comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obsessum ⁊ torm̃tis machinisꝙ ad¬
hibitis de templo ⁊ urbe fugauit.
Pulsus roma innocentius gallias¬
adit. uͥ eum legati treueroꝵ adeuntes
scirent. Nam brunonem nec ip̃i nͨ
alt̾ius eecłie filii ep̃m habere possent.
hoc responsum apud lecdium in.x.
rium metensem alberonem elige¬
bant. pͥncipes tñ ⁊ popłs acriter re¬
pugnabant. Qua dissensione ꝑ cõ¬
timiũ annũ ꝓtracta tandem uissu
apłici ⁊ imꝑio regali secdata altero
pascha introniratꝰ ẽ albero. Anno

Expanded text:
obsessum, tormentis quoque machinisque adobsessum, tormentis quoque machinisque adhibitis, de templo et urbe fugavit. Pulsus Roma, Gallias Innocentius petiit, ubi eum legati Treverensium adeuntes,llent eligerent; nam Brunonem nec ipsi nec alterius ecclesiae filii episcopum habere possent. Hoc responsum apud Leodium in quarium Mettensem Adalberonem eligebat, principes tamen et populus acriter repugnabant. Qua dissensione per continuum annum protracta, tandem jussu apostolici et imperio regali sedata, altero pascha intronizatus est Adalbero anno
Abbreviated transcription (Latin):
uabant alleuiaret. Quo tempore p̃¬
dictus eunradus minus in tentho¬
nico regno ꝓsꝑatus regnum ttalicũ
tanqm ⁊ illud̃ sibi deberetur muadẽ
cupidꝰ ibidem in ttalia morabetur
ubi meginherum ep̃m ꝑ exploratores
paitum cepit eumq apud parmam
siutcatem custodie depitauit. ubi
rituro parauerat. corpus inditum
inmaiori eccl̃ia sepeliuit. Post hunc
canonicum brunonis quondã archi¬
ut postea claruit. maioris ep̃atus głi¬
tii pape faciebat. Qui eo tempore in
gallus cõmanens diuĩsis in locis cõ¬
cilia celebrabat. Nam qͣndo meginerꝰ
honorio papa defuncto. quoꝵ pͥor e¬
lectione auctentica cleri ⁊ popłi intro¬
nizatus ⁊ consecratꝰ defuncto successe¬
rat. alter uero factione nobilium ro¬
manoꝵ quoꝵ ip̃e ꝓpinquitate pol¬
lebat papatus sibi honorem assump¬
serat. Maximo autem motu hoꝵgͣ
tia concitato. Innocentius templũ
sc̃ĩ petri fugiens intrauit qm anacletꝰ

Expanded text:
vabant alleviaret. Quo tempore prvabant alleviaret. Quo tempore praedictus Cuonradus minus in Theutonico prosperatus, regnum Italicum tamquam et illud sibi deberetur, invadere cupidus, ibidem in Italia morabatur, ubi Meginherum episcopum per exploratores proditum cepit, eumque apud Parmam civitatem custodiae deputavit, ubi rituro paraverat, corpus indutum in majori ecclesia sepelivit. 29. Post hunc sis canonicum, Brunonis quondam archiut post claruit, majoris episcopatus glorii Innocentii faciebat, qui eo tempore in Galliis commanens, divesis in locis concilia celebrabat. Nam quando MeginherHonorio papa defuncto. Quorum prior electione auctentica cleri et populi intronizatus et consecratus defuncto successerat, alter autem factione nobilium Romanorum, quorum ipse propinquitate pollebat, papatus sibimet honorem assumpserat. Maximo autem motu horum gratia concitato, Innocentius papa templum sancti Petri fugiens intravit, quem Anacletus
Abbreviated transcription (Latin):
ret sine conditñto discrecionis mag¬
nam sibi comparauit inuidiã. ⁊ qm
nec dici fas ẽ. acquifuiit infamiã.
Et forte eodem tempore francoꝵ res
publica ualde turbabatur. Nam pay¬
cos ante annos henrico imꝑatore hꝰ
nominis rege quinto sine ꝓle defũ¬
cto. ꝓceres francoꝵ apud mogunti¬
am lotharium ducem saxonum in
regnum eleuauerant. eoꝵ q decre¬
tum romani laudauerant. cũ ecce
fredicus dux alemannoꝵ eiꝰdem
henrici imꝑatoris ex sorore nepos.
facta conspiratione cũ quibꝰdam tͦti¬
cie inimicis. frẽm suum cunradũ
regno substituit. magnãq belli ma¬
t̾iam ⁊ contentionis fomitem hac
de re suscttauit. Quod ubi honoriꝰ
fauentes excõmunicationis uinculo
colligauit. ⁊ meginhero archiep̃o
ordinato sam reu̾suro ut in sede sua eũ¬
dem cunradum excõmunicaret p obe¬
inultoꝵ annos ea qua dixi causa eẽt
odiosus romam ire disposuit. ut con¬
silio aplĩci uł aucilio ea que segra¬

Expanded text:
ret sine condimento discrecionis, magret sine condimento discrecionis, magnam sibi comparavit invidiam, et quam nec dici fas est acquisivit infamiam. Et forte eodem tempore Francorum res publica valde turbabatur. Nam paucos ante annos Heinrico imperatore hujus nominis rege quinto sine prole defuncto , proceres Francorum apud Mogontiam Leodegarium ducem Saxonum in regnum elevaverant, eorumque decretum Romani laudaverant, cum ecce Fredericus dux Alamannorum, ejusdem Heinrici imperatoris ex sorore nepos, facta conspiracione cum quibusdam justiciae inimicis, fratrem suum Cuonradum regno substituit, magnamque belli materiam et contentionis fomitem hac de re suscitavit . Quod ubi Honorius faventes excommunicationis vinculo colligavit, et Meginhero archiepiscopo ordinato jam reversuro, ut in sede sua eundem Cuonradum excommunicaret per obemultorum animos ea qua dixi causa esset odiosus, Romam ire disposuit, ut consilio apostolici vel auxilio ea quae se gra
Abbreviated transcription (Latin):
quem sepeliuit successor eiis in basi¬
lica seĩ petra maioris eccłie sub arcu
qui ẽ ad medionalem plagam. hic
aũ successor eius nomine meginherꝰ
eadem qua decessor patiochia nobi¬
lib ⁊ ip̃e parentib ꝓcreatus. ⁊ a pu¬
ericia in treuerensi ẽccł̃ia educatus.
moꝵ honestate ⁊ ꝑsone maturitate ad
p̃sulatus honorem dignus ꝓfectoas¬
cendisset. si antedictum godefridum
uł partius impugnasset. uł sue rigi¬
ditati ⁊ indiscretioni modum impo¬
suisset. Mense iunio electus seqͤnti
autumpno. collecta militia treueren¬
si castellum nouum qd̃ dicitur buma¬
ge pͥmo impetu cepit. Wilelmũ comi¬
tem ad conditionem pacis uenire co¬
egit. pacemq patͥe in breui reforma¬
uit. ueniente quadragesima tter su¬
um Romam direxit. ubi a papa hono¬
rio ẽ ordinatus ⁊ pallii dignitate de¬
coratus. unde reu̾sus acdero ⁊ populo
treuerensi honorifice ẽ susceptus. De¬
inde dum nimio zelo rectitudinis de

