comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ltem. ꝓpagari. Demiq conu¬
ger babens ⁊ filiam. Ita plem¬
tudne dm̃ uenerabiles. auon¬
mos echiasticȩ regule ⁊ didit
informandos. ut acd huc laicali
ꝓposito constitutꝰ. diiino nutu
pontificis grãm possideret. Ita
seyp̃m ꝓpria disciplina cohercẽ¬
bat intentus. quasi futuram
sp̃em indicans. ut inrep̃hensi¬
bilis intemplo xp̃i p̃pararetur
sacerdos. Nam quod int̾ morta¬
les ualde uidetur difficile. tara
cautũ esse qui se a iudeis uel here¬
ticis cibo fuspendat: adeo uir
scĩssimus hostes catholice religi¬
oms abhorruiit. ut ñ chcam con¬
riiuiũ. s neq salutatio fuerit cũ
his p̃tereunti cõmimiis. Uitabat
hee dauitico suffultus exemplo.
ne cum hereticis mensa partici¬
pando fieret illi inscandalum.
O quã ꝑfectissimũ laicũ. cuiꝰ imi¬
tatores ipsi esse desiderant sacer¬
dotes: cui non fuit ahud uiuere
nisi xp̃m cum dilectione timere.
⁊ cum timore diligere. Quem se¬

Expanded text:
litem propagari. 8 Denique coniulitem propagari. 8 Denique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum propria disciplina cohercebat intentus quasi futuram speciem indicans, ut inreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. 9 Nam quod inter mortales valde videtur difficile, tam cautum esse, qui se a Iudaeis vel haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium sed neque salutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec Davitico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensae participando fieret illi in scandalum. 10 O quam perfectissimum laicum, cuius imitatores ipsi esse desiderant sacerdotes, cui non fuit aliud vivere nisi Christum cum dilectione timere et cum timore diligere, quem se
Abbreviated transcription (Latin):
taerinit minns ẽ quã mueret᷑
et uirum scissimũ consultꝰ mͥ
sit niiari quã loqui. Equabi¬
liꝰ fuetat a beato ambrosio de
fratre scribenda mandare. eui
uierba uirtutib conuncta flo¬
rebant. s ne ꝓcitata pagina fa¬
stichũ potiꝰ generet. qͣm. puo¬
cet anditorem. ut sic cũ mea
nerecinidia nobis quidem obe¬
Dientiam. ⁊ illi impendo de qͦ
non digne loquor iniuriam.
Sed concech ueniam credimꝰ.
qͦd deuotione peccamꝰ nunc de
eiꝰ uita ꝓponamus.
Sit ur beatus hilariꝰ picta¬
uoꝵ urbis ep̃s. regionis aqͥta¬
me orrundus. que ab occeano
brittannico fere milia nona¬
ginta seiuingitim apud galli¬
canas familias nobilitatis ła¬
pade non obseurus. ĩ mo ma¬
gis p̃ ceteris gr̃a generositatis
ornatus. nitore pectoris adli¬
to. quasi refulgens lucifer int̾
astra ꝓcessit. Cuiꝰ a cunabulis¬
muitiua lactabatur infantia. ut
am tunc poss intelligi. xp̃m
usuis cansis. ꝓ obtinencia une¬
toria necessariũ gͥ pississe ini¬

Expanded text:
s est quam meretur, et virum sanctissimum consultius mihi sit mirari quam loqui? Aequabilius fuerat haec beato Ambrosio de fratre scribenda mandare, cui verba virtutibus coniuncta florebant. 5 Sed ne protracta pagina fastidium potius generet quam provocet auditorem, etsi cum mea verecundia vobis quidem oboedientiam et illi impendo de quo non digne loquor iniuriam, sed concedi veniam credimus quod devotione peccamus. Nunc de eius vita proponamus. 6 Igitur beatus Hilarius Pictavorum urbis episcopus regionis Aquitaniae oriundus, quae ab oceano Britannico fere milia nonaginta seiungitur, apud Gallicanas familias nobilitatis lampade non obscurus, immo magis prae ceteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens lucifer inter astra processit. 7 Cuius a cunabulismitiva lactabatur infantia, ut iam tunc potuisset intellegi, Christum in suis causis pro obtinenda victoria necessarium sibi iussisse mi
Abbreviated transcription (Latin):
quam fuit indsertione ꝓuidꝰ.
intractatu ꝓfundus. ꝑ litteratu¬
ram eloquens. ꝑ uirtutem mira¬
bilis: incomplexionib multiplex.
in resolutione subtilis: Astutus
iurta ꝓpħam ut serpens. colube
simplicis grãm ñ amittens. Con¬
ditus sale ingenii. fons loquen¬
di. thesaurus scientie. lux doctri¬
ne: defensor eccłe. hostium ꝓpug¬
nator. cuiiꝰ dicta qͥ legerit ñ cre¬
dit dicere. s tonare. ħoc fuit ult
homines saꝑe. tam caute de re¬
ligione censere. S qui uult ip̃m
agnoscere. eiꝰ exilia memoret.
merita respiciat: uolumina re¬
legat. dicta ꝑpendat: signa
coit diana ꝑcenseat. qui dum
suꝑstes fuit inscło. aut scripsit
ecchastice fidei docum̃ta. aut
puiguando calcauit heretica
erimina. aut petenti tribuit
nuracłoꝵ suffragia. que uolen¬
eis &ationib ꝑseuerant. Seo
iea singua non sufricit singula
cuncta pferre. det in ysuo ne¬
niam. quia multa p̃terii. qui uix
pauca conscͥpsi. Ita beatissimi hi¬

Expanded text:
51 Quam fuit in dissertione providus, 51 Quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in resolutione subtilis, astutus iuxta prophetam ut serpens, columbae simplicis gratiam non amittens, conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor ecclesiae, hostium propugnator. Cuius dicta qui legerit non credit dicere sed tonare. Hoc fuit ultra homines sapere tam caute de religione censere. 52 Sed qui vult ipsum agnoscere eius exilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa cotidiana percenseat. Qui dum superstis fuit in saeculo aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia: quae voleneius orationibus perseverant. 53 Sed mea lingua non sufficit singula cuncta proferre. Det mihi pius veniam, quia multa praeterii qui vix pauca conscripsi. 54 Ita beatissimus Hi
Abbreviated transcription (Latin):
tracditis : talem tnͣsitũ cõparare.
si mercatorem forsitan inueni¬
rent. Quid distat inter uiuifi¬
cati infantis. ⁊ filie mortificate
mysteriũ: illum resuscita̾nit
ad baptismũ. hanc p̃destinauit
ad regnũ : insi qͦd millo ad huc
spes peccandi restabat. hec in¬
maculata finierat. Quod cũ ui¬
disset mater beate aprȩ. a ponti¬
fice postulat. ut et ip̃sa si me¬
reretur erepta de muncdi crimi¬
ne. cũ filia p̃sentaretur ad reg¬
num. Cuiꝰ uota considerans. as¬
sidua oratione ⁊ ipsam ante se
transmisit ad głam. Quis esti¬
maturus ẽ talem uirũ ita se di¬
lexisse dñm. coniugis ⁊ filie af¬
fectu contempto: Tamen inhoe
magis illas amasse cognoscr᷑.
cũ ꝑ ip̃m lumini ꝑpetuo trans
tiam rigantis ingenii conten¬
dat euoluere: aut eiꝰ uerba uer¬
bis ualeat exequare. qͣliter ille
Inchuise trinitatis libros stilo
tumente conteruit: aut scriptu
ram dauitici carminis sermone
coturnato ꝑsingulare serauit.

