comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa ex uidea nouimꝰ sublenatus. repente ẽ
cum prandeo in caldeam depositus. Quo
udelicet prandio ꝓpħ̃am refecit. seq repẽ¬
te iniudea iterum inuenit. Si gͥtam
longe abachuc potuit sub inomento cor¬
poralit̾ ire et prandium deferre. quid mi¬
necessaria narraret. ut sic̃ ille ad cybum
corporis corporalit̾ perrexit. ita iste ad in¬
stiturionem spiritał uite spiritaliter ꝑ¬
geret. Petrus Manus tue locutionis
tersit a me fateor dubietatem mentis.
S uellem nosse ĩ cõmuni locutione qua¬
lis iste uir fu̾it. Oregoriꝰ.
rx ip̃a petre cõmuis etus locutio a
Quirtitis erat pondere uacua: qr cuiꝰ
cor sese in alta suspenderat. neqͣqmͣ uerho
de ore illius incassum cadebant. Si quid
uero umqmͣ non iam deceruendo s mni¬
nando diceret tantas iures sermo ilłi
habebat. ac si hoc non dubie atq suspeu¬
se. s iam ꝑ sententiam prouiliss. Nam
non longe ab eius monast̾io due quedã

Expanded text:
propheta ex-Judaea sublevatus , repente est propheta ex-Judaea sublevatus , repente est cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mim spiritibus necessaria narraret, ut sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis vitae spiritaliter pergeret? Petr. Manus tuae locutionis tersit a me, fateor, dubietatem mentis; sed velim nosse in communi locutione qualis iste vir fuerit.Vix ipsa, Petre, communis ejus locutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasterio duae quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserat expectabant. Cumq uir dei cõ¬
stituto die minime ueniss ad eum cum
meror reu̾si sunt dicentes. Expectauimꝰ
pat̾ ut uenires sicut ꝓmueras et nobis
ostenderes ubi quid edificare deberemus.
et non uenisti. Quib ip̃eait. Quare fõs
quare ista dicitis: Numquid siẽ ꝓmisi nõ
nem: Oui cunt ip̃e dicerent. qñ uenisti re¬
spondit: Numquid utrisq uob̃ dormien¬
tib non apparni et loca singula designauis
Ite et sicut ꝑuisionem audistis omne
habitaculum monasterii ita construite.
Qui hec audientes uehement admiran¬
tes. ad p̃dictum predium sunt reu̾si et
cunc̾ta habitacula. sic̃ ex renelatione di¬
dicerant construxert. etrus Doceri
uellem quo ordie fieri poturtut longe
iret responsum dormientib diceret qd̃
ip̃i ꝑ uisionem audirent. et cognoscerẽt¬
T regoriꝰ. Qud est hoc qd̃ ꝑscnitans rei
geste ordinem ambigis petre. Liquet ꝓ¬
pus. Et certe scͥptura teste nouimus quod

Expanded text:
promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei conpromiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxerunt. Petr. Doceri velim quo fieri ordine potuit ut longe iret, responsum dormientibus diceret, quod ipsi per visionem audirent et recognoscerent. Gregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre? Liquet propus. Et certe Scriptura teste novimus quod
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis suis construere monast̾ium de¬
buissent. Qui reganti consentiens. depu¬
tatis fr̃ib patrem constituit: et quis ei
scd̾s esset ordinauit. Quib euntib spo¬
pondit dicens. Ite et die illo ego uenio
et ostendo uob̃ in quo loco oratorium¬
et in quo refectorium fr̃m in quo suptep¬
tionem hospitum uel queq necessaria st̃¬
edificare debeatis. Qui benedictione ꝑcep¬
ta ilico ꝑrexert̃. et constitutum diem mag¬
noꝑe prestolantes parauer̃t omia que
his que cuntanto patre uenire potuissẽt
uidebantur ẽe necessara. Nocte uero eadẽ
qua ꝓmissus illucessebat dies. eidem ser¬
uo dei quem illic patrem consutuerat
atq eiꝰ p̃posito uir dñi in sompnis apparu¬
it: et loca singula ubi quid edificare de¬
buissent. subtilit̾ designauit: Cumq u¬
tͥq a sompno surgerent sibi inuicem ꝙͥ
usderant retuler̃t non tñ uisioni illi fidẽ¬
om̃imodo dantez. uirum dei sic̃ se uenire

Expanded text:
discipulis suis construere monasterium dediscipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire
Abbreviated transcription (Latin):
tere ꝓpħaꝵ mentes non semꝑ irradiat. Qr
sic̃ de sc̃o sp̃u scͥptum est. ubiuult spirat.
Ita sciendum est quia et qũ uult as̃pirat.
hinc est enim qd̃ nathan a rege requisitꝰ
si construere templum posset: pͥus consen¬
sit et postinodum peohibuit. Hinᷤ est ꝙ
helyseus cum flentem mulierem cemett.
causamq nescitet. ad ꝓhibentem hane
puerum dicit. Dimute eam quia aĩa
eius inamaritudine est. et dũs celauit
me. et non indicauit michi. Qd̃ oniipo¬
dat. et aliqͣndo subtrahit ꝓphantium mẽ¬
tes. et eleuat incelsitudĩe et custodit in
humilitate: ut accipientes sp̃m ĩueni¬
ant quid de d̾o sintret rursum ꝓph̾ie spi¬
ritum non h̃ñtes. cognoscant quid sint
de semetip̃is Petrus ta hoc esse ut asse¬
bis magna rõne claruit. S queso de ne¬
nerabili patre benedc̃o. quicquid adhuc
animo occurrit exequere. Oregorius.¬
lio quoq tempore a quodam
fideli iuro fuerat rogatus: ut in eiꝰ
predio iuixta terratinensem urbem missis

Expanded text:
tarum mentes non semper irradiat: quia sicut de sancto Spiritu scriptum est: Ubi vult spirat ; ita sciendum est, quia et quando vult aspirat. Hinc est enim quod Nathan a rege requisitus si construere templum posset, prius consensit et postmodum prohibuit. Hinc est quod Elisaeus cum flentem mulierem cerneret, causamque nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: Dimitte eam, quia anima ejus in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit mihi . Quod omnipodat, et aliquando subtrahit, prophetantium mente et elevat in celsitudine, et custodit in humilitate; ut et accipientes spiritum inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant quid sint de semetipsis. Petr. Ita hoc esse, ut asseris, magna ratio clamat. Sed, quaeso, de venerabili Patre Benedicto quidquid adhuc animo occurrit, exsequere. CAPUAlio quoque tempore a quodam fideli viro fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis
Abbreviated transcription (Latin):
lio numqmͣ recedit. S quia discipuli
incarue dñm cernentes corporeis hunc sẽ¬
per oculis uidere sitiebant: recte eis dicit᷑
nisi ego abiero ꝑaclitus non ueniet ad uos¬
ac si aꝑte diceretur. Si corpus ñ subtraho:
qui sit amor sp̃o non ostendo. Et nisi me
desieritis corporalit̾ cernere: numqmͣ me
dicets sp̃aliter amare. Letrus Pacet
quod dicis Cregoriꝰ aliqnͣtulum iam a
locutione cessandum est: ut si ad alioꝵ mi¬
racula enarranda tendimꝰ loquendi uires
interim ꝑ silentium reparenuis Spl iu¬

