comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Ita ex utraq parte naues longas aggrederetur quȩ erant deliga¬
it ad terram atq naues . iiiͫ ex his adduxit reliquas incendit. Hoc cõ¬
fecto negotio. D. Lelium ab asiatica classe adductum reliquit. qui cõ-¬
mecitus biblidȩ atq mantinea importari in oppidum prohibebat. Ip̃e lis-¬
sum profectus naues onerarias .xxxxͦ. a.i. antonio relictas intra portũ
aggressus omnes incendit. lissum expugnare conatus defendentibus ciui¬
bus ro. qui eius conuentus erant militibusq quos presidii causa miserat
Cȩsar triduum moratus paucis ĩ oppugnatione amissis re infecta inde di-¬
scessit. Cesar postquam pompeium ad asparagium esse cognouit eodem cũ
exercitu profectus & expugnato ĩ itinere oppido partinoꝵ in quo pompe¬
is presidium habebat. Tertio die macedoniam peruenit. uix̃q eum castra
posuit & post tridie eductis omnibus copiis & acie instructa decernendi po¬

Expanded text:
xit. ita ex utraque parte naves longas adgressus, quae erant deligaxit. ita ex utraque parte naves longas adgressus, quae erant deligatae ad terram atque inanes, iiii ex his abduxit, reliquas incendit. hoc confecto negotio D. Laelium ab Asiatica classe abductum reliquit, qui commeatus Byllide atque Amantia inportari in oppidum prohiberet. ipse Lissum profectus naves onerarias xxx a M. Antonio relictas intra portum adgressus omnes incendit; Lissum expugnare conatus, defendentibus civibus Romanis, qui eius conventus erant, militibusque, quos praesidii causa miserat Caesar, triduum moratus paucis in oppugnatione amissis re infecta inde discessit. Caesar postquam Pompeium ad Asparagium esse cognovit, eodem cum exercitu profectus expugnato in itinere oppido Parthinorum, in quo Pompeius praesidium habebat, tertio die Macedoniam ad Pompeium pervenit iuxtaque eum castra posuit et postridie eductis omnibus copiis acie instructa decernendi po
Abbreviated transcription (Latin):
troitum portus opposuit. & militibus compleuit. tuendamq ad omnes re¬
pentinos casus trachdit. Quibus cognitis rebus . cti. fompeis filius qui clas¬
si egiptiȩ preerat ad oricum uenit submersamq nauim remulco multis¬
Q contendens fimibus adduxit. atq alteram nauim quę erat ad custo¬
diam ab atilio positam pluribus aggressus nauibus quibus ad libram fe¬
cerat turres ut ex superiori pugnans loco integrosq semper defatigatis sub¬
mittens & reliquis partibus simul ex terra scalis & classe menia oppidi
tentans uti aduersaroꝵ manus deduceret labore a multitudine teloꝵ
nostros uicit. Defectisq defensoribus qui omnes scasis excepti refugerãt
etiam nauem expugnauit. Eodemq tempore & altera ꝑte molem tenu¬
it naturalem. obiectamq pene insulam contra oppidum effecerat. iiiiʳ.
biremes subiectis scutulis impulsas uectibus in interiorem partem transcdu-¬

Expanded text:
troitum portus opposuit et militibus conplevit tuendamque ad omnis retroitum portus opposuit et militibus conplevit tuendamque ad omnis repentinos casus tradidit. Quibus cognitis rebus Cn. Pompeius filius, qui classi Aegyptiae praeerat, ad Oricum venit submersamque navem remulco multisque contendens funibus abduxit atque alteram navem, quae erat ad custodiam ab Acilio posita, pluribus adgressus navibus, in quibus ad libram fecerat turres, ut ex superiori pugnans loco integrosque semper defatigatis submittens et reliquis partibus simul ex terra scalis et classe moenia oppidi temptans, uti adversariorum manus diduceret, labore et multitudine telorum nostros vicit deiectisque defensoribus, qui omnes scaphis excepti refugerunt, eam navem expugnavit. eodemque tempore ex altera parte molem tenuit naturalem obiectam, quae paene insulam oppidum effecerat, iiii biremes subiectis scutulis inpulsas vectibus in interiorem portum transdu
Abbreviated transcription (Latin):
tumq collocauit. Scipio ad sequendum paritus equitatum magnam¬
q partem ad explorandum iter domitii & cognoscendum premisit. Qui
cum essent progressi primeq turmȩ insidias intrauissent ex fremitu eq¬
rum illata suspitione ad suos se recipere ceperunt. Quiq hos seque¬
bantur celerem eorum receptum conspicati restiterunt. Nostri cognitis
hostium insicdis ne frustra reliquos expectarent duas nacti turmas exce¬
perunt. In his fuit .M. opimius. pr̃. eques reliquos omnes earum turma¬
rum aut interfecerunt aut captos ad domitium deduxerunt. Deduclis
orici oppidi tuendi causa reliquit iscdemq custodiam nauium longarũ
tradidit quas ex italia transduxenit. Huic officio oppidoq preerat ca-¬
ninius legatus. Is naues nostras interiorem ꝑtem post oppidum reduxit
& ad terram deligauit faucibusq portus nauem onerariam submersam
obiecit. & huic alteram comunxit suꝑ quas turrim effectam ad ipsum in¬

Expanded text:
tumque collocavit. Scipio ad sequendum paratus equitatus magnamtumque collocavit. Scipio ad sequendum paratus equitatus magnam partem ad explorandum iter Domiti et cognoscendum praemisit. qui cum essent progressi primaeque turmae insidias intravissent, ex fremitu equorum inlata suspicione ad suos se recipere coeperunt, quique hos sequebantur, celerem eorum receptum conspicati restiterunt. nostri cognitis hostium insidiis, ne frustra reliquos expectarent, duas nacti turmas exceperunt. in his fuit M. Opimius praefectus equitum. reliquos omnes earum turmarum aut interfecerunt aut captos ad Domitium deduxerunt. Deductis Orici oppidi tuendi causa reliquit isdemque custodiam navium longarum tradidit, quas ex Italia traduxerat. huic officio oppidoque M'. Acilius legatus praeerat. is naves nostras interiorem in portum post oppidum reduxit et ad terram deligavit faucibusque portus navem onerariam submersam obiecit et huic alteram coniunxit; super quam turrim effectam ad ipsum in
Abbreviated transcription (Latin):
tineret. Qui magna expectatione uenisset temere progressus turpem
habuit exitum. & noctu neq conclamatis quidem uasis flumen transit at¬
q in eandem ꝑtem ex qua uenerat redit. Ibiq prope flumen edito natu¬
ra loco castra posuit. Paucis diebus interpositis noctu insidias equitum col¬
locauit quo i loco supenoribus fert cduebus nostri pabulari consueuerant. & u quora
surrexerunt. sed nostri impetum eorum fortiter tulerunt. celeriterꝗ ad
suosquisq ordines rediit. atq ultro conuersi in hostes impetum fecerũt.
Ex his circiter . Lxxx. interfectis reliquis in fugam coniectis. duobus
amissis ĩ castra se receperunt. His rebus gestis domitius spenans scipi¬
onem ad pugnam elici posse simulauit se se angustiis rei frumentariȩ
adductum castra mouere uasisq more militari conclamatis egressus
milia passuum .iiͦ. idoneo loco & occulto omnem exercitum equita¬

