comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moti sabulosum. Nan cum aed
illius furibere partum ab ip̃o in qhbos
Iller int̾rogari potuit. scisnitati sutos
Partim ab his qui interfurant uis
bant cegnouimus. Quo quidam aex
cretli non potest qua me humiltat qu
benignitate susceperit. Congrinlatns
habitus a nobis. quem ꝑegrinatione ses¬
cepta expetissemus. Miserun me pens
non audeo confiteri eum me sc̃õcomu¬
uio suo dignatus est adhiberi. el quimn
manib nrĩs ip̃e obtulit. ad uesperum
aut contraire constantia fuit. Ita aubͥ¬
ritate illius oppressus sum. ut nefas pi¬
tarem si non adquieuissem. Sermo au¬
tem illius non alius apud nos fuit. que
mundi huius illecebras et scłi honerat
linquenda. ut dñm iħm liberi rxpcle¬
q sequeremur. Prestantissimũq neds
p̃sentium tempoꝵ illustris uiri paubis
cuius supra mentionem fecimꝰ exmpli
ingerebat: qui summis opib abitͥis
xp̃m secutus solus pene his temperib
uuangelica p̃cepta complesset. Illĩ is¬

Expanded text:
met fabulosum. Nam cum olimillius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus, partim ab his, qui interfuerant uel sciebant, cognouimus. quo quidem tempore credi non potest, qua me humilitate, qua benignitate susceperit, congratulatus  esset habitus a nobis, quem peregrinatione suscepta expeteremus. miserum me — paene non audeo confiteri — cum me sancto conuiuio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit, ad uesperum aut Contra ire constantia fuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non adquieuissem. sermo autem illius non alius apud nos fuit, quam mundi inlecebras et saeculi onera relinquenda, ut Dominum Iesum liberi expeditique sequeremur: praestantissimumque nobis praesentium temporum inlustris uiri Paulini, cuius supra fecimus mentionem, exemplum ingerebat, qui summis opibus abiectis Christum secutus solus paene his temporibus euangelica praecepta conplesset: illum no
Abbreviated transcription (Latin):
Concidi fateor. obortisq lacrimis fleui
uberrime. Quin etiam dum hec ad te
frater scribimus. fluunt lacrime nec
ullum impatientissimi doloris amitto
solatiũ. Te uero ubi hoc nuntiatum est
participem ẽẽ uolui luctus mei qui soci
us eram amoris. Ueni ergo ad me. sta¬
tim ut pariter lugeamus. quẽ pariter
amamus. Quam quã sciam uirũ illũ
non eẽ lugendum. cui post euictum tri¬
umphatum q scłm. nunc demũ reddi¬
dita est corona iusticie. S tamen ego
nore mpossumi ĩ. imn perate quin dosg¬

Expanded text:
concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam uirum illum non esse lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddita est corona iustitiae. sed tamen ego non possum mihi imperare, quin dole
Abbreviated transcription (Latin):
scã genua eius complexus. benedictionẽ
ꝓ consuetutline flagitabam. Suꝑposi¬
tamq manũ capiti meo tactu blandis¬
simo sentiebam. Cum inter benedicti¬
onis uerba sollempnia familiare illud
ori suo crucis nomen iteraret. mox in
eum luminib intentis. cum ex saciari
uultu illius conspectuq non possim: su¬
bito mͥ in sublime sublatus eripitur. do¬
nec immensa aeris istius uastitate. eum
tamen uapida nube sub uectum acie
sequeremur oculoꝵ. patenti celo receptꝰ.
uideri ultra non potuit. Nec multum
us qui nuꝑ excesserat. uideo eandem
quam magistrũ uiam scandere. Ego im¬
pudens sequi cupiens. dum altos gressus
molior et conitor euigilo. somno q excitꝰ
congratulari ceperam uisioni. Cum ad
me puer familiaris ingreditur solito tri¬
stior uultu: loquentis pariter et dolen¬
tis. Quid tu tam tristis loqui gestis:
Duo inquit monachi a turonis affue¬
runt domnũ martinũ obisse nuntiant.

Expanded text:
sancta genua eius conplexus benedictionem sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. nec multum us, qui nuper excesserat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitus congratulari coeperam uisioni, quam uideram, cum ad me puer familiaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, tam tristis loqui gestis? at ille duo' inquit cmonachi modo a Turonis adfuerunt: domnum Martinum obisse nuntiant\'.
Abbreviated transcription (Latin):
ame mane digressus diaconũ.¬
est: eram residens solus incellula
subierat q me illa que sepius occupat co¬
gitatio spes futuroꝵ p̃sentiumq fastidi¬
um iuditii metus: formido penarũ. Et
qd̃ consequens erat atq unde cogitatio
tota descenderat peccatoꝵ meoꝵ recordati¬
O tristem me confestum reddiderat. De¬
inde cũ fatigata angore animi in lectu¬
lo menbra posuissem ut plerũ ex mesti¬
tudine solet somnus oppressit. Qui ut
semꝑ matutinis horis leuior incertusq
ita suspensus ac dubius ꝑ menbra dif¬
funditur. ut qd̃ in alio sopore non eue¬
uit. pene uigilans. Dormire te sentias.
Cum repente scm̃ martimĩ epm̃ uide¬
re mͥ uideor p̃textum toga candida uul¬
tu igneo stialantib oculis crine purpu¬
reo atq ita mͥ inea habitudine corporis
forma qua noueram uidebatur. ut
qd̾ eloqui nobis pene difficile est. non
possit aspici cum possit agnosci. Arridẽs¬
q mͥ paululum libellum quem de uita
illius scripseram dextera p̾ferebat. Ego

