comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri dedisset: subito ꝑ diuinam grãm
angłorum choris et animarum cecib
beatissimorum hominum iam spiri¬
cibus cum deo regnantium. et immor¬
calitatem adhuc corꝑum expectanti¬
um interfuit: et familiarissimum ce¬
pit audire colloquium.
Nter igitur cẽt̾a que in conuentu illo
cȩlico audiuit. etiam illi sc̃ĩ sp̃s hu¬
mane salutis auidi queritare cepe¬
runt de gallicane deiectione eccłe :
et quid facto ad talia opus eẽt. crebro
uersare sermone dicentes: quia iam
tempus miserendi eius eẽt. Dup¬
plicia enim receꝑat ꝓ omnib peccatis
suis: quamquam ens fex ñ sit exina¬
nita. His inter se serentibus. subito
uox affuit a suꝑiorib atq secretiorib
abditis. saluberrime atq suauissime
intonans: que et p̾sentium solaretur
sp̃uum mesticiam: et quod futurum
erat gratulabunda ꝓmulgaret sen¬
tentia. ita dicendo. Dominus ꝓsperit
de excelso sc̃o suo:de cȩlo in t̾ram aspe¬

Expanded text:
ri dedisset, subito per divinam gratiam ri dedisset, subito per divinam gratiam angelorum choris et animarum cetibus beatissimorum hominum iam spiritibus cum Deo regnantium et immortalitatem adhuc corporum exspectantium interfuit et familiarissimum cepit audire colloquium. Inter cetera igitur, que in conventu illo caelico audivit, etiam illi sancti spiritus humanae salutis avidi queritare ceperunt de Gallicane deiectione aecclesiae, et quid facto ad talia opus esset, crebro versare sermone, dicentes, quia iam tempus esset miserendi eius; duplicia enim receperat pro omnibus peccatis suis, quamquam fex eius non sit exinanita. His inter se ita serentibus, subito vox affuit a superioribus atque secretioribus aditis saluberrime atque suavissime intonans, que et presentium solaretur spirituum mestitiam, et quod futurum erat, gratulabunda promulgaret sententia, ita dicendo: 'Dominus prospexit de excelso sancto suo, de caelo in terram aspe
Abbreviated transcription (Latin):
scelerum que facta ẽ a dño.
cede galliarum ꝓsequen¬
te uuandalorum crudeli¬
date. misccłiam cęli distillauerunt: cũ
ad mitigandam gentis francorũ bar¬
baricam ferocitatem. suꝑuenturam di¬
uine animaduersionis ꝓpt̾ inquita¬
des ꝑseuerantes ultionem: mundo pre¬
sulem a deo p̾destinatum remigium
pontificem hoc ordine ꝑtulerunt. E
rat quidam uenerabilis ac dignus
ꝓfessione et nomine montanus mo¬
nachus. in recdusione solitariam uitã
ducens ÷ ieiuniis uigiliis atq oratio¬
nibus continue uacans: necñ cetera¬
rum uirtutum insignib adeo diui¬
nitati se commendabilem reddensͥ
ut angelicis sepe frueretur alloquiis:
nibus apud galliarum et belgicarũ
ꝓuintias uerabatur. dei omnipoten¬
tis clementiam indefessis p̾cibus ex¬
oraret: nocte quadam plus solito ora¬
tionem ꝓtelans. usque lucis crepuscu¬
lum in contemplatione ꝑmansit. Qui
cum lassitudine ac fragilitate carnis
compellente. paululam menbra sopo¬

Expanded text:
scelerum, que facta est a Domino cede Galliarum, prosequente Wandalorum crudelitate, misericordiam caeli distillaverunt, cum ad mitigandam gentis Francorum barbarica ferocitate superventuram divinae animadversionis propter iniquitates perseverantes ultionem mundo praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, ieiuniis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis enibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret, nocte quadam plus solito orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatione permansit. Qui cum, lassitudine ac fragilitate carnis compellente, paululum membra sopo
Abbreviated transcription (Latin):
pud beati uero
basilicam archangeli: ipso opi¬
tulante uirtutes efficiuntur
innumere. Illuminantur ibi deniq
ceciz gressum recipiunt claudi: me¬
rentur auditum surdi: fugantur
ex obsessis corꝑibus sp̃s immundi:
autem p̾sul uenerabilis. altare in¬
meniorato loco. sub honore sc̃issimi
creuisse numerum: crescente deuoti¬
one et amore fidelium successorum eiꝰ¬
extruxit manus. ubi multa pr̃ant᷑
beneficia: adiuuante domino nr̃o ihu¬

Expanded text:
pud beati vero basilicam archangeli, ipso opitulante virtutes efficiuntur innumerae: illuminantur namque ibidem caeci, gressum recipiunt claudi, merentur auditum surdi, fugantur ex obsessis corporibus spiritus immundi, autem praesul venerabilis quia memoratum locum sub honore sanctissimi crevisse numerum, crescente devotione et amore, fidelium exstruxit manus, ubi divina praestantur beneficia, adjuvante Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
uit orbem. Ad beatum quoq augu¬
stinum epm̃ secum quidem animo ec
clesiȩ catholicȩ cooꝑantem. corpore au¬
tem in affrica scribentem: sic inter cet̾a
scripsit. Nr̃a habuimus temꝑa: et cu¬
currimus quantum potuimus. Nunc
te currente. et longa spatia transmit¬
tente: nobis debetur ocium. Tanta¬
deniq lassitudine fatigatus ẽ. ut etĩã
licet officia monasterii ꝓut poterat ex¬
hiberet: transeuntibus in scalore cor¬
poris. uocisq tenuitate diebus pluri
mis. ꝑgunt itaq ad uisitandum con¬
solandumq ieronimum dum in lan¬
gore eẽt: itidem catholici seniores. Igi¬
placabilem ÷ et spiritali opere inrep̃¬
hensibiliter consummatus. nonagesi¬
mo et octauo etatis suȩ anno in dño
requiernt. Dechleem eum alma tenet:
iterum uenturo dño offerendum. Dor¬
miuit autem beatus ieronimus: anno
imꝑii thodosii iunioris duodecimo.
Omnes autem anni uite ens: sic colli¬
gintur. Ordinatus ẽ rome prb̾r an¬
norum triginta nouem. añnis trib:

