comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rehelaus queq comes eum eũ¬
inueniss mext̾iori monte: ro¬
gauit ut oraret pro poueratia que ĩ
la odicia erat. admirabili ⁊ xp̃o dedi¬
cata uirgine. Patiebatur enim pessi¬
mos stomachi ⁊ lad̾is dolores quos ie¬
uinis miniis iugiliisq otraxerat:
⁊erãt pentcus tõto debilis eorpore.
Oauit antonius:⁊ diem quo oratio sue¬
rat fẽa annotauit archelans. Rediit la¬
odiciã. ĩuenit uirginẽ incolum. Per¬
cunctatus diem sanitatis: repperit tp̃s
medele cum amnodatione ꝯgruere.
Et omnes admiratisunt: agnoseẽtes
eo tẽpore illam a dño fuisse a dolorib
hheratã. quo orans antomius pro ĩp̃a
bonitatẽ saluatoris inuocauerat.
menses ⁊ causas p̾dixit ⁊ tẽpora.
Nam quos dam uidendi eum tantum
desid̾ium: alios in becillitas. ñnullos
obsessa a demonib corpora ꝑtraheb¬
ant. Nemo tam̃ umqͣm uexationẽ.
aut detrim̃tum laboriosi itineris cõ¬
q̃stus est. Regrediebantur om̃es sp̃u¬
ali cybo plem. At ille p̾cipiebat non

Expanded text:
rchelaus quoque comes, cum euinvenisset in exteriori monte, rogavit ut oraret pro Polycratia, quae in Laodicea erat, admirabili et Christo dedita virgine. Patiebatur enim pessimos stomachi et lateris dolores, quos jejuniis nimiis vigiliisque contraxerat, et erat penitus toto debilis corpore. Oravitque Antonius, et diem quo oratio fuerat facta annotavit Archelaus. Redit Laodiceam, et invenit virginem incolumem. Percontatus diem sanitatis, reperit tempus medelae cum annotatione congruere 52. Et omnes admirati sunt, agnoscentes eo tempore illam a Domino fuisse a doloribus liberatam, quo orans Antonius pro ipsa bonitatem Salvatoris invocaverat.menses, et causas praedixit et tempora. Nam quosdam videndi eum tantum desiderium, alios imbecillitas, nonnullos obsessa a daemonibus corpora pertrahebant: nemo tamen unquam vexationem aut detrimentum laboriosi itineris conquestus est, regrediebantur omnes spiritali cibo pleni. At ille praecipiebat, non
Abbreviated transcription (Latin):
minentis eripe: qui uitã mortui po¬
tum letiferi soporis excipiens. ꝓcellas
mundi senio iam uergente deserere:
⁊ ad portũ celestis ħitaculi peruenire.
post cuius obicũ tarita ad sui corporis
patrocima fidelib remedia tribuunt᷑.
⁊ solis agnoscitur uiuere merttis: qͥ
tantis fulget exẽplis. Cuius uero pe¬
na dinoscitur defuisse martyrii:. nõ
deuotio confessori. In ilł ergo diuinis
tẽplorum oracuł. Ubi eius patrocuna
ueneramur. quicquid cum fide petit᷑
ĩuenitur.⁊ qd sꝑatur studio p̾statur ef¬
fectu. ꝓfusis ergo unanimit̾ p̾cib ex¬
oremus: ut nobis uite salutis spaciũ¬
⁊ indulgentiã delictoꝵ obtineat interꝰ¬
cessio sancti remigii pontificis cũ auxi¬
lio redemptoris. Bet eciã dep̾̃ catio eius
generaliter omnib in hoc mundo tran¬
quilla pacis tẽpora que ꝓmisit iustis

Expanded text:
menentes eri| pere qui uitam mortuam uamenentes eri| pere qui uitam mortuam uatum letiferi suporis excipiens procellas mundi senio iam uergente deserere . et ad portum| celestis habitaculi peruenire. Post cuius uiro obitum tanta ad sui corporis patrocinia fideli| bus remedia tribuuntur . et solis agnuscitur uiue<>| meretis qui tantis fulgit exemplis. Cuius uero| poena denuscitur defuisse martyrii. Nam| non deuocio confessori in illis ergo diuinis te<>| plorum oraculis ubi eius patrocinia uenera| mus . quicquid cum fide petitur inuenitur .| et quod sperator studio praestatur effectum| Profusis ergo unianimiter praecibus exoremu<>| ut nobis uitae salutares spacio indulgentia| delectorum obtineat. Sit intercessio sancti reme| dii pontifecis cum auxilium redemptoris. Det| etiam depraecacio eius generaliter in hoc mun| dum tranquillam pacis tempora qui promi| sit iustis
Abbreviated transcription (Latin):
fessa nuitaret uite calore decepta. sp̃m
salutis amiste. Ideratis p̾cib supplican¬
tum tirrba recurrit ad medicum. Bea¬
tus aut̃ remiguis illi seaccusae potius
ꝓpetrasse fatinus qͣm santtatis p̾miũ
ĩ aulsisse. ⁊ extitisse se homicidii reum:
ñ tulisse remediũ. Ad basilicã igitur
st̃i ioh̃is quo corpus iacebat examime
ppłi obtentus dep̾catione regreditur.
rent ad hortatur. Tunc sc̃s remigius ef¬
fuso lacrimar ymbre consurgens sus¬
cicauit mortuam: qͣm prius sanauit e¬
grotã. Que ꝓtinus ap̃phensa manu
pontificis. cum integra incolumita¬
de surrexit:. ⁊ ad ꝓpria feliciter remea¬
uit. Iudicare enim possumus. qͣntus
ĩp̾senti mirasło fuiss parentũ flecus
p̃gandio: laus ppłi triumꝑ hauit Pu¬
tas ne cum quo gemtt qͣntaq deuo¬
tione gloria in excelsis deo cecinernt.
qui ꝑ sacrum antisutẽ diuina myste¬
ria uidere meruerunt. potuit illi ple¬
bem suã de casu cuuislibet ꝑiculi im¬

Expanded text:
fessa nutaret, vitae calore decepta spiritum fessa nutaret, vitae calore decepta spiritum salutis amisit. Iteratis ergo precibus supplicantum turba recurrit ad medicum, beatus autem Remedius ille se accusat potius perpetrasse facinus quam sanitatis praemium indulsisse et extetisse homicidii reum, nam non contulisse remedium. 22 Ad basilicam igitur sancti Iohannis quo corpus iacebat exanimae populi obtentus deprecatione regreditur irent adortatur. 23 Tunc sanctus Remedius effuso lacrimarum hymbre consurgens suscitavit mortuam, quam prius sanavit aegrotam. Quae protinus adprehensa manu pontificis cum integra incolomitate surrexit et ad propriam feliciter remeavit. 24 Iudicare enim possumus, quantus in praesenti miraculo fuisset parentum fletus pro gaudio laus populi pro triumpho. Putasne cum quo gemito quantaque devotione gloria in excqui per sacrum antestetem diuina uidere| misteria meruerunt potuit ille plebem suam| de casu cuiuslibet periculi i
Abbreviated transcription (Latin):
tittis. hanc tam̃ puellã cum nulla po¬
tuiss intercessione purgare. nec ab
ipsa callidi demonis uirus ualusset
expellere. hoc responsum hostis anti¬
quus reddidit. diuini nominis obsecra¬
tione constrictus. Qod numqͣm alteriꝰ
de eodem ħitaculo: nisi huius bissimi
remigii antistitis emundatione poss
expelli. Tunc parẽtes enis.⁊ ip̾ius bẽ¬
nedicti. ⁊ alariciregis gothoꝵ affatib
suffragati cum deiuincta so bole ad sc̃m
remigium antisutẽ ꝑuenerũt: dep̾ca¬
bantur ut uirtutẽ eius agnoscerent in
purgatione sobolis qͣm prescierant cõ
⁊ consueta pacia repignaret p̾cib ẽ
ppłi supplicantis euictus: ut or̃onem
ꝓipsa funderet. ⁊ parentũ lacrimis eõ¬
cederet: ⁊xp̃ifamulam relaxaret. Ita¬
q cum nimio uomitu. ⁊ obsceno fecore:
ꝑ os qd̃ fuerat intromissus abscessit. S
paulo post discedente pontifice: sub ip¬
suis tam̃ hore spacio dum nimio labore

Expanded text:
rtutis. Hanc tamen puellam cum nulla portutis. Hanc tamen puellam cum nulla potuisset intercessione purgare, nec ab ipsa callidi daemonis virus valuisset expellere, hinc responsum hostis antiquus reddidit, divini nominis obsecratione constrictus, quod nunquam ab alterius de eodem habitaculo, nisi hujus beatissimi Remigii antistitis emundatione possit expelli. Tunc parentes ejus, et ipsius benedicti, et Alarici regis Gothorum, affatibus suffragati, cum devincta sobole ad sanctum Remigium antistitem pervenerunt, deprecantes ut virtutem ejus agnoscerent in purgatione sobolis, quam praescierant in et con| sueta paciencia repugnaret praecibus est populi| supplicantes euictus . ut oracione pro ipsa funde| ret . et parentum lacrimis concederet et Christi famulam relaxaret. Itaque cum nimio vomitu et obsceno fetore per os quod fuerat intromissus abscessit. 21 Sed paulo post discedente pontefice sub ipsius tamen horae spatio, dum nimio labore
Abbreviated transcription (Latin):
tendere nocendi uirtutũ potẽtiam:
cuutate remensĩ eodem tẽpore surꝰ¬
gentib subito flãmarũ globis. ab or¬
ta minium uastatione succenderat:
⁊ iam fere partẽ derciam faiullis ex
bebat. Tunc cum hunis rei nuntius ad
beatissimi remigii antistis ꝑueniss au¬
ditum : ilico uelut inuictus achleta ad
ruinam urbis celeri ueloeitate ꝑcurtit:
atq se ignib obuium impleta oratio¬
ne monstrauit. Statim uelut quodã
reatu fractauł concisa ppło teste in se
uastadio reducit incendii.  ꝑ patentẽ
portã ad modum sugiens discessit: ut õi¬
b monstraretur. qd uir dei plemis sidei
ap̾claris orta natalib: ab adolescenti
infantia uesani sp̃c denebadur obsidi¬
one captiua. Quam cum ten̾o amore
diligerent piissimi genitores ad suĩ petͥ ap
sepulchrũ in romana urbe cum pluri¬
ma multitudure ⁊ multa deuotione drix¬
erunt. Ibiq dei seruus cum auxilio sacͥ
corporis: plurima ostendebat signa uͥ¬

Expanded text:
tendere nocendi virtutum potentiam, tendere nocendi virtutum potentiam, civitatem Rhemorum, eodem tempore surgentibus subito flammarum globis, oborta nimia vastatione, succenderat, et jam fere partem tertiam favillis extbebat: tunc, cum ejus rei nuntius ad beatissimi Remigii antistitis pervenisset auditum, illico, velut invictus athleta, ad ruinam urbis celeri velocitate percurrit, atque se igni obvium, impleta oratione, monstravit  statim velut quodam reatu fracta vel concisa, populo teste, in se vastatio reducit incendii, et per patentem portam admodum fugiens discessit, ut omnibus monstraretur quod vir Dei, plenus fidei praeclaris orta natalibus, ab adolescenti infantia vesani spiritus tenebatur obsidione captiva. Quam cum tenero amore diligerent piissimi genitores, ad sancti Petri sepulcrum in Romanam urbem cum plurima multitudine et multa devotione duxerunt. Ibi quidam Dei servus cum auxilio sacri corporis plurima implebat signa vi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quodam tẽpore. cum ex more pasto¬
rali sollercia parrochias circiure: ut
si negligenter aliquid in diuinis culti
ret. In uico similiter. eiui uocabulum
est calmatiaco. ip̃nis deuotionis stu¬
drum ꝑaccessit. Ubi dum quidam ce¬
cus ab eo opem miscd̾ie postularet: ce¬
pit qui dudum captus fuerat in festa
tione demonii corporis uexatione tor¬
queri. Tunc sc̃s remiguis in oratione
qua sẽꝑ anima sc̃a intentione uacab¬
at corporea se eciam sedulitate pro¬
strauit. raptũq lum̃ pͥstimĩ reddidit
ocuł. ⁊ pestẽ inmundi spe effugauit.
Oin effabił gr̃a pietatis a quodum sb̃¬
itantia sola petitur: triplex remediũ
obtinetur. uictu ꝑauit egenum. mu¬
nerauit insu cecatũ: reddidit lib̾tati
captiuum. Atq ita contigit ꝑ hoc in¬
signe mẏst̾ium ut dum unus apparu
it in pauꝑe: trinitas se ostenderet in
salute. Sicut sẽꝑ ergohumani gen¬
eris ad uersarius. suam nõ desistit os¬

Expanded text:
ergo quodam+ tem| pore . cum ex more pastoergo quodam+ tem| pore . cum ex more pastorale sollercia parrocias| circuiret . ut si niglienter aliquid in diuinis culteret. In uico simi| liter cui uocabulum est calmaciaco ipsius deuo cione studium peraccessit . ubi dum quidam| caecus ab eo opem misericordiae postolarit . coepit| qua dudum captus ftione daemonis, corporis vexatione torqueri. Tunc sanctus Remigius in oratione, qua semper anima sancta intentione vacabat corporea, se sedulitate prostravit, raptimque lumen pristinum reddidit oculis, et pestem immundi spiritus effugavit. O ineffabilis gratia pietatis; a quo dum substantia sola petitur, triplex remedium obtinetur. Victu pavit egenum, muneravit visu caecatum, reddidit libertati captivum; atque ita contigit per hoc insigne mysterium, ut, dum apparuit unus in paupere, trinitas se ostendit in salutem. 5. Sic ut semper ergo humani generis adversarius suam non desistit os
Abbreviated transcription (Latin):
nere poss et̾nam:. non minus imple¬
bat beatissimi oꝑis studio. qͣm sermo¬
nis p̾dicatione docebat. Longum est
itaq uerbis texere. ne irrogemus au¬
cdientib denimia hiis ꝓlixitate fasti¬
dium. Quantũ in eum̾ bonorũ õim or¬
nam̃ta q̃ sut uel p̾ciosa uł maxima
suꝑne remunerationis p̾ rogatiua cõ¬
tulerit. Studeamus ergo pauta dis¬
serere plurima p̃t̾ire. Nam si tantaꝵ
uirtutum suarum signa. aut arididas
nr̃i sermonis posset excolere aut me¬
moria retinere: pͥus habere pot̾it t̾mi¬
num lux hodierna qͣm pagina. Inten
gere. in quo ñ pot̾at gr̃a concessa lat̾e.
Cum eum uero contigiss habere inter
domesticos suos secretius comiuium
⁊ delectaretur in lib̾tate carorum: descẽ¬
debant ad eum trepidi passeres. ⁊ inma¬
nu eius mense reliquias colligebant.
Discedebant alii saturati: accedebant a¬
lii saturandi. Sic mansuescebat feritas
auium: mnoperatione uirtutũ. Accid̃

Expanded text:
nere possit aeternam non minus implenere possit aeternam non minus implebat beatissimi operis studio quam sermonis praedicatione docebat. 8 Longum est itaque verbis exeri, ne inrogemus audientibus de nimia prolixitate fastidium, quantum in eum bonorum omnium ornamenta quae sunt vel praeciosa vel maxima supernae remunerationis praerogativa contulerit. serere plurima preterire. Nam si tanta uirtu| tum suarum insignia aut areditas nostri sermonis| possit excolere aut memoria retenere . prius habere| poterat terminum lux hodierna quam pagina intende uir| tute fulgere in quo non poterat gracia concessa laterae. Cum et uero contegisset habere inter do| mesticos suos secreciore conuiuium et delectaretur| in libertate carorum discindebant ad eum. Intrepi| de passeris et in manu eius minse reliquias colle| gebant . discedebant alii saturi. Accedebant| alii saturandi sic mansuescebat . feretas auium| in operatione uirtutum. Accedit
Abbreviated transcription (Latin):
mater agnouerat ante dẽpora iam uide¬
bat. Studebat teneros annos morum
maturitate uincere: ⁊ beniuolẽtia cor¬
dis caritatẽ melle condire. Qd plura:
sum scd̃is successib certatim sc̃e conuer¬
sationis studiis adolescens iucesimi scõi
anni. iustus sumpsit exordium: in hac
urbe remensium. omniũ generaliter
uotis. ad pontificui culmen raptus fuis¬
se dinoscitur: potius qͣm electus. In quo
statim sic apparuit aptus. ⁊ deuotus of¬
ficio: tanqͣm si quo nouiter ascend̾at
iugider p̾fuisset. fuit itaq in elemosi¬
nis largus. in uigiliis sedulus. in ora¬
tione deuotus. in caritate ꝑfectus in doc
u̾satione scissimus. Nũqͣm in eum in¬
uenit humani generis adu̾sarius. qd̵
nec fraude deciperet: nec qd simulati¬
one fuscaret Sinceritatẽ m̃tis. uultus
su serenitate monstrabat. ⁊ pietatẽ c¬
elem̃tissimi cordis ostendebat ĩ lenita¬
te sermonis. Quicquid ad salutẽ ꝑti¬

Expanded text:
mater agnouerat an| te tempora iam uidimater agnouerat an| te tempora iam uidibat studebat tenerus an| nus morum maturitatis uincere . et beneuolencia| cordis caritate . melle condire. Quid plura cum| secundis successibus certatem sanctae conuersa| cionis studiis . adoliscens uicissimi secundi anni| Iustus sumpsit eurbae Remensium omnium generaliter votis ad pontificii culmen raptus fuisse denoscitur potius quam electus. In quo statim sic apparuit aptus et devotus officio, tamquam si quod noviter ascenderat iugiter praefuisset. 6 Fuit itaque in elymosinis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in caritate perfectus. in honversatione sanctissimus. Numquam in eo invenit humani generis adversarius nec quod fraude deciperet nec quod simulatione fuscaret. 7 Sinceritatem mentis vultus sui serenitate munstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem perti
Abbreviated transcription (Latin):
antisiitis depositio sc̃a. nobis
hodierna die mystice sollemp¬
nitatis festa exhibuit. q̃ annis singuł
dum in se cursus tẽporum uoluitur:n
nr̃is desideriis innouatur. Hic itaq pͥ¬
mis ortus natalib parentũ nobilitate
fulgebat. quem diuina pietas ñ solũ
p̾usqͣm nasceretur. sed quã ꝯcipetur e¬
legit in tantũ ut montanus quidam
monachꝰ dum leuissimo sopore quies¬
ceret: tercio fuiss ãmonitione pulsatꝰ
uti matri sue benedicte ciline. quod
masculum conceptura ess ueredica re¬
latione p̾dicaret. ⁊ nom̃ eius ⁊ m̃itum
designaret. Qed ilico impleuit imꝑio:
⁊ fecundissime genitrici concepdare
sobolis gaudia nuntiauit. Illa uero
sicut fidei eredulitatis nõ apparuit d¬
dubia. ita suscepit in partu quam pre¬
scierat in ut̾o. Haud moro sa extitre. baud
ĩcerta felicissimũ pignus secura ꝓtinꝰ
edidit: qd̾ pͥus corde concepit. In quo as¬
silue uenture etatis merita: dulcis ĩ¬
fantia designabat. Et qd̃ ante ꝯceptum

Expanded text:
antestitis depositio sancta nobis hodiae diem misticae soleninitatis festam exhibuit, quae annis singulis, dum in se cursus temporum volvitur. nostris desideriis innovatur. 2 Hic itaque primis ortus natalibus parentum nobilitate fulgebat, quem divina pietas non solum priusquam nasceretur sed antequam conciperetur elegit, in tantum ut Montanus quidam monachcerit tercia fuisset admo| nicione pulsatus ut matri sue benedicte ch| niae quod masculum conceptura esset uera de| relatione praedicerit et nomen eius vel merito| designarit quod illico impleuit imperium et fe| cundissime genetric concepturae subolis gaudia nunciauit. Illa uero sicut fidei credolitatis| non apparuit dubia ita suscepit in parto quam| prescierat in utero morosa extetit aut incerta| felicissimum pignus secura protinus ededit| quod prius corde concepit in quo assiduae uentu| ra aetatis merita dulcis infancia designabat| et quod ante conceptum
Abbreviated transcription (Latin):
debat ut uix se quisq eoꝵ putaret eu¬
adere. Sic fiebat ꝑ singłos annos. ⁊ in¬
uoluebatur insipiens ppł̃s in errore.
Post multa uotp̃raquidam sacerdos
ex urbe ipsa episcopatu assumpto ac¬
cessit ad iocum p̃dicauitq turbis. ut
ab sisterent ab hiis. ne celestiira confu¬
merẽtur: S neq̃qͣm euis p̾dicatio acru¬
da rusticitate recipiebat᷑. Tunc inspirã¬
te diumitate sacerdos dei basilicam in
honore beati hylarii pictauensis eminꝰ
ab hora stagni edificauit. In qua reli
religio instagnũ. Nolite maculare a¬
nimas ur̃as in hiis ritib uanis. S po¬
tius cognoscite deum ⁊ amicis eius ne¬
nerationẽ impendite. Adorate aut̃ sãc¬
tum hylarium dei antistitẽ: emus hic
reliquie sunt condite. Ipse enim po
sor existere. Tunc homines cõpuncti
corde conu̾si sunt. ⁊ relinq̃ntes lacũ
omnia q̃ ibidem ꝓicere erant soliti ad
sc̃am basilicam conferebant. Et sic ab

Expanded text:
debat, ut vix se quisquam eorum putaret evdebat, ut vix se quisquam eorum putaret evadere. Sic fiebat per singulos annos, et involvebatur insipiens populus in errore. Post multa vero tempora, quidam sacerdos ex urbe ipsa episcopatu assumpto accessit ad locum, praedicavitque turbis ut absisterent ab his, ne coelesti ira consumerentur: sed nequaquam ejus praedicatio a cruda rusticitate recipiebatur. Tunc inspirante Divinitate, sacerdos Dei basilicam in honore beati Hilarii Pictaviensis eminus ab ora stagni aedificavit, in qua reliqreligio in stagno. Nolite maculare animas vestras in his ritibus vanis, sed potius cognoscite Deum, et amicis ejus venerationem impendite: adorate autem sanctum Hilarium Dei antistitem, cujus hic reliquiae sunt conditae; ipse enim potintercessor assistere. Tunc homines compuncti corde, conversi sunt: et relinquentes lacum, omnia quae ibidem projicere erant soliti, ad sanctam basilicam proferebant; et sic ab
Abbreviated transcription (Latin):
ylarius inquit b̃issimus qͣnto
exilii anno adurbẽ ꝓpriam estre¬
gressus. impletoq oꝑis boni cursu
migraute ad dñm. Ad tuius beatum se¬
piũ chrũ multe quidem uirtutes oftẽ¬
se narrantur: quas liber uite eius con¬
tinet. S tam̃ duo leprosi in eodẽ loco
mundati sunt. Coons enim erat in ga¬
balitano tirritorio cognom̃to helarũ
lacum habens magnum. ad quẽ certo
tẽpore multitudo rusticoꝵ qͣi libamina
lacu illi exhibens lytheamina ꝓicieb
at. ac pannos qui ad usum uestimenti
iumł p̃bentur. Nonnulli lane uellera.
plurimi ⁊̃ formas casei ac cere ł panis:
diu̾sasq species unusquisq iuxta ui¬
res suas que dimimerare ꝑ longum
puto. ueniebant aut̃ cum plaustͥs
potum cybumq deferẽtes: mactãtes
animalia.⁊ ꝑ triduum epulantes. Qxͣ
ta aut̃ die cum discedere deberent an¬
titipabat eos tẽpestas cum tonitruo.⁊
choruscatione ualida. ⁊ in tantã ymber
ingens cum lapidib uolentiã deseẽ¬

Expanded text:
larius beatissimus quarto exilii anno ad urbem propriam est regressus, impletoque operis boni cursu, migravit ad Dominum. Ad cuius beatum sepulchrum multae quidem virtutes ostensae narrantur, quas liber vitae eius contenet. Sed tamen duo leprosi in eodem loco mundati sunt. Mons enim erat in Gabalitano territurio cognomento Helarius, lacum habens magnum. Ad quem certo tempore multitudo rusticorum, quasi libamina lacuiat, ac pannos qui ad usum vestimenti virilis praebentur; nonnulli lanae vellera; plurimi etiam formas casei ac cerae, vel panis, diversasque species, unusquisque juxta vires suas, quae dinumerare perlongum puto. Veniebant autem cum plaustris potum cibumque deferentes, mactantes animalia, et per triduum epulantes. Quarta 895 autem die, cum discedere deberent, anticipabat eos tempestas cum tonitruo et coruscatione valida; et in tantum imber ingens cum lapidum violentia descen
Abbreviated transcription (Latin):
si: ⁊ inuigore pristino famulantia
redeunt membra. Hec quidẽ ab ipso
qui ꝑtulit: ⁊ fidelium testimonio
agnouimus confirmatũ. xxuiii

Expanded text:
si, et in vigorem pristinum famulantia redeunt membra. Haec quidem ab ipso qui pertulit et fidelium testimonio agnovimus confirmatum.
Abbreviated transcription (Latin):
amor eius. famaq solitauit.
que nec libroꝵ disseminatoꝵ orato
ueulenta. nec mundane sapi̾e dispu¬
datio. nec nobilitas generis. nec opũ
ĩfinita ꝯgestio cõm̃dauit: cui õim
ore est a scribendum. nisi xp̃o cuius
hoc donum est qui deuotos eus ani¬
mos erga suã pͥuidens maiestatem.
hoiem alio pene orbe celatũ. ⁊ irt̾ tan¬
tas positum solitudines. affrice. hys¬
parcie. gallie. ythalie. yllirico. ipsi
⁊ que urbium caput est rome. ut ĩ
exordio ꝓmiserat demonstrauit. Cre¬
atoris ẽ ista benignitas. que fam łos
suos licet nolentes nobilitare osue¬
uit: ud uirtus possibił. nec extra na¬

Expanded text:
amor ejus famaque volitavit, quem nec librorum disseminatorum oratio luculenta, nec mundanae sapientiae disputatio, nec nobilitas generis, nec opum infinita congestio commendavit, cui omnium ore est ascribendum, nisi Christo, cujus hoc donum est? qui devotos ejus animos erga suam praevidens majestatem, hominem alio pene orbe celatum, et inter tantas positum solitudines, Africae, Hispaniae, Galliae, Italiae, Illyrico, ipsi etiam, quae urbium caput est, Romae, ut in exordio promiserat, demonstravit. Creatoris est ista benignitas, qui famulos suos, licet nolentes, nobilitare consuevit, ut virtus possibilis nec extra hu
Abbreviated transcription (Latin):
de humilitatis inconcussa fundamina.
ab omni lubrice ĩpulsionis incursu a¬
nimũ inhibuit. ⁊ ita paulatim ex ꝯtem¬
platione. ac sp̃uali intuitu merure sb̾¬
limari. Sollicitudinẽ rerũ carnaliũ
p̾t̾ certas necessitates generałr abscidͭ
⁊ nullius negocii causene ñ solum curã
s nec memoriã quidẽ penitus ad misit.
Detractiones. uaniloquia. seu multi.¬
loquia. ⁊ scurrilitates parit̃ amputaũ.¬

Expanded text:
de humilitatis inconcussa fundamina, ab omni lubrice impulsationis incursu animum inhibuit et ita paulatim ex contemplatione divina ac spiritali intuitu meruit sublimari. Sollicitudine rerum carnalium preter certas necessitatis generaliter abscidit et nullius negocii causaeve non solum curam, sed nec memoriam quidem penitus admisit. Detractionem, vaniloquia seu multiloquia, scurilitatis pariter amputa
Abbreviated transcription (Latin):
ee dubium dei opus ẽe qd̾ deo re¬
uelante malachias puidit. Cõ¬
tulerat primũ cum frĩb de opere illo.
⁊ multi p mopiaminus libent̾ assẽ¬
tiebant. Inde anxius dubiusq quid
ag̾et. cepit int̾ orandũ uehem̃ter inqͥ¬
rere. quidnam foret uoluntas dei. Et
die quadam deuia regrediens cũ iam
loco appropiaret ꝓspexͣ eminus. ⁊ ec¬
ce oratoriũ apparuit magnũ lapideũ
⁊ pulchru ualde. ⁊ ĩtuens diligenter.
sitũ. formã. cõpositionẽ. cũ fiducia
arripuit: op̾ pͥus quidẽ indicata uilio¬
ne seniorib fratrib pancis tam̃. Sane
totum qd̾ atcente notauit de loco ⁊ mo¬
do. ⁊ qualitate tanta diligentia obser

Expanded text:
ec dubium Dei opus esse, quod Deo revelante Malachias praevidit. Contulerat primum cum fratribus de opere illo: et multi prae inopia minus libenter assentiebant. Inde anxius dubiusque quid ageret, coepit inter orandum vehementer inquirere, quaenam foret voluntas Dei. Et die quadam de via regrediens, cum jam loco appropiaret, prospexit eminus: et ecce oratorium apparuit magnum lapideum, et pulchrum valde. Et intuens diligenter situm, formam et compositionem, cum fiducia arripit opus, prius quidem indicata visione senioribus fratribus, paucis tamen. Sane totum, quod attente notavit de loco, et modo, et qualitate, tanta diligentia obser
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ res que ibi iam tunc delegate erant
tantoꝵ fratrum numero in hiis q̃ neces¬
saria erantt sufficiebant: et si ãplior es¬
set numerus: occasionẽ patiende neces¬
sitatis forte inferre potuiss. S ad id re

