comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gata erat. is eam imprudens
ab ur̃de emitaccone ex emp¬
to pocit consequi emptor ꝑre¬
cium quia ñ excã legatirt̃ hͣt.¬
culio emisti priusqmͣ tibi t̃¬
detur furtum micħ fecit ꝙͣ ui
peculio b̾icurum ait. Id m ẽ
ipõ iure ob id fc̃m mumitum
peculium eos scilic ꝙ debitor
meus ex cã condconis sit fõs
Nam se lic si iam tͣclitus mic¬
hi furtum feciss aut omĩno
ꝯdcõm eo nomine de peculio
ñ hr̃em aut eatenus hr̃em. qͣ¬
tenus ex re furtiua actũ pẽcu¬
lium fuiss. tñ in ꝓpoĩto etre¬
tencõm mehĩturum et si õe
peculiũ penes te fisit uł qiͣ pł
debito solũim. posse meꝯdic̾e¬

Expanded text:
gata erat, is eam imprudens ab herede emit: actione ex empto poterit consequi emptor pretium, quia non ex causa legati rem hculio emisti, priusquam tibi traderetur, furtum mihi fecit. quamuis peculio me habiturum ait, id est ipso iure ob id factum minutum esse peculium, eo scilicet, quod debitor meus ex causa condictionis sit factus. nam licet, si iam traditus furtum mihi fecisset, aut omnino condictionem eo nomine de peculio non haberem aut eatenus haberem, quatenus ex re furtiua auctum peculium fuisset, tamen in proposito et retentionem me habiturum et, si omne peculium penes te sit, uel quasi plus debito soluerim posse me condice
Abbreviated transcription (Latin):
mich. idu̾sus te competet qi
rẽs mea ad te sine cã puen̾it
Sisciens auenam rem igno
id qnͣti nĩa int̾sit meam esse
iun u̾m sit uenditorẽ kacio¬
nus trm̃ ut rem emptori br̃ẽ
liceat ñ ⁊̃ ut eius faciat quia
tm̃ dolum malum ab cẽ prar
debeat. tem eum qui sciens a¬
uenam ñ suam ignoranti ũe¬
didit. Idem maxime ẽ si ma¬
numissuro uł pignori dato
uendidit.

Expanded text:
mihi aduersus te competet, quasi res mea ad te sine causa peruenerit. Si sciens alienam rem ignorid, quanti mea intersit meam esse uerum sit uenditorem hactenus teneri, ut rem emptori habere liceat, non etiam ut eius faciat, quia tamen dolum malum abesse praestare debeat, teneri eum, qui sciens alienam, non suam ignoranti uendidit: id ‹es›t maxime, si manumissuro uel pignori daturo uendiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
tͣctat et ait singłos dnsos ĩ solid
age sicuti de cet̾is ẜuitutib exce¬
inquit si cões edes eẽnt q̃ hona
uicini sustinent. ¶ Modꝰ̾. ant
refectõnis in hac actõne. ad eñ
tinetur. forte ut refitiat lapide
aũt meliore quid̃ qm̃ in ẜuitutẽ
impoĩtum c̃. fac̾e lic det̾iorem si

Expanded text:
tractat: et ait singulos dominos in solidum agere, sicuti de ceteris servitutibus exceinquit, si communes aedes essent, quae onera vicini sustinerent. Modus autem refectionis in hac actione ad eum mmposita continetur: forte ut reficiat lapide autem meliorem quidem, quam in servitute impositum est, facere licet: deteriorem si
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. Carum acconum euẽtus
est. ur uictori offito iudicis aut
ares pretur. aut cautõ res ip̃a ħ ẽ.
ut iubeat adu̾sariũ iudex em̃d¬
are uitium parictis. et idoneum
ab solũctur si u̾o n rem̃ prestat
tor mutem iurau̾it.¬

Expanded text:
um. Harum actionum euentus hic est, ut uictori officio iudicis aut res praestetur aut cautio. res ipsa haec est, ut iubeat aduersarium iudex emendare uitium parietis et idoneum absoluetur. si uero neque rem praestat tor
Abbreviated transcription (Latin):
possorem ee eͣum iutis et petit¬
orem et si forte ñ h̾eami eclific¬
atimiattius. in meo adu̾sanus
mens possor ẽ nam cum nicħ
sit innouatum ille possidet et
eclificantẽ me ꝓhibe pot̃. et ci¬
aut clãm. Id̃ ẽ et ñ lapñti iactu
impedierit. S et si paciẽte eo
edificano. ego possor ero effc̃ct.
Etiam de fuitute que hoñis te¬
rendi causa imipoita ent actio
nob̾ ꝯpetit ut et hon̾a ferat et

Expanded text:
possessorem esse eum iuris et petitorem. et si forte non habeam aedificatum altius in meo, adversarius meus possessor est: nam cum nihil sit innovatum, ille possidet et aedificantem me prohibere potest et ciaut clam: idem et si lapilli iactu impedierit. sed et si patiente eo aedificavero, ego possessor ero effectus. Etiam de servitute, quae oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat
Abbreviated transcription (Latin):
qr donec tu n extͣollis. ẽ utilitas
ẜuiture ñ debeat. altius extulit
edifitia suaut iam ẽgo ñ uide¬
ar luminib tius obstaturus.
si edificau̾o. frustra inte̾des ius
micħ̾ ñ ec. ita edificatum hr̃e in¬

Expanded text:
quia donec tu non extollis, est utilitas servitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non videar luminibus tuis obstaturus, si aedificavero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere in
Abbreviated transcription (Latin):
ssumus ꝙ de itmme actuq refiti¬
dño eclificii neganti fuitutẽse
nicino debx. cuis ẽdes ñ in tot̃
libe sunt. s ei cũ quo. agitur ser¬
uitutẽ ñ debent. u̾bigr̃a hẽo ede ᷤᷤ
quib sunt uicins sci. mne et semp¬
mane. sempronio suitutẽ debeo
adũsus dnimn seianarũ uolo ex¬
smunt Sigitur intendohr̃e mẽ
ius altͣms tollendi inuito eo cũ
et eiq utt iores edes ht̃. deben po

Expanded text:
inere actuque reficidificii neganti servitutem se vicino debere, cuius aedes non in totum liberae sunt, sed ei cum quo agitur servitutem non debeibus sunt uicinae Seianae et Sempronianae, Sempronianis seruitutem debeo, aduersus dominum Seianarum uolo exseruiunt: hoc igitur intendo habere me ius altius tollendi inuito eo cum et ei, qui ulteriores aedes habet, deberi po
Abbreviated transcription (Latin):
cum petitũ cẽt ¶ Int̾rogam cu¬
ins iocip̃cium sequi oportũat.
Ntet qñti ubieet̃ pc̃titum.
it. qͣi micħi iegatum possedim
et uendidim mortuo eo posse
it. qi ex re tua locupletior fac¬
tus sim.

