comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mali egritudinem ẽẽ naturam ut
quicumq intueatur in aliquod̃
maius malum. si id sibi accidisse
opinetur. sit continuo in egricu¬
dinem. Cirenaici. ñom̃i mabo nõ¬
egritudinẽ efficicensent. Sed in¬
spato &e nec opinato malo. Est
i quidem ñ mediocre ad egricu¬
dinem augendam. uident᷑ cnĩ
om̃ia repentina grauiora ex hoc
& illa iure laudant᷑. Ego cum ge¬
nui. tum morituros sciui: iei rei
sustuli. Preterea ad troiam cũ mi¬
si obdefendendã greciã sciebam
me in mortiferũ bellum ñ me¬
pulas mittere. hec gͥ p̃meditacio
futurorũ malorum. lenit eorũ
aduentum que uenientia lon¬
ge ante uideris. Itaq apud curi¬
pidem athessco dicta laudant᷑.
Licet enim ut sepe facimꝰ. in la¬
tinũ illa conuertere. Nam qui
hec audita adocto meminissem ui¬
ro futuras mecũ com̃tabar mise¬
rias. Aut mortẽ acerbã. aut exilii
mestam fugam. aut semꝑ aliquã
molem meditabar mali. Ut siqͣ
inuecta diritas casu fonet. ne

Expanded text:
mali aegritudinem esse natura, ut, mali aegritudinem esse natura, ut, quicumque intueatur in aliquod maius malum, si id sibi accidisse opinetur, sit continuo in aegritudine. Cyrenaici non omni malo aegritudinem effici censent, sed insperato et necopinato malo. est id quidem non mediocre ad aegritudinem augendam: videntur enim omnia repentina graviora. ex hoc et illa iure laudantur: E/go cum genui, tu/m morituros sci/vi et ei rei su/stuli. Prae/terea ad Troia/m cum misi ob de/fendendam Grae/ciam, Sci/bam me in morti/ferum bellum, no/n in epulas mi/ttere. haec igitur praemeditatio futurorum malorum lenit eorum adventum, quae venientia longe ante videris. itaque apud Euripiden a Theseo dicta laudantur; licet enim, ut saepe facimus, in Latinum illa convertere: Nam qui hae/c audita a do/cto meminisse/m viro, Futu/ras mecum co/mmentabar mi/serias: Aut mo/rtem acerbam aut e/xili maesta/m fugam Aut se/mper aliquam mo/lem meditaba/r mali, Ut, si/ qua invecta di/ritas casu/ foret, Ne
Abbreviated transcription (Latin):
ceat liberis. Dyonisitis quid̃c tirã¬
ms firacusis expulsus. corinthi
pueros docebat. Isq eo imꝑio care¬
re non poterat. Targumio uͦ quid
impudenti: qui bellũ gereret cũ
his quiei ñ tulerant supbiam. Is
cum restitui in regnũ. nec uigenti¬
um nec latiorum armis potuiss&e.
Cumas contulisse se dicitur inqͦ
urbe senio ex egritudine ec̃ confectꝰ.
Hoc tu gͥ censes sapienti accidere
posse ut egritudine opprimatur.
id ẽ miseria: Nam cũ om̃is ꝑtur¬
batio miseria ẽ. tum carnificina
ẽ egritudo. Habet ardorem libido.
leuitatẽ leticia gestiens. humili¬
tatem metus. S egritudo maiora
quedã. tabem. cruciatũ afflictionẽ.
feditatem. Lacerat. ex est animum.
planeq conficit. Hanc nͥeruimꝰ sic
ut abiciamꝰ. miseria carere ñ possu¬
mus. Atq hoc quidem ꝑspicuũ ẽ
tum egritudinẽ existere. cũ quid
ttauisum sit ut magnũ quoddã
malum adẽẽ & urgere uideat᷑.
ẜpicuro autem placet. opinionẽ

Expanded text:
ceat liberis. Dionysius quidem tyranceat liberis. Dionysius quidem tyrannus Syracusis expulsus Corinthi pueros docebat: usque eo imperio carere non poterat. Tarquinio vero quid impudentius, qui bellum gereret cum is qui eius non tulerant superbiam? is cum restitui in regnum nec Veientium nec Latinorum armis potuisset, Cumas contulisse se dicitur inque ea urbe senio et aegritudine esse confectus. Hoc tu igitur censes sapienti accidere posse, ut aegritudine opprimatur, id est miseria? nam cum omnis perturbatio miseria est, tum carnificina est aegritudo. habet ardorem libido, levitatem laetitia gestiens, humilitatem metus, sed aegritudo maiora quaedam, tabem cruciatum adflictationem foeditatem, lacerat exest animum planeque conficit. hanc nisi exuimus sic ut abiciamus, miseria carere non possumus. Atque hoc quidem perspicuum est, tum aegritudinem existere, cum quid ita visum sit, ut magnum quoddam malum adesse et urgere videatur. Epicuro autem placet opinionem
Abbreviated transcription (Latin):
podamiã raptis nactus miptiis.
louis iste quidem ꝓnepos. Lam ne
gͦ abiectus tam ne fractus. Nolite
inquit hospites ad me adire ilico
istic ne contagio me abonis umbra¬
ue obsit. Lanta uis scclerib corꝑe he¬
ret. Tuethiesta damnabis orbabis¬
q luce ꝓprium sceleris alieni: Qͥd
illum filiũ solis. ñne patris ipsuis
luce indignum putas. Refugere
ocłi corpus macie extabuit. lacri¬
me pedere humorem ersanguis ge¬
nas situnitoris barba pedore hor¬
rida atq intonsa. infuscat pectus
illuue scabrũ. Hȩc malo stultissi¬
me tota ipse tͥ addidisti. ñ inerant
in his que tibi casus muexerat. Et
quidem in ueterato malo cũ tumor
animi resedisset. ẽ aut̃ egritudo ut
docebo mopimione mali recentis.
S me uidelicet res regni desiderio
ñ filie. Illam enimoderas ce iure
fortasse. regno ñ equo ammocare¬
bas. Est aut̃ impudens luctꝰ mero¬
re se conicientis quod imꝑare ñ li¬

Expanded text:
/ppodameam ra/ptis nanctus nu/ptiis—? /ppodameam ra/ptis nanctus nu/ptiis—? Iovis iste quidem pronepos. tamne ergo abiectus tamque fractus? Noli/te inquit hospite/s ad me adi/re, ilico i/stic, Ne co/ntagio/ mea boni/s umbrave o/bsit. Tanta vis sce/leris in co/rpore hae/ret. tu te, Thyesta, damnabis orbabisque luce propter vim sceleris alieni? quid? illum filium Solis nonne patris ipsius luce indignum putas? Refu/gere oculi, co/rpus macie exta/buit, Lacrimae/ peredere u/more exangui/s genas, Situm i/nter oris bárba paedore hórrida atque Intónsa infuscat péctus inluvié scabrum. haec mala, o stultissime Aeeta, ipse tibi addidisti; non inerant in is quae tibi casus invexerat, et quidem inveterato malo, cum tumor animi resedisset—est autem aegritudo, ut docebo, in opinione mali recentis —; sed maeres videlicet regni desiderio, non filiae. illam enim oderas, et iure fortasse; regno non aequo animo carebas. est autem inpudens luctus maerore se conficientis, quod imperare non li
Abbreviated transcription (Latin):
hec duo genera uoluptas gestiens.
&c libido bonorũ opinione turban¬
tur. ut duo reliqua met᷑ & egritudo
malorũ. Nam &e metꝰ opinio mag¬
ni mali impendentis oe egritudo ẽ
opinio magni mali pꝰsentis. Et qͥdẽ
recens opiniotalis mali. ut in eo re¬
ctum uideat᷑ eẽ angi. Idaut est ut
is quidoleat oportere opinet᷑ se do¬
lere. His aut̃ ꝑturbationib quas
in uita hominũ stulticia quasi qͦs¬
dam furias inmittit. atq incitat.
om̃ib uirib atq opib repugnan¬
dum ẽ. si uolumus hoc quod datũ ẽ
intȩ tranquille placideq traducere.
S cetera alias. Nunc egritudinẽ si
possumus depellamus. Idenim sit
ꝓpositum quandoquidẽ etiam tu
uideri tibi in sapientẽ cadere dixisti
quod ego nullo mͦ existimo. Tetra i
res est. misera. detestabilis om̃i con¬
tentione uelis ut ita dicã remisq
fugienda. Qualis cnĩ tibi ille iudet᷑
tantalo ꝓgnatus pelope nat᷑ qui
quondã a socero oenomao rege hi¬