Expanded text:
Quem sepelivit successor ejus in basiQuem sepelivit successor ejus in basilica sancti Petri majoris ecclesiae sub arcu qui est ad meridionalem plagam. 27. Hic autem successor ejus nomine Meginherus, eadem qua decessor parrochia nobilibus et ipse parentibus procreatus, et a puericia in Treverensi ecclesia educatus, morum honestate et personae maturitate ad praesulatus honorem dignus profecto ascendisset, si antedictum Godefridum vel parcius inpugnasset vel suae rigiditati et indiscrecioni modum imposuisset. Mense Junio electus, sequenti autumno collecta milicia Treverensi castellum novum quod dicitur Bumaggen primo inpetu cepit, Willehelmum comitem ad condicionem pacis venire coegit, pacemque patriae in brevi reformavit. Veniente quadragesima , iter suum Romam direxit, ubi a papa Honorio ordinatus et pallio dignitatis est decoratus; unde reversus a clero et populo Treverensi honorilice est susceptus. Deinde dum nimio zelo rectitudinis de
Abbreviated transcription (Latin):
rum archiep̃o cłicus ẽ designatus.
Hic uero sicut añcessor eus. p̃dictus
inqͣm p̃positus moꝵ dignitate ⁊ a¬
nimi liberalitate insignis. pͥus a tre¬
uerensib clero scilicet ⁊ populo dile¬
ctus. ⁊ ab ep̃is eiusdem ciuitatis e¬
gilbto ⁊ brunone multis eccłiasticis
honorib ditatus. ad ultimum dece¬
dente domino brunone sicut p̃dixi¬
mus in ep̃atum ẽ sublimatus. P¬
acto uͦ anno ep̃atus sui insurgenti¬
b contra eum quibusdã de cłicis
sius. ⁊ introttum ip̃ius calumniã¬
tib. quoꝵ calumnia si iusta aut ĩ¬
usta fuerit. d̾s scit ego nescio tan¬
dem ad hoc causa ẽ ꝑducta. quod sen¬
tiens suam infirmitatẽ ad onus ñ
sufficere. iam enim ad decreptamue¬
nerat etatem. uidens etiã quod in
eccłia frat̾na ꝓ eo scindebatur cari¬
tas. quibdam sibi adherentib aliis¬
sibi resistentib. ne causa eẽt huius
scismatis circa finẽ t̾̃cii anni ab ep̃a¬
tu ẽ absolutus. Obtinuit aittẽ se¬

Expanded text:
rum archiepiscopo clericus est designatus. Hic vero, sicut et antecessor ejus, praedictus inquam praepositus, morum dignitate et animi liberalitate insignis, prius a Treverensibus, clero scilicet et populo, dilectus, et ab episcopis ejusdem civitatis Egilberto et Brunone multis ecclesiasticis honoribus ditatus, ad ultimum decedente domno Brunone, sicut praediximus, in episcopatum est sublimatus. Peracto vero anno episcopatus sui, insurgentibus contra eum quibusdam de clericis suis et introitum ipsius calumpniaum calumpnia si justa aut injusta fuerit, Deus scit, ego nescio--tandem ab hoc causa est perducta, quod sentiens suam infirmitatem ad hoc onus non sufficere--jam enim ad decrepitam venerat aetatem,--videns etiam, quod pro eo in ecclesia fraterna scindebatur caritas, quibusdam sibi adhaerentibus, aliis resistentibus, ne causa esset hujus scismatis, circa finem tercii anni ab episcopatu est absolutus. Obtinuit autem se
Abbreviated transcription (Latin):
uõ cũ omnisuo exercitu. aditaliam
reduit. Multa idem regnator contra
romanos bella gessit. in quib semꝑ uic¬
tor extitit. p̃tes qđ semel in arimino.
et absente eius exercitus cȩsus est. & alia
uice cũ apud uicũ pilleũ regempenta¬
poli demorante. magna multitudohoꝵ
qui regi munuscula uel exenia uelsingu
Rursus cũ rauennã hilde brandusregis
nepos. & peredeo. uicentinus dux ob¬
tiuerent: in ruentib subito ueneticis.
hildebrandus ab eis captus est. peredeo

Expanded text:
vero cum omni suo exercitu ad Italiam vero cum omni suo exercitu ad Italiam rediit. Multa idem regnator contra Romanos bella gessit, in quibus semper victor extitit, praeter quod semel in Arimino eo absente eius exercitus caesus est, et alia vice, cum aput vicum Pilleum, rege in Pentapoli demorante, magna multitudo horum qui regi munuscula vel exenia vel singuRursus cum Ravennam Hildeprandus, regis nepos, et Peredeo Vicentinus dux optinerent, inruentibus subito Veneticis, Hildeprandus ab eis captus est, Peredeo
Abbreviated transcription (Latin):
natopene gladio regempercutere
uoluit: nisi eum ratchis suus germanꝰ
cohibuiss&. hoc modo his langobar¬
dis conp̃hensis. hersemar qui unus
exeis fuerat euaginatogladio
multisse insequentib ipse uiriliter
defensans in basilicã beatimichahe¬
lis confugit. Ade inderegis indul¬
gentia solus inpunita tẽ ꝓmeruit.
c&eris longo tẽpore inunculis ex
er idem tempus sarracenoruexercitꝰ
rursum ingalliam introiens. multam.
deuastationẽ fecit: Contraquos ka¬
rolus non longe anarbone bellũ com¬
mittens. eos sicut & prius maximace¬
de ꝓstrauit: Iterato sarracenigalloꝵ
sines ingressi. usq ad ꝓuinciã uener̃
& capta arelate. om̃a circũ quaq
demolitisunt : Tunc karolus legatos
cũ munerib ad liut prandũ regẽ mit¬
tens ab eo contra sarracenos auxiliũ
poposcit: Qui nilmoratus. cũ omnilan¬
gobardorũ exercitu in eius ad iutoriũ
ꝓperauit: Quo cõ ꝑtogens sarracenoꝵ.
mox ab illis regionib aufugit: Li ut prant

Expanded text:
nato pene gladio regem percutere nato pene gladio regem percutere voluit, nisi eum Ratchis, suus germanus, cohibuisset. Hoc modo his Langobardis conprehensis, Herfemar, qui unus ex eis fuerat, evaginato gladio, multis se insequentibus, ipse se viriliter defensans, in basilica beati Michahelis confugit, ac deinde regis indulgentia solus inpunitatem promeruit, ceteris longo tempore in vinculis exer idem tempus Sarracenorum exercitus rursum in Galliam introiens, multam devastationem fecit. Contra quos Carolus non longe a Narbone bellum committens, eos sicut et prius maxima caede prostravit. Iterato Sarraceni Gallorum fines ingressi, usque ad Provinciam venerunt, et capta Arelate, omnia circumquaque demoliti sunt. Tunc Carolus legatos cum muneribus ad Liutprandum regem mittens, ab eo contra Sarracenos auxilium poposcit; qui nihil moratus cum omni Langobardorum exercitu in eius adiutorium properavit. Quo conperto gens Sarracenorum mox ab illis regionibus aufugit; Liutprandus
Abbreviated transcription (Latin):
bardis consilium iniit. adp̃hensumq
eum ad castellũ pontiũ qd supramare
sitũ est duxit: indeq eũ inmare p̃cipi¬
careuoluit: sed tamendõ inhibente
minime fecit. intra carcerem tamen
eum retentũ. pane tribulationissus¬
tentauit: Quodrex lut prant audicr.
in magnã irani exarsit ducatũq: pẽ¬
moni auferens. rat chis eiusfilium
meius loco ordinauit: Tunc pemo
cũ suis disposuit. ut inselauorũ patsiã
fuger& sed ratcliis eius filius aregẽ
supplicauit. patreq in regis gratiã
reduxit: Accepta itaq pẽ mofidutia
qđ nihil mali pateretur. ad regem
cũ omnib: langobardis quib: consiliũ
habuerat perrexit Tunc rex iniudi¬
tiore sidens. pẽ monẽ & eius duosfili¬
os ratcait & aistul fum ratchiscon¬
cedens eospost suam sedẽ consistere
p̃cepit: Rex uero eleuatauoce. om̃s
illos qui pemmoni adheserant. nomi¬
nãtiue conp̃hendere iussit. Tunc
aistulfus dolor em nonferens. euagi¬

