comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miorest solus succedat : Fratris filuiꝰ nonsuccedunt : Item simoriut᷑
quis & deduobus germunis fratribus dimittut filios dumtaxat. mu¬
culos exuno fratre dimiserit duos exalio quattuor. Simili termus¬
culos omnes quidem fratrum filii patruo ab intes tato succedunt sed
non in stirpem sed in capitu: Itaut illiduo exuno patre duus accipiunt
portiones : & illiquat tuor exalio quut tuor accipiunt portiones : Na
sorores si habuerint : in patrui hereditate nonueniunt. sicut nec sor ergs
filii incuiunculi hereditate succedunt: Nam & hoc regulure est¬
constitutum : ut cognuti. tunc intes tutorum propinquorum here¬
ditutes capint : quundo uut sul aut agnuti defuerint. XUI
Itnonsolum fideiussor: dumuiuit estobligutus : sed heredes ipsius sulle
petuniam : quemuelit tenere. utrum debitorẽ un fide iussorem. sedri
debitorem tenere elegerii. fide ius sorem absolu&: siuero fide iussorẽ

Expanded text:
mior est, solus succedit, fratris filii non succedunt. Item si moriatur quis, et de duobus germanis fratribus dimittat filios duntaxat masculos, et ex uno fratre dimiserit duos, ex alio quattuor similiter masculos, omnes quidem fratrum filii patruo suo ab intestato succedunt: sed non in stirpem, sed in capita, ita, ut illi duo ex uno patre duas accipiant portiones, et illi quattuor ex alio accipiant quattuor portiones. Nam si sorores habuerint, in patrui hereditatem non ueniunt, sicut nec sororis filii in auunculi hereditate succedunt. Nam et regulare est, ut cognati tunc intestatorum propinquorum hereditates capiant, quando aut sui aut agnati defuerint. TInon solum fideiussor ipse, dum uiuit, sed et heredes ipsius, si ille tate habet ad reddendam pecuniam, quem uelit tenere, utrum ipsum debitorem an fideiussorem. Sed si debitorem tenere elegerit, fideiussorem absoluet: si uero fideiussorem
Abbreviated transcription (Latin):
tulure. Heres eius cui pecunia credita dicitur. cdsacramentum ua¬
cari non potest quia que age aurit auctor suds ad integrum scire
non potuit. Ei qui debitum quocum que modo confessus docetur
exeare actio crediadri nondatur: Sed ad solutionem conpellitur
DE PECUNIA CONS TITA
ipsa promissione ẽ retinendus.iI.DE CONTRACTIBUS

Expanded text:
tulare. Haeres ejus cui pecunia credita dicitur, ad sacramentum vocari non potest, quia quae egerit auctor suus ad integrum scire  potest. Si qui de debito quocumque modo confessus docetur, ex ea re actio creditori non datur, sed ad solutionem compellitur. De pecunia constituta ipsa promissione est retinendus. De illis
Abbreviated transcription (Latin):
& perquamcum que occasionem perierit: ei perit qui eam dederit
diftrahendum. Etsirẽ acceptum non rogunte domino sed promit¬
tente eo qui accipit dum uell& uendere perdiderit. sibi rei perditue
ingerit detrimentum .U D. EΡIENERIBUS
Si facto incendio aut aliosimili casures commoduta amissusit : Non
tenebitur eo nomine.is. cui com modct e est Nisi forte cum possit ren
commodatum scluam facere suum protulit Fo&us uel partus earũ¬

Expanded text:
ur, quacumque occasione perierit, ei perit, qui eam dederat distrahendam. Ceterum si rem acceptam non rogante domino, sed promittente eo, qui accepit, dum vellet venundare perdiderit, sibi rei perditae ingerit detrimentum. 299. Ut Si facto incendio ruina naufragio aut quo alio simili casu res commodata amissa sit, non tenebitur eo nomine is cui commodata est, nisi forte, cum posset rem commodatam saluam facere, suam praetulit. Seruus uel equus a
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc p̃cipit hȩclex : quicũq ingonui filiossuos in qualib& naq¬
ttue. seustmis timore uendiderint ipsci neces̃sitcut cõpulsi enpo
siquinq: solidosemit ui recipiat. GSidecem xii. similiter recipir¬
Nã si huius modi ꝑsonais cliquis aut ad ex traneas gentes. cuit adui¬
marina loca trans serre: cut uenund are p̃sũpserit: ipse quia

Expanded text:
Hoc praecipit haec lex: quicumque ingenui filios suos in qualibet necessitate seu famis tempore vendiderint ipsa necessitate conpulsi, emptor, si quinque solidis emit, sex recipiat, si decem, duodecim solidos simi si hujusmodi personas aliqui aut ad extraneas gentes aut ad transmarina loca transferre aut venundare praesumpserint, ipse qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
medi etitẽ patri aut matri. defuncti marta qui suꝑstes eoꝵ sueri
sinedifficul atte rescituat. qđ &ic̃ siuxoritcilis casus euenerit
dedote quã ab uxore maritus accepit. similiratione. id est med¬
ettitẽ parentib aut si uñ eoꝵ suꝑstes fuerit senouerit reddiu¬
rũ. qđ sinec parentes suꝑstites fuerint ne filii : ꝑsona coniugs
quialterũ suꝓuix erit & dotẽ & donationẽ sibi iure ꝓp&uoun¬
dicadiit ittuit facieno: deid quic quid uoluerit. habeat liberã
pocestatem Mulieruero quȩ filios derelinqu& & marito sups¬
te intes uta defecerit: maritus eius hocest pater eoꝵ faculta¬
tes abuxore dimissus ꝓusufructu in sua habeat potestte
lt ut cũ unus quisq filioꝵ aduicesimũ a&atis suae anna ꝑuene

Expanded text:
medietatem patri aut matri defuncti mariti, qui superstes eorum fuerit, medietatem patri aut matri defuncti mariti, qui superstes eorum fuerit, sine difficultate restituat. Quod etiamsi uxori talis casus evenerit, de dote, quam ab uxore maritus accepit, simili ratione, id est medietatem, parentibus aut si unus eorum superstes fuerit se noverit redditurum. Quod si nec parentes superstites fuerint nec filii, persona coniugis, quae alteri supervixit et dotem et donationem sibi iure perpetuo vindicabit, ita ut faciendi de eis quidquid voluerit habeat liberam potestatem. Mulier vero, quae filios derelinquit, si marito superstite intestata defecerit, maritus eius, hoc est pater eorum, facultates ab uxore dimissas pro usufructu in sua habeat potestate: ita ut, cum unusquisque filiorum ad vicesimum aetatis suae annu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex curi cilib: uł ex quolib& corpore publico factis. p̃cipit
ut ꝓsecco agenda ꝙ utilititi publicedebent᷑ suffec tos uitarios¬
dare debeant: qđ si non dederint. ipsi ad conditionẽ debitã
tantũ ut depatrimoniis suis quȩ s̃ maioriani lege constituter
euident̃ obseruent. Originarios uero uł seruos quiao honorẽ¬
at desi csticũ ad spirauerint : debere intra .xix. annos ad ominis ra¬
cari: lictam̃. ut dicicoñ ꝓseui cariũ si habuerit. redoat & om nou
culiũ suũ dominus eius usur p& qđ siuicariũ non habueritio
redoat ipsetio conditionẽ ꝓpriã reuocet᷑. Nã om̃s dericosiuba
ut nullas alias causas p̃teractus tantũ &clesicsticos agant utp
ro hoc quoq: speciaditer credidit inserendũ. ut siuir ux oreui uans¬
riatur & filios non habeat. sed aut patrẽ aut matrẽ dimit cat ds
ponsalicia donatione quã fecit medi etatẽ sibi uxor uindic& &

