comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mulab cum secedere uoluissent. & non longe
ab urbis menib iter agerent. & unum animal
sum sit & a diuinitate dispositum: debemus ad¬
uertere. Semꝑ enim deus quos elegit qͣsi uicto¬
res cum subuectione sublimi: in aulam regni
celestis indicit. Nam sicut helias curru applici¬
to quasi ascendit in celum: ita & isti uehiculo ꝑ¬
moto ad martyrium ꝑuenerunt. Et quadriga
sicut illum euexit ad requiem: ita & hos porta¬
uit ad gloriam. Et qͣmius illa ignea fuerit: hec
tamen terrena ñ inferior habenda est. Qͥa sicut
gestauit heliam quadriga ignea quam istos ter¬
rena: quia nec hoc plane defuit scĩs uiris. Hã
sicut heliam ignea quadriga in paradyso por¬
de ignis eternus est: de quo scriptum est deus nr̃
ignis consumens est. Ergo cum beatos de quib lo¬
quimur ꝑsequitor irgeret: uehiculo conscende¬
runt. Qua causa. ut fugerent scilicet: Absit. Non
ut fugerent: sel ut ad mariyriũ citꝰ ꝑuenirent. N
ut laterent: sed ut sȩ xp̃ianos cunctis transeun¬

Expanded text:
mulabus, eos secedere voluisse: et cum non longe ab urbis moenibus iter agerent, unum animal riosum sit, et a divinitate dispositum, debemus advertere. Semper enim Deus, quos elegit, hos victores subvectione sublimi in aulam regni coelestis inducit. Nam sicut Elias curru applicito quasi ascendit ad coelum ; ita et isti, vehiculo admoto, ad martyrium pervenerunt: et quadriga sicut illum evexit ad requiem, ita hos portavit ad gloriam. Et quamvis illa ignea quadriga fuerit, haec tamen inferior non habenda est; quia gestavit quadriga ignea quam terrena. Nec hoc plane defuit sanctis viris; nam sicut Eliam ignea quadriga por ignis est, de quo scriptum est: Dominus noster ignis consumens est . Ergo cum beatos de quibus loquimur persecutor urgeret, vehiculum conscenderunt. Qua causa? ut fugerent? absit. Non ut fugerent, sed ut ad martyrium citius pervenirent; non ut latitarent, sed ut Christianos se cunctis transeun
Abbreviated transcription (Latin):
git ut tytus diceret apło petro. Cum urauersi sa
nentur infirmi a dño ꝑte. quare petronillam
expedit ei. Sed ne existimetur impossibilitas
eius in columitatis meis sermonib extusani:
pleto: iussio eam redire ad grabatum suum. At
ubi in dei timore cepit ẽẽ ꝑfecta. non solum ip¬
sa saluata est. uerum etiam plurimis recupe¬
rauit in melius sius orationib sanitatẽ. Et
q̃m nimis speciosa erat. uenit ad eam flaccus
comes cum militib siuis: ut eam sibi uxorem
assumeret. Cui petronilla ait. Ad puellam in¬
ermem cum militib armatꝰ uenisti: Si uxorẽ
me habere uis: fac matronas & uirgines ho¬
nestas ad me post tres dies uenire. ut cũ ipsis
ueniam in domũ tuam. factum est autem ut
tͥum dierum accepto spacio: se uirgo sc̃a ieiu¬
mis & orationib occuparet. Habebat uero se¬
cum sc̃am uirginem feliculam collactaneam
suam: in dei timore ꝑfectam: Tertio itaq die
lebrauit mysteria xp̃i. Uirgo autem scã mox

Expanded text:
t, Titus dixit apostolo Petro: « Cum universi a te salventur infirmi, quare Petronillam expedit ei. Sed ne existimetur impossibilitas ejus incolumitatis excusari meis sermonibus, » pleto, jussit eam redire ad grabatum. At ubi in Dei timore coepit esse sa salvata est, sed etiam plurimis recuperavit in melius suis orationibus sanitatem. Et quoniam nimis speciosa erat, venit ad eam Flaccus comes cum militibus ut eam sibi uxorem acciperet; cui Petronella ait: « Ad puellam inermem cum militibus armatis venisti; si uxorem me habere vis, fac matronas virgines honestas ad me post tres dies venire, ut cum ipsis veniam ad domum tuam. » Factum est autem ut trium dierum acceptum spatium virgo sancta jejuniis et orationibus occuparet, habens secum sanctam virginem Feliculam, collactaneam suam, in Dei timore perfectam. Tertio itaque die lebravit mysteria Christi; virgo autem sacratiss
Abbreviated transcription (Latin):
e duob elige. Aut esto uxor mea: aut diis
tua ero quia xp̃o sacrata sum: nec immolabo
ydolis quia xp̃iana sum. Tunc flactus tradi¬
dit eam uicario. & fecit eam in tenebroso clau¬
di cubiculo: sine cibo ꝑ septem dies. In qͦ dice

Expanded text:
e duobus elige, aut esto uxor mea, aut diis tua ero quia Christo sacrata sum, nec immolabo idolis quia Christiana sum. Tunc Flaccus tradidit eam vicario, qui fecit eam in tenebroso claudi cubiculo, sine cibo per septem dies. Post hae
Abbreviated transcription (Latin):
& fecit teneri eum: & duci ad sacrificandũ¬
ydolis. Qui cum diceret ego non sacrifico nisi
deo omnipotenti qui regnat in celis: non his
ad dñm. Corpus uero eius: in tyberim preci¬
pitatum est. Clericus uͦ eiusdem presbiteri
nomine & oꝑe iustus. collegit corpus eius: &¬

Expanded text:
 fecit teneri, et duci ad sacrificandum. Qui cum diceret: Ego non sacrifico, nisi Deo omnipotenti, qui regnat in coelis: non his m. Corpus vero ejus in Tiberim praecipitatum est, clericus vero ejusdem presbyteri, nomine et opere Justus, collegit corpus ejus, e
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝑalteros septem dies: sine cibo ꝑmansit.¬
Modo cepi iudere amgtorem meum xp̃m: in
quo amor meus fixus est. Dicebant uͭ omnes¬
mabat. Ego ñ clenegabo amatorem meum.
qui ꝓpter me felle cibatus. aceto potatus. spi¬
nis coronatus: & crucifixus est. Post hec de¬
posita & precipitata est in cloaca. Sc̃s autẽ
nichomedis presbiter in speculis positus:
in berito ꝑduxit ad casellam suam: septimo

