comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ..xxuii. Depõmi noĩe par i
dñs dum taxat depeculio ꝯueniunt
⁊ siquid dolo malo ẽoꝵ caprꝰ sũ set
⁊ si p̃cariores filio familias uł ẜuo
data sit. duni tãxat depeculio pãt to¬
minꝰue obligatur. ¶ Sifiliꝰ famili¬
as uusiurandũ detułit quiratum sit.
de peculio tanda ẽ actõ qͣi ꝯͣttũ sit.¬
s infuo diu̾sũ est. ¶ peculiũ dictũ
est qi pͥusilla pecunia siue patrimo¬
niũ pusillũ ¶pẽculiũ at tubero gõe
rioꝵ peculia nõ ꝑtinet. qd̾ falsñ est ñ a

Expanded text:
Depositi nomine pater vel dominus dumtaxat de peculio conveniuntur et si quid dolo malo eorum captus sum. Sed et si precario res filio familias vel servo data sit, dumtaxat de peculio pater dominusve obligantur. Si filius familias iusiurandum detulerit et iuratum sit, de peculio danda est actio, quasised in seruo diuersum est.Peculium dictum ‹est› quasi pusilla pecunia siue patrimonium pusillum.Peculium autem Tubero quidem riorum peculia non pertinet, quod falsum est: nam
Abbreviated transcription (Latin):
uii de peculio datur accõ. ¶est
nĩt iñplex noc edicũ. nut enĩ depe¬
culio aut deinẽu̾so. aut ꝙ iuissu
hĩc ontur actõ. ¶ Uba ãt edicti
talia sũt qõ cũ eo qui inalt̾iꝰ potesta¬
te eẽt negotiũ gestũ eĩt. ¶ de eo
loquĩt nõ d̾ ea s tñ obeam que est
semini sxꝰ tabitur ex hoc edicto ac¬
tio.  ¶ Sicũ impubere filio famił
suł sẽuo ꝯtͣctum sit. ita dabitur in

Expanded text:
ubi de peculio datur actio. Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem verso aut quod iussu hinc oritur actio. Verba autem edicti talia sunt: "Quod cum eo, qui in alterius potestate esset, negotium gestum erit". De eo loquitur, non de ea: sed tamen et ob eam quae est feminini sexus dabitur ex hoc edicto actio. Si cum impubere filio familias vel servo contractum sit, ita dabitur in
Abbreviated transcription (Latin):
sR. exceptiõe doli fideuissorẽ usuno
cũ se ꝓlib̾o gereret ꝯpromisit̃ quentir
an depeculio actõ expena ꝯpromisi
qͣi exnegõ gesto danda sit. si cuti truoc¬
ticie petinie datur. s hoc ⁊ n̾ue filio

Expanded text:
fideiussorem usurum cum se pro libero gereret, compromiserit, quaeritur, an de peculio actio ex poena compromissi quasi ex negotio gesto danda sit, sicuti traiecticiae pecuniae datur. sed hoc et Nervae filio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eẽt ꝯͣ puto re enĩ nõ u̾bis peculiũ
augn̾oum est¶exhis apparet. ñ qd̃
eẽt. s qd̃ uolente alioqͣn ⁊ qd̾ subri¬
puit ẜuus dño. fiet peculu qõ nõ
est ueꝵ ¶ sepe fit ignorante dño ĩ¬
cipiat minuiẜui peculiũ uelu¬
ti cũ dño dãpnũ dat ẜuus aut
furtum facit. ¶Si opem ferente
suo mõ furtũ mͥ feceris. to expecu¬
lio deducendum est. qd̾ minꝰ o br̃e
subrepta ꝯsequi posum. ¶ Si ere

Expanded text:
non esset, contra puto: re enim, non verbis peculium augendum est. Ex his apparet non quid esse, sed quid volente: alioquin et quod subripuit servus domino, fiet peculii, quod non est verum. Sed saepe fit, ut ignorante domino incipiat minui servi peculium, veluti cum damnum domino dat servus aut furtum facit. Si opem ferente servo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfilio.f. cui cc̃ senat᷑ ꝯsultum
creditũ est. an his succuritur. q̃r
bligauerit rem suã faciliꝰ dicet
sucurri ei sicuti fideuissori hui
mulieris eadem datur excͣeptio.
obligauit. eadem dicenta erunt
eadem res eẽt obligata. neque
enĩ inius pͥmi  sũcced̾e deb̾e̾t.
qui ip̃e nichil ꝯuenit depigͦre
quo casu empͥtõis cã melior ef¬
ficiturs Si deniꝙ antiquior ere¬
ditor depignore uendendo cuo
debitore pactũ int̃posuit. poq¬
ior aut̃ c̾ditor dedistrahendo o¬
m̃isit. nõ ꝑ obliuionẽ. S q
hoc ageretur ne poss uendere
uideamꝰ andici possit. huc ui¬
que tnͣsire. ad eum uis pignoi̾t.
ut distrahere piͣgͣnꝰ huic lice¬
at qd̃ admitrendum existimo
Sepe enĩ ꝙ quis exsua ꝑsona
nõ ht̃. hoc ꝑ exstraneum habe¬
re poͬtest.

Expanded text:
ilias cui contra senatus consultum creditum est, an his succurritur, quabligauit rem suam, facilius dicetur succurri ei, sicuti fideiussori huius mulieris eadem datur exceptio. sias rem suam obligauit, eadem dicenda erunt,eadem res esset obligata: neque enim in ius primi succedere debet, qui ipse nihil conuenit de pignore: quo casu emptoris causa melior efficietur. denique si antiquior creditor de pignore uendendo cum debitore pactum interposuit, posterior autem creditor de distrahendo omisit non per obliuionem, sed cum hoc ageretur, ne posset uendere, uideamus, an dici possit h‹u›c usque transire ad eum ius prioris, ut distrahere pignus huic liceat. quod admittendum existimo: saepe enim quod quis ex sua persona non habet, hoc per extraneum habere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmisit ꝓmuliere. pignus
siue ypothecam de restituenda
dote sibi accepit. subsecuta de¬
inde ꝓparte mĩatio est. maritus
eandem rem pig̾ri alu dedit. i¬
ox residue quãtitatis nãtio io¬
pleta est. Querebatur de pigre¬
se quãtitatis exsolutõñe. qui
dotẽ ꝓmisit ꝯpellitur. ñ utĩqͣue
ut iminꝰ dotata mulier oẽ ui¬
deat᷑ur. ¶alia cã eiꝰ est qui pignꝰ
d̾ .ł.. Qui generalit̃ bõa debi¬
toris pignoti accepit. eo potior
est. cui postea p̃dium exhis bo¬
nis pignori datur. quauis exce¬
teris pecuniam suã redigere pͥ¬
sit ¶Q si ea ꝯuentõ pͥoris fuit
ut ita demũ cẽtã bona pignoĩ
haberentur. si pecunia de his
que gnͣalit accepit. ẜuari non
possi de fitiente scd̃a ꝯuentione.
scõs ẽditor inpignore pꝰa dato
nõ tam potior quã solus inue¬
metur.

