comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fassio ⁊̃ cõtionem ascendit. Guitũ id̾ młtitud̾ini specracułũ fuit submissa sibi eẽ
smoi iñsiga cõfessiõnẽq scam ppłi ꝙͣ cõsulis maiestatẽ uĩq maiorẽ ẽẽ ubi au¬
direuiss coñs saudare fortunã cossege qd̾ siberata patria in sũmo honore ꝓ re pu¬
blica dimicans matura głia nec dũ se uerrẽte in ĩuidiã morte occubuisset se supsti
ny ne gͣ mqt ulła adeo auob specraca uirtus ent uc suspitione uiolar nequeat.
ego me issimꝰ ãdeumũ regũ hostem ip̃m cupiditatis regni crimen subiciũ timeiẽ.
exo si in ip̃a aite capitosioq habicarem metui me crederem posse a ciuib nũs cã
seui mom̃caneaq apud uos fama pendere. Adeo nẽ est fundata seuit᷑ fides ut uͥ
sun quã qni sun mag̃ referat᷑ nõ obstabũt publii ualeri edes sib̾tati ur̃e quintes

Expanded text:
fascibus in contionem escendit. gratum multitudini spectaculum fuit, submissa sibi esse fascibus in contionem escendit. gratum multitudini spectaculum fuit, submissa sibi esse imperii insignia confessionemque factam populi quam consulis maiestatem uimque maiorem esse. ibi audire iussis consul laudare fortunam collegae, quod liberata patria, in summo honore, pro re publica dimicans, matura gloria necdum se uertente in inuidiam, mortem occubuisset: se supersnquit, 'ulla adeo uobis spectata uirtus erit, ut suspicione uiolari nequeat? ego me, illum acerrimum regum hostem, ipsum cupiditatis regni crimen subiturum timerem? ego si in ipsa arce Capitolioque habitarem, metui me crederem posse a ciuibus meis? tam leui momento mea apud uos fama pendet? adeone est fundata leuiter fides ut ubi sim quam qui sim magis referat? non obstabunt Publi Ualeri aedes libertati uestrae, Quirites;
Abbreviated transcription (Latin):
lacore inde abiere romani ut uictores ecrusai ꝓuictis. Nam poscꝙͣ illuxit nec
auses sostiũ in cõ specti erat. Uasenus cõs sposia segit tͥumphansq inide romam
mdit College suꝰ ꝙͣto tũ potuit apparatu fecit sed mlt̃o mauis morti dec publica
sibit᷑ mesatia. Qs ance ꝯmia in siginio qr matrone ãnũm ut parentẽ eũ luxenĩt qd̾
fai acer ułtor uiosate pudiaitie fũsset̃. Confuli dem̃ qui suꝑfuerat ut sũc mutabi¬
cẽs isuusgi animi ex fauore nõ ĩuidia modo sẽd suspitio etiã cum atroci cumine orta
eg iuu cũ adfectare fama ferebat qr nec cossegã subrogauat in socũ bniti et ed̾ifi¬
cabut n fũmna uessia ib̃i asto atos munito soco arcẽ in expugnabiłe fore hec dicta
uulgo creditaq cum indigͥtace agerẽt cõsulis aiũm uocato ad cõciliũ ppło sũmissis

Expanded text:
ita certe inde abiere, Romani ut uictores, Etrusci pro uictis; nam postquam inluxit nec ita certe inde abiere, Romani ut uictores, Etrusci pro uictis; nam postquam inluxit nec quisquam hostium in conspectu erat, P. Ualerius consul spolia legit triumphansque inde Romam rediit. collegae funus quanto tum potuit apparatu fecit; sed multo maius morti decus publica fuit maestitia, eo ante omnia insignis quia matronae annum ut parentem eum luxerunt, quod tam acer ultor uiolatae pudicitiae fuisset. consuli deinde qui superfuerat, ut sunt mutabiles uolgi animi, ex fauore non inuidia modo sed suspicio etiam cum atroci crimine orta. regnum eum adfectare fama ferebat, quia nec collegam subrogauerat in locum Bruti et aedificabat in summa Uelia: ibi alto atque munito loco arcem inexpugnabilem fieri. haec dicta uolgo creditaque cum indignitate angerent consulis animum, uocato ad concilium populo submissis
Abbreviated transcription (Latin):
offert adeoꝙ infestis aĩs cõcu̾rerũt. ⁊ leuter dum hostem uulneraret sui ꝓtegẽd
corporis memor ue cõtrino ictu ꝑ pãmã utꝙ trinsfixus duab herẽtes hastis mon¬
Gundi ex equis sapsi suit sinus et cecera equestus pugna cepit. Nlem itã mlto poᷤ
ou ndices sup u eniũt ibi uana uctora et uelud eo marte pugnatum est dextoni
ei peo cos lua uidere. seua supata ueiences uĩci a romano milice assueti fusi fugat¬
at d rouinien sis nouus hostis nõ steat sosum sed̾ etiã absua ꝑte romanũ pepusit
sea qun puguatum eẽt tant̃ teror taruniũ acq etruscos incessit ut omissa irita¬
te ciarte mso ex erit᷑ ueiens taiuiniensis ꝙ suas quisq ab̾iret domos adiaiunt
ie naculahu pugne. Sisentio ꝓriẽ noctis ex sisua arsia ingẽtẽ ed̾icã uacem siluã
nuien tã ꝯeditam. hec dicta uno plus tuscoꝵ cecidisse in acie uincere bello nomanũ

Expanded text:
offert; adeoque infestis animis concurrerunt, neuter dum hostem uolneraret sui protegendi offert; adeoque infestis animis concurrerunt, neuter dum hostem uolneraret sui protegendi corporis memor, ut contrario ictu per parmam uterque transfixus duabus haerentes hastis moribundi ex equis lapsi sint. simul et cetera equestris pugna coepit, neque ita multo post et pedites superueniunt. ibi uaria uictoria et uelut aequo Marte pugnatum est; dextera utrimque cornua uicere, laeua superata. Ueientes, uinci ab Romano milite adsueti, fusi fugatique: Tarquiniensis, nouus hostis, non stetit solum, sed etiam ab sua parte Romanum pepulit. ita cum pugnatum esset, tantus terror Taro exercitus, Ueiens Tarquiniensisque, suas quisque abirent domos. adiciunt miracula huic pugnae: silentio proximae noctis ex silua Arsia ingentem editam uocem; Siluani uocem eam creditam; haec dicta: uno plus Tuscorum cecidisse in acie; uincere bello Romanum.
Abbreviated transcription (Latin):
duo duaꝵ ciuitatũ exct᷑ ad iepetendũ regnũ belloq pseꝙ̃dos romanos secuti tar¬
quiniũ. Postꝙ̃ in agnĩ romanũ uẽtum est obuam hosti cõsules eunt. halenus
quadrato agmine pedicẽ ducit brut᷑ ad explorandũ cum cqͥtatu añcessit eodem
modo pͥmꝰ equos hostium agminis preierat aͣruns cãquimus filius regis Rex
ip̃ẽ cum segionib seq̃bat᷑. Arrũs ubi ex liconb ꝓcul cõsulem eẽ dem̃ iã ꝑpus ac
ce̾tius facie qͦ brutum cognouit ĩflamat᷑ un isse est uir inꝗt qui nos excõres ex¬
pulit patna. Ipe est ille mĩs decorat᷑ insignib magnifice incedit. Dii regũ ulto¬
res adeste cõcitat calcanb oquum atq in ip̃m infestus cõsulem dingit. Sensit in
se in brut᷑ decoꝵ erit cũ ip̃is capescere pugnam ducib. Auide itaq se cẽtamin

