comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mi eũ cui fit ius ibi non cõueniri. uł
ergo: ad exhibend̾ erit agend̾. ¶ Si ad pedaneũ
udige uocatu que eximat: pena eiꝰ edicti cessabͭ.
¶ Qd̾ p̾tor p̃cepit ui eximat.ui. an ⁊ dolo malo:
ẽ de mãib auferre ꝑ rapt̃. Exnn̾e quoqͦ modo au¬
ferresut puta siꝗs nõ rapu̾it ꝙ̃s mora fecerit
quonimꝰ ĩ uis ueniret. ut accõnis dieᷤ tͣnͣsiret . uł.
res temꝑe amũtteret᷑. uidetur exemisse. ꝙͣuis cor¬
pꝯ nõ eximeret.  S ⁊ si eo loci retinut: nõ abdux̃
cabatur. exemerit: constat enm ħ edicto tener los
¶Pretor ait neue fiat dolomalo quo mag̾ exi¬
ꝙͣ meretur. Nam ⁊ pot̃ sme dolo malo id fieri relu¬
lexem̾it : hac clausula tenet᷑. die presens fuet
s ꝙͣti ea res est ab ͤactore esti᷑ata de qua cõtrou̾¬
uisia est. ħ enĩ additu est. ut appareat. ⁊̃ si caliꝑm¬
ator quis sit̾tamẽ hncpenã eum ꝑseqͣmi ¶ are¬

Expanded text:
mi eum, cui sit ius ibi non conueniri. 3 Uergo? ad exhibendum erit agendum. Si quis ad pedaneum iudicem uocatum quem eximat, poena eius edicti cessabit. Quod praetor praecepit 'ui eximat': ui an et dolo malo? est de manibus auferre per raptum: eximere quoquo modo auferre. ut puta si quis non rapuerit quo minus in ius veniret, ut actionis dies exiret vel res tempore amitteretur: videbitur exemisse, quamvis corpus non exemerit. sed et si eo loci retinuerit, non abduxit, vocabatur, exemerit: constat eum hoc edicto teneri. Praetor ait "neve faciat dolo malo, quo magis eximeretur": nam potest sine dolo malo id fieri, veluexemerit, hac clausula tenetur, siue praesens fuit ueritate est, sed quanti ea res est ab actore aestimata, de qua controuersia est. hoc enim additum est, ut appareat etiam si calumniator quis sit, tamen hanc poenam eum persequi.
Abbreviated transcription (Latin):
Ct edictu sũma ht equitate ⁊̃ siue tur Rx¬
cuiꝯꝙͣ indignacõe msta. Quis enĩ asꝑnabͣr
i de nuis sibi dici . ꝙ ipẽ alui dixit uł dici effe¬
cit: ¶ui magr̃atũ pot̾ãte ue h̾ebit siquid ĩ alꝙ̃
eode iure nti d ¶ Siquis ap̃en qui magrãtũ po¬
testatẽ ue hẽbit aliꝗd nom iuris obtimit. qudoq
postea aduersario eius postulante eodez ire adu̾s
eum decernetur. scil ut ꝙ ip̃e qui ĩ alterius ꝑso¬
na equũ ẽẽ credidiss id in ip̃iuns quo ꝑsona ua¬
statuere ꝓhĩtus sit: nec effectũ decretum hũit:
cessat edictum. Nam statu̾it u̾bu rez ꝑfectq sigti

Expanded text:
c edictum summam habet aequitatem, et sine cuiusquam indignatione iusta: quis enim aspernabitur idem ius sibi dici, quod ipse aliis dixit uel dici effecit? 'Qui magistratum potestatemue habebit, si quid in aliquem eodem iure uti debet. si qui‹s› apud eum, qui magistratum potestatemque habebit, aliquid noui iuris optinuerit, quandoque postea aduersario eius postulante eodem iure aduersus eum decernetur': scilicet ut quod ipse quis in alterius persona aequum esse credidisset, id in ipsius quoque persona uastatuere, prohibitus sit, nec effectum decretum habuit, cessat edictum. Nam statuit verbum rem perfectam signi
Abbreviated transcription (Latin):
meũ ẽẽ ꝙͣad̾m ꝑ ꝯͣriu ꝓ patrono nõ hebor si conira
me iudicatũ est. aut si me deferente iurau̾it se li¬
btũ nõ ẽẽ ¶S si aduisiurand aͣdegi ne uxore ducat
ne mĩbat: impune ĩius nocabor.  Et celsꝰ quid̾ ait
ĩtali lib̾to pamatꝰ ad filiu meũ meuiuo nõ trã¬

Expanded text:
m per contrarium pro patrono non habebor, si contra me iudicatum est aut si me deferente iuraverit se libertum non esse. Sed si ad iusiurandum adegi, ne uxorem ducat, ne nubat, impune in ius vocabor. et Celsus quidem ait in tali liberto ius ad filium meum me vivo non tran
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si il ꝓ quo ipospondisti impetram̃t ne oliquit
debitor ipĩꝯ adu̾sꝯ eum excerõne utatur demĩ tu
ĩ negõ ĩ quo spospõdisti uelis excetõe uti nec te
nec ip̃m oꝑtet ł nꝑpetrare. Et̾ si int̾dũ pacians
ĩmriar.si soluedo debitor  nõ sio Is si tu ĩcidia m
edictum. rent quid̾ & nõ utatis. nec pena mua as¬

Expanded text:
sti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, uelis exceptione uti: nec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si soluendo debitor non sit. sed si tu incidisti in edictum, reus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
curare ut patbat a ⁊ uneta puinicia sit : ꝙͣ regit ꝙ
nõ difficile o ptmebit. si sollicite agat ut ualis hõĩb̾
ꝓuintia careat: eo i couqurat. . Iam ⁊ si sactilegos.
latrones.plagiarios fues congrere de bet. ꝓut
asq deliq̃rit ⁊ ĩeum aĩadũt̾e sreceptatoresq eoꝵ
fr̃es putauerñt ĩꝑsona eiꝰ qui parncidiũ admise¬
rat. mr̃ simłato furore facmꝰ admisiss. an u̾ore
uera ꝯpos mentis nõ ẽẽtut si simłass plegeres

Expanded text:
curare, ut pacata atque quieta provincia sit quam regit. quod non difficile optinebit, si sollicite agat, ut malis hominibus provincia careat eosque conquirat: nam et sacrilegos latrones plagiarios fures conquirere debet et prout quisque deliquerit, in eum animadvertere, receptoresque eorum fratres putaverunt in persona eius, qui parricidium admiserat, utrum simulato furore facinus admisisset an vero re vera compos mentis non esset, ut si simulasset, plecteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ordine ed ut a suis uł ⁊̃ ĩ ꝓpͥa młla custodiatur:
recte factutꝰ nob̾ind̾is sieos aquib illo temꝑe
obẜuaturꝯꝰ ee̾t ⁊̃ uocans ⁊ cãm tante negligẽcie
tari culpa eiꝰ uidebitur.: ꝯstitueris ¶am custos fu¬
Eriosis nõ ad ħ solum. adhibetur ne quid ꝑuicõsiꝯ
ip̃i inse moliant̾ s ne alus quoq ẽxicio fieret
sꝙ si obmittarinius ĩmerito culpe eoꝵ adscͥhẽd̾ ẽ¬