Expanded text:
per alteros septem dies, sine cibo permansit,Modo coepi videre amatorem meum, in quo amor meus fixus est. Cumque emabat: Ego non negabo amatorem meum Christum, qui propter me felle cibatus, et aceto potatus, spinis coronatus, et crucifixus est. Post haec deposita est, et praecipitata in cloacam. Sanctus autem Nicomedes presbyter in speculis positus, in birote perduxit ad casellam suam, septimo
Abbreviated transcription (Latin):
apłi conseruans sententiam: ubi ait. Quia
futuram gloriam que reuelabit᷑ in scĩs. Oca¬
ritatis feruor. qui sic manes in pectore. ut ca¬
duca queq contempnens: penetres celorum
oꝑatus est. qui & eum in hac uita uirtutum¬

Expanded text:
apostoli sententiam, ubi ait: Quia futuram gloriam, quae revelanda erit in sanctis. Oritatis, qui sic ardis in pectore, ut, caduca contempta, penetres caelorum operatus est Dominus, et eum in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
memorie augustinꝰ fuit: qui pre ceteris execrabilẽ
sectam nouerat. & coꝵ ꝑdens huiꝰ modi dampna¬
biles blasphemias ex locis libroꝵ qͦs illi accipunt
m̃anicheus usq ad confessionem earumdẽ blas¬
phemiarum eos ꝑduxit. & que illi inter se suo
more malo indigna & turpia facere consueuert̃:
feminaiꝵ illarum uelut electoꝵ ꝑditione illis
eccl̃iasticis gestis declaratum est. Atq ita pastoꝵ
diligentia dñico gregi augm̃tum accessit: & ad¬
uersus fures atq latrones defensio competens ꝑ¬
curata est. Cum qͦdam etiam felice de numero eoꝵ
qͦs electos dicunt manichei publice in yponiensi
eccłia notariis excipientib disputauit populo
astante. & post scd̃am ⁊ terciam collationem ille.
manicheus frustrata uanttate & errore ipsiꝰ secte.
ad nĩam conuersus est fidem atq eccłiam. sicut
eldem relecta docere potent scriptura. ꝓpterea¬

Expanded text:
memoriae Augustinus fuit, qui prae caeteris illam exsecrabilem memoriae Augustinus fuit, qui prae caeteris illam exsecrabilem sectam noverat, et eorum prodens ejusmodi damnabiles blasphemias ex locis librorum, quos illi accipiunt Manichaei, usque ad confessionem earumdem blasphemiarum eos perduxit: et quae inter se illi suo more malo indigna et turpia facere consueverant, feminarum illarum velut electarum proditione, illis ecclesiasticis gestis declaratum est. Atque ita pastorum diligentia, dominico gregi et augmentum accessit, et adversus fures atque latrones defensio competens procurata est. Cum quodam etiam Felice, de numero eorum quos electos dicunt Manichaei, publice in Hipponensi ecclesia notariis excipientibus disputavit populo astante: et post secundam vel tertiam collationem ille Manichaeus frustrata vanitate et errore ipsius sectae, ad nostram conversus est fidem atque Ecclesiam, sicut eadem relecta docere poterit scriptura. CA
Abbreviated transcription (Latin):
rente eo nobisq om̃ib sermonis seriem recognos¬
centib ꝓfundum consiliũ dei ꝓ salute animarum
admirantes & stupentes. glorificauimꝰ sanctum eiꝰ
uom̃ & benediximꝰ: qͥ cum uoluerit & unde uolue¬
rit. & qͦmodo uoluerit. & ꝑscientes & ꝑ nescientes
salutem oꝑatur animaRꝵ. Et ex eo ille homo ꝓpo¬
sito seruorum dei adherens negociatoris dimisit
actionem: & ꝓficiens in eccł̃ie membris. in alia re¬
gione ad presbiterii quoq dei uoluntate petreus d̾e
coactus accessit officium: & tenens atq custodiens
ꝓpospti sc̃itatem. & forte adhuc usq in reb huma¬
nis uiuit tͣns mare constitutꝰ. Apud kartaginem¬
quaq dum ꝑ qͣndam domus regie ꝓcuratorem noĩe
ursum fidei catholice hominẽ ad quosdã manicheoꝵ
qͦs electos uł electas dicunt p̾sentes ꝑueniret᷑. atq
ad eccl̃iam ab eodem deducerent᷑ & ꝑducerent᷑. ab
ep̃is ad tabulas auditi sunt. Inter qͦs etiam sce

Expanded text:
rente eo, nobisque omnibus sermonis seriem recognosrente eo, nobisque omnibus sermonis seriem recognoscentibus, profundum consilium Dei pro salute animarum admirantes et stupentes, glorificavimus sanctum ejus nomen, et benediximus; qui cum voluerit, et unde voluerit, et quomodo voluerit, et per scientes et per nescientes salutem operatur animarum. Et ex eo ille homo proposito servorum Dei adhaerens, negotiatoris dimisit actionem, et proficiens in Ecclesiae membris, in alia regione ad presbyterii quoque Dei voluntate petitus et coactus accessit officium, tenens atque custodiens propositi sanctitatem: et forte adhuc usque in rebus humanis vivit trans mare constitutus. CAPUT XVIquoque, dum per quemdam domus regiae procuratorem, nomine Ursum, fidei catholicae hominem, ad quosdam Manichaeorum, quos electos vel electas dicunt, praesentes perveniretur, atque ad ecclesiam ab eodem deducerentur et perducerentur, ab episcopis ad tabulas auditi sunt. Inter quos etiam sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ & nos & sermones nr̃i. Nam cũ ꝓposite
questionis latera ꝑtractarem: in aliud sermonis
extur su ꝑrexi. Atq ita ñ conclusa uel explicata
questione disputationem terminaui. magis ad¬
uersus manicheoꝵ errorem unde nichil dicere de¬
creueram disputans. qͣm de his que asserere ꝓpo¬
sueram. Et post hec nisi fallor ecce alia die uł post
biduum uenit qͥdam firmꝰ nomine negociator &
intia monasterium sedente sc̃õ augustino nobis
coram ad pedes eiꝰ genib ꝓuolutꝰ sese iastauit. lacri¬
mas fundens & rogans ut ꝓsuis delictis sacerdoscum
pecuniam multã ipsis manicheis ut eis qͦs dicunt
electos incassum erogasset. ac se in eccł̃ia dei misccłia
fusse eiꝰ tractatib nuꝑ correctum. atq catholicũ factr̃.
Qd̃ & ipse uenerabilis augustinꝰ & nͥos qͥ tunc adera¬
mus ab eodem diligent̾ inquisiuimꝰ. Ex qua re potis¬
simum illo tractatu sibi fuerit satisfactum. Et refe¬