Expanded text:
duo duarum ciuitatium exercitus ad repetendum regnum belloque persequendos Romanos secuti Tarduo duarum ciuitatium exercitus ad repetendum regnum belloque persequendos Romanos secuti Tarquinium. postquam in agrum Romanum uentum est, obuiam hosti consules eunt. Ualerius quadrato agmine peditem ducit: Brutus ad explorandum cum equitatu antecessit. eodem modo primus eques hostium agminis fuit; praeerat Arruns Tarquinius, filius regis; rex ipse cum legionibus sequebatur. Arruns ubi ex lictoribus procul consulem esse, deinde iam propius ac cepulit patria. ipse en ille nostris decoratus insignibus magnifice incedit. di regum ultores adeste.' concitat calcaribus equum atque in ipsum infestus consulem derigit. sensit in se iri Brutus; decorum erat tum ipsis capessere pugnam ducibus; auide itaque se certamini
Abbreviated transcription (Latin):
cadentis spei sed et̃ od̾io itaq postꝙͣ doso uã obseptam uid̾it. Bessum aꝑte mosien¬
ante oculos suos ꝑur sinerẽt. Asios peregie in regnum romam accitos se rogẽ augẽ¬
tem besso romanũ imꝑium a ꝓximis sceseuita cõuiratione pulsum. Eos int̾ se ꝙr
nemo unͦ sacis dignꝰ regno iuisus sic paͬtes regni rapuisse/ bonasua dipienda po¬
pulo dedisse ne ꝗs expers scelens eẽt patuã se regnũq suum repetere et ꝑsequi ĩ¬
gratos cuies uesse. Fer̾ent opem ad uiuarent suas qͦ ueteres ĩuinas ustũ irent to¬
ciens cesas segiones agrum ad ep̃cem. ¶Hẽc mouerũt ueientes ac ꝑse quisq ro¬
mano saltem duci ignominias dem̃das belloq amissa repecenda minacit fremũc
Tarquinienses nom̃ ac cognatio mouet. Pulchium uidebat᷑ suos rome regnare ita

Expanded text:
cadentis spei sed etiam odio iraque, postquam dolo uiam obsaeptam uidit, bellum aperte moliencadentis spei sed etiam odio iraque, postquam dolo uiam obsaeptam uidit, bellum aperte molienante oculos suos perire sinerent: alios peregre in regnum Romam accitos: se regem, augentem bello Romanum imperium, a proximis scelerata coniuratione pulsum. eos inter se, quia nemo unus satis dignus regno uisus sit, partes regni rapuisse; bona sua diripienda populo dedisse, ne quis expers sceleris esset. patriam se regnumque suum repetere et persequi ingratos ciues uelle. ferrent opem, adiuuarent; suas quoque ueteres iniurias ultum irent, totiens caesas legiones, agrum ademptum. haec mouerunt Ueientes, ac pro se quisque Romano saltem duce ignominias demendas belloque amissa repetenda minaciter fremunt. Tarquinienses nomen ac cognatio mouet: pulchrum uidebatur suos Romae regnare. ita
Abbreviated transcription (Latin):
Miserebatq ñ pene mag̃ hoĩes quã scesens quo penã mĩti cẽnt. Illos eo potissimũ
anno patnã sibenitã pactrẽ sib̾em corem cõsulacũ ortum ex domo uima patirs psebem
quicꝗd eoꝵ hoiũm q romanoꝵ eẽt induxisse in aiũm ut suꝑbo ꝯddm regi dũ in fe¬
sto exuli ꝓderẽt. Cõsules in sedem ꝓcessere suam. Missiq sictors ad sumendum
supplicium nuda os iurgis cedũc secunq fenunt cum int̾ oẽ cp̃s pat᷑ uult᷑q et os
ex erano sib̃cas et ciuitas daca. Ise pͥmũ dicit᷑ undicta sib̾ert᷑ quidã iñdicte quaꝵ
nom̃ cunccũ ab ilso putãt uĩdicio ip̃i nom̃ fuisse post issum obẜuatũ est ut qui ita sibe¬
rti cẽnt in cĩuitatẽ accepti uiderẽt᷑.
lis sic̃ acta erant nũciatis incensus taiuiniᷤᷤ nõ dosore solum cãte ad ĩncum

Expanded text:
miserebatque non poenae magis homines quam sceleris quo poenam meriti essent: illos eo potissimum miserebatque non poenae magis homines quam sceleris quo poenam meriti essent: illos eo potissimum anno patriam liberatam, patrem liberatorem, consulatum ortum ex domo Iunia, patres, plebem, quidquid deorum hominumque Romanorum esset, induxisse in animum ut superbo quondam regi, tum infesto exsuli proderent. consules in sedem processere suam, missique lictores ad sumendum supplicium. nudatos uirgis caedunt securique feriunt, cum inter omne tempus pater uoltusque et os ex aerario, libertas et ciuitas data. ille primum dicitur uindicta liberatus; quidam uindictae quoque nomen tractum ab illo putant; Uindicio ipsi nomen fuisse. post illum obseruatum ut qui ita liberati essent in ciuitatem accepti uiderentur. his sicut acta erant nuntiatis incensus Tarquinius non dolore solum tantae ad inritum
Abbreviated transcription (Latin):
sis quẽ cãpi fructum quia ĩreligiosum eiat cõsume. desectã cã stram̃to segetẽ magͣ
uis hoiũm simł ĩmissam corbib fudere in cibeñ cenui fluentẽ aqua uc mediis ca¬
sorib soset. Ita ĩuadis hesitãtis fium̃ti ace̾uos sedisse in sicus simo. In sula inde
puulatm ec aliis que fere temẽ flumen eodẽ inuecas stam. Postea credo additas¬
moses manuq ad̾uicũ ut cam eminẽs area fumaq tempłis qͦ ac po̾ticib substinendis
eẽt. ¶Direptis hõnis regum dap̃nati ꝓditoros sup̃tũq suppłiciũ cõspectins eo qd pene
capiende ministĩum patri de libens cõsusat᷑ ĩposuit ot qui spectator erat amouendus
eum ip̃m fortuna exactor est supplicii dedit: Scabant desigati ad palum nobilissimi iu¬
uenes sed̾ a ceteris uelud ab ignotis capitib cõsulis lib̾er oũm in se aduterint ocułos

