comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biorigem ꝓpiuquaret iussit ille sibi ĩ
pͥmis ut arma deponeret et opeuis.
morte o cesareis arnus ĩ suetũ dedecus
paruit hac ire barbari imꝑio rõanus
oͥparere coĩtes p̾cepit tũ demũ cũ ĩermi
de pacis ꝯditõibꝰ agi ceptũ duĩq de ĩdusca
ꝓditor tỹs trahit cͥcũfusi sensim barbari
tituriũ obtru̾cãt qui secũ exierãt reto
ad suos quãta possũt celeritate ꝯfuguit
hostes barharico ululatu uictoriã cla¬
mãtes ĩ rõanos siuĩt una uallis ĩ ꝑte
ꝯdenses iãq iux impetũ sustiuẽtes ibi
arũculeius cocta fortissĩe dnuicãs occidĩ.
uii haud dignꝰ qui aliene stulticie:
penã daret¶Multi aln p̾terea ĩt quos
luciꝰ petrosidius nexilifer turba cͥcu̾uẽ¬
tꝯ ĩgẽti aquilã ut sͥ extorqͥret᷑ cũ in
castra iactass ipe generoso impetu se se
medus hostilii ĩ ferẽs occubiut ¶ Wilites
ducib spoliati iułto labore et u̾ture usq

Expanded text:
biorigem propinquaret, iussit ille sibi in biorigem propinquaret, iussit ille sibi in primis, ut arma deponeret, et o peius morte! o cesareis armis insuetum dedecus! paruit hac in re barbari imperio Romanus, et parere comites precepit. Tum demum cum inermi de pacis conditionibus agi ceptum; dumque de industria proditor tempus trahit, circumfusi sensim barbari Titurium obtruncant. Qui secum exierant, retro ad suos, quanta possunt celeritate, confugiunt. Hostes barbarico ululatu victoriam conclamantes in Romanos ruunt unam vallis in partem condensos, iamque vix impetum sustinentes. Ibi Arunculeius Cotta fortissime dimicans occiditur, vir haud dignus, qui aliene stultitie penas daret; multi alii preterea, inter quos Lucius Petrosidius vexillifer, turba circumventus ingenti, aquilam, ne sibi extorqueretur, quum in castra iactasset, ipse generoso impetu mediis sese hostibus inferens occubuit. Milites ducibus spoliati multo labore ac virtute usque
Abbreviated transcription (Latin):
ambiorigẽ ab adu̾so suos ĩstigantem
ꝓspicie̾s ĩ t̾pretem queda ad illũ hospi.
suũ misit oratũ ut sibi suisq militibꝰ
cit̾ adeo uita poscat hostis ab hoste o¬
manus abarbaro ¶Id ille hospes eggiꝰ
molaret Respodit int̾preti posse titiiũ
silibeat ad colloqͥũ ueĩre Nõ se despare
iõanoꝵ militũ salutẽ asius nulitibꝰ mi¬
petrari posse sibi ꝟo si ueĩat nicħ esse
piculi¶ñq hoc suã se illi fidẽ obligare
credidit u̾bis nuser et illi fidẽ hu̾it aqͦ
tũc mayĩe ꝓdebat᷑ .o. seu erior ingens seu
ambiorigẽ ꝓfiscisci speni s salutis lostẽdi
posse eũ qͦ si uelit secũ ire¶Legat cotta
et ut fracto ore loqui poterat nõ ibo iu¬
quit ad armatũ hoste ¶Cuniq hac fi¬
yus in sña ymaneret nec diuelli poss
tituriꝰ et tribunis nulitũ et cẽturionibꝰ
sequi ussis urur ip̃e qͦ destiuauerat
et qͦ sua illũ sors trahebat¶Tũq ad ani¬

Expanded text:
Ambiorigem ab adverso suos instigantem Ambiorigem ab adverso suos instigantem prospiciens interpretem quemdam ad illum hospitem suum misit oratum, ut sibi suisque militibus citer adeo vitam poscat hostis ab hoste, Romanus a barbaro. At ille hospes egregiviolaret, respondit interpreti posse Titurium, si libeat, ad colloquium venire; non se desperare romanorum militum salutem a suis militibus impetrari posse; sibi vero, si veniat, nichil esse periculi, inque hoc suam se illi fidem obligare. Credidit verbis miser, et illi fidem habuit, a quo tunc maxime prodebatur. O seu error ingens, seuAmbiorigem proficisci; spem sibi salutis ostendi; posse eum quoque, si velit, secum ire. Negat Cotta, et, ut fracto ore loqui poterat: Non ibo, inquit, ad armatum hostem. Quumque hac fixus in sententia permaneret nec divelli posset, Titurius, et tribunis militum et centurionibus sequi iussis, ivit ipse, quo destinaverat, et quo sua illum sors trahebat. Quumque ad Am
Abbreviated transcription (Latin):
qui ħ euẽtura preuiderat atq ideo
it illud disuaẜat qͣlib boui suuł et
muilitis ⁊ ducis officio functus.
hostis qui exꝑta cagnoscet suos ro¬
mais ĩ angusto nuꝑes edic ut telis
emnus hostẽ petãt ꝓpius nõ acce¬
parũꝵ cedat ¶Istẽtq̃ cedetibi et locꝰ
ip̃e ducis ꝯsiliũ adiuuabat pugtũ
ẽ apͥno mane ad horã diei octaua
cũ rõaui mulites ultis. lz. uulnerbꝰ
affecti et afortuna et ab alteriꝰ duc
auxilio destituti acrit̾ tii ad huc ⁊
suo hoc ẽ rõano more certarẽt ħu
demũ fortissmus iuris elegiõe ꝑtim
saucus lꝑtim cesis cũ et w̃e ia legatus
cotta ĩ qͦ spei sũma eiat graui ictu fũda
iacti lapidis os ꝯtusus solitis mun̾ibꝰ
ob eundis ĩ uallidus redde̾tur ĩ clinare
res cepit ac ruore ¶ Tituriꝰ tũc pͥmus
ĩtellig̾e ĩ cipiẽs sui pͥtinatis ꝯsilii uani¬
tatẽ oĩ spe defẽsionis anussa¶iemanẽ
uir fortassis origius nõ rõane u̾tutis

Expanded text:
qui hec eventura previderat atque ideo iter illud dissuaserat, quolibet boni simul et militis et ducis officio functus, Hostis, qui expertus agnosceret suos Romanis in angusto impares, edicit ut telis eminus hostem petant, propius non acceparumper cedant, instentque cedentibus. Et locus ipse ducis consilium adiuvabat. Pugnatum est a primo mane ad horam diei octavam, quum romani milites, multis licet vulneribus affecti, et a fortuna et ab alterius ducis auxilio destituti, acriter tamen adhuc et suo, hoc est, romano more certarent. Tum demum, fortissimis viris e legione partim sauciis partim cesis, quum et ipse iam legatus Cotta, in quo spei summa erat, gravi ictu funda iacti lapidis os contusus, solitis muneribus obeundis invalidus redderetur, inclinare res cepit ac ruere. Titurius tunc primum intelligere incipiens sui pertinacis consilii vanitatem, omni spe defensionis amissa, romane vir fortassis originis, non romane virtutis,
Abbreviated transcription (Latin):
et opibii prefectoꝵ fide cdlasse ip̃a ad portũ
itiũ tũt nõĩe trignitat. iũ passuii millibꝰ
ab ĩ sula semotũ quo ad trãsitũ ulłꝰ ẽ apti¬
or deduci imꝑat ip̃e an oĩa intreueros pro¬
ficisci scatuit ꝙ eos nec ꝯcilia frequenta¬
tare nouerat nec impia ercipe ad hec gͥ¬
manos ab eis sollicitari fama erat qm ea
cuuitas ꝓxima rheno ẽ oĩuq tñ gallie
ciuitatũ eqͥtatu p̃ẜtim potẽtissima¶⁊ at
mea urbe ut assolet duo de potẽtia ⁊ pͥorita.
certãtes hor noĩa erãt ditioniarꝰ ⁊ cigecorix
pͥma audito rõam ducis aduẽtu equitum
peditũq ꝙͣ maxĩas pot copias atq om̃ia
bello apta sũmo studio parabat ⁊eliquam
turba sexu uł etate fagile intra aduẽnam
silua densissima atq ĩgẽte cũ rebꝰ fortu¬
meq omuiui abdidit ut curis alus expedi
Ce. fines ĩ gredienti se se obuiũ obseh¬

