comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gandi atq soluendi. & dignos intͣ regni ianuam ad¬
mit tunt: & contum aces. impuros ac suꝑbos. ex cõmu¬
nicando uel anathematirando. ab ingͤssu uice ꝑenniᷤ
eliminant. Sed & oꝑa ititiȩ. quoꝵ merito ad regnũ
cȩleste ꝑuenit᷑. recte ꝑ ostia ꝑ quȩ in scã scõꝵs ingredi¬
ebat᷑ posst̃ tẏpice designari: iuxca qͦd in libro sapien¬
tiȩ scͥptũ ẽ. Custodicio aũt legũ. consũmatio in corru¬
ptionis ẽ: incorruptio aũt facit ꝓximũ dõ. Ccupiscen-

Expanded text:
ligandi atque solvendi , et dignos intra regni januam admittunt, et contumaces, impuros ac superbos, excommunicando, sive anathematizando, ab ingressu vitae perennis eliminant. Sed et opera justitiae quorum merito ad regnum coeleste pervenitur, recte per ostia, per quae in Sancta sanctorum ingrediebatur, possunt typice designari, juxta hoc quod in libro Sapientiae scriptum est; « Custoditio autem legum, consummatio incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
de signis oliuarum. postesq anguloꝵ quinq: & duo
ostia de lignis oliuarũ. Quod pͥmo dixerat fecit osti
Unꝰ qͥppe erat ingressus oraculi. sed idẽ ingͣssꝰ auobꝰ
ostiis claudebat᷑ rursũq reseratis eisdẽ aꝑiebat᷑. sic̃
& cẽplũ. sicut porticꝰ ance tẽplũ. unũ ñ ampliꝰ habe¬
bant inticũ. Certi utiq causa mysterii: qͥa unꝰ dñs.
una fides. unũ baptismũ: unus ds̃. unꝰ in ȩccłiã pͣsentẽ

Expanded text:
de lignis olivarum, postesque angulorum quinque, et duo ostia de lignis olivarum. » Quod primo dixerat, « fecUnus quippe erat ingressus oraculi, sed idem ingressus duobus ostiis claudebatur, rursumque reseratis eisdem aperiebatur, sicut etiam templum, sicut porticus ante templum unum non amplius habebant introitum, certi utique causa mysterii, quia « Unus Dominus, una fid
Abbreviated transcription (Latin):
riam eiꝰdem anĩce resurrestionis cȩlebrass eodẽ
die &e ipse migrauit ad dnm̃. ac gaudiũ sũ me
festiuitatis quod cumfrĩb quos ad unitatis grãm
coniterat inchoauit: cum dnõ & apłis ceterisq
celi cinib compleuit: immo adipsum cele bra¬
re sine fine non lesinit. Mir autem cliuine
dispensatio ꝓuisionis erat. quia uenerabilis uir
non solum in pascha transiuit de hoc munclo ad
patrem: uerum cẽ cum eo die pascha ce lebraret᷑:
quonumquam pꝰ meis locis cȩlebrari solebat.
temꝑis paschalis. letabant᷑ de patrocinio ꝑgen¬
tis ad dominum prĩs ꝑ ꝙͦ fuerant corresti. gratu¬
labant᷑ ille qd eatenꝰ in carne seruatꝰ ÷. donec il-¬
lũ ĩ pascha diem suos auditores quem semper
antea uitabant. susciꝑe ac secum ag̾e uid̾et. Sic¬
q certꝰ de illoꝵ correstione reuerentissimus pat᷑:
exultauit ut uid̾et diem.m. uidit. ⁊ gauisꝰ ÷ͥ.

Expanded text:
ionis celebrasset, eodem die et ipse migravit ad Dominum, ac gaudium summae festivitatis quod cum fratribus quos ad unitatis gratiam converterat, inchoavit, cum Domino et apostolis caeterisque caeli civibus complevit, immo idipsum celebrare sine fine non desinit. Mira autem divinae dispensatio provisionis erat, quod venerabilis vir non solum in Pascha transivit de hoc mundo ad Patrem; verum etiam cum eo die Pascha celebraretur, quo nunquam prius in eis locis celebrari solebat. temporis Paschalis; laetabantur de patrocinio pergentis ad Dominum Patris, per quem fuerant correcti; gratulabatur ille quod eatenus in carne servatus est, donec illum in Pascha diem suos auditores, quem semper antea vitabant, suscipere ac secum agere videret. Sicque certus de illorum correctione reverentissimus Pater exsultavit, ut videret diem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ quia neq apłi omnes uno eodemq sũt
mͦ attonsi: neq nunc eccła catholica sicut
una fide spe. et caritate. indmͣ conseritit.
Ita ce una atq indissimili totũ ꝑorbẽ cõsure
ꝑ omnia instructis ipsi adhuc inueterati & cladicã¬
tes a semitis suis. et capita sine corona pretendunt:
cepunt autem hiienses monachi dosente ecbercto.
glorum. aidanum miserant antistitẽ. Mansit añ
nir dñi ecgbeet annos xiii. ĩ prefata insula quã
ipse uelud noua quadam relucente grã eccl̃astice
societatis & pacis .xͦ. consecrau̾at: annoq dom̃. ĩc.¬

Expanded text:
scimus quia neque apostoli omnes uno eodemque sunt scimus quia neque apostoli omnes uno eodemque sunt modo attonsi, neque nunc Ecclesia catholica, sicut una fide, spe et charitate in Deum consentit, ita et jam una atque indissimili totum per orbem tonsurae  omnia instructis, ipsi adhuc inveterati et claudicantes a semitis suis, et capita sine corona praetendunt,antur. Susceperunt autem Hiienses monachi, docente Ecgbercto, glorum Aldanum miserant antistitem. Mansit autem vir Domini Ecgberct annos tredecim in praefata insula, quam ipse velut nova quadam reducente gratia ecclesiasticae societatis et pacis Christo consecraverat; annoq
Abbreviated transcription (Latin):
scemate subnexuit: quiad nrã usq ad temꝑa
ꝑtingebant. Quib tͣmino appropinquanti¬
b tanta hochie calcłatorum exub̾at copia: ut
etiam in nris ꝑ britaniuam ȩccłiis ple̾s fuit
qui manclatis memoriȩ uet̾is illis egiptiorum
argumentis facillime possint in quoslibet
spãles temꝑum paschalesꝓtendere circulos:
&ẽ siad quingentos usq & .xxͣx. duos uolue¬
rint annos. Quib expletis omĩa quȩad solis et
lune mensis & septimane consequentiã spec-¬
tant. eodem quo p ordine recurrunt. Idõ aũ
curłos eosdem temꝑum instancia uobis mitt̾e
suꝑsedimꝰ: quia de ratõne tm̃ tꝑris paschalis
instrui querentes. ipsos uobcircłos pasche ca¬
tholicos habundare ꝓbastis. Uerum lns de pas-¬
cha succicte. ut petistis strictunq cominemo¬
ratis. tonsuram quoq dequa parit̃ uobis
litteras fieri uoliusti: hortor ut ȩcclesiasticã
& xͥane fidĩ congruam hrẽ curetis. Et quidẽ

