comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atꝯ uen̾at. ce pisł sb̾ito astare
solutꝰ. ad tãte potestatis uiri
r̾m̃st̃s zalla ad t̾rã corruit
⁊ c̾uicẽ cͣd̾litatis rigid̾. ad eiꝰ
acciꝑet p̾cep̃ Qũe adse red¬
uctũ. uͭ atãta cͣd̾litatis ĩsania

Expanded text:
set subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejusacciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania
Abbreviated transcription (Latin):
ios noĩari istituis łibros soᷤᷤ
dũ adhc uni̾et. ob nrimã hũi¬
litatẽ publicari nolebat. ⁊ i
extim̃bat uñ ĩuoscẽcio p̾s¬
ecto affrice sic seͥbc̃. Ꝙexro¬

Expanded text:
ios nominari instituit. Libros suos, dum adhuc viveret, ob nimiam humilitatem publicari nolebat et in extimabat. Unde Innocentio prefecto Affrice sic scr
Abbreviated transcription (Latin):
miã bũilitatẽ q̃ erar p̾ditꝰ
nolebat ꝙ ntͦue se ãcillas
suas dreñt: uñ rusticane pa¬
tͥscie scͥbẽs au unũ ĩ tuis ep¬
istoł egre suscepi. ꝙ qr se¬
meł dici pot̾at. sepiꝰ dicebat᷑

Expanded text:
miam humilitatem qua erat preditus, nollebat quod matrone se ancillas suas dicerent. Unde Rusticane patricie scribens ait: «Unum in tuis epistolis egre suscepi, quia, quod semel esse poterat, sepius dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
cłtꝰ sibi ĩ libris ꝓpbẽticis ñ pli¬
c̾et. cͥcͣ ĩdiã q̃dragesimã. tã
w̾ica ⁊ ardẽti febre corripit᷑
ut tota iã frigescẽte ia corꝑe.
uitalis calor ĩsolo pͨtore palpi¬
taret. Dũ gͦ exceqͥe fu̾is pa¬

Expanded text:
 sibi in libris Propheticis non placeret, circa mediam Quadragesimam tam subita, et ardenti febre corripitur, ut toto jam frigescente corpore vitalis calor in solo pectore palpitaret. Dum ergo exequiae funeris pa
Abbreviated transcription (Latin):
totadie nudis pedibꝰ ꝑ q̃ ami
fluinũ sr̾ acutissimos lapã
d̾cͣrẽtẽ d̾duci: Et audiẽs ꝓiͥ
guã eiꝰ p̾scĩdi fec̃. ⁊ pꝰmodũ
eũ cͥdã ꝯstodi tͣdidit. ił ip̃m i

Expanded text:
tota die nudis pedibus per quendam fluuium super acutissimos lapides decurrentem deduci; et audiens quod fluuium super acutissimos lapides decurrentem deduci; et audiens quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽ ⁊ pãnonie ꝯfinia renet. ext¬
tit oriũdꝰ: ħ ad hc̃ puer roiuã ad¬
icis plene eruditꝰ ẽ: In artegͣ¬
mͣtica douat̃ hnit p̾ceptorẽ. ĩ be¬
rhorica ã iuctorinsi oratorem
In scͥptͥis ã dĩnis exc̾citabat᷑ de
ac nocce. ⁊ ĩd̾ ausir auid̾ ꝙ pͥ¬

Expanded text:
Pannoniae confinia tenet, exstitit oriundus. Hic adhuc puer Romam adicis plene eruditus est. In arte Grammatica Donatum habuit Praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum Oratorem. In Scripturis autem Divinis exercitabatur die ac nocte, et inde hausit avide,
Abbreviated transcription (Latin):
brosiꝰ: Incastello erar ⁊ ligat
erat ꝓullꝰ c̃ asina. ñ pot̾ant
solui nͥ nissu do. oluit eit
manu apłica Tał acco. talis
sis ligatos solu̾e .ẜ. ꝙ ⁊asiã¬

Expanded text:
o erat et ligatus erat pullus cum asina. non poterat solui nisi iussu domini. soluit eum manus apostolica: talis actus, talis sis ligatos soluere.
Abbreviated transcription (Latin):
M int malcho is eptͥlsꝰ panẽ
heri panes affẽt. ꝓ ississ ĩꝑator d̾¬
eis rediẽt nuĩciaret tolles̃ gͥ mͣl¬
chꝰ .uͣ. solidos. d̾ spellũca exiuit ⁊
uidẽs lapides miratꝰ ẽ. G ⁊ ã co.¬
gitãs par d̾ lapidibꝰ cositauͭ ue¬
niẽs sͥ timidꝰ ad portã ciuitatis.
uald iuiratꝰ ẽ indẽs sr̾ posituo

Expanded text:
it Malco ut empturus panes heri panes afferens, quid iussisset imperator rediens nuntiaret. Tollens ergo Malcus quinque solidos de spelunca exiit et uidens lapides miratus est. Sed aliud cogitans parum pro lapidibus cogitauit. Veniens ergo timidus ad portam urbis, ualde mi
Abbreviated transcription (Latin):
Salchꝰ. martiuianꝰ. dyonisiꝰ. Io¬
uidẽtes nimis dolebãt Eit c̃ eeũt
pͥmi palacii. sacͥficia ydoloꝵ sen¬
ẽtes ĩ domo sua se. celabãt. ⁊ ĩ
ieiuniis ⁊ or̃o nibꝰ uacabãt: Ac¬
cusati gͥ. añ d̾cũ statusit᷑ ⁊ ꝯꝑ¬

Expanded text:
alcus, Martinianus, Dionysius, Iouidentes nimis dolebant et cum essent primi palacii sacrificia ydolorum spernentes in domo sua se celabant et ibi ieiuniis et orationi uacabant. Accusati igitur ante Decium statuuntur
Abbreviated transcription (Latin):
siã potẽt̾ obsedit.⁊ iͥ d̾sidriũ
capiẽs c̃ uxore ⁊ filiis ⁊ ꝑͥucipi¬
bꝰ. ad gallias ĩ exiliũ iisit᷑. ⁊ oĩa
iura ecc̃e q̃ lõgobardi abstule¬
rãt sibi restituit Grãt ã tt̃ ĩ
exc̾citu caroli amiicꝰ ⁊ amelius
miri legũt᷑. Qi ap̃ mortariã uͥ
lõgobardos carolꝰ sr̾auit cecid̾¬
rũt. Sit y tͥumat᷑ ẽ regnũ

Expanded text:
rium capiens cum uxore et filiis et principibus ad Gallias in exilium misit et omnia iura ecclesie, que Longobardi abstulerant, sibi restituit. Erant tunc in exercitu Karoli Amicus et Amelius, hristi, qui apud Mortariam, ubi Longobardos Karolus superavit, cecider
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuã p̾scidrũt. õ t̃ miracłõse
lĩgã eiꝰ ⁊ insũ restituit. Qͥ dũ
ad carolũ ꝯfugiis ip̃e eũ ĩ sede
lauder caralo acclamãt. eũ q ꝑ
manũ leonis ĩꝑatorẽ caronat¬
⁊ cesarẽ ⁊ augꝰitũ appłłãt pꝰ¬

Expanded text:
 prescidunt. Sed deus miraculose sibi linguam et visum restituit. Qui dum ad Karolum confugisset, ipse eum in sede laudes Karolo acclamant eumque per manus Leonis imperatorem coronant cesarem
Abbreviated transcription (Latin):
de. adriauꝰ põtiłex psid̾bat. & ad
carolũ ĩgnũ legatos misit po¬
stulãs ab eo auxiliũ ꝯͣ d̾sid̾riũ re¬
gẽ lõgobardoꝵ qͥ more pr̃is sui
astulꝑbi ecc̃a pħiuũ ĩfestabat.

