comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionem q pot̃ p̾stare. ¶ Si fideius¬
sor h̾redes non extĩtint ⁊ alt̾ eoꝵ
achoh̾rede em̃nt hreoitatem dem̃
omẽ ad desuctus fideiutbat stipula¬
ton solu̾it. habebit aut exstipulatu.
aut erempto obligatum cohredemsir¬
um idc̃to mandati act̃om habebit.
dumem̃es. postea scͥpsissem ne em̃es
tuande cͣm scias me uetiusse emisses
mandani tibi odligatꝰ ero. ne damp¬
no afficiatur is aui suscepit manda
mandasse diceretur ut moitis eiꝰ
quos mutine hebad in cuos om̃ib
amus se. cede solebat sphenstium ⁊
I. pocausta ⁊ queram ipius ualitu¬
dini apta suampensa facet deducto
gͥ qͣnto sua edificia p̃ciosiora fecill
ad amplius myendiss posse eum m¬
mandati iuditõ ꝑsequi

Expanded text:
tionem, quia potest praestare. Si fideiussori duo heredes extiterint et alter eorum a coherede emerit hereditatem, deinde omne quod defunctus fideiusserat stipulori solverit, habebit aut ex stipulatu aut ex empto obligatum coheredem suum: idcirco is mandati actionem habebit. dum emeres, postea scripsissem, ne emeres, tu, antequam scias me vetuisse, emisses, mandati tibi obligatus ero, ne damno adficiatur is qui suscipit mandamandasse diceretur, ut in hortis eius quos Rauennae habebat, in quos omnibus annis secedere solebat, sphaeristerium et hypocausta et quaedam ipsius ualetudini apta sua inpensa faceret: deducto igitur, quanto sua aedificia pretiosiora fecisset, quod amplius impendisset posse eum man
Abbreviated transcription (Latin):
deuisfĩt quia dñs ꝓcuratori in¬
mandaũat ut peccuma̾ mutuã
acciꝑt᷑at utulem actiõm dandam
isse eum mutue pectume accipi¬
ende uideatur. ¶Si cui manda¬
u̾o ut a. trc̃o stipuletur pat̃o cum
eo cui mandauiagẽ mandati
ut eũ accepto nbet. ⁊ si hoc uelĩ
uł sualim. in hooagam ut eimu
diłeget michi. uł si cui an uatue¬
ro. ⁊ papimiauus. d̾ eodem sc̃¬
bit. ꝯi mat̾ ꝓ filia dorem de¬
dit eaq miandante filia ut ilico
stipulatu est u sio ut ĩ postea
mandati eam tem̃ qͣmius ipͣ
sit que dotem ded̾it. ¶ Siguis ea que
pamitor suus ⁊ serin geretant. ita
denumrata esse mandanit si int̾uẽ¬
tu sempini gesta essent ⁊ male pet¬
cina creditasit sempmũ quima¬
chi dolo fect nõ tem ⁊ est ũm eum
mp si affectionem amitaiem pro¬

Expanded text:
deiussit, quia dominus procuratori deiussit, quia dominus procuratori mandauerat ut pecuniam mutuam acciperet, utilem actionem dandam isse eum mutuae pecuniae accipiendae uideatur.Si cui mandauero, ut a Titio stipuletur, potero cum eo cui mandaui agere mandati, ut eum accepto liberet, si hoc uelim: uel, si malim, in hoc agam, ut eum deleget mihi uel si cui alii uoluero. et Papinianus libro eodem scribit, si mater pro filia dotem dederit eamque mandante filia uel ilico stipulata sit uel etiam postea, mandati eam teneri, quamuis ipsa sit, quae dotem dederit.Si quis ea, quae procurator suus et serui gerebant, ita demum rata esse mandauit, si interuentu Sempronii gesta essent, et male pecunia credita sit, Sempronium, qui nihil dolo fecit, non teneri. et est uerum eum, nit, sed affectionem am
Abbreviated transcription (Latin):
onem cedas. ut ꝓcuratorem me in
emit ꝓcurator nicħ enĩ ampluis
qͣm bõnam sidem p̾stare eum apz¬
qui ꝓcurat.s isi de saitate ẜui ꝓ¬
curatoris cantum est aut caũi po¬
test. aut de cẽtis uicus idemerit
dicendum. aut si culpa tam̃i nõ
turaũit ꝯdempnabitur. ¶ Sa ex
fundo quem michi emit ꝓcurator
hac ꝯgruid ne de alieno lucrum
senciat. qd̃ si nõ ep̾cuio pecuma
s ad usus suos ꝯu̾tit. i usuras ꝯ¬
uemetur. que legittimo modo in
regionib frequentantur. demq
papimanus ait. ⁊̃ si usunisexege¬
nt ꝓcunitor ⁊ musus suos conu̾¬
tit usuras eum p̾sture debe ¶ Si
qnis ticio mandau̾it ut ab acto¬
rib sius mutuam pecuniam acci¬
ꝑet maudati enm nõ acturum
quia de mutua pecuma eum ħt
obligatum ⁊ idõ usuras eum pe¬
t̾e nõ posse qͣi ex tausa mandati
si in stipułom dediute nõ sunt.¬
¶Idem papmanꝰ ait uibro eodem
fideuissori ꝯdempnato qui ideo fi¬

Expanded text:
one cedas, ut procuratorem me in one cedas, ut procuratorem me in emit procurator: nihil enim amplius quam bonam fidem praestare eum opoqui procurat.Sed et si de sanitate serui procuratori cautum est aut caueri potest aut de ceteris uitiis, idem erit dicendum. aut si culpa caueri non curauerit, condemnabitur.Si ex fundo quem mihi emit procurator hoc congruit, ne de alieno lucrum sentiat: quod si non exercuit pecuniam, sed ad usus suos convertit, in usuras convenietur, quae legitimo modo in regionibus freqPapinianus ait etiam si usuras exegerit procurator et in usus suos conuertit, usuras eum praestare debere.Si quis Titio mandauerit, ut ab actoribus suis mutuam pecuniam acciperet, mandati eum non acturum quia de mutua pecunia eum habet obligatum: et ideo usuras eum petere non posse quasi ex causa mandati, si in stipulationem deductae non sunt.Idem Papinianus libro eodem refert fideiussori condemnato, qui ideo fi
Abbreviated transcription (Latin):
incunibetut eis nectͣitus ꝓuocandi. ce¬
t̃m dolo ũsati sunt si nõ ꝓuecauerũt
quid tam̃si pauꝑtas eis nõ ꝑmisit
excusata est coꝵ mopia. s ⁊ si testato
ꝯuemerunt deẜitorem ut si ip̃e pu¬
taret appllaret puto ratõm eoꝵ con¬
stare. ¶Uolo aut̃ fac̾e idetur ob
id ꝙ potest restitu̾e nõ restiruit ꝙ¬
inde si tibi mandaui. ut hoem em̃¬
es tuq Anusisti teneb̾is michi ut
restituas. s ⁊ si dolo emere neglex¬
isti forte enim peccuma acceptu
alu cessisti ut emãet. autsi latucł¬
pa. forte si gr̃a ductus passus es ali¬
um emñe teneb̾is. S ⁊ si ẜnus quem
emisti fug̃ siquidem dolo tuo teneb̾i ᷤ
si dolus non int̾uenit. nec tłpa. nõ
teneb̾is. nisi ad hoc ut caueas sim
potestatem tuam ꝑuen̾it te resti¬
tuturum. S ⁊ si restituas ⁊ trade
debes. ⁊ si cautum est de euictione
rei uł pates desiderare. ut tibi caue¬
atur puto suffic̾e si michi hnͣc acti¬