Expanded text:
qui ex curialibus vel ex quolibet corpore publico facti sunt, praecipit, qui ex curialibus vel ex quolibet corpore publico facti sunt, praecipit, ut pro se ad agenda, quae utilitati publicae debentur, suffectos dare debeant. Quod si non dederint, ipsi ad condicionem debitam tantum, ut de patrimoniis suis quae sunt Maioriani lege constituta evidenter observent. Originarios vero vel servos, qui ad honoreecclesiasticum adspiraverint, debere intra triginta annos a dominis revocari: ita tamen, ut diaconus pro se vicarium, si habuerit, reddat et omne peculium suum dominus eius usurpet. Quod si vicarium non habuerit unde reddat, ipse ad condicionem propriam revocetur. Nam omnes clericos iubet, ut nullas alias causas nisi actus tantum ecclesiasticos agant et uquoque hoc specialiter credidit inserendum, ut, si vir uxore viva moriatur et filios non habeat, sed aut patrem aut matrem dimittat, de sponsalicia donatione, quam fecit, medietatem sibi uxor vindicet,
Abbreviated transcription (Latin):
antur excranei : Nullũ &iã originariũ : inquilinũ uł seruũ. siue
colonũ adcleritus officiũ iub& accedere : neq: imnon asteriis re¬
upi neꝑ hanc occasionẽ debitã conditionẽ pos sint euadere :
uã neccorporatus ciuitatis alicuius qui publicũ seruitiũ deb&.
ne curicilis uł collegiatus dericus eẽ p̃sumat. Vericos quoque
p̃cepit : ut negotiationes nullatenus exercere p̃sumant. qđ si
secerint : uelio cilii negotiatores aludicib: emendent᷑: Decorpo¬
ralib: nãq publicis. nullũ fieri defen sorẽ ecclesiae: lex istti cons¬
tituit : qđ siquis excuria ad qui euerit ut fiat defensor ec clesiae:
nouerit res suas omnes curiae cut illi corpori undedis cesserat
ad plicand as & secco seruitiũ ciuitatis insuo cor pore reuo can¬
dũ Nã & siiudi cẽ & officiũ eius ꝓuinciȩsi eos non reuocauerint.
gtiui sicut lex istaloquit constat pena feriedos. Diaconis

Expanded text:
antur extranei. Nullum etiam originarium inquilinum servum sive antur extranei. Nullum etiam originarium inquilinum servum sive colonum ad clericatus officium iubet accedere neque in monasteriis recipi, ne per hanc occasionem debitam condicionem possit evadere. Nam nec corporatus civitatis alicuius, qui publicum servitium debet, nec curialis vel collegiatus clericus esse praesumat. Clericos quoque praecipit, ut negotiationes nullatenus exercere praesumant: quod si fecerint, velut alii negotiatores a iudicibus emendentur. De corporibus namque publicis nullum fieri defensorem ecclesiae lex ista constituit. Quod si quis ex curia adquieverit, ut fiat defensor ecclesiae, noverit res suas omnes curiae aut illi corpori, unde discesserat, adplicandas et se ad servitium civitatis in suo corpore revocandum. Nam et iudicem et officium eius provinciae, si eos non revocaverint, gravi, sicut ipsa lex loquitur, poena feriendos. Diacones,
Abbreviated transcription (Latin):
qd licũ est utnisi ꝑ cõꝓmissi uinculũ : iudiciũ eisco palt s̃ adecon
posteriori loge malori ani ab rogitũ. Dereliquis p̃cipit : ut siqus li¬
icus dericũ scuinciuili seu in criminali negotioꝑtuctortte lud¬
cis tio publicũ ꝓuocauerit pulsatus si nedi latione responoeat
riis ad iudiciũ suerint ꝓuocati: lic& incrimi nalib: causis. pali¬
ut intalib: causis misso ꝓcurttore respondeant sine dubio u
ad cos redeat sententia iudicati: In reliquis uero criminadib
cusis ubi descelere ꝑ sona conuin ceno uest: suc̃ in ludicio p̃sentiã
ec hibere ꝓcurent : qđ sit̃ tio c̃uerti ꝑ ex secutorẽ ad iudiciũ uenire
oluerint: sententiã excipiant contumacis: Clericus sialiquẽ
lcepul sciuerit: in foro illius quẽ in iudiciũ ꝓuocat audiatur. sita¬
đ sicliter fecerit ille quipulsat : defensores cause ipsius. tedite
no uri p̃cepit. ut abomni officio & ꝓsecutione causcrũ habe¬

Expanded text:
d dictum est, ut nisi per conpromissi vinculum iudicium episcopale non adeant, posteriore lege Maioriani abrogatum est. De reliquis praecipit, ut, si quis laicus clericum seu in civili seu in criminali negotio per auctoritatem iudicis ad publicum provocaverit, pulsatus sine dilatione respondeatriis ad iudicium fuerint provocati. Licet in criminalibus causis per aliut in talibus causis misso procuratore respondeant, sine dubio ut ad eos redeat sententia iudicati. In reliquis vero criminalibus causis, ubi de scelere persona convincenda est, suam in iudicio praesentiam exbibere procurent. Quod si tertio conventi per executorem ad iudicium venire noluerint, sententiam excipiant contumacis. Clericus si aliquem lite pulsaverit, in foro illius, quem ad iudicium provocat, audiatur, si taudicium. Quod si aliud fecerit ille qui pulsat, defensores causae ipsius taliter notari praecipit, ut ab omni officio et prosecutione causarum habe
Abbreviated transcription (Latin):
pis pendio uenditor redoatur indempnis: Curiales uero siaduoca¬
uonẽ uenire noluerint utaliquã militia sperare. ꝓuideaNł
huius modi ꝑsonas quaemunia ipsoꝵ debeant expedire: ꝓui su¬
riut nihil ꝑeos reipub licȩ possitin minui. Nã ad se omne dispen¬
dium nouerint ꝑtinere : & seco locũ in quo ciliũ substiuerant.
reuo candũ: Reliquũ uero huius legis ideo int̾̃ p̃tatũ ñ est : quial

Expanded text:
ispendio venditor reddatur indemnis. Curiales vero, si ad advocationem venire voluerint aut aliquam militiam sperare, provideant huiusmodi personas, quae munia ipsorum debeant expedire, provisuri, ut nihil per eos rei publicae possit inminui. Nam ad se omne dispendium noverint pertinere et se ad locum, in quo alium substituerant, revocandos. Reliquum vero huius legis ideo interpretatum non est, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit: quic &iã siñ testutus fuis s&.: poterant in hereditttẽ defuno
ab intestato succedere qu& tum̃ postterior uoluntas de functilico
non sit ꝑ fecta : sic in ominib: quȩ scriptais̃ ueleant. ut quinq esq
luris iurandi religione confirment testttorẽ ad hoc eos conuocs¬
se. ut remato priori testamento scđm in ꝓpifuquis suis quã ꝑficor
non ualuit. conceder& uoluntatẽ quȩ in omnib: ł circcom̃s firma ꝑ¬