Expanded text:
bardis consilium iniit adprehensumque bardis consilium iniit adprehensumque eum ad castellum Potium, quod supra mare situm est, duxit indeque eum in mare praecipitare voluit, sed tamen Deo inhibente minime fecit; intra carcerem tamen eum retentum pane tribulationis sustentavit. Quod rex Liutprand audiens, in magnam iram exarsit, ducatumque Pemmoni auferens, Ratchis, eius filium, in eius loco ordinavit. Tunc Pemmo cum suis disposuit, ut in Sclavorum patriam fugeret; sed Ratchis, eius filius, a rege supplicavit patremque in regis gratiam reduxit. Accepta itaque Pemmo fiducia, quod nihil mali pateretur, ad regem cum omnibus Langobardis, quibus consilium habuerat, perrexit. Tunc rex in iudicio residens, Pemmonem et eius duos filios Ratchait et Aistulfum Ratchis concedens, eos post suam sedem consistere praecepit. Rex vero elevata voce omnes illos qui Pemmoni adhaeserant nominative conprehendere iussit. Tunc Aistulfum dolorem non ferens, evagi
Abbreviated transcription (Latin):
nigundã filiam gaido aldibrexaniducis:
int̃pe monẽ ducẽ. & calistũ patriarchã¬
discordiȩ rixa surrexit : Causa aut̃ hu¬
ius discordiae. ista fuit: Adueniensan¬
teriori tẽpore fidentius ep̃s de castro
iulensi cũ uoluntate superioꝵ̃ ducum.
intra foro iulanis castrimuros: habitaũ
ibiq suiepiscopatus sedẽ statuit: Quo
uita decedente. Amator in eius loco
ep̃s ordinatus ẽ Usq ad eundẽ enĩ diẽ
superiores patriarchae quia in aquileia
ꝓpt̃ romanoꝵ in cursionẽ habitare mi¬
nime poterant. sedẽ non inforoiuli.
sed incor mones habebant: Quod calis¬
to quia erat nobilitate conspicuus:
satis displicuit ut in xius diocesicum
duce & langobardis ep̃s habitar&. &
ipsetantum uulgo sociatus uitãducer&:
Quid plura : Contra eundẽ amatorẽ ep̃m
egit. eũq deforo iuli expulit atqinil¬
liuis domo sibi habitationẽstatuit hac
decausa pemmodux: contra eundeni
patriarchã cũ multis nobilib: lango¬

Expanded text:
vigundam, filiam Galdoaldi Brexiani ducis. vigundam, filiam Galdoaldi Brexiani ducis. iis Pemmonis contra Calistum patriarchadiscordiae rixa surrexit. Causa autem hujus discordiae ista fuit. Adveniens anteriore tempore Fidentius episcopus de castro Juliensi, cum voluntate superiorum ducum intra Forojuliani ibique sui episcopatus sedem statuit. Quo vita decedente, Amator in eius loco episcopus ordinatus est. Usque ad eundem enim diem superiores patriarchae, quia in Aquileia propter Romanorum incursionem habitare minime poterant, sedem non in Foroiuli, sed in Cormones habebant. Quod Calisto, qui erat nobilitate conspicuus, satis displicuit, ut in eius diocesi cum duce et Langobardis episcopus habitaret et ipse tantum vulgo sociatus vitam duceret. Quid plura? Contra eundem Amatorem episcopum egit eumque de Foroiuli expulit atque in illius domo sibi habitationem statuit. Hac de causa Pemmo dux contra eundem patriarcham cum multis nobilibus Lango
Abbreviated transcription (Latin):
niã. & pentapolim. auximũq inuasit:
Pariqͦq modo tunc & sutrium peruasit:
Sed post aliquot dies: iterũ romanis red¬
ditũ est: Peridẽ tẽpus. leo augustus. ad
peiora ꝓgressus ẽ. ita ut conpeller& om̃s
constant inopolim habitantes. tãui quã
blandimentis. ut deponerent ubicũq
haberent᷑ imagines tã saluatoris quãq eiꝰ¬
genetricis uel om̃iũ sc̃oꝵ̃. easq inmediũ
ciuitatis incendio concremarifecit Et
quia pleriq expopulo talescelus fieri p̃pe¬
diebuant. aliquanti ex eis capite truncati.
Aliiparte corporis multatisunt. Cuius
errori germanus patriarcha non con¬
sentiens. aꝓpria sede depulsus ẽ. &ius
in loco anastasius prbt ordinat᷑ ẽ. Lii
Domo ald deniq dux beneuenti uxorẽ
sortitusẽ. gunbergã nomine quȩ fuit
filia auronȩ luit prandi regissororis.
dequa filiũ genuit quẽ nomine sipatris
gisulfum appellauit. habuit rursum
posthanc & aliam coniugẽ nominera¬

Expanded text:
niam et Pentapolim Auximumque invasit. niam et Pentapolim Auximumque invasit. Pari quoque modo tunc et Sutrium pervasit. Sed post aliquod dies iterum Romanis redditum est. Per idem tempus Leo Augustus ad peiora progressus est, ita ut conpelleret omnes Constantinopolim habitantes tam vi quam blandimentis, ut deponerent ubicumque haberentur imagines tam Salvatoris quamque eigenetricis vel omnium sanctorum, easque in medium civitatis incendio concremari fecit. Et quia plerique ex populo tale scelus fieri praepediebant, aliquanti ex eis capite truncati, alii parte corporis multati sunt. Cuius errori Germanus patriarcha non consentiens, a propria sede depulsus est, et eius in loco Anastasius presbiter ordinatus est. 50. Romoald denique dux Beneventi uxorem sortitus est Gumperga nomine, quae fuit filia Auronae, LiDe qua filium genuit, quem nomine sui patris Gisulfum appellavit. Habuit rursum post hanc et aliam conjugem, nomine Ra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cio. accepit & transtulit ea in urbẽ tici¬
nensem. ibiq cũ debito tanto patrihonore
recondidit: his diebus naria ciuitas.
Vangobardis ꝑuasa ẽ: L .i.
Eoq tẽpore rex liut prant rauennam
obsedit. classẽ inuasit. atq destruxit:
Tinc paulus patricius exrauennamisit. qui
pontificẽ anterimerent. sedlan gobardis
ꝓdefensione pontificis repugnantibus.
spolitinis insalario ponte exea aliis parcib
langobardis tuscis resistentib consilium
rauennatiũ dissipatũ est. Hac tẽpestate
leo imperator apud constantinopolim
quoq pontifici similia facere sumperialẽ
gram habere uell& mandauit sed ponti¬
fex hoc facere contẽpsit: Omĩs quoq ra¬
uennȩ exercitus uel uenetiarũ talibus
iussis. uno animorestiterunt. & nisi eos
pontifex phibuisset: imperatorẽ suꝑse
constituere sunt ad gressi: Rex quoq
liut prant castra emiliae feronianum
& montẽ belliũ. buxeta & ꝑsiceta bono¬

