comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ uisum quando obiectu terre solũ id hemisperiũ ꝓ suꝑne fuerit uidet᷑
alterũ interim lateat sub astralipolo quẽ utunt poeta. Sub pedi
manesod psiũd undo fut ut sigioꝵ dia metro ase destantium alterũ ꝗ deminortu
alterũ appareat in occusu hunc aut ipsum bifariã diuidit meridialis
quie semerinos dr̃ maximus. hic quoq: ꝑ ambos curuatꝰ polos s qui rectus intellegat᷑
ad uersum finalẽ. quẽ urguet meridialis appellatus: ꝙ medio die ꝑ eũ sol ex celso
ntineris elatior. terrã directo despicitnutu. S aquidialis quidẽ & qui latera eiꝰ
circũ sistunt . tãmagnitudine quã positione fixi confirmatiq: Zodiacus aũt
dialis quoq & itẽ finalis ꝙ ad magnitudinẽ spectat ugorati sunt. quippemaximi.
s positione nutant ꝑdiuersas terrȩ plagas. his & itẽ aliis se applicantes. At ũo uiuni

Expanded text:
hominum uisum, quando obiectu terrae solum id hemisphaerium quod superne fuerit uidetur, hominum uisum, quando obiectu terrae solum id hemisphaerium quod superne fuerit uidetur, alterum interim latet sub australi polo quem, ut ait poeta, Sub pedibtque zodiacum; unde fit ut signorum diametro a se distantium alterum quidem in ortu, alterum appareat in occasu. Hunc autem ipsum bifariam diuidit meridialis, qui meshemerinos dicitur, maximus hic quoque per ambos curuatus polos, sed qui rectus intellegatur aduersum finalem, quem urget; meridialis appellatur, quia medio die per eum sol excelso itineris elatior terram directo despicit nutu. Sed aequidialis quidem et qui latera eius circumsistunt tam magnitudine quam positione fixi confirmatique, zodiacus autem ue aliter insistens. Meridialis quoque et item finalis, quod ad magnitudinem spectat, uigorati sunt, quippe maximi, sed positione nutant per diuersas terrae plagas his et item aliis se applicantes. At uero uicini
Abbreviated transcription (Latin):
minime subiectis sibi regionib: quȩ solis ortus & casus uident cũ idẽ sol ad hunc se
applicuerit circulũ pares horas diei. noctisq metitur. Int̃ hunc porro & arcto os
hac atq: illac duo tropici aestiuus & brumalis hic eregione nr̃a uicinus aquiloni¬
circulus contingens tropicos singulis signis. aestiuum ꝗdẽ cantro brumalẽ autem
capricorno. Idemq aequidialẽ bis secat crculũ &ipse ab eo toties secat᷑ ꝑchelas. &arietẽ
Sub quẽ luna & sol ferunt᷑. ceteriq ignes quiuocant᷑ planetes. foeñ idemq saturni
& pheton iouis pirrois quoq: martius. Itẽ luci ferueneris. quialio quoq censetur:
hesperus nõe Preterea stubon mercuriale sidus. Dr̃ etiam circulus finalis quẽ nr̃
uisus imaginat᷑ orugon g̃conõe limitans mundũ. diuidensq: induas parter iuuta

Expanded text:
minime subiectis sibi regionibus, quae solis ortus et occasus uident, cum idem sol ad hunc se minime subiectis sibi regionibus, quae solis ortus et occasus uident, cum idem sol ad hunc se applicuerit circulum, pares horas diei noctisque metitur. Inter hunc porro et arctoos hac atque illac duo tropici, aestiuus et brumalis, hic e regione nostra uicinus aquiloncirculus, contingens tropicos singulis signis, aestiuum quidem Cancro, brumalem autem Capricorno; idemque aequidialem bis secat circulum et ipse ab eo totiens secatur per Chelas et Arietem, sub quem luna et sol feruntur ceterique ignes qui uocantur planetes, Phaenon idemque Saturni et Phaethon Iouis, Pyrois quoque Martius, item Lucifer Veneris, qui alio quoque censetur Hesperus nomine, praeterea Stilbon, Mercuriale sidus. Dicitur etiam circulus finalis, quem noster uisus imaginatur, horizon Graeco nomine, limitans mundum diuidensque in duas partes iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
quoq aduersum uniuersi corporis inm̃sitatẽ. hactenus dictũ. S enĩ celitesphera
uertente semet circa fixos & manentes semꝑ polos. continuantẽq: eosdẽ polis axẽ
cui adheret medio media. tellus conmitatur uertiginẽ celitis spherestellarũ om̃iũ
polus & ꝓmisce signa cȩlestia. giris ae quabilit̃ exꝓpria conuersio nedistantibus
depingentia circulos ad uerso. atq obuios axi. Quoꝵ multitudo uincit dinume¬
onẽ paucitam̃ nobili celebres appellatione quos scire utile .ẽ. ad celestis specta culũ
coreȩ. Unus qui excelso cognitoq nobis & ꝑspicuo polo uicinꝰ est. septẽ trionis appellat᷑.
ob constellatũ sibi sidus septẽ trionis. Alter ad uersus aequalis huic. iuxta sũ mersũ
latentẽq semꝑ polũ. ipseetiã latens antarticus. Medius & maximꝰ om̃iũ bis diuidens

Expanded text:
quoque aduersum uniuersi corporis immensitatem, hactenus dictum. Sed enim caelite sphaera quoque aduersum uniuersi corporis immensitatem, hactenus dictum. Sed enim caelite sphaera uertente semet circa fixos et manentes semper polos continuantemque eosdem polos axem, cui adhaeret medio media tellus, comitatur uertiginem caelitis sphaerae stellarum omnium populus et promisce signa caelestia gyris aequabiliter ex propria conuersione distantibus depingentia circulos aduersos atque obuios axi. Quorum multitudo uincit dinumerationem; pauci tamen nobili celebres appellatione, quos scire utile est ad spectaculum caelestis choreae. Vnus, qui excelso cognitoque nobis et perspicuo polo uicinus est, septentrionalis appellatur ob constellatum sibi sidus septentrionis; alter aduersus aequalis huic iuxta submersum latentemque semper polum ipse etiam latens, antarcticus; medius et maximus omnium bis diuidens
Abbreviated transcription (Latin):
non ex om̃i equalibet sui parte. dimidietatẽ. uõ alterã intrase habebit
neclineas porrectas ex qualibet nota & usq: ad extremũ
ambitũ mundi ꝑuenientes. aequales inuicẽ. & equalia
spacia linearum non . ẽẽ nullus docet. Minime ergo
amedietate deflectit. Qđ uõ cũ am plitudine uniuerse
rei conparata. note obtineat modum: declarat᷑ acie
uerrutoꝵ. qui cogno mones appellant᷑ a mechanicis.
ad faciendam solaris umbrã. qua de clarant᷑ horȩ
Quippe mechanici horo logia instituentes. ꝑ om̃s ꝓuintias.
om̃sq etiam plagas habitabiles sumunt sibi ꝓmiscẽ. atq
solsticialis pilȩ. Nec errant. Ergo si una est uera & certa medietas solsticialis pilȩ. om̃i note
atq: omiã puncta. ex om̃i regione terrarũ. assecunt᷑ uerã istã solis medietatẽ. ꝓspicuũ
est ꝙ om̃is terra puncti uicẽ habeat. & aduersum solis globũ conparata. Sed de forma
quidẽ totius mundi terrȩ etiã hoc amplius de eiꝰdẽ media positione. conparatione

Expanded text:
em caeli supra se, dimidietatem uero alteram infra se habebit, nec lineas porrectas ex qualibet nota et usque ad extremum ambitum mundi peruenientes aequales inuicem et aequalia spatia linearum non esse nullus docet; minime ergo a medietate deflectit. Quod uero cum amplitudine uniuersae rei comparata notae obtineat modum, declaratur acie uerutorum, qui gnomones appellantur a mechanicis, ad faciendam solariis umbram qua declarantur horae; quippe mechanici horologia instituentes per omnes prouincias omnesque etiam plagas habitabiles sumunt sibi promisce atque solstitialis pilae, nec errant. Ergo si est una uera et certa medietas solstitialis pilae, omnes autem notae atque omnia puncta ex omni regione terrarum assequuntur ueram istam solis medietatem, perspicuum est quod omnis terra puncti uicem habeat aduersum solis globum comparata. Sed de forma quidem totius mundi, terrae etiam, hoc amplius de eiusdem media positione, comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
uertar noruisẽ & sensib in uestigamus s adrationis intelligentaq remedia potius
examina tico nebiq deducimus qunciam quo pactomundi mediã se de btiace
nsi derabitur. Opinor simedia non est atq amedietatis rgore de flectit:
intranq uillitate stabili forma & species apparet globosa. Aquȩ enistartes iulctot
uidemus ultra freuum

Expanded text:
ueritatem non uisu et sensibus inuestigamus, sed ad rationis intellegentiaeque remedia potius ueritatem non uisu et sensibus inuestigamus, sed ad rationis intellegentiaeque remedia potius examinationemque deducimus. Nunc iam quo pacto mediam mundi sedem obtineat considerabitur. Opinor, si media non est atque a medietatis rigore deflectit, in tranquillitate stabili, forma et species apparet globosa. Quae enim stantes in litore uidemus ultra fretum
Abbreviated transcription (Latin):
.a.B.i. De hine apuncto terre. ut puta .R. susũ uersũ ducat᷑ linea . R .B. Conungantur
aut̃ exstime suꝑficie partes duab lineis his h .a.&.l .s. maiores erunt utreq helinea I.B
linȩ conparate. Quã si exequare uoluerimꝰ ꝑueniet incrementũ usq ad .B.N. & erit uera
suꝑficies in .a .u.t. Itaq ex superiorib partib: tã .a. quã .s. fluet aqua in humiliorem
ei.d. usq eo q a completo uase a fundo .T .R. contegat᷑ in cremento aq etiã .B & ꝑueniat᷑
usti adii quo equalit̃ semp omĩa membra fundat᷑ aqua cũ ambitu cumuli. Ex quo
ospieriate despiciens similẽ dicdt̃ ce ꝓad tornũ leuigatȩ pulȩ de formitate. asseri
oni mr ounonsenit necte. Nomł nos terrã globum eẽ. diximꝰ s globoram. ncc pilã
sel umilẽ pile serte totius tre magnitudine anim orationabilit onosur tec pi

Expanded text:
ΑΒΓ, dehinc a puncto terrae, ut puta Κ, sursum uersum ducatur linea ΚΒ, coniungantur ΑΒΓ, dehinc a puncto terrae, ut puta Κ, sursum uersum ducatur linea ΚΒ, coniungantur autem extimae superficiei partes duabus lineis his, ΚΑ et ΚΓ, maiores erunt utraeque hae lineae ΚΒ lineae comparatae; quam si exaequare uoluerimus, perueniet incrementum usque ad ΒΗ et erit uera superficies in ΑΗΓ. Itaque ex superioribus partibus, tam Α quam Γ, fluet aqua in humiliorem Β usque eo quoad completo uase a fundo Κ contegatur incremento aquae etiam Β et perueniatur usque ad Η, quo aequabiliter se per omnia membra fundat aqua cum ambitu cumuli; ex quo asperitatem aspiciens similem dicet esse ad tornum leuigatae pilae deformitatem asperion recte sentit; non enim nos terram globum esse dicimus sed globosam, nec pilam sed similem pilae. Certe totius terrae magnitudinem animo rationabiliter concipientes
Abbreviated transcription (Latin):
defecerit : conuerso mucrone : descendunt ad terrã quȩ medietas mundi est festinanta.
Maris etiã & totius aquȩ cũ est ut arborẽ. turrimue. aut etiã in eodẽ freto nauim.¬
haec iacentes ex dquata facie uisuq: condorso & suꝑficiemaris aut om̃ino non uidemꝰ
aut multo certe minora quã pͥus uidebant᷑ obsistente uidelicet contẽ plantibus
marina incuruitate. Atq: enam innauigando sepenumero condẽpnauit terra
non dũ uideretur. ascensa arbore uidere nautȩ sulicet . ut p̃testo. obposite
molis emenso. libero iam ex altiore despectu subiecta undiq considerentur.
Artisicialit̃ quoq: considerantes: in uenimus aq: placide & quie scentis globositatẽ.
Siquidem naturasit tributũ ut ex superiorib: locis humor inde pressiora defluar
Sunt porro celsiora quidẽ ea quȩ apuncto t̃rȩ plurimũ distant. humilliora uõ
que minimũ. Quare : si ponamus aq: suꝑficiem planã & in directa linea positã ut ẽ.

Expanded text:
defecerit, conuerso mucrone descendunt ad terram, quae medietas mundi est, festinantia. Maris etiam et totius aquae, cum est in trhaec iacentes exaequata facie uisuque cum dorso et superficie maris, aut omnino non uidemus, aut multo certe minora quam prius uidebantur, obsistente uidelicet contemplantibus marina incuruitate. Atque etiam in nauigando saepe numero, cum de naui terra nondum uideretur, ascensa arbore uidere nautae, scilicet ut praetexto oppositae molis emenso libero iam ex altiore despectu subiecta undique considerentur. Artificialiter quoque considerantes inuenimus aquae placidae et quiescentis globositatem, siquidem natura tributum sit ut ex superioribus locis humor in depressiora defluat; sunt porro celsiora quidem ea quae a puncto terrae plurimum distant, humiliora uero quae minimum. Quare si ponamus aquae superficiem planam et in directa linea positam, ut est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃postera. obsimilẽ lapsum facti radii ꝑ acliuia. Directus quippe uisus
ad speculi suꝑciliacũ quidem superiorẽ conspexerit eminentiam.
deicitur simulacrum ad ima resupinũ. Cum uõ inferiorẽ. facit saltũ
uultus ad marginẽ superiorem. Indicat porro. causam prauȩ in tui¬
cionis fore in radii fragmine. cõm̃tum tale. Et enĩ si duo specula
sic collocentur. ut unum sit ante uultum. alterum at̾go obliqͣtum.
ne inpediatur obiectũ corporis uisus radii cõmeantis. tunc occipi¬
cium nr̃m uidemus inspeculo quod habetur at̃go. quod nonfieret.
nisi radius uisualis. applicans se ad speculũ aduersum. fractusq eius
obiec tu faceret angulum. Ex quo rursum recurrens in posterius
sespeculum arietaret. rursumq illic angulo facto desineret in occi
lem. Atq: ita uõ quod uisum non sentitur. discursam
in lumine proditur. Similit̃ cum in modũ rectȩ concaue sperȩ for