Expanded text:
vocavit, qui, etiamsi non testatus fuisset, poterant in hereditate defuncti ab intestato succedere: quae tamen posterior voluntas defuncti, licet non sit perfecta, sic in omnibus quae scripta sunt valeat, ut quinque testes iurisiurandi religione confirment testatorem ad hoc eos convocasse, ut remoto priore testamento secundam in propinquis suis, quam perficere non valuit, conderet voluntatem: quae in omnibus vel circa omnes firma p
Abbreviated transcription (Latin):
filiu sibi sicut reliquas maternas sticultates. aput quos cũ que inue¬
nerint uindicabunt : Similiratione si& mater marito mortu¬
o &iãsi ad scđas nuptias non uenerit si hereditatẽ eius filu ad¬
ire noluerint : omã quede paternis facultatibus mater eoꝵ
quo quomodo ut superius dictũ est ad quisiuit. filii post mortẽ
matris cuius hereditatẽ repudiauerint. ad integrũ sibi uindi¬
cent & defendant. Qui aiustitiae intuitu constat eẽpros pectũ:
utqui anihil deillius parentis rebus qui postterior moritur ha
luoscitur. uel quia q̃ ex prioris mortui parentis bonis
cẽ consitint cd filios deb eant integrai ꝑuenire. Reliquum uerohu¬
ius logis: inaliis legibus habet᷑ expositũ.

Expanded text:
filii sibi, sicut reliquas maternas facultates, apud quoscumque invefilii sibi, sicut reliquas maternas facultates, apud quoscumque invenerint vindicabunt. Simili ratione, si et mater marito mortuo, etiamsi ad secundas nuptias non venerit, si hereditatem eius filii adire noluerint, omnia, quae de patris facultatibus mater eorum quoquo modo, ut superius dictum est, adquisivit, filii post mortem matris cuius hereditatem repudiaverint ad integrum sibi vindicent ac defendant: quia iustitiae intuitu constat esse prospectum, ut, quia nihil de illius parentis rebus qui posterior moritur habere dinoscitur, vel ea, quae ex prioris mortui parentis bonis esse constat, ad filios debeant integra pertinere. Reliquum vero huius legis in aliis legibus habetur expositum.
Abbreviated transcription (Latin):
dereb: mariu quo lib& oro ine ꝑuenerint totũ filiis ꝓfuturũ debea
conseruare hoc &iã & patres uerebus mat̃nis simili obseruatione
custodiant : excep̃to qđ eis fuerit filioꝗ mor tecto quisitũ. eciration
sicut lex tetidosicni inoetauo libro declarat. Si tosecunda uotiue¬
nerint aut forte ñ uenerint : res q̃ filus iusses̃ reseruari: postquoꝵ
obitũ que alienate uel obligate quo quo pactofuerint. ubicũq etis
patuerint inuenire ad suũ dominũ filios p̃cipit reuocare Nã ꝑa¬
uero filioꝵ patres agereutilit̃. & cũ sũ ma strenuitate constiaut
elegerint habeant potestittẽ. Saned eomnib: reb: uxoris. quȩ coꝓ¬
priettuẽ mariti quo lib&titulo. uel nomine seud onatione. seu testu¬
mento seu mortefilii ꝑuenerint &iã si ad alias nuptias non tran¬
sierit simortuo eo hereditatẽ eius filii co ire noluerint. omãq de
maternis bonis maritus quo cũq: ordine abuitto quisita

Expanded text:
i quolibet ordine pervenerunt, totum filiis profuturum debeat conservare, hoc etiam et patres de rebus maternis simili observatione custodiant excepto quod eis fuerit filiorum morte quaesitum ea ratione, sicut lex Theodosiani in octavo libro declarat, si ad secunda vota venerint aut forte non venerint. Res quae filiis iussae sunt reservari, post quorum obitum si alienatae vel obligatae quoquo pacto fuerint, ubicumque eas potuerint invenire, ad suum dominium filios praecipit revocare. Nam permivero filiorum patres agere utiliter et cum summa strenuitate constituitelegerint habeant potestatem. Sane de omnibus rebus uxoris, quae ad proprietatem mariti quolibet titulo vel nomine, seu donatione seu testamento seu morte filii, pervenerunt, etiamsi ad alias nuptias non transierit, si mortuo eo hereditatem eius filii adire noluerint, omnia, quae de maternis bonis maritus quocumque ordine habuit adquisita,
Abbreviated transcription (Latin):
legit timo testamento caliuo postea uoluerit facere cestamentũ
non aditer qđ prius factũ est sed dat᷑ in firmũ nisi sequens testtm̃¬
cũ omnifirmitate fuerit conscriptũ & legitino testiũ numero ro¬
boratũ. Nc̃ si in ꝑfecta fuerit forsitan deficientis uoluntas scđa
cunc ualeat. si in primo testa m̃to qđ fecerat᷑ straneos scripsithe¬
redes Et postea in scđa uoluntate illos instituit uł ad suc tessionem
bt aetla bocp̃cipit ut nulł curialis natꝰ ad aliquos honores ad spir& xet dignitatẽ aliqua supolicandotẽpte& ad sum

Expanded text:
amento aliud postea facere voluerit testamentum, non aliter quod prius factum est reddatur infirmum, nisi sequens testamentum omni fuerit firmitate conscriptum et legitimo testium numero roboratum. Nam si inperfecta fuerit forsitan deficientis secunda voluntas, tunc valeat, si in primo testamento quod fecerat extraneos scripsit heredes et postea in secunda voluntate illos instituit vel ad successionem lex hoc praecipit, ut nullus curialis natus ad aliquos honores adspiret nec dignitatem aliquam supplicando temptet adsum
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rȩdinoscit᷑ contulisse : quã rẽbenesitio atq posses sorib: ad qͥsitĩ
nullus ł ut fiscalẽ aud eat uindiccire. Cuius rei : tributũ nullus adi¬
at: Si quis & iã pa ludes suo studio derigͥtiuerit. &adusũ fertilita¬
tis ad duxerit : similiter hochis qui ex coluit sinecensu ꝑ p&uo lure
possideat. nec quis quã hoc cudeat anrt̃ magnificentia postulin¬

Expanded text:
se. Quam rem beneficio aquae possessoribus adquisitam nullus velut fiscalem audeat vindicare, cui rei tributum nullus adiciat. Si quis etiam paludes suo studio derivaverit et ad usum fertilitatis adduxerit, similiter hoc is qui excoluit sine censu perpetuo iure possideat neque quisquam hoc audeat a nostra munificentia postul
Abbreviated transcription (Latin):
Contra ludicẽ aduersus cuius potentiã non licuerit appellare. iu¬
b& heclex utcũ priuatus effatus suerit. intrabioniũ liceat cuicũ¬
q: quun iuste oppressus est rerũ dominos subplicare ut illis iterũ
audientia deputetur : qđ si in trabienniũ post successionẽ illius non
sub plicauerint quae contracos suertnt iudicata seruent᷑ & ꝑp&uã