Expanded text:
a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —: cum repente sanctum Martinum episcopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine corporis formaque, qua eum noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat. ego
Abbreviated transcription (Latin):
gitur martinus sabbarie pannenu¬
cum oppido oriundus fuit. s intra
italiam ticini altus est. parentibus
scdm scłi dignitatem non infimis.
gentilib tamen. Pater cius miles
primũ post tribunus militum fuit.
Ipse arma muicie in adolescentia abi¬
secutus. inter scolares alas sub rege con¬
stantino: de hinc sub iuliano ces ari
militauit. Non tamen sponte. qui
a primis fere annis diuine potus
seruituti. sacra illustris puer insoi¬
rauit infantia. Nam tum eẽt auns¬
rũ decem. inuitis parentib ad erlas
confugit. seq cathecuminum fanꝑ
stulauit. Mox mirum in modum
tus in dei oꝑe conuersus. cum at le¬

Expanded text:
gitur Martinus Sabaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
non requirens quantũ in ip̃o fuit. om̃s
uirtutes suas latere uoluisset. quã quã
sitantum excellentia notartitr se¬
aute legentib con sulendum fut ma
his parerer copia congesta fastiadus
Obseero autemeos qui letur saurti
fidem dictis adhibeant. sleq ic p
quam mifi comptum et ꝓbatum sti¬
sisse arbitrantir: alioqun tatert e
falsa dicere maluissem. Expł pboxe

Expanded text:
non requirens, quantum in ipso fuit, omnes non requirens, quantum in ipso fuit, omnes uirtutes suas latere uoluisset quamquam redidimus, si tantum excellentia notarentur: simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant, neque me quicquam nisi conpertum et probatum scripsisse arbitrentur: alioquin tacere quam falsa dicere
Abbreviated transcription (Latin):
pie. scẽ. religioseq uuendo. Qui quidã
error humanus litteris traditus in tan¬
tum ualuit. ut multos tamen emulos
uel in anis philosophie. uel stulte illius
uirtutis inueerit. Unde facturus mͥ
oꝑe p̃cium uideor. si uitam scĩssimi ui¬
ri exemplo aliis mox futuram ꝑscripse¬
ro quo utiq ad ueram sapientiam et ce¬
lestem miliciam dininam q uirtutẽ. le¬
gentes incitabuntur. In quo ita nr̃i quo¬
q rationem cõmodi clucimus: ut non in¬
anem ab hominib memoriam. s eternũ
a deo p̃mium expectemus: quia et si ipsi
non ita uiximus ut exemplo aliis eẽ pos¬
simus. dedimus tamen oꝑam neeis late¬
Iret. qui eẽt imitandus.
gitur scĩ martini uitam scribere exordi¬
ar. ut que uel ante episcopatum uel in e¬
piscopatu gesserit. quamuis nequaquam
ad omĩa illius potuerim ꝑuenire: ad eo
ea in quib ip̃e tantum sibi conscius fuit.
nesciuntur. quia laudem ab hominib

Expanded text:
pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabuntur. in quo ita nostri quoque rationem commodi ducimus, ut non inanem ab hominibus memoriam, sed aeternum a Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi non ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire: adeo ea, in quibus ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur, quia laudem ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
leriq mortalium studio et gła se¬
culari maniter dediti. exinde ꝑhen¬
nem ut putabant memoriam nominis
sui quesiuerunt si uitas claroꝵ uiroꝵ sti¬
lo illustrassent. Que res utiq non ꝑhen¬
nem quidem s aliquantulum tamen
concepte spei fructum afferebat. quia eit
sui memoriã licet in cassum ꝓpagabant
et ꝓpositis magnoꝵ uiroꝵ exemplis. non
parua emulatio legentib excitabatur
S tamen nichil ad beatam illam eternã¬
q uitam hec eoꝵ cura ꝑtinuit. Quid enĩ
ti tulit legendo. hectorem pugnantem:
aut socratem philosophantem : Cum eos
non solum imitari stulticia sit: s non
acerrime etiam impugnare clementia.
Quippe qui humanam uitam p̃sentib
tantum actib estimantes spes suas fa¬
bulis animas sepulchris dederint. Siqui¬
dem ad solam hominũ memoriam se ꝑ¬
petuendos crediderunt: cum hominis
offitium sit ꝑhenuem pocius uitã quã
ꝑhennem memoriam querere. Non scri¬
bo aut pugnando uel philosophando. S

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesierunt, si uitas clarorum uirorum stilo inlustrassent. quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum adferebat, quia et suam memoriam, licet incassum, propagabant, et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legentibus excitabatur. sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque uitam haec eorum cura pertinuit. quid enim ti tulit legendo Hectorem pugnantem aut Socraten philosophantem ? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam inpugnare dementia: quippe qui humanam uitam praesentibus tantum actibus aestimantes spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis officium sit, perennem potius uitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cui nos desolatos relinquis: inuadel
gregem tuum lupi rapaces. Et qul sẽ
Scimus quidem desiderare te xp̃ii a
salua tibi sunt tua p̾mia. net allal
minuantur: nr̃i potius miscrs ae
deseris. T unc ille motus his fleabi

