comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cidẽ mat absirait  pꝰꝗ eã mundana tͥnscendisse studia recognouit.
T unc philologia ex aromate p̃parato acerraq ꝓpͥa athanasie pͥmitus

Expanded text:
idem mater abstraxit, postquam eam mundana transcendisse studia recognouit. Tunc Philologia ex aromate praeparato acerraque propria Athanasiae primitus
Abbreviated transcription (French):
celsa poscit astra iuppit̃. T unc urame cetis paulũ reticentibꝰ cepit.
ideos cetꝰ i culmina sac̃ poloꝵ n il iã coniciens nuimine fisa uide

Expanded text:
celsa poscit astra Iuppiter». Tunc Urania ceteris paulum reticentibus coepit: «Sidereos coetus et culmina sacra polorum nil iam coniciens numine fisa uide:
Abbreviated transcription (Latin):
singłas ł binas domos animalib tituilarint: in aliis tam̃ habituolis
ꝯmanebant. Nã in .xui. disceriu dr̃ celĩ om̃e rogines. In qͣrũ pͥma

Expanded text:
singulas uel binas domos animalibus titularint, in aliis tamen habitaculis commanebant. Nam in sedecim discerni dicitur caelum omne regiones, in quarum prima
Abbreviated transcription (Latin):
n am:q̃t̾nariꝰ sius partib ꝯplec.⁊ decadis ipsiꝰ potestatẽ. iõq ꝑfec¬
tiis mac habet᷑ q̃ dratꝰ. Ut ipse cylleniꝰ cui anni tpr̃a celi climat
mundĩq elem̃ta ꝯuenint. An aliud illa sonis dĩ rõ qͥ mathen

Expanded text:
nam quaternarius suis partibus complet decadis ipsius potestatem, ideoque perfectus est et habetur quadratus, ut ipse Cyllenius, cui anni tempora, caeli climata mundique elementa conueniunt. An aliud illa senis deierat
Abbreviated transcription (French):
thea succendet facẽ lum̃q purpureũ u an soł remigia ugilarent.
somipos q phosphori  com̃et᷑. Ia gen inuma q curiosis ꝑseruta ciõuꝰ

Expanded text:
thea succenderet facem lumenque purpureum, et an Solis remigia uigilarent sonipesque Phosphori comeretur: id genus innumera, quae curiosis perscrutatio
Abbreviated transcription (Latin):
recte sine uisu ꝓprium opus efficere posset. Solaq contẽplatio est
quȩ mentes hominũ usq ad cęli conuexa ꝓtelat. ꝓptereaq anaxagoras.
cũ abeo quereretur. cur natus eẽt. ostenso cęlo sideribq monstratis respon

Expanded text:
recte sine uisu proprium opus efficere posset; solaque contemplatio est recte sine uisu proprium opus efficere posset; solaque contemplatio est quae mentes hominum usque ad caeli conuexa protelat, proptereaque Anaxagoras, cum ab eo quaereretur cur natus esset, ostenso caelo sideribusque monstratis respond
Abbreviated transcription (Latin):
dinumerata sunt numeriq ortus ⁊ genitura dimensionis intro data
ꝙ ad tertiã partẽ philosophiȩ ꝑtinere ꝑspicuum est. At uõ actuosȩ philo¬
sophiȩ uisus quatinus sit utilis ita docet dicens. Dm̃ oculos hominibus
dedisse id circo ut mentis ꝓuidentieq circuitus qui siunt incęlo notantes.
eoꝵ similes constituerent in suis mentib. Hoc est motus animi. qui delibe¬
rationes uocantur. quã similimos instituerent diuine mentis: ꝓuidis moti
administrandas. Ex his quippe constat tercium philoso phiȩ genus. ꝙ
actiuum uocatur. id porro diuiditur. trifariã. in moraem. domesticam
publicã. Quib om̃ib officiis. certe ꝓdest usus uidendi. Minora inquit alia
pretereo. scilicet ea. quȩ inuariis artib disciplinisq uersantur. Neq eñĩ
nauium regim̃ neq cultus agroꝵ nec uõ pingendi. fingendiq sollerti

Expanded text:
rum curricula dinumerata sunt numerique ortus et genitura dimensionis intro data? rum curricula dinumerata sunt numerique ortus et genitura dimensionis intro data? Quod ad tertiam partem philosophiae pertinere perspicuum est. At uero actuosae philosophiae uisus quatenus sit utilis et necessarius didcirco dedisse, ut mentis prouidentiaeque circuitus, qui fiunt in caelo, notantes  similes constituerent in suis mentibus, hoc est, motus animi, «qui deliberationes uocantur, quam simillimos instituerent diuinae mentis prouidis motadministrandas; ex his quippe constat alterum philosophiae genus quod actiuum uocatur. Id porro diuiditur trifariam, in moralem, domesticam, publicam; quibus omnibus officiis prodest certe usus uidendi. «Minora, inquit, alia praetereo», scilicet ea quae in uariis artibus disciplinisque uersantur. Neque enim nauium regimen neque cultus agrorum nec uero pingendi fingendique sollertia
Abbreviated transcription (Latin):
motui. sen sus necessarii sunt. quoruamo exhis tam cupiditates
exeitantur in ꝓbe. quam rerum obtimarũ intellectus. & scientia
de p̃cipua operis eoꝵ utilitate dicendũ. Quȩ cũ inplerisq rebus. tũ
in ob tentu philoso phiȩ clare ꝑspicitur quo benefitio negat quicquã
mauis adõ esse generi humano tributum. Duplex namq totius
philosophiȩ spectatur offitium consiratio & itẽ actus. Consideratio
quidem ob assiduã contẽ plationẽ rerũ diuinarũ & immortalium
nominata. actus uõ qui iuxta rationabilis animȩ deliberationem.
ꝓgreditur. in tuendis. conseruandisq rebus mortalib Utroq: aũt
offitioꝵ generi uisus est necessarius. ac primũ considerationi di¬
aut ad pietatem aspirare. ꝙ est theologiȩ ꝓpriũ. nec uõ id ipsum
ꝙ nunc agimus. agendum putaret. nisi prius cęlo. si deribusq uisis.
& amore sciendi nutrito rerũ causas eoꝵ etiã. que ortũ habent tẽpo¬

Expanded text:
motui sensus necessarii sunt, quoniam ex his tam cupiditates motui sensus necessarii sunt, quoniam ex his tam cupiditates excitantur improbae quam rerum optimarum intellectus et scientia «de praecipua operis eorum utilitate» dicendum, quae cum in plerisque rebus tum in obtentu philosophiae dare perspicitur, quo beneficio negat quicquam maius a deo generi esse humano tributum. Duplex namque totius philosophiae spectatur officium, consideratio et item actus, consideratio quidem ob assiduam contemplationem rerum diuinarum et immortalium nominata, actus uero qui iuxta rationabilis animae deliberationem progreditur in tuendis conseruandisque rebus mortalibus. Vtrique autem officiorum generi uisus est necessarius, ac primum considerationi. Di quaereret aut ad pietatem aspiraret, quod est theologiae proprium, nec uero id ipsum quod nunc agimus agendum putaret nisi prius caelo sideribusque uisis et amore nutrito sciendi rerum causas, eorum etiam quae ortum habent tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ne oppressus. Recte ergo faciet amator sapientiȩ. sicũ de his reb: trac¬
tandum erat. naturalẽ ordinẽ seruet ac principe loco de anima dis¬
seret. post demũ de corpore. De inde cum de anima tractabit. de illa
sserat quȩ tam semetipsam mouet quã cę̧tera. inqua est i
randi. & intelligendi. tunc consequenter illam quoq ꝑtrac tabit. quȩ
abalia repotiore mota quȩdam mouet. Id porro motus genus siquidẽ
pareat intellectui erit aliquatenus ordinatũ. siminus temere inquid.
& ut libet se exerens confusa. & in ordinata. quȩ agit relinquit & addit
nobis quoq agitur in eundem modũ faciundũ. ac prius de ea loquen¬
dum natura. quȩ suo motu mouetur. Hȩc quidẽ precedit ordinem.
ꝑ quã intelleguntur. & sciuntur ȩterna. quȩ sola sẽꝑq
uera sunt. Tunc demũ illa quoq alia de monstranda.
quȩ ad mouendum quid motu indiget alieno. Vtriq porro

