comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicationẽ genti anglorum missus
est. Edilberechtus Rex canturioruz
annis gloriosissime tenuierat: et̾aa
celestis regni gaudia subiit. Quiter¬
tius quidem in regibus gentis an¬
glorum cunctis australibus eoruz
ꝓuinciiᷤ que umbre fluuio et con¬
tiguis ei terminis sequestrantur ab¬
aborealibus imperauit. Sed primꝰ
om̃ium celi regna conscendit. Naz
primus imperium huiusmodi elli
rex australium saxonum: scd̃s celin
rex occidẽtalium saixonu. Qui lingua
ip̃orum cecculm uocabant. Tercius
ut diximꝰ edilberechtus Rex cantua¬
norum. Quartus redual Rex orien¬
talium anglorum: qui etiam uiuẽ¬
te edilberechto eidem sue genti duca¬
tum p̾bebat optinuit. Quintue.
eduinus rex nordanhimbroꝵ gẽtis.
idest eius que ad borealemumbri
fluminis plagam inhabitat. maio¬
ri potentia cunctis qui britaniam
incolunt anglorum pariter et brit
insulas que int̾ hyberiuam et britã¬
niam site sunt: anglorum subiecit
imperio. Sextus osualdus et ipse

Expanded text:
aedicandum genti Anglorum missus est, Aedilberct rex Cantuariorum, nta et sex annis gloriosissime tenuerat, aeterna caelestis regni gaudia subiit: qui tertius quidem in regibus gentis Anglorum, cunctis australibus eorum provinciis quae Humbrae fluvio et contiguis ei terminis sequestrantur a borealibus, imperavit; sed primus omnium caeli regna conscendit. Nam primus imperium hujusmodi Aelli rex Australium Saxonum; secundus Caelin rex Occidentalium Saxonum, qui lingua eorum Ceaulin vocabatur; tertius, ut dixi, Aedilberct rex Cantuariorum; quartus Reduald rex Orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aedilbercto eidem suae genti ducatum praebebat, obtinuit; quintus Aeduin rex Nordanhymbrorum gentis, id est, ejus quae ad borealem Humbrae fluminis plagam inhabitat, majore potentia cunctis qui Brittaniam incolunt, Anglorum pariter et Brittinsulas, quae inter Hiberniam et Brittaniam sitae sunt, Anglorum subjecit imperio; sextus Osuald et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nis peccatorum uinculis quibus
grauabatur ocius desiderabat ab¬
solui. adolescentior sum inquit
et. ⁊ te et uegetatus corpore quicqͥd
mͥ imposueris agendũ dum mo¬
do saluus fiam in dieni:. Totum fa¬
cile feram. etiam si totam notem
stando in p̾cibus perageroᷤ si inte¬
gram septimanam iubeas absti¬
nentie transigere. Qui dixit.
Multum est ut tota septimana
absq alim̃te corporis perdures.
s brouanũ uł triduanum sat ẽ
obseruare ieiunium. Hoc facito
donec post modicum tempus redi¬
diens ad te. quid facere debeas. et
ꝙͣ diupenitentie insistere. tibi ple¬
nius ostendam. Quibꝯ dictis.⁊
descripta illi mensura penitendi.
a biit sacerdos. et ingruente can¬
originem duxerat. neq ultra ad

Expanded text:
nis peccatorum vinculis quibus nis peccatorum vinculis quibus gravabatur, ocius desiderabat absolvi: « Adolescentior sum, inquit, aetate, et vegetus corpore: quidquid mihi imposueris agendum, dummodo salvus fiam in die Domini, totum facile feram, etiamsi totam noctem stando in precibus peragere, si integram septimanam jubeas abstinendo transigere. » Qui dixit: « Multum est ut tota septimana absque alimento corporis perdures; sed biduanum vel triduanum sat est observare jejunium. Hoc facito, donec post modicum tempus rediens ad te, quid facere debeas, et quamdiu poenitentiae insistere tibi plenius ostendam. » Quibus dictis, et descripta illi mensura poenitendi, abiit sacerdos, et ingruente cauoriginem duxerat  Al.,
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ut nil unꝙͣ cibi uel potus. ex
perciperet. Sepe autem nõtes ĩ¬
tegras peruigil in oratione transi¬
geret. Que quid̃ illi diff̾ctio uite
arcioris. pͥmo exnecessitate emẽ¬
dande sue prauitatis obuenerat:
s ꝓcedente tempore necessitatẽ
in consuetudinem uerterat.
Siquidem in adolestentia sua
scolaris aliquid cõmiserat: qd̾ comis¬
sum ubi ad cor suum rediit. gra¬
uissime exhorruit. et se pro illo pu¬
niendũ ⁊ districto iudice timebat.
Accedens ergo ad sacerdotem a
quo sibi sperabat iter salutis esse¬
posse demonstrari: confessus est
reatum suum. Petiit q ut consi¬
lium sibi daret. quo posset fugere
a uentura ira. Qui audito eius cõ¬
misso: dixit grande uulnus: gran¬
dioris curam medele desiderat. Et
ideo ieiuniis psalmis et orationibo
quantum uales insiste. quo pre¬
occupando faciem dñi in confessi¬
one ꝓpitium eum inuenire me¬
rearis. At ille quẽ nimius ree
conscientie tenebat dolor et inter¬

Expanded text:
ita ut nihil unquam cibi vel potus, excita ut nihil unquam cibi vel potus, excperciperet; saepe autem noctes integras pervigil in oratione transigeret. Quae quidem illi districtio vitae arctioris, primo ex necessitate emendandae suae pravitatis obvenerat. Sed procedente tempore necessitatem in consuetudinem verterat. Siquidem in adolescentia sua sceleris aliquid commiserat, quod commissum, ubi ad cor suum rediit, gravissime exhorruit, et se pro illo puniendum a districto Judice timebat. Accedens ergo ad sacerdotem a quo sibi sperabat iter salutis posse demonstrari, confessus est reatum suum, petiitque ut consilium sibi daret quo posset fugere a ventura  Al. add. Dei ira. Qui audito ejus commisso dixit: « Grande vulnus grandioris curam medelae desiderat: et ideo jejuniis, psalmis et orationibus, quantum vales, insiste, quo praeoccupando faciem Domini in confessione propitium eum invenire merearis. » At ille quem nimius reae conscientiae tenebat dolor, et inter
Abbreviated transcription (Latin):
Sic q factum est ut quomͦ sim¬
plici ac pura m̾̃te tranquillaꝙ
deuocione dño seruierat. Ita etiã
quens ad eius uisionem ueĩret.
Illa q lingua que tot salutaria u̾¬
ba in laudem conditoris cõposue¬
dem ip̃ius signando se se et sp̃m
suum iñ manus eius cõmendã¬
do clauderet. Qui etiam p̾scius
sui obitus extitisse ex his que nar¬
rauimus uidetur. cap̃ .xxii..¬
nominatur. cuius et supͣmemi¬
nimus per culpam incurie flam¬
mis absũptum est. Quam tam̃
amalitia inhabitantiũ in eo et
p̾cipue illorum qui maiores esse
uidebantur contigisse omnes
qui nouere facille potuerũt adu̾¬
tere. Sed non defuit puniendis
admonitio diuine pietatis. qua
correcti per ieiunia fletus et p̾ces.
iram a se instar niniuitaꝵ iusti
iudicis auerterent. Erat nãq ĩ
eodem monasterio uir de gen̾e
scottoꝵ adananꝯ uł uocabislonoĩe.
dicens uitam in continentia et
orationibꝯ multaͬ deo deuotam.

Expanded text:
Sicque factum est ut quomodo simSicque factum est ut quomodo simplici ac pura mente tranquillaque devotione Domino servierat, ita etiam quens ad ejus visionem veniret, illaque lingua quae tot salutaria verba in laudem Conditoris composuedem ipsius, signando sese, et spiritum suum in manus ejus commendando clauderet: qui etiam praescius sui obitus exstitisse, ex his quae narravimus, videtur. CAPUT XXV.nominant, cujus et supra meminimus, per culpam incuriae flammis absumptum est. Quod tamen a malitia inhabitantium in eo, et praecipue illorum qui majores esse videbantur contigisse, omnes qui novere facillime potuerunt advertere. Sed non defuit puniendis admonitio divinae pietatis qua correcti, per jejunia, fletus et preces iram a se, instar Ninivitarum, justi Judicis averterent. Erat namque in eodem monasterio vir de genere Scottorum, Adamnanus vocabulo, ducens vitam in continentia etorationibus multum Deo devotam,
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq ibidem positi uicissim ali¬
qua gaudente nimo ima cum eis
qui ibidem antea inherant loq̃¬
rentur ac iocarentur. qr iã medie
noctis ess tp̃s transcensum: int̾ro
Respondebant quid opus est eu¬
caristiam: neq enĩ mori adhuc
habes. qui tam hylariter nobisc̃
uelut sospes loqueris. Rursus il¬
le. et tamen ait. Afferte michi
eucaristiam. Qua accepta ĩ ma¬
nu. interrogauit si om̃s placida
erga se aĩam. et sine querela con¬
trou̾sie ac rancoris herent. Res¬
pondebant omnes placidissimã
se mentem ad illum et ab omĩ
ira remotam hẽre eum q uicis¬
filioli. erga omnes dei famulos
gero. Sic q se celesti mumiens
uiatico. uite alterius ingressu
parauit. et interrogauit ꝙͣ ꝓpe
ess hora. qua fratres addicendas
domino laudes nocturnas exci¬
tare deberent. Respondebant. ñ
longe est. At ille. bene. ergo exp̾te¬
mus horam illam. Et signans se
signo crucis. redinauit caput ad
ceruical. Modicum ꝙ obdormiẽs.
ita cum silentio uitam finiuit.

Expanded text:
Cumque ibidem positi vicissim aliqua gaudente animo, una cum eis qui ibidem ante inerant, loquerentur ac jocarentur, et jam mediae noctis tempus esset transcensum, interroRespondebant. « Quid opus est Eucharistia? neque enim mori adhuc habes qui tam hilariter nobiscum velut sospes loqueris. » Rursus ille: « Et tamen, ait, afferte mihi Eucharistiam. » Qua accepta in manu, interrogavit, si omnes placidum erga se animum, et sine querela controversiae ac rancoris haberent. Respondebant omnes placidissimam se mentem ad illum, et ab omni ira remotam habere: eumque vicisfilioli, erga omnes Dei famulos gero. » Sicque se caelesti muniens viatico, vitae alterius ingressui paravit; et interrogavit, quam prope esset hora qua fratres ad dicendas Domino laudes nocturnas excitari deberent. Respondebant, « Non longe est. » At ille: « Bene ergo, exspectemus horam illam. » Et signans se signo sanctae crucis, reclinavit caput ad cervical, modicumque obdormiens, ita cum silentio vitam finivit.
Abbreviated transcription (Latin):
Claudius imperator ab augu¬
sto quartus. cupiens utilem rei
ubiq. et uictoriam undecũq que¬
siuit. Itaq expedit ionẽ in brittã¬
niã mouit. Que excitata in tiͣmul¬
uidebatur. transuectus in insula
est. quam neq ante uiliũ cesarẽ:
neq post eum quisꝙ̃ adire ausus
fuerat. Ibiq sine ullo pͥlio ac san¬
guine intra paucissimos dies plu¬
rimam insule partem: in deditio¬
nẽ recepit. Orchadas etiam insu¬
las ultra brittania in oceano posi¬
tas: romano adiecit imperio. ac
sexto quo ꝓfectus erat mense romã
rediit. filioq suo Brittanici noĩe
imposuit. Hoc autem bellum qͣrto
ĩperii sui anno compleuit qui est
annus ab incarnatione diii.xluiꝰ.
ꝑsiriam facta est: que in actibus
apłoꝵ per ꝓphetam agabũ. p̾dicta
esse memoratur. Abeodẽ claudio
respasianus qui post neronẽ im¬
perauit. in brittãniã missus. ⁊
uectam insulam brittãnie ꝓximã
a meridie romanoꝵ dicione sub¬
ab austro in boream .xii. in orien¬

Expanded text:
Claudius imperator, ab Augusto quartus, cupiens utilem  Alubique et victoriam undecunque quaesivit. Itaque expeditionem in Brittaniam movit, quae excitata in tumulvidebatur. Transvectus in insulam est, quam neque ante Julium Caesarem. neque post eum quisquam adire ausus fuerat, ibique sine ullo praelio ac sanguine intra paucissimos dies plurimam insulae partem in deditionem recepit. Orcadas etiam insulas ultra Brittaniam in Oceano positas Romano adjecit imperio, ac sexto quam profectus erat mense Romam rediit, filioque suo Brittanici nomen imposuit. Hoc autem bellum quarto imperii sui anno complevit, qui est annus ab Incarnatione Domini quadrper Syriam facta est, quae in Actibus apostolorum per prophetam Agabum praedicta esse memoratur. Ab eodem Claudio Vespasianus, qui post Neronem imperavit, in Brittaniam missus, etiam Vectam insulam Brittaniae proximam a Meridie, Romanorum ditioni subab Austro in Boream duodecim, in Orien
Abbreviated transcription (Latin):
dotes int̾. altaria trucitabantur. pre¬
sules cum populis. sñ respectu hono¬
us ferro parcter et flammis alsume
ibsumebantur. Nec erat qui crudelit
interẽptos sepulture trateret. Itaq ñ¬
milli de miserandis reliquiis inmon¬
tur. alii fame confecti: ꝓcedentes ma¬
nus hostibus dabant. pro accipiẽdis
alim̾torum subsidus eternũ seruitiũ
subituri: si tñ non continuo trucidarẽ¬
tur. Ali tians marinas regiones dolẽ¬
tes petebant. alii perstantes ĩ patria
treproi. pauperẽ uitam ĩ montiba sil¬
uis uel rupibus arduis suspecta sẽꝑ
mente agebant..
.Capłm .xui.
Sispersisq insule indigenis
domuni reu̾sus est. Ceperunt et illi
paulatĩ uires aiõs q resumere. emĩ¬
gẽtes de latibulis quibus abaditi fu
to. qui solus forte romane gentis
p̾fate tempestati superfuerat: occi¬
sis ineadem parentibo Regiũ nom̃
et insigne ferentibo. Hoc gͦ duce ui¬
res capessunt brittones: et uictores

