comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯrp̃.constantinꝰ. ¶fficiales  Isem:¬
fonales. si ctibitite cursã. scũ pͥmi pͣi¬
li necessitãte neglecti: interusa ⁊ iacio
ne ftscasi adclicat s honorẽ putau̾int
transeundum. ad pͥorẽ aditionẽ aditie¬
nẽ retrahantur. Si uͦ obnoxii rõcinus
ł necessitatib ñ sint. sub notione iud¬
icũ offitiis ꝯsentientib. si id ꝓbabilis
uite studiũ postulau̾it: tras ferant. pec
cessionẽ metuãt facłtatũ: ꝗ si clãdes

Expanded text:
r Constantius . Officiales rationales, si exhibitione cursus seu primipili necessitate neglecta, interversa ne fiscali ad clericatus honorem putaverint transeundum, ad priorem condicionem retrahantur. Si vero obnoxii ratiociniis vel necessitatibus non sint, sub notione iudicum officiis consentientibus, si id probabilis vitae studium postularit, transferantur nec cessionem met
Abbreviated transcription (Latin):
Nullaq ꝯuentio sit cirra eos: munerũ
sordidoꝵ. Et cũ ncgociatores ad aliqͣm
par simonia. uł proiilione. ⁊ mercat̃a.
honestati t̾n ꝯscia ꝯgesserint. id inusu
ꝯ qrt pr t ⁊ colligi. collectum idre¬
ligionis cristiment lucꝵ. Uer̃ ⁊ om̃ibꝰ¬

Expanded text:
nullaque conventio sit circa eos munerum sordidorum. Et cum negotiatores ad aliquamparsimonia vel provisione vel mercatura, honestati tamen conscia, congesserint, in t et colligi, collectum id religionis aestiment lucrum. Verum eti
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ humanis nexib nõ illigari sanexer̃.
dere. s abhis qͥ ħ susciꝑe ausi fuiñt: modis
om̃ib uendican tã ꝑreligio̾ssimos̃ ep̃osꝗͣ
piendo p̾cio uł fenore exigendo ꝓ qͦ res
pignerate st̃. S om̃ib huiꝰmodi acc̾õibꝰ
respuendis: adrestitucõnẽ eaꝵ modisõib

Expanded text:
sunt, humanis nexibus non illigari sanxerunt here, sed ab his, qui haec suscipere ausi fuerint, modis ompiendo pretio vel fenore exigendo, pro quo res pignoratae sunt, sed omnibus huiusmodi actionibus respuendis ad restitutionem earum modis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ficri ꝯcedimꝰ. Cum ñ ab surdum ẽ aĩasħ
hoc obtinente ñ solũ infut᷑is negociis.s
⁊̃ inudiciis pendentib.¬
d̾.a. Sanctiniꝰ res ad uen̾abiles ocłas
uł xenones. ł monast̾ia. uł ꝑtochotrop

Expanded text:
fieri concedimus, cum non absurdum est animas hoc obtinente non solum in futuris negotiis, sed etiam in iudiciis pendentib. Sancimus res ad venerabiles ecclesias, vel xenones, vel monasteria, vel ptochotroph
Abbreviated transcription (Latin):
domoꝵ. Siqna unquam loca ad
sacrum anum ꝑtinencia ciu lib¬
fidem insua mm retlahantur. Res¬
cripta gͦ obreptionib impetnita:
cuim prescriptione longi tꝑris. ⁊ noui
censꝰ p̃uidicio submouebit aucto¬
ritas tua atq ita oiã suo corꝑi q̃
sunt euulsa restitues. Neq .N. in¬
cubacio diuturna. autꝰ nͣ ouella ꝓ¬

Expanded text:
domorum. Si qua usquam loca ad sacrum dominum pertinentia cuifidem in sua iura trahantur. Rescripta igitur obrectionibus inpetrata cum scriptione longi temporis et longi census preiudicio summovebit auctoritas tua adque ita omnia suo corpore que sunt avulsa restituet. Neque enim incubatio diuturna aut nobella p
Abbreviated transcription (Latin):
uilegiis q̃ exdiuinis sanctõib inclite
recorda coĩs leonis cinpe pietatis. sr̃
certu patrimoniis autea emptores
tos h modi benoficiis seu priuilegi¬
is ꝑfrui: tanquã si suꝑ singłis sub¬
data fuiss hꝰ moĩ disposicio. nec pos¬
se cc̃ emptores p̃dictaꝵ reꝵ factos
reb largitas nrã dlata ÷. ł fuu̾int.¬

Expanded text:
legiis, quae ex divinis sanctionibus inclitae recordationis Leonis et nostrae pietatis super certis patrimoniis antea emptores tos huiusmodi beneficiis seu privilegiis perfrui, tamquam si super singulis subdata fuisset huiusmodi dispositio: nec posse contra emptores praedictarum rerum factos rebus largitas n
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝗͣ modo aut titulo easdẽ res¬
possederint
taꝵ. Onĩs qui quascũq resmo¬
biles. ł immobiles. seu semouẽtes
tͤutas asacratissimo erario ꝯpaue¬
res mobiles: seu immobiles. seu se

Expanded text:
quoquo modo aut titulo easdem resederint. tarum. Omnes, qui quascumque res mobiles vel immobiles seu se moventes tutas a sacratissimo aerario comparaveres mobiles seu i
Abbreviated transcription (Latin):
it. p̃ter quam si itores. ⁊ qui in
uira eoꝵ successes. obligate rei pos¬
sessioni incumbat̃. E aũ creditori
apossessore longi tꝑris p̃scriptio ob¬
icitur: ꝑ sonał accio aduers d̃ito¬
rem salua ei ꝯpetit.
annoꝵ possessione collata inte don¬
acio roborata ÷: neq ꝑsonali accõ¬
ne qr cb̃itori non successisti: ꝯue¬
nire̾ te uiris rõ ꝑmitit. nec data
pignori p̃dia post interuallũ lon¬
tionem opponi posse tam rescripti

Expanded text:
it, praeterquam si debitores vel qui in iura eorum successerunt obligatae rei possessioni incumbant. ubi autem creditori a possessore longi temporis praescriptio obicitur, personalis actio adversus debitorem salva ei competit.annorum possessione collata in te donatio roborata est, neque personali actione, quia debitori non successisti, conveniri te iuris ratio permittit nec data pignori praedia post intervallum lonnnorum praescriptionem opponi posse tam rescripti
Abbreviated transcription (Latin):
aã ⁊ cc̃. airiane. Cũ asseu̾as te
absente. eos qui ocłos p̃diis tuis im¬
posuerant. oꝑã. adisse. ut annorie
collacoĩs p᷑retextu . iuili  precio abof¬
ficio p̃sidali p̃dia tua distraherent᷑.
siꝰ iagtmui temꝑiis spacuim exͣ
uendicionis die flurit. quipiuciã¬

Expanded text:
anus AA. Arrianae. Cum adseveras te absente eos, qui oculos praediis tuis imposuerant, operam dedisse, ut annonariae collationis praetextu vili pretio ab officio praesidali praedia tua distraherentur, si legitimi temporis spatium ex venditionis die fluxit, qui provi
Abbreviated transcription (Latin):
ciones suꝑ hisa rebi mou̾e. sci¬
curis q̃d pfaco q̃drienuo finito.
neq adusus nius aomes aliquis
eis ẜuecur rogress. Cum eium
ulta pͥulegia augusta fortuna
meruit. ⁊ in aonaciõĩb sine in¬
sinuacoẽ gestaꝵ onsem firmita¬

