comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suos ip̃oꝵ conscientia culpe metus ad defẽ¬
dendam impigre urbem hortat᷑ ⁊ memi¬
nerant ⁊ admonebant alios supplicium
ex se ñ uictoriam peti.ubi quisꝙ mortẽ
oppeteret id referre utrum inpugna ⁊ in
acie ubi mars cõmunis ⁊ uictum sepe eri¬
geret. ⁊ affligeret uictorem. an post mͦ gra¬
uata. ⁊ diruta urbe ante ora captarum
comugum lib̃oꝵ q inter uerberai uincła
omnia feda atq indigna passi expira¬
rent. Igitur ñ militaris mͦ etas aut uiri
tantum s femine pueriq suꝑ animi
corꝑisq uires adsunt pugnantib. telami¬
nistrant saxa in muros munientib gert.
ñ lib̾tas solum agebat᷑ q̃ uiroꝵ fortium
tm̃ pectora accuit s ultima omnniũ sup¬
plitia. ⁊ feda mors oboculos erat accende¬
bantur animi et certamine laboris ac
ꝑicłi atq ip̃o inter se conspetꝰtu: itaq tan¬
to ardore certam̃ initum ẽ ut domitor il¬
le totius hispanie exercitus ab unuis op¬
pidi iuuentute sepe repulsus amuris haud

Expanded text:
um ex conscientia culpae metus ad defendendam impigre urbem hortatur. et meminerant et admonebant alios supplicium ex se non uictoriam peti: ubi quisque mortem oppeteret, id referre, utrum in pugna et in acie, ubi Mars communis et uictum saepe erigeret et adfligeret uictorem, an postmodo cremata et diruta urbe, ante ora captarum coniugum liberorumque, inter uerbera et uincula, omnia foeda atque indigna passi exspirarent. igitur non militaris modo aetas aut uiri tantum, sed feminae puerique super animi corporisque uires adsunt, pugnantibus tela ministrant, saxa in muros munientibus gerunt. non libertas solum agebatur, quae uirorum fortium tantum pectora acuit, sed ultima omnibus supplicia et foeda mors ob oculos erat. accendebantur animi et certamine laboris ac periculi atque ipso inter se conspectu. itaque tanto ardore certamen initum est ut domitor ille totius Hispaniae exercitus ab unius oppidi iuuentute saepe repulsus a muris haud
Abbreviated transcription (Latin):
lentia incesserat pari clade inromanos
penos qp nisi quos punicũ erercitum suꝑ
morbum. etiam fames ad fecit. ꝓ uinomᷤ
lacinia templum estatẽ hannibal egit.
ibiq aram condidit dedicauit q cum
ingenti rerum gestarum titulo puni-¬
cis grecisq littis insculpto:¬

Expanded text:
lentia incesserat pari clade in Romanos lentia incesserat pari clade in Romanos Poenosque, nisi quod Punicum exercitum super morbum etiam fames adfecit. propter Iunonis Laciniae templum aestatem Hannibal egit, ibique aram condidit dedicauitque cum ingenti rerum ab se gestarum titulo Punicis Graecisque litteris insculpto
Abbreviated transcription (Latin):
etate cum in gaunis quoꝵ grãm male¬
bat composita montanoᷤ instituit oppug¬
nare.i crescebat exertitus in dies ad famã
nominis eius gallis undiq confluentib.
ealittĩs cognita sp̃. lucretine frustra has¬
drubali cum exercitu deleto biennio ante
forent letati. si par aliud iñ bellum duce
tantum mutato oriretur turam ingentẽ
accendit patrib itaq ⁊ .m. lunium ꝓcõs.
ex etruria uolonum exercitum aduouere
ariminũ uisserunt .⁊. cñ. seruilio. p̃r. nego¬
nas legiones cui imꝑio iuderetur dato ex
urbe duci iuberet: m. ualernis. leuius.
aretium eas legiones duxit: eisdem dieb na-¬
ues honerarie penoꝵ ad Lxix. circa sardini¬
am ab .c. octauio qui ꝓiuntie preerat. cap¬
tas eas celius frum̃to misso ad hãnbalẽ cõ¬
meatu q onustas. ualerius p̃dam etruscã
ligurumq ⁊ montanoꝵ captuios cartha.¬
ginem ꝑportandã tradit. in brutiis nicħ
ferme eo anno memorabile gestam. pesti¬

Expanded text:
etate cum Ingaunis quorum gratiam maleetate cum Ingaunis quorum gratiam malebat composita Montanos instituit oppugnare. et crescebat exercitus in dies ad famam nominis eius Gallis undique confluentibus. ea ltresgt litteris cognita Sp. Lucreti , ne frustra Hasdrubale cum exercitu deleto biennio ante forent laetati si par aliud inde bellum duce tantum mutato oreretur, curam ingentem accendit patribus. itaque et M. Liuium proconsulem ex Etruria uolonum exercitum admouere Ariminum iusserunt, et Cn. Seruilio praetori negonas legiones imperio cui uideretur dato ex urbe duci iuberet. M. Ualerius Laeuinus Arretium eas legiones duxit. iisdem diebus naues onerariae Poenorum ad octoginta circa Sardiniam ab Cn. Octauio , qui prouinciae praeerat, captae; eas Coelius frumento misso ad Hannibalem commeatuque onustas, Ualerius praedam Etruscam Ligurumque et Montanorum captiuos Carthaginem portantes captas tradit. in Bruttiis nihil ferme anno eo memorabile gestum. pesti
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam ad bellum deerat: agri campani re-¬
gionem fossa greca ad mare u̾sam uende
questores uissi uiditio qͦ ꝑmisso qui ager
set. indici p̃mium constitutũ. qͣnte pecuni¬
e ager indicatus ẽẽt: parsdecima .i. cñ. ser¬
habitarent. animadũteretq in eos qui a¬
libi habitarent. eadem estatem mago ha¬
milcaris filius ex minore baliarum insula
ubi hibnanit uuentute lata in clalsem ĩ¬
posita. initaliam.xxx. ferme rostratis nauibꝰ
equitum traiecit. genuamq nult p̃sidiis
maritimam oram tutantib repentino ad¬
uentucepit. iñ ad oram ligurum alpinoꝵ
siquos ibi motus facere posset. classem ap¬
pulit. ingaunis ligurum eagens ẽ bellum
ea tempestate gerebant cum epanteriis
montanis gͥpenus auone oppido alpino
preda deposita. i.x longis nauib instatioe
ad p̃sidium relictis. cetĩs carthaginem mis¬
sis ad tuendam maritimã oram quia fa¬
ma erat scipionem traiecturum . ip̃e soci¬

