comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aligni sp̾̃c ⁊ illu sores hominũ atq inuisores salutiseos
solent p̃dicẽ defectũ cult̾e suȩ ⁊ idolor ruinã qͣtinꝰ p̃scũ
uideant᷑ quid in singłis regnis aut locisuentũ sit aqͥd¬
gentiliũ historias legunt ñignorant Quidgͣ mirũ suã im¬

Expanded text:
maligni spiritus et illusores hominum, atque invisores salutis eorum maligni spiritus et illusores hominum, atque invisores salutis eorum solent praedicere defectum culturae suae et idolorum ruinam, quatenus praescii videantur quid in singgentilium historias legunt, non ignorant. Quid ergo mirum, si, jam im
Abbreviated transcription (Latin):
tium penetndo ⁊ secogitationibꝰ eoꝵ ꝑ q̃dam imaginaria
uisa miscendo siue uigilantiũ sue dormientiũ. Aliqͣndo
aut̾ ñq̃ ipsi faciunt siquȩ naturalibꝰ signis fut᷑a p̃noscũt:
ignarus: ideo iam diuinus hñdꝰ:. Quid aut̾ mirũ siquẽad¬
modumille incorporis humani ł ꝑt᷑bata ł modificata tẽ¬
pie seubonas. seu malas fut᷑as p̾uidec ualitudines sic de¬
mon inaeris affectioneatq ordinatione sibi nota nob̾ig¬
nota fut᷑as p̃iud et tempestates t Aliqñ ⁊ hominũ disposi.¬
tiones non solum uoce ꝓlatas. uerum cogitatione concep¬
tasc cum signa quedam ex pͥmunt᷑ ex animo incorporetota
aliĩs udł mira qͥ ista disposita ñ nouert. fallunt aut̃ etiã
studio fallendi: ⁊ inuidia uoluintate qͥa hominũ errorelȩ¬
idagunt ut int̾ytoribꝰ suis. signorq suor coniestorib̾eul¬
pa tribuat᷑ qñ e deceptifuint ł m̃titi. Nonminqͣ uipsi

Expanded text:
tium penetrando et se cogitationibus eorum per quaedam imaginaria tium penetrando et se cogitationibus eorum per quaedam imaginaria uisa miscendo, siue uigilantium siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, ignarus, ideo iam diuinus habendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani uel perturbata uel modificata temperie seu bonas seu malas futuras praeuidet ualitudines, sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota futuras praeuidet tempestates\'? aliquando et hominum dispositiones non solum uoce tas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota aliis videlicet mira, qui ista disposita non noverunt. Fallunt etiam studio fallendi et invida voluntate, qua hominum errore leid agunt ut interpretibus suis signorumque suorum conjectoribus culpa tribuatur, quando vel decepti fuerint, vel mentiti. Nonnunquam vero ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
streni tarditate mirent᷑. Accessit etiam demonibꝰ ꝑtã longũ
tempꝰ. quo eoꝵ uita ꝓtendit᷑: rerum longe maior exꝑientia
quam pot̾ hominibꝰ ꝓpt̾ breuitatẽ uitę ꝓuenire. ꝑhalef
uiant. & quibꝰ honores diuinos deferant arbitrant᷑: in¬
uestigante maxͥme uitio curiositatis. ꝓpt̾ amorẽ felicita¬
tis falsȩ atq trenȩ. & excellentiȩ temꝑał. De diuinatione¬
sciendũ ÷: qm̃ dediuinatione demonum q̃stio ÷: illo ᷤ ea ple¬
rũq ꝓnunciare. q̃ ipsi facti st̃. Accipiunt enĩ sepe pote¬
statem ⁊ morbos immiteere: ⁊ ipsum aerẽ uitrando mor¬
bidum redde. ⁊ ꝑu̾sis atq amatoribꝰ t̾renoꝵ amodor ma¬
le facta suadẽ. de quor moribꝰ certi st̾. qđ sint eis talia su¬
dentibꝰ consensuri Suadent miris. ⁊ inuisibit modis ꝑ
illam subtilitatẽ corpoꝵ suor. corpora hominũ ñ sentien¬

Expanded text:
omines pro sensus terreni tarditate mirentur. Accessit etiam daemonibus per tam longum omines pro sensus terreni tarditate mirentur. Accessit etiam daemonibus per tam longum tempus, quo eorum vita protenditur, rerum longe major experientia, quam potest hominibus propter brevitatem vitae provenire. Per has viant et quibus honores divinos deferant arbitrantur instigante maxime vitio curiositatis propter amorem felicitatis false atque terrene et excellentie temporalis. Nunc igmonum quaestio est, illos ea plerumque praenuntiare quae ipsi facturi sunt. Accipiunt enim saepe potestatem et morbos immittere, et ipsum aerem vitiando morbidum reddere, et perversis atque amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere; de quorum moribus certi sunt quod sint eis talia suadentibus consensuri. suadent autem miris et inuisibilibus modis per illam subtilitatem corporum suorum corpora hominum non sentien
Abbreviated transcription (Latin):
t̾pretes magi nuncupant᷑. sic̃ de his legit᷑: qͥ in euuãgłio
thematici distist̾: cuiꝰ artis scientiausq ad eu̾głm fuit con¬
cessa. ut xp̃o ediro: memo ex in natiuitatẽ alicuiꝰ de cęlo
int̾ pͣtet᷑. Oroscopi dicti st̃. q horas natiuitatis hominum
specularent᷑. dissimili & diu̾so fato. Sortilogi st̾: qͥ subnomi¬
ne fictȩ religionis. ꝑ quasdamqͦs scoꝵ sorteᷤ uocant. diui-¬
nationis sententiam ꝓfirent᷑. aut quaruncũq scͥpt᷑arũ
inspectione fut᷑a ꝓmittunt. Salisatores uocati st̃ qͥdũ eis
menbroꝵ quȩ cũq partes salierint. aliqͥd sibi ex inꝓsꝑũ
seu triste significari p̾dicunt de nat᷑a demonũ exdictis¬
corꝑis sensu int̾renoꝵ corporp̃ sensũ facile p̾cedant.
solum cursus quorlibet hominũ ł feraꝵ. uersietiã uolatꝰ
auium incõꝑabilit̾ uincant. Quibꝰ duabꝰ rebꝰ qͣnͣtũ ad ae¬
rium corpꝰ artinet p̾diti. ħ: acrimonia sensꝰ ⁊ celeritate¬

Expanded text:
nterpretes magi nuncupantur, sicut de his legitur in Evangelio quithematici dicti sunt. Cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut, Christo edito, nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretetur. Horoscopi dicti sunt, quod horas nativitatis hominum specularentur, dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt, qui sub nomine fictae religionis, per quasdam quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiinspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad haec omnia pertiporis sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant; solum cursus quorumlibet hominum vel ferarum, verum etiam volatus avium incomparabiliter vincant. Quibus duabus rebus quantum ad aerium corpus attinet praediti,
Abbreviated transcription (Latin):
uationes in ꝓuisas hominibꝰ occurrentes feit̾.Idemet
aruspices. Namauspicia sc̃ quȩ int̾ facientes obseruãt
dicta aut̾ st̾ auspicia. quasi auiũ aspteia: & augia q̃si
auium garria. Hoc̾ atiũ uoces aelinguę. Item aug̃iũ
qͣsi auigeriũ qđ aues gerunt. Duo aut̾ sb̃gisa auspi¬
cioꝵ. unũ ad ocłos. altum ad aures ꝑtinens. Adođos sd̾¬
uolatꝰ: ad aures uox auiũ. Phitonissȩ: aphicio apolli¬
ne dicte. qđ is auctor fu̾it diuinanor dstrologidiccist̾
eo qđ in astris augurant᷑. Genethliaci appellati st. ꝑꝑ
ꝑxircȩli signa describunt. sydumq crsꝰ. nascentiũ

Expanded text:
vationes improvisas hominibus occurrentes ferunt. Iidem et vationes improvisas hominibus occurrentes ferunt. Iidem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant; dicta autem sunt auspicia quasi avium aspicia; et auguria quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo autem sunt genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos solatus: ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, eo quod is auctor fuit divinandi. Astrologi dicti eo, quod in astris augurantur. Genethliaci appellati propterer duodecim coeli signa describunt, siderumque cursu nascentium
Abbreviated transcription (Latin):
tione timbras demonũ euocare ⁊imagiues ludificationis
eor uid̾e. ibiq ab eis aliqua audire. Ubiadhibitos san¬
guine: etiam inferos ꝑhibent᷑ seiscitare Itẽ de eadẽ
diunationis quatuor eẽ gn̾a t̾rã aquã. aerẽ. &e ignẽ hinc
geomantiam. toromnantiam. eromantiã piromantiã
dictam autumat. Diuini dicti sunt quasid eo pleni di¬
nationis. arsae firor. Incantatores uͦdisti stꝰ qui artẽ uerb
ꝑagunt drioli uocati st ꝓpt̾ qđ euta aras idoloꝵ nefarias
p̃cesemitunt. ⁊ funesta sacͥficia offerunt: Hnsq celebrita¬
tibꝰ demonũ accipiunt responsa. Aruspices nuncupãt᷑
quasi horarũ inspectores. Dies enĩ ce horas inagendis ne¬
goeiis oꝑibꝰ ꝙ custodiunt: ce quidꝗ ꝑ singła cẽꝑa obser¬
uare debeat homo intendunt. Huetiam exta pecudũ
inspiciunt: &e ex eis fut᷑a p̃dicunt. Augures s quolatꝰ
auium &e uoces intendunt: aliaq signa reruĩł obser¬

Expanded text:
tione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes tione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur sciscitari. Quod divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, acrem et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam, dictam autumant. Divini dicti sunt, quasi deo pleni; diinationis, ars et furor. Incantatores vero dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocatipreces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum accipiunt responsa. Aruspices nuncupantur, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel obser
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uideo dđ pium hominẽ scm inurationẽ temera.¬
riam cecidisse. & mnaliusse ñ facere qđ uitauerat. ꝗͣuira¬
tionẽ suam fuso hominis sanguine impłe. Itẽ. Iura
s eum falsum iurasse negare quis poti̾t: deduobꝰpecca¬
de fidem inturpe uotũ muta decretũ Qd̾ incaute uo¬
iusti ũfacias. Impia ꝓmissio quȩ scelere adimplet᷑¬

Expanded text:
ideo David pium hominem et sanctum in jurationem temerariam cecidisse, et maluisse non facere quod juraverat, quam jurationem suam fuso hominis sanguine implere . Item, ibsed eum falsum jurasse negare quis poterit? De duobus peccade fidem, in turpi voto muta decretum. Quod incaute vovisti non facias. Impia es
Abbreviated transcription (Latin):
ticos uocant. plane consulere ñdesistebam. qđ qua si
nullum eis sacrificiũ &e nullȩ p̾ces adaliquem sp̃m obdi¬
uinationem dirig̾ent᷑: qđ tam̃ xp̃iana & uera pieta scon
tim debemus sub exemplo sortib credib eredere. ł illud
de actibꝰ apłoꝵ huic testimonio copulare uͥsorte ina płatũ
mathias eligit᷑. cumpͥuilegia singłoꝵ non possint legem

Expanded text:
ticos vocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium, et nullae preces ad aliquem spiritum ob divinationem dirigerentur, quod tamen Christiana et vera pietas constim debemus sub exemplo Jonae sortibus credere, vel illud de Actibus apostolorum huic testimonio copulare, ubi sorte in apostolatum Mathias eligitur, cum privilegia singulorum non possint legem
Abbreviated transcription (Latin):
alteri. ut obsit alt̾i. quamuis adimmundiciã obsit
Q uod mirũ mendatiũ ẽ. Quĩtũ. qđ fit placendi cupi¬
tate desuauiloqͥo. Hisomiubꝰ penitꝰ euitatis atq reieo.¬
tis: sequit᷑ sexcum gn̾s. qđ nulli obest & ꝓdest abtus.
uelud siquispiã p ecuniã alicuiꝰ iniuste tollendã sci¬
ens ubi scit nescire se mentiat᷑. Septimum. qđ ⁊ nul¬
liobest. & ꝓdest alieui. uelut si nolens hominẽ qͥsitũ
nulli obest ⁊ ad hoc ꝓdest. ut abimmundicia corporali

Expanded text:
alteri, ut obsit alteri, quamuis non ad inmunditiam obsit quod merum mendacium est. quintum, quod fit placendi cupiditate de suauiloquio. his omnibus penitus euitatis atque reiectis sequitur sextum genus, quod et nulli obest et prodest alicui: velut si quispiam pecuniam alicujus injuste tollendam sciens, ubi sit nescire se mentiatur. Septimum quod et nulli obest et prodest alicui: velut si nolens hominem ad mortenulli obest, et ad hoc prodest ut ab immunditia corporali
Abbreviated transcription (Latin):
paccidentiam i oblationẽ idols cum tam̃ nescit qͥ emit
nillũ patit᷑ scrupulũ apudom̃ immunis est.
Sermo ambrosii de.xͣl qͥ sic incipit. Intellexisse uos.
bseruant diem cem̃sem. qͥkalendis ianuarũ. aut ñ
ieiunant. aut ñ ꝓcedunt ad eccłiam. ꝓcedunt ad campũ
Ergo fr̾somnistudiogentiliũ festiutas ⁊i ferias dediuemꝰ:
ut qñ illi epulant᷑ i letist̾. tc̾ nossimꝰ sobrũ atq ieini qͦ
intelligant suam leticiã nr̃a abstiuentia ꝯdẽpnari.

Expanded text:
accidentiam, id est, oblationem idoli; cum hoc tamen nescit, qui emit, nullum patitur scrupulum, et apud Deum immunis est.sic incipit: Intellexisse vos. Observant diem et mensem, qui Kalendis Januarii aut non jejunant, aut non procedunt ad ecclesiam, sed procedunt ad campum. Ergo, fratres, omni studio gentilium festivitates et ferias declinemus, ut quando illi epulantur et laeti sunt, tunc nos simus sobrii atque jejuni: quo intelligant laetitiam suam nostra abstinentia condemnari.
Abbreviated transcription (Latin):
gari. Nunquid quia mores optimi lib̾catẽ uoluntatis
eligunt᷑. idomores pessimiñ legis integricate pununt᷑:
S tam̃ mala uiułndi ulcrix disciplina p̾posteraẽ: nͥcu
u̾suos leges constitutȩ st̃ neis benefac̾e̾ cogimini. sad
male facere ꝓhibemni. N ambenefac̾e nemo pot̾. nͥ
uos reges constiruunt. ammoneri uos edite ut cogͣetis qͣre
istauos patiamini. Si ꝓpt̾ iusticiam. re uera illiꝑsecit¬
tores ur̃̾i st̃: uos aut̾ beati qui ꝑsecutionẽ passi ꝓpt iusti¬
ciam. possidebitis regnum cęlor. Siaut̾ ꝓpt̾ miqͥtatem

Expanded text:
gari. Nunquid, quia mores optimi libertate voluntatis eliguntur, ideo mores pessimi non legis integritate puniuntur? Sed tamen male vivendi ultrix disciplina praepostera est, nisi  igitur adversus vos leges constitutae sunt, non eis benefacere cogimini, sed malefacere prohibemini. Nam benefacere nemo potest, nisi uos reges constituunt, ammoneri uos credite, ut cogitetis quare ista patiamini. si propter iustitiam, re uera illi persecutores uestri sunt, uos autem beati qui persecutionem passi propter iustitiam possidebitis regnum caelorum; si autem
Abbreviated transcription (Latin):
institutiones hominum. partim suꝑsticiosũ ẽ. parãñ ẽ
suꝑstitiosum. Suꝑstitiosũ ÷ qͥcqͥd institutũ ÷ ab hominibꝰ
creaturã. partem ue ullam creatiue ł ad consultationes
&e pacta quȩdã significationũ cũ demonib placita atop
federata qualia st̃ uolumina magicarum arciũ: quȩ qͥ¬
dam cominemorare potiꝰquam dodore solent poete. Ex qͦ
gn̾e st̾.si quasi licentiore uanitate aruspicũ &e augurũ
cantationibꝰ. siue inquibꝰdam uotis qͦscaracte̾suo carł.
sice in quibꝰq reb suspendendis atq ligandis. łetiãsal
re nomine phisicam uocant. ut quasi ñ suꝑstione im
singularium aurium. aut dłstructionum ossibꝰ. ansulȩ
indigitis. aut cum tͥ đr singultienti. ut dext᷑ manu polli¬
cem teneas. his ad iungunt᷑ imilia in anissimarũ obferua
siquis dumse caleiat sternirauit. redire a domũ ꝓcedes¬
si offencłit. ł si uestis ãsoricib rodit᷑ Item Neq ab hoc

Expanded text:
institutiones hominum, partim superstitiosum est, partim non est superstitiosum. Superstitiosum est, quidquid institutum est ab hominibus, t deum creaturam partemue ullam creaturae uel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, quae quidem commemorare potius quam docere assolent poetae, ex quo genere sunt, sed quasi licentiore uanitate, aruspicum et augurum  sive in quibusdam notis quas characteres vocant, sive in quibusque rebus suspendendis atque ligandis, vel etiam saltre nomine physicam vocant, ut quasi non supertitiosesingularum aurium, aut de struthionum ossibus ansulae in digitis, aut cum tibi dicitur singultienti ut dextera manu pollicem teneas. His adjunguntur millia inanissimarum observatsi quis dum se calciat sternutaverit, redire ad domum si procedens offenderit vel si vestis a soricibus rodatur. Neque ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
seu etiam plures cont᷑ unum rixati fuerint. & ab
hĩs uulneratꝰ morcuus fu̾i̾t quicũq eoꝵ plagã eum¬
posuit. scđ̾m statuta canonũ ut homicida uidicetur.
nerabant. nec consilio. nec auxio cooꝑatores fuerꝰ. s t̾m
affuerunt: excra noxam sint. Gregorius secundus.
ehis uͦ dicimꝰ qͥ patrẽ. matrẽ. fre̾m aut sororẽ occidi̾t
it toto uitȩ suȩ tempore corpꝰ ñ suscipiant dñicũ
tusi sui temporis exitu ꝓuiatico. Abstineant enĩse ⁊ ã car¬
nis cõmestione. & potuuini doneo adiuxerint. i euinent

Expanded text:
b his vulneratus mortuus fuerit, quicunque eorum plagam ei imposuit, secundum statuta canonum ut homicida judicetur; nerabant, nec consilio nec auxilio cooperatores fuerunt, sed tantum adfuerunt, extra noxam sint. CAUSA XXIV.trem, matrem, fratrem, aut sororem occiderint ut toto vitae suae tempore corpus non suscipiant Dominicum, nisi sui temporis exitu pro viatico. Abstineant enim se et a carnis comestione et potu vini donec advixerint. Jejunent
Abbreviated transcription (Latin):
giosa seu̾i̾tate ꝓhibendo atq plectendo : Alit̾ enĩsertut
qr homo ẽ: alic̾ quia etiam rexẽ. Quia homo ẽ. seruit ui
ꝑicłm fuguinit. a deccłiasticum habitum ueniant ł in mo¬
nast̾iis conuertant᷑: ut̾e sticdui frat̾nitati tͣnsinittere. hos
maxime excitantẽ qđ hi qͥscłi actionibꝰ implicati st̾ inelero¬

Expanded text:
giosa seueritate prohibendo atque plectendo? aliter enim seruit, quia homo est, aliter, quia etiam rex est; quia homo est enim, seruit uiupericulum fugiunt, ad ecclesiasticum habitum veniant vel in monasteriis convertantur, vestrae studui fraternitati transmittere, hoc maxime ex
Abbreviated transcription (Latin):
cui dr: ioci causa ÷ ẽẽ dictũ. Sed̾m aut̃ idõmitiꝰ ÷ qr re¬
⁊ꝓmittat se redditurum. cum ille qui ꝯm̃dauit po¬
poscerit. siforte gladiũ suũ repetat furens mani¬
sanitaᷤ restituat᷑ hoo iõñ ht̃ duplexͦ quia ille cui ꝯm̃¬
datꝰ : gladiꝰ cum ꝓmitcebat se redditur᷑ poscenti. ñ cogi¬
tabat furentẽ posse repetere. Manifestũ ÷ ñeẽ culpandũ
aliqnuer̃ cacere. falsum aut̃ dic̾e ñ inuenit᷑ ocessũ scĩs¬
recte diciposse m̃dacium. Honenĩ m̃datiũ⁊ cũ letuͦ
diẽ dicimꝰ qͦd letos nos faciat. aut tͥste lupinũ qͦdgustã¬
tẽ amaro sapore ꝯtͥstet. Nequaꝗͣ ista st̾ m̃datia. Ex con¬

Expanded text:
cui dicitur, joci causa esse dictum. Secundum autem ideo mitius est, quia redetur, et promittat se redditurum cum ille qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum repetat furens, manisanitas ei restituatur. Homo ideo non habet duplex cor, quia ille cui commendatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Manifestum est non esse culpandum aliquando verum tacere, falsum autem dicere non invenitur concessum srecte dici posse mendacium. Non enim mendacium est cum laetum diem dicimus, quod laetos nos faciat: aut triste lupinum, quod gustantem amaro sapore contristet. Nequaquam ista sunt mendacia C
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ qͦ audiente uirat aliqͥs falsũ. ⁊ scit eũ falsũ
uctare. ⁊ tacet Tc̃ aut̃ scit sieirei dequa uirat᷑ testis fuit
sius ospex̃ aut ille ipse quiuirat illi indi cauit. ita enĩ
potuit eẽ oscius. s int̾timorẽ huiꝰ peccati. ⁊ timorẽ ꝓdi¬
tionis hominũ ñ parua existit plerũq tẽptatio. Possu¬
mꝰenĩ paratũ ad ꝑuriũ ammonendo ł ꝓhibendo reuo¬

Expanded text:
hominem, quo audiente iurat aliquis falsum, et scit eum falsum iurare et tacet. tunc autem scit, si ei rei de qua iuratur testis fuit suis conspexit aut ipse qui iurat illi indicauit; ita enim potuit esse conscius. sed inter timorem huius peccati et timorem proditionis hominum non parua existit plerumque tentatio. possumus enim paratum ad periurium admonendo uel prohibendo
Abbreviated transcription (Latin):
nira st̾. Uosenĩ his abintsiimi. ad pͥcisionẽ: nos aduni¬
t̾ra male utebant᷑ expulsi sunt. & ipsi uid̾i aquibꝰ ablatã¬
regnum scđ̾m u̾ba dñi. ce datũ ẽ genti facienti iusticiã:
possent obicere rei alienȩ contupiscentiam. qr eccłia xp̃i
possidet uͥ ꝑsecutores xp̾i regnabant. Item Qui peccat
ñpeccat legis auctoritate: s contra legis auctoricatẽ. Ca
uͦ int̾rogas quȩ sit ratio ꝑsequendi: uicissim te int̾rogo cui¬
sit uox inpsalmo dicentis. Detͣhentem secreto ꝓximo suo
occulte hũc ꝑsequebar. Iuare itaq ꝑ sequutionis łcausã
ł modum. &e noli tanta imꝑitia gn̾alit̾ malor ꝑsecutio¬

Expanded text:
ra sunt: vos enim his utebamini ad praecisionem, nos ad uniterra male utebantur expulsi sunt: et ipsi Judaei, a quibus ablatustitiam , possunt objicere alienae rei concupiscentiam, quia Ecclesia Christi possidet, ubi persecutores Christi regnabant. Item . Qui peccat non peccat legis auctoritate, sed contra legis auctoritatem. Quia vero interrogas quae sit ratio persequendi, vicissim te interrogo cusit uox in psalmo dicentis: detrahentem secreto proximo suo occulte, hunc persequebar. quaere itaque persecutionis uel causam uel modum et noli tanta imperitia generaliter malor
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia se defendunt. ambrosiꝰ de officiis libro .i.
ortitudo quȩ łinbello tuet᷑ ab arbaris patriã. ł do¬
mi defendit in firmos. ł alatronibꝰ socios plena
testati sub qͣlegitime constitutꝰ ⁊ hominẽ occidit nula
toritate fecisset: crimen effusi humani sangtunis in¬
cidisset. Itaq unde prinit᷑ sifecit inuissꝰ inde punuiet᷑
⁊ miles hostẽ. & udex ł minister eiꝰ nocentẽ. ⁊ cui for¬
ce inuito atq imprudenti celum manu fugit. ñ m
uident᷑ peccare cum hominem occidunt .R. assenti¬
or. S homicide isti appellari non solent dugͥ q̃stionũ¬
Aquem uidex ussit occidi. ꝓfecto si id sponte faci¬
at homicidaẽ: etiam si eum occidat quem scit occidi
mo iste ocoidit᷑. lex eum occidit ñtũ aug̃ dediu̾sis eccłi¬
pudueros dei culgores etiam obseruationibꝰ. ꝙ a
ipsa bella pẽcatas que ñ cupiditate aut crudeli¬
tate s paeis stucdio gerunt ut mali eoherceant᷑ ce boni

Expanded text:
sequetur. Ambrosius de officiis libro primo: Fortitudo, que vel in bello tuetur a barbaris patriam vel domi defendit infirmos, vel a latronibus socios, plena testati, sub qua legitime constitutus est, hominem occiderit, nulla toritate fecisset, in crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecerit iniussus, inde punietur si et miles hostem, judex et minister ejus nocentem, et cui forte invito atque imprudenti telum manu fugerit, non mihi videtur peccare cum hominem occidunt. Neque assentior, sed homicidae isti appellari non solent. Item militi juem lex jussit occidi. Profecto si id sponte faciat, homicida est, etiamsi cum quem occidit, scit occidi mo iste occiditur, lex eum occidit, non tu. » Ex his pud veros dei cultores eciam bella illa pacata sunt, que non cupiditate aut crudelitate, sed pacis studio geruntur, ut mali coherceantur, et boni
Abbreviated transcription (Latin):
manrdug libu capit Quigladio usus fuerit
s ⁊ contrariȩ fortitudines quȩ appellant᷑ furor ⁊ ira d̾i Iero
pensus patibulo crudelem uidicẽ putat. Itẽ suꝑ sophoniã¬
iquis fortituoinem latronis ⁊ pirate deripiat
infirmosq reddat: ꝓdest illi sua infirmitas Debilita:
in eo qđ inali sunt. ⁊ ht̃ uasa int̾fectionis ut occidat pessi¬
sceleris. neq homines uinciend oItem suꝑieremiam
omicidas enĩ ꝗsaclegos ⁊ uenenarios punire ñ ÷ effusio¬
aut ꝓpulsandoꝵ hostiũ causa. Iudex dictꝰ: q ius dictat
popło. siue quod iure disceptet. Iure aut̾ disceptare ẽ iuiste
iudicare. N enĩẽ udex: siñ ineo iusticia est. Pandec̾tar̾

Expanded text:
 II, c. 2. Qui gladio usus fuerit sed et contrariae fortitudines quae appellantur furor et ira Dei. pensus patibulo crudelem judicem putat. C. XXIX. MiniSi quis fortitudinem latronis et piratae diripiat infirmosque reddat, prodest illis sua infirmitas. Debilitatain eo quod mali sunt, et habet vasa interfectionis, ut occidat pessis. Homicidas enim et sacrilegos, pro pulsandorum hostium causa. Judex dictus est quia jus dictat populo sive quod jure disceptat. Jure autem disceptare, est juste judicare. Non est enim judex, si non in eo ju
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq ordinatissima potestate sibi homines subditos.
ꝑt̾rores leuiũ penarũ agͣuiorib malis ꝓhibeant atq cõ¬
pescant. plerũq aut̃ ab ona uita. & abonis factis. minan¬
do⁊ seuendo det̾reant. Sicũ ainalo & illicito ꝓhibent
correctores. ⁊ consultores st̃. Cũaut̾ abono ⁊ licito: ꝑsecuto¬

Expanded text:
plerumque ordinatissima potestate sibi homines subditos per plerumque ordinatissima potestate sibi homines subditos per terrores leuium poenarum a grauioribus malis prohibeant atque compescant, plerumque autem a bona uita et a bonis factis minando et saeuiendo deterreant. sed cum a malo et illicito prohibent, correctores et consultores sunt, cum aut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quotunc ꝑ etrus fuit: cũ ferrum ꝓxxp̃i nomine
Isti autem tales st quał tunc petrus fuit: qͥ ꝓxp̃i corpore id:
tor ñfuit nabuchodonosor qͥa scelꝰ inscin danielẽ ꝯmissũ u¬
stissime undicauit. qͦmͦ uindicandũ: a regibꝰ dͥ xp̃isacm̃ta¬
eccłiam xp̃i altaria erexisse & axp̃iana unitate ꝗ̃ toto orbe
diffundit᷑ sacrilego scismate separatosẽe ce corꝑis xp̃iqͦ:¬
eccłia toto orbe diffusa & rebaptitando & blasphemando
⁊quantũ potestis oppugnando adu̾saria scã ⁊ ed noruiea
scriptura coniuncit uos impii atq sacrilegũ. illiautẽ
cendosq decernunt. ut cogitantes quare ista patiami¬
ni saclegium ur̾m cognitũ fugiatis &e ab ȩt̾na dãpnati¬
one libemini et rectores d iligentissi. ce consultores pi¬
filiũ depatre tanꝗͣ de ꝑsecutore conqueri. & coniugẽ de
marito. ci seruum de dño. & cosonũ depossessore. &e reum
de iudice & nulitem ł ꝓuincialẽ de duce ł rege. cum illi

Expanded text:
sunt quo tunc Petrus fuit, cum ferrum pro Christi nomine Isti autem tales sunt, qualis tunc Petrus fuit, qui pro Christi corpotor non fuit Nabuchodonosor, quia scelus in sanctum Danielem commissum justissime vindicavit , quomodo vindicandum est a regibus Ecclesiam Christi altaria erexisse, et a Christiana unitate quae toto orbe diffunditur sacrilego schismate separatos esse, et corpesia toto orbe diffusa, et rebaptizando et blasphemando et quantum potestis oppugnando aduersari sancta et canonica scriptura conuincit, uos impii atque sacrilegi, illi autem, cendosque decernunt, ut cogitantes quare ista patiamini sacrilegium uestrum cognitum fugiatis et ab aeterna damnatione liberemini, et rectores diligentissimi et consultores pifilium de patre tamquam de persecutore suo conqueri et coniugem de marito et seruum de domino et colonum de possessore et reum de iudice et militem uel prouincialem de duce uel rege, cum illi
Abbreviated transcription (Latin):
li uenena refugiant nec furtũ faciant. neo falsũ testimo¬
nium dicant ante omnia simbolũ ⁊ orationẽ dñicam
Peuos ipsi tenete & illis qͦs excepistis ostĩoite Ang̾ ad¬
ut ꝓsꝑa cedant. quia ita se ht̃ positio sydum. ñ agam hoe in
mense commeretũ. quilla stella magit mensem ł agã quia sus¬
cepit mensem. Non plantabouineam in hocannoqr bissextꝰ.
Ionauc̃ quisquam sapiens arbitrat᷑ obseruationes tp̃oꝵ re¬
p̃hendendos qͥ dict̃ ñ ꝓficiscar hodie quia tẽpestas exorta
aut ñ naiuigẽ qr hib̾ne st̃ reliquiȩ. aut tempꝰ seminandiq
imbribꝰ autũnalib t̾ra saciata est ł siqͥ aliĩ forte naturales
effectꝰ circa motum aeris. ⁊ humoris ad uariandas cẽporp
qualitates in srđum ordinatissima conu̾sione notati st̃¬

Expanded text:
li venena, fugiant: nec furtum faciant, nec falsum testimoli venena, fugiant: nec furtum faciant, nec falsum testimonium dicant. Ante omnia symbolum et orationem Dominicam et vos ipsi tenete, et illis quos excepistis, ostendite. ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum: Non agam hoc in mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem; vel: Agam, quia suscepit mensem: Non plantabo vineam in hoc anno, quia bissextus est. Non autem quisquam sapiens arbitratur observatores temporum reprehendendos, qui dicunt: Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est; aut: Non navigem, quia hybernae sunt reliquiae; aut: Tempus seminandi, quia imbribus autumnalibus terra satiata est; vel si qui forte alii naturales effectus circa motum aeris et humoris ad variandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conversione notati s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicłm animȩ ꝑtinere suꝑsticiosas tp̾rũ obseruationes ut
dicat apłs. timeo uos neforte sine causa labora ueriꝰ ĩuob̾.
Q đ cum tanta teleritate atq auctoricate ꝑ orbem t̾raru̾
in ȩccłiis legat᷑. plena st̾ conuenticula nr̃a hominibꝰ. qui
t̾pra rerum agendarum amathenaticis accipiunt. Iam
uͦne aliquid inchoet᷑. aut edificioꝵ aut huiꝰt nodi quors¬
libet oꝑum diebꝰ qͦ segyptios uocant. sepeetiã nos monere
unt qui kłedis iauuariis ita auguria obseruent
ut focum dedomo sua ł aliud quod cũq beneficium
cuicumq petenti ñtribuunt. diabolicas enĩteenas. ⁊ ab
aliis accipiunt. &e aliis ipsi tradunt. Sermoaug̾ dnĩca pꝰ pas¬
feminas qui filios inbaptismo suscepistis meneo.
ut castitatem diligant iusticiam custodiant. caritatẽ
teneunt. hoc omnibꝰ faciant qđ sibi fieri uolunt. augu¬
ria ñ obseruent. ad arbores & ad fontes uota ñ reddant p̾¬
cantatores. ce caragios. ⁊ sacͥ legia. phila cteria ueluddiabo¬

Expanded text:
nimae pertinere superstitiosas temporum observationes, ut dicat Apostolus: Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobis . Quod cum tanta celebritate atque auctoritate per orbem terrarum in Ecclesiis legatur, plena sunt conventicula nostra hominibus qui tempora rerum agendarum a mathematicis accipiunt. Jam vero ne aliquid inchoetur, aut aedificiorum, aut hujusmodi quorumlibet operum diebus quos Aegyptiacos vocant, saepe etiam nos monere Sunt qui Kalendis Januariis ita ut focum de domo sua, vel aliud quodcumque beneficium, cuicumque petenti non tribuant. Diabolicas etiam strenas, et ab aliis accipiunt, et ipsi aliis tradunt. Aliqumoneo, qui filios in baptismo suscepistis, ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem teneant: hoc omnibus faciant, quod sibi fieri volunt: auguria non servent: ad arbores et frondes fontes vota non reddant: praecantatores aut caragios et sacrilegia aut phylacteria, veluti diabo
Abbreviated transcription (Latin):
inlicet pͥuata potestate aliciuhominẽ cedi libro.
Poccide ł nocentẽ cuiꝰ o ccidendi licentiã lex nulla con-¬
cedit: ꝓfecto etiam quise ipsum occidit homicida:. ⁊ tanto
At nocentior cum se occid̾it: qͣnto innocencior meo causa
fuit. qua se occidendũ putauit. Namsiuide factũ mitode¬
testat ᷑ eumq ueritas iudicat cũ se laqueo suspendit scełate
iliꝰ tiaditionis hausisse potiꝰ quam ex piasse cõmissũ qtĩ de
di miscdia despando exiciabilit̾ penitens. nullum sibi sa¬
lubris penitentie locum reliquit qͣnto magis asua ce¬
de seabstinere debet qui tali supplicio qͥd inse puniat ñ
ht̃. Iudas enĩ cum se occidit scełatũ hominẽ occioit ⁊ tam̃
ininẽ int̾ficiat innocentẽ nealiũ patiat᷑ in nocentẽ atq¬
ue reppiri pot̾ ut ł ipsiꝰ adipiscende immortalitatiꝰ łipsi
Nam ⁊ ꝓhibitos nos eẽ intelligendũt ulexait noccides pre

Expanded text:
licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum, quoniam Dei misericordiam desperando exitiabiliter paenitens nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen minem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, adqve reperiri potest, ut vel ipsius adipiscende immortalitatis, vel mNam et prohibitos nos esse intelligendum est, ubi le
Abbreviated transcription (Latin):
adbonũ cogendi. Nam siuoluntas mala seꝑ̃ suȩ ꝑmitten¬
da ÷ lib̾tati. quare ifraeletici recusantes. ⁊murmantestam
duris flagelł amalo ꝓhibebant᷑ ⁊ adt̾rã opellant᷑ ꝓmissi.¬
mut̾et᷑. missꝰ. ut qualia fecerat merrore talia ꝓuolun¬
quare moueat᷑ pac̃ inscͥpturis scis filit̃idurum ñ solũ
uerb̾corriꝑe. s eciam latera eius tund̾s ut adbonã
piod errauerat inqͥt dñs non reuocastis. & qđ ꝑie¬
rat ñ requisistis. Hoc uob̾ ꝑuos ds ipsefacit ipsẽ
obseerando. ipse minaudo. siue corripiendo siue dãp¬
ins siue laborib siue ꝑsuas occultas aimonitiones
ł iusitationes siue potestatũ temꝑaliũ leges ang̾dia¬

Expanded text:
ad bonum cogendi. Nam si voluntas mala semper suae perrtati, quare Israelitici recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur, et ad terram compellebantur prmitteretur, missus ut qualia fecerat quare monetur pater in scripturis sanctis filium durum non solum uerbis corripere sed etiam latera eius tundere, ut ad bonam od errauerat, non reuocastis et, quod perierat, non inquisistis. hoc uobis per nos deus ipse facit siue obsecrando siue minando siue corripiendo siue damnis siue laboribus siue per suas occultas admonitiones uel uisitationes siue per potestatum temporalium leges. i
Abbreviated transcription (Latin):
adeuugłmcoactꝰ incrauit. płꝰ itł omnib qͥsolo u̾bo uoca¬
tistꝰ in euugło laborauit. & quẽ maior timor compulit ad
caritatem: eiꝰ ꝑfecta caritas foras miteit timorẽ. Cur gͦ ñ
cogeret ȩccłia ꝑditos filios ut redirent. & siꝑditi filii coe¬
gert̾ alios ut ꝑirent: Quamuis eriã illos qͦs ñcoͤgert̾. stm̾¬

Expanded text:
ad euangelium coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rent. ce eẽt cui penitenti pat̾nꝰ affectꝰ innotesce̾t. qͥdeire¬
stituit nͥꝑditũ flere. ⁊ sui regni paceacqͥsita suã mesticiã con.¬
tũ eẽ uult plura ꝑferre. Si huic uindicte referendȩ ñt. ido¬
neus. nͥqui odium qͦsolent flagͣre quise uindicare desidã.
dilectionis mansuetudine suꝑ auerint. Nonenĩ metuen¬
dum ẽ ne odisse paruulũ filiũ parentes uideant᷑. cũ abȩis
uapula peccans ne peccet ulteriꝰ. Et certe ꝑfectio dilectio¬
nis ipsius d̾i patxis imitatione nob̵ ꝓponit᷑ cum inseqͣnti¬

Expanded text:
rent, ut esset cui poenitenti paternus affectus ignosceret; quid ei rerent, ut esset cui poenitenti paternus affectus ignosceret; quid ei restitit, nisi perditum flere, et sui regni pace acquisita suam moestitiam contum esse vult, plura perferre. Sed huic vindictae referendae non est idoneus, nisi qui odium quo solent flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis mansuetudine superaverit. Non enim metuendum est, ne odisse parvulum filium parentes videantur, cum ab eis vapulat peccans, ne peccet ulterius. Et certe perfectio dilectionis ipsius Dei Patris imitatione nobis proponitur, cum in sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
petendi de cęlo ignem ado sum̃dũ eos qͥ sibi hospiciũ ñ
pb̃ent: rep̃hendit ineis dñs ñ exemplum ꝓpħȩ sc̾i s ig¬
norantiam uidicandiq̃ adhuc erat inrudibꝰ animaduer¬
tentes eos ñ amare correptionẽ: s odio desidare uindictã
Itaq pꝰea quam eos docuit qͥde̾e̾t dilige̾ ꝓximũ cãꝗͣte ip¬
inulto rariꝰ quam uiuet̾i cestam̃to. Ibi enĩ ex inaiori par¬
te seruientes timore p̾mebant᷑: hic aut̃ maxime dilec¬
tione lib̾i nutͥ ebant᷑. Nam ⁊ u̾b̾ apłi petri ananias ⁊uxor
eiꝰ sic̃ inactibꝰ apłoꝵ legimꝰ ex animes ceciđd̾unt nec resus¬

Expanded text:
petendi de coelo ignem ad consumendum eos qui sibi hospitium non petendi de coelo ignem ad consumendum eos qui sibi hospitium non praeberent; reprehendit in eis Dominus non exemplum prophetae snorantiam vindicandi, quae adhuc erat in rudibus, animadvertens eos non amore correctionem, sed odio desiderare vindictam. Itaque postquam eos docuit, quid esset diligere proximum tanquam se ipmulto rarius quam in veteri testamento. Ibi enim ex majori parte servientes timore premebantur; hic autem maxima dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis apostoli Petri Ananias, et uxor ejus sicut in Actibus Apostolorum legimus exanimes ceciderunt, nec resus
Abbreviated transcription (Latin):
eninidiligit dominłs corrigit. flagellat autͥ omnẽ filiũ quẽ
recipit. Dicit ⁊ dominꝰ. Seriuuiꝰ qui nescit uoliuitatẽ dñi
sui ⁊ facit digna plagis uapulabit pauca. Seruus aut̃ qͥ
scit uoluntatẽ dñi sui. ⁊ facit digna plagis uapulabit
data:÷: & eauoluntate uindicet ꝗͣ pat̾ paruulũ filiũ quẽ
ꝑetatem odisse ñdum pot̾. Hinc enĩ aꝑtissimũ exemplũ
dr. quosatis apparet posse peccatũ amore potiꝰ uidicari.
qͣm impunitum relĩqui: ut illumquẽ uindicat. ñpenat
miserum. s correptione beatũ uelit. paratꝰ cn̾sio pꝰ sit eqͦ
animo plura tolerare ab eo illicita quẽ uult ẽẽ correptũ
uiuentib utił metꝰ incuteret᷑. Et ilł qui morte punie¬
bant᷑ ñ ipsa mors nocerte: s peccatui quod augeri possec
tt uiuerent. ñ temere illi uidicabant. quibꝰ tale udi¬
ciũ donauerat ds. Ide ẽ qđ helias multos morte affecit.
ni idiuini uiri eodẽ spũ consulendo rebꝰ humanis non

Expanded text:
ium quem recipit . Dicit et Dominus: Servus qui nescit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit pauca; servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit data est, et ea voluntate vindicet, qua pater parvulum filium, quem per aetatem odisse nondum potest. Hinc enim apertissimum exemplum datur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari quam impunitum relinqui, ut illum quem vindicat, non poena miserum, sed correctione beatum velit, paratus tamen si opus sit aequo animo plura tolerare ab eo illicita , quem vult esse correptum; viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsa mors noceret, sed peccatum, quod augeri posset, si viverent. Non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, ni et divini viri eodem spiritu consulendi rebus humanis non
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam: s potiꝰ iracundia scribȩ legemquȩ decreta
onis inlitt̾is tantũ mͦ maneat uiudiciũ rõnis expectec
Luibꝰ tͣnsactis diebꝰ ira uidelicet iamcessante ioꝰ causam¬
uidicans apud semet ipsam quȩ cognouit subu̾itate dis¬
merꝰ aohec ȩxaminanda sufficiet. hanc ãmonicionem
imꝑator animo libenti fuscipiens: ⁊ optͥmã eẽ confidens

Expanded text:
sententiam, sed potius iracundia: scribe legem quae decreta onis in litteris tantummodo maneat, et judicium rationis exspectet; quibus transactis diebus, ira videlicet jam cessantejudicans apud semetipsam, quae cognoverit sub veritate disnumerus ad haec examinanda sufficiet. Hanc ammonitionem imperator animo libenti suscipiens et optimam esse confidens,
Abbreviated transcription (Latin):
illis ꝓuincũs nus ꝗͣ ꝓrsus accidit que bellors conti¬
nius diu̾sisq incursionib affligunt᷑. Hes repta set
nicies ceslatione ꝓpoꝵ sanet᷑ antistitũ atq ita sul¬
desistant. ł aliis imitantibꝰ dira contagia ñ p̾beat. Egeat gͦ
episcopalib subsidiis sibimet aliunde depensis. quȩ sacͤm
insuo g̾mio collatam fuso crudelit maculdret sangͥne
dignitatem. Quia inutroq hac: ultione plectenda. siue
scilicet instinctu domestico. seu furiis incitata. ne fas

Expanded text:
rsus acciderit, quae bellorum continuis diversisque incursionibus affliguntur haec reperta sit ernicies cessatione propriorum sanetur antistitum, atque ita saldesistat, vel aliis imitantibus dira contagia non praebeat. Egeat ergo episcopalibus subsidiis sibimet aliunde depensis, quae sacram in suo gremio collatam fuso crudeliter macularat sanguine dignitatem; quia in utroque hac est ultione plectenda, sive scilicet instinctu domestico, seu furiis incitata, nefas
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in uno lecto cum parentib dormientes mortui
repꝑiunt᷑ utrũ ferro candente anaqua feruente
seu alio quolibet examine parentes sepurificare debe¬
di. ne tam tenellos secum inuno collocent lecto. netie¬
gligentia qualibet ꝓueniente suffocent᷑ ł oppͥmant᷑.
unde ipsi homicidũ rei inueniant᷑. Nam ferrican¬
dentis ł aquȩ feruentis examinatione confessionẽ ex tor¬
quȩxi aqͦlibẽt sacͥ ñcensent canones. c qđ scõr patrũ
docum̃to sanctitum n÷ suꝑsticiosa adinuentione ñ ẽ
p̃sumendum. Sponcanea enĩ confessione ł testiũ ap¬
ꝓbatione. publica delicta. habito p̾odis di̾ timore com¬
missa st̾ regimini uidicare. occulta uͦ &e in cognita. illiꝰ
sunt iuidicio relinquenda. qͥsolꝰ nouit corda filiors ho¬
minũ. Hiaut̃ qui ꝓbant᷑ ł ꝯfitent᷑ tał reatꝰ se norios. cua¬

Expanded text:
 in uno lecto cum parentibus dormientes mortui reperiuntur, utrum ferro candente, an aqua fervente, seu alio quolibet examine parentes se purificare debedi parentes, ne tam tenellos secum in uno collocent lecto, ne negligentia qualibet proveniente suffocentur vel opprimantur, unde ipsi homicidii rei inveniantur. Nam ferri candentis vel aquae ferventis examinatione confessionem extorqueri a quolibet, sacri non censent canones, et quod sanctorum Patrum documento sancitum non est, superstitiosa adinventione non est praesumendum. Spontanea enim confessione, vel testium approbatione publicata delicta, habito prae oculis Dei timore, commissa sunt regimini judicare; occulta vero et incognita illius sunt judicio relinquenda, qui solus novit corda filiorum hominum. Hi aut
Abbreviated transcription (Latin):
stituta sunt potestas regis us cognitoris ungłe car.¬
nificis armamilitis disciplina dñantis seiũta setiam
boni patris. Hñt ista omiua modos suos causas. rões.
utilitates. Hȩc cũ timent᷑: & coheroent᷑ mali ce boniq̃¬
ne oceidit᷑. multum distat utrum fiat nocendi cupi¬
ditate. ł iniuiste aliqͥ dauferendi. sic̃ fit ab inimsco ala
tione añulciscendi ł obediendi ordine. sic̃ auidice sic̃
a carnifice aneuadendi ł subueniendi necessitatesic̃
petrau̾it int̾imat. Qđ si filiꝰ cimens patris pia u̾ba p̃ci¬
pioio peat. quid si alius homine lib̾ato ł ne aliꝰ libetꝰ
sibi ipsi mortẽ unferat ñ ꝓpt̾ istas alienorꝑ mortiũ
eausas. aut sceleri consentiendũ ẽ aut uindictapec can¬
di quȩ ñ fit nocendi sedeorrigendi studio etiam pat̾na
gollenda aut oꝑa miscdiȩ cohibenta st̃: hgecum acci¬
diuit. debemꝰeis humanũ dolorẽ ñ ꝓpt̾ illa nec accidant
aui depugna conqͤ reris dubites nolo. Litiletibi

Expanded text:
stituta sunt potestas regis, jus gladii cognitoris, ungulae carnificis, arma militis, disciplina dominantis, severitas etiam boni patris. Habent ista omnia modos suos, causas, rationes, utilitates. Haec cum timentur, et coercentur mali, et quietne occiditur, multum distat, utrum fiat nocendi cupiditate, vel injuste aliquid auferendi sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi vel obediendi ordine sicut a judice, sicut a carnifice, an evadendi vel subveniendi necessitate, sicut impetraverit, interimat? Quid si filius timens patris pia verbera praecipitio pereat? Quid si alius homine liberato, vel ne alius liberetur, sibi ipse mortem inferat? Num propter istas alienarum mortium causas aut sceleri consentiendum est, aut vindicta peccati, quae non fit nocendi, sed corrigendi studio, etiam paterna tollenda, aut opera misericordiae cohibenda sunt? Haec quum accidunt, debemus eis humanum dolorem, non propter illa, ne accidantGravi de pugna conquerens dubites nolo, utile tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ui filiolam suam diuit iirorẽ ⁊ de eo qͥ o cubuit tũ
comatrre si a spiricali ⁊ de eo qͥfiliũ suũ baptiiauit ⁊ etũ
ue or eum de fonte susceꝑit. ea rõne ut discidiuo uigii
fierte sei pꝰea intali copulatione ꝑmañe possent. de talibꝰ
sis respondendũ. Si filiolam suam aut cõmatrẽ sp̃ua¬
ambo ex industria fecerint ut filiũ suũ defonte suscipiant
us discidiumfiat: tale consiluĩ damꝰ. Siinnupti inane

Expanded text:
uxorem, et de eo qui concubuit cum commatre sua spiritali, et de illo qui filium suum baptizavit, et cujus uxor eum de fonte suscepit, ea ratione, ut discidium conjugii fieret, si postea in tali copulatione permanere possent de talibus sic respondendum est. Si filiolam, aut commatrem suam spiritaambo ex industria fecerint, ut filium suum de fonte suscipiant, ut discidium fiat, tale consilium damus. Si innupti manere
Abbreviated transcription (Latin):
quada militantibꝰ stipendia st̃ ꝯstituta ne dum sũptus
querit᷑ p̃da crasset᷑ Item.
Oñsiꝑse dixit. red¬
dite quȩ sunt diꝰ do: & quȩ sunt cesaris ce sari Igit᷑ qđ̃ cesat
rabile dum illum p̃da exactionis accumulat Item Int̾ro¬

Expanded text:
quaedam militantibus sunt stipendia constituta; ne dum sumptus quaeritur, praeda grassetur.nus ipse dixit: Reddite quae sunt Dei Deo, et quae sunt Cesaris Caesari , igitur quod Caesar rabile, dum illud praeda exactionis accumulat. Item i
Abbreviated transcription (Latin):
reus: mortis aliene. quicũ suȩ possessioni &e murorseutum¬
duxit aliquis ex ipsoꝵ usu ꝑcussus intẽat. Neqenĩ reuse
xp̃ianꝰ siboseiꝰ aliquẽ feriendo tequuis calcẽ laciendo aliq̃
occidat. ditt idõ ñ debent xp̃rami boues habe cornua aut e¬
parari ⁊ obhoc deductores accepit armatos. Siinilla sce¬
łati homines incidissent. p aulꝰ ineffusione sanguinis eors
suũ crimenagnosce̾t. Absit ut eaquȩ ꝓpt̾ bonũ autlicitũ

Expanded text:
reus mortis alienae, qui cum suae possessioni muros circumreus mortis alienae, qui cum suae possessioni muros circumduxerit, aliquis ex ipsorum usu percussus intereat; neque ianus, si bos eius aliquem feriendo uel equus calcem iaciendo aliquem occidat, aut ideo non debent Christiani boues habere cornua aut eperditis praeparari, et ob hoc deductores accepit armatos, si in illa arma scelerati homines incidissent, Paulus in effusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret. absit, ut ea, quae propter bonum ac licitum
Abbreviated transcription (Latin):
inobedientia quȩ adhuc inm̃bris moribundis ha¬
bitat p̾ter nr̃ȩ uoluntatis legem quasi sua lege mouet᷑
siabq culpa: incorpore dormientis. quanto magis absq
culpa÷ incorpore ñ consentientis: aug̃ de ub̾ dñi. capͥ¬
indomibꝰ sius aliq̃ndo uob̾ ꝓdunt᷑ abux oribꝰ suis
moriat᷑ malum. Non tam̃ uulnꝰ illud negligimꝰ Aug̃
ꝑconcinentiam tuam debet illa fieri fornicaria: Sia¬
liisnupserit te uiuo adultera erit ñuult tali lucro di
tale dãpnum compensare. Redde debirũ ⁊ siñexigis:
redde. Prosc̾ificatione ꝑfecta d̾s tͥ cõputabit siñ qđ debes
ne abeis quisq occidat᷑ ñm̾ placet osiliũ nͥ forte
state. siełꝰ congruit ꝑsone. qͥ uͦrepelluit᷑ aliqͦ trore ne malefa¬
ciant etiam ipsis aliquid fortasse pͥtestat᷑. Hinc aut̃ dictã
ẽñ resistamꝰ malo ne nos iundicta delectet q̃ alienomalo
animũ pascit. ñut correptionẽ hominũ negligamꝰ uñnec

Expanded text:
inobedientia, quae adhuc in membris moribundis habitat, praeter nostrae voluntatis legem quasi sua lege movetur, si absque culpa est in corpore dormientis, quanto magis absque culpa est in corpore non consentientis? CAP. 124. - Ne nt, aliquando nobis produntur ab uxoribus suis, moriatur malum; non tamen vulnus illud negligimus. CAPr continentiam tuam debet illa fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, atale damnum compensari. Redde debitum; et si non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod b eis quisquam occidatur, non mihi placet consilium, nisi forte state, si ejus congruit personae. Qui vero repelluntur aliquo terrore, ne maleciant, etiam ipsis aliquid fortasse praestatur. Hinc autem dictum est: 'Non resistamus malo', ne nos vindicta delectet, quae alieno malo animum pascit, non ut correctionem hominum neglegamus. Unde nec
Abbreviated transcription (Latin):
ilio sipimpitiã impetũ mularũ retinẽ ñ potũt. sia
ltenũ hominẽ obtruerint uulgo dr̃ culpȩ nomine
psona eius qͥimpetũ equi quo uehebat᷑ ꝓpt᷑ imꝑitiãsuam ł¬
ladem plenam gemitibꝰ auoiẽs ambrostꝰ cũ pͥncepstheo¬
dosius medio lanũ uenisset ⁊ solemnit̾ insaerũ uoluisset
int̾re templũ: occurrit foras addannas. iingredientẽ his
sermoribꝰ asaerilieninis ingressu ꝓhibuit. Nescisimꝑator
tanti furoris mens tua molem p̃suptionisagnosost. s
forte recognitionẽ peccatiꝓ hibet potestas imꝑũ. tam̃

Expanded text:
imperitiam impetum mularum retinere non potuerit, si eae alienum hominem obtriuerint, uolgo dicitur culpae nomine persona eius, qui impetum equi, quo uehebatur, propter imperitiam uel Cladem plenam valde gemitibus audiens Ambrosius, cum princeps Theodosius Mediolanum venisset, et solemniter in sacrum voluisset intrare templum, occurrit foris ad januas, et ingredientem his sermonibus a sacri liminis ingressu prohibuit: « Nescis, impetanti furoris mens tua molem praesumptionis agnoscit. Sed forte recognitionem peccati prohibet potestas imperii; dec
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem nob̾ obicere: qr locũ inqͦ impii regnauerunt
iͦ xp̃iani possident. Qͥd gͦ indignũ siea que tenebant
heretici scđm parẽ dñi uoluntatẽ catholicitenent. ad
om̃s enim similes .i. ad om̃s ĩpios ⁊ mniqͦs illauor dñiua
lec. auferec᷑ auob̾ regnũ d̾i & dabit᷑ genti facienti sꝰticiã
anfrustra scͥptũ: labores impioꝵ uistiedent. Quappt
magis mirari debetis qđ adhuc tenetis aliqͥd. quã qđ
aliquid amisistis Item Siquaiam concisi possidẽ

Expanded text:
quitatem nobis objicere, quia locum in quo impii regnaverunt quitatem nobis objicere, quia locum in quo impii regnaverunt modo Christiani possident. Quid ergo indignum, si ea quae tenebant haeretici secundum parem Domini voluntatem Catholici tenent? Ad omnes enim similes, id est ad omnes impios et iniquos illa vox Domini valet: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti justitiam . An frustra scriptum est: Labores impiorum justi edent? Quapropter magis mirari debetis quod adhuc tenetis aliquid quam quod aliquid amisistis. Item . Si qua jam concisi possidere