Expanded text:
tiones super isdem rebus movere, scituris, quod praefato quadriennio finito neque adversus nostras domos aliquis eis reservetur regressus. Cum enim multa privilegia Augusta fortuna meruit et in donationibus sine insinuatione gestorum omnem firmita
Abbreviated transcription (Latin):
ligacionem.⁊ hoc ex p̃sserint. ⁊ se¬
cundã mag̃ ꝓ ant̾iorib elegint.¬
¶ E t g̾nałt disfinimus uosunta¬
te solũ eẽ non lege nouandum:
Et̃ si non uẽrbis ex pͥmatur ut
sine nouatione. ꝗd solito uocabu¬
hõc enim naturalibꝰ reb messe
uolumꝰ Qnon u̾erb̾ extrinsecus

Expanded text:
hoc expresserint, quod secundam magis pro anterioribus elegerint. Et generaliter definimus voluntate solum esse, non lege novandum, etsi non verbis exprimatur, ut sine novatione, quod solito vocabuhoc enim naturalibus inesse rebus volumus et non verbis extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
tionum nocencia coirigentes uolu¬
mina. ⁊ uet̾is uiris anibiguitates
coẽm seu tꝑs ad did̾it. łdetrux̾it
ł cautionem uniorem acceꝑit. ł
aliꝗd fec̾it. ex quo uet̾is uiris ꝯdi¬
tores intrrducebant uouaciones
nicħ penitꝰ pͥori cautele in nouai

Expanded text:
tionum nocentia corrigentes volumina et veteris iuris ambiguitates cionem seu tempus addiderit vel detraxerit vel cautionem iuniorem acceperit vel aliquid fecerit, ex quo veteris iuris conditores introducebant novationes, nihil penitus priori caute
Abbreviated transcription (Latin):
gacio non ⁊ iiterposita dntoris
tui. ac ꝓptea accioẽs ap̃ re remã¬
serunt. quamiuis creditorituo
tuo denunciauerit exig̾e acbito¬
re tuo d̃itam qͣtitatem nõ ueca¬
rus. ⁊ eo mͦ tui creditoris exaccoẽ
suo non faciat exaccionem. ad
ligacioẽm uoluntate noua coĩs
int̃posita. d̃ito lib̃at: sif.¬
d̾. ã. Statonico. Non abstuł
ei mandasses exaccõẽm peccun¬
ie qͣm hii tͥ d̃ebant cc̃ quos
supplicas parte accepta d reliꝙͥͦ
eos lib̾auit. c̃ neq cẽ uolinitatẽ
tuã nouationem fac̾e. neq meo
i pat̃ tuus cin te successisse
ꝓponis creditori. ꝓalexan¬
dro suscepto nomine certam pe¬
ecumam dari sripulanti spo¬
pondit. lic ⁊ ꝑimi ꝓbitatem ale¬
xander satis ei non fecit: tñsi
me repmisse nuis

Expanded text:
gatio non est interposita debitoris tui ac propterea actiones apud te remanserunt, quamvis creditori tuotuo denuntiaverit, exigere a debitore tuo debitam quantitatem non vetaris et eo modo tui creditoris exactionesuo non faciat exactionem, ad obligationem voluntate novationis interposita debito libdem A. Stratonico. Non abstulit ei mandasses exactionem pecuniae, quam hi tibi debebant, contra quos supplicas, parte accepta de reliquo eos liberavit, cum neque contra voluntatem tuam novationem facere neque Si pater tuus, cui te successisse proponis, creditori pro Alexandro suscepto nomine certam pecuniam stipulanti spopondit, licet per improbitatem Alexander ei satis non fecit, tamen summae repromissae nimis
Abbreviated transcription (Latin):
pietas instru̾e te p̃otest. quos tu¬
tores filio tuo petere d̃es. s ⁊ ob¬
ẜuare. ne quid secus quã op̃r in
re filii pupilli agatur.Y etendi at
fiiis citratores neceslitas matribꝰ
imposita non cum puberes mi
sio. Admone eam que quõdã
pupilla tua fuit.cuni nõ ẽam¬
tm̃ uiri potentem. s ⁊̃ nupsisse
ꝓponas. ut sib petat curatorem.
Qd si ea petere neglexerit. quo
maturiꝰ possis racionem redđe
administracõladito eo cuus suꝑ
ea re notio ÷. petere curatorem ñ¬

Expanded text:
pietas instruere te potest, quos tutores filio tuo petere debes, sed et observare, ne quid secus quam oportet in re filii pupilli agatur. petendi autem filiis curatores necessitas matribus imposita non est, cum puberes minsio. Admone eam, quae quondam pupilla tua fuit, cum eam non tantum viri potentem, sed etiam nupsisse proponas, ut sibi petat curatorem. quod si ea petere neglexerit, quo maturius possis rationes reddere administrationis, adito eo cuius super ea re notio est petere curatorem n
Abbreviated transcription (Latin):
cessisse asseris . ꝑ quam duꝵ ⁊.
d̾. ãa. asclepiodote. Cum ui¬
re habenti tutorem tutor dariñ
ponit ntelligis matrem nonof¬
ficium pietatis in pecendo tutorẽ
deseruisse. s uire muitani. me¬
rito filio suo tutorẽ nõ postulae̾.
tui si eoꝵ mat̾ inpetendis tutori¬
b debito nõ fungatur offo. pet̾e
naturlib ⁊̃ filiis ad similitudi¬
nem eoꝵ qui ex ustis ⁊ legitimis
nuptiis sunt ꝓereati. petendoꝵ
tutoꝵ necessitatib subiaceant.
nulla eis ignorãncia uiris adeui¬
tanda legib ł sacris ꝯstitucõnibꝰ
defiuita. si peticionẽ tutoꝵ miuꝰ

Expanded text:
sico. Cum a matribus sedulum  CC. Asclepiodoto. Cum iure habenti tutorem tutor dari non possit, intellegis matrem non officium pietatis in petendo tutore a matre fuerat constitutus, a latronibus interfectum petitionem ex tui, si eorum mater in petendis tutoribus debito non fungatur officio, petere naturalibus etiam filiis ad similitudinem eorum, qui ex iustis ac legitimis nuptiis sunt procreati, petendorum tutorum necessitati subiaceant, nulla eis ignorantia iuris ad evitanda legibus vel sacris constitutionibus definita, si petitionem tutorum minus
Abbreviated transcription (Latin):
tes tm̃modofres. ⁊ sorores eoꝵ ꝑ
ueniant. aut ad suꝑstitem sierhiᷤ¬
dem frĩb siue sororib unꝰ unaue
remanserit. Om̃ib aut̃ qui exeos
a functis. tunc amum ad eos qui
exalio matrimonio sũt editi. eas¬
dẽ res ꝓuirili parte ꝑuenire stati¬
ii.Aulo a exmemoratis ꝑso¬
nis existente. parentes eoꝵ casac
testate sunt. usum fruetũ dũ ta¬
xat habituris memoratas res uu¬
re potestatis alignandi. ł obligã¬
di licenciam dnegan. Nõ ꝓhi¬
bendis hisoem libissquandoq¬

Expanded text:
tummodo fratres vel sorores eorum perveniant aut ad superstitem, si ex isdem fratribus sive sororibus unus unave remanserit. Omnibus autem, qui ex defunctis tunc demum ad eos, qui ex alio matrimonio sunt editi, easdem res pro virili parte venire statautem ex memoratis personis existente parentes eorum eas testate sunt, usum fructum dumtaxat habituris memoratas res iure potestatis alienandi vel obligandi licentiam denegamus, non prohibendis isdem lib
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinitatis uire ⁊ feminas adĩ¬
testatoꝵ successionẽ admuti pos¬
se explorati iuiris ÷. ꝓ iñ cũ frĩs
tui intestati mortui adte ꝯsan¬
guinitatis uire ħ ditas ꝑtineat.
nulla roe alteriꝰ frĩs tui filii:
adecind̾ successionẽ asꝑare ̃ side¬
rant. Nam ⁊ cessante iure agna¬
cionis in ꝑsona om̃ium p̃torii

Expanded text:
sanguinitatis iure et feminas ad intestatorum successionem admitti posse explorati iuris est. Proinde cum fratris tui intestato mortui ad te consanguinitatis iure hereditas pertineat, nulla ratione alterius fratris tui filii ad eandem successionem adspirare desiderant: nam et cessante iure agnationis in persona omnium praetorii
Abbreviated transcription (Latin):
x his u̾bis ticio .x. milia ł insu¬
lam relinquo. ita ut .u. mi¬
lia exhis. łeand̾ insulam meuio
restituat. lic ⁊ aña neq legati. ne¬
q fidiconussi peticio naͣscͤebatur.
tantum̃ in libtatem adiuo seuero
hoe admissum :. s ⁊ in peceumari¬
is causis uoluntatis tuende grã. ñ
inmerito ħ excipiendum:. ut ⁊̃ ex
huiusmodi uerb siue adꝯdicionem¬

Expanded text:
x his verbis: "Titio decem millia vel insulam relinquo, ita ut quinque millia ex his vel eandem insulam Mevio restituat", licet antea neque legati neque fideicommissi petitio nascebatur, tamen in libertate a divo Severo hoc admissum est. Sed in pecuniariis causis voluntatis tuendae gratia non immerito recipiendum est, ut etiam ex huiusmodi verbis, sive ad condicione
Abbreviated transcription (Latin):
io ciꝰ nipsisses cũ mortuo filio priꝰꝑ
matrimonium cũ eo ꝯtraheres ꝯdicõ
tua tꝑr nuptiaꝵ in patris potestate
fuisse mõstretur. fidicomissi comodũ
ẽi relicti c̃ nupserit: nullo alio diẽ
.eiꝰ ced̾e ꝓhibente. patri q̃scum nõ
ambigͥ. Qd si apatre añnuptias
emã cipata fuit ac pꝰ ea dcesserit.
suꝑstite patre ⁊ marito ac lib̾is. ac¬
tionẽ fid̾i conussi s ꝯpetentẽ: adłr¬
des suos transmisit.
ꝑsone unã ꝯdicionẽ implere fuer̃
uisse. ap̃ ulpianum aubitabatut.
utrũne õs simł eand̾ fac̾e d̃ etit.
an singli qͣi soli implere eã ꝯpellũ¬

Expanded text:
 filio eius nupsisses, cum mortuo filio, priusquam matrimonium cum eo contraheres, condicio tuam tempore nuptiarum in patria potestate fuisse monstretur, fideicommissi commodum ei relicti, cum nupserit, nullo alio diem eius cedere prohibente patri quaesitum non ambigitur. Quod si a patre ante nuptias emancipata fuerit ac postea decesserit, superstite patre et marito ac liberis actionem fideicommissi sibi competentem ad heredes suos transmisit. personae unam condicionem implere fuerint iussae, apud Ulpianum dubitabatur, utrumne omnes simul eandem facere debent, an singuli quasi soli implere eam compellun
Abbreviated transcription (Latin):
noq duple stipłacione. neq me¬
lioracione locũ hñte. cũ sufficiat ei
re sibi satis fieri. creditori nicħomi¬
n pigneraticia ꝯtraria accõe adu̾sꝯ
dbitorem ꝯpetente. ut ex omĩ parte
gia d functoꝵ legitimũ finẽ sorci¬
antͣ. bonefid̾i ꝓculdubio emptorib
iitegra uira ⁊ nullo mͦ ex bao ꝯstitr¬
tione diminta cẽ nenditores hñti¬
peccani aebitam testatori aclarat᷑.
aut uoluntatẽ eiꝰ lib̾are uolentis
cbitorẽ manifeste ostendunt. ⁊ idõ
eum ñ lib̾ari cb̃itorẽ uoluisse. s
errore lapsum soluta s hanc pe¬
ocumã estunasse.

Expanded text:
neque dupli stipulatione neque melioratione locum habente, cum sufficiat ei re, sibi satisfieri: creditori nihilo minus pigneraticia contraria actione adversus debitorem competente, ut ex omni parte gia defunctorum legitimum finem sortiantur : bonae fidei procul dubio emptoribus integra iura et nullo modo ex hac constitutione deminuta contra venditores habentiebitam testatori declarant aut voluntatem eius liberare volentis debitorem manifeste ostendunt. et ideoeum non liberari debitorem voluisse, sed errore lapsum solutam sibi pecuniam existimasse.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. ħ ⁊ legatũ ⁊ fid̾iconssum in¬
telligat᷑. Et si fid̾i ħdis ł legatarii
aliquid ꝯmittitur. ħ ⁊ legatum eẽ
iudeatur. Nos nt non uerbl ieb
ipͣsis reb loges imponim.¬
d̾.aã. Ioħi . pp̃. Si duob ł trib
hominib ł płib forte optio ẜui
ł alt̾uis rei relicta fui̾t. ł si uni ꝗͥ
ł aliam rem elig̾e ulit quid sicsta.¬
modi om̃ib casib rei iudicẽ. for¬

Expanded text:
hoc et legatum et fideicommissum intellegatur, et si fidei heredis vel legatarii aliquid committatur, hoc et legatum esse videatur. nos enim non verbis, sed ipsis rebus leges imponimdem A. Iohanni pp. Si duobus vel tribus hominibus vel pluribus forte optio servi vel alterius rei relicta fuerit, vel si uni quidem rvum vel aliam rem eligere velit, quid sit stahuiusmodi casibus rei iudicem for
Abbreviated transcription (Latin):
testator legatarium seu fidciconi¬
t᷑ alum quendim doitum exigere
ht dõitor aduersꝰ legatarium seu
fid̾icomissarium agentem. usq ad
quantitatem relicti fioe comissi
seu legati exceptionẽ. Dꝯdicoib i
testatorẽ fid̾icomssũ tranliano ab
eo quẽ ꝓparte hroem instituerat.
ita reliquisse ꝓponas. si sine lib̾is ĩ¬
stitatꝰ diem obiss. hisq nepotẽ
quẽ exfilia susceꝑat ħdem institue¬

Expanded text:
testator legatarium seu fideicommiel alium quendam debitum exigere, habet debitor adversus legatarium seu fideicommissarium agentem usque ad quantitatem relicti fideicommissi sive legati exceptionem. PP. VI itestatorem fideicommissum Trallianis ab eo, quem pro parte heredem instituerat, ita reliquisse proponas, si sine liberis institutus diem obisset, isque nepotem, quem ex filia susceperat, heredem institue
Abbreviated transcription (Latin):
mo urore tua pat̾ ciꝰ redaioisti.
ł ⁊̃ ea non reddita testam̾ti u̾bis
ut asseueras munit: es. quib re¬
cepisse se dotem uniu̾sam qͦndam
socer tuus sig̾cauit. ne ħ noĩe ꝯ¬
uemaris sollicite ag̾e nõ d̃es. cũ
aut soluta dote nulla suꝑsit exacc̃o
aut ñ red dita adu̾sus petentem
uixta a functi uoluntatẽ parata
sit exceptio.¬

Expanded text:
a patri eius reddidisti, vel etiam ea non reddita testamenti verbis, ut adseveras, munitus es, quibus recepisse dotem universam quondam socer tuus significavit, ne hoc nomine conveniaris, sollicite agere non debes, cum aut soluta dote nulla supersit actio aut non reddita adversus petentem iuxta defuncti voluntatem parata sit exceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
largit̾ si dotem reddi maritꝰ tͥ. anq̃
instrum̃to dotali ꝯscriptas̃ legati.
seu p̃cariis u̾bis statuit. qppe cum¬
suꝑiore ꝗͥ casu datum ꝓbanti repeti
tĩ. postĩore uͥ nicħ nocente falsa
dmonstracione sig̾catum instrurã¬
to postulari possit.d his qͥiꝰ subño¬

Expanded text:
largiter, dotem reddi maritus tibi, an quae instrumento dotali conscripta sunt, legati seu precariis verbis statuit, quippe superiore quidem casu datum probanti repeti tantum, posteriore vero nihil nocente falsa demonstratione significatum instrumento postulari possit. S.
Abbreviated transcription (Latin):
nlegatis ꝗ ⁊ infideiconussis ⁊̃
mod ꝯ ascript ꝓꝯdicione ob ẜ¬
uetur. S si ꝑte nõ stat. qͦ minꝰ uo¬
lurtati testatoris pareas. s⁊ ꝑcum
cui nubie uissa es. quo minꝰ id̾ ꝗd
t relictum ⁊. retineas nõ oberit᷑.

