comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
susceperis: ñ habebis mandati acꝰ¬
tionem quia simile ẽ quasi ꝑdiꝰ¬
turo pecumamsciẽs credid̃is srt
et si ult̾ius directo mandau̾it tibiꝰ
ut meretrici pecuniam credas: nõs
obligabitur mandati quasi ad¬
u̾sus bonam̃ sidemmandatũ sit. E¬
cum quidam talẽ epłam scripsis¬
s amico suoe rogote ut cominen¬

Expanded text:
susceperis, non habebis mandati acsusceperis, non habebis mandati actionem, quia simile est, quasi perdituro pecuniam sciens credideris. sed et si ulterius directo mandauerit tibi, ut meretrici pecuniam credas, non obligabitur mandati, quasi aduersus bonam fidem mandatum sit. Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: 'rogo te, com
Abbreviated transcription (Latin):
nolis reaipere / similimodo et si qd
aliud mandai̾us et inidsumptũ
fecero ⁊ nectantum id ꝙ impedi:
n̾umusuras quoq cõsequarsũ¬
suras autem ñ tantum ex mo¬
ra eẽ admittendas. ueruiudi¬
cem estimare detẽ. si ex cͣgit a debi¬
tore suo quis et souut cmnubi¬
mas uiuras comequercam. equi¬
ssimum erit rõnem eius reihri.
aut ie mͦutuatus grauibnsu¬
ris soluit d et siieum usuris nõ
releuauit. ip̃i autem iusure ab sũt
ur siminorib releuauit. ip̃e autẽ
maiorib fenus accepit. ut fidem
suam lib̾aret: non clubito debere
eum mandatiuiditio. ⁊ usuras
consequi ut a ẽ constitutumst̃o¬
tums ex equo ⁊ bonouidex arbi¬
i trabitur. ¶ deditibi pacuniã utcre¬
ditorimeo ex soluas ñ fetisti presta¬
bis mubiusuras quo ciui. et amc
arilitor pocuniam debitam cum
usuris recepturus sit. et ita impe¬
rator scu̾us adriano demonstrato
scripsit. ¶ Si adolescens iuxurio¬
sus: mandet tibi p̃ meretrice fide¬
iubeas id̃q tu sciens: mandatũᷤᷤ

Expanded text:
nolis recipere: simili modo et si quid aliud mandaveris et in id sumptum fecero. nec tantum id quod impendi, verum usuras quoque consequar. usuras autem non tantum ex mora esse admittendas, verum iudicem aestimare debere, si exegit a debitore suo quis et solvit, cum uberrimas usuras consequeretur, aequissimum enim erit rationem eius rei haberi: aut si ipse mutuatus grauibus usuris soluit. sed et si reum usuris non releuauit, ipsi autem et usurae absunt, uel si minoribus releuauit, ipse autem maioribus faenus asuam liberaret, non dubito debere eum mandati iudicio et usuras consequi. et  ut est constitutum totum hoc ex aequo et bono iudex arbitrabitur. Dedi tibi pecuniam, ut creditori meo exsoluas: non fecisti: praestabis mihi usuras, quo casu et a me creditor pecuniam debitam cum usuris recepturus sit: et ita imperator Seuerus Hadriano Demonstrati rescribsit. Si adulescens luxuriosus mandet tibi, ut pro meretrice fideiubeas, idque tu sciens mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Qͣue religioss ad hrent
ligiosasunt et idcuco nec lapĩ¬
ces iuelificati post qͣm iemo¬
tisunt uenlicari possunt ꝑ in
factim autem accc̃xm petitori
extraordinem subueniturut
is quib fecit restitũe eos com.¬
pellatur s aliensineuolun¬
tate dominisediticati tiuint.
et ñdum destructo monim̃to.
mħ decracti erunt ut alibi re

Expanded text:
um Quae religiosis adhaerent, religiosa sunt et idcirco nec lapides inaedificati postquam remoti sunt vindicari possunt: in factum autem actione petitori extra ordinem subvenitur, ut is, qui hoc fecit, restituere eos compellatur. sed si alieni sine voluntate domini inaedificati fuerint et nondum functo monumento in hoc detracti e
Abbreviated transcription (Latin):
possessor hiis reb abłatis: fia¬
at ei potestas neq malitus ĩ¬
dulgendimi ẽ. si tectorium s̃ e¬
puta qd̃ indux̾̃is. picturasq ẽ¬
corrad̾e uelis nicħ laturus in
suit offitias finge eã ꝑsonã
e domini que receptum fim¬
dum: mox uenditura sit. nisi
fecdlit quantum prima parte
edli oportẽ cłiximus eo deduc
mentis edifficant. statim cem¬
ta faciunt corumĩ quorum so¬
lo edifficant.

Expanded text:
possessor his rebus ablatis, fiaei potestas: neque malitiidulgendum est, si tectorium puta, quod induxeris, picturasquecorradere uelis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam personam esse domini, quae receptum fundum mox uenditura sit: nisi reddit, quantum prima parte reddi oportere diximus, eo deductmentis aedificant, statim cementa faciunt eorum, in quorum solo aedificant.
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit accoriut impensam
solueret q eo dissimulante
uctib seri petiti queritur
ñ tantum pub̾tas euus spec¬
tandae: quia etiam ĩpub̾is
alique opere eẽ possunt in pꝰ¬
be cñ desid̾abit petitor fructꝰ¬
estimari qui ex artsitio euiᷤᷤ
ꝑciꝑi potuerunt qͣd  ntifiti¬
um sumꝑtib possoris didicit.
annum eius qͥd̾ artifitium
tuu̾nt᷑ es iiandi suntetide
si dolo aut culꝑa possessoris rrꝰ

Expanded text:
tum sit actori, ut impensam solveret, et eo dissimulante uctibus servi petiti quaeritur, non tantum pubertas eius spectanda est, quia etiam impuberis aliquae operae esse possunt. improbe tamen desidaestimari, qui ex artificio eius percipi potuerunt, quod artificium sumptibus possessoris didicit. annum eius, qui artificium tuerunt aestimandi sunt: et ideo si dolo aut culpa possessoris res
Abbreviated transcription (Latin):
tium acceptum nontecipiẽt¬
accorem oiuse negat pom̃dert¬
cum uere sossifetinec iudetur
seliti optalisse qui disce̾stit᷑.
ñis abaliꝯ s ase decipitur et
uellem angius dix̾it se posside.¬
agenda testatione probauero

Expanded text:
cceptum non decipactorem qui se negat possidercum uere non possideret: nec uidetur se liti optulisse qui discessit. 26n ab alio, sed a se decipitur: etuellem, aliquis dixerit se possideagend
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis. Xet utier ⁊ litis conte¬
rate cen aore ⁊ qͥuo resuidica¬
tur qd̾ silitis cõtestatiõis tẽpore
possedit cu aũt res uiclicatur.
sine dolo n alo amisit possigne

