comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗd magnũ ẽẽ qd̾ eoꝵ fortissimꝰ sic time¬
ret. Itaq trinouãtes qͦꝵ urbs totiꝰ ĩsule ea ⁊̃
tẽpestare firmissiã ferebat᷑ se se cesari spon¬
tanea deditõe cõmiserãt. hi regẽ habuerãt
quẽ casiuellauñ occiderat. hac deditõnem
ratis ac frum̃to. q̃ illi lete ac celerit cõple¬
uere. nichil aliud petẽtes ꝙͣ ut occisi regis
filiũ ab occisoris crudelitate ꝓteg̾e̾t. qua
ĩ re cesar p̃cib ñ egebat. qm̃ a dolescẽs ille
iã uĩ sibi ab uutio carerat. nẽpe ꝗ ut ma¬
nus sui hostis euaderet ad eũ adhuc ĩ gal¬
lia existentẽ supplex accesserat. susceptꝰq
erat ĩ grũm. Triuouãtiũ exẽplũ secute
quĩq urbes alie se silit̾ dediderũt. Ab his
edoctꝰ cesar qua ĩ silua casiuellaunꝰ locum
municissimũ ⁊ obiectu cesarũ arboꝵ ac
paludũ pene s̃accessibilẽ hrẽt. atq uͥ se
tutiorẽ ꝙͣ ullis i urbib excunaret. his

Expanded text:
 magnum esse, quod eorum fortissimus sic time magnum esse, quod eorum fortissimus sic timeret. Itaque Trinovantes, quorum urbs totius insule ea etiam tempestate firmissima ferebatur, sese Cesari spontanea deditione commiserant. Hi regem habuerant, quem Casivelanus occiderat. Hanc deditionem ratis ac frumento, que illi lete ac celeriter complevere, nichil aliud petentes, quam ut occisi regis filium ab occisoris crudelitate protegeret. Qua in re Cesar precibus non egebat, quoniam adolescens ille iam inde sibi ab initio carus erat, nempe qui, ut manus sui hostis evaderet, ad eum adhuc in Gallia existentem supplex accesserat, susceptusque erat in gratiam. Trinovantium exemplum secute quinque urbes alie se consimiliter dediderunt. Ab his edoctus Cesar, qua in silva Casivelanus locum munitissimum et obiectu cesarum arborum ac paludum pene inaccessibilem haberet, atque ubi se tutiorem, quam ullis in urbibus, estimaret, his
Abbreviated transcription (Latin):
dicũ exturẽt. Quib emersis ad ripã int̾
siccos ⁊ madidos acta res est.ita ut ꝗ aquiᷤᷤ
madebãt sanguine siccos madefacerent
atq ĩ fugã u̾terẽt. Et ut młta paucis ex pe¬
diã Cura hec loca płrima ꝑ id tp̃s uariis
ꝗdẽ casib gesta sũt p̾lia. uno tñ sẽꝑ euen¬
tu. ubiq iomani uictõẽs ñ sine ꝑicłis li¬
cet mł̾tis ac granib. ꝙ se hostes siluarũ p̃¬
sidio tuerent᷑. arrepta occasione e late¬
bris crũpentes sepe romanas ĩuaderent
legiones. seq illesos uñ uenerãt armoꝵ
leuitate reciperẽt. Casiuellauũ ip̃e britan¬
nici belli dux. aꝑti p̃li spe amissa oẽm ĩ
silus atq ĩsidiis spem locarat. ⁊ dimissiᷤᷤ
eꝗtib atq peditib solis essedariis utͦrĩq
tib s ꝓplexis ac difficilib se se locis crede¬
re ausus ex abdito romanoꝵ actꝰ atq iti¬
nera obseruabat: cũ ĩ acic̃ elici nlło poss in

Expanded text:
ditum extarent. Quibus emersis ad ripam, inter ditum extarent. Quibus emersis ad ripam, inter siccos et madidos acta res est ita, ut, qui aquis madebant, sanguine siccos madefacerent, atque in fugam verterent. Et ut multa paucis expediam, circa hec loca plurima per id tempus variis quidem casibtu: ubique Romani victores, non sine periculis licet multis ac gravibus; quod se hostes silvarum presidio tuerentur et, arrepta occasione, e latebris erumpentes sepe Romanas invaderent legiones, seque illesos, unde venerant, armorum levitate reciperent. Casivelanus ipse, britannici belli dux, aperti prelii spe amissa, omnem in silvis atque insidiis spem locarat, et dimissis equitibus atque peditibus, solis essedariis utrorumqutentibus ille, sed perplexis ac difficilibus sese locis credere ausus, ex abdito Romanorum actus atque itinera observabat, quum in aciem elici nullo posset ing
Abbreviated transcription (Latin):
domesticis bellis ĩ romanos u̾si omne̾
huic un uiro uelut oĩiz fortissuo ⁊
ĩsule totiꝰ imꝑiũ ⁊ ducatũ belli unaui¬
m deliberatõe cõtulerãt. Nłra quidẽ
apd̾ scͥptores de bricanoꝵ morib loc̾
hic cõtinet. q̃ sciens eadẽ rõe p̃teo qua
p̃terii sueuoꝵ. mutata sũt oĩa. ecce eĩ
exẽpli grã. ita de his scͥptũ ẽ. leporẽ gal¬
lunã atq anserẽ gustare fas nõ putãt.
qͦꝵ c̾te hodie ñ gustũ mͦ s nec esũ respu¬
unt. omitro alia stultiora de morib ad
res gestas redeo. ¶Est tamesis britan
regiã alluit. aminis ẽ at̃ uno tm̃ ut aiunt
loco pedib cũ difficłtate uadabilis. Eo cũ
casiuellaunꝰ magnas cepias cõtraxiss
supuenit ad locũ cesar. hostibq conspe¬
ctis ĩ adu̾sa ripa p̃misso equitatu ⁊ legi¬
onibꝰ sequi iussis uix credibili feruore
amnẽ trãsiit. cũ ex aquis ñ nͥ capita pe¬

Expanded text:
domesticis bellis, in Romanos versi omnes, et domesticis bellis, in Romanos versi omnes, et huic uni viro, velut omnium fortissimo, et insule totius imperium et ducatum belli unanimi deliberatione contulerant. Multa quidem apud scriptores de Britannorum moribus locus hic continet, que sciens eadem ratione pretereo, qua preterii Suevorum: mutata sunt omnia. Ecce enim exempli gratia ita de iis scriptum est. Leporem, gallinam atque anserem gustare fas non putant, quorum certe hodie non gustum modo, sed nec esum respuunt. Obmitto alia stultiora de moribus: ad res gestas redeo. Est Tamesis, Britanregiam, alluit. Amnis est autem uno tantum, ut aiunt, loco pedibus cum difficultate vadabilis. Eo quum Casivelanus magnas copias contraxisset, supervenit ad locum Cesar, hostibusque conspectis in adversa ripa, premisso equitatu et legionibus sequi iussis, vix credibili fervore amnem transiit, quum ex aquis nonnisi capita pe
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ fici̾ poss ñ fabros tm̃ ꝗ ex̾citũ seq̃¬
bant᷑ s accersitos ex galliis fatigauit.
Neq aut cura ducis aut oꝑa muustroꝵ
fieri potuit qn quadragĩta naues irre¬
parabiliter pussẽt. sic uictorẽ hoĩu na¬
tura uicebat. scͥpsit p̃t̾ea labieno quẽ
cis mare dimiserat ut legiones sibi cõ¬
missas extruendis classib ex̾ceret. ¶ Re¬
b adu̾sis utcũq cõposicis dux quietis
ĩpatiẽs ad solitas curas redit. ⁊ munu¬
tis castris ⁊ subductis ĩtra uallũ naui¬
b relictaq illis ut priꝰ p̃sidio. ad hosteᷤᷤ
ire cõtendir.s. cos miris auctos modis
cõperit. unũ ĩ locũ cõfluctib õib illorũ
copis. ⁊ duce electo. cui casiuellauno no¬
men fuit. Hic bellicosus erat uir. semꝑq
cũ ꝓxiis dec̾tare solit̾. s nẽ maiori ext̾¬
no bello territi bricãni ceu discorde ca¬
nes uso lupo cõcordauerãt. omissiꝰq