Expanded text:
iores. Ad Beatum quoque Augustinum Episcopum secum quidem animo in Ecclesia Catholica cooperantem, corpore autem in Africa scribentem, sic in caetera scripsit: Nostra habuimus tempora, cucurrimus quantum potuimus: nunc te currente et longo spatia transmittente, nobis debetur otium. Igitlassitudine fatigatus est, ut etiam scilicet officium Monasterii prout poterat exhiberet, transeuntes in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurigunt itaque ad visitandum, consolandumque Hieronymum, dum in labore esset identidem Catholici seniores. orbem, spiritali opere irreprehensibiliter consummatis, octavo et octogesimo aetatis suae anno in Domino requievit. Bethleem eum alma tenet, iterum venturo Domino offerendum. Dormivit autem Beatus Hieronymus anno imperii Theodosii junioris 12. Omnes autem anni vitae ejus sic colliguntur. Ordinatus est Romae Presbyter annorum viginti novem, annis tribus
Abbreviated transcription (Latin):
lauachium salutiferum. in quo delen¬
de erant leprȩ ueteris morbi. sorden¬
tes q antique peccatorum macule
diluende: diuino mumeri obsequen¬
de beato remigio: in quo apłica doc¬
trina et uirtutum gr̃a. alder repre¬
sentari uidebatur siluester. Ingres¬
so autem in fontem uitalem clodo
depone colla sicamber. Adora quod
incendisti: incende quod ad orasti. Pre¬
ceptis salutaribus illum instituens.
humili deuotione uenerari eccłas
ad cultum religionis edificatas. ut
adoraret deum. quas rigida ꝓfani¬
tate incendere consueuerat: et ydo¬
la que masilis suis ꝓ deo adorare so¬
lebat. fidei ardore succensus. deicien¬
mine sancte et indiuiduȩ trinitatis.
patris et filii et sp̃s sc̃i. Et suscepiꝰ¬
ẽ ab ipso pontifice: ꝑunctus sacro
exercitu tria milia uirorum: exceptis
parnulis et mulierib. Baptirantur¬
autem sorores eius: albofledis et lau¬
dechildis. Et factum est gaudium
magnum in illa die angelis scĩs

Expanded text:
lavacrum salutiferum, in quo delenlavacrum salutiferum, in quo delendi erant lepre veteris morbi sordentesque antiq ue peccatorum macula e diluendae, divino muneri obsequente beato Remigio, in quo apostolica doctrina et virtutum gratia alter representari videbatur Silvester, ingresso autem in fontem vitalem Hludowdepone colla, Sicamber; adora quod incendisti, incende quod adorasti'; preceptis salutaribus illum instituens humili devotione venerari aecclesias ad cultum religionis aedificatas, ut Deum adoraret in eis, quas rigida profanitate incendere consueverat, et idola, quae in asilis suis pro Deo adorare solebat, fidei ardore succensus, deicienmine sanctae et individuae Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti; et susceptus ab ipso pontifiexercitu eius tria milia virorum, exceptis parvulis et mulieribus. Baptizantur sorores eius Albofledis et Landehildis. Et factum est gaudium magnum in illa die angelis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
ingentis popłi cetu. impositaꝙ hono
rifice in pheretrum. psallentes cum¬
marima exultatione: ad iam dudum
pparata ducebant. remigantes sepuil¬
chra. E ut deuote plebis firmaret
fides. gaudium ꝙ augeret᷑ letanti¬
umꝰ ut tram impulsu remigum. na¬
uis que scã ferebat corpora tecigit
oblatus ẽ a parentib puer uariis in¬
firmitatib afflictus. cecus. surdus.
mutus. et claud̃. Leuatoꝙ feretro. qͥ¬

Expanded text:
ingentis populi coeto inposita hono| ingentis populi coeto inposita hono| rifice feretrum psallentes maxima cum exulta| tione ad iam dudum praeparata. Ducebant| Remegiendo sepulcra. Et ut deuotae plebi fir| maretur fides gaudiumque augeretur laetan| tium ut terram inpulsum remegum nauis que| sanctam ferebat corpora tetigit. Oblatus est a pa| rentibus puer uariis infirmitatibus adflic| tus. Caecus . surdus . mutus . ac clodus. Leuantes| feretr
Abbreviated transcription (Latin):
iuiso gub̾natore ac remige uelocit
ut ꝑuenũnt. miracło exultantes. ad
sepeliert clam. in tugurio suo cum
lem in clarificatione mrm suorũ
senib p̃stitisse uirtutem: Quis eis
causa extitit mortis in mundo. quoᷤᷤ
seruandos futuris fidelib popłis ad
patrociniũ senum scõrum ministio
oceultare paululũ uoluit: S ubi
ipso imꝑante ꝓsecutionis ꝓcella ces¬
sauit. honor deuotis plebib mor
patuit. Nam sepe p̃fati senes thera¬
uros quos impiis occultauãnt pie
sidei popłis deuotissime. ꝓdidunt:
dicentes. crispini & cͥspiniani cor
re recondita. His auditis: fideł ppłs
concursu pie deuotionis frequen¬
fare cellulam paupum cepit. Qua
srequentia uile egenoꝵ tuguriũ ẽ effec¬
tum oratoriũ: regisq etiã palatium.
pminere cepit honore. Beinde con-¬
silio inito: sacerdotes ac populus.
rina eadem ꝙ conspiratione deuo¬
te tumulanda psatoꝵ tranoferre de¬
creuerunt corpora mrc. Qcollecto

Expanded text:
uiso gubernatore ac remege| uelocituiso gubernatore ac remege| uelocitut peruenerunt hoc miraculo exultantes ad|sepelierunt clam| in tugurio suo cum lem in clarificatione martyrum suorum senibus| prestetisse uirtutem qui eis causa extetit mortis| in mundo quos seruandus futuris fidelibus populis| ad patrocinium senum sanctorum ministerio. Oculi| paulolum uoluit. Sed ut ipso inperante persecu| tionis procella cessauit. Horum honor deuotis plebi| bus mox patuit. Nam sepefatis senes thesauros| quos impiis. Occultauerant piae fidei populis de| uotissimae prodederunt dicentes. Crispini ac crispi| niani. Coruo recon| dita. His auditis fidelis populus . concurso pie de| uotionis frequentare ad cellulam pauperum caepit| qua frequencia uile egenorum tugurium effectum| oraturium regis etiam palacium praeminire coe| pit honore. Dein consilio inito sacerdotes cleros ac po| pulos eadem conspiratione deuote tomulanda pre| fatorum transferre decreuerunt corpora marthyrum| Que collecto
Abbreviated transcription (Latin):
tatͥx cellule ue tule monitũ: ut iam
dictoꝵ corꝑa mũm diligent collige
tent. cura humana. Qsenex in nlla
dubitatione remoratꝰ. qͥiummo ange¬
lica ammonitione securus. assump¬
ta iam dicta in solatiũ sibi laboris
ripam fluminis axone. capitalem
am: nauigio ad cellulam p̃fatoꝵ pau¬
ꝑum. duci eorũdem mrrm facillime
corpora potãnt. S quid agerent pari
peres et infirmi. quib nec nauis erat
in ꝓmptu. nec nauigandi ingeniũ:
nec uirium etate fessis. contra flumi¬
nis impetum suppetebat fiducia: Qd
plura loquens morer: Tandẽ pueni¬
entes nocte ad locum. a scõ angelo si¬
bi ostensum. reptis in t̾ra decollatoꝵ¬
unitactis abestiis. uolatilib ꝙ cadaue
rib reppererunt inspirante diui¬
na ꝓuidentia etiam in amne naui¬
culam. Tunc subleuati de trepida¬
tione sue infirmitatis fiducia mag¬
na singuli singulorum leuantes
mim corpora. quali liberi onerib gͣ¬
diebant᷑: ita in ossenso uestigio. ut
ꝑgebant contra fluminis undã. in¬

Expanded text:
tatrix cellule uetula| monitum ut iam dictorum corpora diligenti college| ret cura humana Que senex nulla dubitatione| remoratus quin immo angelica. Ammonitione se| curus adsumpta iamdicta in solatium. Sibi sancti| laboris ripam| fluminis axonae capitale pam nauigio ad cellulam| prefatorum pauperum duci eorundem martyrum| facillime corpora poterant. Sed quid agerent pau| peres ac infirmi quibus nec nauis erat in prumpto.| Nec nauigandi ingenium nec uirium aetate fessis| contra fluminis inpetum subpetibat fiducia . quid| plura loquens morer tandem peruenientes noctu ad lo| cum a sancto angelo sibi ostensum. Reppertis in terra| decollatorum intacta a bestiis auitibusue cada| uera Repperierunt insperate . diuina+ prouidentia| etiam in amne nauiculam tunc subleuati de tre| pidatione suae infirmitatis fiducia singuli singu| lorum leuantes martyrum. Corpora quasi liberi. Oneri| bus gradiebantur. Ita inoffenso uestigio ut pergebant contra| undam fluminis . in
Abbreviated transcription (Latin):
gio fideliũ. laudabat sanus gradi¬
ens dm̃. Sic tripudians plebs ddeuo
rat tumulanda. Et sepelierunt ea
ibi. in duob ut postea patuit inqui¬
sita ueritate sepulchris. In quoloco
mrm̃ precib inuocatꝰ fidelit uota
suscipit supplicũ. salutẽ largit᷑ in¬
firmis. cui honor. imꝑium. gła inde¬
ficiens cum patre summo ac spũscõ¬

Expanded text:
gio fidelium . laudabat sa| nus gradiens deum. sic tripudians plebs deuotarat tumu| landa . et sepelierunt . ea ibi in duobus et postea| inquesita patuit ueritate sepulchris. In quo| loco m precibus inuocatis . fideliter uota suscepit sup| plicum . salutem largitur infirmis. Cui est honor impe| rium gloria indeficiens Cum patre summo ac sp
Abbreviated transcription (Latin):
due uoracitatis fera uenit: cepitq ne¬
cessarios delambe cibos. ac passim
ore poma detrahere. Cumq horare¬
deferret. Q parens. cum abisset ur sũ
pere: festinus rediens: patri colũbano
indicat. Iue imꝑat fr̃ĩ ut eat. partẽq
fructuum in cibos urso dimittat: et¬
bedientia: nequaqmͣ ex. phibita sibi
parte ausus ẽ carꝑe cibos. s in segre¬
gata. et ꝑmissa sibi fructuũ parte.
tantummodo pabula requisiit quo¬
adusq uir dei in eo commoratus ẽ lo¬

Expanded text:
e voracitatis fera ursus coepitque necessarius delambere cibos ac passim poma ore detrahere. Cumque hora redeferret. Qui cum abisset, ursum pere. Festinus redit patrique indicat; ille imperat, ut eat partemque fructicumu in cibos fere dimittat boedientia! Nequaquam ex prohibita sibi parte ausa est carpere cibos, sed in segregata, permissa sibi fructicum parte tantummodo pabula requisivit, quoadusque vir Dei eo in loco commoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
mentes uero fr̃s et sorores qui erant
gentes autem orauerunt: et accipientes
eam sepelierunt uixta corpora scõrum.
Et cum complessent orationem post cle¬
positionem corꝑis eius: designauerũt

Expanded text:
nientis| uero fratres uel sorores qui erant gentes orauerunt .| et accipientes eam posuerunt iuxta corpora sanctorum.| Et dum fecissent orationem pro depositione c
Abbreviated transcription (Latin):
nullo sciente.
scens quidam tribunus qͦd
multum diues et pͥma in clarissi¬
mis mulierib: et ualde pulchra.
nestas mulieres: ut colloquerent᷑¬
ei de conugio suo. Beata uͦ natalia
audiens hec uerba: ita respondit.
Et ego hec audiens: ualde gauisasũ.
Quis enim hoc michi p̾staret: ut
conuingerer tali uiro. S hoc peto
spatium: ut me p̃parem. Non enĩ
estimabam me inquirendam ad
corꝑa scorum: et his uerbis sedux̃
mulieres quȩ misse ei fuerant a
tribuno. Ipsa uero post discessum
illarum abiit ad reclinatoriũ suũ¬
ubi erat manus sc̃i adriani: et ꝓci¬
dens in faciem suam. orabat cum
qui iuxta es his qui tribulato st̃
corde. respice me ancillam tuam: et
ne ꝑmittas maculari concorꝑalẽ
adriani martiris tui. Rogo de do¬

Expanded text:
nullo sciente .| scens quidam tribunus ciuimultum diues . et prima in clarissimis mulie| ribus et ualde pulchra . nestas feminas . ut ei loquerentur de coniugio| Beata uero natalia audiens haec uerba . ita respon| dit. et ego audiens haec multum gauisa sum quis enim| poterat mihi praestare hoc ut coniungerer tali uero.| Sed hoc peto spatium .| ut me praeparem . non enim aestimabam me inquiri.| Haec  martyrum . et his uerbis seduxit mulieres| quae missae fuerant a tribuno. Ipsa uero post egres| sionem illarum . abiit ad reclinatorium ubi erat ma| nus martyris hadriani . et procidens in faciem suam| cum qui iuxta es his qui tribulato sunt cor| de . respice in ancillam tuam. et ne permittas macula| ri concorporalem hadriani martyris tui. Rogo do
Abbreviated transcription (Latin):
Et dum orasset: ex multo merore
atq tristicia soporata ẽ. Et ecce
unus de scĩs illis martyribus
astitit ei dicens. Pax tibi natalia
ancilla xp̃i. Confide. quia ñ de despe¬
xit. dñs: neq nos obliti sumus om̃i¬
lia dixit. Dicito michi: si astitit uobis¬
cum coram xp̃o dominus meis adria¬
nus. Et dixit ei. Etiam ante nos appa¬
ruit coram xp̃o. S exurgens ascende
in nauiculam: et nauigans ueni ad
nos ubi sunt corpora nr̃a. Ibi enim
uisitabit te dominꝰ: et ꝑducet ad nos.

