comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minicae ii¬
inemoriae archi ep̃s senex & plenus dierum id est annorum
turum ipse iam dudum somnii reuelatione edoc tͥssuis p̃¬
dicere solebat. misit autem inepis copatu annixxii. sepul¬
cusq est inecdesia scĩ paeri inquam om̃ium epis coporum
doru uernensium s̃ corpora deposita dequo una consortib
cs dem sus gradus rectȩ ac ueracit̾ dici potest quitii corpora ipso¬
rum in pace sepultasunt & nomen eorum uiu& in generationes
& generationes. Ut enĩ breuit̃ dicam tantum profectus spiri¬
talis tempore p̃sulatus illius anglorum ec clesici pͣintum nunquã
antea potuere coeperunt. Cuius ꝑ sonam uitam a& atem & obitum
epbitaphium quoque monumenta ipsius uersibus heroicis
dit quorum promisit hihic sacerdos intumba palsat cumcorpo¬
ne p̃siil Quem nunc theo dorum linquai pelas graue cat. Princi¬
pesponti ficum felix sumusq sacerdos limpida dis cipulis
dogmata dis seruit. Ultimi autẽ hinamq diem nonã decimã

Expanded text:
minicae, Temoriae archiepiscopus senex et plenus dierum, id est, annorumturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit autem in episcopatu annistusque est in ecclesia sancti Petri, in qua omnium episcoporum Doruvernensium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breviter dicam, tantum profectus spiritalis tempore praesulatus illius Anglorum Ecclesiae, quantum nunquam antea potuere, coeperunt. Cujus personam, vitam, aetatem, et obitum, epitaphium quoque monumenti ipsius versibus heroicis , venientibus pandit; quorum primi sunt hi: Hic sacer in tumba pausat cum corpore praesul Quem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat. Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam
Abbreviated transcription (Latin):
r& hospes cinus fontem erassumer& almus aquas splen¬
dificumque iubarrand andi carper& caustra ex quo uiui¬
ficus fulgor ubique fluit. ꝑcipiensq alacer rediuiuae p̃ma
uitae. barbaricam rabiem nouem & inde suum conuersos
conuertit ouans p& rumq uocari serguis antistes ius sit
ut ipse pat̃. fonte renascentis quem xp̃i grã purgans proa¬
nus albatum uexit in arce poli. Mira fides regis clementia
maxima xp̃i cuius consilium nullus adire potest. sos pese
li sibit. Corpore nam tumulum mente suꝑna ten& conm¬
tasse magis sceptrorum insignia credas quem regnumxi
plus minus xxx imperante dõno iustiniano piissi moa
tenuis s& gentis illius & ipse relicto regno ac iuueniorib
ficatum tenente ꝓmfecousiẽ cupiens inuicina sc̃o loceũ
ad tempus pere grinari in terris quos amiliaribus asc̃ĩs
recipi mer& ur in caelis qđ his temporibus plures degente

Expanded text:
ret hospes, Cuius fonte meras sumeret almus aquas, Splenret hospes, Cuius fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque iubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit; Percipiensque alacer recidivae praemia vitae, Barbaricam rabiem nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes iussit, ut ipse pater Fonte renascentis quem Christi gratia purgans Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cuius consilium nullus adire potest! Sospes enim lis ibit, Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, Quem regnum Christi plus minus triginta, imperante domno Justiniano piissimo Autenuisset gentis illius, et ipse, relicto regno  Al., imperioficatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his temporibus plures de gente
Abbreviated transcription (Latin):
Asax onum cumgenti suȩ duobus streniussimae p̃es¬
s& relicto imperio propt̃ dnm̃ regnumque ꝑp&uum uenit
romam hoc sibi gloriae singularis desiderans adipisci ut
ad limina beatorum apłorum fonte baptismatis ablueretur
in quo sola didicerat generi humano pateri uitae caelestis
introitum simul & iam sperans quici mox baptitatus car¬
ne solutus ad axerna gaudia iam non mundus transirae:
est die sc̃o sabbati paschalis anno ab in carnatione dñide
caelis cui &iam tempore baptis matis papa memoratus
pari nomen in posuerat. Ut beatissimo apłorum principi
ad cuius sacratissimum corpus a sinibus terrae pio dictusa
amore uenerat & iam nominis ipsius consortio uingeret᷑
qui ineius quoque eclesic sepultus est & iubente pontifice
senptum est ergo hoc modo culm̃ opus sobolem pollen¬
tia regnum triumphis exuuiris proceres moenu castralaresq¬
que patrum uirtus & que congesserat ipse cedual armi po¬
tens liquid amore dĩ. Ut p&rum sedemq p&ri rexcerne¬

Expanded text:
Saxonum, cum genti suae duobus annis strenuissime praeesset, relicto imperio propter Dominum regnumque perpetuum, venit Romam, hoc sibi gloriae singularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: est die sancto Sabbati Paschalis, anno ab incarnatione Domini caelis. Cui etiam tempore baptismatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cujus sacratissimum corpus a finibus terrae pio doctus amore venerat, etiam nominis ipsius consortio jungeretur: qui in ejus quoque ecclesia sepultus est: et jubente pontifice Scriptum est ergo hoc modo: Culmen, opes, subolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenaeque patrum virtus et quae congesserat ipse, Cedoal armipotens liquit amore Dei, Ut Petrum sedemque Petri rex cerne
Abbreviated transcription (Latin):
ns illus & cooperator uerbi extiterat. referebat, Erat enĩ
religiosus & bonus uir. longe lateque omĩa ꝑuagatus & po¬
pulum & regem prefatum adiuam iustitiae reduxit: Adeo ut re¬
lictis siue destructis fanis. aras quas fecerant operirent ecde¬
sus ac nom̃ xp̃i cui contra dixerant. consiteri gauderent Magis
cumfide resurrectionis in illo mori. quam in ꝑfidie sordibus in¬
ter idola iuiuere cupientes. Quibus itagestis. & ipsi sacerdotes
doctoresque eorum domum rediere letantes