Expanded text:
incumbebat eis necessitas prouocandi, ceincumbebat eis necessitas prouocandi, ceterum dolo uersati sunt, si non prouocauerunt. quid tamen, si paupertas eis non permisit? excusata est eorum inopia. sed et si testato conuen‹e›runt debitorem, ut si ipse putaret appellaret, puto rationem eis constare.Dolo autem facere uidetur, qui id quod potest restituere non restituit: proinde si tibi mandaui, ut hominem emeres, tuque emisti, teneberis mihi, ut restituas. sed et si dolo emere neglexisti forte enim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata culpa forte si gratia ductus passus es alium emere, teneberis. sed et si seruus quem emisti fugit, si quidem dolo tuo, teneberis, si dolus non interuenit nec culpa, non teneberis nisi ad hoc, ut caueas, si in potestatem tuam peruenerit, te restituturum. sed et si restituas, et tradere debes. et si cautum est de uel potes desiderare, ut tibi caueatur, puto sufficere, si mihi hac acti
Abbreviated transcription (Latin):
necesse habebit. p̾stare. Maso¬
dati actio tunc ꝯpetit cum cepto
md̾esse enis qui mandant cet̾m
sinib int̾est cessat mandati acts̃
mes.si int̾enit mea emi tenebit
cetmsi eundem himc siduego
gẽ emĩ uł alius mithi mneẽ
est aligud cessant mandati acto
M andaui ut negocia seretes mch
si nicħ depiẽto qͣmuis nemogessit
nuua actio est aut si anius ydonee
gesserto cessat mandatiactio ⁊ in
sinitub hoc idemer̾ ꝓbandum. ¶¬
Si ignorntes fideuissores debitorẽ
solusie. uł ⁊̃ acceptilattione. siue
pacto lib̾atum ex sb̃stancia debito¬
nis solu̾int nõ teuebuntur manda¬
ti. qd ⁊ ad actionem fideussoris ꝑti¬
n ⁊ hoc ex resiͥpto quioꝵ fr̃m m¬
Si hu qui ꝓ te fideusẜant in maio¬
rem aͣntitutem dampuan qͣm cebiti
ratio exhideat. stientes ⁊ prudentes
auxilium applłonis omiserunt. po¬
t̾is mandati igentib hus ex quitate
iudicis tuente. Igitur si ignoiauert
excusatua ignorancia est sisciennt. ut¬

Expanded text:
se habebit praestare.Mandati actio tunc competit, cum coepit interesse eius qui mandauit: ceterum si nihil interest, cessat mandati actio, meres: si intererat mea emi, teneberis: ceterum si eundem hunc fundum ego ipse emi uel alius mihi neque interest aliquid, cessat mandati actio. mandamo gesserit, nulla actio est, aut si alius idonee gesserit, cessat mandati actio. et in similibus hoc idem erit probandum. Si ignorantes fideiussores debitorem soluisse uel etiam acceptilatione siue pacto liberatum ex substantia debitoris soluerunt, non tenebuntur mandati. Quod et ad actionem fideiussoris pertinet. et hoc ex rescripto diuorum Si hi, qui pro te fideiusserant, in maiorem quantitatem damnati, quam debiti ratio exigebat, scientes et prudentes auxilium appellationis omiserunt, poteris mandati agentibus his aequitate iudicis tueri te'. igitur si ignorauerunt, excusata ignorantia est: si scierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dati nõ tem̃. s sicnuid dolo fec̃is. ñ
mandati. s mag̾ de dolo tem̃. ¶ Or
mandau̾o ꝓcimitori meo ut ticiope¬
cumam mean credat sinc usiitis is¬
q non sine usuns cͥdid̾it. in ĩ mich
usuras restituere deb̾at uideamꝰ. ⁊
labeo scbꝰ restituere eum oꝑtere.⁊
usuns actio mandati. ¶ Idem labõ
ard i u̾mi est reputatõnes quoq ħ
iudãm admmitc̃e. ⁊ sicuti frutus cõ¬
gitur restitũe is aui ꝓcurt. ita sis̃ꝑ¬
tiaquẽ infoudus ꝑcipiendos fe¬
ut deducere eum oꝑtet. S isi ad
uecturas suas dum exturrit in p̾dra
sumptũ fecit puto ros quo sũptus
ieputare enm oport̾e. msi si salari¬
de fuo fac̾et ad hec itm̾a ħ est desala¬
rio. ¶Idem ait simud ꝓcunitor
atra mandatum in uolimtute fe¬
cit ꝑ mittendũ ei austẽ qd sine

Expanded text:
dati non teneri, sed si quid dolo fecerit, non mandati, sed magis de dolo teneri.Si mandauero procuratori meo, ut Titio pecuniam meam credat sine usuris, isque non sine usuris crediderit, an etiam usuras mihi restituere debeat, uideamus. et Labeo scribit restituere eum oportere, usuris actio mandati.Idem Labeo ait et uerum est reputationes quoque hoc iudicium admittere et, sicuti fructus cogitur restituere is qui procurat, ita sumptum, quem in fructus percipiendos fecit, deducere eum oportet: sed et si ad uecturas suas, dum excurrit in praedia, sumptum fecit, puto hos quoque sumptus reputare eum oportere, nisi si salaride suo faceret ad haec itinera, hoc est de salario.Idem ait, si quid procurator citra mandatum in uoluptatem fecit, permittendum ei auferre, quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
nent hnd actõm mandati. be¬
uerilrd̾ uiliamis ait. Si fidenssor
ex sua ꝑsona omiẜ it exteptõm q
reus uti non potuit. si quidem minꝰ
honestam sre eun mandati actio¬
nem ꝙ si eam qua reus uti potuit
sisciens id fecit nõ ħiturimi man¬
dati act̾om si modo ħuit facłtatẽ
rei ꝯuemendi desidandiq ut ipẽ
suscipet pocius iuditu ut suo ut
pcunatorio nomine ¶Si fideuis¬
soridonationis causa acceptuni facͣ¬
tum sit a cͥditore pnto si fideiuiłoiẽ
reniunerin noluit c̃ditor hĩe enm

Expanded text:
ent actionem mandati.Generaliter Iulianus ait, si fideiussor ex sua persona omiserit exceptionem, qua reus uti non potuit, si quidem minus honestam, habere eum mandati actionem: quod si eam, qua reus uti potuit, si sciens id fecit, non habiturum mandati actionem, si modo habuit facultatem rei conveniendi desiderandique, ut ipse susciperet potius iudicium vel suo vel procuratorio nomine. Si fideiussori donationis causa acceptum factum sit a creditore, puto, si fideiussorem remunerari voluit creditor, habere
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Si renumerandi gr̃a honor
int̾uent er̃ maudati actio. ¶Si cui
fet̾is mandatum. ut negocia amĩs¬
tret. hac actione er̃ ꝯuemiendus.
uet recte neg̃oꝵ gestoꝵ cũ eo agetu
nec enim id̾o est obligatus ꝙ negocia
gessit. ũm idcͥto ꝙ mandatum sus¬
ceꝑit demq tenetur ⁊ si nõ gessis¬
sed. ¶Si passus sim aliq̃m ꝓ me fi¬
deuibere ꝓ me uł alias int̾uenire.
mandati teneor. ⁊ nsi ꝓ iuito qͥs
mt̃tesẜit aut donandi aninio aut
negociun gerens enit mandati
mea non int̾erat. ułti ut ꝓ seio in¬
tuenias. uł ut ticio reddas. er̃ michi
tecum mandati actio. ut celsus .ł.
gatus ¶planc si tibi mandauero
qd̾ tua int̾erat. nulla er̃ mandati
attio isi mea quo int̾fuit. aut
si nõ esses fc̃urus insi egomandai¬

