comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
w̾ardus anglor res disponẽte dõ ¶ grauit.¬
successõne ꝓlis carẽs olimi miserat willõ
duci robertũ cantuarioꝵ ar̾presulẽ et reguosͥ a deo ac
iubuto illũ statuẽs hedẽ. Deinde heralaũ cũctorũ
sue dñacõis comitũ diuiuis et houore at potentia ma¬
tunũ duci destinauit: ut ei de corona sua fidelitatem
sac̾et a xͥano more sacͣmẽtis firmaret. Qͥ d̾ ob hoc ne¬
gouũ uenire ꝯtend̾et. uelificato sreco ionti pontinũ
appulit. xbi ĩ manꝰ w̾idomie albĩsuille comitis mc¬
dit. qͥ idẽ comes captũ cũ sius ꝯfesil ĩ custodia trusit.
Dux aũt ui hoc cõparit. misis legatis molẽt᷑ illum
extorsit. quẽ aliquãdu secũ demorari secit. ⁊ ĩ expe¬
dicõne ꝯͣ britones adduxit. Deinde dux postꝙͣ her aldꝰ
fidelitatẽ sͥ de regno ꝑli̾b sacͣmetis firmauit: ade¬
luam filiũ suã c̾ medietãte angliti regiĩ se datu

Expanded text:
wardus Anglorum rex, disponente Deo, successione prolis carens, olim miserat Willelmo duci Robertum Cantuariorum archipraesulem, ex regno a Deo sibi attributo illum statuens haeredem. Deinde Heraldum cunctorum suae dominationis comitem divitiis et honore ac potentia maximum duci destinavit, ut ei de corona sua fidelitatem faceret, ac Christiano more sacramentis firmaret. Qui dum ob hoc negotium venire contenderet, velificato freto ponti Pontivum appulit; ubi in manus Widonis abbatisvillae comitis incidit. Quem idem comes captum cum suis confestim in custodia trusit. Dux autem ut hoc comperit, missis legatis violenter illum extorsit. Quem aliquandiu secum demorari fecit et in expeditione contra Britones adduxit. Deinde dux, postquam Heraldus fidelitatem sibi de regno pluribus sacramentis firmavit, Adelizam filiam suam cum medietate
Abbreviated transcription (Latin):
lalcͥuinũ. Robiꝰ aũt accepit cõngẽ relictã florẽin
comitis frisie. q̃ uincã ex p̾ditõ florẽno hũat filiã. Qm
robͣtus longe facere uelens a pr̃na heditate dedit eam
philippo regi frãioꝵ. ⁊ ita comitatus frisie remãsit ei iũ
mr̃e p̾dicte puelle. Uñ coguouãtꝰ ẽ rrisio. Deiessit añ
añ mortẽ prĩs suo buldium baldͥnurꝰ comos hamanã¬
sis. ⁊ successit ernulsus siliꝰ eiꝰ pͦgenitꝰ. Tandẽ oleme
balduino ionite flund̾e. c̃ ernulfus comes hamancẽse
debet ei succedẽ. ut po pote nepos ex pͥgeĩto filio enis.
⁊ ad ħ̾ ẽ uteret᷑ philippus rex frãtoꝵ nemẽs ĩauxiliũ
ens. ⁊ machildis regũt ãgłor eͣua eiꝰ. uittẽs eillillĩ

Expanded text:
Balduinum. Robertus autem accepit conjugem relictam Florentii comitis Frisiae, quae unicam ex praedicto Florentio habebat filiam. Quam Robertus longe facere volens a paterna haereditate, dedit eam Philippo regi Francorum. Et ita comitatus Frisiae remansit ei cum matre praedictae puellae, unde cognominatus est Frisio. Decessit autem ante mortem patris sui Balduini Balduinus comes Hainaucensis et successit Ernulfus filius ejus primogenitus. Tandem obeunte Balduino comite Flandriae, cum Ernulfus comes Hainaucensis deberet ei succedere, utpote nepos ex primogenito filio ejus et ad hoc etiam niteretur, Philippus rex Francorum veniens in auxilium ejus, et Mathildis r
Abbreviated transcription (Latin):
ioꝵ uror ludonici regis ded it p̾dc̃o Willõ sororẽ suã
urorẽ. efficiẽs ꝑ maritũ suũ ut idẽ iome flandre̾¬
siũ cõstitue̾t᷑. Deresserat .ii. harolus absqz filio. sscet¬
lũ idẽ willẽ longe aberat a cognacione iominum slãdrie.
Nã mathildis regiia ãgloꝵ ama ip̃iꝰ. suit silia luldin¬
ni.c̾ barlu conitis slũdrẽtium. hic uͥ buldumꝰ duo ͭ si

Expanded text:
rem suam uxorem; efficiens per maritum suum ut idem comes Flandrensium constitueretur. Decesserat enim Carolus absque filio. Nec tamen idem Willelmus longe aberat a cognatione comitum Flandriae. Nam Mathildis regina Anglorum avia ipsius fuit filia Balduini cum Barba comit
Abbreviated transcription (Latin):
El̃. octobris. Ged̾ aũ ãno m̃se februario comĩtes
apparuerat. regib ⁊ ducib mutacõe regnoꝵ t̾ribilꝰ
Rex itaut̃ robtus comes ducatũ normãme .xix. ãmis
ercepto spacõ quo ĩ itin̾e ierlm̃ demoratꝰ ẽ. Fuit hic ro¬
bius miles sortissimꝰ ⁊ mlta nobilit᷑ gessit. marĩe

Expanded text:
al. Octobris. Eodem autem anno, mense Februario, cometes al. Octobris. Eodem autem anno, mense Februario, cometes apparuerat, regibus et ducibus mutatione regnorum terribilis. Rexit autem Robertus comes ducatum Northmanniae 19 annis, excepto spatio, quo in itinere Hierusalem demoratus est. Fuit hic Robertus miles fortissimus et multa nobiliter gessit; maxime
Abbreviated transcription (Latin):
castrũ comitis moritolui qd̾ uocat᷑ tener cheleai atq
ĩ obsidendo laboraret. ut illo  capet. fĩ eiꝰ iomeos rebiꝰ
et comes moritolu ĩ magna m̾lcitudine militum
putales se de rege henrico m̃ditare eũqr oĩo de t̾ra dele̾.
cũ magno ĩpetu irouerũt in eũ. Sed iudicõ dĩ sr̾ cor
uemẽte capti sũt anbo et m̃lti alii c̃ eis. ab hoiłs hẽ¬
rici regis atq añ eũ adducti. Concessit ħ mͦ deus regi
se timẽti uittoriã incruẽtem sic̃ ꝯidã theodosio ĩpa¬
tori siuo suo fei̾at. In h̾ enĩ ꝯflictu ex suis nullus
mã ⁊ oĩa castella conutis moritolu ĩ suũ dinum
susiepit. Acq enñ terra ria sedata. rediens ĩangliã
r obtũ comitem frẽm sunũ ⁊ comitẽ morntolii. ⁊ qͦsamn
alios qͦs ei placuit serũ adduxit. eosq ĩ lib̾a custedia
usq ad t̾minũ uite eortenuit. ẜcm̃ ẽ aũ li Bellũ uxᵈ
tenerihbrai it hẽricũ regẽ ãgloꝵ. ⁊ robͥtũ frẽm suũ

Expanded text:
castrum comitis Moritolii, quod vocatur Tenerchebrai, atque in obsidendo laboraret ut illud caperet, frater ejus comes Robertus et comes Moritolii, cum magna multitudine militum, putantes se de rege Henrico vindicare, eumque omnino de terra delere, cum magno impetu irruerunt in eum. Sed judicio Dei super eos veniente, capti sunt ambo et multi alii cum eis ab hominibus Henrici regis atque ante eum adducti. Concessit hoc modo Deus regi se timenti victoriam incruentam, sicut quondam Theodosio imperatori servo suo fecerat. In hoc enim conflictu ex suis nullusniam et omnia castella comitis Moritolii in suum dominium suscepit. Atque ita omni terra sedata, rediens in Angliam, Robertum comitem fratrem suum et comitem Moritolii et quosdam alios quos ei placuit, secum adduxit, eosque in libera custodia usque ad terminum vitae eorum tenuit. Factum est autem hoc bellum apud Tenerchebrai inter Henri
Abbreviated transcription (Latin):
w̾ifiardũ cognoĩau̾at cũ diuatu apulie ꝯmendauit.
Nob̾tus au̾ frẽs sues qui om̃s duces ul comites fue¬
ĩt. uirtute ⁊ sensu ai sollimitate tnsiendit. Nam
totã apuliã ⁊ calabriã ac siciliũ s̾ subingauit. et t̾n¬
meato mari matiniã ꝑtẽ grecie ĩnasit. ⁊ alexiũ
ĩpatorem qui aͣ dñm suũ michaele̾ augustũ ne¬
quiter rebellau̾at. bello turxit᷑ iũ ĩmẽio ec̾citu ut¬
iũ fugauit. Hn uͦ multa tona fect. ep̃atꝰ ⁊ allũs
plẽs restamauit. bu ut supͣ dix mmiꝰ dõnũ rob̾tum
albẽm sci eorulsi benigni suscepit. ⁊ ꝙͣdã ꝑuã eccle¬
siam supͣ litꝰ culabriti maris sitã que ihonore scẽ
eufenne uirginis ⁊ nͣris dedicata eiat ei tribuit.
At ille ut erat magnanimꝰ ingens ienobiũ ibi ꝯdi¬
oit. ⁊ magnã m̾ititudinẽ monachor ad miliiano᷑
dõ ibidẽ iõgregauit. Ep̃i ⁊ nobiles uiri p̾atm̃ yrẽm

Expanded text:
Wischardum cognominaverat, cum ducatu Apuliae commendavit. Wischardum cognominaverat, cum ducatu Apuliae commendavit. Robertus autem fratres suos, qui omnes duces vel comites fuerunt, virtute et sensu ac sublimitate transcendit. Nam totam Apuliam, Calabriam, ac Siciliam sibi subjugavit et transmeato mari maximam partem Graeciae invasit et Alexium imperatorem, qui contra dominum suum Michaelem Augustum nequiter rebellaverat, bello turpiter cum immenso exercitu victum fugavit. Hic vero multa bona fecit, episcopatusmus, domnum Robertum abbatem Sancti Ebrulfi benigniter suscepit et quamdam parvam ecclesiam supra littus Calabrici maris sitam quae in honore sanctae Euphemiae virginis et martyris dedicata erat, ei tribuit. At ille, ut erat magnanimus, ingens coenobium ibi condidit et magnam multitudinem monachorum ad militandum Deo ibidem congregavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cãm ta subite fuge ab arimgero suo ĩqͥre̾t. en x repẽte
flãnnomiꝰ draco illic eccurrit. tͤ apud sompedis eiꝰ hian¬
it. llam clipeũ eiꝰ qd̾ mirũ dictu ẽ slãma ex ore diaco¬
nis erumpẽs ĩ momẽto totũ ꝯbussit. Deffucto aũ
cuistino . normãm pͥncipes rãmilfũ et ricurdũ ete¬
gerũt. qͥo ductorib mortẽ turstini ulciscẽtes ꝯtru
longobardos aspe rebellaueruẽt. Post aliquot tẽpuc
ꝯstantimẽsis diogo filiꝰ tancredi de alta iulla pͥncipe
normãnoꝵ ĩ appulia fcts est. Hic ipĩana religione
⁊ militari ꝓritate laudabil extitit. Quẽ w̾arso
neapolitanꝰ comes ꝯpat̾ eiꝰ dumi uigilias ĩeccu bi
laurencii .ii. idus augusti ag̾ent. corã altari deun
et sciũ lauiẽtiũ ĩuocãtem trucidauit. Porro inifri¬
dus frat eiꝰ ĩ pͥncipatu ei successit. totũqz apuliã
normiãnis subegit. ̾ postꝙͣ finẽ uite sͥ adẽe ꝑspe¬
rit. abaillard̾ filiũ suũ rob̾to sr̃ĩ sus q̃m ꝓu̾sucus

Expanded text:
e fugae ab armigero suo inquireret, en repente flammivomus draco illi occurrit et caput sonipedis ejus hianit. Nam clypeum ejus, quod mirum dictu est, flamma ex ore draconis erumpens momento totum combussit. Defuncto autem Turstino, Northmanni principes sibi Ranulfum et Richardum elegerunt, quibus ductoribus mortem Turstini ulciscentes, contra Longobardos aspere rebellaverunt. Post aliquot tempus, Constantiniensis Drogo filius Tancredi de Altavilla princeps Northmannorum in Apulia factus est. Hic Christiana religione et militari probitate laudabilis exstitit. Quem Wazo Neapolitanus comes compater ejus dum vigilias in ecclesia Beati Laurentii IV Idus Augusti agerent, coram altari Deum et sanctum Laurentium invocantem trucidavit. Porro Umfridus frater ejus in principatu ei successit, totamque Apuliam Northmannis subegit. Qui postquam finem vitae sibi adesse perspexit, Abailardum filium suum Rob
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̾cipue archep̃o treuerẽsi ꝯͥ eã dũ mecͣretur int̾ sua
brachia reu̾ent tenuit. Dem̃ ꝯecratã reqnã usq ad
tempestinũ tp̃s nuptiaꝵ studiose nutri p̃cepit. in quo
cõpon̾et. de ꝯͣ nobilissima ĩꝑatrice: insequẽtib plemus
disseremꝰ. Predits aũt wills filiꝰ hẽrici regis. qͥ posti
sororẽ machuldem ĩpat̾cẽ natus est. l eũ cã masculim
serus illi p̾posiuꝰ cũ iã ad inuemilẽ etatẽ. uenisset mor¬
temiatura obit. ꝯ .ii. tͣnffretaret de noi mũma ĩ an
oꝑtimatee prĩs eiꝰ nau fragio pierũi. Quo solo euentu
selicitatẽ excellẽtissimi regis fortuna aliꝙͣtisꝑ obnbi¬
lauit. licz ĩaliis oĩb sͥ arrid̾et iocondissima. His an¬
ticiꝑando cõmemioratis: ad ordinẽ rei gesie reu̾tamur.

Expanded text:
et praecipue archiepiscopo Treverensi, qui eam, dum consecraretur, inter sua brachia reverenter tenuit. Deinde consecratam reginam usque ad tempestivum tempus nuptiarum studiose nutriri praecepit, in quo componeret. De qua nobilissima imperatrice in sequentibus plenius disseremus. Praedictus autem Willelmus, filius Henrici regis, qui post sororem Mathildem imperatricem natus est, licet eum causa masculini sexus illi praeposuimus, cum jam ad juvenilem aetatem venisset, morte immatura obiit. Cum enim transfretaret de Normannia in Angoptimates patris ejus naufragio perierunt. Quo solo eventu felicitatem excellentissimi regis fortuna aliquantisper obnubilavit, licet in aliis omnibus sibi arrideret jucundissima. His anticipando commemoratis, ad ordinem rei gestae revertamur.
Abbreviated transcription (Latin):
unos ieligiosos ⁊ ecͣamdei ꝓtegendo. ⁊ auxiliũ ferẽdo
ad modũ uen̾atus ẽ. plixiꝰ ex plicãdos uellemꝰ acce¬
dere. Eod̾ wissõ ⁊̃ regnũ anqlie ꝓcurĩte. Morellus
nexos rob̾ti demõb̃io comitis norchumbrelanoie pͥ¬
oictũ malconũ iegẽ sceihie irrupcõnes iaqna faciẽ¬

Expanded text:
eligiosos et Ecclesiam Dei protegendo et auxilium ferendo, admodum veneratus est, prolixius explicandus vellemus accedere. Eodem Willelmo regnum Angliae procurante, Morellus nepos Roberti de Moubraio comitis Northumbrelandiae praedictum Malcomum regem Scotiae irruptiones in Anglia facien
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ Si qͥs uͦ plemꝰ illa nosse desid̾at librũ auillĩ pic¬
tauẽsis luxoniaꝵ archidiacomi ead gesta sic̃ iopiop itu
eloquẽti smone affatĩ ꝯtinẽtem. legat. Edidit p̾tẽa
de cad̾ mat̾ia opꝰ ñ cõtẽpnẽd̾ guido ep̃s ambianc̃sis.
heroico metro exaratũ. S ut iam finem dicẽdi fauaꝰ
cam̃ mortis sccm̃ existimacõem quoꝵdã pandamiꝰ. Cũ
gͦ idẽ rex uctoriosus pꝰ plu̾na bella pꝰ m̾ltiplues etpedi¬
cões tã in uormãma ꝙͣ ĩ angłia. ⁊ ĩminore britãma
seu eciã ĩ cenomãma. prosꝑo eritu ꝯsũmatas: oppidũ

Expanded text:
sse desiderat, librum Willelmi Pictavensis, Luxoviorum archidiaconi, eadem gesta sicut copiose, ita eloquenti sermone affatim continentem, legat. Edidit praeterea de eadem materia opus non contemnendum Guido episcopus Ambianensis, heroico metro exaratum. Sed ut jam finem dicendi faciamus, causam mortis secundum existimationem quorumdam pandamus. Cum ergo idem rex victoriosus post plurima bella, post multiplices expeditiones tam in Northmannia quam in Anglia et in minore Britannia, seu etiam in Cenomannia prospero exitu consummatas, oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
alis. utraqz regnia margareta .s. c mathildis fu̾int.
lib̾ qͥ deiita ip̃aꝵ scͥptus est plauo hmouedescͥbit. Nec
illud p̾t̾mictend̃ ꝯd̾ a siẽ recordacõis auselino cantuari¬
ensi archiepõ eadẽ machildis ĩ festilate scĩ martini a¬
pud w̾estinonaslum hẽrno regi nobi lissimo deponsa¬
ta. ⁊ eod̾ die regali diademate ĩsignata est. Fun aũt
rex heuricꝰ iur plib mtͣutib p̾ditus. iusuicie ac pacis
sectitor. religionis amator. ñqͦꝵ ⁊ surũ fuelissimꝰ¬

Expanded text:
alis utraque regina, Margareta scilicet et Mathildis, fuerint; liber qui de Vita ipsarum scriptus est, plano sermone describit. Nec illud praetermittendum quod a sanctae recordationis Anselmo Cantuariensi archiepiscopo eadem Mathildis in festivitate sancti Martini apud Westmonasterium Henrico regi nobilissimo desponsata et eodem die regali diademate insignita est. Fuit autem rex Henricus vir pluribus virtutibus praeditus, justitiae ac pacis sectator, religionis amator, iniquorum e
Abbreviated transcription (Latin):
potẽtissimo ut siliã tllmi comitis laugabardie neptẽ
indelic liberti qndã renomãnẽsis comiitis et pͦenita
filia ĩ mrĩoniũ ducat. cristimãter hac ouasione se posse
quo ꝑiuadc̃do diutiꝰ ĩmorari illit uecesse nõ tuit. cñ iũ
esfectũ ꝓdurit. Nec ip̃m uͭ ꝯsiliarios suos ub hac rebellio¬
nor ducũ dicõe regio cenomũmca eit. lad̾ iclu memo
angloꝵ expugnator eosd̾ cenomãnẽses ce opp̾ssione
gaufridi marcelli semoris libans. alis sue ꝓtectõis umu¬
uitos gͦ aduirit. illos ut ꝓpͥos ixxit. ac suis successorib
regẽdos moriẽs dimisit᷑. Uũ scm̃ est ut paulo pꝰ mortẽ

Expanded text:
simo, ut filiam cujusdam comitis Langobardiae, neptem videlicet Hereberti quondam Cenomannensis comitis ex primogenita filia in matrimonium ducat; existimantes hac occasione se posse quo persuadendo diutius immorari illis necesse non fuit, cum jam effectum perduxit. Nec ipsum nec consiliarios suos, ab hac rebellionorum ducum ditione regio Cenomannica egit, vel quoAnglorum expugnator, eosdem Cenomannenses de oppressione Gaufridi Martelli senioris liberans, alii suae protectionis munitos, quoad vixit illos ut proprios rexit, ac suis successoribus regendos moriens dimisit. Unde factum est ut paulo post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
dedit cid̾ eñt. ⁊ tand̾ ierlim̾ petens c̃ uxore sua sorore
willĩ comitis de uurẽna ĩ ip̃o um̾e mortuꝰ en. Uror u¬
etꝰ inde rediẽs: nuisit droton de monceio ex qͣ id̾ dogo
susierit uũ fibũ noĩe drogonẽ. Surcessit p̾acto guas¬
do siliꝰ eiꝰ noĩe hugo. qͥ ex sorere ⁊oduhi de ꝑrona comi

Expanded text:
esiae, et tandem Hierusalem petens cum uxore sua Edithua sorore Willelmi comitis de Warenna, in ipso itinere mortuus est. Uxor vero inde rediens nupsit Drogoni de Monceio, ex qua idem Drogo suscepit unum filium nomine Drogonem. Successit praedicto Giraldo filius ejus nomine Hugo, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
ext hec aliꝙͣto tpĩs emẽsõ cõcordiã secerũt ad ĩuic̃¬
Wills̾ rec ãglor ⁊ rob̾tus dux normãme. licet
regntĩ anglie ip̃e rob̾tꝰ facillime paulo añ potiusset
hr̃e. nͥ iuinus cautus ẽẽt. Siquidẽ eustathiꝰ coner bo¬
lome. et ex̃s liuocẽsis ⁊ cemes moritolui patriu ip̃ius
et alu pͥncipes normãme c̃ magne apparatu miliiu
mare tͣnseñtes. ronescestrã ⁊ alia nõ uulla castella ĩ co¬
mitatu cãtuariẽsi occupãtes. ⁊ teuẽtes ad opus illiꝰ.
ille cꝰ cã tũtum discͥmẽ subierat ñ subueĩt. c̃ dedecore
ipãs qͣs teuebant inumcões exeũtes ad ꝓp̃u sũt reu̾si
fitã est ituqz tandẽ int̾ eos apd̾ cademũ in diximꝰ ad

Expanded text:
 fecerunt ad inviceWillelmus rex Anglorum et Robertus dux Northmanniae, licet regnum Angliae ipse Robertus facillime paulo ante potuisset habere, nisi minus cautus esset. Siquidem Eustachius comes Boloniae et episcopus Bajocensis et comes Moritolii patrui ipsius et alii principes Northmanniae, cum magno apparatu militum mare transeuntes, Bovecestriam et alia nonnulla castella in comitatu Cantuariensi occupantes et tenentes ad opus illius;ille cujus causa tantum discrimen subierant, non subvenit, cum dedecore ipsas quas tenebant munitiones exeuntes, ad propria sunt reversi. Facta est itaque tandem inter eos apud Cadomu
Abbreviated transcription (Latin):
fulione conuite audegauoꝵ obsedisse abaulerat enĩ
ilsã iubẽ pͥmum helyas hoĩb regis .s cies ctm re¬
gis reddid̾ant. uñ itm eos helias obsed̾a̾t. hoc ũꝙͣ an¬
dito. ꝯ eẽt ĩ anglia accersitis quos tt forte sent̃ hẽlat
militib ĩpans ut reliqꝰ qui abereant se seq̃rent᷑. ad
rege qd nauffragio ꝑisset. Transitoq mari uelud
ꝯͣ uimi clemẽtorũ. pditõs conntes solo auditu sii
aduẽtus ab obsidione tugauit. Hec inꝙͣ ⁊ bas silũt¬

Expanded text:
se; abstulerat enim illam urbem primum Helias hominibus regis, sed cives iterum regi reddiderant, unde eos iterum Helias obsederat; hoc, inquam, audito, cum esset in Anglia, accersitis quos tunc forte secum habebat militibus, imperans ut reliqui qui aberant se sequerentur, ad rege quod naufragio perisset. Transitoque mari, velut contra vim elementorum, praedictos comites solo auditu sui adventus ab obsidione fugavit. Haec, inquam, et al
Abbreviated transcription (Latin):
altiꝰ uͦ hac de iã uuẽte pr̃e regnũ queretat. qd maria¬
rita filia herl̾ti dndĩ tenomãnensis conius. ip̃i fu̾at
desponsata. licei añꝙͣ ad iiptias eiꝰ ꝑtingͥet. apd̃ siscan¬
num uirgo ead̾ rͦ denola obierit. Cũ gͥ in pontiur apd
et diuutũ normãme maxime ĩ margie extursioĩb
⁊ rapinis demoluetur. audito ñcio excestus prĩs. con¬
festim ueniens rothomagũ ix̃am iiuitalem ⁊ totũ
oniatũ sũ ulla cõtraduõne suscepit. Cñqz sui fideles
eum exhortatẽtur ut regnũ anglie s a frẽ pͥreptũ ue¬
lonus armis Eͥmet restuueret. simpluuate soutu. ⁊ ut
ita dicã imprudẽtie ꝓxima. respendisse serlur. Per ãglor
dĩ siego eẽm in alixãdria ecpenarent me angli. iͭ añ aduẽ

Expanded text:
 hac de causa vivente patre regimen quaerebat, quod Margareta filia Herberti quondam Cenomannensis comitis ipsi fuerat desponsata; licet, antequam ad nuptias ejus pertingeret, apud Fiscannum virgo eadem Christo devota obierit. Cum igitur in Pontivo apud et ducatum Northmanniae maxime in margine, excursionibus et rapinis demoliretur; audito nuntio excessus patris, confestim veniens Rothomagum, ipsam civitatem et totum ducatum sine ulla contradictione suscepit. Cumque sui fideles eum exhortarentur, ut regnum Angliae sibi a fratre praereptum velocius armis sibimet restitueret, simplicitate solita, et, ut ita dicam, imprudentiae proxima, respondisse fertur: « Per angelos Dei, si ego essem in Al
Abbreviated transcription (Latin):
udeceus indet᷑ uthic lib̾ qͥ septimꝰ cuditur
et ex pte nõ medica es gestas liẽnci nobilissimi regis silu
pdicti. Willĩ edicerent. sclõ futuro et maxinme posteris mn¬
randas ꝓponact. Nec ñuerito hic nũs illi uiro cõgrunt. qui
nõ solũ honeitate aĩ: uerũ ĩ corporis ꝓbitate uͦ indelicet
t̾nario ⁊ quat̾nario pliiũ emicuit. Ad haccedit. qd̾ id̾ rex
quẽ descͥbend̾ susceximꝰ ĩseptimo gͣdu genealogie normã¬
nor diuũ reꝑttur. si ĩcipias ꝯputare a rollone duce. qͥsuit¬

Expanded text:
septimus cuditur et ex parte non modica res gestas Henrici nobilissimi regis filii praedicti Willelmi edisserens, saeculo futuro et maxime posteris imitandas proponat. Nec immerito hic numerus illi viro congruit, qui non solum honestate animi, verum etiam corporis probitate, vero videlicet ternario et quaternario plurimum emicuit. Ad hoc accidit quod idem rex quem describendum suscepimus, in septimo gradu genealogiae Northmannorum ducum reperitur, si incipias computare a Rollone duce, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dauit. ut qͣmdiu id̾ dux in p̾dicta pegͥnacõe moraretur.
ip̃e diccatũ normãme ꝓ eis uadere hr̃et. illũ duci restitu¬
tuiꝰ. cũ ip̃es p̾taxatã peaumã rediẽs recõsignascet. His
itaqz gestis: comes hẽricꝰ ꝯtulit se ad regẽ Wlliã. atq
om̃io c̃ eo remãsit. tͥ id̾ iec comiatũ cõitãtimẽsẽ ⁊ baio¬
censem p̾t̾ ciuriatẽ reuocas ⁊ oppidũ cadoni ex ĩtegro ꝯ

Expanded text:
davit ut, quandiu idem dux in praedicta peregrinatione moraretur, ipse ducatum Northmanniae pro eis vadens haberet, illum duci restituturus, cum ipse sibi praetaxatam pecuniam rediens reconsignasset. His itaque gestis, comes Henricus contulit se ad regem Willelmum, atque omnino cum eo remansit, cui idem rex comitatum Constantiniensem et Bajocensem, praeter civi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ip̃e solus successit. aliqͣ l̾ breuit̾ dicł̾aa st̃ macime c̃
h ad iõmẽdacõem suscepte mat̾ie ꝓficiat. Sicut eiꝰ solẽt¬
ħ ead̾ nimuturitate osilu. ⁊ ĩ iegime dutatꝰ ip̃m mi¬
nus utilan ñ mẽdacit asserebat. At hericꝰ. i illa ꝯplettes
solus ꝙ q̃ insinglis eoꝵ houesta indelũtar ⁊ ea pit̾ qͥbu
ipĩs carere iam diximꝰ. nõ solũ illic s ioĩtz sui tp̃is

Expanded text:
l breviter dicenda sunt; maxime cum hoc ad commendationem susceptae materiae proficiat. Sicut enim pihaec eadem in maturitate consilii et in regimine ducatus ipsum minus utilem non mendaciter asserebat. At Henricus et illa complectens solus, quae in singulis eorum honesta videbantur et ea pariter quibus ipsos carere ja
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ̃ iapud est orbis osisus. l tutꝰ ꝯcitꝰ au fugit. Bat¬
mundus aũ licet hiẽt mugnã t̾rum in apulia tandem
cũ celis uormãnis et francis perrexit dimicare adu̾suͨ
sarracenos. qͥ tũt tp̾g oñis fere ciui tates romane tene¬
bant. Debellatis tandẽ paganis et subingatis iubibus

Expanded text:
 caput est orbis, confisus, vel tutus, concitus aufugit. Boamundus autem, licet haberet magnam terram, in Apulia tandem cum caeteris Northmannis et Francis perrexit dimicare adversus Sarracenos, qui tunc temporis omnes fere civitates Romaniae tenebant. Debellatis tandem paganis et subjugatis urbibus
Abbreviated transcription (Latin):
num ⁊ hugonẽ de mõte ferti. Hic huge occisus ẽ nͥ ñ
et heuritꝰ deserruru ĩ qdt̃ rẽflictu quẽ it se reꝑant.
filiꝰ aũt huiꝰ hugonis fuit sids̃ huge. qͥ pra suit me¬
uachus betiẽtis. Idem uͦ hugo de filia ricardi de bello¬
fago suuit unã siliã qͣui gislebertꝰ deganr duxit. bix
ꝯͣ genut ꝯͣrtũ hugonẽ ꝯͥ duxii adclinã filiũ roberti co¬
nitis mellentis. ex qͣ genuit siliũ suũ pͥmogenitũ
qr sids hugo mortua pͥma muore duxit aliã ex qͣ genu¬
gre deffu̾itisut. Nobtus aut̃ debellesago cirta fiuen

Expanded text:
Hic Hugo occisus est, necnon et Henricus de Ferrariis in quodam conflictu quem inter se coeperant. Filius autem hujus Hugonis fuit secundus Hugo, qui postea fuit monachus Beccensis. Idem vero Hugo de filia Richardi de Bellofago habuit unam filiam, quam Gislebertus de Ganz duxit. Ex qua genuit quartum Hugonem, qui duxit Adelinam filiam Roberti comitis Mellenti, ex qua genuit filium suum primogenitum ia secundus Hugo, mortua prima uxore, duxit aliam ex qua genugre defuncti sunt. Robertus autem de Bellofago ci
Abbreviated transcription (Latin):
titu eoꝵ illd oẜsedit. torisq mrib expugnare ceꝑit. pdr¬
ro nulttes oedius liuocasimi p̾sulis atq hugonit de
monte forti. qͥb custodia dorch̃me iredita erat: ꝑ spi¬
cientes absẽtib dñis sic ie ĩopiata ol sessos. libalib
aũ aacus. mor portas patefuciuut. iiaminit sorat
panrnt. ꝯsertoq c̾tami ne cũctos ẽ dedecore ab obsidio¬
ne abigint. Enstuchiꝰ aũ ad mare der̾ites t̃ pautis.
indecent̾ nauigio anfugit. Cet̾i uͦ ad deuerũ montis.

Expanded text:
d obsedit, totisque viribus expugnare coepit. Porro milites Odonis Bajocasini praesulis, atque Hugonis de Monteforti, quibus custodia Doroberniae credita erat, perspicientes absentibus dominis sic se inopinato obsessos, liberalibus animis accensi mox portas patefaciunt, unanimiter foras proruunt, consertoque certamine cunctos cum dedecore ab obsidione abigunt. Eustachius autem ad mare devertens, cum paucis indecenter navigio aufugit. Caeteri vero ad devexum mont
Abbreviated transcription (Latin):
Ceuunt ex ea duos silios. hugonẽ. postaa epm̃ baiorẽsem.
⁊ io hamnẽ abrincatensem iqͥ ad ultimũ arilg̃s fuit
rit ricard̾ de bellofago. de ꝙͣ genuit rob̾tũ qͥ ei successi .
⁊ filius ples. qͣz una m̃cta est hugoni de mõie sorti in¬
mai monio. Et qz de hoc hugone incidẽt̃ feciꝰ mẽtio¬
neui. utile duximus de eiꝰ am̃essorio bremt uliqͥs dic̾¬

Expanded text:
x ea duos filios, Hugonem postea episcopum Bajocensem, et Joannem Abrincatensem qui ad ultimum fuit xit Richardus de Bellofago, de qua genuit Robertum qui ei successit, et filias plures, quarum una juncta est Hugoni de Monteforti matrimonio. Et quia de hoc Hugone incidenter fecimus mentionem, utile duximus de ejus antecessoribus breviter aliquid dic
Abbreviated transcription (Latin):
nerib leta lit iõsossus ocrubuit. Angliuͦ postꝙͣ iota
minẽte u̾sa facie subfidiũ fuge appeciert. Itaq normã¬
ni d̾ anglos fug̾e̾ uidert : tota noite dñica ees ad det mẽ¬
tum sui obinge ꝑsacuti sũt. Nam crescentes herle ac̃ti¬
quũ ag̾em tegebãt uͥ summoꝵe c̾rentes normãm iñ
equis ⁊arnus iuebãt. ac sese dũ uꝰ repẽte suꝑ alterũ
cadebat uicissim ex lngełunt. Ibi minirũ ut fer̃t.
fine .xu. milia perierũt. Sit om̃ps dẽ p̾die idꝰ estobe.
ĩnumeres pctõres nt̾usqz phalangis puuiit diu̾sis
modis. Nam uesama semẽte normãnoꝵ ĩdie salbĩ
multuit mͬlta milia angłoꝵe qͥ longe aũ ĩuoiẽtẽ

Expanded text:
neribus lethaliter confossus occubuit. Angli vero, postquam tota neribus lethaliter confossus occubuit. Angli vero, postquam tota minente, versa facie, subsidium fugae appetierunt. Itaque Northmanni, dum Anglos fugere viderunt, tota nocte Dominica eos ad detrimentum sui obnixe persecuti sunt. Nam crescentes herbae antiquum aggerem tegebant, ubi summopere currentes Northmanni cum equis et armis ruebant, ac sese, dum unus repente super alterum cadebat, vicissim exstinguebant. Ibi nimirum, ut ferunt, ferme 15 millia perierunt. Sic omnipotens Deus pridie Idus Octobris innumeros peccatores utriusque phalangis puniit diversis modis. Nam vesania saeviente Northmannorum in die Sabbati multavit multa millia Anglorum, qui longe
Abbreviated transcription (Latin):
mare pene uesellũ appulat e uͥ statĩ furmissimo uallo ra¬
strum condidit ꝓbisqz militibz cõmisit. Deide fest mꝰ ha¬
stingas uenit ibiqz cto oꝑe aliud firmauit. Heraldus aũ
suũ ꝑeniit. ac heraldũ Regem norchunege qͥ costũ iu¬
uare uen̾at. Hec pugna nonis octobris ĩdie salbl filu
est: in quo pene totus norchuuingenaꝵ ex̾citꝰ ab ãglii
cesusẽ. Inde uictor heraldꝰ loudoniã redut. s de frat¬
cidio diu gande̾ ũl secuiꝰ eẽ ñ pouuit. qr legaiꝰ ei norman¬
uoc adesse mox inuiciauit. Q¬

Expanded text:
issimo vallo castrum condidit, probisque militibus commisit. Deinde festinus Hastingas venit, ibique cito opere aliud firmavit. Heraldus autesuum peremit, ac Heraldum regem Northwegae, qui Tosticum juvare venerat. Haec pugna Nonis Octobris, in die Sabbati facta est, in qua pene totus Northwigenarum exercitus ab Anglis casus est. Inde victor Heraddus Lundoniam rediit, sed de fratricidio diu gaudere, vel securus esse non potuit; quia legatus ei Northmannos adesse mox nuntiavit.
Abbreviated transcription (Latin):
bruom nupsit. atqr t̃ eod̃ ĩ dieb urbam pape ierlim̃
perrent. Pfatus heros duo ienobia monaihor sie
marie celi regine condidit mmũ apd̾ lirã uͥ ꝯmgẽsuã
ꝯescu et roduhsus filiꝰ eiꝰ a puericia monathꝰ dõ
militauit du. Ir̃e qͦz cũ Willõ duce anglos marĩe
ꝑdoniuit. ⁊ comitatũ hfordi cũ magna ꝑie regni
sensu i uirib optiniui. De inqz ãno ab ĩcarnacõne dõ¬
mm.lxx. cũ philipo rege sr̃coꝵ ilandriũ preeit. uolẽs
baldumo machildis regine nepoti subuenire. Robꝰ¬
tus aũ fresio c̃ ex̾citu hemci ĩputoris sociatotuneis
sius .x. kl. nutrui diñco septuages mie ĩpates mane
pͥoaupauit i philiro c̾ srlus sugiẽte. bulduinũ nepo¬
temsuũ ⁊ willm̃ conitẽ telis suoꝵ occidit. Post eu

Expanded text:
Britoni nupsit, atque cum eodem in diebus Urbani papae Hierusalem perrexit. Praefatus heros duo coenobia monachorum Sanctae Mariae coeli reginae condidit. Unum apud Liram, ubi quiescit et Rodulphus filius ejus a pueritia monachus Deo diu militavit. Ipse quoque cum Willelmo duce Anglos maxime perdomuit et comitatum Herfordiae cum magna parte regni sensu et viribus obtinuit. Denique anno ab Incarnatione Domini 1070 cum Philippo rege Francorum Flandriam perrexit, volens Balduino Mathildis reginae nepoti subvenire. Robertus autem Frisio cum exercitu Henrici imperatoris sociato cuneis suis, X Kal. Martii, Dominico Septuagesimae imparatos mane praeoccupavit et Philippo cum Francis fugiente, Balduinum nepotem suum, et Willelmum comitem
Abbreviated transcription (Latin):
eum pͥsumpsisse dicitit ꝙ capite suo smne meꝑmisfione
mnume apientaret. hec pͦ diceliit. s postꝙͣ rei geste or¬
ma c̃ duce Rob̾to. Ded̾at aut eid̾ hẽruo pat̾ siuiꝰ moriẽs
u. iuille libras anglite monete. Rer̾tus eciã frat̾ suus
dedit illi comitatũ ꝯstãtimẽsem. l ut alu uolt̃ inua¬
diauit. sz ñ diuciꝰ inde gauisus ẽ. Nam muirentis qͥbrdĩ¬
uililz occasionib. ꝑ maloꝵ tñ hoĩ snqgesnones ip̃m

Expanded text:
suo sine mea permissione minime attentaret. » Haec primo dicebat, sed postquam rei gestae ornia cum duce Roberto. Dederat autem ei Henrico pater suus moriens quinque mille libras Angliae monetae. Robertus etiam frater suus dedit illi comitatum Constantiniensem, vel, ut alii volunt, invadiavit. Sed non diutius inde gavisus est. Nam inventis quibu
Abbreviated transcription (Latin):
sis uͦ abbĩe regimẽ elegãtissimo serlomi ꝑici scͥpturaꝵ
ẽ eloq̃ucia pollẽti reliquit. qͥ pꝰ .ii. ãnor .⁊.iii. menses
aruus eam sͥ uẽdicare audax chunanꝰ come ᷤ bri¬
tũmo insꝰ est eũ missa legacõne lꝰ modi terr̾e̾. Audio
te inquit uunc nelle rusinare ꝓficisu. ⁊ ãglie tͥ reqnũ
naucisu. Inde m̾ltũ gaudeo. s ut mͥ nermãniã reditis

Expanded text:
mo Serloni, peritia Scripturarum et eloquentia pollenti, reliquit; qui post duos annos et tres menses armis eam sibi vindicare, audax Chunanus comes Britanniae nisus est eum, missa legatione hujusmodi, terrere: « Audio te, inquit, nunc velle trans mare proficisci et Angliae tibi regnum nancisci. Inde multum gaudeo, sed ut mihi Northmanniam
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ ec̾citu tc̾ morantẽ uen̾at. qͣlism̃q cõtordia ⁊ ꝙͣtũ
ad ducẽ robe :tũ spectat ꝓbros atqz cãpnosa. Ñ qͥuid
rex wills̃ ĩ normanuiã occupan̾at ꝓ infideliuatẽ ho¬
miñ ducie qͥ eid̃ regi suas municões tradiderãt. ꝙͣi lun
militib iỹe ꝯriẜat: ut inde nẽm suñ ĩsestaretur ĩpnne
ximissus ẽ habere. Muucõne ͭ ille ꝯͣs lĩ mͦ tenebat suerunt¬

Expanded text:
c morantem venerat, qualiscunque concordia et quantum ad ducem Robertum spectat probrosa atque damnosa. Nam quidquid rex Willelmus in Northmannia occupaverat, per infidelitatem hominum ducis, qui eidem regi suas munitiones tradiderant, quas suis militibus ipse commiserat, ut inde fratrem suum infestarent, impune permissus e
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ obsidẽ retimuit. Demq elb̾ardꝰ rex cõpleto feli¬
q̃uit e sclõ iꝰ regnũ heraldus ꝯtrns ĩuasit ex fide¬
liate peioratus qͣm iurau̾at duci. Ad quẽ dux lega¬
tor protinꝰ direxit. hortaus ut ab hac in sania rezi¬
piceret et sidẽ qͣu miumẽlo soponderat. cum digna subiende
huaret. At ille nõ solũ hoc audire cõtemps it: u̾n omnẽ anglo¬
rũ gentẽ ab illo infidedlit᷑ au̾tit. Grithfridi qͦ regis W̾a
ĩ ꝑte circu comets aꝑꝑuit. qͤ trib radiis longiꝰ glensis ma¬

Expanded text:
ligravit e saeculo. Cujus regnum Heraldus continuo invasit, ex fidelitate pejeratus quam juraverat duci. Ad quem dux protinus legatos direxit, hortans ut ab hac insania resipisceret et fidem quam juramento spoponderat, condigna subjectione servaret. At ille non solum hoc audire contempsit, verum omnem Anglorum gentem ab illo infideliter avertit. Grithfridi quoque regis Win parte Circii cometes apparuit, quae tribus radiis longius protensis, ma
Abbreviated transcription (Latin):
cã corporee salutis a iohẽ medicoꝵ ꝑitissimo pocõnem
accepit. G neueno mimã sitĩ ĩ ferente iussu archia¬
tu spͥmt ⁊ acubiculario potũ acciprẽs d̾ medicꝰ abcẽt.
ante purgacõem bibit. Unde ninis hirmatꝰ. eod̾ die
pꝰ pcepcõem sacre eucharistie obiit. P hillippũ uͦ siliũ
siuĩ in regie francoꝵ h̾edem cõstituit. i tutele bul¬
diuu flandrensis sairape commendauit.

Expanded text:
causa corporeae salutis a Joanne medicorum peritissimo potionem causa corporeae salutis a Joanne medicorum peritissimo potionem accepit. Sed veneno nimiam sitim inferente jussum Archiatri sprevit et a cubiculario potum accipiens, dum medicus abesset, ante purgationem bibit. Unde nimis infirmatus, eodem die post perceptionem sacrae Eucharistiae obiit. Philippum vero filium suum in regimine Francorum haeredem constituit et tutelae Balduini Flandrensis satrapae commendavit.
Abbreviated transcription (Latin):
normãniã aggredit᷑. Qui comitatũ ꝑtͣnsiẽs ornuẽ¬
sem ⁊ penetrans baiocatensem tandẽ reflexo calle rede¬
nudi uadũ aie appeciit. Qd̃ rege transeũte media exͣ¬
citus pare substitit. mari eructuãte: ob rdũdacõem flu¬
nuuins ñ ualens iͥnsiucare: Cum qͥbz dux alacriter
supuenieus sub regis oclĩs ilico cõgressus lanta illos
cede ꝓstrauit. i quos gladiꝰ uõ extheit hos ꝑ norman¬
nica ꝯpeta. disꝑge: et molencia dir̃e captitatis. Ridẽs
aũ rer suor it̾itũ qͣntotiꝰ ualiii a normãnuis recessit.
et ad eos ultͣuenire nꝰ appofint. ilmicitiã quoqz ducis
ꝯnd̾ata eius ꝓbitate regͦsuit. ⁊ tegulense castrum
qd̾ dudũ abstulerat illi t̾didit. Sepedutꝰ rex uala
fuit militaris. magneq fortitudĩs ⁊ pictatis. Ma¬
buit. ex qͣ duos filiox phillippiĩ ⁊ hugonẽ iuã q filiã
genuit. Qͥ postꝙͣ reguũ gallie sẽ .xiu. ãmie rerit:

Expanded text:
Northmanniam aggreditur. Qui comitatum pertransiens OximenNorthmanniam aggreditur. Qui comitatum pertransiens Oximensem et penetrans Bajoacensem, tandem reflexo calle redeundi vadum Divae appetiit. Quod rege transeunte, media exercitus pars substitit, mari eructuante, ob redundationem fluminis non valens transmeare. Cum quibus dux acriter superveniens sub regis oculis illico congressus, tanta illos caede prostravit, ut quos gladius non exstinxit, hos per Northmannica compita dispergeret violentia dirae captivitatis. Videns autem rex suorum interitum, quantocius valuit a Northmannis recessit et ad eos ultra venire non apposuit. Amicitiam quoque ducis, considerata ejus probitate, requisivit, et Tegulense castrum, quod dudum abstulerat, illi tradidit. Saepedictus rex valde fuit militaris, magnaeque fortitudinis et pietatis. Mafiliam genuit. Qui postquam regnum Galliae fere 25 annis rexit,
Abbreviated transcription (Latin):
ã goisfiedo ionirie eͥ illati. ad urhẽ cenomãnitam
post aliquot anuos arma conu̾tit. As igiturerisi¬
care pot̾it quot militũ ĩ cursib quot legionũ eo expedi¬
coĩb illam afflir̾it. dd poftremũ uicti cenomiãmꝰ iam
cassellis ꝑ iictũ comitalũ subactis. dectras duci dede¬
rũt. fide̾ rangẽtes illi artiss mus sacͣmetis. In quorũ
medio ad domãdam coꝵ insolentiã duo inunicipia in
mõte harbato seu barbello stabiliuit suisqz militibz custo¬
dienda cõmisit. Meduanũ uͦ castellũ cuĩdaui opulenti
militis noĩe goiffredi ad huc restit̾at. q̃midux excitibuᷤ
app̃licitis aluꝙͣ diu oprugnans cepit. igueq miercto. ꝑ
dues pu̾os qͥ clam adludẽdũ cũ oppidanis ĩ sãtib ĩtra¬
uerant ꝯbussit qd it̾ui restauiauit ⁊ custob sins mĩn
ex aũt hẽricꝰ ĩiuriã sͥ aduce illatã ¶pauit.¬
ioto ãnisu cupiẽs ulcsti. supto goiffredo comi¬
te andegauensi copiosissimo cimi ex̾citu itata etpedicã

Expanded text:
a Goiffredo comite sibi illati, ad urbem Cenomannicam per aliquot annos arma convertit. Quin igitur explicare poterit quot militum incursibus, quot legionum expeditionibus illam afflixerit? Ad postremum victi Cenomanni, jam castellis per cunctum comitatum subactis, dextras duci dederunt, fidem pangentes illi arctissimis sacramentis. In quorum medio ad domandam eorum insolentiam, duo municipia in Ponte-Barbato, seu Barbello, stabilivit, suisque militibus custodienda commisit. Meduanum vero castellum cujusdam opulenti militis nomine Goiffredi adhuc restiterat, quod dux exercitibus applicitis aliquandiu opugnans cepit, igneque injecto per duos pueros, qui clam ad ludendum cum oppidanis infantibus intraverant, combussit. Quod iterum restauravit et custodibus suis manex autem Henricus injuriam sibi a duce illatam toto annisu cupiens ulcisci, sumpto Goiffredo comite Andegavensi, copiosissimo cum exercitu iterata expeditione
Abbreviated transcription (Latin):
einde iemporib lenrici ĩpatoris filui cenonie et
ros̾ti normãnoꝵ. ducis. et mũdus drengotꝰ anae
miles apuliã adut. cũ quibusdã aluie normãnit. Nam¬
uͦ willmũ cognonĩto repostellũ militẽ clarissimũ ĩ uena¬
cione ĩ p̾sencui rob̾ti ducis occid̾at. Metuẽs qz aĩositoiẽ
ducis et ĩsignis eqͥtu nobiliũ paietũ iras. iapuliã secqi¬
sil. et pp̃ magnã ꝓbitatẽ eius a benenẽtanis houorisi¬
ie dercitus est. Deinde p̾fati drengoti etẽplo agiles nor¬
mãnoꝵ. seu britonũ iyeouet ĩtiati: italui diu̾sis
nos sine grecos iurilit̾ ceperũt. Barbarcs tello iepiꝰ
protriuerũt. Bude iuuclis eoꝵ inres exptie. formida¬
biles sitĩ sut. longobardi uͦ adepta securitate. cepere
normãnos despit̾e. eisq debita stipẽdia sutaͣ he̾. Ai
cipẽ cõstituerũt. et ꝯͣ longolurdes arma u̾terunt.

Expanded text:
Deinde temporibus Henrici imperatoris filii Cononis et Roberti Northmannorum ducis, Osmundus Drengotus audax miles Apuliam adiit, cum quibusdam aliis Northmannis. Nam Willelmum cognomento Repostellum, militem clarissimum, in venatione in praesentia Roberti ducis occiderat, metuensque animositatem ducis et insignis equitis nobilium parentum iras, in Apuliam secessit, et propter magnam probitatem ejus a Beneventanis honorifice detentus est. Deinde praefati Drengoti exemplo, agiles Northmannorum seu Britonum tirones incitati, Italiam diversis nos, sive Grprotriverunt. Unde cunctis eorum vires expertis formidabiles facti sunt. Langobardi vero, adepta securitate, coeperunt Northmannos despicere, eisque debita stipendia subtrahere. At ncipem constituerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
pͥsuis paule post desiuictꝰ est. ius rectitudĩs ꝓ eñ cõseiutꝰ
est. Demq uen̾abilis robtꝰ c̃ .xi. monachs aletãdiũ
papam adiit. et eiꝰ iussu rob̾tũ calabrie ducẽ cõpat̾totũ
suũ ecpetut. A quo honorifice susceptus est eiqz ad
cõstruendã afbaciã ĩurbe brixa noĩe datꝰ eit. Ruto¬
ues ut sertur ãtiquitꝰ nissu romanoꝵ qͥ tũc ꝑ totunn
orbem ĩꝑabant. de finibz suis eg̾ssi sũt. Tenide roma¬
is nbentib supͣ litus catebrici maris brixã uebẽ condi¬
derũt. s eã post ptẽs annos diu̾si belloꝵ tum̾ltꝰ destru¬
rerunt. Singłis eĩ gnnis agarẽ iigio in iralurm

Expanded text:
unctus est, nil rectitudinis per eum consecutus est. Denique venerabilis Robertus cum 11 monachis Alexandrum papam adiit et ejus jussu Robertum Calabriae ducem compatriotam suum expetiit. A quo honorifice susceptus est, eique locus ad construendam abbatiam in urbe Brixa nomine datus est. Britones, ut fertur, antiquitus jussu Romanorum qui tunc per totum orbem imperabant, de finibus suis egressi sunt. Deinde, Romanis iubentibus, supra littus Calabrici maris Brixam urbem condiderunt; sed eam post plures annos diversi bellorum tumultus destruxerunt. Singulis enim anni
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ electe uos ilitatu uiioꝵ sortiũ ad calcutũ iub¬
alt̾i uͦ cũ goiffredo marcello ad demoliẽd̾ comitatum
ebreicẽsem ip̃e p̾suit. Dux gͦut sesuosqz talit̾ oppri¬
mi uidit. magno ⁊ nobili tactus dolore militei ꝓti¬
nus clegit. quos ad cõpͥmẽdos calien subu̾sore ᷤ celer¬
rime direxit. Ip̃c au tũ suoꝵ ñ nullis circu regẽ se
cõtulit. ꝯͣimꝰ penas lueret si quẽ satellic̾ a regie
latere abstrahẽ aliqͣlenꝰ uale̾t. Uemẽtes uͦ normã¬
n ad frãcos. reppeierut eot apd̃ moctuũ mare in¬

Expanded text:
 fortium, ad Calcinum subAlter vero cum Goiffredo Martello, ad demoliendum comitatum Ebroicensem, ipse praefuit. Dux ergo, ut se suosque taliter opprimi vidit, magno et nobili tactus dolore milites protinus elegit, quos ad comprimendos Calceii subversores celerrime direxit. Ipse autem cum suorum nonnullis circa regem se contulit, quatenus poenas lueret, si quem satellitum a regis latere abstrahere aliquatenus valeret. Venientes vero Northmanni ad Francos, repereru
Abbreviated transcription (Latin):
cium aliqͥo suicii sui inun̾s moleter eregerimꝰ.
pͥncirali sem̾itale salubrit᷑ cohc̾ti tirones dei molesta¬
re ul inuiu cessemꝰ. Post li parit̾ ducẽ adiac . eiq suũ
uelle luculent̾ ĩsinuauerũt. At ille uotis illoꝵ benig¬
nii er fauit. ⁊ nñ crrographũ aucortiatis sue ĩsaltu
leonis sancxit. et epĩs ac baronib normãncis ad cõ¬
fumandũ tradidit. Malgerius itaqz arihiep̃s roch¬

Expanded text:
cium aliquid servitii seu muneris violenter exegerimus, principali severitate salubriter coerciti, tirones Dei molestare vel inviti cessemus. » Post haec, pariter ducem adierunt, eique suum velle luculenter insinuaverunt. At ille votis eorum benigniter favit et inde chirographum auctoritatis suae in Saltu Leonis sanxit et episcopis ac baronibus Northmannicis ad confirmandum tradidit. Malgerius itaque archiepisc
Abbreviated transcription (Latin):
nis eueritũ duci mox ꝑ n̾tios ĩtimauerũt. Ai ille
mims lel ꝰ⁊̃ hac re. hẽric̃ renẽ uolens effugare. t̾nut
eũ eiꝰ legacõne. Nuuciꝰ ducis rega lib castris iuppro¬
pnicauit. e ĩ qͦdã ꝓxĩo mõte noctu stãs sortit᷑ clamare
cep̃. Cũq regunigiles sciscitatẽtur qͥs ẽet. u̾l qͣre il̃
hora sic nociseraret᷑. respondisse fertuir. Redulsus de
tocina uoĩatus sũ. robisqz defero lugubre ñciũ. Ad
mortuũ mare t̾rus ur̾os c̃ carris ducite: et iude cada¬

Expanded text:
ni eventum duci mox per nuntios intimaverunt. At ille nimis laetus super hanc rem, Henricum regem volens effugare, terruit eum ejus legatione. Nuntius ducis regalibus castris appropiavit, et in quodam proximo monte noctu stans fortiter clamare coepit. Cumque regii vigiles sciscitarentur quis esset, vel quare tali hora sic vociferaretur, respondisse fertur: « Rodulfus de Toenia nominatus sum, vobisque defero lugubre nuntium. Ad Mortuum mare currus vestros cum carris ducite et inde cada
Abbreviated transcription (Latin):
uote obsecͣret. ut aptũ mãsionit locũ sͥ in d̃strͣet. an¬
gelus udõ missꝰ eis affuit. eosqz utitũ ꝑduxit. Pre¬
fatus aut̃ ẜuͦ di̾ regnãtib hisperico et sisgub̾io clo¬
iharui filus illic cenobiũ iõdidit. et latrones qͥ sisuã
ĩcolebant iilibz nuuus et ex hortacoibz t̾uii. eosqz ie¬
lictis latroiis ãt mõachos at̃ anͥcolas feut. Ibi ꝓ
amore di mag nũ pauꝑtatẽ paciẽt᷑ tolerauit. ⁊ ĩ sig¬
nem fideliũ mõai hoꝵ multitudinõ agreganit. ibidu¬
os mortuos ĩ noĩe diũ resuscitauit. im̃lta ulia q̃ enu¬
apli̾ca gregorio sunimo docore. et angloꝵ aplõ. Bea¬
tus ebrulsus .iiii . bl. ianuarii ex hꝰ mũdo mig̾uit.
et m̾cedẽ laboꝵ suoꝵ ĩcelestib a dn̾o recepit. dem̃ post

Expanded text:
straret, angelus a Deo missus ei adfuit, eumque Uticum perduxit. Praefatus autem servus Dei, regnantibus Chilperico et Sigiberto Clotarii filiis, illic coenobium condidit et latrones, qui silvam incolebant, utilibus minis et exhortationibus terruit eosque relictis latrociniis aut monachos, aut agricolas fecit. Ibi pro amore Dei magnam paupertatem patienter toleravit et insignem fidelium monachorum multitudinem aggregavit. Ibi duos mortuos in nomine Domini resuscitavit, et multa alia quae enuapostolica Gregorio summo doctore et Anglorum apostolo, beatus Ebrulfus IV Kal. Januarii ex hoc mundo migravit et mercedem laborum suorum in coelestibus a Domino recepit. Deinde post
Abbreviated transcription (Latin):
teniisti. Nũc gͥ aut iͥ debitũ redde normãmam.
aut gͦ tibi lotis nirib bellũ inserã. Bis auditis will
dux aluͣtulũ t̾ritus est. Sz mox eũ dẽ srustratis ĩ¬
mici minis eripedignatꝰ est. uenis ei ex pierib bri¬
nẽ int̾ eos serebat luituũ ihuiungu ⁊ habenas atq
crrotecas młucecus lunt ueneno. Erat quippe cubi¬
culariꝰ chuuingi. Tunc idẽ comes britonũ ĩ andegit¬
uẽsi comuitatiuastellũ gunt̾u obsed̾it: ⁊ orpidanis
nilitibz sese illi debetib suos ĩtromitebat. Interc

Expanded text:
tenuisti. Nunc igitur aut mihi debitam redde Northmanniam, aut ego tibi totis viribus bellum inferam. » His auditis, Willelmus dux aliquantulum territus est. Sed mox eum Deus, frustratis inimici minis, eripere dignatus est. Unus enim ex proceribus Brinem inter eos ferebat, lituum Chunani et habenas, atque chirotecas intrinsecus livit veneno. Erat quippe cubicularius Chunani. Tunc idem comes Britonum in Andegavensi comitatu castellum Guntherii obsederat et oppidanis militibus sese illi dedentibus suos
Abbreviated transcription (Latin):
ut quos gladius ñ extinx̾at deo formianẽ inferente.
fugiẽtes fluuiꝰ olue obsorberet. Felir nãq pugna: in
qua die sub una corouerũt ꝓt̾uoꝵ iastella et facinoro¬
sor donicilia. W̾ido aũt e pͥlio lapsus bocũ ergeciit. ĩ
quo obieratis poctaꝵ repagulis cupiẽs lib̾ari. se ale

Expanded text:
ut quos gladius non exstinxit, Deo formidinem inferente, fugientes fluvius Olnae absorberet. Felix namque pugna, in qua die sub una corruerunt protervorum castella et facinorosorum domicilia. Wido autem e praelio lapsus Briocum expetiit, in quo obseratis portarum repagulis, cupiens lib
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. usq q ͦ ip̃e monasleriũ scĩslexhĩ ⁊ uror eiꝰ ma¬
et iurinte tã amini ꝙͣ corporis laudabilis eno mona¬
steria ĩ honorebẽ di genitts marie nuuĩ ard lirã¬
in quo adelmã filiã rogerui de coenio utorẽ suã p¬
iulis in fundo suo pratellis duo cenobia edilicarit.
unũ monachoꝵ alterũ sũmonialiũ. Rogeriꝰ de
mẽtegõmeri pr̃ iob̃ti de belesmo ĩdigntcis inderi
ĩ aliquo misnor suus ꝯparib. ĩ houorẽ scĩ martimi
duas ecr̃as. unã ĩ sagiensis urbis suburbio allã
ĩ uco suo trourdo nosilit̾ cõgruẽs gregei mouachor
ibidẽ deo militaturos posuit. t̾ciã ⁊̃ fecit apd̾ al¬
manachias ad exꝰ scĩmemaliũ. Lesteliria uͦ co
onitissa ancensis adueta a tilus sine reblo cenu

Expanded text:
gavit; usquequo ipse monasterium sancti Stephani et uxor ejus Maet virtute tam animi quam corporis laudabilis, duo monasteria in honorem beatae Dei genitin quo Adelinam filiam Rogerii de Toenio uxorem suam pus Humfridi de Vetulis, in fundo suo Pratellis duo coenobia aedificavit, unum monachorum, alterum sanctimonialium. Rogerius de Monte Gumeri pater Roberti de Belesmo, indignans videri in aliquo inferior suis comparibus, in honorem sancti Martini ecclesias duas, unam in Sagiensis urbis suburbio, alteram in vico suo Troardo nobiliter construens, greges monachorum ibidem Deo militaturos posuit; tertiam etiam fecit apud Almanochias ad opus sanctimonialium. Lescelina vero comitissa Aucensis, adjuta a