comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rismle ẽ patrem f. demonstrare ponus
hr̃clibrism uoluisse uñ aureos quadr̃ĩ¬
gentos sine incõmodo rei familiarisꝙͣ¬
here possint hͣclitionem fideiꝯ misso ĩetũ¬
se qd̾ in nitio pure tatum eẽt. ⁊ ideo qua¬
dringenti panfile debebumtur. ¶ Quo¬
tiens lege uiua bẽaacantia adfiscum
ꝑtinent. ⁊̃ legata ⁊ fideiꝯmissa p̃stantur.
Sitibi suus leganis fuerit. ⁊ petitum atẽ
ut titio aliquid p̃stares usq ad p̃tium
fui. deinde fuus decesserit. nichil fideiꝯmis¬
si nomine p̃stare cogenclus eris.
scripius exparte heres rogatus sit p̃cipere
pecumam. ethis quib testo legatũ erat
distribuere idquod subconditione lega¬
tum ẽ. tũc ꝑciꝑe debebit cum conditio
exiitĩt. int mi ero. aut ei aut his quib
leganim est satisdre oporret. ¶ Cuĩ
statu lib̾ peciĩam diire iissus e. is ro¬
garipõt. ut eandem pecãm alicui resti¬
tuat. Namcum possit testator codicillis
pure lib̾tatem ture. ⁊ hoc mõ conclitionẽ

Expanded text:
s est patrem familias demonstrare potius heredibus uoluisse, unde aureos quadri‹n›gentos sine incommodo rei familiaris chere possint, quam condicionem fideicommisso iniecisse, quod initio pure datum esset, et ideo quadringenti Pamphilae debebuntur. Quotiens lege Iulia bona vacantia ad fiscum pertinent, et legata et fideicommissa praestantur, Si tibi seruus legatus fuerit et petitum a te, ut Titio aliquid praestares usque ad pretium serui, deinde seruus decesserit, nihil fideicommissi nomine praestare pecuniam et eis quibus testamento legatum erat distribuere, id quod sub condicione legatum est tunc praecipere debebit, cum condicio exstiterit: interim aut ei aut his quibus legatum est satisdari oportet. Cui statuliber pecuniam dare iussus est, is rogari potest, ut eandem pecuniam alicui restituat: nam cum possit testator codicillis pure libertatem dare et hoc modo condicionem
Abbreviated transcription (Latin):
cumꝑ eumsteterit. quominus extesto habeat
ꝙ fideiꝯmissum fu̾it. ¶ Qr testam̃to ma¬
numuĩtitur. ⁊ neq legadum. neq hereclitatẽ
capit fidei comissum pr̃are cogendus ñ ẽ
ãc neisquidem ꝗ suum legatum rogatus
fidei ꝯmissi p̾stare ogendus ẽ quialiquio
eitem genĩs. ł simile exressum̃to ꝯqͣtur.

Expanded text:
ento haberet quod fideicommissum fuerit.Qui testamento manumittitur et neque legatum neque hereditatem capit, fideicommissum praestare cogendus non est, ac ne is quidem, qui seruum legatum rogatus fideicommissi praestare cogendus est, qui aliquid eiusdem ge
Abbreviated transcription (Latin):
uitam testo. ł codicillis itale¬
gauãt. aureos quadringentos panphile
dari uelo. itaut infrascriptum ẽ aiulio
autore aureos tot ⁊ incastris tot. quos ha¬
beo. ⁊ innumerato quos habeo. tot. p̾multoi¬

Expanded text:
estamento uel codi cillis ita legauit: 'Aureos quadri‹n›gentos Pamphilae dari uolo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo tot et in numerato quos habeo tot': post multo
Abbreviated transcription (Latin):
ap.. Quid ergo sutalegaui̾t. ħ amplĩ
filio mẽo ñdubie uoluntatis. quid̃ q̃sti¬
o erat s ñ absimilis est. prioris casus
cirtafilios ꝓudentiam nisi enidens uo¬
luatas contraria partis ꝓbetursplane si
plirtib filus insututis. int̾ eos uerbis le¬
gatorum bona diuiserit. uolũtatis rõc
legatoꝵ. actio tenegabitur eiq̃uinagno¬
parit heretlitatem.
filiũ hubebat. heres institutus fuisiet
cumuterq eẽt in potestate aliena. ana¬
afilio parri legari ꝯsequens est ulł fuit

Expanded text:
.Quid ergo si ita legauerit 'hoc amplius filio meo'? non dubie uoluntatis quidem quaestio erit, sed non absimilis est prioris casus circa filii prouidentiam, nisi euidens uoluntas contraria patris probetur.Plane si pluribus filiis institutis ‹inter eos uerbis legatorum bona diuiserit, uoluntatis› ratione legatorum actio denegabitur ei, qui non agnouerit hereditatem. filium habebat, heres institutus fuisset, cum esset uterque in potestate aliena, an aa filio patri legari, consequens est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
conclitionis. siherecli .x. tederit. siposta¬
ditam hereturatem. capitalium ascendeñ
inutile legatum esfltiẽt. ¶ Necessario
autem exasse herede stripto: etiam hee cõ¬
ditioãles q̃ ante aclitam hereditatẽ ĩple¬
ripossunt: muule legatum efficient.¬
duob. berelib institutis alteri stichuo
legauit ut eidemsticho .x. cuinstichus ui¬
uo testatore adlid̾tatem ꝑuenisset totũ.¬

Expanded text:
ecem dederit', 'si post aditam hereditatem Capitolium ascenderit', inutile legatum efficient. necessario autem ex asse herede scripto etiam hae condiciones, quae ante aditam hereditatem impleri possunt, inutile legatum efficient.Duobus heredibus institutis alteri Stichum legauerat et eidem Sticho decem. cum Stichus uiuo testatore ad libertatem peruenisset, totu
Abbreviated transcription (Latin):
nmu cã. idlucratus est. ñ o expatris ui¬
cdicio. ¶ Mulier dotem ꝓmisit qͣdri¬
gentoꝵ dedit fundos duos inducenta
p̃tã nomin a debitoꝵ inresictua dricẽta
mox maritus eiꝰ decedens. ꝓdote eiouos
funtos. ñeos quos indotem acceꝑat reli¬
quit.⁊ p̃tã illos ciuos dotales quos exsti¬
matos acceꝑat. reliquit ficeiq eiꝰ cõmisit
utquicꝗd adse exteretlitate ei ꝑuenisset.
id restitueret scio cũmoreienir Querebãt
quãtum cẽt. infideiꝯ misso muliere defũc¬
tadicebam uxorem hancq̃rogata cent.
inea eẽ ꝯcliticẽ. ut iodenum resituere
rogetur. ꝗ toris declucta quantitate ad
cam ꝑueniss dotem enĩ retepisse cãmag̃
quã accepisse saluo eo ꝙ excomo do farao¬
es ꝙ excomodo rep̃sũtationis alea fidcio¬
mitti poniut pinde itquidẽ ꝙ ꝓdote ei ma¬
ritus reliquit ñcogetur restituere nͥplus
fuit inco quã inquantitate dotis resitlu¬
um uero. qd p̃ta illixelictum ẽ cũfrum¬
bi cogetur restituere habebit sͥ p̃cipuam