Expanded text:
tineret, qui magna exspectatione venisset, temere progressus turpem tineret, qui magna exspectatione venisset, temere progressus turpem habuit exitum et noctu ne conclamatis quidem vasis flumen transit atque in eandem partem, ex qua venerat, redit, ibique prope flumen edito natura loco castra posuit. paucis diebus interpositis noctu insidias equitum collocavit, quo in loco superioribus fere diebus nostri pabulari consueverant; et cum cotsurrexerunt. sed nostri fortiter impetum eorum tulerunt, celeriterque ad suos quisque ordines redit, atque ultro universi in hostes impetum fecerunt. ex his circiter lxxx interfectis, reliquis in fugam coniectis, duobus amissis in castra se receperunt. His rebus gestis Domitius sperans Scipionem ad pugnam elici posse simulavit sese angustiis rei frumentariae adductum castra movere vasisque militari more conclamatis progressus milia passuum iii loco idoneo et occulto omnem exercitum equita
Abbreviated transcription (Latin):
celeritas salutem actulit. Scipio biduum ĩ castris statutis moratus ad fl¬
men quod inter eum & domitii castra fluebat alisicam tertia de pri¬
ma luce exercitum uado traducit. & castris positis postero die mane co-¬
pias ante frontem castroꝵ instruit. Domitius tum quoq sibi dubitan¬
dum non puttiuit quin productis legionibus prelio decertaret. Sed cũ
esset inter bina castra campus circiter milia passuum .ui. domitius ca¬
stris scipionis aciem suam subiecit. Ile uero a uallo non discedere per¬
seuerauit. At tamen egre retentis domitianis militibus est factum ne
prelio contenderetur. & maxime quod riuus difficilibis ripis subiectus ca¬
stris scipionis progressus nostroꝵ impediebat. Quorum stidium alacri¬
tatem q pugnandi cum cognouisset Scipio suspicatus fore ut postero die
aut inuitus dimicare cogeretur aut magna cum infamia castris se se cõ¬

Expanded text:
celeritas salutem adtulit. Scipio biduum castris stativis moratus ad flceleritas salutem adtulit. Scipio biduum castris stativis moratus ad flumen, quod inter eum et Domiti castra fluebat, Haliacmonem, tertio die prima luce exercitum vado traducit et castris positis postero die mane copias ante frontem castrorum struit. Domitius tum quoque sibi dubitandum non putavit quin productis legionibus proelio decertaret. sed cum esset inter bina castra campus circiter milium passuum iii, Domitius castris Scipionis aciem suam subiecit, ille a vallo non discedere perseveravit. ac tamen aegre retentis Domitianis militibus est factum, ne proelio contenderetur, et maxime quod rivus difficilibus ripis subiectus castris Scipionis progressus nostrorum impediebat. quorum studium alacritatemque pugnandi cum cognovisset Scipio, suspicatus fore ut postero die aut invitus dimicare cogeretur, aut magna cum infamia castris se con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ibi muniri iussit. Eodem tempore equitatus regis cocti ad castra
cassii aduolauit qui circum thesiliam esse consueuerat. Tunc timore
perterritus Cassius cognito Scipionis aduentu uisisq equitibus quos sci¬
pionis esse arbitrabatur ad montes se conuertit quiꝰ thesaliam cingũt
atq ex his locis ambrachiam uersus iter facere cępit. At scipionem
properantem sequi literȩ sunt consecutȩ a.M. fauonio Domitium cũ
legionibris adesse: neq se presidium ubi constitutus esset sine auxilio &xi¬
pionis tenere posse. Quibus luteris acceptis consilium Scipio iterq cõ¬
mutat Cassium sequi desistit fauonio auxilium ferre contendit. Itaq
die ac nocte continuato itinere ad eum peruenit tam oportio temꝰ¬
pore ut simul Domitiam exercitus puluis cerneretur & primi antecur¬
sores scipionis uiderentur. Ita Cassio industria Domitii fauonio scipionis

Expanded text:
que ibi muniri iussit. eodem tempore equitatus regis Coti ad castra que ibi muniri iussit. eodem tempore equitatus regis Coti ad castra Cassi advolavit, qui circum Thessaliam esse consueverat. tum timore perterritus Cassius cognito Scipionis adventu visisque equitibus, quos Scipionis esse arbitrabatur, ad montes se convertit, qui Thessaliam cingunt, atque ex his locis Ambraciam versus iter facere coepit. at Scipionem properantem sequi litterae sunt consecutae a M. Favonio, Domitium cum legionibus adesse, neque se praesidium, ubi constitutus esset, sine auxilio Scipionis tenere posse. quibus litteris acceptis consilium Scipio iterque commutat; Cassium sequi desistit, Favonio auxilium ferre contendit. itaque die ac nocte continuato itinere ad eum pervenit, tam opportuno tempore, ut simul Domitiani exercitus pulvis cerneretur et primi antecursores Scipionis viderentur. ita Cassio industria Domiti, Favonio Scipionis
Abbreviated transcription (Latin):
sent factiones duę uaria uoluntate ciuitatum non tenebatur. haegefartos
ueteris homo potentiȩ pompeianis rebusstudebat. Freteus summȩ nobilita¬
tis adolescens suis ac suoꝵ opibus Cęsarem enixe uiuabat. Eodemꝗ tẽ¬
pore Domitius ĩ macedoniam uenit & cum ad eum frequentes ciuitatũ
legationes conuenire cepissent. nuntiatum est adesse scipionem cum le¬
gione magna & opinione & fama omnium. Nam plerũq ĩ nouitate fa¬
ma antecedit. Hic nullo ĩ loco macedoniȩ moratus magno impetu ten¬
dit ad Domitium. Et cum ab eo milia passuum .Xx. abfuisset subito
se ad cassium longinum ĩ thesaliam conuertit. Hoc ideo celeriter fecit
ut simuladesse & uenire nũtiaretur. ex quo iter expeditus faceret. M.
fabonium ad flumen alemonem qđ macedoniam a thesilia diudit cũ
cohortibis .UIIi. presidio impedimentis legionis reliquit castellum¬

