comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph prudentiã. Ꝙ contͣ dũ achab ininsaiciã. orie nilialiuiti¬
dinẽ. manasse intemꝑantiã. roboã lususticiã demosistrat. Pre¬
sertĩ od̾s bone qnte humilitatis fax ⁊ qd̾ sõs moyses dm̃ se ꝑ¬
regentẽ ⁊ ulciscentẽ ito ab hostibꝰ suis au̾teret. turis odorati¬
onẽ cum fr̾e admouens. in mediũ ꝑiculi t̾ribił se muecit. ⁊
ꝓmaria se blasphemante lacͥmas esfudit. ⁊ ꝓmaliuolit semꝑ
orindo sudauit. Qnͣte benigniatis lux : qd̾ damd ousi lesus¬
o comitatꝰ ⁊ forcissimus. contͣ feriri ꝓhibuit. ⁊ ꝑ ea nictor
et regno restitutꝰ ułtionẽ fieri meũ ñ ꝑmisit. Sic etiã in rebuc
gestis ominũ gentiũ ⁊ nationũ. que utiq dĩ uidicia sunt.
benignitas. munificentia. ꝓbitas. cautela. ⁊ his similia ⁊ cont¬
ria. ñ solum sp̾uales adbonũ accendunt. ⁊ amalo reiellun

Expanded text:
Joseph prudentiam, et contra dum Achab injustitiam, Oziae invalituJoseph prudentiam, et contra dum Achab injustitiam, Oziae invalitudinem, Manasse intemperantiam, Roboam imprudentiam demonstrat. Praesertim, o Deus bone, quantae humilitatis fax est, quod sanctus Moyses, Deum se protegentem et ulciscentem ut ab hostibus suis averteret, thuris odorationem cum fratre admovens, in medium periculi terribilis se injecit, et pro Maria se blasphemante lacrymas effudit, et pro malevolis semper orando sudavit! Quantae benignitatis lux est, quod David malet comitatus et fortissimus contra feriri prohibuit; et postea victor et regno restitutus ultionem fieri in eum non permisit? Sic etiam in rebus gestis omnium gentium et nationum, quae utique Dei judicia sunt, benignitas, munificentia, probitas, cautela, et his similia et contraria non solum spirituales ad bonum accendunt et a malo repellunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tadebe au slortonis cuitescit uirorũ soecum magnificentia pru¬
anicium sapientia iustorũ iudicia. temꝑatoi modestia. quã in
tirum contextii gestarum: Audinmꝰ quidẽ quid homericã lau¬
dis historiã flacous intimau̾it dicens. Qͥd sit pulctũ. qͥd turpe.
quid itile. quid ñ : plennus ⁊ meliꝰ crisippo ⁊ cantore dic̃. Cantor
siquidẽ ⁊ crisippꝰ circa morũ doctrinã philosophantes. multis
ardicibus desudeit̃. horaerꝰ aut̾ uelut speculo eloqñs ꝓtudentiã
ulixis. foccitudinid agat̃nonis. temꝑantiã nestoris. iusticiã me¬
nela.⁊ econtta. in prudentiã aiacis. debilitatẽ pͥami. intẽꝑãtiã
achatis. inusticiã paridis. honestũ ⁊ utile ⁊ his cent᷑ lucidiꝰ et d̃.¬
listabilius philosophis histanando dissertut.S quidinalieu.s
moram : Uide quo modo scã doceat historia moꝵ. instituta.
dũ abrahe unsticiã assignat. moisi fortitudi ̃. iacob temꝑantia.

Expanded text:
um magnificentia, prudentium sapientia, justorum judicia, temperatorum modestia, quam in rerum contextu gestarum? audivimus quidem quid Homericam laudans historiam Flaccus intimaverit dicens: Qui, quid sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non, Plenius et melius Chrysippo et Crantore dicit. Crantor siquidem et Chrysippus, circa doctrinam morum philosophantes, multis codicibus desudaverunt. Homerus autem velut spectaculo eliquans prudentiam Ulyssis, fortitudinem Agamemnonis, temperantiam Nestoris, justitiam Menelai; et e contra imprudentiam Ajacis, debilitatem Priami, intemperantiam Achillis, injustitiam Paridis, honestum et utile et his contraria lucidius et delectabilius philosophis historiando disseruit. Sed quid in alienis moramur? Vide quo modo sancta doceat historia morum instituta, dum Abrahae justitiam assignat, Moysi fortitudinem, Jacob temperantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
utilit̾ uł inutilit̾ ag̾et: qͣn an ĩte uł iniuste. Pca uͦ ꝯstrux̃ burgũ ap̃bla¬
demuthan. Hec longe pꝰ migͣuit a corꝑe ap̃ ferandune. Et alfard filiꝰ
ciꝰ cito pꝰ patiẽ defec̃ ap̃ oxeneforde. & sepulti st̃ ap̃ Wince astre. Nec multo aũ
sidhric rex norahymbie occidat frẽm suũ iigellũ. Quo scelere patrato itx
reginaldus conquisiuerat eouerwic.
Iuelstan filiꝰ edwardi electꝰ ẽ. rex inm̃ce & sac̾tꝰ ap̃ kingestune.
Nui regno qͥdẽ parũ uix̃. s clare gestis ñ parũ splenduit. qͥa forti¬
simis lacessiri s bello nunꝗͣ potuit uinci. Curricło siqͥdẽ seq̃ntis anni
Gudfridũ regẽ dacors patrẽ reginaldi p̃dicti reg̃ bello lacessit᷑ bello
reppulit. repulsũ fugaũ. fugatũ ꝑdidit. Nec multo pꝰ adu̾sa ꝑculsus
fortuna frem suũ edwinũ magne uigoris & bone in doł uiuenẽ mans¬

Expanded text:
utiliter vel inutiliter, quam an juste vel injuste. Postea vero construxit burgum apud Glautiliter vel inutiliter, quam an juste vel injuste. Postea vero construxit burgum apud Glademuthan. Nec longe post migravit a corpore apud Ferandune, et Alfwarde filius ejus cito post patrem defecit apud Drineforde, et sepulti sunt apud Wincestre. Nec multo ante Sedric rex Nordhumbre occiderat fratrem suum Nigellum: quo scelere patrato rex Reginaldus conquisiverat Couirwic. delstan filius Edwardi electus est rex in Merce, et sacratus apud Kingstun, qui regno quidem parum vixit, sed clare gestis non parum splenduit: qui a fortissimis lacessiri, sed bello nunquam potuit vinci. Curriculo siquidem sequentis anni Gudfridum regem Dacorum, patrem Reginaldi praedicti regis bello lacessitus, bello repulit, repulsum fugavit, fugatum perdidit. Nec multo post adversa percussus fortuna, fratrem suum Edwinum magni vigoris juvenem, et bonae in
Abbreviated transcription (Latin):
derebi eũ. ꝓuincia ei appendicia. Cũ aũ multitudo hostiũ int̾ dcrebi
ꝯclusa eg̃di t̾ eã ñ auderec: castellũ acerrime inuasit. & in ipso porce u¬
troitu p̃lii maxima is exarsit. uͭ .iiii. duces fortissimi cdelfiede celist̃. S
serant. & qͥdã eoꝵ fidẽ dederant. qͥdã uͦ uirau̾ant qd forent in auxiliũ eiꝰ.
dña uł regina: s etiã rex uocaret᷑. ad laudẽ & excellenciã mirificationis
sue. Q ut estimatũ & dictuĩ ẽ. nͥfati uelocitate p̃repta: fuissec: uiros uir¬
tute tͣnsisset uniu̾sos. Uñ ad tante ꝓbitatis memoriã camenã diucarni¬
tatis largitͥtẽ uł pauca dice̾ ꝯpulimꝰ.
D cllieda potems ot̾ror uͥgo iurorũ. Uichͥx natẽ nomine digna uiri.
Teqͦ splendidior fieres nat᷑a puellã. Ceꝓbitas fec̃ nom̃ ħre uiri
lemutare decet s: solã nomine sex. Tu regnia potens rexꝙ t̾phea paraus.
Iã nec cesarei tantũ meruere tũphi. Cesare splendidior uͥgo uirago uale.

