comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cõditioħ tałẽ ut semnelmpleĩ deb̾at. S ⁊ enĩ
ñ om̃s c̃uunctioẽs impł conditionẽ puta
enĩ ñcdũ nuluł etatis indomũ maĩti deducta
ñ paruit conditioĩ. S⁊siei coniuctasit cniꝰ
nuptus eimt̃lictũ sit. id dicemꝰ. at tñ nuben¬
do postea patere. condinom possit. quaĩ nõ
tiali uigo senseĩt.putodefectã condicionẽ.
Benigne tñ dicendũẽ ñdũm pletã ẽdicionẽ
defectã ¶Sisiclegatũsit. smnauis exasia uenĩt.
ignorante testatore nauis uenĩt. testam̃ti fac

Expanded text:
 ut semel impleri debeat. sed enim non omnes coniunctiones implent condicionem: puta enim nondum nubilis aetatis in domum mariti deducta non paruit condicioni. sed et si ei coniuncta sit, cuius nuptiis ei interdictum sit, idem dicemus. an tamen nubendo postea parere condicioni possit, quasi non tiali iugo sensit, puto defectam condicione: benigne tamen dicendum est nondum impletam condicionem defectam. Si sic legatum sit "si navis ex Asia venerit" et ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ⁊ Inc̃ditiõib pͥmũ locũ uolunta defuc̃tiop¬
tinet. eaq̃ reg̃. C̃aitione deniq ⁊ meac̃ditiõc
sifilia mea cũticionuptaeĩt. placuit ñ sẽ ꝑ
mortiꝰ ps obẜuaĩ. s uoluntate. patrocinante.
strauit testator: qñ logitũ debeat᷑. ꝗ̃ c̃dicionẽ
inscruit. nͥforte ħ aiõ fuãt. testator. ut fac̃

Expanded text:
 condicionibus primum locum uoluntas defuncti optinet eaque regit condiciones. denique et in ea condicione 'si filia mea cum Titio nupta erit' placuit non semper mortis tempus obseruari, sed uoluntate patrocinante tstrauit testator, quando legatum debeatur, quam condicionem inseruit: nisi forte hoc animo fuerat testator, ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Suã facta sint. q̃ condicioĩs locoponũt᷑.¬
⁊ sciat testator. q̃ neꝵ sieĩ poss expetent᷑ ut
fiat. Siuõnesciat p̃sentidebeant᷑. Id̾ sciendũẽ
ꝓmiscuas conditioneᷤ piꝰ mortẽ impleri
oporcet simh fiãt. ut testam̃to pareat᷑. liti
si capitoliũ ascendit ⁊ similia. ñpmiscuas. ⁊̃
utuotestatore existe posse. uelutisiticiꝰ c̃sul
factus fuĩt.

Expanded text:
 iam facta sint quae condicionis loco ponuntur et sciat testator, quae iterum fieri possunt exspectentur ut fiant: si vero nesciat, praesenti debeantur. Item sciendum est promiscuas condiciones post mortem impleri oportere, si in hoc fiant, ut testamento pareatur, veluti "si Capitolium ascenderit" et similia, non promiscuas etiam vivo testatore existere posse, veluti "si Titius consul factus fuerit".
Abbreviated transcription (Latin):
cassiani uepti cohẽdẽ datã appellauãt suulgo
q̃sitũ apparuit cũ hẽdis uom̃ mutata uolun¬
tate pat̾ fam̃ incisis tabuł induxisset: atq idõ
fisco portionis emolum̃tũ adudicatũ fuisset eã
rc̃ legatarus ñ obeẽ quiretuuuerant uoliuitatẽ
diuoiareo placuit.⁊ iõcũsuo honẽ fiscũ succede.¬
d.IHõdẽ ꝗscieus defuncti iuudictaᷤ iisiꝙ haũit
fruct᷑. om̃s restituẽ cogendũ existimaui. nec ꝓbe¬
ꝓbe desid̾atuꝵ accionẽ cłusã restitui. ceceptũ
aut̃ ignorãcidnȩ factibonefidĩ pꝰsesioĩs acferi¬
sionẽ halutin ant̃ motã scł controũ̾siã siracõ
fructuũ subducat̾. nec imꝓbe confusã accionẽ

Expanded text:
epti coheredem datam appellaverat, vulgo quaesitam apparuit. Cum heredis nomen mutata voluntate pater familias incisis tabulis induxisset atque ideo fisco portionis emolumentum adiudicatum fuisset, eam rem legatariis non obesse, qui retinuerant voluntatem, divo Marco placuitdem, qui sciens defuncti uindictam insuper habuit, fructus omnes restituere cogendum existimaui nec probe desideraturum actionem confusam restitui: deceptum autem ignoratione facti bonae fidei possessoris defensionem habiturum ante motam scilicet controuersiam, si ratio fructuum subducatur, n
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cia tm̃ testitui satiseĩt. S. diuꝰ seũs bonoꝵ ta¬
cite relictoꝵ cit᷑ distinctionẽ ipis fructꝰ dum¬
taxat deb̾i. ñ ⁊̃ usuras eoꝵ betugne decreuit. qͦ
cõmissi fiscorestitutis. hẽdẽ honꝰeris alieuiñ
spectãẽ c̃ucuit. nec aliud ẜuat̾ morte ñ defũsa.

Expanded text:
 Seuerus bonorum tacite relictorum citra distinctionem temporis fructus dumtaxat deberi, non etiam usuras eorum benigne decreuit: quo commissi fisco restitutis heredem onus aeris alieni non spectare conuenit: nec aliud seruatur morte non defensa.
Abbreviated transcription (Latin):
d. &ũ quidã scͥpsuset. hẽdes quos instituẽ:
ñ potuat̃: quãius institucio ñualeat. neq
suꝑiꝰ testam̃tũ ruptũeẽt hẽdib tam̃ ut indi¬
gnis qui ñbabuerꝰ sup̃mã uoluntatẽ. abstu¬
lit iãp̾dẽ senatus hẽditatẽ.: ꝙ duuis marcus
m̃to testator iuduxãt. Causã enĩ ad p̾fectos
errarii misit. uer ab eo legata relicta salua
manserunt. dep̾ceptionib eidatis uolunta¬
tis eit questio: ⁊ legatũ ei ñ denegabit᷑. nͥ ħeui¬
dent̃ testatorẽ uolursse a pareat.

Expanded text:
tituere non potuerat, quamvis institutio non valeret neque superius testamentum ruptum esset, heredibus tamen ut indignis, qui non habuerunt supremam voluntatem, abstulit iam pridem senatus hereditatem. quod divus Marcus mento testator induxerat: causam enim ad praefectos aerarii misit: uerum ab eo legata relicta salua manserunt. de praeceptionibus eidem datis uoluntatis erit quaestio: et legatum ei non denegabitur, nisi hoc euidenter testatorem uoluisse appareat.
Abbreviated transcription (Latin):
nãdo ñ uidet᷑ fraudasse patronũ. oẽ aũt
uocat᷑. Dolũ acciꝑe nos oportet eiꝰ qui
alienauit. ñ eiꝰ ꝗ alienat ẽ. ⁊ ita eue¬
nit ut ꝗ fraudis uł doli c̃scuis nõ fuit.
catere debeat re infraudẽ patroni ali¬
enata. ⁊ si putauit ĩgeniũ nec credid̾
sit ĩ eo ꝙ dõatũ ẽ. quã pars debita pa¬
tͦno. q̃r simortis eã ei dõatũ sit partẽ
faciet eũ patrono. quẽ admodũ legata¬
rius patronꝰ fac̃ Utrũ aũt ad ea sola
reno cantla faiana ꝑtinet q̃ q̃s lib̾tꝰ¬