Expanded text:
.Si remunerandi gratia honor interuenit, erit mandati actio.Si cui fuerit mandatum, ut negotia administraret, hac actione erit conueniendus nec recte negotiorum gestorum cum eo agetur: nec enim ideo est obligatus quod negotia gessit, uerum idcirco quod mandatum susceperit: denique tenetur et si non gessisset.Si passus sim aliquem pro me fideiubere uel alias interuenire, mandati teneor et, nisi pro inuito quis intercesserit aut donandi animo aut negotium gerens, erit mandati mea non intererat, ueluti ut pro Seio interuenias uel ut Titio credas, erit mihi tecum mandati actio, ut Celsus librgatus. Plane si tibi mandauero quod tua intererat, nulla erit mandati actio, nisi mea quoque interfuit: aut, si non esses facturus, nisi ego mandas
Abbreviated transcription (Latin):
familias non uissu prs fidenuẜi
cessat mandati actiosi inch̾ sit inpe¬
ailio. ꝙ si iussu uł ex pectunio sopu¬
tum est multomag̃ ht̃ pr manda¬
ti. ¶Si filio faminas mandaui
ut ꝓme solũet p̾re siuc ipẽ solũit
Si filio familias mandauo ut pro
ie solũet. ⁊ emancipitus soluat
u̾m est inft̾m actõm filio canda
pr̾em aut̃ past emancipatõm soi¬
uentem neg̃oꝵ gestoꝵ actõnem
quimandatum suscepit᷑. utpu¬

Expanded text:
as non iussu patris fideiusserit, cessat mandati actio, si nihil sit in peculio: quod si iussu, uel ex peculio solutum est, multo magis habet pater mandati. Si filio familias mandaui, ut pro me solueret, patrem, siue ipse soluerit Si filio familias mandauero, ut pro me solueret, et emancipatus soluat, uerum est in factum actionem filio dandam, patrem autem post emancipationem soluentem negotiorum gestorum actionem qui mandatum susceperunt, ut pu
Abbreviated transcription (Latin):
misait cui seredimendũ mandia¬
us sibi ationes mandet ãt hati ado¬
uͥsuseum a duo ꝯpuut. Q plane
si cam pectiniam dedit qncerat
de pecuno ad hone fidoi ẽmptorem

Expanded text:
s eum cui se redimendum mandaut sibi actiones mandet, quas habet aduersus eum a quo comparauit. plane si eam pecuniam dederit, quae erat ex peculio ad bonae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
si pr̃omus p̃dium ꝙ emerat ꝓ q̃no
p̃cu bessem exsoluriat uissemonͦ
rẽto suo tradi illc residuum pretũ
iedderet deinde recdito p̾cio nen¬
dendi fudum patrono ubͣtꝰ con¬
senẜit tͥentis pͥciumanlibt᷑ pot¬
sit repet̾e ⁊ ait si mandatum ausce¬
pit minito nb̾tus nõ donatũ acte¬
pit contiano nidcõ posse eum p̾ci¬
um repet̾e ꝙ deduitis mercedib
qͣs medio tpr̃e ꝑcepit suꝑ est cdõ
si donatõm patronus mub tuni
contulit iud̾̃i ⁊ postea libertum pa

Expanded text:
si patronus praedium quod emerat, pro quo pretii bessem exsoluerat, iusserit liberto suo tradi, ut ille residuum pretii redderet, deinde reddito pretio uendenti fundum patrono libertus consenserit, trientis pretium an libertus possit repetere. et ait, si mandatum suscepit initio libertus, non donatum accepit, contrario iudicio posse eum pretium repetere, quod deductis mercedibus, quas medio tempore percepit, superest: quod si donationem patronus in libertum contulit, uideri et postea liber
Abbreviated transcription (Latin):
satio nascitur. ¶ Mea tm granter¬
uemit mandatum. ułti si tibi man¬
demut negocia mea geras. uł ut fim¬
dur michi em̃es. uł ut ꝓ me fideui¬
beas auena tm̃ ułti si tibi mandem
ut titu negocia geras. uł ut fudũ
negocia geras. uł ut fundũ ei em̾es. uł
ut ꝓ eo fideiubeas. mea ⁊ aliena. ulti
si tibi mandem ut mea ⁊ titu nego¬
cia geras. uł ut michi ⁊ ticio fundũ
em̃es. uł ut ꝓ me ⁊ ticio fideiubeas¬
tua ⁊ mea ulti si mandemtibi ut sb̾
usuris t̾deres ei qui in remmeam
mutuaretur. tua ⁊ aliena ułti si tͥ
mandem ut ticio ss̃ usuris c̾deres.
ꝙ si ut sine usuris c̾deres auena tm̃
grã interuent mandatum. tua aut̃
grã int̾uenit mandatũ ułti si man¬
dem tibi. ut pectumas meas pocius ĩ
empt̃one p̃dioꝵ colloces qͣm fen̾es
uł ex diu̾so. ut fen̾es pociꝰ qͣm in ep̃¬
ciones p̾dioꝵ calloces cuiꝰ gen̾is mã¬
datum mag̃ ꝯsiliũ est qͣm mandatũ
⁊ ob id nõ est obligat̃orium. qr ne¬

Expanded text:
igatio nascitur.Mea tantum gratia interuenit mandatum, ueluti si tibi mandem, ut negotia mea geras uel ut fundum mihi emeres uel ut pro me fideiubeas.Aliena tantum, ueluti si tibi mandem, ut Titii negotia gnegotia gereres uel ut fundum ei emeres uel ut pro eo fideiubeas.Mea et aliena, ueluti si tibi mandem, ut mea et Titii negotia gereres uel ut mihi et Titio fundum emeres uel ut pro me et Titio fideiubeas.Tua et mea, ueluti si mandem tibi, ut sub usuris crederes ei, qui in rem meam mutuaretur.Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris crederes: quod si, ut sine usuris crederes, aliena tantum gratia interuenit mandatum.Tua autem gratia interuenit mandatum, ueluti si mandem tibi, ut pecunias tuas potius in emptiones praediorum colloces quam faeneres, uel ex diuerso ut faeneres potius quam in emptiones praediorum colloces: cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
eñiesnec de p̃cio quicq̃m statui tu¬
q amisisti. ut̾mq actio nascitur¬
ꝙ si p̾cium statui tuq pluris emi¬
sisti. quidam negauerũt ce manda¬
ti hr̃e actionem.⁊̃ si panitꝰ esses id
ꝙ excedit remitt̾e. namq miguũ
est non ẽẽ michi cum illo actõm
ad p̃cium statutum acturum ex¬
istimat que sũia sane bengmor
fines mandati custodiendi st̃. nã
qui excessit aliud quid fac̃e uide¬
tur ⁊ si susceptum non impleu̾it
tenecur ¶Itaq si mandaũo tibi
ut domum seinam centũ ireme¬
res tuq titianam emeres. longe
maioris p̾cu centum tñ. aut ⁊ mi¬
noris nõ uid̾is implesse mandatum¬
Item si mandauo tibi ut fundum
meum centum uend̾es tuq eũ
nonaginta uendid̾is ⁊ petanfund̃¬
nõ obstubit michi except̃o. isi ⁊
reliquum nichi ꝙ deest maudato
ꝯserues. ¶ Seruo quor dñs si p̾ceꝑit
c̃ta sũma remuend̾e ille minoris uẽ¬
did̾it simlinendicare eam dominꝰ
potest nec ulla except̾one sũ moiu