Expanded text:
sunt et nos et sermones nostri. Nam cum propositae sunt et nos et sermones nostri. Nam cum propositae quaestionis latebras pertractarem, in aliud sermonis excursu perrexi, atque ita non conclusa vel explicata quaestione, disputationem terminavi, magis adversum Manichaeorum errorem, unde nihil dicere decreveram, disputans, quam de iis quae asserere proposueram. Et post haec, nisi fallor, ecce alia die vel post biduum venit quidam Firmus nomine, negotiator, et intra monasterium sedente sancto Augustino, nobis coram, ad pedes ejus genibus provolutus sese jactavit, lacrymas fundens, et rogans ut pro suis delictis sacerdos cumpecuniam multam ipsis Manichaeis, vel eis quos dicunt electos, incassum erogasset: ac se in ecclesia, Dei misericordia, fuisse ejus tractatibus nuper correctum atque catholicum factum. Quod et ipse venerabilis Augustinus, et nos qui tunc aderamus, ab eodem diligenter inquirentes, ex qua re potissimum in illo tractatu sibi fuerit satisfactum, et refe
Abbreviated transcription (Latin):
retur: om̃ino reticuit. Sic eiꝰ cunctis manifestata
diffidentia: ecclie dei augmenta ac firmamenta ꝑ¬
uenerunt. Quis qͥs gͦ diligentiam & oꝑa bratissi¬
me memorie augustim ꝓ eccł̾ie di statu recognosce¬
re plemiꝰ uoluerit. etiam illa ꝑcurrat gesta. ⁊ inue¬
niet que uł qualia ꝑtulerit. quib illum doctum.
eloqͤntem. & p̾dicatum hominẽ ꝓuocauerit. horta¬
tusq fuerit. ut ꝓ suc defensione partis qͦd uellet
solus ipse uerum etiam alii fratres & conserui qͥ
nob̃cum tunc intra ypponiensem eccłiam cũ eodem
s̃cõ uiro uiuebant: nob̃̾ ad mensam constitutis eũ
dixisse. Aduertistis hodie in eccł̃ia meum sermo¬
nem. eiusq inicium & finem contra consuetudi¬
nem ꝓcessisse. q̃m ñ eam rem terminatã explicu¬
erim qͣm ꝓposueram. sed pendentem reliquerim:
Cui respondimꝰ. Ita nos in tempore miratos fuisse
scimꝰ: & recognoscimꝰ. At ille. Credo ato forte ali¬

Expanded text:
retur, et reticeret, ejus cunctis manifestata retur, et reticeret, ejus cunctis manifestata diffidentia, Ecclesiae Dei augmenta ac firmamenta provenerunt. Quisquis ergo diligentiam et operam beatissimae memoriae Augustini pro Ecclesiae Dei statu cognoscere plenius voluerit, etiam illa percurrat gesta: et inveniet quae vel qualia protulerit, quibus illum doctum, eloquentem, et praedicatum hominem provocarit, hortatusque fuerit ut pro suae defensione partis quod vellet solus ipse, verum etiam alii fratres et conservi, qui nobiscum tunc intra Hipponensem Ecclesiam cum eodem sancto viro vivebant, nobis pariter ad mensam constitutis eum dixisse: Advertistis hodie in ecclesia meum sermonem, ejusque initium et finem contra meam consuetudinem processisse, quoniam non eam rem terminatam explicuerim quam pro posueram, sed pendentem reliquerim? Cui respondimus. Ita nos in tempore miratos fuisse scimus et recognoscimus. At ille: Credo, ait, quod forte ali
Abbreviated transcription (Latin):
se muno. eodem publice in eccl̃ia popło astante di¬
ditates ate illecei: nis ex hoc ipso disputaret. ⁊ ꝓ¬
uocaret gestis ecliasticis ut qͦd forte sicut dice¬
bant ꝓsequi potuit in collatione & ꝑmissus non
erat in p̾senti sine alicuiꝰ potestatis phibitione aut
potentia securꝰ dicere minunc dubitaret. ⁊ in sua
cuuitate suis om̃ib p̾sentib cuib fidutialit ppr¬
ai defendere cõmunionem ñ denegasset. Ille ñ hac
oratione n suoꝵ parentum &e ciurum instante pe¬
titione id facere uoluit. qͥ ei pollicebant᷑ se ad euis
redituros cõmunionem etiam cum discͥmine pat¬
monioꝵ salutisq sue temporalis. si modo catholi¬
cam suꝑaret assertionem. At ille amplius dicere
illis gestis nichil uoluit nec ualiut: nisi tantum.
Iam illa gesta continent apud kartaginẽ inter
ep̃os confecta. utrum iunceremus an uicti fuerimꝰ.
Et alio loco dimi a notario ut responderet ammone¬

Expanded text:
et cum eodem publice in ecclesia populo astante et cum eodem publice in ecclesia populo astante diversae communionis, ex hoc ipso disputaret, et provocaret gestis ecclesiasticis, ut quod forte, sicut dicebant, prosequi potuit in collatione, sed permissus non erat, in praesenti sine alicujus potestatis prohibitione aut potentia securus dicere minime dubitaret, et in sua civitate suis omnibus praesentibus civibus fiducialiter propriam defendere communionem non denegaret. Ille neque hac hortatione, nec suorum parentum et civium instanti petitione id facere voluit, qui ei pollicebantur, se ad ejus redituros communionem, etiam cum discrimine patrimoniorum salutisque suae temporalis, si modo catholicam superaret assertionem. At ille amplius dicere illis gestis nihil voluit, nec valuit, nisi tantum: Jam illa, inquit, gesta continent apud Carthaginem inter episcopos confecta, utrum vicerimus, an victi fuerimus. Et alio loco, dum a notario, ut responderet, admone
Abbreviated transcription (Latin):
ro autem qm post illam qͤ cum donatistis facta
est oblationem ñ defuerunt qͥ dicerent ꝑmissos
ñ fusse cosdem ep̃os apud potestatẽ que cau¬
sam audiuit dicere om̃ia ꝑ siuis partib. q̃m
catholice cõmunionis cognitor sue fauebat eccłie
licet hoc deficientes & uicti ad excusationẽ iacta¬
rent: qͣndoquidem & aute controuersiam iidem
heretici catholice cõmunionis eundem ẽẽ noue¬
rant. & dum ab eodem conuenirentur publicis
gestis qͦ ad collationem occurrent: & se facturoᷤ
ꝓsequuti sunt. Poterant utiq suspectum eum
habentes recusare congressum. tamen om̃ipoden¬
tis dei prestitit auxilium: ut postea in cesariensi
piscopis sedis apłice littere compulert̾: ob ter¬
minandas uidelicet alias eccl̃ie necessitates.
Hac gͦ occasione ꝑuenit. ut emeritum eiusdẽ
loci donatistarum ep̃m qͦm sue secte p̃cipuum¬
cei in illa collatione habuerunt defensorẽ uideret.