Expanded text:
a: 'Si tibi liquido compertum est Aelium Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, ne‹c› subest ulla suspicio matrem ab eo simulatione dementiae occisam: †potes rari culpa eius uidebitur, constitueris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid perniciosius ipsi in se moliantur, sed ne aliis quoque exitio sint: quod si committatur, non immerito culpae eorum adscribendum e
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possunt ¶ Cirta aduccatos pacientẽ ẽẽ ꝓcon¬
sule or. s cũ ingemio ne cõteꝑtibił ideat Inec ado
dissiulare siquos cãꝵ concitntores urrecẽptores
depbendat eosq solos pati postulare quibꝰ ꝑ edictũ
eis postulare ꝑmitut̾. ¶ De plano aus. ꝓcõsul pos
expedire ħ. ut obsequm paretibꝰ patronis lib̾isꝙ pa¬
tronoꝵ exhib̾i iubeat./ Cõmĩari ⁊̃ ⁊ t̾rere filiui a
sit ordo abiqs postulacõnu. scil ut oĩm desid̾iq audi¬
aut̾. ne forte dum honori postulãciu dtur uł mi¬
ꝓbitati ceditur: iediccres desideria sua nõ ꝓferant¬
qui aut omĩmo nõ adhibuit aut miꝰ freꝙͣtes
neq ĩ aliq̃ dignitate poĩtos aduocatos sͥ ꝓspexint
minis uł pupilł uł ał debilibꝰ ułħus qui suem̃tos
non sunt: siquis eis petatsuł di nemo sit qui petat ultro
eit dare debebit. S si quis ꝑpotencia aduerratii ñ m̃ẽi¬
re se adnotatũ ditat : oͣptebit ei aduecatum dare: Ce¬

Expanded text:
 Circa ‹a›duocatos patientem esse proconsulem oportet, sed cum ingenio, ne contemptibilis uideatur, nec adeo dissimulare, si quos causarum concinnatores uel redemptores depraehendat, eosque solos pati postulare, quibus per edictum eius postulare permittitur. De plano autem proconsul potest expedire haec: ut obsequium paretronorum exhiberi iubeat: comminari etiam et terrere filium a sit ordo aliquis postulationum, scilicet ut omnium desideria audiantur, ne forte dum honori postulantium datur vel improbitati ceditur, mediqui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt. feminis uel pupillis uel alias debilibus uel his, qui suae mentis non sunt, si quis eis petat: uel si nemo sit qui petat, ultro eis dare debebit. sed si qui per potentiam aduersarii non inuenire se aduocatum dicat, aeque oportebit ei aduocatum dare. ce
Abbreviated transcription (Latin):
Marcianꝰ. ¶Ibti adsidere post̾. infames aut liceo
nõ ꝓhibeant̃ legib̾us assidere. actam̃ arbittornt aliq s
quoq decreto principali refertur ꝯstitutũ nõ posse offõ
dinisa ib̾ duob p̾sidib ꝯstituta est: uelud Germãia
⁊mnissina. ex alt̾a ortus. inalia ailidebnt. net iudebitin.
ĩ sua pronnutia assedisse. Papĩanꝰ. WIein fmicto

Expanded text:
cis Liberti adsidere possunt. infames autem licet n prohibeantur legibus adsidere, attamen arbitror, ut aliquo quoque decreto principali refertur constitutum, non posse officio divisa sub duobus praesidibus constituta est, velut Germania, mysia, ex altera ortus in altera adsidebit nec videtur in sua provincia adsedisse. Papinianus libro quarto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtextu hñane fragilitans delictũ decipiẽtis ĩꝑitso
uis gładii hñt ⁊ ĩnetallu dandi potestar ei ꝑmissa est
¶Preses ꝓuĩcie si młttam ꝙͣ irrogauit. exp̾sentibꝰ
facłtatib eoꝵ quib eã induxit rediginõ posse dep̾hẽ¬
dit nc̃citate solucõnis mod̾etur ¶rẽphẽsa uł rep̾ssa ex¬
actoꝵ illicita auaritia remissa ꝓp̾ ĩgꝑiã młcta. a ꝓum¬

Expanded text:
se ius gladii habent et in metallum dandi potestas eis permissa est. Praeses prouinciae si multam quam irrogauit ex praesentibus facultatibus eorum, quibus eam dixit, redigi non posse deprehenderit: necessitate solutionis moderetur repraehensa exactorum illicita auaritia. remissa propter inopiam multa a proui
Abbreviated transcription (Latin):
uł tutoruł eurator. ius dicenti nõ obtẽꝑau̾t ip̃e pu¬
intur nõ dñs uł pupillꝰ. ¶ Non solir auterre¬
um qui nõ obtemꝑau̾it hoc edicto teneri labeo ant
u̾mi ⁊̃ pecitore. ¶ Hoc iudiciu nõ ad id ꝙ int̾eit s
ꝙͣti ea res est concludit᷑. Et cũ merã pena ꝯtpras¬
at: neq post ãnũ/ ueq in h̃rde datur. Piul:

Expanded text:
non obtemperauit, ipse punitur, non dominus uel pupillus. Non solum autem reum, qui non obtemperauit, hoc edicto teneri Labeo ait, uerum etiam petitorem. Hoc iudicium non ad id quod interest, sed quanti ea res est concluditur: et cum meram poenam contineat, neque post annum neque in heredem datur. DE IN
Abbreviated transcription (Latin):
accipiemꝰ nõ accusantes dños. Hec ei ne quaꝙ̃ sei¬
uo puitend̾ est. insi extãĩr receptis. S si uetude
expostulent. si senitia. si duritia. si fameq eos p̾¬
mant. Si obscenitate aliꝙͣ eos cõpułit uł ꝯpellant
negociũ suĩ ⁊ temꝑẽt hus quest ꝓhibita. ¶ Cũ
patronus contẽpni se a lib̾to dix̃it: uł cõtumenosũ
sͥ lib̾tumꝰ qͣuerat᷑. uł ꝯuicin se ab ec passum. liłot¬
q suos. uł nxorez uł quid huic sumle obicit p̾fc̃s
urb audiresol ⁊ pͥmodo q̃rele corrig̾e. unm. aut cõ¬
minari aut fustibꝰ castigare aut ultiꝯ ꝓcede̾ ĩpẽa
eis solet. Nam ⁊ pm̃endi płrmq ss lib̾ti. Certe
Si se delatũ alid̾to uł ꝯspirasse eñ conra se cũ iimucis
doceat ⁊̃ metallipena ĩ eũ statm debet. ¶Cura car¬
ius oĩsut ⁊̃ insto p̾cõ p̾beatur ad cuira p̃fecture ꝑt¬

Expanded text:
accipiemus non accusantes dominos hoc enim nequaquam seruo permittendum est nisi ex causis receptis sed si uerecunde expostulent, si saeuitiam, si duritiam, si famem, qua eos premant, si obscenitatem, in qua eos compulerint uel compellantnegotium suum et temperent his, quae sunt prohibita. Cum patronus contemni se a liberto dixerit uel contumeliosum sibi libertum queratur uel conuicium se ab eo passum lios uel uxorem uel quid huic simile obicit: praefectus urbi adiri solet et pro modo querellae corrigere eum. aut comminari aut fustibus castigare aut ulterius procedere in poena eius solet: nam et puniendi plerumque sunt liberti. certe si se delatum a liberto uel conspirasse eum contra se cum inimicis doceat, etiam metalli poena in eum statui debet. Cura carnis omnis ut iusto pretio ‹p›raebeatur ad curam praefecturae
Abbreviated transcription (Latin):
res iuurbe domiciliũ hrẽ indenͣt᷑. tamẽ ⁊ ibi unde ori¬
undi st̃. hr̃e domioliũ intelligunt᷑ qr dignitas. dui¬
cili adiectõne pocnis dedisse. ꝙͣ ꝑmutasse. indet᷑ ¶ulp̃¬
¶ Upte prius. consulari uiro. impetrare solent apͥn¬
cipe ꝙͣ nis ꝑraro. ut impte iteꝵ nimoris dignntatis i¬
to nicłuꝰ ĩ cõsulari maneant dignitate ut᷑ scio ã tom¬
uiii augustũ iulie metrone consobrine sue indulsisse.¬
¶ Senatores aut̃ accipiend̾ est eos qui a par̾ciis ⁊ cõ
sulib us ad om̃es uires illustres descendunt qr ⁊