Expanded text:
ris illi et cooperator verbi extiterat, referebat, erat enim ris illi et cooperator verbi extiterat, referebat, erat enim religiosus et bonus vir, longe lateque omnia pervagatus, et populum et regem praefatum ad viam justitiae reduxit: adeo ut relictis, sive destructis fanis arisque quas fecerant, aperirent ecclesias, ac nomen Christi, cui contradixerant, confiteri gauderent, magis cum fide resurrectionis in illo mori, quam in perfidiae sordibus inter idola vivere cupientes. Quibus ita gestis, et ipsi sacerdotes, doctoresque eorum domum rediere laetantes
Abbreviated transcription (Latin):
Sodem tempore prouinciae orientalium saxonum p̾suid¬
ri. & sebbi quamuis ipsi reqi merciorum uulfere subiecti:
Quiuidelic& prouincia cum p̃fate mortalitatis clade p̃mere¬
tur sigheri cum sua parte populi relictis cristianȩ fidei sacra¬
mentis ad apostasiam conuersus est: Nam & ipse rex & plurimi
deplebe. siue obtimates diligentes hanc uitam. & suturam non
quaerentes siue & iam nonesse credentes coeper̃ fanaque dere¬
licta erant. restaurare. & ad orare simulaca quasi ꝑ haec pos¬
sent amostalicate defendi: Porro socius eius & coheres regnieiꝰ¬
seruauit, magna ut insequentibus dicemus uitam sidelem
felicitate conpleuit: Quodubi rex uulferiam perit fidem
uidelic& prouintiae ex parte profanatam. misit ad corrigen¬
dam herrorem reuo candtm quaead fidem ueritatis prouin¬
tiam iaruman epm̃ qui suc ces sor erat trum heri: Qui mul¬
ta agens sollerta uixta qđ michi presbit̾ qui comes itene¬

Expanded text:
odem tempore DCLXV provincia Orientalium Saxonum post Suidri et Sebbi, quamvis ipsi regi Merciorum Uulfhere subjecti. Quae videlicet provincia cum praefatae mortalitatis clade premeretur, Sigheri cum sua parte populi, relictis Christianae fidei sacramentis, ad apostasiam conversus est. Nam et ipse rex, et plurimi de plebe sive optimatibus, diligentes hanc vitam, et futuram non quaerentes, sive etiam non esse credentes, coeperunt fana quae derelicta erant, restaurare, et adorare simulacra: quasi per haec possent a mortalitate defendi. Porro socius ejus, et coheres regni ejusne servavit,  Al. add. et magna, ut in sequentibus dicemus, vitam fidelem felicitate complevit. Quod ubi rex Uulfheri comperit, fidem videlicet provinciae ex parte profanatam, misit ad corrigendum errorem, revocandamque ad fidem veritatis provinciam Jaruman episcopum, qui successor erat Trumheri: qui multa agens sollertia, juxta quod mihi presbyter qui comes itine
Abbreviated transcription (Latin):
miri canta deloco effundebatur. Ut is quem ante ea degus¬
tans quasi maximum uerebar. iam permodicus michi
odor uider&ir. sicut & iam iux illa campiflorentis ex¬
mia in conparatione eius quae nunc apparuit lucis tenu¬
issima prorsus uidebatur & parua: incuuis amoenitatẽ
loci cumnos intraturos sperarem repente ductor subsci¬
tit. Nec mo gressum retorquens. ipsa me quauenimus ia
reduxit. Cumqr reuersione ꝑueniremus ad mansiones
illas la& as spirituum candidatorum. dixit micbi scis
quae sunt ista omĩa quae uidisti . Res pondrego non &
ait. Uallis illa quam aspexisti flãmis feruentibus & sri¬
goribus orrenda rigidis. ipse est locus in quo examinan¬
dae & castigandae sint animae illorum : Qqui differen¬
tes consiteri & em̃dare sceleraq fec erant. in ipsa tandẽ¬

Expanded text:
miri tanta de loco effundebatur, ut is, quem ante degusmiri tanta de loco effundebatur, ut is, quem ante degustans quasi maximum rebar, jam permodicus mihi odor videretur, sicut etiam lux illa campi florentis eximia, in comparatione ejus quae nunc apparuit, lucis tenuissima prorsus videbatur et parva. In cujus amoenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor subsistit. Nec mora; gressum retorquens ipsa me qua venimus via reduxit. Cumque reversi pervenissemus ad mansiones illas laetas spirituum candidatorum, dicit mihi: Scis quae sint ista omnia quae vidisti? Respondi ego: Non. Et ait: Vallis ista, quam aspexisti flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus in quo examinandae et castigandae sunt animae illorum qui, differentes confiteri et emendare scelera quae fecerunt, in ipso tande
Abbreviated transcription (Latin):
uel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo ꝑuenisse¬
uit ad murun statim nescio quo ordine fuimus in
sumieate eius. ecce ibi campus erat latissimus acl& issim
tantꝰaq fragantia uernantium flosculorum plenus. ut om¬
nemamox f&orem tenebrosi fornãc is quime ꝑuaserat
essugar&t admirandi huuis suauitas odoris. Tanta autem
lux cuncta ea loca perfuderat ũt omnisplendore diei siuͭ se¬
lis meridiam radius uidere tur eẽt p̃clarior. Erantq in hoo
campo innumera hominum albatorum conuenticula. sedesq
plurimae agminum la& antium. Cumq int̾ choros feliciũ
incolarum medios reducer& cogitare coepi qđ hoc fõstas se
ess& regnum cęlorum dequo p̃dicãri sepius audiui. Respon¬
dit ille cogitatui meo: non in quiens non hoc est regnum cae¬
lorum quod autumas. Cumq ꝓcedentes trassissemus &
has beatorum mansiones spirituum. as picio ante nos inul
to maiorẽ luminis grãm. Quam prius. inqua & iam uocem
cantantium dultissimã audiui. sed & odoris fłagrantia

Expanded text:
el ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim nescio quo ordine fuimus in summitate ejus. Et ecce ibi campus erat latissimus ac laetissimus, tantaque fragrantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox foetorem tenebrosae fornacis, qui me pervaserat, effugaret admirandi hujus suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei, sive solis meridiani radiis videretur esse praeclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula, sedesque plurimae agminum laetantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me duceret, cogitare coepi quod hoc fortasse esset regnum caelorum, de quo praedicari saepius audivi. Respondit ille cogitatui meo: Non, inquiens, non  Al. om. non hoc est regnum caelorum quod autumas. « Cumque procedentes transissemus, et has beatorum mansiones spirituum, to majorem luminis gratiam quam prius. In qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi. Sed et odoris fragrantiam
Abbreviated transcription (Latin):
nis gradu actibus seruat. Ac cepit autem ineodem monas teno
locum mansionis secrteiorem. ubi liberius continius in orati¬
onibus famulatiu sui conditoris uacar&: & quia locus ipse
super ripam fluminis erat situs. solebat hoc creber obmag
num castigandi corporis affectum in gredi. ac sepius in eo suꝑme¬
antibus undis in mergi sicq ibidem quamdiuis sustinert posse
uidebatur psalmis uł p̃cibus insistere. fixusq manere: ascenden¬
te aqua fluminis usq ad lumbos. aliquando usque ad collum.

