comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tandi occħs quod ammͦ ꝯtẽplar pulchritudinẽ
reꝵ eaꝵ qͣs diuina prudentia dicimus ꝯstitutas.
d pͥncipio terra uniu̾sa cernatur locata in media
sede mundi. solida ⁊ globosa. ⁊ undiq ip̃a pn
sese nutib suis ẽglo bata. uestita folorib. herħ
arborib frugib qͦꝵ om̃iũ incredibił multi¬
tudo. insaciabili uarietate distinguit᷑. disde
huc foniũ gelidas ꝑhennitates liquores ꝑ luci¬
dos amniũ. ripaꝵ uestitus uiridissimos. spelũ¬
caꝵ ꝯcauas altitudines. saxoꝵ asꝑitates. inpen¬
dentum montum altitudines. inmensitatesq
cãpoꝵ. Adde ⁊̃ reconditas auri argeniq ue¬
um.Dediam de hoiũ gen̾e dicam. qͥ ꝙͣ cultores
terre: ꝯstituti. ñ patunt᷑ eam. nec inmanita¬
te beluoꝵ efferari: nec stirpium asꝑitate uasta¬
ri. quoꝵ ꝙ oꝑib agͥ. insule. litoraq collucent.
distincta tectis turbib. q̃ si ut animis sic occħs
uide possemus. nemo cunctam intuens cer¬

Expanded text:
andi oculis quodam modo contemplari pulchritudinem rerum earum quas divina providentia dicimus constitutas. Ac principio terra universa cernatur, locata in media sede mundi, solida et globosa et undique ipsa in sese nutibus suis conglobata, vestita floribus herbis arboribus frugibus, quorum omnium incredibilis multitudo insatiabili varietate distinguitur. adde huc fontum gelidas perennitates, liquores perlucidos amnium, riparum vestitus viridissimos, speluncarum concavas altitudines, saxorum asperitates, inpendentium montium altitudines inmensitatesque camporum; adde etiam reconditas auri argentique veum. quid iam de hominum genere dicam, qui quasi cultores terrae constituti non patiuntur eam nec inmanitate beluarum efferari nec stirpium asperitate vastari, quorumque operibus agri insulae litoraque collucent distincta tectis et urbibus. quae si ut animis sic oculis videre possemus, nemo cunctam intuens ter
Abbreviated transcription (Latin):
gil cupatanio. tellan nungens. Unatenet clit¬
plces punani uimine founias. Eitraumm exasts
oupoiens conectere nodlum. Ex incontoras anes
cumcouib heret. Quem ꝓpt pisces quoꝵ alẽ
paul um labuitur ante. mnagis norrseris aq¬
sonis tangitur auris. ad pedes andromedes e¬
sous doschitur. Quẽ sũma abregione a quolo¬
souss desnina plisant. at ropt᷑ leuum genus¬

Expanded text:
git caput alvo, stellaque iungens una tenet dugit caput alvo, stellaque iungens una tenet duplices communi lumine formas aeternum ex astris cupiens conectere nodum. exin contortis Aries cum cornibus haeret. quem propter Pisces, quorum alter paulum praelabitur ante et magis horriferis aquilonis tangitur auris. Ad pedes Andromedae Perseus describitur, quem summa a regione aquilonis flamina pulsant. cuius propter laeum genu
Abbreviated transcription (Latin):
boons. ꝙqͣ temone: ad iunclum ꝑse quatit arcũ.
ean que sequnit᷑ huic enĩ booti subter p̃corcha
nons splendenti corꝑe iurgo. Atgita demetata
signa sunt. ut intantis descriptionib diuina sol¬
serria appareat. ⁊ ciatos geminos inisos sub iades¬
netur. Magnus leo tremulam qͣtiens excoipore
famã Auriga subleua geminoꝵ obclueltus panit
fcumtar. Aduisũ cap̃ huic elice truculenta tuierur.
A t capra louum humerũ clara optineditũ qano¬
qͣuirur. Uoi h ẽ magno att illusbri pdita ligno.
Coniraheds exiguumꝰ iaciunt mortalib ignem.
pluere. Nr̃i imꝑite suculas qͣ asubis e̾ent non
abimbribis nominate. Minorem auĩt septeni¬
anonem cepheus passis palmis t̃ga subseouirure.
Nantq ip̃m adcergum oynosure uertas aordi. hẽ
amt a ncedit. obscura specie stellaꝵ cassiepia han
aut mist uͥ satur corꝑe ꝓpt̃ andromeda ausui¬
giens aspectũ mesta parentis. huic equius słe
subams quanz ens fulgore micanti. Summũ ꝯciu¬

Expanded text:
od quasi temone adiunctam prae se quatit Arctum. Dein quae sequuntur: "huic" enim Booti subter praecordia nens splendenti corpore Virgo. Atque ita demetata signa sunt, ut in tantis descriptionibus divina sollertia appareat: et Natos Geminos invisses sub capnetur magnus Leo tremulam quatiens e corpore flammam. Auriga sub laeva Geminorum obductus parte feretur. adversum caput huic Helicae truculenta tuetur. at Capra laeum umerum clara obtinet. Tum qrum haec est magno atque inlustri praedita signo, contra Haedi exiguum iaciunt mortalibus ignem.pluere, nostri imperite Suculas, quasi a subus essent non ab imbribus nominatae. Minorem autem Septentrionem Cepheus passis palmis post terga subsequitur; namque ipsum ad tergum Cynosurae vertitur Arcti. Hunc antecedit obscura specie stellarum Cassiepia. Hanc autem inlustri versatur corpore propter Andromeda aufugiens aspectu maesta parentis. Huic Equos ille iubam quatiens fulgore micanti summum contin
Abbreviated transcription (Latin):
Atq h loco me intuens utar inqͥt corminsb arode¬
eis qͥate ad modum ad olescentulo. ꝯu̾sa sta me de¬
secłant. qi latina sunt. ut multa Ex his memoria
ienem. Ergo ut occħs assidue roclenauis sune
ulla mutatione aut uarietate. cera labuenture
ceħs eita motu. Cum celoq simul noctesq diesꝙ
ceruns: Q uoꝵ ꝯ templatione. nulliꝰ expier pa
mimus. nauire ꝯstantiam uid̾e cupientss. Exire¬

Expanded text:
Atque hoc loco me intuens Utar inquit “carminibus AratAtque hoc loco me intuens Utar inquit “carminibus Arateis, quae a te admodum adulescentulo conversa ita me delectant quia Latina sunt, ut multa ex is memoria teneam. Ergo, ut oculis adsidue videmus, sine ulla mutatione aut varietate cetera labuntur celeri caelestia motu cum caeloque simul noctesque diesque feruntur, quorum contemplatione nullius expleri potest animus naturae constantiam videre cupientis. ex
Abbreviated transcription (Latin):
receciens bias. insingłis annis reu̾siones aberire¬
mo ati as fac̃. quaꝵ in interuallo tũ qr tristicia
quad amꝰ terram. tũ uicissim lenficat ut cum
clo hiuarata iideatur. huna aũt q̃ẽ ut oster¬
dunt mathemanci maior ꝗͣ dimicha parst̾re
hislem spaciis uagatur quib sol .sitũ ꝯgrediens
cune sole. dũ digrediens. ⁊ eam lucem ꝙ̃ asole ac¬
copit mittit interras. ⁊ uaras ip̃a lucis muta¬
ciones ht̃. atq ⁊̃ tũ subiecta atq opposita soli
uadiss eius ⁊ lum̃ obscurat tũ ip̃a meidens in
umbram t̾re cũ ẽ eregione solis. int̃positu iuter¬
iertũq terre. repente deficit. hisdemꝙ spaciis
hestosie quas uagas dicimus circum terram fe¬
rantur eclemq ̃ oriuntur z occidunt. Quaꝵ
motas tũ inoitantur. tũ retardant᷑ sepe ⁊ infistũt.¬
anius. Seqt stellaꝵ merrangum maxĩa mul¬
atudo. quaꝵ ita descͥpta distincho ẽi ut exuo¬
taꝵ figuraꝵ similitudine. nomina inueru̾int

Expanded text:
siones ab extremo contrarias facit, quarum in intervallo tum quasi tristitia quadam contrahit terram tum vicissim laetificat ut cum caelo hilarata videatur. Luna autem, quae est, ut ostendunt mathematici, maior quam dimidia pars terrae, isdem spatiis vagatur quibus sol, sed tum congrediens cum sole tum degrediens et eam lucem quam a sole accepit mittit in terras et varias ipsa lucis mutationes habet, atque etiam tum subiecta atque opposita soli radios eius et lumen obscurat, tum ipsa incidens in umbram terrae, cum est e regione solis, interpositu interiectuque terrae repente deficit. Isdemque spatiis eae stellae quas vagas dicimus circum terram feruntur eodemque modo oriuntur et occidunt, quarum motus tum incitantur tum retardantur, saepe etichrius. Sequitur stellarum inerrantium maxima multitudo, quarum ita descripta distinctio est, ut ex notarum figurarum similitudine nomina invenerint.”
Abbreviated transcription (Latin):
reuoiu nlirse totcie nsq simus e corpores epos¬
S tuol cuim tocius ẽ p̃ clara faties. in pͥmis aspi¬
cienda est sigura capitis. atq ardor ocłoꝵ. huio
non una mͦ cap oruans stella relucet. Uerum
tpra sunt dupliq fulgore notata. E crucib qom
culis auo lumina feruida flagrant. Atq uonom̃¬
cum rachanti syd̾e lucet. Est ipĩ cap̃ atereticer¬
uice refiexum. Optutum incauda maioris fige
ortus nͥ atq obitus parte ad miscetur inuna. Idaũt
cap a tangens defessa ł ut mientis pnagorltitur
quam & greq̃ engnosiam uocitant. genib quia
nua ferasir. hic ala eximio. posita est fuigore
er paimaꝵ ꝯrinet anguẽ. Euis ⁊ p̃e manet religa¬
cuẜ aopore corto. Naniq uirum medium serpens.
nit. dcq ocłos urget pelib pectusꝙ nepa. Septẽ¬

Expanded text:
revolvens sese conficiensque sinus e corpore flexos. eius cum totius est praeclara species tum in primis aspicienda est figura capitis atque ardor oculorum: huic non una modo caput ornans stella relucet, verum tempora sunt duplici fulgore notata e trucibusque oculis duo fervida lumina flagrant atque uno mentum radianti sidere lucet; opstipum caput, at tereti cervice reflexum optutum in cauda maioris figere ortus ubi atque obitus parti admiscetur in una. Id autem caput attingens defessa velut maerentis imago vertitur, quam quidem Graeci Engonasin vocitant, genibus quia nixa feratur. hic illa eximio posita est fulgore ci palmarum continet Anguem, atque eo ipse manet religatus corpore toto ; namque virum medium Serpens snit, atque oculos urget pedibus pectusque Nepai.
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝙ casu si eri dicat. q̃ ꝗͣto ꝯsilio gerantur. nullo
ꝯsilio assequi possumus.  An cum machinatione
qͣdam moueri aliꝗͥ uidemus. ut sꝑam. ut horas.
ut aha ꝑ multa. ñ dubitamus qͥn illa oꝑa sint ra¬
cionis. cũ aũt ĩperum celi. cũ admuabil celori¬

Expanded text:
eaque casu fieri dicat, que quanto consilio gerantur, nullo eaque casu fieri dicat, que quanto consilio gerantur, nullo officio assequi possumus? An cum machinatione quadam moveri aliquid videmus ut speram, ut horas, ut alia permulta, non dubitamus quin illa opera sint rationis; cum autem impetum celi admirabili c
Abbreviated transcription (Latin):
quminum uarietatẽ. tũ crescentis . tũ senescen¬
tis. eoꝵq omnium oitus ⁊ occasus. atq inom̃s
eternitate ratos inmutabilesq cursus. que cũ
uide̾nt profecto ⁊ e̾e dos. ⁊ ħ tanta oꝑa doꝵ esse¬
cogitemus tantas quante qͦndam eruptione
ethtieoꝵ ignum fininmas regiones obscura¬
uisse dñr. ut ꝑbiduum. nemo hominẽ ħo ag¬
nosc̾e̾t. Cum aũt die tercio sol illuxiss tum
t̾e uirisse sib uid̾e̾nt᷑. Qd̾ si ħ id ex eternis tene¬
bris ꝯtinge̾t. lit subito lucem aspic̾emus. q̃ nã
spẽs celi uidet᷑ : S asiduitate condiana ⁊ ꝯsue¬
tudine oołoꝵ assuescunt animi neq admiran-¬
tuir. neq requirunt ratones eoꝵ reꝵ quas semꝑ
uident. Pinde qͣi nouitas nos magis ꝗͣ magni¬
tudo reꝵ debeat ad ex quirendas cãs excitare. Des
ratos astroꝵ ordines. tãq int̾se conexa om̃ia et
apta uid̾it. neget in his ullam inẽe rationem.

Expanded text:
luminum varietatem tum crescentis, tum senescenluminum varietatem tum crescentis, tum senescentis, eorumque omnium ortus et occasus, atque in omni eternitate ratos immutabilesque cursus; que cum videret, profecto et esse deos, et hec tanta decogitemus tantas quante quondam eruptione Ethneorum ignium finitimas regiones obscurasse dicuntur, ut per biduum nemo hominem homo agnosceret, cum autem die tertio sol illuxisset, ut revixisse sibi viderentur. Quod si hoc idem externis contingeret ut subito lucem aspiceremus, quenam species celi videretur? Sed assiduitate quotidiana et consuetudine oculorum assuescunt animi, neque admirantur neque requirunt rationes earum rerum quas semper vident, perinde quasi novitas magis quam magnitudo rerum debeat ad exquirendas causas excitare. Quis ratos astrorum ordines, tamque inter se omnia connexa et apta viderit, neque in his ullam inesse rationem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ poetitea greos uocant. ñ sensu p̃ditis. s ꝯcur¬
rentib temere atq casu. mundum ee ꝑfectuni
ł innum̾abiles potiꝰ inom̃i puncto tpr̃is alios
nasci. alios int̾ire. Qd̾ si mundum effic̾e pͣcursꝰ
urbem. ñ pͭ. q̃ sunt mimuis oꝑosa. ⁊ multo quidẽ
teles. si ee̾nt inqͥt qͥ sub terra. semꝑ habnauissent.
bonis ⁊ illustrib domiciliis q̃ e̾ent ornata sigais¬
atq picturis. instructaq reb his om̃ib qͥb habũ¬
dant hiaui beati putant᷑. nec tñ exissent unqͣ¬
supra terram. accepissent aũt fama ⁊auditio¬
inpate faclis terre faucib: exillis abditis. sedibus
meuadẽ in hec loca. q̃ nos incolimus atq exire
potiussent. cum repente tertam ⁊ inaria celũq
udissent. nubium magnitudinẽ. uentoꝵ ꝙ ui
disfusa: cum terras nos opacass . eũ celum to¬
tum cerne̾t astͥs distinctum ⁊ ornatũ. lneq

Expanded text:
quam poio/thta Graeci vocant non sensu praeditis sed concurquam poio/thta Graeci vocant non sensu praeditis sed concurrentibus temere atque casu mundum esse perfectum, vel innumerabiles potius in omni puncto temporis alios nasci alios interire: quod si mundum efficere potest urbem non potest, quae sunt minus operosa; et multa quidem teles "Si essent" inquit "qui sub terra semper habitavissent bonis et inlustribus domiciliis, quaeatque picturis, instructaque rebus his omnibus quibus abundant hi qui beati putantur, nec tamen exisset super terram, accepisset autem fama et auditioe patefactis terre faucibus, ex illis abditis sedibus evadere in hec loca, que nos colimus, atque exire potuisset, cum repente terram et maria celumque vidisset, nubium magnitudinem et pulcritudidiffusa, cum autem terras nox opacasset, tum celum totum cerneret astris distinctum et ornatum, luneque
Abbreviated transcription (Latin):
ethera q uͦ non grasꝰ ħdicat. at latine loquitur.
sidͥđ nos ñ quasi gͥde loquentem audiamus. Soc
id alio loco grauigena. de isto aꝑit ip̃a oratio. S io
maiora redeamus. Ex hetere gͥ innumabiles fĩa¬
me sid̾m existunt. quoꝵ est princeps sol omna
clarissima luce collustrans. inultis partib maior
atq amplior ꝗͣ terra unu̾sa. dem̃ reliquã sicłã.
magnitudinib inm̃sis. atqͣtanti ignes tãꝙ mul
Nñ mͦ nicħ nocent terris. rebusq terestrib. Sita
psiuit. ut si mota loco sint ꝯstagrare terras net ce
quedam solida atq indiuidua ui ⁊ grauitate fer-¬
ri. mu ndumq effici ornaiissimum ⁊ pulchrĩe¬
mum ęxeoꝵ corpoꝵ ꝯcursione fortuita. hoc qͥ
eristimat fieri potuisse. ñ intelligo cur ñ id pu¬
interram excussis annales ennii ut deinceps legi
possent esffici. Qd̾ nescio anne inuno qͥđ u̾su pos¬
sit tantum uołe fortuna. Is aũt ꝗ̃ ad modum
assẽuerant excorpuscħs ñ colore ñ qualitate qͣlib

Expanded text:
ero non Graius hoc dicat. "at Latine loquitur." si quidem nos non quasi Graece loquentem audiamus; docet idem alio loco: "Graiugena: de isto aperit ipsa oratio"—sed ad maiora redeamus. ex aethere igitur innumerabiles flammae siderum existunt, quorum est princeps sol omnia clarissima luce conlustrans, multis partibus maior atque amplior quam terra universa, deinde reliqua sidera magnitudinibus inmensis. atque hi tanti ignes tamque multi non modo nihil nocent terris rebusque terrestribus, sed ita prosunt ut si mota loco sint conflagrare terras necesse quaedam solida atque individua vi et gravitate ferri mundumque effici ornatissimum et pulcherrimum ex eorum corporum concursione fortuita? hoc qui existimat fieri potuisse, non intellego cur non idem puosse ex is in terram excussis annales Enni ut deinceps legi possint effici; quod nescio an ne in uno quidem versu possit tantum valere fortuna. isti autem quem ad modum adseverant ex corpusculis non colore non qualitate aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
bilius. nicħ pulcͥus. nec solum nicħ ẽ. s nec op-
Od uͦ tanta reꝵ ꝯsentiens. ꝯspirans cognatio ꝯtimu-¬
ata. quem ñ cogͣit ea q̃ dicuntur ame ꝯpbare¬
N oss ne uno tp̃r florere dem̃ uicissim ho̾rr̾e̾ t̾ra.
aut tot reb ip̃is se inmutantib soł accessus
discessusq solsticiis brumis ꝯgnosoi. aut estus.
matutini fretoꝵq angustie ortu aut obitu lu¬
ne cõmoui aut una tocius celi ꝯu̾sione cursꝰ
astroꝵ dispares ꝯseruari: ħ ita fieri omibus
int̾ se ꝯcinentib mundi partib profecto ñ
possent. nͥ ea uno diumo ⁊ ꝯtinuato spũ ꝯtine¬
rentur. Atq ħ cũ uehem̃t᷑ disputantur ⁊ fu

Expanded text:
bilius nihil pulchrius, nec solum nihil est sed ne bilius nihil pulchrius, nec solum nihil est sed ne o tanta rerum consentiens conspirans, continuata cognatio quem non coget ea quae dicuntur a me conprobare? possetne uno tempore florere, dein vicissim horrere terra, aut tot rebus ipsis se inmutantibus solis accessus discessusque solstitiis brumisque cognosci, aut aestus maritimi fretorumque angustiae ortu aut obitu lunae commoveri, aut una totius caeli conversione cursus astrorum dispares conservari? haec ita fieri omnibus inter se concinentibus mundi partibus profecto non possent, nisi ea uno divino et continuato spir
Abbreviated transcription (Latin):
tam uim ⁊ magnitudinẽ maris. atq terraꝵ. s
tuum ac ñ doꝵ inmortalium domicilum putes.
ñne plane desipꝑe uideare  An ne ħ qͥdẽ intelli¬
gimus omĩa suꝑa ee̾ meliora. terram aũt ẽẽ in¬
fimam. ꝗͣ grassissimus circũ fundat aer. ut obeam.
sunt. Et tñ ex ip̃a hominũ sollercia c̾e̾ aliquam
mentem ⁊ eam ꝗdẽ acͥorem ⁊ diuinam existima̾e̾
debemus. Uñ ⁊i hãt. hõ arripuit. ut ait ap̃ xeno¬
phõtem socͣtes. Quin ⁊ humorẽ ⁊ calorem qͥẽ fusus
incorpore. ⁊ terrenam ipãm iusceꝵ soliditatem.
animum. deniq illum spirabilẽ. si qͥs querat
uñ habemus. apparer. q aliud atra sũpsimus. a-¬
liud abhumore. aliud abigne. aliud abaere.
um. cogitationẽ. prudentiam uͥ inuenimus.
uͥ sustidimus: An cet̾a mundꝰ habebit ominia.
ħͥ unum ꝙ plurimum ẽ ñ habebit: At qui
certe nicħ om̃iũ reꝵ mehꝰ ẽ mundo. nicħ p̃sta¬

Expanded text:
tam vim et magnitudinem maris atque terrarum si tam vim et magnitudinem maris atque terrarum si tuum ac non deorum inmortalium domicilium putes, nonne plane desipere videare? An ne hoc quidem intellegimus, omnia supera esse meliora, terram autem esse infimam, quam crassissimus circumfundat aer: ut ob eam sint. Et tamen ex ipsa hominum sollertia esse aliquam mentem et eam quidem acriorem et divinam existimare debemus. unde enim hanc homo "arripuit", ut ait apud Xenophontem Socrates. quin et umorem et calorem, qui est fusus in corpore, et terrenam ipsam viscerum soliditatem, animum denique illum spirabilem si quis quaerat unde habeamus, apparet; quorum aliud a terra sumpsimus aliud ab umore aliud ab igni aliud ab aere eionem prudentiam, ubi invenimus unde sustulimus? An cetera mundus habebit omnia, hoc unum quod plurimi est non habebit? atqui certe nihil omnium rerum melius est mundo nihil praesta
Abbreviated transcription (Latin):
num facta ẽe cã iudicandum ẽ. Terra uͦ fera
frugib ⁊ uario leguminum gn̾ẽ. Que oum
maxĩa tam multaꝵ reꝵ atq tantaꝵ ordinib
inquib nicħ unꝗͣ. inmensa ⁊ infinita uetustas
m̃tita sit. statuat nece̾e ẽ ab aliqͣ m̃te tantos
acerrimo ingenio. tñ ea dic̃. ut ab ip̃a natu¬
ra didicisse. ñ ut ip̃e uideat᷑ reꝑisse. Si enim¬
inꝗtͥ ẽ aliꝗͥ in reꝵ. natura. qd̾ hominis m̃s.
đ ratio. q uis. d potestas humana effice̾ ñ possit.
est certe illud ꝙ̃ id efficit. homine melius. at qͥ
res celestes om̃sq he. quaꝵ ẽ ordo sempit̃nus. ab ho¬
mine ꝯfici non possunt. Est gͥ id quo illa ꝯfigit᷑. hĩc
qͥd e̾e potest in rerum natura h omine melius . In
sis adduci ut ⁊̃ si dõmũ ñ uideas. iurib illam et
musteł edificatam putos: Tm̃gͦ ornatũ mundi.
tantam uarietatẽ. pulctudinẽq reꝵ celestium. tã¬

Expanded text:
num facta esse causa iudicandum est. Terra vero feta num facta esse causa iudicandum est. Terra vero feta frugibus et vario leguminum genere, quae cum  tam multarum rerum atque tantarum ordinibus, in quibus nihil umquam inmensa et infinita vetustas mentita sit, statuat necesse est ab aliqua mente tantos acerrimo ingenio, tamen ea dicit ut ab ipsa natura didicisse, non ut ipse repperisse videinquit “est aliquid in rerum natura, quod hominis mens et ratio, quod vis, quod potestas humana efficere non possit, est certe id quod effecit homine melius. Atque res celestes, omnesque he, quarum est ordo sempiternus, ab homine confici non possunt; est igitur id quo illa conficiuntur homine quid esse potest in rerum natura homine melius; in esis adduci ut, etiam si dominum non videas, muribus illam et mustelis aedificatam putes—: tantum ergo ornatum mundi, tantam varietatem pulchritudinemque rerum caelestium, tan
Abbreviated transcription (Latin):
natura quan to õs anteiret animantes. exqͦ de¬
bet intelligi nec figuram situmq menbroꝵ nec
ingenii mentisq uim talem effici potuisse for¬
tima. Restat ut doceam. atq aliqͣndo ꝑ orbẽ. om̃ia
q̃ sint inħ mundo quib utant᷑ hõies. hõiũ cã fac¬
ta e̾e̾ ⁊ parata. Principio ip̃e mundꝰ cłoꝵ hoĩũq
cã factus ẽ q̃q meo sunt. ea parata ad fructuo
hĩũm ⁊ inuenta sunt. Est enim mundus qͣi
cõmunis doꝵ atq hominũ domus. Aut utroꝵq¬
domus. Soli enĩ rõne utentes iuire ac lege ui¬
uunt. Ut gͥ athenas ⁊ lacedemonẽ athenensiũ
lacedemonioꝵq cã putandũ ẽ comditas e̾e. om̃iaq
spectaculum hominib p̃bent. Nulla ẽ enĩ insa¬
cibilioͬꝵ speties. nulla pulchior. ad rationẽ soller¬
ciamq p̃stancior. Eoꝵ enim cursiuis dimetatᷤ.
maturitates tẽꝑm ⁊ uarietates mutationesq
cognouimus. Que sihominsb soł nota s̃ homi¬

Expanded text:
natura quanto omnis anteiret animantes. ex quo denatura quanto omnis anteiret animantes. ex quo debet intellegi nec figuram situmque membrorum nec ingenii mentisque vim talem effici potuisse fortuna. Restat ut doceam atque aliquando perorem, omnia quae sint in hoc mundo, quibus utantur homines, hominum causa facta esse et parata. Principio ipse mundus deorum hominumque causa factus est, quaeque in eo sunt ea parata ad fructum hominum et inventa sunt. Est enim mundus quasi communis deorum atque hominum domus aut urbs utrorumque; soli enim ratione utentes iure ac lege vivunt. ut igitur Athenas et Lacedaemonem Atheniensium Lacedaemoniorumque causa putandum est conditas esse, omniaque spectaculum hominibus praebent; nulla est enim insatiabilior species, nulla pulchrior et ad rationem sollertiamque praestantior; eorum enim cursus dimetati maturitates temporum et varietates mutationesque cognovimus. quae si hominibus solis nota sunt, homi
Abbreviated transcription (Latin):
tus. nos campis. nos montib fruimꝰ. ñi sũt am¬
nes. nr̃i lacus. nos fruges serimus. nos arbores.
nos aquaꝵ induchonib t̾ris fecunditatẽ damꝰ.
nos flumina arcemus. dirigimus. au̾timus. Nr̃is
deniq manib in reꝵ natura qͣi alteram natur̃a
effic̾e conami. Qd uͦ hõiũ rõ. ñ incelum usq pene¬
trauit. Soli enim exanimantib nos astroꝵ oit.
obitus. cursusq cognouimus. ab hominũ gene̾
finitus est. dies m̃sis. annus. defectiones soł cͣogni
te p̃dicateq in om̃em posterum genus. q̃ ꝗͣte
⁊ qñ future sint. q̃ ꝯtuens animus. accipit ad cogni¬
cionẽ doꝵ. equa oritur pietas. cui quucta res¬
iusticia ẽ. reliq̃q uirtutes. eqͥb uita beata existit.
pars ⁊ simił deoꝵ. nulla alia re nͥ inmortalita¬
te q̃ nicħ ad beneuiuendũ ꝑtinet cedens celestib
Quib reb expositis satis docuisse. uideoi. hominis

Expanded text:
tus: nos campis nos montibus fruimur, nostri sunt amtus: nos campis nos montibus fruimur, nostri sunt amnes nostri lacus, nos fruges serimus nos arbores; nos aquarum inductionibus terris fecunditatem damus, nos flumina arcemus derigimus avertimus; nostris denique manibus in rerum natura quasi alteram naturam efficere conamur. Quid vero hominum ratio non in caelum usque penetravit? soli enim ex animantibus nos astrorum ortus obitus cursusque cognovimus, ab hominum genere finitus est dies mensis annus, defectiones solitae praedictaeque in omne posterum tempus, quae quantae quando futurae sint. Quae contuens animus accedit ad cognitionem deorum, e qua oritur pietas, cui coniuncta iustitia est reliquaeque virtutes, e quibus vita beata existit par et similis deorum, nulla alia re nisi immortalitate, quae nihil ad bene vivendum pertinet, cedens caelestibus. Quibus rebus expositis satis docuisse videor hominis
Abbreviated transcription (Latin):
domitu nr̃o quadrupedum uechones. quoꝵ
celeztas. atq uis. nob̾ ip̃is affert ium ⁊ ceħ̾ta¬
tem. Nos honoͬra quib dam bestiis. nos iuga
imponimus. Nos elephantoꝵ acutissimis sen¬
sib nos sagacitate cañ. ad utilitatẽ nr̃am ab¬
utimur. Nos et̾re cauernis ferrum elicimus.
rem ad colendos agros necessariam. nos eris.
argenti. auri. uenas. penitus abditas inueni¬
mus. ⁊ ad usum aptas. ⁊ ad oinatum decoras.
ꝗ rboꝵ aũt ꝯfechone. om̃iq matera ⁊ culta.
⁊ siluestͥ. partim ad calefaciendũ corpus. igni ad¬
nibito. ⁊ admitigandũ cibum utimur. partĩ
ad etlificandum ut tectis septi. frigora caloresq
pellamus. Magnos uͦ usus affert ad nauigia faci¬
enda. quoꝵ cursib suppeditant᷑ om̃s undiq ad
uitam copie. quasq res uolentissimas natura
genuit. eaꝵ dmoderationem nos soli habemus.
plurimisq maritunis reb fruinꝰ atq utimur.Ter¬
renoꝵ item cõmodoꝵ. om̃is ẽ in homine domina-¬

Expanded text:
uadripedum vectiones, quorum celeritas atque vis nobis ipsis adfert vim et celeritatem. nos onera quibusdam bestiis nos iuga inponimus; nos elephantorum acutissumis sensibus nos sagacitate canum ad utilitatem nostram abutimur; nos e terrae cavernis ferrum elicimus rem ad colendos agros necessariam, nos aeris argenti auri venas penitus abditas invenimus et ad usum aptas et ad ornatum decoras. Arborum autem confectione omnique materia et culta et silvestri partim ad calficiendum corpus igni adhibito et ad mitigandum cibum utimur, partim ad aedificandum, ut tectis saepti frigora caloresque pellamus; magnos vero usus adfert ad navigia facienda, quorum cursibus suppeditantur omnes undique ad vitam copiae; quasque res violentissimas natura genuit earum moderationem nos soli habemus, plurimisque maritimis rebus fruimur atque utimur. Terrenorum item commodorum omnis est in homine domina
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝗd anno .p. affricanus sol alter extunctus est.
Quib exterrit hoĩes. uim ꝗͣ dam e̾e celestem et
diuinam suspicati sunt. Quartam cam̃ ẽe
eamq uł maximam. eqͣbilitatẽ motus. ꝯcu̾̃rsi¬
onem cel. soł. lune. sił̾m ͣ om̃iũ distinchonem.
utilitatem. pulchritudinẽ. ordinẽ. quoꝵ reꝵ
aspectus ip̃e satis indicaret ñ ee̾ ea fortiuta ut
siquis indomum aliꝗ̃. aut ingẏmnasiũ aut
infoꝵ uenit. cum uideat om̃iũ reꝵ ranonem.
modum. disciplinam. ñ possit ea sine cã fie¬
ri iudicare. s eẽ aliquẽ intelligat qͥ p̃sit. ⁊ cui
pareatur. multomagis iutaniis mocionsbus.
tunis. ꝙͣ ea q̃ ex his efferantur Om̃tum autem
rerum que natura administrant᷑. semmaror
⁊ satoi. ⁊ parens ut ita dicam. atq etlucator
altor ẽ mundus. omiaꝙ sicut membra ⁊ partes
suas. nutricatur.⁊ ꝯrinet. Qd̾ si mundi partes
natura administrantur. necẽe ẽ mundũ ipm̃
Dodeat gͦ aliqͥ poruisse meliuis. s nemo umqua

Expanded text:
 anno P. Africanus sol alter extinctus est, quibus exterriti homines vim quandam esse caelestem et divinam suspicati sunt; quartam causam esse eamque vel maximam aequabilitatem motus consonem caeli, solis lunae siderumque omnium distinctionem utilitatem pulchritudinem ordinem, quarum rerum aspectus ipse satis indicaret non esse ea fortuita: ut, si quis in domum aliquam aut in gymnasium aut in forum venerit, cum videat omnium rerum rationem modum disciplinam, non possit ea sine causa fieri iudicare, sed esse aliquem intellegat qui praesit et cui pareatur, multo magis in tantis motionibus turas quam ea quae ex his efferantur. omnium autem rerum quae natura administrantur seminator et sator et parens ut ita dicam atque educator et altor est mundus omniaque sicut membra et partes suas nutricatur et continet. quod si mundi partes natura administrantur, necesse est mundum ipsum ndoceat ergo aliquis potuisse melius; sed nemo umquam
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ e̾e indo gratiam. tollit id quod maxime ꝓ¬
pnum ẽ. optime prestantissimeq nature.
Quid enim melius. aut qͥd p̃stancꝰ bonitate :⁊
beneficentia : qua cum carere dm̃ uultis.ita¬
sit. ut ñ mͦ homines ad eis. s ip̃i dei int̾ se. ab
aliis alii neglegantur. Quanto stoici meliꝰ quia
uob̾ rep̃hendãntur. Censent aũt sapientes
sapientib ⁊̃ in notis eẽ amicos. Nicħ ẽ enĩ
uirtute amabihꝰ. Quã qͥ adeptus exit: uͥcũq
erit gentium: a nob̾ diligetur. Uos aũt qͥd
mal datis. oũ inbecillitatem gͣtificationem
⁊beniuolentiam ponitis. Ut n omittã uĩ
⁊naturam doꝵ. ne homines ꝙ censetis nͥ in¬
becili ee̾nt. futuros beneficos. ⁊ benignos
fuisse. Nulla ẽ Raritas naturał. int̃ bonosca¬
rum: ip̃m uerbum ẽ amoris. exqͦͣ amicicie
nom̃ ẽ dictum. Quã si ad fructum nr̃m refe-¬
remus. ñ ad illꝰ cõmoda quẽ dilige̾mus. non

Expanded text:
idem esse in deo gratiam: tollit id quod maxime pidem esse in deo gratiam: tollit id quod maxime proprium est optimae praestantissimaeque naturae. quid enim melius aut quid praestantius bonitate et beneficentia; qua cum carere deum vultisfit ut non modo homines a deis sed ipsi dei inter se ab aliis alii neglegantur. Quanto Stoici melius, qui a vobis reprehenduntur: censent autem sapientes sapientibus etiam ignotis esse amicos; nihil est enim virtute amabilius, quam qui adeptus erit ubicumque erit gentium a nobis diligetur. Vos autem quid mali datis, cum in inbecillitate gratificationem et benivolentiam ponitis. ut enim omittam vim et naturam deorum, ne homines quidem censetis, nisi inbecilli essent, futuros beneficos et benignos fuisse? nulla est caritas naturalis inter bonos? carum ipsum verbum est amoris, ex quo amicitiae nomen est ductum; quam si ad fructum nostrum referemus, non ad illius commoda quem diligemus, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥ hi ꝯfirmasse uidetur religionẽ. an penitus
totã sustulisse. Omitto eleusinam scãm illam
⁊ augustam. uͥ iuiciant᷑ gr̃s oraꝵ ultimẽ. Pret̾o
sam otraciam. eaq q̃ ienini nocturno adituoc¬
culta coluntur. siluestrib sepib densa. Quibus
explicatis. ad rõnemq reuocatis. rerum magis
natura cognoscitur quam doꝵ mͥ ꝗd ⁊̃ demo
hortulos suos irrigaũ. nutare uidetur in na¬
tura doꝵ. Tũ euim cens imagines diuini¬
tate p̃ditas. Ine̾e inunsu̾sitate rerũ. tũ pͥn¬
cipia mentis que sunt in eod̃ uniu̾so dos e̾e dic̃.
tũ animantes imagines. q̃ uł ꝓde̾e nob̾ solent.
uł noc̾e. tũ ingt̃s quasdam imagines. tantasq
aĩo pͥ quis admirari: Quiis aut cultu aut reli¬
gione dignas iudicare Epicurꝰ uͦ ex animis
hominũ extraxit radicitus religionẽ. cũ diis
inmortalib ⁊ opẽ ⁊ grãm sustuuit. Sũ ii opti¬
mã ⁊ p̃stansissimã naturã cħ dicat ẽe. negat

Expanded text:
 confirmasse videtur religionem an penitus totam sustulisse? Omitto Eleusinem sanctam illam et augustam, "ubi initiantur gentes orarum ultimae", praetereo Samothraciam eaque quae Lemni "nocturno aditu occulta coluntur silvestribus saepibus densa"; quibus explicatis ad rationemque revocatis rerum magis natura cognoscitur quam deorum. Mihi quidehortulos suos inrigavit, nutare videtur in natura deorum. tum enim censet imagines divinitate praeditas inesse in universitate rerum, tum principia mentis quae sunt in eodem universo deos esse dicit, tum animantes imagines quae vel prodesse nobis solent vel nocere, tum ingentes quasdam imagines tantasque dere animo potest, quis admirari, quis aut cultu aut religione dignas iudicare? Epicurus vero ex animis hominum extraxit radicitus religionem, cum dis inmortalibus et opem et gratiam sustulit. cum enim optimam et praestantissumam naturam dei dicat esse, negat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. credẽ nͥ eius augurio rex hostilius maxiã
bella gessiss S neglegentia uobilitatis augu¬
rii disciplina omissa. ueritas auspicioꝵ spreta
spiciis administrant᷑. nulla ꝑ hemina seruant᷑.
nulla exacuminib. nulli uocant᷑ iuim. ex quo
ex ꝓcinolu testamenta ꝑierunt. Tũ eñĩ bella
ger̾e nr̃i duces incipiunt. cũ auspicia posue
Multa ex sibillinis uaticmnationib. multa exa¬
ruspicũ responsis ꝯmemorare possũ. quib
ea ꝯfirm̃tur que dubia nemini debent e̾e. at¬

Expanded text:
est? crederem, nisi eius augurio rex Hostilius maxima est? crederem, nisi eius augurio rex Hostilius maxima bella gessisset. Sed neglegentia nobilitatis augurii disciplina omissa veritas auspiciorum spreta spiciis administrantur, nulla peremnia servantur, nulla ex acuminibus, nulli viri vocantur ex quo in procinctu testamenta perierunt; tum enim bella gerere nostri duces incipiunt, cum auspicia posuerMulta ex Sibyllinis vaticinationibus, multa ex haruspicum responsis commemorare possum quibus ea confirmentur qu
Abbreviated transcription (Latin):
ires omĩo repudiarent ne domesticis qͥdẽ
exemplis. doch. numen deoꝵ ꝯprob abnius.
Nicħ nos .p. claudii bello punico pͥmo teͤmeritas
mouebit. qͥ ⁊̃ ꝑ iocũ d̾os irridens. cũ cauea
lib̾at pulli ũ pascerentur. m̃gi eos inaqua
iussit. ut bib̾ent. qm̃ e̾e nollent. Qͥ iisus clas¬
se deuicta. multas ipsi lacͥmas. magnam.
eodem bello. nonne tempestate classemami¬
sit. cũ auspiciis ñ paruiss. Itaq claudius
appło ꝯdepnatus ẽ. Iunius necem sibi e̾e ꝯsci¬
uit .o. flaminium cetilius religione neglec¬
ta. cetidisse ap̃ trãsi menẽs cͥbit. cũ magn̾o x.
r.p. amplificatã. qͥ religionib parussent. Et si
ꝯferre uolumus nr̃a cum externis. cet̾is reb
aut pares. aut ⁊̃ inferiores reꝑiemur. Reli¬
gione ideͣm cultu doꝵ. multo suꝑiores. An at-¬
tinnauii lituus ille qͦ ad̾ uestigandũ suem
religiones uinee terminauit. ꝯtẽpnendus

Expanded text:
si res omnino repudiarent, ne domesticis quidem si res omnino repudiarent, ne domesticis quidem exemplis docti numen deorum conprobabimus? Nihil nos P. Clodi bello Punico primo temeritas movebit, qui etiam per iocum deos inridens, cum cavea liberati pulli non pascerentur, mergi eos in aquam iussit, ut biberent, quoniam esse nollent? qui risus classe devicta multas ipsi lacrimas, magnam peodem bello nonne tempestate classem amisit, cum auspiciis non paruisset? itaque Clodius a populo condemnatus est, Iunius necem sibi ipse conscivit. C. Flaminium Coelius religione neglecta cecidisse apud Transumenum scribit cum mcam amplificatam qui religionibus paruissent. et si conferre volumus nostra cum externis, ceteris rebus aut pares aut etiam inferiores reperiemur, religione id est cultu deorum multo superiores. An Atti Navi lituus ille, quo ad investigandum suem regiones vineae terminavit, contemnendus
Abbreviated transcription (Latin):
ugnare uisi sunt. eͦiͣ recentiore memoria
tindaride ꝑsen uictum nunci auer̃. Publi
slaũt uatien̾s auus huius ad olescentis cũ
p̃fectura reatina romam uenienti noctu
uo iuiuenes cum equis alb̾ dixissent regẽ
e illo die captum senatui. nunciauiss. Pri¬
io qͣi tem̾e. de .r.p. locutus. incarcerem ꝯiee¬
is est. Post apaulo lit̾tis allatis cũ idem dies
litiss. ⁊ agro a senatu. ⁊ uacatione donatus
t. atq ⁊ cũ ad fluuium sagram crotoniatas
ͥ maxĩo p̃lio deuicissent. eo ip̃o die audi¬
mi ẽẽ eam pugnam ludis olĩpie memo
e ꝓditum est. Sepe faunoꝵ uoces exaudite.
pͥe uise forme doꝵ quo ͭuis aut non haben¬
sem. aut impiđꝵ dõs p̃senies ẽe ꝯfit̾ coege¬
ant. Predichones
erũ futurarum. qͥd aliud  declarant
nonstra. ꝓdigia dicuntur. Qd̾ si ea ficta cre¬
imus lic̾entia fabulaꝵ. mopsum. q¬
esiam. amphiaraũ. chalcantẽ. helenum.
uos tm̃ augures ne ip̃e ꝗ fabule assciuissent

Expanded text:
pugnare visi sunt, et recentiore memoria idem pugnare visi sunt, et recentiore memoria idem Tyndaridae Persem victum nuntiaverunt. P. enim Vatinius avus huius adulescentis, cum e praefectura Reatina Romam venienti noctu duo iuvenes cum equis albis dixissent regem Persem illo die captum, cum senatui nuntiavisset, primo quasi temere de re publica locutus in carcerem coniectus est, post a Paulo litteris allatis cum idem dies constitisset, et agro a senatu et vacatione donatus est. atque etiam cum ad fluvium Sagram Crotoniatas Locri maximo proelio devicissent, eo ipso die auditam esse eam pugnam ludis Olympiae memoriae proditum est. saepe Faunorum voces exauditae, saepe visae formae deorum quemvis aut non hebetem aut impium deos praesentes esse confiteri coegerunt. Praedictiones rerum futurarum quid aliud declarant prodigia dicuntur. Quod si ea ficta credimus licentia fabularum, Mopsum Tiresiam Amphiaraum Calchantem Helenum quos tamen augures ne ipsae quidem fabulae adscivissent,
Abbreviated transcription (Latin):
issensu omnium dic̾e enniꝰ. aspice ħ sublime
andens. quem inuocant os iouem. Iuũ uͦ et
ouem. ⁊ dominatorẽ reꝵ.⁊ om̃ia motu regen¬
em. ⁊ ut id̾ enuiꝰ p atrem diuumq hominũq
ic p̃sentẽ. acp̃potentẽ d̾m. Qd̾ qͥ dubitet. haud
ane intelligo. cͣ ñ id solsit. annullus sit dubi
utate temꝑis. nec una cum scħs etatibq ho-¬
ninum inueterare potuiss. Et enim uidẽ¬
nus cet̾as opiniones fictas atq uanas. diutni¬
ate extabuisse. Quis enim yppocentaurum
nferos. portenta extim escat. Opiionũ enĩ
om̃ta delent dies. nature uicdeia ꝯfirmat.
iq ⁊ in nr̃o popło. ⁊ incet̾is. deoꝵ cultus. re¬
gionumq sq̃tates exsistunt indies. maioreᷤ¬
Sdiutͥq ineliores. Idq euenit ñ tem̾e atq casu.
quusu qd ⁊p̃sentiam sepe diui suam de clarant. ut
lam ap̃ regillum bello latinoꝵ cum postummus
mictator cũ octauio mamilho tusculano p̃lio
imicaret. in nr̃a acie castor ⁊ pollux exequis

