comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃i. exhr̃daiũ fr̃ẽm hr̃dem
infticit. accepi. sb̾ fticutũ
eius. legatũ ñ debe̾. at ne
quidẽ si intestato fr̃e suc
ex uncia hrs ⁊̃ stitutus sit.
⁊ ab eo legata data sunt.
misso edc̃o. ꝑaliũ filiũ ac¬

Expanded text:
i, exheredatum fratrem heredem instituit, accepi substitutum eius legatum non debere ac ne quidem si intestato fratr‹i› ex uncia heres institutus sit et ‹a›b eo legata data sint, misso ed
Abbreviated transcription (Latin):
sempnio alumpno meo id
⁊ illud. ⁊ cuum ꝑ etarẽ licebit.
miliciam illa̾ cũ intͤitu cõ¬
ꝑari uolo. huic quo om̃ia
in te gra. quesicum ẽ si sẽꝓ¬
nius eã miliciami s̃ ꝯꝑautit¬

Expanded text:
Sempronio alumno meo illud et illud: et, cum per aetatem licebit, militiam illam cum introitu comparari uolo: huic quoque omnia integra'. quaesitum est, si Sempronius eam militiam si
Abbreviated transcription (Latin):
ũm si ea ũite emꝑcõnes ibi
ces nũo douas leues quas
de sigłarib emi dari uolo.
il de sigłarib leues quidẽ
ñ em̾at. iances aut̃ emptas
hẽbat ⁊ dictauerat testm̃¬
ꝯ añ tͥduũ qmͣ moreretur.
qͥuesitum ẽ anlances hee
merit. n ͨ legauerit.ẜ ea¬

Expanded text:
rum si ea mente emptiones ibi ces numero duas leues, quas de sigillaribus emi, dari uolo': is de sigillaribus leues quidem non emerat, lances autem emptas habebat, et dictauerat testamentum ante triduum quam moreretur: quaesitum est, an hae lances, merit nec legauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. hus u̾b̃ legauit uxori
mee laceralia mea . ui¬
atoria mea ⁊ quitquid
ĩ hus cͣdicum er̃. que m̃bͣ¬
nułmea manu sc̃ꝑtis cõ¬
tinebiuit᷑ n ͨ ea suit ex¬
acta cum moriar. l ĩ rõ¬
nes meas trauslata sũt
⁊ tancõnes ⁊ ad auctorẽ
meũ traustulerim. hic
tirographa debitoꝵ ⁊¬
ĩ urbem. ĩ lacerib cõdi u¬
dit. ⁊ tirographis exac¬
tis. quara petumam e¬
rogata. reu̾sus inpr̃iam
post bienniũ alia ciro¬
grapha p̃dioꝵ q̃ postea
ĩ lad̾alia cõdiderit. q̃ sit̃
ei legasse. q̃ pꝰ ea reũlus

Expanded text:
. His uerbis legauit: 'uxori meae latera‹l›ia mea uiatoria et quidquid in his conditum erit, quae membranulis mea manu scriptis continebuntur nec ea sint exacta cum moriar, licet in rationes meas translata sint et cautiones ad actorem meum transtulerim'. hic chirographa debitoin urbem, in lateralibus condidit et chirographis exactis quam pecunia erogata reversus in patriam post biennium alia chirographa praediorum, quae postea in lateralia condidit. quaesitum ei
Abbreviated transcription (Latin):
ap.ł.x. q̃ sũt. Sibona prõni ueͬ¬
nieriit oꝑarum que post uendi¬
cõm p̃t̾ierint: accõ pattono da¬
bit᷑. ⁊ si ałe se possit. añuenditõ¬
añ gesto agit. Idẽ .ł.u. Roꝵ.¬

Expanded text:
um Si bona patroni venierint, operarum, quae post venditionem praeterierint, actio patrono dabitur, etsi alere se possit: ante venditioante gesto agit. Idem libro
Abbreviated transcription (Latin):
causa ẽ diu̾sa. cũ inopia patroni
h̾rdi ꝓmiitat. ñ cogit᷑ manumis¬
eum accõ non dabitur. ¶ Nam
piri piłꝰ de togare non potuit.
iniuria prõni dabit.
in oꝑis fec̾it: fideiussortenetur.
mora fideiussorit nulla extat ĩ
hoĩe debito. fideiussor etiam ex
sua mora in obligatõne ꝑtinet᷑¬
d̾.ł .ii. sꝑoꝵ. Lib̾tus negotiatoriꝰ.
gociacõm in ead̾ ciuitate᷑ in eod̾
donum. munꝰ oꝑas. impoi ei qui
ex sid̾icomiisi cã manumittat᷑.
s sicum sciret posse recusare id.
obligari se passus sit: ñ in hibẽ¬
dam oꝑarum peticõm qi donasse urͣ.¬

Expanded text:
causa est, cum inopia patroni heredi promittat.' non cogitur manumiseum actio non dabitur: nam iuri publico derogare non potuit, iniuria patroni dabit. in operis fecerit, fideiussor tenetur: mora fideiussoris nulla est. at in homine debito fideiussor etiam ex sua mora in obligatione retinet.Libertus negotiatoris gotiationem in eadem ciuitate et eodem donum munus operas imponi ei, qui ex fideicommissi causa manumittatur. sed si, cum sciret posse se id recusare, obligari se passus sit, non inhibendam operarum petitionem, quia donasse u
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mis sempniam uxorẽ soro¬
rẽ tuã ꝓtua pietate ⁊ regͥe
⁊ tueri uelis. ⁊ siputau̾is eã
ad bonam uite cõsuetudi¬
nẽ.q reu̾sam. ita .xx. au¬
rilibras eiredd̾es cil morie¬
ris Onterĩ tñ redditus eiꝰ..
usuras senusses ei p̾stares.
postea codicilł admeniũ
legatariũ ĩ easdem .xxau¬
ri libͣs transtulit ⁊ fidĩ eiꝰ¬
auri quas testo sẽꝑuie
alũpne mee relisiꝙ dari
poĩtis ut ex ea sũma eidẽ
narios .c. xxii. Id fidĩur̃e

Expanded text:
primis Semproniam sororem tuam pro tua pietate et regere et tueri uelis, et, si putaueris eam ad bonam uitae consuetudinem reuersam, ita uiginti auri libras ei reddere, cum morieris. interim tamen reditus eius, id est usuras semisses ei praestes'. postea codicillis ad Maeuium legatarium easdem uiginti libras auri transtulit et fidei eiauri, quas testamento Semproniae alumnae meae reliqui, eas dari rpositis, ut ex ea summa eidem narios
Abbreviated transcription (Latin):
tui aliqui ex lib̾tis sĩt an
ꝑs eoꝵ ad fidĩꝯmissari¬
os sr̃stites ꝑtinz. ⁊ an die
um lib̾to᷑ porcõnes ad
ħ̾edes eoꝵan testatoris de

Expanded text:
tui aliqui ex libertis sint, an pars eorum ad fideicommissarios superstites pertinet? et an die um libertorum portiones ad heredes eorum an testatoris dec
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̾dũs alim̃ta sibi capi
ꝑcipiant ⁊ utrũ ppͥetas.
an usus .f. relictus sit. ⁊ si
ꝓp̾etas relicta sit. aliquid
barioꝵ ⁊ nestiarioꝵ anhe¬

Expanded text:
ex praediis alimenta ipsi capiapercipiant? et utrum proprietas an usus fructus relictus est? et si proprietas relicta sit, aliquid bariorum et uestiario
Abbreviated transcription (Latin):
marcelł putatat suntor petuĩa.
pupilli mutuãdediss ⁊ suonoie
stipularus eẽt: posse dui nõia ĩ te¬
gra pupillo salua ẽẽ de ꝑ dica ⁊
male ꝯtractata ad tutorẽ ꝑtiũo
s ⁊ ueriꝰ seputare pꝰsenitorẽ eã
ꝯdcõmadolescenti deferre. ut id
ĩ totũ agnosc̾e. añ a toto recede̾.

