comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis. scł reipupilli necessarns. dicendum est
reputaturum ĩtemq ẽ ⁊ silibis hominib
sitam̃ratio prãncli iuste int̃tedat. item
sumptui litis tutor reputabit. ⁊ uiatica si
cxostitio necesse lubuit. aliquo excure re
ł ꝓficissci. ¶ nẽtractemus siplures tute¬
lam pupilli amministrarcerint. pquaꝗs¬
q eorum parte conueniendus sit. ⁊ sigtẽ
om̃s simul gesserunt tutelam. ⁊ om̃i sol¬
uñto sunt. equissimum erit diuidi actio¬
nem inteos. ꝓportionib uirilib gxcmplo
teos quisolũndo sunt diuiditur. actio.

Expanded text:
necessariis, dicendum est reputaturum: idemque et si liberis hominibus, si tamen ratio praestandi iusta intercedat.Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere uel proficisci.Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli administrauerint, pro qua quisque eorum parte conueniendus sit.Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes soluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus uirilibus exemplo ter eos qui solu
Abbreviated transcription (Latin):
ħr̃e tebrꝰ inteternendo. ⁊ mancipia q̃pu
pillis tesuiunt. ⁊ mercetes pupillorum:
uestem ⁊ tetumpupillisetatem ⁊̃ ꝯtẽplari
inqua ꝯstitutus ẽ. is cui allim̃ta tec̾nũtũ.¬
Inamplis tam̃ parrimoniis poĩtis ncumu¬
lus ꝑarrimonii.S: quod exibinoni frug̃ali¬
ter sufficit. modum alim̃tis dabit. Sisrño
constat quimotus faccultatumsit. it̃tu¬
torem: ⁊ cumquisslim̃ta decerni desiderat.
suscipere teberet. cognitionem Mec temere
alimta deternere. ne malteruram ꝑtem de¬
unquat: ꝓrius tam̃ exigere debr. ut ꝓfiteat̃
tutor quesit penes se fũma ⁊ cominari gͣ¬
uiores cusuras infligi ẽis ꝙ supͣ ꝓfessi¬
onem aput eum fui̾t. conp̃hensum. ¶Idẽ
atinstructionem q̃ꝙ pupilloꝵ. ł adalescẽ

Expanded text:
rnendo et mancipia, quae pupillis deseruiunt, et mercedes pupillorum et uestem et tectum pupilli: aetatem etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur.In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit.Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimenta decernere, ne in alterutram partem delinquat: prius tamen exigere debet, ut profiteatur tutor, quae sit penes se summa, et comminari grauiores ei usuras infligi eius, quod supra professionem apud eum fuerit comprehensum.Idem ad instructionem quoque pupillorum uel adulesce
Abbreviated transcription (Latin):
postiuet recte constituctur. athoc solum
ut exre pupilli alim̃ta expecliat. d̾ tutela¬
ño deberet. item inhis que nfecit᷑ ratio¬
nem recloet. hoc uidicio. pr̃ando dolũ
culpam.⁊ quamtam insuis reb dilegẽ¬
tiam. ¶Unqueritur ap̃ uilianum
libro .xxi. dig̃. Situtor pupillo auctori¬
tatem admortis causa donatronẽm acõ¬
moclauerit. antutele iudicio tenear̃
⁊ ait teneri eum. Namsicuti testam̃ti fa
nec mortis quidem causa doãtiones ꝑmit¬
tendam sunt. S ⁊ sinõmortis cã donaue¬
rit. tutore auctore. item uilianus scrip¬
sit. plerosq quidem putare. ñuale̾ dõati¬
onem. ⁊ plerumq itaest s ñnullos casus
posse existere. quib sine rep̃sione tutor
auctor fit pupillo ad diminuenciũ decre¬
to scł. int̾̃ueniente. Ueluti simatri aut so¬
rori q̃ aliter semueri nõpossunt. tutor alim̃¬
ta p̃stiterit᷑. namcumbonefidẽi iudiciũ
sit. nemo feret. inquit. aut pupillum

Expanded text:
postulet: recte constituetur ad hoc solum, postulet: recte constituetur ad hoc solum, ut ex re pupilli alimenta expediat. DE TUTELAn deberet, item in his quae non fecit, rationem reddet hoc iudicio, praestando dolum, culpam et quantam in suis rebus diligentiam.Unde quaeritur aimo digestorum, si tutor pupillo auctoritatem ad mortis causa donationem accommodauerit, an tutelae iudicio teneatur. et ait teneri eum: nam sicuti testamenti facnec mortis quidem causa donationes permittendae sunt.Sed et si non mortis causa donauerit tutore auctore, idem Iulianus scripsit plerosque quidem putare non ualere donationem, et plerumque ita est: sed nonnullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto scilicet interueniente: ueluti si matri aut sorori, quae aliter se tueri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cum bonae fidei iudicium sit, nemo feret, inquit, aut pupillum
Abbreviated transcription (Latin):
aut substitutis pupilli pr̃are debere.
ectucari pupillum oportet. causa cognita
id p̃torem stutuere oportebit incause cog¬
nitione. euitandisunt. quipudicitie ĩ¬
pub̾is possunt. insidiari.
rripħ .ł.. D iabsñssit tutor ⁊ alim̃ta
pupillus desideret. ⁊ siquidem negli gẽ¬
tia. ⁊ nimia cessatio. ĩ aministratione
tutoris. obiciatur. q̃ ⁊̃ exhoc arguatur
ꝙ ꝑ absũtiam enus teserta derelictaq st̃
pupillinegona euocatis affinib atq a¬
m̃icis tutoris. p̃tor edicto ꝓposito causa¬
tum cognita ⁊ absñte tutore. ł remouñd̃
eum quiclignus tali nota urtebitur de¬
c̾net. ł adiumgeniclum curatorẽ. ⁊ itaꝙ
tatus erit expeliet. alim̃to pupillo Si
uero necessaria absñtia tutoris. ⁊ inꝓui¬
sa acciderit. forte quod subito ad cogniti¬
cem̃ pͥncipalem ꝓfectus. reisuc ꝓuidere.
nec consulere pupillo potuiͣt. ⁊ sꝑatur re¬
dire. ⁊ itoncus sit tutor. nec expetliat ali¬
um aduingi. ⁊ pupitlus alim̃ta deresua

Expanded text:
aut substitutis pupilli praestare debereducari pupillum oporteat, causa cognita id praesidem statuere oportebit. in causae cognitione euitandi sunt, qui pudicitiae impuberi possunt insidiari.ionum.Si absens sit tutor et alimenta pupillus desideret, si quidem neglegentia et nimia cessatio in administratione tutoris obiciatur, quae etiam ex hoc arguatur, quod per absentiam eius deserta derelictaque sunt pupilli negotia, euocatis adfinibus atque amicis tutoris praetor edicto proposito causa cognita etiam absente tutore uel remouendum eum, qui dignus tali nota uidebitur, decernet uel adiungendum curatorem: et ita qui datus erit, expediet alimenta pupillo. si uero necessaria absentia tutoris et inprouisa acciderit, forte quod subito ad cognitionem principalem profectus nec rei suae prouidere ne‹c› consulere pupillo potuerit et speratur redire et idoneus sit tutor nec expediat alium adiungi et pupillus alimenta de re sua
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam pupillarem.⁊ furti teneri pãp ait.
Qd̾ ⁊ sifurti teneatur. Nic actione conĩnit᷑.
furti actione ñ libatur. nec enim eademẽ
obligatio furti. atutele. utquisdicat. plures
ẽẽ actiones eiuidem facti. s plures obliga¬
tiones nam ⁊ tutele. ⁊ furti obligatur.¬
hanc actionem. Sciendum est. ꝑpetuamẽe
⁊hr̃di similis q personis dari. exeoꝙ uiuo

Expanded text:
arem, et furti teneri Papinianus ait: qui etsi furti teneatur, hac actione conuentus furti actione non liberatur: nec enim eadem est obligatio furti ac tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tutelae et furti obligatur.Hanc actionem sciendum est perpetuam esse et heredi similibusque personis dari ex eo quo
Abbreviated transcription (Latin):
infaccultãtib põĩtus S simimus nupti¬
ale matri pupilli miserit ñcum pupillo
inputaturitm labeo scripsit. nec ꝑquam ne¬
cessari a est istamimeratio. ¶Sipupillĩ¬
pãt cdeditͣ ĩntquos ⁊ lib̾tum suum ꝑ quem
cum uoluit iutelam aministrari. ⁊ tuto¬
res s cͥtamsumam ci statuerunt. qr aliter
se exibere ñ poterant hbendum ei rationẽ
ꝙ statutum est mela existimat: ergo⁊ si ex
inquisitione ꝓp̃t rei notitiam fuerit dit᷑
tutor eiq alim̃ta statuerunt contutores.

Expanded text:
in facultatibus positus.Sed si munus nuptiin facultatibus positus.Sed si munus nuptiale matri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo scripsit: nec perquam necessaria est ista muneratio.Si pupilliuos et libertum suum, perque eum uoluerit tutelam administrari, et tutores certam summam ei statuerunt, quia aliter se exhibere non poterat, habendam eius rationem quod statutum est Mela existimat.Ergo et si ex inquisitione propter rei notitiam fuerit datus tutor eique alimenta statuerint contutore
Abbreviated transcription (Latin):
aut substitutum eius. q̃rentes.ꝙ tã cõ¬
iuncte ꝑõe alite sunt quin inmo ꝑcẽri¬
um putat. posse cumtutore. agi iitele si
tale offccium p̃rmiserit. Psfitio nutoris in¬
cumbit. ⁊ rationẽs actus sui ꝯficere.⁊ pu¬
pillo recltere. ¶Ceterum siñferit. aut
sifactas ñexib. hoc nomine iudicio nite¬
le tenẽbitur esuisquo int̃rogationes:
S ⁊ q̃stiones lubenclas ⁊ hoc officio uidi¬
tis conuenire placuit. Nãmdiuns seuer.
decreuit. cumneq inuentaria. neq rati¬
onalia ꝓferantur. itmedio eo ut debere.
ut rationes aseruis. quirem gesserunt prt¬
ferantur his rationes sieẽ malafite ꝯscrip¬
tas ascruis dicunt tutores ⁊ inq̃stione ẜ¬
ui int̃rogari poterunti¶ p̃terea si marrem
aliut pupilli tutor. putat labeo inputa¬
re cumposse . S uerius est. nõ nisi ꝑquam
egenti declit imputare cum oporitre. dela¬
rgiͦ faccultatib pupilli. uitumq gͥ cũm
currere oportet. ut ⁊ mat̃ egenasit. ⁊ filiuꝰ

Expanded text:
aut substitutum eius querentes, quod tam coniunctae personae alitae sint: quin immo per contrarium putat posse cum tutore agi tutelae, si tale officium praetermiserit.Officio tutoris incumbit etiam rationes actus sui conficere et pupillo reddere: ceterum si non fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebitur. de seruis quoque interrogationes, sed et quaestiones habendas et hoc officio iudicis conuenire placuit. nam diuus Seuerus decreuit, cum neque inuentaria neque auctionalia proferentur, remedio eo uti debere, ut rationes a seruis qui rem gesserant proferantur: has rationes si esse mala fide conscriptas a seruis dicunt tutores, etiam ui interrogari poterunt.Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputare eum posse: sed est uerius non nisi perquam egenti dedit, imputare eum oportere de largis fut et mater egena sit et filius
Abbreviated transcription (Latin):
cultatum. ⁊ etatis eoꝵ qui instruuntur:¬
Sĩ siegeisunt pupili desuo aiere. tutor ñ d
compelluntur. ⁊ si forte post decreta alim̃ta.
adegestantem fuĩt pupillus ꝑcluctus.
diminui debetet. q̃ tecretasunt q̃ admod̾
soletnt augeri siqurd parrimonio acces
fisset. gucenta leganerat. nequictpuiã
p̃terea. tutorem eis semꝑnium declit. IS
acognatis. ⁊ appiquis pupilie ꝑluctus
ad magr̃atum. uissus est alum̃ta pupille
⁊ mercetles. ut libalib artibus instruerẽ¬
tur pupille nomine p̃ceptorib ture. pu¬
res factus pupillus puberi iamfacte so¬
roris sue ducenta legati cansa soluit. q̃¬
situm est antutele uiclicio consequi p̾¬
sit: quod in alim̃ta pupille. ⁊ m̃cedes.
rempupilli sui aluerit.⁊ lib̾alib artibus
instruerit c̃ ħ alitetͫ ei coningere ñposset¬
nicħ eo nomine tutele urditio pupillo

Expanded text:
t aetatis eorum qui instruuntur.Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio accesssisset, ducenta legauerat nec quicquam praeterea et tutorem eis Sempronium dedit: is a cognatis et a propinquis pupillae perductus ad magistratum iussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus artibus institueretur, pupillae nomine praeceptoribus dare: pubes factus pupillus puberi iam factae sorori suae ducenta legati causa soluit. quaesitum est, an tutelae iudicio consequi possit, quod in alimenta pupillae et mercedes rem pupilli sui aluerit et liberalibus artibus instituerit, cum haec aliter ei contingere non possehil eo nom
Abbreviated transcription (Latin):
spectam oice̾t hr̃clitatẽ postulante dño cõꝑel¬
lendieribat acdire. et reititue̾ hnr̃clitatẽ. ¶
testator rogass hĩctem. ut restituat br̃¬
cdlitatẽ mulieri: si non nups it. dic̾ud̃ erit.
cõpelłnd̾ h̾rcem. si suspectam clicat hr̃clita¬
tem actire. et restitue̾ eam mulieri. ⁊ si nup¬

Expanded text:
ectam dicent hereditatem, postulante domino compellendi erunt adire e‹t› restituere hereditatem. Si testator rogasset heredem, ut restituat hereditatem mulieri, si non nupsisse‹t›, dicendum erit compellendum heredem, si suspectam dicat hereditatem, adire et restituere eam mulieri, etiamsi nup
Abbreviated transcription (Latin):
nepoti meo ꝙ ħrd̾m institu lego pda
illã ꝯdic̃omi emancipacionis iepetiti
uidi placet qm̃ius aua nullam in leg̃
sb̾ ꝯdicione ici spͣtus ẽ. si hr̃s uõ extic̾it
legatum accipt uissus ẽ ualegato repe

Expanded text:
eum heredem institui, lego praedia illa". condicionem emancipationis repetitam videri placet, quamvis avia nullam in legatsub condicione scriptus et, si heres non exstiterit, legatum accipere iussus est, in legat
Abbreviated transcription (Latin):
trimonii pene nietu. libtitẽ auscrñ aliud
ad cestimentum ta lege innuitaĩscicio
c. relicta sunt. ita ut a monum̃to mõ uõ
recedat uł uti in illa cuutate douiiailiuz
hãt pot dici nõ ec̃ locum caucom ꝑ qui.
ius libtatis infringꝰ. Sinde functi libtis

