tertitudie

Expanded text:
tes valetudinarii et alii de quibus aliqua causa rationabili timetur ad testimonium admittantur . DE TESTIUM PRODUCTIONE LV Summa iuris Producendi autem sunt testes in iudicio debent quod veritatem dicent quam in illa monium pro utraque parte dicent. In causa quoque matrimoniali iurare debent, quod non venerint ad testificandum odio vel gratia vel timore. Debent autem inquiri testimonia de causis propriis, loco, tempore, auditu, scientia, credulitate, fama, certitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
tis existat. ce quib mocum anim ꝯuer̾t iudi¬
ccm informare. Si cigo testes ex paite monacto
aithid: ab soluatis cosdem. Idera monachi u̾o
desius frĩb. ac ꝯuͣsis testes in cansi Ppis ꝓduce
abs iuuanenti exhĩcione. non possuntunsi for¬

Expanded text:
tis assistit, ex quibus motum animi sui convenit iudicem informare. Si ergo testes ex parte monachorum archidiaconi absolvatis eosdem . Idem: Monachi vero de suis fratribus ac conversis, testes in causis propriis producere absque iuramenti exhibitione non possunt, nisi forsi
Abbreviated transcription (Latin):
s̾tom contit inter se parentes testificentur
mo riritios. Icemanͣtletũ pp̃. accusatores et ces¬
tes tẽ no possnnt. qui ante hestetuũ diem aut
aut ue lesi seuitiscincunt. In osfcnlus ergo i ac¬
cuiato ⁊ ⁊ testinu affectus quendus ẽ. nõ sus¬
qui no funt bone conũsacionis. acculagores esse

Expanded text:
serint, inter se parentes testificentur et non in alios. Item Anacletus papa: Accusatores et testes esse non possunt, qui ante hesternum diem aut ant, ne lesi se ulcisci velint. Inoffensus ergo et accusatorum et testium affectus querendus est et non susqui non sunt bone conversationis accusatores esse
Abbreviated transcription (Latin):
stati in uido recitutõm pct̾e solent
qñ facienda sit iuideamus . Muitumi.n.
ccfeit an ꝗliquis cxspouatussit auidice suo an
non suo. amiit ante ordinem ordine iudicia¬
tio fuato an non. Famsiordine non tuato

Expanded text:
restitutionem petere solent, quando facienda sit videamus. Multum enim refert an aliquis sit expoliatus a iudice suo, an non suo. Similiter an ordine iudiciario servato, an non. Nam si ordine non servato,
Abbreviated transcription (Latin):
cauetur. muas lege. in itum testũnoniũ darel
ceret. qui seab eo parente ue euisq librrauit
nõ eut. Qui ue ad bestias ut depugnar selo¬
cau̾it. oiu uepalam questum facit fecent ue
Qui ue ob testimonium dicendum uł nõ dñd
recciuam accepisse idicans. uł cõuictus enit. it̃¬

Expanded text:
cauetur, ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteue eius liberauerit,  erit, quiue ad bestias ut depugnaret se locauerit, quaeue palam quaestum faciet feceritue, quiue ob testimonium dicendum uel non dicendum pecuniam accepisse iudicatus uel conuictus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
tui in testimonium ꝯtra tłicum in cirũalica
nõ ẽe aliquatenꝰ adrittendos censura sacroꝵ
canonũ manfestius edocet insi forte suam ur suoꝵ
nur s adaffucacionem possut adraitti. Ite
testinouium ip̃ianoꝵ adũsus in deos in ꝯmĩ

Expanded text:
 testimonium contra clericum, in criminali causa non esse aliquatenus admittendos, censura sacrorum canonum manifestius edocetur nisi forte suam vel suorum, sed ad accusationem possunt admitti. Idem: Testimonium christianorum adversus iudeos
Abbreviated transcription (Latin):
bacio am diat nõ ciqui negat. Regantic ⁊¬
cui pscm̃ Rrerum naturam ꝓbacio milla
est. Species probationis sunt ser. prima per
iei cuidenciam ut siquis in ꝯdnlcetio fu̾it d¬
p̾hensus. Sa ꝑ famam. certia ꝑ p̾sum prõem

Expanded text:
robatio qui dicit, non ei qui negat. Negantis erobatio qui dicit, non ei qui negat. Negantis enim factum per rerum naturam probatio nulla est. Species probationis sunt sex. Prima per rei evidentiam, ut si quis in adulterio fuerit deprehensus. Secunda per famam. Tertia
Abbreviated transcription (Latin):
debeut tale ꝙy actor possit ꝓbare si reus neget. ⁊¬
tales quib ꝓbatis. fociant ad negotium. nam
in patinentes non d index recipere. Qubus
frĩs sireus neget eos ꝓ ducũtur testes ab actore
adminus duo. quia unus regłarit̾ non susfi
Contra quos ⁊eoꝵ dc̃a pot̾ reus dicere unde pꝰ¬
quĩ ex mimati funt audice ⁊ de u̾itate. quam
scuit ⁊ q uomo̾ stiunt appii debent eoꝵ sc̃a.
⁊ signant dico stiunt. qr testimoniũ de audi¬
tu. uł decredulitate regłr non ualet. Qis u̾o
cipꝑtis. fit copia reo actestanionũ coꝵ ⁊ datur
ci ferminur ad dicendum ꝯtra quo. aduẽĩente
pot̃ dic̾e reus ꝙ disdedant. Nam si non ꝯcordãt
lingłares sint in dãca nichil ꝓbant. Idem ẽ
accor ꝓ bare si uelit. porro ꝯtra ꝓmptasu rei
negnciones uccie sunt actori ꝓlationes. Est
antem ꝓbacio rei dubie ꝑ argumenta que¬
cumq ostensio sic dc̃a ꝓꝓbe. iduerbio. quia
ꝓreagit qui ꝓbat. Illi si quidem incumbit ꝓ¬