Expanded text:
sent factiones duae, varia voluntate civitatium utebatur: Hegesaretos, sent factiones duae, varia voluntate civitatium utebatur: Hegesaretos, veteris homo potentiae, Pompeianis rebus studebat; Petraeus, summae nobilitatis adulescens, suis ac suorum opibus Caesarem enixe iuvabat. Eodemque tempore Domitius in Macedoniam venit; et cum ad eum frequentes civitatium legationes convenire coepissent, nuntiatum est adesse Scipionem cum legionibus, magna opinione et fama omnium; nam plerumque in novitate fama antecedit. hic nullo in loco Macedoniae moratus magno impetu tetendit ad Domitium, et cum ab eo milia passuum xx afuisset, subito se ad Cassium Longinum in Thessaliam convertit. hoc adeo celeriter fecit ut simul adesse et venire nuntiaretur, et quo iter expeditius faceret, M. Favonium ad flumen Haliacmonem, quod Macedoniam a Thessalia dividit, cum cohortibus viii praesidio impedimentis legionum reliquit castellum
Abbreviated transcription (Latin):
thesalia etholiaq legati uenissent qui presidio misso pollicerentur eaꝵ
gentium cuntates imꝑata facturas. L. Cassium longinum cum legione
Hronum quȩ appellabatur.xxuii. atq equitibus .cc. in thessaliam &
.C. caluisium sabinum cum cohortibus quinq paucisq equitibis ĩ etho-¬
liam misit̾. Maximeq edᷤ quod erant propinquę regiones de re frumen¬
taria ut prouiderent hortatus est .cN. Domitium caluinum cum legi¬
onibus duc̾bus . xi. & xii. & equitibus .d. ĩ macedoniam proficisci iubet .
Cuius prouinciȩ ab ea parte quȩ libera appellabatur. Menedemus prince¬
ps earum regionum missus legatus omnium suorum excellens studiũ
profitebatur. Ex his caluisius primo aduentu summa omnium et holoꝵ
receptus uoluntate prȩsidiis aduersarioꝵ calidone & naupacto relictisoĩ
etholia potitus est. Cassuis in thesaliam cum legione ꝑuenit. Hic cum es¬

Expanded text:
Thessalia Aetoliaque legati venissent, qui praesidio misso pollicerentur earum Thessalia Aetoliaque legati venissent, qui praesidio misso pollicerentur earum gentium civitates imperata facturas, L. Cassium Longinum cum legione tironum, quae appellabatur xxvii, atque equitibus cc in Thessaliam, item C. Calvisium Sabinum cum cohortibus v paucisque equitibus in Aetoliam misit; maxime eos, quod erant propinquae regiones, de re frumentaria ut providerent, hortatus est. Cn. Domitium Calvinum cum legionibus duabus, xi et xii, et equitibus d in Macedoniam proficisci iussit; cuius provinciae ab ea parte, quae libera appellabatur, Menedemus, princeps earum regionum, missus legatus omnium suorum excellens studium profitebatur. Ex his Calvisius primo adventu summa omnium Aetolorum receptus voluntate praesidiis adversariorum Calydone et Naupacto deiectis omni Aetolia potitus est. Cassius in Thessaliam cum legione pervenit. hic cum es
Abbreviated transcription (Latin):
eius prouinciȩ sed in singulos conuentus. singulasq ciuitates certe pecumȩ
imperabantur. mutuasq ex illo se consulto exigi dictitabant a publicanis
uti in sorte fecerant ĩ sequentis anni uectigal pro mutuo. Prȩterea ephesi
a fano diemȩ depositas antiquitus pecunas Scipio tolli iubebut cȩterasq
senatorii quos aduocauerat Scipio litterȩ ei redduntur a pompeio. mare
transisse cum legionibus cęsarem. properaret ad se cum exercitu uenire
omnibusq quȩ haberet. his litteris acceptis quos aduocauerat dimittit ipse
inter: macedoniam parare incipit paucisq post diebus est profectus. Nec res
ephesiȩ pecuniȩ salutem attulit. Cȩsar antonii exercitu conuincto dedu¬
cta orico legione quam tuendȩ orȩ marittimę causa posuerat tentãdas
sibi prouincias longiusq procedendum existimabat. Et cum ad eum ex

Expanded text:
eius provinciae, sed in singulos conventus singulasque civitates certae pecuniae eius provinciae, sed in singulos conventus singulasque civitates certae pecuniae imperabantur, mutuasque illas ex senatus consulto exigi dictitabant; publicanis, ut ii sortem fecerant, insequentis anni vectigal promutuum. Praeterea Ephesi a fano Dianae depositas antiquitus pecunias Scipio tolli iubebat. certaque esenatorii, quos advocaverat Scipio, litterae ei redduntur a Pompeio, mare transisse cum legionibus Caesarem; properaret ad se cum exercitu venire omniaque post ea quae haberet. his litteris acceptis, quos advocaverat, dimittit; ipse iter in Macedoniam parare incipit paucisque post diebus est profectus. haec res Ephesiae pecuniae salutem adtulit. Caesar Antoni exercitu coniuncto deducta Orico legione, quam tuendae orae maritimae causa posuerat, temptandas sibi provincias longiusque procedendum existimabat et, cum ad eum ex
Abbreviated transcription (Latin):
exigebantur multa prȩterta generatim ad auaritiam exercebantũ. In
capitai singula seruoꝵ ac liberoꝵ tributum imponebatur colĩnaria ho¬
stiaria frumentum. milites arma remiges tormenti. uecturȩ impera
bantur. Qui horum quid acerbissime crudelissimeq fecerat. is & uir &
cuus optimus habehatur. Erat plena littorum & imperioꝵ prouincia
conferta preceptis atq ex actoribus qui prȩter imperatas pecunias suo etiã
priuato imperio compendioꝗ seruiebant. Dictitabant enim se domo patria¬
q expulsos omnibus necessaris egere rebus. ut honesta prescriptione rẽ
turpissimam tegerent. Accedebunt ad hȩc grauissimȩ usurȩ qđ ĩbello
plerũq accedere consueuit uniliersis imperatis pecuniis quibus in rebus pro¬
lationem diei donationem esse dicebant. Itaq es alienum prouinciȩ eo
biennio multiplicatum est neq minus obeam causam ciuibus romaris

Expanded text:
exigebantur. multa praeterea generatim ad avaritiam excogitabantur. in exigebantur. multa praeterea generatim ad avaritiam excogitabantur. in capita singula servorum ac liberorum tributum imponebatur; columnaria ostiaria frumentum milites arma remiges tormenta vecturae imperabantur. qui horum quid acerbissime crudelissimeque fecerat, is et vir et civis optimus habebatur. erat plena lictorum et imperiorum provincia, differta praefectis atque exactoribus, qui praeter imperatas pecunias suo etiam privato conpendio serviebant; dictitabant enim se domo patriaque expulsos omnibus necessariis egere rebus, ut honesta praescriptione rem turpissimam tegerent. accedebant ad haec gravissimae usurae, quod in bello plerumque accidere consuevit universis imperatis pecuniis; quibus in rebus prolationem diei donationem esse dicebant. itaque aes alienum provinciae eo biennio multiplicatum est. neque minus ob eam causam civibus Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis imperatorem sese appellauerat. Quo faicto ciuutatibus tyramnisq
magnas impetrauerat pecunias. Item a publicanis suȩ prouinciȩ debitam
biennii pecuniam exegerat & abeisdem insequentis anni mutuam ac¬
ceperat equitesq toti prouimneiȩ imperauerat. quibus coactis finitimis ho¬
stibus partbis post se relictis qui paulo ante.Mi. crassum imperatorem intẽ¬
fecerant.&.M. bibulum in obsidione habuerant. Legiones equitesq ex siria
deduxerat. Summaq cum sollicitudine: atq timore parthici belli ĩ prouĩ¬
ciam cum uenisset ac non nullȩ militum uoces cum audirentur se se cõ-¬
tra hostem si ducerentur ituros contra ciuem & consulem arma nõ latu¬
ros deductis pergamum atq ĩ locupletissimas urbes hibermȩ legionibus ma-¬
ximas largitiones fecit & confirmandoꝵ militum causa diripiendas his
ciuitates dedit. Interim a cerbissime imperatȩ pecuniȩ tota prouincia

Expanded text:
ceptis imperatorem se appellaverat. quo facto civitatibus tyrannisque ceptis imperatorem se appellaverat. quo facto civitatibus tyrannisque magnas imperaverat pecunias, item a publicanis suae provinciae debitam biennii pecuniam exegerat et ab isdem insequentis anni mutuam praeceperat equitesque toti provinciae imperaverat. quibus coactis, finitimis hostibus Parthis post se relictis, qui paulo ante M. Crassum imperatorem interfecerant et M. Bibulum in obsidione habuerant, legiones equitesque ex Syria deduxerat. summamque in sollicitudinem ac timorem Parthici belli provincia cum venisset, ac nonnullae militum voces cum audirentur sese, contra hostem si ducerentur, ituros, contra civem et consulem arma non laturos, deductis Pergamum atque in locupletissimas urbes in hiberna legionibus maximas largitiones fecit et confirmandorum militum causa diripiendas his civitates dedit. Interim acerbissime imperatae pecuniae tota provincia
Abbreviated transcription (Latin):
taxo exercitum edicunt. Pompeius clam & noctu. cęsar palam atq
ĩterdui. Sed cęsir circuitu maiore iter quippe erat longius aduerso
flumine ut uado transire posset. Pompeuis quia expedito itinere flum̃
ei transeundum non erat magnis itineribus ad antonium contendit At¬
q eum ubi appropinquare cognouit ydoneum locum nactus ubi copias
collocauit. suosq omnes castris continuit. ignesꝗ fieri probibuit quo occal¬
tior esset eius aduentus. Hȩc ad antonium statim ꝑ grȩcos deferuntur.
ille missis ad cęsarem nuntiis unum diem sese castris tenuit altero die
ad eum ꝑuenit cęsar. cuius aduentu cognito pompeuis ne duobus cĩ¬
cũ cluderetur exercitibus ex eo loco discedit omnibusq copiis ad hy¬
sparagum che nachum q peruenit atq ibi idoneo laco castra ponit.
his temporibus Scipio detrimentis quibusdam circa montem amanum ac¬

Expanded text:
Apso exercitum educunt, Pompeius clam et noctu, Caesar palam atque Apso exercitum educunt, Pompeius clam et noctu, Caesar palam atque interdiu. sed Caesari circuitu maiore iter erat longius, adverso flumine, ut vado transire posset. Pompeius, quia expedito itinere flumen ei transeundum non erat, magnis itineribus ad Antonium contendit atque, ubi eum adpropinquare cognovit, idoneum locum nactus ibi copias collocavit, suosque omnes castris continuit, ignesque fieri prohibuit, quo occultior esset eius adventus. haec ad Antonium statim per Graecos deferuntur. ille missis ad Caesarem nuntiis unum diem sese castris tenuit, altero die ad eum pervenit Caesar. cuius adventu cognito Pompeius, ne duobus circumcluderetur exercitibus, ex eo loco discedit omnibusque copiis ad Asparagium Dyrrachinorum pervenit atque ibi idoneo loco castra ponit. His temporibus Scipio detrimentis quibusdam circa montem Amanum ac
Abbreviated transcription (Latin):
decc. plerasq naues in italiam remtit ad reliquos milites equitesq trãs¬
portindos. Põtones qđ est genus nauium galicoꝵ lissi relinquit. Hoc
consilio ut si forte pompeius uacuam existimans italiam eo traecisset
exercitum quȩ opinio erat ĩ edita uulgo aliquam cesar ad in sequendũ
haberet facultatem. Nuntiosq ad eos celeriter mittit quibus regionibus ẽ¬
exercitum exposusset & quid militum transmisisset. Noc eodem fere tẽ¬
pore Cęsar atq pompeius cognoscunt nam preteruectas appollomam chy¬
rachiumq naues uiderant ip̃i iter secundum eas terras duxerant. sed quo
essent hx̧e delate primis diebus ignoribant. cognitaq re diuersa sibi ã¬
bo consilia capiunt. Cȩsarut ꝗͣ primum se cum antonio conungeret.
Pompeius ut uenientibus se in itinere opponeret & sic imprudentes ex in¬
siduis adoriri posset. eodemq die uterq eoꝵ ex castris statutis flumine