Expanded text:
ine oppressus. Recte ergo faciet amator sapientiae si, cum de his rebus tracine oppressus. Recte ergo faciet amator sapientiae si, cum de his rebus tractandum erit, naturalem ordinem seruet ac principe loco de anima disserat, post demum de corpore, deinde, cum de anima tractabit, de illa prius disserat quae tam semet ipsam mouet quam cetera, in qua est uis deliberandi et intellegendi, tunc consequenter illam quoque pertractabit quae ab alia re potiore mota quaedam mouet. Id porro motus genus si quidem pareat intellectui, erit aliquatenus ordinatum, si minus, temere, inquit, et ut libet se exerens confusa et inordinata quae agit relinquit, et addit: «Nobis quoque igitur in eundem modum faciendum», ac prius de ea loquendum natura quae suo motu mouetur — haec quidem praecedit ordine, per quam intelleguntur et sciuntur aeterna quae sola semperque uera sunt —, tunc demum illa quoque alia demonstranda quae ad mouendum quid motu indiget alieno. Vtrique porro
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ motu intimo. genuinoq: ex semetipsa mouetur. uł ex accidenti
uõ &iã desideriis mouentibus. Ipse aũt impetus mouet corpus. itaq
principalis animȩ motus definitur ȩt̃na substantia semetipsam:
mouens. hic uo comunis. qui cõmotus mouet. o peratio mouentis in
eo ꝙ mouetur ut sectio. operatio sectantis. in eo ꝙ secatur. Cu ius ꝗdẽ
motus. aliquot diuersitates sunt quas de monstrauit inlegib: octo cor¬
poris. anime duas. Cor ꝑ eum motum locularẽ uocans. cuius duȩ st̃
que induplici specie. concreatione & discretione. Terc
positum eẽ. dicit. inquantitate. habentẽ duas species. increm̃tũ & utẽ
deminutionẽ. Quartũ iuxta essentiã. cuius equȩ due species intelligunt᷑.
una generatio. altera. interius. animȩ itẽ duplex motus. qui alia
mouet. ipse anullo mouetur. sed ꝓprio genuinoq motu alius ꝗ alia
mouens. ab alio mouetur. qui est patibilis. habitus animȩ. & egritud¬

Expanded text:
quae motu intimo genuinoque ex semet ipsa mouetur, ex accidenti uero etiam desideriis mouentibus, ipse autem impetus mouet corpus. Itaque principalis animae motus definitur aeterna substantia semet ipsam mouens, hic uero communis, qui commotus mouet, operatio mouentis est in eo quod mouetur, ut sectio operatio secantis in eo quod secatur. Cuius quidem motus aliquot diuersitates sunt, quas demonstrauit in Legibus, octo corporis, animae duas, corporeum motum locularem uocans, cuius duae sint m, aeque in duplici specie — concretione et discretione; tertium quem positum esse dicit in quantitate, habentem item duas species — incrementum et diminutionem; quartum iuxta essentiam cuius aeque duae species intelleguntur — una generatio, altera interitus. Animae item duplex motus, unus qui alia mouet, ipse a nullo mouetur sed proprio genuinoque motu; alius qui alia mouens ab alio mouetur; qui est patibilis habitus animae et aegritud
Abbreviated transcription (Latin):
popeã ꝙ legẽ sin̾ent recitari. Cuiꝰ peticioni iustissime dõꝵ senatꝰ atbu
it ut ĩ ꝯsessũ clitũ offerenda ꝓbarent᷑. Hic phebꝰ eurgit sris officuĩ
ñ detrectans ac singła ex famulicio delectuq cyllenio. ĩ cipit ad mou̾e.
q̃tã pulere cunctis ꝗ ornatissime refulsere.
Franscursa lector magna parte fabula Quetã morosis implicata ductibꝰ
t enui lucnã palpitare iumine
coegit instans innitens erepꝰdłm
A c iurosetis purpuraret culmina
a urora pͥmo ꝯuen̾tans habitu
Surgens fenestras dissecaret lumine
A dhuc uigata ꝯpararet pagina
Q uocũq ducta largiorẽ circłm
n õ sͦ michos t̃minatas infiunt
Arces libelli qͥ seq̃ntes asserent
n ã stuge uera om̃e factũ dimouent.
⁊ disciplinas annotabunt sobrias
ł parte multa nec uetabunt ludicra
Habes qͥd instet si potestas celitũ
Fauentq musce ⁊ chelis lathora.

Expanded text:
PopPopit ut in consessu caelitum offerenda probarentur. Hic Phoebus exsurgit, fratris officium non detrectans, ac singulas ex famulitio delectuque Cyllenio incipit admouere, quae tam pulchrae cunctis quam ornatissimae refulsere. Transcursa, lector, parte magna fabula, quae tam morosis implicata ductibus tenui lucernam palpitare lumine coegit. Instans innitens crepusculum ac ni rosetis purpuraret culmina Aurora, primo et conuenustans halitu surgens fenestras dissecaret lumine, adhuc iugata compararet pagina quocumque ducta largiorem circulum. Nunc ergo mythos terminatur, infiunt artes libelli qui sequentes asserent: nam fruge uera omne fictum dimouent et disciplinas annotabunt sobrias pro parte multa, nec uetabunt ludicra. Habes quid instet, si potestas caelitum faueantque Musae et chelys Latoia.
Abbreviated transcription (Latin):
democritꝰ uidebat᷑. Samiꝰ pytagoras cdestes q̃sdã nũos replicabat. Aristo
uiolis rosas ⁊ totis apportabat illecebras uoluptatũ. Heno duecbat feminã
ꝓuidentẽ. Archesilas collũ intuens colũbinũ. Mult̾ꝰꝙ p̃tõi palliatorũ
iectu ipsa qͥ philologa ambita musis ac matre preambula corrogatur
refundentẽ ois ille ordo celicoꝵ portiones sibi ꝯpetentes attbuens: arabi¬
cis letabat᷑ halatibꝰ. Uerũ uͥgo ut ÷ ꝑ om̃ia uerecunda leet aioue eiꝰ
assid̾e finio iubẽt᷑: tam̃ ibi pociꝰ uoluit. uͥ musas ꝯspęxerat ad mota
palladis ꝯsotiõe resiđẽ. Tunc ȩxurgens uͥginis mat̾ poseit de ioue su¬
ꝑis q cunctis uti sub ꝯspectu oĩũ qͥcq̃d sponsaliũ noĩe p̃parau̾at .: maui¬
gena tͣact᷑. ac demũ oos au̾gine ñ deet. T uncq tabulas ao papiã