Expanded text:
schemate subnexuit, qui ad nostra usque tempora schemate subnexuit, qui ad nostra usque tempora pertingebant. Quibus termino appropinquantibus tanta hodie calculatorum exuberat copia, ut etiam in nostris per Britanniam Ecclesiis plures sint qui, mandatis memoriae veteribus illis Aegyptiorum argumentis, facillime possint in quotlibet spatia temporum paschales protendere circulos, etiamsi ad quingentos usque et triginta duos voluerint annos. Quibus expletis, omnia quae ad solis et lunae, mensis et septimanae, consequentiam spectant, eodem quo prius ordine recurrunt. Ideo autem circulos eosdem temporum instantium vobis mittere supersedimus, quia de ratione tantum temporis paschalis instrui quaerentes, ipsos vobis circulos paschae catholicos abundare probastis. Verum his de pascha succincte, ut petistis, strictimque commemoratis, tonsuram quoque de qua pariter vobis litteras fieri voluistis hortor ut ecclesiasticam et Christianae fidei congruam habere curetis. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nice. & sicdemum uotiua pasche nri festa ce¬
lebramus: utt indicemꝰ nos non cum antiqͥs
excussum egiptiȩ seruitutis iugum uenera-¬
ri. s redemptionem totiꝰ mundi quȩ in antiqͥ
diei populi lib̾atione prefigurata. Inxͥ auͣt
resurrestõne completa: deuota fide ac dilec¬
tione colere. utq resurrestionis etiam nr̃e quã
eadem die dominica futuram credimͦ. spe nos
certissima gauderesinemus. Hic auͣt quẽ uob̃
sequendum inonstramus compotꝰ pasche de¬
cennouali cutulo continetur. qui dudum qͥd ẽ
iam meminimus. s ꝑ inlustriam eusebii.
quia beato mr̃e panphilo cognomen ht̃. dis¬
tinctius in ordinem compositꝰ: Ut quod eate¬
nus ꝑ alexandrie pontificẽ singłis annis ꝑ om̃s
ȩccłas mandari consuerat. iam dem̃ congesta
lus alexandrie presul incentum annoꝵ tpͣs.
theodosio imꝑatori composuit. itẽ successor
dionisius exiguus. totidem alios exordine pari

Expanded text:
nicae, et sic demum votiva paschae nostri festa cenicae, et sic demum votiva paschae nostri festa celebramus. Ut indicemus nos non cum antiquis excussum Aegyptiae servitutis jugum venerari, sed redemptionem totius mundi, quae in antiqui Dei populi liberatione praefigurata, in Christi autem resurrectione completa est, devota fide ac dilectione colere, ut de resurrectionis etiam nostrae, quam eadem die Dominica futuram credimus, spe nos certissima gaudere signemus. Hic autem, quem vobis sequendum monstramus, computus paschae decennovennali circulo continetur, qui dudum quidem,jam diximus. Sed per industriam Eusebii, qui a beato martyre Pamphilo cognomen habet, distinctius in ordinem compositus est, ut quod eatenus per Alexandriae pontificem singulis annis per omnes Ecclesias mandari consueverat, jam deinde congesta lus Alexandriae praesul in centum annorum tempus Theodosio imperatori composuit. Item successor Dionysius Exiguus totidem alios ex ordine pari
Abbreviated transcription (Latin):
illo facere curamus. Post equinoctium ueris
plenilunium mensis p̾cipimur obsernare
paschalis: ut uidł pͥmo sol longiorem noste
faciat diem: deinde luna plenum suȩ lucisor¬
bem mundop̃sentet. Quia pͥmo quidem sol
tis tenebras suꝑauit. ac si ascendens in celos. mis
aiebat. Eleuatꝰ: sol: et luna stecit in ordine
suo. Qui gͦ plenitudinem lune paschalis ã¬
te equinostium ꝓuenire posse contendit.
talis inministerio celebratõne maximorũ.
ac sca̾rum quidem scripturarum dostrina
discordat: concorclat autem eis quisute pre¬
ueniente grã xͥ se saluari posse confidunt.
Quia & siuera lux tenebras muncli morien¬
do ac resurgendo numqriam uiciss: ꝑfectã
se habere posse iusticiam dogmatirare pre¬
sumunt. Itaq pꝰ equinostialem solis exortũ
pꝰ plenilunnum pͥmi mensis. hunc exordine
cepimus ex pectamꝰ ad huc monente euange¬
lio in ipsa ebdomada tercia tempꝰ diei domi-¬

Expanded text:
illo facere curamus. Post aequinoctium veris, illo facere curamus. Post aequinoctium veris, plenilunium mensis praecipimur observare Paschalis; ut videlicet primo sol longiorem nocte faciat diem, deinde luna plenum suae lucis orbem mundo praesentet; quia primo quidem Sol tis tenebras superavit: ac sic ascendens in caelos, missaiebat: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Qui ergo plenitudinem lunae paschalis ante aequinoctium provenire posse contenderit, talis in mysteriorum celebratione maximorum a sanctarum quidem Scripturarum doctrina discordat; concordat autem eis qui sine praeveniente gratia Christi se salvari posse confidunt. Qui, etsi vera lux tenebras mundi moriendo ac resurgendo nunquam vicisset, perfectam se habere posse justitiam dogmatizare praesumunt. Itaque per aequinoctialem solis exortum post plenilunium primi mensis hunc ex ordine cepimus, exspectamus adhuc, monente Evangelio, in ipsa hebdomada tertia tempus diei Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ni incipientis. s ultimo potius p̃territi. lunameẽ¬
ad scribendam: && festis paschalibꝰ. in habilem me¬
morata rõ ꝓbat. Quod si misticam quoq uosin
his ratõnem audire delectat: pͥmo mense anni
qui etiam mensis nouorum dictͦ: pascha facere ui¬
bemur: quia renouato adamorem glestiũ spũ
mentis nr̃e. sac ramenta dominice resurrestionis
&e ereptionis nr̃ȩ cȩlebrare debemus. Tercia eiusdẽ
mensis septimana facere p̃cipuntr: quia ante¬
legem et sub lege ꝓmissus. tercio temꝑe scł̃i cũ
giã uenit. ipse qui pascha nrm̃ immolaretur
xp̃c. Qui terciapꝰ immolationem suȩ passio¬
nis die resurgens ex mortus: handom inicã
uocari. & in ea nosaunuatim paschalia eiꝰdẽ
resurrestionis uoluit festa cȩlebrare. Lanos
quoq ita solum ueracit᷑ eius sollempnia cȩle¬
bramus: si ꝑ fidem spem et caritatem pascha
idẽ transitum de hoc mundoad patrem. cum