Expanded text:
quantum fieri posset, non fabros tantum, qui exercitum seququantum fieri posset, non fabros tantum, qui exercitum sequebantur, sed accersitos ex Galliis, fatigavit. Neque aut cura ducis aut opera ministrorum fieri potuit, quin quadraginta naves irreparabiliter periissent. Sic victorem hominum natura vincebat. Scripsit preterea Labieno, quem cis mare dimiserat, ut legiones sibi commissas extruendis classibus exerceret. Rebus adversis utcumque compositis, dux quietis impatiens ad solitas curas redit et, munitis castris et subductis intra vallum navibus relictoque illis, ut prius, presidio, ad hostes ire contendit. Sed eos miris auctos modis comperit, unum in locum confluentibus omnibus illorum copiis et duce electo, cui Casivelano nomen fuit. Hic bellicosus erat vir semperque cum proximis decertare solitus; sed nunc maiore externo bello territi Britanni, ceu discordes canes viso lupo, concordaverunt; omissisque
Abbreviated transcription (Latin):
altiore de loco ĩpetũ faciẽtes ab equitatu
cesareo fusi sũt. in siluasq refugerant.
Ibi locũ natura ualidũ trũcis ac trãsu̾¬
sis arborib ualidissimũ effecerãt. ẜo tñ
septima legio penetrauit.⁊ quasi feraᷤ
lustris ferro expulit. At dũ ꝓ fugos lõ
classẽ romana sic uexauit ut se cõtẽp¬
tũ a gente mediterranea penitus indi
quẽ classi p̃fec̾at nũciatũ ẽ illico legi¬
ones quas ad ĩseq̃ndũ inꝗrendũq ho¬
stẽ miserat ex itin̾e reuocauit. omissiᷤ¬
q curis aliis ad ĩstaurandã classẽ to¬
tũ aĩu adiecit. ut oĩ nocturno parit̾ ac
diurno militũ labore accepte calamita¬
ti sua iugis cura subueniat. Et primo
ꝗdẽ ĩ subducendis nauibꝰ ⁊ csĩ castris u¬
no ãb itu cõcludendis decẽ tersi tp̃s ex¬
pendit. neꝗd uł a mari unt̾im uł ab ho¬
stib paterent᷑. dehĩc ĩ eistẽ reparandis

Expanded text:
altiore de loco impetum facientes, ab equitatu altiore de loco impetum facientes, ab equitatu cesareo fusi sunt in silvasque refugerunt. Ibi locum natura validum truncis ac transversis arboribus validissimum effecerant. Eo tamen septima legio penetravit, et quasi feras lustris ferro expulit; at dum profugos lonclassem romanam sic vexavit, ut se contemptum a gente mediterranea penitus indigquem classi prefecerat, nuntiatum est, illico legiones, quas ad insequendum inquirendumque hostem miserat, ex itinere revocavit; omissisque curis aliis, ad instaurandam classem totum animum adiecit, ut omni nocturno pariter ac diurno militum labore accepte calamitati sua iugis cura subveniat. Et primo quidem in subducendis navibus, et cum castris uno ambitu concludendis, decem dierum tempus expendit, ne quid vel a mari interim vel ab hostibus paterentur. Dehinc in eisdem reparandis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex̾citui oportuna trãsmitt̾et ⁊ si quid
noui illis ĩ tris em̾geret cõsiliũ tpr̃i ac
reb ydoneũ ñ deess lp̃e occidẽte sole fu¬
nẽ soluit. ⁊ ꝓspo usq ad mediã noctem
uẽto usus ⁊ tũc tandẽ destitutꝰ estu ĩpel¬
lẽte destinatũ iter p̃t̾miserat. Die demũ
ꝓximo ad illo̾ ip̃ lit̾ uͥ ãno suꝑiore de¬
scenderat sub m̾idiẽ ẽ ꝑuẽtũ. neq ullus
ibi hostis ĩuent̾. ułti ꝗdẽ fuerãt. s ut ex
captiuis ẽ cognitũ tã num̾osa tãq ĩstru¬
cta classe cõspecta stupore ac metu per
urgente diffugerãt. atq ĩ mõtana con¬
scenderãt. Qd cesar ĩtlłige̾s edoctꝰq ubi
eẽnt castra metatus ĩ litore ⁊ p̃sidio
castris ac nauib ĩposito ad q̃renduz ho¬
stes rapit ex̾citũ. Quib ꝑ noctẽ aꝓppin¬
quãs mane illos ĩ cõspectu habuit. Illi
uisis hostib occiurẽtes ⁊ ad ripã amniᷤ

Expanded text:
et exercitui opportuna transmitteret, et si quid et exercitui opportuna transmitteret, et si quid novi illis in terris emergeret, consilium tempori ac rebus idoneum non deesset, ipse, occidente sole, funem solvit, et prospero usque ad mediam noctem vento usus, et tunc tandem destitutus estu impellente destinatum iter pretermiserat. Die demum proximo ad illud ipsum litus, ubi anno superiore descenderat, sub meridiem est perventum, neque ullus ibi hostis inventus: multi quidem fuerant. Sed, ut ex captivis est cognitum, tam numerosa tamque instructa classe consp in montana conscenderant. Quod Cesar intelligens, edoctusque ubi essent, castrametatus in litore, et presidio castris ac navibus imposito, ad querendum hostes rapit exercitum, quibus per noctem appropinquans, mane illos in conspectu habuit. Illi visis hostibus occurrentes, et ad ripam amnis
Abbreviated transcription (Latin):
ne dilata uotiua demũ traĩqllitas afful¬
siss. ex̾citũ naues cõscendere cesar ĩperat.
ułtisq dolẽtib unꝰ oĩu donorix imperiũ
detrectare ausus cũ eꝗtib hedius clã ca¬
stris egredit᷑. ⁊ patriã u̾sus iter arripit.
Qd̾ cũ cesar audiss nauigatõe rebq õĩb
postħitis equitat᷑ partẽ illũ seꝗ ac reduc̾e
sin resistat occidere p̃cipit. Ille cũ eꝗtib as¬
secutis redire ad cesarẽ iuberet᷑ cõtuma¬
citer obstare. ⁊ fidẽ comitũ ĩ plorare. seq
⁊ liberũ ⁊ libera ortũ in patria ꝓclamare.
equites romani ut iussi erãt uociferantẽ
seq manu ꝓtegẽtẽ cirtũcũt ⁊ obtruncãt.
equites at̃ hedui duce amisso ad cesare
an uolẽtes an ĩuiti redeunt.
Ust donorigis eqͦ ãpliꝰ dilata cedẽ ad naui¬
gatoe int̾missã cesar aĩu reflexit. ⁊ reli¬
cto ĩ galliis labieno cũ trib legionib ⁊
duob milib eꝗtũ qui ⁊ port̾ defenderet