Expanded text:
Democritus uidebatur; Samius Pythagoras caelestes quosdam numeros replicabat, AristotDemocritus uidebatur; Samius Pythagoras caelestes quosdam numeros replicabat, Aristotuiolis rosas et totas apportabat illecebras uoluptatum. Zeno ducebat feminam prouidentem, Arcesilas collum intuens columbinum, multusque praeterea palliatorum iectu ipsa quoque Philologia ambita Musis ac matre praeambula corrogatur. refundente, omnis ille ordo caelicolum, portiones sibi competentes attribuens, Arabicis laetabatur halatibus. Verum uirgo, ut est per omnia uerecunda, licet a Ioue eius assidere confinio iuberetur, tamen ibi potius uoluit, ubi Musas conspexerat, amota Palladis consortione, residere. Tunc exsurgens uirginis mater poscit de Ioue superisque cunctis uti sub conspectu omnium quicquid sponsalium nomine praeparauerat Maiugena traderetur, ac demum dos a uirgine non deesset, tuncque tabulas ac Papiam
Abbreviated transcription (Latin):
mura mundanũ ambitũ possiđet. ⁊ decore ꝯspicuo fulgorẽ sydũ iunc̾et
⁊ nouitate sitꝰ signiferũ cͥculũ decusaret. p̃t̾ea tanto splendore renite¬
bat: ut argenti cred̾et᷑ fibricata matia. Ibi septa candentia cubm̃q
septatũ limbis niualibꝰ albicabant. Ibi iuppit̃ cũ uinone oĩbꝰq duus ĩ
suggestu maximo ac subsellis lactris residens sponsales p̃stolat᷑ aduentꝰ.
Q ii simnul musarũ uoces ac dissonis mola dulcia cantilenis uͥgine adueni¬
ente ꝑcep̃. p̾ore loco p̃cep̃ uenite cilloniũ. cũ qͦ lib̾ ⁊ deliꝰ fidi aman¬
tssim q gͥmani. ħeules ⁊̃ ut᷑q castoꝵ. gͣdiuꝰ ꝙ ⁊ qͥc qͥd dõꝵ de ioue ꝓgenitũ ÷¬
aigene sc̃bant᷑. linii. homiũ. inatuanũ q uatẽ redimitos canencesq ꝯpi¬
ceres. Or pheũ atq aristoxeũ fidibꝰ ꝑsonantes. Platone archimenid ẽq sas
aurcas deuoluentes. Ardebat heraditꝰ. Udus tales cͥcũfusus athomis

Expanded text:
mira mundanum ambitum possideret et decore conspicuo fulgorem siderum uinceret et nouitate situs signiferum circulum decusaret; praeterea tanto splendore renidebat ut argenti crederetur fabricata materia. Ibi septa candentia culmenque sectatum limbis niualibus albicabant, ubi iam Iuppiter cum Iunone omnibusque diuis in suggestu maximo ac subselliis lacteis residens sponsales praestolatur aduentus: qui simul Musarum uoces ac dissonis mela dulcia cantilenis uirgine adueniente percepit, priore loco praecepit uenire Cyllenium, quo Liber et Delius, fidi amantissimique germani, Heiugenae sequebantur. Linum, Homerum Mantuanumque uatem redimitos canentesque conspiceres, Orpheum atque Aristoxenum fidibus personantes, Platonem Archimedenque sphaeras aureas deuoluentes; ardebat Heraclitus, udus Thales, circumfusus atomis
Abbreviated transcription (Latin):
feritatem. calorem. quȩq: his sunt ꝓxima. Diuersoq inquit effec¬
tu ꝓnatura sua ꝑmouentes. ea uidelicet. quȩ sunt his ipsis c̃traria
rent inquit iustã his lenemq uitã fore aꝑte. & ita ut dubitare neque¬
amus. sui iuris esse animas docet. indi lectũ. atq: optrone. hoꝵ omĩa
p̃mia. & iã constituit uittricib uiciorũ animis reditũ adcelestem
in munere uitȩ scđȩ. asperiorem congruamq: morib: & instituto
uitã futuram. siquidem ex uirili sexu transeant infeminȩ formam.¬
quȩ uitã meliorem tẽperantẽq delegerit ad meliorẽ fortunã reuoca¬
bitur. porro side terior facta erit. deteriusq: uiuet . & ꝓpt̃ nimiã
corporis amplexationẽ. uitȩ destinabitur infeliciori. quo adusq
ad ferȩ naturę ꝑueniat inmanitatẽ. Empedo cles tamen pythagorã.
secutus ait eas non naturã mͦ agrestem & ferã sortiri. sed etiã formas
uarias. cũ ita dicit. Namq ego iam dudũ uixi puer & solida arbos

Expanded text:
feritatem, calorem quaeque his sunt proxima. «Diuerso, inquit, affectu pro natura sua permouentes», ea uidelicet, quae sunt his ipsis contrariaidem uitia si frenarent, inquit, iustam his lenemque uitam fore». Aperte et ita ut dubitare nequeamus, sui iuris esse animas docet in delectu atque optione. Horum omnium praemia etiam constituit, uictricibus uitiorum animis reditum ad caelestein munere uitae secundae asperiorem congruamque moribus et instituto uitam futuram, siquidem ex uirili sexu transeant in feminae formamQuae uitam meliorem temperantemque delegerit, ad meliorem fortunam reuocabitur; porro si deterior facta erit deteriusque uiuet, propter nimiam corporis amplexationem uitae destinabitur infeliciori, quoad usque ad ferae naturae perueniat immanitatem. Empedocles tamen Pythagoram secutus ait eas non naturam modo agrestem et feram sortiri sed etiam formas uarias, cum ita dicit: Namque ego iamdudum uixi puer et solida arbos,
Abbreviated transcription (Latin):
in exercitio corporum g̃inasioꝵq: luctamine animoꝵ Itẽ placiditatẽ constituebar
in de linimentis & asfabilitate musicȩ ceterarũq institutionũ quas ad olescentes inger

Expanded text:
in exercitio corporum gymnasiorumque luctamine, animorum item placiditatem constituebamus in delinimentis et affabilitate musicae caeterarumque institutionum quas adulescentes inge
Abbreviated transcription (Latin):
apollini fuerat copulata. U oluit saltẽ enbolichie ac solis filiam
postulare. qͥ speciosa ꝗ maxime. magnaq dõꝵ sit educata cura. Nã
ipsi xΥx.i ͣ iN. natali die oiĩ ad quuuiũ corrogati: multa ꝯtulerãt

Expanded text:
Apollini fuerat copulata. Uoluit saltem Endelechiae ac Solis filiam postulare, quod speciosa quam maxime magnaque deorum sit educata cura; nam ipsi Ψυχῇ natali die dii ad conuiuium corrogati multa contulerant
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sabeaꝵ rapidis qͦd uapor edat aris.
Fumida quid turicromis aura paret fauillis
Omina uł cercaferant uocib auguratis
Intrepidis neo dubitãs fatib anteuor tis
irgo ꝑite p̃mia sortis
Que potiusti scande celũ
Sacraq castis dogmata ferren osłe semet qͥs ualuere
Quiq uidentes lumine daro.
Numina fati ⁊ gemoꝵ¬
Ceneͣre uultus
Q ueq plachonis pihagoreq¬
Esse sẏdera m̃tes.
Tuq caducis mortalibus q
Nube remota c̾nore usti
Numina cęli
Iure senatũ scande tonantis
Quã decet unã mcuriali

Expanded text:
Nam Sabaeorum rapidis quid uapor edat aris, fumida quid turicremis aura paret fauillis, omina uel certa ferant uocibus auguratis, intrepidis nec dubitans fatibus anteuortis». rite praevia sortis, quae potuisti scandere caelum sacraque castis dogmata ferre, noscere semet quis valuere, quisque videntes lumine claro numina fati et gecernere vultus, quaeque Platonis Pythagoraeqdedisti sidera mentes, tuque caducis mortalibusque nube remota cernere iusti numina caeli. iure senatum scande Tonantis, quam decet unam Mercuriali
Abbreviated transcription (Latin):
nominib: appellauerat modo ignẽ. modo lum̃ : int̃dũ fammã cognomi¬
nans: nequis putaret seita existimaret. quare corporis opisiciis sensus
administrentur. sine melioris in corporees potentiȩ consortio dicithos
ipsos sensus familiari diuinis actib ꝑ inde & opifici famulantur organa
Porro optimũ dei opiis est. id ꝙ intellegit. sed opinari plerosq dicit eos
uidelicet qui existimant nihil eẽ. ꝙ carens corpore quic quã patiatur.
aut faciat. nihil aiã in corporeum fore. cui pareat famuleturq corpais.
ut puta menius intellectui nimȩ naturȩ. sed ipsa corporo. qualitatib
ꝓpriis rerũ creare diuersꝑatẽ. Frigus quidem terram & aquam . calor̃
uo igñe & aeraꝵ rursus aestrictionẽ quidẽ & duritiã. terrã & ignẽ . rela

Expanded text:
nominibus appellauerat modo «ignem», modo «lumen», interdum «flammam» cognominominibus appellauerat modo «ignem», modo «lumen», interdum «flammam» cognominans, ne quis putaret se ita existimare quasi corporeis opificiis sensus administrentur sine melioris incorporeae potentiae consortio, dicit hos ipsos sensus famulari diuinis actibus, perinde ut opifici famulantur organa. Porro optimum dei opus est id quod intellegit. Sed opinari plerosque dicit, eos uidelicet qui existimant nihil esse quod carens corpore quicquam patiatur aut faciat, nihil etiam incorporeum fore cui pareat famuleturque corpus, ut puta mentis intellectui animae naturae, sed ipsa corpora qualitatibus propriis rerum creare diuersitatem, frigus quidem terram et aquam, calorem uero ignem et aera, rursus astrictionem quidem et duritia
Abbreviated transcription (Latin):
imbricis. Rursum enĩ cum in directum utriusq rigorẽ. oculi uisus ferant᷑.
dexter uisus dexterũ latus eminens. ⁊ obliquum. si nister &iã sinistrũ.
tale latus in currant necesse est. formȩ tunc in laterib gemine conglabati
obt̃ sam & iclitã. ꝓptereaq lubricã utriusq lateris suꝑficiem. labuntur
in latera diuersa. quȩ quidem ad extero uisu nascitur.ͦ in sinistrũ latus.
quȩ uo asinistro si militer indextrũ. Quȩ quidẽ quia indiuersa latera
transitum faciunt. & simul ediuerso uidentur consistere. dexteras simula¬
chroꝵ partes. dex teris nr̃is. sinistris item sinistras. obiuas ex hibent. cȩte¬
pros errores uidendi. ab hoc iuniores philosophi mutuati. exposueruntutar
ut supra comp̃hensum est : De inde ꝓsequitur. & quidẽ sensus famulantur
actib opificis dei. sum mã optimãq & primariã speciem molientes
Racũ de usu loqueretur quidẽ optimus omnium sensuũ. corporeis eũ

Expanded text:
imbricis. Rursum enim, cum in directum rigorem utriusque oculi uisus ferantur, dexter uisus dextrum latus eminens et obliquum, sinister etiam sinistrum tale latus incurrant necesse est. Formae tunc in lateribus geminis conglobatae ob tersam et inclinatam proptereaque lubricam utriusque lateris superficiem labuntur in latera diuersa, quae quidem a dextro uisu nascitur, in sinistrum latus, quae uero a sinistro, similiter in dextrum; quae quia in diuersa latera transitum faciunt et simul e diuerso uidentur consistere, dextras simulacrorum partes dextris nostris, sinistras item sinistris obuias exhibent. Ceteros errores uidendi ab hoc iuniores philosophi mutuati exposuerunt, ita ut supra comprehensum est. Deinde prosequitur: «Qui quidem sensus famulantur actibus opificis dei summam optimamque et primariam speciem molientis». Quia, cum de uisu loqueretur qui est optimus omnium sensuum, corporeis eum
Abbreviated transcription (Latin):
aberaclitho dictꝰ ÷ demorator. T̃ unc ⁊̃ om̃iũ gar᷑rula puellarũ
neniesi anoỹ ł ano ⁊ ꝯtrio sẽꝑ fluibunda luxu lenitate ꝑnix desultaria gestabat̃.
Quã alii sortẽ asser̃. nemesimq ñnulli tiche q ꝗ plures aut nori

Expanded text:
ab Heraclito dictus est demorator. Tunc etiam omnium garrula puellarum et contrario semper fluibunda luxu leuitate pernix desultoria gestiebat; quam alii Sortem asserunt, Nemesinque nonnulli, Tychenque quam plures aut
Abbreviated transcription (Latin):
substantia uniformis in solo ꝑpetuoq: p̃senti. Mundus gͦ intelligibilis semper est.
hic simulacrũ eius semꝑ fuit ẽ erit. hinc ad animȩ mundi tractatũ ꝑgens plato pͥus
illud curat ꝙ p̃postere de corpore eiꝰ constitutione. ante quã de inspiratione animȩ
disputatũ sit. Cũ animã corpore omĩ constet antiquiorẽ. nec recedit ab instituto.¬
solo libro facile anim auertit᷑. a ternarũ rerũ genituras conminisci. credo ꝓptere
nesi audiant homines eẽ quȩdã. quȩ fuerint ex origine nata. nũ quã principatui
sum mider de rogari putent: si pariat. quȩ eadẽ sint. qͣ ds̃ antiquitatis prestantia.

Expanded text:
substantia uniformis in solo perpetuoque praesenti. Mundus igitur intellegibilis semper est, hic simulacrum eius semper fuit, est, erit. DE ORTV ANIMAE Hinc ad animae mundi tractatum pergens Plato prius illud curat quod «praepostere» de corporis eius constitutione ante quam de inspiratione animae disputatum sit, cum animam corpore omni constet antiquiorem. Nec recedit ab institutoicat. Quod in hoc solo libro facere animaduertitur, aeternarum rerum genituras comminisci, credo propterea ne, si audiant homines esse quaedam quae fuerint ex origine nata numquam, principatui summi dei derogari putent, si pari atque eadem sint qua deus antiquitatis praestantia,
Abbreviated transcription (Latin):
inminutione . Ita fit : ut nulla neminima quidẽ pars cuius libet corporis extra
ambitũ mundi relictasit. Quȩ ꝗa omĩa corpora. partĩ frigida partĩ calida sunt : nuli
in portuna frigoris calorisue extrinsecus accessione moueant egritudinẽ mundo
Igitur extra necessitatẽ in cõmodi positus.: & ternus est. Sed natura corporis fluida ÷
& mundus c̃stat ex corpore. Sed & detrimentũ. & interitꝰ partiũ ñ in fluxuest
s in effluendo iđ extra fluendo. Amittit᷑ quippe idq ex uniuersi
Intramundũ uõ regestis om̃ib nihil certe ex tramundi ambitũ est. Ita ꝙ scđm naturã
corporis fluit ꝙ effluat non habet . Influit gͦ ñ effluit. & ad sũmã uni uersitatis
iactura demũ recurrens. fatigatarũ diuturnitate partiũ. recreatio est. &d quod
institutus est ad exemplũ alterius intellegibilis. & in mutabilis ꝑhennitatis Iam

Expanded text:
imminutione». Ita fit ut nulla ne minima quidem pars cuiuslibet corporis extra imminutione». Ita fit ut nulla ne minima quidem pars cuiuslibet corporis extra ambitum mundi relicta sit. Quae quia omnia corpora partim frigida partim calida sunt, nulla importuna frigoris calorisue extrinsecus accessione moueant aegritudinem mundo; igitur extra necessitatem incommodi positus aeternus est. «Sed natura corporis fluida est et mundus constat ex corpore». Sed et detrimentum et interitus partium non in fluxu est sed in effluendo, id est extra fluendo — amittitur quippe id quod ex uniuersiintra mundum uero regestis omnibus nihil certe extra mundi ambitum est. Ita quod secundum naturam corporis fluit quo effluat non habet; influit ergo, non effluit, et ad summam uniuersitatis iactura demum recurrens fatigatarum diuturnitate partium recreatio est. Quid quod institutus est ad exemplum alterius intellegibilis et immutabilis perennitatis? Iam
Abbreviated transcription (Latin):
sola si forte causa & hȩc ipsa uix intelligit᷑. cur eoꝵ ꝗd quãue ob causam
existat. Certũ est siquidẽ a deo nichil factũ eẽ sine causa. Vt igit᷑ illis quȩ lege
naturȩ ꝓcreant᷑ fundam̃ta sunt semina . ita eoꝵ quȩ deus instituit fundam̃ta
sunt causȩ. quȩ sunt ꝑspicue diuine ꝓuidentie. deus aut̃ ante institutionem
ẽporis & ꝑ aeuum. Simulacrũ est enĩ tẽpus xui. Cause igitur
dei. tẽpore antiquiores. & sicut deus ꝑ aeuũ sic etiã causȩ ꝑaeuũ.  Quod sequit᷑
ut ꝗc ꝗd adeofit. tp̃rariũ nonsit. ꝙ tẽporariũ nonsit. nulla lege teneatur tẽporis.
& tẽpus in mutationẽ xtatis morbo se nec tute. occasũ inuehit His g om̃ib: ꝙ a dõ
tamen factus atq institutus. ae t̃nus est. Constat porro ex materiis in libatis atq
integris. Ex om̃i inꝗt igni & ex uniuerso sp̃u & ex illis ceteris sine ullius partis

Expanded text:
perunt, sola, si forte, causa — et haec ipsa uix intellegitur — cur eorum quid quamue ob causam perunt, sola, si forte, causa — et haec ipsa uix intellegitur — cur eorum quid quamue ob causam existat, certum est siquidem nihil a deo factum esse sine causa. Vt igitur illis quae lege naturae procreantur fundamenta sunt semina, ita eorum quae deus instituit fundamenta sunt causae quae sunt perspicuae diuinae prouidentiae. Deus autem ante institutionem temporis et per aeuumus per aeuum, sic etiam causae per aeuum. Quod sequitur ut quicquid a deo fit temporarium non sit, quod temporarium non sit nulla temporis lege teneatur. Et tempus immutationem aetatis — morbos, senectutem, occasum — inuehit; his ergo omnibus quod a deo tamen factus atque institutus, aeternus est. Constat porro ex materiis illibatis atque integris, «ex omni», inquit, «igni et ex uniuerso spiritu et ex ceteris sine ullius partis
Abbreviated transcription (Latin):
obtimsũ corpulentũ. mobile. Atq: ita int̾ ignẽ. & terrã : aer. & aqua de extimoꝵ
c̃eretione nascent᷑. ex quib constat mundi c̃tinuatio. c̃seruat᷑ aut̃ hoc pacto
anologia quoq geometrica. uixtarationẽ continui cõpetentis. Ut enĩ ignis
uersum aera. sic aer aduersũ aquã. & demũ aqua iuxta t̃r
de constitutione mundani corporis. & demateriarũ ex quib constat germani¬
tate disserit᷑. Quẽ cũ factũ eẽ. ꝗa sit corporeus affirmet. & eundẽ in dissolubilẽ.
cumquȩ fiunt queq: nascuntur. facta dissoluant᷑. nata occidant. ut huic
cere alisue ꝓuentũ. ł genitaliũ membroꝵ fecunditate. conceptũ animaliũ
gem̃ adolentiũ. Quoꝵ om̃iũ ortus intp̃re. Par ħ & aequȩ uũ. natale naturȩ
intra seriem continuationẽq sortita sunt. At uõ dei operũ origo. & initiũ

Expanded text:
obtunsum, corpulentum, mobile. Atque ita inter ignem et terram aer et aqua de extimorum obtunsum, corpulentum, mobile. Atque ita inter ignem et terram aer et aqua de extimorum concretione nascentur, ex quibus constat mundi continuatio. Conseruatur autem hoc pacto analogia quoque geometrica iuxta rationem continui competentis; ut enim ignis aduersum aera, sic aer aduersum aquam et demum aqua iuxta terrde constitutione mundani corporis et de materiarum ex quibus constat germanitate disseritur. Quem cum factum esse, quia sit corporeus, affirmet et eundem indissolubilem, cum quae fiunt quaeque nascuntur facta dissoluantur, nata occidant, ut huic cerealisue prouentum uel genitalium membrorum fecunditate conceptum animalium germen adolentium. Quorum omnium ortus in tempore; par enim et aequaeuum natale naturae oque et occasum intra seriem continuationemque eius sortita sunt, at uero dei operum origo et initium
Abbreviated transcription (Latin):
quã dissimilia dissimilib c̃parant᷑ & hec ẽ. anaa uria. iđ ratio c̃tinui
e pietentis ꝙ it ẽ acumen ad uersum obtunsitatẽ. hoc subtilitas iuxta corpulentiã
&q subtibtas iuxta corpolentiã. hoc mobilitas. ad uersus in mobilitatẽ. & si
uerteris. ut id ꝙ mediũ ẽ: extimũ fiat : quȩ uͦ extima sunt singillatĩ in medio
locent᷑ seruabit᷑ anologiȩ norma. Quatenus igit᷑ int̃ hec duo solida corpora.
quorũ ẽ talis similitudo: qualẽ de monstrauimꝰ. alia solida duo int̾iecta facient
continuationẽ. uxta rationẽ continui cõpetentis. docet arithmetica disciplina.¬
obtunsitatẽ. & inuenietur genitura scđi elem̃ti . ꝙ ÷ subt̃ ignẽ iđ aeris. est enĩ
aer obtunsus. subtilis mobilis. Rursumq: si eiꝰ elementi ꝙ est uicinũ terrȩ iđ
aquȩ geniturã consideremꝰ. sumemus quidẽ duas terrȩ uirtutes. iđ obiunsitatẽ

Expanded text:
quam dissimilia dissimilibus comparantur — et haec est analogia, id est ratio continui quam dissimilia dissimilibus comparantur — et haec est analogia, id est ratio continui competentis: quod enim est acumen aduersum obtunsitatem, hoc subtilitas iuxta corpulentiam, et quod subtilitas iuxta corpulentiam, hoc mobilitas aduersus immobilitatem; et si uerteris ut id quod medium est extimum fiat, quae uero sunt extima singillatim in medio locentur, seruabitur analogiae norma. Quatenus igitur inter haec duo solida corpora, quorum est talis similitudo qualem demonstrauimus, alia duo solida interiecta facient continuationem iuxta rationem continui competentis, docet arithmetica disciplina.obtunsitatem, et inuenietur genitura secundi elementi quod est subter ignem, id est aeris; est enim aer obtunsus, subtilis, mobilis. Rursumque si eius elementi quod est uicinum terrae, id est aquae, genituram consideremus, sumemus duas quidem terrae
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã inpotentiis & qualitatib Queri oportere cũita dixerit. cũ intrib
siue numeris. seu molib siue potentiis. ꝑ inde erit medietas ĩmo. quẽ ad modũ
sumitas medio. Quare: siint̾ ignẽ & t̾ram nulla est in specie & uelut
similitudo in uultu querenda. erit in naturis. ac qualitatib ipsorum
elementoꝵt uxta quas faciunt aliꝗd. aut patuit᷑. & in his proprienatib
ex quib utrasq elementi uis & germanitas ad pͥme designatur. Suntn
&tam ignis quã t̃̾rȩ. multȩ quidẽ & aliȩ ꝓprietates. N quȩ uel maxime
uim carun proprietatẽq declarent nimirum hȩ. Ignis quidẽ acumen.
q est acutus & penetrans. de inde ꝙ est tener. & delicatus quadam
corpulenta ꝙ semꝑ in mobilis. Neuero nature: licet sint c̃trariȩ. habent
tamen aliquã ex ipsa contrarietate parilitatẽ. Tam enĩ similia similibus

Expanded text:
sed etiam in potentiis et qualitatibus quaeri oportere, cum ita dixit: «Cum in tribus sed etiam in potentiis et qualitatibus quaeri oportere, cum ita dixit: «Cum in tribus siue numeris seu molibus seu potentiis perinde erit medietas imo, quem ad modum summitas medio». Quare si inter ignem et terram nulla est in specie et uelut in uultu similitudo, quaerenda erit in naturis ac qualitatibus ipsorum elementorum iuxta quas faciunt aliquid aut patiuntur et in his proprietatibus ex quibus utriusque elementi uis et germanitas apprime designatur. Sunt igitur tam ignis quam terrae multae quidem et aliae proprietates, sed quae uel maxime uim earum proprietatemque declarent, nimirum hae: ignis quidem acumen, quod est acutus et penetrans, deinde quod est tener et delicata quadam corpulenta, quod semper immobilis. Hae uero naturae licet sint contrariae, habent tamen aliquam ex ipsa contrarietate parilitatem — tam enim similia similibus
Abbreviated transcription (Latin):
ignis quidẽ forma. & sigura piramo ydes eẽ dicatur iđ in modũ piramidis
excrescat. Terrauͦ cib: sit hȩ porro forme nullã ex se similitudinẽ mutuent᷑.
ꝗa ñ sunt equalib: angulis. quippe om̃iscib rectis est angulis. Ergo ꝗa t̾ra
incibica ẽ. sigura. rectos angulos habeat necesse .ẽ. At uͦ piramidis. anguli:
ꝓductiores sunt in acumine. Ubi aũt non sunt aequales anguli. nelatera ꝗdẽ
erunt in c̃petenti : ꝓptereaq similia suinon erunt. Quȩ distantia corpora
si alia duo solida int̾iecta continuabt̃. in pedietur hoc modo. Continuatio
siquidẽ int̃ duo . ñ quelibet s que similia st̃ in uicẽ sibi solida corpora in seri
debẽt. Cui respondebit᷑. hactenus memores nos eẽ debere eoꝵłquȩ plato.
hanc ipsam difficultatẽ multo ante p̃uidens : eos ꝗia sensuri sint : ab errore
reuocauerit. Dixit enĩ simeminimꝰ. similitudinẽ non solũ in formis. & infiguris.

Expanded text:
ignis quidem forma et figura pyramoides esse dicatur, id est in modum pyramidis excrescat, terra uero cubus sit, hae porro formae nullam ex se similitudinem mutuentur, quia non sint aequalibus angulis quippe cubus omnis rectis est angulis, ergo, quia terra in cubica est figura, rectos angulos habeat necesse est, at uero pyramidis anguli productiores sunt in acumine; ubi autem non sunt aequales anguli, ne latera quidem erunt pro competenti proptereaque similia sui non erunt. Quae distantia corpora si alia duo solida interiecta continuabunt, impedietur hoc pacto continuatio, siquidem inter duo non quaelibet sed quae similia sunt inuicem sibi solida corpora inseri debent. Cui respondebitur hactenus: memores nos esse debere eorum quibus Plato, hanc ipsam difficultatem multo ante praeuidens, eos qui ita sensuri sint ab errore reuocauerit. Dixit enim, si meminimus, similitudinem non solum in formis et figuris
Abbreviated transcription (Latin):
sex duab medietã sit limite minore t̾cia eius parte. maiore aũt limite
inferior. eadẽ t̃cia parte maioris limitis. De scribenda ẽ. itaq: figura similis
eius. quȩ paulo superius descripta solis ab ea numeris distans ita ut maiores

Expanded text:
sit minore limite tertia eius parte, maiore autem limite inferior eadem tertia parte maioris limitis. Describenda est itaque figura similis eius quae paulo superius exscripta est, solis ab ea numeris distans ita ut maiores
Abbreviated transcription (Latin):
& initio. cũ in corporata ẽ. quãdiu ꝑinde afficiet᷑. amens erit.
st quã in crem̃ti nutricationisq tenui iã riuomeatus effli
circuitus. tranquilliore motu uiam suam ꝑ aget. ꝓcessuq: tpr̃is sed atio reser̃¬
Vt pote quȩ anaturȩ c̃petit motu minime ex orbitent facile iãnaturȩ diũ sȩ

Expanded text:
 initio, cum incorporata est, et quamdiu perinde afficietur amens erit. At postquam incrementi nutricationisque tenui iam riuo meatus effluet animaeque circuitus tranquilliore motu uiam suam peragent processuque temporis sedatiores erunt, utpote qui a naturae suae competenti motu minime exorbitent, facile iam diue
Abbreviated transcription (Latin):
miliũ fuerat ꝯstituta. quod femina quã etruisci dicebant ipsi dõ nuptã
fiusse cillenio nulla ꝓrsus iniudia titillata uͥginẽ ꝯstriarerat. Haeo