Expanded text:
cunia ad bellum deerat, agri Campani recunia ad bellum deerat, agri Campani regionem a fossa Graeca ad mare uersam uendere quaestores iussi, indicio quoque permisso qui ager omani esset; indici praemium constitutum, quantae pecuniae ager indicatus esset pars decima. et Cn. Serhabitarent, animaduerteretque in eos qui alibi habitarent. eadem aestate Mago Hamilcaris filius ex minore Baliarium insula, ubi hibernarat, iuuentute lecta in classem imposita in Italiam triginta ferme rostratis nauibusequitum traiecit, Genuamque nullis praesidiis maritimam oram tutantibus repentino aduentu cepit. inde ad oram Ligurum Alpinorum, si quos ibi motus facere posset, classem adpulit. Ingauni—Ligurum ea gens est—bellum ea tempestate gerebant cum Epanteriis Montanis. igitur Poenus Sauone oppido Alpino praeda deposita et decem longis nauibus in statione ad praesidium relictis, ceteris Carthaginem missis adtuendam maritimam oram quia fama erat Scipionem traiecturum, ipse soci
Abbreviated transcription (Latin):
ram interram̃ta nauium ⁊ frum̃tum
rubra falces alueolos molas qͣntum in .xl.
laturos ꝑusim clusinixus sellani ab ietes in
sabricandas naues ⁊ frum̃ti magnum numeru.
abiete expublicis siluis ẽ usus umbrie ppłi
⁊ p̃t̃ hos nursim: ⁊ reatini. ⁊ amit̾num sabinꝰ¬
usq omnis ager. militeᷤ polliciti marsi pe¬
ligni marruciniq multi uoluntari̾noĩa
in classem dederunt. cameries cum equo
federe cum romanis ẽẽnt cohortem arma¬
tam sexcentoꝵ hominũ miserunt .xxx. na
cum ẽẽnt posite. ip̃e ita institit oꝑi ut die
quadraiesimo quinto cum exiluis detracta
matĩa erat. naues instructe armateq in
aquam deducte: profectus in siciliam ẽ .xxx.
nauib longis uolũptarioꝵ .uii. ferme mili¬
b in naues impositis ⁊ .p. licimus in brutios
ad duos exercitus consulares uenit. ex eis eum
sibi sumpsit quem .i. ueturius. cõs. habue¬
⁊ p̃tores diu̾si in ꝓiuntias profecti:⁊ quia pe¬

Expanded text:
errani interamenta nauium et frumentum,errani interamenta nauium et frumentum,rutra falces alueolos molas quantum in quadlaturos; Perusini Clusini Rusellani abietem in fabricandas naues et frumenti magnum numerum; abiete ltetgt ex publicis siluis est usus. Umbriae populi et praeter hos Nursini et Reatini et Amiternini Sabinusque omnis ager milites polliciti. Marsi Paeligni Marrucinique multi uoluntarii nomina in classem dederunt. Camertes cum aequo foedere cum Romanis essent cohortem armatam sescentorum hominum miserunt. triginta naucum essent positae ipse ita institit operi ut die quadragensimo quinto quam ex siluis detracta materia erat naues instructae armataeque in aquam deductae sint. profectus in Siciliam est triginta nauibus longis, uoluntariorum septem ferme milibus in naues impositis. et P. Licinius in Bruttios ad duos exercitus consulares uenit. ex iis eum sibi sumpsit quem L. Ueturius consul habueet praetores diuersi in prouincias profecti. et quia pe
Abbreviated transcription (Latin):
cui ea ꝓuintia euenisset: ⁊ ceteris p̃t consu¬
les pretoresq qui exertitib ꝓuintiisq p̾fu¬
turi erant ꝓrogata imꝑia .Q. cecilio sorte
euenit. ut cum. cõs. in brutiis adu̾susban¬
nibalem bellum gereret. Ludi dem̃ scipio¬
nis magna frequentia. ⁊ fauore expectan¬
tium celebrati legati delphos ad donum
ex preda hasdrubał portandum missi .m.
pomponius matho atq catius tulerũt
coronam auream. ct. pondo ⁊ simillacra
spolioꝵ exx pondo argenti facta scipiocũ
ut dilectum haberet. neq impetrasset.
neq magnoꝑe tetendisset it uoluntarioᷤ
oucere sibi milites liceret : tenuit:i quia
impense negauerat rei .p. futuram classẽ
ut q̃ absotiis darentur ad nouas fabricã¬
das naues acciperet. etrurie pͥmum ppłi
ꝓsius quisq facultatib consulẽ adituroᷤᷤ
pollicite cerites frum̃tum sociis noualib
cõmeatumq omĩs gnis ppłonenses fer¬
rum. tarquinienses lintea in uela uolat¬

Expanded text:
cui ea provincia evenisset. et ceteris, praeter consucui ea provincia evenisset. et ceteris, praeter consules praetoresque, qui exercitibus provinciisque praefuturi erant prorogata imperia. Q. Caecilio sorti evenit ut cum consule in Bruttiis adversus Hannibalem bellum gereret. ludi denis magna frequentia et fauore spectantium celebrati. legati Delphos ad donum ex praeda Hasdrubalis portandum missi M. Pomponius Matho et Q. Catius . tulerunt coronam auream ducentum pondo et simulacra spoliorum ex mille pondo argenti facta. Scipio cum ut dilectum haberet neque impetrasset neque magnopere tetendisset, ut uoluntarios ducere sibi milites liceret tenuit et, quia impensae negauerat rei publicae futuram classem, ut quae ab sociis darentur ad nouas fabricandas naues acciperet. Etruriae primum populi pro suis quisque facultatibus consulem adiuturos polliciti: Caerites frumentum sociis naualibus commeatumque omnis generis, Populonenses ferrum, Tarquinienses lintea in uela, Uolat
Abbreviated transcription (Latin):
discedatur. ñ sit ratum habiturus cõs.
auxilio sitis. Iñ altercatiõ orta cũ cõs.
negaret equum ẽẽ. tribunos int̃cedere.
qͦminus suo quisq loco rogatus sentẽ¬
tiam diceret: tribuni ita decreuerunt.
Sĩ consul de prouintiis ꝑmittit stari eo
quod senatus censuerit ferri placeat.
nec de care ferri ad popł̃m patiemur di
ñ ꝑmutit: qui de ea re sententiam recu¬
sauit dicere: auxilio erimus. Consuldiẽ
ad colloquendum cum collega petit. Po¬
stero die ꝑmissum senatui ẽ. Yrountietta
decrete altĩ consuli sicilia.i .xxx. rostrate
naues quas .c. seruiluis suꝑiore anno ha¬
buisset. ꝑmissum q ut in astricam sud . e.
re .p. ẽe censeret traiceret: altĩbrutios et
bellum cum hannibale cum eo exercitu
quem.l ueturius .⁊ .&. cecilius. habuisset:¬
sortirent᷑ inter se comꝑarent. ut inbrutis
duab legionib quas. cõs. reliquisset rem¬
gereret. imꝑium q in annũ ꝓrogaretur