Expanded text:
lio nunquam recedit? Sed quia discipuli lio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparemus
Abbreviated transcription (Latin):
tanta ꝑ sua corpora. qnͣta benesitia per
reliquias ostendant. atq illic maiora sig¬
na faqant ubr minime ꝑ semetip̃os ia¬
cent. Cregoriꝰ U bi in suis corporib sc̃i
martyres iacent. dubium petre non est
quod multa ualeant signa monstrare sic̃
et faciunt. et pura mente querentib in¬
numera miracula ostendunt. S quia
ab infirmis pot̃ mentib dubitari utrũ¬
ne ad exaudiendum ubi p̃sentes sint. n¬
bi constat qr in siuis corporib non sunt
ibi eos necesse esti maiora signa ostendere.
ubi de coꝵ p̃sentia pot̃ mens infirma du¬
bitare. Quoꝵ uero mens in deo fixa est
tanto magis habet fidei meritum. qnͣto
illic eos nouit et non iacere corpore: et
tñ non deest ab exauditione. Unde ip̃a qͦ
ueritas ut fidem discipulis augeret dixit
Si non abiero ꝑaclitus non ueniet aduos.
Cum enim constat quia ꝑaclitus sp̃c ex
patre semper ꝓcedat et filio. cur se filius
recessurum dicit. ut ille ueniat qui a fi¬

Expanded text:
tanta per corpora sua, quanta beneficia per tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Fi
Abbreviated transcription (Latin):
taq scĩ uiri obitum sicut p̃sentes discipłi
uidert̃. ita absentes exsigno qd̾ eis p̃dc̃m fu¬
erat agnouert. Sepultus uero est in orato¬
rio bĩ toh̾is baptiste. Quod destructa ara ap¬
pol uus ip̃e construxit. Qui et in co specui
in quo priꝰ stiblatus habitanit. nunc usq
si petentium fides exigat miratulis corus¬
cati¬
Uper namq est res gesta qmͣ narro: qr
quedam mulier marte capta dum
sensum funditus ꝑdidiss. ꝑ montes et iral¬
les. siluas. et campos die noctuq uagaba¬
tur. Ibiq tm̃modo quiescebat. ubi hanc qͥ¬
escere lassitudo coegisset. Quadam nero dre
dum uaga nimium ertaret. ad b̃ĩ uiri bene¬
dicti patus specum deuenit. ibiq nesci¬
ens ingressa mansit. facto autem ma¬
ne ita sanato sensu egressa est. ac si eam
numqmͣ insania capitis ulla tenuiss. Q̃
om̃i uite sue tempore in eadem qmͣ acceꝑ¬
at salute ꝑmansit. Petrus. Quid nam
eẽt dicimus qd̾ plerumq in ip̃is quoq
patrocinus mr̃m sic ẽẽ sentuus ut nõ

Expanded text:
taque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscatuper namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
De candore semite ꝑ qmͣ incedebat
De uino ubertim ꝓpinato eius me¬
rito augmentato.
Le furto qd̾ fur eo p̾sente celare neqͥ¬
rui De bub ab alio fure prereptis¬
ttiii De uino in manu agathei signaculo
eius exub̾ante.
W. De aĩa cuiꝰdam frĩs increoncella ab eo
UI De cella inqua amore uite contempla

Expanded text:
er quam incedebat. 11. De vino ubertim propinato, eius merito augmentato. De furto, quod fur eo praesente celare nequivit, et de bubus ab alio fure praereptis. 13. De vino in manu Agathei signaculo eius exuberante. 14. De anima cuiusdam fratris in Creon cella ab eo 15. De cella, in qua amore vitae conte
Abbreviated transcription (Latin):
tentu obeditionis om̃ium meaꝵ uiriũ
destitutꝰ iuuamine. soluis altitonantis mi¬
seratione fidens ab ip̃o donata. donatus et
ip̃e membranis inserenda suscepi. Ceu solo
poplitib defixis deprecor. om̃s qui humili¬
tatis dignatione adhoc legendum opuscu¬
lum sacrum deflexerint obtutũ ne dictatu
incompto fortia p̃fati pr̃is fr̃a. minꝰ laudi¬
b sũmis arbitrentur digna. s buiꝰ oꝑis
stolidi editoris mominisse dignẽtur. qua¬
tinus a pioiudice ueniam delictoꝵ conscqͥ
coronamq mereatur optinere ꝓpetuam:
conu̾sioneatq conu̾satione eius̃.
De aduentu eius ĩ uam neticũ.
I De inuentione insule auͥ nsis.

Expanded text:
tentu oboeditionis, omnium mearum virium destitutus iuvamine, solius altitonantis miseratione fidens, ab ipso donata donatus et ipse membranis inserenda suscepi. Ceu solo poplitibus defixis, deprecor omnes, qui humilitatis dignatione ad hoc legendum opusculum sacrum deflexerint obtutum, ne dictatu incompto fortia praefati patris facta minus laudibus summis arbitrentur digna, sed huius operis stolidi editoris meminisse dignentur, quatenus a pio iudice veniam delictorum consequi coronamque mereatur obtinere perpetuam, conversione atque conversatione eius. 2. De adventu eius in Namneticum. 3. De inventione insulae Antrinsis.
Abbreviated transcription (Latin):
est. qd̾ itm isdem egregiꝰ p̃dicator dicit
quis nouit sensum dm̃. aut quis consi¬
liariꝰ eiꝰ fuit: Ualde enim esse inconue¬
niens uidetur: eiꝰ sensum cum quo unus
fõs fuerit ignorare. regoriꝰ Ecĩ uiri ĩ
dñi ñ ignorant. Nam isdem quoq apłs
dicit. Quis enim scit hominum que sũt