Expanded text:
milium fuerat constituta, quod femina, quam Etrusci dicebant ipsi denuptam fuisse Cyllenio, nulla prorsus inuidia titillata uirginem complexa co
Abbreviated transcription (Latin):
celsa. Mathe matici tam̃ neq: hanc neq unã om̃ib: ordinationẽ stellis errantib po
s solẽ quidẽ post lunã. ultra hunc ꝗdã mercuriũ. quidã alium aliquẽ. ex residuis
collo cant. Plato etiam in hoc ipso timeo pͥmã altitudinẽ. a terra usq ad lunarẽ circulũ. scđm
usq: ad solem liquido dimensus est & iam in policia non ordinationẽ modo cõmemorans
planetũ s singuloꝵ magnitudines uelocitates. etiã colores hoc ÷ splendores & serenitat
notans. axẽ cȩli itẽ fuso circulosq axem ambientes tã extimos & uicinos polis. quã medios

Expanded text:
celsa. Mathematici tamen neque hanc neque unam omnes ordinationem stellarum errantium ponunt, celsa. Mathematici tamen neque hanc neque unam omnes ordinationem stellarum errantium ponunt, sed solem quidem post lunam, ultra hunc autem quidam Mercurium, quidam alium aliquem ex residuis collocant. Plato etiam in hoc ipso Timaeo primam altitudinem a terra usque ad lunarem circulum, secundam usque ad solem liquido dimensus est, etiam in Politia non ordinationem modo commemorans planetum, sed singulorum magnitudines uelocitates, etiam colores, hoc est splendores ac serenitates, notans, axem caelitem fuso circulosque axem ambientes tam extimos et uicinos polis quam medios
Abbreviated transcription (Latin):
orbes Uicinũ t̃ris circũ uolat aurealuna. Quã suꝑ inuehit᷑ cillenius alma suꝑne:
Nec tareũ ridens late splenda citheraea. Qua driuigis inuectus eꝗs soligneus an
Quartꝰ. & etherias metas quẽ de inde suꝑne. Despicit armi potens sextus
foctontius ardor. Suspicit excelsum in cclũ brumali frigore sidur. Plectrica necitharȩ
septẽ discriminib: quos. Ad similẽ genitor concordi ex amine iunxit. Pictagoreum
dogma ratione armonica. constare mundũ celestiaq: distantia congrius & consonis
sibi inuicẽ int̃uallis. impetu nimio. & uelocitate raptatꝰ edere sonos musicor
non eundẽ eẽ dicit. Statim quippe post lunã scđam altitudinẽ a terra solidat.
memorans fabulose mercuriũ conmenta recensasse lira cũ cę̧lũ ascenderet. pͥmitꝰ
transeuntẽ ꝑ ea que motu planetũ ad organi cũ modũ ꝑsonabant. asȩ inuentȩ lirȩ
post quẽ superas sesolis de hinc mercurii stilbontis. & cȩteroꝵ cũ a planisum ma & ex¬

Expanded text:
orbes: uicinum terris circumuolat aurea luna, quam super inuehitur Cyllenius. Alma superne nectareum ridens late splendet Cytherea. Quadriiugis inuectus equis sol igneus ambit Quartus et aethereas metas; quem deinde superne despicit Armipotens. Sextus Phaethontius ardor suspicit excelsum brumali frigore sidus. Plectricanae citharae septem discriminibus quos assimilans genitor concordi examine iunxit. Pythagoreum dogma est ratione harmonica constare mundum caelestiaque distantia congruis et consonis sibi inuicem interuallis impetu nimio et uelocitate raptatus edere sonos musicos.non eundem esse dicit. Statim quippe post lunam secundam altitudinem a terra soli dat memorans fabulose Mercurium commenta recens a se lyra, cum caelum ascenderet, primitus transeuntem per ea quae motu planetum ad organicum modum personabant, a se inuentae lyrae post quem superasse solis, dehinc Mercurii Stilbontis et ceterorum cum aplani summa et ex
Abbreviated transcription (Latin):
non aequali motu. ꝗdã tam̃ in ordinata. quoq agitatione sieri. Quã igit᷑ causã
cemus huiꝰ erroris precessionisq: supra memoratã apitagora in
inglobis sius consistentes ferant᷑ ꝑ zodiacũ ferri languente uisus aciȩ putentur.
Id adeo in aliquo ex errantib: immo in eo ꝑquẽ uident᷑ omiã solȩ consideretur.
Sit enĩ rodiacus circulos ꝑ .a.B.s. a. notas circũ actus. Cuiꝰ & uniuersi mundi. in me¬
gione librȩ .a. capͥcorni. Ergosol accedens ad .A. facere uidet᷑ eꝗ noctiũ uertium.

Expanded text:
non aequali motu, quidam tamen inordinata quoque agitatione ferri. Quam igitur causam non aequali motu, quidam tamen inordinata quoque agitatione ferri. Quam igitur causam dicemus huius erroris praesumptionisque? Supra memoratam a Pythagora in globis suis consistentes ferantur, per zodiacum ferri languente uisus acie putentur. Id adeo in aliquo ex errantibus, immo in eo per quem uidentur omnia, sole consideretur. Sit enim zodiacus circulus per ΑΒΓΔ notas circumactus; cuius et uniuersi mundi in megione Librae, Δ Capricorni. Ergo sol accedens ad Α facere uidetur aequinoctium uernum
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitas. At nc̃ conuersiones & ȩqui noctia: ꝓcessusq & regradationes ꝑ latitu¬
dinẽ ꝑq altũ maxime quidẽ solis & lunȩ. tũ ceteroꝵ quoq: siderũ uices¬
tẽ poꝵ mutant. & omnẽ ista in portant conmutationẽ. atq in constanti am
Que ꝗdẽ in constantia. nonita ut nobis uidet᷑ ꝓuenit. Nulla eni indiuinis
tib: in constantia. s: ut ita uideat᷑ sit ex eo . ꝙ illis positis &
nr̃ uisus ferriea ꝑ altiora conuexa si gniferi orbis imaginet᷑. ex ordinatione
rati. & aquabilis motꝰ nascente motu p̃postero. iuxta uisũ hominũ c̃sequent᷑
⁊ enĩ equalis ꝗdẽ motꝰ. ꝗa equalia spacia. equalib curiculis tẽ¬
pigritia ł incitatione. Ordinatꝰ uõ in quo neq renstit᷑: nec retrorsum redit᷑. s ad
ꝓxima quaeq moderato incessu ꝑuenit. Uident᷑ tam̃ nobis om̃s quidẽ planetes

Expanded text:
diuersitas. At nunc conuersiones et aequinoctia processusque et regradationes per latitudiuersitas. At nunc conuersiones et aequinoctia processusque et regradationes per latitudinem perque altum maxime quidem solis et luntemporum mutant et omnem istam important commutationem atque inconstantiam. Quae quidem inconstantia non ita ut nobis uidetur prouenit; nulla enim in diuinis actibus inconstantia, sed ut ita uideatur fit ex eo quod illis positis etnoster uisus ferri ea per altiora conuexa signiferi orbis imaginetur ex ordinatione rati et aequabilis motus, nascente motu praepostero iuxta uisum hominum. Consequenter, est enim aequalis quidem motus qui aequalia spatia aequalibus curriculis tepigritia uel incitatione, ordinatus uero in quo neque resistitur nec retrorsum reditur, sed ad proxima quaeque moderato incessu peruenitur. Videntur tamen nobis omnes quidem planetes
Abbreviated transcription (Latin):
rei motus similis. eẽt. semꝑq: in orbẽ rotaretur.
Hȩc ipsa agitatio. uita actus. atq operatio
mundi existens. & uita diuina. necesse fuit
terrã mediam manere : circa quãq: ꝑmediũ
ferrent᷑ irent. Terra porro manente ignẽ
diuersam regionẽ capesserȩ. leuẽ. altiua¬
gãq materiã sequebatur. Hisq late distan-¬
tib ratio poscebat. ceteras quoq aeris & itẽ
aquȩ materias inferrimedias continuandi totius corporis causa. Hisporro
ueluti ad unã seriem continuatis demũ erat necesse. fore aliquã ex alio
ad aliud elementũ trans fusionẽ. cũ eoꝵ silua sit ut robiq mutabilis. ipsarum
aut̃ materiarũ : quiuis & natura. contraria causa. itaq mutationũ exuario
mutu planetũ. Nam si una eademq eẽt ꝑ inde ut fixarũ stellarũ circũ uectio.
unũ semꝑ eundẽq modũ obseruantib om̃ib stellis. ne ista quidẽ ulla ꝓuenire.