Expanded text:
 urbe domicilium habere uideantur, tamen et ibi, unde oriundi sunt, habere domicilium intelleguntur, quia dignitas domicilii adiectionem potius dedisse quam permutasse uptae prius consulari uiro impetrare solent a principe, quamuis perraro, ut nuptae iterum minoris dignitatis uiro nihilominus in consulari maneant dignitate: ut scio Antoninum Augustum Iuliae Mamaeae consobrinae suae indulsisse. Senatores autem accipiendum esulibus usque ad omnes viros illustres descendunt, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Seruos qui adstatuas ꝯfug̾nit. uł sua pecira
eptos ut mãimmitant᷑. de dñns q̃rẽtes iudiet i pat᷑¬
nos egentes de sins lib̃tis q̃rentes: qudiet. maxĩe
si egros se ẽẽ dicant desiderentq alib̾tis exhib̾.¶ Rele¬
gandi deporcandiq in insula ꝙ imꝑator assignau̾it:
liscentiã ht ¶ In mcõ eiusde epłe ita scͥpt̃e¶ Cu¬

Expanded text:
. Seruos qui ad statuas confugerint, uel sua pecunia emptos ut manumittantur, de dominis querentes audiet. Sed et patronos egentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis exhiberi. Relegandi deportandique ‹in› insulam, quam imperator adsignauerit, licentiam habet. Initio eiusdem epistulae ita scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
Nec enĩ ꝓprie senatoris filis diceturis quꝯ pat̾
senatu motꝰ est: añꝙͣ iste na sceretur. ¶ Si quiscõ¬
cepta quid̾ sit anteꝙͣ pat̾ eiꝯ senatu moueat᷑. nato
aus post pris amissa dignitatẽ mag̃ estut qiͣ se¬
natoris filius intelligatu. Tempꝰ eĩ cõrepcõnis

Expanded text:
nec enim proprie senatoris filius dicetur is, cuius pater senatu motus est antequam iste nasceretur. si quis conceptus quidem sit, antequam pater eius senatu moueatur, natus autem post patris amissam dignitatem, magis est ut quasi senatoris filius intellegatur: tempus enim co
Abbreviated transcription (Latin):
rogat᷑ ne forte enui id̾o ad roget nerõnes reddat. Itẽ
inquirend̾ ne forte trepͤis cã adrogandi sb̾sit᷑. ¶ Eoꝵ¬
duuitaxat pupilloꝵ acrogacõ ꝑmittenda est hus qui
uł namrali cognitõe uł sc̃ĩssima affeccõe ducti: adopta¬
tutelam. ⁊ sb̃stitutõne aparente fcãm  extugu̾e ¶t
⁊ pͥmũ quid̾̃ eycuciend̾ erit q̃ facultates  pͥuͣpilli sntᷤᷤ
E⁊ q̃ enis qui eũ adoptare nelt ut extimet᷑ excõꝑacre¬
⁊ eox an salubris adoptacõ pessit pupillo mtłłigi. De̾m̃¬
Icui ꝯuite sit u qm uelit pupulũ redig̾e ĩ fannliã dua¬
¶Tes cuꝰ etatis sit ut exstimet᷑ an mͦeluis de lib̾is ꝓtre¬
nũ hebit uł plures lib̾os adoptare aliu ne aut illoꝵ
quos existis nupens ꝓrreanenit diminnat᷑ sper quã¬
tai glara eit uł affecc̃o honesta nec ĩ cegnita. ¶ Sã¬

Expanded text:
rogatur, ne forte eum ideo adroget, ne rationes reddat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit. Edumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui urali cognatione uel sanctissima affectione ducti adopttutelam et substitutionem a parente factam extinguere. Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum uelit, ut aestimetur ex compararum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deitae sit is, qui uelit pupillum redigere in faem aetatis sit, ut aestimetur, an melius sit de liberis procreunum habebit uel plures liberos, adoptare alium, ne aut illorum, quos iustis nuptiis procreauerit, deminuatur spes quatas clara sit uel affectio honesta nec incognita. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
¶m cellꝰ. ¶Ec aut̃ sat̃dato locum ht̃ simpuses ceces¬
at s ⁊ si depupillo loquitur tamẽ hoc ⁊ ĩpupilla obser
reluto filio adoptino ⁊ mox impubes cecedat. an hade
anpgatoris teneant᷑. ⁊ dicend̾ hr̃edes quoq restitu̾e᷑
bona. arrogar. ⁊ p̾terea qrtã ꝑteni ¶ S an impib̾i
adrogntor sb̾sttuere possit: q̃rit᷑. s⁊ putonõ admitti
sp̃stõne nͥ forte ad qrͣtã solã ꝙͣ cxbonis eiꝯ cõsequ iõ
⁊ hactemis ut ei us ad pułtate ib̃stituat ¶ Ceccru
si fidieis ꝯmitt᷑at ut qñ  : estituat nõ oꝑ admittifi¬
deicõmissiũ qr ħ nõ iuditõ euis ad eumꝑuenit s pͥn¬
cipali ꝓudencia ¶ħ at om̃ia dicenda ft̃ su̾ ĩlccũ filii¬

Expanded text:
m. Haec autem satisdatio locum habet, si impubes decessit. sed etsi de pupillo loquitur, tamen hoc et in pupilla obserurelicto filio adoptiuo et mox impubes decedat, an heredes adrogatoris teneantur? et dicendum est heredes quoque restituturos et bona adrogati et praeterea quartam partem. Sed an impuberi adroonem, nisi forte ad quartam solam quam ex bonis eius consequitur, et hactenus ut ei usque ad pubertatem substituat. ceterum si fidei eius committat, ut quandoque restituat, non oportet admitti fideicommissum, quia hoc non iudicio eius ad eum peruenit, sed principali prouidentia. Haec omnia dicenda sunt, siue i
Abbreviated transcription (Latin):
uatũ potest adoprare. ita potest ⁊ ꝙrͣ ex alt̾o filio.
¶In adrogõiabꝰ cegnicõ u̾tit᷑ miͣforte mĩor sexagĩ¬
ta ãnis sit qui ad rogat qr magͣ liboꝵ creacõmi stu¬
dere dsnͥ forte morbꝰ aut ualituda ĩ cã sit. aut aliã
adoptare. ¶Itez nõ d quis płres adrogare nͥ exiꝰm¬

Expanded text:
atum potest adoptare, ita potest et quasi ex altero filio. In adrogationibus cognitio uertitur, num forte minor sexaginta annis sit qui adrogat, quia magis liberorum creationi studere debeat: nisi forte morbus aut ualetudo in causa sit aut alia  uelit adoptare. Item non debet quis plures adrogare ni
Abbreviated transcription (Latin):
cesar cuntate ẽxpelłet expulsꝰ ab eo insardimã ireuaa¬
tꝯ a uespasiano diem siĩ obut. ¶ Nerue successit pro¬
culꝯ fuit eo tp̃e ⁊ uerua filiꝯ fuit ⁊ alius longinꝯ ex e¬
q̃stri ordine quid̃ qui postea ad p̾curã us ꝑuenit. s
beone ceꝑat. Cassio ce̾lius sabitiꝰ successit quipluuũ
tempibꝰ uespasiam potint. ꝓtulo pegasꝯ qui tp̃rib nespa¬
siam p̾fecta urbis funt. Ceno sabiuo p̃scis. iaboleno pe

