comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipħatũ gentib quod sint crediture in
xp̃m oĩum conditorem. Quãobremopor¬
tet ur̃am celsitudinẽ ut pote menbrũ
existens x in om̃ib piã regulã seqͥ ꝑhen¬
uit̾ pͥncipis apłoꝵ. siue in pascha cele¬
brandũ. siue ini oĩb quȩ tcdiderunt scĩ
apłi petrꝰ ⁊ paulꝰ. Qui ut duo luminari¬
a celi illuminant mundũ. sicut doc łͥ¬
ua eoꝵ corda hominii cotidie illustrat
credentiũ. Et post non nulla qͥb de ce¬
lebrando ꝑ orbẽ totũ uno uero pascha
loquit᷑. hominẽ deniq inqͥt docibilem
in om̃ib ornatũ antistitẽ scd̾murõꝵ¬
scͥptoꝵ tenorẽ minime ualuimꝰ nunc
repꝑire ꝓ longiquitate itineris. ꝑfecto
enĩ dũ huiꝰ modi apta reꝑtaq ꝑsona
fuerit. eũ instructũ ad uram dirigemꝰ
patriam. ut ipse ⁊ uiua uoce ⁊ ꝑ diuina oracu¬
la omẽm inimici ⁊ uraniam ex om̃i urã insula
cũ diuino nutu eradicet. Munuscula a urã
celsitudine beato pͥncipi apłoꝵ directa pro

Expanded text:
arum gentibus, quod sint crediturae in Christo omnium conditore. Quamobrem oportet vestram celsitudinem, utpote membrum existens Christi, in omnibus piam regulata sequi perenniter principis apostolorum, sive in pascha celebrando, sive in omnibus quae tradiderunt sancti apostoli Petrus et Paulus, quia ut duo luminaria coeli illuminant mundum, sic doctrina eorum corda hominum quotidie illustrat credentium. Et post nonnulla, quibus de celebrando per orbem totum uno vero Pascha loquitur: Hominem denique, inquit, docibilem, et in omnibus ornatum antistitem secuscriptorum tenorem, minime valuimus nunc reperire pro longinquitate itineris. Profecto enim dum hujusmodi apta repertaque persona fuerit, eum instructum ad vestram dirigemus patriam, ut ipse et viva voce, et per divina oracula omnem inimici zizaniam ex omni vestra insula cum divino nutu eradicet. Munuscula a vestra celsitudine beato principi apostolorum directa, pro
Abbreviated transcription (Latin):
eis feciniꝰ dare. ure excellentie ꝓfecto om̃s
aureã habentẽ de sacram̃tissimis uinculis
uoscentes. tantũ cuncta sedes apłica una
nob̾cũ letat᷑ qͣutũ eiꝰpia oꝑa coram deo
Querite pͥmũ regnũ di ⁊ iꝰticiam eius
⁊ hec omĩa adicient᷑ uob̾. Nimirũ queret

Expanded text:
eis fecimus dari, vestrae excellentiae profecto omnes auream habentem de sacratissimis vinculis noscentes, tantum cuncta sedes apostolica una nobiscum laetatur, quantum ejus pia opera coram Deo Quaerite primum regnum Dei, ac justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis. Nimirum enim
Abbreviated transcription (Latin):
diuina miscdia ad suã grãm uocare
dignata ÷ sollicita intentione ⁊ assidu¬
is orationib seruare õimꝰ festinetis.
ut qui uos in presenti scło eromĩer¬
rore absolutos ad agnitionẽ sui noĩs
est dignatꝰ ꝑducere. ⁊ cȩlestis patrie
ordinanda sperastis. hoc ꝓ fidi ur̃e sincerita¬
te que nob multimoda relatione ꝑ p̾sentiã
portitous laudabilit̾ insinuata ÷ gratu¬
ito animo atͥbuere dilationeulla sine p̃-¬
uidimꝰ ut dũ quis eoꝵ de hoc scło ad auc¬
torẽ suũ fuerit accersitꝰ. in loco ipsius
alcerũ ep̃m er hac nr̃a auctoritate de¬
beat sub rogare. Qd quide tã ꝑ ur̃ẽ ca¬
ritatis affectu ꝙͣ ꝓ tantarũ ꝑiunciarũ
spaciis que int̾ nos i uos ẽe noscuntur¬

Expanded text:
a misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione et adsiduis orationibus servare omnimodo festinetis; ut qui vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos, ad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, et coelestis patriae rdinanda sperastis, haec pro fidei vestrae sinceritate, quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo attribuere illis sine us. Ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loco ipsius alterum episcopum ex hac nostra auctoritate debeat subrogare. Quod quidem tam pro vestrae charitatis affectu, quam pro tantarum provinciarum spatio, quae inter nos et vos e
Abbreviated transcription (Latin):
quaq̃ u̾sũ imꝑium regis edui ꝑuene
nato paruulo uellet totã insulã ꝑ
ambulare amari usq ad mare nullo
se ledente ualeret. Tantũ rex idem¬
utilitati sue gentis consulit. ut plersq
in locis ubi fontes lucidos iurta publi¬
cos uiarũ transitꝰ consper. ibi ob rffri¬
geriũ uiantiũ erectis stipitib ereos
caucos suspendi iubẽt. neq hos qͥsqͥm
nͥ ad usu nece ssariũ continge̾ p̃ magni¬
tudine ł timoris eiꝰ audẽt ł amorisuel¬
let. Tantu uͦ in regno ercellentie babu¬
it ut ñ solũ inpugna ante illũ uenl¬
la gestarent᷑. s ⁊ tp̃re pacis eqͥtantem
int̾ ciuitates siue uillas suie ꝓuinciã
suas cũ iniuistͥs semꝑ antecede signi¬
fer consuess. uec ñ ⁊ intcedente illo
ubi libs ꝑ plateas illud genꝰ uerilliqͥd
romani tufam angli appellant tuuf
ante eũ ferri solebat. xui¬
uo tp̃re p̾sulatũ sedis apłice hono¬
rius bonifacii fuccessor habebat. Qi

Expanded text:
quaquaversum imperium regis Aeduini pervenerquaquaversum imperium regis Aeduini pervenernato parvulo vellet totam perambulare insulam a mari ad mare, nullo se laedente valeret. Tantum  utilitati suae gentis consuluit, ut plerisque in locis ubi fontes lucidos juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum ministris, semper antecedere signifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet per plateas, illud genus vexilli, quod Romani Tufam, Angli vero appellant Tuuf, ante eum ferri solebat. tempore praesulatum sedis apostolicae Honorius Bonifacii successor habebat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne ciuitatis cui nomĩ erat bleca pͥmũ
cũ domo sua conu̾tit ad dñm. Inqua
uidelicet ciuitate ⁊ eccłam oꝑis egre¬
gii de lapide fecit. cuiꝰ tecto ł longa in¬
curia ł hostili manu deiecto parieteᷤ
hatenꝰ stare uident᷑. ⁊ om̃ib aunis ali¬
qua sanitatũ miracła in eođe loco
solent ad utilitatẽ eoꝵ qͥ fidelit̾ que¬
riuit euenire. In qua eccła paulinꝰ
transeunte ad xp̃ni iusto honorium
ꝑ eo consecrauit ep̃m. ut insequenti¬
b suo loco dicemꝰ. De huiꝰ fide ꝓiuntie
uarrauit mͥ prb̃r ⁊ albas qͥda uir ueri¬
baptazatũ se fuisse die media a pau¬
lino ep̃o p̃sente rege eduino ⁊ ꝑꝰmul¬
tam ppłi turbã in fluuio. trecenta
urta ciuitatẽ que lingua angloꝵ
tio uulfiga cestir uocat. qͥ ⁊̃ effigiẽ
adunco ꝑtenui. uenabilis simul ⁊ ter¬
ribilis aspectu. habuit aut̃ secũ in
ministĩo ⁊ iacobũ diaconẽ uiruni
uirum utiq industrium ac nobilẽ in
sir. Tanta aut̃ eo tp̃re par inbritannã