Expanded text:
 res quae jam tunc ibi delegatae erant tantorum fratrum numero in his quae necessaria erant, sufficiebant, et si amplior esset numerus, occasionem patiendae necessitatis forte inferre potuisset. » Quare
Abbreviated transcription (Latin):
clotharius anlegauis uemens.
uro deiadmonast̾ium se ire uelle mã¬
dauit. Cui cum auiro dei ut ueniret
remandatũ fuiss: pancis secum assũp¬
tis ire prexie. Cumq ueniss: tradidit
adip̃m locum fiscum regium q̃ ula¬
zon nuicupatur. uUillam ⁊ q̃ longꝰ¬
campus dicitur: auctoritate regia¬

Expanded text:
Clotarius Andegavis veniens, viro Dei ad monasterium se ire velle mandavit. Cui cum a viro Dei ut veniret remandatum fuisset, paucis secum assumptis, ire perrexit. Cumque venisset, tradidit ad ipsum locum fiscum regium, qui blazon nuncupatur. Villam etiam quae Longuscampanus dicitur, ibidem auctoritate regia
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝑ tuã fidem resurgant in anima: p̾¬
serites q ꝯgnoscant. quia tu es xp̃c fili
dei niui qui pcepto patris mundum sa
p̃gaudio flentib. parentib ineffable
gaudium. ⁊ cet̾isastantib ad sequendã
xp̃ianitatis religionẽ magnũ p̃buit ĩ¬
citam̃tum. Mox ergo pater eius anas¬
tasus cũ omni familia credidit:⁊ bap¬
tismi gr̃am ꝯsecutus. numero fidelũ

Expanded text:
ti per tuam fidem resurgant in anima, prti per tuam fidem resurgant in anima, praesentesque cognoscant, quia tu es Christus filius Dei vivi, qui praecepto Patris mundum salgaudio flentibus, parentibus ineffabile gaudium, et caeteris astantibus ad sequendam Christianitatis religionem magnum praebuit incitamentum. Mox ergo pater ejus Anastasius cum omni familia credidit, et baptismi gratiam consecutus numero fidel
Abbreviated transcription (Latin):
agebat excubias. erat quidam uir po¬
tens. ac nobił noĩe anastasius: ñidum
arreptus in cõmodo ad extrema deduc¬
nis. ⁊ ad ultimũ extinctus est. Pat̾ u̾o
orbitatis dolorẽ non sustinens. ad iur̃
de michi filium meũ. Cui ait uir dei.
Anastasii: si credis eũ quẽ ego p̾dico
uerum deum esse: ⁊ filium tuum ĩ
p̃senti recipies. ⁊ tu uitã optinebis
et̾nam. Anastasio deierante. ⁊ dicẽte
si filium meũ uiuum receꝑo. xp̃m
abrenuntio: abiit cum eo b̃issimus
porttifex ad domũ in qua pueri corpꝰ
iacebat ex amine. Et cunctis fleritib. ⁊
quid beatus uir acturus foret conside¬
rantib. ille denens manũ defuncti.⁊
suspiciens in celum lacrimis ꝑfusus
tra portã elatum multis astantib Sꝰ¬
citasti. ⁊ quatriduanũ lazarũ iamq fe¬
tentẽ u̾bo potẽtie due amortuis reuo¬
casti. tu p̾cipe ut suscidetur puer iste
qͣtinus isto resusettato incorpore. mul¬

Expanded text:
agebat excubias, erat vir quidam poagebat excubias, erat vir quidam potens ac nobilis, nomine Anastasius, nondum arreptus incommodo, ad extrema deductus, et ad ultimum exstinctus est. Pater vero orbitatis dolorem non sustinens, ad virum de mihi filium meum. Cui ait vir Dei: Anastasi, si credis eum, quem ego praedico, verum Deum esse, et filium tuum in praesenti recipies, et tu vitam obtinebis aeternam. Anastasio declarante atque dicente: Si filium meum vivum recepero, Chrabrenuntio; abiit eum eo beatissimus pontifex ad domum, in qua corpus pueri jacebat exanime; et cunctis flentibus, et quid beatus vir acturus foret considerantibus; ille tenens manum defuncti, et suscipiens in coelum lacrymis perfusus tibus suscitasti, et quatriduanum Lazarum jamque foetentem verbo potentiae tuae a mortuis revocasti; tu praecipe ut suscitetur puer iste, quatenus isto resuscitato in corpore, mul
Abbreviated transcription (Latin):
quo amplius fulciebatur reb transito¬
riis. eoampluis in hiabat ad gaudia
patrie celestis. Bene enim nouerat: qͥd
conueniret inuia. quid deb̾etur ĩ patͥa.
In uia quappe uidebat necessariũ labo¬
tis stipendium: in patria aut̃ totoaf¬
fectu desiderabat et̾ne ueatitudinis emo¬
lum̃tum. Sunt enim ñnulli qui in
pastorali regimine laborant.⁊ ꝓ eodẽ
labore sẽpiterna p̾mia nõ appetunt.
s honore p̾lationis tumidi quamus
celestia urbis p̾dicent toto desid̾io ter¬
rena querunt. hic u̾o dignus deo pon¬
tifer. cum iurcurtũ fuigore claresceiz.
miracłoꝵ potẽtia cing̾etur. ob seq̃ntiũ
ppłoꝵ cuneis fulciretur. ⁊ rerũ tẽporali¬
um affluentia ditaretur. nullo delecta¬
tionis impedim̃to succumbebat. S ĩ
datore oĩm bonoꝵ oculum figens. bo¬
na p̃sentia qͣi post t̾gum. ⁊ ande faciẽ
pponebat fideliter que sc̃is ꝓmittunt᷑¬
tate qua uir b̾issimus pastorales

Expanded text:
quo amplius fulciebatur rebus transitoquo amplius fulciebatur rebus transitoriis, eo amplius inhiabat ad gaudia patriae coelestis. Bene enim noverat quid conveniret in via, quid deberetur in patria. In via quippe videbat necessarium laboris stipendium; in patria autem toto affectu desiderabat aeternae beatudinis emolumentum. Sunt enim nonnulli, qui in pastorali regimine laborant, et pro eodem labore sempiterna praemia non appetunt, sed honore praelationis tumidi, quamvis coelestia verbis praedicent toto desiderio terrena quaerunt. Hic vero dignus Deo pontifex cum virtutum fulgore claresceret, miraculorum potentia cingeretur, obsequentium populorum cuneis fulciretur, et rerum temporalium affluentia ditaretur, nullo delectationis impedimento succumbebat, sed in datorem omnium bonorum mentis figens, bona praesentia quasi post tergum, et ante faciem proponebat fideliter, quae sanctis promittuntin qua vir beatissimus pastorales
Abbreviated transcription (Latin):
suam sc̃o uiro traderet. qui ibi eccłiam
diuino cuttui aptam extrueret ⁊ lucͣndꝰ
xp̃o animab absq ullo inuigularet in¬
cõmodo. Iam tunc ergo impossibile dic¬
tu reor: quanto gaudio. qͣnta ne alacͥ¬
tate cotidie xp̃o inibi fierent lucra. dỹ¬
abolo detrim̃ta. Omĩs etas. oĩsq sexꝰ
ardentissimo ardore ad audiendũ u̾bũ
dñi ꝯfluerat. ⁊ certatim p̾ire alt̾ al̾tum
in sc̃o ꝓposido elaborabat. factã gͥ bonoꝵ
suoru̾m collationẽ sc̃o uiro tradunt. qͦ
constituit dñs suꝑ familiã suã. ut det
ill in tẽpore tritici mensurã. ut in ero¬
gando uerbo dei. cum piedatis actib ĩ¬
iugilabat. ita ⁊̃ in dispensandis terre¬
nis scd̃m institutionẽ apłicam desu¬
dabat. ⁊ uiuentib sub se cõmunit̾ ec¬
clesie filiis. ꝓut cuiq opus erat fidełr
diuidebat. Sane p̾sentium occasione
curarum. neqͣqͣm illius m̃tis oculus
caligabata ꝯtẽplatione et̾norum: s

Expanded text:
suam sancto viro traderet, quo ibi ecclesiam suam sancto viro traderet, quo ibi ecclesiam divino cultui aptam exstrueret, et lucrandis Christo animabus absque ullo invigilaret incommodo. Jam tunc ergo impossibile dictu reor, quanto gaudio, quantave alacritate quotidie Christo inibi fierent lucra, diabolo vero detrimenta. Omnis aetas, omnisque sexus ardentissimo amore ad audiendum verbum Domino confluebat, et certatim praeire alter alterum in sancto proposito elaborabat. Factam igitur bonorum suorum collationem sancto viro tradunt, quo constituit Dominus super familiam suam ut daret illi in tempore tritici mensuram, ut in erogando verbo Dei cum pietatis actibus invigilabat, ita etiam in dispensandis terrenis secundum institutionem apostolicam desudabat, et viventibus sub se communiter Ecclesiae filiis, prout cuique opus erat, fideliter dividebat. Sane praesentium occasione curarum, nequaquam illius mentis oculus caligabat a contemplatione aeternorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o iuro ad herere: ⁊ sacris ens gaude¬
bant informari exẽplis
umq fulgor dande claritatis qͣi lu¬
eifer matutinus solẽ iusticie ñi¬
cians. totã ꝓunciã iam ꝑ lustrass: pͥn¬
tensimus. tot miracłoꝵ nouitate ꝓel¬
sus. deo dignum pontificẽ ꝑ utcnũtios
euocans. ut ad se uenire dignaretur in¬
pplicit̾ exorat. sidelissimus aut̃minist̾
xp̃i cum ad principẽ accederet: antepͥn¬
cipał aule ianuam obuium habuit q̃¬
dam cecum qui corã eo ꝓcumbens. fla¬
gitabat auxilium. At ille inuocato xͥ
noĩe. ⁊ crucis imp̾sso uexillo: eũ sũb
mom̾̃ito pristine restituit sanitati. Qd
princeps audiens festimis accurrit:
genib sc̃i ad uoluttur supplex exorans qͦ
ꝑticeps uite et̾ne fieri mereretur. Quẽ
uerbo dei diligentissime instructũ pon¬
tifex uenerabił cathetizauit: ⁊ sollemp¬
ni ieuinio ꝑacto cum tota familia mul¬
taq nobilium turba baptizauit. Ce in
tanto pietatis ardore excreuit: ut dom̃

Expanded text:
cto viro adhaesere et sacris ejus gaudebant informari exemplis. Cumque fulgor tantae claritatis, quasi Lucifer matutinus solem justitiae nuntians, totam provinciam jam perlustrasset, printentissimus, tot miraculorum novitate perculsus, Deo dignum pontificem per internuntios evocans, ut ad se venire dignaretur, suppliciter exorat. 15. Fidelissimus autem minister Christi cum ad principem accederet, ante principalis aulae januam obviam habuit quemdam caecum, qui coram eo procumbens flagitabat auxilium. At ille invocato Christi nomine et crucis impresso vexillo, sub momento eum pristinae restituit sanitati. Quod princeps audiens, festinus accurrit, genibus sancti advolvitur supplex exorans, quo particeps vitae aeternae fieri mereretur. Quem verbo Dei diligentissime instructum pontifex venerabilis catechizavit, et solemni jejunio peracto, cum tota familia multaque nobilium turba baptizavit. Qui in tanto pietatis ardore excrevit, ut domum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm celticoꝵ arrianis retib la¬
queatum. ⁊ cogitans de eorum capien¬
da salute: consilium hꝰmodi uenatio.¬
nis iuenit.Eiuslem namq lingue
prb̃ros. dẏaconos. atq lectores fecit.
⁊ unã eis eccͣam dedit. Qua occasione
multos eorum cepit: dum ⁊ ip̃e freqnt
illuc iret ⁊ ꝑ int̾ptẽ celticum diuinas
lectiones exponeret. Hec ergo intͣ crui¬
tatẽ crebro faciens: plurimos eius gẽ¬
mata reuocauit.
pud scichas aut̃ quidam erant
desid̾ium salutis habentes. quo
ion pot̾ant ꝑuenire. Qͦd io h̾es agn¬
oscens. q̃ sunnit uiros apłico zelo fernẽ¬
tes. eosq direxit.⁊ desiderantib salu¬
tis gr̃am ministrauit. Ego eciam litt̃as
eus legi. ad leuntiũ ancyre p̾sulem:
quib indlicauit seythas fuisse conu̾sos
uicinis marcionis creuisse languorẽ
scripsit eius loci supost̾iorib ut eos pel¬
lerent:. insuꝑ ⁊̃ principis ꝓ hac causa

Expanded text:
populum Celticorum Arianis retibus laqueatum, et cogitans de eorum capienda salute, consilium hujusmodi venationis invenit. Ejusdem namque linguae presbyteros, diaconos atque lectores fecit, et unam eis ecclesiam dedit. Qua occasione multos eorum cepit, dum et ipse frequenter illic iret, et per interpretem Celticum divinas lectiones exponeret. Haec ergo intra civitatem crebro faciens, et plurimos ejus genmata revocavit. Apud Scythas autem quidam erant desiderium salutis habentes, quo non poterant pervenire. Quod Joannes agnoscens, quaesivit viros apostolico zelo ferventes, eosque direxit, et desiderantibus salutis gratiam ministravit. Ego autem etiam litteras ejus legi ad Leontium Ancyrae praesulem, quibus indicavit Scythas fuisse conversosvicis Marcionis crevisse languorem, scripsit ejus loci pastoribus ut eos pellerent. Insuper etiam principis pro hac causa
Abbreviated transcription (Latin):
bantur expensas ad hec eudoxia augꝰ¬
ta p̾bente: tunc arriani ⁊elo tractius¬
q ad neces insuxgunt. Una ergo nocte
son a eunuchus auguste: qui ad ymnos
excendos fuerat deputatus. S ⁊̃ quidam
ex ppło utriusq partis extincti sunt. I
hiis motus imꝑator: ꝓhibuit arrianos

Expanded text:
bantur, expensas ad haec Eudoxia Augubantur, expensas ad haec Eudoxia Augusta praebente, tunc Ariani zelo tracti, usque ad neces insurgunt. Una ergo nocte,ssus est Brison eunuchus Augustae, qui ad hymnos exercendos fuerat deputatus. Sed etiam quidam ex populo utriusque partis exstincti sunt. In his motus imperator, prohibuit Ariano
Abbreviated transcription (Latin):
Um hec in egypto fierent: ioh̾es
ꝯstantinopolitanus doctrina flore¬
bat.⁊ apud cunctos fauorabił h̃ebat᷑.
bato aut̃ atq dñica intra portas.⁊ ꝑ
porticus ꝯg̾gati:. ymnos.⁊ antiphas
ex arriano dogmate cõpositas decanta¬
bant. Et hoc maxxima noctis parte fa¬
ciẽtes:. diluculo cũ ip̃is antiphonis
ꝑ mediam ciuitatẽ eg̾ssi portã. ad su¬
am ecͣcam concurrebant. Cũq hoc cre¬
bro qͣi ad uutuꝑationẽ orthodoxoꝵ fac̾e
ñ cessarent. freq̃nt̾ enim ⁊̃ hoc canta¬
bant. Ubi sunt qui dicunt triauirtu¬
te unum:. tunc ioh̾es metuens nesim¬
plices hꝰmodi cantib trah̾entur. insti¬
tuit suum ppłm ut ⁊ ip̃i nocturns
occuparẽtur ymnis. qͣtinus ⁊ illorum
obscuraretur opus ⁊ fidelium ꝓfessio
firmaretur. gcudium ergo ioh̾is nimuis
ittile cum turba ꝑ iculisq finitũ est. Nã
dum clariores ymni omusianorũ noc¬
tib apparerte. fecerat enim ⁊̃ cruces ar̃¬
genteas que cum argenteis cereis porta¬

Expanded text:
um haec in Aegypto fierent, Joannes Constantinopolitanus doctrina florebat, et apud cunctos favorabilis habebatur. bato autem atque dominica, intra portas et per porticus congregati, hymnos et antiphonas ex Ariano dogmate compositas decantabant. Et hoc maxima noctis parte facientes, diluculo cum ipsis antiphonis per mediam civitatem egressi portam, ad suam ecclesiam concurrebant. Cumque hoc crebro quasi ad vituperationem orthodoxorum facere non cessarent, frequenter enim etiam hoc cantabant: Ubi sunt qui dicunt trina virtute unum? tunc Joannes metuens ne simplices hujusmodi cantibus traherentur, instituit suum populum ut et ipsi nocturnis occuparentur hymnis; quatenus et illorum obscuraretur opus, et fidelium professio 357 firmaretur. Studium ergo Joannis nimis utile, cum turba periculisque finitum est. Nam dum clariores hymni homousianorum noctibus apparerent fecerat enim etiam cruces argenteas, quae cum cereis porta
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia roborauit: linguã rigentẽ flex¬
ibilitati ⁊ facilitati uotis aptatis. Adu¬
sum lanificii debiles quondam palm¬
as armauit: liniam̃ta iuscerũ gr̃a pii
muneris animauit. Aliquando uetus ĩ¬
fans inueeba ꝓeupit: et qd est conspicu¬
go ut tales eybos ante omnia posceret qͥd

Expanded text:
vestigia roboravit, linguam rigentem flexvestigia roboravit, linguam rigentem flexibilitati et facilitati vocis aptavit, ad usum lanificii debiles quondam palmas armavit, lineamenta viscerum gratia pii muneris animavit. Aliquando vetus infans in verba prorupit; et quod est conspicugo ut tales cibos ante omnia posceret, q
Abbreviated transcription (Latin):
exquirit. O beatũ hylariũ omni corde
ore uoce cantandũ: cuius tam larga
benignitas ẽ. ut non solum se alicui
ñ abscondat s ultro ingerat.
Oniamus ad alios uenerandi fr
ca annis adulta puella: sine uite iu
uebat officiis. Cui intra sunus extint¬
ti corporis tantũ suꝑstes anima palpi¬
tabat: ⁊ in toto cadauere lumina quasi
sola uigebant ac uelut in se membra¬
mortua uigilantes oeuli custodieuant.
Nõ lingua torpens intra palati came¬
ram uolubił exeurrebat: nec ymo
ducta de pectore uox collata poterat ũ¬
ua disponere: ñ manus cũ soluta lã¬
guesceret. natura debita serucia dis¬
soluebat: neq pes instabilis membroꝵ¬
broꝵ structurã sustentabat. Ad huc
insuꝑtocius corporis infabricata mas¬
sa torpebat: que in festuttate beati Hy¬
lacii intra basilicam posita. cum in¬
genti fauore spectantib om̃ib est erec¬
ta. In unius ergo corpore. mirãcula ꝑ¬
plura sc̃s cõpleute. Attenuada genuĩ

Expanded text:
exquirit. O beatum Hilarium omnium corde, exquirit. O beatum Hilarium omnium corde, ore, voce cantandum: cujus tam larga benignitas est, ut non solum se alicui non abscondat, sed ultro ingerat! Veniamus ad alios venerandi fruca, annis adulta puella non merito, sine vitae vivebat officiis. Cui intra funus extincti corporis tantum superstes anima palpitabat, et in toto cadavere lumina quasi sola vigebant, ac velut mortua in se membra vigilantes oculi custodiebant. Non lingua torpens intra palati cameram, volubilis excurrebat, nec imo ducta de pectore vox collata poterat verba disponere: non manus, cum soluta languesceret natura, debita servitia dissolvebat, neque pes instabilis membrorum structuram sustentabat: adhuc insuper totius corporis infabricata massa torpebat. Quae in festivitate B. Hilarii intra basilicam posita, cum ingenti favore spectantibus omnibus est erecta: In unius ergo debilis corpore miracula plura Sanctus complevit. Attenuata genuum
Abbreviated transcription (Latin):
corpore ñ cessauit sp̃n dimicare: itacre¬
debat sibi contra alaricum arrianum.
it̾um bellandi redire constantiã. Qͣnͣta
fuit illi sẽꝑ pro cultu catholice religio¬
nis auiditas cum in requie posito ad hͦ
sollicitudinis ñ desit ubertas. Nã qui
tunc in synodo ad ꝯfundendũ hostem
uerba fidelia ꝓtulit: hio in campo ar¬
ma tractaurt iuictorie.
Nlier in uico tonatiaco dum aqͣm
ad opus suum portaret die domi
nico. ñ est meũ nosse quo p̾uenta pͦ¬
cato manus euis atcracta est: uenarͣ
arefasto discursu. Tunc reuelatione
cõmonita est: ut ad scĩ limina siuell
salua fieri qͣmtocnus ꝓperaret. Qͦ illa
tidens nintio: tamquã cum ipso sa¬
nitatis sue p̾uiatore leda ꝑcurrit. Et
dum inbasiliea psalłetur. similiter ĩ
ab solutione die drũco quo p̾cesserat
pena. secuta sunt gaudia. Ecce cõsue¬
tudmẽ patroni singularis amabilẽ:
qui ut inueniat quod p̾stet ⁊ causas

Expanded text:
corpore non cessavit spiritu dimicare: crecorpore non cessavit spiritu dimicare: credebat sibi contra Halaricum Arrianum iterum redire Constantium. Quanta est illi semper pro cultu catholicae religionis aviditas, cum in requie posito adhuc sollicitudinis non desit ubertas? Nam qui tunc in synodo ad confundendum hostem verba fidelia protulit, hic in campo arma tractavit victoria. Mulier in vico Tonatiago dum aquam ad opus suum pnico non est meum nosse quo praeventa peccato, manus ejus adtracta est, venarum arefacto discursu. Tunc revelatione commonita est, ut ad sancti limina, si vellet salva fieri, properaret. Quo illa fidens nuntio, tanquam cum ipso sanitatis suae praeviatore, laeta percurrit. Et dum in ecclesia psalleretur, similiter in absolutione, die Dominico, quo praecesserat poena, secuta sunt gaudia. Ecce consuetudinem patroni singularis amabilem, qui ut inveniat quod praestet, et causas
Abbreviated transcription (Latin):
super se ueniens aspicere: ãmonitus ĩ¬
suꝑ ut festinanter. s ñ sine uen̾abił lo¬
ci oratione adu̾sum hostes conflictaturꝰ
descenderee. Qod ille diligent̾ obs̃nans.
⁊ orationi occurrens. tanta ꝓsꝑitate al¬
t̾o pro se pugnaturo ꝓcessit ad bellũ.
ut intra horam diei terciã ultra huma.¬
na uota sortiretur iuctoriã: ubi mul¬
iitudo occisoꝵ cadauerum colles. ex se
iisa sit montiũ erexisse. Eece terribi¬
ltter formidanda prodigia. ⁊ delecta.¬
biltt̾ amplectenda miracula. Parum
illi fuit pro solatio regis signum lu¬
minis ostend̾e: nisi aꝑte monita addi¬
diss ⁊ uocis. Similis quedam ꝯtigit
ppłi iscłiici tẽpore. hꝰ causa uirtutis. Nã
ibi columpna ignis p̾cesserat: Hic fig̾a
lampadis ammonebat. uellẽ nosse qd̃
suerit tanti ardoris secretũ myst̾ium.
tam manifeste ꝓ latum. S qͣntum ĩpo
ĩspirante uideor agnoscere ñ tacebo.
Nam contra heticas acies sicut olimĩ

Expanded text:
super se veniens aspicere, admonitus insuper se veniens aspicere, admonitus insuper, ut festinanter, sed non sine venerabilis loci oratione, adversus hostes, conflictaturus descenderet. Quod ille diligenter observans, et orationi occurrens, tanta prosperitate, altero pro se pugnaturo, processit ad bellum, ut intra horam diei tertiam ultra humana vota sortiretur a Domino victoriam. Ubi multitudo occisorum cadaverum colles ex se visa est erexisse. Ecce terribiliter formidanda prodigia, et delectabiliter amplectenda miracula. Parum illi fuit pro solatio regis, signum luminis ostendere, nisi aperte monita addidisset et vocis. Similis quaedam contigitIsrahelitici temporis huius causa virtutis. Nam ibi columna ignis praecesserat, hic figura lampadis admonebat. | Vellem nosse, cur fuerit tanti ardoris secretum mysterium et tam manifestum prolatum. Sed quantum ipso inspirante videor agnoscere non tacebo. 23 Contra haereticas acies sicut olim in
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit: qd ceco felici post uo¬
ta successit. Nam cum ad beati marti¬
ni limina pro recipiendo lumine intẽ¬
tus ꝓperaret. in sc̃ihylarii pt̾iens tem¬
plum ing̾ssus est. Qͦ dum iugilias
officio solito celebrarent elerici: mane
fło aꝑtis oculis. ipse diem cepit aliis
nuntiare. qui hoc sẽꝑ egebat audire.
Apud quẽ una sẽꝑ nox erat: tenebͣs
illi sẽs hylarius ea nocte purgauit.
Q numqͣm uiderat ornam̃ta dier: ce¬
pit illi nouus sol mire claritatis nas¬
ci. Apud illum tunc fabricata sunt o¬
turam. Et ut ita dicam quodammodo
post seilli mundus est natus: cum ft̃s
martin̾̃ festinabat accedere: iste eum ĩ
suo tẽplo dignatus est illuminare. Qͣnͣ¬
ta micat gr̃a donatoris. qui sic p̾uenit
desid̾ia supplicantis:
uid ⁊̃i dignum referã de tã regali
myst̾io quod ab ipso est in rege col¬
lacum: Deniq clodoueus rex dum eõ¬
tra heretitam gentẽ pugnaturus ar¬
matas acies cõmouiss media nocte
meruit debasilica beati hy larii lumẽ

Expanded text:
convenit, quod caeco felici post vota successit. Nam cum ad beati Martini limina pro recipiendo lumine intentus properaret, in sancti Hilarii praeteriens templum ingressus est. Quo dum vigilias officio solito celebrarent clerici, mane facto, apertis oculis, ipse diem coepit aliis nuntiare, qui hoc semper egebat audire. Apud quem una semper nox erat, tenebras illi sanctus Hilarius ea nocte purgavit. Qui nunquam viderat ornamenta diei, coepit illi novus sol mirae claritatis nasci. Tunc illi fabricata sunt turam; et, ut ita dicam, quodam modo post se illi mundus est natus, cum factus lesiam festinabat accedere, iste eum in suo templo dignatus est illuminare. Quanta micat gratia donatoris, qui praevenit desideria supplicantis! iam dignum referam de tam regali mysterio, quod ab ipso est in regem collatum? Denique Clodoveus rex, dum contra haereticam gentem pugnaturus, armatas acies commovisset, media nocte meruit de basilica beati Hilarii lumen
Abbreviated transcription (Latin):
sita torm̃toꝵ genera uirga r̃q liuores
reꝓmittens. nisi deqͣnam ciuitate ł loco
enm furatus ess. seu quo nomine idem
sc̃s censeretur exponeret.Quodcum ce¬
piss ac crudeluis carnifice turpit̾ ex̃cere
si iusus est ꝯfit̾i ꝙ ab hyspanie ꝑtib il¬
lud deferret. ꝙ q sc̃s marinus martyr
hoc inuento uocabulo nom̃ haberet. Sqͦ
ut reliqͣ transeamus. ep̃o sacre p̾datio¬
nis nefario inuasore ꝑtim deluso. cũ
magno cordis ploratu fletuq pluxrimo
pulsus ad ꝓpͥum locum monachꝰ tͥstis
uerb̾ib q accritus reu̾titur. Quod mo¬
nast̾ii sui fr̃es audientes. nec credẽtes
audaldum mendacii redarguunt. no¬
menq illi girouagi imponentes. a se se¬
q̃strando iamq ip̃o eciam sponte exeñ¬
te repellunt:. ⁊ ubicũq libeat licentiã
ei ĩmo necessitatẽ tribuunt cõmoran¬
di. Quid ad cenobium beatibenedicti
castrũ suꝑus cognominatũ usq ꝑue¬

Expanded text:
sita tormentorum genera virgarumque ei livores sita tormentorum genera virgarumque ei livores repromittens, nisi de qua civitate vel loco eum furatus esset, seu quo nomine idem sanctus censeretur, exponeret. Quod cum coepisset, ac crudelius carnifice turpiter exercersi visus est confiteri quod ab Hispaniae partibus illum deferret, quodque sanctus Marinus martyr hoc invento vocabulo nomen haberet. Sicque, ut reliqua transeamus, episcopo sacrae praedae nefario invasore partim deluso, cum magno cordis ploratu fletuque plurimo pulsus, ad proprium locum monachus tristis verberibusque attritus revertitur. Quod monasterii sui fratres audientes, nec credentes, Audaldum mendacii redarguerunt; nomenque illi gyrovagi imponentes, a se sequestrando, jamque ipso etiam sponte exeunte, repellunt: et ubicunque libeat licentiam ei, imo necessitatem tribuunt commorandi. Qui ad coenobium beati Benedicti, Castrum superius cognominatum, usque perve