Expanded text:
nis gradu actibus servat  Al., tenet. Accepit autem in eodem monasterio nis gradu actibus servat  Al., tenet. Accepit autem in eodem monasterio locum mansionis secretiorem, ubi liberius continuis in orationibus famulatui sui Conditoris vacaret. Et quia locus ipse super ripam fluminis erat situs, solebat hunc creber num castigandi corporis affectum ingredi, ac saepius in eo supermeantibus undis immergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmis vel precibus insistere, fixusque manere ascendente aqua fluminis  Al. add. et usque ad lumbos, aliquando usque ad collum
Abbreviated transcription (Latin):
uiderat idem uirdũ. nonomnibus passim desidiosis ac uitae
suac in curiosis referre uolebat sedillis solum modo qund
tormentorum m&ũ ꝑtemita ueł spe gaudiorum ꝑhennum de¬
lectati profectum pr&atis excius uerbis aurnt uolebam̃.¬
Denique inucina celle illius habitabat quidam monachus
nomine enchild pres biteratus &iam quembonis actibus ad
la solicirius ultimam uitae adatem pane cibano & si qida aqu
sustentat hic sepius ad eundem uirum ingre diens auduut abo
rep&ita in terrogatione quae & qualia essent quae exutus
suas &iam regi ult frido uiro unde quoque doctissimo & tam
libent̾ tamq studio sae ab lllo auditus est ut eius rogabatum
natos. at que ad eum audiendum sepissime cumillas in partes
deueniss& acceder&. Cui uidelic&: monas terio tempore illo
religiosae ac modestae uitae abbas & prb̃ ediluuaid p̃erat.
quinuno episcopalem lndis farnensis ecł cathedram condig¬

Expanded text:
viderat idem vir Domini non omnibus passim desidiosis ac vitae viderat idem vir Domini non omnibus passim desidiosis ac vitae suae incuriosis referre volebat, sed illis solummodo qui, vel tormentorum metu perterriti vel spe gaudiorum perennium delectati, profectum pietatis ex ejus verbis haurire volebaDenique in vicinia cellae illius habitabat quidam monachus, nomine Haemgils, presbyteratus etiam quem bonis actibus adala solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et frigida aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, quae et qualia essent quae exutus suas etiam regi Aldfrido viro undecumque doctissimo; et tam libenter, tamque studiose ab illo auditus est, ut ejus rogatu  natus, atque ad eum audiendum saepissime cum illas in partes devenisset accederet. Cui videlicet monasterio tempore illo religiosae ac modestae vitae abbas et presbyter Aediluald praeerat, qui nunc episcopalem Lindisfarnensis Ecclesiae cathedram condig
Abbreviated transcription (Latin):
indio iediens ad fisioñem xp̃i & gaudia regin cucdestis inerburr.
amnesueuemq inommi uerbo &e opere & eogitacione ꝑfectis
mex deror pore egrossi ad regnum cacleste ꝑuenuena ad
muus inori ꝑtince Iocus ille ibi sonum cantil enae. duleis
cumodere suauitatis aisplendore lucis andisti Tuautem
auia nuns ad eoͥrpus reuerti & rur sum inc̃ bomines uuert
debes. siãctũs tuos curiosius discutere & mores. sermonesq
tuos inrectitudine ac simplicitate studueris accipies & ip¬
se post mortẽ locum mansionis interhaet quae cernis
igminala & babunda spiritium beatorum. Nanꝙ egt
cum ad tempiis ab scessissemate. ad hoo feoi ut quid detẽ
sieri debes & aignoscerem: haet michi cum dixiss&e. multũ
detestatus sum reuertit ad corpus. deleotatus nimirum
suauitate cadecore loci illius quem intuebar. simul &
consortio eorum quos in illo iudebam. Nec tamen aliquid
ductorem meum rogare audebam: sed int̃ haec nescio quo
ordine repente me sint̾ homines uiuere cerno: haet & aliaqͣ

Expanded text:
i caelestis intrabunt. Nam quicumque in omni verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corpore egressi ad regnum caeleste perveniunt: ad cujus vicina pertinet locus ille, ubi sonum cantilenae dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem quia nunc ad corpus reverti et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere, et mores sermonesque tuos in rectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipse post mortem locum mansiagmina laetabunda spirituum beatorum. Namque ego, cum ad tempus abscessissem a te, ad hoc feci, ut quid de te fieri deberet agnoscerem. Haec cum mihi dixisset, multum detestatus sum reverti ad corpus, delectatus nimirum suavitate ac decore loci illius quem intuebar, simul et consortio eorum quos in illo videbam, nec tamen aliquid ductorem meum rogare audebam. Sed inter haec, nescio quo ordine, repente me inter homines vivere cerno. Haec et alia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cipibis rapere quaerebant sp̃s infestiille autẽ quiadue¬
mens eos fugauit. Erat ipse quime ante ducebat: quimox
conuersus addexteram. it̃ quasi contra ortum solis bruma¬
lem me ducere coepit. Necmora exentum tenebris in au¬
ras me serenȩ lucis edux̃. Quicumme in luce aperta du¬
cer& uidi ante nos murum ꝑmaximꝗ̃m. cuius neque lon
ꝗitudini hinc uł inde neque altitudini ullus esse termi¬
nus uideretur. Coepi autem mirari quare ad murum
accedemus cum in eo nullam ianuam uł fenestram

