comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e consuetudo exercieꝰ romani postulabat. Locus
ille erat presidio barbaris neq ex occulto ĩsidiandi
& dispersos ciccũ ueniendi singulis deerat audacia
Et ĩ eiusmodi difficultatib. ꝙͣ tui diligẽtia prouideri
potecat prouidebat᷑ ut potus ĩ nocendo aliquid p̃¬
tecmieteret : Eesi om̃u ãi ad ulciscendu acdebãt:
quã cui aliquo militu detrimento noceretur. Dimit¬
tit adfinitimas ciuitates nũtios. Cȩsat ad se om̃s uo¬
cat spe predȩ ad dicipiendos eburones ut potius in sil¬
uis galloꝵ uita ꝙͣ legionatius miles pecicliteturr:
simul ue magna multitudine ciccũ fusa pro tali fa¬
cinore stirps ac nomen ciuitatis collat᷑. Magnus
undiq nus celerit conuenie. hec ĩ omnib eburonũ
partib gerebantur. Diesq appetebat septinius: que:
ad die Cȩsar ad impedimẽta legionemq reuerti con¬
stituerat. hic ꝙͣtu ĩ bello fottuna possit e ꝙͣtos asfe¬

Expanded text:
et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum detrimento noceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adfe
Abbreviated transcription (Latin):
si reip. cõmodo facere possine ad ca die reuectãt᷑
ue tiresus cõicato consilio exploratisq hostiu racio¬
nib aliud initiu belli capere possint. Exat ue sup̃
demõstrauimus manus ẽta nulla nõ oppidui non
presidu quod se arnis defender&: Sed in om̃s par¬
tes clispersa multitudo ubicũq aut uallis abdita. aut
locus siluesttis aue palus impedita spem presidii aut
salutis aliꝙͣ offerebat cõfederat hec loca ĩ ciuitati¬
b erãt nota magnãq res diligẽtia requirebat nõ
in sũma exercitus tuẽdi nullui .N. poterae uniuer¬
sis ꝑtertitis ac dispensis peciculu occidere. Sed ĩ singis¬
militib comẜuãdis. qua eñ ex parte res ad salutes exer¬
citus pertinebat. Nam & prede cupiditas multos lon-¬
sius cuocabat. Et silue in etis occultisq itinetib cõ-¬
fettos adire prohibebãt. Si negociui confici strpemq
hõuu sceleratoꝵ inefici uellene ut ũstituta catio¬

Expanded text:
icae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursus communicato consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulmilitibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant. Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, dimittenda
Abbreviated transcription (Latin):
uentadecaua ab ambimaratos tran mesainu stuu
uon expeetati equicer atq cius rei causa monasmissu¬
ponũ arbitrabat᷑ Mosa profluie exinonce uescgo
que est insinibe lingonua parte quadda ex mheno
recepta quȩ appellaturualis insulam efficie butano
uomo lers cunthenus influit Rhenuo aut oriuast
ubis esfectis quaꝵ paro magna a ferci barbarigona¬
tionib incollitur ex quibuo sunt qui piscib acq ou
auuin uiuer existimane multisq capitibe intreu¬
nun uiblult se sar cuiab hostib ion amplius passuu

Expanded text:
umentandi causa ad Ambivaritos trans Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi arbitrabatur. Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Lingonum, et parte quadam ex Rheno recepta, quae appellatur Vacalus insulam efficit Batavorum LXXX in Rhenum influit. Rhenus autem oritur ex insulis effectis, quarum pars magna a feris barbaris nationibus incolitur, ex quibus sunt qui piscibus atque ovis avium vivere existimantur, multis capitibus in Oceanum influit. Caesar cum ab hoste non ampl
Abbreviated transcription (Latin):
catores in oppidis uulgus cutuistit: quibq ex regioni¬
onibus ueniat: quas̃q res ibi cognouerint pronuntiare
cogant. His reb aeq auditionib moti de summis sepe
reb consilia in eunt. quoꝵ eor euestigio penitere ne¬
cesse est. Cu in cectis rumorib secuiant & peliriq ad
uolũtatem eoꝵ ficta respondeant. Qua consuetudĩc
cognita Cȩsar ne grauiori bello occurer maturius qͣ
consueuerat ad exercitu proficiscitur. Eo ci uenas set
ea que fore suspicatus erat᷑ facta cognouitemissas lega¬
tiones a nõnullis ciuitatib ad getmano inuitatoq
eos uti ab theno discederẽt: omniaq que postulassent:
ab se fore parata: qua spe adducti germani latius ua
gabaneur Qifines eburonu & condrusonu: qui se
ereueroꝵ clientes peruenerãt. Principib galliȩ uoca¬
tis: Cȩsar ea que cognouerat dissimulandi sibi existima¬
uit hoꝵq animis permulsis & confirmatis equitatuq
imperato bellu cuigermanis gerere constituit ie ftu¬