Expanded text:
usa id lucratus est, non ex patris iudicio. Mulier dotem promisit quadringentorum et dedit fundos duos in ducenta, praeterea nomina debitorum in residua ducenta: mox maritus eius decedens pro dote fundos ei duos non eos, quos in dotem acceperat, reliquit et praeterea duos illos dotales, quos aestimatos acceperat, reliquit fideique eius commisit, ut, quidquid ad se ex hereditate eius pervenisset, id restitueret Seio cum moreretur: quaerebatur, quantum esset in fideicommisso muliere defuncta. dicebam uxorem hanc, quae rogata est, in ea esse condicione, ut id demum restituere rogetur, quod deducta dotis quantitate ad eam peruenit: dotem enim recepisse eam magis quam accepisse, saluo eo, quod ex commodo repraesentationis ab ea fideicommitti potuit. proinde id quidem, quod ritus ei reliquit, non cogetur restituere, nisi plus fuit in eo quam in quantitate dotis: residuum vero, quod praeterea illi relictum est, cum fructibus cogetur restituere. habebit igitur praecipuam
Abbreviated transcription (Latin):
instituto a socero dote p̃legata. legatum
detis falcicliampassurum iudelicet. Eidhuc
ꝯstante marrimonio incebita dos uidet᷑
p̃legata uerum ⁊̃ qt falcitia ritidit. in
rum q̃ aomodum totam dotem ꝑciꝑeret.
sincẽt plegata. ¶Melascripsit sifunt
indotem sit. ⁊ spãlit̃ sit legatus. mox ge¬
neralĩt tos p̃legata ñbis ⁊: semel. debi
fundum ibidẽ mela ꝯuix̃ sisundus uado¬
temfui̾t. locatus amarito adc̾tũ tp̃s uxo¬
rem nõ auas funclum exp̃legatione ꝯse¬
qui. quamsicauĩt sepassuram colonum
deiq comissum abea reliquit. n fidei cõmis¬
lr. estim abitur. Ditacelsus. ł. quoq .xx. di

Expanded text:
to a socero dote praelegata legatum dotis Falcidiam passurum, uidelicet quia adhuc constante matrimonio indebita dos uidetur relegata, uerum quod Falcidia reccidit, in rum, quemadmodum totam dotem praeciperet, si non esset relegata. Mela scripsit, si fundus in dote sit et specialiter sit legatus, mox generaliter dos relegata, non bis, sed semel deberi fundum. Ibidem Mela coniungit, si fundus in dote fuit locatus a marito ad certum tempus, uxorem non alias fundum ex relegatione consequi, quam si caverit se passuram colonum deique commissum ab ea relinquit, hoc fideicommisntit, aestimabitur, et ita Celsus quoque li
Abbreviated transcription (Latin):
rogetur. l dotem l qo ꝓdote legatumẽ
nõ cogetur. nisi eatenus quatenus dixim̃
restitueref. iõ heres instrtuta rogataq qͣ¬
titatem hrclitati in restiruere iddemum
restituet ꝙ quãtitatem totis excectit. idq¬

Expanded text:
rogetur vel dotem vel quod pro dote legatum esrestituere, non cogetur nisi eatenus, quatenus diximus, restituere: et ideo heres instituta rogataque quantitatem hereditatis restituere id demum restituet, quod quantitatem dotis excedit idq
Abbreviated transcription (Latin):
amfacit. int eum cui tos p̃legata ẽ ⁊hor
cinum lib̾tum cuipeculium legatumẽ
namq eum depetulio posse cõueniri ait.
herecdem ñposse qr peculium desut penes
se heabere. at dotis actio nichlominus
competit. ⁊ sidotem desierit hr̃e. ¶ Idẽ
ił quetit sidotem marito p̃legauãt so

Expanded text:
am facit inter am facit inter cinum libertum, cui peculium legatum est: namque eum de peculio posse conveniri ait, heredem non posse, quia peculium desiit penes se habere: at dotis actio nihilo minus competit, etsi dotem desierit habere. Idem Iulianus quaerit, si dotem marito relegaverit so
Abbreviated transcription (Latin):
le aput me deposint. sinullasint. nichi
deberi constat. qr nulla corpora sunt.
Siquis uxori funcdum tinanũ his u̾bis
legosset. is eñĩfuncdus. ꝓpt ilam apme
iꝑuenit. om̃imodo tebetur fundus nã.
quicꝗ demõstrate rei adicitur satis de¬
monstare frustra ẽ¬
legare. nullius mom̃ti eẽ legatuul appe
nupta ẽ S siuoluit eͥam reciꝑe totalẽ
petuniam inquit unle erit legatũ sim̃¬
institutus ẽet. familie hr̃e. urdicio siue
nutli actione Iego puto qm̃ñhoc noluit
socer. utbis dotem heres puret mulierẽ
agentem extestam̃to cauere debere defen¬
simm iri hetedem adu̾sus maritũ ẽgo⁊
maritus item debebit cauẽ adu̾sus muli¬
suo exheredato totem nurus legasset.
⁊ait agi quid̾ cũmarito ħ exhereclato de
tote ñposse uerum tñ ip̃mtotem ꝑsecu¬
turum excã legati S ñalias eum legatũ
consecuturum quamsicauĩt herecdesad¬
usus mulierem defensum iri sr oifferenti¬

Expanded text:
ille apud me deposuit", si nulla sint, nihil ille apud me deposuit", si nulla sint, nihil deberi constat, quia nulla corpora sint. Si quis uxori fundum Titianum his verbis legasset: "is enim fundus propter illam ad me pervenit", omnimodo debetur fundus: nam quidquid demonstratae rei additur satis demonstratae, frustra elegare, nullius momenti esse legatum, quippe nupta est: sed si voluit eam recipere dotalem pecuniam, inquit, utile erit legatum. siiudicio, siue non, utili actione. ego puto, quoniam non hoc uoluit socer, ut bis dotem heres praestet, mulierem agentem ex testamento cauere debere defensu iri heredem aduersus maritum. ergo et maritus idem debebit cauere aduersus mulisuo exheredato dotem nurus legasset: et ait agi quidem cum marito exheredato de dote non posse, uerumtamen ipsum dotem persecuturum ex causa legati: sed non alias eum legatum consecuturum, quam si cauerit heredes aduersus mulierem defensu iri. et differenti
Abbreviated transcription (Latin):
tos p̃legata ẽ. uerum ⁊ citraplegationeo
hoc ꝓluridebr. namqd̾ ẽ admissum posse
deteriorem conclitionẽ dotis fi. int̾ueniẽ¬
tib liberis totiens totiens locum ht̃ quo¬
tiens ip̃a in mm. tecedit. ł diuortium. ĩ¬
t̃uenit. ¶ Uerum cõmodum indote p̃¬
legata eẽ rep̃sentatiois quãuis ãnua.
die dos p̃staretur. ¶ est ⁊ulõ qd obres¬
dcãtas hodie post senatus consultũ nuifs¬
lafit ex actio simodo uoluntatẽ ñ mu¬
tauit tesititor sinpense aũt ip̃o uire to¬
tem mimiunt. S ꝙ diximus ip̃o uire ĩ
pensis minui dotem. nadsingula corpo¬
ra s aduniu̾sitatẽ erit referendum.¬
¶ adeo autem totis attionẽ ꝯtinet detis
plegano: ut siuiuus eam uxori .s. ꝗb
mancipia fuerint. in tote ĩexstimata
euanescit. S ⁊ sidotem ꝓmiserit muir
neq tetlexit. ⁊ decetdens maritus uxori
dotem. p̃legaui̾t muir. nicħ amplius
quã liberationem habebit Nam⁊siquis
italegau̾it .c. quemarca habeo autq̃ i