Expanded text:
cipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque me in luce aperta duceret, vidi ante nos murum permaximum, cujus neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Cępi autem mirari, quomodo ad murum accederemus, cum in eo nullam ianuam vel fenestram
Abbreviated transcription (Latin):
sis obtulit: Sed & territoria ac possessiones inusum eorũ
quierant cum epĩs adiecit. De functus est autem dõ dilec¬
tus pater augustinus. & positum corpus eius foras iuxta ecde¬
siam beatorum apłorum p&ri & pauli. Cuius supra meminimis
quia necdum suerat ꝑfecta. nec dieat dedicata: Mox uero
ut de dicata ẽ. intro in latum & inposticum illius aquilonali
decenter sepultũ est: in qua &iam sequentium archi ep̃orũ
om̃ium sunt corporatumulata. p̃t̃ duorum tantum modo id
eo quod prȩdicta posticus. plura capere nequiuit hab& hac
in medio poene sui altare in honore beati papę gregorii dediea¬
tum. In quo ꝑ omne sabbatum apres bitero loci illius agendo
rum sollempnit̾ caelebrantur Scriptum uero. ẽ. in tumba eius¬
dem augustini. aephitaphium huius modi. Hic requiescit domnus
augustinus doruuernensis archi ep̃s primus. quiolim huc abeato

Expanded text:
sis, obtulit: sed et territoria ac possessiones in usum eorum sis, obtulit: sed et territoria ac possessiones in usum eorum qui erant cum episcopis, adjecit. Defunctus est autem Deo dilectus Pater Augustinus DCV, et positum corpus ejus foras, juxta ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli, cujus supra meminimus, quia ea necdum fuerat perfecta, nec dedicata. Mox vero ut dedicata est, intro inlatum, et in  Al., inlatum in porticu illius aquilonali decenter sepultum est: in qua etiam sequentium archiepiscoporum omnium sunt corpora tumulata, praeter duorum tantummodo, id eo quod praedicta porticus plura capere nequivit. Habet haec in medio pene sui, altare in honore beati papae Gregorii dedicatum, in quo per omne sabbatum, a presbytero loci illius Agendae eorum solemniter celebrantur. Scriptum vero est in tumba ejusdem Augustini epitaphium hujusmodi: HIC REQUIESCIT DOMNUS AUGUSTINUS DORUVERNENSIS ARCHIEPISCOPUS PRIMUS, Qui olim huc a beato
Abbreviated transcription (Latin):
cione. sentirent ꝑfidi. quod oblata sibi ꝑ p&uae salutis consi¬
lia spreuerant. uii¬
Larchi ep̃s ordinauit duos epõs. mellitum uidelic& & uistũ.
mellitum quidem ad p̃dicandum prouintiae orientalium saxo¬
li mari contiqui. quorum maro polis lundonia ciuitas est su¬
ꝑ ripam p̃fati fluminis posita. & ipsa multorum temporum
populorum terra mariq uenientium inqua uidelic& gente
tunc temporis saberet neptis aedilbretti exsororericula reg
minis anglorũ gentibus imperabat. Ubi uero & haec pro¬
untia uerbum ueritatis p̃dicante mellito accepit. Fecit rex aedil¬
bert inciuitate lundonia ecclesiã scĩ pauli apł̃i. inqua locum
sedis episcopalis & ipse & suc cessores eius haberent. Iustum
uero in ipsa cantia augustinus epm̃ ordinauit. inciuitate
doru breui quamgens anglorum a primario quondam illius
qui dicebatur hrofhrofescestrae cognominat. Distat autẽ

Expanded text:
tionem sentirent perfidi, quod oblata sibi perpetuae salutis consitionem sentirent perfidi, quod oblata sibi perpetuae salutis consilia spreverunt. chiepiscopus, ordinavit duos episcopos, Mellitum videlicet et justum: Mellitum quidem ad praedicandum provinciae Orientalium Saxoli mari contigui, quorum metropolis Lundonia civitas est, super ripam praefati fluminis posita, et ipsa multorum emporium  Al., emptorium populorum terra marique venientium: in qua videlicet gente tunc temporis Saberet nepos Aedilbercti ex sorore Ricula regnminis, Anglorum gentibus imperabat. Ubi vero et haec provincia verbum veritatis praedicante Mellito accepit, fecit rex Aedilberct in civitate Lundonia ecclesiam sancti Pauli apostoli, in qua locum sedis episcopalis et ipse et successores ejus haberent. Justum vero in ipsa Cantia Augustinus episcopum ordinavit in civitate Dorubrevi  Al., Doroverni, quam gens Anglorum a primario quondam illius qui dicebatur Hrof, Hrofaescaestrae cognominat. Distat autem
Abbreviated transcription (Latin):
solebant. horum ergo plurimi ad memoratam aciem ꝑacto
ieiunio triduano cumaliis orandi causam conuenerant. haben
bentes defensorem nomine broc mailum qui eos intentos
p̃cibus ab arbarorum gladus protegerent. quorum causam
cum intellexiss& rex aedil frid: ait Ergo siaduersum nos
ad dm̃ suum clamant. profecto & ipsi quamuis arma non
ferant contranos pugnant. quiaduersis nos in p̃cationibus ꝑse¬
cuntur. Itaq in hos primum arma uerti iub& et sic c&eras
nefande militiae copias nonsine magno exercitus sui damno
deleuit. Ex tinctos inea pugna ferunt debis quiad orandũ
lapsusn broc mail: Ad primum hostium aduentum cum suis
terga uestens eos quos defendere debuerat. inhermes ac nu¬
dos ferientibus gladiis reliquiđ Sic compl&um ẽ. p̃sa quim
scĩ pontificis augustini. Quamuis ipso iam multo ante tempo¬
re ad caelestia regna sub lato. ut &iam temporalis interitus ul¬

Expanded text:
solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem, peracto solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem, peracto jejunio triduano, cum aliis orandi causa convenerant, habenbentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. Quorum causam adventus cum intellexisset rex Edelfridus, ait: « Ergo si adversum nos ad dominum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos imprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic caeteras nefandae militiae copias non sine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna fertur de iis qui ad orandum ta fuga esse lapsos. Brocmail ad primum hostium adventum cum suis terga vertens, eos, quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad coelestia regna sublato, ut etiam temporalis interitus ul
Abbreviated transcription (Latin):
noluissent uiam uitae predicare: ꝑ horum manus ultionem essen
mostis passuri. Quodita ꝑomĩa ut praedixerat diuino agente uidi¬
cio. paratum est: siquidem post haec ipse dequo diximus rex angi¬
rum fortissimus edilfrid collecto gandi exercitu ad cuutatem
legionum quae agente anglorũ legacetir abrittonibus autem
reuus car legion. appellatur: maxinã gentis ꝑside stragem de
dit Cumque bellum acturus. uider& sacerdotes eorum qui
ad exorandum dnm̃ promilitite bella agente conuenerant seor¬
sum intutiore loco consistere.: sciscitabatur quiessent hi quid¬
ue acturi illo conuenissent,. Erant autẽ plurimi eorũ demonis¬
terio bancor in quotantus fertur suisse numerus mona chori
ut cum in septem postiones &&̃ cum prepositis sibi rectorbus
monas terium diuisum. Nulla harũ postiominus quam cectos
homines haber&. Quiom̃s delabore manuum suarum uiuere

Expanded text:
noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum est. Siquidem post haec ipse de quo diximus, rex Anglorum fortissimus Aedilfrid, collecto grandi exercitu, ad civitatem Legionum, quae a gente Anglorum Legacaestir, a Brittonibus autem rectius Carlegion appellatur, maximam gentis perfidae stragem dedit DCXIII. Cumque bellum acturus videret sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro milite bellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore manuum suarum vivere
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiae. cunctisq dicebat. contra dicere laborabant. dice¬
bat autẽ eis. Quia in multis quidem nrãe consu&udini. immo
uniuersalis ecclesiae contraria geritis. & tam̃ si in tribus hismi¬
chi obtẽperare uultis. ut pascha suo tempore caelebr&isVt
minis terium baptitandi quo dõ renascimur iuxta morem scãe
romane & apostolicae ecclesiae compleatis. ut genti anglorum
una nobiscum uerbum dñi p̃dic&is: Ceteraquae agitis quam¬
uis moribus nr̃is contraria. Aequa nimiter cuncta tolerabimus
Atillinichil horum sefacturos. neq illum proarchi epo habitu¬
ros esse respondebant: Conferentes adinuicem quasi modo no¬
bis ad surgere noluit. quanto magis siei subdicae perimus. Ia
nos pronichil contẽpn&: Quibus uir dni auaustinus fertir
minans p̃dixisse quia si pacem cum fratribus accipere nollent
bellum ab hostibus forent accepturi &sinationi anglorum

Expanded text:
superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicesuperbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicebat autem eis: Quia in multis quidem nostrae consuetudini, immo universalis Ecclesiae contraria geritis: et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo renascimur, juxta morem sanctae Romanae et apostolicae Ecclesiae compleatis; ut genti Anglorum una nobiscum verbum Domini praedicetis: caetera quae agitis, quamvis moribus nostris contraria, aequanimiter cuncta tolerabimus. At illi nil horum se facturos, neque illum pro archiepiscopo habituros esse respondebant: conferentes ad invicem, Quia si modo nobis adsurgere noluit, quanto magis si ei subdi coeperimus, jam nos pro nihilo contemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixisse, quia si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi; et si nationi Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
prudentem quia pud eos anachoriti cam ducere uitam solebat.
consolentes anad praedicationẽ augustini suas deserere tradi¬
tiones deberent: Qui respondebat si homo dĩ est: sequimini illũ.
humilis corde, siergo augustinus illemitis est & humilis corde.
ferat Sin autẽ inmitis ac suꝑbus. constat quia non est dedõ neq
nobis eius sermo curandus, Quirursus aiebat, & unde uł hoc di¬
noscere ualeamus: Procurate inquid ut ipse prior cumsuis adlo¬
cum si nodi adueniat. & siuobis ad propinquantibus ad surexerit.
sci&is quia famulus xp̃i est Ob temperanter illum audite Sin
autem uos spreuerit. neccoram uobis ad surgere uoluerit. cum
sitis numero plures &ipse spernatur auobis. Fecer̃ ut dixerat
Factumque est ut uenientibus illis seder& augustinus in sella
quod illi uidentes mox iniram conuersi sunt. eumq notantes

Expanded text:
prudentem, qui apud eos anachoreticam ducere vitam solebat, prudentem, qui apud eos anachoreticam ducere vitam solebat, consulentes, an ad praedicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat: « Si homo Dei est, sequimini illum. »  quia mitis sum et humilis corde . Si ergo Augustinus ille mitis est et humilis corde, ferat: sin autem inmitis ac superbus est, constat quia non est de Deo, neque nobis ejus sermo curandus  Al. add. est. » Qui rursus aiebant; « Et unde vel hoc dinoscere valemus? Procurate, inquit, ut ipse prior cum suis ad locum synodi adveniat, et si vobis adpropinquantibus adsurrexerit, scientes quia famulus Christi est, obtemperanter illum audite: sin autem vos spreverit, nec coram vobis adsurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis. » Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut venientibus illis sederet Augustinus in sella. Quod illi videntes, mox in iram conversi sunt, eumque notantes
Abbreviated transcription (Latin):
sides & operatio dõ deuota: at quȩ omũbus sequenda credatur
quod cumaduersarii inuiti lic& concederent ad latus ẽ qui¬
dẽ degenere anglorũ oculorum luce priuatus. Quicũ
oblatus brit tonum sacerdo tibus nilcurationis uł sanationis horũ
ministerio perciper&: Tandem augustinus iusta necessitate conpul¬
sus flectit genua sua ad patrem dñi nr̃i ihũ xp̃i. dep̃cans ut uisũ¬
caeco quam admiserat restituer&. Et ꝑ inluminationẽ huius ho¬
minis corporalem. in pluri morum corde sidelium spiritalis
rus sum me lucis p̃co ab omnibus p̃dicatur augustinus: Tum
brittones consitentur quidem intellexisse seueram esse uiam
iusticiae quam p̃dicar& augustinus. sed non se posse absquȩ suo¬
rum consensu aclicentia priscis ab dicare moribus:. Unde pos¬
nascerio quoduocatur lingua anglorum bancornabug. Cuitẽ
illum concilium. uener̃ primo adquemdam uirum scm̃ ac