Expanded text:
est quod iterum idem egregius praedicator dicit: est quod iterum idem egregius praedicator dicit: Quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Valde enim esse inconveniens videtur ejus sensum cum quo unus factus fuerit, ignorare. Gregor. Sancti viri in Domini non ignorant. Nam idem quoque apostolus dicit: Quis enim scit hominum quae
Abbreviated transcription (Latin):
q pr̃is ⁊ soli deo placere desiderans: sc̃e con¬
uersationis habitum quesunt. Recessit gͥ
scient̾ nescius: et sapient̾ in doctus. Huiꝰ
ego omia gesta non didici: s pauca que nar¬
ro. quatuor discipulis illius referentibag¬
noui. constantino scilicet reuerentissimo
ualde iuro. qui ei in monast̾ii regimine
successit: ualentiniano quoq qui multis
annis lateranensi monast̾io p̃fuitͤ sim¬
ꝓlicio. qui congregationem illius post eum
tertiꝰ rexit ÷ honorato etiam qui munc adhue
celle est in qua prins conu̾satus fuerat p̃est.

Expanded text:
placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest.
Abbreviated transcription (Latin):
non emendo: Age gͦ miser : facito ip̃e pri¬
or que alios facere doces. Cumq huius¬
modi increpationib uteretur. ad u̾sum
semet ip̃m: et intellexiss se miserabilit̾
supplantatum: ualedicens frĩb contiri¬
o se cursu rapidissimo inheremũ dedit.
et adspeluncam de qua disscesserat rediit
ꝓsternens se dño in or̃one et dicens. Nisi doꝰ
adiuniss me: paulominus habitasset in
inferno aĩa mea. Et iterum. Paulommnꝰ
fui in om̃i malo: et paulominus consum¬
mauer̃t me in t̾ra. In hoc uere compleram
est: quod ait scͥptura. frat̾ frẽm adiu¬
tians exaltabitur sicut ciuitas munita
in luctu et lacͥmis: uidens se diuinitus sͥ
concessum celestis mense beneficium per¬
didisse. Cepit enim in labore tursus et
sudore uultus sui: panem suum mandu
care. Conclusit autem se intra speluncã
atq in cilitõ et cinere iacens. tam diu lu¬
gens flensq ꝑmansit in oronib ⁊ donec

Expanded text:
non emendo? Age ergo, miser, facito ipse prinon emendo? Age ergo, miser, facito ipse prior, quae facere alios doces. Cumque hujusmodi increpationibus uteretur adversus semetipsum, et intellexisset se miserabiliter supplantatum, valedicens fratribus, continuo se rapidissimo cursu in eremum dedit. et ad speluncam de qua discesserat rediit: prosternens se Domino in oratione, dicens: Nisi Dominus adjuvisset me, paulominus habitasset in inferno anima mea . Et iterum: Paulominus fui in omni malo: et paulominus consummaverunt me in terra . In hoc vero completum est, quod ait Scriptura: Frater fratrem adjuvans exaltabitur, ut civitas munita in luctu et lacrymis, videns divinitus sibi concessum caelestis mensae beneficium perdidisse: coepit enim in labore rursus et sudore vultus sui manducare panem suum. Conclusit autem se intra speluncam, atque in cilicio et cinere jacens, tandiu lugens flensque permansit in orationibus, donec
Abbreviated transcription (Latin):
ubi adesse senserunt serui dei: continuo ꝓ¬
curtunt obuiam uelud angłm dei excipi¬
entes. Adorant. pedes lauant ⁊ ad or̃onem
inuitant: mensam ponunt : atq oĩa
scd̃m diuinum mandatum complent
caritatis officia. Uerum ubi refectus esti
et paululum requieuit : ex more qͣi
ab eruditissimo et opinatissimo patre.
ceperunt u̾ba edificationis expetere: et
monita salutis inquirere: interrogare
quoq eum quomodo quis diaboli laq̃¬
os possit effugere ⁊aut si qnͣdo turpes
iniecerit animo cogitationes quomodo
depelli possint et abiti. Tunc ille ut cõ¬
pulsus est monita fr̃ib dare᷑ et salutis
eos docere: ac de insidiis demonum quas
seruus dei mcendunt. facere sermonem.
illos quidem plene et sufficient̾ edocuit.
sibi non ip̃istimulos compunctionis ĩ¬
cendit. et in semet ip̃m reu̾sus ait. Q ͦ¬
modo ego alios moneo et ip̃e decipior:
Aut quomodo alios corrigo ⁊ qui me ip̃m

Expanded text:
ubi adesse senserunt servi Dei, continuo pubi adesse senserunt servi Dei, continuo procurrunt inobviam, et velut Angelum Dei excipientes adorant, pedes lavant, ad orationem invitant, mensam ponunt, atque omnia secundum divinum mandatum complent caritatis 135 officia. Verum ubi refectus est, et paululum requievit, ex more quasi ab eruditissimo et opinatissimo patre coeperunt verbum aedificationis expetere, ac monita salutis inquirere. Interrogaverunt quoque eum, quomodo quis diaboli laqueos possit effugere, aut si quando turpes injecerit animo cogitationes, quomodo depelli possint et abjici. Tum ille, ut compulsus est monita fratribus dare, et salutis eos viam docere, ac de insidiis daemonum quas servis Dei intendunt facere sermonem, illos quidem plene et sufficienter edocuit, sibi vero ipsi stimulos compunctionis incendit, et in semetipsum regressus ait: Quomodo ego alios moneo, et ipse decipior? aut quomodo alios corrigo, qui meipsum
Abbreviated transcription (Latin):
captiuus. Cumq solito ingressus ad nes¬
ꝑum requireret cibum ÷ panem quidẽ
inuenit suꝑ mensam: s sordidissimũ
atq atidissimum. et qͣi a murib et ca¬
nib urdiq corrosum. Tunc ille ut
uidit ingemuit et lacͥmas fudit. s nõ
ita ex corde nec ita uberes que possent flã¬
mai tanti ignis extinguere. Uerumpta¬
men sumit cibum: s neq qnͣtum uo¬
lebat: neq qͣntum solebat. Cum int̾imi
cogitatõnes eum tanꝙͣ cohors barbarica.
te in eum tela. iacularentur ac uictum
captiuum q eum ad seculum retraherẽt᷑.
exsurgens cepit it̾ agere nocte ꝑ heremũ
et tendere ad ciuitatem. S ubi dies fc̃s
est ciuitas quidem longe adhuc aberat᷑
ip̃e uero cum rapidissimo estu coqueret᷑
et fatigaretur ꝑ heremum undiq uer¬
sus considerare oculis cepit et requirere:
ficubi esset in uicino monasterium. Et
cum conspexiss fr̃m quoꝵ dam cellulam.
tendebat illuc ut apud eos reqͥesceret. Quẽ

Expanded text:
captivus. Cumque solito ingressus ad vescaptivus. Cumque solito ingressus ad vesperam requireret cibum, panem quidem invenit super mensam, sed sordidissimum ac aridissimum, et quasi a muribus vel canibus undique corrosum. Tunc ille ut hoc vidit, ingemuit, et lacrymas fudit, sed non ita ex corde, nec ita uberes, quae possent flammam tanti ignis extinguere. Verumtamen sumit cibum, sed neque quantum volebat, neque qualem solebat: cum interim cogitationes eum tanquam cohors barbarica te in eum tela jaculantur, ac vinctum captivumque eum ad saeculum retrahunt. Exsurgens ergo, coepit iter agere noctu per eremum, et tendere ad civitatem: sed ubi dies facta est, civitas quidem longe adhuc aberat. Ipse vero cum rapidissimo aestu coqueretur, et fatigaretur in eremo, undique versus, considerare oculis coepit et requirere, sicubi esset in vicino monasterium: et cum conspexisset fratrum quorundam cellulam, tendebat illuc, ut apud eos requiesceret: quem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnuitationis sue dampna ꝑsensit. et sꝑ¬
nentem semetip̃m paulatim casurtim
non intellexit. Interea cum graui iam
libidinis incendio stimularetur: et in¬
flamiatus turpi concupiscentia rape¬
retur rursus ad secłm : illa int̾im die co¬
hibuit. se et solita hẏmnoꝵ et or̃onum
ministia ex more ꝑsoluit. Atq ĩgressus
ut cibum fumeret ⁊ panem quidem
inuenit suppositum mense: s aliqnͣtu¬
lum sordidiorem. Admiratus est: et tͥs¬
tis effectus. Intellexit enim qd̾ in ip̃m re¬
spiceret. hoc genus monstri. Tamen ci¬
bo sumpto: refectus est et iam post di¬
em t̾cium. tͥplicatis urgeri stimulis ce¬
pit. Occnpauerat enim cogitationes
eius qͣi iam p̃sentis et serumposite ⁊ sec̃¬
q accumbentis ymago mulieris: qmͣ
et complecti sͥ uidebatur. et ad turpes
usus hr̃e ꝓstratam. ꝓcessit tamen et se¬
quentidie ad solita psallendi et orandi
offitia: s stabat uagus oculis et mente

Expanded text:
immutationis suae damna persensit, sed spimmutationis suae damna persensit, sed spernentem se minima, paulatim casurum non intellexit. Interea, cum gravi jam libidinis incendio stimularetur, et inflammatus turpi concupiscentia raperetur rursus ad saeculum, illa interim die cohibuit se, et solita hymnorum et orationum ministeria ex more persolvit, atque ingressus, ut cibum sumeret, panem quidem invenit mensae superpositum, sed aliquantulo sordidiorem. Admiratus est, et tristis effectus: intellexit enim, quod ipsum respiceret hoc genus monstri: tamen cibo sumto refectus est. Post diem tertium triplicatis urgeri stimulis coepit: occupaverat enim cogitationes ejus quasi jam praesentis et secum positae, secumque accumbentis imago mulieris, quam et complecti sibi videbatur, et ad turpes usus habere substratam. Processit tamen et sequenti die ad solita psallendi et orandi officia, sed stabat vagus oculis, et mente
Abbreviated transcription (Latin):
ad or̃onem pignꝰ surgeret: psalmi queq
ip̃i non ea qua prius uigilantia caperen¬
tur ÷ s ubi paruũ quid exhibitum fuiss
soliti ministerii: aĩa eiꝰ quasi nimio labo¬
re fatigata. quiesdere festinabat: qr sensꝰ
eius reꝓbus effc̃s. de suꝑiorib ad inferto¬
ra corruerat: et cogitationes sue ꝑ diuer¬
sa eum p̃cipitia inpiebant. Eratantẽ iã
in corde eiꝰ clamdestina quedam turpis et
nefanda cogitatio: consuetudo tamen pri¬
or uelut si decursus a que etiam cessante
remigio adhuc ex priore impetu nauigi¬
um ferat: ita uetus institutio ad consue¬
ta hominẽ officia trahebat. Ob qmͣ cãm
et stare adhuc in suo statu uidebatar. hic
gͦ cuni post orõnem cibum solitum reqͥ¬
siss ad uesꝑam ÷̃ ingressus locum eum ĩ
quo reficere consueuerat: inuenit soli¬
tum panem mense suꝑpositum. Ex quo
refectus nichil de coꝵ que in corde sua
uersabantur emendatione curauit. n

Expanded text:
ad orationem pigrius surgeret: Psalmi quoque ad orationem pigrius surgeret: Psalmi quoque ipsi non ea, qua prius vigilantia ab ipso canerentur, sed ubi parum quid exhibitum fuisset soliti ministerii, anima ejus, quasi nimio labore fatigata, requiescere festinabat: quia sensus ejus reprobus effectus, de sublimioribus ad inferiora ceciderat, et cogitationes suae per diversa eum praecipitia rapiebant. Erat enim jam in corde ejus clandestina quaedam turpis ac nefanda cogitatio, consuetudo tamen prior; velut si decursus aquae, etiam cessante remigio, adhuc priore impetu navigium ferat: ita et vetus institutio ad consueta hominem officia trahebat. Ob quam caussam et stare adhuc in suo statu videbatur. Hic ergo cum post orationes cibum solito requisisset ad vesperam, ingressus locum eum, in quo refici 134 consueverat, invenit solito panem mensae superpositum, ex quo refectus, nihil de eorum quae in corde suo versabantur, emendatione curavit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ymns sedule deo deseruiret: tanqmͣ e¬
merito militi suo dñs remunerationem
parat: utpote qui adhuc in corpore positus
celestem p̃bere indeserto: ei qui celestem
regem ꝑugilib p̃stolabatur excubiis.
uelens gͦ deus etiam in hoc seculo remu¬
nerare eiꝰ fidele ꝓpositum⁊ ad ꝓuidentie
sue sollicitudinem cotidiani uictus eius
reuocat curam. Ut enini cibi usum poros¬
cisset nature necessitas ⁊ ingrediens spelũ¬
cam suam. inueniebat mensule sue panẽ
suppositum. mire suauitatis. miriq cando¬
ris: ex quo refectus grãs diuine prestantiȩ
referens tursus ad hymnos et or̃ono conu̾¬
tebatur. Ad quem multe etiam reuelatio¬
nes: multeq ei de futuris reb. a d̾o p̃moni¬
et celestis benefitii munus uite sue debi¬
tum duxit. Continuo subintrat eũ parua
quedam desidia animi tam parua qmͣ nec
poss adu̾tere Post hec crenit maior negligen¬
tia : ita ut tardior. iam fieret ad hymnos. s

Expanded text:
hymnis sedule Deo serviret, tamquam ehymnis sedule Deo serviret, tamquam emerito militi suo Dominus remunerationes parat, utpote qui in corpore adhuc positus, caelestem praebere in deserto ei, qui caelestem Regem pervigilibus praestolabatur excubiis. Volens ergo Deus etiam in hoc saeculo remunerare ejus fidele propositum, ad providentiae suae sollicitudinem quotidiani victus ejus revocat curam. Ut enim ei cibi usum poposcisset naturae necessitas, ingrediens speluncam suam inveniebat mensae panem superpositum, mirae suavitatis, mirique candoris: ex quo refectus, et gratias divinae praestantiae referens, rursus ad hymnos et orationes convertebatur. Ad quem divinae etiam revelationes, multaeque de futuris rebus a Deo praemoniet caelestis beneficii munus vitae suae debitum dixit: continuo subintrat eum parva quaedam desidia animi, tam parva, quam nec posset advertere. Post haec crevit major negligentia, ita ut tardior jam fieret ad hymnos, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
possibilia. Non solum enim emendatio
moꝵ florebat meo et assumptio uircutũ
uerum et gr̃a dei plurima collata est. Sig¬
na enim et ꝓdigia que ab eo fc̃a sunt: qnͣtũ
apd̃ d̾m haberet meriti testabantur. Sic et¬
humilitas et conu̾sio bonoꝵ omniũ m⁊¬
teriam p̃bet: elatio u̾o et desꝑatio intent᷑
et mortis est cã. Ad effugienda uero ꝑicła¬
uel lapsum. ad conquirendam dei gram
atq ip̃iꝰ diuinitatis euidentiorem noti¬
tiam capiendam÷ plurimum prodest se¬
cretior conu̾satio et heremi int̾ioris habr¬
tatio: qd̃ uo non tam u̾bis qmͣ rebus
ip̃is et exemplis decere meliꝰ puto.
Nuit quidam monachus: qui in here¬
mo hac que p̃cet̾is int̾iorem habitabat.
Hic cum plures annos in abstinentia per¬
durass ⁊ et ꝓuec̾tus dempore. ꝓpe iam ad
lenilem uenisset etatem: om̃i turcutrira
flore adornatus. ac tociꝰ continentie magra¬
tudine sublimatus. cum in or̃onib et

Expanded text:
possibilia. Non solum enim emendatio possibilia. Non solum enim emendatio morum florebat in eo et assumtio virtutum, verum et gratia Dei plurima ei collata est. Signa enim et prodigia, quae ab eo facta sunt, quantum apud Dominum haberet meritum, testabantur. Sic humilitas et conversio bonorum omnium materiam praebat: elatio et desperatio, interitus et mortis est caussa. Ad effugienda vero pericula lapsuum, et conquirendam Dei gratiam, atque ipsius divinitatis evidentiorem notitiam capiendam, plurimum prodest secretior conversatio, et eremi interioris habitatio. Quod vos non tam verbis, quam rebus ipsis et exemplis melius docere puto. Fuit quidam monachus, qui in 133 eremo hac, quae prae caeteris interior est, habitabat. Hic dum plures annos in abstinentia perdurasset, et provectus tempore, prope jam ad senilem venisset aetatem, omni virtutum flore adornatus, ac totius continentiae magnitudine sublimatus: cum orationibus et
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo conuenit demonũ. et absq ulla
miseratione itruentes in eum om̃ib pe¬
nis cruciatibq conficiunt. Cumq iam
corpus defeciss in suppliciis: extremus ta¬
men sp̃c obsistebat imꝑio demonum. Quod
ubi impii ꝑuidert̃. exclamantes uoce mag¬
na dixert̃. Uicisti inquiunt: uicisti. Et mox
uelut uirtute quadam celitus effugani pre¬
cipites abscedunt: nec ultͣ ei quicqmͣ suear¬
tis aut sceleris intendunt. Ip̃e uero intantũ
iurtutib animi ꝓfecit: et ita ornatꝰ morib
uideret: et unum esse ex numero crederet
centes. Hec est mutatio dextere excelsi. Qnͣ¬
ti exemplo eiꝰ qui iam de semeup̃is desꝑanerãt᷑.
rinsus ad spem salutis regressi sunt et ad¬
emendationem sui qmͣ priꝰ desꝑauerant
p̃sumpser̃t. Qnͣti admiratione eius de ip̃o
inferno poc̃oꝵ retracti sunt. et ad uirtut᷑n
indolem reparati. In illo namq tanta im¬
nutatione conu̾so ÷ om̃ib omĩa uisa sũt

Expanded text:
multitudo convenit daemonum, et absque ulla multitudo convenit daemonum, et absque ulla miseratione irruentes in eum, omnibus poenis cruciatibusque conficiunt. Cumque jam corpus defecisset in suppliciis, extremus tamen spiritus obsistebat imperio daemonum. Quod ubi impii perviderunt, exclamantes voce magna: Vicisti, inquiunt, vicisti; et mox velut virtute quadam caelitus fugati, praecipites abscedunt, nec ultra quidquam ei suae artis aut sceleris intendunt. Ipse vero intantum virtutibus animi profecit, et ita ornatus moribuvideret, et unum esse ex numero crederet centes: Haec est mutatio dexterae Excelsi . Quanti exemplo ejus, qui jam semetipsos desperaverant, rursus ad spem salutis regressi sunt, et emendationem sui, quam prius desperaverant, praesumserunt? Quanti admiratione ejus, de ipso jam inferno peccatorum retracti sunt, et ad virtutis indolem reparati? Illo namque tanta immutatione converso, omnibus omnia visa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tib eis ille iacebat ĩmobilis: nec auditũ
quidem suum conu̾tens ad eos nec ullum
penitꝰ sermonem rendens. Cumq illi se¬
pus eadem repeterent et alia diriora:
nec ille om̃ino moueretur: in furorem
ꝓlapsi demones ubi uider̃t u̾ba sua contẽp¬
m: uerberib eum conficere aggressi sunti¬
et multis eum suppliciis excruciatum se¬
miuinum reliquer̃t. Nec tamen in tot
tantis q cruciatib mou̾i saltem potuit
loco in quo orõis causa iacuerat. Postera
die quidam suoꝵ roquitentes eũ humani¬
tatis dum taxat gr̃a inueniunt penis in¬
credibilib affectum. Et cãm ꝑcunctantes
cum diditissent. regabant eum ut cure
gr̃a reportari se ad domum ꝓpriam pat̾et᷑.
Abniegat: et in eodem ꝑmanet loco. Tunc
uero et sequenti noc̃te: repetentes demones
grauiorib eum u̾b̾ib cruciant. S nec
sic quidem mou̾i uoluit loco ⁊ meluis esse
dicens se mortem subire: qmͣ ultra demo¬