Expanded text:
rei motus similis esset semperque in orbem rotaretur rei motus similis esset semperque in orbem rotaretur ipsa haec agitatio, uita actus atque operatio mundi existens et uita diuina, necesse fuit terram mediam manere, circa quam quae per medium ferrentur irent, terra porro manente, ignem diuersam regionem capessere leuem altiuagam, quae materiam sequebatur; hisque late distantibus, ratio poscebat ceteras quoque aeris et item aquae materias inseri medias continuandi totius corporis causa. His porro ad unam ueluti seriem continuatis demum erat necesse fore aliquam ex alio ad aliud elementum transfusionem, cum eorum silua sit utrobique mutabilis, ipsarum autem materiarum uis et natura contraria. Causa itaque mutationum ex uario motu planetum, nam si una eademque esset perinde ut fixarum stellarum circumuectio, unum semper eundemque modum obseruantibus omnibus stellis, ne ista quidem ulla proueniret
Abbreviated transcription (Latin):
guber naculis. ad motũ aeternitati conuenientẽ directa. motuiq: proprio
necessarius om̃ib quinunc actidunt. ꝓuentib auctoritatẽ. dedit quippe
simplex atq: uni formis aplanus. ut pote eius dẽ natarȩ rata. atq: eadem
semp conuersio aqualis & ordinata. Errantiũ uõ orbiculata quidem
sub lunausq: ad nos. om̃e genꝰmotuũ. ome etiã mutationũ ꝓrsus. ut est
inuetere uersu neuii ex uuiis rabies furiarũ examina mille . Nam quȩ
generatio & itẽ mors in isto loco. incrementa quoq & inminuciones.
fariã conmutatio transitioq ex locis ad loca. Quȩ cunet
dr̃. nequis putet illa de aeterna. & beata. gñratoꝵ & octiduoꝵ causa
sic. ẽẽ. disposita. quin potius illa quidẽ habere congruum
felicitati suȩ cursum. Hęc uõ ex accidente quodam
& aliquatenus conscienti cũ illis consortio. imitari.
quo ad possunt diuinã felicitatẽ. Ut enĩ uniuersȩ

Expanded text:
gubernaculis ad motum aeternitati conuenientem , motuique proprio gubernaculis ad motum aeternitati conuenientem , motuique proprio um uarius motus, necessarius omnibus qui nunc accidunt, prouentibus auctoritatem dedit. Quippe simplex atque uniformis aplanis, utpote eiusdem naturae, rata atque eadem semper conuersio aequalis et ordinata, errantium uero orbiculata quidem et tiformis. At uero sub luna usque ad nos omne genus motuum, omne etiam mutationum, prorsus ut est in uetere uersu Naeuii: Nex ubi uis rabies furiarum examina mille. Namque generatio et item mors in isto loco, incrementa quoque et imminutiones et omnifaria commutatio transitioque ex locis ad loca; quae cunctadicitur ne quis putet illa aeterna et beata generatorum et occiduorum causa sic disposita, quin potius illa quidem habere congruum felicitati suae cursum, haec uero ex accidenti quodam et aliquatenus consentienti cum illis consortio imitari, quoad possunt, diuinam felicitatem. Vt enim uniuersae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. quas ippoliticas mathe matici appellant. ut sol & luna sunt. Ni quippe ignes
num quã ad precedentia signa transitũ faciunt s ad ea semꝑ que secunt᷑. ꝓptere¬
non num quã de seri ut cetere. stellȩ quȩ int̃dũ stare. int̃dũ redire ꝓspisso motu
uident᷑. Est quippe sequacitas uisum imaginatioq stelle uelut ad sequentia signa
ꝑgentis atq: ad orientẽ transe untis. ut a cancro ad leonẽ. Statiouõ uisum equi¬
maginatio stellȩ diumanentis in eodẽ loco. iuxta aliam fixam stellã nec errantẽ.
Porro regradatio uisum & imaginatio stelle. ꝓpt̃ stationẽ quasi ad contrariũ iter.
id planetes infraque aplanus orbis excelsa nobis eregione terre uidentib obiectu
aerii corporis impediente aspectũ. Eodiacũ exteriorẽ orbẽ ꝑ agrare uideantur.
Faciendũ ergo ut expositis de monstratisq: erroꝵ causis. falsa opinio conꝗescat.
Ist igitur totius mundi talis constitutio : ex corporib materiisq integris ꝓuidentiȩ

Expanded text:
 esse, quas appellant hypolipticas mathematici, ut sol et luna sunt — hi quippe ignes numquam ad praecedentia signa transitum faciunt, sed ad ea semper quae sequuntur, propterenonnumquam deseri, ut ceterae; quae interdum stare, interdum redire pro spisso motu uidentur. Est quippe sequacitas uisum imaginatioque stellae uelut ad sequentia signa pergentis atque ad orientem transeuntis, ut a Cancro ad Leonem. Statio uero uisum et imaginatio stellae diu manentis in eodem loco iuxta aliam fixam stellam nec errantem. Porro regradatio uisum et imaginatio stellae propter stationem, quasi ad contrarium iter pidem planetes infraque aplanis orbis excelsa, nobis e regione terrae uidentibus, obiectu aerei corporis impediente aspectum, zodiacum exteriorem orbem peragrare uideantur. Faciendum ergo ut expositis demonstratisque errorum causis falsa opinio conquiescat. Est igitur totius mundi talis constitutio ex corporibus materiisque integris, prouidentiae
Abbreviated transcription (Latin):
immortalis animȩ circũ ligabant irriguo fluidoq: corpori. Circuitus
porro. ut torrenti rapido de fluoq: obligati neq: tenebantq

Expanded text:
immortalis animae circumligabant inriguo fluidoque corpori; circuitus porro ut torrenti rapido defluoque obligati neque tenebant
Abbreviated transcription (Latin):
Omne uisibile corporeumq: motu. inportuno fluctuans. neq: um quã
ui escens. ex in ordinata iactatione redegit in ordi

Expanded text:
omne uisibile corporeumque motu importuno fluctuans neque umquam quiescens ex inordinata iactatione redegit in ordin
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiat me lissus infinitum. & inde terminatum empedocdes ua¬
rium. & multi forme quiddam esse docet. quat tuor diuersis su

Expanded text:
nuntiat, Melissus infinitum et indeterminatum. Empedocles uarium et multiforme quiddam esse siluam docet quattuor diuersis su