Expanded text:
praepostera ob similem lapsum fracti radii per accliuia; directus quippe uisus praepostera ob similem lapsum fracti radii per accliuia; directus quippe uisus ad speculi supercilia cum quidem superiorem conspexerit eminentiam, deicitur simulacrum ad ima resupinum, cum uero inferiorem, facit saltum uultus ad marginem superiorem. Indicat porro causam prauae intuitionis fore in radii fragmine commentum tale. Etenim si duo specula sic collocentur ut unum sit ante uultum, alterum a tergo, obliquatum ne impediatur obiectu corporis uisus radii commeantis, tunc occipitium nostrum uidemus in speculo quod habetur a tergo; quod non fieret nisi radius uisualis applicans se ad speculum aduersum fractusque eius obiectu faceret angulum, ex quo rursum recurrens in posterius se speculum arietaret rursumque illic angulo facto desineret in occipitii sedem. Atque ita quod uero uisu non sentitur discursantis aciei lumine proditur. Similiter cum in modum se
Abbreviated transcription (Latin):
in globosis. & sperȩ similibus uasis. At uõ sit alis erit speculi figura ut
sit eius ꝯcaua suꝑficies & ornata in modum scap̾ii quadrati. uł inbrici.
dehinc intueꝰmur hoc idẽ speculum ita ⁊ uersum. ut rectus cernatur
imbrex margines porro eius seu suꝑcilia hinc illinc ꝓ laterib assistant.
tunc opinor radius incidens. & in fractus. oblenẽ speculi rigidamq
itẽ. in proximũ latus eius delabitur. in decimani apicis
Ita dextri lateris imagine insinistrũ sinistri &nã indexterum. ob eminen¬
tiam marginis utriusq de iecte dexterȩ partes nr̃ȩ. &iã inspeculo dexterȩ.
sinistreq item sinistre uidebuntur. &terit imaginis. falsȩ remedium.
imago falsa hoc idẽ speculum. sidemũ ita erit aduersum nos locatum
ut enunentium imaginũ. alt̃ superior sit. alter inferior. nec rectus.
sed obliquus. cernatur imbrex. resu pinas ostentat imagines. & simulacra

Expanded text:
in globosis et sphaerae similibus uasis. At uero si talis erit speculi figura ut in globosis et sphaerae similibus uasis. At uero si talis erit speculi figura ut sit eius concaua superficies et tornata in modum scapii quadrati uel imbricis, dehinc intueamur hoc idem speculum ita conuersum ut rectus cernatur imbrex, margines porro eius seu supercilia hinc illinc pro lateribus assistant, tunc, opinor, radius incidens et infractus ob leuem speculi rigidamque soliditatem in proximum latus eius delabitur in decimani apicis effigiem. Ita dextri lateris imagine in sinistrum, sinistri etiam in dextrum ob eminentiam marginis utriusque deiecta, dextrae partes nostrae etiam in speculo dextrae sinistraeque item sinistrae uidebuntur et erit imaginis falsae remedium imago falsa. Hoc idem speculum si demum ita erit aduersum nos locatum ut eminentium marginum alter superior sit, alter inferior, nec rectus sed obliquus cernatur imbrex, resupinas ostentat imagines et simulacra
Abbreviated transcription (Latin):
facit inspeculo uideri remeante aduultũ acie. atq inde occulte p̃ci¬
pitante simulacrum inspeculi sinũ. Ex quo fit ut uultus nr̃ transisse
ad speculum putetur quoq simulacrum especulo resultans. ediuerso
uidetur consistere. ꝑ inde acsiduo ystantes. dextras partes. sinistris. sin¬
stras. item dexteris obuias. habeant. sic ad uersum nos imagines nr̃ae.
dexteras. & sinistras partes. cũ in mutatione de monstrant. Iđ angulus
acutus. si ex aliqua conuersione uł inmutata qualitate positionis erit
acutior. & ꝓceri factus. longius euagatus. cuncta quȩ retro nossunt.
inspeculo uder facit. Qđ si non acutus. & rectus erit angulus. tc̃ ea quȩ
ad directum uigorem supranos erant. uidebuntur. Sin uõ hebes & la¬
ciora ea quȩ contra nos excelsiora sunt apparebunt. Nullo porro angulo
facto nec fracto radio. nulla inspeculis dũ taxat. imago ꝓueniet. ut

Expanded text:
facit in speculo uideri remeante ad uultum acie atque inde occulte praecifacit in speculo uideri remeante ad uultum acie atque inde occulte praecipitante simulacrum in speculi sinum, ex quo fit ut uultus noster transisse ad speculum putetur. Quomodoque simulacrum e speculo resultans e diuerso uidetur consistere perinde ac si duo contra stantes dextras partes sinistris, sinistras item dextris obuias habeant, sic aduersum nos imagines nostrae dextras et sinistras partes cum immutatione demonstrant. Idem angulus acutus, si ex aliqua conuersione uel immutata qualitate positionis erit acutior et procerior factus, longius euagatus cuncta quae retro nos sunt in speculo uideri facit; quod si non acutus sed rectus erit angulus, tunc ea quae ad directum rigorem supra nos erunt uidebuntur, sin uero hebes et latior, ea quae contra nos excelsiora sunt apparebunt. Nullo porro angulo facto nec fracto radio nulla in speculis dumtaxat imago proueniet ut
Abbreviated transcription (Latin):
uelut innatans sequacẽ lineam uisus ut robiq facile ꝯt
uisus intentionẽ. sed obnimiã. repentinamq ⁊uersionẽ omĩa uideri ꝑ
illu strẽ ꝯtuentis. suꝑficiem putant. ut cum inthͤatro alioue qͦͣ cͥonuentu
popularis multitudinis. decursis strictim uultuum partibus totũ ppłm
re nobis uidemur. Idem agiunt uidere nos. uł tuicionẽ.
Tuicione quidẽ. ut quȩ simplicit̃. & pite uidentur. queq: clementer
uisum recipientia minimeea se repellunt ut plexus. quin immo fractꝰ
um ad oculos redeat. Intuicione uõ ut quȩ fragmento
rente ad oculoꝵ aciem uidentur qualia sunt. quȩ inspeculis. & aqua
idoneus uigor ͤ ad repellendum ꝙ offenderit. Ergo & iã radius. inquo ÷
uis uiuendi fractus in speculo facit angulũ quẽ contineant duȩ lineae.
na quȩ ab oculo ꝑfecta ꝑuenit adspeculũ. altera quȩ aspeculo recurrit
ad uultum. & quidem angulus cũ erit acutus imaginẽ uultuum nr̃oꝵ

