comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim fallacis et ingrate culpe cogitacõnem spũm posuit. quasi tortore
aliquo mentem eius intus truciante ꝙ animaduertebat e uita ad mortem
traisitum suum et suꝑis diis inuisum esse et inferis detestablem futͣm.¬
¶. M. uẽo pilius Senatorii ordinis oppium gallum ab ineunte etate
famliarissimum sibi mõiens pro petusto uire amicicie et roltu benigno
respexit et uerbis magnum pre se amorem ferentib prosecutus est.
unum etiam de multis. qui assistebant ultimo complexui, et osculo dig¬
num iudicauit suꝑ q anulos quoq suos ei tradidit. uidelis ne quid ex
ea hereditute quam non erat aditurus amittẽt. Quos ocius uir dili¬
gens sed morientis amici plenum contumelie ludibrium in locellum
repositos/ et a pñtib assignatos diligentissime heredib illius ex heres
ip̃e reddidit. Quid hoc soco inhonestius/ aut qud intempestiuius.

Expanded text:
enim fallacis et ingratae culpae cogitationem spiritum posuit, quasi tortore enim fallacis et ingratae culpae cogitationem spiritum posuit, quasi tortore aliquo mentem eius intus cruciante, quod animaduertebat e uita ad mortem transitum suum et superis dis inuisum esse et inferis detestabilem futurum. M. uero Popilius senatori ordinis Oppium Gallum ab ineunte aetate familiarissimum sibi moriens pro uetusto iure amicitiae et uultu benigno respexit et uerbis magnum prae se amorem ferentibus prosecutus est, unum etiam de multis, qui adsidebant, ultimo conplexu et osculo dignum iudicauit insuperque anulos quoque suos ei tradidit, uidelicet ne quid ex ea hereditate, quam non erat aditurus, amitteret. quos Oppius, uir diligens, sed morientis amici plenum contumeliae ludibrium, in locellum repositos et a praesentibus adsignatos diligentissime heredibus illius exheres ipse reddidit. quid hoc ioco inhonestius aut quid intempestiuius?
Abbreviated transcription (Latin):
cum int̾im ne nomen quidem eius tabulis testamenti adiecit ¶L
autem Ualerius cui cognomen eptacordo fuit togatum hostem Corne-¬
lium bellum expertꝰ utpote ope eius et consilio complibus pͥuatis litibus
uexatus. adultimũq subiecto accusatore capitali crimĩe acusatus p̃tẽitis ad¬
uocatis et patronis suis solum heredem reliquit. Nimirum consternaco
que am̃i eius tũsuersum egit amauit enim sordes suas et dilexit ꝑicula
et dampnacõnem uotis expetunt. actorem haꝵ reꝵ beniuolentia. propul¬
satorem odio insecutus. ¶ G. Barrulus Lentulo Spintheri. ciuꝰ
amantissimũ am̃i libealissimamq amiciciam senseãt decedens anulos su-¬
os perinde atq unito heredi tradidit quem nulla ex parte heredem relin¬
quebat. Quantum illo momento temꝑis constiencia si modo uires quas
hr̃e creditur possidet a teterrimo homĩe supplicium exegit Inter ip̃am

Expanded text:
cum interim ne nomen quidem eius tabulis testamenti adiecit. L. cum interim ne nomen quidem eius tabulis testamenti adiecit. L. autem Valerius, cui cognomen Heptachordo fuit, togatum hostem Cornelium Balbum expertus, utpote opera eius et consilio conpluribus priuatis litibus uexatus ad ultimumque subiecto accusatore capitali crimine accusatus, praeteritis aduocatis et patronis suis solum heredem reliquit. nimirum consternatio quaedam animum eius transuersum egit: amauit enim sordes suas et dilexit pericula et damnationem uotis expetiuit, auctorem harum rerum beniuolentia, propulsatores odio insecutus. T. Barrus Lentulo Spintheri, cuius amantissimum animum liberalissimamque amicitiam senserat, decedens anulos suos perinde atque unico heredi tradidit, quem nulla ex parte heredem relinquebat. quantum illo momento temporis conscientia, si modo uires, quas habere creditur, possidet, a taeterrimo homine supplicium exegit! inter ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo instituti heredes neq sangrime pagano pares neq proximi sed
aliem et humiles ut non solum flagiciosum silencium sed etiam p̃lacis
Cecilius.L luculli promptissimo studio maximaq libẽalitate¬
et honestum dignitatis gradum et amplissimun pr̃imonium
consecutus cum pre se semper tulissz. ynum illum sibi esse he¬
redem mõiens eciam anulos ei suos tradidisset. Popenum atticum testa¬
mento adoptauit om̃iq bonoꝵ heredem reliquit. Sed fallacis et insidio
us homo filium quidem et heredem habuit quem uoluit. fuinus aũt
et exequias quas meruit ¶ Neq aliis dignus fuit .t. marius urmas
qui ab infimo milicie loco beneficiis diui Augusti Imꝑatoris ad sumos
castrenses honores perductus eoꝵq uberrimis questib Locuplex factus
non solum tetei̾s uite temꝑib ei se fortunas suas relinqũe a quo acceꝑat
predicauit. E eciam pridie ꝙͣ expiraret idem istud ip̃i Augusto dixit.

Expanded text:
ab eo instituti heredes neque sanguine Regino pares neque proximi, sed ab eo instituti heredes neque sanguine Regino pares neque proximi, sed alieni et humiles, ut non solum flagitiosum silentium, sed etiam praelatio ecilius, L. Luculli promptissimo studio maximaque liberalitateet honestum dignitatis gradum et amplissimum patrimonium consecutus, cum prae se semper tulisset unum illum sibi esse heredem, moriens etiam anulos ei suos tradidisset, Pomponium Atticum testamento adoptauit omniumque bonorum heredem reliquit. sed fallacis et insidiosus homo filium quidem et heredem habuit quem uoluit, funus autem et exequias quales meruit. Neque aliis dignus fuit T. Marius Vrbinas, qui ab infimo militiae loco beneficiis diui Augusti imperatoris ad summos castrensis honores perductus eorumque uberrimis quaestibus locuples factus, non solum ceteris uitae temporibus ei se fortunas suas relinquere, a quo acceperat, praedicauit, sed etiam pridie quam expiraret idem istud ipsi Augusto dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
esse duxit/ eo se ipam indigniorem iniuria ostendens quo eum equiore am¬
mo sustinebat ¶ Mmus mirandum errorem muliebrem . Q. Metel¬
lus fecit. Is namq pł̃imis et celeberrimis eiusdem nom̃ĩs uiris in urbe
nr̃a uigentib. claudioꝵ etiam familia ꝙͣ artissimo sangromis uinculo con¬
tingebat florente. curcinatem solum heredem reliquit. Nec hoc testamẽ¬
tum eius quisꝙͣ actemptauit ¶ Item pompeius reginus uir transal¬
pine regionis cum testamento fris p̃tẽitus eẽt. et ad coarguendam inqui¬
tatem eius binas tabulas testamentoꝵ suoꝵ in comicio incisas habita ut̾¬
usq ordinis maxĩa frequencia recitass. in quib magna ex parte heres fra¬
ter eius erat scͥptus. prelegabat᷑q ei cencies et quinquagies Sextertium
multum ac diu inter assencientes indignacõn sue amicos questus. quod
ad haste iudicium attinuit. cinẽs fratris quietos esse passus est. et erant