Expanded text:
trimonii poenae metu libertatem auferri, aliud ad testamentum certa lege invitari. Titio centum relicta sunt ita, ut a monumento meo non recedat vel uti in illa civitate domicilium habeat. potest dici non esse locum cautioni, per quam ius libertatis infringitur. sed in defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
suo cã ccͣcidit u solt̾mudo sit. uũquid adu̾¬
sus hrd̾m iułri que nicħ deliquid succurti
debeat obeam ꝑtũuam que doti fu̾it desti¬
nati. s qm̃ ambo legati ptticionc̃ huerũt
s̃ aluam sebit uo soluta peccũn iuro mułr

Expanded text:
suo causa ceciderit neque solvendo sit, numquid adversus heredem mulieri, quae nihil deliquit, succurri debeat ob eam pecuniam, quae doti fuerat destinata? sed quoniam ambo legati petitionem habuerunt, salvam habebit, non soluta pecunia vir
Abbreviated transcription (Latin):
Auł.l. DUlos mr̃ filios ib̾condicõne e¬
mancipicionis ex ꝑtib hrdos unstituit eis¬
q plurium idꝵ ꝓcepciones pure dedit ẜrdi¬
obsecutus uoluntaiti suppͥmũ uidiciun ut¬
or . suc custodin uoluit.
ca iunt nõ dẽ cogendum. ticium cac sextu
cecilius etistimit qm̃ ad ip̃m dum treit e¬
duolim̃tum legati rediret si filio fr̃i alũp¬
nomniꝰ induistrio ꝓ spectum cẽ uoluit int̾¬
cẽ ẜdis credendum atq ideo eaucõm uit̾

Expanded text:
um. Duos mater filios sub condicione emancipationis ex partibus heredes instituit eisque plurium rerum praeceptiones pure dedit: herediobsecutus uoluntati supremum iudicium uxoris suae custodiri uoluit.ta sunt: non esse cogendum Titium cavere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsum dumtaxat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse voluit, interesse heredis credendum est atque ideo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ res nõ faciet uõ eñi deficii siquis caũt
de sĩcirau̾it omn̾e cui acionis nõ sccutõ ꝙ
Ad irsus inuitum Iodie uir̃ publicose q
dit tan legati quam libtatis uir̾ ouuium
ꝯdicio implet⁊ eẽ ur disiũctiuo m̃o con

Expanded text:
 res non faciet: non enim deficiet, si quis caueri desiderauerit, onere cautionis non secuto, quod aduersus inuitum hodie iure publico sequdit, tam legati quam libertatis iure communi condicio impleta esse uidetur. Disiunctiuo modo con
Abbreviated transcription (Latin):
res attͥibute eeñt. suppellectir instrum̃¬
to ceclerent. Witrea escaria ⁊ potorla ĩ
subpellectilisunt. sicut fictilia nec uul
nam⁊ pulues argenteas. ⁊ aquiminaĩa
argentea ⁊ m̃sas ⁊ lectos margentatos
ł inauratos. atq gẽmatos insuppellec¬
tiliẽe. nonclubitatur usq adeo. ut idem
uiris sit ⁊ sitota argentea. ł aureasunt¬
¶ demurinis ⁊ cͥstallinis dubitaripõt. an
debeant. ad nuimerari suppellectili. ꝓpt̃
eximiũ usum ⁊ p̃turm s ꝵ ⁊dehis. rodicẽ
q̃ insuppellectisunt S craterẽ argẽteã
ullumuas argenteum. scdo scłi senerita¬
tem. ñclum admittentis suppellettilem
argenteamshocdie ꝓpter usum imꝑatoꝵ
fun argento pelatumsit. candelabrum e¬
.argenteum argenti eẽuitetire. ⁊ ẽror uu
dem. ⁊ Instrum̃ti significatione red¬

Expanded text:
s adtributae essent, suppellectilis instrumento cederent. Uitrea escaria et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solnam et pelues argenteas et aquiminalia argentea et mensas et lectos inargentatos uel inauratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argentea uel aurea sint. De murrinis et crystallinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili propter eximium usum et pretium: sed et de his idem in suppellectili. sed craterem argenteum ullum uas argenteum secundum saeculi seueritatem nondum admittentis supellectilem argenteam hodie, propter usum imperitorum si in argento relatum sit candelabrum argenteum, argenti esse uidetur, et error ius de instrumenti significatione.Red
Abbreviated transcription (Latin):
recditatẽ ex asse hr̃s eititus sqr semꝑ subiti¬
tutꝰ rõnem legis falcidie. exq̃nt̾ate bono¬
rum que pat̾ reliq̃rit declucet pene ead̾
clicñda sunt et si pat̾ cluos ipube̾s here¬
des iititui̾t. et eosclem inuicẽ subititũt
cem̃ uir subitituti oĩs ad alt̾m hr̃clitas it

Expanded text:
reditatem ex asse heres exstitisset, quia semper substitutus rationem legis Falcidiae ex quantitate bonorum, quae pater reliquerit, ponet. Eadem dicenda sunt et si pater duos impuberes heredes instituerit et eosdem invicem substituerit, deinde iure substitutionis ad alt
Abbreviated transcription (Latin):
ratic̾e prestit̾it. dem̃ impubere mo̾tuo ex
substitutiõe. hr̃s extit̾it. et semis pupilli
legatis eraustus eẽt.ex integro legis filcid̾
ratio ponẽda erit ut cotbutis legatis et que
ab ip̃o et que apupillo data fua̾nt. ut pãs
quarta bõꝵ aput eum remaneat. licet eͥ

Expanded text:
ratione, praestiterit, deinde impubere mortuo ex ratione, praestiterit, deinde impubere mortuo ex substitutione heres exstiterit et semis pupilli legatis exhaustus esset, ex integro legis Falcidiae ratio ponenda erit, ut contributis legatis, quae ab ipso et quae a pupillo data fuerant, pars quarta bonorum apud eum remaneat. licet eni
Abbreviated transcription (Latin):
impubes cum iudicio panis facultates pa¬
f̾ne ꝑ cãm hĩclitariam ex subitintioe̾ ad
eltm ꝑueniãt. põt dici legata abeo ielic¬
ta piestanda eẽlhabita ratiõe legis fal¬
cidie in his bonĩs que pat̾ mortis ip̃te
reliq̾rt ne huic cc̃nium est ut quod cũ¬
q exhr̃cato pat̾ legatum decent. nichilo
magis subifitutus legatis obligabit᷑ qr
eo casu nõ hr̃ditatis pat̾ne portio. set se¬
gatum adeum ꝑuenerit dicet aliquis. quid
ergo. Si exhr̃danis filus nõ ex substinitione
sitam ꝑsonam. atq ita inpubes dccessetit
sic quo estimandus enit subitititui lega¬
ta cebei. minime inam qñtum int̾sit exhr̃¬
datus fllius ex subititutiõe fr̃ĩ suo hr̃s existat
an alio macdo. ułereo apparet qd̾ alias ab eo
legare pat̾ potuit. ał nõ potuit est igitur
roni cõgruens. ne plus uiris cͥca ꝑsc̃am ilib¬
stituti pat̾ bãt testatõ. quã hab̾uerat. ineo
ciueum subituebat. ¶ cohr̃s pupillo
datus si parte sualegata hĩta. leg̃. falcidie

Expanded text:
. cum iudicio patris facultates paternae per causam hereditariam ex substitutione ad eum perveniant, potest dici legata ab eo relicta praestanda esse habita ratione legis Falcidiae in his bonis, quae pater mortis tempore reliquerit. nec huic contrarium est, quod, cum exheredato pater legatum dederit, nihilo magis substitutus legatis obligabitur, quia eo casu non hereditatis paternae portio, sed legatum ad eum pervenit. dicet aliquis: quid ergo, si exheredatus filius non ex substitutione sitam personam tus legata debere? minime: nam quantum intersit, exheredatus filius ex substitutione fratri suo heres exsistat an alio modo, vel ex eo apparet, quod alias ab eo legare pater potuit, alias non potuit. est igitur rationi congruens, ne plus iuris circa personam substituti testator habeat, quam habuerat in eo, cui eum substituebat. Coheres pupillo datus si pro parte sua legata, habita legis Falcidiae
Abbreviated transcription (Latin):
poẽm cirta colonem ¶ Siseialib¬
ta abheredib petierat. ut simꝓuĩtia
decesiss sexaginta lutio titioꝰ turent᷑
ut is corpus ciꝰ curaret. ⁊mpatriamre
uolo siquid exeapecunia suꝑerit ead̃
die codicillos adheredes suos itascrip¬
serat. peto auob̾ utsiũ inpiũtia sine
inuia aliquit mͥ humanius accideit᷑
corpus meum curetis ⁊ incãpama ⁊ ĩ
monum̃tum filioꝵ meoꝵ reportarẽ.

Expanded text:
est circa Colonen, in Seiam libertam. Ab heredibus petierat, ut, si in prouincia decessisset, sexaginta Lucio Titi‹o› darentur, ut is corpus eius curaret in patriam reuolo, si quid ex ea pecunia supererit'. eadem die codicillos ad heredes suos ita scripserat: 'peto a uobis, ut, siue in prouincia siue in uia aliquid mihi humanitus acciderit, corpus meum curetis et in Campania et in monumentum filiorum meorum reportare'.
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾q filii ꝯĩpostea mortua boã im̃dicã¬
ret agnati uero parris ꝯĩfilius anꝑisset.
diuis adrianns credidit patrem prius mõ¬
tuum. ¶ Sicũfilio suo librus simia ꝑi¬
erit. intestati patrono legima defertur
hr̃ditas sm̃pbatur suꝑuixisset. parri filiꝰ.

Expanded text:
materque filii quasi postea mortui bona uindicaret, adgnati uero patris, quasi filius ante perisset, diuus Hadrianus credidit patrem prius mortuum. Si cum filio suo libertus simul perierit intestati, patrono legitima defertur hereditas, si non probatur superuixisse patri filius:
Abbreviated transcription (Latin):
bat ciqui fuppinus moritur titiũ substi¬
tuit luo inpuberes simul r̃an̾e ꝑicrũt
Quesitum ẽ ansubstituto ⁊ cui herectitas
deferatur dixisi ordine uita tecessint pͥori
mortuo frat abintestato heres erit posteri¬
ori substitutus. inca tñheretitate ⁊̃ añtefũ¬
ctifilu hẽbit hereclitatẽ. inppõita aũt q̃sticẽ
ibi ubisimul ꝑierunt. anq cum neut frat̃
suꝑstes sit nt quitriq ultimisibi decessisse
uidantur anuero neutri q cõꝑatio poste¬
rioris decentis exfacto pͥoris mortui suit᷑¬
q̃ritur. S⁊ suꝑior sententia magis admit¬
tenda ẽ ut utriq heres sit. nam⁊ qunicum
filium babui̾t ħ suppmo morienti substi¬

Expanded text:
ei qui supremus moritur Titium substituit: duo impuberes simul in nave perierunt: quaesitum est, an substituto et cuius hereditas deferatur. dixi, si ordine vita decessissent, priori mortuo frater ab intestato heres erit, posteriori substitutus: in ea tamen hereditate etiam ante defuncti filii habebit hereditatem. in proposita autem quaestione ubi simul perierunt, quia, cum neutri frater superstes fuit, quasi utrique ultimi decessisse sibi uideantur? an uero neutri, quia comparatio posterioris decedentis ex facto prioris mortui sumitur? sed superior sententia magis admittenda est, ut utrique heres sit: nam et qui unicum filium habet, si supremum morienti substi
Abbreviated transcription (Latin):
fint testatoris. tem̃ alieno codicillis
lib̾tas tntur. Qd ergo sieũ qũeliberum
ẽẽquis uissent manumiserat uiiuiꝰ
deinde cocdicillis lib̾tatem ei ademerit
uideamus anꝑdiderit legatũ uana ad¬
emptione libtatis. qd quitamputant.
S suꝑuacuascriptura ñnocet legato.
alienato eo adimatur ꝙ eilegatũ est.
siredimatur. ¶Seruo legato ⁊ int
uiuos manumisso suegatum adima¬
tur. nulli mom̃ti ẽ atemptio. igitũ
legatum qd̾ ip̃ĩ datum ẽ capi nam⁊ si

Expanded text:
it testatoris, deinde alienato codicillis libertas datur.Quid ergo, si eum, quem liberum esse quis iusserat, manumiserat uiuus, deinde codicillis libertatem ei ademerit? uideamus, an perdiderit legatum uana ademptio libertatis. quod quidam putant: sed superuacua scriptura non nocet legato. alienato eo adimatur quod ei legatum est, si redimatur.Seruo legato et inter uiuos manumisso si legatum adimatur, nullius momenti ademptio est: igitur legatum, quod ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Nat̃ int̃filios faccuitatib tlmfis
filiam exratione primi pili ꝯm̃dorum
cet. aureos acciꝑe uoluit acpostea de
petunia cõmodoꝵ possessice cõpanĩt
nichilominꝰ fr̃s ⁊ coheredes sorrori fidei¬
ꝯmissum p̃stabunt ñ eñĩ absũptũ ur̃ ꝙ.
incorpus patrimomi u̾sũ ẽ. Eñ autem
int̃ filios diuiso patrimoĩo res inrduu¬
sas ad om̃s coheredes ꝑtinẽ uoluisset.
cuit. ut ineum suꝑflui p̃tu filiaport¬
onẽ hereditariam accipiat. hoc enim
eueniret in boĩs petunia relicta.
reat. nasiquis uxori sublatis libetis
legam̃t repetita ꝯditioẽ ñuidebit q̃
fuit inꝑsoã mulieris necessaria.¬
pater hortos instructos fine legauit
postea qꝗdam exmancipus hortoꝵr uxori
tõauit. siũ donationes testõ ꝯfirmarit
suĩ ñ cõfirmauit posterior uoluntas
filie legato potior erit ss. ⁊ siñualeat
daĩtio tam̃ minuisse filie legatũpat᷑