Expanded text:
enera, voluptas gestiens enera, voluptas gestiens et libido, bonorum opinione turbantur, ut duo reliqua, metus et aegritudo, malorum. nam et metus opinio magni mali inpendentis et aegritudo est opinio magni mali praesentis, et quidem recens opinio talis mali, ut in eo rectum videatur esse angi, id autem est, ut is qui doleat oportere opinetur se dolere. his autem perturbationibus, quas in vitam hominum stultitia quasi quasdam Furias inmittit atque incitat, omnibus viribus atque opibus repugnandum est, si volumus hoc, quod datum est vitae, tranquille placideque traducere. Sed cetera alias; nunc aegritudinem, si possumus, depellamus. id enim sit propositum, quandoquidem eam tu videri tibi in sapientem cadere dixisti, quod ego nullo modo existimo; taetra enim res est, misera, detestabilis, omni contentione, velis, ut ita dicam, remisque fugienda. qualis enim tibi ille videtur Ta/ntalo progna/tus, Pelope na/tus, qui quondam a/ socru Oe/nomao rege Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpric ut egrotatio in corꝑe. sic egri¬
tudo in animo nom̃ ht̃ ñ seiunctũ
adolore. Igitur doloris huiꝰ origo
nobis explicanda ẽ. idẽ causa effi¬
ciens egritudinẽ inanimo tanꝙͣ
egrotationẽ in corꝑe. Nam ut me¬
dici causa morbi inuenta curatio¬
nẽ eẽ inuentam putant. sic nos
causa egritudinis repta medendi
facultatẽ repiemus. E st gͥ causa
om̃is inopinione. Nec uͦ egritudinis
solũ. s etiam reliquarũ om̃iũ ꝑtur¬
bationũ. que st̃ genere quatuor. par¬
tib plures. Nam cum om̃is ꝑturba¬
tio sit animi met᷑ uł rationis expers
uł rationẽ asꝑnans. uł rationi ñ o¬
bediens. isq motus aut boni aut ma¬
ex opinione boni. quarũ altera uo¬
luptas. gestiens. idẽ pret̾ modume¬
lata leticia opinione p̾sentis mag¬
ni alicuiꝰ boni. Altera cupiditas q̃
recte uł libido dici pot̃. que ẽ inio¬
derata appeticio opinati magnibo¬
ni.rationi non obtemꝑans. uł cu

Expanded text:
proprie, ut aegrotatio in corpore, sic aegriproprie, ut aegrotatio in corpore, sic aegritudo in animo nomen habet non seiunctum a dolore. doloris huius igitur origo nobis explicanda est, id est causa efficiens aegritudinem in animo tamquam aegrotationem in corpore. nam ut medici causa morbi inventa curationem esse inventam putant, sic nos causa aegritudinis reperta medendi facultatem reperiemus. Est igitur causa omnis in opinione, nec vero aegritudinis solum, sed etiam reliquarum omnium perturbationum, quae sunt genere quattuor, partibus plures. nam cum omnis perturbatio sit animi motus vel rationis expers vel rationem aspernans vel rationi non oboediens, isque motus aut boni aut maex opinione boni; quarum altera, voluptas gestiens, id est praeter modum elata laetitia, opinione praesentis magni alicuius boni, altera, cupiditas, quae recte vel libido dici potest, quae est inmoderata adpetitio opinati magni boni rationi non obtemperans, —ergo
Abbreviated transcription (Latin):
familiares nr̃i quib nichil ẽ ubiꝰ
nichil eruditius. nichil grauiꝰ. me¬
diocritates uł ꝑturbationũ uel
morborũ animi mͥ ñ sane ꝓbant.
Om̃e enim malũ etiã medioere ma¬
gnum ẽ. Nos aut̃ id agamꝰ ut id in
sapiente nullii sit omino. Nam ut
corpus etiam si mediocrit᷑ egrum
ẽ sanum non ẽ. sic in animo istame¬
diocritas caret fanitate. Itaq p̾cla¬
re nr̃i ut alia multa molestiã solli¬
citudinem. angorem ꝓpt̾ similitu¬
dinem corpoꝵ egrorũ egritudinẽ
nominauerunt. hoc ꝓpe modum
uerbo greci om̃em animi ꝑturba¬
tionem. appellant. uocant enim
tiadoc. idẽ morbum quicumq ẽ
motus in animo turpidꝰ. Nosme¬
lius. Egris enm corꝑib simillima
animi ẽ egritudo. at ñ similis e¬
grotationis ẽ libido ñ minodera¬
ta leticia. que ẽ uoluptas ammie¬
lata: igestiens. Ipse etiam metus
ñ ẽ morbi admodum similis quã¬
quam egritudim ẽ finitimus. S

Expanded text:
familiares nostri, quibus nihil est uberius, familiares nostri, quibus nihil est uberius, nihil eruditius, nihil gravius, mediocritates vel perturbationum vel morborum animi mihi non sane probant. omne enim malum, etiam mediocre, malum est; nos autem id agimus, ut id in sapiente nullum sit omnino. nam ut corpus, etiamsi mediocriter aegrum est, sanum non est, sic in animo ista mediocritas caret sanitate. itaque praeclare nostri, ut alia multa, molestiam sollicitudinem angorem propter similitudinem corporum aegrorum aegritudinem nominaverunt. hoc propemodum verbo Graeci omnem animi perturbationem appellant; vocant enim pa/qos, id est morbum, quicumque est motus in animo turbidus. nos melius: aegris enim corporibus simillima animi est aegritudo, at non similis aegrotationis est libido, non inmoderata laetitia, quae est voluptas animi elata et gestiens. ipse etiam metus non est morbi admodum similis, quamquam aegritudini est finitimus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uidere. Nam qui dolet reb aliciꝰ
aduersis. idem alicuius etiã scdis
dolet ut teophrastus interitũ de¬
plorans callisthenis sodalis sui
reb alexandri prosꝑis agitur. Ita¬
q dicit callistenem incidisse in ho¬
minẽ summa potentia. summaq
fortuna. s ignarum quemadmo¬
dum reb scđis uti conueniret.
Atqui quemadmodũ miscdia
egritudo ẽ. ex alterus reb aduer¬
sis. sic inuidentia egritudo ẽ ex
alterus reb scđis inquem gͥ ca¬
det misereri meundem etiã m¬
uidere. Non cadit aut̃ iuidere
in sapientem. Ergo ne misereri
quidem. Quod si agere hec refer¬
re sapiens soleret. misereri etiam
soleret. Abest gͦ asapiente egritu¬
do. Hec sic dicunt᷑ astoicis. con¬
cludunturq contortuis. S latiꝰ
aliquanto dicenda st̃ ce diffusius
sententiis tam̃ utendũ corũ po¬
tissimũ qui maxime forti. & ut
ita dicam uirili utant᷑ ratione at¬
q sententia. Nam perupatetici