Expanded text:
 quaerant: et mercatores in oppidis vulgus circumsistat, quibusque ex regionibus veniant, quasque ibi res cognoverint pronuntiare cogant. His rebus atque auditionibus permoti, de summis saepe rebus consilia ineunt, quorum eos e vestigio poenitere necesse est, cum incertis motibus serviant, et plerique ad voluntatem eorum ficta respocognita Caesar, ne graviori bello, occurreret, maturius quam consuerat ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, ea quae fore suspicatus erat facta cognovit: missas legationes ab non nullis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discederent: omnia quaeque postulassent ab se fore parata. Qua spe adducti Germani latius iam vagabantur et in fines Eburonum et Condrusorum, qui sunt Treverorum clientes, pervenerant. Principibus Gallice evocatis Caesar ea quae cognoverat dissimulanda sibi existimavit, eorumque animis permulsis et confirmatis equitatu imperato bellum cum Germanis gerere constituit. Re fru
Abbreviated transcription (Latin):
pedimetis satq ĩ tumulo quoda collocatis hẽtis inquit
milites quã petiistis facultatem. hostes impeditos atq
iniquo loco eenetis prestate nobis eandei ducib uir-¬
tute quam sȩpenũo imꝑatori prestitistis atq illum
adesse & hec cora cemere existimate simul signa
ad hostes conuerti aciemq drcigi iube & paucis tur¬¬
mis presidio ad impedimẽta dimissis reliquos equite
ad lacera disponit. Celerie nostri clamore sublato pi¬
la ĩ hostes ĩmictunt. Illi ubi pretspem: quos fugere
credebãe ĩfestis signis ad seure uiderũt. Impetui mõ
ferre non poeuerunt. Ac primo cõcursu in fugam cõ-¬
iecti proximas siluas petiecũt: quos labienus equi¬
tatu conbsectatus magno nũo intertecto compluri.¬
busq captis paucis post dieb aiuitate recepit. Nam
germani ꝗ auxilio ueniebãt: precepta ceiroꝵ fuga
domũ se receꝑũt. Cui his propinqui induciomari qui

Expanded text:
pedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, pedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimentad latera disponit. Romani celeriter clamore sublato, pila in Trebiros mittunt. Illi ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire videre, impetum modo ferre non potuerunt, ac primo concursu in fugam conjecti, proximas silvas petierunt. Quos Labienus equitatu consectatus, magno numero interfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio veniebant percepta Treverorum fuga sese domum receperunt. Cum his propinqui Indutiomari, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ni appeopinquare dicũtut se se suas excitusq fortunas
ĩ dubiui nõ deuocatuꝵ. Et postero die puma luce
fauere na cogebat. Ee quo facilius hostib timoris de¬
do castra moueri iub&. His teb fuge siłe profectione
efficit. hec q per exploratores añ lũcem in tanta propĩ¬
quitate castror ad hostes defecũtur. Uix agmen nouis¬
simu eꝵ munitões processerat: cui galli cohortati inter se
ne specaea predam ex manib dimitterẽt. longui esse
percercitis romanis germanoꝵ auxaliui expectatines
sua pati dignitatem: ue tantis copiis ta exiguam ma¬
num preẜeii fugientem atq impeditam adotiri nõ au-¬
deant flumen transire & iniquo loco cõmittere p̃liũ
non dubieãt : que fore suspicatus Labienus: ut omnes
cura flumen elicer&: Eade usus simulatione itine¬
tis placide progrediebatur: Tu premissis paululu im¬

Expanded text:
ni appropinquare dicantur, sese suas exercitusque fortunas ni appropinquare dicantur, sese suas exercitusque fortunas in dubium non devocaturum, et postero die prima luce roponit et, quo facilius hostibus timoris dedo castra moveri iubet. His rebus fugae similem profectionem effecit. Haec quoque per exploratores ante lucem in tanta propinquitate castrorum ad hostes deferuntur. Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent—longum esse perterritis Romanis Germanorum auxilium exspectare, neque suam pati dignitatem ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atque impeditam adoriri non audeant—flumen transire et iniquo loco committere proelium non dubitant. Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur. Tum praemissis paulum im
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuĩ Aetrebate cui equitatu custodis loco ĩ mena¬
pus relinꝗt ipse ĩ treuiros proficiscit᷑ dui hec & Cesare
gecũt. Treiius mags coactis peditatus equitatusq
copiis labienu cum una legione quȩ ĩ eoꝵ finib
hiemauerat adoriti parabant. Iamq nõ longe ab eo¬
bilui ui& aberat cu duas uenisse legiones uisu cȩ
saris cognoscune positis castus a milib passuui. *Uau¬
xilia germanor expectare constituũt. Labienus
cognieo hostiu consilio sperans temeritate eoꝵ fore ali¬
qua dimicãdi facultate presidio ꝗnq cohortiui cu im
pedimẽtis relicto cum. Xxu. cohortib magnoq ẽquita¬
eu ꝯͣ hoste proficiscit᷑: & mille passuu iemisso spacio ca-¬
stra comiũt. Eratq ĩter labienui & hostem difficili trã¬
situ flumen tipisq precuptis hoc neq transire habebat
ĩ aio neq hostes trasituros existimabat. augebat᷑ quoti

Expanded text:
Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in MenaCommium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis relinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare geruntur, Treveri magnis coactis peditatus equitatusque copiis Labienum cum una legione, quae in eorum finibus hiemaverat, adoriri parabant. Iamque ab eo non longius bidui via aberant, cum duas vesaris cognoscunt. Positis castris a milibus passuum 15, auxilia Germanorum expectare constituunt. Labienus, cognito hostium consilio, sperans temeritate eorum aliquam fore dimicandi facultatem, quinque cohortibus praesidio impedimentis relicto, cum contra hostem proficiscitur et mille passuum intermisso spatio castra communit. Erat inter Labienum atque hostem difficili transitu flumen ripisque praeruptis. Hoc neque ipse transire habebat in animo neque hostes transituros exis
Abbreviated transcription (Latin):
hec ptius illi detrahenda axilia existimabat ꝙͣ ipsum
bellu lacesser& ne desperata salute, aut se ĩ menapis
abdent aut cui trans rhenanis congredi cogeret᷑. Hoc ĩ¬
ito consilio eotius execcieꝰ impedimẽta ad labienui in
treuiros mittie duasq legiones ad eu preficisci iub&
ipse cui legionib expeditis quinq ĩ menapios profictisa
tur. Illi nulla coacta manu loci presidio freti ĩ siluas
paludesq confuguĩt: suaq eode confetũt. Csat par¬
tis copiis ciu .s. rabio legato & M Crasso questore
celecieq esfectis pontib adie tripantito exercitu edi¬
ficia uicosq ĩ cendit magno pecotis atq hominu: auo
potie᷑. Quib teb coacti menapii legatos ad eu pacis
petendȩ causa mitũt. Ille obsidis acceptis hostium
se habitue nuo confirmat: si aue Ambiorige: aue
legaeos finib siuis recepissent his confumãtis rebus

Expanded text:
Haec prius illi detrahenda auxilia existimabat quam ipsum Haec prius illi detrahenda auxilia existimabat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se in Menapios abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur. Hoc inito consilio totius exercitus impedimenta ad Labienum in Treveros mittit duasque legiones ad eum proficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in tur. Illi, nulla coacta manu, loci praesidio freti, in silvas paludesque confugiunt, suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Fabio et M. Crasso quaestore, celeriter effectis pontibus, adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapi, legatos ad eum petendae causa mittunt. Ille obsidibus acceptis hostium se habiturum numero confirmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
questionis esse arbitrabatur. Obsidibus imꝑatis ceneur
hos heclius custodiendos tradie. Eođ carnutes. legatos ob-¬
sidesq mittũt. Usi de precatoribus xhemis: quor erãt
ĩclientela. Eade ferũt iñsa petagie conciliu Cȩsat
equiees imꝑat ciuitatib hac partẽ galliȩ pacata totus
e mẽte & aĩo in bellu treuiror & Ambiorigis insistit.
Cauerinui cu equitatu senonu proficisci secu iuib&
nequis aut ex huius uracũdia: aut exeo ꝙ meruerat
odio ciuitatis existat motus. hisreb constitutis ꝙ pro
explorato habebat. Ambiorigem prelio nõ esse cõcerta¬
tuꝵ. Reliqua eius consilia c̃o crecũspiciebat. Exãt me¬
napii propinqui eburonu finib perpetus paludib sil¬
iusq muniti qui uni exgallia de pace ad cesare nũꝙ¬
legatos miserãt cu his esse hospiciu ambiorigis sciebat᷑
Itẽ per treuitos uenisse g̾manos ĩ amicitiam cognouerat.

Expanded text:
quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata totus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavarinum cum equitatu Senonum secum proficisci iubet, ne quis aut ex huius iracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni ex Gallia de pace ad Caesarem legatos numquam miserant. Cum his esse hospitium Ambiorigi sciebat; item per Treveros venisse Germanis in amicitiam cognoverat.
Abbreviated transcription (Latin):
stituerat indlicto: cui teliq̃ui ꝑꝑ senores camutes tae¬
uirosq uenissene. Initiui belli ac defectionis hoc este¬
arbieratꝰ ut om̃ia postponere uideretur concilium¬
in lutetia parisioꝵ ecansfere. Confines ecant ha
senonib ciuitatemq paeru memoria coniũxerat. S
ab hoc consilio affussẽ existimabaneur. Hac re pro sug¬
gestu pronũciata eodem die ĩ senones cu legionib
p̃roficiscit᷑ magnisq itinerib eo peruenit. Cognito eiꝰ
aduentu Aetico qui ptinceps eius consilii fuecat iub&
ĩ oppida multitudineꝰ uenite conantib peiusꝙͣ id e¬
fici posset ad esse romanos nũciatur. neccio sñtia desi¬
stunt: legatosq deprecãdi causa ad Cesare mittunt
adeũt per heduos quoꝵ antiquitus erat in fide ciui¬
tas libeneꝰ Cȩsar petentib hedius dat ueniam excusa¬
tionemq accepit ꝙ es tuũ tempus in stantis belli nõ