Expanded text:
Contra iudicem, adversus cuius potentiam non licuerit appellare, iubet haec lex, ut, cum privatus effectus fuerit, intra biennium liceat cuicumque qui iniuste obpressus est rerum dominis supplicare, ut illis iterum audientia deputetur. Quod si intra biennium post successionem illius non supplicaverint, quae contra eos fuerant iudicata serventur et perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
saculius in eo qđ debitũ p̃cesserit locopignoris ceneatur. donecom¬
nedebitũ quo drcitio tutelȩ inuenerit suppleatur: Nã &iã pupil¬
ls uetaparte lex ista prestat auxiliũ: ut patre defuncto sifilio
b & iure suc cedere. si nom ad agent ã tutelã ipsius coeperint aut p&ie¬
rin tutorẽ quires eius cutipsũ minorẽ debeat gubernare : ab euis.
successione habeantur extranei : Illis sine dubio ꝓsutura successio
quiaad appaed os tutores lege nontenent ur aus ampti & de functo

Expanded text:
acultas in eo quo debitum processerit loco pignoris teneatur, donec omne debitum quod ratio tutelae invenerit suppleatur. Nam etiam pupillis in ea parte lex ista praestat auxilium, ut patre defuncto filio inbus et iure succedere, si non aut agendam tutelam ipsi susceperint aut petierint tutorem, qui res eius aut ipsum minorem debeat gubernare, ab eius successione habeantur extranei: illis sine dubio profutura successione, qui ad petendos tutores lege non tenentur adstricti et defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
pecto c̃ s̃ uiii. u Haelex multa confirmat: quae de cesta¬
nentis in teo dosiani corporis cuctoritate conscriptas. Sed hoc
ras sca. octuus ipsesub scribat : Sinaut̃ cuit᷑ scribere non pocest
aut littertis nescit : tuncocctiuũ ꝓse adibeat subscriptorẽ : Nc̃ &¬
si subscriptores nescicint quae in paginates tam̃ ti continentur. tes¬
iumnentũ ex hacre nonꝰ abectur. infirmũ Testamento uero nichil
oetra it. si ꝑplures dies dicit᷑ suis sedi c̃atũ dũ modo unadie sub
p̃sentia testatoris si mulom̃s rogati atestatore subscribant hac suis
sigillis. subscriptũ municant testam̃tũ. Pernun cupationẽ qq̃ hoc
st sinescriptura qui suã publicare maluerit uo luntatẽ. conuo¬
catis simul unchora septẽ testib: primũ ꝓquare uenire eosro¬
gauerit. euid ent̃ ex planat. ut qr cestam̃tũ non fecit : illiapud

Expanded text:
quae de testamentis in Theodosiani corporis auctoritate conscripta sunt, sed hoc ras scit, octavus ipse subscribat, sin autem aut subscribere non potest aut litteras nescit, tunc octavum pro se adhibeat subscriptorem. Nam etsi subscriptores nesciant, quid in testamenti pagina continetur, testamentum ex hac re non habetur infirmum. Testamento vero nihil detrahitur, si per plures dies dicatur fuisse dictatum, dummodo uno die sub praesentia testatoris simul omnes rogati a testatore subscribant ac suis sigillis subscriptum muniant testamentum. Per nuncupationem quoque, hoc est sine scriptura, qui suam publicare maluerit voluntatem, convocatis simul una hora septem testibus, primum pro qua re eos venire rogaverit evidenter explanet, ut, quia testamentum non
Abbreviated transcription (Latin):
ł eoꝵ matrib: pat̃ si uo luerit derelinquat: Si uero legittimos filis
non habuerit & naturales habuerit. & eos heredes facere uolue¬
rit : non aliter poterit. nisi ut primitus eos corpori curiae subis¬
corũ testisicatione coniungat & sic si uoluerit integrts ad eos
siuedonatione siue testumento heredes scribendo transferre pote rit

Expanded text:
 matribus pater, si voluerit, derelinquat. Si vero legitimos filios non habuerit et naturales habuerit et eos heredes fortasse facere voluerit, non aliter poterit, nisi ut primitus eos corpori curiae sub gestorum testificatione coniungat, et sic, si voluerit, integras ad eos sive donatione sive testamento heredes scribendo transferre poterit
Abbreviated transcription (Latin):
mude pulsicus scitis facicoꝵ : Siuero ugerenoluerint nec ꝑsequi eos temptauena
sed&iũ incustodia ab auctore redactos absoluerint erunt a multa condẽ naton
securi quinon inauctoris suiuitio ꝑstiterunt: Qđsiforte minores sim & tutor eorun
ł curator causas eorũ aduersus ingenuitatẽ ꝑsequiuelit & fuerit superatus iss
de priaftcultate ad scitis factio nẽ tenend est : Siuero post scđam reparatione o¬
sertor inuentus periculo suo addicti causa crediderit replicandã utsiuincat᷑ peculs
aut seruitia susceptorũ uel ipsosred deredebeat similit &ille quipulsat dato fide us¬
rȩ ꝓmittat sepredictũ uumerũ ł meritũ mancipiorũ uel qđ ab his depeculio reps¬

Expanded text:
male pulsatis satisfaciant. Si vero agere noluerint, nec persequi eos tentaverint, male pulsatis satisfaciant. Si vero agere noluerint, nec persequi eos tentaverint, sed etiam in custodiam ab auctore redactos absolverint, erunt a mulctae condemnatione securi, quia non in auctoris sui vitio perstiterunt. Quod si forte minores sint, et tutor eorum vel curator caussas eorum adversus ingenuitatem prosequi velit, et fuerit superatus, ipse de propria facultate ad satisfactionem tenendus est. Si vero post secundam reparationem assertor inventus periculo suo addicti caussam crediderit replicandam, ut, si vincatur, peculium aut servitia susceptorum vel ipsos reddere debeat: similiter et ille, qui pulsat, dato fidejusromittat se praedictum numerum vel meritum mancipiorum, vel quod ab his in peculio rep
Abbreviated transcription (Latin):
tcins amitiat. nisicũ habuericlocum inuento ad sertore libertatis sue sitiun
ad serat legib audiendus : Qd sitcili ordine repcirata lite quipul sant᷑ ingenuost
essedocuerint: tuncille a quo ingenuitas iniuste fuerat ad p&ita: tot manq:
hisquos ad seruitutẽ uocabat eius a&atis & secus darecogatur: illis ad conden¬
natonẽ non adnumercoidis:quidũ causa ꝓtrahit᷑ inlite natiẽo ꝓbant̾: &
his qui ad seruitutẽ uocant᷑ dũꝓad sertorẽ requirendo autalia occasione cau¬
sci ꝑtrahit᷑ aliqui moriant᷑ & heredes eorũ statũ ingenuitatis obtinuerint ꝓ
lius ꝑsonaquȩ in lite mortua est heredibussuis eius conpensatio sicut & ꝓuius
apulsante reddendaẽ : Siuero ille moriat᷑ quiliberos conabatur ad diceres
filios aut heredes dimitteu. siꝑsequi uoluerint causc̃iquũ pat̃ aut actor in co¬
uerut & uictifuerint adsupradictũ satis factionẽ tenendis ut cilia totinant