Expanded text:
aliquis debet utique et litis contestatae tempore et quo res iudicatur. quod si litis contestationis tempore possedit, cum autem res iudicatur sine dolo malo amisit possessionem,
Abbreviated transcription (Latin):
ant ĩseruisti dem̃ euincitur.
honus uidex parie ex ꝑsonis.
causisq cõstituet tinge ⁊ d¬
eminum ead̾ facturum fuisse
reddat umpensanut fundum
ircipiat us co dumtaxat quo
p̃tiosior factus ẽ ets plus ptio  s¬
fundo accellit. solum qd̾ impẽ siti¬
sum ẽ finge pauperem qui si
ndcere id cogatur latibus sꝑ¬
ulchris auitis. carendum hat.¬
sufficit clboipmitti toiere ex hii
reb que possites. ita ne detĩor¬
sit fundus quam si ĩ iuitio nõ

Expanded text:
t conseruisti, deinde euincitur: bonus iudex uarie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si plus pretio fundi accessit, solum quod impensum est. finge pauperem, qui, si ddere id cogatur, laribus sulchris auitis carendum hasufficit tibi permitti tollere ex his rebus quae possis, dum ita ne detersit fund
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ debere etiam de fructibus
possorem contempnare. eod
enim errorẽ et de fructib con se¬
dempnaturum ñ debe emin
iucro possori oetẽ fructuscũ
uictus sit alcquinut manrr¬
cianus ait nec rem arbitrat᷑
iudex michi restitius et quartre
bat᷑ qd̾ non eẽt hĩturus possor
sistatim posũonem restituss¬
¶petitor possessori de euictione
cauere ñ cogitur reinomine:
cuius estimatõnẽ accepit sil̃
enim possor imputare debet
quinon restituit rem ¶ eorm

Expanded text:
e, debet etiam de fructibus possessorem condemnare: eodem enim errore et de fructibus condemnaturum: non debere enim lucro possessoris cedere fructus, cum uictus sit: alioquin, ut Mauricianus ait, nec rem arbitrabitur iudex mihi restitui. et quare habeat quod non esset habiturus possessor, si statim possessionem restituisset?Petitor possessori de euictione cauere non cogitur rei nomine, cuius aestimationem accepit: sibi enim possessor imputare debet, qui non restituit rem.Eorum
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽdacte ĩ quid pecunie ex̃¬
is pretio rerum uenditarum ieͣ
E dactam sit accipiemus non cͣ.¬
solum iam ex actam: ñum et
si exigipotuit nec ex actaẽ. ¶ꝙͣ¬
s᷑ si post petitam hr̃ditatẽ. res di¬
strax̾it. hic ip̃e res ueniunt fr¬
uctusq earimiss si forte tales
fu̾unt qͣue uł steriles erant. i
cempore ꝑiture. a hee distracte stͣ
pretium fortassis possit petitor
elige̾ ut sibi p̾tiaet usure p̾sten¬
tur ¶ aiͣt senatus placere a qib
petita hr̃ditas fuiss. adu̾sus eos
uidicatumẽẽt pretia que ades
rerum ex hr̃ditate uenditarum
restituere ccͣue. ¶ bone fĩdei pos ͣ¬
sessor siuendib̾it res hr̃ditari¬
as siue egit p̾tum suie non: qrͣ
ht accõnem: debebit pretium
prestare s ubi ht̃ accc̃em: suffi¬
et eum a coc̃es prestare s si uen¬
diclit. qͣ euicta re restituit qd̾
sccepit nonuidebitur ad cum
ꝑuenisse quam quam poss dici:
nec ab itio p̾tuim uerire qr
non fuit res hẽditaria qͦue dĩ¬

Expanded text:
dum. 'Redactae', inquit, 'pecuniae ex pretio rerum uenditarum.' redactam sic accipiemus, non solum iam exactam, uerum et si exigi potuit nec exacta est.Quid si post petitam hereditatem res distraxerit? hic ipsae res uenient fructusque earum. sed si forte tales fuerunt, quae uel steriles erant uel tempore periturae, et hae distractae sunt uero pretio, fortassis possit petitor eligere, ut sibi pretia et usurae praestentur.Ait senatus: 'placere, a quibus petita hereditas fuisset, si aduersus eos iudicatum esset, pretia, quae ad eos rerum ex hereditate uenditarrestituere debere.' bonae fidei possessor si uendiderit res hereditarias, siue exegit pretium siue non, quia habet actionem, debebit pretium praestare: sed ubi habet actionem, sufficiet eum actiones praestare.Sed si uendidit et euicta re restituit quod accepit, non uidebitur ad eum peruenisse: quamquam possit dici nec ab initio pretium uenire, quia non fuit res hereditaria quae di
Abbreviated transcription (Latin):
le fidei possessor io  ͤum primũ
qui dergo si scit quidem nemo
autemei denuitiauit anin¬
cipiat usuras debere pecuie
redacte. puto deb̾e̾t cepit emĩ ꝰ.¬
male fidei possessor eẽ p̃onam¬
us demiitiatum eẽ non tñ
scit. quia non ip̃i s precuratori
eius demintiatum ẽ senatus
ip̃i denuntiari exigit. udeoñ
nccebit nsi forte is cuidemm¬
tiatumẽ eum certiorauit set
nͣ certiorare potuit nec fecit.
¶a quo denuntiatũm ẽ sena¬
cus non exigit quicumq ergo
fuit qui demnitia unt: ncce¬

Expanded text:
e fidei possessor. 'id est cum primum quid ergo si scit quidem, nemo autem ei denuntiauit, an incipiat usuras debere pecuniae redactae? et puto debere: coepit enim malae fidei possessor esse. sed ponamus denuntiatum esse, non tamen scit, quia non ipsi, sed procuratori eius denuntiatum est: senatus ipsi denuntiari exigit et ideo non nocebit, nisi forte is cui denuntiatum est eum certiorauerit, sed non si certiorare potuit nec fecit. a quo denuntiatum est senatus non exigit: quicumque ergo fuit qui denuntiauit, noce
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ ¶tem ueniunt ĩ hr̃ditate
⁊ iam eaque hr̃ditatis cã com¬
parata sunt ut pnta pecora q¬
mr̃ancipia ⁊ si qua alia quene¬
cessaria hrditati sunt compar eͣ¬
atasa siquidem pecuma hr̃dita¬
ria sint comparata: sine dubio
uenient sũo non pecuina hr.¬
ditaria uiten duent ⁊ puto s¬
eciam ł̾ uenire si magna ntills¬
tas hr̃ditatis u̾̃setur. pretiu:
scilicet restituturo hr̃disset nõ
ia homineri em̾̃it ⁊ ab eo petat᷑
petitionem sihr̃ditatis inter¬
fuit eum emi. si sui cqnsa emit
pret iumuenire. ¶ Sumiliq
modo ⁊ si fumdum hr̃ditariã