Expanded text:
gationem hoc probari debet: nam quod est admissum posse deteriorem condicionem dotis fieri intervenientibus liberis, totiens locum habet, quotiens ipsa in matrimonio decedit vel divortium intervenit. Et verum est commodum in dote relegata esse repraesentationis, quamvis annua die dos pdonatas hodie post senatus consultum nulla fit exactio, si modo uoluntatem non mutauit testator. Impensae autem ipso iure dotem minuunt. sed quod diximus ipso iure dotem impensis minui, non ad singula corpora, sed ad uniuersitatem erit referendum. Adeo autem dotis actionem continet dotis relegatio, ut, si uiuus eam uxori scilicemancipia fuerint in dote non aestimata euanescit. Sed et si dotem promiserit mulier neque dederit et decedens maritus uxori dotem praelegauerit, mulier nihil amplius quam liberationem habebit: nam et si quis ita legauerit 'centum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ anuõ nouatiõe facta qĩdebitor nouũ¬
ampliate fũme possit ꝯueniri Rdi id
dumtaxat legatum uideri ꝙ tẽ debuiss.
sitam̃ mansit in eauolũtate testatorqua

Expanded text:
 uero nouatione facta quasi nouus debitor ampliatae summae possit conueniri. respondit id dumtaxat legatum uideri quod tunc debuisset, si tamen mansit in ea uoluntate testator, qua
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Uxori usuf bonorum legato. fe¬
nus quoq sortium quas defunctus collo¬
cauit. post inpletam exsenatus consi¬
to cautionem p̃stabitur ignur usuras
nominum. inbereditate relictoꝵ añt ca¬
utoẽm int̾poĩtam debitas uelut sortes
incauticem dethucti netesse ẽ. Nõidẽẜ
uabitur nõib abhereclib fatus. tuncẽ
sortes cdumtaxat. legatariis dabunt᷑
cuit. suꝑ his non cauebitur. ¶ Scorpi¬

Expanded text:
m.Uxori fructu bonorum legato faenus quoque sortium, quas defunctus collocauit, post impletam ex senatus consulto cautionem praestabitur. igitur usuras nominum in hereditate relictorum ante cautionem interpositam debitas uelut sortes in cautionem deduci necesse est. non idem seruabitur nominibus ab herede factis: tunc enim sortes dumtaxat legatario dabuntur cuit, super his non cauebitur. 'Scorp
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. ⁊ itio usus f stichi aut sina¬
uis exasiauenĩt .x. legatasunt ñpetet.
ficiat. nepotestas hereli utrumuelit dã¬
di auferatur.
usufructui simile eẽt. aut huic legato

Expanded text:
am.Titio usus fructus Stichi aut, si nauis ex Asia uenerit, decem legata sunt. non petet ficiat, ne potestas heredi utrum uelit dandi auferatur. usui fructui simile esset aut huic legato
Abbreviated transcription (Latin):
neq tempus neq finem expensarum habr.
S honafua dilaceranto. ⁊ clisipanto ꝓtũ¬
dit. curatorẽm ei clarei exemplo furiosi
⁊ tamclui erunt ambo inturatione. quã¬
dui ł furiosus sanitatem. ł ille sanos mo¬
res reteperit. quod sieuenit. ip̃o uire tefi¬
nunt᷑ ẽẽ inpotestãte curatoꝵ ¶ Curatio
nĩt eius cui bonis int̃clicitur filio nͣega
batur ꝑmittenda. Set extat dimpu rescͥo¬
tum filio potius rationem ꝑmitentum
inparre furioso sitamprobus sĩt.
tores quirebi suis suꝑ ẽẽ nompossunt l ture
uidebit nec dubitabunt dumubat filiũ
dem .l. Nuriose matris curatio adfili¬
um ꝑmnet. pietas cnim parentib ⁊ siineͣ¬
stituitur. cum clara ꝑscã ueluti senatoris
łtixoris cius in eadem sit causa. ut eius bo¬
na uenire debeant. namut honestius ex
bonis eius quamtum põt crecłitorib sol¬
ueretur curator constituit. distraendoꝵ
bonoꝵ gratia. ł ap̃tore rome ayꝑiũcus a

Expanded text:
neque tempus neque finem expensarum habet, sed bona sua dilacerando et dissipando profudit, curatorem e‹i› dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu uel furiosus sanitatem uel ille sanos mores receperit: quod si euenerit, ipso iure desinunt esse in potestate curatorum. Curatio autem eius, cui bbatur permittenda: sed extat divi Pii rescriptum filio potius curationem permittendam in patre furioso, si tam probus sit. tores, qui rebus suis superesse non possunt, vel dari iubebit, nec dubitabit filium num. Furiosae matris curatio ad filium pertinet: pietas enim parentibus, etsi inaestituitur, cum clara persona, ueluti senatoris uel uxoris eius, in ea causa sit, ut eius bona uenire debe‹a›nt: nam ut honestius ex bonis eius quantum potest creditoribus solueretur, curator constituitur distrahendorum bonorum gratia
Abbreviated transcription (Latin):
medii temporis usuras que treclitoribus
tebentur. non offerenti. siexteteris factulti¬
tib eus es alienum solui rĩpotuit. ego ãt
notaui. ⁊ sisolui ronpoterit. Sitam̃ illeres
salue crunt. exquarum p̃tio. eri alieno sa¬
tis fieri potuit acenclum est. ad huc toli
siue curatores filu nicħ contͣ orationẽ
diuoꝵ pͥncipum fecisse uiteri. sism nolũ¬
tatem defunti test̾o scriptam. p̃tlium rusti¬
cum pupillare uñditerunt. decura torib¬

Expanded text:
medii temporis usuras, quae creditoribus debentur, non offerenti, si ex ceteris eius facultatibus aes alienum solvi non poterit. ego autem notavi: etsi solvi potuerit, si tamen illae res salvae erunt, ex quarum pretio aeri alieno satisfieri potuit, dicendum est adhuc doli sive curatores filii nihil contra orationem divorum principum fecisse videri, si secundum voluntatem defuncti testamento scriptam praedium rusticum pupillare vendiderunt. X DE CVRATORIB
Abbreviated transcription (Latin):
niosi ul ꝓligi. ł cuĩque alterius p̃dia cura¬
tores uelint difrraere.
sicuuis tutor creclitori parris pupilli ex¬
soluit. ut eius loco succeclat᷑.
aulus I Sfunctuffit sterilis .ł saxos
infũciuosum ẽẽ funclum quemuultis eẽ
undere. mouere nos ñpõt. cumimiq pro
fructuum m̾odo p̃tium inũntus sit
Quanquam autem neqi distraere neq o¬
bligare tutor pupillare p̃ctium possit. at
psus ũndiderit ⁊ p̃tium accepium credito

Expanded text:
igi uel cuiuscumque alterius praedia curatores uelint distrahere.si cuius tutor creditori patris pupilli exsoluit, ut eius loco succedat.Si fundus sit sterilis vel saxosus infructuosum esse fundum, quem uendere uultis, mouere nos non potest, cum utique pro fructuum modo pretium inuenturus sit'. Quamquam autem neque distrahere neque obligare tutor pupillare praedium possit, atpsus uendiderit et pretium acceptum credito
Abbreviated transcription (Latin):
net utperimatur coĩo. nomit augẽatur
difficultas cõmumioĩs. p̃fidis.
decreuisset. eapelia uenumlari. q̃tutor pu¬
pilli subieto nomine alterius ẽ p̃toris ip̃e
sibi comperabat. tam̃sifinu̾dem ⁊ dolum
contra senatus consulti auctoritatem. ⁊ fi
tem tutori commissam dep̃hendisset. fuc¬
cessor cuis exstimabit. quatenus tã calli¬

Expanded text:
net, ut perematur communio, non ut augeatur difficultas communionis. 9 Idem lidecreuisset ea praedia uenumdari, quae tutor pupilli, subiecto nomine alterius emptoris, ipse sibi comparabat, tamen, si fraudem et dolum contra senatus consulti auctoritatemdem tutori commissam deprehendisset successor eius, aestimabit, quatenus tam calli
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ functe cõsangneũ obise. moxt̾iliuni
repudusse mair hrutatẽ. an cang̾nei
tiliꝰ. ad mcti poit̾it. aulianꝰuecte putat
c̾ca ĩtuligiu. locũ eẽ sucecentiagͥto.
Qo ait idat᷑ que iudicata. tra̾iacta tliuta
ata actiꝑe debemꝰ abeo cui iudicandi uis

Expanded text:
consanguineum obisse, mox filium repudiasse matris hereditatem: an consanguinei filius admitti possit? et Iulianus recte putat circa Tertullianum locum esse succedenti adgnato. Quod ait senatus: 'quae iudicata transacta finitaue cata' accipere debe‹a›mus ab eo cui iudicandi ius
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .t. quã ab intestato ad hol eius ꝑuenire
pot̾. qiͣ parronꝰ. s oꝑas ci ponere nõ pot̾. nec
inpoĩtas ab eo petere. s sidefunctꝰ filio s̃uo
legant᷑ siu̾i. ⁊ogaui̾t ut eum manimit¬
tat eam̃te. ut plenũ us pat̾ni bãt. cefencen¬
dum est posse eum oꝑas in uir̾ inponere.

Expanded text:
 quam ab intestato ad bona eius uenire potest quasi patronus: sed operas ei imponere non potest nec impositas ab eo petere. Sed si defunctus filio suo legauit seruum et rogauit, ut eum manumittat, ea mente, ut plenum ius patroni habeat, defendendum est posse eum operas iure imponere.
Abbreviated transcription (Latin):
ed ẽ qĩ heres abeo debitore heredeq eius
petere untus sit. ut adiectio heredis ꝑ¬
inde nil ualeat. atq ñeẽt ualitura ip¬
suis debitoris ꝑscã noncõp̃hensa ¶ I
qui reddere rationes iuissus sit. ñuidet᷑
satis facere sireliquũ reddat ñ editis
rat̾ionib. ¶ Siheres uentus sit agẽ
cumeo quinegotia defuncti gesserit. ñ
ur̃ obligatio eiplegata q̃dolo ł exfrau¬
de ciusquinegotia gesserit cõmisia sit.¬
⁊ ut testator ur̃ idsensisse ⁊ ĩo siheres ne¬
gõꝵ gestoꝵ egisset. agens ꝓcuratõr ex
põt. ¶ et eslibãtio recte legatur ap
quem deposuero. ł cui cõmodauero pigno¬

Expanded text:
 quasi heres ab eo debitore heredeque eius petere vetitus sit, ut adiectio heredis perinde nihil valeat, atque non esset valitura ipsius debitoris persona non comprehensa. Is, qui reddere rationes iussus sit, non videtur satisfacere, si reliquum reddat non editis rationibus. Si heres vetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non videtur obligatio ei praelegata, quae dolo vel ex fraude eius qui negotia gesserit commissa sit, et testator id videtur sensisse. igotiorum gestorum egisset, agens procurator ex tpotest.Et ei liberatio recte legatur, apud quem deposuero uel cui commodauero pigno
Abbreviated transcription (Latin):
nas petere possit ⁊ pͥscus neratius exi¬
stimabat comitere eũ adu̾sus testo si
petisset ꝙ uerumẽ. ¶ Tale legatũ
heresm̃s asolo lunotino nepento ad
herede lutii titii ntrasit sinichil uiuo¬
titio adu̾sus testam̃tum abherede eõqd̾
abeo exigere debitum temptauit sit cõ¬
missum Quotiens enĩ cohet ꝑoẽ itqdle

Expanded text:
nas petere possit. et Priscus Neratius existimabat committere eum adversus testamentum, si petisset: quod verum est. Tale legatum: "heres meus a solo Lucio Titio ne petito" ad heredem Lucii Titii non transit, si nihil Titio aduersus testamentum ab herede, eo quod ab eo exigere debitum temptauit, sit commissum: quotiens enim cohaeret pe
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. onsolum nr̃o debit᷑orẽ ẜ ⁊̃ here¬
tis ⁊ ciñlib altiis utiliberaret᷑ legare
possumus. ¶pot heres dãpnari. ut at
certumi tõs ñpetat. adebitore suo sisiñ
dubio. nec liberare eum int᷑ io tp̃s cogit᷑

Expanded text:
 heredis et cuiuslibet alterius ut liberetur, legare possumus. Potest heres damnari, ut ad certum tempus non petat a debitore: sed sine dubio nec liberare eum intra id tempus
Abbreviated transcription (Latin):
uberatio relicta. demñ inpuberes exege¬
rit qd̾ debetur. aneuanescat legatũ.
⁊cum ꝯstitĩt pupilum inhis q̃asubsti¬
tuto reliquant᷑. ꝑõm fustinẽ eiꝰ aquo
subconditioñe legatur ꝯsequens substi

Expanded text:
beratio relicta, deinde impubes exegerit quod debetur, an euanescat legatum. et cum constet pupillum in his, quae a substituto relinquuntur, personam sustinere eius a quo sub condicione leg
Abbreviated transcription (Latin):
tutis aiterum exmis tapnauent canoꝵ
soluere nal legatum ꝓp̃t coheredem eũ¬
e cuiꝰq eetestam̃to acturum ut c̃dnt
enoluanur. ¶liberatio aut̃ debitori
legata itademũ effettum ht̃ siñfueĩt

Expanded text:
tutis alterum ex his damnaverit creditori solvere, valet legatum propter coheredem eumque ex testamento acturum, ut creditori solvatur. Liberatio autem debitori legata ita demum effectum habet, si
Abbreviated transcription (Latin):
accepto liberetũrt. & neres utiꝙ debitorẽ
⁊ in .x. libderabit. qꝵ acceptilatio soluti¬
omi comparatur ⁊ quẽ atmolũsistichũ
souiisset tebitor lperaretur. ita e tacçeꝵ¬
tuatione stichi liberari d sidebitore

Expanded text:
accepto liberetur: quae res utique debitorem et in decem liberabit, quia acceptilatio solutioni comparatur, et quemadmodum, si Stichum solvisset, debitor liberaretur, ita et acceptilatione Stichi liberari. Sed si debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
ecit dubitatio. anqr tutele agi ñpõt. nͨ
exstipulatu agipossit ⁊ pleriq putant ÷
hanc actionem ꝑꝑ eantem utilitatem
differendumscum cuͣtore pupilli suie a do¬
lescentis agi põterit. et siadhuc cum ꝑse¬

Expanded text:
ia tutelae agi non potest, nec ex stipulatu agi possit. et plerique putant etiam hanc actionem propter eandem utilitatem differendam. Cum curatore pupilli sive adulescentis agi poterit, etsi usq
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.x.. Siexluob tutorib cũ alteroqͤᷤ
trans gessiss. quamuis obcbalum coc̃m:
transactio nicħi ꝓderit alteri. nec ĩmeri¬
to. cumunusq doli sui penãm sufferat:
prestitit eiqui conũntus nonest licet.d.
enim doli ambo reisint. tñ sufficit unũ
satis facere. ut induob quib res cõmod.¬
taest. uł tepõita quib q mantatum est.