Expanded text:
ro autem quoniam post illam, quae cum Donatistis facta ro autem quoniam post illam, quae cum Donatistis facta est, collationem, non defuerunt qui dicerent, permissos non fuisse eosdem episcopos apud potestatem, quae causam audivit, dicere omnia pro suis partibus, quoniam catholicae communionis Cognitor suae favebat Ecclesiae: licet hoc deficientes et victi ad excusationem jactarent, quandoquidem et ante controversiam iidem haeretici catholicae communionis eumdem esse noverant, et cum ab eodem convenirentur publicis gestis, quod ad collationem occurrerent, se esse facturos prosecuti sunt. Poterant utique suspectum eum habentes, recusare congressum. Tamen omnipotentis Dei praestitit auxilium, ut postea in Caesareensi piscopis Sedis apostolicae litterae compulerant, ob terminandas videlicet alias Ecclesiae necessitates: hac ergo occasione provenit, ut Emeritum ejusdem loci Donatistarum episcopum, quem suae sectae praecipuum in illa collatione habuerunt defensorem, videret,
Abbreviated transcription (Latin):
ecclie gestis augustino dñis & hic palmam dedit:
& apud se iusticie coronam seruauit. Ac magis
magisꝙ uiuante xp̃o de die in diem augebatur
& multiplicabat᷑ pacis unitas: eccł̃ie dei fraterni¬
tas. Et id maxie factum est post collationem
que ab uniuersis ep̃is catholicis apud kartagi¬
nem cum iisclem donatistarum ep̃is postmodũ
facta est: idiubente głosissimo ⁊ religiosissimo
imꝑatore honorio. ꝓpter qͦd ꝑficiendum etiam
a suo latere tͥbunum & notarium marcellinũ
ad affricam uidicem miserat. In qua controuer¬
sia illi om̃imodis confutati. atq de errore a ca¬
tholicis conuicti sententia cognitoris notati st̃:
& post eorum appellationem piissimi regis res¬
ponso iniusti inter hereticos condempnati sunt.
Ex qua ratione solito ampliꝰ eorum ep̃i cũ suis
clericis & plebib cõmunicauerunt. & pacem
tenentes catholicam multas eoꝵ ꝑsequutiones
usq ad membroꝵ amputationem & internitio¬
nem ꝑtulerunt: & totum illud bonum ut dixi

Expanded text:
Ecclesiae gestis, Augustino Dominus et hic palmam dedit, et apud se justitiae coronam reservavit: ac magis magisque, juvante Christo, de die in diem augebatur et multiplicabatur pacis unitas, et Ecclesiae Dei fraternitas. Et id maxime factum est post collationem, quae ab universis episcopis catholicis apud Carthaginem cum eisdem Donatistarum episcopis postmodum facta est, id jubente gloriosissimo et religiosissimo imperatore Honorio; propter quod perficiendum etiam a suo latere tribunum et notarium Marcellinum ad Africam judicem miserat. In qua controversia illi omnimodis confutati, atque de errore a Catholicis convicti, sententia Cognitoris notati sunt; et post eorum appellationem, piissimi Regis responso juste inter haereticos condemnati sunt. Ex qua ratione solito amplius eorum episcopi cum suis clericis et plebibus communicaverunt, et pacem tenentes catholicam, multas eorum persecutiones usque ad membrorum amputationem et internecionem pertulerunt. Et totum illud bonum, ut dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita ex hac desidia infirmis scandalum nascere¬
tur: Et memorabili augustino antistite om̃imo¬
dis instante ad controu̾siam ambo illi calam̃ses
ep̃i uenerunt. & de ipsa diuersa cõmunione tercio
conflictum secum egerunt. magna popłoꝵ xp̃iano¬
rum multitudine cause exitũ & apud kartaginem
& ꝑ totam africam expectante. atq ille est crispinꝰ
ꝓconsulari & libellari sententia ꝓnunciatꝰ hereticꝰ.
ne auraria multa exigeret᷑. & est ibi beneficium
impetratum. Unde cum ingratꝰ ad piissimum pͥnci¬
peni ꝓuocasset. & ab imꝑatore relatiomi debitũ est
responsum solutum. & consequenter p̃ceptum
nullo ꝑrsus loco hereticos donatistas ẽẽ debere. &
eos ad uim legum om̃ium contra hereticos lata¬
rum ubiq teneri debere. Ex qͦ & uidex &e officiũ
& idem crispinus qͥ minime fuerat exactus p̃cepti
sunt decem auri libras fisci uirib inferre. ꝓtinus

Expanded text:
atque ita ex hac desidia infirmis scandalum nascereatque ita ex hac desidia infirmis scandalum nasceretur. Et memorabili Augustino antistite omnimodis instante, ad controversiam ambo illi Calamenses episcopi venerunt, et de ipsa diversa communione tertio conflictum secum egerunt, magna populorum christianorum multitudine causae exitum, et apud Carthaginem, et per totam Africam exspectante: atque ille Crispinus proconsulari et libellari sententia est pronuntiatus haereticus. ssit, ne auraria mulcta exigeretur; et ei est beneficium impetratum. Unde cum ingratus ad piissimum Principem provocasset, et ab Imperatore relationi debitum est responsum solutum, et consecutum est praeceptum, nullo prorsus loco haereticos Donatistas esse debere, et eos ad vim legum omnium contra haereticos latarum ubique teneri debere. Ex quo et Judex, et Officium, et idem Crispinus, quod minime fuerit exactus, praecepti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dictos rebaptratores donatistas gestum ⁊ ꝑfectõ
nentem calamensis eccl̃ie diocesim uisitaret. &
que didicerat ꝓ pace eccłie contͣ᷑ illam heresim
pdicaret: factum est ut in medio itinere eorum
insidias incurrisset. & ꝑuasum cum om̃ib illũ
comitantib sublatis animalib & reb iniuriis
&e cede eum grauissima affecissent. De qua re ne
inter leges non siluit. Et p̃ceptum est crispinũ
qͥ eisdem donatista in calamensi ciuitate ⁊ regi¬
one ep̃s fuit p̾dicator scilicet & multi tẽporis
edoctus ad multam teneri aurariam. publicis le¬
gib contra hereticos constititam. Qresultans
legib p̾sentatus. cum apud ꝓconsulem se nega¬
ret hereticum. oborta est necessitas ut illi receden¬
te eccł̃ie defensore a catholico ep̃o resisteret᷑. & con¬
uinceret᷑ ad ẽe qͦd se fuisse negauerat. Qm̃ si ab
eodem dissimularet᷑ forte catholicus ep̃s ab igno¬
rantib hereticꝰ crederetur: illo qͦd erat negante.