Expanded text:
de Adrianus pontifex presidebat, qui ad Karolum Magnum legatos misit postulans ab eo auxilium contra Desiderium regem Longobardorum, qui more patris sui Aistulphi ecclesiam plurimum infestabat.
Abbreviated transcription (Latin):
rex lõgobardoꝵ ecc̃a romĩnã
suis pocessionibꝰ ⁊ doĩo spoliass
stephꝰ p̃p. qͥ zacharie successit
ad pipinũ resẽ frãcie ꝯͣ lõso¬
bardos auxiliũ petit᷑iꝰ accessit
gẽ obsedit: a qͦ ⁊̃ .xl. obsides ac

Expanded text:
rex Longobardorum ecclesiam Romanam suis possessionibus et dominio spoliasset, Stephanus papa, qui Zacharie successerat, ad Pippinum regem Francie contra Longobardos auxilium petiturus accessit. gem ob
Abbreviated transcription (Latin):
lacte ac melle ⁊ ouis ⁊ reliqͥs
q̃ gustui suauia st̃. iudicar¬
et: In qͥbꝰ sumẽdis qͥdã se ab¬
stinẽtissimos putat. ⁊ si hiis
uẽtrẽ ĩg̾sitẽt. turã pudici¬

Expanded text:
lacte ac melle et ouis et reliquis, quae gustu suauia sunt, iudicarit. in quibus sumendis quidam se abstinentissimos putant et, si his uentrem ingurgitauerint, tutam pudici
Abbreviated transcription (Latin):
p̃puriso ⁊ serula ⁊ sobio sere
iis uacauit dliciis Iõgiꝰ ri¬
ollia sĩteamina ⁊ serica p̾ssi¬
osissnũ asꝑitate ꝯlicii ꝯmu-¬
tãda. Qł u̾o ⁊ sclo placui xͦ¬

Expanded text:
purpurisso et cerussa et stibio saepe multis uacauit deliciis; longus riollia. linteamina et serica pretiosissima asperitate cilicii conmutanda. quae uiro et saeculo placui
Abbreviated transcription (Latin):
ecũdia ⁊ ẜmone ꝑcissimo dis¬
uoti ut mẽdicãs ip̃a morerẽ
uͨ unũ nũmũ filie ũ driłitet.
⁊ ĩ fĩne suo. alieno syndone in¬
uolu̾et᷑ adexr̾mũ ĩf̾e̾bat. Ego
si reciero. nltos ĩueniã. qͥ mͥ
tͥbuẽt̃. iste mẽdicãt si ame

Expanded text:
ecundia et sermone parcissimo disuoti, ut mendicans ipsa moreretur, ut unum nummum filiae non dimitteret et in funere suo aliena sindone inuolueretur. ad extremum mterebat: ego, si petiero, multos mueniam, qui mihi tribuant; iste mendicans si a me
Abbreviated transcription (Latin):
timũlias reu̾t̾is obasilii: Nõd̾¬
quẽs ꝓ eis fec̃ barbarismũ: Eui
ait basiliꝰ Tuũ ẽ d̾ pulmẽtar¬
iis resis cositare ⁊ ũ dosma¬
ta dĩna d̾coq̃re: Oͥ mox ꝯfusꝰ
tacuit: Dix̃ ĩꝑator basilio: ua¬

Expanded text:
tumelias reverteris, o Basili. Non dequens pro eis, fecit barbarismum; cui ait Basilius: Tuum est de pulmentariis regis cogitare, non dogmata divina decoquere. Qui mox confusus tacuit. Dixit imperator Basilio: Va
Abbreviated transcription (Latin):
uicũ ĩ qͦ colebat᷑ muars uoca¬
bãt ariopagũ. qr ario dicit᷑
mars uicũ ĩ qͦ colebat pan.
uocabãt pariopagũ. ⁊ ita
sĩgulis diis sĩgulos uicos de¬

Expanded text:
rs vocabant Areopagum, quia Arioth dicitur Mars. Vicum in quo colebant Pan, vocabant Panapagum, et ita a singulis diis singulos vicos de
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑am. ñ autẽ uixta eũ qui uirtutẽ sequit᷑ diuinã. Quem admodũ
indi ł ꝯcipiendi modũ quẽ nouit nat᷑a ñ autẽ uerũ circa modũ
quẽ nature insertũ ñ supͣ nat᷑am penes se ht̃ auctor ⁊ institutor
rat᷑e. Ut autẽ uixtꝰ di infinita ⁊ inm̃sa ualde transgredit᷑ om¬
nem nat᷑e modũ. ita ⁊ sensum. p̾cipue uͦ humanũ corruptũ. atq
infirmũ. Nec in ullo qͥdem effectu uirtitis diume. eque ut in dñi¬
ci corꝑis ⁊ sangͥnis sacram̃to deficere uidet᷑ uis rationis humane.
In aliis fortaese aliquid potest. hic nͦ quid: Huinqͥd ei capabile ẽ
qualit̃ s ubstentia ponio ⁊ umi in substantã corꝑis ⁊ sangͥnis am:¬

Expanded text:
autem circa eum qui virtutem sequitur divinam. Quemadmodum  pariendi vel concipiendi modum, quem novit natura, non autem verum circa modum quem naturae non insertum supra naturam penes se habet auctor et institutor naturae. Ut autem virtus Dei et immensa valde transgreditur communem naturae modum, ita et sensum, praecipue vero humanum corruptum atque infirmum, nec in ullo quidem effectu virtutis divinae, aeque ut in Dominici corporis et sanguinis sacramento, deficere videtur vis rationis humanae. In aliis fortasse aliquid potest, hic vero quid? Nunquid ei capabile est qualiter substantia panis et vini in substantiam corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. ex cꝰ p̾sentia sua ꝯdẽpnabr᷑ malitia. Idcͥco auferre festinauit emedio ip̃m
sis estimans pꝰea ñ fore dm̃ uindicem iniqͥtatis. si ñ fuisser hõ iustꝰ destis
suo pͥmorctia iherłm in t̾ra ꝯsecͣuit. Sic ysmahel pͥmogenitꝰ repbꝰ fuit ysaac
uͦ electꝰ esau qͦ ab h̾editatis sorte i dono bñdictionis repbat᷑. iacob dili-¬
gi᷑. ⁊ eligit᷑. ⁊ repbato hely pͥmogenito. dauid iunior ad regni soliũ sublimat.
demꝑ aũ milites diaboli furore pugnauert̃. ⁊ milites xͥ pacientia ucerunt.
regem suũ pauꝑtatis amore ⁊ humilitatis studio sequentes. pacientia
autem ad iꝑsum ꝑuenientes.