Expanded text:
aut cui nos desolatos relinquis? inuadent aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fleti
Abbreviated transcription (Latin):
com itasdua. ierpos in flumine ansoe¬
tur piscium predam sequi. it ansbe
ingluuiem assiduis urgere captirs
forma inquit hec: demonũ est. Insi¬
diantur in cautis. capiunt nescienes
captos deuorant. exsaturariq nopedte
deuoratis. Imperat deinde potenti urai¬
te uerboꝵ. ut eum cui in natabant gu¬
gitem relinquentes. aridas peterent. de¬
sertasq regiones: eo nimirũ cura aus
illas usus imꝑio. quo demones fugan
consueuerat. Ita grege facto. om̃s in a¬
num ille uolucres congregate. relicte
flumine. montes siluasq petierunt
Non sine ammiratione multoꝵ. qui
tantam in martino uiderent uirtutẽ.
ut etiam auib imꝑaret. Aliquandiu
ergo in uico illo uel ineccłia ad quam
ierat commoratus. pace inter clericos
rescituta: cum iam regredi ad monas¬
terium cogitaret. uirib corporis ceps
repente destitui. Conuocatisq disci¬
pulis indicat se iam resolui. Tun ul¬
ro meror et luctus om̃ium. uox mia
plangentium. cur nos pater desens

Expanded text:
comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris?
Abbreviated transcription (Latin):
nspondis. Dñe si ad huc populo tuo
sum necessarius. non recuso laborem
fut uoluntas tua. Nimirum int̾ spem
imoremq positus. dubitauit pene
quid mallet: quia nec hos deserere.
net a xp̃o uolebat cliutius seꝑari. Ni¬
chil tamen in uotõ suo ponens. aut uo¬
iuntati relinquens. totum se dñi ar¬
ditrio potestatiq committens. Non¬

Expanded text:
adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens,
Abbreviated transcription (Latin):
mo debet homo ẽẽ quẽ saluum factum de
mari fata uiuere non sinuerunt. At ille
excussa uipera in ignem nichil mali pati¬
ebatur. Illi autem subito casurum et repen¬
te moriturum eum putabant. S cum ui¬
derent nichil mali contingere ei conu̾ten¬
tes se dicebant eum dm̃ cẽ. Alioquin uel
hoꝵ exemplo om̃ium mortalium infelicis¬
sime ꝑfidiam tuam coarguere ip̃e debue¬
ras ut si tibi scandalum inouerat. qd mar¬

Expanded text:
mo debet homicida esse, quem saluum factum de mo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Mar
Abbreviated transcription (Latin):
esterna die cum ad me pleriq
monachi uenissent inter fabu¬
las iuges longumq sermonẽ mentio in¬
cidit libelli mei quem de uita beati uiri
martini edidi studioseq eum amultis
legi libentissime audiebam. Interea indi¬
catur mͥ dixisse quẽdam malo spũ suscita¬
tum. cur martinus qui mortuos sustitas¬
set flammas domib depulisset. ip̃e nuꝑ
adustus incendio ꝑiculose fuisset obnox¬
ius passioni. Oistum quisquis est miserũ
iudeoꝵ in uerbis eius ꝑfidiam et dicta
cognoscimus. qui in cruce positum dñm
his uerbis increpabat. Alios saluos fecit.
se ip̃m saluum facere non potest. Uere¬
plane iste quicũq est si illis temporib na¬
qui simili scm̃ dñi blasphemat exemplo.
Quid ergo quisquis es: Martinus ideo
non potens. ideo non sc̃s quia est ꝑiclitatꝰ
incendio. Obeatum et ꝑ omĩa similem
apłis: etiam in his conuiciis uirũ. Nem¬
pe hoc. et de paulo gentiles cum upera
momordisset sensisse referuntur. Hic ho¬

Expanded text:
esterna die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem mentio incidit libelli mei, quem de uita beati uiri Martini episcopi edidi, studioseque eum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. uere iste, quicumque est, illis temporibus naqui simili modo quid ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic ho
Abbreviated transcription (Latin):
in priori mendicitate stetit ⁊ inopia
mareburch se transtulit. induens ibi
griseum habitũ uilem et abiestũ.¬
ubi fere duo milia marcharũ. que
die quingentas marchas pauꝑib¬

Expanded text:
in priori mendicitate et inopia remansMarburch se transtulit et habitum griseum, uilem et abiectuem duo milia marchas de suo die quingentas marchas pari
Abbreviated transcription (Latin):
di salutem quã uerbo p̃dicarent. suo quoq
numero cõmendarent. Ter etenim quater¬
ni duodecim faciunt. et ter quaterni ad p̃¬
dicandum sunt missi apłi. ut ꝑ uniu̾sas
quadrati orbis plagas. baptirarent gentes:
in noĩe patris et filii et sp̃c sc̃i. Unde et de
ciuitate sc̃ã iherłm descendente de celo a dõ
scriptum est: quia erant ei ab oriente por¬
te tres. et ab aquilone porte tres. et ab aus¬
tro porte tres: et ab occasu porte tres. Ubi
figuraliter ostendebatur. quia p̃dicantib
nationes in fide scẽ trinitatis eccłiam eeñt
ter imprudentiam. Quanta est ueritas.
quã nec aduersarius minister infirmat.
quanta mortalitas dñi qui ꝑiclitari ma¬
gis apd̃ nos iuditiũ suũ quam affectum
maluit. Susceꝑat enim hominis fragili¬
tatẽ: et ideo nec has partes recusauit infir¬
mitatis humane. Uoluit deseri. uoluit
prodi. Uoluit ab apło suo tradi. ut tu aso¬
cio desertus. a socio ꝓditus. moderate feras
tuum errasse iuditiũ. perisse bineficium.

