comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que et methis cessit theoderici
patrui quondã subiecta domi¬
natui Urbs famosa et ĩclita
ac ideo int̾ ceteras urbes gallie
haud mediocri semꝑ habita
loco. de qua quid in ueterũ
reꝑimꝰ libris paululũ inter¬
missa recepta in mediũ̃ ꝓfe¬
ramꝰ. Osum gens uoandaloꝵ
Iũctis sͥ sueuis et alanis gal¬
lias depopulatũ ire destinauisset
Croco rege ip̃oꝵ a matre sua
q̃renti quid faciendi magni
nomen optineret. Illa ad eũ
Si inquit fili famosus ĩorbe
ẽẽ cupis. magnarũ edificia
ediũ a maiorib exstructa
destrue. Egregias qz urbes
destruẽs eorũ incolas gladio
extingue. Neq em̃ meliora
prioribus potes conde hĩta¬
cula. aut bellando noĩs tiu
gloriam amplus propagare.
Cuiꝰ ille responsis nõ segus exe¬
cutor extitit ac si diuino ora¬
culo non hoĩs uoce dictũ fuiss
Nam apud magũciam ponte
rhenũ transiens pͥmo i pãm̃
urbem mserabiliter deleuit
ac demũ cursũ itiueris defle¬

Expanded text:
quae et Metis, cessit, Theodorici quae et Metis, cessit, Theodorici patrui quondam subjecta dominatui. Urbs famosa et inclyta, ac ideo inter caeteras urbes Galliae haud mediocri semper habita loco. De qua quid in veterum reperimus libris, paululum intermissa re coepta, in medium proferamus. Cum gens Vandalorum junctis sibi Suevis et Alanis Gallias depopulatum ire destinavisset, Chroco rege ipsorum a matre sua quaerenti quid faciendo Magni nomen obtineret, illa ad eum: « Si, inquit, fili, famosus in orbe esse cupis, magnarum aedificia aedium a majoribus exstructa destrue egregiasque urbes destruens eorum incolas gladio exstingue. Neque enim meliora prioribus potes condere habitacula aut bellando nominis tui gloriam amplius propagare. » Cujus ille responsi non segnis exsecutor exstitit ac si divino oraculo non hominis voce dictum fuisset. Nam apud Maguntiam ponte Rhenum transiens, primo ipsam urbem miserabiliter delevit ac demum cursum itineris Metis defle
Abbreviated transcription (Latin):
medardi ut ip̃e uisserat. que
xxx. et eo amplius milibus
ab eo loco in quo finem uite
ĩuenit aberat magno obse¬
quio ꝑ tantũ spacii deductꝰ
filiorũ seu etiã psallentiũ
clericorum.
Epulto clotario¬
uaria int̾ filios
eius sorte regnatũ
Si quidem chilpericus cui int̾
fres mens promptior non
contentus cũ ceteris partẽ
ponere fribus thesauros pr̃is
rapit. ac francis quos auidi¬
precio solicitatis apud eos regnũ
arripuit. Uerũ cõuũti fratres
improuida irruptõe eũ a ciui¬
tate ꝑturbauere. dehint cõdi¬
ciombus pacis consentientẽ
euocãt. totũ q regnũ in corpꝰ
quad ripartita sectione ex quo
hi 4 ͦͬ fr̃es partiũt᷑. Et chere¬
berto quiden qui et aribertus
dictus est parisiorũ urbs qͦndã
chil deberti sorte prouenit.
Gũtrãno aurelianẽsis regnũ
uidelz clodomiri. Chilperico
suessionis assignat᷑ ciuitas ca¬
put et ip̃a regni paterni.
Sigiberto aũt mediomatͥcũ

Expanded text:
Medardi, ut ipse jusserat; quae Medardi, ut ipse jusserat; quae triginta et eo amplius millibus ab eo loco, in quo finem vitae invenit, aberat, magno obsequio per tantum spatii deductus filiorum, seu etiam psallentium clericorum. epulto Clotariovaria est inter filios ejus sorte regnatum. Siquidem Chilpericus cui inter fratres mens promptior non contentus cum caeteris partem ponere fratribus, thesauros patris rapit, ac Francis quos avidipretio sollicitatis, apud eos regnum arripuit. Verum conjuncti fratres improvida irruptione eum a civitate deturbavere. Dehinc conditionibus pacis consentientem evocant totumque regni corpus quadripartita sectione ex aequo hi quatuor fratres partiuntur. Et Chereberto quidem, qui et Aribertus dictus est, Parisiorum urbs, quondam Childeberti, sorte provenit; Guntranno Aurelianensis, regnum videlicet Clodomiri; Chilperico Suessionensis assignatur civitas, caput et ipsa regni paterni; Sigeberto autem Mediomatricum,
Abbreviated transcription (Latin):
ulla int̾missione iusterũ dolores
Dũ cruciat᷑ atq alternis uici¬
bus mĩc frigus nũt calor mẽ¬
bra exagitãt. inter egra suspi¬
ria que mens extorquebat sibi
male conscia. hec iterabat uba.
Uua. uua. ꝙ magnꝰ est rex ille
celestis qui sic hũiliat sublimes
terre reges. Iste cũ sit ĩmortalis
melior est quoius orbis fraꝵ
pͥncipe mortali. Ꝙ si melior et
potentior. et si potentior gͦ et
misericordie largitor. Qui nõ
ut multi hom̃ mortib delecta¬
tur reorũ S imẜicors ac imi¬
serator pnĩam amplectit᷑ pcc̃oꝵ
Illius igit᷑ clemẽtie munꝰ totis
est exoptandũ affectib. de q
eius imiseratõe nũiꝙͣ desperãdũ
Inter hos atq huiusmodi ẜmo¬
nes finem imꝑni dedit. corpus
terre. regnũ filus derelinquẽs
ꝑ lͭͣ et unũ ãnos potestate
fũctus cõtinua. ac semꝑ in
maiꝰ augmẽtata. Filis regni
heredibus huiꝰ modi uocabula
Pͥmꝰ cherebertus. Sequẽs gũ¬
tr̃anꝰ uocatus. Tercius chil¬

Expanded text:
scerum dolores. Dum cruciatur atque alternis vicibus, nunc frigus, nunc calor membra exagitant, inter aegra suspiria quae mens extorquebat sibi male conscia haec iterabat verba: « Vua, vua, quam magnus est Rex ille coelestis, qui sic humiliat sublimes terrae reges. Iste cum sit immortalis, melior est quovis orbis terrarum principe mortali. Quod si melior, et potentior: et si potentior, ergo et misericordiae largitor. Qui non, ut multi hominum, mortibus delectatur reorum; sed misericors ac miserator poenitentiam amplectitur peccatorum. Illius igitur clementiae munus totis est exoptandum affectibus deque ejus miseratione nunquam desperandum. » Inter hos atque hujusmodi sermones finem imperii edidit, corpus terrae, regnum filiis derelinquensginta et unum annos potestate functus, perpetua ac semper in majus augmentata. Filiis regni haeredibus hujusmodi vocabula: primus, Cherebertus; sequens, Guntrannus; tertius, Chil
Abbreviated transcription (Latin):
Dem uero Inclitus rex¬
francorũ clotariꝰ ad
suffragia egregii confessoris
martim ad tutelã sibi expos¬
cendam turonis abũt. multus
ibi pro sua salute suorũ q
pecamimũ abolitione dm̃ ac
sanctorũ eius p̾cator. et cla¬
rissimis donis eidem sacro loco
regia liberalitate ĩpartitis
in ditandis etiã aluĩs cenobiis
sanctorũ munificentissimꝰ exti¬
tit. Indeq uenationis gracia
exercende ciuꝰ studiosos fore
francos supra mem̃mꝰ cotiam
siluã ingressus dũ sup̃ iures
corporis quod senectus debilita¬
uerat indulget excitatiom. aĩo
ualidior ꝙͣ corpore cõminuit
oem sue uigorẽ salutis. egritu¬
dinem cõtraxit grauẽ. febris¬