Expanded text:
dccc, plerasque naves in Italiam remittit ad reliquos milites equitesque transdccc, plerasque naves in Italiam remittit ad reliquos milites equitesque transportandos, pontones, quod est genus navium Gallicarum, Lissi relinquit, hoc consilio, ut si forte Pompeius vacuam existimans Italiam eo traiecisset exercitum, quae opinio erat edita in vulgus, aliquam Caesar ad insequendum facultatem haberet, nuntiosque ad eum celeriter mittit, quibus regionibus exercitum exposuisset et quid militum transvexisset. Haec eodem fere tempore Caesar atque Pompeius cognoscunt. nam praetervectas Apolloniam Dyrrachiumque naves viderant, ipsi iter secundum eas terras direxerant, sed quo essent eae delatae, primis diebus ignorabant. cognitaque re diversa sibi ambo consilia capiunt: Caesar, ut quam primum se cum Antonio coniungeret, Pompeius, ut venientibus in itinere se opponeret, et si imprudentes ex insidiis adoriri posset; eodemque die uterque eorum ex castris stativis a flumine
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu crudelissime interficiuntur. At ueteranȩ legionis milues item
conflictati & tempestatis & sentine uitis nõ ex pristina uirtute remit¬
tendum alquid putauerunt. sed tractandis condictionibus & simulatiõe
deditionis extracto primo noctis tempore gubernatorem ĩ terram nauẽ
eicere cogunt. ip̃i idoneum locum nacti. reliquam noctis ꝑtem ibi con-¬
fecerunt: & lice prima missis ad eos ab ocfacilio equitibus qui cã pem
orȩ maritimȩ obseruabant cireiter. cccc. quiq cosarmati ex presidio
secuti sunt se defenderunt: & non nullis eoꝵ interfectis in columes se ad
nostros receperunt. Quo facto conuentus ciuium romanoꝵ qui lissum
obtinebant quod oppidũs is antea cȩsar tribuerit muniendumq curaue¬
rat antonium recipit omnibusq rebusiuint. Octacilius sibi timens oppi¬
erat summa ueteranarum trium legionum uniusq tyronum & equitũ

Expanded text:
conspectu crudelissime interficiuntur. at veteranae legionis milites, item conspectu crudelissime interficiuntur. at veteranae legionis milites, item conflictati et tempestatis et sentinae vitiis, neque ex pristina virtute remittendum aliquid putaverunt, et tractandis condicionibus et simulatione deditionis extracto primo noctis tempore gubernatorem in terram navem eicere cogunt, ipsi idoneum locum nacti reliquam noctis partem ibi confecerunt et luce prima missis ad eos ab Otacilio equitibus, qui eam partem orae maritimae adservabant, circiter cccc, quique eos armati ex praesidio secuti sunt, se defenderunt et nonnullis eorum interfectis incolumes se ad nostros receperunt. Quo facto conventus civium Romanorum, qui Lissum obtinebant, quod oppidum iis antea Caesar attribuerat muniendumque curaverat, Antonium recepit omnibusque rebus iuvit. Otacilius sibi timens oppierat summa veteranarum trium legionum uniusque tironum et equitum
Abbreviated transcription (Latin):
& naufragio interirent & ex magno remigum propugnatorsq numero
pars ad scopulos ad lisa interficeretur. pars a nostris distriberetur. Quosõs
conseruatos cȩsar domum remisit. Nostrȩ naues duȩ tardius cursu confe¬
cto in noctem coniectȩ cum ignorarent quem locum reliquę cepissent cõ-¬
tra lisum in ancoris constiterunt. Hasscafis minoribusq nauigiis complu¬
ribus sumptis octacilius crassus qui lissi prȩerat expugnare parabat. simł de
deditione coꝵs agebat. & in columitatem deditis pollicebatur. Harum al-¬
tera nauis ex legione tyronum sustulerat. altera ex ueterana paulominus
cc. his cognosci licuit quantum esset hominibus presidii ĩ animi fortini¬
dine. tyrones enim multitudine nauium perterriti & salo nauseaq con¬
fecti uireiurando accepto nhil his nocituros hostes se octacilio dederunt:
Qui omnes aduenientes adeum perducti contra religionem uiris uirandi ĩ eius

Expanded text:
et naufragio interirent, et ex magno remigum propugnatorumque numero et naufragio interirent, et ex magno remigum propugnatorumque numero pars ad scopulos allisa interficeretur, pars ab nostris detraheretur, quos omnes conservatos Caesar domum remisit. Nostrae naves duae tardius cursu confecto in noctem coniectae, cum ignorarent, quem locum reliquae cepissent, contra Lissum in ancoris constiterunt. has scaphis minoribusque navigiis compluribus summissis Otacilius Crassus, qui Lissi praeerat, expugnare parabat; simul de deditione eorum agebat et incolumitatem deditis pollicebatur. harum altera navis ccxx e legione tironum sustulerat, altera ex veterana paulo minus cc. hic cognosci licuit, quantum esset hominibus praesidii in animi firmitudine. tirones enim multitudine navium perterriti et salo nausiaque confecti iureiurando accepto nihil iis nocituros hostes se Otacilio dediderunt; qui omnes ad eum producti contra religionem iurisiurandi in eius
Abbreviated transcription (Latin):
& perseuerantia nautaꝵ seuim tempestatis superare posse sperabant
preteruectosq dyrachium magna ui uenti nihilo segnius sequebatur.
Nostri usi fortunȩ beneficio tamen impetum classis timebant. si forte uen-¬
tus remisisset nacti portum qui appellatur nimpheum ultra lissum
milia passuum . iiiͦ. eo naues introduxerunt. Qui portus ab affrico te¬
gebatur ab austro non erat tutus leuisq tempestatis causa classis pericu¬
lum extimauerunt. quo simulatq intus est itum incredibili felicitate
Auster qui ꝑ biduum flauerat in africum se uertit. Hic subiitam commu¬
tationem fortunȩ uidere lieuit. Qui modo sibi timuerant hos tutissimꝰ
portus recipiebat. Qui nostris nauibus periculum intulerant de suo timẽ
cogebantur. Itaq tempore commutato tempestas & nostros texit & naues
rhodias afflixit. Ita ut ad unam contractȩ omnes nũo .xui. eliderentũ.

Expanded text:
et perseverantia nautarum et vim tempestatis superari posse sperabat et perseverantia nautarum et vim tempestatis superari posse sperabat praetervectosque Dyrrachium magna vi venti nihilo setius sequebatur. nostri usi fortunae beneficio tamen impetum classis timebant, si forte ventus remisisset. nacti portum, qui appellatur Nymphaeum, ultra Lissum milia passuum iii, eo naves introduxerunt — qui portus ab Africo tegebatur, ab austro non erat tutus — leviusque tempestatis quam classis periculum aestimaverunt. quo simulatque intro est itum, incredibili felicitate auster, qui per biduum flaverat, in Africum se vertit. Hic subitam commutationem fortunae videre licuit. qui modo sibi timuerant, hos tutissimus portus recipiebat; qui nostris navibus periculum intulerant, de suo timere cogebantur. itaque tempore commutato tempestas et nostros texit et naves Rhodias adflixit, ita ut ad unam omnes constratae numero xvi eliderentur
Abbreviated transcription (Latin):
ad transportandum lenioribus uentis expectabunt. Quibus rebus ꝑmotus
cȩsar brundusium ad suos seuerius scripsit nacti idoneum uentum: ne oc-¬
casionem nauigandi dimitterent. siue ad littora appolliniatium cursum
dirigere atq eo naues elicere possent. Hȩc a custodibus classium loca ma¬
xime uacabant quod se longius portubus committere non auderent. Illi
adhibita audacia & uirtute administrantibus. M. antonio & Rufo ca¬
leno multum ip̃is militibus hortantibus. neq ullum periculum pro salute
Cesaris recusantibus nacti austrum naues soluunt atq altera die appolloniã
Dyrachiumq prȩteruehuntur. Qui cum essent ex continenti uisi .. co¬
ponuis qui Dyrachii classi rhodiȩ prȩerat naues exportu educit & cumiã
nostri remissiore uento ad propinquassent. idem auster increbuit nostrisq
presidium fuit. Neq uero ille ob eam causam conatu desstebut. sed labore

Expanded text:
ad transportandum lenioribus ventis expectabant. quibus rebus permotus ad transportandum lenioribus ventis expectabant. quibus rebus permotus Caesar Brundisium ad suos severius scripsit, nacti idoneum ventum ne occasionem navigandi dimitterent, si vel ad litora Apolloniatium cursum dirigere atque eo naves eicere possent. haec a custodiis classium loca maxime vacabant, quod se longius a portibus committere non auderent. Illi adhibita audacia et virtute administrantibus M. Antonio et Fufio Caleno, multum ipsis militibus hortantibus neque ullum periculum pro salute Caesaris recusantibus, nacti austrum naves solvunt atque altero die Apolloniam Dyrrachiumque praetervehuntur. qui cum essent ex continenti visi, Coponius, qui Dyrrachii classi Rhodiae praeerat, naves ex portu educit, et cum iam nostris remissiore vento adpropinquasset, idem auster increbruit nostrisque praesidio fuit. neque vero ille ob eam causam conatu desistebat, sed labore
Abbreviated transcription (Latin):
quadriremem cum remigibus defensoribusq suis ceperunt. reliquas tur¬
piter refugere coegerunt. Ad hoc detrimentum accessit ut equitibus ꝑ
ora marittima ab antonio dispositis aquari prohiberentur. Qua necessi¬
tate & ignominia ꝑmonitus libo discessit a brundusio obsessionemꝗ no¬
strorum obmisit. Multi iam menses transierant & hyens iam precipita¬
uerat. neq brundusio naues legionesq ad cȩsarem ueniebant. ac nõ nul¬
lȩ eius rei pretermisse occasiones cȩsari uidebantur. quod sepe certe fla¬
uerant uenti quibus necessario committendum existimabat. Quanto¬
q eius amplius processerat temporis. tanto alacriores erant ad custodias
qui classibus preerant maioremq fiduciam prohibendi habebant: & cre¬
bris pompeii litteris castigabantur: quoniam primo uenientem nõ prohibu
erunt ut reliquos eius exercitus impedirent duriusq quotidie tempus

Expanded text:
quadriremem cum remigibus defensoribusque suis ceperunt, reliquas turquadriremem cum remigibus defensoribusque suis ceperunt, reliquas turpiter refugere coegerunt. ad hoc detrimentum accessit, ut equitibus per oram maritimam ab Antonio dispositis aquari prohiberentur. qua necessitate et ignominia permotus Libo discessit a Brundisio obsessionemque nostrorum omisit. Multi iam menses erant et hiems praecipitaverat, neque Brundisio naves legionesque ad Caesarem veniebant. ac nonnullae eius rei praetermissae occasiones Caesari videbantur, quod certi saepe flaverant venti, quibus necessario committendum existimabat. quantoque eius amplius processerat temporis, tanto erant alacriores ad custodias, qui classibus praeerant, maioremque fiduciam prohibendi habebant, et crebris Pompei litteris castigabantur, quoniam primo venientem Caesarem non prohibuissent, ut reliquos eius exercitus impedirent, duriusque cotidie tempus
Abbreviated transcription (Latin):
positis. presidiũ equitum eiecit. & adeo loci opantunitate profecitꝰ uti ad
pompeium litteras miteret. naues reliquas siuellet subduci & reficit iuberet
sua dasse auxilia sese cȩsaris probibiturũs. Erat eo tempore antomus brũ¬
dusi: qui uirtute militum confisusscafas nauium magnaꝵ circiter lxͦ.
crateis pluteisq contexit. eoq milites delectos imposuit atq eas ĩ littore
pluribus locis sepatim disposut᷑ nauesq triremes duas quas brunduisi
faciendas curauerat ꝑ causam exercendoꝵ. remigum ad fauces põ¬
tus prodire iussit. Has cum audacius progressas libo uidisset sperans
intercipi posse quadriremes .u. ad eas misit. Quȩ cum nauibus nostris
propinquassent nostri ueterani ĩ portum refugerunt. Illi studio incitati
inceutius sequebantur. Nam ex omnibus partibus subito antoniane
scafe signo dato se in hostes incitauerunt. primoq impetu unam ex his

Expanded text:
positis praesidium equitum deiecit et adeo loci opportunitate profecit, uti ad positis praesidium equitum deiecit et adeo loci opportunitate profecit, uti ad Pompeium litteras mitteret, naves reliquas, si vellet, subduci et refici iuberet; sua classe auxilia sese Caesaris prohibiturum. Erat eo tempore Antonius Brundisii; is virtute militum confisus scaphas navium magnarum circiter lx cratibus pluteisque contexit eoque milites delectos inposuit atque eas in litore pluribus locis separatim disposuit navesque triremes duas, quas Brundisii faciendas curaverat, per causam exercendorum remigum ad faucis portus prodire iussit. has cum audacius progressas Libo vidisset, sperans intercipi posse quadriremes V ad eas misit. quae cum navibus nostris propinquassent, nostri veterani in portum refugiebant, illi studio incitati incautius sequebantur. iam ex omnibus partibus subito Antonianae scaphae signo dato se in hostes incitaverunt primoque impetu unam ex his
Abbreviated transcription (Latin):
bil quibuscdam solutis ergastulis cosam ĩ agro curiane oppugnare cepit ss ł co
cum a .q. fedio prȩtore cum legione lapide ictus ex muro perit. & celi¬
us prosectus ut ip̃e tunc dictetabat ad cęsarem ꝑuenit. Turinosubi cum
di causa missi erant pollicitaretur ab his est ĩ terfecdtus. ttaq magnaꝵq
initia rerum quȩ oxcupatione magistratuum & temporum sollicitam ita¬
liam habebat celerem & facilem exitum habuerunt. Libo prosectus ab
orico cum classe cui preerat nauium.L brundufium uenit. Insulamq
quȩ contra portum brundusium est occupat. quod prestare arbitrabat᷑
unum locum qui magis necessarius nostris erat ingresus. ꝗͣ omnia lutora
ac portus custodia clausosteneri. Hie repentino aduentu naues onera
nas quasclam incendit: & unam frumento onustam abduxit. magnum¬
ꝗ nostris teriorem ĩiecit. Et noctu militibus ac sagipͥtaris interramꝰ ex¬

Expanded text:
posset, quibusdam solutis ergastulis Compsam in agro Hirpino oppugnare coepit. eo posset, quibusdam solutis ergastulis Compsam in agro Hirpino oppugnare coepit. eo cum a Q. Pedio praetore cum legione , lapide ictus ex muro perit. et Caelius profectus, ut dictitabat, ad Caesarem pervenit Thurios. ubi cum dii causa missi erant, pecuniam polliceretur, ab his est interfectus. ita magnarum initia rerum, quae occupatione magistratuum et temporum sollicitam Italiam habebant, celerem et facilem exitum habuerunt. Libo profectus ab Orico cum classe cui praeerat navium l Brundisium venit insulamque quae contra portum Brundisinum est occupavit, quod praestare arbitrabatur unum locum, qua necessarius nostris erat egressus, quam omnia litora ac portus custodia clausos tueri. hic repentino adventu naves onerarias quasdam nactus incendit et unam frumento onustam abduxit magnumque nostris terrorem iniecit, et noctu militibus ac sagittariis in terra ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmotus palam se proficisei ad cȩsarem simulauit. clam nuncis ad milo¬
nem missis. qui clodio interfecto eius nomine erat damnatus atq eo
ĩ italiam euocato. quod magnis mieribus datis gladiatoris familiȩ reli¬
quias quas habebat sibi conumxit. atq eum ĩ thurium ad sollicitandos
pastores premisit. Ip̃ẽ cum Casalinum uenisset. unoq tempore signa eius
militaria atq arma capuę essent comprehensa & familia neapoli uisa
Q proditio oppidi appareret patefactis consilis exclusus capua: & ꝑicu¬
lum ueritus quod conuentus arma ceperat. atꝗ eum hostis loco habẽ¬
dum existimabat consilio destituit atq eo se itinere auertit. Interim
Milo dimissis circum municipia litteris ea que ficeret iussu atq imꝑio
ficere pompeii quȩ mandata a se ꝑ bibulum delata essent. quos ex ere
alieno laborare arbitrabantur sollicitabat. Apud quos cum proficeretꝰ ni

Expanded text:
permotus palam se proficisci ad Caesarem simulavit; clam nuntiis ad Milopermotus palam se proficisci ad Caesarem simulavit; clam nuntiis ad Milonem missis, qui Clodio interfecto eo nomine erat damnatus, atque eo in Italiam evocato, quod magnis muneribus datis gladiatoriae familiae reliquias habebat, sibi coniunxit atque eum in Thurinum ad sollicitandos pastores praemisit. ipse cum Casilinum venisset unoque tempore signa eius militaria atque arma Capuae essent comprensa et familia Neapoli visa quae proditionem oppidi appararet, patefactis consiliis exclusus Capua et periculum veritus, quod conventus arma ceperat atque eum hostis loco habendum existimabat, consilio destitit atque eo itinere sese avertit. Interim Milo dimissis circum municipia litteris se ea quae faceret iussu atque imperio facere Pompei, quae mandata ad se per Vibullium delata essent, quos ex aere alieno laborare arbitrabatur, sollicitabat. apud quos cum proficere nihil
Abbreviated transcription (Latin):
aut cuius impudentiȩ est: Itaꝗ hoc qui postularet reꝑiebatur nemo atq
ip̃is ad quoꝵ cõmodum ꝑtinebat. Durior inuentus est celius & obhoc
profectius initio ne frustra ingressus turpem causam uideretur legem
promulgauit ut sexiesa dies sine usuris creditȩ pecuniȩ soluantur.
Cum resisteret Seruilius consul reliquiq magistratus. & minus opinione
sua sufficeret ad hominum excitanda studia sublata priore lege.
duas promulgauit. Unam qua merredes habitationum annuas condu¬
ctoribus donauit. alteram tabulaꝵ nouaꝵ. Impetuq multitudinis in
.C.Trebonium facto & non nullis uulneratis eum de tribunali deturba¬
uit. De quibus rebus Seruilius consul ad senatum retulit. Senatusq
Celium a re .p. remouendum censuit. Hoc decreto eum: senatu prohibuit.¬
& contionare conantem de rostris deduxit. Ille ignominia & dolore

Expanded text:
aut cuius impudentiae est? itaque, hoc qui postularet, reperiebatur nemo. atque aut cuius impudentiae est? itaque, hoc qui postularet, reperiebatur nemo. atque ipsis, ad quorum commodum pertinebat, durior inventus est Caelius. et ab hoc profectus initio, ne frustra ingressus turpem causam videretur, legem promulgavit, ut sexenni die sine usuris creditae pecuniae solvantur. Cum resisteret Servilius consul reliquique magistratus et minus opinione sua efficeret, ad hominum excitanda studia sublata priore lege duas promulgavit, unam, qua mercedes habitationum annuas conductoribus donavit, aliam tabularum novarum, impetuque multitudinis in C. Trebonium facto et nonnullis vulneratis eum de tribunali deturbavit. de quibus rebus Servilius consul ad senatum rettulit, senatusque Caelium ab re publica removendum censuit. hoc decreto eum consul senatu prohibuit et contionari conantem de rostris deduxit. ille ignominia et dolore
Abbreviated transcription (Latin):
tiburtius centuriones militesq non nulli: Tum labienus. Desiite ergo
de compositione loqui. nam nobis nisi cȩaris capite delato pax esse nł¬
la poterit. Isdem temporibus.M. Celius rufus prȩtor causa debitoꝵ
suscepta initio magistratus tribimal suum uix̃ .c. trebonii pretorisur¬
bani sellam collocauit. & siquis appellauisset de extimatione & de solu¬
tionibus quȩ ꝑ arbitrium fierent ut cesar pñs constituerat fore auxilio
pollicebatur. Sed fiebat equitite decreti & humanitate treboni. qui
bis temporibus clementer & moderite ius hoc dicendum existimabat.
ut reperiri non posset a quibus initium appellandi nasceretur. Nam
fortasse in opiam excusare & calamitatem aut propriam suam aut tem¬
porum & difficultates queri auctionandi proponere etiãm mehocrisaĩ
est. In tegris uero tenere possessiones qui se debere fattantur. Cuius dĩ

Expanded text:
Tiburtius centuriones militesque non nulli. tum Labienus: desinite ergo Tiburtius centuriones militesque non nulli. tum Labienus: desinite ergo de conpositione loqui; nam nobis nisi Caesaris capite relato pax esse nulla potest. Isdem temporibus M. Caelius Rufus praetor causa debitorum suscepta initio magistratus tribunal suum iuxta C. Treboni, praetoris urbani, sellam collocavit, et siquis appellavisset de aestimatione et de solutionibus, quae per arbitrum fierent, ut Caesar praesens constituerat, fore auxilio pollicebatur. sed fiebat aequitate decreti et humanitate Treboni, qui his temporibus clementer et moderate ius dicendum existimabat, ut reperiri non possent, a quibus initium appellandi nasceretur. nam fortasse inopiam excusare et calamitatem aut propriam suam aut temporum queri et difficultates auctionandi proponere etiam mediocris est animi; integras vero tenere possessiones, qui se debere fateantur, cuius animi
Abbreviated transcription (Latin):
presertim ut id agerent ne ciues cum ciuibus armis decertarent. Multa
suppliciter loquutus ut de sua omniumq salute debebat. silentioq ab
utrisꝗ militibus facto. auditum responsum est ab altera parte aulum
Uarronem profiteri se altera die ad colloquium uenturum atq una uis¬
etiam utrũq ad modum tuto legati uenire. & quȩ uellent exponere pos¬
sent. cercumq ei rei tempus constituitur. Quo cum esset postero die uẽ¬
tum magna uitĩꝗ nultuudo conuenit magnaq erat huus rri exp̃e
ctatio atq omnium animi intenti esse ad pacem uidebantur. Qua ex
frequentia litus labienus prodit. sũmissa oratione loqui de pace: atq
altercari cum Uatinio incipit. Quorum mediam orationem interrũ¬
punt undiq subito tela ĩmissa. quȩ ille obtectus armis militum uitauit
Uulnerantur autem complures. In bis cornelius balbus. .M. Plotius .I.

Expanded text:
praesertim cum id agerent, ne cives cum civibus armis decertarent. multa praesertim cum id agerent, ne cives cum civibus armis decertarent. multa suppliciter locutus, ut de sua atque omnium salute debebat, silentioque ab utrisque militibus auditus. responsum est ab altera parte Aulum Varronem profiteri se altera die ad colloquium venturum atque una visurum, quemadmodum tuto legati venire et quae vellent exponere possent; certumque ei rei tempus constituitur. quo cum esset postero die ventum, magna utrimque multitudo convenit, magnaque erat expectatio eius rei atque omnium animi intenti esse ad pacem videbantur. qua ex frequentia T. Labienus prodit, summissa oratione loqui de pace atque altercari cum Vatinio incipit. quorum mediam orationem interrumpunt subito undique tela immissa; quae ille obtectus armis militum vitavit; vulnerantur tamen complures, in his Cornelius Balbus, M. Plotius L.
Abbreviated transcription (Latin):
gressum in sermonem pompeius interpellauit. & loqui plura prohibuit.
Quid mibi inquit aut uita aut cuntate opus est quam beneficio Cesaris-
habere uidebor: Cuius rei opinio tolli non potert nusi cum in italiam
ex qua prosectus sum reductus existimabor bello ꝑfecto. Ab bis cesarbxe
dicta cognouit qui sermoni interfuerunt. Conatus tamen nabilomĩnus ẽ.
alis rationibus ꝑcolloquium de pace agere ut inter bina castra som¬
peii atq cesaris unum flumen tantum intererat tapsus. crebra inter se col¬
loqui& milites habebant neq ullum interim telum ꝑ ꝑiciiones loquẽ¬
tium traiacebatur. Mittit. P. atinium legatum ad ripam ipsam flu-¬
minis qui ea quȩ maxime ad pacem ꝑtinere uiderentur ageret & crebꝰ
magna uoce pronũtiaret liceret ne cubus ad cuies de pace duos lega¬
tos mittere. quod eriam fugitiuis a saltu pyreneo predonibusq licuissẽt.

Expanded text:
gressum in sermonem Pompeius interpellavit et loqui plura prohibuit. gressum in sermonem Pompeius interpellavit et loqui plura prohibuit. quid mihi, inquit aut vita aut civitate opus est, quam beneficio Caesaris habere videbor? cuius rei opinio tolli non poterit, cum in Italiam, ex qua profectus sum reductus existimabor. bello perfecto ab iis Caesar haec facta cognovit, qui sermoni interfuerunt. conatus tamen nihilominus est aliis rationibus per colloquia de pace agere. Inter bina castra Pompei atque Caesaris unum flumen tantum intererat Apsus, crebraque inter se colloquia milites habebant, neque ullum interim telum per pactiones loquentium traiciebatur. mittit P. Vatinium legatum ad ripam ipsam fluminis, qui ea quae maxime ad pacem pertinere viderentur ageret, et crebro magna voce pronuntiaret, liceretne civibus ad cives de pace duos legatos mittere, quod etiam fugitivis ab saltu Pyrenaeo praedonibusque licuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
recipere neq perculum prestare corum sed totam rem ad pompeium
reicere unum instare de incbitis uehementissimeq contendere. Quȩ ubi
cȩsar intellexit presentis periculi atq inopiȩ uitandȩ causa orationem mn-¬
stituisse neque illam spem aut conclitionem pacis afferre ad relquam co¬
ꝯitationem belli se se recipit. Hibulus multos dies terra prohibitus &
grauiore morbo & frigore ac labore implicitus cum neq curari posset:
neq suteptum officiumꝰ deserre uellet uim morbi sustinere non potuit.
So mortuo ad neminem unum summa imperii recdit. sed separatim suam
quisq elastm ad arbitrium sium administribat. Bibulus sedato cuml¬
tu quem repentinus aduentus eȩsans concitauerait ubi primum rurfus ad
bibito libone &o .l. luccio & theofine: quibus comunicare de maximis
rebus pompeius confueuerat de mandatis cȩsars aggre instituit. Eum ĩ¬

Expanded text:
recipere neque periculum praestare eorum, sed totam rem ad Pompeium recipere neque periculum praestare eorum, sed totam rem ad Pompeium reicere; unum instare de indutiis vehementissimeque contendere. quem ubi Caesar intellexit praesentis periculi atque inopiae vitandae causa omnem orationem instituisse, neque ullam spem aut condicionem pacis adferre, ad reliquam cogitationem belli sese recepit. Bibulus multos dies terra prohibitus et graviore morbo ex frigore ac labore inplicitus, cum neque curari posset neque susceptum officium deserere vellet, vim morbi sustinere non potuit. eo mortuo ad neminem unum summa imperii redit, sed separatim suam quisque classem ad arbitrium suum administrabat. Vibullius sedato tumultu, quem repentinus Caesaris adventus concitaverat, ubi primum reversus est, adhibito Libone et L. Lucceio et Theophane, quibuscum communicare de maximis rebus Pompeius consueverat, de mandatis Caesaris agere instituit. quem in