comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiae componitur baptisteriũ balsams
et ceteris odoramentis consꝑgitur. tileq
grãm dñs subministrabat in popło. t
estimarent se ꝑadisi odorib refoueri. di¬
q p̃cedentib sacra sc̃ĩs euuangilis et ti¬
cib cum ymnis et canticis sp̃ualib at¬
q letaniis scõꝵ nominib acclamatis.
sẽs pontifex manũ tenens regis. a doma
regia ꝑgit ad baptisterium sub str̃mtis
regina et popło. Dum autẽ simuli
gerent: rex interrogauit ep̃m dicens sa¬
trone est hoc regnum dei qd̃ michi ꝓmit¬
tis: Cui ep̃c. Non est hoc inquit illdig¬
num. s initium uie ꝑ quã uenitur aul¬
lud. Cum uero ꝑuenissent ad baptimi
clericus qui crisma ferebat a popło et ui¬
ceptus ut ad fontem uenire nequiueit.
Scificato autẽ fonte. nutu diurino chi¬
ma defuit. Et quia ꝓpt̾ popłi pssurn
ulli non patebat egressus uł ingressill
sis in celum: cepit tacite orare cum lli¬

Expanded text:
ecclesiae componitur baptisterium balsamo ecclesiae componitur baptisterium balsamo et caeteris odoramentis conspergitur: talemque gratiam Dominus subministrabat in populo, ut existimarent se paradisi odoribus refoveri. Sicque precedentibus sacrosanctis euvangeliis et crucibus, cum ymnis et canticis spiritalibus atque letaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex, manum tenens regis, a domo regia pergit ad baptisterium, subsequente regina et populo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit episcopum, dicens: 'Patrone, est hoc regnum Dei, quod michi promittis?' Cui episcopus: 'Non est hoc', inquid, 'illud regnum, sed inicium viae, per quam venitur ad illum. Cum vero pervenissent ad baptisterium, clericus qui chrisma ferebat a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma defuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus aecclesiae velnsis in caelum, cepit tacite orare cum lacri
Abbreviated transcription (Latin):
ter scilicet successura eoꝵ posteritas reg¬
num eẽt nobilissime ꝓpagatura atq gu¬
bernatura. et scam eccłiam sublimatu¬
ra. om̃iq romana dignitate regnoq po¬
titura. et uictorias contra aliarũ gentiũ
incursus adeptura. nisi forte a bono dege¬
nerantes uiam ueritatis reliquerint. et
diuersos uitioꝵ fuerint secuti amfractus
quib negligi eccłiastica solet disciplina.
et quib ds offenditur. ac ꝑ hoc regna so¬
lent subuerci atq de gente ingentẽ trãs¬
ferri. Qd̃ de moyse scriptum legimꝰ qui¬
a splendida facta est facies eius dum respi¬
ceret in eum dñs. hoc in beatũ remigium
luce splendida ilustratum factum fuis¬
se audimus. Qm̃ sicut moyses lgi¬
tor popło ueteri erat a dño consitisa
ita et beatus remigius euuangłia pi
a domo regia p̃paratur. uelisq ac iomis
depictis ex utraq parte ꝓtenditur itr de¬
suꝑ adumbratur. Platee sternuntur.

Expanded text:
ter scilicet successura eorum posteritas regter scilicet successura eorum posteritas regnum esset nobilissime propagatura atque gubernatura et sanctam aecclesiam sublimatura omnique Romana dignitate regnoque potitura et victorias contra aliarum gentium incursus adeptura, nisi forte a bono degenerantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint secuti anfractus, quibus neglegi aecclesiastica solet disciplina, et quibus Deus offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque de gente in gentem transferri. Quod de Moyse scriptum legimus, quia splendida facta est facies eius, dum respiceret in eum Dominus, hoc et in beatum Remigium luce splendida illustratum factum fuisse audimus; quoniam, sicut Moyses legislator populo veteri erat a Domino constitutus, ita et beatus Remigius euvangelicae a domo regia preparatur, velisque ac cortinis depictis ex utraque parte protenditur et desuper adumbratur. Plate
Abbreviated transcription (Latin):
parati audire et oꝑe complere que a sc̃o pon¬
tifice discerent. Nam lumen qd̃ eos exte¬
rius ꝑfudit. etiam interius illuminauit.
et ad querendum salubre consiliũ inci¬
tauit. Delectabantur namq in uerbis
illis que audierant. licet exterriti eeñt
de luminis claritate. At uero uir sc̃s
scã repletus sapientia cepit eos instrue¬
re. hanc c̃e uisionem diuine atq angłi¬
ce consuetudinẽ. ut in aduentu suo terre¬
ant corda mortalium. s sequenti conso¬
latione demulceant p̃cedentem timorẽ.
instruens eos ex auctoritate scãrum scrip¬
turarũ quomodo singulis quib apparue¬
rant. et in pͥmordio apparitionis incus¬
serint uidentib se timorẽ. S post ꝑ gr̃am
consolationis gratissimã eoꝵ cordib pre¬
buere leticie hylaritatẽ. Cũq iam sc̃s
uir eos de talib sufficienter instruxisset.
ꝓpħico repletus spũ cuncta que eis uel se¬
mini eoꝵ euentura erant p̃dixit. quali¬

Expanded text:
parati audire et opere complere, quae a sancto ponparati audire et opere complere, quae a sancto pontifice discerent. Nam lumen, quod eos exterius perfudit, etiam interius illuminavit et ad querendum salubre consilium incitavit. Delectabantur namque in verbis illis quae audierant, licet exterriti essent de luminis claritate. At vero vir sanctus, sancta repletus sapientia, cepit eos instruere, hanc esse visionis divinae atque angelicae consuetudinem, ut in adventu suo terreant corda mortalium, sed subsequenti consolatione demulceant precedentem timorem, instruens eos ex anctoritate sanctarum scripturarum, quomodo singulis quibus apparuerant et in primordio apparitionis incusserint videntibus se timorem, sed post per gratiam consolationis gratissimam eorum cordibus prebuere letitiae hilaritatem. Cumque iam sanctus vir eos de talibus sufficienter instruxisset, prophetico repletus spiritu, cuncta quae eis vel semini eorum eventura erant predixit: quali
Abbreviated transcription (Latin):
ret salutarib ac euuangelicis discipli¬
nis imbueret ad confirmandã uere fidei
p̃dicationẽ ꝑ sem̃ deprõptam pontificẽ
tam repleuit eccłiam. ut claritatẽ solis
euinceret. et cum luce uox pariter ẽ au¬
dita dicentis. Pax uobis ego sum nolite
timere. Manete in dilectione mea. Et
post hec uerba lux que ad uenerat recessit
et incredibilis suauitatis odor in eadem
domo remansit. ut pariter ostenderetur
illuc auctorem lucis et pacis atq suaui¬
tatis uenisse. Quem nemo eoꝵ qui ade
timore ꝑculsi. intueri ualuerunt. Tanta¬
q claritatis gła pontificem scm̃ ꝑfuclit:
ut splendor ex eo ꝓcedens plus conspicuã
domũ in qua sedebant reddiderit. quam
lucernarũ lumina ibidem lucentia. Rex
itaq ac regina pedib se sc̃ĩ sacrrdotis . ꝓ¬
sternunt. et cum magno pauore ac gemi¬
tu consolationẽ eius requirunt. et quid si¬
bi ad utilitatem atq salutẽ ꝑtinens eẽt
agendum cũ magna expetunt deuotione.

