comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri deq hoc queri solitum demostenem acce¬
pimus qui profecto non paruus stimulus esse potest.
magna tractantibus quando minima quoc sic a¬
nimos acuunt atq exercent. Proinde omne ge¬
nus hominum percurrere ubi fame multum et
plurimum est laboris. et omnino uirtutum ama¬
toribus amandus est labor sine quo ad eam quã
amant et quam cupiunt glotiam peruenire
fas non est. D. labore exerceor continuo. R. farũ
profecerit magnus labor nisi sit uigis. nam et ip¬
sa que labort queritur gloria nisi sit perpetua nec
magna uidebitur.D. Nimis crebris ex agutor la¬
boribus. R. Nimium et parum prouarietate pa¬
ciencium accipitur. ignauo labor omnis est ni¬
mius. nullus industrio. D. Multi me cruciant
labores. R. Non te tuiciant si uir es sed acuunt
et exercent. uis autem nosse quid inter laborem
ac delicias intersit Sardana pallum confer cum
alcide. serguim ortam. cum athilio regulo api¬

Expanded text:
veniri, deque hoc queri solitum Demosthenem acceveniri, deque hoc queri solitum Demosthenem accepimus; qui profecto non parvus stimulus esse potest magna tractantibus, quando minima quoque sic animos acuunt atque exercent. Proinde omne genus hominum percurre: ubi fame multum et plurimum est laboris, et omnino virtutum amatoribus amandus est labor, sine quo ad eam quam amant et quam cupiunt gloriam pervenire fas non est. Labore exerceor continuo. Parum profecerit magnus labor nisi sit iugis. Nam et ipsa que labore queritur gloria, nisi sit perpetua nec magna videbitur. Nimis crebris exagitor laboribus. Nimium et parum pro varietate patientium accipitur; ignavo labor omnis est nimius, nullus industrio. Multi me cruciant labores. Non te cruciant si vir es, sed acuunt et exercent. Vis autem nosse quid inter laborem et delitias intersit? Sardanapalum confer cum Alcide, Sergium Oratam cum Attilio Regulo, Api
Abbreviated transcription (Latin):
tus. in excelso habitãt haud facile adeun¬
de confragosum huc durumq et scru peum est i¬
ter. D. imio labore conficior.R. Labor area ẽ
uirtutum requies uoluptatum. nil sine labore lau¬
dabile nil excelsums promde laudis herculet fun¬
damentum labor. Nulla re magis ulixes quꝰam la¬
bore cognoscitur quantalibet pꝰtudencia funge¬
retur. si ociosa fuisset ignota esset. Labor romu¬
leos duces scipiadas et camillum. labor fabios
labor curios. labor fabricium et metellos labos
magnum quoq pompeium. labor hanibalem.
labõr iulium cesarem illustrauit łabor catho¬
nibus labor mario famam dedit: papirium cur¬
sorem ac pescenium nigrum laboriosa milicia
clatos fecit ut phylosophos et poetas sileam quo¬
rum uita omnis quid nisi clarus et delectabilis
labor est. Quid de artificibus dicam. quibus ipsa
qualiscunꝙ est gloria quo studio querenda sit.
nosti. aquibus industria et antilucana uigilia pre¬

Expanded text:
virtus in excelso habitat, haud facile adeunvirtus in excelso habitat, haud facile adeunda, confragosum huc durumque et scrupeum est iter. Nimio labore defatigor. Labor area est virtutum, requies voluptatum. Nil sine labore laudabile, nil excelsum. Proinde laudis Herculee fundamentum, labor; nulla re magis Ulyxes quam labore cognoscitur: quantalibet prudentia fingeretur, si otiosa fuisset, ignota esset. Labor Romuleos duces, Scipiadas et Camillum, labor Fabios, labor Curios, labor Fabritium et Metellos, labor Magnum quoque Pompeium, labor Hannibalem, labor Iulium Cesarem illustravit, labor Catonibus, labor Mario famam dedit, Papyrium Cursorem ac Fescennium Nigrum laboriosa militia claros fecit. Ut Philosophos, ut Poetas sileam, quorum vita omnis, quid nisi clarus ac delectabils labor esqualiscunque est gloria, quo studio querenda sit nosti; a quibus industria et antelucana vigilia pre
Abbreviated transcription (Latin):
mus igne subito conflagrauit mea. R. Et templũ
dyaneꝰ olim arsit ephesie quo nil secula illa formo¬
sius uiderunt. Arsit et templum celi deo sacrum
iherosolimis ipsis eciam qui illud incenderant mi¬
serandum hostibus. Et etate hac lataranensis arx
illa religionis ac decus eximium orbis terre bis
flammis exusta est euidens et apertum ut mihi
uidetur ire celestis inditium non mirabile fateor
sed tremendum. Ad extremum ut minores taceam.¬
saguntum numaciam et chorinthum in numeras¬
ꝙ alias et sepe temptauit romam et non nunquã
pene adultimum. et carthaginem semel et bis tidiã.
flamma conbussit. Arsere urbes arsurumq mun¬
dum ipsum credimus tu in tuam domum ausum
ignem quod in celum et terras ausurus est querẽĩs
& incenclio uix euasi. R. fuasisti. iguur an id do¬
les nisi euasisses siluissesi nunc autem uimis cinis
cinetem fles extinctum. Degraui negocio et labõe
Nulla sine difficultatibus gloria nulla u̾

Expanded text:
mus igne subito confragravit mea. Et templum mus igne subito confragravit mea. Et templum Diane olim arsit Ephesie, quo nichil secula illa formosius viderunt; arsit et templum celi Deo sacrum Hierosolymis, ipsis etiam qui illud incenderant miserandum hostibus; et etate hac Lateranensis arx illa religionis ac decus eximium orbis terre, bis flammis exusta est, evidens et apertum, ut michi videtur, ire celestis indicium, non mirabile fateor, sed tremendum. Ad extremum, ut minores taceam,Saguntum, Numantiam et Corynthum, innumerasque alias, et sepe tentavit Romam et nonnunquam pene ad ultimum, et Carthaginem, semel et bis Troiam flamma combussit. Arsere urbes, arsurumque mundum ipsum credimus: tu in tuam domum ausum ignem, qui in celum ac terras arsurus est, quereris? Ex incendio vix evasi. Evasisti igitur; an id doles? Nisi evasisses, siluisses; nunc autem vivus cinis, cinerem fles extinctum. 56 DE GRAVI NEGOTIO AC LABORE Nulla sine difficultatibus gloria; nulla non
Abbreviated transcription (Latin):
est. herent nempe precordiis uera bona uiuoq nihil
eripitur possessori sed ne mortuo quidem. in anima
enim sunt quo nec fortune nec mortis dextra se por¬
rigit. Tu saluus et incolumis periisse aliquid eorum
doles que si tua fuissent proculdubio tecum hodie
salua essent. mihi et enim credis uera bona non pe¬
reunt. Non enim aurum uirtute nobilius ne par
quidem quod non igne consumitur sed purgatur.¬
D. magnum me afflauit incendium. R. Cetulus nes¬
cio quis famam diuinitatis igne quesiuit. apud
uirgilium iuli comas flamma corripiens primam
dubie spem salutis attulit. Seruio capud arsisse nõ
poeticum sed histoticum regni omen fuit. Constat
eflammis iliacis prodiisse romani imperii funda¬
tores.Deniq et heliam incendio abiisse. deniq ip¬
sum in flamma ignis apparuisse sacre locuntur his¬
torie ut non in merito uestris in urbibus index hic
soleat esse leticie qui tibi materia est doloris.D. Do.¬