Expanded text:
discedatur, non sit ratum habiturus consul discedatur, non sit ratum habiturus consul auxilio sitis.' inde altercatio orta cum consul negaret aequum esse tribunos intercedere quo minus suo quisque loco rogatus sententiam diceret. tribuni ita decreuerunt: 'si consul senatui de prouinciis permittit, stari eo quod senatus censuerit placet, nec de ea re ferri ad populum patiemur; si non permittit, qui de ea re sententiam recusabit dicere auxilio erimus.' consul diem ad conloquendum cum collega petit; postero die permissum senatui est. prouinciae ita decretae: alteri consuli Sicilia et triginta rostratae naues quas C. Seruilius superiore anno habuisset; permissumque ut in Africam, si id e re publica esse censeret, traiceret; alteri Bruttii et bellum cum Hannibale, cum eo exercitu quem††. L. Ueturius et Q. Caecilius sortirentur inter se compararentue uter in Bruttiis duabus legionibus quasgereret, imperiumque in annum prorogaretur
Abbreviated transcription (Latin):
euis eludere:⁊ meam ũbis extollere uelim
destia certe ⁊ temꝑando lingue adolescẽs
senem uicero. Iteri uixrigessi res. ut tacituˢ
eaoppinione quam ur̃a sponte conceptã
amimis bab̾etis facile contemptus ẽẽm
minus equis animis auditus ẽ. scipio. qr
uulgatum erat. si apud senatum ñ opti¬
nuiss. ut prouitia afsrica sibi decern̾et᷑:
ad ppłm extimplo laturum. Itaq fuluiꝰ
sule: ut palam in senatum duceret. per¬
mutteret ne patrib ut de prouintiis de¬
cernerent. staturusq eo ẽẽt quod censuiˢ¬
sent: an ad ppłm laturus. Cumscipio res¬
pondisset. se quod ere .p. ẽẽt facturum:
tum fuluiꝰ ñ ego ignarus quid responsu¬
rus facturus ue ẽẽs quesun quippe cum
p̃teferas. temptare te magis quam con¬
sulere senatum: ⁊ ni ꝓuntiam tͥ quam
uolueris extimplo decernamus: paratã
stulo inquit ut sententiam mͥ deeo. cõs.¬
ñ dicendo quod ẽ in meam sententiam

Expanded text:
eius eludere et meam uerbis extollere uelim. eius eludere et meam uerbis extollere uelim. destia certe et temperando linguae adulescens senem uicero. ita et uixi et gessi res ut tacitus ea opinione quam uestra sponte conceptam animis haberetis facile contentus essem.' minus aequis animis auditus est Scipio quia uolgatum erat si apud senatum non obtinuisset ut prouincia Africa sibi decerneretur, ad populum extemplo laturum. itaque Q. Fuluius sule ut palam in senatu diceret permitteretne patribus ut de prouinciis decernerent staturusque eo esset quod censuissent an ad populum laturus. cum Scipio respondisset se quod e re publica esset facturum, tum Fuluius: 'non ego ignarus quid responsurus facturusue esses quaesiui, quippe cum prae te feras temptare te magis quam consulere senatum et ni prouinciam tibi quam uolueris extemplo decernamus paratam stulo' inquit 'ut sententiam mihi ideo non dicenti quod, etsi in meam sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
reges gentesq exteras ꝑtinebat. ñ ad de-¬
fendendam mͦ italiam s ad inferenda
etiam affrice arma iuderi nobis animũ
ẽẽ. nec hoc credi uulgariq qd̵ hannibal
ausus sit: neminẽ ducem romanoꝵ au¬
dere⁊ priore punico bello. tũ c̃ de sicilia
certaretur: totiens affricam ab nr̃is exer-¬
citib q iclassib oppugnatãñc de italia
certetur affricam pacatam ẽẽ. Requies-¬
cat aliq̃n uexata tam diu italia uratur
euastetur q inuicem affrica. castra roma¬
na potius carthaginis portis ĩmineant.
qͣm nos iterum uallũ hostiũ ex menib
nr̃is uideamꝰ. Affrica sit reliqui belli sedẽs.
illuc terror sugaq ppłatio agroꝵ. defec¬
tio sotioꝵ. cetere belli cladesq̃ in noc
prouintias de quib agitur: dixisse satisẽ.
Illa longa oratio nec aduos ꝑtinens sit.
si quemadmodum .a. fabuis meas res gestaᷤᷤ
in hispania eleuauit. sic ego contra głam

Expanded text:
reges gentesque externas pertinebat, non ad dereges gentesque externas pertinebat, non ad defendendam modo Italiam sed ad inferenda etiam Africae arma uideri nobis animum esse, nec hoc credi uolgarique quod Hannibal ausus sit neminem ducem Romanum audere, et priore Punico bello tum cum de Sicilia certaretur totiens Africam ab nostris exercitibusque et classibus oppugnatam, nunc cum de Italia certetur Africam pacatam esse. requiescat aliquando uexata tam diu Italia: uratur euasteturque in uicem Africa. castra Romana potius Carthaginis portis immineant quam nos iterum uallum hostium ex moenibus nostris uideamus. Africa sit reliqui belli sedes; illuc terror fugaque, populatio agrorum, defectio sociorum, ceterae belli clades, quae in nprouincias de quibus agitur dixisse satis est: illa longa oratio nec ad uos pertinens sit, si quemadmodum Q. Fabius meas res gestas in Hispania eleuauit sic ego contra gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
lo affricam:⁊ molientẽ hĩc hannibalem
⁊ obsideri carthaginem. letiores ⁊ frequẽ¬
tiores ex affrica expectante nuntios. qͣm
ex hispania accipiebatis. Has mͥ spessubi
steᷤ siphax ⁊ masinissa reges. quoꝵ ego fideu¬
ta ut ꝑfidie innitor: ut bene tutus aꝑfidis.
Inde multa que nunc ex interuallo. ñ ap¬
parent bellum apiet. idem ẽ uiri. ⁊ ducis
ñ deẽe fortune p̃benti se: iablata casu plec¬
tere. Ad consilium habeo .Q. fabi parem quẽ
das hannibalem. s illum ego potius tra¬
ham quam ille me retineat. in sua terra
ne quid interim dum trahicio dum ex¬
pono exercitum in affrica. dum castra ad
ti capiat. Quod. tu .Q. fabi cum uictor to-¬
ta uolitaret italia hannibal potiusti p̃¬
stare: quine a sacris absit pontifex maxi¬
mus id̾o in sortem tam longinq ꝓuin¬
tie ñ uenit: si hercłes nichilo maturnis
hoc quo ego censeo mͦ ꝑficeret᷑ bellum:
tam̃ ad dignitatẽ ppłir famamq ap̃

Expanded text:
lo Africam et molientem hinc Hannibalem lo Africam et molientem hinc Hannibalem et obsideri Carthaginem. laetiores et frequentiores ex Africa exspectate nuntios quam ex Hispania accipiebatis. has mihi spes subicstes, Syphax et Masinissa reges quorum ego fidei ita innitar ut bene tutus a perfidia sim. 'multa quae nunc ex interuallo non apparent bellum aperiet: id est uiri et ducis, non deesse fortunae praebenti se et oblata casu flectere ad consilium. habebo, Q. Fabi , parem quem das Hannibalem; sed illum ego potius traham quam ille me retineat. in sua terra ne quid interim dum traicio, dum expono exercitum in Africa, dum castra ad detrimenti capiat, quod tu, Q. Fabi , cum uictor tota uolitaret Italia Hannibal potuisti pstare, qui ne a sacris absit pontifex maximus ideo in sortem tam longinquae prouinciae non uenit. si hercules nihilo maturius hoc quo ego censeo modo perficeretur bellum, tamen ad dignitatem populi Romani famamque apud
Abbreviated transcription (Latin):
regem cum dui sicilia punico bello ureret᷑.
transgressum in hanc eandem affricam.
aũtisse eo bellum uñ uenerat refers: Sed
quid ultro metum inferre hosti.⁊ absere¬
moto picło alium indiscrim̃ ad ducere qͣle
sit: uetĩb ext̃nis q exemplis admonere opꝰ
tuosuri excindiq indeas plus animi est
inferenti ꝑicłm qͣm ꝓpulsanti. ad hoc ma¬
ior ignatarum rerumẽ terror malaq ho¬
stium ex ꝓpinquo egressus fines aspicies.
Non sꝑauerat hannibal fore ut tot inita¬
lia ad se deficerent post cannensem cla-¬
dem quanto minus quicqͣm in affrica
carthaginiensib firmũ aut stabilem sit
infidis sociis. grauib ac suꝑbis dominis:
Ad hoc etiam nos deseiti ab sociis uirib no¬
stris milite romano stetimus. Carthagini¬
ensi nichil ciuilis roboris ẽ. mercede ꝑatos
milites hñt affros numidas q leuissima
fide nutante ingenia. hic mͦ nicħ more
sit una i traierisse me audietis. ⁊ ardẽ bel¬