Expanded text:
di salutem, quam verbo praedicarent, suo quoque numero commendarent; ter etenim quaterni duodecim faciunt, et ter quaterni ad praedicandum sunt missi apostoli ut per universas quadrati orbis plagas baptizarent gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . Unde et de civitate sancta Hierusalem descendente de coelo a Deo scriptum est, quia erant ei ab oriente portae tres, et ab aquilone portae tres, et ab Austro portae tres, et ab occasu portae tres. Ubi figuraliter ostendebatur quia, praedicantibnationes in fide sanctae Trinitatis Ecclesiam essent er prouidentiam. quanta est ueritas, quam nec aduersarius minister infirmat! quanta moralitas domini, qui periclitari magis aput nos iudicium suum quam adfectum maluit! susceperat enim hominis fragilitatem et ideo nec has partes recusauit infirmitatis humanae. uoluit deseri, uoluit prodi. uoluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus moderate feras tuum errasse iudicium, perisse beneficium.
Abbreviated transcription (Latin):
euungłista lucas. cũ interp̃tatione posiur
symon zelotes. Chana quippe xelus. chans¬
neus dicitur ⁊ elotes: idest emulator. Iudes
autẽ scarioth. aut auico in quo ortus est
aut ex tribu ysachar p̃sagium sue damp¬
nationis uocabulum sũpsit. Iachar qͥp¬
pe qd̃ dicitur merces: p̃cium ꝓditionis in¬
nuat. scarioth autem: qd̃ memoria mora
interp̃tatur. Arguit eum nõ repenti ꝑ¬
suasum. S meditatum diutius dñice mn¬
ditionis patrasse flagiciũ. Hos duodñ¬

Expanded text:
evangelista Lucas cum interpretatione posuit, evangelista Lucas cum interpretatione posuit, Simon Zelotes. Chana quippe, zelus. Chananaeus dicitur Zelotes, id est aemulator. Judas autem Scarioth, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar, praesagium suae damnationis, vocabulum sumpsit. Issachar quippe, quod dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Scarioth, autem quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius dominicae traditionis patrasse flagitium. Qui non
Abbreviated transcription (Latin):
oliue. et tres et quatuor et quinq quatuor¬
decim apłi intelliguntur. idest duodecim
qui a dño electi sunt. et tercius decimꝰ iaco¬
b qui appellatur fr̃ dñi. Paulus quoq uas
autem ip̃e est quẽ lucas in euu̾ngłio suo. et
in actib apłoꝵ. iudam iacobi nominat.
Erat enim fr̃ iacobi fr̃is dñi: ut ip̃e in epła
sua scribit. Unde etiam frater ip̃e uocaba
stupentes aiebant. nõne iste est faber filius
marie frater iacobi et ioseph. et uide et sy¬
tradit hystoria. missum ad elissam ad a¬
bagarum regẽ ofrene. qui ad euuangłista
luca iudas iacobi dicitur. et alibi appellat᷑
lebbeus qd̃ interpretatur tortulus. C rede¬
dum q est eum fuisse trinomiũ. sicut si¬
mon petrus. et filii rebedei boanerges. ex fri¬
mitate et magnitudine fidei noĩati sun¬
qui tradidit eum. Et hos cum additam̃ti¬
posuit. ad distinctionem symonis pem
et iude iacobi. Symon autẽ chanancus
a chana uico galylee cognomen accepit. qb

Expanded text:
olivas, et tres, et quatuor, et quinque, quatuordecim Apostolos interpretantur, id est, duodecim qui electi sunt, et tertiumdecimum Jacobum, qui appellatur frater Domini; Paulum quoque autem ipse est, quem Lucas et in evangelio suo, et in Actibus apostolorum Judam Jacobi nominat. Erat enim frater Jacobi fratris Domini, ut ipse in epistola sua scribit, unde etiam frater Domini ipse tibus ejus, stupentes aiebant: Nonne iste est filius Mariae, frater Jacobi, et Joseph, et Judae et Sitradit historia missum Edessan ad Abgarum regem Osroenae, qui ab evangelista Luca Judas Jacobi dicitur: et alibi appellatur Lebaeus , quod interpretatur corculum. Credendumque est eum fuisse trinomium: Sicut Simon, Petrus ; et Filii Zebedaei, Boanerges Al. Banerges , ex firmitate et magnitudine fidei nominati suqui et tradidit eum. Vel a vico aposuit, ad distinctionem Simonis Petri et Judae Jacobi. Simon autem Chananaeus a Chana vico Galilaeae cognomen accepit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
locus iste ei p̃cepto: qd̃ postea dicit᷑. Eune
docete om̃s gentes. baptizantes eos in nẽi
patris et filii et sp̃c scĩ. quia hoc ante n¬
surrectionem. illd̾ post resurrectionẽ pie¬
ceptum est. et oportebat primũ aduentũ
xp̃i nuntiare uideis. ne iustam haberuis
excusationẽ dicentes. Ideo dum̃n se reetis¬
se quia ad gentes et samaritas apłos il
serit. Iuxta tropologiam uero p̃cipitut is¬
bis qui xp̃i rensemur nomine i mul
gentium et hereticoꝵ ambulem is eri
ut quoꝵ religio seꝑata est: separit st lle