Expanded text:
dem vero inclytus rexFrancorum Clotarius, ad suffragia egregii confessoris Martini in tutelam sibi exposcenda, Turonis abiit. Multus ibi pro sua salute suorumque peccaminum abolitione Domini ac sanctorum ejus precator et clarissimis donis eidem sacro loco regia liberalitate impartitis, in ditandis et aliis coenobiis sanctorum munificentissimus exstitit. Indeque venationis gratia exercendae, cujus studiosos fore Francos supra meminimus, Cociam silvam ingressus, dum supra vires corporis, quod senectus debilitaverat, indulget exercitationi, animo validior quam corpore, comminuit omnem suae vigorem salutis aegritudinemque contraxit grave
Abbreviated transcription (Latin):
Iaũt illi obsecratione
nr̃ua uocati et ĩuitati
aut missi eorũ ad p̾fatũ pla¬
citũ uenire distulerĩt nos
scdm ꝙ statutũ habeniꝰ illuc
oĩo uenire. et nos scdm̃ dei
uolũtatem cõuĩgere oimodis
nõ omittam ꝰ. insi forte talis
ĩuitabilis ncc̃ĩtas euenerit
pro quo id fieri nullatenꝰ possit
Et si hoc acciderit ad tempus
quisq pari suo hoc rescire
faciat. et pp̃ea amicicia nr̃a
nec minuat᷑ n ͨ ĩmutetur.

Expanded text:
autem illi obsecratione nostra vocati et invitati aut missi eorum ad praefatum placitum venire distulerint, nos, secundum quod statutum habemus, illuc omnino venire et nos secundum Dei voluntatem coniungere omnimodis non omittamus, nisi forte talis inevitabilis necessitas evenerit, pro quo id fieri nullatenus possit. Et si hoc acviderit, ad tempus quisque pari suo hoc rescire faciat; et propterea amicitia nostra nec minuatur nec immutetur
Abbreviated transcription (Latin):
Nno xxxuiͦ. eiusdem pͥn¬
cipis bertetrudis regma
morit᷑ quam unico amore clo¬
tarus dilexerat et om̃s leudi
bonitatẽ eius cernẽtes uehe¬
menter amauerãt. Post tiiꝰ
obitũ clotariꝰ rex aliam accepit
coigẽ noĩe sichildem de qua
habuit filiũ noĩe hambertũ.

Expanded text:
nno XXXVI ejusdem principis Bertetrudis regina moritur, quam unico amore Clotarius dilexerat, et omnes leudi bonitatem ejus cernentes vehementer amaverant. Post cujus obitum Clotarius rex aliam accepit conjugem, nomine Sichildem, de qua habuit filium nomine Aribertum.
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝙͣ fortiter faciens extũtꝰ
est. Et qui multarũ sub tͥũ¬
pho gentiũ captiuos adduxe¬
rat reges a duce nõ dicã impe¬
ratoris aut regis. uerũ tetrar¬
che francorũ uictus uita cũ
sui noĩs pͥuatus est gloria.
urbis presul sũmus S quia
huiꝰ pontificis memimꝰ di¬
gnũ est ut sitũ diuionensis
castri ubi maxĩe morabat᷑
pandamꝰ Est demq illud
castrũ in campi plamĩcie muris
fortissimis circũdatũ turrib
trignita tribus honestatũ
terras habens fertiles ꝑ quas
a meridie ostarus haud ꝑcul
a muro fluit piscibus diues.
ab aquilone alter fluuius ꝑ
portã ingredit᷑. ac sub ponte
decurrens. ꝑq aliam portã
egrediens molendinos sũma
u̾tit uelocitate. Murus ad xx
pedes quadris edificatꝰ lapidi¬
bus desuꝑ mĩores suꝑpositos
habens lapides in altitudinẽ
pedibus xxx. in latitudinẽ
xu. porrigit᷑. Porte ibi qͣtuor
a quatuor plagis celi. Quod
cũ tante sit magnitudĩs cur

Expanded text:
quidquam fortiter faciens exstinctus quidquam fortiter faciens exstinctus est. Et qui multarum sub triumpho gentium captivos adduxerat reges, a duce non dicam imperatoris aut regis, verum tetrarchae Francorum victus, vita cum nominis sui privatus est gloria. urbis praesul summus. Sed quia hujus pontificis meminimus, dignum est ut situm Divionensis castri, ubi maxime morabatur, pandamus. Est denique illud castrum in campi planitie muris firmissimis circumdatum, turribus triginta tribus honestatum, terras habens fertiles, per quas a meridie Oscarus haud procul a muro fluit, piscibus dives. Ab aquilone alter fluvius per portam ingreditur, ac sub ponte decurrens perque aliam portam egrediens, molendinos summa vertit velocitate. Murus ad viginti pedes quadris aedificatus lapidibus, desuper minores superpositos habens lapides, in altitudinem pedibus XXX, in latitudinem XV, porrigitur. Portae ibi quatuor, a quatuor plagis coeli. Quod cum tantae sit magnitudinis, cur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magna om̃m utriusq sexus
leticia susceptus obtulit beato
petro ꝑ manꝰ pape uigilii
aurẽa crucẽ centũ librarũ
pcios issimis gẽmis exornatã
in qua suas descͥpͥserat uictorias.
Indeq ad bellũ retractus fran¬
corũ dũ paucitatẽ gentis cõ¬
tempnit uirtutẽq ignorat
paucis et ip̃e assũptis pugnã
nõ dubitauit cõmittere Sed
romanis pro salute et lib̾tate
francis pro adipiscenda gloria
certamẽ erat. et quia se eo glo¬
riosũ sperabãt reportare tͥũphũ
si totiꝰ orbis uictores romanos
uicissent mori potius ꝙͣ loco
cedere elegerãt. Inito q̃taq plio
dũ neutra acies alteri cederet
tandem rõn salutẽ pro qua ali¬
q̃ñ substiterãt deperire sͥ ĩtel¬
ligentes dũ fortissimos quesq
suorũ bello oppetẽ cernerent
paulatim se certamini substra¬
here ceperũt Itaq uir stremus¬
simꝰ belisariꝰ a suis desertus.
ab hostibus circũuẽtus nec¬