Expanded text:
 tranquillitas affulsisset, exercitum naves conscendere Cesar imperat; multisque dolentibus, unus omnium Domnorix imperium detrectare ausus quum equitibus Eduis clam castris egreditur et patriam versus iter arripuit. Quod quum Cesar audisset, navigatione rebusque omnibus posthabitis, equitatus partem illum sequi ac reducere, sin resistat, occidere precipit. Ille, quum equitibus assecutis redire ad Cesarem iuberetur, contumaciter obstare et fidem comitum implorare seque et liberum et libera ortum in patria proclamare. Equites romani, ut iussi erant, vociferantem seque manu protegentem circumeunt et obtruncant. Equites autem Edui, duce amisso, ad Cesarem an volentes an inviti redeunt.st Domnorigis equo amplius dilatam cedem, ad navigationem intermissam Cesar animum reflexit, et relicto in Galliis Labieno cum tribus legionibus et duobus millibus equitum, qui et portus defenderet
Abbreviated transcription (Latin):
manoꝵ manꝰ p̃cio cõducta rhenũ trãsiit. bi¬
duoq aderit. unũbona fide polliceor iuroq
tutũ illi ꝑ meos fines iter fore. Ita ⁊ patrie ꝓ
naturali iure cõsuluero. eãq hib̾noꝵ graui
fasce leuauero. ⁊ cesari ꝓ suis bñficiis uicem
reddidero. legionẽq seruauero. in cõsilio mõ
stet hauddubie piturã.
¶His dictis ille ab¬
iit. Nũtii ad legatos redeũt. ⁊ audita renũti¬
ant. subita re peulsiᷤᷤ ea ꝙͣuis ab hoste dic̾ent᷑
haudqͣꝙͣ sꝑnenda uidebant᷑: eo maxune ꝙ ebu¬
ronũ ciuitas tã parua nͥ alie cõsprarẽt nũꝙͣ

Expanded text:
manorum manus pretio conducta Rhenum transiit, bimanorum manus pretio conducta Rhenum transiit, biduoque aderit. Unum bona fide polliceor iuroque, tutum illius per meos fines iter fore. Ita et patrie pro naturali iure consuluero, eamque hibernorum gravi fasce levavero, et Cesari pro suis beneficiis vicem reddidero, legionemque servavero, in consilio modo stet, haud dubie perituram. His dictis, ille abiit, nuntii ad legatos redeunt, et audita renuntiant. Subita re perculsis, ea, quamvis ab hoste dicerentur, haudquaquam spernenda videbantur, eo maxime, quod Eburonum civitas tam parva, nisi alie conspirarent, nu
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ patiar qd uos tãgat cõcilui publicũ
hac ĩ ie tãto oiu cosensu ut ne unꝰ ꝗdem
discrepet. sũma ẽ ut hib̾na oĩa romanoꝵ
uno tpr̃e oppugnent᷑ ut suis ꝗsq picł̃is
occupatus aliis opẽ fene ñ possit. hic oppugͣ¬
tõib p̾stitutꝰ erat dies. ñ potui ego nec pa¬
tria potuit mea cõsilio oiu tã honesto p̃¬
serti ut ẽ cõsiliũ lib̾tatis obstare. Idq ꝑfa¬
cile crrditu fuerit crgitãti me cesari neq uo¬
cendi cãm si possim neq si uelĩ potentia habu¬
isse. ut enĩ fingar ĩgratus. nõ tã demẽs tã¬
q inscĩ reꝵ sũ ut tãtulis uirib expugnari
posse credã ppł . R. Nũc qũ publicũ debitu pa
trie exolui uolo pͥuatĩ qd̾ cesari debeo ꝑsolue
Moneo gͥ ⁊ obtestor oẽs. noĩati tituriũ sabi¬
nũ ꝓ iure hospitii qd̾ illi ẽ metũ ut ĩdemnita¬
ti sue suoꝵq ꝓuideat abeũdo. magna eĩger¬

Expanded text:
vobis patiar, quod vos tangat, consilium publicum vobis patiar, quod vos tangat, consilium publicum hac in re, tanto omnium consensu, ut ne unus quidem discrepet. Summa est, ut hiberna omnia Romanorum uno tempore oppugnentur, ut suis quisque periculis occupatus aliis opem ferre non possit. Hic oppugnationibus prestitutus erat dies. Non potui ego, nec patria potuit mea, consilio omnium, tam honesto presertim, ut est libertatis, obstare; idque perfacile creditu fuerit cogitanti, me Cesari neque nocendi causam, si possem, neque, si velim, potentiam habuisse. Ut enim fingar ingratus, non tam demens tamque inscius rerum sum, ut tantulis viribus expugnari posse credatrie exsolvi, volo privatim, quod Cesari debeo persolvere. Moneo igitur et obtestor omnes, nominatim Titurium Sabinum pro iure hospitii, quod illi est mecum, ut indemnitati sue suorumque provideat abeundo. Magna enim Ger
Abbreviated transcription (Latin):
Quibegregie nõ defensis mͦ s emissu
equitũ uictis hostib ac repłsis ãbiorix
uĩcendi spe pͥuatus ad fallendi spem cõ¬
u̾sus exclamat. ut sibi aliqui ad colloꝗ¬
um muterent᷑. esse eĩ q̃ de reb cõib loꝗ
uelit. posse litẽ colloquio diffiniri. oit¬
tunt᷑ duo. romanꝰ unꝰ. alter hispanus
a cesare ad ip̃z ãbiorigẽ mitti solit̾ hos
soleo tributo me anuo liberauit. Ip̃e mͥ
meũ filiũ ac nepotẽ qͦs illi obsidu sub
noĩe habebãt ĩ uĩculis remisit. Nũc gͦ
qd̾ de oppugnatõe castroꝵ accidit ñ meo
cõsilio s patrie ĩꝑio gestũ est. ꝯcꝗd feci
cõtra cesarẽ coact̾ feci. ita eĩ sũ dnis ut ñ
plus ego ĩ ppłm ꝙͣ ĩ me ppłs meus possit.
Neq uͦ ip̃a hoc ciuitas ex se facit s coa¬
cta simiłr. quo cogẽte si q̃rit᷑ cẽcilio cer¬
te oiu galliarũ. cui qm̃ obstare ñ possit
inuita cõsentiat. Est enĩ nequid ignotũ

Expanded text:
Quibus egregie non defensis modo, sed emissu Quibus egregie non defensis modo, sed emissu equitum victis hostibus ac repulsis, Ambiorix vincendi spe privatus, ad fallendi spem conversus exclamat, ut sibi aliqui ad colloquium mitterentur; esse enim, que de rebus communibus loqui velit: posse litem colloquio diffiniri. Mittuntur duo, romanus unus, alter hispanus, a Cesare ad ipsum Ambiorigem mitti solitus. Hos soleo, tributo me annuo liberavit; ipse michi meum filium ac nepotem, quos illi obsidum sub nomine habebant in vinculis, remisit. Nunc ergo quod de oppugnatione castrorum accidit, non meo consilio, sed patrie imperio gestum est. Quidquid feci contra Cesarem, coactus feci. Ita enim sum dominus, ut non plus ego in populum, quam in me populus meus possit. Neque vero hec ipsa civitas ex se facit, sed coacta ab aliis. Quo cogente, si queritur: concilio certe omnium Galliarum; cui quoniam obstare non possit, invita consentiat. Est enim, ne quid ignotum
Abbreviated transcription (Latin):
hortib duos illi qͦꝵ ĩ p̃cedẽtib m̃tio est
ħ̾ita quitũ tituriũ sabinũ ⁊ luciũ ariĩ¬
culciũ cottã legatos attribuit. forte iõ¬
ꝙ aut minꝰ noue fideret legioni. aut
suspecta hrẽt fide gentiũ illarũ rhenũ
int̾ mosãq degentiũ. Quib tũc ĩ lociᷤᷤ
ambiorix uir quidã callidissimꝰ ac
pessimꝰ simłq caruolcus uirsimpli¬
cior ĩꝑabãt. s ambiorx otioso ut se¬
pe accidit collega negotia publica uẽ¬
cilabat. Ambo tñ ueniẽtib legatis ob¬
uii ꝓcesserũt. ⁊ frum̃ta ⁊ q̃ usui eẽnt
legioni cõuehi curauũt. S ut sunt
mobilia qͦraã hõiũ ugenia mex acep¬
tis nũtiis indiciomari treu̾ensis qui
cesarẽ ⁊ romanos oderat ab obsego ad
rebellionẽ aĩos cõu̾terãt. Itaq ppłarib
ĩstigatis ⁊ suũ ĩ ꝓpõitũ adductis iã aꝑte
inimicitias ex̾cere ausi romanis calo¬
nib carcũuentis qͣsi magno p̃lio uicto¬
res ꝓtinꝰ ad castru ꝓdeũt oppugnanda.