Expanded text:
ni incipientis, sed ultimo potius praeteriti, lunam esni incipientis, sed ultimo potius praeteriti, lunam esse ascribendam, et ideo festis paschalibus inhabilem, memorata ratio probat. Quod si mysticam quoque vos in his rationem audire delectat, primo mense anni, qui etiam mensis novorum dictus est, pascha facere jubemur, quia, renovato ad amorem coelestium spiritu mentis nostrae, sacramenta dominicae resurrectionis et ereptionis nostrae celebrare mensis septimana facere praecipimur; quia antelegem et sub lege promissus, tertio tempore saeculi cum gratia venit ipse qui Pascha nostrum immolaretur Christus: quia tertia post immolationem suae passionis die resurgens a mortuis, hanc Dominicam vocari, et in ea nos annuatim Paschalia ejusdem resurrectionis voluit festa celebrare: quia nos quoque ita solum veraciter ejus sollemnia celebramus, si per fidem, spem et caritatem Pascha, id est, transitum de hoc mundo ad Patrem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mensẽ. ideoq pasche cȩlebrando habilisnonẽ. Quie
tulunium habet: in bac absq ulla lubietate quia
pͥmi mensis ÷ & antiquos pascha celebrare solitos
& nos uͥdñica dies aduenerit cȩlebrare debere nos¬
cendum÷. Qd ita fieri o portere illa numirum ratio
cogit: qua in genesi scriptum ÷. Qod fecit dĩduo
luminaria magna. luminare mauis it preeẽt diei:
& luminare minus ut pͣeẽt nocti Uelsicut alia dic̃
editio: luminare mauis in inchoationem diei.
& luminare minus inincohationem noctis. Sic̃
gͦ pͥus sol a medio ꝓcedens orientis. equinoctium
tiernale suo pͣfixit exortu. deinde luna sole ad ues
orientis: ita omnib annis. Idem pͥmus lune m̃¬
sis eodem necesse: ordine seruari: ut ñ ante equi¬
nostium s uel ipso equi noctii clie sicut in princi¬
pio dictum÷ ł eo transcenso plenilunium hrẽ de¬
beat. At si uno saltim die plenilunium tempꝰ
equinoctii precesserit: non hanc pͥmo mense an¬

Expanded text:
mensem, ideoque paschae celebrando habilis non est. Qumensem, ideoque paschae celebrando habilis non est. Qunilunium habet, in hac absque ulla dubietate, quia primi mensis est, et antiquos pascha celebrare solitos, et nos, ubi Dominica dies advenerit, celebrare debere noscendum est. Quod ita fieri oportere illa nimirum ratio cogit, quia in Genesi scriptum est quod Deus fecit duo magna luminaria; luminare majus ut praeesset diei, et luminare minus ut editio, luminare majus in inchoationem diei; et luminare minus in inchoationem noctis. Sicut ergo prius Sol a medio procedens Orientis, aequinoctium vernale suo praefixit exortu; deinde Luna, Sole ad vesOrientis: ita omnibus annis idem primus Lunae mensis eodem necesse est ordine servari, ut non ante aequinoctium, sed vel ipso aequinoctii die sicut in principio factum est vel eo transcenso plenilunium habere debeat. At si uno saltem die plenilunium tempus aequinoctii praecesserit, non hanc primo mense an
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine a peccatorum tenebris lib̾auit. inqua
&̃ seputꝰ spem nob pꝰmortem beate quietis tͥbuit :
uix nesꝑam tangant. Iemq penam erroris sui
minos paschȩ aꝑta trangresĩone iuolant. Ut pote
qui ab illis diei uesꝑa pascha incipiunt. inqua hoc
lex cõsummari&e ꝑfici debere decreuit: illam ĩ
pascha diem ad signent pͥmam. cuiꝰ in lege mẽtio
muilla uscyrepꝑitur. Idẽ quarte pͥma septimane
qui utriq non solum in defuntione & compoto iuna¬
ris etatis s et inmensis pͥmi numquam ñientione fal¬
luntur. Que dispitatio maior÷ quam epła hac ł uale¬
ad comphendi ⁊ debeat. Tam̃ h dicam quod ꝑ equi¬
nostium uernale. semꝑ merrabilit᷑ possit in ueniri:
qui mensif uxta compotum lune pͥmus anni. qui
eẽdebeat ultimus. Equui noctium autem uixtasentẽ¬
tiam omnium orientalium et maxime egiptioꝵ
qui p̾ceteris doctoribꝰ calculandi paliam tenent:
ipsi orologica inspectione ꝓbamus. Quecumq ergo