Expanded text:
Marcellus putabat, si tutor pecuniam pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salua esse, deperdita et male contracta ad tutorem pertinere. sed uerius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre, ut id in totum agnoscere aut a toto recedere,
Abbreviated transcription (Latin):
fruc. ẽẽ desierit. tunt eum
sund̾ illiᷤ ⁊ ilł lib̾tis dari uo¬
niũ decesserit. an lib̃tis ꝓ¬
p̾etaus petit̃o iã. an uͦ ꝯͣple¬
to qͥnquẽnio. fundi ꝯpetat.
qr ꝑ acto qͥnquẽnio. testator
ad lib̾tos ꝑtin̾e.¬

Expanded text:
e desierit, tunc eum fundum illi et illi libertis dari uoennium decesserit, an libertis proprietatis petitio iam an uero impleto quinquennio competat, quia 'peracto quinquennio' testator ad libertos pertine
Abbreviated transcription (Latin):
cũ is uti frui desiss. fid̾i h̃e¬
dũ testator ꝯmisit. ut eũ
fundũ darent lucio ticio.
s aichꝰ testõ suo eusdẽ tũdi
ꝓpͥetatẽ nepotib suis lega¬
uit. ⁊ hrdes stichi extestõ eiꝰ
legatariis nepotibꝰ eũ sund̾¬

Expanded text:
cum is uti fruique desisset, fidei heredum testator commisit, uti eum fundum darent Lucio Titio: sed Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legavit et heredes Stichi ex testamento eius legatariis nepotibus eum fund
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ iusserit. si h̾edi rões
reddidiss. postea q eũ
rã fcũrꝰ lib̾tatẽ. cõ petit
app̾ita nõ ẽẽt annua bi¬
na trina die dari iusserit.¬
⁊ alicui cum pubes eẽc
pec. legauit.io quo le

Expanded text:
t, si heredi rationes reddidisset, posteaque eum ram facturus libertatem, competit adposita non esset, annua bima trima die dari iussit et alicui, cum pubes esset, pecuniam legauit, id quoque
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ex asse. residu
b̾tum hedem iusticuit. p̃no¬
rũ q̃ hetat insiria titiũ. iure
semisses ambos hr̃e consti¬
tit. s arbitriũ dnͣdende ħe¬
ditatis suppmam nolunta¬
tem feĩs ad iudicacõnib.
⁊ int̃poĩtis pp̃acc̃ones cauc̃o

Expanded text:
quantum ex asse residuubertum heredem instituit, paternorum, quae habebat in Syria, Titium. iure semisses ambos habere constitit, sed arbitrum diuidendae hereditatis supremam uoluntatem factis adiudicationibus et int
Abbreviated transcription (Latin):
secatus ẽ. utrum ex uirili sex¬
u. an ex feminino descendant.
quisquis gͥ ex lib̃tis ꝑ entib ꝙ
fu̾it. ad legati peticõm admit¬
tetur. S ita demum siiura
cognitõnis funt int̾ eosssi b̾os
ant̃ ⁊̃ eos ad legatuꝵ petiõm
ad mitrimꝰ. qui in ad optõm da¬
ti sunt.ł ⁊̃ ad optiui dum io.¬
do maneant lib̾i. postumie hib̾¬
is legata telicta utiq p̾stabũ
tum p̾stare debebit. ꝯ¬

Expanded text:
secutus est, utrum ex uirili sexu an ex feminino descendent. quisquis igitur ex liberis parentibusque fuerit, ad legati petitionem admittetur, sed ita demum, si iura cognationis sunt inter eos. Liberos autem etiam eos ad legatorum petitionem admittimus, qui in adoptionem dati sunt uel etiam ‹ad›optiui, dummodo maneant liberi. Postumis liberis legata relicta utique praestabpraestare debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
rus. ut si offerat integrum ix re¬
lictum ẽ hr̃s. desiderans tau̾e sͥhac
stipułõneaudiat᷑¶si legata q̃dã
p̃senti die relicta sunt. q̃dã sp̃ cõdi¬
cõne. int̃ponenda erit ista scipulõ
pp̃ legata condicõnalia. dũ mͦ ea
legata q̃ p̃sentia sunt: integra sol¬

Expanded text:
rat integrum quod relictum est heres desiderans cavere sibi hac stipulatione, audiatur. Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponenda erit ista stipulatio propter legata condicionalia, dummodo ea legata, quae praesenti sint, integra sol
Abbreviated transcription (Latin):
modit᷑ fidĩ cõmissũ ꝑseqͣt᷑. que com¬
putacõ p̾iudicare nõ d cen̾s qͥ ad
arbit̾um missi non sunt. sol tũ ab
hr̃de ĩ cet̾is deminciari comissarus¬
fid̾iut ueniant ad arbitrũ. ibiq
cãm suam agant. płiu ⁊ t̾ditori¬
br ut ⁊ de ere aueno ꝓbent. ht̃ tñ¬

Expanded text:
modicum fideicommissum persequatur: quae computatio praeiudicare non debet ceteris, qui ad arbitrum missi non sunt. solet tamen ab herede etiam ceteris denuntiari fideicommissariis, ut veniant ad arbitrum ibique causam suam agant, plerumque et creditoribus, ut de aere alieno probent. habet
Abbreviated transcription (Latin):
gente de bito. ł condcõne eris aue¬
ni ex iftente totũ ꝙ legatum est
ex hauriret᷑. s ⁊̃ lib̾catum condi¬
c̃õ int̾dũ ex iftens efficiet ut legat
om̃to non deb̾i. quippe cum hĩta
rõne lib̾tacũ. ⁊ dedudis p̾ciis eorum:

Expanded text:
gente debito vel condicione aeris alieni exsistente totum quod legatum est exhauriatur. sed et libertatium condicio interdum exsistens efficiet legatum omnino non deberi, quippe cum habita ratione libertatium et deductis pretiis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
i cui plusqmͣ licu̾it. le¬
getur ⁊ dubitari iuiste
possit. utrũ lex faladia
Locũ hĩtura ẽ. n ͨ ne. sbuent p̃tor
hr̃di. ut ei legatariꝰ saĩdet. ut si
appu̾it eũ amp̃ legatoꝵ nomme
cepisseqm lege falcidia caꝑe li¬
cebit. qnͣti ea res erit. tantã pecu¬
mam det dolus malusabeo ab¬
futurus sit. neq int̾ẽ utrũ ĩ pͥmis
tabuł ħ̃ fiat. an inpupillaribus.
an inutrius ⁊ eĩ legem falodiã
senił ẽe amittendam. ⁊̃ si dupͤ sit

Expanded text:
i cui plus quam licuerit legetur et dubitari iuste possit, utrum lex Falcidia locum habitura est nec ne, subvenit praetor heredi, ut ei legatarius satisdet, ut, si apparuerit eum amplius legatorum nomine cepisse quam e lege Falcidia capere licebit, quanti ea res erit, tantam pecuniam det dolusque malus ab eo afuturus sit. Neque interest, utrum in primis tabulis hoc fiat an in pupillaribus an in utrisque: etenim legem Falcidiam semel esse admittendam, etiamsi duplex sit
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ suũ egressus. sponce se
obligauit ñ puto ei ap̃tore
subueniri. dełe. ñ mag̃ qmͣ
si creditori puelle pecuniã.
se datur spopondiss. s is de qͦ
tractamꝰ si nõ donandi aĩo s
negotũ gerendicã ꝓmisit do

