comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uccidere dr̃ arbore radices ĩ ripa atq eas dissoluer
ab lura fiber ab extremra ora fluĩs dextra ⁊ sinstͣ
maxͣ ꝙ solet uideri ⁊ antiqui fibrũ dicebãt extͤmu¬
uti de ĩ sacris fimbne ⁊ ĩ ietore extremũ fibra:
feris scͥbam. Incipras ab honore publico. Consul
ẽ ante ⁊ preire. Censor ad cun censione .i arbitrium
censeret popłus. Edilis qui edeo sacras ⁊ priuatas
ꝯqrũt abhis postea ꝗ questionũ iundicia exereẽt questo¬
res dicti. Tribum militu ꝙ ternis tͥbus tribub rauica
luceꝵ taciu oli ad exercitu mictebatute Tribtim pleber
ꝙ ex tribuns militũ pͥmu t̾ͥbum plebei fat  plebe
defenderent in seressione. Crustumerina dictato q aꝯsule
dicebat ⁊uꝰ dicto audientes om̃es celos. mistẽ eati
ꝑ sum̃e potestas huiꝰ in eꝗtes ⁊ accensos euteest sumnas
pp̃łi dictatõ a quo is ꝙͦ magister pp̃łi appellatꝰ ak eliquq
ianores ꝙ̃z hi magistri dicti magistratus ut ab allo al¬

Expanded text:
ripa atque eas dissolvere: ab λύω. Fiber, ab extrema ora fluminis dextra et sinistra maxime quod solet videri, et antiqui fibrum dicebant extremum, a quo in sagis fimbriae et in iecore extremum fibra, feris scribam. Incipiam ab honore publico. Consul est ante et praeire. Censor, ad cuius censionem, id est arbitrium, censeretur populus. Aedilis qui aedes sacras et privatas conquirunt; ab his postea, qui quaestionum iudicia exercent quaestores dicti. Tribuni militum, quod terni tribus tribubus Ramnium, Lucerum, Titium olim ad exercitum mittebantur. Tribuni plebei, quod ex tribunis militum primum tribuni plebei facti, qui plebem defenderent, in secessione Crustumerina. Dictator, quod a consule dicebatur, cui dicto audientes omnes essent. Magister equiaccensos, ut est summa populi dictator, a quo is quoque magister populi appellatus. Reliqui, quod minores quam hi magistri, dicti magistratus, ut ab albo al
Abbreviated transcription (Latin):
rudo ulula bubo Item pauo anser gallina coluba
sũt que aliis de causis appellate ut noctua ꝙ noctu
canit atq iugilat. lusciola ꝙ luctuose canere exi
⁊ mõtacilla altera ꝙ ĩ capite ht̃ plum̃a elata. Altera
ꝯ̃ ab eo graculi ꝙ gragatim ut̾ quidã grea greges gre¬
goria. fucedula ⁊ milierie a cibo ꝙ altereͦ fico altere milto
frant pingues. Aquatilus uocabula aĩaliu ꝑtiz sũt
tua item ꝑtes grecis uocabulis om̃es ut meleander
atq ititeon Uocabula pisciũ pleraq transacta a tre¬
scͥbus ex aliqua ꝑte similib reb. Anguilla lingula¬
casudis. Alia a colorib ut asellus urãbra turdus
alia aui queda ut lupus canicula corpedo. Item pi
ꝯdiliis aliqua exgpecis ut peloris obstrene echimis¬
tina ut testudo ꝙ testa tecũ hoc. aĩal loligo ꝙ sui¬

Expanded text:
hirundo, ulula, bubo; item haec: pavo, anser, gallina, columba. hirundo, ulula, bubo; item haec: pavo, anser, gallina, columba. Sunt quae aliis de causis appellatae, ut noctua, quod noctu canit et vigilat, lusciniola, quod luctuose canere exisc galeritus et motacilla, altera quod in capite habet plumam elatam, altera contra ab eo graguli, quod gregatim, ut quidam Graeci greges γάργαρα. Ficedula et miliariae a cibo, quod alterae fico, alterae milio fiunt pingues. Aquatilium vocabula animalium partim sunt us item partes Graecis vocabulis omnes, ut melandrya atque uraeon. Vocabula piscium pleraque translata a terrestribus ex aliqua parte similibus rebus, ut anguilla, lingulaca, sudis; alia a coloribus, ut haec: asellus, umbra, turdus; alia a vi quadam, ut haec: lupus, canicula, torpedo. Item in conchyliis aliqua ex Graecis, ut peloris, ostrea, echinustina, ut testudo, quod testa tectum hoc animal, lolligo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
iõ ut ñc pollux. Concõdia a corde ꝯgruente. feroma
minenua nouensides a sabinis ⁊ paulo ali ab eisdem
dicimꝰ. hecralez uesta salutem fortuna fuontẽ fide
ea re sabmũ luigua molent que acti regis noto sũt
rome dedicate. Na ut annales dicũt uouitͦ opi flore
uel ioui satũñoq soli lune uulcano ⁊ sinm̃ano Itemq
larũde termino quirino uortumio larib diane lucin
equis nõ nulla nõĩa intraq ligna hñt radices ut
arbores q̃ inꝯfimo nate in utroq agro ẜpũt potest
saturnus hie aliã. de cã dictus atq
in sabmis ⁊ sic diane de quib supͣdictum ẽ ꝙ ad ĩmor¬
tales actinet deinceps ꝙ ad mõtales actinet uideamꝰ.¬
E hio aĩalia in trib locis ꝙ sunt ĩ aere in aqua
in tera asuma ꝑte infimã descedem. ꝓͥmu nõm
nõie. Alites alii uolucres a uolatu de inde gñãti
de his plereq asuis uocib ut upapa. cuculus. coru̾us

Expanded text:
, Polluces, non ut nunc Pollux. Concordia a corde congruente. Feronia, , Polluces, non ut nunc Pollux. Concordia a corde congruente. Feronia, Minerva, Novensides a Sabinis. Paulo aliter ab eisdem dicimus haec: Palem, Vestam, Salutem, Fortunam, Fontem, Fidem. Et arae Sabinum linguam olent, quae Tati regis voto sunt Romae dedicatae: nam, ut annales dicunt, vovit Opi, Florae, Vedio, Iovi Saturnoque, Soli, Lunae, Volcano et Summano, itemque Larundae, Termino, Quirino, Vortumno, Laribus, Dianae Lucinaeque. E quis nonnulla nomina in utraque lingua habent radices, ut arbores quae in confinio natae in utroque agro serpunt: potest enim Saturnus hic de alia causa esse dictus atque in Sabinis, et sic Diana, de quibus supra dictum est. Quod ad immortalis attinetalia in tribus locis quod sunt in aere, in aqua, in terra. A summa parte ad infimam descendam. Primum nomina omnium: alites ab alis, volucres a volatu. Deinde generatim: de his pleraeque ab suis vocibus ut haec: upupa, cuculus, corvus,
Abbreviated transcription (Latin):
lucina a quo parietes ea ĩuotant. Luna eĩz nascẽtiu
Aux ꝙ menses huius hoc uidisse antiquos apparet. ꝙ
mulieres potissimũ suꝑ cilia sua actribuerunt eidem
hic ẽĩ maxime debunt collocari Iuno lucina ubi ab diis
ux dat̃ oculis: Ignis anascendo ꝙ hinc nascit et om̃e
qd̃ nascit᷑ ignis scindit. Ideo calet ut qui denascitur tũ
amictit ac frigescit ab ignis ia calore in hac ioletia
multi egroti ꝑꝑ id nom hinc aquã potare solent a fontib
⁊ flumibnb ac ceteras aquas dei ut tiberis atiberi ⁊
lacu ueline uelma ⁊ limphe comuiciis ad lacum cu-
oꝑacione ut antiqui aquo nupcie nuptiis dictus salacia
aduello. M arsabeo ꝙ marib in bello pre est aut ꝙ a
sabinis acceptus est mameris. Quirinus aquiritibus
uitus uiri uis a uirilitate honos ab honesto onere. Itaq
net rem .p. castoris nom̃ gretũ pollucis agrecis ĩ latinis