Expanded text:
Caesar ciuitate pelleret. Expulsus ab eo in Sardiniam, reuocatus a Uespasiano diem suum obit. Neruae successit Proculus. fuit eodem tempore et Nerua filius: fuit et alius Longinus ex equestri quidem ordine, qui postea ad praeturam usque peruenit. sed beone coeperat. Cassio Caelius Sabinus successit, qui plurimum temporibus Uespasiani potuit: Proculo Pegasus, qui temporibus Uespasiani praefectus urbi fuit: Caelio Sabino P
Abbreviated transcription (Latin):
erit. uł ad impudiciciã turperq molẽtia ꝯpellat qe
sunt ꝑtes p̾sidis ex ixpto diui pii ad eliu marcianũ
quid̃ potate inẜuos suos illibatã ẽẽ oꝑt nec cinaꝙͣ loiꝰͫ.
ius suũ detrahi s dñoꝵ int̾est ne auxili coutra se¬
uncia uł fame uł intołabile ĩiuria deneget᷑. Inis
ħ̃itos ꝙͣ eqnũ est. uł ĩfam ĩiuria affectos cognoi̾us :
remre iube ita ut ĩpt̃ate dnuͦ nõ rentant᷑. Qui si mee
ꝯst̃oni fraude fecerit sciet me ł admissũ sem̾ꝰ ere¬

Expanded text:
erit uel ad impudicitiam turpemque uiolationem compellat, quae sint partes praesidis, ex rescripto diui Pii ad Aelium Marcianum quidem potestatem in suos seruos illibatam esse oportet nec cuiquam hominum ius suum detrahi: sed dominorum interest, ne auxilium contra saeuitiam uel famem uel intolerabilem iniuriam denegetur his habitos quam aequum est uel infami iniuria affectos cognoueris, ueniri iube ‹i›ta, ut in potestate domini non reuertantur. qui si meae constitutioni fraudem fecerit, sciet me admissum seuer
Abbreviated transcription (Latin):
osfilius utroq ecccior cassellii scͥpta nõ extãt nͥ unꝰ liber
quo mbo fuit qui offilio oꝑa dedit. ⁊uit aut̃ patͥcius
⁊ transut a cãis agendis ad nis cunle maxĩe postꝙͣ qͥnt̃
legarium accusaiit nec optinut ap̃ gaiu cesarẽ. is ẽ
ꝙntꝰ legarnis qui c̃ affrice horan ten̾et ĩfurmmũ tuło¬
ne applicare nõ ꝑmisit nec aquã haunre quo noĩe
eñ accusanit ⁊ cicero defendit Extat eiꝰ or̃o sat pulche¬
rrima q̃ niscribit᷑ ꝓ quto legario. Tuło doctissimꝯ qd̾
hĩtus est iuris publici ⁊ priuati ⁊ ꝙͣ płres utrnisq oꝑis
libꝰs reliquid. Sermone ⁊̃ antiqousꝯ affectauit scͥbere
⁊ ido paꝵ libri eius grati habentur¶ Dost hunc max ͤ auõtis
qui om̃es hos andiuit institut᷑ ẽ a. a trebatõ. Ex hus a¬
thenis osul fut labeo uoluit c̃ offereret᷑ ei ab aug̾to
mũ studns oꝑam dedit ⁊ totũ ãmĩ ita diẜat ut ro¬
me sex m̃sib c̃ studiosis ẽẽt ⁊ sex m̃sib seced̾et ⁊ con¬

Expanded text:
 doctior. Cascellii scripta non exstant nisi unus liber quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transit a causis agendis ad ius ciuile, maxime postquam Quintum Ligarium accusauit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine eum accusauit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario. Tubero doctissimus quidem habitus est iuris publici et priuati et complures utriusque operis libros reliquit: sermone etiam antiquo usus affectauit scribere et ideo parum libri eius grati habentur. Post hunc maximae auctorqu‹i› omnes hos audiuit, institutus est autem a Trebatio. ex his Ateius consul fuit: Labeo noluit, cum offerretur ei ab Augusto mum studiis operam dedit et totum annum ita diviserat ut Rome sex mensibus cum studiosis esset et sex mensibus secederet et con
Abbreviated transcription (Latin):
gatum ed aqͥnto mnucõ. Namq ẽ dixiss Tinpe ẽẽ pat̾rio
⁊ nobili ⁊ cãr oranti uit in quo u̾saret᷑ ignorare ea uelud
ꝯtumelia ẜnius tacta oꝑami dedit iuri cinili ⁊ plurimũ
eos dequib loquti sumꝰ auount ĩstituns ab albo lutillo ĩ¬
structꝰ autẽ max ͤ a gallo aquilio qͥ fuit certine. Itaq lb

Expanded text:
 a Quinto Mucio: namque eum dixisse turpe esse patricio et nobili et causas oranti ius in quo uersaretur ignorare. ea uelut contumelia Seruius tactus operam dedit iuri ciuili et plurimum eos, de quibus locuti sumus, audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus autem maxime a
Abbreviated transcription (Latin):
decem ⁊ octo ndigẽdo mucii antores fu̾im ꝙͣ plures s
p̃cipue aucͣtatis aquiliꝰ gallꝰ balbꝰ lucillius sexta pa¬
pirius gins iuenciꝰ ex quib gallũ maxĩe auͣitatis apͦ

Expanded text:
decem et octo redigendo. Mucii auditores fuerunt complures, sed decem et octo redigendo. Mucii auditores fuerunt complures, sed praecipuae auctoritatis Aquilius ‹G›allus, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Gaius Iuuentius: ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud
Abbreviated transcription (Latin):
cõ. Deinde sb̾texit᷑ legis accõ eiusd̾ ẽe tres alii libri. re¬
ferunt᷑ quos tñ quidã negãt enisd̾ ẽẽ. hos sectatꝰ ad
aliquid est cato. ¶ Deinde marcꝰ cato princeps poretie
familie cuiꝯ ⁊ libri extant s płrimi filii eius ex qͥb
cet̾i ormnt᷑ ¶ post hos fu̾nt publiꝯmuciꝰ ⁊ brutꝰ et
iamiliꝯ qui fi dau̾nt iuscuule. ¶ Ex hiis publuis mu¬
cius ⁊̃ decẽ libellos reliquid. Brutꝰ septẽ. Mamliꝰ tres
Et extant uolumina scpta manilii mõum̃ta illi duo
⁊ quintꝰ tub̾o ille stoicꝰ panse auditor qui ⁊ ip̃e ꝯsul ⁊̃
saxtꝰ pompeiꝯ gn̾e pompeii patriciꝯ fuit Eodem tp̃e
⁊ celius antipatũ qͥ hystorias conseͥpsit s plꝯeleq̃ncie
ꝙͣ scientie niris eꝑam dedit. Etiã lucius crassꝰ fr̃ publii
uicii qui mucianꝰ dc̃s est. hunc eiecere ait niris consul¬
coꝵ dissc̾tissimũ ¶Post hos qͥntꝰ uciꝰ publii filiꝰ pon¬
tifeꝵ iua enꝯ ius cuule primꝰ cõstitunt gu̾ari inlibros

Expanded text:
tio, deinde subtexitur legis actio. eiusdem esse tres alii libri referuntur, quo‹s› tamen quidam negant eiusdem esse: hos sectatus ad aliquid est Cato. deinde Marcus Cato princeps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur. Post hos fuerunt Publius Mucius et ‹B›rutus et Manilius, qui fundauerunt ius ciuile. ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres: et extant uolumina scripta Manilii monumenta. illi duet Quintus Tubero ille stoicus Pansae auditor, qui et ipse consul. etiam Sextus Pompeius Gnaei Pompeii patruus fuit eodem tempore: et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae quam scientiae iuris operam dedit: etiam Lucius Crassus frater Publii Mucii, qui Munianus dictus est: h‹u›nc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum. Post hos Quintus Mucius Publii filius pontifex maximus ius ciuile primus constituit generatim in libros
Abbreviated transcription (Latin):
urte q eiꝰ p̾ferenda pntaret arrepto cultro de tabna
¶lamiouii fliam int̾fecit. m i scil ut morte u̾gmis cõ¬
tunueliã strpri arceret ac ꝓtinꝯ recens a cece madẽsqꝙ
ad huc de filie truore ad ꝯmilitonẽ ꝯfugit qͥ unu̾si
de monte aligido uͥ tc̃ bellig̾andi cã legiones erãt re¬
lictis ducib p̾stinis signa maduenciũ t̾nstułunt. oĩt¬
q plelis urbana mox eode se contulit ppłiq ꝯsensu.
ꝑtim incarc̾ẽ uetaret ita rursꝰ ies pͭ ͣ suũ stat᷑ rec̾epit¬
¶ Demĩ c̃ post aliqͦt ãuos .xii. tabłe late sunt ⁊ plebs cõ̾¬
tend̾et c̃ pr̃ib ⁊ uell ex suo qͦ corꝑe ꝯsules creare ⁊ pr̃es
rerusarẽt fcm̃ ẽ ut tribum militũ carent᷑ ꝑtim exple¬
be ꝑtim expatrib ꝯsulari pt̃ate Hii q ꝯstituti st̃ ua¬
res. ¶ Señ c̃ placuiss creari ⁊ ex plele ꝯsules ceꝑũt
ex utroq corꝑe ꝯstitui tunc ut aliquo płres ꝑtes hr̃ent

Expanded text:
ue eius praeferendam putaret, arre‹p›to cultro de taberna lanionis filiam interfecit in hoc scilicet, ut morte uirginis contumeliam stupri arceret, ac protinus recens a caede madenteque adhuc filiae cruore ad commilitones confugit. qui uniuersi de Algido, ubi tunc belli gerendi causa legiones erant, relictis ducibus pristinis signa in Auentinum transtulerunt, omnisque plebs urbana mox eodem se contulit, populique consensu partim in carcere necati. ita rursus res publica suum statum recepit. Deinde cum post aliquot annos duodecim tabulae latae sunt et plebs contenderet cum patribus et uellet ex suo quoque corpore consules creare et patres recusarent: factum est, ut tribuni militum crearentur partim ex plebe, partim ex patribus consulari potestate. hique constituti sunt uares. Deinde cum placuisset creari etiam ex plebe consules, coeperunt ex utroque corpore constitui. tunc, ut aliquo pluris patres haberent,
Abbreviated transcription (Latin):
nascunt᷑ ¶ Ingenui ꝗd̾ st̃ qui ex ire lib̾a nati sunt
Sufficit enĩ lib̾am fuisse mr̃e eo p̃e quo nascitm:
l ancilla conceꝑit ⁊ Eqͣrio silib̾a cõcepit deus ãcilla¬
ft̾a pariat: placuit eũ qui nascit᷑: libum uasci. nec
ĩterest iustis imptiis ꝯcepit anmulgo. Qaa nõ d
calamitas uñis noc̾e ei qui in uẽt᷑ est. ¶ Exħ q̃sitũ¬
ẽ si ancilla p̾gnãs mãum:ssa sit. geniũ ancilla postẽ
at: Et tñ rectiꝰ ꝓbatũ est lib̾m uasci. ⁊ suffic̾e̾ ei qui

Expanded text:
Ingenui sunt, qui ex matre libera nati sunt: sufficit enim liberam fuisse eo tempore quo nascitur, licet ancilla concepit. et e contrario si libera conceperit, deinde ancilla pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci. nec interest iustis nuptiis concepit an uolgo, quia non debet calamitas est, si ancilla praegnans manumissa sit, deinde ancilla postea at? et Marcellus probat, liberum nasci: sufficit enim ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ut elegant᷑ celsꝰ oistant. Ius es as bom e¬
cu̾i ꝯ mento quis nos sacerdotes appłłat. ¶Iusticia
namq colim ꝯ ⁊ boni ⁊ equi notitia ꝓsitem̃. squũ¬
ab ĩquo sepmtes. Licimi ab illicito oicuentes s
Rouoiꝰ nõ solũ mempenaꝵ᷑. ũin ⁊̃ pͥmioꝵ quoq ex̃¬

Expanded text:
Nam, ut eleganter Celsus diffinit, ius est ars boni ecuius merito quis nos sacerdotes appellat. Iustitiam namque colimus et boni et equi notitiam profitemur equuab iniquo separantes, licitum ab illicito discernentes, bonos non solum metu pena
Abbreviated transcription (Latin):
res ꝯsaituebant᷑ a ppło qui capitalib rebꝯ p̾ẽent. bii appel¬
labant̾ q̃stores parricidii quoꝵ ⁊̃ menuinit lex .xii. tabła¬
ru. ¶ Et cum placuissẽt leges quo fi. laͣtu ẽ ad ppłm ut
om̃es magrãtꝰ se abdicarent qͦ dece uiri ꝯstituti ãno u¬
no t̃ magrãtu ꝓrogarẽt sibi. ⁊ c̃ iniuriose tractarẽt n ꝙͣ
uellẽt deiceps sufficere magistratib ut ip̃i ⁊ faccõ ẜia
ppetuo rem publicam occupatã retinerẽt niiia atiꝑ asꝑa
dñacõne eo rem̾ publitã ꝑdux̾unt ut ex̾citus are pei
secederet. Iniciũ fuisse secessioius dr̃ u̾gineꝰ quida q̾ c̃
aĩadu̾tiss apnĩ clauou  contra uis qd̾ ip̃i exuet̾i iure. ĩ
xii. tabłas transtułat uind scias filie sue a se ab dixiss ⁊ẜꝰ
ꝙ a more iurgłi om̃e fas ac nephas miscuisse ĩ dig᷑¬
m tꝯ ꝙ netussissima niris obẜͣuãcia. ĩ ꝑsona filie sue defeciss
ut pote cum brum qui pͥmꝰ rome consul funt uindicias

Expanded text:
res constituebantur a populo, qui capitalibus rebus praeessent: hi appellabantur quaestores parricidii, quorum etiam meminit lex duodecim tabularum. Et cum placuisset leges quoque ferri, latum est ad populum, uti omnes magistratu se abdicarent, quo decemuiri constituti anno uno cum magistratum prorogarent sibi et cum iniuriose tractarent neque uellent deinceps sufficere magistratibus, ut ipsi et factio sua perpetuo rem publicam occupatum retineret: nimia atque aspera dominatione eo rem perduxerant, ut exercitus a re publica secederet. initium fuisse secessionis dicitur Uerginius quidam, qui cum animaduertisset Appium Claudium contra ius, quod ipse ex uetere iure in duodecim tabulas transtulerat, uindicias filiae suae a se abdixisse et seue amore uirginis omne fas ac nefas miscuisse: indignatus, quod uetustissima iuris obseruantia in persona filiae suae defecisset utpote cum Brutus, qui primus Romae consul fuit, uindicias
Abbreviated transcription (Latin):
suli. Nã senatꝰ nõ ꝑm̃ om̃s ꝓuĩtias ꝓuide reg̾e pot̾ant
Ig̃ ꝯstituto pͥncipe datũ ẽ eiuiis ut ꝙ ꝯstituiss ratũ ẽẽt
ita ̃ ciuitate ar̃a. aut iure .i. sege̾ ꝯstituit᷑. ant ẽ ꝓpͥu
ĩ cimile ꝙ sñ sẽpto ĩ sola pruden ͫ int̾p̾tacõne ꝯsistit aut
st legis acces q̃ formã agẽdi ꝯimẽt. saut plebiscitũ
qd̾ sñ auc̃te patr̾ est ꝯstitut᷑. aĩ ẽ magrãtuũ edictum
uñ ĩ honorariũ nascit᷑. Aut sẽatꝰ ꝯsultũ qd̾ solũ sc̃atu¬