Expanded text:
ficium suum egressus sponte se obligauerit, non puto ei a praetore subueniri debere, non magis quam si creditori puellae pecuniam se daturum spopondisset: sed is de quo tractamus si non donandi animo, sed negotii gerendi
Abbreviated transcription (Latin):
locuplecior ꝯftante mr̃ioĩo
fc̃a fu̾it. dotis reliquũ mari
tutorib. noĩa agnouerunt.
ꝑicłm ĩ se transterũt. set si
pupillus pꝰ pub̾tatẽ rõnib
ac tutore acceptis. reliqmͣ ac¬
cõm eiꝰ setutꝰ. usuras accep¬
tit ĩ bonis tutoris uenditis.
p̾tor enĩ pͥu legiũ ei ẜuare

Expanded text:
locupletior constante matrimonio facta fuerit, dotis reliquum marittutoribus nomina adgnouerunt, periculum in se transferunt.Sed si pupillus post pubertatem rationibus a tutore acceptis reliquationem eius secutus usuras acceptit in bonis tutor‹is› uenditis: praetor enim priuilegium ei seruare
Abbreviated transcription (Latin):
solidum uniũ tutorẽ. index cõ¬
dempnauit. ĩ rem suam in¬
dicatus ꝓcurator datus. pri¬
hr̃di pupilli datur. non. eĩ
cause set ꝑsone suiturrit᷑
q̃ meruit fanarẽ p̾cipuũ.
pilli desinit eẽ nom̃ ydone¬
uin. tutor ꝑidõ eximit᷑ qui
cum ẽẽt frĩs sui filie curator
quadͥugenta dons noĩe. eiꝰ
an sucturrendũ sit ei tũ postea
ere alieno em̾gente .gͣ. uires

Expanded text:
solidum unum tutorem iudex condemnauit. in rem suam iudicatus procurator datus priheredi pupilli datur: non enim causae, sed personae succurritur, quae meruit praecipuum pilli desinit esse nomen idoneum, tutor periculo eximitur.Qui, cum esset fratris sui filiae curator, quadringenta dotis nomine an succurrendum sit ei, cum postea aere alieno
Abbreviated transcription (Latin):
qui in tapite puniri cessione
dum. paulut ⁊ menander
scͥbunt. eiusq bona intestati
si punitus sit. ad cognatos
eius ꝑtin̾e: si tm̃ ex mmłitari
delicto nõ excomuni punitꝰ¬
ona miłitas intestati de sutic¬
ti castrensia. fisco ñ uenditan¬
tur. cum ħrs legitimus ad
finem quinti gradus existi¬
ti ant ꝓximniũ ꝯgnatus eiꝰ¬
dem gradut. intta tempus
possõm acceꝑit Q uib ñ ꝯpe¬

Expanded text:
qui capite puniri meruit, dum Paulus et Menander scribunt eiusque bona intestati, si punitus sit, ad cognatos eius pertinere, si tamen ex militari delicto, non ex communi punituona militis intestati defuti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra tempus possessionem acceperit. QUIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptꝰ erat. qmͣuis manumissꝰ ad¬
serit h̾rditatẽ: ei tenegaritũ
⁊̃ emãcipato filio denegetut.
si pat̾ dolo fec̾io: ne ĩtestm̃ mu¬
taretur ut ex legibꝰ ⁊ senatꝰ¬

Expanded text:
scriptus erat, quamuis manumissus adierit hereditatem, ei denegari, cum etiam emancipato filio denegetur, si pater dolo fecerit, ne testamentum mutaretur. UT EX LEGIBUS SENAT
Abbreviated transcription (Latin):
sobͥna ne natꝰ patruis ab ne¬
pos neptis anuncłi ab nepos
ab neptis. amite abneposab¬
neptis. mat̾cere ab nepos ab¬
neptit. Hec singła uocabu
sit enum̾abit᷑ ut bifatiam
pattuo accepto quat᷑ ꝓne¬
pos totiens ꝓ neptis ducatur
⁊ sic ad eoꝵ filios ueniatur¬
sex decies ꝯputatos eadem tõe

Expanded text:
sobrinave natus. patrui abnepos abneptis. avunculi abnepos abneptis. amitae abnepos abneptis. materterae abnepos abneptis. haec singula vocabulsic enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eosedecies computatos: eadem ratione
Abbreviated transcription (Latin):
tasũt.s aristo notat ⁊¬
eã q̃ esui potuiq nõ sũt.
cõtineri legato. ut puta
ea ĩqͥb ẽe lolemꝰ oleũ for¬
te. garũ. muria. mel. ce¬
si penꝰ escul es culenta le¬
getur. labeo .x.uiii. poste¬
riorscribit. Nicħ̾ eoꝵ ced̾e.¬

Expanded text:
rata sunt. Sed Aristo notat etiam quae esui potuique non sunt contineri legato, ut puta ea, in quibus esse solemus, oleum forte, garum muria‹m› mel cesi penus esculenta legetur, Labeo libro nono posteriorum scribit nihil eorum cede
Abbreviated transcription (Latin):
gato tranfuso: an u̾o qnͣtitas
ꝓͥmi anui estuna cõnis sola
fit tͣnslaca. dubitari põt.
puto tñ sic uolũtate̾ sequẽ¬
ta̾ teftatoris ut tota sũma
illico post qmͣ cessau̾it ħes
dare penũ uxori p̾stetur.
hr̃dis indeuocõne coħten¬
da q arcum.¬
enu cta c̃ uasis cͤnͣs legata.
⁊ ꝯsũpta. n ͨ uasa quid̾ ce¬
dunt legato. exẽplo peculii
indeamꝰ. ⁊ qͥntus mutius
scribit. libro .ii. iuris tiul
penu legata contin̾i que
esui potuiq sũt. id sab̾.¬

Expanded text:
tas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessauerit heres dare penum uxori, praestetur, heredis indeuotione coercenda. 2 MarcPenu certa cum uasis certis legata et consumpta ne uasa quidem cedunt legato exemplo peculii.ideamus. et Quintus Mucius scribit libro secundo iuris ciuilis penu legata contineri, quae esui potuique sunt. idem Sab
Abbreviated transcription (Latin):
qui si suggessiss aut dimi¬
nuerentur iam decreta. aũ
ñ tanta deceruerentur. s
sipr̃ statuit alim̃ta lib̃is.
quos hr̃desscͥpserit. ea p̾s¬
tandaturor reputari pot̾it.
nisi forte. ultuires facul¬
tatum ftatuit. tunc enim
imputabit᷑ ei tur nõ adico
p̃tore de siderauit aluuenta.
minui.
doꝵ pupillis p̃tori compe¬
tit. ut ip̃e moderetur qmͣ
lũmam tutores uł cura¬
tores ad alimenca pupilł
ładolescentib pr̃are debe¬
tare d cumalimenta decer¬
nit ⁊ d statũe tam mode¬
rate. ut nõ uniũ sum reddi¬
tũ pr̃imonii in alimenta
decernat. s semper sit ut
ãd exredditu sr̃ fit. añ o¬
culos hr̃e d indec̾nendo.
⁊̃ mancipia que pupilł
de seruiunt ⁊ m̾cedes pu¬
pilloꝵ ⁊ uestem ⁊ tectum.
pupisli etatem ĩ cantem ꝑ¬
lari inqua tonfatutus ẽ¬
is cui alimenta decernunt᷑.
ĩ amplius tñ prĩmoniis po¬
sicis. non cumulus prĩmo¬
nũ s ꝙ exibitõni su fruga¬
Eli sufficiat mod̾ alim̃tis