Expanded text:
nando non uidetur fraudasse patronum. Omne auteuocatur. Dolum accipere nos oportet eius qui alienauit, non eius cui alienatum est: et ita euenit, ut qui fraudis uel doli conscius non fuit, carere debeat re in fraudem patroni alienata, etsi putauit ingenuum nec crediditsit in eo quod donatum est quam pars debita patrono. quare si mortis causa ei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit. Utrum autem ad ea sola reuocanda Fauiana pertinet, quae quis lib
Abbreviated transcription (Latin):
stumis nicħ hoc senatꝰ ꝯsultõ ꝓuisũ est.
Mag̃ tam̃ puto ⁊̃ postumos ẽtineri. ꝙ ĩ qͥt
senatꝰ si ex lib̾is quis in ciuitate cẽ desis¬
set eũ sig̃cat qͥ ĩppetuũ inciuitate eẽ
desierit. ñ ⁊̃ siquis abhostib captꝰ reu̾ti
possit. Ex die quoq c̃ta assignari pot̃. s
usq in diem c̾tũ iux pot̾. Nã ip̃e senatꝰ
hiuic negotio finem p̃posuit. Siqͥd ĩfrau¬
lp̃. Siqͥ dẽ patroni factũ sit.¬
dolo malo lib̾ti factũ ẽẽ dicet᷑.
siue testõ facto siue ĩtestato li¬
btus decessĩt. qͦ minꝰ q̃ pars de¬
bita bõꝵ ad eoꝵ quẽ ꝑueniat ꝗ cc̃.t.¬

Expanded text:
ouisum est: magis tamen puto etiam postumos contineri. Quod inquit senatus 'si ex liberis quis in ciuitate esse desisset', eum significat, qui in perpetuum in ciuitate esse desierit, non etiam si quis ab hostibus captus reuerti possit. Ex die quoque certa adsignari potest, sed usque in diem certum uix potest: nam ipse senatus huic negotio finem praeposuit. SI QUID IN FRAUDEM PATRONI FACTUM SITdolo malo liberti factum esse dicetur, siue testamento facto siue intestato libertus decesserit, quo minus quam pars debita bonorum ad eorum quem perueniat,
Abbreviated transcription (Latin):
legatꝰ. cdem̃ uiuꝰ testator cũ manumi¬
serit ad filiũ lib̾tꝰ qiͣ assignatꝰ ꝑtinet.
hocita ẽ si uel exp̾ssũ ẽ. uel certe ĩtelle¬
xit. nõ quasi seruũ eũ legasse. s qͣi lib̾¬
tũ assignasse.

Expanded text:
legatus, deinde uiuus testator eum manumiserit, ad filium libertus quasi adsignatus pertinet. hoc ita est, siue expressum est uel certe intellexit non quasi seruum eum legasse, sed quasi libertum adsign
Abbreviated transcription (Latin):
parte pꝰhumũ hõde institiusset: logatũ¬
ue similit ł fidĩ cõmissũ decdiset.
me eũ partẽ facẽ: s totũ ate ꝑtinẽ. qͣsi
abinitio tͥ solido relicto relicto. Sinaũ
natꝰ fuit̃: utrosꝙ acciꝑe: quantũ ciuq
relictũ ẽ. ut unonato. pars tͥ dmndia
debeatur. duob natis. t̾eia t̾ debeat᷑.
debeat᷑. ⁊ nta quid̾etate serapias ale¬
xandria mulier: ad diuũ adrianuĩ ꝑ¬
ductaẽ: cũ .u. lib̾is quos uno fetueni¬

Expanded text:
parte postumum heredem instituisset legatumve similiter vel fideicommissum dedisset, me eum partem facere, sed totum ad te pertinere, quasi ab initio tibi solido relicto: sin autem natus fuerit, utrosque accipere quantum cuique relictum est, ut uno nato pars tibi dimidia debeatur, duobus natis tertia tibi debeatur, debeatur. et nostra quidem aetate Serapias Alexandrina mulier ad divum Hadrianum perducta est cum quinque liberis, quos uno fetu eni
Abbreviated transcription (Latin):
deipsiꝰ statu ambigi: utrũ lib̾a eẽt nec ne. s. nec
filie. Nãsipostea editaẽ. eit̃ ingenua. Sinaut̃
ħ inc̃tũ ẽ: nec pot̾ nec ꝑ subtilitatẽ uidicialẽ
mainfestaĩ: in ambiguis reb: humanorẽ sñ¬
tñciã sequi oporcet. ut tã ipã lib̾tatẽ c̃sequat᷑:
ꝗ̃ filia eiꝰ ingeuutatẽ. quaĩ ꝑ̃sũptioẽm pͥore

Expanded text:
de ipsius statu ambigi, utrum libera esset nec ne, sed nec filiae: nam si postea edita est, erit ingenua. sin autem hoc incertum est nec potest nec per suptilitatem iudicialem manifestari, in ambiguis rebus humaniorem sententiam sequi oportet, ut tam ipsa libertatem consequatur quam filia eius ingenuitatem, q
Abbreviated transcription (Latin):
alens .ł.u. fidiẽ. Sitͥ c̾tã rẽ legauõ. ⁊ ro¬
gauõte: ut eã ticio restituẽs. dem̃ eand̾rẽ
łͥ fidĩ cõmiẜo. nec rogauõte: ut alii eã p̃¬
stares queĩt᷑: an intua potestate sit excã¬
sa fidĩ cõmissi eligẽ: ut fidĩ cõmissũ nõ
prẽs: ⁊ mag̃ postiorẽ sc̃pturã testam̃ti
placuit spectar᷑.
stam̃ti legatũ acceꝑat. ⁊ igͣtꝰ prꝰea ead̾
scͥptã atestatore appellatꝰ ẽ. cũ mutata uo¬
luntate accionẽ extestam̃to hab̾e ñ põt.¬

Expanded text:
certam rem legauero et rogauero te, ut eam Titio restitueres, deinde eandem rem tibi fideicommisero nec rogauero te, ut alii eam praestares, quaeritur, an in tua potestate sit ex causa fideicommissi eligere, ut fideicommissum non praeste‹s›. et magis posteriorem scripturam testamenti placuit spectari.stamenti legatum acceperat et ingratus postea eadem scriptura a testatore appellatus est, commutata uoluntate actionem ex testamento habere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sit. dm̃s ułq legatũ. SSiticio fund̾ puẽ:
eidq sub conditione legatus sit: de iñpostea
ademptꝰ sic. ticio fundũ quẽ subẽditione
legaui. hs̃ m̃s nedato. exnulla dacioẽ deb̾t᷑.
nͥ sp̃alit̃ dixit̃ puẽ eũ legatũ uelle acciꝑe:s¬
tractam conditionẽ ñ rep̃sentare lib̾tatẽ. pap̃¬

Expanded text:
fundus pure eidemque sub condicione legatus sit, deinde postea ademptum sit sic: 'Titio fundum, quem sub condicione legaui, heres meus ne dato', ex nulla datione debetur, nisi specialiter dixerit pure eum legatum uelle acciperetractam condicionem non repraesentare libertatem.Pap
Abbreviated transcription (Latin):
cũ seia lib̾ta omissa parte heclitatis eitestam̃¬
to ascͥpta. excodicilł fidĩcõmissũ. id̾cynr
ł h cyn. cͥcacolonẽ eligat: ansipanphilus
excausa fidĩcõmissi. ead̃ p̃clia uñdicet. doli
maliexceptione. sũmouĩdebeat. R. Trans

Expanded text:
cum Seia liberta omissa parte hereditatis ei testamento adscripta ex codicillis fideicommissum, id est σύγκτησιν circa Colonen, eligat, an, si Pamphilus ex causa fideicommissi eadem praedia uindicet, doli mali exceptione summoueri debeat. res
Abbreviated transcription (Latin):
conditione ꝙ alii pure datũe. ñ plene receᷤ¬
sũ udetur apͥmo.s itademũ sicondicio se¬
quentis extit̾it. ceteꝵ siħ aĩõ fuĩt testator.
ũ oĩmodo recessũ ap̾mo putauĩt̃. dicendũ
eit̃ apͥmo ademptũ legatũ¬

Expanded text:
condicione, quod alii pure datum est, non plene recessum uidetur a primo, sed ita demum, si condicio sequentis exstiterit: ceterum si hoc animo fuerit testator, ut omnimodo recessum a primo putauerit, dicendum erit a primo ademptum legatu
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ ꝙ ĩcorpꝰ pat̾ monii u̾sũẽ. c̃ au̾int̃ filioᷤ
diuiso pat̾moĩore ᷤᷤ indiusaᷤ ad õs cohẽdeꝰ
ꝑtinẽ uoluisset. ita pꝰ se̾ssonẽ excõmodis cõ¬
ꝑatã. dindi placuit. ut ineũ suꝑ flui p̃cũ
filiã porcionẽ hẽdittũã accipiat. Henĩ e¬
ueniet. in lionis peceuna relieta.