Expanded text:
et quod actor possit probare, si reus neget et tales quibus probatis faciant ad negotium. Nam impertinentes non debet iudex recipere. Quibus factis, si reus neget eas, producuntur testes ab actore ad minus duo, quia unus regulariter non suffContra quos et eorum dicta potest reus dicere. Unde postquam examinati fuerint a iudice, de veritate quam sciunt et quomodo sciunt aperiri debent eorum dicta. Et signanter dico sciunt, quia testimonium de auditu vel de credulitate regulariter non valet. Eis vero apertis, fit copia reo attestationum eorum et datur ei terminus ad dicendum contra quo adveniente, potest dicere reus quod discordant. Nam si non concordant et singulares sunt in dictis, nihil probant. Idem estactor probare si velit. Porro contra promptas rei negationes, necessarie sunt actori probationes. Est autem probatio, rei dubie per argumenta quecunque ostensio sic dicta a probe adverbio, quia probe agit qui probat. Illi siquidem incumbit p
Abbreviated transcription (Latin):
nal ꝓlutio falis. unde si ꝑlet actor ouobi
ieitib affiriu atiuom ⁊ reus alus duob
negatiuam directe preualent cestes actoris
si iutem mdiecte preualent tesces iei bo¬
ꝓlaciti sibi alligat. Sic dc̃i eo ꝙ testa¬
m̃to soleut. idhr̃i. sicũt signatores eo qd tes¬

Expanded text:
atio talis. Unde si probet actor duobus testibus affirmativam et reus aliis duobus negativam directe, prevalent testes actoris. Si autem indirecte, prevalent testes rei. Dplacitis sibi alligat; sic dicti eo quod testamento solent adhiberi, sicut signatores, eo quod tes
Abbreviated transcription (Latin):
tib mbuantur ita corigmalia penes scrip¬
tores remancant. ut si suꝑ ꝓcessu indicis fu¬
quates ħͥ adhito moderamine sic honestis
⁊ discretis tefcratur indicib. qd̾ ꝑ inꝓindos
⁊ miquos innocençium iusticia non ledat᷑.¬

Expanded text:
tibus tribuantur, ita quod originalia penes scriptores remaneant, ut, si super processu iudicis fuquatenus hoc adhibitio moderamine, sic honestis et discretis deferatur judicibus quod per improbos et iniquos innocentum justitia non laedat
Abbreviated transcription (Latin):
ts umus ⁊ tu possiteas omnes Res hrdi¬
tanas dicas qr me nõ debere anqui exurre
ie detes ꝓlare negatiam. Item si negacio i
se inplicitam hat affirnacionem. Item ureꝰ
sponte sbire uelit negatius ꝓlationem. tane
cium mos ei gerendus est item suus negetr
Qmi enim dicit. iduersatium suũ ae pr¬
ibitum ꝓbare tenctur. Item ubi in defeitu
pbacionum fit duatorulm inimente tone
em reus sacro suo ꝓlat suam negrtionem.
In erceromo ctiam. cum reus esticiatur attor
Iumrmiꝰ in .ꝯ.g. Qñ ꝯtra flam ast̾tionem in¬
ĩqui indicis. Innocens ntigator qm̃ non potest
u̾am negationem ꝓbare cum negantis fcm
ꝑ retum naturam milla sit dire̾cta ꝓbacio

Expanded text:
tris unius et tu possideas omnes res hereditarias, dicasque me non debere aliquam rem ex illis habere negativam. Item si negatio in se implicitam habeat affirmationem. Item si reus sponte subire velit negative probationem, tunc enim mos ei gerendus est. Item si ius negetur. Qui enim dicit adversarium suum a iure prohibitum, probare tenetur. Item ubi in defectu probationum fit delatio iuramenti, tunc enim reus sacramento suo probat suam negationem. In exceptionibus, etiam cum reus efficiatur actor, contra falsam assertionem iniqui iudicis innocens litigator quandoque non potest veram negationem probare, cum negantis factum per rerum naturam nulla sit directa probatio,
Abbreviated transcription (Latin):
no aduitcitur in cunlibi. nec minor .xx. annis
in cammalibi. discaccio quiq qr furiosꝰ ⁊ mẽte
captus repellitur. a testimomo ficut audicandi
officio stima u̾o quĩa infamus replsitur. Item
fortima: qrsicut in accusando sic in testificande

Expanded text:
n admittitur in civilibus, nec minor XX annis in criminalibus. Discretio quoque, quia furiosus et mente captus repellitur a testimonio, sicuti a iudicandi officio. Fama vero, quoniam infamis repellitur. Item fortuna, quia sicut in accusan
Abbreviated transcription (Latin):
mpatium canonib reppiatur ut elici omĩno
nmre noti audeant. dignum ẽ ut totus ordo
clicuł a p̾stando iuramento calumpine sit
uersia criminau scu cuuisiurandum com¬
pellatur aliqua racione sb̃ue. S⁊ auis xoneis
defrnsorib si erpedur ecc̃e sue ind̾int officiũ hiꝰ
licrat delegure uͥm cum hac mod̾acione. ut ep̃c ĩ¬
lato suommine iurare audeat. Idem. romana
ecc̃a nihus casio in quib de decinus ecrastias
⁊ ueb spũalib nũ agitur iummentũ calup¬
te fineni debitu sorcũtur. Canones antem in¬
ꝓrius indicũt. Gugenus pp̃. In ꝓtractandis¬

Expanded text:
patrum canonibus reperiatur, ut clerici omnino iurare non audeant, dignum est ut totus ordo clericalis a prestando iuramento calumnie sit iversia criminali seu civili, iusiurandum compellatur aliqua ratione subire, sed aliis idoneis defensoribus, si expedire ecclesie sue viderint, officium huiusmodi liceat delegareelato suo, minime iurare audeat . Idem: Romana ecclesia in his casibus in quibus de decimis ecclesias spiritualibus tantum agitur, juramentum calumte finem debitum sortiuntur. Canones autem juprorsus indicunt. U
Abbreviated transcription (Latin):
uie ꝑ argamtum iudici faciens fider.
dio posita est. ut ei fidemtaciamus. Nam idu
nereciyitur. Rco crapiente ꝓbared ercepdm¬
ꝙadm actoritencõem. reus enm inexep̃e
actor efficitur. argumenta sunt que cãm indi
pbata. ut domestica testimonia. ui marum̃ta
Quedam sunt. que ꝑ se fidem non facint. cũ
alus uo ꝓfunt. ut unus testis ⁊ domesticũ insti¬

Expanded text:
est argumentum, iudici faciens fidem. dio posita est, ut ei fidem faciamus. Nam advevere cogitur. Reo excipientem actor intentionem. Reus enim in exceptione actor efficitur. Argumenta sunt qua causam indicprobata, ut domestica testimonia vel instrumenta. Quedam sunt que per se fidem non faciunt, cum aliis vero prosunt ut unus testis et domesticum inst
Abbreviated transcription (Latin):
ne dedacore in publico patere non posfint. rba¬
datur uł auue ui aidice. Etcarum q̃
amdice dantur aue sunt restitutorie aue
cicatorie alie delibatorie alie p̃patorie. aueuero
eceutorie. restitutorie dantur post restitutiom
cius qui fuerat spoliatus. ⁊ sunt. ui mcusm
adtumꝰ. citatorie dautur. ad causã nocatis sũt¬
q trumi mensiũ inplatis. ⁊ tix diemum alis
dicis. delibatorie dantur oblato libeno. sunt qr.ux.

Expanded text:
ne dedecore in publico parere non possint. Didantur a iure vel a iudice. Et earum que a iudice dantur, alie sunt restitutorie, alie citatorie, alie deliberatorie, alie preparatorie, alie vero executorie. Restitutorie dantur post restitutionem eius qui fuerat spoliatus et sunt sex mensium ad minus. Citatorie dantur ad causam vocatis suntque trium mensium in prelatis et XXX dierum in aliis clericis. Deliberatorie dantur
Abbreviated transcription (Latin):
uersiu hus pot̾es ꝯp̾hendere. Istud imetur qͥ
ui siui iuta udetut. et si qũetur u̾m non mn¬
ficietur. Nil ꝓmũtetur. nec fr̾a ꝓbõ decur. ut
mentũ u pscare uolisit suoita tausa si actor
fucrit. si Rens łsebitur ꝓ ꝯipcto. nec appellarẽ
potuit Semel quidem in pͥncipio cause p̾sta

Expanded text:
ersibus his potes comprehendere: Istud iuretur, quod lis sibi iusta videtur. Et si queretur, verum non inficietur Nil promittetur, ne falsa probatio detur Ut mentum hoc prestare noluerit, cadet a causa si actor fuerit, si reus habebitur pro convicto, nec appellare poterit. Semel quidem in principio cause prestatur
Abbreviated transcription (Latin):
scupture tanbiles aude sedem iuudias
depontur ibiq abinicio licium us ad fi¬
uem pmaneant nec amoneantur. insi scu¬
trutia irtitata. quo taaus ꝯsigoru latitu¬
do̾ de ip̃ius repleta p̾stucia omib atis acio¬
⁊ad iquisicõem uitatis omĩs iiquitas ꝑ¬
pulletur. ⁊ taqr fuita sacisdatione nichil. aliud
itstat. niu ut insiurandum exigatur tamab
eo am inrendit. qmͣ ab eo qui fugit. ut noqͣ
nit̾ se calumpmose expostulent. s ⁊ ip̃i patio¬
in tausaꝵ quo fidelior possit ficu examiacio
ab ip̃a contestacione licis uiramento catant᷑
ad uitatem ⁊ fidem. Iurant enim . ꝙ cum om̃i

Expanded text:
scripture terribiles ante sedem iudicis deponantur, ibique ab initio litium usque ad finem permaneant nec amoveantur, nisi sententia recitata, quo totius consistorii latitudo, Dei ipsius repleta presentia, omnibus ad sacroionem veritatis omnisque iniquitas propulsetur. Itaque facta satisfactione, nihil aliud restat, nisi ut iusiurandum exigatur, tam ab eo qui intendit quam ab eo qui fugit, ut ne quid inter se calumniose expostulent. Sed et ipsi patroni causarum, quo fidelior possit fieri examinatio, ab ipsa contestatione litis, iuramento arctantur ad virtutem et fidem. Iurant enim quod cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
gͣg̃.m si aducrsanus tuus ꝑost t̾tacionis
cdtui ad remota loca se transferens ꝓcinato
iem simim uo dumisit ⁊ deminciatione puͦ
fr̃a domi non apparet qui deffcndat cundem
iure petere potes ut in possõnes deq̃o quid¬
ule apud quem se cti scqliestra ins
siunc de qua est ꝯtroncisia deponitur sicdtũs
ꝯmittitur sequestracio est ip̃a rei seꝑaracio. In¬
t̾un emm dnm apud scquestium est. nec accor
nes reus possid. msi hoc in sequestracione accum
ess. ut custodie tm̃ cansa depõicio fieret. Si
igitur ee quol ꝯͣctu peccũa postulatur seq̃st¬
cionis ncc̃itas conquiestit. oportet enĩ primo
debitorem cõnĩai mc. ad solucionem pulsan.
Ex uoluntateuo partium sequestracio ficii
de mobiuu re ꝯtron̾sia sit ⁊ ꝑsona rei suspc̃a

Expanded text:
 Si adversarius tuus post citationis edictum ad remota loca se transferens procuratorem legitimum non dimisit et denunciatione publica facta domi non apparet qui defendat eundem, iure petere potes, ut in possessiousive de qua est controversia, deponitur. Sic dictcommittitur. Sequestratio est ipsa rei separatio. Interim enim dum apud sequestrum est, nec actor nec reus possidet, nisi hoc in sequestratione actum esset, ut custodie tantum causa depositio fieret. Si igitur de quolibet contractu pecunia postulatur, sequestrationis necessitas conquiescit. Oportet enim primo debitorem convinci et sic ad solutionem pulsari. Ex voluntate vero partium sequestratio fieri de mobili re controversia sit et persona rei suspecta
Abbreviated transcription (Latin):
a uire sunc ferie. Quatum aue boit sol¬
icmꝑnes. aligrepentine. alie nero temporanes
Sollcmpnes sunt ut diei festi. Repentine io
u nii deossũ partumm iata sit. temporariee ule
feue fuit que dautur sugio colligeroie a
sunt duoꝵ mensium tui uarios situs acierad
n quib sumlit cause craitari nõ debent. exde¬

Expanded text:
ure sunt ferie, quarum alie sunt solemnes, alie repentine, alie vero temporanee. Solemnes sunt ut dies festi. Repentine vero, net, nisi de consensu partium lata sit. Temporanee vero ferie sunt, que dantur frugibus colligendis et sunt duorum mensium, secundum varios situs terrarum, in quibus similiter cause tractari non debent. Di
Abbreviated transcription (Latin):
de camali couigio sit agendum tam dait̃
ue sicptiitate uł egrtirome aut alio iuso
medimento foratan teneatur aut eciam ꝓp̾
sinon malicos. i uolmitate in remotuc pub
moram faciat.iii. de facili ur mbreu ccau
nõ possit.ei quidem pmudicannond. cumpẽ¬

Expanded text:
de carnali coniugio sit agendum, tam diu aut si captivitate vel egritudine aut alio iusto impedimento forsitan teneatur aut etiam propria, si non malitiosa voluntate, in remotis partibus moram faciat, vel de facili vel in brevi citari non possit, ei quidem preiudicari non de
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯcino. genali. conaingit interdum cum
actori ob etumaciam aducise partis adiudicã
causa rei fuande possessio pp̃ iri potenciam.
siunc donim accor .i. annũ rem custodiendam
nascusa non p̃t. uł acquisitam amittit. ⁊ su
c̾etur post lapsum anm possõr reportet com¬
modum de malicia sua itus. Ne igitur con¬
tumar melioris quã o bedicns ꝯdonis existat
de canonica equitate scimꝰ ut in casu p̾misso
actor ueis consituatur clapso anno posẜor.¬

Expanded text:
ilio generali: Contingit interdum cum actori ob contumaciam adverse partis adiudicatur causa rei servande possessio, propter rei potentiam sive dolum actor infra annum rem custodiendam nancisci non potest, vel acquisitam amittit, et sirus non efficeretur post lapsum anni possessor, reportet commodum de malitia sua reus. Ne igitur contumax melioris quam obediens conditionis existat, de canonica equitate sancimus, ut in casu premisso actor verus constituatur elapso anno pos
Abbreviated transcription (Latin):
sit mratoriam cregistus cxponere mncionem
ꝙ coram nob̾ uni parei. cumq dic prefira
ti quem non hebat rendere solita malicia ie¬
cusauit taudem actore iustante rendit ꝙ. xi.
anis. decimas dequib eiat ꝯtencio percepiss
uanis qr citusacionib utens in uocem app

Expanded text:
ratoriam coegistis exponere cautionem, quod coram vobis iuri pareret. Cumque die prefixa ti quem non habebat, respondere solita malitia recusavit. Tandem actore instante respondit, quod XL annis decimas de quibus erat contentio percepisset, variisque excusationibus utens, in vocem app
Abbreviated transcription (Latin):
lat ur ꝓmissim initum facit. sulo sit modi¬
ta uis uł metus non cecusat. Itm ne. or li
quis in netum madat. ex culꝑa sua: no egu¬
satur. sitamen uimi inferendam simo modo
sibi timeat. s si uim muniosam tunet cecu¬

Expanded text:
 vero sit modica vis vel metus, non excusat. Item nota, quod si quis in metum incidat ex culpa sua, non excusatur. Si tamen vim inferendam legitimo modo sibi timeat, sed si vim iniuriosam timere
Abbreviated transcription (Latin):
de nña. Item qñ libert  dict se non debere oꝑas.
Item qñ timctur ne scandalum aut molencia
reftratur. s reus possadeat. In hiis sasib fit ĩi¬
to postore ꝑ iudicem sequestracio. Ex uolunta¬
te ucro possidentis fi potest monũ casu. quia

Expanded text:
dia. Item quando libertus dicit se non debere operas. Item quando timetur ne scandalum aut violentia inferatur, si reus possideat. In his casibus fit invito possessore per iudicem sequestratio. Ex voluntate vero possidentis fieri potest in omni casu, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lnder pot de airs ã fiuc debito temimare. s s
reui tunc pacifice possidebat. cum inde confurrie¬
nem optimut nõ ẽ licitum iudici de qone posi
uł n ꝓbatione excepcõnũ deficiat cogi
ad rendendum actori .i. ad liten ꝯcestali¬
dam suꝑ negocio princiꝑali est autem litis
ꝯtestacio. adnegeui pmcipal apudiudicem
narationem siuc peticõm oppositam wiecta

Expanded text:
e et eam fine debito terminare. Sed si rem tunc pacifice possidebat, cum inde confirmationem obtinuit, non est licitum iudici de questione in probatione exceptionum deficiat, cogitur ad respondendum actori, id est ad litem contestandam super negotio principali. Est autem litis contestatio ad negotii principalis apud iudicem narrationem, sine petitionem oppositam, subiecta
Abbreviated transcription (Latin):
ut. sicut ergo qui pp̃ disciplinam casu lonna¬
diiũ fanit qũtum adlegem itus est. qñtum
ad gr̃am Innocens. Sic ude saceuds. qufuro¬
re somicidium fecit qnͣtum ad cuipam ino¬
cens quͣcum ad suscepti nun̾is cretucionem
reus ꝓbatur. hiis itaq rendetur. Non omina
que ordinandum impedinnt. oromamm de
ordiem uł sacreitocinm fuere ceꝑit. no ixos
cadrio carebit nsi forte nuimꝙ̃. ad sane men

Expanded text:
. Sicut ergo qui propter disciplinam casu homicidium facit, quantum ad legem, reus est, quantum ad gratiam, innocens, sic iste sacerdos, qui furore homicidium fecit, quantum ad culpam, innocens est, quantum ad suscepti muneris executionem, reus probatur. His itaque respondetur: non omnia que ordinandum impediunt, ordinatum dordinem vel sacerdotium furere ceperit, non ideo sacerdotio carebit, nisi forte nunquam ad sane men
Abbreviated transcription (Latin):
ta diffimtina siña termetit n presenti sali
adindicetis possessiõn fuata dum taxat ꝑ¬
iudicem ueniat ⁊ ad diem sibi prefitam. icce¬
dat. unde si uenie non possit ad diem assig¬
tam tenetur inchionimꝰ seidici presentait
dicus mandatur alicui. ut ad certum die
alii iem ccitam enouiat noido ent. ⁊ mau¬
dato soltus sisoi̾e nequiu̾it die dato. Im¬

Expanded text:
ta diffinitiva sententia terminetis vel presenti saltem adiudiceris possessionem, servata duntaxat pinvicem veniat et ad diem sibi prefixam accedat. Unde si venire non possit ad diem assignatam, tenetur nihilominus se iudici presentare. Si enim mandatur alicui ut ad certum diem alii rem certam exolvat, non ideo erit a mandato solutus, si solvere nequiverit die dato; im
Abbreviated transcription (Latin):
de eo milligitur. quem ꝓp̾a cuipa ad fuuorem
ꝓduxit. Icem obititu. uunt queauaue
n non imputentut ad penam tũ imrediuut
sacũ signaculum. auibicio namq paitutũ
filio non imputatur. id penam. cui ns tamẽ
obest ad ecce mimꝰ accipiendum. Sic qp mẽte
alienata funt ⁊ si no imputantur. ad pncet
tam̃ scica nums cretucionem impediluit. uñ
Iere. si quis non iratus. s ip̃ disciplunam ałi¬
quem uerb̾au̾it uł alicui palmam dedeat a
su and̾it. si cut soiz fien quantum ad gratiam
ninocens ẽ. quia uomutatem non opꝰ regu

Expanded text:
de eo intelligitur, quem propria culpa ad furorem perduxit. Item obiicitur: Sunt quedam que etsi non imputentur ad penam, tamen impediunt sacramenti signaculum. Ambitio namque parentum filio non imputatur ad penam, cui tamen obest ad ecclesie munus accipiendum. Sic que mente alienata fiunt, etsi non imputantur ad penam, tamen sacri muneris executionem impediunt. Unde Hieronimus: Si quis non iratus, sed propter disciplinam, aliquem verberaverit vel alicui palmam dederit et casu occiderit, sicut solet fieri, quantum ad gratiam innocens est, quia voluntatem non opus requ
Abbreviated transcription (Latin):
quidĩ liꝰ inscaponis. ⁊ idtur incriminalib.
ut autem atellus brenis petitio in scapne redar¬
ta rcm cam ⁊ intencõm ꝯtinen ꝓponentis. Et
descendentem. S sui mia canonioa suficit.
nauare fim ⁊ tãm exprimere qrͣ petuͣt ĩd qd
petis. debet ĩ ꝯtincie nomen igentis ⁊ iuuuie

Expanded text:
ibellus inscriptionis et datur in criminalibus. Est autem libellus brevis petitio in scriptis redacta rem, causam et intentionem continens proponentis. Et descendentem, sed secundum iura canonica sufficit narrare factum et causam exprimere quare petat id quod petit.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cipensas sime. a reo frãs deducat᷑. ¶ hem
li antem deus ꝯtimiant abest. ⁊ nichil adinuc
sufficient̾. accitatum ẽ decarisa e quo ponet
tis ⁊ absente limeatato sineure discusit index
absente lment. ito non dubitet ꝓferre sinam¬

Expanded text:
omnes expensas legitime a reo factas deducat. Hec eniSi autem reus contumaciter abest et nihil adhuc sufficienter actitatum est de causa, ex quo possit tis et absente legitime citato, si venire distulerit, iudex absente legitime citato, non dubitet proferre sen
Abbreviated transcription (Latin):
gencib duimendis ꝑ indicium secare ꝙ¬
dam clia trbi dono uł precio ab aliquib iau¬
cor ip̃oꝵ tedi facunt acciones at ad aiuiti¬
siu forum aduersanos trarant ⁊ predamt¬
pr̃ocuium tau. iduccare potentioꝵ presĩt

Expanded text:
gentibus dirimendis per iudicium seculare, quidam clerici sibi dono vel pretio ab aliquibus laicorum ipsorum cedi faciunt actiones, ut ad ecclesiasticum forum adversarios trahant et predampatrocinium taliter advocare potentiorum presumunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ absouitus sis postea piariũ fu̾it aꝓpbatum.
labeo ait dedoio acc̃om̃ in eũ dancam. pompoꝰ
ait ꝓuisiandum cãlactum uideri. erm̃ sẽ¬
tenciam marcellus.l.uiii. dig̃. ꝓbat. stari eui¬
alioius fecit non iudetur dolo malo facere qr
rarere ncc̃e est. It dampuiim dat qui iubet sa¬

Expanded text:
et absolutus sis, postea periurium fuit probatum. Labeo ait de dolo actionem in eum dandam. Pomponius ait per iusiurandum transactum videri, quam sententiam Marcellus lialiquid fecit, non videtur dolo malo facere, quia parere necesse habet, sed damnum dat qui iubet da
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ puititũ p idicem reposcit. Qiusquis eige
poitus michi fu̾it tem ullami debitoris uei
poctiam debitam nõ ab ip̃o sibi sponte data
nso millo indice teme possidere. iił accepisseis
sibius meam rem dixisse treditoris hre iuc
cimetũ uł uii adhibuit. S ad hoe tantum
actoꝵ astingitur. ut doceat metu in caͥ fuu
ut alicui⁊ captam pecãam. ui rem tradeet

Expanded text:
 per iudicem reposcit. Quisquis igitur probatus mihi fuerit, rem ullam debitoris vel pecuniam debitam, non ab ipso sibi sponte datam, sine ullo iudice temere possidere vel accepisse, isque sibi ius in eam rem dixisse: ius ei metum vel vim adhibuit, sed ad hoc tantum actor astringitur, ut doceat metum in causa fuisse, ut alicui acceptam pecuniam vel rem traderet
Abbreviated transcription (Latin):
Alitigare uolente ꝑt̃ excipere ꝯ̃ illum
qui petre ⁊ ꝯtra libłsm ⁊ cnam ꝯtra iudicem
dilatorie. Item dilatorie. aue funt declinatorie
idicii aue dilatorie fã sine ꝯmimes. declatorie
uiditii fint. qñ excipr̃ ꝯtra iudicer. sꝑnon est
dilatorie cause funt. tum reus dicit actorem
ertõitatum. uł cum dicit nõ duui estare ter¬
minũ sołonis .ux. iliquid hiꝰ pemptorie sut
actori. uł ꝙ metus causa indel ꝙ cͦccegit me
iltud. obstat eium orceptio predc̃a. dilatorie

Expanded text:
litigare volente potest excipere contra illum qui petit et contra libellum et etiam contra iudicem. dilatorie. Item dilatorie alie sunt declinatorie iudicii, alie dilatorie facti sive communes. Declinatorie iudicii sunt quando excipitur contra iudicem, quod non est Dilatorie cause sunt, cum reus dicit actorem excommunicatum vel cum dicit nondum extare terminum solutionis vel aliquid huiusmodi. Peremptorie sunt actori vel quod metus causa, videlicet quod coegit me istud.
Abbreviated transcription (Latin):
d ablata prenommati monastu tr̃b cum ĩ¬
t̾tgntate mititue dampna q plenane resarto¬
re. ⁊teitiatis miriis competent᷑ sansfacere cõ¬
pellatis ꝓͥmisum ut nõ tm̃ fructus anouo ⁊ur
bieuto posiesore ꝑceptos. s quos ser podntere¬

Expanded text:
ablata prenominati monasterii fratribus cum integritate restituere, damnaque plenarie resarcire et de illatis iniuriis competenter satisfacere compellatis. Provisuri, ut non tantum fructus a novo et violento possessore perceptos, sed quos eti
Abbreviated transcription (Latin):
bx̃. ꝓhẽtur ꝓfecto in indo̾ stare captando lucrũ
s non eitando dampuum. nł alit̾ aliud est
sua possidere aliud ꝯmium aꝓcuratorem ẽe.
ẽanoma non possident sua. quia rer oblate
ut sus s ranꝙͣ ad dispensand̾ sibi creditis.
situt ergo isti non sua possident ita nec repe
aliis autem coram indice s aliis. aliis auf
coram iudice astitisse ⁊ ꝑ eis iudicem int̾pel¬
lasse. udnullos sc̃oꝵ legimꝰ hiiancem nons

Expanded text:
betur perfecto in iudicio stare, captando lucrum, sed non evitando damnum. Vel aliter: Aliud est sua possidere, aliud communium procuratorem esse. Canonici non possident sua, quia res deo oblateut suis, sed tanquam ad dispensandum sibi creditis. Sicut ergo isti non sua possident, ita nec repetibi stent coram iudice, sed aliis. Aliis autem coram iudice astitisse et pro eis iudicem interpellasse, nonnullos sanctorum legimus. Hi autem non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
rlant. ino. ꝙ in qual exceptione reus effici
tutem hñs. Eeceptio alia ppetua ⁊ pemptora
alia temporar ⁊dilatoria. prime sut que sꝑ
agentib obstant ⁊ semꝑ rem dequa aguur
piũt ut eccepto doli mali ꝙ mctus carla
pꝯ nocent ⁊ temporis dilonem pariunt quai
et patti ꝯuenti. tm ita ꝯueu̾it ne mtra certi
cio est ꝑ quod replicatur ⁊ resoluitur ui ex¬
cepionis. uła nuis. marcellus desmit debitor

Expanded text:
a quod in qualibet exceptione reus efficittutem habens. Exceptionum alia perpetua et peremptoria, alia temporalis et dilatoria. Prime sunt que semper agentibus obstant et semper rem de qua agitur perimunt, ut exceptio doli mali vel quod pus nocent et temporis dilatione pereunt qualis est pacti conventi, cum ita convenerit, ne intra certum tio est per quod replicatur et resolvitur ius exceptionis. Digesta Marcellus definit debitor
Abbreviated transcription (Latin):
frmintat i etmenti parate incetis quid sit
it nidicanda rtsmicio. s ad maiorem rantt¬
lam mrmento recepto. ꝙ talopeetio mati¬
ciose non fiat solum quo ad ꝯminonem a¬
nalem marime si fama ꝯsenct est restitucõ
differenda. donce iuditis ꝓbacionib ⁊ distius

Expanded text:
in ceteris quod sit adiudicanda restitutio. Sed ad maiorem cautelam, iuramento recepto quod talis obiectio malitiose non fiat, solum quoad commixtionem carnalem, maxime si fama consentit, est restitutio differenda, donec auditis probationibus et discus
Abbreviated transcription (Latin):
elle qui dicit se cuulrꝰ possidere possessionem
possit qoem ꝓp̾etatis in fetre cum non denieat
questionem ꝓprictatis supendere ⁊ ad posłes¬
sorum redire. insi Iam ess ꝯtlusum in ꝓp̾e¬
tatis qone. nnc .n. nõ ess ⁊gendum possesie¬
no. mi reus subtraxiss cop̾iam ꝓlandi do¬
mium actori. Intaui namiq. ux i alio ra¬
cionabui. ⁊ tunc poss agi possessorio. Item.
Gñ tractantur in sumul iste qones l p̾mucca¬

Expanded text:
ille qui dicit se civiliter possidere possit questionem proprietatis inferre, cum non detineat. questionem proprietatis suspendere et ad possessorium redire, nisi iam esset conclusum in proprietatis questione. Tunc enim non esset agendum possessorio, nisi reus subtraxisset copiam probandi dominium actori. In tali namque vel in alio rationabili, tunc posset agi possessorio. Item quando tractantur insimul iste ques
Abbreviated transcription (Latin):
casib ceci teneantur simile̾ Iudicate. nͥ cnit
.iliquid cansa ncc̃itatis ĩ utilitats in specta
requiri sol ad quem iudicemi
erceicendarum litium lccus. metimir aute
forum racione psone. que ꝯuemtur sms
lam rłami attorforũ iri sequatur. item rõe
nom uoi res illa sita est libi qd mouenda est
item iticione ꝯͣctus ut religionis uł dispanc¬

Expanded text:
casibus ceteri teneantur similiter iudicare, nisi cum aliquid causa necessitatis et utilitatis inspecta requiri solet ad quem iudicem sexercendarum litium locus. Metimur autem forum ratione persone que convenitur, slam regulam: Actor forum rei sequatur. Item rationam ubi res illa sua est, ibi questio movenda est. Item ratione contractus vel religionis vel dispa
Abbreviated transcription (Latin):
am metuit quis dolo auenet .i. tigiore.
in allum transterat. ut indm mucẽt ant
cutet. ⁊ tiuic dr̃ alienatio ficri causa mutã¬
diudicii ꝯdeo autem dixi. de qua ꝯtrousiam
metut quia si lis. uii ꝯtrouersia iam cepta
edt̾m laum ħt. pena alicnatoris est ut tenca¬
tur entesle illi cuiꝰ erat. pena uo illius qui sus¬
cipit᷑ ut ⁊ͥ tencatur ⁊ꝯueni ponit de illa re.si

Expanded text:
am metuit quis, dolo alienet, id est in alium transferat, ut iudicium mutet aut evitet. Et tunc dicitur alienatio fieri causa mutandi iudicii. Ideo autem dixi de qua controversiam metuit, quia si lis vel controversia iam cepta et de pena alienationis, scilicet ut teneatur ad interesse illi cuius erat. Pena vero illius qui suscipit est, ut et teneatur et conveniri possit de illa re, si
Abbreviated transcription (Latin):
gerardo .i. lodiceusi. oportet uero ut primim
nos tam de nuasis cuntatib ⁊ monastens
imansis. qui te reliquis gen̾alr reb ĩuesdi¬
refaciatis. quia nec nudi contendere n ͨ mc¬
mes ĩmitis noc debemꝰ opponere. Item gap
po. deiettis ep̃is uł eespolians post incegiam

Expanded text:
rimum nos tam de invasis civitatibus et monasteriis et mansis, quam et de reliquis generaliter rebus reinvestire faciatis, quia nec nudi contendere nec inermes inimicis nos debemus opponere. Item Gelasius papa: Eiectis episcopis vel expoliatis, post integram
Abbreviated transcription (Latin):
trimoniii s id tempꝰ It̾m ne us itpugnet
qmͣ. id bec ut ꝯfessio pͥmdicet ncc̃e est ut fiat
den dequa cum auo lis est .i. accio ut si ꝯfessio
fiui ncum ẽẽ. qui ẽ altenus. Nami si ꝯfiteor
mc eccidisse cum qui uiuit mchu obest sc̃ccũ

Expanded text:
trimonium, sed ad tempus. Item ne lis repugnet, quoniam ad hoc ut confessio preiudicet, necesse est ut fiat de re, de qua cum alio lis est, id est actio, ut si confessus servum meum esse qui est alterius. Nam si confitear me occidisse eu
Abbreviated transcription (Latin):
seui trimen obicit scubat seꝓtatutum. Re
nera autem iͥ causa agatur u camien admi¬
ẽ miege ꝑ alienam messem trausiens falcẽ
mitis hon eles s mami spicas ꝯterere ⁊ i
manducare. falcem enĩuidicui mitterenon
mittere. u̾r̾atianꝰ est tamen casus in quo

Expanded text:
ui crimen obicit, scribat se probaturum re vera; ibi semper causa agatur, ubi crimen admie, per alienam messem transiens, falcem mittere non debet, sed manu spicas conterere et manducare. Falcem enim iudicii non nterere. Gratianus Est tamen casus, in quo