Expanded text:
cum petitum esset. interrogavi, cuius loci pretium sequi oporteat. resset, quanti ubi esset petitum. sit, quasi mihi legatum possederim et vendiderim, mortuo eo posse nus ait, quasi ex re tua locupletior factus sim.
Abbreviated transcription (Latin):
sitam accepturus: spoponditi
creditori futuroan potate nt
ne. iccipiedo seci obstr̾ingat.¬
nti ut post iuditium ĩcccpͣtu
restate tempore souinis fiu̾iss.
Serium tiñum imprudens
afure bõna  emiis ex peculioq¬

Expanded text:
itam accepturus spopondit creditori futuro, in potestate habet, ne accipiendo se ei obstringat.uti, ut post iudicium acceptum testandae tempore solutus fuisset. Servum tuum imprudens a fure bona fide emi: is ex peculio
Abbreviated transcription (Latin):
curator inuitis mutuam ded¬
it. ficenissorem q accepit exẽ¬
plo eo quo situtor pupuuant
ĩ turator iunenis peciñ.mm alt̾u¬
trius eoꝵ creditam. stipulatus
fu̾it actõm dan militi cuius ꝑe¬
cuma fint placuit.

Expanded text:
curator eius mutuam dedit fideiussoremque accepit, exemplo eo quo si tutor pupilli aut curator iuvenis pecuniam alterutrius eorum creditam stipulatus fuerit, actionem dari militi cuius pecunia fuerit placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
fcõ eñs incelligitur. ad eñ qui
dem peciñam is qm intreclitũ
uł insolutũ.accepat aliiporro
ꝯlumpta ca. et ip̃c pupillo obl¬
igatur uł eum ase ubaut. et
cum cru ded̾it obligatũ habe¬
bit urab eo selib̾auit Namoĩo

Expanded text:
tur ad eum qui dem pecuniam is, qui in creditum vel in solutum acceperat, alii porro consumpta ea et ipse pupillo obligatur vel eum a se liberabit et eum cui dederit obligatum habebit vel se ab eo liberabit. nam omnino
Abbreviated transcription (Latin):
L Hon om̃is numiatio
eum qui accipit obͣligat. sed
quocies id ip̃m agͣitur ut cõ
fuiss ułuti si donator nalius¬
set. aut is qui accipiebat prior
deceisis et cͣum pecimia dare
itur qui accepiss nłutiliticio
x. ded̾o ut stichu intͣ kalen¬
das manumitt̾etañ kalẽdas
nillam. accõm hẽbo. post ka¬
lendasita demĩ ag̾t pot̾o sin
ant missus ñ fu̾it. ¶Si pup¬
illus sinc tucoris auccoritate
credid̾it. aut soluendi ẽã dedit

Expanded text:
 Non omnis numeratio eum qui accepit obligat, sed quotiens id ipsum agitur, ut conffuisset, veluti si donator convaluisset aut is qui accipiebat prior decessisset. et cum pecunia daretitur qui accepisset: veluti si Titio decem dedero, ut Stichum intra calendas manumitteret, ante kalendas nullam actionem habebo, post kalendas ita demum agere potero, si manumissus non fuerit. Si pupillus sine tutoris auctoritate crediderit aut solven
Abbreviated transcription (Latin):
D. Diego pecĩam tibi qͣi do¬
naturus dedõ. tuꝙͣi mutuam
accepas mułscribit donatõm
ñ eẽ. si. in mutua sitidend̾ c̃.
et putonec mutiiam ec. mag̾¬
q eniimos accipientis ñ fĩ.
cum alia opimione. acceperit

Expanded text:
Si ego pecuniam tibi quasi donaturus dedero, tu quasi mutuam accipias, Iulianus scribit donationem non esse: sed an mutua sit, videndum. et puto nec mutuam esse magisque nummos accipientis non fieri, cum alia opinione acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ Diñgularia quedã p̾cep¬
tasunt circa petiñam credita
nam si cibi debitorem meur
iuusso darc peciuĩam obligaris
michi qmͣuis meos niimos
ñ acceͣpis ornod igitur ind¬
nab ꝑsonis. accipituħ et in
cadem pͣson  a  recipiendum e
ut cum ex cansamandati pe

Expanded text:
 Singularia quaedam recepta sunt circa pecuniam creditam. nam si tibi debitorem meum iussero dare pecuniam, obligaris mihi, quamvis meos nummos non acceperis. quod igitur in duabus personis recipitur, hoc et in eadem persona recipiendum est, ut, cum ex causa mandati pe
Abbreviated transcription (Latin):
ci amplius quam semel nõ ee̾
ul. ¶ore rom̃ano dies ame¬
dianocte incipit. et sequentis
noctis media ꝑte finitursita¬
ꝙ inhiis.xxiiii. horis .i. dua

Expanded text:
ci amplius quam semel non esseum More Romano dies a media nocte incipit et sequentis noctis media parte finitur. itaet iterum dilatio tam ex eadem quam
Abbreviated transcription (Latin):
iuria Datu. aquilia ꝑseq sic erit
accipiend̃. ut uĩdeatur dapnũ
ĩuria datũ. ꝙ cũ dãpno ĩiuria
attuł̾it nisi magnaui cogente
fu̾it fc̃m ut celsꝰ scribit cirtaeũ
ꝗ ĩcendii arcedigr̃a uicinasedes
int̾cidit sam hic scribit cessare
legis aglie accõmi Iusto.n. me¬
tu ductus. nead se ignis ꝑuen¬
iret nitmas edes mt̾cid̾it. ẽt

Expanded text:
atum Aquilia persequi, sic erit accipiendum, ut uideatur damnum iniuria datum, quod cum damno iniuriam attulerit: nisi magna ui cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia uicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perueniret, uicinas aedes intercidit: et
Abbreviated transcription (Latin):
di cã mei lapidẽ in adu̾sarium
cusro: tenebor iege aqliallũ
.n. solum quiim infert. ferire
conceditur. et ħ situendi dũt¬
axat. ñ ⁊̃ uiciscẽdi cã fr̃m sit.
¶Qui idoneum pariete sustulit.
dampnomnirie dno ei tenet᷑.¬
Lp̃mumn̾ato euolege aqlia
actusit. postea mortuo ex eonul
matone sca postea mortuo suo
de occiso dñs agẽ institu̾it exce¬
ptone dolimali oppõĩta ꝯpelle¬
tur. ut ex utro iuditõ nicħ am¬
plius ꝯ seqͣtur. qm ꝯsequi debet
siminito deoctiso hoĩe eg̃isset.

Expanded text:
 lapidem in adversarium rcussero, tenebor lege Aquilia: illum enim solum qui vim infert ferire conceditur, et hoc, si tuendi dumtaxat, non etiam ulciscendi causa factum sit. Qui idoneum parietem sustulit, damni iniuria domino eius tenetlnerato servo lege Aquilia actum sit, postea mortuo ex eo vulmatione facta, postea mortuo servo, de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occiso homine egisset.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it. ut usufructus pignorisit.
Nam et cum emptorẽ uiufru¬
ctus tuetur p̾tor: curet ñ cred¬
itorem tuebitur. Eadẽ rone
et debitori obiciatur except̃o.
Iura p̾dioꝵ urbanoꝵ ꝓignori
dan ñ possunt igitur nec cõ¬
uenire possuntut ypothecei¬

Expanded text:
it, ut usus fructus pignori sit": nam et cum emptorem usus fructus tuetur praetor, cur non et creditorem tuebitur? eadem ratione et debitori obicietur exceptio. Iura praediorum urbanorum pignori dari non possunt: igitur nec convenire possunt, ut hypothec
Abbreviated transcription (Latin):
srat duas eẽ ictõnes in eiuode
psona concurrentes. ꝓpriami
et h̾ditariam. et debere rrtẽ
ĩstitutum siuelit seꝑatu du¬
arum actõnum ꝯmodo uti
an aditam br̾ditatẽ ꝓprium
uenditorem ꝯueire. dem adi¬
ta brditate brditariumsꝙ si
prius. adierit prdicatem imã
p eam utriusq contractus sẽ¬
tiat cõmod̾. ¶Ex contrario qͦ
siuenditor uenditori h̾rs exti¬
fit palame duas euictõnes e

Expanded text:
stat duas esse actiones in eiusdem persona concurrentes, propriam et hereditariam, et debere heredem institutum, si uelit separatim duarum actionum commodo uti, ante aditam hereditatem proprium uenditorem conuenire, deinde adita hereditate hereditarium: quod si prius adierit hereditatem, unam per eam utriusque contractus sentiat commodum. ex contrario quoque si uenditor uenditori heres exstiterit, palam est duas euictiones e
Abbreviated transcription (Latin):
fam sine nõlũtate pris eius
int̾cesẜint soluendo ñ rẽpete¬
nt. Benim et dius adrianꝰ
ꝯstituit et pot̾ dici ñ repetitu¬
rogfat oqn ꝓpecua exceptone
tuti sũt s et ipẽ filius tññ re¬

Expanded text:
as sine uoluntate patris eius intercesserunt, soluendo non repetent: hoc enim et diuus Hadrianus constituit et potest dici non repetituros. atquin perpetua exceptione tuti sunt: sed et ipse filius, et tamen non re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin si affirmetur ornam̃ta
ex ea pecumaꝯ passenam et
ei quo qui filio fam̃ credidit.
decreto amplissimiordis accõ
denegatur. nec int̾est ꝯsupti
unt nũmian extent ĩ pecłio
młto igitur magis seu̾itate
senatus ꝯsulti enis ꝯt̃ctus ĩ¬
ꝓbabitur. ꝗfilie fam̃. mutuũ
dedit set ñ solũ filiofam̃. et pri
eius succurritur. ũmfideniss.¬
ori quoret mandatori eius
ꝗet ip̃ĩ mandati hnt regssũ
nisi forte donandi aĩo int̾cesse¬
rnt tunc enĩ ciim nullum
reg̾ssum hant. senatus ꝯsul.
locum ñ hẽbitss et siñ donã¬
di aĩo prĩs m̃ uolũtate int̾c¬

Expanded text:
t, si adfirmetur ornamenta ex ea pecunia comparasse: nam et ei quoque qui filio familias credidit decreto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magis seueritate senatus consulti eius contractus improbabitur, qui filiae familias mutuum dedit.Non solum filio familias et patri eius succurritur, uerum fideiussori quoque et mandatori eius, qui et ipsi mandati habent regressum, nisi forte donandi animo intercesserunt: tunc enim, cum nullum regressum habeant, senatus consultum locum non habebit. sed et si non donandi animo, patris tamen uoluntate int
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ cetaꝵ dmisio. et poc̾it it̾m col¬
.di. inditõ agi de ea que ĩdiuisa
mansit. ¶ Sicut aũt ip̃ius rei
si quis ĩpensas fecit. ꝯseqͣtur.
S sincũ ipo locio agat. s cũ co¬
br̃de socũ latõrecte existimat ĩ¬
pensas et fructus a defuncco ꝑ¬
ceptos uenire. Pime fruct̾¬
missi inpossõm dampni ĩfecti
ego insulam fulro sumptũ coĩ¬

Expanded text:
 ceterarum diuisio et poterit iterum communi diuidundo agi de ea quae indiuisa mansit.Sicut autem ipsius rei si quis impensas fecerit, consequatur. sed si non cum ipso socio agat, sed cum herede socii, Labeo recte existimat impensas et fructus a defuncto perceptos uenire. plane fructmissi in possessionem damni infecti ego insulam fulsero, sumptum i
Abbreviated transcription (Latin):
aribreẽ debeat. Nam es eumq
mandato diũ defensiones fui
suscipit. ome ꝙ bona fide p̾sti¬
cĩt ẜuaturũ qmuis peculium
postea int̾cio̾it ħ ita sineutri
quo de pecuno agitur sĩꝑatus
sit reb peculianbr petitori cede.

Expanded text:
e debeat. nam et eum, qui mandatu domini defensionem serui suscepit, omne quod bona fide praestiterit seruaturum, quamuis peculium postea interciderit. haec ita, si neutrius quo de peculio agitur, si paratus sit rebus peculiaribus petitori cede
Abbreviated transcription (Latin):
dari. nec post nannũ quid̃ qr pl¬
acuit ⁊̃ post annu in enqui ui
deiecit nt̾cictum reddis et si p̾¬
cariomquit dicat eũ possidere:
adhuc cessabit ħ iuditiũ. et de
pͥcario int̾chictũ datur. ¶ S et
si clamdicatur possids qͥ ꝓuo¬
ditis̃. nam de cladestina possoe

Expanded text:
nec post annum quidem, quia placuit etiam post annum in eum qui vi deiecit interdictum reddi. et si precario, inquit, dicat eum possidere, adhuc cessabit hoc iudicium, quia et de precario interdictum datur. sed et si clam dicatur possidere qui provodicium: nam de clandestina posse
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur si possor pignoꝵ utis
estimatom pignoratitia mie
at̾ius ꝑtis ꝓuocatur creclitor¬
eius cuires fu̾it adiudicata ⁊¬
uelit ꝑte suam p̃dii recupare so¬
luco eo ꝙ ipẽ debuit elegancer
ꝑatus sit recuꝑare qm̃ crelitor
ꝑ adiudicatõm emut. Namet si
ptẽ uendidis et priusꝙͣ trade̾s
posse. nisi totam rẽ susciꝑe fu̾is¬
uenditoris accessit qnimo ⁊̃ ex
uendito posse ꝯuenir ẽpcore
ut recipiat cotũ. sotũullud sꝑ¬
ectand erit. nͣisi force fraus. aliq̃
ueclitoris int̾uenit s et si dist¬
racta ꝑte cesẜit uictus licitato¬
ne uecditor eque p̃cium restit
iudicus fuantur.

Expanded text:
dicitur et si possessor pignoris litis aestimationem pigneraticiam in rem alterius partis provocatus creeius cui res fuit adiudicata velit partem suam praedii reciperare soluto eo quod ipse debuit: eleganter paratus sit reciperare, quam creditor per adiudicationem emit. nam  rei et prius, quam traderes posse, nisi totam rem suscipere fuuenditori accessit: quin immo etiam ex uendito posse conueniri emptorem, ut recipiat totum: solum illud spectandum erit, num forte fraus aliqua uenditoris interuenit. sed et si distracta parte cesserit uictus licitatione uenditor, aeque, pretium ut restituiudiciis seruantur.
Abbreviated transcription (Latin):
muccugali. igro. uectigarag̃
in regionib diuidi possit uidẽ¬
dũ c̃ mag̃aũt d iudex. abstine
hr diuisione. alioqu prato uec¬
tigalis ⁊ fũditur.¶Nerati sgi¬
bit. arbitrũ si regionib fudũ

Expanded text:
in uectigali agro. uectigalis ager an regionibus diuidi possit, uidendum: magis autem debet iudex abstinere huiusmodi diuisione: alioquin praestatio uectigalis confundetur.Neratius scribit arbitrum, si regionibus fundum
Abbreviated transcription (Latin):
mediocrium facultatum sit
et ñ ultͣ duplum piculũ ꝑicu¬
losum subire eum oportet.
affricanus refert. ꝙ iustum ẽ
sicut minuitur p̾stat̾o si ser¬
uus det̾ior ap̾ emptorem ef¬
fectus sit cum eiuncit᷑. Iud̃¬

Expanded text:
mediocrium facultatium sit: et non ultra duplum periculum subire eum oportet Africanus refert: quod iustum est: sicut minuitur praestatio, si seruus deterior apud emptorem effectus sit, cum euincitur.Il
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾e ꝙ deductis m̃cedib quas
medio tp̃r ꝑcepit. suꝑest q̃d̾ si
donacõm pr̃on in lib̾tũ ꝯtulit.
iud̃i et postea lib̾tum pr̃onodo¬
nasse. ¶Si mich̾mandau̾is
ut rem tibi auqm̃ emam. ego¬
q em̃o meo p̾cio heo manda¬
ti accõm dep̾cio recuꝑando.
¶ed et situop̾cio. impendero
tñ aliquio bõa fide ad emptõ¬
nem rei erit contͣria manda¬
ti actõ aut si rẽ emptam noł¬
mandaius et in io sumptũ
usuras quo consequat usu¬
ras aũt ñ tantũ ex mora esse
ad mutẽdas. u̾m iudicẽ exti¬
mare dełi si exegit adebitore
suoꝗs et soluit cum usuras
ubrimas ꝯsequeretur. ¶Eꝗ¬
ssimũ enimerit rõm euisrei
hr̾iaut si ipẽ mutuatus gͣui¬
b ũluris soluit./ s et sirem

Expanded text:
 quas medio tempore percepit, superest: quod si donationem patronus in libertum contulit, uideri et postea libertum patrono donasse. Si mihi mandaueris, ut rem tibi aliquam emam, egoque emero meo pretio, habebo mandati actionem de pretio reciperando: sed et si tuo pretio, impendero tamen aliquid bona fide ad emptionem rei, erit contraria mandati actio: aut si rem emptam nois et in id sumptum usuras quoque consequar. usuras autem non tantum ex mora esse admittendas, uerum iudicem aestimare debere, si exegit a debitore suo quis et soluit, cum uberrimas usuras consequeretur, aequissimum enim erit rationem eius rei haberi: aut si ipse mutuatus grauibus usuris soluit. sed et si reum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quo p̾cii bessem exsoluerat.
iussit libo suo tradiut ille res¬
iduum p̾cii redd̾et. dem̃ red¬
dito p̾cio. uendendi fund̃ pr̃o¬
no lib̾tus consenẜit. crientis
p̾cium. an lib̾tus possit repet̾ẽ.

Expanded text:
 quo pretii bessem exsoluerat, iusserit liberto suo tradi, ut ille residuum pretii redderet, deinde reddito pretio uendenti fundum patrono libertus consenserit, trientis pretium an
Abbreviated transcription (Latin):
it insolid̃ eum tenis et si in
nomine eius tenebitur s ⁊̃
eos institores dicẽdos placu¬
it quib nestiarii. uruntea¬
ri dant uestem circuferen¬
dam et distrahendam/quos

Expanded text:
it, in solidum eum teneri. Sed et si in nomine eius tenebitur. sed etiam eos institores dicendos placuit, quibus uestiarii uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ces comꝑandas mittet.⁊̃
sibi mittẽdas loco ĩstitoris
hñdum labo scripsit. ¶Idem
ait silibitinarius rerũ polli¬
citatorem habu̾it is q̃ mor¬
tuum spoliau̾it. dandamin
eum quinstitoriam accõm
ꝙ̃ ius et furti et imuuiaru
acco coͣmpecet. ¶Id̾ iabo.ait.
siꝗs pistor suum suũsolitu
fu̾it inc̾tum locum mitt̾et
ad panem uẽdend̾ deideis
pecunia accepta p̾sentuit
ad dies singulos eiꝑanez
praret conͣturbaturdubi¬
tari ñ oport quin si ꝑmisit
ei itadari sũmam teneride¬
beat ¶S et cũ fuͣllo ꝑegre

Expanded text:
ces comparandas et sibi mittendas, loco institoris habendum Labeo scripsit. Idem ait, si libitinarius seruum pollinctorem habuerit isque mortuum spoliauerit, dandam in eum quasi institoriam actionem, quamuis et furti et iniuriarum actio competeret. Idem Labeo ait: si quis pistor seruum suum solitus fuit in certum locum mittere ad panem uendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos eis panem praestaret, conturbauerit, dubitari non oportet, quin, si permisit ei ita dari summas, teneri debeat. Sed et cum fullo pere
Abbreviated transcription (Latin):
res et unguenta ẜuus em̾̃it
bat et creciorib peciĩam soi¬
u̾o dem̃ hanc hr̃ditatem abs¬
tułis michi exeͣmpto. actõne
me ip̃mꝯsecuturum id̃i eĩ
inrem suam u̾sum ¶ Namet
si hrditatema suo em̃o ut ꝙ
micħ ab ipõ fuo debebatur cõ¬
pensarem. lic nicħ solui t̾m
uenit Ego aut ñputo de ĩ
rem u̾so actõm emptori fi̾nisi
haio gessit ẜuus ut in rẽ dñi

Expanded text:
res et unguenta seruus emerit bat et creditoribus pecuniam soluer‹o›, deinde hanc hereditatem abstuleris mihi, ex empto actione me id ipsum consecuturum: uideri enim in rem tuam uersum: nam et si hereditatem a seruo emero, ut quod mihi ab ipso seruo debebatur compensarem, licet nihil solui, tamen uenit. ego autem non puto de in rem uerso esse actionem emptori, nisi hoc animo gesserit seruus, ut in rem domini
Abbreviated transcription (Latin):
GEC. Side int̾pretatone le¬
gis queratur. in primis inspiciẽ¬
dum ẽ quo iure cuutas retro ĩ biꝰ
cãĩb usa fũiss. optima ẽ enimie¬
gum int̾pres consuetudo.
mambiguitatib que ex legib
ꝓficiscũturꝯ suetud inem autre¬
rum ppẽtuo similic̾ iudicaturũ
auctoritatẽ. ium legis optine debe.¬

Expanded text:
 Si de interpretatione legis quaeratur, in primis inspiciendum est, quo iure civitas retro in eiusmodi casibus usa fuisset: optima enim est legum interpres consuetudo.ambiguitatibus quae ex legibus proficiscuntur consuetudinem aut rerum perpetuo similiter iudicatarum auctoritatem vim legis optinere debe
Abbreviated transcription (Latin):
t̾põĩta stip̃ułone rem hr̃dita¬
riam consecutus. alii uendid̾it
queritur quid ex scipłone p̾s
tare debeat/ nam bis utiq ñ cõ¬
mĩtͣtitur stipuło. ut et remet
rem uendidit hr̃s int̾cessit sti¬
puło. credimus p̾cium in sti¬
płom uenisse. ¶ Q si ancestit
rem delebit Esi ergo hoĩem
uendid̾it et is decesẜit. inp̾ciũ
eius debeat. Non enim deberet
stichi ꝓm̃issor si eum uẽdidis¬
set mortuo eosi nulla mora ꝑ¬
cessit. S ubi brditatẽ uẽdidi
anet postea iem ex ea uendidi
pot̾ idi ut negotui eus poci
agam qm br̃ditatis. ¶S h i
re singulan ñ pot̾ credi/nam
si eũdem hoĩem tibi uẽdidero
et nec dumtradico tibi eoalu
quo uendidõ p̾ciumq icce¬
ꝑo. mortuo eo ideam ne nich
tibi delram exem̃pto q̃m mo

Expanded text:
posit‹a› stipulatione rem hereditariam persecut‹us› alii uendidit: quaeritur, quid ex stipulatione prae stare debeat: nam bis utique non committitur stipulatio, ut et rem etaquam rem uendidit heres, intercessit stipulatio, credimus pretium in stipulationem uenisse: quod si antecessit rem debebit. si ergo hominem uendiderit et is decesserit, an pretium eiusdem debeat? non enim deberet Stichi promissor, si eum uendidisset, mortuo eo, si nulla mora processisset. sed ubi hereditatem uendidi et postea rem ex ea uendidi, potest uideri, ut negotium eius agam quam hereditatis. sed hoc in re singulari non potest credi: nam si eundem hominem tibi uendidero et necdum tradito eo alii quoque uendidero pretiumque accepero, mortuo eo uideamus ne nihil tibi debeam ex emp
Abbreviated transcription (Latin):
ciatõm ꝑcipitur et sic fit q̃i. alii
ñ uendidissem tibi enim rem
debebam ñ acconiat cũ brditaᷤᷤ
uenit tacite hagi uideturut
si neglexiss ut alienũ icħei
imputari possit. nisi siculpa
eius argueretur. Qsi rem
qm uendidi. auo possidente
pecii et littis estimatonemac¬
cepi. utrum p̾cium ul debeo
an rem utiq rem ñ enĩ actoẽs
ei.s rem pr̃are de beoss si ui deie¬
ctus sͥ pp̃ furti accõm duplum
abstułoacħ s ad emptorẽ ꝑ¬
tinebit nam et si sine culpade¬
siit possid̾e uenditoraccõnes
suas p̾stare debebit. ñ rem /et
sic estĩmatõm quornam et are¬
am quo trate̾ d. exusto edifito¬
¶eũ. Hereclitatis uendite p̾ci¬
um pro ꝑte accepit reliquum
emptoreñ soluẽte q̃itum ẽ.an
corpora br̃ditaria pignoris no¬

Expanded text:
iationem percipitur et sic sit, quasi alii non uendidissem: tibi enim rem debebam, non actionem. at cum hereditas uenit, tacite hoc agi uidetur, usi neglexisset ut alienum, nihil ei imputare possit, nisi si culpa eius argueretur. quid si rem quam uendidi alio possidente petii et litis aestimationem accepi, utrum pretium illi debeo an rem? utique rem, non enim actiones ei, sed rem praestare debeo: et si ui deiectus uel propter furti actionem duplum abstertinebit. nam si sine culpa desiit detinere venditor, actiones suas praestare debebit, non rem, et sic aestimationem quoque: nam et aream tradere debet exusto aedifium Hereditatis venditae pretium pro parte accepit reliquum emptore non solvente: quaesitum est, an corpora hereditaria pignoris no
Abbreviated transcription (Latin):
cu fruendi ec fructuario. r sibi
dominus ꝓprictatis si sit. ꝙͣ uis
fructuanus ius utendi ñ ht̃ u
nicit tñ iure quo possõres sũt.
trumaut. ⁊ou̾sus dñm d̾taxat
inrem acto usufructuano spe¬
tat: anetiam adusus quẽuis
possorem queritur et uił. ł.uii.¬

Expanded text:
 fructuario vel sibi dominus proprietatis non sit, quamvis fructuarius ius utendi non habet, vincet tamen iure, quo possessores sunt Vtrum autem adversus dominum dumtaxat in rem actio usufructuario competat an etiam adversus quemvis possessorem, quaeritur. et Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcͣctumuł impensĩi ẽ. uł si ꝗd
simutuam pecunam supsit
anexrei nõie uideatur gestu
et pegasius existimat. Si adu¬
sum eius rei inqm̃ p̾põitus ẽ
fu̾it mutuatus dandã accõm¬

Expanded text:
ctum uel impensum est uel si quid si mutuam pecuniam sumpserit, an eius rei nomine uideatur gestum? et Pegasus existimat, si ad usum eius rei, in quam praepositus est, fuerit mutuatus, dandam action
Abbreviated transcription (Latin):
decipientur. et facilius hoc ĩ
magro qm̃ institoreadmit.¬
magrm p̾posuit nealiũ ei li¬
c̾et ei p̃pone. anadhuc iuliam
siiam admittim uidend̾ est.
Ninge enĩ et noĩatim eũ ꝓhi¬
buisse ne ticio magro utaris
dicend tñ erit eousq ꝓducen¬
damutilitatẽ nauigantium.¬
¶ Nauẽ accipe debemꝰ siue ma¬
rinamsiue fluuialẽ suie ĩ ali¬
quo stagno nauiget. siue sine¬
drasit. ¶ Non aut̃ exomni cã
p̾tor dat in ex̾citorem accõns
eiꝰ rei nõie cur ibi p̾põitus fu̾rat

Expanded text:
decipientur: et facilius hoc in magistro quam institore admitmagistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere? an adhuc Iuliani sententiam admittimus, uidendum est: finge enim et nominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. dicendum tamen erit eo usque producendam utilitatem nauigantium. Nauem accipere debemus siue marinam siue fluuiatilem siue in aliquo stagno nauiget siue schedia sit. Non autem ex omni causa praetor dat in exercitorem actionem, sed eius rei nomine, cuius ibi praepositus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
puenit restit᷑utĩ s si. accepit
peciñam ut ẜuum manimut¬
tat. is qr fug̾it priusqmͣ maũ¬
possit ꝙ accepit. ¶ Et si quiõ
distracturus erat hũc snum.
et propt̃ ħ ñ distraxit .ꝙ. icce¬
pat. ut manumntatur. non

Expanded text:
pit pecuniam ut seruum manumittat isque fugerit prius quam manupossit quod accepit. et si quidem distracturus erat hunc seruum et propter hoc non distraxit, quod acceperat ut manumittat non
Abbreviated transcription (Latin):
penite ei q dedit. ꝓcuidubio.
petcͣtur id ꝙ dat̾um qͥnsi forte̾
tuait̾sit ñ.accepisse tẽ obhas
itatm̃. rem composĩuant ne¬
cesse has ꝓficisci. ur sũptusi
iam fecisti. ut manifestũ sit. te
plus forͣtẽ qm. accepisti eroga¬
sses dco cessabitͥs siminus
trogatumsit. conditõ iocu
hebit ita tñ ut indempnitas

Expanded text:
paenitere ei qui dedit, procul dubio repetetur id quod datum est, nisi forte tua intersit non accepisse te ob hancita tamen rem composueris, ut necesse habeas proficisci, uel sumptus, iam fecisti, ut manifestum sit te plus forte quam accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita tamen, ut indemnitas
Abbreviated transcription (Latin):
et nimi ñpibunt. si is q testa¬
cor accipe uoluit. idũsus nrͣdẽ
infẽm accone. ige̾ pot̾. ut resta¬
rem daret. nec iuedet. pot̃ dici
condicieĩ posse ꝗ accepto sit i¬

Expanded text:
non peribunt. sed is, quem testator accipere uoluit, aduersus heredem in factum actione agere potest, ut testarem daret, nec ille det, potest dici condici posse ei, qui accepto sit
Abbreviated transcription (Latin):
cas sindũ tpe pret̾iit inhñda
erit repcͣtto nisi me penitcatͥꝙ
si pretnitꝰ ꝯdici potitꝰ s si stich᷑
decesẜit.an reꝑcti q dãtum est
possit ꝓcur.ait. si post io tẽpuao
tecestit. quo maniminti potu¬
cit repecitõm ec siminus cessãre.¬
Quimo et sinicħ tibi dediut
darem ultro tibi ꝯpet̾e actomq̃¬

Expanded text:
ibenda erit repetitio, nisi paeniteat: quod si praeteriit, condici poterit. sed si Stichus decesserit, an repeti quod datum est possit?Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repetitionem esse, si minus, cessare.Quin immo et si nihil tibi dedi, ut darem, ultro tibi competere act
Abbreviated transcription (Latin):
scribit ꝯpet̾e maumisso rẽpetit¬
branarmm refert. paridem pa¬
conomni. adomicia neronis
filia .x. que ei ꝓ lib̾tate dederat
reperisse puidice̾ nec fuisse qͥsrͣ¬
tum ãdonutia sciens libumat¬
cepisser ¶ Si qs q̃ĩ statuuib̾mic

Expanded text:
scribit competere manumisso repetitbranarum refert Paridem pantomimum a Domitia Neronis filia decem, quae ei pro libertate dederat, repetisse per iudicem nec fuisse quaesitum, an Domitia sciens liberum accepisset.Si quis quasi statuliber
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcepit. m̃cedes ne a ruo uł ꝯdue¬
tore ẜui accepit. s ⁊̃ si auẽclitore
funit idcirco ꝯsecutus. ꝙ tardius
ei hoĩem restituit s et sia quo¬
uis alio possõre fructus accepit.
emptor: restitũc eos debebit. s ⁊
siquid fructuũ nõie ꝯsecutus ẽ
n prestet ¶Itẽ si legatu ur hr̃ditas
ẜuo obuen̾it n refri potu̾it ħ̾⁊¬

Expanded text:
cepit mercedesue a seruo uel conductore serui accepit, sed etiam si a uenditore fuerit idcirco consecutus, quod tardius ei hominem restituit: sed et si a quouis alio possessore fructus accepit emptor, restituere eos debebit: sed et si quid fructuum nomine consecutus est, id praestet: item si legatum uel hereditas seruo obuenerit. neque refert, potuerit h
Abbreviated transcription (Latin):
re aut eiusiussu furtũ siuedam̃¬
pnũ alicui datum sit. It põp
ait int̾dum ⁊̃ duplicit᷑ cautõnẽ
int̾poni deb̾e. auias inpt̾itum ali¬
as infutur utputa si eius ẜui
nõie qui reddibetur emptor pro¬
curator ue eius inditiu accepit.

Expanded text:
ue damnum cui datum sit. Idem Pomponius ait interdum etiam dupliciter cautiones interponi debere, alias in praeteritum, alias in futurum, ut puta si eius serui nomine qui redhibetur emptor procuratorue eius iudicium accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
lo ułculpa enus fc̃m sit quomi¬
nus ꝑueniret. hisdẽ dĩeb reddi
id̾ ait. futur tẽporis noĩe cantõ¬
nem ei qui sciens uendrdit fien
sole ¶Simfuga ẽ ho sine cłpa
emptoris et nichominus ꝯdẽp¬
natur ueroitor cũt eum cauere
oport̾e. ut emptor hoĩem ꝑseq̃t᷑.
et insuapot̾att redactũueditori
Cum aũt redelibitõ fit side¬
tͣus mantipiũ sinc animo suĩc
corpore ab emptore fc̃m c̃ prab¬
it emptor uenditori utputasi
stup̃tum sit aut seuitia empt
metur: et uenditori pr̃ctur ꝙ¬

Expanded text:
culpa eius factum sit, quo minus perveniret isdem diebus, reddi. Idem ait futuri temporis nomine cautionem ei, qui sciens vendidit, fieri solere, si in fuga est homo sine culpa emptoris et nihilo minus condemnatur venditor: tum enim cavere oportere, ut emptor hominem persequatur et in sua potestate redactum venditoriCum autem redhibitio fit, si deterius mancipium siue animo siue corpore ab emptore factum est, praestabit emptor uenditori, ut puta si stupratum sit aut saeuitia emptometur et uenditori praes
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ꝯpetesp̃m et si fiuia famir ul
ancilla distraxit. eque dicend̾ ẽ
actones eclilicias locum hałe.
hee atrones que ex ħ eclicto ori¬
ũtur. ĩ adu̾sus hrͣdes om̃s ꝯpetu¬
nt. et si boã fide nob ment lib̾i
forteroĩes ur sui aliem ꝗ uen¬
did̃unti pot̾ clici etia nos ħ eclic¬

Expanded text:
 proinde et si filia familias uel ancilla distraxit, aeque dicendum est actiones aedilicias locum habere. Hae actiones quae ex hoc edicto oriuntur etiam aduersus heredes omnes competunt. Et si bona fide nobis seruient liberi forte homines uel serui alieni qui uendiderunt, potest dici etiam hos hoc edic
Abbreviated transcription (Latin):
ditori exuendito acco. ¶Iubent
nich̾ amplius ꝯseqͣtur. qm quod
hr̃et siuendito fc̃añ eẽt. ¶ Ex¬
cipitur ⁊ ille ꝗ capitalẽ fraude
admisit capitalẽ fraudẽ admit¬
tẽ ẽ tale aliquid delinquere pp̃q
capite puniendus sit uet̾es enĩ
fraudẽ admisisse accipiem: dolo
malo. et ꝑ neꝗtiam. cet̾um siqs
errore. si quis cau fec̾it cessabit e¬
n fimosũ. capitalẽ frandẽ nidi
admisisses excipitur et ille qui
mortis sibi conciscende cã quid
fecit malus ẜuus creditur ẽẽ ꝗ
aliquid facit quo magis se reb
huianis extrahabat. inputa
laqueũ corsit siue medicam̃ tu
altomisit aund ne ꝗd fec̾it. quo
fco sꝑauit mortẽ ꝑuenturami
tanqm̃ n nicħ in alui ausurus ꝙ¬

Expanded text:
ditori ex uendito actio. Iubent nihil amplius consequatur, quam non haberet, si uenditio facta non esset. Excipitur etiam ille, qui capitalem fraudem admisit. capitalem fraudem admittere est tale aliquid delinquere, propter quod capite puniendus sit: ueteres enifraudem admisisse accipiemus dolo malo et per nequitiam: ceterum si quis errore, si quis casu fecerit, cessabit eiosum capitalem fraudem uideri admisisse. Excipitur et ille, qui mortis consciscendae causa quid fecerit. malus seruus creditus est, qui aliquid facit, quo magis se rebus humanis extrahat, ut puta laqueum torsit siue medicamentum alto miserit aliudue quid fecerit, quo facto sperauit mortem peruenturam, tamquam non nihil in alium ausurus
Abbreviated transcription (Latin):
suas ur filiorum uł parentum
suorum uł pupilloꝵ suorum.
quoꝵ tutelas g̾unt cansas et
adñsus fiscumage̾ ñ pͥrohibẽt᷑.
Deturiones quo contra par¬
riam suam causas age̾ ꝓhiben¬
Itu ꝓret̾ sup̃iores ꝑsonas
innegosuo/ adͣuocatus contra
prem eius fuiss s si illuo ꝑin¬
issum ab eo ige tutͥorem pup¬
citu ignominic cã ab imꝑato¬
re eo uetii de ea restatuendi
potestas fuut dimissus erit ꝗ
artĩs iudicre ꝓnuntiandi ue
cã uiscenam prodient qui le¬
nõcinium fecerit qui in uidi¬
no publico calumpne preua¬
ricatiomis ue causa fecise qui
iudicatus erit / qui furti in bo¬
norum raptorum miunarũ
de dolo malo. et frau̾de suo no¬
minc dampnatus pactꝰ ue
erit qui prosõcio tutele man

Expanded text:
suam uel filiorum et parentium suorum uel pupillorum quorum tutelas gerunt causam et aduersus fiscum agere non prohibentur. decuriones quoque contra patriam suam causas agere prohibentur, praeter superiores personasin negotio, in quo aduocatus contra patrem eius fuisset. sed et illud permissum ab eo est agere tutorem pupcitu ignominiae causa ab imperatore eoue, cui de ea re statuendi potestas fuerit, dimissus erit: qui a‹r›tis ludicrae pronuntiandiue causa in scaenam prodierit: qui lenocinium fecerit: qui in iudicio publico calumniae praeuaricationisue causa quid fecisse iudicatus erit: qui furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo et fraude suo nomine damnatus pactusue erit: qui pro socio, tutelae, man
Abbreviated transcription (Latin):
et iniqum ẽ cum destatuetatis
aucuius q̃reretur et diũse pro¬
fessiones ꝓferuntur ei potissi¬
mum stare que nõceat etatis¬
cã cognita u̾itatẽ extuti o porti
et exͣ eo potissimũ. innos ꝯpu¬
tari: ex quo p̾cipuam fitẽ ĩ ea
reꝯstait credibilius iudetur.¬
sim possõm ub̾tinitatis fuit.
sine dubio ip̃m oportebit inge
nuitatis sit. et lib̾tinus ẽẽdica

Expanded text:
et iniquum est, cum de statu aetatis alicuius quaereretur et diuersae professiones proferuntur, ea potissimum stare, quae nocet: sed causa cognita ueritatem excuti oportet et ex eo potissimum annos computari, ex quo praecipuam fidem in ea re constare credibilius uidetursessionem libertinitatis fuit, sine dubio ipsum oportebit ingennuitatis sit et libertinus esse dica
Abbreviated transcription (Latin):
Latasunt. Ite scriptũ ẽ incodicur
postea scrͣptis refert duplicare
legatum uolu̾it. an repetere. et
oblitus se intest̾o legasse. id fe¬
citiab utro ergo ꝓbato eius rei
exigenda q̃prima fronte equiꝰ
indetur: ut pecitor ꝓbet. ꝙ intẽ¬
dit.s nimirũ ꝓbatonos q̃dam
a reo exigitur nam et si credit᷑
petam ile respõdeat solutam¬
gendus q̃ẽt hicigitur cũ petitor
duas scripturas ostendit. hr̃s

Expanded text:
ata sunt: idem scriptum est in codicillis postea scriptis: refert, duplicare legatum voluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab utro ergo probatio eius rei exigenda est? prima fronte aequius videtur, ut petitor probet quod intendit: sed nimirum probationes quaedam a reo exiguntur: nam si creditum petam, ille respogendus est. et hic igitur cum petitor duas scripturas ostendit, heres
Abbreviated transcription (Latin):
fabricandam ꝓot̾it ad ħ oꝑis
uti usuariussnec ostendetur
illa sabin sma ancilic usudã¬
to ad lanifitium eam si admit¬
ti nec ex oꝑis m̾cedem capi.
S sibilanam face̾ uire cogere.
Sibienim face̾ uidetur. qui ñ
oꝑas eius locauit s opus ꝙ
ꝯduxit expedũt id̃ et octane¬
mis probat.

Expanded text:
fabricandam, poterit ad haec operis fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure cogere: sibi enim facere uidetur, qui non operas eius locauit, sed opus quod conduxit expediit. idem et Octauenus probat.
Abbreviated transcription (Latin):
forte aunga fu̾it cuiusus eq¬
noꝵ relictus ẽ. ñputo eum in¬
cutensib hiis usurum. qr qͣilo¬
care eos uidetur.s si testator
sciens eum huius eẽ institti
et uite reliquit nidetur etiã de
ħususensisse. ¶Siusus mini¬
st̾ii alicui fu̾it relictus.ad suum
minist̾ium utetur et ad lib̾oꝵ.
cessisse. s si simulcum ipĩs ut¬
atur. ¶Quamqmͣ si filio fam̃
usus ẜusit relictus. uł ruo pr̃i
dño ue. acquisitus ip̃iꝰ d̾taxat
usum ex̃ĩgat. ñ etiam eoꝵ qui
sunt in potãte. ¶ Oꝑas antẽ
ẜui usurarii ñ locabit n aliii
utendas ꝯcedet. et ita iabõ ait.
quẽ adm enim concede̾ alii ope¬
pãs pot̾it. cum ipe uti debeat.
¶d tñ labõ putat si fundumꝰ
dux̾it quis usuarium ẜuum
posse ibi oꝑari. Quid .n. int̾est
inquare oꝑa eius ut̃atur / qͣre
et siianam ꝯdux̾it usuarius
expediendam pot̾it etiam per.
usuanias anculas opus ꝑfice̾.
¶demq siuestim̃ta cexendare¬
dem̾it. uł insulam uł nauem

Expanded text:
forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos uidetur: sed si testator sciens eum huius esse instituti et uitae reliquit, uidetur etiam de hoc usu sensisse.Si usus ministerii alicui fuerit relictus, ad suum ministerium utetur et ad liberoruconcessisse, si simul cum ipsis utatur: quamquam, si filio familias usus serui sit relictus uel seruo, patri dominoue adquisitus ipsius ‹dum›taxat usum exigat, non etiam eorum qui sunt in potestate.Operas autem serui usuarii non locabit neque alii utendo concedet, et ita labeo: quemadmodum enim concedere alii operas poterit, cum ipse uti debeat? idem tamen Labeo putat, si fundum ‹c›onduxerit quis, usuarium seruum posse ibi operari: quid enim interest, in qua re opera eius utatur? quare et si lanam conduxerit usuarius expediendam, poterit etiam per usuarias ancillas opus perficere, idemque, si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit usuffructus. medio q
tempore sit penes brdem potent
hr̃s usumfructum alii legare.
Queres facit ut si ꝯdc̃o exciterit
mei legati ususfructus ab h̾rde
d̾clictus fimatur. ¶Q si egou¬
sumfructum amiẜo. ñ reutetur
adlegatarum. ciabhrde pu

Expanded text:
tus sit usus fructus medioque tempore sit penes heredem, potest heres usum fructum alii legare: quae res facit, ut, si condicio extiterit mei legati, usus fructus ab herede relictus finiatur. quod si ego usum fructum amisero, non revertetur ad legatarium, cui ab herede pu
Abbreviated transcription (Latin):
U lul. Et sine quid amuẜit uł
Aucͣtus non sit restitutõ facien¬
da ẽ. ⁊̃ siñ ex boĩs quidamissu¬
ꝓbabili.abfu̾it. delib̾are d p̃tor
anei subuẽm debeat puta studi¬
orum c̃a forte ꝓcuratore suo de¬
ficto ne dcccipiatur ꝑpustisti¬
mam absentie cãm. Utẽ si qs
nec ĩ custodia. nec in uinculis
sit. restituitur et. adu̾sus eum
dabitur restituto. ¶Q eis in¬
quit p̃̾torꝑ leges plebiscita. se¬
natus consulta edicta decreta
principũ licebits que clausula
nͥ illud poluicetur restituturũ
tempus restitutonis er̃ eicom¬
putandum labo putat s et si
om̃s quid̃. ib sentie. innũ colu¬
gant. singule minus.anno. i

Expanded text:
. Et siue quid amiserit uel lucratus non sit, restitutio facienda est, etiam si non ex bonis quid amissuobabili afuerit, deliberare debet praetor, an ei subueniri debeat, puta studiorum causa, forte procuratore suo defuncto: ne decipiatur per iustissimam absentiae causam. Item si quis nec in custodia nec in uinculis sit, restituetur et aduersus eum dabitur restitutio. 'Quod eius' inquit praetor 'per leges plebis scita senatus consulta edicta decreta principum licebit.' quae clausula non illud pollicetur restituturum,tempus restitutionis esse ei computandum Labeo putat. sed si omnes quidem absentiae annum colligant, singulae m
Abbreviated transcription (Latin):
amet siꝑ.arẽtib ñ debetur
filiorum brditas pp̃ uotum ꝑ¬
parentum et naturalemerga
filios caritatem turbat᷑o tñor¬
dine mortalitatis ñ minus pa¬
rẽcib qm̃ lib̾is ꝑie relinquid.
Heredi enis quipost litẽ de in¬
officoso p̃paratam mutatauo¬
unitate decesẜit. ñ datur sibi.¬
de moffit̾oso querela. ñ enimsu¬
sficit licem insti ue siñ mea per¬
seu̾et ¶ Rulius ꝗ de moffitosi
accõne. adu̾sus duos hrdes ex¬
pertus. diu̾sas sm̃as iudicum
tulit. et unum uicit. ab altero

Expanded text:
am etsi parentibus non debetur filiorum hereditas propter uotum parentium et naturalem erga filios caritatem: turbato tamen ordine mortalitatis non minus parentibus quam liberis pie relinqui debet. Heredi eius, qui post litem de inofficioso praeparatam mutata uoluntate decessit, non datur de inofficioso querella: non enim sufficit litem instituere, si non in ea perseueret. Filius, qui de inofficiosi actione aduersus duos heredes expertus diuersas sententias iudicum tulit et unum uicit, ab altero
Abbreviated transcription (Latin):
In ie fintiua boco ip̃oru
corporuꝰ pecit s utrũ tãdin ꝙͣ¬
diuextant.in u̾o et si desient
ẽe in reb humanis et siqde
optulit furisine dugio miua
erit ꝯdĩcto si ñ optiuitiour¬
at condco extimatonis eius
Si ex cã fintina res ꝯdicatur
cur ipris extimato̾ fiat q̃rit᷑.¬

Expanded text:
In re furtiva condictio ipsorum corporum competit: sed utrum tamdiu, quamdiu exstent, an vero et si desierint esse in rebus humanis? et si quidem optulit fur, sine dubio nulla erit condictio: si non optulit, durat condictio aestimationis eius: Si ex causa furtiva res condicatur, cuius temporis aestimatio fiat, quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum ¶ Id̾ et si solu̾it ei plꝰ
dicit et si tĩndem ei donauit
dñs qnͣtum creclitori sõluit ꝓ
ñ uid̃i inrem u̾sum si uero
alias donauit durare u̾sum.
Itẽ querit si .x. in rem dm̃i u̾tit
postea tĩndẽ sũmam a dn̾o
mutuatus sit N̾at p̾terea et
lium un trahatur debitum
an potr exutror ꝓ rata detrah¬
mius ¶ Ego aut puto subl¬
atam deirem u̾so accomicũ
debitor dni sit ꝯstitũtus Itẽ
q̃rit si in rẽ cuam u̾t̾it. et debi.¬
tor tuus fc̃s sit. mox creclitor
eiusdẽ sũme qmͣ cibi debuit.
an renascatur de in rem uerso
ueluci si duo rei pr et filius fu¬
erint. et filius mutuatus suo
noie soluat ur si filio iussui
prĩs crẽdidisti. et filius tibit̾
ditum soluiss michi uidetͣ
siquid̃ pecunia ad pr̃em ꝓue

Expanded text:
uersum: idemque et si soluerit ei. plus dicit et si tantundem ei donauit dominus, quantum creditori soluit pro non uideri uersum, si uero alias donauit, durare uersum. Idem quaerit, si decem in rem domini uertit et postea tantandem summam a domino mutuatus sit, habeat praeterea et lium, unde trahatur debitum, an potius ex utroque pro rata detrahimus? ego autem puto sublatam de in rem uerso actionem, cum debitor domini sit constitutus. Idem quaerit, si in rem tuam uerterit et debitor tuus factus sit, mox creditor eiusdem summae quam tibi debuit, an renascatur de in rem uerso ueluti si duo rei pater et filius fuerint et filius mutuatus suo nomine soluat, uel si filio iussu patris credidisti et filius creditum tibi soluisset. mihi uidetur, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
Elpͥ. Sisociũs ꝓ filia dotẽ pro¬
misit et priusqͣmͣ solũet hrde
ea relicta. decessit. que postea c̃
marito de exigenda doteegit
pro socioag̾et. dotis qnͣtita¬
tem ꝑcipe deb̾et si forte cõ¬
ueniss int̾ socios ut de ꝯmu¬
in dos ꝯstĩtiictur dixi pactũ ñ
ẽc mĩquũ ntiq si ñ de alt̾ius
tm fialia comuc̾it. nam si cõeħ
pattum fuit ñ int̾ẽc ꝙ alt̾ soł¬

Expanded text:
.Si socius pro filia dotem promisit et prius quam solueret herede ea relicta decessit: quae postea cum marito de exigenda dote egit,pro socio ageret, dotis quantitatem praecipere deberet, si forte conuenisset inter soci‹o›s, ut de communi dos constitueretur. dixi pactum non esse iniquum, utique si non de alterius tantum filia conuenit: nam si commune hoc pactum fuit, non inte
Abbreviated transcription (Latin):
unũ corpus redactama capit
multo mãgis ꝓ indiuiso cõis
fiat. qm̃ massa. s naturaliter
qm marbore qnͣtam et inter¬
Rhabebat.

Expanded text:
unum corpus redactam accipit, multo magis pro indiuiso communis fit, quam massa? sed naturali quam in arbore, quantam et in terra habebat.