Expanded text:
eres, nec de pretio quicquam statui tuque emisti, utrimque actio nascitur.Quod si pretium statui tuque pluris emisti, quidam negauerunt te mandati habere actionem, etiamsi paratus esses id quod excedit remittere: namque iniquum est non esse mihi cum illo actionem, ad pretium statutum acturum existimat, quae sententia sane benigniorfines mandati custodiendi sunt: nam qui excessit, aliud quid facere uidetur et, si susceptum non impleuerit, tenetur.Itaque si mandauero tibi, ut domum Seianam centum emeres tuque Titianam emeris longe maioris pretii, centum tamen aut etiam minoris, non uideris implesse mandatum.Item si mandauero tibi, ut fundum meum centum uenderes tuque eum nonaginta uendideris et petam fundn obstabit mihi exceptio, nisi et reliquum mihi, quod deest mandatu conserues.Seruo quoque dominus si praeceperit certa summa rem uendere, ille minoris uendiderit, similiter uindicare eam dominus potest nec ulla exceptione summoueri,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ epiami mandatimi inscipi pot̃. Item
sue rego siue nolo siue. mando. siue
alio ciuo cumq ũbo scͥpẜit mandate
actio est. Item mandatum ⁊ idiem
differri ⁊ sb̾ ꝯditõne ꝯtrahi pot̃.¬
orandaitum nisignituitum nlłm ⁊
nam origmem ex officio atq ami

Expanded text:
am mandatum suscipi potest.Item siue 'rogo' siue 'uolo' siue 'mando' siue alio quocumque uerbo scripserit, mandati actio est.Item mandatum et in diem differri et sub condicione contrahi potest.Mandatum nisi gratuitum nullum est: nam originem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓcuratorem suum ctam pectu¬
mani sum̃e ⁊ feñare ꝑiculo suo ĩ
ut̃ cc̃as usurũ dño pend̾e̾t. dumitax¬
at si pluris fenerare potuiss ip̃e lu¬
craretur ic̃ditum pectunam uide¬
tur inauid accepitie.plane si õ¬
nium neg̃dꝵ gerat ei ãmimstna¬
cio mandata mandati queq eum
cem̃ q̃madmod̾ solet mandati ten̾i
debitor qui c̃ditoris sui negocia ges¬
sit. ¶ Marius paulus aiuidam fide¬
uispat ꝓ dampmde m̃cedem patts
od suam fideiussionem ⁊ sb̾ nomine
aͣu redemptor litis extitisse. ⁊ uelle a
dauipiide mandati iuditio asequ
ini fiitres cescpsunt. nullam actone

Expanded text:
curatorem suum certam pecuniam sumere et faenerare periculo suo ita, ut certas usuras domino penderet dumtaxat, si pluris faenerare potuisset, ipse lucraretur, in creditam pecuniam uidetur, inquit, accepisse. plane si omnium negotiorum erat ei administratio mandata, mandati quoque eum teneri, quemadmodum solet mandati teneri debitor, qui creditoris sui negotia gessit.Marius Paulus quidam fideiusserat pro Daphnide mercedem pactus ob suam fideiussionem et sub nomine et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio consequi, iui fratres res
Abbreviated transcription (Latin):
stitutionem ñ ueniunt aliena cor
capitum trecentoꝵ amissis centũ¬
redemt totid̾ capita aliena ab eo
qui dominiũ eoꝵ habebat. ut alie¬
na ab eo quibona fide ea possidebat
et hec utiq g̾gis inquit uendica¬
tione continebunt᷑. s ⁊ si ea sola
suꝑsint capita q̃ redempta sũt ad.¬
huc eum posse g̃gem uendicare¬
rmam̃ta nauis singusa uendica¬
Da scapha ꝙͦ seꝑatim uendicabitur¬
⁊ ita confusim  ᷑ atq cõmiftũ ut
deduci ⁊ seꝑari ñ possit ñ tetũ sed

Expanded text:
stitutionem non veniunt aliena capicapitum trecentoredemit totidem capita aliena ab eo, qui dominium eorum habebat uel aliena ab eo, qui bona fide ea possidebat: et haec utique gregis, inquit, uindicatione continebuntur. sed et si ea sola supersint capita, quae redempta sunt, adhuc eum posse gregem uindicare.Armamenta nauis singula erunt uindicanda: scapha quoque separatim uindicabiturest ita confusum est atque commixtum, ut deduci et separari non possint, non totum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
desmet restiturum qd̾ inde extrahit¬
Hec stipulatio sũ mobit res sit siũ
soli int̾poni d illud sciendum ÷ ad
fid̾i cõmissa etiam aptari eam deb̾e
plane ⁊ si ex mortis causa donatione
usust. constituant᷑. exemplo legatoꝵ
debebit hec cautio p̃stari. s ⁊ si ex a¬
lia quacumq cã constitutꝰ su̾it ususf.

Expanded text:
inde exstabit.Haec stipulatio, siue mobilis res sit siue soli, interponi debet.Illud sciendum est ad fideicommissa etiam aptari eam debere. plane et si ex mortis causa donatione usus fructus constituatur, exemplo legatorum debebit haec cautio praestari: sed et si ex alia quacumque ‹c›ausa constit
Abbreviated transcription (Latin):
aut. li .xu. ad sabinũ. Seruitutes
p̃dioeꝵ rusticoꝵ etiam si corporib ac¬
ut ñ hañt c̾tam continuamq possessio¬
nem. nemo .n. tam ꝑpetuo tamq conti¬
nent̃ ire p᷑. ut nullo mom̃to possessio
euis int̃pellari iuudeat᷑. Idem ⁊ inser¬
uitutib p̃dioꝵ ur banoꝵ obseruat᷑ ser¬
manot. ⁊ iõ renutti dño fundi si̾uentis
pͭ ⁊ ad quiri etiam pꝰ religionem sepul¬
chri hec serintꝰ pͣ. Publico loco int̾¬
ueniente uł uia pũblica haustꝰ su̾itus
duce̾ sñ incõmodo pu. liceat. acri
⁊ religiosi loci int̾uentus etiam itin̾s
seruitutem impedit cum seruitꝰ ꝑ ea
loca nulli deberi potest.

Expanded text:
decimo ad Sabinum Servitutes praediorum rusticorum etiamsi corporibus acut non habeant certam continuamque possessionem: nemo enim tam perpetuo, tam continenter ire potest, ut nullo momento possessio eius interpellari videatur. idem et in servitutibus praediorum urbanorum observatur. Sermanet et ideo remitti domino fundi seruientis potest: et adquiri etiam post religionem sepulchri haec seruitus potest.Publico loco interueniente uel uia publica haustus seruituducere sine incommodo publico liceat. sacri et religiosi loci interuentus etiam itineris seruitutem impedit, cum seruitus per ea loca nulli deberi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Drõne cõmimis ÷ alt̾utͥ uicinoꝵ demo¬
hendi eum ⁊ reficiendi us ñ ⁊ qr non
solus domius ÷
ꝗt nulla competit actio.

Expanded text:
one communis est, alterutri uicinorum demoliendi eum et reficiendi ius non est, quia non solus dominus eat, nulla competit actio.
Abbreviated transcription (Latin):
nori sundum accep̃ ñ ⁊̃ miqui
utilem petitionem seruitꝰ dari. sicũ
ip̃uis fundi utilis peticio dabit᷑ idem
seruari conuienit ⁊̃ in eo ad quem
uectigalis fundꝰ ꝑtinet.

