comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis denegatur ꝗ rei capitał dã¬
pnati sũt ncq mn integrum
resticuti sũtisrei aut̃ capitał
dapnato intesłr is cui pena
mors aut aque et ignis in¬
t̾clictu sit. cũ aũt inrelogati¬
onez quis erit. ad bõꝵ .p. ad¬

Expanded text:
i capitalis damnati sunt neque in integrum restituti sunt. rei autem capitalis damnatus intellegitur is, cui poena mors aut aquae et ignis interdictio sit. cum autem in relegationem quis erit, ad bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
possõnis ꝙ forte ctꝯ accatio¬
ns petẽ debuit cessisse indr̃
ĩstruit suũ us sibi ẜuet ag¬
nouisse successionẽ nõ in m̾i¬
to iudebitur. Dauł.¬

Expanded text:
possessionis, quam forte certus accusationis petere debuit, cessisse uidetur, instruit, ut suum ius sibi seruet, adgnouisse successionem non inmerito uidebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
no dies çedat et ido hrdi i¬
stituto ⁊ ante aptas tab̾.ꝓ
dies cedit / satiseni ẽ scire mo¬
rcuũ ẽẽ seq ꝓximũ cogna¬
tum fuisse copiaq eoꝵ qͣs
cõsułet habuisse. ¶Scĩam
enĩ nõ hanc accipi que uin

Expanded text:
et ideo heredi instituto et ante apertas tabulas dies cedit. satis est enim scire mortuum esse seque proximum cognatum fuisse copiamque eorum quos consuleret habuisse: scientiam enim non hanc accipi, quae iuris
Abbreviated transcription (Latin):
debeat ¶am si mater exelu¬
serit auum manuissorem
qui patri aute ponitur edicto
pretoris inducatur pater de¬
fumcti quo ad misso de sine se¬
natus consul. locus esse et rur¬
sus ainis uocabitur. Itaq rec¬
tius eẽ auo us suum conser¬
uare qui et contra ip̃os hrdes
bonorum possõnem accipere

Expanded text:
debeat. nam si mater excluserit auum manumissorem, qui patri anteponitur, edicto praetoris inducetur pater defuncti, quo admisso desinit senatus consulto locus esse et rursus auus uocabitur. itaque rectius est auo ius suum conseruare, qui et contra scriptos heredes bonorum possessionem accipere
Abbreviated transcription (Latin):
pilli sui pot̾. nec quidem se ac¬
tore pupillum restituere pocu¬
isse hrditatem diuus. seũ. ĩ
ꝑsona artu bonorati pupilli¬
sin decreuit. quia prior antho

Expanded text:
pilli sui potest. ne se quidem auctore pupillum restituere potuisse hereditatem diuus Seuerus in persona Arri Honorati pupilli decreuit, qui A‹r›rio Anto
Abbreviated transcription (Latin):
sen tutorẽ cum nũquam tu¬
tor adu̾sus magratꝰ ht̃ ac
cionem.senatus enĩ cõsultu
pupillo subuenit. p̃ỹtim cũ
sit ꝙ tutori ĩ putetur ꝙ satis

Expanded text:
e tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus habeat actionem: senatus enim consultum pupillo subuenit: praesertim cum sit, quod tutor‹i› imputetur, quod satis
Abbreviated transcription (Latin):
ui ht cutore pupill. uł pu¬
pilla si furere ceꝑit incacau¬
quoꝵ mucu fuit. et auiliano
ꝓbatur eoq uurr utimur ut
cesset cura situtele etas indige¬
at. Qr situtores ht. ꝑfurorem

Expanded text:
ui habet tutorem pupillus uel pupilla si furere coeperint, in ea cauquoque Mucii fuit et a Iuliano probatur eoque iure utimur, ut cesset cura, si tutelae aestas indigeat. quare si tutores habent, per
Abbreviated transcription (Latin):
legis falcidie in resticuendo
heres utatur quanto minus
tibi prestiterit tanto minus
te ticio p̾stare non esse iui

Expanded text:
legis Falcidiae in restituendo heres utatur, quanto minus tibi praestiterit, tanto minus te Titio praestare non esse ini
Abbreviated transcription (Latin):
crediti extitit post mortem ⁊
ita que pecculii increm̃tum.
pleniorem faciet hrditate
sceu̾ notat quid ergo sudem
ẜuus defimcto ⁊ ain deua de¬

Expanded text:
crediti exstitit post mortem, ita etiam peculii incrementum pleniorem faciet hereditatem. Scaevola notat: quid ergo, si idem servus defuncto et alii dena de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ optio serin michida
refuerit. et sticho. alido¬
aliquid testator sine liuer¬
tate legasset tunc seques
legatum consistit cumto¬
ta familia ad unuma.sti¬
chum reciderit ut quasi pc
legato. utiter sit legatu
nee aduersatur catoiana
si noluntanus hr̃s institu¬
tus sit. quĩ pot̾ añaditam
brditatem eciam sistatim
decesserit familu.minin

Expanded text:
 optio serui data mihi fuerit et Sticho aliquid testator sine libertate legasset, tunc sequens legatum consistit, cum tota familia ad unum, id est Stichum recciderit, ut quasi pure legato utiliter sit legatum. nec aduersatur Catoniana, si uoluntarius heres institutus sit, quia potest ante aditam hereditatem, etiamsi statim decesserit, fa
Abbreviated transcription (Latin):
ffrẽ Qui quadrigenta ba¬
bebat trẽcenta. legauit. dem̃¬
tibi fundum dignum centũ
aurei sub hac condictione
legauit si legͥ falcidie. intes¬
tamento suo locus non eẽt
queritur quid iuris est. dixi

Expanded text:
 Qui quadringenta habebat, trecenta legauit: deinde fundum tibi dignum centum aureis sub hac condicione legauit, si legi Falcidiae in testamento suo locus non esset: quaeritur, quid iuris est. dixi
Abbreviated transcription (Latin):
cur coactus a dit set sponte pꝰ
deliberationem. ꝙ si suspectam
dicit profiteri debet ũ sibi ex¬
boc dici oportere non esse soluẽ¬
do s profiteri eum oportet. et ꝙ
non putat sibi expedire brdi¬
tatem adire. ¶Siquis subo¬
dictione fuerit. hrs scriptus pẽ¬
dente. condictione: mebil agit
tam et si ꝑatus sit restituere

Expanded text:
 coactus adit, sed sponte post deliberationem.Quod si suspectam dicit, profiteri debet non sibi exhoc dici oportere non esse soluendo, sed profiteri eum oportet, quod non putat sibi expedire hereditatem adire.Si quis sub condicione fuit heres scriptus, pendente condicione nihil agit, tametsi paratus sit restituer
Abbreviated transcription (Latin):
beatur nõ ht rõem postula¬
cio tua uolentis insũptum
amnuĩstratis pupillum pat̾¬
st na br̃ditate abstineat bonis
patris uenditis tractari solr
utis accõ pupillo ielinqui
an creditorim ꝯcedi debeat.

Expanded text:
beatur, non habet rationem postulatio tua volentis in sumptumadministratis pupillum paterna hereditate abstinet, bonis patris venditis tractari solet, utilis actio pupillo relinqui an creditoribus concedi debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓderit alt̾i nec inmerito cu
unꝰ quisq doli sui penar suffe¬
rat. ꝙ si cõuentus alt̃ p̃stiti¬
tiss ꝓficit id ꝙ p̾stitit ei qui
conuento nõ est. lic el̃ doliã¬
borei sint. tñ sufficit unuim
satiffacẽ. ut induobꝰ quib
res cõmodata ẽ. uił depoi̾ta
quibqr mandatum ẽ. ¶dez¬
icum ad huc tutore exstip¬
ulatu agatur uł cum huis
qui ꝓ eo int̾ueñunt erit du¬
bitacio an qr tute  agi nõ pot̾.
nec exstipulatu agi possit ex
pleriq putant hanc accionẽ
ꝑp̃ eandem utilitatẽ differen¬
dã. cum curatore pupillisi¬
ue ad olescentis agi pot̾it. et¬

Expanded text:
immerito, cum unusquisque doli sui poenam sufferat. quod si conventus alter praestitisset, proficiet id quod praestitit ei qui conventus non est: licet enim doli ambo rei sint, tamen sufficit unum satisfacere, ut in duobus, quibus res commodata est vel deposita quibusque mandatum eictum Si cum tutore ex stipulatu agatur vel cum his qui pro eo intervenerunt, erit dubitatio, an, quia tutelae agi non potest, nec ex stipulatu agi possit. et plerique putant etiam hanc actionem propter eandem utilitatem differendam. Cum curatore pupilli sive ad
Abbreviated transcription (Latin):
p̾textu metus censuerunt ꝙͣ
it uoluit hr̃dibus subuenit
tũ et fidei cõmissario. nam in
eo in quo br̃des si conueniãt
exceptione uti possunt hrdi¬
bo subuentum est. In eo uen
quod si agant h̾rdes repellũt᷑
per exceptionem quodq agẽ¬
di facultas fidei comissarus¬

Expanded text:
textu metus censuerunt. Qum uoluit heredibus, subuenit tamen et fideicommissario: nam in eo, quod heredes, si conueniantur, exceptione uti possunt, heredibus subuentum est: in eo uero, quod, si agant heredes, repelluntur per exceptionem quodque agendi facultas fideicommissar
Abbreviated transcription (Latin):
pubes istituto filio br̃de fulra
exhrdauit et sifilius intra pu¬
u̾tatem decessiss filiameide su¬
ustituit. S filie si inͣ qͣ nuret e
decessisset urorẽ suar ite sororẽ
suam sb̃stituit: q̃ro cũ filiacu¬
bes prior decesẜit. temde fr̃eur
ĩpubes anfilii hr̃ditas aduxo¬
rem et sorore cestatoris iure
substitucionis ꝑtineat .R. ẜm¬

Expanded text:
puberes, instituto filio hered‹e› filiam exheredauit et, si filius intra pubertatem decessisset, filiam eidem substituit: sed filiae, si antequam nuberet decessisset, uxorem suam, item sororem suam substituit. quaero, cum filia impubes prior decesserit, deinde frater eius impubes, an filii hereditas ad uxorem et sororem testatoris iure substitutionis pertineat.
Abbreviated transcription (Latin):
nich̾ int̾ est aliũ ĩstitũet ip̃e fili
Pea an uir hre cepit suũ hr
dem. nec enĩ aut pr̃em aut pͥna¬
pemi de hoc casu cogitasse i̾nisimmi¬
daret. nec int est ꝙ̃admodobũfici¬
um prĩcipale ĩtcroedat aira testa¬
meti faccionẽ utrum ĩꝑsonaun¬
us anĩ ꝯpłium. Itẽ quero futa¬

Expanded text:
 institueret ipse filius postea an iure habere coepit suum he redem: nec enim aut patrem aut principem de hoc casu cogitasse uerisimidaret. nec interest, quemadmodum beneficium principale intercedat circa testamenti factionem, utrum in personam unius an
Abbreviated transcription (Latin):
alens. Non ad ea dum ta¬
rat pertinet que sepus sb̃
diu̾sis conditionibus. sed
etiam que primo pure. de in
sub conditione dantur. Ita¬
q quod heres pure. dare ui¬
ssus est. quod ue pure le¬
gatum est. cum io ex inter¬
uallo sub conditione lega¬
tum est. posterius ualet. si
prius sub conditione d in̾
pure legatum est preseus
debetur. quod si pure lega tũ
ex continenti heres sub con¬
ditione dampnatus aut
rogatus est dare per inde est.
ac si uncta subiecta scriptęa
idem legatum esset uelut p̾¬
sens uindicari siħ uoluerit
legatarius uł cum conditio
eetiterit ab herede peti possit
nisi cõmemoratione suꝑi¬
oris legati. posterius scriptu
fuerit uelut stiebum quem
isli legaui heres meus sed si
illud factum erit dato. time

Expanded text:
. non ad ea dumtaxat pertinet, quae saepius sub diuersis condicionibus, sed etiam quae primo pure, deinde sub condicione dantur. itaque quod heres pure dare iussus est quodue pure legatum est, cum id ex interuallo sub condicione legatum est, posterius ualet: si prius sub condicione, deinde pure legatum est, praesens debetur. quod si pure legatum ex continenti heres sub condicione damnatus aut rogatus est dare, perinde est, ac si iuncta subiecta scriptura idem legatum esset, uel ut praesens uindicari, si hoc uoluerit legatarius, uel, cum condicio exstiterit, ab herede peti possit, nisi commemoratione superioris legati posterius scriptum fuerit, uelut: 'Stichum, quem illi legaui, heres meus ei, si illud factum erit, dato': t
Abbreviated transcription (Latin):
silentio sopita.
culli anum comodum. ¶A¬
liumm autem uł filiam acciꝑe
debemus siie iuste sint proca¬
ti sine uulgo quesici. idq in

Expanded text:
silentio sopita. ertullianum commodum. Filium autem vel filiam accipere debemus, sive iuste sint procreati vel vulgo quaesiti: idque in
Abbreviated transcription (Latin):
his uero. non competere
qui repelluntur. ace.ta.bos
quo. hanc controuersi.
paciatur. quia inter lib̾oᷤ
non fit set ab ip̃o patre.⁊
ut puta ne pos qui se re¬
tentum in potestate aui
dicit ab emancipato pr̃e
cui uingi desiderat an
differri debeat. Et mag̾
est ut differatur parui
en u quis ei controu̾si.a
facit eum et si testator e¬
um ne gauerit ex lib̾is.

Expanded text:
his uero non competere, qui repelluntur a contra tabquo hanc controuersiam patiatur, quod inter liberos non sit, sed ab ipso patre, ut puta nepos, qui se retentum in potestate aui dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut differatur: parui enim refert, quis ei controuersiam facit, cum et si testator eum negauerit ex liberis
Abbreviated transcription (Latin):
partum subiecisse dicit᷑
decesserit tamen si parti¬
cipes maleficu p̾uniri
possint in p̾senti cognos¬
cendum est. Si aute ne

Expanded text:
partum subiecisse dicitur, decesserit, tamen, si participes maleficii sint, in praesenti cognoscendum est. si autem ne
Abbreviated transcription (Latin):
pubertatem alimenta relin¬
quantur si quis ad exemplũ
alimentorum que dudum
pueris et puellis dabantur
num alantur hanc forma
⁊badriano datam obẜuandõ
et si generalit̾ pubtas non
sic diffimtur tamenpietatis
intintu insola spe̾alim̃toꝵ
hoc tempns etatis eẽ. Obi¬
uandum. non est incrunle¬
S si alimenca q̃uinus pres¬
tabat relinquerit eademũ
prestabitur q̃ mortis ten¬
pore prestare solitus erat. Qt¬
ritur si forte uarie ẜstiterit
mortis eius fuit. Qͥd gͦ.si
cum̃ testaretur ninus us¬
tabat pł. mortis tempore .ł.
contra ad hucent dicendũ
cam prestationem sequẽdã
q̃ nouissima fint ¶Quidar
libertis sus sicut alimenca
ita aquam quoq ꝑfidei.cõ.

Expanded text:
pubertatem alimenta relinquantur, si quis exemplum alimentorum, quae dudum pueris et puellis dabantur,um annum alantur, et hanc formam ab Hadriano datam obseruandam etsi generaliter pubertas non sic definitur, tamen pietatis intuitu in sola specie alimentorum hoc tempus aetatis esse obseruandum non est inciuile.Sed si alimenta, quae uiuus praestabat, reliquerit, ea demum praestabuntur, quae mortis tempore praestare solitus erat: quare si forte uarie praestiterit,um mortis eius fuit. quid ergo, si, cum testaretur, minus praestabat, plus mortis tempore, uel contra? adhuc erit dicendum eam praestationem sequendam, quae nouissima fuit.Quidam libertis suis ut alimenta, ita a
Abbreviated transcription (Latin):
ropt᷑ utem qͣm quis cum ⁊¬
npillo ht extusare se atute¬
la nõ pot̾.msi forte de omĩu
bonis. aut plima ꝑte cor cõ¬
trouensia sit. Q̾ senult ex¬
cusare sipłes ht excusat̾ces ⁊
de quibdam nõ ꝓbauit. ali¬
is uti intra tp̃ra nõ ꝓhiret.
¶licet datus tutor adimiu̾¬
sum patrimonum dato est.

Expanded text:
ropter litem, quam quis cum pupillo habet, excusare se a tutela non potest, nisi forte de omnibus bonis aut plurima parte eorum controversia sit. Qui se vult excusare, si plures habet excusationes et de quibusdam non probaverit, aliis uti intra tempora non prohibetur. Licet datus tutor ad universum patrimonium datus est
Abbreviated transcription (Latin):
laec decreto missis alt̾ pro
parte sua paternam hr̃di¬
tatem non defendit conpe¬
ilitur. alter aut totam defẽ¬
dere. aut uniuersam credi¬
corib cedere. ¶ Interdu
etiam ex hr̃datus fuius
ex carboniano decreto. bono¬
rum possõnem accipiet sin
contra tab̾. petit bonorum
possõnem. S ab intesta᷑ uñ

Expanded text:
c decreto missis alter pro parte sua paternam hereditatem non defendit, compellitur alter totam defendere aut universa creditoribus cedere. Interdum etiam exheredatus filius ex Carboniano decreto bonorum possessionem accipiet, si non contra tabulas petit bonorum possessionem, sed ab intesta
Abbreviated transcription (Latin):
retur. autem fiuus patroi
esse. quia depaternis ei bo¬
nis nuua controuersia
fieret diferrendum hoc iu¬
dicium non est. Si uero pꝰ
ũrsia moueretur. hoc iudi¬
cium in id tempus differ

Expanded text:
retur autem filius patroni esse, quia de paternis bonis nulla controuersia ei fieret, differendum hoc iudicium non est. si uero posontrouersia moueretur, hoc iudicium in id tempus differ
Abbreviated transcription (Latin):
od̾ ui totam bereditatem
resti tuere rogatus quartam
retmere non uult: fidumq
obsequium: defucti precibꝰ
prebere desiderat sua sponte
adire debet hr̃ditatem qua¬
si extrebelliano eam restitu¬
curus suaserim tamen ut
suspectam pocius dicat h̃r¬
ditatem coactus apretore
restituat. hoc enim casu ex
ip̃o crebelli ano. se .ꝯ. restitue¬
re. ui detur exꝓpoĩtoq hr̃di¬
tario et unuersas actiones
in eum cransfert qui recipit
hr̃dicatem.

Expanded text:
ui totam hereditatem restituere rogatus quartam retinere non uult fidumqu‹e› obsequium defuncti pre‹cib›us praebere desiderat, sua sponte adire debebit hereditatem, quasi ex Trebelliano eam restituturus. suaserim tamen, suspectam potius dicat hereditatem coactusque a praetore restituat: hoc enim casu ex ipso Trebelliano restituere uidetur expositoque hereditario metu uniuersas actiones in eum transfer‹t›, qui recepit hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
scrpta sunt uolo. quesitur
ẽ adita exsequentitestamẽto
hrdicitean debitores quibus
prioritestamento libatio relic¬
ti erat consequi possunt ut
menis quincitatis nonĩe
quam post prius testamẽto
andolimali exceptione sb¬
¶Ticius seiodebitori suo ita
legnnt. dolego seio derar¬
os. decem. ito item do illi
quicquid sortis et nsarum
nomine michi debebit p̃¬
tea generaliter damynanit
hrdes fideiq eorua cõmisit
ut darent resticuerent uni¬
cinq quicquid eilegasset
postea seius aliam p̃tta pec¬
cumam aticiomutatus ẽ.
que post testamentum fac¬
facto et filiis hr̃dibus isti¬
tutis depardetutore suo quo¬
dam facto italecutus est.ie¬
ium pitrem meum libatũ
eẽ. uolo abactionetuteie
Quero hec uba quatemis.
acci pere debernt .i. an peccui¬
as quas uł eruendicioib
rerum factis aut exnoibus

Expanded text:
scripta sunt uolo'. quaesitum est, adita ex sequenti testamento hereditate an debitores, quibus priori testamento liberatio relicta erat, consequi possint, ut etiam eius quantitatis nomine, quam post prius testamentuman doli mali exceptione suTitius Seio debitori suo ita legauit: 'do lego Seio denarios decem: item dono illi, quidquid sortis et usurarum nomine mihi debebat'. praeterea generaliter damnauit heredes fideique eorum commisit, uti darent restituerent unicuique, quidquid ei legasset. postea Seius aliam praeterea pecuniam a Titio mutuatus est. quae post testamentum facfacto et filiis heredibus institutis de patre tutore suo quondam facto ita locutus est: 'Seium patrem meum liberatum esse uolo ab actione tutelae'. quaero, haec uerba quatenus accipi debent, id est an pecunias, quas uel ex uenditionibus rerum factis a
Abbreviated transcription (Latin):
esse debet. quamdui aut pa¬
riat aut abortum faciat.⁊
aut c̾tum sit eam non esse
pregnantem. et si sciens pr¬
udensqr se pregnantem nõ
esse consumpserint de suo

Expanded text:
esse debet, quamdiu aut pariat aut abortum faciat aut certum sit eam non esse praegnatem.Et si sciens prudensque se praegnatem non esse consumpserit, de suo
Abbreviated transcription (Latin):
puipitu racionib fauitꝙ ĩ de¬
poĩti quoq accõe dicend̾ ẽ. Itẽ
in hr̃ditatis peticione. si meo
ꝙ tutoris dolo desut. pupilli rõ¬
mbꝰ illatum probetur. Ip̃.
Lãmiẜit pupillo nicħ noc̾e o¬
st mortem fimosi nõ dabit᷑
incuratore qui negocia gessit.
iudicati acc̃o nõ magisꝙͣ ĩtu¬
tores si modo nullaz ex ꝯsẽsu
post depositu officiu nonaci¬
one fca ũ curatorẽ uł tucore
obligatõe eẽ trãslatã ꝯstabit.¬
Tutor qui peccuniam solutu¬
iu se cauit. inquam pat̾ pu¬
post tutelam finitar recte recui

Expanded text:
i rationibus fauit. quod in depositi quoque actione dicendum est, item hereditatis petitione, si modo, quod tutoris dolo desiit, pupilli rationibus illatum probetur. 4 Ulpadmiserit, pupillo nihil nocere ost mortem furiosi non dabitur in curatorem qui negotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium nouationem factam et in curatorem uel tutorem obligationem esse translatam constabit.Tutor, qui pecuniam se soluturum cauit, quam pater pupost tutelam finitam rect
Abbreviated transcription (Latin):
no casus ẽ nec int̾ ẽ qui succed
dum intestato succedat. ¶adi
testm̃ aũt qd quo quo pretp̃r
ꝓficisci ptinet codicii. et ut
manifestiꝯ dicam ĩtestato pa¬
tre familias mor tuo nich de¬
sidant codicicilli. s ince̾ ititiex¬
hibent. testõ ãt fco iis seqũt᷑¬
t cum ea testatoris Dauł. ch¬
luolũtas fũit ut ex uniu̾sa hr̃¬
hrditate legata erogarent̾ dic¬
cẽdu scriptis h̃ dib ꝓfutura
doli exceptõem si amp̾liꝯ ꝙͣ hr¬
ditaria porcio petatur.¶der

Expanded text:
nterest qui succedit dum intestato succedat. ad testamentum autem quod quoquo tempore fecisset, pertinent codicilli. et ut manifestius dicam, intestato patre familias mortuo nihil desiderant codicilli, sed uicem testamenti exhibent: testamento autem facto ius sequun cum ea testatoris uoluntas fuerit, ut ex uniuersa hereditate legata erogarentur, dicendum scriptis heredibus profuturam doli exceptionem, si amplius quam hereditaria portio petatu
Abbreviated transcription (Latin):
Erus duoꝵ hr̃s ĩstitutꝰ etat¬
ire iusso si altiꝯ dñi uissu a di¬
erit.deinde maumiss fu̾it po¬
t̾it ip̃e ad eundo exꝑte dumid¬
ia heres esse.Oauł.¬

Expanded text:
eruus duorum heres institutus et adire iussus si alterius domini iussu adierit, deinde manumissus fuerit, poterit ipse adeundo ex parte dimidia heres esse,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dubitarc quantũ adubor
significatione attin quin
ca pectuma cõ prehensam nõ
eẽt cuidies moriente coqun
dumueniss: adiciendo aut ħ
uidetur ostendisse cam quar
peccumam legare uoluisse. d.

Expanded text:
non dubitarem, quantum ad uerborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius dies moriente eo, ndum uenisset. adiciendo autem uidetur ostendisse eam quoque pecuniam legare uoluisse. 47
Abbreviated transcription (Latin):
tur.q. deb̾i. Itẽ quesut an et
comoda et prĩcipales lib̾alita¬
tes quas lip̾tus exeade tribu
nsq indiem mortis suc cõse¬
cuturꝰ fuiss. si ei ea tribꝯ scdr
uoluntate patroni sui tunc

Expanded text:
t deberi. idem quaesiit, an et commoda et principales liberalitates, quas libertus ex eadem tribu usque in diem mortis suae consecuturus fuisset, si ei ea tribus secundum voluntatem patroni sui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
matris sollicitudo ñ ł cura
bi curator petenclus estͣ Od
atris solicitudo in petendis si
quocasu impub̾i curator pe¬
tendꝰ est. ¶ Ddem .ł.¬

Expanded text:
Matris sollicitudo in petendiberi curator petendus est. Idatris sollicitudo in petendis filquo casu impuberi curator petendus est. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
Sulus. Legato sub con¬
ditione relicto si heres a
quo sub conditione legatũ
est pendente conditione le¬
gatum moriatur heredem
suum obligatum relinquit
rum. cui ĩeuentum condi¬
tionis fidei. cõ. restituere ro¬
gatus erat. in anumifit. q̃¬
ro an fidei comͥ. ei prestare.¬
heres manumiserit. tñ fid̾i.¬
com̃. quod sub hisdem con¬
ditionibus relictum ei debet
ita prestare cogitur. si coudi¬
tioues impletas esse consta¬
bit. aut per eum stetit quo
minus impleantur.

Expanded text:
gato sub condicione relicto si heres, a quo sub condicione legatum est, pendente condicione moriatur, heredem suum obligatum relinquit.rum, cui in euentum condicionis fideicommissum restituere rogatus erat, manumisit: quaero, an fideicommissum ei praestareheres manumiserit, tamen fideicommissum, quod sub iisdem condicionibus relictum ei debet, ita praestare cogitur, si condiciones impletas esse praestabit aut per eum stetit, quo minus impleantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ed hec nimium scrupulosa st
nec admittenda nisi euident
pat̾ exp̃sẜit uelle sedare etiã
si tutelam nõ ãmĩstrauit. sꝑ
em̃ legatum aut añcedit. a¬
ut sequitur tutelam. Dem¬

Expanded text:
ed haec nimium scrupulosa sunt nec admittenda, nisi euidenter pater expresserit uelle se dare etiam, si tutelam non administrauit: semper enim legatum aut antecedit aut sequitur tutelam.
Abbreviated transcription (Latin):
et põp. distinginit mulcum
intereẽcertum pondus ciar¬
gentifacci legeturan nõ argẽ¬
dus noncontineri si argentu
faccum continer. qd in argẽ¬
tocedit quod ad speciem arge¬
ti ad mnctum est. quemad
clam aureiet purpure pars
sunt uestimentorum Dõp

Expanded text:
distinguit multum interesse, certum pondus ei argenti facti legetur an uero argedus, non contineri, si argentum factum, contineri, quoniam argento cedit, quod ad speciem argenti iunctum est, quemadmodum claui aurei et purpurae pars sunt uestimentorum
Abbreviated transcription (Latin):
nari.nec tranfferenda facł¬
tas est. etiam mĩores sum¬
mas int̾clum de pom postu¬
lare. si suspecti tutores ẽẽ in¬
deantur ¶Gesisse auter iud¬
tur tutor quicquid oĩno p

Expanded text:
nari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdum deponi postulare, si suspecti tutores esse uideantur. Gessisse autem uidetur tutor, qui quid omnino p
Abbreviated transcription (Latin):
ad uutti possit. requiritur
an patris testam̃tum sign¬
atum sit. licet secunde table
resignate ꝓferantur.

Expanded text:
admitti possit, requiritur, an patris testamentum signatum sit, licet secundae tabulae resignatae proferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qd̾ uolebat exhr̃datum.
demide postum prmorte aui
uiuo ad huc filio .i. patre su¬
onatus fu̾it oĩ modo rumpet
illiꝯꝰ testam̃tu. S si quidẽ pa¬
ganoiam illo fc̃õ natꝯsit nec
co̾ualesoet iptum. Si u̾omi¬
litante ad huc natꝰ fuĩt rũpe¬
tur deinde siuoluit ratũ illd
ẽẽ pat̾ ꝯuales cet sic qiͣsit dem¬
nascatur postum hic nõ rũ¬
ad huc patre rũpet. qd̾ nouuꝰ
ille nõ prim hr̃s agnascitur.
ita tñ ut nũquã possit duorũ
entia uł tedio uite mori ma
qd̾ in milicia fecit suuir mili¬
cie fuit scriptũ alioquin si ii
re coĩualuit nõ eẽ iure recissũ
ñec tñ circa milit̾e cade adhi¬
bebitur distinctio. Nam quo¬
cumq modo testm̃ fec̾it nouis¬
sa uoluntate rescindetur qm̃
Iles si testm̃ inꝑfectum relin¬
quat scriptura qui ꝓ fertur ꝑ¬
fcĩ testĩ potestatẽ optinet. Na
militis testm̃ sola ꝑfecit᷑ uolũ¬

Expanded text:
non quod uolebat exheredatum, deinde postumus post mortem aui uiuo adhuc filio, id est patre suo natus fuerit, oillius testamentum. Sed si quidem pagano jam illo facto natus sit, nec convalescet ruptum. Si vero militante adhuc natus fuerit, rumpetur. Deinde si voluerit ratum illud esse pater, convalescet sic, quasi dennascatur posthumus, hic non rumadhuc patre, rumpet; quod novus illi nunc primum haeres adnascitur. Ita tamen, ut nunquam entia vel taedio vitae mori malquod in militia fecit, si iure militiae fuit scriptum: alioquin si valuit iure communi, non esse iure rescissum. Nec tamen circa militem eadem adhibebitur distinctio: nam quocumque modo testamentum fecerit, novissima voluntate rescindetur, quoiles si testamentum inperfectum relinquat, scriptura quae profertur perfecti testamenti potestatem optinet: nam militis testamentum sola perficitur volu
Abbreviated transcription (Latin):
peti possit. imum uir¬
et uxor iustum matͥ
Ceterum si inuistum fuerit ma¬
trimonium nequa ꝙͣ bonorum
posẜo peti poterit quem admodũ¬

Expanded text:
peti possit unde viret uxor, iustum esse ceterum si iniustum fuerit matrimonium, nequaquam bonorum possessio peti poterit, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
inearum familia nemo ẽ¬
¶is ant cui aqua et igi ĩt¬
dictum est. aut aliquo mõ
tus est. ita ut ciuitatem et li¬
uertatem amitteret et cog¬
nationes et affinitates os
quas hñt bu̾it amittit.

Expanded text:
in ea familia nemo est. Is cui aqua et igni interdictum est aut aliquo modo tus est ita, ut libertatem et ciuitatem amitteret, et cognationes et adfinitates omnes, quas ante habuit, amittit.
Abbreviated transcription (Latin):
sse est. Itaq si debiti mo¬
dum testamento dñs ex¬
cessit superfluum dum¬
carat fascidia minuetur
qͣr nec fidei comitti lega¬
tarii poterit. qd̃ si dies
aut conditio legatum fe¬
cerit. non utilitatis oꝑa¬
tio estimatio. sed totum pe¬
tetur quod datum est. Nec
si unuo testatore dies ue¬
uerit aut conditio fuerit
impleta. fiet irritum qd̾
semel competit

Expanded text:
sse est. itaque si debiti modum testamento dominus excessit, superfluum dumtaxat Falcidia minuetur. quare nec fidei committi legatarii poterit. quod si dies aut condicio legatum fecerit, non utilitatis aestimatio, sed totum petetur quod datum est. nec si vivo testatore dies venerit aut condicio fuerit impleta, fiet irritum, quod semel competit
Abbreviated transcription (Latin):
Aulus. Ei libertus cum
fraudare patronum uellet
filio famił contra senatus
consultum peccuiam credi¬
derit non erit imbenda ac¬
tio fauiana quia libertus
douasse magis ĩ hunc casũ
in telligendus est infraudẽ

Expanded text:
um. Si libertus, cum fraudare patronum uellet, filio familias contra senatus consultum pecuniam crediderit, non erit inhibenda actio Fauiana, quia libertus donasse magis in hunc casum intell
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ ꝙ uoluit. et ꝙ adiectu est.
que sĩa nõ est smne rõe. tm̃¬
dem marcelł tractat. ex ĩ eo q
ꝯditcem destinans inpere ñ
addidit. Ram et hũc ꝓnon
instituto putat. S si ꝯditõe
addidit. dum nollet deirac¬

Expanded text:
 adiectum est: quae sententia non est sine ratndem Marcellus tractat et in eo, qui condicionem destinans inserere non addidit: nam et hunc pro non instituto putat: sed si condicionem addidit dum nollet, detrac
Abbreviated transcription (Latin):
tcia fundi corneliam alterex
besse ciis dez fundi ccls expe¬
ditissimam sabini snĩam seq¬
tur. ut detracta fundi mẽsioe
luntas patris famł manifes¬
tissime nõ refragatur. Siq
ita scripẜit. stich lib̃ esto post¬
ca quã lib̃ erit.hrs esto labeo
neratiꝰ ⁊ aristo opinantur.
detracto u̾bo medio ꝑ ea si¬
ente. ẜm extriente hrde ĩsti¬
tũit. et si scd̃s hr̃s nõ ent t̾ci¬
um ex uesse hr̃de scribat. hic
scdo repudiante besser hebit
nõ solum nur sõstitutionis
s ĩstitucionis. id ẽ trientẽ ni¬
re sb̃stitucionis. trientẽ iure
ĩstituciomis. ¶ Seruus cũ lib̾¬
tate hrs ĩstitutꝰ. si sit aliẽa¬
to ib̾i adire ab eo pot̾. cui a¬
uenatꝰ ẽ. S si redempto sit a
testatore ĩstitucio ualr et ne¬
cessariꝰ hr̃s erit.Si ẜuus ꝗ¬

Expanded text:
parte tertia fundi Corneliani, alter ex besse eiusdem fundi, Celsus expeditissimam Sabini sententiam sequitur, ut detracta fundi mentioneluntas patris familias manifestissime non refragatur.Si quis ita scripserit: 'Stichus liber esto et, posteaquam liber erit, heres esto', Labeo, Neratius et Aristo opinantur detracto uerbo medio 'postea' sindum ex triente heredem instituerit et, si Secundus heres non erit, Tertium ex besse heredem scribat, hic Secundo repudiante bessem habebit non solum iure substitutionis, sed et institutionis, id est trientem iure substitutionis, trientem iure institutionis. Servus cum libertate institutus si sit alienatus, iuberi adire ab eo potest, cui alienatus est: sed si redemptus sit a testatore, institutio valet et necessarius heres erit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
onem detͣrerit.ui mutau̾it
hrdem nõ futur s nõ ꝓinsti¬
tuto hñdu. S si cum primũ
hrdem exꝑte dimidia scribẽ
destinass. primũ et ẜm scpẜit.
solus prim scripto hr̃s uide¬
bitur et soh hr̃s existet. qĩ ex
ꝑte diudia institutꝰ. ¶si qs
nom̃ hr̃dis quide nõ dix̾it. s

Expanded text:
nem detraxit uel mu‹ta›uit, heredem non futurum, sed pro non instituto habendum.Sed si, cum Primum heredem ex parte dimidia scribere destinasset, Primum et Secundum scripsit, solus Primus scriptus heres uidebitur et solus heres existet quasi ex parte dimidia institutus.Si quis nomen heredis qu
Abbreviated transcription (Latin):
suo legat qr postea ꝙͣ electoẽ
ex alio testamto petere pot̾.
tur qi creclitori relictũ.an cqͣ¬
diu pot mutari noluntas ñ
recte cͥditori cõpabitur. ¶Si¬
ue tm̃ diurt ciectio fuisse in¬
detur cͥclitoris siũ mutet siũi

Expanded text:
o legat quod posteaquam electus est, ex alio testamento petere potest. datur, quasi creditori relictum, an, quamdiu potest mutari uoluntas, non recte creditori comparabitur? siue tamen durat electio, fuisse uidetur creditor, siue mutetu
Abbreviated transcription (Latin):
Icet placeat pignorati
res mynblico obligatas
hr̃dem qui dare uissus ẽ. li¬
berare debere tamensi is qui
tales res indote accepit do¬
tem prelegaint noncoget᷑
br̃s liperare eas insialiude
sp̃alit̾ testator dix̾it Dauł.¬
ui docem a matre uxo¬
ns acceperat et stipu¬
lanti ei promiserat testam̃¬
to uxoridocem legaint.cũ
quod necesse fit matri redli
testantis uoluntatem fini¬
se ut honerire hrdes dupli¬
ci prestatione docio uellet

Expanded text:
icet placeat pigneratas res uel in publicum obligatas heredem, qui dare iussus est, liberare debere, tamen si is qui tales res in dotem accepit dotem praelegauerit, non cogetur heres liberare eas, nisi aliud specialiter testator dixeritui dotem a matre uxoris acceperat et stipulanti ei promiserat, testamento uxori dotem legauit. cum quod necesse sit matri reddi.testantis uoluntatem fuisse, ut onerare heredes duplici praestatione dotis uellet
Abbreviated transcription (Latin):
testabuntur suĩ p̾ses quis
alius ꝗ uire militari testari
nõ pot̾. It nauarchor ⁊ trie¬
tarchos classium iure mili
classibꝰ om̃s remiges ⁊ nau¬
te milices sũt. ¶It uigiles

Expanded text:
es quis alius, qui iure militari testari non potest. Item nauarchos et trierarchos classium iure militclassibus omnes remiges et nautae milites sunt. item vigiles
Abbreviated transcription (Latin):
nec inter est soluendo sit
hr̃ditas. necne. sufficit
N. recirsari ab hr̃de insti¬
tuto neq illud inquirit᷑
soluendo sit hr̃ditas an
non sit. O pino .N. uel
metus uel color eus qui
noluit adire prditatẽ in¬
spicitur. non sb̾a h̃rditatis¬

Expanded text:
nec interest, soluendo sit hereditas nec ne: sufficit enim recusari ab herede instituto. neque illud inquiritur, soluendo sit hereditas an non sit. opinio enim, uel metus uel color, eius, qui noluit adire hereditatem, inspicitur, non sub‹s›tanti
Abbreviated transcription (Latin):
nus. Sed oꝑas ei impo¬
nere non pot̾. nec in poi¬
tas ab eo petere. ded di
defumctus filio suo legͣ¬
uerit seruum et rogaue¬
rit. ut eum mauimnt¬
tat ea mente ut plenuz
ius patroni hãt defendẽ¬
dum est posse eum operas
Nur imponere.

Expanded text:
nus: sed operas ei imponere non potest nec impositas ab eo petere. Sed si defunctus filio suo legavit servum et rogavit, ut eum manumittat, ea mente, ut plenum ius patroni habeat, defendendum est posse eum operas iure imponere.
Abbreviated transcription (Latin):
um dominus seruũ
uelle manumittere
professionem edis ibi pec¬
culii uissit. atq ita ẜnus
ubertatem accepit.res pec¬
cului professiom sbtractas
non inderi mamiisso ta¬
cite concessas apparint.
testamento data libertate
pecculium legauerat eũdẽ¬
q postea manimserat li¬
bertus ut ⁊ nõiũ pecculi
acciones ei prestent᷑ extes¬
tamento consequitur¶ fi¬
lius familias cin pat̾ peccu
lium legaiit seruñ peccu¬
sit. senius comnins oĩũ
hr̃dum e. exemptus pec
lii. quia id pectulium ad
legatarium ꝑtinet quia
mea cansa moriente pacre

Expanded text:
um dominus servum vellet manumittere, professionem edi sibi peculii iussit atque ita servus libertatem accepit. res peculii professioni subtractas non videri manumisso tacite concessas apparuit. Testamento data libertate peculium legaverat eundemque postea manumiserat: libertus, ut et nominum peculii actiones ei praestarentur, ex testamento consequetur. Filius familias, cui pater peculium legauit, seruum pecuisit: seruus communis omnium heredum est exemptus pecunem, quia id peculium ad legatarium pertinet, quod in ea causa moriente patre
Abbreviated transcription (Latin):
pos. accipiat an pr̃onus
cipere possit. quartum est
et sine dubio quĩ sequen¬
tis gradus sunt. non ad¬
mittuntur int̾im. ¶Cũ
enim p̾cedit alia pos. qui
sequitur accipere. non potͤ

Expanded text:
 accipiat, an patronus cipere possit, quaesitum est. et sine dubio qui sequentis gradus sunt, non admittuntur interim: cum enim praecedit alia possessio, qui sequitur accipere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
egata suppellectili cu
species ex habundanti
bimꝑiciam enumerẽtur
generali legato non deroga¬
tur/sitantum species certa
mimeri demonstrata fuii¬
rint modus genen datus
mhis spẽbus intelligitur
idẽ fuabitur in structo ẜ¬
dio legato. Si quedam spẽs
numenuim certum accep
argenteos lectos item ar¬
gentea candelabra suppelle¬
tili cedere posterior etas re¬
cipit. et ulixem erauro ⁊
argento legcum nnentis:
arcoris truncis edifficatũ
ornasse quem penelo pe̾ re¬
cognoscendiuuns igninn
accepit ũ uolintꝰ hunmr
suppelleccili sua ommleg̃¬
ta acceptum argentum.
pignori non con̾tinebit᷑
quia suppellectilem suam
legauit utiq si nonusu
creditoris id arg̾. uolũta¬
te debitoris fint᷑. s reposi¬
cũs propt̾ contracens fidẽ
ac restituende renuinculũ¬

Expanded text:
egata supellectili cum species ex abundanti per imperitiam enumerentur, generali legato non derogatur: si tamen species certi numeri demonstratae fuerint, modus generi datus in his speciebus intellegitur. idem servabitur instructo praedio legato, si quaedam species numerum certum accepeargenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Vlixem ex auro et argento lectum viventis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi viri signum accepit, ut voluit Homerus. Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non continebitur, quia supellectilem suam legavit, utique si non in usu creditoris id argentum voluntate debitoris fuit, sed propositum propter contractus fidem ac restituendae rei vinculu
Abbreviated transcription (Latin):
et si plures patroni sunt
omnes unam partem sunt¬
hebunt. S si uiriles non
petant portio cet̾is a ccrese
ꝙ in pr̃onis dixi et in lib̾is
proni est. set non simulue¬
niunt set patronis defici¬
entibus.

Expanded text:
tsi plures patroni sint, omnes unam partem habebunt: sed si uiriles non petent, portio ceteris adcrescet. quod in patronis dixi, et in liberis patro‹norum› est: sed non simul uenient, sed patronis deficientibus.
Abbreviated transcription (Latin):
sabinus.2x. ueluti siquis cũ
ticio mehil legass. ita scrip¬
idqr sumpsit ex de fimcti uo¬
luntate quia non animo le

Expanded text:
spondit ueluti si quis, cum Titio nihil legasset, ita scripidque sumpsit ex defuncti uoluntate, quia non animo le
Abbreviated transcription (Latin):
beri debere uam si ita institus es¬
set si cicio .x. dedisset non aliter
ocgeretur quam si ei peccuma of¬
ferratur s et salutis ac digni¬
tatis ticio habenda erit. Quro
enim si morbo applicitus alexa¬
driam uissus fuerit adire .ł. no¬
men uis pellionis testatoris fer

Expanded text:
beri debere: nam si ita institutus esset '‹si› Titio decem dedisset', non aliter cogeretur, quam si ei pecunia offeratur. sed et salutis ac dignitatis ratio habenda erit: quid enim si morbo adplicitus Alexandriae iussus fuit adire uel nomen uispellionis testatoris fer
Abbreviated transcription (Latin):
catur siue nõmnascatur pat
hr̃s futurꝯ ẽ eade̾q ro facit ut
emãcipato quoq sõueniri de¬
ueat qui alt utro casu rem oĩ¬
modo habiturꝰꝯ est. Dem
te fit. qr in uitꝰ hr̃s exista det
abstinedi sibͥ facultas. Der¬

Expanded text:
catur siue non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subueniri debeat, qui alterutro casu rem omnimodo habiturus est. 85 Item, fiet ut, quia inuitus heres existat, detur abstinend‹i› facultas.
Abbreviated transcription (Latin):
rator en pecierat᷑ hr̃des auiura¬
tam hr̃e nõ potũant erꝑsona
defuncti restitutte in incegrũ
ĩplorabant que stricto iure s̃
um refert in eo qui legatioĩs
cã rome erat et ĩ filiu qui ma¬
tris delatam possc̾e ab sens
amif at sinc respectuen disti¬
nctionis restitutõe locu hr̃e
ꝙ et hic huanitatis gr̃ã ob¬
tinendu.¶rei ꝑduessionis
prditate suspensa cogna¬
tione filius emancipatꝰ cui
depatris ĩ nocentia liqueret
pocest q̃rere ꝓixere degessisse fi¬
liũ placuitꝰ qui moriẽs cõꝑto
matrez suã intestato uita de¬
cessisse codicuł petit abhr̃de:

Expanded text:
rator eius petierat, heredes Auiti ratam habere non potuerant, ex persona defuncti restitutionem in integrum implorabant, quae stricto iure nonum refert in eo, qui legationis causa Romae erat et filium, qui matris delatam possessionem absens amiserat, sine respectu eius distinctionis restitutionem locum habere. quod et hic humanitatis gratia optinendum est. Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere. Pro herede gessisse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita decessisse codicillis petit ab herede
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditario. dotem aũt iure. ꝓ¬
nepotibꝰ brdibus institu¬
tis fidei comisit. ut omissa
retentione que per legem.
fal. ex alio testamento cõ¬
petebat. solida fratribus

Expanded text:
reditario, dotem autem iure pronepotibus heredibus institutis fideicommissit, ut omissa retentione, quae per legem Falcidiam ex alio testamento competebat, solida legata fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
duomilia numor aureor le¬
gauit. eostẽq tutores utrisq
dedit. Quesituẽ an exgo dic.
quo duomilia potuert a suba
neglexerunt ufurarũ noiei
pupille tucele iudicio ceneã

Expanded text:
duo milia nummorum aureorum legauit eosdemque tutores utrisque dedit: quaesitum est, an ex eo die, quo duo milia potuerunt a subneglexerint, usurarum nomine pupillae tutelae iudicio tenea
Abbreviated transcription (Latin):
fecit et que spõs exoruatqͣ
rum utiles nõ qudem mini¬
ductionẽ quidam dicunt si
uoluntate muliens fc̃e sunt
iniqũ enĩ ẽẽ cõ pelli mulierez

Expanded text:
fecit et quae species exornant. quarum utiles non quidem minuductionem quidam dicunt, si uoluntate mulieris factae sint: iniquum enim esse compelli muliere
Abbreviated transcription (Latin):
enͥ. Si fundus michi le¬
getur et uia in falcidie rõne
ntantum sit iuuia qnͣtum ã¬
plius est in falcidi a integer
fundus capietur et uia pit
S si uia legetur nec solueno¬
do sit hr̃ditas. non debebit.
Uidendum etiam si fundo et

Expanded text:
num Si fundus mihi legetur et via, in Falcidiae ratione, si tantum sit in via, quantum amplius est in Falcidia, integer fundus capietur et via perit. sed si via legetur nec solvendo sit hereditas, non debebitur. videndum etiam, si fundo et
Abbreviated transcription (Latin):
Is ap̃ quẽ coucabitur ꝙ natũ
erit. quo adtrium mencium
sĩbis in mẽse. ex eo tp̃r quo ad
sex mencium sit. semel ĩmẽ

Expanded text:
is apud quem educabitur quod natum erit, quoad trium mensum sit, bis in mense, ex eo tempore quoad sex mensum sit, semel in me
Abbreviated transcription (Latin):
pclanstra quibus stertus.
eneantur. ea uero que so¬
lo continencur instim̃ti
fundi non eẽ cassius scri¬
bit ueluti.arudieta et
salecta añquam cessa sint
quia fundu i fundi in

Expanded text:
plaustra quibus stercus euehatur.Ea uero, quae solo continentur, instrumenti fundi non esse Cassius scribit, ueluti harundineta et salicta, antequam caesa sint, quia fundus fundi in
Abbreviated transcription (Latin):
admodim mutile legatũ
legaret.ita mucile cẽ. lega¬
tui simichi int̾eẽt crẽdi¬
toris extestamento pocius
agere quam expristina ob¬
ligatione.nam et siticius.
mandauerit menio nt p¬
cumam promuteret dem

Expanded text:
admodum inutile legatum› legaret, ita inutile esse legatum, si nihil interesset creditoris ex testamento potius agere quam ex pristina obligatione. nam et si Titius mandauerit Maeuio, ut pecuniam promitteret, de
Abbreviated transcription (Latin):
existeret. ¶ Item si sim¬
phoro et iemario.c. ti
cius prestitent fundũ
ei lego. si in phoro mor¬
tuo. an legatum ꝑisset
sed hoc quoq sic puto in¬
terp̾tandum. ut si dum
quisq eorum uiueret. p̾sti¬
tisset. Set benigñe uiter¬
pretatione dicendum si
non post moram tieii. Sy¬
phorus decessit debere ꝑ¬
tem dimidiam ianuari¬
o dare. ꝑtem fundi dimi¬
diam legatarium esse cõ¬
secuturum de illo quoq q̃

Expanded text:
xsistere. Item: "si Symphoro et Ianuario centum Titius praestiterit, fundum ei lego". Symphoro mortuo an legatum perisset? sed hoc quoque sic puto interpretandum ut si, dum quisque eorum vivet, praestitisset. sed benigna interpretatione dicendum, si non post moram Titii Symphorus decessit, debere partem dimidiam Ianuario dantem partem fundi dimidiam legatarium esse consecuturum. De illo quoque q
Abbreviated transcription (Latin):
sꝯ hrder acõonẽ ut eicedat pro.
pignoris no ꝯm̃ooact̃oe. cum
ex trebelliano senato cõfuitores¬
tituitur hrditas ẜ uitutes qua
mutuo p̃clia hr̃dis ꝯtestatoris

Expanded text:
s heredem actionem, ut ei cedat pro pignoris commodo actionem. Cum ex Trebelliano senatus consulto restituitur hereditas, seruitutes, quas mutuo praedia heredis et testatoris
Abbreviated transcription (Latin):
restitu. Oat ĩtestata deçessit
utrisq lb̃is legitimis hr̃dibo
relicts prca filio annũ agens
plenũ nonũ decimũ ⁊ ĩ gresso
uicesimũ nec dũ tñ expleto
decessit filia br̃de fama ualia
tis petebat ⁊ ap̃ preside ꝓui¬
ce optinu̾at utores ualena¬
ne filie antonie egestate eh
p̃tendebant ⁊ recitabat diui
adriam ꝯstitutione ĩ qua ꝙͣ¬
tur admuna niunicipalia ius

Expanded text:
epit. mater intestata decessit utrisque liberis legitimis heredibus relictis. postea filius annum agens plenum nonum decimum et ingressus uicensimum necdum tamen eo exple‹t›o decessit filia herede Fabia Ualeriana tis petebat: et apud praesidem optinuerat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem eius praetendebant et recitabant diui Hadriani constitutionem, in qua quantum ad mu
Abbreviated transcription (Latin):
psecuturu ⁊ restituturur. ¶Si
uir inquinq̃nnio locau̾it fũ¬
dum.et prdiuoram forte an
n ieddi oport̾e ꝙͣ si cͣau̾it si qd̾
p̃ter unus anni locacionem
marito dampnath sit p̃stitũ

Expanded text:
secuturum et restituturum.Si uir in quinquennio locauerit fundum et post primum forte annri reddi oportere, quam si cauerit, si quid praet‹e›r unius anni locationem maritus damnatus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ueris pudicicie: et patris uoto
congruebat qr dicendum est
docem decedere. ac si quod suꝑ¬
funsset rogata ẽet resticuere qd̃
si tancos fructus ex b̾rditace.
mulier. ꝑxepit ut riis in de pos¬
sit doci satis fieri dicendum est
porius fructibus hoc expensum
ferrendum quam fidei cõmisso
ut trebellano locus esset non su¬
dem regari oporcet. ¶demq si
q̃a portio hrditatis fuerit lega¬
ta legariq enim posse etiam por¬
tionẽ brditatis. placet nobis to¬
gatusq fuerit hanc ꝑtem res¬
tituere ꝓculdubio non fiet resti
retinetur.

Expanded text:
eris pudicitiae et patris uoto congruebat. quare dicendum est dotem decedere, ac si quod superfuisset rogata esset restituere. quod si tantos fructus ex hereditate mulier percepit, ut inde poterit doti satisfieri, dicendum est potius fructibus hoc expensum ferendum quam fideicommisso. ‹U›t Trebelliano locus esset, non suedem rogari oportet. denique si ‹c›ui portio hereditatis fuerit legata legari enim posse etiam portionem hereditatis placet nobis rogatusque fuerit hanc partem restituere, dubio procul non fiet restitretinetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sticucus ex semisse rogatus
sit resticuere. pr̾ditatem. et
eam suspectam dicens compl¬
missarius ignarus sit accre¬
uisse portionem prditatis p
restitutionem scripto br̾di an
opus sit ei alia actione et ait

Expanded text:
stitutus ex ‹s›emisse rogatus ‹sit› restituere hereditatem et ‹e›am suspectam dicens compu‹lmmissarius ‹g›narus sit adcreuisse portionem hereditatis post restitutionem scripto heredi, an opus sit ei alia actione. et ait
Abbreviated transcription (Latin):
cillas eos accipimus q
eos quos seruorum mmero
habuit. uoluit ꝯtineri. Eos uo
quos quis pygnori u pothece¬
ne dedit. sine dubio int̾ suos
legasse udebitur. debitor cre¬
clitori nequaquam. ꝓ iñsiqͥs
suos habuit proprios s quor
operas locabat nel pistoricas l.
lician untam exertebat puto ser¬
uorum numero non facileꝯti¬
neri uelle enismodi nucipia
isi eidens uoluntas fuit et̃.
dehis senciendis. namquos qs
ideo coparunt non illico distra¬
heret mentis magis loco quam
suorum habuissẽ credendinnẽ
uenios anten seruorimisuoꝵ
numero non ꝯtineri pomporã¬

Expanded text:
cillas eos accipimus, qeos quos suorum numero habuit voluit contineri. Eos vero, quos quis pignori hypothecaeve dedit, sine dubio inter suos legasse ditor nequaquam. Proinde si quis seruos habuit proprios, sed quorum operas locabat uel pistorias uel liciariam uitam exercebat, puto suorum numero non facile contineri uelle eiusmodi mancipia, nisi euidens uoluntas fuit etiam de his sentientis: nam quos quis ideo comparauit, ut ilico distraheret, mercis magis loco quam suorum habuisse credendus est. Uicarios autem seruorum suorum numero non contineri Pompo