Expanded text:
ret salutaribus, ac evangelicis discipliret salutaribus, ac evangelicis disciplinis imbueret: ad confirmandam verae fidei praedicationem, per sanctum depromptam pontificem,tam replevit aecclesiam, ut claritatem solis evinceret, et cum luce vox pariter est audita, dicentis: Pax vobis; ego sum, nolite timere. Manete in dilectione mea. Et post haec verba lux que advenerat recessit, et incredibilis suavitatis odor in eadem domo remansit, ut patenter ostenderetur, illuc auctorem lucis et pacis atque suavitatis venisse, quem nemo eorum qui adtimore perculsi, intueri valuerunt. Tantaque claritatis gloria pontificem sanctum perfudit, ut splendor ex eo procedens, plus conspicuam domum in qua sedebant reddiderit, quam lucernarum lumina ibidem lucentia. Rex itaque ac regina pedibus se sancti sacerdotis prosternunt et cum magno pavore ac gemitu consolationem eius requirunt, et quid sibi ad utilitatem atque salutem pertinens esset agendum, cum magna expetunt devotione,
Abbreviated transcription (Latin):
spis eius ꝑcepturi erant. cũ sẽs re¬
figus et uenerabilis coniunx regis
uremulali ꝓrugis et popłi eius salite in
eatone ꝑnoctaret ep̃c ante altare sc̃e
eis hultas effundens lacrimas. et
Ignl n eratorio seĩ petri iuxta domũ
regiam expleta oratione pontifex ad ostiũ
regii cubiculi pulsaturus accessit. ut uide¬
licet ꝑ alta silentia noctis aliis curis regi ab¬
soluto liberius posset committere sacra
misteria uerbi. Quem ostiis aꝑtis cubi¬
cularii regis reuerenter suscipiunt. et cũ
honore debito usq ad penetralia regis m¬
troducunt. S et rex ala criter ei obuian
ꝓsiliuit. eumq amplexus cum ip̃o et ue¬
nerabili coniuge in oratorium beatissi
biculo regis contiguũ erat ꝓcessit. C̃ ũq
illi tres pontifex scilicet etrex atq regi¬
na dispositis sedilib consedissent circũ¬
stantib quibdam clericis qui cum pon¬
tifice uenerant. et familiarib regis atup
regine. et sc̃s p̃sul regem monitis instrue¬

Expanded text:
nt, cum sanctus Remigius et venerabilis conjux regis Clotildis, pro regis et populi ejus salute in oratione pernoctaret, episcopus ante altare sanctae Mariae multas effundens lacrymas, et regina in oratorio sancti Petri, juxta domum regiam: expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit: ut videlicet per alta silentia noctis aliis curis regi absoluto, liberius posset committere sacra mysteria verbi. Quem ostiis apertis cubicularii regis reverenter suscipiunt, et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam prosiluit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili conjuge in oratorium beatissimximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet, et rex, atque regina, dispositis sedilibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum pontifice venerant, et familiaribus regis atque reginae, et sanctus praesul regem monitis instrue
Abbreviated transcription (Latin):
spondit dicens. Calicem quidẽ maĩ bi¬
betis. Quid enim ꝑ calicem: nisi oobi
passisnis accpimus : De quo alias ll¬
cit. Pater si fieri potest: transat amt
calix iste. Etz ebed ei filii idest iaabss
ioħ̾es non uterq ꝑ martyriũ actubuls
et tamen qd̾ uterq calicem biberet al
quia passionẽ quam non suscepit me
pore. seruauit in mente. Sie et bate
remigius hoc exemplo sine fercro nl¬
tyr extitit. quia patientiã in antuo e¬
raciter eustodiuit. et inse illiena oe¬
ria occidit. Sicq morib et uisa ut

Expanded text:
respondit, dicens: Calicem quidem meum birespondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus? De quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedaei filii, id est Jacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit, et tamen quod uterque calicem biberet audquia passionem, quam non suscepit in corpore, servavit in mente. Sic et beatus Remigius hoc exemplo sine ferro martir extitit, quia patientiam in animo veraciter custodivit et in se illicita desideria occidit. Sicque moribus et vit
Abbreviated transcription (Latin):
mine palmã querens sanguini. s¬
tus albleta dei. quem et si glatlius
tium non tetigit: diguitatẽ marnns.
amisit. Eruem quia diu contigt me
pore iniuere necesse fuit etiam longioa
carnis et diaboli ac prauoꝵ homimĩ s¬
tamenta tolerare. Q uia enim adiui¬
te se dño uirtutem patientie fortite s¬
uare contendit. et in pace eccł̃ie uixit a
tamen martyrii palmã tenuit. Puos
pesunt martyrii genera. unũ in mini
aliud in mente simul et actione. Itaqi
martyr etiam sine ferro ꝑcutientiũ e¬
titit. Mori quippe a ꝑsequente. marm̃¬
rium in aꝑto oꝑe est: ferre uero contu¬
melias. odientem diligere. illicita delid¬
ria in se mactare. martyriũ est in arcuil¬
ta cogitatione. Nam quia duo sũt mu¬
tyrii genera. unum in occulto oꝑe. alie
inpublico. testatur ueritas que ⁊ebet
filios requirit dicens. Potestis bibem
licem quem ego bibiturus sum: Cua
ꝓtinus responderent possumꝰ. ilieo aĩsti

Expanded text:
certamine, palmam querens sanguine, bcertamine, palmam querens sanguine, beatus athleta Dei, quem etsi gladius persequentium non tetigit, dignitatem martyrii non amisit. Quem quia diu contigit in corpore vivere, necesse fuit etiam longiora carnis et diaboli ac pravorum hominum temptamenta tolerare; quia enim, adiuvante se Domino, virtutem patientiae fortiter servare contendit, et in pace aecclesiae vixit et tamen martyrii palmam tenuit. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione: itaque martyr etiam sine ferro percutientium extitit. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, illicita desideria in se mactare martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, qucum protinus responderent: Possumus, illico Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
anima resũpta glorificandi corporis im¬
mortalitatem. Nam quia patrũ anti¬
quoꝵ uita que usq ad septingentos et oc¬
tingentes adhuc etiam et amplius ꝓtra¬
habatur annos ꝓpter peccata in nobis
contracta est in septuaginta uel si multũ
in annis octoginta. ita ut septuagenarii
longeui et octogenarii dicantur decrepiti.
et qd̃ amplius fuerit in iam silicerniis
occupet labor et dolor. de illius etatis eius¬
q similium ꝓlixitate canit psalmista.
Adhuc multiplicabuntur in senecta ube¬
ri. Quia cum eoꝵ uita differtur semꝑ in
melius fortitudo ꝓducitur. eisq ꝑ augmẽ¬
ta tempoꝵ crescunt. etiam lucra meritoꝵ.
Bene autem patientes sunt ut annunti¬
ent. quia celestia predicantes. tanto robus¬
tius aduersa tolerant. quanto et ꝑ toleran¬
tiam suam animarũ commoda locupleti¬
us reportant. sicut fecit sẽs remigius triũ¬
phator in gentib egregius. Consisus
ficio martyr quoq studio. inustiss

Expanded text:
anima resumpta glorificandi corporis imanima resumpta glorificandi corporis immortalitatem. Nam quia patrum antiquorum vita, que usque ad septingentos et octingentos, adhuc etiam et amplius protrahebatur annos, propter peccata in nobis contracta est in septuaginta, vel, si multum, in annis LXXX, ita ut septuagenarii longevi et octogenarii dicantur decrepiti, et quod amplius fuerit, in iam silicerniis occupet labor et dolor, de illius aetatis eiusque similium prolixitate canit psalmista: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi: quia cum eorum vita differtur, semper in melius fortitudo producitur, eisque per augmenta temporum crescunt etiam lucra meritorum. Bene autem patientes sunt, ut adnuntient, quia caelestia praedicantes tanto robustius adversa tolerant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locupletius reportant. Sicut fecit sanctus Remigius triumphator in gentibus egregius, confessor offitio, martyr quoque studio, invictus
Abbreviated transcription (Latin):
uiter ad requiem suscipiunt᷑. Qd̃ et in
co dñs in p̾senti uolens ostendere. quasi¬
quasi pignus eterne lucis antequam dece¬
deret uisum ei restituit. unde sicut et de
amissione luminis nomen dñi benedix¬
it. Et non post longum spaciũ sciens adẽe
diem sui transitus. ꝑ missarum celebrati¬
onem ac sacre cõmunionis largitionem
ualefaciens et dans pacem filiis suis. post¬
quam ꝑ uiginti et duos annos in clerica¬
li ordine. in episcopatu uero septuagin¬
ta quatuor continentissime ac religiosis¬
sime fidelis seruus et prudens dño mini¬
strauit. nonagesimo sexto etatis sue an¬
no idus ianuarias sc̃i certaminis cursu
consuminato fide seruata. cum multipli¬
ci bonoꝵ operũ fructuret animarũ lucro
et du desiderauit anima celos penetrãs
terre corpus reddidit. accipiens stolam al¬
bam anime scilicet beatitudinẽ sempit̾¬
nam. donec in resurrectione alterã acci¬
piat stolam. beatam uidelicet una cum

Expanded text:
miter ad requiem suscipiuntur. Quod et in miter ad requiem suscipiuntur. Quod et in eo Dominus in presenti volens ostendere, quasi pignus aeternae lucis, antequam decederet, visum ei restituit; unde, sicut et de amissione luminis, nomen Domini benedixit. Et non post longum spatium, sciens adesse diem sui transitus, per missarum celebrationem ac sacre communionis largitionem valefaciens et dans pacem filiis suis, postquam per viginti et duos annos in clericali ordine, in episcopatu vero septuaginta quattuor continentissime ac religiosissime fidelis servus et prudens Domino ministravit, nonagesimo sexto aetatis suae anno Idus Ianuarias, sancti certaminis cursu consummato, fide servata, cum multiplici bonorum operum fructu et animarum lucro, ut diu desideravit, anima caelos penetrans, terrae corpus reddidit, accipiens stolam albam, animae scilicet beatitudinem sempiternam, donec in resurrectione alteram accipiat stolam, beatam videlicet una cum
Abbreviated transcription (Latin):
nis appareat. in p̃sentis uite nocte gau¬
dere. Sedendum ergo prius est. ut post
recte surgamus. quia quisquis nũc se
sponte humiliat. hunc sequens gła exal¬
tat. Manducat autẽ panem doloris.
quia gemit in hac ꝑegrinatione. et ce¬
lesti desiderio ad eternam anhelat patri¬
am. Condito siquidem testamento cuiꝰ
temporis qui illd̃ legere uoluerint huie
opusculo subiungere utile duximꝰ. et
dispositis om̃ib suis. quia ut scriptũ est.
uerus agricola. omnẽ uitis uere palmi¬
tem fructum ferentẽ purgat. ut fructũ
plus afferat. oculoꝵ corꝑaliũ lumine ali¬
quandiu est priuatus. quatinꝰ mentis
oculis intentius que suꝑna sunt. ad que
toto desiderio anhelabat contemplari ua¬
leret. Is autem studebat in sue ꝓbationis
temptatione semꝑ grãs agere ymnis d̃i
et laudib dieb ac noctib uacare fideli
mente intelligens. qm̃ qui humiliter
flagella suscipiunt. post flagella subli¬

Expanded text:
nis appareat, in praesentis vitae nocte gaunis appareat, in praesentis vitae nocte gaudere. Sedendum ergo prius est, ut post recte surgamus; quia, quisquis nunc se sponte humiliat, hunc sequens gloria exaltat. Manducat autem panem doloris, quia gemit in hac peregrinatione et caelesti desiderio ad aeternam anhelat patriam Ͻ. Condito siquidem testamento, cuiuvel futuri temporis, qui illud legere voluerint, huic opusculo subiungere utile duximus, et dispositis omnibus suis –, quia, ut scriptum est, verus agricola omnem vitis verae palmitem fructum ferentem purgat, ut fructum plus afferat, – oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus, quatinus mentis oculis intentius quae superna sunt, ad quae toto desiderio anhelabat, contemplari valeret. Is autem studebat in suae probationis temptatione semper gratias agere, ymnis Dei et laudibus diebus ac noctibus vacare, fideli mente intellegens, quoniam qui humiliter flagella suscipiunt, post flagella subli
Abbreviated transcription (Latin):
nhec est herecditas dñi. Om̃is qui
uenit in morte: ꝑdit hereditatẽ. S
anerit dilectis suis sompnũ. hec est
uaras dñi: quia electi dei postquã
blmerint ad mortẽ: tunc inueniũt
nerultate. Sicut sc̃s remigius terre¬
ian anelinquens hereditatẽ. accepit
le iali. quia oliua fructifera ꝑ lu¬
cida misccłie oꝑa extitit in domo urideli¬
cet eccłia dei. Unde sꝑauit ure in mise¬
ricordia dei sui ueraciter dicens. fuerũt
nͥ lacrime mee panes die ac nocte. quia
sicut corpus satiatur de pane. ita de la¬
crimis reficitur anima: qm̃ ex inde spe¬
rat remissionẽ peccatoꝵ habere. Dies
uero et nox ꝓscłi diuersitate ponuntur.
quia siue in ꝓsperis reb siuie in adu̾sis
desiderii sui lacrimas dm̃ desiderans ani¬
ma fundit. sciens scriptũ. Uanũ est
uobis ante lucem surgere: surgite post¬
quam sederitis qui manducatis panem
doloris. Ante lucem quippe surgere est
priusquam claritas eterne retributio¬