Expanded text:
videre. nam qui dolet rebus alicuius videre. nam qui dolet rebus alicuius adversis, idem alicuius etiam secundis dolet, ut Theophrastus interitum deplorans Callisthenis sodalis sui, rebus Alexandri prosperis angitur, itaque dicit Callisthenem incidisse in hominem summa potentia summaque fortuna, sed ignarum quem ad modum rebus secundis uti conveniret. atqui, quem ad modum misericordia aegritudo est ex alterius rebus adversis, sic invidentia aegritudo est ex alterius rebus secundis. in quem igitur cadit misereri, in eundem etiam invidere; non cadit autem invidere in sapientem: ergo ne misereri quidem. quodsi aegre ferre sapiens soleret, misereri etiam soleret. abest ergo a sapiente aegritudo. Haec sic dicuntur a Stoicis concludunturque contortius. sed latius aliquando dicenda sunt et diffusius; sententiis tamen utendum eorum potissimum, qui maxime forti et, ut ita dicam, virili utuntur ratione atque sententia. nam Peripatetici,
Abbreviated transcription (Latin):
iraticupere a quo lesus uideat᷑ ei
quam maximum dolorem mure¬
re qui aut̃ id concupierit. eum ne¬
cesse ẽ si id consecutus sit magno
pere letari ex quo fit. ut alieno ma¬
lo gaudeat. Quł qm̃ non cadit in
sapientem. ne ut irascatur quidẽ
cadit. Sin aut̃ caderet in sapien¬
tem egritudo. caderet etiam ira-¬
cundia. Qua qm̃ uacat. egritudi¬
ne etiam uacabit. Etenĩ si sapiens
in egritudinem icidere posset.
posset etiam inmiscđiam. posset
in inuidentiam. Non dixi in mui¬
diam. que tum ẽ cum inuidetur.
Ab inuidendo aut̃ inuidentia re¬
cte dici pot̾. ut esfugiamus ambi¬
guum nom inuidie. quod uerbũ
ductum ẽ animis intuendo fortu¬
nam alterus. ut ẽ in menalippo.
Ouisnam florem liberum inuidit
meum. Male latine uidetur. s p̾¬
clare actius. Ut enĩ uidere sic mui¬
dere florem rectius quam florinos
consuetudine ꝓhibem. poeta uis
suum tenuit ce dixit audatius.¬
Cadit gͥ in eundẽ &e misereri & in¬

Expanded text:
irati cupere, a quo laesus videatur, ei irati cupere, a quo laesus videatur, ei quam maxumum dolorem inurere. qui autem id concupierit, eum necesse est, si id consecutus sit, magno opere laetari. ex quo fit, ut alieno malo gaudeat; quod quoniam non cadit in sapientem, ne ut irascatur quidem cadit. sin autem caderet in sapientem aegritudo, caderet etiam iracundia; qua quoniam vacat, aegritudine etiam vacabit. Etenim si sapiens in aegritudinem incidere posset, posset etiam in misericordiam, posset in invidentiam non dixi invidiam, quae tum est, cum invidetur; ab invidendo autem invidentia recte dici potest, ut effugiamus ambiguum nomen invidiae. quod verbum ductum est a nimis intuendo fortunam alterius, ut est in Melanippo: quisnam florem liberum invidit meum? male Latine videtur, sed praeclare Accius; ut enim videre, sic invidere florem rectius quam flori. nos consuetudine prohibemur; poëta ius suum tenuit et dixit audacius—cadit igitur in eundem et misereri et in
Abbreviated transcription (Latin):
nichil melius et̾ra. nequitia ab
eo ce sierit hoc fortasse durus.
s temerius iussisse uidem᷑ si ni¬
chil sit ab eo quod necquicqua ẽ.
in tali homine exquo idem ni¬
cesse est ec̃ constantem. qui aut̃
constans quietum. Qui quietꝰ.
ꝑturbatione om̃i uacuũ. Ergo
etiam egritudine. & sunt illa sa¬
pientis. Aberit gͥ a sapiente egri¬
tudo. Itaq non inscite eracleotes
dionisius ad ea disputat que ap̃
homerũ achilles querit᷑ hoc ut
opmor mͦ. Corq meũ penitꝰ tur¬
gescit tristib iris. Cum decore
atq om̃i mc orbatum laude re¬
cordor. Nam manus affecta rec¬
te est cum intimore ẽ: Aut nũ
aliquod quippiã m̃brum tumi¬
dum ac turgidum ñ uitiose se
ht̃: Sic gͥ inflatus & tumens ani¬
mus inuitio ẽ. Sapientis aut̃ ani¬
mus semꝑ uacat. uitio. nunqͣ
turgescit. niꝗͣ tumet. At iratꝰ
animꝰ eiusmodi ẽ. Nunquã gͥ
sapiens irascitur nam si irascitur
etiam concupiscit ꝓprium ẽ enĩ

Expanded text:
nihil melius e terra, nequitia ab nihil melius e terra, nequitia ab eo etsi erit hoc fortasse durius, sed temptemus: lusisse putemur, si nihil sit ab eo, quod nequicquam est in tali homine, ex quo idem nicesse est esse constantem; qui autem constans, quietum; qui quietus, perturbatione omni vacuum, ergo etiam aegritudine. et sunt illa sapientis: aberit igitur a sapiente aegritudo. Itaque non inscite Heracleotes Dionysius ad ea disputat, quae apud Homerum Achilles queritur hoc, ut opinor, modo: Corque meum penitus turgescit tristibus iris, Cum decore atque omni me orbatum laude recordor. num manus adfecta recte est, cum in tumore est, aut num aliud quodpiam membrum tumidum ac turgidum non vitiose se habet? sic igitur inflatus et tumens animus in vitio est. sapientis autem animus semper vacat vitio, numquam turgescit, numquam tumet; at irati animus eius modi est: numquam igitur sapiens irascitur. nam si irascitur, etiam concupiscit; proprium est enim
Abbreviated transcription (Latin):
stinentia. om̃is innocentia. que
apud grecos usitatũ nom̃ nullũ
habet. s habere pot̾ asa ase iatl.
nam ẽ innocentia affectio talis ani-¬
mi que noceat nemini. Reliquas &
uirtutes frugalitas continet. Que
pisonis cognom̃ tanto ope lauda¬
tum. S quia nec qui ꝓpt̾ metũ p̃¬
sidium reliquit quod ẽ ignauiȩ.
nec qui ꝓpt̾ auariciã clam. Depo¬
fitum ñ reddidit. qͦd ẽ inusticie.
nec qui ꝓpt̾ temeritatẽ male rẽ
gessit. quod stulticie frugi appel¬
lari solet. Eo tris uirtutes forti¬
tudinem iusticiã prudentiam
frugalitas complexa ẽ.:⁊ si hoc qͥ¬
dem commune ẽ uirtutũ. om̃is
enĩ int se nexe & uigate sunt.
Reliqua gͥ ce quarta uirt᷑ ut sit
ipsa frugalitas. eius enĩ uidetur
eẽ ꝓprium motꝰ animi appeten¬
tis regere & sedare. semꝑq auer¬
santem libidini moderatã in
om̃i re seruare constantiã. Cui
contrariũ uitiũ nequitia dicit᷑.
Frugalitas ut opmor afruge qͣ