Expanded text:
duos illi, quorum in precedentibus mentio est habita, Quintum Titurium Sabinum et Lucium Arunculeium Cottam legatos attribuit, forte ideo, quod minus fideret nove legioni, aut suspectam haberet fidem gentium illarum Rhenum inter Mosamque degentium; quibus tunc in locis Ambiorix, vir quidem callidissimus ac pessimus, simulque Caruolcus, vir simplicior, imperabant; sed Ambiorix, otioso, ut sepe accidit, collega negotia publica ventilabat. Ambo tamen, venientibus legatis, obvii processerunt, et frumenta et, que usui legioni essent, convehi curaverunt. Sed, ut sunt mobilia quorumdam hominum ingenia, mox acceptis nuntiis Indiciomari Treverensis, qui Cesarem et Romanos oderat, ab obsequio ad rebellionem animos converterant. Itaque popularibus instigatis et suum in propositum adductis, iam aperte inimicitias exercere ausi, romanis calonibus circumventis, quasi magno prelio victores protinus ad castra prodeunt oppugnanda.
Abbreviated transcription (Latin):
Ills̾ exp̃sim dedico ĩperatũ. nequa in re tri¬
nouãtib aliisq dediciis romanoꝵ añ ali¬
os mandubracio occisi regis filio noceat᷑.
his explicitis ad litus ⁊ ad classẽ rediit.
nauesq ut uisserat reparatas ĩueniẽs
cõscendit cũ excitu. ⁊ ĩgenti captiuorum
turba ꝓximis p̃liis intcepta. Cũq britã¬
nico te litõe seda mouiss ad gallicũ litus iugila
oĩb cũ suis i colunus die ꝓximo illuce¬
scẽte ꝑuenit. nauigatõe ꝓsprima. qͣ si
uł tetiscessu gauteret occeanꝰ ꝗ dolu¬
erat de aduẽtu. ułut florus idemait
erat eo forte ãno ꝑp celi anditatẽ fru¬
ꝗñci p̃t̾ solitũ inopia. Ea res cesari per¬
suasit ut legiones ꝑ hib̾na distrahe¬
ret. ne cõuĩcte urbẽ unã aut alteram
p̃grauaiet. Que distractio rei .p. pene

Expanded text:
Illud expressim Dedico imperatum, ne qua in re Trinovantibus aliisque dediticiis Romanorum, ante alios Mandubracio, occisi regis filio, noceatur. His explicitis, ad litus et ad classem rediit, navesque, ut iusserat, reparatas inveniens conscendit cum exercitu et ingenti captivorum turba proximis preliis intercepta. Quumque britannibus cum suis incolumis, die proximo illucescente, pervenit navigatione prosperrima, quasi vel de discessu gauderet oceanus, qui doluerat de adventu, vel, ut Florus idem ait,Erat eo forte anno propter celi ariditatem frumenti preter solitum inopia. Ea res Cesari persuasit, ut legiones per hiberna distraheret, ne coniuncte urbem unam aut alteram pregravarent. Que distractio reipublice pene
Abbreviated transcription (Latin):
nẽdas eoꝵ lites ⁊ cõtrou̾sias ĩ testinaᷤᷤ
añ oĩa ꝓficisci hũit. q̃ int̾ duos pͥmo¬
res ppłi de sũmo magrãtu orte totã
urbẽ alt̾nis suffragiis agicabant. ñ
ignarꝰ quidẽ quãta p̃sertĩ in bello ia¬
ctura sit tp̃ris. quãtũ ĩ dilatõe pcłm.
s amicã urbẽ destituere ppło .R. seq in¬
dignũ arbitrabat᷑. quã iã ĩ armis cẽ
hãc ob cãm ⁊ pene iã cõfligere fama
fortassis ab hostib pars ĩferior postula¬
ret. neq uͦ legi amicoꝵ ulla ĩ parte
derogare fas ducebat. qua cautũerat
ne is ꝗ sũmo pess magrãtiu fines pa¬
trios ulla rõe transcenderet. quẽ sibi gͣ¬
dũ pars utinq uindicaret. reb õib re¬
gno parẽ. nͥ etate. erat cĩ ãnuus magi¬
stratꝰ. Quãobrẽ neq ad se partes euoca¬
re sustinuit. neq indignũ cẽsuit nego¬
tiũ ad qd̾ cõponendũ ip̃e ꝓficisceretur
In heduos gͥ cũ ueniss decetiã oppidũ

Expanded text:
 lites et controversias intestinas ante omnia proficisci habuit, que inter duos primores populi de summo magistratu orte totam urbem alterius suffragiis agitabant; non ignarus quidem quanta presertim in bello iactura sit temporis, quantum in dilatione periculum; sed amicam urbem destituere populo romano seque indignum arbitrabatur, quam iam in armis esse hanc ob causam et pene iam confligere fama fortassis ab hostibus pars inferior postularet. Neque vero legi amicorum ulla in parte derogare fas ducebat, qua cautum erat, ne is, qui summo preesset magistratui, fines patrios ulla ratione transcenderet, quem sibi gradum pars utraque vindicaret, rebus omnibus regno parem, nisi etate; erat enim annuus magistratus. Quamobrem neque ad se partes evocare sustinuit, neque indignum censuit negotium, ad quod componendum ipse proficisceretur. In Eduos ergo quum venisset, Decetiam oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
soluerãt reietisse ferebant᷑. florẽ qͦq to¬
tiꝰ gallici eꝗtatꝰ ĩuenit. quantuor milia
erãt. oẽs fere pͥncipes galliarũ. quoꝵ
partẽ illã. quã sibi fidã reb senserat
dimitt̾e ĩ aĩo habebat. reliqͦs oẽs secũ
loco obsidũ ĩ britãniã traic̾e̾. huiꝰ cõsi
digresso ĩ galliis orirent᷑. qͦs p̃sẽtia fide¬
liũ ⁊ absc̃tia ꝑfidoꝵ repͥmi posse arbi¬
trabat᷑. Erat int̾ alios donorix heduus
frater diuitiaci. hũc cesar añ alios secũ
duce ĩstituerat. ꝙ ⁊ eũ magne apd̃ suoᷤᷤ
opimonis eẽ nou̾at.⁊ ĩ romanos pessi¬
me uolũtatis. sic ut int̾dũ sicur supͣdi¬
ximꝰ de eiꝰ supplicio cogitass. Ad hec illũ
ĩ cõcilio suoꝵ iactasse cõstabat delatu
sibi a cesare patrie sue regnũ. quã suꝑ¬
biã sui ciues iniquis tulere aĩs. s po¬
tetie sue metu q̃ri apd̾ cesarẽ nõ audelãt.

