comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si furere cep̃ seruus ut filius reti¬
nebunt peculium. ¶In pełium aũ
res eẽ possunt om̃s ⁊ mobiles ⁊ soli
uicarios qͦ in peculium pͭ hr̃e ⁊ iuca
rioꝵ peculium. ħ amplius ⁊ nomina
debitoꝵ S ⁊ si quid furti actione s¬
uo deberet᷑ ut alia actione in pecu¬
liũ computabit᷑ hereditas qͦ ⁊ lega¬
tum ut labeo ait. S ⁊ id qd̾ dñs sibi
debet in peculium habebit si forte
indñi iõnem impendit. ⁊ dñs ei de¬
bitor manere uoluit. aut si debidorẽ
eus dñs conuenit. Quare si forte ex
serui emptione euictionis nomnie
duplum dñs eregit in peculiũ ser¬
uui erit cont̾isum. nͥ forte dñs eo ꝓposi
eẽ peculium fecit ⁊ si cͣbioit aut cũ
aput eum eẽt ꝓ tͣdito habuit. deside¬
rat enim res nat᷑alem dationem cõtͣ
aũt sumil. at ciue noluit peculumix
serui desint peculium ẽẽ.
serno dñs ded̾it in peculiũ ħ ei ñ
computabit᷑ ñ mag̾ quam si subripu¬

Expanded text:
et si furere coeperit seruus uel filius, retiet si furere coeperit seruus uel filius, retinebunt peculium.In peculio autem res esse possunt omnes et mobiles et soli: uicarios quoque in peculium potest harum peculium: hoc amplius et nomina debitorum.Sed et si quid furti actione seruo deberetur uel alia actione, in peculium computabitur: hereditas quoque et legatum, ut Labeo ait.Sed et id quod dominus sibi debet in peculium habebit, si forte in domini rationem impe‹n›dit et dominus ei debitor manere uoluit aut si debitorem eius dominus conuenit. quare si forte ex serui emptione euictionis nomine duplum dominus exegit, in peculium serui erit conuersum, nisi forte dominus eo propositse, peculium fecit, sed si tradidit aut, cum apud eum esset, pro tradito habuit: desiderat enim res naturalem dationem. contra autem simul atque noluit, peculium serui desinit peculium esse.seruo dominus dederit, in peculium hoc non imputabitur, non magis quam si subripu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si filiusbam̃. insiurand̾ detusit
⁊ uiratũ sit de peculio danda ÷ ac¬
tio qͣsi contͣctum sit. s in seruo di¬
pusilla peciia siũ pat̾moniũ pu¬
sillũ ¶Peculiũ aũt cubero cuus
snĩam ⁊ ip̃e cellus ꝓbat. ⁊ adicit
puppillum uł furiosum constituere
eruid̃ peculium seruo ñ posse. U̾m aũt
constitutum id ÷ añ furorem uł a pa¬
tre pupilli ñ adimet᷑ ex his causis q̃¬
siuĩa uera ÷ ⁊ congruit cum eo qd̃ ma¬
rcellus adpud uilianũ notans adicit
culium hãt ap̃ alt̾m ñ. ut puta si alt
ex dñis furiosus sit ut puppillꝰũt
quidam inquit qui putant peculiũ
seruos hr̃e ñ posse nͥ concedente dño
Ego aũt puto ñ ẽẽ opꝰ concedi peculi¬
um a dño seruum hr̃e. s ñ adim u
hãt. Elia causa ÷ peculũ libere
administrationis. nam ħ sp̃alit̃ est
concedenda. ¶Icire aũt ñ utiq sĩ¬
quam seruũ peculiũ hr̃e posse. pediꝰ¬
li .xu. scͥbit. cum in ħ inquit cotum
ex dñi conslitutione pñdeat. Ergo

Expanded text:
Si filius familias iusiurandum detulerit et iuratum sit, de peculio danda est actio, quasi contractum sit: sed in seruo dipusilla pecunia siue patrimonium pusillum.Peculium autem Tubero quidem sententiam et ipse Celsus probat.Et adicit pupillum uel furiosum constituere quidem peculium seruo non posse: uerum ante constitutum, id est ante furorem uel a patre pupilli, non adimetur ex his causis. qia uera est et congruit cum eo, quod Marcellus apud Iulianum notans adicit culium habeat, apud alterum non, ut puta si alter ex dominis furiosus sit uel pupillus, si ut quidam, inquit, putant peculium seruus habere non potest nisi concedente domino. ego autem puto non esse opus concedi peculium a domino seruum habere, sed non adimi, ut habeat'. alia causa est peculii liberae administrationis: nam haec specialiter concendenda est.Scire autem non utique sinquam seruum peculium habere posse Pediimo scribit, cum in hoc, inquit, totum ex domini constitutione pendeat. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ponendum ÷ cuiꝰ rei adño. s etiam
io cuiꝰ ab eo cuiꝰ in peculio sint seor
pat̾ ut dñs dum carat de pecu¬
lio conuenumt᷑. ⁊ si quit dolo malc
eoꝵ captus sim. S ⁊ si p̃cario res

Expanded text:
ponendum est, cuius rei a domino, sed etiam id cuius ab eo cuius in peculio sint seorspater uel dominus dumtaxat de peculio conueniuntur et si quid dolo malo eorum captus sum.Sed et si precario
Abbreviated transcription (Latin):
usus adimat᷑ aristo sc̾bit nullam ẽẽ
ademptionem q̃ suĩa benignior ⁊ u¬
su legato si erõ fructus leget᷑ pomp̃
ait confundi eum cum usu. idẽ ait
⁊ si tͥ usum mͥ fructus leget᷑ concͤrere
nͦ musu me solum fructum habit᷑m¬
pot̾it aũt ap̃ aliũ ẽẽ usus ap̃ aliũ fe̾¬
tus sñ usi ap̃ aliũ ꝓpͥetas ueluti si qͥ
ht̃ fundum legau̾it ticio usum. mox
heres enis tͥ fructum legau̾it uł alio
mͦ constiti̾t.¬
legato licebit usuario et ex feno
qd̃ in arnno dumtaxat sufficiat caꝑe
licet mediocͥs p̃dũ eo mͦ fructꝰ cõsu¬
mant᷑ qr ⁊ domo ⁊ seruo ita uteret᷑
facere d quonimꝰ is cui usus legatꝰ
⁊ utat᷑ ut bonꝰ pat̾fam̃. uti debet.

Expanded text:
usus adimatur, Aristo scribit nullam esse ademptionem: quae sententia benignior est.Usu legato si eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu. idem ait et si tibi usus, mihi fructus legetur, concurrere nos in usu, me solum fructum habiturum.Poterit autem apud alium esse usus, apud alium fructus sine usu, apud alium proprietas: ueluti si qui habet fundum, legauerit Titio usum, mox heres eius tibi fructum legauerit uel alio modo constitlegato licebit usuario et ex penu quod in annum dumtaxat sufficiat capere, licet mediocris praedii eo modo fructus consumantur: quia et domo et seruo ita utereturfacere debet, quo minus is cui usus legatus est utatur, ut bonus pater familias uti debet.
Abbreviated transcription (Latin):
tione remouendꝰ conͣt ubi dũta¬
xat dare uilsus ÷. idem ait. Si
iissit̾ me tͥ dare ⁊ ualitudine sisn
impeditꝰ quo minꝰ accipias aut
alia iusta ex c̾a ꝓculum ex istima¬
re penam ñ cõmitti. nee si post
kalendas tẽ pato acciꝑe. ñ dem
ip̃e recte putat duo eẽ arbitri p̃¬
cepta unum pecuniam dari alust
intͣ Ralendas dari. licet gͥ in pe¬
na ñ cõmictas qd̾ intͣ Ralendas
das.¶ Idem ait nicħ aliud ẽẽ sũe
stare posse quam id ag̾e̾ eiuantũ
in ip̃o sit ut arbitri pareat᷑ siũe¬
t Iĩdem celsus ait. Si arbit̾ me ẽta
die pecuniam dare iussĩt tu acci¬
ꝑe noluisti posse defendi ip̃o iure
arbit̾ cum in ꝓmisso cautum
eẽt ut ead̾ die de om̃ib sm̃am di.¬
cẽt ⁊ ut posset diem ꝓferre de qͥl¬