Expanded text:
nori fundum accepit, non est iniquum utilem petitionem seruitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio dabitur. idem seruari conuenit et in eo, ad quem uectigalis fundus pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
uendum ÷ s si mͥ sub ꝯditione ꝓpͥetã¬
dum ut supͣ placuit qd si duob con¬
unctim ususf. legatꝰ sit ⁊ inuicem
sibi caue̾ debebunt. ⁊ ħedi in casum
illum si ad socium ñ ꝑtineat ususf.
heredi reddi.¬
fructus mͥ legatus sit. cumq resti¬
tuere sim ticio rogatus uidendum ⁊
quis debeat caue̾ utrum ticius ane¬
go qui legatarius sum an illud dm̃s
mecum ħedem acturum cum fidei¬
fructus ⁊ cum tu amiseris pͭ ad me
pediri ut tu mͥ ego dño ꝓpͥetatis ca¬
ueam. qd̾ si fid̾i cõmissarũ causa u¬
susf. mͥ relictus ÷. nec ÷ ulla spes ad
me reu̾tendi issusf. recta uia fidei¬

Expanded text:
uendum est: sed si mihi sub condicione proprietadum ut supra placuit. quod si duobus coniunctim usus fructus legatus sit, et inuicem sibi cauere debeb‹u›nt et heredi in casum illum: 'si ad socium non pertineat usus fructus, heredi reddi'fructus mihi legatu‹s› sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideifructus et, cum tu amiseris, potest apediri, ut tu mihi, ego domino proprietatis caueam. quod si fideicommissarii causa usus fructus mihi relictus est nec est ulla spes ad me reuertendi fructus, recta uia fidei
Abbreviated transcription (Latin):
me ñ consecut᷑m si arborem in eo loco
sitam habuissem mutius ait ⁊ recte
oꝑ ñ ita in suo statu ⁊ loco maner
arbor quemadinodum paries propt̾
motum natalem arbori

Expanded text:
me non consecuturum, si arborem eodem loco sitam habuissem, Mucius ait, et recte, quia non ita in suo statu et loco maneret arbor quemadmodum paries, propter motum naturalem arbori
Abbreviated transcription (Latin):
ces ip̃o quid iuuire neq ex tempoᷤ¬
re neq ad tp̃s. n sub cõditione n
ad c̃tam conditionem aibi gr̃a quã
di uolam constitui possunt. s tñ si ħ
adiciant᷑ pacti ut ꝑ doli exceptionem
occurret᷑ contͣ placita seruitutẽ uin¬
uitutib posse constat. ueluti qͦ gn̾e
nehiculi agat᷑ ut ñ agat᷑ ueluti ut
equo dum taxat. uelud c̃tum pondꝰ
uohat᷑. uł res ille tͣnsducant᷑. aut car¬
bopõdet᷑. Int̾ualla dierum ⁊ hora¬
rum ñ ad tempoeis cãm. s ad mod̾
ꝑtinent iire constitute seruitutis

Expanded text:
tes ipso quidem iure neque ex tempore neque ad tempus neque sub condicione neque ad certam condicionem uerbi gratia mdiu uolam' constitui possunt: sed tamen si haec adiciantur, pacti uel per doli exceptionem occurretur contra placita seruitutem uinuitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut equo dumtaxat uel ut certum pondus uehatur uel grex ille transducatur aut carbo portetur.Interualla dierum et horarum non ad temporis causam, sed ad modum pertinent iure constitutae seruitutis
Abbreviated transcription (Latin):
ita si uicinus simul lib̾datem usuca¬
piat ueluti si edes tue edib meis ser¬
iuant ne altius tollant᷑. ne luminib
meoꝵ edium osficiat᷑. ⁊ ego ꝑ statutũ
tempꝰ fenestras meas ꝑfixas habuero.
uł obstruero. ita demũ uis meũ amiit¬
co.si tu ꝑ ħ tempꝰ edes tuas aldius sub¬
latas habu̾is alioqͥn si nicħ noui fe¬
ceris retineo seruitutem. Item si tm¬
gni uissi edes tue seruitutem debẽt¬
⁊ ego exemero tignũ ita demũ aunit.¬
to uis meum si tu foram̃ unde exeptũ
est tignũ opturau̾is. ⁊ ꝑ constitutum
tempꝰ ita habueris alioqum si nicħ
noui fec̾is integrũ ius tuũ ꝑmanet

Expanded text:
ita, si uicinus simul libertatem usucapiat. ueluti si aedes tua‹e› aedibus meis seruiant, ne altius tollantur, ne luminibus mearum aedium officiatur, et ego per statutum tempus fenestras meas praefixas habuero vel obstruxero, ita demum ius meum amitto, si tu per hoc tempus aedes tuas altius sublatas habueris: alioquin si nihil novi feceris, retineo servitutem. item si tigni immissi aedes tuae servitutem debent et ego exemero tignum, ita demum amitto ius meum, si tu foramen, unde exemptum est tignum, obturaveris et per constitutum tempus ita habueris: alioquin si nihil novi fec
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute constituda id adquisitũ
ud̾r ut uicmus lumina pxr̃a exͣcipiat
cum aũt seruitꝰ imponit᷑ ne lumini¬
b officiat᷑. ħ maxime adepti uidemur.
ne ius sit uicmo inuitis nob̃ altiꝰ edi¬
ficare. atq ita minuere lumina nrõ ⁊
edificiorum.

Expanded text:
servitute constituta id acquisitum videtur, ut vicinus lumina nostra excipiat; cum autem servitus imponitur, ne luminibus officiatur, hoc maxime adepti videmur, ne jus sit vicino invitis nobis altius aedificare atque ita minuere lumina nostrorum aedificiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
etm hr̃e possumꝰ quamius ea nobis
dtilia ñ sunt.
abolenus. li .u. ex post̾iorib labeo¬
nis Quotiens uia aut aliqd̾ ins
fundi emeret᷑ cauend̾ putat ẽẽ lab̾o
ꝑ te ñ sieri quo minus eo iure uti
possit. eꝑ nulla huiꝰ modi iuris ua¬
na tͣditio eẽt. ego puto usum eius
soria constituta sunt.
publicum ut uia publica. neq iti¬
ñs actus ne. n altiꝰ tollendi sern¬
cutes impedit: s innttendi ꝓtegẽ¬
di ꝓiciendi. Item fluminũ ⁊ stillici¬
dioꝵ seruitutem impedit. qr celum
bent mecum in solidum agi potest
oꝵ uira talia sunt. altius tollendi
⁊ osficiendi luminib mcini aut nõ
extollendi. item stillicidium. auerten¬
di in tectum uł aream incini. aut ñ
au̾tendi. item inmuttendi tigna in
parietem uicini ⁊ deniq ꝓiciendi ꝓ¬
tegendi ue cet̾a q̃ istius similia

Expanded text:
ere possumus, quamvis ea nobis utilia non sunt. Iavolenus libro quinto ex posterioribus Labeonis Quotiens via aut aliquid ius fundi emeretur, cavendum putat esse Labeo per te non fieri, quo minus eo iure uti possit, quia nulla eiusmodi iuris vacua traditio esset. ego puto usum eius soria constituta sunt.publicum uel uia publica, neque itineris actusue neque altius tollendi seruitutes impedit: sed immittendi protegendi prohibendi, item fluminum et stillicidiorum seruitutem impedit, quia caelum, ni sustinere debeant, mecum in solidum agi potest, m praediorum iura talia sunt: altius tollendi et officiendi ‹lu›minibus uicini aut non extollendi: item stillicidium auertendi in tectum uel aream uicini aut non auertendi: item immittendi tigna in parietem uicini et denique proiciendi protegendiue ceteraque istis similia
Abbreviated transcription (Latin):
odestinus. li .uii. disferentiaꝵ ¶Pro
ꝑte dñũ seruitutem ad quri ñ posse
uulgo cͣdit᷑ ⁊ ĩo si quis fundum hñs mã
scipulet᷑. ⁊ ꝑtem fundi sui pꝰea alienet
corrumpit stipulationem in eum casũ
deducendo a quo stipulatio inciꝑe ñ pꝰsto

Expanded text:
odestinus libro sexto differentiarum.Pro parte dominii seruitutem adquiri non posse uolgo traditur: et ideo si quis fundum habens uiam stipuletur et partem fundi sui postea alienet, corrumpit stipulationem in eum casum deducendo, a quo stipulatio incipere no
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn fundo mimicipum ꝑ seruũ recte
seruitus adquiratur.
tam angusti loci demonstͣtione fc̃a
ina concessa fui̾t ut n uehiculũ neq
iumentum ea ire possit mag̃ qnͣt it̾.

Expanded text:
quin fundo municipum per seruum recte seruitus adquiratur. tam angusti loci demonstratione facta uia concessa fuerit, ut neque uehiculum neque iumentum ea inire possit, iter
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam in sermone dacite excipiunt᷑ ñ
enim ꝑ uillam ip̃am nec ꝑ medias iu¬
neas ire agere smendus ÷. cum id eq̃
commot̾ ꝑ alt̾ãm ꝑdem facere possit.
minori seruientis fundi detͥmonto
uerum constitit ut quã pͥmũ mam
direriss ea demũ uia ire ag̾ẽ debet
n᷑ ampliꝰ mutande eius p̾atem hr̃et.
sicuti sabino qͦ iudebat ͤ qui argum̃¬
to riui utebat᷑ quem pͥmo quamlibt
ducere licuiss pꝰea quam ductus eẽt
tͣnsferre ñ liceret quod etiam in ua
seruandum ẽẽ uerum est.

Expanded text:
dam in sermone tacite excipiuntur. non enim per uillam ipsam nec per medias uineas ire agere sinendus est, cum id aeque commode per alteram partem facere possit minore seruientis fundi detrimento. uerum constitit, ut, qua primum uiam direxisset, ea demum ire agere deberet nec amplius mutandae eius potestatem haberet: sicuti Sabino quoque uidebatur, qui argumento riui utebatur, quem primo qualibet ducere licuisset, posteaquam ductus esset, transferre non liceret: quod et in uia seruandum esse uerum est.
Abbreviated transcription (Latin):
bituri eẽnt ex eo legata licet angͦ¬
tus ÷ legatarium cui domꝰ usus le¬
gatus lit ñ polsit occupare totius
domus usum tñ eis q̃ uacabunt
ꝓpͥetarius ñ utet᷑. qi licebat usuari
dam ñ utant᷑. ¶ su legato si plus usꝰ
sit legatarus quam oꝑͤ osfõ iudicis qui
iuidicat q̃ ad̾m utat᷑ quiꝰ continet᷑ ne a¬
lit̃ quam d utat᷑.¬
ant. li .i. ad neratium. Heratius
usuarie rel sꝑẽm is cuiꝰ ꝓp̾etas ÷ nlło᷑
mͦ cõmutare pͭ. paulus deti̾orem .ii. cau¬
sam usuaruĩ facere ñ pͭ. facit aũt det̾i¬

Expanded text:
bituri essent ex eo legato.Licet tam angustus est legatariu‹s›, cui domus usus legatus est, ut non possit occupare totius domus usum, tamen eis quae uacabunt proprietarius non utetur, quia licebit usuariosdam non utantur.Usu legato si plus usus sit legatarius quam oportet, officio iudicis, qui iudicat quemadmodum utatur, quid continetur? ne aliter quam debet utatimo ad Neratium.Neratius: usuariae rei speciem is cuius proprietas est nullo modo commutare potest.Paulus: deteriorem enim causam usuarii facere non potest: facit autem det
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ legauero. neccĩa erit ħ cautio h̾e¬
di meo quamuis enim de ꝓp̾etate pꝰ¬
sit cõmuni diuidundo experiri tñ
cautionem int̾poni oꝑͣ. nec mutat
si pãt ħedes filios simt habitare cũ
uxore legataria uoluit
utio senatꝰ consulti neccĩa. s illa so¬
la bomi uiri arbitͣtu usurũ se ⁊ fru¬
iturũ. si gͥ tͣdita sunt utendi fruen¬
di causa nemodubitat ñ fi̾ eius qui
ab eo qui tͣoidit. s utat᷑ fruat᷑ lega¬
tarius. gͦ cum ñ fiant fructuarũ
uasa uindicari a ꝓpͥetario possunt
cautione ñ data uidend̃ ÷ de ꝯditio
ne an possit locum hr̃e ⁊ ꝓditum ⁊
neminem rem suam nisi a fure ꝯ
aut ꝑsonarũ sunt.
ut seruitutes rustico¬
rum p̃dioꝵ ⁊ urba¬
norum¬

Expanded text:
tibi legavero, necessaria erit haec cautio heredi meo: quamvis enim de proprietate possit communi dividundo experiri, tamen ccautionem interponi oportet: nec mutat, si pater heredes filios simul habitare cum uxore legataria voluit.utio senatus consulti necessaria, sed illa sola "boni viri arbitratu usurum fruiturum". si igitur tradita sunt fruendi causa, nemo dubitat non fieri eius qui ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii vasa, vindicari a proprietario possunt cautione ne, an possit locum habere: et proditum est neminem rem suam nisi furi condaut personarum sunt, ut seruitutes rusticorum praediorum et urbanorum
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ siũ etiam ꝑcuitionem p̃toris ni¬
chilominꝰ cogendum ẽẽ fructuariũ
cau̾e̾. aut actiones susciꝑe plane si ex
die ꝓpͥetas alicui legata sit usułf. pu
re dicendum ẽẽ pomp̃. ait. remit¬
tendam ẽẽ hanc acantionem fructu¬
ario. qꝵ c̃tum sit ad eum ꝓpͥetatem
ut ad heredem eius ꝑuenturam.¬
Si uestis usuf legatus sit scͥꝑsit põ¬
ponius quamꝗͣ heres legatus sit fi¬
nido usuf. uestem redoi. ad tñ ñ obli¬
garigimissorem si eam fñ dolo malo
adtͥcam roddid̾it. ¶ i plures dñ sĩt

Expanded text:
siue etiam per tuitionem praetoris, nihilo minus cogendum esse fructuarium cauere aut actiones suscipere.Plane si ex die proprietas alicui legata sit, usus fructus pure, dicendum esse Pomponius ait remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum proprietatem uel ad heredem eius peruenturam.Si uestis usus fructus legatus sit, scripsit Pomponius, quamquam heres stipulatus sit finito usu fructu uestem reddi, attamen non obligari promissorem, si eam sine dolo malo adtritam reddiderit.Si plures domini sint
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ det̾iorem se causam ususf. factãm
cet̾a q facturum q̃ in re sua facẽt tͤ¬
te aũt faciet ⁊ heres ⁊ legataruis qͣ¬
lis res sit cum frm incip̃ legatarius
si in eum statum redegi̾nt ut inde pꝰ¬
sint apparere an ⁊ quatenus rempe¬
causas. ñnam si alt̾ quis utat᷑ quia
uir bonus arbit᷑bit᷑ aliam de usuf.
restituendo quaꝵ p̾ͥor statim cõmit¬
tetur quam alit̾ fu̾i̾t usus ⁊ sepuis
cõmitet᷑ seqnͣs cõmitcet᷑ fiito issuf¬

