comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aꝙͣ uiua ñ k̾t . plane siꝗs ad
sufficiet. ¶ dem̃ ait p̃tor quo
m̃iꝯ fonte quoͣ dͤ agit᷑ purges.
reficias ut aꝙͣ cõhrce̾ utiq ea
possis dũ ne alr̾ utaris atq ħ̾:
ãno ñ ui ñ cla ñp̾cario ab illo

Expanded text:
ad sufficiet. Deinde ait praetor: "Quo minus fontem, quo de agitur, purges reficias, ut aquam coercere utique ea possis, dum ne aliter utaris, atque uti hoc anno non vi non clam non precario ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
Retor ait ii de eo fõte
quo deagitur hanno
aqua. nec .iii. nec cla.
Nec Pcario au illo usꝯ es quoimꝰ¬
ita ea utͣris. uim fieri uero. de
lacu puteo. piscina. It̾. ĩdictã.¬
na a qͣuti ꝓhibet᷑. serui tuen¬
tes .n. nõ tantũ acĩ ducẽde eł

Expanded text:
etor ait: "Vti de eo fonte, quo de agitur, hoc anno aqua nec vi nec clam nec precario ab illo usus es, quo minus ita utaris, vim fieri veto. de lacu puteo piscina item interdicam"na aqua uti prohibetur: servitutes enim non tant
Abbreviated transcription (Latin):
siqd̾ audierĩt eos ꝗ n̾imoriã te¬
anuerat. ¶ Id̾ lab̾o ait siuicin
flum̾ torres au̾t̾it ne aqua ad eũ
ncoeat. ¶ illud ⁊ u̾m puto qd̾
offili scrib. si fund tu uicino s¬
uiat ⁊ ꝓpt̾ ea aq̃ recipiat cessare aq̃

Expanded text:
si qui audierint eos, qui memoria tenuerint.Idem Labeo ait, si uicinus flumen torrentem auerterit, ne aqua ad eum noceat.Illud etiam uerum puto, quod Ofilius scribit, si fundus tuus uicino seruiat et propterea aquam rec
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾o redigi. S nos in hnt casu
si magro tuo aquaꝵ ꝯcurs locũ
excauau̾it aq̃ pliunne arcende
acr̃e agi nõ posse tecũ auicinis.
plane si fossa uir̾ fca d̾ cuiꝰ me¬
moria nõ exstat agi tetũ posse
aq̃ ꝑliuue art̾. ac̾ce̾. ut reficias.¬

Expanded text:
ionem redigi. sed nos etiam in hunc casum si in agro tuo aquarum concursus locum excauauit, aquae pluuiae arcendae actione agi non posse tecum a uicinis: plane si fossam iure factam aut cuius memoria non exstat, agi tecum posse aquae pluuiae arcendae, ut reficias.
Abbreviated transcription (Latin):
orem fund̾ aqua decendat coꝰ¬
gend eẽ uicinũ purgare sũ ext¬
at fosse ñmoria sũ nõ exspet
qd ⁊ ip̾e puto proband. ¶Ite.
mnarꝯait aggerẽ ꝗ infunto ui¬
noc̾et. Narꝯ ait sinaturali si
Agg̾i fuit no posse me uitinu
togere aq̃ pluiue arted̾ acc̾e.
posse ut reponat᷑. na hac atrce ne¬
mie ccgi posse ut uicino ꝓsit. s
ne noceat aut rat̾ꝑllet faciente̾
uelim aggere restitũe ĩ agio

Expanded text:
m fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet: quod et ipse puto probandum.Item Uarus ait: aggerem, qui in fundo uinoceret.Uarus ait, si naturalis agger fuit, non posse me uicinum cogere aquae pluuiae arcendae actione, posse ut reponatur: nam hac actione neminem cogi posse, ut uicino prosit, sed ne noceat aut interpellet facientem,uelim aggerem restituere in agro
Abbreviated transcription (Latin):
nsumina tria sut ꝑ q̃ inferior
lcco sr̃̾iori ẜuit. lex. nat᷑a lici.
groꝵ sictãdoꝵ cã. rec m̃moriaᷤ
exstare qñ fcã ẽ. hãt ĩ ferior
uicinꝯ nõ purgabat. sis fie¬
bat ut ex restangnat᷑te eius
aqua fundo nr̃o nocer. dicit
gͥ labeo aq̃ pliuie arcende cũ
inferiore agi posse. ut aut ip̾e
statum eam reducere

Expanded text:
summa tria sunt, per quae inferior locus superiori seruit, lex, natura loci, grorum siccandorum causa nec memoriam extare, quando facta est: hanc inferior uicinus non purgabat: sic fiebat, ut ex restagnatione eius aqua fundo nostro noceret. dicit igitur Labeo aquae pluuiae arcendae cum inferiore agi posse, ut aut ipse statum eam redigere
Abbreviated transcription (Latin):
curator nͥ̃ ĩ suã rẽ datꝰ ẽ. eciũ
diem h̾ebit ĩ suã aut̾ rẽdatꝰ.
magis ẽ ut alt̾a diẽ obruet.
utrũbiduũ antridnũ oby¬
nẽt. ⁊ mag̾ est ut suo noi̾e
biduũ ꝗlieno t̃ duũ obrue¬
tur. Tutores itẽ defẽsores reꝵ
publicaꝵ. icirrtores adole¬
centiũ. uł furiesi ĩ t̾ciũ dic
hr̃e debẽt. Icͥco q alieno no

Expanded text:
curator, nisi in suam rem datus est, tertium diem habebit: in suam autem rem datus magis est ut alteram diem obseruet. utrum biduum an triduum obseruetur. et magis est, ut suo nomine biduum, alieno triduum obseruetur. Tutores, item defensores rerum publicarum et curatores adulescentium uel furiosi, tertium diem habere debent, idcirco q
Abbreviated transcription (Latin):
furem. cetẽrũ si cũ tͥ furtũ fa¬
tum fieri. ar tamtiẽ nõ ẽ mna¬
nifestumis celsꝰ dephensio¬
ni ħ ⁊ adicit sicũ indisses
eũ surripiente et ad cõpre¬
hendendũ eum ecturrisses
abiecto furto effugit finez
manifestũ eẽ sꝑinq referre.
putat dñs annicinꝰ anꝗ

Expanded text:
furem: ceterum si, cum tibi furtum fatum fieri, attamen non est manifestum.Sed Celsus deprehensioni hoc etiam adicit, si, cum uidisses eum subripientem et ad comprehendendum eum accurrisses, abiecto furto effugit, furem manifestum esse: Paruique referre putat, dominus an uicinus an
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pori refert aquo depre¬
bendatur. utrimꝑ aldocu¬
uis res fint an ab alio .ẜ
utrumita demũ fur sit mͣ¬
infestus si infaciendo fur¬
to dephendatur an ño ⁊
si alicubi srnt dep̾hensus.

Expanded text:
Et parui refert, a quo deprehendatur, utrum ab eo cuius res fuit an ab alio.Sed utrum ita demum fur sit manifestus, si in faciendo furto deprehendatur, an uero et si alicubi fuerit deprehensus?
Abbreviated transcription (Latin):
contractando flat. tñ in
constitue. usum est maĩ¬
datur. anfurmanifestu
sit. indeams et ait pomp̃.¬
furti infuitute tacti non
fucrit manifesti. ¶ Ibĩce.
pomp. clegat̾ scripnt depre¬
hensione fierim inifesstiz¬

Expanded text:
contrectando fiat, tamen constituere visum est, manidatur, an fur manifestus sit, videamus. et ait Pompfurti in seruitute facti non fuit manifesti.Ibidem Pomponius eleganter scripsit deprehensione fieri manifest
Abbreviated transcription (Latin):
beatur. qr ius aureoꝵ amiloꝵab
ĩ pr̃ore lib̾tus accepit dũisũ ĩ eo ꝓ¬
batur qui udicatus ĩ genus col¬
lusio ne per aliuz pr̃onũ derecca
condõi sue redditus alimẽta s
que t̾tius pronus reli̾qrat p̾br̃i
desiderat hũc em̃ errã bũficiu
anuloꝵ amntt̾e placuit¶dem

Expanded text:
r, quia ius aureorum anulorum ab imperatore libertus acceperit. Diversum in eo probatur, qui iudicatus ingenuus conlusione per alium patronum detecta condicioni suae redditus alimenta sibi, quae tertius patronus reliquerat, praeberi desiderat. hunc enim etiam beneficium anulorum amittere placuit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
icolonꝰ insciete. P auii.¬
dño opꝰ fec̾it exquo aq̃ unicino
fundi aque pluiue. arc. acc̾oe.
qr is soluz restitũe opꝰ pot̾. s
pacienciam eu dũtaxat pra
sam inrestitutte opis fec̾it ꝯse¬
cutur̃ acolono locati Accione.

Expanded text:
colonus insciente domino opus fecerit, ex quo aqua vicino fundi aquae pluviae arcendae actione, quia is solus restituere opus potest: sed patientiam dumtaxat eum sam in restitutione operis fecerit, consecuturum a colono locati actione:
Abbreviated transcription (Latin):
ssum si diuisu fu̾ir satis ĩ iu¬
riam facit tam libtati qua
sideiomissario sat̾ igr ẽ eum
qui agnoiit legat᷑ hon̾ari ꝙ̃
lib̾tatem ĩ t̾cede ¶ quocies ẜ¬
uo uł ancille fideiomissaria

Expanded text:
ssum si diuisum fuerit, satis iniuriam facit libertati quam fideicommissario: satius est igitur eum, qui adgnouit legatum, onerari quam libertatem intercidere.Quotiens seruo uel ancillae fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
uersus singulas actioncs
uimũq indicati fine suf¬
ficere ꝓbabili ratione.
plac̾uit. nc alit̾ modo liti¬
um multiplicatus. sum¬
manlatq merplicabiẽ
facut difficultatem. ana¬
xiiuic sidiuersa ꝓnuncia¬
rentur. parere cͥrgo cxcep¬
tiom iciuidicatẽ freques

Expanded text:
uersiis singulas actiones unumque iudicati finem sufficere probabili ratione placuit, ne aliter modus litium multiplicatus summam atque inexplicabilem faciat difficultatem, maxime si diuersa pronuntiarentur. parere ergo exceptionem rei iudicatae frequens
Abbreviated transcription (Latin):
gacionem quis quam recte
pot. qd interdum recte ei sol¬
uitur.nam ⁊his quim nrã
potestate sunt ꝙ ab hiis credi¬
tum est recte interdũsolint̃
cum nemo eoꝵ ꝑse nouare
priorem obligacionem mñ¬

Expanded text:
gationem quisquam recte potest, quod interdum recte ei soluitur: nam et his, qui in nostra potestate sunt, quod ab his creditum est recte interdum soluitur, cum nemo eorum per se nouare priorem obligationem iur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ se iuiuriam passim cotendu.¬
uidica homo minria cetisso nũ¬
qͦ non tereat ꝑ mitte preto pri¬
nato iudicio legi comelic pm¬
dicart. Itemq. ⁊ si ita quis ãge
uelit. ꝙ ti ueneni dedisti horo
occidendi ei rectius igitur fecrit
sihio modi acciones non ded̾it.
at qn solemꝰ dice ex quibus cũs
publica idicia u̾mt er huscus

Expanded text:
se iniuriam passum contendit.Si dicatur homo iniuria occisus, numquid non debeat permittere praetor priuato iudicio legi Corneliae praeiudicari? idemque et si ita quis agere uelit 'quod tu uenenum dedisti hominis occidendi causa'? rectius igitur fecerit, si huiusmodi actionem non dederit. adquin solemus dicere, ex quibus causis publica sunt iudicia, ex his caus
Abbreviated transcription (Latin):
tea a iii nõ facile ¶dandũ nͥ side
ꝑfidia pͥoris potu̾it aliꝗd dici.
Itaq cã cognita ãpliꝯ ꝙ̃ se¬
mel int̾ic̃m hoc erit monẽdũ
nam nec ĩpublicis iudiciis ꝑ¬
mittitur ampliꝯ agi post ꝙͣ¬
semel actũ est ꝙ si preuarica¬
toĩs fuit dãpnato prior ac̾ca¬
tor. ssit̃ reꝯ cõdempnatꝰ ma

Expanded text:
facile dandum, nisi si de perfidia prioris potuerit aliquid dici. itaque causa cognita amplius quam semel interdictum hoc erit mouendum. nam nec in publicis iudiciis permittitur amplius agi quam semel actum est quam si praeuaricationis fuerit damnatus prior accusator. si tamen reus condem
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾. ibitim. s. et si acceptum
emptori p̾ciũ tuliss credito
uł ⁊ abeo scipłatꝰ est debitor
nictominꝰ lib̾abitur. s si

Expanded text:
liberabitur. sed et si acceptum emptori pretium tulisset creditor uel ab eo stipulatus esset, debitor nihilo minus liberatur. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
aꝙͣ ducũt sit ꝯtento de aq̾usu
serat succidat putet edific
qͣ exre ea aq̃ qua ille ħ̾ anno
pfund̃ tuũ fũ uitio dux̃ inq¬
net᷑ uiciet᷑ corrũpat᷑ det̾iorue¬

Expanded text:
aquam ducunt, sit contentio de aquae usu, serat succidat putet aedificet, quare ex re ea aqua, quam ille hoc anno per fundum tuum sine uitio duxit, inquinetur uitietur corrumpatur d
Abbreviated transcription (Latin):
teret qͣi alt̾ius dieb ducẽs ĩt̾¬
dix̾it nichil ei ꝓdẽe uidet᷑. ¶ p̃¬
tea ilud sciendũ ẽ. sicũ aquã
duxisses adusariꝯ te ꝓhiberet.
deinde tu int̾im iꝯ aque ducẽ¬
de amiriꝰ ĩ restitutce hoc ueĩre
ut tibi p̾̃stet᷑ ꝑhoc ĩt̾dictũ ꝙ a
misisti. ⁊hoc ueꝵ puto. ¶ui
fũdũ ad quẽ aquã ducebas ⁊
uendidis. ⁊tradidis. nichiloĩ¬

Expanded text:
i alternis diebus ducens interdixerit, nihil ei prodesse uidetur. Praeterea illud sciendum est, si, cum aquam duxisses, aduersarius te prohibuerit, deinde tu interim ius aquae ducendae amiseris, in restitutionem hoc uenire, ut tibi praestetur per hoc interdictum quod amisisti: et hoc uerum puto. Si fundum, ad quem aquam ducebas, uendid
Abbreviated transcription (Latin):
ftm̃ sit id̃ driũ dare spondes
si nec nauis uen̾it nec ticiꝰ ⁊¬
sul fcũs sit exigend erit uneu¬
tru scm sit. huicq silis scrip¬
tura sit si ñ nanis ueit ñ ti¬
ciꝰ sul fcũs est. At si sis dabis
si nauis uenit aut tich ꝯsulfa¬

Expanded text:
m in contrarium: 'dare spondes, si nec nauis uenit nec Titius consul factus sit?' exigendum erit, ut neutrum factum sit. huic similis scriptura est: 'si neque nauis uenit neque Titius consul factus est?' at si sic: 'dabis, si nauis uenit aut Titius consul fa
Abbreviated transcription (Latin):
ei soluitur s sue obligõis que
nlla ẽ. Ead̾ rõe ꝯsticu aut pã¬
philu stiplatur si munũ cos¬
citerit obligato qr alt̾ stipla¬
toris erat ⁊ si desierit eiꝰ ẽẽ nõ
rectẽ soluitur qr utraq res ad
obligato põitur non adso

Expanded text:
 quae nulla est. eadem ratione qui Stichum aut Pamphilum stipulatur, si in unum constiterit obligatio, quia alter stipulatoris erat, etiamsi desierit eius esse, non recte soluitur, quia utraque res ad obligationem ponitur, non ad so
Abbreviated transcription (Latin):
retor ait quomĩꝰ illi-
cloacã q̃ exedib eius
ĩ tuas ꝑtin edes qͣde a¬
gitur purgare refic̾e liceat.
uĩ fi ueto. dãpm infecci tꝑ o
ꝑis uit̾o scrũ sit. cam̃ iubebo
¶sb̃ ħ̾ titulo duo ĩfcc̃a p̃tor sũ

Expanded text:
etor ait: 'Quo minus illi cloacam quae ex aedibus eius in tuas pertinet, qua de agitur, purgare reficere liceat, uim fieri ueto. damni infecti, quod operis uitio factum sit, caueri iubebo'. Sub hoc titulo duo
Abbreviated transcription (Latin):
magis quam si duos ꝓmittedi
reos ꝓpartib coneniret credi¬
tor pignus distrabete nõ cogit
si fidenissorem simpłr acceptu
omisso pignore ulit couenire.
cm̃ĩt ficcuissores accio ẽ dimi¬
sa quidam prlitem cõtestata
soluendo ẽt desicrunt cares ad
Toño enis qui soluendo ẽ nõ ꝑti¬
liet nec auxilo defendet᷑ etatis
actor non eĩ decepius udetrx
uirt cõmum usus coms oamir¬
nati fidenissoris fisco nẽdicatis
int̾fidenissores actio potesta si
diuidi ceꝑit ui brdis ita fisci
ranoneni haberi oporter. Ite.

Expanded text:
is quam si duos reos pro partibus conueniret. Creditor pignus distrahere non cogitur, si fideiussorem simpliciter acceptum omisso pignore uelit conuenire. Cum inter fideiussores actione diuisa quidam post litem contestatam soluendo esse desierunt, ea res ad onus eius qui soluendo est non pertinet, nec auxilio defendetur aetatis actor: non enim deceptus uidetur iure communi usus. Bonis damnati fideiussoris fisco uindicatis inter fideiussores actio postea si diuidi coeperit, ut heredis, ita fisci rationem haberi oport
Abbreviated transcription (Latin):
uento ꝯstar pupilli noie ri¬
titutõis muxilum inplorab:
fduissores acolonis datos ⁊
obpecta dotis p̾diorum ter
cõueit. Cum ea quoq spẽs io¬
catiois uincłm iose trabat n
mutat cofestim an ĩt̾iectotpr
fidem suam astrinxit. ¶ ploc

Expanded text:
uendo, constabit, pupilli nomine restitutionis auxilium implorabitur. Fideiussores a colonis datos etiam ob pecuniam dotis praediorum teneri conuenit, cum ea quoque species locationis uinculum ad se trahat: nec mutat, confestim an interiecto tempore fidem suam adstrinxerunt. P
Abbreviated transcription (Latin):
Ater cos fidmssores actio dimi¬
giles fide sua ce isserunt. diu̾su
cut ubis ita cõnctptio iolidu
aul ꝑtem intilem fide tua ẽe m¬
tes tuncem̃ ab micio nõ isi
uirilẽ ꝑtersingulos debere
tendi soluerit quonrno resi¬
diu diuisione st̃a portionis
iudicium accipiat. recustire
qui soluc̃do sunt diuuidi cõne¬

Expanded text:
ter eos fideiussores actio diviiriles fide sua esse iusserunt. diversum erit verbis ita conceptis: "solidum aut partem virilem fide tua esse iubes?" tunc enim ab initio non nisi viriles partes singulos debere tendi solvit, quo minus residui divisione facta portionis iudicium accipiat, recusare qui solvendo sunt dividi conve
Abbreviated transcription (Latin):
quanisi is dixit. cu lu
drẽ ex hic quoꝵ ear uni re¬
rum dissiminturo appere
poterit quia pene certe sin¬
gulorum peccatorum sũt
mulcte contra. quia eiꝰ
iudicis potestas eie quan¬
tam dicit nisi cum lege ẽ
constitutum quantam o¬
picat. Pomp̃.

Expanded text:
si is dixit, cui dicere licet. ex hoc quoque earum rerum dissimilitudo apparere poterit, quia poenae certae singulorum peccatorum sunt, multae contra, quia eius iudicis potestas est, quantam dicat, nisi cum lege est constitutum quantam dicat. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
inter ꝯtraẽtes actu sit. na siduo
rel scĩ sunt enz q. abcens fuit no
teneri presentem aut insolidũ
obligatum esse. aut simmus
mpartem fore obstrictum.Ulp.
derꝯfuit utriusq fidei insolidu
secutus useandem tẽ duob simi¬
lr comodanit fiunt duo rei ꝓ¬
mittendi qr nõ tm uerbis stipla¬
cois sir teteris ⁊tractib uł uti
empto uẽdito locatõ ⁊duc¬
te: deposito comodato testoa
testatordix titius ⁊ menius se¬
tendo penes duos paciscatur
ut ab altero culpa quoq p̾sta¬
tur uius ẽ nonesse duos reos
aquib mꝑar suscepta ẽ obliga¬
tõ nõ idem̃ ꝓbandum ẽ cũdu
bio quoz reiculpam ꝓmissis¬
sent sialteri prea pdo culpa re¬
missasit q prterior comient̾o
quemalteri ꝑsona intercessit
statum ⁊ natiam obligatoi

Expanded text:
duo rei facti sint, eum qui absens fuit non teneri, praesentem autem in solidum esse obligatum, aut si minus, in partem fore obstrictum. 9 Padeposui utriusque fidem in solidum secutus, uel eandem rem duobus similiter commodaui: fiunt duo rei promittendi, quia non tantum uerbis stipulationis, sed et ceteris contractibus, ueluti emptione uenditione, locatione conductione, deposito, commodato testametestator dixit: 'Titius et Maeuius Senendo penes duos paciscatur, ut ab altero culpa quoque praestaretur, uerius est non esse duos reos, a quibus inpar suscepta est obligatio. non idem probandum est, cum duo quoque culpam promisissent, si alteri postea pacto culpa remissa sit, quia posterior conuentio, quae in alterius persona intercessit, statum et naturam obligati
Abbreviated transcription (Latin):
est. S ⁊ si sine applrone si fint
trãsactũ similit̾ rescriptum ẽ¬
Siquis ip̃o die Int̾ acta ncce ap¬
pellau̾it. hoc ei fufficit. siat̃ ħ̾ ñ
fecerit ad libellos applłatorios
dandos biduũ uł triduũi cõpu
ncitur ꝓuocare ꝑmittitur. ne¬
nm ali quo. q̃uo noĩe eiꝰ. nͥ
tm̃n si ile mãdauerit. uerum
si quisq aliꝰ ꝓuocare noluerit
ñ distĩguitur utrum nccͣiꝰ eiꝰ
gͦ et siipe ad quiescet sñie nec
sistat qui dãpnatꝯ ẽ aduerso
ꝓnocationem. nec nelit admit¬
ti eiꝰ appellationẽ ꝑire festinãs
ad huc pͥutẽ differendr̃ sup⁊¬
plicium. Parc̃.¬

Expanded text:
 et sine appellatione si fuerit transactum, similiter rescriptum est.Si quis ipso die inter acta uoce appellauit, hoc ei sufficit: sin autem hoc non fecerit, ad libellos appellatorios dandos biduum uel triduum computucitur, prouocare permittitur, uerum alii quoque nomine eius, non tantum si ille mandauerit, uerum quisquis alius prouocare uoluerit. neque distinguitur, utrum necessarius eius ergo et si ipse adquiescit sententiae: nec sistat qui damnatus est aduersus prouocationem, nec uelit admitti eius appellationem perire festinans? adhuc putem differendum supplicium. 7 Marc
Abbreviated transcription (Latin):
Itercius sucin opo fecerit u
Inde decurrens aqua per fund̃
primi incni mei noceat mich
sab. ait posse me uł c̾primo ⁊
cum tercio remisso primo a¬
ge. que sin̾a uera est. ¶ Siex̃
plium fundo tecurrens aqua
ncceat. i si pliu̾ fũdo aq̃ nocea᷑
placint ecq uir̃ itimur ũ sũ
plium fund sit singłi inꝑt̾e
expiantur. ⁊ ꝯdeṗnatio inpte
fiai. sũ cñ płib agatur singłi
inpartem ꝯueniantur ⁊ ĩpte
fiat ꝯtempnacio. ⁊ mnde querit
sicõi ãgro meo et exꝓprio agͦ
tuo aqua noceat an agi possit

Expanded text:
tertius uicinus opus fecerit, unde decurrens aqua per fundum primi uicini mei mihi noceat, Sabinus ait posse me uel cum primo uel cum tertio omisso primo agere: quae sententia uera est.Si ex plurium fundo decurrens aqua noceat uel si plurium fundo noceatur, placuit eoque iure utimur, ut, siue plurium fundus sit, singuli in partem experiantur et condemnatio in partem fiat, sive cum pluribus agatur, singuli in partem conveniantur et in partem fiat condemnatio. Inde quaeritur, si communi agro meo et tuo ex proprio agro tuo aqua noceat, an agi possit
Abbreviated transcription (Latin):
ndiem adiecto predio ⁊ ẽp¬
toris ⁊ uenditoris nolutas
exqrenda est utͣsu remaħit
penes ep̃torem sũ recesẜit c̃¬
tum sit uolũtate dm̃ fcãm
aq̃ cessione. Iõ aut̃ uolun¬
tas exigitur ne dñs ignoraᷤ
in uiria accipiat. nulla ei p
uideri iniuria accipe ꝗsemi
uolint. nõ aut soliꝰ ei aque¬

Expanded text:
o praedio et emptoris et uenditoris uoluntas exquirenda est, ut, siue remanserit penes emptorem siue recesserit, certum sit uoluntate domini factam aquae cessionem.Ideo autem uoluntas exigitur, ne dominus ignorans iniuriam accipiat: nullam enim potest uideri iniuriam accipere, qui semel uoluit.Non autem solius ei
Abbreviated transcription (Latin):
restitui condepnato fieri õpfe¬
oĩmodo restituend̾ id eẽ abeo.
cum quo agitur. ꝯi uo ui fbia¬
qͥ agger deletus sit. aut glafea
iecta. aut fossa umo repleta.
tuc pacientia dum taxat p̾s¬
inptͦo noñ simłata uendit̾t̃e
ceterisq sugcessores uł restitũs
siuelint opꝰ fc̃m uł pacłeucia
prare debent.nam accori mora
Snccere debere manifestum est
¶ Idemq indonato fundo legatus¬
ue ẽ. ¶ gaius adeccm̃ p̾tori
urbam tituio de aqua plu. Arc̾.

Expanded text:
stitui, condemnationem fieri oporteomnimodo restituendum id esse ab eo, cum quo agitur: si uero ui fluminis ag‹g›er deletus sit aut glarea iniecta aut fossa limo repleta, tunc patientiam dumtaxat praesptor nisi simulata uenditio est ceterique successores uel restituere, si uelint, opus factum uel patientiam praestare debent: nam actori moram suam nocere debere manifestum est.: idemque in donato fundo legatoue est. 13 Gaius ad edictum praetoris urbani titulo de aquae pluuia
Abbreviated transcription (Latin):
qm̾ comum diuidundo ager
potest. quid eĩ fiet si scio eꝑ
aut̃ uiditis interduos accepti
quale futurum sit dubiͭ are se
dul ait. si forte ius fimdi fuerit
qi aqua noceat. siue ĩ quo gpo
tͣm sit plurium ⁊ cum uno eõs
agatur. utrum ⁊eiꝰ dapmnis
nomine qd post lite ꝯtestat᷑a
datũ sit ⁊operis non restituti
insolid ꝯdepnnato fieri deb̾at.
uemadmodu cum ẜui cõis
noie noxali uiditio cum uno
agitur condepinnatio insolid̃
fietł qm quod p̾stitit pot̾ ascoo
acciꝑe. an uois cu quo agitur
ꝓparte sua ⁊ dapnini dati et.
operis no restituti nomine
dapnandꝰ sit łut in accic̾e dãp¬
in infecti flat cũ ei predii exqͦ
dãpno metuatur ples dñi sint
opr ex quo dapͥnu futurũ sir
Inouuduu sit ⁊ ip̃e edes. solũq

Expanded text:
m communi dividundo agere potest: quid enim fiet, si socius eius autem iudicis inter duos accepti quale futurum sit, dubitare se Iulianus ait, si forte unius fundus fuerit cui aqua noceat, si vero in quo opus factum sit, plurium et cum uno eorum agatur: utrum et eius damni nomine, quod post litem contestatam datum sit, et operis non restituti in solidum condemnatio fieri debeat, quemadmodum, cum servi communis nomine noxali iudicio cum uno agitur, condemnatio in solidum fiet, quoniam quod praestiterit, potest a socio recipere? an vero is cum quo agitur pro parte sua et damni dati et operis non restituti nomine damnandus sit, ut in actione damni infecti fiat, cum eius praedii, ex quo damnum metuatur, plures domini sint opus, ex quo damnum futurum sit, individuum sit et ipsae aedes s
Abbreviated transcription (Latin):
cuperari posse exscciis ⁊ non
utiq cca eo agenoum qop
fecerit nec minus eum quo
dapnum restiuere tebere
ꝯ auitor oꝑris fuit. ¶ Apͣud
feroce procuł au sicũm uno
ps⁊ siscerit debere eum restitue sua

Expanded text:
sociis non utique cum eo agendum qui opus fecerit nec minus eum quoque damnum restituere debere, qui auctor operis fuit, apud ferocem Proculus ait: si cum uno non fecerit, debere eum opus restituere sua
Abbreviated transcription (Latin):
pcedat uountas aque ducto
anstcequatur. qr ⁊ postiorez
uolũtate p̾tortueri debe ¶si
flume nauigabile sit nõ oꝑ¬
tere p̾tore xed̾e duxionem
exeofieri labo ait.qr flumen
minꝰ nanigabile efficiatur.
Itemq est ⁊ sipb̾ aliud flume
fiat naiigabile. P auł.
accus ue debetur. S pontem
quo possit ꝗs ire agere iure¬
extruet. Sat sispetꝰ nõ cumc¬
luz sub riuo aget aqua corr¬
petur quia subfosso eo aqua
manebit ⁊ riuꝯ siccatur. ¶Ca¬
ssũis ait sine extomum fudo
siue excomum aqua ncceat᷑
uł unum cũ nno ag̾e̾ posse
us unũ separati cum sĩglis

Expanded text:
ecedat voluntas aquae ductionem an subsequatur, quia et posteriorem voluntatem praetor tueri debet. Si flumen navigabile sit, non oportere praetorem concedere ductionem ex eo fieri Labeo ait, quae flumen minus navigabile efficiat. idemque est et si per hoc aliud flumen fiat navigabile. Paulus actus debetur, pontem, qua possit extruet. at si specus non cuniculum sub riuo aget, aqua corrumpetur, quia suffosso eo aqua manabit et riuus siccatur.Cassius ait, siue ex communi fundo siue communi aqua noceat, uel unum cum uno agere posse uel unum separat
Abbreviated transcription (Latin):
ptiu suffic̾ ut pasciar terol¬
lere. s si suis meꝰ fecerit
aut is cuus hrs sum ħ feclt
hium qde nore dedere debo.
te h est eius dãpm qd app ã
sciłm quo aque piuine are.
agitur ꝙ opꝰ fecit l cedere
acco paratus at cogitur acci¬
Rere iudicium qͣm ⁊ suo no¬
nne ꝯuenitur ut op tollas
aliud mbo ne ficei emptore
ħ eĩ tm patientia prat ig¬

Expanded text:
pertinet, sufficere, ut patiar te tollere. sed si servus meus fecerit, aut is cui heres sum hoc fecit, servum quidem noxae dedere debeo: se cum quo aquae pluviae arcendae agitur, quod opus fecit, licet cedere loco paratus sit, cogitur accipere iudicium, quoniam et suo nomine convenitur, ut opus tollat. Aliud est in bonae fidei emptore: hic enim tantum patientiam prae
Abbreviated transcription (Latin):
li pcapitur. s et si sex cessat. m̾c
dignitates e̾u̾nt spectande ut scͥ¬
bant̃ eo ordĩe quoquisq eorũ
maxio honore ĩmunicipio fuc¬
tꝰ ẽ ut putͣ ꝗ dnũ uiratũ gesse¬
rũt. sihic honor p̾cenat ⁊ inter
duu mꝑales antiquissimus
re uire .p. fũcti st̃ Meo a t̾cio ⁊

Expanded text:
i lex cessat, tunc dignitates erunt spectandae, ut scribantur eo ordine, quo quisque eorum maximo honore in municipio functus est: puta qui duumviratum gesserunt, si hic honor praecellat, et inter duumvirales antiquissimus re in re p
Abbreviated transcription (Latin):
leuitatẽ indices ẽt debent iugĩ¬
¶morim peis seu̾itatẽ legñ cũ als̾¬
quo tẽꝑamẽto benignit᷑atis sb̃¬
sequi ¶ furta domcestica silet¬
uiora sũt publice uidicanda
nõ sunt nec admutẽda ẽ hiꝯae̾
mercennariꝰ ab eo cuii oꝑas su¬
domestica furta nocantur quet̃¬
cennari aꝑd̾ qd degũt subripis¬
erunt. ¶ Drelinqñt. it aut s¬
ꝓposito. aut ĩpetu aut casnspposis¬
to delĩquũt latrones qui facte¬
tẽ aut manꝰ. aut ad ferrũ neit᷑
cãu u̾o ẽ ĩuenãdo teluꝰ ĩferant
missũ hoĩem ĩt̾ fecit. ¶ capitis
miles penas pati. uł.aĩdadũti.
rũ ꝑtin nichil ĩt̾est iudicumi
publicum fu̾it nec ne. nã sola
sĩa nõ genꝯ criminis spectat᷑.
itaq hiis ĩ quilt aĩadñti iult¬
tur. qui ne ad betias dantur cõ¬

Expanded text:
itatem iudices esse debent, in grauioribus poenis seueritatem legum cum aliquo temperamento benignitatis subsequi. Furta domestica si uiliora sunt, publice uindicanda non sunt, nec admittenda est huiusmodi mercennarius ab eo, cui operas sudomestica furta vocantur, quae scennarii apud quos degunt subripiunt. Delinquitur autem aut proposito aut impetu aut casu. proposito delinquunt latrones, qui factitem ad manus aut ad ferrum venitur: casu vero, cum in venando telum in feram missum hominem interfecit. Capitis miles poenas pati vel animadverti.pertinet, nihil interest, iudicium publicum fuerit nec ne: nam sola sententia, non genus criminis spectatur. itaque hi, in quos animadverti iubetur quive ad bestias dantur, con
Abbreviated transcription (Latin):
abeo libro pot̾ioꝵ ita refere calẽ¬
nus dispeusator mens siroẽs di¬
ligent tractasse uidetur liber

Expanded text:
abeo libro posteriorum ita refert: "Calenus dispensator meus, si rationes diligenter tractasse videbitur, liber
Abbreviated transcription (Latin):
aũsine bienm stiplo nõ cornit¬
tirur ꝙͣ.uis reus ꝓmittendi nõ
edifficaiut ⁊ tantum residuitẽ¬
poris sit quo edifficatum extrur
inõ possit neq eĩ stipulois sta¬
tus cuius dies certus mexordi¬
o fuit expoft̃o mutatũ idemq
⁊ instipłatc̃e inditii sistendica
sciplatõ nõ comittatur ⁊ sicer¬

Expanded text:
finem biennii stipulatio non committitur, quamuis reus promittendi non aedificauerit et tantum residui temporis sit, quo aedificium extrui non possit: neque enim stipulationis status, cuius dies certus in exordio fuit, ex post facto mutatur. idque et in stipulatione iudicio sistendi causa stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
atre uł marito de adult̾ii agcte
⁊ postulãtibo de fnis reint q̾stio
heatur. siu̾o cã ꝑorata testibo pro¬
latis absolutio secuta fuit. mã¬
cipioꝵ q̃ mortna sũt extimatio
Aeturssecuta uo dãpnaticẽ que
suꝑ sñt pũblicãtur. ¶Cñ defa

Expanded text:
atre uel marito de adulterio agente et postulantibus de seruis rei ut quaestio habeatur, si uere causa perorata testibus prolatis absolutio secuta fuerit, mancipiorum, quae mortua sunt, aestimatio habetur: secuta uero damnatione quae supersunt publicantur.C
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ siante klł. uimas. futurũ esse
ceperit oꝑꝯ añ eam diez effici ñ
posse pena comissaẽ. ¶cũuẽ¬
deret aliquis ꝓmissit emptori
fideuissores prestari ⁊temnedi¬
tam liberar quent lib̾etur mic
tanti lite extrmari o qͣnti ac¬

Expanded text:
 futurum esse coepit opus ante eam diem effici non posse, poena commissa est.Cum uenderet aliquis, promisit emptori fideiussores praestari et rem uenditam liberari: quae ut liberetur, nunc tanti litem aestimari oportet, quanti a
Abbreviated transcription (Latin):
ipater filio suo militiꝙ ht ĩ potes¬
tate testam̃to commilitonis filii
aliquid ascripẜit. ꝙ cõmiliotoꝵ

Expanded text:
pater filio suo militi, quem habet in potestate, testamento commilitonis filii aliquid adscripserit, quem conmilito
Abbreviated transcription (Latin):
nĩniciiꝙ̾ addid̾it qui argen:¬
teos mĩmos aduit̾mos flaint
flicrimĩe tem cadempena afficũ
tur. ⁊ isqui cũ ꝓhibere talequide
poss nõ ꝓhibint cadem lege ex¬
primitur nequis nũmos stag¬
neos plubeos eme uẽdere dolo
nelie irrogatur ciqui quidaliꝰ
da dolo malo coiernit quideya¬
Latte̾ sb̾mifit incansa pectiña¬
ria ea depena tenetur qͣ tenerẽt᷑
hii qui obĩstituendas lites pec¬
cuniam acceꝑunt. arcello.
quoq caũ comittitur ĩ legẽ q a
liꝯ ỹuus ne sibi ascͥpsisset. ¶l¬
id ꝯstat si exͣneo quis ascripẜit
gatũ l postea inuotestat᷑ce ĩ po

Expanded text:
addiderit, qui argenteos nummos adulterinos flauerit, falsi crimine teneri.Eadem poena adficitur etiam si qui, cum prohibere tale quid posset, non prohibuit.Eadem lege exprimitur, ne quis nummos stagneos plumbeos emere uendere dolo neliae inrogatur ei, qui quid aliuda dolo malo coierint.Qui delatorem summisit in causa pecuniaria, eadem poena tenetur, qua tenentur hi qui ob instruendas lites pecuniam acceperunt. 10 Macer quoque casu committitur in legem, quia lius servusve sibi adscripsissent. Illud constat, si extraneo quis adscripserit legatum, licet postea vivo testatore
Abbreviated transcription (Latin):
petat. añ ꝙ̃ id tp̃s p̾tereat
cuiꝯ tp̃ris usuras acceꝑit. ang̾
dol exepit̃e repellat᷑. ⁊ potest.
dicidolo eũ facere. accipiẽdo.
eĩ usuras distulisse ur peti¬

Expanded text:
petat, antequam id tempus praetereat, cuius temporis usuras accepit, an doli exceptione repellatur. et potest dici dolo eum facere: accipiendo enim usuras distulisse uidetur peti
Abbreviated transcription (Latin):
siamo au is qui agit metꝰ cã
qui ag̾ ĩ ꝙͣuis d̾colo auctorisex¬
utimͣ ut de metu nõ tũ ab auc
t̾o obici possit. ¶ illd̾sciend̃
ẽ h̾ac exeptõ demetu eũ obice̾
dete qui metũ ñ apente passo
ẽ ĩ cuio fuit pof̾tate. Ceterue

Expanded text:
ciamus, an is qui agit metus cauqui agit. et quamuis de dolo auctoris exutimur, ut de metu non tantum ab auctto exceptio obici possit.Illud sciendum est hanc exceptionem de metu eum obicere debere, qui metum non a parente passus est, in cuius fu
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e. ¶ It qr si uniones tibi
Nes culpa tua ꝑierĩt.⁊ pec¬
cuĩa petas. extat nerue ⁊ a¬
tillicini sña dicẽtiũ ita esse
exipiend̾. si int̾ me ⁊ te no¬
ꝯuẽĩt ut soluta pect̃a unie¬
nes mͥ reddant᷑. S ẽ ueriꝯ
exeptõ doli. .m. ncc̾e deberẽ.
¶Si mĩor mͥ infantẽ donau̾it
li mali repellẽdꝰ ẽ. insi ali¬
mc̃ta reddat.⁊ siqs aliꝯsi¬

Expanded text:
eritur, si uniones tibi nes culpa tua perierint et pecuniam petas. exstat Neruae et Atilicini sententia dicentium ita esse excipiendum: 'si intconvenit, ut soluta pecunia uniones mihi reddantur": sed est verius exceptionem doli mali nocere debere. Si minor mihi infantem donaverit, li mali repellendus est, nisi alimenta reddat et si quis alius
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo prõno alib̃to hono¬
rẽ exiberi. ¶Instipłce plane
doli clausula ñ erit detrab̾e¬
da qr excoli clausula ñd̾ dole
¶In hac exeptc̃e dedolo ẜuiuł¬

Expanded text:
mortuo patrono a liberto honorem exhiberi. in stipulatione plane doli clausula non erit detrahenda, quia ex doli clausula non de dolo In hac exceptione et de dolo seru
Abbreviated transcription (Latin):
hlcc̾ k̾t hsũt que tractari
possũt. siqꝗs sũ cã ab alito fu¬
erit stipͣtapa deinde exea sti¬
płaic̃e ex ꝑiatur. exeptõ u¬
tiq doli mali ei ncceb̾.l eĩ.¬

Expanded text:
haec sunt, quae tractari possunt. si quis sine causa ab aliquo fuerit stipulatus, deinde ex ea stipulatione experiatur, exceptio utique doli mali ei nocebit: li
Abbreviated transcription (Latin):
debitore decidit.⁊ nom̾e ciꝯ
uẽdidit seio cuidebitor mã¬
daũat ut nom̃ em̃et de qrͣ
ea re ep̃tor stiplatꝯ ẽ. deniͣ
credicor eã pecc̃am retin
ꝙͣ ꝑuidicẽ abstulit anep̃.¬
tor exstipłatu possit exꝑi¬
r. ⁊ offiliꝯ putat si uendi

Expanded text:
debitore decidit et nomen eius uendidit Seio, cui debitor mandauerat, ut nomen emeret, deque ea re emptor stipulatus est, deinde creditor eam pecuniam retinet, quam per iudicem abstulit, an emptor ex stipulatu possit experiri? et Ofilius putat, si uendi
Abbreviated transcription (Latin):
gxillũ ẜnos ĩeos neĩre uolo
si ĩo eos uoluit uenũdari
ut si neuean̾t ad lib̾rare
peruẽiat prandaerit liber¬
tas nam ⁊illi inderur lib̾¬
tas relicra dequo itascͥptuz

Expanded text:
illum servos meos venire nolo". si ideo eos noluit venumdari, ut, si veneant, ad libertatem perveniant, praestanda erit libertas: nam et illi videtur libertas relicta, de quo ita scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
snia ĩtͥptari dicit᷑ applłare lic.
si tñ is ĩtͥpretãdi potatẽ hũerit.
ułut p̾se s ꝓuicie. aut ꝓcurator
cesaris. ita tm ut ĩea cã appella¬
tionis reddẽde. ħ solũ q̃ratur.
aniure intpretatũ sit. idq ⁊̃ i¬
nato is cuiꝰ ĩt̾ est appelłare pot̾.¬
qͣlis est ꝗ ꝑ procuratorẽ exꝑtꝰ ⁊
uictꝰ ẽ. nec ꝓcurator suo noies
appellet. It. nͦ ẽpio deppetate nic¬
tꝰ ẽ eo cessante auctor eiꝰ appel¬
lare pot̾it. aut si actor egit et il¬
licitꝰ sit. nõ ẽ deuegandi ẽpto¬

Expanded text:
ari dicitur, appellare licet, si tamen is interpretandi potestatem habuit, uelut praeses prouinciae aut procurator Caesaris: ita tamen, ut in causis appellationis reddendis hoc solum quae‹ra›tur, an iure interpretatum sit: idque nato is cuius interest appellare potest.Qualis est, qui per procuratorem expertus uictus est nec procurator suo nomine appellet.Item si emptor de proprietate uictus est, eo cessante auctor eius appellare poterit: aut si auctor egerit et uictus sit, non est deneganda empto
Abbreviated transcription (Latin):
de cã defẽd̾et. oe cõstitutõ ita ac¬
cipienda est. si ĩterueniente c̃¬
ditore debitor de pignore incto
ꝓuocau̾it. nã ab senti creditori
nillu p̾iudiciũ debitor facit
idq statutũ est. Si p̃rocurator
qui iuditio ĩt fuit. uictꝯ sit. an
ip̃e a ꝑ procmatorem appella¬
re possit uideamꝯ. q constat
ꝓcuratorem aliũ ꝓturatorem

Expanded text:
constitutio ita accipienda est, si interueniente creditore debitor de pignore uictus prouocauerit: nam absenti creditori nullum praeiudicium debitor facit, idque statutum est.Si procurator, qui iudicio interfuit, uictus sit, an ipse quoque per procuratorem appellare possit, uideamus, quia constat procuratorem
Abbreviated transcription (Latin):
uqͣ edificiis sut ntilia signa eiꝰ
ategento. tca sut. hec amplins
trir ut puta ꝑtice pedamenta ¶⁊
ad erhibendim danda est acto.
riec eni parci oportet ei qui loes

Expanded text:
ua aedificiis sunt utilia tigna enim a tegendo dicta sunt, hoc amplius tur, ut puta perticae pedamenta. Sed et ad exhibendum danda est actio: nec enim parci oportet
Abbreviated transcription (Latin):
d̾apni infecti ueĩt id ꝙͣti ĩt̾fit
actoris eũ pietẽ stare.m̾̃ito nã
si no debuit demoliri restitũe