Expanded text:
et dum oras| set de multo maerore uel tristicia . soporata est. Et ec| ce unus ex sanctis illis martyribus . adstitit illi dicens.| Pax tibi natalia ancilla christi . confide . quoniam non| te despexit deus. Neque nos obliti sumus lia. Dic mihi domine si adsistit| uobiscum christo dominus meus hadrianus. et dixit ad| eam etiam et ante nos apparuit ei Sed exsurgens| ascende in nauicula . et nauigans ueni iuxta nos ubi| sunt corpora nostra. Ibi enim uisitauit te deus . et perdu| cet ad nos .
Abbreviated transcription (Latin):
cubiculum: et salutauit om̃s fr̃s
uel sorores dicens. Obsecro uos orate
multitudo fidelium: qui et roga¬
bant eam. ut modicum requiesceret.
Ualde enim erat fatigata in naui.
Et cum requieuisset: statim apparu¬
it ei beatissimus adrianus clicens¬

Expanded text:
cubiculum . sa| lutauit omnes fratres uel sorores dicens . ut orarent| multitudo fidelium qui| et rogabant eam . ut modicum requiesceret. Valde enim| erat fatigata de naue. Et cum requieuisset. Appa| ruit ei beatus hadrianus . pe
Abbreviated transcription (Latin):
de igne ꝑ tonitrua. et t̾remotus. et
tempestates: et inueniem᷑nos negligen
hic sermo in conspectu omniũ qui¬
corꝑa sc̃orum martẏrum in nauem.¬
uͦ remansit in domum suam: habens

Expanded text:
atur rex iste impiissimus. et tunc translationem| eorum dignam haec sermo in conspectu| eorum qucorpora martyrum| in naui puero reman| sit in domum suam . habens
Abbreviated transcription (Latin):
et uigore corpusculi depressus. leticie
mole succubui. Cunc sepedictus diaconꝰ
inquit. Es quidem ut narras gaudio¬
rum timore confectus. s exultare te con¬
uenit. quod uidere meriusti uisib al¬
tiora mortalib. Deus enim omnipo¬
tens. ad confirmanda pectora fideliũ
numi: que terris magister ipse affectans
cȩlos. insignib reliquit exemplis. Nam
ipse remediandi cantum spatium con¬
secutus: celos petens. mundum quem
semꝑ contempserat. mox reliquit. At
uero ualentia. que fleuit tunc amis¬
sum urbs decora pontificem. destinas¬
se ase ad suꝑna. assiduum nunc gau¬

Expanded text:
et vigore corpusculi depressus leticiae et vigore corpusculi depressus leticiae mole succubui'. Tunc sepe dictus diaconus inquit: 'Es quidem, ut narras, gaudiorum timore confectus; sed exultare te convenit, quod cernere meruisti visibus altiora mortalibus. Deus enim omnipotens ad confirmanda pectora fidelium mini, quae terris magister ipse affectans caelos insignibus reliquit exemplis. Nam ipse remeandi tantum spacium consecutus, caelos petens, mundum quem semper contempserat mox reliquit. At vero Valentia, quae flevit tunc amissum urbs decora pontificem, destinasse se ad superna assiduum nunc gau
Abbreviated transcription (Latin):
accessi. Quam cum imm̃so lumine ful¬
gere comspicerem: amoris instinctu in¬
tegritatem ipsius cupiens inuestiga¬
re miraculi: studio deuotionis exarsi.
eumq inter patentes lamias inserto
lumine. uidere cunctaposse. me ẽd A
di qͣꝗͣ magna claritate terreret. ta¬
men quanto fulgor magis creuerat.
danto miraculum euidentius nosce
aꝑtis. uultuiq ad suꝑna porrecto mente
sequi uidebatur: ut fide non dubia pat¬
entia regna celorum. etiam corporalibus
oculis inspicere crederetur. Erantq an¬
ce eum. et post columne due. mirabili ꝓ¬
ceritate conspicue. ardenti lumine radi¬
antes: cereosq singulo lumine gestantes
inuertice. Qua claritate deterritus. et
gaudiorum magnitudine tremefactus:
reu̾tens lectulo menbra ꝓstraui. Tan¬
tum enim uisionis ipsius oedine sum¬
pauefactus: ut oculis hauriens ueter¬
na mortalib. sufferre terrenis sensibus
celestia ñ ualerent. Itaq uictus iacui:

Expanded text:
accessi. Quam cum inmenso lumine fulaccessi. Quam cum inmenso lumine fulgere conspicerem, amoris instinctu integritatem ipsius cupiens investigare miraculi, studio devotionis exarsi. Cumque inter patentes ianuas, inserto lumine, videre cuncta posse me credidi, quamquam magna claritate terrerer, tamen quanto fulgor magis creverat, tanto miraculum evidencius noscebapertis vultuque ad superna porrecto, mentem sequi corpore videbatur, ut fide non dubia patentia regna celorum etiam corporalibus oculis inspicere crederetur. Erantque ante eum et post columnae duae mirabili proceritate conspicuae, ardenti lumine radiantes cereosque singulos gemino gestantes in vertice. Qua claritate deterritus et gaudiorum magnitudine tremefactus, revertens lectulo menbra prostravi. Tantum enim sum visionis ipsius ordine pavefactus, ut oculis hauriens aeterna mortalibus, sufferre terrenis sensibus caelestia non valerem. Itaque victus iacui
Abbreviated transcription (Latin):
mine. Demonio instigante commotus.
ad lectum ipsius. insania ducente ꝑue¬
nit: ac ipsius aduersarii ꝑsuasus auda¬
tia. alapa ñ timuit uultum uiolare
pontificis. Quod opus nefarium ꝓpria
religatione condempnatur factumẽ:
ut pontificis uirib suisq ausib nec¬
teretur. Nam grabato cui admotus fu¬
erat: statu herens mansit immotus.
Nos uero recdditis deo de more p̾coniis.
dum cubiculi cella nobis redeuntib
reuerentia uitari solet. p̾sumptio uen¬
dicare auderet: causam rei geste tam
uerbis ipsius sc̃i. quam herentis tacitur¬
nitate cognouimus. Tunc seruus dñi
fugato diabolo. absolutionem capito
p̾cib et oratu indulsit. factoq in uno
geminȩ claruere uirtutes: ut quem po¬
cestas uinxerat. benignitas liberaret.
leuburedus quoq archidiaconus ip¬
sius serui dei: eo tempore obsequiis
inherebat. Qui cum ad matutinas lau¬
des reddendas. nobis consurgentib
uis inofficiositatis exquirerem: re
uoto. ad cellulam domni apollinaris