Expanded text:
fideicommissis etiam modus adscriptus pro condicione observatur. sed si per te non stat, quominus voluntati testatoris pareas, sed per eum, cui nubere iussa es, quominus id quod tibi relictum est retineas, non oberit.
Abbreviated transcription (Latin):
tione in plecio abuucio cã inuritũ
duodaturisic̾ intesligenda ⁊ qͣsi
nec scripta neo. penit : fuit cele¬
brata. ut nec usucapio nec lõgi
tꝑris p̃scriptio cõ legatariũ ł fid̾i¬
comssariũ ꝓcedat. Q̾o similiter
censem in huiꝰ mõĩ legatis q̃ seu¬

Expanded text:
ione impleta ab initio causa in irritum devocetur et sic intellegenda est, quasi nec scripta nec penitus fuerat celebrata, ut nec usucapio nec longi temporis praescriptio contra legatarium vel fideicommissarium procedat. Quod similiter censemus in huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
parce u̾boꝵ non in eficax uolũtas
sełm uerba legantis. ł fid̾i comit¬
tentis ⁊ oia q̃ naturałr insut̃ lega.¬
tis ea i fidicomissis inħrere inte¬
lligantur. Et eꝯtrario qͥcquid fid̾¬

Expanded text:
parte verborum non inefficax voluntas secundum verba legantis vel fideicommittentis et omnia, quae naturaliter insunt legatis, ea et fideicommissis inhaerere intellegantur et e contrario, quidquid fide
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ ap̃ ueteres. ꝗd statuendũ sit
utrũne legatũ expirat. an aliqd̾
inducit᷑ ei aduitoriũ. ut uiri hom
arbitratu ꝓcedit ełctio. ¶Censemꝰ
itaq si uitra aunał tp̃s ilł qͥ eli¬
gere uissꝰ ⁊ hoc fac̾e suꝑ sed̾it . ⁊
minime potu̾it. ł quõ cumq de

Expanded text:
ur apud veteres, quid statuendum sit, utrumne legatum expirat, an aliquid inducitur ei adiutorium, ut viri boni arbitratu procedat electio. Censemus itaque, si intra annale tempus ille qui eligere iussus est hoc facere supersederit vel minime potuerit vel qu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cũ it res ꝑ testium sollemp¬
nitatem ostendr̃: tẽ ⁊ numerꝰ
testium .⁊ nimia subtilitas re¬
quitendas. Lex ⁊ it. nequid fal¬
sitatis incunit. si ꝑ .iI. forte
maiorem numerum testiũ expꝰ¬
tulat. ut ꝑ ampliores homẽs ꝑ¬
fectissima ueritas reueletur. Cũ
aut̃ his qui aliquid extiolunta¬
te defuncti lucrat᷑. ⁊ maxẽ iꝑe
hr̃s cui summa auctoritus tociꝰ¬

Expanded text:
Cum enim res per testium sollemnitatem ostenditur, tunc et numerus testium et nimia subtilitas requirenda est. lex etenim, ne quid falsitatis incurrat per duos forte maiorem numerum testium expostulat, ut per ampliores homines perfectissima veritas reveletur. Cum autem is, qui quid ex voluntate defuncti lucratur, et maxime ipse heres, cui summa auctoritas toti
Abbreviated transcription (Latin):
scĩm si sine scͥptura tpresencia
testiũ fidicomisso delicto. fid̾icom¬
ssariꝰ elegerit uramentũ ħdis. ł
Srsitan legatarii. ł fid̾icomissarii.
quociens abeo relictum: fid̾ico¬
missum. siue imuersitatis ⁊ spãt.¬
neceẽ hr̃e ħdci. ł segatarium ł
fid̾icomissarium. pͥꝰ nire iurãdo
acalumpnia p̃stito. ł sacram̃tũ
subire.⁊ omi inquietudine sese
relaxare. Uł si recirsandũ existi.¬
mau̾it sacram̃tum. aut certam
ꝗͣtitatem manifestare. fidei co¬
missario drelictam nolu̾it: si
forsitan maiorẽ fid̾i comissaruis
expetat. omĩmodo exaccioni fid¬
ei comissi subiace.⁊ eñ ad satis¬
dacionẽ ꝯpelli. cum ipse sib iu¬
dex ⁊ĩ testis inueniat᷑: cuiꝰ relig¬
io ⁊ fides afid̾i comissario electa.
nullis testib nullisq aliis ad¬
uenticii s ꝓbacionib requisitis:
S⁊ siue .u. sint testes. ł mino¬
res. ł nemo c̾am ꝑ illiꝰ sacram̃t̃¬

Expanded text:
i sine scriptura et praesentia testium fideicommisso derelicto fideicommissarius elegerit iuramentum heredis vel forsitan legatarii vel fideicommissarii, quotiens ab eo relictum est fideicommissum, sive universitatis slegatarium vel fideicommissarium prius iureiurando de calumnia praestito vel sacramentum subire et omni inquietudine sese relaxare vel, si recusandum existimaverit sacramentum aut certam quantitatem manifestare fideicommissario derelictam noluerit, si forsitan maiorem fideicommissarius expetat, omnimodo exactioni fideicommissi subiacere et eum ad satisfactionem compelli, cum ipse sibi iudex et testis invenitur, cuius religio et fides a fideicommissario electa est, nullis testibus nullisque aliis adventiciis probationibus requisitis, sed sive quinque sint testes vel minores vel nemo
Abbreviated transcription (Latin):
dicr inrem accione instituen¬
ypothecariam sr̃ his que fu̾nt
đrelicta uires mortui prãre. ¶Cũ
it. ħ iam ure nr̃o increbuit. li¬
c̾e testatori ypotecam reꝵ suaꝵ
itoꝵ nouelle ꝯstitucões in młtisca¬
sib ⁊ tacitas ypothecas induxer̃.
Non abre ⁊ ⁊ nos inpresenti cã
y pothecariam donare. q̃ nullo u̾¬
bo precedente. possꝰ ab ipsa lege
induci.Si it testator id̾o legata
ł fidi comissa lereliqͥt. ut omimͦ
ꝑsone abeo honorate ea ꝑcipiat᷑.
apar ⁊ ex eiꝰ uoluntate ⁊̃ prefataᷤᷤ
accões cc̃ res testatoris eẽ ĩstituẽ¬
oas ut omib modis uoluntatieiꝰ

Expanded text:
 in rem actione instituenhypothecariam super his quae fuerint derelicta in res mortui praestare. Cum enim hoc iam iure nostro increbuit licere testatori hypothecam rerum suarum iterum novellae constitutiones in multis casibus et tacitas hypothecas induxerunt, non ab re est etiam nos in praesenti casu hypothecariam donare, quae et nullo verbo praecedente possit ab ipsa lege induci. Si enim testator ideo legata vel fideicommissa dereliquit, ut omnimodo personae ab eo honoratae ea percipiant, apparet ex eius voluntate etiam praefatas actiones contra res testatoris esse instituendas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ ꝑsacram̃ti religionẽ qͣt
locus cestib reliquatur : ł quẽad¬
modum adextraneani fidẽ deuira¬
tur ꝓͥa ⁊ indubitata relicta : cñ ⁊ĩ
leges respexim: q̃ iustis disposiciõi¬
b testatoꝵ omĩmodo ħdes obedire
ꝯpellunt. ⁊ sic strictiꝰ cam̃ exigut᷑.
ut ⁊̃ anit̾e lucrũ ħditatis scĩant
eos. qͥ testatorib suis minime paru
eruit. Coĩa d̾ legatis fid̾icomissis. ⁊ de
liremissione tollenda.
ũ hii qui legatis uł fid ei comi¬
ssis honorati sũt ꝑsonalem
pleriimꝰqͫ a c̃̾cõcm  hab e moscuntur
quis uł uendicati oĩs. ⁊ si nendi mͦ
alioꝵꝙ geneꝵ legatoꝵ subtilitatẽ
pno amino admitit: ⁊ quã post̾i¬
tas usa optimis rõnib nec facile
suscepit. nec inextricabiles cireu¬
it: laudauit. Qͥs it in rẽmissioĩs
scrupulosis utitur ambagib: Rec.
gatariis quani fid̾i comissariis
unam naturã impon̾e ⁊ nõ solũ

Expanded text:
eritatem per sacramenti religionem, qualis locus testibus relinquatur vel quemadmodum ad extraneam fidem decurratur, propria et indubitata relicta? cum et in leges respeximus, quae iustis dispositionibus testatorum omnimodo heredes oboedire compellunt et sic strictius causam exigunt, ut etiam amittere lucrum hereditatis sanciant eos, qui testatoribus suis minime paruIA DE LEGATIS ET FIDEICOMMISSIS ET DE IN REM MISSIONE TOLLENDA. ni pp. Cum ii, qui legatis vel fideicommissis honorati sunt, personalem plerumque actionem habere noscuntur, quis vel vindicationis vel sinendi modo aliorumque generum legatorum subtilitatem prono animo admittet, quam posteritas optimis rationibus usa nec facile suscepit nec inextricabiles circuitus laudavit? quis in rem missionis scrupulosis utatur ambagibus? Rectgatariis quam fideicommissariis unam naturam imponere et non solum
Abbreviated transcription (Latin):
go. argumentis. testib. scriptura¬
ꝵ collatione. aliisꝙ uestigiis ue¬
ritatis nec accusatori tm̃questõ
incumbat. nec ꝓbationis ei to¬
ta necessitas indicatur. s inter
utramq ꝑ sonam sit uid̾x m̃diꝰ
nec ulla interlocutione diuidi
C q̃ senciat .s tanquam adi¬
mitaciõẽm relationis que solum
audiendi mandat offm̃i.p̃ beat
notionem: pꝰ trema sentẽcia d̾
sibi liqueat. ꝓditurꝰ.Ultuũ
dioso sp̃oͫ lunitamꝰ. quẽ litig¬
exordium nascetur auspicio ꝯsti¬
tute accusacioĩs ap̃ iudicem ꝯpe¬
tentem. caputili p: ꝓbationem
supplicio si io exigat magnitudͦ¬
cõ missi. ł aportacione ei ꝗ fal¬
sum ꝯmiserit nminente.

Expanded text:
go argumentis testibus, scripturarum collatione aliisque vestigiis veritatis. Nec accusatori tantum quaestio incumbat, nec ta necessitas indicatur, sed inter utramque personam sit iudex medius nec ulla interlocutione divulget quae sentiat, sed tamquam ad imitationem relationis, quae solum audiendi mandat officium, praebeat notionem, postrema sententia quid sibi liqueat proditurus. Ultimum dioso spatio limitamus, quem litigexordium nascetur auspicio testatae actionis apud iudicem competentem: capitali post probationem supplicio, si id exigat magnitudommissi, vel deportatione ei qui falsum commiserit imminente.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ culo. Prebem licenciam at
eleg̾it. suꝑ ꝓlatis codicilł aliis¬
ue instrumentis requiratur ⁊ m¬
cumbat ꝓbacõ fid̾i instrum̃ti ei
primit: ꝗ scripturam obtułit.
dĩ ei ꝗ stricta instãtia falsum
uãꝗͣ ita int̃pretent᷑ iris
ꝑiti. ut ꝯtra legẽ corneliã
iudeatur se scribe ħdem fauis
emmaucipat patio dicantũ t fũl
cisͫ scriptum iustus successor
faturꝰ ÷ accepta bonoꝵ posse.¬
ssione filiꝰ patri ꝑinde habe¬
litur ꝗfal n sua manił pater
tuꝰ te ħdem inscripsiss:. dulci¬

Expanded text:
. Praebemus licentiam, ut elegerit, super prolatis codicillis vel aliis instrumentis requiratur et incumbat probatio fidei instrumenti ei primitus, qui scripturam obtulerit, deinde ei, qui stricta instantia falsum uam ita interpretentur iuris periti, ut contra legem Corneliam videatur se scribere heredem filius emancipatus patre dictante, tamen esset scriptum, iustus successor futurus esset accepta bonorum possessione filius patri, perinde habebitur, atque si sua manu pater tuus te heredem scripsisset func
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ qẽne cuuli ꝑ sentẽciã t̃minatã
oͥminis fiat indago ut siꝗs tabu¬
las testam̃ti. cyrogr apha. testaci¬
onesq. nec nõ ⁊ raciones pͥuatas.
ł publicas pacta. ⁊ epłas. ł ultim¬
as noluntates. dominacões. uendi¬
cionesq. ł siꝗͥ ꝓlatum aliud ĩsti¬
tuere conabitur. ħat accusandi
facultatẽ. Ciił aũ inꝗ sicionis
int̃ utrasq partes ꝯfligencium
falsas ⁊ ꝯuicta crimina reoꝵ ex
legib penis ꝯpetentib possit

Expanded text:
tione civili per sententiam terminata criminis fiat indago, ut, si quis tabulas testamenti chirographa testationesque nec non etiam rationes privatas vel publicas, pacta et epistulas vel ultimas voluntates, donationes venditiones, vel si quid prolatum aliud instituere conabitur, habeat accusandi facultatem. Civilis autem inquisitionis inter utrasque partes confligentium falsas et convicta crimina reorum ex legibus poenis competentibus possit
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliquã deficientis scͥpserit
uolintatem. ł cũ scribendis pu¬
blicis ꝓriuatisꝙ instrum̃tis pre¬
buit officium si falsi qõ moue¬
atur decurionat: honore sẽpo¬
siro q̃stiom suta poposcerit can¬
sa sub datur. S non statim de¬
sinit eẽ decurio ꝗ in huiꝰ modi
curio ꝑman⁊ quantum adrem
gestam ⁊ ueritatem rs usanoabn
uti dcurionat: hoñe nõ pot̾it.
Nec uero his ꝗ ante fuit tabel¬
scripture ueritas si respoposce

Expanded text:
aut aliquam deficientis scribserit voluntatem, vel conscribendis publicis privatisque instrumentis praebuerit officium, si falsi quaestio moveatur, decurionatus honore seposito quaestioni, si ita poposcerit causa, subdatur. Sed non statim desinit esse decurio, qui in huius modi curio permanet, quantum ad rem gestam et veritatem reserandam, uti decurionatus honore non poterit. Nec vero is, qui ante fuerit tabelscribturae veritas, si res poposce
Abbreviated transcription (Latin):
m axi. Mamꝰ licenciam litigã¬
tilius. si apud iudicem ꝓferatur
seriptum a qua oritur aliqua dis¬
putacio. utrũ d̾ falso criminalit̃
statuat ꝗ dubit: d instrum̃ti fi¬

Expanded text:
m pp. Damus licentiam litigantibus, si apud iudicem proferatur scriptura, de qua oritur aliqua disputatio, utrum de falso criminaliter statuat, qui dubitet de instrumenti fi
Abbreviated transcription (Latin):
gnorancia creditoris cui res
pͥdẽ ap̃ alios obligate pigno¬
ris siue ypotħce ire obligan¬
tur ñ sine ꝑicło capi ꝯsueuit.
et i hꝰ modi frandes ad extra¬
ordinariam crumnis executionẽ
expectare : stellionat: ꝯmissum
scu̾issime eẽ uĩdicandũ sepe resc̾¬

Expanded text:
gnorantia creditoris, cui res pridem apud alios obligatae pignoris seu hypothecae iure obligantur, non sine periculo capi consuevit. Etenim eiusmodi fraudes ad extraordinariam criminis exsecutionem spectare ac stellionatus commissum severissime esse vindicandum saepe rescr
Abbreviated transcription (Latin):
nib añm corꝑm inte transtulit
p eaq creditorem sortit quasdã
eaꝵ reꝑ sine tua uoluntate ułt
pͥas suas obstrinoxit uis tuũ ñle¬
sit. Neo tñ iuria stellionatus
crimine petetmr. cũ sciẽs alienam

Expanded text:
nium corporum in te transtulit posteaque creditorem sortitus quasdam earum rerum sine tua voluntate velut proprias suas obstrinxit, ius tuum non laesit. Nec tamen iniuria stellionatus crimine petetur, cum sciens alienam
Abbreviated transcription (Latin):
subiectam qͣi antĩorem ꝑsonã.
dispendium tuũ ad occultum ꝯ¬
pendiosum suũ ꝑ temptat trans¬
feire adire suum indicẽ potes ꝯ¬
gruentẽ uiri accbite religioni sẽ¬
tenciam relaturum. de̾ in iuriis.

Expanded text:
subiectam quasi anteriorem personam dispendium tuum ad occultum compendium suum pertemptat, adire suum iudicem potes congruentem iuri ac debitae religioni sententiam relaturum. PHILIPP.
Abbreviated transcription (Latin):
ã. uał.i bonoꝵ raptoꝵ
accionẽ que cũ pena sua retͣ¬
hit ablata. pocuis admo bilia
mouenciaq quam ad fundos ꝑ
uiuriam occupatos spectare
explorati uiris ÷.¬

Expanded text:
. Vi bonorum raptorum actionem, quae cum poena sua retrahit ablata, potius ad mobilia moventiaque quam ad fundos per iniuriam occupatos spectare explorati iuris es
Abbreviated transcription (Latin):
rib pignorasse. dissimulando ĩ¬
posteriore obligacione. ꝗ cedem¬
nõ alii pignori tenerẽtur.Uer̃ se¬
curitati tue ꝯsuł. si oblato oĩbus
c̃ito. criminis instituendi cãm ꝑ¬

Expanded text:
ribus pignorasse, dissimulato iposteriore obligatione, quod eaedem aliis pignori tenentur. Verum securitati tuae consules, si oblato omnibus debito criminis instituendi ca
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuam cagnouuisti & sentencia uidicis
appcllasti. an uire lata sit seutẽcia
in auditorio queritur.
d.ã. Sabino. Non iõmui ulib̾ta¬
tem ꝓclamare pot̃. ea quam ancillã
co ꝯꝑasti s nec hoc adp̃scriptionẽ
anũ. fuit. cum etatis allegacio ñ ali¬
as postit p̃scriptionẽ aduers cuiem¬
romanũ accomodare. quam̃ si pdtet

Expanded text:
quam cognovisti de sententia iudicis, appellasti, an iure lata sit, in auditorio quaeretur. Idem A. Sabino. Non ideo minus in libertatem proclamare potest ea, quam ancillam comparasti. Sed nec hoc ad praescriptionem annis fuit, cum aetatis adlegatio non alias possit praescriptionem adversuRomanum accommodare, quam si part
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aã. ł aulo. P rincipalr cãm
ei d quo suplicai eẽ quam tuam
ꝑspicim. Nam cũ te eum ad lib¬
tatem ꝓduxisse fateris. illi uiter÷
mag̃ sollempnit̃ suũ tueri statũ
ab eo oẽ quen fundis p̃ces ẜuus di¬
catui: eiq libtas exmanumissio ẽ
tia uendicetur ꝓbacio ẜitutis

Expanded text:
 CC. Paulo. Principaliter causam eius de quo supplicas esse quam tuam perspicimus. nam cum te eum ad libertatem produxisse profitearis, illius interest magis sollemniter suum tueri statum ab eo, contra quem fundis preces, servus dicatur eique libertas ex manumissione tua vindicetur, probatio servitutis
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aã. ł alladio. Necomussa ꝓfes¬
sio. ꝓbacionem gu̾is excludit. nec
falsa simulat̾o ueritatem minuit.
Cñ itaq adexanuna cõen ueri om̃is
uire ꝓdita d̃eat adiuiti ꝓbacio adi¬
d p̃ses ꝓuincie sollepiub ordiua¬

Expanded text:
 CC. Palladio. Nec omissa professio probationem generis excludit nec falsa simulata veritatem minuit. cum itaque ad examinationem veri omnis iure prodita debeat admitti probatio, aditus praeses provinciae solle
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝯ fructuari uiuit. ł usus fructus
neni us fruct: quocũq mͦ accipiat
tc̃ facultas ei tribuitur quo in alui̾t
age mͦ. Si uͦ adhuc suꝑstite usufruc.¬
tuario. ab hac luce fuit lib̾t: exẽpt:
ħditas ei legitimum tramitẽ seqͥtur
¶Sin ã usufructuariꝰ tm̃ mͦ lib̾tatem ĩ

Expanded text:
it vel usus fructus nem usus fructus quocumque modo accipiat, tunc facultas ei tribuitur quo maluerit degere modo. si vero adhuc superstite usufructuario ab hac luce fuerit libertus exemptus, hereditas eius legitimum tramitem sequatur. Sin autem usufructuarius tantummodo libertat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.aã.Licẽtiano. Dic̃ p̃t̃iissa ĩstr¬
um̃ta manunussionis roete facte.
nłłm affer̃ p̃stite lib̾tat᷑i uicii. ita
si ẜuum ad lib̾tatẽ ꝓduxisti. instru
tẽ manuiissis adim̾e patronꝰ nõ
potest : ita manuinissionis ĩstrum̃¬
tũ prãre cogitur.

Expanded text:
strumenta manumissionis recte factae nullum adferunt praestitae libertati vitium, ita si servum ad libertatem produxisti, instrumtem manumissis adimere patronus non potest, ita manumissionis instrumtare cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
s.aã. Pardalie. Parentes n̾atler.
cilla nata .p ad lib̾tatẽ ianumissa
ꝑ uenisti te ult eraltera natã anci¬
lla ẜ uam ꝓfessa q̃ sitã manumissi¬
one lib̃tatem. hꝰ mõ simłatione. uł
eirore: amite minime potusti. cũ

Expanded text:
. Pardaleae. Parentes natales, cilla nata post ad libertatem manumissa pervenisti, te velut ex altera natam ancilla servam professa quaesitam manumissione libertatem huiusmodi simulatione vel errore amittere minime potuisti, cum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ãa. max̾. Si ur̃am possessionẽ
nullꝰ precessit titulꝰ. s ingenui cõ¬
stituti oꝑas m̃cede placita locastis.
nec statui ꝗcquan ur̃o drogatum ÷ ñ
ad ꝯuencioĩs implendã fidem sollẽp
u̾b ductã natales quib nata ÷. pꝰ hũc

Expanded text:
. Maximae. Si vestram possessionem nullus praecessit titulus, sed ingenui constituti operas mercede placita locastis, nec statui quicquam vestro derogatum est nec ad conventionis implendam fidem sollemnised abductam natales, quibus nata est, post hunc
Abbreviated transcription (Latin):
cipandi precii gracia ꝯsensum ẜ uitu¬
ti doisse ꝓbetur.ł bacionis sane honꝰ
c̃ ex ẜ uitute ulib̾tatẽ asseritur ad se
recipit. q̃ si afirmacionẽ suã ñ imple¬
at in ꝯcussum possessionis iꝰ optineb̾iꝰ.¬

Expanded text:
andi pretii gratia consensum servituti dedisse probetur. Probationis sane onus, cum ex servitute in libertatem adseritur, ad se recipit. qui si adfirmationem suam non impleat, inconcussum possessionis ius obtinebis.
Abbreviated transcription (Latin):
afirmas placuisse quondã anõ cuo ut
ua reu̾encia quã patrono lib̃ti t̃ent
exib̃e. placito suo stare.
d̾.aã.⁊ cc̃. c culo. ¶ um precũ tuaꝵ
ꝯceptio. lic eũ cc̃ quem supplicas ex
ancilla natum ẽẽ exp̃sserit. tñ nõiꝰ
gnom̃ quo lib̾i dũ taxat nuncupãt᷑.

Expanded text:
adfirmes placuisse quondam domino tuo, ut va reverentia, quam patrono liberti solent exhibere, placito suo stare.. et CC. Proculo. Cum precum tuarum conceptio, licet eum contra quem supplicas ex ancilla natum esse expresserit, tamen nomini cognomen, quo liberi dumtaxat nuncupantur,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aã. ⁊̃ alusie. Eam q̃ iupossessi¬
oue libtatis ñ siue dolo malo reꝑi¬
tur. iuẜuitutẽ ꝯstitute simil hr̃e
p̃uidicium: edicto ꝓpetuo cauetur.
Si ꝯtrou̾sia erit. utr̃ erfuitute
ulib̾tatẽ pecatur. auerlibtate in

Expanded text:
 CC. Thallusae. Eam, quae in possessione libertatis non sine dolo malo reperitur, in servitutem constitutae simile habere praeiudicium edicto perpetuo "si controversia erit, utrum ex servitute in libertatem petatur an ex libertate in
Abbreviated transcription (Latin):
libtati tue node potueruit. max̃e¬
te minoremetate fuisses ꝯnreneo¬
res. ⁊ placuerit minores. ir. anũ.
nulla rõe irocare statum ac ꝓlib¬
is ẜuos fieri. Necantea lib̾tatem
u ꝯsulte awatant. qͥuẽ aliis ꝑpeta¬

Expanded text:
tati tuae nocere potuerunt, maxminorem aetate fuisse commemores et placuerit minores viginti annis nulla ratione mutare statum ac pro liberis servos fieri, ne ante libertatem inconsulte amittant, quam aliis prop
Abbreviated transcription (Latin):
tiquã obsuatioẽni. ⁊ lib̾tate cad̾em
eũ sine dno ee intelligi. s nec inue¬
niri ꝑsonam. cui res ad se uenientes
adquirat.s⁊ si tã ꝓͥetariꝰ quã usus¬
fructuariꝰ lib̾tatem ei ꝯsencientes
imposueruit. pleno iure lib̃m eum
effici. ⁊ si quid pꝰ ea s ad quisierit. ħ
dit. ħ sib adquirat . Sib̾hat̃.: sue posti¬
tati relinquat. saluo patronat: uire
ꝑ omiã custodiendo. n ħ ei logib fu̾it

Expanded text:
tiquam observationem et libertatem cadere et eum sine domino intellegi esse, sed nec inveniri personam, cui res ad se venientes adquirat: sed si tam proprietarius quam usufructuarius libertatem ei consentientes imposuerant, pleno iure liberum eum effici et, si quid postea sibi adquisierit, hoc dit, hoc sibi adquirat, sibi habeat, suae posteritati relinquat, salvo patronatus iure per omnia custodiendo, nisi et hoc ei
Abbreviated transcription (Latin):
ferenꝙ liceat parentib taun femis.
ue. siue insaes ꝯstitutis. siue emã cip¬
atis. cuiꝰ cumq grad mandatũ impo¬
nere. quaten ẜud in lib̾tatẽ ꝓducat᷑
siue apud uidicẽ. siue in sac̾s ecłiis.

Expanded text:
ferentia liceat parentibus tam feminis us sive in sacris constitutis sive emancipatis cuiuscumque gradus mandatum imponere, quatenus servos in libertatem producant sive apud iudicem sive in sac
Abbreviated transcription (Latin):
i inuito ł ignorãte te partus¬
D ancille. ł ascripticie tue ex¬
posit: sit repetere eum ñ ꝓhib¬
is.s⁊ restitucio eiꝰ. si ñ a fure uẽ¬
dicau̾is itti fiet. ut̃ siqua ĩ alẽ¬
do eo ł forte ad discendũ artif¬
icium iuste ꝯsumpta fuin̾t re
bolem suam nutriat. Qd̃ si ex¬
ponendam putau̾it. anĩaduer¬
si oni que ꝯstituta est subiace¬
bit. s nec dnĩs nec patronisre¬
petendi additum reliꝗmi. si ab
ipsis expositos quodãmͦ admor¬

Expanded text:
i invito vel ignorante te partus ancillae vel adscripticiae tuae expositus est, repetere eum non prohiberis. Sed restitutio eius, si non a fure vindicaveris, ita fiet, ut, si qua in alendo eo vel forte ad discendum artificium iuste consumpta fuerint, rebolem suam nutriat; quod si exponendam putaverit, animadversioni quae constituta est subjacebit, sed nec dominis, vel patronis repetendi aditum relinquimus si ab ipsis expositos quodammodo ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
nolumꝰ hꝯͣ rei sollicitudinẽ ge¬
atum placuit admom̃. it em̃gẽ¬
tib talib caĩs sciat legis nr̃e
auxiliũ łferendũ. ita ut nou̾it̃
rectores uniu̾si aecẽ libras au¬
ri ase.⁊ tantund̃ asiuis aparitori¬
b exigendas si p̃ceptũ neglex̾int

Expanded text:
volumus huius rei sollicitudinem geatum placuit admoneri , ut emergentibus talibus causis sciant legis nostrae auxilium deferendum: ita ut noverint rectores universi decem libras auri a se et tantundem a suis apparitoribus exigendum, si praeceptum neglexerint
Abbreviated transcription (Latin):
ñ filiꝰ excuset᷑. ꝓ pietatis itaq rõe
ab hostib redep̃to filio facti te peni¬
t̾e. ac d̾ p̃cio quicꝗͣ tractare ñ ꝯue¬
ꝯceno reddi postlas.
b captis ac pꝰ linimo reuersis ꝓ
Que uero ꝑusucapionem ł libati¬
onẽ. ex bonis subtracta. ł nõ utẽ¬
do fiuita eẽ uident᷑ infra annu̾
utile xꝑientib accõne recisoriͣ¬

Expanded text:
non excusetur. Pro pietatis itaque ratione ab hostibus redempto filio facti te paenitere ac de pretio quicquam tractare non convencesso reddi postulas.bus captis ac postliminio reversis pro quae vero per usucapionem vel liberationem ex bonis subtracta vel non utendo finita esse videntur, intra annum utilem experientibus actione rescissori
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝯsid̾atio intali necessitate ꝓe¬
sitis negari faciat emptionẽ dec
red̾mptos aut datũ ꝓse p̃cium
emptorib restitu̾e. aut laboris
obsequio. ł oꝑe ꝗnquẽnii uicem
refferre bñficii. habituros in co¬
lum̃ si ueo nati s̃ lib̃tatẽ. Reo dã¬