Expanded text:
fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. » Quod cum adversarii inviti licet concederent, allatus est quidam de genere Anglorum, oculorum luce privatus: qui cum oblatus Brittonum sacerdotibus, nil curationis vel sanationis horum ministerio perciperet; tandem Augustinus justa necessitate compulsus, flectit genua sua ad Patrem Domini nostri Jesu caeco, quem amiserat, restitueret, et per illuminationem unius hominis corporalem, in plurimorum corde  Al., cordibus fidelium spiritalis rus summae lucis praeco ab omnibus praedicatur Augustinus. Tum Brittones confitentur quidem intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Unde posnasterio, quod vocatur lingua Anglorum Bancornaburg, cui teituri concilium, venerunt primo ad quemdam virum sanctum ac
Abbreviated transcription (Latin):
num prouinciae in loco quiusque hodie lingua anglorum au¬
nitione suadere ut pace catbolica secum habita cõmunem
euan gelitandi gentibus prodnõ laborem susciperent. Nonenĩ
pascha dñi cumdiem suo tempore. sed aquarta decima us qui
ad xxinam lunam obseruabant. quae conputatio LxXXiI
annorum circulo continetur. Sed &alia plurima unitati ec
habita neque p̃cibus neque ortam entis. neque increpationibus
augustini ac sociorum eius ad sensum p̾bere uoluissent. sed
sua potius traditiones. uniuersisquae ꝑ orbem sibi inxp̃o con¬
cordant ecclesus p̃ferrent. Sc̃s pater augustinus hun labo¬
riosi ac lonꝗi certaminis sinem fecit. Utdicer&: obsecremus
nobis insinuare caelestibus signis dign&ur quae sequenda
traditio quibus sit uus ad ingressum regni illius properandũ
adducatur aliquis aeger. & ꝑ cuius p̃ces fuerit curatus : Huius

Expanded text:
num provinciae, in loco qui usque hodie lingua Anglorum Aunum provinciae, in loco qui usque hodie lingua Anglorum Aunitione suadere, ut pace catholica secum habita, communem evangelizandi gentibus pro Domino laborem susciperent. Non enim Paschae Dominicum diem suo tempore, sed a quarta decima usque ad vicesimam lunam observabant: quae computatio octoginta quatuor annorum circulo continetur. Sed et alia plurima unitati ecchabita, neque precibus, neque hortamentis, neque increpationibus Augustini ac sociorum ejus assensum praebere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quae per orbem sibi in Christo concordant, Ecclesiis praeferrent, sanctus Pater Augustinus hunc laboriosi atque longi certaminis finem fecit, ut diceret: « Obsecremus nobis insinuare caelestibus signis dignetur, quae sequenda traditio, quibus sit viis ad ingressum regni illius properandum. Adducatur aliquis aeger, et per cujus preces fuerit curatus, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Atille ad ludens. ad nomen ait alleluia. Uaudems creatoris
illis in partibus oport& cantari: Accedensque ad pontificem
romanae & apostolicae sedis. Nondum enĩ erat ipse pontifex
factus: Rogauit ut genti anglorum inbrittaniam. aliquos uer¬
bi ministros ꝑ quos ad xp̃m conuesteretur mitter&: Se ipsum
paratum esse in hoc opus dominaca operante ꝑsiciendum sit annon
apłico papae hoc ut sier& placer&: quoddum ꝑficere non possa
quia & si pontifex concedere illi quod p&ierat uoluit: Non tam̃
Mox ut ipse pontificatus officio functus est ꝑficit opus diu desi¬
deratum: Aios quidem p̃dicatores mittens sedipse predica¬
tionem ut fructificar& suis exortationibus ac p̃cibus adiuuans
Haec iusta opinionem quam ab antiquis accepimus historiae nrã
ec desusticae inserere oporcunum duximus i¬
nterca augustinus adiutorio usus edilbretti regis conuoca uit
ad suum conloquium episcopos siue doctores proximae britto¬

Expanded text:
tur. At ille adludens ad nomen ait: « Alleluia, laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. » Accedensque ad pontificem Romanae et apostolicae sedis, nondum enim erat ipse pontifex factus, rogavit ut genti Anglorum in Brittaniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converteretur, mitteret; seipsum paratum esse in hoc opus Domino cooperante perficiendum, si tamen apostolico papae hoc ut fieret, placeret. Quod dum perficere non posset, quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, non tamen mox ut ipse pontificatus officio functus est, perfecit opus diu desideratum: alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus adjuvans. Haec juxta opinionem quam ab antiquis accepimus, Historiae nostrae ecclesiasticae inserere opportunum  nterea Augustinus adjutorio usus Aedilbercti regis, convocavit ad suum colloquium episcopos sive doctores proximae Britto
Abbreviated transcription (Latin):
rus: Hos itaque sequentes nos piae atq: orto doxae iuxta diui¬
nitus inspiratã doctrinam eorum. professi credimus conso¬
nanter. & consitemur scđm scõs patres. propriȩ & ueracit̃ pa
subsistentĩs. E ꝑsonis consubstantialibus. aequalis głae &
bonoris & post multa hius modi quaead rectã fider confes¬
sicnem ꝑtinebant. haec quoque scã sinodus siis luteris ad

Expanded text:
rus. Hos itaque sequentes nos pie atque orthodoxe, juxta divirus. Hos itaque sequentes nos pie atque orthodoxe, juxta divinitus inspiratam doctrinam eorum professi credimus consonanter, et confitemur secundum sanctos Patres, proprie et veraciter Pasubsistentiis vel personis consubstantialibus, aequalis gloriae et honoris. » Et post multa hujusmodi quae ad rectae fidei confessionem pertinebant, haec quoque sancta synodus suis literis add
Abbreviated transcription (Latin):
istem poribus audiens theodorus fidem ecclesiae cons¬
tantino poli ꝑheresĩ eutic ĩs multum eẽ. turbatam.
& ecclesias anglorum quibus pre erat abhuius modi labe
inmunes ꝑdurare desiderans. collecto uenerabilium
sacer dotum doctorum plurimorum co&u. & cuius essent
sidei singulis sed ulus inquirebat. Omĩumque uniani¬
mem iinfide catholica repperit consensum. & hunc si¬
nod alium lit teris ad instructionem memoriamque
sequentium cõmendare curauit: Quarum iudelic&
lit terarum : istud exordium est
nis pusimis nr̃is egfrido rege imbronensium. anno .x. regniei
sidente theodoro gratia dĩ archi ep̃o brit taniae insulae. & cuu¬
tatis doruuernensis: unacum eo sedentibus c& eris ep̃ĩs brittanie
insulae. uiris uenerabilibus p̃positis sacro scĩs euangelus. in
liter uider̃ &audier̃ sermones eius. at que scõrum patrum
tradidit simbolum. & generalit̃ om̃s scĩ. & uniuersales sino¬
di & omnes probabilium catho licae ecclesiae doctorum cho¬