Expanded text:
instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treinstituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissenur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque patrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionibus in Senones proficiscitur magnisque itineribus eo pervenit. Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeunt per Aeduos, quorum antiquitus erat in fide civitas. Libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli, non
Abbreviated transcription (Latin):
inuẽtis nonnullis ciuitatib uireuitãdo inter se con¬
fumane obsidibusq de pecuĩa cauẽt. Ambiotigem ÷
socictate & federe adiũgunt. Quib rebus cognis sȩ¬
sarcu undiq bellu parare uider&. Neciuos aduatu¬
cos ac menapios adiunctis cis rhenu omnib germãis
esse in aemis. Senones ad imꝑatui uenire. Et cui car¬
nueib finitimnisq ciuitatibus consilia cõmuniuare a
treuitis germanos exebtis legionib solicitari: Matutiu
sibi debello cogitandu putauit. Itaq nõdui hyeme con¬
fecta proximis quat tuor legionib coactis de improui¬
so in fines necuior coneendie. Et peius ꝙ illi aut ꝓ¬
fugere possent aue conuenire. magno pecoris: atq ho¬
minui nuo capto atq ea preda milicib concessa uasta¬
cisq agtis in deditõe uenire atq obsides sibi dare coe¬
gie. Eõ celeuit confecto negoio rusus in hibeina le¬
giones reduxit. Concilio galliȩ primosut uere in

Expanded text:
Inventis nonnullis civitatibus, jurejurando inter se conInventis nonnullis civitatibus, jurejurando inter se confirmant, obsidibusque et de pecunia casocietate et foedere adiungunt. Quibus rebus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quattuor coactis legionibus de improviso in fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut atque hominum numero capto atque ea praeda militibus concessa vastatisque agris in deditionem venire atque obsides sibi dare coegit. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tu expectans pet.M. silanum .s. Antisti¬
um reginiu .I. Sextum legatos delectũ
habere insticuit. Sinaula on. Pompeio
proconsule petit : qm̃ ipse ad urbem cu imperio rei p
causa remaner&. quos excisalpina gallia consulis sacra¬
mẽto rogauisset ad signa conuenire & ad se proficisci
iubere magni in tesse & in reliquu tempus ad opini¬
onem galliȩ existimans tantas uideri italiȩ facult̃es
ut siquid ess& ẽ bello detrimẽti acceptu nõ modo id
breui tempore resacciti sed ẽ maiotib augeti copis
celerit confecto pet suos delectu trib ante exacta hi¬
eme &. constitutis et adductis legionibe duplicatos
caꝵ cohortu nuo quas cui. o: Fitutio amisecat & ce¬
leritate et copiis docuit: quidp a. disciplina atq opel¬
peopinquos a ereuitis impetiu defertut. Illi fintimo
germanos solicitare & paciũa polliceri nõ desistũt. Cũ
a proximis impettare non possent ulteriores temptãt

Expanded text:
tum exspectans per Marcum Silanum, Gaium Antistitum exspectans per Marcum Silanum, Gaium Antistium Reginum, Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio proconsule petit, quoniam ipse ad urbem cum imperio rei publicae causa remaneret, quos ex Cisalpina Gallia consulis sacramento rogavisset, ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis buisset, celeriter confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et copiis docuit, quid populi Ropropinquos ad Treberim imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. Cum a proximis inpetrare non possent, ulteriores temptant.
Abbreviated transcription (Latin):
castta accedit atq ibi magna parte dici consumit : Equites
tela coniiciũt. et magna cũi coneumelia uerbor nostros
adpugna euocant. Fullo ab nostris dato responso. Ubi uisũ
est sub uespetu dispersi ac dishipati discedũt. Subito labie¬
nus duab portis omne equitatu emittit: precipit atq
inedicit ꝑ territis hostib atq ĩfuga coniectis ꝙ fore
uider& ꝙ mora reliquoꝵ spatiu nactũ illum esfugẽ
nolebat magna proponit his qui oeciderent premia. Ib¬
mittit cohortes equitib subsidio. comprobat hominis
consiliu foreuna & cum unũ omnes peterẽ in ipso flu¬
minis uado deprehensus indutiomacus ineficitur ca-¬
pueq eius in castra refectur. Rede untes equites quo ᷤ
possunt consectantur aeq ineficiũt. Hac te cognita
omnes eburonu & neriuoꝵ quȩ conuenerãt copie
discedũt: pauloq habuit post id factum Cȩsar quie¬
tiorem galliam
Vltis de causis Cȩsar maiorez galliȩ mo-¬

Expanded text:
castra accedit atque ibi magnam partem diei consumit; equites tela coniciunt et magna cum contumelia verborum nostros ad pugnam evocant. Nullo ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac disnus duabus portis omnem equitatum emittit, praecipit atque interdicit, perterritis hostibus atque conjectis--quod fore, videret; quod mora reliquorum spacium nactum illum effugere nolebat; magna proponit hiis qui occiderint praemia, submittit equitibus cohortes subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Induciomarus interficitur, caputque ejus refertur in castra. Redeuntes equites quos possunt consectantur atque occidunt. Hac re cognita omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quietiorem Galliamltis de causis Caesar maiorem Galliae mo
Abbreviated transcription (Latin):
ecat nũcios mitit ad finitimas aiuitates equitesq
undiq euocat. his certu diem conueniendi dicit.
Ineerii prope quoetidie ciu omni equitatu inducioma¬
rus sub casteis eius uagabat᷑ alias ut situi castror co¬
gnoscer& alias colloquendi aut teritandi cã. Equi¬
tes plecũq om̃es cela intra uallu coniiciebant. Labie¬
nus suos ĩtra monitione continebat: timorisq oi¬
nionem quibuscũq poterat reb augebat. Cu maiore
indies contentione induciomarus ad castta acceder&
nocte una ineromissis equitib: omniu finitimaꝵ a
uitaeu quos accersendos curauerat: tanta diligentia
omnes suos custodiis inera castra continuit ut̃ nulla
catione eares enuciari aut ad treuiros perferri posse
interii ex consuetudine quottidiana induciomatus ad

Expanded text:
erat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque erat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub castris eius vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa: equites plerumque omnes tela intra vallum coniciebant. Labienus suos intra munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus, augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. Interim ex consuetudine cotidiana Indutiomarus ad
Abbreviated transcription (Latin):
indicit. Hoc more gallor est initiu bellore quo lege
cõi om̃s pubes & armati conuenite consueuerĩt. qui &
his nouissimus conuenit in conspectu multitudinis ceu
ciatibus om̃ĩb affectus necatur. In eo concilio cingento¬
tigem altecius principe factionis gener luui quem
supra demonstcauimus cȩsatis secũtui fide ab eo non
confectis in concilio pronũciat accersitu se a senonib
& camutib aliisq ꝙͣ plutib galliȩ ciuitatib Huc itur
perfines tͥemoꝵ eoriq agcos populatur. At prius ꝙͣ
id faciat castra labieni op̃pugnatur. quȩ fieri uelit
precepit. Labienus cu & loci ñã & manu munitissi¬
mis castcis se se tener& de suo et legionis peticulo nihil
tim ebae nequã occasione rei bñgerendȩ dimitteret:
cogitabat: Itaq a cingentotige atq euis propinquis
oratione induciomari cognita : quam ĩ concilio habu¬

Expanded text:
indicit. Hoc more Gallorum est initium belli, quo lege indicit. Hoc more Gallorum est initium belli, quo lege communi omnes puberes armati convenire consuerunt; qui ex eis novissimcruciatibus afflictus necatur. In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris fidem secutum ab eo non confectis, in concilio pronunciat, accersitum se a Senonibus  Carnutibus aliisque compluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros populaturum ac, priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum. Quae fieri velit praecipit. Labienus, cum et loci natura et manu munitissumis castris sese teneret, de suo ac legionis periculo nihil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque eius propinquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habu
Abbreviated transcription (Latin):
tarent. pecunias pollicerentur magna parte execcitus
nostri interfecta: multo minore sũperesse dicerẽt par¬
tem neq tñ ulli cuitati germanor: pesuadeti potu¬
it ut rhenu transere cu se bis expectos dicerẽt. Arioui¬
sti bello & tencatheroꝵ ttansitus non esse amplius for¬
tuna tenta tutos. Hac spe lapsus induciomatus nihi-¬
lominus copias cogere exercere a finitimis equos parare
exules damnatosq tota gallia magnis premiis ad se alli¬
cere cepiez ac tanta sibi iã̃ his rebus in gallia auctoritatẽ
comper auecat:ue undiq legationes ad eu concurrer&
gr̃am atq amicitia piͤ priuatunq peter&. Ubi intel¬
lexit ultro ad se ueniri. Altera ex parte senones camu¬
tesꝙ conscia facinotis instigari. Altera neciuos aduatu¬
cosq bellu romanis parare ñeꝙ sibi uolũtarior. copiasde¬
fore si ex finib suis progredi cepisset annatu conciliu

Expanded text:
tarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus tarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri interfecta multo minorem superesse dicerent partem. Neque tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transitu: non esse amplius fortunam temptaturos. Hac spe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit. Ac tantam sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque peterent. Vbi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Nervios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium
Abbreviated transcription (Latin):
nati cu ille pecsensus se ac perfugisset usq ad fines in¬
secuti regno domoq expulecũt. Et missis ad cesare sa-¬
tis faciendi causa legatis cu is omne ad se senatu ue¬
nite ius sussede dicto audientes non fuetũt. tantum ał
homines barbaros ualuit esse aliquos reꝑtos principes in¬
ferendi belli tantamq omnib uolũtate cõmutatõer
acculie ue pret heduos & remos quos precipuo semꝑ
honore Cesar habuit alteros pro uetere ac perpetua
p .a. fide alteros pro recentib gallii belli officiis nulla
fore ciuitas fuit non suspectã nobis. Itaq adeo haud
scio mirandu ne sit: cu complirtib aliis de causis tui
maxime ꝙ ei qui uirtute belli omnib gentib prefe¬
rebantur: tantu se eius opinionis depecđisse ut ea .pR.
induciomacus totius hiemis nullu tempus intecmise¬
tunt. quin exans rhenu legatos mitterẽt: ciuitates solici¬

Expanded text:
nati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines innati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos repertos principes inferendi belli tantamque omnibus voluntatum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteros pro vetere ac perpetua erga populum Romanum fide, alteros pro recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis. Idque adeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, tantum se eius opinionis deperdidisse ut a popu vero atque Indutiomarus totius hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent, civitates sollici
Abbreviated transcription (Latin):
explotabant : noctumaq ĩ locis desertis conscilia habe¬
bant neq ullu fere hiemis totus tempus sine solici¬
tudine Eꝑsatis in teccessit: quin alique de consiliis ac
motu galloꝵ nunciu acciper&: in hisal. Roscioq̃¬
store que legioni ecie decime pfecetat certior fac¬
tus ese magnas galloꝵ copias eaꝵ ciuitatu que ano¬
tice appessant oppugnandi ca sui conuenisse. Neq
longius milib passuu octo ab habeenis suis constitis¬
s Ned nuncio allato de uictotia ce sati discelisse a¬
deo ue fuge silis discessus uideiet̃. Ac Cꝑ̧sat principibo
cuiusq cuutatis ad seuocatis alias tercitãdo cũ se
pares galliȩ in officio tenuit. Iñ senones: quȩ est ciũ¬
tas in p̃timis fuma & magnȩ in egallos auctotitatis
Cauatinu que cesit apud eos regem̃ constiueraru
ius he motitasgus aduencu ⁊̃ galliam cȩsatis cuius
maiores regnu obtinerat in terficere publico consilio co¬

Expanded text:
explorabant nocturnaque in locis desertis concilia habeexplorabant nocturnaque in locis desertis concilia habebant. Neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit, quin aliquem de consiliis ac motu Gallorum nuntium acciperet. In his ab Lucio Roscio, quem legioni tertiae decimae praefecerat, certior factus esoppugnandi sui causa convenisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando, cum separtem Galliae in officio tenuit. Tamen Senones, quae est civitas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quem Caesar apud eos regem constituerat, cuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio co
Abbreviated transcription (Latin):
longius dolor relinquat᷑. Ineetii ad labienu ꝑ themos
ĩ credibili celecitate de uictoria Cesatis fama ꝑfect᷑¬
ut cui ab hibetnis ciceronis milia passuui abesset cricie
Iy eoq post horaz nona diei Cȩsat petueniss& ante me¬
diam noctem ad portas castror clamor otiretur quo
clamore significat̃o uictonȩ gratulatioq ab rͥemis la¬
bieno fiecet. Hac fama ad ereuitos ꝑlata: indutioma¬
rus qui postremodie castra labieni oppugnate decreue¬
rat noctu profugie copiasq omnes int̾reuitos redu¬
cit sȩsar fabiui cum sua legione remitit ĩ hibema
Ipse cui tribus legionib circiũ Samarobiium etinis
huibeinis hemare constieuit. Eoꝙ tanti motus galliȩ
extiterant totam hyeme ipse ad exercitu manere de¬
creuit. Nam illo in cõmodo de sabini morte peclato
omnes fore gallie ciuitates de bello consultabãt Nũ¬
cios legationesq in omnes partes dimietebant. Et ꝗd
reliquĩ consilii caperent: atq uñ iitiui belli fieret

Expanded text:
ad Labienum per Remos incredibili celeritate de victoria Caesaris fama perfut, cum ab hibernis Ciceronis milia passuum abesset circiter LX, eoque post horam nonam diei Caesar pervenisset, ante mediam noctem ad portas castrorum clamor oreretur, quo clamore significatio victoriae gratulatioque ab Remis Labieno fieret. Hac fama ad Treveros perlata Indutiomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit. Caesar Fabium cum sua legione remittit in hiberna, ipse cum tribus legionibus circum Samarobrivam trinis hibernis hiemare constituit et, quod tanti motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum manere decrevit. Nam illo incommodo de Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nuntios legationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili caperent atque unde initium belli fieret
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑtis: ꝙ hi qui se ad eoꝵ amicitia aggregauerãt me¬
liore conditõe atq equiore imꝑio se uti uidebant. Reli-¬
quis reb eor gt̃a dignitateq complificaea. Sequani pͥ¬
ncipatum dimiserant in eoꝵ lecu themi successerãt:
ueteres inimicitias nullo m̃o cu hedius cõiungi pote¬
tãe se themis incliente la dederant hos illi dilige¬
ter euebant᷑ ita & nouam & repente collecta au-¬
ctoritate tenebant. Co tui statu tes erat ut longe
principes haberent᷑ hedui. secũdum locu dignitati
rhemi obtinere. in omni gallia eoꝵ hominus qui ali¬
quo sue numero atq honore gna sunt duo. Na pene
plebes ẜuor habet᷑ loco que ruhil ht̃ perse nullo adhi¬
betut consilio pleciq cui aut ere alieno at magnitu¬
dine ttibutor aue ĩurcia potẽtioꝵ. premuntuor le¬

Expanded text:
comparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant, mecomparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant, meliore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque amplificata Sequani principatum dimiserant. In eorum locum Remi successerant:  ei, qui propter veteres inimicitias nullo modo cum Aeduis coniungi poterant, se Remis in clientelam dicabant. Hos illi diligenter tuebantur: ita et novam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum statu res erat, ut longe principes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. In omni Gallia eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, genera sunt duo. Nam plebes paene servorum habetur loco, quae nihil audet per se, nullo adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, se
Abbreviated transcription (Latin):
gallia: uenit altius factionis principes etãt hediui
Alterius sequani hi cui perse minus ualerent ꝙ sum¬
ma auctoritas antiquitus erat ĩ hedius magñeq e
iuxerant eosꝙ ad se magnis iactutĩs pollicitationi¬
busq perduxerane. pliis uo ꝙͣ plucib factis secũdis atł
omni nobilitate heduoꝵ inefecta tm̃ potentia eoꝵ¬
antecesserat ut magna partem clientu ab heduis
adse cr ãsducerẽt: obsidesq ab his principu filios acce-¬
perãt & publice urrare cogerent. Nihil se ⁊ͣ sequa¬
nos consilii inituros Et parte finitimamiagri ꝑ uim
occupata possiderẽt galliȩq totius principatiu obtine¬
rẽt qua necessitate adductꝰ diuiciatus auxilii petẽ-¬
di cã roma ad senatũ ꝓfect imperta re redierat
Aduẽtu cȩsaris facta cõmutatõe reꝵ obsidib hedius
redditis ueceuib clientelis restitutis: nouis ꝑ. Cesare

Expanded text:
Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se minus valerent, quod summa auctoritas antiquitus erat in Aeduis magnaeque ei adiunxerant eosque ad se magnis iacturis pollicitationibusque perduxerant. Proeliis vero compluribus factis secundis atque omni nobilitate Aeduorum interfecta tantum potentia antecesserant, ut magnam partem clientium ab Aeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possiderent Galliaeque totius principatum obtinerent. Qua necessitate adductus Diviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat. Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per Caesarem
Abbreviated transcription (Latin):
incusionibusq prohibere. Ad eius initiu silue sueuos ad¬
uentũ romanoꝵ expectare consticuuse. Qm̃ ad hunc
locum pecuẽ tu es ł nõ alienum esse uidetur degallie
geemanieq motib & quõ differãt hȩ nationes in ese
ptoponere: Ingallia nõ solui in omnib ciuitatib atq in
omnib pagis partibusq sed etiam pene singulis domi¬
bus factiones sunt. Caꝵ aut factionui principes se
qui suma auctoritate eor iudicio habere ex istimã¬
cur. quor ad arbitrius iudicũiq summa omnium
rer consiliorq redeat. Itaq eius rei c̃ã aneiquitus
istieutui uidetur ut nequis ex plebe ꝯͣ potentiore au¬
xilii eger& suos .ni. quisq opprimi & circũ ueniti nõ
pacit᷑ neq alie si faciat ułła inter suos ht̃ auctorita¬
tem. Hec eade tatio est ĩ sũma totius galliȩ: nãq om¬
nes ciuitates in parees diuisȩ sunt duas. Cui Cesatĩ

Expanded text:
incursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adincursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare constituisse. Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis domibus factiones sunt, earumque factionum principes sunt qui summam auctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam inter suos habet auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae: namque omnes civitates in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in
Abbreviated transcription (Latin):
his nacionib: que sub eoꝵ sint ĩpecio denũciare: ut au-¬
xilia peditatus equitatusq mictãt. His cognitis reb
rem fcumẽtatia prouidet. castris idoneũ locum dele¬
gie. Ubiis imperat pecora ut ducant: suaq omĩa ex
agcis Toppida conferãt sperans kaebaros atq imperi-¬
tos hõĩes inopia cibarioꝵ adductos ad iniqua pugnã¬
di conditione posse deduai. Mandat ut crebros &¬
ploratores in sueuos mietãt: queq apud eos gerantur
cognoseane. Illi imꝑata facĩt paucis diebus ine̾mis¬
su reffecũt sueuos omnes posteaꝙ cectiores nũtii de &¬
citu romanoꝵ uenerãt cui omnib suis socioꝵiq co-¬
piis quas coegissent penitus ad extremos fines se re-¬
cepisse silua esse sibi infinita magnitudine: quae
appellatur bacesis ac longe introrsus pertinere & pronatiuo
muro obiecta cotuscos a sueuis sueuosq a coruscis ĩuixiis

Expanded text:
eis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut aueis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut auxilia peditatus equitatusque mittant. His cognitis rebus rem frumentariam providet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imperat ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant, sperans barbaros atque imperitos homines inopia cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem posse deduci; mandat, ut crebros exploratores in Suebos mittant quaeque apud eos gerantur cognoscant. Illi imperata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebos omnes, posteaquam certiores nuntii de exercitu Romanorum venerint, cum omnibus suis sociorumque copiis, quas coegissent, penitus ad extremos fines se recepisse: silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis; hanc longe introrsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis
Abbreviated transcription (Latin):
biotix receptu haber&. his constitutis reb paułũ sup̃
eui locum quo anee exercitu traduꝵ erat facere pon-¬
te instituie nota atq instituta ratõe magno militũ
studio paucis dieb opus proficit᷑. fumo ĩ treuitis ad p̃õ¬
te presidio relicto nequis ab his subito motus oriret᷑. Re¬
liquas copias equitatũq traducit. Ubiq ante obsides
dederãt atq ĩ dedipõe uenerãt purgandi sui cã lega
tos ad eui mittũt: qui doceant neq auxilia ex sua ci-¬
uitate ĩ treuiros missa neq abie fidem lesam petunt
atq orant ut sibi parcat ne cõi odio germanoꝵ ĩ nocẽ¬
tes pro nocentib penas pendant. Si amplius obsidui uel¬
l dari pollicentire. Cognita Cȩsar cã repecit a sueuis au-¬
xilia missa esse. Ubi eoꝵ satisfatione accep̃aditus ui¬
asq ĩ sueuos perquirie. Interi paucis post dieb fit ab ubi¬
is cectior sueuos om̃s in unũ locui copias cogere: aeq

Expanded text:
biorix receptum haberet. His constitutis rebus paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit. Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur. Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum innocentes pro nocentibus poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiorum satisfactionem accipit, aditus viasque in Suebos perquirit. Interim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque
Abbreviated transcription (Latin):
deuidus. Altee equitu Illi teb siuinis inesunt sa¬
ocificia publica ac priuata procurant. Religiones
ineerpretant᷑. Ad hos magnus adolescẽtiu nũs disci¬
pline causa concurcit magnoq hi sunt apud eos
honore. Hlam fece de omnib conecouesiis publici
cedes facta si de hereditate de finib controuedia
est ide disceinũt: premia penasq constituũt Si ꝗs
aue priuatus aut aut publicus eoꝵ decreto nõ ste

Expanded text:
 alterum equitum. Illi rebus divinis intererant, sacrificia publica ac privata procurabant, religionem interpretabantur. Ad hos magnus adolescentium numerus disciplinae causa concurrebat, magnoque hii erant apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis, si caedes facta, si de hereditate, de finibus controversia erat, idem decernebant, praemia poenasque constituebant. Si qui aut privati au
Abbreviated transcription (Latin):
core discesserant ac sein supeciora. loca abdiderant Ce¬
a cuercieu exposito & loco castris idoneo capto ubie
ontuus coiouie quo in loco copie hostium conedisse
coiortibuꝰ decem ad mnare relidris e quiciytiscenti¬

Expanded text:
ore discesserant ac se in superiora loca abdiderant. Caeore discesserant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equiti
Abbreviated transcription (Latin):
iuidere quȩꝙ in gallia gererentur agnosceret consiliũq
pro tempote & pro caperet ipse cum quinq legioni bui ł
pati nuo equitum quem in continenti rliquerat ael soli
occasum naues soluit & leni asfrico profectus mediau
cucoiter noctem ueto intermisso cusun non cenuit
&longius delatus estu oeta luce subsinis tra bricaniam
relictam conspexit: Tum cucsus estus cõmutationem
secutus remis contendit ut cam partem insule capera:
storiis geauibusq nauigiis non intermis soremigandie
abore Tongar nquium cuisum adequatunt gandi¬
sum est ad bricania omnibus nauubi mecidiano fere
tempore ineq in coloco hostis cstuisus Sed ut postee
sesat x captiuis cognouie cum magne manus eo cõ¬
uenuissene multitudine nauium pectetrite que cm
a notiuuis priuatis quas sui quisꝙ cõmodi causa fere¬
tort ampliais octingente uno ecunt uis tempore a sut¬

Expanded text:
provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro re caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, ctoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat amplius octingentae uno erant visae tempore, a lit
Abbreviated transcription (Latin):
temporis in his locis flare consueuit. Dabat operam
ue in officio dunorigem continere nihalo tñ setius
omnia eius consilia cognoscer& Famen idoneam nac᷑¬
tus tempestatem milites equitesq naues conscendere
ubet. At omnium impeditis animis dunorix cum
equilibus heduorꝵ a castris insciente Cesare domum
dicedere cȩpie. Quare nunciata cȩsar intecmissa ꝓ¬
fectionenatq omnib reb post positis magnam partem
equitatus ad eum insequendu mittie rethraiq imꝑi¬
si uinfaciat neq pareat interfici ubet. Nihail hu se ha¬
bente pro strio faceoꝵ acbiratus qui presentis imperuã
neglexissee Ille n. reuocatus resistere ac se manu deende¬
re suoeq fidem implorare cepie sepe clamitans libeti&
hominen atq incerficiune :atq equites hedui omneꝰ ad
Ceiarem reuectuntur. Iis rebus gestis labieno incoati¬
nentem cum tribus legionibus & equitum milibus duo¬
bus relicto ut portus tueretur &rem fcumentariap

Expanded text:
temporis in his locis flare consuevit, dabat operam temporis in his locis flare consuevit, dabat operam ut in officio Dumnorigem contineret, nihilo tamen setius omnia eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempestatem milites equitesque conscendere in naves iubet. At omnium impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique impesi vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam