comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
circumualla animum piis intencionibus. honestis
uitam actibus prudenciam ac fortitudinem. ante
fores loca. Iusticiam atq modestiam in propugna¬
culis. humanitatem ac mansuetudinem undique
in muris. Spem. fidem. cantatem.arcis in medio. pro¬
uidenciam suppreme turris inuertice. bonam fama
in circuitu. dei atquꝰe hominum adsit amor. absit
metus. dignos cole cetexos preteri neque cultos neq¬
que offensos. ita nec ͭ alius nec tu alium contremusces
et indomo humili tucius uiues quam in arce uix¬
isti. Hanc tibi arcem nemo usquam inuidebit.
hanc tibi nemo poterit aut uolet eripere. hac ma¬
los instuporem bonos in amorem mutandiq stu¬
dium excitabis. Oꝗͣ facile erat tranquillam sere¬
namq uitam agere ni uos eam inquietam ac tur¬
bidam fecissetis omnia ferme et uestram et proxi¬
morum inperniciem conquitentes. Ad quid eñi
arces iste nisi ad uestram simul alienamq moleftiã

Expanded text:
circumvalla animum piis intentionibus, honestis circumvalla animum piis intentionibus, honestis vitam actibus; prudentiam ac fortitudinem ante fores loca, iustitiam atque modestiam in propugnaculis, humanitatem ac mansuetudinem undique in muris, spem, fidem, caritatem arcis in medio, providentiam supreme turris in vertice, bonam famam in circuitu. Dei atque hominum adsit amor, absit metus; dignos cole, ceteros preteri, neque cultos neque offensos; ita nec te alius, nec tu alium contremisces, et in domo humili tutius vives, quam in arce vixisti. Hanc tibi arcem nemo usquam invidebit, hanc tibi nemo poterit aut volet eripere; hac malos in stuporem, bonos in amorem imitandique studium excitabis. O quam facile erat, tranquillam serenamque vitam agere, ni vos eam inquietam ac turbidam fecissetis, omnia ferme et vestram et proximorum in perniciem conquirentes! Ad quid enim arces iste, nisi ad vestram simul alienamque molestiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne satiꝰ multo est quod nullus te metuat et tu-
nullum. quam quod te multi metuant et tu multos.
segregari enim ista nequeunt semperꝙ metu metus
queritur. Poscis huius dicti causam. Iua profecto ẽ
quam ouidius naso ait quia quem metuit quisq
perite cupit dictum prius abemo Quem metuũt
inquit oderunt quem quisq odit peciisse expedit
eras in tua arce metuendus sed et metuens. et quos
inquies metuebam immo uero quos non. Omnes
metuet qui ceperit metui sed illos in primis aquibus
ipse metuitur. Nam et cicero ennium secutus qui
se inquit metui uolent aquibus metuentur eosdem
metuant ipsi necesse est. Sepe idem repeto quia ita se
tes habet. Nec aduertitis in hoc ceci ut inreliquis¬
dum supra omnes esse nitimini infra omnes estis.
Quid est enim timore depressius sic conatus omnis ues¬
ter in aduersum desinit. D. Arcem mihi carissimã
amifi. R fac tibi carorem aliam quam non perdas

Expanded text:
Nonne satius multo est quod nullus te metuat, et tu Nonne satius multo est quod nullus te metuat, et tu nullum, quam quod te multi metuant, et tu multos? segregari enim ista nequeunt, semperque metu metus queritur. Poscis huius dicti causam? illa profecto est, quam Ovidius Naso ait: Quia quem metuit quisque perire cupit, dictum prius est ab Ennio: Quem metuunt, inquit, oderunt, quem quisque odit periisse expetit. Eras in tua arce metuendus, sed et metuens. “Et quos, inquies, metuebam?” Immo vero quos non? Omnes metuet, qui metui ceperit, sed illos in primis a quibus ipse metuitur. Nam et Cicero Ennium secutus. “Qui se, inquit, metui volent a quibus metuentur, eosdem metuant ipsi necesse est.” Sepe idem repeto, quia ita res se habet; nec advertitis, in hoc ceci, ut in reliquisdum supra omnes esse nitimini infra omnes estis: quid est timore depressius? sic conatus omnis vester in adversum desinit. Arcem michi carissimam amisi. Fac tibi cariorem aliam quam non perdas;
Abbreviated transcription (Latin):
in cipies et dormire alios sines.D. Tutissima mihi a¬
arx dituta est. R. Quomodo esset tuta que perut.
ipse tecum cogita ego autem tibi ostendam munitissi¬
mam tutissimamq arcem sine muris sine turribus
sine ullo prorsus operoso rerum apparatu. siuis tuto
uiuere. bene uiue nil uirtute securius. bene autem
uiuere. non hoc dico. fuperbe. laute. pompatice sed
iuste. sobue et modeste. nullis opus est arcibus non tu¬
tum te prestiterunt. sed sollicitum. formidabilem. ac.
molestum. Que est autem hec uoluptas metui nec a¬
mari. an illud laberii notissimum non audisti. Neces¬
se est multos timeat. quem multi timent. Hoc ille
dixit iniulium cesarem. quanto id in alios illo et mi¬
nores et formidabiliores rectius dici potest. Nescio qui¬
dem uel non enim cur tam multi cupiunt timeri.
nemo enim gratis metuitur una et metuit et pericu¬
losius uni est multos metuere quam multis unum

Expanded text:
incipies, et dormire alios sines. Tutissima michi incipies, et dormire alios sines. Tutissima michi arx diruta est. Quomodo esset tuta que periit, ipse tecum cogita; ego autem tibi ostendam munitissimam tutissimamque arcem sine muris, sine turribus, sine ullo prorsus operoso rerum apparatu: si vis tuto vivere, bene vive. Nil virtute securius; bene autem vivere, non hoc dico superbe, laute, pompatice, sed iuste, sed sobrie, sed modeste. Nullis opus est arcibus, que non tutum te prestiterint, sed, sollicitum, formidabilem ac molestum. Que est autem hec voluptas, metui nec amari? an illud Laberii notissimum non audisti: Necesse est multos timeat, quem multi timent? Hoc ille dixit in Iulium Cesarem: quanto id in alios, illo et minores et formidabiliores, rectius dici potest; nescio quidem, cur tam multi cupiant timeri. Nemo enim gratis metuitur, una et metuit; et periculosius uni est multos metuere, quam multis unum.
Abbreviated transcription (Latin):
alidis arcibus spoliatus sum. Re. dolor C. Si¬
Adhuc ergo tirampnidis supereant semina
que iam tandem amissis arcibus abiecisti.
Non est satis uenenosum stipitem precidisse ni radicem
uulseris. qui arcibus fidit tirampnus esse non desut.
D.Montana arce priuatus sum . R. Ubiq arces sunt cõ¬
pedes libertatis. at inmontibus nimbi eciam quodam
modo quidam sunt unde uestra superbia in subiec¬
tos tonet ac fulminet his priuari non modo non flebi¬
le sed optandum est. Sunt enim aliqua ex hiis eciam
q̃ bona uulgus appellat quibus boni quoq modesti
q temptentur atq ad illicitum moueantur. quibus
motibus si obstare uirtutis ope non ualeas qui dui
optanda sit amissio earum rerum que hos pariunt
motus. Q Arcem fortissimam amisi. R. Tu fortissimã
dicis fragilem probat euentus. amisisti pocius rem u¬
sum inep̾tam difficilemq custodia rem in utilem tibi
uicinis omnibus odiosam iam dormire noctibus

