comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mina ꝓeliũ cientes nouũ pugnae ⁊terruit gentus eẽ discarnisq suꝑstans armatus hastisingenti sonitue quorũ rotarũ¬
que aduenit & in solitus eius tumultus roma norũ iteruit a quos i tauictorẽ equitatum uel ut irmphatios pauor dissipat
sternit inderuentes equos uirosq in ꝓuida fuga turbata hinc&iã signa legionum multiq impetu equorũ acuehiculorũ
irpturũ ꝑagmen obtriti antesignani & insecuta simulterritos hostes uidit gallica acies nullũ spatium respicarendi
reipiȩndiq sededit uoci fera redeius quo fugerent quã uein fuga spem haberent absistere cedenib: a creuocare fusos de¬
inde utnulla uiꝑulsus sustinere paterat. patrẽ p̃. decium nomine opellans quidultramoror inquit familiare fa¬
tũ datũ hoc nrõ generi ÷ uduendis peiculis publicis piacula simus ia mego metũ hostiũ legiones mactandas telluri
acdiis manib: dabo hȩ locutus m̃ liuium pontificẽ quendescendens inaciem digrediuetuentt abs ep̃raeire iussit

Expanded text:
mina proelium cientes nouum pugnae conterruit genus; essedis carrisque superstans armatus hostis ingenti sonitu equorum rotarumque aduenit et insolitos eius tumultus Romanorum conterruit equos. ita uictorem equitatum uelut lymphaticus pauor dissipat; sternit inde ruentes equos uirosque improuida fuga. turbata hinc etiam signa legionum multique impetu equorum ac uehiculorum raptorum per agmen obtriti antesignani; et insecuta, simul territos hostes uidit, Gallica acies nullum spatium respirandi recipiendique se dedit. uociferari Decius quo fugerent quamue in fuga spem haberent; obsistere cedentibus ac reuocare fusos; deinde, ut nulla ui perculsos sustinere poterat, patrem P. Decium nomine compellans, 'quid ultra moror' inquit 'familiare fatum? datum hoc nostro generi est ut luendis periculis publicis piacula simus. iam ego mecum hostium legiones mactandas Telluri ac Dis Manibus dabo.' haec locutus M. Liuium pontificem, quem descendens in aciem digredi uetuerat ab se, praeire iussit
Abbreviated transcription (Latin):
corpus omnis romani iurisea exspetatio cumdies comitiorum ad propinquar& desiderium decem¬
uiros lterum creandi feit iamplebs prȩterquam quod consulum nomem haud setus tegum per oserat negri¬
bunicium quidem auxilium cedentibus inuicem appellatione x uiris quȩ ebat postquam uero comitia
xiuiris creandis intrinum nundinum indicta sunt. tanta exarsit ambitio ut primores quoqueciuita¬
tes metucredo netanti posses sio imperuuacuo ab serelito loco haudsatis dignis pater& pensar& homines
ho norem summa ope ase inpugnatum abeaplebecum qua contenderent suppliciter pecentes dimissa
iamindiscrimen dignitas ea aetate hisque honoribus actis stimu labat appium claudium nescires

Expanded text:
corpus omnis Romani iuris. ea exspectatio, cum dies comitiorum adpropinquaret, desiderium decemcorpus omnis Romani iuris. ea exspectatio, cum dies comitiorum adpropinquaret, desiderium decemuiros iterum creandi fecit. iam plebs, praeterquam quod consulum nomen haud secus quam regum perosa erat, ne tribunicium quidem auxilium, cedentibus in uicem appellationi decemuiris, quaerebat. postquam uero comitia decemuiris creandis in trinum nundinum indicta sunt, tanta exarsit ambitio, ut primores quoque ciuitatis—metu, credo, ne tanti possessio imperii, uacuo ab se relicto loco, haud satis dignis pateret—prensarent homines, honorem summa ope a se impugnatum ab ea plebe, cum qua contenderant, suppliciter petentes. demissa iam in discrimen dignitas ea aetate iisque honoribus actis stimulabat Ap. Claudium . nescires
Abbreviated transcription (Latin):
c iulius x uirdiem sestio dixit & ad cussator populum exstiat. cuiusre iudex legitimus erat. decessit q¬
exiure suo ut demptum deui magistnatus populi libertati adicer& cum promptum hecius ueltt exo¬
ntculo in corruptum pariter abus summi in finiq ferrent tum logibus condendis opera dabatur. Ingenti q
hominum exspectatione propositis xtabulis populum ad contionem aduocauerunt & quodbonĩ
x hominum ingenus ꝓuideri potuerit omnibus summis in fimis que iunt xquasse plus pollere nulto¬
consensus omniumi noniusus se lȩtas magisquam tuliss& uideriposs& cum ad rumores hominum deuno¬
to satis correctȩ uiderentur. centuriatis comitis xtabularum leges perlat
priuati que est iuris uulgator deinde rumor duas deesse tabulas. quibus adiectis absolui posse uelut

Expanded text:
C. Iulius decemuir diem Sestio dixit et accusator ad populum exstitit, cuius rei iudex legitimus erat, decessitquC. Iulius decemuir diem Sestio dixit et accusator ad populum exstitit, cuius rei iudex legitimus erat, decessitque iure suo, ut demptum de ui magistratus populi libertati adiceret. cum promptum hoc ius uelut ex oraculo incorruptum pariter ab iis summi infimique ferrent, tum legibus condendis opera dabatur; ingentique hominum exspectatione propositis decem tabulis, populum ad contionem aduocauerunt et, quod bondecem hominum ingeniis prouideri potuerit, omnibus, summis infimisque, iura aequasse: plus pollere multoconsensus omnium non iussisse latas magis quam tulisse uideri posset. cum ad rumores hominum de unotos satis correctae uiderentur, centuriatis comitiis decem tabularum leges perlatpriuatique est iuris. uolgatur deinde rumor duas deesse tabulas quibus adiectis absolui posse uelut
Abbreviated transcription (Latin):
credebant suppleuere ceterinumerum gratues quoque aetate electos nouissimis suffraguis ferunt quo
minus ferociter aliorum sctis aduersarentur regumentotius magistnctus parȩ sappium erat pͥ auore
plebis adeoque nouumsibi ingenium induerat. ut plebicola repente omnis que aurae popularis captator
euader& ꝓtrua saeuoque insectatore plebis decumodie iuspopuli s inguli reddebant eodie penes p̃fectũ
iuris faces xuenant conlegis nouem singuli accensi appellabant &inunica concordia interipsos quicon¬
sensus priuatis in terdum inutilis ess& summa adeuersus alios aequitas erat moderationis eorum argu¬
mentum exemplounius ranotasse satiserit cumsine ꝓuocatione creatiessent. defosso cadauere domi
apud p. sextium patriciegentis uirum inuento ꝓlatoque incontione in reiuxta manifesta at que a troci