Expanded text:
cia. Cum autem multitudo hostium intra Derebi conclusa, egredi contra eam non auderet, castellum acerrime invasit, et in ipso portae introitu praelii maxima vis exarsit, ubi quatuor duces fortissimi Edelfled caesi sunt; sed miserant, et quidam eorum fidem dederant, quidam vero juraverant quod forent in auxilium ejus.domina vel regina, sed etiam rex vocaretur ad laudem et excellentiam mirificationis sui. Et ut aestimatum et dictum est, nisi fati velocitate praerepta fuisset, vires virtute transisset universos, unde ad tantae probitatis memoriam, camenam diuturnitatis largitricem vel pauca dicere compulimus. O Elfleda potens, o terror virgo virorum, Victrix naturae, nomine digna viri. Tu quo splendidior fieres, natura puellam, Te probitas fecit nomen habere viri. Te mutare decet, sed solam, nomina sexus, Tu regina potens, rexque trophaea parans. Jam nec Caesarei tantum meruere triumphi, Caesare splendidior virgo virago vale.
Abbreviated transcription (Latin):
irruptiones. muserabiles occas᷑. clamores horrisonos septis exequet: Tans¬
suos diuina pietas uictoria decorauit. dacosq infideles cede simul & fuga

Expanded text:
irruptiones, miserabiles occasus, clamores horrisonos scriptis exsequetur? Tanirruptiones, miserabiles occasus, clamores horrisonos scriptis exsequetur? Tansuos divina pietas victoria decoravit, et Dacos infideles caede simul
Abbreviated transcription (Latin):
miseria. ita qđ cib eis defec̃. & młti fame mortui st̃. qr cibũ ꝯqͥre neqͥban
Tc̃ recessert̃ ipsi indeomedũ. & mñ in hib̃nã. Codẽq anno rex edwardꝰ nit
cũ exercitu ad buccingham. ibiq mansit .iiii. ebdomad̾. fecitq uallũ
exut᷑q parte aque anteꝗͣ ũ recessisset. & turchetel ꝯsul illi subditꝰ ẽ.
om̃sq ꝯsules & barones qͥ appendebant adbedefordiã. pluresq ex ilłqͥ
appendebant adhamtoniam.
oardi reg̃ anno .xii. fuisse p̃liũ ap̃ holme. int̃ chentenses & da¬
cos scͥpture ueterũ dicunt. Quis aũ uiccor fuerit ñne indec̾minatũ
relinquunt. Dedo ab hoc anno luna ualde obscurata ẽ. & magno fuit
horrori uidentib. Tercio anno apparuit comeca. Quarto anno legeceasta
renouata ẽ. Quinto anno corpꝰscĩ oswaldi tͣnsiatũ ẽ. a bardanenie in
oꝵ horrendos aggressus ignitas collisiones. formid abiles tinnitꝰ. feras

Expanded text:
miseria, ita quod cibus eis defecit, et multi fame mortui sunt, quia cibum conquirere nequibant. miseria, ita quod cibus eis defecit, et multi fame mortui sunt, quia cibum conquirere nequibant. Tunc recesserunt ipsi in Deomedum, et inde in Hiberniam. Eodemque anno rex Edwardus ivit cum exercitu ad Buchingaham, ibique mansit quatuor hebdomadis, fecitque vallum ex utraque parte aquae, antequam inde recessisset. ores barones qui appendebant ad Bedefordiam, et plures ex illis qui appendebant ad Hamtoniam. Edwardi regis anno duodecimo fuisse praelium apud Holme inter Centenses et Dacos scripturae veterum dicunt; quis autem victor fuerit nonne indeterminatum relinquunt? Secundo ab hoc anno luna valde obscurata est, et magno fuit horrori videntibus. Tertio anno apparuit cometa; quarto anno Legecestria renovata est; quinto anno corpus sancti Oswaldi translatum est a Bardenei in orum horrendos aggressus, ignitas collisiones, formidabiles tinnitus, feras
Abbreviated transcription (Latin):
cum. & duo ꝯsules uhter & nahald. & circiuer̃ inWest qͦusq uener̃ adlit̾
saĩne. & ibi p̃dauer̃ in nordales uͥcunq pot̾ant uixta. littora. ceper̃q
uiauer̃ eis legeceastrenses. herefordiensesq. ꝙ homines ex aliis castris que
ibi erant ꝓpinqͣ. & cũ eis pugnantes eos fugauer̃. occider̃q rahald. Allẽ.
& scolcil frẽm utheri ꝯsuł. magnãq parcẽ exertitꝰ. & fugauer̃ eosucas¬
trũ qđ dã obsidentes eos ibi quousq illi deder̃ eis obsides. uiraueñ
se recessuros a t̾r̾a reg̃. Rex aũ fec̃ custodiri littora sau̾ne exaustralipat¬
te a Walia usq ad a fenan. ita qđ ipsi nullo mͦ ex illa parte irrũꝑe p̃¬
sumpser̃. Ipsi tñbis furtim. exiert̃. una uice exorientali parte Weced.
alia uice ap̃ pordocan. Q utͣq uice pauci euaser̃ qͥ occisi ñ eeñt p̃ter
illos qͥ pot̾ant nare ad puppes. & tc̃ manser̃ minsula stepen cũ magua

Expanded text:
 circumierunt in West, quousque venerunt ad littus Saverne, et ibi praedati sunt in Nordwales, ubicunque poterant juxta littora, ceperuntque viaverunt eis Legeceastrenses, Herefordiensesque, et homines ex aliis castris, quae ibi erant propinqua, et cum eis pugnantes eos fugaverunt, occideruntque Rahald consulem, et Geolcil fratrem Utheri consulis magnamque partem exercitus, et fugaverunt eos in castrum quoddam obsidentes eos ibi, quousque illi dederunt eis obsides, juraveruntque se recessuros a terra regis. Rex autem fecit custodiri littora Saverne ex australi parte a Walia usque ad Asenam, ita quod ipsi nullo modo ex illa parte irrumpere praesumpserunt; ipsi tamen bis furtim exierunt, una vice ex orientali parte Weced, alia vice apud Pordacan: et utraque vice pauci evaserunt, qui occisi non essent praeter illos qui poterant natare ad puppes. Et tunc manserunt in insula Stepen cum magna
Abbreviated transcription (Latin):
mannꝰ. cũq sius uotis dux. ꝯstantinꝰ de martis ꝯg̾ssu iaccare neqͥer̃. uͥ
cognationis sue fragm̃ apparuit. uͥ amici sui corruerant instatione
płi bello ꝓstrati & filiũ suũ in loco p̃lii uuln̾b demolitũ earũ peliq̃t.
pleo gld dac de clamare potuit. licet ub blandꝰ & m̃te uetustꝰ. Nec an¬
ĩat ipse cũ reliquiis suis m̃tiri potuit q ad hoc negociũ sui pstic̾intin
nauib lauatis a anlas tabefaçcꝰ ult᷑ ꝓfundũ fum̃ tras suas mesto
anumo repetissent. Postea fr̃ utq rediit westiere belli relidͥas p̾se dele¬
rentes cares uiiroꝵ in escã paratas. Ergo coruus nger ore cormitꝰ. ee bul¬
fouiuens aqͥla ⁊̃ mituo canis lupꝰq mixtꝰ colore. his st deliciis dlia ierate
ion fuit bellũ has intellure maiꝰ pat̾tũ nec cedes tanta: pcessit atã
p̾ꝗͣ huc uenert tn̾smare latũ saxones & angli. bricones pulsiea. elart

Expanded text:
thmannus cumque suis notis dux Constantinus de Martis congressu jactare nequierunt, ubi thmannus cumque suis notis dux Constantinus de Martis congressu jactare nequierunt, ubi copopuli bello prostrati, et filium suum in loco praelii vulneribus demolitum charum reliquit. Nec Gude Dacus declamare potuit, licet verbis blandus, et mente vetustus; nec Anlaf ipse cum reliquiis suis mentiri potuit, quod ad hoc negotium sui praestiterint in navibus clavatis, et Anlaf labefactus ultra profundum flumen terras suas maesto animo repetissent. Postea frater uterque rediit Westsere belli reliquias post se deserentes, carnes virorum in escam paratas. Ergo corvus niger ore cornutus, et bufo livens, aquila cum milvo, canis, lupusque mistus colore his sunt deliciis diu recreati. Non fuit bellum hac in tellure majus patratum, nec caedes tanta praecessit istam, postquam huc venerunt trans mare latum Saxones et Angli, Britones pulsuri: clari
Abbreviated transcription (Latin):
les resonuer̃. Su dauer̃ armati exqͣ sol mane ꝓdiit micans hilaritern
lecificans ꝓfunda. dĩ luminare. fax creatoris. usqueqͦ idẽ nobił ductor
occasu se occuluit. Ibi uiri iacuer̃ młti a dacia oriundi. deł ꝑforati. sub
scutis lanceati. simul. & scoa bello fatigati. Gens uͦ Westsexe dota simlꝰ
die pͥꝰ electi pꝰ indefessi inuise gñtis globos stͣuer̃. uiri elegantes hastas
cedebant. uiri m̾censes acura iacula miicebant duro manꝰ ludo.Sa¬
nitas ibi nulla his qͥ cũ anlauo tͣnsmaris cãpos iligni gremio t̾rã pe¬
tier̃ marte morit᷑. Quinq occubuer̃ in loco belli reges iuuenes. gladiis
ꝑcꝰsi. ducesq.uii. regis anlaui. Absq num̾o cecider̃ scoti. Deꝑiitq normas¬
noꝵ tumor. Hec eñi paucos ad litẽ belli dux̾ant sec̃. Cũ paucis uͦ in ma¬
ris fluittꝰ rex naui ꝓuectꝰ utͥnsecꝰ gemebat. Simul & froda ductor nor¬

Expanded text:
les resonuerunt; sudaverunt armati, ex quo sol mane prodiit micans hilariter, les resonuerunt; sudaverunt armati, ex quo sol mane prodiit micans hilariter, laetificans profunda, Dei luminare, fax Creatoris, usquequo idem nobilis ductor occasu se occulit. Ibi viri jacuerunt multi a Dacia oriundi, telis perforati, sub scutis lanceati, simul et Scoti bello fatigati. Gens vero Westsere tota simul die prius electi, post indefessi, invisae gentis globos straverunt; viri elegantes hastas cedebant, viri Mercenses acuta jacula mittebant duro manus ludo: sanitas ibi nulla his, qui cum Anlavo trans maris campos in ligni gremio terram petierunt Marte morituri. Quinque occubuerunt in loco belli reges juvenis gladiis percussi, ducesque septem regis Anlavi, absque numero ceciderunt Scoti, deperiitque Northmannorum tumor: nec enim paucos ad litem belli duxerant secum; cum paucis vero in maris fluctus rex navi provectus intrinsecus gemebat. Simul et Froda ductor Nor
Abbreviated transcription (Latin):
delstan rex anno gr̃ȩ . d. cccc. xlu. regni uͦ sui anno quarto: cõmisit
p̃liũ adbrinebirih p̃lioꝵ maximũ. ꝯtͣ anlaf regẽ hib̾niȩ. Qui itires¬
. suas gñte scotoꝵ & dacoꝵ manglia ꝯu̾sanciũ ad auserat. De cꝰ p̃lii mag
nitudine anglici scͥptores qͣsi carminis mͦ ꝓloq̃ntes. & extͣneis tã u̾b ꝗͣ figi¬
ris usi: tͣnslatioẽ fida donandi ft̃. Ut pene deu̾bo in u̾bũ eoꝵ intp̃tan¬
tes eloqͥũ exgͣnitate u̾boꝵ gͣuitatẽ actuũ & animoꝵ gentis illiꝰ ꝯdiscamꝰ¬
stirpis serie splendentes: ꝑcꝰser̃ inbello acie gladii ap̃ brinebirih.
Scutoꝵ muros fider̃. nobiles cecider̃. domestice reliqͥe defuncti. edWar¬
di. Sic nanq eis ĩgemitũ fuerat a genib cognationũ ut belł freq̃nti¬
b ab infestis nationib defend̾ent patͥe thesauros & domos. pecutuas
& xenia. Gens uͦ hib̾nensiũ & puppiũ habitatores: fatales corruer̃. cola¬

Expanded text:
Adelstan rex anno gratiae 945, regni vero sui anno quarto, commisit praelium ad Bruneburh praeliorum maximum contra Anlaf regem Hiberniae, qui vires suas gente Scotonitudine Anglici scriptores quasi carminis modo proloquentes, et extraneis tam verbis quam figuris usi, translatione fida donandi sunt, ut pene de verbo in verbum eorum interpretantes eloquium, ex gravitate verborum gravitatem actuum et animostirpis serie splendentes percusserunt, in bello acie gladii apud Brunelburh, scutorum muros fiderunt, nobiles ceciderunt, domesticae reliquiae defuncti Edwardi. Sic namque iis ingenitum fuerat a genibus cognationum, ut bellis frequentibus ab infestis nationibus defendere, ut patriae thesauros, et domos, et pecunias, et xenia. Gens vero Hibernensium, et puppium habitatores fatales corruerunt, col
Abbreviated transcription (Latin):
ailluualdꝰ lindiffarnensis ep̃c uuendi finẽ fecit. Post quẽ ep̾atꝰ hono¬
rem chinuulf adẽptꝰ ẽ. Nec segniꝰ uen̾abił acca p̃sb̃r & hagustal¬
densis pꝰea p̃sul: corporeis reb exutus est.
edelhardi reg̃ anno .xͦi: ceoluulf rex nobilissimꝰ nordhymbre:
nobilissime fec̃. Ceoluulf nãq fuit filiꝰ cudha. f: cuduuine.

Expanded text:
finem fecit; post quem episcopatus honorem Chenewolf adeptus est. Nec segnius venerabilis Acca presbyter et Haugustaldensis postea praesul corporeis rebus exutus est. Adelardi regis anno XI Ceolwolf rex nobilissimus Nordhumbre nobilissime fecit. Ceolwolf namque fuit filius Cudha, filii Cudwine,
Abbreviated transcription (Latin):
aa comoctũ suũ aepͥuaret ł ꝓcõmodo suo deuitaret: cũbra
Ssu ẽ nobilissitã p̃ce totiꝰ popłi q̃rimonias eoꝵ regi sergis¬
timauit. Qt q regẽ suaserat ut legib płm reg̾et̃ ae pahũ¬
manitate deposita dõ & hominib amabił appareret: mox ĩpia
nece uissit intłici. popłoq seuior & intolerabilior tyrannidẽ aug¬
m̃tauit.
ises eniꝰ rex inpͥncipio scdi anni regni sui c̃s incorrigibilis
da delib̾atione & unanimi ꝯsensu oiũ expulsꝰ ẽ. a regno. kinewif
lͦi uuienis egregiꝰ de regia stirpe oriundꝰ electꝰ ẽ. inregẽ. Sigeb̾tꝰ
uͦ rex fugatꝰ a suis ñ minora. mĩtis metuens: insiluã magnã quȩ
uocat᷑ andredeswald fugiẽs: se abscondit. uͥ qͥdẽ. porcariꝰ cuin¬

Expanded text:
ad commodum suum depravaret, vel pro commodo suo devitaret, Cumbra consul ejus nobilissimus prece totius populi querimonias eorum regi fero intimavit. Quem, quia regem suaserat ut levius populum regeret, et inhumanitate deposita, Deo et hominibus amabilis appareret, mox impia nece jussit interfici, populoque saevior et intolerabilior tyrannidem augmentavit. Sigebertus rex in principio secundi anni regni sui, cum incorrigibilisda deliberatione, et unanimi consensu omnium expulsus est a regno. Kinewlf vero, juvenis egregius de regia stirpe oriundus, electus est in regem. Sigebertus vero rex fugatus a suis non minora meritis metuens, in silvam magnam, quae vocatur Andredeswald, fugiens se abscondit, ubi quidam porcarius Cu
Abbreviated transcription (Latin):
digna m̾itis recompensat. Eligens nãq reges imꝓbos ad ꝯtͥci¬
onẽ ꝓmeritã subiectoꝵ. aliũ diũ insanire ꝑnuitit. ut & po¬
płs pͣuus diu uexet᷑. & rexpͣuior inȩt̾nũ acriꝰ cruciet᷑: ueluti
& delboldũ regẽ merce p̃fatũ: dliũ uͦ cita dist̾minatione p̃oc¬
cupat. ne płs suus nunia. tyrannide oppress ñ respiret. & in¬
mod̾ata pͥncipis neqͥcia citissimas ultionis ȩt̾nȩ debito penas
incurrat. ueluti sigeb̾tũ hc̃ deqͦ tractamꝰ. Qui qͣnto neqͥor ex¬
titit: tanto uiliꝰ a subulco int̾fectꝰ: a dolore in dolorẽ tͣnsiit.
i newulfi reg̃ anno pͥmo & delboldo regi m̾ce succ̃. beornred

Expanded text:
digna meritis recompensat. Eligens namque reges improbos ad contritionem promeritam subjectorum, alium diu insanire permittit, ut et populus pravus diu vexetur, et rex pravior in aeternum acrius crucietur, veluti Edelboldum regem Merce praefatum; alium vero cita disterminatione praeoccupat, ne populus suus nimia tyrannide oppressus non respiret, et immoderata principis nequitia, citissimas ultionis aeternae debito poenas incurrat, veluti Sigebertum hunc, de quo tractamus. Qui quanto nequior exstitit, tanto vilius a subulco interfectus, a dolore in dolorem transiit. inewlfi regis, anno primo Edel
Abbreviated transcription (Latin):
ani discipulus expirauit. Cui fuct̾. aldilfus.
ae rer potens ⁊ felre relingñs adhelardo coorndis bio graat¬
num roniã peciit. ⁊ bi ꝑegrinans inttis: stipendia ꝓmerutt
icelis. Huis aũt reg̃ tempore ut mundi nolubiaitas qraͣ
uelox sit er iin ꝑ pendatur: Inerunt imꝑatores. qustinan

Expanded text:
t Aldulfus. t Aldulfus. Ine, rex potens et felix, relinquens Adelardo cognato suo regnum, Romam petiit, et ibi peregrinans in terris stipendia promeruit in coelis. Hujus autem regis tempore, ut mundi volubilitas quam velox sit ex hinc perpendatur, fuerunt imperatores Justinianus
Abbreviated transcription (Latin):
ille litcis ꝑsuasit: rex intoto regno suo regia ancoritate ꝑfecit
surea hoc tempuis eudbuh soror cnebuit consitut abbatiã
aprid &inburne q̃data fuerat ecgfredo regi norhumbre. sed
eo uiuente separata.
Hitie smm̃o secto anno regni eus ex̾citũ suũ insudsȩor ꝓmoũ
pngnanitq contͣ sudsexas potent̃ ⁊ inctoriose ⁊ int̾fsecit ĩ eod̾
plio eadbridt qnẽ prius fugauerat acastro qd̾ nocatue dan¬
tun. Ad quidem rec ine construxerat. S quia uuenis p̾dict
eald bnid castrũ introierit qui regnis hostis erat. etd elbitͥh
reginã incoi ine castrũ cep̃ armis captũ q destrixit. ⁊eũ fuge
cõpuilit. iusudreit ⁊ sudsexe. Cod̾ antio Wicres rex chentensis
cum ꝑ ah isñ. annos pene regnasset defunctas. stres filos
adil btum. & db̾tum. ailncũ relinquens heredes. sirea hoc
tenpus tobias rouensis ep̃e theodor archiepi ⁊ abbatis adri

Expanded text:
ille litteris persuasit, rex in toto regno suo regia auctoritate perfecit. ille litteris persuasit, rex in toto regno suo regia auctoritate perfecit. Circa hoc tempus Cudburh soror Cneburh constituit abbatiam apud Mineburn, quae data fuerat Egferdo Dordhumbre sed, eo vivente, separata. Ine XXXVI anno regni ejus exercitum suum in Sudsere promovit, pugnavitque contra Sudsexas potenter et victoriose, et interfecit in eodem praelio Ealdbrith, quem prius fugaverat a castro, quod vocatur Cantune, quod quidem rex Ine construxerat, sed quia juvenis praedictus Ealbriht castrum introierat, qui regius hostis erat, Edelburh regina, uxor Ine, castrum cepit armis, captumque destruxit, et eum fugere compulit in Sudrei. Eodem anno Withred, rex Centensis, cum per XXXIV annos pene regnasset, defunctus est, tres filios, Edilbertum, Edbertum, Aeilricum, relinquens haeredes. Circa hoc tempus Thobias Ro
Abbreviated transcription (Latin):
cui clades detestabilior contigerit. Anno uͦ seqnͣte idẽ rex
m̃ce cheolred mundo exist ⁊ sepultus ⁊ apud liches feld. A del¬
bolꝰ succ̃ ei in regĩ m̃ce uir fortis nehem̃s. Regnaunit ꝙ. uistorio¬
slꝰ ͫ ⁊ ei. anno. Ecd̾ anno egfrid uir uenerabilis comũtit mona¬
chos qui orant mnii adcatholicũ pascha ⁊ canomc̃ã tonsuram:
Siniq aumendem comisis moratus fuiss .xiii. añ. iam secur
dreonr eptione fr̾m ipso die paschali cum missar sollerua
colebrasset: exuftauit ut uid̾et diẽ dñ uidit ⁊ ganisus est.
Eo tp̃t naiton rex pictoꝵ conĩsns fuerat ad recum pascha lit¬
teris iustructoriss acheolfndo abbate directis. Qtpꝰ benedit
dequo p̃diximus tẽx maonastium qd̾ ÷ adhostiũ diiamuis ⁊
unta aimẽ tina ĩ nloco qui nocat᷑ ingiruũ. scpsit g regi lit¬
tas dep ascha. ⁊ de tonsura: magna plenas auctoritate. Qd̃ au̾t

Expanded text:
cui clades detestabilior contigerit. Anno vero sequente, idem rex cui clades detestabilior contigerit. Anno vero sequente, idem rex Merce Ceolred mundo exiit, et sepultus est apud Lichfeld. Adelbold succese XLI annis. Eodem anno Egbertus vir venerabilis convertit monachos, qui erant in Dii ad catholicum pascha et canonicam tonsuram. Cumque cum iisdem conversis moratus fuisset XIII annis, jam securus de correctione fratrum ipso die paschali cum missarum solemnia celebrasset, exsultavit ut videret diem Domini, vidit, et gavisus est . Eo tempore Naiton rex Pictorum conversus fuerat ad rectum pascha litteris instructoriis a Ceolfrido abbate directis, qui post Benedictum, de quo praediximus, rexit monasterium, quod est ad ostium Viri amnis, et juxta amnem Tina in loco, qui vocatur Ingirvum: scripsit ergo regi litteras de Pascha et de Tonsura magna plenas auctoritate: quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio occisus ÷ dux higebãld. Ad ultimũ uͦ gerente cũ suis faciẽ
ab anglis au̾̃tit ⁊ fugiens aria ⁊ spolia seqͣntib reliquit. Tc̃ 
berfrid consul restitit᷑ suꝑbie pictoꝵ dimicans int̾ heue ⁊ cere.
Ubi multitudine magna strata ultor extitit. reg̃ ecgfridi ⁊ cõ¬
suł bercti. Acca prb̃r succ̃. Wilfrido ep̾o. Alfridꝰ uͦ rex norhumbit
quarto hc̃ añ anno infirmat᷑ ꝑierat ap̃ driffeld anno regni
sui .xͦx. nec dum impleto. Cui succedens os redus filius suus puer
octo annoꝵ regnaũ anñ .xi. Ofred uͦ rex belli infortunio unta
mere pugnans int̾fectus ÷. Ciu succedn̾s chenred regnauit .ii.
anuis ⁊ mortuus ÷. Post qͦs osricꝰ regnauit ibidẽ .xi. anñ. hii nãq
.iiͭͦii. p̃dicti reges regnauer̾t in norhũbre tͥꝑe ine reg̃.
Ne .xͦx.uͦi. anno regni su pugnauit
contra chelred regem m̃ce filiũ ordelredi regis ap̾ wonebi¬
rith. adeo au̾t horribilit̾ pugnatũ ⁊ ut rinq ut nesciatur

Expanded text:
principio occisus est dux Higebald, ad ultimum vero Gerente cum suis faciem ab Anglis avertit, et fugiens arma et spolia sequentibus reliquit. Tunc etiam Berfrid consul restitit superbiae Pictorum, dimicans inter Heve et Cere; ubi multitudine magna Pictorum strata ultor exstitit regis Egfridi et consulis Berti. Acca presbyter successit Wilfrido episcopo. Alfridus vero rex Nordhumbre quarto ante hunc anno infirmatus perierat apud Driffeld, anno regni sui vicesimo nondum impleto. Cui succedens Osredus filius ejus puer octo annorum regnavit XI annis. Osred vero rex belli infortunio juxta Were pugnans interfectus est. Cui succedens Cenred regnavit duobus annis, et mortuus est. Posquatuor reges regnaverunt in Nordhumbre tempore Ine regis. Ine XXVI anno regni sui pugnavit contra Ceolred regem Merce, filium Edelredi regis, apud Monebirih; adeo autem horribiliter pugnatum est utrinque, ut nesciatur,
Abbreviated transcription (Latin):
labore ꝑqͥri. c̃ tunore possidi. c̃ dolore amitti. Q qi qͥb dã muiꝰ cal¬
lidis uł etate ten̾is uidentib tẽporalia pulc & delectabilia c̃ au¬
dierint p̃dicari ea deserenda & tep̃nenda. uidet᷑ friuolũ & cont᷑
r̃õnẽ.: qi nec dũ ꝑceper̃ q̃m̾ mordeant mundi diuicie. qͦmͦ ad ni¬
chilũ deueniant. & fruccũ tandẽ nullũ nͥ serã penitudinẽ gen̾eni
hoꝵ nicħ regẽ callentẽ & exꝑtũ impediebat. Senserat cñi. inse ipso
regnũ s̃ c̃ labore fuisse ꝑqͥsitũ. cũ timore possessũ. noluit uͦ cũ timo¬
re amittẽ. Sponte gͥ diuiciarũ ñ seruꝰ s dñs: qͣsi magnꝰ uiles abie¬
se horribilib curis necis & ꝓdicionis & multimode calamitatis
uitꝰ cruciabat᷑. & aĩo & corꝑe decoq̃bat᷑. Cũq alii uidicareq eũ beatis

Expanded text:
ri, cum timore possideri, cum dolore amitti. Et quia quibusdam minus callidis, vel aetate teneris videntibus temporalia pulchra et delectabilia, cum audierint praedicari ea deserenda et temnenda, videtur frivolum et contra rationem, quia nondum perceperunt quomodo mordeant mundi divitiae, quomodo ad nihilum deveniant, et fructum tandem nullum nisi seram poenitudinem generent. Horum nihil regem callentem et expertum impediebat. Senserat enim in seipso regnum sibi cum labore fuisse perquisitum, cum timore possessum; noluit vero cum dolore amittere. Sponte igitur divitiarum non servus, sed dominus, quasi magnus viles abjese horribilibus curis necis et proditionis et multimodae calamitatis intus cruciabatur, et animo et corpore decoquebatur. Cumque alii judicar
Abbreviated transcription (Latin):
Rex aũ p̃dictꝰ & delred ducib suis & spe amissa fug̃ afacie eoꝵ. Illi
uͦ ꝯstituer̃ alsuxold in regẽ qͥ regnauit .x. anins. Anno aũ hos seqũ

Expanded text:
Rex autem praedictus Adelred, ducibus suis et spe amissis, fugit a facie eorum; illi Rex autem praedictus Adelred, ducibus suis et spe amissis, fugit a facie eorum; illi vero constituerunt Alfwld in regem, qui regnavit decem annis. Ann
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ alred ab eouerwic. in ebdomada paschali. & eleger̃ sibi in regẽ
&e delred filiũ mol qͥ regnauit .iiii. anñ. Hoc aũ anno uisa fuerant
incelo rubea signa pꝰ occasũ soł & horrendi serpentes uisi st̃ in sud¬
sexe cĩe magna ãmiratioẽ. Scd̾o aũ abhoc anno saxones autiqͥ
un gens angloꝵ descendit: ad fidẽ ꝯu̾si st̃. Quo anno Wrchixine
ep̃s Wint̾ne.xͦiiii. anno ep̃atꝰ sui morte affectꝰ est.
Si newblf .xxiiii. anno regni sui pugnauit contͣ offã cͥca be¬
netune. Martis aũ casu minoratꝰ: loco secessit & offa rex cas¬
trũ idẽ insua uira redeg̃. Codc̃ anno & delb̾t sacͣtꝰ ẽ. ap̃ eouerwbic
ep̃c in Wint̾ne. Anno seq̃nte & delbald & herebret duces reg̃ nord¬
hymbre rebellantes dño sũo: occidert̃ aldulf siliũ bose regał exer¬
citꝰ pͥmatẽ martis ꝯgressib ap̃ kingescline. Q p̃ ea duces reg̃ hi¬
neuilf & eggan p̃lio ingenti occider̃ duces p̃dicti ap̃ helachirnũ.

Expanded text:
 Alred ab Eouerwic in hebdomada paschali, et elegerunt sibi in regem Edelred filium Mol, qui regnavit annis IV. Hoc autem anno visa fuerant in coelo rubea signa post occasum solis, et horrendi serpentes visi fuerunt in Sudsere cum magna admiratione. Secunda autem ab hoc anno Saxones antiqui, unde gens Anglorum descendit, ad fidem conversi sunt. Quo anno Witwine episcopus Witterne XXIV anno episcopatus sui morte affectus est. Kinewlf XXIV anno regni sui pugnavit contra Offam circa Benetune; Martis autem casu minoratus loco secessit, et Offa rex castrum idem in jura sua redegit. Eodem anno Edelbert sacratus est apud Eouerwic episc. in Witterne. Anno sequente, Edelbald, et Herbert duces regis Nordhumbre rebellantes domino suo, occiderunt Aldulf filium Bose regalis exercitus primatem, Martis congressibus apud Kingsclive, et postea duces regis Kinewlf et Eggan praelio ingenti occiderunt duces praedictos apud Hilathirnum.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ aĩ cedes militari seditioẽ illata puniuit. Eod anno ob. eadbrithrex
chentensis. qͥ regni infula .xxii. annis potitꝰ fuerat.
uoredꝰ anno .xi. regni sui pugnauit cũ &edelhim audacissimo cõ¬
sule. Qui seditionẽ mouens in dnm̃: licet num̾o militũ longe
dũo debilior eẽt. diu tñ & gͣuissime martio ꝑstiait in cãpo. Probitasq
osuł excelsa: loco miliũ fuit. Cũq iã ei pene uictoria letis applaud̾et

Expanded text:
nem animi caedes militari seditione illata punivit. Eodem anno obiit Edbrit rex Centensis, qui regni infula XXII annis potitus fuerat. Cudredus anno undecimo regni sui pugnavit contra Edelhun audacissimum consulem. Qui seditionem movens in dominum, licet numero militum longe domino debilior esset, diu tamen et gravissime Martio perstitit in campo; probitasque consulis excelsa loco millium fuit. Cumque ei jam pene victoria laetis applauderet
Abbreviated transcription (Latin):
lecentur insule multe. ⁊ cõfiteant᷑ memorie scͥitatis eius.
huncusq anctoritatẽ uenerabilis bede prbri inhac nr̃a his¬
toria contexenda secuti sumus. Ꝙ maxime in his omĩb
q̃ derebus eccłiasticis dicta st̃. In aliis etiai semꝑ qͣntumcũq
potumus. hinc gͥ q̃ inscriptis neterum diligenti scrutimo
collectis inuenire potunnus : ad instructionẽ pꝰt̾icatis litt̾s
mandare studuimus. Namq sicut in prologo ab eda dictũ
git᷑: scͥbendo pot̾is notificare.
edelhardi reg̃. anno.xͦ. Nothelimis archiep̾e acce¬
pit palliũ apapa. Nec longe post forthere¬

Expanded text:
confiteantur memoriae sanctitatis ejus . Huc usque auctoritatem venerabilis Bedae presbyteri in hac nostra historia contexenda secuti sumus, et maxime in iis omnibus, quae de rebus ecclesiasticis dicta sunt; in aliis etiam semper quantumcunque potuimus. Hinc igitur, quae in scriptis veterum diligenti scrutinio collectis invenire potuimus, ad instructionem posteritatis litteris mandare studuimus. Namque sicut in prologo historiae Anglgitur, scribendo posteris notificare. Adelardi regis anno decimo Nottelmus archiepiscopus accepit palliu
Abbreviated transcription (Latin):
suasit. ut arinis depositis multã pecunie ãchentensibus acciꝑet
ꝑcede iuuenis. Ꝙ siclis finita ruit. pax cõfirmata reuĩ. Rex uero
mane occider̃t.
ledicta hibnensiũ. quoꝵ eccłias destruxerat: sic̃ ⁊ dñs siuis sense¬
rat. Sic̃ enĩ ecgfridꝰ rex ingressus t̃ram pictoꝵ cedemibi ꝑtulit.
ita ⁊ iste ingressus t̾iam eoꝵd̾ uindicaturꝰ dnm suñ abeudem oc¬
ciditur. Cura hoc tempus abincarnatione dñi. dec. ãni fuer̾t.¬

Expanded text:
suasit ut, armis depositis, multam pecuniae a Kentensibus acciperet suasit ut, armis depositis, multam pecuniae a Kentensibus acciperet pro caede juvenis: et sic lis finita ruit, pax confirmata revixit. Rex vero mane occiderunt.ledicta Hibernensium, quorum ecclesias destruxerat, sicut et dominus suus senserat. Sicut enim Egfridus rex ingressus terram Pictorum caedem ibi pertulit, ita et iste ingressus terram eorumdem vindicaturus dominum suum ab iisdem occiditur. Circa hoc tempus ab Incarnatione Domini sept
Abbreviated transcription (Latin):
anno scd̃o theodorꝰ archiep̾c.xx .iiͦ. anno ep̾atꝰ sui transiit. Cuꝰ
loco britexold abbas raculf electus ÷ ⁊ sacratꝰ archiep̾e. Adħ¬
usq tempꝰ fuer̾t roma archiep̾i. ex in fuei̾t angli. Ipse uͦ brit¬
Woldꝰ ordinanit tobiã rouensem ep̃m. latina g̃ca ⁊ saxonica
lingua multiplicit̃ instructũ. Eõ tempore duo reges ĩn
confortatꝰ in regno religione simul ⁊ industria gentem suã¬
ab extͣnea inuasione tib̾auit. Withred namq fuit filius eg¬
bricch. fͤ. erchenbrith. f. eadbald. f. et delbrith. Tenut autẽ
regnũ chectense.xxuiiii. anñ nobilit̃ ⁊ pacifice. Anno eodẽ
Ine rex castroꝵ acies ordinatas ⁊ t̾ribiles inoemciã deduxit.
uindicaturꝰ conbustionẽ mul cognati sui. Rex aũt pithred obuiã
ei affuit. ñ cũ feroci arrogantia. s pacifica supplicatione ñ cum
frendentibus minis. s rethorici melł dulcedine. Qua regifero ꝑ¬

Expanded text:
anno secundo Theodorus archiepiscopus XXII anno episcopatus sui transiit: cujus anno secundo Theodorus archiepiscopus XXII anno episcopatus sui transiit: cujus loco Britwold abbas Raculf lectus est et sacratus archiepusque tempus fuerunt Romani archiepiscopi; exinde fuerunt Angli. Ipse vero Briwoldus ordinavit Tobiam Rovensem episcopum, Latina, Graeca et Saxonica lingua multipliciter instructum. Eo tempore erant duo reges in Kconfortatus in regno religione simul et industria suam gentem ab extranea invasione liberavit. Withred namque fuit filius Egbrith, filii Erchenbricth, filii Eadbald, filii Edelbrith. Tenuit autem regnum Kentense XXXII annis nobiliter et pacifice. Anno eodem Ine rex castrorum acies ordinatas et terribiles in Kantiam deduxit vindicaturus combustionem Mul cognati sui. Rex autem Withred obviam ei adfuit non cum feroci arrogantia sed pacifica supplicatione; non cum frendentibus minis, sed rhetorici mellis dulcedine, qua regi fero per
Abbreviated transcription (Latin):
Culmen. opes. sobolem. pollentia regua tͥuraphos
Exiuas ꝓ ceres. menia. castra. lares
Queq: patrum uirtus. ⁊ que congesserat ipse.
C eadeal amipotens liquit amore d̾i.
Ut petrũ sedemq petri rex cerneret hospes
Cuius fonte meras sume̾t almus aqͣs
S plendific̃ ꝙ iubar radianti caꝑet haustu
Ex quo inuificus fulgor ubiq fluit.
ꝑcipiens q alacer rediuiue p̾mia uite
B arbaricã rabiem nom̃ ⁊ inde suum
Conu̾sus conu̾tit ouans petrumq uocari
Serguis antistes issit. t ipse pãt
Foñte renascentis quem xp̃i gr̾a purgans
ꝓtinus albatum uexit marce poli
Mira fides regis. clem̃tia maxima xͥ.
Cuiꝰ consilium nullus adire potest
Urbem romuleã uidit templumq uerendũ
Aspexit petͥ mistica dona gerens
Candidus int̾ oues xͥ saciabilis ibit
Corpore nam tumulũ mente suꝑna tenet
C õmutasse magis sceptroꝵ insiguia credas
Quẽ regnũ xͥ ꝓmeruisse uides:
Ne regnauit pꝰhc̃ suꝑ westsexe .xxxuii. annis. Ine fuit filiꝰ