Expanded text:
ibus prefectorum fide, classem ipsam ad portum Itium tunc nomine, triginta tantum passuum millibus ab insula semotum, quo ad transitum nullus est aptior, deduci imperat. Ipse autem in Treveros proficisci statuit, quod eos nec concilia frequentare notaverat nec imperia excipere. Ad hec Germanos ab eis sollicitari fama erat, quoniam ea civitas proxima Rheno est omniumque tamen Gallie civitatum, equitatu presertim, potentissima. Erant in ea urbe, ut assolet, duo de potentia et prioritate certantes. Horum nomina erant Indiciomarus et Cingetorix. Primus, audito romani ducis adventu equitum peditumque, quam maximas potest, copias atque omnia bello apta summo studio parabat; reliquam turbam sexu vel etate fragilem intra Arduennam silvam densissimam atque ingentem cum rebus fortunisque omnium abdidit, ut curis aliis expeditCesari fines ingredienti sese obvium e
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ breui nũiuõ alios s se ip̃a salua
fac̾e̾ nõ potuit ¶ Serciũ erat qui ubn
soli ex trãsrhenaiuis romanoꝵ ĩ ani¬
citia. recerti affectuossissime p̃cabãt᷑
ut eis romanꝰ niꝑator aduisꝯ sueuos
uit nutteret aut ferret auxilium
Ram si ip̾e forsitan trãsire nõ posset
rei pifͤ. negocus occupata satis abuude¬
q ilł ẽẽ p̃sidii ĩ soliuis ex̾citꝰ sui fama

Expanded text:
 salvam facere non potuit. Tertium erat, quoniam Ubii, soli ex transrhenanis Romanorum in amicitiam recepti, affectuosissime deprecabantur, ut eis romanus imperator adversus Suevos aut mitteret, aut ferret auxilium. Nam si ipse forsitan transire non posset rei publice negotiis occupatus, satis abundeque illis esse presidii in solius exercitus sui fama,
Abbreviated transcription (Latin):
amore eiat eĩ carus ppło et romani
ex̾citꝰ timore seq̃rẽt ᷑ cognouit ditio¬
maiꝰ se delusũ et ab oĩbii facile posse
destriui Nõ aio gͦ s ꝯsilio miutato se
se. Ce. ꝑnũcios excusauit ꝙ ad euz
digressis plebs ꝑ inscĩam falsi possex
e zõana fide falsis fortasse ꝯsilus in¬
pulsa disceda¶ Ceterũ se et ciuitate
intreueris tẽreret uẽrre illu ad seuii¬
sit d cũducentis obsidilꝰ ĩ qͥbꝰ et
filiꝯ eius fuit et proyniqui aliquoet
¶Que ueiente leui oratõe ꝯpleryad
romane anucitie ꝑseuerãciã cohortã¬

Expanded text:
at enim carus populo et romani exercitus timore sequerentur, cognovit Indiciomarus se delusum et ab omnibus facile posse destitui. Non animo ergo, sed consilio mutato, sese Cesari per nuntios excusavit quod ad eum digressis, plebs per inscitiam falli posset et a romana fide pravis fortasse consiliis impulsa discedere. Ceterum se et civitatem in Treveris tereret, venire illum ad se iussit cum ducentis obsidibus, in quibus et filius eius fuit et propinqui aliquot. Quem venientem leni oratione complexus ad romane amicitie perseverantiam cohorta
Abbreviated transcription (Latin):
Qt faimiẽta gͥ ex agris uicisq es
ĩ castra cottidie et nauibꝰ q̃ ĩ repaba¬
lit̾ quasse erãt dissolutis ex earu
matia alias refici et quod deerat
er gallus conun faciehat¶ Ioq
tata ducis solecitudie tãto nulitus
scudio gestũ ẽ ut ex oib uõ ãplus
ꝙͣ auedeci itotũ ꝑdicis reliq̃ ad ia¬
uigãdi usũ reformate inanchons
scare ¶ĩc qͣi reducta ad salutẽ ua
aĩos nulitu ꝓuidẽtia sui ducis.
crexat Ibat assidue frumẽtatu ꝓp

Expanded text:
agris vicisque omnibus in castra quotidie, et navibus, que irreparabiliter quasse erant, dissolutis, earum materia alias refici, et quod deerat, ex Galliis convehi faciebat. Idque tanta ducis sollicitudine, tanto militum studio gestum est, ut ex omnibus non amplius quam duodecim in totum perditis relique ad navigandi usum reformate in anchoris starent. Sic quasi reddita ad salutem via, animos militum providentia sui ducis erexerat. Ibat assidue frumentatum pa
Abbreviated transcription (Latin):
fides pii ꝰ ĩueisset asẜtio eqͥtũ er peditũ
turba igens ad romana castra ꝯfluxit
Contra quos̃ .Ce. matiẽ legiões eduxit
et pͣlio uictor ꝓfugos ĩ secutꝰ õs fudit.
des duplicauit cosq ĩgallias duci iussit
delate erat E quilꝰ cũ trecẽti egressi ĩter¬
ra ad romana castra ꝓperarẽt mornui
qda quos placatos. Ce. arbitrabat᷑ non
tam odio ꝙͣ spe prede ĩ itiuere hos ĩ uadt᷑
E dicuntq ut si mori uoluit arma depo¬
nat. Romanis ĩ orbem colłctis relistẽcia¬
q paratibꝰ clauior orta ad ser nulia hoiuĩ
ꝯtrayat quos os quatuor horis et eo ant¬
pliꝰ paucitas rõana sb̾stinuit proq pautt̃
uuleribꝰ młtas mortes reddidit Euoq̃s¬

Expanded text:
fidem publicam invenisset assertio, equitum et peditum turba ingens ad romana castra confluxit. Contra quos Cesar in aciem legiones eduxit, et prelio victor profugos insecutus omnes fudit, des duplicavit eosque in Gallias duci iussit,delate erant. E quibus quum trecenti egressi in terram ad romana castra properarent, Morini quidam, quos placatos Cesar arbitrabatur, non tam odio, quam spe prede, in itinere hos invadunt edicuntque, ut, si mori nolint, arma deponant. Romanis in orbem collectis resistentiamque parantibus, clamor ortus ad sex millia hominum contraxerat, quos omnes quatuor horis et eo amplius paucitas romana sustinuit, proque paucis vulneribus multas mortes reddidit. Ac q
Abbreviated transcription (Latin):
no belli eet ¶turicule uassim ĩ agas
uagaiẽt᷑ et ioma̾is ĩ cast̾r libere u̾sarẽtͣ
legione at ꝯspecta ẽ silus eruꝑit eaq
equis atq essedarus c̾rũdede ⁊̃t quib eo
tp̃i sic utebant᷑ ut leuitate equitum
Itarẽt ⁊ peditũ firmitate ¶Et ia legio
impetui numerũq hostiũ substiuere
amplia uix poterat du castioꝵ custodes
abea qua legio ꝓfecta erat parte asur¬
gere sratim d̃ erat augurio eũ aphen¬
dit areptisq armis̃ illuc ꝓperãs cu
ꝑte excitꝰ ĩ ueit legionẽ ĩ ultinus labo¬
rante ¶To fuĩt opus p̃lio sola. Ce. pñ

Expanded text:
o belli esset, sed ruricole passim et in agris vagarentur, et romanis in castris libere versarentur; legione autem conspecta, e silvis eruperant eamque equis atque essedariis circumdederant; quibus eo tempore sic utebantur, ut et levitatem equitum prestarent et peditum firmitatem. Et iam legio impetum numerumque hostium sustinere amplius vix poterat, dum castrorum custodes ab ea, qua legio profecta erat, parte consurgere. Statim, quod erat, augurio animi apprehendit, arreptisque armis, illuc properans cum parte exercitus invenit legionem in ultimis laborantem. Non fuit opus prelio: sola Cesaris
Abbreviated transcription (Latin):
audatia mundi fuulꝰ nõ atẽta extraq
orbẽ bella q̃iẽte t̾re lunes ultimiꝰ gasti¬
gare ude̾t᷑ occeanus demiq lic disiecte
os sic ꝑditis armanietis aut fracte auti¬
utiles redite udebautur ut uiento hec
ĩter adusitates. cesareas nũentirr. Qua
de re ꝯsternatio ingẽs ac mesticsa tociꝰ
eỹcita ꝯsecuta c¶Tam neq alia classis
qua rediret erat neq ad hanc ip̃an.
rexanda uł mat̾ia uł facultas ĩ gallia
hib̾uandũ ẽẽ et hibuari ĩ britania .pr.

Expanded text:
us non contentam extraque orbem bella querentem terre limes ultimus castigare videretur oceanus. Denique sic disiecte omnes, sic, perditis armamentis, aut fracte aut inutiles reddite videbantur, ut merito hec inter adversitates cesareas numeretur. Qua de re consternatio ingens ac mestitia totius exercitus consecuta est. Nam neque alia classis, qua redirent, erat, neque ad hanc ipsam reparandam vel materia vel facultas, et in Gallia hibernandum esse, et hibernari
Abbreviated transcription (Latin):
renu̾ciane ¶¶Iec ita cõis qͥde ht istoria
ad ĩ sula explorasse ꝯfirme. ¶Quod
ut cedi possit ip̃e ducis animnus facͥ
seu ꝓ alui seu ꝑ se cog̾tis q̃ coguosci
pocerat ip̃e ĩ ertrenuũ gallie angulu
unde breuior ĩ britamã ẽ trãsitꝰ quo
altero et que anucis erregionibꝰ ĩtiz
redacta ingentẽ nauiũ nũm exple¬
uerat ¶ Et iam fania ⁊õanoꝵ agͥniais
ciuitatũ nuncii . Ce. adeu̾t et obsides ⁊ ele¬
diẽcia ꝓmitẽtes ¶ Ios benigne suscipiens
et sereno uultu et miti orone prosequitur
hortasq ut ĩ ꝓpoi̾to ꝑseuerẽt doniũ renuttis
et cũ eisdẽ conium ꝯsili magni iurũ in¬
q oris illis oĩbꝰ auctoritatis exuue ac sp̃

Expanded text:
renuntians. Hec ita communis quidem habet historia. renuntians. Hec ita communis quidem habet historia. ad insulam explorasse confirment, quod ut credi possit, ipse ducis animus facit seu per alium seu per se cognitis, que cognosci poterant, ipse in extremum Gallie angulum, unde brevior in Britanniam est transitus, quo altero, et que amicis ex regionibus interim redacta ingentem navium numerum expleverat. Et iam fama Romanorum a Germanis civitatum nuntii Cesarem adeunt, et obsides et obedientiam promittentes. Hos benigne suscipiens et sereno vultu et miti oratione prosequitur hortatusque, ut in proposito perseverent, domum remittit, et cum eisdem Comium, consilii magni virum inque oris illis
Abbreviated transcription (Latin):
Rescẽtibꝰ uidies belł atq¬
E
piculis cescehar siuil duci
aͥnis et atatu uelut aurũ syledior fi¬
ebat qͦ ue ꝑlꝯ difficłtatũ eo et plꝰ spel
erat ĩ oĩbꝰ quidẽ bellis que ꝑ eũ ĩgal¬
liis ad id tỹs gesta erãt nussa hostibꝰ
auxilia abritanis agnonat id ĩ digͣus
ad eos ne disposut ¶ẽ tꝙ̃ uis ext̾mu
ia tp̃ꝰ ee̾t statis qͥ illis ĩ regionibus
ꝓpt̾ nicimia septẽ tͥonis ẽ breuior ne
quid tni occioli tpris ageret ĩ sule sta¬
tũ moresq hoĩu explorare primum
bus ꝑ loca illa nõdũ plene nota erãt
neq ꝑ m̾catores ip̃os qui nõ nͥ licto¬
reas terias easqr nõ õs s tnn gallie
oppositas ad ibat fieri poss gaium uo¬
lusenum una cũ lõga naui eo qͥd ag̾e
illũ uelit admoĩtũ ire iub et cognitis
q̃ cognosci possẽt maturũ illi reditum
nuxat His ad eũ quto die redut non
ausus ut dicebat ĩ traz egredi neq fi¬
dei barbaroꝵ ⁊ed̾e̾ et tãtũ ex̾t̾ius uisa

Expanded text:
rescentibus in dies bellis atque periculis, crescebat simul ducis animus et, attritu velut aurum, splendidior fiebat, quove plus difficultatum, eo plus spei erat. In omnibus quidem bellis, que per eum in Galliis ad id tempus gesta erant, missa hostibus auxilia a Britannis agnoverat. Id indignans ad eos ire disposuit et, quamvis extremum iam tempus esset estatis, que illis in regionibus propter viciniam septentrionis est brevior, ne quid tamen otiosi temporis ageret, insule statum moresque hominum explorare primum allos, quibus loca illa nondum plene nota erant, neque per mercatores ipsos, qui nonnisi litoreas terras easque non omnes, sed tantum Gallie oppositas, adibant, fieri posset, Gaium Volusenum una cum longa navi eo, quid agere illum velit, admonitum, ire iubet et cognitis, que cognosci possent, maturum illi reditum imperat. Is ad eum quinto die rediit, non ausus, ut dicebat, in terram egredi neque se fidei barbarorum credere, et tantum exterius visa
Abbreviated transcription (Latin):
accedebat et alta doledi cã ac tine
si qͥdẽ britanie pͥncipes quos ĩfide
⁊ õanoꝵ nõ anior s pauor at̾rerat
fiumẽtũ nec itare illos posse diutus
nec abire eor qͦ pauacitatẽ castoꝵ
ex augustus metiẽtes ꝙ neq eqͥtat
neq unpeduueta s sole ibi erat leq¬
oues ꝯceperut spem ut fuit er l¬
enis malis ac reiectis adulatoiba
ampliꝰ bellator ĩ britaniã tͣiceiet
habito de his rebꝰ iuter se colloquio

Expanded text:
accedebat et altera dolendi causa ac timendi. Siquidem Britannie principes, quos in fidem Romanorum non amor, sed pavor, attraxerat, frumentum, necnec abire, eorum quoque paucitatem castrorum ex angustiis metientes, quod neque equitatus neque impedimenta, sed sole ibi erant legiones, conceperunt spem, ut fit, ex alienis malis; ac reiectis adulationibamplius bellator in Britanniam traiceret; habito de his rebus inter se colloquio,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec dũ tni rõam sese undis ciedua
ausi ip̃is epuribꝰ pliebãtue donsc a¬
lifei deciue legionis qua amalat
Le. alta deos orans uoce ut felicit
Iegiomi succederet qd̾ ꝑabat u̾sꝯ ad
comites desilite i quid ĩ fructꝰ et
sequiuims me conullitones mei qͥ¬
cũq nõ uultis hãc aqͥla hostibus
illudeda trad̾e si uiri estis ꝓspera
cucta yueĩet̾ si minꝰ ego salteni
debitũ mei. R. p. ac. Romano ii¬
periobona fide ꝑ soluero hec ex cla¬
mas medios ĩ fluctꝰ miira aiactate
aiẜ nõ solũ qui ĩ illa s qui ĩ cũctis
uãt nauibꝰ ĩ undas atq ĩ hostes ⁊ u¬
unt pugna atrox eroritur diuq an¬
genus alio impetu in uecti fuder unt
adusarios fuiss ꝙ clarior iuctoria.
si ad ĩ sequedũ ꝓfugos eꝗtatꝰ ĩ tpͣr
affiusset tãta fuit tñ ut britans uir¬
tute hostiũ suoq casu teruti legatos

Expanded text:
Necdum tamen Romani sese undis credere ausi ipsis e puppibus preliabantur, donec ailifer decime legionis, quam amabat Cesar, alta deos orans voce, ut feliciter legioni succederet quod parabat, versus ad comites: Desilite, inquit, in fluctus et sequimini me, commilitones mei, quicumque non vultis hanc aquilam hostibus illudendam tradere. Si viri estis, prospera cuncta provenient; si minus, ego saltem debitum meum reipublice ac romano imperio bona fide persolvero. Hec exclamans, medios in fluctus mira alacritate omnes, non solum qui in illa, sed qui in cunctis erant navibus, in undas atque inde in hostes ruunt. Pugna atrox exoritur, diuque angenus, alio impetu invecti fuderunt adversarios; fuissetque clarior victoria, si ad insequendum profugos equitatus in tempore affuisset; tanta fuit tamen, ut Britanni virtute hostium suoque casu
Abbreviated transcription (Latin):
E ad nutum oĩa dicto ocius explorat
uẽto et estu fretꝰ ydoneo coniussis an¬
choris et septẽ milia passuũ procul in¬
de plauo ĩ lictore tota cũ classe ꝯstitit
ad britam ĩtellecto ꝯsilio pͥmssis eqͥ¬
tibꝰ atq essedis quibi ĩ bello uti ꝯsue¬
uerãt pari uelocitate locũ occupãt ꝯse¬
cũtur eqͥcatũ turbe ita õs copie egassi¬
ris se rõanis obitiut Et erat plane¬
descẽsus ĩ tĩa difficiliniꝰ ꝑꝑ aque ala
tudiez sic ne magne naues esse rigi¬
q nõ pot̾ant et squi enauili eri¬
uissẽt aut sicco de lictore aut ex na¬
dis hĩlioribꝰ excipiebat᷑ hostiũ ex¬
cursu ⁊ ubi stare difficile erar coga¬
bat᷑ ĩ iquo marthe certare¶Pñde.
nõ ĩ merito romani teruti ac tucla¬
ti et locor iuscu et ciusiuodi preli
in erpti solito seginꝰ pugnabat sl
ut.Ce. idit lõgas naues ab alia
classe secerui⁊ renus ad lita aplica
hoscẽ pelli ꝙ ip̃e nauiu aspͨtꝯ⁊ mas¬

Expanded text:
sed ad nutum omnia dicto ocius explerentur, sed ad nutum omnia dicto ocius explerentur, vento et estu fretus idoneo, convulsis anchoris, ad septem millia passuum procul inde plano in litore tota cum classe constitit. At Britanni, intellecto consilio, premissis equitibus atque essedis, quibus in bello uti consueverant, pari velocitate locum occupant; consequuntur equitatum turbe: ita omnes copie egressuris se Romanis obiciunt. Et erat desitudinem, sine qua magne naves esse regique non poterant: et si qui e navibus exivissent, aut sicco de litore aut ex vadis humilioribus excipiebantur hostium occursu, et ubi stare difficile erat, cogebantur iniquo marte certare; unde non immerito Romani territi ac turbati et locorum inscii et eiusmodi prelii inexperti solito segnius pugnabant. Quod ut Cesar vidit, longas naves ab alia classe secerni, et remis applicari litus hostem pelli, quem ipse navium aspectus
Abbreviated transcription (Latin):
dilii petita ꝯcedi¶Lisse aũt sic̾ dixima
cołera duz ad crasitũ se preparet cuia prtꝰ
ac custodia publio sulpicio ruffo quuctit
cũ eo qd̾ suffic̾e̾ uisũ ẽ p̾sidio residuuni co¬
piar in menapios nuctit atq ĩ ea ꝑtem.
mormor unde quod rebellionis udiciu
cẽsebat ulłi ad eũ nuncii uenisset His ti¬
turiuĩ sabinum et lucũ arunculeũ cocta
p̃fecit ¶ Dies interea nauigatiom aptꝰ
fuit cũq delictore gallico ꝓfũda nocte sol¬
usset proruue lucis hora qͣrta britanicu
lita actigerat plenũq illd̾ armatis hostibꝰ
cõspicatꝰ p̾ruptasq ⁊upes pellago nupen¬
dẽces unde teli iacta aut lapidis usq ad
naues facile ꝑueturꝯ esset sbstitit parũꝵ
expectans suos qui leutius ueielunt
Sic et mauchoris usq ad hora dici
nouã stetit tũc assetutis oi̾bꝰ legatis¬
q et tribuuis nulitũ ac magistas na¬
uiũ uehemẽt ad monitis neq̃ esset¬
aut bellicis aut marituns rebꝰ moca

Expanded text:
dibus, petita concedit. Classe autem, sicut diximus, collecta, ad transitum se preparat; curam portus ac custodiam Publio Sulpicio Ruffo committit cum eo, quod sufficere visum est, presidio; residuum copiarum in Menapios mittit atque in eam partem Morinorum, unde, quod rebellionis indicium censebat, nulli ad eum nuntii venissent; his Titurium Sabinum et Lucium Arunculeium Cottam preficit. Dies interea navigationi aptus affuit, quumque de litore gallico profunda nocte solvisset, proxime lucis hora quarta britannicum litus attigerat, plenumque illud armatis hostibus conspicatus preruptasque rupes pelago impendentes, unde teli iactus aut lapidis usque ad naves facile perventurus esset, substitit parumper expectans suos, quia lentius veniebant. Sic in anchoris usque ad horam diei nonam stetit. Tunc assecutis omnibus legatisque et tribunis militum ac magistris navium vehementer admonitis, ne qua esset bellicis aut maritimis rebus mora,
Abbreviated transcription (Latin):
spe pene curbauĩt sic deuoti os morti
Nomaĩs cũ aliꝙͣ diu grauit prohostiũ
paucitate pug̾tũ eẽt suo cũ duce ucti
orãtesq cũ ppło ĩdeditõe dux ac soldurn
st̃ recepti ¶ Dehiuc cassꝰ ĩ ult̾iora
progredies uitiuaru gẽtiũ ꝯspiratõihꝰ
magnis excipit᷑ Ita ut etiã ab ispaĩs
oris q ꝓrimiores bello erãt ꝑ legatos
auxilia peterẽt᷑ et duces eligent᷑ er his
qui sub quto ẜtorio rebelli qͥdo Set hõ¬
mano duce lõgo usu nulitaris sc̃ie ma¬
gistiu adepti bella gerẽs prorsꝯ rõano
more didicerãt loca ydonea capiendo
castra cõmumendo ꝯmeatꝰ hostiũ ius¬
pediẽdo aties nistruedo p̾sidia disponedo
p̾lio ac receptu cauendo oĩaq suis ho¬
ris et siuis ordinibꝰ faciẽdo que crassus
cũcta ꝯspicies cogitãsq qd̾ erat se pp
suor paucitatẽ nõ posse diuiciꝯ hostiũ
ꝯsiliis atq artibꝰ obstare pugne fortũa
exꝑiri statuit quã ⁊ẽ cũ ad ꝯsilui reie¬

Expanded text:
devoti omnes morti romanis, quum aliquandiu graviter pro hostium paucitate pugnatum esset, suo cum duce victi orantesque cum populo deditionem dux ac Soldurii sunt recepti. Dehinc Crassus in ulteriora progrediens vicinarum gentium conspirationibus magnis excipitur, ita ut etiam ab Hispanis oris, que proximiores bello erant, per legatos auxilia peterentur et duces eligerentur ex iis, qui sub Quinto Sertorio, rebelli quidem, sed romano duce, longo usu militaris scientie magisterium adepti bella gerere prorsus romano more didicerant, loca idonea capiendo, castra communiendo, commeatus hostium impediendo, acies instruendo, presidia disponendo, prelio ac receptui canendo, omniaque suis horis suisque ordinibus faciendo. Que Crassus cuncta conspiciens cogitansque, quod erat, se propter quorum paucitatem non posse diutius hostium consiliis atque artibus obstare, pugne fortunam experiri statuit. Quam rem quum ad consilium reie
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑosissinu atq ardẽtissiui ducis
ĩdustria atq ol seqũtissim dirus
labor excita Uonte gͥ breui tyore
iuira aice ꝑtecto traduxit arnia¬
tas legiones pͥmusq comanoris
sic̃ scͥptũ ẽ gmianos qui trashei
ĩ colũt aggressꝰ maxis affec̃ di¬
diba s sequor ordiuẽ ¶ Reside

Expanded text:
operosissimi atque ardentissimi ducis industria atque obsequentissimi durus labor exercitus. Ponte igitur brevi tempore mira arte perfecto, traduxit armatas legiones primusque Romanorum, sicut scriptum est, Germanos, qui trans Rhenum incolunt, aggressus maximis affecit cladibus. Se
Abbreviated transcription (Latin):
cũcta ꝯpleuerat nũcios ad õs sue
getis ccuquaq direcrant unum
oibꝰ p̾ceptũ ut urbibꝰ atq opidis
derelictis quiges filiosq et quicꝗd
eis eaꝵ eet ĩ siluis q̃ i mense illis
eiãt recõderẽt urxi oñis arimpoten¬
tes certo loco sueuie ĩ medio ex oĩ
expectarẽr acieqz afligerẽt. Ce. at̾

Expanded text:
cuncta compleverat, nuntios ad omnes sue gentis circumquaque direxerant. Unum omnibus preceptum, ut, urbibus atque oppidis derelictis, coniuges filiosque, et quicquid eis carum esset, in silvis, que immense illis erant, reconderent; viri omnes armipotentes certo loco Suevie in medio, ex omni expectarent acieque confligerent. Cesar
Abbreviated transcription (Latin):
delegatis suis eẽt quid ue de hostibꝰ scire
aliquid potuissẽt subita retuebati neq
arma neq cõsilia capiẽdi spacio relicto
an hosti occurerẽt an castra defẽderẽt
an salutẽ fuga quererẽt ĩ certi stupidi¬
q herebat coguita trepidatõe hostiu
et fluctuatõe houi ac signoꝵ Nõam
nulites ⁊ illoꝵ ꝑfidia et ortatu sui
ducis ĩ pulsi castra ꝑuadũt pauti ar¬
uati paratiq resistẽ aln aute et in
fines os fugam aripuere ¶Im msso pꝰ
eos eqͥtatu Magna hoꝵ ĩ itu̾e stra¬
ges fuit de huic agiime ppetuo ad cõ¬
Fuẽte rhem ac mose delati cũ se metu
ĩ seq̃ntiu ĩ oppositũ anne uuecissẽt
et lassitudĩe et pauore et nuipetu aluei
suꝑante de misi sũt Ita pene õs partun
pugna ꝑtim fuga ꝑtiz aqua ꝯsũpsit
guita sua ĩ castra reu̾sꝰ. Ce. ĩ coluni
ex̃citu mirũ dictu canto ex bello pauc̾
tãtũm̃o uulneratis cũ legatos teliqͦs¬
q quos capi iusserat ĩ uc̃iss ab solui

Expanded text:
de legatis suis esset, quidve de hostibus, scire aliquid potuissent: subita re turbati neque arma neque consilia capiendi spatio relicto, an hosti occurrerent, an castra defenderent, an salutem fuga quererent, incerti stupidique herebant. Cognita trepidatione hostium ex fluctuatione hominum ac signorum, romani milites et illorum perfidia et hortatu sui ducis impulsi castra pervadunt. Pauci armati paratique restitere, alli autem et in finem omnes fugam arripuere. Immisso post eos equitatu, magna eorum in itinere strages fuit. Dehinc agmine perpetuo, ad confluentem Rheni ac Mose delati, quum se metu insequentium in oppositum amnem iniecissent, et lassitudine et pavore et impetu alvei superante demersi sunt. Ita pene omnes partim pugna, partim fuga, partim aquaginta. Sua in castra reversus Cesar incolumi exercitu mirum dictu tanto ex bello paucis tantummodo vulneratis, quum legatos reliquosque, quos capi iusserat, invenisset, absolvi
Abbreviated transcription (Latin):
medicũ differẽdũ ⁊ ata dũ copie
hostui iugerẽt᷑ snul illud ĩ telli¬
ges ard leues gallor fagilesq
uos hoscilem fraudẽ iurtutis.
opimone et u̾tutis nomẽ facile.
copturam statuit oe hostib ꝯsulta¬
di sulq et gallis falsan opĩonon
ꝯfenedi spatiũ celitate p̃riꝑe ꝯsilio¬
ipit de ecte de trasuerso legati hos¬
tiũ quilii pro spe fraus pͥma sus¬
castia pͥueuit ul excusaturi p̾te¬
ntas fraudes uł nouas saliceat
petꝰ de ze auditos illico capi ius¬
sit simlq istructo iter eycitu fes¬
tmus arupiuit Inqͦ ordinãdo nuꝑ
uitos eq̃tes ĩ extrenio posuit ne
hostes gũose plenꝰ ne et de generis
menior iniurie ꝓperabat et octo milia

Expanded text:
erendum ratus dum copie hostium iungerentur; simul illud intelligens, apud leves Gallorum fragilesque animos hostilem fraudem virtutis opinionem et virtutis nomen facile reperturam, statuit omne hostibus consultandi simulque et Gallis falsam opinionem confovendi spatium celeritate preriaperit, ecce de transverso legati hostium, quibus prospere fraus prima succastra perveniunt, vel excusaturi preteritas fraudes, vel novas, si liceat, penitus de re auditos illico capi iussit, simulque instructo iter exercitu festinus arripuit, in quo ordinando nuper victos equites in extremo posuit, nehostes generose plenus ire et degeneris memor iniurie properabat, et octo millia
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ solitũ paludũ recepta culũ anussis¬
sẽt ferme õs ad obedientiã rediere Hitirriꝰ
aũt sabinus et aruculeiuis cotta legati
alii ĩ menarios muissi hostibꝰ nõ ĩ uẽtis
quos silue ꝓter̾ant ĩ cẽsis hedificus ac
uastatis agris ad .Ce. sũt reu̾s ¶ Iye aũt
ĩ belgis excitꝰ tociꝰ hiberna disposuit
Co duaꝵ nõ ampliꝯ britanie uibium
ebsides uenerũt alie õs et romai ducis
nuꝑiũ ⁊ ꝓpͥa fide̾ ac pronussa ꝯtẽpserant
Rebꝰ ut erãt rome coguitis Senatus cõ¬
sulto iugiti dier suplicatio iuscituta ẽ
resmsegulis ĩ audica Cap.uiii.
Nuuo de more. Ce. ex hiberis i¬
italia uenit pactis ꝯuẽtibꝰ cisal¬

Expanded text:
udum receptaculum amisissent, ferme omnes ad obedientiam rediere. Titurius autem Sabinus et Arunculeius Cotta, legati alii, in Menapios missi, hostibus non inventis, quos silve protexerant, incensis edificiis ac vastatis agris, ad Cesarem sunt reversi; ipse autem in Belgis exercitus totius hiberna disposuit. Eo duarum, non amplius, Britannie urbium obsides venerunt: alie omnes et romani ducisum et propriam fidem ac promissa contempserant. Rebus, ut erant, Rome cognitis, senatusconsulto viginti dierum supplicatio instituta est, res a seculis inaudita. Caput 12 Annuo de more Cesar ex hibernis iItaliam venit. Peractis conventibus Cisal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutõis fugeq fuus fuit me¬
morabilis uit̾. cesos casꝰ ertitil
ꝑsonuis ꝗ uit fortis ac nobilis ex
aqͥtauia a mator ppłi ⁊oani ⁊ dia
dicta asenatu cũ grano ꝓprio
abhoscilii itcepto ope fere̾s illui¬

Expanded text:
persecutionis fugeque finis fuit. Memorabilis inter cesos casus extitit Pisonis, qui vir fortis ac nobilis ex Aquitania, amator populi romani et amicus dictus a senatu, quum germano proprio ab hostibus intercepto opem ferens illu
Abbreviated transcription (Latin):
piliares qͥbꝰ ad pliĩ modicũ spei erat
mussibilin suggerẽdis fossis nplẽdis
atq aggerilꝰ cõuectadis młtiplici
ope occilpati spem maioris eycitus
exhibebat ad debatq error hic aĩos Ro¬
manis atq hostilii minuelat ¶ tr̃m¬
q tñ pugnabat᷑ asꝑimie dũ ecte eqͥ¬
tes qͥda crasso nuuciãt castrũ hostiu
adu̾sa ꝑte negligẽtius custodiri Is
ꝓfectos eꝯtũ eo mittit¶ Illi ãt his co¬
hortili q cascroꝵ p̃sidio subsederant
uulneribꝰ et labore ĩtegas lõge acõs¬
pectu hostiu cͥcuductis ꝑtẽ illam
uallo disiecto mediis cast̾s cũ cede
clamor exorit̾ Geruti hostes repẽtins
malis õmissa ꝑte alteriꝯ defensione
diffuguit Romanꝰ illos eqͥtatꝰ locis
cãpescribꝰ assecutꝰ obtruncat ita ut
ex qui quagnita milibiꝰ acqͥtan
cantabria q collectis uix quati
pars p̃lio sr̃eẽt. Quo metu difi¬

Expanded text:
quibus ad prelium modicum spei erat, missilibus suggerendis, fossis implendis atque aggeribus convectandis multiplici opere occupati speciem maioris exercitus exhibebant; addebatque error hic animos Romanis atque hostibus minuebat. Utrinque tamen pugnabatur asperrime, dum ecce equites quidam Crasso nuntiant castra hostium ab adversa parte negligentius custodiri. Is prefectos equitum eo mittit. Illi autem his cohortibus, que castrorum presidio subsederant, a vulneribus et labore integris, longe a conspectu hostium circumductis, partem illam tirentur, vallo disiecto, mediis castris cum cede clamor exoritur. Territi hostes repentinis malis, omissa partis alterius defensione, diffugiunt. Romanus illos equitatus locis campestribus assecutus obtruncat, ita ut ex quinquaginta millibus Aquitania Cantabriaque collectis vix quarta pars prelio superesset. Quo metu dif
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstãtiuis occurert idq cũ iteri
uegass petierũt ut ad suos
quites qͥ p̾ibãt madaret p̃lio al¬
scinere donec ip̃i legatos ad co
quos ĩ cadẽ ꝯditõs cũ sueniẜ ee
Ad hec ex ploranda ac firma¬
da cũ uibiis triduo etiã opus
ẽẽ ĩtellexit . Ce. hãc qͦ petito¬
ne eodez spectare qͦ pͥmã Res¬
põdit tñ se dic illo nõ ãpluis

Expanded text:
tantius occurrerunt, idque quum iterum negasset, petierunt, ut ad suos equites, qui preibant, mandaret prelio abstinere, donec ipsi legatos ad eos, quos in eadem conditione cum Suevis esse Ad hec exploranda ac firmanda cum Ubiis triduo etiam opus esse. Intellexit Cesar hanc quoque petitionem eodem spectare, quo primam, respondit tamen se de die illo
Abbreviated transcription (Latin):
transmosam ãnez frumẽtatũ abhis
mussã senierat que ĩ hoc spatio tyris
expectabat Itaq qd̃ peteret se fcũꝵ
uegauit ꝓcessitq et cũ iã nõ iuisi
duodeciz milia passiui distant

Expanded text:
trans Mosam amnem frumentatum ab iis missam senserat, quam hoc spatio temporis expectabant. Itaque, quod peterent, se facturum negavit processitque; et quum iam nonnisi duodecim millia p
Abbreviated transcription (Latin):
et uude ueĩant et quo ꝑgãt et quid
noui afferat ꝑcumctãt᷑ regũtq rumo¬
ribꝰ sepe etia falsis et sepe his moti
ea deliberãt qͦꝵ mox peniteat¶Hẽs
rẽt ertate nõ ex pcc̾a ad ex̾citũ ueĩt
et inuenit uera se tiumuitantes hor¬

Expanded text:
et, unde veniant et quo pergant et quid novi afferant, percunctantur, regunturque rumoribus sepe etiam falsis, et sepe his moti ea deliberant, quorum mox peniteat: hec,rent, estate non expectata, ad exercitum venit et invenit vera se timuisse:
Abbreviated transcription (Latin):
ritis cerit hostibꝰ suad̾e et aĩs cre¬
dulis facile ꝑsuasit pͥmo qͥdẽ uene¬
toꝵ ĩ finiba. Ce. extrenis ꝑicłis cir¬
cũuẽtũ de inde in Romaĩs castris
hinc fama ducis huis hostiu pre¬
sẽcia tãtũ ẽẽ formidnus ut de
duciq ĩ digno opẽ ferãt et ĩstani
se se malis eripiant ¶Id cũ publo
ceditũ ce̾t ẽ eĩ nõ nalus modos.¬

Expanded text:
ritus cepit hostibus suadere, et animis creritus cepit hostibus suadere, et animis credulis facile persuasit, primo quidem, Venetorum in finibus Cesarem extremis periculis circumventum, deinde in romanis castris hinc fama ducis, hinc hostium presentia tantum esse formidinis, ut de ducique indigo opem ferant, et instantibus sese malis eripiant. Id quum publice creditum esset est enim non vanis modo
Abbreviated transcription (Latin):
uissu. Ce. uuelloꝵ fines initroierat.
apd̃ quos tũc sũme reꝵ p̾erat uirico¬
uix ¶Multe ĩ cͥcuitu ciuitates a
Romanis defecant quaꝵ alique
senatũ suũ ꝙ neq defectiomi neq
bello ꝯsetiebat interfecerãt latͦiu
quoq mauus iugens ꝑtum bello
ꝑtiz preda illiciẽte duusso agͥtultise
siudio se se istis adiuyerãt equibus
oĩbꝰ magnus eycitꝰ ia ĩ arms e¬
rat ¶Sabinus locũ castris aptissmi
nactꝰ itra uallu suos lacessitus
sepe lic ab hostib ꝯtiaebat ut iã nõ
hostiũ mõ s suoꝵ ĩ cõteptũ paulati
ĩ cidiss ip̃e uõ nõ u metu alio fa¬
ciebat uisi ꝙ abeunte .Ce. tãta cũ
iułtitudie ꝯgredi ꝗs quis exitꝰ seqrẽ
netemeritati tͥbiu poss pociusꝙ̃ u
tuti auxiꝰ suspe̾susq erat aĩo ubi
se sꝑui at ĩtellexit pugnare tande
posset eragere disposuTaq̃r ga¬
noctu hostui ĩ castra trasfug̾e iub
et quid fieri uelit edocet paret ille
et origie dictis asripłante fidẽ iue¬

Expanded text:
is in Ulnellorurm fines introierat, apud quos tunc summe rerum preerat Viridonix. Multe in circuitu civitates a Romanis defecerant, quarum alique senatum suum, quod neque defectioni neque bello consentiebat, interfecerant. Latronum quoque manus ingens partim bello, partim preda eliciente, dimisso agriculture studio, sese istis adiunxerant, e quibus omnibus magnus exercitus iam in armis erat. Sabinus, locum castris aptissimum nactus, intra vallum suos, lacessitus sepe licet ab hostibus, continebat, ut iam non hostium modo, sed suorum in contemptum paulatim incidisset. Ipse vero non id metu alio faciebat, nisi quod absente Cesare tanta cum multitudine congredi, quisquis exitus sequeretur, ne temeritati tribui posset potius, quam virtuti, anxius suspensusque erat animo. Ubi se sperni autem intellexit, pugnare tandem, posset, exaggerare disposuit. Itaque Ganoctu hostium in castra transfugere iubet, et, quid fieri velit, edocet. Paret ille, et, origine dictis astipulante fidem, me
Abbreviated transcription (Latin):
arnus s latebris de creuerat se t
Itaq se suaq oĩa ĩ paludibꝰ as
silus abdiderãt iuyͣ quas dũ cas
excita romanus attolleret illi si¬
uiis dissonisqr clamoribꝰ inuadut¬
¶ Roniaui ĩpigre oꝑe iutinisso.
arnus areptis ĩ illos nupetũ fac̾
Ex tũc. Ce. siluestais mat̾ie abd
⁊ ĩ morẽ ualli ad tutelã suorim
circũducede oꝑa daluit ue clandl¬
tius eruptionibꝰ p̃mere̾tur s
hyemys aderat et ingẽtibꝰ ar ꝑ¬
petius unbribꝰ nupedica res est
uenitiq mulites sub pellibꝰ agere
uctor gͦ hoiũ s nat̾e cede̾s ĩ cẽsis
at uastatis fuubꝰ hosciũ cũ excitu
manlerios lexanicos q in yb̾na

Expanded text:
ebris, decreverant se tueri. Itaque se suaque omnia in paludibus ac silvis abdiderant, iuxta quas dum castra exercitus romanus attolleret, illi su diversis viis dissonisque clamoribus invadunt. Romani impigre, opere intermisso et armis arreptis, in illos impetum fecere Ex tunc Cesar silvestri materie cedende, et in morena valli ad tutelam suorum circumducende, operam dabat, ne clandestinis eruptionibus premerentur. Sed iam hiems aderat, et ingentibus ac perpetuis imbribus impedita res est, vetitique milites sub pellibus agere. Victor ergo hominum, sed nature cedens, incensis ac vastatis finibus hostium, cum exercitu in Aulercios Le
Abbreviated transcription (Latin):
rãt abcederẽt seq ĩferrẽt in ntiua
galliar nicħ eis defutuꝵ õiũq pe¬
tissẽt Motꝯ his. Ce. s dissmnulans
gallor pͥncipibo ad colloqu euocatͤ
benignis oronibꝰ leuut firmauitq
aĩos atq edixit eqͥtatũ quẽ exdebito
cursu germanico ꝓficisci qs qd ille
p̾ceꝑat ad nuplecũ ẽ nõ obedient̃ mͦ
s libẽter ea efacilitas anuuorum¬
¶ Dũ istructis gͦ ꝑatisq oĩbꝰ iter
arupuiss iaq ad castra hostiũ pau¬
cor diez ituiere ꝓpinqͣret legatos bar
quit.o Ce. bellũ ĩferũt romãis neq
eis si Romaĩ bellũ ĩferat recusãt Aue

Expanded text:
cederent seque inferrent in intima Galliarum; nichil eis defuturum omnium, que petissent. Motus his Cesar, sed dissimulans, Gallorum principibus ad colloquium evocatis, benignis orationibus leniit firmavitque animos, atque edixit equitatum ad quem ex debito cursu germanico proficisci. Quicquid ille preceperat, adimpletum est non obedienter modo, sed libenter: ea est facilitas animorum. Dum instructis ergo paratisque omnibus iter arripuisset, iamque ad castra hostium paucorum dierum itinere propinquaret, legatos barbnquit, o Cesar, bellum inferunt Romanis neque, eis si Romani bellum inferant, recusant. Mos
Abbreviated transcription (Latin):
ur sileam ⁊eliquos ¶Iu saltẽ mo¬
re iudeo mutatũ nempe uniũ
etate iulii. Cc. obhorrebat qd̾ in
fallor hodie nõ abhoret Hn uiciui¬
tatis atq ado huaitat᷑ ĩ patietes
os funtios ppłos aut tͥbutarios
sibi effecerãt aut ꝓisus ex pulerãt
¶taq ad unã ꝑte fimum suenoꝵ
fusse tradit ĩgẽs atq ĩ ciedibilis
solitudo Idq sibi tus magne glo¬
ue ascabebĩt ¶uc etia ꝑ eor fiues
et suspecte młtis ĩ locis solitudi¬
nes erptꝰ loquor et abigium.
iter est Nos gͥ g̾uianoꝵ ropulos
asuenis pulsos cũ ĩ gallus. Ce.¬
ꝯsedisse audiret tallor uertus
leuitate qͥ more frõdui uẽto quolib¬

Expanded text:
ut sileam reliquos, illum saltem morem video mutatum: nempe vinum etate Iulii Cesaris abhorrebant, quod, ni fallor, hodie non abhorrent. Hi vicinitatis atque adeo humanitatis impatientes omnes finitimos populos aut tributarios sibi effecerant aut prorsus expulerant. Itaque ad unam partem finium Suevorum fuisse traditur ingens atque incredibilis solitudo, idque sibi tunc magne glorie ascribebant. Nunc etiam per eorum, fines et suspecte multis in locis solitudines expertus loquor et ambiguum iter est. Hos igitur Germanorum populos a Suevis pulsos quum in Galliis consedisse Cesar audiret, Gallorum veritus levitatem, qui more frondium vento quolib
Abbreviated transcription (Latin):
urbiũ legatões occur̃ert anuani
respõdẽs. Ce. obsides imꝑauit
uosior uͥta eiat asilio asq hortatu
deẜtis urbibꝰ cũ fortũis suis oĩbꝰ
ĩ solitudines ac siluaꝵ ĩt̾iora ꝯfu¬
gecat ¶Cesar hͦ ia p̾de̾ tardũ ⁊ dif¬
ficile belli gẽꝯ exꝑta et ylꝯ tedii.¬

Expanded text:
um legationes occurrerunt amicitiam respondens Cesar obsides imperavit. otior virtus erat, consilio atque hortatu, desertis urbibus cum fortunis suis omnibus, in solitudines ac silvarum interiora confugerant. Cesar hoc iampridem tardum et difficile belli genus expertus, et plus tedii
Abbreviated transcription (Latin):
õs unicẽ posse ꝯfidimꝰ unũ nõ¬
ut hũilit᷑ s ut instior cã nr̃a sit
dicio ueisse nes ĩ gallias nõ spõte
s coactos ꝓfugos domo pulsos
aliqͦ ꝑgere necessariũ fuisse si Re¬
mani uelit posse eis amicos eẽ nõ
ĩ utiles ad id sane duoꝵ alto opus
eẽ ut aut t̾ras eis quas ĩhĩtent
largiat᷑ aut posside quas arnus q̃¬
sierit patiant᷑ Ad hec. Ce. ĩf mlta
respõdẽs ulła illis secũ amicicia
eẽ ait nisi ꝙͣ pͥmũ gallie finibus
enugrarẽt neq sacis se mirari pos¬
se q̃ nã eet ista ratio ut qͥ sua defẽ¬
d̾e nõ ualerẽt inuad̾ent aliena qͣi
ad ĩiuiria etiã ferẽda ꝙͣ ad defenden¬
da iusticia fortiores cũ fortibꝰ uiri
uires adde soleat aĩosq defẽsio.

Expanded text:
Unum non humile, sed ut iustior causa nostra sit, dicimus, venisse nos in Gallias non sponte, sed coactos; profugos, domo pulsos, aliquo pergere recesse fuisse. Si Romani velint, posse eis amicos esse non inutiles. Ad id sane duorum altero opus esse; ut aut terras eis, quas inhabitant, largiantur, aut possidere, quas armis quesierint, patiantur. Ad hec Cesar inter multa respondens nullam eis posse secum amicitiam ait esse, nisi quamprimum Gallie finibus emigrarent, neque satis se mirari posse, quenam esset ista ratio, ut, qui sua defendere non valerent, invaderent aliena, quasi ad iniuriam inferendam, quam ad defendendam iustitiam, fortiores, quum fortioribus viris vires addere so
Abbreviated transcription (Latin):
tines ĩgredit᷑ Illi ãt nõ ꝯtẽti hostẽ
exrectasse ꝓgressi obuiã et rãmos
huc eoꝵ paucitatẽ huic ducis eta¬
tẽ ꝯtẽpnẽtes ĩ itine sũt eggressi¬
¶ͣspe aũt ĩ ꝯtiariũ uerla eqͥtatus
cor cui uiiae fidelãt romano fun¬
inpetu etassꝯ opidũ hosciũ ĩ uadit
mltaq pꝰ resiscẽciã datis ad exͤmũ
arnus et obsidibe ꝑ deditõe cepit
Eiar cus ĩgallia qui uc neq ibi
neq alibi usꝙͣ sũt hoĩes tante in
amcis fidei tãteq cõstãcie ut cu
liis qͦꝵ se anucitie deuouissẽt oẽm
subite fortua et ad ultimũ ⁊ mori

Expanded text:
ines ingreditur. Illi autem non contenti hostem expectare, progressi obviam, et Romanos hinc eorum paucitatem, hinc ducis etatem contemnentes, in itinere sunt aggressi. Spe autem in contrarium versa, equitatus eorum, cui unice fidebant, romano funimpetu Crassus oppidum hostium invadit, multamque post resistentiam, datis ad extremum armis et obsidibus, per deditionem cepit. Erant tunc in Gallia, qui nunc neque ibi neque alibi usquam sunt, homines tante in amicitiis fidei tanteque constantie, ut cum iis, quorum se amicitie devovissent, omnem subire fortunam, et ad ul
Abbreviated transcription (Latin):
credãt totis passim casti una oiu
tam felir occasio ꝑ ignauia dila
Exercitꝰ instati iucti duces fui
publico mauus dãt discurit᷑ h
illac/ et ꝯsensu ducũ sarmẽtisi¬
q inatia exagris collecta admi¬
das fossas et ĩ castra penetradi
nusti et cuisu et sarcius defessid¬

Expanded text:
s una omnium tam felix occasio per ignaviam dilabatur. Exercitus instantia victi duces furori publico manus dant. Discurritur hac illac, et consensu ducum sarmentis variaque materia ex agris collecta ad implendas fossas et in castra penetrandum, onusti sarcinis et cursu defessi
Abbreviated transcription (Latin):
ti nõ magno tũ ĩteruallo cõtra illa
plagã hĩtãt et hec facuit nõ taui ar¬
nus ꝙͣ locis fide̾tes inꝑuus atq pa¬
lusiaiba ubi nec expeditꝰ pedũ usꝰ eẽt
nec nauiuz aut eqͦꝵ aut nauigari pos¬
sit sentiẽtes se nauibꝰ abũdare quilꝰ
egeãt Roniami dabat insuy aĩos estꝰ
ille recipiẽs qui alf̾ius motili litꝯ qua¬
tit tegit q et nudat occeaĩ ĩ collis no¬
tꝯ ey t̾ris q triblis nauiu p̃tea suarũ
maris hostiũq molẽcie ꝑferede iułto.
Romanis nauibꝰ aptiores iuderẽtur
haꝵ oĩũ difficłtatũ ulła. Ce latebat
magna tũ lacessitꝰ ĩ iuria ueritusq
ne si ista dissimulass reliq̃ natões ut
rebellionis ererla seq̃returr Hoc si nõ

Expanded text:
contra illam plagam habitant. Et hec faciunt non tam armis, quam locis fidentes imperviis atque palustribus, ubi nec expeditus pedum usus esset nec navium aut equorum, et, ut navigari possit, sentientes se navibus abundare, quibus egeant Romani. Dabat insuper animos estus ille reciprocus, qui alternis motibus litus quatit tegitque et enudat, oceani incolis notus exterisque terribilis, navium preterea suarum maris hostiumque violentie perferende multo romanis navibus aptiores viderentur. Harum omnium difficultatum nullam Cesarem latebat: magna tamen lacessitus iniuria veritusque, ne, si ista dissimulasset, relique nationes ut rebellionis exempla sequerentur, hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
tadibãt suil ĩ hostes uultu atq aĩs
ũsi mutatõe ⁊eꝵ adeo repẽtinã peꝑe¬
e ut iux credi posset excita illos eẽ.
I paulo ante ꝯfluxerat Meruii iuio
uictores uicti illico deletiq st̃ nõ iułti
tñ nec ut dictu sic et Factu facile
exhis cunulo ut qͣi de loco altiore
qͦs cũ fortins suis oĩbꝰ uerun in
yliũ exciuites ĩ paludiba ꝓcul abdide¬
rat audita suoꝵ clade ue ichilsꝙ̃
dausũ uictis siue uictorib nicħ oppi

Expanded text:
tardabantur, simul in hostes vultu atque animis versi mutationem rerum adeo repentinam peperere, ut vix credi posset exercitus illos esse, qui paulo ante conflixerant. Nervii, modo victores, victi illico deletique sunt, non inulti tamen, nec, ut dictu, sic et factu facile; ex iis cumulo, ut quasi de loco altiore quos cum fortunis suis omnibus Nervii in prelium exeuntes in paludibus procul abdiderant, audita suorum clade, ut nichil usquam clausum victis, sic victoribus nichi
Abbreviated transcription (Latin):
¶La hos ip̃os dies publius
snis terris nlta illis annis aduersa
romanis accidisse mlta sibi utẽdũ
pudecia seciebat ¶Asupta gͥ pͥmũ
solicitudie rei frumẽtarie et equi¬

Expanded text:
 hos ipsos dies Publius his terris multa illis annis adversa Romanis accidisse multa sibi utendum prudentia sentiebat. Assumpta igitur primum sollicitudine rei frumentarie atqu
Abbreviated transcription (Latin):
et ruesa extrema tẽptare Inde statimi
nlło obstate iuallobreges Romanam
nauis ¶ilia sul ude belli matia
yducis absẽtia orta erat Publius cas¬
sa egͥgius adolosces cũ septĩa legione
dimissa a Ce. seca occeanuz hybnarat¬

Expanded text:
et rursus extrema tentare, inde statim nullo obstante in Allobroges, romanam rnavit. Alia subinde belli materia per ducis absentiam orta erat. Pablius Crassus, egregius adolescens, cum septima legione dimissus a Ces