Expanded text:
Item ueniunt in hereditatem etiam ea, quae hereditatis causa comparata sunt, ut puta mancipia pecoraque et si qua alia, quae necessario hereditati sunt comparata. et si quidem pecunia hereditaria sint comparata, sine dubio uenient: si uero non pecunia hereditaria, uidendum erit: et puto etiam haec uenire, si magna utilitas hereditatis uersetur, pretium scilicet restituturo herede.Sed nonia hominem emerit et ab eo petatur petitionem, si hereditatis interfuit eum emi: at si sui causa emit, pretium uenire.Simili modo et si fundum heredita
Abbreviated transcription (Latin):
dem reipignori date ⁊ lam
spetialis petitio ẽ. ut ĩ hr̃ditatiᷤ
petitione contineatur. sicut ũ¬
ie quarum nomine publitia¬
na competit slicet earum no¬
mine que commodate ul de¬
posite sunt. nulla sie facile acc̃o
quiatamen ꝑiculum carum
ad nos ꝑtinet equum ẽ eas re¬
stitui¶ quod siꝑemptore usu¬
capio ab hr̾de impleta sit. nõ
ueniet in hr̃ditatis petitõne.
quia hr̃s pͥriiłis petitor eam
uendicare pot̾ nec ulla exxep¬
tiodatur possõr ¶ ueniunt et
dheeres in hr̃ditatis petitionẽ
ĩ quib ponessor retentionem
habuit non etiam petitionẽ.
ueluti siurrauit defunctus pe¬
hec quoq irsticuisimo. ⁊ si posse¬
ssor suaculpa eas amisĩt: tene¬
bitur ħ nomine id̾ o erit ꝯ in
p̾done licet ħi c pp̃ cũip̃am nõ
teneatur quianec hic debet has
re tinere. ¶ Seruitutes i restrͣ¬
tutõne hr̃ditatis nonuenire.
ego didici cirnicħ eo noĩe
possit restitui: sicut ẽ incorpo¬

Expanded text:
dem rei pignori datae etiam specialis petitio est, ut et hereditatis petitione contineatur, sicut illae quarum nomine Publiciana competit. sed licet earum nomine, quae commodatae uel depositae sunt, nulla sit facile actio, quia tamen periculum earum ad nos pertinet, aequum est eas restitui.Quod si pro emptore usucapio ab herede impleta sit, non ueniet in hereditatis petitione: quia heres, id est petitor, eam uindicare potest nec ulla exceptio datur possessori.Ueniunt et hae res in hereditatis petitionem, in quibus possessor retentionem habuit, non etiam petitionem: ueluti si iurauerat defunctus pehae quoque restitui. immo et si possessor sua culpa eas amiserit, tenebitur hoc nomine. idemque erit et in praedone, licet hic propter culpam non teneatur: quia nec hic debet has res retinere.Seruitutes in restitutionem hereditatis non uenire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
senatus consuiti int̾pretationẽ¬
facere u̾bis ciiuis ielatis ¶ pridiea t¬
idus martias quintus iuliusu¬
titius enfidius. cenus. seueria¬
nus. consules: u̾ba feceriũt. de
hus que imperator cesar traiãi¬
partici filius diui nerue nepos.¬
adrianus augustus imperator
maximus que princeps ꝓposint¬
quinto nonas marcii que prori¬
me fuerunt. li bello complerus
ẽ quid fĩ placeat de quare ita cẽ¬
suerunt. ¶cum antem quam
⁊ĩ ꝑtes caduce ex bomis rłͣsfici fis¬
copetẽntur. huquise hedes esse

Expanded text:
senatus consulti interpretationefacere uerbis eius relatis. 'Pridie idus Martias Quintus IuliTitius Aufidius Oenus Seuerinus consules uerba fecerunt de quae imperator Caesar TraianiParthici filius diui Neruae nepoadrianus Augustus imperator maximusque princeps proposuitquinto nonas Martias quae proxiae fuerunt libello complexus esset, quid fieri placeat, de qua re ita cerunt.Cum, antequam s caducae ex bonis Rustici fipeterentur, hi, qui se heredes esse
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽẽ hr̃dem pntaret legͣatorũ
nomine de suo soluit siquis
ab intestato eamhr̃ditatem
euincat lcet dampinm uide¬
tur eẽ possessoris qd sibi ñ pro¬
spexit stipulatione euicta hr̃¬
ditate legata reddi: at ã qr
fieri pot̾ ut eo tempore solu̾it
legata quo ad huc nullacon¬
trou̾sia nata sit. ⁊ obid ulłam
int̾posu̾̃it cautionẽ placet in
eo cãn euicta br̃ditate dandã
culumẽ ne p̃p̃ in opiam cius
cui solutumẽ legatum: nicb̃
repeti possit qideo secudi
senatus consulti sunam sub

Expanded text:
se esse putaret, legatorum nomine de suo soluit, si quis ab intestato eam hereditatem euincat, licet damnum uidetur esse possessoris, quod sibi non prospexerit stipulatione 'euicta hereditate legata reddi', attamen quia fieri potest, ut eo tempore soluerit legata, quo adhuc nulla controuersia mota sit, et ob id nullam interposuerit cautionem, placet in eo casu euicta hereditate dandam culum est, ne propter inopiam eius, cui solutum est legatum, nihil repeti possit, et ideo secundum senatus con
Abbreviated transcription (Latin):
acuo locutus ẽ eos qui se hr̃des
Cexistimassent. ¶ qͣeterum si
aius scicͣus ad se hrditatem ũ
ꝑtin̾e distraxit. sine dubio nõ
pretiarerum s ip̃e res uei̾unt
i petitõne hr̃ditatis: et fructuᷤ
earimiss imperator seuerus
cpła ad celerem: id̃ indetur
fecisser nĩ male fidei possessori¬
hiis e leocutus qui se hr̃des ex¬
istii  aͣnt nisi forte ad eas res
Treferanuiis: quas distrahi ex¬
relierat que houerabant ma¬
gis hr̃ditatem. quam fructiu
crant ut sit ĩ arbitrio petito¬
ris qualem computationẽ
faciat adu̾sus male fidei pos¬
sessorem utrum ne ip̃ius rei
⁊ fruccuum: an pretii ausur

Expanded text:
locutus est: 'eos qui se heredes existimassent'. ceterum si quis sciens ad se hereditatem non pertinere distraxit, sine dubio non pretia rerum, sed ipsae res ueniunt in petitionem hereditatis et fructus earum. sed imperator Seuerus epistula ad Celerem idem uidetur fecisse et in malae fidei possessorihis est locutus qui se heredes existimant. nisi forte ad eas res referemus, quas distrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam fructui erant: ut sit in arbitrio petitoris, qualem computationem faciat aduersus malae fidei possessorem, utrum ipsius rei et fructuum an pretii et usur
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Id̃ uiliamus scribit. si quis
ex cã fidei coͣmmissi restitu̾̃it
hr̃ditatem ur singulas res
p̾stit̾t. peti ab eo hr̃ditatem
posse. quia ht̃ condictionem
eorum: que sunt ex eacã so¬
luta ⁊ uelut iiris possessor
ẽ o et si pretia rerum quas
distraxit ex cã fidei cominis¬
si soluit peti hr̃clitatem ab co¬
posse quia repet̾e pot̾ꝰ s hiis
casibr acoc̃es suas dumi taxat
eum p̾staturun: cum ⁊ res

Expanded text:
scribit, si quis usa fideicommissi restituerit hereditatem uel singulas res praestiterit, peti ab eo hereditatem posse, quia habet condictionem earum, quae sunt ex ea causa solutae, et ueluti iuris possessor est.Sed et si pretia rerum, quas distraxit, ex causa fideicommissi soluit, peti hereditatem ab eoposse, quia repetere potest. sed his casibus actiones suas dumtaxat eu
Abbreviated transcription (Latin):
dicãt coiematur. post susce  re hona ad se ptinere exisines¬
cupletiores ex ea re facti eẽn¬
¶ petitam autem afisco hr̃dita¬
tem ex eo tempore existimandũ
eẽ. quo primum scierit quisq¬
ũxam a se petrid  cum primum au
demintiatum eẽt er aut litt̾is
aut edictis aduocatus eẽt cẽsne