Expanded text:
esse duxit, eo se ipsa indigniorem iniuria ostendens quo eam aequiore anesse duxit, eo se ipsa indigniorem iniuria ostendens quo eam aequiore animo sustinebat. Minus mirandum errorem muliebrem Q. Metellus fecit: is namque plurimis et celeberrimis eiusdem nominis uiris in urbe nostra uigentibus, Claudiorum etiam familia, quam artissimo sanguinis uinculo contingebat, florente, Carrinatem solum heredem reliquit, nec hac re testamentum eius quisquam adtemptauit. Item Pompeius Reginus uir transalpinae regionis, cum testamento fratris praeteritus esset et ad coarguendam iniquitatem eius binas tabulas testamentorum suorum in comitio incisas habita utriusque ordinis maxima frequentia recitasset, in quibus magna ex parte heres frater erat scriptus, praelegabaturque ei centies et quinquagies sestertium, multum ac diu inter adsentientes indignationi suae amicos questus, quod ad hastae iudicium adtinuit, cineres fratris quietos esse passus est. et erant
Abbreviated transcription (Latin):
nũmos sparseĩt togamq uelut tragitam uestem in foro trahens maxĩo
tum hom̃i risu conspectus fuei̾t, ac multa hiis consentanea fecei̾t testa¬
mento filium instituit heredem. quod .ti. longus sangroine ei proximus
haste iudicõ subuertẽ frustra conatus est. Magis emin centumbiri quod
sc̃ptum ess i tabulis ꝙͣ quis eas scripsisset consideãndum existimauerũt¬
Dita tuditani demens Ebucie aũt que lucimeneni agrippe uxor
fuea̾t. tabule testumenti plene furoris. Nam cum heret duas similime pro-¬
bitatis filias pletoniam et afroniam animi sui pocius inclinacõne pro-¬
uecta ꝙ̃ ullis altẽius murriis aut officiis comota pletoniam tantũmnodo
heredem instituit. filiis eciam affrone ex admodum amplo p̃rimonio ui¬
ginti nũmun legauit. Afronia tamen cum Sorore sacramento ꝯtendẽ
noluit testamentumq matris paciencia honorare ꝙͣ iudicio quelle sacius

Expanded text:
nummos sparserit togamque uelut tragicam uestem in foro trahens maximo nummos sparserit togamque uelut tragicam uestem in foro trahens maximo cum hominum risu conspectus fuerit ac multa his consentanea fecerit. testamento † filium instituit heredem, quod Ti. Longus sanguine ei proximus hastae iudicio subuertere frustra conatus est: magis enim centumuiri quid scriptum esset in tabulis quam quis eas scripsisset considerandum existimaueruntVita Tuditani demens, Aebutiae autem, quae L. Meneni Agrippae uxor fuerat, tabulae testamenti plenae furoris: nam cum haberet duas simillimae probitatis filias † Pletoniam et Afroniam, animi sui potius inclinatione prouecta quam ullis alterius iniuriis aut officiis conmota, Pletoniam tantum modo heredem instituit: filiis etiam Afroniae ex admodum amplo patrimonio xx nummum legauit. Afronia tamen cum sorore sacramento contendere noluit testamentumque matris patientia honorare quam iudicio conuellere satius
Abbreviated transcription (Latin):
mamerto queniens principi senatus detretum quo prouisum est ne obscena
genicii pñcia inquinataq uoce tribunalia Magr̃atuum sub sp̃e petiti iu¬
ris polluent᷑ ¶ Multo. Q. metellus p̃tor urbanum seuẽiorem egit
ꝙͣ orestes gesseãt. qui uetilio lenom bonoꝵ Iuueni posẜionem setundum
tabulas testamenti non dedit. qͥa uir nobilissimꝰ ac grauissimꝰ fori ac
lupanaris seꝑandam condicõnem existimauit nec aut factum illius com¬
probare uoluit qui fortias suas instabulum ꝯtagminatum proiecẽũt.
aut huic tamꝙͣ integro ciui iura reddẽ qui se ab omni honesto uite geñe
abruꝑat. Que rata manserũt cum cãs haberent cur restindi possent.
iis rescissoꝵ testamentoꝵ exemplis tontenti attingamus en que¬
rata manserunt. tum causas herent propter quas restindi possẽt¬
¶ ¶Qͣ certe ꝙͣ eciam note insane tuditams. utpote qui ppło

Expanded text:
Mamerco, conueniens principi senatus decretum, quo prouisum est ne obscena Mamerco, conueniens principi senatus decretum, quo prouisum est ne obscena Genucii praesentia inquinataque uoce tribunalia magistratuum sub specie petiti iuris polluerentur. Multo Q. Metellus praetorem urbanum seueriorem egit quam Orestes gesserat. qui Vecillo lenoni, bonorum Vibieni possessionem secundum tabulas testamenti petenti, non dedit, quia uir nobilissimus et grauissimus fori ac lupanaris separandam condicionem existimauit, nec aut factum illius conprobare uoluit, qui fortunas suas in stabulum contaminatum proiecerat, aut huic tamquam integro ciui iura reddere, qui se ab omni honesto uitae genere abruperat. QVAE RATA MANSERVNT CVM CAVSAS HABERENT CVR RESCINDI POSSENT His rescissorum testamentorum exemplis contenti attingamus ea, quarata manserunt, cum causas haberent, propter quas rescindi possent. Quam certae, quam etiam notae insaniae Tuditanus! utpote qui populo
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enñn ad eum terrencius ex octo filiis quos in adolescenciam ꝑ¬
dureat ab uno in adoptõnem dato exheredatum se querelam detuliss. Bo¬
norum adolescentis possionem ei dedit herediq lege ag̃e passus non est.
Monuit profecto pisonem prĩa maiestas. donumi uite benefitium educãtõ¬
nis sed aliquid eciã flexit tircumstancium libeõꝵ nũs. qui cum pr̃e Septem
fratres inpie exheredatos uidebat ¶ Quid mamerti emulii lepidi
consulis ꝙ̃ graue decretum. Genicius quidem matris magne gallus a.G.
.ni. Oreste pretore urbis impẽtueat ut restitui se in bona uemani iuberet.
quoꝵ possionem secundum tubulas testamenti ab ip̃o atceꝑut. appellatus
mamertus a surdĩo cuiꝰ libertus genicium heredem feceãt p̃toriam iuris¬
diccionem abrogauit. ꝙ dicẽt genicium amputatis sui ip̃ius sponte genita¬
lib corꝑis partib neq uiroꝵr neq mulierum nuĩo hr̃i debere. Conuẽiens

Expanded text:
cum enim ad eum Terentius ex octo filiis, quos in adulescentiam pcum enim ad eum Terentius ex octo filiis, quos in adulescentiam perduxerat, ab uno in adoptionem dato exheredatum se querellam detulisset, bonorum adulescentis possessionem ei dedit heredesque lege agere passus non est. mouit profecto Pisonem patria maiestas, donum uitae, beneficium educationis, sed aliquid etiam flexit circumstantium liberorum numerus, quia cum patre septem fratres impie exheredatos uidebat. Quid, Mamerci Aemili Lepidi consulis quam graue decretum! Genucius quidam Matris magnae Gallus a Cn. Oreste praetore urbis impetrauerat ut restitui se in bona Naeui Ani iuberet, quorum possessionem secundum tabulas testamenti ab ipso acceperat. appellatus Mamercus a Surdino, cuius libertus Genucium heredem fecerat, praetoriam iurisdictionem abrogauit, quod diceret Genucium amputatis sui ipsius sponte genitalibus corporis partibus neque uirorum neque mulierum numero haberi debere. conueniens
Abbreviated transcription (Latin):
tectius in propͥo iure protreato filio suma tum iniquitate paternum nomen
abrogaueũt ¶ Septicia quoq mater tracahalorum ariminensium
irata filiis in contumeliam eoꝵ cum iam parẽ non poss pu ͦ sem admo¬
dum nupsit testamento eciam utͦq p̃tei̾to a quib aditus diuus Augustus
et iupcias mulieris et suprema iudicio improbauit. Nam heditatem ma-¬
ternam filios hr̃e iussit dotem quia non creandoꝵ liberoꝵ tausa ꝯiugium
int̾tesseãt uirum retinere uetuit. Si ip̃a equitas hac de re cognosce̾ potuͭ¬
ne iustius aut gracius proñciaret. Spernis quos genuisti. nubis effeta
testamenti ordinem uiolento animo confundis. neq erubestis ei totum
pr̃imonium addicẽ cuiꝰ polluto iam corꝑi marcidam senectutem tuam sub¬
strauisti. Rrgo dum sie te egeĩs ad inferos usq celesti fulmie afflata es.
Egregia.G. quoq calphurmi pisonis pretoris urbis constitucõ

Expanded text:
Tettius in proprio lare procreato filio summa cum iniquitate paternum nomen Tettius in proprio lare procreato filio summa cum iniquitate paternum nomen abrogauerat. Septicia quoque mater Trachalorum Ariminensium irata filiis in contumeliam eorum, cum iam parere non posset, Publicio seni admodum nupsit, testamento etiam utroque praeterito. a quibus aditus diuus Augustus et nuptias mulieris et suprema iudicia improbauit: nam hereditatem maternam filios habere iussit, dotem, quia non creandorum liberorum causa coniugium intercesserat, uirum retinere uetuit. si ipsa Aequitas hac de re cognosceret, potuitne iustius aut grauius pronuntiare? spernis quos genuisti, nubis effeta, testamenti ordinem uiolento animo confundis neque erubescis ei totum patrimonium addicere, cuius pollincto iam corpori marcidam senectutem tuam substrauisti. ergo dum sic te geris, ad inferos usque caelesti fulmine daflata es. Egregia C. quoque Calpurni Pisonis praetoris urbis constitutio:
Abbreviated transcription (Latin):
signatore heres sc̃̾ptus esset. Itaq illi in iudicio plus tum excellentissimi
uiri gr̃a ꝙͣ cum parentis cinẽib negocii fuit. C etm̃ ꝙ̃ius utraq hec adu̾¬
sa uidebant᷑ tamen paterna bona optinuit. Nam .L. quidem Sextilius
et .p. popilius quos .m. Anneus sangrome sibi qunictos eadem ex parte
qua tullianum heredes feceãt sacramento cum Adolestentulo ꝯtendẽ ausi
non sunt. tam et si precipuis eo temꝑe magni uiri uirib ad defendendas
tabulas testamenti muitari poteãnt/ et aliqnͣtulum adiuuabat hedes ꝙ
.M. Anneius in Sufenatis familiam ac sacra transiẽãt. Et artissimum
inter homĩes procreacõnis uinculum pr̃is simul uoluntatem. et principum
au̾tem suꝑauit ¶.G. aũt tectium a pr̃e infantem ex hẽdatum petro
nia mr̃e quam quo ad uixit in irionio habueãt. Natum diuus Augus¬
tus in bona paterna ire decreto suo iussit patris prĩe animo usus. quoma

Expanded text:
signatore heres scriptus esset. itaque illi in iudicio plus cum excellentissimi signatore heres scriptus esset. itaque illi in iudicio plus cum excellentissimi uiri gratia quam cum parentis cineribus negotii fuit. ceterum quamuis utraque haec aduersus nitebantur, tamen paterna bona optinuit: nam L. quidem Sextilius et P. Popilius, quos M. Anneius sanguine sibi coniunctos eadem ex parte qua Tullianum heredes fecerat, sacramento cum adulescentulo contendere ausi non sunt, tametsi praecipuis eo tempore Magni uiribus ad defendendas tabulas testamenti inuitari poterant, et aliquantum adiuuabat heredes quod M. Anneius in Sufenatis familiam ac sacra transierat. sed artissimum inter homines procreationis uinculum patris simul uoluntatem et principis auctoritatem superauit. C. autem Tettium a patre infantem exheredatum, Petronia matre, quam Tettius, quoad uixit, in matrimonio habuerat, natum, diuus Augustus in bona paterna ire decreto suo iussit, patris patriae animo usus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
pater cum de morte filii falsum e castris nũcium actepisset aliis hẽ
dib striptis decessit. Peractis deinde scipendiis/ adolescens domum
petit exrore prĩs inpudencia amicoꝵ domumi sibi clausam repperit.
Quid enim illis inueretundius florem Iuuente pro xe.pͭᵃ absump¬
seãt maximos labores ac plima ꝑitula tolleraueãt aduerso corꝑe excep¬
tas ostendebat cicatrices. et postulabat ut auitos eius lares/ ociosa
togatam ingredi miliciam acerbe cum inprobissimis enini heredib
de paterins bonis aput centum uiros contendit. om̃ib q non solũ
consilis sed etiam sententiis suꝑior distesit. ¶ Item m. mannei curseo¬
lani splendidissimi equitis Romani filius a sufanete auunculo suo adop¬
tatus testamentum nalis pr̃ĩs quo p̃tẽ̾i̾tus erat aput Centumuiros re¬
scidit. cum eo tullianus pompei magni familiaris ip̃o quidem pompeio

Expanded text:
pater, cum de morte filii falsum e castris nuntium accepisset, qui erat pater, cum de morte filii falsum e castris nuntium accepisset, qui erat falsus, aliis heredibus scriptis decessit. peractis deinde stipendiis adulescens domum petiit: errore patris, inpudentia alienorum domum sibi clausam repperit: quid enim illis inuerecundius? florem iuuentae pro re publica absumpserat, maximos labores ac plurima pericula tolerauerat, aduerso corpore exceptas ostendebat cicatrices, et postulabant ut auitos eius lares otiosa itogatam ingredi militiam: acerbe: cum inprobissimis enim heredibus de paternis bonis apud centumuiros contendit: omnibusque non solum consiliis sed etiam sententiis superior discessit. Item M. Annei Carseolani splendidissimi equitis Romani filius, a Sufenate auunculo suo adoptatus testamentum naturalis patris, quo praeteritus erat, apud centumuiros rescidit, cum in eo Tullianus Pompei Magni familiaris ipso quidem Pompeio
Abbreviated transcription (Latin):
armata uiuentus uiscẽa sua uisteibus suis alet᷑ infelices cadaueꝵ re¬
liquias salire non dubitauit. Siquem aliquis in acie ortaret᷑ ut pro sa¬
lute coniugum ac libeõꝵ fortiter dimicaret. ex hoc nimixum hoste tanto
duci pena magis ꝙͣ uictoĩa petenda fuit quia plus rindicatus libertatis
ꝙͣ uictus gloie afferre potuit. Cum om̃e serpentum ac feraꝵ genus com¬
ꝑacõne sui titulo feritatis suꝑarit. Nam que illis dulcia uite pignora
propo spiritu cariora sunt ea callaguritanis prandia atq cene extiterũt
De testamentis que rescissa sunt. Cap. Septinum¬
Acemus nunc negocio. quod actoꝵ homĩs et p̃cipue cure et
Cultimi est temꝑis. conside̾mus q que testamenta aut restissa
sunt legittime facta aut cum meito rescindi possent rata manserunt
queue ad alios ꝙͣ qui expectabant/ honorem heditatis tustulerunt
Atq ita ut ordine quo proposui exequar. militroitis cuiusdam

Expanded text:
armata iuuentus uiscera sua uisceribns suis aleret, infelices cadauerum rearmata iuuentus uiscera sua uisceribns suis aleret, infelices cadauerum reliquias sallire non dubitauit. en quam aliquis in acie hortaretur ut pro salute coniugum et liberorum fortiter dimicaret! ex hoc nimirum hoste tanto duci poena magis quam uictoria petenda fuit, quia plus uindicatus libertatis quam uictus gloriae adferre potuit, cum omne serpentum ac ferarum genus conparatione sui titulo feritatis superarit: nam quae illis dulcia uitae pignora proprio spiritu cariora sunt, ea Calagurritanis prandia atque cenae extiterunt. DE TESTAMENTIS QVAE SCISSA SVNT acemus nunc negotio, quod actorum hominis et praecipuae curae et ultimi est temporis, consideremusque quae testamenta aut rescissa sunt legitime facta aut, cum merito rescindi possent, rata manserunt, quaeue ad alios quam qui expectabant honorem hereditatis transtulerunt: atque ita, ut ea ordine quo proposui exequar. Militantis cuiusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui obsidione metelli ad ultimam penuriam compulsi. sua iumentoꝓq
suoꝵ prina sitim torserunt iustius dixexim ꝙͣ sustentarunt. quia dum
uinci timent id passi sunt quod eos ne uictor quidem pati coegiss
Rumantim aũt a Scipione uallo/ et aggere tirtumdati cum omĩa que
famem eoꝵ trahe poteant/ consumpsissent ad ultimum humanoꝵ cor¬
porim dapibus usi sunt. Quapropter capta iam urbe complures¬
inuenti sunt artus et membra trucidatoꝵ corꝑum sinu suo gestuntes.
Nulla est in hiis ncͣcitatis extusatio. Ram quib mori licuit sic uiũe
ncc̃e non fuit ¶ Horum trucem ꝑtinaciam in consimili facinore cal¬
lagũtauoꝵ exetrabilis impietas supergressu est. Qui quo ꝑ seueran¬
cuis interempti Extorii cinẽibus obsidionem gn. pompei frustrantes
fidem prestarent. quia nullum iam aliud in urbe eoꝵ suꝑerat amimal
uxores suus. Natosq ad usum nefarie dapis uerterunt. Quoq duiciꝰ

Expanded text:
qui obsidione Metelli ad ultimam penuriam conpulsi sua iumentorumque qui obsidione Metelli ad ultimam penuriam conpulsi sua iumentorumque suorum urina sitim torserunt iustius dixerim quam sustentarunt, quia, dum uinci timent, id passi sunt, quod eos ne uictor quidem pati coegisset. Numantini autem a Scipione uallo et aggere circumdati, cum omnia, quae famem eorum trahere poterant, consumpsissent, ad ultimum humanorum corporum dapibus usi sunt. quapropter capta iam urbe conpluresinuenti sunt artus et membra trucidatorum corporum sinu suo gestantes. nulla est in his necessitatis excusatio: nam quibus mori licuit, sic uiuere necesse non fuit. Horum trucem pertinaciam in consimili facinore Calagurritanorum execrabilis impietas supergressa est. qui, quo perseuerantius interempti Sertorii cineribus obsidionem Cn. Pompei frustrantes fidem praestarent, quia nullum iam aliud in urbe eorum supererat animal, uxores suas natosque ad usum nefariae dapis uerterunt: quoque diutius
Abbreviated transcription (Latin):
tulenta manus illi consulto stilum suum impressit ¶ Diui Iulii ex¬
ercitus. L inuicti ducis inuicta dextẽa tum armis mundam clausiss ag̃¬
geriq extruendo mateĩa deficẽt. congerie hostilium cadaueꝵ quam de¬
sidẽauẽãt altitudinem instruxit. eamq tragulis et pilis/ quia roboree
sudes deerant magistra noue molicõnis ncc̃itate usus uallauit ¶ Atq
ut diuinam filii mencõnem celestis pr̃is recordacõm subnectam. Cun
effusurus se innr̃as prouincias parthoꝵ Rex phrates uidẽtur. Uicineq
imꝑio eius Regiones subito indicti tumultus denunciacõne quatẽntur.
tanta in Bosphorano tractu cõmeatus penuria incessit. uti Sexmilib
denariis singula uasa olei frumentiq modiis totidem mancipia ꝑmu¬
tarent᷑. E amarissimam tempestatem. Augusti cura tutele tunc ter¬
raꝵ uacans dispulit ¶ Cretensib nichil tale presidii affulsit.

Expanded text:
culenta manus illi consulto stilum suum inpressit. Diui Iuli exculenta manus illi consulto stilum suum inpressit. Diui Iuli exercitus, id est inuicti ducis inuicta dextera, cum armis Mundam clausisset aggerique extruendo materia deficeretur, congerie hostilium cadauerum quam desiderauerat altitudinem instruxit eamque tragulis et pilis, quia roboreae sudes deerant, magistra nouae molitionis necessitate usus uallauit. Atque ut diuinam filii mentionem caelesti patris recordationi subnectam, cum effusurus se in nostras prouincias Parthorum rex Phraates uideretur, uicinaeque imperio eius regiones subito indicti tumultus denuntiatione quaterentur, tanta in Bosporano tractu commeatus penuria incessit, uti vi milibus denariis singula uasa olei frumentique modiis totidem mancipia permutarentur. sed amarissimam tempestatem Augusti cura tutelae tunc terrarum uacans dispulit. Cretensibus nihil tale praesidii adfulsit,
Abbreviated transcription (Latin):
manerent euenit ut ex his quidam murem captum ducentis potius
denaiis uendẽ ꝙͣ ip̃e potius leniende famis gr̃a cõsum̃e mallet. S credo
deoꝵ prouidencia effectum et uenditori et emptori quem uterq m̃ebatur
exitum attribuit. Auaro enim et fame consumpto manubiis sordium suaꝵ
frui non licuit. equi animi uir ad salutarem impensam faciendam, care
quidem ueꝵ nccitati eius parato cibo uixit ¶ G aũt mario. En
carbone consulib ciuili bello cum lucio Silla dissidentib quo tempore
non reipub ͭ ͤ uictoi̾a querebat᷑ sed p̃mium uictõĩe res erat pub ͭ ͣ Se¬
natus consulto aureaq argentea temploꝵ ornamenta. ne militib stipen¬
dia deessent conflata sunt. digna enim causa erat hii ne an illi crudelita¬
tem suam proscripcõne ciuium saciarent ut dii ĩmorta les spoliarentur.
Non ergo patrum consc̃ptoꝵ uidelis uoluntas sed teterxime nc̃citatis tru¬

Expanded text:
manerent, euenit ut ex his quidam murem captum ducentis potius manerent, euenit ut ex his quidam murem captum ducentis potius denariis uendere quam ipse potius leniendae famis gratia consumere mallet. sed, credo, deorum prouidentia effectum et uenditori et emptori quem uterque merebatur exitum adtribuit: auaro enim et fame consumpto manubiis sordium suarum frui non licuit, aequi animi uir ad salutarem inpensam faciendam care quidem, uerum necessarie conparato cibo uixit. C. autem Mario Cn. Carbone consulibus ciuili bello cum L. Sulla dissidentibus, quo tempore non rei publicae uictoria quaerebatur, sed praemium uictoriae res erat publica, senatus consulto aurea atque argentea templorum ornamenta, ne militibus stipendia deessent, conflata sunt: digna enim causa erat, hine an illi crudelitatem suam proscriptione ciuium satiarent, ut di immortales spoliarentur! non ergo patrum conscriptorum uoluntas, sed taeterrimae necessitatis tru
Abbreviated transcription (Latin):
et S ardinam benignissimas urbis nr̃e nutrices gradus stabilimenta
belloꝵ tam multo sudore et sangrome in ꝑtãtem redactas, paucis uer¬
bis. ita stilisz ncaitate iubente dimisit ¶ Eadem casilmites obsidis¬
ne Ambalis clausi alimentoꝵq facultate defecti. lora necessariis uincu¬
loꝵ usibus subducta eque stutis detractas pelles feruenti resolutas aqua
manducare uoluistis. Quid illis si acerbitatem casus intueare mẜius.
si constanciam respicias sidelius. qui ne a Romanis destisterent tali uti cibi
geñe substinuerũt. cum piigroissima arua sua fertilissimosq campos
menib suis subiectos intuerent᷑. Itaq cumpane urbis que ꝓunicam
feritatem deliciis suis cupida fouit/ in propinquo situm casilimem modo¬
rarum uirtute. claxum ꝑseuea̾ntis aamicicie pignore inpios oculos
uerbẽauit ¶ In illa obsidione et fide cum trecenti p̃nestini per¬

Expanded text:
et Sardiniam, benignissimas urbis nostrae nutrices, gradus et stabilimenta et Sardiniam, benignissimas urbis nostrae nutrices, gradus et stabilimenta bellorum, tam multo sudore et sanguine in potestatem redactas paucis uerbis, te scilicet Necessitate iubente, dimisit. Eadem Casilinates obsidione Hannibalis clausos alimentorumque facultate defectos lora necessariis uinculorum usibus subducta eque scutis detractas pelles feruenti resolutas aqua mandere uoluisti. quid illis, si acerbitatem casus intueare, miserius, si constantiam respicias, fidelius? qui, ne a Romanis desciscerent, tali uti cibi genere sustinuerunt, cum pinguissima arua sua fertilissimosque campos moenibus suis subiectos intuerentur. itaque Campanae urbis, quae Punicam feritatem deliciis suis cupida fouit, in propinquo situm Casilinum, † moderarum uirtute clarum, perseuerantis amicitiae pignore impios oculos uerberauit. In illa obsidione et fide cum trecenti Praenestini per
Abbreviated transcription (Latin):
ut .m. Iuni oꝑa dictaturam rei pub ͭ adm̃istrantis. spolia hostiurm affira
templis deoꝵ numini consetrata instrumento milicie futua conuellerẽt᷑.
aic p̃textati puẽi arma induerent. Addictoꝵ etiam capitali trimĩe damp¬
natoꝵ Sex milia conscriben̾tur. Que si ꝑ se aspiciant᷑ aliquid ruboris
habeant. Si autem admotis necessitatis uirib ponderent᷑ seuicie temꝑis
ꝯueĩentia presidia uideant᷑. ¶ Propter eandem cladem Senatus orta¬
cilio qui Siciliam cornelio mamule qui sardiniã pro p̃torib optine¬
bant. querentib ꝙ neq stipendium neq frumentum classib eoꝵ et
exercitib socii preberent Affirmantib eciam ne hr̃e quidem eos unde
id prestare possent. rescripsit. Prarium longinquis impenẜ non suffice.
proiide quo pacto tante mopie succͣrendum ess ip̃i uiderent. Hiis lr̃is
quid aliud ꝙͣ Imperii sui guberuatula e manib abiecit. Siciliamq

Expanded text:
ut M. Iunio Pera dictatore rem publicam administrante spolia hostium adfixa ut M. Iunio Pera dictatore rem publicam administrante spolia hostium adfixa templis deorum numini consecrata instrumento militiae futura conuellerentur, ac praetextati pueri arma induerent, addictorum etiam et capitali crimine damnatorum sex milia conscriberentur. quae, si per se aspiciantur, aliquid ruboris habeant, si autem admotis necessitatis uiribus ponderentur, saeuitiae temporis conuenientia praesidia uideantur. Propter eandem cladem senatus Otacilio, qui Siciliam, Cornelio Mammulae, qui Sardiniam pro praetoribus obtinebant, querentibus quod neque stipendium neque frumentum classibus eorum et exercitibus socii praeberent, adfirmantibus etiam ne habere quidem eos unde id praestare possent, rescripsit aerarium longinquis inpensis non sufficere: proinde quo pacto tantae inopiae succurrendum esset ipsi uiderent. his litteris quid aliud quam imperii sui gubernacula e manibus abiecit Siciliamque
Abbreviated transcription (Latin):
uersum ꝑropulsandoꝵ hostium impetum emẽntur. euq de re. ꝑ tri . ple.
apud ppłm lata rogacõne tres creati sunt uiri. qui quatuor atq uiginti
Milia seruoꝵ comꝑauerunt adactosq urreiurando strẽmiam se fortemq
oꝑam daturos. quo ad peni essent in ytalia laturos arma in castra mi¬
serunt. He Apulia etiam et a fidiculis Reptuagnita atq ducenti ad sup¬
plementum equitatus sunt empti. Quanta uiolencia est casus acerbi.
que ciuitas ad id tempus ingenue quoq originis capite censos hr̃e milites
fastidieãt. Fadem cellis ẜuilibus extracta corꝑa et a paston lib casis
collecta mancipia uelut p̃cipuum firmamentum exercitui suo adiecit.
Cedit ergo interdum genẽo sus spũs utilitati et fortumne uiribus succum¬
bit. ubi nisi tuciora consilia legẽis spetiosu sequenti concidendum est.¬
¶ Cannenẜ autem clades ades urbem nram̃ uehementer confudit.

Expanded text:
usum propulsandorum hostium impetum emerentur, eaque de re per tribunos pl. usum propulsandorum hostium impetum emerentur, eaque de re per tribunos pl. apud populum lata rogatione tres creati sunt uiri, qui quattuor et uiginti milia seruorum conparauerunt adactosque iure iurando strenuam se fortemque operam daturos, quoad Poeni essent in Italia, laturos arma in castra miserunt. ex Apulia etiam et a Paediculis septuaginta atque cc ad supplementum equitatus sunt empti. quanta uiolentia est casus acerbi! quae ciuitas ad id tempus ingenuae quoque originis capite censos habere milites fastidierat, eadem cellis seruilibus extracta corpora et a pastoralibus casis collecta mancipia uelut praecipuum firmamentum exercitui suo adiecit. cedit ergo interdum generosus spiritus utilitati et fortunae uiribus succumbit, ubi, nisi tutiora consilia legeris, speciosa sequenti concidendum est. Cannensis autem clades adeo urbem nostram uehementer confudit,
Abbreviated transcription (Latin):
sugillatus est. Omĩa loca petiti honoris siquis modo deoꝵ formam et yma
ut comicioꝵ maxiium crimen referam .M. porcius cato plus moribus
suis p̃ture decoris additurus ꝙͣ pretexto eius splendoris ip̃e laturus con¬
sequi illam a ppło aliquando non potuit. Proxĩa demencie suffragia. que
quidem satis graues penas erroris sui perpenderũt. quonam quem hono¬
rem catoni negauẽant uacinio dare coacti sunt. fego si uere estimare po¬
lumꝰ non catoni tunc pretura s p̃ture cato negatus est De nccͣitate .ui.¬
bhominande quoq nccĩtatꝭ amaissime leges et trutulencissima
Imꝑia. tum urbem nr̃am. tum eciam exteãs gentes multa non
intellcũ tantum sed eciam auditu grauia perpeti coegerũt. Na
aliquot aduerẜ preliis secundo punico bello ex hausta militari Romana¬
iuuentute Senatus autore tito gracco consule tensuit. uti pubͭ ͤ ẜui ad

Expanded text:
suggillatus est, omnia loca petiti honoris, si quis modo deorum formam et imsuggillatus est, omnia loca petiti honoris, si quis modo deorum formam et imut comitiorum maximum crimen referam, M. Porcius Cato, plus moribus suis praeturae decoris adiecturus quam praetexto eius splendoris ipse laturus, consequi illam a populo aliquando non potuit. proxima dementiae suffragia, quae quidem satis graues poenas erroris sui pependerunt, quoniam quem honorem Catoni negauerant Vatinio dare coacti sunt. ergo, si uere aestimare uolumus, non Catoni tunc praetura, sed praeturae Cato negatus est. DE NECESSITATE Abominandae quoque necessitatis amarissimae leges et truculentissima imperia cum urbem nostram tum etiam exteras gentes multa non intellectu tantum, sed etiam auditu grauia perpeti coegerunt. Nam aliquot aduersis proeliis secundo Punico bello exhausta militari iuuentute Romana senatus auctore Ti. Graccho consule censuit uti publice serui ad
Abbreviated transcription (Latin):
comicia detulit. Ut ppłm quia noblitatis splendore et animi bonis
mouere non poteãt pertinacia uincẽt ¶ Q aũt cetilium metel¬
lum pauci et mesti amici consulatus repulsa afflictum. tristicia ac xu¬
bore plenum domum reduxerunt. eundem de psendo philippo trium-¬
phantem uniuersus Senatus letum et alarrem in Capitoluam prose-¬
tutus est. Achaici eciam belli cui sumam manum. L Mũmius adiecit maxĩa
pars ab hoc uiro profligata est. Ei ne ergo pplus consulatum negare
potuit cui mox duas clarissimas prouincias aut daturus erat aut debitu¬
rus. Achaiam et macedoniam. Etquidem hoc facto meliore ciue eo usus est
Intellexit enim ꝙͣ industrie sibi gerendus ess consulatus quem tanto labore
impetrari senseãt ¶ Quid tam extellens quid tam opulentum ꝙͣ. L.
Gilla diuicias et imꝑia largitus est. Leges uetustus abrogauit. Nouas tu¬
Lit. hic quoq in eo campo. cuius postea dominꝰ extitit repulsa pretirre

Expanded text:
comitia detulit, ut populum, quia nobilitatis splendore et animi bonis comitia detulit, ut populum, quia nobilitatis splendore et animi bonis mouere non potuerat, pertinacia uinceret. Q. autem Caecilium Metellum pauci et maesti amici consulatus repulsa adflictum tristitia ac rubore plenum domum reduxerunt. eundem de Pseudophilippo triumphantem uniuersus senatus laetum et alacrem in Capitolium prosecutus est. Achaici etiam belli, cui summam manum L. Mummius adiecit, maxima pars ab hoc uiro profligata est. eine ergo populus consulatum negare potuit, cui mox duas clarissimas prouincias aut daturus erat aut debiturus, Achaiam et Macedoniam? et quidem hoc facto meliore eo ciue usus est: intellexit enim quam industrie sibi gerendus esset consulatus, quem tanto labore impetrari senserat. Quid tam excellens, quid tam opulentum quam L. Sulla? diuitias, imperia largitus est, leges uetustas abrogauit, nouas tulit. hic quoque in eo campo, cuius postea dominus extitit, repulsa praeturae
Abbreviated transcription (Latin):
nacius apprehendiss ioci gr̃a interrogauit eum. num manib solitus ess
caombulare. Quod dictum a cͥcumstantib exteptũ ad ppb̃m manauit.
causamq repulse Scipioni attulit. Om̃es namq Rustice tribus pauꝑta¬
tem sibi abes exprobratam iudicantes iram suam aduersus contimeliosam eiꝰ
urbanitatem destrinxerunt. Igit᷑ Ciuitas nr̃a nobilium hiuenum inge¬
ma ab insolencia reuocando magnos et utiles ciues fecit/ hoñoibusq non
paciendo eos a securis peti debitum auct̃is pondus adietit. ¶ Nullus
error tulis in .ẜ. emiłio paulo conspectus est sed tamen aliquotiens frustra
consulatum peciit. Idemq cum iam campum repulẜ suis fatigass̃ bis
consul et censor factus est. Amplissimum etiam dignitatis gradum op¬
tinut cuius uirtutem murrie non fregerunt s acuerunt. Quoniam
quidem tp̃a nota accensam cupiditatem sumi honoris ardenciorem ad

Expanded text:
nacius adprehendisset, ioci gratia interrogauit eum num manibus solitus esset nacius adprehendisset, ioci gratia interrogauit eum num manibus solitus esset ambulare. quod dictum a circumstantibus exceptum ad populum manauit causamque repulsae Scipioni attulit: omnes namque rusticae tribus paupertatem sibi ab eo exprobratam iudicantes iram suam aduersus contumeliosam eius urbanitatem destrinxerunt. igitur ciuitas nostra nobilium iuuenum ingenia ab insolentia reuocando magnos et utiles ciues fecit honoribusque non patiendo eos a scurris peti debitum auctoritatis pondus adiecit. Nullus error talis in L. Aemilio Paulo conspectus est, sed tamen aliquotiens frustra consulatum petiit, idemque, cum iam campum repulsis suis fatigasset, bis consul et censor factus amplissimum etiam dignitatis gradum obtinuit. cuius uirtutem iniuriae non fregerunt, sed acuerunt, quoniam quidem ipsa nota accensam cupiditatem summi honoris ardentiorem ad
Abbreviated transcription (Latin):
Lectulos punicatos pellibus edinis strauit et pro argenteis uasis sa¬
mia exposuit. Cuius rei deformitus sic homĩes offendit. ut cum alioqn
uĩr egregius haberet᷑. comicisꝙꝵ p̃toriis candidatus in campum .l paulo
auo et .p. affricano auunculo nixus destendiss repulsa inde abiret no¬
cura splendoris habita est. Quocirta urbs non unius conuiuii nũm
s totam se in illis pelliculis uacuisse credens ruborem epuli suffragiis
suis uindicauit ¶ P. autem Scipio Rasica togate potentie clarrissimũ
lumen. Qui consul iugurte bellum indixit. qui matrem Ideam e pͥhri¬
gicis sedibus ad nr̃as aras focosꝙ migrantem. sanctissis manib extepit.
qui multas et pestiferas sedicõnes aũtis sue robore oppressit. Quo priu¬
cipe. Eenatus ꝑ aliquot dnmos gloĩatus est. cum edilitatem tuccilem ado¬
Lestens petẽt manũq cui ꝰ dam rustico oꝑe diratam more candidatoꝵ te¬

Expanded text:
lectulos Punicanos pellibus haedinis strauit et pro argenteis uasis Salectulos Punicanos pellibus haedinis strauit et pro argenteis uasis Samia exposuit. cuius rei deformitas sic homines offendit, ut, cum alioqui uir egregius haberetur comitiisque praetoriis candidatus in campum L. Paulo auo et P. Africano auunculo nixus descendisset, repulsa inde abiret nocura splendoris habita est. quocirca urbs non unius conuiuii numerum, sed totam se in illis pelliculis iacuisse credens ruborem epuli suffragiis suis uindicauit. P. autem Scipio Nasica togatae potentiae clarissimum lumen, qui consul Iugurthae bellum indixit, qui matrem Idaeam e Phrygiis sedibus ad nostras aras focosque migrantem sanctissimis manibus excepit, qui multas et pestiferas seditiones auctoritatis suae robore oppressit, quo principe senatus per aliquot annos gloriatus est, cum aedilitatem curulem adulescens peteret manumque cuiusdam rustico opere duratam more candidatorum te
Abbreviated transcription (Latin):
pugne cede̾. Districtis gladiis quos inter tumicas et loricas abdideant. po¬
plites pugnancium Romanoꝵ cetiderũt. hec fuit punica fortitudo do-¬
lis insidiis et fullacia instructa. que nunc certissima crecumuente uir¬
tutis nr̃e extusacio est. quoniam decepti magis ꝙͣ uictisimꝰ Sequit̃
ingredientes uiam ad fortius sustinendos parum prosperos
cõmicioꝵ euentus utiliter instruxeĩt. quia propoitis ante oculos clarissimo¬
rum uiroꝵ repulsis. ut non minore cum spe honoris ita cum prudencio
re anmi iudicio petẽt. meminerintq neftis non esse aliquid̃ ab om̃ib
uni negari. cum sepenumẽo sunguli tunctoꝵ uoluntatib resiste̾ fas esse
duxẽmt. Ecientes eciam paciencia queri debere quod gr̃a impetrari ne¬
quiuẽãt ¶. Q. Elius tubero .a. Q fabio maxrino epulum p̃pło
nomĩe .p. affricani patrui sui dante. rogatus ut triclinium sternẽt.

Expanded text:
e partem secedere destrictis gladiis, quos inter tunicas et loricas abdiderant, poe partem secedere destrictis gladiis, quos inter tunicas et loricas abdiderant, poplites pugnantium Romanorum ceciderunt. haec fuit Punica fortitudo, dolis et insidiis et fallacia instructa. quae nunc certissima circumuentae uirtutis nostrae excusatio est, quoniam decepti magis quam uicti sumus. DE ingredientis uiam ad fortius sustinendos parum prosperos comitiorum euentus utiliter instruxerit, quia propositis ante oculos clarissimorum uirorum repulsis ut non minore cum spe honores, ita prudentiore cum animi iudicio petent meminerintque nefas non esse aliquid ab omnibus uni negari, cum saepe numero singuli cunctorum uoluntatibus resistere fas esse duxerint, scientes etiam patientia quaeri debere quod gratia impetrari nequierit. Q. Aelius Tubero a Q. Fabio Maximo epulum populo nomine P. Africani patrui sui dante rogatus ut triclinium sterneret
Abbreviated transcription (Latin):
Affrica Siculis et Sicilia punicis armis libẽaret᷑. Agathodes age Sira¬
cusanoꝵ menia si tueri ꝑ seuerasset illa belli malis urgẽtur bona pacis
fruenda secure cartagini reliquiss. Nunc inferendo que paciebat᷑ dum
alienas pocius lacessit opes ꝙͣ suas tuet᷑. quo equiore anio regnum
deseruit eo tucius recepit ¶ Quid hambul tannensem . p .x. aciem nõ¬
ne pͥusꝙ̃ ad dimitandum destendẽt᷑. complib astucie copłatam laqueis
ad tam mmiẜabilem ꝑduxit exitum. Ante omia enim prouidit ut et so¬
lem et puluẽm qui ibi uento multus excitari solet aduersum haberet.
Deinde partem copiaꝵ suaꝵ inter ip̃m preliitempus de industria fugẽ
iussit. quam cum a reliquo exercitu abruptam legio Romana insequ̾et᷑
trucidandam eam ab hiis. quos in insidiis collocaueu̾t curauit. Postre¬
mo Quadringentos milites subornauit qui simlata transicõne petierunt

Expanded text:
Africa Siculis et Sicilia Punicis armis liberaretur. age si SyraAfrica Siculis et Sicilia Punicis armis liberaretur. age si Syracusarum moenia tueri perseuerasset? Sicilia belli malis urgueretur, bona pacis fruenda securae Karthagini reliquisset. nunc inferendo quae patiebatur, dum alienas potius lacessit opes quam suas tuetur, quo aequiore animo regnum deseruit, eo tutius recepit. Quid, Hannibal Cannensem populi Romani aciem nonne prius quam ad dimicandum descenderet conpluribus astutiae copulatam laqueis ad tam miserabilem perduxit exitum? ante omnia enim prouidit ut et solem et puluerem, qui ibi uento multus excitari solet, aduersum haberet. deinde partem copiarum suarum inter ipsum proelii tempus de industria fugere iussit, quam cum a reliquo exercitu abrupta legio Romana sequeretur, trucidandam eam ab his, quos in insidiis collocauerat, curauit. postremo cccc equites subornauit, qui simulata transitione petierunt
Abbreviated transcription (Latin):
milicie genus sequetur. Absiste inquit illud querẽ. Nami si hueꝰ consilii
mei niteĩorem timicam constiam esse senseõ. continuo eam tremari iubebo.
Quor sumigit᷑ ista dissimnulacio erupit aut quem finem habuit postꝙ̃ et
exertitum sium ignorancia et totam celtiberiam errore implicauit. cum
alio cursum direxisset subito ad trebiam reflexit/ eamq inopinatam
et actonitam appressit. Rrgo insi mentem suam dolos scrutari coegisset.
ad ultimam ei senectutem apud menia trebie armato sedendum foret
¶Agathodes aũt Siracusanoꝵ Rex audaciter calli¬
dus. Cun enim urbem eius maiore ex parte Cartagienses occupassent.
exertitum sium in Ãffritam transieait uit mnetu metum uim xi discutet
Nec sine effectu. Nam repentino eius aduentu ꝑtulsi peni libenter incolumi-¬
tatem suam salute hostium redemerunt. pactiq sunt ut eodem temꝑe. et

Expanded text:
militiae genus sequeretur, 'absiste' inquit 'istud quaerere: nam si huius consilii militiae genus sequeretur, 'absiste' inquit 'istud quaerere: nam si huius consilii mei interiorem tunicam consciam esse sensero, continuo eam cremari iubebo'. quorsum igitur ea dissimulatio erupit aut quem finem habuit? postquam uero et exercitum suum ignorantia et totam Celtiberiam errore implicauit, cum alio cursum direxisset, subito ad Contrebiam reflexit eamque inopinatam et attonitam oppressit. ergo nisi mentem suam dolos scrutari coegisset, ad ultimam ei senectutem apud moenia Contrebiae armato sedendum foret. Agathocles autem Syracusarum rex audaciter callidus: cum enim urbem eius maiore ex parte Karthaginienses occupassent, exercitum suum in Africam traiecit, ut metum metu, uim ui discuteret, nec sine effectu: nam repentino eius aduentu perculsi Poeni libenter incolumitatem suam salute hostium redemerunt pactique sunt ut eodem tempore et
Abbreviated transcription (Latin):
duob se consulib preliatuꝵ prius scuret ꝙͣ utriusq uirtute prosternẽtur.
Ita ilsa toto terraꝵ orbe infamis punica calliditas xomana elusa peuden¬
tia aabasem Neroni. Astrubalem Salinatori decipiendum tendidit.
¶Ay emõabilis etiam consilii.C. metellus. qui cum proconsul bel¬
lum in yspania aduersus celtibẽos gerẽt. Ur bemq trebiam caput eius
gentis yarib exprignare non poss intra pectus suum multum ac diu consi¬
liis agitans uiam reꝑit qua propõitum ad exitum perducẽt Itmẽa magno
Impetu ingrediebat᷑ deinde alias atq alias regiones petebat. hhos obsi¬
debat montes paulo post ad alios tusgrediebat᷑. Cum interim tam suis oĩb
ꝙ̃ ip̃is hostib ignota erat causa mopinate eius ac subite fluctuacõnis.
IIntr̾ogatus quoq a quodam amicissimo sibi quid ita sparsum et incertum

Expanded text:
duobus se consulibus proeliaturum prius sciret quam utriusque uirtute prosterneretur. duobus se consulibus proeliaturum prius sciret quam utriusque uirtute prosterneretur. ita illa toto terrarum orbe infamis Punica calliditas Romana elusa prudentia Hannibalem Neroni, Hasdrubalem Salinatori decipiendum tradidit. Memorabilis etiam consilii Q. Metellus. qui, cum pro consule bellum in Hispania aduersus Celtiberos gereret urbemque Contrebiam caput eius gentis uiribus expugnare non posset, intra pectus suum multum ac diu consiliis agitatis uiam repperit, qua propositum ad exitum perduceret. itinera magno impetu ingrediebatur, deinde alias atque alias regiones petebat: hos obsidebat montes, paulo post ad illos transgrediebatur, cum interim tam suis omnibus quam ipsis hostibus ignota erat causa inopinatae eius ac subitae fluctuationis. interrogatus quoque a quodam amicissimo sibi quid ita sparsum et incertum
Abbreviated transcription (Latin):
mopia proiti presidia mopie cernẽt. Igit᷑ ut uafro ita ꝑiculoso consilio
salutarem exitum dedit ¶ Idemq supiter postea prestantissimoꝵ
ducum nr̃oꝵ sagacib consiliis propicius aspirauit. Nam cum alceꝵ
Ytalie latus hanbul lace̾aret. alteꝵ iuasisset asdrubal. Ne duoꝵ
fratrum unte topie intolleã bili oñe simul fessas res nr̃as urgerent.
eni compresso a se in Lucanis hambale pñciam suam quomã ita racio
belli desideãbat mentitus hosti ad opem college ferendam per longum
iter celeitate mim tetendit. Salmator in Umbria apud metiuuꝵ flumẽ
proxĩo die dinicaturus sũma cum dissimulacõe Neronem castris noctu
recepit. Tribunos eñt a tribiis. Centuriones a centuriomib fquites
ab equitib pedites a peditibus extipi uissit ac sine ulla tumultuacõne folo
uix pno exercitu sapiente alteꝵ inseruit. Quo euemt ne Asdrubal cum

Expanded text:
inopia proici praesidia inopiae cerneret. igitur ut uafro, ita periculoso consilio inopia proici praesidia inopiae cerneret. igitur ut uafro, ita periculoso consilio salutarem exitum dedit. Idemque Iuppiter postea praestantissimorum ducum nostrorum sagacibus consiliis propitius aspirauit: nam cum alterum Italiae latus Hannibal laceraret, alterum inuasisset Hasdrubal, ne duorum fratrum iunctae copiae intolerabili onere fessas simul res nostras urguerent, enim conpresso a se in Lucanis Hannibale praesentiam suam, quoniam ita ratio belli desiderabat, mentitus hosti ad opem collegae ferendam per longum iter celeritate mira tetendit. Salinator in Vmbria apud Metaurum flumen proximo die dimicaturus summa cum dissimulatione Neronem castris noctu recepit: tribunos enim a tribunis, centuriones a centurionibus, equites ab equitibus, pedites a peditibus excipi iussit ac sine ulla tumultuatione solo uix unum exercitum capiente alterum inseruit. quo euenit ne Hasdrubal cum