Expanded text:
regem, cum diu Sicilia Punico bello ureretur, regem, cum diu Sicilia Punico bello ureretur, transgressum in hanc eandem Africam auertisse eo bellum unde uenerat refers? 'sed quid, ultro metum inferre hosti et ab se remoto periculo alium in discrimen adducere quale sit, ueteribus externisque exemplis admonere opustuos uri exscindi uideas; plus animi est inferenti periculum quam propulsanti. ad hoc maior ignotarum rerum est terror: bona malaque hostium ex propinquo ingressus fines adspicias. non sperauerat Hannibal fore ut tot in Italia populi ad se deficerent: defecerunt post Cannensem cladem: quanto minus quicquam in Africa Carthaginiensibus firmum aut stabile est infidis sociis, grauibus ac superbis dominis. ad hoc nos, etiam deserti ab sociis, uiribus nostris milite Romano stetimus: Carthaginiensi nihil ciuilis roboris est: mercede paratos milites habent, Afros Numidasque, leuissima fidei mutandae ingenia. hic modo nihil morae sit, una et traiecisse me audietis et ardere bel
Abbreviated transcription (Latin):
dem uideant᷑: u̾bis extollunt᷑. Negat adi¬
tum ẽẽ in affricam. negat ullos patere por¬
tus .m. attilium captum in affrica comine¬
morat. tanqͣm .m. attiluis. pͥmo accessu ad
affricam offend̾it. neq recordat᷑ illi ipsi.
tam infelici imꝑatori patuisse tam̃ portꝰ
affrice. ⁊ res egregias pͥmo anno gessisse.
⁊ quantum ad carthaginiẽseᷤᷤ duces atti¬
net: inuictum add ultimũ ꝑmansisse. Ni¬
chil gͥ me isto exemplo terrueris si hoc bel
actepta foret. quin ego minus in affricam
regło capto qͣm scipionib occisis in hispani¬
am traicerem nec feliciꝰ santippum lacede¬
moniũ carthagini qͣm me patrie mee
sinerem natum ẽẽ cresceret q michiex
eo ip̃o fiditia quod possit in hominis u¬
nius urtute tantum monenti ẽẽ. Ac etiã
athenienses audiendi sunt temere in sici¬
liam omisio domi bello transgressi. Cur
gͦ q̃m grecas fabulas enarrare uacat. non
agathoclem num potuis siracusanum

Expanded text:
dem uideantur uerbis extolluntur. 'negat adidem uideantur uerbis extolluntur. 'negat aditum esse in Africam, negat ullos patere portus. M. Atilium captum in Africa commemorat, tamquam M. Atilius primo accessu ad Africam offenderit, neque recordatur illi ipsi tam infelici imperatori patuisse tamen portus Africae, et res egregie primo anno gessisse et quantum ad Carthaginienses duces attinet inuictum ad ultimum permansisse. nihil igitur me isto exemplo terrueris. si hoc bella ista ita clades accepta foret, qui ego minus in Africam Regulo capto quam Scipionibus occisis in Hispaniam traicerem? nec felicius Xanthippum Lacedaemonium Carthagini quam me patriae meae sinerem natum esse, cresceretque mihi ex eo ipso fiducia quod possit in hominis unius uirtute tantum momenti esse. at etiam Athenienses audiendi sunt temere in Siciliam omisso domi bello transgressi. cur ergo, quoniam Graecas fabulas enarrare uacat, non Agathoclem potius, Syracusanum
Abbreviated transcription (Latin):
te cura de me exorta:tum pater patriuisq
meus interfecti. cum duo exercitus eoꝵ ꝓpe
occidione occisi eẽnt. cum amisse hispanie
metu armisq tenerent. cũ que situs ad id
bellum imꝑator nemo se ostenderet p̃ter
ita tum nemo etatem meam ium hostiũ.
difficultatẽ belli patris patruiq retentem
cladem cõmemorabat trum maior ali¬
qua nunc in asfrica calamitas accepta est.
quam tunc in hispania erat: An maiores
nunc sunt exercitus in affrica. ⁊ duces płes
melioresq qͣm tunc in hispania fuerunt.
anetas mea tunc maturior bello gerendo
q .iiiͦi. exercitus punicos. post ⁊ urbes ui cap¬
tas. aut metu subactas inditionẽ ptꝰ ꝑ do¬
mita omnia usq ad occeanum tot regulos.
tot seuas gentes. post receptam totam hispa¬
niam ita ut uestigiũ belli nullum reliquũ
sit eleuare meas res gestas. tam hercłe quam
si uictor exasfrica redierĩ: ea ip̃a eleuat. Que
nunc retinendi mei causa ut terribilia ea¬

Expanded text:
te cura de me exorta? cum pater patruusque te cura de me exorta? cum pater patruusque meus interfecti, cum duo exercitus eorum prope occidione occisi essent, cum amissae Hispaniametu armisque tenerent, cum quaesitus ad id bellum imperator nemo se ostenderet praeteita tum nemo aetatem meam, uim hostium, difficultatem belli, patris patruique recentem cladem commemorabat? utrum maior aliqua nunc in Africa calamitas accepta est quam tunc in Hispania erat? an maiores nunc sunt exercitus in Africa et duces plures melioresque quam tunc in Hispania fuerunt? an aetas mea tunc maturior bello gerendo que quattuor exercitus Punicos, post tot urbes ui captas aut metu subactas in dicionem, post perdomita omnia usque ad Oceanum, tot regulos, tot saeuas gentes, post receptam totam Hispaniam ita ut uestigium belli nullum reliquum sit, eleuare meas res gestas, tam hercule quam, si uictor ex Africa redierim, ea ipsa eleuare quae nunc retinendi mei causa ut terribilia ea
Abbreviated transcription (Latin):
rerum gestarum extulit ũbis ad extinguẽ¬
dum inuidie crim̃: tanqͣm mͥ ab infimo
qͦ ꝑicłm sit. ne mecum emulet᷑. ⁊ ñ ab eo
mulo quinme sibi equari nolit. sic senẽ
se ꝑfunctum q i me infra etatem filii etiã
sui posuit. tanqͣm ñ longuis quam quãtũ
uite humane spacium est cupiditas gle
extendatur. maximaq parseius in me¬
moriam ac posteritatem ꝓmineat. Maxi¬
mo cuiq id accidere anmo certũ habeo
ut se ñ cum p̃sentib mͦ s cum omnis e¬
ui claris uiris comparet. Et quidẽ haud
dissimulo metuas quinte fabi laudes
ñ ad sequi solum uelle. s bona tua dixe¬
rim si possim etiam me exsuꝑare. illud
nec tͥ m ine nec mͥin minorib natu ani¬
mi sit. ut nolumus quẽqͣm nr̃i similem
nidetͥm̃tum sit. Cõmemorauit qͣntum
ẽẽm picłi adituruᷤ si in affricam traice¬
rem. qui meam qͦ ñ solum rei. priexer
citus uicem iudẽt᷑ sollicitꝰ. Unde hecrepen¬

Expanded text:
rerum gestarum extulit uerbis ad exstinguenrerum gestarum extulit uerbis ad exstinguendum inuidiae crimen tamquam mihi ab infimo quoque periculum sit ne mecum aemuletur, et non ab eo mulo, me sibi aequari nolit. sic senem se perfunctumque et me infra aetatem filii etiam sui posuit tamquam non longius quam quantum uitae humanae spatium est cupiditas gloriae extendatur maximaque pars eius in memoriam ac posteritatem promineat. maximo cuique id accidere animo certum habeo ut se non cum praesentibus modo sed cum omnis aeui claris uiris comparent. equidem haud dissimulo me tuas, Q. Fabi , laudes non adsequi solum uelle sed—bona uenia tua dixerim—, si possim, etiam exsuperare. illud nec tibi in me nec mihi in minoribus natu animi sit ut nolimus quemquam nostri similem ni detrimentum est. 'commemorauit quantum essem periculi aditurus si in Africam traicerem, ut meam quoque, non solum rei publicae et citus uicem uideretur sollicitus. unde haec repen
Abbreviated transcription (Latin):
italiam ꝑas:ñ quia rei .p. id utile. s quia
t amplũ igłosum cẽses ẽẽ. sicut cum ꝓ uin¬
tia iexercitus relicto sine lege. sc. duab
⁊ maiestatẽ imꝑii que in tuo capite ꝑicli¬
tabant᷑ cõmisisti. ego .p. corneliũ rei .p̃. no¬
bis q non sibup̃i pͥuatim creatum consu¬
lem existimo erercitus q ad custodiam no¬
bis atꝙ italie scriptosẽẽ ñ quos regio mo-
re ꝑ suꝑbiam consules quo terrarũ uelint.
traiciant. sum orone ad tempus parata fa¬
bius tum auctoritate ⁊ inueterate pruden¬
tie fama. magnam partẽ senatus ⁊ senio
nis quam animũ adolescentie ferocem
laudarent: scipio ita locutus fertur ⁊ ipse.
Qfabuis principio or̃onis patres cons¬
cripti cõmemorauit in sententia sua pos¬
se obtrectationem suspectã ẽẽ. Cuiꝰ ego rei ñ
tam ip̃e ausim tm̃ iurum insimulare qͣm
ea suspitio uitio orõnis an rei haud sane
purgata ẽ Sic enim honores suos i famam

Expanded text:
Italiam paras, non quia rei publicae utile sed quiaItaliam paras, non quia rei publicae utile sed quiatibi amplum et gloriosum censes esse, sicut cum provincia et exercitu relicto sine lege, sine senatet maiestatem imperii, quae tum in tuo capite periclitabantur, commisisti. ego P. Cornelium rei publicae nobisque, non sibi ipsi privatim creatum consulem existimo, exercitusque ad custodiam urbis atque Italiae scriptos esse, non quos regio more per superbiam consules quo terrarum traiciant.' cum oratione ad tempus parata Fabius, tum auctoritate et inueteratae prudentiae fama magnam partem senatus et seniornis quam animum adulescentia ferocem laudarent, Scipio ita locutus fertur: 'et ipse Q. Fabius principio orationis, patres conscripti, commemorauit in sententia sua posse obtractationem suspectam esse; cuius ego rei non tam ipse ausim tantum uirum insimulare quam ea suspicio, uitio orationis an rei, haud sane purgata est. sic enim honores suos et famam
Abbreviated transcription (Latin):
arcem. huiꝰ belli ẽẽ. quippe qui te p̃teferas
trahas. Sine hic gͥ siue illic: cũ hãni bale.
ẽtͥ futura res. Utrum tandem gͦ firmior eriᷤ
in asfrica solus an hic tuo collegeq tui
exercitu coniuncto: Ne claudius quidem
Iliuiꝰ. cõs. tam recenti exemplo quantum
do intersit docum̃to sũt: Quid hanniba¬
lem utrum tandem extremus angulus a¬
gribrutii frustra iam diuposcentẽ ab do¬
mo auxilia an ꝓpinqua carthago ⁊ tota so
tia potentiorem armis iurisq faciet: Qd̃
istud consiliũ ẽ ibi malle decernere ubitu¬
edimidie om̃o res. copie sint hostium mul¬
to maiores. quam ubi duob exercitib adu̾¬
sus unum tot p̾liis etiam diuturna⁊ gra¬
ui militia fessum pugnandum sit. Quã
compar consiliũ tui parentis uti consilio
sit reputa. Ille consul profectus in hispa¬
mam ut hannibali ab alpib descenden¬
ti occurrẽt in italiam ex prouintia rediit.
Tu cum hannibal in italia sit relinquere.

Expanded text:
arcem huius belli esse, quippe qui prae te ferasarcem huius belli esse, quippe qui prae te ferastrahas. siue igitur hic siue illic, cum Hannibale est tibi futura res. 'utrum tandem ergo firmior eris in Africa solus an hic tuo collegaeque exercitu coniuncto? ne Claudius quidem et Liuius consules tam recenti exemplo quantum id intersit documento sunt? quid? Hannibalem utrum tandem extremus angulus agri Bruttii, frustra iam diu poscentem ab domo auxilia, an propinqua Carthago et tota socia Africa potentiorem armis uirisque faciet? quod istud consilium est, ibi malle decernere ubi tuae dimidio minores copiae sint, hostium multo maiores, quam ubi duobus exercitibus aduersus unum tot proeliis et tam diuturna ac graui militia fessum pugnandum sit? quam compar consilium tuum parentis tui consilio sit reputa. ille consul profectus in Hispaniam, ut Hannibali ab Alpibus descendenti occurreret in Italiam ex prouincia rediit: tu cum Hannibal in Italia sit relinquere
Abbreviated transcription (Latin):
pauida ꝓsequit᷑ coniũx ⁊ parui lib̃i occur¬
sabunt. Quid porro sisatis confisi cartha¬
ginienses consensu africe fide sotioꝵ regũ.
menib q suis. cum tuo exercitusq tui-
p̃sidio nudatam italiam uderint. ultro
ip̃i nouum exertitĩu in italiam aut ex
affrica miserint. aut magonẽ quem a
balsarib classe transinissa iam p̃ter oram
ligurum altinoꝵ uectari constat hanni¬
bali se conuingere iusserint. Nempe in eo¬
dem terrore erimus in quo nuꝑ fiumus:
Cum hasdrubal in italiam transcendit:
qui ñ solum carthaginẽ s omnẽ affricam
exercitu tuo exclusurũ emanib tuis in ita¬
liam emisisti. Uictum ate dices eo quidem
iter datum uuato in italiam ẽe Patere nos õa
silio ad signare adu̾sa casib incertis belli ⁊
fortune legare. Quo melior fortiorq es: eo
magis talem p̃sidem sibi patria atq uni¬
ũsa italia retinet. ñ potes ne ip̃e quidem
dissimulare ubi hannibal sit: ibi caput

Expanded text:
pauida prosequetur coniunx et parui liberi occurpauida prosequetur coniunx et parui liberi occursabunt. 'quid porro, si satis confisi Carthaginienses consensu Africae, fide sociorum regum, moenibus suis, cum tuo exercitusque tui praesidio nudatam Italiam uiderint, ultro ipsi nouum exercitum in Italiam aut ex Africa miserint, aut Magonem, quem a Baliaribus classe transmissa iam praeter oram Ligurum Alpinorum uectari constat, Hannibali se coniungere iusserint? nempe in eodem terrore erimus in quo nuper fuimus cum Hasdrubal in Italiam transcendit, quem tu, qui non solum Carthaginem sed omnem Africam exercitu tuo es clausurus, e manibus tuis in Italiam emisisti. uictum a te dices; eo quidem usa—iter datum uicto in Italiam esse. patere nos omnisilio adsignare, aduersa casibus incertis belli et fortunae relegare: quo melior fortiorque es, eo magis talem praesidem sibi patria tua atque uniuersa Italia retinet. non potes ne ipse quidem dissimulare, ubi Hannibal sit, ibi caput atque
Abbreviated transcription (Latin):
hostilia omnia atcp infesta: Ansiphac
numidis ꝙ credis: satissit semel creditum.
Non semꝑ temitas ẽ felix: i fraus fidem in
paruis sibi p̃struit. ut cum oꝑe p̃cium sit.
tum mercede magna fallat. Non hostes
patrem patruumq tuum armis pͥusquã
celtibi socii fraude circumuenerunt. necͥt
ip̃i amagone ⁊ hasdrubale hostium ducibꝰ
qͣntũ ab ĩdibile ⁊ mandonio in fide acceptis
ꝑicłi fuit. Numidis tucredere potes defecti¬
onem militum tuoꝵ exꝑtusꝰ ⁊ siphax ⁊ ma¬
sinissa se qͣm carthaginienses omalunt potẽ¬
tes in affrica ẽẽ. carthaginienses qͣm quem¬
quam alium. Nuncillos emulatioint̃ se
⁊ om̃s cause certaminũ acuunt. quia ꝓcul
externus metus ẽ. hostende romana arma
iexercitum alienigenã: uelut ad comune
restringendum incendiũ concurrent. Alit̃
idẽ illi carthaginienses hispaniam defende¬
runt. aliter menia patrie templa d̾m aras
⁊ focos. defendent. tum euntes in p̃lium

Expanded text:
hostilia omnia atque infesta. 'an Syphaci Numidisque credis? satis sit semel creditum; non semper temeritas est felix, et fraus fidem in paruis sibi praestruit ut, cum operae pretium sit, cum mercede magna fallat. non hostis patrem patruumque tuum armis prius quam Celtiberi socii fraude circumuenerunt; nec tibi ipsi a Magone et Hasdrubale hostium ducibus quantum ab Indibili et Mandonio in fidem acceptis periculi fuit. Numidis tu credere potes, defectionem militum tuorum expertus? et Syphax et Masinissa se quam Carthaginienses malunt potentissimos in Africa esse, Carthaginienses quam quemquam alium. nunc illos aemulatio inter sese et omnes causae certaminum acuunt quia procul externus metus est: ostende Romana arma et exercitum alienigenam; iam uelut ad commune restinguendum incendium concurrent. aliter iidem illi Carthaginienses Hispaniam defenderunt, aliter moenia patriae, templa deum, aras et focos defendent cum euntes in proelium
Abbreviated transcription (Latin):
mathone. .Q. manullio turrino: tertio de¬
cimo anno punici belli .I. ueturio philone.
⁊ .Q. cecilio. metello. cõs. brutii ambo pulsi
ut cum hannibale bellum gererent ꝓuin¬
tia decreta. p̃tores exinde sortiti sunt .m. ceci¬
lius. siciliam .t. claudius sardiniam. exerci-¬
tus ita diuisi consulũ altĩquem .c. claudiꝰ
pͥoris anm. cõs. altĩ quem .ꝙ. claudius ꝓ p̃r¬
hec bine legiones erant habuissent: exerci¬
tum inetruria duas uolonum legiones a .c.
lia cum exercitu. cui .l. portuis ꝓ. pr p̃sue¬
rat obtineret decretum ẽ. uissusq ppłari
agros galloꝵ qui ad penos sub aduentu
hasdrubał defecissent .c. seruilio cum can¬
nensib duab legionib sic̃ .p. mamilius
tenuerat. sicilia tuenda data. ex sardinia
uetus exercitus cui . in. hostiluis prefue¬
rat deportatus. nouam legionẽ. quam . t.
claudius traiceret secum consules conscͥp¬
serunt .&. claudio ut tarentum .c. hostilio

Expanded text:
Mathone et Q. Mamilio Turrino . tertio deMathone et Q. Mamilio Turrino . tertio decimo anno Punici belli L. Ueturio Philone et Q. Caecilio Metello consulibus, Bruttii ambobus ut cum Hannibale bellum gererent prouincia decreta. praetores exinde sortiti sunt M. Caecilius Siciliam, Ti. Claudius Sardiniam. exercitus ita diuisi: consulum alteri quem C. Claudius prioris anni consul, alteri quem Q. Claudius propraetor—eae binae legiones erant—habuisset exercitum: in Etruria duas uolonum legiones a C. Tliam cum exercitu cui L. Porcius praetor praefuerat obtineret decretum est, iussusque populari agros Gallorum qui ad Poenos sub aduentum Hasdrubalis defecissent. C. Seruilio cum Cannensibus duabus legionibus, sicut C. Mamilius tenuerat, Sicilia tuenda data. ex Sardinia uetus exercitus, cui A. Hostilius praefuerat, deportatus; nouam legionem quam Ti. Claudius traiceret secum consules conscripserunt. Q. Claudio ut Tarentum, C. Hostilio
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm forti fideliq duoꝵ p̃cipue legatorũ
oꝑausi eẽnt cõmemorantes. cum comitioꝵ
tempus adpeteret ⁊ ꝑ dictatorem comi¬
tia haberi placuisset .c. clauduis. cõs. m.
liuium. collegam dictatorem dixit: liuiꝰ
.Q. ceciliũ mag̾ eqͥtum. a .m. luuio dictatore cre¬
ati. cõs lucius ueturius .q. cecilius is ipse
qui tum erat mag̃ equitum in p̃toꝵ co¬
mitia habita cieati .c. seruiluis .m. cecilius.
metellus .t. claudius. asellus .Q. manilius.
tu dictator magistratuabdieato dimilsoqy
tus ad questiones habendas qui etruscoꝵ
umbroꝵ ue popłi defectionis ab romanis
adhasdrubalem sub aduentii eius consilia
agitassent. quiq eum auxiliisaut cõmea¬
tu aut ope aliqua iuuissent. Hec eo anno
domi militieq gesta ludiromani ter toti
instaurati ab ed curulibꝰ. eñ seruilio cipiõe
ser cornelio lentulo. item ludi plebei semel
toti instaurati ab edilibꝰ pleb̾ . in. pomponio

Expanded text:
quam forti fidelique duorum praecipue legatorum quam forti fidelique duorum praecipue legatorum opera usi essent commemorantes. cum comitiorum tempus appeteret et per dictatorem comitia haberi placuisset, C. Claudius consul M. Liuium collegam dictatorem dixit, Liuius Q. Caecilium magistrum equitum. a M. Liuio dictatore creati consules L. Ueturius Q. Caecilius , is ipse qui tum erat magister equitum. inde praetorum comitia habita; creati C. Seruilius M. Caecilius Metellus Ti. Claudius Asellus Q. Mamilius tiis perfectis dictator, magistratu abdicato dimissoque tus ad quaestiones habendas qui Etruscorum Umbrorumue populi defectionis ab Romanis ad Hasdrubalem sub aduentum eius consilia agitassent quique eum auxiliis aut commeatu aut ope aliqua iuuissent. haec eo anno domi militiaeque gesta. ludi Romani ter toti instaurati ab aedilibus curulibus Cn. Seruilio Caepione Ser. Cornelio Lentulo ; item ludi plebeii semel toti instaurati ab aedilibus plebis M. Pomponio
Abbreviated transcription (Latin):
neronis satis fuisse ad continendũ castris
hannibalem: hasdrubalẽ uͦ qua alia re qͣm
aduentu eius obrutum atq extinctum eẽ:
q iret alter consulsublimis curru multis¬
nigis siuellet equis. uno eqꝰͦ ꝑ urbem uerũ
triumphum uehi neronem qͥ etiam si pe¬
desincedat uł partam eo bello uel sp̃to
p̃ts triumpbo głam memorabilem fore hi
sermones spectantium neronem usq in
capitolium ꝓsecuti sunt pecuniã in erari¬
um tulerunt sestercium tricies. Cxxx eris.
diuisit tantumdem .c. claudius. absentib
militib suis ẽ pollicitus cum ad exercitum
redisset. Notandum eo die plura carmina
militarib locis in .c. claudium quam con¬
sulem suum iactata equites .I. ueturium.
⁊ .Q. cecilium legatos tulisse magnis laudib
hortatosq ẽẽ plebem ut eos cõs in ꝓximũã¬
nũ c̾arent. ad iecisse equitum p̃rogatiue aue¬
toritatem. Consules postõ die in contione

Expanded text:
Neronis satis fuisse ad continendum castris Neronis satis fuisse ad continendum castris Hannibalem; Hasdrubalem uero qua alia re quam aduentu eius obrutum atque exstinctum esse? itaque iret alter consul sublimis curru multiiugis si uellet equis: uno equo per urbem uerum triumphum uehi, Neronemque etiamsi pedes incedat uel parta eo bello uel spreta eo triumpho gloria memorabilem fore. hi sermones spectantium Neronem usque in Capitolium prosecuti sunt. pecuniae in aerarium tulerunt sestertium triciens, octoginta diuisit; tantundem C. Claudius absentibus militibus suis est pollicitus cum ad exercitum redisset. notatum est eo die plura carmina militaribus iocis in C. Claudium quam in consulem suum iactata; equites L. Ueturium et Q. Caecilium legatos magnis tulisse laudibus hortatosque esse plebem ut eos consules in proximum annum crearent; adiecisse equitum praerogatiuae auctoritatem consules postero die in contione
Abbreviated transcription (Latin):
amboꝵ nomine ⁊ triumpho utriq decre¬
to. inter ip̃osae cum bellũ cõmuni ammo
gessissent trumphum separarent. ita con¬
uenitiut qm̃r⁊ in prouintiam liuii resge¬
sta ẽẽt: ieo die quo pugnatum foret eius
forte auspitium fuisset: ⁊ exercitus luuanꝰ
deductus romam uenisset neronis dedu¬
ci. de prouintia ñ potuisset. ut .in. liuium
quadrigis urbem in euntem milites seq̃rẽ¬
tur .c. claudius. equo sine militib inuehe¬
retur. Ita consociatus triumphus cũ
utriq tum magis ei qui quãtũ me¬
rito ante ibat. tm̃ honore college cesse-¬
rat głam auxilium equitum aiebant.
sex dierum spatio transcurrisse longitu¬
dinem italie ⁊ eo die cum hasdrubale in
gallia signis collatis pugnasse quo eum
casrta adusum sele mapulia posita hab̃e
hannibal credidisset. Ita unum credidisset᷑.¬
ũsus duos duces duos imꝑatores hinccon¬
silium suum hinc corpus opposuisse: nom̃

Expanded text:
amborum nomine et triumpho utrique decreamborum nomine et triumpho utrique decreto, inter ipsos, ne cum bellum communi animo gessissent triumphum separarent, ita conuenit, quoniam et in prouincia M. Liui res gesta esset et eo die quo pugnatum foret eius forte auspicium fuisset et exercitus Liuianus deductus Romam uenisset, Neronis deduci de prouincia non potuisset, ut M. Liuium quadrigis urbem ineuntem milites sequerentur, C. Claudius equo sine militibus inueheretur. ita consociatus triumphus cum utrique, tum magis ei qui quantum merito anteibat tantum honore collegae cesserat, gloriam auxit. illum equitem aiebant sex dierum spatio transcurrisse longitudinem Italiae, et eo die cum Hasdrubale in Gallia signis conlatis pugnasse quo eum castra aduersus sese in Apulia posita habere Hannibal credidisset. ita unum consuersus †duos duces† duos imperatores hinc consilium suum hinc corpus opposuisse. nomen
Abbreviated transcription (Latin):
in prouintias iusserunt. Inter quos ita
ꝑ literas conuenit ut quẽ admodũ uno a¬
nimo rem .p. gessissent. ita quamqͣm ex diũ¬
sis regionib conuenirent: uno tempore ad
urbem acced̾ent p̃neste qui pͥor uenisset
collegãibi oꝑ iri iussꝰ forte ita euenit ut eo¬
dem die ambo p̃neste uenirent. inde p̃mis¬
so edicto ut triduo post frequens senatus
ad edem bellone ad eẽt omni multitudine
obuiam effusa ad urbem accessere. ñ salu¬
trices dextras consulum cupientes alii gra¬
tulabant᷑. alii grãs agebant. quod eoꝵ oꝑa
incolumis res .p. ẽet. in senatu cum more
omniũ imꝑatoꝵ expositis reb ab se gestis
postulassent. ut ꝓre .p. fortiter feliciterq
ad ministrata ⁊ diis ĩmortalib haberetur
honoẜi ip̃is triumphantib urbem in rre
liceret. se uõ ea que postularent decernere
patres ñto deoꝵ pͥmum dein scđm deoᷤ
consulum responderunt ⁊ supplicationẽ

Expanded text:
in prouincia iusserunt. inter consules ita in prouincia iusserunt. inter consules ita r litteras conuenit ut, quemadmodum uno animo rem publicam gessissent, ita quamquam ex diuersis regionibus conuenirent uno tempore ad urbem accederent; Praeneste qui prior uenisset, collegam ibi opperiri iussus. forte ita euenit ut eodem die ambo Praeneste uenirent. inde praemisso edicto ut triduo post frequens senatus ad aedem Bellonae adesset, omni multitudine obuiam effusa ad urbem accessere. non salutrices dextras consulum cupientes, alii gratulabantur, alii gratias agebant quod eorum opera incolumis res publica esset. in senatu cum more omnium imperatorum expositis rebus ab se gestis postulassent ut pro re publica fortiter feliciterque administrata et dis immortalibus haberetur honos et ipsis triumphantibus urbem inire liceret, se uero ea quae postularent decernere patres merito deorum primum, dein secundum deos consulum responderunt; et supplicatione
Abbreviated transcription (Latin):
dia urbis ꝑmissa ip̃e demet̾adem ab eubo¬
ea. uñ pͥmum ad opem ferendam sociis
profectus erat. traiecit. Cassandree deinde
centum nauium longarum carinis posi¬
tis contracta q ad effectum eiꝰ oꝑis multi¬
tudine fabroꝵ naualium quia res in gre¬
tia tranquilla ẽẽt ꝓfectio attali fecerat ⁊
in tempore laborantib sociis latum ab
se auxilium. retro in regnum concessit.
ut sitioniis bellũ inferret. Extremo esta¬
tis euis qua hec in gretia gesta sunt. cum
.Q. fabuis. maximus legatus ab. in. liui¬
o. cõs romam ad senatum nuntiasset cõ¬
sulem satis p̃sidii gallie prouintie credere
.I. portium cum suis legionib ẽẽ decedẽ
se m̃ ac deduci. exercitum consularem poᷤ¬
se.patres. ñ .in. liuium tantum rediread
urbem s collegam quoq euis .c. claudi¬
um iusserunt id mͦ in decreto interfuit.
quod .i. liuii exertitum deduci neronis
legiones hannibali oppositas manere

Expanded text:
dia urbis permissa ipse Demetriadem ab Eubodia urbis permissa ipse Demetriadem ab Euboea, unde primum ad opem ferendam sociis profectus erat, traiecit. Cassandreae deinde centum nauium longarum carinis positis contractaque ad effectum eius operis multitudine fabrorum naualium, quia res in Graecia tranquillas et profectio Attali fecerat et in tempore laborantibus sociis latum ab se auxilium, retro in regnum concessit ut Dardanis bellum inferret. extremo aestatis eius qua haec in Graecia gesta sunt, cum Q. Fabius Maximus filius legatus ab M. Liuio consule Romam ad senatum nuntiasset consulem satis praesidii Galliae prouinciae credere L. Porcium cum suis legionibus esse, decedere se inde ac deduci exercitum consularem posse, patres non M. Liuium tantum redire ad urbem sed collegam quoque eius C. Claudium iusserunt. id modo in decreto interfuit quod M. Liui exercitum reduci, Neronis legiones Hannibali oppositas manere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lemb̃ .xx. amplius quas ait adungẽt
carthaginiensium classi miserat in co¬
rinthium sinũ ꝓfectus ad eruthras etho¬
loꝵ que ꝓpe euphalium sunt. escensio¬
nem fecit haud felicitate holoᷤᷤ nam ho¬
minum quod aut in agriꝰ aut in ꝓpm¬
quis castell potidanias atq appoliomie fu¬
it. in siluas montes q refugit. pecora q̃ inter
festinationẽ ab igi neqͥuerant sunt direp¬
ta. ⁊ ĩnanes compulsa cum his ceteraq p̃¬
danitia p̾tore acheoꝵ egium misso cum
corinthum petisset. pedestres iñ copias ꝑ
boetiam terra duci uissit ip̃e ab oenotriᷤᷤ
p̃ter terram aiticam suꝑ sinium naiigãs
inter medias ꝓpe hostium classes calchidẽ
peruenit. in collaudata fide ac uutute qd
neq timor nec spes flexisset eoꝵ animoshor¬
tatusq oppontiorũ fortunam mallent¬
aicalcide oreum nauigat pͥncipibusq hiᷤ
qui fugere capta urbe quam se romanis
tradere maluerant summa rerumr icusto¬

Expanded text:
et lembis uiginti amplius, quos ut adiungeret et lembis uiginti amplius, quos ut adiungeret Carthaginiensium classi miserat in Corinthium sinum, profectus ad Eruthras Aetolorum, quae prope Eupalium sunt, escensionem fecit. haud fefellit Aetolos; nam hominum quod aut in agris aut in propinquis castellis Potidaniae atque Apolloniae fuit in siluas montesque refugit: pecora quae inter festinationem abigi nequierant sunt direpta et in naues compulsa. cum iis ceteraque praeda Nicia praetore Achaeorum Aegium misso cum Corinthum petisset, pedestres inde copias per Boeotiam terra duci iussit: ipse ab Cenchreis praeter terram Atticam super Sunium nauigans inter medias prope hostium classes, Chalcidem peruenit. inde conlaudata fide ac uirtute quod neque timor nec spes flexisset eorum animos, hortatusque in posterum ab Chalcide Oreum nauigat, principumque iis qui fugere capta urbe quam se Romanis tradere maluerant summa rerum et custo
Abbreviated transcription (Latin):
ruit testatus deos hominesq se nullo loco
nec temꝑi defuisse quin ubi hostium ar-¬
ma concrepuissent. eo quanta maxima
posse celeritate tenderet. s uix rõnem miri
posse utrum a se audatius anfugatius ab
hostib geratur bellum sic ab oponte al¬
talum sic sulpicium a calchide sic eis ip̃is
dieb mathianidam e manib siuus elapsũ.
s ñ semꝑ felicem eẽ fugã nec ꝓ difficili id
bellum habendum in quo sinemo cong̃s¬
sus cum hostib sus uicerit qd̾ pͥmum eẽt
confessionem se hostiũ habere. nequaqͣm
parẽ se sibibreuriuictoriam haud dubiã
habiturum. nec meliore euentu eos secũ
qͣm oponte pugnaturos. leti regem sotii
audierunt. reddidit iñ acheis hereum
⁊ tripillam aliphera autẽ megalopolitiᷤ
quod suoꝵ fuisse finium satis ꝓbabant.
restituit. Iñ nauib acceptis ab acheis erãt
autẽ tres quadrinremes ⁊ biremes totidẽ.¬
anticyram traiecit. iñ qͥnq remib septem

Expanded text:
ruit, testatus deos hominesque se nullo loco ruit, testatus deos hominesque se nullo loco nec tempore defuisse quin ubi hostium arma concrepuissent eo quanta maxima posset celeritate tenderet: sed uix rationem iniri posse utrum a se audacius an fugacius ab hostibus geratur bellum. sic ab Opunte Attalum, sic Sulpicium ab Chalcide, sic eis ipsis diebus Machanidam e manibus suis elapsum. sed non semper felicem esse fugam nec pro difficili id bellum habendum in quo, si modo congressus cum hoste sis, uiceris. quod primum esset, confessionem se hostium habere nequaquam pares esse sibi: breui et uictoriam haud dubiam habiturum, nec meliore euentu eos secum quam spe pugnaturos. laeti regem socii audierunt. reddidit inde Achaeis Heraeam et Triphuliam, Alipheram autem Megalopolitis quod suorum fuisse finium satis probabant restituit. inde nauibus acceptis ab Achaeis—erant autem tres quadriremes et biremes totidem—Anticyram traiecit. inde quinqueremibus septem