Expanded text:
traditis, talem transitum comparare, traditis, talem transitum comparare, si mercatorem forsitan invenirent? Quid distat inter vivificati infantis, et filiae mortificatae mysterium? Illum resuscitavit ad baptismum, hanc praedestinavit ad regnum: nisi quod in illo adhuc spes peccandi restabat, haec immaculata finierat. Quod cum vidisset mater beatae Abrae, a pontifice postulat, ut et ipsa, si mereretur, erepta de mundi crimine, cum filia praesentaretur ad regnum. Cujus vota considerans, assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. Quis aestimaturus est, talem virum ita dilexisse Dominum, conjugis et filiae affectu contempto? Tamen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transftiam rigantis ingenii contendat evolvere, aut ejus verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae Trinitatis libros stylo tumente contexuit, aut scram Davitici carminis sermone coturnato per singula reseravit?
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ ꝓmisimꝰ: qͣliter miracula
reliqua hoc miracło cumulauit.
Deniq cũ beatissimã apram fili¬
am suam adqm de exilio destina¬
uit epłam incolumem inueniss
alloquitur quotͦ poterat dulce¬
do patris. ⁊ facundia oratoris.
Quid dicam: Alloquitur hilariꝰ
cuiꝰ eloquentie post ip̃m conpara¬
re aliquem uix audemꝰ : nisi qͥ
fuit sp̃s cħ̃ uino replecus. temp¬
tans eiꝰ animum. s uellet spon¬
sum attingere. quem patris gr̃a
ranterq ut celeriter ei iunget᷑
optabat. Quã uoluntatem pater
pius agnoscens. intentus orati¬
onib ñ cessauit. donec sine cdo¬
lore. sine contagio. se p̃sente fila
de muncdi ludibrio mig̃ret acl
decuit. uenerande t̃didit se pus¬
ture. O funeris gła. quȩ me¬
hor habetur quã uita: qͥa qͦd
terre subripuit. Incelum tͣnsini¬
sit. Nere ut ego considero. plus
fuit qm resuscitari. sic mori. Cer¬
ta enĩ salus ẽ. ñ contaminari pec¬
catis. Quanti cuꝑent reb cũ uita

Expanded text:
supra promisimus, qualiter miracula supra promisimus, qualiter miracula reliqua hoc miraculo cumulavit. 46 Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem invenisset, alloquitur quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? alloquitur Hilarius, cuius eloquentiae post ipsum comparare aliquem vix audemus nisi qui fuit spiritu divino repletus; temptans eius animum, si velit sponsum attingere. quem patris gratiranterque ut coptabat. Quam voluntatem pius pater agnoscens, intentus orationibus non cessavit, donec sine dolore, sine contagio, se praesente, filia de mundi ludibrio migraret ad decuit, venerandae tradidit sepulturae. O funeris gloria, quae melior habetur quam vita: quia quod terrae subripuit, in coelum transmisit! Vere, ut ego considero, plus fuit, quam resuscitari, sic mori. Certa enim salus est, non contaminari peccatis. Quanti cuperent, rebus cum vita
Abbreviated transcription (Latin):
de rogo fihum aut mͥ aut bap¬
tismo. qui ppł pater agnosceris.
ut mater ego uocer optineas.
Sic illa plus lacrimis petente
quam uerbis. cõmotus uir cħ.
spectante ppło ad consueta ar¬
ma recurrens interra ꝓsterni¬
tur. Mor paulatim defuncti
pallor in ruborem conuertitur:
frigida menbra reuocato sp̃u in¬
tepescunt. oculi apertis palpebͤ
ianuis ꝑegrinũ lumen agnos¬
cunt. uox adducto aere de pec¬
toris domicilio conflata ꝓfer¬
tur. gressus suis uestigiis rechi¬
uiinus extenchtur. Ininteriore
fundam̃to tota fabrica renoua¬
tur. Quid plura: Tanchu ia¬
cuit sacerdos inpuluere. donec
pariter surgerent. senex de ora¬
tione. infans de morte. Ecce ui¬
ta laudabilis. quȩ de alteriꝰ cor¬
pore necem p̃cib effugauit. Spo¬
hauit tartarũ. spem habens in
xp̃o. Mors ib iura ñ tenuit. ubi
hilarius uim orationis ingessit.
S tanta res non potest nr̃is uer¬
bis plus ornari quã meritis.
Nunc uero menorandũ est qͦd

Expanded text:
de, rogo, filium aut mihi aut bapde, rogo, filium aut mihi aut baptismo: qui populi pater agnosceris, ut mater ego vocer obtineas. 44 Sic illa plus lacrimis petente quam verbis commotus vir dei spectante populo ad consueta arma recurrens in terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida membra revocato spiritu intepescunt, oculi apertis palpebrae ianuis peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anteriore fundamento tota fabrica renovatur. 45 Quid plura? Tamdiu iacuit sacerdos in pulvere, donec pariter surgerent, senex de oratione infans de morte. Ecce vita laudabilis, quae de alterius corpore necem precibus effugavit, spoliavit tartarum, spem habens de Christo. Mors ibi iura non tenuit ubi Hilarius vim orationis est ingressus. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari quam meritis. Nunc vero memorandum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
Dysi piectus est. Iste cde suis
eubilib serpentes exclusit. De¬
Uofuit angius antiquũ men¬
daũ  qui didicit implere.
mandatum. O hilars dulcedo
medicam̃tũ ⁊ meritum: ante
quẽ sine mora uenena fugata st̃.
Addidit terra hominib. quia
in loco belue incola tnͣsmigrauit.
S reuertamur ad ordinem.
bant omnes pariter:: eo qͦd ec
cħa recepiss pontificem. grex
pastorem. ⁊ ac si omnes cum ip¬
so tunc redissent ad patriam
Ita sine illo exules se fuisse defle¬
bant. Itaq beatum martinũ
in uico loco teracodũ p̃cepiss con¬
sistere. uiirtute chuina meruit
ibidem mortuũ suscitare. Post
aliqͦs dies infans sine baptismi
regeneratione defunctus est:
duplici morte dampnatus. p̃¬
extincti quȩ iam mater ñerat
dum fihum ñ habebat. ꝓuoli¬
ta ad pedes sc̃i hylarii. p̃ceden¬
tib lacrimis nati sui corpꝰ ef¬
fucht exclamans. Martinus acd¬
huc incipiens catecuminũ. mor¬
tuũ reuocauit: tu pontifex red¬

Expanded text:
radysi proiectus est, iste de suis radysi proiectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiquum mendacium qui didicit implere mandatum. O Hilarii dulcedo, medicamentum et meracum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. bant omneclesia recepisset pontificem, grex pastorem: et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exules fuisse deflebant. 41 Itaque beatum Martinum in vico Locoteiaco dum praecepisset consistere, virtute divina meruit ibi mortuum suscitare. 42 Post aliquot dies infans sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus prextincti, quae iam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii praecedentibus lacrimis nati sui corpus effudit exclamans: Martinus adhuc incipiens cathecuminum mortuum revocavit, tu pontifex red
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimꝰ benedictꝰ a quodam no¬
bilissimo scd̃m scħ dignitatem
uiiro ex oratus funiss. ut addomũ
eiꝰ diguaretur ꝑ semetip̃m acce¬
dere quo uxorem eiꝰ ⁊ fihũ quẽ
inuꝑ enixa fuerat a demonio qͦ
gͣuissime parit᷑ uexabatim. suis
scĩs meritis & orationib liberaret.

Expanded text:
pore S. Benedictus a quodam nobilissimo secundum saeculi dignitatem viro exoratus est ut ad domum ejus dignaretur per semetipsum accedere, quo uxorem ejus ac filium, quem nuper enixa fuerat, a daemonio quo gravissime pariter vexabantur suis sanctis meritis et orationibus liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
te in aqͣm misiss. cadendo secut᷑¬
re curre. quia puer ille qui ad
hauriendam aquã ꝑrererat.
in lacum cecidit: eumq lon
giꝰ iam unda ꝑtraxit. Res mi¬
ra ⁊ post petrum apłm musi
et enĩ postulata atq ꝑcepta. acl
patris sui imꝑiũ concitus ꝑrex¬
it maurus. atq usq adeundẽ
locũ quo ab unda ducebatum
puer. ꝑ terrã se ire existimans.
suꝑ aquam cucurrit. eũq ꝑca
cursu. Qui mox ut terrã cetigit
ad se reuersus posterga respext
et quia suꝑ aquas cucurriss ag¬
nouit: et qͦd p̃sumere ñ potuiss
ut feret. miratus extreminit fac¬
tum. Reuersusq ad patrem. rẽ
gestam retulit. Uir autẽ uene¬
tabilis Benedictus. hoc ñ suis
meritis. s obedientiȩ illiꝰ depu¬
tare cepit. At contͣ maurꝰ ꝓsolo
eiꝰ imꝑio factũ dicebat. se qͣ con
S in hac mutue humilitatis ami¬
ca contentione. accessit arbiter
puer qui ereptus fuerat. Nam
dicebat. Ego cum ex aqua traherer.
uidebam. atq ip̃m me ex aqua

Expanded text:
te in aquam misissre, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per rsu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebSed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, videbam, atque ipsum me ex aquis
Abbreviated transcription (Latin):
accendit : aut cũ alteriꝰ cadda¬
ueris sepulturam oculoꝵ ig¬
ne redintegrat. qͣm facile cri¬
dimꝰ de sepulchro ꝓprio ut
flãmas expellat: Uellem ad¬
huc insatiatus sacratissim ui¬
ri miracła quasi pecuhariter
decantare. s uereor ne unde
niam intertus huiꝰ paruitatẽ.
um clicerem si libros implerẽ
ne dum hominis cupio uitare
fastidia. uidear incurrere con¬
fessoris offensam. s p̃sumo
plurima cle te minus clicere.
ut de te legere ppłm breuitas

Expanded text:
accendit? Aut cum ad alterius cadaaccendit? Aut cum ad alterius cadaveris sepulturam oculorum ignem redintegrat, quam facile credimus de sepulcro proprio ut flammas expellat? 13. Vellem adhuc insatiatus sacratissimi viri miracula quasi peculiariter decantare; sed vereor ne unde niam de textus hujus parvitate, um dicerem si libros implerem, ne dum hominis cupio vitare fastidia, videar incurrere confessoris offensam. Sed praesumo plurima de te minus dicere, ut de te legere populum brevitas
Abbreviated transcription (Latin):
gitationis facinora reuelata
aspexit. considerauit ingeniu¬
it. ⁊ defleuit. ut saltim lacri¬
marũ fonte rigante dilueret.
qͦd corde delinquente fedauit:
qui postea maiora obtuht ex¬
actus cere iudicio cast gante:
quadam nocte cereus illumi¬
natus fuiss. casu suꝑ sepulchrũ
eiꝰ qͥ int̾cessione sua uiuificat
ardens corruit. Ita ut suꝑ ma¬
fortẽ que cecidit sine lesione
aliqͣ ꝑarderet. Nam in qͣntũ
fuit cere longitudo. cera iacẽs
inuenta ẽ papiro consumpto.
tanqͣm si confiniũ certi ipsa fecis¬
set int̃ ignem ⁊ palhũ. Ut ab
ipsa inueniretur defench. ꝑ qͣm
nis expauit: qͣm ad arcdendi
auxiliũ sumpserat. ipsa uisa ẽ
repugnari. S inter hec illud
admonet potiꝰ ut cheatur in
uirtute confessoris. quas didi¬
cit cera flamas extinxit: ⁊ con¬
uerso orchne. illud quo uora¬
ii potuit. p̃focauit. Hiuerse
species suã uise sunt naturam
mutasse. Ne inqͥt incendia le¬
guere. qui cecornin lumen

Expanded text:
gnitionis facinora revelata gnitionis facinora revelata adspexit, consideravit, ingemuit et flevit: ut saltem lacrymarum fonte rigante dilueret, quod corde delinquente foedavit. Qui postea majora obtulit exactus, cerae judicio castigante. 1quadam nocte cereus ibi illuminatus fuisset, casu super sepulcrum ejus, qui intercessione sua mortuos vivificat, ardens corruit: ita ut super mafortem, quo cecidit, sine laesione aliqua perarderet. Nam in quantum fuit cerei longitudo, cera jacens inventa est papyro consumpto: tanquam si confinium cera ipsa fecisset inter ignem et pallium, ut ab ipsa inveniretur defendi, per quam nis expavit, et quam in ardendi auxilium sumpserat, ipsa ei visa est repugnare. Sed inter haec illud admonet potius ut dicatur, in virtute confessoris, quas deducit cera flammas extinxisse, et converso ordine illud a quo vorari potuit, praefocasse. Diversae species suam visae sunt naturam mutasse: et ne quid incendia laeguere, qui caecorum lumen
Abbreviated transcription (Latin):
formam cere quasi socialit̃ incõ¬
miine: quidam erhis alloquitur
alterũ. ut eam ⁊ si tam parnam
rem. tamen tm̃ confessori uel hben¬
ter offerrent. s in cassum sua
uerba manimo sotii nolentis ex¬
pendit. Ipse tam̃ cum collega suo
inoratione ꝓsternitir. Cȩram
illam occulte ante tremencli se¬
pulchri cancellos exponit. Mox
ad omnem equalitatem cere ip¬
siꝰ species se chuisit. ⁊ parte iliiꝰ
fidelis oblatoris accepta. pars
altera uidentib plurimis nol¬
uendo usq ad alios cancellos.
nutu chuino eum om̃i contume¬
lia est repulsa: quas nolens
ruit. qqd ex fide ñ uenit. Tam cer¬
tus iniudicio. quã misericors ẽ
inuoto. O quã incorruptibilis ar¬
biter claret: Castior est iste an
examinatione iudicii. quã in
electione florum: illaq cera.
casta ꝓducit. łc̃ itaq ille qͣ
offerre noluit ad missi criminis
se teste confusus. ⁊ in mensi pu¬
lasse. et infaciem suã occulte co¬

Expanded text:
formam cerae quasi socialiter in coformam cerae quasi socialiter in commune; quidam ex his alloquitur alterum, ut eam etsi tam parvam rem, tamen tanto confessori vel libenter offerrent. Sed in cassum sua verba in animo socii nolentis expendit. Ipse tamen cum eodem collega suo in oratione prosternitur, ceramque illam occulte ante tremendi sepulcri cancellos exponit. Moxque ad omnem aequalitatem cerae ipsius species se divisit, et pars illius fidelis oblatoris accepta, pars altera, videntibus plurimis, volvendo usque ad alios cancellos, nutu divino cum omni contumelia est repulsa: quasi nollet ruit quod ex fide non venit, tam certus in judicio, quam misericors est in voto. O quam incorruptibilis arbiter claret! Castior est iste in examinatione judicii, quam in electione florum illa, quae ceram casta producit. Tunc itaque ille qui offerre noluit, admissi criminis se teste confusus, et immensi pulasse, et in faciem suam occultae co
Abbreviated transcription (Latin):
lantes oculi custochebant: ñ
lingua torpens. Intra palaticã¬
eram uolubilis excurrebat. nec
imo ducta de pectore. uox colla¬
ta poterat ꝑ uerba disponere. ñ
manꝰ cum soluta languesceret
natiux debitas seruitias clissol¬
uebat. neq pes instabilis men¬
broꝵ ruitura sustentabat. Ad huc
totiꝰ corporis infabricata massa
torpebat. Quȩ infestrtate es
intra basilicam posita. cum in¬
genti fauore expectantib om̃ib
cula plura compleuit. Attenua¬
ta gemiũ uestigia roborait.
lingliam rigentem flexibilita¬
te x facihtate uocis aptauiit
ad usum lanifitii debiles quon¬
dam palmas armauit. hmam̃¬
ta uscerũ gr̃a pii mmnerisam¬
mauit: aliquancio uetrs n¬
fans inuerbo ꝓrupit. ⁊ qͦd ẽ con
spicuũ uoce prima lactis ahm̃ta
quesiuit. Ergo ut tales cibos an¬
te om̃ia posceret. quid ahud da¬
tur intelligi. nisi quanddo sana
obhinone noxia subtrahatur. Ita¬
q cũ duo negotiatores adbeati
basilicam occurrissent habentes

Expanded text:
lantes oculi custodiebant. 27 Non lantes oculi custodiebant. 27 Non lingua torpens intra palati cameram volubilis excurrebat nec imo ducta de pectore vox conlata poterat per verba disponere, non manus, cum soluta languesceret, naturae debita servitia dissolvebat neque pes instabilis membrorum ruitura sustentabat: adhuc totius corporis infabricata massa torpebat. 28 Quae in festivitate eius intra basilicam posita cum ingenti favore expectantibus omnibus cula plura conplevit. Attenuata genuum vestigia roboravit, linguam rigentem flexibilitate et facilitate vocis aptavit, ad usum lanificii debiles quondam palmas armavit, liniamenta viscerum gratia pii muneris animavit. 29 Aliquando vetus infans in verba prorupit, et quod est cospicuum, voce prima, lactis alimenta quaesivit. Ergo ut tales cibos ante omnia posceret, quid aliud datur intelligi, nisi quando sanatoblivione noxia subtrahatur. Itaque cum duo negotiatores ad beati basilicam occurrissent, habentes
Abbreviated transcription (Latin):
de sit ubertas. Nam qui t̃ẽ in sy¬
nodo ad confunclendũ hostem
uerba ficdelia ꝓtuhit. hic in cãpo
arma tractauit uictoria.
Mulier iuico tonaciago cdum
aquã ad opus sim̃ portaret die
cdñico. ñ est meũ nosse quo p̃uen¬
ta peccata manus adtracta ẽ¬
ret: quo illa ficlens nuntio. tan¬
qͣm cum ipso sanitatis sue p̃m¬
atore leta ꝑcurrit. Et dum
basilica psalłe tur. simnilit̃
in absolutione che cdñico quo
p̃cesserat pena. secuta sunt gan¬
dia. Ecce consuetuchnẽ patro¬
ni singularis amabilem: qui
ut ueniat quo prestet. ⁊ causam
exquirit. O beati hilarii om̃ium
ñ solum se alicui abscondit. s etiã¬
egerit. Ueniamꝰ acl ahos uene¬
rand fructꝰ miraculi: quȩdam
paralitica annis adulta puelle
ñ inmerito. sine uite uiuebat of¬
ficiis: cui infunus extincti
corporis. tantũ suꝑstis anima
palpitabat. Et intota cadauera
lumina quasi sola uigebant. ue¬
lut inse menbra mortua uigi¬

Expanded text:
desit ubertas? Nam qui tunc in sydesit ubertas? Nam qui tunc in synodo ad confundendum hostem verba fidelia protulit, hic in campo arma tractavit victoria. 24 Mulier in vico Tonatiago dum aquam ad opus suum portaret die dominico, – non est meum nosse quo praeventa peccato, – manus adtracta eret. Quo illa fidens nuntio, tanm cum ipso sanitatis suae praeviatore laeta percurrit. Et dum in basilica psalleretur, similiter in absolutione die dominico, quo praecesserat poena, secuta sunt gaudia. Ecce consuetudinem patroni singularis amabilem, qui ut inveniat quod praestet et causas exquirit! O beate Hilari omnium cnon solum se alicui non abscondit sed ingerit. 26 Veniamus ad alios venerandi fructus miraculi. Quaedam paralytica, annis adulta puella non merito, sine vitae vivebat officiis. Cui in funus extincti corporis tantum superstis anima palpitabat et in toto cadavere lumina quasi sola vigebant, velut in se membra mortua vigi
Abbreviated transcription (Latin):
descenderet. Quod ille diligen¬
ter obseruans. ⁊ oratione occur
horam chei teiam ult᷑ humana
uota sorgretur uictoriam. ubi
mulgtudo caclauerũ colles ex se
uisa sit erexisse. Ec̃ce terribi hiter
formicdancda ꝓcligia: ⁊ delectabi¬
hter amplectenda miracła. Pa¬
rum ill fuit ꝓsolatio regis sig¬
nũ ostendere luminis: nsi ap¬
te monitus adclidiss ⁊ uocis s
milis quedam contigit israsis¬
lticis temꝑis. hec causa uirtinis
Na ibi columpna ignis ꝓcesse¬
rat. hic figure lampachs acdino¬
nebat. Uellem nosse eur fuerit
tanti arcdoris secretũ mysteriũ
⁊ tam manifestum ꝓlatum. s
qͣntum ipso spirante uideo ag¬
noscere non tacebo contͣ heren¬
cas acies. sicut olim incorpore
ñ cessauit spu chmicare. Crecle¬
bat sͥ cont᷑ alaricũ arrianũ ite¬
rũ redisse constantinũ. Quanta
est illi semꝑ ꝓ cultu catholice
religionis auiditas. cũ in reqͥe
posito. adhuc sollicituchns ñ

Expanded text:
descenderet. 21 Quod ille diligendescenderet. 21 Quod ille diligenter observans et oratione occurrhoram diei tertiam ultra humana vota sortiretur victoriam. Vbi multitudo cadaverum colles ex se visa sit erexisse. Ecce terribiliter formidanda prodigia et delectabiliter amplectenda miracula. Parum illi fuit pro solatio regis signum ostendere luminis, nisi aperte monitus addidisset et vocis. 22 Similis quaedam contigit Israhelitici temporis huius causa virtutis. Nam ibi columna ignis praecesserat, hic figura lampadis admonebat. | Vellem nosse, cur fuerit tanti ardoris secretum mysterium et tam manifestum prolatum. Sed quantum ipso inspirante videor agnoscere non tacebo. 23 Contra haereticas acies sicut olim in corpore non cessavit spiritu dimicare: credebat sibi contra Halaricum Arrianum iterum redire Constantium. Quanta est illi semper pro cultu catholicae religionis aviditas, cum in requie posito adhuc sollicitudinis non
Abbreviated transcription (Latin):
rii p̃teriens templum ingresp̃
est. Quo dum uigilias officio
solito celebrarent: mane facto
aptis oculis. ipse chem cepit
aliis nuntiare. qui semꝑ ege¬
bat auchre. Apud quẽ una sẽꝑ¬
nox erat. tenebras illa nocte
purgauit. Qui nũqnã. inderat
ornamenta chei: cepit ill nouus
sol nasci. Apud illum tunc fa¬
bricata sunt omnia. qñdo eoꝵ
meruit uidere facturam. Et ut
ita chcam qͦdam᷑ post se illi mun
Cecus ad fratrem eiꝰ festinabat ae¬
cedere: iste insuo templo cdigna¬
tus ẽ luminari. Quanta micat
gr̃a donatoris. qui p̃uenit clesi¬
deria supplicantis. Quidetiam
dignũ referam de tam regahi mnỹ¬
sterio qͦd abipso ẽ inrege collatũ.
Deniq chlocdoueus dum contͣ he¬
reticam gentem pugnaturus ar¬
matas acies cõmouiss. media
nocte meruit de basilica beati
uiri lumen suꝑ se ueniens aspi¬
cere. ad monitus ut festinant᷑
s ñ sine uenerabilis soci oratio¬
ne aduersũ hostes confhctat᷑us

Expanded text:
rii praeteriens templum ingressus rii praeteriens templum ingressus est. Quo dum vigilias officio solito celebrarent, mane facto apertis oculis ipse diem coepit aliis nuntiare, qui semper egebat audire. 18 Apud quem una nox erat, tenebras illa nocte purgavit. Qui numquam viderat ornamenta diei, coepit illi novus sol nasci. Apud illum tunc fabricata sunt omnia, quando eorum meruit videre facturam. En, ut ita dicam, quodam modo post se illi munds. 19 Caecus ad fratrem eius festinabat accedere, iste in suo templo dignatus est inluminare. Quanta micat gratia donatoris, qui praevenit desideria supplicantis? 20 Quid etiam dignum referam de tam regali mysterio, quod ab ipso est in rege conlatum. Denique Chlodoveus dum contra haereticam gentem pugnaturus armatas acies commovisset, media nocte meruit de basilica beati viri lumen super se venientem adspicere, admonitus, ut festinanter sed non sine venerabilis loci oratione adversum hostes conflictaturus
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ex quib castoriꝰ diaconꝰ. ẽs¬
pio sub chaconꝰ institutus acleiꝰ
obseqͥum. usq infiuem suũ ꝑ
quem sanati sunt adheserunt.
& merito ilhꝰ elegerunt sustine¬
re iuga dominii. a quo pena
liberi sunt effecti. Quecdam
puella in hac uita ueniens dex¬
trã mortuã trarerat natura for¬
mante. ⁊ debilem manũ inspecie
glomi colligerant neruoꝵ fila
contracta. flura suo stamine chigi¬
toꝵ talem arcebat. Tẽ occurrens
ad beatissimi sepulturã. int̾cessi¬
one eiꝰ uiuacib est officuis orchi¬
uata. Paulatim mobilis uigor
articulos stipentes ⁊ ungues ir¬
repsit. Post longa tempora ma¬
nus illi tunc nat̾a est: eũ sensit
munera confessoris. Extincta
uenit matris ab utero: uiina
rechit de sepulchro. Ecce qͣm lar¬
ga remuneratoris est pietas: ut
que natura ñ genuit hie menbͣ
suppleret. Nec illud quidem p̃¬
terire conuenit: qd ceco fehei
post uota successit. Nam cum be
at martini hmina ꝓ recipien¬
do lumine ꝓperaret: in sẽs hila¬

Expanded text:
 Ex quibus Castorius diaconus et Crispio subdiaconus institutus ad eius obsequium usque in finem suum per quem sanati sunt adhaeserunt: et merito illius elegerunt sustinere iuga domini, a quo poena liberi sunt effecti. 15 Quaedam puella in hanc vitam veniens dextram mortuam traxerat natura formante et debilem manum in specie glomi colligerant nervorum fila contracta: fluxa suo stamine digitorum tela marcebat. Tunc occurrens ad beatissimi sepulturam intercessione eius vivacibus est officiis ordinata: paulatim mobilis vigor articulos stupentes et ungues inrepsit. 16 Post longa tempora manus illi tunc nata est, cum sensit munera confessoris: extincta venit matris ab utero, viva rediit de sepulchro. Ecce quam larga remuneratoris est pietas, ut quae natura non genuit, hic membra suppleret! 17 Nec illud quidem praeterire convenit, quod caeco felici post vota successit. Nam cum ad beati Martini limina pro recipiendo lumine properaret, in sancti Hila
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ mei ingenii breuitatem
mensuro. adeo beati hilarii im¬
mensitatem forte cognosco. ut
pene mͥ uideatur equale istud
posse dicere. qͣm cligito celum
tangere. p̃sertim quod etiam be
illud eloquiũ recusanerit ad¬
temptare. qui materiei se mi¬
parem eatenꝰ iudicauerit ut ta¬
ceret. Egouero eui nulliꝰ scien¬
tie irrigua fluenta succurrun
quã uix stillicidii pauꝑis atte¬
nuatã gutta ꝑfucht. nichil ꝓp
de fonte respirans. qua temꝰ¬
tate inter ingentia flumila
iheronn sic eos uehm cursiis
extendere. cũ de illo etam dos¬

Expanded text:
Sed cum mei ingenii brevitatem Sed cum mei ingenii brevitatem mensuro, adeo beati Hilarii immensitatem fortem cognosco, ut pene mihi videatur aequale tam istud posse dicere quam digito caelum tangere, praesertim quod etiam ut illud eloquium recusaverit attemptare, qui materiae eius se imparem eatenus iudicaverit, ut taceret. 4 Ego vero cui nullius scientiae inrigua fluenta succurrunt, quem vix stillicidii pauperis attenuata gutta perfudit, nihil proprio de fonte respirans, qua temeritate inter ingentia flumina Hieronymi siccos velim cursus extendere, cum de illo etiam do
Abbreviated transcription (Latin):
Ño sc̃o ⁊ meritis be¬
atissimo patri pascen¬
tio pape. fortimatus.
Religiosi pectoris stu¬
dio sollicitante cõmonitus.
quo papa beatissime cdiiinis in
actib sacͥ conuersatione ꝓposi¬
ti iugit exercit᷑łis intentus. ⁊ in¬
tendis exercitiis. ut facile sit
ꝑspicuum ad culturam eccħas¬
tice. discipline ⁊ fuisse tegendũ.
xtesse ꝓuectum. Cũ irrefragab¬
hter ueteris dispositionis catho¬
lici dognatis fundam̃ta custos
obseruas. ⁊ ad echficationem
plebis amatissime uelut bonꝰ
instructor adiciendo aliqͥd eul¬
men fabrice continuare festi¬
nans. Nam fine timore chuino
soris. qui te ab ipsis cunabuli
ante sua uestigia quas pecula¬
rem uermilum familiariter e¬
nutriuit. ut impensi mimeris
uel uerba rependeres. Id ego⁊
si ñ plene uel ex parte complera
ꝑstringerem. quatenꝰ dum sui
gregis aurib uox quocdam᷑ ⁊
uita pastoris antiquissimi re¬
sonaret. ⁊ ille ꝓbaret ministeri¬
am. ⁊ ipse ñ celares affectum

Expanded text:
NO SANCTO ET MERITIS BEATISSIMO PATRI PASCENTIO PAPAE FORTVNATVS. Religiosi pectoris studio sollicitante commonitus, quo, papa beatissime, divinis in actibus sacri conversatione propositi iugiter exercitaris intentus et intendis exertus, ut facile sit perspicuum ad culturam ecclesiasticae disciplinae et fuisse te genitum et esse provectum: inrefragabiliter veteris dispositionis ac catholici dogmatis fundamentum custos observans et ad aedificationem plebis amantissimae veluti bonus instructor adiciendo aliquid culmen fabricae continuare festinans non sine timore divino. soris, qui te ab ipsis cunabulis ante sua vestigia quasi peculiarem vernulam familiariter enutrivit, ut impensi muneris vel verba rependeres, ideo etsi non plena vel ex parte complexa perstringerem: quatinus dum sui gregis auribus vox quodam modo et vita pastoris antiquissimi resonaret, et ille probaret ministerium et ipse non celares affectum. 3
Abbreviated transcription (Latin):
fatys
igitirr sulpitꝰ ortus¬
a claris parentib e
uiũ pene primorib.
castris regalib nu
tritus. biturice fuit

Expanded text:
atus igitur Sulpicius ortus claris parentibus, civium pene primoribus castrisque regalibus altus, Bituricae fuit
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Per idem tempus clo¬
chariꝰ anclegauis ueniens.
ro cħ ad monasterĩ se ire
elle manlauit. Cui cũ a uiro
ħ ut ueniret remandatũ fu¬
ss. paucis secum assumptis
ire parauit. Cũq ueniss:
tradicht ad ip̃m locum fiscũ
regiũ qui blazon nuncupat᷑.
Uillam etiã qui longꝰ cãpus
dicitur auctoritate regia ibi¬

Expanded text:
ibi: Per idem tempus Clotarius Andegavis veniens, viro Dei ad monasterium se ire velle mandavit. Cui cum a viro Dei ut veniret remandatum fuisset, paucis secum assumptis, ire perrexit. Cumque venisset, tradidit ad ipsum locum fiscum regium, qui blazon nuncupatur. Villam etiam quae Longuscampanus dicitur, ibidem auctoritate regia
Abbreviated transcription (Latin):
sib talem curam ficlehter im¬
penderunt: donec infirmitatis
ipsiꝰ ulcerosa uarietas de corꝑe
quod captiuerat captiua mi¬
graret : ut decepta suis solaciis
colorem que inuaserat inuiola¬
ta relinqueret. ⁊ qͣm secum attu¬
lerat turpituchnis speciem ñ
teueret. Post innimerabilia
uulnera menbris om̃ib instan¬
rata ẽ cutis una. Uultus ille ch¬
uturna deletus sorde. sua cepit
ꝑfidelissimum lauachrum ꝑie¬
tauis illis purifieus iorclans
confessoris. qui et laborem lon¬
ginqui itineris abstulit. ⁊ sa¬
littis uota porrexit. O qm in¬
estiabilim claruerunt do¬
cnnta uirtutũ. ubi sepuleso
nunditie. munclaueriuit ra¬
crlmas lepre. uiꝰ hoc facere en¬
ra potuiss artificis: qui de tali¬

Expanded text:
sibi talem curam fideliter imsibi talem curam fideliter impenderunt, donec infirmitatis ipsius ulcerosa varietas de corpore, quod captivaverat, captiva migraret: ut decepta suis solatiis colorem, quem invaserat, inviolatum relinqueret, et quam secum attulerat, turpitudinis speciem non teneret. Post innumerabilia itaque vulnera, membris omnibus instaurata est cutis una: vultus ille diuturna deletus sorde , sua coepifidelissimum lavacrum Pictavis illis purificus Iordanis confessoris, qui et laborem longinqui itineris abstulit et salutis vota porrexit. 13 O quam inaestimabilium claruerunt documenta virtutum, ubi sepulchri munditiae mundaverunt maculas leprae! Cuius hoc facere cura potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
it. ⁊ in statũ pristinũ tanqͣm
nichil fuiss solubile reforma¬
uit. Mox parentũ lacrimas le¬
ticie mole suꝑueniente siecauit.
gemitꝰ uoto succedente p̃clusit.
ub iam ꝑ dolorem ñ erat. s ꝑ
gaudia quod plorarent. Quas
penas. que torm̃ta mors ipsa
tunc ꝑtulit. quando illud qͦd
credebat in uadere sic amisit.
ꝓfecto quando alterũ uictrir
ferire ñ potuit. se mors uict̾a
ꝑcussit. Qui tamen. ꝓbianꝰ ei¬
uitatem apicem meruit obti¬
nere pontificis: ⁊ usq in ho¬
chernã chem ad luminaria sin
mechiei singulis annis uite cle¬
bitor tributa ꝑ soluit. Illud qͦq
nobis ⁊ tam singulare miracu¬
lum: ꝓ gła collatoris ad me¬
moriam pecuhare reuocandũ.
Nam cũ a cadureis uenissent
duo lepre maculis in mutati.
spem sue salutis insc̃ int̾cessio¬
ne funcdantes de puluere. qui
ab eiꝰ sepulchro abstergebatur
sua lauantes capita. ⁊ menbra
reliqua ꝑungentes. tamchu¬

Expanded text:
it et in statum pristinum tamquam it et in statum pristinum tamquam si nihil fuisset solubile reformavit: mox parentum lacrimas laetitiae mole superveniente siccavit, gemitus voto succedente praeclusit, ubi iam per dolorem non erat sed per gaudia quod plorarent. 9 Quas poenas, quae tormenta mors ipsa tunc pertulit, quando illud quod credebat invadere sic amisit? Profecto quando alterum victrix ferire non potuit, se mors victa percussit. 10 Qui tamen Probianus civitatis apicem meruit obtinere pontificis et usque in hodiernum diem ad luminaria sui medici singulis annis vitae debitor tributa dissolvit. 11 Illud quoque nobis est tam singulare miraculum pro gloria conlatoris ad memoriam populi revocandum. Nam cum a Cadurcis venissent duo leprae maculis immutati spem suae salutis in sancti intercessione fundantes, de pulvere qui ab eius sepulchro abstergebatur sua lavantes capita et membra reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ti memoria ñ fraudare. ut qͥsqͥs
hȩc fideli sicut conclecet auchtu
ꝑceꝑit. ex p̃terita recognoscere
gaucleat ⁊ similia fieri uirtute
confessoris infuturo confidat.
situr ꝓbianꝰ cũ dubio iam uite
penderet infine. ⁊spem conua¬
lescende infantie mors inuida
parentib subriꝑe festinaret. nec
paruul fimꝰ aceruum conside¬
rans. nec desideria ingemiscen¬
tis senectutis expectans. auida
qͥd inuenit extra sorte euneta
concludens sola. inint̃ cessione
beat hilarii restiterat. moribum¬
do salutis occasio. Quem fran¬
co suus genitor ⁊ ꝑieulosa ma¬
ter. qua magis uerso nomine fi¬
lii ꝑiclitabatur in nece : iam
quasi defiuicti p̃meditantes ex¬
equias. cum ingenti fletu incon¬
fessoris tabernacłm deculerunt.
Tẽ sc̃s hilariꝰ ab auctore suo secre¬
te artis ex hibens medicinam
consuetus de dispencho fimeris
reddere compendia sanitatis:
subito menbrorum fluentem
fabricam uerbo oꝑante subrẽr¬

Expanded text:
ti memoriae non fraudare: ut quisquis ti memoriae non fraudare: ut quisquis haec fideli sicut condecet auditu perceperit. et praeterita recognoscere gaudeat et similia fieri virtute confessoris in futuro confidat. 6 Igitur Probianus cum dubio iam vitae penderet in fine et spem convalescendae infantiae mors invida parentibus subripere festinaret, nec parvuli funus acerbum considerans nec desideria ingemiscentis senectutis spectans, avida quicquid invenit extra sortem concludens, sola intercessione beati Hilarii restiterat moribundo salutis occasio. 7 Quem Franco suus genitor et Periculosa mater, quae magis converso nomine filii periclitabatur in nece, iam quasi defuncti praemeditantes exsequias cum ingenti fletu in confessoris tabernaculo detulerunt. 8 Tunc sanctus Hilarius ab auctore suo secretae artis exhibens medicinam, consuetus de dispendio funeris reddere compendia sanitatis, subito membrorum fluentem fabricam verbo operante subrex
Abbreviated transcription (Latin):
rent: ego cur de scĩs ꝑmanenti¬
b. et qd ÷ feliciꝰ in regno xp̃i coti¬
diȩ florentib nil referrem. p̃ser
esse causa mercedũ. qͦd gentiles
fructũ laboris sui inin anitatũ
fauore uoluerunt consistere. nos
autem oporteat inbeatoꝵ uiroꝵ
int̾cessione plantare. quib hie
uerba s soluimꝰ. illie gaudia cõ¬
paramus: Id circo reddat illi
obilis lingua p̃coniũ: a quo
priꝰ pectora conceꝑunt affectũ.
Nam bõnis eiꝰ aꝑte crechtur in¬
uideri. si quȩ de illo cognouimꝰ
silentio uideantur absconch.
Merito itaq cũ ceteris ⁊ me de
se loqui cõpellit: qui etiam mu¬
tos ut loquantur absoluit. S
qm plura suꝑ istis incorpore
fecerit. uel quanta oꝑatus sit.
post qm et̃na in requie plauden¬
tib angłis acd. xp̃m nictor de
munch certamine tnͣs mnigͣuit:
& si non potui annoꝵ uetustate
subripiente contingere. attam̃
uel que p̃senti temꝑe miracula
misericors p̃buit. cupio inligen¬

Expanded text:
rent, ego de sanctis permanentirent, ego de sanctis permanentibus et quod est felicius in regno Christi cotidie florentibus nil referrem? praeseesse causa mercedum, quod gentiles fructum laboris sui in inanitatum favore voluerunt consistere, nos autem oporteat in beatorum virorum intercessione plantare, quibus hic verba si solvimus, illic gaudia comparamus. 4 Idcirco reddat illi mobilis lingua praeconium, a quo prius pectora conceperunt affectum; nam bonis eius aperte credetur invideri, si quae de illo cognovimus, silentio videantur abscondi. Merito itaque cum ceteris et me de se loqui compellit, qui etiam mutos ut loquantur absolvit. 5 Sed quam plura superstis in corpore fecerit vel quanta operatus sit, postquam aeterna in requie plaudentibus angelis ad Christum victor de mundi certamine transmigravit, etsi non potui annorum vetustate subripiente contingere, attamen vel quae praesenti tempore miracula misericors praebuit, cupio indigen
Abbreviated transcription (Latin):
nantib fortunatus. Cum uet̾es
infideliũ conchtores uoluminũ
eloquentie sue pompã cunctis
ostendere causa ꝓuocauerit opi¬
nionis inflate. dum regum uo¬
ta seu funera. id ẽ ꝓsꝑã uel ad¬
uersa. confuso uocis ordine qͦcłamͦ
uisi sunt cantare pariter & plora¬
re. ut qui dixerunt uel de quib lo¬
cuti sunt saltim inlibris inuerẽt.
& si uacius actib maniter defe¬
eissent. cur ego melioris spei sol¬
licitatus instinctu patiar retice¬
re. de sũmi confessoris unientib
meritis &. uicturis. ñ sine qͦd ab¬
sit. uindicte celestis icursu. cũ
uix debita soluerem. si de beati
hilarii in deficientis lampadis
splendore. infatigabil uoce die
continata cũ nocte pariter de¬
cantarem: Qua uͦ uel irretitus
Infcitia uel impulsus offensa. in
eoi uoluntate graui torpore ꝑsis¬
terem. ut cũ uli plurnio decepti
tractu. de resoluta umbrarum
imagine non nulla conficerent.
in puluerem redacta cadaue¬
ra. falsis quasi lauchb amima¬