Expanded text:
uelut innatans sequacem lineam uisus utrobique facile conuisus intentionem, sed ob nimiam repentinamque conuersionem omnia uideri per illustrem contuentis superficiem putant, ut cum in theatro alioue quolibet conuentu popularis multitudinis decursis strictim uultuum partibus totum populum uidere nobis uidemur. Idem aiunt uidere nos uel tuitione, qTuitione quidem ut quae simpliciter et prompte uidentur quaeque clementer uisum recipientia minime eum a se repellunt, ut flexus quin immo fractus rursum ad oculos redeat. Intuitione uero ut quae fragmento radii recurrente ad oculorum aciem uidentur, qualia sunt quae in speculis et aqua idoneus uigor ad repellendum quod offenderit. Ergo etiam radius, in quo est uis uidendi, fractus in speculo facit angulum, quem contineant duae lineae, una quae ab oculo profecta peruenit ad speculum, altera quae a speculo recurrit ad uultum; qui quidem angulus, cum erit acutus, imaginem uultuum nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantã interse differentiã posicionum obdifferentiã corporũ.
quȩ in habitant eosdẽ locos. Summũ ẽsse locum ait ignis sereni.
eximũ atherium. cuius corpus esse ignem aeq seda
substantiȩ. quã greci ygranusiã appellant. quȩ humecta substantia.
aer est crassior. ut sit aer iste. quem hões inspirant. Imus. uõ atq
ultimus est locus terrȩ. Quȩ porro in locis differentia est. eadem
in magnitudinib: inuenitur. cȩlestis maximus qui:
omĩa inconflexum suum redigat. breuissimus terre. quia cę̧teris
om̃ib corporib ambitus. uixta quȩ rationẽ continui conpetentis.:

Expanded text:
aliquam inter se differentiam positionum ob differentiam corporum aliquam inter se differentiam positionum ob differentiam corporum quae inhabitent eosdem locos. Summum enim esse locum ait ignis sereni, huic proximum aethereum, cuius corpus esse ignem aeque, sedsubstantiae, quam Graeci hygran usian appellant, quae humecta substantia aer est crassior, ut sit aer iste quem homines spirant, imus uero atque ultimus locus terrae. Quae porro in locis differentia est, eadem etiam in magnitudinibus inuenitur: caelestis maximus, quippe qui omnia intra complexum suum redigat, breuissimus terrae, quia ceteris omnibus corporibus ambitur, iuxtaque rationem continui competentis
Abbreviated transcription (Latin):
potentus quã rationib: hȩc ipsa quȩ auxiliantur. deos
masse. ꝓpterea. quod rudib animis nondũ insedisset dei uem sciscitatio.
Errant enĩ pastores. & silui cȩ̨di. ceteriq hunis modi. sine. studiis. hu¬
manitatis. quos cladis publicę. suꝑstites fecerat oporuna habitatio
ex tẽpestatum. atq illu uionis in cõmodo. Que poete postea blan¬
dientes humanis passionib ꝓpt̃ cupiditatẽ lucri. uersibus siuis
formata. membratimq effigiata. amplis &tre condiratis mnõĩbus
exornauerunt. usq ad eo. ut etiam uiciosas hominũ illecebras
turpissimosq actus. deos cognominarent obnoxios passioni
Itaq factum. ut ꝓ grã. quȩ ab hominibus debetur diuine ꝓuidentiȩ.
origo. & ortus sacrilegio panderetur. cuius erroris opinio creuit.
in consultorũ hominũ uanitate. Haec ad presens plato quidem de
demonũ gñrȩ disseruit. nos tamen oportet. & si non usq: quaq
uł locos idem plato dicit eẽ inmundo capaces animalium. habentes

Expanded text:
potentiis quam rationibus, haec ipsa quae auxiliantur deos existimasse, propterea quod rudibus animis nondum insedisset ueri dei sciscitatio. Erant enim pastores et siluicaedi ceterique huius modi sine studiis humanitatis, quos cladis publicae superstites fecerat opportuna habitatio ex tempestatum atque illuuionis incommodo. Quae poetae postea blandientes humanis passionibus propter cupiditatem lucri uersibus suis formata membratimque effigiata amplis et reconditis nominibus exornauerunt, usque adeo ut etiam uitiosas hominum illecebras turpissimosque actus deos cognominarent obnoxios passioni. Itaque factum ut pro gratia, quae ab hominibus debetur diuinae prouidentiae, origo et ortus sacrilegio panderetur; cuius erroris opinio creuit inconsultorum hominum uanitate. Haec ad praesens Plato quidem de daemonum genere disseruit, nos tamen oportet, etsi non usque quaque, uque regiones uel locos idem Plato esse dicit in mundo capaces animalium, habentes
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ita diuisis. consequent̃ conplebat. inter ualla duplicis quantitatis.
ex uniuersitate partes se cans etiam nc̃ & ex his inter ualloꝵ spacia cõplens:
quo singula inter ualla binis medietatib fulcirentur. Medietatẽ porro

Expanded text:
Quibus ita diuisis consequenter complebat interualla duplicis et triplicis quantitatis ex uiuersitate partes secans etiamnunc et ex his interuallorum spatia complens, quo singula interualla binis medietatibus fulcirentur. Medietatum porro
Abbreviated transcription (Latin):
nõe. Cũq: ne cessitate de creti corporib: inscrent᷑. corporeaq: suppellex uariȩ
utabitur quib: dã labentib et aliis inuicẽ succedentib m̃b
sensum ex uiolentis passionib excicari. pꝰquẽ mixtã ex uoluptate. tristiciaq
cupidinem nasci. Tum uõ metũ atq: iracundiam cȩterasq: pedisse quas earũ

Expanded text:
ne. Cumque necessitate decreti corporibus inserentur corporeaque supellex uarie mutabitur quibusdam labentibus et aliis inuicem succedentibus membris, primo quidem sensum ex uiolentis passionibus excitari, post quem mixtam ex uoluptate tristitiaque cupidinem nasci, tum uero metum atque iracundiam caeterasque pedissequas earu
Abbreviated transcription (Latin):
mos sit & quasi quȩdam religio qui ł demaximis reb ł deminimis. ac turi
aliꝗd sint. precari ad auxilium diuinitatẽ. quanto nos equius est qui uni uersitat
naturȩ substantiȩq rationẽ prestaturi sumus in uocare diuinã opem
Nisi planes ȩuo quodam furore atq in placabili raptamur amentia ÷ Sit
ꝓ meis p̃cib cõ prȩhensum maxime ꝗdem ut ea dicant᷑ a nobis. que placeant
deo .tum ut nobis quoq: ipsis consequent᷑ ꝓpositoq: operi decent᷑ pfta
Et quatenus uos quidem facile assequamini. ego iuxta asticipatam animo

Expanded text:
mos sit et quasi quaedam religio, qui uel de maximis rebus uel de minimis acturi aliquid sunt, precari ad auxilium diuinitatem, quanto nos aequius est, qui uniuersitatis naturae substantiaeque rationem praestaturi sumus, inuocare diuinam opem, nisi plane saeuo quodam furore atque implacabili raptamur amentia. Sit igitur meis precibus comprehensum maxime quidem, ut ea dicantur a nobis quae placeant deo, tum ut nobis quoque ipsis consequenter propositoque operi decenter profemur et, quatenus uos quidem facile assequamini, ego iuxta anticipatam animo
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc quidẽ ÷ x .s. linea pͥor occidens quã sol illauõ alia .X .A. posteriuꝰ occidens
& posteriuꝰ exoriens. Necesse ẽ .gͥ. ut hȩc ꝗdẽ i .x.A. & .x .s. linea de monstret
luciferũ. littera. A. hesperũ uidelicet eo tp̃r. quo eadẽ stella longuꝰ asole disces

Expanded text:
cidens et prius oriens quam sol, illa uero alia XΑ posterius occidens et posterius exoriens. Necesse est igitur ut haec quidem, id est XΑ linea, demonstret Luciferum, in littera Α Hesperum, eo uidelicet tempore quo eadem stella longius a sole discess
Abbreviated transcription (Latin):
puelle debent in nuptias ꝯuocare. ut earũ ⁊ itin̾a ꝓthegas: ⁊ in
obtatas domos ducas ⁊ cũ postes ungent: faustũ om̃ effigas. &

Expanded text:
puellae debent in nuptias conuocare, ut earum et itinera protegas et in optatas domos ducas et, cum postes unguent, faustum omen affigas
Abbreviated transcription (Latin):
de testatione secernent. hominẽq: ita institutũ. plena & in colomi pru-
uebunt. Aesi ad hũc statũ adcedat auxili atrix erudi

Expanded text:
detestatione secernent hominemque ita institutum plena et incolumi prudentia tuebuntur. Ac si ad hunc statum accedat auxiliatrix erudi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uni uersi mundi uertigine rapi. similit̃ ut cȩteri ignes ab oriente in octidentẽ. raptatu
cottidiano ferri tam̃ naturaliter aduersũ totius mundi uolatũ. Solq: rursus in eodẽ
cyclo constitutꝰ. iuxta mundi conuersionẽ. moueri. Ergo .e. H. N

Expanded text:
cum uniuersi mundi uertigine rapi similiter ut ceteri ignes ab oriente in occidentem raptatu cotidiano, ferri tamen naturaliter aduersum totius mundi uolatum solque rursus in eodem epicyclo constitutus iuxta totius mundi conuersionem moueri. Ergo ΕΖΗΚ
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝙ num quã motũ deserat. numquã mouere sedesinit. Quin cȩteris etiam quȩ motum
exnatura sua non habent fons & initiũ motꝰ fit . Initium porro sine ortu. quandoq: gigͥunt᷑
ex initio creant᷑ ipsũ porro exnullo initio. Nãsi ex aliquo initium : non erit initium. Quando
cuncta quȩ gignunt᷑. ex initio sint oportet. & qr caret generatione. caret &iã morte ꝗppe
sepulto. neq ipsum ex aliquo reparabit᷑. nec quicquã ex eo. Nimiri
no motu mouetur. hoc porro. nec nasci. nec morifas est. Aut ome cȩlũ omnemq geniturã
labe facta consistere. nec ullũ remediũ fore. quo demũ quȩ moueri conseruationis rerũ
cũ anima est. Qđ uõ extra : sine anima. Si quidẽ animȩ hȩc natura sit. Qđ cũ itasit apparet
animã solã fore . quȩ exse ipsa moueat᷑ ꝓptereaq: positã extra ortus in teritusq: necessitatẽ¬

Expanded text:
uod numquam motum suum deserat, numquam mouere se desinit; quin ceteris etiam quae motum ex natura sua non habent, fons et initium motus fit. Initium porro sine ortu, quando quae gignuntur ex initio creantur, ipsum porro ex nullo initio; nam si ex aliquo initium, non erit initium, quando cuncta quae gignuntur ex initio sint oportet. Et quia caret generatione, caret etiam morte; quippe initio sepulto neque ipsum ex aliquo reparabitur nec quicquam ex eo; nimirum quod intimo et genuino motu mouetur; hoc porro nec nasci nec emori fas est, aut uero omne caelum omnemque genituram labefactatam consistere, nec ullum remedium fore quo demum quae moueri conseruationis rerum cum anima est, quod uero extra, sine anima, siquidem haec animae natura sit. Quod cum ita sit, apparet animam solam fore quae ex se ipsa moueatur proptereaque positam extra ortus interitusque necessitate
Abbreviated transcription (French):
que.xiͦiᵒ. slamis ignitoꝵ lapidũ fulgorabat. Qiupe tres fuerant
a fronte gẽmȩ. lychnis. astrhites. ⁊ ceraunes. q̃ effigiẽ reu̾anas

Expanded text:
ecim flammis ignitorum lapidum fulgorabat. Quippe tres fuerant a fronte gemmae lychnis, astrites et ceraunos, quae eius effigiem reu
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ talia uͥgo ꝯponit: pedissequa eiꝰ ꝑiergia. utrũ matre uͥginis mis¬
onesi .i. prudnsa an sua sponte ut pote es ꝯlactea trepidatione sollietta qͥd agͥet ꝯs¬
picat᷑. Quã cũ disponentẽ p̃dicta rimatĩ ab hostio spedabunaa cog¬
nosc̾et: aliã eiꝰ ancillã cui rannia uocabulũ ÷ otq int̾ cubidm
p̃bebat excubias : adota ÷ inerepare. Qđ paululũ coniu̾e seruan¬
di decoris grã uͥginẽ ñ siuissec: eũ ipsa cuncta  pͥhilologia imung̾ee :
quoq nescitũ qͥd sponsus ipse ꝑag̾ec ꝗͥd iouis palacio aget᷑. anllo ueho

Expanded text:
Sed cum talia uirgo componit, pedisequa eius Periergia, utrum matre uirginis missa an sua utpote eius collactea trepidatione sollicita, quid ageret conspicatur. Quam cum disponentem praedicta rimatim ab ostio speculabunda cognosceret, aliam eius ancillam, cui Agrypnia uocabulum est atque intra cubiculum praebebat excubias, adorta est increpare, quod paululum coniuere seruandi decoris gratia uirginem non siuisset, cum ipsa haec cuncta, si Philologia iniungeret, quoque nescitum quid sponsus ipse perageret, quid Iouis palatio gereretur, an Leuco
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ furui qͦrũ marime solea atre occctis nig̃dine colorat᷑. Na eiꝰdẽ
genua rona qͥdẽ adiuisicoloꝵ ambiebat. qͣ nic ꝓfulgido resplendebat obe

Expanded text:
admodum furui, quorum maxime solea atrae noctis nigredine coloratur. Nam eiusdem genua zona quidem diuersicolor ambiebat, quae nunc perfulgido resplendebat orbe
Abbreviated transcription (Latin):
sermo ł de qͣre institutus : Demaximo inꝗt eximiȩ uirtutis. & famo sissimo
titulo. quẽ gessit hec riuitas. extincta cuius est memoria tam morte eorum
ꝗgesserunt quã impendio tpr̃is. Dic queso in ꝗt o cricia. ꝙ illud opus & quã¬
tenus actum & aquib cõꝑtum solo tuus recensebat . Est inꝗt regio egipti

Expanded text:
el qua de re institutus?». «De maximo», inquit, «eximiae uirtutis et famosissimo titulo quem gessit haec ciuitas, cuius extincta memoria est tam morte eorum qui gesserunt quam impendio temporis». «Dic, quaeso», inquit, «o Critia, quod illud opus et quatenus actum et a quibus compertum Solo tuus recensebat». «Est» , inquit, «Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
nti liꝰ lactis instar candideq lucis mitis oĩa qͥ etꝰ q: motu undas uolubat ar q habitã¬
genteas. Terciꝰ uͦ nimio rubo ꝙ igne ritilantes feninaq rapiatate p̃cipienꝰ¬
tes. frago sosq cursus anhela sulphureꝰ celitate torqbat. Quͦi he scabat᷑ aure

Expanded text:
ius lactis instar candidaeque lucis mitis omnia quietusque motu undas volvebat argenteas. tertius vero nimio rubroque igne rutilantes festinataque rapiditate praecipites fragososque cursus anhela sulphureus celeritate torquebat. qui hunc sequebatur aur
Abbreviated transcription (Latin):
Igit nunc deiminutatione uisus. & quia quȩdã specula sunt facta ad si¬
militudinẽ dimidũtȩ sperȩ concaua. si ad eam partẽ quȩ umbonis habet

Expanded text:
uidentur». Agit nunc de immutatione uisus et, quia specula quaedam facta sunt ad similitudinem dimidiatae sphaerae concaua, s
Abbreviated transcription (Latin):
maior : filiaru ⁊ ꝓiudũ ꝑspicacis prudentiae .m̃dabat ĩgeniũ.
Sed ipsis diebꝰ forte im̃si amoris inpacientia ultͦ uiuenẽ. ssequuta.

Expanded text:
m et praeuidum perspicacis prudentiae commendabat ingenium. Sed ipsis diebus forte immensi amoris impatientia ultro iuuenem consecuta
Abbreviated transcription (Latin):
earundẽ rerum consanguinee sunt. Ita constantis quidem gñris stabilisq
naturȩ & intellectui prudentiȩq ꝑspicue. rei causa & ratio constans ꝑsp¬
cuaq: & in expugnabilis repperiti Atuo eiusquȩ adsimilitudine cstantis
ꝑ petuȩq rei facta ÷ ratio. ut pote i maginis imaginaria simulacrumq
rationis. ꝑ functoriã similitu dinẽ mutuatur . quantoq: : melior essentia
gñratione. tanto fama. & opinionis incerto. prestantior ueritatis. Quare :¬
predico nunciam socrate. sidum denaturȩ uniuerse rei disputat᷑ minime

Expanded text:
earundem rerum consanguineae sunt; ita constantis quidem generis stabilisque naturae et intellectui prudentiaeque perspicuae rei causa et ratio constans perspicueque et inexpugnabilis reperitur, at uero eius quae ad similitudinem constantis perpetuaeque rei facta est ratio, utpote imaginis imaginaria simulacrumque rationis, perfunctoriam similitudinem mutuatur quantoque est melior essentia generatione, tanto fama et opinionis incerto praestantior ueritas. Quare praedico iam nunc, Socrate: si, dum de natura uniuersae rei disputatur, minime
Abbreviated transcription (Latin):
alibi carientẽ tͥpodẽ. erepidasꝙ situ marcidas. p̃sagioꝵq int̾litã
memoriã repꝑerint. Eandẽ fana nunciante cognoscunt qͥ phebo
gaudet parnasia rupes. Licet iñ qͦ ad indici montis secretũ obũ

Expanded text:
idasque situ murcidas praesagiorumque interlitam memoriam reppererunt. 11 Tandem Fama nuntiante cognoscunt quod Phoebo gaudet Parnasia rupes. licet inde quoque ad Indici montis secretum obu
Abbreviated transcription (Latin):
materiis mollib: in pressioraq: cedentib: in signire formas aliquas uolunt
Insignictur. nulla om̃ino ꝓpria species falsa opinione tribuenda est. Ideoq facti
gñtati. uisibilis animalis matrẽq: corpore ȩq substantiȩ receptaculũ. neq terrã.
neq aquã. nec uõ ignẽ . ł aera. nec quic quã aliud ꝙ ex his creatũ est. nee uero
ex quib hȩc ipsa subsistunt appellandũ sed inusibilẽ potius speciem. quã dea
& in formẽ capacitatẽ. mira quadã & in conprehensibi ratione. inter nullã
et aliquã substantiã nec plane intellegibilẽ. nec plane sensibilem positam.
sed quȩ ex his quȩ in ea comimuitantur. intellegi tam̃ posse uideatur. Ignis

Expanded text:
materiis mollibus impressionique cedentibus insignire formas aliquas uolunt, insignietur, nulla omnino propria species falsa opinione tribuenda est. Ideoque facti generati uisibilis animalis matrem corporeaeque substantiae receptaculum neque terram neque aquam nec uero ignem uel aera nec quicquam aliud, quod ex his creatum est, nec uero ex quibus haec ipsa subsistunt appellandum, sed inuisibilem potius speciem quandam et informem capacitatem mira quadam et incomprehensibili ratione inter nullam et aliquam substantiam nec plane intellegibilem nec plane sensibilem positam, sed quae ex his quae in ea commutantur intellegi tamen posse uideatur. Ignis
Abbreviated transcription (Latin):
Illa aut̃ nature quȩ int̃ hȩc duo ẽ. ꝓlis. simul ita intellegendũ est fieri
ñ posse. ut una existat facies quȩ om̃s rerũ om̃ium uultus formasq
contineat. uariaq: corporis ora demonstrent. nisi sub iecto prius in formi
aliquo corpoꝵ gremio ꝑ inde . utq: inpicturis substernitur infectio. de¬
decolors ad colorum lumina sub uehenda: t nornitus¬
Iteñi sierit alicuius eoꝵ quȩ inse recipit receptaculũ simile. cum ꝗd ẽ
nobueniet dissimile  C discordabit opinor uultus cius. cũ intro gresi
corporis uultu. nullamq ex primet similitudinẽ. Ex quo sit ut receptaculi
sinu. nullã ꝓpriam naturaliterq ex pressam habeat figurã. prõtereaq
in formis intellegatur. Omni quippe forma carens. ut qui odora
pigmenta conficiunt. ante omnia curant . ut nullius sint odoris ꝓpͥig̃
condiuntur. susceptura uidelicet humidos sucos oͥdoraminũ. & qui

Expanded text:
illi autem naturae quae inter haec duo est prolis. Simul ita intellegendum, fieri non posse, ut una existat facies, quae omnes rerum omnium formas uultusque contineat uariaque corporis undique ora demonstret, nisi subiecto prius informi aliquo corporum gremio, perinde ut quae in picturis substernitur infectio decolor ad colorum lumina subuehenda. Etenim si erit alicuius eorum quae in se recipit simile receptaculum, cum quid obueniet dissimile his quibus simile est, discordabit, opinor, uultus eius cum introgressi corporis uultu nullamque exprimet similitudinem. Ex quo fit, ut receptaculi sinus nullam propriam naturaliterque expressam habeat figuram proptereaque informis intellegatur omni quippe forma carens, ut qui odora pigmenta conficiunt ante omnia curant, ut nullius sint odoris proprii quae condientur, susceptura uidelicet humidos sucos odoraminum, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias postulare. Hondũ mea ꝓpt̾ȩa senteneia ÷ ex pecto qͥdsuadeas
N oui qͥppe qͥ eiꝰd̃ uͥginis incessabilis labor tͥ sẽꝑ acceptꝰ ÷ aut e tus nu¬

Expanded text:
nuptias postulare. Nondum mea prompta sententia est; expecto quid suadeas. Noui quippe, quam eiusdem uirginis incessabilis labor tibi semper acceptus, et ut e tuis nu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis referendus. & id me cogat ueneratio de ȩ quȩ utrãq urbem
condidit educ auut institutt priore nrãm annis fere mille
ex in digete agro & uul canio semine. posteriore hancuram oeto mullib
atns post ut sacris delibroꝵ apicib continetur. De his eͦ maioriba uestrin
au die sosolo quiante uĩu annort uixer̃ quib sint usi legib quãꝙ ampliuꝰ.

Expanded text:
ciuitati referendus et id me facere cogat ueneratio deae quae utramque urbem condidit, educauit, instituit, priorem uestram annis fere mille ex indigete agro et Vulcanio semine, posteriorem hanc nostram octo milibus annis post, ut sacris delubrorum apicibus continetur. De his ergo maioribus uestris audies, o Solo, qui ante nouem milia annorum uixerunt, quibus sint usi legibus quamque ampli
Abbreviated transcription (Latin):
substantia. ex ꝗb mundi sensibilis fabricator ds̃ tertiũ substantiȩ genus quamue
ob causã c̃flauerit. num speciẽ intelligibilis mundi ad cuius similitudinem
rmas mente c̃ceptas ad corpora transferebat in diuiduã su
substantiȩ genus forma esse intellegendũ sit. quȩ informara sint. tã mundi quã

Expanded text:
substantia», ex quibus mundi sensilis fabricator deus tertium substantiae genus quamue substantia», ex quibus mundi sensilis fabricator deus tertium substantiae genus quamue ob causam conflauerit: num speciem intellegibilis mundi, ad cuius similitudinem formas mente conceptas ad corpora transferebat, indiuiduam subsubstantiae genus formam esse intellegendum sit, qua informata sint tam mundi qua
Abbreviated transcription (Latin):
opificis iussu t̃ciũ genus nature extitisse ꝙ aq: mediũ positũ esset. int̃ utrãq:
essentiã. in diuiduã uidelicet. atq diuiduã. Quatenus bi mẽbris est natura
Omĩa inquit naturalia. ł eadẽ sibi uł diuersa st̃. Eadẽ generȩ diuersa specie.
ut puta hõ. & itẽ aequus idẽ sunt. Nã & hoc & illud. animalẽ. At uõ specie
diuersa sunt. Alterũ ẽoꝵ rationabile ẽ. animal. alterũ in rationabile. & mutũ
& alterũ bipes & alterũ quadrupes haec igit᷑ omiã existentia. idẽ. & essentia.
generũ. Rursũq: unũ illud extrib: concretũ diuisit in partes. ita ut singule partes.¬
tres illas potentias obtinerent. hoc ẽ ut idẽ non solũ idem ẽẽt. set &iã substantia
eret aliquid ex diuersitate. Essentia qͦq essentia eẽt & idẽ
disceptatũ tam̃ est a ueterib: quȩ sitquȩ a platone dr̃ indiuidua. quȩ itẽ diuidua

Expanded text:
opificis iussu tertium naturae genus extitisse quod aeque medium positum esset inter utramque opificis iussu tertium naturae genus extitisse quod aeque medium positum esset inter utramque essentiam, indiuiduam uidelicet atque diuiduam. Quatenus ergo bimembris est natura? «Omnia», inquit, «naturalia uel eadem sibi uel diuersa sunt»: eadem genere, diuersa specie, ut puta homo et item equus idem sunt nam et hoc et illud animal est, at uero specie diuersa sunt alterum enim eorum rationabile animal est, alterum inrationabile et mutum, et alterum bipes, alterum quadrupes. «Haec» igitur «omnia existentia», idem et essentiam generum». Rursumque unum illud ex tribus concretum diuisit in partes, ita ut singulae partestres illas potentias obtinerent, hoc est, ut idem non solum idem esset sed etiam substantia et haberet aliquid ex diuersitate, essentia quoque et essentia esset et idem et teribus quae sit quae a Platone dicitur «indiuidua», quae item «diuidua
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nascunt᷑ uident. Itaq dr̃ in ꝗt tertiũ anime genus ex cogitauit hoc pacto
suie ut cicero dicit essentiã . duplicẽ ẽẽ. unã in diuiduã. alterã ꝑ corpora diuid
Et in diuiduã quidẽ eam. eẽ cuiꝰ generis st̃ omiã aet̾na. & sine corpore quae
intellegibilia dñr. Diui duam uõ que corporib existendi causa est: Unũ quodq
eñi corpus est certe Quod uõ.ẽ. abet essentiã & corpora multa sunt. Vn au
diuidua essentia que incunctis corporib inuenit᷑. Quaȩ igitur in multis una¬
simul inuenit᷑. recte sindere seputat᷑ : recteq diuidua. Igit᷑ ex hisduab ait
opificem dm̃ t̃cium genꝰ essentiȩ miscuisse. idq mediũ locasse. int̃ essentiã utrãq:
Similit̃ docet naturã qͦq non. ẽe simplicẽ sed bi mẽ brem. & ex his duab facit

Expanded text:
quae nascuntur uident. «Itaque deus», inquit, «tertiuquae nascuntur uident. «Itaque deus», inquit, «tertiusiue, ut Cicero dicit, essentiam duplicem esse, unam indiuiduam, alteram per corpora diuiduam. Et indiuiduam quidem esse eam cuius generis sunt omnia aeterna et sine corpore, quae intellegibilia dicuntur, diuiduam uero quae corporibus existendi causa est; unumquodque enim corpus est certe; quod uero est habet essentiam, et corpora multa sunt, una uero diuidua essentia, quae in cunctis corporibus inuenitur; quae igitur una in multis simul inuenitur, recte scindere se putatur recteque diuidua. Igitur ex his duabus ait opificem deum tertium genus essentiae miscuisse idque medium locasse inter essentiam utramque. Similiter docet naturam quoque non esse simplicem sed bimembrem, et ex his duabus facit
Abbreviated transcription (Latin):
origo. & ars non in anticipatione tẽporis. sed dignitatis eminentia considerant᷑.
uł ꝙ effecti operis pontificiũ. & auctoritatẽ manib magis quã dispositioni
mentis soleamus ad scribere. uł ꝙ pleriq: ex mortali natura sua. diuinã natu
estimantes nasci omiã. neq ẽẽ ꝗrquã. ꝙ non natũ sit existiment. Quorũ
animis sic institutis difficile ꝑsuadeatur. mundi eẽ. auctorẽ dm̃. nisi eũ tã quam
opifex aliquis manib ceteroꝵq artuum molitione c̃struxerit. Certe ꝓpositũ
scriptoris : considerandũ puto. Nam si id ageret in hoc libro principalit̃. ut in¬
mortalẽ animã eẽ ꝓbaret ñ conueniret animȩ geniturã cõminisci ꝓpterea
ꝗ cuncta quȩ gignunt᷑. intereunt. At uõ cũ demurdi hoc est uni uerse redu
estitiitone tractet᷑. ad p̃sens ere fuit nascentẽ. & uelut in lucẽ ꝓditã induceret
animã eiꝰ quo audientes imaginarent᷑ animȩ formã aliquã. ꝑinde ut eoꝵ om̃ium
omium

Expanded text:
origo et arx non in anticipatione temporis sed dignitatis eminentia consideratur — uel quod effecti operis pontificium et auctoritatem manibus magis quam dispositioni mentis soleamus ascribere uel quod plerique, ex mortali natura sua diuinam naturam aestimantes, nasci omnia neque esse quicquam quod non natum sit existimant; quorum animis sic institutis difficile persuadeatur mundi esse auctorem deum, nisi eum tamquam opifex aliquis manibus ceterorumque artuum molitione construxerit. Certe propositum scriptoris considerandum puto. Nam si id ageret in hoc libro principaliter, ut immortalem esse animam probaret, non conueniret animae genituram comminisci propterea quod cuncta quae gignuntur intereunt; at uero cum de mundi, hoc est uniuersae rei, constitutione tractetur, ad praesens e re fuit nascentem et uelut in lucem proditam inducere animam eius, quo audientes imaginarentur animae formam aliquam, perinde ut eorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ditate q conset᷑. Dehinc qd num̃i t̾plicatio pͥma ex in paribus
eỹbon gignit. Tres aut̃ symphonias qͥs ignorat in musicis. Nu
doctissima ÷ femineis numerꝰ extimet᷑. ab soluta tam̃ rõne ꝑficit᷑.

Expanded text:
ditateque censentur; dehinc quod numeri triplicatio prima ex imparibus cybon gignit. Tres autem symphonias quis ignorat in musicis? Numdoctissima est, licet femineis numeris aestimetur, absoluta tamen ratione perficit
Abbreviated transcription (Latin):
sub peditato uiuendi uigore. ea quȩ sunt meliora pximã diuinitati fortunam
dignitatem qͣq sortiantur. Qua ꝓpt̃ ut & mortalia sint & uniuersa res ñ indigeat
ꝑfectione s si tota atq: uniuersa. uere iubeo aggredi animi. scđm naturã morta¬
lium generũ institutionẽ. Imitantes gͦ meã iuxta affectũ ur̃m sollertiã. ita institun
atq: ex tricat emortalia. ut ꝗb: consortiũ diuinitatis. & appellationis parilitas
cõpetit. diuina p̃ditũ firmitate fingatis. Erit uõꝙ uobis obsequiitale iusticiamq:

Expanded text:
suppeditato uiuendi uigore ea quae sunt meliora proximam diuinitati fortunam dignitatemque sortiantur. Quapropter, ut et mortalia sint et uniuersa res non indigeat perfectione sed sit tota atque uniuersa uere, iubeo aggrediamini secundum naturam mortalium generum institutionem. Imitantes ergo meam iuxta effectum uestrum sollertiam ita instituite atque extricate mortalia ut, quibus consortium diuinitatis et appellationis parilitas competit, diuina praeditum firmitate fingatis; erit uero tale quod uobis obsequi iustitiamq
Abbreviated transcription (Latin):
riose uniu̾sa ꝑserutans atq int̾rogans seq̃bat᷑. Uerũ ad culmna ar cisꝰ
aerie camitatꝰ ille cũ u̾gine ꝓpinquabat. Et ecce aduenire subito

Expanded text:
niuersa perscrutans atque interrogans sequebatur: uerum ad culmina arcis aeriae comitatus ille cum uirgine propinquabat. Et ecce aduenire subito
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi et cillenio. quẽ licet miro sẽꝑ optarit ardore tam̃ uix eũ post
unctionẽ palestricã racurrentẽ dũ flores ipsa deterꝑet presectis

Expanded text:
se Cyllenio, quem licet miro semper optarit ardore, tamen uix eum post unctionem palaestricam recurrentem, dum flores ipsa decerperet praelectis
Abbreviated transcription (Latin):
festinent ad mediũ sic ꝓbat᷑. Quod etiã ui extrinsecus adhibita sibi pleraq: pondera.
bͥmũ uis recesserit : scđm naturã ꝓna int̾rã ferant᷑. ut in iaculoꝵ

Expanded text:
festinent ad medium sic probatur, quod etiam ui extrinsecus adhibita sibi pleraque pondera, festinent ad medium sic probatur, quod etiam ui extrinsecus adhibita sibi pleraque pondera, ubi primum uis recesserit, secundum naturam prona in terram ferantur, ut in iaculoru
Abbreviated transcription (Latin):
ã reliquit. intĩorẽ uero sit sexes. septẽq̃: impares orbes fabiicatꝰ est uinta dup
ediuerso terrenis umbris etiã nc̃ obstantib: & alunȩ in iustratione ꝓhibentib: cũ lunae:
or. noc turna tẽpestate fiat. Quid ꝙ globositas terrȩ liquido pp
illuc nocturnis itinerib comeantes in cognitas sibi stellas spectant. cũ admiratione
nouitatis. cũ sit euidens non regionũ stellas. eẽ ꝓpͥas. s homines impediri quominus
concludit᷑ terrã sperȩ globo. similẽ eẽ cuiꝰ ex om̃ib: regionib: crescere in molem
suꝑficies conp̃hendat᷑. Idẽ hoc etiã naturalit̃ intellegi. & conp̃hendi potest. Siꝗdẽ
omĩã quȩ in aliquo sunt pondere undiq: & ex qualibet parte directo tenore.
descendentia. ad unũ punctũ. medietatis comeant omiã descensusq: rigidi. tractus
tramite usq ad puneti sedẽ ꝑuenientiũ eandẽ sedẽ puncti. equalib: undiq: circũ sisten¬
tib: angulis quȩ est imago rotunditatis. Porro quod omia in qualicũq: pondere

Expanded text:
am reliquit, interiorem uero scidit sexies septemque impares orbes fabricatus est iuxta dupe diuerso terrenis umbris etiamnunc obstantibus et a lunae illustratione prohibentibus, cum lunae labor nocturna tempestate fiat. Quid quod globositas terrae liquido appilluc nocturnis itineribus commeantes incognitas sibi stellas spectant cum admiratione nouitatis, cum sit euidens non regionum stellas esse proprias, sed homines impediri quo minusconcluditur terram sphaerae globo similem esse, cuius ex omnibus regionibus crescere in molem superficies comprehendatur. Idem hoc etiam naturaliter intellegi et comprehendi potest, siquidem omnia quae in aliquo sunt pondere undique et ex qualibet parte directo tenore descendentia ad unum punctum medietatis commeent, omnia descensusque rigidi tractus ngustiore semper tramite usque ad puncti sedem peruenientium, eandem puncti sedem aequalibus undique circumsistentibus angulis, quae est imago rotunditatis. Porro quod omnia in qualicumque pondere
Abbreviated transcription (Latin):
motũ eundẽ quod erat eiꝰdẽ natẽ consanguineds cognominauit. Intt̾ioris aut̃ diuersũ. Et exterio rẽ ꝗdẽ cir

Expanded text:
motum eundem, quod erat eiusdem naturae consanguineus, cognominauit, interioris autem diuersum; atque exterioremotum eundem, quod erat eiusdem naturae consanguineus, cognominauit, interioris autem diuersum; atque exteriore