Expanded text:
orpus patrimonii uersum est. cum autem inter filios diuiso patrimonio res indiuisas ad omnes coheredes pertinere uoluisset, ita possessionem ex commodis comparatam diuidi placuit, ut in eam superflui pretii filia portionem hereditariam accipi‹a›t: hoc enim eueniret in bonis pecunia relict
Abbreviated transcription (Latin):
li relictas indiuisione q̃ nouissima apa
sisse uid̃i: s his tm̃reb quas refor masset.¬
Cũ ptꝰ aꝑtas tabulas testam̃ti. p̾silianꝰ ui¬
xĩt. decuiꝰ legato. porcioneq hẽditatis.
mat̃ epła itaue caueãt: qm̃ cognoui p̾sil¬

Expanded text:
li relicta sunt in diuisione, quae nouissima a patsisse uideri, sed his tantum rebus quas reformasset.Cum post apertas tabulas testamenti Priscillianus uixerit, de cuius legato portioneque hereditatis mater ep
Abbreviated transcription (Latin):
uellet ũb. inquibdã aũt recedat. ꝙ mi¬
norem quantitatẽ sũptuum. dicat fidĩ¬
cõmisso contineiꝰ: ꝗͣ ip̃ erogauãt: anau
mee reddi iub̾o ab hedib meis ꝗnqua¬
gintaea. q̃ mutua acceꝑim cyrog̃ ꝑbo.
pãticłatim in negocia mea. q̃sçitũ ẽ an
siuere uxõis debitor fuit.fidĩ cõmisũ

Expanded text:
enti, in qui‹bu›sdam autem recedat, quod minorem quantitatem sumptuum dicat fideicommisso contineri quam ipse erogauerat, an aumeae reddi iubeo ab heredibus meis quinquaginta ea, quae mutua acceperam chirographo particulatim in negotia mea': quaesitum est, an, si uere uxoris debitor fuerit, fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
daĩuolo. quero cũ testator uiuꝰ aseio
aliꝗd recepit. idexcausalegati peti pꝰsit
Rr.ẜ eaq̃ p̃ponẽnt᷑. ñposse. Id repecut
⁊ ait. itẽ testatorẽ añfactos codicillos
quib legauit pene õẽ peccimiã sortis
se ⁊ usuraꝵ recepisse itaut modicũ
sortis et usuraꝵ debeat᷑.⁊ quesũt an
ei repeticio cõpetet ꝓpt̃ u̾ba ad p̃titũ

Expanded text:
dari uolo': quaero, cum testator uiuus a Seio aliquid recepit, an id ex causa legati peti possite proponerentur non posse. idem repetiit et ait item testatorem ante factos codicillos, quibus legauit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et usurarum debeatur, et quaesiit, an ei repetitio competeret propter uerba ad praeteritum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cestatorleget: ⁊ it̃ adimat: ñualet ad ẽp¬
tio: necuiciatur legatũ. sicuti qui pͥecatẽ fuit¬
di legat: it̃ admĩdolegatũ ñ minuit. ¶Sidu an¬
ob ticũs seꝑatĩ legauĩt. ⁊ uni ademĩt. nec
appareat cui ademptũsit utͥq legatũ debet᷑:

Expanded text:
leget testator et iter adimat, non ualet adempleget testator et iter adimat, non ualet ademptio ne‹c› uitiatur legatum: sicuti qui proprietatem fundi legat, iter adimendo legatum non minuit.Si obus Titiis separatim legauerit et uni ademerit nec appareat, cui ademptum sit, utrique legatum deb
Abbreviated transcription (Latin):
s siꝗͣ mora ticio ab hẽde factaẽ: ad hẽd es
eiꝰ legati exactio tnͣs mutit̃: sẽpnio repel¬
lendo. Sinaut̃ nullamõa int̾cessit̃. tẽ
sepniꝰ legatũ accipit. ⁊ ñticũ hẽdes. S si
andiẽ legati cedentẽ decesit̃ ticiꝰ. soli sẽ
ꝓmo l egatũ. Id̾ dicendũ ẽ ⁊ fidĩ cõmussa be¬
ditate pueõdata. aut siañ restitutã dece¬
sisset: mat̾ eiꝰ relicta. ut si puer añ dic̃
legati cedentẽ decessisset: mat̾ debeat᷑. si po¬
stea: a̾pupilli hẽdes fidĩ cõmissũ tñs mittarꝰ
u̾pote ip̃a mora subsecuta. S ⁊ cũ quisita
legasset: hĩ nĩs ticio dato: siñ dedĩt. sẽpnio
dato. urademũ sẽꝓnio debetur: sidies eiꝰ ĩ
ꝑ sona ticu ñcessiset.s Siꝗ sitalegauĩt. hr̃
m̃s ticio fũdũdato. ⁊ sititiꝰ eũ fũdũ alicãuit. ns m̃s eũ
bĩt doli exceptione ꝓpoĩta ꝓ spĩcẽ sibi cau¬
tione atticio defundo ñ alrenando. PSiꝗs
pluiꝗͣ dedit ademĩt: ad ẽptio ualet. ueluti

Expanded text:
si quidem mora Titio ab herede facta est, ad heredes eius legati exactio transmittitur Sempronio repellendo: sin autem nulla mora intercesserit, tunc Sempronius legatum accipit, et non Titii heredes. sed si ante diem legati cedent legatum.Idem dicendum est et fidei commissa hereditate puero data aut, si ante restitutam decessisset, matri eius relicta: ut, si puer ante diem legati cedentem decessisset, matri debeatur, si postea, ad pupilli heredes fideicommissum transmittatur utpote re ipsa mora subsecuta.Sed et cum quis ita legasset: 'heres meus Titio dato: si non dederit, Sempronio dato', ita demum Sempronio debetur, si dies eius in persona Titii non cessisset.Si quis ita legauerit: 'heres meus Titio fundum dato et si Titius eum fundum albit doli exceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo non alienando.Si quis plus quam dedit ademerit, ademptio ualet, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
nulla utilitasẽ. nͥ in his spẽb inquib emolu¬
m̃tũ debiti ampliatur. ꝙ sicentũ aureos qͦ
se deb̾e dixit legaint⁊ siquidẽ debzmu
tile ẽ legatũ ꝙ siñfuit debitor: placuit
utileeẽ legatũ. c̾taenĩ nũmoꝵ quantitaᷤ.
aliis hẽdib scͥptis⁊ pupillo suo: cuiꝰ tute¬
hẽdib sius tutele causa controũsiãñ fecĩt:
S eonoĩe om̃s lib̾aut̃. pupillus legatũ p̃¬
distractione alia excausa ad tutorẽ suũ
extutela ꝑuenĩt. q̃ro anũbis testam̃ti
ab his ex actionib exclucdatur. R. sipꝰ¬

Expanded text:
nulla utilitas est nisi in his speciebus, in quibus emolumentum debiti ampliatur. quod si centum aureos, quos se debere dixit, legauit, si quidem debet, inutile est legatum, quod si non fuit debitor, placuit utile esse legatum: certa enim nummorum quantitas aliis heredibus scriptis pupillo suo, cuius tuteheredibus suis tutelae causa controuersiam non fecerit, sed eo nomine omnes liberauerit: pupillus legatum prdistractione aliaue causa ad tutorem suum ex tutela peruenerit: quaero, an uerbis testamenti ab his exactionibus excludatur. resp
Abbreviated transcription (Latin):
depecculio actioeĩt. lib̾atiotestam̃to lega¬
tasit: ansidie quolegatacede solent. mi¬
cħ inpeccłio sitlegatarii locohabetur.
Atqui ñdũ debitor fuit. nec ꝓcedit: ut
emolum̃tũ aliquod exlegato ad eũꝑueñ.
alia causa spẽ legati dubiã facẽt. ꝙ mag̃ ẽ.¬

Expanded text:
de peculio actio erit, liberatio testamento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex legato ad eum peruenatque si qua alia causa spem legati dubiam faceret? 28
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ cõmissũ solui uoliaise. EStichotesta¬
m̃to manumisso.fundũ instruct̾ũ. ⁊ alia
redd̾e ueto: quia instrum̃tũ penes sebt̃.
Quescitũ c̃ anstichꝰ reliqua q̃ ãministra¬
tacio ad eiꝰ debiti relatafuit. Retinĩ gͦ
relqͣ poss̃ cũ pecculio. aut exco deduci. si
q̃scitũ ẽ. a nexcausa fidĩ cõmissi. anꝑmna¬
nus consequi possit: ne aut̃ tp̃s a testa¬
tore p̃scͥptũea sũma ab eo exigat᷑. R.

Expanded text:
fideicommissum solvi voluisse. Sticho testamento manumisso fundum instructum et alia reddere veto, quia instrumenta penes se habet": quaesitum est, an Stichus reliqua, quae ex administratatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo deduci, si quaesitum est, an ex causa fideicommissi Apronianus consequi possit, ne ante tempus a testatore praescriptum ea summa ab eo exigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
idexactũ. dũtestator uiuat. cet̾ũ siexactũ ẽ: euane¬
scit legatũ. Uñ q̃rit iuł. si ab ĩpub̾is substituto: sit li¬
b̃atio relicta: deinde impubes exegerit quod debet᷑.
aneuanescat legatum. ⁊ cũ ꝯstet pupillum inhs
q̃ asubstituto relinquãtur. ꝑsonã sustinẽ
eiꝰ. a quo sub conditione legatur: consequens
ẽ. sub stitutũ actione extestam̃to teiũ: sipu¬
pillus adebrtore exegit᷑. Idq ẽ. ⁊ sipupillꝰ ñ exegĩt:

Expanded text:
t testator: ceterum si exactum est, euanescit legatum.Unde quaerit Iulianus, si ab impuberis substituto sit liberatio relicta, deinde impubes exegerit quod debetur, an euanescat legatum. et cum constet pupillum in his, quae a substituto relinquuntur, personam sustinere eius a quo sub condicione legatur, consequens est substitutum actione ex testamento teneri, si pupillus a debitore exegerit.Idemque est et si pupillus non exegerit,
Abbreviated transcription (Latin):
sires pignõi data: legetur debitoĩ acredi¬
tore: ualed legatũ.⁊ hab̾e eũ accionẽ ut
pingnus recipiat: pͥusꝗͣ peccumã soluat.
lucͣri s si aliatestantis uoluntas fuit.⁊ ad
ħ ꝑuenietur. exemplo luitionis.
ñ pete: areopete pꝰse. s areopet̾e uetitũ. si a fide¬
de uissore petat: reoextestam̃totenĩ celso
pintit. Pd̃ cels̃ ait: nullã dubitacionẽ hab̾e:
ꝗn ħede petẽ adebitore uetitonec hẽs
ħredis petere possit.

Expanded text:
si res pignori data legetur debitori a creditore, ualere legatum habereque eum actionem, ut pignus recipiat, priusquam pecuniam soluat. lucrari: sed si alia testantis uoluntas fuit, et ad hoc peruenietur exemplo luitionis.non petere, a reo petere posse, sed a reo petere uetitum, si a fideiussore petat, reo ex testamento teneri Celsus putat.Idem Celsus ait nullam dubitationem habere, quin herede petere a debitore uetito nec heres heredis petere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ exerceat. deeffectulegati q̃it᷑.⁊ dic¬
tũẽ ita demũ uisle inđi legatũ eẽ: si
malã cansã aduersarius ios testatoĩs
habuct̃. ut litigantehede: uinci debiũt.
tẽ enĩ ñ tantũ litis emolum̃tũ: s ⁊̃ sũp¬
tus hr̃s legataĩo p̃stare cogit᷑. nã inbo¬
nã causã incħ uidetur eẽ in legato:¬

Expanded text:
dictum ita demum utile uideri legatum esse, si malam causam aduersarius testatoris habuit, ut litigante herede uinci debuerit: tunc enim non tantum litis emolumentum, sed etiam sumptus heres legatario praestare cogitur. nam in bona causa nihil uidetur esse in legato
Abbreviated transcription (Latin):
seiꝰ intͣ legramã etatẽ cõstitutꝰẽ c̃ infatũ c̃ce¬
det: testanĩto suo decuratõib q̃ itacauit. q̃¬
stionẽ curatt̃ĩb meis uemo faciat. Re eiũ p̃
tractaui. Queto antaçioriẽ que hedes adultia
acutatoar petẽ poist̃: cũ defunctꝰ utexũbi
res fecer:. aut siꝗ̃res testatoĩs penes eos st̃:
eonoĩe conuerari cos p̾se¬

Expanded text:
Seius intra legitimam aetatem constitutus cum in fatum concederet, testamento suo de curatoribus suis ita cauit: 'quaestionem curatoribus meis nemo faciat: rem enim ipse tractaui'. quaero, an rationem curae heredes adulti a curatoribus petere possint, cum defunctus, ut ex uerbis res fecerunt aut si quae res testatoris penes eos sunt, eo nomine conueniri eos pos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quia confusioẽ ꝑ mnextinguit᷑ obligatio: ac
sisolutiot. s si sub conditione datolegato. hẽs
p̃occupauĩt : sicxegit debitũ aliud dicroportet.
ꝗa in arbito hẽdiseẽ ñdebet: utqũq conditiõe
existeute: neq ipse legataĩo debẽtur legatum.
sitñiuiuat: ⁊ caꝑe possit. necei. adquẽ cõmo¬

Expanded text:
 quia confusione perinde exstinguitur obligatio ac solutione. Sed si sub condicione dato legato heres praeoccupauerit et exegerit debitum, aliud dici oportet, quia in arbitrio heredis esse non debet, ut quandoque condicione existente neque ipsi legatario debeatur legatum, si tum uiuat et capere possit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnas esto lib̾are illũ quinegocia mãgessit:
⁊ siꝗd eũ mͥdare facẽ oparcet ab eo nẽxige̾ dãp¬
natur hs̃: nec ẽditas ab eo quoꝙ peccumas
exigẽt. In similiaulgatouix ẽ u̾ deco qͦ⁊ legando
debiti ⁊ ab soluo:⁊ lib̾o expignõib eiꝰ domũ. ⁊ poᷤ¬

Expanded text:
gessit, et si quid eum mihi dare facere oportet, ab eo non exigere', damnatur heres nec creditas ab eo quoque pecunias exiget. in simili autem legato uix est, ut de eo quoque legando debiti: et absoluo ei et libero ex pignoribus eius domum et pos
Abbreviated transcription (Latin):
tuset. quodueꝵẽ. t ale legatũ hẽs mr̃ asolo
lucioticio ne petirolidhẽcdẽ lucii ticũ ñtnͣsit.
sinic̾ uinolucioticu adũsus testam̃tũ abhẽde: eo
quod ab eo exigere debitũ tẽptauit: sit cõmiᷤ¬
sũ. Quociens enĩ coħet ꝑsone id quodlegat᷑.
lata : ꝓ coẽ quaĩ heres abcoadebitore: hẽdeq eĩ
pet̃e uetitus sit. ut adiectio hẽdis ꝑ iñ nilua
lm̃sa. ẜsquiredde raciones iussus sit: ñ uidet᷑
satis facẽ. siredditũ si reliquũ reddat: ñedi ł¬
tis racionb Sihẽs uetitus sit agẽrũ eo qui
negociadefuncti gessĩt: ñ uidet᷑ obligatioer p̃¬
legata. q̃ dolol exfraude eiꝰ quinegocia geisit̃
cõnussasit. ut⁊ testator uideatur idsensise. Io¬
extestam̃to mẽti: doli maliex ceptiõe excludi põt.¬
¶ Et cilib̾acio rectelegatur: ap̃quẽ deposuco. ł
cui cõmod auõ. pigpoiue deđo. łeiquẽ ex
furtiua causam̾ dare oportet.
lp̃.ł.xxiiii. ad̃.. Siquis tacioneᷤ exigẽ uetẽt̃

Expanded text:
olo Lucio Titio ne petito' ad heredem Lucii Titii non transit, si nihil uiuo Lucio Titio aduersus testamentum ab herede, eo quod ab eo exigere debitum temptauit, sit commissum: quotiens enim cohaeret personae id quod legatur, llata, pro eo est, quasi heres ab eo debitore heredeque eius petere vetitus sit, ut adiectio heredis perinde nihil ehensa. Is, qui reddere rationes iussus sit, non videtur satisfacere, si reliquum reddat non editis rationibus. Si heres vetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non videtur obligatio ei praelegata, quae dolo vel ex fraude eius qui negotia gesserit commissa sit, et testator id videtur sensisse. ex testamento incerti doli mali exceptione excludi potest.Et ei liberatio recte legatur, apud quem deposuero uel cui commodauero pignoriue dedero uel ei quem ex furtiua causa mihi dare oportet.nes exigere uetetur,
Abbreviated transcription (Latin):
suo alteꝵ ex hẽdib sius accionẽ tutele uolu¬
it lib̃are hisũbis. racionẽ tutele quã egit
rulius paut. cũ antistio cictrone. po̾sci ab eonolo
eoq noĩe cauasa omni lib̾atũeẽ uolo. Que¬
ro ansiqua peocuma extutela ap̃eũ remã¬

Expanded text:
x heredibus suis actione tutelae uoluit liberari his uerbis: 'rationem tutelae, quam egit Iulius Paulus cum Antistio Cicerone, posci ab eo nolo eoque nomine causa omni liberatum esse uolo': quaero, an, si qua pecunia ex tutela apud eum reman
Abbreviated transcription (Latin):
phũ seũ ticiodedit: ut prꝰ mortẽ suã seio
det: aut sicon ualiusset ĩ reddet dem̃ti
cuis defuncto donatore: scio dedit .⁊ hẽs
eiꝰ petat debitũ: senͣ doli exceptionẽ ht̃.
siũ ame petat᷑. exceptiõe uti possũ. siũ nõ
petat᷑. p̾sũ agẽ ut lib̾er ꝑ accepti lacionẽ.
S ⁊ sicĩ aliosim debitor. puta duorei fu¬
inius ꝓnuttendi.⁊ mͥ soli testator consul¬
tũ uo luit agendo conseqr: ñ ut accepto
lib̾er: ne ⁊ coͣ reui m̃s lib̾et᷑ cc̃ testatoĩs
uoluntatẽ. ẜ pacto lib̾abor. S ꝗd si socu
fumꝰ : udamꝰ. neꝑ accepti lacionẽ deb̾ã
lib̾aĩ. alioꝗn: dũ aconreomeopent᷑: ego inqui

Expanded text:
phum Seii Titio dederit, ut post mortem suam Seio det aut, si convaluisset, sibi redderet, deinde Titius defuncto donatore Seio dederit et heres eius petat debitum, Seius doli exceptionem habet. sive a me petatur, exceptione uti possum, sive non petatur, possum agere, ut liberer per acceptilationem. sed et si cum alio sim debitor, puta duo rei fuimus promittendi, et mihi soli testator consultum uoluit, agendo consequar, non ut accepto liberer, ne etiam conreus meus liberetur contra testatoris uoluntatem, sed pacto liberabor. sed quid si socii fuimus? uideamus, ne per acceptilationem debeam liberari: alioquin, dum a conreo meo petitur, ego inquie
Abbreviated transcription (Latin):
nepotẽ emancipauit filium ex quone¬
potẽ habebat. demnde emancipatus
factꝰ ꝓcreauit filium. quẽ auus inlo¬
cum filii ad optauit ⁊ uel intestatus
ł testam̃to facto p̃terito emancipa¬
to filio. decessit. quesitũ ÷. qͥd de bonoꝵ
possõne qͥd decollatio̾e iuris e⁊̃ .R̵. bõꝵ¬
de quib querit᷑ cres partes fieri de¬
bent. ex quilzima ꝑtinet ad filium
qͥ in potestate remansit. altĩad nepo¬
tẽ qui in locum filii adoptatꝰ :. t̾cia ad
emancipatum filium. ⁊ nepotẽ qui in
potestate remanserat. ita ut pat̾ soli

Expanded text:
nepotem, emancipavit filium, ex quo nepotem habebat: deinde emancipatus factus procreavit filium, quem avus in locum filii adoptavit et vel intestatus, vel testamento facto praeterito emancipato filio, decessit: quaesitum est, quid de bonorum possessione, quid de collatione iuris esset. de quibus quaeritur, tres partes fieri debent, ex quibus una pertinet ad filium qui in potestate remansit, altera ad nepotem, qui in locum filii adoptatus est, tertia ad emancipatum filium et nepotem, qui in potesta
Abbreviated transcription (Latin):
emancipatus contra tabulas¬
scͥptus heres etħeditatẽ peten¬
ti cogendus est & p̃dia: & ser¬
uos beditarios pr̃are. Onme enĩ
ius transferri equum est: qͦd
ꝑ causam ħeditariam scͥptus
h̾s nanciscitur. ad eum quem
p̾tor ħedis loco constituit ¶¬
Q duos filios & ex altero eoꝵ
nẽpotem habebat. eum inad¬
optionem dedit: & ħedem in¬
stituit p̾t̾ito altõ filio. Queri¬
tur ꝗͥ in bis seruari debeat.
utrum in partem patris sui
admittatur an uirilem por
datus nepos: & scpͥtus hes quã¬
dui pater eius aut in potestate:
aut emancipatus ẽ. non potest
contra tabulas bonoꝵ possessio¬
nem acciꝑe. Sed si pater eius an¬
ꝗͣbonoꝵ possessionem acciꝑet.
decesserit: non admittitur ne¬
pos ad bonoꝵ possessionem ¶Si
pater emancipato filio p̃t̾ito. he-¬
des duos scͥpsit: filium quem
inpotestate hab̾bait: o alt̾m quẽ
in adoptionem dederat: ex quo
duos nepotes infamilia relique¬
rat: qui & ipsi testamento p̾t̾iti
sint. bonoꝵ possessionem ꝓpar¬

Expanded text:
em contra tabulasscriptus heres ei hereditatem petenti cogendus est et praedia et seruos hereditarios praestare: omne enim ius transferri aequum est, quod per causam hereditariam scriptus heres nanciscitur, ad eum, quem praetor heredis loco con stituit.Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habebat, eum in adoptionem dedit et heredem instituit praeterito altero filio: quaeritur, quid in his seruari debeat, utrum in partem patris sui admittatur an uirilem portdatus nepos et heres scriptus, quamdiu pater eius aut in potestate aut emancipatus est, non potest contra tabulas bonorum possessionem accipere: sed et si pater eius, antequam bonorum possessionem acciperet, decesserit, non admittitur nepos ad bonorum possessionem.Si pater emancipato filio praeterito heredes duos scripserit, filium quem in potestate habebat et alterum quem in adoptionem dederat, ex quo duos nepotes in familia reliquerat, qui et ipsi testamento praeteriti sint: bonorum possessionem pro par
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstitib decesserit. querit᷑ quis potior
eẽ debeat. Nam si mat̃ excluserit auũ
manumissorem qui pat añponit᷑ eclie¬
to p̃toris inducitur: pat de functi. qͦ
ad misso. desinit senatus ꝯsulto locus
eẽ. ⁊ rursus auus uocabit᷑. Itaq rectiꝰ

Expanded text:
stitibus decesserit, potest quaeri, quis potior esse debeat. nam si mater excluserit auum manumissorem, qui patri anteponitur, edicto praetoris inducetur pater defuncti, quo admisso desinit senatus consulto locus esse et rursus auus uocabitur. itaque recti
Abbreviated transcription (Latin):
testate relictum. pretq assem
emancipato filio. uire ccͣ ta
bulas bonoꝵ possessionis. Si
autẽ omiserit ħeditatem: in¬
bonoꝵ portione exbedatum ad¬
effectum admitet. iure factũ
solum suum ħedem S quẽad¬
modum p̾tor emanicipatum
tueatur si additanon fũit he¬
ditas: ita nec falius qui in po¬
testate remansit. aditionẽ adhi¬
bita: in totum expellendus
erit. S ad ħeditatis petitionẽ
admittendus ẽ. ex causa inosi¬
ciosi querele. contra emanci¬
patum mouende. Uideamus
tamen inisto casu quo utriq
ad bona patris ueniurit. an
hii conferre debeant: Emanci¬
patus namq neq exhac parte
edicti uerbis id facere cogitur.
Unde contra tabulas accipit
bonoꝵ possessionem. Que int̾
eos quib ita bonoꝵ possessio
datur: caueri decollatione ab

Expanded text:
testate relictum praestetque assem testate relictum praestetque assem emancipato filio iure contra tabulas bonorum possessionis: si autem omiserit hereditatem, in portioneeffect‹u› admittet, iure factum solum suum heredem. sed quemadmodum praetor emancipatum tueatur, si adita non fuerit hereditas, ita nec filius qui in potestate remansit aditione adhibita in totum expellendus erit, sed ad hereditatis petitionem admittendus est ex causa inofficiosi querellae contra emancipatum mouendae. Uideamus tamen isto casu, quo utrique ad bona patris ueniunt, an ei conferre debeat emancipatus: nam neque ex hac parte edicti uerbis id facere cogitur, unde contra tabulas accepit bonorum possessionem, quae inter eos, quibus ita bonorum possessio dabitur, caueri de coll
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate habebat. exb̾edauit.
emancipatum p̃tiit. quesitũ
est quatenus emancipatus
bonoꝵ possessionem habiturꝰ
sit: Dixi. si scͥpti ħedes extranei
adierint b̾editatem. reppellen¬
dum ẽẽ filium: qui mansit in
potestate. Qd̾ sihii repudiau̾us¬
ħeditatẽ. ꝙͥ facile st̃ facturi ncħ
lati ex ħeditate. ꝓp̃t̾ eũ qui
contra tabulas accepit bonoꝵ
possessionem. filius ab intestato
patris suus ħes dep̾henditur.
Emancipatꝰ autẽ petens cont̾
tabulas bonoꝵ possessionem
solus habebit bonoꝵ possessio¬
nem. S cum exħedatio non ad¬
dita ħeditate ex testamento
nullius sit mom̃ti. id̃oꝙ non
irritum ad notam gib̾edatio¬
nis solum ꝓfecisse iudeat᷑.
redit res ad intestati exitũ
ut adu̾sus filiũ suum exas¬
se b̾edem. ab iutestato patri
emancipatum p̾tor in parte
dimidia tueatur. Erit qͦ ue¬
nale beneficium scͥpti hedis
extͣnei. ut cum ip̃e iurehedi¬
tatis nich̾ sit consecuturꝰ. ad¬
eundo repellat filium in po¬

Expanded text:
in potestate habebat exheredauit, emancipatum praeteriit: quaesitum est, quatenus emancipatus bonorum possessionem habiturus sit. dixi, si scripti heredes extranei adierint hereditatem, repellendum esse filium, qui mansit in potestate. quod si hi repudiau facile sunt facturi nihil laturi ex hereditate propter eum, qui contra tabulas accepit bonorum possessionem, filius ab intestato patris suus heres deprehendetur: emancipatus autem petens contra tabulas bonorum possessionem solus habebit bonorum possessionem. sed cum exheredatio non adita hereditate ex testamento nullius sit momenti ideoque non irritum ad notam exheredationis solam profecisse uideatur, redit res ad intestati exitum, ut aduersus filium suum ex asse heredem ab intestato patr‹i› emancipatum praetor in parte dimidia tueatur. erit ergo uenale beneficium scripti heredis extranei, ut, cum ipse iure hereditatis nihil sit consecuturus, adeundo repellat filium in po
Abbreviated transcription (Latin):
rninilit̾ udetur: Ioq ꝙ ei ase legatĩ c. aocollee¬
ciaꝵ hẽdẽ uud̾cĩ partes infundo abitiꝵ. cohẽdẽ
unciam. Plane si alt̾ exlegatariis hes extrãt hẽdi.
aquolegatũ eratrelictum: ñ iõminꝰ partẽ cũ lega¬
taiõ faciet. retinet enĩ ꝓ parte legatũ. ¶Snt̃a ti

Expanded text:
inutiliter uidetur, ideoque quod ei a se legatum est ad colleium heredem undecim partes in fundo habiturum, coheredem unciam. Plane si alter ex legatariis heres extiterit heredi, a quo legatum erat relictum, non ideo minus partem collegatario faciet
Abbreviated transcription (Latin):
rg utrũq eorũ solidũ acciꝑe uoluisse. tẽ enĩuni
p̃tium: alii res ip̃a assignat᷑. electione reił
p̃tu fuanda ei quipͥor delagato: siũ fidĩ com
Vip̃. ł .xxi. ads̃. ⁊ Plane uͥ transferre uolut
legatũ innouissimũ. pͥoĩ ñdebebitur. tã ⁊ si
nouissimꝰ tał sit. incuiꝰ ꝑ sonalegatũ nc̃ stititͣ
atsi coniunctĩ disiunctiue cõmixtis: con ri¬
iuncti uniꝰ ꝑsonẽꝰ potestate fungunt᷑. ¶Si
eadẽ res sepiꝰ legetur ineod̃ testam̃to. am¬
alto testam̃to rẽ consequar. ex altõ estimati¬
onẽ.S. siñcornus sit legatũ. sed quantitaᷤ
cad̾. in eod̃ testam̃to sepius duiꝰ .p. tesc̾psit tẽ¬

Expanded text:
 eorum solidum accipere uoluisse: tunc enim uni pretium, alii ipsa res adsignatur electione rei uel pretii seruanda ei, qui prior de legato siue fideicommimo ad Sabinum. Plane ubi transferre uoluit legatum in nouissimum, priori non debebitur, tametsi nouissimus talis sit, in cuius persona legatum non constitit. at si coniuncti disiunctiue commixti sint, coniuncti unius personae potestate funguntur. Si eadem res saepius legetur in eodem testamento, amaltero testamento rem consequar, ex altero aestimationem. Sed si non corpus sit legatum, sed quantitas eadem in eodem testamento saepius, di
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe cuĩdã ꝗ hẽs n̾sit dare dãpnat᷑: totũ lega¬
tumacbet. Nã ⁊ sidus ixhẽdib sius nõãtim
quiꝰ dãfiasset⁊ ⁊ alt̃ h ẽcditatẽ ñ adisset : qui ad¬
ifset. totũ deb̾et :sipars eiꝰ quiñ adisset. ad eũ
ꝗͣ adisset ꝑ uenĩt ¶Siticio ⁊ postumo lega¬
tũ sit: ñ nato postumo totũticꝰ undicabit.
sitestator. ticio. ⁊ postumo iuriles parte
daĩ uolunset it ⁊̃ id expͥssiaret i totũ legatũ r ẽe

Expanded text:
natus totum legatum debet: nam et si duos ex heredibus suis nominatim quis damnasset et alter hereditatem non adisset, qui adisset totum deberet, si pars eius qui non adisset ad eum qui adisset peruenerit. Si Titio et postumis legatum sit, non nato postumo totum Titius uindicabit. sed et si testator Titio et postumis uiriles partes dari uoluisset uel etiam id expressisset, to
Abbreviated transcription (Latin):
ta adempnione pot̾. s. si sub alia ⁊ alia conditiõ e
legatũ ademptũ ẽ: nouissima ao emptio spectãda
rdneqido neq lego quodinftalegatũ całꝰ ũualebit:
Nãzineũ ł monẽ quop̃seucia legatadata idiẽ
ꝑfecuntur: ad posteaꝙͦ scͥpta legataꝑtinẽ placu¬
it. uoluntas g̾ facit. qd̾ intestam̃to scpͥtũ uałit¬

Expanded text:
um ademptione potest. sed si sub alia et alia condicione legatum ademptum est, nouissima ademptio spectanda id neque do neque lego', quod infra legatum erit, non ualebit. nam et eum sermonem, quo praesentia legata data in diem proferuntur, ad postea quoque scripta legata pertinere placuit. uoluntas ergo facit, quod in testamento scriptum ua
Abbreviated transcription (Latin):
pute sepetita uidebunt legata. ⁊ dũta¬
acͥat demonstratione eoꝵ facta. gͥ ⁊ hoc
ip̃m legatũ oequo queritur p̃sens de¬
bebitur. ¶diquis plures stichos hñcsti:¬
sensit: quẽ hẽs elegit̃ debet p̃stare. F̃i¬
ͣ particiutatis aliquid sit relictũ. ꝙ ad

Expanded text:
ita videbuntur legata et dumtaxat demonstratio eorum facta: igitur et hoc ipsum legatum de quo quaeritur praesens debebitur. Si quis plures Stichos hsensit, quem elegerit debet praestare. Si parti civitatis aliquid sit relictum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siquis post testam̃tũ factũ. fundo ticiano
legata. partẽ aliquã adiecit̃. quã fundatici.¬
anidestinaret: id quod adiectũ ẽ.: exigi ale¬
gataĩo pot̃. Et simił ẽ causa alluuionis.
⁊ maxime si exalio agroquifuit eiꝰ cũtestaꝰ¬
m̃tũ facẽt. eã partẽ adiccit. Quod sipt̾ te¬
stam̃tũ factũ. ex fundo ticĩano aliꝗd de¬
traxit. ⁊ aliĩ fundo adiecit: iudendũ ẽ iir̃¬
ne eã quoq partẽ legatariꝰ petiturꝰ sit tã
tum: anħminꝰ: quasi fundi ticiam eẽ de¬
sieit̃: cũ urã destinatione. fundoꝵ nõa.
⁊ domus. ñ nact᷑a constituẽnt᷑. ⁊ mag̃ ẽ ut id

Expanded text:
 Si quis post testamentum factum fundo Titiano legato partem aliquam adiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret, eam partem adiecit. Quod si post testamentum factum ex fundo Titiano aliquid detraxit et alii fundo adiecit, uidendum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus sit an hoc minus, quasi fundi Titiani esse desierit, cum nostra destinatione fundorum nomina et domus, non natura constituerentur. et magis e
Abbreviated transcription (Latin):
fuĩt: siquidẽ coniunctĩ. ⁊̃ si alt̃ uñdicet:
alt̃ extestam̃to agat: ñ ampliꝰ quãpartẽ ha¬
bebit. isqui extestam̃to agit. Quodsiseꝑatimꝰ
Si quid eudentissime aparuĩt ad emptione
apͥore. legataĩo facta: ao scd̃̾m legatũ testa¬
torẽ conuolasse: solũ postiorẽ: adlegatũ ꝑ ẜͦ¬
uenire placet. Sinaũt l minime aparere
rss̃ pot̃ ꝓuirili portione: ad legatũ om̃s uemre

Expanded text:
erit, si quidem coniunctim, etiamsi alter uindicet, alter ex testamento agat, non plus quam partem habebit is qui ex testamento aget: quod si separatim, si quidem euidentissime apparuerit ademptione a priore legatario facta ad secundum legatum testatorem conuolasse, solum posteriorem ad legatum peruenire placet: sin autem hoc minime apparere potest, pro uirili portione ad legatum omnes uenire
Abbreviated transcription (Latin):
latione ⁊̃ ꝓnurũ cet̾asq ꝯtin̾i nulla
dubitatio ẽ. Eĩ autẽ dotis nõe legat᷑.
ñ puto ad uirilẽ uxorẽ nurũue redu¬
cendã. c̃ mulier ista ades alienũ ue¬
niat. Non solũ autẽ dotẽ p̃legatã p̃tor

Expanded text:
ulla dubitatio est.Cum autem dotis nomine legatur, non puto ad uirilem uxorem nurumue redi‹g›endam, cum mulier ista ad aes alienum ueniat.Non solum autem dotem praelegatam praetor
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑ aditionẽ. Uerũtñ uidñdũ ÷ an de
dolo actiõe teneat᷑ qͥ adiit. ⁊ iõ mag̃ ÷
ut sidenuntiante eo qͥ p̃teritꝰ accep̃
ccͣ tabulas bõꝵ possõnẽ. hic adiit he.¬
reditatẽ pollicente eo uirilẽ portionẽ¬

Expanded text:
te per aditionem: uerumtamen uidendum est, an de dolo actione teneatur qui adit, et magis est, ut, si denuntiante eo, qui praeteritus accepit contra tabulas bonorum possessionem, hic adiit hereditatem pollicente eo portione
Abbreviated transcription (Latin):
da sit uideamꝰ pone duos eẽ qͥ ccͣ tabulas
bonoꝵ possessionẽ accppiunt. unũ eẽ ex li¬
beris. parentibꝙ uirił. tercia erit portio.
S si tres st̃ qͥ ccͣ tabulas acceꝑunt qrͣta eĩt
semissẽ ht̃. cet̾i õs qͥ st̃ ex lib̃is parentibꝰ¬
ue semissẽ. ¶Si qͥs ex lib̃is parentibꝰq
heres institutꝰ sit. ⁊ legatũ acceꝑit. utr̃

Expanded text:
duos esse, qui contra tabulas bonorum possessionem accipiunt, unum esse ex liberis parentibusque: uirilis tertia erit portio: sed si tres sunt, qui contra tabulas acceperunt, quarta erit semissem habeat, ceteri omnes, qui sunt ex liberis parentibusue, semissem.Si quis ex liberis parentibusque et heres insti
Abbreviated transcription (Latin):
mento scͥpserat. ate hĩs peto. fid̃iq tue c̃o¬
mitto ut quicqͥd̃ ex hr ditate mea adte ꝑ¬
uen̾it filio meo pͥma quaq die aut si pͥus
qͥd ei accid̾it mat̾ eiꝰdẽ reddas. Quern᷑ cũ añt¬
quã adeat᷑ h̾rd̃itas ꝑuer d̾cessĩt an fil̃i cõ

Expanded text:
mento scripserat: "a te, heres, peto fideique tuae committo, ut quidquid ex hereditate mea ad te pervenerit, filio meo prima quaque die aut, si prius quid ei acciderit, matri eius des reddas". quaeritur, cum antequam adeatur heredit
Abbreviated transcription (Latin):
es fid̾ĩ cõmissi cedat. cdecessissi. ficłi cõmis¬
sũ translatũ ẽẽ admatrẽ. postea aut̃ quã
d̃ies fidi cõmissi cessit.s ide cisserit aã ħeddẽ
pueri fid̃i cõmissũ ꝑtin̾e. S an ea uolirnta s
fuit patͥs familias ut si añ restitutũ ficł̃i¬
cõmissũ ꝓuer decessiss matͥ potiꝰ quã he-¬
redib pr̃aretur. p̃tor extimabit ex ꝑsona
mais et ex ꝑsona heredis pueri. marcalł.
s testatoris uolu̾tati cõgruũ ẽ. ut qñc̃ꝙp
uer decesserit. siue añ quã ãies fidui cõm¬
issi cedat. sine post ea. admatrẽ trãsferri
fid̃i cõmissũ. sut iã puer hoc accepit. hec¬
q iure utim᷑is Siseruo h̾ede stͥpto. dñs roga.¬
tus. ẽ. eidẽ seruo restituere h̾ed̃itatẽ. cũ lib