Expanded text:
ntibus eis, ille jacebat immobilis, nec auditum ntibus eis, ille jacebat immobilis, nec auditum quidem suum convertens ad eos, nec ullo penitus sermone respondens. Cumque illi saepius eadem repeterent, et alia duriora, nec ille omnino moveretur, in furorem prolapsi daemones, ubi viderunt verba contemni, verberibus eum conficere aggressi sunt, multisque suppliciis excruciatum seminecem reliquerunt. Nec tamen in tot tantisque cruciatibus moveri saltem potuit loco, in quo orationis caussa jacuerat. Postera die quidam suorum requirentes eum, humanitatis dumtaxat 132 gratia, inveniunt poenis incredibilibus affectum, et caussam percontantes, cum didicissent, rogabant, ut curae gratia reportari se ad domum propriam pateretur. Abnegat, et in eodem permanet loco. Tunc vero et sequenti nocte repetentes daemones gravioribus eum verberibus cruciabant. Sed nec sic quidem moveri voluit loco: melius esse dicens, mortem subire, quam ultra daemo
Abbreviated transcription (Latin):
agis : o impurissime et flagitiosissime:
Postea qmͣ om̃i spurcicia om̃iq impuri¬
tate saturatus es. nũc nob̾ castus. et religi¬
osus ꝓcedis: Et postea qmͣ consemuusti in
scelerib nec ian sufficiunt. uires ad faci
et penitens ⁊ quasi alius tͥiam ullus possit
dari locus sacrato in malis nisi ille qui tͥ
nob̾cum debetur : Unus ex nob̃ es. Aliud
luptate non perdas. Preparamus tͥ affin¬
entes delicias: p̃paramꝰ scortum nobilissi¬
mum: et cuneta talia que siorem t pos¬
suit reparare gratissime iuuentutis. Quid
temetip̃m uanis et manib afficis crucia¬
tib: Quid temetip̃m ante tempus suppli¬
ciis tradis. Quid enim aliud ẽc̃s passurug
in inferno ⁊ nisi hoc qd̃ ninc tͥmetip̃i consu¬
escis: Si te pena delectat: expecta paululũ.
et inueries paratam. Nunc interim fru¬
ere niuu̾ib nr̃is: que dulcia semꝑ et gra¬
ta duxisti. Hec et huiꝰ modi plura exprobnͣ¬

Expanded text:
agis, o impurissime et flagitiosissime? agis, o impurissime et flagitiosissime? Posteaquam omni spurcitia, omnique impuritate satiatus es, nunc vis castus et religiosus procedere? Et posteaquam consenuisti in sceleribus, nec jam sufficiunt vires ad facinet poenitens? quasi vero alius tibi jam ullus possit dari locus satiato in malis, nisi ille, qui tibi nobiscum debetur. Unus ex nobis es, alius aramus affluentes delicias, praeparamus scorta nobilissima, et cuncta talia quae florem tibi possint reparare gratissimae juventutis. Quid temetipsum vanis et inanibus conficis cruciatibus? Quid temetipsum ante tempus suppliciis tradis? Quid enim aliud es passurus in inferno, nisi hoc quod nunc tibi ipsi conquiris? Si te poena delectat, exspecta paululum, et invenies paratam: nunc interim fruere muneribus nostris, quae dulcia semper et grata duxisti. Haec et hujusmodi plura exprobra
Abbreviated transcription (Latin):
tie uoluiss: retuꝑass sine dubio et locũ
et gr̃am suam. Deniq auclite quid et de
alio gestum sit: similit̾ quidem temp¬
tatos non simili exitu temptationis
uit quidam uir in hac effuso.¬
proxima ciuitate uitam turpissi¬
mam ꝑ omne facinus ducens: ita ut
opinatissimus in flagitiis haberetur.
Hic aliqͣndo dei miseratione compunct᷑
ad penitentiam ren̾titur ⁊ et intra se¬
pulcher se quͣddam concludens prioꝵ sce¬
lerun pollutõnes lacͥmaꝵ fontib dilne¬
bat: dieb ac noctib infaciem prostratꝰ.
et nec leuare quidem ausus oculos ad ce¬
lum. neq uocem emittere. et nomen dei
nominare ⁊ s insolis geniitib et fletib
ꝑdurabat. et tanqmͣ uiuens sepultus
de inferno iam quodam modo mug.tũ
cordis gemitumq reddebat. Cumq in
his eo posito septimana una transisset:
noctu ueniunt ad eum demone in sepł¬
chro clamantes et dicentes. Quid est qͣd

Expanded text:
tiae voluisset, recuperasset sine dubio et locum tiae voluisset, recuperasset sine dubio et locum et gratiam suam. Denique audite quid et de alio viro gestum sit, similiter quidem tentato, sed non simili exitu tentationis effuso. Fuit quidam vir in hac proxima civitate, vitam turpissimam per omne facinus ducens, 131 ita ut opinatissimus in flagitiis haberetur. Hic aliquando Dei miseratione compunctus ad poenitentiam convertitur, et intra sepulcrum se quoddam concludens, priorum scelerum pollutiones lacrymarum fontibus diluebat, diebus ac noctibus in faciem prostratus, et ne allevare quidem ausus oculos ad caelum, neque vocem emittere, et nomen Dei nominare, sed in solis gemitibus et fletibus perdurabat, et tanquam vivens sepultus, de inferno jam quodammodo mugitum cordis gemitumquer edebat. Cumque in his posito eo septimana una transisset, noctu veniunt ad eum daemones in sepulcro clamantes et dicentes: Quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manus amplectentis elabitur: ip̃m
quoq dedecorosis motib mane auras
sectantem cum fedissima irrisione deseru¬
it. Tunc p̃terea multitudo demonum in
acre ad hoc ip̃m spoctatulum congregata
clamore ingenti cum cachinno exꝓbratio¬
ad celum extollebas ⁊ quomodo demeistis
es usq ad infernum: Disce gͦ quia qui se
rens. grauiꝰ a semetip̃o decipitur. qmͣ fue¬
uit a demonib ante deceptus. Cum enĩ
debuerat reparare semetip̃m. et renoua¬
re certamen ÷ ac satiffactionis sue latͥmis
et humilitatis fructib pͥoris elationis cuil¬
pam delere: boc miser non fecit. si desperains
semerip̃m sicut apłꝰ dicit tradidit om̃i
impudicie et iniquitati. Regressus ÷
enim ad uitam secularem: preda demo¬
num fc̃s. Refugit namq a conspectu
om̃iũ scõꝵ : nequis posset eum saluta¬
rib monitis de p̃cipitõ reuocate. Si enĩ
reddere semetipm priori uite et abstinen¬