Expanded text:
 Si ex duobus tutoribus cum altero quis transegisset, quamvis ob dolum communem, transactio nihil proderit alteri, nec immerito, cum unusquisque doli sui poenam sufferat. praestitit ei qui conventus non est: licet enim doli ambo rei sint, tamen sufficit unum satisfacere, ut in duobus, quibus res commodata est vel deposita quibusque mandatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uĩt. temtui̾t. emancipatus. reman̾e eũ
tutorem uilianus ait. set cum pupillu
ldoleiũt. agendlum cum eo ẽ eius quidẽ
tp̃ris. qd̾ est ante emancipationẽ inquã¬
tum facere põt eius uero. quod post emã¬
cipationem ĩ solidum cumparre uerodũ¬
texat. depetulio manere enim adũsus
lio actiotintur. quamtutela fui̾t fin̾itã
factum cum parre age̾ ñpõt. antepub̾ta¬
tem qr nec finita tutela hoc abeo engi põt.
negotia amministrauerit iniuidicio tu¬
tele ueniet ro tr̃isine quo ammi nistrati¬
o tutele expecliri nõpot ¶Sinõ post pub¬

Expanded text:
uerit emancipatus, remanere eum tutorem Iulianus ait et cum pupillus adoleverit, agendum cum eo eius quidem temporis, quod est ante emancipationem, in quantum facere potest, eius vero, quod est post emancipationem, in solidum, cum patre vero dumtaxat de peculio: manere enim adversuslio actio datur, quam tutela fuerit finita. factum cum patre agere non potest ante pubertatem, quia nec finita tutela hoc ab eo exigi potenegotia administraverit, in iudicium tutelae veniet id tantum, sine quo administratio tutelae expediri non pot
Abbreviated transcription (Latin):
sã petuniam debebat᷑ uirum heredem ĩm¬
stituerat. si eampetumi am quam doti pro¬
mississ. neq p̃ctiss.. neq exegisset. puto si¬
uir denuntiasset. ceteris heretlib ꝑse nõ
stare quominus acceptum faceret. id qt¬
exdote sibi deberetur stanm cum bereciem
funturum e. d sisolus herc̾lem institurus eẽc¬
intali conditione nichlominus. puto sta¬
tim eum heredem suturum quide
die. conditio ꝓnonscripta accipien¬
da est. ¶ Siquis rereclitarium ẜũu uis¬
sus est. manu mitere. ⁊ heres ẽẽ quãuis si
manumiserit. incħl agat. tam̃ ueres erit

Expanded text:
sam pecuniam debebat, uirum heredem itstituerat, si eam pecuniam, quam doti prmisisset, neque petisset neque exegisset. puto,uir denuntiasset ceteris heredibus per stare, quo minus acceptum faceret id qex dote sibi deberetur, statim eum heredem futurum. quod si solus heres institutus in tali condicione, nihilo minus puto statim eum heredem futurum, quia ἀδύνατος condicio pro non scripta accipienda est. Si quis hereditarium servum iussus est manumittere et heres esse, quamvis, si manumiserit
Abbreviated transcription (Latin):
rt ũ unta cã eẽ uidebitur. sñam iniqũ
euat onũmoro caiũ nõ clum illata contro¬
u̾ui.a litucum possint ei elusorie mine
ficris iõc eam rem p̃tor ad cognitionem
suam reuocat. ¶ si cluo extestõ pr̃clita¬

Expanded text:
si iusta causa esse videbitur: nam iniquum erat omnimodo caveri nondum illata controversia litis, cum possint ei lusoriae minae fieri: ideoque eam rem praetor ad cognitionem suam revocat. Si duo ex testament
Abbreviated transcription (Latin):
quo. ldxxitat sĩ aut̃ clies super est. iam hic in¬
tcapeduus temporis habitaratiõe. itq eitina¬
tio̾e sic de falciclia oisꝑutabunꝰ et ꝯnimi in
płatioe̾m dicenus. ¶ mamius aut̃ om̃s le¬
gatatu et ficeicõmissaru necõe han̾t haic iti

Expanded text:
quoad exsistat: si autem dies superest, iam hic inquoad exsistat: si autem dies superest, iam hic intercapedinis temporis habita ratione atque aestimatione sic de Falcidia disputabimus et committi stipulationem dicemus. Quamvis autem omnes legatarii et fideicommissarii ne
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tus coium qui lib̾tatẽ intestõuł cuirectam.
uł ficcicr̃ nuisatiũ acuꝑ unti set et legatario
caueretum cit actuo fuc eicõmissum relinqui¬
tur. ¶ Int̾clum non legis falcidie. set cti¬
am altius legis in hac stipłatiõe rano faciẽ¬
dacit ut puti patronus ex. nse. hr̃s untitutus
sit. et pure quin cum .x. legatus ñt. et fub cõ¬
ditiõẽ aliquid iup̃del it impatronopartẽ. nam
in hunc casum ratio facienda eit illiuis legis
que patonos uocat nõ legis filẽ. ¶ firesque
legiti sit. aput logatatiũ int̾ierit ꝓliniclum
est exceptio̾e succuri ei qui promisit. Il
enun etiam ex coli c lausulique inta itipu¬
atiõe conuir̃. tenebitur et replicatice̾ repel¬
tum efficit estimatiout ꝓmodo eius cr om̃ib
legitis statim legis falcid̾ ritio kileat᷑ quet᷑
fĩcturũ ẽ ut palam sit. et. ñ diem uenientem
iam falcicliam locum hr̃e tetiens ꝯputatio eiꝰ fit
nam si cõclitio minore expectabunꝰ cõcltioem

Expanded text:
irectam vel fideicommissariam acceperunt. Sed et legatario cavendum est, a quo fideicommissum relinquitur. Interdum non legis Falcidiae, sed etiam alterius legis in hac stipulatione ratio facienda est, ut puta si patronus ex asse heres institutus sit et pure quincunx legatus sit et sub condicione aliquid supra debitam patrono partem: nam in hunc casum ratio facienda est illius legis, quae patronos uocat, non legis Falcidiae. Si res, quae legata sit, apud legatarium interierit, probandum est exceptione succuenim etiam ex doli clausula, quae in ista stipulatione continetur, tenebitur et replicatione repeltum efficit aestimatio, ut pro modo eius ex omnibus legatis statim legis Falcidiae ratio habeatur. Quotiens futurum est, ut palam sit et ante diem venientem iam Falcidiam locum habere, totiens computatio eius fit. nam si condicio in mora est, exspectabimus condicionem,
Abbreviated transcription (Latin):
eit hr̾euta ¶ñ legatum fui̾t p̃stitum. añ
int̾rositã hanc stipłatiã. in cõcditio pouit
ut cautio nta intpõatur. mouet cieitio¬
nem ꝙ ea que ꝑerrorem onus uł soluta
sunt cõclici possunt. et bic ergo qĩ plus so¬
lutum uiatur. ex eo quos cautt̾ int̃mus i
eit.et ait. pxp̃ cõclitioe̾m int̾ponende sa¬
tis dationis gr̃i cõpetere. et puto hoc ꝓ¬
bauclum quod pop̾ait. utilitatis gr̾a.¬

Expanded text:
est hereditas. Si legatum fuerit praestitum ante interpositam hanc stipulationem, an condici possit, ut cautio ista interponatur? movet quaestionem, quod ea, quae per errorem omissa vel soluta sunt, condici possunt et hic ergo quasi plus solutum videtur ex eo, quod cautio intermissa est. et ait Pomponius condictionem interponendae satisdationis gratia competere et puto hoc probandum quod Pomponius, utilitatis gra
Abbreviated transcription (Latin):
hĩditans sue tibi reititi uissent dem̃ post e¬
missioem factis coclicilł alteram partẽ titio¬
tino restitui rogaui̾t siquid̾ poit annũ mis¬
sionis sue decesent. et tibi cum̃titio hr̃i par¬
tem qrͣtam retinebit q eo ipt testatõ deces¬
serit quo teitm̃ eius adbeñficiũ principile
ꝑtrnere desierit ¶s iuero is uitͣ anm̃ musionis¬
sue decesfit. solus tituis decluctioẽm partis ꝯ¬
qr̃te panietur. quia eo tp̃r fideicõniusũ eit
relictum ei quo teitatõ uir̃ milttaritestari
nõ potuit.
o rettituere pecuniamq poit mo̾tem suam
titio dare rogatus eit qm̃qm. hec .c̃. qrtam
retñtioni locus erit. inic eim ex cõsti¬
tutioe duuacdriani falcidie satfacit ea
patietur solusciu hr̃clitas relicta ẽ. nanm
centum que mortiscã capiunt᷑ admii fal¬
cid̾ rationõpot̾ plane. siquis ita scrbit ac

Expanded text:
ditatis suae tibi restitui iusserit, deinde post missionem factis codicillis alteram partem Titio restitui rogauerit: si quidem post annum missionis suae decesserit, et tibi et Titio heres partem quartam retinebit, sit, quo testamentum eius ad beneficium principale pertinere desierat: si vero intra annum missionis decesserit, solus Titius deductionem partis quartae patietur, quia eo tempore fideicommissum ei relictum est, quo testator iure militari testari non potuit. o restituere pecuniamque post mortem suam Titio dare rogatus est. quamquam haec centumretentioni locus erit: tunc enim ex constitutione divi Hadriani Falcidiae satisfacit ea patietur solus cui hereditas relicta est: nam in centum, quae mortis causa capiuntur, admitti Falcidia non potest. plane si qu
Abbreviated transcription (Latin):
nomomarimo pecumã relictam ad alm̃ita pu¬
eroꝵ falc̾ subiactam eẽset ut yeo̾eis apõib cello¬
cetur pecunia adcuram suam reuorat picfid
sritranoĩs cã benficiũ legis falcis. implora¬
lorent᷑ .i. Si br̃s cui fidei cõmiislim ẽ. ut ac¬
cepta pecunia c̾tam hĩditatẽ restituat auo¬
uuntate eius quiteitm̃ fecit discedat et poitea
legis falcid̾. bñficiouti uolet. et si nõ cetur ei¬
a quo accepto hĩditatẽ reitiuere rogatus eit
tñ fideicomissũ rctituere cogi cebet cm̃ qd¬

Expanded text:
cribserunt pecuniam relictam ad alimenta puerorum Falcidiae subiectam esse et ut idoneis nominibus collocetur pecunia, ad curam suam revocaturum prafrustrationis causa beneficium legis Falcidiae imploraionum. Si heres, cuius fidei commissum est, ut accepta certa pecunia hereditatem restituat, a uoluntate eius qui testamentum fecit discedat et postea legis Falcidiae beneficio uti uolet: etsi non detur ei, quo accepto hereditatem restituere rogatus est, tamen fideicommissum restituere cogi debet, q
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ¶ at sundotem suus datusn furtum
uiro fecit. siquitem mulier talem cum esse sci¬
crit. totum tapnum uiro resarciet. Quod
siignorauerit. tũc ñ ultra congẽpnationeg
noxe multanta erit. ¶Rerũ amo¬
tarum acẽ dãpnum rep̃sentat. ⁊ sipostea do¬
tis exictio conpetat: ꝯmodiquo: siquit amoti
reb amiserit uir ratio habenda est. ¶ Rattĩ¬
o licet extelicto nascatur tamrei ꝑsecutione:
continet. Froeo ñ anno finitur sicut. ⁊ condic
tio furtiua p̃terea ⁊ hr̃lib conpent. nuiro
nec mulieriꝓdest. inħ iuditio sifacere ñposst̃
pendet eum id exfurto.
⁊lis estimatasit. anactio ei tanbaut. siami¬
suffert. emptoris loco habendus ẽ Iteosimu

Expanded text:
 furtum uiro fecerit, si quidem mulier talem esse eum scierit, totum damnum uiro sarcietur: quod si ignorauerit, tunc non ultra condemnationem noxae multanda erit.Rerum amotarum actio damnum repraesentat etiam si postea dotis exactio competat.Commodi quoque, si quod amotis rebus amiserit uir, ratio habenda est.Hao licet ex delicto nascatur, tamen rei persecutionem continet et ideo non anno finitur, sicut et contio furtiua: praeterea et heredibus competit.Nec uiro nec mulieri prodest in hoc iudicio, si facere non possunt: pendet enim id ex furto.et lis aestimata sit, an actio ei danda sit, si amisuffert, emptoris loco habendus est. ideo si mu
Abbreviated transcription (Latin):
tonis deuolũtis nxor rerum̃ amotarum noĩe
insimplum conuenitur quamus aui in
timur. ut furti teneatumꝰ cõnseqñter diceo
ubicumq cessat matrimonium ut putaine
aq̃ tutori suo nupserit. ł ccͣ mandata ꝯueĩt.¬
Resamotas dicimus nõsolum eas quas mu ẜ¬
lier amoiat. cum diuortii consiluĩ inissit. s g¬
⁊̃ eas quas nuꝑta amouerit sicũ discedereteas
celauerit. ¶ñsolum eas res q̃estant i
rerum amotarum urditium uenire iuł
ant. uerum ⁊̃ eas que interum nataͣ ẽẽ deli¬
erunt. ¶ Similimoto ⁊̃ ccrti condici ecs
posse ait. ¶ Queuirosuo res pignor ta¬
riti mduxit.: ꝑeos res amouĩt rerum amo¬
fide emerat. lixor amouit. ł opem furti tu¬
.i .t. idq fecit diuortũ causa. rerum amotaꝵ
sperasset. sudreptis quib tum reb diũtit. si
conualiũt uir utilis rerum amotarum ac¬
tio ci tuntuest. ¶ Sifiis mulieris. iussu
oñe diuortii causa res amouit. peclius pu¬
sui causa contractet: nec uiteri furtum fa¬

Expanded text:
bonis deuolutis uxor rerum amotarum nomine in simplum conuenitur, quamuis alii timur, ut furti teneatur: consequenter dicemus, ubicumque cessat matrimonium, ut puta in ea, quae tutori suo nubsit uel contra mandata conuenitres amotas dicimus non solum eas, quas mulier amouit, cum diuortii consilium inisset, sed etiam eas quas nupta amouerit, si, cum discederet, eas celauerit.Non solum eas res, quae exstant, in rerum amotarum iudicium uenire Iulianus ait, uerum etiam eas, quae in rerum natura esse desierunt: simili modo etiam certi condici eas posse ait. Quae uiro suo res pignori dariti induxerit et per eos res amouerit, ifide emerat, uxor amovit vel opem furi tulit idque fecit divortii causa, rerum amotarusperasset, subreptis quibusdam rebus divortisset, si convaluerit vir, utilis rerum amotarum actio ei danda est. Si servus mulieris iussu dominae divortii causa res amoverit, Pedius pulucri sui causa contrectet nec videri furtum fa
Abbreviated transcription (Latin):
perit. cͥtirꝑidnis legata debebit. de scͥpto ant̾
queritur ⁊ cõplures putant c̾tis ꝑsonis eum
pr̃are debere. quod puto ueriꝰee̾. Nam ⁊ p̃tor
hac ratiõe ennituetur. qmexlib̾is est. cuncc̃¬
.t. petẽ potuer. ita aut̾ tuendꝰ est inpãtẽ dimi¬
diam. siant̃ exmaiore patte quam dimidia
hr̃s institutus fit. aut exsemisse ꝙ si exmino¬
re parte quam dimidia ht̃s mititutus sit
dnĩs tiõ ex maiore parte quam militut᷑ sit.¬

Expanded text:
perit, certis personis legata debebit, de scripto autem quaeritur. et complures putant certis personis et eum praestare debere, quod puto uerius esse: nam et praetor hac ratione eum tuetur, quod ex liberis est qui c petere potuerunt. Ita autem tuendus est in partem dimidiam, si aut ex maiore parte quam dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimidia institutus sit, dicimus non ex maiore parte, quam instit
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃: nlłum legatum cebebatur. licet sub p̃te
xtu cotis debetur legetur.. ¶ Siex̃neo hĩte
instituto. subhac conclitio̾e excepte ꝑsone
legatum sit. si hr̃di .x. cecłit. italegatoꝵ eiac¬
tio dabr. Si eiqnice᷑.t .b.p̃. accepit. decli̾t
non si hrdimitituto. q absudumẽ illum.
cõmoda hr̃ditaria hr̃e. alium ro̾cia substi¬
nere. inprando legato / Set ⁊ iltitio iussus
fuit daxe nõ illi. s filio dare debet

Expanded text:
t, nullum legatum debebitur, licet sub prae textu dotis legetur. Si extraneo herede instituto sub hac condicione exceptae personae legatum sit, si heredi decem dederit, ita ei lega accepit, dederit, non si heredi instituto, quia absurdum est illum commoda hereditatis habere, alium onera sustinere in praestando legato. sed et si Titio iussus fuerit dare, non illi, sed filio dare debet
Abbreviated transcription (Latin):
et impubes st. cã cagͥtaͣꝑ in pon̾eᷤᷤ¬
sio datut. ac sinulla de eare comrou̾sia e¬
eet. ⁊ iudicium inip̾s pub̾tatis cãcognitaᷤᷤ
differtur. ¶ Eum qui cõtrou̾siam facit.
siꝓpupillo iatis nõ cetũr ei. sim̾ł inposses
masculum s̃ feminine ex uuili sexu desce̾¬
dentes. cartoniani cõmocum habebunt.
¶Siquisno ab aliqũonine controu̾uam ꝑa¬
tiatur. qcł unt lib̾os non uit. s ab ip̃o patĩe.
ut puta nepos quise ret̾ritum in ꝑe teitate
auidic̃. ab emãcipato patre oniungidesi¬
cerat: anclifferri debat. Iet magis est ut
clifferatur. patrui enin rẽterre quis ei cõ

Expanded text:
et impubes sit, causa cognita perinde posseset impubes sit, causa cognita perinde possessio datur ac si nulla de ea re controversia esset et iudicium in tempus pubertatis causa cognita differtur. Eum qui controversiam facit, si pro pupillo satis ei non detur, simul in possesmasculi, sed et feminae ex virili sexu descendentes Carboniani commodum habebunt. Si quis non ab aliquo hanc controuersiam patiatur, quod inter liberos non sit, sed ab ipso patre, ut puta nepos, qui se retentum in potestate aui dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut differatur: parui e
Abbreviated transcription (Latin):
Icũ .l.Siciuis filium hñs inpotcitate
tineum nnepotis locum qiͣ natum exeo
filio adoptet. mox filium einãcipet. nõ iu̾¬
getur. hic nepos filio emãcipato. qr desut
eẽ em incipatꝰ exlibis.
Iuphoni .i. S ipost cmãcipatioem filu
susceptus ex eo fuit nepos co:uanda il¬
li erit pono st̃ quanta udamus Ifinge
enum patruo scripto hr̾cli cohr̃ce datum
hunc nepotem. patrem aut̃ eiꝰdẽ prenͣtũ
ns anmet. semissesbo̾ꝵ ficrẽt /nimc uero
poit cõstautioem cduu pii antonini sicon¬
ẜuatur pars nepoti: uitum uri ił anqͣta
debeat᷑ suari Inam si inaui natus potesta¬
int̾amilia aui. duo unã qͦtam habituri
erunt paire eoꝵ accipiente. cc .t. boꝵ p. si¬
fuissent in ai potestate. an mine gͦ in
se unciam tuend̾ sit quinoin familia re¬
tntus eit. et cui abscecet parsene hinc ces¬
sura eit ptrieiꝰ tm̃ an et pattuo. ⁊putoet
pattuo. nã aegitũ eid̾ ctũ pr̾net. De car¬
rrou̾sia fict. an int̾ libos ilt̃. to.¬

Expanded text:
um Si quis filium habens in potestate extraneum in nepotis locum quasi ex eo filio natum adoptet, mox filium emancipet, non iungetur hic nepos filio emancipato, quia desiit esse emancipato ex liberis.ionum. Si post emancipationem filii susceptus ex eo fuerit nepos, conseruanda illi erit po‹r›tio, sed quanta, uideamus. finge enim patruo scripto heredi coheredem datum hunc nepotem, patrem autem eiusdem praeteritum ris attinet, semisses bonorum fient: nunc uero post constitutionem diui Pii si conseruatur pars nepoti, utrum uirilis an quarta debeat seruari? nam si in aui natus potestam nepotem in familia aui: duo unam quartam habituri erant patre eorum accipiente contra fuissent in avi potestate: an ergo nunc in sescunciam tuendus sit, qui non in familia retentus est? et cui abscedet pars, quae huic cessura est, patri eius tantum an et patruo? et puto et patruo: nam et legatum eidem datum prrsia fiet, an inter liberos sit,
Abbreviated transcription (Latin):
exbr̾datus enimobitat allus sius post eniã¬
sula nec cebet detĩoris eẽ cõclitionis. ꝙ
pat̾ enĩs erbĩdatus sit idꝙ ei p̃tĩto quotꝑ
pr̾an oportebit ¶s frl eius qui poit emã¬
cipatio̾em natus cit. diu̾sa coctitioe. Cons¬

Expanded text:
exheredatus enim obstat filiis suis post emansula, nec debet deterioris esse condicionis, quia pater eius exheredatus sit. idque ei praeterito quoque praestari oportebit. sed fratris eius, qui post emancipationem natus est, diversa condi
Abbreviated transcription (Latin):
ndiu̾libi clundiũhan̾t ꝓm̃pone solũ
filium eẽ emancipatũ. eẽ ⁊ nepotes in
potestate cluos. nemine̾ pret̾ea exlid̾is
nabebit emancipitus dimidiã partẽ br̃¬
ditatis. ⁊ dimdiam luonepotes. ut qͣ¬
arantes ferant. S ⁊ si sit p̾terea ali tilur
eueniet. ut filiꝰ hait cdimudiam parte̾ hr̃ͣ¬
ditatis ex quo nepotes funt ñ. alius semuᷤᷤ
sem hrlitatis cum siis filus. ita ut qua¬
drantem iitlitatis ipe̾ ferat. quadrãs
ulib̾os eius clundatur. Is. Ambo filii e
mancipati suit. ⁊ ha̾nt singulos nepo¬
tes. eueniet. ut singli insingłos semis¬
ses cum siliis nepotib cliuidant. ita ut
ipĩ quidẽ quadrantes ferant. nepotes
añ residuos qͣdrantes.⁊ A alt̾ nos filiõ
alt̾ tres hã̾t: q̃drans unus int̾ cluos. ali

Expanded text:
 pone solum  pone solum esse filium emancipatum, esse et nepotes in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatus dimidiam partem hereditatis et aliam dimidiam duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eueniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, ex quo nepotes non sunt, alius filius semissem cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter liberos eius diuidatur. sed si ambo filii sint emancipati et habeant singuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, ali
Abbreviated transcription (Latin):
plan̾sisit exemancipato nepos ⁊ exne¬
pote eius alio ꝓnepos. dic̾nd̾ erit intt̾uq
ei uingi. ambo emin inslioꝵ loco suocesse¬
runt.: ¶ Sipos lumnio nepos roclieit
diclid̾ eit. eumpat᷑ emãcipato cõuĩgi.
Sipat᷑ excluob filiis quos inpotestate
huit. alt̾m ema̾cipani̾t ⁊ nepotem exeo
iniocum filii adoptaui̾t. ⁊p̾tĩto emãcipa¬
to deceisit. uił ait nepotiꝰ inlocũ filuad¬
sic fiet inquit. ut filiꝰ quimpoteitate fu¬
it t̾tiam partẽ. nepos in locum filii ad¬
optatus aliam t̾tiam emancipatus fili
cum nepote ret̾nto inpotestate ꝑatiant᷑.
nec enĩminꝰ debet ferre neposin locũ filu
adoptatus quamsi abex̾neo eẽt adop¬
tatui¶ud̾ non int̾ eit quotapõtio br̾cli¬
tatis adnepotem ꝑtineat.anꝑꝗqͣ modiça.
namet si modica sit ꝓtt̾n liceoꝰ ee̾ locũ
huic parti eclicti. ¶ Int̾ ip̃m filiũ et
lib̾os eis anudant᷑ hrclitas ñc. ut ip̃e di

Expanded text:
plane si sint ex emancipato nepos et ex neplane si sint ex emancipato nepos et ex nepote eius alio pronepos, dicendum erit utrumque ei iungi: ambo enim in suorum loco successerunt. Si postliminio nepos redierit, dicendum est eum patri emancipato coniungi. Si pater ex duobus filiis, quos  nepotem ex eo in locum filii adoptaverit et praeterito emancipato decesserit: Iulianus ait nepoti in locum filii adsic fiet, inquit, ut filius, qui in potestate fuit, tertiam partem, nepos in locum filii adoptatus aliam tertiam emancipatus filius cum nepote altero retento in potestate partiatur: nec enim minus debet ferre nepos in locum filii adoptatus, quam si ab extraneo esset adoptatus. Illud non interest, quota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica sit, attamen dicemus locum esse huic parti edicti. Inter ipsum filium et liberos eius dividitur hereditas ita, ut ipse di
Abbreviated transcription (Latin):
nisi miltiuto et altõ cõmiti̾nte eclictum
emãcipato aut̃. siue sit uititus emancipa¬
te exbesse. emãcipato extente hĩde insti¬
tuto. iuł ait. nepotem p̾tĩtum petita ccͣ.
latuꝵ. ¶ Siemancipatus pat exhrdat᷑
sit. neporib ereo p̾t̾itis quierant inpote¬
state ret̾nti nepotes acdimitunt. labsurdũ
enim est cumpatri pretͣito uingantur. ĩ¬
stituto eo. uł exhr̾clatonõ adimiti s et
sipatruus eoꝵ qui erat ipotestate ⁊ it p̾¬
tetitus. pat̾ exhrcatus debent nepotes
admuti nam exhr̾datus ꝑat̾ eoꝵ ꝓmor¬
tuo habetur.. ¶ Si pat inpotestate ma¬
nens exhr̃datus ilł sit untitut᷑: nepotem
ex eo siuie inpoteitate manentẽ. sine emã¬
cipatum. ad bõa auineq uocari neq no¬
cand̾ eẽ sceuola ait totiens enim nepoti
confulend̾ est. quot̾ inpotestate retͥnt᷑ ẽ
cipatio̾em cõceptus. idemerit clicnd̃.
libos aũ nõ oñs simł uocat p̾tor s gͣdati.
inferiotis gradui nec eosmiscebimus.

Expanded text:
nte edictum, emancipato autem, sive sit institutus emancipate ex besse, emancipato ex triente herede instituto Iulianus ait nepotem praeteritum petita contrpater emancipatus exheredatus sit nepotibus ex eo praeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admittuntur: absurdum enim est, cum patri praeterito iungantur, instituto eo uel exheredato non admitti. Sed et si patruus eorum, qui erat in potestate, sit praeteritus, pater exheredatus, debent nepotes admitti: nam exheredatus pater eorum pro mortuo habetur. Si pater in potestate manens exheredatus uel institutus sit, nepotem ex eo siue in potestate manentem siue emancipatum ad bona aui neque uocari neque uocandum esse Scaeuola ait: totiens enim nepoti consulendum est, quotiens in potescipationem conceptus, idem erit dicendum. Liberos autem non omnes simul vocat praetor, sed gradatim, inferioris gradus: nec eos miscebimus.
Abbreviated transcription (Latin):
quis eit. qui filium meũ se eẽ clicit᷑ heres
esto. quia nõ est filius exbr̾datus. ¶ Sici
filium suum huem mniliruit exminma
parte. sic ille qui exilla natus cit hr̃s etto.
non qͣ allium suum/ dem̃ hic contendat
patre minteitatum decessuse. seq ei suũ
hĩtẽ eise. int̾cit cchrdes eius uirum neͣge̾t
cum filium. anuo̾ contendant .t. eiusua:¬

Expanded text:
quis est, qui filium meum se esse dicit, exheres esto", quia non est filius exheredatus. Si quis filium suum heredem instituerit ex minima parte sic "ille qui ex illa natus est heres esto", non quasi filium suum, deinde hic contendat patrem intestatum decessisse seque ei suum heredem esse, interest, coheredes eius utrum negent eum filium
Abbreviated transcription (Latin):
debere. Nam et si alis eiancipatus ñt
filius. alius inpoteitate ret̾nt᷑. filli man¬
cipatis his. luob nepotib unã tm̃ ꝯfẽt᷑¬
partem. ⁊parruo eoꝵ qui in potcitate.
manũt. unã partẽ dabit. ĩnam ip̾e hate¬
bit snec quod nepotib cõfe̾tur apitruoeoꝵ
emã.ipato ipĩ patri confert᷑. hoc enuim

Expanded text:
conferre: nam et si alius emancipatus sit filius, alius in potestate retentus, filius emancipatus his duobus nepotibus unam t patruo eorum qui in potestate mansit unam partem dabit, tertiam ipse habebit: nec quod nepotibus confertur a patruo emancipato, ipsi patri conferent: hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
tria autem honerasic sunt actipientu
Uit ñnũspupilloꝵ plures tutelas faci¬
at. S parrimonioꝵ separatio. ⁊ iteo ꝗgͥ
b frattib tutor tanis est. qui indiuisũ

Expanded text:
tria autem onera sic sunt accipienda, ut non numerus pupillorum plures tutelas faciat, sed patrimoniorum separatio: et ideo qui tribus fratribus tutor datus est, qui indiuisum