comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recauendum est ne qua¬
Ius occasione p̾sumat
alter alium defendere mo¬
nachum in monast̾io. aut
quasi tueri. etiã si quali uis
consangumitatis ꝓpinqͥtate.
ungantur. Nec quolibet
modo id mon̾achis p̃sumat᷑:
quia ex inde grauissima oc¬
casio scandaloꝵ oriri pocest.
Q d̾ siquis hec transgresso

Expanded text:
ecavendum est, ne quavis occasione praesumat alter alterum defendere monachum in monasterio, aut quasi tueri: etiamsi quavis consanguinitatis propinquitate jungantur. Nec quolibet modo id a monachis praesumatur: quia exinde gravissima occasio scandalorum oriri potest. Quod si quis haec tran
Abbreviated transcription (Latin):
Hut hans obseru ntes ĩ
uenosti aliquatenus uel
horestrẽ maorũ. aut̃ inihũ
coepsauris nos ce consre¬
mus habere. Ceterum ad
ꝑfectionẽ conũsationis qui
festinat:sunt doctrine scõr¬
catholicoꝵ patrũ. quarũ
obseruatio ꝑducit hoĩem
ad celsitudinẽ ꝑfecuonis.
Que enĩ pagina. aut qͥs
sermo diuine auetoriratis:
uet̾is ac noui testam̃ti. nõ
est rectissima norma uite¬
huius humane. aut quis
liber scõꝵ catholicoꝵ patrũ
hoc non resonat. ut recto
cursu ꝑueniam. ad creato¬
rẽ nr̃m. He non et colla¬

Expanded text:
ut hanc observantes in monasteriis aliquatenus, vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. Caeterum ad perfectionem conversationis qui festinant, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio perducat hominem ad celsitudinem perfectionis. Quae enim pagina, aut quis sermo divinae auctoritatis Veteris ac Novi Testamenti non est rectissima norma vitae humanae? Aut quis liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu perveniamus ad Creatorem nostrum? Nec non et Conla
Abbreviated transcription (Latin):
neglegẽtibꝰ nibor contusio¬
ns est. Q uisqͥs eigꝰ aopa¬
trã oelestẽ fesunas. haris
minimã icegatiois regu¬
lam descͥptam: aduuante
xp̃o ꝑfice: et tunc demum
ad maiora que supra com¬
memorauimus. doctrine¬
uirtutumq culmina. deo
Facientibꝰ hec: regna pa¬
tebunt suꝑna.

Expanded text:
gentibus, rubor confusionis est. Quisque ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis regulam descriptam adjuvante perfice: et tunc demum ad majora, quae supra commemoravimus, doctrinvirtutumque culmina, Deo Facientibus haec regnatebunt superna.
Abbreviated transcription (Latin):
priuata imꝑia preponi. de
ceto om̃es uniores prioribꝰ
suis om̃i hiaritate et sollicai¬
tudine obediant. Qd̃ siqͥs
contentiosus repꝑitur. cor¬
ripiatur. Siquis autẽ frat̾
ꝓ qua ius minima causa ab
abbate uel a quocumq pore
suo corripitur quolibet mo
orio uiei: contra se irratos
uel cõmotos. qͣmuis modite.
mox sine mora. tamdiu ꝓstra¬
tus in t̾ra ante peces eius ia¬
ceat satis faciens. usq dum
benedictiõe sanetur illa cõ¬
mono. Qd̃ qui contẽpserit
facẽ aut corporali uindicta
subiaccat. aut si cotumas
fuerit. &e monastĩo expeslat᷑
de zelo bono quẽ debẽt moua
qui se parat a cec e duai
ad infernam:eta eEt i zei
bonus qui sepatut a uisis
et ducit ad deum: et ad uitã
et̃nam. H unc ergo zelum
feruentissimo amore ex̃ceãt
monachi. idest ut honore se
inuicẽ p̾ueniant. In firmi¬
ratos suas siue corporum
siue morũ. pacientissime to¬
lerent. Obedientiã sibi cer¬
ratim impendant. Hullus
qõ sibi uule iudicat sequa¬

Expanded text:
privata imperia praeponi, de caetero omnes juniores prioribus suis omni charitate et sollicitudine obediant. Quod si quis contentiosus reperitur, corripiatur. Si quis autem frater pro quavis minima causa ab abbate vel a quocunque priore suo corripitur quolibet modoris cujuscunque contra se iratos vel commotos, quamvis modice, mox sine mora tandiu prostratus in terra ante pedes ejus jaceat satisfaciens, usquedum benedictione sanetur illa commotio. Quod qui contempserit facere, aut corporali vindictae subjaceat, aut, si contumax fuerit, de monaDE ZELO BONO QUEM DEBENT MONACqui separat a Deo et ducit ad infernum, ita est zelus bonus, qui separat a vitio et ducit ad Deum et ad vitam aeternam. Hunc ergo zelum ferventissimo amore exerceant monachi. Id est, ut honore se invicem praeveniant, infirmitates suas, sive corporum, sive morum, patientissime tolerent: obedientiam sibi certatim impendant. Nullus quod sib utile judicaverit, sequa
Abbreviated transcription (Latin):
bm̃ium fr̃m uel alb̃is
se oroni comendẽt: et sẽꝑ
ad or̃onẽ ultimã oꝑis dei.
cõmemoratio om̃iũ absen¬
tium fiat. R eũtentes ãt
de uia frẽs ipso die quo re¬
deunt. ꝑ om̃es canonicas bo¬
ras dum expletur opus dei
pstrati solo oratorii ab oĩbꝰ
petant or̃onẽ ꝓpter excesso:
nequid forte subripucrit
inuia. uisus. aut audicus.
male rei. aut ociosi sermo¬
referie alii quocũq foras
mouasteri uident aut au¬
dierit: quia plurima destruc¬
tio est. Qd̃ siquis p̃sump¬
serit. uindicte regulan sub¬
iaceat. Similiter et qͥ p̾sũp¬
serit claustra monast̾ii egre¬
queeum e. uel quippiã
qͥmuis parum sine iussione
abbatis facere.
Si fratri impossibilia in
uia et impossibilia iniun¬
guntur: suscipiat quidem
uidentis imꝑium: cum om̃i
mansuetudine et obediẽtia.
Ld̾ si om̃ino uirium suaꝵ
mensurã uiderit pondus ho¬
neris exceuere: impossibilita¬
tis sue causas ei qui sibi
pre est pacient̃ et oportune
suggerat. nõ suꝑbienco aũ

Expanded text:
mnium fratrum vel abbatis se orationi commendent, et semper ad orationem ultimam operis Dei commemoratio omnium absentium fiat. Revertentes autem de via fratres, ipso die quo redeunt, per omnes canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem propter excessus, ne qui forte subripuerint in via visus aut auditus malae rei, aut otiosi sermoreferre alio quaecunque foris monasterii viderit, aut audierit, quia plurima destructio est. Quod si quis praesumpserit, vindictae regulari subjaceat. Similiter et quserit claustra monasterii egreque ire, vel quippiam, quamvis parum, sine iussione abbatis facere, SI FRATRI IMPOSSIBILIA INJvia aut impossibilia injunguntur, suscipiat quidem jubentis imperium cum omni mansuetudine et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo aut
Abbreviated transcription (Latin):
quam lune dignitas stellaꝵ uaria relucet claritas sic resirrectio Detu
henio nouitati nec terrenus puritati conformet celestium Quoequalis
his futurus ucet nondum plene purus spe presumat pren ium. Dec uos¬