Expanded text:
credebant. suppleuere ceteri numerum. graues quoque aetate electos nouissimis suffragiis ferunt, quo credebant. suppleuere ceteri numerum. graues quoque aetate electos nouissimis suffragiis ferunt, quo minus ferociter aliorum scitis aduersarentur. regimen totius magistratus penes Appium erat fauore plebis, adeoque nouum sibi ingenium induerat ut plebicola repente omnisque aurae popularis captator euaderet pro truci saeuoque insectatore plebis. decimo die ius populo singuli reddebant. eo die penes praefectum iuris fasces duodecim erant: collegis nouem singuli accensi apparebant. et in unica concordia inter ipsos, qui consensus priuatis interdum inutilis est, summa aduersus alios aequitas erat. moderationis eorum argumentum exemplo unius rei notasse satis erit. cum sine prouocatione creati essent, defosso cadauere domi apud P. Sestium , patriciae gentis uirum, inuento prolatoque in contionem, in re iuxta manifesta atque atroci
Abbreviated transcription (Latin):
alieque sacratae leges ab rogarentur annotrecentessimo altero quam condita romaerat Iterummu¬
tatur formaciuitatis ab consulibus ad xuiros quemad modum abregibus ante adionsules uenerat
titnł lato imperiominus insignis quia non diuturna mutatio fuit lȩtaenim principia magistna tus
aus nimnis iuxuria uereꝰ eoctius lapsares est repeatum que duobus uti mandaretur consulum nomen
imperiumque x uricreati appius daudius .t genucius psextius l. ueturius .c. iulius a manlius
psulpiuus pcuriatius titus romulius sp̃. postumius claudio & genucio quia designati consules
ineum annum fuerant prohonore honos redditus & sestio alteri consulum prioris anni. quod eam rem
collega inuito ad patres retulerat his proximi habitilegati tres quia thenas ierant simul ut prolegatione
tam longinqua prȩmio e& honossimul peritos legum peregrinarum ad condenda nouaiure usui fore

Expanded text:
aliaeque sacratae leges abrogarentur. anno trecentensimo altero quam condita Roma erat iterum mutatur forma ciuitatis, ab consulibus ad decemuiros, quemadmodum ab regibus ante ad consules uenerat, translato imperio. minus insignis, quia non diuturna, mutatio fuit. laeta enim principia magistratus eius nimis luxuriauere; eo citius lapsa res est repetitumque duobus uti mandaretur consulum nomen imperiumque. decemuiri creati Ap. Claudius , T. Genucius , P. Sestius , L. Ueturius , C. Iulius , A. Manlius , P. Sulpicius , P. Curiatius , T. Romilius , Sp. Postumius . Claudio et Genucio, quia designati consules in eum annum fuerant, pro honore honos redditus, et Sestio, alteri consulum prioris anni, quod eam rem collega inuito ad patres rettulerat. his proximi habiti legati tres qui Athenas ierant, simul ut pro legatione tam longinqua praemio esset honos, simul peritos legum peregrinarum ad condenda noua iura usui fore
Abbreviated transcription (Latin):
quia spe maioris auetendae solatium obiatum censebant : curenim relegari plebem in uolscos cumpulcher¬
rima urbs uei aget que ueientanus in conspectusit ubetior ampliorque romano agro urbem quoque urbi
romȩ uelsitu uel magnificentia publicorum priuatorumque tectorum ac locorum prȩponebant: quin illa
quoque actio mouebatur quȩ post captam uti queromam agallis celebratior fuit trans migrandiueios:

Expanded text:
quia spei maioris auertendae solatium obiectum censebant: cur enim relegari plebem in Uolscos cum pulcherquia spei maioris auertendae solatium obiectum censebant: cur enim relegari plebem in Uolscos cum pulcherrima urbs Ueii agerque Ueientanus in conspectu sit, uberior ampliorque Romano agro? urbem quoque urbi Romae uel situ uel magnificentia publicorum priuatorumque tectorum ac locorum praeponebant. quin illa quoque actio mouebatur, quae post captam utique Romam a Gallis celebratior fuit, transmigrandi Ueios
Abbreviated transcription (Latin):
partis in publicum defar&. utexeo donum aureum dignum amplitu dine templi a numine de eedignitate
pr̃ sieg& aquoq conlatio plebis animos acamillo alienauit: Int̃har pacificatum legati auuilcs &aequis ueneñ
lnuin conular potes tate in sequens annus habuit dios publios cornelias cossum ascipionem ñr ualenũ mraox¬
mum terũ cacesonem fabium ambustum iterum l furium medullinum quintum s euilium tatium cotnie¬
iuisfalis cumbellum ualeio acseriulio capenas sorte euent: abus nonurbesu aut operibus temꝑtato ediga :
aep opulatus predeque rerum a gestium actȩ : nulla felix aetar bor nihilfrugifetum in agrorelitum: eacla¬
de apenatem populum subegit : paxpetentibus data: in falis cs bellum restabat : romȩinterim multiplex sedi¬
tio etat : cuius leniende causa coloniam inualscos quotriamilia ciuium romanorum scribeentur deducendã
censuerant triumuiri que adidcreati terna iugera & septunces uiritim diuiserant: alialargitio spernico ept

Expanded text:
partis in publicum deferret, ut ex eo donum aureum, dignum amplitudine templi ac numine dei, ex dignitate populi Romani fieret. ea quoque conlatio plebis animos a Camillo alienauit. inter haec pacificatum legati a Uolscis et Aequis uenerunt, litum consulari potestate insequens annus habuit, duos P. Cornelios , Cossum et Scipionem, M. Ualerium Maximum iterum K. Fabium Ambustum tertium L. Furium Medullinum quintum Q. Seruilium tertium. Corneliis Faliscum bellum, Ualerio ac Seruilio Capenas sorte euenit. ab iis non urbes ui aut operibus temptatae, sed ager est depopulatus praedaeque rerum agrestium actae; nulla felix arbor, nihil frugiferum in agro relictum. ea clades Capenatem populum subegit; pax petentibus data; in Faliscis bellum restabat. Romae interim multiplex seditio erat, cuius leniendae causa coloniam in Uolscos, quo tria milia ciuium Romanorum scriberentur, deducendam censuerant, triumuirique ad id creati terna iugera et septunces uiritim diuiserant. ea largitio sperni coepta,
Abbreviated transcription (Latin):
triumphus que obeam unam maxime ranclarior quam gratior fuit: tum iunoni reginae tem plum in a¬
uentino locauit dedicauitq matutae matris: atq his diuinis humanis que rebus gestis dictator a se abdi¬
cauit agide inde deapollonis dono coeptum : cui se derimam uouisse praedepartem cum dicer& camillus
pontifices soluendum religione populum censerent. haud facile inibatur ratio iubendi referre praedam
populum ut exeapars debita in sacrum seerneretur : tandem eo quod lenissimum uidebatur decursũ ÷
ut quise domumq religione exsoluere uell& cumsibim &ipse praedam aestumasse& suam detum praetun¬

