comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos er go siquad fcete ignorant̃ admisistis reparate uos quae sodulice:
at uos nonegisse qđ bonũ est. Etqui peritet ita peniteat ut ulteraus
uugenda ñ c̃õmittat. Etqui pauꝑ. ores estis in scło: Nolite obhoe ctri¬
÷ Quia sibene agitis. ditiores eritis incaelo. Deniq cauete meas¬
seduci. Sed corripete inquitos: consolamini pusil animes: patieates
ite ad om̃s. Ttoranis sermomalus exore ux̃o ñ ꝓcedat: timãtes illud
lite in ebriari uino. in quo ẽ. luxoria. Procul dubio enĩ qui plus mar¬
nualet. Quia cũ uent̃ autuenenimia fuerint satiaetate repletȩ:
o neces seẽ. ut libido inmẽbris eiꝰ generetur. Unde &alias seriptũ :
nũ potatũ multũ. amaritudo ẽ animae : & ruin amultplicans in¬
udentioffensionẽ : minuens uirtutẽ: et faciens uulnera. Ethaec qui¬
ssobriores caucioresq reddã. Immo etadmoneo ut nullãdĩ creaturã
latis malã qrds̃ curicta ualde bona creauit. Nãquae cũq nobismala

Expanded text:
os ergo si quid forte ignoranter admisistis, reparate vos, quaeso, dum lieat vos non egisse quod bonum est: et qui poenitet, ita poeniteat ut ulterius jam lugenda non committat; et qui pauperiores estis in saeculo, nolite ob hoc contristari, quia si bene agitis, ditiores eritis in coelo. Denique cavete neseduci : sed corripite inquietos, consolamini pusillanimes, patientes estote ad omnes ; et omnis sermo malus ex ore vestro non procedat, timentes illud quod lite inebriari vino, in quo est luxuria . Procul dubio enim qui plus man non valet: quia cum venter aut venae nimia fuerint satietate repletae, illico necesse est ut libido in membris generetur. Unde et alibi scriptum est, Vinum multum potatum amaritudo est animae, et ruina multiplicans imprudenti offensionem, minuens virtutem, et faciens vulnera . Et haec quios cautiores sobrioresque reddam. Imo et admoneo, ut nullam Dei creaturam dicatis malam; quia Deus cuncta valde bona creavit . Nam quaecumque nobis mala
Abbreviated transcription (Latin):
odiũ tenet : quicquid dc̃ inoꝑibus bonis obtulerit totũ ꝑdet q
non mentitur a postolus terribiliter clamans. Qui fratrẽ suũ oditi
hamicida est et mendax est: & in tenebris ambulat. Hoc loco fratrẽ
omnẽ hominẽ oportet intellegi: quia om̃s in xp̃o fratres sumus. Es
fratres id circouos ad inimicorũ dilectionẽ cõmioneo : quia
ad sananda peccatorũ uelnera nullũ fortius medicam̃tum
esse cognos co. Licet grandis sitlabor in imicos diligere in
hac scło. sed magnũ erit p̃mĩ infutur o. quibic dilexeru
inimicos: er itdiꝰ amicus. Nec solũ amicus: sed etiã filius. Sic
ipse hoc quod supraiam praemisimus: pollicetur dicens.
Diligite inimicosuros. bene facite his quioderunt uos. Eto¬
te ꝓ calũ niantib uos: utsitis filii patris ur̃i qui in caelis est:
qui ergo diligit pos sidebit requiem. Qui nondiligit: sicut

Expanded text:
odium tenet, quidquid Deo in operibus bonis obtulerit, totum perdet, quia odium tenet, quidquid Deo in operibus bonis obtulerit, totum perdet, quia non mentitur Apostolus terribiliter clamans: Qui fratrem suum odit, homicida est , et mendax est, et in tenebris ambulat . Hoc loco fratrem omnem hominem oportet intelligi, quia omnes in Christo fratres sumus. Ergo, fratres, idcirco vos ad inimicorum dilectionem commoneo, quia ad sananda peccatorum vulnera nullum fortius medicamentum esse cognosco. Licet grandis sit labor inimicos diligere in hoc saeculo, sed magnum erit praemium in futuro. Qui hic dilexerit inimicos, erit Dei amicus; nec solum amicus, sed etiam filius, sicut ipse hoc quod supra jam praemisimus pollicetur, dicens: Diligite inimicos vestros: benefacite his qui oderunt vos: et orate pro calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Qui ergo diligit, possidebit requiem; Qui non diligit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
absqi mora dimittat: ut & illidimĩtatur. Aut quare ñdimitat fractis
pasrũ uit illid̃ dignetur dimiteretotũ : Nacae hoc elemosine ger
ut dionttat aliquis extoto corde eia quolesus ex titerit. quod siali qusꝰ
utasit pauꝑ utcullã rem habeat unde elemosinã corpotalẽ faciat
quna non potest fieri ut ab aliquibus non patiat᷑ in iuriã siex toto
corde omnib in sep eccantib: indulgeat : & contranullã hom ine
odiũ incorde teneat: atq om̃s sicut semet ipsũ diligat. hocei ꝓcul dubi
ꝓmaxima elemosina reputabitur. Ut aũt peccantib: in nosliberius d¬
mittamus hortatur dñs in euangeliodicens. Si dimiseritis hominibas
peccata eorũ : dimittet et uobis pat᷑ ur̃ caelestis peccataur̃a. Siñditu¬
seritis hominibus nec pater uester dunitte uobis. Nemoergo secircũ
ueniat. Nemose seducat. Quiaqui uel unũ hominẽ in hoc mundo in

Expanded text:
t, sine mora dimittat, ut et illi dimittatur; aut quare non dimittat fratri t, sine mora dimittat, ut et illi dimittatur; aut quare non dimittat fratri parum, ut illi Deus dignetur dimittere totum? Nam et hoc eleemosynae genus est, ut dimittat aliquis ex toto corde ei a quo laesus exstiterit. Quod si aliquis ita sit pauper, ut nullam rem habeat unde eleemosynam corporalem faciat, quia non potest fieri ut ab aliquibus non patiatur injuriam, si ex toto corde omnibus in se peccantibus indulgeat, et contra nullum hominem odium in corde teneat, atque omnes sicut semetipsum diligat, hoc ei procul dubio pro maxima eleemosyna reputabitur. Ut autem peccantibus in nos liberius dimittamus, hortatur Dominus in Evangelio, dicens: Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester coelestis peccata vestra: si non dimiseritiveniat, nemo se seducat, quia qui unum hominem in hoc mundo in
Abbreviated transcription (Latin):
uentu eius. Nemouos seducat . qui facit iustitiã iustus est : & qui fac̃
peccatũ exdiabolo ÷. Et utiq omne peccatũ siue frurtũ: siue ad¬
ulteriũ  siue m̃daciũ: sinedemonis oꝑatione non fit. Considerate
eso quã ꝑnitiosũ ÷ oꝑ adiaboli exercere : eiusq: participẽ fier
non in requie: sed in paena gebennȩ. Id circo quoties cũque pecca¬
tis. Nolite exspectare mortifera securitate ut uulnera ipsa putres¬
nt: Nec alia in suꝑ augeatis: sed continuo perpaenitentia c̃fessi
remediũ uobis adhibere festinate. in magnis etiã oꝑ ib uos iugit᷑
dilatare condite: ita ut qui fuit actenꝰ suꝑbus: sit iam humilis.
quier at adulter: sit castus. qui solebat furare autres alienas t
inciquat iam ꝓprias ecclesiis et pauꝑibus erogare. qui fuit inuidas.
sut bemignus. qulerat ebriosus. sit sobrius. Quifuit iracundus : sie