Expanded text:
dotes inter altaria trucidabantur, praedotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis sine ullo respectu honoris ferro pariter et flammis absumeabsumebantur, nec erat qui crudeliter interemptos sepulturae traderet. Itaque nonnulli de miserandis reliquiis, in montur: alii fame confecti procedentes manus hostibus dabant, pro accipiendis alimentorum subsidiis aeternum subituri servitium, si tamen non continuo trucidarentur: alii transmarinas regiones dolentes petebant: alii perstantes in patria trepidi pauperem vitam in montibus, silvis, vel rupibus arduis suspecta semper mente agebant. CAPUT XVI. dispersisque insulae indigenis, domum reversus est, coeperunt et illi paulatim vires animosque resumere, emergentes de latibulis quibus abditi fueo CCCCLXVI, qui solus forte Romanae gentis praefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus regium nomen et insigne ferentibus. Hoc ergo duce vires capessunt Brittones, et victores
Abbreviated transcription (Latin):
cepit aduenarũ: ita ut ip̃is quoq qͥ
eos aduocauerant indigenis essent
terrori. Cum subito inito ad tẽpus
fecere cum pictis quos longiꝯ iã bellã¬
do pepulerant ĩ socios arma uertere
incipiunt. Et primum quidem au¬
nonas sͥ eos affluentius ministrare
cogunt. querentes ꝙ occasionẽ diuor¬
cii ꝓtestantur nisi ꝓͣsior sͥ alimẽtoꝵ
copia daretur: se cuncta insule loca
Siquid̾ ut br̃iter dicam accẽsus ma¬
nibꝯ paganorum ignis: iustas de
sceleribo populi dei ultiones expetii:.
nõ illus impar. qui qͦnda a chald̾is
succensꝰ ⁊herosolimoꝵ menia ymo
edificia cũcta consũpsit. Sic enim
et hicagente ĩpiouictore. ymo dis¬
ponente iusto iudice ꝓximas qͣsꝙ
ciuitates agrosq depopulans ab
oriental mare usq ad occidentale
nullo ꝓhibente suum cõtinuiauit ĩ¬
cendium. Totãꝙ ꝓpe insule ꝑeũtis
suꝑficiem obtexit. Ruebant edificia
publica sił et priuata. passim sacer¬

Expanded text:
coepit advenarum, ita ut ipsis quoque qui coepit advenarum, ita ut ipsis quoque qui eos advocaverant indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis quos longius jam bellando pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. Et primum quidem annonas sibi eos affluentius ministrare cogunt, quaerentesque occasionem divortii, protestantur, nisi profusior sibi alimentorum copia daretur, se cuncta insulae loca siquidem, ut breviter dicam, accensus manibus paganorum ignis, justas de sceleribus populi, Dei ultiones expetiit, non illsuccensus Hierosolymorum moenia imo aedificia cuncta consumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, imo disponente justo judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans ab orientali mari usque ad occidentale nullo prohibente suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul et privata, passim sacer
Abbreviated transcription (Latin):
iuĩtia occidentalium saxonũ. uitaꝵ
natio nominatur. posita cõtra i p̃az
insulam nectam. de saxonibus .i.
ea regione que nũc antiquorum
saxonũ cognominatur. uenere ori¬
entales saxones. meridiani saxo¬
nes. occidui saxones. Porro de an¬
gelis. hoc est de illa patria que angu¬
lis dicitur. et ab eotp̃rusq hodie ma¬
nere desertus inter ꝓuintias uitaꝵ
et saxonũ pehibetur. Orientales
angli meditairanei angli. merci.
tota nordanhimbroꝵ ꝓgenies .i. il
larum gentium que ad boream
umbri fluminis inhabitant. ceti¬
q angloꝵ populi sunt orti. Duces
fuisse perhibentur eoruni primi.
nibo. hactenus in orientalili can¬
tie partibꝯ monumentum het suo no¬
mine insigne. Erant autem filii ui¬
gisli. cuius pater uecta. cuius pater
uodende cuius stirpe multarum pro¬
uintiarum regium genus originẽ
duxit. ⁊ lon mora ergo confluẽtibus
certatim in ĩsulam gentiu memo¬
rataru cat̾uis grandescere populus

Expanded text:
vincia Occidentalium Saxonum Jutarum vincia Occidentalium Saxonum Jutarum natio nominatur, posita contra ipsam insulam Vectam. De Saxonibus, id est, ea regione quae nunc antiquorum Saxonum cognominatur, venere Orientales Saxones, Meridiani Saxones, Occidui Saxones. Porro de Anglis, hoc est, de illa patria quae Angulus dicitur et ab eo tempore usque hodie manere desertus inter provincias Jutarum et Saxonum perhibetur, Orientales Angli, Mediterranei Angli, Merci, tota Nordanhymbrorum progenies, id est, illarum gentium quae ad Boream Humbri fluminis inhabitant caeterique Anglorum populi sunt orti. Duces fuisse perhibentur eorum primi nibus, hactenus in Orientalibus Cantiae partibus monumentum habet suo nomine insigne. Erant autem filii Victgilsi, cujus pater Vitta, cujus paterVoden, de cujus stirpe multarum provinciarum regium genus originem duxit. Non mora, ergo confluentibus certatim in insulam gentium memoratarum catervis, grandescere populus
Abbreviated transcription (Latin):
no .xlꝰ. uiꝰ. ab augusto regiui adep¬
tus. septẽ annis tenuit. Tunc au¬
glorum fiue saxonum gens inui¬
tata a rege p̾fato britãniam tribꝰ
longis nauibꝰ adducitur. et inori¬
entali parte insule uiuẽte eodem
rege locum manendi.q. pro prĩa
pugnatura. Re aut̃ uera hãc expu¬
gnatura suscepit. Inito ergo cer¬
tamine cũ hostibus qui ab aqͥlone
uictoriam sũpsere saxones. Qdubi
domi nuntiatum est. sił et insule fer¬
tilitas. ac segnicia buthonum. Mit¬
tãtur confestim illo classis ꝓlixior¬
armatorũ ferens manum fortiorẽ.
que p̾misse aduicta cohorti. inũcibi¬
lem fecit excercitum. Susceperunt
ergo qui aduenerant donantibꝰ bri
tãnis locum habitationis inter eos.
ea conditione ut hi pro patrie pace
et salute contra adusarios militaret.
Illisꝰ militantibꝰ debita stipendia cõ¬
ferrent. Aduenerant autẽ de tribꝯ
germanie populis fortioribꝰ. idest
rii. hoc est ea gens que uectaz tenez
insulam. et eaque usq hodie ĩ pro¬

Expanded text:
sextus ab Augusto regnum adeptus, septem annis tenuit. Tunc Anglorum sive Saxonum gens, invitata a rege praefato, in Brittaniam tribus longis navibus advehitur, et in Orientali parte insulae jubente eodem rege locum manendi, quasi pro patria pugnatura, re autem vera hanc expugnatura, suscipit. Inito ergo certamine cum hostibus qui ab Aquilone victoriam sumpsere Saxones. Quod domi nuntiatum est, simul et insulae fertilitas, ac segnitia Brittonum: mittitur confestim illo classis armatorum ferens manum fortiorem: quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperunt ergo qui advenerant donantibus Britanis, locum habitationis inter eos, ea conditione ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipendia conferrent. Advenerant autem de tribus Germaniae populis fortioribus, id est, rii, hoc est, ea gens quae Vectam tenet insulam, et ea quae usque hodie in pro
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiens .xx. et .ui. ãnnis tenuit.
Cuius anno imperii octauo. palla¬
dius adscotthos in xp̃m credentes.
a pontifice romane ecclẽ celestino.
primꝰ mittitur episcopus. Anno¬
illustris qui et patricius fuit. t̾ ciuz
cum symacho gessit consulatum.
bohunc pauꝑcule britthonum re¬
tus brittãnorum. Et in ꝓpcessu epi¬
stole ita calamitates exp̾licant.
Repellunt barbari ad mare. repel¬
lit mare ad barbaros. Inter ħoriũ¬
tur duogenera funeruz. aut angu¬
lamur: aut mergimur. ⁊leq ħ
tamen agẽtes quicꝙͣ. ab illo auxi¬
lii impetrare quiuerunt: ut pote
qui grauissimis eo tempore bellis
interẽp̃tus insidiis. atala tñ ip̃e adeo
intolerabilis rei publice remansit
hostis. ut totam pene europã excisis
mũsis q ciuitatib atq castellis
conroderet. Quin et hisdemtem¬
poribꝰ fames cõstantinopolim in¬
uasit: nec mora pestis sequta est.
sed et plurimi eiusdem urbis muri.
Multis quoq ciuitatibꝰ cõlapsis
fames et aerum pestifer odor pła¬

Expanded text:
suscipiens viginti et sex annos tenuit; cujus anno imperii octavo Palladius ad Scottos in Christum credentes a pontifice Romanae Ecclesiae Caelestino primus mittitur episcopus inlustris, qui et patricius fuit, tertio cum Symmacho gessit consulatum. Ad hanc pauperculae Brittonum retus Brittanorum; » et in processu epistolae, ita suas calamitates explicant: « Repellunt Barbari ad mare, repellit mare ad Barbaros; inter haec oriuntur duo genera funerum, aut jugulamur, aut mergimur. » Neque haec tamen agentes quicquam ab illo auxilii impetrare quiverunt, utpote qui gravissimis eo tempore bellis interemptus insidiis, Attila tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae remansit hostis, ut totam pene Europam excisis invasisque civitatibus atque castellis conroderet. Quin et iisdem temporibus fames Constantinopolim invasit: nec mora pestis secuta est; sed et plurimi ejusdem urbis muri cmultis quoque civitatibus conlapsis fames et aerum pestifer odor p
Abbreviated transcription (Latin):
subito corrupte m̃tis homines acer¬
ba pestis corripuit: que inbreui tã¬
tam eius multitudinem strauit.
ut ne sepeliendis quidẽ mortus
uiui sufficerent: sed ne morte qdͥ
suoꝵ nec timore mortis hii qui fr̃¬
erant. a morte anime qua peccã¬
dosternebantur reuocari poterat᷑.
Snde non multopꝰ actior gentẽ
peccatricẽ ultio dui sceleus secuta
est. Initũ namꝙ est consilium
Quid agendum. ubi querẽdum
ess presidiũ. ad euitandas uel repł¬
lendas tamferas tam q creberri¬
mas gentium aquilonalium in
suo Rege uurtigerno cum saxonũ
gentem de trãsmarinis partibus
in auxilium uocarent. Qd̾dñi nu¬
tu dispositum esse constant. ut ue¬
niret contui impbos malum. sicut
euidentius rerum exitus ꝓbauit.

Expanded text:
subito corruptae mentis homines acersubito corruptae mentis homines acerba pestis corripuit, quae in brevi tantam ejus multitudinem stravit ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi sufficerent: sed ne morte quidem suorum nec timore mortis, hi qui supererant a morte animae qua peccando sternebantur, revocari poterant: unde non multo post acrior gentem peccatricem ultio diri sceleris secuta est. Initum namque est consilium quid agendum, ubi quaerendum esset praesidium ad evitandas vel repellendas tam feras tamque creberrimas gentium Aquilonalium  Asuo rege Vurtigerno ut Saxonum gentem de transmarinis partibus in auxilium vocarent: quod Domini nutu dispositum esse constat, ut veniret contra inprobos malum, sicut evidentius rerum exitus probavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea brittones fames sua p̾fata
faciens relinquens.: multos eoꝵ
cogit uictã infestis predonibus da¬
re manũ alios uͦ nunꝙ̃: Quin po¬
tius confidentes in diuinũ ubi hu¬
manum cessabat auxilium. de
ipõis montibꝰ speluncis ac saltai¬
bus continue rebellabant. Et tũ
primum de iuimicis qui per mul¬
tos ãnos p̾das interra agebant.
Reu̾suri picti in extrema parte in¬
sule. Tunc primum et deinceps
quieuerũt. Predas tamen non
nulla retro etas minit affluere
cepit. Cum quibus et lux̾ia cresc̾e.
et hanc continuo omiuz lues sce¬
lerum comitari accelerant. Cru¬
delitas p̾cipue. et odiũ ueritatis.
amorq mendacii. Ita ut siquis
eorum maior et u̾itate aliq̃thenꝰ
ꝓprior uideretur: In hunc quasi
brittãnie subuersorẽ om̃ĩu odia
thela ꝙ sñ respectu contorquereñ¬
tur. Et non solum hec seculares.
s etiam ip̃e grex dñi eiusq pastores
egerunt. ebrietati. animositati.
ui iugo xp̃i subdentes. Interea