Expanded text:
re bona ad se pertinere existimascupletiores ex ea re facti essent.Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam a se peti, id est cum primum aut denuntiatum esset ei aut litteris uel edicto euocatus esset. cens
Abbreviated transcription (Latin):
rarum pꝑst motam contron̾¬
siaͣm / licct᷑ autensenatus de hi¬
is iccutuo sit qui se hr̃des ex isti¬
ment. tamen et si bonorum
possessores se existͥement uł a¬
lics sucressores iustis uł sibi re¬
stitutam hr̃ditatem inead̾ ert

Expanded text:
rarum post motam controuersiam.Licet autem senatus de his locutus sit, qui se heredes existiment, tamen et si bonorum possessores se existiment uel alios successores iustos uel sibi restitutam hereditatem, in eadem erunt
Abbreviated transcription (Latin):
eum pret̾ accõnes p̾staturum
ob has iguu acec̃es: petitor hr¬
ditatis cen̾i s nchi autem in
eum qui mala fide possedit la¬
peonis sententia placet i al tõ
u̾o qui bona fide possessor ẽ ꝙ¬
udetur ¶ Ssi quis cum ret̾etur
ab eo br̃clitas neq iri necuui ⁊¬
ris uelut possõr erat u̾um pꝰ¬
ca aliquid ad eptusẽ. anpeti¬
titione ur̃ditatis uideatur te¬
te scribit hũc condepuandũ

Expanded text:
eum praeter actiones praestaturum, ob has igitur actiones petitione hereditatis teneri. mihi autem in eo, qui mala fide possedit, Labeonis sententia placet: in altero uero, qui bona fide possessor esuidetur.Si quis, cum peteretur ab eo hereditas, neque rei neque ris uelut possessor erat, uerum poa aliquid adeptus est, an petitione hereditatis uideatur trecte scribit hunc
Abbreviated transcription (Latin):
q̃sa herdicatem ¶ cunpre diximu¬
pera omnos hr̃ditarias accies ĩ hr̃di¬
aͣ at tatis petirione uenire queriturl¬
is uttum cum sua natura uemãt:¬
nt ancontraut puta ẽ quedam
acco que in tfitiatione crescit.¬
sutrum cum suo ĩ cremento an

Expanded text:
ediximus omnes hereditarias actiones in hereditatis petitionem venire, quaeritur, utrum cum sua natura vent an contra. ut puta est quaedam io, quae infitiatione crescutrum cum suo incremento an
Abbreviated transcription (Latin):
uituius qui post emptionem na¬
cus ẽ. eiuncatur age̾ exduple sti¬
pulatione non pot. quia nec ip̃a
nec usus fructus euincitur: nã
quod dicimus uicuium fruccũ
eẽ uacce. ñius s corpus demon¬
stramus sicuti precdiorum fru¬
menta ⁊ iunum fruccum iecte
dicimus cum constet eatem hec
non recte usum fructũ applłan
iunctum hrẽ namscapham ip¬
samꝑse paruam nauiculam ũ¬
eẽ. õmnia autemque comuncͣa¬
ta naui ẽẽnt ueluti gub̾nacula
malus: antemne uelum: qua
rumcentum: fiues multo ampꝰ¬
ius emptori demonstrau̾at. Si
quid ex hiis finib euincẽtur. ꝓ
bonitate eius emptori pr̃andum
ai q̃uamius id quod relinq̃retur
tousu fructu tradidi / titio capntt
minutor non adme s ad ꝓprie¬
tatem usum fructũ redire ait:
noq enim pocuisse constitu u¬
sum fructũ cotempore. quo ali¬
enus ẽẽt s posse me uenditorẽ
te de euictione conueĩre. quia

Expanded text:
uitulus qui post emptionem natus est euincatur, agere ex duplae stipulatione non potest, quia nec ipsa nec usus fructus euincitur. nam quod dicimus uitulum fructum esse uaccae, non ius, sed corpus demonstramus, sicuti praediorum frumenta et uinum fructum recte dicimus, cum constet eadem haec non recte usum fructum appellariunctum habere, nam scapham ipsam per se paruam nauiculam esse: omnia autem, quae coniuncta naui essent ueluti gubernacula malus antemnae uelum, quarum centum, fines multo amplius emptori demonstrauerat. si quid ex his finibus euinceretur, pro bonitate eius emptori praestandum ait, quamuis id quod relinqueretur to usu fructu tradidi.Attio capite minuto non ad me, sed ad proprietatem usum fructum redire ait, neque enim potuisse constitui usum fructum eo tempore, quo alienatus esset: sed posse me uenditorem te
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ parum commnode dlicarinich
ipe duplam prãie debẽ. ¶ item
si domino serui hr̃des extiti̾t
emptor. qm̃i euincieinon potest.¬
nec et ip̃e sibiui detur euͥncẽ. nõ
comnuttitur duple stipulatio:
shiis igitur casib exempto agen¬
dumerit. ¶ et sus qui fundũ
emerit. satis de eiuctione accepe¬
rit. et eund̃ fundum uendid̾it᷑.¬
trario emptor uenditori hr̃s
extitĩt. an eicto fundo cum
fideiuissorib age̾ possit queritur
existimo autem utroq casu si¬
deuissores ceneri q̃m et cum de¬
bitor creclitori suo hr̃s extiterit.
actio quedam int̾ hr̃demet hr̃¬
ditatem ꝓponitur et ĩ teluigitur
maior hr̃ditas ad debitorem ꝑ¬
uenire. quasi souita pecunia q̃
debebatur hr̃clitati. et ꝑ ħ minus
ĩbonis hr̃dis cẽ gẽcontrario cum
creclitor debitori suo extitĩt hr̃s :
minus ĩ hr̃clitate hre uidetur:
camquam ipã hr̃ditas hr̃di sol¬
uerit. siue hr̃ditas is ergo qui de
euictione satis acceperat emptori

