comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cũ familia sine meuar matauenit.
ego ĩuudeor uenisse s familia nisi
ussiuł ratũhabu̾t. ¶ Hoc int̃die¬
tũ ⁊̃ adũsus cũ ꝓponitur quidoloma¬
lofecit. quoquis armis deiceretur
⁊ p̃ ann᷑ũ rod deretur. in idq ꝑueñ
adeũ qui ꝓhibuit. nde iu in¬
t̃lictũ. necessãiũ fuisse fruct᷑uãio
appari. siꝓhibeatur utifrui fructu
fundi. Utifrui aũt ꝓhibuisse is
uidetur. qui iudciecit utẽtẽ ⁊ fru¬
entẽ sauñ ad misit  cũ ex fundo eus¬
s ñusus fructus deserendicausa.
Cetm̃ siquis abinitio nolentẽ uti

Expanded text:
cum familia sine me armata uenit, ego non uideor uenisse, sed familia, nisi iussi uel ratum habui. Hoc interdictum etiam aduersus eum proponitur, qui dolo malo fecit, quo quis armis deiceretur: et post annum reddetur in id, quod peruenit ad eum qui prohibuit unde ui. Interdictum necessarium fuisse fructuario apparet 'si prohibeatur uti frui usu fructu fundi'. Uti frui autem prohibuisse is uidetur, qui ui deiecit utentem et fruentem aut non admisit, cum ex fundo exisset non usus fructus deserendi causa. ceterum si quis ab initio uolentem i
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ dictũ oonpetẽ ñ ẽ ambigendum¬
¶ Dĩqs cdanaue uideiectus ẽ. huicint̃¬
dicto locus nẽ. Argum̃to eiꝰ quide
uehiculo detractus ẽ. quẽ nemodi¬
xit int̃dicto ħ uti posse. Plane siq̾
diligneis adib deiectus fuit.nemo
cũq sit ꝙ solo cohereat. im̃q̃ uide¬
iectus ẽ. ht̃ int̃dictũ. ¶ Deicitur is
qui possic sũi ciuilĩt siue natalit̃
possideat. Nã matalis ⁊ ꝓsuo pos¬

Expanded text:
interdictum competere non est ambigendum. Si quis de naue ui deiectus est, hoc interdicto locus non est, argumento eius, qui de uehiculo detractus est, quem nemo dixit interdicto hoc uti posse. Plane si quis de ligneis aedibus deiectus fuerit, nemo quale sit quod solo cohaereat, inde qui ui deiectus est habet interdictum. De‹i›citur is qui possidet, siue ciuiliter siue naturaliter possideat: nam et naturalis pos
Abbreviated transcription (Latin):
receptaculũ aque manufac̾tã Pos
¶la ne quilacũ uł stagnũ conduxit
sipiscariꝓhibeatur: utile int̃ dictũ
Ergo ⁊ siamunicipib ẽ duc tũht. e¬
quissimũ erit obuectigalis fauorẽ
int̃licto eũ ter. ¶ diquis uelit m¬
t̃elictũ tale morẽ ut locus depͥmat᷑:
peccõis appellancligra. ñdeb au¬
diri. ⁊ta melascrib. Tbidẽait tale
int̃ cdictũ conpetẽ nęcuius fiat.
quominus pecus ad flum̃ priblieũ
ripãue eiꝰ fluminis. p. ci appellãt᷑.¬

Expanded text:
receptaculum aquae manu facta. Possuo plane, qui lacum uel stagnum conduxit, si piscari prohibeatur, utile interdictum ergo et si a municipibus conductum habeat, aequissimum erit ob vectigalis favorem interdicto eum tueri. Si quis velit interdictum tale movere, ut locus deprimatur pecoris appellendi gratia, non debet audiri: et ita Mela scribit. Idem ait tale interdictum competere, ne cui vis fiat, quo minus pecus ad flumen publicum ripamve fluminis publici appellat
Abbreviated transcription (Latin):
ocdet̾ior fiat sSitibrdãpnum fecti ĩ
annos.xͦ. uiriboni arbitratu uł cau¬
tũ: lit satis datu ẽ. aut ꝑ illũñstat:
quominꝰ uiribomarbitratu caueat᷑.
uł satis detur. iñfieĩ ueto. ¶pas
Fluminũ publicoꝵ refiõe. munire
utilissimũ ẽ. Sicut gͥ deuia publica
reficienda int̃dictũ ꝓositũ ẽ: ⁊ta ⁊̃
deripa fluminis munienda ꝓponẽ¬
dũ fuit ¶Merito adicit: dũne obid
nauigatio det̾ior fiat. Iuan sola re¬
fectio tollerandaẽ: quae nauigiotis
ĩpedim̃tone. ¶Is aũt quiripã uuilt
munre dedãpno futuro deb caue¬

Expanded text:
in annos decem uiri boni arbitratu uel cautum uel satisdatum est aut per illum non stat, quo minus uiri boni arbitratu caueatur uel satisdetur, uim fieri ueto'. Ripas fluminum publicorum reficere munire utilissimum est. sicuti igitur de uia publica reficienda interdictum propositum est, ita etiam de ripa fluminis munienda proponendum fuit. Merito adicit 'dum ne ob id nauigatio deterior fiat': illa enim sola ref‹e›ctio toleranda est, quae nauigio non est impedimento. Is autem, qui ripam uult munire, de damno futuro debet uel caue
Abbreviated transcription (Latin):
tũẽ. dũ uł dep̃ssior. uł altior fut
aqua. ac ꝑħ rapi clior sit cũ mẽ mõ
acolentiũ.¶Et siquidẽ aliud uicii
acole exfacto eiꝰ quicuenit᷑ sentic̃t.
int̃dicto locuserit. ¶Siquis ex
dicto tenĩ placiut. si mõħ factũ eiꝰ
milimõ ⁊ siincile ducat antt
alio loco fatiat aut si alueũ flumi¬
nis mut. ħ int̃dicͤto tenebrtur.¬
¶ Sunt qui putent eiripiendũh
usañ fi. s. utꝗ fiat quoalit᷑ aqua
fluat. sitũ mumiendũ ripe causa
fiat. int̃ dicto locus ñsit S nec hoc
quib cdãplacr.Neꝙ n ripe cũ in¬
õmõ acolentiũ muniend̾ s̃. Hoc
tñ iure utimur. ut p̃tor excausa

Expanded text:
ssior uel artior fiat aqua ac per hoc rapidior fit cum incommodo accolentium: et si quod aliud uitii accolae ex facto eius qui conuenitur sentient, interdicto locus erit, Si quis ex erdicto teneri placuit, si modo hoc factum eius mili modo et si incile ducat aut alio loco faciat aut si alueum fluminis mutet, hoc interdicto tenebitur. Sunt qui putent excipiendum hoc ut, si quid fiat, quo aliter aqua fluat, si tamen muniendae ripae causa fiat, interdicto locus non sit. sed nec hoc quibusdam placet: neque enim ripae cum incommodo accolentium muniendae sunt. hoc tamen iure utimur, ut praetor ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq ñ in amplius: quã ad
euꝑuenĩt tenebitur. Quade causi
interdũ in solidũ tenebituris adquẽ
totũ ꝑueni̾t. quãuis ex parte hr̃ssit
¶Deiectũ ab usu fructu ineandẽ cau¬

Expanded text:
unusquisque non in amplius, quam ad eum peruenerit, tenetur. qua de causa interdum in solidum tenebitur is ad quem totum peruenerit, quamuis ex parte heres sit. Deiectum ab usu fructu in eandem cau
Abbreviated transcription (Latin):
uusus necessa̾ius ẽ ssipedestre it̃ in
dt̃iuidetur: siusus eiꝰ corrupatur.
uł diffitilior fiat. aut minor. uł rari¬
or. aut si ntotũ auferatur. Pno ind̾
siue deriuetur aqua ut exiguior
factaminus sit nauigabib uł sidila¬
tetur ut diffusa breuẽ ⁊quã fatiat.
ul contra. Sico angustetur ut rapidi¬
us flum̃ fatiat. uł siquid aliudfiat
ꝙ. nauigationẽ in comochͫ difficili¬
orẽ uẽ fatiat. uł ꝓrsus inpegliat. ⁊s¬
terdicto locuserit. ¶Labeo seͥ bit ñ¬

