comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dosius minime ꝑsoluerat. iterum dedisse:
ita ut in duplo eracti sint. Quod ideo fas¬
tum ẽ: quia eius substantia ad debitum
stantiȩ eiꝰ possit hocip̃m dampnum sitffici¬
ent̃ resarciri: uolumus qͥngentos septem so¬
lidos eisdem rusticis sine aliqua imminutiõe
restitui. ne in duplo uideantur exacti Si au¬
tem supra dampnum rusticoꝵ etiam qua¬
cdraginta solidi de reb theodosii remanicis.
quos & apud te diceris habere ⁊ uolumꝰ u
filie ciꝰ reddantur. ut res suas quas in pigils¬
re dederat. reciꝑe debeat. Cui etiam baciolã

Expanded text:
dosius minime persolverat iterum dedisse, ita ut in duplo exacti sint. Quod ideo factum est, quia ejus substantia ad debitum stantiae ejus possit hoc ipsum damnum sufficienter resarciri, volumus quingentos septem solidos eisdem rusticis sine aliqua imminutione restitui, ne in duplo videantur exacti. Si autem supra damnum rusticorum etiam quadraginta solidi de rebus Theodosii remanent, quos et apud te diceris habere, volumus ut filiae ejus reddantur, ut res suas, quas in pignore dederat, recipere debeat. Cui etiam batiola
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnia ꝓ eiusdem honore patris: ult᷑¬
plicabilis melodiȩ cantilenam dutiꝰ ꝓte¬
latam. ego ip̃e qui hec qualiacunq sunt
describo. coram positus & audum aurib &
ignem oculis uidi: atq hos etiam uersicu¬
los in ipsis concentib tanto pontifici dixi.
lumen in ethcreo. quo clarus habcris olim¬
po: Monstrasti monachis presul amande
tuis. Da famulis ambire tue consortia ui¬
te: iit ualeant donis participare tuis. Hoc
igitur geminum diuinoꝵ beneficioꝵ mu¬
nus. elcuatione scilicet sacri corporis admi¬
rabilem. ac dationem ignis de celo missi
memorabilem. summo deuotionis tripu¬
dio qui affucre celebrarunt : atq ut a po¬
steris eorum honoretur decreuerunt: cre¬
dentes leuamen adepturos eternum. qui
cius incinoriam cum debita habuerint

Expanded text:
sollemnia pro eiusdem honore patris ultsollemnia pro eiusdem honore patris ultplicabilis melodiae cantilenam diutius protelatam ego ipse, qui haec qualiacumque sunt describo, coram positus et audivi auribus et ignem oculis vidi atque hos etiam versiculos in ipsis concentibus tanto pontifici dixi: Lumen, in aetherio quo clarus haberis Olimpo, Monstrasti monachis, praesul Amande, tuis; Da famulis ambire tuae consortia vitae, Ut valeant donis participare tuis. Hoc igitur geminum divinorum beneficiorum munus, elevationem scilicet sacri corporis admirabilem ac dationem ignis de caelo missi memorabilem, summo devotionis tripudio qui adfuere celebrarunt atque, ut a posteris eorum honoretur, decreverunt, credentes levamen adepturos aeternum, qui eius memoriam cum debita habuerint
Abbreviated transcription (Latin):
te tantis inicib apparuit inuicibilis. Dui
itaq suꝑ hac repentim nouitate miracł
gaudio summo acconiti: tandemq dor¬
mitum cuntes. stupidos oculos soporifere
tradidere quicti. Iamq nor ipsa tanto il¬
lustrata lumine ꝓꝑe transicrat: & aurora
rubescente. matutinoꝵ sollempnitas ꝓi¬
quabat. Cum interea custodes grabbatis
quib quieuerant surrererunt: ac de cere¬
is septem marimis qui acd caput uri dc
sub ipso mausoleo intra cancellos sub cõ¬
clam positi stabant. duos genimo cando¬
re flagrantes reppererunt. Er illo autem
ad pedes posito quẽ paulo ante accendi
uiderant: unde isti ad caput statuti accẽ¬
si fucrunt ñ cdubitabant fitis uͥ matuti¬
noꝵ sollempnus. ac die iam clarescente nul¬
gata facti fama. omne monachoꝵ agm̃
in basilicam uenit: atq summe saucte &
indiuiduȩ tuitati excelsis laudib uocib q
iubilantib bñdicit. Missarum ddcide

Expanded text:
te tantis vicibus apparuit invincibilis. Diu te tantis vicibus apparuit invincibilis. Diu itaque super hac repentini novitate miraculi gaudio summo attoniti tandemque dormitum euntes, stupidos oculos soporiferae tradidere quieti. Iamque nox ipsa tanto illustrata lumine prope transierat et, aurora rubescente, matutinorum sollemnitas propinquabat, cum interea custodes grabattis quibus quieverant surrexerunt ac de caereis septem maximis, qui ad caput viri Dei sub ipso mausoleo intra cancellos sub conclavi positi stabant, duos gemino candore flagrantes repererunt. Ex illo autem ad pedes posito, quem paulo ante accendi viderant, unde isti ad caput statuti accensi fuerint, non dubitabant. Finitis vero matutinorum sollemniis ac die iam clarescente, vulgata facti fama, omne monachorum agmen in basilicam venit atque summae sanctae et individuae trinitati excelsis laudibus vocibusque iubilantibus benedixit, missarum deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tum: iterato credidit ertinguendũ. Sic
a singulis uicissim sibi succedentib t̾rio
extinctus: tercio nichominus apparuit
celesti igne choruscus. Qua dde re quocl su¬
ꝑerat in unum conuenientes. ac singuli
se eundem extixisse memorantes : & qͥ
ip̃m reaccenderit conqͥrentes: ita cundem
denuo extinguendũ putauerimt ut
etiam carbonem qui ex filo remanserat.
emunctorus digitis adimerent: ꝓbare uo¬
lentes utrum rursus repetito luminis can¬
dore radiatilis appareret. Necdumi qͥppẽ
rem tanti miraculi plenit᷑ agnoscebant:
quandam tamen amimo sollicitudinẽ de
hoc facto iam ommimocdis capiebant. Qua
de re dum ip̃m cercum quarto raccensũ
conspicerent: stupefacti iimo ꝑteriti.
qͦd quasi temerario ut ita dicrim ausu
cidem ꝓdigio obuiare ertinguendo tẽo¬
tainssent: ip̃m tociens euendicatũ alum¬
ne. ipsi concesserunt. Quid multis: Dmis¬
sus est cius cẽ nuris: ciius uirtutis maiesta¬

Expanded text:
tum, iterato credidit extinguendum. Sic tum, iterato credidit extinguendum. Sic a singulis vicissim sibi succedentibus tertio extinctus, tertio nihilominus apparuit caelesti igne coruscus. Qua de re quod supererat in unum convenientes ac singuli se eundem extinxisse memorantes et, quis ipsum reaccenderit, conquirentes, ita eundem denuo extinguendum putaverunt, ut etiam carbonem, qui ex filo remanserat, emunctoriis digitis adimerent, probare volentes, utrum rursus, repetito luminis candore, radiatilis appareret. Necdum quippe rem tanti miraculi pleniter agnoscebant, quandam tamen animo sollicitudinem de hoc facto iam omnimodis capiebant. Qua de re dum ipsum caereum quarto reaccensum conspicerent, stupefacti, immo perterriti, quod quasi temerario, ut ita dixerim, ausu eidem prodigio obviare extinguendo temptavissent, ipsum totiens evindicatum a lumine ipsi concesserunt. Quid multis? Permissus est eius esse iuris, cuius virtutis maiesta
Abbreviated transcription (Latin):
ie gͥ qui iam dictam cleuationem
ordine temporis precedebat. terminata
sinari uesꝑtine celebritatis: ñ ita plcno
ut dignum erat apparatu luminis. neq
etiam festiuo conuentu ut clecebat turbe
popularis. Soluebat sol iam a curru flã¬
meo igniuomos quadrupedes: Ac fratͥ¬
no amore sorori cinthie uicariam functi¬
onem prebebat: hacq uicissituine Alcer¬
nante cmula nox ccruleo circumamicta
pcplo ueniebat. Completorsq complẽ¬
tis. tenebrarum horror iam lucerimsꝰ et̃e¬
bat: ac qm̃ quiescendi tempus iam ue¬
nerat. monachoꝵ singuli lectistermã pe¬
tierunt. custodib in aula basilite mais¬
tis. Qui morc sibi solito lucernis noctur¬
nis horis ardere suecis accensis. Etñ imũ¬
sis p tota edis spatia cereis extinctis: Qum
uus coꝵ post pariuissimi inteapecinem
temporis diligentiam templi obserians
relissct: cercum ad sancti uestigia qidere
colitum ac palulo ante ertinictum qrlo
celius ignis candore reppit raciantem
Quem dum ab alui ctimat ilamina¬

Expanded text:
itur, qui iam dictam elevationem ordine temporis praecedebat, terminata sinaxi vespertinae celebritatis non ita pleno, ut dignum erat, apparatu luminis neque etiam festivo conventu, ut decebat, turbae popularis, solvebat sol iam a curru flammeo ignivomos quadrupedes ac fraterno amore sorori Cinthiae vicariam functionem praebebat, hacque vicissitudine alternante, aemula nox caeruleo circumamicta peplo veniebat, completoriisque completis, tenebrarum horror iam lucernis egebat. Ac quoniam quiescendi tempus iam venerat, monachorum singuli lectisternia petierunt, custodibus in aula basilicae relictis. Qui more sibi solito lucernis, nocturnis horis ardere suetis, accensis atque universis per tota aedis spatia caereis extinctis, dum unus eorum post parvissimi intercapedinem temporis diligentiam templi observans redisset, caereum ad sancti vestigia ardere solitum ac paulo ante extinctum, fuso caelitus ignis candore, reperit radiantem. Quem dum ab aliis aestimat illumin
Abbreviated transcription (Latin):
siam ꝑ sententiam ꝓtulisset. Nam non
longe ab eius monasterio due queclam
st̃imoniales femine. nobiliori geners ecor¬
te in loto ꝓpͥo conu̾isabantur: quib qui¬
dam religiosus uir. ad exterioris uite usũ
pbebat obsequium. Sed sicut ñnullis
solet nobilitas gñis parere ignobilitatẽ
mñtis: ut pmꝰ se i hoc mundo despiciant
qem plus se ceteris aliqͥd fuisse meminer̃:
necdum p̃dicte scimoniales femine ꝑfecte
linguã sub habitus sui freno restrinte¬
rant. et eundem religiosum uirũ qui ad
extiora necessaria eis obseqͥum p̃bebat. in¬
cautis iepe sermonib ad iracundiam ꝓuo¬
cabant. Qui cum diu ista toleraret: per¬
reeit ad dei hominẽ: qntasq paterctur
uerboꝵ contumlias enarraunt. Nir autẽ
aer hec de illis audicns: cis ꝓtinꝰ mandã¬
uit dicens. Corrigite linguam ur̃am:. qa
si eñ em̃ dau̾itis. excõmunico uos. Quã ui¬
delicet. excõmunicatiõis sententiam. nor

Expanded text:
sed jam per sententiam protulisset. Nam non sed jam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasterio duae quaedam sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandauit dicens: «Corrigite linguam uestram; quia si non emendaueritis, excommunico uos». Quam excommunicationis sententiam non
Abbreviated transcription (Latin):
qu corpus. Et certe scͥptura teste nouimꝰ
quod ppoha ex̃ iuidea subleuat᷑. repende et
sune prandid in chaldeam depositus: q̃
idelicet prandio ꝓpħam refecit: seq ei¬
pente in uidea iterum inuenit. Sligitͤ
car. onge ab bacuch potuit sub mom̃ito
sorpora liter ire. et prandium deferre qd
mitũ s bñdictꝰ pat̾ optinuit quatinus
ues ꝑ. sp̃m. ec fratrum qͥescentium spir¬
aib necellaria nanaret: ut ncuo ille ad
abum corporis corporalit̾ ꝑrerio: itaiste
Ad insticutionẽ spiritalis uite spritalit
ꝑgciet: Pecrus. CSaũ tuc lo citionis:
teelit ã me fateor dubietatẽ mentis E
uellem nosso: in communi locutionẽ
qualis iste ui fuerit. ¶regorius.¬
a uixtutis erat pondere uacua : qͥa
ani cor sese in alta snspenderat ⁊ nequaq
uerba de ore illius in cassum cadebant.
Si quid uͦ unqm ñ iam decernendo. sed
minando diceret: tantas uires sermo illiꝰ
habebad: acsi hoc ũ dubie atq suspense.

Expanded text:
quam corpus. Et certe Scriptura teste novimus quam corpus. Et certe Scriptura teste novimus quod propheta ex-Judaea sublevatus , repente est cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mirum si Benedictus Pater obtinuit quatenus iret per spiritum, et fratrum quiescentium spiritibus necessaria narraret, ut sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis vitae spiritaliter pergeret? Petr. Manus tuae locutionis tersit a me, fateor, dubietatem mentis; sed velim nosse in communi locutione qualis iste vir fuerit. CAPUa virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense,
Abbreviated transcription (Latin):
dei constituto die minime uenisset: acd
cum cũ merore reũsi st̾ dicentes. E rpecta¬
uimꝰ pat̾ ut uenires sic̃ ꝓmiseras ⁊ et nob̾
ostenderes. ubi quid edificare ddeberemꝰ:
& ñ uenisti. Quib ip̃e ait. Quare fratres.
quare ista dicitis: Nunquid sicut ꝓmisi
non ueni: Eui cum ip̃i dicerent. quando
uemsti: respondit. Nunqͥd ut̾sq uobis
dormientib ñ apparui: &e loca singula
designaui: Ite ÷ et sicut ꝓ uisionẽ audistis:
omne habitacłm monasteru ita constriite.
Qui hec audientes: uehement᷑ acimiran¬
tes. ad p̃dictum predium st̃ reuersi ⁊ et cun¬
ta habitacula sicut ex reuelatione. dicdi¬
aeant construxerunt᷑. Petrus. Noceri
uellem quo ordine ficri potuit. ut longe
uit s iesponsum dormientib diccret: qͥd
ip̃i ꝑ uisionẽ audirent et cognoscerent.
Pregorius. Quid ẽ hoc qͦd ꝑscrutans.
ra geste ordinem ambigis petre : liquet
pfecto: quiꝗ mobilioris est naturs spirit

Expanded text:
Dei constituto die minime venisset, ad Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxerunt. Petr. Doceri velim quo fieri ordine potuit ut longe iret, responsum dormientibus diceret, quod ipsi per visionem audirent et recognoscerent. Gregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre? Liquet profecto, quia mobiliolioris naturae est spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
fideli uiro fuerat rogatus: ut in cͥ
predio iuxta t̾racinensem urbem missis
discipulis suis. construere monasterium
debuisset. Qui roganti consentiens: depti¬
tatis fratrib patrem constituit ⁊ & qͥs ci
scd̾s ẽẽ ordinauit. Quib euntib. spopon¬
dit dicens. Ite. & dic illo ego uemio: et ost¬
do uob̃ in quo loco oratorium. & in quo
refectorium fr̃m. in quo susceptionẽ hos
re debeatis. Qui bñdictione ꝑcepta. illi
ꝑrererunt: & constitutũ diem magnoꝵ
prestolantes: parauerunt omia. que
his qui cũ tanto patre uenire potuissel
uidebant᷑ eẽ necessaria. Nocte uͦ eadem
qua ꝓmissus ilucescebat dies. eidem ser¬
uo dn quem illic patrem constitucrat. atq
cius p̃posito uir domini in sompnis appa¬
ruit: et loca singula ubi quid edificare
debuissent. subtilit̃ designauit. Cumq
ut̾q a sompno surgerent ⁊ s̃ inuicẽ quid
uiderant retulerunt: ñ tamen ision illi
fidem om̃imͦ dantes: uirum dei sicut so
uenire ꝓmiserat erpectabant. Cumq ur

Expanded text:
fideli viro fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospicare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir
Abbreviated transcription (Latin):
dum int̾ eos qͥ cõione pͥuati sunt minime
recederent ÷ cõmunionem a dño ꝑ seruum
dei recepissent. Petrus. Mirum ualde. qͣm¬
is uenerabilem et scĩssimum uirũ. adhuc
tñ ĩ hac carne corruptibili degentẽ: potu¬
isse aĩas soluere. ĩ illo iam inuisibili iudicio
constitutas. Gregoriꝰ. Nunqͥd nam petre
in hac adhuc carne ñ erat qui audiebat.
qͦdcũq ligaũis suꝑ t̾ram crit ligatũ & in
celis ÷ & que solueris suꝑ t̾ram. soluta er̃t
& ĩ ceł: Cuiꝰ nunc uicẽ ad ligandum et sol¬
uendũ optinent: qͥ locũ sc̃i regiminis fide
& morib tenent. Sed ut tanta ualcat ho¬
mo de t̾ra. celi et terre conditor. in t̾rã uenit
e celo atq ut iudicare caro etiam de spi
ultra se infirmitas nr̃a ÷ unde sub se infir

Expanded text:
dum inter eos qui communione privati sunt, minime dum inter eos qui communione privati sunt, minime recederent, communionem a Domino per servum Domini recepissent Petr. Mirum valde, quamvis venerabilem et sanctissimum virum, adhuc tamen in hac carne corruptibili degentem, potuisse animas solvere in illo jam invisibili judicio constitutas. Gregor. Numquidnam, Petre, in hac adhuc carne non erat, qui audiebat: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quae solveris super terram, soluta erunt et in celis»? Cuius nunc vicem in ligando et solvendo obtinentqui locum sancti regiminis fide et moribus tenent. Sed ut tanta valeathomo de terra, celi et terre conditor in terram venit e celo atque, ut iudicare caro etiam de spirultra se infirmitas nostra,unde sub se infir
Abbreviated transcription (Latin):
os dies defuncte st̾: atq in eccłia scpulte
Qumq in eadem eccłia missarum sollep¬
na celebrarent᷑: atq ex more ciaconꝰ cla¬
maret. si qͥs ñ cõmunicat det locũ: nuc̃t
carum que ꝓ eis oblationẽ dño deferre
consueuerat᷑: eas de sepulchris suis ꝓgͣcli.
& eure eccł̃iam uidebat. Qd̾ dum sepiuis
cerneret. quia ad uocẽ diaconi clamantis
cribant foras. atq intra eccliam ꝑmañe
ñ poterant: ad memoriã rediit. que uir di
ilis adhuc uiuentib maudauit. Fas cppe
se cõmunione pͥuare dixerat: nisi mores
suos et uerba corrigerent. Tunc seruo dei cũ
graui merore indicatũ ẽ. Qui manu sua ꝓ¬
tinus oblationẽ dedit dicens. Ite. et hancͣ
oblationẽ ꝓ eis deo offerri facite: et ulterius
excõicate non erunt. Que oblatio dum ꝓ¬
eis fuisset immolata: et a diacono iuxta
morẽ clamatũ ẽ. ut ñ cõmunicantes ab ec¬
clesia cxirent: ille exire ab eccł̃ia ulteriꝰ uise
ñ st̃. Qua ex re indubitant̃ patuit: quia

Expanded text:
atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua ex re indubitanter patuit quia
Abbreviated transcription (Latin):
aqua abluisset: statim iubente deo pͥsti¬
num reccpit uisum: ita ut oĩa clare inderet
is ita ꝑactis: idem uir dñi aman¬
dus in fines remeauit francoꝵ. Ele¬
fratrib plures postea abbates. seũ honori

Expanded text:
aqua abluisset, statim, iubente Deo, pristiaqua abluisset, statim, iubente Deo, pristinum recepit visum, ita ut omnia clare videret. 22 . His ita peractis, isdem vir Domini Amandus in finibus remeavit Francorum elefratribus plures postea abbates vel honori
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriam quam dei irrogauerat seruo. ħ
ꝑpeti mereret᷑. Sicq in ip̃so constitutꝰ tor¬
mento: sp̃m exalauit extremum. xxi
llis autem adhuc in eoꝵ cecitate ꝑmanẽ¬
tib. dum uir sanctus ad alia demigraret
loca: ꝑuenit ad ciuitattm quandam. Ubi
ceptus. & ei hospitalitatis more ep̃c aquam
in manib funderet: secretiꝰ precepit mini¬
stro. ut eandem aquam in qua uir dei
ablueret. diligent̾ in sacrario eccłiȩ custo¬
diendam deportaret. Quod ita factum est¬
dens eititit: qͦd cadem uiri dei bñdictio sa¬
lutẽ fidelib restituere posset. Eodem quoq
tempore homo quidam cecus sedebat ante
fores templi mendicans: qͥ multo iam tem¬
pore corporalem amiserat unisum. Ad qͣm
ciuitatis ipsius ep̃c ait. O homo si habes
fidem ÷ abluc oculos tuos ex aqua in quã
uir dei amandꝰ abluit manus. Confido em̃
qͦd ꝑ ipsius sc̃itatem. pͥstinam consequaris
salutem. Cumq isdem cecus oculos er eadem

Expanded text:
iniuriam, quam Dei inrogaverat servo, haec iniuriam, quam Dei inrogaverat servo, haec perpeti mereretur; sicque in ipso constitutus tormento, spiritum exalavit extremum. 21. Illis autem adhuc in eorum caecitate permanentibus, et vir sanctus ad alia demigraret loca, pervenit ad civitatem quendam. Ubi ceptus, dum ei hospitalitatis more episcopus aquam in manibus funderet, secretius praecepit ministro, ut eandem aquam, in qua vir Dei manus abluerat, diligenter in sacrario ecclesiae custodiendam deportaret. Quod ita factum estdens episcopus, quod eadem viri Dei benedictio salutem restitui possit. Eodem quoque tempore homo quidam caecus sedebat ante fores templi mendicans, qui multo iam tempore corporalem amiserat visum. Ad quem civitatis ipsius episcopus ait: 'O homo, si habes fidem, ablue oculos tuos ex aqua, in qua vir Dei Amandus abluit manus; confido enim, quod per ipsius sanctitatem pristinam consequaris salutem'. Cumque hisdem caecus oculos ex eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ob animarum curam ꝑ diuersa reli¬
naretur: tandem prece accepta ꝑuenit
ad eos. Audiuitq ab eis gendem quandã
quam uacceiam appellauit antiquitas. qͦ
nunc uulgo nuncupat᷑ uasconia niimio
eriore deceptam: ita ut auguruis uł omni
errori dedita ÷ ydola etiam ꝓ deo coleret.
Que gens erga pireneos saltus ꝑ aspera
atq inaccessibilia disfusa erat loca: fre¬
taq agilitate. pugnandi frequent̃ fines
occupabat francorum. Hir autem domini
amandus eoꝵ miseratus errorem: enixe cla¬
borare cepit ut eos a diaboli reuocaret ser¬
uitio. Dum autem eis uerbum predicarit
diuinum atq euangłium anmntiaret sa¬
lutis: unꝰ c ministris assurgens leuis ac lu¬
cachinnans risu uerba. quem uulgus mi¬
milogum uocat: seruum xp̃i detrahere ce¬
pit. euangłiumq qͦd p̾dicabat ꝓ nichilo
clucere. Sed eadem mox hora arreptus a de¬
mone miser: ꝓprus se cepit manib lama¬
re: ato coactus publice confiteri. qđ ob

Expanded text:
ob animarum cura per diversa reliob animarum cura per diversa relinvitaretur, tandem, praece accepta, pervenit ad eos audivitque ab eis gentem quendam, quem Vaceiam appellavit antiquitas, quam nunc vulgo nuncupatur Wascones, nimio errore deceptam, ita ut auguriis vel omni errore dedita, idola etiam pro Deo coleret. Quae gens Transalpinis montibus per aspera atque inaccessibilia diffusa est loca, fretaque agilitate pugnandi, frequenter finibus occupabat Francorum. Vir autem Domini Amandus eorum miseratus errori enixaeque laborans, ut eos a diaboli revocaret instinctu, dum eis verbum praedicaret divinum atque euangelium adnuntiaret salutis, unus e ministris adsurgens levis, lucachinnans risui verba, quem vulgo mimilogum vocant, servum Christi detrahere coepit euangeliumque quod praedicabat pro nihilo duci. Sed eadem mox hora arreptus a daemone, miser propriis se coepit manibus laniare, atque coactus publice confiteri, quod ob
Abbreviated transcription (Latin):
uociferante: om̃s una uoce clamabant
dignum eum ẽe sacerdotio: atq ob am¬
marum sollicitudinẽ. eccl̃iam magis pecu¬
mȩ questum debere susciꝑe. Coactus igit᷑
a rege ac sacerdotib: pontificalem suscepit
cathedram. Sicq ꝑ triennium fere inicos
uł castra circuicus: uerbum dñi constant̾
omnib predicauit. Multi etiam qͦd dictu
quoq nefas est sacerdotes atq leuitȩ p̃di¬
cationem illius respuentes: audire contemp¬
serunt. Ad ille scdm euangłn preceptum
puluerem de pedib in testimonium excu¬
tiens: ad alia proꝑabat loca
situr tandem paruam repꝑiens insulam
cui uocabłm est chanelaus. iuxta scaldum
uerbi dei contemptores ꝑ bienmum fere
ingens attriuit plaga: ita ut euersȩ domꝰ¬
& agri in solitudinem cẽnt redacti: necnõ
etiam uici uł castra destruerent᷑. Nullusq
pene in his regionib remaneret: qui u¬
rum dei contempserat p̾dicantẽ:
sc multo post cum a fratrib quos

Expanded text:
vociferante, omnes una voce clamabant, vociferante, omnes una voce clamabant, dignum eum esse sacerdocium atque ob animarum sollicitudinem ecclesiam magis quam pecuniae questu debere suscipere. Coactus igitur a rege vel sacerdotibus, pontificalem suscepit cathedram, sicque per triennium fere vicos vel castra circumiens, verbum Domini constanter omnibus praedicavit. Multi etiam, quod dictu quoque nefas est, sacerdotes atque levitae praedicationem illius respuentes, audire contempserunt; at ille secundum euangelii praeceptum pulverem de pedibus in testimonium excutiens, ad alia properabat loca. 19. Igitur tandem, parvam repertam insulam cui vocabulum est Chanelaus iuxta Scaldum  verbi Dei contemptoribus per biennium fere ingens adtrivit plaga, ita ut eversae domus, agri in solitudine redacti, necnon etiam vici vel castra destruerentur, nullusque pene in his regionibus remaneret, qui virum Dei contempserant praedicantem. 20. Nec multo post, cum a fratribus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
nucret. ꝑ hanc familiaritatẽ lib̾ius in reg¬
no ipsuis uł ubicunq eligeret haberet li¬
centiam p̃dicandi: seu nationes qmplures
ꝑhanc grãm se posse conqͥrere fatebantur.
Tandem fatigatus ꝓrecib amboꝵ: factu¬
rum se ẽẽ ꝓmisit. Audiens autẽ rer qͦd pre¬
cib suis sanctus ñ renueret amandꝰ: statim
ip̃m puerum afferri precepit. Qui facebat᷑
non plus a natuntate habere quam dies
circiter quadraginta. Accepit gͥ uir sanctꝰ
in manib puerum: & bñdicens cum cathe¬
cuminũ fecit. Cumq finita oratione nemo
ex cͥcumstante multitudine respondisset
cunctis clara uoce respondit amen Statĩq
cum regenerans sacro baptismate. imposi¬
to q nomine sigeberto: regem atq omnẽ
sui die. treiectensium ep̃c felicit̃ mnigrauit
amandum. Congregataq multitudine
sacerdotum. populiq turba nõ modica:
ad regendam trciectensium ȩccłiam eum
preposuit. Illo uͦ renuente atq se indignũ

Expanded text:
nnueret, per hanc familiaritatem liberius in regnnueret, per hanc familiaritatem liberius in regno ipsius, vel ubicumque eligeret, haberet licentiam praedicandi, seu et nationes quam plures per hanc gratiam se posse conquiri fatebantur. Tandem igitur fatigatus praecibus amborum, facturum se esse promisit. Audiens autem rex, quod praecibus suis sanctus non rennueret Amandus, statim ipsum puerum adduci praecepit, qui ferebatur non plus a nativitate habere dies scilicet quam quadraginta. Accepto igitur vir sanctus in manibus puerum benedicensque eum caticuminum fecit. Cumque, finitam orationem, nemo ex circumstante multitudine respondisset cunctis, clara voce respondit: 'Amen'. Statimque eo regenerans sacro baptismate, inpositoque nomine Sygiberto, regem atque omnems die, Treiectensium episcopus feliciter migravit Amandum, congregataque multitudine sacerdotum populique turbam non modicam, ad regendam Treiectensium ecclesiam eum praeposuit. Illo vero rennuente atque se indignum
Abbreviated transcription (Latin):
quod stulte adũsum te egerim. Precor gͥ ne
memineris iniuriȩ quam tͥ irrogani: atq
prȩci meȩ quam summoꝑe postulo ne de¬
digneris annuere. Dedit michi dñs filium
non meis precedentib meritis: precorq ut
eum sacro digneris abluere baptismate :
c̃ẽ scͥptum. militantẽ deo ñ oportere impli¬
cari scl̃arib negotiis : et quietum atq remo¬
tum palatia non debere frequentare regia:
e conspectu regis abscessit. Statim gͥ rex mi¬
sit ad eum uirum illustrem dadoncm. atq
cum eo uencrabilem uirũ eligium: qͥ tunc
in palatio regis sub scłari degebant habi¬
tu. Quos tamen postea egregios sacerdotes
atq preclaros in meritis: signis quoq atq
uero humilit̃ uirum dei petierunt ut pre¬
cib regis daret assensum ÷ atq filium ip¬
sius sacro dignaret᷑ diluere fonte. & ut eũ
enutrire atq lege imbucre diuma qͥntociꝰ
assentiret : dicentes qͦd si hoc uir dei non re¬

Expanded text:
quod stulte adversum te egerim. Praecor igitur, ne quod stulte adversum te egerim. Praecor igitur, ne memineris iniuriae, quam in te inrogavi, adque praecem meam, quam a te summopere postolo, ne dedigneris annuere. Dedit mihi Dominus filium, non meis praecedentibus meritis, praecorque, ut eum sacro digneris abluere baptismate atesse scriptum, militanti Deo non oportere inplicare saecularibus negotiis et quietum atque remotum palatia non debere frequentare regia, e conspectu regis abscessit. Tunc demum rex misit ad eum virum inlustrem Dadonem atque cum eo venerabilem virum Eligium, qui tunc in palatio regis sub saeculare degebantur habitu, quos tamen postea egregios sacerdotes atque praeclaros in meritis, signis quoque atque Hi humiliter ad virum Dei petierunt, ut praecibus regis daret adsensum atque filium ipsius sacro dignaretur dilui fonte, et ut eum enutriret atque legem inbueret divinam, quantotius adsentiret, dicentesque, quod si hoc vir Dei non re
Abbreviated transcription (Latin):
cro baptismate regñare deberet. Statimq
accersitis ministris: ut sc̃m ꝑquirerent a¬
mandum sagaci intentione precepit. Nam
dudum ip̃c pontifex dum ꝓ capitalib cri¬
minib qđ nullus ex sacerdotib facere au¬
sus est ipsum redargueret regem: in furore
accensus. iubcnte eo ñ absq iniuria dde
regno eius fuerat expulsus. Ille uͦ reotiora
ꝑqͥuirens loca: uerbum dei gentib predica¬
bat. Lumq a ministris tandem fuisset rep¬
tus. et ut ad regem ire deberet addmonitus :
memorans illud apli preceptum potestatib
sublimiorib se subdi debere: tandem pue¬
nit ad regem. Qui in illis dieb in uillã cui
uocabłm clipiaco est morabatur. Uisoq rer
beatissimo amando: magno repletus est
cabatur ut tanto sceleri qͦd in cum ꝑpetra¬
uerat ueniam largiri dignaret᷑. Sea ille ut
ciat initisimuis atq inpia modum paticis.
petratum clem̃tissime indulsit. Tunc rex̾
ad sc̃m ait amandum. Penitet me ualde:

Expanded text:
cro baptismate regenerare deberet. Statimque, cro baptismate regenerare deberet. Statimque, arcessitis ministris, ut sanctum perquirerent Amandum, sagaci intentione praecepit. Nam dudum ipse pontifex, dum pro capitalibus criminibus, quod nullus ex sacerdotibus facere ausus est, ipsum redargueret regem, in furore accensus, iubente eo, non absque iniuria de regno eius fuerat expulsus, atque remotiora perquirens loca, verbum Dei gentibus praedicabat. Cumque a ministris tandem fuisset repertus et, ut ad regem ire deberet, admonitus, memorans illud apostoli praeceptum, potestatibus sublimioribus se subdi debere, tandem pervenit ad regem, qui tunc illis diebus in villa cui vocabulum Clypiaco est morabatur, visoque rex beatissimum Amandum magno repletus est raecabatur, ut tanto scelere, quod in eum perpetraverat, veniam largire dignaretur. Sed ille, ut erat mitissimus atque supra modum patiens, veniam clementissime indulsit. Tunc rex ad sanctum ait Amandum: 'Penitet enim me valde,
Abbreviated transcription (Latin):
iuderet prȩdicatione sua quosdam¬
ad dm conũti ⁊ ex hoc maiori estuabat
desiderio: quatenus adhuc alii conuerte¬
rentur. Audunt demq quod sclam nimo
errore decepti: a diaboli laqueis tenerentur
oppressi. Ilucq martirii palmam se asseqͥ
posse confidens : transfretato danubio. eadẽ
cirtuiens loca: libera uoce euangłium xp̃i
gentilib predicabat. Paucis uͦ ex eis in xp̃o
regñatis : uidens etiam sibi ñ sãcis accresce¬
re fructum. et martirium qͦd semꝑ quere¬
bat nondum adepturum: ad ꝓprias iterũ
reuersus est oues. Curamq gerens earum:
ad celestia regna predicando ꝑdixcit. u
Nterea dagobertus rex amori mulierum
plusq̃m oportebat deditus. omniq spur¬
citia libidinis inflammatus: sobolem mi¬
nime uidebatur habere. Sed tamen ad
domini confugit auxilium: deprecabat᷑q
sedulo ut ci filium dare dignaretur. qui
post cum regni sin gub̾naret sceptra. Quod
cẽt: magno mox repletus gaudio. cogitare
cepit cui ip̃m puerum tradcret. qͥ eum sa¬

Expanded text:
ideret praedicatione sua noullos converti, et adhuc maiori aestuans desiderio, quatenus adhuc alii converterentur, audivit, quod Sclavi, nimio errore decepti, a diaboli laqueis tenerentur oppressi, maximeque martyrii palmam se adsequi posse confidens, transfraetato Danubio, eadem circumiens loca, |libera voce euangelium Christi gentibus praedicabat. Paucisque ex his in Christo regeneratis, videns etiam sibi minime adcrescere fructum et martyrium, quem semper quaerebat, minime adepturum, ad proprias iterum reversus est oves, curamque gerens earum, ad caelestia regna praedicando perduxit. 17. Interea Dagobertus rex, amore mulierum plus quam oportebat deditus omnique spurcitia libidinis inflammatus, sobolem minime videbatur habere, sed tamen ad Domini confugit auxilium depraecabaturque sedule, ut ei filium dare dignaretur, qui post eum regni sui gubernaret sceptra. Quod sit, magno repletus est gaudio; cogitare coepit, cui ipsum puerum traderet, qui eum sa
Abbreviated transcription (Latin):
tibulum cucurrit: hominẽq iam mortu¬
um inuenit. Depositumq de ligno: ad cu¬
biculum in quo familiarit̃ orare consueue¬
rat deferri fecit. Fratribq cellula egressis:
ip̃e suꝑ defuncti menbra orationi tandiu
rediit: atq cum uiro dei loqui cepit. Adue¬
niente itaq matutinali tempore: conuoca¬
tis fratrib aquam iussit afferri. Suspican¬
tib autẽ illis ut corpꝰ ad sepeliendum sicut
mos est abluere deberet: subito cellulam
ingressi. uiderunt eundem hominẽ quẽ
mortuum reliquerant sanum cum uiro
dei sedentẽ. atq incolumem colloqͥntem.
Mirariq uehemcnt̃ ceꝑunt: qͦd unium
uidebant. qͦm paulo ante mortuum reli¬
querant. Tunc igit᷑ sanctus uir dm̃ aman¬
stari cepit. ut ne cinquam unqͣm ꝓderent

Expanded text:
tibulum cucurrit hominemque iam mortutibulum cucurrit hominemque iam mortuum invenit, depositoque de ligno, ad cubiculum, in quo familiariter orare consueverat, eum deferri fecit, fratribusque cellulam egressis, ipse super defuncti membra oratione incumberediit, adque cum viro Dei loqui coepit. Adveniente itaque matutinarum tempore, convocatis fratribus, aquam iussit adferri; suspicantibus autem illis, ut corpus ad sepeliendum, sicut mos est, abluere deberet, subito cellulam ingressi viderunt eundem hominem, quem mortuum reliquerant, sanum cum viro Dei sedentem atque incolomem conloquentem, mirareque vehementer coeperunt, quod vivum videbant, quem paulo ante mortuum reliquerant. Tunc hisdem vir Domini Amanstare coepi
Abbreviated transcription (Latin):
nectendum putauimus ÷ qͦd uiro uenerabi¬
li p̃sbitero nomine bono narrante didici¬
mus: qui testabatur se presentem fuisse.
quando hec gesta res est. Aiebat namq
quod comes quidam ex genere francorum
cognomine dotho: congregata ñ minima
erat illi inunctum ad dirimendas resederat
actiones. Tum subito a lictorib ante eum
p̃sentatus est quidam reus: qͦm om̃is tur¬
ba acclamabat dignum eẽ morte. frat nãq¬
hement̃q cesus: corpore etiam semiuiuus:
Cumq prefatus docho decreuisset ut eum
patibulo deberent affigere: uir dñi amandꝰ
adueniens. obnixa prece postulare cepit. ut
ei uitam concedere dignaret᷑. Sed ut erat.
seuus atq omm belua crudelior: nicħ apd̃
eum optinere potuit. Tandemq a ministriᷤ
uł apparitorib isdem fur afficus patibło
est: atq extremũ exalauit sp̃m. Dotho gͥ
domum reuersus est: ppłi constipatꝰ cater¬
ua. Sanctus uͭ uir dñ amand̃ citꝰ ad pa¬

Expanded text:
nectendum putavimus, quod, viro venerabinectendum putavimus, quod, viro venerabili praesbitero nomine Bono narrante, didicimus, qui testabatur se presens fuisse, quando haec gesta res est. Agebat namque, quod comes quidam ex genere Francorum cognomine Dotto, congregata non minima erat illi iniunctum, ad dirimendas resederat actiones. Tunc subito a lictoribus ante eum praesentatus est quidam reus, quem omnis turba adclamabat dignum esse morte, plaghementerque caesus, corpore etiam semivivus. Cumque hisdem Dotto decrevisset, ut eum patibulo deberent adfigi, vir Domini Amandus adveniens, obnixa praece postolare coepit, ut ei vitam concedere dignaretur. Sed, ut erat saevus atque omni belua crudelior, nihil cum eo obtinere potuit. Tandemque a ministris vel apparitoribus hisdem fur adfixus patibulo est aro revertens domum, populi constipatus caterva, sanctus vir Domini Amandus citius ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
Percepta namq a rege potestate. & bñdic¬
tione a pontitice: illuc uir dñi amandus
ꝑrexit intrepide. Nix enim quis digne e¬
narrare sufficiet. quantas ibidem pro. xp̃i
quent̾ ab incolis loci illius cesus sit. necnon
et a mulierib uel a rusticis non absq in¬
precipitatus. Quȩ omnia uir sanctus pro
nichilo deputans ÷ uerbum dñ ñ destitit
monere: memorans illam sc̃i euangłn sen¬
tentiam quȩ ait. Maiorem caritatẽ nemo
habet: quam ut animam suam ponat
quis ꝓ amicis suis. Comites etiam illius qͥ
cum fuerant germana caritate secuti: ob
mediam uł sterilitatẽ loci ad ꝓpͥa remean¬
tes: cum ibidem solum reliquerunt. Ipse uͦ
in p̃dicationis ꝑmanens offitio: alimentũ
ꝓpriis adquirebat manib. Sane captiuos
innumcros redimens. sacro baptismate
emundabat: & ut in oꝑib bonis ꝑsiste¬
rent fideliter hortabatur.
lliis etiam oꝑepretium huic scedulȩ an¬

Expanded text:
Perceptaque a rege potestate vel benedicPerceptaque a rege potestate vel benedictione a pontifice, illuc vir Domini Amandus perrexit intrepide. Quis enim digne enarrare sufficiat, quantas ibidem pro nomine que ab incolis loci illius frequenter caesus sit, necnon etiam a mulieribus vel a rusticis non absque influmine praecipitatus? Quae omnia vir sanctus pro nihilo deputans, verbum Dei non distitit monere, memorans illam sancti euangelii sententiam, quae ait: Maiorem caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Comites etiam illius, qui eum germana fuerant caritate secuti, ob inaediam vel sterelitatem loci ad propria remeantes, eum ibidem solum reliquerunt. Ipse etiam in praedicationis permanens officio, alimentum propriis adquirebat manibus, atque captivos innumeros redimens, sacro baptismate emundabat, et ut in operibus bonis persisterent, fideliter ortabatur. 14. Illud etiam operae praetium huic scedulae ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad terras egressi sunt.
ER idem autem tempꝰ cum loca uł
dioceies ob animarũ sollicitudinẽ uir dñi
circuiret amand̾: auduit pagum esse¬
quendam pret̾ fluenta scaldi fluim cii
laqueis uehement irretunt ÷ ut incole t̾re
illius relicto deo. arbores & ligna ꝓ ddeo co¬
lerent: atq fana uł ydola acorarent. Ppt̃
ferocitatẽ enim gentis illius. uł ob tẽrrę
infecunditatẽ: om̃s sacerdotes a predicã¬
tione loci illius se subtrarerant: et nemo
audebat in eodem loco uerbum annun¬
tiare dñi. Quo audito uir sanctus: ma¬
gis eoꝵ miseratus errorẽ qͣm de inte sue
ꝑiculo ꝑtimesceus: aicharium ep̃m qui
tunc nõuiom̃sis urbis cathedram preside¬
bat sacerdotalem adut: eumq humiliter
postulauit. ut ad regem dagobertũ qmto¬
tius ꝑgeret: epłasq ex iussu illius accipet:
ut si quis se ñ sponte ꝑ baptisim lauachrũ
regñare uoluisset: coactus a rege. sac ablii¬
eretur baptismate. Quod ita factum est.

Expanded text:
ad terras egressi sunt. 13. Per idem autem tempus, cum loca vel dioceses ob animarum sollicitudine vir Domini circuiret Amandus, audivit pagum quendam praeter fluenta Scaldi fluvii, cui laqueis vehementer inretitum, ita ut incolae loci illius, relicto Deo, arbores et ligna pro Deo colerent atque fana vel idola adorarent. Propter ferocitatem enim gentis illius vel ob terrae infecunditatem omnes sacerdotes a praedicatione loci illius se subtraxerant, et nemo audebat in eodem loco verbum adnuntiare Domini. Quo audito, vir sanctus magis eorum miseratus errori, quam de vitae suae periculo pertimescens, ad Aicharium episcopum, qui tunc Noviomensi urbi cathedram praesedebat sacerdotalem, adiit eique humiliter postulavit, ut ad regem Dagobertum quantotius pergeret epistolasque ex iussu illius acciperet, ut si quis se non sponte per baptismi lavacrum regenerare voluisset, coactus a rege sacro ablueretur baptismate. Quod ita factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtuti÷ s miscdiȩ dm̃ qui in se sꝑantibus
ubiq dignatur adẽe. Loto itaq om̃i cor¬
pore atq cicatͥcib. carnem carmi restituit:
ita ut de plagis quas ante ꝑtulerat. in eiͦ
corpore nullum inditium apparcret. Sicq
eum ad ꝓpͥam remittens domum: paren¬
tib restituit incolumem.
⁊ubi hoc miracłm longe lateq di¬
uulgatum est: statim incolȩ regionis illiꝰ
cursu celeri ad eum cucurrerunt ⁊ & ut
cos faceret xp̃ianos humilit̃ postulabant
fana etiam quȩ ante adorare consueue¬
rant ꝓpͥis destruentes manib: ad uirum
dei omnes unanimit̃ ꝑuenerunt. Nam
ubi fana destruebantur: uir dm̃ amand̾
tam ex munificentia regis qͣm ex collatiõe
religiosoꝵ uiroꝵ religiosarumq femina¬
rum. statim monasteria aut eccł̃ias con¬
struebat. Herbiq sacri pabulo ppłm refici¬
ens: om̃ium corda mandatis celestib illu

Expanded text:
i in se sperantibus ubique dignatur adesse. Loto itaque omni corpore atque cicatricibus, carnem carni restituit, ita ut de plagis, quas ante pertulerat, in eius corpore nullum indicium appareret, sicque eum ad propriam remittens domum, parentibus restituit incolomem. 15. At ubi hoc miraculum longe lateque divulgatum est, statim incolae regionis illius cursu celeri ad eum cucurrerunt, et ut eos faceret christianos, humiliter postolabant. Fana etiam, quae ante adorare consueverant, propriis destruentes manibus, ad virum Dei cultum omnes unanimiter pervenerunt. Nam ubi fana destruebantur, vir Domini Amandus tam ex munificentia regis, quam et de conlata religiosorum virorum religiosarumque feminarum statim monasteria aut ecclesias construebat, verbique sacro pabulo populum reficiens, omnium corda mandatis caelestibus inlu
Abbreviated transcription (Latin):
de rei ñ sufficio sermo sterilis. & ab omni sci¬
entie fecunditate iciumus. Quamlibet gͦ
inualidis humeris. impositum onꝰ obedien
tistitis dicendi uires: qui diuitias bonita¬
tis sue sine ullo defectu scit effurddere. &
nescit cũ effuderit uacuari. Explicit pre

Expanded text:
dae rei non sufficit sermo sterilis et ab omni scidae rei non sufficit sermo sterilis et ab omni scientiae fecunditate ieiunus. Quamlibet ergo invalidis humeris inpositum onus oboedien  beati antistitis dicendi vires, qui divitias bonitatis suae sine ullo defectu scit effundere et nescit, cum effuderit, vacuari. EXPLICIT PR
Abbreviated transcription (Latin):
euerentissimo atq scĩssimo cp̃i¬
p̾suli urbis taruenne. abbatiq ce¬
nobii fontanelle bamo: ultimus
seruoꝵ xp̃i serius ionas. Iubet apłatus ur̃i
celsitudo. ut alimi patͥs uulfranni scnonũ
archiep̃i. meo stucleam stilo condere intã.
Qui tempore regiminis sc̃i ansberti abba¬
tis fontanellensis cenobii. futuri presulis
rothomagensis eccl̃ie. hoc adiens cenobium.
abruptis scl̃i laqueis militiam xp̃i ꝑseuera¬
ti diffinitione suscepit: atq ad predicandũ
fresionũ genti eatenus in ignorantie cecita¬
te sedenti. euangłici munisterii opꝰ assumeis.
animũ conucrtit. Nam penes nos suꝑstes
manet ueñabilis uite p̃sbit̃ ouo. ex ip̃a fre¬
sionum natione oriundus: qui unia uoce
narrat. quanta ꝑ cundem pontificem sc̃m
in cadem gente xp̃c uututum miracula oꝑa¬
ri sit dignatꝰ. Er quib pauca ꝓ captu inge¬
nii. & oportunitate audientium: fideli scr¬
mone inseremus. Sed tam preclaro operi
pauꝑ succumbit ingenium: tamq ꝑfun¬

Expanded text:
EVERENTISSIMO ATQUE SANCTISSIMO PRAESULI URBIS TARVENNAE ABBATIQUE COENOBII FONTANELLAE BAINO ULTIMUS SERVORUM CHRISTI SERVUS IONAS.. Iubet apostolatus vestri celsitudo, ut almi patris Vulframni Senonum archiepiscopi meo studeam stilo condere Vitam. Qui tempore regiminis sancti Ansberti abbatis Fontanellensis coenobii, futuri praesulis Rotomagensis ecclesiae, hoc adiens coenobium, abruptis saeculi laqueis, militiam Christi perseveranti definitione suscepit atque ad praedicandum Fresionum genti eatenus in ignorantiae cecitate sedenti euangelici ministerii opus assumens animum convertit. Nam paenes vos superstes m an et venerabilis vitae praesbiter Ovo ex ipsa Fresionum natione oriundus, qui viva voce narrat, quanta per eundem pontificem sanctum in eadem gente Christus virtutum miracula operari sit dignatus. Ex quibus pauca pro captu ingenii et oportunitate audientium fideli sermone inseremus. Sed tam praeclaro operi pauper succumbit ingenium, tamque profun
Abbreviated transcription (Latin):
ad cͥtas: uiderunt earum aditus missa ma¬
ceria predampnatos. Sed caballis suis nusꝗͣ
ire uolentib descenderunt ÷ & lapides qui
in ora cͥptarum depositi fuerant deponentes.
ingressi sunt: cosq in cisdem tenebrosis lati¬
bulis consternatos t̾rȩ inuenerunt. Qui ad
monasterium reducti. tam stupore miracłi
quam erhortatione uenerabilis patͥs brego¬
rii. sic meliorati sunt: ut eis multum ꝓfuerit.
ad paruum tempꝰ de monasterio recessisse:

Expanded text:
ad cryptas, viderunt earum aditus missa maad cryptas, viderunt earum aditus missa maceria praedamnatos: sed caballis suis nusquam ire volentibus, descenderunt, et lapides qui in ora cryptarum compositi fuerant deponentes, ingressi sunt, eosque in eisdem tenebrosis latibulis consternatos terrae invenerunt. Qui ad monasterium reducti, tam stupore miraculi quam exhortatione 27 venerabilis Patris Gregorii sic meliorati sunt, ut eis multum profuerit ad parvum temporis de monasterio recessisse
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore duo fr̃s ex codem
loqͥndo fratrib signa dederant. qͦd ꝑ apiã
descendentes ierosolimam tenderent. Hi exe¬
untes. diu̾terunt de itinere: & ut a seqͣntib
inueniri minime potuissent. retrusas cͥptas
unta flamineã portã inuenientes. in eis se
occultauert. Cum uͦ uesꝑtinis horis iussu bre¬
goru requisiti. minime inueniri in congͤga¬
tione potuissent: ascensis caballis eos qui¬
lam fr̃s secuti sunt. ꝑ met̾uum portam ex¬
tuntes. ut eos in apiam uł latinam uiam se¬
querent᷑: subito eis consilium ortum est. ut
os in salaria uia extra ciuitatẽ requirere de¬
uissent. Igit᷑ ꝑgentes deflexerunt iter: & ĩ
alaria eos ueteri non inuenientes. ꝑ portam
amineã decreuerunt redire. Eumq reũterẽ¬
uir: mox ut eqͥ ante qͥptas illas uenerunt.
Ni quib se monachi absconderant. fixerunt
radum. Pulsati & compulsi: passum mo-¬
crt noluerunt. Considerauerunt eqͥtes rem
talem non sinc misterio eẽ posse. Attenderuil

Expanded text:
lio quoque tempore duo fratres ex ejucolloquendo fratribus signa dederant, quod per Appiam descendentes, Jerosolymam tenderent. Hi exeuntes diverterunt de itinere, et ut a sequentibus inveniri minime possent, retrusas cryptas juxta Flaminiam portam invenientes, in eis se occultaverunt. Cum vero vespertinis horis jussu Gregorii requisiti, minime in congregatione inventi fuissent, ascensis caballis, eos quidam fratres secuti sunt, per Metronii portam exeuntes, ut eos in Latinam vel Appiam viam sequerentur: subito eis consilium ortum est ut eos in Salariam viam extra civitatem requirere debuissent. Igitur pergentes deflexerunt iter, et in Salaria eos veteri non invenientes, per portam Flaminiam decreverunt redire. Cumque reverterentur, mox ut equi ante cryptas illas venerunt in quibus se monachi absconderant, fixerunt gradum; pulsati et compulsi, passum movere noluerunt. Consideraverunt equites rem talem sine mysterio esse non posse, attenderunt