Expanded text:
tatis, cui nomen erat Blaecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. In qua videlicet civitate et ecclesiam operis egregii de lapide fecit: cujus tecto vel longa incuria, vel hostili manu dejecto, parietes hactenus stare videntur, et omnibus annis aliqua sanitatum miracula in eodem loco solent ad utilitatem eorum qui fideliter quaerunt ostendi. In qua ecclesia Paulinus, transeunte ad Christum Justo, Honorium pro eo consecravit episcopum, ut in sequentibus suo loco dicemus. De hujus fide provinciae narravit mihi presbyter et abbas quidam vir verabaptizatum se fuisse die media a Paulino episcopo, praesente rege Aeduino, et multam populi turbam in fluvio Treenta juxta civitatem quae lingua AnglUulfingcaestir vocatur: qui etiam effigiem adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, virum utique industrium ac nobilem in sit. Tanta autem eo tempore pax in Brittania,
Abbreviated transcription (Latin):
ec int uistus archiep̃c ad cȩlestia
tũ effectꝰ. Qͥ ordinandus uenit ad pau¬
linũ ⁊ occurrłnte sibi ͣn lindicolino
qͥntꝰ ab augustino doruuernensis eccłe
uensis uł eb uracensis autistes de hac
uita transierit. his qͥ suꝑ: consors eiꝰde
gradꝰ habeat potestatẽ alterũ ordinan¬
di in loco eiꝰ qui tͣnsierat sac̾ dotẽ. nec
sit necesse ad romanã usq ciuitatẽ ꝑ
do archiep̃o semꝑ fatigari. Quarũetiã
tertum litterarum in nr̃a hac historia
ponere cõmodũ diuimꝰ.

Expanded text:
ec inter Justus archiepiscopus ad caelestia  electus: qui ordinandus venit ad Paulinum, et occurrente sibi illo in Lindocolino quintus ab Augustino Doruvernensis Ecclesnensis vel Eburacensis antistes de hac vita transierit, is qui superest consors ejusdem gradus, habeat potestatem alterum ordinandi, in loco ejus qui transierat, sacerdotem; ne sit necesse ad Romanam usque civitatem per do archiepiscopo semper fatigari. Quarum etiam textum literarum in nostra hac Historia ponere commodum duximus.
Abbreviated transcription (Latin):
mo regiangloꝵ. honoriꝰ epc seruus ser¬
uoꝵ di salutẽ. Ita apianitatis ur̃e inte¬
gͥtas circa sui conditoris cultũ fidei ÷
ardore succensa ut longe lateq resplẽ¬
deat. ⁊ in onũ mundo annuntiata.
ur̃i oꝑis multiplicit᷑ reserat fructũ.
Sic eni uos reges ẽẽ cognoscitis. dũ regẽ
icreatorẽ ur̃m orthodora p̃dicatione
edocti.dm uenando creditis. eiq quod
humana ualet conditio. mentis ur̃e
sincerã deuotionẽ ex soluitis. Qid enĩ
do nr̃o aliud offerre ualebimꝰ. nͥ ut in
bonis actib ꝑsistentes ipsũq auctorẽ
humani genis confitentes eũ colere
eiq tir̃a uota redde festinemꝰ : Et ido
excellentissime fili pat̾ua uoᷤ caritate

Expanded text:
servus servorum Dei, salutem. Ita Christianitanis vestrae integritas circa conditoris sui cultum fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo annuntiata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum regem et creatorem vestrum, orthodoxa praedicatione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid Duo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confidentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus. Et ideo, excellent
Abbreviated transcription (Latin):
hymbroꝵ suscepit. cũ uenisset ad eos de
hibnia do amabilis ꝙcũ om̃i honorificentia
ab eis & multo cũ gaudio susceptus est.
Qui q̃m ⁊ doctor suauissimꝰ ꝯ eoꝵ que agendi
docebat erat exequutor deuotissimꝰ. libent
auditus ab uniu̾sis inmutauit piis ac sedu¬
lis exhortationib inueteratã illam tracdi¬
tionẽ parentũ eoꝵ. de qͥb apłicũ illũ lics
ꝓferre sermonẽ qͦd emulationẽ di habebãt
s ñ scdđm scientiam: catholicoq illosatq
apłico more celebrationẽ ut diximꝰ preci¬
pue sollẽpnitatis sub figura ꝑpetis corone
factũ dispensatione pietatis. ut qm̃ gens
tionis libent̾ ac sine inuidia ppłis angloꝵ
cõmunicare curauit. ipsa qͦ¬

Expanded text:
hymbrorum suscepit, cum venisset ad eos de hymbrorum suscepit, cum venisset ad eos de Hibernia Deo amabilis, et cum omni honorificentia ab eis et multo cum gaudio susceptus est. Qui quoniam et doctor suavissimus, et eorum quae agenda docebat erat exsecutor devotissimus, libenter auditus ab universis, immutavit piis ac sedulis exhortationibus inveteratam illam traditionem parentum eorum, de quibus apostolicum illum licet proferre sermonem, quod aemulationem Dei habebant, sed non secundum scientiam; catholicoque illos, atque apostolico more celebrationem, ut diximus, praecipuae sollemnitatis sub figura coronae perpetfactum dispensatione pietatis, ut quoniam gens itionis libenter ac sine invidia populis Anglorum communicare curavit: ipsa q
Abbreviated transcription (Latin):
uniusa gente mea ꝑpetuo uolo. hanc acci
pere tonsuram debere quã plenã rationis
audiuimꝰ ẽe om̃s qͥ in meo st̃ regno clericoᷤ
decerno. Nec mora que dixerat. regia auc¬
toritate ꝑfecit. Statim nãq iussu pupli¬
co mitrebant᷑ ad transcͥbendũ. discendũ.
obseruandũ ꝑ uniu̾sas pictoꝵ ꝑuincias cir¬
culi pasche decẽnoͣtiales. obliteratis ꝑ om̃ĩa
erroneis octoginta ꝙquattuor annorum
circulis. Attondebantur om̃s in coronam minis¬
tri altaris & monachi. ꝯ quasi se nouo discipu¬
latui beatissimi apłoꝵ pͥncipis petͥ subditã
eiusq subditam tutandam patͦcinio gens
correcta gaudebat.
ec multũ post illi quoq qui insulam
hu incolebant monachi scotice natio¬
nis cũ his que sibi erant subdita monastĩis
ad ritũ pasche ac tonsure canonicũ dño
ꝓcurante ꝑducti funt. Siqͥdem anno ab
incarnatione dĩn septingentesimoͣ coosre
do occiso. coenred gub̃nacula regni norcdan¬

