comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et mox crudelis femina signũ dedit. illiq
mandata ꝑficiunt: Ipseq uulnerib transfix
in terrã corruens expirauit. Ca cũ rodulfo
regi nunciata fuissent. tam crudele germa¬
ni funus ingemuit. dolorisq impatiens adul¬
ciscendã fr̃is mortẽ exarsit. Fȩdusq qđ cũ
tadone pepigerat irrũpens. eidẽ bellũ indix̃
d plura. Conueniunt utroꝵq incampis
patentib acies. Rodulfus suos inpugnã di¬
rigit. ipse in castris residens. despe uictoriȩ
nil ambigens ad tabulã ludit. Erant siꝗdem¬
tunc he ruli belloꝵ siue exercituũ multoꝵq
iam strage notissimi. Qui siue ut expeditius
bella gererent. siue ut illatũ abhoste uuln
c̃tẽpnerent : nudi pugnabant. operientes so¬
lũmodo corporis ueretunda. Hoꝵ itaq uirib
rex indubitant̾ fidens. dũ ipse securus ad ta¬
bulam luderet. unũ desuis in arborẽ ꝗ forit
aderat ascendere iubet. quatin ei suoꝵ uicto

Expanded text:
et, mox crudelis femina signum dedit, iniqua et, mox crudelis femina signum dedit, iniqua mandata perficiuntur, ipseque vulneribus transfixus in terram corruens expiravit. Ea cum Rodulfo regi nuntiata fuissent, tam crudele germani funus ingemuit, dolorisque inpatiens, ad ulciscendam fratris mortem exarsit. Foedusque quod cum Tatone pepigerat inrumpens, eidem bellum indixit. Quid plura? Conveniunt utrorumque in campis patentibus acies. Rodulfus suos in pugna dirigit; ipse in castris residens, de spe victoriae nihil ambigens, ad tabulam ludit. Erant situnc Heroli bellorum usibus exerciti multorumque iam strage notissimi. Qui, sive ut expeditius bella gererent, sive ut inlatum ab hoste vulnus contemnerent, nudi pugnabant, operientes solummodo corporis verecunda. Horum itaque viribus rex indubitanter fidens, dum ipse securus ad tabulam luderet, unum c suis in arborem, quae forte aderat, ascendere iubet, quatenus ei suorum vi
Abbreviated transcription (Latin):
poculũ dignaret᷑ acciꝑe. Ille corde simplici ut
inuitat fuerat uenit. et quia erat statura pu¬
sillus. eũ fastu suꝑbię puella despexit. uerbaq
aduersus. eũ irrisoria ꝓtulit. At ille uerecun¬
dia parit̾ et indignatione ꝑfusus. talia rursũ
uerba respondit. quȩ ampliorẽ puellȩ confusi¬
onẽ afferrent. Tunc illa furore femineo suc¬
censa. dolorẽ cordis cohibere ñ ualens. malũ
qđ mente conceperat explere contendit. Simu¬
lat patientiã. uultũ exhilarat. eũq uerbis io¬
cundiorib demulcens ad sedendũ inuitat. Taliq
eũ in loco sedere constituit. quo parietis fenestrã¬
adscapulas haberer. quã fenestrã quasi adho¬
spitis honorẽ. Re aut̃ uera. ne eũ aliqua pul¬
saret suspicio. uelamine texerat p̾tioso. Preci¬
piens atrocissima uerba ꝓprus pueris. ut cũ
ipsa quasi ad pincernã loquens misce dixisset.
illi eũ a tergo lanceis ꝑforarent Factũq ẽ.

Expanded text:
vini poculum dignaretur accipere. Ille corde simplici, ut vini poculum dignaretur accipere. Ille corde simplici, ut invitatus fuerat, venit; et quia erat statura pusillus, eum fastu superbiae puella despexit, verbaque adversus eum inrisoria protulit. At ille verecundia pariter et indignatione perfusus, talia rursus verba respondit, quae ampliorem puellae confusionem adferrent. Tunc illa furore femineo succensa, dolorem cordis cohibere non valens, scelus quod mente conceperat explere contendit. Simulat patientiam, vultum exhilarat, eumque verbis iocundioribus demulcens, ad sedendum invitat, talique eum in loco sedere constituit, quo parietis fenestraad scapulas haberet. Quam fenestram quasi ob hospitis honorem, re autem vera ne eum aliqua pulsaret suspicio, velamine texerat pretioso, praecipiens atrocissima belua propriis pueris, ut, cum ipsa quasi ad pincernam loquens "Misce" dixisset, illi eum a tergo lanceis perforarent. Factumque est;
Abbreviated transcription (Latin):
Nter hȩc morit᷑ gedeoch. cui successit claffo fili¬
us suus. defuncto quoq claffone. tado eiusdem
filius. septimꝰ ascendit ad regnũ. Egressi quoq
lango bardi derugulanda. habitauer̃ incãpis pa¬
tentib. ꝗ sermone barbarico filda appellantur
Quo in loco dũ ꝑtriũ annoꝵ spacia morarentur.
bellũ exortũ ẽ int̾ tadonẽ atq rodulfũ heroloꝵ
regẽ. Qui cũ prius fȩdera necterent. causa int̾
eos discordiȩ ista fuit. Germanꝰ rodulfi regis
ad tadonẽ ferendę pacis gr̃a uenerat. ꝗ cũ exple¬
ta legatione patriã repeteret contigit ut ante
regis filiȩ domũ quȩ rum̃truda dicebat᷑ transi¬
tũ haberet. Illa multitudinẽ iuroꝵ nobilemq
comitatũ aspiciens. in terrogat ꝗs iste eẽ possit
ꝗ tam sublime obsequiũ haberet. Dictũq illi ẽ.
rodulfi regis germanũ legatione ꝑ functũ patriã
regredi. Mittit puella qui eũ inuitaret. et

Expanded text:
Inter haec moritur Godehoc; cui successit Claffo, filiInter haec moritur Godehoc; cui successit Claffo, filius suus. Defuncto quoque Claffone, Tato, eiusdem filius, septimus ascendit ad regnum. Egressi quoque Langobardi de Rugiland, habitaverunt in campis patentibus, qui sermone barbarico “feld” appellantur. Quo in loco dum per trium annorum spatia morarentur, bellum exortum est inter Tatonem atque Rodulfum Herolorum regem. Quos cum prius foedera necterent, causa inter eos discordiae ista fuit. Germanus Rodulfi regis ad Tatonem serendae pacis gratia venerat. Qui cum expleta legatione patriam repeteret, contigit, ut ante regis filiae domum, quae Rumetruda dicebatur, transitum haberet. Illa multitudinem virorum nobilemque comitatum aspiciens, interrogat, quis iste esse possit, qui tam sublime obsequium haberet. Dictumque illi est, Rodulfi regis germanum legatione perfuncta patriam regredi. Mittit puella, qui eum invitaret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatis p̃ditus. multis iã erat uirtutib clarus qui
cũ eisdẽ in locis aduitȩ usq metas habitasset. nc̃
tam̃ eiꝰ corpusculũ neapolĩ retinet hic sepius
hunc de quo diximꝰ feletheũ. eiusq coniuge cui
uocabulũ gisa fuit. ut ab iniꝗtate quiescerent
uerbis cȩlestib monuit. Ꝙb pia uerba sꝑnentib
hoc qđ eis post modũ contigit. longe antea futu¬
rũ p̃dixit. Adunatis igit᷑ odoacar gentib quę
eiꝰ ditioni parebant. id est turgilingi. heruli. ru¬
goꝵq partẽ quos iam dudũ possidebat nec non
etiã italię popłi: uenit in rugulandã Pugnauto
cũ rugis. ultimaq eos clade conficiens. feletheu
italiã reppetens. copiosã setũ captiuoꝵ multitu¬
dinẽ addux̃. Tunc lango bardi de sius regionib
egressi: uenerunt in rugulandã. quȩ latino elois
rugoꝵ patria dicit᷑. atq in ea quia erat solo fera¬
lis. aliquantis cõmorati sunt annis

Expanded text:
tate praeditus, multis iam erat virtutibus clarus. Qui tate praeditus, multis iam erat virtutibus clarus. Qui cum hisdem in locis ad vitae usque metas habitasset, nunc tamen eius corpusculum Neapolim retinet. Hic saepius hunc de quo diximus Feletheum eiusque coniugem, cui vocabulum Gisa fuit, ut ab iniquitate quiescerent, verbis coelestibus monuit. Quibus pia verba spernentibus, hoc quod eis postmodum contigit, longe antea futurum praedixit. Adunatis igitur Odoacar gentibus quae eius dicioni parebant, id est Turcilingis et Herolis Rugorumque partem, quos iam dudum possidebat, necnon etiam Italiae populis, venit in Rugiland pugnavitque cum Rugis, ultimaque eos clade conficiens, Feletheum Italiam repetens, copiosam secum captivorum multitudinem abduxit. Tunc Langobardi de suis regionibus egressi, venerunt in Rugiland, quae latino eloquio Rugorum patria dicitur, atque in ea, quia erat solo fertilis, aliquantis commorati sunt annis.
Abbreviated transcription (Latin):
magna aduersarios clade ꝓsternunt. Tan¬
demq deuictorib uictoriã capientes. tã regis¬
sui funus. quã proprias iniurias ulciscunt᷑.
Tunc magna dehostiũ exuuiis p̾da potiti. et
exillo iam tẽpore ad expetendos belli labores¬
audaciores effecti sunt¬
De functo post hȩc lamissione qui scđs regna¬
uerat. tertius ad regni gubernacula leth .iii. let¬
ascendit. Ꝙ cũ quadraginta ferme annis re¬
gnasset. gilde hoc filiũ suũ qui quartus innu¬
mero fuit. regni successore᷑ reliquit. hoc qͦq
de functo. quint gedeoch regnũ suscepit xuii
Dis tẽporib int̾ odoacar qui initaliã ꝑ ali¬
quot annos regnabat. et feletheũ qui et feba
dictꝰ ẽ rugoꝵ regẽ. magnarũ inimiciciarũ
fomes exarsit. ꝗfeletheus illis dieb ulteri¬
orẽ danubii ripã incolebat quã onerici finis
iđ danubii separat. In his onericoꝵ finib beati
tunc erat seuerini cȩnobiũ. qui om̃i scientia scĩ¬

Expanded text:
magna adversarios clade prosternunt. Tanmagna adversarios clade prosternunt. Tandemque de victoribus victoriam capientes, tam regis funus quam proprias injurias ulciscuntur. Tunc magna de hostium exuviis praeda potiti, et ex illo jam teaudaciores effecti suntDefuncto post haec Lamissione, qui secundus regnaverat, tertius ad regni gubernacula Lethu ascendit. Qui cum quadraginta ferme annos regnasset, Hildehoc filium, qui quartus in numero fuit, regni successorem reliquit. Hoc quoque defuncto, quintus Godehoc regnum suscepit. 19. His temporibus inter Odoacar, qui in Italia iam annos regnabat, et Feletheum, qui et Feva dictus est, Rugorum regem, magnarum inimicitiarum fomes exarsit. Qui Feletheus illis diebus ulteriorem Danubii ripam incolebat, quam a Norici finibus idem Danubius separat. In his Noricorum finibus beati tunc erat Severini coenobium. Qui omni abstinentiae sancti
Abbreviated transcription (Latin):
in comoda langobardi uirib. lamissionẽ de
quo superius diximꝰ sibi regẽ constituerun
Ꝙ ut erat iuuenili ȩ̨tate feruidus. et adbelli
certamina satis promptꝰ. alumni sui agel.¬
mundi necẽ ulcisci cupiens. inbulgares arma
conuertit. Primoq mox p̾lio cõmisso lango¬
bardi hostib terga dantes ad castra refuguir
Tunc rex lamissio ista conspiciens. eleuata
altius uoce om̃i exercitui clamare cȩpit. ut
regẽ hostes iugulassent: quãq miserabilit
eius natã quã sibi reginã optauerant capti¬
uã abduxerint. Postremo hortat᷑. ut se suosq
armis defenderent. melius eẽ dicens inbello
animã ponere. quã ut uilia mancipia hostr
ludibriis subiacere. Hęc et huiuscemodi du¬
uociferans diceret. et nunc minis. nunc pri
animos roboraret siquẽ etiã seruilis cditionis
pugnantẽ uidisser libertate eũ simul cũ pre¬
mus donaret. Tandẽ hortati. exemplisq
principis ꝗ prim adbellũ ꝓsiluerat accensi.
suꝑ hostes irruunt. Pugnant atrocit̾. et

Expanded text:
i viribus, Lamissionem, de quo superius dixeramus, sibi regem constituerunt. Qui ut erat juvenili aetate fervidus, et ad belli certamina satis promptus, non aliud nisi Agelmundi necem ulcisci cupiens, in Bulgares arma convertit. Primoque praelio mox commisso, Langobardi hostibus terga dantes ad castra refugiunt. Tunc rex Lamissio ista conspiciens, elevata altius voce omni exercitui clamare coepit, ut regem hostes jugulaverint, quam miserabiliter ejus natam, quam sibi reginam optaverant, captivam abduxerint. Postremo hortatur, ut se suosque armis defenderent, melius esse dicens in bello animam ponere, quam ut vilia mancipia, hostium ludibriis subjacere. Haec et hujuscemodi vociferans cum diceret, et nunc minis, nunc promrtamina roboraret: si quem etiam servilis conditionis pugnantem vidisset, libertate eum simul cum praemiis donaret. Tandem hortatu, exemploque principis, qui primus ad bellum prosilierat, accensi, super hostes irruunt, pugnant atrociter, et
Abbreviated transcription (Latin):
ego tumulũ cũ illuc orationis gr̃a ad uentassẽ.
epytaphiũ rogatus ab eidẽ loci abbate scriben¬
dum contexui.
bit᷑ albom uincentiã ueronãq. et reliquas
uenetiȩ ciuitates. excepto padaui. et monte¬
silicis. et mantua cępit. Uenecia enĩ non solũ
in paucis insulis quas nunc uenecias dicim con¬
stat. sed ei terminus apannoniȩ finib usque
adduã fluuiũ ꝓtelat᷑. Probat᷑ hoc in annalib
libris. inꝗb ꝑgamũ ciuitas eẽ legit̾ ueneriarũ
Nã et delacu benacu in historiis ita legimus.
Benacus lacus uenetiarũ de quo mincius flu¬
uius egredit᷑. Enetũ enĩ licet apud latinos
una littera addat᷑. greei laudabilẽ dicunt
Uenetiȩ etiã hystria conectit᷑ et utręq pn
una ꝓuincia habent᷑. histria enĩ ab hystro
riã. amplior quã nunc ẽ fuisse ꝑhibet̾ hui
uenetiȩ aquilegia ciuitas extitit caput. Pro
qua nunc foroiulii ita dictũ ẽ. qđ iulius cȩ¬

Expanded text:
ego tumulum, cum illuc orationis gratia adventassem, hoc ego tumulum, cum illuc orationis gratia adventassem, hoc epithaphium, rogatus ab Apro, eiusdem loci abbate, scribendum contexui.tur Alboin Vincentiam, Veronamque, et reliquas Venetiae civitates, exceptis Patavio, et Montesilicis, et Mantua, cepit. Venetia enim non solum in paucis insulis, quas nunc Venetias dicimus, constat; sed ejus terminus a Pannoniae finibus usque Adduam fluvium protelatur. Probatur hoc Annalibus libris, in quibus Pergamus civitas esse legitur Venetiarum. Nam "Benacus lacus Venetiarum, de quo Mincius fluvius egreditur". Eneti enim, licet aput Latinos una littera addatur, Grece laudabiles dicuntur. Venetiae etiam Histria conectitur, et utraeque pro una provincia habentur. Histria autem ab Histro riam, amplior quam nunc est fuisse perhibetur. Huius Venetie Aquileia civitas extitit caput, pro qua nunc Forum Iulii, ita dictum quod Iulius Ce
Abbreviated transcription (Latin):
de causa fortunatꝰ in tantũ beatũ martinum.
ueneratꝰ ẽ. ut relicta patria pauloante quam
ipse carminib reffert. illuc ꝓperandi ꝑfrues¬
tati lamenti. et remunã ꝑquẽ osapũ et alpem
iuliã. ꝑquẽ aguntu castrũ: drauũq et birrũ
fluuios aprionef et augustã ciuitatẽ quã uirdo
et lecha fluentant: iter fuisse describit. Iui
post quã turonis iuxta uotũ ꝓpriũ aduenit.
pictauis ꝑtransiens illuc habitans. et multoꝵ
ibidẽ scoꝵ gesta partĩ prosa. partĩ metrali
ratione conseripsit. Nouissimeq in eadẽ eiui¬
tate primũ pb̃r. deinde ep̃s ordinatꝰ ẽ. atq
in eodẽ loco digno tumulatꝰ honore quiescit
hic beati martini uitã quatuor in libris heroi¬
co uersu contexuit. et multa alia. maximeq
hymnos singularũ festiuitatũ. et p̃cipue ad
singulos amicos. uersiculos nulli poetarũ scđos
suaui et disserto sermone cõposuit. Ad cuius

Expanded text:
de causa Fortunatus in tantum beatum Martinum de causa Fortunatus in tantum beatum Martinum veneratus est, ut, relicta patria, paulo antequam ipse carminibus refert, illuc properandi per fluenta Tiliamenti et Reunam perque Osupum et Alpem Iuliam perque Aguntum castrum Dravumque et Byrrum fluvios ac Briones et Lecha fluentant, iter fuisse describit. Qui postquam Turonos iuxta votum proprium advenit, Pictavis pertransiens, illuc habitavit, et multorum ibidem sanctorum gesta partim prosa, partim metrali ratione conscripsit; novissimeque in eadem civitate primum presbiter, deinde episcopus ordinatus est, atque in eodem loco digno tumulatus honore quiescit. Hic beati Martini vitam quattuor in libris heroico versu contexuit, et multa alia maximeque ymnos singularum festivitatum et praecipue ad singulos amicos versiculos, nulli poetarum secundus, suavi et disserto sermone conposuit. Ad cuius
Abbreviated transcription (Latin):
nos pauca de uenerabili et sapientissimo uiro for¬
tunato retexere. qui hunc felicẽ suũ asseuerat
sociũ fuisse. Deniq hic de quo loquim fortuna¬
tus. natꝰ ꝗdem in loco ꝗ dupplabilis dicit̾ fuit
ꝗ locus haud longe acenitense castro. uel tar
uisiana distat ciuitate. Sed tam̃ rauenna nu¬
tritus et doct in arte gramatica siue rethoria
seu etiã geometrica. clarissimꝰ extitit. Hic cũ
oculoꝵ dolorẽ uȩhementissimũ pateret᷑ et ni¬
chilominꝰ felix iste ipsius socius pari modo ocu¬
los doleret. utriq ad basilicã beatoꝵ Pauli atq
ioħis quȩ intra eandẽ urbẽ sita ẽ perrexere
In qua etiã altariũ in honore beati martini
c̃fessoris constructũ. ꝓpinquã habet fenestra
inqua lucerna ad exhibendũ lumen ẽ constituti
De cuiꝰ oleo mox fr̃s isti fortunatꝰ scilicet &fi
lix dolentes oculos tetigerant. ilico dolore fu¬
gato sanitatẽ quã obtabant adepti sunt. Qul

Expanded text:
nos pauca de venerabili et sapientissimo viro Fornos pauca de venerabili et sapientissimo viro Fortunato retexere, qui hunc Felicem suum adseverat socium fuisse. Denique hic de quo loquimur Fortunatus natus quidem in loco qui Duplabilis dicitur fuit; qui locus haud longe a Cenitense castro vel Tarvisiana distat civitate; sed tamen Ravennae nutritus et doctus, in arte grammatica, sive rhetorica, sive etiam metrica, clarissimus eoculorum dolorem vehementissimum pateretur, et nihilominus Felix iste ipsius socius pari modo oculos doleret, utrique ad basilicam beatorum Pauli atque Iohannnis, quae intra eadem urbem sita est, perrexere. In qua etiam altarium in honore beati Martini confessoris constructum propinquam habet fenestram, in qua lucerna ad exibendum lumen est constituta. De cuius oleo mox sibi isti, Fortunatus scilicet et Felix, dolentia lumina tetigerunt. Ilico dolore fugato sanitatem, quam obtabant, adepti sunt. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
huni ꝗ et abbares morte chlotarii regis. suꝑ
sigebertũ eiꝰ filiũ irruunt. Ꝙb ille inturin¬
gã occurrens. eos iuxta albem fluuiũ poten¬
tissime superauit. eisdẽq petentib pacẽ de¬
dit huic sigeberto dehispanis adueniens
brunichildis. matrimonio iuncta ẽ De qua
ille filiũ. childeꝑtũ noe suscepit. Rursũq
abbares cũ sigeberto in locis ubi et prius pu¬
gnantes. francoꝵ proterentes exercitũ. uic
ñ post multũ tẽpus exhac luce subtractus ẽ
Cui corpus positũ in locello plũbeo cũ om̃ib¬
diuitus eiꝰ. ad constantinopolĩ ẽ ꝑ latũ. xii¬
git᷑ albom cũ ad fluuiũ plauẽ uenisset ibi ei
felix ep̃s taruisianȩ aeccłȩ occurrit Cui rex
ut erat largissimꝰ. om̃s suȩ aeccłȩ facultates
postulanti concessit. et ꝑ suũ pragmaticũ po¬
stulata firmauit
Sane quia huiꝰ felicis fecimꝰ mentionẽ. libet qͦq

Expanded text:
Huni, qui et Avares, morte Chlotarii regis, super Huni, qui et Avares, morte Chlotarii regis, super Sigisbertum ejus filium irruunt. Quibus ille in Turingia occurrens, eos juxta Albim fluvium potentissime superavit, eisdemque petentibus pacem dedit. Huic Sigisberto de Hispaniis adveniens, Brunichildis matrimonio juncta est, de qua ille filium Childebertum nomine suscepit. Rursumque Avares cum Sigisberto in locis, ubi et prius, pugnantes, Francorum proterentes exercitum, victnon post multum tempus, ex hac luce subtractus est. Cujus corpus positum in locello plumbeo, cum omnibus ejus divitiis Constantinopolim est perlatum. Igitur Alboin cum ad fluvium Plabem venisset, ibi ei Felix episcopus Tarvisianae ecclesiae occurrit. Cui rex, ut erat largissimus, omnes suae ecclesiae facultates postulanti concessit et per suum pracmaticum postulata firmavit. Sane quia huius Felicis fecimus mentionem, libet quoque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipuas ꝓsapies ut cũ eo habitarent accepit
et ita demũ ductoris honorẽ adept̾ ẽ. Popo¬
scit quoq arege generosarũ equarũ gregis
et in hoc quoq liberalit᷑ aprincipe exaudite¬
His dieb cũ langobardi italiã inuaserx
francoꝵ regnũ. mortuo iã eoꝵ rege chlota¬
rio. eiꝰ filii quadrifarie regebant diuisum
Primꝰq exhis ariꝑtus sedẽ habebat apudpi¬
risios. Scđs uero guntramn ciuitati p̾side¬
bat aurilenensi. Tertius quoq hilpericus
cathedrã habebat apud senonas in loco chloti¬
rii patris sui. Quartus nichilomin sichiꝑt
apud urbẽ regnabat metensẽ. Hoc etiam
tẽpore romanã ȩccłam uir scĩssim benediet
papa regebat. Aquilegensi quoq ciuitati
lingobardoꝵ barbariem metuens. ex aquilegia
ad gradi insulã confugit secũq omnẽ suȩ¬
te tanta fertilitas extitit. quanta nulla ętas
asseue rat᷑ meminisse. Co quoq tẽpore cõꝑta

Expanded text:
praecipuas prosapias, ut cum eo habitarent, accepit: praecipuas prosapias, ut cum eo habitarent, accepit: et ita demum ductoris honorem adeptus est. Poposcit quoque a rege generosarum equarum greges, et in hoc quoque liberalitate principis exauditHis diebus, quibus Langobardi Italiam invaserunt, Francorum regnum, mortuo iam eorum rege Chlotario, eius filii quadrifarie regebant divisum. Primusque ex his Aripertus sedem habebat apud Parisios. Secundus vero Gunthramnus civitati praesidebat Aurelianensi. Tertius quoque Hilpericus cathedram habebat apud Sessionas in loco Chlotarii patris sui. Quartus nihilominus Sigisbertus apud urbem regnabat Metensem. Hoc etiam tempore Romanam ecclesiam vir sanctissimus, Benedictus papa, regebat. Aquilegensi quoque civitatiLangobardorum rabiem metuens, ex Aquilegia ad Gradus insulam confugit secumque bete, tanta fertilitas exstitit, quanta nulla aetas asseveratur meminisse. Eo quoque tempore, comperta
Abbreviated transcription (Latin):
staculo hoc ẽ ciuitates. uel potius castri foroiu¬
lani terminos introisset: ꝑpendere cępit cui
potissimo primã prouinciarũ quã cęperat com¬
mittere deberet. Siquidem omĩs italia quȩ
uersus meridiem. uel potius in eurũ extendit᷑
tireni siue adriatici maris fluctib ambit̾. ab
occiduo uero et aquilone iugis alpiũ ita circũ¬
cludit᷑. ut nisi ꝑ angustos meatus. et ꝑ sũma
iuga montiũ ñ possit habere introitũ. Abori¬
entali uõ parte qua pannoniȩ̨ coniungitꝰ. et
largius patentẽ et planissimũ habet ingressy
Igit᷑ ut diximꝰ. dũ albom animũ intenderer
quẽ in his locis ducẽ constituere deberet.
gisulfũ ut fert᷑ suũ nepotẽ uirũ ꝑominia
idoneũ. qui eidẽ strator erat. quȩ lingua ꝓpru
marpais apellant. foro iulanę ciuitati. et totȩ
scepturũ dix̃ nisi ei quas ipse eligere uoli¬
ente sibi rege quas obtauerat langobardoꝵ

Expanded text:
staculo, hoc est civitatis vel potius castri Foroiustaculo, hoc est civitatis vel potius castri Foroiulani terminos introisset, perpendere coepit, cui potissimum primam provinciarum quam ceperat committere versus meridiem, vel potius in Eurum extenditur., Tyrrheni, sive Adriatici maris fluctibus ambitur, ab Occiduo vero et Aquilone, jugis Alpium ita circumcluditur, ut nisi per angustos meatus, et per summa juga montium, non possit habere introitum. Ab Orientali vero parte, qua Pannoniae conjungitur, et largius patentem et planissimum habet ingressum. Igitur, ut diximus, dum Alboin animum intenderet, quem in his locis ducem constituere deberet, Gisulfum, ut fertur, suum nepotem, virum per omnia idoneum, qui eidem strator erat, quem lingua propria Marpahis appellant, Forojulianae civitati et toti scepturum edixit, nisi ei quas ipse eligere voluente sibi rege, quas optaverat Langobardorum
Abbreviated transcription (Latin):
suri. habitauer᷑ aut̃ inpannoniã annis quadt¬
ginta duob. de qua egressi sunt m̃se apfłꝓ
indictionẽ primã. alid die post scm pasca
sis. kalenđ aprł fuit cũ iam adnĩ in carna¬
tione. anni quingenti sexaginta octo eẽnt eub
Sit cũ rex alboin cũ om̃i suo exercitu uiiillã¬
uulgiq promiscui multitudine. ad extremos
italiȩ fines ꝑuenisset. montẽ qui in eisdẽ lod
ꝓminet ascendit. Indeq ꝓut conspicere posis
& mons ꝓpt̾ hanc
ut fert᷑ causã. ex eo tẽpore mons regis apellat
ẽ. Ferunt in hoc monte bi sontes feras enutri¬
ri. nec mirũ cũ usq hic pannoniã ꝑtingat. qđ
hoꝵ animantiũ ferax ẽ. Deniq retulit michi
ꝗdam ueracissimꝰ senex. tale coriũ in hoc monte
occisi bisontis uidisse. in quo quinderi ut aie¬
bat homines unꝰ iuxta unũ potuissent cubare.
Ndeq albom cũ uenetiȩ̨ finẽ¬
quȩ prima ẽ italiȩ prouintia. sine aliquo ob¬

Expanded text:
suri. Habitavere, autem in Pannonia annis quadrsuri. Habitavere, autem in Pannonia annis quadraginta duobus. De qua egressi sunt mense aprili, per indictionem primam, alio quidem die post sanctum Pascha, psis kalendis Aprilibus fuit, cum iam a Domini incarnatione anni quingenti sexaginta octo essent evoluti. 8. Igitur cum rex Alboin cum omni suo exercitu vulgique promiscui multitudine ad extremos Italiae fines pervenisset, montem qui in eisdem locis prominet ascendit, indeque, prout conspicere potuit, i mons propter hanc, ut fertur, causam ex eo tempore mons Regis appellatus est. Ferunt, in hoc monte bisontes feras enutriri. Nec mirum, cum usque huc Pannoniam pertingat, quae horum animantium ferax est. Denique retulit mihi quidam veracissimus senex, tale se corium in hoc monte occisi bisontis vidisse, in quo quindecim, ut aiebat, homines, unus iuxta alium potuissent cubare. 9. Indeque Alboin cum Venetiae finequae prima est Italiae provincia, sine aliquo ob
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo apud italiã terribilia noctu signa uisa
sunt. hoc ẽ igneȩ acies incęlo apparuerunt
eũ scilicet ꝗ postea effusus ẽ sanguinẽ coruscante
lbom uero ad italiã cũ langobardis
profecturus. ab amicis sus uetulis saxonis auxi¬
liũ petut. quatinꝰ spaciosã italiã cũ plurimis
possessurus intraret. Ad quẽ saxones plus qui
iuigintimilia uiroꝵ cũ uxorib simul et parui¬
lis. ut cũ eo ad italiã ꝑgerent iuxta ei uolun¬
tatẽ uenerunt. hoc audientes chlotarius et
sigebertus reges francoꝵ. sueuos aliasq gen¬
tes in locis de ꝗb idem saxones exierant᷑ posit
unc albom sedes proprias hoc ẽ pannonũ in
amicis suis. hunis contribuit. Co scilicet onli¬
ne. ut si quo tẽpore langobardis necesse ẽt
reuerti: sua rursũ arua reppeterent. Igtꝰ
langobardi relicta pannonia. cũ uxorib et
matis om̃iq suppellectili italiã ꝓperant poses¬

Expanded text:
tinuo apud Italiam terribilia noctu signa visa tinuo apud Italiam terribilia noctu signa visa sunt, hoc est igneae acies in caelo apparuerunt, eum scilicet qui postea effusus est sanguinem coruscantes. 6. Alboin vero ad Italiam cum Langobardis profecturus ab amicis suis vetulis Saxonibus auxilium petiit, quatenus spatiosam Italiam cum pluribus possessurus intraret. Ad quem Saxones plus quam viginti milia virorum cum uxoribus simul et parvulis, ut cum eo ad Italiam pergerent, iuxta eius voluntatem venerunt. Hoc audientes Chlotarius et Sigibertus, reges Francorum, Suavos aliasque gentes in locis de quibus idem Saxones exierant posuerunt. 7. Tunc Alboin sedes proprias, hoc est Pannoniam, amicis suis Hunnis contribuit, eo scilicet ordine, ut, si quo tempore Langobardis necesse esset reverti, sua rursus arva repeterent. Igitur Langobardi, relicta Pannonia, cum uxoribus et natis omnibus et suppellectile Italiam properant posses
Abbreviated transcription (Latin):
et tantũ maxime abeadẽ sophia augusta ꝑter¬
ritus ẽ ut regredi ultra constantinopolĩ non
auderet. Tui int̾ cętera quia eunuchus erat
illa hȩc fertur mandasse ut eũ puellis inge¬
nitio lanarũ pensã faceret diuidere. Ad quȩ
uerba narsis dicit᷑. hȩc responsa dedisse. Tale
se eidẽ telã orditurũ. qualẽ ipsa dũ uiuerer
deponere ñ posset. Itaq odio metuq exagita¬
tus. in neapolim campanię ciuitatẽ secedens.
legatos mox ad langobardoꝵ gentẽ dirigit
mandans ut pauꝑtina pannoniȩ̨ rura desere¬
rent. et ad italiã cunctis refertũ diuitis pos¬
sidendã uenirent. Simulq multimoda pomo¬
rũ genera. aliarũq rerũ species. quarũ italia
ferax ẽ mittir quatinꝰ eoꝵ adueniendũ aui¬
mos possit illicere. Langobardi lȩta nuncia
et quȩ ipsi p̃optabant gratant᷑ suscipiunt.
deq futuris cõmodis animos attollunt. Con¬

Expanded text:
et in tantum maxime ab eadem Sophia Augusta teret in tantum maxime ab eadem Sophia Augusta territus est, ut regredi ultra Constantinopolim non auderet. Cui illa inter caetera, quia eunuchus erat, haec fertur mandasse, ut eum puellis in genicio lanarum faceret pensa dividere. Ad quae verba Narsis dicitur haec responsa dedisse: talem se eidem telam orditurum, qualem ipsa, dum viveret, deponere non possit. Itaque odio metuque exagitatus in Neapolim Campaniae civitatem secedens, legatos mox ad Langobardorum gentem dirigit, mandans, ut paupertina Pannoniae rura desererent et ad Italiam cunctis refertam divitiis possidendam venirent. Simulque multimoda pomorum genera aliarumque rerum species, quarum Italia ferax est, mittit, quatenus eorum ad veniendum animos possit inlicere. Langobardi laeta nuntia et quae ipsi praeoptabant gratanter suscipiunt deque futuris commodis animos adtollunt. Con
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur deleta ut dictũ ẽ uel superata narsis
om̃i gothoꝵ gente. his quoq de quib dixim¬
pari modo deuictis. dũ multũ auri et argenti
seu cęterarũ specierũ diuitias ad quisisset. ma¬
gnã aromanis ꝓ quib multa contra eoꝵ ho¬
stes laborauerat inuidiã ꝑtulit. Ꝙ contra
eũ iustino augusto eiusq coniugi sophiȩ. in
hȩc uerba suggesser dicentes. Quia expedie¬
rat romanis. gothis potius seruire quã gre¬
cis. ubi narsis eunuchus imꝑat et nos serui¬
tute opprimit et hȩc nr̃ piissim princeps
ignorat Aut libera nos demanu ei. aut
certe et ciuitatẽ romanã et nosmet ipsos
gentib tradim. Cũq hoc narsis audisset.
hȩc breuit̾ retulit uerba. Si male feci cũ ro¬
manis. male inueniã. Tunc augustꝰ in tantũ
aduersus narsetẽ cõmotꝰ ẽ. ut statĩ initaliã
longinũ p̃fectũ mitteret: qui narsetis locũ opti¬
neret. Narsis uero his cognitis ualde ꝑtimuit

Expanded text:
Igitur deleta, ut dictum est, vel superata Narsis Igitur deleta, ut dictum est, vel superata Narsis omni Gothopari modo devictis, dum multum auri, sive argenti, seu caeterarum specierum divitias adquisisset, magnam ab his pro quibus multa contra eorum hostes laboraverat invidiam pertulit, qui contra eum Justino Augusto, et ejus conjugi Sophiae, in haec verba suggesserunt dicentes: Quia expedierat Romanis, Gothis potius servire quam Graecis, ubi Narsis eunuchus imperat, et nos servitio premit, et haec noster piissimus princeps ignorat. Aut libera nos de manu ejus, aut certe in civitatem Romanam, et nosmetipsos gentibus tradimus. Cumque haec Narsis audisset, haec breviter retulit verba: Si male feci cum Romanis, male inveniam. Tunc Augustus in tantum adversus Narsetem commotus est, ut statim in Italiam Longinum praefectum mitteret, qui Narsetis locum obtineret. Narsis vero his cognitis, valde pertimuit,
Abbreviated transcription (Latin):
amissis foliis. radiantib uuis illesa manebat
hyeme ꝓpinquante. Nocturnis siue diurnis
horis ꝑsonabat tuba bellantiũ. audiebat᷑ aplu¬
rib quasi murmur exercit. nulla erant uesti¬
gia cõmeantiũ. nullus cernebat̾ ꝑcussor. et
tam̃ uisus oculoꝵ superabant cadauera mortu¬
oꝵ Pastoralia loca uersa fuerant in hominũ¬
sepulturas. et habitacula humana facta fuerar̃
confugia bestiarũ. Ethȩc ꝗdem mala intra
italiam tantũ usq ad fines gentiũ alemannoꝵ
et baioarioꝵ. solis romanis accider̃. Int̾ hȩc
iustimano principe uita decidente. iustinus
minor rempublicã apud constantino polĩ regen¬
dam suscepit. his quoq tẽporib narsis patri¬
cius cuiꝰ ad om̃ia studiũ uigilabat. uitalem
ep̃m altinę ciuitatis ꝗ ante annos plurimos
ad francoꝵ regnũ c̃fugerat. hoc ẽ ad magon¬
thiensẽ ciuitatẽ. tandẽ cõprehensũ apud
siciliã exilio damnauit.

Expanded text:
amissis foliis radiantibus uvis inlaesa manebat amissis foliis radiantibus uvis inlaesa manebat hieme propinquante. Nocturnis seu diurnis horis personabat tuba bellantium, audiebatur a pluribus quasi murmur exercitus. Nulla erant vestigia commeantium, nullus cernebatur percussor, et tamen visum oculorum superabant cadavera mortuorum. Pastoralia loca versa fuerant in sepulturam hominum, et habitacula humana facta fuerant confugia bestiarum. Et haec quidem mala intra Italiam tantum usque ad fines gentium Alamannorum et Baioariorum solis Romanis acciderunt. Inter haec Iustiniano principe vita decidente, Iustinus minor rem publicam apud Constantinopolim regendam suscepit. His quoque temporibus Narsis patricius, cuius ad omnia studium vigilabat, Vitalem episcopum Altinae civitatis, qui ante annos plurimos ad Francorum regnum confugerat, hoc est ad Agonthiensem civitatem, tandem conprehensum aput Siciliam exilio damnavit. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
mor habebat. fugientes cladem aut uitantes it¬
linquebant domos desertas habitatorib. solis
catulis domũ seruantib. petulia sola remanebat
in pascuis nullo astante pastore. Cerneres pri&
uillas. seu castra repleta agminib hominũ. possi¬
ra uero die uniuersis fugientib cuncta eẽ insusd
silentio. Fugiebant filii cadauera insepulta pa¬
rentũ relinquentes. parentes obliti pietatis iusce¬
ra natos relinquebant estuantes. Siquẽ forte
antiqua pietas ꝑstringebat. ut uellet sepelire
proximũ: restabat ipse insepultꝰ. et dũ obseque¬
batur perimebat᷑. Dum inferre obsequiũ prȩ¬
meditabat᷑. ipse funus sine obsequio manebat¬
ut uideres scłm in antiquũ redactũ silentium.
Nulla uox irruere nullus pastoꝵ sibilus. nullȩ
insidiȩ bestiarũ in pecudib. nulla damna indo¬
mesticis uolucrib Sata transgressa metendi
tẽpus. in tacta expectabant messores. Uinea

Expanded text:
mor habebat, fugientes cladem vitare, remor habebat, fugientes cladem vitare, relinquebantur domus desertae habitatoribus, solis catulis domum servantibus. Peculia sola remanebant in pascuis, nullo adstante pastore. Cerneres pridem villas seu castra repleta agminibus hominum, postera vero die universis fugientibus cuncta esse in summo silentio. Fugiebant filii, cadavera insepulta parentum relinquentes , parentes obliti pietatis viscera natos relinquebant aestuantes. Si quem forte antiqua pietas perstringebat, ut vellit sepelire proximum, restabat ipse insepultus; et dum obsequebatur, perimebatur, dum funeri obsequium praebebat, ipsius funus sine obsequio manebat. Videres seculum in antiquum redactum silentium: nulla vox in rure, nullus pastorum sibilus, nullae insidiae bestiarum in pecudibus, nulla damna in domesticis volucribus. Sata transgressa metendi tempus intacta expectabant messorem; vinea
Abbreviated transcription (Latin):
magistrũ militũ. uirũ bellicosũ et fortẽ. uni¬
uersos italiȩ fines obtinuit. Hic narsis prius
quidem cartularius fuit. deuide ꝓpt̾ uirtutũ
meritũ patriciatꝰ honorẽ ꝓmeruit. Erat aut̃
uir piissimꝰ. in religione catholicus. in pauꝑes
munificus. in recuꝑandis basilicis satis studios.
Uigiliis et orationib in tantũ studens. ut plus
pestilentia exorta ẽ Subito enĩ apparebant
quȩdã signacula ꝑdomos: hostia uasa uł uesti¬
menta. quȩ siquis uoluisset abluere: magis ma¬
gisq apparebant. Post annũ uero expletũ cȩper
nasci in inguinib hominũ. ł in aliis delicatiorib
locis. glandulȩ in modũ nucis. seu dactilis. quis
mox subsequebat᷑ febriũ intolerabilis estus. ita
ut intriduo homo extingueret᷑. Sin uero aliꝗs
triduũ trans egisset : habebat spẽ uiuendi . Erat
aut̃ ubiq luctꝰ ubiq lacrimȩ. Nã ut uulgi ru¬

Expanded text:
magistrum militum, virum bellicosum et fortem, unimagistrum militum, virum bellicosum et fortem, universos Italiae fines obtenuit. Hic Narsis prius quidem chartularius fuit, deinde propter virtutum merita patriciatus honorem promeruit. Erat autem vir piissimus, in religione catholicus, in pauperes munificus, in recuperandis basilicis satis studiosus, vigiliis et orationibus in tantum studens, ut plus pestilentia exorta est. Subito enim apparebant quaedam signacula per domos, hostia, vasa vel vestimenta, quae si quis voluisset abluere, magis magisque apparebant. Post annum vero expletum coeperunt nasci in inguinibus hominum vel in aliis deligatioribus locis glandulae in modum nucis seu dactuli, quas mox subsequebatur febrium intolerabilis aestus, ita ut in triduo homo extingueretur. Sin vero aliquis triduum transegisset, habebat spem vivendi. Erat autem ubique luctus, ubique lacrimae. Nam, ut vulgi ru
Abbreviated transcription (Latin):
mare disponeret : tande in loco cui tamneta
nom̃ ẽ. graui bello anarsete superat extin¬
ctus ẽ Amingus uero dũ Widin gothoꝵ
comiti contra narsetẽ rebellanti auxilium
ferre conatꝰ fuisset: utriq anarsete suꝑati
sunt. Widin superat. constantinopolĩ exili¬
atus. Amingus uero ꝗ ei auxiliũ p̾buerat.
narsetis gladio perimit᷑. Tertius qͦq fran¬
coꝵ dux nõe leutharius buccilini germanus
dũ multa p̃da honustus ad patriã cuperet re¬
uerti. int̾ ueronã et trentũ iuxta lacum be¬
nacũ propria morte de functꝰ ẽ.
Dabuit nichilomin narsis certam̃ aduersus
sinduald breronoꝵ regẽ ꝗ adhuc de heroloꝵ
stirpe remanserat. quos secũ italiã ueniens
adduxerat. huic narsis fidelit̾ sibi primũ ad¬
herenti: multa beneficia contulit. Sed nouis¬
sime suꝑbe rebellantẽ. et regnare cupientẽ.
bello superatũ et captũ celsa intrabe suspendit.
Co quoq tẽpore narsis patricius ꝑ dagisteum

Expanded text:
mare disponeret, tandem in loco cui Tannetum mare disponeret, tandem in loco cui Tannetum nomen est gravi bello a Narsete superatus, extinctus est. Amingus vero dum Widin Gothorum comiti contra Narsetem rebellanti auxilium ferre conatus fuisset, utrique a Narsete superati sunt. Widin captus Constantinopolim exiliatur. Amingus vero, qui ei auxilium praebuerat, Narsetis gladio perimitur. Tertius quoque Francorum dux nomine Leutharius, Buccellini germanus, dum multa praeda onustus ad patriam cuperet reverti, inter Veronam et Tridentum iuxta lacum Benacum propria morte defunctus est. Habuit nihilominus Narsis certamen adversus Sinduald Brentorum regem, qui adhuc de Herulorum stirpe remanserat, quos secum in Italiam veniens olim Odoacar adduxerat. Huic Narsis fideliter sibi primum adhaerenti multa beneficia contulit; sed novissime superbe rebellantem et regnare cupientem, bello superatum et captum celsa de trabe suspendit. Eo quoque tempore Narsis patricius per Dagisteum
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur cũ circũquaq frequentes
langobardoꝵ uictorię ꝑsonarent narsis carti¬
larius imperialis qui tunc perat italię. bellũ
aduersus totilã gothoꝵ rege̾ p̃parans. cũ iam
pridẽ langobardos federatos haberet. legatos
ad albomn dirigit. quatin ei pugnaturo cũ go¬
this auxiliũ ministraret. Tunc albomn electã
ei manũ direx̃. Qui romanis aduersus gothos
suffragiũ ferrent. qui ꝑmaris adriatici sinũ¬
in italiã transuecti. sociati romanis pugnã mier
cũ gothis. quib usq ad int̾nitionẽ parit̾ cũ toti¬
la suo rege deletis. onerati multis munerib
uictores ad propria remearunt
His tẽporib narsis etiã buccilino duci u¬
bellũ intulit. Quẽ teodeꝑtꝰ rex francoꝵ cũ
italiã introisset. reuersus adgalliam cũ amin¬
go alio duce subiciendã. italiã dereliquerat
Ꝙbuccilinus cũ pene totã italiã dirreptionis
uastaret. et teodeꝑto suo regi dep̾da italiȩ
munera copiosa conferret: cũ incãpaniã hie¬

Expanded text:
gitur cum circumquaque frequentes Langobardorum victoriae personarent, Narsis chartularius imperialis, qui tunc praeerat Italiae, bellum adversus Totilam Gothorum regem praeparans, cum jam pridem Langobardos foederates haberet, legatos ad Alboin dirigit, quatenus ei pugnaturo cum Gothis, auxilium ministraret. Tunc Alboin electam e suis manum direxit, qui Romanis adversum Gothos suffragium ferrent, qui in Italiam transvecti, sociati Romanis pugnam inierunt cum Gothis; quibus usque ad internitionem pariter cum Totila suo rege deletis, honorati multis muneribus victores ad propria remearunt.2. His temporibus Narsis etiam Buccellino duci bellum intulit. Quem Theudepertus rex Francorum, cum in Italia introisset, reversus ad Gallias, cum Amingo alio duce ad subiciendam Italiam dereliquerat. Qui Buccellinus cum pene totam Italiam direptionibus vastaret et Theudeperto suo regi de praeda Italiae munera copiosa conferret, cum in Campania hie
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ transmeato langobardi de quo dixeramus
flumine. cũ adulteriores t̾ras ꝑuenissent. illic
ꝑ tepus aliquot cõmorabant᷑. Interea cum nil
citi securitas quȩ sẽꝑ detrim̾toꝵ mat̾ ẽ. eis ñ
modicã ꝑniciẽ peperit. Noctu deniq cũ negle¬
gentia resoluti cuncti quiescerent. subito suꝑ
eos bulgares irruentes plures exeis sautiant᷑
multos ꝓsternunt. et intantũ ꝑ eoꝵ castra
diu uagantes. ut ipsũ agelmundũ regẽ int̾¬
ficerent eiꝰq unicã filiã sorte captiuitatis ax

Expanded text:
gitur transmeato Langobardi de quo dixeramus flumine, cum ad ulteriores terras pervenissent, illic per tempus aliquod commorabantur. Interea cum nihil citi, securitas, quae semper detrimentorum mater est, eis non modicam perniciem peperit. Noctu denique cum neglegentia resoluti cuncti quiescerent, subito super eos Vulgares inruentes, plures ex eis sauciant, multos prosternunt, et in tantum per eorum castra debachati sunt, ut ipsum Agelmundum regem interficerent eiusque unicam filiam sorte
Abbreviated transcription (Latin):
agel mundi funus regni gubernacula susciperet
Ferunt hunc cũ langobardi cũ rege suo it̃ agen¬
tes ad quendã fluuiũ ꝑuenissent. et ab amaxoni¬
bus essent ꝓhibiti ultra pmcare. cũ earũ fortis¬
sima in fluuio natando pugnasse: eãq ꝑemisse.
sibiq laudis głam. langobardis quoq transitum
quatinꝰ si amazon eundẽ lamissionẽ superaret.
lango bardi a flumine retederent. si uero alamis¬
sione ut et factũ ẽ ipsa uinceret᷑. langobardis
eadẽ ꝑmeandi fluenta copia p̾beret᷑. Constat
sane quia huiꝰ assertionis series minꝰ ueritate
subnixa ẽ. Om̃ib et enĩ quib uęteres historię
notȩ sunt patet. gente amazonũ longe antea
quã hȩc fieri potuerit eẽ deletã nisi forte ꝗa
loca eadẽ ubi hȩc gesta ferunt᷑. ñ satis histori¬
ographis nota fuerunt. et uix ab aliquo eorũ
uulgata sunt. Fieri potuit ut usq ad id tẽpus
huiuscemodi inibi mulierũ gen haberet᷑. Nam

Expanded text:
Agelmundi funus, regni gubernacula rexerit. Agelmundi funus, regni gubernacula rexerit. Ferunt hunc, dum Langobardi cum rege suo iter agentes ad quemdam fluvium pervenissent, et ab Amazonibus essent prohibiti ultra permeare, cum earum fortissima in fluvio natatu pugnasse, eamque peremisse, sibique laudis gloriam, Langobardis quoque transitum quatenus si Amazona eadem Lamissionem superaret, Langobardi a flumine recederent; sin vero a Lamissione, ut et factum est, ipsa vinceretur, Langobardis eadem permeandi fluenta copia praeberetur. Constat sane, quia hujus assertionis series, minus veritate subnixa est. Omnibus etenim, quibus veteres historiae notae sunt, patet, gentem Amazonum, longe antea, quam haec fieri potuerunt, esse deletam, nisi forte quia loca eadem ubi haec gesta feruntur, non satis historiographis nota fuerunt, et vix ab aliquo eorum vulgata sunt, fieri potuerit, ut usque ad id tempus, hujuscemodi inibi mulierum genus haberetur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
bardoꝵ tenuit regnũ
Sis temporib quȩdã meretrix uno partu septẽ
puerulos enixa. beluis om̃ib crudelior mater
inpiscinã proiecit necandos. hoc sicui impossi¬
bile uidet̃. relegat historias uȩterũ: et inue¬
niet ñ solũ septẽ infantulos. sed etiam nouem
unã mulierẽ semel peperisse. Et hoc certũ est
maxime apud ȩgyptiõs fieri. Contigit itaq
ut rex agelmund dũ iter caperet. et ad eande
piscinã deueniret qui cũ equo retento mise¬
randos infantulos miraret᷑. hastaq quã manu
gestabat huc illucq eos inuerteret : un exillis
in iecta manu hastam regiã comprehendit
gnũ futurũ ꝓnunciat moxq eũ apiscina leua¬
ri p̾cepit. atq nutrici traditũ om̃i cũ custodia
mandat tollendũ. Et quia eũ depiscina quȩ eoꝵ
lingua lama dicit᷑ abstulit. lamissio eidẽ nom̃
imposuit. Ꝙ cũ adoleuisset. ita strenuus iuiue¬
nis factꝰ ẽ. ut et bellicosissimꝰ existeret. et post

Expanded text:
bardorum tenuit regnum. 15. His temporibus quaedam meretrix uno partu septem puerulos enixa, beluis omnibus mater crudelior in piscinam proiecit necandos. Hoc si cui impossibile videtur, relegat historias veterum, et inveniet, non solum septem infantulos, sed etiam novem unam mulierem simul peperisse. Et hoc certum est maxime apud Aegyptios fieri. Contigit itaque ut rex Agelmundus, dum iter carperet, ad eamdem piscinam deveniret. Qui cum equo retento miserandos infantulos miraretur, hastaque, quam manu gerebat, huc illucque eos inverteret, unus ex illis manu injecta hastam regiam comprehendit.gnum futurum pronuntiat. Moxque eum e piscina levari praecipit, atque nutrici traditum, omni cum studio mandat alendum. Et quia eum de piscina, quae eorum lingua lama dicitur, abstulit, Lamissio eidem nomen imposuit. Qui cum adolevisset, adeo strenuus juvenis effectus est, ut et bellicosissimus exstiterit, et post
Abbreviated transcription (Latin):
is ita gestis. Authari rex brexillũ ciuitatem
suꝑ padi margine̾ positam expugnare. aggress ẽ
in qua droctrulf dux a langobardis confuge
rat seq partib impris tradens. sotiatus militib
langobardoꝵ exercitui fortit̾ resistebat. Iste ex
sueuoꝵ. hoc ẽ alemannoꝵ gente oriundus. int̾
perit contra langobardos ilico in arma surrexit
aduersus quẽ langobardi grauia bella gesserunt.
Tandemq eum cũ militib quos iuuabat exsuperan¬
tes. rauennã copulerunt. Brexillũ ui capta ẽ.
muri quoq eius solum adusq destructi sunt.
Post hȩc authari rex cũ smaragdo patricio qui tunc
rauennę p̾erat. usq in annũ tertiũ pace̾ fecit.
Quius sane droctrulf de quo p̾misim

Expanded text:
is ita gestis, Authari rex Brexillum civitatem super Padi marginem positam expugnare adgressus est. In qua Drocrat, se partibus imperatoris tradens, sociatus militibus Longobardorum exercitui fortiter reSuavorum, hoc est Alamannorum, gente oriundus, inter perit, contra Langobardorum ilico arma surrexit. Adversus quem Langobardi gravia bella gesserunt, tandemque eum cum militibus quos iuvabat exuperantes, Ravennam cedere conpulerunt. Brexillus capta est, muri quoque eius solum ad usque destructi sunt. Post haec Authari rex cum Smaracdo patricio, qui tunc Ravennae preerat, usque in annum tertium pacem fecit. 19. Huius sane Droctulft, de quo praemisim
Abbreviated transcription (Latin):
eret. eosq deitalia exterminaret. Qui cũ innu¬
mera francoꝵ multitudine. in italiam subito in¬
trouut. Langobardi uero inciuitatib se cõmu¬
nientes. int̾currentib legatis. oblatisq mune¬
rib. pacem cũ childeꝑto fecerunt. Iui cũ adgal¬
lias remeasser. cognito imp̾r mauritius quia cũ
langobardis foedus intulerat solidos quos eiob
langobardoꝵ detrimtũ dederat repetere cȩpit
Sed ille suarũ uiriũ potentia fretus . prohac re
nec responsũ reddere uoluit.

Expanded text:
eret, eosqeret, eosqmera Francorum multitudine in Italiam subito introivit. Langobardi vero in civitatibus se communientes, intercurrentibus legatis oblatisque muneribus pacem cum Childeperto fecerunt. Qui cum ad Gallias remeasset, Langobardis foedus inierat, solidos quos ei ob Langobardorum detrimentum dederat repetere coepit. Sed ille suarum virium potentia fretus, pro hac re nec responsum reddere voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
ducũ fuissent. tandẽ cõmuni consilio authari
dephonis filium supra memorati principis regẽ
sibi statuert. Quẽ etiam. obdignitatẽ flauiũ ap¬
pellauerunt. Quo ꝓ nomine. om̃s qui postea fuer
langobardoꝵ reges felicit̾ usi sunt. hui indieb
ob restaurationẽ regni. duces qui tunc erant ꝯmnẽ
substantiarũ suarũ medietatẽ regalib usib tri¬
buunt. ut esse possit unde rex ipse siue. qui ei
aderant eiusq obsequi is ꝑ diuersa officia dediti
alerent᷑. popłi tam̃ aggrauati ꝑ langobar dos hospi¬
tes partiunt᷑. Erat sane hoc mirabile in regno
langobardoꝵ. nulla erat iuolentia. nullȩ strue¬
bant̾ insidiȩ. nec aliquẽ iniuste angariabant.
Neminẽ spoliabant. ñ erant furta. ñ latrocinia.
unus quisq quolibet securus sine timore ꝑgebat.
regi francoꝵ quinquagintamilia solidos ꝑlegatos
suos direxit. ut cũ exercitu suꝑ lango bardos irru¬

Expanded text:
ducum fuissent, tandem communi consilio Authari ducum fuissent, tandem communi consilio Authari Clephonis filium supra memorati principis, regem sibi statuerunt. Quem etiam ob dignitatem Flavium appellaverunt, quo praenomine omnes qui postea fuerunt Langobardorum reges feliciter usi sunt. Hujus in diebus ob restaurationem regni, duces qui tunc erant omnem substantiarum suarum medietatem regalibus usibus tribuunt, ut esse possit unde rex ipse, sive qui ei adhaererent, ejusque obsequiis per diversa officia dediti, alerentur. Populi tamen aggravati per Langobardos hospites partiuntur. Erat sane hoc mirabile in regno Langobardorum, nulla erat violentia, nullae struebantur insidiae. Nemo aliquem injuste angariabat, nemo spoliabat. Non erant furta, non latrocinia, unusquisque quo libebat securus sine timore pergebatregi Francorum quinquaginta millia solidos per legatos suos ob hoc direxit, ut cum exercitu super Langobardos irru