Expanded text:
stinentia, omnis innocentia quae stinentia, omnis innocentia quae apud Graecos usitatum nomen nullum habet, sed habere potest abla/beian; nam est innocentia adfectio talis animi quae noceat nemini—reliquas etiam virtutes frugalitas continet. quaePisonis cognomen tanto opere laudatum. sed quia, nec qui propter metum praesidium reliquit, quod est ignaviae, nec qui propter avaritiam clam depositum non reddidit, quod est iniustitiae, nec qui propter temeritatem male rem gessit, quod est stultitiae, frugi appellari solet, eo tris virtutes, fortitudinem iustitiam prudentiam, frugalitas complexa est etsi hoc quidem commune est virtutum; omnes enim inter se nexae et iugatae sunt: reliqua igitur et quarta virtus sit ipsa frugalitas. eius enim videtur esse proprium motus animi adpetentis regere et sedare semperque adversantem libidini moderatam in omni re servare constantiam. cui contrarium vitium nequitia dicitur. frugalitas, ut opinor, a fruge, qua
Abbreviated transcription (Latin):
manas despicere atq infra sepositas
arbitrari. Despicere aut̃ nemo pot̾
cas res ꝓpt̾ quas egritudine affici
pot̃. Ex quo efficitur fortẽ uirum
egritudine nunquã affici. Om̃s aũ
sapientes fortes. ñ cadit gͥ in sapien¬
tem egritudo. Et quemadmodũ o¬
culus conturbatꝰ non ẽ affectꝰ ꝓbe
ad suum munꝰ. fungendũ & reliq̃
partes totum ue corpꝰ. statu cum
ẽ motum deẽ officio suo & muneri.
sic conturbatꝰ animꝰ ñ ẽ aptꝰ ad ęxe¬
quendũ munꝰ suũ. Munꝰ aut̃ ani¬
mi ẽ ratione uti bñ &e sapientis a¬
nimus ita semp affectus ẽ ut ratio¬
Ueri etiam simile illud ẽ qui sit tẽ¬
CyNtin uocant quam soleo cqͥdẽ
tum temꝑantiã tum moderan¬
tionẽ appellare ñnunquam etiã
modestiam. S haud scio an recte
ea uirtus frugalitas appellari possit
quod angustius apud grecos ualet
qui frugi homines xp̃n cyaioyc
appellant idest tantum modo uti¬
les. At illud ẽ latius. Om̃is enĩ ab¬

Expanded text:
manas despicere atque infra se positas manas despicere atque infra se positas arbitrari. despicere autem nemo potest eas res, propter quas aegritudine adfici potest; ex quo efficitur fortem virum aegritudine numquam adfici. omnes autem sapientes fortes: non cadit igitur in sapientem aegritudo. Et quem ad modum oculus conturbatus non est probe adfectus ad suum munus fungendum, et reliquae partes totumve corpus statu cum est motum, deest officio suo et muneri, sic conturbatus animus non est aptus ad exequendum munus suum. munus autem animi est ratione bene uti; et sapientis animus ita semper adfectus est, ut ratioacabit. Veri etiam simile illud est, qui sit temsu/nhn vocant, quam soleo equidem tum temperantiam, tum moderationem appellare, non numquam etiam modestiam; sed haud scio an recte ea virtus frugalitas appellari possit, quod angustius apud Graecos valet, qui frugi homines xrhsi/mous appellant, id est tantum modo utilis; at illud est latius; omnis enim ab
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ idem ẽ uidens. qm̃ confidens mala
consuetudine loquendi in uitio po¬
nitur ductum uerbũ a confidendo
qͦd laudis ẽ. Qui aut̃ ẽ fidens. is ꝓfe¬
cto non extimescit. Discrepat enĩ a
tim̃do confidere. Atqui inquẽ cadit
egritudo. incundẽ timor. Quarum
enĩ rerum p̾sentia sumꝰ in egritudi¬
ne. easdem impendentes & uenien¬
tes timemꝰ. ita fit ut fortitudini egͥ¬
tudo repugnet. Herisimile ẽ gͥ in qͦ
cadat egritudo cadere meund̃e ti¬
morem:⁊ infractionẽ quanda animi
&e demissionẽ. Que in quẽ cadunt i
eundem cadit ut seruiat ut uictũ
siquando ec̃ se fateat᷑. Que qui reci¬
pit recipiat idem necesse ẽ. timidi¬
tatem & ignauiã. Non cadunt aut̃
hec inuirum fortem. G ne egritudo
quidẽ. at nemo sapiens nͥ fortis.: Nõ
cadit in sapientẽ egritudo. Pret̾ea
necesse ẽ qui fortis sit eund̾e ẽẽ ma¬
gni animi. Qui magni animi sit in¬
uictum. Qui inuictus sit eũ res hu¬

Expanded text:
est, idem est fidens quoniam confidens mala est, idem est fidens quoniam confidens mala consuetudine loquendi in vitio ponitur, ductum verbum a confidendo, quod laudis est. qui autem est fidens, is profecto non extimescit; discrepat enim a timendo confidere. atqui, in quem cadit aegritudo, in eundem timor; quarum enim rerum praesentia sumus in aegritudine, easdem inpendentes et venientes timemus. ita fit ut fortitudini aegritudo repugnet. veri simile est igitur, in quem cadat aegritudo, cadere in eundem timorem et infractionem quidem animi et demissionem. quae in quem cadunt, in eundem cadit, ut serviat, ut victum, si quando, se esse fateatur. quae qui recipit, recipiat idem necesse est timiditatem et ignaviam. non cadunt autem haec in virum fortem: igitur ne aegritudo quidem. at nemo sapiens nisi fortis: non cadet ergo in sapientem aegritudo. Praeterea necesse est, qui fortis sit, eundem esse magni animi; qui magni animi sit, invictum; qui invictus sit, eum res hu
Abbreviated transcription (Latin):
nec potest ulla ẽẽ nec debet. nec e¬
grotassem si inqͥd fuerat sensus
adsit siue secetur quid siue auellat᷑
acorpe. Nam istud nichil dolere.
ñ sine magna mercede contingit.
mimanitatis manimo. stuporis
in corpe. S uideamꝰ nechec oratio
sit hominũ assentantiũ. Nos aut̃
re miseriarũ. s om̃s radicũ fibras
euellere. Iam̃ aliqͥd relinquet᷑ fortas¬
se ita sunt alte stirpes stulticie. s
relinquet᷑ id solum qͦd necessariũ¬
erit. illud quide sic habeto nͥ sana¬
tus ammus sit. Quod sine philo¬
sophia fieri ñ pot̾ finẽ miseriarũ nul¬
damus nos ei curandos. sanabimͣ si
uolemus. Et ꝓgrediar quid̾ẽ longuis
ñ enĩ de egritudine solũ quanqͣ id
quidẽ primũ. s de om̃i animi ut e¬
go posui ꝑturbatione morbo ut gre¬
ci uolunt explicabo. Et primo si pla¬
cet stoicorũ more agamꝰ. Qui breuit̃
astringere solent argumta. deinde
nr̃o institito uagabim᷑. Quid fortis

Expanded text:
nec potest ulla esse nec debet. ne aenec potest ulla esse nec debet. ne aegrotus sim; si inquit fuero, sensus adsit, sive secetur quid sive avellatur a corpore. nam istuc nihil dolere non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, stuporis in corpore. sed videamus ne haec oratio sit hominum adsentantium nostrae inre miseriarum, sed omnis radicum fibras evellere. tamen aliquid relinquetur fortasse; ita sunt altae stirpes stultitiae; sed relinquetur id solum quod erit necessarium. Illud quidem sic habeto, nisi sanatus animus sit, quod sine philosophia fieri non potest, finem miseriarum nuldamus nos ei curandos: sanabimur, si volemus. et progrediar quidem longius: non enim de aegritudine solum, quamquam id quidem primum, sed de omni animi, ut ego posui, perturbatione, morbo, ut Graeci volunt, explicabo. et primo, si placet, Stoicorum more agamus, qui breviter astringere solent argumenta; deinde nostro instituto vagabimur. Qui fortis
Abbreviated transcription (Latin):
timore uł timore moueat᷑ quo ge¬
nere athamantẽ alemonẽ aiacem
orestem furere dicimꝰ qui ita sit af¬
tum si insanꝰ. s si furiosus eẽ mei¬
pit. Stulticiam enĩ censuerunt
inconstantiã idẽ sanitate uacan¬
tem. posset tam̃ mediocritatẽ of¬
ficiorum & inte cõmumem cultũ
atq usitatũ. furorẽ aut̃ eẽ rati st̃
m̃tis ad omia recitatem. Quod cũ
mauis cẽt uideaturq insania tam
ciusmodi ẽ ut furor in sapientẽ ca¬
dere possit ñ possit insania. s hȩc
alia questio ẽ nos ad ꝓpositũ reuer¬
tamur. Cadere opmor in sapientẽ
ita existimo. Humanũ id quidẽ
quod ita existumas. nos enĩ filice
nati sumꝰ. s ẽ naturabile in ani¬
mis tenerũ quiddam atq molle
qͦd egritudine quasi tempestate
quatiat᷑. Nec absurde crantor ille
qui nr̃a achademia uł inprimis
fuit nobilis. Minime inqͥt assen¬
tior. hec qui istam nescio quã indo¬
lentiam magnopere laudant. qui

Expanded text:
timore vel dolore moveatur; quo getimore vel dolore moveatur; quo genere Athamantem Alcmaeonem Aiacem Orestem furere dicimus. qui ita sit adtum si insanus, sed si furiosus escit. stultitiam enim censuerunt constantia, id est sanitate, vacantem posse tamen tueri mediocritatem officiorum et vitae communem cultum atque usitatum; furorem autem esse rati sunt mentis ad omnia caecitatem. quod cum maius esse videatur quam insania, tamen eius modi est, ut furor in sapientem cadere possit, non possit insania. sed haec alia quaestio est; nos ad propositum revertamur. Cadere, opinor, in sapientem ita existimo. Humanum id quidem, quod ita existumas. non enim silice nati sumus, sed est naturale in animis tenerum quiddam atque molle, quod aegritudine quasi tempestate quatiatur, nec absurde Crantor ille, qui in nostra Academia vel in primis fuit nobilis, minime inquit adsentior is qui istam nescio quam indolentiam magno opere laudant, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitur. S id alias. nc̃ quod instat.
Totum gͥ id qͦd querimꝰ quid &e qͣ¬
le sit uerbi uis ipsa declarat. Pos
enĩ sanos qm̃ intelligi necesse est
quorũ motu quasi morbo ptur¬
bata nullo sit. qͥ contra affecti st̃
hos insanos appellari necesse est
Itaq nichil melius quã qͦd ẽ in
consuctudine sermonis latinic᷑
exisse ex potestate dicimꝰ cos qui
effreuati dicuntur aut libidine aut
nacundia quanquã ipsa iracundia
libidinis ẽ pars. Sic enĩ definitur
iracundia. ulciscendi libido. Qui gͥ
num totius animi anatura tribu¬
tum ẽ. greci aut̃ manianunde ap¬
pellant ñ facile dixerim ea tamẽ
ipsa distinguimꝰ nos melius ꝙ ille
hanc enim insaniam que iuncta
stulticia patet latius a furore dis¬
uingimꝰ. greci uolunt illi quidẽ
s parum ualent quẽ nos uerbofu¬
rorem melancholian illi uocant
quasi uero atrabili solum mensac
ñ sepe uł iracundia grauiora uel

Expanded text:
perietur; sed id alias, nunc, quod instat. perietur; sed id alias, nunc, quod instat. totum igitur id quod quaerimus quid et quale sit, verbi vis ipsa declarat. eos enim sanos quoniam intellegi necesse est, quorum mens motu quasi morbo perturbata nullo sit, qui contra adfecti sint, hos insanos appellari necesse est. itaque nihil melius, quam quod est in consuetudine sermonis Latini, cum exisse ex potestate dicimus eos, qui ecfrenati feruntur aut libidine aut iracundia— quamquam ipsa iracundia libidinis est pars; sic enim definitur: iracundia ulciscendi libido—; qui ignum totius animi a natura tributum est. Graeci autem mani/an unde appellent, non facile dixerim; eam tamen ipsam distinguimus nos melius quam illi. hanc enim insaniam, quae iuncta stultitiae patet latius, a furore disiungimus. Graeci volunt illi quidem, sed parum valent verbo: quem nos furorem, melagxoli/an illi vocant; quasi vero atra bili solum mens ac non saepe vel iracundia graviore vel
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s insipientes gͥ insaniunt.
Sanitatem enĩ animorũ positã
intranquillitate quad̾a constã¬
tia que censebant. his reb m̃tẽ
uacuam appellarũt insamã ꝓpt̾¬
ea quod in ꝑturbato animo sicut
in corpe sanitatis cẽ non possit.
Nec minus illud acute qͦd animi
affectionẽ lumine mtis carentẽ
nominauerunt. am̃tiam. eand̃¬
q dem̃tiam. ex quo intelligndũ
c̃ cos qui hec reb nomina posue¬
runt senfisse hoc idem qͦd asoc᷑¬
te acceptum diligent᷑ stoici re¬
tinuerunt om̃s insipientes ẽẽ
ñ sanos. Qu ẽ enĩ animꝰ inaliqͦ
morbo. morbos aut̃ hos ꝑturba¬
tos motꝰ ut mͦ dixi philosophi
appellant. ñ maius ẽ sanus ꝗͣ
id corpus quord inmorbo ẽ. itafit.
ut sapientia sanitas sit animi.
Insipientia aut̃ quasi insanitas
quedam que ẽ insania. eademq
dem̃tia. multoq meliꝰ hec nota¬
ta sunt uerbis latinis ꝙ grecis
quod alus quoq multis locis re¬

Expanded text:
omnes insipientes igitur insaniunt. omnes insipientes igitur insaniunt. sanitatem enim animorum positam in tranquillitate quadam constantiaque censebant; his rebus mentem vacuam appellarunt insaniam, propterea quod in perturbato animo sicut in corpore sanitas esse non posset. nec minus illud acute, quod animi adfectionem lumine mentis carentem nominaverunt amentiam eandemque dementiam. ex quo intellegendum est eos qui haec rebus nomina posuerunt sensisse hoc idem, quod a Socrate acceptum diligenter Stoici retinuerunt, omnis insipientes esse non sanos. qui est enim animus in aliquo morbo—morbos autem hos perturbatos motus, ut modo dixi, philosophi appellant—, non magis est sanus quam id corpus quod in morbo est. ita fit ut sapientia sanitas sit animi, insipientia autem quasi insanitas quaedam, quae est insania eademque dementia; multoque melius haec notata sunt verbis Latinis quam Graecis. quod aliis quoque multis locis re
Abbreviated transcription (Latin):
optemꝑantes. Nos aut̃ hos eosdẽ
motus concitati animi recte ut
opinor ꝑturbationes dixermmꝰ
morbos aut̃ ñ satis usitate nͥ quid
aliud tͥ uidetur. Michi uͦ isto mͦ.
heccine gͥ cadere in sapientẽ pu¬
tas. Prorsus existimo. ne ista glo¬
riosa sapientia ñ magno estimã¬
da ẽ. Siquidẽ non multũ differt
ab insania. Quid tͥ om̃is ne animi
cõmotio uidetur insania. Non
michi quidem soli. s id qͦd admi¬
rari sepe soleo maiorib quoq
nr̃is hoc ita uisum intellegom¬
ultis scłis ante socraten. aquo ħ
om̃is que ẽ deuita & de morib
philosophia manauit. Quonam
tandem modo: quia nom̃ insaniȩ
significat m̃tis egrotationẽ & mor¬
bum id c̃ insanitatẽ & egrotum
animũ quam appellarunt insa¬
niam. Om̃is aut̃ ꝑturbationes
animi morbos philosophi appel¬
lant. negantq stultum quenꝗͣ
his morbis uacare. Qui aut̃ in mor¬
bo sunt. sani ñ sunt. Et om̃ium
insipientiũ animi in morbo st̃.

Expanded text:
obtemperantis, nos autem hos eosdem obtemperantis, nos autem hos eosdem motus concitati animi recte, ut opinor, perturbationes dixerimus, morbos autem non satis usitate, nisi quid aliud tibi videtur. Mihi vero isto modo. Haecine igitur cadere in sapientem putas? Prorsus existimo. Ne ista gloriosa sapientia non magno aestimanda est, siquidem non multum differt ab insania. Quid? tibi omnisne animi commotio videtur insania? Non mihi quidem soli, sed, id quod admirari saepe soleo, maioribus quoque nostris hoc ita visum intellego multis saeculis ante Socratem, a quo haec omnis, quae est de vita et de moribus, philosophia manavit. Quonam tandem modo? Quia nomen insaniae significat mentis aegrotationem et morbum, id est insanitatem et aegrotum animum, quam appellarunt insaniam. omnis autem perturbationes animi morbos philosophi appellant negantque stultum quemquam his morbis vacare. qui autem in morbo sunt, sani non sunt; et omnium insipientium animi in morbo sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dicina philosophia cuius auxili¬
um ñ ut in corpis morbis peten
met ipsi nobis mederi possimꝰ e
laborandũ. Quanquã de uniu̾sa
philosophia quanto ope & expe¬
tenda cẽt & colenda satis ut ar¬
bitror dictum ẽ inhortensio. De
maximis aut̃ reb nichil ferre in¬
t̃misimꝰ postea nec disputare nec
scribere. His aut̃ libris exposita
sunt ca ꝙ a nobis cum familiaribꝰ
nr̃is intusculano erant disputa
disputationis hoc t̾cium uolum̃
efficiet. Ut enĩ inachademia nr̃a
descendimꝰ inclinato iam in post¬
meridianum tempus die popos¬
ci eorum aliquem qui aderant
causam disserendi. Tum res acta
fic est. Uidetur mͥ cadere in sapi¬
entem egritudo. Num reliquȩ
quoq ꝑturbationes animi. for¬
midmes. libidines. iracundie
hec enĩ fere sunt eiusmodi quȩ
greci pathe appellant ego poterã
morbos. & id uerbũ eẽt e uerbo s
in consuctudinẽ nr̃am ñ cadet.
Nam misereri inuidere gestire
pellant motus anmi rationi ñ

Expanded text:
dicina, philosophia; cuius auxilidicina, philosophia; cuius auxilium non ut in corporis morbis petendmet ipsi nobis mederi possimus, elaborandum est. Quamquam de universa philosophia, quanto opere et expetenda esset et colenda, satis, ut arbitror, dictum est in Hortensio. de maxumis autem rebus nihil fere intermisimus postea nec disputare nec scribere. his autem libris exposita sunt ea quae a nobis cum familiaribus nostris in Tusculano erant disputatdisputationis hoc tertium volumen efficiet. ut enim in Academiam nostram descendimus inclinato iam in postmeridianum tempus die, poposci eorum aliquem, qui aderant, causam disserendi. tum res acta sic est: Videtur mihi cadere in sapientem aegritudo. Num reliquae quoque perturbationes animi, formidines libidines iracundiae? haec enim fere sunt eius modi, quae Graeci pa/qh appellant; ego poteram morbos, et id verbum esset e verbo, sed in consuetudinem nostram non caderet. nam misereri, invidere, gestire, pellant, motus animi rationi non
Abbreviated transcription (Latin):
absint ab insania. Quod insipientibꝰ
contingit om̃ib his nulla ẽ ne ad¬
hibenda ratio. Utrum quod minus
noceant anuni egrotationes quã
corpis an quod corꝑa curari pos¬
sint animorum. medicina nulla
sit. At & morbi pnitiosiores płesq
sunt animi quam corpis: hi enĩ
ipsi odiosi sunt quod ad animum
ꝑtinent eumq sollicitant. animꝰ¬
q eger ut ait ennius semꝑ errat
neq pati neq ꝑpeti pot̾ cupere
nunquam desinit. Quib duob
morbis ut omittam alios egri¬
tudine &e cupiditate qui tande
possunt in corpe ẽẽ grauiores:
Qui uõ ꝓbari potest ut sibi mede¬
ri animus non possit cum ipsã
medicinã corꝑis animꝰ inuene¬
rit: cumq ad corpum sanatio¬
nem multum ipsa corꝑa &e nat᷑a
ualeat. nec om̃is qui curari pas¬
si sunt. continuo etiam conua¬
lescant animi aut̃ qui se sanari
uoluerunt p̾ceptisq sapientiũ
paruerint sine ulla dubitatione
sanentur. Est ꝓfecto anuni me¬

Expanded text:
absint ab insania, quod insipientibus absint ab insania, quod insipientibus contingit omnibus, is nullane est adhibenda curatio? utrum quod minus noceant animi aegrotationes quam corporis, an quod corpora curari possint, animorum medicina nulla sit? at et morbi perniciosiores pluresque sunt animi quam corporis; hi enim ipsi odiosi sunt, quod ad animum pertinent eumque sollicitant, animusque aeger, ut ait Ennius, semper errat neque pati neque perpeti potest, cupere numquam desinit. quibus duobus morbis, ut omittam alios, aegritudine et cupiditate, qui tandem possunt in corpore esse graviores? qui vero probari potest ut sibi mederi animus non possit, cum ipsam medicinam corporis animus invenerit, cumque ad corporum sanationem multum ipsa corpora et natura valeat nec omnes, qui curari se passi sint, continuo etiam convalescant, animi autem, qui se sanari voluerint praeceptisque sapientium paruerint, sine ulla dubitatione sanentur? est profecto animi me
Abbreviated transcription (Latin):
inanitate uersatur. Consectat᷑q:
nullam eminentẽ effigiem uirtu¬
tis s ad umbratam imaginẽ głe.
Est enĩ gła solida quedã res exp̃ssa
ñ adumbrata ea consentiens hono
rum laus incorrupta uox bene u¬
dicantiũ de excellente uirtute. Fa
uirtuti resonat tanquã imago głe.
que quia recte factorũ plerumq
comes ẽ. non ẽ bonis uiris repudi¬
anda. illa aut̃ que se eius uitatricẽ
ẽẽ uult temeraria. atq inconfidera¬
ta:⁊ plerumq peccatorũ uiciorũq
laudatrix fama popłaris. simula¬
tione honestatis formã eius pulcͥ¬
tudinemq corrumpit. Qua ceci¬
tate homines cum queda etiam
p̾clara cuꝑent eaq nescirent nec
ubi nec qualia eẽnt. funditꝰ alit e¬
uerterunt suas ciuitates alii ipsi
occiderunt. Atq hi quidẽ optima
petentes ñtam uoluntate quam
cursus errore falluntur.quid qui
pecumie cupiditate qui uolupta¬
tum libidine feruntur. Quorumq
ita ꝑturbant᷑ animi ut ñ multũ

Expanded text:
inanitate versatur consectaturque inanitate versatur consectaturque nullam eminentem effigiem virtutis, sed adumbratam imaginem gloriae. est enim gloria solida quaedam res et expressa, non adumbrata; ea est consentiens laus bonorum, incorrupta vox bene iudicantium de excellenti virtute, ea virtuti resonat tamquam imago; quae quia recte factorum plerumque comes est, non est bonis viris repudianda. illa autem, quae se eius imitatricem esse volt, temeraria atque inconsiderata et plerumque peccatorum vitiorumque laudatrix, fama popularis, simulatione honestatis formam eius pulchritudinemque corrumpit. qua caecitate homines, cum quaedam etiam praeclara cuperent eaque nescirent nec ubi nec qualia essent, funditus alii everterunt suas civitates, alii ipsi occiderunt. atque hi quidem optuma petentes non tam voluntate quam cursus errore falluntur. quid? qui pecuniae cupiditate, qui voluptatum libidine feruntur, quorumque ita perturbantur animi, ut non multum
Abbreviated transcription (Latin):
autem simul atq editi in lucem &
fuscepti fumꝰ in om̃i continuo pra¬
uitate. ⁊ insumma opinionũ puer¬
sitate uersamur. ut pene cũ lacte
nutricis errorẽ suxxisse uideamur.
cum uͦ parentib redditidemũ ma¬
gistris traditi sumus. tum ita uariis
imbuimur errorib ut uanitati ueri¬
tas. & opmiom confirmata natura
ipsa cedat. Accedunt etia poete qui
cũ magnã spetiem doctrine sapiẽ¬
tieq p̾se tulerunt. audiunt᷑ legunt᷑.
ediscunt᷑ & inherescunt penitꝰ in
m̃tib Cum uo accedit eodem quasi
maximꝰ quidã magister popłs atq
multitudo tum plane inficim opi¬
nionũ prauitate anaturaq descisci¬
mus. ut nobis optime nat᷑am inui¬
disse uideant᷑ qui nichil melus ho¬
mini. nichil magis expetendũ. i¬
chil p̾stantius honorib impiis po¬
pulari gloria iudicauerunt. Ad quã
fertur optumꝰ quisq ueramq illã
honestatem expetens. quã una na¬
tura maxime inquirit in summa

Expanded text:
autem, simul atque editi in lucem et autem, simul atque editi in lucem et suscepti sumus, in omni continuo pravitate et in summa opinionum perversitate versamur, ut paene cum lacte nutricis errorem suxisse videamur. cum vero parentibus redditi, dein magistris traditi sumus, tum ita variis imbuimur erroribus, ut vanitati veritas et opinioni confirmatae natura ipsa cedat. accedunt etiam poëtae, qui cum magnam speciem doctrinae sapientiaeque prae se tulerunt, audiuntur leguntur ediscuntur et inhaerescunt penitus in mentibus. cum vero eodem quasi maxumus quidam magister populus accmultitudo, tum plane inficimur opinionum pravitate a naturaque desciscimus, ut nobis optime naturae vim vidisse videantur, qui nihil melius homini, nihil magis expetendum, nihil praestantius honoribus, imperiis, populari gloria iudicaverunt. ad quam fertur optumus quisque veramque illam honestatem expetens, quam unam natura maxime anquirit, in summa
Abbreviated transcription (Latin):
constemus ex
anima
et corꝑe corꝑis curandi tuendiq
causa quesita sit. ars eius atq uti¬
litas deorum inmortaliũ inuen¬
tiomi consecrata. animi aut̃ medi¬
cina nec tam desiderata sit anteꝙͣ
inuenta nec tam culta postea qͦ
cognita ẽ. nec tam multis grata
& ꝓbata plurib etiam suspecta
& miisa: An quod corꝑis grauita¬
tem & dolorẽ anima iudicamꝰ ani¬
mi morbũ corpe ñ sentimꝰ: Ita fit
ut animꝰ de se ipse tum uidicet cũ
id ipsum quo udicatur egrotet. qͦd¬
si talis nos natura genuisset. ut eã
ipsam intueri & ꝑspicere eademq
optima duce cursũ uite conficere
possemꝰ. haud erat sane qͦd quisquã
ratione ac doctrina requireret. Nẽ
paruulos nobis dedit igniculos.
quos celerit̾ malis morib opinionib¬
q deprauatis sic restinguimꝰ. ut nus¬
quã nature lum̃ apparcat. Siet enim
ingeniis nr̃is semina innata uitutũ.
Que si adolescere liceret. ipsa nos adbe¬
atam uitã natura ꝑduceret. Nunc

Expanded text:
constemus ex animo et corpore, corporis curandi tuendique causa quaesita sit ars atque eius utilitas deorum inmortalium inventioni consecrata, animi autem medicina nec tam desiderata sit, ante quam inventa, nec tam culta, posteaquam cognita est, nec tam multis grata et probata, pluribus etiam suspecta et invisa? an quod corporis gravitatem et dolorem animo iudicamus, animi morbum corpore non sentimus? ita fit ut animus de se ipse tum iudicet, cum id ipsum, quo iudicatur, aegrotet. Quodsi talis nos natura genuisset, ut eam ipsam intueri et perspicere eademque optima duce cursum vitae conficere possemus, haut erat sane quod quisquam rationem ac doctrinam requireret. nunc parvulos nobis dedit igniculos, quos celeriter malis moribus opinionibusque depravati sic restinguimus, ut nusquam naturae lumen appareat. sunt enim ingeniis nostris semina innata virtutum, quae si adolescere liceret, ipsa nos ad beatam vitam natura perduceret. nunc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc temꝑe putaui eẽ dicenda. sed
tu fortasse in sententia ꝑmanes. Mi¬
nime uero. meq biduo duarum
reruni quas maxime timebam
spero liberatum metu. Cras ergo
ad clepsidram. sic enĩ diximus s
tibi hoc uideo non posse debeo. Ita
prorsus. ⁊ illud quidem ante meri¬
diem hoc eodem tempe sic faciemꝰ.
tuisq optimis studiis obsequem᷑.¬

Expanded text:
hoc tempore putavi esse dicenda. sed hoc tempore putavi esse dicenda. sed tu fortasse in sententia permanes. Minime vero, meque biduo duarum rerum, quas maxime timebam, spero liberatum metu. Cras ergo ad clepsydram; sic enim diximus, et tibi hoc video non posse deberi. Ita prorsus; et illud quidem ante meridiem, hoc eodem tempore. Sic faciemus tuisque optumis studiis obsequem
Abbreviated transcription (Latin):
lum dolorem. aut etiã si quicqͥd
as ꝑum alienumq natura sit. id
appellari placeat malũ tantulũ¬
tam̃ eẽ ut auirtute ita obruat᷑ ut
nusquã apparcat. que meditare ꝙ. se
dies & noctes. Latius enĩ manabit
hec ratio & aliquanto maiore locũ
quã de uno dolore occupait. Nam
si om̃ia fugiende turpitudinis ad¬
ipiscendeq honestatis causa faciemꝰ.
non mͦ stimulos doloris. s etiam ful¬
mina fortune contempnamꝰ lice¬
bit p̾sertim cum paratum sit illud
ex hesterna disputatione ꝑfugiũ.
Ut enĩ sicui nauiganti p̾dones in
sequantur ds̃q qui dixerit ei eice
te e naui p̾sto ẽ qui excipiat. uł del¬
phinus atarionẽ met. sinncum uł
equipelopis ille neptunii. Ou per
undas currus suspensos rapuisse
dicuntur excipient te & quo uelis
ꝑferent. omnẽ omittamꝰ timorem.
Sicur gentib aspis &e odiosis doloribꝰ
si tanti ñ sint ut ferendi sint qͦ sint
quo fugiendĩ ut uides. Hec ferre

Expanded text:
lum dolorem aut, etiamsi, quicquid lum dolorem aut, etiamsi, quicquid asperum alienumque natura sit, id appellari placeat malum, tantulutamen esse, ut a virtute ita obruatur, ut nusquam appareat. quae meditare quaeso dies et noctes. latius enim manabit haec ratio et aliquanto maiorem locum quam de uno dolore occupabit. nam si omnia fugiendae turpitudinis adipiscendaeque honestatis causa faciemus, non modo stimulos doloris, sed etiam fulmina fortunae contemnamus licebit, praesertim cum paratum sit illud ex hesterna disputatione perfugium. ut enim si cui naviganti, praedones si insequantur, deus qui dixerit: eice te navi; praesto est qui excipiat: vel delphinus, ut Arionem Methymnaeum, vel equi Pelopis illi Neptunii, qui per undas currus suspensos rapuisse dicuntur, excipient te et quo velis perferent, omnem omittat timorem, sic urguentibus asperis et odiosis doloribus, si tanti sint, ut ferendi non sint, quo sit confugiendum, tu vides. Haec fere
Abbreviated transcription (Latin):
meditemur illudut hec pacien¬
tia dolorum quamsepe animi in¬
tentione dixi eẽ firmanda. inoĩ
genere se equabilem p̾beat. Sepe
enĩ multi quia ut ꝓpt̾ uictorie
ut ius suum & libertatẽ tenerẽt
uolnera acceꝑunt fortit & tuler̃.
ldem omissa contentione dolorẽ
morbi ferre ñ possunt. Neq enĩ
illum quem facile tulerant racio¬
ne aut sapientia tulerant. s studio
potius &e gła. Itaq barbari quid̃a
& inmanes ferro decertare acer¬
rume possunt. egrotare uirilit̾
ñ queunt. Greci aut̃ homines ñ
satis animosi prudentes ut ẽ ca¬
ptus hominũ satis hostem aspi¬
cere non possunt. Eide morbos to¬
lerant᷑ atq humane ferunt. At
cimbri &e celtiberi in p̾lus exul¬
tant. lam̃tantur in morbo. nicħ
cnĩ potest eẽ equabile quod ñ acer¬
ta ratione ꝓficiscatur. S cũ uide¬
as cos qui aut studio aut opinio¬
ne ducantur in eo ꝑsequendo at¬
q: adipiscendo dolore non frangi.
debeas existimare. aut ñ eẽ ma¬

Expanded text:
meditemur illud, ut haec patienmeditemur illud, ut haec patientia dolorum, quam saepe iam animi intentione dixi esse firmandam, in omni genere se aequabilem praebeat. saepe enim multi, qui aut propter victoriae ut ius suum et libertatem tenerent, volnera exceperunt fortiter et tulerunt, idem omissa contentione dolorem morbi ferre non possunt; neque enim illum, quem facile tulerant, ratione aut sapientia tulerant, sed studio potius et gloria. itaque barbari quidam et inmanes ferro decertare acerrume possunt, aegrotare viriliter non queunt. Graeci autem homines, non satis animosi, prudentes, ut est captus hominum, satis, hostem aspicere non possunt: eidem morbos toleranter atque humane ferunt. at Cimbri et Celtiberi in proeliis exultant, lamentantur in morbo. nihil enim potest esse aequabile, quod non a certa ratione proficiscatur. sed cum videas eos, qui aut studio aut opinione ducantur, in eo persequendo atque adipiscendo dolore non frangi, debes existimare aut non esse ma
Abbreviated transcription (Latin):
opinio ualeat honestatis cum ipsam
uideri non possint. Itaq fama et
multitudinis iuditio mouent᷑ cũ
id honestum putent qͦd aplerisq
laudetur. Te autẽ si in ocłis sis mul¬
titudinis: tam̃ eius iudicio stare
nolim. Nec qͦd illa putet idem pu¬
tare pulcherrimũ. Tuo tͥ iudicio ẽ
utendũ. tͥ si recta ꝓbanti placebis
tum ñ mͦ tete uiceris qͦd pauloañ
p̃cipiebam. s om̃is & om̃ia. hoc gͥ
tͥ ꝓpone amplitudinẽ animi. ⁊qͥsi
quandam exagerationẽ quam al¬
tissimam animi. que maxime e¬
minet contempnendis &e despici¬
endis dolorib unam om̃ium rẽ
pulcherrimã. Eoq pulerhiorem
si uacet popło neq plausũ capta¬
ns se tam̃ ipsa delectet. Quinetiã
mͥ quidem laudabiliora uident᷑
om̃ia. que sine uenditatione ce fi¬
ne popło teste fiunt. non quo fu¬
giendus sit. Omna enĩ benefac¬
ta in luce se collocari uolunt.S
tam̃ nullũ theatrũ uirtuti con¬
scientia maius ẽ. Atq inprimis

Expanded text:
opinio valeat honestatis, cum ipsam opinio valeat honestatis, cum ipsam videre non possint. itaque fama et multitudinis iudicio moventur, cum id honestum putent, quod a plerisque laudetur. te autem, si in oculis sis multitudinis, tamen eius iudicio stare nolim nec, quod illa putet, idem putare pulcherrimum. tuo tibi iudicio est utendum; tibi si recta probanti placebis, tum non modo tete viceris, quod paulo ante praecipiebam, sed omnis et omnia. hoc igitur tibi propone: amplitudinem animi et quasi quandam exaggerationem quam altissimam animi, quae maxime eminet contemnendis et despiciendis doloribus, unam esse omnium rem pulcherrimam, eoque pulchriorem, si vacet populo neque plausum captans se tamen ipsa delectet. quin etiam mihi quidem laudabiliora videntur omnia, quae sine venditatione et sine populo teste fiunt, non quo fugiendus sit—omnia enim bene facta in luce se conlocari volunt—, sed tamen nullum theatrum virtuti conscientia maius est. Atque in primis