Expanded text:
dictos rebaptizatores Donatistas gestum et perfectum nentem Calamensis Ecclesiae dioecesim visitaret, et quae didicerat pro pace Ecclesiae contra illam haeresim praedicaret, factum est ut medio itinere eorum insidias incurrisset, et pervasum cum omnibus illi comitantibus, sublatis animalibus et rebus, injuriis et caede eum gravissima affecissent. De qua re, neinter leges non siluit. Et praeceptus est Crispinus, qui eisdem Donatistis in Calamensi civitate et regione episcopus fuit, praedicatus scilicet et multi temporis, et doctus ad mulctam teneri aurariam publicis legibus contra haereticos constitutam. Qui resultans legibus praesentatus cum apud Proconsulem se negaret haereticum, oborta est necessitas, ut illi recedente Ecclesiae defensore, a catholico episcopo resisteretur, et convinceretur eum esse, quod se fuisse negaverat: quoniam si ab eodem dissimularetur, forte catholicus episcopus ab ignorantibus haereticus crederetur, illo se quod erat negante,
Abbreviated transcription (Latin):
omiisis nominib conferentium: & in eis literis
qͥtquid in paites didcum uł gestum fuerat fice itͥ
uitiman.t. ad ea si negarent᷑ ꝓbanda magnã testi¬
um habens copiami. arissimos scilicer aiq honora¬
biles qͥ tunc aderant iuiros. Ille uͦ ad duo duedtasi

Expanded text:
omissis nominibus conferentium; et in eis litteris omissis nominibus conferentium; et in eis litteris quidquid inter partes dictum vel gestum fuerat, fideliter intimavit: ad ea, si negarentur, probanda magnam testium habens copiam, clarissimos scilicet atque honorabiles, qui tunc aderant, viros. Atque ille ad duo si
Abbreviated transcription (Latin):
gister nrt᷑ & ante congiessum & in congi ssu u¬
stantissime fieri uolebat: nc adc̃ent ominino ꝯ
recusabat. Et dum id ꝑnegasset dicens qd̃ legum
metu publicar un ꝑiclitari talib scͥtis nollet:
ate unterpositis id placere auig ustiuus ep̃s qu sius
dicens ut postinodũ cymtigit: qd post solurtã cor¬
uerrum e auq̃m pose lilerum forte dicere millo
uoptum oe si ñto se dirisse qdi forte ñ dixent uel
ũ diisse qͥd dixerit. Et mmiscute aum codem sermo¬
nem atq asseruit qͥd crederer: & al illo qͥd tene¬
ret ai diuid: & uera ratioue atqi: aucloritare scͥp¬
turaram ꝑ lata docuit. & oibendit iũe fidei fir¬
mamenta. Illi autem asserta nulla ͥntate ulła
sopturare scãrum auc̃torititx sut̾tulta docuit &
sustra n Seo ce ut a se inaucim partes dec rresle
sunt. ille magis magisq irat & iurens. iuenda¬
i scipso icłamanis multoꝵ ore lauidatũ. angusti¬
num d. ue cum runtine laterent. coactus estido
iplam scribere pascertium ꝓpter illius menura.

Expanded text:
gister noster et ante congressum et in congressu instantissime fieri volebat, ne adessent omni modo recusabat. Et dum id pernegasset, dicens quod metu legum publicarum periclitari tabulis scriptis nollet; atque interpositis id placere Augustinus episcopus cum suis dicens, ut postmodum contigit, quod post solutum conventum esse cuiquam posset liberum forte dicere, nullo scripturae documento, se dixisse quod forte non dixerit, vel non dixisse quod dixerit. Et miscuit cum eodem sermonem, atque asseruit quid crederet, et ab illo quid teneret audivit, et vera ratione atque auctoritate Scripturarum probata docuit, et ostendit nostrae fidei firmamenta: illius autem asserta nulla veritate, nulla Scripturarum sanctarum auctoritate suffulta docuit, et frustravit. Et ut a se invicem partes digressae sunt, ille magis magisque iratus et furens, mendaa se ipso proclamans, multorum ore laudatum Augustinum. Quae cum minime laterent, coactus est ad ipsum scribere Pascentium, propter illius metum
Abbreviated transcription (Latin):
datis litceris & atricanis & occidentis ⁊ orientis
partib eccłias cos anathemacitandos ⁊ deuitan¬
dos ab omnib catholicis censuerunt. Porro ta¬
le de illis eccłie dei cartholice ꝓlarum iudicium.
etiam piisũimꝰ imꝑator honoriꝰ audiens ⁊ seqͣns:
suis eos legib dampnandos. & inter hereticos
haberi debere constitutt. Unde ĩnulli ex eis ad scẽ
matͥs eccłie gremium unde resilieruir rediert:
& adhric alii redeurit. innctescente & p̃ualescen¬
a adũisus illum detestabilem errorẽ recte fidei
u̾itate. Deniq erat ille memorabilis iur preci¬
prium dũnci corporis memibrũ. cira uniu̾salis
eceue ualitaies solliait semꝑ ac ꝑui.i. & ili di

Expanded text:
datis litteris et ad Africanas Occidentis, et ad Orientis datis litteris et ad Africanas Occidentis, et ad Orientis partis Ecclesias, eos anathemandos et devitandos ab omnibus Catholicis censuerunt. Et tale de illis Ecclesiae Dei catholicae prolatum judicium, etiam piissimus imperator Honorius audiens ac sequens, suis eos legibus damnatos, inter haereticos haberi debere constituit. Unde nonnulli ex eis ad sanctae matris Ecclesiae gremium, unde resilierant, redierunt, et adhuc alii redeunt, innotescente et praevalescente adversus illum detestabilem errorem rectae fidei veritate. Et erat ille memorabilis vir, praecipuum dominici corporis membrum, circa universalis Ecclesiae utilitatem sollicitus semper ac
Abbreviated transcription (Latin):
i dusneus abiteus & responsis fasta est poca¬
pd fto se qm echil illi obiectis referte potu¬
oto mchilo mini d monstratumest. ad ditizt
Capplentais que in tempore collationis ang̾to
igerat iequitia hominis: ut sua noiussima ꝑ¬
sequitione nultum lo igissima totum qd̾ re¬
manserat diei spacium ꝯcupa ret. Adusus pe
& dispiratores callidos arte magis subrili &
nocia. & scribentes & ubicumq poterant pub¬
lice & ꝑ domos loquentes. ꝑ anos ferme decẽ
elaborabeit. libroꝵ multa condeus & edens. et
ueccłia popłis ex esdem errore freqͤntis sime dis¬
pitans. Et q̃m iidem ꝑuersi sedi apłice ꝑ suam
instartisime etiam ce nciliis afri anis scõrumi
ep̃orum gestim esb: itc scõ pape urbis & prius
uenera ili it moceritio & postea scõ ⁊ osimo euis
si itessori ꝑsu. deret᷑. quam illa sectu a fide catho¬
lica abhominanda ⁊ dampnanda fuisset. At
illi tarte sedis antistites suis diu̾sis⁊ emporib
eosdem notantes atq a membris eccł̃ie p̃cidentes.

Expanded text:
ingulis objectis et responsis facta est recapitulatio, et quam nihil ille objectis referre potuerit, nihilominus demonstratum est, additis supplementis, quae in tempore collationis angustoegerat nequitia hominis, ut sua novissima prosecutione multo longissima, totum quod remanserat diei spatium occuparet. CAPUreticos et disputatores callidos, arte magis subtili et noxia scribentes, et ubicumque poterant publice et per domos loquentes, per annos ferme decem laboravit , librorum multa condens et edens, et in ecclesia populis ex eodem errore frequentissime disputans. Et quoniam iidem perversi Sedi apostolicae per suam tur, instantissime etiam conciliis Africanis sanctorum episcoporum gestum est, ut sancto papae Urbis, et prius venerabili Innocentio, et postea sancto Zosimo ejus successori persuaderetur, quam illa secta a fide catholica et abominanda et damnanda fuisset. At illi tantae sedis antistites, suis diversis temporibus eosdem notantes, atque a membris Ecclesiae praecidentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqͦtiens uero uias armati iidem circumcellio¬
nes contra famulum dei augustinũ obsederunt.
dum forte iret rogatꝰ ad uisitandas. instruendas.
& exhortandas catholicas plebes. qͦd etiam fre¬
quentissime faciebat. Et aliqͣndo contigit ut illi
succenturiati hactenꝰ ꝑderent captionẽ. Euenit
enun dei qͥdem ꝓuidentia seductoris hominis er¬
rore. ut ꝑ aliam iuam cum suis comitib sacerdoᷤᷤ
qͦ tendebat uenisset: atq ꝑ hunc quem postea
cognouit errorem manꝰ impias euasisset. Et cũ
in omnib liberatori deo gr̃as egisset: omnino¬
ili suo more nec laicis nec lericis peꝑcerund. si

Expanded text:
Aliquoties vero etiam vias armati iidem CircumcellioAliquoties vero etiam vias armati iidem Circumcelliones contra famulum Dei Augustinum obsederunt, dum forte iret rogatus ad visitandas, instruendas et exhortandas catholicas plebes; quod ipse frequentissime faciebat. Et aliquando contigit, ut illi succenturiati hactenus perderent captionem: evenit enim Dei quidem providentia, sed ducatoris hominis errore, ut per aliam viam cum suis comitibus, sacerdos quo tendebat venisset, atque per hunc quem postea cognovit errorem, manus impias evasisset. Et cum in omnibus liberatori Deo gratias egisset, omnino suo more illi nec laicis nec clericis pepercerunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
ipse nomi scõs ac uenerabiles uiros. continentes
& doctos. beatissimꝰ augustinꝰ diuersis ecclesiis.
ñ nullis quoq emmentiorib rogatꝰ dedit. Simi¬
literq & ipsi ex illo scõrum ꝓposito uenientes:
dei ecclesiis ꝓpagati & monasteria instituerunt:¬
& studio crescente edificationis uerbi dei. ceteras
ecclesiis ꝓmptos frẽs ad suscipiendum sacerdotiũ
prestiterurt. Unde ꝑ multos & in multis salubri
fidei & spei & caritatis eccłie innotescente doct̾na
ũ solum ꝑ omnes africe partes. uerum etiam in
tͣnsmarins & libros editos. atq in greco sermone
translatos ab illohomine. & ꝑ illum multos fa¬
uente deo cunctis innotescere meruert. Atq huic
ut scͥptum est peccator uidens irascebatur. dentib
sius fremebat & tabescebat. Srin autem tui ut
dictum est cum iis qͥ oderunt pacem erant pacifici:
& cum loquerent᷑ debellabantur gratis ab eis.¬

Expanded text:
ipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes ipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes et doctissimos, beatus Augustinus diversis Ecclesiis, nonnullis quoque eminentioribus, rogatus dedit. Similiterque et ipsi ex illorum sanctorum proposito venientes, Domini Ecclesiis propagatis, et monasteria instituerunt; et studio crescente aedificationis verbi Dei, caeteris Ecclesiis promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium praestiterunt. Unde per multos et in multis salubris fidei, spei, et charitatis Ecclesiae innotescente doctrina, non solum per omnes Africae partes, verum etiam in transmarinis, et per libros editos atque in graecum sermonem translatos, ab illo uno homine, et per illum multis, favente Deo, multa innotescere meruerunt. Atque hinc, ut scriptum est, peccator videns irascebatur, dentibus suis frendebat, et tabescebat : servi autem Dei, ut dictum est, cum his qui oderant pacem, erant pacifici; et cum loquerentur, debellabantur gratis ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
rebant. Unde illi sui erroris minui congregatio¬
nes uidentes atq augmentis eccłie inuidentes.
accensi exardescebant ira grauissima: & into¬
lerabiles ꝑsequutiones unitati eccłie compac¬
nistris aggressiones diurnas atq nocturnas
direptionesq rerum om̃ium inferebant. Nã
etiam calcem cum aceto in os
rebaptizatores in odium ueniebant proficientes:.
Porro doctrina diuina sub scõ & cum scõ aug̾tino
in monasterio deo seruientes eccł̃ie ypponiensi cle¬
rici ordinari ceperunt. Ac inde innotescente ⁊ cla¬
rescente de die in diem & eccl̃ie catholice p̾dicatio¬
nis ueritate scõrumq seruoꝵ dei ꝑposito. conti¬
nentia & pauꝑtate ꝓfunda ex monasterio qd̾ ꝑ
illum memorabilem uirum & eẽ & crescere cepe¬
rat magno desiderio poscere. atq acciꝑe ep̃os &
clericos. pax eccl̃ie atq unitas & cepit primo &
postea consequuta est. Nam ferme decem quos