Expanded text:
usus necessarius est. si pedestre iter imusus necessarius est. si pedestre iter imuidetur, si usus eius corrumpatur uel difficilior fiat aut minor uel rarior aut si in totum auferatur. proinde siue deriuetur aqua, ut exiguior facta minus sit nauigabilis, uel si dilatetur, aut diffusa breuem aquam faciat, uel contra sic coangustetur, et rapidius flumen faciat, uel si quid aliud fiat quod nauigationem incommodet difficilioremue faciat uel prorsus impediat, interdicto locus erit. Labeo scribit n
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quic quid in aqua. Nãsiquid ex¬
tra factũ sit. ñ ẽ in flumine publicofic¬
tum. Etquodim pasig nonudet᷑
influmine pco factum. Non autẽ
õe ꝙ influmine .p.oo. ripaue fit: oo¬
herer p̃tor sysiquid fiat : qͦ det̾ior
statio. nauigiofiat. Eigoh int̃ dietũ
adheatantum flumina publica ꝑti¬
ni. que sunt nauigabilia. ad ect᷑a ñ ꝑ
ut exare scat.uł. aꝗͥ cur sus inpediatur.
sutileit lictũ conpete neus eifat
quominus ielopus .ꝙ. in alueo flumi¬
nis. ripaue eiꝰ ita factusit. ut it̃ cursus
fluminis det̃ior sit fiat tolle. demno¬
liri purgare restitũe. uiribom arbit᷑¬
tu possit. ¶ Stationẽ licimus asta¬
tuendo. isigitur locus demonstrat᷑
ubicũq naueᷤᷤ tut᷑e stare possunt. Ait
p̃tor. Iterq nauigii det̾ius fiat hoc
ꝓnauigatione posituẽ. Im monaui¬
guim solemus dicẽ ⁊̃ ipsãnauẽ. In ter
ergonaingii põt sic accipi. it naiuis
detus fiat. Nauigii appellatione
rates c̃tinẽtir.quia pleꝵꝙ ⁊ rati

Expanded text:
quid in aqua fiat: nam si quid extra factum sit, non est in flumine factum: et quod in ripa fiat, non uidetur in flumine factum. Non autem omne, quod in flumine publico ripaue fit, coercet praetor, sed si quid fiat, quo deterior statio et nauigatio fiat. ergo hoc interdictum ad ea tantum flumina publica pertinet, quae sunt nauigabilia, ad cetera non ut exarescat uel aquae cursus impediatur, utile interdictum competere 'ne uis ei fiat, quo minus id opus, quod in alueo fluminis ripaue ita factum sit, ut iter cursus fluminis deterior sit fiat, tollere demoliri purgare restituere uiri boni arbitratu possit'. Stationem dicimus a stando: is igitur locus demonstratur, ubicumque naues tuto stare possunt. Ait praetor: 'iterque nauigii deterius fiat'. hoc pro nauigatione positum est: immo nauigium solemus dicere etiam ipsam nauem, iter ergo nauigio potest et sic accipi 'iter naui deterius fiat'. nauigii appellatione etiam rates continentur, quia plerumque et ratum
Abbreviated transcription (Latin):
cini. aut silimitatus ẽ ager. occu¬
pantis alueus fir. Certedesinit
ẽẽ publicus. Iue ⁊̃ alueus quems
leẽ. ut alueus fluminis publici
ñ sit publicus. ¶ Si fossa manu
factasit: ꝑ quã fluit publicũ flu¬
m̃̃. nicͥomin̾ꝰ publicasit. ⁊ ĩo siquid
fiat ibi influmine. p.oo. factũui

Expanded text:
cini aut, si limitatus est ager, occupantis alueus fiet: certe desinit esse publicus. ille etiam alueus, quem le est, ut alueus fluminis publici non sit publicus. Si fossa manu facta sit, per quam fluit publicum flumen, nihilo minus publica fit: et ideo si quid ibi fiat, in flumine publico factum
Abbreviated transcription (Latin):
tor. quominus illiuiã publi¬
cã: i t̃ue publicũ aꝑire. refice̾¬
n liceat: dũne eauia. idue iter det̾iuᷤᷤ¬
s fiat: uĩfiẽiueto. Fyiam aꝑire. ẽ. ad
ueterem altitudinẽ. latitudinẽq
restituere. Syi pur gare refectionis
adlibram̃tũ propͥũ redigere. subla
qui purgat. Et om̃s omnino ꝗui
pͥstinũ ffatũ redueunt. ¶ Siquis ĩ
Ars pẽ refectionis detĩorẽ uiã faẽ ĩ pu

Expanded text:
t: 'Quo minus illi uiam publicam iterue publicum aperire reficere liceat, dum ne ea uia idue iter deterius fiat, uim fieri ueto'. Uiam aperire est ad ueterem altitudinem latitudinemque restituere. sed et purgare refectionis ad libramentum proprium redigere sublatoqui purgat et omnes omnino, qui in pristinum statum reducunt. Si quis in specie refectionis deteriorem uiam facit, impu
Abbreviated transcription (Latin):
qui inutraq ripa fluminis publi¬
ci domus habeat. pontẽ pͥuatuuri
ripa eiꝰ facẽ aut inid flum̃
ripãue inmittẽ: quo alit̃ aqua flu¬
at. qua ĩpͥ ore estate flux̃. ueto¶Hoc ĩ¬
telicto ꝓsper̃ p̃tor. nederiuationib

Expanded text:
qui in utraque ripa fluminis publici domus habeat, pontem priuati iuripa eius facere aut in id flumen ripamue eius immittere, quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit, ueto'. Hoc interdicto prosp
Abbreviated transcription (Latin):
quã si quid factũsit uti delege fiei
lic̾uĩt. ¶ Si inmari aliquid fiãt. la¬
beo ait. ẽ pedẽ tale int̃dictũ. Neꝗdͥ in
mai:. inuelittore quoportus statio
ĩt ue. nauigio det̃ius fit. S⁊ si ĩ flu¬
mine plublico ñtm̃ nauigabilifiat.
idle putat. Mem ant ptor. Qudin
flumine . p̃ .oo.ripaue eiꝰ fiat. siueqͥ
in id flum̃ ripãue factũ in missum
habes. quostatio it̃ue naingio deti¬
orsit fiat restituas Suꝑiꝰ int᷑ dictũ
ꝓhibitõiuuẽ. ħ restitutõiũ ẽ. ad e¬
andẽ causam ꝑtinens. Iube̾tur au¬
tẽ is qui factũ uł inmissũht̃. restitu̾e

Expanded text:
i licuit'. Si in mari aliquid fiat, Labeo competere tale interdictum: 'ne quid in mari inue litore' 'quo portus, statio iterue nauigio deterius fiat'. Sed et si in flumine publico, non tamen nauigabili fiat, idem putat. Deinde ait praetor: 'Quod in flumine publico ripaue eius fiat siue quid in id flumen ripamue eius immissum habes, quo statio iterue nauigio deterior sit fiat, restituas'. Superius interdictum prohibitorium est, hoc restitutorium, ad eandem causam pertinens. Iubetur autem is, qui factum uel immissum habet, restitue
Abbreviated transcription (Latin):
iuli an̾ diffinit exceptio tei iudica¬
te obstat. qͦtiens ĩteas dẽ ꝑ sõas ead̾
q̃stio reuocat̃. uł aliogn̾e iudiciiꝯiõ
sihĩditate petita singłas res petat.
⁊ singłis reb petitis m̃ditatẽ petit