Expanded text:
est. Herent nempe precordiis vera bona, vivoque nichil est. Herent nempe precordiis vera bona, vivoque nichil eripitur possessori, sed ne mortuo quidem. In anima enim sunt, quo nec fortune nec mortis dextra se porrigit. Tu salvus et incolumis periisse tibi aliquid eorum doles, que si tua fuissent, procul dubio tecum hodie salva essent. Michi etenim crede: vera bona non pereunt; non est aurum virtute nobilius, ne par quidem, quod non igne consumitur sed pugnatur. Magnum me afflavit incendium. Ceculus nescio quis famam divinitatis igne quesivit; apud Virgilium Iulii comas flamma corripiens, primam dubie spem salutis attulit, Servio caput arsisse, non poeticum sed historicum regni omen fuit, constat ex flammis Yliacis prodisse Romani Imperii fundatores; denique et Heliam incendio obiisse, Deumque ipsum in flamma ignis apparuisse, sacre loquuntur historie, ut non inmerito vestris in urbibus index hic soleat esse letitie, qui tibi materia est doloris. Do
Abbreviated transcription (Latin):
aut lacere debeas tabelle. Disce tertenum animal pa¬
ti terram et celum pocius ambite quam pelagus.
.R. An ne igitur euasisse fortune trahis ad
iniuiriam. sine queri alcibiadem qui hosti¬
li exincendio non euasit. quanꝗͣ ut terrestrie preui¬
deris celestibus quis nam obstet incendiis. Romanus
mihi rex tullus hostilius: et romanus. respondeat
imperator canis. quotum primus tome in regia. alter
in casiris ad tigrin amnem si comĩbus historus est
fides igne arsit ethereo. D. Bonis meis omnibus
amissis nudus exincendio euasi. R. Quin  p̃cor
hoc diceret seubias ut omnes uolunt seu fuilbon ut
uult seneca. qui incensa patcia admonitus seu in¬
crepitus quod nihil bonorum suotum ex incendio
efferret ut ceteri. Bona inquit mea omnia mecũ
porto. preclare sue horum alter id dixerit suie utq
quamuis hee uoces exore primi semper auctoris clari¬
us sonent. sed obmisso auctore dicti ueritas utq nota

Expanded text:
aut lacere credas tabelle. Disce terrenum animal aut lacere credas tabelle. Disce terrenum animal terram pati, et celum potius ambire quam pelagus. ii. An ne igitur evasisse fortune trahis ad iniuriam? Sine queri Alcibiadem, qui hostili ex incendio non evasit. Quanquam et terrestre previderis, celestibus quis iam obstet ex incendiis? Romanus michi rex Tullus Hostilius et Romanus respondeat Imperator Carus, quorum primus Rome in regia, alter in castris Tygrim amnem, si communibus historiis est fides, igne arsit ethereo. Bonis meis omnibus amissis, nudus, ex incendio evasit. Quando precor hoc diceret seu Bias, ut omnes volunt, seu Stilbon, ut vult Seneca, qui incensa patria admonitus seu increpitus, quod nichil suorum bonorum ex incendio efferret ut ceteri: “Bona, inquit, mea omnia mecum porto”. Preclare sive horum alter id dixerit, sive uterque, quamvis he voces ex ore primi semper auctoris clarius sonent; sed, omisso auctore, dicti veritas utique nota
Abbreviated transcription (Latin):
innubila et pelagi monstra natancia. Habes un¬
de brumali nocte ante focum fabellas horrifi¬
cas narres attonitis trepidulamq familiam ad¬
mirone suspendas. Iam quid sit poetica tempes¬
tas intelligis et qui male credulus stupor fuit.
iam noticia certa est. quam bene uel metu mor¬
tis uel iactu mercium sis adeptus. D. Suro naufragio la¬
boraui. R Sinc labort nihil discitur. si sapis perpetuum
documentum tibi est ne quando amplius credere ui¬
tam uentis in animum ducas. D. fassus sum triste .n.¬
naustagium.R. Si primum caue ne secundum adeas.
si secundum sile. scitum illud publii itime graphy.
Improbe neptunum accusat. qui iterum nauftagium
facit. D. Terribili naufragio uix euasi. R. Nescidꝰ quid
terribilius adeo sit in aquis mori quam interris quã¬
do quidem in alterutto monendum est. seu quid oꝑ¬
tabilius. uermium cibus esse quam piscium. postꝗͣ
tamen enatasti cura. ne uerum fracto remo uitam.

Expanded text:
in nubila, et pelagi monstra natantia? Habes unin nubila, et pelagi monstra natantia? Habes unde brumali nocte ante focum fabellas horrificas narres attonitis, trepidulamque familiam admiratione suspendas; iam quid sit Poetica tempestas intelligis, et qui male credulus stupor fuit, iam notitia certa est, quam bene vel metu mortis, vel iactu mercium sis adeptus. Duro naufragio laboravi. Sine labore nil discitur: hoc si sapis, perpetuum documentum tibi erit, ne quando amplius credere vitam ventis in animum inducas. Passum sum triste naufragium. Si primum, cave ne secundum adeas, si secundum, sile. Scitum est illud apud Publii mimographi: Improbe Neptunum accusat qui iterum naufragium facit Terribili naufragio vix evasi. Nescio quid terribilius adeo sit in aquis mori, quam in terris, quandoquidem in alterutro moriendum est, seu quid optabilius vermium cibus esse quam piscium. Postquam tamen enatasti, cura ne iterum fracto vitam remo
Abbreviated transcription (Latin):
substuleris. Illa non ĩn aues solum sed in scopulos
et in mortem cogit miseros itaq fere omnes qui
suis auspiciis in mari pereunt prius in animo
periere priusq illos auaticie demersit unda ꝗͣ
pelagi. Rara est quidem sine precipitacione cu¬
piditas. quicquid enim uult confestim uult mo¬
rasq omnes et illatum comites sumptus odit. ea
breuis in exicium uia et ccebri prima nausragii
causa est. D. Magno naufragio uexatus sum R
Didicisti deum orare. uotaq facere et pacisti multa
quorum et si metus causa fuit. tu tamen angnos.¬
re fidem terte tedditus. Non inpune deus ludit̃
odit ille fidi fragos. D. fedum naufragium pas¬
sus sum. R. De naufragio non queritur nisi qui e¬
uasit Gaude igitur saluus et doctior. transacti
penculi grata solet esse memoria sicut ex diuer¬
so finite prospetitis amara recordacio. Quanti ue¬
ro olim faceres uidisse triones equoreos et mon¬
tes spumeos aquarum atq assurgentes fluctus

Expanded text:
sustuleris. Illa non in naves solum, sed in scopulos sustuleris. Illa non in naves solum, sed in scopulos et in mortem cogit miseros. Itaque fere omnes, qui suis auspiciis in mari perierunt, prius in animo periere, priusque illos avaritie demersit unda quam pelagi. Rara est quidem sine precipitatione cupiditas. Quicquid enim vult, confestim vult, morasque omnes et illarum comites, sumptus, odit; ea brevis in exitium via, et crebri prima naufragii causa est. Magno naufragio vexatus sum. Didicisti Deum orare, votaque facere, et pacisci multa, quorum etsi metus causa fuit, tu tamen adgnosce fidem, terre redditus, non impune Deus luditur: odit ille fedifragos. Fedum naufragium passus sum. De naufragio non queritur, nisi qui evasit: gaude igitur salvus et doctior. Transacti periculi grata solet esse memoria, sicut ex diverso finite prosperitatis amara recordatio. Quanti vero olim faceres vidisse tritones equoreos, et montes spumeos aquarum, atque assurgentes fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
tota est que absencie nullum sentit incomodũ
cum ubilibet presens sit. Noli ergo desiderio suc¬
cumbere. sed amicum mente conplectere. quem
tibi nec discessus eripiat. nec mors ipsa. D. Amici
dulcis absenciam amare fero.R. Per fer modo &
molliotes partes animi presenti uirtute consolida.
A mariiscula hec quam defles absencia forsan m
tempore tibi carorem amicum et amici presen¬
ciam effecerit dulciorem. De naufragio dolor. h¬
raui naufragio iactatus sum. R. Maris
tu mihi meiioras naufcagium. aĩmi
autem siles. quasi uero uel grauius uel
ccebrius ullum sit. Ibi est tempestas illa cupidi¬
num et affectuum ceu uentorum repugnancia
que uos tensis concupiscencie speiq uelis guber¬
naculo mentis excusso. constancieq anchoris in
alto perditis per omnes litorum flexus perq om¬
nia maria circumuoluit. illud te naustagium in
hoc traxit. tolle cupiditatem. nauigacionem ipãm
aut certe periculum nauigandi magna ex parte

Expanded text:
tota est, que absentie nullum sentit incommodum, tota est, que absentie nullum sentit incommodum, cum ubilibet presens sit? Noli ergo desiderio succumbere, sed amicum mente complectere, quem tibi nec discessus eripiat, nec mors ipsa. Amici dulcis absentiam amare fero Perfer modo, et molliores partes animi presenti virtute consolida; amariuscula enim hec quam defles absentia, forsan in tempore cariorem tibi amicum, et amici presentiam effecerit dulciorem. 54 DE NAUFRAGIO Gravi naufragio iactatus sum. Maris tu michi memoras naufragium, animi autem siles, quasi vero vel gravius vel crebrius ullum sit: ibi est tempestas illa cupidinum et affectuum, seu ventorum repugnantia, que vos tensis concupiscentie speique velis, gubernaculo mentis excusso, constantieque ancoris in alto perditis, per omnes litorum fluxus perque omnia maria circumvolavit. Illud te naufragium in hoc traxit; tolle cupiditatem, navigationem ipsam aut certe periculum navigandi, magna ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
at. secum cernet. secum ambulet hortatur: que fa-¬
cere ille non posset. nisi animo fierent. et non ocu¬
lorum nec aurium.non manuum neq: pedum
minsterio indigerent. D. Oculi mei absentem ami¬
cum anxie requirunt. R Non possum negare:ꝗn
oculiss aliquid per absenciam detrahatur. Animo
autem nihil. ymio oculis nec quodam modo ut
predixi. si tamen amĩcicia uera esset. Unde et illđ
apud eundem poetam et legimus et laudamus.
cero ipse in epistola quadam balbum amicum su¬
um ingalliis subcesare militantem non solum in
animo habere sed inoculis ferre se dicit. D. Ami¬
cus ab est meus. R. Interdum non cognoscitur a¬
micus nisi abesse ceperit. Sicut cundus in tebus
sic in amiciciis copia ingens gustum hebetat pe¬
nuria acuit. Quod si magifter amorum inter¬
missionem amantibus utilem dicit quibus om.¬
nubus in presencia est uoluptas. cur non eadem
utilis sit amicis quorum inuirtute iocunditas

Expanded text:
at, secum cenet, secum ambulet hortatur; que faat, secum cenet, secum ambulet hortatur; que facere ille non posset, nisi animo fierent, et non oculorum neque aurium, non manuum, neque pedum ministerio indigerent. Oculi mei absentem amicum anxie requirunt. Non possum negare quin oculis aliquid per absentiam detrahatur, animo autem nichil, immo, nec oculis quodammodo, ut predixi, si tamen amicitia vera est. Unde et illud apud eundem Poetam et legimus et laudamus, cero ipse in epystola quadam, Balbum amicum suum in Gallis sub Cesarem militantem, non solum in animo habere, sed in oculis ferre, se dicit. Amicus abest meus. Interdum non cognoscitur amicus, nisi abesse ceperit, sicut cunctis in rebus, sic in amicitiis, copia ingens gustum hebetat, penuria acuit. Quod si magister amorum intermissionem amantibus utilem dici, quibus omnibus in presentia est voluptas, cur non eadem utilis sit amicis, quorum in virtute iucunditas
Abbreviated transcription (Latin):
audiet et uidebit. nisi forte purgaciores ad huuismo.¬
di uisionem lasciuie sunt oculi quam uirtuti aut
plus aliquid dignitatis in sano ꝗͣ casto cribuitur a¬
mori cui preter honestos ac uolucres cogitatus quos
prolibito uagari et esse ubi uelint nulla distancia
nulla uis prohibet. Epistolari quoq remedio con¬
sultum est: quo nescio an presencia ulla sit gracior.
Rome quidem erat marchus cicero dum adquin.¬
tum tuberonem fratrem suum proconsultũ asie ad¬
ministrantem scribens. Cum tua inquit lego te au¬
dire cum adte scribo tecum Ioqui uideor. Et moꝵ
eum ad glorie excellenciam ex hortans efficacissi¬
mum adid dicit indictis factisq suis omnibus fra¬
ternam sibi animo finxisse presenciam. Nescio an
athenis an ubi esset epicurus dum amico scribens
Sic fac inquit omnia tamꝗͣ spectet. Epycurus. Cer¬
te incampania erat anneus dum lucilium suum
insicilia degentẽ luteris alloquens ut secum stude¬

Expanded text:
audiet et videbit? nisi forte purgatiores ad huiusmoaudiet et videbit? nisi forte purgatiores ad huiusmodi visionem lascivie sunt oculi, quam virtuti, aut plus aliquid dignitatis insano quam casto tribuitur amori, cui preter honestos ac volucres cogitatus, quos pro libito vagari, et esse ubi velint, nulla distantia, nulla vis prohibet. Epistolari quoque remedio consultum est, quo nescio an presentia ulla sit gratior. Rome quidem erat Marcus Cicero dum ad Quintum Ciceronem fratrem suum proconsulatum Asie administrantem scribens: “Cum tua, inquit, lego te audire, cum ad te scribo tecum loqui videor”, et mox eum ad glorie excellentiam exhortans. Efficacissimum id dicit, in dictis factisque suis omnibus fraternam sibi animo definxisse presentiam. Nescio an Athenis an ubi esset Epicurus dum amico scribens, “Sic fac, inquit, omnia tamquam spectet Epicurus”. Certe in Campania erat Anneus, dum Lucilium suum in Sicilia degentem literis alloquens, ut secum stude
Abbreviated transcription (Latin):
uideritis. nisi que sunt ante oculos et sola uos presen¬
cia delectarent breius admodum uisio et angusta
delectatio uestra foret. D. Amici absentis dulci de¬
siderio laboro.R. At qui amaris soliti estis laborare
non dulcibus. Accipe uero nunc quod uulgi aures
uix capiant. Dici nequid quam tenera quanꝙ
fastidiens presencia sit interdum eciam amicorum
sepe parius offenditur ut quos ualde dilexeris ue
quorum presenciam uehementer optaueris non a¬
micos modo sed fratres aut filios q forte solitudĩs
studio uel occupacionibus tuis obstent ab esse non¬
nuncꝗͣ malis. in absencia nil amarum nilq quod
pungat preter desiderium quod dulce tamen ne
t ipse quidem negas. D. Dilecti absencia me affligit.¬
.R. est id fateor conmu̾ne mulierum atq omnium
muliebuter amancium quorum delectacio omnis
insensibus est. Nihilominus dehiis ipsis poeta loque¬
suita est. cur non amicus absentem quoq amicum

Expanded text:
videritis, nisi que sunt ante oculos, et sola vos presenvideritis, nisi que sunt ante oculos, et sola vos presentia delectarent, brevis admodum visio, et angusta delectatio vestra foret. Amici absentis dulci desiderio laboro. Atqui amaris soliti estis laborare non dulcibus. Accipe vero nunc, quod vulgi aures vix capiant: dici nequit, quam tenera, quanque fastidiens presentia sit interdum etiam amicorum; sepe parvis offenditur, ut quos valde dilexeris, quorumve presentiam vehementer optaveris, non amicos modo, sed fratres aut filios, quod forte sollicitudinis studio, vel occupationibus tuis obstent, abesse nonnumquam malis. In absentia nil amarum, nil quod pungat preter desiderium, quod dulce tamen, ne tu ipse quidem negas. Dilecti absentia me affligit. Est id, fateor, commune mulierum, atque omnium muliebriter amantium, quorum delectatio omnis in sensibus est: nichilominus de iis ipsis Poeta loqueetque. Id si ita est, cur non amicus absentem quoque amicum
Abbreviated transcription (Latin):
forte aliter quͦam morte perietit non tu amicũ
sed oppinionem falsam amicicie perdi¬
disti. De absencia amicorum.dolor E¬
micorum torqueor absencia .R. Solet
id quidem euenire sed qui amici mortem ferte didice¬
rit aliquanto facilius feret absenciam nec ftanget abi¬
tus quem non stegerit obitus. D Ab est mihi optatissimꝰ
amicus dextra manus dexterq oculus meus abest.R
Et si ir recdituri ab essent nihil tamen ferendum nunc¬
uuo dicerem nunc redibunt et tua tibi restituetur
integritas. D. Ab est amicus dimidia mei pars . R. Di¬
midium anime sue uigilium uocat oracius. quod a
mulus postea usurpatum iam pridem in prouerbiũ
uenit.Sed si amicus non naturaliter tantum sed ci¬
uiliter possidetur quid amicicie nocet absencia. quo¬
minus tecum ubicumq sit amicus. sedeat. ambu¬
let. colloquatur uel iocosa uel seria et quod presens
forte non faceret absens faciat. Nam si nil aliud

Expanded text:
forte aliter quam morte perierit, non tu amicum, forte aliter quam morte perierit, non tu amicum, sed opinionem falsam amicitie perdidisti. 53 DE ABSENTIA AMICORUM Amicorum torqueor absentia. Solet id quidem evenire: sed qui amici mortem ferre didicerit, aliquanto facilius ferret absentiam nec franget abitus, quem non fregerit obitus. Abest michi optatissimus amicus, dextra manus dexterque oculus meus abest. Etsi irredituri abessent, nichil tamen non ferendum viro dicerem, nunc redibunt, et tua tibi restituentur integritas. Abest amicus dimidia mei pars. Dimidium anime fuit Virgilium vocat Horatius, quod a multis postea usurpatum, iampridem in proverbium venit. Sed si amicus non naturaliter tantum, sed civiliter possidetur, quid amicitie nocet absentia, quominus tecum ubicunque sit amicus, sedeat, ambulet, colloquatur vel iocosa, vel seria? Et quod presens forte non faceret, absens faciat. Nam si nil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
non amiciciam nec amicum. sunt enim ex illorum
genere que nec morti nec fortune subiacent seel
uirtuti que una humanis in rebus libera et quecũ¬
q illi subsunt. libertatem donare potens est. Non
esset tanti precii amicus si tam facile perdi posset.¬
PD. Sine amico remansi. R. Si rite colis amicicias nec
ubi ueteres de sunt nec noui un quam de fuerĩt
amici quin ex hostibus tibi amicos ea quidem te¬
ddet oppinio. Nilul magis augustum cesarem
conciliauit herodi. ꝗͣ q as hosti suo amicissimũ
sibiq propter illum inimicissimum se fuisse pro¬
fessus est. sua dignum amicicia indicauit eum
qui tanta side sui licet hostis amiciciam coluisset.
tanta est uirtus et amicicie pulchritudo ut eciam
in hoste delectet cogatq illum quoq amare qui
se oderit. D Amicus mihi fidissimus obũt. f. In
memoria tibi sepeliendus est tua. ubi cłam sepe
tecum sit. et nuncquam totus obierit. Qui si tibi

Expanded text:
non amicitiam nec animum: sunt enim ex illorum non amicitiam nec animum: sunt enim ex illorum genere, que nec morti nec fortune subiacent sed virtuti, que una humanis in rebus libera, et quecunque illi subsunt, libertate donare potens est. Non esset tanti pretii amicus, si tam facile perdi posset. Sine amico remansi. Si rite colis amicitias, nec tibi veteres desunt, nec novi unquam defuerint amici, quin ex hostibus tibi amicos ea quidem reddit opinio: nichil magis Augustum Cesarem conciliavit Herodi, quam quod is hosti suo amicissimum, sibique propter illum inimicissimum se fuisse professus est: sua dignum amicitia iudicavit eum, qui tanta fide, sui licet hostis amicitiam coluisset. Tanta est virtutis et amicitie pulchritudo, ut etiam in hoste delectet cogatque illum quoque amare, qui se oderit. Amicus michi fidissimus obiit. In memoria tibi splendidus est tua, ubi tam sepe tecum sit, et nunquam totus obierit. Qui si tibi
Abbreviated transcription (Latin):
eximitur:conuictui detrahunt &xoptato. Qũaꝰ
congressus rari. ꝗͣ breues solliciteq more. ꝗͣ duri
digressus. ꝗ reditus seri. qui obices. que nam impe¬
dimenta qui laquei. His atq similibus uite dif¬
ficultatibus amicicieq conpedibus ad memoriã
reductis intelliges quantulum est. quod tibi mors
abstulit. Nam si id in amicicia solum libras qđ
unum illi perpetuum ac stabile fundamentum
est. prorsus nhil ibi mors potuit. Audisti apud
tullium se solantem lelium. ut illi scipio suus ui¬
uit. ut in memoria eius nec extincii amici fama
neq uirtus extinguitur. Quid scipionem tuum ti¬
bi nunc uiuere prohibet: sed uos quoniam scipiões
et lelii non potestis esse ne uiri quidem esse uultis
et quia summa non prenditis media desperans aut
spernitis quasi ut poesim sic uirtutem mecdioerem
nec dii nec homines suit laturi . D. Amicum mihi
mors enpuit.R. Amici corpus eripere mots potest.

Expanded text:
eximitur, convictui detrahunt exoptato, quot eximitur, convictui detrahunt exoptato, quot congressus rari, quam breves solliciteque more, quam duri digressus, quam reditus feri, qui obices, quenam impedimenta, qui laquei. His ac similibus vite difficultatibus amicitieque compedibus ad memoriam reducti, intelliges quantulumque est quod tibi mors abstulerit. Nam si id in amicitia solum libras, quod unum illi perpetuum ac stabile fundamentum est, prorsus nichil ibi mors potuit auferre. Audisti apud Tullium, se solantem Lelium, ut illi Scipio suus vivit, ut, in memoria eius, nec extincti amici fama, nec virtus extinguitur. Quid Scipionem tuum tbi nunc vivere prohibet? Sed vos quoniam Scipiones et Lelii non potestis esse, nec viri quidem esse vultis, et quia summa non prehenditis, media desperatis aut spernitis, quasi ut poesim, sic virtutem mediocrem nec Dii nec homines sint laturi. Amicum michi mors eripuit. Amici corpus eripere mors potest,
Abbreviated transcription (Latin):
mum morte soluuntur. Sic discordiam uiciumq
omne uincit uirtus ipsa uero nulla re uincitur.¬
D. Amicum amisi. R Cetera cum amiseris non habes.
amicos carosue omnes tum maxime habeas dum
uideantur amissi. Fresencia enim delicata ne dicã
fastidiosa itidem ac superba minimis rebus offen¬
ditur. Amicorum recordacio suauis ac iocunda ẽ.
nil amarum retinens nil dulce non retinens.D.A¬
micum optimum morte amisi.R. Si conmodita¬
tes perditas quẽris utilitatis tu mihi calculum nõ
amicicie quidem ponis. Si conuictum cogita
ꝙͣ parua pars tp̃is uiuencium quoq presenciam
ex hbet amĩcorum. quantum cure.quantum mor¬
bi occupant.quantum sopor. ac uoluptas. quam.¬
tumquoq peregrinancium discursus: solitu dinũ¬
q diuersoria et secessus. Quantum deniq studia.
quantum ocia. quantumq negocia. nunc aliena.
nunc propua et illa rerum multiformium uigis
atque inuicta necessitas cui nulla prosperitas

Expanded text:
mum morte solvuntur. Sic discordiam vitiumque mum morte solvuntur. Sic discordiam vitiumque omne vincit virtus, ipsa vero nulla re vincitur. Amicum amisi. Cetera cum amiseris non habes; amicos carosve omnes, tum maxime habeas, dum videantur amissi: presentia enim delicata, ne dicam fastidiosa itidem ac superba, minimis rebus offenditur amicorum, recordatio iucunda et suavis est, nil amarum retinens, nil dulce non retinens. Amicum optimum morte amisi. Si commoditates perditas quereris, utilitatis tu michi calculum, non amicitie quidem ponis, si convictum, cogita, quam parva pars temporis viventium quoque presentiam exhibet amicorum, quantum cure, quantum morbi occupant, quantum sopor ac voluptas, quantum quoque peregrinantium discursus, sollicitudinumque diversoria et secessus, quantum denique studia, quantum otia quantumque negotia, nunc aliena, nunc propria, et illa rerum multiformium iugis atque invicta necessitas, cui nulla prosperitas
Abbreviated transcription (Latin):
meminimus. D. Optimi morte fratris afficior. Ne.¬
N ullus affectus intensior quam paternus. quamobrem
et que in morte filii dicta sunt fratris ad interitum trãs¬
fer. et que uttobiq dici solent amicorum eciam ĩmor¬
te proserint que iactura par summis est ferenda ta¬
men ut relique. Uno enim animi robore tolleranda
sunt omnia que uidentur grauia etsceditur oppressu¬
ra sunt. D Amantissimum fratrem amisi. R in iuisũ
amisisse peius fuerat. illius enim amara huius autẽ
ipsa quoq memoria dulcis est. D. Gratissimum ipsis
ab incunabulis uite comitem perdidi solus sum. Re.¬
Non est solus cum quo uirtus et honeste habitant cure
inter quas affixam precordus fratris ymaginem esse.
nec mors ipsa uetuerit. Sic nec frater ubi perditus.
misi amicum. R. Siut debes in amico iurtu¬
tem amasti. illa certe non perditur. nec mori¬
tur ideo ueras amicicias inmortales dicunt¬
÷ quod nec ullo unqua dissidio amicorum nec ipsa de¬

Expanded text:
meminimus. Optimi fratris morte afficior. meminimus. Optimi fratris morte afficior. Nullus affectus intensior quam paternus, quam ob rem, ut que in morte filii dicta sunt, fratris ad interitum transfer, et que utrobique dici solet, amicorum etiam in morte profuerint, que iactura par summis est, ferenda tamen ut reliqua. Uno enim animi robore toleranda sunt omnia, que videntur gravia, etsi creditur oppressura sunt. Amantissimum fratrem amisi. Invisum amisisse peius fuerat: illius enim amor, huius autem ipsa quoque memoria dulcis est. Gratissimum ipsis ab incunabulis vite comitem perdidi, solus sum. Non est solus, cum quo virtus et honestas habitant, inter quas affixam precordiis fratris imaginem esse, nec mors ipsa vetuerit. Sic nec frater tuus perditus, misi amicum. Si ut debes, in amico virtutem amasti, illa certe non perditur, nec moritur. Ideo veras amicitias immortales dicunt, quod nullo unquam dissidio amicorum, nec ipsa de
Abbreviated transcription (Latin):
inosissimi qui tanto studio inunlia discutis necessa¬
tia nescire ninmini et ne quicquam tamen clausis
namq se se oculis ingerunt et nesciendi aiudum in¬
genium irrumpunt. et obliuiscendi cupidam me¬
moriam interpellant. Et multa indies fert uita ho¬
minum que uos cogitare adigant quod nolleus que¬
ue dissimulaciones uestras aut propriis aut exter¬
nis ex citent argumentis sed ad plenum faieor figmen¬
ta mortalium scla mors discunt.  E mortalem
et moriturum fratrem sciuui mortuum tamen fleo.R.
Magna pars humanorum actuum superfluit. quid fles
mortuum aut quid illi. quid tbi. quid ue aliis tuus h
fletus prodest. ut sit malum mors quod docti negant:
quod nemo negauent mali ireparabilis est fletus in¬
utilis. Et certe ui quid preter animi uicium dici mise¬
rum decet si quid penitus in rebus est flebile. flendum
pocuis dum impendet qu̾am dum transut. Quod
regem profecto illum non latebat cuius paulo ante

Expanded text:
niosissimi, qui tanto studio inutilia discitis, necessaniosissimi, qui tanto studio inutilia discitis, necessaria nescire nitimini. Ne quicquam tamen: clausis namque sese oculis ingerunt, et nesciendi avidum ingenium irrumpunt, et obliviscendi cupidam memoriam interpellant, et multa in dies fert vita hominum, que vos cogitare adigant, quod nolletis, queve dissimulationes vestras aut propriis, aut externis; excitent argumentis. Sed ad plenum fateor: figmenta mortalium, sola mors discutit. Et mortalem et moriturum fratrem scivi, mortuum tamen fleo. Magna pars humanorum actuum suplerfluit. Quid fles mortuum? aut quid illi, quid tibi, quidve alii tuus hic fletus prodest? Ut sit malum mors, quod docti negant, quod nemo negaverit, mali irreparabilis est fletus inutilis. Et certe si quid preter animi vitium dici miserum decet, si quid penitus in rebus est flebile, flendum potius dum impendet, quam dum transit. Quod Regem profecto illum non latebat, cuius paulo ante
Abbreviated transcription (Latin):
ras. Et id circo si prouisam mortem in opimam uelut
aliquia doles longe erras. si inprouisa autem fut erras¬
ti. D. Sciebam mor̾talem sed demorte non cogitabam¬
R in consulte sed hec dissimulacio uestra est uix unqũa
mori creditis mortales cum et contingẽs mori semper.
et aliquando eciam sit necesse. ymmo uero cum nõ
mori unquam mori autem sempes uestre lex in mo¬
bilis sit nature sed uos assidue morientes sensum a
presentibus animum afine diuertitis. uulgart ma¬
lum quod quid est aliud quꝰam ultro ocuos claude¬
re ne radios solis aspicianuir tamquam luci non ocu¬
lis dampnum sit illam non uidere. Nec minus
darum quod non uideas. nec minus uerum esse qđ
nescias. quis tam cecus ut non uideat. quis tam he¬
bes ut nesciat  ueritati terum nihil detrahit sensu¬
ui aut intellectus infirmitas. Uos equidem non in¬
firmi neq obtusi sed quod excusacione careat dissi¬
mulatores eximii et ad fallendum uosmetipsos inge¬

Expanded text:
ras, et idcirco si provisam mortem inopinum velut ras, et idcirco si provisam mortem inopinum velut aliquid doles, longe erras, si improvisa autem fuit, errasti. Sciebam mortalem, sed de morte non cogitabam. Inconsulte. Sed hec dissimulatio vestra est, vix umquam mori creditis mortales, cum et contingens mori semper, et aliquando etiam sit necesse, immo vero cum non mori numquam, mori autem semper vestre lex immobilis sit nature; sed vos adsidue morientes, sensum a presentibus, animum a fine divertitis, vulgare malum; quod quid est aliud, quam ultro oculos claudere, ne radios solis aspiciant, tamquam luci ut oculis damnum sit, illam non videre, nec minus clarum, quod non videas, nec minus verum esse, quod nescias. Quis tam cecus ut non videat, quis tam hebes ut nesciat? Veritati rerum nichil detrahit sensuum aut intellectus infirmitas. Vos equidem non infirmi neque obtusi, sed, quod excusatione careat, dissimulatores eximii, etsi ad fallendum vosmet ipsos, inge
Abbreviated transcription (Latin):
num it gloriosum frattem perdidi. R frater pe¬
tut superstes est gloua. uirtus. anima pteter
quas humana omnia pari mors turbine propel¬
lit ac dissipat. Nas tu igitur ceu totidem filios
sraiis amplectere atque hus bonis in mortalibꝰ
mortalia dampna conpensa quod si silii suꝑ¬
sunt alii uera illos pietas tuos facit D Amisi
germanum opumum ẜ Auide illo ut debue¬
łas id si lencuis ehisti non motus iniuiria sed seg¬
ficus uia est illa suum uis exercuit tuum tũ
neglexisti D Mors me lusit non putabam tam
cuo moniturum R Omnia que nolentibus acci¬
dunt cuo sieri udentur que optantibus autem
sec Nix illum mori posse credideram. R Cũc¬
ta sibi uehemenussimus amor indulget nilꝙ si¬
bi non spendet amatosq cogitatus ac̾ quidquic
est gustui aduersum uitat᷑ ac tefugit. Unde
qui amant pene sibi eternas delicias suas fingunt. tui
si frattem natum noueras et mortalem nossẽ debue¬

Expanded text:
num et gloriosum fratrem perdidi. Si frater penum et gloriosum fratrem perdidi. Si frater periit, superstes est gloria, virtus, anima, preter quas humana omnia, pari mors turbine propellit ac dissipat. Has tu igitur ceu totidem filios fratris amplectere, atque his bonis immortalibus mortalia damna compensa, quod si filii supersunt, alii vera illos pietas tuos facit. Amisi germanum optimum. Avide illo uti debueras: id si lentius egisti, non mortis iniuria, sed segnities tua est. Illa ius suum exercuit, tuum tu neglexisti. Mors me lusit: non putabam tam cito moriturum. Omnia que nolentibus accidunt, cito fieri videntur; que optantibus autem sero. Vix illum mori posse credideram. Cuncta sibi vehementissimus amor indulget, nichilque sibi non spondet, amarosque cogitatus et quicquid est gustui adversum vitat ac refugit. Unde et qui amant pene sibi eternas delitias suas fingunt; tu si fratrem natum noveras, et mortalem nosse debue
Abbreviated transcription (Latin):
minem resumpto in manus cibo. Bene habet
Bonus est pater De amisso fratit dolor¬
rattem petdidi.R Non dum audio
enim ut et fiattem et domesticum simł
hostem amiseris en iacuara tem malam boni
nominis perdidisse. D fraitem perdidi R. Ferdi¬
Aisti forsan qui te pecditum optabat quibus re¬
bus obstabat tius multis quidcm magne lau¬
dis aditum fraternus obstouxit liuotꝰ. s Amis
siauem R filiorum fortassis etatule quod sepe ui¬
dimus graue uigum uite tue emulum glone
obidem ĩd quod donstat patrimonii parn̾cipem
amisisti fraut impio nullus hosts infestior. d. At
amisi ꝑrum et beniuolum. R ded mortalem. nõ
tuctla corporis est uirtus. uerum animi ornam̃e¬
tum ili gloriam in mortalem prestat Cotpuscu¬
lum motͦus imperio non eximit. ymmo qui¬
dem seꝑt illud anit itmpus in mortem tradit.
Quod s nauite sue linquitur eꝙ boni peteunt.
maliq Quin et uulgo nnbecilles bonos. et uiua¬
tes malos cernimus. inmortalem nullum. D. Bo¬

Expanded text:
minem, reassumpto in manibus cibo, “bene habet, inquit, minem, reassumpto in manibus cibo, “bene habet, inquit, bonus est pater.” 51 DE AMISSO FRATRE Fratrem perdidi. Nondum audio enim ut et fratrem et domesticum simul hostem amiseris; en iactura: rem malam boni nominis perdidisse. Fratrem perdidi. Perdidisti forsitan, qui te perditum optabat, quique in rebus obstabat tuis, multis quidem magne laudis aditum fraternus obstruxit livor. Amisi fratrem. Filiorum fortassis etatule, quod sepe vidimus, grave iugum, vite tue emulum, glorie obicem, id quod constat patrimonii participem amisisti. Fratre impio nullus hostis infestior. At amisi pium et benevolum. Sed mortalem: non tutela corporis est virtus, verum animi ornamentum: illi gloriam immortalem prestat; corpusculum mortis imperio non eximit, immo quidem sepe illud ante tempus in mortem trudit, quod si nature sue linquitur, eque boni pereunt malique, quin et vulgo imbecilles bonos, et vivaces malos cernimus, immortalem nullum. Bo
Abbreviated transcription (Latin):
non multos annos fama est fuisse mulierculam ino¬
pemi. sed forma appetbili et in signi lascuua. hec duo¬
detim paruos filios tondem exiuris genitos habebat
annuis etatum in cersticus inter se distantes. Instan¬
te autem mortis hora uocari ptoꝑe uirum iubet
Et non est inquid amplius ludi tempus. nullus ho¬
rum pueorum adit spectat preter maiorem solũ
primo enim anno noftri connubii casta fui. Sede¬
Bant forte tunc pueri omnes humi circa ignen
more gentis aliquid manducantes. Siupe̾nte igł¬
tur uit̾o atq illius rei nouitait suspensus illa sin¬
ꝯulorum pattes ordine nominabat. Quod audies
dinium minimus qui triennis erat panem quẽ
dextera et rapam quam habebat in manu altera
un terram posuit ac itemens desideno et amba¬
bus manibus in alium eiccus adorantis in motẽ.
Da inquit queso mihi genittix aliquem paitem bo.¬
num. Cumꝙ illa insine uerborum pattem paruu¬
li nominasset famosum quendam diuitemꝙ ho¬

Expanded text:
non multos annos, fama est fuisse mulierculam inonon multos annos, fama est fuisse mulierculam inopem, sed forma appetibili, et insigni lascivia, hec duodecim parvos filios, totidem ex viris genitos habebat, annuis etatum interstitiis inter se distantes. Instante ante mortis hora, vocari prope virum iubet et “non est, inquit, amplius ludi tempus: nullus horum puerorum ad te spectat, preter maiorem solum. Primo enim anno nostri connubii casta fui”. Sedebant tunc forte pueri omnes, humi, circa ignem, more gentis aliquid manducantes. Stupente igitur viro, atque illis rei novitate suspensis, illa singulorum patres ordine nominat; quod audiens omnium minimus, qui triennis erat, panem quem dextera, et rapam quam habebat in manu altera, in terram posuit, at tremens desiderio et ambabus manibus in altum erectis, adorantis in morem, “Da, inquit, queso, michi genitrix aliquem patrem bonum!” cunque illa in fine verborum patrem parvuli nominasset, et famosum quendam divitemque ho
Abbreviated transcription (Latin):
epulas et choreas aguis. inter epythalamia et io¬
cos et cantus et tympana. Reliquã uitam om̃es
inter suspiciones ac iurgia utrobiq reprehensibiles
Nam neque rem adeo ancipitem sic amate. nequeꝰ
tam inseperabilem sic horrere. neq tam amabi¬
lem sic odisse decuerat. coniecturisq fallacibus
apud homines sanctissima diuine atq humane
domus uira confundere atq arcuissima huius
uite uincda dissoluere. D Quid quod meum nõ
esse ipsa uxor confessa est. R. Singulare uelut ali¬
quid narras. Cotidiana sunt hedꝰ. alie uiuentes hoc
fatentur. alie monentes quarum alique nuncian¬
dum uiris post obitum reliquerunt. Di Non esse
meum filium ipsa miħi fassa est coniunx. Re.¬
E assa est idem olimphyas philippo magno uiro in
magni flii iacturam nec fletum necꝰ suspirium
necꝰ querelam legimus. Nunc fabellam accipe ri¬
diculam sed materie non ineptam. Ciralitus de¬
ceani quod brittaniam ab aduerso conspicit ante¬

Expanded text:
epulas et choreas agitis, inter epithalamia et ioepulas et choreas agitis, inter epithalamia et iocos et cantus et tympana, reliquam vitam omnem in suspitiones et iurgia: utrobique reprehensibiles. Nam neque rem adeo ancipitem sic amare, neque tam inseparabilem sic horrere, neque tam amabilem sic odisse decuerat, coniecturisque fallacibus apud homines sanctissima divine atque humane domus iura confundere, atque arctissima vite huius vincula dissolvere. Quid, quod meum uxor non esse ipsa confessa est? Singulare velut aliquid narras. Quotidiana sunt hec. Alie viventes hoc fatentur, alie morientes, quarum alique nuntiandum viris post obitum reliquerunt. Non esse meum filium ipsa michi fassa est coniunx. Fassa est idem Olympias Philippo, magno viro; magni filii iacturam, non fletum, nec suspirium, nec querelam legimus. Nunc fabellam accipe ridiculam, sed materie non ineptam. Circa litus Occeani, quod Britanniam ab adverso conspicit, ante
Abbreviated transcription (Latin):
mihi constaret hunc puetum meum. sicut tibi
constat esse tuum. Ad hec illa nihil sronte mota
uel animo. Enim uero inquit. nequaquam tanto
precio est opus. Da mihi centum prat uigera ubi
greges meos pascam. et dehoc ipso certumꝰ ego te
factam. Cumq ille inpossibile prorsus id diceret
conuocatis qui prope aderant proceribus et spon¬
sione interposita. natum illa ulnis extulit. est ne
hic inquid uere meus. Cumq uir aim uisset illabra¬
chiis protentis ei puetum porrexit. Et accipe ait do¬
no eum tibi iam haud dubie tuus est. Risu astan¬
cuim oborto prouxore diffinitum et uir omnium
sentenciis condempnatus est. Crebte nimis inter
homines huius generis lites ac lamenta sunt pro¬
ni in nupcias ymmo lubrici ac ruentes uix uidere
diem creditis quo mariti hoc est uiri sitis quasi a¬
liter non possitis. De hinc prosusi in gaudia seu ue¬
rius infurores coniugii dies primos instrepitu inter

Expanded text:
michi constaret hunc puerum meum, sicut tibi michi constaret hunc puerum meum, sicut tibi constat esse tuum”. Ad hec illa nichil fronte mota nec animo: “Enimvero, inquit, nequaquam tanto pretio est opus. Da michi centum prati iugera ubi greges meos pascat, de hoc ipso certum ego te faciam”. Cum ille impossibile prorsus id diceret, convocatis qui prope aderant proceribus, et sponsione interposita, natum illa ulnis extulit. “Et est ne, inquit, hic vere meus?” Cumque vir annuisset, illa brachiis protentis, ei puerum porrexit et “Accipe, ait, dono eum tibi, iam haud dubie tuus est”. Risu astantium oborto, pro uxore diffinitum, et vir omnium sententiis condemnatus est. Crebre nimis inter homines huius generis lites ac lamenta sunt. Proni in nuptias, immo lubrici ac ruentes, vix videre diem creditis quo mariti, hoc est viri, sitis, quasi aliter non possitis, dehinc prefusi in gaudia, seu verius in furores, coniugii dies primos, in strepitu inter
Abbreviated transcription (Latin):
sc indere. omnes inuicem fraites estis. D. filium quem
putabam meum non esse audio.R. Uide aquo au¬
dias et cui credas. multi enim malis stimulis inpulsi
salsos rumores siulio confingunt. alii lingue fluxu
quodam effreniq impetu et que sciunt et que nes¬
ciunt pari locuntur audacia. Difficilis est autem de
filiacione sentencia.D. filium qui meus dicebatur
alienum esse audio. R Cur hoc aliis pociusꝗ̃ uxori
credis quaunum saltem nemo cercius nouit. illa
tbi certe silium dedit quem nunc alii nituntur
eripere. Audisti credo ut patrum memoria uir il¬
lustris fuit cui forma et genete par uxor obuene¬
rat sed fama pudicicie ambigua. Ex hac unicus
infans pulcerrimus natus eratꝰ. quem cum die quo¬
dam ingremio habens mater. grauem curis et sus¬
pirantem uirum animaduertisset. quesiuit que
tanti: causa suspirii tursus ille suspirans. Uellem
inquit dimidia dominii mei patte pacisci. ut ita

Expanded text:
scindere: omnes invicem fratres estis. Filium quem scindere: omnes invicem fratres estis. Filium quem putabam meum non esse audio. Vide a quo audias et cui credas. Multi enim, malis stimulis impulsi, falsos rumores studio confingunt, alii lingue fluxu quodam effrenique impetu, et que sciunt et que nesciunt pari loquuntur audacia. Difficilis est autem de filiatione sententia. Filium qui meus dicebatur alienum esse audio. Cur hoc aliis potius quam uxori credis, qua hoc unum saltem nemo certius novit? Illa tibi certe filium dedit, quem nunc alii nituntur eripere. Audisti, credo, ut patrum memoria, vir illustris fuit, cui forma et genere par uxor obvenerat, sed fama pudicitie ambigua. Ex hac unicus infans pulcherrimus natus erat, quem cum die quodam in gremio habens mater, gravem curis et suspirantem virum animadvertisset, quesivit que tanti causa suspirii. Rursus ille suspirans: “Vellem, inquit, dimidia dominii mei parte pacisci, ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
ni nihil uobis alienum putatets. D. Diu alienum
filium ut meum paui. R. Suum filium pauisse na¬
tura fuerit. alienum catitas modo post factum nõ
peniteat sed delectet. D. Filius ille meus dictus ali¬
enus apparuit. R Aperta tibi admagnum et sin¬
gulare meritum uia est si hunc ipsum ut hacte¬
nus sic de inceps quasi tuum paueris. id illi qui¬
dem longe gracius aiq accepcius deo est. Solent
enim ing̾ran silii ceu sibi naturali quodam iure
debita patrum alimenta contempnere. Et prete¬
rea scelus est amare filium quod exte genitus
sit et adeo creatum hominem non amate. Ita
undiq apud deum atq homines pietatem exi¬
miam tibi quesictis ex alicno flagicio . D. Paui
profilio qui non erat filius. R. Palusti ut filium
pasce iam sinon ut filium at ut siatrem Omniũ
qui sunt quiq erunt fuerunt ue unus est parens unꝰ
rector nolut per insolenciam dissimulate aut per in¬
uidiam atq odium sacrum nature uinculum re¬

Expanded text:
ni nichil a vobis alienum putaretis. Diu alienum ni nichil a vobis alienum putaretis. Diu alienum filium ut meum pavi. Suum filium pavisse natura fuerit, alienum caritas. Modo, post factum, non peniteat sed delectet. Filius ille meus dictus alienus apparuit. Aperta tibi ad magnum et singulare meritum via est, si hunc ipsum, ut hactenus, sic deinceps quasi tuum paveris: id illi quidem longe gratius atque acceptius Deo erit. Solent enim ingrati filii, seu sibi naturali quodam iure debita, patrum alimenta contemnere; et preterea scelus est amare filium, qui ex te genitus sit, et a Deo creatum hominem non amare. Ita undique apud Deum atque homines pietatem eximiam tibi quesieris ex alieno flagitio. Pavi pro filio qui non erat filius. Pavisti ut filium, pasce iam, si non ut filium, ut fratrem: omnium qui sunt, quique erunt, fueruntve, unus est parens, unus rector. Noli te per insolentiam dissimulare, aut per invidiam atque odium sacrum nature vinculum re