Expanded text:
pretio, accepit et transtulit ea in urbem Ticipretio, accepit et transtulit ea in urbem Ticinensem ibique cum debito tanto patri honore recondidit. His diebus Narnia civitas a Langobardis pervasa est. 49. Eoque tempore rex Liutprandus Ravennam obsedit, Classem invasit atque destruxit. Tunc Paulus patricius ex Ravenna misit qui pontificem interemerent; sed Langobardis pro defensione pontSpoletanis in Salario ponte, et ex aliis partibus Langobardis Tuscis resistentibus, consilium Ravennatium dissipatum est. Hac tempestate Leo imperator apud Constantinopolim que pontifici similia facere, si imperialem gratiam habere vellet, mandavit. Sed pontifex hoc facere contempsit. Omnis quoque Ravennae exercitus vel Venetiarum talibus iussis uno animo restiterunt, et nisi eos pontifex prohibuisset, imperatorem super se constituere sunt adgressi. Rex quoque Liutprand castra Emiliae, Feronianum et Montembellium, Buxeta et Persiceta, Bono
Abbreviated transcription (Latin):
E xfrancorũ uõ parte. mille & quin¬
genti tantũ ibiceciderunt: Eudo qͦq
cũ suis suꝑ eorũ castra irruens. pari
modomultos interficiens omnia de¬
oc etiã tẽpor eadẽ sarracenorũ
gens cũ inmenso exircitu ueniens.
continuo ꝑtrienniũ obsedit. donecciuib¬
multa instantia addm̃ clamantib: plurimi
eorũ fame & frigore. bello. pestilentiaq
perirent acsic ꝑtesi obsidionis abscederent:
Quunde egressi. uulgarũ gentẽ quȩ ẽ suꝑ
danubium bello ad grediuntur. & abhac
quoq uicti. ad suas naues refugiunt:
Quib: cũ alta pe terent. Inruente subito
tempestate. plurimi etiã uersissiue con¬
tritis nauib: perierunt: Intra constanti¬
nopolim uero. trecenta milia hominũ¬
pestilentia interierunt:
iut prant uõ audiens qđ sarraceni de¬
populata sardinia. etiã loca illa ubiossa
sc̃ĩ augustini ep̃i ꝓpt̃ uastationẽ barbaroꝵ
olimtranslata. & honorifice fuerant
condita foed arent. misit & datomagno

Expanded text:
ex Francorum vero parte mille et quinex Francorum vero parte mille et quingenti tantum ibi ceciderunt. Eudo quoque cum suis super eorum castra inruens, pari modo multos interficiens, omnia deoc etiam tempore eadem Sarracenorum gens cum inmenso exercitu veniens, Constanmulta instantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame et frigore, bello pestilentiaque perirent, ac sice pertaesi obsidionis abscederent. Qui inde egressi, Vulgarum gentem, quae est super Danubium, bello adgrediuntur; et ab hac quoque victi, ad suas naves refugiunt. Quibus, cum altum peterent, inruente subita tempestate, plurimi etiam mersi sive contritis navibus perierunt. Intra Constantinopolim vero trecenta milia hominupestilentia interierunt. 48. Liutprand quoque audiens, quod Sarraceni, depopulata Sardinia, etiam loca illa, ubi ossa sancti Augustini episcopi propter vastationem barbarorum olim translata et honorifice fuerant condita, foedarent, misit, et dato magno
Abbreviated transcription (Latin):
ultus ess&i Itertia uice phibente
duce & aliis langobas dis. non potuit
inhiberi. sed ita eis respondit :
am satis inquit meorũ filiorum
mor tẽ uindicaui. et iã si ad uenerit lȩtꝰ
suscipiam mortẽ: Factũq est Et ipse
solus in eadẽ pugna per emptus est: Pẽmo
uõ cũ multos inimicorũ ꝓstrauiss& me¬
tuens nealiquẽ suorũ amplius inbello
ꝑder&. cũ eisdẽ sclauis. in eodem loco
lnorum arma formidare: XLuiii
Eotẽ pore genssarracenorũ in loco
quseptẽ dr̃ ex africa transfe tantes.
unuersam spaniam inuaserunt: De in¬
de post decẽ annoscũ uxorib & par¬
uulis uenientes. aquitaniã galliae
ꝓuintiam quasi habitaturi ingressis̃
Rarolus siquidẽ cũ eudone aquitaniȩ
principe. tuncdiscor diam habebat:
Quitamen inunũ se coniungentes. con¬
tra eosdem sarracenos pariconsilio
dimicarunt: Nam irruentes franci
suꝑeos. trecenta septua gintaquinq
milia sar racenorũ intere merunt:

Expanded text:
ultus esset, tercia vice, prohibente ultus esset, tercia vice, prohibente duce et aliis Langobardis, non potuit inhiberi, sed ita eis respondit: 'Iam satis', inquit, 'meorum filiorum mortem vindicavi, et iam, si advenerit, laetus suscipiam mortem'. Factumque est, et ipse solus in eadem pugna peremptus est. Pemmo vero cum multos inimicorum prostravisset, metuens ne aliquem suorum amplius in bello perderet, cum eisdem Sclavis in eodem loco lanorum arma formidare. 46. Eo tempore gens Sarracenorum in loco qui Septem dicitur ex Africa transfretantes, universam Spaniam invaserunt. Deinde post decem annos cum uxoribus et parvulis venientes, Aquitaniam Galliae provinciam quasi habitaturi ingressi sunt Carolus siquidem cum Eudone Aquitaniae principe tunc discordiam habebat. Qui tamen in unum se coniungentes, contra eosdem Sarracenos pari consilio dimicarunt. Nam inruentes Franci super eos, trecenta septuaginta quinque milia Sarracenorum interimerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
eumq clericũ faciens. locũ eiꝰ inuasit:
his dieb: theudo baioariorũ duxgentis.
orationis gratia. romam adbeatorũ
apostolorũ uestigiauenit: XLUIII¬
pud foro iuli igit᷑ sublato ereb hu¬
manis patriarchasereno calistus
uir e gregius quierat taruisianȩ ec¬
łae archidiaconus. ad nitenteliut¬
prando principe. aquilei ensem aec¬
claesiam regendam suscepit: Quo
ut diximus intẽpore pẽmoforo¬
iulanis p̃erat langobardis: Is cũiã
nobilium quos cũ suis natis nutrierat
repente einuntius uenit inmensã
sclauorũ multitudinẽ in locũ qui
lauriana dicit̃ aduentasse. Cum
quib ille iuuenib suꝑ eosdẽ sclauos
tertio irruens. magna eosclade
ꝓstrauit. nec amplius ibi aliquis a
parte langobar dorũ cecidit. quam
sigualdus quierat iã aetate gran¬
de uus: Istenãq: insuperioripugna
quȩ sub ferdulfo facta est duosfili¬
os amiserat. qui cũ prima & scđauice
iuxta uoluntatẽ suam se desclauis

Expanded text:
eumque clericum faciens, locum eius invasit. eumque clericum faciens, locum eius invasit. His diebus Teudo Baioariorum orationis gratiam Romam ad beatorum apostolorum vestigia venit. 45. Aput Foroiuli igitur sublato e rebus humanis patriarcha Sereno, Calistus, vir egregius, qui erat Tarvisianae ecclesiae archidiaconus, adnitente Liutprando principe, Aquileiensem ecclesiam regendam suscepit. Quo, ut diximus, in tempore Pemmo Foroiulanis praeerat Langobardis. Is cum iam nobilium, quos cum suis natis nutrierat,et aetatem, repente ei nuntius venit, inmensam Sclavorum multitudinem in locum qui Lauriana dicitur adventasse. Cum quibus ille iuvenibus super eosdem Sclavos tercio inruens, magna eos clade prostravit; nec amplius ibi aliquis a parte Langobardorum cecidit quam Sicualdus, qui erat iam aetate grandaevus. Iste namque in superiori pugna, quae sub Ferdulfo facta est, duos filios amiserat. Qui cum prima et secunda vice iuxta voluntatem suam se de Sclavis
Abbreviated transcription (Latin):
Apud francorum quoq gentem pippi¬
no uita exempto. eiusfilius Rarolus
de quo p̃miseramus. lic& ꝑ multa bel¬
la &certamina demanuraginfridi
principatum sustulit : Nam cũ incus¬
todia tenetur. diuinonutu ereptus
aufugit. At primũ contraraginfridũ
cũ paucis bis terq certameniniit.
nouissiteq eum apud uinciacũ mag¬
no certamine superauit Cuitamen
unã hoc ẽ. ande cauensem ciuitatem
adhabitandũ concessit. cunctam uõ
francorũ gentem. ipse gubernandam
suscepit:
Eo tempore liut prandusrex donati¬
onẽ patrimonii alpium cottiarũ ro¬
manȩ aecclesiae confirmauit. Nec
multũ post. Ii demregnator. guntrudã¬
filiam neut ꝑtiba ioarium ducis apud
quẽ exularat. inmatrim onium duxit.
dequa unã solũ modo filiam genuit:
Ierhaec tẽpora¬
faro aldus spole tanorũ ductor. classẽ
suregis liut prandi. isdẽ romanis reddi¬
ta est. Contra hunc faro aldũ ducem
filius suus trasemundus in surrexit.:

Expanded text:
Aput Francorum quoque gentem PipiAput Francorum quoque gentem Pipino vita exempto, eius filius Carolus, de quo praemiseramus, licet per multa bella et certamina, de manu Raginfridi principatum sustulit. Nam cum in custodia teneretur, divino nutu ereptus aufugit, ac primum contra Raginfridum cum paucis bis terque certamen iniit novissimeque eum aput Vinciacum magno certamine superavit. Cui tamen unam, hoc est Andegavensem , civitatem ad habitandum concessit; cunctamque vero Francorum gentem ipse gubernandam suscepit. Eo tempore Liutprand rex donationem patrimonii Alpium Cottiarum Romanae ecclesiae confirmavit. Nec multum postfiliam Teutperti Baioariorum ducis, aput quem exularat, in matrimonium duxit; de qua unam solummodo filiam genuit. 44. Per haec temporaFaroaldus Spolitanorum ductor Classem csu regis Liutprandi eisdem Romanis reddita est. Contra hunc Faroaldum ducem filius suus Transamundus insurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
scripturae & alia quȩq quȩ ad utilitat̃
monasteru ꝑtinent. insuꝑ & regulam
quã beatus pater Benedictus suisscĩs ma
nibus conscripsit paterna pietate con¬
concessit: Monastariũ uerobeatiuin¬
cenciimar trris qđ iuxta uultur nisflu¬
minis fontem sitũ est. & nunc magnacon¬
gregatione refulg&. atrib: nobilibus
sicut uiri eruditissimi autberti eidẽ
monasterii abbatis. in uolumine qđ
de hacre conposuit scripta significat:
Suꝑstite sane adhuc beato papa gre¬
gorio romanȩ sedis cu manũ castrum
Alangobardis beneuentanis ꝑuasũ ẽ.
sed aduce neapolitano noctu super¬
ueniente. quidã exlangobar discapti
per emptisunt: Castrum quoq ipsum¬
Aromanis ẽ receptũ. ꝓcuius castrire¬
dẽpatione pontifex septua ginta libras
auri sicut primitus ꝓmiserat dedit:
nter het defuncto. Xliii.¬
imperatore theodosio qui unum solum¬
modo imperium rexerat annũ. ei in loco
leo augustus subrogatur: XLIIII.

Expanded text:
Scripturę et alia queque ad utilitatem Scripturę et alia queque ad utilitatem monasterii pertinentia; insuper regulam, quam beatus pater Bennibus conscripsit, paterna pietate concessit. Monasterium vero beati Vincentii martyris, quod juxta Vulturni Fluminis fontem situm est, et nunc magna congregatione refulget, a tribus nobilibus sicut viri eruditissimi Autberti ejusdem monasterii abbatis, in volumine quod de hac re composuit, scripta significant. Superstite sane adhuc beato papa Gregorio Romanae sedis, Cumanum castrum a Langobardis Beneventanis pervasum est; sed a duce Neapolitano noctu superveniente quidam ex Langobardis capti, quidam perempti sunt; castrum quoqa Romanis est receptum. Pro cuius castri redemptionem pontifex septuaginta libras auri, sicut primitus promiserat, dedit. 41. Inter haec defuncto imperatore Theodosio, qui uno solummodo imperium rexerat anno, eius in loco Leo augustus subrogatur. 42.
Abbreviated transcription (Latin):
petronax ciuis brexianae urbis diui¬
no amore conpunctus romamuenit.
hortatuq tunc gregorii a postolicae
sedis papae. cassinum castrum petut.
atq ad sacrũ corpus beatibenedic¬
tipatris perueniens. ibicũ aliquib
simplicibus iam anteresidentib habi¬
tare cȩpit. Qui eundẽ uenerabilem
uirũ petronacem. sibi seniorẽ statu¬
erunt. hic non post multũ tempus
cooperante diuina miscđa & suffra¬
gantibus meritis beatibene dicti
patris. iamq euolutis fere centũ &
decẽ annis ex quolocus ille habita¬
tione hominũ destitutus erat: Mul¬
corũ ibi monachorũ nobilium & me¬
duiocrũ ad seconcut rentiũ pater
effectus. subscẽ regulae iugo & beatibene¬
dicti institutione reparatis habitaculis
uiuere cȩpit. atq: hoc scm̃ coenobium
instatũ quonunc cernitur erexit: huic
uenerabili uiro petronacia
insequenti tẽpore. sacerdotũ p̃cipuus &
dõ dilectus pontifexzacharias plura