Expanded text:
Iulianus definit, exceptio rei iudicatae obstat, quotiens inter easdem personas eadem quaestio reuocatur uel alio genere iudicii. et ideo si hereditate petita singulas res petat uel singulis rebus petitis hereditatem petat,
Abbreviated transcription (Latin):
cioppoi possit Cũ ⁊ pͥnerpalib ẽsti¬
dicata eẽt exfalsis instrum̃tis. sip̾tea
falsa inueniãt᷑. nec rei iudicate p̃scͥp
exhis instrum̃tis q̃ nẽ falsaõe dicũt᷑
p̃scͥptionilocũ nee.¬

Expanded text:
possit? cum et principalibus constidicata esset ex falsis instrumentis, si postea falsa inueniantur, nec rei iudicatae praescex his instrumentis, quae nunc falsa dicuntur, praescriptioni locum n
Abbreviated transcription (Latin):
reus fuĩt postulat᷑ nom̃ militie dedit. sta¬
tĩ sac̃m̃to solue̾nd̾ ẽ. Miles turbator pa¬
p̃patrẽ remansit. siñtestam̃to filiod̾¬
d̃ ł. ad. Simulier filio uirimiliti adca¬
strenses. ł militaẽs forte rescõpanda reliq̃¬
uerit Pecumã. utiq castrensi peculio ea

Expanded text:
reus fuerat postulatus, nomen militiae dedit, statim sacramento soluendus est.Miles turbator papud patrem remansit sine testamento filio dePapiam.Si mulier filio uiri militi ad castrenses uel militares forte res comparandas reliquerit pecuniam, utique castrensi peculio ea
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lane sim ꝓponas ad castrieũtimaĩto u¬
xore suos doãsse: ut manumittat. ⁊ habi¬
es admilitiã lib̾tos hãt. põt dici suauo¬
luntate siñ pats ꝑmissu manumntẽtẽ.
ad lib̾tatẽ ꝑducẽ.¬

Expanded text:
plane si mihi proponas ad castra eunti marito uxorem seruos donasse, ut manumittat et habiles ad militiam libertos habeat, potest dici sua uoluntate sine patris permissu manumittentem ad libertatem perduce
Abbreviated transcription (Latin):
ser ¶ Penamilitũ huĩcemoĩ ẽ castiga¬
no pecumiaĩa mulcta nũõ int̾dictio.
militie mutatio gradꝰ d̾iectio ignomi¬
mosamissio: Nã ĩmetallũ. aut ĩ opus
metalli ñcdabunt᷑ nectorqͣnteman

Expanded text:
serunt.Poenae militum huiuscemodi sunt: castigatio, pecuniaria multa, munerum indictio, militiae mutatio, gradus deiectio, ignominiosa missio. nam in metallum aut in opus metalli non dabuntur nec torquen
Abbreviated transcription (Latin):
nãles cause stres onesta causaĩa. igno¬
neꝙ ĩ sacͦ cõmitatu agẽ põt ¶ Et sisĩ i¬
gnomniȩ m̃tionẽ missi s̃. nicħominꝰ
ignominia missũtelligũt ¶nreueren̾
miles ñ tantũ atͥbuno. ł acenturioẽ. s
on castigãe se uolenti restit̃t. uetẽs no¬
tauer̃ Siuitẽ tenuit militiã mutat. Si
exĩdustria fregit. ł manũ centurioĩ ĩ¬

Expanded text:
enerales causae sunt tres: honesta causaria ignoneque in sacro comitatu agere potest. et si sine ignominiae mentione missi sunt, nihilo minus ignominia missi intelleguntur. Inreverens milioni castigare se uolenti restiterit, ueteres notauerunt: si uitem tenuit, militiam mutat: si ex industria fregit uel manum centurioni in
Abbreviated transcription (Latin):
extullus .I. Miles p̃cipua hab̾e deb q̃
tulit secũ. ĩ castraẽcedente patre ¶ actio
tp̃r. ł post missionẽ ad rogand̾ se p̃bũt.
uidendũerit: ne huic ꝙͦ ꝑmissa ĩtelli¬
gat̃ eaꝵ reꝵ ad ministratio qͣs añ ad rog¬
ationẽ ĩ castris ad ꝗsierit qͣuis ẽstituti¬

Expanded text:
l. 4. Miles praecipua habere debet quae tulit secum in castra concedente patre. Actionevel post missionem arrogandum se praebuerit: videndum erit, ne huic quoque permissa intelligatur earum rerum administratio, quas ante arrogationem in castris acquisierit: qu
Abbreviated transcription (Latin):
adipng̃gͥuiꝰ punend̾e . Et sifurtũ factũsit.
uelii alia d̾ẜtio habebit᷑ ant siplagiũ
factũe. ł aggssura ãbiiugeas ꝰ ułꝗͥ simile
accessit. ¶ Sẜtor si ĩurbe inueniat̃. ca¬
pite puni solet alibi app̃bniꝰ expͥma d̾.¬
ẜtiõe restituipõt. ¶tẽ defendo capite
puniendꝰ̾ẽ. Q ĩdextiõe fuit siseobrułit ex

Expanded text:
si furtum factum sit, ueluti alia desertio habebitur: ut si pla gium factum uel adgressura abigeatus uel quid simile accesserit.Desertor si in urbe inueniatur, capite puniri solet: alibi adprehensus ex prima desertione restitui potest, iterum deserendo capite puniendus est.Qui in desertione fuit, si se optulerit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
milicie p̃ciosigre se adusaĩofacẽt. ne
catioĩs ꝙ negociu añ habuer. sed sũtns¬
actiõe recidit indulgendẽ. ¶ Exacto¬
ratus eoͣnoe nutiq infamiseri nec ꝓ¬
hibñd̾ ẽ lite finitamilicie eiꝰcdẽ orcdii
sedare alio ꝗn ⁊ si relin quat litẽ ł trans¬
igat retinend̾e ¶Qpost dextionẽ ĩ ali¬
ã miliciã nom̃ dedet᷑. legiue passis. Im
Grauiꝰaũ deliciũẽ detractãe munꝰ
lĩ ñ respond̾bãt. ut ꝓclitões ubtatis i ẜ

Expanded text:
t. nec cationis qui negotium antehabuerunt: sed si in transactione reccidit, indulgendum est. exauctoratus eo nomine non utique infamis erit nec prohibendus lite finita militiae eiusdem ordinis se dare: alioquin et si relinquat litem uel transigat, retinendus est.Qui post desertionem in aliam militiam nomen dederunt legiue passi sunt,Grauius autem delictum est detrectare munus lim
Abbreviated transcription (Latin):
penas luũt. Sed ⁊ calligat᷑ ꝗ metu hosti¬
ũlangorẽ simulauit ĩpaĩ causaẽ. ¶ Siqͥs
cõmilito nẽ uulnauit si qd̾ lapide. mili¬
tiareicit᷑ sigladio cãp̃ amitrit ¶ Qse uul¬
nãuit. ł alias mortẽ s̃ c̃sciuit ĩpͣr adrianꝰ
rescͥpsit. ut mod̾ eiꝰ rei statussit ut sit ĩp¬
auientia doloris. aut tedio uite. aut mor¬
bo. aut furore. aut pudore moĩmalu¬
it. ñ anĩadũtat᷑ ĩeũ sedignomuna mi¬
xttat. Si nicħtale p̃tendat᷑. ca pite pimi¬
Lat. ꝑ uinũ aut lasciuã lapsis capitał pe¬

Expanded text:
 caligatus, qui metu hostium languorem simulauit, in pari causa eis est.Si quis commilitonem uulnerauit, si quidem lapide, militia reicitur, si gladio, capital admittit.Qui se uulnerauit uel alias mortem sibi consciuit, imperator Hadrianus rescripsit, ut modus eius rei statutus sit, ut, si impatientia doloris aut taedio uitae aut morbo aut furore aut pudore mori maluit, non animaduertatur in eum, sed ignominia mittatur, si nihil tale praetendat, capite puniatur. per uinum aut lasciuiam lapsis capita
Abbreviated transcription (Latin):
płã fertcapiat᷑ qͥs ueniã m̃eret ab arba¬
ris remissos milites. itare ffitui oportẽ a¬
drianꝰ rescͥpsit siꝑbabt̃ se captos enasise
ñtrans fugisse. Sed ħlicet liꝗdo c̃staẽ ñ¬
poisit argum̃tis tñcognoscendẽ. Et si
bonꝰ milesꝰ añ estimat᷑ fuĩt. ꝓpeẽ utaf.¬
firmatioĩ eiꝰ ciedat᷑. Siemansor aut ne¬
glegens suoꝵ aut segͥeͥns aut ext̃ c̃tub̾niũ
agens ñcredet᷑ ei. Sipost multũ tp̃s redłt:
trones appͣhñdit. ⁊ t̾ss fugaᷤᷤ demonstra¬
uit posse ei parti diuns ad anꝰ rescͥosit sei
tm̃pollicẽtiea incħ ꝑmitti oportẽ.¬
esi. auget᷑ aũt petulentie cͥm̃dignitate p̃p¬

Expanded text:
pistulam fert, capiatur quis, ueniam meretur.A barbaris remissos milites ita restitui oportere Hadrianus rescripsit, si probabunt se captos euasisse, non transfugisse. sed hoc licet liquido cumentis tamen cognoscendum est. et si bonus miles antea aestimatus fuit, prope est, ut adfirmationi eius credatur: si remansor aut neglegens suorum aut segnis aut extra contubernium agens, non credetur ei.Si post multum temporis redit trones adprehendit et transfugas demonstrauit, posse ei parci diuus Hadrianus rescripsit: ei tamen pollicenti ea nihil permitti oporteest. augetur autem petulantiae crimen dignitate pra
Abbreviated transcription (Latin):
aliouemã ñ meret ¶ Eũꝗ filiũ debi¬
litauit dilẽcͤtũ ꝑ bellũ indictũ ut in¬
abilis milicie sit p̃ceptũ diuitraiam
d̾portaunt. ¶ Edictũ germanici ee s
rismilitẽ d̾ xtore faciebat ꝗ diuaffu¬
giss ut is ĩt emansões habet᷑ Sed
suie adebat qͥs. ⁊ defferat se. siũdep̃¬
hñsus offerat̃ pęnã d̾ ẜtioĩ seuitat.
Nlecitẽ cui se offerat. ł aqu̾o dephñdat᷑.¬
leũttaꝙ delictũ emansioĩs hab̾t᷑ ut ex¬
ronuis ĩ ẜuis. D̾ẜtioĩs grauiꝰ ut ĩ fug̾itis.¬

Expanded text:
alio, ueniam non meretur.Eum, qui filium debilitauit dilectu per bellum indicto, ut inhabilis militiae sit, praeceptum diui Traiani deportauit.Edicta Germanicris militem desertorem faciebant, qui diu afuisset, ut is inter ‹e›mansores haberetur. sed siue redeat quis et offerat se, siue deprehensus offeratur, poenam desertionis euitat: nec interest, cui se offerat uel a quo deprehendatur.Leuius itaque delictum emansionis habetur, ut erronis in seruis, desertionis graui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ expłoraͣtiõe emanet hostib insist¬
entib aut ꝗa affosato recedit capi¬
plusꝗͣ emansorẽ. Itaq ꝓ mõdelicti. qͣ¬
autca stigat᷑. aut gradu miliciȩ d̾icit᷑.¬
¶ Si p̃sidis ł cuiꝰ uis p̃positi ab excuba¬
tione ꝗs desistat. peccatũ de ẜtiõissu¬
docendi. Nũforte casib ꝗbidã detẽ¬
tussit ꝓpt̃ quos uenia dignus uida¬
t ¶ Qui militie tp̃s ĩ d̾ẜtione ĩpleuit.
emito pͥuat᷑ ¶ Sipłes simł pͥmo d̾ se¬

Expanded text:
qui exploratione emanet hostibus insistentibus aut qui a fossato recedit, capiplus quam emansor est: itaque pro modo delicti aut castigatur aut gradu militiae deicitur.Si praesidis uel cuiusuis praepositi ab excubatione quis desistat, peccatum desertionis sudocendi, num forte casibus quibusdam detentus sit, propter quos uenia dignus uideatur.Qui militiae tempus in desertione impleuit, emerito priuatur.Si plures simul primo dese
Abbreviated transcription (Latin):
ea is ẜuus ad germanos ꝑuenãt. in inbel¬
lo uictisgermanis ẜuus uemierat negãt
posse usucapieũ ab ẽptoẽ. lab̾o offiliꝰ t¬
rebatius. Qanũmẽẽt eũ sub reptũee. A
ec ꝙ hostiũ fuisset aut p̾limimo rediss¬
ẽ. nͣ pꝰt liminio recdit᷑ Pauł ĩmo sũbello
captus pace factadomũ refug̃. Dĩn reno¬
uatobello capit̃ p̃tliminio reddit adcũ i
a quo pͥore bello captꝰ er̃at. simõ ñ cõue.¬
nĩt ĩpacͥe ut captiui redd̾ent᷑.¬

Expanded text:
ea is seruus ad Germanos peruenerat: inde in bello uictis Germanis seruus uen‹i›erat. negant posse usucapi eum ab emptore Labeo Ofilius Trebatius, quia uerum esset eum subreptum esse, nec quod hostium fuisset aut pest, non postliminio redit.Paulus immo si in bello captus pace facta d‹o›mum refugit, deinde renouato bello capitur, postliminio redit ad eum, a quo priore bello captus erat, si modo non conuenerit in pace, ut captiui redderentu
Abbreviated transcription (Latin):
tał cͥminis uolunt᷑aĩus miles. ẜ dim¬
traiam rescͥptũ capite pumiẽd̾ e ñ¬
ut accedente causamilicie audi¬
end̾ ẽ. Si dicta cã sit ł reꝗrend̾ ad noͦ¬
tatus ¶gnomia mpͥsus adudicẽ

Expanded text:
talis criminis uoluntarius miles secunTraiani rescriptum capite puniendus est, nt accedente caus‹a› militiae, audiendus: si dicta causa sit uel requirendus adnotatus, ignominia missus ad iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
git ⁊ rediit. torq̃bit᷑ adbestiasꝙł ĩfurcã
dãnabit᷑ Quãins milites nicͥeoꝵ paciãt᷑.
punit̃. Sedsiex ĩpunso dũit̃ qͥs fac̃ capit᷑ ab
bostib ĩ spectiuite eiꝰ p̃cedentis actuue¬
nia eidabit᷑ Et siexpleto tp̃r miliciȩ re¬
deat. ut uet̾anꝰ restituet᷑. ⁊ mĩta accipi¬
¶ Milesqͥ ĩbello arma amisit ł alie¬
nauit. capite punit᷑. humane mili¬
niã mutat ¶Qaliena arma subripu¬
it. g̃dumilicie pellend̾ ẽ ĩbello. ¶rẽ
aduce ꝓbibitã fec̃. aut mandata ñ ẜ¬
cedit᷑ ł mutare miliciã solet Necñ⁊ siqͥ
militia reiert ¶ S ꝗ seditionẽ atrocẽ mͦ¬
litũ ẽcitau capite punif. Sunt uo¬
ci ferationẽ. aut leuẽ q̃relã seditio mo.¬
taẽ. tẽgradu miliciȩ deicit᷑. Et cũ młti
milites ĩ aliqd flagitiũ c̃spirẽt ł si
legio deficiat. auocai militiã solẽt ¶¬

Expanded text:
et rediit, torquebitur ad bestiasque uel in furcam damnabitur, quamuis milites nihil eorum patiantur.Et s facit, capitur ab hostibus, inspecto uitae eius praecedentis actu uenia ei dabitur, et, si expleto tempore militiae redeat, ut ueteranus restituetur et emerita accipiet.Miles, qui in bello arma amisit uel alienauit, capite punitur: humane militiam mutat.Qui aliena arma subripuit, gradu militiae pellendus est.In bello qui rem a duce prohibitam fecit aut mandata non sercaeditur uel mutare militiam solet.Nec non et smilitia reicitur.Qui seditionem atrocem militum concitauit, capite punitur: Si intra uociferationem aut leuem querellam seditio mota est, tunc gradu militiae deicitur.Et cum multi milites in aliquod flagitium conspirent uel si legio deficiat, auocari militia sole
Abbreviated transcription (Latin):
ne nomine exac tum est. ideidemͦ
restituere nemocogitur.
sidolus ⁊ calliditas intercessit. de
dolo actio con petit. ¶ Sociimei so¬
cius. m̃s sotius non est¬

Expanded text:
e nomine exactum est, id eidem restituere nemo cogitur.si dolus et calliditas intercessit, de dolo actio competit.Socii mei socius meus socius non est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓse int̃ uenire. mandare creditur.
Si ⁊ siquis ratum habuĩt quoige¬
stum est. obstringitur mandatiae

Expanded text:
se interuenire, mandare creditur. sed et si quis ratum habuerit quod gestum est, obstringitur mandati
Abbreviated transcription (Latin):
uacatiubonoꝵ delator facta de¬
nũtlatione destitit. pot quat tuor
mnos scđo delatoruementi: pͥor
tio deteget᷑. Quo declarato. p̃scͥptio
s ⁊ negotii qͥstioꝑimet᷑. ¶ Quadri¬
ẽnnu tp̃s ꝙ bonis uacantib nũtiãdi.
p̃scͥptũe ñ exopinione hõiũ. Srde
sustantia uacantiũ bonoꝵ dinume¬
rabitur¶ Quat tuoraũt anni pꝰ itritũ
testam̃tũ factũ ⁊ intestati p̾ sessionẽ
abõib repudiatã ꝗgͣdaͣtĩ petẽ ꝑo

Expanded text:
uacantium bonorum delator facta denuntiatione destitit: post quattuor annos secundo delatori uenienti prior tio detegetur: quo declarato praescriptio, sed et negotii quaestio peremetur. Quadriennii tempus, quod bonis uacantibus nuntiast, non ex opinione hominum, sed substantia uacantium bonorum dinumer‹a›tur. quattuor autem anni post irritum testamentum factum et intestati possessionem ab
Abbreviated transcription (Latin):
defimcti succedit ignoantia sude¬
functi uitia ñ excludit ueluti cu
itdicto recte c̃uensat. tm̃usucaꝑe
ñ potit ꝙ defũctus ñpotuit. Id̾iuis
recte defñdit᷑. cuiexor᷑diũ reibone fi

Expanded text:
defuncti succedit, ignoratione sua defuncti uitia non excludit, ueluti cuinterdicto recte conueniatur, tamen usucapere non poterit, quod defunctus non potuit. idem iuris r
Abbreviated transcription (Latin):
dam ⁊ ancillis nominatim direc tas
libtates dedit. deinde ita scͥpserit
⁊ pedisse quas om̃s: quarum nomina
in rationib meis seriptasunt lib̃as
esse uolo.Quesitum est eutichiam
quetestam̃ti facti tp̃r: int̾ pedisseqͣ
lib̃tatem acceꝑat: mortis autem
tp̃r inueniatur. actoticontuber¬
ñso traclita. ex generalicapite. pe¬
dissequarum libtatem sequiposse.
ER di auchil impedirilibtatem pe¬
disseque: que mortis demũ tp̃r pedis¬
sequa esse desierit. ¶Puram ⁊ di rec¬
tam dñi sui testam̃tolibtatem. stichꝰ
acceꝑat ⁊ exhr̃litate multa ꝑ fraud

Expanded text:
sdam et ancillis nominatim directas libertates dedit, deinde ita scripsit: "et pedisequas omnes, quarum nomina in rationibus meis scripta sunt, liberas esse volo". quaesitum est, an Eutychia, quae testamenti facti tempore inter pedisequas libertatem acceperat, mortur actori in contubernio tradita, ex generali capite pedisequarum libertatem consequi posset. respondit nihil impediri libertatem pedisequae, quod mortis demum tempore pedisequa esse desiit. Puram et directam domini sui testamento libertatem Stichus acceperat et ex hereditate multa per fraud
Abbreviated transcription (Latin):
eaque exhrditate mouisse probari
reretur lib̾messe¶Claulius uide¬
tur absoluisse. ⁊d. doquoqueritur
Namhrdib satis consultũẽ. edicto
defurtis. ¶Lutius. titius destam̃to
suo ita cauit. hone siphore nisidili¬
genter rationem. excusseris. liber
ne esto. quero anhone siphorus ex
his uerbis libertatem sibi uendicare
possit R di. uerb̾ que ꝓponerentur
libertatem adimi potius: quãdãi.

Expanded text:
ae ex hereditate amouisse probari reretur liberum esse. Claudius: uidetur absoluisse et id de quo quaeritur: nam heredibus satis consultum est edicto de furtis. Lucius Titius testamento suo ita cauit: 'Onesiphore, nisi diligenter rationem excus‹s›eris, liber ne esto': quaero, an Onesiphorus ex his uerbis libertatem sibi uindicare possit. respondit uerbis, quae proponerentur, libertatem adimi potius quam dari.
Abbreviated transcription (Latin):
sanus scribere solutos.stichus cum
morietur libesto. sed ⁊ iulianus
ait. lib̾tatem que mnultimũ uite
tem pus conferatur. nulłus mom̃¬
tiesse. cum testator impediende
magis quamdande libertatis gr̃a
ita scripsisse intelligͣitur. Et idõ
⁊̃ suta sit seͥptũ stichus suncapito¬
lium non ascenderit lib̃ esto. nulliꝰ
mom̃ti hoc esse. si appareat multi¬
mũ uite tp̃s conferre lib̾tatem te¬
statorem uoluisse. Nec mutiane
cantiomilocum ẽe Sui suta testa¬
sicapuam ierit. hoc am plius oc¬
tauenus aiebat. Si quis inte stam̃to
sub qualib conditione libtate ẜ¬
uodata. ita scͥpsiss. añt conditiõẽ
nolo eum abherede lib̃ni fieri au
chil ualere hanc adiectionẽ.

Expanded text:
scribere solitos: "Stichus cum moreretur, liber esto". sed et Iulianus ait libertatem, quae in ultimum vitae tempus conferatur, nullius momenti esse, cum testator impediendae magis quam dandae libertatis gratia ita scripsisse intellegitur. et ideo etiam si ita sit scriptum: 'Stichus si in Capitolium non ascenderit, liber esto', nullius momenti hoc esse, si apparet in ultimum uitae tempus conferri libertatem testatorem uoluisse, nec Mucianae cautioni locum esse. Et si ita in testa, quam si Capuam ierit. Hoc amplius Octauenus aiebat, si quis in testamento sub qualibet condicione libertate seruo data ita scripsisset 'ante condicionem nolo eum ab here‹de› liberum fieri', nihil ualere hanc adiectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ples egentihr̃s extitĩt. iudeamus ã
ea res testam̃to datis libtatib ꝓfitiat.
uticreditores fraudaĩ nonuid eantur.
Et sane sunt quidam cum quihĩs lo¬
cuples extarz. tale esse crediderunt
quale siesse ipse testator ad uinetis po¬
stea facultatibus decessiss: Sr mͥtra¬
ditum est hoc iure nosuti. ut ad rem
nonꝑtineat: locuples anegenꝰs hr̃s
exte. sedquarum facultatum testator
decsserit. Quam sententiam. iulian̾
adeoꝑ sequitur. ut existim nec eum
quidem libta̾tem consecuturum:

Expanded text:
ples egenti heres exstiterit, videamus, an ea res testamento datis libertatibus proficiat, ut creditores fraudari non videantur. et sane sunt quidam, qui, cum heres locuples existeret, tale esse crediderunt, quale, si ipse testator adauctis postea facultatibus decessisset. sed mihi traditum est hoc iure nos uti, ut ad rem non pertineat, locuples an egens heres extiterat, sed quarum facultatium testator decesserit. quam sententiam Iulianus adeo sequitur, ut existimet ne eum quidem li
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est. consequens labeonis ⁊ cassu
sententiae. quam npse sequi uidetur:
qui exstiiat᷑ consilium est qũĩq ma¬
numittentis spectare debere. Nam
qui sub conditione seruum suum li¬
berumesse uib. adcosine fraudas ẽ¬
silio liberum ess ubr. ut aꝑtissime
curare uideatur. necreditores fui frar¬
darentur.

Expanded text:
uens Sabini et Cassii sententiae, quam et ipse sequi uidetur, qui existima‹n›t consilium quemque manumittentis spectare debere: nam qui sub ea condicione seruum suum liberum esse iubet, adeo sine fraudis consilio liberum esse iubet, ut apertissime curare uideatur, ne creditores sui fraudarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
huius rei asolo ꝓficiscitur. Cetm̃ ꝑ se
sole tegule ñpossidentur. s cũ uniu̾si¬
tate edifficii. Nec adremꝑtin⁊ affixe

Expanded text:
huius rei a solo proficiscitur. ceterum per se tegulae non possidentur, sed cum uniuersitate aedificii, nec ad rem pertinet, adfix
Abbreviated transcription (Latin):
eũ oportẽ ¶Dait eẽ sidãpni in iuria ac¬
tũ for. Qm̃ nullam iniuriã aut damꝑ¬
nũdare uideietur: aeque ꝑit̾is edibus:
Qdsinullo incendio id fec̃is: dem̃po
stea maendiu ortũ fui̾t. m̃dẽ erit diq̃¬
dũ . qui a ñ expostfacto s ex p̃sentistatu
cdampnũ factũ sit necne estimaĩopor¬
tere labeo ait. ¶ Notamimus supͣ ꝙ quã
uis uerbamt̾dicti late patẽant. tñ ad
ea sola oꝑa ꝑtinere int̾dictũ placere
quȩ c̃uq fiant insolo. Sũn qui fructũ
tãm᷑git. ñ teneri int̃dicͤto ꝗ uiaut clam
Nullũ ⁊opus in soloficit. At quiarbo¬
res succi dit utiq tenebitur. ⁊ ꝗarũdinẽ
⁊ ꝗ salictũ. Treit ⁊ quodã m̃õ solo ipsi
corrũpñdo manus infest. Idm ⁊ ĩui¬
neis succisis ¶etm̃ ꝗ fructũ aufert
furtideb conuenĩ. Itaq siquidoꝑis ⁊̃
solo frat int̃ dictũ locũht̃. Insolofiei
accipimus:. ⁊ siquidoci arbores fiat. nõ
siꝗͥ cͥca fructũ arboꝵ. ¶Si quis accẽ¬

Expanded text:
eum oportere. idem ait esse, si damni iniuria actum foret, quoniam nullam iniuriam aut damnum dare uidetur aeque perituris aedibus. quod si nullo incendio id feceris, deinde postea incendium ortum fuerit, non idem erit dicendum, quia damnum factum sit nec ne, aestimari oportere Labeo ait. Notavimus supra, quod, quamvis verba interdicti late pateant, tamen ad ea sola opera pertinere interdictum placere, quaecumque fiant in solo. eum enim, qui fructum tangit, non teneri interdicto quod vi aut clam: nullum enim opus in solo facit. at qui arbores succidit, utique tenebitur, et qui harundinem et qui salictum: terrae enim et quodammodo solo ipsi corrumpendo manus infert. idem et in vineis succisis. ceterum qui fructum aufert, furti debet conveniri. itaque si quid operis in solo fiat, interdictum locum habet. in solo fieri accipimus et si quid circa arbores fiat, non si quid circa fructum arborum. Si quis acer
Abbreviated transcription (Latin):
fit adhibitũ. Plane siquidag̾ collen¬
di causa factum sit. int̃ dictũꝙ ui aut
clam locũñht̃. si melior causa facta su
agͥ. quãuis ꝓhibrtus ꝗsui aut clam fe¬
ceet ¶ Pret̾ea si fossã foit in siluã p.¬

Expanded text:
 adhibitum sit. Plane si quid agri colendi causa factum sit, interdictum quod ui aut clam locum non habet, si melior causa facta sit agri, quamuis prohibitus quis ui uel clam fecerit. Praeterea si fossam feceris in silua p
Abbreviated transcription (Latin):
deb siuesti pulet̾ deb exaudure
bapmittento un appar: ñ deco no
loqui ꝗ tardius exaudit. sedꝗ õino
ligatiões ĩ ep̃tiõrb uñditiõib locati¬
oñib ẽ ducnoĩl sotietatib manditiꝰ.
Ado aũt istis moĩs cosensudicim ob

Expanded text:
debet, sive stipuletur. debet exaudire verba promittentis. unde apparet non de eo nos loqui, qui tardius exaudit, sed qui omnligationes in emptionibus venditionibus, locationibus conductionibus, societatibus, mandatis. Ideo autem istis m
Abbreviated transcription (Latin):
tSiuõ sine mandato. plaxͣuit ꝗ d
sane eos inuicẽ obligã. Eoq noĩe ꝓ¬
dite s̃ actiõẽs quas appellamꝰ negoti¬
oꝵ gestoꝵ quib eque inuicẽ erꝑiri
possunt deco ꝙͣ ex boã fide altm alt̃i
prãe oport.S neq excotͣc tu neq
ex malefitio. obligatioes nascuntur.¬
Neq it is quigessit. cũ abscente. credi¬
tur ancͣeaisse. Neꝙ ullũmale ficͤium
ẽ sine mandatosusciꝑe negotioꝵ ad¬
ministrationẽ Iongae magisi̾cuiꝰ ne¬
gotia gestas̃ ĩgno̾as. au̾cͣexisse. aũde¬
liꝗsse intelligipõt S⁊ utilitatis cau¬
sa receptũẽ. in uioẽ eos obligai.Iõ aũt
idita receptuẽ. quia pleꝵq hoĩes
eo aĩo ꝑegre ꝓfi ciscuntur: quãĩstati
rediturinec obid ulli cuãm negotioꝵ
suoꝵ mandant. deiñ nouis causis ĩt̃¬
uenientib ex necessitate diutiꝰ ab s̃
U tus gerẽdis nullã habiturus ẽẽt acti¬

Expanded text:
o sine mandatu, placuit quidem sane eos inuicem obligari eoque nomine proditae sunt actiones, quas appellamus negotiorum gestorum, quibus aeque inuicem experiri possunt de eo, quod ex bona fide alterum alteri praestare oportet. sed neque ex contractu neque ex maleficioneque enim is qui gessit cum absente creditur ante contraxisse, neque ullum maleficium est sine mandatu suscipere negotiorum administrationem: longe magis is, cuius negotia gesta sunt, ignorans aul‹i›quisse intellegi potest: sed utilitatis causa receptum est inuicem eos obligari. ideo autem id ita receptum est, quia plerumque homines eo animo peregre proficiscuntur quasi statim redituri nec ob id ulli curam negotiorum suorum mandant, deinde nouis causis interuenientibus ex necessitate diutius absuntiis gerundis, nullam habiturus esset acti
Abbreviated transcription (Latin):
rio mutua pecuniã accepit. ⁊ fũ¬
dũ. ł hoĩem pignõis causa eitͣditũ
uus hr̃ditãiꝰ sicuti ꝑt̃ditionẽ ac¬
cipiendo: ꝓͥ etatẽ hrditati acqui¬
rit: ita p̃cario dando efficit: ne
res usucapi poͬsit. Nã ⁊ si cõ moda
Nã ex hac̃ cͥausa ⁊ p̾sessio acquisita
intelligideb.¬

Expanded text:
rio mutuam pecuniam accepit et fundum uel hominem pignoris causa ei tradideeruus hereditarius sicuti per traditionem accipiendo proprietatem hereditati adquirit, ita precario dando efficit, ne res usucapi possit. nam et si commodaunam ex hac causa etiam possessio adquisita intellegi deb
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sua gr̃a accepit. s eiꝰ a quo accep̃
meo solo tenet᷑. siquid dolo peri¬
erit. Negle gentie uõnoĩe idoñ
tenet᷑. ꝗa qui neglegenti anico
rẽ custodiendã ẽmit̾tit. de seq̃ri
debr. Magnã tñ negglegẽtiã
placuit indolicm̃cadẽre. ¶Cre¬
ditor qͦ. ꝗ pignus accepit. retine¬
tur qui ⁊ ip̃e de cup̃a. quã accep̃
restituenda tenet᷑ ¶ Xerb̃ obli
s̃ponsione. cũ ꝗͥ dãi fieriue nob̾
no noĩe obligatur fideussor uo¬
catur. ⁊pler q ab eo quẽ ꝓͥonoĩe
obligamus alios accipimus. qui
cadem obligatione teneantur.
dũcuãm̾. ut ꝙ ĩ obligõe deduxi¬
ristipulet᷑. talesit udãĩ ñ possit᷑.
palã ẽ nat̾ali nõe inutilẽ eesti¬
pulationẽ ueluti side hoĩe libo
ł ĩa mortuo. ł edib deustis. fac¬
ta sit stipulatio int̾eos ꝗignora¬
uerint eũ hoĩem lib̾m ẽẽ ⁊ mor¬
tim ce uł ede deustaᷤ ẽe. Qd ius¬

Expanded text:
n sua gratia accipit, sed eius a quo accipit, in eo solo tenetur, si quid dolo perierit: neglegentiae vero nomine ideo non tenetur, quia qui neglegenti amico rem custodiendam committit, de se queri debet. magnam tamen neglegentiam placuit in doli crimine cadere. Creditor quoque, qui pignus accepit, re tenetur: qui et ipse de ea ipsa re quam accepit restituenda tenetur. Verbsponsu, cum quid dari fieriue nobisno nomine obligatur, fideiussor uocatur. et plerumque ab eo, quem proprio nomine obligamus, alios accipimus, qui eadem obligatione teneantur. dum curamus, ut quod in obligationem deduxidari stipulemur, tale sit, ut dari non possit, palam est naturali ratione inutilem esse stipulationem, ueluti si de homine libero uel iam mortuo uel aedibus deustis facta sit stipulatio inter eos, qui ignorauerint eum hominem liberum esse uel mortuum esse uel aedes deustas esse. idem iu
Abbreviated transcription (Latin):
nĩco ẽ sistit ualio corpnrm auł
uitutẽ nram fatit. S u̾aliũ nob
obstriñgat. ad dãdũ aliꝗd ł facien¬
dũ. uł prandũ. Ñsatis aũt ẽ dantis¬
dẽ nũmos.⁊ fiei̾ accipientis. u obli¬

Expanded text:
sistit, ut aliquod corpus vitutem nostram faciat, sed ut alium nobis obstringat ad dandum aliquid vel faciendum vel praestandum. Non satis autem est dantise nummos et fieri accipientis, ut obl
Abbreviated transcription (Latin):
tr
ucluti incendio. niuna naufra¬
gio. rẽ quã accepit amiẜit. secu¬
tus ẽ. Alias tñ exactissimã diligẽ¬
ciam custodiende rei prãe ẽ pellit᷑.
Nec suffiẽ ei eandẽ cliligñtiã ad hi¬
be. quañ rel adhib. si alius diligẽ
nẽt̃ uclutisiqua sumicos ad ocnã
inuitaturꝰ. argentũꝙ incã rẽ u¬
tendũ accepit. peregre ꝓficiscẽs.
secũ portare uolu̾t ⁊ id aut nau¬
fragio. aĩ p̃donũ. hostiũue ĩcur¬

Expanded text:
t, veluti incendio ruina naufragio, rem quam accepit amiserit, securus est. alias tamen exactissimam diligentiam custodiendae rei praestare compellitur, nec sufficit ei eandem diligentiam adhibere, quam suis rebus adhibet, si alius diligentnetur, veluti si quasi amicos ad cenam invitaturus argentum, quod in eam rem utendum acceperit, peregre proficiscens secum portare voluerit et id aut naufragio aut praedonum hostiumve incur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓhibem̾ insacrũ dedicare alio¬
qn diplipenã patim̃ Nec ĩ mĩtone
liceat quo qͦmͦ duriorẽ adu̾sãii ẽditi¬
ẽ onẽ facẽ S⁊ cduplũ utrũfisco anad¬
ũsaĩo p̃standũ sit. nic̾expͥmit̃. For¬
tassis aũt mag̃ adũsaĩo. Uid uelu
sario traditus est. Dn ounoe amoril¬
Sobligatioib⁊ actidnb¬
gationes au ex cͣc funascũt᷑ au
exmaiefitio auexpo quodã iure
ne. Mutui aũt datio ẽ sist it in his re¬
b q̃ ponde a umero. m̃ suraue c̃staͣt
elutiumo. oleo. frum̃to. pecun
tiũ funt. pꝰtea alias recepturi eiꝰdẽ:
gñis ⁊ qualitatis. lsqͦ u̾rẽ aliquã
comodam̾. renob̾ obligat᷑ Sisde
eaipsa quã acceꝑit. restituenda te¬
netur. Et ille quid̾ ꝗ mutuũ acce¬
pit. siqͦ lib causu ꝙ acceꝑit ami¬

Expanded text:
est prohibemur in sacrum dedicare: alioquin dupli poenam patimur, nec immerito, ne liceat eo modo duriorem aduersarii condicionem facere. sed duplum utrum fisco an aduersario praestandum sit, nihil exprimitur: fortassis autem magis aduersario, ut id uelutrsario traditus est. DE OBLIGATIONIBUS ET ACTIONgationes aut ex contractu nascuntur aut e‹x› maleficio aut proprio quodam iure ne. mutui autem datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensuraue constant, ueluti uino oleo frumento pecutis, postea alias recepturi eiusdem generis et qualitatis. Is quoque, cui rem aliquam commodamus, re nobis obligatur, sed is de ea ipsa re quam acceperit restituenda tenetur. Et ille quidem qui mutuum accepit, si quolibet casu quod accepit ami
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ ꝙͦ obligõ ẽstat. si int̃ oehentes
id agͥat᷑. Noc it siꝑ iocũputał demõ¬
strandi intellectus causa. egodi uero
tibi spondes ⁊ turesponderes spon¬
deo nascetur obligatio.
ficis nascũt᷑ obligationẽ ueluti
ex furto exdĩpno exrapina. exĩnũ
ex cẽtu obligoes ntant᷑ exre ẽsistant

Expanded text:
oque obligatio constat, si inter contrahentes id agatur: nec enim si per iocum puta vel demonstrandi intellectus causa ego tibi ixero "spondes?" et tu responderis "spondeo", nascetur obligatio. ficio nascuntur obligationes, ueluti ex furto, ex damno, ex rapina, ex iniurex contractu obligationes non tantum re consistant
Abbreviated transcription (Latin):
citor nauis: aut caupone. au̾stabuli
dedanno: aufurto: ꝙ innaue. aucau¬
pona. au̾stabulo factũsit: quãĩ erma¬
lefitio tenĩ iudeatur: si mõipsius nul¬
lũẽ maleficiũ. S alicuius eor qͦꝵ
opera nauẽ: aut cauponã: aut stabu

Expanded text:
rcitor nauis aut cauponae aut stabuli de damno aut furto, quod in naue aut caupona aut stabulo factum sit, quasi ex maleficio teneri uidetur, si modo ipsius nullum est maleficium, sed alicuius eorum, quorum opera nauem aut cauponam
Abbreviated transcription (Latin):
Melorconditionr̃a
creditores. cum quid ñ ad quirit᷑
ad ebitore s cũꝗͥ deboĩs diminui¬
tur. ¶ Nem̾o ex suo delicto melio¬
rẽ suã ẽ ditionẽ facẽ põt.

Expanded text:
Melior condicio nostra creditores, cum quid non adquiritur a debitore, sed cum quid de bonis deminuitur.Nemo ex suo delicto meliorem suam cond
Abbreviated transcription (Latin):
uus postea adeatur̾ͥ tñ cum tp̃re
nortis continuatirr. utmquã
cre scit ex post. aeto ptiti delct
te paut tp̃r. pereunt semel ieluss
uidit̾io. salue ꝑmanẽt ¶oniud¬
Ptar ꝑferte cuiuisꝙ: idesse quodex
casuauferripot

Expanded text:
uis postea adeatur, tamen cum tempore mortis continuatur.Numquam crescit ex post facto praeteriti delicti morte aut tempore pereunt, semel inclusae iudicio saluae permanent.Non uidetur perfecte cuiusque id esse, quod ex casu auferri pot
Abbreviated transcription (Latin):
o dederit. lib̃ esto. statim soluendo
eo. lib̾m esse sinemora futurum.
uolo. ⁊ seruus libertatem petere
põt ⁊ ille ũthãt libertum.
recte ⁊ testam̃to ⁊ codicillus testa¬
m̃to confirmatis recte clantur. In¬
dĩconinisse ⁊ ab intestato ⁊ oodicilł
non confirmatis relinqui possint
seruissiuis nomine sacci ⁊ euthichi¬
e. ⁊ tyre ne sub conditione libtatẽ
re liquit: his uerbis. suus m̃s saccus.
⁊ eutichia ⁊ tirerena aneille mee. õs
sub hac conditione libisunto. ut mo¬
num̃ento meo alt̾ius mensib luẽ¬
nam accendant ⁊ sollennia mortis

Expanded text:
o dederit, liber esto", statim solvendo eo liberum esse sine mora futurum. volo", et servus libertatem petere potest et ille, ut habeat libertum.codicillis testamento confirmatis recte dantur, fideicommissae et ab intestato et codicillis non confirmatis relinqui possunt.seruis suis nomine Sacc‹o› et Eutychiae et Irenae sub condicione libertatem reliquit his uerbis: 'Saccus seruus meus et Eutychia et Irene ancillae meae omnes sub hac condicione liberi sunto, ut monumento meo alternis mensibus lucernam accendant et sollemnia mortis
Abbreviated transcription (Latin):
triennio.egomortuus ero. si solue¬
rit satisue fecĩt. liberesto non po¬
tĩt isseruus triennio p̃t̃ĩto lib̃ esse
nisi p̃ sentem eam pecimiã soluat
aut satis fatiat. Coͣmponem da ⁊i
est hr̃dib lib̃tatis celeritas.p̃matu¬
re pecuniarum solutionisi abo scͥbit᷑
Sisic libertas relictasit: stichus int̃
annum. post quam mortuus ero.
lib̾ esto. statim eum lib̾mẽe. Nam

Expanded text:
ro, si soluerit satisue fecerit, liber esto', non potest is seruus nisi triennio praeterito liber esse, nisi praesentem eam pecuniam soluat aut satisfaciat: compensanda etenim est heredi libertatis celeritas praematurae pecuniarum solutioni.Labeo scribit, si sic libertas relicta sit: 'Stichus intra annum, postquam mortuus ero, liber esto', statim eum liberum esse: nam
Abbreviated transcription (Latin):
pmit ditur. aut quidinlegato eos
modo dato dicemus. Diuersum it
lib̾tatem ⁊ legatum quantum
ad hane causam nicħ distat. Igit̾
nec sie clirecto clabitur lib̾tas. si hr̃¬
dis mei esse desierint. lber esto qr¬
nullum casum utilemht. ⁊inq¬
om̃p. L.u. expł. ulianus ait cũ
ilẽ homo. ⁊ ꝑ ficlĩconmissũ detur
alicui ⁊ liber esse uibeatur. hrdem
cogitur inquit excausa fidĩ cõmis¬
si estimationem sufferre. cum debi¬
tam lib̃tatem red diderit. S⁊
sub conditione serullibertas ꝑfi
cliommissum dẽtur.⁊ ipse presnti

Expanded text:
mitur. aut quid in legato eo modo dato dicemus? diuersum enim libertatem et legatum, quad hanc causam, nihil distat. igitur nec si‹c› rect‹e› dabitur libertas 'si heredis mei esse desierit, liber esto',nullum casum utilem ex Plautio. Iulianus ait, cum idem homo et per fideicommissum detur alicui et liber esse iubeatur, heredem cogetur, inquit, ex causa fideicommissi aestimationem sufferre, cum debitam libertatem reddiderit. Sed et cum sub condicione servo libertas per fideicommissum detur et ipse praesent
Abbreviated transcription (Latin):
codicillus manumissus uidetur
netur.
mento seruo ita cdaĩ pe¬
utilit̾ libertͤas datur. quia inid tẽ¬
pus defertur. quo alienus futuruᷤ
sit. Nec contrarium est. quod sta¬
tuliber ⁊̃ siuenierit ex testam̃to
libertatẽ consequitur. Certe utili¬
ter libe̾rtasdata. facto hr̃lis nom

Expanded text:
codicillis manumissus uidetur netur. mento seruo ita dari putiliter libertas datur, quia in id tempus confertur, quo alienus futurus sit. nec contrarium est, quod statuliber, etiamsi venierit, ex testamento libertatem consequitur: quippe utiliter libertas data facto h
Abbreviated transcription (Latin):
malus aberita fu̾it gñalit̃ conp̃hen¬
dunt omẽm dolum quicũq in hanc
rem ad missus dequasti pulatio ẽ in

Expanded text:
malus aberit afuerit" generaliter comprehendunt omnem dolum, quicumque in hanc rem admissus est, de qua stipulatio est in
Abbreviated transcription (Latin):
ãgi port᷑um dictumẽ.
duss portio aliqua fundisfimdus aũt¬
integrumẽ aliquid ⁊ plerumq sineuil¬
la fundum accipimus. Cetm̃ adeo opini¬
onr̃a ⁊ constitutio locum a fundo seꝑat.¬
ut ⁊ mẽdicus locus possit fundus dici.¬
si fundi animo cum habuimus ñ ⁊ ma¬
gnitudo locum a fundo seꝑat.smr̃a af
dus dici. suamħ constit᷑uerimus. nẽc
non ⁊ fudus locus constitui põt. Nã
sieum alii aduncuerimus fundo.lo¬
cus fundiefficietur lociappellatiõe
non solum adrusticauerum adurba¬
na q̃ꝙ p̃dia ꝑtinẽ lab̾oscribit. ¶ Fun¬
cdus quidem suos ht̃ fimes locus uõ latẽ
pellatione int̃cdum ⁊̃ reꝓmissio con¬
tinetur nebitur qua contritus fuit. il
cuisatis datiodebebatir:¬

Expanded text:
angiportum" dictum estd portio aliqua fundi: "fundus" autintegrum aliquid est. et plerumque sinela "locum" accipimus: ceterum adeo opinstra et constitutio locum a fundo sepaut et modicus locus possit fundus dici,si fundi animo eum habuimus. non egnitudo locum a fundo separat, sed nodus dici, si iam hoc constituerimus. nec non et fundus locus constitui potest: nam si eum alii adiunxerimus fundo, locus fundi efficietur. Loci appellationem non solum ad rustica uerum ad urbana quoque praedia pertinere Labeo scribit. Sed fundus quidem suos habet fines, locus uero latere pellatione interdum etiam repromissio continebitur, qua contentus fuit is, cui satisdatio debebatur
Abbreviated transcription (Latin):
igͥm appellatio¬
ne in lege.xii. tabularum omĩegñs
matĩe exqua ediffitia constant. signi
modo possideturate¬
non tantum quitestam̃tũ nonfecit.
o nonsolum ad ꝓximũ hẽdensĩ add
ultĩores refertur. Nam ⁊hr̃dis ħs. ⁊
de inceps hẽdis appellatione c̃tinet᷑.¬

Expanded text:
i" appellatione in lege duodecim tabularum omne genus materiae, ex qua aedificia constant, signifmodo possideturnon tantum qui testamentum non fecit, o non solum ad proximum heredem, sed et ad ulteriores refertur; nam et heredis heres et deinceps heredis appellatione continet