Expanded text:
Quam lunae dignitas. Stellarum varia Relucet claritas; Sic resurrectio. Vetus Quam lunae dignitas. Stellarum varia Relucet claritas; Sic resurrectio. Vetus homo novitati, Se terrenus puritati Conformet coelestium Coaequalis his futurus, Licet nondum plene purus Spe praesumat praemium. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
Laus erumpat ex afectu psallat chorus in conspertu supernoꝵ ciuiũ Lais
iocunda laus decora quando plaudit concanora puritas est cordiũ ¶ ichaclem
cuncti laudent uec ad huius se defraudent diei leticia Felix dies qua sancto¬
rum resensetur angeloꝵ celebris uicteria Bracho uetus expugnatur et dri¬
chouis efugatur inimica legio Exturbatus est curbato et piectus accusa¬
ter acel fastigio. Sub tutela michaelis pax incena pax incelis laus et iu
pilio Suegestor sceleris pulsus asuperis ꝑ huius aeris obeirant spatia
Dolis inuigilat uirus insibilat set hunc adnichilat presens custodia
Tres distincte gerarchie iugi uaccant theorie iugiq psallentio Nec ob¬
sistit theoria siue iugis armonia iugi ministerio O quam mue cari¬
tatis est superne ciuitatis ter terna distinct̾io Que nos amat et tũe¬
cur ut ex nobis restauretur eius diminuitio Sicut sunt hominum diui¬
se gracie sic erunt ordinum distincte glorie iustis in premio Selis est alia

Expanded text:
Laus erumpat ex affectu, Psallat chorus in conspectu Supernorum civium. Laus ucunda, laus decora, Quando laudi concanora Puritas est cordium. Michaelem cuncti laudent, Nec ab hujus se defraudent Diei laetitia. Felix dies, qua sanctorum Recensetur angelorum Solemnis victoria. Draco vetus exturbatur, Et draconis effugatur Inimica legio. Exturbatus est turbator, Et projectus accusator A coeli fastigio. Sub tutela Michaelis Pax in terra, pax in coelis. Laus et juriumphat in praelio. Suggestor sceleris Pulsus a superis, Per hujus aeris Oberrat spatia. Dolis invigilat Virus insibilat. Sed hunc annihilat Praesens custodia. Tres distinctae hierarchiae Jugi vacant theoriae, Jugique psalterio. Nec obsistit theoria, Sive jugis harmonia, Jugi ministerio. O quam mirae charitatis Est supernae civitatis Ter trina distinctio. Quae nos amat et tuetur, Ut ex nobis restauretur Ejus diminutio. Sicut sunt hominum Diversae gratiae, Sic erunt ordinum Distinctae gloriae Justis in praemio. Solis est alia
Abbreviated transcription (Latin):
Ut non p̾suriat passim
psũptionis occasio. Or¬
dinamus atq constitiumꝰ.
ut nulli liccat quẽqͣm fr̃m
suoꝵ exc̃õicare aut ce dere:
nisi cui potestas ao altai
data fuerir. Peicanres t̃
coram om̃ibus arguantur
ut ceteri metum habeant.
Sed et hoc: cũ om̃i mẽsura
et ratione. Nam in fortio¬
ri etate qui presumit aliqͣ¬
tenus sine p̃cepto abõtis. uł
in ipsis infantihꝰ sine dis¬
cretione exarsent: discipli¬
ne iegulari subiaceat. qͥa
scͥptum est. qd̃ tihi nõ uis
fieri. alii ne feceris.

Expanded text:
UT NON PRAESUMAT PASSIM praesumptionis occasio. Ordinamus atque constituimus, ut nulli liceat quemquam fratrum suorum excommunicare aut caedere, nisi cui potestas ab abbate data fuerit. Peccantes autem coram omnibus arguantur, ut caeteri metum habeant. Sed et hoc cum omni mensura et ratione. Nam in fortiori aetate, qui praesumpserit aliquatenus sine praecepto abbatis, vel in ipsis infantibus sine discretione exarserit, disciplinae regulari subjaceat, quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alio ne feceris.
Abbreviated transcription (Latin):
ercius humilitatis gradꝰ
st: ut quis pro dei amore
õi obedientia se subdat
est: si in ipsa obedientia du¬
us et contrariis rebus. Lal¬
ruis uel etiam quibuslib
inrogatis inuriis. tacita cõ¬
scientia. patientia. amplec¬
tatur. et sustrnens nõ las¬
sescat. uel discedat: dicẽte

Expanded text:
ertius humilitatis gradus est, ut quaeque pro Dei amore omni obedientia se subdat est, si in ipsa obedientia duris et contrariis rebus, vel etiam quibuslibet irrogatis injuriis, tacita conscientia poenitentiam amplectatur, ut sustinens non lassescat, vel discedat, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
xtundus humilitatis
non am̃as uoluntatẽ desidia
sua non delectetur implere:
dicentis. Non ueni facere
uoluntatem meã. s eius qͥ

Expanded text:
undus humilitatis non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere: dicentis, Non veni facere voluntatem meam, sed eius qui
Abbreviated transcription (Latin):
dat: ut capacibꝰ disciplis
mandata dñi uerbis pre¬
ponat. Duris corde uero ⁊¬
simplicioribꝰ factis suis
diuina precepta monstra¬
re. O mĩa uero que disci¬
pulis docũit ẽẽ contraria.
in suis factis indicet nõ
agenda. Ne aliis predicãs
ipse repbo inueni¬
atur: ne qͣndo illi dicat ds̃
peccanti. Q uare tu ẽnarraᷤ
iusticias meas. et assumis
testamentũ meũ ꝑ os tuũ
tu uero odisti disciplinã.
et ꝓiecisti sermones meos
post te. Et qui in frĩs
ocło festucã uidebas. in tuo
trabem non uidisti. Non ab
co ꝑsona in monastio dis¬
cernatur. Non unus plus
ametur quã aliꝰ: nisi quẽ
in bonis accibꝰ. aut obediẽ¬
tia inuenerit meliorẽ. Nõ
rationabilis causa existat.
Qd̃ si ita iusticia dictãte
alb̃ti uisum fũit: et de
cuiuslibet ordine id faciat.
Sin alias ꝓpria teneant lo¬
ca. Quia siue seruus si¬
ue liber om̃es in xp̃o unũ
um ꝑsonarũ acceptio. So
lũmodo in hac parte apd̃

Expanded text:
dat. Ut capacibus discipulis dat. Ut capacibus discipulis mandata Domini verbis proponat; duris vero et simplicioribus factis suis divina praecepta demonstret. Omnia vero quae discipulis docuerit esse contraria, in suis factis indicet non agenda: ne aliis praedicans ipse reprobus inveniatur : ne quando illi dicat Deus peccanti: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum: tu vero odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te . Et qui in fratris tui oculo festucam videbas, in tuo trabem non vidisti . Non ab eo persona in monasterio discernatur, non unus ametur quam altera, nisi quam in bonis actibus, aut obedientia invenerit meliorem. Non rationabilis cauQuod si ita ratione dictante abbati visum fuerit, et de cujuslibet ordine id faciat: sin alias, propria teneant loca. Quia sive servus, sive liber, omnes in Christo unum um personarum acceptio : sed solummodo in hac parte apud
Abbreviated transcription (Latin):
abbas. nichil extra precep¬
tum dñi qd̃ absit. debet
aut docere. aut construe
re. uel iubere. Sed iussio
eius uel doctrina cius fer¬
mentũ diuine iusticie in
disciploꝵ mentibꝰ conspar¬
bas quia doctrine sue uel
discipłoꝵ obedientie utra¬
rumq rerum. in tremendo
iudicio dei. facienda erit dis¬
cussio. Sciatq abbas culpe
pastoris incumbere quicqͣd
in ouibꝰ pat̾ familias uti¬
litatis minus potuerit in¬
uenire. T antum demum
to uel mobedienti gregi paᷤ¬
toris fuerit om̃is diligẽtia
atributa. et morbidis earũ
artibꝰ uniu̾sa fuerit cura
exibita. pastor earum in ui
dicio absolutus: dicat cũ
abscondi in corde meo: ũi¬
tatẽ tuam et salutare tuũ
aixi. Ipsi autẽ contẽpnen¬
tes spreuerunt me. Et tunc
demum in obedientibꝰ cure
sue ouibꝰ. pena sit eis pre¬
ualens ipsa mors. diuisio¬
rgo cum aliqͥs suscipit
lomẽ abbatis: duplici deb
doctrina pre ẽẽ disciplis. Id
est om̃ia bona et scã. factis
amplius quã uerbis osten¬

Expanded text:
abbas nihil extra praeceptum Domini, quod absit, debet aut re vel iubere, sed iussio eius vel doctrina fermentum divinae iustitiae in discipulorum mentibus consperbas quia doctrinae suae et discipulorum obedientiae, utrarumque rerum in tremendo judicio Dei facienda erit discussio. Sciatque abbas culpae pastoris incumbere quidquid in ovibus paterfamilias utilitatis minus potuerit invenire. Tantum iterum to vel inobedienti gregi pastoris fuerit omnis diligentia attributa, et morbidis earum actibus universa fuerit cura exhibita, pastor earum in judicio Domini absolutus dicat cum abscondi in corde meo, veritatem tuam et salutare tuum dixi : ipsi autem contemnentes spreverunt me. Et tunc demum inobedientibus curae suae ovibus poena sit eis praevalens ipsa mors. Ergo cum aliquis suscipit nomen abbatis, duplici debet doctrina suis praeesse discipulis; id est, omnia bona et sancta factis amplius, quam verbis osten
Abbreviated transcription (Latin):
lumus culmẽ attingẽ. et ad
exaltationẽ illã celestẽ. ad qͣm
ꝑp̃sentis uite humilitatẽ ascẽ¬
ditur uolumus uelocit̾ ꝑue¬
nire. actibꝰ nr̃is ascendentibꝰ.
scala illa erigenda est. que ĩ
Non aliud sine dubio descen¬
sus ille. et ascensus a nobis
intessigitur. nisi exaltatione
humiliato corde a dño erigit᷑¬

Expanded text:
et ad exaltationem illam coelestem, ad quam per praesentis vitae humilitatem ascenditur, volumus velociter pervenire; actibus nostris ascendentibus scala illa erigenda est, quae erNon aliud sine dubio descensus ille et ascensus a nobis intelligitur, nisi exaltationemhumiliato corde et capit
Abbreviated transcription (Latin):
lamat nob̾ te..
scͥptara diuina fres di¬
cens. Omĩs qui se exaltat
humiliabitur: et qui se
humiliat exaltabitur. s ũ
hec ergo dicit: ostendit nb̃
omnẽ exaltationẽ genus ẽẽ
indicat dicens. Dñe non
est exaltatũ cor meũ: neq

Expanded text:
lamat nobis Scriptura divina, fratres, dicens: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Cum haec ergo dicit, ostendit nobis omnem exaltationem genus esse indicat, dicens: Domine, non est e
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ maths in ciuitate sua. mar¬
chus in capharnaum hoc cũ
fecisse testantur. Que diffi¬
cilius soĩuetur. si iuxta ma¬
th̃m etiã nazareth inrelligen¬
da est. dicta ciuitas xp̃i: ad
distinctionẽ uidelicet regiõis
insmarine gerasenoꝵ. de qua
insfretando sic̃ matħs scribit.
uen̾at galileã. Salbo.¬

Expanded text:
dem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum, hoc eum fecisse testatur. Quae difficilius solvetur, si juxta Matthaeum etiam Nazareth intelligenda est dicta civitas Christi ad distinctionem videlicet regionis Transmarinae Gerascenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Gali laeam: vel
Abbreviated transcription (Latin):
illos p̾dicare regnũ dei: et
sanare infirmos.
Fortasse enĩ dilimi nemo
cred̾et hominibꝰ illittiatis.
ꝓmutentibꝰ regna celoꝵ: id̾o
concessit illis primũ potes¬
tatẽ signoꝵ. ⁊ tũc misit eos¬
p̾dicare regnum dei: ut ꝓ¬
missoꝵ magnitudine. attes¬
taretur etiam magnitudo
uirtus ostensa: et noua fa¬
c̃̾ent qui noua p̃dicarent.
ut corda audientium adf¬
dem uisibilium ꝑtraberen

Expanded text:
illos praedicare regnum Dei, et sanare infirmos. Fortasse enim nemo crederet hominibus illitteratis promittentibus regna coelorum, ideo concessit illis primum potestatem signorum, et tunc misit praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestaretur etiam magnitudo virtus ostensa, et nova facerent, qui nova praedicarent; ut corda audientium ad fidem invisibilium pertraheren
Abbreviated transcription (Latin):
ad ccp̃m: Ergo inuiti credi¬
mus. ergo uiolentia exhibe¬
tur. non uoluntas excitat᷑.
Intrare quisqͣm eccl̃iam po¬
test nolens: acced̾e ad altare
potest nolens. acciꝑe sacra¬
mentũ potest nolens. credẽ¬

Expanded text:
nviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: crede
Abbreviated transcription (Latin):
tebribꝰ Si uirũ a demonio
libatum. moralit̾ animum
ab iumunda cogitatiõe pur¬
gatum significare dix̃imus.
consaqnt̃ feminã fẽbribꝰ ten¬
carne ostendit. a cõcupiscẽtia
feruore ꝑ continẽtie p̃cepta
frenatam. Om̃is ẽĩ amari¬
uldo. ira indignatio. clamor
et blasphemia. sp̃s inmũdi
furor est. F ormcationẽ ue¬
ro inmundiciã. libidinẽ con¬
cupiscentiã malã. ⁊ auariciã
que est simłacroꝵ seruitus:

Expanded text:
tc. Si virum a daemonio liberatum moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tencarnem ostendit a concfervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, spiritus immundi furor est . Fornicationem vero, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est simulacrorum ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hac namq hodierna tͣns¬
figuration coadunare uo¬
luit. utriusq pagine cõcorda¬
tionẽ. Ut autẽ ostend̾et se
hos uoluit educere ad testi¬
moniũ euͣgłistarũ. In hac
siquidẽ tͣns figuratiõe pla¬
cuit ei dispensatori patris.
ostendere fili dispensatorẽ:
scilicet petrũ moysi. et castũ
uet̾em. casto noui demõstra¬
re uoluit. heliam. ioħ̃i. Du¬
os soles in monte cernebãt.
hodie discipłi dñi. unũ qui
ab eis et om̃ibꝰ contẽplabat᷑
in firmam̃to. ⁊ altum qui
splendidior eo fulg aua
tibꝰ et disciplis cernebatur.¬
uidelicet facies iħu. Hic uero
sol qui in monte rutilabat.
illũ qui infirmam̃to ẽ sua
potentia illustrabat.

Expanded text:
In hac namque hodierna transfiguratione coadunare voluit utriusque paginae concordationem. Ut enim ostenderet se hos voluit perducere ad testimonium evangelistarum. In hac siquidem transfiguratione placuit ei, dispensatori Patris ostendere Filii dispensatorem, scilicet Petrum Moysi, et castum veterem casto novo demonstrare voluit, Eliam Joanni. Duos soles in monte cernebant hodie discipuli, unum, qui ab eis omnibus contemplabatur in firmamento, et alterum, qui splendidius eo fulgens a vatibus et discipulis cernebatur, facies Jesu. Hic vero Sol, qui in monte rutilabat, illum qui in firmamento est sua potentia illustrabat.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi discipłis etiã recedentibꝰ
nõ recedebat exquirebat. qͦ
non inuen̾at. Elebat inqui¬
rende. et amoris sui igne sue¬
censa. eiusq ablatum credidit
ardebat desiderio. Unde con¬
tigit. ut eum sola tunc uidẽ¬
ret. que remansit ut queret
Quia nimirũ uirtus bomo
tis dicitur. qui autẽ ꝑseu̾a¬
u̾it usq in finẽ hic saluus

Expanded text:
 discipulis recedentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni tis dicitur: Qui autem perseveraverit usq
Abbreviated transcription (Latin):
cum mulier post resutrectio¬
nẽ ilico regnaturum: et bo
qd̃ in scdo aduentu ꝓxuiui¬
primo eẽ complendum. et a¬
uiditate feminea presentia
cupit in memor futurorum.

Expanded text:
eum mulier post resurrectionem illico regnaturum; et hoc quod in secundo adventu promiprimo esse complendum, et aviditate feminea praesentia cupit, immemor futurorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunis participationem:
s sequestratus a consortis
om̃ium. reficiat solus. sus¬
lata ei portiõe sua de uino
usq ad satis factionẽ et e¬
mendationẽ. Similit̾ aut̃
paciatur. qui et ad illũ uer¬
sum non fuerit presens: q̃
post cibum dicitur. Et ne
quisquã p̃sumat ante sta¬
tutam horã aut postea. qͥc¬
quã cibi aut potus sume¬
re. Sed et sicui offertur ali¬
quid a priore et acciꝑe re¬
nuerit: hora qua desidera¬
ũit. hoc qd̾ prius recusauit.
aut aluit om̃ino nõ accipi¬
at: usq ad em̃dationẽ con¬
gruam. xL. iiii.
yi pro graui culpa ab
oratorio et a mensa ex¬
coĩcatur. hora qua opus
dei in oratorio ꝑcelebrat᷑.
ante fores oratorii ꝓstrat

Expanded text:
communis participationis sedere: sed sequestrata a consortio omnium reficiatur sola, sulata ei portione sua de vino usque ad satisfactionem et emendationem. Similiter autem patiatur, qui ad illum versum non fuerit praesens, qui post cibum dicitur. Nec quisquam praesumat ante statutam horam, vel postea quidquam cibi, aut potus praesumere. Sed et si cui offertur aliquid a priore, et accipere renuerit, hora, qua desideravit hoc, quod prius recusavit, aut aliud omnino nihil accipiat usque ad emendationem congruam. § II.Qui pro gravi culpa ab oratorio et a mensa excommunicatur, hora qua opus Dei in oratorio celebratur, ante fores oratorii prostrat
Abbreviated transcription (Latin):
egreditur aut ꝓieitur
de monast̾io: si reu̾ti uoluit
spondeat prius. omnẽ emẽ¬
dationẽ uici pro quo ꝯ¬
ogressus est: et sie in ul¬
timo gradu recipiatur. ut
ex hoc eius humilitas com¬
ꝓbetur. Q d̾ si denuo exient:
usq tercio ita recipiatuir.
Iam uero postea sciat omui
sibi reu̾sionis aditum dene¬

Expanded text:
egreditur, aut projicitur, de monasterio, si reverti voluerit, spondeat prius omnem emendationem vitii, pro quo egressus est: et sic in ultimo gradu recipiatur; ut ex hoc humilitas ejus comprobetur. Quod si denuo exierit, usque tertio ita recipiatur, jam postea sciens omnem sibi reversionis aditum dene
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus:ꝓprias debet
habere mensuras. Ideuii: quo¬
tiens pueri uel adolescenti¬
ores etate. aut qui minus
intelligere possurt: qͣnta pe¬
na sit excõmunicarionis:
hii tales dũ delinquunt.i
ieuiniis nimis afflicanttił:

Expanded text:
intellectus proprias debet habere mensuras. Ideoque quoties pueri, vel adolescentiores aetate, aut qui minus intelligere possunt, quanta poena sit excommunicationis, hi tales, dum delinquunt, aut jejuniis nimiis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cio: dñe labia m̃a aꝑies:
et os meũ annũciabit laudẽ
tuã. cui subiungendꝰ est cer¬
cius psalmo et gĩa Post
hunc psalmꝰ nonagesimꝰ
quartus cũ antiphe na: aui
certe decantandus. Inde sub¬
sequatur: ambrosianus hꝰ¬
nus. Deinde sex psalmis¬
dicto u̾su. benedicat abbas:
et sedentibꝰ om̃ibꝰ in scam¬
nis. legantur uicissim a fr̃ibꝰ
in codice suꝑ analogiũ tres
lectiones. inter quas tria res¬
ponsoria canantur. Post ĩciã¬
uero lectionẽ: qui cantat dicat
głiam. Q indum incipit can¬
tor dicere: mox om̃os in sedibꝰ
suis surgant: ob honorẽ et
reũentiã sc̃e trinitatis. C odi
tones earum. que a nõiaus¬
limis d ͦ ctoꝵ orthodoxis ca¬
thalicis patribꝰ facte sunt.
ost has uero ires lectionos
cum responsoriis suis. seqͣnt᷑
teliqui sex psalmi cum alła
canendi. P ost hos lectio a płi
sequatur ex corde recitanda.
⁊ u̾sus. et suppłitatio leta¬

Expanded text:
ne, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Cui subjungendus est tertius psalmus, et Gloria. Post hunc psalmus nonagesimus quartus cum antiphona aut certe decantandus. Inde sequatur Ambrosianum. Deinde sex psalmdicto versu, benedicat abbas, et sedentibus cunctis in scamnis legantur vicissim a fratribus in codice super analogium tres lectiones, inter quas et tria responsoria cantentur. Duo vero lectionem, qui cantat, dicat Gloriam. Quam dum incipit cantor dicere, mox omnes de sedilibus suis surgant ob honorem et reverentiam sanctae Trinitatis. Codicexpositiones earum, quae a nominatis et orthodoxis catholicis Patribus factae sunt. Post has vero sex lectiones cum responsoriis suis sequantur reliqui sex psalmi cum alleluia canendi. Post hos lectio Apostoli sequatur ex corde recitanda: et versus et supplicatio Lita
Abbreviated transcription (Latin):
tudine ipsa bona et delec¬
tatione uirturum. que dñs
iam in oꝑarium suum mũ¬
dum a uiciis et peccatis:
sp̃u sc̃o dignabitur demõs¬
lendis nouembs usq
in pascha uxta consid̾a¬
tionẽ rationis octaua ho¬
ra nocus surgendum est:
ut modi e ampliꝰ de media
nocte pausentur: et iam
digesti surgant. Qd̃ uero
restat post uigilias a fribꝰ
qui psaltii uel lectionum
aliquid indigent: medita¬
tioni inseruiatur. A paschi
autẽ usq ad supͣdictis nło
nouembris. sic temꝑetur hi¬
ra uigiliarũ agenda: ut por¬
uissimo int̾uallo. quo fr̃s
ad necessaria nature exeant
custodito. mox matutini qͥ
incipiente luce agendi sũt
subseqͣntur..uiii.¬

Expanded text:
tudinis bonae, et delectudinis bonae, et delectatione virtutum: quae Dominus jam per operarium suum mundum a vitiis et peccatis a Spiritu sancto dignabitur demonslendis Novembris usque ad Pascha juxta considerationem rationis octava hora noctis surgendum est; ut modice amplius de media nocte pausetur, et jam digesti surgant. Quod vero restat post vigilias a fratribus qui psalterii, vel lectionum aliquid indigent, meditationi inserviatur. A Pascha autem usque ad supra dictas Kal. Nora vigiliarum agenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, custodito, mox matutini qui incipiente luce agendi sunt, subsequantur. I
Abbreviated transcription (Latin):
uodecimus humilitatis
gradus est: si nõ solũ corde
monachus. s etiã ipso cor¬
pore humilitatẽ uidentibꝰ
se semꝑ in dicet. Idest in
oꝑe in oratorio. in monas¬
t̾io. in orto. inuia. in agro.
uel ubicũq sedens. ambu¬
lans uel stans. inclinato
sit semꝑ capite. defixis in
tram aspectibꝰ. reum se oĩ
hora de pecc̃is suis existim.
iam se tremendo iudicio d̃i¬
p̾sentari existimet: dicens
in corde semꝑ illud. qd̃ pu¬
blicanus ille euangelicus.
fixis in t̾ra ocłis dixit. Dñe
non sum dignus ego pec¬
cator: leuare ocłos meos
ad celum. Et itẽ cũ ꝓpb̃a.
Incuruatus sum. hurailia¬
tus sum usqueqͣ: dñe. Er¬
go his om̃ibꝰ humilitatis
gradibꝰ ascensis monachꝰ.
mox ad liaritatẽ dei ꝑue¬
niet. illã que ꝑfecta foras
mittit timorẽ. ꝑ qͣm uniu¬
sa que pͦrius sine formidĩe
ihseruabat absq ullo labo¬
re: uelut naturalit̾ ex con¬
suetudine incipiat custo¬
dire. non iam timore gehẽ¬
ne s amore xp̃i et consue¬

Expanded text:
uodecimus humilitatis gradus est, si non solum corde monachus, sed etiam ipso corpore humilitatem videntibus se semper indicet; id est, in opere Dei, in oratorio, in monasterio, in horto, in via, in agro, vel ubicunque sedens, ambulans, vel stans inclinato sit semper capite, defixis in terram aspectibus, reum se omni hora de peccatis aestimans jam se tremendo judicio repraesentari aestimet. Dicens sibi in corde semper illud, quod publicanus ille evangelicus fixis in terram oculis dixit: Domine, non sum dignus ego peccator levare oculos meos ad coelos . Et item cum Propheta: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Ergo his omnibus humilitatis gradibus ascensis monachus mox ad charitatem Dei perveniet illam, quae perfecta foris mittit timorem. Per quam univsa, quae prius non sine formidine observabat, absque ullo labore, velut naturaliter, ex consuetudine incipiat custodire; non jam timore gehennae, sed amore ipsius consue
Abbreviated transcription (Latin):
non dñicis s suis inelu¬
si ouilibꝰ ꝓ lege cis ẽ desi¬
derioꝵ uoluptas: cum qͥcq.
putauerint uel elegerint:
hoc dicunt sc̃m. et qd̃ no¬
lũint. hoc putant nõ lice¬
re. Quartum uero genus
est mon achorum
qd̃ nominatur girouagũ:
qui totam uitam suã ꝑ
diuersas ꝓuincias. ternis
aut quaternis diebꝰ per
diũsarum cellas hospitan¬
tur. Semꝑ uagi. et nun¬
luptatibꝰ. et gule illecebs
seruientes: et ꝑ om̃ia
detiores sarabai¬
tis. De quoꝵ om̃iũ mi
sirrima conũsatione me¬
lurs eit silere quã loqui.
His ergo omissis ad cenobi

Expanded text:
non dominicis, sed suis inclusi ovilibus, pro lege eis est desideriorum voluptas: cum quidquid putaverint vel elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod noluerint, hoc putant non licere. Quartum vero genus est monachorum quod nominatur gyrovagum, qui tota vita sua per diversas provincias ternis aut quaternis diebus per diversorum cellas hospitantur, semper vagi, et nunluptatibus et gulae illecebris servientes, et per omnia deteriores sarabaitis. De quorum omnium horum misera conversatione melius est silere quam loqui. His ergo omissis ad coenobi
Abbreviated transcription (Latin):
cellario. in monastĩo. in¬
pristino. in orto. in arte a¬
liqua dum laborat. uel in
quocumq loco aliqͥd deli¬
querit. aut fregerit quip¬
piam. aut qui ꝑdid̾it. seu
aliquid excesserit alicubi:¬
et non ueniens continuo
ante abbatem uel cõgrega¬
tionẽ ipse ultro satisfcc̾it.
et ꝓdiderit delictum suũ:
dum ꝑ alium cognitum
fuit: maiori subiaceat e¬
mendatiõt. Si anime uͦ
tantum abbti aut spirita¬
libꝰ senioribꝰ patefaciat.
qui sciãt curare sua et a¬
liena uulnera. nõ detegere
et publicare.:¬

Expanded text:
cellario, in ministeripistrino, in horto, in arte aliqua dum laborat, vel in quocunque loco, aliquid deliquerit, aut fregerit quippiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubi, non veniens continuo ante abbatem vel congregationem ipse ultro satisfecerit, et prodiderit delictum suum: dum per alium cognitum fuerit, majori subjaceat emendationi. Si animae vero tantum abbati aut spiritualibus senioribus patefaciat, qui sciant curare et sua et aliena vulnera, non detegere et publicare.
Abbreviated transcription (Latin):
de decanis monasterii.
bom testimonu et sc̃e conuer¬
sationis et constituant᷑ ara¬
ni: qui sollicitudinẽ gerara
suꝑ decanias suas in om̃ib
scd̃m mandata dei. ⁊ p̃cepta
alb̾is sui. Qui decam iales
Seligantur. in quibꝰ securus
albas partiat onera sua.
et non eligantur ꝑ ordine:
suꝑbia reꝑtus fuerit rep̃hẽ¬
sibilis. correctus semel ⁊ it̾ũ
atq tercio. si em̃dare nolu̾it
deiciatur. et alter in loco eiᷤ
qui dignus est subroget᷑.

Expanded text:
DE DECANIS MONASTERII. boni testimonii et sanctae conversationis, et constituantur decani, qui sollicitudinem gerant super decanias suas in omnibus secundum mandata Dei et praecepta abbatis sui. Qui decani tales eligantur, quibus securus abbas partiat onera sua. Et non eligantur per ordinesuperbia repertus fuerit reprehensibatque tertio, si se emendare noluerit, deponatur, et alter in loco ejus, qui dignus sit, succedat.
Abbreviated transcription (Latin):
multiloquic. s in puritare
cordis. et compunctiõe laoi¬
marũ. nos exaudiri sciam
Et ideo breuis debet ẽs. et
pura or̃o: nisi forte ex affa¬
tu inspirationis diuine gre
ꝓtendatur. In conuentu ram
omino breuietur oro: et fr̃¬

Expanded text:
mutiloquio, sed in puritate cordis, et compunctione lacrymarum, nos exaudiri sciamus. Et ideo brevis debet esse et pura oratio, nisi forte ex affectu inspirationis divinae gratiae protendatur. In conventu tamen omnino bre vietur orat
Abbreviated transcription (Latin):
lecta dormiant. lecti sternia
pro modo conu̾sauoins. scd̃r
dispositionẽ abb̃is sui accipi¬
ant. Si potest fieri: om̃es
in uno loco dormiant. Sin
autẽ multitudo non surit:
pausent. Caudela iugiter
in eadem cella aideat usq
mane. Uestiti dormiant.
et cineti cingl̾is aut funibꝰ
et cultellos suos non habe
entes. Et ut parati sint
monachi semꝑ. et facto sig¬
no absq mora surgentes:
festinent se inuicẽ p̾ueni¬
re adopus dei: cum om̃i
tamẽ grauitate et modes¬
tia. Adolescentiores frẽs
uixta se nõ habeant les
Surgentes uero ad opus
dei. inuicẽ se mod̾ate co¬
hortentur: ꝓpt̾ sõpnolẽ¬
toꝵ excusationes.

Expanded text:
lecta dormiant. Lectisternia pro modo conversationis secundum dispensationem abbatis sui accipiant. Si potest fieri, omnes in uno loco dormiant. Sin autem multitudo non sinit, pausent. Candela jugiter in eadem cella ardeat usque mane. Vestiti dormiant, et cincti cingulis aut funibus; et cultellos suos ad latus entes; et ut parati sint monachi semper, et facto signo absque mora sfestinent invicem se praevenire ad opus Dei, cum omni tamen gravitate et modestia. Adolescentes sorores juxta se non habeant lectos, Surgentes vero ad opus Dei invicem se moderate cohortentur, propter somnolentarum excusationes.
Abbreviated transcription (Latin):
custodire. et cuncta sibi ĩ¬
ꝑata seruare. tunc suscipi.¬
tur in congregatione. sciẽs
se legi regule constitutum:
qd̾ ei ex illa die nõ liceat e
excutẽ de sub iugo regule:
quo suh tam morosa deliba¬
tione. licui ei excusare aut¬
susciꝑe. Suscipiendus aut̃
in oratorio corã ominibꝰ
ꝓmutat de stabilitate sua
it chedientia corã deo et
scĩs ei: ut si aliqͣndo alit̾
fec̃it. a deo se dãpnãdum

Expanded text:
custodire et cuncta sibi imcustodire et cuncta sibi imperata servare, tunc suscipiatur in congregatione, sciens se sub lege regulae constitutum, quod ei ex illa die non liceat de excutere desub iugo regulae, quam sub tam morosa deliberatione licuisuscipere. Suscipiendus autem in oratorio coram omnibus promittat de stabilitate sua et obedientia coram Domino et sanctis ejus; ut si aliquando aliter fe
Abbreviated transcription (Latin):
ot ꝑsistere petitionis sue
arnuatur ei ingressus: ⁊
sit in cella hospitũ palicis
diebus. Postea autẽ sit in
cella n. uitioꝵ ubi medite¬
tur et manducet et dor¬
miat. et semor ei talis
deputetur. qui aptus sit
ad lucrandas arimas: qͥ
itindat. et sollicitus sitr
si reuera deum querit. si
solbcitus est ad opus dei.
ad obedientiã ad obꝓbrii.
Predicentur ei om̃ia dura
et asꝑd. ꝑ que itur ad deũ
Et si ꝓmiserit de stabilita¬
te sua ꝑseu̾antiã. post du¬
oꝵ mensiũ curulũ legat᷑
ei hec regula ꝑordinem:
et dicatur ei. Ecce lex sub
qua militare uis. si potes
seruare ingredere. si uero
non potes liber discede.
Si adhuc stet̾it: tunc du¬
catur in supra dictã cellam
nouicioꝵ. et it̾um ꝓbetur
in om̃i pacientia. Et post
sex mensiũ circulũ relega¬
tur ei regula. ut sciat ad
qd̾ ingreditur. Et si adhuc
stat. post quatuor menses
itum relegatur ei eadẽ regu¬
L. Et si habita secum deli¬
batione ꝓmiserit se om̃ia

Expanded text:
sistere petitioni suae, annuatur ei ingressus; et sit in cella hospitum paucis diebus. Postea autem sit in cella novitiorum, ubi meditetur et manducet, et dormiat. Et senior ei talis deputetur, qui aptus sit ad lucrandas animas, qui intendat; et sollicitus, si revera Deum quaerit, si sollicitus est ad opus Dei, ad obedientiam, ad opprobria. Praedicentur ei omnia dura et aspera, per quae itur ad Deum. Et, si promiserit de stabilitatis suae perseverantia, post duorum mensium circulum legatur ei haec Regula per ordinem. Et dicatur ei: Ecce lex sub qua militare vis, si potes observare, ingredere; si vero non potes, liber discede. Si adhuc steterit, tunc ducatur in supra dictam cellam novitiorum, et iterum probetur in omni patientia. Et post sex mensium circulum relegatur ei Regula, ut sciat ad quid ingreditur. Et si adhuc stat, post quatuor menses iterum ei legatur eadem Regula; et si habita secum deliberatione promiserit se omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Miratur euagelista. E cce
mulier caput pecci. arma
diabłi. expulsio paradisi.
delicti mater. corruptio legi
nigena de gentibꝰ: nouella
plantatio. Mirum nego¬
cium. Chananea sequitur:
iudei fugnint. Domestici
derdinquũt: alienigena he¬
ret. E cce mulier de finibꝰ
illis egressa:clamabat dicẽs
Miserere mei fili dauid.¬

Expanded text:
it evangelista. Ecce mulier caput peccati, arma diaboli, expulsio paradisi, doli mater, corruptio legisnigena de gentibus, novella plantatio. Mirum negotium! Chananaea sequitur; Judaei fugiunt, domestici derelinquunt, alienigena haeret! Ecce mulier de finibus illis egressa clamabat dicens: Miserere mei, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
dis credat affectu: humiliãs
se et dicẽs cum ꝓpħa. E go
autẽ sum uernus et non
homo obpbriũ hominum
et abiectio plebis. Exaltat¬
sum. et humiliatus et col¬
fusus. Et item. Bonũ i
quia humiliasti me: ut discã

Expanded text:
fectu, humilians se et dicens cum Propheta: Ego autem sum vermis et non homo: opprobrium hominum et abjectio plebis . Exaltatus et humiliatus sum et confusus . Et item: Bonum mihi, quia humiliasti me, ut disca
Abbreviated transcription (Latin):
Sextus humilitatis grad
est: si om̃i uilitate uel ex¬
tremitate contentus sit mo¬
nachus: et ad om̃ia que sibi
iniunguntur. uelut oꝑari¬
um malũ se iudicet et in¬
ãignum: dicens sibi cũ ꝓpa
As nichilum redactus sum
et nesciui. Ut ium̃tum fattꝰ
sum apd̾ te: et ego semꝑtr̃

Expanded text:
Sextus humilitatis gradus est, si omni vilitate vel extremitate contentus sit monachus; et ad omnia quae sibi injunguntur velut operarium malum se judicet et indignum, dicens sibi cum Propheta: Ad nihilum reductus sum, et nescivi; ut jumentum factus sum apud te, et ego semper
Abbreviated transcription (Latin):
ret fa ce aignaus ẽ: exiepus
celestium sacram̃tor: figuris.
credentium confirmat. Por¬
ro taciami et marciani. cẽto¬
rumq qui nupciis detraũt.
ꝑfidia qͣm sit dãpnabilis
insinuat. Si enĩ thoro in¬
macłato. et nupcus debita
castitate celebratis culpa m

Expanded text:
e dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa
Abbreviated transcription (Latin):
sabbi. uenerunt uide sepul¬
crum: ita intelligendum ẽ.
ne in prima sabb̃i ad sepul¬
aromata parauerint. quil
corpus dñi ung̾e desid̾abat
s parata aiesꝑe aromata ma
causa obscuriꝰ posuit. s euͤ
gliste alii quo ordine sit fac¬
tum euidentiꝰ ostendunt.
Sepulto namq sexta fr̃a do¬
mino reu̾se a monum̃to mu¬
lieres parauerunt aroma ta
et unguenta qͣmdu oꝑari
llicebat. et sabbo quidem si¬
luerunt. scdm giandatum. sic̃
luchas aꝑte designat. M an

Expanded text:
Al., venerunt videre sepulcrum, ita intelligendum est:ne in primam Sabbati ad sepularomata paraverunt, quibus corpus Domini ungere desiderabant, sed parata vespere aromata mancausa obscurius posuit, sed alii evangelistae quo ordine sit factum evidentius ostendunt. Sepulto namque sexta feria Domino, reversae a monumento mulieres paraverunt aromata et unguenta quandiu operari licebat, et Sabbato quidem siluerunt secundum mandatum, sicut Lucas aperte designat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tauus humilitatis gradꝰ
et: si nichil agat monachus:
nisi qd̃ comunis monast̾u
regula: uel maioꝵ coortant᷑
onus humilitatis gradꝰ
est: si linguã ad loquendũ
ꝓhibeat monachus.⁊ tacitur¬
nitatẽ habens. usq ad int̾ro¬
gationẽ non loquatur: mõs¬
trante scͥptura. Q uia ĩ mul¬
tloquio: nõ effugitur peccm
Et quia uir linguosus non
lirigetur suꝑ t̾ram. i.
Necimus humilitatis gradꝰ
et. si non sit facilis ac ꝓm¬
ptus in risu: quia scͥptum ẽ.
radus est: si cũ loquit᷑ mo¬
nachus. leniter ac sine risu
humilit̾: cũ grauitate uel
pauca ũba et tationabilia
loquatur: et non sit clamo¬
sus in uoce: sic̃ scͥptum ẽ.
Sapiens: ũbis innotescit
paucis. xii.

Expanded text:
tavus humilitatis gradus est, si nihil agat monachus, nisi quod communis monasterii regula, vel majorum cohortantur onus humilitatis gradus est, si linguam ad loquendum prohibeat monachus, et taciturnitatem habens usque ad interrogationem non loquatur, monstrante Scriptura quia in multiloquio non effugietur peccatum . Et quia, vir linguosus non dirigetur ecimus humilitatis gradus est, si non sit facilis ac prompta in risu, quia scriptum est: gradus est, si cum loquitur monacha, leniter et sine risu, humiliter et cum gravitate, vel pauca verba et rationabilia loquatur, et non sit clamosa in voce, sicut scriptum est: Sapiens verbis innotescit paucis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut hora refectionis sine.
murmuratiõe et graui la¬
bore seruiant fr̃ibꝰ suis.
In diebꝰ tamẽ sollẽpnibꝰ
usq ad missas sustineat.
Intrantes et exeunres eb¬
domadarii in oratorio mox
matutinis finitis dñica.
om̃iũ gen ibꝰ ꝓuoluant᷑.
postulantes pro se orari.
E grediens autẽ de septi¬
maua dicat hunç uersũ.
B enedictus es dñe deus qi
adiuinsti me. et consolatus
es me. Quo dieto t̾ro ac¬
cipiat benedictionẽ egredi¬
ens. Subsequat᷑ ingrediẽs
et dicat. Deus in adiuto¬
um meũ intende: dñe ad ad¬
iuuandũ me festina. Et hoe
idem t̾cio repetatur ab õibꝰ
et accepta benedictiõe ingre¬
diatur.

Expanded text:
ut hora refectionis sine ut hora refectionis sine murmuratione et gravi labore serviant fratribus. In diebus autem solemnibus usque ad missas sustineant. Intrantes et exeuntes hebdomadarii in oratorio mox matutinis finitis Dominica omnium genibus provolvantur postulantes pro se orari. Egrediens autem de septimana dicat hunc versum: Benedictus es, Domine Deus, qui adjuvisti me, et consolatus es me. Quo dicto tertio, accipiat benedictionem egrediens. Subsequatur ingrediens, et dicat: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Et hoc idem tertio repetatur ab omnibus. Et accepta benedictione, ingrediatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽs: sibi inuicẽ xxxu¬
seruiant. et nullus
excusetur a coquine offi¬
cio. nisi aut egritudine.
aut in causa grauis utili¬
tatis quis occupatus fue¬
rit: quia ex inde maior¬
merces et haritas adqui¬
ritur. In becillibꝰ autẽ pro¬
eurentur solatia: ut non
cum tristicia hoc faciant:
s habeant om̃es solatia:
scd̾m modũ cõgregationis
aut positionẽ loci. Si¬
cellarariꝰ excusetur acoqͥna.
uel siqui ut diximus. ma¬
ioribꝰ utilitatibꝰ occupant᷑.
Ceti sibi sub caritate inui¬
cẽ seruiant. E gressurus de
septimana. salb̃o mundicia
faciat. Linteamina cura
quidꝰ sibi frẽs manus.
aut pedes tergunt. lauet.
Dedes uero tam ipse qui
egreditur. qͣm ille qui in¬
traturus est: om̃ibꝰ lauẽt.
Uasa ministerii sui. mũda
et sana: cellatio recõsig¬
net. Qui cellarariꝰ. itũ
intranti consignet: ut sci¬
at qͥd dat. aut qͥd recipit.
Septimanarii autẽ. ante
unã horã refectionis. acci¬
piant suꝑ statutam a nonã.
singłos biberes et panẽ

Expanded text:
res sibi invicem serviant, ut nullus excusetur a coquinae officio, nisi aut aegritudine, aut in causa gravis utilitatis quis occupatus fuerit: quia exinde mamerces et charitas acquiritur. Imbecillibus autem procurentur solatia, ut non cum tristitia hoc faciant, sed habeant omnes solatia secundum modum congregationis, aut positionem loci. Arcellararius excusetur a coquina, vel si qui, ut diximus, majoribus utilitatibus occupantur: caeteri sibi sub charitate invicem serviant. Egressurus de septimana sabbato munditias faciat. Linteamina cum quibus sibi fratres manus aut pedes tergunt, lavet. Pedes vero tam ipse qui egreditur, tam ille qui intraturus est, omnibus lavent. Vasa ministerii sui munda et sana cellarario reconsignet. Qui cellararius item intranti consignet, ut sciat quod dat, aut quod recipit. Septimanarii autem ante unam horam refectionis accipiant super statutam annonam singulas biberes et panem,
Abbreviated transcription (Latin):
cipłi eus. Angrediente
dño in nauicłam. secuti s̃
eum discipłi eius. nõ in be¬
cilles. s firmi et stabiles
in fide. mansueti et pii. sꝑ¬
nentes mundũ. non dupli¬
ci corde. s simplici. Si ergo
secuti sunt eum: cur tantũ
gressus eiꝰ sequentes: sed
magis scĩtate cõmitantes:
et iusticiã eius consectãtes.
Et ecce tempestas magna frã
est in mari. ita ut naincła
oꝑiretur fluctibꝰ. Cum enĩ
multa magna et miranda
ostendisset in t̾ra: tͣnsiit ad
mare. ut et ibidem ad huc
excellentiora oꝑa demonstra¬
ret: quatinus t̾r̃e marisq
dñm se ẽẽ cunctis ostend̾et.
Ingressus ergo nauicłam:

Expanded text:
nte Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt ad eum sic̃ alacres.
sic̃ domestici. sic̃ ꝓcimi. sic̃
amici uel frẽs. Ideo ait. et
dns ad eos. Uos estis sal
t̾re. et uos estis lux mũdi
N unc uero descendente eo de
monte: turbe secute sunt
eum. que in montẽ ascende
non potuerunt. ut pigri
ppłi. ut negligentes: ut in¬
ꝑfecti. Ita et filii isrł pͥmitꝰ
in montẽ ascend̾e non po¬
tuerunt. ad obuiandũ deo
ꝑgere nõ ualuerunt ꝓpter
suã irreligiositatẽ. impie¬
tatẽ. s solus moyses ascẽ¬
dit. et pauci cũ eo senioꝵ
isrł: ita et cum dño discipli
soli in montẽ ascenderunt
et tardiores deorsũ steterĩt

Expanded text:
nerunt ad eum sicut alacres, sicut domestici, sicut proximi, sicut amici vel fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentes, ut imperfecti. Ita et filii Israel primitus in montem ascendere non valuerunt, ad obviandum Deo pergere non potuerunt propter suam irreligiositatem et impietatem, sed solus Moyses ascendit, et pauci cum eo seniorum Israel: ita et cum Domino discipuli soli in montem ascenderunt, et tardiores deorsum steterunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtina nõ transeat aliqͣndo:
nisi in ultimo ordine or̃o
dm̃ica. om̃ibꝰ audientibꝰ.
dicatur a priore. ꝓpt̾ scan¬
daloꝵ spinas que oriri so¬
lent. ut conũti ꝑ ipsiꝰ or̃o¬
nos syonsionẽ qua dicũt
dimitte nob̾. sic̃ et nos di¬
mutimus. purgent se ab
huius modi uicio. C et̾is uͦ
agendis ultima pars eius
or̃onis dicitur: ut aboibꝰ
respondeatur: s lib̾a nos

Expanded text:
pertina non transeat aliquando, pertina non transeat aliquando, nisi in ultimo per ordinem oratio Dominica omnibus audientibus dicatur a Priore propter scandalorum spinas quae oriri solent, ut conventi per ipsius orationis sponsionem, qua dicunt, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus; purgent se ab hujusmodi vitio. Caeteris vero agendis ultima pars ejus orationis dicatur: ut ab omnibus responde
Abbreviated transcription (Latin):
Priuatis diebꝰ qualit̾ agan¬
iebus autẽ priuatis ma¬
tutinor sollẽpnitas ita
agatur. idest ut sexagesimꝰ
sertus psalmus dicatur si¬
ne antiphona subtrahendo
modice sic̃ dñica ut om̃es oc¬
aurant ad qͥnquagesimũ:
qui cum antiphona dicat᷑.
Postquẽ alii duo psalmi
dicantur. scd̃m consuetudi¬
nẽ. i cest scd̾a fraͣ. qͥntus et
iigesimus qntus. Tercia
fra quadragesimus scd̃s ⁊
qu quagesimꝰ sextus. Qrta
siã. seragesimo terciꝰ. ⁊ sexa¬
gesimus quartus. Qͥnta
frã. octuagesimus septimꝰ:
et octuagesimus nonus.
Sexta feria: septuagesimꝰ
quintus. et nonagesimus
primus. Sal̃bo autẽ cente¬
simus qͣdragesimus scd̃s:
et canticũ deutõnoniii. qd̾
diuidatur in binas głias
Nam cet̾is diebꝰ canticum
sic̃ psallit eccłia romana
dicatur. Post hec seqͣntur
laudes. Deinde lectio una
memorit̾ recitanda. respõ¬
sorium ambrosianũ. u̾sũ.
canticum de eugłio. letania
et completum est. Plaue
agenda matutina. uel ues¬

Expanded text:
privatis diebus matutini aganiebus autem privatis Matutinorum solemnitas ita agatur: id est, ut sexagesimus sextus psalmus dicatur sine antiphona subtrahendo modice, sicut in Dominica, ut omnes occurrant ad quinquagesimum, qui cum antiphona dicatur. Post quem alii duo psalmi dicantur secundum consuetudinem. Id est, secunda feria, quintus, et trigesimus quintus. Tertia feria quadragesimus secundus, et quinquagesimus sextus. Quarta feria, sexagesimus tertius, et sexagesimus quartus. Quinta feria, octogesimus septimus, et octogesimus nonus. Sexta feria, septuagesimus quintus, et nonagesimus primus. Sabbato autem, centesimus quadragesimus secundus, et canticum Deuteronomii, quod dividatur in duas glorias. Nam caeteris diebus canticum sicut psallit Ecclesia Romana, dicatur. Post haec sequentur laudes. Deinde lectio unamemoriter recitanda. Responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est. Plane Agenda matutina, vel ves