Expanded text:
ventu ejus. Nemo vos seducat; qui facit justitiam justus est, et qui facit ventu ejus. Nemo vos seducat; qui facit justitiam justus est, et qui facit peccatum ex diabolo est. Et utique omne peccatum sive furtum, sive adulterium, sive mendacium, sine daemonis operatione non fit. Considerate, quaeso, quam perniciosum est opera diaboli exercere, ejusque participem fieri, non in requie, sed in poena gehennae. Idcirco quotiescunque peccatis, nolite exspectare mortifera securitate, ut vulnera ipsa putrescant, nec alia insuper augeatis, sed continuo per poenitentiae confessionem remedium vobis adhibere festinate. In magnis etiam operibus vos jugiter dilatare contendite, ita ut qui fuit hactenus superbus, jam sit humilis; qui erat adulter, sit castus; qui solebat furari, aut res alienas tollere, incipiat jam res proprias ecclesiis et pauperibus erogare; qui fuit invidus, sit benignus; qui erat ebriosus, sit sobrius; qui fuit iracundus, sit p
Abbreviated transcription (Latin):
colat᷑ dicens. Siegerint inquid paenitentiã ꝓ iniquitatib suis: & ego paetu¬
tentiã agã suꝑ malũ qđ locut sũ ut facerẽ eis & non faciã dicit dñs. Haecer go
st̃s. semꝑ in mente tenete: haec uerba filiis etuicinis ur̃is. narrate.ł laec
rememoramitudũ sedetis indomos urãs tedũ ambulatis: nec obliuis camini
ca cũbenefuerit uobis. Seddm̃ semꝑ timete & ipsi soli seruitae: Ne iras¬
catur contra uos furor eius. Scitote quia ipse custodit pactũ & misericc&¬
diã diligentibus se & custodientibus p̃cepta sua: omnesq ab eis tollet languo
considerate quia sicut beatus iohannes apłs p̃nuntiat: nouissir
hora est. Ideoq nolite iam mundũ diligere quia cito transit: & omnis
concupiscentia eius cũ eo. Nos aũt facite uoluntatẽ dĩ ut maneatis
et̃nũ : & habeatis fiduciã cũ apparuerit: nec c̃fundamini in ad¬

Expanded text:
etam consolatur dicens: Si egerint, inquit, poenitentiam pro iniquitatibus suis, et ego poenietam consolatur dicens: Si egerint, inquit, poenitentiam pro iniquitatibus suis, et ego poenitentiam agam super malum quod locutus sum, ut facerem eifratres, semper in mente tenete, haec verba filiis et vicinis vestris narrate, haec rememoramini dum sedetis in domos vestras, et dum ambulatis, nec obliviscamini ea cum bene fuerit vobis, sed Deum semper timete et ipsi soli servite, ne irascatur contra vos furor ejus. Scitote quia ipse custodit pactum et misericordiam diligentibus se et custodientibus praecepta sua, omnesque ab eis tollet languores. Considerate quia, sicut beatus Joannes apostolus praenuntiat, Novissima hora est : ideoque nolite jam mundum diligere, quia cito transit, et omnis concupiscentia ejus cum eo: vos autem facite voluntatem Dei, ut maneatis in aeternum, et habeatis fiduciam cum apparuerit, nec confundamini in ad
Abbreviated transcription (Latin):
baee aut̃ omnia quaedñs exerceri p̃cepit bonitatis oꝑa: Nihil aliud auo
quaerit: Nisi salutẽ animarũ uestrarũ: et ut timeatis eũ semꝑ. & custo¬
diatis mandata eiꝰ. quod si feceritis: dabit uobis sicut ꝑ scm morsen polli¬
citus est pluuias congruo tẽpore: & t̾raur̃ agignet germ̃suũ. łrit
habundantia fructuũ pomarũ uinearũq et segetũ & ab undabi¬
tis omnibus bonis. Et dabit uobis pacẽ ꝑcircuitũ. & absq t̃̾rore eritis.
ipseq habitabit in t̃uos. Econtra si non custodieritis p̃cepta eiꝰ: uer
in uobis plage ab eodem morse p̃dicta. Pestilentia scilicet:. fame sagla¬
aus. Eritq caelã sicut ferra: et terra quasi aeramenater deeꝓfersutra
non uobis contingant: custodite quae p̃cepta st̃. Impletedĩ mandata ut ui¬
uatis et bene sit uobis: Nihilq uobis calamitatis eueniat. Ipse erũ ꝑꝓphetã

Expanded text:
haec autem omnia quae Dominus exerceri praecepit bonitatis opera, nihil aliud a vobis haec autem omnia quae Dominus exerceri praecepit bonitatis opera, nihil aliud a vobis quaerit, nisi salutem animarum vestrarum: et ut timeatis eum semper, et custodiatis ejus mandata. Quod si feceritis, dabit vobis, sicut per Moysen pollicitus est, pluvias congruo tempore, et terra vestra gignet germen suum: erit abundantia fructuum, pomorum, vinearum et segetum, et abundabitis omnibus bonis. Et dabit vobis pacem per circuitum, et absque terrore eritis, ipseque habitabit inter vos. E contra, si non custodieritis praecepta ejus, in vobis venient plagae ab eodem Moyse praedictae, pestilentia scilicet, fames et gladius: eritque coelum sicut ferrum, et terra quasi aeramentum; nec proferet vobis non contingant, custodite quae praecepta sunt. Implete Dei mandata, ut vivatis, et bene sit vobis, nihilque calamitatis eveniat. Ipse enim per proph
Abbreviated transcription (Latin):
stantia ur̃ a fraudare decimã: Neuobis nouem partes auferantur: & sola
decima remaneat. Conuertimini adhoc dicit dñs: ut aperiã uobis catarac¬
tascaeli: arffundã uobis benedictionẽ meã. Sugitur sidederutis uolun¬
tariae: plus semꝑ uobis dñsdabit. Si non dederitis: quanticũq pauperes
an locis quib habitatis. fame mortui fuerint: tontorũ homicidiarum rei
eritis. In suꝑ in mittet uobdñs pestiletitiã & famẽ: et ꝑdetis totũ qđ habe
Nec non adhuc & animas ur̃as. Ut aut̃ haec uobis ñueniant: festinate cũ
bono animodare: unde animas ur̃as possitis redimere. Nec eligatis cui
misericordiã faciatis. Neforte praeter eatis eũ qui meretur accipere.
quia nescitis inquẽ xp̃s dignetur aduenire. Scitote quia qđ pauperi ul
ꝑegrino in terra largimini sedenti incaelodatis. quidixit. qui uos recipit:
merecipit. Et quã diu fecistis uni exminimis meis. mihi fecistis. In ter