Expanded text:
quia, si suggessisset, aut minuerentur iam decreta aut non tanta decernerentur. Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi forte ultra uires facultatium statuerit: tunc enim imputabitur ei, cur non adito praetore desiderauit alimenta minui.dorum pupillis praetori competit, ut ipse moderetur, quam summam tutores uel curatores ad alimenta pupillis uel adulescentibus praestare debetare debet, cum alimenta decernit: et debet statuere tam moderate, ut non uniuersum reditum patrimonii in alimenta decernat, sed semper sit, ut aliquid ex reditu supersit. Ante oculos habere debet in decernendo et mancipia, quae pupillis deseruiunt, et mercedes pupillorum et uestem et tectum pupilli: aetatem etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur. In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis
Abbreviated transcription (Latin):
post̾us. duplicata ens iide¬
postea id cõ sumpserit. ex so
liquerit. ⁊ addiderit facilius
hanc sũmam posse compẽta¬
ri. cumdebicor sit fidĩ ꝯmissa¬
ruis ex cã heditans gau seu.
n ͨ uelit ille adire hr̃ditatẽ¬

Expanded text:
us duplicata eius lepostea is consumpserit exsolutliquerit et addiderit facilius hanc summam posse compensari, cum debitor sit fideicommissarius ex causa hereditatis Gaii Seii, nec velit ille hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
relinquerit.⁊siꝑdidiss id¬
ꝙ ei ꝑ tessm̃ relictum ẽ. rur¬
sus ei resiq̃rit q̃rebat᷑. anse
fore .x. ne cogatur ad p̾stacõ¬
nem. ⁊ an. sisepuis ꝑdidiss.
puus fxpsit n cauc̃õm exigẽ

Expanded text:
reliquerit et, si perdidisset id quod testamento relictum est, rursus ei reliquerit, quaerebatur, an sefore decem, ne cogatur ad praestationem, et an, si saepius perdidisset, diuus P
Abbreviated transcription (Latin):
sidĩꝯ. s mecianus putat. non
alias cogendum cede. qmͣ ydo¬
nee caueatur ei s ego ꝓcłiui¬
orsum. ut putẽ cauconem ñ¬
ẽẽ exigendam si ẜuo alieno
mliciam reluiquat᷑. an dño
queratur legatum. qͣr ⁊ aut
s ẜ nũ. nõ relirquiss. ex hus

Expanded text:
sed Maecianus putat non alias cogendum credere, quam idonee ei caveatur: sed ego proclivior sum, ut putem cautionem non exigendam. Si servo alieno militia relinquatur, an domino quaeratur legatum, quaeritur.set servum, non reliquisset. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
misso honerari pot̾.¬
manumissoris iure tẽcẽt᷑.
signare non potũũt. ⁊̃ si eis aꝑ
ente fu̾it assignatus. idq ⁊ ioł
mancipato filio assignare li¬
b̾t᷑ patronus possit. si modo ñ
pauciores quam duos p̾t̾ea
in potestate ht̃. dubitari sol.
⁊ mag̾ ẽ posse.

Expanded text:
mmisso onerari potmanumissoris iure censentur,uis adsignare non potuerunt, etiamsi eis a parente fuerit adsignatus: idque et Iuemancipato filio adsignare libertum patronus possit, si modo non pauciores quam duos praeterea in potestate habeat, dubitari solet: et magis est posse.
Abbreviated transcription (Latin):
huc solum ad mittendumi de¬
functo aũt eo lib̾os alcerͥmꝰ
succed̾e. ñõ sa ĩ familiam li¬
b̾tum redire. s ⁊̃ si ex duobꝰ
istis alt̾ filios. alt̾ nepotes re¬
liq̃rit simul ad legittimam
ħiditatem ad miitant᷑. ⁊ pu¬
to ⁊̃ ordiuem in t̾ eos fatien¬

Expanded text:
huc solum admittendum, defuncto autem eo liberos alterius succedere, non in familiam libertum redire. Sed si ex duobus istis alter filios, alter nepotes reliquerit, an simul ad legitimam hereditatem admittantur? et puto ordinem inter eos facien
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sb̾nixam deposint ⁊ lras
tales ad edcm̃ misit. insirm̃
uolũtatis mee post mortẽ
neam filio meo tradiuo¬
lo. cum płib hr̃dib ĩ destõ
diem suum obiss. fidĩꝰ.¬

Expanded text:
n subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, i
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊̃ tencõ dirigat᷑. ¶ Lib̾¬
tis p̃diũ reliquid. ac penit
ne id alienarẽt. ut in
familia lib̾toꝵ retm̃ẽt. si
excepto uno. cet̾i ꝑtes suas
uendiderint. qui nõ uen¬
dedit alienandi uolunti¬
tem. integras pet. eos eĩ

Expanded text:
tis intentio dirigatur. Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas vendiderint, qui non vendedit alienandi voluntatem, integras petet: eos enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯĩonem assumit᷑. si dicte
scͥptum ꝯgruat. ¶ Filius
uͥ mr̃e hr̃dem sc̾pserat ⁊ fidĩ¬
ꝯmissa tabul data cũ niris¬
randi religione p̾stari
rogau̾at. cum testm̃ ntło¬

Expanded text:
ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat. Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cum iurisiurandi religione praestari rogaverat. cum testament
Abbreviated transcription (Latin):
re fidĩc s na enixe uo¬
lũratis p̃ces adõmẽ succes¬
sionis ip̃em porrecte iude¬
ant᷑. ¶ Mando filiemee
ꝓsalute sollicitus ip̃iꝰ. ut
quo ad lib̾os tollat. testm̃
depetuma sua testari. set
obtentu ꝯsilii derog are
uoluit rogo filia. uttona
tua qũ distribuat lib̾it¬

Expanded text:
enixae uoluntatis preces ad omnem successionis speciem porrectae uidebantur. 'Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum de pecunia sua testari, sed optentu consilii derogare uoluit. 'Rogo, filia, bona tua quandoque distribuas lib
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝙ tp̃c p̾stare eis uolo sĩguł
alimentoꝵ noie m̃struos de¬
narios senos.⁊ uestiarii no¬
mine annuos denarios .xxii.
quolegato cõtenti ẽẽ detetis
no rom meã aflix̾it auob̃¬

Expanded text:
ad quod tempus praestari eis volo singulis alimentorum nomine menstruos denarios senos et vestiarii nomine annuos denarios viginti quinque. quo legato contenti esse debetis, no rationem meam adflixerit. a vob
Abbreviated transcription (Latin):
sociecas initur. quicquicqͥd
ex oꝑis suis socius ad quisie¬
rit. inmediũ ꝯferret. s̾ añt
quisque heditatẽ. ad qui¬
rits. pͣ. n ͨ fructuariꝰ qui dem
iuus iussu eiꝰ qui usũ frucũ
ĩ eo hc̃. adire ħeditatẽ po

Expanded text:
societas initur, quidquid ex operis suis socius adquisierit, in medium conferet: sibi autem quisque hereditatem adquirit. Praeterea nec fructuarius quidem seruus iussu eius, qui usum fructum in eo habet, adire hereditate‹m› po
Abbreviated transcription (Latin):
de soboł cupidine tempta
Autũ n ĩ dampnũ alt̾aut᷑
furore mlr̃e ꝯstituta ma¬
eam flectitur. ulłam ei
ꝯpetentẽ curam ĩ fre maĩ¬
sostissim̃ ẽ. s abutit᷑ dote.