Expanded text:
Petronax, civis Brexianae urbis, diviPetronax, civis Brexianae urbis, divino amore conpunctus, Romam venit hortatuque tunc Gregorii apostolicae sedis papae hunc Cassinum castrum petiit, atque ad sacrum corpus beati Benedicti patris perveniens, ibi cum aliquibus simplicibus viris iam ante residentibus habitare coepit. Qui eundem venerabilem virum Petronacem sibi seniorem statuerunt. Hic non post multum tempus, cooperante divina misericordia et suffragantibus meritis beati Benedicti patris, iamqudecem annis, ex quo locus ille habitatione hominum destitutus erat, multorum ibi monachorum, nobilium et mediocrium, ad se concurrentium pater effectus, sub sanctę regulę iugo et beati Benedicti institutione, reparatis habitaculis, vivere coepit atque hoc coenobium in statum quo nunc cernitur erexit. Huic venerabili viro Petronacio in sequenti tempore sacerdotum precipuus et Deo dilectus pontifex Zacharias plura
Abbreviated transcription (Latin):
euocare p̃cepit Quẽ sicut eidictũ fue¬
rat. loricã suꝑueste indutũ ipsemanu
ꝑtractans repperit. Quiro tharit cũ se
detectũ cognouisset astatimpossse exi¬
liens spatã euaginaliit ut rege̾ ꝑcuter&:
Econtra rex suũ ensẽ uagina exemit. tunc
unus ere giissatellitib: nomine subo. ro¬
tharit a tergo conp̃hendens. ab eo infronte
Quat tuor uõ eius filii quinona derant.
ubunuenti. ibi ꝑemptisunt. Euit aut̃
rex liut prant uirmultȩ audatiae. ita
ut cũ eũ duo arnagerieius oc cidere co¬
euaginatũ gladiũ contraeos tenens. eis
qui eũ occidere cogitauerint in ꝓpe¬
rauit. qđ ut facere deberent. hortatẽ:
Quistatim eiuspedib ꝓuoluti. ei sunt
quȩ machinauerant cuncta ꝓfessi.
Sedde aliis quoq similiter fecit. Sed
tamen confessis. mox tantȩ malitiae
culpa pepercit: XLi.
De functo itaq gisul fobene uentano
duce. samnitum populus romo aldeiꝰ
irca hac tempora. .XLII.¬

Expanded text:
evocari praecepit; quem, sicut ei dictum fueevocari praecepit; quem, sicut ei dictum fuerat, loricam sub veste indutum ipse manu pertractans reperit. Qui Rotharit cum se detectum cognovisset, statim post se exsiliens spatam evaginavit, ut regem percuteret. E contra rex suum ensem vagina exemit. Tunc unus e regiis satellitibus, nomine Subo, Rotharit a tergo comprehendens, ab eo in fronteQuatuor vero ejus filii qui non aderant, ubi inventi ibi perempti sunt. Fuit autem rex Liutprandus, vir multae audaciae, ita ut cum eum duo arevaginatum gladium contra eos tenens, eisdem, quia eum occidere cogitaverunt, inproperavit; quod ut facere deberent, hortatus est. Qui statim eius pedibus provoluti, ei sunt quae machinaverant cuncta professi. Et de aliis quoque hoc similiter fecit; sed tamen confessis mox tantae malitiae culpam pepercit. 39. Defuncto itaque Gisulfo Beneventano duce, Samnitum populum Romuald, eius Circa haec tempora
Abbreviated transcription (Latin):
is tẽporib: multi anglorũ nobiles. uiri
& feminȩ. duces. & priuati. diuiniamo¬
ris instintu debritannia romã uenire
consuerunt: Apud regnũ francor in
tunc tẽporis pippinus obtinebat prin¬
cipatũi: Fuit aut̃ uir mirȩ audariae:
qui hostessuos statim ad grediendo con¬
terebat  sã pra quendã suũ aduero¬
sarium rhenũ transgressus. cũ uno tantũ¬
satellitesuo inruit. eũq insuo cubiculore¬
sidentẽ cũ suis trucidauit: Bella quoq
multa cũ saxonib & maxime cũratbodo
frisionũrege. fortiter gessit. Hic & alios
filios habuit. sed ex his p̃cipuus Rarolus
extitit. quieipost in principatũ successit:
cũ in regno confir matus e&̃. eũ rotharit suus
consanguineus perimere uoluit: Iseñi con
p̃parauit : Inqua domo uiros fortissinios
qui regẽ conuiuantẽ extinguerent. ar¬
matos abscondit:. Qa od cũ liut prando
nuntiatũ fuiss&. eũ ad palatiũ suum

Expanded text:
His temporibus multi Anglorum gentis nobiHis temporibus multi Anglorum gentis nobiet feminae, duces et privati, divini amoris instinctu de Brittania Romam venire consuerunt. Aput regnum Francorum tunc temporis Pipinus optinebat principatum. Fuit autem vir mirae, audaciae, qui hostes suos statim adgrediendo conterebat. Nam supra quendam suum adversarium, Rhenum transgressus, cum uno tantusatellite suo inruit eumque in suo cubiculo residentem cum suis trucidavit. Bella quoque multa cum Saxonibus, et maxime cum Ratpoto Frisionum rege fortiter gessit. Hic et alios filios habuit; sed ex his praecipuus Carolus extitit, qui ei post in principatu successit. 38. cum in regno confirmatus esset, eum Rothari, eius consanguineus perimere voluit. Is enim conpraeparavit, in qua domo viros fortissimos, qui regem convivantem exstinguerent, armatos abscondit. Quod cum Liutprando nuntiatum fuisset, eum ad palatium suum
Abbreviated transcription (Latin):
gius & cuiussapientiaȩ rari aequandis.
Cernentes lan gabardi huius interitũ.
solio qui ansprandũ adhuc uiuere audi¬
ens ualdelaetatus est . XXXUIII.
oc tp̃r anastasius imperator. classe in
alexandria contra sarracenos direxit:
Cuius exercitus ad aliuduersus consilium.
ab itinere medio constantino politanã
urbẽ regressus theodosium ortodoxum
inquirens imperatorẽ elegit. At ꝗco ac¬
tũ insolio imperu confir mauit. Qui
theo dosius apud niceam ciuitatẽ anasta¬
siũ grauip̃lio uicit. datoq siisacram̃to.
imaginẽ illa uenerandã inqua scã si noð
erat depicta . & aphilippico fuerat de¬
iecta. pristinũ in locũ erexit. hisdieb
ita tiberis fluuius inundauit. ut alueũ
suũ egressus. multaromane fecerit exi¬
tia ciuitati. ita ut ininalata adunam
& semisstaturã excrescer&. Atq aporta
sc̃ĩ petri usq ad pontẽ moluiũ. aquaȩ se
distendentes coniungerent: xXuiui.

Expanded text:
gius et cuius sapientiae rari aequandi sunt. gius et cuius sapientiae rari aequandi sunt. Cernentes Langobardi huius interitum, solio; quod Ansprand dum adhuc viveret audiens, valde laetatus est. 36. Hoc tempore Anastasius imperator classem in Alexandria contra Sarracenos direxit. Cuius exercitus ad alium versus consilium, ab itinere medio Constantinopolitanam urbem regressus, Theodosium orthodoxum inquirens, imperatorem elegit atque coactum in solio imperii confirmavit Qui Theodosius aput Niceam civitatem Anastasium gravi proelio vicit. Datoque sibi sacramento, imaginem illam venerandam, in qua sanctae sinodus erant depictae et a Filippico fuerat deiecta, pristino in loco erexit. His diebus ita Tiberis fluvius inundavit, ut alveum suum egressus multa Romanae fecerit exitia civitati, ita ut in Via latam ad unam et semis staturam excresceret atque a porta sancti Petri usque ad pontem Molvium aquae se descendentes coniungerent. 37.
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ tenuit. noctue grediens & hac illacq
ꝑgens. quidde eo asingulis ciuitatib diceret᷑
ꝑsem& ipsũ explorabat. acdiligent̃ qualẽ
iustitiã singuli iudices pło suo facerent
inuestigabat : hic aduenientib ad se
exterarũ gentiũ legatis. uilib: corã eis
uestib si uepelliciis utebatur. utq minꝰ
itali& insidiarent᷑. nũ quã eis p̃ciosa uina
uelceterarũ rerũ delitias. ministrabat
Regnauit aut̃ cũ patre ra ginpertosiue
solus. usq ad annũ
duodecimũ
Fuit quoqi uir pius elemo¬
sinis
deditus. ac iustitiae
mator
ncuius tẽporib: terrae ubertasnimia.
sed temporabar. b arica: huuisger¬
manus gũbertus eotẽpore in franciã
mansit: Huic fuerunt filutres. quoꝵ
quimaior satu. ÷ extitit. raginꝑtus
nomine. nr̃is deb aurelianensẽ ciuitat᷑
rex̃. Post cuins ariꝑtifunus ansprand
lango bardoꝵ⁊̃ regnũ potitus. tressolũ¬
modo menses regnauit. uir ꝑ om̃a egre¬

Expanded text:
regnum tenuit noctu egrediens et hac illacque regnum tenuit noctu egrediens et hac illacque pergens, quid de eo a singulis civitatibus diceretur, per semet ipsum explorabat, ac diligenter, qualem iustitiam singuli iudices populo suo facerent, investigabat. Hic, advenientibus ad se exterarum gentium legatis, vilibus coram eis vestibus sive pelliciis utebatur; utque minus Italiae insidiarentur, numquam eis pretiosa vina vel ceterarum rerum delicias ministrabat. Regnavit autem cum patre Ragimperto sive solus usque ad annum duodecimum. Fuit quoque vir pius, elymosinis deditus ac iustitiae amator; in cuius temporibus terrae ubertas nimia, sed tempora fuere barbarica. Huius germanus Gumpertus eo tempore in Franciam mansit. Huic fuerunt filii tres, quorum qui maior natu extitit Ragimpertus nomine nostris in diebus Aurelianensem civitatem rexit. Post cuius Ariperti funus Ansprand Langobardorum regnum potitus, tres solummodo menses regnavit; vir per omnia egre
Abbreviated transcription (Latin):
baioarioꝵ ductor exercitu uenit italiã
pugnauit cũ aripto & factaẽ exutraq
parte multastrages populoꝵ̃: Sed quã¬
uis ad extremũ nox p̃liũ dirimiss&. cer¬
tũ tam̃ẽ baioarios tergap̃buisse. & ari¬
ꝑti exercitũ uictorẽ ad castrareme¬
asse. Seddũ ariꝑt incastris manere
noluiss& sed potius ticinũ ciuitatẽ intro¬
iss& & suis hoc facto desperationẽ & ad¬
uersarus audatiã p̃buit. Oui postquã
inciuitatẽ regressusẽ & sensiss& quia ꝓ¬
hoc facto suũ exercitũ offensũ haber&
moxaccepto consilio ut infranciã fuge¬
r&. quantũ sibiutiledux̃ epalatio au¬
rũ sustulit: Quidũ fluuiũ ticinũ gra¬
uacus auro natare uoluiss&. ibicor¬
ruens suffocatus aquis extinctus est:
Cuius incrastinũ diem corpus inuentũ. inpala¬
tio ordinatũ acdeinde adbasilicã dñi sal¬
uatoris quã antiquus ariꝑt construxerat
ꝓlatũ ibiq sepultũ est. hic in dieb quibus

Expanded text:
Baioariorum ductor, exercitu venit Italiam Baioariorum ductor, exercitu venit Italiam pugnavitque cum Ariperto, et facta est ex utraque parte multa strages populorum. Sed quamvis ad extremum nox proelium dirimisset, certum tamen est, Baioarios terga praebuisse et Ariperti exercitum victorem ad castra remeasse. Sed dum Aripert in castris manere noluisset, sed potius Ticinum civitatem introisset, et suis hoc facto desperationem et adversariis audaciam praebuit. Qui postquam in civitatem regressus est, et sensisset, quia hoc facto suum exercitum offensum haberet, mox accepto consilio ut in Francia fugeret, quantum sibi utile duxit e palatio aurum sustulit. Qui dum fluvium Ticinum gravatus auro transnatare voluisset, ibique corruens, suffocatus aquis extinctus est. Cuius in crastinum diem corpus inventum, in palatio ordinatum ac deinde ad basilicam domini Salvatoris, quam antiquus Aripert construxerat, prolatum ibique sepultum est. Hic in diebus quibus
Abbreviated transcription (Latin):
respuit. Ethuius rei causa. fecit pic¬
turas in porticuscĩ p&ri. quȩ gesta
sex scãrũ synodoꝵ̃ uniuersaliũ reti¬
nent : Nã & huius modipicturas cũ
haberentur in urberegia. philippic̃
iusserat auferri: Statuit populus
romanus. nehere tici imperatoris
nomen aut cartas aut figurã solidi
susciperent: Unde nec eius effigies
inaecđa introducta ẽ. nec nomen
admissarũ sollemniꝰ platũ . XUI.¬
lic cũ annũ unũ & sexmensib regnũ
gessiss&. contra eũ anastasius qui &
ar temnius dictus ẽ insurgens. eũ reg¬
no expulit. oculisq priuauit. nec tam̃
occidit: hic aastasiꝰ litteras constan¬
tino papȩ romã ꝑscolasticũ patriciũ
& exarcũ italiaȩ direx̃. quib sefautorẽ
catholicȩ fidei & scĩ sexti concilu p̃¬
dicãtorẽ essedeclarauit: XXXUII.¬
git᷑ post quã ansprant. apudbaioa¬
riã iã nouẽ expletis annis exulasset.
ꝓmoto tandẽ teueꝑtũ decimo anno &¬

Expanded text:
respuit; et huius rei causa fecit picrespuit; et huius rei causa fecit picturas in porticu sancti Petri, quae gesta sex sanctarum sinodorum universalium retinent. Nam et huiusmodi picturas, cum haberentur in urbe regia, Filippicus iusserat auferri. Statuit populus Romanus, ne heretici imperatoris nomen aut chartas aut figuram solidi susciperent. Unde nec eius effigies in ecclesia introducta est, nec nomen ad missarum sollempnia prolatum. Hic cum annum unum et sex mensibus regnum gessisset, contra eum Anastasius, qui et Artemius dictus est, insurgens, eum regno expulit oculisque privavit, nec tamen occidit. Hic Anastasius litteras Constantino papae Romam per Scolasticum patricium et exarcum Italiae direxit, quibus se fautorem catholicae fidei et sancti sexti concilii praedicatorem esse declaravit. 35. Igitur postquam Ansprand aput Baioariam iam novem expletis annis exulasset, promoto tandem Teutperto decimo anno
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: Qui constantinopolim contra
iustinianũ ueniens. cũ eo aburbe mi¬
liario duo decimopug nauit. uicit &
occidit regnũ quelis adeptus est:
Imperauit aut̃ iustinianus cũ filiotiberio
in hac scđa uice annossex. que leo inex¬
pulsione illius narib: detrunca uit :
Qui post iterũ assupto imperio quotiens
defluentẽ gut tã reumatis manude¬
ter sit. pene totiens aliquẽ ex his qui
contra eũ fuerant iugular i p̃cepit:
Mortuo deniq his dieb XXXIIII.
patriarcha petro. regimenaquile¬
iensis aecdae suscepit serenus. qui fu¬
it uir simplicitate p̃ditus. & ad xp̃i
seruitium pronus. XXXU.
Aduõ philippicus qui & bardanis dictusẽ.
post quã in imperiali dignitate con¬
firmatus est. csrum de quo dixera¬
mus depontificatu eiectũ. ad guber¬
nandũ monasteriũ suũ pontũ redire
p̃cepit Hic philippicus constantino
papȩ lit teras prauidogmatis direx̃.
quas ille cũ apostolicȩ sedis concilio

Expanded text:
fecit. Qui Constantinopolim contra fecit. Qui Constantinopolim contra Justinianum veniens, cum eo ab urbe milliario duodecimo pugnavit, vicit et occidit, regnumque ejus adeptus est. Imperavit autem Justinianus cum in hac secunda vice annos sex. Quem Leo in expulsione illius naribus detruncavit; qui post iterum adsumpto imperio, quotiens defluentem gutta reumatis manu detersit, pene totiens aliquem ex his qui contra eum fuerant iugulari praecepit. 33. Mortuo denique his diebus patriarcha Petro, regimen Aquileiensis ecclesiae suscepit Serenus, qui fuit vir simplicitate praeditus et ad Christi servitium pronus. 34. At vero Filippicus, qui et Bardanis dictus est, postquam in imperiali dignitate confirmatus est, Cyrum, de quo dixeramus, de pontificatu eiecto, ad gubernandum monasterium suum Pontum redire praecepit. Hic Filippicus Constantino papae litteras pravi docmatis direxit, quas ille cum apostolicae sedis concilio
Abbreviated transcription (Latin):
At uero iustinianus qui amisso princi¬
patu inponto exulabat. Auxilio. tere¬
belli uulgarũ regis. regnũrursusreci¬
piens. eos quise expulerant patricios oc¬
cidit. leonẽ quoq & tiberium qui locũ
eiꝰ usurpauerant cȩpit. & in medio cir¬
co. coramomni populo iugularifecit:
C allicinũ uõpatriarchã constantinopo¬
litanũ erutis oculis romã misit. crrũq
abbatẽ qui eũ inponto exule aluerat.
ep̃m in loco gallicini constituit: hic con¬
stantinũ papã ad se uenire iubens.
honorifice suscepit acremisit: Quẽ
pstratꝰ
in terra. ꝓ suispecca¬
tis
intercedere rogans.
cuncta eius aecđae pri¬
uilegia renouauit: Quicũ exercitũ
inpontomit ter& ad conp̃hendendũ
philippicũ quẽ ibi religauerat. mul¬
tũ eum isdem uenerabilispapa ꝓhibu¬
it. nehoc faceredeber&. sed tamen
inhibere non potuit. XXXIII.¬
xercitus quoq quimissus contraphi¬
lippicumfuerat. ad partẽ philip¬
pici secontulit. eumq impera torem

Expanded text:
At vero Iustinianus, qui amisso principatu in Ponto exulabat, auxilio Terebelli Bulgarum regis regnum rursus recipiens, eos qui se expulerant patricios occidit. Leonem quoque et Tiberium, qui locum eius usurpaverant, cepit et in medio circo coram omni populo iugulari fecit. Gallicinum vero patriarcham Constantinopolitanum erutis oculis Romam misit Cyrumque abbatem, qui eum in Ponto exulem aluerat, episcopum in loco Gallicini constituit. Hic Constantinum papam ad se venire iubens, honorifice suscepit ac remisit; quem prostratus in terra pro suis peccatis intercedere rogans, cuncta eius ecclesiae privilegia renovavit. Qui cum exercitum in Ponto mitteret ad conprehendendum Filippicum, quem ibi religaverat, multum eum hisdem venerabilis papa prohibuit, ne hoc facere deberet; sinhibere non potuit, Exercitus quoque qui missus contra Philippicum fuerat ad partem se Philippici contulit, eumque imperatorem
Abbreviated transcription (Latin):
tuta: Post haec mense februariodieme¬
dia stella ab occasu exiit. quȩ cũ magno
fulgore in partes orientis declinauit
De lunc mense martio bebius
eructuaũ ꝑdies aliquot & om̃a uirentia
circũ quaq p̃puluere & cinere illius ex¬
terminata sunt :¬
unc sarracenoꝵ gens infidelis & dõii¬
mica. exagypto in africã cũ nimia mul¬
titudine ꝑgens. obsessam cartaginẽ
coepit captamq crudeliter depo.
nter haec constantinus
imperator apud constantinopolim
moritur. & eius minor filius iustinia nꝰ
romanor rognũ suscepit. cuius ꝑdecẽ
annos gubernacula tenuit: hic a fri¬
cã as arracenis abstulit. & cũ eisdem

Expanded text:
tuta. Post haec mense Februario die metuta. Post haec mense Februario die media stella ab occasu exiit, quae cum magno fulgore in partes orientis declinavit. Dehinc mense Martio Bebius eructuavit per dies aliquod, et omnia virentia circumquaque prae pulvere et cinere illius exterminata sunt. 10. Tunc Sarracinorum gens infidelis et Deo inimica ex Aegypto in Africam cum nimia multitudine pergens, obsessam Cartaginem cepit captamque crudeliter depopu 11. Inter haec Constantinus imperator aput Constantinopolim moritur, et eius minor filius Iustinianus Romanorum regnum suscepit, cuius per decem annos gubernacula tenuit. Hic Africa a Sarracenis abs
Abbreviated transcription (Latin):
deadẽ basilica suscipiens. eisdẽ culpã
in arte gr̃amatica felix p̃truus flauia¬
ni p̃ceptoris mei. quẽ intantũ rex dilȩx̃.
ut eibaculũ ar gento auroq: decoratũ.
inter reliqua suae largitatis munera
condonaret: UIIII.
Ser idẽ qͦq tempus iohannes ep̃s bergo¬
matis aeccłae uir mirescĩtatis extitie:
Quicũ regẽ climinẽ ptũ inconuiuis dum
ser mocinarentur offendiss&. rexei
hospiciũ reuertenti equũ ferocẽ &
indomitũ qui in menso fremitu suꝑse
sedentes terrȩ allidere solebat. p̃pa¬
rarifecit. Cui cũ ep̃s suꝑsediss&. ita
mansu& us extitit. ut eũ blando in cessu
usq ad domũ ꝓpriã deportar&: Quod
rex audiens. & ep̃m ex eodie honorede¬
bito coluit: & ei ipsũ equũ quẽ suisessi¬
onidedicauerat. donolar git̾ est:
ac tempestate noctustella iuxta
uergilias. cęlosereno int̃ dñi natalẽ
& theuphaniã apparuit. om̃i modo obũ¬
brata ueluti cũ luna sub nube ẽ consti¬

Expanded text:
de eadem basilica suscipiens, eisdem culpam de eadem basilica suscipiens, eisdem culpam in arte gramatica Felix, patruus Flaviani praeceptoris mei; quem in tantum rex dilexit, ut ei baculum argento auroque decoratum inter reliqua suae largitatis munera condonaret, 8. Per idem quoque tempus Iohannes episcopus Bergomatis ecclesiae vir mirae sanctitatis extitit. Qui cum regem Cunincpertum in convivio dum sermocinarentur offendisset, rex ei hospitium revertenti equum ferocem et indomitum, qui inmenso fremitu super se sedentes terrae allidere solebat, praeparari fecit. Cui cum episcopus supersedisset, ita mansuetus extitit, ut eum blando incessu usque ad domum propriam deportaret. Quod rex audiens, et episcopum ex eo die honore debito coluit, et ei ipsum equum, quem suae sessioni dedicaverat, dono largitus est. 9. Hac tempestate noctu stella iuxta vergilias caelo sereno inter Domini natalem et theophaniam apparuit, omnimodo obumbrata, veluti cum luna sub nube est consti