Expanded text:
nsideratio in tali necessitate positis negari faciat emptionem, decet redemptos aut datum pro se pretium emptoribus restituere aut laboris obsequio vel opere quinquennii vicem referre beneficii, habituros incolumem, si in ea nati sunt, libertatem. Reddan
Abbreviated transcription (Latin):
etatis quos barbarica feritas cap¬
tuitatis necessitate trãsuex̾at. in¬
uitos nemo retineat. s: ad ꝓͥa redi¬
re cupientib lib̾a sit facultas. ꝗ¬
b si ꝗcqͣm inusum uestiũ. ł ali¬
monie impẽsum ÷ humanitati
sit p̃stitũ. nec maneat iuctuał

Expanded text:
aetatis, quos barbarica feritas captiva necessitate transduxerat, invitos nemo retineat, sed ad propria redire cupientibus libera sit facultas. Quibus si quicquam in usum vestium vel alimoniae inpensum est, humanitati sit p
Abbreviated transcription (Latin):
fines habebant. ñ iõ exfidei comi¬
sso minꝰ cberi. ꝗd testator sines
eoꝵ ⁊ cercaminis formã ꝗͣ ceł bra¬
ri singłis annis uoluit alia scͥpt¬
ura se dclaratuꝵ ꝓmisit. Acpe̾a
morte p̃nentꝰ ñ fecit. ¶ Sin ãꝯ
dicoẽs quasdam in quanis parte
testamenti posuit. ⁊uc̃ uid̾i abmi¬
omĩa ꝯpleri. tamꝗͣ si testator iꝑe
institucoes ehuso ꝯdicionib copu

Expanded text:
fines habebant, non ideo ex fideicommisso minus deberi, quod testator fines eorum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeventus non fecit. Sin autem condiciones quasdam in quavis parte testamenti posuit, tum videri ab iomnia compleri, tamquam si testator ipsas institu
Abbreviated transcription (Latin):
te sib̾ eẽ uell. id ꝗd ẽ inutił. mat̾¬
monuuĩ te dirime cum uiro ñ uib.
tu poro uoluntatẽ eiꝰ dinolicio ꝓp¬
basti. O portuert. ã ⁊ si ꝯdicio huiꝰ¬
modi a diͤitteretur. p̃feire lucͦ ꝯcor¬
diam Maritał enimuͦ cum boni
ꝓnores ħ obẜuari uetent. siñ ullo
dampno ꝯuinccionẽ retine potui¬
sti. Redi gͥ admaritũ sciens ħroi¬
tatẽ mats ĩsi redieris reteñturã.
qppe quam retineres lic ꝓrsus ab.
eo non rocesisses. Cõstauc̃o g̾ea¬

Expanded text:
ellet, id quod est inutile, matrimonium te dirimere cum viro non iuberet Tu porro voluntatem eius divortio comprobasti: oportuerat autem, etsi condicio huiusmodi admitteretur, praeferre lucro concordiam maritalem. Enimvero cum boni mores haec observari vetent, sine ullo damno coniunctionem retinere potuisti Redi igitur ad maritum sciens hereditatem matris, etiamsi redieris, retenturam, quippe quam retineres, licet prorsus ab eo non recessisses. VALER. E
Abbreviated transcription (Latin):
statium: ⁊ sustituciom eos sub uigͣ¬
u̾it. nulla liboꝵ eoꝵ m̃cione facca.
Sħ intelligi euanescere substitucõẽ
lib̃is eam excludẽtib ⁊ intelłetu op¬
timo his qui ad substitucoẽm nocã¬
tur obsistente. ⁊ñ ꝯcedente ad eos
eã parcẽ nenire s⁊ ad filios. ł filias
nepotes. ł neptes. ł ꝓnepotes. uł
ꝓneptos morientis transmittẽte.
⁊ ñ ałr substitucione loc̃ accipiẽ¬
te. nͥ tꝑi libi sine iu̾sta sobole d

Expanded text:
statuimus, et substitutioni eos subiugavstatuimus, et substitutioni eos subiugaverit nulla liberorum eorum mentione facta, et hic intellegi evanescere substitutionem, liberis eam excludentibus et intellectu optimo his qui ad substitutionem vocantur obsistente et non concedente ad eos eam partem venire, sed ad filios vel filias, nepotes vel neptes, pronepotes vel proneptes morientis transmittente, et non aliter substitutione locum accipiente, nisi ipsi liberi sine iusta subole d
Abbreviated transcription (Latin):
huit. ꝓpt̃ huiꝰ mõi u̾boꝵ angustia
libos eius om̃i pene fructu pat̾no a¬
fmudari ¶ uiam itaq impiamob¬
struentes. ut neꝗs ⁊̃ alius aiuau̾it
huiꝰ moĩ facini sanetionẽ . ⁊ hauc
legem inꝑpetuum ualiturã induci¬
Q exemplo ⁊ aliis ꝑsonis licz ex¬
tranee sint dquib huiꝰ mõi aliꝗd
scͥptum fu̾it medemur. ¶ Cũ aut̃
inuenim excelsi ingenii papimañ
ĩ huiꝰ mõi casum in quo pat̾ filio
suo substituit. nulla lib̾oꝵ ex his
ꝓc̾andoꝵ adiectione habita. ex
optimo intelletu disposusse eua¬
nesc̾e substitucoẽm. Si his qͥ sub¬
sticucione p̃grauatꝰ ⁊ pat̃. essi¬
ciatur ilibos sustułit. ⁊ intelli¬
gend̾ ñ eẽ ueri simił patrẽ si d̾ne¬
potib cogitau̾it tał fecisse substi¬
tucionem. humanitatis intuitu.
Hoc ⁊̃ latiꝰ ⁊ pinguiꝰ int̾pretãd̾
eẽ credidim:. Et siꝗs naturales
hau̾it filios. ⁊ partem eis reliq̃rit
ł do̾erit usq admodũ quem nos

Expanded text:
it, propter huiusmodi verborum angustias liberos eius omni paene fructu paterno defraudari? viam itaque impiam obstruentes, ut ne quis et alius deviaverit, huiusmodi facimus sanctionem et hanc legem in perpetuum valituram induciquo exemplo etiam aliis personis, licet extraneae sunt, de quibus huiusmodi aliquod scriptum fuerit, medemur Cum autem invenimus excelsi ingenii papinianum in huiusmodi casu, in quo pater filio suo substituit nulla liberorum ex his procreandorum adiectione habita, ex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem, si is qui substitutione praegravatus est pater efficiatur et liberos sustulerit, intellegentem non esse verisimile patrem, si de nepotibus cogitaverit, talem fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios et partem eis reliquerit vel dederit usque ad modum, quem nos
Abbreviated transcription (Latin):
non uldetur. E um aut transma¬
ꝯdicione ħroem seriptum eẽ di¬
cas si in patriam que in ꝓuincia
mauritanie erat regressꝰ fuisses.
nec exħrdatũ te alleges si in eimi
locũ non redisses. manifestum ÷ mł¬
tis casib ñ uoluntariis s⁊ fortui¬
tis euenire potuisse ut eam imple¬

Expanded text:
non videtur. Cum autem transcondicione heredem scriptum esse dicas, si in patriam, quae in provincia mauritaniae erat, regressus fuisses, nec exheredatum te adleges, si in eum locum non redisses, manifestum est multis casibus non voluntariis sed fortuitis evenire potuisse, ut eam imple