Expanded text:
Culmen, opes, sobolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares, Quaeque patrum virtus, et quae congesserat ipse Cedwal omnipotens liquit amore Dei: Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeret almus aquas: Splendificumque jubar radianti carperet haustu. Ex quo vivificus fulgor ubique fluit. Percipiensque alacer redivivae praemia vitae, Barbaricam rabiem nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes jussit, ut ipse pater. Fonte renascentis quem Christi gratia purgans, Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cujus consilium nullus adire potest.Urbem Romuleam vidit, templumque verendum Aspexit Petri, mystica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit, Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, Quem regnum Christi promeruisse vides. Ine regnavit post hunc super Westsere XXXVII annis. Ine fuit filius
Abbreviated transcription (Latin):
tium ꝓbitate mimen offerant cum deuotissima ioc̃ditate:
heu miseri. Dimittendꝰ ÷ sermo de regibus celi. qui õ utinã ꝑhẽ¬
nis incordib nr̃is miserulis ⁊ mestissimis figat᷑. ⁊ redeund̾ ÷ de ce¬
lo adt̾ras. Successit namq regibus p̾dictis m̃ce che lred in regno
qd̾.uiii. ann̾ patͥe ⁊ auite nirtutis heres clarissime rex̃.
Ne .xͦx. anno regni sui diuisit ep̾atũ exestsexe in duo . qui unꝰ
ẽẽ solebat. Paitẽ orientalem a siluis tenuit damel. Occidentalẽ
aldelin. Aldelmo nͦ succ̃ forhere. Cod̃ anno gilfrid ep̾̃c deqͦ int̃¬

Expanded text:
ntium probitate munera offerant cum devotissima jucunditate? ntium probitate munera offerant cum devotissima jucunditate? heu miseri! dimittendus est sermo de regibus coeli, qui o utinam perennis in cordibus nostris miserulis et inertissimis figatur! Sed redeundum est de coelo ad terras. Successit namque regibus praedictis Merciae Ceolred in regnoannis patriae et avitae virtutis haeres clarissime rexit. Ine, vicesimo anno regni sui, divisit episcopatum Vestsexiae in duo, qui unus esse solebat: partem orientalem a silvis tenuit Daniel, occidentalem Aldelmus. Aldelmo vero successit Forthere. Eodem anno Wilfridus epi
Abbreviated transcription (Latin):
detieie felicĩt. Cum enĩ .u. anũ regñ nobilit̾̃ tenuiss et no¬
biluis multo regni sceptra reliquit. Uemens namq romã ⁊ mo¬
nachus ibi factus constantino pontificante usq addiẽ ꝑman¬
sid ultimũ. Cum qͦ ⁊̃ offa filiꝰ sigheri regis ouentaliũ saronũ
rex si remansisset futurꝰ: pari ductꝰ deuocione romã iuit. ⁊
monachatũ suscepit. In tamini gͥ reges hoꝵ duoꝵ regum
felicisimã stretntatẽ sciłħ & delrẽdi ⁊ cenedi. quoꝵ nom̃ ꝑma¬
uet inet̾nũ. Q diademata uxores. urbes. cognatos. ⁊omĩa ue.¬
linqͣntes: multis milibꝰ idẽ faciendi exemplũ fuert. Qd̃s bone
q̃n qͥlia diademata eis reddes. ⁊ ipse marutua cͥuneilꝰ ecor sũ¬
mus pontifex impones indie exultatio ⁊ letioie. qͣndo cunctis
ftuctum ñ centenũ tm̃. s potius millenũ. fructũ odoriferũ.¬
fructũ expectabilem. ⁊c ipsi uisu delectabilem. Od̾s bone quis nc̃ ÷
adhuc etiam crescat eis exultãtio noui fructus ⁊ ubiora tͥ seqñ¬

Expanded text:
ue annis regnum nobiliter tenuisset, nobilius multo sceptra regni reliquit. Veniens namque Romam, et monachus ibi factus Constantino pontificante usque ad diem permansit ultimum: cum quo etiam Offa filius Sigheri regis orientalium Saxonum, rex si remansisset futurus, pari ductus devotione Romam ivit, et monachatum suscepit. Imitamini ergo reges horum duorum regum felicissimam, strenuitatem, scilicet Edelredi et Cenredi, quorum nomen permanet in aeternum, qui diademata, uxores, urbes, cognatos, et omnia relinquentes multis millibus idem faciendi exemplum fuerunt. O Deus bone, quae et qualia diademata ei reddes, et ipse manu tua cervicibus eorum summus pontifex impones in die exsultationis et laetitiae, quando cunctis fructum non centenum tantum, sed potius millenum, fructum odoriferufructum exspectabilem, et tibi ipsi visu delectabilem! O Deus bone, quis nunc adhuc etiam crescat eis exsultatio novi fructus, et uberiora tibi seque
Abbreviated transcription (Latin):
tib impositi odstancia queq ꝯsum̾ent: ꝯtig̃ uosibi obuã rex e cõ¬
semarmis colleg̃. &e iccib inm̃sis. arma obstantissima pares laces
ꝓcedit: gr̃o suȩ regi cedelboldo t̾minũ posuit. animoꝙ reg̃ ofi¬
dentia solitã aẽpsit. Cũ gͥ nec amnũ suũ nec uires ipse recog¬
nosceret: pugnantib ahuc suis adeo oĩpotenti tẽttꝰ: sugã pͥmiꝰ
incep̃. slec abhac die usq admortis suȩ tẽꝑa ꝓsꝑũ aliqͥd ei ads̃ ꝑmi¬
sit. Quarto siꝙ̃ p̾ hc̃ anno rursũ pugnans ap lecandune ũ sũ
Auirabili ecercituũ ruina: sugã dedignans occis̾ ẽ. Sccisꝰ ap̾se¬
candiuie: sepulcꝰ ẽ. ap̃ repandune. Sic itaq rex ualidisim̃ cũ¬
ali. anno regnassec: suꝑbie inmoderate penas exsolurt. Heg¬
nũ uã atestsere ex hoc tp̃r ualde roboratũ cresce usq inꝑfectũm
non destitit.

Expanded text:
tibtibse in armis collegit, et ictibus universis arma obstantissima pares lacessprocedit, gratiae suae regi Edelboldo terminum posuit, animoque regis confidentiam solitam dempsit. Cum igitur nec animum suum nec vires ipse recognosceret, pugnantibus adhuc suis, a Domino omnipotenti territus fugam primus incepit. Nec ab hac die usque ad mortis suae tempora prosperum aliquid ei Deus permisit. Quarto siquidem post hunc anno rursum pugnans apud Secandune non sine mirabili exercituum ruina fugam dedignans occisus est. Occisus apud Secandune, sepultus est apud Repandune; sic itaque rex validissimus cu annis regnasset superbiae immoderatae poenas exsolvit. Regnum vero Westsere ex hoc tempore valde roboratum crescere usque in perfectum non destitit.
Abbreviated transcription (Latin):
uł eos de Westsexe usq inlõgam posteritatẽ uincenti suppon̾et.
uides gͥ acies loricis cͥspantes. galeis acutas. lanceis hirsutas. ue¬
xilł depictas. auro resplendentes. paruo tp̃r sanguine ꝑfusas.
lanceis cassas. ruia dissipatas. cerebris asꝑsas. uisu horrendas.
Congregantes aũ se aduexilla utrunq ꝓcaces & fortissimi gladiis
& secutib amaronicis rẽ agentes. acies acieb funeste irruebant.
Memoria fuge nulla. Syes uictorie utͥmq cta. Mercenses suꝑbie
tumor inuitabat. Westsexas seruitutis horroi accendebat. At uc̃
consul p̃dict᷑ acieb se infigebat: uia riunarũ patebat. dũ securis eĩ
cimnaissima mn fulminis corꝑa findet & arma. Rex aũ sorcissimꝰ e des¬
balsꝰ quac̃q ruebat: strages hostilis fiebat. Dũ glaclio eĩ iniucars¬
sino eẽt. arma ꝓueste. olła ꝓcarne. Cũ gͥ qͣsi auo ignes auisis par¬

Expanded text:
vel eos Westsere usque in longam posteritatem vincenti supponeret. vel eos Westsere usque in longam posteritatem vincenti supponeret. Videres igitur acies loricis crispantes, galeis acutas, lanceis hirsutas, vexillis depictas, auro resplendentes, parvo tempore sanguine perfusas, lanceis cassas, ruina dissipatas, cerebris aspersas, visu horrendas; congregantes autem se ad vexilla utrinque procaces et fortissimi, gladiis et securibus Amazonicis rem agentes, acies aciebus funeste irruebant. Memoria fugae nulla, spes victoriae utrinque certa, Mercenses superbiae tumor invitabat, Westsexas servitutis horror accendebat. At ubicunque consul praedictus aciebus se infigebat, via ruinarum patebat, dum securis ejus timendissima modo fulminis corpora finderet et arma. Rex fortissimus autem Edelboldus quacunque ruebat strages hostilis fiebat, dum gladio ejus invictissimo essent arma pro veste, ossa pro carne. Cum igitur quasi duo ignes diversis in par
Abbreviated transcription (Latin):
uoredꝰ.xiii. anno cnt iã reg̃ &e delboldi suꝑbas exactiones & in¬
solentiã ferre ñ posset: occurrit ei cͣai legionib uexillatis ap̃¬
bereford. oĩ spe uiuendi pꝰposita lib̾tati. Addux̃ aũ sec̃ ae delhum p̃dic¬
tũ ꝯsulẽ iã s ꝯcordẽ. suiꝰ uirib fretꝰ e consilio: belli discͥm̃ ing̾di po¬
tuit. Adelbaldꝰ uͦ rex regum cc̃n mercensib chentenses addux̾at.
orientalesq saxones. & anglos. copiasq multiplices. Acieb gͥ dis¬
positis cũ in directũ tendentes appropinqͣrent: a& delhim p̃cedens
westsexensis regis insigne. draconẽ scił. aureũ gerens. tħisforauit
uexilliferũ hostilẽ. Uñ clamore orto: pars cudredi ualde conforca¬
ta ẽ. statimq acies sibi inuicẽ offender̃. Ergo tonitruũ belli. scit
offensionis armoꝵ. & sonitꝰ ietuũ clamorisq cadenciũ: tr̃ibiłt
exarsit. Bellũ maximũ & inestimabile incipit᷑. qđ uł mercenses.

Expanded text:
rtio anno, cum jam regis Edelboldi superbas exactiones et insolentiam ferre non posset, occurrit ei cum legionibus vexillatis apposita libertati. Adduxit autem secum Edelhun praedictum consulem jam sibi concordem; cujus viribus fretus, et consilio belli discrimen ingredi potuit. Edelboldus vero, rex regum, cum Mercensibus Centenses adduxerat, orientalesque Saxones et Anglos, copiasque multiplices. Aciebus igitur dispositis cum in directum tendentes appropinquarent, Edelhun praecedens Westsexenses regis insigne draconem scilicet aureum gerens transforavit vexilliferum hostilem. Unde, clamore orto, pars Cudredi valde confortata est, statimque acies sibi invicem offenderunt. Ergo tonitruum belli, scilicet offensionis armorum et sonitus ictuum clamorisque cadentium terribiliter exarsit, bellum maximum at inaestimabile incipitur. Quod vel Mercenses,
Abbreviated transcription (Latin):
in regno confortatus ÷
edelhardi reg̃ anno t̾cio apparer̾t due comete cura¬
A
solem t̾ribiles. Una quippe solẽ p̾cedebat orientem.
alia sequebat᷑ occidentẽ. quasi orienti sitiul dire cladis
p̾sage. uel certe una diei. alt̾a noctis p̾currebat exortum: ut
utroq temꝑe mala inortalibus ĩminere signarent. Portabãt
au̾t facieni ignis contͣ aquilonẽ quasi ad accedendũ adclinẽ:
apparebant qi mense ianuario ⁊ duab ferme septimanis. ꝑ¬
manebant. Quo tp̃r grauissima sarracenoꝵ. lues gallias
⁊ hispanias late misera cede uastabat. Et ipsi ñ multo post
inead̾ ꝓuincia dignas sue ꝑfidie penas luebant. Ꝙ eod̾ quoq
anno osricꝰ rex norhumbre uta discedens. regñ qd̾ .xi. annis
gub̾nauerat : eẜ conlfo reliqu̾it fũ illiꝰ qui aute
se regnauerat centedi tegis. Rex au̾t ceowlf .uiii. regnũ¬

Expanded text:
in regno confortatus est. in regno confortatus est. Adelhardi regis anno tertio, apparuerunt duae cometae circa solem terribiles; una quippe solem praecedebat orientem, alia sequebatur occidentem, quasi orienti simul et occidenti dirae cladis praesagae; vel certe una diei, altera noctis praecurrebat exortum, ut utroque tempore mala mortalibus imminere signarent. Portabant autem faciem ignis contra aquilonem quasi ad accendendum acelivem: apparebantque mense Januario, et duabus fermo septimanis permanebant. Quo tempore gravissima Saracenorum lues Gallias et Hispanias late misera caede vastabat. Et ipsi post non multo in eadem provincia dignas suae perfidiae poenas luebant. Eodem quoque anno Osricus rex Dordhumbre vita discedens, regnum, quod XI annis gubernaverat, Ceolwolfo reliquit fratri illius, qui ante se regnaverat tempore Cenredi regis. Rex autem Ceolwolf
Abbreviated transcription (Latin):
gie feccit Unde heatos dicent eos om̃s generationes. Sic̃ ⁊ duo
reges contigni m̃ce fecert. scilie ⁊ edelred ⁊ cenred. Qͥ relic¬
tis om̃ibus bonis falsis. uer̾ ⁊ sũmũ bonũ qd̾ d̾s ÷ adepti st̃. Re¬
ges uͦ t̾re p̃sentes unt tamini reges p̃dictos. sapientes ⁊ beatoᷤᷤ
nfuriosos ⁊ infelices. Quoꝵ distinctionẽ: oꝑa ⁊finis oꝑm: inp̃¬
senti tractatu demonstrant. Q uatuor gͦ reges p̾dicti. lumi¬
naria st̃ om̃ibus regibus t̾re: Ut boni quos imittent᷑ habeãt.
mali unde excusentur ñ habeant. Uosetiã qui reges ñ estis:
reges p̾dictos unrtemini. ut celi reges efficiamini. Si enĩ cũ
illi maiora reliquerint uos minora relinguere noluenitis:
sc̃i reges p̃dicti ur̃e dampuationis udices erunt.
edelhard rex west sexe pͥmo anno regni sui pugnauit
contͣ osWald uiuenẽ deregia stirpe regtũ idẽ sib
adquirere conanti. Osald namq. fuit filns & del
zult᷑ ñ posset. fuga regi regnũ reliquit. Rex gͥ p̾diaus

Expanded text:
gie fecerunt. Unde beatos dicent eos omnes generationes, sicut et duo reges contigui Merce fecerunt, scilicet Edelred et Cenred: qui, relictis omnibus bonis falsis, verum et summum bonum, quod Deus est, adepti sunt. Reges ergo terrae praesentes imitamini reges praedictos sapientes et beatos, non furiosos et infelices, quorum distinctionem opera et finis operum in praesenti tractatu demonstrant. Quatuor ergo reges praedicti luminaria sunt omnibus regibus terrae, ut boni quos imitentur habeant, mali unde excusentur non habeant. Vos etiam, qui reges non estis, reges praedictos imitamini, ut coeli reges efficiamini. Si enim cum illi majora reliquerunt, vos minora relinquere nolueritis, sancti reges praedicti vestrae damnationis judices erunt. Adelhard rex Westsere primo anno regni sui pugnavit contra Oswald juvenem de regia stirpe, regnum idem sibi acqutulisset, et ultra non posset, fuga regi regnum reliquit. Rex igitur praedictus