Expanded text:
it, pignus siue hypothecam de restituenda sibi dote accepit: subsecuta deinde pro parte numeratione maritus eandem rem pignori alii dedit: mox residuae quantitatis numeratio impleta est: quaerebatur de pignorsae quantitatis exsolutionem qui dotem promisit compellitur, non utique ut minus dotata mulier esse uideatur.Alia causa est eius, qui pignus onsorum Qui generaliter bona debitoris pignori accepit eo potior est, cui postea praedium ex his bonis pingori datur, quamvis ex ceteris pecuniam suam redigere possit. quod si ea conventio prioris fuit, ut ita demum cetera bona pignori haberentur, si pecunia de his, quae generaliter accepit, servari non potuisset, deficiente secunda conventione secundus creditor in pignore postea dato non tam potior quam solus invenietur.
Abbreviated transcription (Latin):
nere uirũ. ⁊ iudmie frũctu̾s.⁊ eiꝰ anniqͦ
diuortiũ factũ ẽ. quartã partẽ mercedĩ
eqliũ ẽ. alioquin sicõactis uĩdmiis. aͥta
diȩ deuortiũ ĩt ceclait. fructus integros
tio mertedis instantis anni c̃fũo̾i deb¬
ũt᷑ ut egc̾a p̃ecunia ĩtiã potio und relĩ¬
qͥtin Ec̃traĩo quoq idẽ obseruad̾ ẽ. M

Expanded text:
re uirum et uindemiae fructus et eius anni, quo diuortium factum est, quartam partem mercedis aequum est: alioquin si coactis uindemiis altera die diuortium intercedat, fructus integros tio mercedis instantis anni confundi debebunt, ut ex ea pecunia tertia portio uiro relinquatur.E contrario quoque idem obseruandum
Abbreviated transcription (Latin):
łp S⁊ i suomãitꝰ. exdote expẽnoit uͥ
alat̾ronib recdimẽt necessaĩas mulieriꝑ
soãsuel ut mulier uĩculis uindici deneteᷤ¬
saĩis sius aliquẽ reputant̃ ei id ꝙ expensũ
ẽ siue par̾ dotis. stt ꝓea parte siũ tota dossi
ac̃co dotiseuanescit ⁊ multomag̃. dẽdicẽ¬
dũe si soceragat d̾dote deb̾e rationẽ habi
eiꝰ ꝙ in ipm inpensũẽ. siũ ip̃e maĩtꝰ ħ fec̃ siux
filir ut faciat ĩ xt. S⁊ ⁊ siñ paĩ exꝑiretur.
s. pꝰmõtẽ eiꝰ filia sola d̾dote agẽt: idẽ eĩt dicẽ¬
dũ. cũ enĩdoli exceptiõ insit dedote ac¬
cõi iuncet̃is bonefid̃i uiditiis potest dici
u̾et celso uidtur in eẽ hũc sutũ ac̃cõitoo¬
te. maxi̾me si exuolũtate filic factꝰ sit.

Expanded text:
 si ideo maritus ex dote expendit, ut a latronibus redimeret necessarias mulieri personas uel ut mulier uinculis uindicet de necessaris suis aliquem, reputatur ei id quod expensum est siue pars dotis sit, pro ea parte, siue tota dos sit, actio dotis euanescit. et multo magis idem dicendum est, si socer agat de dote, debere rationem haberi eius quod in ipsum impensum est, siue ipse maritus hoc fecit siue filiae ut faciat dedit: sed et si non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso uidetur, inesse hunc sumptum actioni de dote, maxime si ex uoluntate filiae factus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ita furẽti q̃ admodũdiximꝰ nũtiũ misĩt.
culpasua nuptias ẽe direptas. Quidenĩtã
biananũ ẽ qͣut fortuitis casib mulie¬
rimaitũ. ł uxõem uiri participẽ eẽ Sĩ
aũt tãt̾ furor ẽ ita lidoritaꝑniciosus.
ũ saĩtatisnulla spes suꝑsit c̾ca minist¬
rost̃ribił ⁊ forsitã altã persõa. łꝑ seuiti¬
ã furoĩs. ł q libeõs ñht̃ ꝓcreande soboł
cuproinc tẽta ẽ licẽtia eĩt ꝯpotim̃tisper¬
mo fuore mulie c̃stituta maĩtꝰ dirimẽ¬

Expanded text:
ita furenti quemadmodum diximus nuntium miserit, culpa sua nuptias esse diremptas: quid enim tam humanum est, quam ut fortuitis casibus mulieris maritum vel uxorem viri participem esse? Sin autem tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit, circa ministros terribilis, et forsitan altera persona vecreandae subolis cupidine tenta est: licentia erit compoti mentis permo furore muliere constituta maritus dirime
Abbreviated transcription (Latin):
qud̃e matrimonium calioitate nõ uult.
sꝑnit. aũt infelicitatẽ uxoĩs ⁊ ñ ad cã fut¬
titur. nullãq ẽpetẽtẽ curã inferre mani
cõpetitẽ ꝗaten nec essita sinponatur ma¬
rito. oemtalẽ mulieĩs sustẽtationẽ suf¬
ferre ⁊ alim̃ta pr̃are. ⁊ medicine eiꝰ sucur¬

Expanded text:
itate non vult, spernit autem infelicitatem uxoris et non ad eam flectitur nullamque ei competentem curam inferre manifcompetentem, quatenus necessitas imponatur marito omnem talem mulieris sustentationem sufferre et alimenta praestare et medicinae eius succur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnouationẽ decepta accipiat nic̃ominꝰ
ac̃codotisꝑmanebit SSipat̃ filia ab scte
de clote egit᷑ ⁊ si omissasit de rato satis¬
datio. filie denegari deb acciosue pa¬
tris hrectes estitiũt. siĩ inlegato tãtum
ceat. filic satisdotis fieĩ oportet itatam̃u
caucat ratã rẽ patrẽ habiturũ. ¶eoaut
tp̃r c̃setire filiã pat opõtet. qlis ꝯtestat᷑¬

Expanded text:
nouationem decepta accipiat, nihilo minus actio dotis ei manebit.Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato satisdatio, filiae denegari debet actio, siue patri heres exstiterit, siue in legato tantum ceat, filiae satis dotis fieri oportet, ita tamen, ut caueat ratam rem patrem habiturum.Eo autem tempore consentire filiam patri oportet, q
Abbreviated transcription (Latin):
stituendũ muliei. nec insructũ cedẽ
infructũ enĩ ñ cõputabit.s parscuis
dimidia restituet᷑ qĩ m alieno inueti.¬
Siuar in fũoo mulieis dotali lapidic.¬
nasmarmõeas inuenerãt. fructuosiorẽ si¬
feceĩt marmor quod cesu neꝙ expor¬
tatũ ẽ mai̾ti ẽt mpẽsañẽ eĩ p̃standaqa
nec infruetu est marmor. nͥsit tallũ
lapis ibi renascatur. quales sunt ingal¬
¶Itclum maĩto de fructib amuliere ca¬
uet̃ iñichil retinet.sifructib stãtibus
fũdũ muliẽ recipiat int̃dũretinebit

Expanded text:
ieri nec in fructum cedere in fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti.Si uir in fundo mulieris dotali lapidicinas marmoreas inuenerit et fundum fructuosiorem fecerit, marmor, quod caesum neque exportatum est, mariti et impensa non est ei praestanda, quia nec in fructu est marmor: nisi tale sit, ut lapis ibi renascatur, quales sunt in Gal.Interdum marito de fructibus a muliere cauetur et nihil retinet, si fructibus stantibus fundum mulier recipiet: interdum retinebit
Abbreviated transcription (Latin):
ceptam dotẽ c̃sumatsioq offitiũ urdicĩ
Quid eñĩn filia uerẽcũde per absentiãpatͥ
cͣcͣdic̃at cur ñdicamꝰ pat ñ eẽ dãda ac̃c̃o¬
admodũ uenis. ł niͣmia cͥca maitũ ni
oportẽ. Dareq ei accõem. ¶ Simaĩtus

Expanded text:
em consumat: ideoque officium iudicis quid enim, si filia uerecunde per absentiam patri contradicat? cur non dicamus patri non esse dandam actioadmodum iuuenis uel nimia circa maritum non oportere
Abbreviated transcription (Latin):
stante m̾modotẽ ut esalienũ soluat aut
p̃oia idonea emat. F ut libis exaliouiro eg¬
entib aut fͤatrib aũparentib c̃suleret aũ¬
fr̃b ł ut ed ex hostib redimẽt ꝗa uifta:
honesta cã ẽ. ñiubt̾ male acciꝑe ⁊ idõretu¬

Expanded text:
nio dotem, ut aes alienum soluat aut praedia idonea emat, sed ut liberis ex alio uiro egentibus aut fratribus aut parentibus consuleret uel ut eos ex hostibus redimeret, quia iusta et honesta ca
Abbreviated transcription (Latin):
cuit addefendendã eã ꝑeeceptioem d̃e ⁊
ꝓculus ait. sicut cũ sot̾ia fuit. dapiture
exceptio quãuis iure ciuilisit obligatã.¬
¶Sũnuit᷑itio dotiuidex ignorantia uiris
lapsus condẽnaucĩt maitum in solioũ.:
eratiꝰ sabinꝰ doli exceptioe eũ oportt̃¬

Expanded text:
cuit defendendam eam per exceptionem: idem et Proculus ait: sicuti cum socia fuit, dabitur ei exceptio, quamuis iure ciuili sit obligata.Si in iudicio dotis iudex ignorantia iuris lapsus condemnauerit maritum in solidum, Neratius Sabinus doli exceptione eum ut
Abbreviated transcription (Latin):
solius filie ꝓmittatu. iemanebitdo¬
tiactio integra patͥ s utrum ut et
agat solus anut ⁊adiuncta quocp
fiue ꝑsoĩ exꝑriri possit ⁊ putonec
eã actioẽm amissam quã adiũc̃ta si¬
lic ꝑsoa potest abe. ꝙ si sui iuriꝰ fuĩt
facta filia nocebit eusta stipũlatio.¬
¶ Solũtat̃ aũt filie cũpat̾ agit de¬
dote utrũ sic accipiemus ut ꝯsentat
Anuͦ ne c̃tradicat filia ⁊ c̃ ab ĩꝑatot̃ ã¬
tominorescͥptũ filiã nͥeuiont̃ c̃tradi¬
cat uidĩ c̃sene patͥ. ⁊ uilianus. i.xuiii.¬

Expanded text:
solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed utrum ut et agat solus an et ut adiuncta quoque filiae persona experiri possit? Et puto nec eam actionem amissam, quam adiuncta filiae persona potest habere. Quod si sui iuris fuerit facta filia, nocebit ei ista stipulatio. Voluntatem autem filiae, cum patdote, utrum si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uideri consentire patri. et Iulianus li
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑiripatrem. si fuĩasã filiã hãt. Nam
ubi ñ potest per dem̃tiã ccdicere. con¬
sẽtiẽ ꝗseam meĩto crecłet s srabsens
filia sit dicendũ erit ñ exuolũtate cius
iofactũ cauendũ ꝙ rat̾a rẽ filiã habit̃a
apatre. Ubienĩ sapit scire eã exigimꝰ u

Expanded text:
eriri patrem, si furiosam filiam habeat: nam ubi non potest per dementiam contradicere, consentire quis eam merito credet. Sed si absens filia sit, dicendum erit non ex voluntate eius id factum cavendumque ratam rem filiam habituram a patre: ubi enim sapit, scire eam exigimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
faciendue plane snoua uillã necessaio¬
eatur aruł uegema totã sine culpa suacolla¬
psam restituei̾t erit eiꝰ mpẽse pẽt̾tio. simi
umodo ⁊ sipastraã instituit. hee em̃mp̃e¬
se aut in resnecessaĩas aut utilẽ cedunt

Expanded text:
necessaeterem totam sine culpa sua conlapsam restituerit, erit eius impensae petitio: simili modo et si pastina instituit. Hae enim inpensae aut in res necessarias aut utiles cedunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯponẽdum quãti minoris sit. cũ
enĩ uno p̃tio utreq uenierint.
ñ est seꝑadum p̃tiũ. S quanti
mingris cũ ueniret utrũq fuit.
nõ altõ qd̾̃ erat uitiosũ. ¶Cum
aũ iuim̃ta paria ueneunt edicto ex¬
pressũ est. ut cũ alto mea cã sit ut
rediberi debeit. iitrũꝙ redibeatm
inqua re tam emptori ꝗͣ uẽditori
ꝯsulitur cũ ium̃ta nõ seꝑantur.
simili modo. sitriga uenierit redi¬
benda erit rota. ⁊ siquadriga redi¬
benur¶ S si duo pana mulaꝵ sunt¬
⁊ una mula uitiosa sit. uł par u¬
nũ solũ par redibͣetur. At̃o nõ si
m̃ nõdum sint pana ꝯstituta. S¬
⁊ si simplicit᷑ quatuor mule uno

Expanded text:
anti minoris sit: cum enim uno pretio utraeque uenierint, non est separandum pretium, sed quanto minoris cum ueniret utrumque fuit, non alterum quod erat uitiosum.Cum autem iumenta paria uen‹e›unt, edicto expressum est, ut, cum alterum in ea causa sit, ut redhiberi debeat, utrumque redhibeatur: in qua re tam emptori quam uenditori consulitur, dum iumenta non separantur. simili modo et si triga uenierit, redhibenda erit tota, et si quadriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, solum par redhibebitur, alterum non: si tamen nondum sint paria constituta, sed simpliciter q
Abbreviated transcription (Latin):
utiquȩ optime ornata uendendi cã
fuerint. ita emptorib tradantur.
siquidita ũ finͣt factũ de ornamentis
restituendis um̃tis ue eoꝵ ornam̃¬
fatiendis uisex m̃sib uł quanto
minoris cũ uenierint fuerĩt in
ãno. iuditiũ dabimꝰ. ¶Si ium̃ta
paria simul uenierint ⁊ alt̃o ĩea
cã fuerit ut redib̾i tebeit iuditi¬
ũ dabimꝰ quo utrũq redibeatur.
¶Loquuntur ediles innoc edicto de
ium̃tis redibendis cã aũ huiꝰ edic¬
ti erdem est. q̃ ⁊ mancipioꝵ rediben¬
doꝵ q fere eadem sunt inhis que ĩ
mancipus quo admorbũ intiũ¬
que atrinet. Qucquid gͥ illic dixi¬
mꝰ hc̃ erit tnͣs ferendũ ci si mortnũ

Expanded text:
utique optime ornata vendendi causa fuerint, ita emptoribus tradentur. si quid ita factum non erit, de ornamentis restituendis iumentisve ornamefaciendis in sex mensibus, vel quo minoris cum venirent fuerint, in anno iudicium dabimus. si iumenta paria simul venierint et alterum in ea causa fuerit, ut redhiberi debeat, iudicium dabimus, quo utrumque redhibeatur". Loquuntur aediles in hoc edicto de iumentis redhibendis. Causa autem huius edicti eadem est, quae mancipiorum redhibendorum. Et fere eadem sunt in his, quae in mancipiis, quod ad morbum vitiumve attinet: quidquid igitur hic diximus, huc erit transferendu
Abbreviated transcription (Latin):
dibentur mancipia cĩ nõ morbosa
redibẽntur si seꝑari nõ possint sine
magno inpedim̃to uł pietatis rõe
offenta. quid enĩ sifilio retento parẽ¬
tes redibere maluerint. uł ccͣ qd̾ q in¬

Expanded text:
mancipia etiam non morbosa redhibentur, si separari non possint sine magno incommodo uel ad pietatis rationem offensam. quid enim, si filio retento parentes redhibere maluerint uel contra? q
Abbreviated transcription (Latin):
op .s.Sipła mancipia uno p̃tio
ueniennt. ꝯ denno eoꝵ ediitia actõe
utamur. ita demũ ꝓ boͣnitate eius e¬
stim atio fiet si ꝯfuse in uniu̾sis mã
cipus ꝯstitutũ p̃tiũ fui̾t. qd̾ si sin¬
guloꝵ mancipioꝵ ꝯstituto p̃tio uni¬
u̾sa tanti uenierint quãti exꝯsu¬
matõe singuloꝵ fiebat. tẽ cuiusque
mancipu p̃tium seu płis seu minois
ip̃ .i. Prect᷑piunt ediles ne uete¬
ianus ꝓno uitio ueneat. ⁊ hoc ed̃ic¬
tum falacus uenditoꝵ occurit ubiq
enĩcurant ediles. ne ẽptores auen¬
ditonb cͥcũ ueniantur. ut ecce ple¬
rique solent mancipia. que nouitia
nõ sunt qĩ nouitia distra here ad hoc¬
.s. ut płis uendant. presũprũ est eñ
ea mancipia que rutia sunt simpli¬
ciliora ad om̃e ministĩum habilia
tata uero in ancipia ⁊ uet̾ana difi¬
cile est reformare q. adsuos mores
formare. Quia gͥ uenalitiaru sciumt
facile te cum ad nonitioꝵ ep̃tõnẽ.
id cͥco int̾poͣllant uet̾itos. ⁊pro noui

Expanded text:
plura mancipia uno pretio venierint et de uno eorum aedilicia actione utamur, ita demum pro bonitate eius aesticipiis constitutum pretium fuerit: quod si singulorum mancipiorum constituto pretio uniuersa tanti uenierunt, quantum ex consummatione singulorum fiebat, tunc cuiusque mancipii pretium, seu pluris seu minoris ium Praecipiunt aediles, ne veterator pro novicio veneat. et hoc edictum fallaciis venditorum occurrit: ubique enim curant aediles, ne emptores a venditoribus circumveniantur. ut ecce plerique solent mancipia, quae novicia non sunt, quasi novicia distrahere ad hoc, ut pluris vendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciliora et ad omne ministerium habilia: trita vero mancipia et veterana difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur venaliciarii sciunt facile decurri ad noviciorum emptionem, idcirco interpolant veteratores et pro no
Abbreviated transcription (Latin):
neq morbi neq mͣtui quid hr̃e ui¬
detur. qr neꝙ defortitudine eiꝰ quid
deͣtͣnitur neꝙ deu̾t᷑ilitate cũ ad ge¬
nerandum nĩqu̾a sit abillis. ceci¬
liui qͦ scnb̾. nõ omĩa animaliaq¬
sunt castrata ob id ip̃m utiosa. nͥ¬
ꝓp̃t ip̃am castratõne facta sũt in¬
becilliora ⁊ iõ mulũ nõ eẽ uitiosũ.
Id̾ refert offilium exstimasse equũ
castratum sanũ eẽ. sicuti spado quo¬
q sams est. S qsi emptor igrauit.
uenditor scit. excmpto ẽẽ actõnẽ¬

Expanded text:
i neque vitii quid habere videtur, quia neque de fortitudine quid eius detrahitur neque de utilitate, cum ad generandum numquam sit habilis. Caelius quoque scribit non omnia animalia castrata ob id ipsum vitiosa  ipsam castrationem facta sunt inbecilliora: et ideo mulum non esse uitiosum. idem refert Ofilium existimasse equum castratum sanum esse, sicuti spado quoque sanus est, sed si emptor ignorauit, uenditor scit, ex empto esse actione
Abbreviated transcription (Latin):
si cͣcdigtũ ꝓmissũ ue eiͣt. locus re¬
dibitioni sit exemplo mãcipioꝵ.
¶uendendi añt causa ornatũ ium̃¬
tum uid̾i ceciliꝰ ait. nõsisub ip̃r
uenditionis. hoc est biouo ante
uenditõnẽ ornatũ sit. S in ip̃a uẽ¬
ditõe ornatũ sit. aut io inquid. ut
uenale cum eẽt. si ornatũ inspi¬
ceretur semꝑque cũ de ornam̃ti¬
to adiectum est. uendendi cã or¬
nata ducta eẽ. põt enĩ ium̃tum
ornatum itineris cã duci dem̃ ue¬
ñĩre. ¶Si pła ium̃ta uenierñt.
ñ oĩa erunt redibenta ꝓp̃t unins
ornam̃tum. Nam ꝯsi uitiosũ sit¬

Expanded text:
 dictum promissumue, erit locus redhibitioni exemplo mancipiorum. Uendendi autem causa ornatum iumentum uideri Caelius ait non, si sub tempus uenditionis, hoc est biduo ante uenditionem ornatum sit, sed si in ipsa uenditione ornatum sit, aut ideo, inquit, uenale cum esset sic ornatum inspiceretur: semperque cum de ornamentito adiectum est: 'uendendi causa ornata ducta esse': poterit enim iumentum ornatum itineris causa duci, deinde uenire. Si plura iumenta uenierint, non omnia erunt redhibenda propter unius ornam
Abbreviated transcription (Latin):
nt. inditiũ redibitorie actõis utr̃q
id̾ uẽtitorẽ ⁊ ep̃totẽ quodã modo in
in tegñi restituere debere. q̃r siẽpto
n ẜuus furtũ fecĩt. Siue alii cuili¬
bet ob qdꝰ furtũ ep̃tor aliquid ỹstitĩt
restituere. qͣ sicũ indẽpnẽ p̃stitĩt.¬

Expanded text:
t iudicium redhibitoriae actionis utrumque, id est uenditorem et emptorem quodammodo in integrum restituere debere.Quare siue emptori seruus furtum fecerit siue alii cuilibet, ob quod furtum emptor aliquid praestiterit, restituere iu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpellitur. qd̾ nõ solũ hoc caũ intelli¬
gñoum est quo noĩit̃i adicitur acces¬
furum fundo hoiem stichũ s q̃ sige¬
ne̾ralit̃ oiã mãcipia que infundo sit̃
iccedant uenditõi.

Expanded text:
mpellitur. quod non solum hoc casu intellegendum est, quo nominatim adicitur accessurum fundo hominem Stichum, sed etiam si generaliter omnia mancipia quae in fundo sint accedant uenditioni.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. In cae̾ autẽ cognitõe hoc
ditorem aut nõ fuit p̃sens cui red¬
deretur. aut aliqua iusta cã iuter¬
cessit. cur inira diẽ redibitũ man¬
cipiũ nõ est qͥd̾ ei mag̾ diplicueãt.
In ħns aut̃ actoĩb eadẽ enunt ob

Expanded text:
bitur: in causae autem cognitione hoc bitur: in causae autem cognitione hoc ditorem, aut non fuit praesens cui redderetur, aut aliqua iusta causa intercessit, cur intra diem redhibitum mancipium non est, quod ei magis displicuerat. In his autem actionibus eadem erunt
Abbreviated transcription (Latin):
płes aumo. uł plura mãcipia abu¬
noemãtur. uerius ẽ ditere siqͣ sipł¬
es rei fuer᷑ uẽtitoes fingłis ĩ solidũ tai¬
dihibẽd̾. sitñ ꝑtes ẽpte sĩt asingłis
recte dicet᷑ alt̾i quid̃ posse reohibi cũ

Expanded text:
es ab uno vel plura mancipia ab uno emantur, verius est dicere, si quasi plures rei fuerunt venditores, singulis in solidum redhibendum: si tamen partes emptae sint a singulis, recte dicetur alteri qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ꝑcͣcium inquid si ꝯtẽplatõe uenti¬
tonc institutus ꝓponeretut. m̃i di¬
ceretur restituei emptorẽ ñ debere
uenditori. si nollet eũ redib̾e.
quisitũ est. idiustũ uideri reodi o¬
portere.

Expanded text:
ium, inquit, si contemplatione uenditoris institutus proponeretur, tamen diceremus restituere emptorem non debere uenditori, si nollet eum redhiberequisitum est, id iustum uideri reddi oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽp̃natur s quãti minoris is
cre agere. p̃tiũ aut̃ ⁊ accessiones
parte recipiẽt. s fructus accenio¬
ies ⁊⁊ siquo det̃ior hõ factus est.
pparte pr̃abitur ab ip̃n. nͥ forte
tale sit. qd̾ dimissiones ñ recipi¬
ant. ut puta ancille partus. In hoc
enĩ id̾ ẜuandũ est ꝙ in ip̃i matie
uendita quã. ꝓparte redib̾i posse ne¬
si ẜuus coĩs ẜuũ emerit. ⁊ sit in

Expanded text:
emnatur, quanti minoris is recte agere. pretium autem et accessiones pro parte recipient: sed et fructus accessionis et si quo deterior pro parte praestabitur ab ipsis, nisi forte tale sit, quod diuisionem non recipiat, ut puta ancillae partus: in hoc enim idem seruandum est, quod in ipsa matre uendita, quam pro parte redhiberi posse nesi seruus communis seruum emerit et sit in
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃q resoluta ep̃tõe nicͥ amplius
ꝯseqͥuatur quã hrẽt. siuenditõ fac¬
ta nõ eẽt. ¶ Eecipitur ⁊̃ ille qui
capitalem fiaudem admisit ¶ C̃apitalem
fiaudem admittere. ẽ tale aliꝗo dełĩ¬
q̃re. ꝓpt̃ qd capite piiuendꝰ sit. netẽs
enĩ fraudẽ ⁊ꝓ pena pon̾e solebãt s capita

Expanded text:
ue resoluta emptione nihil amplius consequatur, quam non haberet, si uenditio facta non esset.Excipitur etiam ille, qui capitalem fraudem admisit. capitalem fraudem admittere est tale aliquid delinquere, propter quod capite puniendus sit: ueteres enim fraudem pro poena ponere sole
Abbreviated transcription (Latin):
cã stipulandi spopond̾it ⁊ exstipu¬
latu posie ꝯueniri. c̃redibitorus
mitrenta sunt. quetũꝙ sic dicũ¬
nir ut pr̃entur nõ ut iactẽntur.
Illud sciendum est. siquis artifi¬
cem ꝓmiserit. uł dixĩt ñ utique
ꝑfectum eũ prãre debet. s ad aliꝗ̃
modũ ꝑitum ut neꝙ eum sũme¬
scientie accipus neꝙ rutsus ĩ doc¬
tũ eẽ marͣtifitiũ. suffitiet gͥ taleo
eẽ quales uulgo artifices dñt.
¶Deinde au̾int ediles emptori oĩb
ad quos ea res ꝑtinet iuditiũ da¬
bimus. ¶pollicentur emptori
actõñe ⁊ uccessorib eiꝰ qui uniu̾¬
sum uis suctedunt. emptorem
acciꝑe debennus eũ qui p̃tio emit.
S ⁊ siquis ꝑmutaũt dicenduor
est utrumꝙ ep̃tori ⁊ uenditoris
loco hñ. qutrumꝙ posse ex hoc

Expanded text:
i spopondit, et ex stipulatu posse conveniri et redhibitoriis mittenda sunt, quaecumque sic dicuntur, ut praestentur, non ut iactentur. Illud sciendum est: si quis artificem promiserit vel dixerit, non utique perfectum eum praestare debet, sed ad aliquem modum peritum, ut neque scientiae accipias, neque rursum indoctum esse in artificium: sufficiet igitur talem esse, quales volgo artifices dicuntur. Deinde aiunt aediles: "emptori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimus". pollicentur emptori actionem et successoribus eius qui in universum ius succedunt. emptorem accipere debemus eum qui pretio emit. sed si quis permutaverit, dicendum est utrumque emptoris et venditoris loco
Abbreviated transcription (Latin):
¶Eronem ita distunt lab̾o pinsi¬
lũ fugitiuũ eẽ. ⁊ exdulso fugi¬
erronẽ sic diffinimus. qui non
quidꝰ fugit s frequent᷑ sine cã ua¬
gatur a tyib iuires nugatori¬
as ꝯsũptis senus ad onmn redit.¬
¶Aput celuim scptum est liberti
aput patronũ habitantis sic ũ
subuna claue tota habitatio
eẽt. ẜuus ea m̃te ue rediret ad
eũ extra habitatõnẽ ub̾ti fu¬
git. s intra edes patroni atota n¬
octe oblatuit. iuderi cũ eẽ fugiti¬
nũ celiꝰ ait. plane si talem custo¬
diͣm eanabitatio nõ huĩt qiea
cella lib̾tus habitauit cuicõe et ꝓ¬

Expanded text:
Labeo pusillum fugitiuum esse, et ex diuerso fugierronem sic definimus: qui non quidem fugit, sed frequenter sine causa uagatur et temporibus in res nugatorias consumptis serius domum redit.Apud Caelium scriptum est: liberti apud patronum habitantis sic, ut sub una claue tota eius habitatio esset, seruus ea mente, ne rediret ad eum, extra habitationem liberti fuit, sed intra aedes patroni, et tota nocte oblituit: uideri esse fugitiuum Caelius ait. plane si talem custodiam ea habitatio non habuit et in ea cella libertus habitauit, cui commune et
Abbreviated transcription (Latin):
sugam gradum unũ altum ue pro¬
mouit. uł ⁊̃ currẽ cepit. si dominũ
sequentẽ nõ põt euad̾e. ñ eẽ fugiti¬
uũ ¶Id̾ recie .nt. lib̾tatis cuiꝰtã spẽm
tus suus debitorem quidem dñiũ ht̃
S si pꝰa quãus suũ ex̾cuit c̾ditor. ei se
sũb iraxit. põt fugituius uid̾i. ¶ Ap̃
lab̾o nẽ ⁊ celiũ queritur. si quis in ãsi¬
lũi ꝯfugĩt aut eo se ꝯferat quo solẽt
uenire qui se uenales põstulant an
fugitiuus sit. ego puto eũ nõ ẽẽ fu¬
gituũ. qui rdfacit qd publice face̾
licere arbitretur. nec eũ quid̾ quia
ad statuas cesaris ꝯfugĩt fugniuũ
arbitror nõ enĩ fugiendi aĩo hoc

Expanded text:
 qui ad fugam gradum unum alterumue promouit uel etiam currere coepit, si dominum sequentem non potest euadere, non esse fugitiuum.Idem recte ait libertatis cuiusdam speciem uus debitorem quidem dominum habet, sed si, posteaquam ius suum exercuit creditor, ei se subtraxit, potest fugitiuus uideri.Apud Labeonem et Caelium quaeritur, si quis in asylum confugerit aut eo se conferat, quo solent uenire qui se uenales postulant, an fugitiuus sit: ego puto non esse eum fugitiuum, qui id facit quod publice facere licere arbitratur. ne eum quidem, qui ad statuam Caesaris confugit, fugitiuum arbitror: non enim fugiendi animo h
Abbreviated transcription (Latin):
morb minuitur. ego puto si m̃or¬
b sit desmit nõ ẽẽ redibitõi locuo..
Sin aũt uitiũ ꝑseueret redibitõne
locũ nr̃e. ¶ Siquis digitis ꝯiũetis
nascatur nõ uidetur samus eẽ. S
ita demũ si incomodatũ adusus
mͣanus. ¶ Milierẽ ita artam. ut
mulier fieri nõ poisit. sanã ñ uid̾i
redib̾i qi uitiosus possit. qr ⁊ si an¬
tĩache sunt quas existigio .i. inue¬
teratas ⁊⁊ que iam discuti ñ possũt
fautium tumores qui anti ac has¬
ht̃ uitiosus ẽ. ¶ Siuenditor noia¬
tĩ exceꝑit de. iliquo morbo ꝯdecet̃o
est eo ꝙ ꝯuenit. reruit᷑tentib enĩ
actões suas nõ est regressus dandus.
nͥ sciẽns uenditor morbũ ꝯsulto
reticuit. te eͥ dandã ẽẽ dedolo malo
replicatõne. ¶ Si nõiat̃i morbosus
exceptus ñ sit. talis m̃ morbosus
sit. qui oĩb potuit apparere. ut pu¬
ta sicecus nõueniebat. aut quicica

Expanded text:
s minuitur: ego puto, si morbus desinit, non esse redhibitioni locum, sin autem uitium perseueret, redhibitionem, locum habere.Si quis digitis coniunctis nascatur, non uidetur sanus esse, sed ita demum, si incommodatur ad usum manus.Mulierem ita artam, ut mulier fieri non possit, sanam non uideri redhiberi quasi uitiosus possit. et si ἀντιάδες hae sunt quas existimo, id est inueteratas, et qui iam discuti non possint faucium tumores, qui ἀντιάδας habet uitiosus est.Si uenditor nominatim exceperit de aliquest eo quod convenit remittentibus enim actiones suas non est regressus dandus, nisi sciens venditor morbum consulto reticuit: tunc enim dandam esse de dolo malo replicationem. Si nominatim morbus exceptus non sit, talis tamen morbus sit, qui omnibus potuit apparere ut puta caecus homo venibat, aut qui cica
Abbreviated transcription (Latin):
uel uitiosũ ꝗͣ a ĩbecillitate detre
ualidins simstra utatur. S hõc nõ
scenã s m̃acũ eẽ. ¶ Icuios oleat
ansams sit. quesitu est. treb̾. nt nõ
&e morbosũ. os alicui olere ueluti
yr̃cosum strãbonẽ. hoc enĩ exĩgliur¬
e onis. ictid̾e sołe. si t̃ ex corꝑis uitio
id accidit ueluti qd̾ iecur & pulmo
uit aliud ꝙ similit olet. morbosus:
sit. ⁊ ait sab̾. siuulue uitio hoc ꝯtĩ¬
git morbosã ẽẽ. ¶Si mulier yre¬
gnãs uenierit. int̾ õs ꝯuenit sanã
eam eẽ. maximũ eͥ acp̃cipuũ mu¬
nꝰ femmaꝵ est ꝯciꝑe actueri ꝯcẽp¬
tum. ¶ puerꝑ̃am quoꝙ sanã eẽ

Expanded text:
uam si inbecillitate dextrae ualidius sinistra utitur: sed hunc non scaeuam, sed mancum esse.Is cui os oleat an sanus sit quaesitum est: Trebatius ait non esse morbosum os alicui olere, ueluti hircosum, strabonem: hoc enim ex illuuie oris accidere solere. si tamen ex corporis uitio id accidit, ueluti quod iecur, quod pulmo aut aliud quid similiter dolet, morbosus esit: et ait Sabinus, si uuluae uitio hoc contingit, morbosam esse.Si mulier praegnas uenierit, inter omnes conuenit sanam eam esse: maximum enim ac praecipuum munus feminarum est accipere ac tueri conceptum: Puer
Abbreviated transcription (Latin):
sum capitalem frantẽ uid̾i ad mi¬
sisse. ¶ Ex cipitur ⁊ ille qui mor¬
tis ꝯscindende cã quid fecĩt. ¶ ma¬
lus ruus c̃ ditui est. qui aliquid faẽ
auo mig̾ se reb humanis extra
bat. ut puta liqueũ torsit. siue me¬
dicam̃tum ꝓueneno s bibit p̃cipi¬
tem sese exalto mĩserit. aliud ue
ꝑuẽturã. tanquã ñ nicħ ĩalium
ausius. qui hoc adu̾sus se aũsus
est.. ¶ Siyius sit qui uendidit ui

Expanded text:
sum capitalem fraudem videri admisisse. Excipitur et ille, qui mortis consciscendae causa quid fecerit. malus servus creditus est, qui aliquid facit, quo magis se rebus hhat, ut puta laqueum torsit siue medicamentum pro ueneno bibit praecipitemue se ex alto miserit aliudue peruenturam, tamquam non nihil in alium ausurus, qui hoc aduersus se ausus est.Si seruus sit qui uendidit uel
Abbreviated transcription (Latin):
osf. fugitiuus est. qui extra domũ do¬
mini fuge cã qt̾ se adño celatet mã¬
sit. cecilius aũt fugitiuũ eẽ ait eum
qui ea m̃te discedat. ne a dm̃n redeat.
tam ⁊ si mutato ꝯscilio adeũ reu̾tãt
Nemo eͥ tau pocco inquid pͥnia sua
nocens eẽ tesunt. ¶ Casliꝰ ꝙͦ scubit¬

Expanded text:
s: fugitiuus est, qui extra domini domum fugae causa, quo se a domino celaret, mansit.Caelius autem fugitiuum esse ait eum, qui ea mente discedat, ne ad dominum redeat, tametsi mutato consilio ad eum reuertatur: nemo enim tali peccato, inquit, paenitentia sua nocens e
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Nedibẽ est facere ut rurs¬
iũt uenditor qd̾ habuerat. ⁊ qr
reddendo io fiebat. idcixo redi¬
bitõ est appellata qiͣ redibitõ ¶ cũ
reddibit᷑ abemptore mancipiũ
datus sit ẜuus abemptore aut
iuissu eiꝰ furtũ suũ dãpnũ. aliciu
datũ sit aẜuo. ¶Id̾ põp. ait int̃¬
dũ q̃ duplicit cantões infponi de

Expanded text:
lium Redhibere est facere, ut rursat venditor quod habuerit, et quia reddendo id fiebat, idcirco redhibitio est appellata quasi redditio. Cum redditur ab emptore mancipium datus sit servus ab emptore aut iussu eius furtum sive damnum cui datum sit. Idem Pomponius ait interdum etiam dupliciter cautiones
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ cepit. qr sine fuge ꝯsilo id fe¬
cit. ¶ Ꝙaiunt ediles noxa so¬
lutus ño sit. sic intelligñdum est.
ut hoc nõ debeat ꝓm̃itiari nullã
eum noxam ꝯmisise. s illud no¬
xa solutã eẽ noc est noxali iuditõ
subiectũ nõ ẽẽ sͦ si noxam ꝯmi¬
sit. nec ꝑmanet noxa. solutus
uidenir. noxas acciꝑe debemus
pͥuatas. hoc est eas quecũq ꝯmit¬
tuntur exdelictis nõ publicis
lminib exq̃uib agitur iudicu
noxalib demꝙ specialit᷑ cauẽt᷑
Si quis forte noxeded̾e noluert
si litis estimatõnẽ sufferre. ¶ Si

Expanded text:
silio id fecit.Quod aiunt aediles 'noxa solutus non sit', sic intellegendum est, ut non hoc debeat pronuntiari nullam eum noxam commississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali iudicio subiectum non esse: ergo si noxam commisit nec permanet, noxa solutus uidetur.Noxas accipere debemus priuatas, hoc est eas, quaecumque committuntur ex delictis, non publicis criminibus, ex quibus agitur iudiciis noxalibus: denique specialiter cauetur si quis forte noxae dedere noluerit, sed litis aestimationem sufferre.Si
Abbreviated transcription (Latin):
malo uł culpa eius factũnt. quo
minꝰ ꝑuemͣt hisdem dĩeb redoi
Id̾ ait futuri tp̃is noĩe cautõnem
ei qui sciens nendidit fieri solere.
¶Si intuga est homo sine cuipa
nẽ ꝑsequatur ⁊ insua potestate re¬
dactũ uẽditoĩ reddat.¬

Expanded text:
malo vel culpa eius factum sit, quo minus perveniret isdem diebus, reddi. Idem ait futuri temporis nomine cautionem ei, qui sciens vendidit, fieri solere, si in fuga est homo sine culpa nem persequatur et in sua potestate redactum venditori reddat
Abbreviated transcription (Latin):
c sł ager im̃ palo infũdũ cuꝰ uu łruc¬
tus legnꝰ est. solebat pat᷑ familias un
ł salice ł arũdine. putofructuariuor
actenꝰ uti posse ne exeo uentatãi
forte saleiecti siue palans ł arĩdine

Expanded text:
 sit ager, unde palo in fundum, cuius usus fructus legatus est, solebat pater familias uti, uel salice uel harundine, puto fructuarium hactenus uti posse, ne ex eo uendat, nisi forte salicti ei uel siluae palaris ue
Abbreviated transcription (Latin):
ni infecti placuit. Et iuire dñu u̾ses¬
surũ eas etes s iꝑseuerẽt. nõ caueri.
nec quicã amittẽ finito isufructu
Nt ite labeo scrbit. nec hedifitiũ lic̃e
tño te inuito abaiꝰ tollere. sicut n aree

Expanded text:
ni infecti placuit, et iure dominii possessurum eas aedes, si perseveretur non caveri, nec quicquam amittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te invito altius toller
Abbreviated transcription (Latin):
Arborib eiuasis .ł.ui. uen¬
toꝗ deiectis usq idusũ suũ. quille pse
usuftuctuariũ ferre. labeo ait. nͨ m̃i¬
ti eũ ꝓligno usurũ suãt uñ ut itur
ligno. q̃ sitim puto uerã. Alioqn ⁊ si
totus ager sit hũc casĩ rassus õs ar¬
bores aufferte ᷤ fructuariꝰ mit̾iã tam̃
ipm succeo̾e q̃tũ aduille iefectõe pu¬
tat posse q̃ admodũ calc̾e inquit quo¬

Expanded text:
Arboribus euolsis uel ui uentorum deiectis usque ad usum suum et uillae posse usufructuarium ferre Labeo ait: nec materia eum pro ligno usurum, si habeat unde utatur ligno. quam sententiam puto ueram: alioquin et si totus ager sit hunc casum passus, omnes arbores auferret fructuarius: materiam tamen ipsum succidere quantum ad uillae refectionem putat posse: quemadmodum calc
Abbreviated transcription (Latin):
uenta cũ totiꝰ agri relmnquĩt uau. finc¬
tus. ꝯnõ partaim ꝯtinent inlegato.¬
¶Ic ucinꝰ tetat eit quisolet ineo qd
accesuit retati. ⁊placuit alluuionis ꝙ
sit eius usũ .f. ad fructuariũ ñ ꝑtinẽ
pegasus scribit. licet ꝓͥetati accetat

Expanded text:
uenta, cum totius agri relinquatur usus fructus, non partium, contin‹e›ntur legato.Huic uicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: et placuit alluuionis qusit, eius usum fructum ad fructuarium non pertinere Pegasus scribit, licet proprietati accedat:
Abbreviated transcription (Latin):
reliquũ insocietate. sit. omni dãpno de¬
ta cũ nõ affocioẽ sotietatis incidimuc
inꝯmunionẽ. ut euenit in re duob
legata. ⁊t̃ si adnob̾ simul ep̃ta uos sit.
aut si l̃ditas uł donatõ cõit̃ nobis
obuenin. aut si aduob seꝑatis emi

Expanded text:
reliquum in societate sit omni damno deta cum non affectione societatis incidimus in communionem, ut euenit in re duobus legata, item si a duobus simul empta res sit, aut si hereditas uel donatio communiter nobis obuenit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Ut in ꝯdn̾cioĩb publicorũ.
it̃ in ep̃tiõibi. nãqui nolunt int̾ secõ¬
asotietate longe remotũ est. ⁊ ido so¬
tietate sm̃ tutoris auctoritate coita.
pupillus ñ tenẽt. at m̃ cͤomunit gẽ¬
sto tengtur.

Expanded text:
orum, item in emptionibus: nam qui nolunt inter se cona societate longe remotum est. et ideo societate sine tutoris auctoritate coita pupillus non tenetur, attamen communiter gesto tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ari debent. ¶cũ sp̃alit oĩũ bõꝵ
sotietas coita est. it̃ ⁊ hĩditas qle¬
gatum ⁊ qd̃ donatũ est aut qua q̃
ratõe acquisitũ ẽ. ĩ comunioẽ acꝗ¬
ritur. ¶de illo queritut sita sit
uenit. an q̃ ea que iẽstam̃to ⁊ ꝓba¬
biliꝰ est adlegnimã hr̃ditatẽ m̃i ħ¬
ꝑtiñe. ¶Sotietas sitolo malo
aut fraudandi cã coita sit ip̃õ uĩe
nulliꝰ mom̃ti est. qr fides bona ꝯͣ¬
ria est fraudi qdolo.
nõest. ¶dissonamut renũtiatoe
mõrte capitis dimmutõe et e¬
gestate.

Expanded text:
are debent.Cum specialiter omnium bonorum societas coita est, tunc et hereditas et legatum et quod donatum est aut quaqua ratione adquisitum communion‹i› adquiretur.De illo quaeritur, si ita ‹sit uenit an etiam ea quae testamento? et probabilius est ad legitimam hereditatem tinere.Societas si dolo malo aut fraudandi causa coita sit, ipso iure nullius momenti est, quia fides bona contraria est fraudi et dolonon est.Dissociamur renuntiatione morte capitis minutione et egestate.
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝑ ꝯpensatõnẽ pattimonii d̾est.
¶donanons cauta sotieras recte
non contrahitur.
tueres. ad boni uiri arbitiũ eates
reõigñda est. ⁊ ꝯueniens ẽ. iri
bomi arbitrario. ut nõ utiq exe¬
quis partib sotu sumꝰ. ułti s̃i alt̃

Expanded text:
er comparationem patrimonii deest. donationis causa societas recte non contrahitur. tueres, ad boni uiri arbitrium ea res redigenda est: et conueniens e‹s›t uiri boni arbitrio, ut non utique ex aequis parti
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. S inepos uxorem uelit
ducere auo furente oĩmodo patui
auctonitas erit necessaria. s si pãt
furiat auus sapiat. sintinat aui
uoluntas. ¶Is cuiꝰ ꝑãt ab hosti¬
b captus est. si nõ infra trientnum

Expanded text:
. Si nepos uxorem uelit ducere auo furente, omnimodo patris auctoritas erit necessaria: sed si pater furit, auus sapiat, sufficit aui uoluntas. Is cuius pater ab hostibus captus est, si non intra triennium
Abbreviated transcription (Latin):
re.ꝯmagistt̃iu. municipalib dato cauti¬
tinẽ. ñexacta quoꝵ altm in opẽ decesis
altm in solidum ꝯuentum satĩpupilla
fecisse ⁊ quarbat antͣor iste ad usumis¬
stt̃um municipalẽ habe p̾se  aliquã a¬

Expanded text:
ores a magistratibus municipalibus datos cautione non exacta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam a
Abbreviated transcription (Latin):
nõib. ab aluis accepti ad magi stt̾ũ
municipale̾ remiscrit. ut. sede. no
debat magistratus teneri. qr̃. utiq enĩ
ĩt̃ est utrũipĩ magistratiꝰ nõaelecta dedint
p̃sidi. ã ea que. abatio p̃se̾ accep̃ ĩꝗsierit̃

Expanded text:
nominibus ab alio acceptis ad magistratus municipales remiserit, ut se de nomidebeant magistratus teneri, quaeritur: utique enim interest, utrum ipsi magistratus nomina electa dederint praesidi an ea, quae ab alio praeses a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗh suscepit d̾ iñ excũsi facultatib eiꝰ.
tt̃ uemendum ad collegã quc̃ ad modũ
si solũ dois diceremũ pu cũdiñ colle¬
a agͣdiendum ¶Siqñ. d̾siñ ĩcuntate
⁊qͥpupilliorĩdisunt qui idoniui¬
itur officiũe magistt̾uũ exꝗrrẽ exu

Expanded text:
qui hoc suscepit, deinde excussis facultatibus eius tunc ueniendum ad collegam, quemadmodum, si solus dedisset, diceremus prius eum, deinde collegam adgrediendum.Si quando desint in ciuitate, ex qua pupilli oriundi sunt, qui idonei uideantur, officium est magistratuum exquirere ex
Abbreviated transcription (Latin):
io si simproniꝰ ꝯuenie̾t actores hox
bonoꝵ picuis̃ mopis defũcti adq
ꝑtinet. hr̃nis modestinꝰ .i. quod ab
uno ex actõib obea soliuis que gessit
neg̾oꝵ gestoꝵ actioe̾ .s. uari nõ pr̃.

Expanded text:
 si Sempronius conueniet actores horum bonorum, periculum inopis defuncti ad quos pertinet? Herennius Modestinus respondit, quod ab uno ex actoribus ob ea quae solus gessit negotiorum gesto- rum actione seruari non p
Abbreviated transcription (Latin):
stimatum instrum̃tum colonũs
iccipiat. ꝓculus ait id agi ut in¬
atrum̃tum emͣpͣtũ hãt colonus. si¬
cuti fieret cũ quid cxistimatũ indo¬
tem daxetur.
d̾.ł. Locatio p̾carii ue rogatio
ita facta.quo ad is qui emi locass
dedissz ue uellet. morte eins qui
locanit tollitͣnͣt.
mor pension̾ẽ remittam exlocato
⁊ ex ꝯducto agendum ent.

Expanded text:
aestimatum instrumentum colonus accipiat, Proculus ait id agi, ut instrumentum emptum habeat colonus, sicuti fieret, cum quid aestimatum in dotem daretur..Locatio precariiue rogatio ita facta, quoad is, qui eam locasset dedissetue, uellet, morte eius qui locauit tollitur. 5 mox pensionem remittam, ex locato et conducto agendum erit.
Abbreviated transcription (Latin):
anł .RL ocatio ⁊⁊ conductõ pro¬
xiia est em̃ptõi ⁊ uenditõi. hndẽq
iuris regulis ꝯsistit. nam ut ẽp̃t̃o
⁊ uenditõ ita ꝯtrahitur. si dep̃tio
trahi ĩtelligit᷑. si demercede ꝯuenĩt.
ad eo aũt famili.aritatem aliqũã
hr̃e uidentur emptõ quenditõ. Itẽ
locatio ⁊ ꝯductio. ut inquib dam
quer soleat utrum empt̃o quen¬

Expanded text:
 Locatio et conductio proxima est emptioni et venditioni isdemque iuris regulis constitit: nam ut emptio et venditio ita contrahitur, si de pretio ontrahi intellegitur, si de mercede convenerit. Adeo autem familiaritatem aliquam habere videntur emptio et venditio, item locatio et conductio, ut in quibusdam quaeri soleat, utrum emptio et ven
Abbreviated transcription (Latin):
aũt̃ alit fecĩt. ut q hic mandatum
int̃uenisse iudeatur. qiͣ tefundemꝰ
muicem inpensas. neq enĩ dere
tua tibi mando. s hoc tutius erit.
ciminsulis fabricandis. q indebi¬
tionem. que accõ similis erit mã¬
dati actõt quẽ admodũ insuꝑiori¬
b casib locationi. ciemptioni.
Si ergo hec siint ubi de fatiendo
abutroq ꝯuenit. cimpropõita qoẽ¬

Expanded text:
autem alter fecit, ut et hic mandatum intervenisse videatur, quasi refundamus invicem impensas: neque enim de re tua tibi mando. sed tutius erit et in insulis fabricandis et in debitionem, quae actio similis erit mandati actioni, quemadmodum in superioribus casibus locationi et emptioni. Si ergo haec sunt, ubi de faciendo ab utroque convenit, et in proposita q
Abbreviated transcription (Latin):
ut des autdo. ut fatias aut fa¬
tio. ut des aut fatio ut fatias. ĩ
quib q̃r. que obligatio nascatur
q̃ siquidem pecuniam dẽ. ut rem
accipiam. emptõ ⁊ uenditio est
Sin aut̃ doxem ut rem accipiam.
qr nõ place̾t ꝑmutationẽ rerum
emptõnẽ ẽẽ. dubiũ nõ est. nasci
it ueniet. nõ ut reddas qd̾ acte¬
ꝑis s ut dampneris iͥn quãti it̃¬
est mea illud de quo ꝯuenit acci¬
ꝑe. uł simeum reciꝑe uelim repe¬
tam. qd̾ datum est q̃uasi obrẽ datũ
re nõ secuta. ¶ Ssi sciphũ de¬
di tibi ut stichum nuichi dares ꝑi¬
culo me̾o stichus ent. actu dimi¬
taxat culpam pr̃are debes. ¶Ex¬
plicitus est arncłs ille. do ut des¬
¶Et cũ do. ut fatias. sitale sit factũ
ꝙ locari soleat. puta ut tabulas pin¬
gas. pecunia dͣit᷑a locatio erit. sic̃
suꝑiore caũ emptio. Sĩ tc̃ nõ ent¬

Expanded text:
enim do tibi ut des, aut do ut facias, aut facio ut des, aut facio ut facias: in quibus quaeritur, quae obligatio nascatur. Et si quidem pecuniam dem, ut rem accipiam, emm accipiam, quia non placet permutationem rerum emptionem esse, dubium non est nasci id ueniet, non ut reddas quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea illud quo conuenit accipere: uel si meum recipere uelim, repetatur quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. sed si scyphos tibi dedi, ut Stich‹u›m mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare debes. explicitus est articulus ille do ut des.At cum do ut facia‹s›, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emptio
Abbreviated transcription (Latin):
uhoc qd̾ mea int̾ est. uł adrepetẽ¬
dum ꝯdictõ ¶qd̾ sitale est factum
qd̾ locari nõ possit. puta ut ẜuũi
manumittas. siue c̾tum ip̃s adiec¬
tum est. int̃̾ qd̾ manumittatur id¬
q cũ potuiss manuiti. iiuo
eo ẜuo tnͣsierit siuie fu̾utũ nõ
inhis que dixiͣmus ꝯueniͣt ¶set side¬
di tibi ẜuũ ut ẜuũ nuum manu¬
mitteres. q⁊ manumisisti. qis quẽ
dedi enicnus est sisciens dedi. teto
feci cessas dare. nulla erit cuulis
tio ut fatias. ħ spẽs tractatus płes
recipit. nam si pacti sumus. ut tu
ameo debitore cartagine exigas.
ego atuo rome. uł ut tu in meo
ego intuo solo edificem. ciego e¬
dificaui. citu cessas. inpore spẽ m
andatũ quodam modo int̾uenisse
iudet᷑ur. sine quo exigi pecĩa alie¬
no noĩe nõ põt. Qũaus enĩ ⁊ in¬
pendia sequãtut. tñ mittuũ offõ¬

Expanded text:
hoc quod mea interest uel ad repetendum condictio. quod si tale est factum, quod locari non possit, puta ut seruum manumittas, siue certum tempus adiectum est, intra quod manumittatur idque, cum potuisset manumitti, uiuo seruo transierit, siue finitum non his quae diximus convenit. sed si dedi tibi servum, ut servum tuum manumitteres, et manumissisti et is quem dedi evictus est, si sciens dedi, de dofeci, cessas dare, nulla erit civilis cio ut facias, haec species tractatus plures recipit. nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, vel ut tu in meo, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificavi et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo intervenisse videtur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest: quamvis enim et impendia sequantur, tamen mutuum off