Expanded text:
triumphusque ob eam unam maxime rem clarior quam gratior fuit. tum Iunoni reginae templum in Atriumphusque ob eam unam maxime rem clarior quam gratior fuit. tum Iunoni reginae templum in Auentino locauit, dedicauitque Matutae Matris; atque his diuinis humanisque rebus gestis dictatura se abdicauit. agi deinde de Apollinis dono coeptum. cui se decimam uouisse praedae partem cum diceret Camillus, pontifices soluendum religione populum censerent, haud facile inibatur ratio iubendi referre praedam populum, ut ex ea pars debita in sacrum secerneretur. tandem eo quod lenissimum uidebatur decursum est, ut qui se domumque religione exsoluere uellet, cum sibimet ipse praedam aestimasset suam, decimae pret
Abbreviated transcription (Latin):
accepiss& postremo iam fato quo que urgente᷑ operibus tamen nonui expugnataest : romam utnuntiatũ ÷
ueios captos quam quam & ꝓdigia ꝓcurata fuerent &uatum responsa & prthice sortes nostȩ & quantum
humanis adiuuari consiliis potuerat resducem .m̃. furium maximum imperatorum omniũ logerant
tamen quia tot annis uariae ibi bellatum erat multeq clades acceptae. uelut ex insperatȩ̃ in mensum
gaudium fuit : & prius quam senatus deerner& plena omnia templa romanarum matrum gractes
dis agentium erat : senatus in quadriduum quot dierum nullo antebellam supplicationes decenit : aduen¬
excessit maxime conspetus ipseest curru aequis albis iuncto urbem inuetus. parumque id nonciuilem modo
sedhumanum &iam uisum iouissolis que equis ae quiperatum dictatorem in reginem &iam tne hebant

Expanded text:
accepisset, postremo iam fato quoque urgente, operibus tamen, non ui expugnata est. Romam ut nuntiatum est accepisset, postremo iam fato quoque urgente, operibus tamen, non ui expugnata est. Romam ut nuntiatum est Ueios captos, quamquam et prodigia procurata fuerant et uatum responsa et Pythicae sortes notae, et quantum humanis adiuuari consiliis potuerat res ducem M. Furium , maximum imperatorum omnium, legerant, tamen quia tot annis uarie ibi bellatum erat multaeque clades acceptae, uelut ex insperato immensum gaudium fuit, et priusquam senatus decerneret plena omnia templa Romanarum matrum grates dis agentium erant. senatus in quadriduum, quot dierum nullo ante bello, supplicationes decernit. aduenexcessit. maxime conspectus ipse est, curru equis albis iuncto urbem inuectus, parumque id non ciuile modo sed humanum etiam uisum. Iouis Solisque equis aequiperatum dictatorem in religionem etiam trahebant,
Abbreviated transcription (Latin):
omi exertitui iuuenes purȩ laudis corporibus candida ueste quibus deportanda romam regina iuno a d¬
signata ertt. uenerabundi templum iniere : primo religiosae ad mouentes manus : quodidsi gnum more
etrusco nisicerte gentis sacerdos ad tratare non ess& solitus : den cum quidam sauspiritu diuino tactus seu
iuuenali locquis nero mam ire iuno dixiss& : adnuis seceteri deam conclama uerunt: indefabulȩ adietum ÷
uocem quo que dicentis uelle auditam: motamcete sedesua parui molimenti a dminiculis sequentis modo
accepimus leuem acfacilem trrlat& fuisse integnamque in auentinum aeternam sedem suam quo
romani dictatoris uocauerant ꝑ latam ubitem plum a postea idem qui uouerat camillus dedicauit: hic
ueiorum occasus fuit urbis oppulentissimae etrusci nominis magnitu dinem suam uelultima clade in di¬
cantis. quod decem astates hiemesque continuas circum sessa. cumplus aliquanto cladium intuliss& quam

Expanded text:
omni exercitu iuuenes, pure lautis corporibus, candida ueste, quibus deportanda Romam regina Iuno adsignata erat, uenerabundi templum iniere, primo religiose admouentes manus, quod id signum more Etrusco nisi certae gentis sacerdos attractare non esset solitus. dein cum quidam, seu spiritu diuino tactus seu iuuenali ioco, 'uisne Romam ire, Iuno?' dixisset, adnuisse ceteri deam conclamauerunt. inde fabulae adiectum est uocem quoque dicentis uelle auditam; motam certe sede sua parui molimenti adminiculis, sequentis modo accepimus leuem ac facilem tralatu fuisse, integramque in Auentinum aeternam sedem suam quo uota Romani dictatoris uocauerant perlatam, ubi templum ei postea idem qui uouerat Camillus dedicauit. hic Ueiorum occasus fuit, urbis opulentissimae Etrusci nominis, magnitudinem suam uel ultima clade indicantis, quod decem aestates hiemesque continuas circumsessa cum plus aliquanto cladium intulisset quam
Abbreviated transcription (Latin):
italia eregno cogant. samnitem illis exercitũ paratũ instructum armis stipendio ueniss& ꝯfestim secuturos ulsi
adipsam romanã urbem oppugnandam ducant hȩc eos in&ruria iactantes molientesq bellũ domi romanũ urebat
nam p̃ detius ubi ꝯperit ꝑexploratio res ꝓfetũ samnitiũ exercitũ aduocato ꝯsilio quid pagrosimꝰ quidua gamur
uicatim uitũ feretes bellũ quii nurbes & moeiia ad gredimur nullus iam exercitus samnio p̃sid& cessere finibus
acsibi m& ipsi exiliũ nsciuere ad ꝓbantib cunctis ad murgant iã ualidam urbem oppugnandam ducit: tantusq ardor
militũ fuit & caritate ducis &spemaioris quã exagrestib: populationib praedaȩ utu no die uiatq armis urbem
x cũbellũ tolerare ñ possent rebellasse. quod pax seruientibus grauior quam liberis