Expanded text:
haec est hereditas Domini. Omnis qui haec est hereditas Domini. Omnis qui dormit in morte perdit hereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini, quia electi Dei, postquam pervenerint ad mortem, tunc inveniunt hereditatem. Sicut sanctus Remigius terrenam derelinquens hereditatem accepit aeternam, quia oliva fructifera per lucida misericordiae opera extitit in domo, videlicet aecclesia Dei. Unde speravit iure in misericordia Dei sui, veraciter dicens: Fuerunt mihi lacrimae meae panes die ac nocte; quia sicut corpus satiatur de pane, ita de lacrimis reficitur anima, quoniam exinde sperat remissionem peccatorum habere. Dies vero et nox pro seculi diversitate ponuntur; quia sive in prosperis rebus sive in adversis desiderii sui lacrimas Deum desiderans anima fundit, sciens scriptum: Vanum est vobis ante lucem surgere; surgite, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. Ante lucem quippe surgere est, priusquam claritas aeternae retributio
Abbreviated transcription (Latin):
sdri sum: descendat ignis de celo et
onsimat uos. Quoꝵ utroꝵq senten¬
ta quanta ueritatis ratione conua¬
ust: ttrminus cause monstrauit. Nã
e smon eterna ꝑditione interiit. et
auos quinquagenarios desuꝑ ueniẽs
siamma consumpsit. Uirtus ergo sub¬
squens testificatur. quia mente ma¬
idictionis sententia ꝓmitur. Cum e¬
min et maledicentis innocentia ꝑ ma¬
net. et tamen eum qui maleclicitur.
usq ad interitum maledictio absorbet.
ex utriusq partis fine colligitur. quia
abono et iitimo iudice in reum sentẽ¬
na sumpta iaculatur. Post premissas
autem et alias multas uirtutes quas
ist gemitus et suspiria illius exaudiẽs.
quib dicebat quando ueniã et parebo
ante faciem dei. satiabor dum manife¬
sabitur gła eius. reuelauit ei dñs cõ¬
solans illum imminere diem obitus
I. Qua dere scłm sacros canones te¬
samentũ rerum suarũ condidit ad he¬
talitatẽ illam festinans de qua ꝓpha
lls: Cum dederit dilectis suis somp

Expanded text:
escendat ignis de caelo et consumat vos. Quorum utrorumque sententia quanta veritatis ratione convaluit, terminus cause monstravit, nam et Symon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit. Virtus ergo subsequens testificatur, qua mente maledictionis sententia promitur; cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia a bono et intimo iudice in reum sententia sumpta iaculatur. 23. Post premissas autem et alias multas virtutes, quasari dignatus est, gemitus et suspiria illius exaudiens, quibus dicebat: 'Quando veniam et parebo ante faciem Dei? Satiabor, dum manifestabitur gloria eius', revelavit ei Dominus, consolans illum, imminere diem obitus sui. Qua de re secundum sacros canones testamentum rerum suarum condidit, ad hereditatem illam festinans, de qua propheta dicit: Cum dederit dilectis suis somnum,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium respicit partẽ. Esfusio
ues ad p̃cium. ut si uniuersitas epi¬
rum in redemptorẽ suũ crederet. i
diaboli uincula retinerent. Qua e¬
sa redemptione non credentes stip̃
fraudauerunt. et ante et post adit
cius credentes fide que ꝑ dilectiomi
tur saluati sunt. quia una nimis
est fides eoꝵ qui ante incarnatin
minicã et qui postea fuere ꝓbat
uis sacramenta habueriit ꝓtite
tione disparia. petro attestanti ue
susurra musitant. ut hec legents u¬
trina catholica istius patris it pr¬
sibilis mortiferis antiqui sept
istant. quia illum est sanum a ͤ
et in terris miraculis chorisastis
pd̾ nos immo in toto terratũ e
doctrina sua clarissima uimls
quid aliter quam illi dociei d
satur. quia totum uentat. dio

Expanded text:
, sed ad infidelium respicit partem. Effusio , sed ad infidelium respicit partem. Effusio dives ad pretium, ut si universitas captivorum in redemptorem suum crederet, nullum diaboli vincula retinerent. Qua copiosa redemptione non credentes se ipsos defraudaverunt, et ante et post adventum eius credentes fide, quae per dilectionem operatur, salvati sunt, quia una nimirum est fides eorum, qui ante incarnationem dominicam et qui postea fuere probati, quamvis sacramenta habuerint pro temporum ratione disparia, Petro attestante, qususurra musitant, ut haec legentes doctrina catholica istius patris et posibilis mortiferis antiqui serpentis existant; quia illud est sanum atquet in terris miraculis choruscant et apud nos, immo in toto terrarum orbe, in doctrina sua clarissima vivunt. Et si quid aliter, quam illi docuere, cassatur, quia totum veritate est
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui habebat mortis imꝑium id est
diabolum. ut liberaret eos qui timore
mortis ꝑ totam uitã obnoxii erant ser¬
uituti. Et item. Quib autem urauit
non introire in requiem ipsius nisi illis
qui increduli fuerunt : Et uidemus quia
non potuerunt introire ꝓpter increduli¬
tatem. Firmissime igitur᷑ credendum est
licet non om̃s eius sint passione redempti
atq saluati. Si xp̃c inquiens. ꝓ om̃ib mor¬
tuus est. ergo om̃s mortui sunt. et ꝓ om̃ib
mortuus est xp̃c. euius sanguis tocius est
mundi p̃euim. A quo p̃cio extranei sunt
qui aut exigente retributione iusticie de
generali massa ꝑditionis ad redemptionẽ
dono gr̃e non ꝑuenerunt. aut delectati cap¬
tiuitate relimi noluerunt. aut post re¬
demptionẽ fide uł oꝑe apostatantes ad
eandem sunt seruitutẽ reuersi. Non au¬
tem excidit uerbum dei: neq euacuata ẽ
mundi redemptio. Que ita imp̃ssa est
autem generali p̃cio non om̃s reai¬
tur. non ad sacram̃tum uirtute

Expanded text:
mortis imperium, id est diabolum, et liberaret eos, qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti, et item: Quibus autem iuravit non introire in requiem ipsius, nisi illis, qui increduli fuerunt? Et videmus, quia non potuerunt introire propter incredulitatem. Firmissime igitur credendum est, licet non omnes eius sint passione redempti atque salvati: Si Christus, inquiens, pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt; et pro omnibus mortuus est Christus, cuius sanguis totius est mundi pretium. A quo pretio extranei sunt, qui aut, exigente retributione iustitiae, de generali massa perditionis ad redemptionem dono gratie non pervenerunt, aut delectati captivitate, redimi noluerunt, aut post redemptionem fide vel opere apostatantes, ad eandem sunt servitutem reversi. Non autem excidit verbum Dei, neque evacuata est mundi redemptio, quae ita impensa est autem generali pretio non omnes redimuntur, non ad sacramenti virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
git illum: quid ꝓficit lauatio eius: Sic
et qui ieiunat suꝑ peccata sua. et iterũ am¬
bulans in ea: hec eadem facit. Sepultura
uero mortuoꝵ: remissionẽ significat pec¬
catoꝵ. Eo ꝑtinet qd̾ dictum est. beati quo¬
rũ remisse sunt iniquitates: et quoꝵ tec

Expanded text:
git illum, quid proficit lavatio eius? sic git illum, quid proficit lavatio eius? sic et qui ieiunat super peccata sua, et iterum ambulans in ea, haec eadem facit. Sepultura vero mortuorum remissionem significat peccatorum. Eo pertinet, quod dictum est: Beati, quorum remiss
Abbreviated transcription (Latin):
triarche ac ꝓpħe et quinq sc̃i sollicitissi¬
me studuerunt. ut non in aliena s in t̾¬
ra sua et in sepulchris patrũ suoꝵ sicut
legimus appositi patrib suis sepelirentur.
In his ergo sacramenta nobis querenda st̃.
et anmirationis gaudium inuiniendũ.
et spũalis imitatio est sequenda. Siqui¬
dem sepeliri optabant in terra sua: illam
terrã significate dequa scriptũ est: In ter¬
ra sua duplicia posfidebunt. idest post resur¬
rectionem ultimã anime simul et corporis
ĩmortalitatem. Unde patriarche in spe¬
lunca duplici p̃cio empta in qua sepeliuit
abraham sarram. id est uigor rationalis
sp̃c carnis uoluptatẽ sepulti leguntur. qͥa
in hac uita recte fidei ac bonoꝵ oꝑm precio
emimꝰ. in altera uita corꝑis et anime re¬
quiem sempit̾nam. Cadauerib quoq
mortuoꝵ peccata significari in lege. non
dubium est. Hinc illa sententia dicta
est. qui baptizatur a mortuo et iterũ tan¬

Expanded text:
triarche ac prophete et quique sancti sollicitissitriarche ac prophete et quique sancti sollicitissime studuerunt, ut non in aliena, sed in terra sua et in sepulchris patrum suorum, sicut legimus, appositi patribus suis sepelirentur. In his ergo sacramenta nobis querenda sunt, et admirationis gaudium inveniendum et spiritalis imitatio est sequenda: siquidem sepeliri obtabant in terra sua, illam terram significante, de qua scriptum est: In terra sua duplicia possidebunt, id est post resurrectionem ultimam animae simul et corporis inmortalitatem. Unde patriarche in spelunca duplici, pretio empta, in qua sepelivit Abraham Sarram, id est vigor rationalis spiritus carnis voluptatem, sepulti leguntur, quia in hac vita rectae fidei ac bonorum operum pretio emimus in altera vita corporis et animae requiem sempiternam. Cadaveribus quoque mortuorum peccata significari in lege non dubium est; hinc illa sententia dicta est: Qui baptizatur a mortuo et iterum tan
Abbreviated transcription (Latin):
riores quandoq uidebimꝰ. quanto nunc
districtionem illius timendo p̃uenimus.
S et conueniat nos actio nr̃a. Nam si
in campo tonitrua et fulgura ac tẽpes¬
tas suꝑ nos irruerint. quantocius potue¬
rimꝰ uł ad eccłiam uel ad domũ confuge¬
re ꝓcurabimꝰ. Sic et nos cum mortis ꝑi¬
cula imminere cognoscimꝰ. quando de cor¬
pore uolentes nolentesq exire cogimur.
sepulturã secus sepulchrũ istius domni
et patris nr̃i querimus. quia ꝓ his speci¬
aliter qui in atrio illius sepulti sunt co¬
tidie orationes fiunt. et hostie salutares
dño offeruntur. quatinus eius meritis re¬
quiem nr̃e anime inueniant. qui secus
corpus illius corꝑa nr̃a cum fide et deuoti¬
one sepeliri desideramus. ut cũ eo parit̾
unusquisq nr̃m ꝓ modulo suo ad eternã
beatitudinẽ eius intercessionib resurga¬
mus. Non ab re quidem corꝑa nr̃a secus
corpus illius sepeliri optamus. quia pa¬

Expanded text:
riores quandoque videbimus, quanto nunc riores quandoque videbimus, quanto nunc districtionem illius timendo prevenimus. Ͻ Sed et conveniat nos actio nostra. Nam si in campo tonitrua et fulgura ac tempestas super nos irruerint, quantocius potuerimus, vel ad aecclesiam vel ad domum confugere procurabimus: sic et nos, cum mortis pericula imminere cognoscimus, quando de corpore volentes nolentesque exire cogimur, sepulturam secus sepulchrum istius domni et patris nostri querimus, quia pro Iris specialiter, qui in atrio illius sepulti sunt, cotidie orationes fiunt, et hostiae salutares Domino offeruntur; quatinus eius meritis requiem nostre animae inveniant, qui secus corpus illius corpora nostra cum fide et devotione sepeliri desideramus, ut cum eo pariter unusquisque nostrum pro modulo suo ad aeternam beatitudinem eius intercessionibus resurgamus. Non ab re quidem corpora nostra secus corpus illius sepeliri obtamus, quia pa
Abbreviated transcription (Latin):
tib.Unusquisq autem scđm modũ
meritoꝵ: aut dampnabitur aut corona¬
bitur. Quidam uidelicet iuxta peccatoꝵ
qualitatem mitius torquebuntur. qui
minore scelerum pondere grauabuntur.
Frunt etiam et scoꝵ merita diuersa. quo¬
rum quiꝰq scłm meritoꝵ magnitudinẽ
eterne recipiet premia beatitudinis. Qd̃
ip̃e dñs in euuangłio significabat dicens.
In domo patris mei mansiones multe st̃.
Et apłs. Alia inquit claritas solis. alia
claritas lune. alia claritas stellarũ. S tel¬
la enim abstella differt in claritate: sic
et resurrectio mn ortuoꝵ. S nemo in illis
alicuiꝰ leticie uel beatitudinis sentiet de¬
trimentum: quia unicuiq sufficiet qd̃
accipiet. quia erit xp̃c omĩa in om̃ib. Il¬
lum ergo diem fratres km̃i tota intentio¬
ne cogitemus. uitam corrigamꝰ. mores mu¬
temus. mala temptantia resistendo uinca¬
mus. ꝑpetrata autẽ fletib puniamꝰ. Ad¬
uentum namq eterni udicis tanto secu¬

Expanded text:
tibus. Unusquisque autem secundum modum tibus. Unusquisque autem secundum modum meritorum aut dampnabitur aut coronabitur; quidam videlicet iuxta peccatorum qualitatem mitius torquebuntur, qui minore scelerum pondere gravabuntur. Erunt etiam et sanctorum merita diversa, quorum quisque secundum meritorum magnitudinem aeternae recipiet premia beatitudinis. Quod ipse Dominus in euvangelio significabat, dicens: In domo Patris mei mansiones multe sunt, et aa claritas stellarum. Stella enim ab stella differt in claritate; sic et resurrectio mortuorum. Sed nemo in illis alicuius letitiae vel beatitudinis sentiet detrimentum, quia unicuique sufficiet, quod accipiet; quia Christus erit omnia in omnibus. Illum ergo diem, fratres karissimi, tota intentione cogitemus, vitam corrigamus, mores mutemus, mala temptantia resistendo vincamus, perpetrata autem fletibus puniamus. Adventum namque aeterni Iudicis tanto secu
Abbreviated transcription (Latin):
eris caminꝰ babilonie fornacis fuerat.
qui absq om̃i flãmarũ lesione. in dñi
laudes om̃ium pulchritudinem crea¬
turarũ conuocabant. Erunt ergo qui¬
dm iusti minutis quib dam peccatis
obnoxii. qui edificauerunt suꝑra fun¬
dimentũ qd̾ est xp̃c. fenũ. ligna. stipu¬
am que significant leuium peccatoꝵ
uiersitatem. aquib non digne adhue
ipurgati inuenientur que illius ig¬
lis ardore piergabuntur. a quib mun¬
diti eterne felicitatis gła digni effici¬
itur Iloq transitorio igne et toto ex¬
tene uiditii die completo. diuiden¬
tur due congregationes sc̃oꝵ et impioꝵ.
una xp̃i. altera diaboli. una bonoꝵ al¬
tera maloꝵ. utraq angłoꝵ et hominum.
Istis uoluntas. illis facultas ulla non po¬
terit ẽẽ peccandi. nec ulla conditio mori¬
endi. Istis in eterna uita uere felicitert
uiuentib. illis infeliciter in eternis tor¬
mentis sine moriendi potestate duran¬

Expanded text:
eris caminus Babyloniae fornacis fuerat, eris caminus Babyloniae fornacis fuerat, qui absque omni flammarum lesione in Domini laudes omnium pulchritudinem creaturarum convocabant. Erunt ergo quidam iusti minutis quibusdam peccatis obnoxii, qui aedificaverunt supra fundamentum, quod est Christus, fenum, ligna, stipulam, quae significant levium peccatorum diversitatem, a quibus non digne adhuc expurgati invenientur, quae illius ignis ardore purgabuntur; a quibus mundati aeternae felicitatis gloria digni efficientur. Illoque transitorio igne et toto extremi iudicii die completo, dividentur duae congregationes sanctorum et impiorum, una Christi, altera diaboli, una bonorum, altera malorum, utraque angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas ulla non poterit esse peccandi nec ulla condicio moriendi, istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeternis tormentis sine moriendi potestate duran
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ st non silebit. Ignis in conspectu eiꝰ
iͥis it in cireuitu eius tempestas ua
se tempestas examinet. quos ignis
est. mundemꝰ nos ab om̃i inquina¬
anto carnis et sp̃c. ne ab eterno qd̃ ab¬
It s net ab illo igne transitorio exura¬
mur. De quo igne diei iuditii apłs ait.
Unituiusq opus quale sit: ignis de¬
alarabit. Qd̾ de igne purgatorio eum
dixise. non est dubitandũ. Quẽ ig¬
uem aliter impii sentient. aliter scĩ.
aliter iusti. Impii siquidem de illius
ignis cruciatu ad ꝑpetuas igniũ flam¬
mas detrudentur. Sc̃i uero qui sine
om̃i peccatoꝵ macula in corporib suis
resurgent. quia supra fundamentum
qd̃ est xp̃c. aurum. argentũ. et lapides
p̃ciosos. id est sensum fidei lucidũ. elo¬
quium salutis clarum. oꝑa p̃ciosa edi¬
ficauerunt. tanta facilitate illũ ꝑuola¬
bunt ignem. quanta integritate fidei
et dilectionis xp̃i in hac uita custodier̃t.
p̃cepta. Eritq ignis ille ignis diei ui¬
ditii sine lesione ꝑuius. sicut trib pu¬

Expanded text:
 et non silebit, ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida ; ut tempestas examinet quos ignis exuret. Mundemus nos ab omni inquinamento carnis ac spiritus, nec ab aeterno, quod absit, nec ab illo igne transitorio exuramur; de quo igne judicii Dei, Apostolus ait: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit , quod de igne pudixisse non est dubitandum. Quem ignem aliter impii sentient, aliter sancti, aliter iusti. Impii siquidem de illius ignis cruciatu ad perpetuas ignium flammas detrudentur; sancti vero, qui sine omni peccatorum macula in corporibus suis resurgent, quia supra fundamentum, quod est Christus, aurum, argentum et lapides pretiosos, id est sensum fidei lucidum, eloquium salutis clarum, opera pretiosa edificaverunt, tanta facilitate illum pervolabunt ignem, quanta integritate fidei et dilectionis Christi in hac vita custodierunt precepta. Eritque illis ille ignis diei iudicii sine lesione pervius, sicut tribus pu
Abbreviated transcription (Latin):
leuat. quos quasi aduersantes exteriuis to¬
lerat. Resisti enim ire dei non potest. cum
indignatio sese ut ita dixerim medullit᷑
mouet. Que dum se mouerit. hanc oppo¬
sitio humana non retinet. nec se utiliter
cuiuslibet dep̃catio obicit. Cum semel
ds aliquid ab intimis irascendo disponit.
Ire igitur dei et resisti ualet. quando ip̃e
qui irascitur opitulatur. et resisti om̃ino
non ualet quando se ad ultiscendum exci¬
tat. et ip̃e p̃cem que ei funditur nõ aspi
quid uult potest. De quo et psalmꝰ dicit.
In celo et in terra omĩa quecunq uoluit
fecit. S hoc solũ omp̃s non potest qd̃ nõ
dimus. ille fidelis ꝑmanet: negare se ip̃m
non potest.S quia non uult non potest:
quia et uelle non potest. Non enim potest
iusticia uelle facere qd̃ iniustum est. aut
sapientia uelle qõ stultum est. ati
tas uelle qd falsum est.Sunt ⁊
es na non potest omr̃ipotens. nõ pres
ri nõ potest mutari. non potest fs

Expanded text:
levat, quos quasi adversantes exterius tolevat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Resisti enim irae Dei non potest, cum eius indignatio sese, ut ita dixerim, medullitus movet; quae dum se moverit, hanc oppositio humana non retinet, nec se utiliter cuiuslibet deprecatio obicit, cum semel Deus aliquid ab intimis irascendo disponit. Irae igitur Dei et resisti valet, quando ipse qui irascitur opitulatur, et resisti omnino non valet, quando se et ad ulciscendum excitat et ipse precem quae ei funditur non aspirniam quicquid vult potest, de quo et psalmus dicit: In caelo et in terra omnia quecumque voluit fecit: sed hoc solum omnipotens non potest, quod non elis permanet, negare se ipsum non potest; sed quia non vult, non potest, quia et velle non potest. Non enim potest iustitia velle facere quod iniustum est, aut sapientia velle quod stultum est, aut veritas velle quod falsum est. Sunt et alia, quae non potest Deus omnipotens: non potest mori, non potest mutari. non potest falli,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter quos saluare uoluit salui filint. et
qui non saluantur. non est penitus uolun¬
tatis eius ut salui fiant. Qui ut immun¬
da animalia non findentes ungulam id
est non habentes discretionẽ in sc̃e scrip¬
ture intelligentiã. nec simplici sensus
dente ruminant.S uenenoso que legũt
in scripturis scĩs carpere student. mun¬
da immunde intelligentes ac ꝓferentes.
de corde suo non de sp̃u loquuntur. Nã
in uoluntate illius cuncta sũt posita: et
nõ est qui possit resistere uoluntati eius.
Legimus tamen moysen. aaron. fineen.
d auid. heliam. ire dñi restitisse. quia om̃s
scĩ qui ire dei obuiant. ab ip̃o accipiunt
ut contra impetũ ꝑcussionis eius opponã¬
tur. atq ut ita dixerim cũ ip̃o se erigunt
contra ip̃m. Eosq uis diuina sibi opponit
secum. quia in eo qd̃ aduersum seiuen¬
tis iram foras opponunt: intus eos gr̃a i¬
rascentis fouet. et famulantes interius

Expanded text:
propter quos salvare voluit, salvi fiunt, et propter quos salvare voluit, salvi fiunt, et qui non salvantur, non est penitus voluntatis eius, ut salvi fiant. Qui, ut inmunda animalia, non findentes ungulam, id est non babentes discretionem in sanctae scripturae intellegentia, nec simplici sensus dente ruminant, sed venenoso que legunt in sanctis scripturis carpere student; munda inmunde intellegentes ac proferentes, de corde suo, non de spiritu Dei locuntur. Nam in voluntate illius cuncta sunt posita, et non est qui possit resistere voluntati eius. Legimus tamen, Moysen, Aaron, Fineen, David, Heliam irae Domini restitisse, quia omnes sancti, qui irae Dei obviant, ab ipso accipiunt, ut contra impetum percussionis eius opponantur, atque, ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque vis divina sibi opponit secum; quia in eo, quod adversum sevientis iram foras opponunt, intus eos gratia irascentis fovet et famulantes interius
Abbreviated transcription (Latin):
de lapsu peccati suo arbitrio. nisi di gr̃a
p̃uento et adiuto resurgit. Habemus
igitur ad bonũ arbitrium liberũ gr̃a li¬
beratum. grã de corrupto sanatũ. et ha¬
bemus ad malũ arbitrium liberũ gr̃a
derelictum. iusticie liberũ. peccati ser¬
uum. Prima conditio hominis fuit
posse non mori. cui ꝓpter peccati penam
contigit non posse non mori. Restat in
illa futura felicitate ubi erit uera ĩmor¬
talitas illd̃ tercium non posse mori. Tñc
plene erit liberũ arbitrium qd̾ primo
homini fuit sic datum posse non peccare.
d ilid̾ beatius erit quando tale erit non
posse peccare. Sciendum est autem p̃des¬
tinatia nos assũpsisse ad argum̃tum sui
erroris quedam testimonia scẽ scripture
quib dicitur. In uoluntate tua dñe eũc¬
ta sunt posita et non est qui possit tue re¬
sistere uoluntati. si decreueris saluare nos:
continuo liberabimur. Et om̃ia quȩcũq
uoluit cdñs fecit in celo et interra. Qua¬

Expanded text:
de lapsu peccati suo arbitrio, nisi Dei gratia de lapsu peccati suo arbitrio, nisi Dei gratia prevento et adiuto, resurgit. Habemus igitur ad bonum arbitrium liberum, gratia liberatum, gratia de corrupto sanatum, et habemus ad malum arbitrium liberum, gratia derelictum, iustitiae liberum, peccati servum. Prima conditio hominis fuit posse non mori, cui propter peccati penam contigit non posse non mori. Restat in illa futura felicitate, ubi erit vera immortalitas, illud tertium non posse mori. Tunc plene erit liberum arbitrium, quod primo homini fuit sic datum, posse non peccare; sed illud beatius erit, quando tale erit, non posse peccare. Sciendum est autem, predestinatianos assumpsisse ad argumentum sui erroris quaedam testimonia sanctae scripturae, quibus dicitur: In voluntate tua, Domine, cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati; si decreveris salvare nos, continuo liberabimur, et: Omni a quaecumque voluit Dominus fecit in caelo et in terra. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
i: quia malus non est. Qd̃ autẽ dicit᷑
in euuanglio quia de plenitudine eius
tonis quam dedit. et ne deficere possit
orsanirns adiuuat. dabit gram beate
bouente libeio arbitrio commendatia¬
podlis ditens. s lon quia sufficientes
non fuit: S plus illis om̃ib laboraui.
Non autem ego: s grã dei mecum. Acsi
diceret. In bono oꝑe laboraui non ego s
ego. In eo enim qd̃ solo dñi dono p̾uentus
sum: non ego. In eo autẽ qd̃ donum uo¬
luntarie subsecutus: et ego. Primũ nã¬
q parentẽ nr̃m ds̃ rectum cũ libero ar¬
bitrio. ut non necessitate s uoluntate in
bonitate in qua creatus fuerat ꝑmane¬
ret. ad imaginem et similitudinem suã
condidit. quem ad eternitatẽ consistere
uoluit. S is libertate sui arbitrii male
utens peccauit et cecidit. et peccatũ p̃¬
uaricationis sue in om̃s de peccatrice
carne genitos ꝑtraducem maledicti post
peccatũ seminis ꝓpagauit. Unde nemo