Expanded text:
m parum commode dicar ipse mihi duplam praestare debere. Item si domino serui heres exstiterit emptor, qnec ipse sibi uidetur euincere, non committitur duplae stipulatio. his igitur casibus ex empto agendum erit.Si is, qui fundum emerit et satis de euictione acceperit et eundem fundum uendiderit,uel ex contrario emptor uenditori heres exstiterit: an euicto fundo cum fideiussoribus agere possit, quaeritur. existimo autem utroque casu fideiussores teneri, quoniam et cum debitor creditori suo heres exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et intellegitur maior hereditas ad debitorem peruenire, quasi soluta pecunia quae debebatur hereditati, et per hoc minus in bonis heredis esse: et ex contrario cum creditor debitori suo exstitit heres, minus in hereditate habere uidetur, tamquam ipsa hereditas heredi soluerit. siue ergo is qui de euictione satis acceperat emptori
Abbreviated transcription (Latin):
tores emptor ĩsulle abhitione im¬
uissu aliquid fecit. eł er eo cux
srgu. ita deinum eares tuoꝑiciu¬
lo ñ est sud imperasti quod sole¬
bat ante uenditionem uendere¬
to serue inuxraturus eras spaũ¬
ius miiine nanu picuosam
beniante uenditione facẽ soltus
s̃ culpatua id factum ẽẽ iude¬
batur putaenim eu fuisse ser¬
ent̾e aut ĩ cloaca dimitti soli¬
tus eẽs it̃ iuris exĩt. si cam rem
imperare solutus fu̾is: quam pru¬
dens ꝯdiligens pr̃fanl impem¬
turus ei seruo non fũus quod si
exceptum fu̾it. tamen pot ei ẜuo
liouamrem imperare. quamun¬
peraturus ñ fuiss siñ uendidiss¬
ueluti si ei imꝑauit ut ad empro¬
torem net qui ꝑegre eẽt. nam c̾te
eares cuopiculo eẽ non debetita¬
q tota ea res ad dolummalum
dumtaxat. et culpamuendito¬
ris diugndae ¶ Si dolialato¬
ginta accet̾e funto qͣue i fossa
ẽẽnt dictum erit płum erant
quã ad eum min̾um d abit ep¬
tori ex omnib queuult dum
integra det. si sola octoginta st̃

Expanded text:
tores emptor insulae habitatione imsu tuo aliquid fecit et ex eo crus fregit, ita demum ea res tuo periculo non est, si id imperasti, quod solebat ante uenditionem facereto seruo imperaturus eras. Paulus: minime: nam si periculosam rem ante uenditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse uidebitur: puta enim eum fuiss‹e› serendere aut in cloacam d‹e›mitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et diligens pater familias imperaturus ei seruo non fuerit. quid si hoc exceptum fuerit? tamen potest ei seruo nouam rem imperare, quam imperaturus non fuisset, si si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo periculo esse non debet. itaque tota ea res ad dolum malum dumtaxat et culpam uenditoris dirigenda est. Si dolia octoginta accedere fundo, quae infossa essent, dictum erit, et plura erunt quam ad eum numerum, dabit emptor‹i› ex omnibus quae uult, dum integra det: si sola octoginta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓmtfetur ĩ hostum potesta¬
te sit. cͣcrauenus magis putat ũ
uaiere emptionẽ ⁊ scipiuationẽ.
quia int̾ ementem ⁊uendentem
eg cum merciũ potius enim diffi¬
cultatem ĩ prestando eoͣmeẽ quam
ĩ naturam: ẽtiansi offitio uidicis
sustinenda eẽt eius p̾statio donecp̃.

Expanded text:
stium potestate sit, Octauenus magis putabat ualere emptionem et stipulationem, quia inter ementem et uendentem esset commercium: potius enim difficultatem in praestando eo inesse, quam in natura, etiamsi officio iudicis sustinenda esset eius praestatio, donec
Abbreviated transcription (Latin):
uenditore actiones extra ordi¬
narias eo nomine quas baret e
prãre debe ¶ anre domimima¬
ri iniunctam molibͣ iactis pi
constituit auti ab eo possesta do
quanti insulalcrata ẽ tantinm ͦ¬
emꝑtorip̾stetur ꝓ auius ĩmo
si tusuiamtotamimo nomine
locauũis etamplioris conluctorũ
iccau̾it ꝯtuendenda ĩsula mer¬
cetembr̃di emptori accessurã
eẽ dix̃io id accelit qd̾ tibi tacius

Expanded text:
uenditorem actiones extraordinarias eo nomine quas haberet praestare debere. Ante domum mari iunctam molibus iactis ‹rip›am constitu‹i›t et uti ab eo possessa domquanti insula locata est, tantum emptori praestetur. Paulus: ‹i›mmo si insulam totam uno nomine locaueris et amplioris conductor locauerit et in uendenda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tib
Abbreviated transcription (Latin):
iuiditatio eim necessaria est.
emptio uoluntari ansi obitia¬
tur creditori quod ammoseh
citatus sit s huius medi rei ed
babebitur. quia qd̾ creditor egit
pro eohñdum ẽ ac si debitor per
ꝓcuratorem egiss et eius qd̃
pp̃necessitatem impendit q̃ ul¬
tro ẽ accõ creditori.¬

Expanded text:
iudicatio enim necessaria est, emptio uoluntaria: nisi si obiciatur creditori, quod animose licitus sit. sed huius rei ratio habebitur quia quod creditor egit, pro eo habendum est ac si debitor per procuratorem egisset et eius, quod propter necessitatem impendit, etiam ultro est ac
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stitat acobr̃de repete̾ possic ap̃
quẽ morabatur. R. ñ quid̃ debi¬
ta fuisse. ssi id quod datum est.
ĩ alm̃ta cõsumptum sit. irpeti
non possẽ. ¶ filius tei .p. debita
que post mortẽ prĩs contraxit.
ñ pot sinon ĩ omnib sccui eẽnt.
licet hr̃ditatem pat̾nam cõmu¬
prĩa magistratu frũctus: uita¬
decessit. ¶ duos filios scripsit he¬
redes a c̾tos homines unicuiq
eorum p̾legauit. ex quib uni
stephanum cum petulio is uiuo
testatore manumissus: deces¬
sit deiũ pr̃ quesitum ẽ anid qd
ĩpeculio habuit stephanus pri
us quam manumitteretur.
ad eum solum cuicum peculio
filios diuisit bona ⁊cam diuisi
quisq ħt. siue habebit. solus su¬
stineret. postea unus ex filiis
cum pecumam mutuaretur.
int̾ueuit pr̃. eiusq consensu.
predia que filio assignau̾at
pignori data sunt. post mortẽ
prĩs ead̾ predia id̾ filius pos¬
edit. usuras soluit. quero an

Expanded text:
praestiterat a coherede repetere possit, apud praestiterat a coherede repetere possit, apud queta fuisse, sed si id, quod datum est, in alimenta consumptum sit, repeti non posse. Filius rei publicae debita, quae post mortem patris contraxit, non potest, si non in omnibus socii essent, licet hereditatem paternam commupatria magistratu functus decessit. Duos filios scripsit heredes et certos homines unicuique eorum praelegavit, in quibus uni Stephanum cum peculio: is vivo testatore manumissus decessit, deinde pater: quaesitum est, an id, quod in pecuusquam manumitteretur, ad eum solum, cui cum peculio filios diuisit bona et eam diuisioquisque eorum habet siue habebit, solus sustineret: postea unus ex filiis cum pecuniam ‹m›utuaretur, interuenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignauerat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras soluit: quaero, an
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt ñ consentio s portionẽ
meam possidẽ ego malo: cum
uniu̾sitatem emere ñ possim
et uelimpro meo arbitrio exe¬
quiis peligionis: quero an rec¬
te arbitru cominum diui¬
dundo ad hunc sundum par¬
tiendum petam an etiamis
arbit qui familie hr̃c datur.¬