Expanded text:
damni infecti uenit id, quanti interfuit actoris eum parietem stare: merito, nam si non debuit demoliri, restituere
Abbreviated transcription (Latin):
replicatio reuii. S ꝯ̃ repli¬
catice̾ soldari tͥplicato
⁊ q̃ triplicationẽ rursoer
deiceps muitiplicantur.
noũ du at reꝯaut actor
obicit. ¶ Sane solemus
dic̾e qͣsdã exceptiones c̾e
dilatorias quasdã ꝑemp¬
torias. utputa dilatoria
est exceptio q̃differt acti¬
onem. ułut ⁊ꝓturatoris
exceptio dilatoria ẽ. nam

Expanded text:
replicationem solet dari triplicatio, et contra triplicationem rursus et deinceps multiplicantur nomina, dum aut reus aut actor obicit. Sane solemus dicere quasdam exceptiones esse dilatorias, quasdam peremptorias: ut puta dilatoria est exceptio, quae differt actionem, veluti procuratoria exceptio dilatoria est: nam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. nec ifintiptnam abeo quior¬
tito ẽfidenissorem acciꝑe possit.
inquibꝰ cisib illa ro mi pedit
fidiissorem obligari quia scił
innillam racicẽ adhiret᷑ fide¬
uisso cum flagitiole rei socicta
coitlullam inͦ hareat. Panlꝰ.¬
⁊ulio ruto peccu̾am mutua
accipientib ita ut duoreieio¬
te debiti ficrent apud anteliũ
palmam niadator ex titerit in¬
li bona adfiscum uenerut srm¬
lit ⁊ creoitori fiscus snatsserat
mandator abebat se sbatũ nire
confisiomis qr fiscus tam cridi¬

Expanded text:
furti poena ab eo qui hortatus est fideiussorem accipere possit. in quibus casibus illa ratio impedit fideiussorem obligari, quia scilicet in nullam rationem adhibetur fideiussor, cum flagitiosae rei societas coita nullam vim habet. Paulet Iulio Rufo pecuniam mutuam accipientibus, ita ut duo rei eiusdem debiti fuerint, apud Aurelium Palmam mandator exstit‹it›: Iulii bona ad fiscum uen‹e›runt: similiter et creditori fiscus successerat. mandator allegabat se liberatum iure confusionis, quia fiscus tam credi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊duisores magistratiii ĩpenã
uł mulcta qͣm ñ spopõdissemt
⁊ paurelio romulo cõductore
tallus ⁊ alhi fidusserat bonaro¬
muli fiscris ut obligata sͥ eccu¬
ores tam ĩsorte qm ĩusuras

Expanded text:
ussores magistratuum in poenam vel multam, quam non spopondissent, o Aurelio Romulo conductore Thallus et alii fideiusserant: bona Romuli fiscus ut obligata sibi occusores tam in sortem quam in usuras:
Abbreviated transcription (Latin):
cu nõfumi posse creditorẽ ag̾e
qd̃ sicreditor finissor bro fuit
ant fid̃nissor crtoitori puto cõ¬
uerure cofrisione obligatois
nõ lib̾at itũ. Siponamo unum
erreis ꝓmitendi pactũ ee ne. ase
teterctur. dcind mãdatore solui¬
sc madani inditio cõmicmre
nõ cmpactum creditoris toll¬
it. Alicuam actionẽ placci mã¬

Expanded text:
cii fuerunt, posse creditorem agere. quod si creditor fideiussori heres fuerit vel fideiussor creditori, puto convenire confusione obligationis non liberari reum. Si ponamus unum ex reis promittendi pactum esse, ne a se peteretur, deinde mandatorem solvisse: mandati iudicio convenire non enim pactum creditoris tollit alienam actionem. Placet man
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditce obligare si mͦeas comũ¬
gam insi em̃ utraq extiterit
nõ teñbitur. cũ reo exima ꝯdi¬
tc̃e teneatur quod sieas dism̃¬
gã durior fit ꝯdit̾o fid̾uissoris.
nec obid obligatur quippe siue
i dĩs utriusq ⁊ditio extiterit si¬
ne alterntra iudeatiir appendi
cũ renꝰ ñ alit̾ teneat. qͣm sicõ¬

Expanded text:
ionem obligare, si modo eas coniungam: nisi enim utraque exstiterit, non tenebitur, cum reus ex una condicione teneatur. quod si eas disiungam, durior fit condicio fideiussoris nec ob id obligatur: quippe siue communis utriusque condicio extiterit siue alterutra, uideatur adprehendi, cum reus non aliter teneat
Abbreviated transcription (Latin):
stouss fidiussores cõuenien¬
tore dissc̃tor ñ possut ꝯueniri.
sifiduissores liberato reotras
soria cã obligato erat asemetip̃s
tñ tutelle indicio eo noie tene¬
bitur. Ite his eiꝰ q cueo obtu¬
telam nõ exfidinssione agit᷑.
si tutor soluerit ⁊ sitpre libcra

Expanded text:
fideiussores convenientore distractorum. Non possunt conveniri fideiussores liberato reo transoria causa obligatus erat, a semet ipsen tutelae iudicio eo nomine tenebitur, item heres eius, quia cum eo ob tutelam, non ex fideiussione agitur. si tutor solverit, etiamsi tempore libera
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ cxtiterit. tanqͣm s̃statĩ abi¬
uito reꝰ pure fiduissor sb̾ ꝯditt̃e
accepto cet. ex du̾so aũt si fide¬
iussoris ꝯdito prior ex titerit
nõ tenet᷑ ꝑ m̃ ac si statim abim¬
usꝯ fructo pars rei sit. an ꝓpͥur
qd̾ da s cũ ususfructuo fundi

Expanded text:
m si statim ab initio reus pure, fideiussor sub condicione acceptus esset. ex diverso autem, si fideiussoris condicio prior extiterit, non tenetur, perinde ac si statim ab inus fructus pars rei sit an proprium quiddam: sed cum usus fructus fundi
Abbreviated transcription (Latin):
ut modo eiꝯ rei statutꝯ sit ut s
ĩpaciẽcia doloris aut tedio uite
ant morbo ant furore. au pu¬
dore mori mauũt. no amaadu
ma ꝑninũ aut lasciniã lapsis
capitalis penca remittẽda e̾. et
miliciemutatio irregãda. ⁊¬

Expanded text:
ut modus eius rei statutus sit, ut, si impatientia doloris aut taedio vitae aut morbo aut furore aut pudore mori maluit, non animadper vinum aut lasciviam lapsis capitalis poena remittenda est et militiae mutatio irroganda.
Abbreviated transcription (Latin):
so dũ it̾ facit aut epłca feret
Uaris remissos milites ita res¬
titiu oporte adrianꝰ rescͥpsit
si probabũt se captos cuasisse
nͥ tnͣsfugisse s hec lic lqͥdo
cõsturt ñ possit argiuẽtis tñ

Expanded text:
so, dum iter facit aut epistulam fert, baris remissos milites ita restitui oportere Hadrianus rescripsit, si probabunt se captos evasisse, non transfugisse. sed hoc licet liquido constare non possit, argumentis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ de ĩ officioso egert̃ uł fassi
dixer̃ testm̃ qui usq ad fine
litis obpugnauer̃t testm̃.¬
Ei qui ꝑ errorẽ se detulitc̃
caꝑe solidũ possit nõ nocere.¬

Expanded text:
 de inofficioso egerunt uel falsum dixerunt testamentum, qui usque ad finem litis obpugnauerunt testamentum.Ei, qui per errorem se detulit, cum capere solidum posset, non nocere
Abbreviated transcription (Latin):
añ ꝙͣ id ꝙ detułat fisco adicẽ¬
pła. nt si is quise deferre pot̾at
morte p̾uẽtꝰ fuerit Hrs gio si
re.Si u̾o idcͥco dissimsau̾it dñ
rẽ ocultari sꝑat hr̃dẽ eiꝰ ultͣ
nulgare p̾miñ nichil ꝯsecu¬
des eoꝵ quib tacite fidel ꝯmy¬
su relictu ẽ itademũ ex tene¬
ficio diui traian deferre poᷤ¬
tẽporis deferre se nõ potuerit.
Qñ ante aꝑtũ testmñ tacitu
fidei ꝯmissũ miciatũ eẽt. ab
his qui fidẽ tacitã soceꝑant.