Expanded text:
mihi, – quia malus non est. Quod autem dicitur mihi, – quia malus non est. Quod autem dicitur in euangelio, quia de plenitudine eius, ia bonae conversationis, quam dedit et, ne deficere possit, ipse servans adiuvat, dabit gratiam beatae sequente libero arbitrio, commendat apostolus, dicens: Non quia sufficientes non fuit, sed plus illis omnibus laboravi: non autem ego, sed gratia Dei mecum, ac si diceret: In bono opere laboravi non ego, sed ego; in eo enim, quod solo Domini dono preventus sum, non ego, in eo autem, quod donum voluntarie subsecutus, sed ego. Primum namque parentem nostrum Deus rectum cum libero arbitrio, ut non necessitate, sed voluntate in bonitate qua creatus fuerat permaneret, ad ymaginem et similitudinem suam condidit, quem ad aeternitatem consistere voluit. Sed is libertate sui arbitrii male utens, peccavit et cecidit et peccatum prevaricationis suae in omnes de peccatrice carne genitos per traducem maledicti post peccatum seminis propagavit. Unde nemo
Abbreviated transcription (Latin):
is. Ite maledicti inegnem eternũ.
ptis est diabolo et angłis eius. Sti¬
s enim peccati: mors. Uindicat
iustus que fieri non cogit p̃scius.
Et quoꝵ non est malus auctor: iustus
et ultor. Electos autem idest de massa
ꝑditionis grã lectos. et ad fidem que ꝑ
dilechionẽ oꝑatur et ad uitam p̾sciuit
i dono gr̃e p̃destinauit et uitam illis
p̃destinauit eternam. Sicut item scrip¬
tum est. Uenite benedicti patris me
ipcipite regnũ qd̃ uobis paratũ est ab
ergine mundi. Gr̃a inquit dei uita et̾¬
na. Predestinatio igitur dei semꝑ in bo¬
no est. aut ad retributionẽ iusticie. aut
cum bona ꝓ bonis sicut regnum eter¬
num iustis quia bonus est. Retribuit
mala ꝓ malis sicut ignem eternũ in¬
iustis. quia iustus est. Retribuit bona
ꝑmalis grã iustificans impios: quia ni¬
snanrs est. Non retribuit mala ꝓ bonis
siuit illi de quib dixit psalmista. qui
rmibuunt mala ꝓ bonis detrahebant

Expanded text:
icti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. Stipendia enim peccati mors. Vindicat ergo iustus, quae fieri non cogit prescius, et quorum non est malus auctor, iustus est ultor. Electos autem, id est de massa perditionis gratia lectos, et ad fidem, quae per dilectionem operatur, et ad vitam prescivit et dono gratiae predestinavit et vitam illis praedestinavit eternam, sicut item scriptum est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi. Gratia, inquid, Dei vita aeterna. Predestinatio igitur Dei semper in bono est, aut ad retributionem iustitiae aut aenim bona pro bonis, sicut regnum aeternum iustis, quia bonus est, retribuit, mala pro malis, sicut ignem aeternum iniustis, quia iustus est, retribuit, bona pro malis, gratia iustificans impios, quia misericors est; non retribuit mala pro bonis, – sicut illi, de quibus dicit psalmista: Qui retribuunt mala pro bonis. detrahebant
Abbreviated transcription (Latin):
uolens est enim ds quiequid est. En
ergo et inrõmutabilis et uerax t hres
et insuꝑabilis uolens est. Si eng pre
eẽ qd̃ non uult: omp̃s non est. Ẽt
tem omp̃s. ergo quicquid uult potit
et ideo qd̃ non uult ẽẽ non potest. L

Expanded text:
olens enim est Deus, quicquid est. Aeternus ergo et incommutabilis et verax et beatus et insuperabilis volens est. Si ergo potest esse quod non vult, omnipotens non est; est autem omnipotens: ergo quicquid vult potest, et ideo quod non vult esse non potest. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
os tanta erat pietatis affectio. ut de cru¬
ce supplicans patri non se uindicari s illis
postularet ignosei dicens. Pater dimitte il¬
lis: non enim sciunt quid faciunt. De cuiꝰ
utiq orationis potentia fuit ut p̃dicatio
apłi petri ex eis qui dixerunt sanguis hu¬
iuis suꝑ nos et suꝑ filios nr̃os. multoꝵ ad
penitentiã corda conuerteret. et una bapti¬
z arentur fere tria milia iudeoꝵ. fieret q
om̃ium una anima et cor unum para¬
toꝵ iam ꝓ eo mori quẽ poposcerant cru¬
cifigi. Abutuntur etiam p̃destinatiani
de apło ad hebreos. Xp̃c semel oblatus est
ad multoꝵ exhaurienda peccata. nolentes
uidere que p̃miserat. Uidemus iħm ꝓp

Expanded text:
os tanta erat pietatis affectio, ut de cruos tanta erat pietatis affectio, ut de cruce supplicans Patri, non se vindicari, sed illis postularet ignosci, dicens: Pater, dimitte illis; non enim sciunt, quid faciunt. De cuius utique orationis potentia fuit, ut predicatio apostoli Petri ex eis qui dixerunt: Sanguis huius super nos et super filios nostros, multorum ad paenitentiam corda converteret, et una die baptizarentur fere tria milia Iudaeorum, fieretque omnium una anima et cor unum paratorum iam pro eo mori, quem poposcerant crucifigi. Abutuntur etiam predestinatiani de apostolo ad Hebreos: Christus semel oblatus est ad multorum exaurienda peccata, nolentes videre, quae premiserat
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerint. Non attendentes qd̾ idem di¬
cit scdm lucam. int̾cenandum discipłis
suis. hic est calix nouũ testamentũ in san¬
guine meo qui ꝓ uobis fundetur. Inter
quos erat et uidas. qui ut sedes apłica p̃di¬
cat. prius in desꝑatione transiit quam sa¬
cramentũ generalis redemptionis xp̃c
impleret. Nam mortuo ꝓ om̃ib impiis
dño. potuisset forte etiam hic consequi re¬
medium. si non festinasset ad laqueum.
S ad hanc indulgentiã traditor ꝑueni¬
re non potuit. qm̃ ꝑditionis filii cui dia¬
bolus stabat a dextris maligno cordi. et
nunc furtis fraudium dedito. nunc par¬
ricidalib commerciis occupato. nichil un¬
quam documentoꝵ misccłie saluatoris ĩ¬
sederat. nec piis acceꝑat aurib sicut nec
p̃destinatiani dñi uerba dicentis. Nõ ue¬
ni uocare iustos s peccatores: et uenit
filius hominis querere et saluare qd̃ ꝑie¬
rat. Cuius etiam cirea interfectores su¬

Expanded text:
voluerint, non attendentes, quod idem divoluerint, non attendentes, quod idem dicit secundum Lucam inter cenandum discipulis suis: Hic est calix novum testamentum in sanguine meo, qui pro vobis fundetur. Inter quos erat et Iudas, qui, ut sedes apostolica predicat, prius in desperationem transiit, quam sacramentum generalis redemptionis Christus impleret; nam mortuo pro omnibus impiis Domino, potuisset forte etiam hic consequi remedium, si non festinasset ad laqueum. Sed ad hanc indulgentiam traditor pervenire non potuit, quoniam perditionis filii, cui diabolus stabat a dextris, maligno cordi et nunc furtis fraudium dedito, nunc parricidalibus commerciis occupato nichil umquam documentorum misericordiae Salvatoris insederat, nec piis acceperat auribus, sicut nec predestinatiani, Domini verba dicentis: Non veni vocare iustos, sed peccatores, et: Venit filius hominis querere et salvare quod perierat. Cuius etiam circa interfectores su