Expanded text:
rebant. Unde illi sui erroris congregatiorebant. Unde illi sui erroris congregationes minui videntes, atque augmentis Ecclesiae invidentes, accensi exardescebant ira gravissima, et intolerabiles persecutiones unitati Ecclesiae compacministris aggressiones diurnas atque nocturnas, direptionesque rerum omnium inferebant. Nam unt. Aliquibus etiam calcem cum aceto in ocurebaptizatores in odium veniebant. CAPUT XI.porro doctrina divina, sub sancto et cum sancto Augustino in monasterio Deo servientes, Ecclesiae Hipponensi clerici ordinari coeperunt. Ac deinde innotescente et clarescente de die in diem Ecclesiae catholicae praedicationis veritate, sanctorumque servorum Dei proposito, continentia, et paupertate profunda, ex monasterio quod per illum memorabilem virum et esse et crescere coeperat, magno desiderio poscere atque accipere episcopos et clericos pax Ecclesiae atque unitas et coepit primo, et postea consecuta est. Nam ferme decem, quos
Abbreviated transcription (Latin):
rentes. Et ut eoꝵ causa diffidentie cunctis in no¬
tesceret elaborauit: & publicis gestis conuenti.
natiste ꝑ suas pene omines eccl̃ias inauditum ho¬
minum genꝰ ꝑuersum ac uolentum. uelut sub
ꝑfessione continentium ambulantes: qͥ circum¬
celliones dicebant᷑. Et erant ingenti numero &
turbis: ꝑ omnes fere affricanas regiones consti¬
tuti. Qui malis imbiti doctorib audacia super¬
ba & temeritate illicita nec suis nec alienis ali¬
quando parcebant. contra ius fasq in causis in¬
tercedentes hominib. & nͥ obedissent dampniᷤ
grauissimis & cedib afficiebant᷑. armati diuer¬
u̾bum dei sedulo p̃dicaretur. & cum iis qͥ oder̃t
pacem pacis ratio haberet᷑. illi loquentem de¬
bellabant gratis. Et cum aduersus eoꝵ dogina
ueritas innotescerer: qͥ uolebant & poterant
sese inde uł eripiebant uł subducebant. & paci
atq unitati eccłie cum suis quib poterant cohe¬

Expanded text:
scentes. Et ut eorum causae diffidentia cunctis innoscentes. Et ut eorum causae diffidentia cunctis innotesceret, elaboravit: et publicis gestis conventi, natistae per suas pene omnes Ecclesias inauditum hominum genus perversum ac violentum, velut sub professione continentium ambulantes, qui Circumcelliones dicebantur. Et erant in ingenti numero et turbis per omnes pene Africanas regiones constituti. Qui malis imbuti doctoribus, audacia superba et temeritate illicita, nec suis, nec alienis aliquando parcebant, contra jus fasque incautis interdicentes hominibus: et nisi obedissent, damnis gravissimis et caedibus afficiebant, armati diververbum Dei sedulo praedicaretur, et cum his qui oderant pacem, pacis ratio haberetur; illi loquentem debellabant gratis. Et cum adversus eorum dogma veritas innotesceret, qui volebant et poterant, sese inde vel eripiebant vel subducebant, et paci atque unitati Ecclesiae cum suis quibus poterant cohae
Abbreviated transcription (Latin):
s sius deo pariter seruientil: ⁊o
ebat. Contigit forte eodem tempore
mens: comꝑta eiꝰ bona fama atq doctrina.
cesideraret atq optaret eum uidere. ꝓmittens¬
se mundi huius posse om̃s contempnere cupi¬
ditates atcyillecebras. si aliqͣndo ex ore eiꝰ uer
fides tenet ac dicit. Et hec dieb ac noctib: ab eo¬
dem iugiter agebant᷑. Nam & epl̃as priuatas ad
quosq eiusdem erroris epõs eminentes scilicet de¬
dit. & laicos ratione reddita admonens atq ex¬
hortans. ut ab illa se prauitate corrigent: uel
certe ad disputationem uenirent. At illi cau¬
sa diffidentie ne qͥdem unqͣm rescribere uolueĩt.
sed irati furiosa loquebant᷑ : atq seductorem &
deceptorem animaꝵ augustinũ esse. & pͥuatim
& publice conclamabant. Et ut lupum occiden¬
dum ẽẽ in defensionem gregis sui dicebant: om
niaq peccata a deo indubitant esse credendum
posse dimriti iis qui hoc facere ac ꝑficere potu¬
issent: nec deum timentes. nec homines reue¬

Expanded text:
s suis Deo pariter servientibus ad  ac libris docebat. Contigit forte eodem tempore,timens, comperta ejus bona fama atque doctrina, desideraret atque optaret eum videre, promittens se posse mundi hujus omnes contemnere cupiditates atque illecebras, si aliquando ex ejus orfides tenet ac docet. Et haec diebus ac noctibus ab eodem jugiter agebantur. Nam et epistolas privatas ad quosque ejusdem erroris episcopos, et eminentes scilicet laicos dedit, ratione reddita admonens atque exhortans, ut vel ab illa se pravitate corrigerent, vel certe ad disputationem venirent. At illi causae diffidentia ne quidem unquam rescribere voluerunt: sed irati furiosa loquebantur, atque seductorem et deceptorem animarum Augustinum esse, et privatim et publice conclamabant; et ut lupum occidendum esse in defensionem gregis sui, dicebant et tractabant; omniaque peccata a Deo indubitanter esse credendum posse dimitti iis qui hoc facere ac perficere potuissent, nec Deum timentes, nec homines erube
Abbreviated transcription (Latin):
teagione eicem amoris ardor innattus est: quo ꝑ¬
pinquantib dieb sci pasche salutis aquam ꝑcipe¬
ret. Et factum est diuina p̾stante opitulatione.
ut ꝑ illum tantum ac talem antistitem ambro¬
sium. & doctrinam salutarem eccl̃ie catholice: &
diuinum ꝑciꝑet sacram̃tum. Moxq ex inti¬
mis cordium medullis sꝑem omnem quam habe¬
bat in scł̃o dereliquit. iam non uxorem. ñ filios
carnis. ĩ diuitias. ñ honores scl̃i querens: sed
deo cum suis seruire statuit. & in illo & ex illo
pusillo grege ẽẽ studens qͤm dñs alloquit᷑ di¬
cens. Nolite timere pusillus grex: q̃m cõpla¬
cuit patri ur̃o dare uob̃ regnum. Et. Uendite

Expanded text:
religione eidem amoris ardor innatus est, quo propinquantibus diebus sanctis Paschae salutis aquam perciperet. Et factum est divina praestante opitulatione, ut per illum talem ac tantum antistitem Ambrosium, et doctrinam sdivina perciperet Sacramenta. Moxque ex intimis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo dereliquit. Jam vero non uxorem, carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed Deo cum suis servire statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro da
Abbreviated transcription (Latin):
uende om̃ia que habes & da pauꝑib. & habebiᷤ
thesaurum in celo. & uen sequere me: & super
ficei fundam̃ta edificare desiderans non ligna. fe¬
num. stipulam: sed aurum. argentũ. & lapides
p̃ciosos. Et erat tunc iam annis maior tͥginta.
sola suꝑstite matre sibiq adherente: & de sus¬
cepto eius ꝓposito seruiendi deo amplius qͣm de
carnis nepotib exultarite. Nam iam pater eiꝰ:¬
tea defunctus erat. Renunciauit itaq etiã

Expanded text:
da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . Et super fidei fundamentum aedificare desiderans, non ligna, fenum, et stipulam; sed aurum, argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiavit etiam schola
Abbreviated transcription (Latin):
sum qͣmi plurimis annis eius inherens pietati: ut
dñs donauerit explicandum suscipio. Uerũ sum¬
mam queso maiestatem. qͦ munus huiꝰmodi a
me arreptum ita geram ac ꝑagam. utt nec patͥs
luminum offendam u̾itatem: nec bonoꝵ eccłie.
filiorum ulla ex parte indear fraudare caritatẽ.
Nec attingam ca omnia insinuare que idem be¬
atissimus augustinꝰ in sius confessionum libris
de seinet ipso qualis ante ꝑceptam gr̃am fuerit.
qualisq iam sumpta iueret designauit. Hoc au¬
tem facere uoluit ut ait apłs. ne de se quisqͣm ho¬
minum supͣ quam se ẽẽ nouerat. aut de se aucli

Expanded text:
sum, quam plurimis annis ejus inhaerens charitati, ut Dominus donaverit, explicandum suscepi. Verum summam quaeso majestatem, quo munus hujusmodi a me arreptum ita geram et peragam, ut nec Patris luminum offendam veritatem, nec bonorum Ecclesiae filiorum ulla ex parte fraudare videar charitatem. Nec attingam ea omnia insinuare, quae idem beatissimus Augustinus in suis Confessionum libris de semetipso, qualis ante perceptam gratiam fuerit, qualisque jam sumpta viveret, designavit. Hoc enim facere voluit, ut ait Apostolus, ne de se quisquam hominum supra quam se esse noverat, aut de se auditum
Abbreviated transcription (Latin):
ti quo ego gaudos ꝑturoet apgietas qr mox
& tu habiturꝰ es de tua passione leticiam. Uere bea¬
ti laurentii gloria singłaris. qui tantum de deo
suo consequutꝰ est gratie ut ei martyr de marty¬
rio ꝓphetaret: quem ꝓ suorum p̾rogatiua meri¬
torum ante iuctoria letificauit qͣm pugna terreret.
Ergo ut comꝑit ore sacerlotis & martyris se qͦq
omnimodis assumendũ: congregatis inopũ tur¬
bis eccł̃iasticum censum religiosa liberalitate diui¬
sit. Quam ꝓfundum spiritalis inri & quam ce¬
leste consilium. ut egenis consuleret: & multitu¬
dine consumente que dederat. inuenire ñ posset
qd̃ raꝑet ꝑsequittor. Illam nimirum sequitꝰ sen¬
tentiam. disꝑsit dedit pauꝑib: iusticia eiꝰ manet
ineternum. Miscdie fuit: qd̾ alimoniam pauꝑib¬

Expanded text:
tu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox tu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio prophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dispersit, dedit pauperibus: justitia ejus manet in aeternum . Misericordiae fuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
cat eccłia. Qui cum in sede glori¬
osissimi patarche diaconatꝰ fungeretur officio.
puritate innocentis uite fortissimeq mortis
triumpho: apłico se consortio copulauit. Nec
immerito eum apłoꝵ supparem p̃dicamus. cui
& castitas animi leuiticum ministerium dedit:
& plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem.
Quem uenerabilis syxtus romane urbis antistẽ
cum impietatem seuientis mundi ꝑ torm̃ta su¬
paret. & regnis ẽẽt celestib iam uicinus. iuderet¬
ꝙ eum paterna de morte tristissimunꝵ ita illum
sp̃u prescientie compellasse narratur:. Noli fili
mestus eẽ: post triduum me sequeris. Unde ap¬
paret carissimi beatum laurentium non de sa¬
cerdotis sui uictoria habuisse tͥsticiam: sed dolu¬
isse ꝙ non etiam ipse mundum cũ suo pariter
sacerdote uincebat. Noli inqͥt fili mestus esse.
post tͥluum me sequeris: hoc est noli t̾stis esse.
quasi apud seculum derelictus. nam necte fides
tuaq uita morte pͥuabit. Nulla te de meo tnsi¬

Expanded text:
scat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse narratur: Noli, inquit, fili moestus esse, post triduum me sequeris. Unde apparet, carissimi, beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat. Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transi
Abbreviated transcription (Latin):
li patiamur in mundo: sed ut mundũ multimo¬
da passione uincamꝰ. Cecinit qͦndam uariis tribu¬
lationib coartatus ille clarissimus ꝓpharum pa¬
triarcha daiud dicens. Concaluit cor meum intra
me: & in meditatione mea exardescit ignis. Quã
sententiã etiam uenerabili laurentio conuenire
manifestum est. ciuꝰ cor tanta in fide xp̃i magnam¬
mitate concaluit. ut despectis ꝓprii corporis crucia¬
tib: insanissino tortori suo triumphatis eiꝰ ignib
letus illuderet. Uere in meditatione insuꝑabilis ex¬
arsit ignis. qui odio ꝑfidie & amore ueritatis ac¬
census: appositam sibi extrinsecus flaminã aut
non sensit auouicit. ꝓpter qd̾ carissimi exulte¬
mus & letemur in domino ñ dubitantes & ꝑse¬
quitorem martyris ꝓ ignib qͦs accendit pre¬
parata impiis supplicia sustinere: & ipsum bea¬
tissimum martyrem ꝓ flamia qͣm ꝑtulit ap̃d̃
om̃ipotentem deum incorrupte lucis illumina¬

Expanded text:
li patiamur in mundo, sed ut mundum multiplli patiamur in mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non sensit, aut vicit. Propter quod, carissimi, exsultemus et laetemur in Domino, non dubitantes, et persecutorem martyris pro ignibus quos accendit, praeparata pro impiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit, apud omnipotentem Deum incorruptae lucis illumina
Abbreviated transcription (Latin):
is mens eius accensa feruebat. Unde nec potuit
de infatigabili eiꝰ pectore calorem diuinitatis in¬
fusum corporeꝰ ille & mortalium ministratꝰ ma¬
nib ignis excludere. De hoc ualidissimo xp̃i mili¬
te illud credendum est dictum: qd̾ ante multa an¬
norum curricula p̾nunciatum est ꝑ ꝓpħ̃am dicen¬
tem. Et si transeas ꝑ ignem: flamina te ñ combu¬
ret. Etce enim beatꝰ laurentiꝰ transiuit ꝑ ignem qͦ
non adustus inhorruit: sed illuminatus effulsit.
Transiuit ꝑ ignem momentaneum atq terrenũ:
sed flaminas gehenne ꝑpetuo exurentis euasit.
Quid hoc beatiꝰ uiro. qui miserentis dei dispensan¬
te gr̃a ar sit ne arcleret. & ne ureretur exustus est:
Qui si nullis eẽd ignib ac suppliciis traditus. fue¬
rat quidem securitas libertatis: sed nulla extiterat
gloria dimicantis. Ad hoc enim nos exemplis atq
dostrinis in eccłia sua xp̃c erudit. non ut nichil ma¬

Expanded text:
is mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit is mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil ma