Expanded text:
cujus praesentia sua condemnabatur malitia. Idcirco auferre festinavit e medio ipsusis existimans postea non fore Deum vindicem iniquitatis, si non superesset homo justus testis el primogenitus reprobus fuit; Isaac vero electus. Esau quoque ab haereditatis sorte et dono benedictionis reprobatur, Jacob diligitur et eligitur: et reprobato Eliab primogenito, David junior ad regni fastigium sublimatur . Semper autem milites diaboli furore pugnaverunt, et milites Christi patientia vicerunt, regem suum paupertatis amore et humilitatis studio sequentes, patientia autem ad ipsum pervenientes.
Abbreviated transcription (Latin):
qua pena ulciscendꝰ sit qui aliena dicipit sii ferni dapnatione ꝑcutit᷑ qͥ ppriã
ñ largit᷑. Nemo itaꝙ se sectirum estimet dicens. Ecce aliena ñ rapio. ẜ concessis
sua intidelitate timidꝰ ñ fuit. q ꝑcepta bona ad usum arrogantie inflexit. q
utscera pietatis ignorauit. qi pect̾a sua redim̾e ⁊cũ sibi habundaret p̃ctio noluit.
Et sunt ñ nulli qͥcultũ subtiliũ p̃cio saꝵ uestiũ ñ putant eẽ ꝑcc̾m. iꝑ si pec̾ẽm ñ¬

Expanded text:
sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse pec
Abbreviated transcription (Latin):
ñbrũ. ⁊ sub alt̾a alt̾m. s sub quaq singła corpꝰ integrũ ⁊ uniu̾sum.
to enĩ ⁊ sacm̃to ꝑ partes diuiso ñ tñ corpꝰ in partes scindit᷑. ut ⁊ ip̃m
duisim ⁊ ꝑ partes sumat᷑. s sub ꝑartib diuinis ⁊ in partibꝰ singulis
a singłis ꝑcipientib ip̃m ꝑcipit᷑ totũ atq indiui sũ. Nulla etiã infe¬
rat rõ q si corpꝰ hoc totũ ẽ alicubi. ñ ẽ totũ alibi. ł si hoc corꝑe nunor

Expanded text:
m, sed sub unaquaque singula corpus integrum et immensum. Ideo enim et sacramento per partes diviso, non tamen corpus in partes scinditur, ut et ipsum divisim, et per partes sumatur, 1106 sed sub partibus divisis, et in partibus singulis a singulis percipientibus ipsum percipitur totum atque indivisum. Nulla etiam inferat ratio, quia si corpus hoc totum
Abbreviated transcription (Latin):
połos a percatiꝵ sorde lauare uoluit. ip̃e ñ nect̾ttatis si exemꝑli tausa subit. Sicͥ ue
debet nr̃a fragilitas qi idem salutifere curationis aixilium. tirtuncisio in lege
contra originalis petc̃i uulnus agebat. qd̾ ñc baptismus agere reuelare gr̃e tp̃e
dictionẽ daret qui legem dedit. ut uideri possit d̾s d̾oꝵ in syon. tm̃ in sinu abrahe
pꝰ mortem beata requit ꝯsolati. suꝑne patis ingressum spe feliti expectabant. Qͥ¬

Expanded text:
li causa subiit; scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisis in lege, contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tedictionem daret qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion. Tantum in sinu Abrahae, post mortem, beata requie consolati, supernae pacis ingressum, spe felices, exspectabant. Q
Abbreviated transcription (Latin):
cõpos existens. solius linguȩ ministeri¬
o nactꝰ laudes creatori suo dõ patri.
⁊ redẽptori suo dõfilio. &c illumina¬
tori suo dõ spũi scõ indefessa sedulita¬
te
is beatȩ c̃uersationis studiis cõmerci¬
is dõ diu cõmendatꝰ sp̃c. cęlo repetita a¬
nima .xuiiii kł i anuariarũ die. felix
migrauit ad eũ quẽ de uotissime sitiepꝰ
dieb quib umquã uixerat ad ẽẽ sibi
c̃cupierat. & cu iungundefessis p̃cib &
uocib indefessa bonoꝵ oꝑm assiduitate e

Expanded text:
compos existens, solius linguae ministericompos existens, solius linguae ministerio nactus, laudes Creatori suo Deo Patri et redemptori suo Deo Filio et illuminatori suo Deo Spiritui sancto indefessa sedulitateis beatae conversationis studiis commerciis Deo diu commendatus spiritus, coelo repetita anima 19 Kalendarium Januariarum die, felix migravit ad eum, quem devotissime sitiens diebus quibus umquam vixerat adesse sibi concupierat, et cui jungi indefessis precibus et vocibus indefes
Abbreviated transcription (Latin):
trũ ueteris nouiq testam̃ti reminis¬
cens ꝗ ludibria & uerbera exꝑti: in suꝑ
& uincula & carceres. distenti etiã
sunt ñ suscipientes redẽptionẽ: ut in¬
uenirent meliorẽ resurrestionẽ
Beati etiã seruuli recordabat᷑ & sẽꝑ
us beati obitꝰ articulo meruit iusitatio¬
ne c̃solari & ỹmnidicoꝵ angłoꝵ uoces
incȩlo resonare audiens. ꝗd uirtꝰ in in¬
firmitate ꝑfecta ꝗd patientiȩ lenitas
ad ipiscat᷑ posteris unitanda dereliꝗͥt
Nã beatꝰ uir & uenerandꝰ sacerdos adel¬
bero ut aceruus meritoꝵ eiꝰ etiã ꝑ infir¬
mitatis pondꝰ in ꝑfectionẽ usq deueni.¬
i& et in uirũ ꝑfectũ plenissimi suecres¬
cens exur ger&. ꝗ tẽptationes illatas.
seꝑ pie sufferens ut acciper& uitȩ co¬
ronã quã reꝓmisit ds̃ diligentibse e
gritudine hac tã ualidatã ingenti de¬
pressus iacuit a om̃ib dex¬
trȩ partis mebris grauissima paralysi
resolutꝰ. nullius officii iugore aliquom

Expanded text:
trum veteris novique Testamenti reminiscens, qui ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, distenti etiam sunt non suscipientes redemptionem, ut invenirent meliorem resurrectionem. Beati etiam servuli recordabatur, et seus beati obitus articulo, meruit visitatione consolari, et ymnidicorum angelorum voces in coelo resonare audiens, quid virtus in infirmitate perfecta, quid patientiae lenitas adipiscatur, posteris imitanda dereliquit. Nam beatus vir et venerandus sacerdos Adelbero, ut acervus meritorum ejus etiam per infirmitatis pondus in perfectionem usque deveniret, et in virum perfectum plenissime succrescens exurgeret, qui temptationes illatas semper pie sufferens, ut acciperet vitae coronam, quam repromisit Deus diligentibus se, aegritudine hac tam valida, tam ingenti depressus jacuit a! omnibtrae partis membris gravissima paralysi resolutus, nullius officii vigore aliquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate indignos. ꝗ tali pastore or
cib intolerabilib ingeminabanti
A suł ulenerabilis auditis hns animo
qui dẽ si spũ conturbatꝰ e adoietetẽ
sibi igenita cõmotꝰ inmultas ler¬
hasre soluebat᷑ ⁊ qđ multe aducersitt̃¬
tes ppłm post mortẽ suã insecutu
tes sicuit sẽpe in columis pdierar
nẽ infirmꝰ & transitui suo satis hen no¬
bis prim p̾dicebat Dicebat suas mags
infeuutates ut deflerent se mabs lã¬
men parertis mll indulgendũ dũhes
minsie pesipie pati ñ refugsse hosas