Expanded text:
nterea Brittones fames sua  Al.,  relinquens, multos eorum coegit victas infestis praedonibus dare manus, alios vero nunquam, quin potius confidentes in divinum ubi humanum cessabat auxilium, de ipsis montibus, speluncis ac saltibus continue rebellabant: et tum primum inimicis qui per multos annos praedas in terra agebant, reversuri; Picti in extrema parte insulae tunc primum et deinceps quieverunt, praedas tamen nonnnulla retro aetas meminit, affluere coepit: cum quibus et luxuria crescere, et hanc continuo omnium lues scelerum comitari adceleravit, crudelitas praecipue, et odium veritatis amorque mendacii, ita ut si quis eorum mitior, et veritati aliquatenus propior videretur, in hunc quasi Brittaniae subversorem, omnium odia telaque sine respectu contorquerentur. Et non solum haec saeculares viri, sed etiam ipse grex Domini ejusque pastores egerunt; ebrietati, animositati, vi jugo Christi, subdentes. Interea
Abbreviated transcription (Latin):
man tribus ep̃atum tenuere. Re
nhymbrorum famulus xpisti
tuda. qui erat ap̃scottos austri¬
coronam tonsure ecclãstice. et ca¬
tholicam tp̃ris paschalis regula
obseruans. Dir quidem bonus
colmano. et diligenter ea que ad

Expanded text:
man tribus episcopatum tenuere. Revnhymbrorum famulus Christi Tuda, qui erat apud Scottos Austricoronam tonsurae ecclesiasticae, et catholicam temporis paschalis regulam observans: vir quidem bonus Colmano, et diligenter ea quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
inito q conflictu ac soluta
contione agilberechtus do¬
inum rediit. Colmanꝰ uidens spre¬
tam suam doctrina. sectamq esse
despectam. assũptis his qui se seqͥ
uoluerunt .i. qui pascha catholicũ
et tonsuram corone: Nam et de
hoc questio non minima erat. re¬
cipere nolebant: Stotiam regress
tractaturus cum suis. quid de his
facere deberet. Cedd relictis sco¬
thoꝵ uestigiis ad suam sedem re¬
diit. ut pote agnita obseruatione
catholice pasche. facta est aute m

Expanded text:
initoque conflictu, ac soluta concione, Agilberctus domum rediit. Colman videns spretam suam doctrinam, sectamque esse despectam, adsumptis his qui se sequi voluerunt, id est, qui Pascha catholicum, et tonsuram coronae, nam et de hoc quaestio non minima erat, recipere nolebant, in Scottiam regressus est, tractaturus cum suis quid de his facere deberet. Cedd, relictis Scottorum vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione catholici Paschae. Facta est autem
Abbreviated transcription (Latin):
tabat diebꝰ ac uoctibꝰ ante tuguriũ
pauperis uulgus sũ numero. hi
animas curare. hi cupuentes corꝑa
reficere. Referri nequeunt que xp̃s
operabatur in famulo. qui u̾tutes
faciebat infirmus. Et cum debilita¬
ti sue nicħ remedii pateretur adhiberi.
quadam nocte candentem niueis
uestibus uidit sibi adesse ꝑsonaz. que
manu extensa iacentem uideretur
ad̾tollere: eumq consistere firmis
uestigiis ĩperabat. post quã horaz
ita fugatis doloribꝰ recepit p̾stinam
sanitatem: ut die reddito itineris
laborem subiret intrepidus.

Expanded text:
abat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis vulgus sine numero; hi animas curare cupientes, hi corpora. Referri nequeunt quae Christus operabatur in famulo, qui virtutes faciebat infirmus: et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa jacentem videretur adtollere, eumque consistere firmis vestigiis imperabat: post quam horam ita fugatis doloribus recepit pristinam sanitatem ut die reddito itineris laborem subiret intrepidus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. ut si ⁊ illi eade cũ illo sentir
uellent. om̃s parit in fonte uite ꝓ
consecrarent᷑. Et annuente paulino
fecit ut direrat. Habito eni cͥ sapienl
consilio. sciscitabat᷑ sigillatĩ ab om̃ibus
qualis sibi doctͥna hec eatenꝰ maudita
inouus diuinitatis cultus qͥ p̃dicabaf᷑¬

Expanded text:
dicebat, ut si et illi eadem cum illo sentire vellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicaba
Abbreviated transcription (Latin):
te natiomi angloꝵ. nec uota ipsiꝰ in
cassũ cecidere. qͥn potiꝰ fructũ in eam
multiplice credentiũ ppłoꝵ piꝰ agri
spiritalis cultor inuenit. Siqͥde to¬
tã illã ꝓuinciam iurta sui nois sacra¬
inentũ a longa iniqͥtate. atq infelici¬
tate lib̾atã ad fid̾e: oꝑa iusticiȩ ad
ꝑpetue felicitatis doua ꝑdurit. Acce

Expanded text:
Anglorum. Nec vota ipsius in cassum cecidere; quin potius fructum in ea multiplicem credentium populorum pius agri spiritalis cultor invenit. Siquidem totam illam provinciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquitate atque infelicitate liberatam, ad fidem et opera justitiae, ac perpetuae felicitatis dona perduxit, acce
Abbreviated transcription (Latin):
suũ tẽpꝰ ꝑdurasse ⁊ se inpueritia uidiᷤ¬
se testabat᷑. Erat aut̃ p̃fatꝰ rer redual
natu nobilis qͣnlibet actu ignobilis
filiꝰ tityli. cuiꝰ pat̾ fuit uosta. aqͦ reges
orientaliũ angloꝵ uulfingas appellant.
Uerũ corpualo ñ multo pꝰqͣ. fide accepit
cũ erularet ingallia fidi sacm̃tis imbu¬
tꝰ ẽ. Quoꝵ participẽ mar ubi regna¬
re cepit totã suã ꝓuinciã facere cura¬
uit. Cuiꝰ studiis głosissime fauit felix
ep̃c qͥ de burgundionũ partibꝰ ubiortꝰ

Expanded text:
suum tempus perdurasse, et se in pueritia vidisse testabatur. Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cujus pater fuit Vuffa, a quo reges Orientalium Anglorum Vuffingas appellant. Verum Eorpuald non multo postquam fidem accepit cum exsularet in Gallia, fidei sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi regnare coepit, totam suam provinciam facere curavit. Cujus studiis gloriosissime favit Felix episcopus, qui de Burgundi
Abbreviated transcription (Latin):
dedit᷑ꝰ moraret᷑. qͥb dieb cũ cunctis
aniane usq aduesꝑam nil aliud aget
ꝙͣ confluente eo de cunctis iuculilas
ac locis plebem. ap̃i uerbo salutis instru¬
eret. atq instructã in fluuio gleni qͥ
primꝰ erat lauacro remuissiouis ablue¬
rat. hec ulla tẽpore sequentiũ regũ

Expanded text:
deditus moraretur: quibus diebus cunctis a mane usque ad vesperam nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis plebem Christi verbo salutis instruere, atque instructam in fluvio Gleni, qui proximus erat, lavacro remissionis abluere. Haec villa
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ melinim. hoc qͥdẽ inꝑuintia
manere cũ regẽ solebat. baptrabat
cisteria iipso erordio nascentis ibi
eccłe potant edificari. At tñ iucampo¬
douo ubi tẽ ⁊̃ uilla regiaerat. fecit ba¬
silicã ꝙͣ. post modũ pagani aqͥb eduii
rer occisꝰ ÷ cum tota edem uilla succen¬
dert̃. ꝓ qua reges postĩores fecere sibi

Expanded text:
 Melmin. Haec quidem in provincia manere cum rege solebat, baptizabattisteria in ipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succenderunt: pro qua reg
Abbreviated transcription (Latin):
regis mercioꝵ. baptirati st̃ tẽpore
sequenti ⁊ alii libieiꝰ de edilbga regina
ꝑgeniti edilhiui iedilthirꝰ filia ⁊altͥ
filiꝰ uusfrea. quoꝵ pͥmi abbati adhuc
rapti st̃ de hac uita. ⁊ eburaci in eccła
sepulti. baptiratꝰ: ⁊ liffi filiꝰ offridi.
s n alii nobiles ac regii uiri ñ pauel.

Expanded text:
regis Merciorum. Baptizati sunt tempore regis Merciorum. Baptizati sunt tempore sequente et alii liberi ejus de Aedilberga regina progeniti, Aedifilius Vuscfrea quorum primi albati adhuc rapti sunt de hac vita, et Eburaci in ecclesia sepulti. Baptizatus est et Yffi filius Osfridi, sed et alii nobiles ac regii  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
annos circit᷑ centũ octoginta. Baptira¬
tus aut̃ eburaci die sco pasce pͥdie idu
piendũ baptisma inbueret᷑. citato ope
construrit. in q̃ ĩ ciuitate ipsidoctori
atq antistiti suo paulino sede ep̃atus
donauit. Mar aut̃ ut baptisma ꝯsecut᷑
est curauit docente eode paulmo ma¬
iorẽ ipso inloco ⁊ angͦtiorẽ de lapide
fabricare basilicã. incuꝰ medio ipsum
qͣd pͥꝰ fecãt oratoriũ uiclude t̃. Preꝑa¬
tis gͦ fundam̃tis uigiro pͥoris oratorii
ꝑ quadrũ cepit edificare basilica is
rer ipse impia morte occisꝰ opꝰ idem
successori suo osualdo ꝑficiendũ reli¬
quit. Paulinꝰ aut̃ er eo tp̃re ser annis
continuis id ÷ ad finẽ usq imꝑii regis
illiꝰ ũbũ di auuuente ac fauente ipso
in ipsa ꝓuintia p̃dicabat. credebant
ub aptizabant᷑ qͦͥtqͦt erant p̃ordinati
ead frid filii regis eduini qͥ ambo ei eu¬
li nati st̃. De quo enburga filia accarli

Expanded text:
annus circiter centesimus octogesimus. Baptizaannus circiter centesimus octogesimus. Baptizatus est autem Eburaci die sancto Paschae, pridie Iduupiendum baptisma imbueretur, citato opere construxit. In qua etiam civitate ipse doctori atque antistiti suo Paulino sedem episcopatus donavit. Mox autem ut baptisma consecutus est, curavit, docente eodem Paulino, majorem ipso in loco et augustiorem de lapide fabricare basilicam, in cujus medio ipsum quod prius fecerat, oratorium includeretur. Praeparatis ergo fundamentis in gyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Serex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuis, id est, ad finem usque imperii regis illius, verbum Dei, adnuente ac favente ipso, in ea provincia praedicabat: credebantque et baptizabantur quotquot erant praeordinati Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ stulticiã colui. nc aderẽplũ omĩum
captiꝰ ꝙͣ ipse ꝑ sapientiã mͥ ado uero
donata destruã: Statiq ab iecta
suꝑsticione uanitatis rogauit sibi regẽ
arma dare ⁊equũ emissariũ. quẽ ascen¬
deus ad idola destruenda ueniret. Non
o gͦ gladio accepit lancea in manu et
ascendens emissariũ regis ꝑgens adido¬
la. Quod aspiciens uulgꝰ estunabat eu
i eo lancea ꝙͣ. tenebat multũq gauisꝰ
de agnitione ueri di cultꝰ. ussis sociis
destruere ac sucendẽ fanũ cũ om̃ibꝰ sep¬
tis suis. Ostendit᷑ aut̃ locꝰ ille quondam
idoloꝵ ñlonge ab eburaco adorientẽ ultͣ
annẽ doruentionẽ ⁊ uocat᷑ hodie godinũd¬
dingaam ubi pontifer ipse inspirante
do uiuo polluit acdestrunt easquas
ipse sac̃uerat aras. xiii.
tis sue nobilib ac plebe ꝑplurima fi¬
de ilauacrui sc̃e regenationis anno reg¬
ni sui undecimo qui ÷ anuꝰ dñce inicar¬
nationis sercentesimꝰ ugesimꝰ septimꝰ
ab aduentu uͦ augloꝵ inbritanuiam

Expanded text:
plum omnium aptius quam ipse per sapientiam mihi a Deo vero donatam destruam? » Statimque abjecta superstitione vanitatis, rogavit sibi regem arma dare et equum emissarium, quem ascendens, ad idola destruenda veniret  Al.o gladio accepit lanceam in manu, et ascendens emissarium regis, pergebat ad idola. Quod aspiciens vulgus, aestimabat eum in eo lancea quam tenebat: multumque gavisus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere fanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad orientem, ultra amnem Dorwentionem, et vocatur hodie Godmunddingaham, ubi pontifex ipse inspirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat aras. CAPUT tis suae nobilibus, ac plebe perplurima fidem et lavacrum sanctae regenerationis, anno regni sui undecimo, qui est annus dominicae Incarnationis sexcentesimus vicesimus septimus, ab adventu vero Anglorum in Brittaniam
Abbreviated transcription (Latin):
terã capiti eiꝰ. ⁊ an hoc signũ agnosce¬
ret reqͥsiuit. Qui cũ tremens adpe¬
des eiꝰ ꝑcideret uellet leuauit eum
⁊ quasi familiari uoce affatuis. ecce
inquit hostium manꝰ quas tim uisti
ipso largiente ꝑcepisti. mem̃to ut t̾eiũ
quod ꝓmisisti facere ne differas. suscipi¬
endo fidemeiꝰ ⁊ p̾cepta seruando. qͥ te
a tẽporalib adu̾sis eripiens. tẽporaliꝰ
regni honore sublimauit. Et sidem¬

Expanded text:
teram capiti ejus, et an hoc signum agnosceteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si dei
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃tis p̃ciosior ÷ amore pecunie
ꝑdere. Q a̾ plura: fecit rex ut dictũ
est nec solũ exulẽ nuntiis hostilib¬
ñ tͣdlidit. s ⁊̃ eũ ut in regnũ ꝑueni¬
ret adiuuit. Na mox redeuntib do¬
mũnuntiis erercitũ ad debellandũ
edil frid collegit copiosũ. eũq sibioc¬
currentẽ cũ erercitu multo impari
non enĩ dedat illi spatiũ quo totum
suũ congregaret atq adunaret erer¬
citũ occidit in finib mertioꝵ ad orien¬
ne i filiꝰ redualdi uocabulo regnheri
occisus÷ At sic eduni uicit oraculo qͦd acce¬
ꝑat. ⁊ ñ tantũ regis sibi infesti insidiaᷤᷤ
uitauit. uerũ ⁊̃ eide ꝑempto in regni
głam successit. Cũ gͦ p̃dicante u̾bum
di paulino rer credere differret.⁊ ꝑ
aliqͦd tẽpꝰ ut diximꝰ horis competen¬
tib solitariꝰ sed̾et. qͥd agendum sibi
ipse scrutari consueuiss. ingrediens
ad eũ quada die uirdi imposuit der¬

Expanded text:
ornamentis pretiosior est, amore pecuniae ornamentis pretiosior est, amore pecuniae perdere. » Quid plura? Fecit rex ut dictum est: nec solum exulem nunciis hostilibn tradidit, sed etiam eum ut in regnum perveniret, adjuvit. Nam mox redeuntibus domum nunciis, exercitum ad debellandum Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis Mene et filius Redualdi, vocabulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculum quod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sederet, quid agendum sibi ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dex
Abbreviated transcription (Latin):
aut cognatis umꝙͣ. audiuit ostendere
potĩt ñ ei obtẽꝑare ⁊ monita eiꝰ saluta¬
ria susciꝑe cousentis: Nec distulit edu¬
in qͥn continuo polliceret᷑ in om̃ib se
secuturũ doctͥnã illiꝰ qͥ se tot ac tantis
calamitatib ereptũ ad regni apicẽ pro¬
ueheret. Qͦ accepto responso. confestĩ
differas. Et his dictis. ut fert disparuit.
ut intellige̾t ũ hominẽ ẽẽ qͥ sibi apparu¬
isset. s sp̃m. Et c̾ regiꝰ uiuenis solꝰ aid huc
ibiden sedet. gauisꝰ qͥde de coulata sibi
consolatione.s multũ sollicitꝰ ac mente
inquit. int̾ ⁊ sopitis ac relictis curarũ
quid̃ mali facẽ s fidem potiꝰ pollicitã
seruare disponit. Postꝙ̃ enĩ cogitatio¬
nẽ suã de qua tͥ ante dixi regine in se¬
creto reuelauit. reuocauit eũ illa ab
intentione ammonens qi nulla rati¬
one conueniat tanto regi amicum
suũ obtimũ in necessitate positum
auro uendere. ĩmo fide suã quȩ õĩb

Expanded text:
aut cognatis unquam audivit, ostendere aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare, et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestim differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spiritum. Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem seconsolatione, sed multum solicitus ac mente inquit, intra, et sopitis ac relictis curarum quid mali facere, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in secreto revelavit, revocavit eum illa ab intentione, ammonens quia nulla ratione conveniat tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro vendere, immo fidem suam, quae omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
transigeret. Qui respondens ait. Non me
estimes tue mesticie ⁊ insõnioꝵ ⁊ foruisece
ac solitarie sessionis causã uescire. Scio
enĩ certissime qͥ es ⁊ quare meres ⁊ que
uenta tͥ ini amio mala formidas. S
suadet ut uec ipse tͥ aliqͥd mali faciat.
nec tuis te hostib ꝑimendũ tradat. Qͥ
cũ omia se que posset huic taliꝑ meree¬
de beneficii daturũ ẽẽ respondet. a tl¬
iecit ille. Quod si ⁊ regẽ te futurũ ertine¬
tis inimicis inueritate ꝓmittat ita ut
ũ solũ os tuos ꝓgenitores s zom̃s qui
ante te reges in gente. angloꝵ fuerant
potestate transcendas: At edum constan¬
tior int̾rogando factꝰ ñ dubitauit ꝑmit¬
tere quin ei qͥ tanta sibi beneficia dona¬
ret dignis ipse grarũ actionib respon¬
deret. Tũ ille t̾cio. Si aut̃ inqͥt is qͥ tibi
tanta taliaq dona ueracit᷑ aduentura
p̾dirit. ⁊̃ consiliu tͥ tue salutis ac uite
meliꝰ atq utiliꝰ ꝙ̃. aliqͥs de tuis parentibꝰ

Expanded text:
respondens ait: « Ne me aestimes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae sessionis causam nescire: scio enim certissime qui es, et quare moeres, et quae ventura tibi in proximo mala formidas. Sedsuadeat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consilium tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
in hiemẽ regrediens tuis ocłis elabit᷑:
ita hec uita hominũ ad modicũ. ippa¬
ignoraniꝰ. Unde si hec noua doctͥna cer
ciꝰ aliqͥd attulerit. merito sequenda ẽẽ¬
uidet. hĩ siulia ⁊ ceti uaiores uatu
ac regis consiliarii diuinitꝰ admoniti
ꝓsequebaut᷑. Ad iecit aut̃ coifi qr uellas
ipsũ paulinũ diligentiꝰ audire de deo
quẽ p̾dicabat u̾bũ facientẽ. Qd cũ ui¬
bente rege facẽt. erclamauit auditis
eiꝰ sermonib dicens. lã oli intelletam
nichil eẽ qͦd colebamꝰ. qr uidelicet qͣnto
studiosior ineo cultu ueritatẽ quere¬
ba. tanto minꝰ inueniebã. Nc̃ aut̃ aꝑ¬
te ꝓfiteor qr in hac p̾dicatione ui̾tas
claret illa quȩ nob̾ uite salutis ⁊ bea¬
titudinis ȩ t̾ne doua ualet tͥbuere.
Unde suggero rex ut tẽpla⁊ altaria
quȩ sine fructu utilitatis sacͣiuimus
plura : Prebuit palã assensũ eugłuan

Expanded text:
in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum appaig Al., attulerit, merito esse sequenda videtur. » His similia et caeteri majores natu ac regis consiliarii divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo quem praedicabat, verbum facientem. Quod cum jubente rege faceret, exclamavit, auditis ejus sermonibus, dicens: « Jam olim intellexeram nihil esse quod colebamus: quia videliin eo cultu veritatem quaerebam, tanto minus inveniebam. Nunc autem aperte profiteor, quia in hac praedicatione veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine fructu utilitatis sacravimus,plura? praebuit palam adsensum evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ⁊ nichilominꝰ multis qͥ ampliora a
te beneficia ꝙͣ ego ⁊ maiores accipi¬
Si aut diĩ aliqͥd ualerent me potiꝰ iuua¬
re uellent qͥ illis impensiꝰ seruire cura¬
ui. Unde restat ut si ea que ne nobis
noua p̃dicant᷑ meliora ẽẽ ⁊ fortiora ha¬
bita eraminatione ꝓspereris. absq ul¬
lo cunctamine susciꝑe illa festinemus.
Cuiꝰ suasioni u̾b̾q prudentib. aliꝰ opti¬
matũ regis tͥbuens assensũ. continuo
subdidit. Talis inqͥens mͥ uidet̾ rer ui¬
ta hominũ p̃sens in t̾ris ad cõꝑationẽ
eiꝰ qͦd nob̾ inc̾tũ ÷ tẽꝑis. quale cũ te re¬
sidente ad cenã cũ ducib ac ministͥs
tuis tẽꝑe brumali accenso qͥđe foco in
medio ⁊ calido effecto cenacło. furenti¬
b aut̃ foris ꝑ omĩa tͣbinib hiemaliũ
pluuiarũ ł niuiũ. adueniens unꝰ passe¬
rũ domũ citissime ꝑ uolaui̾t qͥ c̃ꝑ hosti
um unũ ingrediens mor ꝑ aliud erie¬
rit ipso quid̃e tp̃re quo intꝰ: hiemis

Expanded text:
dit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiSi autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, meliora esse et fortiora, habita examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi videtur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniensque unus passerum ingrediens, mox per aliud exierit. Ipso quidem tempore quo intus est, hiemis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis angorib ⁊ ceco carꝑet᷑ igne. uidit
subito in tẽpeste noctis silentio appro¬
pinquantẽ sibi hominẽ uultꝰ habit᷑q
incogniti. Quẽ uidens. ut ignotũ ⁊
mopinatũ ñ parũ expauit. At ille ac¬
cedens salutauit eũ. ⁊ int̾rogauit q̃re
illa hora cetis qͥescentib ⁊ alto sopore
pressis. solꝰ ipse mestꝰ in lapide ꝑuigil

Expanded text:
retur igni, vidit subito intempestae noctis silentio adpropinquantem sibi hominem vultus habitusque incogniti: quem videns, ut ignotum et inopinatum, non parum expavit. At ille accedens salutavit eum, et interrogavit, quare illa hora, caeteris quiescentibus et alto sopore pressis, solus ipse moestus in lapide pervigil
Abbreviated transcription (Latin):
ruisse. ⁊ ap̃d regẽ illiꝰ familiarit᷑ c̃ sociis
habitare cognouit.misit nuntios qui
redualdo pecuniã multã ꝓnece eiul
offerrent. neq aliqͥd ꝑfecit. Misit scdo
offerens ⁊ bellũ insuꝑ illi si contẽp neret
indicens. Qͥ uł minis fractꝰ ł corruptꝰ
munib cessit depcauti. siue occidere
se ediunũ seu legatariis trad̾e ꝓmisit.
Qd ubi fidissimꝰ qͥda amicꝰ illiꝰ. aiau̾tit.
uit̾uit cubiculũ qͦ dormire disponebat.
Trat enĩ pͥma hora noctis ⁊ euocatũ fo¬
ras qͥd erga eũ ad regẽ rer ꝓmississer
edocuit. Et insuꝑ adiecit. Sigͦ uis hac
ipsa hora educã te de hac ꝓuincia.
faciã. cũ ille nil mͥ mali fecit. iil ad¬
huc inimicitiarũ intulerit. qͥupotiꝰ
si moriturꝰ sũ ille me magis ꝙ̃. ignobi¬
lior qͥsq morti tradat. Qo enĩ nunc fu¬
giam dͥ ꝑ os brittanniȩ ꝓuincias tot
annoꝵ tẽpoꝵq curriculis uagabundꝰ

Expanded text:
ruisse, et apud regem illius familiariter cum sociis ruisse, et apud regem illius familiariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redualdo pecuniam multam pro nece ejus offerrent: neque aliquid profecit. Misit secundo, offerens, et bellum insuper illi si contemneretur, indicens. Qui vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, ut sive occidere se Aeduinum, seu legatariis tradere promisit. Quod ubi fidissimus quidam amicus illius animadvertit, intravit cubiculum quo dormire disponebat; erat enim prima hora noctis, et evocatum foras; quid erga eum agere rex promisisset, edocuit et insuper adjecit: Si ergo vis, hac ipsa hora educam te de hac provincia, faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum, ille me magis quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes Brittaniae provincias, tot annorum temporumque curriculis vagabundus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa bonifaciꝰ de salute regis eduini ac
gentis ipsiꝰ littis agebat. S ⁊oraculũ
cȩleste quod illi quonda erulanti apud re¬
dualdũ regẽ angloꝵ pietas diuina reuela¬
re diguata÷ si minimũ ad suscipienda ł
intelligenda doctͥne monita salutaris sen¬
sum iuit illiꝰ. Cũ gͦ uid̾et paulinꝰ difficul¬
ter posse sublimitatẽ animi regalis adhu¬
militatẽ salutaris ine ⁊ suscipiendũ misti¬
um uiuificȩ crucis inclinari ac ꝑsalute
illiꝰ simul ⁊ gentis cui perat. ⁊ u̾bo erhorta¬
tionis apud hoĩes ⁊ ap̃d diuinã pietatẽ de¬
u̾bo p̃dicationis agẽt. tande ut uerisimile
regi quonda celitꝰ ostensii. nec erinde dis¬
tulit. qͥn continuo regẽ ãmoueret erple¬
re uotũ qͦd mnoraculo sibi eribito se factu¬
ad regni fastigia ꝑueniret. Erat aut̃ ora¬
culũ huiꝰmodi. Cũ ꝑsequente illũ edifrido
qͥ ante illũ regnauit ꝑ diu̾sa oc ultꝰ loca
ł regna multoꝵ annoꝵ tp̃re ꝓfugꝰ uagare

Expanded text:
pa Bonifacius de salute regis Aeduini ac gentis ipsius, literis agebat. Sed et oraculum caeleste quod illi quondam exulanti apud Redualdum regem Anglorum pietas divina revelare dignata est, non minimum ad suscipienda vel intelligenda doctrinae monita salutaris sensum juvit illius. Cum ergo videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis, ad humilitatem viae salutaris, et suscipiendum mysterium vivificae crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui praeerat, et verbo exhortationis apud homines, et apud divinam pietatem verbo deprecationis ageret; tandem, ut verisimile regi quondam caelitus ostensum. Nec exinde distulit quin continuo regem ammoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se factuxemptus, ad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusmodi: Cum persequente illum Aedilfrido, qui ante eum regnavit, per diversa occultus loca vel regna, multo annorum tempore profugus vagaret