Expanded text:
epto quod postea dicitur: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . Quia hoc ante resurrectionem, illud post resurrectionem praeceptum est. Et oportebat primum adventum Christi nuntiare Judaeis, ne justam haberent excusationem, dicentes ideo se Dominum rejecisse; quia ad gentes et ad Samaritanos apostolos miserit. Juxta tropologiam vero praecipitur nobis qui Christi censemur nomine, ne in via gentium et haereticorum ambulemus errore, ut quorum religio separata est, separetur e
Abbreviated transcription (Latin):
testantur innumere debilium sanitates.
corpoꝵ. maximeq animarũ medele que
usq hodie mortalib ꝓ tanti uri honore
tribuuntur a dño. S et locus idem cuiꝰ
sit nobilitatis ex actib beati iuri comp̃¬
hendi potest. Nam cum eidem uiro ma¬
chinam in spere modum ostendisset. cre¬
dendum est p̃ om̃ib locis dilexisse plus
eum locum quo p̃stiuit ꝓpria ossa ꝓpriis
constant monstrata miracula. ut si seribe¬
rentur ꝓprio indigerent libro. p̃stante

Expanded text:
testantur innumerae debilium sanitates testantur innumerae debilium sanitates corporum, maximeque animarum medelae, quae usque hodie mortalibus pro tanti viri honore tribuuntur a Domino. Sed et locus isdem cujus sit nobilitatis, ex actibus beati viri comprehendi potest. Nam cum eidem viro machinam in sphaerae modum ostendisset, credendum est eum prae omnibus locis plus eum dilexisse quo praescivit propria ossa propriis constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestante
Abbreviated transcription (Latin):
cari. ut diuina pietas ei salubre consiliũ
suggereret. quo nam in loco scisima men¬
bra locaret. Affuit his precib clemens au¬
ris om̃ipotentis que seruos suos iusta peten¬
tes audire consueuit. Nam lux subito celi¬
tus emissa ante frontem basilice beate dei
genitricis marie. in modum facis ardens
in eum locum ubi nunc est conditum cor¬
pus ꝓtendi uisa est. Quod uisum uir dñi
nummolus ut uidit. om̃i dubietate post¬
posita certissime credidit qd hic locus aptꝰ
eẽt scĩ uiri menbris locandis. Igitur post¬
habitis mortlacib curis et uisioni omni¬
no fidem accõmodans. in eodem loco quo si¬
bi demonstratũ fuerat cum magno stu¬
dio in melius ornata. sub die pridie no¬
nas decembris cum ingenti honore et lau¬
dib diuinis terre humili terram multi
precii reedere studuerunt. uiliq urna cõ¬
texit celestem thesaurum. Nam quantũ¬
deo dilectus amabilisq ipse thesaurus sit.

Expanded text:
ecari, ut divina pietas ei salubre consilium ecari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornato sub pridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
sterio aggregate sunt. que se relicto scło dñi
seruitio manciparunt. S et ip̃m monaste¬
rium usq nunc magis mixaculoꝵ illustra¬
tionib a dño honoratur. At uero nummo¬
runt corpus scĩ benedicti qd̾ ado sibi collatũ
certis inditiis apparentib tenebant: et in
basiliea beati petri ad custodiendũ deposu¬
erunt. Qd̾ cum eximia cura seruantes cõ¬
ferebant in eo loco inter se eiusdem mona¬
sterii id diuine uoluntati concordantes hu¬
marent. Suꝑ qua re non minima am
mos eoꝵ dubietas occupauerat. S deus
qui benigna pietate sua scĩ uiri corpꝰ de lo¬
co priori transferendum detreuit: in seqñ¬
ti lorum aptum sepulture ꝓuidit. Nam
cum dui sicut iam dictum est beate me¬
morie nũmolus suꝑ hanc rem cegitaret
consiliumq utile quereret. in tempesta noc¬
tis consueta orationis furta requirens stra¬
tis relutis sicuti cõsueuerat dormitorium
egressus. sub nudo celo cepit inter alia p̃¬

Expanded text:
sterio aggregatae sunt, quae se relicto saeculo Domini sterio aggregatae sunt, quae se relicto saeculo Domini servitio manciparunt. Sed et ipsum monasterium usque nunc magnis miraculorum illustrationibus a Domino honoratur. Corpurunt corpus S. Benedicti quod a Deo sibi collatum certis indiciis apprentibus tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia pr
Abbreviated transcription (Latin):
s aue a fsetib amicis portabatur ad tumu¬
luni uisten gaudentib rediret domum.
a ati quĩ unq inusitatũq post helyser as¬
cas ituortum hoe constat miraculũ. qui¬
l onuponitis dei manus ut demonstra¬
u brads seedictum. nit nouis ner anti
el poes iparetin merico parem il lui
extulit. ꝓpħarum oꝑib. Completur q ueridi¬
ca uox ueritatis ꝓmittentis: qui crediderit
in me oꝑa que ego facio faciet. Om̃s igitur
letis animis magnisq uocib benedicebant
dñm. qui que occulta sibi fuerant luce cla¬
om̃i ancipiti sententia que suꝑ corꝑib dis¬
cernendis diui coꝵ animos occupauerat. ple¬
bes cinomannice ad corpus sc̃e scolastice se
dio ad ꝓprium locum deportauerunt. Ibiq
magnis sumptib edificata basilica. et or¬
dinatis queq erant necessaria feminis deo
seruientib infra breue spacium temꝑis plu¬
rime nobilium feminarũ in eodem mona¬

Expanded text:
et quae a flentibus amicis portabatur ad tumuet quae a flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Antiquum namque inusitatumque post Elisei actum revocatum hoc constat miraculum, quia omnipotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem illum extulit prophetarum operibus: completurque veridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, opera quae ego facio faciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant luce claomni ancipiti sententia quae super corporibus discernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Cenomanicae ad corpus B. Scholasticae dio ad proprium locum deportaverunt: ibique magnis sumptibus aedificata est ecclesia, et ordinatis quaeque erant necessaria feminis Deo servientibus infra breve spatium temporis plurimae nobilium feminarium in eodem mona
Abbreviated transcription (Latin):
ratim ponerentur. maiora uero altrinsecus
in grgarentur. Dum igitur dui de his he¬
startur. et certum quid iudicare non poss:
diumitati huic ancipiti sententie taliter fi¬
nem imponere placuit. Nam cum continu
umꝙ popłi ꝓtanto sibi manifestando nego¬
cio pussauissent. facto mane conspiciuntur
terum uero feminei. Igitur salubri accepto
consilio: ad se examinata corꝑa deferri iubẽt.
Qd̾ dum fatum eẽt. masculi corpus ꝓpe os¬
sa poni fecerunt: que magnitudine p̾stare
uidebantur. Miroq modo mox ut mortui
mortua tetigere ossa iacentis: ꝑ mortuum
mortuo uita reodita est. Similiter autem
eis platuit. ut penes minora mortue puel¬
le porpus poni deberet. Ds̃ autem ut demõ¬
maret gerianos eẽ merito qui ferebantur
mrtui quẽadmalum carnis una ꝓcreatio¬
ne uno codemq momento et tempore et pa¬
rie merio pares uoluit eẽ miraculo. ita ut
puela cadem hora ab officio funeris surgeret.

Expanded text:
ratim ponerentur, majora vero altrinsecus ratim ponerentur, majora vero altrinsecus congregarentur. Dum igitur dividens haesitaret et certum quid judicari non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem imponere placuit. Nam cum continuie populi pro tanto sibi manifestando negotio pulsavissent, facto mane conspiciuntur terum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret:
Abbreviated transcription (Latin):
S isdem uenerabilis uir respondit. se u¬
quaquam uelle scõꝵ germanoꝵ corꝑa abi¬
uicem seꝑare: s sicut in priori monuinst
uisibiliter componere uelle testabatur. T̃ẽ
uero nobiles quiq ac sapientes his contil¬
dixere uerbis. iustum non ẽẽ dicentis il
quos diuina uoluntas participes fatils
oraculis celestis. et qui simul locum sar
res labore fuerant non etiã fructus labe
eque partitentur. Maxime uero nou
dignum cdicebant. ut duo magna lui¬
ria loci unius angustia coartaret. n¬
sepadictus uenerabilis uir aguilfus confiliis
uenerandoꝵ uiroꝵ assensum dedit. decreuit¬
ꝙ ut ipse cum suis retento corꝑe scĩ benedie¬
⁊ socios suos cum corꝑe uenerande sororis e¬
ius dimitteret. S quia certum nõ erat.¬
qualiter discerni ossa potuissent. que cõfuse
unius sportelle sinus retinebat. facta diffi¬
cultate disceruendi. ad hoc consiliũ uentũ
st: ut ea que minora uiderentur ossa sepa¬

Expanded text:
Sed isdem venerabilis vir respondit, se nSed isdem venerabilis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem separare, sed sicut eos in priori monumentovisibiliter componere velle testabatur. Tunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis, justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat oraculi coelestis, et qui simul locum sancres labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo magna luminaria loci unius coarctaret saepedictus venerabilis vir Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum corpore venerandae sororis ejus dimitteret. qualiter discerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora viderentur ossa sepa
Abbreviated transcription (Latin):
reuocare. S ille quem lumen amissum q̃¬
tristabat respondit nullomodo se posse a
ea diuelli. nisi quam primũ lumen re¬
peret. Pronuntiauit q se tante fidei ẽt
quicquid peteret sc̃s benedictus dño sibi
cum in eundo nulla mora fieret. agmina
monachoꝵ cum plebe territorii aurelia¬
nensis obuiam eis p̾cesserunt miliario
monasterio. in uico qui dicitur flouatus
nore magno exceperunt corpora scõꝵ sui¬
dictoꝵ. sub die quinto yduũ iuliariũ. In
eodem quoq loco die illo eandem sollemp¬
nitatem cum ingenti leticia in dei laudi¬
b ꝑegerunt. Cum igitur ibi more fiere
plebs cinomannice urbis cuius supͣcdii¬
mus fuisse ciues qui ꝓ afferendo corpore
ate scolastice ierunt adfuit. obuiam p̾re
cum ciuib suis: quos ꝓ deportando celct
thesauro emisisse gaudebat. S cum ad pi¬
dictum locum ueniens cognouisset uentati¬
rei. et actus om̃s uenerabilis uiri agulñ.
postulabat eum ut sibi munus ꝓmissim
atq a deo demonstratum concedere debii

Expanded text:
revocare. Sed ille quem lumen amissum contristabat, respondit, nullo modo se posse ab ea divelli nisi quamprimum lumen reciperet; pronuntiavitque se tantae fidei esse, ut quidquid peteret S. Benedictus, Domino sibi cum in eundo nulla mora fieret, agmina monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus nore magno exceperunt corpora sanctorum supradictorum sub die quinto Iduum Juliarum. In eodem quoque loco die illo eamdem solemnitatem cum ingenti laetitia in Dei laudibus peregerunt. Cum igitur ibi morae fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo corpore B. Scholasticae ierunt, adfuit obviam procedens cum civibus suis, quos pro deportando coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum concedere deberet.
Abbreviated transcription (Latin):
et eiceram non bibit: carnem nullã come¬
dit. Nunquã attonsus est. neq unctus un¬
guento: neq usus balneo. Huic soli li¬
citum erat ingredi in scã scõꝵ. Si quidẽ
uestib lancis non utebatur s lineis. solus¬
q ingrediebatur in templũ. et fixis genib

Expanded text:
et siceram non bibit, carnem nullam comedit, nunquam attonsus est, neque unctus est unguento, neque usus est balneo. Huic soli tum soli licitum erat ingredi sancta sanctorum, siquidem vestibus laneis non utebatur, sed lineis, solusque ingrediebatur in templum, et fixis genibus
Abbreviated transcription (Latin):
et meritũ unius euiusq illius fuit disi¬
buere: qui corcdis archana rimatur. In¬
mus scribitur symon cognomento pertus
ad distinctionem alterius symonis qui
appellatur chananeus de uico galylce. chi¬
na. ubi dñs aquas conuertit in uinum
Idem uero latine petrus qd̵ fyriace cephas
et in utraq lingua nom̃ a petra diriuati
est: haud dubium quin illa de qua paubs
centur. sic et symoni qui credebat in pe¬
tram xp̃m. petri largitus est nomen. Curs
alias alludens ethimologie dixit. Tues p¬
trus et suꝑ hanc petram edificabo eccliam
meã. Uiolenter ergo quidam latino ue
greco nomint. hebream querentes ethir¬
logiam. dicunt petrũ dissoluentem siui
discalciantẽ. uł agnoscentem interp̃tari ã
expositio iobannis euuangłiste cuius ni¬
mini. et ip̃a lingua hebrea q̃ .p. literim
om̃ino non sonat. hebreum hoc nomnẽ
testatur. Abusiue enim fetrũ ꝓ petrs sias
p̃tationẽ subnectunt. Symon aust. il¬

Expanded text:
et meritum uniuscujusque, illius fuit distribuere, qui cordis arcana rimatur. Primus scribitur Simon, cognomento Petrus; ad distinctionem alterius Simonis, qui appellatur Chananaeus, de vico Chana Galilaeae, ubi aquam Dominus vertit in vinumIdem ergo Latine Petrus, quod Syriace Cephas, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est, haud dubium quin illa, de qua Paulucentur, sic et Simoni qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. Cujus alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Violenter ergo quidam Latino vel Graeco nomini Hebraeam quaerentes etymologiam, dicunt Petrum dissolventem, sive discalciantem, vel agnoscentem interpretari: cum et expositio Joannis Evangelistae cujus memini, et ipsa lingua Hebraea, quae P litteram omnino non sonat, Hebraeum hoc nomen non esse testetur. Abusive enim Fetrum pro Petro, siterpretationem subnectunt. Simon autem ob
Abbreviated transcription (Latin):
tres. ut ne dum culpam contẽpnentis fugio.
p̃sumentis noxam incurram. Clam certus¬
tuperationis extiterit: mee erit audatie.
tue uero orationis si euasero culpam.

Expanded text:
tretis, ne qui culpam contemptoris fugio, praesumptoris noxam incurram; sed crtuperationis extiterit, meae erit audaciae; vestrae vero orationis, si non evasero culpa
Abbreviated transcription (Latin):
nus celestis edifini lapis preciosus. gladioꝵ
quadratus ictib angulari lapidi xp̃o in celis
est coniunctus. Consũmatus ergo nr̃ abel
in thartyrii gła. in breui expleuit temꝑa
multa. Cuius uitam innocentẽ. et mortẽ
cause merito in conspectu dei p̃ciosam. in¬
numera p̃dicant iniracula. que non solũ¬
ĩ bocum requictionis eius. s in diuersis na¬
tionib et regnis mirifice exibentur. Sufpi¬
rantes ergo post cum fres sequamur ꝑ semi¬
tas ueritatis et iusticie. ut ꝑueniamꝰ cũ eo
ad regnũ lucis et głẽ in qua regnat d̾s ꝑ in

Expanded text:
nus, coelestis aedificii lapis pretiosus, gladiorum nus, coelestis aedificii lapis pretiosus, gladiorum conquadratus ictibus angulari lapidi Christo in coelis est conjunctus. Consummatus ergo noster Abel in martyrii gloria, in brevi explevit tempora multa. Cujus vitam innocentem et mentem causae merito in conspectu Dei pretiosam, innumera praedicant miracula, quae non solum loco requietionis ejus, sed et in diversis nationibus et regnis mirifice exhibentur. Suspirantes ergo post eum, fratres, sequamini per semitas veritatis et justitiae, ut perveniamus cum eo ad regnum lucis et g
Abbreviated transcription (Latin):
autem iustus ꝓusticia patiens. uelut ag¬
nus innocens sine murmure. et sine queri¬
monia. et se ip̃m holocaustũ offerens dño.
scõꝵ patrocinia implorabat. Et ne quis fu¬
nestoꝵ militũ intacto p̃sule inscelestus ar¬
gui posset. scd̃s et tercius gladios suos cer¬
uici astantis athlete atrociter illiserunt. cõ¬
fregerunt: et sp̃c scĩ uictimã solotenus p̃ci¬
pitauerunt. Quartus plus quã mimo fu¬
riali feritate debachatus. iam ꝓstrato. iam
exspiranti coronam rasilem abscidit. testã
capitis dissipauit. et mucrone uertici intru¬
so. cerebrum cum sanguine suꝑ pauimentũ
lapideum esfudit. Discolor in mixtura uiri¬
usq substantia bifarie discreta martyris
merita pie intuentes docere uidebatur. Can¬
debat nãq in cerebro bẏssus innocentis. ru¬
bebat in sanguine purpura martyrii. Utro¬
q martyr thomas quasi ueste nuptiali ador¬
natus. celestis mense conuiua dignus efficit᷑.