Expanded text:
felicitate indignos, qui tali pastore orbfelicitate indignos, qui tali pastore orbcibus intolerabilibus ingeminabant. 31. Praesul venerabilis, auditis his animo quidem et spiritu conturbatus, et ad pietatem sibi ingenitam commotus, in multas lacrimas resolvebatur, et quod multae adversitates populum post mortem suam insecuturae essent, sicut sepe incolumis praedixerat, nunc infirmus et transitui suo satis, heu nobis! proximus praedicebat. Dicebat, suas magis infelicitates ut deflerent, se magis laprimi parentis nulli indulgendum, dum his mina experiri et pati non refugisset. Ips
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullus casui illius suc currere exastantib
dericis poss& antequã beatiuiri corpꝰ solo
ccessũ ẽ ergo quã citius potus ꝓsternere
er̃. x ecce subtanta ue locitate neq os neq
pes. ñ manꝰ aut lingua aliꝗd sui officii im¬
plere p̃ualebat. De portatꝰ ẽ ad loctũ ma¬
nib discpłoꝵ. ꝑstititq triduo ñ loqͥns
nec ad aliquẽ intendens. donec t̃tio die
pulsatꝰ dñs suoꝵ p̃cib nã ñ solũ exꝓprio
episcopio. uerũ ex multart regionũ an¬
gulis uiri & feminȩ. monachi & monachis a
etiã iposi solitarii & heremitę ꝓpositũ ni¬
miis dolorib: & in edicibilib merorib
frangentes accurrer̃ & ut suo fidelio¬
cẽ & sermonẽ dsom̃ps redderet optinu¬
er̃. Accurrit &dux Teodericꝰ frat̃ ipsi¬
us pontificis affuer̃ & comites primariiq
militũ suoꝵ nobiles &ignobiles. cuneta
exurbe suburbiis agris uillis doppidis
irruentes clamabant se miseros. se om̃i

Expanded text:
ut nullus casui illius succurrere ex astantibus ut nullus casui illius succurrere ex astantibus clericis posset, antequam beati viri corpus soloccessum est ergo quam citius potuerunt, et ecce sub tanta velocitate neque os neque pes, non manus aut lingua, aliquid sui officii implere praevalebat. Deportatus est ad lectum manibus discipulorum, perstititque triduo non loquens nec aliquem intendens, donec tertio die pulsatus Dominus suorum precibus--nam non solum ex proprio episcopio, verum ex multarum regionum angulis viri et feminae, monachi et monachae, etiam ipsi solitarii et heremitae propositum nimiis doloribus et inedicibilibus meroribus frangentes accurrerunt, et ut suo fideli vocem et sermonem Deus omnipotens redderet optinuerunt. Accurrit et dux Teodericus, frater ipsius pontificis; affuerunt et comites primariique militum suorum, nobiles et ignobiles; cuncti ex urbe suburbiis, agris, villis et oppidis irruentes clamabant se miseros, se omni
Abbreviated transcription (Latin):
mis & plus nimis qđ alteruis tp̃ris erat exer¬
citiose dant: tandẽ adhospitia ꝓpͥa ꝑgen¬
tes discedunt. atq se sopori tardius iusto
teder̃. reliq quidẽ qđ deerat noctis in diẽ
seqntẽ somnodediti restituer̃. sed ꝗe di¬
ei sol& non eẽ mortẽ sine occasione. uene.¬
rabilis pontifex c̃suetũ morẽ p̃terire noleis
ꝗn debitũ munꝰ nostis dõ exiberꝵ. uix ca¬
put addor miendũ diꝰmiserat. uix sopori
aliqͣntulo mẽbra tradiderat tenerrima.
xecce surgit ad c̃fitendũ dõ suꝑ iudicia
iustitiȩ ei: deuoteq plussolito expensas
officii nostur nalis dõ ꝑsoluebat. Cũ subi¬
to mesorẽ suoꝵ abhinc in eiũ ꝑmansu¬
rũ referã. sic subito sic derepente mẽbra
brati uiri cuncta paralisi resoluunt᷑. ut
nullũ exhis suũ officiũ ꝑagere p̃ualers.
t̃rȩ totũ corpꝰ darent. tantaq ueloci
ꝑsius priltili morbi in arripiendo extit

Expanded text:
mis et plus nimis, quod alterius temporis erat, exermis et plus nimis, quod alterius temporis erat, exercitio se dant, tandem ad hospitalia propria pergentes discedunt, atque se sopori tardius justo dederunt; reliqui quidem quod deerat noctis in diem sequentem somno dediti restituerunt. Sed quia dici solet non esse mortem sine occasione, venerabilis pontifex consuetum morem praeterire nolens, quin debitum munus noctis Deo exiberet, vix caput ad dormiendum demiserat, vix sopori aliquantulo membra tradiderat tenerrima, et ecce surgit ad confitendum Deo super judicia justitiae ejus, devoteque plus solito expensas officii nocturnalis Deo persolvebat; cum subito--merorem suorum abhinc in evum permansurum referam!--sic subito, sic de repente membra beati viri cuncta paralisi resolvuntur, ut nullum ex his suum officium peragere praevalens, terrae totum corpus darent, tantaque velocitas ipsius pessimi morbi in arripiendo extitit,
Abbreviated transcription (Latin):
recordari poss& se tantũ fer uorẽ aut ar¬
dorẽ uidisse ꝑtota tẽpoꝵ uł annoꝵ cur¬
ricula & qđ grauius erat hactanta impor
post colloꝗum & trib aut quat tuormi¬
luarus pasta iã die itineri insistere cõpui¬
sus numeniacũ usq sine cybo mediim adi
tepore pene media noste deuenit. qndo
dies noste plusminꝰ triplo magnitudine
uincit & tandẽ cũ ingenti militũ manu
fesso multũ corpore refestioni indĩgt
lt uero erat homo cui parcitas uist etqybor
sep contraria extitit. liberalitas & asfiu¬
entia ab ineunte ȩtate amica & famili¬
aNisdiu multũq a pene usq inluce sessũ
est. ingentiq letitia int̃ conuiuandũ u¬
usus ẽ cũ clericis. quoꝵ freqͣntia sibi dũ urẽ
c̃tinua & dulcissima erat. cũ laicis diuer¬
sarũ dignitatũ. nimieq morȩ ut pꝰ patuit.¬
& ut accidere sol& magni & ꝑcuncta tp̃ra
dolendi detrim̃ti causa fuer̃. Nãdũ ni¬

Expanded text:
recordari posset, se tantum fervorem aut arrecordari posset, se tantum fervorem aut ardorem vidisse per tota temporum vel annorum curricula, et quod gravius erat, hac tanta importpost colloquium, et tribus aut quattuor miliariis peracta jam die itineri insistere compulsus, Numeniacum usque sine cybo medii Madii tempore pene media nocte devenit, quando dies noctem plus minus triplo magnitudine vincit, et tandem cum ingenti militum manu fesso multum corpore refectioni indulget. Ut vero erat homo cui parcitas victus et cyborum semper contraria extitit, liberalitas et affluentia ab ineunte aetate amica et familiaris, diu multumque et pene usque in lucem sessum est, ingentique letitia inter convivandum usus est cum clericis, quorum frequentia sibi dum vixit continua et dulcissima erat, cum laicis diversarum dignitatum, nimieque morae, ut post patuit et ut accidere solet, magni et per cuncta tempora dolendi detrimenti causa fuerunt. Nam dum ni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerantiȩ t̃mino c̃sũmar&: et qui
br̃ne uixerat melius & morer&. lic& de¬
cessus scõꝵ uerius transitꝰ demorte ad
uitã dicat᷑ & ñ possit male mori ꝗbene
uiuit forte fuit ut łeodericꝰ frat̃ ipsius
nr̃i pontificis. res quasdã dõ & scõ arnul¬
so auferens diu & multũ precil & legib
tediatꝰ. condictũ diẽ c̃stituit ut secraao
sapientũ cuius uis aut in iustitia cet
patescer& ac manifestar&᷑. Aduenit as¬
signata dies. & dies illa tota rei uentilan¬
de necessitate c̃ sũpta ẽ. qͤ nimio estatis
feruore om̃s ꝗ aduenerant adurens
q hicbeatꝰ pontifex ut sepe diximꝰ ex ge¬
nere & nobilitate adhoc ex ꝓpru corpo¬
risnimia imbecillitate ultra quã dici
possit delicatꝰ & tener habebat᷑. impaci¬
eccłe utilitatib subiit uidelic& pondꝰ die
au estus portare dici utiq illius cuiꝰ calori
nimietas sic intolerabilis ex titit ut nem

Expanded text:
perseverantiae termino consummaretur, et qui perseverantiae termino consummaretur, et qui bene vixerat melius et moreretur, licet decessus sanctorum verius transitus de morte ad vitam dicatur, et non possit male mori qui bene vivit: forte fuit, ut Teodericus, frater ipsius nostri pontificis, res quasdam Deo et sancto Arnulfo auferens, diu et multum precibus et legibus tediatus, condictum diem constituit, ut decreto sapientum, cujus jus aut injustitia esset, patesceret ac manifestaretur. Advenit assignata dies , et dies illa tota rei ventilandae necessitate consumpta est, quae nimio aestatis fervore omnes qui advenerant adurens, quia hic beatus pontifex, ut sepe diximus, ex genere et nobilitate, ad hoc ex proprii corporis nimia imbecillitate, ultra quam dici posset delicatus et tener habebatur. impaciaecclesiae utilitatibus subiit, videlicet pondus diei et aestus portare, diei utique illius, cujus caloris nimietas sic intolerabilis extitit, ut nemo
Abbreviated transcription (Latin):
icensȩ om̃s uiri om̃s & feminȩ & to¬
tũ ꝓmiscuũ uulgꝰ ferro faeigito
pistilentiaq consumtũ. multi etiã no¬
biles in pauꝑtatẽ & magnã miseriã de¬
uoluti. multi gladio ꝑempni. itaut
hodie uere dici possit. ꝑuenit gladius
uso ad animã Nã uineacera di clius
arbores & arbusta excisa monasteria
depopulata & iã in pximo ẽ ut esfugi¬
tis habitatorib seruoꝵ & ancillart
dĩ habitacula in solitudine & her¬
mũ uastissimã deuenire cogant᷑
Merũdũ ad huc res in dubioe. nec int
cõ pugntantes ac litigantes alicii uic¬
toria datae dũ etia pars parti cedire
nescit trenas has & lam̃ta tã in gen¬
tua alteri scribenda cõmittimꝰ nosq
cunsta pacifica cuncta dulcissim ꝗ
paginȩ nr̃e indere aggressi. illa tristu
& posteris nris indies de ploranda ut ee¬
giaco plancti ñ dicã cantu aliꝗs de¬
do dignꝰ sacerdos ad albero ꝓmeritoꝵ
magna p̃rogatiua ut remune raret᷑
tepus ad uenir&. ac bonofine & bonȩ

Expanded text:
 viri omnes et feminae et totum promiscuum vulgus ferro, fame, igne pestilentiaque consumtum; multi etiam nobiles in paupertatem et magnam miseriam devoluti, multi gladio perempti, ita ut hodie vere dici possit: Pervenit gladius usque ad animam . Nam vineae eradicatae, arbores et arbusta excisa; monasteria depopulata; et jam in proximo est, ut, effugatis habitatoribus, servorum et ancillarum Dei habitacula in solitudinem et heremum vastissimam devenire cogantur. Verum dum adhuc res in dubio est, nec inter compugnantes ac litigantes alicui victoria data est, dum etiam pars parti cedere nescit, trenas has et lamenta tam ingentia alteri scribenda committimus, nosque cuncta pacifica, cuncta dulcissima paginae nostrae indere aggressi, illa tristia et posteris nostris in dies deploranda, ut elegiaco planctu, non dicam cantu, aliqo dignus sacerdos Adalbero pro meritorum magna praerogativa ut remuneraretur tempus adveniret, ac bono fine et bonae
Abbreviated transcription (Latin):
quasi p̃sentia multũ deplorante. accur¬
rente etiã domno Bertaldo leuchoꝵ ue¬
nerabili pontifice. qui qđ sic lenit̃ dulcisi¬
simeq ab eodẽ enutritꝰ sit. donec ad api¬
cẽ pontificatꝰ ꝓuehera satis uociba fle¬
tib recolens & re uoluens cȩlebratis mis¬
sarũ sollẽpnus. sepulturȩ dilecti sibi
corpꝰ tradidit & sp̃m animãq dõdato¬
rimulta satis sollertia & deuotione cõ¬
mendauit. Sepultus ẽ iuxta altare
scĩ hymphoriani marty̧ris uenerandr̃
ad leuã sicut iusserat ui delic& ut sapis¬
ensutilia sẽꝑ cogitans salubriaq per¬
trastans. hec aliaq: quȩ scã erant & st̃
ad inueniens hoc int̃ reliqua manda¬
uit & c̃stituit ut sic ꝓximũ sc̃ĩs scoꝵ
sepultura eiꝰ fier& quo sacerdos adce¬
lebranda sacro scã mysteria m̃sȩ adstans
diuine eiꝰ iugit̃ memor& cuiꝰ tumulus
corporis p̃oculis uenerandꝰ habetꝰ & cer¬
nitur. Suscepit episcopale officiũ anno

Expanded text:
quasi praesentia multum deplorante, accurrente etiam domno Bertaldo Leuchorum venerabili pontifice, qui quod sic leniter dulcissimeque ab eodem enutritus sit, donec ad apicem pontificatus proveheretur, satis vocibus et fletibus recolens et revolvens, caelebratis missarum sollempniis, sepulturae dilecti sibi corpus tradidit, et spiritum animamque Deo datori multa satis sollertia et devotione commendavit. Sepultus est juxta altare sancti Symphoriani martyris venerandi ad levam, sicut jusserat; videlicet ut sapiens utilia semper cogitans salubriaque pertractans, haec aliaque quae sancta erant et sunt adinveniens, hoc inter reliqua mandavit et constituit, ut sic proximum sanctis sanctorum sepultura ejus fieret, quo sacerdos ad celebranda sacrosancta mysteria mensae adstans divinae, ejus jugiter memoretur, cujus tumulus corporis prae oculis venerandus habetur et cernitur. Suscepit episcopale officium, anno
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. cui cũ ȩter no dõ patre. seeterno
do spu scõ est laus ꝑprtua. honor inde¬
ficiens. iugis gła. in effabilis claritas
in cõparabilis magnitudo dignitas in¬
finita. qui est beatitudo om̃ium sc̃õꝵ
qui e salus infirmoꝵ qui ẽ remissio
peccatoꝵ . qui ẽ salus uiuentiũ. qui
e resurrectio mor tuoꝵ & nunc &

Expanded text:
o, cui cum aeterno Deo Patre et aeterno Deo Spiritu sancto est laus perpetua, honor indeficiens, jugis gloria, ineffabilis claritas, incomparabilis magnitudo, dignitas infinita; qui est beatitudo omnium sanctorum, qui est salus infirmorum, qui est remissio peccatorum, qui est salus viventium, qui est resurrectio mortuorum, et nunc et
Abbreviated transcription (Latin):
q aduenerat nocte ac die. & usq in
ues ꝑtinã pene horã quarti atransi¬
tu diei qͣ scda feria habebatͥ. magno
ciur su fideliũ multaq deuotione
frequentabat᷑. ita ut nostu &int̃ diu
c̃gregationes scõꝵ se inuicẽ p̃ueniri
aulci in unidia ꝓcȩlebrandis iuigiliis

Expanded text:
quae advenerat nocte ac die , et usque in quae advenerat nocte ac die , et usque in vespertinam pene horam quarti a transitu diei, quae secunda feria habebatur , magno concursu fidelium multaque devotione frequentabatur, ita ut noctu et interdiu congregationes sanctorum se invicem praevenire dulci invidia pro caelebra
Abbreviated transcription (Latin):
sepulturȩ tradi uisserat. qͥ etiã locꝰ
multis scõꝵ p̃decessoꝵ suoꝵ pontifi¬
cũ met tensiũ corporib insignis & cȩ¬
lebris habebat᷑ & hab&c. Nã sc̃s Aepli¬
cius scĩtate & antiꝗtate int̃ suos coe¬
piscopos satis clarꝰ. nr̃is etiã tẽporib
multis & multoꝵ reuelationib cuiꝰ
meriti sit manifestatꝰ ibidẽ requi es¬
cit. Domnꝰ Papolus cui sc̃s Ar nulfus
Uem capatu successit qͥ tide locorlo¬
ta p̃dioꝵ beneficia c̃tulit. &beatꝰ bo¬
erieus nr̃is tẽporib mirabilis mira
eiusdẽ pontificis goerici. qͥ sc̃ĩ Armil¬
fi etiã sanguine & carne affines ine¬
piscopatu successerant. domñ aprat
domnꝰ felix reliquiq quã plurami
sacerdotes eiusdẽ urbis honorabilor
ibidẽ humati uenerant᷑. Quoꝵ amo¬
re & loci amȩnitate. hncbeatꝰ ponit¬
fex illestꝰ sepeliri eo loci mandauit
Ieniq depositũ corpꝰ ante sc̃ seni¬
phoriani martyris altare etiã dñica

Expanded text:
sepulturae tradi jusserat; qui etiam locus sepulturae tradi jusserat; qui etiam locus multis sanctorum praedecessorum suorum pontificum Mettensium corporibus insignis et celebris habebatur et habetur. Nam sanctus Aeplicius sanctitate et antiquitate inter suos coepiscopos satis clarus, nostris etiam temporibus multis et multorum revelationibus cujus meriti sit manifestatus, ibidem requiescit. Domnus Papolus, cui sanctus Arnulfus in episcopatu successit, qui eidem loco multa praediorum beneficia contulit, et beatus Goericus, nostris temporibus mirabilis miracejusdem pontificis Goerici, qui sancti Arnulfi etiam sanguine et carne affines in episcopatu successerant, domnus Aptatus, domnus Felix, reliquique quam plurimi sacerdotes ejusdem urbis honorabiliter ibidem humati venerantur. Quorum amore et loci amoenitate hic beatus pontifex illectus, sepeliri eo loci mandavit. 37. Denique depositum corpus ante sancti Symphoriani martyris altare, etiam dominica
Abbreviated transcription (Latin):
talib uestib & ipsis p̃tiosis ut nullus
umꝙ sic p̃tiosis. clericoꝵ. abb̃m. mona¬
choꝵ laicoꝵ diuersarũ digitatũ &ce¬
tatũ ꝓsecutione. bam̃tabili lugubriq
ad eccłam matr̃e deuehit᷑ atq scĩ ste¬
phani ꝓthomartiris p̃tiosissimi leui¬
tarũq p̃cipui ante altare deponit᷑.
ibi tota qͦ suꝑ erat parte diei tota etiã
sequenti noste aclericis ñ urbanis &
regularib stipendiarusq domꝰ tan¬
tũ. uerũ suburbanib& ex forensibus
lebratis. obseꝗis scĩs simis frequentaba¬
tur. Seqͣnti die quȩ sabb̃i dies diceba¬
tur. cȩlebratis missis oblationibq dõ
magna reuerentia datis & usq in ho¬
rã nonã ꝓcõmendatione felicis animȩ
officiosissime exhibitis uotis & precib
eleuantes uenerabile corpꝰ ꝑmediã
urbẽ uersus meridiẽ extra murũ de¬
uehunt. ad locũ quẽ ipse afundam̃tis
scõ Symphoriano p̃parauerat. qͦ & se

Expanded text:
calibus vestibus et ipsis pretiosis, ut nullus calibus vestibus et ipsis pretiosis, ut nullus unquam sic pretiosis clericorum, abbatum, monachorum, laicorum diversarum dignitatum et etatum prosecutione lamentabili lugubrique ad ecclesiam matrem devehitur, atque sancti Stephani, prothomartiris pretiosissimi levitarumque praecipui, ante altare deponitur. Ibi tota quae supererat parte diei, tota etiam sequenti nocte a clericis non urbanis et regularibus stipendiariisque domus tantum, verum suburbanis et ex forensibus,lebratis, obsequiis sanctissimis frequentabatur. 36. Sequenti die, quae sabbati dies dicebatur , celebratis missis oblationibusque Deo magna reverentia datis, et usque in horam nonam pro commendatione felicis animae officiosissime exhibitis votis et precibus, elevantes venerabile corpus, per mediam urbem versus meridiem extra murum devehunt ad locum, quem ipse a fundamentis sancto Symphoriano praeparaverat, quo et se
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ cołas scoꝵ sacro & honesto more c̃curre¬
rant & orationũ ac missart ritui & ob¬
seꝗo insistebant. Fit ecce strepitꝰ c̃cur¬
rentiũ. fit ecce clamor ad alta decessu
pupastoris. lacrimosis suspiriis plebs
om̃ino gemebunda & mestissima dõ cõ¬
mendare festinat atq transitũ eiꝰ dig¬
na ueneratione: & digno cultu ꝓseꝗ t᷑
Dant᷑ dõ p̃ces & laudes ꝓ debito. dant᷑
patri piissimo lustꝰ & fletꝰ ppietate. ꝗc
& patri debent ut orent ꝓanimȩ abso¬
lutione & cõmendatione. & sibi de
recessu ꝓque detrim̃to absentiȩ & disces¬
sus eiꝰ. ꝗlic& hinc abiens. cȩlestia diu pe¬
tita ꝓmeruerit. hos qͦs relinquebat ꝗc
ex magna cotidianoꝵ colloquioꝵ dulce¬
dine ac mutuȩ affabilitatis c̃sue tudi¬
ne. innimios lustꝰ amarissimosq dies
se deuenturos clamorib quib plus po¬
terant in geminabant. Interĩ circabe¬
ati uri corpꝰ exiuuis rite ꝑastis. lotisex
more sacris iusti mẽbris induto pontifi¬

Expanded text:
esias sanctorum sacro et honesto more concurrerant, et orationum ac missarum ritui et obsequio insistebant. Fit ecce strepitus concurrentium, fit clamor ad alta decessu pii pastoris, lacrimosis suspiriis plebs omnino gemebunda et mestissima Deo commendare festinat, atque transitum ejus digna veneratione et digno cultu prosequitur. Dantur Deo preces et laudes pro debito, dantur patri piissimo luctus et fletus pro pietate, quia et patri debent, ut orent pro animae absolutione et commendatione, et sibi derecessu proque detrimento absentiae et discessus ejus; qui licet hinc abiens coelestia diu petita promeruerit, hos quos relinquebat, quia ex magna cotidianorum colloquiorum dulcedine ac mutuae affabilitatis consuetudine in nimios luctus amarissimosque dies se deventuros clamoribus quibus plus poterant ingeminabant. 35. Interim circa beati viri corpus exuviis rite peractis, lotis ex more sacris justi membris, induto pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
darissimoꝵ honestissimart feminart᷑ ad
alta aera ꝓtendebant᷑. Monachoꝵ & sc̃ĩ¬
monialiũ quoꝵ fraiges maxima inman¬
pulos plures & ñ numerandos ipsius eiꝰ di
pastoris diutino c̃tinuoq labore a& sudo¬
re exurrexerat. pudore ordini suo debito
nimus dolorib: post posito om̃is sexus a e¬
tas accurrens & ut uerius dicã irrũ pen
heuinꝗunt. heu quid tanto patre orba¬
ti ꝗd tanto pastore destituti. plebs. clerꝰ
ordo monachilis utriusq sexꝰ: tibi om̃e
qđ sapiebas: qđ uiuebas magis alen¬