Expanded text:
 ubi dumtaxat dare iussus est. Idem ait, si iusserit me tibi dare et ualetudine sis impeditus, quo minus accipias, aut alia iusta ex causa, Proculum existimare poenam non committi, nec si post kalendas te parato accipere non dem. sed ipse recte putat duo esse arbitri praecepta, unum pecuniam dari, aliud intra kalendas dari: licet igitur in poenam non committas, quod intra calendas das. Idem ait nihil aliud esse sententiae stare posse, quam id agere, quantum in ipso sit, ut arbitri pareatur sententiae. Idem Celsus ait, si arbiter me tibi certa die pecuniam dare iusserit, tu accipere noluisti, posse defendi ipso iure arbiter, cum in compromisso cautum esset, ut eadem die de omnibus sententiam diceret et ut posset diem proferre, de q
Abbreviated transcription (Latin):
adiciat᷑ ut si quid dolo m̃ ea re fẽm
sit ex stipulatu comieniri am dolo¬
ł qui fecit pͦ. et ĩo si arbitrum quiꝰ cor¬
rupit uł pecuna ut ambitione uel
aduocatum dũse ꝑtis ut aliꝗ̃ ex hiis¬
̾ quib cãm suam cõmiserat ex doli
dansula pot̾it conueniri. ut si adu̾sa¬
rium callioe cͥcumuenit. ⁊ omĩo si m
hac lite dolo u̾satꝰ ÷ locum habebit
ex stipłatu actio ⁊ ĩo si uelit de dolo

Expanded text:
adiciatur 'ut si quid dolo in ea re factum sit', ex stipulatu conueniri qui dolo fecit potest: et ideo si arbitrum quis corrupit uel pecunia uel ambitione, uel aduocatum diuersae partis, uel aliquem ex his, quibus causam suam commiserat, ex doli clausula poterit conueniri, uel si aduersarium callide circumuenit, et omnino si in hac lite dolose uersatus est, locum habebit ex stipulatu actio: et ideo si uelit de dolo
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ snĩamdre si pena cõꝓmussa sit.
Hi mulier llieno nõie cõpmuittat:
ñ erit̾ pecituia cõpmissa pp̃ int̾des¬
sionem ima rei est ut p̃tor se ñ
int̃ponat᷑ sũ micio nlłm sit᷑ c̃om¬
cõpmisso soluo. die. mnorte. apcep̃¬
tilatione. nuiduo ner pactossaẽdo¬
tio obueniente udebimꝰ an cogat᷑

Expanded text:
commissa sit. Si mulier alieno nomine compromittat, non erit pecunia compromissa propter intercessionem. Summa rei est, ut praetor se non interponat, siue initio nullum sit comcompromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uidebimus an cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
na uł in lupmarium ut uuuanus
alt ex litigatorib honeste uenire
ñ pꝰsit alt̃ pꝰsit ⁊ is cĩ uen̾it qui sñ
sua tͣpitudine eo uenire pͣsit is ue¬
ñt cui honeste uen̾at an cõmit

Expanded text:
na‹m› uel in lupanarium, ut Uiuianus alter ex litigatoribus honeste uenire non possit, alter possit, et is non uenerit, qui sine sua turpitudine eo uen‹i›re possit, is uenerit, qui inhoneste uenerat, an commit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tutiꝰ. si enus dectare compmissũ facturꝰ
arbit᷑ ad ñ honestum uissĩt ¶ mꝓnussi q¬
adẽe iuslit᷑ pena ñ cõmitc̾et᷑. Si quis ex q¬
litigator sl ĩo ñ adfu̾it eiõ ualitudine
uł ret.   causa absentia impeditꝰ sit
auit magr̃atu. aut alia iusta dec̾a penã
cõmitti ꝓculꝰ ⁊ atilicinꝰ aunt. s si ꝑa¬
tus sit in eund̾ cõpmitt̾e actionẽ de¬
negari aut exceptionẽ eñt fore. S hoc ti¬
ita demũ uerum erit si arbit reagci¬
ꝑe in se arbiteriũ fu̾it ꝑatus. ⁊iam in
rius sit puta in ꝓuintia adeẽ litiga.¬
tores cum rome eent in eum cõꝑmis¬
locum compmissum mẽe de quo actũ
sit ut ꝓmitt̾et᷑ impue. gͥ ei ñ pare¬
bit᷑ si alio loco adẽẽ iulłit. Seͥd gͦ si ñ
appareat de quo loco actum sit meliꝰ

Expanded text:
tutius, si quis de certa re compromissum facturus arbiter aliquid non honestum iusserit. Si iusserit, poena non committetur. Si quis ex litigatoribus ideo non adfuerit, quod ualetudine uel rei publicae causa absentia impeditus sit aut magistratu aut alia iusta de causa, poenam committi Proculus et Atilicinus aiunt: sed si paratus sit in eundem compromittere, actionem denegari aut exceptione tutum fore. sed hoc ita demum uerum erit, si arbiter recipere in se arbiterium fuerit paratus: nam inur iussit puta in prouincia adesse litigatores, cum Romae esset in eum compromisquo actum sit ut promitteretur: impune igitur ei non parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? meliu
Abbreviated transcription (Latin):
si ita sit compmillũ ut ed̃ tiçio disceptatore
placet id senis ꝓñtiet quiꝰ sit cogendꝰ et
puto tale arbitum ñ ualẽ in quo lib̾a fa¬
pompomiꝰ scͥbit. ⁊ nos putamꝰ comꝓmissũ
uałe̾. S is erit cogendus siuãm dr̃e in
quem litigatores consenserint Isi in du ⁊¬
os fũt sio comꝓmissum. ut si dissenti¬
rent c̃cium adsumant᷑. puto tale comp¬
missum ñ uałe nama in alsum̃do pꝰsunt
dissentire. s si ita sit ut eis t̾cius adsu¬
in adsum̃do dissentire non possunt pͥn q¬
cipałi tͥn  si in dnos arbioͦs sit compinis¬
disentiant inuenit᷑ ꝑs maior eus arbitͥo
stabit᷑. S usicatum ⁊ etiam in duos cõp¬
nuicti ⁊ debet p̃tor cog̾e arbit᷑s si ñ con¬
sentiant c̾ciam c̃tam elige̾ ꝑsonam cuiꝰ
auctoritati pareat᷑

Expanded text:
si ita sit compromissum, ut quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? et puto tale arbitrium non valere, in quo libera faPomponius scribit et nos putamus compromissum valere: sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores consenserint. Si in duos fuerit sic compromissum, ut si dissentirent, tertium adsumant, puto tale compromissum non valere: nam in adsumendo possunt dissentire. sed si ita sit, ut eis tertius adsuin adsumendo dissentire non possunt. Prinamus, si in duos arbitros sit compromisdissentiant, inuenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. sed usitatum est etiam in duos compromitti, et debet praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cuius auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
sĩam dr̃e. Int̃dum aũt ut pom¬
poniꝰ scͥbit recte nudo pacto fiet cõ¬
ꝓmissum ut puta si ambo debitores
fiunt ⁊ pacti sunt ne petant qd̃ sibi i¬
debet᷑ qui siũe arbitͥ nõ paruĩt. Itẽ
uilianꝰ scͥbit non cogendum arbitr̃¬

Expanded text:
iam dicere. Interdum, ut Pomponius scribit, recte nudo pacto fiet compromissum, ut puta si ambo debitores fuerunt et pacti sunt, ne petat quod sibi debetur qui sententiae arbitri non paruit. Item Iulianus scribit non cogendum arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
compmissum appellat᷑ qd̃ dẽ rͣol coneͤulue.¬
ue compositum ÷. Nam ad om̃s contͦu̾siã
ꝑtinet.⁊ si forte de unare. sit disputa.¬
tio licet pleno̾ compmissum atum qꝑ
tñ ex cet̾is causis actiones suꝑeẽ id: uenit¬

Expanded text:
compromissum appellatur, quod 'de rebus controuersiisue' compositum est: nam ad omnes controuersias pertinet. sed si forte de una re sit disputatio, licet pleno com‹promisso› actum sit, tamen ex ceteris causis actiones superesse: id eni
Abbreviated transcription (Latin):
te dicat siũam se arbitrum dr̃e
⁊coacturum. at tñ int̾dum rõnem eiꝰ
hr̃e debet et excusationem eiꝰ reciꝑẽ
causa cognita. ut puta si fui̾t infa¬
matꝰ a ligatorib. aut si uunucicie
capitales int̃ eum ⁊ ligatores. aut
Saltm̃ ex litigatorib int̾cessĩnt aut
si etas aut ualitudo q̃ pꝰea contingit
Sid eͥ miiinus remittat aut occupa

Expanded text:
te edicat sententiam se arbitrum dicere coacturum, attamen interdum rationem eius habere debet et excusationem recipere causa cognita: ut puta si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et litigatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut valetudo quae postea contigit id ei munus remittat, aut occupa
Abbreviated transcription (Latin):
dem .i . iiiix. ad̾ abeo ait. si comp
ratum id a p̃tore ñ hñdum. n pͥeneco
noĩe cõmille peticio dabit᷑. At si ne¬
minem p̃tor cogat arbitͥum reciꝑe qͣ¬
res lib̾a ⁊ absoluta est ⁊ extͣ necc̃itatẽ
m se receꝑit arbitͥum ad curam ⁊ solli¬
citudinam suam hanc rem ꝑtin̾e̾ p̃tor
putat ñ tm̃ qd̾ stud̾ot lictes finiri uꝰ
bonum disceptatorem int̾ se eleger̃t
finge .n. pꝰ eam iam semł atq it̾m tͣc¬
tatam pꝰ nudata utͥusq intima uł
secreta. negotii aꝑta arbitͥum uł gr̃e

Expanded text:
decimo ad edictum. Labeo ait, si comprratum id a praetore non habendum: neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur. Tametsi neminem praetor cogat arbitrium recipe necessitatem in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod studeret lites finiri, uebonum disceptatorem inter se elegerunt. finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta ne
Abbreviated transcription (Latin):
emptõ sit anlocatio .R. si ex meo
finido regulas tibi factas. ut direm
canueit empt̃om. puto esse ũ tõ¬
duccõem. tociens enim condnctio
alicuiꝰ rei est quotiens matia in qͣ
aliquid p̾statur. ieodem statu
cuiiscam manet. quociens uero
⁊ mutaturꝰ alienatur emptio
magis qͣm locatõ intlłigi deb.¬
ompõ. Inuendendo fundũ que
dam ⁊̃ si non dicantur p̃standa st̾¬
ułti ne fundus eĩctatur. au̾us
fruitus eius quedam ita demum
u̾it uenditor. s sciens esse reti¬
cu̾it ⁊ obid ꝑ ignorantiam rei
emptor nõ utendo ꝑ statutum
tempꝰ cam ẜ uitutem amittit qui¬
dam recte putant uenditorem te¬
neri exempto ob dolum. ¶Qm

Expanded text:
si ex meo fundo tegulas tibi factas ut darem conuenit, emptionem puto esse, non conductionem: totiens enim conductio alicuius rei est, quotiens materia, in qu‹a› aliquid praestatur, in eodem statu eiusdem manet: quotiens uero et immutatur et alienatur, emptio magis quam locatio intellegi debm In vendendo fundo quaedam etiam si non dicantur, praestanda suti ne fundus evincatur aut usus fructus eius, quaedam ita demum,verit venditor, sed sciens esse reticuerit et ob id per ignorantiam rei emptor non utendo per statutum tempus eam servitutem amiserit, quidam recte putant venditorem teneri ex empto o
Abbreviated transcription (Latin):
uendioiss quam cui iussus erat
uenditõ nõ ualet. Idemiur̃ młi
bera ꝑsona est cum ꝑfici uenditio
non potit meius ꝑsona tuius do¬
minus uenisse eam noluit. ¶ de¬
monstratõne fundi facta fiues noi¬
uar suꝑuacuum est gͥsi nominẽ¬
tur. ⁊̃ ip̃m uenditorem nomina¬
re oportet.si forte al
confinem possidet.
ticio emptꝰ auero utrum in par¬
de an intotum uendicõ ꝯsistat an
suꝑ uacuo accipiendam puto. idõ
tocius fundi emptõm ad me pertĩ¬

Expanded text:
vendidisset, quam cui iussus erat, venditio non valet: idem iuris in libera persona est: cum perfici venditio non potuit in eius persona, cui dominus venire eam noluit. Demonstratione fundi facta fines nominari supervacuum est: si nominentur, etiam ipsum venditorem nominare oportet, si forte alium agrum confinem possidet. Titio emptus: quaero, utrum in partem an in totum venditio consistat an  Titii supervacuo accipiendam puto ideoque totius fundi emptionem ad me perti
Abbreviated transcription (Latin):
cio qd̾ ex bona fide descendit dalo ex
utraq ꝑte ueniente stare nõ con
tum est empcõm fundi nõ uid̾i
esse contractam. si contemplatoe
illaꝵ ardorum. ułti oliueti fundͦ
ꝯpbatur. siue sciente siue ignorã¬
te uenditore. sũ aũ emptorstiebat

Expanded text:
cio, quod ex bona fide descendit, dolo ex utraque parte ueniente stare non conctum est emptionem fundi non uideri esse contractam, si contemplatione illarum arborum, ueluti oliueti, fundus comparabatur, siue sciente siue ignorante uenditore: siue autem emptor sciebat
Abbreviated transcription (Latin):
am post ea quã uiratum. ẽ deue¬
gatur actio aut si controu̾sia e¬
rit. ił si ambigit᷑ an insmrand̃
datum sit exceptõni locus ẽ
Iure nirando dato uł remisso reꝰ
quid̃ acquiret exceptõem sib
inqͣ ħ solum qrͣ an uirauit daiͣ¬

Expanded text:
am posteaquam iuratum est, denegatur actio: aut, si controuersia erit, id est si ambigitur, an iusiurandum datum sit, exceptioni locus est. Iureiurando dato uel remisso reus quidem adquirit exceptionem sibi in qua hoc solum q
Abbreviated transcription (Latin):
usuraꝵ qm̃ numerus mensium
qui solutõni edpetebat transsie¬
ratꝰ dicebam qr pacta incontinenti
ee ac si ꝑsingłos menses certampe¬
cumam stipłatus ꝙ tarduis so¬
luta eẽt usuras adiectisset. Igit̾
funto pͥmo mense pͥme perisioĩs
usuras curr̾e et siłr post scd̾m et t̃tiũ¬
tũc iũ tractum usuras no solute
pẽcunie pensionis cresce̾ nec ante
sortis nõ solute usuras petiposse
qmͣ ip̃a sors peti potuerat pactum
antem ꝙ subiectum ẽ. quidam di¬
ceb̾ant ad sortis solut̾cem tm̃i ꝑti¬
nere nõ ⁊̃ ad usuraꝵ que pͥore ꝑtẽ¬

Expanded text:
uoniam numerus mensium, qui solutioni competebat, transieat. dicebam, quia pacta in continenti esse, ac si per singulos menses certam pecuniam stipulatus, quoad tardius soluta esset, usuras adiecisset: igitur finito primo mense primae pensionis usuras currere et similiter post secundum et tertium tractum usuras non solutae pecuniae pensionis crescere nec ante sortis non solutae usuras peti posse quam ipsa sors peti potuerat. pactum autem quod subiectum est quidam dicebant ad sortis solutionem tantum pertinere, non etiam ad usuraru
Abbreviated transcription (Latin):
dinonis coħ̾rdes iste ẜ nus h̾at
iniuicem bona side ẜiure uide¬
elsus. lib̾ .ui. dig̾stor. Niego
decem stipłatus aticio de in ce¬
ꝑs stipuler a seio qnͣto minus
aticio consequi possim si dece̾
petiero atitio nõ lib̾abitur sei¬
us. alioqͥn nec quitqmͣ michi
cauetur: at si uidicatum feci̾t
titius nich ultra seius tenebrt᷑
s si cum seio egero qnͣtumq
ẽ quo minus atitio exige̾ potero
eo temꝑe qd udicium int̾ me et
seium acceptum ẽ. tanto minꝰ a
ticio post ea petere possum. la¬
beo ait cum decem tu dari stip¬
latus sis. id̾o no̾ posse re detem
lib̾ari possit qd̃. s significat n̾o
ẽẽ cogendum eum acciꝑe udi¬
cumꝑ si erum locupletem osfe¬
prouinciał. Maximum re¬
medium expediendaꝵ licii ĩ
usum uenit uir̾ uirandi religi¬
o qnͣa uł expactione ipor linga¬
tor uł ex auctoritate uidicis de
tinet maiorem que ht̃ ancto¬
ritatem quam res uidicata.
sis cum quo agetur cõclino¬
ne delata uirauit eum cõ quo

Expanded text:
ionis coheredes iste seruus habeat, inuicem bona fide seruire uideCelsus libro sexto digestorum. Si ego decem stipulatus a Titio deinceps stipuler a Seio, quanto minus a Titio consequi possim: si decem petiero a Titio, non libus, alioquin nequicquam mihi cavetur: at si iudicatum fecerit Titius, nihil ultra Seius tenebitur. sed si cum Seio egero, quantumcumque est quo minus a Titio exigere potuero eo tempore, quo iudicium inter me et Seium acceptum est, tanto minus a Titio postea petere possum. Labeo ait, cum decem dari curari stipulatus sis, ideo non posse te decem liberari possit: quo scilicet significat non esse cogendum eum accipere iudicium, si reum locupletem offeprouinciale. Maximum remedium expediendarum litium in usum uenit iurisiurandi religio, qua uel ex pactione ipsorum litigatorum uel ex auctoritate iudicis dectinet maioremque habet auctoritatem quam res iudicata.'Si is cum quo agetur condicione delata iurauerit'. eum cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
tit insurandum. quĩ defente se
cum ꝑatus e̾e̾t adñsarius uira¬
re grãm ei facit contẽptꝰ uolim¬
tate suscopti insurandi ꝙ si nõ
suscepit uis uirandũ licet post¬
ea ꝑato uirare actor nolit deferre
lo̾ uidebitur remissum. ⁊ am ꝙ
susceptum ẽ remicti d.¬
lp̾ .ł. xxii. adelit̾. Eit p̾tor
euis rei de qua uisuirandum de¬
latimm fu̾it neq in ip̾m neq ni
eum ad quem ea ros ꝑtinet ac¬
tionem dabo enis rei sic erit at¬
cipiendum sine de tota re sine
de ꝑte sit uiratum nani decoꝙ
iuratum ẽ pollicetur se accõnẽ
nõ daturum neq meum qui m¬
rauit ueq in eos qui locum eins
cui uisiramd̾ delatum ẽ succedt.

Expanded text:
tit iusiurandum, qui deferente se cum paratus esset aduersarius iurare gratiam ei facit contentus uoluntate suscepti iurisiurandi. quod si non suscepit iusiurandum, licet postea parato iurare actor nolit deferre, non uidebitur remissum: nam quod susceptum est remitti d. Ait praetor: 'Eius rei, de qua iusiurandum delatum fuerit, neque in ipsum neque in eum ad quem ea res pertinet actionem dabo.' eius rei sic erit accipiendum, siue de tota re siue de parte sit iuratum: nam de eo quod iuratum est pollicetur se actionem non daturum neque in eum qui iurauit neque in eos qui in locum eius cui iusiurandum delatum est succe
Abbreviated transcription (Latin):
q id ip̾m p̾torem debere cognosc̃e
an captus sit et sic mutegrum re¬
stituere nec em̃ utiq qui minor ÷
statim et circunscriptimt se dotu¬
it. p̾cẽa ex ceptio ista siue cognitio
statutum tempus post a̾num xx
infrandem creditor uisiurandũ
detulit debitori adu̾sus excrptõ¬
nem uirisiurandi. replicatio fr¬
audis creditorib debet darisptã
si frandator detuli̾t ismrandũ
creditori ut uiret s decem dari
oport̾e: mox bonis eius uenditis
exꝑiri uolet. aut de negari ei d
actõ aut exceptõ opponit᷑ fraudã¬
toꝵ creditor. ¶Insuraadu
defensoris uł ꝓcuratoris rei ab ad
u̾sario delatum prodẽe except̾o¬
nemq domno ꝑare. Iulianꝰ scͥꝑ¬
sit. ide gͦ dñdimr erit. ⁊ si dats
adpetendum ꝓturator. reo defe¬
tere. nam actõem michi parit.
tor unranĩt. possessore defe̾nte
rem suam eẽ actori dabitur ac¬
tio S ħ dumtaxat adu̾sum qͥ
iusmrandum detulit eos q qui
in enis locum successerunt. ce¬

Expanded text:
ipsum praetorem debere cognoscere, an captus sit, et sic in integrum restituere: nec enim utique qui minor est statim et circumscriptum se docuit. praeterea exceptio ista siue cognitio statutum tempus post annum uicin fraudem creditorum iusiurandum detulerit debitori, aduersus exceptionem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet dari. praeterea si fraudator detulerit iusiurandum creditori, ut iuret sibi decem dari oportere, mox bonis eius uenditis experiri uolet, aut denegari debet actio aut exceptio opponitur fraudatorum creditorum. Iusiurandum defensoris uel procuratoris ei aum prodesse exceptionemque domino parere Iulianus scribit. idem ergo dicendum erit et si datus ad petendum procurator reo defetere: nam actionem mihi parit. tor iuravit possessore deferente rem suam esse, actori dabitur actio, sed hoc dumtaxat adversus eum qui iusiurandum detulit eosque qui in eius locum successerunt: ce
Abbreviated transcription (Latin):
sent dum̃ decessisse. caꝵ aut̃ sum¬
mar noĩe que adstich̾ ꝑueĩsent
rum dari derere: quas noͣnͣ pecu¬
nias ip̃e crectidisset eas nõ ex maio¬
re parte quam ex qua ip̾e hrs sit
alienatas eẽ. Nam ⁊ si tibi inħ
deceru m̾imios ut eos sticho cre¬
das de uide mortuo me ignorans
dederis: accipientis nd̾ faties. Neq
em̃i situt illd̾ receptuun e̾ ut debr¬
tores soluentes ei libentur ita
hoc quo receptum ẽ ut credendo
nũmos auienaret qrͣ si ulła sti¬
pło int̾uenisset ireq ut credi¬
tam pecuniam ꝓꝑte cohrdis ꝑe¬
ti posse neq pignora teneri ꝙsi

Expanded text:
sent dominum decessisse. earum autem sumsent dominum decessisse. earum autem summarum nomine, quae ad Stichum peruenissent,rum dari debere. quas uero pecunias ipse credidisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut eos Sticho credas, deinde mortuo me ignorans dederis, accipientis non facies: neque enim sicut illud receptum est, ut debitores soluentes ei liberentur, ita hoc quoque receptum, ut credendo nummos alienaret. quare si nulla stipulatio interuenisset, neque ut creditam pecuniam pro parte coheredis peti posse
Abbreviated transcription (Latin):
tur ex iurenirando exfamose
indicio famosuĩ e̾e magis e̾. ¶dĩ
is qui tpr̃ali accõne mich oblig¬
atus erat detułit insiurandum
ut iurem eñ dare oporte̾ egoq
iurauero tempore non lib̾abitur
. qr post litem ꝯtestatã cum eo
Iꝑpetuatur adu̾sus enm obligõ.¬

Expanded text:
t iusiurandum ex famoso iudicio, famosum esse magis est. Si is, qui temporaria actione mihi obligatus erat, detulerit iusiurandum, ut iurem eum dare oportere, egoque iurauero, tempore non liberatur, quia post litem contestatam cum eo perpetuatur aduersus eum obligati
Abbreviated transcription (Latin):
net cum infuturum ꝯfertur.
entiatorio eĩ uilii papunami p̾¬
fecti p̃torio pp̃ uiris consulti cautr¬
o hiꝰ ego lutuis ticius scripsi me
⁊tħ .xu. ꝓba recte dari ħ alendis
spopondi ego lucnis titius. Si die
suprascripta summa publio me¬
uio eiq ad quem ea res ꝑtinebit
data. soluta. satis ne eo noi̾e fcm
no erit lunc eo ampluis ꝙ post
soluam pene noi̾e radies .xx.u. de¬

Expanded text:
net, cum in futurum confertur.auditorio Aemilii Papiniani praefecti praetorio iuris consulti cautio huiusmodi: 'Lucius Titius scripsi me ecim proba recte dari kalendis spopondi ego Lucius Titius. si die supra scripta summa Publio Maeuio eiue ad quem ea res pertinebit data soluta satisue eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, quo post soluam, poenae nomine in dies
Abbreviated transcription (Latin):
am qm̃ mͥ sñ ccͣtcone debeas:
uissu meo ꝓmisisti titio subcõ¬
dictõne. cum pendente conditi¬
one in eostatu sit obligo cua
dcõne eam mͥ spopondisti si pe̾¬
dente ꝯdẽone petam: an uich̃¬

Expanded text:
am mihi sine condicione debebas, iussu meo promisisti Attio sub condicione: cum pendente condicione in eo statu sit obligatio tua ndicionem eam mihi spopondisti, si pendente condicione petam, an nihi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ iilianus ait uidendũ
au dñs integram exempt ac¬
tõem hãt uenditor aũt condi¬
ce̾ possit bone fidei emꝑtori. sꝑ
ad peculiares m̾imos attiner
Si extant uenbitare eos dñs
pot. s actione depeculio tene¬
tur uenclitori ut p̾cium solu¬
at. s si ꝯsumpti sunt actio
te petulio euanescit. s a ditere
debuit ulianus: nõ aliter do¬
muino serm uenitorem exep¬
to tenĩ. qmͣ si ei p̾cium solidũ
et quecumq sicut libe̾ ccͣxiss
debe̾ntur dñs ẜ ui pͥstaiͣ. Idem
dici pot̾ debet sibone fidei possõri
soluisset. si tn actiones quas ad¬
u̾sus enui habeat prare domino¬
prare paratus sit¬
Asus ł .u. digestor. Di et me
⁊ ticium mutuam peciu̾am
rogaiũs ⁊ ego meum debitore̾
tibi promitt̾e uisserim tu sti¬
płatus sis eum putares eũ ty¬
cii debitorem cẽ an mͥ obliga¬
ris: subsisto. si quidem nullũ
uegocium meum ceͣxisti. s¬

Expanded text:
idendum, ne dominus integram ex empto actionem habeat, uenditor autem condicere possit bonae fidei emptori. quod ad peculiares nummos attinet, si exstant, uindicare eos dominus potest, sed actione de peculio tenetur uenditori, ut pretium soluat: si consumpti sint, actio de peculio euanescit. sed adicere debuit Iulianus non aliter domino serui uenditorem ex empto teneri, quam si ei pretium solidum et quaecumque, si cum libero contraxisset, deberentur, dominus serui praestaret. idem dici debet, si bonae fidei possessori soluissem, si tamen actiones, quas aduersus eum habeam, praestare domino paratus siuinto digestorum. Si et me et Titium mutuam pecuniam rogaueris et ego meum debitorem tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, cum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? subsisto, si quidem nullum negotium mecum contraxisti: s
Abbreviated transcription (Latin):
odestius .ł. .x. pandectar. Pri¬
ncipalib constitucõnib cauet᷑
ue hi qui prouintiam regunt
qui ue cuca eos sum negoci¬
entur mutuam ue petuniã
det̃. fenus ue ex̾ceant.

Expanded text:
odestinus libro decimo pandectarum. Principalibus constitutionibus cauetur, ne hi qui prouinciam regunt quiue circa eos sunt negotientur mutuamue pecuniam dent faenusue exerceant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ni pecu¬
mam militis procurator enis m¬
utuam decłit fideiꝰsorem q acce¬
ꝑit: exemplo eo quo si tutor pu¬
pilli aut curator uiuenis pecu¬
niam alt̾utrius eoꝵ creditam
stipłatus fuit actõem dari mi
utilitatem eiꝰ p̾etune u̾se sunt
alioqͥn ip̃i soli qui ccͣxerunt n̾c
ciuitas tenebuntur.
reditor qui nõ ydoneum pignus
accepit ud amittit exactõnẽ eĩ
debite qnͣtitatis inqmͣ ꝑignus
non susficit.
Iaulus. lib̾ .iiii. ad plautium i
institutorem ẜmini dũs habuit
posse dici uili anus ait ⁊ iam
co̾diti posse qi iussu eius contͣ¬
spopondit creditori futuro inpͦ¬
a te ht̃ ne accipiende se ei obstn
titus ẽẽt puto hoc nos uire u¬
ti ut post iudicium acceptũ
cã omĩis restituenda sit .i. orñe
si litis contestate temꝑe solutꝰ
fuisset. E Sernum tuum
imprudens afure bõa fide emi
is ex pecło ꝙ ad te ꝑtiuebat.

Expanded text:
i pecuniam militis procurator eius mutuam dedit fideiussoremque accepit, exemplo eo quo si tutor pupilli aut curator iuuenis pecuniam alterutrius eorum creditam stipulatus fuerit, actionem dari milutilitatem eius pecuniae uersae sunt: alioquin ipsi soli qui contraxerunt, non ciuitas tenebuntur.Creditor, qui non ido neum pignus accepit, non amittit exactionem eius debiti quantitatis, in quam pignus non sufficit. 29 Paulus libro quarto ad Plautium. Si institorem seruum dominus habuerit, posse dici Iulianus ait condici ei posse, quasi iussu eius contraspopondit creditori futuro, in potestate habet, ne accipiendo se ei obstrititus eti, ut post iudicium acceptum causa omnis restituenda sit, id est omsi litis contestandae tempore solutus fuisset. Seruum tuum imprudens a fure bona fide emi: is
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ mutuum datum erat ꝑu
dicem petitum ẽ. quesitum ẽ cĩ
temporis extrntatio fieret utr̃
cum datum ẽẽt: an cũ litem ꝯ¬
testatus fuisset: an cũ res uidi¬
t̾rogani cuiꝰ loci p̾cium sequio
redde̾tur qnͣti eo loco ẽẽt si dictu̾
no eẽt. qnͣti ubi eẽt petitum. S
qui tibi legatus sit qrͣ michi lega¬
tum posederim et uendid̾im mor¬
tuo eo posse te michi p̾cium cõ¬
dicere uilianꝰ ait. quasi ex retu¬
a. locuplecior factus sim
lp̃. lib̾. singłari pandectar.
quis certum stipłatus fu̾it exsti¬
płatu actõem nõ ht̃. s illa cõditio

Expanded text:
quod mutuum datum erat, per iudicem petitum est: quaesitum est, cuius temporis aestimatio fieret, utrum cum datum esset an cum litem contestatus fuisset an cum res iuditerrogaui, cuius loci pretium sequi oredderetur, quanti eo loco esset, si dictum non esset, quanti ubi esset petitum. 23 qui tibi legatus sit, quasi mihi legatum possederim et vendiderim, mortuo eo posse te mihi pretium condicere Iulianus ait, quasi ex re tua locupletior factus sim. Vlpianus libro singulari pandectarum Si quis certum stipulatus fuerit, ex stipulatu actionem non habet, sed illa c
Abbreviated transcription (Latin):
dis prouincie offitiales. qr ꝑpe¬
tui sunt mutuam pecumam
dare.⁊ fenebrem exercere pꝰ¬
siuit. ¶ Preses prouincie mu¬
tuam pecuniam fenebrem su¬
mere ñ ꝓhibetur.

Expanded text:
dis provinciae officiales, quia perpetui sunt, mutuam pecuniam dare et fenebrem exercere possunt. Praeses prouinciae mutuam pecuniam fenebrem sumere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾poĩtat̃. ticiuis consulebat id ꝙam
plis exusuris sẽpronius redegiss
quã tributoꝵ. noĩe p̃stitisset qua ac
deduccas non deb̾i u̾m inꝓpoĩto iu¬
dñdum ueñ tam feñati pecunia ĩ¬

Expanded text:
nterposita est. Titius consulebat, id quod amplius ex usuris Sempronius redegisset, quam tributorum nomine praestitisset, qua acdeductas non deberi: verum in proposito videndum, ne non tam faenerata pecunia in
Abbreviated transcription (Latin):
stipulet᷑ it̾ ad cõmunem fund̾ mnu¬
tilis ⁊ stipulatio. qr nec dare ei pͭ s si
om̃s stipulent᷑ siũ cõmunis sermis sin¬
guli ex socus sibi dare oꝑt̾e pet̾e possũt
eꝑ ita dari eis pͭ a dessi stipulator uie

Expanded text:
communem fundum, inutilis est stipulatio, quia nec dari ei potest: sed si omnes stipulentur siue communis seruus, singuli ex sociis sibi dari oportere petere possunt, quia ita dari eis potest: ne, si stipulator ui
Abbreviated transcription (Latin):
pus ꝙ admorbum uicumiueanti¬
net. quicquio gͥ illic dix̾imus. huic
ent tranfferen diu. ⁊ simortuu̾
fũit uumm̃itum. pari modoredib̾i
pot̾it q̃ admodum manapium
pecus comineatur undeamus. et
difficae ẽ ut comineatur. nam ali¬
ud significant nim̃ta aliudsig¬
inficatur pecoris applłone idcr¬
co euloguun huic edicto sbiect᷑
ẽ. cuius uͥ̾ba hec sunt. q̃ de inm̾to
sanitate diximus de cet̃oquoqi pe¬
core om̃i ũditores facunt uñ
dubitari desut an hoc edco boues
quoz comineantur. et enim ĩn
m̃toꝵ applłone non contincri
eos uerius ẽ. s pecoris appłłone
continebutur. Si enim sunt
q̃dam q̃ in homĩb quid̾ morbũ
facinit. inium̾tis non. ad eo ut
pnca simulus castratus ẽ n mor¬
bineq incii quid hab̾e indetur.
quia neq de fortitudine quid eiꝰ de¬
trahitur neq de utilitate ai
ad grn̾andum m̃iquam sit habi¬
l. celuis quoq scribit nõ om̃na
animalia castrata ob id ipm̃ uci¬
ota eẽ nis ꝓpt̾ ip̃ãm castranonẽ

Expanded text:
uod ad morbum uitiumue attinet: quidquid igitur hic diximus, huc erit transferendum. et si mortuum fuerit iumentum, pari modo redhiberi poterit, quemadmodum mancipium pecus contineatur, videamus. et difficile est, ut contineatur: nam aliud significant iumenta, aliud significatur pecoris appellatione. Idcirco elogium huic edicto subiectum est, cuius verba haec sunt: "quae de iumentorum sanitate diximus, de cetero quoque pecore omni venditores faciunto". Vnde dubitari desiit, an hoc edicto boves quoque conentorum appellatione non contineri eos uerius est, sed pecoris appellatione continebuntur. Sed enim sunt quaedam, quae in hominibus quidem morbum faciunt, in iumentis non adeo: ut puta si mulus castratus est, neque morbi neque vitii quid habere videtur, quia neque de fortitudine quid eius detrahitur neque de utilitate, cum ad generandum numquam sit habilis. Caelius quoque scribit non omnia animalia castrata ob id ipsum vitiosa esse, nisi propter ipsam castrationem
Abbreviated transcription (Latin):
s utriusq erit ꝯpoẽndum qñ¬
ti inmoris sit cum enim imo
seꝑañdum p̃cium. si qnͣto mi¬
noris conueniret utrumq fu¬
erit nonait̾m ꝙ erat uicio sñ.¬
cum aut̃ im̾ta paria uencu̾t
edc̃o exp̾ssumẽ ut cum altm̃
incacaula sit ut redib̾icelrat.
utrumq redibeatur in qua re
tam ẽptori quam unditori cõ¬
surtur dum ium̃ta ñ seꝑint᷑¬
simili modo ⁊ sitriga uemerit redi¬
bñdaerit tota. ⁊ siquadriga redi¬
beatur. sifi duo pana mular̾ st̃
⁊ una mul iuiciosa fit uł parsolu̾
par redibebitur. aitm̃ non. Si tm̃

Expanded text:
 utriusque erit componendum, quanti minoris sit: cum enim uno separandum pretium, sed quanto minoris cum ueniret utrumque fuit, non alterum quod erat uitiosum.Cum autem iumenta paria uen‹e›unt, edicto expressum est, ut, cum alterum in ea causa sit, ut redhiberi debeat, utrumque redhibeatur: in qua re tam emptori quam uenditori consulitur, dum iumenta non separantusimili modo et si triga uenierit, redhibenda erit tota, et si quadriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, solum par redhibebitur, alterum non: s
Abbreviated transcription (Latin):
an sana sit. ⁊ ait pompomus.
nicanas uri tales eẽ non posst̃
trãs iungi.id̾ait. Si natasit ĩ
genio aut corpore ut altm iu¬
gum non paciatur sanam nõ
ẽẽ. ¶ nontm̃ aut̃ ob morbũr.
uicium ne redibitio locum h̾e¬
bit in im̃tis um etiam sicõ t᷑
dictum promissum ue erit loc᷑
redibitõmi eyemplo mancipi¬
oꝵ. unoidi aut̃ cã ornatum
ium̃tum idĩ celius ait. ñ si
uudicionem ornatum sit. S ĩ
ip̃a uñditione ornatum sit auc
ldd̾ inquit uenale cam ẽẽt sic or¬
natum inspicetetur. semꝑq
cum de ornam̃tis agitur. ⁊ mac¬
tõne ⁊ inedc̃o adiciendumẽ uen¬
dñdi cã ornata ducta ẽẽ. pomũit
enim ium̃ttm ornatum itiñis
cã duci deince uenire. ¶ Si pła
ium̾ta uemerint. non omna e¬
runt redib̾nda. ꝓpt̾ unuis or¬
nam̃tum. nam ⁊ sunciosũ sit

Expanded text:
sit. et ait Pomponius rucarias tales esse, ut non possint transiungi. Idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum non patiatur, sanam non esse. Non tantum autem ob morbum vitiumve redhibitio locum habebit in iumentis, verum etiam si contra diredhibitioni exemplo mancipiorum.Uendendi autem causa ornatum iumentum uideri Caelius ait non, si uenditionem ornatum sit, sed si in ipsa uenditione ornatum sit, aut ideo, inquit, uenale cum esset sic ornatum inspiceretur: semperque cum de ornamentis agitur, et in actione et in edicto adiectum est: 'uendendi causa ornata ducta esse': poterit enim iumentum ornatum itineris causa duci, deinde uenire.Si plura iumenta uenierint, non omnia erunt redhibenda propter unius ornamentum: nam et si uitiosum sit
Abbreviated transcription (Latin):
płis itidant p̃sumptum ẽ enim
ea mancipia q̃ rudra cant sim pli¬
tiora eẽ. ⁊ ad ministĩa aptiora ⁊ do¬
ailiora ⁊ ad om̃e munat̾ium habi
ciani sciunt facile decimi: ad noui¬
cioꝵ ep̃tionem id circo int̾polant
uet̾atores ⁊ pronouicus m̃idunt
ꝙ ne fiat hoc edcõ ediles denici¬
ant. ⁊ idõ si quid ignorante ẽp̃to¬
re itanemerit rediberar. d̾ .ł.
dues aiunt qui uiita ũdunt
palam recte dicant quidinm ꝯqͦ
eor morbi uiciiue sit utiq opti¬
me ornata undñdi cãfĩnt ita
ep̃torib tradentur. Si quiditafac¬
dis i u̾nicue ornam̃toꝵ noĩe re¬
uicu uecã inep̃tit faciendis in
sex m̃sib ui qnͣto ininoris cum
uenirũt fuĩnt manno iudiciũ
dabimus. ¶Si inm̃ta pana si¬
fu̾it ut redib̾i debeat iudicium
dabimus quo utiuma redibeat᷑

Expanded text:
im ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilciarii sciunt facile decurri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ueteratores et pro nouiciis uendunt. quod ne fiat, hoc edicto aediles denuntiant: et ideo si quid ignorante emptore ita uenierit, redhibebitur. es aiunt: 'Qui iumenta uendunt, palam recte dicunto, quid in quoque eorum morbi uitiique sit, utique optime ornata uendendi causa fuerint, ita emptoribus tradentur. si quid ita facdis iumentisue ornamentorum nomine revitiive causa inemptis faciendis in sex mensibus, vel quo minoris cum venirent fuerint, in anno iudicium dabimus. si iumenta paria sifuerit, ut redhiberi debeat, iudicium dabimu
Abbreviated transcription (Latin):
potero. qr hor̾em accipientis non
Retis et rursus si tũ ẽstichus otiꝑ
euitione euis promitte nõuis no
ubaberis quo minus ate recuni¬
am reperere possim. De ꝯdierõe
aut ob cãm. et ob rem aut turpe
ant honestam. ob turpem. antẽ
ait ut dantis fit turpitudo et no
accipientis aut ut accipientis d¬
nin taxat no ⁊ dancis aut utrus¬
q. ¶ Obrem gͥ honestam datũ
cipientis fu̾it ⁊̃ si res fecuta sit

Expanded text:
potero, quia hominem accipientis non potero, quia hominem accipientis non feceris: et rursus, si tuus est Stichus et pro euictione eius promittere non uis, non liberaberis, quo minus a te pecuniam repetere possim. DE CONDICTIOaut ob causam, et ob rem aut turpem aut honestam; turpem autem, aut ut dantis sit turpitudo, non accipientis, aut ut accipientis dumtaxat, non etiam dantis, aut utriusque.Ob rem igitur honestam datum cipientis fuerit, etiamsi res secuta sit
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ nns tuns insuspictõem furti
aticio uenisset. delisti eum in
qonem sub ea cã ut si id reper¬
tum meo nõ eẽt redd̾etur tͥ. is
eum tradiclit p̾fecto ingilum
quͣ infatinore depͥhensura p̾fec¬
tus iugilum eum su̾mo suppli¬
cio affecit age̾s cum ticio dare
eum tibi oport̾e qr et ante mor¬
tem dare tͥ oportuerit labeo a¬
it posse ⁊ adexhibendum agr
qm̃ fecit quominus exhiberet
s ꝓculus dari oportere ita ait
si fecisses eius hoĩem. quo cãu
adexhibendũ agẽ te no̾ posse s¬
si tnꝰ mansiss ⁊ furti te actarirm
cum̃ eo qia e auena ita usus fit ũ¬
sres se iuito domimo ueti aut
cuniam ut michistichim dares
utr̃ id cc̃ctus gerus xportione ep̃¬
tionis et uendditionis ẽ an maia
hic alia obligatio ẽ qmͣ ob rem
dati re nõ secuta iiquo pro clua¬
or sum et it̾osi mortiuis ẽ stichꝰ
repetere possum qd̾ ido̾ tibi decli
uit michi stichum daressfinge e
uim alienum eẽ stichum s te tã
oum tracticdisse repetẽ ate peciuia

Expanded text:
servus tuus in suspicionem furti Attio venisset, dedisti eum in quaestionem sub ea causa, ut, si id repertum in eo non esset, redderetur tibi: is eum tradidit praefecto vigilum quasi in facinore depraehensum: praefectus vigilum eum summo supplicio adfecit. ages cum Attio dare eum tibi oportere, quia et ante mortem dare tibi eum oportuerit. Labeo ait posse etiam ad exhibendum agi, quoniam fecerit quo minus exhiberet. sed Proculus dari oportere ita ait, si fecisses eius hominem, quo casu ad exhibendum agere te non posse: sesi tuus mansisset, etiam furti te acturum cum eo, quia re aliena ita sit usus, ut sciret se invito domino uti aut cuniam, ut mihi Stichum dares: utrum id contractus genus pro portione emptionis et venditionis est, an nulla hic alia obligatio est quam ob rem dati re non secuta? in quod proclivior sum: et ideo, si mortuus est Stichus, repetere possum quod ideo tibi dedi, u alienum esse Stichum, sed te tamen eum tradidisse: repetere a te pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
tori falso in debitum solutum sit
ita. demum aprocuratore repe¬
ti nõ pot Si cdns ratum hiu̾t s
ꝙ si dn̾s ratum nõ habuisset ⁊¬
si debita pecciuna soluta fuiss
ab ip̃o procuratore repetetur nõ
em̃ qiͣ indebitum. datum repe¬
tet᷑ s qiͣ ob rem datum nec res
setuta sit ratihitione nõ inter

Expanded text:
tori falso indebitum solutum sit, ita demum a procuratore repeti non potest, si dominus ratum habuerit, sed  si dominus ratum non habuisset, etiamsi debita pecunia soluta fuisset, ab ipso procuratore repetetur: non enim quasi indebitum datum repetetur, sed quasi ob rem datum nec res secuta sit ratihabitione non inter
Abbreviated transcription (Latin):
ceptõem obstare debere ꝙ mu¬
lier receptura iam e̾et. ⁊ eo i¬
ulier ei cui nuptura erat cum
dotem dare uellet pecui̾am q̃
d cebebatur acceptam fecit.
neq npcie uisecute sunt rec¬
te ab eo pecunia ꝯdiceretur qi¬
ne pecunia ad enm sñ causa an
ꝑ acceptilatõnem ꝑueni̾t.¬

Expanded text:
ceptionem obstare debere, quod muceptionem obstare debere, quod mulier receptura esset. Iulier ei cui nuptura erat cum dotem dare vellet, pecuniam quae sibi debebatur acceptam fecit neque nuptiae insecutae sunt, recte ab eo pecunia condicetur, qune pecunia ad eum sine causa an per acceptilationem pe
Abbreviated transcription (Latin):
bere pecumam mulieri putabat
uissu enis dotis noĩe ꝓmisit spon¬
so ⁊ soluit npcie de uĩ nõ int̾ ces¬
ser̃. quesitum ẽ utrum ipe põt re¬
petere eam pecuniam qui delis¬
fet anmislier. Nerua atiliciꝰ
Bnderunt qm̃ id̾ putasset debe̾¬
acto̾emr qm̃ ꝑecumia. ad eam ꝑ¬
tiueret ¶Si autem uͥe debicor fi¬
isset et aũ nptias soluisset et
nptie secute no̾ suissent ip̃e pꝰ¬

Expanded text:
bere pecuniam mulieri putabat, iussu eius dotis nomine promisit sponso et soluit: nuptiae deinde non intercesserunt: quaesitum est, utrum ipse potest repetere eam pecuniam, qui dedisset, an mulier.Nerua, Atilicinus responderunt, quoniam putasset actionem, quoniam pecunia ad eam pertineret. si autem uere debitor fuisset et ante nuptias soluisset et nuptiae secutae non fuissent, ipse po
Abbreviated transcription (Latin):
addicta pecuma nõ solueretur
ratem insiumine sua auctori¬
tate detinuit.posteaq flumẽ
c̾uit ac ratem abstulit.si mui¬
to ratiana retinuiss euis per¬
tor sua uoluntate concessisis
ut retineret culpami duitax¬
at ei p̃standam ñ tñ maiorẽ. uiu
ffricanus. Siẜnus pignori¬

Expanded text:
ad diem pecunia non solueretur, ratem in flumine sua auctoritate detinuit: postea flumen creuit et ratem abstulit. si inuito ratiario retinuisset, eius pertor sua uoluntate concessisset, ut retineret, culpam dumtaxat ei praestandam, non uim maiorem. 31 Africanus li
Abbreviated transcription (Latin):
artiañ. ¶uin debitore qui
alienam rem pignon dedit
pot̃ c̃ditor contranam pig¬
noraticia agẽ. ⁊ si soluendo de¬
bitor sit.

Expanded text:
arum Cum debitore, qui alienam rem pignori dedit, potest creditor contraria pigneraticia agere, etsi solvendo debitor sit.
Abbreviated transcription (Latin):
quis ꝑfidicõmissum legentis
post moramr hr̃dis fecus quoq
debentur e quico ant̃ ł gate.
eti am simora int̾cedat incre¬
m̃to gregis fetus accidũt.
Neum diem quo creditor pig¬
nora distraxit recte usure fi¬
et reputano.

Expanded text:
quis per fideicommissum legatis post moram heredis fetus quoque debentur. equitio autem legato etiamsi mora non intercedat, incremento gregis fetus accedunt. ularum In eum diem, quo creditor pignora distraxit, recte usurae fiet reputatio.
Abbreviated transcription (Latin):
uin qui d̾ appłłone cognouit po¬
tuisse si frustratoriam morandi
causa applłoem int̾poitam aĩad¬
ũterit. ⁊ etiam deusuris medii
tp̃ris cum ꝯdempnare. ¶luc
pecumam quam debe at ob signa¬
uit. q̃ro anticium pecunie quã
pr̃ationem. sicil creditor paranu
eẽt totum suscuꝑx. debitor qui ĩn
ex solutione tocuis cessabat. solã
ꝑtem deposunt. ¶ Ab aulo angeri¬
o. gauic seis mutuam quãdã
quantitatem accepit ħ cyrogra¬
pho ille scripsit me accepisre ⁊ ac¬
cepit ab ilo mutuos numeratos
decem. quos ei reddam. Rałndis
illis proximis. cum suis usuris
nsuris comientio facta sit peti
cansa fi o̾i comissi dñr᷑ ext̾ra ꝑci¬
pimtur ad fid̾lcõmissanum ꝑti¬
nere. licet maior pais anni añdi¬
em fid̾ĩcõmissi. cedentem p̃turste

Expanded text:
um qui de appellatione cognouit potuisse, si frustratoriam morandi causa appellationem interpositam animaduerteret, etiam de usuris medii temporis eum condemnare.Lucius pecuniam quam debebat obsignauit: quaero, an Titius pecuniae quam praestationem, si, cum creditor paratus esset totum suscipere, debitor, qui in exsolutione totius cessabat, solam partem deposuit. Ab Aulo Agerio Gaius Seius mutuam quandam quantitatem accepit hoc chirographo: 'ille scripsi me accepisse et accepi ab illo mutuos et numeratos decem, quos ei reddam kalendis illis proximis cum suis usuris usuris conuentio facta sit, peti causa fideicommissi dominium ex terra percipiuntur, ad fideicommissarium pertinere, licet maior pars anni ante diem fideicommissi cedentem prae
Abbreviated transcription (Latin):
stitutum sõisi mutuat᷑ dedi ħec
ueniunt. ulure quas ip̃e imipẽ do¬
utiq siplui tibi pr̃auerun cõmo¬
ẽ inꝑsonam etiam fuctus ueniãt¬
⁊ quid̃ sifimout ob remidatus sit. ue¬
iuti dotiscauta ⁊ reniniciata sit af¬
finitas. fructus quom restimuendi
sunt utiq huqui ꝑ cepti sunt
eo tpr quo ꝙꝑ abatur affinitas. s
⁊ postiores. si intem mora fũit.
utabilloqui redde̾ debeat omi¬
modo restituendi sunt. s ⁊ si ꝑ
mulierem stetit. quominusiup¬
tie contrahantur magis ẽ ut debe¬
at fructus reciꝑe. Ratio aut ħ
ẽ. qd̾ si sponsut non conuenieba¬
tur restituere fiuctus licuerat ei.
negligere fundum ¶ It si miebi¬
tum fundum colui ⁊ repeto. fructuis
quoꝙ repetere debeo. ¶idemꝙ ẽ
si mortis cauia fundus sit donat᷑

Expanded text:
utum: sed si mutuatus dedi, hae uenient usurae quas ipse pendoutique si plus tibi praestari‹m› commoest in personam etiam fructus ueniant quidem si fundus ob rem datus sit, veluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, utique hi qui percepti sunt eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et posteriores, si in re mora fuit, ut ab illo, qui reddere debeat, omnimodo restituendi sunt. sed et si per mulierem stetit, quo minus nuptiae contrahantur, magis est, ut debeat fructus recipere: ratio autem haec est, quod, si sponsus non conveniebatur restituere fructus, licuerat ei neglegere fundum. Item si indebitum fundum solvi et repeto, fructus quoque repetere debeo. Idemque est, si mortis causa fun