Expanded text:
non deteriorem se causam usus fructus facturum ceteraque facturum, quae in re sua faceret.Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit, cum frui incipit legatarius, si in testatum redegerint: ut inde poss‹i›t apparere, an et quatenus rem pecausas, unam, si al‹i›ter quis utatur quam uir bonus arbitrabitur, aliam de usu fructu restituendo: quarum prior statim committetur, quam aliter fuerit usus, et saepius committetur, sequens committetur finito usu
Abbreviated transcription (Latin):
stipłoni dolum malum abẽe asfut᷑m¬
q ẽẽ continet᷑. ⁊ cum inrem sit doli
mali m̃tio concepta ommnẽ meũ dolũ
comp̃hend̾e uid̾r successoꝵ ⁊ ad optiu
patͥs. Sed si usus sũ fructu legatus
fructu cauet᷑ gͦ ⁊ si fructꝰ sũ usu obti¬
gĩt stipło locum habebit ⁊ si habitatio
ut oꝑe hominis ut cuiꝰ alt̾ius animalis¬

Expanded text:
tioni 'dolum ‹m›alum abesse afuturumque esse' continetur: et cum in rem sit doli mali mentio concepta, omnium dolum comprehendere uidetur successorum et adoptiui patris.Sed si usus sine fructu legatus fructu caue‹a›tur.Ergo et si fructus sine usu optigerit, stipulatio locum habebit.Et si habitatio uel operae hominis uel cuius alt
Abbreviated transcription (Latin):
ususs. nomine re cͣdita satis dctum
⁊ ñ fiñt proculꝰ ait posse ħedem rem
Suendicare ⁊ si obiciat᷑ exceptio dere
Susust. nomine tͣdita replicant̾ erit
Oxpͥmi debent hii duo casus in stipłoe
cñmorieris aut capite minueris dari
toc̾to hũ duo soli casus qm̃ usus pec¬

Expanded text:
us nomine re tradita satisdatum non fuerit, Proculus ait posse heredem rem uindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum eritexprimi debent hi duo casus in stipulatione: 'cum morieris aut capite minueris, dari': idcirco hi duo soli casus, quoniam ‹pe
Abbreviated transcription (Latin):
noue pat̾ dominꝰ ue in his edib habi¬
canit.
aut. li .ix. ad plautium. Ni domꝰ
usus legatꝰ sit sũ fructu cõmiis
refectio ÷ rei insartis tectis cam ħedĩ
quam usuarii uideamꝰ tñ ne si fruc¬
tum heres accipiat ip̃e reficere debe¬
at. Si u̾o talis sit res cuius usus rele¬
gatus ÷ ut heres fructum ꝑciꝑe nõ
possit legatarius reficere cogendus
⁊ q̃ distinctio rationem h̃t̃.
possimiᷤ uti ꝓ ꝑte ñ possumꝰ.

Expanded text:
s aedibus habitabit. Paulus libro nono ad Plautium Si domus usus legatus sit sine fructu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. videamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse reficere debeat, si vero talis sit res, cuius usus legatus possit, legatarius reficere cogendus est: quae distinctio rationem habet.possumus, uti pro parte non possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
alios inferre pot̾it. isi hr̃edes extite¬
rint patrono. ꝙͣuis qͥdam inscͥpserĩt
monumentũ sibi lib̾tiq suis fecisse
nota phuun sit posse eueniri ditẽ¬
dum ẽ. nͨ eĩ eẽ ħ religiosum diui
aliũ locum aut totse id ꝙ intulit
aut loci p̃ciũ pr̃are cogͥ ꝑ infactũ¬

Expanded text:
alios inferre poterunt, nisi heredes extiterint patrono, quamvis quidam inscripserint monumentum sibi libertisque suis fecisse:notaphium fit, posse hoc venire dicendum est: nec enim esse hoc religiosum divi alienum locum aut tollere id quod intulit aut loci pretium praestare cogitu
Abbreviated transcription (Latin):
loc̃ religiosũ face̾ puto pler̃q enĩ
definctꝰ añ sepelitur ꝙͣciuis hr̃es eiꝰ
existat s tunt locꝰ religioiꝰ fit cũ de¬
fincti fuit naturalit̾ eĩ idenir ad
mortuũ ꝑtin̾e lotus inꝙẽ infertur
p̾sertim cum ineum locum inferat᷑
ĩ ex̃ ip̃e destinauit usq adeo ⁊̃ sim
telegat᷑ locũ sit illatus ab hr̃ede. Ia¬
tõne tũtestatoris nt relgiosus um̃o¬
in aliũ iocum tam oportune inferri
nõ potuit.
que qiuis sibi familieq sue constitu¬
it. hr̃ẽditaia aut̃. cuie quis sioi hr̃e¬
dibꝰ qr sins constitint.¬

Expanded text:
 plerumque enim defuncti ante sepeliuntur, quam quis heres eis existet. sed tunc locus fit religiosus, cum defuncti fuit: naturaliter enim uidetur ad mortuum pertinere locus in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in quem ipse destinauit: usque adeo, ut etiamsi in legatum locum sit illatus ab herede, inlatione tamen testatoris fit religiosus, si min alium locum tam oportune inferri non potuit. quae quis sibi familiaeque suae constituit, hereditaria autem, quae quis sibi heredibusque suis constituit
Abbreviated transcription (Latin):
ix̃ .s. Si uenditor fundi exceꝑit
iocum sepule̾. adhoc ut ip̃e posti¬
q eiꝰ illo inferantur siina uti ꝓ¬
yibeatur ut mortuũ suũ infer
ceptum int̾ ementẽ et uendentẽ
ut ei ꝑ fundũ sepulture cã ire
liceat.

Expanded text:
ictum.Si uenditor fundi exceperit locum sepulchri ad hoc, ut ipse posterique eius illo infer‹r›entur, si uia uti prohibeatur, ut mortuum suum inferrceptum inter ementem et uendentem, ut ei per fundum sepulturae causa ire liceret.
Abbreviated transcription (Latin):
an liceat dño loci effode̾ uł eruere
sine d̾creto pontifitiũ. seu nissu pͥn¬
cipis qõnis ẽ et ait lar̃o expͣtandũ
uł ꝑmissum pontificalẽ sen uisio¬
nem pͥncipis alioqͥn fore ĩ iniuri
ar̃ accõem adu̾sum eũ qui eiecit.¬
¶Si locus religiosꝰ propuro ueni¬
sse dicetar. p̃tor in factũ artionem
dat ĩ eũ ei ad qũe eares ꝑtinet. que
accio et ĩ hr̃edem ꝯpetit ã qͣsi exẽp

Expanded text:
an liceat domino loci effodere uel eruere sine decreto pontificum seu iussu principis, quaestionis est: et ait Labeo exspectandum uel permissum pontificale seu iussionem principis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit.Si locus religiosus pro puro uenisse dicetur, praetor in factum actionem in eum dat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is que suscessoribꝰ qualescumqr
fin̾t lic sepelire et mortuũ infere.
t̾ si ex mimina parte hered̾ ex testõ
ius ꝯcessũ ẽ. siu̾ extit̾int hredes. siu̾
sese absimn̾t ex hr̃editatis aut̃ me