Expanded text:
ne a peccatorum tenebris liberavit, in qua etiam sepultus spem nobis post mortem beatae quietis tribuit, vix vesperam tangant. Iidemque poenam erroris sui minos Paschae aperta transgressione violant, utpote qui ab illius diei vespera Pascha incipiunt, in qua hoc lex consummari et perfici debere decrevit. Illam in Pascha diem adsignent primam, cujus in lege mentio nulla usquam reperitur, id est, quartae primam septimanae. Qui utrique non solum in definitione et computo lunaris aetatis, sed et in mensis primi nonnunquam inventione falluntur. Quae disputatio major est quam epistola hac vel valeat comprehendi, vel debeat. Tantum hoc dicam, quod per aequinoctium vernale semper inenarrabiliter posset inveniri qui mensis juxta computum lunae primus anni, qui esse debeat ultimus. Aequinoctium autem juxta sententiam omnium Orientalium, et maxime Aegyptiorum, qui prae caeteris doctoribus calculandi palmam tenent, , et etiam ipsi horologica inspectione probavimus. Quaecunque ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nullꝰ arguere nos pot̾it quod non rectedominicũ pas¬
che diẽ ꝙͣ de euangłio suscipimus. inpia quam lex
statuit tercia pͥmi mensis ebdomada cȩlebremꝰ. Cuiꝰ
obseruantia catholica rõne pate facta. patet econtra¬
rio error inrõnabilis eoruin qui pͣfixos ui lege t̾minos
uigilias sanctȩ noctis cȩlebrare incipiunt: claret
qd̾ illam in exordio sui pasche diem statuunt. cuiꝰ
nullam omni no mentionem in decrecolegis inue
cȩlebrare refugiuit: patet ꝓfesto quod illam ꝑ
omĩa diem a suasollempnitate se cernunt: quam
lex maiore p̾ceteris festiuitate. memorabilem sepe¬
numero commendat. Sicq diem pasche ordine ꝑ¬
mant. Non minore utiq errore. tamet si altero la¬
terea recto u̾itatis tramite diuertunt. Et ueluti
naufragia scillȩ fugientes: incaripdi uoraginẽ
tꝰ & pͣcipuȩ comienclat asua ꝓrsus sollempni¬

Expanded text:
nullus arguere nos poterit quod non recte dominicum pasnullus arguere nos poterit quod non recte dominicum paschae diem, quem de Evangelio suscepimus, in ipsa quam lex statuit tertia primi mensis hebdomada celebremus. Cujus observantiae catholica ratione patefacta, patet e contrario error irrationabilis eorum qui praefixos in lege terminos, ae decimae vigilias sanctae noctis celebrare incipiunt, claret quod illum in exordio sui paschae diem statuunt, cujus nullam omnino mentionem in decreto legis invecelebrare refugiunt, patet profecto quod illam per omnia diem a sua solemnitate secernunt, quam lex majore prae caeteris festivitate memorabilem saepenumero commendat. Sicque diem paschae ordine pmant, non minore utique errore tametsi altero latere a recto veritatis tramite divertunt, et veluti naufragia Scyllae fugientes, in Charybdis voraginem tus est praecipue commendata, a sua prorsus solemni
Abbreviated transcription (Latin):
.xu. dominica diesincurreret: uno semꝑ eodẽ¬
q temꝑe cum antiquo dei popło quamquam
sacramentorum gn̾e discreto: sicut una eadẽq
fide pascha celebrare possemus. Quia uͦ dies
septimane ñ equalicum luna tramite ꝓcur¬
rit: decreuit apłica traditio quȩ beatum pe¬
trum rome pͣdicata ꝑ marchum euangelistã
& int̾pretem ipsius alexandrie confirmata ÷.
ut adueniente pͥmo mense. adueniente ineo
cumq enim harum inuenta fuerit. m̾ito ĩ ea
pascha celebrabit᷑. Qiua nimirũ hec ad num̾ũ
ꝑtinet illarum .uii. dierum: quib arima cele¬
brari iubetur. Itaq fit ut numquam pascha
nr̃m a septimana mensis pͥmi tercia inutramins.
partem declinet: s uel totam eam .i. omnes .uii.
legalium at imorum dies. uel certe aliquos de illiᷤ
teneat. Nam et si saltĩ unum ex eis. hoc÷ ipsum
septimum app̃hendit. Quem tam̃ excellenter
scrptura commendat: dies autem inquit septimus
erit cȩlebrior et sanctior. nullumq seruile opꝰ fiet ĩeo.

Expanded text:
 dominica dies incurreret, uno semper eodemque tempore cum antiquo Dei populo, tanquam sacramentorum genere discreto, sicut una eademque fide, pascha celebrare possemus. Quia vero dies septimanae non aequali cum luna tramite procurrit, decrevit apostolica traditio, quae per beatum Petrum Romae praedicata, per Marcum evangelistam et interpretem ipsius Alexandriae confirmata est, ut, adveniente primo mense, adveniente in eocunque enim harum inventa fuerit, merito in ea pascha celebrabitur, quia nimirum haec ad numerum pertinet illarum septem dierum quibus azyma celebrari jubetur. Itaque fit ut nunquam pascha nostrum a septimana mensis primi tertia in utramvis partem declinet, sed vel totam eam, id est, omnes septem legalium azymorum dies, vel certe aliquos de illis teneat. Nam etsi saltem unum ex eis, hoc est ipsum septimum apprehenderit, quem tam excellenter Scriptura commendat: Dies autem, inquiens, septimus erit celebrior et sanctior, nullumque servile opus fiet in eo ,
Abbreviated transcription (Latin):
emissarium regis ꝑgebat ad idola. Quod
aspiciens uulgꝰ: ex istimabat eum insa-¬
ad fanum ꝓphanare illud: in iecta in ea
l ancea quam tenebat. M uitumq gauis
de agnitione ueri dĩ cultꝰ: uissit sociis destrue¬
re ac succendere fanum cum omnib septis
suis. O stenditur autem locus ille quondam
idolorum. non longe ab eburaco ad orientem
ultra annem doruuentionem. & uocatur ho¬
die godmunddingaham: ubi pontifex ipse
Inspirante dõ uͦ polluit ac destruxit eas quas
ipse sacrauerat aras:

Expanded text:
emissarium regis, pergebat ad idola. Quod emissarium regis, pergebat ad idola. Quod aspiciens vulgus, aestimabat eum insaad fanum, profanare illud, injecta in eo lancea quam tenebat: multumque gavisus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere fanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad orientem, ultra amnem Dorwentionem, et vocatur hodie Godmunddingaham, ubi pontifex ipse inspirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat aras.
Abbreviated transcription (Latin):
quanto studiosior. in eo cultu ueritatem
querebam. tantominus inueniebam.
Nunc autem aꝑte ꝓfiteor. quia in hac pͣ¬
di catione ueritas claret illa. quȩ nob̾ uitȩ
salutis. & beatituduus eterne. dona ualet tͥ¬
buere. Unde suggero rex. ut templa et alta¬
ria quȩ sine fructu utilitatis sacrauimus.
otiꝰ anathemati & igni contradamus. Quid
tiata idolatria fidem sexp̃i susciꝑe confesse᷑
¶Cumq a prefato pontifice sacporum suorũ
quereret quis aras & fana idolorum cum
septis quib eraut circundata. prius ꝓpha¬
nare deberet: ille respondit. Ego. Quis
enim ea que ꝑ stulticiam colui. nuncad
exemplum omnium aptiꝰ quam ipse
ꝑ sap̾ĩam michi adõ uͦ donatam destruã:
Statimq abiecta suꝑsticione uanitatis:
rogauit sibi regem armadare. & equũ
emissarium. quem ascendens. ad idola
pontificem sacrorum uel arma ferre. uel
accepit lanceam inmanum: et ascendens

Expanded text:
quanto studiosius in eo cultu veritatem quanto studiosius in eo cultu veritatem quaerebam, tanto minus inveniebam. Nunc autem aperte profiteor, quia in hac praedicatione veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine fructu utilitatis sacravimus, ocius anathemati et igni contradamus  Al., tradamus. » Quid ciata idolatria, fidem se Christi suscipere confessus est. Cumque a praefato pontifice sacrorum suorum quaereret, quis aras et fana idolorum cum septis quibus erant circumdata, primus profanare deberet; ille respondit: « Ego. Quis enim ea quae per stultitiam colui, nunc ad exemplum omnium aptius quam ipse per sapientiam mihi a Deo vero donatam destruam? » Statimque abjecta superstitione vanitatis, rogavit sibi regem arma dare et equum emissarium, quem ascendens, ad idola pontificem sacrorum vel arma ferre, vel accepit lanceam in manu, et ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
detur. rex uita h ominum presens in terris.
ad comꝑationem eiꝰ. quodnobis incertum ẽ
temꝑis quale cum te residente ad ce¬
nam cum ducibus ac ministris tuis temꝑe
brumali. accenso quidem foco in medio et
calido effecto cenaculo. furentibꝰ aut̃ foris
ꝑ omnia turbinibꝰ hie malium pluiuarũ
ł niuit: adueniens unus passerum do¬
uissimo spatio serenitatis ad momentum ex¬
curso. mox de hieme in hiemem regrediens
tuis oculis elabitur. Ita hec uita hominum
ad modic um apparet: quid autem sequat᷑
quid ue precesserit prossus ignoram us.
Unde sihec noua doctrina cercius aliquid
milia et ceteri maiores natu ac regis consi¬
liarii diuinitꝰ ad moniti ꝓsequebantur.
¶Ad iecit autem coifi: quia uellet ipsum pau¬
linum diligentius audire de dõ quem pre¬
dicabat uerbum facientem. Quod cum iu¬
bente rege faceret: exclamauit auditiseiꝰ
sermonibꝰ dicens. Iamolim intellexeram
nichil eẽ quod colebamus. quia uidelicet

Expanded text:
detur, rex, vita hominum praesens in terris, detur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniensque unus passerum don parvissimo  Al., minimo spatio serenitatis ad momentum excurso, mox de hieme in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prorsus ignoramus. Unde si haec nova doctrina certius aliquid milia et caeteri majores natu ac regis consiliarii divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo quem praedicabat, verbum facientem. Quod cum jubente rege faceret, exclamavit, auditis ejus sermonibus, dicens: « Jam olim intellexeram nihil esse quod colebamus: quia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ab omnib qualis sibi doctrina hec eatenus
in auclita &e nouus diumitatis qui predi¬
cabatur cultꝰ nideret᷑. Cui pͥmus pontificũ
rex quale sit hoc quod nobis modo predi¬
didici ꝓfiteor. quod nichil omnino uirtu¬
tis ht̃. nichil uttilitatis religio illa quam
hucusq tenuimus ¶lullꝰ enim tuorum stu¬
cdiosuis quam ego culcure dõꝵ nrõꝵ se sub¬
didit: & nichilominus multisunt qui am¬
pliora a te beneficia quam ego & maiores
accipiunt dignitates. magisq ꝓperant᷑ in
omnib que agenda uel adquirenda dis¬
ponuntsSi autemdii aliquid ualerent
me potius iuuare uellent: qui illiꝰ impẽ¬
sius seruire curaui. Unde restat ut siea
que nunc nobis noua pͣdi cantur meli¬
ora eẽ et forciora. habtta examinatiõe
ꝓspexeris. absq ullo cunctamine suscipe illa
festinemus ¶Cuiꝰ suasione uerbisq pruden¬
cibus alius optima tum regis cribuens assen¬
sum: continuo subdidit¶ Talis inquiens mͥ ut¬

Expanded text:
ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicabatur cultus videretur. Cui primus pontificum rex, quale sit hoc quod nobis modo praedididici, profiteor, quia nihil omnino virtutis habet, nihil utilitatis religio illa  Al., habet religio quam hucusque tenuimus: nullus enim tuorum studiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiunt dignitates, magisque prosperantur in omnibus quae agenda vel adquirenda disponunt. Si autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, meliora esse et fortiora, habita examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi vi
Abbreviated transcription (Latin):
die uirdĩ imposuit dexteram capiti eiꝰ
& au hoc signum agnosceret requisiuit.
Qui cum tremens ad pedes eius ꝓcidere
uellet: leuauit eum. & quasi familiari
uoce affaiꝰ. Ecce inquit hostium manus
quos timiusti domino donante euasisti:
ecce regnum quod desiderasti ipso largi¬
ente ꝑcepisti. memento ut tercium quod
ꝓmisiffi. facere ne differas suscipiendo fi¬
dem eius &e precepta seruando: qui te et
a temꝑalibus aduersis eripiens. tempora¬
lis regni honore sublimauit. Et si dem¬
ceps uoluntati eius quam ꝑme tͥ p̾dicat
obsecundare uolueris: etiam a ꝑpetuis
malorum tormentis te liberans: ẽterni sec̃
regni incelis faciet eẽ participem.
quam docebat &e uelle et debere.
dicebat: ut si et illi eadem cum eo sentire
uellent: omnes parit᷑ in fonte uite xpoͣ
consecrarentur. Et ad ueniente paulino
fecit ut dixerat.¶Habito enim cum sapi¬
entibus consilio: sciscitabatur singillatĩ