Expanded text:
Italiae regno cogant. Samnitem illis exercitum paratum, instructum armis, stipendio uenisse, et confestim secuturos, uel si Italiae regno cogant. Samnitem illis exercitum paratum, instructum armis, stipendio uenisse, et confestim secuturos, uel si ad ipsam Romanam urbem oppugnandam ducant. haec eos in Etruria iactantes molientesque bellum domi Romanum urebat. nam P. Decius , ubi comperit per exploratores profectum Samnitium exercitum, aduocato consilio 'quid per agros' inquit 'uagamur uicatim circumferentes bellum? quin urbes et moenia adgredimur? nullus iam exercitus Samnio praesidet; cessere finibus ac sibimet ipsi exsilium consciuere'. adprobantibus cunctis ad Murgantiam, ualidam urbem, oppugnandam ducit; tantusque ardor militum fuit et caritate ducis et spe maioris quam ex agrestibus populationibus praedae ut uno die ui atque armis urbem cum bellum tolerare non possent; rebellasse, quod pax seruientibus grauior quam liberis
Abbreviated transcription (Latin):
finibus & ruriam pulsi petieunt & quod legationib: nequiquam sape temptauerant idietanto agmine arma¬
torum mixtis terrore praecib: acturos efficatius rati postulauerunt principũ &ruriae iclium quod coacto ꝑꝰ qđ
annos ꝓlibetate dimicent cũ romanis exponunt om̃a exꝑtoseẽ si suis m&ipsorum uirib: tolerare tantã molem
belli posseit temptasse &iam haud magni momenti finitimarũ gentium auxilia petisse pacẽ a prꝰ quodbellũ¬
e& unã sibiespem reliquam in ecruscis restare sciregentẽ italiae opulentissimam armisiuiris pecunia ẽẽ. haberȩ
accolas gallos interferrũ &armanatos fero ces cũ suopte ingenio tumaduesus romanum populum quem captum
ase auro quere dem ptũ hauduana iactantes memorant nihil abes sen sit animos &ruscs quipor sinnae quondã
maiorib: que eorum fuerint quin romanos :a grocis tiber impulsos dimicare ꝓsalute sua non de intolerando

Expanded text:
finibus. Etruriam pulsi petierunt et, quod legationibus nequiquam saepe temptauerant, id se tanto agmine armafinibus. Etruriam pulsi petierunt et, quod legationibus nequiquam saepe temptauerant, id se tanto agmine armatorum mixtis terrore precibus acturos efficacius rati, postulauerunt principum Etruriae concilium. quo coacto, per quot annos pro libertate dimicent cum Romanis, exponunt: omnia expertos esse si suismet ipsorum uiribus tolerare tantam molem belli possent; temptasse etiam haud magni momenti finitimarum gentium auxilia. petisse pacem a popu unam sibi spem reliquam in Etruscis restare; scire gentem Italiae opulentissimam oppulentissimam armis, viris, pecunia esse; habere accolas Gallos, inter ferrum et arma natos, feroces cum suopa se auroque redemptum, haud uana iactantes, memorent. nihil abesse, si sit animus Etruscis qui Porsinnae quondam maioribusque eorum fuerit, quin Romanos omni agro cis Tiberim pulsos dimicare pro salute sua non de intolerando
Abbreviated transcription (Latin):
gentib redde& fabius silentio facto media oratione studia hominũ selauit facturũ enĩ sefuisse dixit ut duorũ
patricorum nomina reiper&. sialium quamse conss̃ fieri uider& nc̃ sesuam ractionẽ comitiiscũ gtraleges futu¬
rumsit pessimo exemplo non habiturum ital. uolumnius deplebe cũ app̃laudio cons̃ est factus priore ita nsula¬
tu interie ꝯparanti nobilitas obiectare fabio fuisse eum ap̃p̃daudium collezam eloquaentia ciuilib: que artibus
haud dubie prestantẽ comitiis ꝑfatis ueteres cons iussi bellũ in samnio gerere ꝓrogato inuimenses imperio itaq
in sequenti quoq anno l. uolumnio app̃ daudio coñss qui p̃ decius quicos in samnio relictus collega fuerat
procõs idempopulari nondestitit agros dona samnitiũ exetitũ nusquam sepro elio cõmittentẽ postremo expulit

Expanded text:
gentibus redderet. Fabius silentio facto media oratione studia hominum sedauit; facturum enim se fuisse dixit ut duorum gentibus redderet. Fabius silentio facto media oratione studia hominum sedauit; facturum enim se fuisse dixit ut duorum patriciorum nomina reciperet, si alium quam se consulem fieri uideret; nunc se suam rationem comitiis, cum contra leges futurum sit, pessimo exemplo non habiturum. ita L. Uolumnius de plebe cum Ap. Claudio consul est factus, priore item consulatu inter se comparati. nobilitas obiectare Fabio fugisse eum Ap. Claudium collegam, eloquentia ciuilibusque artibus haud dubie praestantem. comitiis perfectis ueteres consules iussi bellum in Samnio gerere prorogato in sex menses imperio. itaque insequenti quoque anno L. Uolumnio Ap. Claudio consulibus P. Decius , qui consul in Samnio relictus a collega fuerat, proconsul idem populari non destitit agros, donec Samnitium exercitum nusquam se proelio committentem postremo expulit
Abbreviated transcription (Latin):
resecerutus diuesis uagati partib: om̃a spatio quinq mensum euastarunt : & uloca in samnio fuere in quib: decii
castra fuerunt alterius cõs sitex & lxxx necuallitantũ acfossarũ uestigia relicta sed multo aliis in signiora
munimenta uastitatis circaregionũq depopulatarũ fabius &iam urbem gimetram cepit: ibi captã armatorum
tiosus nonsuimagis honoris causa quã ut patricii rauperarent duo ⁊sularia loca cũ suis tũ totius nobilitatis ui¬
rib: incubuit. sȩcũq fabio ⁊sulem dicerant fabius primo dese eade fere quȩ priore anno abnuere circũ stare
sellam omnis nobilitas ontre. utex caeno plebei ssulatum extraher& maiestatẽq pristinam cũ honori tũ patriciis

Expanded text:
res exercitus diuersis uagati partibus omnia spatio quinque mensum euastarunt. quinque et quadraginta loca in Samnio fuere, in quibus Deci res exercitus diuersis uagati partibus omnia spatio quinque mensum euastarunt. quinque et quadraginta loca in Samnio fuere, in quibus Deci castra fuerunt, alterius consulis sex et octoginta; nec ualli tantum ac fossarum uestigia relicta sed multo alia illis insigniora monumenta uastitatis circa regionumque depopulatarum. Fabius etiam urbem Cimetram cepit. ibi capta armatorum dtiosus, non sui magis honoris causa quam ut patricii reciperarent duo consularia loca, cum suis tum totius nobilitatis uiribus incubuit ut se cum Q. Fabio consulem dicerent. Fabius primo de se eadem fere quae priore anno dicendo abnuere. circumstare sellam omnis nobilitas; orare ut ex caeno plebeio consulatum extraheret maiestatemque pristinam cum honori tum patriciis
Abbreviated transcription (Latin):
incitatas turmassteat in mota samnitium acies ne parte ulla pelli aut ꝑrumpi potuit & post quam inritũ inceptũ
eat reet post signa prtelio ex cesserunt creuit exeo hostium animus ne sustinere srons prima tam longum cer tam̃
in crescentem quifiducia suiuim potuiss& niseunda aces iussu cõs in primũ successis& ibi integrȩ ui resistunt inue
hentem seiam samnitem & tempore in sausa exmontib: signa clamor que s ublatus non uero tantum metutertuere san¬
nitium animos nã& fabius deiũ collegam ad ꝓpinquare exclamauit & ꝓsequisq miles ad eẽ alteũ ꝯsulẽ ad cẽ logiones
gaudio ala cres fremunt tertorq utilis romanis oblatus pucae formidinis que sam nites implaut maximas territos
ne ab alteo exetitu in tegro in tactoq fessi opprimerent᷑ & ꝗpassim infugã dissipatisunt minor cedes quã ptanta uictoria
quam caedis duomilia apdlorum caesas prȩtoq eohoste decius in sam mpͥum legiones daxit Ibiduo ꝯsulas¬