Expanded text:
stantia vestra. Nolite fraudare decimam, ne vobis novem partes auferantur, et sola stantia vestra. Nolite fraudare decimam, ne vobis novem partes auferantur, et sola decima remaneat. Convertimini ad hoc, dicit Dominus, ut aperiam vobis cataractas caeli et effundam vobis benedictionem meam. Si igitur dederitis voluntarie, plus semper vobis Dominus dabit; si non dein locis quibus habitatis fame mortui fuerint, tantorum homicidiorum rei eritis. Insuper immittet vobis Dominus pestilentiam, et famem, et perdetis totum quod habetis, necnon adhuc et animas vestras. Ut autem haec vobis non veniant, festinate cum bono animo dare, unde animas vestras possitis redimere, nec eligatis cui misericordiam faciatis, ne forte praetereatis eum qui meretur accipere, quia nescitis in quem Christus dignetur advenire. Scitote quia quod pauperi vel peregrino in terra largimini, sedenti in coelo datis, qui dixit: Qui vos recipit, me recipit ; et, Quamdiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . 12. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos habeatis. Istaergo omnia spernentes addĩ uos auxiliũ c̃feri
de cius miscricor anũ quã disperate. Omnidie dominico ad ecclesia
conuenite : & ibi non causas autrixas uelotiosas fabulas agatis. ed
lectiones diuinas cũ silentio auscultate : & propace eccle siae uelꝓ
peccatis ur̃is orate. Quienĩ in ecclesus fabulari ñtimet: & ꝓse
Necalios audire ꝑmittit. Detalibus quippedũs ineuan gel io dic
uae uobis hypocritȩ quiclauditis regnũ caelorũ. antebinines. uo
non introitis: Nec intro euntessinitis intrare. Iudicos
iiã quip̃ estis iustissime iudicate : Nihil in iudicio inudicio iuste agatis.
nec munera suꝑ in nocentes accipiatis. Non ad ꝑsonã adtendatis: nec rẽs
aienas rapaci fortia tollatis: quia deur̃is. quiduel suꝑ noctẽ agatur nes

Expanded text:
apud eos habeatis. Ista ergo omnia spernentes ad Dei vos auxilium conferte, apud eos habeatis. Ista ergo omnia spernentes ad Dei vos auxilium conferte, de ejus misericordia nunquam desperate. Omni diei Dominico ad ecclesiam convenite, et ibi non causas, non rixas, vel otiosas fabulas agatis, sed lectiones divinas cum silentio auscultate; et pro pace Ecclesiae, vel pro peccatis vestris orate: qui enim in ecclesiis fabulari non timet, et pnec alios audire permittit: de taliVae vobis, hypocritae, qui clauditis regnum coelorum ante homines; vos non introitis, nec introeuntes sinitis intrare . Judices etiam qui praeestis, justissime judicate: nihil in judicio injuste agatis, nec munera super innocentes accipiatis, non ad personam attendatis, nec res alienas rapaci fortitudine tollatis; quia de vestris quid vel super noctem agatur, nes
Abbreviated transcription (Latin):
ma causa diaboli sequatur ad inuentiones: Nullus sicut dictũ est obser¬
uet egrediens aut in grediens domũ quid sibi occurrat. Uelsi in aliqua
uox reclamantis fiat: aut qualisauis cantus garriat: uel quid etiar
portantẽ uideat. Quia qui haec obseruat exparte paganus dinos citun
qui uero haec contẽpnit: ꝓphetã sibi gratuleretur clamare. Beatꝰ
uir cuius est nom̃duũ spes ipsius: qui nõn respexit inuanitates & in sans¬
cemodi obseruationib: Mathi matici spernendi auguria horres¬
tenda : somnia contemnenda qm̃sicut scriptur a testatur uanasu
Vnde & ꝑ morsen p̃cipitur. Non auguriabimini inquit. Nec obseruob¬
tis somna. Neq ad magos declinabitis. Oportet igitur ut &uos haec
totamente obseruetis. Et si quos cognoscitis uel occulate aliqua filac¬
teria exercere: expedit ut nec erbũ cũeis sumatis. Neqiullũ c̃sor ciũ

Expanded text:
ma causa diaboli sequatur adinventiones: nullus, sicut dictum est, obserma causa diaboli sequatur adinventiones: nullus, sicut dictum est, observet egrediens aut ingrediens domum quid sibi occurrat, vel si aliqua vox reclamantis fiat, aut qualis avis cantus garriat, vel quid etiam portantem videat; quia qui haec observat, ex parte paganus dignoscitur; qui vero haec contemnit, sibi prophetam gratuletur clamare: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus; qui non respexit in vanitates et insanicemodi observationibus, mathematici spernendi, auguria horrescenda, somnia contemnenda, quoniam, sicut Scriptura testatur, vana sunt. Unde et per Moysem praecipitur: Non augurabimini, inquit, nec observabitis somnia, neque ad magos declinabitis . Oportet igitur ut et vos haec tota mente observetis, et si quos cognoscitis vel occulte aliqua phylacteria exercere, expedit ut nec cibum cum eis sumatis, neque ullum consortium
Abbreviated transcription (Latin):
pifex euius nutu cuncta creatasunt : cuius et arbitrio ominia guber¬
aritur. illũ ergo fr̃s. suꝑ omni atimete : illũ incet õmnia adorate
llũ ultra omnia amarte : ad illius uos miscricordiã tenete: deciꝰ
lementia nũquã desperate quosbo nos uidetis illos imitamini
uos malos conspicitis castigate &corripite : ut duplicẽ mercedẽ
abere possitis. Et qui ac tenus idoneus a supra dictis malis uixisse
ognos citur gaudeat quid totcetdo gratia sugat a decetere
obseruet & ꝑseuerare in bonis oꝑibus festinet . qui uero usq: nunc ma
oꝑa exercuit cito secorrigat et extoto corde penitentiã agat: ante quam
nus quisq: uitiasua dumpotest emendet: mala oꝑa quae gessit penites¬
do expiet. Nullus se in ebriet: nullus in conuiuiosuo cogat aliũ plusbib¬
re quã oportet : quia uino multo deditos. uehem̃ter a postolus redar gut
dicens. Neq ebriosi regnũdi pos sidebunt. Nullus uel in qualibet mi¬

Expanded text:
pifex, cujus nutu cuncta creata sunt, cujus et arbitrio omnia guberpifex, cujus nutu cuncta creata sunt, cujus et arbitrio omnia gubernantur? Illum ergo, fratres, super omnia timete, illum inter omnia adorate, illum ultra omnia amate, ad illius vos misericordiam tenete, de ejus clementia nunquam desperate. Quos bonos videtis, illos imitamini; quos malos conspicitis, castigate et corripite, ut duplicem mercedem habere possitis. Et qui hactenus idoneus a supradictis malis vixisse cognoscitur, gaudeat quidem, et Deo gratias agat, ac observet, et perseverare in bonis operibus festinet: qui vero usque nunc mala opera exercuit, cito se corrigat, et ex toto corde poenitentiam agat antequam unusquisque, et vitia sua dum potest emendet, mala opera quae gessit poenitendo expiet. Nullus se inebriet, nullus in convivio suo cogat alium plus bibere quam oportet, quia vino multo deditos vehementer Apostolus redarguit dicens: Neque ebriosi regnum Dei possidebunt . Nullus vel in qualibet mini
Abbreviated transcription (Latin):
ori insensibili & mortuae honorem ipendunt: & dĩomni potentu
piepta contempnunt. Nonergo calũ: non sidera: nontrã: nec ullaui
uicuno creaturã praet̃ dm ullus adorandã credat quia omnia is se¬
s condidit atq disposuit. Altũ quidẽ est caelũ : ingens terra. irm̃
nace pulchra sidera: sed inmensior et pulchrior sit. Nec esse est qui
uac creauit. Si enĩ haeo quae uidentur tã in conp̃hensibilia sunt:
u ust uaru terrae fructus. pulchricudo florũ : diuersitas pomorum.
ica animaliũ : alia suꝑtrã: alia iiaquis: alia inacr̾e apũ quoq
n adentia : uentorũ flacus : Nubiũ rores touitruorũ fragores¬
pocũ uices: dierũ nocti ũq: uicariis recarsus quac oraia nulla tet̾i
uishumana potest estimationẽ conp̃hendere. Siergo haeetalia
nat quae uidemus & nullatenus conp̃hendimus: qualia estito inda
unt illa caelestia quae nondũ uidemus Uel quaus horũonim am¬

Expanded text:
ori insensibili et mortuae honorem inpendunt et Dei omnipotentis ori insensibili et mortuae honorem inpendunt et Dei omnipotentis praecepta contempnunt. Non ergo caelum, non sidera, non terram nec ullam omnino creaturam praeter Deum ullus adorandam credat, quia omnia ipse solus condidit atque disposuit. Altum quidem est caelum, ingens terra, inmensum mare, pulchra sidera, sed inmensior et pulchrior sit necesse est qui haec creavit. Si enim haec quae videntur tam inconprehensibilia sunt, id est varii terrae fructus, pulchritudo florum, diversitas pomorum, genera animalium, alia super terram, alia in aquis, alia in aere, apum quoque prudentia, ventorum flatustemporum vices dierum noctiumque vicarius recursus, quae omnia nullatenus mens humana potest aestimatione comprehendere: si ergo haec talia sunt, quae videmus, et nullatenus comprehendimus, qualia aestimanda sunt illa coelestia, quae nondum videmus? Vel qualis horum omnium o
Abbreviated transcription (Latin):
Cmaia eiũ quat cũq pecieritis inoratione credentes. accipictis. An¬
ie om̃ia ubicũi. stis siue indomo: seu mitinere. siue inconuiuo. uer¬
laturpia et luxriosa nolite exore ur̃o proferre. Quia sicut añs in
ruangelio p̃nuntiat: De omni uerbo otioso quod locuti fueriat hoauis
uac: qui a ꝑhare paganus efricitur. Nec enĩ iustu ese ut exorex p̃uiu
ibisacram̃ta xp̃i mittuncur. eccudecet dia iemiꝑ laudare : cantua
diabolica ꝓcedant. Ideoq fr̃s om̃s aduencionei iniauci cotocor de
puite & iupradicta sacrilegia cũ oianihorrore fugice. Nulli creatu
uos uocant. succidice. Pedũ similicudines quos per biuioi ponunt fic̃ti
uicate & ubi inueneritis igne cremaie. Pirnullã alia ute ialucri
uredatis. nisi ꝑ inuocationẽ & erucẽ xp̃i.: lãulud quale est. quid
si acbores illae ubi miser i homines uotareddunt cecideruit: neq
ligna ad focũ sibi defer̃. Et uidete quantasculticia est hominu: si ar¬

Expanded text:
e credentes, accipietis . Ante omnia ubicumque estis, sive in domo, sive in itinere, sive in convivio, verba turpia et luxuriosa nolite ex ore vestro proferre, quia sicut Dominus in Evangelio praenuntiat: De omni verbo otioso quod locuti fuerint homines ceat, quia per haec paganus efficitur; nec enim justum est ui sacramenta Christi mittuntur, et cui decet Deum semper laudare, cantica diabolica procedant. Ideoque, fratres, omnes adinventiones inimici toto corde respuite et supradicta sacrilegia cum omni horrore fugite. Nulli creaturvos vocant succidite; pedum similitudines, quos per bivios ponunt, fieri vetate, et ubi inveneritis, igne cremate. Per nullam aliam artem salvari vos credatis nisi per invocationem et crucem Christi. Nani illud quale est, quod si arbores illae, ubi miseri homines vota reddunt, ceciderint, nec ex eis ligna ad focum sibi deferunt? Et videte, quanta stultitia est hominum, si arb
Abbreviated transcription (Latin):
hee meloquente introrsus aduos redite: conscientias ur̃as diso¬
tite: sidignas iñtes angelici consortii geritis p̃uidete . Et siuos
matis sed magis decetero cũ bumilitate cauete. Siuero peccas
uos ob noxios cernitis. Nulla tenus desperate tantũ facite in
pactũ cũdõ: ut iã ãplius ñ peccetis. sed fiducialit̃ ueniã sꝑorte q
dñs siciũ pietatis suae assidue pate facit: & om̃s ad se recipere ꝑpe
nitentiã quaerit. Nã & si adult̃quis. aut meretrox: aut fur
aut ebriosus aut mñdax: uł etiã filiorũ necator fuerit tantum
eero penitenis caueat et indulgebit illi al tisimus. publacond
ungelio etdatr onẽ: Nec a &meretricẽ ÷ sed e poula sumteodeuemie
quide semet ipsodicit. Prius fuiblas phemus: & ꝑ secutor etcontume

Expanded text:
ec me loquente, introrsus ad vos redite, conscientias vestras discutite, si dignas mentes angelici consortii geritis praevidete, et si vos nte praesumatis, sed magis de caetero cum humilitate cavete. Si vero peccatis vos obnoxios cernitis, nullatenus desperate, tantum facite in corde pactum cum Deo, ut jam amplius non peccetis; sed fiducialiter veniam sperate, quia Dominus sinum pietatis suae assidue patefacit, et omnes ad se recipere per poenitentiam quaerit: nam et si adulter quis, aut meretrix, aut fur, aut ebriosus, aut mendax, vel etiam filiorum necator fuerit, tantum de caetero poenitens caveat, et indulgebit illi Altissimus. Publicanum de Evangelio, et latronem, necnon et meretricem, sed et Paulum sumite ad exemplum, qui de semetip
Abbreviated transcription (Latin):
ulgo nascentia dicitur. ut dicat qualem nascentia actulit taliter es
q uia ds̃ om̃s homines. uult saluos furio et adagnitionem ueritatis uenit
Atq omnia in sapientia dispensat: sicut disposuit ante cstitutionẽ mua
rac t̃ea quoties aliqua infirmitas suꝑ ucnerit: Nonquae rantur p̃o¬
tores: non diuini: non sortilogi: non caragi. Noc ꝑfontes. aut arboris
uelbi uios. diabolica filacteria exerceantur. Sed qui aegrotat iu solad
ulnt uordia c̃fidat: eue ucariscia corporis. ac sangias xp̃i cũfide ei

Expanded text:
vulgo nascentia dicitur, ut dicat, qualem nascentia attulit, taliter erit: vulgo nascentia dicitur, ut dicat, qualem nascentia attulit, taliter erit: quia Deus omnes homines vult salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire adque omnia in sapiePraeterea quoties aliqua infirmitas supervenerit, non quaerantur praecantatores, non divini, non sortilegi, non caragi, nec per fontes aut arbores, vel bivios diabolica phylacteria exerceantur; sed qui aegrotat, in sola Dei misericordia confidat, et Eucharistiam corporis et sanguinis Christi cum fide ac
Abbreviated transcription (Latin):
dependere p̃sumat. Et ianisi adericis fiaut. Et sidicatur quod ressc̃a sic & led¬
nes diuinas. contneat. quia n eit in eis remediũ xp̃i: sed uenenũ diaboli Nꝗ
isumat lustrationes facere : Necherbas incantare: Neq peccora percau
arborem uel ꝑ terrã foram transire : quia ꝑ haec uidetur eadiabolo c̃se¬
crare. Nullã mulier p̃suiat sucinos ad collũ dependere : Nec intela uels
uictura siue quolibet opere : mineruã uel ceteras in faustas persono
p̃sumat. qui adõ iubente certis tẽporibus obscuratur: Nec luna nouaqͥ
ut alicuius opus inpediat: autdem̃tẽ faciat hominẽ sicut stulti putau
uiade monib: inuasos. aluna pati arbitrantur. Nullus dominos soli
auclunã uocet: neq ꝑeos iuret quia crcatur adĩsunt: & necessitatib hona
ius sudĩ in seruiunt. Nullus sibi ꝓpone̾t fatũ uel fortunã. aut genesu q

Expanded text:
dependere praesumat, etiamsi a clericis fiant, etsi dicatur, quod res sancta sit et lecdependere praesumat, etiamsi a clericis fiant, etsi dicatur, quod res sancta sit et lectiones divinas contineat, quia non est in eis remedium Christi, sed venenum diaboli. Nullus praesumat lustrationes facere nec herbas incantare neque pecora per cavam arborem vel per terram foratam transire, quia per haec videtur ea diabolo consecrare. Nulla mulier praesumat sucinos ad collum dependere nec in tela vel in tinctura sive quolibet opere Minervam vel ceteras infaustas personaspraesumat, quia, Deo iubente, certis temporibus obscuratur; nec luna nova quut alicuius opus inpediat aut dementem faciat hominem, sicut stulti putant, qui a daemonibus invasos a luna pati arbitrantur. Nullus dominos solem aut lunam vocet neque per eos iuret, quia creatura Dei sunt et necessitatibus hominum iussu Dei inserviunt. Nullus sibi proponat fatum vel fortunam aut genesim, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quadie domũ exeat. uel quadie reuertat᷑ : quia om̃sdies dẽfecit. Nullus adchoandũ
opus diem uellunã ad tendat: Nullus inkł ianuari nefanda etridiculosa:
gtulas aut ceruulos uel iotticos faciat. Neq m̃sas suꝑnoc tẽ c̃ponat: ne
sttte nas. aut bibitiones suꝑ fluas exerceat Nullus xp̃ianus inpuras credat:
cantica di abolica exerceat. Nullus nomina demonũ: at neptunũ : autorcũ
putdianã: autmineruã: autgenis cũ: uel ceterahũl cemodi in eptia eredere
ti mnuntare psuina. Nullus diem iouis absq scĩs sestiuitatibus Recininadio
uet ullo pore inocio obseruet.Neq dies ciniarũ. uelmurorũ: aut uel anaq
io dicia. isitantũ domicũ. Nullus xpianus ad fatia uel ad petras: auuc
fonces uel ad arbores: aui ad calos uel percriuia luminaria faciat aut
reddirẽ p̃sumat Nullus adcllo uel hominis uelcuius libet animalis. ligan

Expanded text:
qua die domum exeat, vel qua die revertatur, quia omnes dies Deus fecit; nullus ad inchoandum qua die domum exeat, vel qua die revertatur, quia omnes dies Deus fecit; nullus ad inchoandum opus diem vel lunam adtendat, nullus in Kalendas Ianuarii nefanda et ridiculosa, vetulas aut cervulos vel iotticos faciat neque mensas super noctem conponat neque strenas aut bibitiones superfluas exerceat. Nullus christianus inpuras credat cantica diabolica exerceat. Nullus nomina daemonum aut Neptunum aut Orcum aut Dianam aut Minervam aut Geniscum vel cetera huiuscemodi ineptia credere aut invocare praesumat. Nullus diem Iovis absque sanctis festivitatibus nec in Madio nec ullo tempore in otio observet neque dies tiniarum vel murorum aut vel unum omnino diem nisi tantum dominicam. Nullus christianus ad fana vel ad petras aut ad fontes vel ad arbores aut ad cancellos vel per trivia luminaria faciat aut vota reddere praesumat. Nullus ad colla vel hominis vel cuiuslibet animalis ligamine
Abbreviated transcription (Latin):
tis quod si obseruaueritis: securi in die uidici ante cribunal aet̃ni iudicis.
enientes dicetis. Dadnẽ : quia dedimus. Miserere : quia misericordiã fecimus. Nos
mpleuimus quod iussisti. turedde qđ ꝓmisisti. Ante omnia aũt illud denuntio. atq
itestor : ut nullas paganorũ sacrilegas consuetudines obseruetis. Non caro¬
bs: non diuinos: non sortilogos: Non p̃cantatores: nec pulla causa aut in firmitate
os c̃sulere uel in terrogare p̃sumatis. Quia qui facit hoc malũ: statim ꝑdit baptis mi
am̃tũ. Sutilit̃ & auguria uelster nutationes. obseruare nolite: Nec initini
ositi aliquas auiculas cantantes adtendatis. Sed siue iter seu quod cũq operis arri¬
pitis: signateuos in nomini xp̃i. Ets rmbalũ & orationẽ dominicã: cũ fide & de¬
tione dicite : & nihil uob nocere poterit inimicus. Nullus xp̃ianus obseri

Expanded text:
exigatis. Quod si observaveritis, securi in die judicii ante tribunal aeterni Judicis exigatis. Quod si observaveritis, securi in die judicii ante tribunal aeterni Judicis venientes dicetis: Ita, Domine, quia dedimus; miserere, quia misericordiam fecimus; nos implevimus quod jussisti, tu redde quod promisisti. Ante omnia autem illud denuntio atque contestor, ut nullas paganorum sacrilegas consuetudines observetis, non caraios, non divinos, non sortilegos, non praecantatores; nec pro ulla causa aut infirmitate eos consulere vel interrogare praesumatis; quia qui facit hoc malum, statim perdit baptismi sacramentum. Similiter et auguria, vel sternutationes nolite observare, nec in itinere positi aliquas aviculas cantantes attendatis, sed sive iter, seu quodcunque operis arripitis, signate vos in nomine Christi, et symbolum, et orationem Dominicam cum fide et devotione dicite, et nihil vobis nocere poterit inimicus. Nullus christianus observet,
Abbreviated transcription (Latin):
ssores ꝓ ipsis apuddm̃ esse. Ad ecclesiã quoq frequentius conuenite : sc̃orũ
ocinia humiliter expetite. Diem dominicũ ꝓreuerentia resurrectionis
ip̃i absq: ullo seruili opere colite: scõrũ solemnitates pio affectu celebrate.
teximos ur̃os: sicut uos ipsos diligite. Quod uobis uultis ab alus fieri hoc &uos aliis
e qđ uobis non uultis nulli faciatis. Caritatẽ ante omnia habete: quiac¬
itas oꝑ it multitudinẽ peccatorũ. Estote hospitales. humiles omnẽ sollicitudinẽ
ram ponentes indm̃ : qm̃ ipsicur a est de uobis. In firmos uisitate : carceratos requi¬
ite : ꝑ egrinos suscipite esurientes pacite. Nudos uestite : ariolos & magos spernite.
it uobis aequalitas inpondere & inm̃sura: sit statera iuista. lustus modius: aequusq¬
starius. Nec plus quã de distis repetatis : Neq usuras ꝓfenerata pecunia a quo quã

Expanded text:
ejussores pro ipsis apud Deum esse. Ad ecclesiam quoque frequentius convenite, sanctorum ejussores pro ipsis apud Deum esse. Ad ecclesiam quoque frequentius convenite, sanctorum patrocinia humilitChristi absque ullo servili opere colite, sanctorum sollemnitates pio affectu celebrate. Proximos vestros sicut vos ipsos diligite; quod vobis vultis ab aliis fieri, hoc et vos aliis facite; quod vobis non vultis, nulli faciatis; caritatem ante omnia habete, quia caritas operit multitudinem peccatorum. Estote hospitales, humiles, omnem sollicitudinem vestram ponentes in Deum, quoniam ipsi cura est de vobis. Infirmos visitate, carceratos requirite, peregrinos suscipite, esurientes pascite, nudos vestite, ariolos et magos spernite. it sextarius, nec plus quam dedistis repetatis, neque usuras pro fenerata pecunia a quoquam
Abbreviated transcription (Latin):
altare accedere possit. Qui postremo srmbulũ uelorationẽ dominicam
memoriter tenet : & filios ac familias eademdocet quitalis est sine dubs
uerus xp̃ianus est: sed & xp̃s in ipso habitat. qui dixit. Ego & pat̾ ueniemus
amboni. ideo quantũ potestis cũdĩ aduitorio laborate : ut nom̃ xp̃u¬
s cogitate in m̃te : & implete inoꝑatione Redimice animas ur as depoena¬
u habetis in potestate remedia. Elemosinã iuxta uires facite : pacẽ & caritatẽ
bete : dis cordes ad c̃cordiã reuocate : m̃daciũ fugite : ꝑiriũ expauescite
testimoniũ nondicite: furtũ non facite. Oblationes &edecimas ecclesus
perte : luminaria scĩs locis iuxta qđ habetis exhibȩte. Symbulũ &orationẽ
ominicã memoria retinece. & filuis ur̃is insinuate. Filios etiã quos exbaptis mo
scepistis docete & castigate: ut semꝑ cũtimoredĩ uiuant. Scitote uos fid¬

Expanded text:
altare accedere possit: qui postremo symbolum vel orationem Dominicam altare accedere possit: qui postremo symbolum vel orationem Dominicam memoriter tenet, et filios ac familiam eamdem docet. Qui talis est, sine dubio verus Christianus est, sed et Christus in ipso habitat, qui dixit: Ego et Pater veniemus, sint Christiani boni, ideo quantum potestis cum Dei adjutorio laborate, ut nomen ChriChristi et cogitate in mente, et implete in operatione; redimite animas vestras de poenaum habetis in potestate remedia: eleemosynam juxta vires facite, pacem et charitatem habete, discordes ad concordiam revocate, mendacium fugite, perjurium expavescite, falsum testimonium non dicite, furtum non facite, oblationes et decimas ecclesiis offerte, luminaria sanctis locis juxta quod habetis exhibete, symbolum et orationem Dominicam memoria retinete, et filiis vestris insinuate; filios etiam quos ex baptismo suscepistis docete et castigate, ut semper cum timore Dei vivant, scitote vos fid
Abbreviated transcription (Latin):
tadliuchĩs maiora: sedualde fortia atq: fructifet adedit mandata dicens. d¬
gite inimicos ur̃ os : bene facite his quiodet̃ uos & orate ꝓꝑsequertibiat¬
niantibus uos. Ecce forte mandatũ: & iudetur hominibus darũ: sed magnu¬
uult esse: haec ei necesse est p̃cepta custodire. Si enĩ ñ custodit ipse se os¬
cũ uenit. ille itaq bonus xp̃ianus est : qui nulla filacteria. uel ad inuentior
uoi ex minimis meis: mihifecistis. ille in quãbonus xp̃ianus est : quib ospitibi
pedes lauat. & tãquã parentes carissimos diligit. qui iuxta qđ habet paug
elemosinã tribuit : qui ad ecclesiã frequentius uenit: & oblationẽ quaen
alter iodõ offeratur exhibet. Quide fructib sius nongustat: nisi prius d
aliquid offerat. quistateras dolosas. & m̃sur as duplices non habet: qui pecua
utcaste &ecũtimor edĩ uiuat. Et quoties scaẽ solẽ pnitates adueniunt: antedis
plures. castitatẽ etiã cũpria uxore custodiat: ut secura conscientia ad dñi

Expanded text:
adhuc his maiora, sed valde fortia atque fructifera dedit mandata, dicens: Diligite inimicos vestros, bene facite his qui oderunt vos et orate pro persequentibus vult esse, haec ei necesse est praecepta custodire; si enim non custodit, ipse se circumvenit. Ille itaque bonus Christianus est, qui nulla phylacteria vel adinventiones uni ex minimis meis, mihi fecistis . Ille, inquam, bonus Christianus est, qui hospitibus pedes lavat, et tanquam parentes charissimos diligit; qui juxta quod habet, pauperibus eleemosynam tribuit; qui ad ecclesiam frequentius venit, et oblationem quae in altari Deo offeratur, ex nibet; qui de fructibus suis non gustat, nisi prius Deo aliquid offerat; qui stateras dolosas, et mensuras duplices non habet; qui pecuniut caste et cum timore Dei vivant; et quoties sanctae solemnitates adveniunt, ante dies plures castitatem etiam cum propria uxore custodit, ut secura conscientia ad Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nolite calũniari. Haec ergo fr̃s inm̃te retinete: haec magnopa
aistodire festinate. Pugnate ut separati adiabolo coniugamina
qui uos redemit. Stu peant gentes de conuersatione ut̃a & idq¬
trahiant uobis etiã et in rideant xp̃ianitatis uos oꝑa sectari Neets¬
misericodia ponite. Et non solũ abactu inpudico sed etiã cogitat¬
natis ꝑ quã diabolus deccelo corruit. quia sicut apłs testatur
d̃s suꝑbos resistit: et humilibus dat gratiã. Ande &dñs in eua¬
gelio dicit. Om̃s enĩ quise exaltat humiliabitur : & qui se hud
lict exaltabitur. łiterũ Nisi conuersi fueritis et effician
sic̃ paruuli non intrabitis in regnũ caelora iurandietias
consuetudin ẽ funditus omittite: quia ualde in hac parti
di ꝓceptis contraitis. Dño ineuangelio ꝓhibente. Dico ir quia

Expanded text:
nolite calumniari . Haec ergo, fratres, in mente retinete, haec magnopere nolite calumniari . Haec ergo, fratres, in mente retinete, haec magnopere custodire festinate; pugnate ut, separati a diabolo, conjungamini Deo qui vos redemit: stupeant gentes de vestra conversatione, et si detrahant vobis, etiam et irrideant Christianitatis vos opera sectari, ne conturhristi misericordia ponite, et non solum ab actu impudico, sed etiam cogitatioonatis, per quam diabolus de coelo corruit; quia, sicut apostolus testatur, Deus superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Unde et Dominus in Evangelio dicit: Omnis enim qui se exaltat humiliabitur; et qui se hultabitur . Et iterum, Nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Jurandi etiam consuetudinem funditus omittite; quia valde in hac parte Dei praeceptis contraitis, Domino in Evangelio prohibente: Dico, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
pr uebis. quaerite & inuenietis. pulsate & aperietur uob.
odo etũ ꝓineffabili pietatesua dñs non solũ admonet sed &ro¬
it ut conuertamur adeũ. Audiamus ergo eũ dũrogat. Nesii
cimus: non audiat noscũ iudicabitr. Audiamus et scripturã
amantẽ. Filimiserere animaetuae placens dõ. quid ad hat
pordes humana fragilitas : ds̃ rogat ut tumiserearis: & nor
s. quomodo te audiet indienecessit̾atis supplicantem. cũtueũ
pte ipso ñ audis rogante. Si modo haec neglexeritis fratres qud õ¬
cietis indie iudic̃i uel adcuũ confugietis auxiliũ. Sunquã nogi¬
xeritis modotaliadĩ exor tam̃ta: noneffugietis tunc inferaito
nec poterit uos aurũ & argeritũ liberare: Neqidiuitia eqinc̃ in angu
ipiarũ & arrogantiã fortiũ humiliabo. łtrursus ad monetdicens ua¬
te puariatores ad cor: quies cite agere ꝑuerse discitebenefacero s¬
currite oppresio defendite pauperẽ etuiduã & pupillũ : a adueo

Expanded text:
bis; quaerite et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Modo enim pro ineffabili pietate sua Dominus non solum admonet, sed et rogat ut convertamur ad eum: audiamus ergo eum dum rogat, ne si non facimus, non audiat nos cum judicabit; audiamus et Scripturam clamantem: Fili, miserere animae tuae placens Deo . Quid ad haec respondes, humana fragilitas? Deus rogat ut tui miserearis, et non vis; quomodo te audiet in die necessitatis supplicantem, cum tu eum pro teipso non audis rogantem? Si modo haec neglexeritis, fratres, quid facietis in die judicii, vel ad cujus confugietis auxilium? Si, inquam, neglexeritis modo talia Dei exhortamenta, non effugietis tunc inferni tormenta, nec poterit vos aurum et argentum liberare, neque divitiae, quae nunc iimpiorum, et arrogantiam fortium humiliabo . Et rursus admonet dicens: Redite, praevaricatores, ad cor ; quiescite agere perverse, discite benefacere; succurrite oppresso, defendite pauperem, et viduam, et pupillum, et advenam
Abbreviated transcription (Latin):
illi & alterã. Et qui uult tunicã tunicãtuã tollere : remo¬
tas ei & palliũ. Et iterũ. qui petit atedaei. łtqui tollit
quae tua sunt nerepetas. Orandi utiq rationẽ illã
necesse est teneatis quã dñs p̃cepit dicens. Cũ oratis
oo i multiloquio sed insecreto cordis orate: & pat̾ũr qui uidet
absconso reddet uobis. Scit in quid pat̃ ur̃ quid opus sit uobis. an¬
quã petatis eũ. Haec ergo Rm̃i uerba recolite : haecuagiter p̃cepta
eminis ciminii. Ubicũq estis memoriã xp̃i inconloquio miscete : quͦ
se dicit. Nbi sunt duo ueltres congregati in nomine meo ibi sum
medio ecrũ Scandala etiã fugite qui a dñs grauiter notat eũ huilites
itat : dicendo. Nae hominiilli ꝑquẽ scandalũ uenit. In conpassionẽ
rro ꝓximi illã sententiã tenete qua in euangelio dr̃. qui habet duas
nicas det ñ habenti: et qui habet escas similitet faciat. Etillud. Date
ilabitur uobis. Dominicis semꝑ mementote uerbis: quibus dicitur.

Expanded text:
. Et qui vult tunicam tuam tollere, remittas ei et pallium . Et iterum: Qui petit a te, da ei; et qui tollit quae tua sunt, ne repetas . Orandi utique rationem illam necesse est teneatis, quam Dominus praecepit, dicens: Cum oratis non multiloquio, sed in secreto cordis orate; et Pater vester, qui videt in absconso, reddet vobis. Scit, inquit, Pater vester quid opus sit vobis, antequam petatis eum . Haec ergo, charissimi, verba recolite, haec jugiter praecepta reminiscamini; ubicunque estis, memoriam Christi in colloquio miscete, quia ipse dicit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Scandala etiam fugite, quia Dominus graviter notat eum qui lites concitat, dicendo: Vae homini illi per quem scandalum venit . In compassionem vero proximi illam sententiam tenete, qua in Evangelio dicitur: Qui habet duas tunicas det non habenti: et qui habet escas, similiter faciat . Et illud: Date et dabitur vobis . Dominicis semper mementote verbis quibus dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Post hacigit᷑ eligius adut bem
xpriẽ regref sus instittionis suce normã cotidie augm̃tabat inmelius
Diligens imppumis deñ ex toco corde extora amma atqi ex tota uirtute sc̃a ac¬
inde ꝓxinũ sicut semet ipsũ. in legedñ sinclasicudine ꝑsistens. mores bone
nulla noria cuer satione inqͥnabat itã tt̃ poralẽ ꝓxilio ducens uitoro
aet nã omni concupis centia spiritali deside rabaAlo suters uitet
omnihora custodiens. oculũ mñtis suae addm̃ semꝑdefixũ habebat. Ab omnibus
quaelex uetat solerticura abstinens a cogitatione quoq: noxia animã reuo

Expanded text:
Post haec igitur Eligius ad urbem propriam regressus, institutionis suae normam quotidie augmentabat in melius, diligens in primis Deum ex toto corde, ex tota anima, atque ex tota virtute sua; deinde proximum sicut semnulla noxia conversatione inquinabat, vitam temporalem pro exsilio ducens, vitam aeternam omni concupiscentia spirituali desiderabat. Actus vitae suae omni hora custodiens, oculum mentis suae ad Deum semper defixum habebat, ab omnibus quae lex vetat solerti cura abstinens, a cogitatione quoque noxia animam revoc
Abbreviated transcription (Latin):
itut quod atoten paie causa extitit: utregionẽ quae ꝓpriae ꝓuiatio ciuia cu patunt
dire debuisset: Cuq die quada oũ nobilisuo comitatu itet agens. partes ẽ de puntie¬
ragraret: occurritei uir quidã inmtundo aenims saeuorepletus spiritu. lscũuu¬
sset scmuirũ. timore ꝑculsus. & spumans ac pallens. dixit ad eũ. Qulahic tueligi
aque tuersus sc̃s eligius dixit. łtquid adte inmundissime diabole  In nomine
u xp̃i obmutes se: cexi ab illo. Et continuo uehe m̃t̃ decer pens hominẽ exut
po quin decum uero annuis obsederat eteruciauerat uirũ: pessimus ale sp̃s.

Expanded text:
itur quodam tempore causa extitit, ut regionem, quae propriae Provintia nuncupatur, adire debuisset. Cumque die quadam nobili suo comitatu iter agens partes eiusdem Provintiae peragraret, occurrit ei vir quidam inmundo et nimis saevo repletus spiritu. Is cusset sanctum virum, timore perculsus et spumans ac pallens dixit ad eum: 'Quid hic tu, Eligi?' Ad quem conversus sanctus Eligius dixit: 'Et quid ad te, inmundissime diabole? In nomine Iesu Christi obmutesce et exi ab illo'. Et continuo vehementer decerpens hominem, exiit ab eo; quindecim vero annis obsederat et cruciaverat virum pessimus ille spiritus.
Abbreviated transcription (Latin):
eliquũ ẽ : ut quihabent uxores : tã quã non habentes sint. Etquiflent᷑
quã nonflentes. Et qui gaudent: tãquã nongaudentes. Et qui utuntur
cmundo : tãquã ñutantur. Praeterit enĩ figurahuius mundi. Vtau
us c̃cupis eam caelestia quã t̃rena: dñm audiamus dicentem.Nilul
sĩ prod est homini simundũ uniuersũlucretur. animae uero suae
irtatur dicens. Sidiligamus inuicem: dĩ in nobis manet᷑: & caritaseiꝰ
nobis ꝑfecta est. Et iterũ. Ds caritas est & qui manet incaritate
lõ manet etds̃ in eo. Nec non et paulus. excellentia caritatis simili
do p̃fert dicens. Si distribuero in crbos pauperũ om̃s faculto¬
s meas et sitradidero corpus meũ ut ardeã: caritatẽ aut̃ ñ habeã¬

Expanded text:
qui flent, tanquam non flentes; et qui gaudent, tanquam non gaudentes; et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur: praeterit enim figura hujus mundi . Ut autem plus concupiscamus coelestia quam terrena, Deum audiamus dicentem: Nihil enim prodest homini si mundum universum lucretur, animae vero suae a Joannes hortatur dicens, Si diligamus invicem, Deus in nobis manet, et charitas ejus in nobis perfecta est. Et iterum: Deus charitas est, et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . Necnon et Paulus excellentiam charitatis simili modo profert, dicens: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem aut
Abbreviated transcription (Latin):
a autuo cohgrentes excoluit ut paene in singuilis emineres Etabure credune
ucntta s adis certendo: iustiã iniudicando lar repto ꝓposito fortitudinẽ
mualitate diseretionis tẽperantiã. quid enĩ eo prudentius quieouse pta
udi stultitia xp̃m secutus est.: dĩ uirtutẽ &dĩ sapientiã. Quisiustius¬
nomine sub stantiã pauperibus distributẽ : docuit diuitias obxp̃idilectionẽ
nitus esse conte in nendas. Quid fortius. qui inter francorũ ꝓter uamgentẽ
pbaras qi cationes : &arrogantiã ꝓbrosas contumelias spm̃ semꝑ seruauit inuiecurt
ud tẽ perantius: qui in obiliũ felicitate spr eta maluit inhumiliorib tuto gressu
ure qua pendulo gradu in sublimibus fluctuare. magno pere &etu ceupiast
dlestia potius quã terraenia desiderans H umanã studiose spreuit oblextationẽ
posses habaris didina incaelis e solationẽ. Inthiũ modi itaq institutionis exerciia

Expanded text:
 mutuo cohaerentes excoluit, ut pene in singulis emineret: habuit nempe prudentiam in discernendo, justitiam in judicando, in arrepto proposito fortitudinem, in qualitate discretionis temperantiam. Quid enim eo prudentius, qui contempta mundi stultitia qui omni substantia pauperibus distributa, docuit divitias ob Christi dilectionem penitus esse contemnendas? Quid fortius, qui inter Francorum protervam gentem barbarasque nationes, et arrogantium probrosas contumelias spiritum semper servavit invictum? Quid temperantius qui nobilium felicitate spreta, maluit in humilioribus tuto gressu pergere, quam pendulo gradu in sublimibus fluctuare? Magnopere etenim concupivfundata, coelestia potius quam terrena desiderans, humanam studiose sprevit oblectationem, ut posset habere divinam in coelestibus consolationem: inter hujusmodi itaque institutionis exe
Abbreviated transcription (Latin):
tria cotila intantũ pauperũ turbã: Cuergo pinicerna
pausillũ mitteret in scifũ: ut potecũ nec mediis possit
sufficere merũ : mox increpatus abeligio uasculũ miscere
iussus est plenũ. Cuicũ puer exiguitatẽ flas conis obten¬
dno: statim ille signũ crucis obponens dia inquit eia mare
cateram plenam: qm larga & magna dr̃a est eleuucios. lar¬
Sicergo f actu ese ut excadem quantitace etuniu ersula¬
s si mbi hauscrint meros.: et exiguitas ñde fecerit porus
fa sitmillo uase qđ uur sc̃s signauerat: liquor uiti non qde
augeretur : sed potius nasꝰci crederet᷑:
aer humilitat is pristinȩ recordatus ꝓtinus seabe o sul¬
tragio alteri potius quã sibi fauors gloriã uolensem¬
buere Praecepit tam̃ ministris: ut auferentes aego uro

Expanded text:
tria cotyla, inter tantam pauperum turbam? Cum ergo pincerna tria cotyla, inter tantam pauperum turbam? Cum ergo pincerna pauxillum mitteret in scyphum, ut pote cum nec mediis posset sufficere merum, mox increpatus ab Eligio vasculum miscere jussus est plenum, cui cum puer exiguitatem flasconis obtenderet, statim ille signum crucis opponens: Eia, inquit, eia, misce crateram plenam: quoniam larga et magna Domini est clementia. Sic ergo factum est, ut ex eadem quantitate et universi largissimum hauserint merum, et exiguitas non defecerit potus, ita ut in illo vase quod vir sanctus signaverat, liquor vini non quidem augeretur, sed potius nasci crederetur.nere, humilitatis pristinae recordatus, protinus se ab eo subtraxit, alteri potius quam sibi favoris gloriam volens tribuere: praecepit tamen ministris ut auferentes aegrum a