Expanded text:
qualescumque fuerint licet sepeliri et mortuum inferre, etiamsi ex minima parte heredes ex testamento ius concessum est, siue extiterint heredes siue sese abstineant. exheredatis aute
Abbreviated transcription (Latin):
agi posse hoc uiditiũ latius p̃tor
corex̾. sam et sicinꝰ iuis alt̾ius rei
anł .R. Sme d̾itim̾e latitudine siũ
de ẜuitute inmiscendi ꝓiciendi ne
queratur siui aream uł tignũ uł lapi¬
modo ꝯpet̾e hanc actionem. ħ exem¬
plo.⁊̃ adu̾sus architectũ et redemp¬
tores acciones dandas d̾creuit qui¬
acciones dandas quii apũtatõne
recellit. ⁊ẜi łeligisslis. et st̃ptꝰ¬
dit cum d̾ fincto contrahe̾ creditu
est religiosum eẽ aristo. aĩtorͥ
mortuũ iñ locũ ãlienunt̃ intusit uł
inferre curau̾it tenebitur in factũ
actione in iocum alt̾iꝰ acciꝑe d̾remꝰ
siũ inagro siu mediticio s hiç ẜmo¬
sori. nã cum dicat in locũ altu̾is ap¬
paret d̾ dño eum sentire .i. d̾ eo cuiꝰ
locus ẽ s ⁊ frucmariꝰ inferendo te¬
uebitur dño ꝓpͥctatis. ¶An et sociꝰ
teneatur siignorante socio intusit
tractari pot̾ ẽ tantũ ueriꝰ famił hr
ciscund̾ uł cõĩ diuidundo cuir conue¬

Expanded text:
agi posse.Hoc iudicium latius praetor porrexit: nam et si cuius alterius rei . siue de itineris latitudine siue de seruitute ‹im›mittendi proiciendique quaeratur, siue aream uel tignum uel lapimodo, competere hanc actionem.Hoc exem adversus architectum et redemptorem actiones dandas decractiones dandas, qui in computatione fefellit. VII DE RELIGIOSIS ET SVMPTdit, cum defuncto contrahere credituest religiosum esse Aristo ait. Qui mortuum in locum alienum intulit uel inferre curauit, tenebitur in factum actione. 'in locum alterius' accipere debemus siue in agro siue in aedificio. sed hic ssori: nam cum dicat 'in locum alterius', apparet de domino eum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignorante socio intulerit, tractari potest: est tamen uerius familiae erciscundae uel communi diuidundo conue
Abbreviated transcription (Latin):
gis oꝑã tenesiti loco p̾ͥtri et id qid̾
datur ei adremimerand̾ daiͣ et id
honorariũ applsari. ¶Siaut̃ ex lo¬
cato et conducto fu̾it actum. dicẽ¬
dum erit nec ten̾e intentoẽm. ¶¬
hec actõ dolum malum dum tax¬
at exigit. insum ẽ. n satis hñde q
coh̾ceri mensorem sidolus maiꝰ
colus tauematur eiꝰ hominis qni
tus ẽ sibi imputare deb qui eũ adi¬
buit. s et sinegligent̾. eque mensor
secuturꝰ erit lataculpa plane dolo
nuntiauit. Se remĩtiasse eũ et atti¬
pere detemꝰ qͥ ꝑ aliũ renintiauit.
lo quid in ea re fec̾it tuteneb̾is qr
dolosefetint adu̾sus singulos ĩ so¬
lid̾ agi pot̾it s alt̾o ꝯm̃to sisatis fe¬
ci̾t in alt̾um actoẽm denegai oꝑtͥe.¬
Competit ħ aut̃ actio eicinꝰ int̾fuit
falsum mod̾ renũtiatũ ñ ẽẽ ħ ẽ uł
ep̃toͣi uł uenditoi cui remĩtiatõ¬

Expanded text:
et id quod datur ei, ad remunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenere intentionem.Haec actio dolum malum dumtaxat exigit: uisum est enim satis abundeque coerceri mensorem, si dolus malus solus conueniatur eius hominis, qui tus est, sibi imputare debet qui eum adhibuit: sed et si neglegenter, aeque mensor securus erit: lata culpa plane dolo nuntiavit: sed renuntiasse et eum accipere debemus, qui per alium renuntiavit lo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolose fecerint, aduersus singulos in solidum agi poterit, sed altero conuento, si satisfecerit, in alterum actionem denegari oportebit.Competit autem haec actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non esse, hoc est uel emptori uel uenditori, cui renuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
spensatorem manumisit pꝰea rõires
ali eo accepit et cum eĩ c̃staret cõ¬
ꝑet ap̃ qmͣdam mulierculam pcu¬
niam eum cõsumpsisse. querebat᷑
poss ne age̾ ẜui corrupti cũ eamu¬
liere cum is eius iam lib̃ eẽt. et po
sse. s ⁊̾ furti de pcimiis quas ser¬
nus ad eam detulisset.
artianus lb̃ .iiii. regular̃ Serui
corrupti nõe ⁊ t̃gtante uat᷑ moĩo
marito in mulierem daturact õ.
s fauore mptiaꝵ uis ĩplũ. Ne
is ꝙ fugitiuũ cellauit. fur ẽ senatus
censuit ne fugitiui admistantur in
saltu neq ꝓtegantur auilitis. ł ꝓ
curatorib possessoꝵ. ⁊ mulctã sta¬
dedit . ꝯ ⁊ deincepꝰ cod̃ senatꝰ
c̃ suato ĩpumtas datur ei ꝙ intͣ
p̃stituta tp̃ra qiũa reꝑerit fugiti¬
bus tradid̾its hoc senatꝰ canto ad¬

Expanded text:
spensatorem manumisit, postea rationes ab eo accepit et cum eis non constaret, conperit apud quandam mulierculam pecuniam eum consumpsisse: quaerebatur, possetne agere serui corrupti cum ea muliere, cum is seruus iam liber esset. resposed etiam furti de pecuniis, quas seruus ad eam detulisset. 17 Marcianus libro quarto regularum.Serui corrupti nomine et constante matrimonio marito in mulierem datur actio, sed fauore nuptiarum in simplum. DEi fugitiuum celauit fur est.Senatus censuit, ne fugitiui admittantur in saltus neque protegantur a uilicis uel procuratoribus possessorum et multam stadedit: sed et deinceps eodem senatus consulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam repperit fugitibus tradiderit.Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bitꝰ mensor fraudamͣt me in remĩ¬
tiatõnẽ temͣ eũ si obħ d̾ iuditio
minus tuli. plane si a iudice adhi¬
t̾at añternͣ mͥ debeat ꝙ mag̾ admi¬
tit. ¶hanc attõnẽ hr̃di similibꝰ

Expanded text:
bitus mensor fraudauerit me in renuntiatione, teneri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli: plane si a iudice adhitat, an teneri mihi debeat? quod magis admittit.Hanc action
Abbreviated transcription (Latin):
sc̾ͥpsit omĩo eos dñs sins redd̾e̾
siue aũt pugnã ad bestias sũi pꝰt
pugnã quiint̾d̾ aut peccuma ĩt̾¬
u̾sa aut amisso aliquo maiore ma¬
lefitio. ad fugiendam ĩ cmisitõem
uł iustitiam aĩa diu̾sionis. ĩ are¬
namse dare mallet reddi gͦ eos.
ip̃. ub. ⁊Le aleatoribꝰ¬

Expanded text:
nis suis reddere siue ante pugnam ad bestias siue post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interuersa aut commisso aliquo maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem uel iustitiam animaduersionis in harenam se dare mallent. reddi ergo eos oportet. DE ALEATORIB
Abbreviated transcription (Latin):
uł abmtio ẜ inuiti dum retinerẽt᷑.¬
Senatꝰ ꝯsualtum uetuit ĩ pͣcin̾a ludẽ
pugnando ꝙ uͥtutis causa fiat.
⁊ plautia et cornelia ⁊̃ spõsionẽ
fac̾e̾ licetssed ex aliis irbi ꝓ uirtu
cã ponitur meam rem familiam

Expanded text:
uel ab initio uel uicti dum retinent.Senatus consultum uetuit in pecuniam luderpugnando quod uirtutis causa fiat: et Publicia et Cornelia etiam sponsionem facere licet: sed ex aliis, ubi pro uirtutcausa ponitur, in eam rem familia