Expanded text:
 quod detulerat fisco addiceula, ut, si is qui se deferre poterat morte praeuentus fuerit, heres eius, si re': si uero idcirco dissimulauerit, dum rem occultari sperat, heredem eius ultra uulgare praemium nihil consecudes eorum, quibus tacitum fideicommissum relictum est, ita demum ex beneficio Traiani deferre se posangustias temporis deferre se non potuerit. Cum ante apertum testamentum tacitum fideicommissum nuntiatum esset ab his, qui fidem tacitam
Abbreviated transcription (Latin):
ligatõm dum taxat debitoris
recipe deberet. Siu̾o creditor me¬
us stipłato fu̾it tantam uideri
me pecuma accepisse inqͣntu
acreditore meo lib̾atus ess.

Expanded text:
ligationem dumtaxat debitoris recipere deberet. si uero creditor meus stipulatus fuerit, tantam uideri me pecuniam accepisse, in quantum a creditore meo liberatus essem.
Abbreviated transcription (Latin):
ne accio tutels. cũ qui nõges¬
sit tenet s utili accione con¬
uemendꝰ est. quia suo ꝑicu¬
lo cessmit ⁊ tñ cxstiplatuas¬
cione. neq ip̃c nz fidemissores
ciꝰ tenebuntur cõpellendꝰ
igitur eri. ad adm̃istracionẽ
ppea nt initiplacione quoq
ista possit recta tener¶Hanc
stiplacione. placet fmita dñ

Expanded text:
nec actio tutelae eum qui non gessit tenet, sed utili actione conueniendus est, quia suo periculo cessauit: et tamen ex stipulatu actione neque ipse neque fideiussores eius tenebuntur. compellendus igitur erit ad administrationem propterea, ut stipulatione quoque ista possit teneri.Hanc s
Abbreviated transcription (Latin):
õñ q̃i icouire pupillo acqͥrat
tio er stipiatu pupilo detur eest¬
cauetur aũt pupillo hac sti¬
placione ꝑsatisdacione ⁊urt¬
em̃ ssacndum est: hac stipla¬
cione ten̾rtam cum qui tuto

Expanded text:
pupillo adquirat tio ex stipulatu pupillo detur.Cauetur autem pupillo hac stipulatione per satisdationem.Illud sciendum est hac stipulatione teneri tam eum, qui tuto
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ uil quo alio ir.
lite: huic delicto ⁊ pita
est sqũ ĩmo mulcta ibi
dr ubi speciat pena nõ
i dicere pot cui adiudica¬
tio data est Magistratus
posse mulcrã dice̾re man¬
datis ꝓmissum est penam

Expanded text:
lege uel quo alio iure specialiter huic delicto imposita est: quin immo multa ibi dicitur, ubi specialis poena non is dicere potest, cui iudicatio data est: magistratus posse multam dicere mandatis permissum est. poenam
Abbreviated transcription (Latin):
ex stirpib aut radicibus
renascit᷑ itipła uiccta est
spisccĩ messem deiecte nõ¬
dumi᷑ lecte quas rusticicu
uactauerĩt colligũtsnonã¬
lis ẽ ttta p̃cisa q̃ anno cessat¬

Expanded text:
ex stirpibus aut radicibus renascitur. 'Stipula illecta' est spicae in messe deiectae necdum lectae, quas rustici cum uacauerint colligunt. 'Noualis' est terra praecisa, quae anno cessa
Abbreviated transcription (Latin):
nem continet uix ẽ cnm
ut nõ urdeatur alicuare q
pitit̾ usucapi cũquoq alie¬
na redicimꝰ quinõ utendo
amisit fuitutes ¶ qui occisicẽ
acquirendi nõ utitur nõ ĩ¬
reditater omittit.ant op¬

Expanded text:
nem continet: uix est enim, ut non uideatur alienare, qui patitur usucapi. eum quoque alienare dicitur, qui non utendo amisit seruitutes. qui occasione adquirendi non utitur, non inereditatem omittit aut op
Abbreviated transcription (Latin):
git ⁊ satis dederit dim̃mi ratã rẽ
Deri mox dnm̃ deeadem peciña
egit ⁊ litẽ amiserit ꝯmitti stip¬
ulacionẽ. ⁊ si ꝓturator eandem
at nõ mutilir̃ doli mali erceꝑ¬
cione adu̾sꝰ debitorẽ utiquia
natubale debitũ manet ¶Si
qs ꝓciatore status cõtron̾sia
paciatur satis acciꝑe d aꝓcu¬
ratore ne inpume sepiꝯ ꝓsu̾o sta¬
tu cõueniretur.⁊si dñs nenien¬
tesq ab eo ꝑsone ratũ nõ hue¬
nitute ĩubtate petitꝰ fu̾it qͣnti
⁊ pp̃ ĩpendia que ĩlite fecerit. s
labeo certam sinnã cõp̾rẽten¬
dã existimabat. quia extima

Expanded text:
inum ratam rem habere, mox dominus de eadem pecunia egit et litem amiserit, committi stipulationem: et, si procurator eandem at, non inutiliter doli mali exceptione adversus debitorem uti, quia naturale debitum manet. Si quis a procuratore status controversiam patiatur, satis accipere debet a procuratore, ne impune saepius pro suo statu conveniretur et, si dominus venientesque ab eo personae ratum non habueervitute in libertatem petitus fuerit, quanti et propter impendia, quae in litem fecerit. sed Labeo certam summam comprehendendam existimabat, quia aestima
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qs inerreis ꝑmiserit rẽ
rata dnin hituru aut am¬
pli cam nõ petidicedii est
siplom conniti si abeo pe¬
tatur qui ei dem obligois
socius est. IDem.
uocauit ⁊ satisuidico sistẽdi
tu nõ fint. ego puto nõ con¬
mitti stipulacoem ampliꝰ ñ
peti. ħ em̃ nõ petit .s. petere
uult.Si uosoluta eet peccuia.
licet sinc iudicõ comictitur
stipło. Nam et siquis adusꝰ
petente cõpensacõm dediictõ¬
ne ue usus sit. recte dictuest
petisse cũ uidcri ⁊ scip lacc̃em
commuiti. amplio nõ peti.
no petere siqmcquam hor¬

Expanded text:
 ex reis promiserit rem ratam dominum habiturum aut amplius eam non peti, dicendum est stipulationem committi, si ab eo petatur, qui eiusdem obligationis socius est. Idem lvocaverit et satis iudicio sistendi tum non fuerit, ego puto non committi stipulationem amplius non peti: hic enim non petit, sed petere uult. si uero soluta esset pecunia, licet sine iudicio, committitur stipulatio: nam et si quis aduersus petentem compensatione deductioneue usus sit, recte dictum est petisse eum uideri et stipulationem committi amplius non peti. non petere, si horum
Abbreviated transcription (Latin):
test. s et successores eius siñ
eptõnesine aliquo modosuc¬
cesẜit s et si ueĩor successor
extir̾it ad fiscũita ita trãsit
ut libras abeo pretur his
au̾t qui rogatus est manu¬

Expanded text:
test, sed et successores eius, sive emptione sive quo alio modo successerint. sed et si nemo successor extiterit, ad fiscum ita transit, ut libertas ab eo praestetur. Is autem qui rogatus est manu