Expanded text:
e Ennius "aspice hoc sublime candens, quem invocant omnes Iovem"—illum vero et Iovem et dominatorem rerum et omnia motu regentem et, ut idem Ennius, "patrem divumque hominumque" et praesentem ac praepotentem deum? quod qui dubitet, haud sane intellego cur non idem sol sit an nullus sit dubitnitate temporis nec una cum saeclis aetatibusque hominum inveterare potuisset. etenim videmus ceteras opiniones fictas atque vanas diuturnitate extabuisse. quis enim hippocentaurum inferos portenta extimescat? opinionis enim commenta delet dies, naturae iudicia confirmat. Itaque et in nostro populo et in ceteris deorum cultus religionumque sanctitates existunt in dies maiores atque meliores; idque evenit non temere nec casu, sed quod et praesentes saepe di vim suam declarant, ut et apud Regillum bello Latinorum, cum A. Postumius dictator cum Octavio Mamillio Tusculano proelio dimicaret, in nostra acie Castor et Pollux ex equis
Abbreviated transcription (Latin):
ones ur̃ ille pͥnceps uen̾it. s clamare ñ desinitis
retinendum ħ ẽẽ. ds ut beatus inmortałq sit.
Qͥd aũt obstat. quo minus sit beatus. si non sit
bipes. ͤ aut ita siue beatitas. siue beatitudo di¬
cenda est. utrumq oĩo dux. s usu mollienda
nobis u̾ba sunt. Ueꝵ ea quecũq ẽ cur aut
insolem illum. aut in hunc mundum. aut
in aliquam mentem eternam. fignra mẽbrisq
uihi solem. aut mundum beatum. Qd mũdũ
p̃t̃ hunc. ñꝗͣ ne uidist e negab̾. Cur gͥ ñ sexcenta
eẽ miha mundoꝵ s innum̾abilia ausus es dic̾e:
Ratio docuit. Ergo ħ re rõ ñ docebit. Cũ p̃stansisiã
natura queratur. eaq becta ⁊ eterna q̃ sola diui-¬
na natura ͤ ͤ ut inmortalitate uincamur abea na-¬
tura. sic animi p̃stancia uinci. atq ut animiͥ tẽ
corporis: Curgͥ cum ceteris reb inferiores sumus.
accedebat humana uirtus ꝗͣ. figura. anqͥoꝗ tã

Expanded text:
ones vester ille princeps venerit. Sed clamare non desinitis ones vester ille princeps venerit. Sed clamare non desinitis retinendum hoc esse, deus ut beatus inmortalisque sit. quid autem obstat quo minus sit beatus si non sit bipes, aut ista sive beatitas sive beatitudo dicendast utrumque omnino durum, sed usu mollienda nobis verba sunt—verum ea quaecumque est cur aut in solem illum aut in hunc mundum aut in aliquam mentem aeternam figura membrisquevidi solem aut mundum beatum". Quid mundum praeter hunc umquamne vidisti? negabis. cur igitur non sescenta milia esse mundorum sed innumerabilia ausus es dicere? "Ratio docuit." Ergo hoc te ratio non docebit, cum praestantissima natura quaeratur eaque beata et aeterna, quae sola divina naturast, ut inmortalitate vincamur ab ea natura sic animi praestantia vinci, atque ut animi item corporis? cur igitur, cum ceteris rebus inferiores simus, pius accedebat humana virtus quam figura. An quicquam tam
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ siue ceteros figebat maledictis. s socratẽ
ipm parentem philosophie. latino u̾bo utens.
scuram atticum fuisse dicebat. Chrisippum
ñꝗͣ nͥ cͥsippum uocabat. Tu ip̃e paulo ante eũ
tanquã senatum philosophoꝵ recitares. sũmos
uiros desiꝑe. delirare. dementes e̾e dicebas. Quoꝵ
si nemo ueꝵ uidit de natura d̃oꝵ. uerendũ
est ne nulla sit oĩo. Nã ista que uos dicitis. st̃
tota cõm̃ticia. uix cligna lugubratione ancu¬
larum Ñn sentiti. quam multa uob̾ suscipi¬
enda sint simpetraritis ut ꝯcedamus eandẽ
hõĩũ ⁊ cłoꝵ ẽẽ figurã. Om̃is cultus ⁊ curatio cor¬
poris erit eadem ad hibenda do. que adhibet᷑
hoĩ. ingressus. cursꝰ. acubatio. mohnatio. sessio.
ꝯp̃hensio. ad exiremũ ⁊̃ sermo ⁊ or̃o. Nã quod
⁊ mares cłos ⁊ feminas ee dicitis. ꝗ sequat᷑ uide¬
tis. Eđ mirari satis non possũ uñ ad istas opini¬

Expanded text:
dorum Sillim ceteros, figebat maledictis, sed Socraten dorum Sillim ceteros, figebat maledictis, sed Socraten ipsum parentem philosophiae Latino verbo utens scurram Atticum fuisse dicebat, Chrysippum numquam nisi Chrysippam vocabat. tu ipse paulo ante cum tamquam senatum philosophorum recitares, summos viros desipere delirare dementis esse dicebas. quorum si nemo verum vidit de natura deorum, verendum est ne nulla sit omnino. Nam ista quae vos dicitis sunt tota commenticia, vix digna lucubratione anicularum. non enim sentitis quam multa vobis suscipienda sint si inpetraritis ut concedamus eandem hominum esse et deorum figuram. omnis cultus et curatio corporis erit eadem adhibenda deo quae adhibetur homini, ingressus cursus accubitio inclinatio sessio conprehensio, ad extremum etiam sermo et oratio. nam quod et maris deos et feminas esse dicitis, quid sequatur videtis. equidem mirari satis non possum unde ad istas opini
Abbreviated transcription (Latin):
caneum est. Itaq nulla ars unitaᷤ sollerciã nat᷑e
pͭ. habebit gͥ linguam d̾s. ⁊ ñ loquet᷑.  Dentes.
palatũ. fauces. nullum adusum. Queq ꝓ crea¬
cionis cã nat᷑a corꝑi affinx̃. ea frustra hab̾ebit ds.
nec externa magis quã interiora. cor. pulmones.
metrodorus. ⁊ hemarcus ꝯtra phitagoram. pla
cium ꝯtra theophrastum scrib̾e ausa sit. scito
bat .q. licam albugum : Nam phectro nichil
elegantsꝰ. nichil humaniꝰ. S stomabatur senex.
siꝗͥ asꝑius dixeram. cum epicurus arstotelem
uexarit ꝯtumeliosissie. phedroni socͣtico turpis¬
sime maledixerit. Metrodri sodał sus frm̃ timo¬
cratẽ qr nescio ꝗͥ inphisolophia clissentiret. to¬
tis uoluminib ꝯcidet. Indemocͥtum ipm̃ que
secutus est fuerit ingratus. Nausiphañe ma¬
gistrum suum aqͦ nichil didicãt tam male ac¬
cepit. Teno ꝙ̃. ñ e os solum qͥtũ erant apollo¬

Expanded text:
cuaneum est, itaque nulla ars imitari sollertiam naturae cuaneum est, itaque nulla ars imitari sollertiam naturae potest. habebit igitur linguam deus et non loquetur, dentes palatum fauces nullum ad usum, quaeque procreationis causa natura corpori adfinxit ea frustra habebit deus; nec externa magis quam interiora, cor pulmones iMetrodorus et Hermarchus contra Pythagoram Plat etiam Leontium contra Theophrastum scribere ausast —scito bat; quid dicam Albucium; nam Phaedro nihil elegantius nihil humanius, sed stomachabatur senex si quid asperius dixeram, cum Epicurus Aristotelem vexarit contumeliosissime, Phaedoni Socratico turpissime male dixerit, Metrodori sodalis sui fratrem Timocraten, quia nescio quid in philosophia dissentiret, totis voluminibus conciderit, in Democritum ipsum quem secutus est fuerit ingratus, Nausiphanem magistrum suum, a quo non nihil didicerat, tam male acceperit. Zeno quidem non eos solum qui tum erant, Apollo
Abbreviated transcription (Latin):
¶siste tantus casus. uñ tã fełx ꝯcursus athomoꝵ
ut repente hm̃es cłoꝵ forma nasc̾e̾tur: Semiꝰ¬
na ne łoꝵ decidisse de celo putamus interras.
sic homines patrũ similes extitisse : Sellem
dice̾tis doꝵ cognationẽ. agnosce̾m ñ inuitus.
icħ tale dicitis. s casu esse factum. ut e̾emus si
latur. Utinam tam facile uera inuenire
possim. quam  qͣuinc̾e̾. Et enim enum̾asti
me morit̃ ⁊ copiose ut mͥ ꝗđ admirari lub̾⁊
In homine e̾e huͣmano tantã scientiam usq
athale milesio de łoꝵ natura philofoꝵ sen¬
tentias. Om̃s ne illi tibi delirare uisi sunt. qͥ
sine manib ⁊ pedib ꝯstare dm̃ posse decreu̾nt
dicetis menbris humanis dõs ñ eg̾e̾. Qͥd eñĩ pechb
opus ẽ sine incessu: Qd manib sinicħ cõp̃hendũ
est: Quid de reliqͣ scͥpiione oĩũ corporis parcium.
inqua nichil mane. nichil sine cã. nicħ suꝑ ua¬

Expanded text:
quis iste tantus casus, unde tam felix concursus atomorum, quis iste tantus casus, unde tam felix concursus atomorum, ut repente homines deorum forma nascerentur? Seminane deorum decidisse de caelo putamus in terras et sic homines patrum similes extitisse? vellem diceretis; deorum cognationem agnoscerem non invitus. nihil tale dicitis, sed casu esse factum ut essemus simlatur. utinam tam facile vera invenire possim quam falsa convincere. Etenim enumerasti memoriter et copiose, ut mihi quidem admirari luberet in homine esse Romano tantam scientiam, usque a Thale Milesio de deorum natura philosophorum sententias. omnesne tibi illi delirare visi sunt qui sine manibus et pedibus constare deum posse decreverindicetis membris humanis deos non egere? quid enim pedibus opus est sine ingressu, quid manibus si nihil conprehendendum est, quid reliqua discriptione omnium corporis partium, in qua nihil inane nihil sine causa nihil superva
Abbreviated transcription (Latin):
urgͦ credis oĩa eẽ. Tollamus gͦ q̃ aut hystora
nob̾ aut rõ noua affert. Itafi̾t ut medit̾rani
mare ẽẽ ñ crecdant. q̃ st̃ tante aĩ angustie. ut
si seriphi natus eẽs. nec umꝗͣ egressus ex in¬
sula. inqͣ lepuscłos uulpecłasq sepe uidisses. ñ
crecłes leones ⁊ pant̾eras fuisse cũtibi qͣles e̾ent
sine uirtute neminẽ posse. id qͦ damus. ⁊ libent̃
ꝗd̾. Uirtutẽ aũt sine rõne ꝯstare ñ posse. ꝯueniat
id qͥuoq nece̾e. Adiungis nec rõnẽ e̾e̾ nͥ in homi¬
nis figura. Quẽ tibi ħ daturum putas: Si enĩ
ita esset ꝗͥ opus erat. te gradatĩ istuc ꝑ uenire Qd̾¬
nisse gradib. Arõne ad humanã siguram. Q mͦ
accedis : Precipitare istuc ꝙ ẽ ñ descendẽ. Nec
uͦ incelligo cͦ maluerit. epicurus dos hõiũ simi
minib forme figam uenisse ad dos. Dii eñi sẽꝑ
ea qͣ erant forma dii inmortales. Ngͦ illoꝵ hũana
n rõne in roꝵ natura factum e̾e uultis. S tam̃

Expanded text:
ur credis esse? Omnia tollamus ergo quae aut historia nobis aut ratio nova adfert. ita fit ut mediterranei mare esse non credant. quae sunt tantae animi angustiae ut, si Seriphi natus esses nec umquam egressus ex insula, in qua lepusculos vulpeculasque saepe vidisses, non crederes leones et pantheras esse, cum tibi quales essent sine virtute neminem posse: id quoque damus, et libenter quidem. virtutem autem sine ratione constare non posse: conveniat id quoque necesse est. Adiungis nec rationem esse nisi in hominis figura. quem tibi hoc daturum putas? si enim ita esset, quid opus erat te gradatim istuc pervenirenisse gradibus; a ratione ad humanam figuram quo modo accedis? praecipitare istuc quidem est, non descendere. Nec vero intellego cur maluerit Epicurus deos hominum similminibus formae figuram venisse ad deos; di enim semper eaque erant forma dii inmortales: non ergo illorum enim ratione in rerum natura factum esse vultis—sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
te proposita. alii omĩa q̃ possunt fana ꝯpilant.
C̃redo aut illos mortis timor terret: aut hos reli¬
gionis. S q ñ audes iam enim cum ip̃o epi¬
curo loquar negare dos ẽẽ . ꝗ ẽ qd te ipethat.
aut solem. autͦ mundum. aut m̃tẽ aliꝗͣ sẽpi¬
animam rõnis ꝯsiliiq participẽ. in ulla alia
nisi hũana siga  Qd soł. ñꝗͥ nã aut lue aut qͥnq
errantiũ sidũ simile uidisti. Solduab unus
orb̾ ultunis partib desinens motũ. cursus an¬
nuos ꝯfic̃. hꝰ hãc lustrationẽ eiusdẽ in consara-¬
diis. menstruo spato luna ꝯplet. Qumq aũt
stelle eumdẽ orbem tenentes. alie ꝓͥpius at̾ris.
alie remotiꝰ abiscł pͥncipiis disparib tpr̃b eadẽ
spatia ꝯficiunt. ñꝗdͥ tale epicure uidisti: Ne
sit gͥ sol ne luna. ne stelle. qm̃ nicħ ẽẽ pͣ. nͥ q¬

Expanded text:
te proposita, alii omnia quae possunt fana conpilant: te proposita, alii omnia quae possunt fana conpilant: credo aut illos mortis timor terret aut hos religionis. Sed quoniam non audes iam enim cum ipso Epicuro loquar negare esse deos, quid est quod te inpediat aut solem aut mundum aut mentem aliquam sempi"animam rationis consilique participem in ulla alia nisi humana figura". Quid solis numquidnam aut lunae aut quinque errantium siderum simile vidisti? sol duabus unius orbis ultimis partibus definiens motum cursus annuos conficit; huius hanc lustrationem eiusdem incensa radiis menstruo spatio luna complet; quinque autem stellae eundem orbem tenentes, aliae propius a terris aliae remotius, ab isdem principiis disparibus temporibus eadem spatia conficiunt. num quid tale Epicure vidisti? ne sit igitur sol ne luna ne stellae, quoniam n