comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ture cũ ꝙ in om̃ib signĩs at stacius longe m¬
parem se negari temerari ꝙuis impudensq
nõ audeat cũm p̃cea pene ars bna uł si ples
hnus ut diximꝰ sons arciũ graphidem dico
acq ip̃e ꝓcul dudio siue cocuẽ ꝑitq floruerit
si quidem bna etas et appellen et pirogotulem
et lisipum huit ꝙ hic pacet quia hos simił
ab dmĩa allexandri magni cumor maximꝰ
de legit quorum p̾mus cum pnigeret scdũs
scałperet t̾cius fingeret acꝙ instatuam ex¬
ciberet edicto uẽtitis uniu̾sis qualib ingenii
aitsq fiducia faciem regis actrgere nec
mor id furor hic ꝙͣ reliq̃ ymo uero gm̃is
norib fumestior quo stabłiore mac̾ia sb̃muꝰ¬
T at me statue deltant i ne te solu aut
plebeis comitibus errancemq puces quãta
ohim dignitas statuaꝵ quantũue apud anci¬
solers inqͥsicio et repcarumm custus et cuscodia
et consetraco iudico sunt accedit arcificum

Expanded text:
ture cumque in omnibus signis ac statuis longe imture cumque in omnibus signis ac statuis longe imparem se negare temeraria quamvis impudensque non audeat, cum preterea pene ars una vel, si plures, unus, ut diximus, fons artium, graphidem dico, atque ipse procul dubio sint coeve pariterque floruerint, si quidem una etas et Apellem et Pyrgotelem et Lysippum habuit; quod hinc patet, quia hos simul ex omnibus Alexandri magni tumor maximus delegit, quorum primus cum pingeret, secundus scalperet, tertius fingeret atque in statuam excuderet, edicto vetitis universis qualibet ingenii artisque fiducia faciem regis attingere. Nec minor hic ideo furor quam reliqui, immo vero omnis morbus eo funestior, quo stabiliore materia subnixus. At me statue delectant. Non te solum aut plebeis comitibus errantem putes; quanta olim dignitas statuarum quantumve apud antisolers inquisitio et repertarum cultus et custodia et consecratio indicio sunt. Accedit artificum
Abbreviated transcription (Latin):
ingenis conspiratum cui et uulgus erioe
pnceps et ꝯsuetudinũ gemicy longa diet
cumulus q ingens omĩ malorum sempa
auctoricas accosserint ut uoluptas scupar¬
q aiꝰ aiõs ab alciore furtim contẽplaca
dimoneat dist̾hat ꝙ Tu autem si ħ sicta
et ad umbrata facis mamibꝰ usq ade
delcnt actosse oculos ad issum qui op
quanũ sensib cuiam incellai celum astris florib
ceram puyoit spnes quos muribarꝭ arcifices
Et deltor statius .i artes uarie furor ide
iparumq fons bnus arciũ bnus finis di¬
uersa materia i. delcant statue accedunt he
quid ad nacuram ꝓp̃us ꝙͣ pitute ille em̃ bnr
cantum hee autem et cantuntur incegrum q
at polidum eoq phẽpinũs corpus hñt quam
ob cauram picture beterum mille usq cũ ad ͨ
in imrabiles suꝑsint statue unde hec etas et in
muscis erronea picture iuentrix bost bideri
matx sunatrixq cum ingentre quolibet sculp¬

Expanded text:
ingeniis conspiratum, cui et vulgus errorum ingeniis conspiratum, cui et vulgus errorum princeps et consuetudinum genitrix longa dies cumulusque ingens omnium malorum semper auctoritas accesserint, ut voluptas stuporque animos ab altiore furtim contemplatione dimoveat distrahatque. Tu autem si hec ficta et adumbrata fucis inanibus usque adeo delectant, attolle oculos ad illum, qui os humanum sensibus, animam intellectu, celum astris, floribus terram pinxit: spernes quos mirabaris artifices. elector statuis. Artes varie, furor idem ipsarumque fons unus artium, unus finis, diversa materia. Delectant statue. Accedunt hec quidem ad naturam propius quam picture: ille enim videntur tantum, he autem et tanguntur integrumque ac solidum eoque perennius corpus habent, quam ob causam picture veterum nulle usquam, cum adhuc innumerabiles supersint statue; unde hec etas in multis erronea picture inventrix vult videri, matrix limatrixque, cum in genere quolibet sculp
Abbreviated transcription (Latin):
mocus ymagniui et pestibus crumpentes effti¬
gies ac bolcun spiranciũ lumamenta suspenda
ut hint crupcuras paulomina p̃stoletis ue¬
ces Et est hec iure pculum ꝙ hus magna
marime capiũtur ingema Itaq ubi agras
leco et bui stupore p̃cereat illit ingemosus
suspirans ac uenerandus inheat optrosum
tine neq huiꝰ tamen est oꝑis ab imiao aitͥ
originem acq meremta recexere et miraceli
op̃m et arcisicum industrias et pn̾aqum
infanias et enorimia p̃cia quib hec tnͣsma¬
ria metrati rome intemplis deoꝵ at ceraꝵ
in calamis inq publics plateis at porti¬
phorum grecie fecerant unde efst̃m ut pic¬
cura diũ quid aput uos ut nature quictõ
añ om̃s mechanices inptio oẽt apud gĩos
amenciam epaisare sed iam dixi nichila
ieri decrahit erranciũ magnicudo ymo h
quidem iõ actigermi ut l̃iqueret mali qs
quanta ius eẽt ad quam tot tantisq su

Expanded text:
motus imaginum et postibus erumpentes effimotus imaginum et postibus erumpentes effigies ac vultuum spirantium liniamenta suspendunt, ut hinc erupturas paulominus prestoleris voces; et est hac in re periculum, quod iis magna maxime capiuntur ingenia, itaque ubi agrestis leto et brevi stupore pretereat, illic ingeniosus suspirans ac venerandus inhereat. Operosum sane neque tamen huius est operis, ab initio artis originem atque incrementa retexere et miracula operum et artificum industrias et principum insanias et enormia pretia, quibus hec trans maria mercati Rome in templis deorum aut Cesarum in thalamis inque publicis plateis ac portiobilissimi philosophorum Grecie fecerant; unde effectum ut pictura diu quidem apud vos, ut nature coniunctior, ante omnes mechanicas in pretio esset, apud Graios amentiam excusare. Sed iam dixi: nichil errori detrahit errantium magnitudo; immo hec quidem ideo attigerim, ut liqueret mali huius quanta vis esset, ad quam tot tantisque sit
Abbreviated transcription (Latin):
ingens cumi sonuerit et ut bena in meliq
sit mała inpciꝰ etas ꝓuehit Si o utma
qui maiores iuirs uanis irebus facile d̾m¬
citis cosdem inserns equaretis iurtutemq
cum illis et głiam miraremĩ cũ quibus
pictas tabulas sine fine miraom g ual
cucta non solum artis sed nature oꝑa nłłm
mirabłiꝰ c picte deltant cabule ⁊ quid
de ho fenciãmi ꝙ iam dc̃s incellegere potuesu
omis quid cerrena deltaco si coñsilio regetur
ad amorem celestis erigeret et origmis ad¬
moneret nam quis umꝙͣ quess riuũ appetes
fontem odit ac uos graues quimi acliuesa¬
sixi q celum suspioẽre non audetis et obliti
opisicem illum solis ac lime canta cũ uolui¬
tate tenussimas picturas aspicitis atq un
transicus erat ad alta disponitis illic meti
figitis intestus  pictis cabulis deltor
unite i penicillo et coloribꝰ delc̃aris inqͥd
in p̃cium et ars placet ac uarictas ac curos
dipꝑsio sic exaugui bini gestus atq ĩ mobłłu

Expanded text:
na in melius, sic mala in peius etas provehit. Sed o utinam qui maiores vestros vanis in rebus facile vincitis, eosdem in seriis equaretis virtutemque cum illis et gloriam miraremini cum quibus pictas tabulas sine fine miramini! Valcuncta non solum artis sed nature opera nullum mirabilius! Picte delectant tabule. Quid de hoc sentiam ex iam dictis intelligere potuisti; omnis quidem terrena delectatio si consilio regeretur ad amorem celestis erigeret et originis admoneret. Nam quis unquam, queso, rivi appetens fontem odit? At vos graves, humi acclives affixique celum suspicere non audetis et obliti opificem illum solis ac lune tanta cum voluptate tenuissimas picturas aspicitis atque unde transitus erat ad alta despicitis, illic metam figitis intellectus. Pictis tabulis delector unice. Penicello et coloribus delectaris, in quibus et pretium et ars placet ac varietas et curiosa dispersio. Sic exanguium vivi gestus atque immobilium
Abbreviated transcription (Latin):
sieut scriptun est inpassione desideru posidẽ¬
ilrerun copia est magna i opcune
admodum de hns sermo oritut nã ut
quis distipsme sit asn uosuptat at iactantie
abies querunt. sunt qui hat ꝑte suppellerti
cromnent tasconnos que ais euoruandis iueta
et neq ałi siis utantur ꝙͣ cotuichus basis

Expanded text:
t, non in passione desiderii possideLibrorum copia magna est. Opportune admodum de his sermo oritur. Nam ut quidam discipline, sic alii voluptati et iactantie libros querunt. Sunt qui hac parte suppellectilis exornent thalamos que animis exornandis inventa est neque aliter his utantur quam Corinthiis vasis
Abbreviated transcription (Latin):
pelius et lebetes et mortaria et ciena ꝯspiã¬
amus brctrit plaude supbia geminis pocua
lqui bas om̃e tibi eo c̃adem matia uasorum
genus tui offerunt mistri neq iam est minus¬
qne gemimas hos in usus ꝙͣ inorum fiugion
tarram fodere sic ꝯsuetudo fc̃a est uobis que
suxuria maioribus ur̃is fuit t eriscallis
pocũs sibens utor ⁊ ꝑto iam gẽminis cencta
illa glacies excusat nescis quis plus bit᷑ hns
aue em̃ frangitur et sartiri nequit insi ꝙ
quesitu diffĩcilior et ał de longi᷑ bemens
i que ꝓpinqua est incer alpũt ĩcopulos rupes

Expanded text:
rtaria et ahena conspiciamus. Victrix plaude superbia: gemmea pocula requirebas! Omne tibi ex eadem materia vasorum genus tui offerunt ministri neque iam minus est commune gemmam hos in usus quam in usum frugum terram fodere: sic consuetudo facta est vobis que luxuria maioribus vestris fuit! Crystallinis poculis libens utor. Parco iam gemmis: concreta illas glacies excusat, nescio quid plus vitro habens: eque enim frangitur et sarciri nequit, nisi quod quesitu difficilior et vel de longinquo veniens vel que propinqua est inter Alpium sco
Abbreviated transcription (Latin):
ueant acq crigant ad uirtucem dũ cept¬
tes aĩ rerum nobiliũ memoriã recalescut
amande camẽ aut cobende eque amplius
non funt. ne aut sculticie cestes auaricie
mistre aut fidei sunt rebelles ac ragiõi ue
et p̃cepto illi famosissimo custodite uos a simula¬
cris ꝓfecto aucem si hic quoq illum aspicis qui
solidam terram frecũ mobile uolubile cełũ fecit
quiq non fictos sed ueros biuos q honnes et
quadrupes terre pistes mari celo bolucres dedi
puco ut ꝓcegnien et appellem sic et posieletum

Expanded text:
veant atque erigant ad virtutem, dum tepentes animi rerum nobilium memoria recalescunt, amande tamen aut colende equo amplius non sunt, ne aut stultitie testes aut avaritie ministre aut fidei sint rebelles ac religioni vere et precepto illi famosissimo: “Custodite vos a simulacris”. Profecto autem si hic quoque illum aspicis, qui solidam terram, fretum mobile, volubile celum fecit quique non fictos, sed veros vivosque homines et quadrupedes terre, pisces mari, celo volucres dedit, puto, ut Protogenem atque Apellem sic etiam Polycletum
Abbreviated transcription (Latin):
at nud̃ faceri oꝑteat p̃cer iomani nchil
mirandum fiusse in toto orbe terrarũ nã
et ho itdem stp̃tum bides penetrata terre
itinia ꝑfosse frlices egeste rupes abdice
auersi amnes et insi fenlas coacti inclurũ
aut exclusum molib iratum equor supẽ¬
sa uiga monaũ tentatiq in am̃i recessus
smiꝙ stratum late signatũq nepotibus
et ut cumulariꝰ malũ sit puͭis dãpns at¬
adit casamitas p̃uatorum quĩ spcitandi
cupidine compediti Et totidiam marim ques¬
neq aumatum tirgoq instantem ispiciũt

Expanded text:
ac numero fateri oporteat preter Romam nichil ac numero fateri oporteat preter Romam nichil mirandum fuisse in toto orbe terrarum. Nam et hoc itidem scriptum vides: penetrata terre intima, perfosse silices, egeste rupes abdite, aversi amnes et in fistulas coacti, inclusum aut exclusum molibus iratum equor, suspensa iuga montium tentatique marium recessus, denique stratum late signatumque nepotibus Et ut cumulatius malum sit publicis damnis, accedit calamitas privatorum qui, spectandi cupidine compediti et quotidiani interim quese armatam tergoque instant
Abbreviated transcription (Latin):
midue difficse est et tam nulgata suꝑflu
mise simus gsadatorum paria nõ aido tm
satie mlta sed plio elephantorum tufdie
uriam etempso carentem nõ mutatõne ea¬
niurami comisectas terras pescigoq ma¬
rmo reas coslipnas insudorũ usum et ar¬
ssiciũ sũmis ingeniis eopesitas et uerticib
supbas auro r̃utulante fiendentib ciuo
pncops infanie noĩandus est staurus is
iu edisis in theatri scenam opus dierum
paucarum et paucis lignis ac fimbus
ert tolli pocerat suffecturum occulis ppłi
ulib gaudentis trecentaꝵ sepaginta ta¬
mora uerum eriam ct̾intatis destmacõne
quo ꝓmeruit ut uerissime dice̾tur ꝓstpcõe
pͥmum gͣm ciues Idem pꝰ edilttate leuissia
moret donos mexiliũ pepulisse ut qͥ multĩ
ꝑdici tꝑis main plebetule multarũq in uti¬
lui impensarum iei pu ͤ autor et ex ͫ fuit
Sed̾o mirum dcu mor furorem uicere seꝙtes
furores quib effcm̃ est in miraculo operum

Expanded text:
numerare difficile est et tam vulgata superfluum: mille simul gladiatorum paria — non ludo tantum satis multa, sed prelio — elephantorum tigridumque uriem exemplo carentem, non imitatione carituram, convectas terra pelagoque marmoreas columnas in ludorum usum et artificum summis ingeniis expolitas et verticibus superbas auro rutilante frondentibus. Cuius princeps insanie nominandus est Scaurus, is qui edilis in theatri scenam, opus dierum paucorum et quod paucis lignis ac funibus attolli poterat suffecturum oculis populi talibus gaudentis, trecentarum sexaginta tamora, verum etiam eternitatis destinatione: quo promeruit ut verissime diceretur proscriptione primum gravi cives, idem post edilitate levissima mores bonos in exilium pepulisse, ut qui multi perditi temporis inani plebecule multarumque et inutilium impensarum reipublice auctor et exemplum fuit. Sed, o mirum dictu!, mox furorem hunc vicere sequentium furores, quibus effectum est ut miraculo operum
Abbreviated transcription (Latin):
ad uo luptatem scs utisitatem et scemachi
egtudines dopellendas. unio inꝙ̃ exnquo
et fragili lmmphis ꝙ ꝑ domito meri auceni
pocentis intendiũ atq impecin seu fuga
euadere seu aquarum diluis extinguere
at fronare scire et memĩisre inuinõ mar̾
ac feruido potu q crebro et mimo mltam
pudoris at doloris pencencie ꝙ materiam
mẽc cam quocũq ce uerteris ocuł inteu
naq a quoꝙͣ fene montis pasre distiłmu
hec sunt arma contra monstru illles ut¬
lia quis hic a mostico seu trenimis dĩo blle
est locus mentiti sunt id mci fuerũt qꝙ
qͥ crediderunt ut hoc sponiore sobriettius
increpidi biberent pride quid̃ magi atꝙ
impudonter ut psima scuste cretusũ sighns
ut omia Suma g̾ rerum est. nichil allud uob
baut reliquas ꝙ̃ ofilias ꝙͣ uoluptas difficulta¬
aus non dico butus donum ingens iũs bile
uidicis ped net bita ip̃a nec sasus nec recu̾tas¬

Expanded text:
ad voluptatem sed ad utilitatem et stomachi egritudines depellendas, vino, inquam, exiguo et fragili lymphisque perdomito, meri autem potentis incendium atque impetum seu fuga evadere seu aquarum diluvio extinguere ac frenare, scire et meminisse in vino magno ac fervido potuque crebro et nimio multam pudoris ac doloris penitentieque materiam inesse, eam quocumque te verteris oculis ingeri neque a quoquam sane mentis posse dissimulari: hec sunt arma contra monstrum illud utilia. Quis hic amethysto seu gemmis omnino ullus est locus? Mentiti sunt id magi fueruntque qui crederent, ut hoc sponsore sobrietatis intrepidi biberent: perfide quidem magi atque impudenter, ut plurima; stulte credulum vulgus, ut omnia. Summa igitur rerum est, nichil aliud vobis hanc reliquasque conciliat quam voluptas, difficultatius: non dico virtus, bonum ingens vestro vile iudicio, sed nec vita ip
Abbreviated transcription (Latin):
sitan uerimi erit ꝙ et magorimu auctõitas
et suꝑ illam fundata alt̃i licet opimo ehti¬
etati rosistere amescitos parũ ne iritur ce
sit cur elriosorum pocs q̃ genia desuat
ludo cecum sepe ira iocos parit nompe ut
ho ẜm t̾buat quid as meruere isi ꝙ uolup¬
catis ingemum fuit ut cum testu abenuis
desectetur disus atq hinc ifb̾ut sensibus.
delintis amubiciosior locõe q sit ebtas fec
ni fallor: et berior ri quiꝰ et cercior causa
cum mieliquis cum inhat ip̃a q̃ adueisus
ebuecatem quasi felli dux ellgitur de qua

Expanded text:
orsitan verum erit, quod et magorum auctoritas et super illam fundata vulgi habet opinio, ebrietati resistere amethystos? Parumve igitur cause sit cur ebriosorum poculis hec gemma deserviat? Ludo tecum: sepe ira iocos parit. Nempe ut hoc uni tribuant, quid alie meruere, nisi quod voluptatis ingenium fuit ut cum gustu bibentis delectetur visus atque hinc illinc sensibus delinitis ambitiosior letiorque sit ebrietas? Hec, ni fallor, et verior rei huius et certior causa est, cum in reliquis tum in hac ipsa que adversus ebrietatem quasi belli d
Abbreviated transcription (Latin):
dum arbitrami non cancũ pcciue si dututis
ip̃o de quo soquar p̃tio gẽmam querit iusitia
ut gemina bibat cui est acq hoieri abllusa¬
n libenter tpẽmatis utor poculis e
sortaspe alia desidern cam incensi radix nes
solus fusgor allicit sed aliqua latens iultus
nam quis oms teninarum bires ctq bir¬
tutes expsicet ĩta dico si om̃i que de hns d¬
cuntur aut st̃buntur pars septima ua ẽt
sed nec septuagesima uera est neq prato.
centosmma ꝙ si ut pl̾imꝰ act nlłu fraus bia
lucrosior quis muretur si et nlła mene̾osit
non ꝙ gemmarum ꝙ̃ ceteraꝵ reꝵ crcbtia
sit ꝯtractus quippe quas raritas pciosas fat
sed ꝙ nusꝙ̃ rarior est uitas neq em̃ aliaili
uł expiendi inior copia ał maiar licencia

Expanded text:
 non tantum pecunie sed virtutis. ipso de quo loquor pretio, gemmam querit, iustitiut gemma bibat, civem atque hominem oblivisci? Libenter gemmatis utor poculis. Est fortasse alia desiderii tam intensi radix neque solus fulgor allicit, sed aliqua latens virtus. Nam quis omnes gemmarum vires atque virtutes explicet? Ita dico, si omnium que de his dicuntur aut scribuntur, pars septima vera esset; sed nec septuagesima vera est neque profecto centesima. Quod si, ut Plinius ait, “nulla fraus vite lucrosior”, quis miretur si et nulla numerosior? Non quod gemmarum quam ceterarum rerum crebrior sit contractus, quippe quas raritas pretiosas facit, sed quod nusquam rarior est veritas neque enim alicubi vel experiendi minor copia vel maior licentia
Abbreviated transcription (Latin):
srarium fatit eie& mithi non est qs nutit
ebiuere uł forcaste medns mbndis more tan¬
taleo fut alom torquere resubisis martotex
seri inuadises sunt michi ⁊ Et erroreo m¬
numeri quid ab mipus asui as ndoctis editi
destiplims seu srosdorie rerum ꝙ grestarun si¬
dei om̃s aut uerd aduersi inꝙ omib cr pͥ

Expanded text:
facit: crede michi, non est hoc nutrire obruere, vel fortasse mediis in undis more Tantaleo siti animam torquere, rebus attonitam, ibri innumerabiles sunt michi. Et errores innumeri, quidam ab impiis, alii ab indoctis editi.disciplinis seu historie rerumque gestarum fidei, omnes autem vero adversi inque omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
sabius sed an gennĩa aro locrens ab ip̃o
defendi ꝯmuit hambale ꝓfecto nͨ ylion
ipni net bura defendi potuit n ͭ cornichus
que bna ꝑuetustam in expugnabls famã
habuerat sod hant fibi muiꝰ butor eripuit
nõne añ hos septuaginta annos p̃nestina
arꝑ qua nestio an ulla usꝙͣ forcior ẽẽt atq
municior ab illo magno hoste qz armis
nõ poterat blandiens ac ꝓmissis fallaci¬
bus capta fuit et dirupta et uuix tanden
uelud elongena febri fragilior r̾surrer
at suma mł in expugnabłe tutũ ml ab
muitissima ml tios r arces pestiferã
mlus ꝯfidenciam tribuere mła qͥ tuti sie
arcibus inpace bixissent arciũ fiducia ausi
sunt unde ip̃i in arcibi ꝑiere ut illit pacissi¬
mũ audatia domaretur bñ orca erat nõ st̾
ad audiendum irritandi aĩ fed frenandi ois
magna seciũtas insi que de deo oritur stuiba
est ⁊ hito marce municissima r ut fit

Expanded text:
Fabius. Sed an gemina arx Locrensis ab ipso Fabius. Sed an gemina arx Locrensis ab ipso defendi quivit Hannibale? Profecto nec Ilion ipsum nec Byrsa defendi potuit nec Corinthus, que una pervetustam inexpugnabilis famam habuerat; sed hanc sibi Mummius victor eripuit. Nonne ante hos septuaginta annos Prenestina arx, qua nescio an ulla usquam fortior esset atque munitior, ab illo magno hoste, quia armis non poterat, blanditiis ac promissis fallacibus capta fuit ac diruta et vix tandem velut e longa febri fragilior resurrexit? Ad summam, nil inexpugnabile, tutum nichil ab munitissima nichil timeo. Arces pestiferam multis confidentiam prebuere. Multi qui tuti sine arcibus in pace vixissent, arcium fiducia ausi sunt, unde ipsis in arcibus periere, ut illic potissimum audacia domaretur unde orta erat. Non sunt ad audendum irritandi animi sed frenandi. Omnis magna securitas, nisi que de Deo oritur, stulta est. Habito in arce munitissima. Ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
fortissimani ⁊ quid insi in pacia et super¬
bia et auaricia nr̃a feat ut araib opus cet
quanto erat hostius equo iure cũ homĩb
buiere et in plano cultis ꝙ magellis hitaẽ
quietos carpentem sompnos ꝙͣ te rupib
hispidis inclusisre nocturis eocubus ul¬
ulantem te ꝙ ta misia suspectun et mui¬
diosum om̃ib reddidise an et publicole
factum excidit q̃ quantus inter p̾mes br¬
bem romani seruico regio liberasset senci¬
ens se cameu situ odiũ sp suspectum ple
ut seip̃m licet indigna supitõne liberaret
domũ suam de monte deposuit g aruin¬
ex pugnabls est michi ⁊ an et illud ueco
ꝓuerbiũ nõ audisti nlłm mexpugnabiłe
lecum ẽẽ in quem afellus homistus uiro
possit ascendere trahit oppugnatonem
arx munita non impedit resistit aliꝙͣtulũ
seuenũ insultibus aro tarpeia penorum
carentina donet ut̾q oportuno remedio
suctursum est illi camillus affuit huit

Expanded text:
fortissimam. Quid nisi impatientia et superfortissimam. Quid nisi impatientia et superbia et avaritia vestra fecit ut arcibus opus esset? Quanto esset honestius equo iure cum hominibus vivere et in plano cultisque in agellis habitare quietos carpentem somnos, quam te rupibus hispidis inclusisse nocturnis excubiis ululantem teque tua miseria suspectum et invidiosum omnibus reddidisse! An et Publicole factum excidit, qui quamvis inter primos urbem Romam servitio regio liberasset, sentiens tamen se situ edium suspectum plebi, ut se ipsum licet indigna suspitione liberaret, domum suam de monte deposuit? Arx inexpugnabilis est michi. An illud vetus proverbium non audisti, nullum inexpugnabilem locum esse in quem asellus onustus auro possit ascendere? Trahit oppugnationem arx munita, non impedit. Restitit aliquantulum Senonum insultibus arx Tarpeia, Penorum Tarentina, donec utrique opportuno remedio succursum est: illi Camillus affuit, huic
Abbreviated transcription (Latin):
beniet q̃ cẽ nudui laribus hus ext̾bet¬
g Clara quid ⁊ angusta domꝰ est
hunt disgresso fusta erit et angusta sed
et nũt si uere tuã domũ respitis obsaua
et arta illa ꝓrsus et caduta est q̃ indies
tantis admminiculis bix fulta subsistat
assidue facisdens casus ꝙ sui micia et
que terte n ͨ aruma ustia longe fit n
interim gn̾ofani incolam delectet ut domus
ses angat ut carcer ubi moras oderit bnde
optet ab solui i nũc ergo ul ⁊ edib aliens
uel tuo carcere gloriare
De artib ualidis et inunitis¬
unitisfimis artibus hito In edibus¬
bom aliquid est in artib mrali multũ
Ille ꝓtegunt ab estibus auentis ab ymbb
hee am̃ possidentis sollicitudinũ ꝓcellis
obiaũt et securitatem pollicite curas au¬
ferunt et pauores arx michi pualidis
membus cicta est⁊ an excidit illud spar¬
cam dictum qui amico muros pr̃ie osten¬
tanti si hos in quit fenis extruriscis rce
quid at si iuris turpit n arcem habco

Expanded text:
veniet qui te nudum laribus his exturbet. Clara quidem et augusta domus est. Hinc digresso fusca erit et angusta. Sed et nunc si vere domum tuam respicis, obscura et arta illa prorsus et caduca est queque in dies tantis adminiculis vix fulta subsistat, assidue fatiscens casusque sui nuntia et que certe nec a ruina ultima longe sit nec interim generosum incolam delectet ut domus, sed angat ut carcer, ubi moras oderit, unde optet absolvi. I nunc ergo vel alienis edibus vel tuo carcere gloriare! 35 DE ARCIBUS VALIDIS ET MUNITunitissimis arcibus habito. In edibus aliquid boni est, in arcibus mali multum: ille protegunt ab estibus, a ventis, ab imbribus, he animum possidentis sollicitudinum procellis obiciunt et securitatem pollicite curas afferunt et pavores. Arx michi prevalidis menibus cincta est. An excidit illud Spartani dictum, qui amico patrie muros ostentanti: “Si hos” inquit “feminis extruxistis, recte quidem; at si viris turpiter”? Arcem habeo
Abbreviated transcription (Latin):
uroit et post eum mła pn̾apum bsi sunt
ca uł cerariei oris beneraco ił admiracõ
fuit artificis Et nũt ego tanto de gẽmis hĩco
ser mone quas seu nãtura integr̃as polidas¬
q uoluptatib ur̃is exhibet seũ ars canas
queis ex tequanto ampliꝰ deltare am̃ deret
sine p̃cis aut labore. ꝓadilis splendor eclseꝰ
ymo ne hus equidem scd qui huiꝗ et illiꝰ
fons ac pncipiũ aicis rutuli cab̾naculi bi¬
rides smardi ferem saphiri candidemat¬
garite sit alliãt nec solis fulgor aut sy¬
derun nec terre nitor aut arborimi nec
serencas acris nec candor maidꝰ tangit a¬
more scupetis facies maniu geminis instulp¬
cas nec arcisicis suipetis ingẽmum yͦ uere
nẽq illũ denerami tot q̃ cam claris ad
uerum agnoscitis qui gemiimas ipãs q̃ꝙ
ingonuñ qͥ manus quiq dculos fecit qͥbꝰ
het cernerentur atq intellige̾ntur et fient
O somper biliũ miratores rerum femꝑ¬
q nobilum conceptores

Expanded text:
vixit et post eum multi principum usi sunt: vixit et post eum multi principum usi sunt: ea vel Cesarei oris veneratio vel admiratio fuit artificis. Et nunc ego tanto de gemmis habito sermone, quas seu natura integras solidasque voluptatibus vestris exhibet seu ars cavas, quero ex te, quanto amplius delectare animum deberet sine pretio aut labore parabilis splendor ethereus, immo ne is equidem, sed qui huius et illius fons ac principium lucis est? Rutili carbunculi, virides smaragdi, sereni saphyri, candide margarite sic alliciunt: nec solis fulgor aut siderum, nec terre viror aut arborum, nec serenitas aeris, nec candor nitidus tangit aurore! Stupetis facies manu hominum gemmis insculptas nec artificis stupetis ingenium, immo vero neque illum veneramini totque tam claris ad verum viis agnoscitis, qui gemmas ipsas quique ingenium, qui manus quique oculos fecit quibus hec cernerentur atque intelligerentur et fierent! O semper vilium imitatores rerum semperque nobilium contemptores!
Abbreviated transcription (Latin):
suemes dixit o feroces atq infiuste llandi¬
tie detorumq et laudatum caput calte mmpia
adinsetes a decrudendum at nos sucmos et
habetis et spintis aut cerce modestiꝰ colitis
et parciꝰ estmiatis
ignis gemima copressis multeor
accessit non inficior ad nature decus qͥd̾
artis ornatus et munitos i mustuꝵ. Inqͥ
signorum usum gemiinas scalpi subtiliora qͥd
incer ingemi oꝑa mia̾tum ubi et amescicus int̾
lapides uł impssioni facilis cil succersu prosper
ut ꝓhibent et int̾ arcifices pͥmũ sibi pugoci¬
les supsit nomen eo q unus de cuctis suĩ gn̾is
ydoneus allexandro iusꝰ est sculpende sui oris
ymagimi qua postmod duus augustꝰ usus
est cũm gemima illa qua erat utĩ solitus in io
uerecundissimo pncipi pare bide̾tur ibidiam
hunit ꝓrimus ał ingemo uel etate appollamides
fuit et cromus pꝯ̃ hos magni nomis inhat ꝑte
dyosteres fuit cuiꝰ cum op̃us expͥmeret nome

Expanded text:
ntur, succinos suos dixit. O feroces atque infauste blandintur, succinos suos dixit. O feroces atque infauste blanditie decorumque et laudatum caput calce impia ad inferos detrudendum! At vos succinos et habetis et spernitis aut certe modestius colitis et parcius extimatis. ignis gemma expressis mulceor. Accessit, non inficior, ad nature decus quidam artis ornatus et minutos in vultus inque signorum usum gemmas scalpi subtiliora quidem inter ingenii opera numeratum, ubi et amethistus inter lapides vel impressioni facilis vel successu prosper, ut perhibent, et inter artifices primum sibi Pyrgoteles sumpsit nomen, eo quod unus e cunctis sui generis idoneus Alexandro visus est sculpende sui oris imagini, qua postmodum divus Augustus usus est, cum gemma illa, qua erat uti solitus, in iocverecundissimo principi parere videretur invidiam. Huic proximus vel ingenio vel etate Apollonides fuit et Cronius; post hos magni nominis in hac arte Dioscorides fuit, cuius cum opera exprimeret, nomen
Abbreviated transcription (Latin):
labrum et biri anoris mirabłiorem exitum
ut cycats issa noblitans bastusum et stone eis
et p̃cu eent augnientun no go h᷑ inpartẽ
sed ignotis ꝓ quibus naua tuxurie spes ĩuart
auellane indro ad pocuta gnõsum aignũ ip̃m
queq cycataibus honostand furor mit p̃cipue
gasliarum benͣnt hos mbsus nuꝑ arbores
alie pegrmis nomĩ benis ꝙ nõcis alne at
aliis fẽd eadem uanitace uement q nec ullus
erit nouitatũ modꝰ donet noĩs poculis murioꝵ
iactancia uicta st ymo plane faccor anoꝵ tessi¬
stis inidone ꝙ ilłi sucmos nlło usu sola sed
bene libidine mirabantur mnt̾q de licias mab̾at
onde et neco sp̃e nen pn̾apu modo ses hõmi
seuissimus male dilde et pemb ociose quigis
flauos cemes ho sub nomie seutrtulũ me¬
ditatus exmnium adoptasse legitur carmie
edito fuit nãq ꝙ scupeas crũs illus intemũ

Expanded text:
labrum et miri amoris mirabiliorem exitum, labrum et miri amoris mirabiliorem exitum, ut cicatrix illa nobilitans vasculum et fame eius et pretii esset augmentum. Non igitur hac in parte sed ignotis, pro quibus nova luxurie species invasit: avellane radix ad pocula generosum lignum, ipsum quoque cicatricibus honestandum, furor nunc precipuus Galliarum; venerunt hos in usus nuper arbores alie peregrinis nominibus, venis et notis aliis atque aliis, sed eadem vanitate, venientque nec ullus erit novitatum modus, donec vestris poculis murrhinorum iactantia vincta sit. In uno plane, fateor, avorum cessistis insanie, quod illi succinos, nullo usu, sola sed habendi libidine mirabantur interque delitias numerabant, unde et Nero ipse non principum modo, sed hominum sevissimus, male dilecte et peius occise coniugis flavos crines hoc sub nomine, ceu titulum meditatus eximium, adoptasse legitur carmine edito. Fuit atque, quod stupeas, trux illud ingenium
Abbreviated transcription (Latin):
siuenda ob camiq rem carior mr̃isq cupidita¬
ld uritare pocencor Itaq nerorem fegis insesi¬
a partitum rumore seu dampnis es om̃ibus
custassinos duos calices forte ellros granissiẽ
infensum et posteris muidentem. noquis ex
hna biberet manu ꝓpͥa collisisse En fortũe dr¬
oris expiaco mł iuentum ia̾ qrauiꝰ seuicie
maciscer ir acundiam exceret incristallũ seniit
quã mille sibi tunt delicie cariores ebcusacõ
gaudeo  nec actendis ꝙͣ caduca ꝙ fr̃agilis
abiquod cui herẽt et mĩ melior ps celistis ałtu
aliꝙͥ ꝙ spectaret opture et queiere debiuret᷑
terum furor incrediblis cadem ilła dictoria
que peregima nobis multa intulit ip̃o de quo
diximiꝰ trumphante pompeio in ycaliam in¬
q urbem ronam eñsuectus e asia sonẽ muã¬
le sed terte creditum ꝓserci colonis ꝙ mpi¬
gris itaꝙ brcue auctum usq addo ut murr
bniꝰ p̃cui se pcuaginta bilas talenta tallas¬
q illiꝰ ab amantẽ quod cupide ꝯmulrũ dentib

Expanded text:
eruenda ob eamque rem carior, vestras cupiditates irritare potentior. Itaque Neronem legis infelici percitum rumore seu damnis ex omnibus crystallinos duos calices forte elisos gravissime infensum et posteris invidentem, ne quis unquam ex his biberet manu propria collisisse. En fortune durioris expiatio! Nil inventum in quo gravius sevitie magister iracundiam exerceret: in crystallum sevit, qua nulle tunc sibi delitie cariores. Excusatio gaudeo. Nec attendis quam caduca, quam fragilis daliquid cui hereret et vestri melior pars celestis altum aliquid quod spectaret et optare et querere debuisset, terum furor incredibilis, eadem illa victoria que peregrina multa vobis intulit, ipso de quo diximus triumphante Pompeio, in Italiam inque urbem Romam transvectus, ex Asia semen inutile sed terre creditum prefertili colonisque impigris, itaque in brevi auctum usque adeo ut murrhini unius pretium septuaginta videas talenta calicisque illius ab amante quodam cupide convulsum dentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sip̃cõnis incendio quo quot pcĩe lũa piete
noni nomẽ arsurum cũ rliquis placioe dñs¬
rei cẽt insertuni est ille auoem cui ponatꝰ
saltomi fiber eremplo cẽt ut ꝑnicere iactura
sarcimilie libertatem redimeret at salutt̃
illam ipam̃ sibi ut augnior pña disc̾mie
catiorem. sic amplexũs aufugit ut ea sal¬
ua nlla sibi ał priomi ccł patrie cura cẽt
cũ illa paratus exulare et mendicare et
ad ermũ mori quis nõ magni exemet ad
quam bir sonatorius sit affectus sit ec ꝓficto
solgi mores infecerit magna tamẽ inttia

Expanded text:
oscriptionis incendio, quo tot patrie lumina periere, oscriptionis incendio, quo tot patrie lumina periere, Nonii nomen arsurum cum reliquis rei esset, insertum est. Ille autem, cui Ponticus saltem fiber exemplo esset ut perniciose iactura sarcinule libertatem redimeret ac salutem, illam ipsam, sibi, ut auguror, presenti discrimine cariorem, sic amplexus aufugit, ut ea salva nulla sibi vel patrimonii vel patrie cura esset, cum illa paratus exulare et mendicare et ad extremum mori. Quis non magni extimet, ad quam vir senatorius sic affectus sit? Et profecto vulgi mores infecerit. Magna tamen ingenia
Abbreviated transcription (Latin):
bisu pultrus ee ꝙͣ gẽmam ꝙͣuis forsan est so¬
lidior sic de hot tamen ip̃i udicent qͥ uł in hͦ
que stu pecuas alio uertandas honestius ał
inhͦ cegnitu melloribus debitum tempꝰ ꝑdũt
sit cecitas non iei forrnam et shano sod nudũ
nomen canta merade captanciũ g mł michi¬
non famam nõ pria. non bita ip̃a ut que illa
succubiusse monstrabo et exibo illa et mopia
et si ita res tulisset morte seruatam. Cui eĩ
queso non est nocum nom̃i consilũ romanꝰ
hit senator fuit bir locuplecissimus gẽmãq
habuit urmilibi estimata gemiine nomen
opialus mitit hunt india cõlorum pene com
barietate p̃sulgendum huiꝰ sama excitus
accensd q cupidi anconiꝰ tum bir homo omi
supbissimus atq amarissimus et cui ꝙͥquid
natura libicum fortuma licitum feasset oĩ
muista gemine defiderio ut fit et crude pos¬
sessoris odiũ concepit hit i ilło pussica p̃¬

Expanded text:
visui pulchrius esse quam gemmam, quamvis forsan illa sovisui pulchrius esse quam gemmam, quamvis forsan illa solidior sit? De hoc tamen ipsi iudicent qui vel in hoc questu pecunias alio vertendas honestius vel in hoc cognitu melioribus debitum tempus perdunt. sit cecitas non rei formam ac substantiam sed nudum nomen tanta mercede captantium? Nichinon fama, non patria, non vita ipsa utque illa succubuisse monstrabo et exilio illam et inopia et, si ita res tulisset, morte servatam. Cui enim queso non est notum Nonii consilium? Romanus hic senator fuit vir locupletissimus gemmamque habuit viginti millibus extimatam — gemme nomen opalus; mittit hunc India, colorum pene omnium varietate prefulgidum —. Huius fama excitatus accensusque cupidine Antonius triumvir, homo omnium superbissimus atque avarissimus et cui quicquid natura libitum fortuna licitum fecisset, cum iniusto gemme desiderio, ut fit, crudele possessoris odium concepit. Hinc in illo publico pr
Abbreviated transcription (Latin):
mertantiũ fama et diuitu in sanorii
crudesitate dependet bnde du spite mo¬
puminis p̃cus actolluntur et gemarum
famosissmmie subita ẜmĩt fitur infamia
nestis quibus uotis crumpentib nõ tã ip̃
de quibus agitur mirbus ꝙͣ in opĩone
homi ista callentiũ p̃clara quid̃ illa pru¬
dentia que neglato cultu dei acq ãi et
utriusq nocic̃ia int̾ nostendis lapidũ ueĩs
miugilat sed sit est mos neq nũc p̾mum
uera em p̃cia itł nlła sunt penitꝰ uł igła
ceps iudiciũ ipes inter arcifices faale ẽ
iudiciũ memoria repetentis id quid̃ qd¬
nuꝑ acaidit ut ꝑ breuẽ gemima carbucu¬
lus is erat ⁊ milib aureorun Ille for¬
tune maioris ꝙͣ ngem cũ emisset diu se
modum fulgor excedens suspicõne face̾t
brebatur non ueram gemani este res
uitrum aliquod seu quidꝰ alius in eã spẽm
non natura genitiem sed nostio qua sr̃nãli
etmira quad ai te ꝯflatum quem quid hesi¬
taco quid insi ꝯfecto quedam erat uitrũ tale

Expanded text:
mercantium fama et divitum insanorum credulitate dependeat, unde diu sprete inopinis pretiis attolluntur et gemmarum famosissime subita premuntur infamia, nescio quibus notis erumpentibus non tam ipsis de quibus agitur in rebus, quam in opinione hominum ista callentium. Preclara quidem illa prudentia que, neglecto cultu Dei atque animi et utriusque notitia, internoscendis lapidum venis invigilat! Sed sic est mos. Neque nunc primum vera eceps iudicium ipsos inter artifices facile est iudicium, memoria repetentis id quod nuper accidit, ut perbrevem gemmam — carbunculus is erat —, decem milibus aureorum ille vir fortune maioris quam ingenii cum emisset, diu se modum fulgor excedens suspitionem facereutebatur, non veram gemmam esse sed vitrum aliquod, seu quidvis aliud in eam speciem, non natura genitum, sed nescio qua supernaturali et mira quadam arte conflatum. Que quidem hesitatio quid nisi confessio quedam erat, vitrum tale
Abbreviated transcription (Latin):
querenda eucitant et quesita nõ sapiunt
dumq spata sulgebant posrerra sordestũt
itaq sepe diuicias dion quesisse pucauls
sollicitudinem at nausecm quesiuisti hee
nuc tibi cate sartine si uel cariores alie
se onderint uł scuperem assiduitas dẽp¬
serit biles crunt ego aũt care sint et
mancat scupor nõne eciam error man
isq difficias atq ꝑpetuus si quid q̃rendi
studiũ bnũ fuit scruandi labor est młaiͬ¬

Expanded text:
querenda excitant et quesita non sopiunt querenda excitant et quesita non sopiunt dumque sperata fulgebant, possessa sordescunt. Itaque sepe, divitias dum quesisse putaveris, sollicitudinem et nauseam quesivisti. He nunc tibi care sarcine, si vel cariores alie se ostenderint vel stuporem assiduitas dempserit, viles erunt. Esto autem: care sint et maneat stupor; nonne etiam error manet isque difficilis atque perpetuus? Si quidem querendi studium unum fuit, servandi labor est m
Abbreviated transcription (Latin):
luiori g in domo p̃ciosa suppellex coriosa
Er Illa tu te loco moneris descienda ẽ hec
si uti uolueris sepissime tñfserenda et pl
difficultatis allatura ꝙͣ boluptatis et pl
oneris ꝙͣ honoris  multa michi barñ
gn̾s suppelies domi est Inge bellum
ciosissima est suppellex .t non rei põũ
red cantemptus diuitem: facit alioqn et
querendo cupiditatas crestit et pauꝑtas
cupiendo ita ut inthil matꝭ mope faci¬
ał ꝙͣ auari opes quarum si ertiato a¬
aita ueri q iuditu sequaꝵ contemptus
accesferit ca demu beris diuiens bia est ego
te diuite dum uana miraberis nõ pucabo
ꝙͣuis aurea scellanti q gemis ardencib
cectam oĩo suppellectuli oꝑtum r̾fertũq t̾
bideam i hnidiosa et suppelles et p̃sul¬
gidam est r ꝓ captu oculoriti seu for¬
sican aiorum uere aucem oncrosa rerum
columes ac curbida sed auaricia nchilusq
ieuimus nichilq miferius cuiꝰ famẽ et

Expanded text:
livori. In domo speciosa suppellex copiosa livori. In domo speciosa suppellex copiosa est. Illa cum te loco moveris deserenda est, hec si uti volueris sapientissime transferenda est et plus difficultatis allatura quam voluptatis, plus oneris quam honoris. Multa michi varii generis suppellex domi est. Iuge bellum, etiosissima est suppellex. Non rei pretium, sed contemptus divitem facit. Alioquin et querendo cupiditas crescit et paupertas cupiendo; ita fit ut nichil magis inopem faciat quam avari opes, quarum si extimatio exacta verique iudicii sequax contemptus accesserit, ea demum veris divitiis vera est via. Ego te divitem, dum vana miraberis, non putabo, quamvis aurea stellantique gemmis ardentibus tectum omne suppellectili opertum refertumque tibi videam. Invidiosa suppellex et prefulgida est. Pro captu oculorum seu forsitan animorum; vere autem onerosa rerum colluvies ac turbida. Sed avaritia nichil usquam ieiunius nichilque miserius, cuius famem et
Abbreviated transcription (Latin):
lium cefarem utrũq afft̾anũ magnũ popeu
Mariũ allexandrum purum hambalẽ abeos¬
q uiros magni nomis sese artibus ꝯtinẽtes
et non pociꝰ arcib insultantes cirtes cicon
receptatula fortiũ sed inhertiũ ẽẽ lacibula
certe hac etate scephanus coluens eiu ou
illuscribus uiris par cum meius aubiliu
ad famani suis nomĩs uenispet nobłis qͥd
bu ext̾nus et incognitus ecc q die quod tru
et ancipiti p̃lio et ingenti tui ba hostui ccu¬
uenti ille ꝑiculũ bidens accessit ꝓpus Et ub
inquit o scephane aro tua est ille subrid̃s
uocem suo auctore dignissimani Sit est
autẽ sancti et deuoti uiri om̃em spem mdo
hñt iusti et polliati in birtute fortes et
bellicosi marmis tumdi et ignari i mutis
au mroeus. De suppellectili p̃¬
n ampla domo suppeller exmna est
supuatus in spacio pondus mutile
illa furibus ilł lacebras dabit hec p̃dum
utraq ꝑiculum tibi alimentũ incendio ai

Expanded text:
anum, Magnum Pompeium, Marium, Alexandrum, Pyrrhum, Hannibalem aliosque viros magni nominis sese arcibus continentes et non potius arcibus insultantes? Arces scito non receptacula fortium, sed inertium esse latibula. Certe hac etate Stephanus Columnensis, evi omnis illustribus viris par, cum in eius auxilium ad famam sui nominis venisset nobilis quidam vir externus et incognitus essentque die quadam gravi et ancipiti prelio et ingenti turba hostium circumventi, ille periculum videns accessit propius et “ubi” inquit “o Stephane, arx tua est?” Ille subridens, t “arx mea est”: vocem suo auctore dignissimam! Sic est autem: sancti et devoti viri omnem spem in Deo habent, iusti ac politici in virtute, fortes et bellicosi in armis, tumidi et ignavi in muris atque arcibus. 36 DE SUPPELLECTILI PRn ampla domo suppellex eximia est. Supervacuo in spatio, pondus inutile: illa furibus latebras dabit, hec predam, utraque periculum tibi, alimentum incendio atque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdit excellentissimis gẽmis allior
hant excellentiam nõ natura feat fed̾
opimo que aput quosd carbuncula palmam
dedit aput alios adamanti illa sulgo ac ple¬
risq gemimarns eui huis extimãco ista ue¬
teribus quibusd̃ rerum scp̃coribus ꝓbatur
sod quos nõ mõ gemimarũ p̃ciocissimꝰ ada¬

Expanded text:
ellentibus gemmis allicior. Hanc excellentiam non natura fecit sed opinio, que apud quosdam carbunculo palmam dedit, apud alios adamanti. Illa vulgo ac plerisque gemmariis evi huius extimatio, ista veteribus quibusdam rerum scriptoribus probatur, secundum quos non mo
Abbreviated transcription (Latin):
mundissimam q despiaes sed argentũ ip̃m¬
q aurum huane olmi cupidicatis ust ima
mecam inuentumq aliquad quo auariciam
sutus accederet non satis digna magni mͣli
cusa bidit hoc pocta d̾um diceret hĩc petit
ingens nec iustitie tantum sod quanitati ob¬
iũm et ut scires bnde ortum add dit ut gẽ¬
ma dibat en cuuliũ par fureꝵ caura et cũ
tasis argenteus dms cultu satis cet aureꝰ
huano usui patrum sit insi p̃ciũ facientes
picuso gemme eciam pẽgrmo artificio er ca¬
nantur quibus dibat infeli homũcio et
polluta mendatus at spernicus labra io¬
tundus appłicet res et potiũ ingmoda uolup¬
tatem interpellantem metu et apparatunt
opcosa et cuscodie difficilis et salictis auceps
et ueniens apcissima berum namq ẽ illud
alas pecete nsła aconita dibunt fictilibus
Dũt ille cime cum pocula sumies gẽmata¬
n gona dilere głiosum reor r̃ supbia
dum̃ se accollat n ͨ descensimm cogitat nec
rumam care libonas abitis ꝙͣ secure cib̃uose

Expanded text:
gentum ipsumque aurum humane olim cupiditatis ultimam metam inventumque aliquid quo avaritiam luxus excederet, non sat digna magni mali causa. Vidit hoc poeta dum diceret: Hic petit ingens, nec iustitie tantum sed humanitati obvium; et ut scires unde ortum, addidit “ut gemma bibat”. En civilium par furorum causa, ut cum calix argenteus divino cultui satis esset, aureus humano usui parum sit nisi pretium faciente periculo, gemme etiam peregrino artificio excaventur, quibus bibat infelix homuncio et polluta mendaciis atque spurcitiis labra iucundius applicet, res et potui incommoda, voluptatem interpellante metu, et apparatui operosa et custodie difficilis et saluti anceps et venenis aptissima. Verum namque est illud alterius poete: Nulla aconita bibuntur fictilibus. Tunc illa time, cum pocula sumes gemmata. Gemma bibere gloriosum reor. Superbia dum se attollat, nec descensum cogitat nec ruinam: care libentius bibitis quam secure, ambitiose
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scaret nobłissima arciui eẽt archicectura¬
⁊ negns edibus hĩto .1 quasi uõ curas
morbes qz locus arceat suie app̃hendenda
turriũ fasagia mors egeat stalis nõne
mregia culliꝰ hostiliꝰ hicabat qñ ictꝰ est
qñ pussus est deregno nlłs locus ꝑiculis
macce ssus nlłu simen morti clausum¬

Expanded text:
prestaret, nobilissima artium esset architecturaprestaret, nobilissima artium esset architectura. Regiis edibus habito. Quasi vero curas morbosque locus arceat sive ad prehendenda turrium fastigia mors egeat scalis. Nonne in regia Tullus Hostilius habitabat, quando ictus est quando pulsus est regno? Nullus locus periculis inaccessus, nullum limen morti clausum
Abbreviated transcription (Latin):
ut cot custodibus indigeret g Secui me
bndiq ccumiuallant i ulla fuge ulla
spes igitur est salutis malo quid suo ꝑ¬
tenacit delcari despate demencie est citq
ob hꝰ dnũ et optanda pauptas et amada
erat ut cũ ceteris oꝑni malis nexib cũ
uł max ͤ te seruorum dolis ac fastidio lib̃ar
De magnificensia edium xxxii¬
aginsicentissime michi sũt edes
quid hic dicam insi tullianũ illudor¬
nanda est dignitas demo non er domo
tota querenda nec domus domꝰ ses dño
domus honestanda g ornatissime edes
sunt .i quid huic cumes archicectilans
est non tua g edibus amplissimis hico
ubi fures laticent tu bageris serui lux¬
urientur lulgus hereat langucant ꝑasiti
młciplicis cẽdn capar locus g marimis
edibus hĩco i bna est uebiũ et domorui
dicam repe uł in palacus regum labor
dosor q hitant uł intugurns iop̃ũ quios
et gaudiũ ꝙ si amplitudo domus a fdrͣ

Expanded text:
ut tot custodibus indigeres?” Servi me ut tot custodibus indigeres?” Servi me undique circumvallant. Nulla fuge, nulla spes igitur est salutis; malo quidem suo pertinaciter delectari desperate dementie est. Atqui ob hoc unum et optanda paupertas et amanda erat, ut cum certis opum malis nexibus, tum vel maxime te servorum dolis ac fastidio liberaret. 34 DE MAGNIFICENTIA EDIUM Magnificentissime michi sunt edes. Quid hic dicam nisi Tullianum illud: “Ornanda est dignitas domo, non ex domo tota querenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda”? Ornatissime edes sunt. Quid hinc tumes? Architecti laus est, non tua. Edibus amplissimis habito. Ubi fures latitent, tu vageris, servi luxurientur, vulgus hereat, liguriant parasiti: multiplicis tedii capax locus! Maximis edibus habito. Una est urbium et domorum vitam. Sepe vel in palatiis regum labor dolorque habitant vel in tuguriis inopum quies et gaudium, quod si amplitudo domus aut forma
Abbreviated transcription (Latin):
uilis suspectus q fieri metuit de se similia
ꝯmectandi quibus ex celius insi oculos
tumor obstrueret sole clarius cerneretis
ꝙͣco sit saciꝰ om̃i tali scruico carusse g
Utrũq michi latus aburnt ⁊ Serui no¬
m̃e re ut dixi hostes acerrimi acq impn
et absq huis biuere suꝑbia nr̃a nõ p̃t
Inq hec ut in m̃ltis malo ur̃o miseri.
gaudetis inhoc mar ͤ diuicias aptatio
Inhͦ terras ac maria perratis in hoc
aurum et tumulatis et spargitis ut
aciũ acies hosciũ ur̃oꝵ dempsior sit in
dies atq ĩnicior an fortasse ita est an
illud concars diuitum habet opimo ulla
fere alia re mediocris forcime sñi isti¬
tutam domu opulenaissime praꝵ aut
sidorum regine cedere tũ in mltis exce¬
dat ꝙͣ ꝙ illa plures pasut et laucius g
seruorui ccumfusa tegit cohors  pͣͦ
sub obcentu seruien brget et ꝯp̃mnit sona¬
risq compedibus linictum crahit ut et
tibi iuire opemis dic possit quid seasti mis

Expanded text:
vilis suspectusque fieri metuit de se similia vilis suspectusque fieri metuit de se similia coniectanti; quibus ex rebus nisi oculos timor obstrueret, sole clarius cerneretis quanto sit satius omni tali servitio caruisse. Utrumque michi latus servi ambiunt. Servi nomine, re, ut dixi, hostes acerrimi atque impii; et absque his vivere superbia vestra non potest inque hoc ut in multis malo vestro miseri gaudetis, in hoc maxime divitias optatis, in hoc terras et maria pererratis, in hoc aurum et cumulatis et spargitis, ut acies hostium vestrorum densior sit in dies atque munitior. An fortasse non ita est? An aliud concors divitum habet opinio, nulla fere alia re mediocris fortune bene institutam domum opulentissime Persarum aut Lydorum regie cedere, cum in multis excedat, quam quod illa plures pascit et lautius? Servorum tegit circumfusa cohors. Immo sub obtentu servitii urget et comprimit sonorisque compedibus vinctum trahit, ut et tibi iure optimo dici possit: “Quid fecisti miser,