Expanded text:
IBVS FORTVNATVS. Cum veteres et infidelium conditores voluminum eloquentiae suae pompam cunctis ostendere causa provocaverit opinionis inflatae: dum regum vota seu funera, id est prospera vel adversa, confuso vocis ordine quodam modo visi sunt cantare pariter et plorare, ut tam qui dixerunt vel de quibus locuti sunt saltim in libris viverent, etsi vacuis actibus inaniter defecissent: cur ego melioris spei sollicitatus instinctu patiar reticeri de summi confessoris viventibus meritis et victoriis? 2 non sine, quod absit, vindictae caelestis incursu, cum vix debita solverem, si de beati Hilarii indeficientis lampadis splendore infatigabili voce die continuata cum nocte pariter decantarem. 3 Qua vero vel inretitus inscientia vel inpulsus offensa, in ea voluntate gravi torpore persisterem, ut cum illi plurimo decepti tractatu de resoluta umbrarum imagine nonnulla conficerent et in pulverem redacta cadavera falsis quasi laudibus anima
Abbreviated transcription (Latin):
grediendi atq egrediencl fre
qus ꝓpter eum matre uelfilia
cleambulabat ne abigerentur
ab ancilla quȩ curam nutrien¬
c infantis susceꝑat ꝓhibens.
sollicita enĩ erat ne infanti no¬
cerent. expectabat tam̃ patrio
affectu. quo fine illud miracłi
clauderetur. At ille post aliqͣn¬
chu euolantes. intanta aeris
altitiichine subleuate sunt. ut
humanis oculis minime uicle
rentur. Quo facto territus pat̃
at. Si uixerit infantulꝰ iste.
aliqͥcd magni erit. Oꝑabatur
enim iam tunc dñs inseriuili
sui infantia. ut impleretur qͥd
scriptũ ẽ: faius mellis sermo¬
nes boni. Illud eñ examen apũ.
seriptoꝵ ipsiꝰ nobis generabat
fauos. qui celestia dona annun¬
tiarent. & mentes hominum
de terrenis ad celum erigerent.
Postea uero cũ adoleuissꝰ ⁊ ess
in urbe Roma constitutus. cũ
matre uidua & sorore quȩ uir¬
ginitatem iam fuerat ꝓfessa.
comite alia uirgine. cuiꝰ uirgi¬
nis soror candida. ⁊ ipsa ess eiꝰ

Expanded text:
ggter eum matre, vel filia deambulans, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibebat. Sollicita enim erat, ne infanti nocerent; exspectabant tamen patrio affectu quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquandiu volitantes in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humarentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ethiopiȩ dicentes. Uenite
ad ciuitatẽ & uidete dm̃
in effigie hominis latitan¬
tem. Cumq uenissoe om̃is
multitudo cũ cereis & lam¬
padibus & timiamate seu
diuerso sacrificioꝵ fitu:
potentis. qui me misit ad

Expanded text:
misit, dicentes: « Venite ad civitatem, et videte Dominum in effigie hominis latentem. » Cumque venisset omnis multitudo cum cereis et lampadibus, cum thymiamate et diverso sacrificiorum genepotentis, qui me misit ad
Abbreviated transcription (Latin):
sor malorum & inimicus bo¬
nomini consetratis preuale¬
at uendicare. Omñe aenĩa
genuinũ calorem imber
gr̃e cȩlestis extinguat. lu¬
men uero ꝑpetue castitatis
accendat. Facibus scandali
pudica non pateat. nec in¬
cautis occasionem tribuat
neglegentia delinquendi.
sit q in eis cauta uirgii¬
tas. & ornata pariter & ar¬
mata fide integra. spe cer¬
ta. caritate sincera ut pre¬
paratis animam ad continen¬
tiam. uirtus tanta prestet᷑.
quȩ superae diaboli uniuer¬
sa figmenta. atq contẽnen¬
tes presentia. futura secten¬
tur. Ieiunia epulis carna¬
libus preferant. & lectiones
tionibus partę. eruditio

Expanded text:
imicus bonomini tuo sacrato praevaleat vendicare. Omnem etiam genuinum calorem imber gratiae tuae coelestis extinguat; lumen vero perpetuae castitatis accendat: facies scandalis pudica non pateat, nec incaute occasionem tribuat neglegentia delinquendi. Sitque in ea casta virginitas, et ornata pariter, et armata, fide integra, spe certa, caritate sincera, ut praeparato animo, ad continentiam virtus tanta praestetur, quae superet diaboli universa figmenta, atque contemnendo praesentia futura sectetur. Jejunia epulis carnalibus praeferat, et lectiones tionibus ant
Abbreviated transcription (Latin):
ex facultatibus liberari. Ipse
unico uix euasit. sed me
interisse. Nam filium eiꝰ
uehementissimꝰ doemon in¬
sepulturam adducens: ater¬
go manibus ab ipso diabolo
colligatis. consiteri eum pa¬
Ipsum aũt hyrtacũ elephan¬

Expanded text:
. Ipse unico vix evasit; sed inde venit. Nam filium ejus vehementissimus daemon imsepulturam adduxit, et a tergo manibus ab ipso diabolo colligatis, paterna eum crIps
Abbreviated transcription (Latin):
nis ȩtatem. non sexsũ re¬
ꝓbas. non ullam conditionẽ
gr̃ȩ tuȩ ducis indignam.
es. & redemptor tu has famu¬
las tuas quas ex õmi nume¬
ro gregis bomis. pastor eli¬
gere atq ad conseruandã
nitatis castimonia animȩ¬

Expanded text:
exum reprobas, nullam conditionem gratia tua ducis indignam, et redemptor, tu hanc famulam tuam, quam ex omni numero gregis bonus pastor elegere ad conservandam initatis et castitatis anim
Abbreviated transcription (Latin):
di et torqueri. Cumq torque¬
rent eam. dixit ad eam qͥutu¬
nus. Relinqͥue intentionen
animi tui: ut uite tuȩ posi
esse consultum. Agatha respõ¬
dit. Ego inhis penis ita dele¬
tor. sic̾ut qui bonũ nuntiũ au
dit. aut sicut qui uidet quem
chu desiderabat. aut qui iue¬
nit thesauros multos. ita ego
delector inhis penis corpora¬
lib posita. Non enim potest
triticũ in horreo reponi. nisi
anima mea non potest inpa¬
ma martyrii. nisi diligenter
ꝑfeceris corpus meũ a carni¬
anus. iussit eã in manulla tor¬
queri: et cortam chii. iussit
excidi. Agatha uero respondit.
Impie crudelissime et dire tyran¬
ne. non es confusus hoc ampu¬
tare infemina. qͦd ipse in matͤ
suxisti: Ego habeo mamuillas
integras intus. in anima mea.¬

Expanded text:
di . et torqueri Cumque torquedi . et torqueri Cumque torquerent eam dixit ad| eam quintianus . relinque intentionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thesauros multos . ita ego delector in his poenis corporalibus| posita. Non enim post triticum in horreo reponi . nisianima mea non pos in paintrare martyrii . nisi diligenter feceris corpus meum| a carneanus| iussit eam in mammillam torqueri . et tortam diu ius| sit eam excidi. Agathe respondit impie et crudelis| sime et dire tyranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam mea