Expanded text:
die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in caelis faciet esse participem. quam docebat, et velle et debere rdicebat, ut si et illi eadem cum illo sentire vellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur singillatim
Abbreviated transcription (Latin):
dere: immo fidem suam quȩ omĩb or-¬
namentis p̃ciosior ẽ amore peccunie ꝑ¬
dere. Quid plura: fẽcit rex ut dictum ẽ:
s etiam eum ut in regium ꝑueniret adiu¬
uit. Nam mox rederutibꝰ domum nunciis.
exercitum ad debellandum eclilfridum.
collegit copiosum: eumq sibi occurrentẽ
cum exercitu multum impari. non enim
ded erat illi spacium quo totum suum con¬
gregaret atq adunaret exercitum: occi-¬
dit in finibꝰ gentis merciorum ad orien¬
talem plagam amnis qui uocat᷑ idle. in
quo certamin e ce filiꝰ redualdi uocabu¬
lo regenheri occisus ẽ. ac sic eduin̾i uix¬
ta oraculum qud acceꝑat non tnͣ regissi¬
bi infesti. insidias uitauit: uerum etiam
eidem ꝑempto in regni głam successit ¶ũ
ergo pͣdicante uerbum dĩ paulmo. rex
credere differret. & ꝑ aliquod tempꝰ tempꝰ
ut diximus horis competentibꝰ solitariꝰ
sequendaꝰ seclulus secum ipse scrutari
consuesset: ingrediens ad eum quadam

Expanded text:
dere, immo fidem suam, quae omnibus ordere, immo fidem suam, quae omnibus ornamentis pretiosior est, amore pecuniae perdere. » Quid plura? Fecit rex ut dictum est: sed etiam eum ut in regnum perveniret, adjuvit. Nam mox redeuntibus domum nunciis, exercitum ad debellandum Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idlae: in quo certamine et filius Redualdi, vocabulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculum quod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sequenda sedulus secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam
Abbreviated transcription (Latin):
trinam illius: qui se tot ac tantis calami-¬
tatibꝰ ereptum. ad regni apicem ꝓueheret.
Quo accepto responso. confestim his qui lo¬
quebatur cumeo. imposuit dexteram su-¬
nr̃e. et ea quȩ nunc ꝓmittis adimplere ne
differas. Et his dictis: ut ferunt repente dis¬
paruit: ut intelligeret non hominem. eẽ
qui sibi apparuiss Et cum regius iuenis¬
de conlata sibi consolatione. s multum sol¬
lictiꝰ ac mente sedula cogitans quieẽt ille
uenit ad eum p̾fatus amicus illius letoq
uultu salutans eum. Surge inquit intra.
& sopitis ac relictis curarum auxietatibꝰ
quieti menbra simul & animũ compo¬
in alifacere s fidem potius pollicitam ser¬
uare disponit ¶ Post quam enim cogitatio¬
nem suam de quatͥ ante dixi. Regine in
secreto reuelauit: reuocauit eum illa ab
intentione. anmonens quia nulla ratiõe
conueniat tanto regi amicum suum op¬
timum in necessitate positum. auro uen¬

Expanded text:
trinam illius, qui se tot ac tantis calamitrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestim is qui loquebatur cum eo, imposuit dexteram sunostrae, et ea quae nunc promittis adimplere ne differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spiribenigna consolatione, sed multum solicitus ac mente sedula cogitans quis esset ilvenit ad eum praefatus amicus illius, laetoque vultu salutans eum: « Surge, inquit, intra, et sopitis ac relictis curarum anxietatibus, quieti membra simul et animum compoid mali facere, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in secreto revelavit, revocavit eum illa ab intentione, ammonens quia nulla ratione conveniat tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro ven
Abbreviated transcription (Latin):
ipse tͥ aliquid mali faciat. nec tius te hos¬
tibꝰ ꝑhimendum tradat. Qui cum se
omnia quȩ poss huic tali ꝓ mercede be¬
neficii daturum ẽẽ responderet: ad iecit
ille. Quod si etiam regem te fitturnm
extinctis hostibꝰ in ueritate ꝓmittat. ita
ut non solum om̃s tuosꝓgenitores. sed
et omnes qui aute te reges in gente anglor
fuerant potestate transcendas. At ediunꝰ cons¬
tantior interrogando factꝰ: non dubitauit ꝓ¬
mutere quin ei qui tanta sibi beneficia do¬
naret. dignis ipse grãrum actionibꝰ respon¬
deret. Tum ille tercio. Si autem inquit is qͥ
tͥ tanta taliaq dona uerascit̾ aduentura
pͣdixerat &e̾ consilium tͥ tuȩ salutis acuite
melius atq utilius quam aliquis de tuis
parentibꝰ at cognatis umquam audiuit
ostendere potuerit: Non ei obtemꝑare
et monita eins salutaria susciꝑe consen¬
tis: Nec distulit eduimi. qui continuo
polliceretur in omnib se secuturum doc¬

Expanded text:
ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hosipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consilium tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare, et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doc
Abbreviated transcription (Latin):
co. remasit eduuꝰ᷑ solꝰ foris. residensq
mestus ante palatiũ multis cepit cogita¬
tionu estibꝰ affici: quid ag̾ee. quoue
pedem uerteret nescis ¶Cumq du tacitis
mentis angoribꝰ. et ceco carꝑetur igni. ui¬
.dit subito in tempeste noctis silentio ad¬
ꝓꝓinquantem sibihominen: uultꝰ habitꝰq
incogniti. Quem uidens: ut ignotum et
inopinatum: non parũ expauit. At ille
accedens salutauit eum. & int̾rogauit qͣre
illa hora ceteris quiescentibꝰ & alto sopore
pressis. solus ipse mestus in lapide ꝑuigil
sederet. At ille uicissim sciscitabatur quid
ad eum ꝑtineret: utrum ipse intꝰ an foris
noctem transigeret. Qui respondens ait.
Ne me estimes tuȩ mesticiȩ & in sompnioꝵ
& formsece. ac solitarie sessionis causam nes¬
cire. Scio enim certissime quies et quare
meres. & quȩ uentura tͥ in ꝓximo ma¬
dare uelis ei. si quis sit qui his temerori¬
bꝰ absoluat: & redualdo suadeat. ut nec

Expanded text:
co remansit Aeduin solus foris, residensque co remansit Aeduin solus foris, residensque moestus ante palatium, multis coepit cogitationum aestibus affici, quid ageret, quove pedem verteret nescius. Cumque diu tacitis mentis angoribus et caeco carperetur igni, vidit subito intempestae noctis silentio adpropinquantem sibi hominem vultus habitusque incogniti: quem videns, ut ignotum et inopinatum, non parum expavit. At ille accedens salutavit eum, et interrogavit, quare illa hora, caeteris quiescentibus et alto sopore pressis, solus ipse moestus in lapide pervigil sederet. At ille vicissim sciscitabatur quid ad eum pertineret, utrum ipse intus an foris noctem transigeret. Qui respondens ait: « Ne me aestimes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae sessionis causam nescire: scio enim certissime qui es, et quare moeres, et quae ventura tibi in proximo madare velis ei, si qui sit, qui his te moeroribus absolvat, et Redualdo suadeat, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Qui uel minis fractus. ł corruptꝰ mu¬
neribꝰ. cessit deprecanti. & siue occidere se
ecluinum: seu legatariis tradere ꝓmisit.
Quod ubi fidissimus quidam amicus illiꝰ
animat uercit: intrauit cubiculum quo
domire disponebat: erat enim pͥma hora
noctis. Et euocatum foras: quid erga eum
agere rex promisisset ed ocuit: & insuper
ad iecit. Si gͦ uis. hac ipsa hora educamte
de hac ꝓuincia: et ea in loca introducam
te uel edual. ⁊ edilfrid inuenire
ualeant. Qui ait: Grãs quidemago beni¬
uolentiȩ tuȩ. Non tñ hoc facere possum qd̾
suggeris: ut pactum qd̾ cum tanto rege
ĩnii ipse pͥmꝰ irritum faciam: cum ille mͥ
nil male fecerit. nil ad huc immiciciarũ
intulerit. Quin potiꝰ simoriturꝰ sum. ille
me magis quam ignobilior quisq mor¬
ti tradat. Quo enim nunc fugiam: qͥ
ꝑ om̃s britannie ꝓuincias. tot annorum
cemꝑumq curriculis uagabundus. hos¬
trum uitabam insidias: Ab eunte gͥ ami¬

Expanded text:
cens. Qui vel minis fractus, vel corruptus mucens. Qui vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, ut sive occidere se Aeduinum, seu legatariis tradere promisit. Quod ubi fidissimus quidam amicus illius animadvertit, intravit cubiculum quo dormire disponebat; erat enim prima hora noctis, et evocatum foras; quid erga eum agere rex promisisset, edocuit et insuper adjecit: Si ergo vis, hac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca introducam, te vel Redualdus vel Aedilfridus invenire valeant. Qui ait: « Gratias quidem ago benevolentiae tuae; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut pactum quod cum tanto rege inii, ipse primus irritum faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum, ille me magis quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes Brittaniae provincias, tot annorum temporumque curriculis vagabundus, hostium vitabam insidias? » Abeunte igitur ami
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾et: tandem ut ueri simile uidetur didic
in spũ. quod uel quale eẽt oraculum regi
quondam celitꝰ ostensum. Nec exinde dis¬
tulit quin continuo regem aminoneret
explere uotum. quod in oraculo sibi exibi
to facturum ꝓmiserat.: si temꝑis ulliꝰ erũp¬
nis exemptꝰ. ad regni fastigia ꝑuenireq łrat
autem oracłm huiꝰ modi. ꝑ sequente illum
edilfrido qui ante eum regnauit. cũ ꝑdi¬
uersa occultꝰ locał regna multo annorum
temꝑe ꝓfugꝰ uagaretur. tandem uenit
ad redualdum. obsecrans ut uitam suã
atanti ꝑ secutoris insidiis tutando serua-¬
ret. Qui libenter eum excipiens. ꝓmisit
eclilfrid in hac eum ꝓuincia apparuisse
et apud regem illiꝰ familiarit cum sociis
habitare cognouit: misit nuncios. qui re¬
dualdo peccuniam multam ꝓ nece eiꝰ offer¬
rent: neq aliquid ꝓfecit. Misit scdo misit
tercio: & copiosiora argenti dona offerens:
et bellum insuꝑ illi si contempneret᷑ indi¬

Expanded text:
ageret; tandem, ut verisimile videtur, didicit ageret; tandem, ut verisimile videtur, didicit in spiritu, ut quod vel quale esset oraculum regi quondam caelitus ostensum. Nec exinde distulit quin continuo regem ammoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se facturum promiserat, si temporis illius aerumnis exemptus, ad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusmodi: Cum persequente illum Aedilfrido, qui ante eum regnavit, per diversa occultus loca vel regna, multo annorum tempore profugus vagaretur; tandem venit ad a tanti persecutoris insidiis tutando servaret: qui libenter eum excipiens, promisiAedilfrid in hac eum provincia apparuisse, et apud regem illius familiariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redualdo pecuniam multam pro nece ejus offerrent: neque aliquid profecit. Misit secundo, misit tertio, et copiosiora  Al. add. auri et argenti dona offerens, et bellum insuper illi si contemneretur, indi
Abbreviated transcription (Latin):
bis nunciis reueletur̾. Inlustrationem q
diuine ꝓpiciationis in nobis diffusam opu¬
lentius agnoscentes. Hilari confessione lar¬
giori omnium bonorum dõ & beato petro
apłorum principi. ub̾es m̾ito grãs exolua-¬
ratum. Qd̃ petimꝰ ut ab eo benignitatis ani¬
mo gła urã suscipiat: quo a nobis noscitur
destinatum.
ec quidem memoratus papa boni¬
fatius de salute regis ediuni ac gen¬
tis ipsius litceris agebat. s oracłm cȩleste quod
illi quondam exulanti ap̃ redualdum regẽ
anglorum pietas diuina reuelare dignata
ẽ. non minimum ad suscipienda uel intelli¬
genda doctrine monita. salutaris sensum
uruit illiꝰ ¶Cum gͦ uideret paulinus diffi¬
cult̾ ꝑosse sublimitatem animi regalis
ad humilitatem uiȩ salutaris & suscipien¬
dum misterium unificȩ crucis inclinari:
ac ꝓ salute illius simul et gentis cui pree¬
rat et uerbo exhortationis ap̃ homines. et
ap̃ diuinam pietatem uerbo depͣcationis

Expanded text:
bis nuntiantibus relevetur, illustrationemque bis nuntiantibus relevetur, illustrationemque divinae propitiationis in vobis diffusam opulentius agnoscentes, hilari confessione largitori omnium bonorum Deo et beato Petro apostolorum principi uberes merito gratias exsolvamratum, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat quo a nobis noscitur destinatum. ec quidem memoratus papa Bonifacius de salute regis Aeduini ac gentis ipsius, literis agebat. Sed et oraculum caeleste quod illi quondam exulanti apud Redualdum regem Anglorum pietas divina revelare dignata est, non minimum ad suscipienda vel intelligenda doctrinae monita salutaris sensum juvit illius. Cum ergo videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis, ad humilitatem viae salutaris, et suscipiendum mysterium vivificae crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui praeerat, et verbo exhortationis apud homines, et apud divinam pietatem verbo deprecationis
Abbreviated transcription (Latin):
cordis ipsiꝰ scĩ sp̃s annunciatione succende:
Quatinus amotototpo ͤ ꝑniciosissimi cultus.
adhortationum frequentatione succẽdat:
Ut ꝓfecto sacre scripturȩ testimonium ꝑte
ex plecum indubitant᷑ ꝑclareat: saluabit᷑
uir infidelis ꝑ mulierem fidelem. Ad hoc
ut fructum fidĩ creditorumq tͥ beneficioꝵ
redemptori tuo multiplicem resignares.
Qd̾ eqͥdẽ suffragante p̾sidio benignitatis
ipsius ut explere ualeatis. assiduis non de¬
siftimus p̃cibꝰ postulare. his gͦ pͣmissis. pa¬
terne uobis dilectionis exibentes officiã hor¬
tamur. ut nos reꝑta portitoris occafione. de
his quȩ ꝑ uos suꝑna potencia mirabilit᷑ in
conuersatione coniugis urĩ sũ misseq uob̃
gentis dignatꝰ fuerit oꝑari: prosꝑis quam¬
totius nunciis reueletis: Quatinus sollici¬
tudo nraͣ quȩ de urã ur̃orumq omnium ani¬
me salute optabilia desiderant̾ expectat. uo¬

Expanded text:
cordis ipsius sancti Spiritus adnunciatione succende; cordis ipsius sancti Spiritus adnunciatione succende; quatenus amoto torpore perniciosissimi cultus, adhortationum  Al., exhortationum frequentatione succendat, profecto sacrae Scripturae testimonium per te expletum indubitanter praeclareat: Salvabitur vir infidelis per mulierem fidelem . Ad hoc ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem, suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur ut nos reperta portitoris occasione de his quae per vos superna potentia mirabiliter in conversione conjugis vestri submissaeque vobis gentis dignatus fuerit operari, prosperis quantocius nuntiis reveletis; quatenus sollicitudo nostra, quae de vestri vestrorumque omnium animae salute optabilia desideranter exspectat, vo
Abbreviated transcription (Latin):
clifferas. ut et ipse saluatoris nri dnĩ ihũ
mero copuletur. Ut ꝑinde intemerato so¬
cietatis fȩdere: iura teneas maritalis con¬
sorcii. Scriptum namq ẽ. Erunt duo in
carne una. Quomodo gͦ unitas uobiscon¬
iunctionis in eẽ dici poterit: si a ur̃õ fidei
splendore int̾positis detestabilis erroris
tenebris ille remanserit alienus: Inde
illiꝰ beneficia impetrare non desinas:
ut uidelicet quos copłatio carnalis affestꝰ
unum quodammͦ corpꝰ exibuisse mons-¬
trat᷑. hos quoq unitas fidĩ etiam pꝰ huiꝰ
uitȩ transitum in ꝑpetua societate conser¬
uet. Insiste gͦ glõsa filia & suminis cona¬
natibus duritiam cordis ipsius religiosa diumoꝵ
p̃ceptorum insinutiõe mollire summopere
d e matura infundens sensibus eiꝰ quantum
sit preclarum. qđ credendo suscepisti misteri¬
um: quantum ue sit ad mirabile. qd̾ renata
p̃mium consequi meruisti. frigiditatem

Expanded text:
differas, ut et ipse Salvatoris nostri Domini differas, ut et ipse Salvatoris nostri Domini mero copuletur, ut perinde intemerato societatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo in carne una . Quomodo namque unitas vobis conjunctionis inesse dici poterit, si a vestrae fidei splendore interpositis detestabilis erroris teipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuisse monstratur, hos quoque unitas fidei etiam post hujus vitae transitum in perpetua societate conservet. Insiste ergo, gloriosa filia, et summis conatibus duritiam cordis ipsius religiosa divinorum praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura: infundens sensibus ejus, quantum sit praeclarum quod credendo suscepisti mysterium, quantumve sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
nos głosi filii nri audulbaldi regis lauda¬
bilem conuersionem nunciantes ꝑuener.
sacramento. piis & dõ placitis. iugit᷑ oꝑibꝰ
enitescat. Ab idolorum etiam cultu seu fa¬
norum auguriorumq in lecebris se diligen¬
t̃ abstineat: & ita in amore redemptoris
sui in mutilata deuotione ꝑsistens inuigi¬
let: et ad dilatandam xp̃ĩanam fidem ĩ¬
cessabilit̾ non desistat oꝑam commodare.
Cumq de głoso conuige ur̃o paterna cari¬
tas sollicite ꝑquisiss cognouimus qd̃ ea¬
tenus abhominandis idolis seruiens. ad sus.¬
cipiendam uocem p̃dicatorum. suam distu¬
lerit obedientiam exibere. Qua ex re non
modica nobis amaritudo congestaẽ: ob
eo quod pars corꝑis ur̃i ab agnitione sũme
et indiuiduȩ trinitatis remansit extra-¬
nea. Lnde paternis officiis ur̃e glẽ xpĩa
limus conferendam: ad hortantes. quati¬
nus oiuine infpirationis imbuta subsi-¬
diĩs importune & oportune agendum ñ

Expanded text:
nos gloriosi filii nostri Audubaldi regis laudanos gloriosi filii nostri Audubaldi regis laudabilem conversionem nuntiantes pervenersacramento, piis et Deo placitis jugiter operibus enitescat. Ab idolorum etiam cultu, seu fanorum auguriorumque illecebris se diligenter abstineat, et ita in amore Redemptoris sui immutata devotione persistens invigilet, ut ad dilatandam Christianam fidem incessabiliter non desistat operam commodare. Cumque de glorioso conjuge vestro paterna charitas sollicite perquisisset, cognovimus quod eatenus abominandis idolis serviens ad suscipiendam vocem praedicatorum suam distulerit obedientiam exhibere. Qua ex re non modica nobis amaritudo congesta est, ab eo quod pars corporis vestri ab agnitione summae et individuae Trinitatis remansit extranea. Unde paternis officiis vestrae gloriosalimus conferre, adhortantes quatenus divinae inspirationis imbuta subsidiis importune et opportune agendum non