Expanded text:
mine, daemonio instigante, commotus, ad lectum ipsius, insania ducente, pervenit, ac ipsius adversarii persuasus audacia, alapa non timuit vultum violare pontificis. Quod opus nefarium propria religatione condempnans, factum est, ut pontificis viribus suisquae ausibus necteretur: nam grabatto cui admotus fuerat statim herens, mansit immotus. Nos vero, redditis Deo de more preconiis, dum cubiculi cellula, nobis redeuntibus, reverentia vitari solet, praesumptio vindicaret, causam rei gestae tam verbis ipsius sancti, quam herentis taciturnitate cognovimus. Tunc servus Dei, fugato diabolo, absolutionem capto precibus exoratus indulsit, factoque in uno geminae claruere virtutes, ut quem potestas vinxerat, benignitas liberaret. 13. Leubaredus quoque archidiaconus ipsius servi Dei eo tempore obsequiis inherebat. Qui dum ad matutinas laudes reddendas, nobis consurgentibusuius inoffitiositatis exquireret: ' Rvoto ad cellulam domni Apollinaris
Abbreviated transcription (Latin):
gallia: uenerandis scĩ martyris o¬
culis illuminata. Post habemus illa
narrare. que uidlendo didiscimꝰ in fini¬
b alemannie: ubi gloriosum caput
incliti militis. dignis laudib scĩ pa¬
tres ueneramini. S hec ut ꝓposuimꝰ:
huic narrare incipiamus.

Expanded text:
Gallia, venerandis sancti martyris oGallia, venerandis sancti martyris oculis inluminata. Post habemus illa narrare, quae videndo didicimus in finibus Alamanniae, ubi gloriosum caput incliti militis dignis laudibus, sancti patres, veneramini. Sed haec, ut proposuimus, hinc narrare incipiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quamius latenter: honorifice tam̃ sepe¬
liuit. Nos uero. qm̃ et res. et dicta po¬
stulant. prioris uoluminis metam
hic figimus: et sccd̃o que dicenda restãt
qm̃ plura sunt int̾im reseruentur.
bdistis patres uenerandi et
domini: qua constantia
benignitas saluatoris.
maitirem suum corro¬
borauit. De hinc cognoscatis miracu¬
lorum suauitatem: quib nobis osten¬
ditur quod uere sit plantatus in do¬
mo domini: et floreat in illiꝰ atriis.
laboris sibi p̾mia ꝑcipiens. fructifi¬
cat nobis. uirtutum munera imꝑ¬
diens. De quib cum plurime sint:
quasdam tam̃ ad audientium edifica¬
tionem dicere institiii. Nam omnes com¬
p̃hendere nec possum: nec uolo uobis ꝓ¬
mittere. Omissa igitur fastidifera mul¬
tiplicitate: dicemus pauca de illis mmi¬
raculis que legimiis ẽẽ facta in parti¬
b aquitanie. ubi corpus sc̃i martiris
colitur sumina ueneratione. Dicemus
et de illis pauca: que uidimus dum
maneremus in gallia. Letatur namq

Expanded text:
quamvis latenter, honorifice tamen sepelivit. Nos vero quoniam et res et dicta postulant, prioris voluminis metam hic sistemus, et secundo, quae dicenda restant, quoniam plura sunt, interim reserventur. Audistis, patres venerandi et domini, qua constantia benignitas salvatoris martyrem suum corroboravit. Dehinc cognoscatis miraculorum suavitatem, quibus nobis ostenditur, quod vere sit plantatus in domo Domini et floreat in illius atriis. Floret laboris sibi praemia percipiens, fructificat nobis virtutum munera impertiens. De quibus, cum plurimae sint, quasdam tantum ad audientium aedificationem dicere institui; nam omnes comprehendere nec ego possem nec volo vobis promittere. Omissa igitur fastidifera multiplicitate. dicemus pauca de illis miraculis, quae legimus esse facta in partibus Aquitaniae, ubi corpus sancti martyris colitur summa veneratione. Dicemus et de illis pauca, quae vidimus, dum maneremus in Gallia. Letatur namque
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc aduenientes hi qui ꝓpositi
fuerant ad inquirendos occultos:. nun¬
tiauerunt principi militiȩ dicentes.

Expanded text:
Tunc aduenientis hi qui prepositi fue| rant ad inquirendos occultos . nunciauerunt prinipi mili| ium dicentis.
Abbreviated transcription (Latin):
rent ad offerendas hostias ⁊ uictimas
diis suis. Qui autem contempsissẽt:
tormentis succomberent. Si quis uͦ¬
reꝑiretur xp̃ianus: igni consume¬
retur. Constituerunt autẽ ⁊ qͦsdã
qui sua sollicitudine diligent̾ in¬
quirerent ꝑ omnẽ regionem uelci¬
uitatem. ut si inuenissent uiros ac

Expanded text:
rent ad offerendas hostias et uicti| mas diis suis. Qui autem contem\p/sissent . tormentis| adfligerentur. Si quis ureritur christianus .| igne consumeretur. Constituerunt autem quosdam| qui sua sollicitudine diligenter inquererent per omnem| regionem uel ciuitatem ut si inuenirent uiros . a
Abbreviated transcription (Latin):
dauer uel defunctum. a ꝓfundo pudez
possent abstrahere. Tunc cuiusdam
frĩs ipsius monasterii minister accur¬
rens. dum rem explorat actam: ad
altum transcurrit puteum. atq re
ste abrupta in puteum descendit. et
puellam more anseris suꝑ natandem
aquam repperit: nec etiam ipsa uesti¬
menta tanti casus altitudine hume¬
ctabantur: sicco quoq capite ad su¬
ꝑiora delata ẽ. Quod uidente multitu¬
dine. dm̃ ꝑ merita sc̃i pontificis głi¬

Expanded text:
cadaver vel defunctum a profunditate cadaver vel defunctum a profunditate putei extraheretur. Tunc cuiusdam fratris ipsius monasterii minister adcurrens, dum rem exploravit peractam, ad alium transcurrebat puteum, atque inde reste arrepto, puteum descendebat et puellam more anseris supernatantem aqua repperit. Nec etiam vestimenta tanti casus altitudine per omnia humectabantur; sicco quoque capite ad superiora delata est. Quod vidente multitudine, Deum per merita sacri pontificis glori
Abbreviated transcription (Latin):
lebrari debebatur. Inter quorum mul¬
titudinem: mulier quedam cum dua¬
bus filiab puellulis conueniebat.
Incipiente uero cantore antiphonam:
minor maiori sitis ardore fatigatam
se cẽ queritabat. Cui affectus causa
compatiebatur maior: et app̃hensa ma¬
nu minoris. duxit in eccłam: ut sitim
infantulȩ utcumq temꝑaret. Puene¬
runt gͦ simul ad puteum: ñ minus
sexaguita pedum altitudinis haben¬
tem. Cum autem copia hauriendi a¬
quam ꝓpt̾ absentem funem deesset:
puella paruula sitis causa. tante al¬
titudinis aquam ꝓna aspiciendo in¬
caute. ad ima dilapsa ẽ. Maior uero
que suꝑ os putei stupefacta remansit:
ignara utilioris consilii. garriens tam̃
euilando plurimam multitudinem
uoce sua aduenire compulit. Cum uͦ
concurrentes circumquaq conspicẽt
puella clamaũui ꝙp̃ numio dolore
causam sui eiulatus aꝑuit: et cum
restis putri deesset. angor intolerabilis
non defuit. quomodo aut qua arte ca

Expanded text:
lebrari deberetur. Inter quorum mullebrari deberetur. Inter quorum multitudines mulier quaedam cum duabus filiabus puellulis parvis conveniebat; incipiente vero cantore antiphonam, minor maiori sitis ardore fatigatam se esse quaeritabat. Cui affectus causa conpatiebatur maior, adprehensaque manu minoris, extra duxit ecclesiam, ut sitim infantulae utcumque temperaret. Pervenientes ergo simul ad puteum non minus LX pedum altitudinem habentem, cum copia hauriendi aquam propter absentem funem deesset, puella parvula sitis causa tantae altitudinis aquam prona aspiciendo incauta ad ima conlapsa est. Maior autem, quae super os putei stupefacta remansit, ignara utilioris consilii, garriens tamen heiulando plurimam multitudinem voce sua advenire conpellebat. Dum vero concurrentes circumquaque conspicerent, puella clamans vix prae nimio timore causam sui heiulatus aperuit. Et dum putei restis defuisset, angor intolerabilis non defuit, quomodo vel qua arte etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ficium reuocata. Addidit nempe ds¬
dñs pueri: annuatim ȩxenia que
rum. Atq his ita ꝑactis: deo grãs
agendo. ad ꝓpriam remeauit domũ.
Sicq facctum ẽ. ut deinceps incole
ipsius loci. res monasterii eius non so¬
lum uineas uel pomorum arbores.
aut ortos inuadendo rapere nollent:
centia contingere p̾sumerent. O ui¬
rum mirabilem. qui patiens inuin¬
p̃catur. Non solum quoq hanc quam¬
in ꝓuintia remotiori gestam diximus
uirtutem. ꝓpt̾ merita sc̃i uiri decsaran
da dominus adimpleuit: uerum etiã
nuꝑrimo tempore coram oculis nr̃is
stupendum miraculum declaratũ ẽ.
De quo pene innumerabiles ꝓmiscui
adhuc manent: qui ad hoc spectacłm
p̃sentes astiterunt. Quodam tempore
ut annuatim mos ẽ ꝑ omnes ꝓuinci¬
as. ubi xp̃iana religio firmitatis op¬
tinet uigorem: rogationes trium die
cernitur corpus. cateruatim confluen
fatigate plebi in ꝓcessione. etiam ad e¬
amdem basilicam reuertenti. missa ce¬

Expanded text:
ficium revocata. Addens nempe doficium revocata. Addens nempe dominus pueri, annuatim se exenia quae rum, atque his ita peractis, Deo gratias agendo ad propriam remeavit domum. Atque ita factum est, ut deinceps incolae loci ipsius res monasterii eius, non solum vineas vel pomorum arbores aut horta invadendo rapere velint centia contingere praesumant. O virum mirabilem, qui velox est in vinprecantur! 3. Non solum tunc prain provincia remotiori digestam iam virtutem pro merita sancti viri declaranda virtutum Dominus adimpleverat, verum etiam nuperrimo in tempore coram oculis nostris stupendum miraculum declaratum est, de quo pene innumerabiles testes pque, adhuc manent, qui ad hoc spectaculum praesentes adstiterunt. Quodam tempore, dum, ut annuatim mos est, per omnes provincias, ubi christiana religio firmitatis obtinet vigorem, rogationes trium diere cernitur corpus, catervatim confluentfatigatae plebi in processione et iam ad eandem ęcclesiam revertenti missa cę
Abbreviated transcription (Latin):
reno flumine eodem uoto ac deside¬
rio feruentes: etiam agros suos uine
Quadam igitur die temꝑe undemiȩ
pastor quidam.puerulus cuꝰdam re-¬
ligiosi uiri. errimis nomine. in uine¬
aui głoso uiro collatam intrauit: et
furtim sinum de uuis rapiendo cõ¬
pleuit. Et hoc facto: ad coequales su¬
os cum p̾da rediit. Rogantib quoq
sociis ut secum imꝑtiret p̾dam quã
adportauit. immittenti in sinu ma
nũ dexteram. ita ambe immobiles
adheserunt: ut nec sinistra qua sinus
tenebatur complexus. nec insinu illata¬
dextera posset auerti: contordo ore re¬
trorsum linguȩ ꝑdiderat officium.
Tunc stupentibus reliquis sociis. pu¬
misero et negligente puero. situlam
eorum lingua gebuualdasthorp dicit᷑
ꝑrexit: offerens quod afferebat altari.
et ꝓno uultu una cum puero ꝓstratꝰ
pio pontifice audomaro. clem̃tiam om¬
npotentis exposcit. At post humilita¬
tis lacrimas: obtinuit oratio effectum.
Nam puer surrexit incolumis: et men¬
brorum compago. ad pristinum ẽ of¬

Expanded text:
Reno fluvio, eodem voto ac desiderio ferventes, etiam agros suos vineaQuadam vero die tempore vindemiae pastor, puerulus cuiusdam religiosi viri Eckinus nomine, in vineam glorioso viro conlatam ingressus , furtim sinum de uvis rapiendo complevit et, hoc facto, ad coequales suos cum praeda rediit. Rogantibus quoque sociis, ut expertiretur praeda, quam portavit, inmittenti sibi manum in sinu dexteram ita ambae immobiles adheserunt, ut nec sinistra, qua sinus tenebatur complexus, nec inlata sinu abstrahi poterat; contorto ore retrorsum linguae perdiderat officium. Tunc, stupentibus reliquis sociis, pumisero et neglegente pastore, situlam eorum lingua Gebwaldastborp dicitur, perrexit, offerensqne quod perferebat altari et prono vultu una cum puero prostratpio pontifice Audomaro, clementiam omnipotentis exposcit. Ast post humilitatis lacrimas oratio obtinuit effectum; puer quoque surrexit incolomis, et membrorum compago ad pristinum est of
Abbreviated transcription (Latin):
ri errore ducti idola colebant.SSum¬
mus igitur p̾dictus pontifex au¬
domarus eandem ingressus urbem.
salutifera diuim uerbi p̃cepta sto¬
lidis paganorum cordib tradidit.
ferasq eorum mentes tetris igno¬
rantię caliginib cecatas. largo e¬
uangelii lumine illuminauit: ua¬
naq simulachra destruendo igni
tradidit ÷ sacrilegamq idolorũ cul¬
turam in p̾dicta urbe funditus eũ¬
tit: ominem in ea habitantem ppłm
na sibi suffragante gr̃a. Omni enĩ
oꝑanti bonum: ds̃ coopatur. Si enĩ
ueri dĩ cultum p̾fatus pontifex
conũtit. u̾bum diuinum concur¬
rentib ad eum undiq p̃dicando
turbis. multosq in dĩ nomine a¬
uariis lib̾ando languorib magna¬
rum signa sibi uirtutum. largicio
concessit diuina: de quib nunc
alimificis illius uirtutib sequens
sermo. xp̃o fauente pauca deꝓmere
ꝓperat. Quadam die audomarus
egregius. xp̃i confessor in bononia
u̾bum dei circunstantib turbis

Expanded text:
ri errore ducti, idula colebant. 6. Sumri errore ducti, idula colebant. 6. Summus igitur praedictus pontifex Audomarus, eandem ingressus urbem, salutifera divini verbi precepta stolidis paganorum cordibus tradidit, ferasque eorum mentes, tetris ignorantiae caliginibus caecatas, largo euvangelii lumine inluminavit vanaque simulacra destruendo igni tradidit sacrilegamque idulorum culturam in predicta urbe funditus evertit omnemque in ea habitantem populum na sibi suffragante gratia. Omni enim operanti bonum Deus cooperatur; si enim, veri Dei cultum praefatus pontifex convertit, verbum divinum concurrentibus ad eum undique praedicando turbis, multosque in Dei nomine variis liberando languoribus, magnarum sibi signa virtutum largitio concessit divina, de quibus nunc almigeris illius virtutibus subsequens sermo, Christo favente, pauca depromere properat. Quadam vero die Audomarus egregius Christi confessor in Bononia  spatium verbum Dei circumstantibus turbis
Abbreviated transcription (Latin):
audomari fama: ꝑ multa loca usqy
ad dagoberti francorum regis noti¬
ciam ꝑuenit. Abscondi enim non
pot̾ ciuitas suꝑ montem posita.
opitulante. ad docendum atq guber¬
nandum teruanensis urbis ppłm.
ep̃alem cum magna mentis humi¬
litate sumpsit honorem. In qͦ gradu
u̾bum diuinum in corda credenti¬
um seminans. animarum corpo¬
rumq languores curans: capti¬
uos uinculatosq redimens : ui¬
duarum inopumq p̃ omnib cu¬
ram gerens: plebem sibi a dño cre
ditam. rite gubernabat. Predictus
igitur teruanensis ppłs. licet ante
aduentum beati audomari a sociis
sib. cultui adherebant idolorum.
Postquam autem duo beati uiri
p̃dicti fuscianus et uictoricus. de
p̾fata taruanensium ꝑ rexerunt¬
urbe. et ambianensium ciuitate
martirio coronati sunt: tunc tar¬
uanenses ad culturam it̾um reũ¬
si sunt idolorum. Non solum enim
hi qui nom̃ donni antea recipere
noluerunt. s etiam illi qui a p̾dic¬
tis patrib fuerant baptirati: pa¬

Expanded text:
Audomari fama per multa loca vulgata usque ad Dagoberti Francorum regis notitiam pervenit; abscondi enim non potest civitas super montem posita. opitulante, ad docendum atque gubernandum Terwanensis urbis populum episcopalem cum magna mentis humilitate sumpsit honorem. In quo gradu verbum divinum in corda credentium seminans, animarum corporumque languores curans, captivos vinculatosque redimens, viduarum inopumque pre omnibus curam gerens, plebem sibi a Dditam rite gubernabat. Praedictus igitur Terwanensis populus licet ante adventum B. Audomari a sociis sibus cultui adhaerebant idolorum. Postquam enim duo beati viri praedicti Fuscianus et Victoricus de praedicta Terwanensium urbe perrexerunt, et in Ambianensium civitate martyrio coronati sunt, tunc Terwanenses ad culturam iterum reversi sunt idolorum. Non hi, qui nomen Domini antea recipere noluerunt, sed etiam hi, qui a predictis patribus fuerunt baptizati, pa
Abbreviated transcription (Latin):
uam cernens in littore stantem. qua
soliti fuerant homines transcendere¬
uicinum flum̃. quod accolȩ nominant
ascendit in illam. ludere uolens inter
huius riuuli ripas. Ast illum pela¬
gus rapint: ui ualida uenti. Tunc
subito surgit seua in ponto tempe¬
stas: et ipsa nauicula tumescentib¬
undis quassata. nec gubernacula nec
gub̾natorem habens. huc illucq flu¬
ctib errans. deuenit in mari quod
magno britanniam gurgite secernit
quod spreuit u̾ba doctoris: mori sese
credidit uentis pugnantib et undis:¬
nam nec nauis nec uuenis poterat
resistere pondo. Tunc d̾s illum per
cam ilico deduxit ad t̾ram. Hinc
it̾um stupidus. ignota cernens ar¬
confitens mobedientie culpam la¬

Expanded text:
iculam cernens in littore stantem, qua soliti fuerunt homines parvum transscendere flumen quod accolae nominant ascendit in illam, ipse volens ludere in hujus rivuli ripas. Ast illum in pelagus rapuit vis valida venti. Tunc subito surgens in ponto saeva tempestas, ipsa navicula undis tumescentibus quassata, nec gubernacula nec gubernatorem habens, huc et illuc fluctibus errans natabat in mari quod magno Britanniam gurgite secernit quod sprevit verba patroni; mori sese credidit ventis pugnantibus in undis; nec navis nec juvenis poterat resistere ponto. Tunc illum per cam ilico deduxit ad terram. Tum iterum stupidus, ignota cernens arconfetens inobedientiae culpam, la
Abbreviated transcription (Latin):
ecate tener. fide robustus. districto
regulȩ rigori subditus: inter mona¬
chorum agiũ ppłm fuit imbutus. Om¬
nib xp̃i militib in p̃dicto mona¬
st̃io habitantib: diuina suadente
gr̃a amabilis fuit. Erat enim men¬
militate refertus. in diuina scientia
plemis: districtis parsimoniȩ casti¬
gatus ieiuniis. ꝓlixis noctium ꝑ¬
uigil excubiis: sciens quod scriptũ
ẽ. Beati serui illi quos cum uenerit
dominus: inuenerit uigiliantee.¬

Expanded text:
aetate tener, fide robustus, districto aetate tener, fide robustus, districto regulae rigori subditus, inter agium monachorum populum fuit imbutus, omnibusque Christi militibus in praedicto monasterio habitantibus, divina suadente gratia, amabilis fuit. Erat enim menmilitate refertus, in divina scientia plenus, districtis parcimoniae castigatus jejuniis, prolixis noctium pervigil excubiis, sciens quod scriptum est: Beati sunt servi illi quos, cum venerit Dominus, invenerit vigilante
Abbreviated transcription (Latin):
one in dĩ nomine fuit fundatum. Sc̃o
igitur eustasio abbati qui tunc in p̃¬
dicto monast̾io sc̃e atq beatȩ monacho¬
cum genitore suo sua manifestauit
desideria religiosa.sequens quod scri¬
ptum ẽ. Interroga patrem cuum et
annuntiabit tibi: maiores tuos et
dicent tibi. Sc̃s uero eustasius eos in¬
dĩ nomine flagrare cernens. et in be¬
ati audomari uultu et uerbis gr̃am¬
fuisse cognoscens diuinam. salubre
atq ꝑfectum scdm sacrȩ scripturȩ
auctoritatem p̾dictis dei famulic.
dedit confilrum. suadens uidelicet
utrisq aliquando simul. aliquando
separatim: ut sub regulari discipli¬
na secum in dei ꝑseuerassent seruiti¬
o. Ambo igitur diuino ardentes
amore. sp̃ualis patris eustasii sequen¬
tes consilium: sub sacrȩ regulȩ iugo
mente deuota se subiecerunt. Beatꝰ
igitur eustasius immenso gaudio
repletus: eos sc̃o monachorum con¬
sortio continuo coniunxit. De hinc
sc̃s audomarus sp̃uali gratiaplenus.

Expanded text:
one in Dei nomine fuit fundatum. Sancto one in Dei nomine fuit fundatum. Sancto igitur Austasio abbate , qui tunc in predicto monasterio sanctae atque beatae monacho genitore religiosa manifestaverunt desideria, sequentes quod scriptum est: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi, et majores tuos, et dicent tibi . Sanctus vero Austasius eos Dei amore flagrare cernens, et in B. Audomari vultu et verbis gratiam cognoscens esse divinam, salubre atque perfectum secundum sacrae Scripturae auctoritatem praedictis Dei famulis dedit consilium, suadens videlicet utrisque aliquando simul, aliquando separatim, ut sub regulari disciplina secum in Dei perseverarent servitio. Ambo igitur divino ardentes amore, spiritalis Patris Austasii sequentes consilium, sub sacrae regulae jugum mente devota se subjecerunt. Beatus igitur Austasius immenso gaudio repletus, eos sancto monachorum consortio conjunxit. Dehinc S. Audomarus spiritali gratia plenus,
Abbreviated transcription (Latin):
clarata. Hic igitur agius pontifex
audomarus ex nobilib et molitis
scł̃m scłi dignitatem. et infide catho¬
lica eruditis. ortus fuit natalibus:
in constantiensi regione. nec longe
natus ẽ. Genitor huius inter suos
Hii uero religiosi parentes p̃dictum
gante. in eccłasticis nutriebant disci
plinis: unicum enim eum habebant
filium. Friulfus uero post p̃dictȩ
coniugis obitum. et puero etate et
gr̃a crescente suaui iugo. xp̃i ac leui
diuina stimulante gr̃a. confortante
ac suadente audomaro filio suo: se sud¬
dere studint. Ambo igitur. genitor
uidelicet friulfus cum filio suo au¬
domaro complentes quod scriptũ ẽ.
uade uende omnia que habes et da
pauꝑib et ueni sequere me. et habe¬
bis uitam et̾nam. mundo mortui.
deo uiui. caducis mopes. ꝑennibus
locupletes deo subditi. diabolo rebel
xp̃i militum ꝑrexere cenobium. qͦd
famoso nomine uoca tur luxoui¬
a sc̃ȩ memoriȩ hibernensi uiro beato
colunbano abbate. in burgundie regi¬

Expanded text:
A. 2. Hic igitur agius pontifex Audomarus et nobilibus et inclytis secundum saeculi dignitatem et in fide catholica eruditis ortus fuit parentibus in Constantinense regione, nec longe natus est. Genitor vero hujus inter suos  Hi vero religiosi parentes praedictum gante in ecclesiasticis nutriebant discplinis. Unicum enim Audomarum habebant filium. Friulfus vero post predictae coniugis suae obitum, et puero aetate et gratia crescente, suavi iugo Christi ac levi, divina stimulante misericordia, cum confortante ac suadente Audomaro filio suo se subdere studivit. 2. Ambo igitur, genitor videlicet Friulfus cum beato filio suo Audomaro, inplentes, quod scriptum est: Vade et vende omnia quae habes et da pauperibus et veni, sequere me, et habebis vitam aeternam, mundo mortui, Deo vivi, caducis inopes, perennibus locupletes, Deo subditi, diabulo rebellti militum perrexere caenubium, quod famoso nomine vocatur Luxovianctae memoriae Hibernense viro, beato Columbano abbate, in Burgundiae regi
Abbreviated transcription (Latin):
ueneranda memoria
in omnipodentis ch̃
laudem uenerabili¬
ter est recolenda. et eorum honorabi¬
lis uita ad exemplum fidelium fide¬

Expanded text:
veneranda memoria in omnipotentis Dei laudem venerabiliter est colenda, et eorum honorabilis vita ad exemplum fidelium fide
Abbreviated transcription (Latin):
Cibum unum omnes post horam ieui¬
i accipiebant. Uinum nemo nouerat.
insi quem ĩfirmuitas coegisset. Pleriq
cameloꝵ setis uestiebantur. Mollior ibi
habitus pro crimine erat. Quod eo ma¬
gis sit necesse est: ꝙ multi inter eos no¬
uiles habebantur. qui longe alit educati.
ad hancse humilitatẽ et pacientiam coe¬
gerant. Plures qz ex hiis: postea ep̃os in¬
dimus. Qui emim eẽt cuntas aut ecclĩa.
que nõ de martim monasterio cuperet
sacerdotes:¬

Expanded text:
cibum una omnes post horam ieiunicibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant: pluresque ex eis postea episcopos uidimus. quae enim esset ciuitas aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
cium ferre nõ posset: duobus fere extra
ciuitatẽ milibus monasterium sibi sta¬
tuit. Qui locus tam secretus et remo tus
erat: ut heremi solitudinẽ nõ desideraret.
Ex umo enim latere precisa montis et¬
celsa rupe ambiebatur: reliꝙͣ planiciem
liger flumius redutto paululum simi
dauserat. Una tantum eadem q ara
ad modum ina ad iri poterat. Ip̃e ex ligni
contextam cellulam habebat. Multi qui
dem efratribus: in eundẽ modum. plea¬
q saro superieti montis canato receptis¬
sa sibi fecerant. Discipuli uero otoginta e¬
rant. qui ad exemplum beati magi ta
instituebantur. Nemo ibi quicqm ꝓpeñs
hbrbat. Oimnia ĩ mednum confercdaut
Non emiere aut uendere ut pserisqz mona¬
chis moris est: quicquam licebat Ars
ibi exceptis scriptoribus milla habebas.
Cui tamen oꝑeri minor etas deputa ba¬
tur. Maiores or̃om uacabant Larus sia¬
quam extra cellulain suam egressuo.
insi cum ad locum or̃onis conueniebãt.

Expanded text:
tium ferre non posset, duobus fere extra tium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant.