comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mis statuit eũ familiarẽ Regiũ cũ panormitañ mõtisregał ⁊ ca pua¬
no archiep̃is. Baliumuero Regni dr̃o. pp̃. dimisit ab oĩb Iuram̃to
firmandũ qm̃ adeũ de uire spectabat tanquã ad dñm principałe. Cõ¬
stituẽs ut singulis annis durante balio ꝑciperet de ꝓuentib Regis
Trigita nulia Garenoꝵ ⁊ siquas expensas ꝓRegni foret defensiõe fac
ge pupillo in familiariũ custodia derelicto. Marcualdus aut̃ regressus
in Regnũ ad occupand̾ illd̾ totis uirib ĩtendebat p̾tendẽs qd̾ testam̃to
Imꝑatoris ⁊p̃ẽ debebat ẽẽ balius Regis ⁊ Regni. Statĩ. gͦ dñs p̃p Gre¬
goriũ scẽ marie ĩporticu diaconũ Card̾ legatũ ĩ siciliã destinauit. u
ibitũ familiarib Regis de regͥ negociis ordinaret. Qui ꝓfectꝰ recepit
ab eis balii iuramentũ ⁊ fec̃ ild̾ ab aliis ꝑ siciliã exhibe̾ri. Uex ꝗa nõ

Expanded text:
mis, statuit eum familiarem regium cum Panormitanensi, Montis-Regalis , et Capuamis, statuit eum familiarem regium cum Panormitanensi, Montis-Regalis , et Capuano Archiepiscopis; balium vero regni domino Papae dimisit, ab omnibus juramento firmandum, quoniam ad eum spectabat, tanquam ad dominum principalem; constituens, ut singulis annis, durante balio, perciperet de proventibus Regis triginta millia tarenorum, et, si quas expensas pro regni foret defensione facturus, is exsolvit, rege pupillo in familiarium custodia derelicto. Marcualdus autem, regressus in regnum, ad occupandum illud totis viribus intendebat, praetendens, quod, ex testamento imperatoris, ipse debebat egorium, Sanctae Mariae in Porticu diaconum cardinalem, legatum in Siciliam destinavit, ut ibi cum familiaribus regis de regni negotiis ordinaret. Qui profectus, recipit ab eis balii juramentum, et fecit illud ab aliis per Siciliam exhiberi. Verum, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
de forma neglecta tum de p̃sũpsiõe ꝯmissa fecit eũ extra suũ Ep̃m
usq ad finẽ iute manere. ꝓ p̃dictis uo̾ captiuis licet iamlib̾atis
adhuc tam̃ exulib rogauit Imꝑatricẽ ꝑ nuntiũ ad ħ sp̃ałr desti¬
natum eisq restitucionis gram impetrauit. Sed ⁊ sibilia relicta Re¬
gis Tancredi cũ filiab suis ergastulũ captuuitatis enasit ⁊ ĩ Regnũ
francoꝵ ꝯfugiẽs primogenitã suã Gualtero Breneñ Coĩti tͥdidit
suas eũ tanqͣ hostẽ Regis ⁊ Regni abom̃b euitari. Habebat ⁊̃ ualde
suspectũ Gualterũ Troianũ ep̃m Regͥ sicilie cancellariũ ita quod
sbtraxerat illi sigillum nã ⁊ frẽs ip̃ius reduxerãt Marcualdum.
sed admłtã ĩt̾cessionẽ sumi Põtificis recepit illum ĩ gr̃am. ita qd̾
cũ eadẽ Impatrix parũ post annũ amorte Impatoris ageret ĩ extre¬

Expanded text:
de forma neglecta, tum de praesumptione commissa, fecit eum extra suum episcopatum de forma neglecta, tum de praesumptione commissa, fecit eum extra suum episcopatum usque ad finem vitae manere. Pro praedictis vero captivis, licet jam liberatis, adhuc tamen exulibus, rogavit imperatricem per nuntium ad hoc specialiter destinatum, eisque restitutionis gratiam impetravit. Sed et Sibilia, relicta regis Tancredi, cum filiabus suis, ergastulum captivitatis evasit, et, in regnum Francorum confugiens, primogenitam suam Gualtero, Brenensi comiti, tradiditsuas, eum, tanquam hostem regis et regni, ab omnibus evitari. Habebat etiam valde suspectum Gualterum, Trojanum episcopum, regni Siciliae cancellarium; ita, quod subtraxerat illi sigillum nam et fratres ipsius reduxerunt Marcualdum sed, ad multam intercessionem summi Pontificis, recepit illum in gratiam, ita, quod, cum eadem Imperatrix parum post annum a morte Imperatoris agere in extre
Abbreviated transcription (Latin):
tuł ilł om̃ino remotis sub censu fidelitate ac hõmio ꝯsuetis. Priuile¬
pontifex ad libacionẽ captiuoꝵ clement̾ intendẽs p̾sertĩ cũ ꝑ detentiõe
Salernitañ archiep̃i nimis de traheretur apłice dignitati statĩ circa su
eoꝵ monerẽt ⁊ si necesse fĩt ꝯpellerẽt ꝑ excoĩcationẽ in ꝑsdas ⁊ int̃ dittu
ĩ trͣas ut illos dimitterẽt absolutos ꝯminãdo pͥncipib uniuersis qd̾ nͥ ad¬
ad sedem apłicam. absoluendũ ip̃i tam̃ hoc modo renutterẽt ei laborẽ
diret: absolutionis ei bñficiũ exhiberent. Illi gͦ in theutoniã ꝓcedẽ
ĩuenerũt sepedcm philippũ aqb̾dã principib eleci¬
qui Guarmatia ad ipõs accedens de fcõ se fecit absolui nõ publice
Post modicũ aũt idẽ philrppꝰ fecit se iniungi ⁊ coronari nõ aqs¬
grani sed Maguntiñ nec aColonieñ archiepo sed a Tarentasien
pontificis p̃sentiã rediisset ueritate ꝑ ꝓpriã ꝯfessionẽ cõꝑta tũ

Expanded text:
is omnino remotis, sub censu, fidelitate ac hominio consuetis. Privilepiissimus pontifex, ad liberationem captivorum clementer intendens, praesertim cum per detentionem Salernitanensis archiepiscopi nimis detraheretur apostolicae dignitati, statim, circa suae eorum monerent, et, si necesse foret, compellerent per excommunicationem in personas, et interdictum in terras, ut illos ad sedem apostolicam absolvendum, ipsi tamen hoc modo remitterent ei laborem diret, absolutionis ei beneficium exhiberent. Illi ergo, in Theutoniam procedentes, invenerunt supradictum Philippum a quibusdam principibQui, Vuarmatiam ad ipsos accedens, de facto se fecit absolvi, non publice, Post modicum autem, idem Philippus fecit se inungi et coronari, non Aquisgrani, sed Maguntiae, nec a Coloniensi archiepiscopo, sed a Tarentasiensi , pontificis praesentiam rediisset, veritate per propriam confessionem comperta, tum
Abbreviated transcription (Latin):
gate uoluntatẽ ⁊ uocẽ ꝯtulit uniformẽ ut om̃s unanimit̾ dicerẽt
om̃s unauoce clamarẽt pacẽ ex cõicati respiumꝰ ñmici dei ⁊ hõiũ ꝯoor¬
rebat expetere nec tractatores nr̃i que ab eo. ꝓpone
seu postulabant᷑ audire. et cũ fere finis iam eẽt ⁊ murmurãtibꝰ oĩb
pax ꝯsumari deberet que nr̃e ꝑtis ꝓ certo ꝯtinere uidebat̾ incomo