Expanded text:
Lucina: a quo parientes eam invocant, luna enim nascentium Lucina: a quo parientes eam invocant, luna enim nascentium dux quod menses huius. Hoc vidisse antiquas apparet, quod mulieres potissimum supercilia sua attribuerunt ei deae; hic enim debuit maxime collocari Iuno Lucina, ubi ab diis lux datur oculis. Ignis a gnascendo, quod hinc nascitur, et omne quod nascitur ignis gignit; ideo calet, ut qui denascitur cum amittit ac frigescit. Ab ignis iam maiore vi ac violentia multi aegroti propter id nomen hinc aquam petere solent. A fontibus et fluminibus ac ceteris aquis dei, ut Tiberinus ab Tiberi, et ab lacu Velini Velinia, et Lymphae Commotiae ad lacum Cutiopertione, ut antiqui, a quo nuptiae, nuptus dictus. Salacia a duello. Mars ab eo, quod maribus in bello praeest, aut quod Sabinis acceptus ibi est Mamers. Quirinus a Quiritibus. Virtus ut viri vis a virilitate. Honos ab honere sive onere: itnet rempublicam. Castoris nomen graecum, Pollucis a Graecis; in Latinis
Abbreviated transcription (Latin):
dictus ꝙ iouis iuno ꝯiux ⁊ is celu hec tena que edem
tellus ⁊ ea dicta ꝙ una cu ioue uiuat. Iuno ⁊ regina ꝙ hec¬
ia terresta sola nel ꝙ ita sauini uel solu itaᵈ lucet̾ ut
ex eo deo dies sit. Luna uel sola lucet noctu. Itaq ea
dicta noctuluca in palacio nã ibi noctu lucet templũ
anc ut solez appollinez quida diana uocãt. Apollinis¬
uocabulu gretu alteza alteꝵo latinũ ⁊ hinc ꝙ luna ĩ¬
altitudinez et latitudinez simul duuiana appellata hinc
picarinus ennii proserpinãqͦ appellat ꝙ solet esse sub ter
dicta a ꝓserpina ꝙ hec ut serpens modo in destua modo
in sinistra ꝑteni late mouet Serpere eĩ o ꝓserpẽr ides
dicebant ut plautus ꝙ scͥbit q̃i proẜpens bestia que
phisici dicũt ⁊ lucet uel ꝙ ab luce eiꝰ qua quis ꝯceptus
usq ad ea qua ꝑtus quis ⁊̃ luce una uiuat donet
mẽsib actis ꝓduxit in lucẽ ficta aduiuãdo ⁊ luce Iuno

Expanded text:
dictus. Quod Iovis Iuno coniunx et is caelum; haec terra quae eadem tellus, et ea dicta, quod una iuvat cum Iove, Iuno, et regina, ia terrestria. Sol, vel quod ita Sabini, vel quod solus ita lucet, ut ex eo deo dies sit. Luna vel quod sola lucet noctu, itaque ea dicta Noctiluca in Palatio; nam ibi noctu lucet templum. Hanc ut Solem Apollinem, quidam Dianam vocant, vocabulum graecum alterum, alterum Latinum, altitudinem et latitudinem simul it, Diviana appellata. Hinc Epicharmus Ennii Proserpinam quoque appellat, quod solet esse sub terris. Dicta Proserpina, quod haec ut serpens modo in dexteram modo in sinistram partem late movetur. Serpere et proserpere idem dicebant, ut Plautus quod scribit: Quasi proserpens bestia. Quaphysici dicunt, et lucet; vel, quod ab luce eius, qua quis conceptususque ad eam, qua partus quis in lucem, luna iuvat, donec mensibus actis produxit in lucem, ficta ab iuvando et luce Iuno
Abbreviated transcription (Latin):
Iupler ignis ⁊ aqua ideo ⁊ in nupciis ĩ limine ad hibe
femina ꝙ fetus ab euis humore ⁊ hoꝵe iucione fuit uenꝰ
hinc comicus hinc uicte nouus uides ne hoc: nõ ꝙ
iũtẽre uelit uenus ẜ uincere ipsa uictoma ab eo ꝓ
ex eo ideo hec cu corona ⁊ palma ꝙ corona uinculuz
capitis ⁊ ipa amĩctura dicit. uiere ẽ uincer̃ aquo ẽ¬

Expanded text:
i ignis et aqua; ideo ea nuptiis in limine adhibenti ignis et aqua; ideo ea nuptiis in limine adhibentfemina, quod fetus ab eius humore. Et horum vinctionis vis Venus; hinc comicus: Huic victrix Venus, Videsne haec? Non quod vincere velit Venus, sed vincire. Ipsa Victoria ab eo, ex eo. Ideo haec cum corona et palma, quod corona vinclum capitis, et ipsa a vinctura dicitur vieri, id e
Abbreviated transcription (Latin):
eneas der imagines. n ut uolgus putat hi samo ⁊ hates
lii qui castor gͦ pollux. s himas ⁊ feia ⁊ hi quos augur
libros scͥptos hñt sic duu ꝗd potes pro illo ꝙ samochrates
hec duo celu ⁊ tẽra ꝙ aĩa ⁊ corpꝰ humidũ
et frigiduz. tr̃a siue oua parere solet genus pennis con¬
decora̾tu nõ aĩa ut ait ennius et pbst inde uenit
diuinitꝰ pullis ipsa aĩa sine renon. orcus aĩ alium
semen ignis is qui aĩa ac mens qui caldor̃ celi ꝙ
hinc ĩnumerabiles ⁊ ĩmortales ignes. Itaq epicarmꝰ
dicit de mẽte humana dicit. Istic ẽ de sole sumptus
ignus ide solesisq actus mẽtis est ut humores fri¬
Aĩõ ⁊ herad iugat ⁊ ennius tera cor̾pusq deꝑit ip̃a
capere neq dispendi facere solu aĩe corpus distensus
ꝙ nati si sepius inde exitu ut cu in unu ineunt
inicia inde om̃e cõpus sibi miniu ardor aut humor aut

Expanded text:
aeneas Dei Magni; neque; ut volgus putat, ii Samothraces aeneas Dei Magni; neque; ut volgus putat, ii Samothraces dii, qui Castor et Pollux; sed ii mas et femina. Et hi quos Augurum libri scriptos habent sic: Divi qui potes, pro illo quod Samothracesa et corpus. Humidum et frigidum terra, sive: Ova parire solet genus pennis condecoratum, Non animam, ut ait Ennius, et Post inde venit divinitus pullis Ipsa anima, sive, ut Zenon Citieus, animalium semen ignis is qui anima ac mens. Qui caldor e caelo, quod hic innumerabiles et immortales ignes; itaque Epicharmus cum dicit de mente humana istic: Est de sole sumptus ignis, isque totus mentis est, ut humores friAnimam aether adiugat, et Ennius: Terram corpus quae dederit, ipsam capere, neque dispendi facere hilum. Animae et corporis discessus quod natis is exitus, inde exitium, ut quom in unum ineunt, initia. Inde omne corpus, ubi nimius ardor aut humor, aut
Abbreviated transcription (Latin):
lemera dñr. Ager romanus pͥmo diuisus ẽ ĩ ꝑtis tres aquo
ribus appellata Tauensiu ramniu. luceꝵ noĩate ut ait
ennius. Tauensis ab tacio ramiẽsis aromulo. luceres ut
ait iunius aluciimone. sed oĩa hec uocabula tusca ut
uolumus qui tragedius tuscus scͥpsit dicebat: ab hoc ꝙͦ
lina. Collina. Quĩta sub roma romilia sic reliqͣ trita
ab hiis reb quib in tribu libuos scͥpsi ꝙ adlota queq
his coniuncta fuerunt.¬
ꝑxi nũc de his que in locis esse solent. Inmõtalia et
mõtalia expedia ita ut pͥus ꝙ ad deos ꝑtinet dica
pͥnceps dei celu ⁊ tr̃a hidei iidez quia egipti serapis et
isis ⁊ si arpocrates digito sigñt ut at atͦ seamide pͥscipes
in lacio saturnno ⁊ ops. Terra eĩ ⁊ celu ut motheatus
inicia docent sunt dei magͥ ⁊ his quos dixi multis noĩb.¬
nõ quas ambraci ante põtas statuit duçis uirilis sp̃ẽd

Expanded text:
lera dicuntur. Ager Romanus primum divisus in parteis tris, a quo lera dicuntur. Ager Romanus primum divisus in parteis tris, a quo tribus appellata Titiensium, Ramnium, Lucerum : nominatae, ut ait Ennius, Titienses ab Tatio, Ramnenses ab Romulo, Luceres, ut Iunius, ab Lucumone. Sed omnia haec vocabula Tusca, ut Volnius, qui tragoedias Tuscas scripsit, dicebat. Ab hoc quoqlina, Collina; quinta, quod sub Roma, Romilia. Sic reliquae triginta ab his rebus, quibus in tribuum libro scripsi. Quod ad loca quaeque his coniuncta fuerunt, his quae in locis esse solent. Immortalia et mortalia expediam, ita ut prius quod ad deos pertinet dicam. Principes dei Caelum et Terra. Hi dei idem qui Aegypti Serapis et Isis, etsi Arpocrates digito significat ut taceam. Idem principes in Latio Saturnus et Ops. Terra enim et Caelum, ut Samothracum iniNon quas Samothracia ante portas statuit duas virilis species
Abbreviated transcription (Latin):
sexticeps ĩ nico ĩ stellano sumo apud auracułũ edi¬
ficiu soluz est hoꝵ deoꝵ arae a quib cognoĩa hñt
in eius regionib ꝑtib sunt. Quãte regionib palaciũ
qd palantes cũ euandro uenerũt qui ⁊ palatini ab¬
ongines ex agno reatino qui appellat᷑ palacium ibi
ꝯsederũt. Sed hoc alii apalancia uxore latii putaue¬
rũt. Eñdem hũc locus a pecore dictu putãt quida
Itaq nenius balãtus appellat hinc germalũ ⁊ uelias
ꝯuixenũt ꝙ in hac regione scͥptu est gẽma lense ꝗnti¬
ceps apud edez romuli ⁊ uoliensis sostice̾ps ĩ uelia apu
ede deu penatus gẽmalu ager manis romulo ⁊ remo
qd ad ficũ ruminale ⁊ ii tibiꝰ ĩuenti. quo aqua hibe̾na
tiberis eos detulerat in alueolo expositos uelie unde ẽẽnt
plures accipitans in quib ꝙ ibi pastore ꝑ alatini ex quib
ante tõsura ĩuenta uellere lana sint soliti aquo uel¬

Expanded text:
, sexticeps in vico Insteiano summo, apud auraculum; aedi, sexticeps in vico Insteiano summo, apud auraculum; aedificium solum est. Horum deorum arae, a quibus cognomina habent, in eius regionis partibus sunt. Quartae regionis Palatium, quod Pallantes cum Evandro venerunt, aut quod Palatini Aborigines ex agro Reatino, qui appellatur Palatium, ibi consederunt. Sed hoc alii a Palanto uxore Latini putarunt; eundem hunc locum a pecore dictum putant quidam; itaque Naevius Balatium appellat. Huic Germalum et Velias coniunxerunt, quod in hac regione scriptum est: Germalense quinticeps apud aedem Romuli. Et Veliense, sexticeps in Velia apud aedem deum Penatium. Germalum a germanis Romulo et Remo, quod ad ficum ruminalem ibi inventi, quo aqua hiberna Tiberis eos detulerat in alveolo expositos. Veliae unde essent, plures accepi causas, in quis quod ibi pastores Palatini ex ovibus ante tonsuram inventam vellere lanam sint soliti, a quo vel
Abbreviated transcription (Latin):
res cespeus mõs suo antiquo noĩe ⁊ nũc ĩ sacris ap¬
pellat. In sacris argeoꝵ seͥptu sic ẽ. oppius mõs pͥnceps
oppius mons terticeps ois latis exquilinu mõ dester¬
orem infligatꝰ est Septimus mons qui noticepsois
latũ petilui exquilinus est cespius mõs dexticeps
apud edez uinonis lucine ubi editimus habere soles
Tercia regionis colles ꝗuq ab eoꝵ phanis appellati
Equis nõbiles duo colles uiminales ab ioue uimimo
quirinalis quirim fanũ fuit ꝗa quiritib qui cũ lacu
cucib uenerũt romani ꝙ ibi habuerint castra ꝙ uoca¬
bulu emũtap regionũ noĩa obliterauit dictos et
collis plures apparetͦ ex grecoꝵ bñficiis ĩ quib scͥptu
sic ẽ Collis quirinalis anticeps edem quirini. Col¬
lis salutaris quãticeps aduorsu ẽ pilomãtis edem
salutis. Collis mucialis quĩticeps apd ede dei de¬
fidi delubro ubi editumꝰ hõe solet. Collis lacioris

Expanded text:
rs Cespius mons suo antiquo nomine etiam nunc in sacris appellatur. In sacris Argeorum scriptum sic est: Oppius Mons: princeps Oppius Mons, quarticeps cis lucum Exquilinum; via dexteriore in Figlinis est. Cespius Mons: quinticeps cis lucum Poetelium.... Esquiliis est. Cespius Mons, sexticeps apud aedem Iunonis Lucinae, ubi aeditumus habere solet. Tertiae regionis colles quinque ab deorum fanis appellati, e quis nobiles duo colles Viminalis a Iove Viminio,Quirinalis ob Quirini fanum; sunt qui a Quiritibus, qui cum Tatio Curibus venerunt Romam, quod ibi habuerint castra. Quod vocabulum coniunctarum regionum nomina obliteravit: dictos enim collis plureis apparet ex Argeorum sacrificiis, in quibus scriptum sic est: Collis Quirinalis , terticeps cis aedem Quirini. Collis Salutaris , quarticeps adversum est Apollinar cis aedem Salutis. Collis Mucialis , quinticeps apud aedem Dei Fidi in delubro, ubi aeditumus habere solet. Collis Latiaris
Abbreviated transcription (Latin):
frigide ⁊ calide multe insi aputore pocius ꝙ putidus sit¬
odorib sepe ex sulfure ⁊ alumine ex̃ oppidu aputeis puti¬
tuli ꝙ ibi in puters obruebant᷑ hoĩes nisi pocius ut helius
scͥbit puticole ꝙ putescebãt ibi cadauera ꝓiecta ꝗ locus
uniͣͦ ultra exquilias. Itaq eci afranius cuticulos ĩ togat
appellat ꝙ inde suspiciũt ꝑpetuo lum̃: Lacus lacunaͦ ma¬
gna ubi aqua ꝯtineri põt. palus paululu aque ĩ alti¬
tudine ⁊ pala lacius diffuse. Stagnũ a greco q̃đ nõ ht̃¬
pͥmos hinc ad uillas notundas Stagna ꝙ nitũdum facil¬
lime ꝯtinz anguli maxime laborant: Fluuius ꝙ fluat
Item flum̃ aquo lege p̃dioꝵ urbanoꝵ scͥbit᷑. stillicidia
licidiu eo ꝙ stillatim cadat flum ꝙ fluit ꝯtinue. Anmis
id qd̃ fluit ꝙ ciocuit aliꝗd. na ab ambitu amnis ab hoc
qui circũ alteru habitat amtermini apellate ab eo qui
ppłu candidatus circũ id ambit ⁊ qui alt̾ facit Indaga¬

Expanded text:
frigidae et caldae multae ; nisi a putore potius, quod putidus odoribus saepe ex sulphure et alumine. Extra oppida a puteis puticuli, quod ibi in puteis obruebantur homines, nisi potius, ut Aelius scribit, puticul α e quod putescebant ibi cadavera proiecta. Qui locus publicus ultra Exquilias, itaque eum Afranius subluculos in togata appellat, quod inde suspiciunt per puteos lumen. Lacus lacuna magna, ubi aqua contineri potest. Palus paululum aquae in altitudinem et palam latius diffusae. Stagnum a Graeco m; hinc ad villas rutunda stagna, quod rutundum facillime continet, anguli maxime laborant. Fluvius, quod fluit, item flumen, a quo lege praediorum urbanorum scribitur: Stillicidia licidium eo quod stillatim cadit; flumen quod fluit continue. Amnis id flumen quod circuit aliquod: nam ab ambitu amnis; ab hoc qui circum Aternum habitant, Amiternini appellati. Ab eo qui populum candidatus circum it, ambit; et qui aliter facit, indaga
Abbreviated transcription (Latin):
Quadripartio magis sit appare bit corpus est ut cursor. loc
quadripartita ⁊ ea eterna qd neq unꝙ̃ tẽpus qn fuerĩt
motus eius animi int᷑uallu tp̃us neq motus ubi non
locus ⁊ corpus q̃d̃ altum est quod mouet᷑ alteru q̃d ubi
neq ubi his agitatus nõ accio ibi Igit᷑ inicioꝵ quadrige¬

Expanded text:
Quadripertitio magis sic apparebit: corpus est ut cursor; locuQuadripertitio magis sic apparebit: corpus est ut cursor; locuquadripertita et ea aeterna, quod neque unquam tempus, quin fuerit motus, eius enim intervallum tempus; neque motus, ubi non locus et corpus, quod alterum est quod movetur, alterum ubi; neque ubi id agitatur, non actio ibi. Igit
Abbreviated transcription (Latin):
antiqua que ondit queadmodu qͦuodq poeta finxerit
et iitũ petꝰ hic damide dupeta bachiuni. Tercius gradꝰ
quo ppħia ascendens ꝑuenit. Atq ea que ĩ ꝯsuetuome
cõi essent aꝑire cepit. ut a quo datu ẽẽ opidu uicue
uia. Duãtus ubi est aditus et inicia regia quo si nõ
ꝑuema sciã ad opimone nucupabor. Quod etiam
in salute nr̃a nõ nũ ꝙͣ fecit cu egrotamus medicus.
nõ solu ab aristophanis luccrna sed etias ad deantię
lucubra: uolui p̃terire eos: Qui poetaꝵ modo ꝟba
in hec sunt tripartita ꝟ̾ba que sunt aut as nostra
aut aliena aut obliuia de nr̃i dicam cur sint de
nocabulie locoꝵ et que inhis sint. Insecũdo de tempozo
que in hi fiunt. In tercio de utraq ne opis ꝯprehensa
Pitagoras samuis ait oĩu reꝵ iicia ẽẽ bina ut firiitu
agitat᷑ locus dum agitat᷑/ tempus q̃d est in agitatu actio

Expanded text:
antiqua, quae ostendit, quemadmodum quodque poeta fluxerit antiqua, quae ostendit, quemadmodum quodque poeta fluxerit t bracchium. Tertius gradus, quo philosophia ascendens pervenit, atque ea quae in consuetudine communi essent aperire coepit, ut a quo dictum esset oppidum, vicus, via. Quartus, ubi est aditus et initia rerum: quo si non perveniam scientiam ad opinionem aucupabor, quod etiam in salute nostra nonnunquam facit cum aegrotamus medicus. non solum ad Aristophanis lucernam, sed etiam ad Cleanthis lucubravi. Volui praeterire eos, qui poetarum modo verba in haec sunt tripertita verba, quae sunt aut nostra aut aliena aut oblivia: de nostris dicam cur sint, de vocabulis locorum et quae in his sunt, in secundo de temporum et quae in his fiunt, in tertio deium rerum initia esse bina ut finitum agitatur, locus, dum agitatur, tempus; quod est in agitatu, actio.
Abbreviated transcription (Latin):
git secuta sedulitas muti ebruti retrahere nequit. No
si nõ potuero indagare eo ero tardior sed uelocior. Idez
sequi uero nõ mediocris ei tenebre insiliit ubi hec cap¬
tanda neq eo quo ꝑuenire uolumꝰ semitetrite neq
in tramitib quedam oblecta. que eunte retinere possent.
Quoza uerboru nouoꝵ ac ueteru discordia oĩs in ꝯsue¬
tudine cõi quot modis lictaꝵ ꝯiũcio sit facta. qui am¬
maduerterit facilius scrutari origines patietur ꝟ̾boꝵ.
Reperiret ẽi esse ꝯmutata ut m suꝑiorib libris ostẽdi
maxime ꝑꝑ bis quaternas cãs. Licteraꝵ eĩ fit demp¬
libris ꝗ eiusmodi essent exemplis satis demostraui
hic ꝯmouendu modo esse putauit. nunc singuloza ꝟboꝵ
origines expedia quoꝵ quatuõ explanandiꝰ gradus ĩfi¬
mu̾s in quo esset popłe uenit. Qiuis ei nõ iͦndet unde
areto fodine et iuocorus ẜs aquo gramatica descendit

Expanded text:
gitiva secuta sedulitas Muci et Bruti retrahere nequit. Non, gitiva secuta sedulitas Muci et Bruti retrahere nequit. Non, si non potuero indagare, eo ero tardior; sed velocior ideo si quivero; non mediocreis enim tenebrae in silva ubi haec captanda; neque eo quo pervenire volumus semitae tritae, neque non in tramitibus quaedam obiecta quae euntem retinere possent. Quorum verborum novorum ac veterum discordia omnis. In consuetudine communi, quot modis commutatio sit facta qui animadverterit, facilius scrutari origines patietur verborum: reperiet enim esse commutata, ut in superioribus libris ostendi, maxime propter bis quaternas causas. Litterarum enim fit demplibris, cuiusmodi essent, exemplis satis demonstravi, hic ammonendum esse modo putavi. Nunc singulorum verborum origines expediam; quorum quattuor explanandi gradus. Infimus in quo populus etiam venit: quis enim non videt unde arenifodinae et viocurus? Secundus quo grammatica escendit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ̃ imposita nec que recte ẽ imposita cũcta maneret.
Nulta eĩ xba licteri cõmutatis sunt int̾pellata nec
oꝵ origo ẽ. nostre lingue euernaculis uerbis et młta
uerba aliud nũc ostẽdunt aliud ante sigͥficabãt. ut
hostis :nã cum eo ubo dicebãt peregrinu. qui suis legib
uteret. nunc dicũt eum que tũ dicebant ꝑduelles in quo
gñe ꝟboꝵ tua cã erit illustrio: unde iuderi possit origo
Unde repetam Ita fieri oportere apparet ꝙ recto casu
que dicimus in eosobscurius sͤesse apotencia qua cum
dicimus ĩ potente ut eo obscurius sit si dicas postqͣ
impos. uidet̃ ei poe significare potius pote q̃ potẽte
uetustas pauca nõ depͥnat. multa tollit. Que puer
iundisti formosum hũc i des deforme in senecta¬
Terciu seculus nõ uidet eu hoĩem que uidet primum:
Quare illa que iaz maiorib nostrie ademit obliuio fu¬

Expanded text:
omnis imposita; nec quae recte est imposita, cuncta manet omnis imposita; nec quae recte est imposita, cuncta manet multa enim verba litteris commutatis sunt interpolata; neque omnis origo est nostrae linguae e vernaculis verbis, et multa verba aliud nunc ostendunt, aliud ante significabant, ut hostis, nam tum eo verbo dicebant peregrinum, qui suis legibus uteretur, nunc dicunt eum, quem tum dicebant perduellem. In quo genere verborum aut casu erit illustrius unde videri possit origo, inde repetam. Ita fieri oportere apparet, quod recto casu quom dicimus inpos obscurius est esse a potentia quam cum dicimus impotem; et eo obscurius fit, si dicas pos quam inpos, videtur enim pos significare potius pontem quam potentem. Vetustas pauca non depravat, multa tollit. Quem puerum vidisti formosum, hunc vides deformem in senectaTertium seculum non videt eum hominem, quem vidit primum. Quare illa quae iam maioribus nostris ademit oblivio, fu
Abbreviated transcription (Latin):
Uem admodum Nocabula essent imposita reb lingua
latina sex libriȩ exponere instituo. Tris ante hũc feci
quos septimo misi. In quib de disciplina quã uo¬
cant ethimo logia. Que q̃ ea dicerentur uolumine
primo. que pro ea secundo que de ea. tercio in hie ad te scui-¬
bam aquib rebus uocabula imposita sint in lingua
latina et ea que sunt in ꝯsuetudine apud poetas. Cui
uniuscuiusq uerbi nature sint due a qua re ⁊ in quare
uocabulu sit Impositu. Itaq a qua re sit pertinacia cu
sequit᷑ ostendit᷑ esse a ꝑtendo in qua re sit impositu dr
Cum demostratꝰ ĩ quo nõ debet ꝑtendi ꝙ ꝑtendit ꝑtinacia
esse. Quod in quo oponteat manere si ĩ eo ꝑstet ꝑseue¬
rancia sit. Priorẽ illa ꝑtem ubi cur et unde sint illa¬
miscue dicam Sed exilus de postemore. Que ideo
sunt oscuriora/ quia neq omis impositio ꝟboꝵ extat
qd uetustas quasda deleuit nec que extat sine modo

Expanded text:
uemadmodum vocabula essent imposita rebus in lingua latina, sex libris exponere institui. De his tris ante hunc feci, quos Septumio misi: in quibus est de disciplina, quam vocant ἐτυμολογικήν. Quae contra eam dicerentur, volumine primo: quae pro ea, secundo: quae de ea, tertio. In his ad te scribam, a quibus rebus vocabula imposita sint in lingua latina, etuniuscuiusque verbi naturae sint duae, a qua re et in qua re vocabulum sit impositum itaque a qua re sit pertinacia quom quaeritur, ostenditur esse a pertendendo, in qua re sit impositum, dicitur quom demonstratur, in quo non debet pertendi et pertendit, pertinaciam esse, quod in quo oporteat manere, si in eo perstet, perseverantia sit, priorem illam partem, ubi cur et unde sint vmiscue dicam, sed exilius de posteriore. Quae ideo sunt obscuriora, quod neque omnis impositio verborum exstat, quod vetustas quasdam delevit; nec quae exstat, sine mendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pͥme regiomis ꝙ̃tu sacrarui scͥptu sic ẽ ceruliẽsis
que triceps cirta mineruiu qua in celio mnote it/ in
tabernola est. Ceruliensis a carinaꝵa iuctu diictus
Carine postea cemonia ꝙ hinc orit᷑ꝰ caput sacre uie ab
streme sacello que ꝑtinet in arte qua sacra quot qͦt
mẽsib forunt᷑ in arcem ⁊ ꝑ quã augures ex arte
ꝑfecti solent inaugurari. huius sacrẽ uie pars hec
sola uulgo nota que est a foro eunti pͥmoroduia: Eilez
regioni actͥbuta sub urra ꝙ sub muro tẽre carinaꝵ
inͦ eo ẽ argeoꝵ sacellu sextu sub urra iunius scͥbit
ab eo ꝙ fuerit sub antiqͣ urbe cui testimoniu potest
esse ꝙ sub ẽ ⁊ loco qui tereus murus uocat᷑/. Seo
pago pocius succusano dictaz puto succusaz. huc scͥbit
Secunde regionis exquiline alii has scͥpserũt ab excu¬
biis regis dictas. Alii ab eo ꝙ excubie a rege tullio ẽent

Expanded text:
tum sacrarium scriptum sic est: Caeriolensis: quarticeps circa Minervium qua e Caelio monte ite: in Tabernola est. Caeriolensis a Carinarum iunctu dictus Carinae, postea Cerolia, quod hinc oritur caput Sacrae Viae ab Streniae sacello, quae pertinet in arcem, qua sacra quotquot mensibus feruntur in arcem, et per quam augures ex arce profecti solent inaugurare. Huius Sacrae Viae pars haec sola volgo nota, quae est a Foro eunti primore clivo. Eidem regioni adtributa Subura, quod sub muro terreo Carinarum: in eo est Argeorum sacellum sextum. Subura Iunius scribit ab eo, quod fuerit sub antiqua Urbe: cui testimonium potest esse, quod subest ei loco qui Terreus murus vocatur. Sed ego a pago potius Succusano dictam puto Succusam: quod in notCarinis. Secundae regionis Exquiliae. Alii has scripserunt ab excubiis Regis dictas: alii ab eo quod aesculis excultae a rege Tullio essent
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulu ut tibermnus. Sed de tiberis noĩe anceps
pͥmo de hebriis: Sũt qui tiber ĩ pͥscu nõm latinũ al¬
bula nocitatũ lr̃is tradiderint posterus ꝑꝑ tiberiũ
rege latmoꝵ ⁊ mutatu ꝙ ibi ĩterierit. Na hoc enꝰ
ut᷑ tradũt sepulcrũ. Ut om̃is nã in celũ ⁊ terrar
diuisa est sic celi regionib tr̃a ĩ asiã ⁊ eunop̃a.: Asia
en iacet ad maeridĩez ⁊ austruz. Curopa ad septem¬
triones ⁊ aquilonez. Asia dicta a niinpha aqua eo
iapeo d traditus promotheus. Europa ab enropa gt¬
noris filia. Qua ex fenice malluis scͥbit tauru
exportass quoꝵ egregiã imaginez ex aeri prthagos

Expanded text:
et deus Tiberinus. Sed de Tiberis nomine anceps m Thebrim; sunt qui Tiberim priscum nomen Latinum Albulam vocitatum litteris tradiderint, posterius propter Tiberinum regem Latinorum mutatum, quod ibi interierit, nam hoc eius ut tradunt sepulcrum. V. Ut omnis natura in caelum et terram divisa est, sic caeli regionibus terra in Asiam et Europam. Asia enim iacet ad meridiem et austrum, Europa ad septemtriones et aquilonem. Asia dicta ab nympha, a qua et Iapeto traditur Prometheus. Europa ab Europa Agenoris, quam ex Phoenice, Mallius scribit taurum exportasse, quorum egregiam imaginem ex a
Abbreviated transcription (Latin):
ata publice mancupes fide prestent ubi nũcꝰ eroma
infima humus humõ hinc. Itaq ideo lucilius. Terra
abiit in minbos imbresq Pacuuius tera exalut au¬
ram atq aurora humida humecta hinc agẽ uligi¬
nosus humilissimꝰ hinic mlus huimdus huncͦ sudot̾

Expanded text:
data publice mancupis fidem praestent. Ubi nunc est Roma, data publice mancupis fidem praestent. Ubi nunc est Roma, infima humus. Humor hinc. Itaque ideo Lucilius: Terra abiit in nimbos humoremque. Pacuvius: Terra exhalat auram atque auroram humidam; humectam. Hinc ager uliginosus h
Abbreviated transcription (Latin):
quot quo añis multa iuinetã ac unea auite multa. licis
auio id aui huic uindemia ꝙ ẽ uinderia luit biti demia
Seges ab satu ⁊ semne Sem̃ id q̃d nõ plane id ꝯsrideehi
seminaria semẽtez itez alia que segetes ferũt: Fruges
a fruendo dicta aspe autez spice ubi ⁊ culmi uel ꝙ ĩ sum̃o¬
campi nascunt᷑ ⁊ sum̃u culmen ubi frumenta secta terant᷑
a quo põt t̃ ara deu ẽẽ ꝙ plura nisi pocius ab ardot̃ ad
quez ut sit fit area aquo ipsa area nõ ab est ꝙ qui are¬
ricit ardor est solis: Ager restibilis qui restituitur ⁊ reser
rit quot añis ꝯ̃ qui intͣimctit᷑ /. a nonãdo Noualis agor
iruus ⁊ araciones ab arando ab eo ꝙ atari nom substu¬
dictũ ex eo ꝙ sine oꝑa parata ꝙ nñ annis quot quot añis
nũsus facienda eade ut rursu capias fructũ. Rura diui
predia dicta item ut predes a prestando ꝙ ea pignore

Expanded text:
quotquot annis multa. Vineta ac vineae a vite multa. Vitis quotquot annis multa. Vineta ac vineae a vite multa. Vitis a vino, id a vi; hinc vindemia, quod est vinidemia aut vitidemia. Seges ab satu, id est semine. Semen quod non plane id quod inde; hinc seminaria, sementem, item alia. Quod segetes ferunt, fruges; a fruendo fructus; ab spe spicae, ubi et culmi, quod in summocampo nascuntur et summum culmen. Ubi frumenta secta, ut terantur, a quo potest etiam ara deum, quod pura, nisi potius ab ardore, ad quem ut sit fit ara; a quo ipsa area non abest, quod qui arefacit ardor est solis. Ager restibilis, qui restituitur ac reseruotquotannis; contra qui intermittitur, a novando novalis. Ager arvus et arationes ab arando; ab eo quod aratri vomer sustudicta ab eo, quod sine opere parata. Quod in agris quotquotannis rursum facienda eadem, ut rursum capias fructus, appellata Praedia dicta, item ut praedes, a praestando, quod ea pignore
Abbreviated transcription (Latin):
anspicia. dictꝰ pegrimis a pergendo ⁊ ꝓgrediendo eope
agro romano pͥ progrediebant᷑. quo circa gabinus quo sine
peregrinus sed quos anspicia hñt singularia ab reliq
scretus. hosticus dictꝰ ab hostib. Incentus is qui de his qua
ꝯstitutus in latitudine pedes qua tuo fortasse ab eo quo
decuris actum. Ingeru dictũ iuc̃tis duob artib qͣdratis
Centuria p̾centus ingerib dicta post duplicata recinuit
qua ibant ab abitu iter appellarũt. ꝙͣ anguste sencite
semit᷑ dictũ. Ager cultus ab quod ibi cũ tera senõ a l coas¬
lescebãt ut abm ꝯsitus incultus q̃d pͥmũ ex agro plano
frnctus capiebat. Campꝰ dictus postea ꝙ ꝑxima supiora
loca coler̃ ceperũt a colendo colles appellarũt. Quos agros
non colebãt ꝑꝑ siluas aut id genus ubi pecus possit ꝑa¬
sci ⁊ possidebant ab usu suo saltus nominatut hec ⁊ gͥa

Expanded text:
auspicia. Dictus peregrinus a pergendo, id est a progrediendo; eo enim auspicia. Dictus peregrinus a pergendo, id est a progrediendo; eo enim ex agro Romano primum progrediebantur. Quocirca Gabinus quoque peregrinus, sed quod auspicia habet singularia, ab reliquo discretus. Hosticus dictus ab hostibus. Incertus is qui de his quatconstitutus in latitudinem pedes quattuo, fortasse an ab eo decuriis actum. Iugerum dictum iunctis duobus actibus quadratis. Centuria primum a centum iugeribus dicta, post duplicata retinuit qua ibant, ab itu iter appellarunt, qua id anguste, semita, ut semiter dictum. Ager cultus ab eo quod ibi cum terra semina coalescebant, et ubi inconsitus incultus. Quod primum ex agro plano fructus capiebant, campus dictus; posteaquam proxuma superiora loca colere coeperunt, a colendo colles appellarunt; quos agros non colebant propter silvas aut id genus, ubi pecus possit pasci, et possidebant, ab usu salvo saltus nominarunt. Haec eti
Abbreviated transcription (Latin):
cincuitꝰ ab eoq duodecim tabuꝵ interpretes ambitũ parie¬
tis arcuitu esse descͥbũt. Igit terra tera ab eo poete ap¬
pellarũt sum̃a terre que sola teri possunt sola terre
Terra ut putat̃. eadem ⁊ humus. Ideo enniu in terra
cadentis dicere. Cubitis pinsibant humũ a q̃d tera fit
est mõtiu ad familiã purganda donec in purgado homo
optimꝰ ut pontifices dñt ꝙ ĩhumatꝰ fit familia fune¬
sta manet ⁊ dr humilio que ad humũ ut sabini et¬
lucani aut dedinato ab hoĩb ut apulia ⁊ laciu utͣ q
⁊ etruria et tuscia qua regnu fuit latini uniuersũs
Ager dictꝰ lacius ꝑticulatimꝰ oppidis cognoiasꝰ ut a penestre
penestͥnus ab aritia aratinus. ut nostri augures pp dixe¬
rũt. Agroꝵ sunt gñã ꝗuq. Romanus dabiiuis pere¬
grimis hosticus incertꝰ. Romanus dctus unde roma
a nomo. Sabius ab opido gabis. peregrinus ager patas
qui ext̃ romanũ ⁊ gabinũ ꝙ uno mõ inhis fedanture

Expanded text:
us parietis circuitum esse describunt. Igitur tera terra et ab eo poetae appellarunt summa terrae quae solo teri possunt, sola terrae. Terra, ut putant, eadem et humus; ideo Ennium in terram cadentis dicere: cubitis pinsibant humum. Et quod terra sit est mortui ad familiam purgandam, donec in purgando humo est opertum ut pontifices dicunt, quod inhumatus sit, familia funesta manet. Et dicitur humilior qui ad humuLucani, aut declinato ab hominibus, ut Apulia et Latium : utrumque ut Etruria et Tusci. Qua regnum fuit Latini, universus ager dictus Latium, particulatim oppidis cognominatus, ut a Praeneste Praenestinus, ab Aricia Aricinus. Ut nostri augures publici disserunt, agrorum sunt genera quinque: Romanus, Gabinus, Peregrinus, Hosticus, Incertus. Romanus dictus, unde Roma ab Romulo; Gabinus ab oppido Gabis; Peregrinus ager pacatus, qui extra Romanum et Gabinum, quod uno modo in his servantur
Abbreviated transcription (Latin):
uiginti ꝑtes urbis sunt disposita. Argeos dictos putãt
i principib qui cu hercule arguio uenere romani et in sa¬
turma subsederũt. Equis pͥdna ẽ scͥpta regio suburbana
duce nobili. Qui cu sua manu dr̃ romulo ueĩsse auxilio
q̃ latinũ rege. hinc post celii obitu ꝙ minis munita
loca tenerent neq sine suspicciõe esse deducti dicuntur
in planũ ab eis dictus uicus tuscus/ ⁊ iõ ibi noctũnu
stare ꝙ is deus etrume pͥnceps decelianis ꝗa suspiciũt¬

Expanded text:
XX partis urbis sunt disposita. Argeos dictos putant XX partis urbis sunt disposita. Argeos dictos putant a principibus, qui cum Hercule Argivo venerunt Romam et in Saturnia subsederunt. E quis prima scripta est regio Suburana, duce nobili, qui cum sua manu dicitur Romulo venisse auxilio contra Tatium regem; hinc post Caelii mortem, quod nimis munita loca tenerent neque sine suspicione essent, deducti dicuntur in planum. Ab eis dictus Vicus Tuscus, et ideo ibi Vortumnum stare, quod is deus Etruriae princeps. De Caelianis qui a suspici
Abbreviated transcription (Latin):
tius rupes tarpeiu appellat saxu. hinc antea mõte
saturmu appellatu ꝓdiderũt. et ab eo late saturma
terra ut enniꝰ appellauit. Antiquũ opidu hoc fuisse
satuma appellat᷑ scͥbitur eius uestigia ecia nunt
manẽt. Atria ꝙ saturra phanũ ⁊ ĩ fuucib ꝙ satũma põta
quã iunius scͥbit ibi. quã nũc uocant pandaria ꝙ posi
edem satũn in edificioꝵa legib pͥuatis. parietes postic
muri sunt sepͥti. Auẽtinu aliquot de causis dicũt. Neruꝰ
ab auib ꝙ eo se ab tiberi ferent aues alii ab rege auẽtino
albano ꝙ ibi sit sepultus. Alii auẽtini ab aduẽtu hõium ꝙ
cõe latinoꝵ ibi diane templum sit ꝯstitutum. Ego m axime
puto ab aduẽtu. Na oli paludib mons erat ab reliquis
disclusus. Itaq eo ex urbe aduehebant᷑ ratib cuiꝰ uesti
ab eo lucilius scͥpsit quadrãtis ratici Reliqua urbis loca
oliz discreta cum argeoꝵ segeoꝵ sacraria in septem et

Expanded text:
ius rupes Tarpeium appellatur saxum. Hunc antea montem Saturnium appellatum prodiderunt et ab eo late Saturniam terram, ut etiam Ennius appellat. Antiquum oppidum in hoc fuisse Saturniam scribitur. Eius vestimanent tria: quod Saturni fanum in faucibus; quod Saturnia porta, quam Iunius scribit ibi, quam nunc vocant Pandanam; quod post aedem Saturni in aedificiorum legibus privatis parietes postici muri sunt scripti. Aventinum aliquot de causis dicunt. Naevius ab avibus, quod eo se ab Tiberi ferrent aves; alii ab rege Aventino quod ibi sit sepultus; alii Adventinum ab adventu hominum, quod commune Latinorum ibi Dianae templum sit constitutum. Ego maxime puto, quod ab advectu; nam olim paludibus mons erat ab reliquis disclusus, itaque eo ex urbe advehebantur ratibus: cuius veab eo Lucilius scripsit: Quadrantis ratiti. VIII. Reliqua Urbis loca olim discreta, quom Argeorum sacraria septem et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sem̃ igniũ cecidisse dicũt ĩ mare nc ⁊ nata espumis
uenerez quĩccione ignis ⁊ humoris quã hũt uiz sigͥficates
seneris aqua uinatis dicta uita ⁊ illud alucilio uis ẽ
gentis omnis peperit ⁊ resumut de uno que dat cibaria
iidem hi dei celu ⁊ tẽr̾a. Iupiter et iuino ꝙ ut ait ennui
Istic ẽ is tupr̃ que dico Quẽ greti nocant aere ꝙ uẽtus
est et imbres. Iupit᷑ postea atq ex imbre frigus uentis post

Expanded text:
isse dicunt in mare ac natam e spumis Venerem, coniunctione ignis et humoris quam habent vim, significant esse Veneris. A qua vi natis dicta vita, et illud a Lucilio: Vis est gentis omnis peperit et resumit denuo, quae dat cibaria, nunc G C. Idem hi dei Caelum et Terra, Iupiter et Iuno, quod ut ait Ennius: Istic est is Iupiter quem dico, quem Graeci vocant Ἀέρα , qui ventus est et nubes, i
Abbreviated transcription (Latin):
ngentes forncer. Quare ut a cauo cauet ⁊ cauille
coruallis/. cauata uallie ⁊ cauete cauicione ut cauum
sit ortum Unde oĩa apud isiodũ acauo chao celum.
Terra dicta ab eo ut heluis scͥbit qd terit᷑ Itaq terra n
augurum libre scͥpta cu .r. uno ab eo colonis locus cõnis
quippe oppidu relinꝗtur. Territoriu qđ maxͤ teritur
hinc lnteu q̃d terit᷑ corpore Extermẽtariu hinc in
terminus sed termen hoc greci quod termon¬

Expanded text:
ingentes fornices. Quare ut a cavo cavea et caullae et ingentes fornices. Quare ut a cavo cavea et caullae et convallis, cavata vallis, et coelum a cavatione; ut cavum, sic ortum, unde omnia apud Hesiodum, a Chao, a cavo caelum. Terra dicta ab eo, ut Aelius scribit, quod teritur; iItaque terra in augurum libris scripta cum R uno. Ab eo colonis locus communis qui prope oppidum relinquitur territorium, quod maxime teritur. Hinc linteum quod teritur corpore extermentarium; hinc interminus, sed terimen; hoc Graeci quod
Abbreviated transcription (Latin):
Asia. Sic celum dicit᷑ modis duob. Na ⁊ asia que nunt
iona ac ꝓuincia nr̃a. Sic celum et pars eius sum̃a ubi
stelle ⁊ id̃ qd paciuius cũ demostrat dicit: hoc unde ortum
sup̃q quod ꝯplexu ꝯtinet tr̾am cui subiũgit id quod unde
celu memorant: Aqua bipartita diuisione lucrecius.
duoꝵ unuis ⁊ uigniti libroꝵ inicu fac̃ hoc. Etherge
et tetre genitabiłe querere tp̃us. Celum dictu scribit
eluis qđ celatu quod aꝑtu ẽ. nõ male quod posteriõ. Mul¬
to potius a celo ꝙ̃ celui a celando: Sed uero minus illud al¬
eru de celando ab eo pocuit dici q̃d int̃ diu celat᷑ qͣ q̃d
noctu nõ celat om̃ĩo. Eo magis puto achaoconu ⁊ hinc
celu qm̃ ut dixi. Itaq dicit᷑ andromada. Noctiq caua celi
signitenentib ꝯficis bigis ⁊ agamenon in altisono celi
clipeo cauu eĩ clipeu Et enm̾us iter ad iracionẽ celu

Expanded text:
Asia, sic caelum dicitur modis duobus. Nam et Asia, quae non Asia, sic caelum dicitur modis duobus. Nam et Asia, quae non Ionia ac provincia nostra. Sic caelum et pars eius, summum ubi stellae, et id quod Pacuvius, quom demonstrat dicit: Hoc vide circum supraque quod complexu continet Terram. Cui subiungit: Id quod nostri caelum memorant. A qua bipertita divisione Lucilius suorum unius et viginti librorum initium fecit hoc: Aetheris et terrae genitabe, celatum, quod apertum est. Non male, quod prius multo potius a caelo quam caelum a caelando; sed non minus illud alterum de celando potuit dici, quod interdiu celatur, quam quod noctu non celatur. Omnino ego magis puto a Chaochoum, hinc aelum. Itaque dicit Andromacha Nocti: Quae cava caeli signitenentibus conficis bigis; et Agamemno: In altisono caeli clipeo: cavum enim clipeum; et Ennius item ad cavationem: Caeli
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ rez totide x̾boꝵ eĩ hoꝵ de quis locis ⁊ his rebus
que in his iudent᷑. In hoc libro sumatin pona. Sed
que ꝯgnicio eius uerbi erit que radices egerit extra
fines suas ꝑsequã. Saepe en̃ ad limites arboris ra¬
dices subuicim ꝓdierũt segetẽ. Quare cũ non de locie
dicam si ab agto ad agrosum hoĩez ad agricolaz ꝑuenero
ab erraro. Multa societas xboꝵ nec uinalia sine uino
expediri net curia calabra sine calcione potest aꝑiri:
fucipiam de locis sub ipsiug loci origine:¬
ocus est ubi quid locatu esse̾ potest ut nũc dñt
collocatum. ueteree id dicere solitos apparet apud
plautum. filiam hẽo grande cassam dote atq illo¬
cubili neq ea queo locare cuiqͣ. Apud em̃iu o terra
ab eo p̃cio dicit᷑ locare q̃d usq aderit quod im aliquo
ꝯsistit p̃ciu ĩlocariu quod dat᷑ in stabulo ⁊ taberna
ubi ꝯsistant. Sic loci muliebres ubi nascendi micia
loca suꝑa ⁊ ea deoꝵ. Terra loca infera ⁊ ea hõĩum ut

Expanded text:
 totidem verborum horum iam de binis, locis et iis rebus quae in his videntur in hoc libro summatim ponam. Sed qua cognatio eius erit verbi quae radices egerit extra fines suas, persequemur. Saepe enim ad limitem arboris radices sub vicini prodierunt segetem. Quare non, quom de locis dicam, si ab agro ad agrosum hominem, ad agricolam pervenero, aberraro. Multa societas verborum, nec Vinalia sine vino expediri nec curia Calabra sine calatione potest aperiri. II. Incipiam de locis ab ipsius loci origineocatum quid esse potest. Ut nunc dicunt, collocatum, veteres id dicere solitos, apparet, apud Plautum: Filiam habeo grandem cassam dote atque inlocabilem Neque eam queo locare cuiquam. apud Ennium: O Terra ab eo praeco dicitur locare, quod usque idem it, quoad in aliquo constitit pretium; inde locarium, quod datur in stabulo et taberna ubi consistant. Sic loci muliebres, ubi nascendi initia loca supera et ea deorum : terrae loca infera et ea hominum. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
cando ced cecidit Cuiꝰ interitu cõsternati romani fugẽr ce¬
perũt Iunc Romulꝰ Ioui satori ede uocauit ⁊ excitũ seu
fortꝭ seu diuinitꝰ restituit. Tuc Rapte ĩ mediũ procexe¬
runt ⁊ hinc pr̃es id̾ comuges aͥ precantis precẽ cõciliarũt
Romulus foedus pereussit Sabino in urb̃e recepit popłni
ac uribus oppido sabmoꝵ ꝗxites uocauit. Centũ senatores
apietatꝭ pr̃es appellauit Tres eꝗtum centurias ĩ stituit
quas suo noĩe ramnes alita latio. Titmenses aluçi coi¬
citume lustrass nũꝗͣ comparuit Un nter pres ⁊ populũ
sedutione orta iuliũs ꝓrocalus uir nob̾ inconcionẽ proce¬
St  iure harando firnauit Romulũ a se nictille
prinali uisu lugustior forma cũ adeos abiren eũdẽq¬
tarii oius gentiũ domini existerẽt cuiꝰ Auctoritati
ereditũ ẽ Edes incolle ꝗrinali Romulo constituta est
lp̃e procdeo cultus ⁊ ꝗrinus est Appellatus¬

Expanded text:
cans cecidit, cuius interitu consternati Romani fugere coecans cecidit, cuius interitu consternati Romani fugere coeperunt. Tunc Romulus Iovi Statori aedem vovit, et exercitus seu forte seu divinitus restitit. Tunc raptae in medium processerunt et hinc patres inde coniuges deprecatae pacem conciliarunt. Romulus foedus percussit et Sabinos in urbem recepit, populum a Curibus, oppido Sabinorum, Quirites vocavit. Centum senatores a pietate patres appellavit. Tres equitum centurias instituit, quas suo nomine Ramnes, a Tito Tatio Tatienses, a luci comcitum lustraret, nusquam comparuit; unde inter patres et populum seditione orta Iulius Proculus, vir nobilis, in contionem processit et iureiurando firmavit Romulum a se in colle Quirinali visuut omnium gentium domini exsisterent. Huius auctoritati creditum est. Aedes in colle Quirinali Romulo constituta, ipse pro deo cultus et Quirinus est appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
facto cũ uideret cõ iugia desse ⁊ ꝑ legatos finitimis
eiutatibus peciit / quib neg̾citis ludoꝵ causa aha simulauit
pulcherrima cũ magna omiuni ad miracione duceret᷑.
lalasio eam duci responsum ẽ. Que nuptie quia foclititer
cesserant institutũ ẽ ut om̃ib nupciis Ialasii nom uoca¬
cetur. Cum feminas funtimoꝵ i romani rapuissent. Primi
cẽm censes contra eos bellu sumpserũt aũsꝰ qͦ Ro miulus pro
bellũ aduersus romanos sũpserũt ⁊ cum romani propĩqua¬
rent. Trpeiam xginẽ nacti q̃ aquae tã sacroꝵ grqͣ hauri¬
unde dscenderat eiꝰ łlitus latus optionẽ niuneris dadit si
excitũ suũ incapitoliũ produxiss Illa peciit qđ illi ⁊̃ sinistris
manib ferebant uidelicet anulos ⁊ armillas quibus do¬
lose promixis Sabinos marẽe produxit ubi Tatius scutis
pugna conseruit ib Tullius Hostilius fortissime dimi¬

Expanded text:
et coniugia deesse, per legatos a finitimis et coniugia deesse, per legatos a finitimis civitatibus petiit. Quibus negatis ludos Consualia simulavit;pulcherrima cum magna omnium admiratione duceretur, Talassio eam duci responsum est. Quae nuptiae quia feliciter cesserant, institutum est, ut in omnibus nuptiis Talassii nomen iteretur. Cum feminas finitimorum Romani vi rapuissent, primi Caeninenses contra eos bellum sumpserunt. Adversus quos Romulus procbellum adversus Romanos sumpserunt. Et cum Romae appropinquarent, Tarpeiam virginem nacti, quae aquae causa sacrois dedit, si exercitum suum in arcem perduxisset. Illa petiit, quod illi in sinistris manibus gerebant, videlicet anulos et armillas; quibus dolose repromissis Sabinos in arcem perduxit, ubi Tatius scutis pugnam conseruit: ibi Hostus Hostilius fortissime dimi