Expanded text:
incitatas turmas stetit immota Samnitium acies nec parte ulla pelli aut perrumpi potuit; et postquam inritum inceptum erat, recepti post signa proelio excesserunt. creuit ex eo hostium animus nec sustinere frons prima tam longum certamen increscentemque fiducia sui uim potuisset, ni secunda acies iussu consulis in primum successisset. ibi integrae uires sistunt inuhentem se iam Samnitem; et tempore in ipso visa ex montibus signa clamorque sublatus non vero tantum metu terruere Samnitium animos; nam et Fabius Decium collegam adpropinquare exclamavit, et pro se quisque miles adesse alterum consulem, adesse legiones gaudio alacres fremunt; errorque utilis Romanis oblatus fugae formidinisque Samnites implevit, maxime territos ne ab altero exercitu integro intactoque fessi opprimerentur. et quia passim in fugam dissipati sunt, minor caedes quam pro tanta victoria quam caedis; duo milia Apulorum caesa; spretoque eo hoste Decius in Samnium legiones duxit. ibi duo consula
Abbreviated transcription (Latin):
nouem oppidi sui captis praeneste indedidationẽ acceptaromam reuertit. trium phans quȩ signum praeneste
deuatum iouis impetratoris in capitolium tulit : delicatum est intercellam iouis acmineruae tabulaq subeo
fixa monumentum rerum gestarum. hisferme incisa litteris fuit iuppiter atque diuiomnes hocdederunt
ut t̃ quintius dictator oppida nouem caper&: dieuicesimo quam creatuserat. dictatur ase abdicauit comitia
inde habita tribunorum militũ consulari potestate quibus aequatus patricorũ plebaorũq numerus expatribus
creati p̃ & .c. manlio cum m̃ iulio plebes c̃ sextilium m̃ albinium l antistium dedit: manlus quod
genere plebeios gratiã iulium anteibant uolsciꝓuincia sine sorte sine conpanrtione extrr ordinem data
cuius &ipsos postmodo & patres quiderant paenituit : in explonto pabu latum cohortes misere quibus uelut

Expanded text:
nouem oppidis ui captis, Praeneste in deditionem accepto Romam reuertit triumphansque signum Praeneste deuectum Iouis Imperatoris in Capitolium tulit. dedicatum est inter cellam Iouis ac Mineruae tabulaque sub eo fixa, monumentum rerum gestarum, his ferme incisa litteris fuit: 'Iuppiter atque diui omnes hoc dederunt ut T. Quinctius dictator oppida nouem caperet'. die uicesimo quam creatus erat dictatura se abdicauit. comitia inde habita tribunorum militum consulari potestate, quibus aequatus patriciorum plebeiorumque numerus. ex patribus creati P. et C. Manlii cum L. Iulio ; plebes C. Sextilium M. Albinium L. Antistium dedit. Manliis, quod genere plebeios, gratia Iulium anteibant, Uolsci prouincia sine sorte, sine comparatione, extra ordinem data; cuius et ipsos postmodo et patres qui dederant paenituit. inexplorato pabulatum cohortes misere; quibus uelut
Abbreviated transcription (Latin):
agrum insamniũ legiones ducunt ubi in hostium fines uentũ ÷ uterq populabundus effuso agmine incedit explorant tñ
latius quã populant᷑ igit᷑ ñsefefellere adufernũ hostes in occulta ualle instructi quã in gressos roma nos superiore exoco
um quã equestriope adiutam rem̃p̃ maninerint illodiȩ adnitantur utordinis aius gloriã iuictã praeftent paditũ
catamine in mobilem hoste restare omnem reliquam spem inimpetueẽ equitũ & ipsos nominatim iuuenes pari co¬
iuuarent natus cipionem legatũ hastatos primae legiones subtra here ȩxaue & ad mqtis ꝓximos quã poss& occultissime
urcũ ducere iub& inde ascensu abdito aspatueigere inmontes agmen a uerso quae hosti abtergo repenteseis tende¬
re auites ducib: tribunis haudmulto plus hostibus quamsuis exinꝓuiso ante signa praebuerunt tumultus aduersus

Expanded text:
agrum in Samnium legiones ducunt. ubi in hostium fines uentum est, uterque populabundus effuso agmine incedit. explorant tamen agrum in Samnium legiones ducunt. ubi in hostium fines uentum est, uterque populabundus effuso agmine incedit. explorant tamen latius quam populantur; igitur non fefellere ad Tifernum hostes in occulta ualle instructi, quam ingressos Romanos superiore ex loco unquam equestri ope adiutam rem publicam meminerint, illo die adnitantur ut ordinis eius gloriam inuictam praestent: peditum tamine immobilem hostem restare; omnem reliquam spem in impetu esse equitum. et ipsos nominatim iuuenes, pari coiuuarent, ratus, Scipionem legatum hastatos primae legionis subtrahere ex acie et ad montes proximos quam posset occultissime circumducere iubet; inde ascensu abdito a conspectu erigere in montes agmen auersoque hosti ab tergo repente se ostendere. equites ducibus tribunis haud multo plus hostibus quam suis, ex improuiso ante signa euecti, praebuerunt tumultus. aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
suffracgatio uisa om̃s quaesuperant canturiaes fabium p̃ detiũ ꝯsules dixere eo anno plerisq diedicta ab aedilibus quia¬
plus quod lege finitũ eat argi possiderent nequis quã ferme: purgatus uinculũq ingens immodicȩ cupiditatis in ietũ ÷
coss nouiq fabius maximus iii. &p̃decius mus iii. cũ interse agitarent uti alter samnites hostes alter &rus cos deliger&
quamtae in hanc aut in illam ꝓuinciam copiae satis &ute adutrũ bellum duxidoneus magis es& ab utrio & nep&e
& faleriis legati auctores scilii &ruriae populorũ depetenda pace haberi totã belli molem in samnium a uerterunt
ꝓfati cõs quo eepeditiores commeatus essent &incetior hostis quauenturũ bellũ for& fabius ꝑsonarũ detius ꝑsidianum

Expanded text:
suffrasuffraplus quam quod lege finitum erat agri possiderent; nec quisquam ferme est purgatus uinculumque ingens immodicae cupiditatis iniectum est. consules noui, Q. Fabius Maximus quartum et P. Decius Mus tertium, cum inter se agitarent uti alter Samnites hostes, alter Etruscos deligeret, quantaeque in hanc aut in illam prouinciam copiae satis et uter ad utrum bellum dux idoneus magis esset, ab Sutrio et Nepete et Faleriis legati, auctores concilii Etruriae populorum de petenda pace †haberi†, totam belli molem in Samnium auerterunt. profecti consules, quo expeditiores commeatus essent et incertior hostis qua uenturum bellum foret, Fabius per Soranum, Decius per Sidicinum
Abbreviated transcription (Latin):
uiros a cubuebat acmodenttione tamiusta studia quae uerecundia logũ restinguenda nitus. logem reitari iussit¬
UI
quia intra xannos eundem cõs refia non licere uix praestrepitu audita lex : tr̃ pq̃ p̃l nihilidimpedimento
futurũ agebant sead populum laturos uti legib solueretur &lle quiden in recusando ꝑstabat: quidergo attiner&
leges ferri quibus rogitans ꝑeosde quitulis sent frausfier& iam regi leges non regere populos nihil ominus suffragia
inibat. &ut quaeq: in trouocata erat centuria cõs haud dubia fabium dicebat cũ demũ isensu ciuitatis uictus diead¬
ꝓbent in quit quodagitis acturiq estis quirites ceterũ qm̃ in me quoduos uultis facturiestis. incollega sit meae apud uos¬
gratiae locus p̃. deium ex ꝑtũ mihi ⁊cordi collogio uobis dignũ uirũ dignũ parente suo quae somecũ cõsfaciatis iusta

Expanded text:
uiros. acuebat hac moderatione tam iusta studia; quae uerecundia legum restinguenda ratus, legem recitari iussituiros. acuebat hac moderatione tam iusta studia; quae uerecundia legum restinguenda ratus, legem recitari iussitua tra decem annos eundem consulem refici non liceret. uix prae strepitu audita lex est tribunique plebis nihil id impedimenti futurum aiebant; se ad populum laturos uti legibus solueretur. et ille quidem in recusando perstabat: quid ergo attineret leges ferri, quibus per eosdem qui tulissent fraus fieret? iam regi leges, non regere. populus nihilo minus suffragia inibat et, ut quaeque intro uocata erat centuria, consulem haud dubie Fabium dicebat. tum demum consensu ciuitatis uictus, 'dei approbent' inquit, 'quod agitis acturiqgratiae locus: P. Decium, expertum mihi concordi collegio virum, dignum vobis, dignum parente suo, quaeso mecum consulem faciatis. iusta
Abbreviated transcription (Latin):
cilus uexari principes & ruscorum quod nongallos quȩcũq dicione traxerint adbellum increpare magistratus
samnitiũ quod exetitulucanũ hostem comparatũ obiecerint romanis itaq suis sociorũq uiribus õsurgere hostes adbel¬
lum & haud qua quã pari defugendum eẽ certamine hicteror cũ in lustres uirissulatũ peterent om̃s in q̃ fabium
maximum primo non petentẽ dande ut inclinata studia uidit &iam recussantẽ ꝯuertit. quidsa am senem
a ꝗꝑ functũ laborib: laborũ quae premiis sollictarent ne corporis ne animi uigorẽ remanere eundem & fortunã
ipsam uerei neuideorũ nimia laminse &stantior quã uelint humaneres uideant᷑ & sogloriae senorũ subcreuisser
& adsuamgloriam ꝯsurgentes alios lȩtũ aspicere ne honores magnos fortissimis uiros romae ne honorib: decẽ fortes

Expanded text:
omnibus conciliis uexari principes Etruscorum, quod non Gallos quacumque condicione traxerint ad bellum; increpari magistratus omnibus conciliis uexari principes Etruscorum, quod non Gallos quacumque condicione traxerint ad bellum; increpari magistratus Samnitium, quod exercitum aduersus Lucanum hostem comparatum obiecerint Romanis; itaque suis sociorumque uiribus consurgere hostes ad bellum et haudquaquam pari defungendum esse certamine. hic terror, cum illustres uiri consulatum peterent, omnes in Q. Fabium Maximum primo non petentem, deinde, ut inclinata studia uidit, etiam recusantem conuertit: quid se iam senem ac perfunctum laboribus laborumque praemiis sollicitarent? nec corporis nec animi uigorem remanere eundem, et fortunam ipsam uereri, ne cui deorum nimia iam in se et constantior quam uelint humanae res uideatur. et se gloriae seniorum succreuisse et ad suam gloriam consurgentes alios laetum adspicere; nec honores magnos fortissimis uiris Romae nec honoribus deesse fortes
Abbreviated transcription (Latin):
a grum copus reductis cimimpadimenta falerus cummodico praesidio r&dinquiss& expadito agmine ad populandos
hostium fines incedit omnia ferro iniq uastantur. praedeundi quaȩ actȩ ne solum modo uastum hostire lictum
sarastellis &iam uicisa inlatusigns utbibus oppuenandis tempgatum in quastimor &tascos adulaat eñ filiuiini¬
sed castellis &iam uicisq in latusignis urbibus oppugnandis temperatum in quastimor &ruscos opulerat cñ fulun conss
danepugna in samnio bouianum haud quam quam ambiguae uictoriae fuit bouianum indeagressum. nec ita multo
postau fidenam uicepit : Eodem anno carseolos colonia in agrum aaqui colorũ deducta fuluius cons eos desamnitibus
triumphauit cum comitia consularia instarent fama exorta & ruscos samnitesq ingentes oscribere ex etitus omnib:

Expanded text:
agrum copiis reductis, cum impedimenta Faleriis cum modico praesidio reliquisset, expedito agmine ad populandos agrum copiis reductis, cum impedimenta Faleriis cum modico praesidio reliquisset, expedito agmine ad populandos hostium fines incedit. omnia ferro ignique uastantur; praedae undique actae. nec solum modo uastum hosti relictum sed castellis etiam uicisque inlatus ignis: urbibus oppugnandis temperatum, in quas timor Etruscos sed castellis etiam uicisque inlatus ignis: urbibus oppugnandis temperatum, in quas timor Etruscos compulerat. Cn. Fului consulis clara pugna in Samnio ad Bouianum haudquaquam ambiguae uictoriae fuit. Bouianum inde adgressus nec ita multo post Aufidenam ui cepit. eodem anno Carseolos colonia in agrum Aequicolorum deducta. Fuluius consul de Samnitibus triumphauit. cum comitia consularia instarent, fama exorta Etruscos Samnitesque ingentes conscribere exercitus; palam
Abbreviated transcription (Latin):
finib lucanis iuberent quib: obuiam missi absamnitib: quidenunaarent  si quod a dissent in samnio lium haud in¬
uiolatas abituros he postquam audita sunt romaȩ bellum samnitib: & patres censuerunt & populus iussit conss interse
ꝓuncias partiti sunt scipioni &ruria fluuio samnites obueneunt diuersiq adsuumquisq bellum ꝓficiscuntur scipioni
segne bellum & simile prioris annimilitiae expetanti hostes aduolateras instructo agmine occurrerunt pugnatũ
maiore parte diei magna utrimq caede nox incertis quadata uictoria e& interuenit iuxin sequens uictorẽ uictũq. os¬
tendit nã & rusci silentio noctis castra reliquerunt romanus egressus inaciem ubi ꝓfessione hostium ꝯcessam uictoriam
uid&. progressus ad castra uacuis cũ plurima praeda enam &statiua trepide deseta fuerant potit᷑ inde infaliscum

Expanded text:
finibus Lucanis iuberent; quibus obuiam missi ab Samnitibus qui denuntiarent, si quod adissent in Samnio concilium, haud infinibus Lucanis iuberent; quibus obuiam missi ab Samnitibus qui denuntiarent, si quod adissent in Samnio concilium, haud inuiolatos abituros. haec postquam audita sunt Romae, bellum Samnitibus et patres censuerunt et populus iussit. consules inter se prouincias partiti sunt: Scipioni Etruria, Fuluio Samnites obuenerunt, diuersique ad suum quisque bellum proficiscuntur. Scipioni segne bellum et simile prioris anni militiae exspectanti hostes ad Uolaterras instructo agmine occurrerunt. pugnatum maiore parte diei magna utrimque caede; nox incertis qua data uictoria esset interuenit. lux insequens uictorem uictumque ostendit; nam Etrusci silentio noctis castra reliquerunt. Romanus egressus in aciem, ubi profectione hostium concessam uictoriam uidet, progressus ad castra uacuis cum plurima praeda—nam et statiua et trepide deserta fuerant—potitur. inde in Faliscum
Abbreviated transcription (Latin):
coss principiohuius anni oratores iucanorum ad nouos coss ueneunt questum quia ꝯ ditionib: ꝑlicer esene qui uerint
ad societatẽ armorũ samnites infesto exercitu ingressos fin& suos uastare belloq adbelum cogere iucano populo satis suꝑq
aratũ quondam nunc ita obstinatos añimos eẽ ut om̃a ferre a pati tolerabilius ducant quam utumquam postea nom̃
romanum uiolent orocre patres ut &lucanos infidem accipiant . &uim atq in iuriam abse samnitium arceant
sequam quam bello samnitib: suscepto ne cessaria iam facta aduesus romanos fidessit tamen obsides dareparatoseẽ
breuis consultatio senatus fuit. ad unũ omnes iungendum foedus cũlucanis resq petendas ab samnitibus censent be¬
tigne reponsum iucanis ictũ que foedus fetiales missi quis amnitem decedere agro sociorum acdeducere exercitũ

Expanded text:
consules. principio huius anni oratores Lucanorum ad nouos consules uenerunt questum, quia condicionibus perlicere se nequiuerint consules. principio huius anni oratores Lucanorum ad nouos consules uenerunt questum, quia condicionibus perlicere se nequiuerint ad societatem armorum, Samnites infesto exercitu ingressos fines suos uastare belloque ad bellum cogere. Lucano populo satis superque erratum quondam: nunc ita obstinatos animos esse ut omnia ferre ac pati tolerabilius ducant quam ut unquam postea nomen Romanum uiolent. orare patres ut et Lucanos in fidem accipiant et uim atque iniuriam ab se Samnitium arceant; se, quamquam bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta aduersus Romanos fides sit, tamen obsides dare paratos esse. breuis consultatio senatus fuit; ad unum omnes iungendum foedus cum Lucanis resque repetendas ab Samnitibus censent. benigne responsum Lucanis ictumque foedus. fetiales missi, qui Samnitem decedere agro sociorum ac deducere exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
marent eligere adcertamem patuit cũ hoc segnius bellũ oppinionȩ e& alterius belli quod multis inuicẽ dadib:
haud in merito terribile erat fama picantium nouorũ sociorum indicio exorta ÷ samnites arma & rebellionẽ
spetare seq abiis sollicitatos eẽ picentib: gratiae actae & magna pars curae patrib: ab &turia insamnites uersa ÷
caritas &iam annonae sollicitã cuitatẽ habuit : uentũq ad inopiȩ ultimũ for& ut scripserẽ quib: aedilem
fuisse er anno fabium maximũ plac& meiuis uiricura qualis inbellicis reb: multis tẽpestatib fuerat talis domi tũ¬
in annonȩ dispensatione praeparando accos uehendo frumento fuiss& e anno ne traditur causa interregnũ initiũ :
inte reges fuere a p̃p̃ claudius dem p̃sulpicius is commitia ⁊ sularia habuit. creauit .l. corneliũ scipionẽ cñ fuluium

Expanded text:
marent, elicere ad certamen potuit. cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, quod multis in uicem cladibus marent, elicere ad certamen potuit. cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, quod multis in uicem cladibus haud immerito terribile erat, fama, Picentium nouorum sociorum indicio, exorta est: Samnites arma et rebellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse. Picentibus gratiae actae et magna pars curae patribus ab Etruria in Samnites uersa est. caritas etiam annonae sollicitam ciuitatem habuit uentumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere quibus aedilem fuisse eo anno Fabium Maximum placet, ni eius uiri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus fuerat, talis domi tuin annonae dispensatione praeparando ac conuehendo frumento fuisset. eo anno—nec traditur causa—interregnum initum. interreges fuere Ap. Claudius , dein P. Sulpicius . is comitia consularia habuit; creauit L. Cornelium Scipionem Cn. Fuluium
Abbreviated transcription (Latin):
paratã r&tullerunt roma terrorem prȩbuit fama gallici tumultus adbellum & ruscum adiect eominus cunc¬
ceretur inter equites abrapido cursu crtum ageido auo effusus ex templo quoꝓpe expirauit tertius abeo casudiȩ
finisuitae ꝯsuli fuit quouelut omine belli acceptadeos ꝓse cõmisisse bellũ memorantes &rus cisustulere animos
roma e cũ desiderio uiritũ in cõmoditate temporis tristis nuntius fuit ut patres ab iubendo dictatore ⁊sulis subro¬
gandi commotia exsententia principus ahabita decerruerint : m̃ ualeriũ cõsomnes sententie centuri aeque
eius cũprasit &tuscos adeo ut nemo extramummenta egredi auder& timorq: ipsorum obsidioni similis e&̃ naq
illos nouus consuluastandis agris urendisq tettis cũ passim nonuillae solum sed frequentes qq̃ uicu incendus fu¬