Expanded text:
 Pater inter filios facultatibus divisis filiam ex ratione primipili commodorum trecentos aureos accipere voluit ac postea de pecunia commodorum possessionem paravit. nihilo minus fratres et coheredes sorori fideicommissum praestabunt: non enim absumptum videtur, quod in corpus patrimonii versum est. cum autem intsas ad omnes coheredes pertinere uoluisset, cuit, ut in eam superflui pretii filia portionem hereditariam accipi‹a›t: hoc enim eueniret in bonis pecunia relicta. reat: nam si quis uxori sublatis liberis legauerit, repetita condicio non uidebitur, quae fuit in persona mulieris necessaria.Pater hortos instructos filiae legauit: postea quaedam ex mancipiis hortorum uxori donauit. siue donationes confirmauit siue non confirmauit, posterior uoluntas filiae legato potior erit: sed etsi non ualeat donatio, tamen minuisse filiae legatum pater
Abbreviated transcription (Latin):
ab nepos. neptis au̾iiculi abnepos. il neptis.
.mute. abnepos. abneptis. mat̾tere abnepos
abnepos. ab ueptis. hec smgła ucrabula. se
nepos sic enu̾abitur. ut bifariã patiuo. acap¬
to. qit̾ ꝓnepos. tot̾ ꝓneptis. ducat᷑. ⁊ sic
accoꝵ filios ueniat᷑. sc̾ decies cõputatõ ͥdd̃

Expanded text:
abnepos abneptis. auunculi abnepos abneptis. amitae abnepos abneptis. materterae abnepos abneptis. haec singula uocabula senanepos si‹c› enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios ueniatur sedecies computatos: eadem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊nepos uł neptis sub singłis patruoꝵ ꝑ
sonis ciuplicatur.. ¶ Amite nepos uł
neptis hi funt ani patͣt uł aie pat̾ne.¬
neptis. cetã eat̾q in pattui nepote. uł nep¬
te hisom̃ib qd̾ de patrui nepote ꝓposim

Expanded text:
et nepos vel neptis sub singulis patruorum personis duplicatur. amitae nepos vel neptis: hi sunt avi paterni vel aviae pateneptis: cetera eadem, quae in patrui nepote vel nepte. his omnibus, quos a patrui nepote proposuim
Abbreviated transcription (Latin):
ãbaie fr̾e̾m poris. ¶ Amita maxima est
abani soror patͥs uł matris. mutamaior.
ectera ut in patruotno marimo ĩmutato.
¶Outtera maxima est abame soror pat̾s
uł matͥs m at̾terim nor. Cetͣa ut supͣ adex

Expanded text:
aviae fratrem ponas. amita maxima: ea est abavi soror, patris vel matris amita maior: cetera ut in patruo maximo immutato matertera maxima: ea est abaviae soror, patris vel matris mat
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ supͣ. iccipienda. ¶ Ort̾tera eit matrĩ
sororsimiłr. ut supsilld̾ notand̾ est. no̾ quẽ¬
admod̾mat̾s pattisq. fr̾es ⁊ idrores patrui.
rorisq filios filias. nom̃ spalle ogͥtionis hr̃e.
Set ita demũ frĩ fr̾is idronsq tili os filias. qr
quid̾ ẽ inalus accidẽ expostiorib ipparebit.

Expanded text:
rtera est matris soror similiter ut supra. illud notandum est non, quemadmodum patris matrisque fratres et sorores patrui rorisque filios filias nomen speciale cognationis habere, sed ita demonstrari fratris sororisque filios filias: quod quidem et in aliis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃ ⁊p̃e duplicit̾ intllig̃nd̾ cił. ex pat᷑ uł ma¬
tte. Iauia pat̾na mã impsir parrus. eꝑit te.
aut auia pat̾na tua nupsit patͥ meo ⁊ peꝑit
me. ego tibi patruus sum ⁊ tumͥ id̾ euenit
ũmulier altera altĩꝰ filio iipsit. Nã qui ex
his mascuł nati s̾unt ininuice̾ patruiũint.
que femne inuice̾. amite sut. It̾ mas̃cłini
temimins simiłr patrui femme isł̾ aninte.
Suur ⁊ mulr̾ ille filiameiꝰ cluxiͣt. illa filio
eiuis nupr̃it. qui expatie. idolescentis natier
ex matre puelle nates t̾ristilios. illieos pat̾¬
os. ⁊ amitas appellabu̾t. ¶ Am̃icuł ẽ ma¬
tris fr̃. cad sigͥficaticẽ qnã fatruo dirimus
conting̾. ñ duo uiri alt̾ alt̾i filium nupẜ̾it
qui exhis masduł natisunt. inuicẽ auilcu¬
li. que femme min cẽ mat̾tere erunt et ea¬
cẽ ratice masculi paguel am̃culi ⁊ ille

Expanded text:
t ipse dupliciter intellegendus est ex patre uel matre. auia paterna mea nupsit patri tuo, peperit te, aut auia paterna tua nupsit patri meo, pepe‹ri›t me: ego tibi patruus sum et tu mihi. id euenit, si mulieres altera alterius filio nupserit: nam qui ex his masculi nati fuerint, inuicem patrui sunt, quae feminae, inuicem amitae, item masculi feminis similiter patrui, feminae illis amitae. si uir et mulier ille filiam eius duxerit, illa filio eius nupserit: qui ex patre adulescentis nati erunt, ex matre puellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas appellabunt. auunculus est matris frater eadem significatione, qua in patruo diximus contigit. si duo ui‹ri› alter alterius fili‹a›m duxerint, qui ex his masculi nati fuerint, inuicem auunculi, quae feminae, in uicem materterae erunt, et eadem ratione masculi pu
Abbreviated transcription (Latin):
ue modo inciuitate ẽe desiẽnt᷑ im̃ exsorte
quãtum efficit ꝓportione conputatiop̃i
uus rumo cuitam tales phoro rescͥpsit.
Consules uocatis his aquib uob alim̃ta
deberi excausa fideiꝯ missi ꝯstitit ⁊ om̃sa
bun̾o ł facta prata distribiionequis⁊ ͥ
aquib ꝑcipiatis decernent fiscus enim
sieo nomine quid abeo uob deteretur ex¬
emplum sequetur ¶am̃nunc sciatis par¬
tes eoꝵ qui soluñdo eẽ desierunt. nꝑtinere
ad honns reliquoꝵ heredum grece.

Expanded text:
modo in ciuitate esse desierit, tantum ex sorte, quantum efficiet pro portione computatio'.Diuus Pius Rubrio cuidam Telesphoro rescripsit: 'Consules uocatis his, a quibus uobis alimenta deberi ex causa fideicommissi constiterit, uel omnes ab uno uel facta pro ‹ra›ta distributione quis et a quibus percipiatis, decernent. fiscus enim, si eo nomine quid ab eo uobis deberetur, exemplum sequetur. iam nunc sciatis partes eorum, qui soluendo esse desierint, non pertinere ad
Abbreviated transcription (Latin):
nstrum̃ta fundi ea eẽ q̃fruct̃
ouerencti cogendi conẜuandi grã ꝑata
sunt. sab.ł .ii. aduitelliũ eidenter.e¬
numerat Querendiueluti homines ꝗ
agrum colunt. ⁊ quieos exercent. p̃poĩti¬
ue sunt his quoꝵ innũo sunt᷑. iullci
⁊ monitores ꝑtẽa boues domiti. ⁊ pecora
stercorandi cãꝑata suas a q̃utilia culture
que sunt aratrum sigones sarculi falces
ꝑutatorie. bidentes. ⁊ si qrͣmilia dicip̾sũt.
cogendiquem at moclum torcularia cor¬
bes falcesq messorie falces fenarie qua¬
li uindemiatorii exceptoriiq inquib
uue cõportantur. Conẜuandi ꝙĩdalia
licet defossa ñsint ⁊ cuppe /quib dã ure¬
dum est. ut sudeo paratus sit ut exeo

Expanded text:
nstrumento fundi ea esse, quae fructus quaerendi cogendi conseruandi gratia parata sunt, Sabinus libris ad Uitellium euidenter enumerat. quaerendi, ueluti homines qui agrum colunt, et qui eos exercent praepositiue sunt is, quorum in numero sunt uilici et monitores: praeterea boues domiti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae falces fenariae quali uindemiatorii exceptoriique, in quibus uuae comportantur. conseruandi, quasi dolia, licet defossa non sint, et cuppae. Quibusdam in redum est, ut, si ideo comparatus sit, ut ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
missum ne exigerent. qd̾ ceratione iutele
quarop̃e syrphonĩ ad minisirauerat a
urelus sibi tebecetur. ¶E etam̃to
facto debitorib liberationẽ reliq̃tat pĩ
ciso linõ ⁊ recognito testam̃to aliuit te¬
stam̃tumfecit. in quo reperut legatum
his ũbis quib cumq legata ieo testarã¬
to qd incideram tecli. omĩarata ec̃. ⁊ que
scriptasunt uolo Quesitum ẽ exseqñti¬
quiꝰpotei testam̃to libatio relicta eratꝯ
sequipossĩt. ut ⁊̃ eius quãtitatis nomine
quam postprius testam̃tũ debere cepert̃
liberarentur. ⁊ si abhis hereles petere cepe¬
rint. andoli &ceptione sũmouerentur
xxoi. nlibenan.. ¶ titiuĩ seio tebitonsuc¬

Expanded text:
xigerent, quod ex ratione tutelae, quam ipse Symphorus administraverat, ab Arelliis sibi deberetur. Testamento facto debitoribus liberationem reliquerat, post inciso lino et recognito testamento aliud testamentum fecit, in quo repetit legatum his uerbis: 'quibusque legata in eo testamento quod incideram dedi, omnia rata esse et quaequae scripta sunt uolo'. quaesitum esquibus priori testamento liberatio relicta erat, consequi possint, ut etiam eius quantitatis nomine, quam post prius testamentum debere coeperant, liberarentur, et si ab his heredes petere coeperint, an doli mali exceptione summoverentur. respondit non liberari. Titius Seio debito
Abbreviated transcription (Latin):
ripho.  ideatnus sicitumquo depetu¬
lio acno erit. liberatio testo legatasit.
aasiche quolegata cedere solr nichil in
peculio sit. legatarii loco habeatur at¬
qui ñclum debitor fuit. nec ꝓcedit. ut e¬
impendentisit. anlegatarius fuĩt. ꝑ inde
atq siqua aliacausa spẽm legan tubiã
cex̃. a  urehus syphronius fideusse¬
rat ꝓtutor equẽclam ⁊ decederis eiꝰdem pu¬
lo singulis alim̃toꝵ nomine m̃sruos de¬
narios senos. et uestiarii nomine ãnu

Expanded text:
ionum Videamus, si ei, cum quo de peculio actio erit, liberatio testamento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut eid ergo in pendenti sit, an legatarius fuerit, perinde atque si qua alia causa spem legati dubiam . Aurelius Symphorus fideiusserat pro tutore quodam et decedens eisdem pulo singulis alimentorum nomine menstruos denarios senos et uestiarii nomine annu
Abbreviated transcription (Latin):
qr ł serita ł bõbiciña q̃ incluendi p̃cingẽ¬
di. amiciendi. instruenli iniciendi accu
cececlunt. q̃s̃ insite picture clauiq qui
uestib insuuntur. ¶Uestim̃ta omĩa
aut uirilia sunt. ut puerilia au̾mulie¬
⁊ tunice. palliola uestim̃ta stragula ansi¬
uelut toge p̃texte alicule clamides palli
stole pallia tunice capitia çone intͣque
magis capitis tegendi quam ornandicã
sunt cõꝑata plagule penule cõmunia ẽ
quib ꝓmiscue umur mułr cũ iure uelu

Expanded text:
que uel serica uel bombycina, quae induendi praecingendi amiciendi insternendi iniciendi inc‹uce cedunt, quae sunt insitae picturae clauique qui uestibus insuuntur. Uestimenta omnia aut uirilia sunt aut puerilia aut muliee tunicae palliola uestimenta stragula amfiueluti togae praetextae aliculae chlamydes palliastolae pallia tunicae capitia zonae mitrae, quae magis capitis tegendi quam ornandi causa sunt comparata, plagulae penulae. communia sunt, quibus promiscue utitur mulier cum uiro, uelu
Abbreviated transcription (Latin):
taxat sit inquo bibipossit. ant̃ itꝙ adp̃¬
parationẽbibendi cõꝑatum ueluti colũ
narium.⁊ urceolio d̾ibitaripot̃. S ppͥusẽ.
uthec quoq insint. ¶ Unguentis leg¬
aris ñ tm̃ ealegata uidemtur quib ungniõ
uoluptatis cã so: ⁊ ualitud inis qͣliasunt.
cũmagina glaucina crina rosa mura co¬
lum narctum. purum. hocquidem ⁊ quo
elegantiores sunt mũdiores unguntũ
femine : S deaquiminario aũt. caffirisait
ꝯsultumse respondisse. cũ alti argentum
potorium. alt̾i escarium legatum ẽẽt. e
desectumnõsit. id est. sisit ꝯsumarũ qd ĩ
tela ẽ. nõdum ꝑtextum A detextum ꝯtex̾tũ
appellatun quisꝗs ignur uestem legaui̾t
neq stam̃ neq subtem̃ legato ꝯtinebũt:¬

Expanded text:
taxat sit, in quo bibi possit, an etiaparationem bibendi comparatum est, ueluti colum niuarium et urceoli, dubitari potest. sed propius est, ut haec quoque insint. Unguentis legatis non tantum ea legata uidentur, quibus unguimur uoluptatis causa, sed et ualetudinis, qualia sunt commagena glaucina crina rosa muracolum nardum purum: hoc quidem etiam quo elegantiores sint et mundiores, unguuntur feminae. Sed de aquiminario Cassius ait consultum se respondisse, cum alteri argentum potorium, alteri escarium legatum esset, esdesectum non sit, id est si sit consummatum. quod in tela est nondum pertextum uel detextum, contextum appellatur. quisquis igitur uestem legauerit, neque stamen neque subtemen legato continebit
Abbreviated transcription (Latin):
dioe. hite initituto. legatũ est. huilegati. sa¬
tis petere nõ posst̾ S sipendente cõclitice emã¬
cipatus uił manuimillis si satis petant. Qr᷑ an
andiendi sint si bñficiuim inpatris. dñiue. ip¬
sis hoero sum sit. ansibi imputare debet. Qui
ceder̃ eis postulancli adu̾sus se facultatẽ Set
melus est ꝑmecdiocritatẽ cãm clirimere ut
caũtioni tm̃ cumy potbeca suaꝵ reꝵ cõmitã¬

Expanded text:
egatum est. huius legati satis petere non possunt: sed pendente condicione emancipatus uel manumissus si satis petant, quaeritur, an audiendi sint, ne beneficium patris dominiue ipsi‹s› onerosum sit, an sibi imputare deberent, qui dederunt eis postulandi aduersus se facultatem. sed melius est per m‹e›diocritatem causam dirimere, ut cautioni tantum cum hypotheca suarum rerum commit
Abbreviated transcription (Latin):
Quisolidum fideiꝯ missum srustra
petelut ueredẽ falticliã obiciente sipãtẽ
interimsoluisibi desideratat. neq accepat.
meameram passin intellignur. ¶Cum̃
post mortem emptoris unditiones. rei .p.
p̃diorum optimus maximus. q pͥnceps
ꝯmissi. post moram usurtis p̃stare cogitũ.
Si dampnum siꝙ exea refuerit secutum.
uabitur inlitił sumptib siratio litigan¬
di ñfuit Ignauiam ⁊ eniptendentes au¬
piri nõporteret ꝙ intutorib. quoq ꝓbat᷑.¬
p̃dium pãt defamilia liberoꝵ alienariũ¬
bis fidei cõmissi ꝓ hibuit. suppmꝰ ex liberis
qͥfidei ꝯ missum petẽ potuit. ñ idcirco min
actionem in bonis suis reliquisse ĩsus est.
qd̾ hereclem exiraneum sm̃libis decedens
habuit. ¶ Sitreditor abeo quitestam̃¬
tumfec̃. domũ acceptam iure pignoris uẽ¬
didit. et̃ emptorem fidci ꝯmissi causa. tãrsi
uolũtatem defuncti ñignorũt. nicil. det̾
Quefidei ꝯ missamoriens libtis ui¬
ri ciebuit corudem p̃dioꝵ suisquo libtis

Expanded text:
Qui solidum fideicommissum frustra petebat herede Falcidiam obiciente, si partem interim solui sibi desiderauerit neque acceperit, in eam moram passus intellegitur.Cum post mortem emptoris uenditionem rei publicae praediorum optimus maximusque princeps commissi post moram usuras praestare cogitur, sed damnum, si quod ex ea re fuerit secutum, eruabitur in litis sumptibus, si ratio litigandi non fuit: ignauiam etenim praetendentes audiri non oportere. quod in tutoribus quoque probatur.Praedium pater de familia liberorum alienari uebis fideicommissi prohibuit. supremus ex liberis, qui fideicommissum petere potuit, non idcirco minus actionem in bonis suis reliquisse visus est, quod heredem extrarium sine liberis decedens habuit. Si creditor ab eo qui testamentum fecit domum acceptam iure pignoris vendidit, contra emptorem fideicommissi causa, tametsi voluntatem defuncti non ignoravit, nihil deQuae fideicommissa moriens libertis uiri debuit, eorundem praediorum suis quoque libertis
Abbreviated transcription (Latin):
tit. utfereditts heretlis res singuiass̃ eoꝑ
tinet. ut sipure tes relictasit. ⁊ rem legata¬
tius. ñ repuli auiͣt defunctiuolũta ͭ ͤ recta
uia dñium ꝙ herectitatis fuit adlegatai̾ũ
transeat. numquam factũ hetetus. siꝰ

Expanded text:
ut hereditas heredis res singulas. quod eo pertinet, ut, si pure res relicta sit et legatarius non repudiauit defuncti uoluntatem, recta uia dominium, quod hereditatis fuit, ad legatarium transeat numquam factum heredis. 81
Abbreviated transcription (Latin):
uus seũ. ⁊añt. rescripserunt uetum ẽẽ
nparuisse uoliratati defuncti filium.
S situinduos exhereclauit. unũ heredẽ
instituit fundum exiraneo legcnit. ui
putaᷤ marcellus posse exberedatos perete
si deiꝯmisum idẽ euenit. ⁊ sumuius fili¬
oł emancipasset. ⁊ p̃a sunclum alienafsi
Si siom̃s filii rerecdes inaitutisunt ex
disparib. partib ũ poissunt petẽ fidei¬
missum exminore parte scripti ut mn¬
riles ñhereclitarias partes mneo hañt u¬
rum ẽ enim insimilia rebiquisse. liqͥcet
uni reliquiss fitem suinum heredem ĩ

Expanded text:
us et Antoninus rescripserunt uerum esse non paruisse uoluntati defuncti filium. Sed et si, cum duos exheredauit, unum heredem instituit, fundum extraneo legauit, ut putat Marcellus posse exheredatos petere fideicommissum. quod euenit et si uiuus filios emancipasset et postea fundum alienasset. Sed si omnes filii heredes instituti sint ex disparibus partibus, non possunt petere fideicommissum ex minore parte scripti, ut uiriles, non hereditarias partes in eo habeant: uerum est enim in familia reliquisse, licet uni re liqu
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus est. subconditione. fraitis sui fini
restituere. antediemfideiꝯ missi cedentem
necquidem exuoluntate eoꝵ posse resti¬
tuere his in pͥotestate poris agentib. ꝓpin
passit die fideiꝯmissi cecdente sui uirisꝯ
stiatis. ip̃i debere restitui npanquis ex
bis ante tecesserit ñ om̃idͥ. Idem pͥncipes¬

Expanded text:
ione fratris sui filiis restituere, ante diem fideicommissi cedentem ne quidem ex uoluntate eorum posse restituere his in potestate patris agentibus, cum possit die fideicommissi cedente sui iuris constitutis ipsis debere restitui uel, si aliquis ex his ante decesserit, non omni
Abbreviated transcription (Latin):
legatarius ntu fidei ꝯ missũm extingu
qr placet nonplus posse rogaĩ quẽ resti¬
tuere quamquamtum eireuitum ẽ S
sititii fideiꝯmissum. ñest inxp̃s mortis
legatarii collatum. mar̾celuis art ꝯfestĩ
fideiꝯ missum. titio danctum s cautione
eiactaquanto amplius ceperit reddi ꝗͣ
cautionem ita cõmiiti. ⁊ siprĩ legatariꝰ
decesserit. quam exfructib .c. ꝑciperet
uirẽ ut legatarim exrectoitib uolue¬
rit. añdure quamfrutus legaitriꝰ ꝑ cepis¬
s cer̃te erit legatarius. audiend̾ suilit
totum funtum p̃stare. si derestituendo ca

Expanded text:
fideicommissum extingui, quia placet non plus posse rogari quem restituere quam quantum ei relictum est. Sed si Titii fideicommissum non est in tempus mortis legatarii collatum, ait Marcellus confestim fideicommissum Titio dandum, sed cautione exacta quanto amplius ceperit reddi: quam cautionem ita committi, si prius legatarius decesserit, quam ex fructibus cent ut legatarium ex reditibus voluit ante dare, quam fructus legatarius percepisset: certe erit legatarius audiendus, si velit totum fundum praestare, si de restituendo cav
Abbreviated transcription (Latin):
sui uitium. łqualitatem relicti. łaliam
quãcumq ꝓbabilem cam habe ñ potuit.
alius tam habere hoc potuit. quanti solz
comꝑiri tantam estimationẽ acciꝑiet.
Ut quis heredem instituat. aliquem ro¬
gari nõ põt. Iplane senatus censuit ꝑinde
hbendum. atq sirogasset. ixretlũ. tem re¬
stitui Od ergo siberes post mortemin am
rogatus fu̾it hereditatis suepantem. q̃rtã

Expanded text:
ter qualitatem relicti uel aliam quamcumque probabilem causam habere non potuit, alius tamen hoc habere potuit: quanti solet comparari, tantam aestimationem accipiet. Ut quis heredem instituat aliquem, rogari non potest: plane senatus censuit perinde habendum, atque si rogasset hereditatem restitui. Quid ergo, si heres post mortem suam r
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suus ꝑtominum. ¶ Cnmetit rogatus:
sisme liberis decesserit. quis ꝑsideiꝯmissũ
restituere. conditiodeffetisse uidebitur
siparri suꝑurcerint. liberi nec q̃ritur an
issienari. nec cansamͣ exprimũt. ꝓpt̃quã¬
rofieri uelint. insi inueniatur ꝑscã cuiꝰ
respetiu hoc atestatore dispositum ẽ ullĩ¬
i . eẽ mom̃ti scripturam Iq̃mudum p̃ceptũ
relinq̃rinit qi talem legem intestam̃to ñ
possunt dicere ꝙͣ siliberis. autposteris aũ
lib̾tis. aut herectib. aut aliis quibdam
ꝑsonis consulentes eiusmoĩ uolĩgitẽ
redis ꝑtestatoris creditores lm̃uenie¬
rint. fortunam comunem fideiꝯ misati¬
iquoq secuntur. ¶ Cumpãt filio here¬
te instituto ex quo tres hibuenit nepo¬
tes fiteiꝯmisit nefuntum alien aret. ⁊

Expanded text:
m. Cum erit rogatus, si sine liberis decesserit, per fideicommissum restituere, condicio defecisse uidebitur, si patri superuixerint liberi, nec quaeritur, an  quid alienari nec caid fieri velint, nisi invenitur persona, cuius respectu hoc a testatore dispositum est, nullius esse momenti scripturam, quasi nudum praeceptum reliquerint, quia talem legem testamento non possunt dicere: quod si liberis aut posteris aut libertis aut heredibus aut aliis quibusdam personis consulentes eiusmodi voluntatem redis propter testatoris creditores bona venierunt, fortunam communem fideicommissarii quoque sequuntur. Cum pater filio herede instituto, ex quo tres habuerat nepotes, fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
inpuberifiuo substituerit᷑ ⁊̃ asubstituto¬
legatarepenerit. sipupiluus heres extitit
⁊ intrapub̾tatem decesserit. repetio ñua
debeantũr. ¶Siabmpubere legatum
fuĩt subconditione. si adpubtatẽ ꝑue¬
m̃t. ⁊ asubstituto repetitum fui̾t. legatũ
debetur. ⁊ asubstit̾utoinet uidenr. repeti¬
tꝗ conditio q̃ inuitile legatum fcicit.
Ineptas uoluntates defunctoꝵ cutase¬
purturam ueluti uestes. aut siqua alia
dem. Eilius f. mues ł ueteranꝰ licet
q aopartem debitam fideiꝯmissum relĩ¬
q̃re qr sitestam̃tum faceret. licetig eipar¬
tem debitam solamrelmq̃te. ¶Qr uitẽ¬
stato decedit. ⁊ scit bonasua. adfiscumꝑ
talis q̃stio quidam abeo cuifuntũ lega¬
uerit fideiꝯmiserit. ut eumfundũ post
mortemfuam restituerunt sẽpmo eiꝰd̃
legatarii fideiꝯmiserat. ⁊ ut itio dalĩ
c Ior. quro iuirissit. Iet aiͣt marcellus
sititio restatore. exfructib quos uiuus
legatarius. perceperit. relinq̃rit. ⁊ legatariꝰ

Expanded text:
ubstituerit et a substitutolegata repetierit: si pupillus heres exstiterit et intra pubertatem decesserit, repetitio nondebeantur. Si ab impubere legatum fuerit sub condicione 'si ad pubertatem peruenerit' et a substituto repetitum fuerit, legatum debetur et a substituto nec uidetur repetita condicio, quae inutile legatum facit. Ineptas uoluntates defunctorum circa sepulturam ueluti uestes aut si qua alia milias miles vel veteranus licet que ad partem debitam fideicommissum relinquere, quia, si testamentum faceret, licebat ei partem debitam solam relinquere. Qui intestato decedit et scit bona sua ad fiscum . quidam ab eo cui fundum legaverat fideicommisserat, ut eum fundum post mortem suam restitueret Sempronio: eiusdem legatarii fider quid iuris sit. et ait Marcellus, si Titio testator centum ex fructibus, quos uiuus legatarius perceperit, reliquerit et legatarius
Abbreviated transcription (Latin):
res ẽ petere possunt. ¶ mt̃dum ⁊̃ cũlucꝰ
heredis mornur fuus leganus. ł ꝑfigleicõ¬
insolidumcapĩat. s. fisine culpa heredis.
mortiuisfit.

Expanded text:
est, petere possunt. Interdum etiam cum lucro heredis moritur seruus legatus uel per fideicomin solidum capiat, scilicet si sine culpa heredis mortuus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
art̃.  En̾am sipattis bonorum seex¬
ciclium rerum totum ꝙ testam̃to datũ ẽ
quib aterent. legnuerit. miitile ẽ le¬
garum¶ s an exstimatio debeatur. exuo¬
luntate defuncti statuendum ẽẽ dimiis
marcus. ⁊ cõmodus rescripserunt. ¶ cũ
ẜnum suũ heres dup̃natus ture cũmaũ¬
miserit. teñz. ieuis exstimationẽ n̾mt̃
ẽ scierit. anignoniũ legatum S si do¬
nauĩt suũ heres. et eumis cui doãtus est
manumiserit teñr heres quãuis igͦmũ¬
rit ase eum legatum fuisse. ¶ S suta
legatum furrit titio cumseio. do lego.
uitisq legatum ẽ situt. ⁊ uirũq legatũ
ẽ cumfiunrdus cudomo firmana lega¬
uelutisiquis scripserit cõtra legẽ aliqo¬

Expanded text:
. Etiam si partis bonorum se exncialium rerum, totum quod testamento datum est quibus adhaerent legauerit, inutile est legatum: sed an aestimatio debeatur, ex uoluntate defuncti statuendum esse diui Marcus et Commodus rescripserunt. Cum seruum suum heres damnatus dare eum manumiserrest, scierit an ignoraverit legatum. sed et si donaverit servum heres et eum is cui donatus est manumiserit, tenetur heres, quamvis ignoraverit a se eum legatum esse. Si ita legatum fuerit 'Titio cum Seio do lego', utrisque legatum est, sicut utrumque legatum est, cum fundus cum domo Formiana lega non ualet, ueluti si quis scripserit contra legem aliq
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uxorimee donauero iure ⁊ ita q̃uxoiͣ
manumissioĩs cã dõauero. ea ei do lego
nam ĩutle legatum futurum est.
heres cuifidei ꝯmissum erat. ut mͥfundũ
aut .c. taret. furdum tino uñdidit cũ
electio ei relinquitur. utrũmalit dandi
ut. tñ abm salicdum p̃stet p̃toris officio
conuenire exstimo. ut sipecuniã nͣtius
offerat. inhibeat fundi ꝑsecutionem ł
enĩ eadem causa constitueretur. q̃ futã

Expanded text:
uxori iure donauero' uel ita: 'quae uxori manumissionis causa donauero, ea ei lego': nam inutile legatum futurum est. Heres, cuius fidei commissum erat, ut mihi fundum aut centum daret, fundum Titio uendidit: cum electio ei relinquitur utrum malit dandi, ut tamen alterum solidum praestet, praetoris officio conuenire existimo, ut, si pecuniam Titius offerat, inhibeat fundi persecutionem. ita enim eadem causa constitueretur, quae futura