Expanded text:
universa mea gente perpetuo volo, et hanc accipere universa mea gente perpetuo volo, et hanc accipere debere tonsuram, quam plenam esse rationis audivimus, omnes qui in regno meo sunt clericos decerno. Nec mora, quae dixerat regia auctoritate perfecit. Statim namque jussu publico mittebantur ad transcribendum, discendum, observandum per universas Pictorum provincias circuli paschae decennovales, oblitteratis per omnia erroneis octoginta et quatuor annorum circulis. Attondebantur omnes in coronam ministri altaris ac monachi, et quasi novo se discipulatui beatissimi apostolorum principis Petri subditam, ejusque tutandam patrocinio, gens correcta gaudebat.ec multo post illi quoque qui insulam Hii incolebant monachi Scotticae nationis, cum his quae sibi erant subdita monasteriis, ad ritum Paschae ac tonsurae canonicum Domino procurante perducti sunt. Siquidem anno ab incarnatione Ddo occiso, Coenred gubernacula regni Nordan
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & tuam nunc prudentiam rex admoneo
ꝓdñs dñantium prefecit in om̃ib seruare
contendas. Sic enĩ fit ut post acceptã tem¬
ceteris electis libens pandat int̾itum. Gr̃a
te regis et̾m longiori tempore regnantem
ad nr̃am omĩum pacem custodiat incolum̃
dilectissime in xp̃o fili. Hec epła cum p̃sen¬
te rege naithono multisq uiris doctorib
esset lecta ac diligent̃ ab his qͥ intelligere
poterant in linguã eiꝰ ꝓpͥam int̾pretata.
multũ de eiꝰ exhortatione gauisus esse ꝑ
tum suoꝵ consessu genua flecteret int̾ram
deo grãs agens qͦd tale munuscłm de terra
angloꝵ mereret᷑ accipere. Et qͥdem & an¬
tea noui inquit qr hec erat uera pasche
celebratio. s intantũ mͦ rationẽ huiꝰ tp̃ris
obseruandi cognosco. ut parũ mͥ uidear
omĩmodis de his antea intellexisse. Unde
palam ꝓfiteor uob̃q qui assidetis p̾sentib
ꝓtestor. qr hoc obseruare tempꝰ pasche cum

Expanded text:
Sed et tuam nunc prudentiam, rex, admoneo,et Dominus dominorum praefecit, in omnibus servare contendas. Sic enim fit ut post acceptam temcaeteris electis libens pandat introitum. Gratia te Regis aeterni longiori tempore regnantem, ad nostram omnium pacem custodiat incolumem, dilectissime in Christo fili. » Haec epistola cum praesente rege Naitono, multisque viris doctioribus esset lecta, ac diligenter ab his qui intelligere poterant, in linguam ejus propriam interpretata, multum de ejus exhortatione gavisus esse petum suorum consessu genua flecteret in terram, Deo gratias agens, quod tale munusculum de terra Anglorum mereretur accipere. « Et quidem et antea novi, inquit, quia haec erat vera paschae celebratio, sed intantum modo rationem hujus temporis observandam cognosco, ut parum mihi omnino videar de his antea intellexisse. Unde palam profiteor, vobisque qui assidetis praesidentibus protestor, quia hoc observare tempus paschae cum
Abbreviated transcription (Latin):
ni oꝑe in ꝓsam transtuli. librum uite
& passionis scĩ anastasii male de metͥco
translatũ & peius aquodã imperito
uitam scĩ patris monachi simul & antisti¬
tis cudberti. ꝙ pͥus heroico metro ꝙ post¬
modum plano sermone descripsi. histo¬
riam abb̾um monasterii huiꝰ inquo suꝑ¬
ne pietati deseruire gaudeo. benedicti.
ceolfridi. etuba. ecbrecti. in libellis duob
Historiam eccłasticã nr̃e insule acgentiᷤ
in libris quinq Martirologiũ de nata¬
liciis sc̃oꝵ mr̃m dieb in quo om̃s quos
inuenire potui. non solum qua die. ue¬
rum etiã quo genere certaminis uel
sub quo uidice mundũ uicerint. dili¬
genter annotare studui. Librum hym¬
norũ diuerso metro siue rithmo. Li¬
brum epigramatũ heroico metro siue
elogiaco. De natura rerũ ꝯ de tempo¬
rib libros singulos. Itẽ de temꝑib
liber unus. Maiorem librũ de ortogra¬
phia albeti ordine distinctũ. Item de
metͥca arte liber. ꝙ huic adiectũ aliũ

Expanded text:
in prosam transtuli. Librum vitae et passionis sancti Anastasii, male de Graeco translatum, et pejus a quodam imperito Vitam sancti Patris, monachi simul et antistitis, Cudbercti, et prius heroico metro, et postmodum plano sermone descripsi. Historiam abbatum monasterii hujus, in quo supernae pietati de servire gaudeo, Benedicti, Ceolfridi, et Huaetbercti in libellis duobus. Historiam Ecclesiasticam nostrae insulae ac gentis, in libris V. Martyrologium de natalitiis sanctorum martyrum diebus; in quoinvenire potui, non solum qua die, verum etiam quo genere certaminis, vel sub quo judice mundum vicerunt, diligenter adnotare curavi; librum Hymnorum diverso metro sive rhythmo, librum epigrammatum heroico metro sive elegiaco, de natura rerum, et de temporibus libros singulos. » Item De temporibus librum unum majorem, librum De orthographia, alphabeti ordine distinctum. Item librum De metrica arte, et huic adjectum alium
Abbreviated transcription (Latin):
mensis ad uesꝑam. Septẽ dieb fermenta¬
tũ ñ inuemiet᷑ indomib ur̃is. Quis enim
non uideat aquarta decimna usq ad uice¬
simã pͥmam ñ septẽ solũmodo. s octopo¬
tius esse dies. si & ipsa quarta decima ad¬
numeret᷑: Sin aut̃ ut explorata diligen¬

Expanded text:
mensis ad vesperam. Septem diebus fermentatum non invenietur in domibus vestris. Quis enim non videat, a quarta decima usque ad vicesimam primam, non septem solummodo, sed octo potius esse dies, si et ipsa quarta decima annumeretur? Sin autem, ut diligen
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ sequendũ monstramꝰ cõpotus pasce
decẽnouennali circulo continet᷑. Qui
me & egypti ut supra iam diximꝰ Sea
ꝑ industriam eusebii qui ab eato mr̃e pam¬
philo cognomen habet distinctus in ordi¬
nem cõpositus ÷ ut quod eatenꝰ ꝑ alexan¬
drie pontificem singulis annis ꝑ omnes
eccłas mandari confueuerat. ia deinde
congesta in ordinẽ serie lunȩ quartade¬
cima facillime posset ab om̃ib sciri. Cuꝰ
cõpotum paschalis theophilus alexand¬
e presul incentũ annoꝵ tẽpus teodo¬
sio imꝑatori cõposuit. Itẽ succefsor eiꝰ
cirillus seriem nonaginta ꝙ quinq
annoꝵ inqͥnq decennoualib circulis
comprehendit. Post quem dion isius exiguoᷤ

Expanded text:
vobis sequendum monstramus, Computus Paschae, vobis sequendum monstramus, Computus Paschae, decennovenali circulo continetur; quimae et Aegypti, ut supra jam diximus. Sed per industriam Eusebii qui a beato martyre Pamphilo cognomen habet, distinctius in ordinem compositus est; ut quod eatenus per Alexandriae pontificem singulis annis per omnes Ecclesias mandari consueverat, jam deinde congesta in ordinem serie lunae quartae decimae, facillime posset ab omnibus sciri. Cujus computum Paschalis Theophilus Alexandriae praesul in centum annorum tempus Theodosio imperatori composuit. Item successor ejus Cyrillus seriem nonaginta et quinque annorum in quinque decennovenalibus circulis comprehendit: post quem Dionysius Exigu
Abbreviated transcription (Latin):
misterioꝵ celebratione matimoꝵ a sc̃arũ
quidem scͥpt̾arum doctͥna discordat.
Concordat aut̃ eis qͥ sine p̃ueniente gr̃ã
xp̃i se saluari posse confidunt: qr & si
uera lux tenebras mundi moriendo ac
sesurgendo nũquam uicisset. ꝑfectam
se habere posse iusticiam dochatuare presu¬
munt. Itaq post equinoctialem soł exortũ
post plenilunium pͥmi mensis. hunc ex or¬
dine subsequens. id ÷ post cõpletam diem
eiꝰdem mensis quartã decimã. que cuncta
ex lege obseruanda accepimꝰ. expectaniꝰ
adhuc monente eugłio in ipsa ebdomada
tercia tempꝰ diei dñicȩ & sic demũ uotuu
pasche nr̃i festa celebramꝰ. ut indicemꝰ
nos ñ cũ antiquis excussũ egyptie seruitu¬
tis iugũ uenerari. s redẽptionem totius
mundi que in antiqͥ d̃i ppłi lib̾atione p̃¬
figurata. in xͥ aut̃ resurrectione cõple¬
ta est. deuota fide ac ueneratione colere
tissima gaudere signemꝰ. Hic autẽ qũe

Expanded text:
mysteriorum celebratione maximorum a sanctarum mysteriorum celebratione maximorum a sanctarum quidem Scripturarum doctrina discordat; concordat autem eis qui sine praeveniente gratia Christi se salvari posse confidunt. Qui, etsi vera lux tenebras mundi moriendo ac resurgendo nunquam vicisset, perfectam se habere posse justitiam dogmatizare praesumunt. Itaque per aequinoctialem solis exortum post plenilunium primi mensis hunc ex ordine subsequens, id est, post completam diem ejusdem mensis quartam decimam, quae cuncta ex lege observanda accepimus, exspectamus adhuc, monente Evangelio, in ipsa hebdomada tertia tempus diei Dominicae, et sic demum votiva paschae nostri festa celebramus. Ut indicemus nos non cum antiquis excussum Aegyptiae servitutis jugum venerari, sed redemptionem totius mundi, quae in antiqui Dei populi liberatione praefigurata, in Christi autem resurrectione completa est, detissima gaudere signemus. Hic autem quem
Abbreviated transcription (Latin):
uenit qui pascha nr̃m immolaret᷑. xp̃c.
qui tercia post ĩ molationẽ sue passioniꝰ
die resurgens amortuis. hanc dnĩcam uo¬
cari & in ea nos annuatim paschalia eiꝰdẽ
resurrectionis uoluit festa celebrare. qr
nos quoq ita solũ ueraciter eiꝰ sollẽpnia
celebramꝰ. si ꝑfid̾e & spem ꝯ caritatem
pascba id ÷ transitũ de hoc mundo ad
patrem cũ illo facere curamꝰ. Post equi¬
noctiũ ueris plenilumum mensis p̃cipit᷑
obseruari paschalis. ut uidelicet primo
sol longiorem nocte faciat diem. deinde
luna plenũ sue lucis orben mondo pre¬
sentet. qr pͥmo quidem sol iusticiȩ incuiꝰ
bras suꝑauit. ac sic ascendens in celos miᷤ¬
so desuꝑ sp̃ũ scõ eccłam suã que sepe lu¬
ne uocabulo designat᷑. int̾nȩ gr̃e luce re¬
pleuit. Quem uidelicet ordinem nr̃e sa¬
lutis ppħa contẽplatus aiebat. Eleuatꝰ
est soł. &luna stetit mn ordine suo Qui
ergo plenitudinẽ lune paschalis ante eqͥ¬
noctiũ ꝓuenire posse contendit. talis in

Expanded text:
e qui Pascha nostrum immolaretur Christus: quia tertia post immolationem suae passionis die resurgens a mortuis, hanc Dominicam vocari, et in ea nos annuatim Paschalia ejusdem resurrectionis voluit festa celebrare: quia nos quoque ita solum veraciter ejus sollemnia celebramus, si per fidem, spem et caritatem Pascha, id est, transitum de hoc mundo ad Patrem, cum illo facere curamus. Post aequinoctium veris, plenilunium mensis praecipimur observare Paschalis; ut videlicet primo sol longiorem nocte faciat diem, deinde luna plenum suae lucis orbem mundo praesentet; quia primo quidem Sol justitiae, in cujus bras superavit: ac sic ascendens in caelos, misso desuper Spiritu, Ecclesiam suam, quae saepe lunae vocabulo designetur, internae gratiae luce replevit. Quem videlicet ordinem nostrae salutis propheta contemplatus aiebat: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Qui ergo plenitudinem lunae paschalis ante aequinoctium provenire posse contenderit, talis in
Abbreviated transcription (Latin):
secuta ÷ orientis. ita in om̃ib annis id̾e
pͥmꝰ lune mensis eode necesse ÷ ordine
seruat᷑. ut ñ ante eqͥnoctiũ s ł in ip¬
so equinoctii die sic̃ in pͥncipio facta:
uel eo transcenso plenilunũ habere
cdebeat. At si uno saltẽ die pleniluniũ
p̃teriti lunã ẽẽ asseribenda & ido fes¬
tis paschalib in habilẽ memorata
ratio ꝓbat. Quod si misticã qͦ uos in
his rationẽ audire delectat. pͥmo m̃se
anni qͥ etiã mensis nouoꝵ dictꝰ est
pascha facere iubem᷑. qr renouato ad
amorẽ cȩlestium spu mentis nr̃e
sacramenta dñicȩ resurrectionis ꝯereptio¬
nis nr̃e celebrare debemꝰ. tercia eiꝰdem men¬

Expanded text:
secuta est Orientis: ita omnibus annis idem secuta est Orientis: ita omnibus annis idem primus Lunae mensis eodem necesse est ordine servari, ut non ante aequinoctium, sed vel ipso aequinoctii die, sicut in principio factum est, vel eo transcenso plenilunium habere debeat. At si uno saltem die plenilunium praeteriti lunam esse adscribendam; et ideo festis Paschalibus inhabilem, memorata ratio probat. Quod si mysticam quoque vos in his rationem audire delectat, primo mense anni, qui etiam mensis novorum dictus est, Pascha facere jubemur; quia renovato ad amorem caelestium spiritu mentis nostrae, Sacramenta Dominicae Resurrectionis, et ereptionis nostrae celebrare debem
Abbreviated transcription (Latin):
quã inepła hac uel ualeat cõprehendi
ueldebert. Tantũ hoc dicã qͦd ꝑ eqͥnocti¬
um uernale semꝑ merrabilit̾ possit
inueniri. Qui mensis iuxta compotũ
lune pͥmus anni qui esse debeat ultimꝰ.
tenent. Auodecimũ kalendarũ apͥli¬
um diem ꝓuenire consueuit. ut etiã
ipsi horologica inspectione ꝓbamus
est quartadecima uidelicet łquinta
decima existens. hȩc ad precedentis an-¬
ni nouissimũ ꝑtinet mensem. idoq pas¬
che celebrando habilis non ẽ. Que uͦ pꝰ
equinoctiũ uł in ipso eqͥnoctio suum
pleniluniũ habet. in hac absq ulla du¬
bietate qr pͥmi mensis ÷ & antiqͦs pasca
celebrare solitos. ꝙ nos ubi dñica dies
aduenerit celebrare debere noscendũ
est. Quod ita fieri oportere illa nimi¬
rũ ratio cogit. qr ingenesi scͥptũ est.
qͦd fecit dñs duo luminaria magna.
luminare maius ut p̾esset diei. ꝯlu
choationẽ diei. & luminare minꝰ in in¬
ꝓceilens orientis eqͥnoctiũ uernale suo

Expanded text:
aleat comprehendi, vel debeat. Tantum hoc dicam, quod per aequinoctium vernale semper inerrabiliter possit inveniri, qui mensis juxta computum lunae, primus anni, qui esse debeat ultimus.tenent, duodecimo Kalendarum Aprilium die provenire consuevit, ut etiam ipsi horologica inspectione probamuest, quarta decima videlicet vel quinta decima existens, haec ad praecedentis anni novissimum pertinet mensem, ideoque Paschae celebrando habilis non est. Quae vero post aequinoctium vel in ipso aequinoctio suum plenilunium habet, in hac absque ulla dubietate, quia primi mensis est, et antiquos Pascha celebrare solitos, et nos ubi Dominica dies advenerit, celebrare debere noscendum est. Quod ita fieri oportere illa nimirum ratio cogit, quia in Genesi scriptum est, quod fecit Deus duo luminaria magna; luminare majus, ut praeesset diei; et choatione diei, et luminare minus in inprocedens Orientis, aequinoctium vernale suo
Abbreviated transcription (Latin):
ait dum. In eade enĩ ipsa die educam.
exercitũ ur̃m de t̾ra egypti. Primumn
ergo diem arimoꝵ appellat eũ inquo
exercitũ eoꝵ esset educturꝰ de egypro.
Constat aut̃ qr ñ quarta decima die in
cuiꝰ uesꝑa agnus est immolatus. ꝯque
ꝓprie pascha siue phase d̃r. s qͥnta deci¬
ma sunt educti ex egẏpto sicut in lib
numeroꝵ aꝑtissime scͥbit᷑. Profecltigi
de ramessem qͥnta decima die mensis ͥ¬
in manu excelsa. Septẽ gͦ dies anmor
inquarum prima eductus est ppłus dñi ex
egypto ab initio ut diximꝰ tercie septima¬
ne hoc ÷ aquinta decima die mensis primi
usq ad uicesimã pͥmam eiusdem mensis
diem cõpletam cõputari oportet. Porro
dies quatuordecĩ extra hunc numerũ se
dictum esset in eade enĩ ipsa die educam
exercitũ ur̃um de terra egypti: ꝓtinus

Expanded text:
ait: In eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti. Primum ergo diem azymorum appellat eum in quo exercitum eorum esset educturus de Aegypto. Constat autem quia non quarta decima die, in cujus vespera agnus est immolatus, et quae proprie Pascha sive Phase dicitur; sed quinta decima sunt educti ex Aegypto, sicut in libro Numerorum apertissime scribitur. Profecti igitur de Ramesse quinta decima die mensis priin manu excelsa. Septem ergo dies azymorum, in quarum prima eductus est populus Domini ex Aegypto, ab initio, ut diximus, tertiae septimanae, hoc est, a quinta decima die mensis primi, usque ad vicesimam primam ejusdem mensis diem completam computari oportet. Porro dies quarta decima extra hunc numerum sepdictum esset: In eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti; protinus
Abbreviated transcription (Latin):
supplicandũ. ut quo plus in mundo quiq ua¬
lent. eo amplius eiꝰ qui suꝑ omĩa est iudicis
mandatis auscultare contendant. Atq ad
hec obseruanda secũ eos quoq qui sibi com¬
missi sunt exemplis simul & auctoritare
instituant. Tres sunt gͦ regłe sacris in¬
dite litteris quib pasche celebrandi tẽpꝰ
nob̾ p̾finitum nulla ꝓrs humana licet
auctoritate mutari. Equib due in lege
moysi diuinitꝰ statute. tercia in eugłio
ꝑ effectũ dñice passionis & resurrectionis
adiuncta ÷. Precepit etiã lex ut pascha
pͥmo mense anni. ꝯ tercia eiusdem men¬
septimana diem dñicam expectare. ut
in ea temꝑis paschalis initium tenere
debeamꝰ. Qua uidelicet regulã tͥformẽ
quisqͥs rite custodierit. nonqͣm in anno¬
tatione festi paschalis errabit. Uerum
si de his singulis enucleatius audire desi¬
deras. scͥptum ÷ in exodo ubi lib̾andus
de egypto ppłs isrł pͥmũ pascha fieri

Expanded text:
supplicandum, ut quo plus in mundo quique vasupplicandum, ut quo plus in mundo quique valent, eo amplius ejus qui super omnia est judicis mandatis auscultare contendant, atque ad haec observanda secum eos quoque qui sibi commissi sunt et exemplis simul et auctoritate instituant. Tres sunt ergo regulae sacris inditae litteris, quibus paschae celebrandi tempus nobis praefinitum nulla prorsus humana licet auctoritate mutari: e quibus duae in lege Moysi divinitus statutae, tertia in Evangelio per effectum dominicae passionis et resurrectionis adjuncta est. Praecepitprimo mense anni, et tertia ejusdem menseptimana diem Dominicam exspectare, atque in ea temporis Paschalis initium tenere debeamus. Quam videlicet regulam triformem quisquis rite custodierit, nunquam in adnotatione festi Paschalis errabit. Verum si de his singulis enucleatius ac latius audire desideras, scriptum est in Exodo, ubi liberandus de Aegypto populus Israel, primum Pascha facere
Abbreviated transcription (Latin):
ecłe semꝑ imitaturũ. in quantũ dũ taxat
tã longe a romanoꝵ loquela & natione
segregati. hunc ediscere potuissent. Cuius
religiosis uotis ac p̃cib fauens reuerentis¬
simꝰ abbas ceolfrid. misit architectos quoᷤᷤ
petebat. misit illi ꝙ litteras scͥptas in hc̃¬
t̃o excellentissimo ꝯ głosissimo regi
naitono. ceolfrid abbas in dño salu¬
tem. Catholicã scĩ pasche obseruantiam
quod a nob̾ rex do deuote religiosostudio
quesisti. promptissime ac libentissime tuo
desiderio iuxta qͦd apłica sede didicimus
celitus donatum. quotiens ipsi regnorum
dñi discende. docende. custodiende. uerita¬
ti oꝑam impendunt. Nam ꝙ uere omĩno
dixit qͥdam scłariũ scͥptoꝵ qr felicissime
mundi statꝰ ageret᷑. si uł reges philosopha¬
rentur
uel regnarent philosophi. Quod si philosophia
huiꝰmodi uere intelligere de statu huiꝰ mundi.
do ꝑegͥnantib obtandũ ÷ & totis animi uirib

Expanded text:
e semper imitaturum, in quantum dumtaxat e semper imitaturum, in quantum dumtaxat tam longe a Romanorum loquela et natione segregati hunc ediscere potuissent. Cujus religiosis votis ac precibus favens reverentissimus abba Ceolfrid, misit architectos quos petebatur  Al., petebat, misit illi et litteras scriptas in hno excellentissimo et gloriosissimo regi Naittem. Catholicam sancti paschae observantiam, quam a nobis rex Deo devote religioso studio quaesisti, promptissime ac libentissime tuo desiderio, juxta quod ab apostolica sede didicimus, sanctae Ecclesiae donatum, quoties ipsi rerum Domini discendae, docendae, custodiendae veritati operam impendunt. Nam et vere omnino dixit quidam saecularium scriptorum, quod felicissimo mundi statu ageretur, si vel reges philosopharentur, vel regnarent philosophi. Quod si de philosophia hujus mundi, vere intelligere de statu hujus mundi,do peregrinantibus optandum est, et totis animi viribus
Abbreviated transcription (Latin):
hholicũ dnice resurrectionis tẽpꝰ celebran¬
ium ꝑduxit. Quod ut faciliꝰ & maiore
auctoritate ꝑficeret: que siit auxilium
instituisse cognouit. Siqͥdem misit legata¬
ros ad uirũ uenerabilẽ ceolfridum ab¬
batẽ
monasterii beatoꝵ apłoꝵ petri & pauli qͦd
est ad hostiũ inuri an nis & uixta annẽtinã
in loco qui uocat᷑ ingiruũ. cui ipse pꝰbene¬
dictũ de quo supra diximꝰ głosissie p̾fuit
postulans ut exortarorias sihil. itãs mute¬
ret. quib potentiꝰ confutare posset eos ꝯai
pascha non suo tp̃re obseruare p̃sumerent
Simul yde tonsure mͦ uł ratione qua cleri¬
cos insignuri deceret. excepto qͦd etia ipse
in his ñ parua ex parte esset imbutꝰ. Sed¬
ꝙ architectos sibi mitti periit. qͥ uxta mo¬
rẽ romanoꝵ eccłam de lapide ingente ip¬
siꝰ face̾nt. ꝓmitter Ihanc inhonorẽ beati
apłoꝵ pͥncipis dediandã. se quoq ipsum
cũ suis omĩb morẽ scẽ romane & apłice¬

Expanded text:
ominicae resurrectionis tempus celebrandum perduxit. Quod ut facilius et majori auctoritate perficeret, quaesivit auxilium instituisse cognovit. Siquidem misit legatarios ad virum venerabilem Ceolfridum abbatem monasterii beatorum apostolorum Petri et Pauli, quod est ad ostium Wyri amnis, et juxta amnem Tinam, in loco qui vocatur Ingrivum, cui ipse post Benedictum de quo supra diximus gloriosissime praefuit, postulans ut exhortatorias sibi litteras mitteret, quibus potentius confutare posset eos qui pascha non suo tempore observare praesumerent, simul et de tonsurae modo vel ratione qua clericos insigniri deceret. Excepto quod etiam ipse in his non parva ex parte esset imbutus. Et architectos sibi mitti petiit, qui juxta morem Romanorum ecclesiam de lapide ingente ipsius facerent, promittens hanc in honorem beati apostolorum principis dedicandam, se quoque ipsum cum suis omnibus morem sanctae Romanae et ap
Abbreviated transcription (Latin):
totã cõpleant. & nũquã in ebdomade
tercie die septima pouant Rursumq
qrsexta decima die mensis sepe dicti usq
ad iucesimã scdam pascha celebrandum
magis autiͣmant non minore utiq erp¬
re tã & si altero latere arecto ueritatis
tramite diuertunt & ueluti naufragil
scille fugientes. in caribdi uoraginem
sub mergendi decidunt. Nam cũ alund
quinta decima pͥmi mensis oriente id¬
a uesꝑa diei qͥnta decima pascha incipi¬
endum doceant. nimirum constat. ꝙ
quarta decima die mensis eiusdem quam
lex pͥmitus ꝯ precipue cõmendat. asua
prs sollẽpnitate secludent. ita ut qͥnta
decima in qua ppłus dĩ ab egẏptia serui¬

Expanded text:
totam compleant, et nunquam in hebdomadae totam compleant, et nunquam in hebdomadae tertiae die septimo ponant. Rursumque qui a sexta decima die mensis saepedicti usque ad vicesimam secundam pascha celebrandum magis autumant, non minore utique errore tametsi altero latere a recto veritatis tramite divertunt, et veluti naufragia Scyllae fugientes, in Charybdis voraginem submergendi decidunt. Nam cum a luna decima est, a vespera diei quintae decimae Pascha incipiendum doceant; nimirum constat quia quartam decimam diem mensis ejusdem, quam lex primitus et praecipue commendat, a sua prorsus sollemnitate secludunt: ita ut quintae decimae, in qua populus Dei ab Aegyptia
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa qua lex statuit tercia pͥm m̃sis
ebdomada celebremus. cuiꝰ obseruan¬
tia catholica ratione patefacta patet
Econtrario eror irrationabilis eoꝵ quip¬
fixos in lege terminos nulla cogente
necessitate ł anticipare ł antecedere
presumunt. Namq sine ratione neces¬
sitatis alicuius anticipant illi tempꝰ
in lege prescͥptum qͥ dnĩcum pasche
diem aquartadecima mensis pͥmi us
ad uicesimã putant lunã ẽẽ seruan¬
dam. Cũ enĩ auesꝑa diei quartadecim
uigilias sce noctis celebrare incipiun
claret quod illã in exordio sui pasce
diem statuunt. cuiꝰ nullã om̃ino men¬
tionem indecreto legis inueniunt
Et cũ uicesima pͥma die mensis pasdu
diucũ celebrare refugiunt. patet pr¬
fecto quod illam ꝑ omĩa diem afua sa¬
lẽpnitate secernunt. quã lex maiore
preceteris festiuitate memorabilem se¬
pe numero cõmendat. Sicq diem pasdhe
ordine ꝑu̾so & aliq̃n in scda ebdomada

Expanded text:
in ipsa quam lex statuit tertia primi mensis in ipsa quam lex statuit tertia primi mensis hebdomada celebremus. Cujus observantiae catholica ratione patefacta, patet e contrario error irrationabilis eorum qui praefixos in lege terminos, nulla cogente necessitate, vel anticipare vel transcendere praesumunt. Namque sine ratione necessitatis alicujus anticipant illi tempus in lege praescriptum, qui Dominicum paschae diem a quarta decima mensis primi usque ad vicesimam putant lunam esse servandum. Cum enim a vespera diei tertiae decimae vigilias sanctae noctis celebrare incipiunt, claret quod illum in exordio sui paschae diem statuunt, cujus nullam omnino mentionem in decreto legis inveniunt. Et cum vicesima prima die mensis pascha dominicum celebrare refugiunt, patet profecto quod illam per omnia diem a sua solemnitate secernunt, quam lex majore prae caeteris festivitate memorabilem saepenumero commendat. Sicque diem paschae ordine perverso, et aliquando in secunda hebdomada
Abbreviated transcription (Latin):
rome p̃dicata ꝑ marchũ eugłistam
& int̃pretem ipsiꝰ alexandrie confir¬
mata ÷ ut adueniente pͥmo mense ad¬
ueniente in eo uesꝑe diei quarte decime.
expetet᷑ etiam dies dm̃ca aquinta decima
usq ad uigesimã pͥmam diem eiusdem
mensis. Inquacũq enĩ harum inuenta
fuerit merito in eo pascha celebrabit᷑.
quia nimirũ hec ad numerum ꝑtinet
illarũ septẽ dierũ quib azima celebrari
iubetur. Itaq fit ut nonqũa pascha
nrm a septimanai pͥmi mensis tercia
in utramuis partẽ declinet. s uel to¬
tam eam id est septem legaliũ arimoꝵ
duies uel certe aliquos de illis teneat.
Nam ꝯsisaltem unũ ex illis hoc est ipsũ
septimũ app̃henderit. quẽ tã excellent᷑
scͥprura cõmendat. dies aut̃ inquit
septimꝰ erit celebrior & sanctior. nulluq
seruile opus fiet mneo. nullus nos argu¬
ere poterit quod non recte dñicum
pasche diem que de eugłio susce pimꝰ

Expanded text:
Romae praedicata, per Marcum evangelistam Romae praedicata, per Marcum evangelistam et interpretem ipsius Alexandriae confirmata est, ut, adveniente primo mense, adveniente in eo vespera diei quartae decimae, exspectetur etiam dies dominica a quinta decima usque ad vicesimam primam diem ejusdem mensis. In quacunque enim harum inventa fuerit, merito in ea pascha celebrabitur, quia nimirum haec ad numerum pertinet illarum septem dierum quibus azyma celebrari jubetur. Itaque fit ut nunquam pascha nostrum a septimana mensis primi tertia in utramvis partem declinet, stam eam, id est, omnes septem legalium azymorum dies, vel certe aliquos de illis teneat. Nam etsi saltem unum ex eis, hoc est, ipsum septimum adprehenderit, quem tam excellenter Scriptura commendat: Dies autem, inquiens, septimus erit celebrior et sanctior, nullumque servile opus fiet in eo; nullus arguere nos poterit quod non recte dominicum paschae diem, quem de Evangelio suscepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
agni isrłitica plebs erepta ÷. ipsa in
qua ꝑ resurrectionẽ.xͥ lib̾atus : amor¬
te et̾na om̃is ppłs di. Mane autem illu¬
cescente die dñica pͥmam paschalis fes¬
ti diẽ celebrarent: ipsa ÷ enĩ dies inqua
resurrectionis sue głam dñs multifario
pie reuelationis gaudio discipulis pa¬
tefecit. Ipsa pͥma dies armoꝵ dequa
multũ distinte in leuitico scͥptum ẽ.
Mense pͥmo quartadecima die mensis
ma die mensis huiꝰ sollempnitas
arimoꝵ dñi est. Seꝑtem diebus comedetis¬
arima. Dies pͥmus erit celeberrimꝰ sc̃sq
Si ergo fieri posset ut semꝑ in diem qͥntũ
decimũ pͥmi mensis id ÷ in lunam qͥntã
decimã dñica dies incurreret. uno sẽꝑ
eodemq tẽpore cũ antiquo dieppło q̃nquã
sacram̃toꝵ genere discreto sicut in una
eademq fide pascha celebrare possemꝰ.
Quia uero die septimo mane non equali
cũ luna tramite ꝑcurrit. de creuit
apłica traditio quȩ ꝑbeatũ petrum

Expanded text:
agni Israelitica plebs erepta est, ipsa est in agni Israelitica plebs erepta est, ipsa est in qua per resurrectionem Christi liberatus est a morte aeterna omnis Dei populus. Mane autem illucescente die dominica, primam paschalis festi diem celebrarent. Ipsa est enim dies in qua resurrectionis suae gloriam Dominus multifario piae revelationis gaudio discipulis patefecit. Ipsa prima dies azymorum, de qua multum distincte in Levitico scriptum est: Mense primo, quarta decima die mensis us solemnitas azymorum Domini est. Septem diebus azyma comedetis, dies primus erit celeberrimus sanctusque. Si ergo fieri posset ut semper in diem quintum decimum primi mensis, id est, in lunam quintam decimam, dominica dies incurreret, uno semper eodemque tempore cum antiquo Dei populo, tanquam sacramentorum genere discreto, sicut una eademque fide, pascha celebrare possemus. Quia vero dies septimanae non aequali cum luna tramite procurrit, decrevit apostolica traditio, quae per beatum Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
noctes cum totidem dieb comp̃hendat.
qua tempꝰ paschale pͥmo mense anni et
tercia eiusde ebdomada celebrandum
esse diximꝰ. Ueracit᷑ enĩ tercia ebdoma
die incipit. ꝙ in uesꝑa uicesima prime
complet᷑ Postqua uero pascha nostrũ
uocatur gaudio suȩ refurrectionis fecit
esse sollẽpnem. ita hanc apłica traditio
festis paschalib inseruit. ut nichil om̃i¬
modis de tꝑ̃e pasche legalis poccupan¬
dũ nil minuendũ esse decernẽt. qͥn potiꝰ
statuit ut expectaret᷑ iuxta p̃ceptum
Et cum hec dies in sabbm forte incideret.
tolleret unꝰqͥsq agnũ ꝑfamilias s do¬
mos suas & imolaret eum ad uesꝑam.¬
unã catholicam faciunt panẽ ꝯuinũ
in ministerium carnis ꝯ sangͥnis M agni
immaculati qui abstulit peccata mun¬
di. Et p̃cedente congrua lectionum
orationũ. cerimoniarũ paschalium
sollẽpnitate offerrent hec dño inspe
future suȩ resurrectionis. Ipsa ÷ enĩ
nex eade inqua de egypto ꝑ sangͥnem

Expanded text:
noctes cum totidem diebus comprehendat: qua tempus paschale primo mense anni, et tertia ejus hebdomada celebrandum esse diximus. Veraciter enim tertia agitur diei incipit, et in vespera vigesimae primae completur. Postquam vero pascha nostrum vocatur, gaudio suae resurrectionis fecit esse solemnem, ita hanc nunc apostolica traditio festis paschalibus inseruit, ut nihil omnino tempore paschae legalis praeoccupandum, nihil minuendum esse decerneret, quin potius statuit ut exspectaretur juxta praeceptum Et cum haec dies in Sabbatum forte incideret, tolleret unusquisque agnum per familias et domos suas, et immolarent eum ad vesunam catholicam faciunt, panem et vinum in mysterium carnis et sanguinis agni immaculati, qui abstulit peccata mundi, et, praecedente congrua lectionum, orationum et caeremoniarum paschalium solemnitate, offerrent haec Domino in spem futurae suae redemptionis. Ipsa est enim eadem nox in qua de Aegypto per sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
mensis huius. imolabiq eũ uniuersa mul¬
titudo filioꝵ isrł ad uesꝑam. Quib u̾bis
manifestissime constat qͦd ita in obseruati¬
one paschali mentio fit diei quarte dec ine
ut non tam̃ in ipsa die quartadecima pas¬
cha fieri precipiat᷑. s. adueniente tanden
luna que initiũ tercie septimane faciat
in celi faciem ꝓdeunte. agnꝰ immolari iu¬
beat᷑. & quod ipsa sit nox qͥnte decime lu¬
ne inqua ꝑcussis egyptiis isrł ÷ alonga ser¬
uitute redemptꝰ. Septem inquit dieb
arima comedetis. Quib item uerbis tota
tercia septimana eiusclem pͥmi mensis
disc̾nitur sollempnis esse debere.S nepi¬
taremꝰ easdem septẽ dies aquar ta decius
usq ad uicesimã ẽẽ cõputandas. contina
subiecit. In die pͥmo ñ erit fermentum
indomib ur̃is. Quicumq comederit

Expanded text:
ujus. Immolabitque eum universa multitudo filiorum Israel ad vesperam. Quibus verbis manifestissime constat, quod ita in observatione paschali mentio fit diei quartae decimae, ut non tamen in ipsa die quarta decima Pascha fieri praecipiatur; sed adveniente tandem luna, quae initium tertiae septimanae faciat, in coeli faciem prodeunte, agnus immolari jubeatur. Et quod ipsa sit nox quintae decimae lunae, in qua percussis Aegyptiis, Israel est a longa servitute redemptus: Septem, inquit, diebus azyma comedetis . Quibus iterum verbis tota tertia septimana ejusdem primi mensis decernitur solemnis esse debere. Sed ne putaremus easdem septem dies a decima quarta usque ad vigesimam esse computandas, continuo subjecit: In die primo non erit fermentum in domibus vestris: quicunque comederit
Abbreviated transcription (Latin):
t. Qͥa plura: Relictis ciuitatibꝰ ac mu¬
accelaerant̃ strages crudeliores cunctiᷤ
pͥoribꝰ. Sic̃ eni agni aferis. ita miseri
ciues discerpunt᷑ ab hostibꝰ. Unde a
mansionibꝰ ac possessiunculis suis eiec¬
ac rapacitate mutua tẽperabant. au
donec om̃ĩs regio toti cibi sustentac ło
ercepto uenandi solatio uacuaret᷑.¬
nno dñice incarnationis III¬
q̃dringentesimo uigesimo
tercio theodosiꝰ iumior post honorium qua¬
dragesimꝰ qͥntꝰ ab augusto regnũ suscipiens
uiginti ⁊ sex annos tenuit. Cuiꝰ anno imꝑii
octauo palladiꝰ ad scotos in xp̃m credentes
a pontifice romane eccłe celestino pͥmꝰ mit

Expanded text:
tur. Quid plura? relictis civitatibus ac mutur. Quid plura? relictis civitatibus ac muadcelerantur strages cunctis crudeliores prioribus. Sicut enim agni a feris, ita miseri cives discerpuntur ab hostibus: unde a mansionibus ac possessiunculis suis ejecac rapacitate mutua temperabant, aug, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto venandi solatio, vacuaretnno Dominicae Incarnationis quadringentesimo vigesimo tertio, Theodosius Junior post Honorium quadragesimus quintus ab Augusto regnum suscipiens viginti et sex annos tenuit; cujus anno imperii octavo Palladius ad Scottos in Christum credentes a pontifice Romanae Ecclesiae Caelestino primus mit
Abbreviated transcription (Latin):
que ibide ob mnetu hostiũ facte fueran
ubi: seuerꝰ quonda uallũ fecerat fir̾
mo lapide collocart. Que iuri murũ
actenꝰ famosii atq conspicuũ suptu
publico pͥuatoq adiuncta secum
ꝓnconoꝵ mani construebant. octo pedes
rũ : duodeci altii recta ab ouente in oc¬
disuĩ liuea. ⁊ usq bodie intuentibꝰ clarꝰ:¬
a armoꝵ. s ⁊ in lictore occeani ad ie¬
idiem quo naues eoꝵ habebant᷑ qr ⁊ iu
e barbaroꝵ inruptio timebat᷑. turres
ꝑ int̾ualla ad ꝑspectĩ maris collocant.
ualedic̃t sociis tãꝗͣ ult non reu̾suri.
ꝑb ad sua remeantib cognita scotipie¬
tiq reditꝰ denegssione redeunt confes¬
tim ipsi. ⁊ solito confidentiores facti.
Statuit᷑ ad hoc medito arcis acies segnis
ubi trem̃ti corde stupida die noctuq
marcebat. At contͣ non cessant uticina¬
ta hostiuĩ tela. ⁊ ignaui ꝓpugnatores
miserrime de muris tͣcti solo allideb an¬

Expanded text:
quae ibidem ob metum hostium factae fuerant, quae ibidem ob metum hostium factae fuerant, ubi et Severus quonde lapide collocavit, quem videlicet murum hactenus famosum atque conspicuum, sumptu publico privatoque, adjuncta secum Britannorum manu construebat, octo pedes latum et duodecim altum, recta ab Oriente in occasum linea, ut usque hodie intuentibus clarria armorum. Sed et in litore Oceani ad Meridiem quo naves eorum habebantur, quia et inde Barbarorum inruptio timebantur, turres per intervalla ad prospectum maris collocant, et valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri. Quibus ad sua remeantibus, cognita Scotti Pictique reditus denegatione, redeunt confestim ipsi, et solito confidentiores facti oStatuitur ad haec in edito arcies segnis, ubi trementi corde stupida die  Al., diu noctuque marcebat. At contra non cessant uncinata hostium tela: ignavi propugnatores miserrime de muris tracti solo adlideban
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ occidentẽ tminat᷑ uirta urbem al¬
cuith. Uerũ pͥores inimici ut romanum
milite abisse consperert. mox ad uecti na¬
turã segetẽ obua queq metunt. calcan
tͣuseunt. Unde rursũ nuittunt᷑ romami
ue penitꝰ misera patͥa deleret᷑ ne nom̃
romane ꝓuintie cͦo ap̃d eos tã diuclarus¬
erat extãrir geñiu un ꝓbitate obrutũ
iulescet. Rursũ nuttit᷑ legio que inopi¬
nata tẽpore autuni adueniens magnas
hostiũ strages dedit. eosq qͥ euadẽ potan
lebanr. Tum romani denuntia uere bn¬
tonib ñ se ultͣ de eoꝵ defensione tã labo¬
riosis expeditionib posse fatigari. ipsos
potiꝰ monent arma corriꝑe & certandi
cũ hostib studium subire. qui ñob aliã
causã ꝙͣ. si ipsi inertia soluerent᷑ eis
possent ẽẽ fortiores. Qneriã qͦd ⁊ hoc
sotiis quos derelinquere cogebant̃. ali¬
qͥd cõmodi allaturũ putabant. murĩ
ad mare a mari recbo t̾mite int̾ urbes

Expanded text:
contra Occidentem terminatur juxta urbem Alcontra Occidentem terminatur juxta urbem Alcluith. Verum priores inimici ut Romanum militem abisse conspexerant, mox advecti naturam segetem obvia quaeque metunt, calcant, transeunt: unde rursum mittuntur Romam lne penitus misera patria deleretur, ne nomen Romanae provinciae quod apud eos tam diu claruerat, exterarum gentium improbitate obrutum vilesceret. Rursum mittitur legio, quae inopinata tempore autumni adveniens magnas hostium strages dedit, eosque qui evadere poterant lebant. Tum Romani denunciavere Brittonibus, non se ultra ob eorum defensionem tam laboriosis expeditionibus posse fatigari: ipsos potius monent arma corripere et certandi cum hostibus studium subire, qui non aliam ob causam quam si ipsi inertia solverentur eis possent esse fortiores. Quin etiam, quod et hoc sociis quos derelinquere cogebantur aliquid commodi adlaturum putabant, murum a mari ad mare recto tramite inter urbes