comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ omũ ad p̃tores deducendes curent: suc quisq fortune domi autorem.
expectet custodes p̃t̾ea ad portas ponant qui ꝓhibrant quẽꝙ egredi urbe
ccgrantq homines nullã nisi ucte ac menib salius salute sperare. ubi
iierit recte tumultus tum ĩ curiã patres reuganda. consulendũ
deurbis custodia esse. Cum ĩ hauc sententia pedib om̃s issent sum̃otaq
foro magr̃atus turba patres diuersi ad sedan des tumultus discessissent
Diun denu lutere a Terentio consule allate sunt .I. Emilium consulem
exͣtitumq cesum euasum se esse reliquias tante cladis uelut ex naufragio
olligentem ad decem nullia militu ferme ẽẽ ĩ n conpositoꝵ ĩ ordinatorumnꝙ.
se nunc sedere ad caias ĩ captiuoꝵ p̃tis p̃daq alia / nec uictoris arimo
magni ducis more nũtiantez. Tum priuate quos ꝑ domas clades u

Expanded text:
rerum omnium ad praetores deducendos curent, suae quisque fortunae domi auctorem rerum omnium ad praetores deducendos curent, suae quisque fortunae domi auctorem exspectent, custodesque praeterea ad portas ponant qui prohibeant quemquam egredi urbe cogantque homines nullam nisi urbe ac moenibus saluis salutem sperare. ubi conticuerit recte tumultus, tum in curiam patres reuocandos consulendumque de urbis custodia esse. cum in hanc sententiam pedibus omnes issent summotaque foro <a> magistratibus turba patres diuersi ad sedandos tumultus discessissent, tum demum litterae a C. Terentio consule allatae sunt: L. Aemilium consulem exercitumque caesum; sese Canusi esse, reliquias tantae cladis uelut ex naufragio colligentem; ad decem milia militum ferme esse incompositorum inordinatorumque; Poenum sedere ad Cannas, in captiuorum pretiis praedaque alia nec uictoris animo nec magni ducis more nundinantem. tum priuatae quoque per domos clades uolgatae
Abbreviated transcription (Latin):
us telli restaret Iuentur. Cum ĩ aliis sic̃ ingentib ita ignotis nec
quidem satis expedirent. obstreperetq clamor lamentantũ muliert: et
Tum fabius maximus tenfuit equites expeditos et appia ⁊ latina uia
mictendos qui obiuam cuntes ꝑcontarent aliquos ꝓfectos ex fuga passi¬
daffi dissipatis forte referant que fortuna consulum atq e̾xcctuum sit: et
siquid dii inmortales miseri imperii reliquu romano nomini fecerint: ubi ee
copie sint i quo se hannibal post p̃lium contulcrit. quid paret/ quid agat/
cusq sit. Hec exploranda noscendaq ꝑ inpigros uiuenes esse. Alud ꝑ pat
ip̃os agendim. qm̃ magistratuu parum sit ut tumultu ac trepidationenpͤ
icte tollant: matronas publico arccãt/ contineriq intea suũi quãq lu
cogant. comploratus familiaꝵ coheroeãt silentiu ꝑ urbe faciant. nũtios

Expanded text:
opus belli restaret, uenturum. cum in malis sicuti ingentibus ita ignotis ne consilium opus belli restaret, uenturum. cum in malis sicuti ingentibus ita ignotis ne consilium quidem satis expedirent obstreperetque clamor lamentantium mulierum et Q. Fabius Maximus censuit equites expeditos et Appia et Latina uia mittendos, qui obuios percontando—aliquos profecto ex fuga passim dissipatos fore—referant quae fortuna consulum atque exercituum sit et, si quid di immortales miseriti imperii reliquum Romani nominis fecerint, ubi eae copiae sint; quo se Hannibal post proelium contulerit, quid paret, quid agat acturusque sit. haec exploranda noscendaque per impigros iuuenes esse; illud per patres ipsos agendum, quoniam magistratuum parum sit, ut tumultum ac trepidationem in urbe tollant, matronas publico arceant continerique intra suum quamque limen cogant, comploratus familiarum coerceant, silentium per urbem faciant, nuntios
Abbreviated transcription (Latin):
que disserendo minora uero facio. Consule excituq ad transimenũ p̃ore
anno amisso nõ uulnus suꝑ uulnus s multiplex clades cum duob ꝯsulib
nsulares ex̾citus amissi nũtiabantur. nec ulla iam castra romana
ducem nec nulitem esse. Hannibalis apuliã. Samniu esse: ac iam ꝓpe
tam italiam factam. Nulla ꝓfecto alia geus tanta mole cladis n
obruta esset comparem cladem᷑ ad egathes insulas cartaginensiu plio
nauali acceptam/. qua fracti sitilia ac sardinia cessere. hinc uettigales ac
stipendiarios fieri se passi sunt. Aut pugnam aduersam ĩ africam cui
postea hannibal suctubuit nulla ex parte comꝑande sunt insi ꝙ minore
animo latesunt . P. furius philus ⁊ .M. poniponius p̃tores senatum
ĩ curiam hostiliam uccauerunt ut de urbis custodia consulerent. Neq
enim dubitabant deletis excitib hostem ad oppugnandam romã qd̾ unũ

Expanded text:
quae edissertando minora uero faciam. consule exercituque ad Trasumennum priore quae edissertando minora uero faciam. consule exercituque ad Trasumennum priore anno amisso non uolnus super uolnus sed multiplex clades, cum duobus consulibus duo consulares exercitus amissi nuntiabantur nec ulla iam castra Romana nec ducem nec militem esse; Hannibalis Apuliam, Samnium ac iam prope totam Italiam factam. nulla profecto alia gens tanta mole cladis non obruta esset. compares cladem ad Aegates insulas Carthaginiensium proelio nauali acceptam, qua fracti Sicilia ac Sardinia cessere, inde uectigales ac stipendiarios fieri se passi sunt, aut pugnam aduersam in Africa, cui postea hic ipse Hannibal succubuit; nulla ex parte comparandae sunt nisi quod minore animo latae sunt. P. Furius Philus et M. Pomponius praetores senatum in curiam Hostiliam uocauerunt, ut de urbis custodia consulerent; neque enim dubitabant deletis exercitibus hostem ad oppugnandam Romam, quod unum
Abbreviated transcription (Latin):
um diuisissent ĩ singulos equites tagas ⁊ tunitas et quadrigatos nũ
quirios uicenos/ et peditib denos ⁊ arma quib decrant dederunt. seteraꝙ
publite ac peuiatim hospitałe facta. certatumq ne amuliere camuilira tole
uenusinus officis uinceretur. sed grauuis onusbuse ĩ se multitudo faciebat.
et iam ad decemmillia hominu erant. Appius q ⁊ Scipio postꝙͥ ĩ colime
esse alterum consulem accepunt: nuntiu ex templo mictunt. quante secũ
peditum equitũq copie essent: sciscitatumq simul utrũ uenusi adduti
exctum/ an manere uberet canusii. Uarro ip̃e canusiu copias traduxit
Et iam aliqua spene consularis excitus erat / menibq se cerni et si non
armis ab hoste uidebantur defensuri. Romam ne has quidem reliꝗas
om̃s copias allatum fuerat. Numꝙͣ salua urbe tantũ pauoris tumultꝰq
intra menia romana fuit. Itaq sucunbam oncri neq aggrediar narare