Expanded text:
arissimorum, honestissimarum feminarum, ad alta aera protendebantur. Monachorum et sanctimonalium, quorum fruges maxima in manipulos perplures et non numerandos ipsius ejusdem pastoris diutino continuoque labore et sudore exurrexerat, pudore ordini suo debito nimiis doloribus postposito, omnis sexus et aetas accurrens et ut verius dicam irrumpens: Heu! inquit, heu! quid tanto patre orbati, quid tanto pastore destituti, plebs, clerus, ordo monachilis utriusque sexus, tibi omne quod sapiebas quod vivebas magis dile
Abbreviated transcription (Latin):
mitate c̃stitutꝰ. hoc egritudinis onere p̃¬
grauatꝰ: cȩlũ ac cęlestia suspiruis c̃tinu¬
is petere oculis ipsis & spũ sedulo ñ ces¬
sans multo maiora se ꝓmeruisse oreao
corde sẽꝑ fatebat᷑ dũ etiã scđm apłi dul¬
cissimũ adhortatũ ipsis scĩs ꝓgła et̃ na¬

Expanded text:
mitate constitutus, hoc egritudinis onere prmitate constitutus, hoc egritudinis onere praegravatus, coelum ac coelestia suspiriis continuis petere, oculis ipsis et spiritu sedulo non cessans, multo majora se promeruisse ore et corde semper fatebatur, dum etiam secundum apostoli dulcissimum adhortatum ipsis sanctis pro gloria
Abbreviated transcription (Latin):
uesto de ponit᷑ & ut cõpaebat infirmitati
en subsidiũ necessariũ familiareq ei un¬
pendit᷑. Clemosinas ex ꝓpͥis reb numenia¬
coexpendere cȩp̃. sed metti sic cõpleuit. ut
qd qͥd se habtre recordabat᷑ nihil reserua¬
uerit si quid uͦ remansit. auaritia potius
suoit quã pi pastoris incuriȩ de putandue.
ercqd auri argentiq pallioꝵ uestium ꝑ¬
ciosarũ habere poterat ñ modo ꝓximis &
ucinis uerũ seruis dĩ longe manentibn
mit tere curauit & ut ꝓremedio anim
suȩ ꝓque cotidianis ex cessib sine quib
uix aliꝗs aut nullus uiuit exoraren &
apd pias diuinitatis aures int̾uentores
ꝗo remis scȩ mariȩ uirduni scõ petro
coloniȩ. multisq aliis ꝑfranciã supe¬
riore inferioreq scis enia honori¬
eatissima mittens patronos sui itine¬
rquo ꝑgebat adꝗrere ꝓut poterat fes¬
tinabat. & de mamona lnꝗtatis amicos
ꝗse intabnacula ȩt̃na reciꝑent lucra¬
rimaturabat. In hac deniq tanta infir¬

Expanded text:
lecto deponitur, et ut competebat infirmitati ejus, subsidium necessarium familiareque ei impenditur. Elemosinas ex propriis rebus Numeniaco expendere coepit, sed Metti sic complevit, ut quicquid se habere recordabatur, nihil reservaverit, si quid vero remansit, avaritia potius suorum quam pii pastoris incuriae deputandum est. Quidquid auri argentique, palliorum, vestium preciosarum habere poterat, non modo proximis et vicinis, verum servis Dei longe manentibus mittere curavit, et ut pro remedio animae suae proque cotidianis excessibus, sine quibus vix aliquis aut nullus vivit, exorarent et apud pias Divinitatis aures interventoresgio Remis, sanctae Mariae Virduni, sancto Petro Coloniae, multisque aliis per Franciam superiorem inferioremque sanctis xenia honorificentissima mittens, patronos sui itineris quo pergebat adquirere, prout poterat, festinabat, et de mammona iniquitatis amicos, qui se in tabernacula aeterna reciperent, lucrari maturabat. In hac denique tanta infir
Abbreviated transcription (Latin):
locũ gorziȩ. felicẽ aũt ñ minꝰ exeo qͥ
inp̃sentiarũ prȩẽ. e scissimȩ dulcissi¬
mẽq ꝓdest. quã ex hs ꝗiã beati adcȩles
ulsce iue moranda otiũ satis longũ
adscribendũ requir. De huꝰ uirimia¬
tũ honorandi gestis honestissimis ad au¬
gendũ nr̃e materiȩ decus plurimã in se¬
randa iudicarenꝰ & exastib eiꝰ satis mas¬
nificis uenustate paginȩ inderemꝰ sed
ꝗe aduotũ unlitateq patriȩ Adhic
dĩ grã suꝑ ẽ. adulationis nota inuri
timentes alii tẽpori uł ꝑsonȩ id re¬
seruamꝰ Hic certe domnꝰ & multũ
uenerabilis immo pꝰ decessũ patris
odelbt ad omno Teodirico sacro pon¬
tifice gurgitensib: pastor &c abbs
stephani abbibus x abbatissis quos
domnꝰ Ad albero pesse in uenuꝰ: so¬
luf
rchi ep̃m uitȩ magna simplicitaree
morũ maturitate insigne. quib ui¬

Expanded text:
locum Gorziae; felicem autem non minus ex eo qui locum Gorziae; felicem autem non minus ex eo qui in praesentiarum praeest et sanctissime dulcissimeque prodest, quam ex his qui jam beati ad coelestvere memoranda otium satis longum ad scribendum requirunt. De hujus viri multum honorandi gestis honestissimis ad augendum nostrae materiae decus plurima inserenda judicaremus, et ex actibus ejus satis magnificis venustatem paginae inderemus, sed quia ad votum utilitatemque patriae adhuc Dei gratia superest, adulationis nota inuri timentes, alii tempori vel personae id reservamus. Hic certe domnus et multum venerabilis Immo, post decessum patris Odelberti a domno Teoderico, sacro pontifice, Gurgitensibus pastor et abbas Stephani abbatibus et abbatissis, quos domnus Adalbero praeesse invenit, solus archiepiscopum, vitae magna simplicitate et morum maturitate insignem, quibu
Abbreviated transcription (Latin):
aufugit. Siꝗs sane ẽ qui puta in numero
ordinatoꝵ abeo abb̃m fidẽ distoꝵ nosin
scribendo excessisse. dũ non tot sint in
matensi dio cesi monasteria ducat me¬
moriȩ in aliqͦ eoꝵ duos in aliqͦ tresuiros
patris loco & nomine & dignitate pano¬
uisse. ut ẽ indicio hc sacer loc cui dõ
austore lic& in dignissimi p̃sidemꝰ du
p̃cedentib duob scĩs & uenerabilib pa¬
prib ł ingenio exhibermx nascottis
reliqui scĩ peregrin seꝑ sibi dulcissima
habebant᷑ & domno Siri audo ex gordiģ
ferulis ad regendũ abducto. nos ꝗ hȩx
scribimꝰ benedictione huiꝰ beati ponti¬
ficis t̃tio loco regimini succedere cõ¬
pulsi sumꝰ. Sc̃o lrudoni duos. scõ Adel¬
foduos. sc̃o felici itidẽ duios. scõ mar¬
tino ultra fluuiũ duos. nec adiac&
sc̃ȩ urbi monasteriũ cui benedistionis
grãm cdatis patrib ñ contulerit. aut
etiã bis terq uiã patrũ illo ingredi¬
ente
de succedem repetierit. p̃ter felicẽ