Expanded text:
issi cedat, decessisset, fideicommissum translatum esse ad matrem, postea autem quam dies fideicommissi cessit si decesserit, ad heredem pueri fideicommissum pertinere. sed an ea voluntas fuit patris familias, ut, si ante restitutum fideicommissum puer decessisset, matri potius quam heredibus praestaretur, praetor aestimabmatris et ex persona heredis pueri.Marcellus: sed testatoris uoluntati congruum est, quandocumque puer decesserit, siue antequam dies fideicommissi cedit siue postea, ad matrem transferri fideicommissum, si non iam puer hoc acceperit, eoque iure utimur.Si seruo herede scripto dominus rogatus est eidem seruo restituere hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
sorori sue restitueret. n cũ filius sciret
qͥd incodicillis scͥptũ ẽet. stichũ seruũ he¬
reditariũ testam̃to suo liberũ eẽ. iussit.
heredes filii p̾ciũ eiꝰ serui sorori defu̾ctip̃st¬
are debent. libertate fauore sui seruata.
ħ ampliꝰ et si ignoras s filiꝰ codicillos apa¬
tre factos. nichil o minꝰ hedes ei p̃ciũ pr̃a¬
re debebu̾t. ne factũ cuiꝰ quã att̾i dãpnu̾
afferat. S et siseruus iste asẽꝑ nio h̾es in

Expanded text:
estitueret, et filius cum sciret, quod in codicillis scriptum esset, Stichum seruum hereditarium testamento suo liberum esse iussit: heredes filii pretium eius serui sorori defuncti praestare debent libertate fauore sui seruata. hoc amplius et si ignorasset filius codicillos a patre factos, nihilo minus heredes eius pretium praestare debebunt, ne factum ‹cu›iusquam alteri damnum adfe‹r›at.Se
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓnepos. ⁊ oũ ab auus octies mĩetur.
nepotis his ocies cõputatis supͣ scͥptum
num̾ũ effitiut. Patrui maioris nep¬
tis. it auũculi maioris nepos neptis.
maioris nepos neptis. itt̃ ⁊ sic ex oĩb

Expanded text:
ue pronepos et cum abauus octies numeretur, nepotes bis octies computati supra scriptum numerum efficiunt. patrui maioris neptis item. auunculi maioris nepos neptis ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħis ꝯtine̾t. tñ ꝓ patruo amita assũꝑ¬
ta ¶ It auũculi ꝓnepos ꝓneptis it̃ pro
patruo auũculo posito. ¶ Matte ꝓne
mꝰ. hii õi eiꝰ de cũ cognatione q̃rit᷑ c̃so.¬
brinoꝵ nepotes neptesue st̃ frĩs sororis¬
Trinepos tͥneptis. hiĩ st̃ filii filieue. at.¬
nepos atneptis. nepotis neptis. abne¬
pos abneptis. ꝓnepotis ꝓnetisue. ꝓne¬
pos ꝓneptis. ab nepos abneptis. nepos
neptis. atnepos at neptis. filiꝰ filia. hȩȩ

Expanded text:
t is continet, tantum pro patruo amita sumpta. item auunculi pronepos proneptis, item pro patruo auunculo posito. materterae mus. hi omnes eius, de cuius cognatione quaeritur, consobrinorum nepotes neptesue sunt. fratris sororistrinepos trineptis: hi sunt filii filiaeue adnepos adneptis, nepotis neptis abnepos abneptis, pronepotis proneptisue pronepos proneptis, abnepotis abneptisue nepos neptisue, adnepotis adn
Abbreviated transcription (Latin):
uiam nepos nepotis filio. circa nume¬
rũ ꝑsonaꝵ expositionẽ ut supͣ. hii õs
quos ꝓposumꝰ apatriu maioris filio.
auo aiue eẽ eiꝰ de cuiꝰ cognatione q̃ri¬
brineue st̃. at patͥ matͥq eiꝰd̃ patͥb
nepos uelneptis amite magne. nepos
uł neptis auũculi magni. nepos uł nep¬
tis mat̾tere magne. nepos uł nepti

Expanded text:
proaviam nepos nepproaviam nepos neprum personarum et expositionem ut supra. hi omnes, quos proposuimus a patrui maioris filio, auo auiae‹ue› eius, de cuius cognatione quaeribrinaeue sunt: at patnepos vel neptis, amitae magnae nepos vel neptis, avunculi magni nepos vel neptis, materterae magnae nepos vel neptis:
Abbreviated transcription (Latin):
maximo ꝓposiumꝰ. quidã his nõib desi¬
gant ab patriuis. ab auũculus abamita
ab mat̾t᷑a. Itaq ⁊ nos indifferent̃ hos
ponemꝰ. Quos aũt ego appello ab patru¬
os ab auũculos. ab amitas ab mat̾tas.
illi demotistrãt me fr̃is sororisq ab¬
nepotẽ. ¶Pacru maioris filiꝰ filia. hii
ert̃.xui. enũatioẽ sic ducta. ut inqͥnto
qͣdu cũ patruũ maiorẽ demonstraremꝰ
fecimꝰ. adiecto dũ taxat filio filia. qi
filiꝰ patrui maioris totid̃ necesse ẽ per¬
sonas cõplectat᷑. qͦt patruus maior .i.
octo. totid̾ ex filia ꝑsoĩs cõputatis is nu¬
maioris filiꝰ filia. hii st̃ ꝓaui sororis fi¬
liꝰ filia. ab aui ab aiue ꝑ ꝓauũ nepos nep
filia. hii st̃ ꝓaui ꝓaiuie fr̃is filiꝰ filia ab¬
aui ab auie. ꝑ ꝓaui ãnepos nepotis ex
filio. Ead̾ hic denumeratione facien
da. que ĩpatrui maioris filio filia.
¶Mat̃te maioris filiꝰ filia. hii st̃ ꝓaiuie
sororis filiꝰ filia. ab aui ab auiẽ ꝑꝓa

Expanded text:
maximo posuimus, quidam his nominibus designant: abpatruus abavunculus, abamita abmatertera: itaque et nos indifferenter hos ponemus. quos ego autem appello abpatruos abavunculos, abamitas abmaterteras, illi me demonstrant fratris sororisque abnepotem. patrui maioris filius filia: hi enumeratione sic ducta ut in quinto gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris totidem necesse est personas complectatur, quot patruus maior, id est octo. totidem ex filiae persona computatis is numaioris filius filia: hi sunt proavi sororis filius filia, abafilia: hi sunt proaviae fratris filius filia, abavi abaviae per proaviam nepos neptis ex filio. eadem hic dinumeratio facienda est, quae in patrui maioris filio filia. materterae maioris filius filia: hi sunt proaviae sororis filius filia, abavi abaviaeve per
Abbreviated transcription (Latin):
oI
intelligat᷑. nepotis bifariã ĩtelligat᷑.¬
pote dũtaxat. annũato ⁊ qͣ druplatur.
is qui genunatꝰ eat̃ duplat᷑ ⁊ nepte cõ¬
putata. ⁊ tñ uniꝰ denumeratione ꝓdi¬
mus exẽpli gr̃a. Pat̃ auuꝰ ꝓauus. frater¬

Expanded text:
bi intellegatur, nepotis bifariam, geminatpote dumtaxat adnumerato et quadruplatur is qui geminatus erat: duplicatur etiam nepte computata. et tantum unius denumerationem proponimus exempli gratia: pater avu