Expanded text:
Validis arcibus spoliatus sum. Validis arcibus spoliatus sum. Adhuc ergo tyrannidis supererant semina, que iam tandem amissis arcibus abiecisti? non est satis venenosum stipitem precidisse, ni radicem vulseris: qui arcibus fidit, tyrannus esse non desiit. Montana arce privatus sum. Ubique arces sunt compedes libertatis, at in montibus nymbi etiam quidam sunt quodammodo, unde vestra superbia in subiectos tonet ac fulminet. His privari non modo non flebile sed optandum est. Sunt enim aliqua ex his etiam, que bona vulgus appellat, quibus boni quoque modestique animi tententur, atque ad illicitum urgeantur; quibus motibus si obstare virtutis ope non valeas, quidni optanda sit amissio earum rerum, que hos pariunt motus? Arcem fortissimam amisi. Tu fortissimam dicis, fragilem probat eventus. Amisisti potius rem usu ineptam, difficilemque custodia, rem inutilem tibi, vicinis omnibus odiosam. Iam dormire noctibus
Abbreviated transcription (Latin):
cutere memorariq illud dictum cathonis ap̃
liuium. Auaricia et luxuria omnia magna im:¬
petia uertunt. D Amissa tirampnide priua¬
te redditus sum fortune. R. Hostis ciuium eras
factus es conciuis equã disce ciuilitatem. et be¬
neficium fortune humilioris agnosce: cum ho¬
nestius. cum tucius. inter ciues bonos qłam su¬
per omnes ciues bonos ui uitur lam tibi tranꝗl¬
lior rerum status iam securior uita est sine metu.
sine suspicionibus. sine excubiis. sine ferro quibus in
malis q̃nam uite suauitas speranda sit nescio. D.Ty¬
rampnide perdita priuatus dego.R Elige an la¬
mentis acerbare fortunam malis an equalitate le¬
nire profecto enim si non uulgi strepitum sed anĩm
ipse tuum insilencio preteritiq memoriam interro¬
ges. multis te explicitum atque elapsum malis in ue¬
nies iam tutus uiuere siccusq iam mori poteris nec
sanguine madidus nec ueneno. De percditis arcibus

Expanded text:
cutere memoriterque dictum illud Catonis apud cutere memoriterque dictum illud Catonis apud Livium: “Avaritia et luxuria omnia magna imperia everterunt”. Amissa tyrannide private redditus sum fortune. Hostis civium eras, factus es concivis. Equam disce civilitatem, et beneficium fortune humilioris agnosce; cum honestius, tum tutius inter cives bonos, quam super omnes cives vivatur. Iam tibi tranquillior rerum status, iam securior vita erit, sine metu, sine suspitionibus, sine excubiis, sine ferro; quibus in malis, quenam vite suavitas speranda sit nescio. Tyrannide perdita privatus dego. Elige an lamentis acerbare fortunam malis, an equabilitate lenire. Profecto enim si non vulgi strepitum, sed animum ipse tuum et in silentio preteritique memoriam interroges, multis te explicitum atque elapsum malis invenies. Iam tutus vivere, siccusque iam mori poteris, nec sanguine madidus nec veneno. 82 DE PERDITIS ARCIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
cas opportunitates. uniuersaliter autem ex hibere
se ipsum custodem et camerarium tamꝗ̃ cõmu¬
nium non tamꝗͣ propriorum et iterum. Etepa¬
rare inquit oportet et ornare riuitatem tanꝗͣ
procuratorem existentem. non tyrampnum:
Et tursus oportet non tirampnicum sed ycono¬
iium et regalem uideri eciam subditis et non
suimet curantem sed procuratorem et mediocris:
uite prosequi non excellencias. Hisquidem hac¬
rumq similibus a ut austotili placet et mibi
fit durabilior principatus. lta tamen talem ui¬
deri expedit ut uere eciam talis sit. Simiłacio e¬
nim tot sub oculis hominum quos res tangit qͣ¬
libet arte uel ingenio longa esse non potest. ui¬
de nunc igitur an inparte horum aliqua er ̃¬
raueris: et queri desine et mitari. neq enim ty:¬
rampnidem hus uiciis obnoxiam desinere:sed:
durate mirabile est. Ad summam et reges et ti¬
rampni omnes et quicumq inpotẽ tatu aliquo:
sunt debent si regnare diu uolunt acuter ex¬

Expanded text:
cas opportunitates, universaliter autem exhibere seipsum custodem et camerarium, tanquam communium, non tanquam propriorum”. Et iterum: “Preparare, inquit, oportet et ornare civitatem, tanquam procuratorem existentem non tyrannum.” Et rursus: “Oportet non tyrannum, sed economum et regalem videri esse subditis, et non suimet curantem, sed procuratorem, et, mediocris vite, persequi non excellentias.” His quidem horumque similibus ut Aristoteli placet, et michi, fit durabilior principatus. Ita tamen talem videri expedit, ut vere etiam talis sit. Simulatio enim, tot sub oculis hominum, quos res tangit, qualibet arte vel ingenio, longa esse non potest. Vide nunc igitur, an in parte horum aliqua erraveris, et queri desine et mirari; neque enim tyrannidem his vitiis obnoxiam desinere, sed durare mirabile est. Ad summam, et reges et tyranni omnes, quicunque in potentatu aliquo sunt, debent, si regnare diu volunt, acriter ex
Abbreviated transcription (Latin):
illi uicinior ubi uidetur absencior nemo tam uiue¬
nis qui non possit hodie mori nemo tam senex qui
non possit ãnum uiuere si nil aliud quꝰam senecto
mcidat . D. Prorsus senui. R. limo maturuisti an
hoc defles an poma cum maturuerĩt querantur. si
sensus illis ac sermo datus sit et non pocius gra

