comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habente foramen in pari&e. ꝓ quod solent hi qui causae deuotio¬
nis. illo adueniunt manũ suam inmittere. ac parte pulueris
inde ad sumere Quam cũ in aquas miserint atque has insir¬
mantibus iumentis siue hominibus gustandas dederint : mox
infirmitatis ablata molestia cupitae sos pitatis gaudia redibiuđ
Incuus locum ordinauit theodorus uinfridum uirum bonũ
ac modestum. Quisicut pro decessores eius prouintus merci¬
orum & medi terranaeorum. anglorum. & lindis farorum epis¬
copil officio preess&: in quibus cunctis uulferiꝰ qui adhuc
suꝑerat sceptrum regni tenebat: erat autem un srid declero
eius cui ipse successerat antestis & diaconibus officio. subeo non
pauco tempore sungebatur
nterea colmanus quidescot cia erat ep̃s. relinquens brit taniam:
uerat scottos sed & degente anglorum iuros circit̃ xXx. qu

Expanded text:
 habente  Al., habens foramen in pariete, per quod solent hi qui causa devotio habente  Al., habens foramen in pariete, per quod solent hi qui causa devotionis illo adveniunt, manum suam immittere, ac partem pulveris inde adsumere: quam cum in aquas miserint atque has infirmantibus jumentis sive hominibus gustandas dederint, mox infirmitatis ablata molestia,  Al. add. ad cupitae sospitatis gaudia redibunt  Al., redeunt. In cujus locum ordinavit Theodorus Uynfridum, virum bonum ac modestum, qui, sicut praedecessores ejus, provinciis Merciorum et Mediterraneorum Anglorum et Lindisfarorum episcopatus officio praeesset: in quibus cunctis Uulfheri, qui adhuc supererat, sceptrum regni tenebat. Erat autem Uynfrid de clero ejus cui ipse successerat, antistitis, et diaconatus officio sub eo non pauco tempore fungebaturnterea Colmanus, qui de Scottia erat episcopus, relinquens Brittaniam verat Scottos: sed et de gente Anglorum viros circiter triginta, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lestia regna redire Quodutrum dese. ande alio aliquo dicer&
nobis man&: in certum. dum tantum hoc quod tantus uir dixerit:
Quia uerum sit: esse non possit incertum: obut autem
ceadda sexto die nonarum marciarum. &s sepultus est. Primo
quidem uixta eccles iã scãẽ mariae : sed post modum cons¬
tructa ibidem ecclesia beatissimi apłorum principis p&ri
in eandem sunt euis ossa translata In quo utroq loco. ad indi¬
tium uistutis illius. solent crebra sanitatũ miracula operari:
Denique nuꝑ freneticus quidam dũ ꝑcuncta errando discur¬
rer& : deuenit ibi uespere nescientibus siue non curantibus
loci. custodibus & ibi cota nocte requiescens. mane sanato sensu
egressus. mirantibus & gaudentibus cunctis quod ibi sanitatem¬
dño largiente consequi meruerit ostendit: Est autem ĩdem
sepul chrũ tumba lignea in modum domunculi facta cooꝑtũs.

Expanded text:
lestia regna redire. » Quod utrum de se an de alio aliquo diceret, lestia regna redire. » Quod utrum de se an de alio aliquo diceret, nobis manet incertum, dum tamen hoc quod tantus vir dixit quia verum sit esse non possit incertum. Obiit autem Ceadda sexto die Nonarum Martiarum, et sepultus est primo quidem juxta ecclesiam sanctae Mariae; sed postmodum constructa ibidem ecclesia beatissimi apostolorum principis Petri, in eandem sunt ejus ossa translata. In quo utroque loco, ad indicium virtutis illius, solent crebra sanitatum miracula operari. Denique nuper phreneticus quidam, dum per cuncta errando discurreret, devenit ibi vespere, nescientibus, sive non curantibus loci custodibus, et ibi tota nocte requiescens, mane sanato sensu egressus, mirantibus et gaudentibus cunctis, quid ibi sanitatDomino largiente consequeretur, ostendit. Est autem locus idem sepulcri tumba lignea in modum domunculi facta coopertus,
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenit autẽ reuelationi & relationi p̃fati fratris deobitu
huius antescis. & iam sermo Reuerentissimi patris eberti.
dequo supra diximus quidudum cum eodem ceadd&a adoles¬
cente & ipse ad olescens. inhibernam monachicham. inoro¬
tionibus & continentia & meditatione diuinarum scripti¬
rarum uitã sedulus agebat Sedillo post modum patrũ
reuerso ipse peregrinus prodnõ usque ad sinenem uitae
ꝑmansit Cumergo uenir& adeum longo post tempo
re ꝙa uifitationis debrittania uirscissimus. & continentis¬
simus uocabulo hrgbaldꝰ qui erat abbas inproiuncia lindissi
ut & scõs decebat deuita priorũ patrum sermonem face¬
rent atq hanc emulari gauderent: Int̾uenit mentio reuerentissi¬
mi antestici ceadda: dixit que egbertus: Scio hominẽ in bac
insula adhuc incarne manentem: Quicum uir ille demundo
transir&. uidit animam ceddȩ fratris ipsius cũ agmine ange

Expanded text:
Convenit autem revelationi et relationi praefat fratris de obitu Convenit autem revelationi et relationi praefat fratris de obitu hujus antistitis etiam sermo reverentissimi Patris Ecgbercti, de quo supra diximus, quidudum cum eodem Ceadda adolescente, et ipse adulescens in Hibernia monachicam in orationibus et continentia, et meditatione divinarum Scripturarum vitam sedulus agebat. Sed illo postmodum patriam reverso, ipse peregrinus pro Domino usque ad finem vitae permansit. Cum ergo veniret ad eum longo post tempore, gratia visitationis, de Brittania vir sanctissimus et continentissimus, vocabulo Hygbald, qui erat abbas in provincia Lindissi, et ut sanctos decebat, de vita priorum Patrum sermonem facerent, atque hanc aemulari gauderent, intervenit mentio reverentissimi antistitis Ceadda; dixitque Ecgbert: « Scio hominem in hac insula adhuc in carne manentem, qui cum vir ille de mundo transiret, vidit animam Ceddi fratris ipsius cum agmine angel
Abbreviated transcription (Latin):
trua terrasqritꝰ erat terrerent : tunc ueniens ad ecdesiam
sollicitus orationibus ac psalmis donec serenitas aeris redir&
fixam̃te uacar&: Cumque in terrogaretur asuis quare
hoc facer&: respondebat, Nonl egistis quia in tonuit decae
uentos excitat. iaculatur fulgura: decȩlo intonat. ut terri¬
genas ad timendum sesuscit&. ut corda eorum in memo¬
riam futuri iudici r&uoc& ut suꝑbiã eorũ dissip&. & con¬
turbent audaciã reducto admentẽ tremendo illo tempore.
quando ipse caelis ac terris ardentibus uenturus est in nubi¬
bus in potestate magna & maiestate. aduidicandos uiuos
& mortuos: Propt̃ qđ inquit opost& nos ad monicioni eius
cadesti. debito cumtimore & amore respondere: ut quocies
aere cõmoto manum quasi ad feriendum militans exerit.
neadhuc tune percutit : moxinploremus eius miscđiam &
discussis pene tralibus cordis nr̃i atque expurgatis uicio¬
rum ruderibus : solliciti neũquam ꝑcuti mereamur agam̃

Expanded text:
trua terras et aera terrerent; tunc veniens ad ecclesiam sollicitus orationibus ac psalmis, donec serenitas aeris rediret, fixa mente vacaret. Cumque interrogaretur a suis, quaere hoc faceret, respondebat: « Non legistis, quia intonuit de caeventos excitat, jaculatur fulgura, de caelo intonat, ut terrigenas ad timendum se suscitet, ut corda eorum in memoriam futuri judicii revocet, ut superbiam eorum dissipet; et conturbet audaciam, reducto ad mentem tremendo illo tempore, quando  Al., cum ipse caelis ac terris ardentibus, venturus est in nubibus potestate magna et majestate ad judicandos vivos et mortuos. Propter quod, inquit, oportet nos admonitioni ejus caelesti, debito cum timore et amore respondere; ut quoties aere commoto, manum quasi ad feriendum minitans exerit, nec adhuc tamen percutit, mox imploremus ejus misericordiam, et discussis penetralibus cordis nostri, atque expurgatis vitiorum ruderibus, solliciti nunquam percuti mereamur, agamus. »
Abbreviated transcription (Latin):
ueneno siuinficit erroris. Et hac quasi uia pestilentiae trans oceanum
pate facta non mora om̃s selues se esse reos cuius quae insulae nouisem¬
per aliquid audire gaudenti & nulcerti firmit̃ obtinenti insudit. Hiscẽ¬
poribus constantius qui uiuente dio clitiano galliam spaniãq regebatur.
toium filium ex concubina elena creatum imperatorẽ galliarum re¬
liquid Seribit autẽ eutropius qđ constantinus inbritanuae creatus
imperator patri in regnum successerit. Cuius temporibus arriane here¬
sis exorta & innicea synodo de tecta atque damnata Nichil hominꝰ
exitiabile ꝑfidiae suȩ uirus ut diximus nonsolũ orbis totius sed &
insularum ecclesiis aspersit

Expanded text:
veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocletiano Galliam Hispaniamque regebat tinum filium ex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Scribit autem Eutropius, quod Constantinus in Brittania creatus imperator, patri in regnum successerit: cujus temporibus Arriana haeresis exorta et in Nicaena synodo detecta atque damnata, nihilominus exitiabile perfidiae suae virus, ut diximus, non solum orbis totius, sed et insularum Ecclesiis aspersit
Abbreviated transcription (Latin):
atque eius mastrrio condigna extructa. in quo uidelic& locousquȩ
ad hanc diem. curatio infirmorũ. & frequentiũ operatio uis tutum caele¬
brare nondesinit. Passi sunt ea tempestate a aron &iulius legio nũ urbis
ciues aliq: utriusq sexus diuersis in locis perplures quidiuersis cruciati¬
bus torti & inaudita membrorũ disceptionem lacerati. animas ad suꝑ¬
ne ciuitatis gaudia ꝑfecto agone miserunt. At ubi turbo ꝑsecutionis
quieuit progres si in publicum sideles xp̃i qui se tempore discriminis si¬
lum usque descructas basilicas scõrum mas trrum fundant construnt
persiciunt acueluti uictricia signa passim propalant. dies festos caȩle¬
brant. sacra mundo corde atque ore consiciunt. Mansitq haec inecde¬
sus xp̃i quae erant inbratania pax usque adtẽpora arianȩ uesaniae que
corrupto orbe toto. hanc &iam insulam extra orbem tã longe remotã

Expanded text:
atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo videlicet loco usque atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo videlicet loco usque ad hanc diem curatio infirmorum et frequentium operatio virtutum celebrari non desinit. Passi sunt ea tempestate Aaron et Julius legionum urbis cives, aliique utriusque sexus diversis in locis perplures, qui diversis cruciatibus torti et inaudita membrorum discerptione lacerati, animas ad supernae civitatis gaudia perfecto agone miseruns quievit CCCXIII, progressi in publicum fideles Christi qui se tempore discriminis silum usque destructas, basilicas sanctorum martyrum fundant, construunt, perficiunt, ac veluti vitricia signa passim propalant, dies festos celebrant, sacra mundo corde atque ore conficiunt: mansitque haec in Ecclesiis Christi quae erant in Brittania pax usque ad tempora Arrianae vesaniae, quae corrupto orbe toto, hanc etiam insulam extra orbem tam longe remotam
Abbreviated transcription (Latin):
uersus ẽ ad naturam. Decollatus itaque mastrri fortissimus ibidẽ
accepit corona uitac quãrepromisit ds̃ diligentibus se Sed ille qui
pis ceruicibus impias intulit manus gaudere suꝑ mortuum nonẽ
permissus. Namq occulicius int̾ram. unacumbeati mastrris capite
deciderunt. Decollatus est ibi &iam tum miles ille quiantea superno nutu cor¬
reptus scm̃ dĩ confessorem ferire recusauit. Dequonimirum constat. qui &¬
si fonte baptismatis. Non est ablutus. suitamenẽ. sangumis lauacro munda¬
tus a ciegni caelestis dignus factus ingressu. Tum iudex tanta miraculorũ
caelestium nouitate ꝑculsus: cessare mox apersecutione p̃cepit incipiens
sidei posse deuocione cessare. Passus ẽ autẽ beatus albanus die decimo
halendarum iuliarum iuita ciuitatẽ uero lamium quae nunc agente anglo¬
rum uerolamiauncaestir siue & lingua caestir appellatur ubi postea rede¬
unte temporum cristianorum serenitate ecclesia est mirandioperis

Expanded text:
ersus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere super mortuum non est permissus: namque oculi ejus in terram una cum beati martyris capite deciderunt. Decollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus ac regni coelestis dignus factus est ingressu. Tum judex tanta miraculorum coelestium novitate perculsus, cessari mox a persecutione praecepit, fidei posse devotione cessare. Passus est autem beatus Albanus die decimo Kalendarum Juliarum, juxta civitatem Verolamium, quae nunc a gente Anglorum Verlamacaestir sive Vaetlingacaestir appellatur, ubi postea redeunte temporum Christianorum serenitate ecclesia est mirandi operis,
Abbreviated transcription (Latin):
Regis uãae herei matrem iam credosequaris. tuquoque sis mat̾ regis ut aetherei
S ponsa dicata dõbisex regnauerat annis. inque monast̃ sponsa dicata dõ.
Tota sacrata polo celsis ubifloruit actis reddidit atque animã tora saeita polo

Expanded text:
s, alma, virum? Regis ut aetherei matrem jam credo sequaris Tu quoque sis mater regis ut aetherei. Sponsa dicata Deo bis sex regnaverat annis, Inque monasterio est sponsa dicata Deo. Tota sacrata polo celsis ubi floruit actis, Reddidit atque animam tota sacrata polo
Abbreviated transcription (Latin):
iubus auditis rex suscipere quidem fidem quamdocebat
& uelle & debere respondebat. Uerum adhuc cũami
esse dicebat ut si & illi eadẽ cumeo sentire uellent. om̃s
pariter in fonte uitae Ixp̃o consecrarentur. & annuente. pau¬
lino fecit ut dixerat. Habito enĩ cumsa pientibus consilio scis¬
citibatur singillatim ab omnibus qualis sibi doctrina haec
eatenus in audita & nouus diuinitatis quip̃dicabatur cultus
uderetur. Cui primus pontisicum ipsius. coifi respondit

Expanded text:
ibus auditis, rex suscipere quidem se fidem quam docebat, et velle et debere respondebat. Verum adhuc cum amicesse dicebat, ut si et illi eadem cum illo sentire vellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicabatur cultus videretur. Cui primus pontificum ipsius Coifi
Abbreviated transcription (Latin):
eudoxii & eorum dogmata &inȩfeso primo ducentorum
contra nequissimum nestorium. & eiuisdem dogmata & in

Expanded text:
Eudoxii et eorum dogmata; et in Epheso primo ducentorum, contra nequissimum Nestorium et ejusdem dogmata; et in
Abbreviated transcription (Latin):
xiiii. facillimae poss& ab omnib seire. Cinus cõpotũ paschalis
teophilus alexan driae pracsul incentũ annorũ tõpus theo dosu
imperatori c̃posuit. Itẽ successor eius crrillus seriem xeua
nisius exiguus totidem alios exordine pans chaematȩ subue
arqum̃tis

Expanded text:
imae, facillime posset ab omnibus sciri. Cujus computum paschalis Theophilus Alexandriae praesul in centum annorum tempus Theodosio imperatori composuit. Item successor ejus Cyrillus seriem nonagprehendit. Post quem Dionysius Exiguus totidem alios ex ordine pari schemate subneargumentis
Abbreviated transcription (Latin):
neque sors insermone hoc neque uero obit tantũ incoronam
ad tondim᷑ quia p&rus ita ad tonsus ẽ. sed quia p&rus in memo¬
ria dominicae passionis ita ad tonsus ẽ. Idcirco & nos quiꝑ¬
ipsius passionis signum cũ illo inũticẽ sũma uidelic & corpo¬
bus crebra huius ad manitionẽ doceatur. sequoq carnẽ suã
cumuitus & cumcupicentus crucisigere debere. Ita &iam oporta&
eos quiuel monachi uotum uel gradũ clericatus habentes art
oribus senecesse habent prodnõ continentiae frenis astruge¬
re formã quoq coronae quãipse in passione spineam portaut
in capitȩ. Ue spinas ac tribulos peccatorũ nr̃oũ portar&
dest exportar& & auferr& a nobis suo quẽ que incapitae
ut coronam uitae aet̾ne quã repromisit ds̃ diligentibus se
sesemꝑ expectare ꝓquae huius ꝑceptione & auersa se
mundi & prospera contẽpnere designent. Ca& erũ tonsu¬
pã cã quam magum ferunt habuisse srmonẽ. Quis rego si¬
delium nonstatim cũipso magna primo de testetur & ie¬

Expanded text:
neque sors in sermone hoc . Neque vero ob id tantum in coronam adtondemur, quia Petrus ita attonsus est; sed quia Petrus in memoriam Dominicae passionis ita attonsus eipsius passionis signum cum illo in vertice, summa videlicet corpobus, crebra hujus admonitione doceatur, se quoque carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere debere; ita etiam oportet eos qui vel monachi votioribus se necesse habent pro Domino continentiae frenis astringere. Formam quoque coronae quam ipse in passione  Al. add. sua spineam portavit in capite, ut spinas ac tribulos peccatorum nostrorum portaret, id est, exportaret et auferret a nobis, suo quemque in capite ut coronam vitae aeternae, quam repromisit Deus diligentibus se, se semper exspectare, proque hujus perceptione et adversa se mundi et prospera contemnere designent. Caeterum tonsuram eam quam magum ferunt habuisse Simonem, quis, rogo, fidelium non statim cum ipsa magia primo detestetur, et me
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Tues paerus & suꝑhanc param aedificabo ecclesiã meam
& porte inferi ñp̃ualebunt adũsus eã & tibi dabo claues regni
calorum. Nullã magis ab ominandam detestandãq merito cunc¬
tis sidelib crediderĩ eaquã habebat ille cui grãm sp̃s scĩ cõpan

Expanded text:
ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam, et tibi dabo claves regni coelorum . Nullam vero magis abominandam detestandamque merito cunctis fidelibus crediderim ea quam habebat ille cui gratiam san
Abbreviated transcription (Latin):
plar patientiae dum inguente tribulationũ articulo caput to
suerat. adiosepb. & ipsae castitatis humilitatis. pioeatis. caetera¬
rũq uirtũs executor acdoctor eximius. Cum seriutio absoluen¬
dus ad tonsus eẽ legitur pat& proftc̃to quia tempore seruitutis
in tonsis incar cere crimb manere solebat. Eoce ut̃q uirdĩ diuer¬
sum abaletro nultus babitũ foris prae monstrabat : quorum
amen intus conscientia in parili uirtutũ sibi grã concordaba
noceat quibus pura indm̃ fides & caritas in ꝓximũ sincera est
Maximae cũ nũquã patrib cat holicis sicut depaschae uel
fidei diuersitate conflictus. ita &iam de consurae differentia
legatur aliqua fuisse contro uersia: Int̾ om̃s tamen quas uel in
ecclesia uel in uniuerso hominũ genere repperimꝰ tonsuras.
Nullã magis sequendam nobis ampleo tandamq: uirȩ dixerim
eam quam in capite. suo gestabat Ille cui se confitenti dñs

Expanded text:
plar patientiae, dum ingruente tribulationum articulo caput totplar patientiae, dum ingruente tribulationum articulo caput totsueverat. At Joseph, et ipse castitatis, humilitatis, pietatis caeterarumque virtutum executor ac doctor eximius, cum servitio absolvendus, attonsus esse legitur: patet profecto quia tempore servitutis, intonsis in carcere crinibus manere solebat. Ecce uterque vir Dei diversum ab altero vultus habitum foris praemonstrabat, quorum tamen intus conscientia in parili virtutum sibi gratia concordabnoceat, quibus pura in Deum fides, et caritas in proximum sincera est; maxime cum nunquam Patribus catholicis sicut de Paschae vel fidei diversitate conflictus, ita etiam de tonsurae differentia legatur aliqua fuisse controversia; inter omnes tamen quas vel in Ecclesia, vel in universo hominum genere reperimus tonsuras, nullam magis sequendam nobis amplectendamque jure dixerim, ea quam in capite suo gestabat ille, cui se confitenti Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
facille possint in quod lib& s̃patia temporũ paschales protendere cir¬
culos &iam si ad quingentos usque & tringento duos. uoluernt annos quib
expl&is amia quae ad solis & lunae m̃sis & septimanȩ consequentiam
speccant eodemq prius ordinere curr̃. Ideo autẽ circulos eosdẽ tẽporum
instantiam uob̾ mittere suꝑ sedimꝰ quia deratione tantũ tẽporis pascalis
instrui quaerentes ipsos uobis circulos paschae catholicos habundare
probatis. Uetũ his depascha suc cinctae ut paisti seric tumq cõmemo¬
ratis: tonsurã quoq dequa parit̾ uob litteras fieri uoliusti hortor. ut
ecclesias ticã &chnstianae sieri conguã habere cur&is. E quidẽ
scimꝰ quia neq apłi om̃s uno eodẽq sunt modo ad tonsi neque nunc¬
ecclesia catholica sic̃ una side spe & caritate indm̃ consentit ita & iam
una atq indissimilis totũ ꝑ orbẽ tonsurae sibi formã congruit. de¬
iuq ut superiora id est patri archarum tempora respiciamꝰ ĩobexem¬

Expanded text:
facillime possint in quotlibet spatia temporum paschales protendere circulos, etiamsi ad quingentos usque et triginta duos voluerint annos. Quibus expletis, omnia quae ad solis et lunae, mensis et septimanae, consequentiam spectant, eodem quo prius ordine recurrunt. Ideo autem circulos eosdem temporum instantium vobis mittere supersedimus, quia de ratione tantum temporis paschalis instrui quaerentes, ipsos vobis circulos paschae catholicos abundare probastis. Verum his de pascha succincte, ut petistis, strictimque commemoratis, tonsuram quoque de qua pariter vobis litteras fieri voluistis hortor ut ecclesiasticam et Christianae fidei congruam habere curetis. Et quidem scimus quia neque apostoli omnes uno eodemqEcclesia catholica sicut una fide, spe et caritate in Deum consentit, ita etiam una atque indissimili totum per orbem tonsurae sibi forma congruit. Denique ut superiora, id est, patriarcharum tempora respiciamus, Job exem
Abbreviated transcription (Latin):
Quicum parit̾ ꝑmanere admasiliam. acdeinde ꝑ terram are¬
abeo quo usque ebrinus maior domis regiae copiam ꝑgen¬
di quo quo uł lent tribuit eis: Qua accep̾ta: theodorus pro¬
enim eos inminens. hr̃emps. ut ubi cumque potuissent qui&i
manerent. Quod cum nuncii certi narrassent regi egberecto
nomen quentauiae. ibi fatigatus in sirmitate aliquantis ꝑ
moratus est. & cum conualescere coepiss& nauigauit brit¬
aniam: Adrianũ autem ebrinus retinint. qnm̃ suspicabat᷑
eum habere aliquam legationem imperatoris ad brit tania e
reges aduersus regnum cuius cunc ipse maximam curam ge¬
rebat, Sed cum nichil tale illum habere uł abiusse ueracit̃
comperiss& absoluit eum. & post theodorum ire ꝑmisit: Quis
statim ut adillum uenit dedit ei monasterium beati p&ri apłi
ubi archi ep̃i cantiae sepeliri ut p̃fatus sum solebant: Prece¬
perat enĩ theodoro ab eunti domnus apostolicus. ut indio¬
cesi sua prouider& & dar& eilo cum in quo cum suis apte
degere potiuis s&¬

Expanded text:
Qui cum pariter per mare ad Massiliam, et deinde per terram Arheab eo, quousque Ebrinus major domus regiae copiam pergendi quoquo vellent, tribuit eis. Qua accepta Theodorus proenim eos imminens hiems ut ubicumque potuissent quieti manerent. Quod cum nuncii certi narrassent regi Ecgberto, nomen est Quentavic, ubi fatigatus infirmitate aliquantisper moratus est: et cum convalescere coepisset, navigavit Brittaniam. Hadrianum autem Ebrinus retinuit, quoniam suspicabatur eum habere aliquam legationem imperatoris ad Brittaniae reges adversus regnum, cujus tunc ipse maximam curam gerebat. Sed cum nihil tale illum habere vel habuisse veraciter comperisset, absolvit eum, et post Theodorum ire permisit. Qui statim ut ad illum venit, dedit monasterium beati Petri apostoli, ubi archiepiscopi Cantiae sepeliri, ut praefatus sum, solent. Praeceperat enim Theodoro abeunti Domnus apostolicus, ut in dioecesi sua provideret, et daret ei locum in quo cum suis apte degere potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
nulla tam̃ ex parte anglorum seruitio mancipati qua adriente
te pasce ac serenitate tem̃porum plures ingente nordan hrm¬
brorum tam nobiles quam priuati sesuosq: liberos depositis armis
satagunt magis accepta tonsura monasterialibus ad serbere no.¬
tis quambellicis exercere studuis. quęres quem sit habicura
sinem posterior a& as uidebit. Hic est in p̃sentiarum uniuerse
axatus brittanae anno aduentus anglorũ in brit taniã cir¬
ut̃ ducentesimo. quinto octogesimo. dominicae autẽ incarna

Expanded text:
nulla tamen ex parte Anglorum sunt servitio mancipati. Qua  Al., Et; al., Quae adridente pace ac serenitate temporum, plures in gente Nordanhymbrorum, tam nobiles, quam privati, se suosque liberos, depositis armis satagunt magis accepta tonsura, monasterialibus adscribere votis, quam bellicis exercere studiis. Quae res quem sit habitura finem, posterior aetas videbit. Hic est inpraesentiarum universae status Brittaniae, anno adventus Anglorum in Brittaniam circiter ducentesimo octogesimo quinto, dominicae autem incarna
Abbreviated transcription (Latin):
erum caq tẽporũ distinctione latius digestast obmemoriae
conseruandam breuit̃ recapitulari placuit. Anno igitur ante
incarnationem dominicam sexage simo gauis iulius caesar
primus romanorum brittamas bello pulsauit & uicit. nec
tamen ibi regnum potuit obtinere, Anno abincarnatione
dñi xLui claudius secundus romanorum brittanias adiens
plurimã insulae partem indeditionem recepit. & orcadas
quoque insulas romano abiecit imperio.

Expanded text:
erum ea quae temporum distinctione latius digesta sunt, ob memoriam conservandam, breviter recapitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum potuit obtinere. Anno ab incarnatione Domini 46, Claudius, secundus Romanorum, Brittanias adiens, plurimam insulae partem in deditionem recepit; et Oreadas quoque insulas Romano adjecit imperio.
Abbreviated transcription (Latin):
ceoliiulf prac est quat tuor nunc ep̃i presulatum tenent
uil fridi epura censi eoclesia ediluald in lindis faronensi ata
nuper multiplicatis sid elium plebibus in sedem pontificatꝰ
addita ipsum primum bab& antestitem.
ictorum quoq natio tempore hoc & foedus pacis cumgente
Thab& anglorum & catholicae pacis ac ueritatis cumuni uersa¬
li ecclesia particeps exiscer& gaud& scocti qui brictaniã
in colunt sus contenti finibus nil contra gentem anglorum
insi diarum moliuntur aut fraudium. brictones quamuis & max¬
maex parte domestico sibi odio gentem anglorum & totus
catholicae ecclesiae statum pascha minus recto moribus qͥa
in probis inpugnent tam̃ & diuina sibi & humana prorsus
resistente uirtute inneutro cupitum possunt obtinere
propositũ quippe quiquam ius ex parte sui sint iuris non

Expanded text:
Ceoluulf praeest, quatuor nunc episcopi praesulatum tenent; Ceoluulf praeest, quatuor nunc episcopi praesulatum tenent; Uilfrid in Eboracensi Ecclesia, Ediluald in Lindisfaronensi  Alnuper multiplicatis fidelium plebibus, in sedem pontificatus addita, ipsum primum habet antistitem. Pictorum quoque natio tempore hoc et foedus pacis cum gente habet Anglorum, et catholicae pacis ac veritatis cum universali Ecclesia particeps existere gaudet. Scotti qui Brittaniam incolunt suis contenti finibus nil contra gentem Anglorum insidiarum moliuntur aut fraudium. Brittones, quamvis et maxima ex parte domestico sibi odio gentem Anglorum, et totius catholicae Ecclesiae statum Pascha minus recte moribusque improbis impugnent; tamen et divina sibi et humana prorsus resistente virtute, in neutro cupitum possunt obtinere propositum: quippe qui quamvis ex parte sui sint juris, non
Abbreviated transcription (Latin):
tia merciorum cum suiss& prbe inmonasterio quod uoca¬
tur beuidun. consecratus est autẽ indoruuerni ciuitate aui¬
ris uenerabilalmis dambele uentano & ingualdo lundoniensi.
cima iuni mensis dominica uirreligione & prudentia insignis
Sacris quoque litteris nobilit̃ instructus itaq in p̃senti ecde¬
sus cantuariorum tatiun. & alduulf epĩ p̃sunt. Porro proun¬
talium saxonum danihel & fort̾eri epĩs prouintiae mertio¬
rum aldium epĩs. & eis populis quiultra amnem sabrinã
ad occidentem habitant. Vaͥchstod ep̃is prouintiae huic
prae est. ep̃iscopatus uitae insulae ad anihelem pertin& ep̃ĩ
absque ep̃õ manens ministerium sibi episcopale ab occide¬
talium saxonumantistitae querit & haec om̃s prouintiae
ca& eraq aus trales ad confinium usque hrmbre fluminis
sunt. At uero prouintiae nor dam hrmbrorum cui rex

Expanded text:
cia Merciorum, cum fuisset presbyter in monasterio quod vocacia Merciorum, cum fuisset presbyter in monasterio quod vocatur Briudun. Consecratus est autem in Doruverni civitate, a viris venerabilibus Danihele Uentano, et Ingualdo Lundoniensi, cima Junii mensis, Dominica; vir religione et prudentia insignis, sacris quoque litteris nobiliter instructus. Itaque in praesenti, Ecclesiis Cantuariorum Tatuini et Alduulf episcopi praesunt. Porro provintalium Saxonum, Danihel et Fortheri episcopi; provinciae Merciorum, Alduini episcopus; et eis populis qui ultra amnem Sabrinam ad occidentem habitant, Ualchstod episcopus; provinciae Huiccpraeest. Episcopatus Uectae insulae ad Danihelem pertinet, epism aliquot annis absque episcopo manens, ministerium sibi episcopale ab Occidentalium Saxonum antistite quaerit. Et hae omnes provinciae caeteraeque australes ad confinium usque Hymbrae fluminis,sunt. At vero provinciae Nordanhymbrorum, cui rex
Abbreviated transcription (Latin):
duae circa solem multum intuentibus terrorem incutien
rȩ sequebatur occidentẽ quasi orienti simul xoccidenti dirae
tum ut utroq tempore mala mortalibus inminere signarene¬
Portabant autem faciem ignis contra aquilonalem quasi ad ac¬
cendendum adclinem. Apparebantq mense ianuario & dua¬
bus ferro septimanis ꝑmanebant. quo tempore grauissima sar¬
racenorum lues gallias misera clade uastabat. & ipsi non multo
post in eadem ꝓiuntia dignas se suȩ ꝑfidiae poenas luebant:
quoanno scp̃ur dñi ecgberet ut supra commemorauimꝰ ipso
die paschae migrauit ad dñm & mox ꝑacto pascha hocẽ
uii idiuim maiarũ die osric rexnordan brmbrorum uita decessit.
Cumipse regni qđ xi añ gubernabat suc cessorem fore ceolutil
regis cuius regni & principia & proc essus tot ac tantis redunda¬
uere rerũ aduersantium motib Ut quid debis soribi debeat
anno eodem factus est archi ep̃s uocabulo. tat unidi. depiun¬

Expanded text:
duae  Al., duo circa solem, multum intuentibus terrorem incutientre sequebatur occidentem, quasi orienti simul et occidenti dirae tum, ut utroque tempore mala mortalibus imminere signarent. Portabant autem facem  Al., faciem ignis contra aquilonem, quasi ad accendendum adclinem: apparebantque mense Januario, et duabus ferme septimanis permanebant. Quo tempore gravissima Sarracenorum lues Gallias misera clade vastabat, et ipsi non multo post in eadem provincia dignas suae perfidiae poenas luebant. Quo anno sanctus vir Domini Ecgberct, ut supra commemoravimus, ipso die Paschae migravit ad Dominum: et mox peracto Pascha, hoc est, septima Iduum Maiarum die, Osric rex Nordanhymbrorum, vita decessit, cum ipse regni quod undecim annis gubernabat, successorem fore Ceoluulfuregis, cujus regni et principia et processus tot ac tantis redundavere rerum adversantium motibus, ut quid de his scribi debeat,anno eodem factus est archiepiscopus, vocabulo Tatuini, de provin
Abbreviated transcription (Latin):
runt eb dieem neque aliquid michi chicebant: tum subito supuenata
t uno ille quum pleuit & obs curigite et nebrose. fach ei & prima¬
tu sedis maior s seiudebatur eonum. Proferens codicem haboum¬
de iusionis & magnitudinis enormis & ponderis pene inportabilis
uis sit cim: ex astellitibus suis michi adlegendum deferee: quẽ
cum legissem inuenio omiã scelera nonsolum quaeopert uel
uerbo sed&iam quaeteniussima cogitatione peccau: Manifes¬
di ad sederant uiros albatos & preclaros: quidbic sed& is scien
tim dis paruer̃ Surgentesq duo nequissimi sp̃s habentes in ma
qui uidelic& modo cum magno torm̃to inrepunt in interiora
ratis adrapiendum me doemonibus in inferni claustra ꝑtraar
Sic loquebatur miser desperans. & non multo post defunctus
penicentiam quam ad breue tempus cum fructi ueniae façere

Expanded text:
runt codicem, neque aliquid mihi dicebant. Tum subito supervenit Tunc ille qui et obscuritate tenebrosae faciei et primatu sedis major esse videbatur eorum, proferens codicem horrendae visionis, et magnitudinis enormis, et ponderis pene importabilis, jussit uni ex satellitibus suis mihi ad legendum deferre  Al., deferri. Quem cum legissem, inveni omnia scelera, non solum quae opere vel verbo, sed etiam quae tenuissima cogitatione peccavi, manifestisihi adsederant viros albatos et praeclaros: Quid hic sedetis, scietim disparuerunt: surgentesque duo nequissimi spiritus, habentes iqui videlicet modo cum magno tormento irrepunt in interiora ratis ad rapiendum me daemonibus, in inferni claustra pertrahar. » Sic loquebatur miser desperans, et non multo post defunctus poenitentiam quam ad breve tempus cum fructu veniae facere
Abbreviated transcription (Latin):
sus deagnitione ueridĩ cultus. iussit socus destruere ac succende¬
re fanum cumomnnbus septis suis Ostenditur autẽ locus ille
quondam idolorũ non longe abeburaco adoriente ultra amnem
doruuentionem & uocatur hodie got mund dingaham ubi pontifex
ipse inspirante dõ uero polluit ac destrucxit eas quas ipse sac rauerat
aras.

Expanded text:
sus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendesus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere fanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad orientem, ultra amnem Dorwentionem, et vocatur hodie Godmunddingaham, ubi pontifex ipse inspirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat aras.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ueritas cdar& illa quae nobis uitae salutis & beatitudinis a& er¬
nȩ dona ual& tribuere. Unde suggerorex ut tẽpla & altaria qu
sine fructũ utilitatis. sacrauimus pocius Anathemati & igni con
to paulino rex. & abrenuntiata ido latria fidem se xp̃i sus cipen
confessus est Cumq a p̃fato pontisice sacrorum suorũ quaeren
quis aras & fana idolorum cumseptis quibus erant cireuidata
pstulticiã colui nunc ad exemplum om̃ium aptius quam ipse
psapientiam michi adõ uero donatam destruam& Statimq:
abiec ta suꝑ scitionẽ uanitatis iogauit sibi fegẽ arma dari & a¬
licuerat pontificẽ sacrorũ uel arma ferre. uel p̃t̃ inaequa equitare:
Accinctus ergo gladio accepit lanccam inmanu. & ascendens emis¬
sarum regis ꝑgens ad idola Quod aspiciens uulgus. a estimabat
eum in sanire: Nec distulit ille. mox ut ad propiauit ad fanum

Expanded text:
ne veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeterne veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine fructu utilitatis sacravimus, ocius anathemati et igni contradamus  Al., to Paulino rex, et abrenunciata idolatria, fidem se Christi suscipere confessus est. Cumque a praefato pontifice sacrorum suorum quaereret, quis aras et fana idolorum cum septis quibus erant circumdata, ea quae per stultitiam colui, nunc ad exemplum omnium aptius quam ipse per sapientiam mihi a Deo vero donatam destruam? » Statimque abjecta superstitione vanitatis, rogavit sibi regem arma dare et elicuerat pontificem sacrorum vel arma ferre, vel praeter  Al., praeterquam in equa equitare. Accinctus ergo gladio accepit lanceam in manu, et ascendens emissarium regis, pergebat ad idola. Quod aspiciens vulgus, aestimabat eum insanire. Nec distulit ille, mox ut propiabat  Al., appro
Abbreviated transcription (Latin):
foco inmedio & calido effecto cienaculo. furentibus autẽ foris ꝑom̃ã
turbinibus hemalium pluuiarum. ułnuuum: adueniens unus passer
mox ꝑaliud exierit. ipsoquidẽ tempore quo intusẽ. hiemis tempes
excurso mox debirme ingemẽregrediens. tuis occulis elabitur
Ita haec uita hominum ad modicum appar&: quid autẽ se quatis
quidue p̃cessent prorsus ignoramus: Unde si haec noua doc trina
milia & c&eri maiores natu acreg consiliarii diunitus ad mo¬
niti pro seque bantur Adiecit autẽ corsi quia uell& ipsum paui¬
num cdiligentius audire dedõ quẽ p̃dicabat uerbum facientem
Quod cũ iubente rege faceret: exclamauit auditis eius sermonib
dicens: Iam olim intellexerã nichil esse quod colebamus: Qia
uidelic& quanto studiosior in eo cultu ueritatẽ quaerebam. tantom¬
nus inueniebam: Nunc autẽ apte profiteor. quia in hac p̃dicatio¬

Expanded text:
foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniensque unus passerum num ostium ingrediens, mox per aliud exierit. Ipso quidem tempore quo intus est, hiemis tempestexcurso, mox de hieme in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prorsus ignoramus. Unde si haec nova doctrina cmilia et caeteri majores natu ac regis consiliarii divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo quem praedicabat, verbum facientem. Quod cum jubente rege faceret, exclamavit, auditis ejus sermonibus, dicens: « Jam olim intellexeram nihil esse quod colebamus: quia videlicet quanto studiosius in eo cultu veritatem quaerebam, tanto minus inveniebam. Nunc autem aperte profiteor, quia in hac praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
T uiude rex qualȩ sit hoc quod nobis modo prae dicatur ego
omnino durtutis hab& : nichil hutilitatis religio illa quam huc usq
tenuimus: Nullus cnim tuorum studiosius. quam ego cultbirae
deorũ nr̃orũ sesub didie &nichil bominus multi sunt: quiãm¬
pliora ate beneficia quam ego & maiores accipiunt digutates
magis qd pips perantur in omnibus quae agenda uel ad quiren¬
ida disponũnt. Siautẽ dii aliquid ualerent me potius uiuare
uallent quullis inpensius seruire curaui Unde restat̾iut sieaq:
nunc nobis noua praedicantur meliora esse & fortiora habi¬
ta examinatione pros pexeris absque ullo cunctamine susci¬
pere illa festinemus. Ciuus suasioni uerbisque prudentibus alius
obtimatum regis gribuens as sensu : continuo subdidit Talis in¬
quens michi uid& ur rex uita hominum p̃sens int̃ris ad conparationẽ
eus quod nobis incertũ est tẽporis. quale cumte residente ad caenam
cumducibus ac ministris tius tẽpore brumali: Accenso quidem

Expanded text:
 vide, rex, quale sit hoc quod nobis modo praedicatur: egoomnino virtutis habet, nihil utilitatis religio illa  Al., habet religio quam hucusque tenuimus: nullus enim tuorum studiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiunt dignitates, magisque prosperantur in omnibus quae agenda vel adquirenda disponunt. Si autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, meliora esse et fortiora, habita examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi videtur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem
Abbreviated transcription (Latin):
are latonsi lep̃o ferise cõmemont adurglium echerti sueces¬
sorea dederat. cuis haec forma est.
Io uraentis simose seisimo firtri urglio coepo grogons is ser¬
Quus reniborio di. Quantus sit affectus uenerihios sten¬
te scaenbus inpendendus: Ex eo quod ol erumque solent carig¬
esiuns ep̃m aduos uenire concigerie hta illum dilectio uori sic̃
decos asfectuo se dilciter que suscipiat. ut & ipsum consolas¬
colenda sit doceat. & qm̃ sepius euenit uchi quolonte Suti
posici prius abalus quae sunt emend guda cognoscant diqi
foslasse fraternicati utaẽ sacerdo tum uł al iorum cal pas uocue¬
ꝑquntr E ita uos inea quie dm̃osffendunt aauita cumndluane eie¬
pount distactos ac sollicitos ex hib&e: utadaliorum emende¬
onan ausindietum cul pabilem feriati almocentear fal so
opimo uona fligie e dste incolomem custo diaens deñ leren¬
is sinse Noiter . ddata die  heł dlarum ud rum iont̃ de nre

Expanded text:
Arelatensi episcopo fecisse commemorat, ad Virgilium Etherii successorem dederat DCI: cujus haec forma est: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Virgilio coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. Quantus sit affectus venientibus sponte fratribus impendendus, ex eo quod plerumque solent caritepiscopum ad vos venire contigerit, ita illum dilectio vestra, sicut decet, affectuose dulciterque suscipiat, ut et ipsum consolacolenda sit, doceat. Et quoniam saepius evenit, ut hi qui longe sunt positi, prius ab aliis quae sunt emendanda, cognoscant: si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intuperquirite. Et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac sollicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem, et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te incolumem custodiat, reverendissime frater. D
Abbreviated transcription (Latin):
euis osui. & mater euis eafl& & pat̾ matris eius. ediun. &
multi alii nobiles in ecclesia scĩ apłi p&ri sepultisunt:
hoc autem bellum rex osui in regione loidis x iu regnisui
populi ut̾ilitate confecit Nam & suam gentem abostili
paganorum depopulatione liberauit: & ipsam gentem
merciorum. sinitimarum que proiuntiarum. desecto capite
dus cellach. qui relicto epis copatus officio iuuens ad scot

Expanded text:
ejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et ejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesia sancti apostoli Petri sepulti sunt. Hoc autem bellum rex Osuiu in regione Loidis , tertio decimpopuli utilitate confecit. Nam et suam gentem ab hostili paganorum depopulatione liberavit, et ipsam gentem Merciorum finitimarumque provinciarum, desecto capite dus Cellach, qui relicto episcopatus officio vivens ad Scot
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria gratias dõ referens. dedit siliam suam el fledã
quiiqx dumunius anni a& atem impleuerat. ꝑp&ua ei ur¬
ginitate consecrandam donatis in suꝑ duodecim possessiuncu¬
lis terrarum. in quibus ablato studio militiae terrestris. ad
exercendam militiam caelestem supplicandum que
rum locus facultas quesub p& er&: Aequibus iudelic&
possessuinculis s ex inpro uincia derorum. sex inberni¬
tiorum dedit: Singulȩ uero possessiones .x. erant familia¬
heruteu. idẽ. insula cerur cui tunc hild. abbatissa p̃suit
quae post biennium conparata possessione x familiarũ
in loco quidicitur streanes had. ibi monasterium construx̃:
Inquo memoratata regis filia primo discipula uuitae regula¬
ris. deinde &iam magistra extitit. donec compl&o inde¬
Ix annorum numero. ad complexum & nuptias sponsi cae¬
lescis uirgo beata in trar& In quo monasterio. & ipsa & pat̃

Expanded text:
victoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam victoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetuginitate consecrandam: donatis insuper duodecim possessiunculis terrarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercendam militiam caelestem, supplicandumque rum locus facultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiaHeruteu, id est, insula cervi, cui tunc Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiarum in loco qui dicitur Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undesexaginta annorum numero, ad complexum et nuptias Sponsi caelestis virgo beata intraret. In quo monasterio et ipsa, et pater
Abbreviated transcription (Latin):
rex cum alc frido filio ꝑparuum ut dixi habens exercitum
sed xp̃o duce consisus occurrit: Nam alius filius eius egfri¬
dus eo tempore in prouintia merciorum apud reginam crnius¬
se obsestenebatur silius autẽ osualdi regis odilualdus. quieis
auxilio esse debuerat in parte erat aduersariorum eisdẽq
terat. Quam uis ipso tempore pugnandi sese pugne subtrax¬
erat euentumq dis criminis tuto in loco expectabat
nito ergo certamine fugatisunt. & accessat᷑ pagani duces
ti in quibus edilheri frat̾ anna regis orientalis anglorum
qui posteum regauit auctor ipse belli perditis milibus
siue auxiliis int̾ emptus & quia prope fluuium uinued
pugnatum est: Quia tunc prȩinundantia pliuuarum late
alueum suum. immo om̃s ripas suas transierat: Contigit ut
multos plures aqua sugientes quambellantes ꝑderet ensis:
Tum rex osui iuxta quod dño uouerat proconlata sibi

Expanded text:
rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur. Filius autem Osualdi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, eisdemque terat, quamvis ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine fugati sunt et caesi pagani. Ducesti: in quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc prae inundantia pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, quam bellantes perderet ensis. Tunc rex Osuiu, juxta quod Domino voverat, pro conlata sibi
Abbreviated transcription (Latin):
teretur in ruptiones scepe dicti regis merciorum qui
fratrem eius occiderat: Adultimum necessitate eogente promi¬
sit se ei innumera & maiora quameredi potest ornamena regia
uel donara in pretium pacis largiturum. dummodo ille domũ
redirte: & prouintias regni eius usque a dinternitionem uasta¬
re desiner&. Cumque rex ꝑsidus nulla tenus precibus alius
ad sensum breber&: Quitotam eius gentem a paruo usque ad magiũ
delere atque ex terminare decreuerat. Respexit ille ad diuina e
auxilium piaeãtis. quo ab impi&ate barbarica poss& enpi-
Uotoque se obligans. si paganus inquit nescit accipere nostra
dam offerr& simul & xii possessiones p̃diorum ad construen¬
da monasteria donara& & sic cum̃ paucissimo exercitu
secer tamini dedit. Denique festur quia tricies maiorem
pagani habuerint exercitum siquidem ipsi xxx legiones
ducibus nobilissimas instructas in bello habuere. quibus osui

Expanded text:
teretur irruptiones saepe dicti regis Merciorum, qui teretur irruptiones saepe dicti regis Merciorum, qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, inquit, nescit accipere nostra dam offerret; simul et duodecim possessiones praediorum ad construenda monasteria donaret: et sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies majorem pagani habuerint exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu