comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓceder sancimꝰ intpr̃ quo testam̃nim
condicur uł codicitus nascitur łulti¬
ma ãdam disposicio scom p̾stiuam
celebratur obsuacionem nich eiex
ea penitus in mutandum eẽ censemꝰ.
ea quio que minime necestanast̾ al
onis oblacioł medicaminis dacio łmpo¬
ficio quib telicus ipã samtastestator
isꝑiclitetmr. ł siquis necessariꝰ natur¬
ensus ad depoĩcionem fr̃ftmpond̾is
ĩmineat. ł cestatori ł restib non esse
ex hͣ cansa testam̃tum subũtendum.

Expanded text:
in tempore, quo testamentum conditur vel codicillus nascitur vel ultima quaedam dispositio secundum pristinam celebratur observationem nihil enim ex ea penitus immutandum esse censemus, ea quidem, quae minime necessaria sunt,onis oblatio vel medicaminis datio vel impositio, quibus relictis ipsa sanitas testatoris periclitatur, vel si quis necessarius naturae usus ad depositionem superflui ponderis immineat vel testatori vel testibus, non esse ex hac causa testamentum subvertendum,
Abbreviated transcription (Latin):
lita ꝑtestam̃ti faccionem ad inpliet
siquid̾ atestatore aliqud fiat testibus
paislis ꝑseꝑatis cum corambis facere
aliquid naturale testator erbesdat. in
troductis itm̃ testib conseq̃nciam fus¬
quosdam testium aliquid tale cõtigga.

Expanded text:
solita per testamenti factionem adimpleri. Et si quidem a testatore aliquid fiat testibus paulisper separatis, cum coram his facere aliquid naturale testator erubescat, iterum introductis testibus consequentiam facquo
Abbreviated transcription (Latin):
ritum fcm̃ eꝰ. eand̾ constitucionẽ corri¬
gẽtes sancimꝰ siquis sua manurotum
ħ confec̾it. susficiat ei tociꝰtestam̃ti. stͥ¬
ptura ⁊ non alia subsqͥpcõ requiratur
neq ab eo neq ꝑ eo ab alio. s seqͣnt᷑ hiꝰ

Expanded text:
ritum factum est, eandem constitutionem corriritum factum est, eandem constitutionem corrigentes sancimus, si quis sua manu totum hoc confecit, sufficiat ei totius testamenti scriptura et non alia subscriptio requiratur neque ab eo neque pro eo ab alio, sed sequantur h
Abbreviated transcription (Latin):
fiquid̃ ex brem tpr̃is inr̃uallo necessi
ũsum expectariz sosiempnia ꝑagi siat̃
longiori spacio refectio fortinto caũ
indigeat. ⁊ mañe si salus testatoris ꝑi¬
clitantis minineattune illouł illis
testib cura quos aliquid tale euenetit
siea que eoꝵ p̃senciam añcedunt. oĩa
coram his ꝓcessissent. ⁊ fiħ fu̾it undiq
manifestum tunc eosiss euruna cum
aliis testib ea que oportet fac̾e. ⁊ sũme¬
dio subscũipciones testium tam fuãnt
man̾e. ¶ cumãt constitucione que de
testam̃tis ordinandis ꝓcessit caueatur.
qͣtenꝰ septem testrum p̃sencia intestam̃
tis requiratur ⁊ sisbscupcio atestatore
fiat. ił abalio ꝓ eo ⁊ constitucio fic edi¬
xit octauo subscriptore adibito ⁊ qͥdã
testam̃tum suum omẽ mami ꝓpͥa cõ¬
scͥpsi̾e⁊ post eiꝰ lit̾tas testes adhibiti suas
p̃scͥpciones supposuerũt aliaq omĩa
sollempnit intestam̃to ꝑacta sunt ⁊
testam̃tum ex ħ de quo dubitabat᷑ ir¬

Expanded text:
quidem ex brevi temporis intervallo necessitversum expectari et sollemnia peragi. Sin autem longiore spatio refectio fortuiti casus indigeat, et maxime si salus testatoris periclitantis immineat, tunc illo vel illis testibus, circa quos aliquid tale eveniet, si ea, quae eorum praesentiam antecedunt, omnia coram eis processissent. Et si hoc fuerit undique manifestum, tunc eos vel eum una cum aliis testibus ea quae oportet facere, etsi in medio subscriptiones testium iam fuerant smanere. Cum autem constitutione, quae de testamentis ordinandis processit, cavetur, quatenus septem tetis requiratur et subscriptio a testatore fiat vel alio pro eo, et constitutio sic edixit: " octavo subscriptore adhibito", et quidam testamentum suum omne manu propria conscripsit et post eius litteras testes adhibiti suas subscriptiones supposuerunt aliaque omnia sollemniter in testamento peracta sunt et testamentum ex hoc, de quo dubitatur, ir
Abbreviated transcription (Latin):
tes isltime deficientium inħ regia
urbe confecte ap̃ alium apiri possĩt
qͣm inrum clanssimum ꝓ tp̃r census
magistrum monum̃tis mtuenienti¬
fuma centum auxeoꝵ p̃cium nonexce¬
dit m̃cedis quicqͣm aut sumptuũ cen¬
sum admĩstrantes aut cenfiritisaptiꝵ¬

Expanded text:
e deficientium in hac regia urbe confectae apud alium aperiri possint quam virum clarissimum pro tempore census magistrum, monumentis intervenientisumma centum aureorum pretium non excedit, mercedis quicquam aut sumptuum censum administrantes aut censualis ap
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. zeno. a. Ditantib testamenta
rasiam qmͣlib nitimam uolutatẽ
legatum us fid̾i comissum uł qrũq
aliud quolib legitimo titulo testato¬
rẽ posse relinq̃re. minime dubitand̾
ẽ. testib eciã ad efficiendam uolunta¬
tem adhibias ꝓsuo ubitũ qd̾ uolũt
testaror relinquere. non ꝓhibetur.

Expanded text:
no pp. Dictantibus testamenta vel aliam quamlibet ultimam voluntatem legatum vel fideicommissum vel quodcumque aliud quolibet legitimo titulo testatorem posse relinquere minime dubitandum est. testibus etiam ad efficiendam voluntatem adhibitis pro suo libitu quod voluerit testator relinquere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rert s quibli confecta sinis quolibet
loq̃ndidegen̾e formata mslitucõ ua¬
tentio. nec necessara sint momitatuy¬
rumque forte seminecis. balouciens
ordmandis amora erit sollempinũ
seimonum necesfitas ut qui facutat¬
es ꝓpriascupiunt ordinare inq̃ cumiq
ũbisuti lib̾am hab̾ant facultatem.

Expanded text:
ed quibuslibet confecta sententiis, quolibet loquendi genere formata institutio vatentio, nec necessaria sint momenta verborum, quae forte seminecis et balbutiens ordinandis amota erit sollemnium sermonum necessitas, ut, qui facultates proprias cupiunt ordinare, in quacumque verbis uti liberam habeant facultatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ip̃m ꝙ ꝑ supplicacionẽ mĩsan
tib intimatm. ita demũ fumũ sit
iciũ siuum defunctꝰ postea uenisse
tereganur nequid sane p̃timsisse
crebamu. hiꝰ institucionis fuccess¬
orib designatis: omiã que scriptis
ħedib conpetunt uibemꝰ eos hr̃e.
nec sr̃ bonoꝵ possõnis petitione u¬
llam controũsiam nasci cum pro

Expanded text:
 supplicationem nostris auribus intimatur, ita demum firmum sit, icium suum defunctus postea venisse detegitur. Ne quid sane praetermisisse credamur huiusmodi institutionis successoribus designatis, omnia quae scriptis heredibus competunt iubemus eos habere nec super bonorum possessionis petitione ullam controversiam nasci, cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
adtestatoris ħeditatẽ uł successione̾
uenite non pot̾ant. inscdã uoluntate
testaror eos sctib̾e institiut. qui abĩte¬
stato ad eiꝰ ħ editatem uocantur. eo eĩ
cafu hi inꝑfecta uideatur scriptura po¬
stĩor infirmaro pͥore testõ scd̾am eiꝰ uol¬
untatem non ꝙiͣtestam̃tum s qrͣuolũ¬
tatem intestatiuałe sancimꝰ. inqͣuolũ

Expanded text:
tatem successionemve venire non poterant, in secunda voluntate testator eos scribere instituit, qui ab intestato ad eius hereditatem vocantur. eo enim casu, licet imperfecta videatur scriptura posterior, infirmato priore testamento secundam eius voluntatem non quasi testamentum, sed quasi voluntatem i
Abbreviated transcription (Latin):
qno minus scriptum plus muncupa¬
tum iudetu ⁊ iõ recte testam̃to ft̃o qm̃
desit hesestõ conseq̃us ẽ existente bede
legata sen fid̃i comissa mxͣ uoluntatem
testatoris oportere dari.
tis roneadũsus timorem contagion qͥ
testes detĩet aliquio denire hararura est

Expanded text:
quando minus scriptum, plus nuncupatum videtur. et ideo recte testamento facto, quamquam desit "heres esto", consequens est existente herede legata sive fideicommissa iuxta voluntatem testatoris oportere dari. tis ratione adversus timorem contagionis, quae testes deterret, aliquid de iure laxatum est:
Abbreviated transcription (Latin):
telmqui posse illud eciã adiciendunẽ
ur qmiex testam̃to łab intestato hesex
titit ⁊ fruotiniras definicti citea legata
łfidĩcomissa seu lib̾tates legib non
sit suburxa tñ si sua sponteagno̾uñt m¬
pͣsendieam necessitatem ht̃¬

Expanded text:
ciendum est, ut, qui ex testamento vel ab intestato heres extiterit, etsi voluntas defuncti circa legata seu fideicommissa seu libertates legibus non sit subnixa, tamen, si sua sponte agnoverit, implendi eam necessitatem h
Abbreviated transcription (Latin):
mus ex reb que parentib ad quirino posstĩt
extimer aliquid ẽẽ innouand̾ ⁊ ꝑmissũ fi¬
sse filiis famstias cuiq gradus ił sex̾ testa¬
m̃ta facẽ. fiue sine pr̃is consensu bona po¬
nem. siuecum eoꝵ uoluntare. ullo ⁊ enĩ

Expanded text:
mus, in rebus, quae parentibus adquiri non possunt, existimet aliquid esse innovandum, et permissum fuisse filiis familias cuiuscumque gradus vel sexus testamenta facere, sive sine patris consensu bona ponem, sive cum eorum voluntate. Nullo etenim
Abbreviated transcription (Latin):
alio tp̃r diratum scriptumue ꝓferat.
testam̃tum sufficiet uno eodemq die
nillo ãcru int̾uemente testes om̃s inde¬
licet suss nec diũsis tpr̃ib subscribere
fignareq testam̃tum fmemat testam̃¬
ti fubscupciones ⁊ signacła testiũ esse¬

Expanded text:
alio tempore dictatum scriptumve proferatur testamentum, sufficiet uno eodemque die nullo actu interveniente testes omnes, videlicet simul nec diversis temporibus, subscribere signareque testamentum. Finem autem testamenti subsc
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ phib eum omĩa que ueluir facẽ.
qr scimꝰ quosdam uiis ꝑitos ⁊ ħ subtiłtus
cogitasse ⁊ nullumeẽ expofuisse qui penͣ¬
itus non exaudiat. siquis supͣ cerebrum
ip̃iꝰ loq̃tur scdm qd̾ iubencio celso placui¬
t. ineo auẽ cuimoib fr̃nenens auditũ
timõ abstislit nec dubitari pot̾ quin
possit omrã sine aliquo obstaculo facẽ.
¶sĩ autẽ aures quid̾ aperte sint ⁊ uocem
recipientes. nugua at penit ppedita licet
si ⁊ hunc ꝑitum lict̃atum ẽẽ ꝓponamꝰ inchil

Expanded text:
 eum omnia quae voluit facere, quia scimus quosdam iuris peritos et hoc subtilius cogitasse et nullum esse exposuisse, qui penitus non exaudit, si quis supra cerebrum illius loquatur, secundum quod Iuventio Celso placuit. In eo autem, cui morbus superveniens auditum tantummodo abstulit, nec dubitari potest, quin possit omnia sine aliquo obstaculo facere. Sin vero aures quidem apertae sint et vocem recipientes, lingua autem penitus praepedita, licet si et hunc peritum litterarum esse proponamus, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
hede agẽ cẽra susficiat. ⁊ uis cẽ ip̃a
conplere adicio indeaturomĩb ⁊¬
enĩ prestãseum ẽẽ censemus ut lib̾o
arbitrio cui testandi facultas fuppe¬
tit. successorem suum oblatrs̃ possit
p̃cib declarare. ⁊ stabie sciat eẽ ꝙ fe¬
cerit nec institritus hes ꝑtumescat:
cum oblatas p̃ces sedm uoluntatẽ
defunctridoneis possir testib ad ꝓba¬
re sieralia nocẽ non põssunt.
scpitasiure ac sollempnnt̾ uotũ¬
tnͣtes dum qͦuddam morientis sup̃¬
mũt non scrip̃tum ꝓcessisse confir¬
mẽiur arburium ranqm patͥmoni¬
um suum ad nos deficiens maliuũt ꝑ¬
tiũe. omib eĩ priuatis ⁊ militantib
oma ⁊ falsi crmine reos teñ p̃cipimꝰ.
sic̃ scripte uireac sollempnit̾ defici¬
encium extitĩt uoluntares non scͥ¬
ptum aliquid sub nr̃oꝵ nõium mẽ¬
tione falso astrũe monantur. neõ
u̾aq relictus hes iss legib ad fucce¬
ssionẽ uocanis nĩn iss potentũ no¬
men horrescat: nemo ferre testimo¬

Expanded text:
ede agere cuncta sufficiat et ius omne ipsa complere aditio videatur. Omnibus etenim praestandum esse censemus, ut libero arbitrio, cui testandi facultas suppetit, successorem suum oblatis possit precibus declarare et stabile sciat esse quod fecerit, nec institutus heres pertimescat, cum oblatas preces secundum voluntatem defuncti idoneis possit testibus approbare, si ei alia nocere non possunt.scriptas iure ac sollemniter voluntates, dum quoddam morientis supremum et non adscriptum processisse confirmatur arbitrium, tamquam patrimonium suum ad nos deficiens maluerit pertinere. Omnibus enim privatis et militantibus reos teneri praecipimus, si, cum scriptae iure ac sollemniter deficientium extiterint voluntates, non scriptum aliquid sub nostrorum nominum mentione falso adstruere moliantur. Nemo itaque relictus heres vel legibus ad successionem vocatus nostrum vel potentium nomen horrescat: nemo ferre testimo
Abbreviated transcription (Latin):
tiscã tonacionem celebrare concedat᷑.
nec lib̾tatem. siue uindicta siue aliomõ
inpone. eidem legitam mascłos qm̃ fe
accedit calamras s morb postea suꝑue¬
niens ⁊ nocem abstislit⁊ aures conclsit

Expanded text:
tis causa donationem celebrare concedatur nec libertatem sive vindicta sive alio modo imponere: eidem legi tam masculos quam femiaccedit calamitas, sed morbus postea superveniens et vocem abstulit et aures conclusit,
Abbreviated transcription (Latin):
acio nũcupantiũ filios qui non st̃ ĩta¬
ti p̃iudicat ⁊ que ut filiis testam̃to resinq¬
untur uix̃ea que apͥncipib statura fũt.
non deberi certruirisẽ.
decedens ncħ secinqͣm donasse signific¬
amrsires sealit̾ hãt. fidem ñ non per¬
stringunt.

Expanded text:
atio nuncupantium filios, qui non sunt, veritati praeiudicant: et quae ut filiis testamento relinquuntur, iuxta ea quae a principibus statuta sunt non deberi certi iuris decedens nihil se cuiquam donasse significavit, si res se aliter habet, fidem veri non perfringunt.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃.aã. Sicut c̃tiuitis ẽ militem qͥ
scit se filios hr̃e aliosq scripsit ħedes
tacireeum exhedare intlligũta sug¬
norans se filios hr̃e aliosq scripsir
ħedes non eẽ filio ademprans hedita¬
tem. s minime ualente testam̃to si
fit inporestare eum ad fuccessionẽ ue¬
nire indubiũ non habetur
filia inscio patre milite. ab eo p̃terita
eẽ falso rumore ꝓlato. pat̃ purauit.
nlłam eiꝰ testem̃to fecir mentionẽ
silencium hi exhedationis notam neci¬
qmͣ infligit n aũt miles qui intestam̃to
filiam siam appllauit. eiq legarũ dedit
non instituento eamħedem exhedauit.
d̾.aa. E aptatorias instituciones. ĩmil¬
itis cestam̃to nlliꝰ eẽ momentimaĩfestũ ẽ.¬
d̃.a. IIntestam̃to militis legem falcidiã
⁊ inlegatis ⁊ fidĩ cõmissis cessare explorati
uiris estss̃ane siquid ultra iures partin¬
onii postulatur conpeteni defensione

Expanded text:
. Sicut certi iuris est militem, qui scit se filium habere aliosque scripsit heredes, tacite eum exheredare intellegi, ita si ignorans se filium habere alios scribat heredes, non esse filio ademptam hereditatem, sed minime valente testamento, si sit in potestate, eum ad successionem venire in dubiis non habeturfilia inscio patre milite, ab eo praeteritesse falso rumore prolato pater putavit, nullam eius testamento fecit mentionem, silentium huiusmodi exheredationis notam nequaquam infligit. Is autem miles, qui testamento filiam appellavit eique legatum dedit, non instituendo eam heredem exheredavit.. Captatorias institutiones et in militis testamento nullius esse momenti manifestum e. In testamento militis legem Falcidiam et in legatis et in fideicommissis cessare explorati iuris est. sane si quid ultra vires patrimonii postulatur, competenti defensione
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃dio.ã. D iafrẽ suo malirante mat᷑
uia scuipta hes fuccessionem eiꝰ fibi q̃si¬
uit. qmͣuis testam̃ti scriptura non conti¬
net usobsernacionem hanc ħedita¬
tem frẽm testatoris is eiꝰ filios ab intest¬
ato euincẽ non potuisse nire constitit.
degentes. si uoremaut filios aurami¬
cosaut comulicones suos postremo c¬
me uoluntatis asfectu quõ possint ae
uelunt restentur. nec uxoꝵaut filioꝵ
eoꝵ tum uotũtatẽ prĩs reportaũiuit:
mĩtum aut lib̾tas dignitasq q̃tatur
ꝓind̾ sic̃ uiris rõnib licuit ac semper
ticebir siquid inuagia aut inclipeo
lic̃is sangͥne suo iutulantib ãnorau̾int
aut inpulũe niscͥpsine gładio sub̾ ipõ

Expanded text:
 fratre suo militante mater vestra scripta heres successionem eius sibi quaesiit, quamvis testamenti scriptura non continet iuris observationem, hanc hereditatem fratrem testatoris vel eius filios ab intestato evincere non potuisse iure constitit. degentes, si uxores, aut filios, aut amicos, aut commilitones suos, postremo cmae voluntatis adfectu, quomodo possint ac velint testentur, nec uxorum aut filiorum eorum, cum voluntatem patris reportaverunt, meritum aut libertas dignitasque quaeratur. Proinde sicut iuris rationibus licuit ac semper licebit, si quid in vagina aut in clipeo litteris sanguine suo rutilantibus adnotaverint, aut in pulvere inscripserint gladio sub ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubietas oriatur necessamũ duxiꝰ
constincioni qm̃ iam fanore liborũ
fecimus ħ ade ut res quas parerito¬
b ad quitendas eẽ ꝓhibuiꝰ uec co¬
Dationi post obitum eoꝵ inf liłos sub¬
iaceant. ur enĩ castrense peculũ uico¬
ꝓnumi confere inheditate diugẽda
ex prsimnsanctoritare minimeco

Expanded text:
 dubietas oriatur, necessarium duximus constitutioni, quam iam favore liberorum fecimus, hoc addere, ut res, quas parentibus adquirendas esse prohibuimus, nec collationi post obitum eorum inter liberos subiaceant. Vt enim castrense peculium in communi conferre in hereditate dividenda ex
Abbreviated transcription (Latin):
tis obtentu postremum eiꝰudiciũ con¬
uesti nondeb qd̾si future peneme¬
cu uotuntaria morte suppliciuman¬
teauenie ratam uoluntate eius con¬
sentari leges uetant.

Expanded text:
tis obtentu postremum eius iudicium convelli non debet. Quod si futurae poenae metu voluntaria morte supplicium antevenit, ratam voluntatem eius conservari leges vetant.
Abbreviated transcription (Latin):
młta dubitacio orta ẽ suꝑstitib quid̃
filiis defuncre ꝑsone non deb̾e se dotẽ
⁊ añ impcias donacõnem ꝓse datam
asuo patre iss matre conferre filiis
mortin frĩs furiss mortne sororis fu¬
tib s eciam illud asserentib qd̾ homi
collacionis constitucõne archadii ⁊ ho¬
noriidiue memorie sibimpositum

Expanded text:
bitatio orta est, superstitibus quidem filiis defunctae personae non debere se dotem et ante nuptias donationem pro se datam a suo patre vel matre conferre filiis mortui fratris sui vel mortuae sororis sutibus, sed etiam illud adserentibus, quod onus collationis constitutione Arcadii et Honorii divae memori
Abbreviated transcription (Latin):
de aem comodatã accepit. ip̃i q̃ind̾ ullõ
mͦ conpetẽ posse ad u̾sus furẽ furti
accionem cumat̃ qui ꝓ re comoda¬
ta conuenitur: posse adũsus furem
ns rem eẽ subieptã adñfus erniam
eam accepit. ꝑ uemar fin ãt nesciꝰ et
dubitans rem non ẽẽ ap̃eum como¬
datiacconem instituit. postea ar̃ re
conꝑta uolũit remitẽ quid̾ comedaci
constitutus moiit adũstis eum qui
rem utendam acceꝑit comodati ace¬

Expanded text:
it, ipsi quidem nullo modo competere posse adversus furem furti actionem, eum autem, qui pro re commodata convenitur, posse adversus furem ns rem esse subreptam adversus eum qui eam accepit perveniat. Sin autem nescius et dubitans rem non esse apud eum commodati actionem instituit, postea autem re comperta voluit remittere quidem commodati constitutus movit adversus eum qui rem utendam accepit commodati act
Abbreviated transcription (Latin):
tus añquaitum decimum anmũeta¬
t̃ sue decessit cum face non pottut tes¬
tam̃tum nich exes postremo recte pose¬
istatur iudicio. nam si hanc etate ege¬
restus iicet ngoris nec dum enĩsis¬
ent uestigia fim ordmauit sollẽp¬

Expanded text:
uus ante quartum decimum aetatis annum suae decessit, cum facere non potuit testamentum, nihil ex eius postremo recte postulatur iudicio. Nam si hanc aetatem egressus, licet vigoris necdum emersissent vestigia, suum ordinavit sollemn
Abbreviated transcription (Latin):
patris hĩt frĩb mead̾ familia ꝯstitut¬
is acciones ħ editanas denegat non am¬
bigitur. ũconsulte ac ꝓuiris rõne co¬
acionem frĩb tuis quos in pris comiñs
mortis tp̃rfuisse potestare ꝓponisoffers.
pecislium sih neq castrense neq relie¬
tum eis deceatur p̃cipuum hr̃e nõ po¬
sfunt s indiuisionem pr̾ne uenrat

Expanded text:
stitutis, actiones hereditarias negari non ambigitur. Vnde consulte ac pro iuris ratione collationem fratribus tuis, quos in patris communis mortis tempore fuisse potestate proponis, offers. peculium, si hoc neque castrense neque relictum eis doceatur, praecipuum habere non possint, sed in divisione paternae veniat
Abbreviated transcription (Latin):
uotũtatem suam siue intestam̃to x
bodicislitenore conpoĩtam cin ueluit
scribendam cr̃ed̾e. ut meod̾ postea
conuocatis testib ⁊ tabissano. reeciã
ut dcm ẽ parefcã cinꝰ cã conuocati st̃.

Expanded text:
voluntatem suam sive in testamenti vel in voluntatem suam sive in testamenti vel in codicilli tenore compositam cui velint scribendam credere, ut in eodem postea collocatis testibus et tabulario, re etiam ut dictum est patefacta, cuius causa convocati s
Abbreviated transcription (Latin):
comiocatos om̃sut siñ scriptis testent
excceant. deinde exprimat noiã sp̃al¬
iter ħedum ⁊ dignitates angłoꝵ. ⁊l̃
dicia ne solanonu ꝯmenioracio qͥs¬
qĩn ambigintatis pariat⁊ ex quãta
parte uss ee quot untis nsuc cessiõem
amitti debane ⁊ quid iũq̃mꝙ lega
tatnĩ sen fidi comissarium iẜ sequi
que isltunarum capit dispoĩcionũ
seres iege concessa quib om̃ĩb ex:
ordine poratis imo eodemq locortẽ¬
pores ⁊ tabislarii manu conscuptis
fub optentu septem ut dcm ẽ restiũ
⁊eordemtestrum mani subscriptis
dehine consignatis. tam abhiso testi¬
bus qm̃atabulano. plemim obtine¬
bit robur. testantis arbituum hueĩ
eund modum erunt obsuanda qͣ ius
non hedem istitu̾e. s legata solum.
uł fd̃i conussa⁊ insuma que ucodi¬
cislis habentur congrua dux̃nit ord¬
mantasat cum humana fragilit¬
as mortis p̃cipue cogitacionẽtire¬
bata minus minemoria possit uos
ptures consequi patebie en licencta

Expanded text:
convocatos omnes, ut sine scriptis testentur, edoceat, deinde exprimat nomina specialiter heredum et dignitates singulorum et indicia, ne sola nominum commemoratio quicquam ambiguitatis pariat, et ex quanta parte vel ex quotis unciis in successionem admittarium seu fideicommissarium adsequi quae ultimarum capit dispositionum series lege concessa. Quibus omnibus ex ordine peroratis uno eodemque loco et tempore, sed et tabularii manu conscriptis sub obtentu septem ut dictum est testium et eorundem testium manu subscriptis, dehinc consignatis tam ab isdem testibus quam a tabulario, plenum obtinebit robur testantis arbitrium. Quae in eundem modum erunt observanda, quamvis non heredes instituere, sed legata solum vel fideicommissa et in summa quae codicillis habentur congrua duxerit ordinanda. At cum humana fragilitas mortis praecipue cogitatione turbata minus memoria possit res plures consequi, patebit eis licentia
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ iusti. ã. llam m̾ico dubitacõnẽ
amputare diximꝰ que fr̾collacione do¬
tis ułañ nupcias donacionis mẽ cetas
ꝑsonas satis iamuentilata ẽ. ¶ namsi
intestatus quis defunctus eẽt filio uł
filiis filia uł filiab relictis ⁊ ex mortu¬
a fiłia cuiꝰcumq sexus aut ninͣ nẽpoti¬
b ił siqͣ intestata de functaeẽt filio qͥd̾
rsiliisfimilit̾ relictis exmortuo uo fil¬
extis de mõ quid̃ successionis minim¬
potes duas parres pat̾ne uł matue por¬
cioniscm̃mõ hab̾ent. f̾ciam partem p¬
atiuis fuis uł amĩcłis łamitis łmat᷑

Expanded text:
lam merito dubitationem amputare duximus, quae super collatione dotis vel ante nuptias donationis inter certas personas satis iam ventilata est. Nam si intestatus quis defunctus esset filio vel filiis vel filia vel filiabus relictis et ex mortua filia cuiuscumque sexus aut numeri nepotibus, vel si qua intestata defuncta esset filio quidem vel filiis similiter relictis, ex mortuo vero filexus, de modo quidem successionis minimpotes duas partes maternae vel paternae portionis tantummodo haberent, tertiam partem patruis suis vel avunculis vel amitis
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possessio defertur bñficiũ edi¬
cri ppetin quib dam o̾iitentib his
solis qui bonoꝵ possessionemagnou¬
ernt porcionem non petentrum ac¬
crescẽ. indubium nonuenit de bon¬
testam̃tum ꝓ nũciatum ẽ. inc̃to ad¬
huc an defimctus intestarus decessit.
ꝓrimitatis noĩe bonorum possessio
ulas que septem testrum sigins sign¬
ate sime peti posse. indubium nõ ue¬
nitium si eund̾ nͣm asfunsse siñ scͥ¬
tis testam̃to condito docĩpõt. iure ci¬
uisli testam̃tum fcm̃ uideri ac scd̾m
nũcupationem bonoꝵ possõnem de¬

Expanded text:
orum possessio defertur, beneficium edicti perpetui quibusdam omittentibus his solis qui bonorum possessionem agnoverunt portionem non petentium adcrescere in dubium non venit. D. testamentum pronuntiatum est, incerto adhuc, an defunctus intestatus decesserit, proximitatis nomine bonorum possessioulas, quae septem testium signis signatae sunt, peti posse in dubium non venit. Verum si eundem numerum adfuisse sine scriptis testamento condito doceri potest, iure civili testamentum factum videri ac secundum nuncupationem bonorum possessionem de
Abbreviated transcription (Latin):
se suã ⁊ infine subscriptõ sequatur
testrum nec ñ om̃ia signacula tam
isdatur q̃rentib iubemꝰ uͥ rabilar¬
ius reꝑmri nonpossit ociauum adhi¬
bi testemr ut qd̾ iabulano ꝓ supͣdicto
modo comisimꝰ io ꝑoctauũ testem
esfectum capiat. nrera potestate con¬
cedenda suas uoluntates ip̃dictũ
modũ ordinantib cartutam ita fub¬
scriptanrita demq consignatanut a¬
nte late forme declarant cui uelint exte¬
stib custodiendam mandaresfic fieri
namq confidimꝰ ut ñ recipiat se tm̃
nicecis testandi licencia s nec locũ qͥdẽ
ullum refinqͣt insidiis tot occłis specta¬
ta cot m̃fimirata sensibrtot insr̃̾ intuto
locata hõibus. ał. manibꝰ.

Expanded text:
entia, et in fine subscriptio sequatur testium nec non omnium signacula tam is datur quaerentibus, iubemus, ubi tabularius reperiri non possit, octavum adhiberi testem, ut, quod tabulario pro supra dicto modo commisimus, id per octavum testem effectum capiat: libera potestate concedenda suas voluntates in praedictum modum ordinantibus chartulam ita subscriptam, ita denique consignatam, ut antelatae formae declarant, cui velint ex testibus custodiendam mandare. sic fieri namque confidimus, ut non recipiat se tantum in caecis testandi licentia, sed ne locum quidem ullum relinquat insidiis tot oculis spectata, tot insinuata sensibus, tot insuper in tuto locata manibus. D. k. Iun.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmilicia siue intra annũ missus ho¬
neste decessit. heditas. legata omñb
quib rencta sunt debentur quia intẽ
cetã que militib concessa funt. tibe¬
tum arbitrium quib uetint resi¬
q̃ndi sup̃mis suis concessum ẽ infile¬
x specialiter ẽõs ꝓhibu̾it.  yͥuati.
Intestamento quid̃ eiꝰ qui non
msles fuit si dnob ħedib institutis
alto cmpotint usq ad ip̃e ꝑub̾tatis
parens fac̃e testam̃tum Alto cui postea¬
qmͣ hes extitit substitũe non potirit
iuicem substitucõ hisd̾em uͥbis fcã
eẽt. ineum solum casum eam locũ
titciõnib diuoꝵ ꝑentum meoꝵ ꝓ
lacer quo utriq par rõne potuit sub¬
sticniss cum ex cestam̃to milĩtis con¬
troñsiã eẽpponas defuncra pariuila:
eiꝰ filia possea qmͣ hes extitit patri cum
q̃ fimis equis ꝑtib ħes insliturus eraᷤ
substitucione ĩuicem fcã ⁊ mat̾ quid̃
intestate filie sibi successionem defẽ

Expanded text:
militia sive intra annum missus honeste decessit, hereditas et legata omnibus quibus relicta sunt debentur, quia inter cetera, quae militibus concessa sunt, liberum arbitrium quibus velint relinquendi supremis suis concessum est, nisi lex specialiter eos prohibuerit. PP.In testamento quidem eius, qui non miles fuit, si duobus heredibus institutis, altero, cui potuit usque ad tempus pubertatis parens facere testamentum, altero, cui posteaquam heres extitit substituere non potuit, invicem substitutio eisdem verbis facta esset, in eum solum casum eam locum titutionibus divorum parentium meorum placet, quo utrique pari ratione potuit substitui. Sed cum ex testamento militis controversiam esse proponas, defuncta parvula eius filia, posteaquam heres extitit patri, cum qua simul aequis partibus heres institutus eras substitutione invicem facta, et mater quidem intestatae filiae s
Abbreviated transcription (Latin):
łnepee. nulla dͣiscrecione int̾cedente.
sponsas ꝓ lib̾is sts memorati parẽtes
donacionem contułunt animpos spõ¬
sõseatum ur ꝑ eos ead̾ insponsas dona¬
cio celebretur. it indiuidendis rebuᷤ
ab intestato parentis. cuiꝰ deħeditate
agitur:. ead̾ dos ułañ npcias donacõ
ex sub̾a eiꝰ ꝑfecta confa̾ti s emancipa¬
tis iudeli ubis utnusq sexus ꝓtenore

Expanded text:
nepte, nulla discretione intercedente, sponsas pro liberis suis memorati parentes donationem contulerint, an in ipsos sponsos earum, ut per eos eadem in sponsas donatio celebretur: ut in dividendis rebus ab intestato parentis, cuius de hereditate agitur, eadem dos vel ante nuptias donatio ex substantia eius profecta conferatur: emancipatis videlicet liberis utriusque sexus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Exhis ũbis fortimato hib̾to
mõ do lege ũdicare tibi lib̾tatẽ nõ
põtes. si pagam testam̃tum ꝓponatur.
at enĩ cum testatorem militẽ fuisse
ꝓponis si non err̃ore ductus ub̾tum
teciȩdidit s dante. lib̾tatis animũ
hũit. lib̾tatem equid̾ dtrectam conp¬

Expanded text:
. Ex his verbis: "Fortunato liberto meo do lego" vindicare tibi libertatem non potes, si pagani testamentum proponatur. At enim cum testatorem militem fuisse proponas, si non errore ductus libertum te credidit, sed dandae libertatis animum habuit, libertatem, et quidem directam, comp
Abbreviated transcription (Latin):
sei ꝓuicie qͣtenus coħcere hi iemerauaᷤ
licentiam cełut. etimabit. nam siqͣ ł
ad litigandum cutrere debitas. m̃ar̾̃e
añt siħ fatẽ audes. sine atrocitate terte
ubor. equiratem peticionis tue com̃dare

Expanded text:
e, quatenus coercere eiusmodi temerariam licentiam debeat, aestimabit. Nam si qua ad litigandum currere debueras: maxime autem si hoc facere auderes, sine atrocitate certe verborum aequitatem petitionis tuae c
Abbreviated transcription (Latin):
amptitantes p̃cipimꝰ tamsiliosuł fili¬
ał defuncre ꝑsone dotem ⁊ añ nupcias
donacionẽ aparentib suis sibidatã cõ¬
ferre nepotib us neptib mortue ꝑsone.
qmͣ eost̾̃ nepotes uł neptes paniuns fuis:
aut auũlis am̃itis ⁊ uł mattĩs dotem
añ nupcias tonacionem prĩ susmat᷑s¬
qm ꝑeauł mortua ea ꝑsona dedit fsłicer
conferre. ut cõmixtis hi collationib cum
bonis mortue ꝑsone duas quid̾ partes ne¬
ptes uł nepotes hãnt. illiꝰ portionis que

Expanded text:
amputantes praecipimus tam filios vel filias defunctae personae dotem vel ante nuptias donationem a parentibus suis sibi datam conferre nepotibus vel neptibus mortuae personae, quam eosdem nepotes vel neptes patruis suis aut avunculis, amitis etiam et materteris dotem et ante nuptias donationem patris su ea mortua persona dedit, similiter conferre, ut commixtis huiusmodi collationibus cum bonis mortuae personae duas quidem partes nepotes vel neptes habeant illius portionis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dñs malio tp̃r ⁊ nonteneaturac¬
cione. ⁊ mnalio subaccione ꝯstituat᷑.
de eo aũt qui lib constitut̾ ab alio bo¬
na fide tenẽtur si furtũ ꝯmifir recte
nusit non posse conueniri f ipm̃ ꝓ
suo furto responde. qr gn̾̃al regła de s

Expanded text:
ipse dominus in alio tempore non teneatur actione et in alio sub actione constituatur. De eo autem, qui liber constitutus ab alio bona fide tenetur, si furtum commiserit, recte miserit, non posse conveniri, sed ipsum pro suo furto respondere, quia generalis regula de s
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aa. Certumẽ quid̃ cognacionis
iuire citra admissionẽ bonor posse¬
ssionis neminemposse suocede̾ destĩc¬
tiũo cognati sucoede nolentes petere
bonor possõnem non urgentur Le
trui fmn bonoꝵ possessiõnem non acc¬
epit tu filiꝰ eiꝰ ad eoꝵd̾ bonoꝵ patrui m¬
agni possonẽm ex edicto quo priorib
non petentib. seq̃ntib ꝑ muiiur ao¬
q̃uoꝵ agittr uelud extestam̃to adiit
seditatem quos intestatos decessisseas
falsur i testam̃tum platum contendis.
togradi constitutus ex fuccessoris ea¬
pitepenisti bonoꝵ possonemus nec¬
dumerclnsus petaseoꝵ successionẽ
potes uñdicare. nam fiꝰ isqͣm qrͣtogt¬
adu constitutum eẽ nonambigitar
exeditto petur nec ħ te latiur fiustii
nobis supplicasti. De carbomiano ed

Expanded text:
. Certum est quidem cognationis iure citra admissionem bonorum possessionis neminem posse succedere: defuncti vero cognati succedere nolentes petere bonorum possessionem non urguentur. sui bonorum possessionem non accepit, tu filius eius ad eorundem bonorum patrui magni possessionem ex edicto, quo prioribus non petentibus sequentibus  agitur, velut ex testamento adiit hereditatem, quos intestatos decessisse ac falsum testamentum prolatum contendis, to gradu constitutus ex successorio capite petisti bonorum possessionem vel necdum exclusus petas, eorum successionem potes vindicare. nam si is, quem quarto gradu constitutum non ambigitur, ex edicto petiit nec hoc te latuit, frustra nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dͣaa. ¶Nes s castremrum tñimo
tonoꝵ comilirone suum instituat
hedem cetãbona eiꝰ ut intestati defũe
scupsit hedem isq adrit heditatem
bona eiꝰ inte tñferri nõ iure desidas¬
d . Quãqm militum testam̃ta
tñ inuastam quondam centurionis
testam̃to institutõ eciam iure comĩa¬
liam exdutib miciis uxorem exũcia
hetes scupsir nec de residius porciolb
qmcqͣm significau̾it mires partes
diuisisse eum apparẽat heditatem.
ur duas habar ques ertantemꝰaccep̃
fciam queexima ẽ untia hes ĩstituta.
ssimus tubius latisclains maior
annis lege dissimtis facies testamẽ¬
tum te manuisit. iustã t̾ lib̾tatẽ
sconpetisse scire debes qd̃ siminoran¬
nis ex lege constitutis fũt cum facẽt
testam̃tum lege inpediente nlłam li¬
b̾tatem adeptuis es que mh parte nͦ
smslitib remissa ẽ. qd̾ si id̾ restator ca¬
usam manumitendite hũit que ꝓ¬
babilis uuo manimitente ĩ conci¬
lo futura eẽt qr ꝑ fid̃i comissum da¬

Expanded text:
. Miles si castrensium tantummodo bonorum commilitonem suum instituit heredem, cetera bona eius ut intestati defuncti scripsit heredem isque adiit hereditatem, bona eius in te transferri non iure desid. Quamquam militum testamenta tamen in Valeriani quondam centurionis testamento institutio etiam iure communi aliam ex duabus unciis, uxorem ex uncia heredem scripserit nec de residuis portionibus quicquam significaverit, in tres partes divisisse eum apparet hereditatem, ut duas habeat quae sextantem accepit, tertiam quae ex uncia est heres instituta. ssimus tribunus laticlavius maior annis lege definitis faciens testamentum te manumisit, iustam tibi libertatem competisse scire debes. Quod si minor annis ex lege constitutis fuerit, cum faceret testamentum, lege impediente nullam libertatem adeptus es, quae in hac parte nec militibus remissa est. Quod si idem testator causam manumittendi te habuit, quae probabilis vivo manumittente consilio futura esset, quia per fideicommissum da
Abbreviated transcription (Latin):
raa. P ossumo p̃tento prĩstestam̃tũ
rumpentiatq ab intestato fuccedentie¬
mantipatum petita bonoꝵ possone cõ¬
fette debe bona sua ppetiio edicto enẽt̃.
cum his eciam qui fui futiieẽnesim¬
ri debe significatur ⁊ emantipatis si
legidate collacioni non parraturdene¬
tandasacciõnes ñ ẽ ambuguriuris¬

Expanded text:
ae. Postumo praeterito patris testamentum rumpenti atque intestato succedenti emancipatum petita bonorum possessione conferre debere bona sua perpetuo edicto cavetur, cum his etiam, qui sui futuri esifeste significatur, et emancipatis, si legi datae collationi non pareatur, denegandas actiones non est ambigui iuris
Abbreviated transcription (Latin):
d.da. S ibonor posseiio dumłtarat
tibi conpetir ꝓtimitatis noĩe habuisti
spacium centum dierum nislium emͦ
eum defunctum scisti ad bonorum pos¬
sessionem amplectendam.

Expanded text:
. Si bonorum possessio dumtaxat tibi competit proximitatis nomine, habuisti spatium centum dierum utilium, ex quo eum defunctum scisti, ad bonorum possessionem amplectendam.
Abbreviated transcription (Latin):
iacrancia c̾uices adũsus eumererit
atronis rursus fubꝰ mnpeno dicioneꝙ
mnitatur. siinuiicd iss ap̃ pedaneos
uidices patroni q̃rela exorta ingratũ
eum ostñdaꝵ fans eciã qui posfea na¬
ti fũint seruitutis. qm̃ illis delieta pa¬
rentum non noc̾et. quos tunc ortos
eẽ constitit.dum usb̾rate illi potirent

Expanded text:
acia cervices adversus eum erexerit patronis rursus sub imperia dicionemque mittatur, si in iudicio vel apud pedaneos iudices patroni querella exserta ingratum eum ostendat: filiis etiam qui postea nati fuerint servituris, quoniam illis delicta parentium non nocent, quos tunc ortos esse constiterit, dum libertate illi potirent
Abbreviated transcription (Latin):
prĩs cum sorore te mamimisisse ꝓ¬
ponis tñ siextraneos scripsit ħedes
pus legitime cc̃ tabulas eiꝰ ronorũ
possõnem perendo. iss cc nũcupacio¬
nemsitestam̃tum siñ scripus condi¬
tumẽ. intͣ tpra edicto p̃stituta eam
partem potens obtinere.

Expanded text:
ris cum sorore te manumisisse proponis, tamen, si extraneos scripsit heredes, partis legitimae contra tabulas eius bonorum possessionem petendo, vel contra nuncupationem, si testamentum sine scriptis conditum est, intra tempora edicto praestituta eam partem poteris obtinere.
Abbreviated transcription (Latin):
bus emancipatis filiis decessir. hiiqi
d̾.aã. Extestam̃to łabintestato exi¬
stente filio uł nepõte suo hede nẽmo po¬
test intestato heseristere. ͣ ft ult᷑ ip̃m.
testatum defuncti negat ħedem mort.¬
iri aui pat̃m suscipere facultates non
pot. marime emancipatus infiꝑbonoꝵ

Expanded text:
bus emancipatis filiis decessit hique b. Ex testamento vel ab intestato existente filio vel nepote suo herede nemo potest intestato heres existere. D. VII id. testatum defuncti negat heredem, mortui avi paterni suscipere facultates non potest, maxime emancipatus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aã. Si donacione tibi post mortẽ
patrisqsisti fundi soror tua porcio¬
nem enis uendicare non pot̾ nam fi
is fslie familias constitute tibiapatre
donatuis ẽ cum sorore patricot̃ succedẽs.

Expanded text:
ae. Si donatione tibi post mortem patris quaesisti fundum, soror tua portionem eius vindicare non potest. nam si is filiae familias constitutae tibi a patre donatus est, cum sorore patri communi succedens
Abbreviated transcription (Latin):
nihis que ex testam̃ro uł codicillis
scriptis us siñ scũptis hĩus ꝓñcuscũt.
ut lib̾tieor iure patronatus liber¬
enturantiqͣ int̾pretatione semora
u ũ dubitet eciam patronatus uis
ex sola tali ũbor concepcione. lb̾ris
ẽẽ renutendum. nec succͥcssionid
q̃ ab intestato descendiuir: qͣs uer̾es

Expanded text:
n his, quae ex testamento vel codicillis scriptis vel sine scriptis habitis proficiscuntur, ut liberti eorum a iure patronatus liberentur, antiqua interpretatione semota non dubitet etiam patronatus ius ex sola tali verborum conceptione libertis esse remittendum nec successionibus quae ab intestato descendunt, quas veteres
Abbreviated transcription (Latin):
laa. Lec emancipati post mortem
coñ pris q̃sita conferre cogutur. s ħ
retmentes eiꝰ bona patiis. heditaria di
intestato pr̃i succedẽtem ultta retie¬
tum codicillis non conferentẽ dotẽ
uidicio familiħciscunde. nicħ posse
consequi sũna cum iõne placuit.

Expanded text:
. Nec emancipati post mortem communis patris quaesita conferre coguntur, sed haec retinentes eius bona pro hereditaria divintestato patri succedentem ultra relictum codicillis non conferentem dotem iudicio familiae erciscundae nihil posse consequi summa cum ratione placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
natatium restituciones ex quib pẽne:
sum cum eciam ħ̃ ingeniutatis p̃mio
tolluntur qͣmꝑene sola natalium resti¬
tucio inducit. his uidet casib ꝑ quos ꝑe¬
nalib nͦs uis pãtronatus qͣi ab indigͥs
putronis erppit. in fuo robore durantib

Expanded text:
natalium restitutiones, ex quibus paene sum, cum etiam haec ingenuitatis praemio tolluntur, quam paene sola natalium restitutio inducit. His videlicet casibus, per quos poenalibus modis ius patronatus quasi ab indignis patronis eripitur, in suo robore
Abbreviated transcription (Latin):
utrum quis suis nũmĩs⁊ uire patro¬
emptus. ac manummusus fir aunatu
emptore. anadnõ suo data petunia:
m̃eatur libtatem. priore enĩ casu: ad
bona eiꝰ: cc̃ tabłas admiti patronũ ñ
qui plenũius hũit ut bostis publici
bon̾a fisco uendicata sunt. scdmn ea q̃
diuo ꝑtinaci placuetunt ⁊ nos seuiti
sumꝰ. iniura lib̾tor eiꝰ. siscus nr̃ succe

Expanded text:
utrum quis suis nummis emptus ac manumissus sit ab emptore, an a domino suo data pecunia mereatur libertatem. priore enim casu ad contra tabulas admitti patronum non pqui plenum ius habuit, ut hostis publici bona fisco vindicata sunt, secundum ea, quae divo pertinaci placuerunt et nos secuti sumus, in iura libertorum eius fiscus noster succe
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. gor. Quos ex nb̃ta muliere:
qͣmuis oꝑis ab ei erug̃e non possiti
ura patronatus non amitit.
ui hantsiec a patro. nor fitui quib
solam ieuentiam de bent ad seriuẽdi
necesfitatem redigi posfuat. nisi i¬
gratĩ ꝓbẽtur cum n cum patrono
hrabitare lib̾tos iuira conpeltunt

Expanded text:
o. Quod ex liberta muliere nquamvis operas ab ea exigere non possit, iura patronatus non amittit. um habent nec a patronorum filiis, quibus solam reverentiam debent, ad serviendi necessitatem redigi possunt, nisi ingrati probentur, cum neque cum patrono habitare libertos iura compellunt
Abbreviated transcription (Latin):
b eo aquo manumissus esuec oꝑas
ei debesaee pimiti ab eo. iupotemegra¬
tus potes. pattomum tiuim tũ cẽ nega¬
d.aã. Libtetue ducendo eamuxor¬
em dignitatem aũristi⁊ iõ non ẽ coꝵs¬
enda oꝑostibi prare. cum possis legis
bñficio contemptus ẽẽ qd minto te
uiste non põsit altĩ nube.¬
t.au Tici si cumtestam̃tum tac̃e
suo suo gaio hb̾tatem cum condiore
hac. dedit. gauim suum meum adie.
mortis mee annis trib pactis mau¬
mii uolo ita ut p̃stet heredib meis
sic̃ me uiuo p̃stabat. ⁊ cum id̾ sius te¬
statori dumrum qindani p̃staret ⁊ pꝰ

Expanded text:
b eo a quo manumissus es, nec operas ei debes neque puniri ab eo utpote ingratus potes: patronum tamen tuum esse nega. Libertae tuae ducendo eam uxorem dignitatem auxisti, et ideo non est cogenda operas tibi praestare, cum possis legis beneficio contentus esse, quod invito te iuste non possit alii nube. Titius si, cum testamentum faceret, servo suo libertatem cum condicione hac dedit: "Gaium servum meum a die mortis meae annis tribus peractis manumitti volo, ita ut praestet heredibus meis, sicut me vivo praestabat", et cum idem servus testatori
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ ẽ. ne fuitum comitatur ss q̃ reb¬
siquis comodauit alii remad se ꝑti.¬
net̾em ⁊ ip̃a res subtͣcta ẽ anfurti ac¬
tio adilsus furem institui possit ab
eo qui rem utendam accepit. i donco

Expanded text:
interest, ne furtum committatur. Sed quaerebsi quis commodavit alii rem ad se pertinentem et ipsa res subtracta est, an furti actio adversus furem institui possit ab eo qui rem utendam accepit, idoneo
Abbreviated transcription (Latin):
difficultate smplicior fiiã platuit. ut
indñi fit uolimtate. sine comodati ac¬
cionem adũsus remaccipientem. mo¬
S ne desid̾ar. siue furti adũsus eum qux¬
ĩt. tem iubripiur. ⁊ altũtra eꝙ electa do¬
minũ non posse ex p̃mã. ad altũtͣm ue¬
nire. s si quid̾ furem elegĩt aliũ qui
rem uteꝵtam accep̃. penitus libari.

Expanded text:
ifficultate simplicior sententia placuit, ut in domini sit voluntate, sive commodati actionem adversus res accipientem movere desiderat sive furti adversus eum qui rem subripuit, et alterutra earum electa dominum non posse ex paenitentia ad alteram venire. Sed si quidem furem elegerit, illum qui rem utendam accep
Abbreviated transcription (Latin):
teredebuetas. non tñ eonoĩe adũfus
mantumusbiaccio potint eẽ cumeomiñ¬
eciam ptem tibidelate fuccessionis patris
auffene potueris.
miu huqm remanserunt in potestareꝯ
tem consnei̾runr que inbomis eoꝵ fũmt¬

Expanded text:
ferre debueras, non tamen eo nomine adversus maritum tibi actio potuit esse, cum eo minus in partem tibi delatae successionis patris auferre potueris. tribus his qui manserunt in potestate conferri consueverunt, quae in bonis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
na fice possessor dni cogitacione tur¬
em possid m̃ito donec ap̃ eum consti¬
tuius ẽ ⁊ aliistenetur nouali accione.
si extͣnei furtum afiuio fiu̾nt passi.
furti noxalem accĩone̾ ꝓ reb quas

Expanded text:
na fide possessor domini cogitatione furem possidet, merito, donec apud eum constitutus est, et aliis tenetur noxali actione, si extranei furtum a servo fuerint passi, furti noxalem actionem, id es
Abbreviated transcription (Latin):
diaa. PPactum dotalr instrim̃to cõpre¬
hensum ur contenta dote que ĩm̾io co
nocabatur nusllum adbona pat̾na reg̃¬
ssum ht inris auctoritate mꝓbatimi ẽ.¬
nec intestato pat succedẽ t̾ma ea iõne
ꝓhibettir dotem sane ꝯmaccepit frĩbqͣ ĩ
porestate remansunt. conferre deb¬
mp̃ a  medotem in mednimita de¬
mum conferre cogantur. siił abĩtestãto
succedant ł ccͣ tabulas petantinec dubiũ
ꝓfecticiam seuaduenticiam dotem apr̃e
datam iss constitutam frĩb quimpotesta¬
te fuint confend̃a ẽe h̃s⁊ eĩ qui infui¬
slia defunctinon sunc ꝓfecticiam t̃m¬
totem posse post uarias prudentiumo¬
piniones confem placiit.

Expanded text:
dro. Pactum dotali instrumento comprehensum, ut contenta dote quae in matrimonio collocabatur nullum ad bona paterna regressum haberet, iuris auctoritate improbatur nec intestato patri succedere filia ea ratione prohibetur. dotem sane quam accepit fratribus qui in potestate manserunt conferre debae dotem in medium ita demum conferre coguntur, si vel ab intestato succedant vel contra tabulas petant: nec dubium est profecticiam seu adventiciam dotem a patre datam vel constitutam fratribus qui in potestate fuerunt conferendam esse. his etenim, qui in familia defuncti non sunt, profecticiam tantummodo dotem post varias prudentium opiniones conferri placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
łanã postq̃m bone fidĩ possessoris re¬
rencionẽ excessent. nec gum ap̃ ũm
dñm factus ẽ. ¶ si tm̃ regłe gñali
casus euenit consentanens qui enĩ
ht̃ tẽ furtiaccionem ad ũsus um̃ do¬
minũ ip̃e ab aliistem̃ finti accione
ñ põt.⁊ sic ex tp̃r omĩb dũcretis ue¬

Expanded text:
a, postquam bona fide possessoris retentionem excesserit necdum apud verum dominum factus. Et sic iterum regulae generali casus evenit consentaneus: qui enim habet tunc furti actionem adversus dominum, ipse aliis teneri furti actione non pot
Abbreviated transcription (Latin):
nec ue. s omẽm talem tetatiim atra se¬
quitur fubdimsio si exꝑte soluendo
sit is qui rem utendam acceꝑit ut po¬
ssit non in totum s partieularẽ sclu¬
cionem ei facẽ. anb̃at furti accionem.
siss nonstales itaq ambiguitates uete¬
ium. ĩ mo magis qd̾ mełi dicend̾ est.¬

Expanded text:
nec ne. Sed omnem talem tractatum alia sequitur subdivisio, si ex parte solvendo sit is qui rem utendam accepit, ut possit non in totum, sed particularem solutionem ei facere, an habeat furti actionem vel non. Tales itaque ambiguitates veterum, immo magis, quod melius dicend
Abbreviated transcription (Latin):
am int̃pretati sut adñsus bone fidi
quid̃ possessorem millo mõ finti acci¬
one extñdi spi at si fuitũ fuĩt passus.
adĩsus um̃ dnim fintiaccionem no¬
xalem recte dec̾m. tuncãt bona posse¬
słorem fuiti noĩe qd̾ passus ẽ noxalẽ

Expanded text:
pretati sunt, adversus bona fide quidem possessorem nullo modo furti actionem extendi, ipsi autem, si furtum fuerit passus, adversus verum dominum furti actionem noxalem recte decerni: tunc autem bona fide possessorem furti nomine, quod passus est, noxalem
Abbreviated transcription (Latin):
possonem tuam uendidit. si ut pupilla¬
bemdistraxit emptor qui sciens atutoris
hedem̃catus ẽ. cum osfcm̃ morte finiat
asienam rem conpando de tpr̃is int̾ualł
nisslã potirit ad quirere defensionem.
sĩ uõ ut sirã distraxit ignoransq empt¬

Expanded text:
essionem tuam vendidit, si ut pupillarem distraxit, emptor, qui sciens a tutoris herede mercatus est, cum officium morte finiatur, alienam rem comparando de temporis intervallo nullam potuit adquirere defensionem: si vero ut suam distraxit ignoransque r