Expanded text:
 vicinior est, ubi videtur absentior. Nemo tam iuvenis qui non possit hodie mori, nemo tam senex qui non possit annum vivere, si nil aliud quam senectus incidat. Prorsus senui. Inmo maturuisti. An hoc defles? An poma cum maturuerint querantur, si sensus illis ac sermo da
Abbreviated transcription (Latin):
turescant. multa marcescere: ea uero non etatis cul¬
pa sed peruersitas est: naure non quidem omni¬
um. sed multorum qui adbonum. nati magno
nisu in aduersum tendunt. Maturuisse igutur
debes si quid inte suci nobilis fuit. iam messoris tui
manum securus expecta. non mors illa quam me¬
tuis sed laborum finis ac principium uite est. non
mors inquam sed difficilis uie terminus ad quẽ

Expanded text:
ero non etatis culpa, sed perversitas est nature, non quidem omnium, sed multorum, qui ad bonum nati, magno nisu in adversum tendunt. Maturuisse igitur debes si quid in te suci nobilis fuit. Iam messoris tui manum securus expecta: non mors, illa quam metuis, sed laborum finis ac principium vite est; non mors, in
Abbreviated transcription (Latin):
mine est optima non quod nesciam ante qͦuã ma¬
turescant. multa marcescere ea uero non etatis cul:¬
pa sed peruersitas est nature non quidem omni¬
um. sed multorum qui adbonum. nati magno
nisu maduersum tendunt. Maturuisse igitur
debes si quid inte suci nobilis fuit. iam messons tui
manum securus expecta. non mors illa quam me¬
tuis sed laborum finis ac principium uite est. non

Expanded text:
quod nesciam antequam maturescant multa marcescere: ea vero non etatis culpa, sed perversitas est nature, non quidem omnium, sed multorum, qui ad bonum nati, magno nisu in adversum tendunt. Maturuisse igitur debes si quid in te suci nobilis fuit. Iam messoris tui manum securus expecta: non mors, illa quam metuis, s
Abbreviated transcription (Latin):
re noluit. uoluit sibi posse negari. Quãm multa
cesaribus supra humanam magnitudinem sum¬
mo eciam imperio glotiosis negata cognouimus
et tu grauiter unam aut alittam fedo repulsam.
Deniq quam multa cotidie deus poscit ab homi¬
ne nulliuis rei indigens nec impetrat. D. Non pos¬
sum equo animo repulsam pati. R Cur petendi
nbi arrogas licenciam. et negandi aliis eripis liber¬
tatem. quid quod sepe indigna peticio dignam

Expanded text:
egari. Quam multa Cesaribus, supra humanam magnitudinem summo etiam imperio gloriosis, negata cognovimus: et tu graviter unam aut alteram fers repulsam? Denique quam multa quotidie Deus poscit ab homine nullius rei indigens, nec impetrat? Non possum equo animo repulsam pati. Cur petendi tibi arrogas licentiam, et negandi aliis carpis libertatem? Quid quod sepe indigna petitio, dignam
Abbreviated transcription (Latin):
escis quid sit paitem perdere nisi filĩum habiusti.¬
didi. R Altera tibi super est mater quam
non perdes et si uelis ex illa ueniens inhãc
pergis. illa tibi paucorum mensium domum dedit
nec multorum dabit annorum. illa tibi dedit cot¬
pus. hec auferetD Mater obiit mitissima R. Ala¬
ter subsiͥftit durissima que it et maitem quamie¬
illa huius inutero tecum erit tt et illam ut credi¬
mus ddiet ultimo paritura D. Pia me deseruit mat̾.¬
R Deseri metuens festinauit gratamq illi suam mor¬
tem fuisse credibile est tuam non uisute amplius
atq unde maxime metuebat securitait parta.
e functa est mater optima. ẜ feliciter hinc ex¬
cessit te supersute quo premisso ut stminei sunt
affectus flebiliter abisset. D. Obut mater.R. Ob¬
eundum erat idq ambobus nec de morte quen po¬
tes nec de ordine. De amisso filio dolor E. ez

Expanded text:
escis quid sit patrem amittere, nisi filium habuisti.escis quid sit patrem amittere, nisi filium habuisti.didi. Altera tibi superest mater quam non perdes, et si velis; ex illa veniens, in hanc pergis, illa tibi paucorum mensium domum dedit, hec multorum dabit annorum, illa dedit corpus, hec aufert. Mater obiit mitissima. Mater subsistit durissima, que te et matrem quam reuius in utero tecum erit, te et illam ut credimus, die ultimo paritura. Pia me deseruit mater. Deseri metuens festinavit, gratamque illi suam mortem fuisse credibile est, tuam non visura amplius, atque unde maxime metuebant securitate parta. Defuncta est mater optima. Feliciter hec excessit, te superstite, quo premisso, ut feminei sunt affectus flebiliter abiisse. Obiit mater. Obeundum erat, idque ambobus, nec de morte queri potes nec ordine. 48 DE AMISSO FILIO Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quod optauerat it incolumi rebus humanis abiit.
Osium pattem pecdidi. R. fius filius nullam magis
ob causam fortuitos casus timet quam neꝗͣ sibi in¬
cidens calamitas patris animum merore conficiat
tuo iam tantum penculo secunior uiues. non est
quem rumores de te pungant quem tua frãgat
aduersitas. quem uia debilitet egrtudo. quem tua
mors perimat. D fatrem amantissimum amisiR
ncipe iam de aliis curare qui de te curet amplius nõ
est pietatem ab altero ex hibitam repende alteri ra¬
to illi rependitur cui debetur. D. Pium patrem miser¬
perdidi .R. Si pietans racio tibi constat solate fortunã
tuam recordacione pretetti temporis. coluisti parentẽ
et dum licuit pia semper in illum officia congesisti.
ater obiit. pietas uiuit alioquin est fattor u̾nde per¬
petuo mestus sis. D fater me moriens desticuit. R łer
nature ordinem prior exiit qui prior intrauetat
nec te ille ddestituit sed precessit s Amisi pattem R¬

Expanded text:
quod semper optaverat: te incolumis, rebus humanis abiit. quod semper optaverat: te incolumis, rebus humanis abiit. Pium patrem perdidi. Pius filius, nullam magis ob causam fortuitos casus timet, quam ne qua sibi incidens calamitas patris animum merore conficiat; tuo iam tantum periculo securior vives, non erit quem rumores de te pungant, quem tua frangat adversitas, quem tua debilitat egritudo, quem tua mors perimat. Patrem, amantissimum amisi. Incipias de aliis curare: qui de te curet amplius non erit. Pietatem ab altero tibi exhibitam repende alteri; raro illi rependitur, cui debetur. Pium patrem miserperdidi. Si pietatis ratio tibi constat, solare fortunam tuam recordatione preteriti temporis: coluisti parentem, et dum licuit pia semper in illum officia congessisti, pater obiit, pietas vivit, alioquin est, fateor, unde perpetuo mestus sis. Pater me moriens destituit. Fer nature ordinem: prior exiit qui prior intraverat; nec te ille destituit, sed precessit. Amisi patrem. N
Abbreviated transcription (Latin):
ipse animum non potes quo honeste. quidem ac uti¬
litet cogeretur tunc antequam inperniciem res erumpat
ultimo remedio utendum est. Extirpanda mali radix
et discordiarum mater propellenda comunio. inquo
ita te facilem prebebis. ut quantum uiti tuo demptũ
tantum uirtuti fameq additum inuenias. Impic ac
supetbe cupiditatis aculei nulla re melius ꝗͣ pia et
miti liberalitate franguntur. Bonum aurum quo
pax domus et caritas fraterna redimitur. uetus ual¬
de nec uerum minus est uerbum magnam discor¬
diarum bellorumq materiam duo hec esse prono¬
mina meum et tuum. que si de uita hominum tol¬
lerentur haud dubie tranquillius uiueretur.
amisi .R. lustum est ut quem presentem
querebaris. absentem queras nec in uenias
nihil equius quam fastidiã impie stustra optari .D.
P ium patrem amisi .R. fium ille filium dimiserit.
Gratulare autem seni tuo illud tandem sibi accidit

Expanded text:
ipse animum non potes, quo honeste quidem atque utiipse animum non potes, quo honeste quidem atque utiliter cogetur, tunc, antequam in perniciem res erumpat, ultimo remedio utendum erit: extirpanda mali radix, et, discordiarum mater, propellenda communio; in quo ita te facile prebueris, ut quantum iuri tuo demptum, tantum virtuti fameque additum invenias. Impie ac superbe cupiditatis aculei, nulla re melius, quam pia et miti liberalitate franguntur. Bonum aurum quo pax domus et caritas fraterna redimitur. Vetus valde, nec verum minus est verbum, magnam discordiarum bellorumque materiam, duo hec esse pronomina, “Meum” et “Tuum”, que si de vita hominum tollerentur, haud dubie tranquillius viveretur. amisi. Iustum est ut quem presentem querebaris, absentem queras nec invenias; nichil equius quam fastidita impie frustra optari. Pium patrem amisi. Pium ille filium dimiserit. Gratulare autem seni tuo; illud tandem illi accidit,
Abbreviated transcription (Latin):
cuint quod non nati solent᷑. N. Nulla mihi apud fra¬
trem gracia est.R. Multo prius hec inscolis edoctus
quam domi expertus esse debueras prouisa uero nec
querimur nec miramur. N. Odiosum fratrem habe
Qac discordem. R. Ut ferme nullus amor equios
fraterno. sic nullum ubi ceperit iniquius odium nł¬
la acuor in uidia. Sic paritas incitat animos atq in¬
cendit tum cedendi pudor et amor excellencie eo
ardencior quo incunabulorum recordacio et que¬
cumq beniuolenciam paritura uiderentar ubi se¬
mel a recto calle deflexum est odium et contemp¬
tum pariunt. hic nature rebellantis ardor. cum op¬
time quidem pio obsequio atqͦue humanitate pla¬
cabitur uix est enim tam inmite ullum tamq aspe¬
rum ingenium quod non tandem molliat uera.
ac iugis humilitas uerborumq et rerum omniuss
lenis et non ficta tractacio. Sin id serum atque inua¬
lidum de prehendas seu forte huc tu cogere tuum

Expanded text:
ciunt, quod non nati solent? Nulla michi apud fraciunt, quod non nati solent? Nulla michi apud fratrem gratia est. Multo prius hoc in scholis edoctus, quam domi expertus esse debueras: provisa vero nec querimur nec miramur. Odiosum fratrem habeo ac discordem. Ut ferme nullus amor equior fraterno, sic nullum, ubi inceperit, iniquius odium, nulla acrior invidia. Sic paritas incitat animos atque incendit, cum cedendi pudor, et amor excellentie, eo ardentior quo incunabulorum recordatio, et quecunque benevolentiam paritura viderentur, ubi semel a recto calle deflexum est, odium et contemptum pariunt: hic nature rebellantis ardor animi, optime quidem pro obsequiio atque humanitate placabitur. Vix est enim tam immite ullum, tamque asperum ingenium, quod non tandem molliat vera ac iugis humilitas verborum, et rerum omnium lenis et non ficta tractatio. Sin id serum atque invalidum deprehendas, seu forte huc tu cogere tuum
Abbreviated transcription (Latin):
trem esse non iuidicem. Neque hic tibi terrencianũ
illud excidat propeccato magno paululum sup¬
plicii satis est patri De discordi fratre dolor c ee¬
abeo discordem fratrem. R. Quid autẽ
ille ne igitur te concordem habet. Unãi¬
tas fraterna que unum exduobus facere
debuit induo iam non diuersa sed contraria pe¬
ninisꝙ pungnancia scissa est graue sed antiquum
malum quod et mundus et mundi capud ab inicio
habuere. Si quidem uetus urbis rome sed uetustior to.¬
cuis orbis infamia est fraterno sanguine maduisse.
Tu quod insingulis paribus factum uides et altero ꝗn
etiam adhuc solo in uno tot milium quid stupeas
non habes.D Est mihi discors domi frater. R. An et
hoc miraris esse magna in domo quod in ipsis mater¬
ni uteri fuit angustiis. ubi olim et si maioris misterii
uelamentum esset. certe non discordes tantum fratres
legimus sed bellantes est ne igitur nouum si armati fa¬

Expanded text:
trem esse, non iudicem, nec hic tibi Terentianum trem esse, non iudicem, nec hic tibi Terentianum illud excidat: Pro peccato magno paululum supplicii satis patri 45 DE DISCORDI FRATRE Habeo discordem fratrem Quid autem, ille ne igitur te concordem habet? unanimitas fraterna, que unum ex duobus facere debuit, in duo non iam diversa, sed contraria penitusque pugnantia scissa est. Grave sed antiquum malum, quod et mundus, et mundi caput ab initio habuere, si quidem vetus urbis Rome, sed vetustior orbis infamia est, fraterno sanguine maduisse. Tu quod in singulis paribus fratrum vides, et altero, quin etiam adhuc solo in uno tot millium, quid stupeas, non habes. Est michi discors domi frater. An et hoc miraris esse magna in domo, quod in ipsius materni uteri fuit angustiis, ubi olim, etsi maioris mysterii velamentum esset, certe non discordes tantum fratres legimus sed bellantes? Est ne igitur novum, si armati fa
Abbreviated transcription (Latin):
filio et si non uirtutem ama qͦuod filius si ne id qui¬
dem at quod homo est. postremo si nihil est qđ
ames miserere proprium pacris ut seueritas sic mise¬
ricordia est. D. Ferdite filius est uite. R fondus in¬
faustum eo q grauius quo dum ferri potest ne¬
quid abici perferꝰ et qua daur corrige sic enim
aut filium curaueris aut certe patremꝰ egeris hoc
tibi debitum illud optabile. D. Impius inhumanus
intractabilis est filius. R. Si quidem mollicies ac uo¬
luptas in persidiam ac scelus eruperit uenenosũ
animal exigendum domo est neꝙ ubi sed quid
natum extimandum et insilius ortas auiculas pas¬
citis et domi natos scorpiones occiditis. D. Impius
filius est mihi R Periculosa se ponere anteqͣnoctant
sapientis est non te pietaus umbra decipiat. nulla¬
impio debetur pietas. est ubi sit crudelitaus species
pium esse. Sed dum aliquid uel minimum spei est.
semper admisericordiam inclina mementoq te pa¬

Expanded text:
filio, etsi non virtutem, ama quod filius, si ne id quifilio, etsi non virtutem, ama quod filius, si ne id quidem, at quod homo est, postremo si nichil est quod ames, miserere. Proprium patris, ut severitas, sic misericordia est. Perdite filius est vite. Pondus infaustum, eoque gravius, quod dum ferri potest, nequit abici: perfer, et qua datur corrige. Sic enim aut filium curaveris, aut certe patris officium egeris: hoc tibi debitum, illud optabile. Impius, inhumanus, intractabilis est filius. Si quidem mollities ac voluptas in perfidiam ac scelus eruperint, venenosum animal exigendum domo est, neque ubi, sed quid natum extimandum; et in silvis ortas aviculas pascitis, et domi natos scorpiones occiditis. Impius filius est michi. Periculosa seponere, antequam noceant, sapientis est. Non te pietatis umbra decipiat, nullaimpio debetur pietas; est, ubi sit, crudelitatis species pium esse; sed dum aliquid vel minimum spei est, semper ad misericordiam inclina, mementoque te pa
Abbreviated transcription (Latin):
te transsibit multorum feroꝵ adolescencia progres¬
sutemporis aduirtutem mirificis prouectibus flex¬
a est . D. fiebellem filium habeo. R. Non solum se
dauid et mitridates ponti rex et seuerus impera¬
tor romanus rebellantes filios habuere. et mulus
post seculis britanici pacem regni ut fama loqui¬
tur turbauit regii adolescentis in patrem concita¬
ta rebellio sed quisq sua deflet in commoda nul¬
lus aliena uel publica. D. Impius ac rebellis est fi¬
liuis R Magna tibi porcio paterne molestie dẽp¬
ta est mortem filii timere. D. Habeo ignauum
et inhertem filium. R. Nescis ut affricanus ille
uit magnus dissimilimum sibi filium longe¬
ꝙ de generem amauit unice. Et profecto m̾a¬
ior non dicam amor sed miseracio debetur ei.
quem minus adiuuat natura. nullius tei eget qui
uirtutum diues est quarum indigencia uere mise¬
ros ac perinde misericordie egeniissimos facit. tu m

Expanded text:
te transibit; multorum ferox adolescentia, progreste transibit; multorum ferox adolescentia, progressu temporis, ad virtutem mirificis provectibus flexa est. Rebellem filium habeo. Non solus: et David, et Mithridates Ponti rex, et Severus imperator Romanus rebellantes filios habuere, et multis post seculis Britannici pacem regni, ut fama loquitur, turbavit regii adolescentis in patrem concitata rebellio; sed quisquis sua deflet incommoda, nullus aliena vel publica. Impius ac rebellis est filius. Magna tibi portio paterne molestie dempta est, mortem filii timere. Habeo ignavum et inertem filium. Nescis ut Africanus ille vir magnus, dissimillimum filium sibi longeque degenerem amavit unice. Et profecto maior non dicam amor, sed miseratio debetur ei, quem minus adiuvat natura. Nullius rei eget qui virtutum dives est, quarum indigentia vere miseros ac proinde misericordie egentissimos facit. Tu in
Abbreviated transcription (Latin):
humiliter et ubi agende grates. et ubi habenda pa¬
ciencia utrobiq querimonie. nusꝗͣ equanimitas
sic indcum inq homines grati estis. D. Durus est mi¬
hi pater.R. Ueniet tempus quando hunc ipsum
patrem suspires nec responsurum uoces et qui tibi¬
nunc uidetur saxis durior plumis mollior uideatur:¬
D Durum pattem habeo. R fattem dum habueris nõ
abeo filium contumacem. R. Equum est
ut qui pattem ferre non poteras filium
feras utiq sarcinam grauiorem magis a¬
nimum premit punguq acrius superbi filii uerbũ
unum irreuerecius prolatum quꝰam seueri patris
quecunq duricies. ille enim iniuiriam facit hic
uite suo utitur. D. filium habeo rebellantem . R. In¬
pudenter de minorum rebellione conqueritur qͥ
maiorum iusta contempsit imperia. D. filius con¬
tumax est mihi. R Tandem fortassis intelligis ꝗd
tuus ille tam durus pater uisus est tibi. Dfilium
pacior insolentem. R. Si etatis est uicium cum eta¬

Expanded text:
humiliter; et ubi agende grates, et ubi habenda pahumiliter; et ubi agende grates, et ubi habenda patientia, utrobique querimonie, nusquam equanimitas. Sic in Deum atque homines gratis estis? Durus est pater michi. Veniet tempus quando hunc ipsum patrem suspires, nec responsurum voces, et qui nunc videtur saxis durior, plumis mollior videatur. Durum patrem habeo. Patrem dum habueris non abeo filium contumacem. Equum est ut qui patrem ferre non poteras, filium feras, utique sarcinam graviorem; magis animum premit pungitque acrius superbi filii verbum unum irreverentius prolatum, quam severi patris quecunque durities. Ille enim iniuriam facit, hic iure suo utitur. Filium habeo rebellantem. Impudenter de minorum rebellione conqueritur, qui maiorum iusta contempsit imperia. Filius contumax est michi. Tandem fortassis intelligis, quid tuus ille tam durus pater visus est tibi. Filium patior insolentem. Si etatis est vitium, cum eta
Abbreviated transcription (Latin):
in solencia iuuenilis undiq rerum turbet officia h̃c
forte prohibiti de patrum asperitate querimini uestͦ
digni uidicio quibus omnia liceant ob id unum qđ̃
nati estis. et placere uobis ad speculum didicistis. tum
demum cum pre esse ceperitis sensuri qu̾am id uob̾
turpiter ante tempus optatum esset. D. Rigidus est
mihi pater.R Quid si pius est rigor. pater filio rigi¬
dam pietatem patri filius obsequium reuerens humi¬
lemq obedienciam debet.demalio torquato in his¬
toriis et apud marcum tulium legisti ut per indul¬
gens inpatrem. idem acerbe seuerus in filium fuit.
uulgi forte iudicio reprehensus in altero ab incorrup¬
tis extimatoribus inutroq laudatissimus tanta diu̾¬
sitas rerum est.D. fater durus est mihi. R Sero bo¬
na uestra cognoscits mortales. at cum nosse ceperi¬
tis nimis agnoscitis. hinc et presencia fastiditis et a¬
missa lugetis alterum superbe nimis. alterum nimis

Expanded text:
insolentia iuvenilis undique rerum turbet officia. Hinc insolentia iuvenilis undique rerum turbet officia. Hinc forte prohibiti de patrum asperitate querimini, vestro digni iudicio, quibus omnia liceant, ob id unum, quod nati estis, et placere vobis ad speculum didicistis, tum demum, cum preesse ceperitis, sensuri quam id vobis turpiter ante tempus optatum esset. Rigidus pater est michi. Quid, si pius est rigor? Pater filio rigidam pietatem, patri filius obsequium reverens obedentiamque humilem debet. De Manlio Torquato in historiis, et apud Marcum Tullium legisti, ut perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium fuit, vulgi forte iudicio reprehensus, in altero ab incorruptis extimatoribus in utroque laudatissimus: tanta diversitas rerum est. Pater durus est michi. Sero bona vestra cognoscitis, o mortales, at cum nosse cepistis, nimis agnoscitis; hinc et presentia fastiditis et amissa lugetis, alterum superbe nimis, alterum nimis
Abbreviated transcription (Latin):
dat natura quam secuta lex cuulis castigatores pa¬
rentum filios etubescit. pudeat te audere quod ulli
filio licere legem puduit sine dete iudicet qui te ge¬
nuit aluitq tu deillo iudicium linque aliis patremq
si uere laudis non est capax decoro saltem silencio ue¬
nerare. O Duris pater est moribus. R. Non arguendi
mores patrum sed ferendi sunt. Nihil turpius in al¬
lex andro sonat quam quod non dicam patrem cõ¬
uiciis attentasse sed paternis laudibus in uidisse ui¬
sus est. de patie uel gloriose loquendum uel tacen¬
dum. H. Habeo durum pattem. R. Habes ubi a¬
morem ubi pudorem ubi obedienciam ubi paciẽ¬
ciam tuam probes. nullum interris imperium¬
iustius quam patris. nulla honestior seruitus quam
filii nil tam suum qͥ cuiquam est quadm filius patri
nil cinquam indignius eripitut. Sed uos precipiti atq¬
cupiscitis. sic et patribus uos aufertis et patrum uob¬
imperium usurpatis. Duplex indignitas ita fit ut

Expanded text:
dat natura, quam secuta lex civilis, castigatores padat natura, quam secuta lex civilis, castigatores parentum filios erubescit. Pudeat te audere, quod ulli filio licere legem puduit; sine de te iudicet, qui te genuit aluitque; tu de illo iudicium linque aliis, patremque si vere laudis non est capax, decoro saltem silentio venerare. Duris pater est moribus. Non arguendi mores patrum, sed ferendi sunt. Nichil turpius in Alexandro sonat, quam quod non dicam patrem conviciis attemptasse, sed paternis laudibus invidisse visus est. De patre vel gloriose loquendum, vel tacendum. Habeo durum patrem. Habes ubi amorem, ubi pudorem, ubi patientiam, ubi obedientiam tuam probes: nullum in terris imperiumiustius quam patris, nulla honestior servitus quam filii. Nichil tam suum cuique est, quam filius patri, nichil cuique indignius eripitur. Sed vos precipiti areesse concupiscitis: sic et patribus vos aufertis, et patrum imperium usurpatis, duplex indignitas. Ita fit ut
Abbreviated transcription (Latin):
or ut dum ille dedecori uo obstat. tu illius iutã
perdicis motibus inquictes. D. secdurus patet est.
mihi RQui salutem filii negligit ille demum durus
est pater et si fronte mitissimus at qui filium ad rectũ
iter itahit ope consilioq adiuuans et sepe uerborum
sepe rerum stimulis impellens sepe uel tardum in cre
fructuosior filio. seueritas patris solet esse quam comi¬
tas. D. Durus est pater. R Supercilium paternum
zelus dolor metus. etas excusant. D. Durum pattem
egte fero R. Quid sĩ multis sic affecuis uire accidit fer¬
re duriciem cogaris alterius quid si ipse contumacis fi¬
lii pater esse incipias: tunc intelliges quam suaue pa¬
tris iugum et quamꝰ iustum sit imperium. Nunc
non nisi unum intelligis quod delectat inq hoc u¬
no udicium tuum hebet non delectatione animi s
titillacione sensuum circumuentum. D. Durus mihi
pater est. R. Ut sit durus illum tibi non te sibi iudicẽ

Expanded text:
or, ut dum ille dedecori tuo obstat, tu illius vitam or, ut dum ille dedecori tuo obstat, tu illius vitam perditis moribus inquietes. Perdurus pater est michi. Qui salutem filii negligit, ille demum durus est pater, etsi fronte mitissimus, at qui filium ad rectum iter trahit, ope consilioque adiuvans, et sepe verborum, sepe rerum stimulis impellens, sepe vel tardum increpiFructuosior filio severitas patris solet esse, quam comitas. Durus est pater. Supercilium paternum, zelus, dolor, metus, etas excusant. Durum patrem egre fero. Quid, si quod multis sic affectis iure accidit, ferre duritiem cogaris alterius? Quid, si ipse contumacis filii pater esse incipias? Tunc intelliges quam suave patris iugum, et quam iustum sit imperium; nunc non nisi unum intelligis quod delectat, inque hoc uno, iudicium tuum habes, non delectatione animi sed titillatione sensuum circumventum. Durus michi pater est. Ut sit durus, illum tibi, non te sibi, iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
paites quibus sola patria potestas ius infilios daret
sepe accerrime obseruasse legimus. in quibus. m¬
maxime cassii ac fuluiĩ nobilitata seueritas. .i.
tu minus blandum pattem durum dic .N. Patrem
patior durum.R. Qualem putas ille te passus
est puerum. qualem ue de inceps adolescentem
difficile id quidem persuadere his sibui ualde
placentibus. Sed crede mihi nihil duruis quamꝰ
etatis illius inconditos mores pati. D. Pacior du¬
rum pattem R Quid si durais est filius. dura
duris efficacius leniuntur et sept medici mollio¬
ris deformior est titatrix .D. fatrem durum habeo.
Si pater uerus est diligit si diligit non que mulce¬
ant sed que prosint cogitat. D. Durissimus pater
est mihi R. Que tibi durissima illi forsan utilia
uidentur cui et cercius udicium et incorrup¬
cior affectus. adolescencia non nisi que suboculis
sunt mettur. etas matutior multa circunspicit
fater est nulii durissimus. R. Uide ne illi duri¬

Expanded text:
patres, quibus sola patria potestas ius in filios daret, patres, quibus sola patria potestas ius in filios daret, sepe acerrime observasse legimus, in quibus maxime Cassii ac Fulvii nobilitata severitas. I tu: nimis blandum patrem, dic durum. Patrem patior durum. Qualem putas ille te passus est puerum, qualemve deinceps adolescentem? Difficile id quidem persuadere his sibi valde placentibus, sed crede michi: nichil durius quam etatis illius inconditos mores pati. Patior durum patrem. Quid si durus est filius? Dura duris efficacius leniuntur, et sepe medici mollioris deformior est cicatrix. Patrem durum habeo. Si pater verus est, diligit, et si diligit non que mulceant, sed que prosint cogitat. Durissimus pater est michi. Que tibi durissima, illi forsan utilia videntur, cui et certius iudicium et incorruptior est affectus. Adolescentia non nisi que sub oculis sunt metitur, etas maturior multa circumspicit. Pater est michi durissimus. Vide ne tu illi duri
Abbreviated transcription (Latin):
odisse patris amatricem pio filio non licet sin et
illum odit quem non oderit. Nlam si alttrum ꝑ¬
plusꝗ̃ uirum amat. tu ille ne suetis. D. Nimil o
dit me nouerca. R. Minus malum forsitan no.¬
uerce odium quam nimius amor. phedram nos¬
ti et ipolitum. Certe odium quod ulcisci nephas
leniendum aut sugiendum aut ferendum est¬
nihil est quartum quetele sept odium
exagerant De duricie paterna dolor ⁊¬
urum pacior patcem R Duticies patus
sepe filio salubris. semper dampnosa mollicies nõ
lrague tantum sed nec uirge parcendum docti cõ¬
sulunt. his duobus animorum iuuenilium constat
inprimis cura que si frustra sint grauioribus mor¬
bis grauiora remedia adhibentur. abdicacio et car¬
cer quim et more ueteri romano ad extremum
supplicia et mors. Quod non consules modo et du¬
ces quibus imperium in omnes publici officii p̃s¬
staret auctoritas sed priuatos illos priscos ac seruos

Expanded text:
tibi: odisse patris amatricem filio non licet; sin et tibi: odisse patris amatricem filio non licet; sin et illum odit, quem non oderit? Nam et si alterum plus quam virum amat, tu ille ne fueris. Nimis me odit noverca. Minus malum forsitan noverce odium, quam nimius amor: Phedriam nosti et Hippolytum. Certe odium quod ulcisci nefas leniendum, aut fugiendum, aut ferendum estnichil est quartum: querele sepe odium exaggerant. 43 DE DURITIE PATERNA Durum patior parentem. Durities patris sepe filio salubris, semper damnosa mollities; non lingue tantum, sed nec virge parcendi docti consulunt. His duobus animorum iuvenilium constat in primis cura; que si frustra sint, gravioribus morbis graviora remedia adhibentur, abdicatio et carcer, quin et more veteri Romano, ad extremum supplicia et mors, quod non Consules modo et duces, quibus imperium in omnes publici consilii prestaret auctoritas, sed privatos illos priscos ac severos
Abbreviated transcription (Latin):
re quam humilitate uincitur superbia. Q Nouertã
ferre nequeo.R At fer pattem. si hunc ualde diligis
facile illam feres . D. Nouerca impia atꝙ imporuu¬
na est mihi. R Esto illi pius ac paciens pietatem pa¬
tri debes. pacienciam femine. reuerenciam nouer¬
ce. D In solens est nouerca. R. Noli patiut poten¬
cior sit illius insolencia quam pietas tua nihil du¬
rum nihil arduum est pietati. hec ad deum ho¬
mines erigit deumq ad homines inclinat. quoci¬
ens nouerca seuierit non tu illam. paitem cogita
In uiriosa est nouerca. R. Muliebres in uiricꝰ con¬
temptu melius ꝗ̃ ulcione plectuntur. D. Grauemt
pacior nouercam. R Bene agis pacior.succumbe¬
re enim et mulierculam patiͦ non posse non est
uiri R. Odit me nouerca. R. lpsam ama. tlam
et inĩmicos diligere diuinum est preceptum et
amate ut ameris philosophicum consilium. Do¬
I ouerca me odit. Rsi pattem tuum amat saus est

Expanded text:
re melius quam humilitate vincitur superbia. Novercam re melius quam humilitate vincitur superbia. Novercam ferre nequeo. At fer patrem: si hunc valde diligis, facile illam fers. Noverca impia et importuna est michi. Esto illi pius ac patiens: pietatem patri debes, patientiam femine, reverentiam noverce. Insolens est noverca. Noli pati ut potentior sit illius insolentia, quam pietas tua. Nichil durum, nichil arduum est pietati: hec ad Deum homines erigit, Deumque ad homines inclinat. Quotiens noverca sevierit, non tu illam, sed patrem cogita. Iniuriosa est noverca. Muliebres iniurie contemptu melius quam ultione plectuntur. Gravem patior novercam. Bene ais “patior”. Succumbere enim, et mulierculam pati non posse, non est viri. Odit me noverca. Ipsam ama. Nam et inimicos diligere, divinum est preceptum, et amare ut ameris, philosophicum est consilium. Noverca me odit. Si patrem tuum amat, satis est
Abbreviated transcription (Latin):
si capud mollias quꝰam hominis. quid uis autem.
Est infabulis lupum ac uulpeculam literas didic¬
cisse. Nam elephantis studiosi non auilis fabula
est. sed naturalis historia. et hic tuus forsitan studi¬
onaturam leniet. Apud me autem una fere pas¬
toris et preceptoris uita est. mirum nisi uterq tan¬
dem a conuictu mores traxerit ille belluas regit
ouercam habeo.R Ergo et patrem. sic st̃
ferme tes humane. tritia letis.et amara
dulcibus temꝑantur atq utinam exeq
imper mixtum hic dulce non habitat. D in ius¬
ta est mihi nouerca. R Non inepte uirgiliano
epytheto uteris. quanto autem illa iniuffior tibi
tanto in illam ut sis iustior enitere. D. Nouer ca
mihi superbissima est. R Et femine proprium
superbia et nouerce est si gemine cause unum
pariunt effectum non est quod stupeas. est quod
feras teq et priuignũ simul et filium bonum
probes. D Superbissima est nouerca.R tulla

Expanded text:
si caput mollias quam hominis. Quid vis autem? si caput mollias quam hominis. Quid vis autem? Est in fabulis lupum, vulpeculam, literas didicisse; nam elephantis studiosi non anilis fabula est, sed naturalis historia. Et hic tuus forsitan studio naturam leniet; apud me, autem, una fere pastoris ac preceptoris vita est; mirum nisi uterque tandem a convictu mores traxerit. Ille beluas regit, vercam habeo Ergo et patrem; sic sunt ferme res humane, ut tristitia letis, et amara dulcibus temperentur, atque utinam ex equo! Impermixtum hic dulce non habitat. Iniusta michi est noverca Non inepte Virgiliano epitheto uteris; quanto autem illa iniustior tibi, tanto in illam ut sis iustior enitere. Noverca michi superbissima est. Est femine proprium superbia, et noverce est. Si gemine cause unum pariunt effectum, non est quod stupeas, est quod feras teque et privignum simul et filium bonum probes. Superbissima est noverca. Nulla
Abbreviated transcription (Latin):
do mathematicis animum applicasset.et geome¬
trica sibi quedam scuriuscula traderenturꝰ difficlꝰ¬
tatibus offensus preceptori imperat ut id ipsum
darius tradat. Et quid ille respondit. Hec inꝗd
eque omnibus difficilia sunt ut scilicet omnem
illi spem regii fastus excuteret. Sic est enim herele
mille sunt fortune partes ingenii rebus. Quisqͥs
doctus aut sapiens fieri cupit obliuiscatur inte¬
rim se potentem. D. Discipulum rudem elatũꝙ
habeo. R. Contra uentum aduerso flumine naui¬
gas contrahe carbasa terram pete. D. Contumacem ha¬
heo discipulum proteruumq. R Non arenam tantum
fodis sed serpentem nutrs. aconitum excolis hostem
canis sed sic est hos clamor hos silencium delectat.
Potentissima semper inrebus omnibus consuendo est
Uide ne ut piscator tacitus clamosus uenator. clamo¬
sior aliquando scole arbiter qułam silue. D. Duriç¬
cordem discipulum nactus sum. R Sepe faciluis ur¬

Expanded text:
do Mathematicis animum applicasset, et Geomedo Mathematicis animum applicasset, et Geometrica sibi quedam obscuriuscula traderentur, difficultatibus offensus preceptori imperat, ut id ipsum clarius tradat, et quid ille respondeat: “Hec, inquit, eque omnibus difficilia sunt”, ut scilicet omnem illi spem regii fastus excuteret. Sic est enim hercle, nulle sunt fortune partes in ingenii rebus: quisquis doctus ac sapiens fieri vult, obliviscatur interim se potentem. Discipulum rudem elatumque habeo. Contra ventum, adverso flumine, navigas: contrahe carbasa, terram pete. Contumacem habeo discipulum protervumque. Non harenam tantum fodis, sed serpentem nutris, aconitum excolis, hostem canis. Sed sic est: hos clamor, hos silentium delectat. Potentissima semper in rebus omnibus consuetudo est; viden ut piscator tacitus, clamosus venator? at clamosior aliquanto schole arbiter quam silve. Duricordem discipulum nactus sum. Sepe facilius ur
Abbreviated transcription (Latin):
ribus illum artibus ornaueris. quod si neutrum ca¬
pit uacuum sine ne ue quid in pertusum uas effu¬
deris quod neque ibi subsid at teq iugi tedio ex¬
hauriat sic habeto enim omnes qui su̾nt quiq e¬
runt aut fuerunt uirtutibus aut doctrinis clari
non posse unum ingenium actendere. nisi alique
intus in animo scintille sint que preceptoris spiritu
excitate et ad iute generosum discipline fomitem
arripiant. Alioquinꝰ algidum incinerem ne quic:¬
quam flabis. D. iniractabilem discipulum ac super¬
bum habeo. R. Superbia hostis ingenii est.dumq
sub esse dedignatur et discere negligit. discipulus
in solens egre manum ferule subicictꝰ doctrine ani¬
mum teptehensionibus aurem. collum iugo. Doł.¬
N abeo prosperitate tumidum discipulum. R.T. u¬
mor oculorum uisui. tumor animi ingenio noc&x
ut disciplinis aditus fiat conprimenda Est omnis
elacio. Scis ut allexander macedo cum aliquan¬

Expanded text:
ribus illum artibus ornaveris. Quod si neutrum caribus illum artibus ornaveris. Quod si neutrum capit, vacuum sine, neve quid in pertusum vas effuderis, quod neque ibi subsideat, teque iugi tedio exhauriat. Sic habeto enim: omnes qui sunt, quique erunt, aut fuerunt virtutibus aut doctrinis clari, non posse unum ingenium accendere, nisi alique intus in animo scintille sint, que preceptoris spiritu excitate et adiute generosum discipline fomitem arripiant; alioquin algidum in cinerem, ne quicquam flabis. Intractabilem discipulum ac superbum habeo. Superbia hostis ingenii est, dumque subesse dedignatur, et discere negligit discipulus insolens; egre manum ferule subiciet, doctrine animum, reprehensionibus aurem, collum iugo. Habeo prosperitate tumidum discipulum. Sicut tumor oculorum visui, ita tumor animi ingenio nocet: ut disciplinis aditus fiat, comprimenda est omnis elatio. Scis ut Alexander Macedo, cum aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
terio sed meditando et orando nec preceptores
Hec si facta sunt. cur non iterum fieri possint.
quodd nisi sic esset quid fecissent primi homi¬
num quibus nec magister ullus erat nec reꝑti
aliquid.Mirando iguur cogitando assurgendo
et ingenium acuendo ea ipsa que uos cum om¬
nibus preceptoribus uestris uix intelligitis in ue¬
nere aude et iu aliqͥd. teq magnis inserere ne
diffidas. si mortalis defuerit eternus ad erit pre¬
ceptor aquo sunt omnes et omnia. ille fecit
et ingenia sciencias et magistros. De discipu¬
iscipu. lo indocili asuperbo dolor Cxo
lum indocilem habeo. R Perdis ope¬
iam. litus aras. semina proicis. natura
non uincitur. S Discipulum indocilem sors
dedit. RTerre ande colonus solue boues quid
it totques illi paite et tibi. cum tot sint labotes
necessarii et meuitabiles supetuacuos quere¬
te stulticia est D Discipulum habeo liutrarum
indocilem.R. Si docilis est uirtutum illic insta melio¬

Expanded text:
terio, sed meditando et orando, nec ullos umquaterio, sed meditando et orando, nec ullos umquaHec si facta sunt, cur non iterum fieri possunt? Quod nisi sic esset: quid fecissent primi hominum, quibus nec preceptor ullus erat, nec reperti aliquid? Mirando igitur, cogitando, assurgendo, et ingenium acuendo, ea ipsa que vos cum omnibus preceptoribus vestris vix intelligits invenere. Aude et tu aliquid, teque magnis inserere ne diffidas: si mortalis defuerit, eternus aderit preceptor, a quo sunt omnes, et omnia ille fecit, et ingenia, et scientias et magistros. 41 DE DISCIPULO INDOCILI AC SUPERBO Discipulum habeo indocilem. Perdis operam, litus aras, semina proicis: natura non vincitur. Discipulum indocilem sors dedit. Terre aride colonus, solve boves, quid te torques? Illi parce et tibi, cum tot sint labores necessarii et inevitabiles: supervacuos querere stultitia est. Discipulum habeo literarum indocilem. Si docilis est virtutum, illic insta: melio