Expanded text:
ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum universitatem emere non possim et velim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum communi dividundo ad hunc fundum partiendum petam an etiam is arbiter, qui familiae erciscu
Abbreviated transcription (Latin):
mancipati a pr̃e ad ulti cura¬
tores acceꝑunt hũcomunes
rpetunias ex recblitib redactaᷤᷤ
singulis sb̾ministraunt post¬
ea omne prĩmonium diuise¬
runt ⁊ post diuisionem: titia
soror lutio fri suo ceꝑit questio¬
nem mouere qu  amplius
siccepiss quam iꝑa acceperat
cum lutuis sĩ eius ñ amplius
sna portione minio iniuus ꝙͣ
dimidiam consetutus sit gro
anticie comperat adu̾sus fra¬
trem accõ sn paulus secundũ¬

Expanded text:
emancipati a patre adulti curatores acceperunt: hi communes pecunias ex reditibus redactas singulis subministraverunt: postea omne patrimonium diviserunt: et post divisionem Titia soror Lucio fratri suo coepit quaestionem movere, quasi amplius accepisset quam ipsa acceperat. cum Lucius frater eius non amplius sua portione, immo minus quam dimidiam consecutus sit, quaero, an Titiae competat adversus fratrem actio. Paulus respond
Abbreviated transcription (Latin):
ad dictus arbit̾. offitium su¬
um ellamĩ eius fumdi de quo
agitur diuisione int̾ponere
ñ possit /s religiosaloca in iu¬
ditium ñ deduci eorumq sin
tus luatur ab imo ex hr̃dib.
quanius postea decedat. offiti¬
um camen arbiti durat su¬
ffitit enim coĩs causa que pre¬
cessit queꝙ hodie duraret. si reᷤᷤ¬

Expanded text:
addictus arbiter officium suum etiam in eius fundi de quo agitur divisionem interponere non possit: sed religiosa loca in iudicium non deduci eorumque iustus luatur ab uno ex heredibus, quamvis postea decedat, officium tamen arbitri durat: sufficit enim communionis causa quae praecessit quaeque hodie duraret, si re
Abbreviated transcription (Latin):
dicebatur pretio ex quisito uni he¬
redi uendidissent. eaꝙ ĩ uentañ
ẽẽnt magna ex ꝑte eñea ueñditio¬
nem eẽ constat. ideo quia ausi aliq¬
uid habuit nam si ĩ auratiumm aliq¬
uid sit. licet ego aurrum putcm: ual¬

Expanded text:
dicebatur, pretio exquisito uni hedicebatur, pretio exquisito uni heredi uendidissent eaque inuenta esset magna ex parte aenea? uenditionem esse constat ideo, quia auri aliquid habuit. nam si inauratum aliquid sit, licet ego aureum putem, ual
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it. det̾ius autem quamemptor
existimaret. cunc enim emptio
ualet.
emptor suit. uł sũ mat̾ia erretur:
ur inminus ꝑito discerne darum
matĩarum: ĩ corpus eos consensi¬
sse dicemius: ⁊ q̃madincdum cõ¬
sensitꝰ qui non iudit. ¶ quod si ego
mne uirginem emere putarem cũ
cẽt iam mulier. emptiouaiebit. ĩ
sccu enim non ẽ erratum: cecum
siego mulĩem uend̾em tu puerũ
emere existimasti quia ĩ sexuerioe
ẽ. nulla emptio. nulla uenditio ẽ.
stionib ꝑsone ementium et uen¬
tentium spectari debent. ñ corum.
quib ad quiritur ex eo contractu
actio.nam siseruus incus uel si¬
lius: qui ĩ mea potestate ẽ. mapre¬
sente suo nomine emat. none que¬
rendum: quid ego existimem. set
quid ille qui contrabis
illo ignorante. me scicnte n deu̾i
te ex emptio u̾u g̃  rt
ip̃. Ouid tamen clicemus scĩana ͤ¬
teria et qualitate ambo errarent:
ut puta: si egome uendẽ aurum
putarem: et tuemere. cum es eẽt
ut puta cobr̃des auriolam q̃ auira

Expanded text:
fuerit, deterius autem quam emptor existimaret: tunc enim emptio valet. emptor fuit vel si in materia erratur vel in minus perito discernendarum materiarum? in corpus eos consensisse dicemus? et quemadmodum consensit, qui non vidit? Quod si ego me virginem emere putarem, cum esset iam mulier, emptio valebit: in sexu enim non est erratum. ceterum si ego mulierem venderem, tu puerum emere existimasti, quia in sexu error est, nulla emptio, nulla venditio est. stionibus personae ementium et uendentium spectari debent, non eorum, quibus adquiritur ex eo contractu actio: nam si seruus meus uel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego existimem, sed quid ille qui contrahit.illo ignorante, me sciente, non teneri te ex empto verum est.Quid tamen dicemus, si in ma teria et qualitate ambo errarent? ut puta si et ego me uendere aurum putarem et tu emere, cum aes esset? ut puta coheredes uiriolam, quae aurea
Abbreviated transcription (Latin):
tioni rerimiciuitatis p̃poĩtus ẽ
cum scruo quitatis negiru
contraccum sit. pomponirs scu¬
rari. milla questio ẽ quimpsi
condici possis inimo ħ casu qd̃
uissu actiõ competit. ¶ Sumus

Expanded text:
ioni rerum ciuitatis praepositus est, cum seruo ciuitatis negotium contractum sit, Pomponius scrrari, nulla quaestio est, quin ipsi condici possit: immo hoc casu de iussu actio non competit.Si u
Abbreviated transcription (Latin):
eratius A. su fructuarius no¬
uimi ruum̃ ꝑanetib ñ potest
impone ẽ diffitium ĩ cohatum
fructuarium cõsimimare ñ pos¬
se. place̾t etiam si eo lcco alit̾ uti
tum ee insi ĩ cõstituendo uł ie¬
gandousu fruitu: ħ spetialit̾ ad¬
iectunisit ut utrumq eiliceat.

Expanded text:
rum Vsufructuarius novum rivum parietibus non potest imponere. aedificium inchoatum fructuarium consummare non posse placet, etiamsi eo loco aliter uti tum esse: nisi in constituendo uel legando usu fructu hoc specialiter adiectum sit, ut utrumque ei liceat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hrẽ/ neq eniuuĩ fructu hoĩs.
homo eẽ pot. hac rõne nec usũ¬
usum fructum ineo fructuari
habebit. quidtam̃ misifu̾it q̃
partus nsus fructus relictus an
hãt meousum frũctum. si cum
possit ꝑtus legari potĩt et usus
fructus eius fetuotam̃ in peco¬
rui sabmus ⁊ cassius opinati
sunt᷑ ad fructuarium ꝑtinere
piane sigͣregis uł anũtati stu
sus fructus legatus: debebit ex
agnatis gregem suppłẽ idest ĩ
mittẽ̾ ut post substituta fiant
ꝓͣpria fructuarii ne lucro ea res
cedat domino a sicut substituta
statim domini fiunt. ita priora
quoq ex natura fructus desm̾t
cẽ eiusnam alioquin qd̾ nasci¬
tur fructuarii ẽ ⁊ cum substitu¬
it. desinit eius eẽ
ppleat teni eum ꝓprietario ga
tur. et suppleantur capita que
dominiumut si sũmittantur.
sint ꝓprietarii siñ sũmittantur.¬
usu fructuarii: que sententi a

Expanded text:
habere: neque enim in fructu hominis homo esse potest. hac ratione nec usum fructum in eo fructuarius habebit. quid tamen si fuerit etiam partus usus fructus relictus, an habeat in eo usum fructum? et cum possit partus legari, poterit et usus fructus eius. Fetus tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere. Plane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est mittere, ut post substituta fiant propria fructuarii, ne lucro ea res cedat domino. et sicut substituta statim domini fiunt, ita priora quoque ex natura fructus desinunt eius esse: nam alioquin quod nascitur fructuarii est et cum substituit, desinit eius esseppleat? teneri eum proprietario Gaitur et suppleantur capita quae dominium, ut, si summittantur, sint proprietarii, si non summittantur, fructuarii: quae senten
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Cum fructuarius para¬
cus ẽusum fructum relinq̃re
non ẽ cogendus domimire¬
ficere inquib casib ã usu fr̃c¬
tuario ħ honus ĩ cumbit s a
post acceptum contra eumiu¬
ditium parato fructuario re¬
linquere usum fructum di¬
cendum ẽ ab solui eum debẽ¬
omp̃ Pet cum fructuarius
debeat quod suo suorum q
facto det̾ius factum sit. refi
quod diligens pr̃familias ĩ
sua domo facit up̃e face̾. ¶ nõ
magis hr̃s reficẽ debet. quod
uetura state idet̾ius iam fac¬
tum reliquiss testator quam
si ꝓprietatem alicui cestator

Expanded text:
. Cum fructuarius paratus est usum fructum derelinquere, non est cogendus domum reficere, in quibus casibus et usufructuario hoc onus incumbit. sed et post acceptum contra eum iudicium parato fructuario derelinquere usum fructum dicendum est absolui e‹u›m debem Sed cum fructuarius debeat quod suo suorumque facto deterius factum sit reficequod diligens pater familias in sua domo facit, et ipse facere. Non magis heres reficere debet quod vetustate iam deterius factum reliquisset testator, quam si proprietatem alicui testator
Abbreviated transcription (Latin):
respondi ñ usum fructum s ex
ẽo quod redactumeẽt. parter
legatam itemquesitum ẽ suis.
fructus nonẽ. anquot annis
ꝑtem sextam redactam legau̾it
respondi qͥuot annns uid̾i relic¬
tum: nsi cõtrarium specialitex
ab hr̃te probetur. sp . ai.¬
aulus rbores ui tempestatis
ñ culpa fructuarii eu̾sas ab eo
substitui ñ placet ¶ quicquid
infundo nasciturur quicquid ĩ¬
de ꝑcipitur ad fructuarium ꝑti¬
nets pensiones quoq iam ante
lccatorum agrorim suꝑ̃e queq ͤ.
spẽcialit̾ comprehense sit  i adͣ
exemplum uenditionis nisi fue¬
rint specialit excepte potest usu¬
c fructuarius cõductoremꝰ r̃epelłe.¬
¶ cese arundimis ul pali compe¬
dinisimico queq sundo uectiga¬
ut. ẽt consueiuut ad frͣuuariu ptmet.¬

Expanded text:
di non usum fructum, sed ex eo quod redactum esset partem legatam. Item quaesitum est, si usus fructus non esset, an quotannis partem sextam redactam legaverit. respondi quotannis videri relictum, nisi contrarium specialiter ab herede adprobetur. Paulus non culpa fructuarii euersas ab eo substitui non placet. Quidquid in fundo nascitur uel quidquid inde percipitur, ad fructuarium pertinet: pensiones quoque iam antea locatorum, agrorum, si ipsae quoque specialiter comprehensae sint. Sed ad exemplum uenditionis, nisi fuerint specialiter exceptae, potest usufructuarius conductorem repellere. Caesae harundinis uel pali compendium, si in eo quoque fundi uectigal esse consueuit, ad fructuarium pe
Abbreviated transcription (Latin):
auio Lam usus fructus nomi¬
ne accõ municipib dari debeat.
quesitum ẽꝑiculum enim eẽ
iudebatur: ne ppetuus fieret. ꝗ a
neq morte. neq facile caꝑitis de¬
minutione ꝑ iturus ẽ qua ratis¬
ne ꝓprietas inutilis eẽt futura
semꝑ absceddte usu fructu s tm̃
placuit dandam eẽ accõemuñ
sequens dubitano ẽ quous tuẽ¬
di eẽnt ĩ eo usufructu mumice¬
pes ⁊ placuit centum annos tu¬
endis eẽ mmnicipes quia is finis
dium quasiꝙ ei ꝑusum fructũ
scriuebat legͥau̾it id q predium
aliquamdiu possessum leͣgatari¬
us restitũe filio qui cãm ĩ offitõsi
testamenti recte ꝑtulerat Cactꝰ
E mansisse fructusius i tegrum¬
ex post facto apparuit. ¶ꝑ fidei¬
commissum fructu p̾diorinn ob
alimenta lib̾tis relicto. ꝑtium e¬
molumentum ex ꝑsonauitade¬
cedectium ad dnm ꝓprietatĩ iecum¬

Expanded text:
ale An usus fructus nomine actio municipibus dari debeat, quaesitum est: periculum enim esse videbatur, ne perpetuus fieret, quia neque morte nec facile capitis deminutione periturus est, qua ratione proprietas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis dium, quod ei per usum fructum serviebat, legavit, idque praedium aliquamdiu possessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius iex post facto apparuit. Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta libertis relicto partium emolumentum ex persona uita decedentium ad dominum proprietatis recu
Abbreviated transcription (Latin):
tatur q̃uod sicondictio ñ extititꝰ
usus fructus ad hr̃tem ptinebit
itaut incius ꝑ sonaomna ead
seruentur que adͦ mittẽdum
usum frugum ꝑtinent et serua¬
ẜi solent cct̾um ĩhiius mediuẽ¬
ditione spectandum iderit qd
int̾ ementem uendentemq
conuen̾it. ut si apparu̾it legati
cã eum usum fructum eͣt ceptũ
eẽ euiam si condictio ñ extrũt re¬

Expanded text:
tatur: quod si condicio non extiterit, usus fructus ad heredem pertinebit, ita ut in eius persona omnia eadem seruentur, quae ad amittendum usufructum pertinent et seruari solent. ceterum in eiusmodi uenditione spectandum id erit, quod inter ementem uendentemque conuenerit, ut si apparuerit legati causa eum usum fructum exceptum esse, etiamsi condicio non ext
Abbreviated transcription (Latin):
testatoeuissit ut hr̃s refficet in¬
sulam quius usum fructumr¬
rio sup ent nec ininus cipe fr¬
uendi cãmet usum habebit.
ucus tibi legetur iut ẽ inam

Expanded text:
testator iusserit, ut heres reficesulam, cuius usum fructumrio supererit: nec minus euendi causa et usum habebit. uctus tibi legetur, interest: nam
Abbreviated transcription (Latin):
incluserit operis suis ur post ip
inclissime tam̃ mine ꝑ sin¬
gula animalia facultatis fr¬
uatuarii pp̃ dnscrectẽm diffici¬
lem uo ius ĩ c̾timisit. sufficit
eund̾ mimerum ꝑ singula q̃¬
q gn̾a ferarum finito usu fr¬
uctu sinito domino ꝓprietatis
ad signare. qui fuit cepti usus

Expanded text:
incluserit operis suis uel post simodissime tamen, ne per singula animalia facultatis fructuarii propter discretionem difficilem ius incertum sit, sufficit eundem numerum per singula quoque genera ferarum finito usu fructu domino proprietatis adsignare, qui fuit coepti usus
Abbreviated transcription (Latin):
G̾. ¶uius cumq fundi usu fruc¬
tuariaus ꝓhibitus aut deiectus
de restititutõe om̃ium rerum si¬
anui occupatarum agit s asime¬
diote mipore aliquo casu int̃ cide¬
rit ufus fructus eq de ꝑcẽpͣtis
ancea fructib utilis acc̃õtrib¬
uituur. ¶ Si fundus cuius usus¬
fructus petitur non adomio
a si de fudi ꝓprietate int̃ duos qõ¬
tias sit. fructuarius incħominus ĩ
sessore cuiendum ẽ quod ñ sit¬
̃ prohibiturus fruienim cui fr¬
naactus usus relictus ẽ quamdius
aee iuire suo probetur s a sup̃i usu¬
frugtuario questio moueatur
int̾imusus fructus int̾an eius
differtur s can̾i de resfituendo co
quod ex hiis fructib ꝓcepturus

Expanded text:
. Cuiuscumque fundi usufructuarius prohibitus aut deiectus de restitutione omnium rerum simul occupatarum agit: sed et si medio tempore aliquo casu interciderit ususfructus, aeque de perceptis antea fructibus utilis actio tribuitur. Si fundus, cuius ususfructus petitur, non a domino o si de fundi proprietate inter duos quaestio sit, fructuarius nihilo minus in ssessore cauendum est, quod non sit prohibiturus frui eum, cui ususfructus relictus est, quamdiu de iure suo probet. Sed si ipsi usufructuario quaestio moueatur, interim ususfructus eius differtur: sed caueri de restituendo eo, quod ex his fructibus perceptur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tradidisti detractousu fruc¬
tu quero si non exstiti̾t conditio¬
aut ex stit̾it. et interiit u suo fr¬
uctus ad qm ꝑtineat.. intelli¬
go te deusu fructu quer̾e quile
gatus esitaq si conditio eius le¬
gati extitĩt dubiũ ñ ẽ quin ad

Expanded text:
idisti detracto usu fructu: quaero, si non extiterit condicioaut extiterit et interiit usuuctus, ad quem pertineat. resgo te de usu fructu quaerere qui est: itaque si condicio eius gati extiterit, du
Abbreviated transcription (Latin):
cuius q pafrimomo eẽ cõsta¬
ret usus fructus legari possit ꝓo
quo senatus consuito ĩ cluctusꝰ.¬
iudetur ut earum rerum que
possit usus fructus legari.

Expanded text:
rimonio esse consta usus fructus legari possit: quo senatus consulto inductum uidetur, ut earum rerum, quae possit usus fructus legari.
Abbreviated transcription (Latin):
exceptio adadũsus croditorem da¬
tur: ne in muliem mandati accio
competat. itamichi quos aduer¬
sus te utilis exceptio detur. micħ¬
q in mulierem actio denegetur

Expanded text:
exceptio aduersus creditorem detur, ne in mulierem mandati actio competat, ita mihi quoque aduersus te utilis exceptio detur mih in mulierem actio denegetur
Abbreviated transcription (Latin):
eam int̾cessiss cetimisiante sol¬
u̾erim uitendum utrumne in¬
chilomiinus mulieri quid̃ excep¬
tio aclũsus meͣ daridelrat. et ego
tibi condicere pocuniam possim
annero ꝑinde bñdum sit: ac sũ
inͥtio ego pecunã mułiri creditli¬
sscm acrursus tumichũ credi¬
cum isses quod quid ẽ magis cdli¬
cendum estimauiut sic senatus
consulto locus nonsit. sicuti a⁊cum
trbitorem suum imilier deleget¬
int̾cessiõi lcrusnonsit. qmpostea
noniitt᷑ compariait. quandode
legatione debitoris mulier facta
non obligetur. at in p̃poĩto alien¬
am obligationẽ in se transtulit
quod certe senatus fĩ noluerit.

Expanded text:
erum si ante soluerim, uidendum, utrumne nihilo minus mulieri quidem exceptio aduersus me dari debeat et ego tibi condicere pecuniam possim, an uero perinde habendum sit, ac si initio ego pecuniam mulieri credidissem ac rursus tu mihi in credium isses. quod quidem magis dcendum existimauit, ut sic senatus consulto locus non sit: sicuti et debitorem suum mulier delegetintercessioni locus non sit. quae postea non recte comparari ait, quando legatione debitoris facta non obligetur, at in proposito alienam obligationem in se transtulerit, quod certe senatus fieri noluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ta resrond̾it sebr̃temẽe. si sciẽs
se lrdem noneẽ respond̾it. munues¬
me int̾cessisse uidi quia decepit.
¶quod siexistimauit se br̃dem. co
nomine decepta respond̾it. in
cam actionem quid̃ dariple¬
riq existimau̾unt s excepti¬
one senatus consuiti adiuuari
tem Debitrix mulier a credi¬
tore delegata. pro eo cui delega
ta c̃ promisit. nõ utetur excepti
inc̾cessisse udebitur. ¶ Si senatus
crnsulti bũfitium int̾ueñt. utr̃
statim cum mulier intc̾essĩt acc̃o
in priorem debitorem competit.
ansimuuer solutum condicatꝰ.
nem. ¶ Si pro eo qui temporali
actione teneretur mulier inter¬
cesserit. temporaus actio tm̃ resti¬
tuetum sicͣ ut ex precedenti cau¬
sa continua tempora numera¬
rẽtur post restitutionẽ. quãius
statim atq int̾cessĩt mulier. cõ¬

Expanded text:
ta responderit se heredem esse, si sciens se heredem non esse responderit, minime intercessisse uideri, quia decepit: quod si existimauit se heredem et eo nomine decepta responderit, in eam actionem quidem dari plerique existimauerunt, sed exceptione senatus consulti adiuuarim.Debitrix mulier a creditore delegata pro eo cui delegata est promisit: non utetur exceptiointercessisse uidetur.Si senatus consulti beneficium interuenit, utrum statim cum mulier intercesserit actio in priorem debitorem competit, an si mulier solutum condicat? pnem.Si pro eo, qui temporali actione teneretur, mulier intercesserit, temporalis actio restituetur, sic tamen, ut ex praecedenti causa continua tempora numerarentur post restitutionem, quamuis statim atque intercessit mulier co
Abbreviated transcription (Latin):
brautite abstinere uellet man.¬
dato uxoris desinicu quemat᷑ pu¬
pilli eẽt abstento pupillo: arae¬
solum se hrditati miscuiss ubi si¬
mint̾ se respondisse uilianus ait
si ex ea cãagente pupillo dampn¬
uneo nomie passus ẽẽt ñ imꝑẽ¬
diri eũ senatus cõsuito quominiͦ¬

Expanded text:
hereditate abstinere uellet, mandatu uxoris defuncti, quae mater pupillo esset, abstento pupillo solum se hereditati miscuisse: ubi similiter se respondisse Iulianus ait, si ex ea causa agente pupillo damnum eo nomine passus esset, non impediri eum senatus consulto, quo min