Expanded text:
solverant, reiecisse ferebantur. Florem quoque tosolverant, reiecisse ferebantur. Florem quoque totius gallici equitatus invenit quatuor millia erant omnes fere principes Galliarum; quorum partem illam, quam sibi fidam rebus senserat, dimittere in animo habebat, reliquos omnes secum loco obsidum in Britanniam traicere. Huius considigresso, in Galliis orirentur, quos presentia fidelium et absentia perfidorum reprimi posse arbitrabatur. Erat inter alios Domnorix Eduus, frater Divitiaci: hunc Cesar ante alios secum ducere instituerat, quod et eum magne apud suos opinionis esse noverat, et in Romanos pessime voluntatis, sic ut interdum, sicut supra diximus, de eius supplicio cogitasset. Ad hec illum in concilio suorum iactasse constabat delatum sibi a Cesare patrie sue regnum; quam superbiam sui cives iniquis tulere animis, sed potentie sue metu queri apud Cesarem non audebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ad se iussit. cũ ducẽtis obsidib. ĩ ꝗbꝰ ⁊
filiꝰ eiꝰ fuit. ⁊ ꝓpĩqui aliqͦt. Quẽ uenie¬
tẽ leni orõe cõplexꝰ ad romane ami¬
citie pseuerantiã cohortat᷑. cũ pͥmu
eẽt ad amicitia exhortandꝰ. ⁊reuorũ
tñ pͥmorib nõiatĩ cingetorigẽ cõmẽ¬
dauit. ñ mͦ qr ille sic m̾itus. s qr ⁊ si¬
bi expediens uidebat᷑ amicũ suũ ⁊ ppłi
.R. sua ĩ patria młtũ posse. optimiꝰq
õib carũ esse. Enĩuͦ indiciomarꝰ eã
rẽ tulit egerrime. tãtũ sibi ppłaris
gir̃ demi sentiẽs qͣntũ ad u̾sai̾o acce̾¬
siss. quiq aĩo iunicus erat hanc
ob cãm młto ⁊̃ uunicior factus est.
¶Cesar ex treu̾is ad illũ quẽ dixi por¬
tũ itiũ ueĩt cũ ex̾citu. Illic classẽ totã
p̃paratũ repperit. p̃t̾ sexagĩta naues q̃
ĩ meldis facte erãt. quasq a reliquis
ꝓcelle maris au̾terãt. atq ad lituᷤ uñ

Expanded text:
ad se iussit cum ducentis obsidibus, in quibus et ad se iussit cum ducentis obsidibus, in quibus et filius eius fuit et propinqui aliquot. Quem venientem leni oratione complexus ad romane amicitie perseverantiam cohortatur, quum primum esset ad amicitiam exhortandus; Treverorum tamen primoribus nominatim Cingetorigem commendavit, non modo quia ille sic meritus, sed quia et sibi expediens videbatur amicum suum et populi romani sua in patria multum posse optimisque omnibus carum esse. Enimvero Indiciomarus eam rem tulit egerrime, tantum sibi popularis gratie demi sentiens, quantum adversario accessisset; quique animo inimicus erat, hanc ob causam multo etiam inimicior fetus est. Cesar ex Treveris ad illum, quem dixi, portum Itium venit cum exercitu. Illic classem totam preparatam reperit preter sexaginta naves, que in Meldis facte erant, quasque a reliquis procelle maris averterant atque ad litus, unde
Abbreviated transcription (Latin):
densissimã atq ĩgentẽ cum reb fortu¬
nisq omniu abdidit. ut curis alus
expeditior bello oꝑam daret. Alt̾ uͦ
cõtrario ut ĩ talib fieri amat cõsilio
statĩ cesari fines ĩgrediẽti se se obuiũ
⁊ ob sequio ꝓmptũ tulit. Quẽ cũ młti
⁊ ip̃ius amore erat eĩ carus ppło ⁊ ro¬
mani ex̾citꝰ timore seq̃rent᷑ cognouit
indiciomarus se delusũ. ⁊ ab oĩb fa¬
cile posse destitui. Nõ aĩo gͦ s cõsilio mu¬
tato se se cesari ꝑ nũtios excusauit. ꝙ
ad eũ ab iuitio ñ ueiss. ne pͥncipib si¬
mul digressis plebs ꝑ ĩscitiã falli poss.
⁊ a romana fide prauis fortasse consi¬
liis ĩpulsa discedere. Ceteꝵ se ⁊ ciuita¬
tẽ ipã ĩ arbitrio suo eẽ. seq ad eu si
p̃ceperit uenire ꝓuo aĩo paratũ. Cesar
ꝙͣꝙͣ ñ ignarus uñ hec dicta ꝓcederent
ne tñ tp̃s ĩ treu̾is tereret uenire illuz

Expanded text:
densissimam atque ingentem cum rebus fortudensissimam atque ingentem cum rebus fortunisque omnium abdidit, ut curis aliis expeditior bello operam daret. Alter vero contrario, ut in talibus fieri solet, consilio statim Cesari fines ingredienti sese obvium et obsequio promptum tulit. Quem quum multi in ipsius amore erat enim carus populo et romani exercitus timore sequerentur, cognovit Indiciomarus se delusum et ab omnibus facile posse destitui. Non animo ergo, sed consilio mutato, sese Cesari per nuntios excusavit quod ad eum ab initio non venisset, ne, principibus simul digressis, plebs per inscitiam falli posset et a romana fide pravis fortasse consiliis impulsa discedere. Ceterum se et civitatem ipsam in arbitrio suo esse, seque ad eum, si preceperit, venire prono animo paratum. Cesar, quamquam non ignarus, unde hec dicta procederent, ne tamen tempus in Treveris tereret, venire illum
Abbreviated transcription (Latin):
usserat cdassẽ ãpliꝰ ꝙͣ sexcẽtaꝵ nauiũ
ĩuenit ĩstructã. Collaudata militũ ĩdu¬
stria ⁊ oꝑib p̃fectoꝵ fide classẽ ipã ad
portũ itiĩ tũc noĩe trigĩta tr̃ passiu
milib ab ĩstla semotũ quo ad trãsitũ
nullus ẽ aptior deduci imꝑat. Ip̃e ãte
oĩa ĩ treueros ꝓficisti statuit. ꝙ eoᷤ nͨ
cõcilia freq̃ntare notau̾at. nec imꝑia
excipe. Ad hec g̾manos ab eis solicitari
fama erat. qm̃ ea ciuitus ꝓxima rhe¬
no est. oiũq tũ gallie ciuitatũ eꝗtatu
p̃serti potetissima. Erãt ĩ ea urbe ut
assoler duo de potentia ⁊ pͥoritate cer¬
tates. hoꝵ noĩa erãt. Indiciomarus
⁊ cĩgetorix. pͥmꝰ audico romaui dudᷤ
aduc̃tu eꝗtũ peditũq ꝙͣ maxunas po¬
test copias/ atq oĩa bello aptu sũmo
studio parabat. Reliquã turbã sexu
uł etute frugilẽ ĩtra arduẽnã silua

Expanded text:
iusserat, classem amplius, quam sexcentarum navium iusserat, classem amplius, quam sexcentarum navium invenit instructam. Collaudata militum industria et operibus prefectorum fide, classem ipsam ad portum Itium tunc nomine, triginta tantum passuum millibus ab insula semotum, quo ad transitum n in Treveros proficisci statuit, quod eos nec concilia frequentare notaverat nec imperia excipere. Ad hec Germanos ab eis sollicitari fama erat, quoniam ea civitas proxima Rheno est omniumque tamen Gallie civitatum, equitatu presertim, potentissima. Erant in ea urbe, ut assolet, duo de potentia et prioritate certantes. Horum nomina erant Indiciomarus et Cingetorix. Primus, audito romani ducis adventu equitum peditumque, quam maximas potest, copias atque omnia bello apta summo studio parabat; reliquam turbam sexu vel etate fragilem intra Arduennam silvam
Abbreviated transcription (Latin):
paludũ receptadm amisissẽt ferme
oẽs ad obedientiã rediere: ⁊iturius
af sabinꝰ ⁊ arũculeius cotta legati a¬
lii ĩ menapios missi hostib ñ inuẽ¬
tis qͦs silue ꝓtexerãt ĩcensis edificiis
ac uastatis agris ad cesarẽ sũt reu̾si.
Ip̃e at̃ ĩ belgis ex̾cit̾ totiꝰ hib̾na disposu¬
it. Eo duarũ ñ ampliꝰ britãme urbiã
obsides uenerũt. Alie oẽs ⁊ romanidu¬
cis ĩꝑiũ ⁊ ꝓpͥam fidẽ ac ꝓmissa cõtẽpse¬
rãt. Reb ut erãt rome cognitis sena¬
tus cõsulto uigĩti dierũ supplicatio ĩ¬
stituta est. res a seculis mnaudita
Iuuo de more cesar ex hib̾nis ĩ italiã
ueĩt. ꝑactis cõuẽtib cisalpine gallie
qd̾ ãno altero in aĩo habuerat ad illiri¬
cũ ꝑrexit. ubi cõpositis qͣꝵdã motib
ciuitatũ paruo tpr̃is lapsu magnũ
uie spatiũ em̃sus ꝑ italiã in ulteriorẽ
galliã ad ex̾citũ rediit. Ibi qd̾ discedẽs