Expanded text:
per manus amplectentis elabitur, ipsum per manus amplectentis elabitur, ipsum quoque dedecorosis motibus inanes auras sectantem, foedissima cum irrisione deseruit. Tunc praeterea multitudo daemonum in aere ad hoc ipsum spectaculum congregata, clamore ingenti, cum cachinno exprobratioad caelum extollebas, quomodo demersus es usque ad infernum? Disce ergo, quia qui se rens, gravius a semetipso decipitur, quam fuerat a daemonibus deceptus. Cum enim debuerit reparare semetipsum, et renovare certamen, ac satisfactione sui, lacrymis et humilitatis fructibus, prioris elationis culpam delere, hoc non fecit, sed desperans semetipsum sicut Apostolus dixit tradidit se omni impudicitiae et iniquitati . Regressus est enim ad vitam saecularem, praeda daemonum factus. Refugit namque conspectus omnium sanctorum, ne quis posset eum salutaribus monitis de praecipitio revocare. Si enim reddere semetipsum priori vitae abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
omnem textum natrationis int̾serit: et
nunc se miserandam. nunc etiam defensi¬
one dignam ostendens ⁊ elogantia et sua¬
uitate sermonis inclinat anmos hoĩs
et in affectum sui illecebroso amore deflex¬
tit. Hinc iam blandiora colloquia : iocus
risusq cõmiscentui: manus etiam ꝓca¬
pax ad mentem barbamq qͣi uenerandi
specie ꝓtendit. Tunc uero palpare cepit¬
ceruicem mollius colluniq leuigare. Qd
multa: Adultimum captinum ducit
militem xp̃i. Continuo enim ꝑturbari
intra semletip̃m et libidinum fluctibus
estuare cepit. Nequaqmͣ laboꝵ p̃t̾itoꝵ⁊
nequaqͣm ꝓfessionis ac ꝓpositi sui memor
pascitur cordis siri concupiscentia: et in¬
tra archanum cogitationum suaꝵ. fed̾
cum falsa uoluptate componit. Inclinat
stultus latera sua: et efficitur sicut equus
et mulus quib non est intellectus. Atq
ubi obscenos iam conabatur inire comp¬
lexus. illa ululatum teterrimum dire
uocis emittens ⁊ umbra ut erat tenus

Expanded text:
omnem textum narrationis interserit, omnem textum narrationis interserit, nunc se miserandam, nunc etiam defensione dignam ostendens: elegantia et suavitate sermonis inclinat animum hominis, et in affectum sui illecebroso amore deflectit. Hinc jam inter blandiora colloquia, jocus risusque miscentur, manus etiam procax ad mentum barbamque, quasi venerandi specie protendit, tum vero palpare cervicem mollius, collumque levigare. Quid multa? Ad ultimum captivum ducit militem Christi. Continuo enim perturbari intra semetipsum, et libidinis fluctibus aestuare coepit, nequaquam laborum praeteritorum, nequaquam professionis ac propositi sui memor. Paciscitur cum cordis sui concupiscentia, et intra arcana cogitationum suarum foedus cum falsa voluptate componit. Inclinat stultus latera sua, et efficitur sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Atque ubi obscoenos jam conabatur inire complexus, illa ululatum teterrimum dirae vocis emittens, umbra ut erat tenuis,
Abbreviated transcription (Latin):
tuq ꝑsistens ⁊ cunctis q animi uircitib
florens. S hisletissuccessib elatus confid̾e
qͣi in ꝓfectib suis cepit. ⁊ non d̾õ totum.
s sibrmetip̃i quod ꝓfecerat deputare. Hãc
autem eius intuens animi p̃sumptionẽ
continuo temptator accedit et laqueos pa¬
rat. Quadam namq die ad uesꝑam fin¬
git spẽm decore mulieris obetrantis ꝑ here¬
mum÷ que uelut post nimium laborem
accedans ad ostium spelunce monachi las¬
sabundam se simulansac fatigatam int̾n¬
secus semet ip̃am ꝓiecitatq aduoluta ge¬
nib uiri. ut sui misereatur exorat dicẽs¬
lox me infelicem in heremo latitantem
comp̃hendit. Iube me gͦ requiescere man¬
gulo cellule tue. ne forte efficiar nocturnis
bestiis preda. At ille pͥmo miserationis ob¬
tentu. recepit eam urita speluncam : requi
cãm fingit satis accurate: et int̾im uene¬
na blandimentoꝵ atq illecebre uixus per

Expanded text:
tuque persistens, cunctisque animi virtutibus tuque persistens, cunctisque animi virtutibus florens. Sed hic laetis successibus elatus, confidere quasi in profectibus suis coepit, et non Deo totum, sed sibimetipsi quod profecerat, deputare. Hanc autem intuens animi praesumtionem tentator, continuo accedit, et laqueos parat. Quadam namque die ad vesperam, fingit speciem decorae mulieris oberrantis per eremum, quae velut fessa post nimium laborem, accedens ad ostium speluncae monachi, lassabundam simulans ac fatigatam, intrinsecus semetipsam projecit, atque advoluta genibus viri, ut sui misereatur exorat. Nox enim me infelicem, inquit, in eremo latitantem comprehendit: jube me requiescere in angulo cellulae tuae, ne forte efficiar nocturnis bestiis praeda. At ille primo miserationis obtentu, recepit eam intra speluncam, requireit? Illa caussam fingit satis accurate, et interim venena blandimentorum, atque illecebrae virus, per
Abbreviated transcription (Latin):
tior habitatio et conu̾satio solitaria: qua
int̾dum ꝑ occasionem aduentantium fra¬
trum et euntium ac redeuntium frequen¬
tiam abstinentie. et parsimonia frena lax¬
antur᷑: et ꝑ huiꝰmodi occasiones uenitur
paulatim in consuetudinem et usum deli¬
ciaꝵ: et sic int̾dum etiam ꝑfecti uiri capi¬
untur. Ideo deniq dauid dicebat. Ecce elon¬
gaui fugiens et habitaui indeserto: et expec¬
tabam eum qui saluum me faceret a pusil¬
lo aĩo et tempestate Postqm autem multa
nob̃ sc̃s Ioh̾es de iac̾tancie uitõ aliisq qmͣ¬
plurimis utilit̾ disseruit. ad ultimum in¬
tulit dicens. Retexam autem uob̾quid
ctiam nuꝑ cuidam ex fr̃ib nr̃is acciderit.
ut cautiores uos recentia exempla consti
Irat quidam apud nos ¶tuant.¬
monachus in hac uicina heremo cõ¬
manens ⁊ cui habitaculum spelunca fuit.
uir sũme abstinentie : cotidianum iuc̾tã
labore manuũ querens: in or̃oib die noc¬