Expanded text:
e subolis cupidine tenta elutum neque in damnum alterutra furore muliere constituta maeam flectitur nullamque ei competentem curam inferre manifestissimus est, sed abutitur dotem:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ direptas ꝙͥ enĩ tam hu¬
manũ ẽ qm ut fortutiis
dasib młris maritũ ẜux
orẽ uiri ꝑticipẽ eẽssin aut̾
tantus furor ẽ ita ferox ⁊
ita ꝑ nicõsus. ut sanitatis
niftros t̾ribił ⁊ forsitã alt̾a¬

Expanded text:
 enim tam humanum est, quam ut fortuitis casibus mulieris maritum uel uxorem uiri participem esse? sin autem tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nistros terribilis, et forsitan alt
Abbreviated transcription (Latin):
dicem accepit. iuidice defũc¬
to pͥusqͣm ad eum iret᷑. ꝯͣ so¬
los fi deuissores alt̾ iudex da¬
tus ẽ. officõ cognossteniis cõ¬
ueniet. Si tuiores soluendo
sĩt ⁊ aministracõ ñ ẽ dispar
s cõmunis fuit. porcõnum
saluam fore turauerant
ut añ cõueniret pecierant.
at iõ stipulanti ꝓmise¬
runt seredditurosꝰ ꝙ ab
eo ẜuariñ potuiss. ¶pla¬
cuit int̃ eos qui soluendo
eẽnt. accõm residui diui
diuidit᷑ acc̃o. si eĩ ꝙ ẽ datũ
ꝓ alio soluiꝰ. curgͦ spẽs accõ¬
nis equitati diuisionis ex¬

Expanded text:
dicem accepit: iudice defuncto, priusquam ad eum iretur, contra solos fideiussores alter iudex datus est. officio cognoscentis conueniet, si tutores soluendo sint et administratio non dispar, sed communis fuit, portionum saluam fore pupillo cauerant, ut ante conueniret petierant atque ideo stipulanti promiserunt se reddituros quod ab eo seruari non potuisset: placuit inter eos, qui soluendo essent, actionem residui diuiddiuiditur actio: si enim quod datum pro alio soluitur, cur species actionis aequitatem diuisionis ex
Abbreviated transcription (Latin):
arcianꝰ. ¶s qui unũ filiũ heba
cũ codicillos ad eumi sc̃psiss.
decesserit intestatus. hede
eo ⁊ ꝙ̃ postea ꝓcauit. agna¬
cõne sui ħedis nẽo dixit co¬
dicillos euanuisse. ¶ gͥ sinich
rũc de postumis sꝑauit: ⁊̃ co¬
b sr̃ftrtib filiis decedens cũ pu¬
taret alan ex hus prius deces¬
scͥpti sunt todicili at si solꝰ
hr̃s excitiss pri. ĩmo dũtaxat

Expanded text:
rum.Is qui unum filium habebat, cum codicillos ad eum scripsisset, decessit intestatus herede eo et quem postea procreauit. adgnatione sui heredis nemo dixerit codicillos euanuisse: igitur si nihil tum de postumis sperauit, et cobus superstitibus filiis decedens, cum putaret alterum ex his prius decesscripti sunt codicilli, atque si solus heres exstitisset patri. immo dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
ublius meniꝰ testõ suo ita ca¬
uit. qͥs quis mͥhr̃s hr̃des ue
er̃t.do lego. fidi̾ eoꝵ ꝯmuto uti
dent gaio seio sororis e meg
filio ĩ honore cõsulatus qͣdr̃ĩ¬
genta. uiuo menio. seius ꝯ¬
sul designatꝰ ẽ. ⁊ munꝰ edidit.
lacum ĩgressus ẽ. at ita me¬

Expanded text:
uius testamento suo ita cauit: 'quisquis mihi heres heredesue erunt, do lego fideique eorum committo, uti dent Gaio Seio sororis meae filio in honorem consulatus quadringenta': uiuo Maeuio Seius consul designatus est et munus edidit: latum ingressus est at
Abbreviated transcription (Latin):
siat. n asc̾ptum erat ĩ quo
foro.labeo ait si ũ apꝑeat
quid mortuus senserit. ĩ
eiꝰ numucipii fors faciend̾i
quo is qui testm̃ fac̾et domi¬

Expanded text:
fiat" neque adscriptum erat in quo foro, Labeo ait, si non appareat, quid mortuus senserit, in eius municipii foro faciendum, in quo is qui testamentum fecerit domi
Abbreviated transcription (Latin):
poris. alia causa ẽ donũ.
p̾ftant᷑. ceruitalia quo
uestis noĩe ꝯtinẽtur ¶siqͥs
addiderit uestẽ suam. ap¬
paret de ea eũ sensisse
ꝙͣ ip̃e ĩ usus suos hũit:¬
⁊ tulcitre ⁊̃. uestis erunt.
It̃ pelles caprine ⁊⁊ agni¬
ne uestis erũtsmuliebri
ueste legata. ⁊ ĩ fantilẽ

Expanded text:
ia causa est ‹u›donum, praestant. Ceruicalia quoque uestis nomine continentur. Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam uestis erunt. Item pelles caprinae et agninae uestis erunt. Muliebri ueste legata et infantilem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ismłr decedẽs ornam̾ta le¬
gau̾at. ita seie amice niee
orr nam̃ta uniu̾sa dari uolo.
eod tefto ita scͥpserat. fune¬
rari me arbitrio uiri mei uo

Expanded text:
Mulier decedens ornamenta legauerat ita: 'Seiae amicae meae ornamenta uniuersa dari uolo'. eodem testamento ita scripserat: 'funerari me arbitrio uiri mei uo
Abbreviated transcription (Latin):
fatia. sĩ autͣ. ab ħ edib me¬
is fi uolo. iubeo signũ dĩ ex
libris .t. ĩ illa sacra ede. ⁊ ĩ
minis mei q̃itũ ẽ. cũ ĩ eotẽ¬
plo ñ uͥ aũrea añ argente
a tm̃ sint dona. h̾edes seie
utrũ ex argñto an ex auro
signũ pontere cõpellendi sit.

Expanded text:
faciam: sin autem, ab heredibus meis fieri uolo: iubeoque signum dei ex libris centum in illa sacra aede et in minis mei'. quaesitum est: cum in eo templo non nisi aut aerea aut argentea tantum sint dona, heredes Seiae utrum ex argento an ex auro signum ponere compellendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quid si sotii suimꝰ uideamꝰ
anꝑ acceptilõm debeam
liberari. alioqͥn dũ acõreo
non simꝰ. pacto me deb̾e
libari. si socii ꝑ accepti

Expanded text:
quid si socii fuimus? uideamus, ne per acceptilationem debeam liberari: alioquin, dum a conreo non simus, pacto me debere liberari, si socii, per accepti
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Snũb debitorib ea
q̃ detent recte legant᷑ lz
res pignori data. leget᷑ de¬
bitori acredicore. u ałele
pignus recipiat ꝑriusꝙͣ
lucrari s si alia testantis
uoluitas fuit. ⁊ ad ħ ꝑue¬
nient᷑ exemplo lui tõis

Expanded text:
. Omnibus debitoribus ea quae debent recte legantur, lres pignori data legetur debitori a creditore, ualere pignus recipiat, priusquam lucrari: sed si alia testantis uoluntas fuit, et ad hoc peruenietur exemplo luitionis
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ¶ iberõm debitori suo¬
posse legari. iam ccũ ẽ. s
⁊ si ciro graffũ quis dece¬
dẽs debitori suo dederit.
ex cepcõmi ei ꝯpet̾e puto. q

Expanded text:
. Liberationem debitori posse legari iam certum est. Sed et si chirographum quis decedens debitori suo dederit, exceptionem ei competere puto, q
Abbreviated transcription (Latin):
e pie ħ ampliꝰ. cooꝑtori¬
a tabiana ⁊ tunitastres
cũ pallioł̾ q̃ eleg̾it. dari
uolo. q̃ro an ex uniu̾sa
ueste. idͤ an ex suhe si
tunitas sigłas ⁊ palliolaᷤᷤ
ola ł ex sinthesi p̾statur̃.
ł uerã estimacõm earũ.o

Expanded text:
e Piae hoc amplius co‹o›pertoria Tauiana et tunicas tres cum palliolis quae elegerit dari uolo': quaero an ex uniuersa ueste, id est an ex synthesi tunicas singulas et palliola Seola set ex synthesi praestaturum uel ueram aestimationem earum.
Abbreviated transcription (Latin):
ueluci sutã sit scͥtimr
stichũ quẽ exuendicõne
aut ex alia uendicõne emit.
legatũ nicħominꝰ u pla¬
ne suta legatũ fu̾it uasa
aut uestimenta aut q̃ uxo¬
ris cã ꝑata sunt. tunt eque

Expanded text:
ueluti si ita sit scriptum: 'Stichum, quem ex uenditione aut ex alia uenditione emit, legatum nihilo minus ualet. plane si ita legatum fuerit 'uas, aut uestimenta, aut quae uxoris causa parata sunt', tunc aeque
Abbreviated transcription (Latin):
ti ⁊ uxoris cõmunis usus fuit.
alt̾ius alituiꝰ c̃a couimimis usꝰ
fũit. id enim uide de mon¬
strasse ꝙ ꝓpͥousui uxoris
comꝑatum sit Cd ꝙ quin¬
tus mucius de monstrat uasa
aũ uestimencũ aut aliud
quid defit̃ ut fła sint que
tbietimꝰ  multũ enĩ int̾ ẽ.¬

Expanded text:
 uxoris communis usus, sed alterius alicuius communis usus fuerit: id enim uidetur demonstrasse, quod proprio usui uxoris comparatum sit. sed quod Quintus Mucius demonstrat 'uas aut uestimentum aut quid aliud', efficit, ut falsa sint quae subiecimus: multum enim inte
Abbreviated transcription (Latin):
accomodass acced̾e. eo ꝙ illa
demꝯustracõ muliebria. u
neste n mũdo applicari sal
pondus legatũ ẽ. siñ sp̃es de¬
tis temporis p̃̾stari deberet.

Expanded text:
accommodasset: accedere eo, quod illa demonstratio 'muliebria' neque uesti neque mundo applicari salupondus legatum est, si non species detis temporis praestari debet.
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdu ex ꝑte dimidia ⁊ quarta
coloniam meptitanoꝵ. ⁊ ex
quarta tota płes ħedes sb̃¬
situit. implures qm tresun¬
cias quietus hr̃ditate adiit.
ꝓcuł. ⁊ salia ᷤ uiuo testatore
decessert. querit᷑. an qua¬
drans ꝓtulo datus ad quie¬
tum an ad sb̃stitutos t̾co gͣ¬
du cͥptos hr̃des itadem̃
sb̾stitũet. sitota ħ̾editas ua¬
cass id apꝑer eiudent᷑ ex
eo quod plures qͣm .xii. iin¬
cias int̾ eos diftribuiss ⁊
idtirco. ꝑtem quartam ħe¬
sta quisquis mͥ ex supͣ scͥptis

Expanded text:
gradu ex parte dimidia et quarta coloniam Leptitanorum et ex quarta complures heredes substituit in plures quam tres uncias: Quietus hereditatem adiit, Proculus et Sosia uiuo testatore decesserunt: quaeritur, quadrans Proculo datus ad Quietum an ad substitutos tertio gadu scriptos heredes ita demum substituerit, si tota hereditas uacasset, idque apparere euidenter ex eo, quod plures quam duodecim uncias inter eos distribuisset, et idcirco partem quartam hefacta: 'quisquis mihi ex supra scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
ius ñ sit postea frĩ ex ẜis ta¬
buł hr̃s extitit. hr̃ditatem
malit. audiri d. ¶ Iustius.
tum ẽ liberos hoñib hr̃dica¬
riis ñ sponte susceptis ubeare.
nõ in uitos ab h̾editate re¬
mou̾e. p̃̾stim ꝙ remotis ta
tacõne facultatũ ĩ falcidia.
ñ pr̃is ut alias sol s ĩpub̾is

Expanded text:
is ac postea fratri ex secundis tabulis heres exstitit, hereditatem malit, audiri debet: iustius etum est liberos oneribus hereditariis non sponte suscept‹i›s liberare, non inuitos ab hereditate remouere, praesertim quod remotis tabratione facultatium in Falcidia non patris, ut alias solet, sed inpuberis
Abbreviated transcription (Latin):
bitriũ eligendi relinqͣt᷑.
s si uaria legata supͣ
dodrancem data sinc. eoꝵ
filia relicta sunc. ñ caret
enĩ dolo pr̃ qui honore ꝓ¬
p̾o omisso. ꝓp̃ compendiũ
alienã iiftitucõmi maluit.¬
deniq sifilie pr̃ sb̾sticutꝰ
aduic heditatem nͭ eum

Expanded text:
bitrium eligendi relinquatur: sed si uaria legata supra dodrantem data sint, eorum filia relicta sunt. non enim caret dolo pater, qui honore proprio omisso propter compendium alienam institutionem maluit.Denique si filiae pater substitutus adiit hereditatem, nihil eum
Abbreviated transcription (Latin):
nlła ncc̃itate togente. set¬
⁊ ex uoluntate sua tutorad¬
mĩstrauit. si de uissorẽ qui¬
⁊ s alu ã rem fore tauit. nõ
Itemtutele iudic̃o tutorꝯ
uencus edidit libꝵ rõnũ. ⁊¬

Expanded text:
nulla necessitate cogente, sed ex uoluntate sua tutor administrauit, fideiussorem, qui saluam rem fore cauit, non teneri.Tutelae iudicio tutor conuentus edidit librum
Abbreviated transcription (Latin):
ad mini strand ͤ tutele tutori
tutelam gerenti. debitores
soluissent. liberatos eos ip̃o iu¬
re apupillo. s sicum tutore
actũ eẽt posse eumdẽ ad oles¬
centẽ pp̃ eam tãm tutele ex¬
ꝓiri ⁊ adu̾lus excepcõm rĩ iu¬
dicare. dolima uti replica¬
in lotũ eiꝰ petente mr̃e ex
p̃sidis ꝓuincie p̃cepto a
magr̃atib alius tutor da¬
tus ẽ. a quo magrã tus sa

Expanded text:
administrandae tutelae tutori tutelam gerenti debitores soluissent, liberatos eos ipso iure a pupillo: sed si cum tutore actum esset, posse eundem adulescentem propter eam causam tutelae experiri et aduersus exceptionem rei iudicatae doli mali uti replicain locum eius petente matre ex prae sidis prouinciae praecepto a magistratibus alius tutor datus
Abbreviated transcription (Latin):
restitũe ħiditatem. repudias¬
se eam: cum nichominus cõ¬
pesli potuit adire ħ̾iditatent
⁊ restitũe. ut diuus pius re¬
mum decessisse. mox ⁊ eum.
qui erat rogatus restitu̾e. di¬
cendum poffiorem admitti:
differri h̾rditatem u̾m est:
si hii non fũ̾int. tc̃ patrono.¬
¶lib̾tum acciꝑe debemus eũ:
ꝙ̃ quis ex ẜuitute ad cinita¬
tem romanam deduxit. siue
sponte. siue ex ncc̃ia ncc̃ita¬

Expanded text:
restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut diuus Pius remum decessisse, mox et eum, qui erat rogatus restituere: dicendum posteriorem admitti cdeferri hereditatem uerum est: si hi non fuerint, tunc patrono.Libertum accipere debemus eum, quem quis ex seruitute ad ciuitatem Romanam perduxit siue sponte siue
Abbreviated transcription (Latin):
repudniasse eum ex p̾ore¬
ħeditatem. ex postiore a̾
nõ posse adire. dicebam ñ
repudiare eum qui pu¬
taret postĩus ualere. ꝓnũ¬
ciauit clodianũ inceftatũ
semꝑonio tot dons noĩe
spoponderat. ꝓusuris in
exibitõne c̃t̃am sũmam
p̃stabat. de tessic relicta sei¬
a filia ⁊ aliis ħedib. cum
quib semꝓnius iudicõ e¬
git condempnati ꝓ. pocicõi¬
b heditariis suigali he

Expanded text:
repudhereditatem, ex posteriore autem non posse adire. dicebam non repudiare eum, qui putaret posterius valere. pronuntiavit Clodianum intestatum Sempronio tot dotis nomine spoponderat et pro usuris in exhibitionem certam summam praestabat, decessit relicta Seia filia et aliis heredibus: cum quibus Sempronius iudicio egit condemnatique pro portionibus hereditariis singul
Abbreviated transcription (Latin):
cepta seia filia. cetĩ ħ edes
abstinuerunt heditatem
ditas ad seiꝑtñe cepit.
q̃rit an inseiam que so¬
la h̾es remansit. ⁊oĩa
ut sola ħes gesferat. ꝓ

Expanded text:
cepta Seia filia ceteri heredes abstinuerunt hereditate ditas ad Seiam pertinere coepit. quaero, an in Seiam, quae sola heres remansit et omnia ut sola heres erat, pro
Abbreviated transcription (Latin):
eius erit lib̾tꝰ: cꝰ ꝓxime fuit
tem ip̃se admittetur. nͥ sic
qͣiͣ in digno deneganda fu̾it ħr¬
ditas¶siquis lib̾tam sic iure¬
inrando ad egit. ne illicite
nubat : noir deb̾e incid̾e in
legem eliacensiam. S si intͣ
ałiam qm dequa patronus ꝯ¬
senserit. uł noit nisi conlib̾tã.
aut patroni ꝯgnatam. dicendꝰ
ẽincid̾e eum in legem ebacen¬
ciam: nec ad logitimam hrdi¬
tatem admitti. ¶ Si tnunicepes
ẜuum manumiserint: admͭ¬
tentur ad legitimam hiditatẽ
mbonis libti: uł lib̾te in testa¬
toꝵ. ¶Miles manmmnrtdendo
ẜuum peculiarem. suum faciet
lib̾tum. ⁊ ad legitimam hrdita¬
tem eius admittitur. ¶prin¬
cipem ad bona łib̾toꝵ suoꝵ ad¬
mitti: plusqͣm manifestum
legitimam h̾rditatem is qui
inut̾o fuit: admittitur. si fu̾it
editus. inde. solet remorari in¬
qui pari gradu sunt. ut  lt unꝰ¬

Expanded text:
eius erit libertus, cuius proxime fuerit tem ipse admittetur, nisi sicubi quasi indigno deneganda fuerit hereditas. Si quis libertam sic iureiurando adegit 'ne illicite nubat', non debere incidere in legem Aeliam Sentiam. sed si 'intra aliam, quam de qua patronus consenserit' uel 'non nisi conlibertam' aut 'patroni cognatam', dicendum est incidere eum in legem Aeliam Sentiam nec ad legitimam hereditatem admitti. Si municipes seruum manumiserint, admittentur ad legitimam hereditatem in bonis liberti uel libertae intestatorum. Miles manumittendo seruum peculiarem suum faciet libertum et ad legitimam hereditatem eius admittitur. Principem ad bona libertorum suorum admitti plus quam manifestum legitimam hereditatem is qui in utero fuit admittitur, si fuerit editus. inde solet remorari inqui pari gradu sunt, ut pu
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ẽ: qui inut̾o ẽ. ¶ est aũt
tractatum. ꝓ qua ꝑte faciat :
qr ex nno utͥo plures nagci pꝰ¬
integrãm hrdita tem ad hr¬
deni siuim tͣnsmittst. Aps
.x. menses mortis na.tꝰ. nõ
admittetur ad legitimam
ħrditatem de eo uero qui cen¬
tesimo octuagesimo antis ẜo
die natus ẽ. ⁊ ypotras scͥpserit.

Expanded text:
et qui in utero est. Est autem tractatum, pro qua partem faciat, quia ex uno utero plures nasci pointegram hereditatem ad heredem suum transmittit. Post decem menses mortis natus non admittetur ad legitimam hereditatem. De eo autem, qui centensimo octogensimo secundo die natus est, Hippocrates scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
maurt ¶stichum quẽ de re
stipulatus eram. tituis ate
hr̃de mͥ legauit. siquidem
nõ ex lucratiua c̾ã stipuło
intercessit. utile legatũ
ẽẽ placetat sin u̾o exdua¬
b tunt mag̃ placet ĩuti¬
le ẽẽ legatum. quia n ͨ ab¬
sit quic quam. n ͨ bis ead̾
res p̾stari possit ¶S si cũ
eundem adte hr̃de semꝑ
mus michi legauerit. fidĩ¬
q mee cõmiseritut ut
eum alicui il restituam:
legatum unle eritqr ñ
sum hĩturus. Idẽ iuris er̃
p̾ou testõ falcidie. Locus
sit. ꝙ inde abscidit rõue
falcidie. ex sequenti test̃o
consequar ¶t sidno hr̃s
ex titero. qui ñ ẽ soluendo.
cuiꝰ fundũ tu dare mͥ ius¬
sus eẽs manebit tua obli¬
gõ. sic̃ maueret. si eũ fũd̾
enulsem. ¶ Suta scͥptum
eĩ. amp̃ qͣm ticõ legaui.
hr̃s m̃s seio .x. dato. dubi

Expanded text:
mavit. Stichum, quem de te stipulatus eram, Titius a te herede mihi legavit: si quidem non ex lucrativa causa stipulatio intercessit, utile legatum esse placebat, sin e duabus, tunc magis placet inutile esse legatum, quia nec absit quicquam nec bis eadem res praestari possit. Sed si, cum eundem a te herederonius mihi legauerit fideique meae commiserit, ut eum alicui restituam, legatum utile erit, quia non sum habiturus: idem iuris erit priore testamento Falcidiae locus sit, quod inde abscidit ratione Falcidiae, ex sequenti testamento consequar.Item si domino heres exstitero, qui non esset soluendo, cuius fundum tu mihi dare iussus esses, manebit tua obligatio, sicut maneret, si eum fundum emissem.Si ita scriptum erit: 'amplius quam Titio legaui heres meus Seio
Abbreviated transcription (Latin):
ait deb̾i. n id labeo imꝓtat.
qr qui redd̾e iubetͣ sim̃ul
⁊ dare iubes ¶ Due statue
marmoree cuĩdã noĩatĩ.
It õe marmor erat legatũ.
nulłam statuam marmo¬
reau p̃t̾duas cassellus
ñ putasse ĩ marmore se fta¬
tuas legare. ¶Uxori mee

Expanded text:
Labeo improbat, quia qui reddere iubetur, simul et dare iubetur. Duae statuae marmoreae cuidam nominatim, item omne marmor erat legatum: nullam statuam marmoream praeter duas Cascellius non putasse in marmore se statuas legare. 'Uxori meae
Abbreviated transcription (Latin):
tacor num̃o uasoꝵ hũit.
ꝓculꝰ uͦ recte ait: si enee.
quidẽ sint ñ aũ coruichie:
ñ debi. ¶Cui testudina le¬
gata eẽt. ei eltos testudine¬
os pedib ĩ argẽtatos deb̾i
lebeo trebacuis fenderiuit.¬

Expanded text:
tator numero uasorum habuit. Proculus uero recte ait, si aeneae quidem sint, non autem Corinthiae, non deberi. Cui testudinea legata essent, ei lectos testudineos pedibus inargentatos deberi Labeo Trebatius responderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uoc̃ pr̃ docẽ dat ⁊ stipulat᷑.
ita demũ ĩ suam ꝑsonam
de dore accomtransfert si
ex contineni stipilletur
filia pot̾it. qmͣuis ĩpottate
sit filia. quia det̾iorẽ con¬
nisi cõsentiat plane si añ

Expanded text:
r dotem dat et stipulatur, ita demum in suam personam de dote actionem transfert, si ex continenti stipuletur: filia poterit, quamvis in potestate sit, quia deteriorem connisi consent
Abbreviated transcription (Latin):
ta fũit. ex tͥente ħes esto. ex
reliqua ꝑte uxormea hr̃s
esto. ⁊ filius ⁊ filia natieẽnt.
dicend̾ ẽ assem distribuẽd̾
lius quatuor uxorduas.
filia unam ꝑtẽ hãt ita .n.¬
am pliꝰ quam filia. l eñ
tbcie iuris regule conueni¬

Expanded text:
fuerit, ex triente heres esto: ex reliqua parte uxor heres esto", et filius et filia nati essent, dicendum est assem distribuendum lius quattuor, uxor duas, filia unam partem habeat: ita enamplius quam filia: licet enim suptili iuris regulae conveni
Abbreviated transcription (Latin):
sicut p̃r sola nota hac adiet¬
ta ꝑ quam diftiguitur ge¬
nitor abeo qui genitus sit
ita post mortemi prũs. hr̃di¬
tatem ꝑciꝑe non uidentur. s
mag̾ liberam tonoꝵ adminis¬

Expanded text:
s, sola nota hac adiecta, per quam distinguitur genitor ab eo qui genitus sit. itaque post mortem patris non hereditatem percipere videntur, sed magis liberam bonorum adminis
Abbreviated transcription (Latin):
o ꝙ sido. ma. fecerit quo
minꝰ restitu̾e possit damꝓ¬
nand̾ eũ qnͣti młr ĩlitẽ iu¬
ran̾it. quia ĩuitis nob̾ res
nr̃as alius retiu̾e ñ debeat.
¶Ti pꝰ diuor ciũ res dotales de¬
teriores fc̃e sint ⁊ uirĩ red¬
denda dote morã feq̾t oĩodo
bomi arbiratu ꝑsecuturum
torte annũ diuorciũ ĩ t̾ueu̾it

Expanded text:
od si dolo malo fecerit, quo minus restituere possit, damnandum eum, quanti mulier in litem iuraverit, quia invitis nobis res nostras alius retinere non debeat. Si post divortium res dotales deteriores factae sint et vir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo boni arbitratu persecuturum for
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtis dons exacc̃o. plus puto.
⁊ sipꝰ litẽ contẽstata publi¬
cata sit ꝓ ꝑte dos. suffi ciat
arbit̾um iudicis ad ꝑtis ꝯ¬
tados publitata sit ex pirabii
iudiciũ.  auł .ł.¬

Expanded text:
tis dotis exactio: plus puto: et si post litem contestatam publicata sit pro parte dos, sufficiet arbitrium iudicis ad partis cta dos publicata sit, exspirabit iudicium. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissam̃ ex ti ebelliano cum sus¬
pͤta diceret᷑ totam recepit su p̃e
quo rogatus sit alii restitũ̾e co¬
tum restitũe cogeͦ ⁊ er̃ ĩ htͣ quo
restitucõne treselliauo tocus er̃.
quartam eiũ faicidie uire fidĩ ꝯ

Expanded text:
m ex Trebelliano, cum suspecta diceretur, totam recepit, si ipse quoque rogatus sit alii restituere, totum restituere cogetur. et erit in hac quoque restitutione Trebelliano locus: quartam enim F
Abbreviated transcription (Latin):
debu̾it aliquis solũit. ei cui
fidĩ comnussa hr̃ditas relit¬
ppomturet res hr̃ditarias qͣt¬
dã furatꝰ sit ĩ hus reb qͣs sb̾tͣxit
denegan ei pencõm oꝑt̾e rͨte sede

Expanded text:
debuerit, aliquis soluerit, ei, cui fideicommissa hereditas relicproponitur et is res hereditarias quasdam furatus sit, in his rebus, quas subtraxit, denegari ei petitionem oport
Abbreviated transcription (Latin):
ũ utiz si confestim e post tp̃t cũ
fructib rogatus ẽ redd̾e s si sine
lrutib rogatus ẽ redd̾e ñ er̃ ydo¬
uea quantitas ad inferendam
ademdi uccitatẽ nͨ ad rẽ ꝑtine¬
bit si prior ⁊ lib̾tatẽ accepit. ut
em̃ pecumã ira n ͨ lib̾tatẽ ad co¬
gend̾ institurũ accepissesat ẽ
q si prior reculau̾it placuit ũ
recta uia ẜs possit postulare
ut hr̃s adeat ⁊ sͥrestituat qͥd s¬

Expanded text:
im uel post tempus cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis est. quod si prior recusauerit, placuit, ut recta uia secundus possit postulare, ut here‹s› adeat et sibi restituat. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
coactꝰ ẽ adre. nã sipendente cõ¬
dicõne adire dur̃ er̃ id̾ pbare¬
⁊ cũ salcidiã petendo ponuit ĩ¬
dut̾e u ingnoro posse dici ulło
senatus nich apudeũ ex eaꝑ
re qm d̾elinquut uoluit re¬
linquere ut nͨ falcidiam ex¬

Expanded text:
re. nam si pendente condicione, durum erit idem probare, cum et Falcidiam paenitendo potuit inducere: nec ignoro posse dici nullosenatus nihil apud eum ex ea parte, quam derelinquit, uoluit relinquere, ut nec Falcidiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
easdem ꝑtes insidĩ comislis fac̃e qͣs
ĩ hr̃ditate diftribuenda fac̃ s siu¬
beant᷑ hii ꝗb sidĩ cõmissũ datur.
pecumam numerare: at ita fidĩ¬
tomislum reciꝑe ex qnͣtitare pecu¬
me qm dare itent᷑. uo luntas
colligenda ẽ pr̃is familias. nã si
les reciꝑe debeant si uͦ sũma peciũ¬
e dandecongruit porcõib hr̃dica¬
rias porcõnes acciꝑe delebunt.

Expanded text:
easdem partes in fideicommissis facere, quas in hereditate distribuenda fecerit. sed si iubeantur hi, quibus fideicommissum datur, pecuniam numerare atque ita fideicommissa recipere, ex quantitate pecuniae, quam dare iubentur, uoluntas colligenda est patris familias. nam si les recipere debeant: si uero summa pecuniae dandae congruit portionibus, hereditarias portiones accipere debebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ostulante stico ꝗ eodẽ testõ li¬
tẽ acceꝑat hr̃s suspͤtam adiit
mox aichꝰ añ qm moram ĩ ca¬
pienda hr̃duaie fac̃et decessit
relicto hr̃deticio q̃ro an in
ticiũ si nolit reciꝑe fidĩ cõmis¬
sariã hr̃ditatẽ accõeg ex sena¬
tus con lulto competant. R qm
natus consulto cõp̃hensũ est
nire ut restreucõm distułit ħis
uelun si pecumam ei debu̾it
de functus qmͣ retiũ e maliut t.¬
qm pete cet̾um eistimo id̾ inhr̃

Expanded text:
ostulante Sticho, qui eodem testamento litem acceperat, heres suspectam adiit: mox Stichus, antequam moram in recipienda hereditate faceret, decessit relicto herede Titio. quaero, an in Titium, si nolit recipere fideicommissam hereditatem, actiones ex senatus consulto competant. responatus consulto comprehensum est nire, ut restitutionem distulerit heres, veluti si pecuniam ei debuerit defunctus, quam retinere maluit quam petere. ceterum