Expanded text:
paludum receptaculum amisissent, ferme paludum receptaculum amisissent, ferme omnes ad obedientiam rediere. Titurius autem Sabinus et Arunculeius Cotta, legati alii, in Menapios missi, hostibus non inventis, quos silve protexerant, incensis edificiis ac vastatis agris, ad Cesarem sunt reversi; ipse autem in Belgis exercitus totius hiberna disposuit. Eo duarum, non amplius, Britannie urbium obsides venerunt: alie omnes et romani ducis imperium et propriam fidem ac promissa contempserant. Rebus, ut erant, Rome cognitis, senatusconsulto viginti dierum supplicatio instituta est, res a seculis inaudita. Caput 12 Annuo de more Cesar ex hibernis in Italiam venit. Peractis conventibus Cisalpine Gallie, quod ab anno altero in animo habuerat, ad Illyricum perrexit, ubi compositis quorumdam motibus civitatum, parvo temporis lapsu magnum vie spatium emensus per Italiam in ulteriorem Galliam ad exercitum rediit. Ibi, quod discedens
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcensisq late finib ĩ castra remea¬
gallias duci iuissit. qͦ ip̃e nauigatoẽ
ꝓspem ẽ reu̾sus. due ex oĩb a reli¬
quis uẽto abstracte ⁊ ad litus aliudꝰ
delace erãt. e ꝗb cũ trecẽti egressi ĩ
t̾ra ad romana castra ꝓperarẽt mo¬
rini ꝗdã quos placatos cesar arbit̃¬
bat᷑ nõ tã odio ꝙͣ spe p̃de ĩ itin̾e hos in¬
uadũt. edicũtq ut si mori nolĩt arma
deponãt. Romanis ĩ orbẽ collectis resistẽ¬
tiãq parãtib clamor ort̾ ad sex milia
hoiũ cõtraxerat. quos oẽs quattuor ho¬
ris ⁊ co ampliꝰ paucitas romana sustinu¬
it. ꝓq paucis ułnerib młtas mortes
reddidit. At cũ cesar qui ñ lõge aberat it̃
sensiss auxiliũ suis ferẽs aduolauit.
Quo cõspecto ĩ fugã u̾si hostes ⁊ ad ma¬
gnũ numerũ cesi sũt. ¶ Die ĩseq̃nti ce¬
sar labienũ cũ legionib secũ e britan¬
nia reu̾sis ĩ morinos rebellãtes mi

Expanded text:
incensisque late finibus, in castra remeaincensisque late finibus, in castra remeaGallias duci iussit, quo ipse navigatione prospera est reversus. Due ex omnibus a reliquis vento abstracte et ad litus aliud delate erant. E quibus quum trecenti egressi in terram ad romana castra properarent, Morini quidam, quos placatos Cesar arbitrabatur, non tam odio, quam spe prede, in itinere hos invadunt edicuntque, ut, si mori nolint, arma deponant. Romanis in orbem collectis resistentiamque parantibus, clamor ortus ad sex millia hominum contraxerat, quos omnes quatuor horis et eo amplius paucitas romana sustinuit, proque paucis vulneribus multas mortes reddidit. Ac quum Cesar, qui non longe aberat, rem sensisset, auxilium suis ferens advolavit, quo conspecto, in fugam versi hostes et ad magnum numerum cesi sunt. Die insequenti Cesar Labienum cum legionibus secum e Britannia reversis in Morinos rebellantes mis
Abbreviated transcription (Latin):
surg̾e. Statĩ qd̾ erat augurio aĩ ap̃phẽ¬
dit. arreptisq armis illuc ꝓperãs cũ
parte ex̾citꝰ ĩueĩt legionẽ ĩ ultimis la¬
borãte. Nõ fuit opꝰ p̃lio. sola cesaris
p̃sentia sius metũ hostib uictoriam
eripuit. Siue at hora serior diei siue
alia eũ cã tenuei̾t suos ꝑ icło liberasse cõ¬
tent̾ ĩ tactis hostib castra repetiit. ꝓxi¬
mis dieb tãte fuerũt tẽpestates ut ro¬
manos sub tentoriis britũnos in oppi¬
hostes ꝑ legatos ad bellũ totũ insu̾a
cõcitare. ⁊ romanoꝵ paucitatẽ ⁊ pirde
magnitudinẽ diułgare. insuꝑ ⁊ obla¬
tã celitꝰ ⁊ mĩme respuendã ppetue li¬
b̾tatis occasionẽ. Quoꝵ cũ fidẽ pu¬
blicũ ĩueniss assertio equitũ et
peditũ turba ingens ad romana ca¬
stra cõfluxit. Cõtra qͦs cesar ĩ aciẽ
legiones eduxit.⁊ p̃lio uictor ꝓfugoᷤᷤ
ĩsecut᷑ꝰ oẽs fudit. płrimos interfecit.

Expanded text:
surgere. Statim, quod erat, augurio animi apprehensurgere. Statim, quod erat, augurio animi apprehendit, arreptisque armis, illuc properans cum parte exercitus invenit legionem in ultimis laborantem. Non fuit opus prelio: sola Cesaris presentia suis metum, hostibus victoriam eripuit. Sive autem hora serior diei, sive alia eum causa tenuerit, suos periculo liberasse contentus, intactis hostibus, castra repetiit. Proximis diebus tante fuerunt tempestates, ut Romanos sub tentoriis, Britannos in oppi insulam concitare, et Romanorum paucitatem et prede magnitudinem divulgare, insuper et oblatam celitus et minime respuendam perpetue libertatis occasionem. Quorum quum fidem publicam invenisset assertio, equitum et peditum turba ingens ad romana castra confluxit. Contra quos Cesar in aciem legiones eduxit, et prelio victor profugos insecutus omnes fudit, plurimos interfecit,
Abbreviated transcription (Latin):
formate ĩ ãchoris starẽt. sic qͣsi reddita
ad salutẽ uia. aĩos militũ ꝓuidentia sui
ducis erex̾at. Ibat assidue frum̃tatũ ꝑs
ex̾citꝰ. cõtigitq die quodã ut legione
septima ad id ip̃ de more ꝓfecta bar¬
bari ꝗ eo uẽturã ex ordine cogitarẽt ꝙ
iã aliiᷤ ĩ partib ĩuẽta frum̃ta dieb p̃ce¬
dentib ab stulissẽt noctñis eã p̃stolarẽt᷑ ĩ¬
sidus. cũ tñ nlła suspitio belli eẽt s ruri¬
cole passim ⁊ ĩ agris uagarent᷑. ⁊ romaniᷤᷤ
ĩ castris libere u̾sarent᷑. Legione at̃ con¬
specta e silius eruperãt. eãq eꝗs atq
essedariis circũdederãt. ꝗb eo tpr̃e sic
utebant᷑ ut ⁊ leuitatẽ cquitũ p̃starẽt
⁊ pedicũ firmitatẽ. et iã legio ĩpetu
numerũq hostiũ sustin̾e ampliꝰ uix
pot̾at. dũ castroꝵ custodes cesarẽ cer¬
ab ea qua legio ꝓfecta erar ꝑte cõ¬