Expanded text:
partam rettulerunt. Romae terrorem praebuit fama Gallici tumultus ad bellum Etruscum adiecti; eo minus cuncpartam rettulerunt. Romae terrorem praebuit fama Gallici tumultus ad bellum Etruscum adiecti; eo minus cuncceretur inter equites, ab rapido cursu circumagendo equo effusus extemplo prope exspiravit; tertius ab eo casu dies finis vitae consuli fuit. quo velut omine belli accepto deos pro se commisisse bellum memorantes Etrusci sustulere animos. Romae cum desiderio viri tum incommoditate temporis tristis nuntius fuit; patres ab iubendo dictatore gandi comitia ex sententia principum habita: M. Ualerium consulem omnes sententiae centuriaequeeius compressit Etruscos adeo ut nemo extra munimenta egredi auderet timorque ipsorum obsidioni similis esset; neque illos nouus consul uastandis agris urendisque tectis, cum passim non uillae solum sed frequentes quoque uici incendiis fu
Abbreviated transcription (Latin):
sito auetit pecunia deinde quamultũ poterꝗt freci potios ex hostibus facere gallos conantur. uteo adiuncto eetitu
cum romanis bellarent desocietate aud abnuunt barbari demecede agitur. quapacta acceptaq cũ parata cete¬
nt adbellũ essent saqui que & ruscus iuber& inficias eunt mercedem se belli romanis inferendipactos quid quidac¬
ceperint accepisse neagrum & ruscum uastarent. armisq Iacesserent cultores militaturos tamense siutiq & tisci
uelint. sed nulla alia mertede quam ut partem agri accipiant᷑ tandenq aliqua sedecerta nsistant multa
deco ꝯcilia populorum &ruriȩ habita. nec ꝑfici quicquã potuit nontã ꝗ imminui agrum quã quia accolas sibi
quisq ad iungete tam efferat aegentis homines horrebat Ita dimissi galli pecuniam ingentem sine labore acpericulo

Expanded text:
posito avertit. pecunia deinde, qua multum poterant, freti, socios ex hostibus facere Gallos conantur ut eo adiuncto exercitu posito avertit. pecunia deinde, qua multum poterant, freti, socios ex hostibus facere Gallos conantur ut eo adiuncto exercitu cum Romanis bellarent. de societate haud abnuunt barbari: de mercede agitur. qua pacta acceptaque cum parata cetera ad bellum essent sequique Etruscus iuberet, infitias eunt mercedem se belli Romanis inferendi pactos: quidquid acceperint accepisse ne agrum Etruscum vastarent armisque lacesserent cultores; militaturos tamen se, si utique Etrusci velint, sed nulla alia mercede quam ut in partem agri accipiantur tandemque aliqua sede certa consistant. multa de eo concilia populorum Etruriae habita, nec perfici quicquam potuit, non tam quia imminui agrum quam quia accolas sibi quisque adiungere tam efferatae gentis homines horrebat. ita dimissi Galli pecuniam ingentem sine labore ac periculo
Abbreviated transcription (Latin):
oppidum cũ segni obsidione tẽpus te retͥ. duo exoppidanis quorũ etant aei ficia iuncta muro spetu facto adstatio¬
nes romanas itinere occulta ꝑueniunt inde ad cõss deducti p̃sidium armatũse in tramoenia &muro saccepturos
firmat net aspnanda rauisa nar in caute credada cũ altero eorum nam alter obspes retentus duo exploratorq̃ pͥcu¬
niculum misi ꝓquos satis aꝑtare trecaiti armati transfugaduce inurbem ingressi nocte portã qua ȩꝓximaerat
cepere quare fracta cõs exatitusq romanus sinece tamine urbem inuasere itanequinũ indicionẽ pr̃ uenitcolonia
eo adue sus uinbros missa a flumine narnia apellata execitus cũ magna praela romã reductus eodemanno ab &
cruscis aduersus indutias paratũ bellum sedes alia molientis gallorũ ingeis exercitus finis ierdlus paliio apto¬

Expanded text:
oppidum cum segni obsidione tempus tereretur, duo ex oppidanis, quorum erant aedificia iuncta muro, specu facto ad statiooppidum cum segni obsidione tempus tereretur, duo ex oppidanis, quorum erant aedificia iuncta muro, specu facto ad stationes Romanas itinere occulto perueniunt; inde ad consulem deducti praesidium armatum se intra moenia et muros accepturos confirmant. nec aspernanda res uisa neque incaute credenda. cum altero eorum—nam alter obses retentus—duo exploratores per cuniculum missi; per quos satis comperta re trecenti armati transfuga duce in urbem ingressi nocte portam, quae proxima erat, cepere. qua refracta consul exercitusque Romanus sine certamine urbem inuasere. ita Nequinum in dicionem populi Romani uenit. colonia eo aduersus Umbros missa a flumine Narnia atruscis adversus indutias paratum bellum; sed eos talia molientis Gallorum ingens exercitus finis ingressus paulisper a pro
Abbreviated transcription (Latin):
acceperunt in eum annum cũfauiũ cõs̃s non petentem om̃s dicerent centuri&ȩ ipsum auctorẽ fuisse macer licinius
acturbere tredunt differendisibi ꝯsulatus inbelli cosiorem annũ eo anno maiori seu sui rerpo foreurbano gesto
magifiratu łta ne dissimulantem quid m all& na petentẽ tamẽn aedilem curulem cũ l. papirio censore factum
idnȩꝓcesto ponerem uetustior annalium auctor piso effecit quieo anno dediles curules fuisse tradit c̃ .l. domiti¬
um cũ filum caluinum & sp̃ caruilium q̃ f̃ maximum id credo cognomei erorem ina edilib fecisse secutã¬
que fabulam mixtam ex aedilicus &sularib: comitiis ꝯuenientem errorim &lustrum e anno condituma
p̃ sulpiciosa uerio ne ensorib: trib que additae duae anniensis acterettina hȩ ro mae gesta ceterũ ad nequinum

Expanded text:
acceperunt. in eum annum cum Q. Fabium consulem non petentem omnes dicerent centuriae, ipsum auctorem fuisse Macer Licinius acceperunt. in eum annum cum Q. Fabium consulem non petentem omnes dicerent centuriae, ipsum auctorem fuisse Macer Licinius ac Tubero tradunt differendi sibi consulatus in bellicosiorem annum: eo anno maiori se usui rei publicae fore urbano gesto magistratu; ita nec dissimulantem quid mallet nec petentem tamen, aedilem curulem cum L. Papirio Cursore factum. id ne pro certo ponerem uetustior annalium auctor Piso effecit, qui eo anno aediles curules fuisse tradit Cn. Domitium Cn. filium Caluinum et Sp. Caruilium Q. filium Maximum . id credo cognomen errorem in aedilibus fecisse secutaque fabulam mixtam ex aediliciis et consularibus comitiis, conuenientem errori. et lustrum eo anno conditum a P. Sempronio Sopho et P. Sulpicio Sauerrione censoribus tribusque additae duae, Aniensis ac Terentina. haec Romae gesta. ceterum ad Nequinum