Expanded text:
autem justus pro justitia patiens, velut agautem justus pro justitia patiens, velut agnus innocens sine murmure, sine querimonia, et se ipsum holocaustum offerens Domino, sanctorum patrocinia implorabat. Et ne quis funestorum satellitum intacto praesule inscelestus argui posset, secundus et tertius gladios suos vertici constantis athletae atrociter illiserunt, confregerunt, et Spiritus sancti victimam solo tenus praecipitaverunt. Quartus plusquam ferali, imo furiali crudelitate debacchatus, jam prostrato, jam expiranti, coronam rasilem abscidit, testam capitis dissipavit, et mucrone vertici intruso cerebrum cum sanguine super pavimentum lapideum effudit. Discolor in mistura utriusque substantia bifarie discreta martyris merita pie intuentem docere videbatur. Candebat namque in cerebro byssus innocentiae; rubebat in sanguine purpura martyrii. Utroque martyr Thomas quasi veste nuptiali decenter adornatus, coelestis mensae conviva dignus efficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
stupidi insequentes archiep̃s extractis glła¬
diis intrant in eccłiam furiose clamantes.
Ubi est archiep̃e : Nemini uero respondente.
priori nomine se falso impeti. alterũ uero
sibi ꝑ officio competere. a gradib obuiam il¬
lis ꝓcedens: ecce inquit adsum. In tanta al¬
tem se exibebat constantia. ut nec animus
rius pauore. nec corpus horrore concuti uide¬
retur. Cui statim imicientes manus milites
teneierunt eũ. ut extra eccłiam ad ꝑagenctũ
ꝓpositum traherent. S timentes concur
rentium undiq utruisq sexus multitudinẽ
ne forte uoto in ꝑfecto eriperetur: facinus ac¬
celerarunt. Cũq unus exeis extendens ui¬
braret gladium in caput archiep̃i. brachi¬
um cuiusdam qui adstabat clerici fere ab¬
scidit. et ip̃m pariter in capite iulnerauit
xp̃m dñi. Extenderat enim idem lȩlericus
brachiũ suũ suꝑ caput patris ut fẽpientis
excipet uł potius elideret ictum. Stabar

Expanded text:
stupidi insequentes archiepiscopum, extractis glastupidi insequentes archiepiscopum, extractis gladiis intrant ecclesiam furiose clamantes: « Ubi est proditor ille? » Nemine vero respondente priore nomine se falso impeti, alterum vero sibi pro officio competere, a gradibus obviam illis procedens: « Ecce, inquit, adsum. » In tanta autem se exhibebat constantia ut nec animus ejus pavore nec corpus horrore concuti videretur. Cui statim injicientes manus milites eum tenuerunt, ut extra ecclesiam ad peragendum propositum traherent. Sed timentes undique concurrentium utriusque sexus multitudinem, ne forte voto infecto eriperetur, facinus accelerarunt. Cumque unus ex iis extendens vibraret gladium in caput archiepiscopi, brachium cujusdam qui astabat clerici fere abscidit, et ipsum pariter in capite vulneravit christum Domini. Extenderat enim idem clericus brachium suum super caput patris, ut ferientis acciperet vel potius illideret ictum. Stabat
Abbreviated transcription (Latin):
glam. et scematis titulũ amittentes ꝑpetua
ignominia mox dampnantur. Hii ergo
introeuntes ad archiep̃m quia non est cli¬
intͥa in manu eoꝵ salus exconcepta maliei¬
a alutationis elogiim p̃termittentes. eũ
fastu et suꝑbia allocuntur. accipiunt red¬
duntq minas. minis adicientes responsũ
Dende ꝓbra et contunielias pꝰ se relinquen¬
tes exierunt. continuoq reuertentes clau¬
atum monacloꝵ irruperunt. cũ multa
arnatoꝵ sequela et ipsi armati. Iam pre¬
asseiat eos p̾sul cum modestia et grauitate
lis mio compellentib ꝓpter diem sollep¬
um ad pagendam uesꝑtinam synaxim
dm aos atengo respiceret in medis elaustri
olonpmatis reuerentia. nee a aniguine
phibut patanhe innocentia aigio re
cupauit et excecauit cos in pudenda patran¬
di ficinoris uoluntas. ut nec militie iactu¬
ram recogitarent. nec ullius discriminis
haberent estimationem. Precipites quoꝙ et

Expanded text:
gloriam et stemmatis titulum perpetua gloriam et stemmatis titulum perpetua ignominia mox damnaturi. Hi ergo introeuntes ad archiepiscopum, quia non est directa in manu eorum salus ex concepta malitia salutationis elogium praetermittentes, cum fastu et superbia alloquuntur. Accipiunt redduntque minas, minis adjicientes responsum. Denique probra et contumelias post se relinquentes exierunt, continuoque revertentes, claustrum monachorum irruperunt cum multa armatorum sequela et ipsi armati. Jam praecesserat eos praesul cum modestia et gravitate chis, imo compellentibus propter diem solemnem ad peragendam vespertinam synaxin, cum eos a tergo respiceret in medio claustri solemnitatis reverentia, nec a sanguine cohibuit patriarchae innocentia. Usque adeo occupavit et excaecavit eos impudenda patiendi facinoris voluntas, ut nec militiae jacturam recogitarent, nec ullius discriminis haberent aestimationem. Praecipites ergo et