Expanded text:
erere poterant: igitur constituto principe datum est ei ius, ut quod constituisset, ratum esset. Ita in ciuitate nostra aut iure, id est lege, constituitur, aut est proprium ius ciuile, quod sine scripto in sola prudentium interpretatione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plebi scitum, quod sine auctoritate patrum est constitutum, aut est magistratuum edictum, unde ‹ius› honorarium nascitur aut se
Abbreviated transcription (Latin):
hõis accipiendã. ueꝵ eiꝰ qui eã rẽ diligent̾ inquirẽdo:
nota hr̃e possit. ¶ Sed iiris ignoranciã nõ ꝓdesse.
labõ ita accipiend̾ existimat. ¶Si iuris consilti copiã
hr̃et ut sua prudenci  ĩstructꝰ sit. ut cui facile sit sci¬
re ei detrunentũ sit niris ignorãcia ꝙ raro accipiẽd̾
est. ¶ Qui ignorauit dñm ẽẽ uenditorẽ rei. psꝯͣ
i re est ꝙͣ in extimacõnemẽtis itideo tam ⁊si exti¬
met se nõ a du̾o emere. tam̃ si a dũo ei traditur: dñs
efficitur. ¶ Siquis nicignorãs lege falcidia usus
nõ sit nocere ei dicit epła diui pii. ¶S imꝑatores.
indebitũ datimi est. si nõ ꝑ etroͣrẽ solutũ est repeti ñ
pot̃. Quã ob remtargiliani hredes qui c̃ testõ eiꝰ¬

Expanded text:
iligenter inquirendo notam habere possit. Sed iuris ignorantiam non prodesse Labeo ita accipiendum existimat, si iuris consulti copiam haberet uel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accipiendum est. Qui ignorauit dominum esse rei uenditorem, plus in re est, quam in existimatione mentis: et ideo, tametsi existimet se non a domino emere, tamen, si a domino ei tradatur, dominus efficitur. Si quis ius ignorans lege Falcidia usus non sit, nocere ei dicit epistula diui Pii. sed et imperatores indebitum datum est, si non per errorem solutum est, repeti non potest. quamobrem ‹G›argiliani heredes, qui, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
negocii quatitas ac iudicis motꝰ cumi hus ꝯcurrit
ses̃da ss oĩa testimo.Si uero ex hiis qda eoꝵ a
luid dix̾it lic ĩpari nuo credendũ est. ⁊ ꝙ nature
negocii conuen̾it. Et ꝙ inimicicie. Aut gr̃e. Sus¬
picõne caret. Conformabitq uidex mot aĩ sui
ex argumẽtis ⁊ testimõiis. Et que rei apciora ⁊ ly¬
o s ad stinc̾am testimomioꝵ fidem ⁊ testimõia qͥ¬
b pociꝰ lux ueritatis adsistit. uenulleiꝯ.
⁊ se ip̃os ⁊ anos testes uł signatores p̾bere quo faci¬

Expanded text:
it, sequenda sunt omnia testimonia. Si vero ex his quidam eorum aliud dixerint, licet impari numero, credendum est quod nature negotii convenit et quod inimicitie aut gratie suspicione caret confirmabitque iudex motum animi sui, ex argumentis et testimoniis et que rei apoportet, sed ad sinceram testimoniorum fidem et testimonia, quibus potius lux ueritatis adsistit. 22 Uenuleiuet se ipsos et alios testes uel signatores praebere, quo faci
Abbreviated transcription (Latin):
aut ĩpossõne mittendꝰ erat bõꝵ tuoꝵ. aut ꝑignorͣ
uenditui ꝯ ꝙ si domi hñs pp̾ eandẽ cãmͣ sołui. pũto
ueꝵ si lib̾am te ex magno ĩcõmodo: debere dici usu¬
ras uenire. eas at̾ q̃ ĩ regione freꝙtant᷑. ut e ĩ bone
fid̾i indiciis ꝯstitutũ. s si nutuato dedi hee enem¬
ent usure quas ip̃e pendo. utiq si plꝯt̾ pstaueñ cõ

Expanded text:
aut pignora uenditurus. quid si domi habens propter eandem causam solui? puto uerum, si liberaui ex magno incommodo, debere dici usuras uenire, eas autem, quae in regione frequentantur, ut est in bonae fidei iudiciis constitutum: sed si mutuatus dedi, hae uenient usurae quas ipse pend
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ quis detuo. au plebeiꝰ sit. ⁊ an honeste ⁊ ĩcul¬
pate inte: an uero uotatꝰ quis ⁊ rep̾hensibił . An lo¬
cuples uł egenꝰsit ut iucri qͣuid facile admiitat.
uł an ei mimicꝰ sit adu̾sꝰ que testimoͫ fert. uł
amicꝰ ei sit ꝓ quo testimoꝰͫ dat Nam si careat sus

Expanded text:
um quis decurio, an plebeius sit, et an honestae et inculpatae vitae, an vero quis notatus et reprehensibilis, an locuples, vel egens sit, ut lucri causa quid facile admittat, vel an ei inimicus sit, adversus quem testimonium fert, vel amicus ei, pro quo testimonium dat. Nam, si careat susp
Abbreviated transcription (Latin):
patroni patrone aduersꝰ lib̾tos neq lb̾t i adu̾sꝰ ꝑa¬
ꝗbus excipitur ne gener aut socer ĩuitꝰ testimoͫ
dicere cogatur. Generi applłone sponsũ quo filietõ¬
tiueri ꝑlacet. It soceri spouse patrem. Lucimꝰ.¬
Ionei non indentur testes quib ĩꝑari p̃t ut
testimo ͫ dic̾e non cogunt᷑. Senes ualitudinarii. uł
paterfilio ant filiꝰ patri nõ est. Pompo̾. Nullus

Expanded text:
e adversus libertos, neque liberti adversus pautem excipitur, ne gener aut socer invitus testimonium dicere cogatur, generi appellatione sponsum filiae quoque contineri placet. Item soceri sponsae patrem. Itemonei non uidentur esse testes, quibus imperari potest testimonium dicere non coguntur senes ualetudinarii uel pater filio aut filius patri non est. 10 Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
obiec̾it apud me alexand̾. ꝓ pro i qr nõ ꝓbabat nec te¬
ites ꝓducebat s testimomiis uti uolebat: quibus
apud me locns nõ est. Nam ip̃os int̾togare soleo. ꝙ̃
ienusi ad ꝓnuicie p̾side us is defide resteũ q̃reret.
⁊ uͥ impless qd̾ intenderat relegaretur. ¶ Gabi
toritas pͥsenciũ testiũ. aͥ ia testim ꝯiu̾oꝵ q̃retiari
soͥent. Tecũ gͦ delib̾ ut si retin̾e eoi uelis det eis s̃¬
pendia ¶ Rege nilia de in cauet᷑ ue hac lege m̃ reu̾
testimꝯuiu dicerẽlic̾et qui se ab eo parentene ciͣs
ĩnndas custodia ne pułita erit / qui ne ad bestias ut

Expanded text:
obiecerit apud me Alexander Apro et quia non probabat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est nam ipsos interrogare soleo, quem remissi ad prouinciae praesidem, ut is de fide testium quaereret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur'. Gabinitoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis impendia'. Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteue eius in uinculis custodiaue publica erit, quiue a
Abbreviated transcription (Latin):
ris sungi oꝑtere ip̃mq ex reppõne ueluo ĩtencõnẽ
nplere sut puta si pacti conuenti exceptõne utat᷑.
docere d paciũ conuẽtũ factũ eẽ. ¶ Cum quis pro¬
misiss moicõ se sisti. ⁊ rei pͭ ͤcã. affuisse dicat᷑. ⁊ obid
nõ fecisse uł dolo malo adu̾sarii factũ quominꝰ fi
utatur eo ꝙ nõ licinss a du̾sanõ date uł fe pc̃atorẽ¬
ꝓbare o obicientẽ ex cepcõne idem erit dd̾. ⁊ si ea
peccuma petatur que soluta dicat᷑ ħ ampliꝯ sii¬
dicate rei uł iurismrandi condics delata dicatr.
de eo ꝙ nĩc peniur s uͥ in alea gectũ ẽẽ ꝯtendatur:

Expanded text:
ris fungi oportere ipsumque exceptionem uelut intentionem implere: ut puta si pacti conuenti exceptione utatur, docere debet pactum conuentum factum esse. Cum quis promisisset iudicio se sisti et rei publicae causa afuisse dicat et ob id non stetisse, uel dolo malo aduersarii factum quo minus sisutatur, eo quod non licuisset aduersario dare uel fieri procuratoreerit dicendum et si ea pecunia petatur, quae pensata dicitur. Hoc amplius, si iudicatae rei uel iurisiurandi condicio delata dicatur de eo quod nunc petitur, siue in alea gestum esse contendatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nolis ⁊ colam. anfrcth diuidi debeant. post deductõ¬
gata fuerit. añ niptias ꝑcepti fr̃cta ĩ ca legati ueiũti¬
Mod̾. EQuis ꝑficeicõmissũ legate post moi il hr̃ediᷤᷤ
feta quo debentur. equicõ aut̃ legato ⁊ si moranõ ĩt̾¬
cetat ĩcremento gregis fetus accedĩt. Iten. Si¬

Expanded text:
nolis et colam, an fructus diuidi debeant post deductionolis et colam, an fructus diuidi debeant post deductiogata fuerit, ante nuptias percepti fructus in causa legati ueniuntm. Equis per fideicommissum legatis post moram heredis fetus quoque debentur. equitio autem legato etiamsi mora non intercedat, incremento gregis fetus accedunt. 40 Id
Abbreviated transcription (Latin):
um pensionũ. Sceuola. Qui semsses usuras ꝓ¬
misit ꝑ młtos ãnos mĩores p̾art hres creditoris se¬
misses pent c̃ ꝑ debitore nõ sten̾t quo uimꝯ m̃ores
soluat Quero an excepcõ doli uł pactĩ obsfet. Rx. Si
exsoluendis ex more usuris ꝑ tanta tpa mora

Expanded text:
 responsorum Qui semisses usuras promissit, per multos annos minores praestitit: heres creditoris semisses petit. cum per debitorem non steterit, quo minus minores solvat, quaero an exceptio doli vel pacti obstet. respondi, si exsolvendis ex more usuris per tanta tempora mora
Abbreviated transcription (Latin):
Q balitatit irẽ publicã fc̃e: usure nõ exigintur.
¶ En usiure ẜtii fimdi ab eo qui a fisco emerat pet̾ent᷑.
remptor negaret᷑ traditã sͥ possõne imꝑator decte¬
int niquũ ẽẽ usuras ab eo exigi qui frauetꝰ nõ ꝑte¬
Cnces uhuras prestatuꝵ ⁊ si quo ãno no soluiss. tuuc
tociꝯ peccunne ex dĩe qua mutuatꝰ est. semusses soluti¬
rui. tredditis ꝑ aliquot ãnos usuris mox stipło cõmis¬
Quio gͦ. sic temꝑanda res est ut infuturũ oũ Dxat
iuste p̃titas usuras petis quas obinississe te longi tẽ¬
ꝑis int̾uallũ mnditat. qui eas a debitore tuo ut graci¬
or apud eñ iudel eẽspetendas nõ putasti. ¶ In taci¬
tõ fidercomisso ome emolumtũ heredi anferend̾. ⁊ fis¬
fertm ħidi ¶ Si pupillo nonhũti tutore fid̾icõrus¬
simi solm nõ potuit non iud̾i morã ꝑheredẽ facta
n eiqui soluere ⁊̃ si uellet no pͥotiut suec siłe

Expanded text:
rem publicam factae usurae non exiguntur. Cum usurae pretii fundi ab eo qui a fisco emerat peterentur et emptor negaret traditam sibi possessionem, imperator decreuit iniquum esse usuras ab eo exigi, qui fructus non percecunces usuras praestaturum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commisquid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat sit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet esses, petendas non putasti'. In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fispupillo non habenti tutorem fideicommissum solui non potuit, non uideri moram per heredem factam ri ei, qui soluere, etiamsi uellet, non potuit? nec simile
Abbreviated transcription (Latin):
misse allegarentur. si defide eaꝵ ꝯstit̾it nõ nullaui
incẽ instroꝵ obtinere decretũ est. ¶ Mulier gͣ¬
uda repudiata filiũ eixa ab sente marito ut spu¬
riũ ĩactis ꝓfessa est. Quesitũ est an is inpt̃ate patͥs
sit ⁊ matre intestata mortua milu eͣiꝯ hereditatẽ

Expanded text:
missae allegarentur, si de fide earum constet, nonnullam vicem instrumentorum optinere decretum est". Mulier gravida repudiata, filium enixa, absente marito ut spurium in actis professa est. quaesitum est an is in potestate patris sit et matre intestata mortua iussu eius hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
uicta est łimi tp̃ris spacio fr̃ctib lib̾atur scũ ea tp̃is
int̾ capedo iudicato dilacõnẽ dare nõ luci᷑ afferre
deleat. ¶ In hiis qͦ iudiciis q̃ nõ s̾ arbłtatia nec
lie fide̾i post litem contestatã actori tã p̾stadi ẽ.
fr̃ctib dependendis ĩmune est. ¶ Non mĩcꝙͣ euẽit
ut ꝙͣꝙͣ fructus hr̃editatis aut peccũe usura noĩatĩ
relicta nõ sit. inch̾oꝰ debeatur ut puta siquis roget᷑

Expanded text:
itimi temporis spatio fructibus liberabitur, cum ea temporis intercapedo iudicato dilationem dare, non lucrum adferre debeat? In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei, post litem contestatam actori causa praestandafructibus dependendis immune est. Nonnumquam evenit, ut, quamquam fructus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
Quero an ticiꝯ peccume ꝙ obsignauit usuras p̾sta
data est ilti liceret ꝑticulatĩ ꝙ accept̃ est exsoluere:
nõ retarcare tociꝰ debit usuraꝵ pstacõne. Si cũ cre¬
ditor paratꝰ eet totĩ susciꝑe. debitor qui ĩ exsolutoue
rograpbo ilłe scͥpssme accepisse ⁊ accepi ab illo niu¬
tuatꝯ nuimeratos .x. quos ei  redda kłis illis ꝓximis c̃
siuus usuris placitis internos. quero an ex eo ĩstr̃o u¬