Expanded text:
aufugit. Si quis sane est qui putet in numero ordinatorum ab eo abbatum fidem dictorum nos in scribendo excessisse, dum non tot sint in Mettensi diocesi monasteria, ducat memoriae, in aliquo eorum duos, in aliquo tres viros patris loco et nomine et dignitate promovisse, ut est indicio hic sacer locus, cui Deo auctore licet indignissimi praesidemus, dum praecedentibus duobus sanctis et venerabilibus patribus, Fingenio ex Hibernia--nam Scotti et reliqui sancti peregrini semper sibi dulcissimi habebantur--et domno Siriaudo ex Gorziae ferulis ad regendum abducto, nos, qui haec scribimus, benedictione hujus beati pontificis tertio loco regimini succedere compulsi sumus. Sancto Trudoni duos, Sancto Adelfo duos, Sancto Felici itidem duos, Sancto Martino ultra fluvium duos; nec adjacet sanctae urbi monasterium, cui benedictionis gratiam datis patribus non contulerit, aut etiam bis terque, viam patrum illo ingrediente, hoc succedente, repetierit, praeter felicem
Abbreviated transcription (Latin):
uite inseritur. & ei conungit᷑. qui ÷
uia ueritas & uita. tũ uere laudatur.:
quisq incipiens. bono fine c̃sumatus.
Hincq transiens quẽ uere uid& facie
ad faciem uerc laudat & uere benedieit
spiscopisu temporis aliqui fastu
suꝑbie. aliqui simplicitate cordis. fili¬
os scłariũ sacerdotũ ad sacros ordines
admit tere dedignabantur nec ad
clericãtũ eos rẽcipere uolentes. Hic
uꝰ beatꝰ neminẽ despiciens. uenunẽ
ñ ÷ ꝑsonarũ acceptor ds. sed in om̃ĩ gente
illi. Uix inoñ tempr̃ sui pontificat᷑¬

Expanded text:
vitae inseritur, et ei conjungitur, qui est vitae inseritur, et ei conjungitur, qui est via, veritas et vita; tum verequisque incipiens, bono fine consumatur, hincque transiens, quem vere videt facie ad faciem, vere laudat et vere benedicit. 24. Episcopi sui temporis aliqui fastu superbiae, aliqui simplicitate cordis, filios secularium sacerdotum ad sacros ordines admittere dedignabantur, nec ad clericatum eos recipere volentes; hic vero beatus neminem despiciens, neminem non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente illi . Vix in
Abbreviated transcription (Latin):
da. om̃i ordini. om̃i ȩtati. om̃i ꝓfessionie
pauperi. debili. ꝑsonȩ uilissimȩ: iusto
peccatori. ergabeatũ uirũ semꝑ erat.
nulli p̃sentia eideerat. secretariũ ciu
cunctis patens. fores eiꝰ nulli clau̾se.
subsidia eiꝰ om̃ib aderant. es dulcecsi¬
liũ nulli de erat. Anniuersariã pͥds
pontificũ. qͦ sũptu. quã magnis elem¬
sinis. quanta deuotione uenerabat
Ec recolebat. me tacente hi qui in
missis agendis. in pauperibe reereandis.
& reliquispietatis usib scõ pontifici
co operatores frenauentissime extitepa
referant. & uistum digna laude ꝓ
diuino culto diuinoq serũtio extol¬
lant. recollentes scriptũ omis laus
infine decantatur. & sapientẽ dixisse
memoretur. ne laudes homine inuitã
sua. qm̃ quidẽ inuita hac nilul ueri ẽ¬
stãt. sed cuncta mendatio plena. cunc¬
ta caduca. nec potest eẽ certalaus ubi
finis certus non÷ dũquisq beatꝰ beatȩ

Expanded text:
da, omni ordini, omni aetati, omni professioni, da, omni ordini, omni aetati, omni professioni, pauperi, debili, personae vilissimae, justo, peccatori, erga beatum virum semper erat! Nulli praesentia ejus deerat, secretarium ejus cunctis patens, fores ejus nulli clausae, subsidia ejus omnibus aderant, ejus dulce consilium nulli deerat. Anniversaria priorum pontificum quo sumptu, quam magnis elemosinis, quanta devotione venerabatur ac recolebat, me tacente hi qui in missis agendis, in pauperibus recreandis et reliquis pietatis usibus sancto pontifici cooperatores frequentissime extiterunt, referant, et justum digna laude pro divino cultu divinoque servitio extollant, recollentes scriptum: Omnis laus in fine decantatur, et Sapientem dixisse memoretur: Ne laudes hominem in vita sua , quoniam quidem in vita hac nihil veri constat, sed cuncta mendatio plena, cuncta caduca, nec potest esse certa laus ubi finis certus non est, cum quisque beatus beatae
Abbreviated transcription (Latin):
mar tẏrũ sine aliqͦ cibo sẽꝑ transigebat.¬
& id inocculto cubiculo ẽscientię &
cordis dm̃ exorans faciebat. Quadrage¬
simȩ diessine monachis si in patria de¬
morari poterat nũquã cęlebrabat.
qđ p̃cipuę apd gurgitenses facere ẽ¬
sueuerat. qr locus idẽ & sacrȩ religio¬
nis districtione in signis. & diuitus o¬
pulentꝰ & situ amȩnitateq gratissim
Ad diuinos usus & ad diuinũ seruitiũ
ꝑficiendũ placidũ qͥetumq otiũ ex¬
inbebat. Nã duab quadragesimis. it̃
romanũ ꝓsolodĩ amore cȩlebrans ite
negauerit. ad nos ueniat. & uiso qͦ ute¬
batur cilicio. & staminen lanea qua
om̃i qua dragesima induebat᷑. quȩ nos abhis
ꝗ secretoꝵ intime c̃sciierant. qͦ & nos ꝓmag¬
nis thesauris ad ꝗsiuimꝰ & seruamꝰ qr dõ
nihil ẽ impossibile qđ oculis cernere ẽ
credulitaticorfidele necesse ẽ comita :.
Squã facilis aditꝰ ad colloqndũ. ad c̃¬
uiuandũ. adqueq cõmoda ꝑquiren¬

Expanded text:
martyrum sine aliquo cibo semper transigebat, et in occulto cubiculo conscientiae et cordis Deum exorans faciebat. Quadragesimae dies sine monachis, si in patria demorari poterat, numquam celebrabat; quod praecipue apud Gurgitenses facere consueverat, quia locus idem et sacrae religionis districtione insignis et divitiis opulentis et situ amoenitateque gratissimus, ad divinos usus et ad divinum servitium perficiendum placidum quietumque otium exhibebat. Nam duabus quadragesimis iter Romanum pro solo Dei amore celebrans iternegaverit, ad nos veniat, et viso quo utebatur cilicio, et staminea lanea qua omni quadragesima induebatur, quae nos ab his qui secretorum intime conscii erant, quae et nos pro magnis thesauris adquisivimus et servamus, quia Deo nihil est impossibile; quod oculis cernere est, credulitati cor fidele necesse est comitetur. 23. O quam facilis aditus ad colloquendum, ad convivandum, ad queque commoda perquiren
Abbreviated transcription (Latin):
tis discrimina ñdicã uiuentib sed morio¬
entib & uere mortius p̃tenedinit. dit
quos plangere nimia diuitiarũ opulen¬
ta & pacis ingenti a diuturna insolen¬
na nouit̃ defunstepae ut ẽ inore uulgi
urides mundis ñ nouit. aribis iã inenbr
& incinerẽ iã redastis. c̃tinuis lam̃tis &

Expanded text:
tis discrimina, non dicam viventibus, sed morientibus et vere mortuis praetendunt. Et quos plangere nimia divitiarum opulentia et pacis ingenti et diuturna insolentia noviter defunctos et, ut est in ore vulgi, virides mundus non novit, aridis jam menbris et in cinerem jam