Expanded text:
nanimiter dicerent, omnes una voce clamarent: Pacem excommunicati respuimus, inimici Dei et hominum concorsuam desistebat expetere, nec tractatores nostri, quae ab eo proponebantur seu postulabantur, audire. Et, cum fere finis jam esset, et, murmurantibus omnibus, pax consummari deberet, quae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
nuiss panormũ totidẽ sͥ auri Untias exhiberet. ligiã sibi fidelitate
p̃staret. dupplicaret censum ⁊ duplicaret obsequia q̃ Romañ põtifices
de Regno Sicilie ꝯsueuerunt habere ip̃mq Regnũ ab apłica sede ĩme
ĩsua cura suscepat ꝗa sic̃ ip̃e firmit̾ asserebat puer ille nec Imꝑatoris nͨ
Imꝑatricis filius fuerat sed suppõitus partus qd̃ testib̾ astruere ꝓmitte¬
bat. Porro sũmus põtifex tantã ip̃ius iniꝗtatẽ attendẽs ꝓmissiones
tioẽs ipĩus exetrabiles uidicauit. Cũq nõ poss hoc n¬
fuisset illi respõsũ qd oporteret eũ uiram̃to firmare ut suꝑ om̃ib: p
quib excoĩcatus erat mandatis apłicis obediret respõdit qd̾ ĩ sp̃ualib
absolute pare̾t. In tꝑͣalibꝰ aũt uistis mandatis parẽdi p̃staret uiratoriã
caucionẽ qd̾ cũ sibi fuiss asẜtũ ꝗa ꝓpt̾ eũ ꝯsueta for. iurãdi nullatenus¬

Expanded text:
nuisset Panormum, totidem sibi auri uncias exhiberet, ligiam sibi fidelitatem praestaret, duplicaret censum, et multiplicaret obsequia, quae Romani pontifices de regno Siciliae consueverunt habere, ipsumque regnum ab apostolica sede immediate em infantulum in sua cura susceperat, quia, sicut ipse firmiter asserebat, puer ille nec imperatoris, nec imperatricis filius fuerat, sed suppositus partus; quod testibus astruere promittebat. Porro, summus pontifex, tantam ipsius iniquitatem attendens, promissiones et oblationes ipsius exsecrabiles judicafuisset illi responsum quod oporteret eum juramento firmare, ut super omnibus, pro quibus excommunicatus erat, mandatis apostolicis obediret, respondit quod in spiritualibus absolute pareret, in temporalibus autem justis mandatis parendi praestaret juratoriam cautionem. Quod cum sibi fuisset as
Abbreviated transcription (Latin):
aĩum assumẽ ꝯtra Regnũ Cogͦscẽtes gͦ peticionẽ ip̃iꝰ secd̾m ea que
ĩtlłeximꝰ ẽẽ iustã fauorẽ ei apłicũ suꝑ ip̃a peticiõe duximꝰ ĩpendend̾.
ne si ei forsitã iusta negarenus qͣi desꝑãs Regͥ hostib adderet᷑ .ł. ꝑ se¬
ipm̃ fortior Regis fieret inimicus ⁊ fieret error nouissimꝰ peior pͥore.
Procurauimꝰ gͥ ⁊ obtinumꝰ apd̾ ip̃ studio diligẽti młta ꝯsilii deliba¬

Expanded text:
ius, secundum ea quae intelleximus, esse justam, favorem ei apostolicum super ipsa petitione duximus impendendum, ne, si ei forsitan justa negaremus, quasi desperans, regni hostibus adderetur, vel per seipsum fortior regis fieret inimicus, et fieret error novissimus pejor priore. Procuravimus igitur, et obtinuimus apud ipsum studio diligenti, m
Abbreviated transcription (Latin):
error ĩuasit. qd̾ si cũ illo triũpho ꝓtinus pcessiss pene nlłos ĩuẽiss
sue malitie resistentes sed interi timore sedate spũq resũpto ad re¬
sistendũ ei se płimi parauerũt. Ile uoͣ nõ solũ uirib sed⁊ fraudib
ĩsistebat ut p̃cõteptã malitiã duceret adeffectũ. Et licet qͦsdã ui¬
rib supasset alios uero fraudib decepisset nõ tñ potuit p̃ualere.
cũ sũmus pontifex obstatłm sͥ poneret ĩ õĩb uiis siuis. Sperano
aut̃ qd̾ eũ posset inclinare ꝓmissis ꝑ corradũ mangutiñ archi
ep̃m de Ierłitañ tunc ꝑtib tedeuntẽ ⁊ sepe ꝑ alios secrete fec̃ et
caute tẽptari. utrũ eũ posset oblatione muneꝵ mitigare. ꝓmittẽs qd̾
si sołumͦ ab eius impedimẽto cessaret. qͣuis nullũ sibi p̃staret auxili

Expanded text:
d, si cum illo triumpho protinus processisset, pene nullos invenissent suae malitiae resistentes. Sed, interim timore sedato, spirituque resumpto, ad resistendum ei se plurimi paraverunt. Ille vero non solum viribus, sed et fraudibus insistebat, ut praeconceptam malitiam duceret ad effectum; et, licet quosdam viribus superasset, alios vero fraudibus decepisset, non tamen potuit praevalere, cum summus pontifex obstaculum sibi poneret in omnibus viis suis. Sperans autem quod eum posset inclinare promissis, per Conradum, Maguntinensem archipum, de Hierosolymitanis tunc partibus redeuntem, et saepe per alios, secrete fecit et caute tentari, utrum eum posset oblatione munerum mitigare, promittens quod, si solummodo ab ejus impedimento cessaret, quamvis nullum sibi praestare
Abbreviated transcription (Latin):
p̃docĩ coĩtis ex ꝯcessiõe Imꝑatoris ħebat ĩ coĩtatu licii pͥncipatu
Tarẽti recogꝰscẽt illi ne iusticiã denegaret. ut aut ꝯtͥ suspiciõe p¬
fato Regi Caueret ĩ pu. ꝯsistorio astãte młtitudiẽ copiosa sb̃scͥptũ
ab ip̃o coĩte uiram̃tũ recepit. Et ne familiares Regis scandaliza¬
rent᷑ ex ħ si forte añ quã eis ħimoi fcĩ cãm exponẽt ꝯcessi ss p̃fato
Coĩti litt᷑as ꝓ pͥncipatu garẽti comitati licii obtinẽdo ꝓtinꝰ misit cis

Expanded text:
tis ex concessione imperatoris habebat in comitatu Licii et principatu Tarenti, recognosceretur illi, ne justitiam denegaret. Ut autem contra suspicionem praefato regi caveret, in publico consistorio, astante multitudine copiosa, subscriptum ab ipso comite juramentum recepit. Et, ne familiares regis scandalizarentur ex hoc, si forte, antequam eis hujusmodi facti causam exponeret, concessisset praefato comiti litteras p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃liatũ ⁊ tandẽ sic̃ dño placuit ꝓmerentib scĩs orationib urĩs
post młta ꝑtis adu̾se strages m̾utilatioẽs ⁊ cedes ꝑ egregii uiri
dñi Marescalci ur̃i subsidium ꝗcũ sius in extremo locatus Castel¬
lũ tenebat nno ip̃e Castellum erat ex̾citus optatũ hũimꝰ de ĩimito
tͥumphũ. ut enĩ aliquãtulũ pleniꝰ eloquar ꝓrimi nr̃i ꝗ erant in
pͥma belli fatie ꝯstituti licet inpͥmis uirilit fecerĩt q̃m płes ꝓstꝰ

Expanded text:
praeliatum, et tandem, sicut Domino placuit, promerentibus sanctis orationibus vestris, post multas partis adversae strages, mutilationes et caedes, per egregii viri, domini marescalci vestri subsidium, qui cum suis in extremo locatus, castellum tenebat, imo ipse castellum erat exercitus, optatum habuimus de inimico triumphum. Ut enim aliquantulum plenius eloquar, primi nostri, qui erant in prima belli
Abbreviated transcription (Latin):
stieñ Ep̃s seductus ꝯsilio nobił uiri leonis de Monum̃to ꝯsobriru sui
ꝗ recõciliacõis hĩmodi fũat mediator Acqeuer̃ ⁊ alii licet in prouide
quiuii submurmuratũ ẽ qd̾ cxpi deberẽt.ut sic territi mãdatũ qd̾ displice̾t
illiface̾ nõ auderẽt. Uchem̃t̾ gͦ cõfusi ꝗd facerẽt ig̾rabãt s p̃fatꝰ ugolinꝰ
scc̃i fustachii Card̾ resũpto spĩi fortitudĩs corã oĩb ꝗ ꝯuenerãt adaudiẽd̃¬

Expanded text:
scopus, seductus consilio nobilis viri, Leonis de Monumento, consobrini sui, qui reconciliationis hujusmodi fuerat mediator. Acquieverunt et alii, licet improvide finem convivii, submurmuratum est quod capi deberent, ut sic territi, mandatum quod displiceret illi facere non auderent. Vehementer ergo confusi, quid facerent ignorabant. Sed praefatus Hugolinus, sancti Eustachii d
Abbreviated transcription (Latin):
tate mandansq omĩb ut ad dñiu eccͤ ro ͤ reddirẽt. Statĩ ctiã
redoroit duas monitiones quas ip̃e tenebat uid Rochã d̾ Wal¬
do ⁊ Roccam de cese. Roccam aũt asisii redoi mandauit s asisi¬
nates qui eam tenebant obscessam nõ ꝑmiserũt eam reddi dño
p̃p. quin captã penitus destruxerũt. Recuꝑauit gͦ romana ecc̃
Ducatũ Spoleti ⁊ Comitatũ Asisii. uidel. Reatem. Spoletũ. Isi¬
sium. fulgineũ. ⁊ Nuceram cũ omĩb drocesib sus. Quia u̾o mora p̃¬
dc̃ Conradi erat ualde suspecta de mandato dñi .pͣp. reddiit ĩ Thoto¬
nam. Recuꝑauit etiã ꝑusiũ. Egubiũ. Tudertũ ⁊ Ciuitatt̃ Castelli cus
comitatib sus recepto uiram̃to fidelitatis a cuub Baronib ⁊ Catha¬
nis. fec̃ aũt destrui Castrũ mõtis sce̾ marie ĩ quo tpre p̾decessoris su
Conradus qui Musca ĩ cerebro dicebat᷑ captũ detinuit p̃dcm̃ Ottanio

Expanded text:
 redirent, statim etiam reddidit duas munitiones quas ipse tenebat, videlicet Roccham de Vualdo, et Roccham de Cese. Roccham autem Asisii reddi mandavit. Sed Asisinates, qui eam tenebant obsessam, non permiserunt illam reddi domino papae, quin captam penitus destruxerunt. Recuperavit ergo Romana Ecclesia ducatum Spoleti et comitatum Asisii, videlicet Reatem, Spoletum, Asisium, Fulgineum et Nuceram, cum omnibus dioecesibus suis. Quia vero mora praedicti Conradi erat valde suspecta, de mandato domini papae rediit in Theotoniam. Recuperavit etiam Perusium, Eugubium, Tudertum, et civitatem Castelli, cum comitatibus suis, recepto juramento fidelitatis a civibus, baronibus et catanis. Fecit autem destrui castrum Montis Sanctae Mariae, in quo, tempore praedecessoris sui, Conradus, qui Musca in cerebro dicebatur, captum detinuit praefatum O
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o p̃t̾ hõui ⁊ fidelitatẽ suã ⁊ iuramẽta suoꝵ. ꝓmittebat trade̾ fili¬
O suos obsides. ⁊ om̃s munitiones tribue̾ suis custodiendis expen¬
sis. Licet aũt dñs pp̃. ꝯdictionẽ istam utilem reputaret quia tam̃
scandalizabantur ex ea tãꝙͣ uelet theotonicos ĩ ytalia cõfonẽ
qui crudeli tyrampnide redegerant eos ĩ grauissimã ẜuitutẽ ĩ fa¬
uorẽ lib̾tatis declinans nõ acceptauit oblata. Dictus gͦ Conrad
cũ tałr nõ ꝑficẽt redidit se ad mandatũ ip̃ĩus sñ pacto quolibet ⁊¬
tenore quĩ misit Narniã ottauianũ hostieñ Ep̃m ⁊ Gerardũ scĩ ad¬

Expanded text:
um et fidelitatem suam, et juramenta suorum, promittebat tradere filios suos obsides, et omnes munitiones tribuere suis custodiendas expensis. Licet autem dominus papa conditionem istam utilem reputaret, quia tamen multi scandalizabantur ex ea, tanquam vellet Theotonicos in Italia confovere, qui crudeli tyrannide redegerant eos in gravissimam servitutem, in favorem libertatis declinans, non acceptavit oblata. Dictus ergo Conradus, cum taliter non proficeret, reddidit se ad mandatum ipsius sine pacto quolibet et tenore: qui misit Narniam Octavianum, Ostiensem episc
Abbreviated transcription (Latin):
conce dere dignaretur secd̾m formã quã p̃decessores eiꝰ ꝯcesserãt illa p̃de¬
cessorib suis. Ipẽ uero sagatissimus pontifex diligent᷑ attendes̃ qd̾ pͥu¬
ꝯcessurus. Tep̃tauit illa ꝓpositũ eiꝰ munerib ĩmutare qd̾ cũ efficer̃
nequisset missis honorabilib nũtiis anselmo Nea politañ archie p̃o
Aymerico siracusañ archidyacono ghoma Iusticiario ⁊ Nicolao Iudice

Expanded text:
ur, secundum formam qua praedecessores ejus concesserunt illa praedecessoribus suis. Ipse vero sagacissimus pontifex, diligenter attendens quod pri aliquatenus concessurus. Tentavit illa propositum ejus muneribus immutare; quod cum efficere nequivisset, missis honorabilibus nuntiis, Anselmo, Neapolitanensi archiepiscopo, Aimerico, Syracusanensi archidiacono, Thoma justitiario, et Nicolao judice
Abbreviated transcription (Latin):
iurauit nobilis añdcũs. Erat eĩ idem marcualdꝰ Senescalcus
Impir Dux Rauẽne ⁊ Romaniole marchio Anchone ⁊ molisii.
uir ingeniosus ⁊ subdolus mltã hñs pecc̃ sub henrico Imꝑatoe
In Regno Sicilie acquisitam quẽ int̾ om̃s familiares suos ip̃e
Impator habuerat p̾diłctũ ⁊ eũ executorẽ si fecerat testam̃ti.
Unde ꝓmittebat eidẽ dño. p̃p. qd̾ si eũ ĩ gr̃am sua admittere
dignaret ip̃e Romanã eccłiam amplius exaltaret quã exa¬
tata fuit a tp̃re cõstantini. cũ testamẽtũ illud adingẽtem re¬
p̃sũtiam eius accedẽt ⁊ reu̾teret᷑ in Marchiam. Cardinales nõ reciperẽt
ad fidelitatem eccͤ marchianos. Ip̃e u̾o ꝯessit ut ĩterĩ ĩuitos nõ coge̾nt
s recipent uolũtarios. mitẽs ad ipm̃ Guidonẽ t̾t̾ sc̃e marie trãstiberĩ¬

Expanded text:
n animam ejus juravit nobilis antedictus. Erat enim idem Marcualdus senescalcus imperii, dux Ravennae et Romaniolae, marchio Anconae et Molisii, vir ingeniosus et subdolus, multam habens pecuniam, sub Henrico imperatore in regno Siciliae acquisitam, quem inter omnes familiares suos ipse imperator habuerat praedilectum, et eum exsecutorem sui fecerat testamenti Unde promittebat eidem domino papae quod, si eum in gratiam suam admittere dignaretur, ipse Romanam Ecclesiam amplius exaltaret quam exaltata fuerat a tempore Constantini, cum testamentum illud ad ingentem repraesentiam ejus accederet, et reverteretur in Marchiam, cardinales non reciperent ad fidelitatem Ecclesiae marchianos. Ipse vero concessit ut interim invitos non cogerent, sed reciperent voluntarios; mittens ad ipsum Guidonem, tit
Abbreviated transcription (Latin):
scie ⁊ Ducatus sałt ⁊ c̃. Sic̃ uniu̾sitatis ꝯditor deus duo mag
luminaria ĩ firmam̃to celi ꝯstituit luminare maiꝰ ut p̃ẽet diẽi¬
et luminare minꝰ ut p̃eẽt nocti. sic ad firmam̃tũ uniu̾sał eccͤ q̃ ceb¬
noĩe nũcupat᷑ duas magnas instituit digͥtates maiorẽ que quasi
dieb aĩab p̃eẽt ⁊ minorẽ que q̃i noctib preesset corporib que sũt
tificalis auctoritas ⁊ regalis potestas. Porro sicut
suũ a sole sortitur que re uera minor ẽ illo ꝙͣtitate simł ⁊ ꝙͣtitate
situ parit̾ ⁊ effcũ sic regalis potestas ab auctoritate pontificali
sue sortit̾ digͥtatis splendorẽ cuiꝰ cõspcũ ꝙͣto mag̃ ĩberet tanto
ruit obtinẽ. q̃ dispositioẽ diuina suꝑ uniu̾sas ꝓuĩcias nr̃e ꝓisi¬

Expanded text:
SCIAE ET DUCATUS. Sicut universitatis conditor Deus duo magna luminaria in firmamento coeli constituit, luminare majus ut praeesset dieiet luminare minus ut praeesset nocti, sic ad firmamentum universalis Ecclenomine nuncupatur, duas magnas instituit dignitates: majorem, quae quasi diebus animabus praeesset et minorem, quae quasi noctibus praeesset corporibus: quae sunt pontificalis auctoritas et regalis potestas. Porro sicut luna lumen suum a sole sortitur, quae re vera minor est illo quantitate simul et qualitate, situ pariter et effectu: sic regalis potestas ab auctoritate pontificali suae sortitur dignitatis splendorem; cujus conspectui quanto magis inhaeret, tanto ruit obtinere, quae dispositione divina super universas provincias obti
Abbreviated transcription (Latin):
euuãgłiste. In de ꝓfectus Spoletũ edificauit eccͣ Cathedralem ibiq
qd̾dam miraculosũ eueit. ꝙ cũ Ciues anxiarent᷑ suꝑ aquaꝵ penuria
ceꝑunt cͥca Cnutatẽ studiose ꝑquirere uͥ fodiendo posset aquaꝵ copiã
ĩueĩre que sufficẽt equoꝵ młtitudini ad aq̃de ac subito sub muro Ci¬
tis uiderũt aquã scaturire de ruꝑe que fossas ibi fi
fons papalis. ¶ Processit inde Perusiũ ubi maioris eccͤ cõsecrauit
altare. Ueniẽsq Tudertũ altare sc̃i fortunati sollempnit̾ ꝯsecrauit
tu Spoleti ⁊ Comitatu asisii trisq iucinis uid Gregoriũ sc̃e Marie
ĩ Aquiro dyac̾ Card̾. ꝑ ameliam ortã ⁊ ciuitatẽ Castellanã cͥca fe

Expanded text:
evangelistae. Inde, profectus Spoletum, dedicavit ecclesiam cathedralem; ibique quiddam miraculosum evenit, quod, cum cives anxiarentur super aquarum penuria, coeperunt circa civitatem studiose perquirere ubi fodiendo possent aquarum copiam invenire quae sufficeret equorum multitudini adaequandae, ac subito sub muro civitatis viderunt aquam scaturire de rupe, quae fossas ibi facFons Papalis. Processit inde Perusium, ubi majoris ecclesiae consecravit altare; veniensque Tudertum, altare Sancti Fortunati solemniter consecravittu Spoleti et comitatu Assisii, terrisque vicinis, videlicet Gregorium, Sanctae Mariae in Aquiro
Abbreviated transcription (Latin):
tabilẽ Alemãnoꝵ tyrampnidẽ qͣi granẽ incũrerãt ẜuitutẽ societa¬
tem adĩuicẽ inierũt p̃t̾ ciuitatẽ̾ pisanã que nũꝙͣ potuit ad hanc
societatẽ induci.⁊ obtinuerũt a sũmo pontifice ut ⁊ ciuitates eccͤ
que sũt ĩ Tuscia ⁊ Ducatu spoleti se illis in hac societate
Rectores de singłis Cinitatib ⁊ unũ priorẽ cui tpr̃e sin prioratus õ
ĩtendẽnt ad societatis negotia ꝑagenda om̃sq tam rectores ꝙͣ alii

Expanded text:
i gravem incurrerant servitutem, societatem hanc ad invicem inierunt, praeter civitatem Pisanam, quae nunquam potuit ad hanc societatem induci, et obtinuerunt a summo pontifice ut civitates et ecclesiae quae sunt in Tuscia et ducatu Spoleti se illis in hac societate rectores de singulis civitatibus, et unum priorem, cui tempore sui prioratus omnes intenderent ad societatis negotia peragenda; omnesque tam rectores quam alii
Abbreviated transcription (Latin):
de Romañ quã de forĩsecis ꝯgregari ꝑ quẽ grauiora sũt qua
intulerĩt dampna ꝑpessi. Et tandẽ rehedificato Castro bãnum
Mille libraꝵ ab illis accepit uirantib eius stare mandatis. Fati
ducentas libras p̃stari ꝓrestauratione muroꝵ¬
longũ ẽẽt explicare ꝑ singła qͣ diligẽs ⁊ studiosus extiterit cͥca
patrimoniũ eccłie reformand̾ sufficiat dixisse pauca de multis
qa multũ possũt excogitari de paucis qͣuis hac sollicitudiẽ qͦdãmͦ

Expanded text:
de Romanis quam de forinsecis, congregari, per quem graviora sunt quam intulerant damna perpessi; et tandem, reaedificato castro, bannum mille librarum ab illis accepit, jurantibus ejus stare mandatis, faciens ducentas libras praestari pro restauratione murolongum esset explicare per singula quam diligens et studiosus exstiterit circa patrimonium Ecclesiae reformandum, sufficiat dixisse pauca de multis, quia multa possunt excogitari de paucis; quamvis hanc sollicitudinem quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
sibi darent. ⁊ exortatioẽ p̾missa examinatores fuerũt ẜm morẽ ełcti qui sigilla¬
ti post disputationẽ suꝑ etate habitã int̾ eos. quia tũc erat annoꝵ trigui¬
ta septem om̃s tandẽ ꝯsenserũt ĩ ip̃m ꝑꝑ honestatẽ moꝵ ⁊ scĩam lict̾aꝵ eũ¬

Expanded text:
sibi darent. Et, exhortatione praemissa, examinatores fuerunt secundum morem electi, qui, sigillasibi darent. Et, exhortatione praemissa, examinatores fuerunt secundum morem electi, qui, sigillati, post disputationem super aetate habitam inter eos, quia tunc erat annorum triginta septem, omnes tandem consenserunt in ipsum, propter honestatem morum et scientiam litte
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitate p̃sumerẽt ⁊ sperarẽt. ¶Infra biẽniũ aũt pꝰꝙͣ ꝓmotus fuit in
Cardinalẽ p̃fatã scõꝵ sergii ⁊ bachi eccͣ que nimis erat deforͥ ᷤᷤ ⁊ ruinosa
ut mag̃ cripta ꝙͣ basilica uideret᷑ sus sũptib restaurauit. parietes erigẽ
expensas cũ manus suas ab om̃i turpi mune̾ excussisset. nullã aquoꝙͣ do¬
nationẽ uł ꝓmissionẽ accipiens añ ꝙͣ eiꝰ eẽt negotiũ t̾minatũ. ¶ Nich̾
exigens a quoꝙͣ uia regia semꝑ ĩ cedens nõ declinãs ad dext̾am uł sim¬
stram. inter fratres sine querella ꝯu̾sans nõ diuidens se in ꝑtem. ¶De¬
nasterii cluusauri. ut liberiꝰ ⁊ securiꝰ ibi possent de successoris elctione tͣc¬
tare ip̃e cũ quib̾dã aliis apud basilicam constantimanã uoluit decesso¬
ris exequiis int̾esse. quib honorifice celebratis. ip̃e cũ illis ad p̃fatũ locũ
placuit om̃ib in comuni ut ad t̾ram humłr inclinati singuli pacis osculum