Expanded text:
is temporibus DCLXXX audiens Theodorus fidem Ecclesiae Constantinopoli per haeresim Eutychetis multum esse turbatam, et Ecclesias Anglorum quibus praeerat ab hujusmodi labe immunes perdurare desiderans, collecto venerabilium sacerdotum doctorumque plurimorum coetu, cujus essent fidei singuli sedulus inquirebat, omniumque unanimem in fide catholica reperit consensum: et hunc synodalibus literis ad instructionem memoriamque sequentium commendare curavit, quarum videlicet literarum istud exordium est:nis piissimis nostris Esidente Theodoro, gratia Dei archiepiscopo Brittaniae insulae, et civitatis Doruvernis; una cum eo sedentibus caeteris episcopis Brittaniae insulae viris venerabilibus, praepositis sacrosanctis Evangeliis, in liter viderunt et audierunt sermones ejus, atque sanctorum Patrum tradidit symbolum, et generaliter omnes sancti et universales synodi, et omnis probabilium catholicae Ecclesiae doctorum cho
Abbreviated transcription (Latin):
nterea desuncto felice orientalium anglorum episcopo
Ithoc post quinquȩ annos sui epis copatus dehac uita proi¬
tracto bergilsum cognomine boni facium. de prouintia
norius post quam m& as suicursus impleuit. ex hac lus
migrauit. anno ab in carnationis dñi deLii pridie heł

Expanded text:
nterea defuncto Felice Orientalium Anglorum episcopo et hoc  Al. om. hoc post quinque annos sui episcopatus de hac vita subtracto, Berctgilsum, cognomine Bonifacium, de provincia norius, postquam metas sui cursus implevit, ex hac luce migravit anno ab Incarnatione Domini sexce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmulierem fidelem: Ad hoc enĩ miscdiam dominice prea¬
tis consecuta es ut fractum fidei creditorũ que ĩbi beneficiorum redẽpto¬
rituo mulciplic ẽ resignares Quodequidem suffragante presidio
benignitatis ipsius ut explere ualeas ad sidius nondesistimus p̃ci¬
bus postularet his ergo p̃missis pat̾nȩ uobis dilectionis ex hiben¬
tes officia : ostamur ut nos reꝑta portitoris occasione. dehis quae
ꝑuos suꝑna potentia mirabilit̃ in conuersatione coniugis uri sũ¬
mis seque uobis gentis dignatus suerit operari: Prosperis quando eius
nuncus reuel&is quatinus sollicitudo nr̃a quae deuri. uestrorũ.¬
que om̃ium animae salutae obtabilia desiderant̃ expectat.
uobis nunciantibus releuetur. in lustrationem quae diuinae propici¬
ationis in uobis diffusam. opulentius agnoscentes. hilari confes¬
sione laraitdrt omĩ umbanorũ dõ. & beato pa&ro apłorum prin¬

Expanded text:
per mulierem fidelem . Ad hoc enim misericordiam Dominicae pietaper mulierem fidelem . Ad hoc enim misericordiam Dominicae pietatis consecuta es, ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem, suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur ut nos reperta portitoris occasione de his quae per vos superna potentia mirabiliter in conversione conjugis vestri submissaeque vobis gentis dignatus fuerit operari, prosperis quantocius nuntiis reveletis; quatenus sollicitudo nostra, quae de vestri vestrorumque omnium animae salute optabilia desideranter exspectat, vobis nuntiantibus relevetur, illustrationemque divinae propitiationis in vobis diffusam opulentius agnoscentes, hilari confessione largitori omnium bonorum Deo et beato Petro apostolorum prin
Abbreviated transcription (Latin):
detestabilis erroris tenebris. ille remanserit alienus unde
tiae in luminationis bene ficia in paerare nondesinas Vt uide¬
lic& quoscopulatio carnalis affectus unum quodam modo
corpus ex hibuisse monstratur: hos quoque unitas sidei xiam
post huius uitae transitum in ꝑp& utm soci& ate conseru&: In sis¬
te ergo gloriosa filia. & summis conatibus duriciam cordis ipsi¬
us religiosa diuinorum p̃ceptorum insinuatione mollire sum¬
mopere dematura in sundens sensibus eius qulantum sit p̃claruĩ
quod credendo suscepisti mrsterium, Quantum uesit admira¬
bile quodrenata premium consequi meruisti. Frigiditatem
cordis ipsius sc̃i sp̃s ad nunciatione succende: Quate nus amo¬
to tempore pernitio sissimi cultus diuinae sidei calor eius
intellegentiam tuorum adortationum frequentatione suc
cendat Ut profecto sacrae scripturae testimonium ꝑte ex¬
pl& um. indubitanter ꝑclareat. saluabitur uir infidelis

Expanded text:
detestabilis erroris tenebris ille remanserit alienus. « Undetestabilis erroris tenebris ille remanserit alienus. « Untiae illuminationis ipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuisse monpost hujus vitae transitum, in perpetua societate conservet. Insiste ergo, gloriosa filia, et summis conatibus duritiam cordis ipsius religiosa divinorum praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura, infundens sensibus ejus quantum sit praeclarum quod credendo suscepisti mysterium, quantumve sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus annuntiatione succende, quatenus, amoto torpore perniciosissimi cultus, divinae fidei calore jus intelligentiam tuarum exhortationum frequentatione succendat; ut perfecto profecto sacrae Scripturae testimonium per te expletum indubitanter praeclareat: Salvabitur vir infidelis
Abbreviated transcription (Latin):
sidei suscepto mira bili sacramento. pus & dõ placitis iugiter operi¬
bus enitescat. Abidolorum &iam cultu seu fanorum. auguri¬
orum quae in lecebris. sediligenter abstineat. & ita in amore
redemptoris sui iniuolata d euocione ꝑsistens inuigil&: ut ad di¬
latandam cristianam fidemincessa błter nondesistat operam cõ¬
modare. Cumque deglorioso coniugeurõ pat̾na caritas sollicite
ens adsiscipiendam uocẽ dĩ p̃dicatorum suam distulerit oboe¬
dientiam exhibere. Qua exre non modica nobis amaritudo con¬
gesta est abeo quod pars corponis urĩ ab agntione sumamie as in¬
dunduae trintatis remansit extranea: Unde pat̃ nis. officus uãẽ
buta subsidus. in portunȩ & oportumȩ agendum non differas
tianorum numero copuletur ut ꝑinde intemerato soci& atis
federe iura teneas maritalis consoreu: Scriptum nam que est
tionis incẽ dici poterit. siaurãe fidei splendore int̃ postas

Expanded text:
fidei suscepto mirabili sacramento, piis et Deo placitis jugiter operifidei suscepto mirabili sacramento, piis et Deo placitis jugiter operibus enitescat. Ab idolorum etiam cultu, seu fanorum auguriorumque illecebris se diligenter abstineat, et ita in amore Redemptoris sui immutata devotione persistens invigilet, ut ad dilatandam Christianam fidem incessabiliter non desistat operam comodare: cumque de glorioso conjuge vestro paterna caritas sollicite ens, ad suscipiendam vocem praedicatorum suam distulerit obedientiam exhibere. Qua ex re non modica nobis amaritudo congesta est, ab eo quod pars corporis vestri ab agnitione summae et individuae Trinitatis remansit extranea. Unde paternis officiis vestrae inspirationis imbuta subsidiis, importune et opportune agendum non differas,ntia Christianorum numero copuletur; ut perinde intemerato societatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: tionis inesse dici poterit, si a vestrae fidei splendore interpositis
Abbreviated transcription (Latin):
regis: Domine gloriose filiae aedilbergae reane.boni facius ep̃s ser¬
uus seruorum dĩ. Redemptori nr̃i beniagnitas humano generi. quod p̃¬
cioso sanguinis sui effusione aiunculis diabolicae captiuitatis eripuit:
tenus sui nominis aguitionem diuerso modo gentibus in notescens
creatorem suum suscepto cristianae fidei agoscerent sacram̃to:
Quod equidem in urãe glãe sensibus caelestis conlatum munere.
mistica regenerationis uraẽ purgatio patenter innuit, Magno
ergo largitatis dominicae benesicio mens nr̃am gaudio exulta¬
uit quod scintilla horto doxae religionis in urãe dignatus est
confessione succendere: Ex quare non solum gloriosi conui¬
gis ur̃i. immo totius gentis suppo sitae uobis intellegentiã
in amore sui facilius inflamar&: Didicimus namque referenti¬
bus his qui ad nos gloriosi filinr̃ adulbaldi regis laudabilem
conuersionẽ nunciantes peruener̃. quod & iam ura gła cristianȩ

Expanded text:
regis. « Dominae gloriosae filiae Aedilbergae reginae, Bonifacius episcopus serregis. « Dominae gloriosae filiae Aedilbergae reginae, Bonifacius episcopus servus servorum Dei. « Redemptoris nostri benignitas humano generi quod pretiosi sanguinis sui effusione a vinculis diabolicae captivitatis eripuit, tenus sui nominis agnitionem diverso modo gentibus innotescens, Creatoquod quidem vestrae gloriae sensibus coelesti collatum munere mystica regeneratio vestrae purgationis patenter innuit. Magno ergo largitatis Dominicae beneficio mens nostra gaudio exsultavit, quod scintillam orthodoxae religionis in vestri dignatus est conversione succendere. Ex qua re non solum gloriosi conjugis vestri, imo totius gentis suppositae vobis intelligentiam in amorem sui facilius inflammaret. Didicimus namque, referentibus his qui ad nos gloriosi filii nostri Audubaldi regis laudabilem conversionem nuntiantes pervenerunt, quod etiam vestra gloria, Christianae
Abbreviated transcription (Latin):
titut Accedite ergo ad agitionẽ eius quiuos creauit. qui in uobis
uitae insufflauit spm̃. qui pro urã redemptione filium suum unige¬
nitum mi sit ut uos ab oriainali peccato eriper&. & ereptos depotes
ciant quatenus credentes sicut saepius dictumẽ. indm̃ patrem
trinitatẽ. fugatis daemoniorũ sensibus expulsaq auobis sollici¬
ei cui credideritis insplendore głae sempit̾ nae cohabitare eius opi¬
tulatione munificentia ualeatis: Prȩterea benedictionem protecto
risur̃ beati p&ri apłorũ principis uobis direximus. id est camisa cũ
ornatura in auro una & lena anciriana una quod p&imus. ut ab eo
bemanitatis animo głaurã suscipiat. quo a nobis dinoscitur destina
d coniugem quoq illius aedilbergã huius modi litteras idem xi¬
pontifex misic. Exemplar aepistolae beatissimi & apłici
boni facii papȩ urbis romȩ directae. aedilbergae regnae & eduni

Expanded text:
tituit. Accedite ergo ad agnitionem ejus qui vos creavit, qui in vobis tituit. Accedite ergo ad agnitionem ejus qui vos creavit, qui in vobis vitae insufflavit spiritum, qui pro vestra redemptione Filium suum unigenitum misit, ut vos ab originali peccato eriperet, et ereptos de potesciant; quatenus credentes, sicut saepius dictum est, in Deum Patrem atem, fugatis daemoniorum sensibus, expulsaque a vobis solliciei cui credideritis in splendore gloriae sempiternae cohabitare ejus opitulatione et munificentia valeatis. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolorum principis vobis direximus, id est, camisiam cum ornatura in auro una, et laena Anciriana una, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo a nobis noscitur destinad conjugem quoque illius Aedilbergam hujusmodi  Al., ejusmodi litteras idem pontifex misit. Exemplar epistolae beatissimi et apostolici Bonifacii papae urbis Romae, directae Aedilbergae reginae Aeduini