Expanded text:
formate in anchoris starent. Sic quasi reddita formate in anchoris starent. Sic quasi reddita ad salutem via, animos militum providentia sui ducis erexerat. Ibat assidue frumentatum pars exercitus, contigitque die quodam, ut legione septima ad id ipsum de more profecta, barbari, qui eo venturam ex ordine cogitarent, quod iam partibus in aliis inventa frumenta diebus precedentibus abstulissent, nocturnis eam prestolarentur insidiis, quum tamen nulla suspicio belli esset, sed ruricole passim et in agris vagarentur, et romanis in castris libere versarentur; legione autem conspecta, e silvis eruperant eamque equis atque essedariis circumdederant; quibus eo tempore sic utebantur, ut et levitatem equitum prestarent et peditum firmitatem. Et iam legio impetum numerumque hostium sustinere amplius vix poterat, dum castrorum custodes Cesarem cerab ea, qua legio profecta erat, parte con
Abbreviated transcription (Latin):
stare illos posse diutiꝰ nec abire eoꝵ qͦq
paucitatẽ castroꝵ ex ãgustii metientes. ꝙ
neq equitarꝰ neq ĩpedim̃ta s sole ibi erãt
legiones cõceꝑũt spem ut fit ex alieniꝰ ma¬
lis. ac reiectis adulatõib ꝗb cesarẽ cepe¬
traiceret ħito de his reb int̾ se colloquio re¬
bellarũt Cesar nõdũ cõiuratõe patefacta ex
dilatõe tñ obsidũ qui ꝓmissi erãt ex adu̾¬
sitate p̾t̾ea q̃ sibi acciderat mutatã cũ for¬
tuna fidẽ barbancã cogitabat. S nlła redici
poterat supͣ humanũ modũ altus aius ⁊ in
uictꝰ. Et frum̃ta gͥ ex agris uicisq oib in ca¬
stra qͦtidie ⁊ nauib q̃ irrepambiłi qͣsse
erãt dissolutis ex earũ mat̾i̾a alias refi¬
ci ⁊ qd teerat ex galliis cõuehi faciebat.
Idq tãta ducis solicitudĩe tãto militũ
studio gestũ ẽ ut ex õĩb ñ ãpli ꝙͣ duode¬
ã ĩ totũ ꝑdiciᷤᷤ reliq̃ ad nauigãdi usũ re¬

Expanded text:
 nec abire, eorum quoque paucitatem castrorum ex angustiis metientes, quod neque equitatus neque impedimenta, sed sole ibi erant legiones, conceperunt spem, ut fit, ex alienis malis; ac reiectis adulationibus, quibus Cesarem cepetraiceret; habito de his rebus inter se colloquio, rebellarunt. Cesar, nondum coniuratione patefacta, ex dilatione tamen obsidum, qui promissi erant, ex adversitate preterea, que sibi acciderat, mutatam cum fortuna fidem barbaricam cogitabat. Sed nulla re deici poterat supra humanum modum altus animus et inx agris vicisque omnibus in castra quotidie, et navibus, que irreparabiliter quasse erant, dissolutis, earum materia alias refici, et quod deerat, ex Galliis convehi faciebat. Idque tanta ducis sollicitudine, tanto militum studio gestum est, ut ex omnibus non amplius quam duodecim in totum perditis relique ad navigandi usum re
Abbreviated transcription (Latin):
oẽs undiq s̃pargerent᷑. ⁊ alique uñ ue¬
nerãt iuoletia pelagi u̾terer. alie ad
alteram.
alteram ĩsule sumo cũ discrimine coge¬
rent. Qui ⁊̃ naues alie ⁊ lõge ⁊ ouenũe
ĩ ꝗb ex̾cit̾ trãsportat᷑ erat ꝙͣ uis litori he¬
iences sic ꝓcellis tumescẽtib. auulse atq
opp̾sse sũt ut romanã audaciã mũdi fini¬
un ñ cõtentã extraq orbẽ bella q̃rentem
tre lunes ultimꝰ castigare uideret᷑ occeanꝰ.
deniq sic disiecte oẽs sic ꝑditis armam̃tis
aut fracte aut inutiles readice uidebant᷑
ut m̾ito hec int̾ adu̾sitates cesareas nume¬
ret. Qua de re cõst̾natio ĩgens ac mestitia
totiꝰ ex̾citus cõsecuta ẽ. nã neq alia dassis
qua redirẽt erat. neq ad hĩc ip̃am reparã¬
dã uł mat̾i̾a uł facłtas. ⁊ ĩ gallia hib̾nã¬

Expanded text:
erentur, et alique, unde venerant, violentia pelagi verterentur, alie ad alteram partem insule summo cum discrimine cogerentur. Quin etiam naves alie, et longe et onerarie, in quibus exercitus transportatus erat, quamvis litori herentes, sic procellis tumescentibus avulse atque oppresse sunt, ut romanam audaciam mundi finibus non contentam extraque orbem bella querentem terre limes ultimus castigare videretur oceanus. Denique sic disiecte omnes, sic, perditis armamentis, aut fracte aut inutiles reddite videbantur, ut merito hec inter adversitates cesareas numeretur. Qua de re consternatio ingens ac mestitia totius exercitus consecuta est. Nam neque alia classis, qua redirent, erat, neque ad hanc ipsam reparandam vel materia vel facultas, et in Gallia hibernan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ueniẽt. si minꝰ ego saltẽ debitũ meu
rei .p. ac romano imꝑio bona fide ꝑsolu̾o.
hec exclamãs medios ĩ fluctꝰ mira alacri¬
tate desiluit. atq ut pͥmũ t̾ram pedib at¬
tigit gressu rapido ferre aquilã ĩ hosteᷤ ce¬
pit. uirtutis exẽplo ⁊ pudore nobili ĩ ci¬
tati oẽs ñ solũ qui ĩ illa s qui ĩ cũti erãt
nauib ĩ undas atq in ĩ hostes ruunt.
pugna atrox exorit᷑. diuq ãceps ⁊ ro¬
ꝙͣ uͦ t̾ram oẽs attigerãt collecti ĩ unũ
⁊ reducti ad solitũ pugne genꝰ alio un¬
petu ĩ uecti fuderũt adu̾sarios. fuissq
clarior uictoi̾a si ad ĩsequẽdũ ꝓfugos
eꝗtatꝰ ĩ tpre affuiss. tãta fuit tñ ut bri

Expanded text:
provenient; si minus, ego saltem debitum meum provenient; si minus, ego saltem debitum meum reipublice ac romano imperio bona fide persolvero. Hec exclamans, medios in fluctus mira alacritate desiluit atque, ut primum terram pedibus attigit, gressu rapido ferre aquilam in hostes cepit. Virtutis exemplo et pudore nobili incitati omnes, non solum qui in illa, sed qui in cunctis erant navibus, in undas atque inde in hostes ruunt. Pugna atrox exoritur, diuque anceps et Ro terram attigerant, collecti in unum et reducti ad solitum pugne genus, alio impetu invecti fuderunt adversarios; fuissetque clarior victoria, si ad insequendum profugos equitatus in tempore affuisset; tanta fuit tamen, ut Bri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uͥ stare difficile erat cogebant iniquo
marte certare. uiĩ nõ ĩmerito romani
terrici ac turbati ⁊ locoꝵ ĩscii et eiꝰ¬
modi p̾lia ĩexꝑti solito segniꝰ pugna¬
bãt. Qd̾ ut cesar iudit lõgas naues
ab alia classe sec̾ni ⁊ renus ad litus¬
liũ hostẽ pelli. quẽ ip̃e nauiũ aspectꝰ
⁊ magnitudĩe ⁊ remoꝵ strepitu ĩ su¬
etũ talib exterruit. uͥ at̃ sagutarũ ĩ¬
ber ac tonitrua torm̃toꝵ ĩ hostilẽ aciẽ
ĩcidere. parũꝑ referre pedẽ hostes ĩceperãt.
Mecdũ tñ romani sese undis credere ausi
ipĩs epuppib p̃liabant᷑. donec aꝗlifer
decune legionis quã amabat cesar alca
deos orãs uoce ut feliciter legioni succede¬
ret qd̾ parabat u̾sus ad comites desilite
ĩquit ĩ fluctꝰ ⁊ seꝗmini me cõmilitone̾
mei ꝗcũq ñ uultis hãc aqlã hostib illu¬
dendã tratere. Si uiri estis ꝓspera cũta

Expanded text:
et ubi stare difficile erat, cogebantur iniquo et ubi stare difficile erat, cogebantur iniquo marte certare; unde non immerito Romani territi ac turbati et locorum inscii et eiusmodi prelii inexperti solito segnius pugnabant. Quod ut Cesar vidit, longas naves ab alia classe secerni, et remis applicalium hostem pelli, quem ipse navium aspectus et magnitudine et remorum strepitu insuetum talibus exterruit. Ubi autem sagittarum imber ac tonitrua tormentorum in hostilem aciem incidere, parumper referre pedem hostes inceperunt. Necdum tamen Romani sese undis credere ausi ipsis e puppibus preliabantur, donec aquilifer decime legionis, quam amabat Cesar, alta deos orans voce, ut feliciter legioni succederet quod parabat, versus ad comites: Desilite, inquit, in fluctus et sequimini me, commilitones mei, quicumque non vultis hanc aquilam hostibus illudendam tradere. Si viri estis, prospera cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
ess substitit parũꝑ. expectãs sues qui
lentiꝰ ueniebãt. Sic ĩ ãchoris usq ad ho¬
rã diei nonã stetit. Lũc assecutis õib. le¬
gatisq ⁊ tribunis militũ ac mag̾ris
nauiũ uehem̃ter ad moratis. nequa eẽt¬
aut bellicis aut maritimis reb mora.
s ad nutũ oĩa dicto ociꝰ explerent᷑ uento
⁊ estu fret̾ ydoneo cõułsis ãchoris ad sep¬
tẽ milia passuĩ ꝓcł iñ plano ĩ litore to¬
ta cũ classe cõstitit. At britãni ĩtlłcto con¬
silio p̃missis equitib atq essedis ꝗbꝰ
ĩ bello uti cõsueu̾ãt pari uelocitate locũ
occupãt. cõsequũt equitatũ turbe. ita cẽs
copie egressuris se romanis obicũt Et
erat plane descensus ĩ tram difficillimꝰ
ꝑꝑ aque altituduie. sine magne naues
ẽẽ regiq ñ poterãt. ⁊ siqui e nauib exi¬
uissẽt aut sicco de litore aut ex uadis
humiliorib excipiebãt᷑ hostiũ occursu

Expanded text:
esset, substitit parumper expectans suos, quia esset, substitit parumper expectans suos, quia lentius veniebant. Sic in anchoris usque ad horam diei nonam stetit. Tunc assecutis omnibus legatisque et tribunis militum ac magistris navium vehementer admonitis, ne qua esset bellicis aut maritimis rebus mora, sed ad nutum omnia dicto ocius explerentur, vento et estu fretus idoneo, convulsis anchoris, ad septem millia passuum procul inde plano in litore tota cum classe constitit. At Britanni, intellecto consilio, premissis equitibus atque essedis, quibus in bello uti consueverant, pari velocitate locum occupant; consequuntur equitatum turbe: ita omnes copie egressuris se Romanis obiciunt. Et erat descensus in terram difficillimus propter aque altitudinem, sine qua magne naves esse regique non poterant: et si qui e navibus exivissent, aut sicco de litore aut ex vadis humilioribus excipiebantur hostium occursu,
Abbreviated transcription (Latin):
petentes ueniã.⁊ penitentiã offere¬
tes. Id ꝑgratũ cesari fuit. ꝙ ĩbritã¬
niã trãsiturꝰ bellũ inuitꝰ post terga
dimitteret. neq cure britãnice p̾fe¬
rendũ aliꝗd extimaret. Impositiꝰ gͥ
mł̾tis obsidib petita cõcedit. Clas¬
se at sicut diximꝰ collecta dũ ad trasitũ se p̃¬
parat curã port̾ ac custodiã publio sulpi¬
tio nifo cõmutit. cũ eo qd̾ suffice̾ uisu c̃
p̃sidio. Residuũ copiaruĩ ĩ menapios mit¬
tit. atq ĩ eã partẽ morinoꝵ uñ qd̾ rebel¬
lionis indiciũ censebat nlłi ad eũ nuncii
uenissẽt. His tituriũ sabinũ ⁊ lucium
arsiculeiũ cottã p̃ficit. ¶ Dies int̾eana¬
uigatoĩ aptus affuit.cũq de litore gal¬
lico ꝓfunda nocte soluiss ꝓxinc lucdꝰ ho¬
ra quarta britãnicũ litus attigerat. plenũ¬
q ilło armatis hostib cõspicatꝰ p̃ruptãq
rupes pelago ĩpendẽtes uñ teli iactꝰ aut
lapiois usq ad naues facile ꝑuenturuᷤ

Expanded text:
itentiam offerentes. Id pergratum Cesari fuit, quod in Britanniam transiturus bellum invitus post terga dimitteret, neque cure britannice preferendum aliquid estimaret. Impositis ergo multis obsidibus, petita concedit. Classe autem, sicut diximus, collecta, ad transitum se preparat; curam portus ac custodiam Publio Sulpicio Ruffo committit cum eo, quod sufficere visum est, presidio; residuum copiarum in Menapios mittit atque in eam partem Morinorum, unde, quod rebellionis indicium censebat, nulli ad eum nuntii venissent; his Titurium Sabinum et Lucium Arunculeium Cottam preficit. Dies interea navigationi aptus affuit, quumque de litore gallico profunda nocte solvisset, proxime lucis hora quarta britannicum litus attigerat, plenumque illud armatis hostibus conspicatus preruptasque rupes pelago impendentes, unde teli iactus aut lapidis usque ad naves facile perventurus
Abbreviated transcription (Latin):
atq uberrimã materia triũphoꝵ. nq̃
ꝙ senat᷑ ei trãs alpina galliã libens da¬
ret. s ueritꝰ ne a se negatã ppłs largiret᷑
⁊ qd̾ suũ nollẽt munꝰ fieret alienum.
¶Necdũ ĩuidia quiescẽte iã ꝓfectus ĩ
ꝓiuĩciã accusatꝰ ab emulis ꝓcurauit ut
absens rei .p. cã uocari ad iudiciũ nõ
poss. posuitq ĩ aĩu oẽs qui ad magi¬
stratus ascẽsuri eẽnt sibi amicos effic̾e̾.
atq ex illo nlłm adiuuare s ꝓ uirib ĩ¬
pedire nͥ qui sibi pollicerent᷑ se eiꝰ ab sẽ¬
tiã defensuros. ut a nõnlłis hacdere iꝰ¬
iurandũ ac cyrographũ nõ uereret᷑
acciꝑe. Audiẽs uͦ .L. domitiũ cõsularẽ
candidatũ qui eũ p̃tor ãno altero ue

Expanded text:
atque uberrimam materiam triumphorum; non atque uberrimam materiam triumphorum; non quod senatus ei transalpinam Galliam libens daret, sed veritus, ne a se negatam populus largiretur, et, quod suum nollent, munus fieret alienum. Necdum invidia quiescente, iam profectus in provinciam, accusatus ab emulis, procuravit ut absens reipublice causa vocari ad iudicium non posset, posuitque in animum omnes, qui ad magistratus ascensuri essent, sibi amicos efficere, atque ex illis nullum adiuvare, sed pro viribus impedire, nisi qui sibi pollicerentur se eius absentiam defensuros, ut a nonnullis hac de re iusiurandum ac chirographum non vereretur accipere. Audiens vero Lucium Domitium consularem candidatum, qui e