Expanded text:
cum diuisissent, in singulos equites togas et tunicas et quadrigatos nummos cum diuisissent, in singulos equites togas et tunicas et quadrigatos nummos quinos uicenos, et pediti denos et arma quibus deerant dederunt, ceteraque publice ac priuatim hospitaliter facta certatumque ne a muliere Canusina populus Uenusinus officiis uinceretur. sed grauius onus Busae multitudo faciebat; et iam ad decem milia hominum erant, Appiusque et Scipio, postquam incolumem esse alterum consulem acceperunt, nuntium extemplo mittunt quantae secum peditum equitumque copiae essent sciscitatumque simul utrum Uenusiam adduci exercitum an manere iuberet Canusi. Uarro ipse Canusium copias traduxit; et iam aliqua species consularis exercitus erat moenibusque se certe, si non armis, ab hoste uidebantur defensuri. Romam ne has quidem reliquias us> exercitum deletasque omnes copias allatum fuerat. nunquam salua urbe tantum pauoris tumultusque intra moenia Romana fuit. itaque succumbam oneri neque adgrediar narrare
Abbreviated transcription (Latin):
agendum non consultandum ait ⁊̃ tanto uialo esse. Irent secum ex templo
armati qui rempublicam saluam uellent. nullo ĩ loco uerius ꝙ ubi ca
cgitentur hostium costra esse . Pergit ire sequentib pautis ĩ hospitium
mebelli. et cum onciliu ib uiuenu de quib allatum erat i̾uenisset sccto
suꝑ capita consultantiu gladio. Ex mei animi senterdia iñquit iuro ut e̾go
fallo tums iuppiter optime maxime domũ familiã remq meã pessimusi
leno afficiat. In hec uerba .l. cecili iures expostulo ceteriq qui adestia. R
nõ uirauerit ĩ se hunc gladium strictum esse sciat. haud secus ꝑauidi ꝙͣ
si uictorem hanmbalem cernerent uirant oñĩs. custodiendosq semet ĩpõs¬
hannnbalem ꝯ̃t scipioni tradunt. Eo tpe quo hec canus ii agebant᷑ uenusia
fuerant ꝑuenere. Ets om̃s uenusim ꝑ familias benigne accipiendos curãdsq

Expanded text:
agendum, non consultandum ait in tanto malo esse. irent secum extemplo agendum, non consultandum ait in tanto malo esse. irent secum extemplo armati qui rem publicam saluam uellent; nulla uerius quam ubi ea cogitentur hostium castra esse. pergit ire sequentibus paucis in hospitium Metelli et, cum concilium ibi iuuenum de quibus allatum erat inuenisset, stricto super capita consultantium gladio, 'ex mei animi sententia' inquit, 'ut ego fallo, tum me, Iuppiter optime maxime, domum, familiam remque meam pessimo leto adficias. in haec uerba, L. Caecili , iures postulo, ceterique qui adestis. qui non iurauerit in se hunc gladium strictum esse sciat.' haud secus pauidi quam si uictorem Hannibalem cernerent, iurant omnes custodiendosque semet ipsos Scipioni tradunt. eo tempore quo haec Canusi agebantur Uenusiam fuerant, peruenere. eos omnes Uenusini per familias benigne accipiendos curandosque
Abbreviated transcription (Latin):
essent fabius maximus de legione yͥma cuius pater p̃ore aruo dictato
fuerat et dedegione sccunda l. publius bibulus et .p. cornelius sibi
et de legione tertia appius claudius pulcher qui proxime edilis fuerat
onfim̃ consensu. ad .p. sciione admodum adolescente et Appiũ. laudĩa
sui imgerui ddata est. Quib consultantib ut᷑ pauts d sucĩe derm
nũtiat᷑ .p. furus philus consularis iri filiue nequic eos agẽ ꝑ dutuor
spemfore desperatam cnimplor atamq rem esse publicam ⁊ nobilos iuuienes
quos dam quoꝵ pͥncire .l. ceciliũm metellum mare ac naues̾ spectare
ut deserta italia ad regum aliquem transsugiant. Ed malieptp
a trox suꝑ tot clades etiam noius am stupore ac muracula corpidos
desixisset et qui aderant consiliu aductandum de eo censererd/ negat
consilii rem este scꝙĩo liuienis fatalis dux huuesarbellis audendteipło

Expanded text:
essent, Fabius Maximus de legione prima, cuius pater priore anno dictator essent, Fabius Maximus de legione prima, cuius pater priore anno dictator fuerat, et de legione secunda L. Publicius Bibulus et P. Cornelius Scipio et de legione tertia Ap. Claudius Pulcher , qui proxime aedilis fuerat, omnium consensu ad P. Scipionem admodum adulescentem et ad Ap. Claudium summa imperii delata est. quibus consultantibus inter paucos de summa rerum nuntiat P. Furius Philus , consularis uiri filius, nequiquam eos perditam spem fouere; desperatam comploratamque rem esse publicam; nobiles iuuenes quosdam, quorum principem L. Caecilium Metellum , mare ac naues spectare, ut deserta Italia ad regum aliquem transfugiant. quod malum, praeterquam atrox, super tot clades etiam nouum, cum stupore ac miraculo torpidos defixisset qui aderant et consilium aduocandum de eo censerent, negat consilii rem esse Scipio iuuenis, fatalis dux huiusce belli: audendum atque
Abbreviated transcription (Latin):
interea cum ex maiorib castris quib satis uirius atq aum fuit ad quatuo
millia hominu ⁊ ducenti equites alii agiine. alii palati passim ꝑ agros
ꝙ haud minus tatum erat canusiu ꝓfugissent. castra ip̃a asau
et p̃ter equos uirosq et siquid argenti qd̾ plurimu ĩ phaleris cquoꝵ
crat. Nam aduescendum facto ꝑexigno utiq militantes uescebantar¬
utebant᷑. Omĩs cetera p̃da diripienda data ẽ. Cum sepeliendi causa
conferri in unu corpora suoꝵ uissit.Ad actonpullia fuisse dicurã fortissiõꝵ
uiroꝵ. Consulem quap romauu conquisitum sepultũq quidã autores
sunt. Ets qui canusuui ꝑfugerant/ mulier paula nomine busa generi
clara diutis metib tantum tectisq a crmusinis acceptis frunento
ueste uiatico ctiam iuuit. pro qua ei magnificentia postea bello ꝓfecto
a sen atui honores habiti sunt. Ccterum cum ibi tribum militũ quatuor

Expanded text:
interea cum ex maioribus castris, quibus satis uirium aut animi fuit, ad quattuor interea cum ex maioribus castris, quibus satis uirium aut animi fuit, ad quattuor milia hominum et ducenti equites, alii agmine, alii palati passim per agros, quod haud minus tutum erat, Canusium perfugissent, castra ipsa ab saet praeter equos uirosque et si quid argenti quod plurimum in phaleris equorum erat; nam ad uescendum facto perexiguo, utique militantes, utebantur omnis cetera praeda diripienda data est. tum sepeliendi causa conferri in unum corpora suorum iussit; ad octo milia fuisse dicuntur fortissimorum uirorum. consulem quoque Romanum conquisitum sepultumque quidam auctores sunt. eos qui Canusium perfugerant mulier Apula nomine Busa, genere clara ac diuitiis, moenibus tantum tectisque a Canusinis acceptos, frumento, ueste, uiatico etiam iuuit, pro qua ei munificentia postea bello perfecto ab senatu honores habiti sunt. ceterum cum ibi tribuni militum quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
ugulumq ⁊ zeliquũ sanquine libantees haurire.Inucti qi
sunt mersis ĩ effossam terram capitib quos̾ ip̃os̃ fecisse foueas obruẽtesq
subreta sub humo int̾clusisst spiritum apparebat. p̃cipue conuertit
subtractus numida mortuo suꝑuienti suꝑm cumbenti romanus uiuus nasõ
aurib q laceratis. cum manib ad capiendum telum iutilibi u lab eledie
ira uersus lauiando dentib hostem exptrasset. Spoliio ad multu delectis
hannibal ad miuora ducit castea oppugnanda. et oui pͥniũ bracchio flumĩ
maturior ip̃is spe deditio est facta: pacti ut arma et equos traderent
In cripita romana tricenis nũmis quadrigatis ĩ sttrios ducenis ĩ seruos cẽtenis.
et ut eo p̃t̃io ꝑsoluto cum singulis abirent uestanentis. ĩ castra hostes accepũt
traditiq ĩ custodiam om̃s sunt se eoꝵ ciues stciiq. Dum ibi tp̃s teritur

Expanded text:
iugulumque et reliquum sanguinem iubentes haurire; inuenti quidam iugulumque et reliquum sanguinem iubentes haurire; inuenti quidam sunt mersis in effossam terram capitibus quos sibi ipsos fecisse foueas obruentesque ora superiecta humo interclusisse spiritum apparebat. praecipue conuertit omnes subtractus Numida mortuo superincubanti Romano uiuus naso auribusque laceratis, cum manibus ad capiendum telum inutilibus, in rabiem ira uersa laniando dentibus hostem exspirasset. spoliis ad multum diei lectis, Hannibal ad minora ducit castra oppugnanda et omnium primum brachio obiectomaturior ipsius spe deditio est facta. pacti ut arma atque equos traderent, in capita Romana trecenis nummis quadrigatis, in socios ducenis, in seruos centenis et ut eo pretio persoluto cum singulis abirent uestimentis, in castra hostes acceperunt traditique in custodiam omnes sunt, seorsum ciues sociique. dum ibi tempus teritur,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃oꝵ aut imꝑio cuius ꝙ agebant᷑. hanmbali uictori cũ cet̾i tirai fusi
gratularent suaderentq ut tanto ꝑfunctus bello diei qd̾ reliquũ cei
noctisq instquentis quictem et ip̃e sibi simueret et fessis daret militibus
Maharbal ffectus equitũ minime cessandu ratus/ ymo quid hac pugna
actum scias. dic quinto inquit uctor ĩ capitolio epulaberis
imici letalg et ma maior ꝙ ꝙͣã ut eam sratim cape̾ ar̃o postti
Itaq uoluutate se laudare mabarbalis ait/ ad consiliu pensandũ tp̃is
opus esst. Tum Maharbal nõ omia in mirum eidem dii dedere/
uinere scis hamubal uictoria uti nescis apra euis diei satis
tot romanoꝵ millia peditẽs et equites passim ut quẽ cuq fors̾ aut pugna
unxerat aut fuga. Asfurgentes quidam exstrage media cruenti qu
iacentes uiũcs suciisis femorib poplicibq inuenierũt / midantes c̾incẽ

Expanded text:
ipsorum aut imperio cuiusquam agebatur. Hannibali uictori cum ceteri circumfusi ipsorum aut imperio cuiusquam agebatur. Hannibali uictori cum ceteri circumfusi gratularentur suaderentque ut, tanto perfunctus bello, diei quod reliquum esset noctisque insequentis quietem et ipse sibi sumeret et fessis daret militibus, Maharbal praefectus equitum, minime cessandum ratus, 'immo ut quid hac pugna sit actum scias, die quinto' inquit, 'uictor in Capitolio epulaberis.nimis laeta res est uisa maiorque quam ut eam statim capere animo posset. itaque uoluntatem se laudare Maharbalis ait; ad consilium pensandum temporis opus esse. tum Maharbal: 'non omnia nimirum eidem di dedere. uincere scis, Hannibal; uictoria uti nescis.' mora eius diei satis tot Romanorum milia, pedites passim equitesque, ut quem cuique fors aut pugna iunxerat aut fuga; adsurgentes quidam ex strage media cruenti, quiacentes uiuos succisis feminibus poplitibusque inuenerunt nudantes ceruicem
Abbreviated transcription (Latin):
tanto mallent obiice. Aliis nõ tam sm̃a displicere ꝙ̃ animꝰ deesse. P.
Semprouius tuditanus tribunus militu/ Capi ergo mauultis inquit ab auãissiõ
crudelissimoq hoste. extimariq capita uestra et exquiri p̃tia ab int̾ragãtib
romanus cuus sis an latinus sccius / ut extua cõtumelia et miẜiã alteri
t et tot fortissimoꝵ uiroꝵ qui circa eum camułat iacent ciues estis
ẜ ante sp̃ oppͥmat lux maioraq hostiu agmina obsepiãt iter ꝑ hos ꝗ ĩordinati
Hec ubi dicta dedit stringit gladium. cuncoq facto ꝑ medios uadit hostes
cum ĩ latas dextrum qd̾ patebat iumide iacularent᷑ translatis ĩ desti
sctis/ ĩ maiora castra ad triamillia sexcentor euasere. atq inde probimus
alio magne agmine adiuncto Canusu̾i in celumes ꝑueniũt. Hec apiu
ctas magis imipetu aĩoꝵ ꝙ ingeniũ suũ auq aut fors dabat ꝙ̃ ex ꝯsil

Expanded text:
tanto periculo mallent obicere. aliis non tam sententia displicere quam animus deesse: P. tanto periculo mallent obicere. aliis non tam sententia displicere quam animus deesse: P. Sempronius Tuditanus tribunus militum 'capi ergo mauoltis' inquit, 'ab auarissimo et crudelissimo hoste aestimarique capita uestra et exquiri pretia ab interrogantibus Romanus ciuis sis an Latinus socius, et ex tua contumelia et miseria alteri maluit, et tot fortissimorum uirorum qui circa eum cumulati iacent ciues estis. sed antequam opprimit lux maioraque hostium agmina obsaepiunt iter, per hos, qui inordinati m uoltis'. haec ubi dicta dedit, stringit gladium cuneoque facto per medios uadit hostes et, cum in latus dextrum quod patebat Numidae iacularentur, translatis in dextrum scutis in maiora castra ad sescenti euaserunt atque inde protinus alio magno agmine adiuncto Canusium incolumes perueniunt. haec apud uictos magis impetu animorum, quos ingenium suum cuique aut fors dabat, quam ex consilio
Abbreviated transcription (Latin):
fugientium infestus agnini cum quinquaginta fere equitib uenusiam ꝑfugit.
bibaculus et uigitiunus de tribunis militum. Consulares quidã p̃toriiq et
itii. Int̾ eos. Oñ. seruilius minutius. et. M. Muiutius numerant᷑ q
aut qui eos magr̃atus gessissent/ unde ĩ senatum legi deberent: cum sua uolã tat
ĩ legionib milites facti essent. Capta eo p̃lio triamillia peditu et equites
st pugnam accidere leiuora quia ab hoste cessatum est sic strage ex̾ci
grauior fediorq fuga. Namq ad alliam fusi cum urbem ꝓdiit ita e̾xcctum
iauit. Ad cannas fugientem consule uix quinqueginta secuti sunt
ducib esset. nunctiũ qui maiorib p̃erant mictunt. dum p̃lio dem
ex letitia epulis fatigatos quies naturna hostes p̃meret / ut ad se transirẽt
uno agmine canusium abituros ẽẽ. Eam sententiã alii totam aspernati.

Expanded text:
fugientium insertus agmini, cum quinquaginta fere equitibus Uenusiam perfugit. fugientium insertus agmini, cum quinquaginta fere equitibus Uenusiam perfugit. Bibaculus , et undetriginta tribuni militum, consulares quidam praetoriique et icii—inter eos Cn. Servilium Geminum et M. Minucium numerant, qui aut qui eos magmilites in legionibus facti essent. capta eo proelio tria milia peditum et equites terum ut illis quae post pugnam accidere leuior, quia ab hoste est cessatum, sic strage exercitus grauior foediorque. fuga namque ad Alliam sicut urbem prodidit, ita exercitum seruauit: ad Cannas fugientem consulem uix quinquaginta secuti sunt,ducibus esset, nuntium qui in maioribus erant mittunt, dum proelio, deinde ex laetitia epulis fatigatos quies nocturna hostes premeret ut ad se transirent: uno agmine Canusium abituros esse. eam sententiam alii totam aspernari;
Abbreviated transcription (Latin):
dei respitrre debont: cape hunc equm dum et tibi uiriũ aliquid suꝑ est. comes
cgo te tollere possum ac ꝓtegẽ ne fuuestam hant pugnam morte ꝯsulis fec̾is
cham sine hot lacrimaꝵ satis luctꝰq est. Ad ea Consul. Tu quide Gn. cõnl
macte urtute esto s caue frustra miẜando exiguũ tp̃s emanib hostiũ euadẽdi
absumas. Abi nũtia publice patrib urbem romana niuniant/ ac prius ꝙ
existam. ut alieno cruiẽ innocentiã mc̃a ꝓtegami. Hec ex agentit prius
turba fugientiũ cuiũ/. denide hostes opp̃sserunt consulez ignorantes quis esset
obrueruntq telis. Lentulum ⁊ tumułũ abripuit equs. Tiide esfust figũt
septemillia hominũ ĩ minora castra/ decem ĩ inaiora duo ferttae autũ i ꝓm̃
capas ꝓfugerunt : qui ex templo a carthalone atꝙ equitib nuillo munimiento
tegentẽs iuciem ort cummienti sunt. Consul alter seu forte seu consilio nulli

Expanded text:
dei respicere debent, cape hunc equum, dum et tibi uirium aliquid superest <et> comes dei respicere debent, cape hunc equum, dum et tibi uirium aliquid superest <et> comes ego te tollere possum ac protegere. ne funestam hanc pugnam morte consulis feceris; etiam sine hoc lacrimarum satis luctusque est.' ad ea consul: 'tu quidem, Cn. Corneli , macte uirtute esto; sed caue, frustra miserando exiguum tempus e manibus hostium euadendi absumas. abi, nuntia publice patribus urbem Romanam muniant ac priusquam  collegae exsistam ut alieno crimine innocentiam meam protegam.' haec eos agentes prius turba fugientium ciuium, deinde hostes oppressere; consulem ignorantes quis esset obruere telis, Lentulum in tumultu abripuit equus. tum undique effuse fugiunt. septem milia hominum in minora castra, decem in maiora, duo ferme in uicum ipsum Cannas perfugerunt, qui extemplo a Carthalone atque equitibus nullo munimento tegente uicum circumuenti sunt. consul alter, seu forte seu consilio nulli
Abbreviated transcription (Latin):
grauiter ictus fuerat. tam̃ et acc̾ũit sere cum ꝯfertis hanubali et aliquot lais
plium xestituit ꝓtegentib eum cquitib romanis: Omissie postremo equis qr ꝯsule
et ad regendũ equu uires deficiebant tum demĩtianti cuidam iussisse ꝯsulem ad
tedes descende equites/ dixisse harnibale ferunt.  mallem michi unctos trade̾nt
equites. Tum pedestre p̃lium quale iam haud dubia hostium uictoria fuit aĩ
uicti mori ĩ uestigio mallent ꝙͣ fugere uictores morantib uictoriã rati trutidrre
quta pellere nõ pot̾ant: ꝓepulerunt tamen iam pautos suꝑatos ⁊ labore et
uulnerib fesses. Inde dissipati om̃s sunt: equosq ad fugam qui pot̾ant ⁊ ercteba
Gñ. lentulus tͥbunus militũ cum p̃tuchens equo sedente ĩ saxo cruore opletum
consulem indisset. L. emili inquit quem unũ insonto rulpe la dis hodierus

Expanded text:
grauiter ictus fuerat, tamen et occurrit saepe cum confertis Hannibali et aliquot locis grauiter ictus fuerat, tamen et occurrit saepe cum confertis Hannibali et aliquot locis proelium restituit, protegentibus eum equitibus Romanis, omissis postremo equis, quia consulem et ad regendum equum uires deficiebant. tum denuntianti cuidam iussisse consulem ad pedes descendere equites dixisse Hannibalem ferunt: 'quam mallem, uinctos mihi traderet.' equitum pedestre proelium, quale iam haud dubia hostium uictoria, fuit, cum uicti mori in uestigio mallent quam fugere, uictores morantibus uictoriam irati trucidarent quos pellere non poterant. pepulerunt tamen iam paucos superantes et labore ac uolneribus fessos. inde dissipati omnes sunt, equosque ad fugam qui poterant repetebant. Cn. Lentulus tribunus militum cum praeteruehens equo sedentem in saxo cruore oppletum consulem uidisset, ' L. Aemili ' inquit, 'quem unum insontem culpae cladis hodiernae
Abbreviated transcription (Latin):
parmisq ⁊ raculis ante pedes hostium ꝓiectis ĩ mediam aciem accepti ductiq
ultimos considere a tergo iubent᷑: ac dum p̃liu ab om̃ĩ parte conseritire
manserunt. Postꝙ̃ om̃iu oculos aĩosq atupauerat certamen / tum abreptid
scutis que passim̃ int̾ aceruos cesoꝵ corpoꝵ strata erant uersam adoruntire
romana aciem tergaq ferientes / ac poplites cedentes stragem ingente dederũt¬
ac maiorem aliquanto pauore ac tumultum fecerunt cum alibi terror ac
fuga alibi ꝑtinax ĩ mala iã spe p̃liũ esset. Hasdrubal qui ea ꝑte p̃erat / subdictta
ex media acie niudas quia segius coꝵ cũ aduersis pugna erat/ ad ꝑsequc̃das
issim fugientes nuttit. hispanos ⁊ gallos pedites afris iam ꝓpe fessis cede nu
ꝓͣ pugra adiungit. Parte alteta pugne p aulies quãꝙͣ pͥmo statmm plio funda

Expanded text:
parmisque et iaculis ante pedes hostium proiectis in mediam aciem accepti ductique ad parmisque et iaculis ante pedes hostium proiectis in mediam aciem accepti ductique ad ultimos considere ab tergo iubentur. ac dum proelium ab omni parte conseritur, quieti manserunt; postquam omnium animos oculosque occupauerat certamen, tum arreptis scutis, quae passim inter aceruos caesorum corporum strata erant, auersam adoriuntur Romanam aciem, tergaque ferientes ac poplites caedentes stragem ingentem ac maiorem aliquanto pauorem ac tumultum fecerunt. cum alibi terror ac fuga, alibi pertinax in mala iam spe proelium esset, †Hasdrubal† qui ea parte praeerat, subductos ex media acie Numidas, quia segnis eorum cum aduersis pugna erat, ad persequendos passim fugientes mittit, Hispanos et Gallos pedites Afris prope iam fessis caede magis quam pugna adiungit. parte altera pugnae Paulus, quamquam primo statim proelio funda
Abbreviated transcription (Latin):
reductis alis constiterant mediiq galli hispaniq steterant aliquantũ prominente
aciẽ. Qui cuneus ut pulsus equauit. frontem primu deinde nitendo etiã ĩ simu
ĩ medio dedit. africa iam cornua fecerant irruentib q intaute ĩ mediũ roanis
circamdedere alas: mox cornua extendendo clausere et atergo hostes hinc rõam
defuncti. nequicꝙ̃ de p̃lio uno omissis gallis hispauisq quoꝵ torga ceciderant
aduersus afros pugnam ineunt. Non tantu ĩ eo quicquã inĩquũ ꝙ inclusi adr̾s
numidas circum sessos s ctiam ꝙ fessi cum recentib ac uegetis.pugnabant. Ia
et sinistro cornu romani ubi scrioꝵ equites aduersus numidas steterant
p̃ter consucta arma telaq gladios an iltos sub loritis habentes speciem trãsfugoꝵ
cum a suis parmas post terga habentes adequitassent repente ex oquis defiliũt

Expanded text:
reductis alis constiterant †media, qua Galli Hispanique steterant, aliquantum prominente reductis alis constiterant †media, qua Galli Hispanique steterant, aliquantum prominente acie†. qui cuneus ut pulsus aequauit frontem primum, dein cedendo etiam in sinum in medio dedit, Afri circa iam cornua fecerant inruentibusque incaute in medium Romanis circumdedere alas; mox cornua extendendo clausere et ab tergo hostes. hinc Romani, defuncti nequiquam de proelio uno, omissis Gallis Hispanisque, quorum terga ceciderant, et aduersus Afros uersus circumfusos sed etiam quod fessi cum recentibus ac uegetis pugnabant. iam et sinistro cornu Romanis, ubi sociorum equites aduersus Numidas steterant,praeter solita arma telaque gladios occultos sub loricis habentes, specie transfugarum cum ab suis parmas post terga habentes adequitassent, repente ex equis desiliunt
Abbreviated transcription (Latin):
minime equestris more pugne. frontib eni aduersis concũreñdũ erat.
ua nullo airca ad euagandum ⁊elicto spatio hinc amnis hinc pedi
acies claudebat in directum utrunq intentos. Stantib ac conferctis
postremo turbatis equis uit̾ uirum amplexus detrahebat equo. Pedestͤ
magna ex patte certam en factum erat/. acrius tam̃ ꝙͣ diutius pugnatũ
est pulsiq romani equites terga uertunt. Sub equestris fino certamis
rta est peditum pugna primo et uirib et animis parum constabi
ordines gallis hispauisq Tandem romani diu ac sepe consilio qua frõte
aciẽq densa inpuluere hostium cuneis nimis tenuem eoq parũ ualidu
acetena ꝓnu̾nente aciẽ mpulsis demde ac trepide referẽtib pede insiste
as tenore uenoꝵ p̃ceps pauore fugientiu agmine ĩ mediam pmũ atie
illatis postremo nullo ⁊ esistente ad subsidia aston ꝓuenorunt ⁊ut inqs

Expanded text:
minime equestris more pugnae; frontibus enim aduersis concurrendum erat, minime equestris more pugnae; frontibus enim aduersis concurrendum erat, quia nullo circa ad euagandum relicto spatio hinc amnis, hinc peditum acies claudebant. in derectum utrimque nitentes, stantibus ac confertis postremo turba equis uir uirum amplexus detrahebat equo. pedestre magna iam ex parte certamen factum erat; acrius tamen quam diutius pugnatum est pulsique Romani equites terga uertunt. sub equestris finem certaminis coorta est peditum pugna, primo et uiribus et animis par dum constabant ordines Gallis Hispanisque; tandem Romani, diu ac saepe conisi, aequa fronte acieque densa impulere hostium cuneum nimis tenuem eoque parum ualidum, a cetera prominentem acie. impulsis deinde ac trepide referentibus pedem institere ac tenore uno per praeceps pauore fugientium agmen in mediam primum aciem inlati, postremo nullo resistente ad subsidia Afrorum peruenerunt, qui utrimque
Abbreviated transcription (Latin):
assucto petere hostem breuitate habiles ⁊ cum mucconih ante taleus
animatus. Gentium haꝵ tum magnitudine corpori tum spetie t̾ribłii aspea
erat. Talli suꝑ umbiculu erant midi hispani linteis p̃textis purpura
tunitis candore nimio fulgentib constiterant. Nlumeru om̃iu ꝗ tũ¬
peditum. xmillia cquitum. Duces tornib p̃erant. Sinistrũ has drubal
dextruni regebat maharbal. Mediam aciem haumbal ip̃e cu fratre
Magone tenuit solus seu de industria ita locatus/ seu ꝙ forte ita stãs
ꝑ oportune utriq part̾i obliquus erat romanis ĩ incridie penis ĩ septetoẽ¬
rsis uentus quem uolturnũ in cole uitant rcgiõis aduersus rom
cohortus multo puluere ĩ ip̃a ora uoluendo ꝓspectum ademit. Clamore
sublato ꝓcursum auxilus ⁊ pugna leuib pͥmu armis cõmissa. deinde
equitum galloꝵ hispanoꝵq leuũ corma cum dextro romano contĩpert

Expanded text:
adsueto petere hostem, breuitate habiles et cum mucronibus. ante alios adsueto petere hostem, breuitate habiles et cum mucronibus. ante alios habitus gentium harum cum magnitudine corporum, tum specie terribilis erat: Galli super umbilicum erant nudi: Hispani linteis praetextis purpura tunicis, candore miro fulgentibus, constiterant. numerus omnium decem equitum. duces cornibus praeerant sinistro Hasdrubal, dextro Maharbal; mediam aciem Hannibal ipse cum fratre Magone tenuit. sol seu de industria ita locatis seu quod forte ita stetere peropportune utrique parti obliquus erat Romanis in meridiem, Poenis in septentrionem uersis; uentus—Uolturnum regionis incolae uocant—aduersus Romanis coortus multo puluere in ipsa ora uoluendo prospectum ademit. clamore sublato procursum ab auxiliis et pugna leuibus primum armis commissa; deinde equitum Gallorum Hispanorumque laeuum cornu cum dextro Romano concurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ nõ adiuuare tonsilium potat.Transgressi flumen eas qua qu
castris minorib habuerant copias suis adiũgunt atq ita ĩstructa atie
dextro cormi id erat flumim ꝓpus romanos equites locant: demõ
ditet leuuz cornu/ extcemi equites scioꝵ intra pedites admedum iuncti. le¬
dite bo romanis tenuetunt. iaculatoꝵ excctcii leuiu armatoꝵ auxiliis
prim̃a aties facta. consules cornua tenent. Terentius leuu Emilius dextiũ
Gemino seriulio media pugna tuenda data. Hannibal luce pͥma balcãih
armatura p̃missa transgressus flumen ut quosq traduxerat ita
ĩ acie locabat. gallos hispanosq cquites ꝓpe ripam leuo ĩ cõnu aduersus
manu cquitatum/ dextrũ cornu numidis cquitib datũ media acu
peditib farmata/ ita ut afroꝵ utraq cornua essent int̾ponerent᷑ iis
medii galli atq hispani afri romanã magna ex parte crcdẽs aciem
captis gallis hispanisq scuta cius de forme fere erant dispares ac dissiles

Expanded text:
 non adiuuare consilium poterat. transgressi flumen eas quoque quas in castris minoribus habuerant copias suis adiungunt atque ita instructa acie in dextro cornu—id erat flumini propius—Romanos equites locant, deinde pedites: laeuum cornu extremi equites sociorum, intra pedites, ad medium iuncti legionibus Romanis, tenuerunt: iaculatores ex ceteris leuium armorum auxiliis prima acies facta. consules cornua tenuerunt, Terentius laeuum, Aemilius dextrum: Gemino Seruilio media pugna tuenda data. Hannibal luce prima Baliaribus leuique alia armatura praemissa transgressus flumen, ut quosque traduxerat, ita in acie locabat, Gallos Hispanosque equites prope ripam laeuo in cornu aduersus Romanum equitatum; dextrum cornu Numidis equitibus datum media acie peditibus firmata ita ut Afrorum utraque cornua essent, interponerentur his medii Galli atque Hispani. Afros Romanam magna ex parte crederes aciem; captis. Gallis Hispanisque scuta eiusdem formae fere erant, dispares ac dissimile
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi cum iux morendis arinis satis spatii eẽt corona militũ cincti
ad multunt dici cedunt᷑. Exigna pars cruptione facta siluas ac mõtes
pctit. pariq terrore et castra sunt deserta et uniu̾sa gens postero die
i deditionem uenit. Nec diũ ĩ pacato mansit. Nam subinde a cartagiẽ
allatum est ut hasdrubal pͥmo quoq tꝑe̾ ĩ italiam ẽxtitum ducẽt que
iuulgata res ꝑ hispaniam oiũ fere aĩss ad romanos aduertit. Itaq has¬
drubal extemplo litteras tartaginem mictit. indicaus quanto fama
ꝓfectionis sue danno fuisset. Siuõ inde ꝑgeret priusꝙ hiberum trãsiret

Expanded text:
compulsi, cum uix mouendis armis satis spatii esset, corona hostium cincti compulsi, cum uix mouendis armis satis spatii esset, corona hostium cincti ad multum diei caeduntur; exigua pars eruptione facta siluas ac montes petit. parique terrore et castra sunt deserta et uniuersa gens postero die in deditionem uenit. nec diu in pacto mansit; nam subinde ab Carthagine allatum est ut Hasdrubal primo quoque tempore in Italiam exercitum duceret, quae uolgata res per Hispaniam omnium ferme animos ad Romanos auertit. itaque Hasdrubal extemplo litteras Carthaginem mittit, indicans quanto fama profectionis suae damno fuisset: si uero inde pergeret, priusquam Hiberum transiret
Abbreviated transcription (Latin):
certamen obuersati castris pot̾ant neq castroꝵ oppugnatio facilis erat
urbem Ascuam / quo fines hostium ingrediens hasdrubal frumentum
cõmeatusq alios conuenerat ui capiunt: om̃iq arca ageo potiunt᷑. Nec iã
aut ⁊ agmine aut ĩ castris ullo imperio contineri. Quam ubi negligentiã
exre ut fit bene gesta griri senserat hasdrubal cohortatus milites ut
palatts sine signis hostes aggrederent. Degressus colle ꝑgit ire acie ĩstru
ad stra. Quem ut adesse tumultuose nuntiare fugientes ex specilie sta¬
tonib q attulere/ ad arma conel amatum. ut quisq arma ceperat sinẽ
Iniꝑio sine signo ⁊̃ compositi ⁊̃ ordiati ĩ plium ruũt. Iam pͥmi ꝯseruerãt
manus⁊ cum alii cateruati currerent alii nõdum ecastris exissent.
tamen primo ip̃a audatia terruere hostem. deinde rari ĩ confertos illati
cum paucitas parum tuta ess respicẽ alii alios ⁊ undiq pulsi coire
etem et dum corporib applicantur armaq armis iungũt ĩ artu

Expanded text:
certamen obuersati castris poterant neque castrorum oppugnatio facilis erat, urbem Ascuam, quo fines hostium ingrediens Hasdrubal frumentum commeatusque alios conuexerat, ui capiunt omnique circa agro potiuntur; nec iam aut in agmine aut in castris ullo imperio contineri. quam ubi neglegentiam ex re, ut fit, bene gesta oriri senserat Hasdrubal, cohortatus milites ut palatos sine signis hostes adgrederentur, degressus colle pergit ire acie instructa ad castra. quem ut adesse tumultuose nuntii refugientes ex speculis stationibusque attulere, ad arma conclamatum est. ut quisque arma ceperat, sine imperio, sine signo, incompositi, inordinati in proelium ruunt. iam primi conseruerant manus, cum alii cateruatim currerent, alii nondum e castris exissent; tamen primo ipsa audacia terruere hostem; deinde rari in confertos inlati, cum paucitas parum tuta esset, respicere alii alios et undique pulsi coire in orbem, et, dum corpora corporibus applicant armaque armis iungunt, in artum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ postori diem contio edicitur. Postꝙ ab eo colloquio ĩ arcem sese recepit
romana a siculis ciraĩuenta ⁊ opp̃ssa sint ꝑ hos dies. eam uos fraudem

Expanded text:
in posterum diem contio. postquam ab eo conloquio in arcem sese recepitin posterum diem contio. postquam ab eo conloquio in arcem sese recepitRomana ab Siculis circumuenta et oppressa sint per hos dies. eam uos fraudem
Abbreviated transcription (Latin):
ebere esse. si liberi ĩ socictate nõ serui ĩ custodiam traditi essent ron
Itaq el aues portaꝵ reddi sibi cqum censent. bonis siciis fidem sua maximu
uinculum esse. et ita sibi ppłm romanu senatũq gr̃as habituꝵ si uolentes
ac nõ cohacti mansissent ĩ amicitia. Ad ea Romanus ĩ p̃sidio se positũ esse
dicere ab imꝑatore suoi daues q portaꝵ ⁊ custodiam artis ab eo accepisse.
quẽ nec suo nec hennensiũ arbitrio hrẽt. s eius qui cõmisisser p̃sidumm
sanxissent. Consulem marcellum haud ꝓcul esse: ad eum micter ent legatos
us iuris atq arbitrii cr̃t. Se uõ negare illi nussuros testariq si
nichil agerent. uindictam aliquam libertatis sue quesituros. Tum Pinariꝰ
ut illis. Si ad consulem grauamur mictẽ. sibi saltem ppłi darẽt ꝯ
ut sciretur uteum paucori ea denũtiata an uniu̾se ciu̾itatis c̾ct consensu

Expanded text:
debere esse, si liberi in societatem, non serui in custodiam traditi essent Romanis. debere esse, si liberi in societatem, non serui in custodiam traditi essent Romanis. itaque claues portarum reddi sibi aequum censent: bonis sociis fidem suam maximum uinculum esse et ita sibi populum Romanum senatumque gratias habiturum, si uolentes ac non coacti mansissent in amicitia. ad ea Romanus se in praesidio impositum esse dicere ab imperatore suo clauesque portarum et custodiam arcis ab eo accepisse, quae nec suo nec Hennensium arbitrio haberet sed eius qui commisisset. praesidio sanxisse. consulem Marcellum haud procul esse; ad eum mitterent legatos cuius iuris atque arbitrii esset. se uero negare illi missuros testarique, si uerbis nihil agerent, uindictam aliquam libertatis suae quaesituros. tum Pinarius: at illi si ad consulem grauarentur mittere, sibi saltem darent populi concilium, ut sciretur utrum paucorum ea denuntiatio an uniuersae ciuitatis esset. consensa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdito ab ipĩa p̃sidio romano recipit. ubi frumenti magna uis ꝯmeatusq
nĩs generis conuecti erant romani. Ad hant defectione crecti si
et aliaꝵ ciuitatu animi ẜsidiaq romana. aut pellebant arcb aut ꝓdita
ꝑfeaude oppͥmebant. Henna in excelso laco ac prerupto undiq sita cum
loco in expugnabili erat tum p̃sidium ĩ arce ualidum p̃fectumq p̃sidii haud
sane oportunum insidiantib Habebat. L. pinarius erat ur acer. et ꝗ plus
ĩ eo ne posset decipi ꝙ̃ ĩ fide siculoꝵ reponeret. et tum intenderant eum ad
idum om̃i cura tot audite proditiones defectionesq urbiu ⁊ dade
nes ab armis aut loco suo miles abscedebat. Qd̾ ubi henuensiu pͥncipes iam
pacti cum hiuiulcone de ꝓditione p̃sidii aĩaduerterunt: nulli atasioni fraudis
romanu patere placuerat agendum. urbem arcemq sue potestatis aiunt᷑

Expanded text:
odito ab ipsis praesidio Romano recipit, ubi frumenti magna uis commeatusque odito ab ipsis praesidio Romano recipit, ubi frumenti magna uis commeatusque omnis generis conuecti erant Romanis. ad hanc defectionem erecti sunt et aliarum ciuitatium animi praesidiaque Romana aut pellebantur arcibus aut prodita per fraudem opprimebantur. Henna, excelso loco ac praerupto undique sita, cum loco inexpugnabilis erat, tum praesidium in arce ualidum praefectumque praesidii haud sane opportunum insidiantibus habebat. L. Pinarius erat, uir acer et qui plus in eo ne posset decipi quam in fide Siculorum reponeret; et tum intenderant eum ad cauendi omnia curam tot auditae proditiones defectionesque urbium et clanec ab armis aut loco suo miles abscedebat. quod ubi Hennensium principes, iam pacti cum Himilcone de proditione praesidii, animaduerterunt, nulli occasioni fraudis Romanum patere, palam erat agendum: urbem arcemque suae potestatis aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
mediterranco namq penus itinere duxit. legio maritimis locis classe
ꝓstquente. ad Appium claudiũ pachinũ cum parte copiaꝵ obiliam ꝓgrẽss
ꝑuenit. Nec duitius peni siracasis morati sunt. Et bomilcar simul
parum fidens nauib sius duplici facile nuo classe aduentantib rõanĩs
il nĩutile moram cernens/ nichil aliud afuis ꝙ̃ mopia aggrauãi sta
uelis ĩ altum datis ĩ afritam trãsmisit. Et himilco sequutus nequicꝙͣ mãcellu
siracusas siqua prius maiorib copiis umgeret᷑. arasio pugnandi esset.
Postꝙ̃ ea nulla contigerat tutumq ad siracusas et munimẽto ⁊ iurtb
hostem cernebat. frustra assidendo espectandoq obsidione sccioꝵ tp̃s tereret.
castra inde mouit. ut quetũq uocasset defectionis aromanis spes admõuet
ecituni. ac psens suas res fouẽtib ad deret animos ulgantiar ⁊ comor¬

Expanded text:
mediterraneo namque Poenus itinere duxit; legio maritimis locis classe mediterraneo namque Poenus itinere duxit; legio maritimis locis classe prosequente ad Appium Claudium Pachynum cum parte copiarum obviam progressum pervenit. nec diutius Poeni ad Syracusas morati sunt: et Bomilcar simul parum fidens navibus suis duplici facile numero classem habentibus Romanis, simul inutili mora cernens nihil aliud ab suis quam inopiam adgrauari sociorum, uelis in altum datis in Africam transmisit, et Himilco, secutus nequiquam Marcellum Syracusas, si qua priusquam maioribus copiis iungeretur occasio pugnandi esset, postquam ea nulla contigerat tutumque ad Syracusas et munimento et uiribus hostem cernebat, ne frustra adsidendo spectandoque obsidionem sociorum tempus tereret, castra inde mouit, ut quocumque uocasset defectionis ab Romano spes admoueret exercitum ac praesens suas res fouentibus adderet animos. Murgantiam primum pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut᷑ quib nequaꝙ eis copiis quas habebat par esset. ꝙ pot̾at maxĩe ĩtentꝰ
atq agmine ad om̃s caus composito ita. Forte cura que adu̾sus penos
arata aduersus siculos usui fuit. Castris ponendis ĩ compositos ac
nactus eos et plerosq in ermes quot peditum fuit circumuenit. Eques leuĩ
cortamine inito cum huparate Accas ꝑfugit. Ea pugna deffugientes a
romanis cum cohibuisset siculos. Marcellus siratusas rediit. Et post
paucos dies humlco adiunto hippoccate ad fluuiu anatim octo ferme
de millia castra posuit. Subidem fere tp̃s et naues longe ꝗnq ⁊ qr
deturrere. et romana item classis trigntaquinq remes legionem pͥmã
panormi exposuere. uersumq ab italia bellum adeo uterq ppłus ĩsiciłia
intentus fuisse uideri pot̾at. Legione romanã que exposita panormi erat
nienti siracusas p̃de haud dubie sib futuram himilco ratus/ ua de¬

Expanded text:
ut quibus nequaquam eis copiis quas habebat par esset, quam poterat maxime intentus ut quibus nequaquam eis copiis quas habebat par esset, quam poterat maxime intentus atque agmine ad omnes casus composito ibat. forte ea cura q. aduersus Poenos praeparata aduersus Siculos usui fuit. castris ponendis incompositos ac dispersos nanctus eos et plerosque inermes quod peditum fuit circumuenit; eques leui certamine inito cum Hippocrate Acras perfugit. ea pugna deficientes ab Romanis cum cohibuisset Siculos, Marcellus Syracusas redit; et post paucos dies Himilco adiuncto Hippocrate ad flumen Anapum octo ferme inde milia castra posuit. sub idem fere tempus et naues longae quinque edecurrere, et Romana item classis, triginta quinqueremes, legionem primam Panormi exposuere; uersumque ab Italia bellum— adeo uterque populus in Siciliam intentus—fuisse uideri poterat. legionem Romanam quae exposita Panormi erat uenientem Syracusas prae
Abbreviated transcription (Latin):
possent peditum equitumq copie ĩ sicallam traiicerent᷑. adueniens heraclea¬
traiicerent᷑. Intra paucos inde dies Agrigentu recipit. Aliaꝵ q cuutatũ quẽ
ꝑtis cartaginensium erant adeo accenst sunt spes ad pellendos sicilia roanos
t postremo etiam qui obsidebant᷑ siracusis animos substulerĩt. Et pa
copiaꝵ satis defendi urbem posse rati ita int̾ se belli munera partiti funt
ut Epicides p̃esset custodie urbis huparates himil comi conũitus belluum
aduersus consule romanum gereret. Cum decẽmillib peditum. D. equitũ
nocte ꝑ int̾missa custodiis laca ꝓfectus castra circa Accilas urbem ponebat
unientib suꝑuenĩt Marcellus ab Agrigento iam ampato: cum fẽ
eo p̃uenire hostem festinans tendisset rediens nichil minꝰ ratus ꝙ̃ illo tpe
at laro siracusanum sibi excitum obuiam fore. S tam̃ metu humilconis penoꝵ

Expanded text:
possent peditum equitumque copiae in Siciliam traicerentur. adueniens Heraclepossent peditum equitumque copiae in Siciliam traicerentur. adueniens Heracleam, intra paucos inde dies Agrigentum recepit; aliarumque ciuitatium quae partis Carthaginiensium erant adeo accensae sunt spes ad pellendos Sicilia Romanos ut postremo etiam qui obsidebantur Syracusis animos sustulerint; et, parte copiarum satis defendi urbem posse rati, ita inter se munera belli partiti sunt ut Epicydes praeesset custodiae urbis, Hippocrates Himilconi coniunctus bellum aduersus consulem Romanum gereret. cum decem milibus peditum, quingentis equitibus nocte per intermissa custodiis loca profectus castra circa Acrillas urbem ponebat. munientibus superuenit Marcellus ab Agrigento iam occupato, cum frustra eo praeuenire hostem festinans tetendisset, rediens, nihil minus ratus quam illo tempore ac loco Syracusanum sibi exercitum obuium fore; sed tamen metu Himilconis Poenorumque,
Abbreviated transcription (Latin):
ubrundũ ardsiũ aditum instabilemq iñgressum p̃bebat. Ita ꝯsil
quo om̃is conatus ludibrio esset absistere oppugnatione/ atq obsiado
tantum arceri terra mar eo cõmeatib hostem placuit. Interi mãcellus
um tertia fere parte ex̾citus ad recipiendar uttes ꝓfectus que ĩ
reꝵ ad cartagnẽses defearant pelorum atq herbesum dedentib pñs
recepit. Megaram ui captam diriat ⁊ dirupit ad reliquor maxiñe
siracusanoꝵ terrare. Per idem fere tp̃s et himilco qui ad pachini
ꝓmontoriũ diu classem tenuerat / ad heradecam quam uoãt Minoam
cum tantis copiis aute tenuerat ad pachinu classem. Et postꝙͣ ab hipparate
anipate siracust erant: ꝓfectus cartaginem aditusq ibi et alegatis huparatis
litterisq hanmbalis qui uenisse tp̃s aiebat sicilie ꝑ sũmu decus repetende
et ip̃r ħaud uanis p̃sens monitor facile ꝑpulerat ut quante maxime pot̾at¬

Expanded text:
subeundum arduum aditum instabilemque ingressum praebebat. ita consubeundum arduum aditum instabilemque ingressum praebebat. ita consilio habito, quando omnis conatus ludibrio esset, absistere oppugnatione atque obsidendo tantum arcere terra marique commeatibus hostem placuit. interim Marcellus cum tertia fere parte exercitus ad recipiendas urbes profectus quae in motu rerum ad Carthaginienses defecerant, Helorum atque Herbesum dedentibus ipsis recipit, Megara ui capta diruit ac diripuit ad reliquorum ac maxime Syracusanorum terrorem. per idem fere tempus et Himilco, qui ad Pachyni promunturium classem diu tenuerat, ad Heracleam, quam uocant Minoamrate occupatae Syracusae erant, profectus Carthaginem adiutusque ibi et ab legatis Hippocratis et litteris Hannibalis, qui uenisse tempus aiebat Siciliae per summum decus repetendae, et ipse haud uanus praesens monitor facile perpulerat ut quantae maxime