Expanded text:
quaero, an Titius pecuniae quam obsignauit usuras praestdata est, uti liceret et particulatim quod acceptum est exsoluere, non retardari totius debiti usurarum praestationem, si, cum creditor paratus esset totum suscipere, debitor, qui in exsolutione irographo: 'ille scripsi me accepisse et accepi ab illo mutuos et numeratos decem, quos ei reddam kalendis illis proximis cum suis usuris placitis inter nos': quaero, an ex eo instrumento u
Abbreviated transcription (Latin):
urexre donata suos facit illos tanẽ quos suis oꝑir
adquisierit: ueluti serendo. Nam si pomũ decerpfit
uł exsilua cecid̾it nõ fit eiꝯ sicuti nec cuiql possõris
¶ uod̾ intr̃ctu redigẽdo impensũ est: nõ ambig᷑
t̾cie ꝑtc ⁊ c̃ lib̾os hñiss ꝓpͥetatẽ legauit. eam uxoͥ¬
rẽ hr̃edes fłi testĩ. ⁊ alioꝵ criminũ accusau̾t. qrͣe im¬
pedita est legatoꝵ peticõ. int̾ea ⁊ filiꝰ młri  natꝰ ẽ¬

Expanded text:
uir ex re donata suos facit, illos tamen, quos suis operis adquisierit, ueluti serendo: nam si pomum decerpserit uel ex silua caedit, non fit eius, sicuti nec cuiuslibet uod in fructus redigendos impensum est, non ambigitur tis et, cum liberos habuisset, proprietatem legauit: eam uxorem heredes falsi testamenti et aliorum criminum accusauerunt, qua re impedita est legatorum petitio: interea et filius ei mulie
Abbreviated transcription (Latin):
nõ utiq ꝓhibitꝰ est emptor enicto exhus uno fũdo
uenditorẽ cõuenire ꝙ una caucõe ẽpcõis cõpłres
fundos mercata cõphenderit. Paulꝰ ¶ Eia fũ
uir ticiꝰ uiua seia ssi co̾trouognia possedit. post
mortẽ demde seie sempuia hres seie qõte ꝓ p̾dii¬

Expanded text:
on utique prohibebitur emptor evicto ex his uno fundo venditorem convenire, quod una cautione emptionis complures fundos mercatus comprehenderit. Paulus libro sepvir Titius viva Seia sine controversia possedit: post mortem deinde Seiae Sempronia heres Seiae quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
aut unicrtar. Recteq cũ cet̾is agam. ꝙ euiccõnis no¬
nũe uicti st. ¶ Si fuidũ in quo usꝯ fr̃ctꝰ ticii erat
qui ei relictꝰ est quo adinueret detracto usufructu
te exstipłacõne de euiccõne accõ. quippe su̾mi erat
ꝙ michi dixisses ĩ uendicõne recte negarẽ ticõ uis eẽ
cessitas. ¶Gaia seia fund̾ a ticio emerat ⁊ qd̃ne mota

Expanded text:
ncitur, recteque cum ceteris agam, quod evictionis nomine victi sint. Si fundum, in quo usus fructus Titii erat, qui ei relictus est quoad vivet, detracto usu fructu te ex stipulatione de evictione actio: quippe si verum erat, quod mihi dixisses in venditione, recte negarem Titio ius esse cessitas. Gaia Sei fundum a Lucio Titio emera
Abbreviated transcription (Latin):
de euocõne. ¶Si hr̃s statu libeꝵ qui sẜ̾ condicõne peccu¬
me dande lib̾ ẽẽ nissꝰ est uenoidit ⁊ maiorẽ peccuniq
in ꝯdoue ẽẽ dixit ꝙͣ dare ei iussꝰ est: exẽpto tenetur si
modo talis est condicõ ut. ad emptorẽ transirer .i. si he¬
alii dare issũ eniccõnis noĩe tenebit᷑. ulp̃. Si deo

Expanded text:
 condicione pecuniae dandae liber esse iussus est, vendiderit et maiorem pecuniam in condicione esse dixerit quam dare ei iussus est, ex empto tenetur, si modo talis est condicio, ut ad emptorem transiret, id est si healii dare iussum, evictionis nomine tenebitur. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
ditorẽ nulla eĩ ncc̃tate cogente id feci. ¶ Instipłacde
duple cͣh̃o uenditur. ꝑtis adieccõ nccͣria est qr nõ pot̃
idĩ homo euctꝰ cum ꝑs eius euicta est. ¶ Si cũ potest
usncaꝑe empt̾or nõ usucepit. culpa sua ħ fecisse inde̾
uñsi euictꝰ est ẜuus non tenetur uenditor. ¶ Si p̾¬
sente ꝓmissore qui de enccõe ꝓmisit m õ ignorãte
ꝓcuratori denũtiatũ sit ꝓmissor nicħ̾oꝰ tenet᷑ simli
modo tenetur. ⁊ qui curau̾it ne sibi deuũciari possit
Si ⁊ si nich̾ uenditore faciente ẽptor cognost̾e̾ il ẽet
nõ potuent: nnicħ̾ominꝰ ꝯmittitm. stipulacõ ¶ ꝓu¬
pillo ⁊ sine tutoris aucͣte posse denĩciari. si tutor uõ
apparet exduple stipłatõne beniginꝰ receptũ eẽ tre¬
bamis ait. Ganis. M Ab̾e licere rem uidetur ẽpto¬
ri ⁊̃ si es qui ẽptore in einccõne rei enicerit aute ab¬
latam. uł abducta tẽ sine successore decesẜit ita ut
neq ad fiscum. bona ꝑuenire possint neq p̾uatim

Expanded text:
i. In stipulatione duplae cum homo uenditur partis adiectio necessaria est, quia non potest uideri homo euictus, cum pars eius euicta est. Si, cum possit usu capere emptor, non cepit, culpa sua hoc fecisse uidetur: unde si euictus est seruus, non tenetur uenditor. Si praesente promissore qui de euictione promisit et non ignorante procuratori denuntiatum sit, promissor nihilo minus tenetur. Simili modo tenetur et q.Sed et si nihil uenditore faciente emptor cognoscere ubi esset non potuit, nihilo minus committitur stipulatio.Pupillo etiam sine tutoris auctoritate posse denuntiari, si tutor non apparet, ex duplae stipulatione benignius receptum esse Trem curulium. Habere licere rem uidetur emptor et si is, qui emptorem in euictione rei uicerit, ante ablatam uel abductam rem sine successore decesserit, ita ut neque ad fiscum bona peruenire possint neque priuatim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽptorẽ ad hte hõĩs dederit ꝓcuratorẽ. ⁊ nõ restitino
eo ꝯdẽpnacõ fu̾it seqnta ꝙ cumiq ex tã iuditati p̾¬
sutent ꝓcirator ut i rẽ suã datus ex stipłatu ꝯsea
¶Disione int̾ cohr̃edes frc̃a si ꝓturator absentis
cabitur q̃ daret᷑ ĩ eũ qui negociũ absentis gessit. ut
quanti sua int̾est actor consequat᷑.s. ut melioris
insignis exstimatꝰ diminuat uł excedat. Idem.
tor emdem ẜuũ post tempꝰ offerendo quonimꝯ ꝑ̾ges
ꝙ emptoris int̾est non recte defenditur. Idem. ¶ um
sequta creditor ꝑstet quãuis p̾ciũ emptor uõ soluerit
u uenditori cauerit: eiccõne sequta. nullã ẽptor ex

Expanded text:
non restituto eo damnatio fuerit secuta, quodcumque ex causa iudicati praestiterit procurator ut in rem suam datus, ex stipulatu consequi Diuisione inter coheredes facta si procurator absentis dabitur, quae daretur in eum qui negotium absentis gessit, ut quanti sua interest actor consequatur, scilicet ut melioris visionis aestimatus, deminuat vel excedat. Idem ltor eundem servum post tempus offerendo, quo minus emptoris interest, non recte defenditur. 68 Idem libsecuta creditor praestet: quamuis pretium emptor non soluerit, sed uenditori cauerit, euictione secu