Expanded text:
tior habitatio, et conversatio solitaria, quia tior habitatio, et conversatio solitaria, quia interdum per occasionem adventantium fratrum, et euntium ac redeuntium frequentiam, abstinentiae et parsimoniae fraena laxantur, et per hujusmodi occasiones venitur paulatim in consuetudinem et usum deliciarum, et sic interdum etiam perfecti jam viri capiuntur. Ideo denique et David dicebat: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine. Exspectabam eum, qui salvum me faceret e pusillo animo et tempestate . Postquam autem multa nobis sanctus Joannes de jactantiae vitio, aliisque quamplurimis utiliter disseruit, ad ultimum intulit dicens: Retexam autem vobis, quid etiam nuper cuidam ex fratribus nostris acciderit, ut cautiores vos praecedentia exempla constituant. Erat quidam apud nos monachus in hac vicina eremo commanens, cui habitaculum spelunca erat: vir summae abstinentiae, quotidianum victum labore manuum quaerens, in orationibus diu noc
Abbreviated transcription (Latin):
tia ⁊̃ ab om̃i uitio animi ab om̃ib deliciis
corporalib. Delicias aut̃ corporales. non
solum illas putetis quib hoĩes scculi fru
untur⁊ s abstinenti delicie credende sunt:
om̃e quicquid cupiditate sumpserit. etiã¬
si illud uile sit. et qd̃ in usu abstinentib
esse soleat. Aqua demiq ip̃a uel panis sicũ
cupiditate sumatur ⁊ id est non ut neces¬
sitati corporis s ut aniini desiderio satiffiat
hoc etiam abstinenti deliciaꝵ uitio ducit᷑
Oportet enim in om̃ib consuescere aĩam
uitio carere. Et ideo demiq dñs docere uolẽs
aĩam desideria et uoluptatib suis resistere:
dicebat. Intrate ꝑ angustam portam. quia
lata est. et spatiosa uia que ducit ad mor¬
tem. Angusta autem et arta uia est. que
ducit ad uitam. Lata est uia aĩe: cum qͣ¬
licumq desiderio suo satiffecerit. Angusta
uero est cum uoluptatib siuis repugnat.
nultum tam̃ ꝓdestadhec obtinenda secre¬

Expanded text:
tia, ab omni vitio animi, ab omnibus deliciis tia, ab omni vitio animi, ab omnibus deliciis corporalibus. Delicias autem corporales non suntur, sed abstinenti deliciae credendae sunt, omne quidquid cum cupiditate sumpserit, etiamsi illud vile sit, et quod in usu abstinentibus esse solet: aqua denique ipsa, vel panis, si cum cupiditate sumatur, id est, non ut necessitati corporis, sed ut animi desiderio satisfaciat, hoc etiam abstinenti deliciarum vitio ducitur. Oportet enim in omnibus consuescere, animam vitio carere. Ideo denique Dominus docere volens animam desideriis et voluptatibus suis resistere, dicebat: Intrate per angustam portam, quia lata est et spatiosa via, quae ducit ad mortem ; angusta autem et arcta via est, quae ducit ad vitam. Lata est ergo via animae, cum qualicumque desiderio suo satisfecerit: angusta vero est, cum voluptatibus suis repugnat. Multum tamen prodest ad haec obtinenda secre
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ splendoris. claritatis sulgoris maiestatis.
mens humana conspicere : suꝑ ħ omĩa ẽẽ
cum sentiat semper. Et hoc sicut diximus:
si pura mens fu̾it nec ullis praue uolup¬
tatis sordib occupata. Et ideo in hoc maxtẽ
oportet oꝑam dare eos qui renuntiant secło
sibile est. tunc demum etiam reliquoꝵ que
sunt scĩam dei capient: et mysteria deiag¬
noscent. Et qnͣto purior fu̾it mens. tan¬
to plura ei reuelat deus. et ostendit ei secre¬
ta sua. Amicꝰ enim iam efficitur dei ⁊̃ sicut
illi de quib dicebat saluator iam non dicã
uos sernos s amicos: et om̃e quicquid pe¬
tierit ab eo tanqmͣ amico caro p̃stabit eid̾s.
Ip̃e qͦ nircutes angłice et cuncta ministena
diuma tanqmͣ amicum dei diligunt eñ:
et obsecuntur petitõnib eiꝰ: et hic est quẽ
tit dõ placeatis. et ad caritatẽ eius ꝑuenia¬
tis: date oꝑani alieni effici ab om̃i iactan¬

Expanded text:
potest splendoris, claritatis, fulgoris, majestatis potest splendoris, claritatis, fulgoris, majestatis mens humana concipere, super haec omnia esse eum sentiat semper; et hoc diximus, si pura mens fuerit, nec ullis pravae voluntatis sordibus occupata. Et ideo in hoc maxime oportet operam dare eos qui renuntiare saeculni possibile est, tunc demum etiam reliquorum quae sunt, scientiam capiet, et mysteria Dei agnoscet, et quanto purior in eo fuerit mens, tanto plura ei revelat Deus, et ostendit ei secreta sua. Amicus enim jam efficitur Dei, sicut illi, de quibus dicebat Salvator: Jam non dico vos servos, sed amicos : et omne quidquid petierit ab eo, tanquam amico caro, praestat ei Deus. Ipsae quoque virtutes Angelicae, et cuncta mysteria divina, tanquam amicum Dei diligunt eum, et obsequuntur ejus petitionibus. Et hic est, quemut Deo placeatis, et ad caritatem ejus perveniatis, date operam alieni effici ab omni jactan