Expanded text:
tis amittat, nisi cum habuerit locum, invento assertore libertatis suae statum asserat legibus audiendus. Quod si tali ordine reparata lite qui pulsantur ingenuos se esse docuerint, tunc ille, a quo ingenuitas iniuste fuerat adpetita, tot mancipia his, quos ad servitutem vocabat, eius aetatis et sexus dare cogatur, illis in condemnatione non adnumerandis, qui, dum causa trahitur, in lite nati esse probantur. his, qui ad servitutem vocantur, dum per assertorem requirendum aut alia occasione caussa protrahitur, aliqui moriantur, et haeredes eorum statum ingenuitatis obtinuerint, pro illius persona, quae in lite mortua est, haeredibus suis ejus compensatio, sicut et pro vivis, a pulsante reddenda est. Si vero ille moriatur, qui liberos conabatur addicere, et filios aut haeredes dimittat, si persequi voluerint caussam, quam pater aut auctor inchoaverat, et victi fuerint, ad supra scriptam satisfactionem tenendi sunt, ut alia tot mancipia
Abbreviated transcription (Latin):
filus ł mulieri dequa nascunt᷑ tresunticis tantũ non amplius nouerit quis quis
uima numittendiins acroscẽ eccłȩ habuerit uoluntatẽ t̃antũ ẽ ut subp̃¬
sentia sacerdotũ seruos suos uelit absoluere : Nioueriteos suscepta libertate cius
cẽ roma nos nãderici suis nancipiis dare uoluerint libertatẽ &iuã sigͥetra cons¬
pectũ feceri t sacerdotũ łsinescriptura uerbis fuerine absoluti manebit sicutçi¬

Expanded text:
filiis vel mulieri, de qua nascuntur, tres uncias tantum, non amplius noverit quisquis ecclesia habuerit voluntatem, tantum est, ut sub praesentia sacerdotum servos suos velit absolvere, noverit eos, suscepta libertate cives esse Romanos: nam si clerici suis mancipiis dare voluerint libertatem, etiamsi extra conspectum fecerint sacerdotum vel sine scriptura verbis fuerint absoluti, manebit, sicut ci
Abbreviated transcription (Latin):
Sialiquis in libertate positus ad seruitiũ cogit᷑ ad dicr iub& pulsatũ &̧ or¬
dinatione iudicis ꝑpapulos & publicũ duci ut defensorẽ suistat̾ inueniat & in¬
uentũ cidsectorẽ ꝑccirtũ p&at aiudice nesilentio ingeriuitas sub prima tur
Qđ siaut ipsesibi adesse aut assertorẽ nompotuerit inuenire : tradat dño rep&enti: ad
seruitiũ nonad poencile suppliciũ : Iituit non ꝑhanetra ditionẽ ꝗantegro spemilib

Expanded text:
rtate positum ad servitium conetur adducere, iubet pulsatum ex ordinatione iudicis per populos et per publicum duci, ut defensorem sui status inveniat et inventum assertorem per chartam petat a iudice, ne silentio ingenuitas opprimatur. Quod si aut ipse sibi adesse aut assertorem non potuerit invenire, tradatur domino repetenti ad servitium, non ad poenale supplicium: ita ut non per hanc traditionem ex integro spem lib
Abbreviated transcription (Latin):
Iuicũq rem fiscalẽ ꝑ quinquenniũ possedisse ꝓbatͥ. itaut & inde anullo
fuerit &pulsus & hancipsã rẽ aliquis sibi p&ere a principe uoluerit pos¬
sidendã intantũ lege consultũ est ut &iã tiuitionẽ ferre possessori iudicẽiusse¬
rit & comp&ionis constitutionẽ ordinauera rescindendã. Sitam̃ illequi possid&
sine ulla inqui&udine ꝑquin quenniũ sed ocuerit possidere quia hoc spatio tẽpo¬
ris ab eo quisine molestia possedit &ic̃ fiscũ suũ &cludi iussit IME CRAT UE

Expanded text:
uicumque rem fiscalem per quinquennium possedisse probatur, ita ut a nullo exinde fuerit expulsus, et hanc ipsam rem aliquis sibi petere a principe voluerit, possidenti in tantum lege consultum est, ut etiam tuitionem ferre possessori iudicem iusserit et conpetitionis constitutionem ordinaverit rescindendam, si tamen ille qui possedit sine ulla inquietudine per quinquennium se docuerit possidere, quia hoc spatio temporis ab eo, qui sine molestia possedit, etiam fiscum suum iussit exclu
Abbreviated transcription (Latin):
quia de tricenniolo qͥt qđ pupillis quã diu subtutorib agunt. p̃debeant in puta¬
ualentini anitestat᷑q uid & obscurius int̃setera posuisse. quȩtam̃ itadicit excepto
pruulegio pupillaris a&atis qđ diuimemoriȩ patris nr̃iteo dosiiloge c̃cessut̃ inoraradẽ
tẽporat̃minent᷑. Nã & hoc leista euident̃ & ponit ut sicutillaq ꝑp&uaerant adtricen¬
seude cinnis patio posita sunt & hissimilia nullatenus ad triginta annosꝑdu¬
cantur. SIQUINQUENNII PRESCRIT TIONE XII¬

Expanded text:
quia de tricennio loquitur, quod pupillis, quamdiu sub tutoribus agunt, non debeat inputaValentiniani testatur, quae videtur haec obscurius inter cetera posuisse, quae tamen ita dicit: "excepto privilegio pupillaris aetatis, quod divae memoriae patris nostri Theodosii lege concessum est, intra eadem tempora terminentur". Nam et hoc lex ista evidenter exponit, ut, sicut illa quae perpetua erant ad tricenseu de anni spatio posita sunt et his similia nullatenus ad tricennium perducantur. DE QVINQVENNII PRAESCRIPTIONE
Abbreviated transcription (Latin):
Ponatio autdirectaẽ aut mortis causa conscribit᷑. Directadonatioẽ hubunp̃seno
resdonata tradit᷑: alortis caus adonatio ẽ. Iubidonatordũ adiiuit rẽquã donat sibi
resruat scribens : Siprius mortuus furo quãturesiea adte ꝑueniat ut posteu adillũ

Expanded text:
onatio aut directa est, aut mortis caussa conscribitur. Directa donatio est, res donata traditur. Mortis caussa donatio est, ubi donator dum advivit rem, quam donat sibi reservat, scribens: Si prius mortuus fuero quam tu, res mea ad te perveniat, ut postea ad illu
Abbreviated transcription (Latin):
iingula sciuitates tabulari fuerint ordinati. hocẽ qͥ rationes publicastractant
ingenu apuicialib: ordinent᷑. Coloni aut serui adhocofficiũ nullatenꝰ ad mittan
quia qͥb fides publica cõmittendat̃ tales eligidebent deib querl a ẽeñ possit Qd
dominꝰ colonũ ł seruũ suũ tabulariũ eẽc̃ senserit: ꝓc̃ sensud ominꝰ hacmłta feriat᷑ ie
quic quid colonille ł seruus da tim̃tiadmiserit. hoc dominꝰ sinemora restituat G¬
ISTT PERANGARIIS .II. IÃ PCONS ARCÃO ET HONÕR A AUISSA PEÕCẼS

Expanded text:
ingulas civitates tabularii fuerint ordinati, hoc est, qui rationes publicas tractant, ingenui a provincialibus ordinentur, coloni vel servi ad hoc officium nullatenus admittantur, quia, quibus fides publica committenda est, tales eligi debebunt, de quibus querela esse non possit. Quod si dominus colonum vel servum suum tabularium esse consenserit, pro consensu dominus hac mulcta feriatur, ut quicquid colonus ille vel servus detrimenti admiserit, hoc dominus sine mora restituat, cIT
Abbreviated transcription (Latin):
INTecꝓprincipis p̃ceptionẽsialitigatore sueritobtenta Nec ꝑrespon¬
sũ iudicis sisuerit in t̃pellatꝰ absente domino possessio ullius auferat᷑:
Quia prius c̃ueniri deb &illeqͥpossida. & nisin t̃p̃sente s iudiciũ dari ñpos

Expanded text:
er principis praeceptionem, si a litigatore fuerit obtenta, nec per responsum iudicis, si fuerit interpellatus, absente domino possessio ullius auferatur, quia prius conveniri debet ille qui possidet et nisi inter praesentes iudicium dari no
Abbreviated transcription (Latin):
uis &iã p̃beat᷑ facultas. Preterca amicis parentib: ꝓximis łlibertis iudicẽ
quoq: absentiũ cõmoda tuerio port & atq inhis quȩ cõ ꝓbant᷑ ablataceler redibi¬
tione c̃solere. Neciudiciũ dilatione suspendi : sub quocũq igit᷑ nomineltitulo.
possidentirep&endi copia p̃beat᷑ qͥutendȩ reihabuit facultatẽ utq: inmilicia
constitutis uł absentib: erepta cẽ constiterit. sub cui lib& ꝑsonerepititione red

Expanded text:
ur facultas, amicis praeterea, parentibus proximis vel libertis. Iudicem quoque absentium commoda tueri oportet atque in his, quae conprobantur ablata, celeri redhibitione consulere, nec iudicium dilatione suspendi. Sub quocumque igitur nomine vel titulo possidenti repetendi copia praebeatur, quia utendae rei habuit facultatem, ut, quae in militia constitutis vel absentibus erepta esse constiterit, sub cuiuslibet personae repetitione
Abbreviated transcription (Latin):
Fropt̃ absenter legẽ uolumꝰ iterare ut quicqͥd fuerit eis a qualiba ꝑsona
Asub latũ totũ amicis eorũ ł ꝑximis ł seruis cũ iudicẽ int̃pellauerint
sinedilationeredda tͥ. utres quas discedens dominꝰ insuaꝓpri&atedimi¬
sit integre ab actorib dominiquousq redeatuindicent᷑ E: cũq aut inmilitia
constitutir ł absentib ꝑuasa fuerint. sine ali qua iubem̃ dilationerestitui

Expanded text:
ropter absentes legem volumus iterare, ut quicquid fuerit eis a qualibet persona ablatum, totum amicis eorumque proximis vel servis, cum iudicem interpellaverint, sine dilatione reddatur; ut res, quas discedens dominus in sua proprietate dimisit, integre ab actoribus domini, quocumque sedeat, vindicentur. Quaecumque autem in militia constitutis vel absentibus pervasa fuerint, sine aliqua iubemus dilatione restitui
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥb ł aduiciũ ł aduestitũ aliqͥd acceper̃. cũ edire ad ꝓpriauoluerint: anemine
aliqd ꝓeorũ reqͥrat᷑ epensis : Tam̃ sip̃tiũ ꝓcaptiuo s uo p̃dator acceperit qđ de¬
dis se emptor ꝓbauerit sinedubitationerecipiat: qđ ñ p̃tiũ ñ habuerit q̃ uin¬
quennio seruiat captiuus emptori. Etp: quin quenniũ sinep̃tioigenuitati
ruddat̃ qͥdũ ad ꝓpriaredierint om̃ a suaintegra & s aluarecipiant : siquis itaq
huictã iuste p̃ceptioni. resistere tẽfauerit. noueritse in eilio deportandũ:
dõtioni studeredebent ꝓcaptiuis uolum eẽ sollicitos. adcuriales &iã sollicitudo
Isai ꝑtineat i tautom̃s uidices sciantd ecẽ libras auri fis cosedaturos qͥhiũ legis
p̃ceotũ neglexerint: DFINGENUIS QTEB̃RATPRANNIS. SERUIER̃¬

Expanded text:
cum redire ad propria voluerint, minime aliquid pro eorum requiratur expensis. Tamen si pretium pro captivo suo praedator acceperit, quod dedisse se emptor probaverit, sine dubitatione recipiat. Quod si pretium non habuerit, quinquennio serviat captivus emptori et post quinquennium sine pretio ingenuitati reddatur, qui, cum ad propria redierit, omnia sua integra et salva recipiat. Si quis itaque huic tam iustae praeceptioni resistere temptaverit, noverit se in exilio deportandum: , qui redemptioni studere debent, pro captivis volumus esse sollicitos. Ad curiales etiam ista sollicitudo pertineat, ita ut omnes iudices sciant decem libras auri fisco se daturos, qui huius legis praecepta neglexerint. DE INGENVIS, QVI TEMPORE TYRANNI SERVIER
Abbreviated transcription (Latin):
paiiũ ut lũ lplares autcerte patruos łpatruoru filios łnepotis. plures. cã
inautreliqrit qͥ tam̃ emancipati ñ fuerint mat inita portione filiuntesta¬
eehereditate succedat. & duas partes patruus ł siplures pattui fuerint.
aut fili ł ne potes sibum & uindicabt. Odđ simat̃ius liberorũ hab eat & patruus
lpatrui cum aoesupsuerint. &ia siemancipatis dua s partes debonis filiunus¬
suerin patruifilii patruorũ quanti fuerint ehuades sibi ꝑcapita faciant ppeti¬
onis. Qd si filipatuorũ defucrint simili&i ã modo nepotes patruorũ indiuisi¬
qnesucedant. Sidinhac successione sola consttutio p̃senssufficiat ut int̃ma¬
g ẽ patnios coũ ꝙ: filios & nepotes bonoiũ posses so p̃sumat. qd ifortasseadita
ꝑ fuerit bercditas ediu qͥ adiredebuerantmoriunt᷑. heredes ecrũ a successio

Expanded text:
num vel plures aut certe patrui vel patruorum filios vel nepotes plures cum matre reliquerit, qui tamen emancipati non fuerint, mater in tertia portione in filii intestati haereditate succedat, et duas partes patruus, vel si plures patrui fuerint, aut filii vel nepotes sibimet vindicabunt. Quod si mater liberorum jus habeat, et patruus vel patrui cum matre superfuerint, etiamsi emancipati sunt, duas partes de bonis filii intesfuerint patrui, filii patruorum, quanti fuerint, aequales sibi per capita faciant portiones. Quod si filii patruorum defuerint, simili etiam nepotes patruorum divisione succedant. Sed in hac successione sola constitutio praesens sufficit, ut inter matrem, patruos eorumque filios et nepotes bonorum possessio praesumatur; quae si fortasse adita non fuerit et ii, qui adire debuerant, moriuntur, heredes eorum a successio
Abbreviated transcription (Latin):
R enesicia principũ quaeilliquimeruer̃ in t̃ueniente morteñ fuerint con¬
secuti. successorib: eoꝵ ex sequi liceat ut beneficia heredes ab aucto¬
c̃sulis Moratoria p̃scripto dr̃ quae causa ꝓ longat iđ quando
induciae alitigatore petunt᷑ a principe. Peremptoria quaȩ caus a prin¬
cipalẽ tollit. lđ silitgator ꝑbeneficiũ principis sineiudiciõ causã uelit
extinguere. Etideo moratoria p̃scriptio ꝑrescriptũ principis suppli¬
cantib concedipotest: ꝑ emptoria c̃cedi non pocest. Et sic̃ cessa suerit

Expanded text:
eneficia principum, quae illi qui meruerunt, interveniente morte, non fuerint consecuti, successoribus eorum exsequi liceat, ut beneficia haeredes ab auctoIO. Moratoria praescriptio dicitur quae caussam prolongat, id est, quando induciae a litigatore petuntur a Principe: peremptoria, quae caussam principalem tollit, id est, si litigator beneficio Principis sine judicio caussam velit exstingui. Et ideo moratoria praescriptio per rescriptum Principis supplicantibus concedi potest; peremptoria concedi non potest, et, si concessa fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
eriant uidices dãpno quidata scđm leges principis p̃ceptac̃tẽpserint
ĩ:Sicuius lib& reidebitor conuictus ꝓp̃t differendã solutionẽ a prin¬
cipe in dudas obtinuent beneficiũ qđimpecrauerit ñ ualebit sed

Expanded text:
eriantur iudices damno, qui data secundum leges principis praecepta contempserint i cuiuslibet rei debitor convictus propter differendam solutionem a principe indutias impetraverit, beneficium quod obtinuerit non valebit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerin conunstiorẽ suã in patrum potestate pin suci uoluntate consistere &l
eorum dectionẽ non quorũ cumq amicorũ auifamiliarium sequenon ẽe
consensũ siuero patres mortius pecsic quoq &xsuo singulaort : arbitrio pu¬
bendi habe antpotestatem sedꝑ honestate coniuntiorus iudiciũ sequendũ
stꝓpinquorũ: qd siduo p&itores extiterint consulendisunt quidẽ parentes
uocp̃ termitend est & ic̃uud& quiuolumtatẽ femincie ꝓhonestiore dumtaxdt
parte ꝓspicicit . pecillis tantũ ꝓpinquis prest& assensum qui suspitiore
hereditcitis uituntur qui forte dum nupticis differunt ꝓsucees siore here¬
Aitcius mulieris mortẽ &pecitire uidentur. sedillorũmcigis stcilis con¬
detio incercedit dectio sequenda e quinihil possunt deipsuis heredita¬
egis hunis sciaritate ꝓ hibe t̃ ut nec iudeus xp̃ia nãmatrimonio utatur
setali coniun ctione miscuerint: Nouerint se tapoena qua adulteri

Expanded text:
n patrum potestate, non in propria voluntate consistere, et eorum electioni, non quorumcumque amicorum aut familiarium sequendum esse consensum. Si vero patres mortui sunt, nec sic quoque ex suo singulariter arbitrio nubendi habeant potestatem, sed pro honestate coniunctionis iudicium sequendum est propinquorum. Quod si duo petitores extiterint, consulendi sunt quidem parentes, nec praetermittendus est etiam iudex, qui voluntatem feminae pro honestiore dumtaxat parte prospiciat. Nec illis tantum propinquis praestet adsensum, qui suspicione hereditatis utuntur, qui forte, dum nubtias differunt, pro successione hereditatis mulieris mortem expectare videntur: sed illorum magis, si talis condicio intercedit, electio sequenda est, qui nihil possunt de ipsius hereditaegis huius severitate prohibetur, ut nec Iudaeus Christianae matrimonio utatur,titum se tali coniunctione miscuerint, noverint se ea poena, qua adulteri
Abbreviated transcription (Latin):
ognouimus multos causassuas ꝑ potentũ ꝑsonar ȩxcusare łsequi itau libellos
ł titu loseorũ nomunib dignitate prȩdaris quo facilius terreant possessores
in hisdomib quaea beis rep&untur ad figant. autoertesia liqd rep&atur nomine
magnoꝵ &darissimorũ uirorũ ꝓlatis libellis contradictoriis sespecialit̃ ixcusare¬
ł ꝓsequi. Qđ si exeoꝵ uoluntite factũ suerit quorũ nomina libelli testantur. publo
deb& digita feorum ꝓomniuilitate notari illiuero quicaus as suas talifraude
agere p̃sũpserint. plumbatis cesi in metallũ dãpnatiꝑdurent: Vnde quicũq conuit
dere inquadomiñ eẽ dinoscitur: si alterius nomine seuoluerit defensare. aut
aliũ alterius nomine inquiȩtare p̃supserit causã suã ꝑdat. & rei dequa agiur
seu possessionẽ amittti qũa uisbonimeria negotiũ possit habere¬

Expanded text:
ognovimus multos causas suas per potentium personas excusare vel prosequi, ita ut libellos vel titulos eorum nominibus, qui dignitate praeclari sunt, quo facilius terreant possessores, in his domibus, quae ab eis repetuntur, adfigant, aut certe, si aliquid repetatur, nomine magnorum et clarissimorum virorum prolatis libellis contradictoriis se specialiter excusare. Quod si ex eorum voluntate factum fuerit, quorum nomina libelli testantur, publice debet dignitas eorum pro omni vilitate notari. Illi vero, qui causas suas tali fraude agere praesumpserint, plumbatis caesi in metallum damnati perdurent. Vnde quicumque conventus de re, in qua dominus esse dinoscitur, si alterius nomine se voluerit defensare aut alium alterius nomine inquietare praesumpserit, causam perdat: et rei, de qua agitur, seu possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
duocatus siinsus cepti causa aliquid in p̃iudiciũ ꝑerrorẽ dixerit. p̃iudi¬
Acariei a quo adhbitus ÷ nullatenus deb& sic̃tinuo deipsoerro refuerit
uidñs & ꝓcurator decui: lib&rei repetiti onefuerit institut᷑ & susceptã litẽ uiuo
mandatore ꝑactionẽrepetendo fuerit c̃testat᷑. &iã sulle quieimandatũ talefece¬
rat de hacluce dis cedat. liceat eirẽ quã repetendã sus ceperat sibi m& iundicirt
& alium ꝓcuratorem in haccausa siuo luerit quirep&it ut dominꝰ ordinare atq perac¬
tionẽ ad heredes suos suc cessoresq: transmitere. Quia sicut in reb: qua possidentur ꝓ¬
curatores tantũ aduersuspulsanter necnon & dñi poss̃ firmit̃ordinari ita in reb:
quaerep&untur dominos ꝓcuratorer que facereis. quipulsat acrep&it iurepmit¬
titur. Solũ ÷ ut mandatum ad uicẽ donationis factũacas habeaturin sertum

Expanded text:
dvocatus, si in suscepti causa aliquid in praeiudicium per errorem dixerit, praeiudicare ei, a quo adhibitus est, nullatenus debet, si continuo de ipso errore fuerit et procurator de cuiuslibet rei petitione fuerit institutus et susceptam litem vivo mandatore per actionem repetendo fuerit contestatus, etiam si ille, qui ei mandatum tale fecerat, de hac luce discedat, liceat ei rem, quam repetendam susceperat, sibimet defensare et alium procuratorem in hac causa, si voluerit, qui repetat, ut dominus ordinare atque actionem ad heredes suos successoresque transmittere: quia sicut in rebus, quae possidentur, pcuratores tantum adversus pulsantes, nam non et domini possunt firmiter ordinari: ita in rebus, quae repetuntur, dominos procuratoresque facere is, qui pulsat ac repetit, iure permittitur. Solum est, ut mandatum ad vicem donationis factum actis habeatur insertum
Abbreviated transcription (Latin):
iquis post uicesimũ & quintũ a&ȩ tatissuae annũ aduersus pactionẽ ł definitioñ
suã quã nulla potestate constrict̾ emisit. seduoluntate ꝓpria fecis sedinoscitur
aut int̃pella reiudices aut potestatũ animos c̃tra hoc qđ fecit p̃cib adirep̃supserit
aut implere neglexerit eaquae subsaera m̃ti int̃positione diffinitionis suae scriptu¬
ratestat᷑: non solũ ex hoc facto ꝓnuntietur in famis. sed neccausã ipsã agereꝑmittitur
& pȩnã quã in pacto constituit cogatur ex soluere & quicqd partib: suis ꝑ eandẽ scriptur
fuerat deputatũ illis continuo c̃feratur quiemisse pactionis definitionẽ sinealiqua¬
contrari&ate seruauerint. Illos qq̃ p̃cipimꝰ similis pene conditione constringi qui
dominoꝵ nomina cũ iurant placitis in serentes definita in plereneglexerint : Qđ
illis ꝓmunere conseruatȩ pactionis ad crescit. quis a cram̃ta & definita serua uer

Expanded text:
quis post vicesimum et quintum aetatis suae annum adversus pactionem vel definitionem suam, quam nulla potestate constrictus emisit, sed voluntate propria fecisse dinoscitur, aut interpellare iudices aut potestatum animos contra hoc quod fecit precibus adire praesumpserit aut inplere neglexerit ea, quae sub sacramenti interpositione definitionis suae scriptura testatur, non solum ex hoc facto pronuntietur infamis, sed nec causam ipsam agere permittatur et poenam, quam in pacto constituit, cogatur exsolvere et quidquid partibus suis per eandem scripturam fuerat deputatum, illis continuo ccontrarietate servaverint. Illos quoque praecipimus similis poenae condicione constringi, qui dominorum nomina coniurant, placitis inserentes, definita inplere neglexerint: quod illis pro munere conservatae pactionis adcrescat, qui sacramenta et definita servaver
Abbreviated transcription (Latin):
ausas ꝑ annispatiũ omnib: dieb scđ m leges audirip̃cipimꝰ & lic& lex quatuor
m̃ses ad fructꝰ colligendos indulserit sedita ꝓuintiarũ qualitate & ꝓp̃sentia
dominoꝵ credimꝰ faciendũ : utadit iii. Reꝵ iułe usq inlalendart augustar¬
mes siue feriaȩ concedant & de Rł augustis usq: in kł septb agendarũ causar
licentiatribuatur. A decimo aũt heł septbusq: in iđ octđ uindemiales feriȩ
concedantur. Dies &l iãdo minicarũ qui feriatis̃ ab audiendis negonis łexi¬
qui secuntur nec non& dies natalis dñinrĩ ł epiphaniȩ sine forensi strepitu
uolumus caelebrare. natalẽ &iã principis ł initiũ regni parire uerentia

Expanded text:
ausas per anni spatium omnibus diebus secundum leges audiri praecipimus. Et licet lex quattuor ausas per anni spatium omnibus diebus secundum leges audiri praecipimus. Et licet lex quattuor menses ad fructus colligendos indulserit, sed ita pro provinciarum qualitate et pro praesentia dominorum credidimus faciendum, ut a die VIII kal. Iul. usque in kal. Ag. usque in X kal. Septemb. agendarum causarum licentia tribuatur. A X autem kal. Septemb. usque in idus Octobr. vindemiales feriae concedantur. Dies etiam dominicarum, qui feriati sunt, ab audiendis negotiis vel exiqui sequuntur. Nec non et dies natalis domini nostri vel epiphaniae sine forensi strepitu volumus celebrari. Natalem etiam principis vel initium regni pari reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
ic& quatuor mensib: constitutũ sit ut petentib prore quirenda omni in struo¬
tione in duciae concedantur. Vndesuillud spadũ requiratur qđ indultum est
iđ qđ quatuor menses ñpossit ex cedere prestaricuenit. Si uerotales p& anturin¬
duciae quae tẽpus lon geconstitutũ excedant p&itori deb& dilatio negari ꝗ scire
debuit actionẽ suã constitut o tẽpr̃ finiendã. Qđ si illes patiũ quirẽ possid&
fortas sep&ierit dari sinemora tẽporis qđ petentib: datũ ÷ omninodeb&qr
sciri ñ potuit quando possessor spatiũ ut respondere possit accipiat. p&itor¬
&iã suispartib necessaria poterit ꝓuidere.
uotiens destatu in genuitatis ł de patrimoniis causauestitur sine cessaria nego¬
tia e in transmarinis pastib: litigatores habere se dixerint. nouẽ mensiũ spatiũ
indubitanter accipiant. DEDIE DOMINICO ETEERIIS UIIII.
cipare tam̃ hacmanũ mittere minimȩ ꝓhibemꝰ & de hisreb gesta conficipari

Expanded text:
icet quatuor mensibus constitutum, ut petentibus pro requirendo omni restitutione induciae concedantur. Unde si illud spatium requiratur, quod indultum est, id est, quod quatuor menses non possit excedere, praestari convenit. Si vero tales petantur iuddciae, quae tempus lege constitutum excedant, petitori debet dilatio negari, quia scire debuit actionem suam constituto tempore finiendam. Quod si ille spatium, qui rem possidet, fortasse petierit, dari sine mora temporis, quod petentibus datum est, omnino debet, quia scire non potuit, quando etiam suis partibus necessaria poterit providere. uotiens de statu ingenuitatis vel de patrimoniis causa vertitur, si necessaria negotii in transmarinis partibus litigatores habere se dixerint, novem mensuum spatium indubitanter accipiant. DE FERIIS 321 cipare tamen ac manumittere minime prohibemus et de his rebus gesta confici pari