comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cura maxima sit abbati. ne
aliquã neglegentiã patiantur
Quib frib infirmis sit cella
suꝑ se deputata. & seruitor timens
dm̃ & diligens ac sollicitus
Sit ergo abbiscura ut separatĩ
cellã abeant cũ om̃ib oportuni¬
tatib ut nullũ exteriorem labo¬
remsentiant qui infirma car¬
quoq uł aliqua in equalitate la¬
borantib: satis fidelis & strenua
deb& ꝑsona p̃poni quȩ & egrotis
cũ pi& ate seruiat & monaste¬
rialẽ disciplinã regulariter
custodiat : & quȩ cõueniunt infir¬
mis racionabilit̃ expendat: quĩ¬
& de uoto eis ministerio obsecun¬
d& & de his quȩ illis residua s̃.
neq fraudẽ faciat. neq oc cul¬
te comestione se. inlicita pol¬
ant᷑ infirmi : ut nec ꝓpinquoꝵ
affectꝰ nec urbiũ delicias requi¬
rant : sed qđ necesse habuerins
cellararius & p̃positus p̃uidean
Ipsiuero infirmitanta sollicitũ¬
dine a ͫ moneant᷑. ut de ore eoꝵ
nec quantulũ cumq uł leuis
sermo murmurantis procedat.

Expanded text:
cura maxima sit abbati, ne aliquam negligentiam patiantur. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata et servitor timens Deum, et diligens ac sollicitussae cura ut separatim cellam habeant cum omnibus opportunitatibus; ut nullum exteriorem laborem sentiat, quae in infirma carquoque, vel aliqua inaequalitate laborantibus satis fidelis et strenua debet persona praeponi; quae et aegrotis cum pietate serviat, et monasterialem disciplinam regulariter custodiat, et quae conveniunt infirmis, rationabiliter expendat. CAPet devoto eis ministerio obsecundent, et de his quae illis residua sunt, neque fraudem faciant, neque occulte comestione se illicita polantur, ut nec propinquorum affectus, nec urbium delicias requirant, sed quod necesse habuerint, cellararius et praepositus praevideant. Ipsi vero infirmi tanta sollicitudine admoneantur, ut de ore eorum nec quantuluscunque vel levis sermo murmurationis procedat;
Abbreviated transcription (Latin):
uiduntur. a quotam̃ abbe
semper consideretur illa senten¬
tia hactuũ apłorũ: quiadabat᷑
singulis prout euiq opuserat
Ita ergo & abbas cõsider& in¬
firmitates indigentium: non
malã uoluntatem inuidentiũ
In omibus tamen iudiciis suis:
dĩ retributionẽ cogit& Hic̃¬
nõ er̃ equaliter destribuen¬
daomnibus. Sed cũ discretio¬
ne ut cuius cũ que xas gradus¬
que expostulat: Ita enĩ & apłos
fecis se legimus. Sicut scrip¬
tũ est. Erãt illis omĩa cõmu¬
nia & distribuebantur unicui¬
ꝙ prout opuserat. Vniuscu¬
ius que autẽ fr̃is supplem̃ tum.
uł indigentia inspiciatur: ut qui
habẽt contentisint & qui non
habent accipiant cab LUI¬
& peregrinis sit sẽper
Quociens tam̃ minꝰ sunt hospi¬
tes: quos uult de fr̃ib uocare:
in ipsius sit pote state. Seniores
tam̃ unũ aut duos semꝑ cũ fr̃ĩ¬
bus dimittendũ ꝓcur & : ꝓpter
peregrino fr̃icũ frĩb mandu¬
care.nisi cũ eo qui pre est pa¬
tre ut possit ae dificari¬

Expanded text:
usatio. A quo tamen abbate semper consideretur illa sententia Actuum apostolorum: quia dabatur singulis prout cuique opus erat . Ita ergo et abbas consideret infirmitates indigentium, non malam voluntatem invidentium. In omnibus tamen judiciis suis Dei retributionem cogitet. Cnon erunt aequaliter distribuenda omnibus, sed cum discretione, prout cujusque aetas, gradusque expostulat; ita enim apostolos fecisse legimus, sicut scriptum est: Erant illis omnia communia, et distribuebatur unicuique, prout opus erat . 2. Uniuscujusque fratris supplementum, vel indigentia inspiciatur, ut qui habent contenti sint, et qui non habent accipiant; et peregrinis sit semper. Quoties tamen minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum aut duos semper cum fratribus dimittendum propter peregrino fratri cum fratribus manducare, nisi cum eo qui praeest Patre, ut possit aedificari
Abbreviated transcription (Latin):
uero ille dic̃ scapulare ꝓp̃t̃o¬
pera : hoc nos modo dicimꝰ cu¬
dicit ille qđ nos dicimꝰ calces
Caligas ille qđ nos subtala¬
res uł socosuocamus Caligȩ
aut̃ uł acallo pedũ dictȩ uł
quia ligantur. Nã & calcia¬
rii uocantur. Depedulibus
dos in monasterio quã diu
hiemis coegerit uiolentia si¬
ue dũ fr̃s gradiuntur initine¬
re uł ꝓficiscuntur a durbẽ¬
me pedules calciẽt qui uolue¬
briũ usq ad hł das maias. Re¬
liquisestiuis mensibus caligan
tantũ solaciis muniendisunt
grossitudine nõ causentur
incħi Sed quales inueniri pofi¬
sunt inprouincia qua bagila
aut qđ uilius compararipos

Expanded text:
ero ille dicit scapulare propter opera, hoc nos modo dicimus cudicit ille, quod nos modo dicimus calceos: caligas ille, quod nos subtalares vel soccos vocamus; caligae autem a callo pedum dictae, vel quia ligantur, nam et calcearii vocantur. » Hildemarusdi in monasterio, quandiu hiemis coegerit violentia, sive dum fratres gradiuntur in itinere, vel proficiscuntur ad urbeme pedules calceent, qui voluebrium usque ad Kal. Maias; reliquis aestivis mensibus caligarum tantum solatiis muniendi suntgrossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari
Abbreviated transcription (Latin):
Lec tula singuloꝵ abbauł pre¬
positus bisin ebdom adare uol¬
uat atque perscrutetur. ut ui¬
deat noquis super fluũ aliquid
saneacus. ac fila diuers a pro
tibus ipsis tribuenda sunt ab abbe
& qđ necessitas pre poscerit lauã¬
di at que emendandi abeãt facul¬

Expanded text:
Lectula singulorum abbas vel praepositus bis in hebdomada revolvat, atque perscrutetur, ut videat ne quis superfluum aliquid sane, acus, ac fila diversa pro tibus, ipsi tribuenda sunt ab abbate; et cum necessitas poposcerit, lavandi atque emendandi habeat facul
Abbreviated transcription (Latin):
ait. MAunitus deb& eẽ
nõ oporta in mcħo eẽ notabi¬
lis abitus. Ita necsatis abiectuꝰ
Nã preciosa uestis animũ ad
las ciuiã pertrait. Nimis uilis.
aut dolorẽ cordis parit: aut mor¬
bũ uanȩgłȩ contrait. Hinebasi¬
lius ait Si enĩs tudiũ nob̾ a ben¬
dũ est omĩũ ẽẽ minimos: & om̃i¬
ũ nos nouissimos. Certũ est qr
nus dic̃. O porta ut talis sit
uestis mcħi quȩ corpus cõtegẽs
tã tũ uere cundiã nuditatis re¬
pell at & frigor is retundat
uilis ut nullo coloris percon¬
positionis nouitate inter c&e¬
ros fr̃s spãles abeat᷑ insignis
& itasit astudiosis super flus
accułationib aliena: ut nulus
iterũ perincuriã collectis aut
affectutis sordibis sit defor¬
mis. Post tremo sic ipsa uestis
ab huius mundi separetur orna¬
tu ut in omĩ seruorũ dĩ cultũ
communis sit Nã qui quidint̃
famulos dĩ nõ ab om̃ib tenetut.
sed ab uno. uł a paucis presumit᷑
Aut superfluũ aut elatũ est a¬

Expanded text:
i. Munitus debet esse non oportet in monacho esse notabilis habitus, ita nec satis abjectus; nam pretiosa vestis animum ad lasciviam pertrahit, nimis vilis aut dolorem cordis parit, aut morbum vanae gloriae contrahit. Veslius dixit: Si enim studium nobis habendum est omnium nos esse minimos, et omnium novissimos, certum est quia nus dicit: Oportet ut talis sit vestis solitarii, quae corpus contegens, at uerecundiam nuditatis et frigoris retundat ut nulla coloris vel compositionis novitate inter caeteros fratres spiritales habeatur insignis: et ita ab studiosis superfluisque accurationibus aliena, ut nullus iterum per incuriam collectis aut affectatis sordibus sit deformis. Postremo sic ista vestis ab hujus mundi separetur ornatu, ut in omnium servorum Dei cultum communis sit. Nam quidquid inter famulos Dei non ab omnibus tenetur, sed ab uno vel paucis praesumitur, aut superfluu
Abbreviated transcription (Latin):
pellecti lẽ meħo abere non
lic& : cuius stratus eritstoria.
& stragulũ pellisq lanate duȩ
galnapis quo que & facitergi¬
ũ Seminosꝙ ad caput puluil
los Quȩ tam̃ lecta frequenter
ab abbatẽ scrutan dasunt propter
opus peculiare ne inueniatur.
et sic uiinuentũ fuerit quod ab abbe
nõ acceperit grauissime discipli¬
nae subiaceat. Et ut hoc uitium
peculiaris radicitus amputet᷑.
dentur ab ab bate omnia quę
sunt ne cessaria. Idest cuculla
tuni capedules calige brachi¬
le cultellũ: graphiũ: acus.
mapula tabulae: ut omnia au¬
feratur necessitatis excusatio.

Expanded text:
pellectilem monachum habere non licet, cujus stratus erit storea, et stragulum, pelles lanatae duae, galnapis quoque, et facistergium, geminusque ad caput pulville. Quae tamen lecta frequenter ab abbate scrutanda sunt propter opus peculiare, ne inveniatur. Et, si cui inventum fuerit, quod ab abbate non acceperit, gravissimae disciplinae subjaceat. Et ut hoc vitium peculiaris radicitus amputetur, dentur ab abbate omnia quae sunt necessaria, id est, tunica, cuculla, pedules, caligae, bracile, cultellum, graphium, acus, mappula, tabulae, ut omnis auferatur necessitatis excusatio.
Abbreviated transcription (Latin):
dientes respicit. Sic enĩ legimꝰ: om̃is qui audit uerba
mã & nõ facit ea similabit᷑ uiro stulto qui hedificauit domũ
suam super arenã. Et rełq Idest : tum in fluxerint stilli¬
cidi apassionum cũ auenerint flumina & torrentes
atq impaus tribulacionum ex multitudine neglegen¬
tiarũ. cũ flauerint uenti. Illiutiq qui ꝑistũ aerem uolitot
parati ad xp̃i areã uentilandũ. Sicubi iueniant palcas
quas ad ludibriũ suũ rapiant. atq: dispergant. Tunc in ru¬
ent indomũ illã que sine obedientiae fundam̃to hedisi¬
cata est & fa ruina illus magna Ho ergo pluuia neq¬

Expanded text:
dientes respicit. Sic enim legimus: Omnis qui audit verba mea haec, et non facit ea, similabitur viro stulto qui aedificavit domum suam super arenam, etc. . Id est, cum influxerint stillicidia passionum, cum advenerint flumina et torrentes atque impetus tribulationum, ex multitudine negligentiarum; cum flaverint venti, illi utique qui per istum aerem volitant, parati ad Christi arcam ventilandam sicubi inveniant paleas quas ad ludibrium suum rapiant atque dispergant; tunc irruent in domum illam quae sine obedientiae fundamento inventa est, et fiet ruina illius magna. Sed forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
lã & operatur iusticiã. Quil oquitur ueritatẽ in corde suo : quinõ egit dolũ
ilinguasua. Quinõ secit ꝓximostiomalũ. & ob pribriũ nõ accepit aduer¬
sus ꝓximũ srisuum Quimalignũ diabolũ aliqua sua dentẽ sibi cumipsa¬
sibi suasione. a conspectib cor dissui respuens deduxit ad nichilũ &
par uulos cogitatus eiꝰ tenuit: & allisit ad xp̃m. Quitim̃tes dñm de bon
posse sed ad ño fieri ex istimantes. operantẽ in se dñm magnificant
illut cũ proph& a dicentes. Non nob dñe nõ nob: sed nominituo da

Expanded text:
la, qui loquitur veritatem in corde suo; qui non egit dolum in lingua sua; qui non fecit proximo suo malum; qui opprobrium non accepit adversus proximum suum : qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione a conspectibus cordis sui respuens, deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus tenuit, et allisit ad Christum petram. Qui posse, sed a Domino fieri existimantes operantem in se Dominum magnificant, illud cum propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nõ iniudieio decidatisꝰ ideco inquit uos a iurationis cul pr
compesco ne frequent uera iurando : aliquando &iã in ꝑ¬
iuriũ incidatis. Sed eo longiuꝰ apegeran do uiciostetis : qđ
nec uerũ denegare nisi ꝑxima necessitate uelitis sed & ille
sub iudiciũ reat decidit: qui & sinũ quã pe ierat crebrius
torũ qua opusest uerũ de ierat Quia nimirũ ipsa suꝑflua
locu tionis ociositate de linquit: offendit que iudicẽ. qui &
inutileuerbũ: & iuram̃tũ omne uetuit. Veritatẽ excor

Expanded text:
sub judicio decidatis. Ideo, inquit, vos a jurationis culpa compesco, ne frequenter vera jurando aliquando etiam in perjurium decidatis, sed eo longius a pejerandi vitio stetis, quo nec verum dejerare nisi proxima necessitate velitis. Sed et ille sub judicio reatus decidit, qui etsi nunquam pejerat, crebrius tamen quam opus verum est dejerat. Quia nimirum ipsa superfluae locutionis otiositate delinquit, offenditque Judicem, qui et inutile verbum et juramentum omne vetuit. Tristatur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sola pultis siue aluit qđ eius¬
ponitur & sumitur: pulmentũ
aut̃ nascentia corundẽ liguminũ
intelliguntur germina quȩ cum
accto uł aliis fructib composita
adcomedendũ sunt apta. Quod
maior: m arbitrio & potestate
ab biserit si ex pebiat aliquid
qui presunt obseruabunt illam
quȩ dicit. Diuidebatur singulis
prout cinq opuserat. Deb& er¬
go unũ quemq p̃uenire: ut scđm
labore &iã solatiare fectionis
tũ aut̃ adcibos ꝓut usus de poscit.
ri. uł in coͫ moditaseius: ita etiã
modus & qualitas tẽ perabitur cibi
Remota preomib erapula¬
& ut nũquã subripiat mocho
indigeries. quia mehil sic cõ¬
trariũẽ homini xpiano quom¬
docrapula. Sicut ait dñsmr̃
Videte ne grauent᷑ c̃ orda ur̃a¬
inmoderata uoracitas Crapu¬
cuius cruditate cor grauatur.
& stomachus indigestus efficit᷑¬

Expanded text:
enim sola pultis, sive quid aliuione sumatur, pulmentum inquit, nascentia eorumdem leguminum intelliguntur germina, quae cum aceto vel aliis fructibus composita ad comedendum sunt apta. major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid qui praesunt, observabunt regulam, quae dicit: Dividebatur unicuique prout opus erat . Debent enim unumquemque praevenire, ut secundum laborem etiam solatia refectionis ad cibos, prout usus deposcit, ris, vel incommoditas ejus, ita etiam modus et qualitas temperabitur cibiremota prae omnibus crapula, ut nunquam subrepat monacho indigeries, quia nihil sic contrarium est omni Christiano, quomodo crapula, sicut ait Dominus noster: « Videte ne graventur corda vinmoderata voracitas,cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ã nam libertacẽ legim
huius regule de inceps me pol¬
liceor fideliter mancipari
Itaut noniã michi ex hac die
liceat egredi demonasterio:
collũ que de sub iugo regule
ex cutere. qđ sub anali obtinẽ
aut excusare licuit aut susci¬
pere Sedut p̃ facus sũ om̃iex¬
cusatione post posita.: promit¬
costabi litatẽ monasterii
moꝵ que eoꝵ conuersatione.
& propter pro fessionis meae
cio & ut haec promissionis
trado inper p&uum habendã:
& manu mea roboratam suꝑ
nẽ manusua scribat. aut certe
si nõ scit literas. Alter abeo
rogatus scribat. Et ille nouici¬
us signũ faciat & manusuaeam¬
super altare ponat. Hinc¬

Expanded text:
propter aeternam libertatem legibus propter aeternam libertatem legibus hujus regulae deinceps me polliceor fideliter mancipari, ita ut jam non mihi ex hac die liceat egredi de monasterio, collumque sub regulae excutere jugo, quod sub annali optione aut excusare licuit, aut suscipere; sed, ut praefatus sum, omni excusatione postposita, promitto stabilitatem monasterii, morumque meorum conversionem, et propter professionis meae cio. Et ut haec promissionis trado in perpetuum habendam, et manu mea roboratam supenem manu sua scribat, aut certe, si nescit litteras, alter ab eo rogatus scribat; et ille novitius signum faciat, et manu sua eamsuper altare ponat.
Abbreviated transcription (Latin):
nominiã omiũ ipperp& uoser¬
uandum. Ego autẽ dauitico cõ¬
fortatus exẽpla dño clamans
age bã Propter uerba labioꝵ
tuoꝵ ego custo diuiuias du¬
ras. Certis sme sciẽs quiasi par¬
ticeps xp̃ipassionis fuero:
& resurrectionis ero Hisa&
similibus diuinis cõfortatus
oraculis: om̃ia me constanter
tantiã ter iussit in annoperhor¬
dinẽ nob̾ legere pariterꝙ tra¬
dere regula. cum ꝓtestatione
monentis atquedicentis. Ecce
lex sub quamilitareuis. Sipo¬
tes obseruare ingredere. Si
non potes. li discede. Hunc
ergo uidens ordinatissimum
atque moro sum michis patium
ad tributũ dubitationis ad itu
risatiare dignemini lacrima¬
biliter rogitans de poscat.
Ego uero mecũ iamsaluationis
deliberatione salubriter abi¬
ta promito me in omĩbus huiꝰ
regulae custo dire dño iuuan¬
te. instituta libenter que abbis
mĩ seruare precepta Firũm¬
que maioꝵ cunctis dño fauen¬
te obtemperare mandatis &

Expanded text:
nominiam omnium in perpetuo sernominiam omnium in perpetuo servandum. Ego autem Davidico confortatus exemplo, Domino clamans, aiebam: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras: certissime sciens, quia si particeps Christi passionis fuero, ero et resurrectionis. His et similibus confortatus divinis oraculis, omnia me constanter tantiam, ter jussit in anno per ordinem nobis legere pariterque tradere regulam cum protestatione monentis atque dicentis: Ecce lex sub qua militare vis: si potes observare, ingredere; si non potes, liber discede. Hoc ergo videns ordinatissimum, atque morosum mihi spatium attributum, dubitationis aditu ri sociare dignemini, lacrymabiliter rogans deposco. Ego vero jam mecum salvationis deliberatione salubriter adhibita, promitto in omnibus hujus regulae custodire, Domino juvante, instituta, libenterque abbatis mei servare praecepta, fratrumque majorum cunctis Domino favente obtemperare mandatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
tis perbonorum industriam.
quã do que dominoplaciturꝰ¬
Ođ si aliquando aliterfecerit¬
irrid & sciat dequa promis¬
sio nesua fatiat paricionem
adnomen scõꝵ quoꝵ reliqdͥe
hibi sunt & ab batis presentis.
tur anoutio. Monachatus
mei qrociniũ diligent̃ ad ten¬
dens cõsidero qđ p&itioni me¬
ae primũ: non facilis monaste¬
rii concessus est intrortus. Sed
diumichi pulsanti uix ospicu
cos diesdemoratus. No uitio¬
rũ sũ domũ progressus. In
quami chidura as pera
primo diligent̃ a seniore
sunt p̃redic ata & stabili¬
tis me ꝓmissio simpliciter
minans michi haec terribi¬
liter uerba auribus intima¬
bat Sciendo scias qrñ pͥostꝓ
pexeris: aptus regnacȩloꝵ
noneris Insuper qualibus
te tectũ uestib: monas terii
claustra receperit: in talib
tefore ab illa pruciendũ cog¬
nosci. Et quia te pannis expo¬
liatũ ueteribus parit̃ quespo¬
liatũ uitiis perdiderat mun¬
dus Fas est utroque suũ uesti¬
mentũ recipiat seruum adig¬

Expanded text:
tis, per bonorum operum industriam quandoque Domino placiturut si aliquando aliter feceritirridet. De qua promissione sua faciat petitionem ad nomen sanctorum quorum reliquiae ibi sunt, et abbatis praesentis. tium. Monachatus mei tirocinium diligenter attendens, considero quod petitioni meae primum non facilis monasterii concessus est introitus, sed diu mihi pulsanti, vix hospitii cos dies demoratus, novitiorum sum domum progressus, in qua mihi dura et aspera primo diligenter a seniore sunt praedicata, et stabilitatis meae promissio suppliciter minans mihi haec terribiliter verba auribus intimabat: Sciendo scias quoniam si ppexeris, aptus regno coelorum non eris. Insuper qualibus te tectum vestibus monasterii claustra susceperunt, in talibus te fore ab illis projiciendum cognosce. Et quia te pannis exspoliatum veteribus, pariterque exspoliatum vitiis perdiderat mundus, fas est utroque vestitum suum recipiat servum ad ig
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Semꝑ enĩ conscientia seruidei
humilis cẽ deb& & tristis scilic& ut per
humilitatẽ nõ superbiat: & ꝑutilẽ
merorem cor adlasciuiã nõdissol
uat: Scurrilitates uero ul uer¬
ba ociosa. & risũ mouentia aer¬
na clausura in om̃ib: locis dampna¬
mus Et ad tale eloquiũ: discipłm os

Expanded text:
ri. Semper conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis, scilicet, ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolt: Scurrilitates, aut verba otiosa, et risum moventia, aeterna clausura in omnibus locis damnamus, et ad tale eloquium discipulum
Abbreviated transcription (Latin):
Illeigitur ut bearus gregorius ait. Deb& ad exẽplubene uiuon¬
di eaeris p̃ẽe : quicunetis carnis passionib: moriens iã spiri¬
talit unuit: qui prosperamundi post posuit quinulla aduer¬
sa ꝑrimescit: qui sola interna desiderat qͥ ad aliena cocu¬
sed ꝓ octnata ab alus ut ꝓpria de plorat: quita se imimitalẽ
traro: Quilacrimas quas uult asuis auditorib: fumnde priis¬
ese funane o siceos conpuncoione suicordis accendat:¬

Expanded text:
debet ad exemplum vivendi pertrahi, qui carnis cunctis passionibus moriens, jam spiritualiter vivit qui prospera mundi post posuit, qui nulla adversa pertimescit, qui sola interna desiderat. Cujus intentiosed perpetrata ab aliis ut propria deplorat. Qui ex affectu res. Lacrymas quas vult a suis auditoribus fundi ipse primitus fundat, et sic eos compunctione sui cordis accendat
Abbreviated transcription (Latin):
lare & inuidere alterius bono
non est paruũ. sed grande & mag¬
num peccatũ: Diabolus inter
initia mundi statim. teli liuore
ꝑculsus perut primus & sic ꝑ di¬
Inflatur suꝑbia ex acerbat hu¬
entia concutitur. furit discordia.
lum rũpitur. hinc frat̃nacarita suo¬
latur hinc ad ulteratur ueritas. Scm¬
toruus as pectus pallor in facie tre
Quid plura referam: De teliliuore
fons omniũ uitioꝵ consurgit :¬

Expanded text:
lare et invidere alterius bono non est parvum, sed grande et magnum peccatum. Diabolus inter initia statim mundi zeli livore percussus periit primus, et sic perdiinflatur suentia concutitur, furit discordia, lum rumpitur, hinc fraterna charitas violatur, hinc adulteratur veritas, torvus aspectus, pallor in facie, in Quid plura referam? De zeli livore fons omnium vitiorum consurgit
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: Qui hab& auresaudien¬
primo ammon& aurẽ quẽ quã ci¬
cius a comodare docenti: Sero aut̃
os ad docendũ aperire: Quiergo
quirat: & inter agendũ suã cau¬
tis sime linguã non solũ ab otio¬
sis sermonib coerceat: uerũ
& ab ipsa quã nuꝑ didicit ueri¬
tate p̃dicanda contineat: Nã¬
olescentss uitam de scribens modes¬
tiam taciturnitatis interprima
uirtutũ studia conputat Bonũ ẽ
uiro in quid cũ portauerit iugum
ab adolescentia sua sedebit solita

Expanded text:
audienprimo admonet, aurem quemque citius accommodare docenti, sero autem os ad docendum aperiquirat, et inter agendum suam cautissime linguam, non solum ab otiosis sermonibus coerceat, verum et ab ipsa, quam nuper didicit veritate praedicanda contineat. olescentis vitam describens, modestiam taciturnitatis inter prima virtutum studia computat. Bonum est vero, inquit, cum portaverit jugum ab adolesce
Abbreviated transcription (Latin):
his qui diliguntillũ offic ina
uero ubi haec om̃a diligent̃
operemur : claustra sunt
monasterii. & stabilitas
in congreegatione

Expanded text:
his qui diligunt eum. Officina vero ubi haec omnia diligenter operemur, claustra sunt monasterii et stabilitas in congregatione
Abbreviated transcription (Latin):
ant: Idest siȩtiam ipse aliter qđ
ab sit agat: Memores illud dñicũ
p̃ceptum: quȩ dicunt facite : quȩ aut̃
faciunt facere nolite: TEXTOS
Non uelle dici sanctum ante¬
quam sit. sed prius es se quod

Expanded text:
ire, etiamsi ipse aliter, quod absit, agat memores illius Dominici praecepti: Quae dicunt facite: quae autem faciunt, facere nolite . Non velle dici sanctum, antequam sit: sed prius esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
parulo post. Furtũ & adulte¬
riũ inundauer̃. Et it erum
in psalmo. Si uidebas furẽ:
simul currebascũ eo & cum
adulteris porcionẽ tuã pone¬
bas. legimus &iã in euangło
nem Ex his ꝓfecto intellige¬
re possunt horũ scelerũ serui:
quia sicut equalit̃ his dominan
fuerit iniare. comprobata paten¬
ter ꝑ accusatores uerissimos
siuetestes: causa publice uerbe¬
retur. Coronã capitis quã gesta¬
bat ammittat: de caluatus qre:
turpit̃ obprobria pateat Omĩ¬
um que sputamentis obunitus
in facie ꝓbraq ȩque suscipiat :
uinculisq artatus ferreis car¬
cerali sex mensib: angustia ma¬
ceretur. It triduana per ebdo¬
madas singulas refectione pa¬
nis exigui ordea ceiues ꝑtino
tempore subleuetur Post dein¬
de ex pletis his mensib: aliis
sex mensib succedentib sub se¬
niorisspalis custodia segregato.
in corticula degens opera ma¬
nuũ & oratione continua sit con¬
tentus Uigiliis & fletib &
humilitate subiectus: & poeni¬

Expanded text:
paulo post: Furtum et adulterium inundaverunt ; et iterum in psalmo: Si videbas furem, simul currebas cum eo, et adulteris portionem tuam ponebas . Legimus etiam in Evangelio nem . Ex his profecto intelligere possunt horum scelerum servi quia, sicut aequaliter his dominantfuerit inhiare, probata patenter per accusatores verissimos, sive testes causa, publice verberetur; coronam capitis, quam gestabat, amittat decalvatusque turpiter opprobrio pateat, omniumque sputamentis oblinitus in facie, probraque aeque suscipiat, vinculisque arctatus ferreis carcerali sex mensibus angustia maceretur; et triduana per hebdomadas singulas refectione panis exigui hordeacei vespertino tempore sublevetur. Post deinde expletis his mensibus, aliis sex mensibus succedentibus sub senioris spiritalis custodia, segregata in corticula degens, opere manuum et oratione continua sit contentus; vigiliis et fletibus, et humilitate, subjectus, et poeni
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & cẽt Si hoc unus helias tanta
impetrauit. quantomagͥs ualebit
frequens plurimorũ oratio iusto¬
rum: Iubemur itaq orare & psal¬
lere dño. quoties aliquib pulsa¬
magnȩ mercedis est amorte eripe¬
re carnẽ quandoq: murituram
Iuantiest meriti amolte animã
liberare incęlesti patria sine fi¬
ne uicturam : Quo osinec istomo¬
do sanatus fuerit. tunci am uta¬
tur abbas ferro abscisionis. ut
ait apłs: aufferte malũ ex uobis

Expanded text:
vit, et hoc unus Elias talia ac tanta impetravit, quantum igitur valet frequens plurimorum oratio justorum? lere Domino, quoties aliquibus pulsamagnae mercedis est a morte eripere carnem quandoque morituram, quanti est meriti a morte animam liberare, in coelesti patria sine fine victuram? Codo sanatus fuerit, tunc jam utatur abbas ferro abscisionis, ut ait Apostolus: Auferte malum ex vobis
Abbreviated transcription (Latin):
aellicunt. Dehoe perfector numero & uita dicenim fecun
tus que prolatisunt: Cuiꝰ professionis prmcipes ho ses to ni¬
paulo ante memorauim scm̃ in delic& paulũ. & antoniũ no
uimꝰ extitisse : Quinõ ut quidã pus illanimitatis causa nec
inpacientiȩ morbo : sed desiderio sublimioris profectus. con¬
templationis que diuinȩ sollicitudinis secreta sectati sunt

Expanded text:
io. De hoc perfectorum numero et, ut ita dixerim, fecunflores fructusque prolati sunt. Cujus professionis principes hos paulo ante memoravimus, sanctum videlicet Paulum vel Antonivimus exstitisse; qui non, ut quidam, pusillanimitatis causa, nec impatientiae morbo, sed desiderio sublimioris perfectus contemplationisque divinae, solitudinis secreta sectati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
singularis hac solitarię uitȩ districtione nominati
sunt. Vnde conse quẽs fuit. ut ex cõmunione consortii Rõy¬
nõdyso tAI celleque hac diuersoriaeorũ Rõi nõsia uo¬
carentur. Istud ergosolũ fuit antiquis simũ monacho¬
rũ genꝰ qđ non modo tempore : sed &iã gr̃a primũ est
antonii durauit ȩtatem: cinus & iã numnc adhuc indis¬
trictis cȩnobiis cernimus residere uestigia. Itaq cȩno
bitarũ disciplina a tempore predicationis apłicȩ sũp¬
sit exordiũ Hãtalis extititꝰ iero solimis om̃is illacre¬
dentiũ multitudo quȩ in actib: apłor ũ ita describitur
Mul titudinis aut̃ credẽtiũ eratcor unũ & animauna
Ne quis quã eoꝵ quȩ possidebat. aliquid suũ ẽẽ dicebat:¬

Expanded text:
singularis ac solitariae vitae districtione nominati sunt. Unde consequens fuit ut ex communione consortii coenobitae cellaeque ac diversoria eorum coenobia vocarentur. Istud ergo solum fuit antiquissimum monachorum genus; quod non modo tempore, sed etiam gratia primum est, bbatis Pauli vel Antonii duravit aetatem. Cujus etiam nunc adhuc in districtis coenobiis cernimus residere vestigia. CAPUT bitarum disciplina a tempore praedicationis apostolicae sumpsit exordium. Nam talis exstitit in Hierosolymis omnis illa credentium multitudo, quae in Actibus Apostolorum ita scribitur: Multitudinis credentium erat cor unum et anima una, nec quisquam eorum quae possidebat aliquid suum e
Abbreviated transcription (Latin):
in futur oiudicio ꝓquantitate uir¬
tutũ glorificabit᷑ : ita & unꝰ quisq im¬
pius ꝓ quantitate facinoꝵ cõdemp¬
nabit᷑ Nec de erit in supplicio futu¬
rus dãpnationis ordo sed iusta
qualitatẽ criminũ discr& ioerit
Omi potentis dĩ iusticia futuroꝵ pres¬
cia ab ipsa mundiorigine gehennȩ
ignẽ ereauit: quiin pena re ꝓboꝵ
essẽ semel inciperit. Sed ardorem
suũ &iã sine lignis nũ quã finir &¬

Expanded text:
quantitate virtutum glorificabitur, ita unusquisque impius pro quantitate scelerum condemnabitur. Nec deerit in supplicio futurus damnationis ordo, sed juxta qualitatem criminum discretio erit Omnipotentis justitia futurorum prescia ab ipsa mundi origine gehennae ignem creavit: qui in poena reproborum semel esse inciperet, sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finir
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea cauendum est omib: nob̵
ioci &riso in moderata luxuria ꝑ
quã plerũq amarissima interfrs
nascuntur s candala: Vnde
pramodum quis nesciat in disciplina¬
tionis & leuitatis eẽ ianuam. ꝑ quã ꝑ¬
nitio sum cibũ miserȩ animȩ liabolus
subtiliter subministrat: CaP UII¬

Expanded text:
Propterea cavenda est omnibus nobis joci et risus immoderata luxuria, per quam plerumque amarissima inter fratres nascuntur scandala. Nepra modum quis nesciat indisciplinationis et levitatis esse januam, per quam perniciosos cibos miserae animae diabolus subtiliter subministrat. § VI
Abbreviated transcription (Latin):
nr m atq: pul sando quousq in portu¬
nas desiderioꝵ carnaliũ suggestiones
quȩ nr̃is obserepunt sensib fortissima
intentione superemꝰ hactã diu insiste¬
re quousq ꝑsistendo uincamꝰ. Estim &¬

Expanded text:
ndo, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
finis sine fine. defectꝰ sine defectu
Quia & mors uiuit. & finis sẽꝑ inci¬
pit: & deficere defectꝰ nescit. & mors
perunit & nõ extinguit : dolor erucr¬
at : sed nullatenꝰ pauor emfugat : flã¬
ma coburit. sed nequa quã tenebris

Expanded text:
finis sine fine, defectus sine defectu: quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Mors perimit et non exstinguit, dolor cruciat sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
fucis uerboꝵ s. simplici sermone. & uera fidei ratione missi fine
ꝑa. sine uiga &xiã ipsos philosophos cõuerterent᷑. Qđ ubi ne
faceret reuocatꝰ ẽ: publicas mulieres publice adse ingredi fec̃ ad hoc
tantũ ut iusis his ppłi intentio reuocaret᷑. At uͦ ppłs magis magisq ela¬
sẽ peteret̃ putaret: mane ad portã cuitatis mediolanẽsis quę roma

Expanded text:
fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clanum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
aneret᷑. uł cui suas p̃ces. cui sua uota cõmitteret. Paratũ & iã se çẽ ꝓtali nego¬
cio mortẽ subire. Ne dissimulatione sin p̃uaricatorẽ faceret imp̃rrẽ. qͥ tã n¬
nã loquentis imp̃ri. Ego te ex ultimo imp̃rem feci. ego tͥ exercitũ nimu¬
ei tui tradidi. ego tͥ copias qͦs ille adũsũ tt cxerciti suo p̃parauerat dedi
go inimicũ tuũ in potestatẽ tuã redegi. ego desemine tuo supͣ soliũ regni
cõsticui. ego te sine labore triumphare feci. & tu de me mimicis mĩs donas
triũphos: cũq descẽ dis. de ex cabra. imp̃rait. Cõtra nos ꝓposiusti hodie ep̃s. At

Expanded text:
retur, vel cui suas preces, aut cui sua vota committeret: paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam innam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi, ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At
Abbreviated transcription (Latin):
res non inueniunt ipsisibi insuis lau¬
dib prosiliunt. Alius de gene¬
alogia & de sua gente fateturesse
principes. Alius deparentibus Ali¬
lius degermanis. Alius de cogna¬
tis Alius defrĩb & c̃sanguineis
&idoneis Alius dediuitus. Ali¬
us de spetiȩ iuuentirus. Alius debel¬
lofortitudinis. Alius de ꝑlustra¬
tione terrare Alius deartificio.
Alius desapientia. Alius de asser¬
tionis eloquentia. Alius deta cit ur¬
nitate. Alius dehumilitate
Alius de Karitate. Alius de lar¬
gitate munerum. Alius de castita¬
te. Alius de uirginitate Alus
depauꝑtate. Alius de abstinen¬
tia. Alius de orationũ frequentia
Alius deuigilantia Alius de obȩ¬
dientia. Alius de abrenuntiati.¬
onererum. Aliusde legendo
Aius describendo. Alius de uoce
modulationis. Haec omĩa
quȩ supraper stinxi mus
unusquisq dũ aliquotios talia
nõ ussit in moderate locuntur : co¬
tiens inelationem uane głe delabun

Expanded text:
res non inveniunt, ipsi sibi in suis laures non inveniunt, ipsi sibi in suis laudibus prosiliunt. Alius de genealogia, et de sua gente fatetur esse principes: alius de parentibus, alius de germanis, alius de cognatis, alius de fratribus et consanguineis, et idoneis, alius de divitiis, alius de specie juventutis, alius de bello fortitudinis, alius de perlustratione terrarum, alius de artificio, alius de sapientia, alius de assertionis eloquentia, alius de taciturnitate, alius de humilitate, alius de charitate, alius de largitate munerum; alius de castitate, alius de virginitate, alius de paupertate, alius de abstinentia, alius de orationum frequentia, alius de vigilantia, alius de obedientia, alius de abrenuntiatione rerum, alius de legendo, alius de scribendo, alius de voce modulationis. Haec omnia, quae supra perstrinximus, unusquisque dum aliquoties talia non jussi immoderate loquuntur, toties in elationem vanae gloriae delabun
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nulli prosuis uxorib atque filiis
aut &i am quib que propinquis curã
habere morepi&atis. Pleriq uero qͥ nõ
sunt in talib: implicati: ꝓ alim̃to sunt sollici¬
ti Ai uero tristiciȩ morbo interius con¬
sumuntur. & tamquã uestimentum
atmȩa intrinsecus mentis suȩ auidi¬
tate deuorantur: acũ ipsoranchonis
langore dilabuntur. indisperatio¬
nem Aliinãq sp̃u fornicationis in
flamantur & sepetalistonulo carnis
incitati interiore occuloceaticaptiui
ducuntur uinculo ꝑditionis ligatis
Aliȩ accidiȩ spũ inflatrotio & somno
uagare cupiunt &curiosis fabulis sol¬
licitantur: & qđ peius est a proprio
monasterio se auferre disponunt Alii
uanegłȩ ȩlationis zelo indiuersis
partibus confodiuntur. Etalii alia
defendentes. & suas causas magni¬
ficantesdũ nolunt xp̃i pauperibus
similes esse: Unusquisq: inuanis
istis cogitationibus elabuntur : & qua¬
sinichil adeo acceperit deꝓprus
uirib extolluntur. & cũ laudato¬

Expanded text:
nonnulli pro suis uxoribus atque filiis, aut etiam quibuscunque propinquis curam habere more pietatis. Plerique vero qui non sunt in talibus implicati, pro alimento sunt solliciti. Alii vero tristitiae morbo interius consumuntur, et tanquam vestimentum a tinea intrinsecus mentis suae aviditate devorantur, et cum ipso rancoris languore delabuntur in desperationem. Alii namque spiritu fornicationis acrius inflammantur, et saepe tali stimulo carnis incitati, interiori oculo caecati captivi ducuntur, vinculo perditionis ligati. Alii acediae spiritu inflati otio et somno vacare cupiunt, et curiosis fabulis sollicitantur, et, quod pejus est, a proprio Monasterio se auferre disponunt. Alii vanae gloriae elationis telo in diversis partibus confodiuntur; et alii alia defendentes, et suas causas magnificantes, dum nolunt Christi pauperibus similes esse, unusquisque in vanis istis cogitationibus elabuntur, et quasi nil a Deo acceperint de propriis viribus extolluntur; et cum laudato
Abbreviated transcription (Latin):
blicare cognoscat se essonutrito¬
rempeccati & ꝑom̃a ȩqualem
peccanti quia & animȩ suȩ : & illi
ẽ que durissimus inimicus
Ex hoc apudłm. qͥ male hodit &¬
apud cunctã fraternitatẽ execra¬
bilis & infidelis habebit᷑: quia
ꝑhabundantiã malitiȩ: noluit
prodere ut corrigere potuisset
errantẽ : & ideo discipline : dile¬
xit malitiam & adstitit omni
QUALIS DEBET ESSE MODUS EX¬
COMUNICATIONUS

Expanded text:
blicare, cognoscat se esse nutrioblicare, cognoscat se esse nutriorem peccati, et per omnia aequalem peccanti: quia et animae suae et illi est quem tegit durissimus inimicus. Ex hoc apud Deum, qui mala odit, et apud cunctam fraternitatem exsecrabilis, et infidelis habebitur: quia per abundantiam malitiae noluit prodere, ut corrigere posset errantem: et odio disciplinae dilexit malitiam; et astitit omni QUALIS DEBET ESSE MODUS EXCOMMUNICATIONIS
Abbreviated transcription (Latin):
dicarxur: Quanto argo pocius¬
eũ debesmanifestare ne penni¬
ciosus putrescat incorde : sed an¬
te quã aliis de monstretur. ꝑquos
cõuincendus ẽ : sinega uerit pri¬
us p̃posito deb& ostendi si admo¬
nitus ne glexerit corrigi: ne for¬
te possit secretim correptꝰ non in¬
notescere c&eris: Si aut̃ negaue¬
rit tunc nescienti adibendis
sit non abuno teste arguu sed
aduobus & trib: conuinci. Con¬
uinctus uero: scđm p̃positi uel
&iam pres biteri ad cuius dis¬
pensationẽ ꝑtinct arbi triũ :¬
deb& em̃da toliam sustinere uin¬
dictam Quam si ferre nõcu
rauerit: etiamsi ipse nõ abse es¬
serit. de ur̃a soci& ate ꝑiciatur
Non enĩ & hoc fit crudeliter:
sed miseri corditer: neo conta¬
gione pestifera. plurimos ꝑdant
Nam & de hoc capitulo paulus
& stephanus abbesita scrip¬
serunt Siquis alter inqua cũ¬
que parte uiderit in licitũ quie¬
quã uł sermone uł opere
facientẽ & priori distulerit pu¬

Expanded text:
dicaretur? Quanto ergo magisdicaretur? Quanto ergo magis debes manifestare, ne perniciosius putrescat in corde. Sed antequam aliis demonstretur, per quos convincendus est, si negaverit, prius praeposito debet ostendi, si admonitus neglexerit corrigi: ne forte possit secretius correptus non innotescere caeteris. Si autem negaverit, tunc nescienti adhibendi sunt sit non ab uno teste argui set a duobus vel tribus convinci Convictus vero secundum prepositi vel etiam presbiteri ad cuius dispensacionem pertinet arbitrium debet emendatoriam subire vindraverit, etiamsi ipse non abscesserit, de vestra societate projiciatur. Non enim et hoc fit crudeliter, sed misericorditer: ne contagione pestifera plurimos perdat23: De hoc capitulo Paulus et Stephanus abbates ita scripserunt: Si quis alteruquis alterum viderit illicitum quidquam vel sermone vel opere facientem, et priori distulerit pu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uari cationem legis ds̃ ex honora¬
tur. sed & aculcus mortis petcatũ
es se dicitur: & non dixit tale uł
tale peccatũ: sed om̃e peccatum
Magisergo in misericorsest
qui in termittit. & neglegit : quã
ille qui arguit. Sicut bis qui in¬
morsu serpentis ꝑmittit de lites¬
cere uenenum : quã ille qui edu
Qui aut̃ diligit diligent̃ corri¬
die aclipsum eum facere uideritis:
iã uelut uulneratum sanandũ eũ¬
prodat quicumq potuerit hoc in¬
uenire Prius tamen & alteri uł
tercio. hanc petulantiã o culo dederit.
de monstratam ut duorũ uł tri¬
um possit. ore conuinci & com¬
p&enti seueritate coherceri neuos
iudicetisesse maliuolos : quando
hoc indicatis. Magis quippe inno¬
centes nõ estis si fr̃s ur̃os quos indi¬
cando corrigere potestis : ta¬
cendo perire ꝑmittitis. Si enĩ
frat̃ tuus uulnus haber & incor¬
pore qđ uell& occultare cũ ti¬
met sanari nonne crudeliter
abste siler&ur & miscđiter in¬

Expanded text:
praevaricationem legis Deus exhonorapraevaricationem legis Deus exhonoratur ? Sed et aculeus mortis peccatum esse dicitur . Et non dixit, tale vel tale peccatum, sed omne peccatum. Magis ergo immisericors est, qui intermittit et negligit, quam ille qui arguit: sicut is qui morsu serpentis permittit delitescere venenum, quam ille qui educqui autem diligit, diligenter corridipsum eum facere videritis, jam velut vulneratum, sanandum prodat, quicunque potuerit hoc invenire, prius tamen et alteri vel tertio hanc petulantiam oculi demonstratam, ut duorum vel trium possit ore convinci, et competenti se veritate coerceri. Nec vos judicetis esse malevolos, quando hoc indicatis. Magis quippe innocentes non estis, si fratres vestros, quos indicando corrigere potestis, deperire permittitis. Si enim frater tuus vulnus haberet in corpore, quod vellet occultare, cum timeret sanari, nonne crudeliter abs te sileretur, et misericorditer in
Abbreviated transcription (Latin):
dam patrum. Siquis uero frc
instigante diabolo contumax seu
rib semel uł biscorripiatur. Sicm̃¬
dare noluerit : tunc simul ab om̃ cõ¬
gregatione obiurgetur: & si sic em̃dare
noluerit : tunc ꝓut cułpe magnitudo
poposcerit. scđm regulam uidicctur
Id ẽ autex cõmunacationi subiaceat si
cius antea intellectus uiguit. aut si obs¬
tinaate & dure mentis t enacit as culpe
&improbitas ꝑ seueret tunc corpora¬
li discipline subiacebit. Hinc beatus¬
dĩ seruũ eẽ nõ decet corripi pri¬
mion a senioribus uerbis opor¬
tet ut recedat auitio. Post haec
tantisꝑ errare. Sinet sic se em̃¬
dauerit. flagell&t᷑ acerrime
& triũ mensiũ spatio ex cõmunica¬
tionis uindictã suscipiens sub
poenitentie districtione solus
reclud atur incella: deuesperi
in uespere ex ordeacei panis sex
untus & aque mensura paruula
tet tamquã paruũ sperni. Qui
enum spernit minima paulatim
defluit. sed & quomodo quisau¬
debit breuedicere aut paruum

Expanded text:
DAM . Si quis vero frater instigante diabolo contumax, velribus semel ab his corripiatur . Si emendare noluerit, tunc simul ab omni congregatione objurgetur: et si sic emendare noluerit, tunc prout culpae magnitudo poposcerit, secundum regulam judicetur: id est, aut excommunicationi subjaceat, si ejus antea intellectus viguit: aut si obstinata et durae mentis tenacitas culpae et improbitatis perseveret, tunc corporali disciplinae subjacebit. CAPUDei servum non decet, corripi primum a senioribus verbis oportet, ut recedat a vitio. Post haec tantisper errare. Si nec sic se emendaverit, flagelletur acerrime, et trium mensium spatio excommunicationis vindictata suscipiens, sub poenitentiae districtione solus recludatur in cella; de vespere in vesperi ex hordeacei panis sex unciis, et aquae mensura parvula tet tanquam parvum sperni. Qui enim spernit minima, paulatdefluit . Sed et quomodo quis audebit breve dicere aut parvum
Abbreviated transcription (Latin):
nocte dormienttum lo cum illus¬
tret at de pulsis tenebris testimo¬
niũ pateat singularis quietis.
Mon achi stratus: innulla turpi co¬
gitatione uersetur. Sed insola con¬
templatione dĩ acubans. & requiem
corporis & qui&em habeat cordis
Cogitationesq prauas a se repel¬
lat. bonisq obiectis itopes aet
reitiat. Nam animi motais imiagi¬
nibus suisagitur : & qualis ui lan¬
ti cogitatio fuerit: talis & imagop
soporẽ occurit. Fructuosus dicit
Duo inimoletonon iaceant. nec
dormire extracubic proprium
cuiquã licentia pateat. Interual¬
lũ singulorũ lectulorũ singulis cu¬
bitis intercedat. Nedũ adinuicẽ
proximant corpora: nutriant libi¬
dinis incentiu a. Inte nebris ne¬
mo loquatur alteri. nec accedat
ullomodo uinior quilibet ad lec¬
tũ alterius post completam
Ferrtolus ait. Ut duo quã lib&
proximiuł amici propt̃ secre tã
orationem quȩ melius ad decon
nullo teste dirigitur: Uolectu
lo non teneant᷑. ut maioremlicen¬

Expanded text:
nocte dormientium locum illustret, ut depulsis tenebris testimonium pateat singularis quietis. Monachi stratus in nulla turpi cogitatione versetur, sed in sola contemplatione Dei accubans, et requiem corporis et quietem habeat cordis, cogitationesque pravas a se repellat; bonis objectis, turpes a se removeat: nam animi motus imaginibus suis agitur, et qualis vigilanti cogitatio fuerit, talis et imago per soporem occurrit. Qui noctDuo in uno lecto non jaceant; nec dormire extra cubile proprium cuiquam licentia pateat. Intervallum singulorum lectulorum singulis cubitis intercedat, ne dum adinvicem proximant corpora, nutriant libidinis incentiva. In tenebris nemo loquatur alteri, nec accedat ullo modo junior quilibet ad lectum alterius post Completam. er habeant. Ut duo, quamlibet proximi vel amici, propter secretam orationem, quae melius ad Dominum nullo teste dirigitur, ut animo et uno lecto non teneantur: ut majorem licen
Abbreviated transcription (Latin):
mor fui  nocte nominis tuidñe :
& custodiui legẽ tuam. Hoc er¬
go ut & deuotus quisq uacatio¬
ne concessa utilius possit imple¬
re: strati sui ut supra diximus
erit solus ipse possessor abens secũ
meliorẽ commut ationem prodor¬
aut funib: l& cultellos fues ad
latus suũ non habeant dum dor¬
miunt: ne forte ꝑ somnium uul¬
mħi uestiti ed ormiant & cincti
đt aut cingulis autrȩtb. aut cor¬
rigia: Brachile fr̃m in nocte
uti ideo ꝓibemꝰ nedũ seregirat
ꝑ somnũ oppressus exiens ꝑte¬
cam mucro cultelli carnieius
figatur. Uel ideo uestitos accie¬
tos dormire diximꝰ fr̃s. ut cũ hora
operis dĩ aduenerit & oratorii in¬
dex son auerit noctu. mox para¬
& cincti debent fr̃s dormire : quia
gere. Nã exinde inmunditates
libi dinũ in animo ingeruntur :
cũ membroꝵ nuditas tactu con¬
tingitur: feminarũ ilico cordis
desiderio titillatur. Et inde ꝑ
nantur: Et ut parati
sint icħi sẽꝑ & facto signo absq:
mora surgentes. festinent inuicẽ

Expanded text:
mor fui in nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam . Hoc ergo ut devotus quisque vacatione concessa utilius possit implere, strati sui, ut supra diximus, erit solus ipse possessor, habens secum meliori commutatione pro doraut funibus; et cultellos suos ad latus suum non habeant, dum dormiunt, ne forte per somnum vul, vestiti dormiant, et cincti, id est, aut cingulis, aut retibus, aut corrigia. Bracili fratrem in nocte uti ideo prohibemus, ne dum se regyrat per somnum oppressus, exiens per thecam mucro cultelli carni ejus figatur. In die ctos dormire diximus fratres, ut cum hora operis Dei advenerit, et oratorii index insonuerit noctu, mox paraet cincti debent fratres dormire: quia gere. Nam exinde immunditiae libidinum in animo ingeruntur. Cum membrorum nuditas tactu contingitur, feminarum illico cordis desideria titillantur: unde per entes; et ut parati sint monachi semper, et facto signo absque mora surgentes festinent se
Abbreviated transcription (Latin):
Nec nouũ deb& cuiquã uiderisi
natꝰ dicitur. quia ex hac uita mi¬
grauerit ÷ quomodo enim cõsuetȩ
nascidicitur : cũ quis de utero ma¬
tris ꝓcedens. hanc in lucẽ egreditꝰ
Ita etiam rectissime porest natus
apellari. Qui solutus auinculis
carnis ad lucem sublimat᷑ ȩternã
Cnde mos obtinuit eccłasticus
ut dies beatorũ martsrum siue
cõfessorũ xp̃i quibus de scło tran¬
sier̃ natales uocitemus. Eorumq
sollempnia nõ funebria sednata¬
tib uł omĩb sollempnitatib sicut
diximus dnĩco die agendũ ita aga¬
tur. Excepto qđ psalmia ut anti¬
phone uł lectiones adipsum diẽ per¬
tinentes dicantur. Modus aut̃ su¬
pra scriptus teneatur.

Expanded text:
Nec novum de et cuique videri, si natus dicitur, qui ex hac vita migraverit. Quomodo enim consuete nasci dicitur, cum quis de utero matris procedens hanc in lucem egreditur, ita etiam rectissime potest natus appellari, qui solutus a vinculis carnis ad lucem sublimatur aeternam, unde mos obtinuit ecclesiatius, ut dies beatorum martyrum sive confessorum Christi, quibus de saeculo transierunt, natales vocitemus, eorumque solemnia non funebria, sed natatibus, vel omnibus solemnitatibus, sicut diximus, die Dominico agendum, ita agatur: excepto quod psalmi aut antiphonae, vel lectiones ad ipsum diem pertinentes dicantur. Modus autem supra scriptus teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
natione surgentes. signũ cru
cis frontib inferant suissi¬
mulq cũ silentio dicant
Ds̃ in ad iutoriũ meũ intende: dñe
centiores fr̃s iusta se non habe¬
ant lectos: sed mitticũ seniori¬
bus Surgentes uero ad opus
tent᷑ ꝓpt̃ somnolentorũ ex cusati¬

Expanded text:
natione surgentes signum crucis Christi fronti inferant, simulque sub silentio dicant: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, centiores fratres juxta se non habeant lecta, sed permixti cum senioribus. Surgentes vero ad opus tentur propter somnolentorum excusati