Expanded text:
si. quem campi fructum quia religiosum erat consumere, desectam cum stramento segetem magna si. quem campi fructum quia religiosum erat consumere, desectam cum stramento segetem magna uis hominum simul immissa corbibus fudere in Tiberim tenui fluentem aqua, ut mediis caloribus solet. ita in uadis haesitantes frumenti aceruos sedisse inlitos limo; insulam inde paulatim, et aliis quae fert temere flumen eodem inuectis, factam; postea credo additamoles manuque adiutum, ut tam eminens area firmaque templis quoque ac porticibus sustinendis esset. direptis bonis regum damnati proditores sumptumque supplicium, conspectius eo quod poenae capiendae ministerium patri de liberis consulatus imposuit, et qui spectator erat amouendus, eum ipsum fortuna exactorem supplicii dedit. stabant deligati ad palum nobilissimi iuuenes; sed a ceteris, uelut ab ignotis capitibus, consulis liberi omnium in se auerterant oculos,
Abbreviated transcription (Latin):
accasionem ut lictẽ q̃ legatis darẽtͥ dephense rẽ coarguere possẽt expectabat. Poꝙͣ
datas sensis rem ad cõsules detulit. Consules ad dep̃hendẽdos segacos cõuiratos qz
ꝓfecti domo sine tumultu rem om̃em oppssere sicraꝵ ĩ pͥmis hĩta cura ne int̾cide̾nt
ꝑditonb extẽplo ĩ uĩcla cõiectis desogatis pausulũ addubitatũ est ec ꝙͣꝙͣ uisi
sũt comisse ut hostium soco eeñt uis tam̃ gẽtiũ ualuit. ¶ De bonis regis que red̾¬
di ante censuemĩt res integra refert᷑ ad patres illi ueccur uetuere reddi in publi¬
cum uetuere redigi dmpienda plebi sũt data ut cõtacta regia p̃da spẽ ĩꝑpetuum
cã hiis pacis amicte̾nt. Ager carquimoꝵ qui int̾ urbem ac ciberim fuit cõsecratus
marti.Martus dem̃ cãpus fuit force ibi tũ seges fa̾ns dicit᷑ fuisse mature mes¬

Expanded text:
occasionem, ut litterae legatis darentur quae deprehensae rem coarguere possent, exspectabat. postquam occasionem, ut litterae legatis darentur quae deprehensae rem coarguere possent, exspectabat. postquam datas sensit, rem ad consules detulit. consules ad deprehendendos legatos coniuratosque profecti domo sine tumultu rem omnem oppressere; litterarum in primis habita cura ne interciderent. proditoribus extemplo in uincla coniectis, de legatis paululum addubitatum est; et quamquam uisi sunt commisisse ut hostium loco essent, ius tamen gentium ualuit. de bonis regiis, quae reddi ante censuerant, res integra refertur ad patres. ibi uicit ira; uetuere reddi, uetuere in publicum redigi. diripienda plebi sunt data, ut contacta regia praeda spem in perpetuum cum iis pacis amitteret. ager Tarquiniorum qui inter urbem ac Tiberim fuit, consecratus Marti, Martius deinde campus fuit. forte ibi tum seges farris dicitur fuisse matura mes
Abbreviated transcription (Latin):
sumũt. Precerea aliquot nobiles adolescentes cõscii assup̃ti qͦꝵ uetustate me¬
moria abiit. Incĩm cum in senatu uicisset snĩa q̃ censebat reddenda bona eãq ip̃a
cam morẽ in urbe haberent seguti ꝙ spatium ad uehicula cõpanda a cõsulib sup̃¬
sissec̃ quib regũ aspo̾tarẽt᷑ res om̃e id tp̃s cũ cõiuratis cõsustando absumunt
euĩcuntq in stando ut lictere sibi ad carquimos duent᷑. Nam ałr̃ qui credituros
eos nõ uana ablegatis suꝑ reb cãcis affem dace lictẽ ut pignꝰ fidei cẽnt mani¬
fescum facin feceiũc. Nã cum pͥdie ꝙͣ legati ad carquinios ꝓficiscerent᷑ ec cenatũ
forte apud̾ uicessios eẽt cõuratiq ibi remocis arbitͥs młta int̾ se de nouo ut fit cõ¬
silio egissẽt ẜmonẽ eoꝵ ex ẜuis unus excepit qui iã antea id senẜat agi. Sed̾ eã

Expanded text:
sumunt. praeterea aliquot nobiles adulescentes conscii adsumpti, quorum uetustate mesumunt. praeterea aliquot nobiles adulescentes conscii adsumpti, quorum uetustate memoria abiit. interim cum in senatu uicisset sententia quae censebat reddenda bona, eamque ipsam causam morae in urbe haberent legati quod spatium ad uehicula comparanda a consulibus sumpsissent quibus regum asportarent res, omne id tempus cum coniuratis consultando absumunt, euincuntque instando ut litterae sibi ad Tarquinios darentur: nam aliter qui credituros eos non uana ab legatis super rebus tantis adferri? datae litterae ut pignus fidei essent, manifestum facinus fecerunt. nam cum pridie quam legati ad Tarquinios proficiscerentur cenatum forte apud Uitellios esset, coniuratique ibi, remotis arbitris, multa inter se de nouo, ut fit, consilio egissent, sermonem eorum ex seruis unus excepit, qui iam antea id senserat agi, sed eam
Abbreviated transcription (Latin):
erronb sola m̃ocẽtia uiue̾ ita iã sua sponte egns aĩs legati ab regib suꝑueniũt smñ
mentione redit̾ bona tñtũ repetences. Eoꝵ uerba poͣꝙͣ in senatu audita sũt ꝑ ali¬
quot dies ea cõsustatio tenuit ñ nõ redd̾ica cã belli reddica belli matia et ad ium̃¬
tum cẽnt. Intim legati cum aliis alia mosiii a ꝑce bona repetẽtes cłam recuꝑandi regͥ¬
cõsisia stiuere et tãꝙͣ ad id qd agi uidebat᷑ ambiences nobiliũ adosescẽciũ aĩos per¬
tempcant a quib psacide omitio accepta ẽ. hiis lnãs ab carquiniis redd̾ũt ec de ac¬
cipiendis ciam nocte in urbem iegib cossoquũt᷑. Uicessiis aquiliisq frib pͥmo cõ¬
missares res est. uicellioꝵ soror consuli nupta bruico erat iãq ex eo matumonio
adosẽscentes erant siben. Titus tiberuaq eos qͦ in societatẽ cõsilii auũculi as¬

Expanded text:
erroribus sola innocentia vivere. ita iam sua sponte aegris animis legati ab regibus superveniunt sine erroribus sola innocentia vivere. ita iam sua sponte aegris animis legati ab regibus superveniunt sine mentione reditus bona tantum repetentes. eorum verba postquam in senatu audita sunt, per aliquot dies ea consultatio tenuit, ne non reddita belli causa, reddita belli materia et adiumentum essent. interim legati alia mobientes, nobilium adulescentium animos pertemptant. a quibus placide oratio accepta est, iis litteras ab Tarquiniis reddunt et de accipiendis clam nocte in urbem regibus conloquuntur. Uitelliis Aquiliisque fratribus primo commissa res est. Uitelliorum soror consuli nupta Bruto erat, iamque ex eo matrimonio adulescentes erant liberi, Titus Tiberiusque; eos quoque in societatem consilii auunculi ad
Abbreviated transcription (Latin):
uitore reges ciecerat cũ haut cuiꝙͣ ĩ d̾ubio eẽt bestũ ab caͣquiniis ĩmine̾ id̾ quidẽ
spe oiũm senus fuit. Ceterũ id qd̾ nõ timebãt ꝑ dofũ ac ꝓditionẽ ꝓpe sib̾tas ami¬
ssa est. Errmc in romana uiuẽtute a dosescences aliquot nec hui tenuisoco orti quoꝵ
in regno sibido solutior fuerat equases sod̾asesq adosescentiũ tarquinioꝵ assueci
more iegio uiuere eã tñ aequato iure oiũim sicẽtiam q̃rẽtes sib̃tatẽ asior in suam
uetisse ẜuitutẽ int̾ se cõqͣ rebant᷑ ¶regem hoiẽm eẽ a quo impetres ubi uis ubi ĩ ui¬
na op̾ sit eẽ grẽ socum ẽẽ bñficio et uasa et ignoscere posse unt̾ amicũ atq inimi¬
cum discum̃ nosse segẽ rẽ surdam ĩexorabilem ẽẽ salubnorẽ meliorẽq mopi ꝙͣ po¬
centi nicħ sãxam̃ti nec uenie habẽ si modũ excessens. ꝑiculosum eẽ in tot huanis

Expanded text:
iutore reges eiecerat. cum haud cuiquam in dubio esset bellum ab Tarquiniis imminere, id quidem iutore reges eiecerat. cum haud cuiquam in dubio esset bellum ab Tarquiniis imminere, id quidem spe omnium serius fuit; ceterum, id quod non timebant, per dolum ac proditionem prope libertas amissa est. erant in Romana iuuentute adulescentes aliquot, nec ii tenui loco orti, quorum in regno libido solutior fuerat, aequales sodalesque adulescentium Tarquiniorum, adsueti more regio uiuere. eam tum, aequato iure omnium, licentiam quaerentes, libertatem aliorum in suam uertisse seruitutem inter se conquerebantur: regem hoia opus sit; esse gratiae locum, esse beneficio, et irasci et ignoscere posse, inter amicum atque inimicum discrimen nosse; leges rem surdam, inexorabilem esse, salubriorem melioremque inopi quam potenti, nihil laxamenti nec veniae habere, si modum excesseris; periculosum esse in tot humanis
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ obstare lib̾cati. hũc cu inquit cua uosũcate.s. tarquinii renioue metũ. Memi¬
nimꝰ facemͣ eiecisti reges ab solue bñficiũ cuũ aufer hinic regiũ nom̃. Res tuas
cibi nõ solum reddent ciues cui auccoie me sed siod deẽ munifice augebũt: Ami¬
cus abi exonera auitatẽ uano forsicã metu ita ꝑsuasum est aĩs cum gente
tarquina regnũ hic hĩcurũ: Consuli pͥmo tã noue ret ac subite admiratio ĩclu¬
serat uocẽ dicẽ̾ deiñ incipient pͥmores auicatis arcũ sistũt eadem młtis p̃cibus
orant et ceten quidẽ mouebãt spostꝙͣ spurius lucretius maio etace ac dignita¬
ce socer p̃terea ip̃ius age̾ rogando alciuaq suadendo cepit ut uĩci se cõsensu ciui¬
tatis paceret᷑. Tim̃s consul nepos modũ pͥuato sibi eadẽ illa cum bonoꝵ amissioẽ
addicaq alia ĩsuꝑ ignominia accid̾e̾nt abdicauit se cõsulatu rebq suis oĩbus

Expanded text:
d obstare libertati. 'hunc tu' inquit 'tua uoluntate, L. Tarquini , remoue metum. meminimus, fatemur: eiecisti reges; absolue beneficium tuum, aufer hinc regium nomen. res tuas tibi non solum reddent ciues tui auctore me, sed si quid deest munifice augebunt. amicus abi; exonera ciuitatem uano forsitan metu; ita persuasum est animis cum gente Tarquinia regnum hinc abiturum.' consuli primo tam nouae rei ac subitae admiratio incluserat uocem; dicere deinde incipientem primores ciuitatis circumsistunt, eadem multis precibus orant. et ceteri quidem mouebant minus: postquam Sp. Lucretius , maior aetate ac dignitate, socer praeterea ipsius, agere uarie rogando alternis suadendoque coepit ut uinci se consensu ciuitatis pateretur, timens consul ne postmodum priuato sibi eadem illa cum bonorum amissione additaque alia insuper ignominia acciderent, abdicauit se consulatu rebusque suis omnib
Abbreviated transcription (Latin):
dũs digtatis fortuneq aliꝗd inclucet posten famã ferrẽt. Censum enĩ instituit rẽ
salubeninã cãco futuro imꝑio ex quo belli pacisq munia nõ untim ut ante sed̾ ꝓ
iħabicu pecuniaꝵ fierẽt. Tum classis centunasq et hũc ordinẽ ex cen su descripsit
us paci decoꝵ uł belło exhis qui centũ miliu ens auc maiorẽ cẽsum hab̾erenc: sxxx
cõfecit centurias quadragenas senioꝵ ac uinioꝵ. Pͥma classis om̃s appellaci senio¬
res ad urbis custodiam ut p̾sto eẽnt uiuenes ut foris bella gererẽt arma his ĩpe¬
rata gasea csipeus oree sorica om̃ia ex ere. Hec ut tegum̃ta cõporis ẽẽnc tesa in
hostem hastaq et gladius addite huie classi due fabrũ centune q̃ sine armis scipẽ¬
dia facerẽt datũ mumꝰ ut machinas in besso fe̾rẽt. Scdã cdassis intra centũ usq ad̾

Expanded text:
adus dignitatis fortunaeque aliquid interlucet posteri fama ferrent. censum enim instituit, rem adus dignitatis fortunaeque aliquid interlucet posteri fama ferrent. censum enim instituit, rem saluberrimam tanto futuro imperio, ex quo belli pacisque munia non uiritim, ut ante, sed pro habitu pecuniarum fierent; tum classes centuriasque et hunc ordinem ex censu discripsit, uel paci decorum uel bello. ex iis qui centum milium aeris aut maiorem censum haberent octoginta confecit centurias, quadragenas seniorum ac iuniorum; prima classis omnes appellati; seniores ad urbis custodiam ut praesto essent, iuuenes ut foris bella gererent; arma his imperata galea, clipeum, ocreae, lorica, omnia ex aere; haec ut tegumenta corporis essent: tela in hostem hastaque et gladius. additae huic classi duae fabrum centuriae quae sine armis stipendia facerent; datum munus ut machinas in bello ferrent. secunda classis intra centum usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
firmo monit primꝰ in iussu ppłi uolũtate patrũ regnauit. Anci sib̾ens iã cũ
cõphensio scesens ministris nõ uiue̾ regẽ ex cãtas ẽẽ opes ẜuii nũtiatũ estͣ
sessapo meciona⁊ usatũ iẽit̃t. Nec iã publicis mag̃ cõsilis ẜuius quã pͥuatis
tem huanis consiliis qͥn inuidia regni etiã it̾ domesticos infid̾a oĩa atq infesta
faceret. Per oportune ad p̃sentis quietẽ stat᷑ Gellum cũ ueientib iã eĩ indutie exi¬
ernt aliis ꝙ etrusas supcũ. Iñ eo bello ex uitus et fortuna mcut tulli fusoq ĩgẽ¬
ti hosciũ exentu haud̃ dubius rex seu patiũ seu psebis aĩus ꝑiclicaret᷑ romã rediit.¬
¶ Ad̾gre dicͣq inde pacis songe mayiniũ opus ut quẽ ad modũ numa diumni auctor
iurs fuisset ⁊ta ẜuiũ cõditorem om̃is in aiuitate discamĩs ordinũq quib int̾ ꝯͣ¬

Expanded text:
firmo munitus, primus iniussu populi, uoluntate patrum regnauit. Anci liberi iam tum firmo munitus, primus iniussu populi, uoluntate patrum regnauit. Anci liberi iam tum comprensis sceleris ministris ut uiuere regem et tantas esse opes Serui nuntiatum est, Suessam Pometiam exsulatum ierant. nec iam publicis magis consiliis Seruius quam priuatis tem humanis consiliis quin inuidia regni etiam inter domesticos infida omnia atque infesta faceret. peropportune ad praesentis quietem status bellum cum Ueientibus—iam enim indutiae exierant—aliisque Etruscis sumptum. in eo bello et uirtus et fortuna enituit Tulli; fusoque ingenti hostium exercitu haud dubius rex, seu patrum seu plebis animos periclitaretur, Romam rediit. adgrediturque inde ad pacis longe maximum opus, ut quemadmodum Numa diuini auctor iuris fuisset, ita Seruium conditorem omnis in ciuitate discriminis ordinumque quibus inter gr
Abbreviated transcription (Latin):
petus q multitudĩs uix sustiner possec exsuꝑiore ꝑce ediũ ꝑ fenestias in nouã
uiam uersus hicabat eĩ rex ad iouis statons socũ ppłm tanaquil alloquit᷑ ui¬
bec bono c̃o eẽ. Gopicũ fuisse regẽ subito ictu fer̾ũ haud̾ alte in corpus descẽ¬
disse iã ad se redisse inspectũ uulnꝰ absterso cruore omĩa salub̾na ẽẽ. Cõfide̾
ꝓpe diem ip̃m eos uisuros.
Nteum ẜuo tusso iubere ppłm dicto audientẽ ẽẽ eũ uur redditurũ ob̾ituꝵ¬
q ałia regis munia ẽẽ. Seruius cum trabea et liccorib ꝓdit ac sede regia
sedens alia decẽnit de aliis cõsultuꝵ se regẽ ẽẽ simusat. Itaq ꝑ aliquot dies cũ
iã expinasset turuini᷑ celata morte ꝑ spẽm aliene fungende uicis suas opes
firmauit. Tum demũ pala facto et cõploritione in regiã orta ẜuius p̃sidio

Expanded text:
petusque multitudinis uix sustineri posset, ex superiore parte aedium per fenestras in Nouam petusque multitudinis uix sustineri posset, ex superiore parte aedium per fenestras in Nouam uiam uersas—habitabat enim rex ad Iouis Statoris—populum Tanaquil adloquitur. iubet bono animo esse; sopitum fuisse regem subito ictu; ferrum haud alte in corpus descendisse; iam ad se redisse; inspectum uolnus absterso cruore; omnia salubria esse; confidere propediem ipsum eos uisuros; interim Ser. Tullio iubere populum dicto audientem esse; eum iura redditurum obiturumque alia regis munia esse. Seruius cum trabea et lictoribus prodit ac sede regia sedens alia decernit, de aliis consulturum se regem esse simulat. itaque per aliquot dies cum iam exspirasset Tarquinius celata morte per speciem alienae fungendae uicis suas opes firmauit; tum demum palam factum est comploratione in regia orta. Seruius praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
cłamor uide cõcu̾sus q ipłi mirantũ quid̾ rei eẽt. Tanaquil uit̾ cumultũ claudi
regiam ube̾t arbitros eiecit simł que cum̃do uulner opus sũt tãꝙͣ spes sub eet
sedulo cõꝑat simł si destituat spes. alia p̃sidia molit᷑. Seruio ꝓpere acato cũ pene
ex sãguẽ uirũ ostendisset dexterã tenẽs orat ne ĩ ultã mortẽ socer ne socrum
inimicis ludibrio ẽẽ sinat. Tuũ ẽ inꝯd serui si uir es regnũ nõ eoꝵ qui alienis
manib pessimũ facin fecere. Erge te dõsq duces soquere qui cłarũ hoc fore
caput diuino ꝯdam cucũfuso igni poͣtẽder̃. Nũc te illa celestis excitet flama
nũc exꝑgiscere uere. Et nos peregnni regnauim. Qui sis nõ unde nat᷑ sis re¬
puta. Si tua te subita cõsilia torpent/ ac tu mea cõsilia seq̃re.Cum damor im¬

Expanded text:
clamor inde concursusque populi, mirantium quid rei esset. Tanaquil inter tumultum claudi clamor inde concursusque populi, mirantium quid rei esset. Tanaquil inter tumultum claudi regiam sedulo comparat, simul si destituat spes, alia praesidia molitur. Seruio propere accito cum paene exsanguem uirum ostendisset, dextram tenens orat ne inultam mortem soceri, ne socrum inimicis ludibrio esse sinat. 'tuum est' inquit, 'Serui, si uir es, regnum, non eorum qui alienis manibus pessimum facinus fecere. erige te deosque duces sequere qui clarum hoc fore caput diuino quondam circumfuso igni portenderunt. nunc te illa caelestis excitet flamma; nunc expergiscere uere. et nos peregrini regnauimus; qui sis, non unde natus sis reputa. si tua re subita consilia torpent, at tu mea consilia sequere.' cum clamor im
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuat᷑. Tum ẜuio occiso quẽcũq aliũ generũ delegisset eũ dẽ regna heredẽ faĩrus
uidebat᷑. Obhoc ip̃i regi in sidie ꝑant᷑ Ex pastotib duo ferocissimi delcti ad facinus
qui cõsueti erĩt ut̾q̃ agrestib fer̾am̃tis. In uestibulo regie quã potuere cumultu¬
osissime spetie rixe in se om̃s appanicores regios cõue̾tũt. Inde cũ ambo regẽ appes¬
sarent clamorq eoꝵ penit᷑ in regiã ꝑuenisset euocati ad rege̾ ꝑgũt: Pͥmo ut̾q uo¬
aferari. et ce̾cutĩ alt alteri obstrere̾. Coerati ab lictore et uissi ĩuioe dicere cãdem
ialsoqui desistũt. Uni iem ex composito ordit᷑. Dũ intenc in eũ se rex cotꝰ auerceret
astꝰ esatã securĩ in caput deiecit.Relictoq in uulnẽ telo ambo se foras eiciunt.
Tarquiniũ moribũdũ cũ qui cĩca erãt excepissẽt illos fugiẽtes lictores ꝯp̾hendũ

Expanded text:
priuatus; tum Seruio occiso, quemcumque alium generum delegisset, eundem regni heredem facturus priuatus; tum Seruio occiso, quemcumque alium generum delegisset, eundem regni heredem facturus uidebatur; ob haec ipsi regi insidiae parantur. ex pastoribus duo ferocissimi delquibus consueti erant uterque agrestibus ferramentis, in vestibulo regiae quam potuere tumultuosissime specie rixae in se omnes apparitores regios convertunt; inde, cum ambo regem appellarent clamorque eorum penitus in regiam pervenisset, vocati ad regem pergunt. primo uterque vociferari et certatim alter alteri obstrepere; coerciti ab lictore et iussi in vicem dicere tandem obloqui desistunt; unus rem ex composito orditur. dum intentus in eum se rex totus averteret, alter elatam securim in caput deiecit, relictoque in volnere telo ambo se foras eiciunt. Tarquinium moribundum cum qui circa erant excepissent, illos fugientes lictores comprehendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
regem mod̾o sed apud paties plebẽq loge maximo ħonore ẜ uius tullus erat¬
Um anci filii duo et si ancea sẽꝑ ꝓ indignissimo habuerãt sopatao regno cucoiͣs
finude pussos regnare rome aduenã nõ modo uicine sed ñe irasice quidẽ stĩpis¬
Tuns ĩpensius his indignitas crescere sinõ ab tarquinio quidẽ ad se rediret regnũ
sed p̃ceps inde porro ad ẜuitia cadet ut in eadem aiuitate poso centesimũ fere annũ
quã romulus deo ꝓ gnͣatus deus ip̃e cenuent regnũ donec in te̾ns fuent id̾ ẜuĩ ẜua
natus.possideat. Tum cõe romani noĩs. Tũ precipue id domͤ sue dedecus fore si
anci regis iurili stipe salua nõ modo aduenis sed serus eciã regnũ rome paceret.
Ferro igitur eã arce̾ cõcumeliã statuũt sed ĩuine dosor ĩ tarquiũ ip̃m mag̃ quã
in ẜuum eos stimulabat tũ quia grauior ultor cedis si suꝑeẽt rex futunis eiat ꝙͣ

Expanded text:
regem modo sed apud patres plebemque longe maximo honore Ser. Tullius erat. tregem modo sed apud patres plebemque longe maximo honore Ser. Tullius erat. tum Anci filii duo etsi antea semper pro indignissimo habuerant se patrio regno tutoris fraude pulsos, regnare Romae aduenam non modo uicinae sed ne Italicae quidem stirpistum impensius iis indignitas crescere si ne ab Tarquinio quidem ad se rediret regnum, sed praeceps inde porro ad seruitia caderet, ut in eadem ciuitate post centesimum fere annum quam Romulus deo prognatus deus ipse tenuerit regnum donec in terris fuerit, id seruus serua natus possideat. cum commune Romani nominis tum praecipue id domus suae dedecus fore, si Anci regis uirili stirpe salua non modo aduenis sed seruis etiam regnum Romae pateret. ferro igitur eam arcere contumeliam statuunt; sed et iniuriae dolor in Tarquinium ipsum magis quam in Seruium eos stimulabat, et quia grauior ultor caedis, si superesset, rex futurus erat quam
Abbreviated transcription (Latin):
fortune cultũ excitant᷑. Euenit fucile qd̾ diis cordi cẽt. Iuuenis euasit uere indolis
regie nec cũ quereret᷑ gener tamiumo quisꝙͣ romane uiuẽtutis ulla arte cõfer¬
nͥ potuit filiãq ei suam rex despõdit. hic̃ quacũq decausa tant᷑ illi honos hĩt᷑
so capto ẜui tussi qui pͥnceps in ilsa urbe fuenit grauidã uiro occiso uxorẽ cum
int̾ reliquas captiuas cognita eẽt ob̾cunicã nobilitatem ab regina romana ꝓhibitũ
fem ẜuicio pãtum rome edidisse pͥsai tarquinui domo. Inde tãco bnficio et int̾ muli¬
eres famisiantate aucrã er puerũ in domo a paruo educatũ in caritate atq honore
fuisse fortunã matris qd̾ patria capta in hostiũ man̾ uenit ut ẜuo nat᷑ crederetur
feaisse. D̾uo de quadragesimo fẽme anno ex quo regnare ceꝑat tarquini nõ apud

Expanded text:
fortunae cultum excitantur. euenit facile quod dis cordi esset: iuuenis euasit uere indolis fortunae cultum excitantur. euenit facile quod dis cordi esset: iuuenis euasit uere indolis regiae nec, cum quaereretur gener Tarquinio, quisquam Romanae iuuentutis ulla arte conferri potuit, filiamque ei suam rex despondit. hic quacumque de causa tantus illi honos habitulo capto Ser. Tulli , qui princeps in illa urbe fuerat, grauidam uiro occiso uxorem, cum inter reliquas captiuas cognita esset, ob unicam nobilitatem ab regina Romana prohibitam ferunt seruitio partum Romae edidisse Prisci Tarquini <in> domo; inde tanto beneficio et inter mulieres familiaritatem auctam et puerum, ut in domo a paruo eductum, in caritate atque honore fuisse; fortunam matris, quod capta patria in hostium manus uenerit, ut serua natus crederetur fecisse. duodequadragesimo ferme anno ex quo regnare coeperat Tarquinius, non apud
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ loci ocrupat fundam̃tis Eodem tpr in regia ꝓdigiũ uisum euentũq inimbłe
fuit. Puero dormienti cui ẜmo tullio nͣ fuit caput arsisse fer̃ młtoꝵ in cõspectu.
psurio ig clamore inde ad tãte rei iuacułũ orto excitũ regẽ et cum quidã fa¬
miliariũ aquã ad excĩguẽdũ fe̾iet ab regina recẽtũ. Sedatoq iã cumultu mo¬
uen uetuisse puerũ donec sua sponte exꝑrectus eẽt. Mox cũ sop̃no et fłama abi¬
sser tũ ad ducco in secrerũ iuro tanaquił uides ne tu puerũ hũc ĩquid quẽ tã hu¬
mili cultu educamͤ scire licet hũc lum̃ quõdam reb m̃s dubiis futuꝵ p̃sidiũq
regie afflicte. Prom̃ matĩam ingẽtis puͣ pͥuatĩq decoris om̃ĩ indulgẽtia nñi nu¬
criam᷑. Inde puerũ sibetũ soco ceptũ haber erudiriq artib quib ingenia ad magͦ

Expanded text:
dinem loci, occupat fundamentis. eo tempore in regia prodigium uisu euentuque mirabile dinem loci, occupat fundamentis. eo tempore in regia prodigium uisu euentuque mirabile fuit. puero dormienti, cui Seruio Tullio fuit nomen, caput arsisse ferunt multorum in conspectu; plurimo igitur clamore inde ad tantae rei miraculum orto excitos reges, et cum quidam familiarium aquam ad restinguendum ferret, ab regina retentum, sedatoque eam tumultu moueri uetuisse puerum donec sua sponte experrectus esset; mox cum somno et flammam abisse. tum abducto in secretum uiro Tanaquil 'uiden tu puerum hunc' inquit, 'quem tam humili cultu educamus? scire licet hunc lumen quondam rebus nostris dubiis futurum praesidiumque regiae adflictae; proinde materiam ingentis publice priuatimque decoris omni indulgentia nostra nutriamus.' inde puerum liberum loco coeptum haberi erudirique artibus quibus ingenia ad magnae
Abbreviated transcription (Latin):
fecit : ub̾i nusꝙͣ ad unuise rei dimicationẽ uẽtum est ad singula oppida aicũ ferẽdo
arma ome nom̃ sãtinũ domuit corniaisũ ficusneã uet̾ camenã ciustumeriũ ame¬
riolã meduliã nom̃tũ. Hec de pͥsas satinis aut qui ad sacinos defecerãt capta opp¬
da pax dem est fc̃a maiore inde aĩo pacis opera inchoata quã quãta mose gesserat
bessa ut nõ quietior ppłs domi eẽt quã misitie fuisset. Nã ec muro sapideo cuius
exord̾ium opens sab̾ino besso turbatũ erat urbe quia nõdum munienit cĩge̾ parat
et infima urbis soca cura forũ aliasq int̾iectas collib cõuasses qr ex planis socis
haut facile euehebant aquas cloaicis efastigio ĩ cibeñ ductis siccat et aream ad edẽ
in capitosio iouis quã nouerat bello sabino iã p̃sagiente aĩo futurã ołi amplitu¬

Expanded text:
fecit; ubi nusquam ad uniuersae rei dimicationem uentum est, ad singula oppida circumferendo fecit; ubi nusquam ad uniuersae rei dimicationem uentum est, ad singula oppida circumferendo arma omne nomen Latinum domuit. Corniculum, Ficulea uetus, Cameria, Crustumerium, Ameriola, Medullia, Nomentum, haec de Priscis Latinis aut qui ad Latinos defecerant, capta oppida. pax deinde est facta. maiore inde animo pacis opera incohata quam quanta mole gesserat bella, ut non quietior populus domi esset quam militiae fuisset. nam et muro lapideo, cuius exordium operis Sabino bello turbatum erat, urbem qua nondum munierat cingere parat, et infima urbis loca circa forum aliasque interiectas collibus conualles, quia ex planis locis haud facile euehebant aquas, cloacis fastigio in Tiberim ductis siccat, et aream ad aedem in Capitolio Iouis quam uouerat bello Sabino, iam praesagiente animo futuram olim amplitu
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾ equicib in fłum̃ acci sũt. Tarqumĩ ĩstandũ ꝑte̾ntis rat᷑ p̃da captiuisq romã
missis spolus hostiũ id uotũ uuscano erat ingẽti cumuso in accẽsis. Pe̾git porro in
agñi sabinũ excitũ induce̾. Et quaꝙͣ male gestares erat nec gesturos melius spe¬
rare potem̃t. Tam̃ qr cõsulendi res nõ dabãt spaciũ iere obiuam sabini tumustuaio
milite icenĩq ibi fusi ꝑd̾icis iã ꝓpe reb pacẽ penere. Cossatia er quicqd̾ aitm cossaciã
sagri erat sabinis ademptum.
erius hic frĩs filius eiit regis cossatie in p̃sidio resict᷑ dedicosq cossacinos ita
accipio eãq deditionis formusam eẽ. Rex int̾r̾agauit estis neuos segati orato¬
desubui utensisia diuina huãnaq om̃a in meã ppłiq R̃. dicionem dedim et ego re¬
apio. Besso sab̾ino ꝑsc̃o tarqumi triĩphans romã redit inde priscis latinis bessũ

Expanded text:
ab equitibus in flumen acti sunt. Tarab equitibus in flumen acti sunt. Tarmissis, spoliis hostium—id uotum Uolcano erat—ingenti cumulo accensis, pergit porro in agrum Sabinum exercitum inducere; et quamquam male gesta res erat nec gesturos melius sperare poterant, tamen, quia consulendi res non dabat spatium, ire obuiam Sabini tumultuario milite; iterumque ibi fusi, perditis iam prope rebus pacem petiere. Collatia et quidquid citra Collatiam agri erat Sabinis ademptum; Egerius—fratris hic filius erat regis—Collatiae in praesidio relictus. deditosque Collatinos ita accipio eamque deditionis formulam esse: rex interrogauit: 'estisne uos legati oratodelubra, utensilia, diuina humanaque omnia, in meam populique Romani dicionem?'—'dedimus.'—'at ego recipio.' bello Sabino perfecto Tarquinius triumphans Romam redit. inde Priscis Latinis bellum
Abbreviated transcription (Latin):
um signoꝵ in anienis riꝑa iacencẽ ardencẽ in fsum conicerẽt. uẽtoq uiuante accen¬
sa ligna et pleraq in iacib ĩ pacca subliciũ hererẽt põtẽ ĩcendũt Ea qͦ res in pugͣ
tẽrorem acculit sabinis. Effusis eadẽ fugã ĩpedit młtiq mortases cũ hostem effugi¬
ssent influmine ip̃o periere qͦx fluitancia arma ad urbem cognita in tiben pͥus pe¬
ne quã nũtian posser ĩsignẽ uctotiã fed̾e̾. Sop̃ħio p̃cipua equitũ głia fuic. Utr̃q ab
cornib positos cũ iã pelleret᷑ med̾ia peditũ suoꝵ acies ita ĩcũrisse ab saci̾b fer̃ ut nõ
sistẽnt mod̾o sabinas legiones ferocit᷑ instãtes cedẽtib. Sed subico in fugã aue̾cerẽt
mõtes effuso cu̾su sabmi petebãt et puia tenueie maxima ꝑs uc ante dañ est

Expanded text:
vim lignorum, in Anienis ripa iacentem, ardentem in flumen conicerent; ventoque iuvante accenvim lignorum, in Anienis ripa iacentem, ardentem in flumen conicerent; ventoque iuvante accensa ligna et pleraque ratibus inpacta sublicisque cum haererent, pontem incendunt ea quoque res in pugna terrorem attulit Sabinis, et fusis eadem fugam impedit; multique mortales, cum hostem effugissent, in flumine ipso periere; quorum fluitantia arma ad urbem cognita in Tiberi prius paene quam nuntiari posset insignem victoriam fecere. eo proelio praecipua equitum gloria fuit; utrimque ab cornibus positos, cum iam pelleretur media peditum suorum acies, ita incurrisse ab lateribus ferunt, ut non sisterent modo Sabinas legiones ferociter instantes cedentibus, sed subito in fugam averterent. montes effuso cursu Sabini petebant, et pauci tenuere; maxima pars, ut ante dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
cotẽ fenũt. s catuã acti capite uelato qͦ in so̾co res acta ẽ in comitio in gradibus
ip̃is ad̾ seuã cune fuit. Cotẽ q̃q̃ eodẽ soco sicã fuisse memoĩt ut eẽc ad posteros
minculi eiꝰ monumẽtũ. Auguriis ce̾te sacdotioq augimũ cant᷑ honos accessit
ut niħis besli d̾omiq postea nisi auspicato geͣret᷑. Cõcisia ppłi ex̃cit᷑ uocati sũma
reꝵ ub̃i anes nõ ad̾misisset dirimerẽt᷑ Neq tũ carquini de equitũ centuriis ꝗdꝙͣ
mutauit nũo tãtũ asterũ ad̾iecit ut misse et. ce̾e. equites in trb centunis eẽut
postiores modo sub̃ hisd̾em nõĩb qui add̾iti erant appessati sũt qͦs nũc qr geminate
sũt sex uaranc centunas. hac ꝑce copiaꝵ aucta iterũ cum sabims cõfligitur sedp̃t᷑¬
qũa qͥd uirib aeuerat romanꝰ excitus ex occusto eciã add̾it᷑ dolus missio qui magͣ

Expanded text:
cotem ferunt. statua Atti capite uelato, quo in loco res acta est in comitio in gradibus cotem ferunt. statua Atti capite uelato, quo in loco res acta est in comitio in gradibus ipsis ad laeuam curiae fuit; cotem quoque eodem loco sitam fuisse memorant ut esset ad posteros miraculi eius monumentum. auguriis certe sacerdotioque augurum tantus honos accessit ut nihil belli domique postea nisi auspicato gereretur, concilia populi, exercitus uocati, summa rerum, ubi aues non admisissent, dirimerentur. neque tum Tarquinimutavit; numero alterum tantum adiecit, ut mille et octingenti equites in tribus centuriis essent. posteriores modo sub iisdem nominibus, qui additi erant, appellati sunt; quas nunc, quia geminatae sunt, sex vocant centurias. hac parte copiarum aucta iterum cum Sabinis confligitur. sed praeterquam quod viribus creverat Romanus exercitus, ex occulto etiam additur dolus, missis qui magnam
Abbreviated transcription (Latin):
na magna itriq cede pugnatũ ẽ. Reducas deuide in castra hostiũ copiis datoq
spatio romanis ad cõꝑandũ de incegro bellũ carquiuꝰ equitẽ maxĩe suis deesse
unb rat᷑ ad ramñses citiensos sũceres qs centunas roniusus scripsent addere ali¬
as cõstituit suoq insignes iełiquere noĩẽ Id̾ quia in auguraco romusus fecerat
negare act᷑ nauius udit᷑ ea tẽpestate augur neq mutan neq nouũ cõsticui nͥ
aues ad̾ dixisset̃ posse Ex eo un regi mota sudensq arcẽ ut ferũt agere dũ inquid
duune Tu m augura fier ne possit qd̾ nc̃ ego m̃te cõcipio. Cũ ilłe in auguno rẽ
expt᷑ ꝓfecro fucurã dixisser Ar qͥhoc aĩo agitaui inꝗt ce nouacula cotẽ discissur
cape hec et page qd̾ anes cue fien posse portẽdũt. Cũ illũ haud aĩctãt᷑ discidisse

Expanded text:
ria, magna utrimque caede pugnatum est. reductis deinde in castra hostium copiis datoque ria, magna utrimque caede pugnatum est. reductis deinde in castra hostium copiis datoque spatio Romanis ad comparandum de integro bellum, Tarquinius equitem maxime suis deesse uiribus ratus ad Ramnes, Titienses, Luceres, quas centurias Romulus scripserat, addere alias constituit suoque insignes relinquere nomine. id quia inaugurato Romulus fecerat, negare Attus Nauius , inclitus ea tempestate augur, neque mutari neque nouum constitui nisi aues addixissent posse. ex eo ira regi mota; eludensque artem ut ferunt, 'age dum' inquit, 'diuine tu, inaugura fierine possit quod nunc ego mente concipio.' cum ille augurio rem expertus profecto futuram dixisset, 'atqui hoc animo agitaui' inquit, 'te nouacula cotem discissurum. cape haec et perage quod aues tuae fieri posse portendunt.' tum illum haud cunctanter discidisse
Abbreviated transcription (Latin):
maiore quã ꝙͣca belli fama fuerat reuecto lũdos opusentius instrucciq ꝙͣ
⁊ pores reges feat. Tũ pͥmũ aico qui nũẽ maximꝰ. diat᷑ designat᷑ est locus di¬
uisa pacrib equitib q urb̃is spectacula sibi quisq facerent for appellati specrauẽ
furais duodenos a ter speracusa asta substinẽtib pedes sudicrũ fuit eꝯͥ pugilesꝙꝑ
eretrania maxime acciti sossep̃nes deuide annui mansersĩt sũdi romani magniq
uanie appelłati ab eodẽ rege es cura forĩ pͥuatis edificanda diuisa sũt soca porticus
cabrieneq fce Muro qͦ sapideo cur̃dare urb̃e parabãt. Cum sabinũ belsum ceptiᷤᷤ
int̾uenit᷑ adeaq ea subita res fuit ut pͥus anienem trasurẽr hostes quã obiuam
ue ac phibe exenat᷑ roman̾ posset: Itaq trepidatũ rome est et pͥmo dubia uicto¬

Expanded text:
maiore quam quanta belli fama fuerat reuecta ludos opulentius instructiusque maiore quam quanta belli fama fuerat reuecta ludos opulentius instructiusque quam priores reges fecit. tum primum circo qui nunc maximus dicitur designatus locus est. loca diuisa patribus equitibusque ubi spectacula sibi quisque facerent; fori appellati; spectauere furcis duodenos ab terra spectacula alta sustinentibus pedes. ludicrum fuit equi pugilesque ex Etruria maxime acciti. sollemnes deinde annui mansere ludi, Romani magnique uarie appellati. ab eodem rege et circa forum priuatis aedificanda diuisa sunt loca; porticus tabernaeque factae. muro quoque lapideo circumdare urbem parabat cum Sabinum bellum coeptis interuenit. adeoque ea subita res fuit ut prius Anienem transirent hostes quam obuiam ire ac prohibere exercitus Romanus posset. itaque trepidatum Romae est; et primo dubia uicto
Abbreviated transcription (Latin):
ultro accitũ. Se ex quo sui pocẽs fuent romã cũ cõuige ac fortunis oĩb cõmigͣ¬
sse maiorẽ ꝑtẽ etatis ei qua ciuilib officiis fungunt᷑ hoĩes rome se quã in ue¬
tere patria iuxisse domi militieq sub aud penitendo magro ip̃o anco rege ro¬
mana se iura romanos. ntͦ didiasse obsequio er obẜuãtia in regẽ cũ oĩb benigͥta¬
ce erga alios cũ rege ip̃o cẽtasse.hec eũ haut falsa memorantẽ ingẽti cõsensu
ppłs R. regnare ussit.Ergo uirũ cetem egregium secuta quã in pecendo habu¬
erat etiã regnãtẽ ambitio est. Nec miꝰ regni sui firmandi quã augende rei
p̃memor centũ paties segit qui deinde minoꝵ gẽtiũ sũt appessati factio haud̾
dubia regis cuiꝰ bñfitio in curiã uenem̃t.
Ellum pͥmũ cũ latinis gessit ec oppidũ ibi cpidas uicepit. Predaq inde

Expanded text:
ultro accitum: se ex quo sui potens fuerit Romam cum coniuge ac fortunis omnibus commigrultro accitum: se ex quo sui potens fuerit Romam cum coniuge ac fortunis omnibus commigrasse; maiorem partem aetatis eius qua ciuilibus officiis fungantur homines, Romae se quam in uetere patria uixisse; domi militiaeque sub haud paenitendo magistro, ipso Anco rege, Romana se iura, Romanos ritus didicisse; obsequio et obseruantia in regem cum omnibus, benignitate erga alios cum rege ipso certasse. haec eum haud falsa memorantem ingenti consensu populus Romanus regnare iussit. ergo uirum cetera egregium secuta, quam in petendo habuerat, etiam regnantem ambitio est; nec minus regni sui firmandi quam augendae rei publicae memor centum in patres legit qui deinde minorum gentium sunt appellati, factio haud dubia regis cuius beneficio in curiam uenerant. bellum primum cum Latinis gessit et oppidum ibi Apiolas ui cepit; praedaque inde
Abbreviated transcription (Latin):
Notitiãq eã breui apd regẽ liberalit᷑ dexcẽq obeundo officia in familiaris a¬
micitie adduxerat iura ut publicis parit̾ ac pͥuatis cõsiliis bello domiq in¬
cereẽt et ꝑ omĩa exꝑtͤ postremo tutor etiã siberis regis cestam̃to ĩstitueret᷑
Seo głia par.
Am filii ꝓpe puberẽ eratẽ erãt. Eo mag̃ tarquiniꝰ instare ut ꝙͣ pͥmũ comi.¬
tia regi creando fierent. Quib iudictis sub cp̃s̃ pueros uenacũ alsegauit
isq pͥmus et petisse ambitiose reguũ et orõnẽ diat᷑ huĩsse ad conciliandos
plebis aĩos cõpositã cũ se nõ rẽ nouã pecere quippe qui nõ pͥm̃ qd quisꝙͣ indign
miran ue possec. Sed certius rome ꝑegnnꝰ regnũ affecter et catiũ nõ ex pegrino
solũ sed̾ etiã exhoste regẽ factũ et numã ignanĩ urbis nõ pecentẽ in regnũ

Expanded text:
notitiamque eam breui apud regem liberaliter dextereque obeundo officia in familiaris anotitiamque eam breui apud regem liberaliter dextereque obeundo officia in familiaris amicitiae adduxerat iura, ut publicis pariter ac priuatis consiliis bello domique interesset et per omnia expertus postremo tutor etiam liberis regis testamento institueretur. et gloria par. iam filii prope puberem aetatem erant. eo magis Tarquinius instare ut quam primum comitia regi creando fierent; quibus indictis sub tempus pueros venatum ablegavit. isque primus et petisse ambitiose regnum et orationem dicitur habuisse ad conciliandos plebis animos compositam: se non rem novam petere, quippe qui non primus, quod quisquam indignari mirarive posset, solum sed etiam ex hoste regem factum, et Numam ignarum urbis, non petentem, in regnum