Expanded text:
cum magno omnium utriusque sexus cum magno omnium utriusque sexus laetitia susceptus, obtulit beato Petro per manus papae Vigilii auream crucem centum librarum, pretiosissimis gemmis exornatam, in qua suas descripserat victorias. Indeque ad bellum retractus Francorum, dum paucitatem gentis contemnit virtutemque ignorat, paucis et ipse assumptis pugnam non dubitavit committere. Sed Romanis pro salute et libertate, Francis pro adipiscenda gloria certamen erat. Et quia eo se gloriosiorem sperabant reportare triumphum, si totius orbis victores Romanos vicissent, mori potius quam loco cedere elegerant. Inito itaque praelio, dum neutra acies alteri cederet, tandem Romani salutem, pro qua aliquandiu substiterant, deperire sibi intelligentes, dum fortissimos quosque suorum bello oppetere cernerent, paulatim se certamini subtrahere coeperunt. Ita vir strenuissimus Belisarius, a suis desertus, ab hostibus circumventus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nexus sic nr̃oꝵ soluet ligam̃
peccaminũ. et quorũ ni cõtem¬
platione totiꝰ orbis credit᷑
elegisse domicilia eorum si
deuote illi adhereãt aĩas sua
sequẽtes uestigia cũ magno
duuini lumĩs splendore in
eterna deducet habitacula
hiuꝰ sane patris uitã ut
p̃dictũ est beatus scͥpsit papa
gregorius cuiꝰ flores eloquii
in sancta uiiu̾sali ecclĩa uelut
aurũ refulgent. Sed et odo ue¬
nerabilis abbas huiꝰ floriãcesi
monasterii in quo sepe nõiandꝰ
corꝑe requiescit. pater bñdictꝰ
ip̃iꝰ memoriã in quodã ẜmone
mirificis extollit laudibus.
Nos uero pro amore tanti pa¬
tromi nr̃i his pͣlibatis ad hy¬
storiam recurramꝰ
scdõ ad affricã tnsitus
uultarich uuandaloꝵ regẽ
rebellionis insimulatũ sub
dolo pacis interemerat. residu¬
os q uoaendalorũ rei publice
iugo substrauerat: audito ꝙ
franci ytaliam infestarent
rom̃ã redire maturato cõten¬
dit. Et ciuitati appropinquas

Expanded text:
nexus, sic nostrorum solvet ligamina nexus, sic nostrorum solvet ligamina peccaminum, et quorum in contemplatione totius orbis creditur elegisse domicilia, eorum, si devote illi adhaereant, animas sua sequentes vestigia, cum magno divini luminis splendore, in aeterna deducet habitacula. Hujus sane Patris vitam, ut praedictum est, beatus scripsit papa Gregorius; cujus flores eloquii in sancta universali Ecclesia velut aurum refulgent. Sed et Odo venerabilis abbas hujus Floriacensis monasterii, in quo saepe nominandus corpore requiescit Pater Benedictus, ipsius memoriam in quodam sermone mirificis extollit laudibus. Nos vero pro amore tanti patroni nostri his praelibatis, ad Historiam recurramussecundo ad Africam transiens Vintharith Vandalorum regem rebellionis insimulatum sub dolo pacis interemerat, residuosque Vandalorum reipublicae jugo substraverat, audito quod Franci Italiam infestarent, Romam redire maturato contendit. Et civitati appropinquans,
Abbreviated transcription (Latin):
mirandis derogaret᷑ actibus.
Uerũ ut preteream quod adhuc
puerulus heremũ petut ĩtre¬
pidus. quod ut quidã pp̃ ip̃m
ait sapiens. nec martinꝰ toto
nõiãtus orbe fecisse dignoscit᷑
illud certe nõ obiittendum
qr post młtiplicia carisiatũ
dona ab omipotente sibi cõcessa
tribus admirandis nec seculo
antea Cognitis resplenduit
miraculis. In eo nãq quod
solo intuitu ligati soluit uin¬
cula rustici. quod q sub mo¬
mẽto quasi sub solis radio
uinũsus ante conspectũ eius
collectũsest mũdus. Siue ꝯd̾
strata pallus ac ĩnumeris
chorusca lampadibus uia
ad polorũ subuectus est alta
neminẽ illi puto conferendũ
sanctorũ. Magna porro nobis
si dissmulare nolumꝰ indicta
probitatis est necessitas. quib
donatũ est tantũ ac talem
in pñciaꝵ habere patronũ
ut ab illius nũꝙͣ pro posse
magisterio discedentes que
oculis uidimꝰ in illo secten
aderit pro certo nobis ut¬
que quondã corporales rustici

Expanded text:
mirandis derogaretur actibus. mirandis derogaretur actibus. Verum ut praeteream quod adhuc puerulus eremum petiit intrepidus, quod, ut quidam propter ipsum ait sapiens, nec Martinus toto nominatus in orbe fecisse dignoscitur, illud certe non omittendum quod, post multiplicia charismatum dona ab omnipotente sibi concessa, tribus admirandis, nec saeculo antea cognitis, resplenduit miraculis. In eo namque quod solo intuitu ligati solvit vincula rustici, quodque sub momento, quasi sub solis radio, universus ante conspectum ejus collectus est mundus; sive quod strata palliis ac innumeris corusca lampadibus via, ad polorum subvectus est alta, neminem illi puto conferendum sanctorum. Magna porro nobis, si dissimulare nolumus, est indicta probitatis necessitas, quibus donatum est tantum ac talem in praesentiarum habere patronum, ut ab illius nunquam pro posse magisterio discedentes, quae oculis vidimus in illo sectemur. Aderit pro certo nobis utque quondam corporales rustici
Abbreviated transcription (Latin):
sibi placitos mirificãs famulos
huit egregio patri excelletiꝰ
ceteris iure p̾buit iter ad se
ꝑuemendi. Qui ii cõualle pe¬
Atus lac̾mar ascensiones
iurtutũ in corde suo disposue¬
rat scalam iacob ꝑ quam ascẽ¬
dentes angeli monstrati sũt
Nius ꝓponensẜ sectandatm sequa¬
cibus. In ciũꝰ aũt ut pace
onni loquar sanctorũ nõ dicã
martiris. uerũ etiam apli
transitu tam ĩmimeris di
uim fulgoris splendẽs appa¬
ruit uia liuarib uestibusq
ornata nupcialibus. Neq eñ
in eo calle textile credendũ est
apparusse palliũ̃ quo eterne
ĩcorruptionis migrabat᷑ ad
regnũ. Nil porro mirandũ
hũc diuine latorẽ legis Hãc
in assũptione spũs promerusse
gloriam qui corruptibilis ad¬
huc amittus tegniine carnis
tantis effulsit miraculorum
signis ut insi uir toto uene¬
rabilis orbe papa uidelicet
gregorius eus esset iute rela¬
tor simulq assertor eximius
profecto ab infidelibus tam