Expanded text:
sublimatione praesumerent et sperarent. IV. Infra biennium postquam promotus fuit in cardinalem, praefatam Sanctorum Sergii et Bacchi ecclesiam, quae nimis erat deformis et ruinosa, ut magis crypta quam basilica videretur, suis sumptibus restauravit, parietes erigensinvenisset expensas, cum manus suas ab omni turpi munere excussisset, nullam a quoquam donationem vel promissionem accipiens, antequam ejus esset negotium terminatum, nihil exigens a quoquam, via regia semper incedens, non declinans ad dexteram vel sinistram, inter fratres sine querela conversans, non dividens se in partem. V. Dead Septa Solis monasterii Clivisauri, ut liberius et securius ibi possent de successoris electione tractare, ipse cum quibusdam aliis apud basilicam Constantinianam voluit decessoris exsequiis interesse. Quibus honorifice celebratis, ipse cum illis ad praefatum locum placuit omnibus in communi, ut ad terram humiliter inclinati, singuli pacis osculum
Abbreviated transcription (Latin):
Wnocentius .iiiͦ. pͣ̃p ex patre
transinuto de Comitib Signe. Mater uͦ claricia de nobilib urbis fui.
uir ꝑspicacis ingenii ⁊ tenacis memorie ĩ diuinis ⁊ humanis lict̾is
eruditꝰ ẜmone tam uulgari ꝙͣ lict̾ali discietus / ex̾citatus ĩ cantilena
et psalmodia. Statura mediocris ⁊ decorus aspc̃u. medius int̾ ꝓdiga¬
litatem ⁊ auariciã. s ĩ elemosinis ⁊ uictualib mag̾ largus. et ĩ aliis
mag̾ parcus nisi cũ ncc̾itatis articulus exigebat. Seuerus ꝯtra rebel¬
les ⁊ ꝯtumaces s bñignus erga humiles ⁊ deuotos. fortis ⁊ stabił
imꝰ ⁊ astutus. fidei defensor ⁊ ħresis expugnator. In iustio
tam̃ aliꝙͣtulũ indignãtis s facile ignoscentis. ¶Hic pͥmũ ĩ ur¬
be deĩ parisus tandẽ b̾ononie scolasticis studiis insudauit /⁊ suꝑ cohetane

Expanded text:
nocentius tertius papa, ex patre Transmundo, de comitibus Signiae, matre vero Clarina, de nobilibus urbis, fuit vir perspicacis ingenii et tenacis memoriae, in divinis et humanis litteris eruditus, sermone tam vulgari quam litterali disertus, exercitatus in cantilena et psalmodia, statura mediocris et decorus aspectu, medius inter prodigalitatem et avaritiam, sed in eleemosynis et victualibus magis largus, et in aliis magis parcus, nisi cum necessitatis articulus exigebat; severus contra rebelles et contumaces, sed benignus erga humiles et devotos; fortis et stabilis, magnanimus et astutus; fidei defensor, et haeresis expugnator; in justititamen aliquantulum indignantis, sed facile ignoscentis. II. Hic primum in Urbe, deinde Parisius, tandem Bononiae, scholasticis studiis insudavit, et super coaeta
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝓcessit sollempnit̾ coronatus ꝑ urbem. ⁊ a basilica sc̃i pet̾ usq
ad lateraneñ palaciũ comitantib p̃fecto ⁊ Senatore cũ magnatib
et nobilib urbis multisq capitaneis ⁊ cõsulib ac rectorib cuutatĩ
Coronata ẽ tota ciuitas ⁊ clerus cũ turibulis ⁊ incenso. ppłs aũt cũ
palmis ⁊ florib utͥq cũ hympnis ⁊ Cantib sparsis de more nussi¬
libus ouiam illi cateruatĩ uenerũt. ftãq laude tam infra eccͦ sci pet¬

Expanded text:
praecessit solemniter coronatus per Urbem, a basilica Sancti Petri usque ad Lateranense palatium, comitantibus praefecto et senatore, cum magnatibus et nobilibus Urbis, multisque capitaneis et consulibus, ac rectoribus civitatum. Coronata est tota civitas, et clerus cum thuribulis et incenso; populus autem cum palmis et floribus, utrique cum hymnis et canticis, sparsis de more missilibus, obviam illi catervatim venerunt; factaque laude tam infra ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
..⁊c̃. Seq̃nti die post ꝯsecrationẽ suã Petrũ urbis p̾fectũ ad le¬
giã fidelitatẽ recepit ⁊ ꝑ mãtum ꝙ illi donauit de p̾fectura eu

Expanded text:
etc. » Sequenti die post consecrationem suam, Petrum, Urbis praefectum, ad lietc. » Sequenti die post consecrationem suam, Petrum, Urbis praefectum, ad ligiam fidelitatem recepit
Abbreviated transcription (Latin):
na uocat᷑ pbrio ꝑ ordinẽ distributo sollempne ꝯuiuiũ celebrauit.
tatĩ post ełctionẽ ip̃ius Romanus ppłs cepit apud eũ uehenẽt᷑
instare. supplicans ⁊ deposcens ut ecs ad fidelitatem reciꝑet ⁊ con¬
sueta sibi dona conferret. Ipẽ uͦ induci nõ potuit ut añ ꝯsecratiõe
suꝑ hoc eis uellet p̃bere consensũ. Set post consetrationẽ cũ tur¬
bulentiꝰ ꝯclamarẽt delib̾auit suꝑ hac peticione ppłi diligent̾. Et qm̃ statꝰ
eccͤ roͤ pessimꝰ erat pro eo ꝙ a tpr̃e b̾ñdc̃i cariscum senatũ urbis ꝑdide¬
rat ⁊ idem bñdẽs se ip̃m faciens senatorẽ subtrax̾at illi maritimã ⁊
uã suos Iusticiarios ĩ illis ꝯstituens. Henricus Imꝑat
p̃t̾ solã campaniã ĩ qua tam̃ plus timebat᷑ ipe ꝙͣ ppͥ. In hoc d̾uenit
ꝯsiliũ ut peticionẽ ppłi exaudiret. quat̾ ⁊ tp̃c redimẽt malũ ⁊ patri¬
parochiales ect fec̃ singłos pochianos occulte describi ut sciret ⁊

Expanded text:
o per ordinem distributo, solemne convivium celebravit. VIII. Statim post electionem ipsius, Romanus populus coepit apud eum vehementer instare, supplicans et deposcens ut eos ad fidelitatem respiceret, et consueta sibi dona conferret. Ipse vero induci non potuit ut ante consecrationem super hoc eis vellet praebere consensum. Sed, post consecrationem, cum turbulentius conclam pessimus erat, pro eo quod a tempore Benedicti Carissimi in senatum Urbis perdiderat, et idem Benedictus, seipsum faciens senatorem, subtraxerat illi Maritimam et Sabiniam, suos justitiarios in illis constituens, Henricus autem praeter solam Campaniam, in qua tamen plus timebatur ipse quam papa, in hoc devenit consilium, ut petitionem populi exaudiret, quatenus et tempus redimeret malum, et patriparochiales ecclesias fecit singulos parochianos occulte describi, ut sciret et
Abbreviated transcription (Latin):
erat obligatus ⁊ ab eo p̾fecture tenebat honorẽ. S ⁊ ab aliis b̾a¬
ronib cͥcũquaq uram̃tũ fidelitatis recepit. missisq nũciis per
sus Iusticiariꝰ senatoris qui ei fidelitatẽ iurau̾at suos Insticiarios
ordinauit. Electoq ꝑ medianũ suũ alio Senatore tam ĩfra ur¬
bem ꝙͣ extra prĩmoiu recupauit nuꝑ ãmissũ. ¶ Porro nõ suffec̃
hoc s̾ set statim post suã ełctionẽ destinauit duos pb̃ros Cardi¬
nales Cinchiũ t̾t sc̃ĩ laurentii in lucina. ⁊ Ioh̾em tt̾ sc̃e prisce
ꝯ̃ Marcualdũ in marchiam ut eam ad dnĩu eccłie reuocarent.⁊

Expanded text:
erat obligatus, et ab eo praefecturae tenebat honorem; sed et ab aliis baronibus circumquaque juramentum fidelitatis recepit, missisque nuntiis per sis justitiariis senatoris, qui ei fidelitatem juraverat, suos justitiarios ordinavit; electoque per medianum suum alio senatore, tam infra Urbem quam extra, patrimonium recuperavit nuper amissum. IX. Porro non suffecit hoc sibi; sed, statim post suam electionem, destinavit duos presbyteros cardinales, Cinthium, tituli Sancti Laurentii in Lucina, et Joannem, tituli S. Priscae, contra Marcualdum in Marchia, ut eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Rogenũ ducẽ maiorẽ regis filiu educẽtes de palatio ꝓ toram
uibe eꝗtare fecert̃. ostendentes eũ oĩb blei plẽbiq dicentes neqͣꝙͣ
aliũ deinceps regẽ aut dñm applłarent. Up̃t eoꝵ ẽẽ dnĩ. hũc auisui
nicħq aliud expectanr ꝙͣ matħi bonelli psetiã. qm̃ ea ip̃a die ułĩ crasti¬
no ñ dubiũ ca̾r uentu. Cualt̾ius quoq cepha ludensis ãchidia
conus p̃ceptor ꝓuei̾. ꝯuocato uiroꝵ młtitudine. regis tyrãpntẽ
parerẽt imꝑio. młtiq moĩti eiꝰ ꝑsuasit iurabãt. an uõ minꝰ fidelit
dicebãt eu age̾. Nãsisacͣm̃tu ea tẽpestate cuipiã ess ess prãnou
duci. pociꝰ oportẽ iurarei ꝙͣ regẽ fucirr esse spabat. Sic illis ad libial.
cuncra disponẽtib nemo iã eĩt ꝗues. udiret. uł uell cis resist̾e̾. Nam
et ip̃i epĩ nel coꝵ facea publice laudabant. uł dissimulãtes silentio

Expanded text:
e palatio, per totam urbem equitare fecerunt, ostendentes eum omnibus, plebique dicentes, ne quemquam alium deinceps regem aut dominum appellarent: hunc eorum esse dominum, hunc aui sui nichilque aliud expectari quam Mathei Bonelli presentiam, quem ea ipsa die uel in crastino non dubium erconus, preceptor pueri, convocata virorum multitudine, regis tyrannidem parerent imperio; multique monitis eius persuasi iurabant, alii vero minus fideliter dicebant eum agere: nam si sacramentum ea tempestate cuipiam esset prestandum, duci potius oportere iurari, quem regem futurum esse sperabant. 22.4 Sic illis ad libitum cuncta disponentibus, nemo iam erat, qui uel auderet uel uellet eis resistere: nam et ipsi episc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdẽpnauit. qb hoc solũ offint. ꝙ nñ mitigari poss eunuchoꝵ cupiditas
in expleta penes ipõs ꝯtigiti reꝑiri. S bartholomis pansuᷤ. aliiq ustici¬
ani stratigoti. camerarii. catapani. gayti petri patrociniis ñadentes. in¬
numeris plebẽ rapinis ⁊ ĩuinis atrerebãt. Hoc ĩ oĩb iidiciis p̃cipuũ at¬
rendentes. ut ab utralib partiu uł ab ut᷑q fifi poss peciũa exrorq̃rent.
Fer totam ar̃ apuleã ⁊ t̾ram laboris ĩ cos płimũ ꝗminus potant redẽp¬
nonis eractio seiiebar. expediretq regno sicilie hostilib admic excłib
fatigan. ne domesticis populand̾ p̃donib tradẽt᷑.
De regis obitu

Expanded text:
condempnavit, quibus hoc solum obfuit, quod unde mitigari posset eunuchorum cupiditas condempnavit, quibus hoc solum obfuit, quod unde mitigari posset eunuchorum cupiditas inexpleta penes ipsos contigit reperiri; sed et Bartholomeus Parisinus aliique iusticiarii, stratigoti, camerarii, catapani, gayti Petri patrociniis innitentes, innumeris plebem rapinis et iniuriis atterebant. Hoc in omnibus iudiciis precipuum attendentes, ut ab utralibet partium vel ab utraque, si fieri posset, pecuniam extorquerent; per totam autem Apuliam et Terram Laboris in eos plurimum qui minus poterant redemptionis exactio seviebat, expediretque regno Sicilie hostilibus adhuc incursibus fatigari, ne domesticis populandum predonibus traderetur. XXV. De regis obitu
Abbreviated transcription (Latin):
discrim̃ ĩposteꝵ amputaret. ⁊ ꝙ cibis accidrar. ñ oporter euentuꝵ denuo fõ¬
midari. om̃s incarceratos ĩpalatio cẽsiur remouendos. quoꝵ alios uissir
ad castellũ maris trãsferri. Alios ꝑ diu̾sa sicilie castella distribui. Rob̾tus
aur̃ calatabora m̃sis magr̃ castelli maris ultime crudelitaris hõ. cũ ess¬
captos adeũ peduci ꝯtigerar. ĩgentib eatenis ona̾tos crebris torq̃bait
u̾b̾ib ⁊ eos ĩ noua quedẽ detruterar ẽgastula q̃ ut añcessoꝵ uid̾et᷑ tyrãp¬
indẽ suꝑasse. plenafetoris ac formidinis ip̃ẽ ꝯstruxat. Ciues ⁊̃ plultis a
⁊ uineã. ortu. uł oĩo taliu ꝗd plã affetabat accaͣtu aput gaytũ petũ iussũ¬
maxiẽq ꝑlombadoꝵ oppida rem̾ansisse. q⁊ opib affluerẽt.⁊ lagissiã
p̃mi⁊ possidrẽt. Impetramitq ur eode licẽt eicaꝑe.⁊ qͣtã poss ib eispecĩ
extorq̃re Ea preditus potestare. młtos iriros ĩnoxios ꝑ diu̾sa loca sicilie

Expanded text:
discrimen in posterum amputaret, et, quod ei bis acciderat, non oporteret euenturum denuo formidari, omnes incarceratos in palatio censuit remouendos: quorum alios iussit ad castellum Maris transferri, alios per diuersa Siciliae castella distribui. 29.17 Robertus autem Calataboianensis, magister castelli Maris, ultimae crudelitatis homo, cum esstianorum captos ad eum perduci contigerat, ingentibus cathenis oneratos, crebris torquebat uerberibus, et eos in noua quaedam detrudebat ergastula, quae, ut antecessorum uideretur tirannidem superass, uineam, hortum, uel omnino talium quippiam affectabat, accusatum apud gaytum Petrum, iussummaximeque per Lombardorum oppida remansisse, qui et opibus affluerent et largissima predia possiderent; impetrauitque, ut eosdem liceret ei capere et, extorquere. Ea preditus potestate, multos viros innoxios per diversa loca Sicilie
Abbreviated transcription (Latin):
deseinens frĩs morte oĩb impurabar. Cũ ergo płiq cuuu aco¬
sarenr᷑. ꝙ palariũ cũ procłitorib ĩgressi. młra iñ pecuma abstia¬
xissent. Idq iux̾ cui̾e ꝯsuctudiẽ. accaͣtores monomachia se ꝓba

Expanded text:
 Cum ergo plerique ciuium acc Cum ergo plerique ciuium accusarentur, quod palatium cum proditoribus ingressi, multam inde pecuniam abstraxissent, idque iuxta curiae consuetudinem accusatores monomachia se prob
Abbreviated transcription (Latin):
is noĩe datu ire ꝯstiture. uolẽs ea pecimia ꝙ de thesauris sius ĩmintũ
suat̃ resarcire. simłq instũ cxistimans. ut q domos ⁊ possessices suas hosti¬
b se dedendo d̾bueranr de rigore unis adnrrẽ leui salti eas p̃cio redimẽ co
ogerent᷑. p̃t̾ea ionathas cõmes ꝯsamis. ricardus comes fundinꝰ. Roge¬
nũs comes accenan. orariꝰ burellus. ⁊ alii ꝗ societatẽ coꝵ secuti fuanr. re¬
gis aduẽtu ꝑ ti̾ti. patiz ĩ aprutiũ pati ĩ campaniã traffugert̃. Rogen
quoq comes auellini. regis irã cẽsiur declinanda. eo ꝙ nuꝑ ĩuissũ cui̾e
castellũ tefendẽ intẽt᷑. capta ẽ ⁊ cũ mat᷑ sua phenicia p̃mormũ
transuccta.
U hec ĩ yraliage̾rẽt᷑. intr̾ fortuna panormi none ualignãdi
palati panorni reliq̃rar cũ ĩcaptioẽ palam fratrẽ suũ axͥans sciret
octisu nec eiꝰ fcĩ ccitos reꝑiss actores ĩ om̃s xͥanos atrocit᷑ oculreq¬

Expanded text:
nis nomine, datum iri constituit, uolens ea pecunia, quod de thesauris suis imminutum fuerat, resarcire; simulque iustum existimans, ut qui domos et possessiones suas hostibus se dedendo debuerant de rigore iuris amittere, leui saltem eas pretio redimere cogerentur. 26.35 Preterea Ionathas, comes Consanus, Ricardus, comes Fundanus, Rogerius, comes Acerranus, Mariusque Burrellus et alii, qui societatem eorum secuti fuerant, regis aduents Auellini, regis iram censuit declinandam, eo quod nuper iniussu curiae castellum defendere niteretur, capta est et cum matre sua Phenicia Panormum transuecta. 27.1 Dum haec in Italia gererentur, interim fortuna Panormi nouo malignandi palatii Panormi reliquerat, cum in captione palatii fratrem suum a Christianis sciret occisu
Abbreviated transcription (Latin):
Atheus gͦ notariꝰ cũ iã płimũ poss ĩ cuĩa disposua̾t admiratintus
ꝯsuetirdines imirari. oĩbq se prebens affabler.eis maxĩe quos
oderar andebat.ip̃q regẽ ꝗdularioĩb iã ceꝑat demulcire. sciens obio
b oxionẽ ei maxiẽ placursse. Lãgitate uõmaioĩs aua
tus nõ potat. nec illi secu ĩpeditioris eẽt lingne facundia similẽ exhile

Expanded text:
 posset in curia, disposuerat admirati ritus et consuetudines imitari, omnibusque se prebens affabilem, eis maxime, quos oderat, arridebat ipsumque regem adulationibus iam ceperat demulcere, sciens ob id ipsum Maionem ei maxime placuisse. 29.4 Largitatem uero Maionis, aua non poterat, nec illi se, cum impeditioris esset linguae, facundia similem exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
rociꝰ cuntaris : Nã cum ide oratħs nadolescẽte ꝙ̃ dĩ neptis sue nuptia
recus anrẽ auc̃ metuq curie coegiss. ⁊ ad ꝯhenda spõ salitia corrogan de
maiorib ciurtatis cũ uxorib płimi ꝯueĩssẽt. repente corruens domuᷤ
uiros nobłes ac muliẽs curcit̾.lx. cũ ipã puella que nuptui tradeb atur
de iam urb̃ indere̾t excidiũ ĩmiẽ. Mulieres huc illuc
hendis d̾ ruina corpib opi dabũr. alii domestica lu gebant ĩꝯmoda .ł
amicor mestitiã solabant᷑. Nõnulli quoq mifm dẽsolite ciuiratis.i
fortunã mirabãt atroniti. Nã ⁊ apothecis clausis ꝯͣctꝰ nulli fichãro

Expanded text:
civitatis. Nam cum idem Matheus adolescentem quemdam neptis sue nuptias recusantem auctoritate metuque curie coegisset, et ad contrahenda sponsalicia corrogati de maioribus civitatis cum uxoribus plurimi convenissent, repente corruens domus, viros nobiles ac mulieres circiter .LX., cum ipsa puella que nuptui tradebatur, e iam urbis uiderent excidium imminere. 28.17 Mulieres huc illuc ahendis de ruina corporibus operam dabant; alii domestica lugebant incommoda uel amicorum mestitiam solabantur; nonnulli quoque miseram desolatae ciuitatis fortunam mirabant
Abbreviated transcription (Latin):
q sepe probanerar. maluir cedẽ. ꝙͣ belli fortuna cũ ĩfidib militib exꝑĩ.
d̾flectẽ. Ens̃ dieb gartꝰ iohar cunuchꝰ magist̾ cameranius palatii cũ
cũ ĩ excitu młtas arege p̃t̃ mĩtu ut aiebat in iurias ꝑtuliss. ac u̾b̾as
sigillis regiis ad coĩte lorotelli trãffugiens. ĩitinẽ captꝰ ẽ ⁊ ad regẽ p̃¬
quo eiciues reddiderar. cx ciuitate suspendi. totãq dehĩc apuliã act̾¬
ram laboris ꝑtrãsiens. unu̾̃sa recepio que ẜ p̾us hostes euaẜant. Mͦ¬

Expanded text:
bauerat, maluit cedere, quam belli fortunam cum infidis militibus experiri, em diebus gaytus Iohar eunuchus, magister camerarius palatii, cum in exercitu multas a rege preter meritum – ut aiebat – iniurias pertulisset ac uerbera, cum sigillis regiis ad comitem Lorotelli transfugiens, in itinere captus est et ad regem pequos ei ciues reddiderant, extra ciuitatem suspendit; totamque dehinc Apuliam ac Terram Laboris pertransiens, uniuersa recepit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Comes symõ ꝗ policastri remãẜat. obide acc̾sit̾ accersit᷑ ad cuiͣa ur ꝙͣ p̾¬
mũuenit capiat᷑. S ĩ ip̃o ꝓcintu itinĩs felici morte p̃uentus ẽ. Pret̾a
alus pͥmormi iã ĩĩcuł tenebãt᷑. Inr̾ quos caͣr rob̾tus bouẽsis comiris
ebrardi ur ferebat᷑ auũculus. uir ꝗde annis strenius. s paꝑ hñs fid̃i.
qui francor rex ob ꝓdicticẽ quã fecerat lde perpetrauãt ad tp̃c iussat cxulare.

Expanded text:
Comes Symon, qui Policastri remanserat, ob idem accersitur ad curiam, ut quam primum venerit capiatur. Sed in ipso procinctu itineris felici morte preventus est. Preterea aliis, Panormi iam in vinculis tenebantur, inter quos erat et Robertus Bovensis, comitis Ebrardi, ut ferebatur, avunculus, vir quidem armis strenuus, sed parum habens fidei, quem Francorum rex, ob proditionem qu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt excitus. nͥ uanis ẽ seꝑe pugnatũ euentib. Ricãdus de mandra coñ
rob̾ti comestabulus. ĩt̾i cũ ep̃o recino captus ẽ ⁊ pͥmormũ dcuctas.
de admissidẽ affi

Expanded text:
exercitus, ubi variis est sepe pugnatum eventibus. Richardus de Mandra, comitis Roberti comestabulus, interim cum episcopo Tetino captus est et Panormum deductus. X. De amissione Aff
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ quatũ dic comes cũ pancis uenatũ cxiss admmiratꝰ illo rege adit. nũtiat¬
q̃ comirẽ ebrardũ absq liũa curie cũ multitudĩe militu recessisse rebelã¬
di hoe eẽ satis euidẽs argum̃tũ cũ siꝗdẽ habire lib̾e possit. młtos eiꝰdez ꝓpoĩ¬
ti socios h̾itur suadetq missis absq dilatioẽ nũriis. coĩtẽ exitenẽ reuocan.
Comes atͣ regis mand.tũ audiens omissa uenatidẽ redit ꝑlmoriũ ss¬

Expanded text:
dmiratus illico regem adit, nuntiatque comitem Ebrardum absque licentia curiae cum multitudine militum recessisse; rebellandi hoc esse satis euidens argumentum, eum, si quidem abire libere possit, multos eiusdem propositi socios habiturum; suadetque, missis absque dilatione nuntiis, comitem ex itinere reuocari. 10.11 Comes autem regis mandatum audiens, omissa uenatione, redit Panormum, su
Abbreviated transcription (Latin):
bis exasꝑaret. nõs ⁊ oiu ei ꝯflarer ĩuidia. Eã plei̾q ea fuisse eristimut
ur ide affnca asaracei̾s capi pmiciet. Qũ eĩ ĩ partes isꝑinie misso stolio
masinũdoꝵ rex potentissiᷤ affrca obsediss. idq nũtiani eẽt ĩsicilia. pla¬
cuir ad. auxiꝰ affrice stoliũ reuocan. Qui tẽ p̾e aͣt Garrꝰ petrꝰ ennuchꝰ. isq sic
⁊ om̃s enuchi palara noĩe tiñ ẜituq xͥanus erat. aĩo saragenus. Erãt ⁊t̃

Expanded text:
am. Eam plerique causam fuisse existimant ut idem Affricam a Saracenis capi permicteret. Cum enim in partes Hispanie misso stolio, Masmudorum rex potentissimus Affricam obsedisset, idque nunciatum esset in Sicilia, placuit ad auxilium Affrice stolium revocari, cui tunc preerat gaitus Petrus eunucus. Isque, sicut et omnes eunuchi palatii, nomine tantum ha
Abbreviated transcription (Latin):
nognouit. cepir milires. id editioẽ: horran dicens fiuistra suã eos ĩdigẽtia
occũlrare. q paciebant᷑ s ñ eẽ ĩ gnira esicilia nich uentur auriłii. Nã selrãs
ni cħ spei cloqũ eẽ ur cuasuros seputenr. s coꝵ ĩrtuti uelle se parce̾. ⁊ siqd̾ rceni
sicilie tyrãpnidẽ meruentes. scc̃ morari nialuert̃. lagissima cis quotqst
sumt stipendĩ sc dituꝵ. Sin ax̃ ĩ siciliã redire pelegenr. daris q̃ suffici¬

Expanded text:
 deditionem hortari, dicens frustra suam eos indigentiam occultare; que patiebantur sibi non esse incognita; e Sicilia nichil venturum auxilii, nam se litteras nichil spei reliquum esse ut evasuros se putent, sed eorum virtuti velle se parcere, et siquidem regis Sicilie tyrannidem metuentes secum morari maluerint, largissima eis quotquot fuerint stipendia se daturum. Sin a
Abbreviated transcription (Latin):
rainaldi coĩtis filiꝰ comes c̾atus. ĩregre frã prĩs oblimut. Gilleb̾tꝰ nero
dũ ñ dubio p̃cipitio ꝯmutare. hoc eĩ itõ młtoꝵ inse ꝓceꝵ ⁊ ciutatũ. ipu¬
lie ꝓxessit ĩiunidiã.⁊ ĩexorabłes mimicitias siscitauit. Nã accepto coitatu
si reu̾tendi.⁊ spem q̃ du fouear. eos peĩtꝰ sb̾tulisse. Ar ec¬
hemico nõ coĩte mõtis cmneosi. regine ꝯsilim fuit. ur ditis eimulle auri
unciis ĩyspaniã cũ ad frẽ remtẽt. Iussit gͦ uiiͣ galcas amriã. q̃ odonem
q̃rellũ ĩ franciã trãsitur: sẜ eiꝰ custolia comitẽ usq ĩ arelatẽsiũ sines trã¬
ꝙ̃ yͥmũ rex panorinũ rediturꝰ ab urbe messanẽsi disceder

Expanded text:
Rainaldi comitis filius, comes creatus, integre terram patris optinuit. 47.7 Gilebertus uero,dum non dubio precipitio commutare. Hoc enim facto, multorum in se procerum et civitatum Apuliae congessit inuidiam et inexorabiles inimicitias suscitauit. 47.9 Nam, accepto comitatu aditum reuertendi et spem, quae diu fouerat eos, penitus sustulisse. Henrico vero comite Montis Caveosi regine consilium fuit ut datis ei mille auri unciis in Hispaniam eum ad fratrem remicteret. Iussit ergo .VII. galeas armari, que Odonem Quarrellum in Franciam transiturum et sub eius custodia comitem usque in Arelatensium fines tranquam primum rex Panormum rediturus ab urbe Messanensi disceder
Abbreviated transcription (Latin):
impũtu euadẽ. quos tanti sccłis pãticipes aut ꝯscios ẽẽ ꝯstaẽt
maxͤ cũ adu̾sꝰ ricardũ mnolisii coĩte ꝗ eũ acuia dudũ cxpulãt. u¬
der ultioĩs sͥ tp̃c ꝯgiuũ occ̾risse. Alii t̾re ip̃iꝰ ꝯsuetudinẽ ⁊ tyranidẽ ple
niꝰ agnoscentes cũ furã diligentiꝰ ꝓuiderẽr. uebĩt illos oportẽ Poiõ ñ ca
itlar. hoc eĩ mõ rogerũ regẽ prudẽtissimũ regno suo
ciũa uocari coĩtes. aliiq ꝓces ex ordiẽ ꝯsedissẽt boamũd̾. thusẽss¬
ep̃s̃ frat̾ carbonelli adolescẽs egregie u̾tutis ⁊ nobłiratis p̃clare.
ẜgẽs ĩmedio ꝓceꝵ dixit. ricardũ molisii coĩtẽ. ĩt̾ fal̃lires cuier¬

Expanded text:
impunitum evadere quos tanti sceleris participes aut conscios esse constaret, maxime cum adversus Richardum Molisii comitem, qui eum a curia dudum expulerat, videret ulnius agnoscentes, cum futura diligentius prouiderent, aiebant illos oportere uel omnino ilari: hoc enim modo Rogerium regem prudentissimum regno suo curiam uocati comites aliique proceres ex ordine consedissent, Boamundus Tarsensis, frater Carbonelli, adolescens egregiae uirtutis et nobilitatis preclarae, surgens in medio procerum, dixit Ricardum, Molisii comitem, inter familiares cur
Abbreviated transcription (Latin):
gni d̃ inuc̃tꝰ es ꝓturbator. ⁊ cc̃ maiestatẽ regia ꝯtuãr ac rebellis eoqi
to palã eẽ cũcraq gessat tantise crimĩs obĩtioẽ płsai̾. nͨ daĩ sͥ copiã ur qͣ¬
lib dilatioĩs ĩt̾i̾ cã opone̾t.ĩt̾ metũ ac stuporẽ anxie d̾p̃hẽsꝰ. tarde tuni
mectiũ ꝙ ille negabar se ꝓbatux asẜuir dicẽs seip̃ minis adactũ nuꝑei
turbauit. ur uͦ illĩ dcã refłłẽt. nͨ obrͤta negaret. s ĩꝯtumelie u̾ba ꝓrũpẽs
rogeim iudicẽ ꝓlirorẽ appłłabat. ac ꝓumiũ. q uire uirando negłcro cõ
silia s̾ credira ꝓdidiss. Ita sua ip̃iꝰ ꝯfessiõe dãpnatꝰ. ĩtͣ palariũ ĩsus ẽ custo¬
dir.sb̾itoq nũtiatũ ẽ ĩciũa milires hẽricoĩtis annatos ĩdomũ illiꝰ se rece
lires coĩtis guiẽñ. suosq iꝰ sit ãmari. ⁊ añ palatiũ ꝯueñre. missi st̃ ꝑ urbem
hostiarii. ꝗ cuies ab ĩmis iuberẽt discedere. ppłiq metu se darẽr. In de¬

Expanded text:
idem inuentus es perturbator et contra maiestatem regiam contumax ac rebellis, eoque rato palam esse cuncta, quae gesserat, tanti se criminis obiectione pulsari, neque dari sibi copiam, ut quamlibet dilationis interim causam opponeret, inter metum ac stumedium, quod ille negabat se probaturum asseruit, dicens seipsum minis adactum nuper ei turbauit, ut nec illius dicta refelleret nec obiecta negaret, sed in contumeliae uerba prorumpens, Rogerium iudicem proditorem appellabat ac periurum, qui, iureiurando neglecto, cum iussus est custodiri; subitoque nuntiatum est in curia milites Henrici comitis armatos in domum illius se receplites comitis Grauinensis suosque iussit armari et ante palatium conuenire; missique sunt per urbem hostiarii, qui ciues ab armis iuberent discedere populique metum sedarent.