Expanded text:
sibi placitos mirificans famulos, sibi placitos mirificans famulos, huic egregio Patri excellentius caeteris jure praebuit iter ad se perveniendi, qui, in convalle positus lacrymarum, ascensiones virtutum in corde disposuerat suo, scalam Jacob, per quam ascendentes angeli monstrati sunt, suis proponens sectandam sequacibus. In cujus autem, ut pace omnium loquar sanctorum, non dicam martyris, verum et apostoli transitu, tam innumeris tamque divini fulgoris splendens apparuit via luminaribus vestibusque ornata nuptialibus. Neque enim in eo calle textile credendum est apparuisse pallium, quo aeternae incorruptionis migrabatur ad regnum. Nil porro mirandum hunc divinae latorem legis hanc in assumptione spiritus promeruisse gloriam, qui corruptibilis adhuc circumamictus tegmine carnis, tantis effulsit miraculorum signis, ut nisi vir toto venerabilis orbe, papa videlicet Gregorius, ejus esset vitae relator simulque assertor eximius, profecto ab infidelibus quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
bra fore quo caritatis uinculo
sibi unicũ mittebat alũpnũ
Inclitus g ͦ dñ leuita maurꝰ
iter ad gallias agens dũ ii
pagũ euenisset autisiodorense
die qua dñice cene ex more
in terris celebrabat᷑ sacra solẽ¬
puitas ad monasteriũ sancti
romani nuttricii quondam
patris bñdicti diuertit. Cuiꝰ
gratuita collocutõe laborem
ei in proxĩo ẽẽ demĩcianit
diem quo beatus pater celibẽ
grudens standeret ad patriã
Et ecte nocte illa que sanctũ
precedebat diem sabbati. quo
raptus in spũ uidit uiam
pallus stratam ac ĩmimeris
corustam lampadibus ab eiꝰ
cella ad celũ usq ꝑtendere
quodq eo tramite dilectus
dño celũ bñdictus standeret
angelũ sibi dicentẽ audiuit.
Et ad se reuersus lacͥmas
uotiue indices uisionis effũ¬
dens que sibi reuelata fuerãt
sancto romano apperuit ac
participem celestis ẽũ faciens
gaudii sanctũ cũ eo exultãs
celebrauit pascha. Gloriosus
etem in sanctis deus assidue

Expanded text:
e membra quo charitatis vinculo e membra quo charitatis vinculo sibi unitum mittebat alumnum. Inclytus ergo Domini levita Maurus, iter ad Gallias agens, dum in pagum devenisset Antissiodorensem, die qua Dominicae coenae ex more in terris celebrabatur sacra solemnitas, ad monasterium sancti Romani, nutritii quondam Patris Benedicti, divertit. Cujus gratuita collocutione laborem ei in proximo esse denuntiavit diem, quo beatus Pater coelestem gaudens scanderet ad patriam. Et ecce nocte illa quae sanctum praecedebat diem Sabbati, quo raptus in spiritu vidit viam palliis stratam ac innumeris coruscam lampadibus ab ejus cella ad coelum usque pertendere, quodque eo tramite dilectus Domino coelum Benedictus scanderet, angelum sibi dicentem audivit. Et ad se reversus, lacrymas votivae indices visionis effundens quae sibi revelata fuerant sancto Romano aperuit ac participem coelestis eum faciens gaudii, sanctum cum eo exsultans celebravit Pascha. Gloriosus etenim in sanctis Deus assidue
Abbreviated transcription (Latin):
Hildeberto itaq cũ frẽ
clotario hispanie ꝑtes
aggrediente theodebertus
theoderici filius memoratoꝵ
nepos regũ ꝓtaliam cũ inaẜũ
suorũ equitatu contendit. ẽãq
ab alpibus usq ad maritno s
confima loto ꝑuagatus tribu¬
tariam effecit. et ad ꝓp̾a reditũ
maturãs bucellmũ ducẽ ad ꝑua¬
dendam siciliam et reliqua yta¬
lie fiiitima reliquit. Qui trire¬
mo mari transfretato scciliam
maxĩa ex parte subegit. castra¬
q uel urbes ytalie ꝑuadens
ex subiugataꝵ preda natiomũ
encenia regi theodeberto mittebat
ad castrũ cassmũ profecti bea¬
tissimũ patrem bñdictũ post
heremiticã ut p̾misimꝰ uitã
in illo sancto degente cenobio
omnigena poposterũt prece
ut fr̃es in monastica ꝓbatos
comũsatione ad occidentales
dirigeret partes. a quibz leui
uigo regule illis ab ip̃o tradite
gallicana subderet᷑ ceruicositas
Qui gratulãti aĩo dilectũ suũ
discipulũ maurũ adhas nr̃as
sacratissima transferenda mẽ¬

Expanded text:
hildeberto itaque cum fratre Clotario Hispaniae partes aggrediente, Theodebertus, Theodorici regis filius, memoratorum nepos regum, in Italiam cum maximo suorum equitatu contendit eamque ab Alpibus usque ad maritimorum confinia locorum pervagatus tributariam effecit et ad propria reditum maturans Bucellenum ducem ad pervadendum Siciliam et reliqua Italiae finitima reliquit. Qui, Tyrrheno mari transfretato, Siciliam maxima ex parte subegit, castraque vel urbes Italiae pervadens, ex subjugatarum praeda nationum xenia Theodeberto mittebat ad castrum Cassinum profecti, beatissimum Patrem Benedictum, post eremiticam, ut praemisimus, vitam in illo sancto degentem coenobio, omnigena poposcerunt prece, ut fratres in monastica probatos conversatione ad occidentales dirigeret partes, a quibus leni jugo regulae illis ab ipso traditae Gallicana subderetur cervicositas. Qui gratanti animo dilectum suum discipulum Maurum ad has nostras dsacratissima transferenda for
Abbreviated transcription (Latin):
nũciarent motus consiliũ de
sũmis meũt rebus
uꝑerant gͦ duo filii
roberti comitis andega¬
uorũ qui fuit saxonci gñis
odonem franci burgũdiones
aquitamenses q proceres cõ¬
gregati in unũ licet reluttãtẽ
tutorem haroli pueri regniq¬
Qui mẽte benignꝰ. et rei puͭ ͤ
hostes arcendo stremie prefuit.
Ub ip̃o tpe uenerũt nor

Expanded text:
nunciarentur motus, consilium de summis ineunt rebus. upererant igitur duo filii Roberti comitis Andegavorum, qui fuit Saxonici generis Odonem Franci et Burgundiones, Aquitaniensesque proceres congregati in unum, licet reluctantem tutorem Qui benignus et rei publice hostes arcendo strenue prefuit Sub ipso tempore venerunt Nor
Abbreviated transcription (Latin):
Uibus diebus chilꝑicꝰ
legatos mirionis gali¬
cie regis qui sueius imperi¬
tabat ad gũtrãnĩ missos apud
pictauũ cepit. et parisius in
custodia posuit. Quos tamen
post ãnũ liberos ad ꝓpͥa remisit
tibus seu pedib imponeret.
langorẽ pessimũ incurrit: Quo
ingrauescente.dũ multi epis¬
copatũ ambirent. ip̃e ursitimũ
eligens: dũ adhuc superstes
esset benedici fecit: sitq ab
hoc seculo migrauit: fuit aũt
elemosmarius ualde. septuris
itantũ eruditus diuims ut
grenealogras ueteris testameti
plerũq memoriter recenseret:
ut illud iob dño decantaret
dicens. Pater era pauperũ
et causas eorũ diligentissime
ĩuestigabam

Expanded text:
uibus diebus Chilpericus legatos Mirionis Galliciae regis, qui Suevis imperitabat, ad Guntrannum regem missos, apud Pictavium cepit et Parisius in custodia posuit. Quos tamen post annum liberos ad propria remisit. s seu pedibus imponeret, languorem pessimum incurrit. Quo ingravescente, dum multi episcopatum ambirent, ipse Ursicinum eligens, dum adhuc superstes esset, benedici fecit, sicque ab hoc saeculo migravit. Fuit autem eleemosynarius valde, Scripturis in tantum eruditus divinis ut genealogias Veteris Testamenti plerumque memoriter recenseret. ut illud Job Domino decantaret dicens: Pater eram pauperum, et causam eorum diligentissime investigabam
Abbreviated transcription (Latin):
Nno tercio regni clodo¬
uer ega p̃fectus palacii
tlippiaco uilla febre uexatus
morit᷑. Post cuiꝰ discessũ erchi¬
noaldus dagoberti regis ex
gentrice cõsangũeus maior
domꝰ in neustria est ĩstitutꝰ
uaiti hĩlis. pacificus tũctis 
urrtutũ bonis ex istẽs ornatꝰ.
sacerdotes dm̃ diligendo uere¬
dait᷑. et ip̃e ab eis seu ab uniu̾sis
optrmatib diligebat᷑. Ante
raucos sane dies obitus egam.
enuefridus quidã qui eius
duxenit filiam aimulfũ comitẽ
apud albiodorũ uitũ ĩ mallo
interfecit. Quapp graue suaꝵ
rerũ ꝑmittente pariter ac
iubente nantilde a ꝓpinquis
amulfi passus est dispendiũ
Ip̃e quoq a rege sibi metuẽs
remuis in basilica sct̃i remigni

Expanded text:
nno III regni Clodovei, Ega, praefectus palatii, Clippiaco villa febre vexatus moritur. Post cujus discessum, Erchinoaldus, Dagoberti regis ex genitrice consanguineus, major domus in Neustria est institutus. Qui humilis, pacificus, cunctisque virtutum bonis existens ornatus, sacerdotes Domini diligendo verebatur, et ipse ab eis et ab universis optimatibus diligebatur. Ante paucos sane dies obitus Egani, Ermenfredus quidam, qui ejus duxerat filiam, Ainulfum comitem apud Albioderum vicum in Mallo interfecit. Quapropter grave suarum rerum, permittente pariter ac jubente Nantilde, a propinquis Ainulphi passus est dispendium. Ipse quoque a rege sibi metuens, Remis in basilica Sancti Remigi
Abbreviated transcription (Latin):
beati hylarii qui semꝑ tutor
et defensor est illius urbis.
N ip̃o ãno defunctus
est gislebertus dux bur

Expanded text:
beati Hylarii, qui semper tutor et defensor illius est urbis. n ipso anno defunctus est Gislebertus dux Burg
Abbreviated transcription (Latin):
a sancto remigio hoc dest̾ptũ¬
Ciues opũ uirtute potens
clarusq trĩuipho
COndidit hanc sedem rex
clodoueus. et idem.
Patricius magno sublimis
fulsit honore
ALenꝰ amore dei cõtempsit
credere mille :¬
Aumina. que uarus horrẽt
portenta figuris.
IN Ox purgatus aquis. et
xp̃i fonte renatus.
¶La grantem gessit infuso
crismate crinem.
ERemplũ q dedit. sequit᷑
quod plurima turba:
Sentilis ppłi spreto q
errore suorũ
Ductorem cultura dñi
uerũq parentem¬
L Is felix meritis superauit
gesta porũ
Es Emper concilio castris
bellisq tremendus
Aortatu dux ip̃e bonus
ac pectore fortis
COnstructas acies firmauit
ymagine pͥmus

Expanded text:
A sancto Remigio, ut fertuDives opum, virtute potens, clarusque triumpho Condidit hanc sedem rex Clodoveus: et idem Patricius magno sublimis fulsit honore. Plenus amore Dei, contempsit credere mille Numina, quae variis horrent portenta figuris. Mox purgatus aquis, et Christi fonte renatus, Fragrantem gessit, infuso chrismate, crinem. Exemplumque dedit, sequitur quod plurima turba Gentilis populi: spretoque errore suorum Auctorem est cultura Deum, verumque parentem. His felix meritis superavit gesta priorum: Semper consilio, castris, bellisque tremendus: Hortatu dux ipse bonus, ac pectore fortis, Constructa acies firmavit in agmine primus
Abbreviated transcription (Latin):
Is etiam diebus apud
uiennã gallie urbem
multorũ domꝰ simul et ecclesie
terremotu concusse ceciderunt
In paschali xo festiuitate bt̃issĩo
mãmerto eiusden urbis ep̃o
missarũ solẽpmia celebrante
palaciũ regale quod in eadem
erat cuuitate celesti cõcrematũ
est igne. Luppi qͦ uel uesi siluis
profugi eidem ciuitati nimiũ
ceperũt esse infesti adeo ut
multorũ lacerãtes corpora ꝓpͥa
eos cogerent deserere hĩtacula
Unde memoratus sacerdos adue¬
mente dñce ascensionis die
festo cõuocato populo p̾monuit
agere triduanũ ieuinũ ac
oĩ potentis dei exposcere suffra¬
gũi. Appropinquãte gͦ die
statuto cõuenit om̃is ppłus ad
eccliam cũ gaudio letamas
Pagens cũ triduano ieiumo
Exinde pulcerrimꝰ in sancta
uniũsali ecclia mos ĩoleuit
ut quoquo terraꝵ xp̃i fides
diffũdit᷑ a cũctis fidelibus
he letame cũ exultatõe perag̃at᷑.
Orro Inclitus clodoueꝰ¬
rex francorũ methas

Expanded text:
is etiam diebus apud is etiam diebus apud Viennam Galliae urbem multorum domus simul et ecclesiae terraemotu concussae ceciderunt. In paschali vero festivitate, beatissimo Mamerto ejusdem urbis episcopo missarum solemnia celebrante, palatium regale, quod in eadem erat civitate, coelesti concrematum est igne. Lupi quoque vel ursi, silvis profugi, eidem civitati innumeri coeperunt esse infesti, adeo ut, multorum lacerantes corpora, propria eos cogerent deserere habitacula. Unde memoratus sacerdos, adveniente Dominicae Ascensionis die festo, convocato populo praemonuit agere triduanum jejunium, ac omnipotentis Dei exposcere suffragium. Appropinquante autem die statuto, convenit omnis populus ad ecclesiam cum gaudio litanias peragens, cum triduano jejunio. Exinde pulcherrimus in sancta universali Ecclesia mos inolevit, ut, quoquo terrarum Christi fides diffunditur, a cunctis fidelibus hae litaniae cum exsultatione peragantur. orro inclytus Clodoverex Francorum, metas
Abbreviated transcription (Latin):
Gebat eo in tp̃e curã¬
amperialis maiestatis
anastasio defuncto iustimis
semor. In cuiꝰ imperii ꝑtib
in mursia scilicet prouincia
exortus toto orbe ueneradus
uita et noĩe bñdictus iam tũt
pueriles attingens ãnos a pa
symachũ hormisda suscepit
regendã. cuiꝰ tp̃ibus sepedi¬
ctus rex gloriosus clodoneus
direxit ad beati petri limina
hortatu sũmi presulis remigii
regie dignitatis aurẽa coronã
gẽiis p̾ciosissimis insignitã.
Quo facto patenter ostendit
se deo nõ fore ingratũ dũ ad
ip̃ius apłi sepulcrũ insigne
mitteret regium. sciens se a
xp̃o solio regni esse donatũ.
Nam et sosius consul romanꝰ
capta iherosolimorũ urbe in
templo dñi coronã obtulit.
S hic munere gratior qr
fide potior Ille etem̃ ydolorũ
cultor. at iste catholice ecc̃e
pro posse sedulus uenerator
Ille quod esset presens ꝙͣuis
ip̃i urbi templo q infestus
uerũ hic absens romuleeq
amator domꝰ. nec min ꝯbasilice
apłi petri deuotus.

Expanded text:
gebat eo in tempore curaimperialis majestatis, Anastasio defuncto, Justinus Senior. In cujus imperii partibus, in Nursia scilicet provincia, exortus toto orbe venerandus vita et nomine Benedictus jam tunc pueriles attingens annos, a paSymmachum Hormisda suscepit regendam. Cujus temporibus saepe dictus rex, gloriosus Clodoveus, direxit ad beati Petri limina, hortatu summi praesulis Remigii, regiae dignitatis auream coronam gemmis pretiosissimis insignitam. Quo facto patenter ostendit se Deo non fore ingratum, dum ad ipsius apostoli sepulcrum insigne mitteret regium, sciens se a Christo solio regni esse donatum. Nam et Sosius consul Romanus, capta Hierosolymorum urbe, in Domini templo coronam obtulit. Sed hic munere gratior, quia fide potior. Ille etenim idolorum cultor, ast iste Catholicae Ecclesiae pro posse sedulus venerator. Ille quod esset praesens, quamvis ipsi urbi temploque infestus; verum hic absens Romuleaeque amator domus, nec minus basilicae apostoli Petri devotus.
Abbreviated transcription (Latin):
de sancte trinitatis cõsubftãci¬
alitate liber liquido ostendit
ꝙͣ eximius suo si ei licuisset
tp̃e sancte eccl̃ie colonus exti¬
tisset
Heodericus autem tam
ĩmani sceleris statim
octauo post hoc facinꝰ die
subita morte defũtus ĩdignã
uitam digno exitu fimuit.
Cuiꝰ aĩam quidam solitarius
apud lipparim manẽs ĩsulã
uidit inter sanctissimũ papã
iohẽm et symachũ ex cõsule
deductam ĩ uulcam demergi
ollam/ ei loco uitinã. Que
Hoc m ͦ perũt theodericus homo
in suis mnicus, honestis polens
moribus. Romanis etẽi pͥmicis
quotãnis ad subsidiũ confere¬
bat.tritici centũ uigniti milia
modiorũ. Qui uemẽs ad ex¬
trema ut ex suꝑiorib patẽt
poluit omia. Huic fuit in cõ¬
iuigio iũcta soror clodouer

Expanded text:
de sanctae Trinitatis consubstantide sanctae Trinitatis consubstantialitate liber liquido ostendit quam eximius suo, si licuisset, tempore sanctae ecclesiae colonus exstitisset. Theodoricus autem tam immanis sceleris statim octavo post hoc facinus die, subita morte defunctus indignam vitam digno exitu finivit. Cujus animam quidem solitarius, apud Liparam manens insulam, vidit, inter sanctissimum papam Joannem et Symmachum ex consule deductam, in Vulcani demergi ollam, eo loco vicinam. QuaeHoc modo periit Theodoricus, homo in suis initiis honestis pollens moribus. Romanis etenim primitus quotannis ad subsidium conferebat tritici centum viginti millia modiorum. Qui veniens ad extrema, ut ex superioribus patet, polluit omnia. Huic fuit in conjugio juncta soror Clodove
Abbreviated transcription (Latin):
tinopolim est euectus Occurrit
aũt ei augustus et oĩs cuu¬
tatis clerus gaudente pͥncipe
suscepisse se in regia cĩtate
pontificem sedis aplite. Per¬
oratis gͦ pro quib ierat et
impetratis ip̃i iustino augusto
ut uicarius beati petri ĩpe¬
rialem imposuit toronã Et
accepta remeandi licencia
reuensus est rauennã. Quem
theodericus eo ꝙ audierat eũ
ab augusto honorifice susceptũ
diutina custodia maceratũ
ieiumis ac squalore tarteris
afflictũ ultimũ coegit exalare
spm̃. Qui deficiens aĩani xp̃o
martir reddidit. alios quoq
qui cũ eo fuerãt partim igne
cremauit. partiin uarus peins
interfecit. Inter quos symachũ
patriciũ et boeciũ eius generũ
post carceris custodiam gladio
puniri iussit. Qui uidelicet
boecius ꝙͣ disertus fuerit in
litteris secularib. ꝙͣq fuerit
catholicus ex eius comprobat̃
et latmorũ iam dudũ eam
desiderantiũ̃ aurib desidera¬
biliter infusa. Porro eusdeni

Expanded text:
tinopolim est evectus. Occurrit tinopolim est evectus. Occurrit autem ei Augustus et omnis civitatis clerus, gaudente principe suscepisse se in regia civitate pontificem sedis apostolicae. Peroratis ergo pro quibus ierat et impetratis, ipsi Justino Augusto, ut vicarius beati Petri, imperialem imposuit coronam, et, accepta remeandi licentia, reversus est Ravennam. Quem Theodoricus, eo quod audierat eum ab Augusto honorifice susceptum, diutina custodia maceratum, jejuniis ac squalore carceris afflictum, ultimum coegit exhalare spiritum. Qui deficiens animam Christo martyr reddidit. Alios quoque qui cum eo fuerant, partim igne cremavit, partim variis poenis interfecit. Inter quos Symmachum patricium et Boetium ejus generum, post carceris custodiam, gladio puniri jussit. Qui, videlicet Boetius, quam disertus fuerit in litteris saecularibus, quamque fuerit catholicus, ex ejus comprobatur et Latinorum jamdudum eam desiderantium auribus delectabiliter infusa. Porro ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
quens quatuor filios regni
heredes.
ransitu uero sancti
martim usq ad tͣnsitũ
ip̃iꝰ clodonei regis cõputãt᷑
an c.xii.
Explicit liber primus.
Incipit decundus.
filii clodouei id.
theodericus. clodo¬
inirus. childebertus. atq clo¬
tharius regnũ inter se equa
lance diuidũt. Et theodericus
quidẽ sedem regni sortitus est
methis. clodomirus aurelianis
clotarius suessioms. childeb̾tꝰ
parisius. quo et pater eorum
Quo tp̃e sanctissimꝰ papa iohes
qui hormisde successerat cõstã¬
tmopolim ad imꝑatorẽ Iustiũ
est profectus a theoderito go¬
thorũ rege missus. Iustinꝰ nãq
augustus cũ esset iur fide
tatholicus hereticos ĩpugnãs
ecclĩas eorũ orthodoxis cõdo
arriane existens hereseos eũ
cũ aliis catholicis uiris ad
ĩperatorẽ direxit. mãdans
ꝙ nisi arrianis ecclie redderẽt᷑
cũctũ ytalie ppłm gladio ꝑcu¬
tiens extingueret. Danctus
aũt antistes ut erat lãguidr
iter arripiens nauigio cõstã¬

Expanded text:
quens quatuor filios regni haeredes. A transitu vero sancti Martini usque ad transitum ipsius Clodovei regis computantur anni CXII. Explicit liber primus. INCIPIT LIBER SECUNDUS. filii Clodovei, Theodoricus, Clodomirus, Childebertus atque Clotarius, regnum inter se aequa lance dividunt. Et Theodoricus quidem sedem regni sortitus est Metis, Clodomirus Aurelianis, Clotarius Suessionis, Childebertus Parisius, quo et pater eorum. Quo tempore sanctissimus papa Joannes, qui Hormisdae successerat, Constantinopolim ad imperatorem Iustinum est profectus, a Theodorico Gothorum rege missus. Iustinus namque augustus, cum esset vir fide catholicus, hereticos impugnans, ecclesias eorum orthodoxis condonicus, Arrianae existens hereseos, eum cum imperatorem direxit, mandans quod, nisi Arianis Ecclesiae redderentur, cunctum Italiae populum gladio percutiens exstingueret. Sanctus autem antistes, ut erat languidus, iter arripiens navigio Constan
Abbreviated transcription (Latin):
Uomain quidem suꝑius
demonstrauimꝰ quo
ordine iute suꝑstes dagobertꝰ
inter liberos suos regnũ diui¬
serit nũt intimandũ quo
pacto post illiꝰ excessũ inter
ipos eius sint partiti thesauri
Igit᷑ pipinꝰ qui sub dagobto
assidue cũ aliquib ex austria
pͥmorib ꝑalaciũ incoluerat
eo obeũte ad sigebertũ se cõfert.
Ĩctoq cũ chumberto põtifice
ut pridem amiciciarũ federe
utilia cũ eo regi memorato
nĩstrabat concilia. E quorũ
sm̃a sigebertus ad clodoneũ
dirigit frẽm qui debitã sibi
portionẽ ex paternis posterẽt
thesauris. Ad quam redibendã
certus cũ loco designat᷑ t̾minꝰ
Etatuta gͦ die cumbertus cũ
pippino usq ad compendiũ
uillam regiami accessit. Ibiq
ꝓcurãte ega clodouei regis
plilaciũ gubernãte om̃is the¬
saurorũ dagoberti suppellex i
specus uariis q munerib antra
abditis prolata int̾ frẽs equa
est lançe diuisa. tercia tñ ꝑte

Expanded text:
uoniam quidem superius demonstravimus quo ordine vitae superstes Dagobertus inter liberos suos regnum diviserit, nunc intimandum, quo pacto post illius excessum inter ipsos ejus sint partiti thesauri. Igitur Pippinus, qui sub Dagoberto assidue cum aliquibus ex Austria primoribus palatium incoluerat eo obeunte ad Sigebertum se confert, junctoque cum Chuniberto pontifice ut pridem amicitiarum foedere, utilia cum eo regi memorato ministrabat consilia. Ex quorum sententia Sigebertus ad Clodoveum dirigit fratrem, qui debitam sibi portionem ex paternis posceret thesauris. Ad quam redhibendam certus cum loco designatur terminus. Statuta ergo die, Chunibertus cum Pippino usque Compendium villam regiam accessit. Ibique, procurante Ega Clodovei regis palatium gubernante, omnis thesaurorum Dagoberti supellex, in speciebus variis muneribusque antea abditis prolata, ac inter fratres aequa est lance divisa, tertia parte
Abbreviated transcription (Latin):
morũ monasteriorũ abbas re¬
putatus qm̃ insidias erga
patrem infideliter moliretur
abbaciis pͥuatus in ciuitatẽ
siluanectis est custodie mãci

Expanded text:
morum monasteriorum pater, reputatus, quoniam insidias erga patrem suum infideliter moliebatur, abbatiis privatus, in civitate Silvanectis est custodiae manci
Abbreviated transcription (Latin):
disset. gothi speculati quod ꝑ
illos transeũdũ foret iter mis¬
sorũ diripiũt. nec eũ publicis
passi sũt efferri erarus. Quã¬
ob rem sismandus postea dago¬
berto regi pro recompensatõe
missorn ducenta milia solidoꝵ
animerãt argenti. Quos
dagobertus basilice sancti dyo¬
misni largitus est. In cuiꝰ cõstru¬
ctione quãtũ magnammitatẽ
diffuderit suam in sequẽtib

Expanded text:
disset, Gothi speculati quod per disset, Gothi speculati quod per illos transeundum foret iter, missorium diripiunt, nec eum publicis passi sunt auferri aerariis. Quamobrem Sisenandus postea Dagoberto regi, pro recompensatione missorii, ducenta millia solidorum annumeravit argenti. Quos Dagobertus basilicae Sancti Dionysii largitus est; in cujus constructione quantum liberalitatem ostenderit suam, in sequentib
Abbreviated transcription (Latin):
Orro apud hispamã defũ¬
cto sisebodo rege clemen¬
tissimo sentilla successit ĩ regno.
Qui dũ multa in suos crude¬
haud ignobilis hispamensis
ad dagobertũ se contulit. ro¬
gans auxiliari eũ sibi quo
sentilam hispania expelleret.
Dagobertus unũsam regn
burgũdionũ miliciã ꝑficisci
iubet auxiliũ sismando laturã
sibi odiosũ deserũt. ac illum
alterũ bello altiorẽ smne pugna
secuti sublimãt in regñũ. Habũ¬
Dantius et uenerãdus duces
tũ exercitu tantũ tholosano
cesaraugustã usq sismandũ
prosecuti sũt. ubi nobiles go¬
thorũ se ei tradiderũt. et
ip̃i ab eo doms munerati ad
ꝓpͥa redierũt. Post hoc dago¬
bertus directis amalgario et
uenerado legatariis poscebat
promissa sibi solui. Spopõderat
eñ sismandus se ei missoriũ
aureũ ex thesauris gothorũ
daturũ. quod olim torsimodus
qui apud gothos regnauerat
ab ethio romanorũ patricio
dono acceperat. Quod dumi
legatis rex libenti aĩo tradi¬

Expanded text:
orro apud Hispaniam defucto Sisebodo rege clementissimo Sentila successit in regno. Qui dum multa in suos crudehaud ignobilis Hispaniensis ad Dagobertum se contulit, rogans auxiliari eum sibi, quo Sentilam Hispania expelleret. Dagobertus universam regni Burgundionum militiam proficisci eo jubet, auxilium Sisenando laturam.sibi odiosum deserunt, ac illum alterum bello aptiorem sine pugna secuti sublimant in regnum. Abundantius et Venerandus duces cum exercitu tantum Tolosano Caesaraugustam usque Sisenandum prosecuti sunt. Ubi nobiles Gothorum se ei tradiderunt, et ipsi, ab eo donis munerati, ad propria redierunt. Post hoc Dagobertus, directis Amalgario et Venerando legatis, poscebat promissa sibi solvi. Spoponderat enim Sisenandus se ei missorium aureum ex thesauris Gothorum daturum, quem olim Torsimodus qui apud Gothos regnaverat ab Aetio, Romanorum patricio, dono acceperat. Quem dum legatis rex libenti animo tradi
Abbreviated transcription (Latin):
bernardo sunt dati
Arolus demq abur¬
gundia adgũdulfi.
uillam placitũ ubi antea
condictũ habiturꝰ kł.sep¬
tembris reuertit᷑. Ubi aliquã¬
tis per ĩmoratus et que sibi
uisa fuere dispositis uenãdi
gr̃a aruenniã petut. et octo¬
brio mense nauigio ꝑ mosam
usq traiectũ uemiens cum
rorico et rodulfo normanis
qui obiuã ei nauigio uenerãt
locutus roricũ sibi fidelem

Expanded text:
Bernardo sunt dati. Carolus autem a Burgundia ad Gondulphi villam, placitum ibi antea condictum habiturus, Kalendas Septembris revertitur; ubi aliquantisper immoratus, et quae sibi visa fuere dispositis, venandi gratia Arduennam petiit. Et Octobrio mense navigio per Mosam usque Trejectum veniens, cum Rorico et Rodulpho Nortmannis, qu obviam ei navigio venerant, locuturus, Roricum sibi fidelem
Abbreviated transcription (Latin):
Nno xxixͦ. regni gun¬
tr̃ani iterito exercitus
burgũdionũ hyspaniã ĩgre¬
dit᷑. S negligẽcia bosonis mi¬
licie pͥncipis grauiter gothor
gladus obtrũcatis quibusdã
e sius ux ad patrĩa est reg̃ssꝰ¬
Recesmo xo sepedicti
pͥncipis año fama ꝑ
totos francorũ diuulgauit fines
ei in passione sublata est et
uni nilitũ sorte tradita iuxta
illud ꝓphete uaticimũ. quiã suꝑ
uestem meã miserũt sortem ĩuẽ¬
tam esse profitente quodã symone
iacobo patre progenito Qui
ꝑ duas fere ebdomadas penis
affectus tande professus est
ipam tumcã in ciuitate zaphat
procul a iherosolimis ⁊ archa
marmorea positam esse. Quã
gregorius athiocenꝯ et thomas
tmopolitanꝰ epus cũ alus
multis pontificibus triduano
completo ieiumo cũ deuotõe
maxĩa transtulerũt. acͣ ĩ loco
quo crux dñica ueneratur
posuerũt cũ ip̃a in qua pͥus
fuerat marmorea archa. Que
tante leuitatis dũ efferretur
fuisse uisa est ut nullũ honꝰ

Expanded text:
nno XXIX regni Guntranni, iterato exercitus Burgundionum Hispaniam ingreditur; sed negligentia Bosonis militiae principis, graviter Gothorum gladiis obtruncatis quibusdam e suis, vix ad patriam est regresricesimo vero saepe dicti principis anno, fama per totos Francorum divulgavit fines ei in passione sublata est et uni militum sorte tradita, juxta illud Prophetae vaticinium: Quia super vestem meam miserunt sortem , inventam esse profitente quodam Simone, Jacobo patre progenito. Qui per duas fere hebdomadas poenis affectus, tandem professus est ipsam tunicam in civitate Zaphat, procul a Hierosolymis, in arca marmorea positam esse. Quam Gregorius Antiochenus, et Thomas tinopolitanus episcopus, cum aliis multis pontificibus, triduano completo jejunio, cum devotione maxima transtulerunt, ac in loco quo crux Dominica veneratur posuerunt, cum ipsa, in qua prius fuerat, marmorea arca. Quae tantae levitatis, dum efferretur, fuisse visa est ut nullum on
Abbreviated transcription (Latin):
filius karoli simplicis apud
lorũ tantũ usq illucescente
die sangiuẽe acies ꝑ totani
celi faciem apparuerũt. Dequẽti
aũt mense ix. kł. apͥlis hũgri
adhuc pagam franciã bur¬
gũdiam atq aquitamã ferro
et igne depopulari ceperũt.

Expanded text:
filius Karoli Simplicis, apudlorum cantum usque inlucescente die sanguineae acies per totam coeli faciem apparuerunt ib.. Sequenti autem mense 9 Kal. Aprilis Hungri adhuc pagani Frantiam, Burgundiam atque Aquitaniam ferro et igne depopulari coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suũ in ytaliam misit. et ꝓpter
famã classis que de affrica
et de hospama ad uastandam
ꝓtaliam uentura dicebat᷑ Uoa¬
lanem filiũ bernardi patruelis
sui cũ illo ẽe iussit quoadusꝙ
rerũ euentus securitatẽ ñis
afferret. hec classis partimm
corsicã partim in sardimam
interfecta turpiter fugiendo
Domũ reuersa est. Pax cum
abular rege sarracenorũ facta
Item cũ duce beneuentanorũ
grimoaldo et tributi noĩe xxu.
Expeditio facta ad uultros. et¬
ab eis obsides accepti harioldus
et iag̃ifridus reges danorũ
missa ad imperatorẽ legatione
pacem petũt. et frẽm suũ hẽmin¬
gũ sibi remitti rogãt. Rob̾tus

Expanded text:
suum, in Italiam misit; et propter suum, in Italiam misit; et propter famam classis, quae et de Africa et de Hispania ad vastandam Italiam Ventura dicebatur, Walanem filium Bernhardi patruelis sui cum illo esse iussit, quoadusque rerum eventus securitatem nostris adferret. Haec classis partim in Corsicam partim in Sardiniaminterfecta turpiter fugiendo domum reversa est. Pax cum Abulaz rege Sarracenorum facta; item cum duce Beneventanorum Grimoaldo, et tributi nomine XXV Expeditio facta ad Wilab eis obsides accepti. Herioldus et Reginfridus, reges Danorum, missa ad imperatorem legatione, pacem petunt, et fratrem suum Hemmingum sibi remitti rogant. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Et multo post hemingus
Danorũ rex defunctus
mĩciat᷑. Cui cũ sigifridus nepos
beret cõuenire potusset cõpara¬
tis copus. et cõmisso p̾lio abo
moriũt᷑. pars tñ amilonis adep¬
ta uictoria frẽs eius arioldũ
et regnifridũ reges sͥ cõstituũt
Quam nitĩo pars iucta secuta
eosdem regnare nõ abnuit In
narrãt᷑ Niceforus imperitor
post multas et insignes uictorias
in moesia proiuĩcia cõmisso cũ
bulgaris plio morit᷑ et michael
genꝰ eius factus imperator le
gatos domi imperatoris haroli
qui ad inceforũ missi fuerũt
in cõstãtmopoli suscepit et ab¬
tarios et ꝑ eos pacem a niceforo
inceptã confirmauit. Nã aqͥs¬
gram ubi ad imperatorẽ ue¬
nerũt scriptũ pacti ab eoẽ
eccã suscipientes more suo .i.
torem eũ et basileũ appellãtes
Et reuertendo romã uementes
in basilica sancti petri apłi
rapa denno susceperũt. Quib
diussis imperitor genenli cõ¬
uentu a quis solemter habito
bernardũ filiũ pipim nepoten

Expanded text:
ec multo post Hemmingus Danorum rex defunctus nunciatur. Cui cum Sigifridus, nepos beret, convenire potuisset, comparatis copiis et commisso proelio, ambo moriuntur. Pars tamen Anulonis adepta victoriam, fratres eius Herioldum et Reginfridum reges sibi constituit; quam necessario pars victa secuta, eosdem sibi regnare non memorantur. Nicoforus imperator post multas et insignes victorias, in Moesia provincia, commisso cum Bulgaris praelio, moritur, et Michael, gener ejus, imperator factus, legatos domni imperatoris Karoli, qui ad Niciforum missi fuerunt, in Constantinopoli suscepit et abtharios, et per eos pacem a Niciforo inceptam confirmavit. Nam Aquisgrani, ubi ad imperatorem venerunt, scriptum pacti ab eo in ecclesia suscipientes more suo, id torem eum et basileum appellantes. Et revertendo Romam venientes in basilica sancti Petri apostpapa denuo susceperunt. Quibus dimissis imperator generali conventu Aquis sollemniter habito Bernhardum filium Pippini, nepotem