comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. & cepit : diffidens deinde ꝓpri¬
is rebus et uirib iugur tha: societatẽ
cũ boccho maurorum rege fecit
Cuius equitatus in immensũ auct̾.
marianũ exercitum creberrimis in¬
cursionibus fatigauit. postrȩmo.
apud certham urbem antiquã. masi¬
nissȩ regiam. aduersũ romanos ex¬
pugnationẽ eius parentes. sexaginta
milibus equitũ instructus occurrit.
Nũquã ulla romano militi tumultu¬
osior pugna. & terribilior fuit. ad eo
ut discur sũ et fremitu circũ cursantiũ
et inpetentium equitũ suscitatus pul¬
uis. caelum subtexuerit. diem ademe¬
rit. noctẽq obduxerit: tantus autẽ
teloꝵ nimbus in gruerit: ut nulla
pars corporis abictu tuta esset : quip¬
pe quibus et uisus ad prospiciendum
impedimenta caliginis. et expedio
ad cauendum conpręssione multitudi¬
nis deerat: nec laborabat eques maurꝰ
acnumida ut bene conlocatũ hostẽ
opportuno teli impetu rimaretur.

Expanded text:
venit et cepit. Diffidens deinde proprivenit et cepit. Diffidens deinde propriis rebus et viribus Jugurtha, societatem cum Boccho Maucuius equitatu in immensum auctus Marianum exercitum creberrimis incursionibus fatigauit. postremo apud Cirtam, urbem antiquam, Masinissae regiam, aduersum Romanos expugnationem eius parantes sexaginta milibus equitum instructus occurrit. numquam ulla Romano militi tumultuosior pugna et terribilior fuit, adeo ut discursu et fremitu circumcursantium et impetentium equitum suscitatus puluis caelum subtexuerit, diem ademerit noctemque obduxerit, tantus autem telorum nimbus ingruerit, ut nulla pars corporis ab ictu tuta esset, quippe quibus et uisus ad prospiciendum impedimento caliginis et. expeditio ad cauendum compressione multitudinis deerat. nec laborabat eques Maurus ac Numida, ut bene conlocatum hostem opportuno teli impetu rimaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
lum postumium postumi consulis fra¬
trem. quẽ is quadraginta miliũ armatoꝵ
exercitui prȩfecerat. apud chalamam
urbem thersauris regis conditis in hi¬
antem bello oppressit: cuiq uicto igno¬
mio sissimũ foedus exegit. uniuersam
poene a fricam aromanis deficientem:
regnosuo iunxit : postea tamen metelli
consulis integritate et disciplina coer¬
citus. duobus etiam pręliis uictus. ui¬
dit prȩsente se. et uastari numidiam
suã. et non posse defendi. Aquo ad
deditionem coactus: trecentos obsides
dedit. frumentũ atq alios cõmeatus
ꝑsoluturũ se se spospondidit. tria
milia amplius ꝑfugarum reddidit:
Exin cum incertus in pace. in probos
non cohiber& excursus. G. marii
consulis non minore poene quam
ipse praeditus erat astutia. romanisq
uirib fractus est: maxime post quã
marius urbem chapsam abhercule¬
phynice ut ferunt conditã. regiistẽ
thesauris confertissimã. dolo circũ¬

Expanded text:
. Postumium, Postumii consulis fra. Postumium, Postumii consulis fratrem, quem is quadraginta milium armatorum exercitui praefecerat, apud Calamam urbem thesauris regiis conditis inhiantem bello oppressit adque uicto ignominiosissimum foedus exegit. uniuersam paene Africam a Romanis deficientem regno suo iunxit. postea tamen Metelli consulis integritate et disciplina coercitus, duobus etiam proeliis uictus uidit praesente se et uastari Numidiam suam et non posse defendi: a quo ad deditionem coactus trecentos obsides dedit, frumentum atque alios commeatus persoluturum sese spopondit, tria milia amplius perfugarum reddidit. exim cum incertus in pace improbos non cohiberet excursus, C. Marii consulis non minore paene, quam ipse praeditus erat, astutia Romanisque uiribus fractus est, maxime postquam Marius urbem CPhoenice ut ferunt conditam, regiis tunc thesauris confertissimam, dolo circum
Abbreviated transcription (Latin):
PUBLIOSCIPIONENASICAET
lucio calpurnio bestia consulibus. iugur¬
Itȩ numidarũ regi bellum consensu ppłi
romani senatus indix̃. Sed ego deiugurta
ordinis statum loco et causa cõmemorati¬
onis breuiter perstrixerim. quia ut de
natura eius uaria atq intolerabilia. ita
et derebustam dolose quam strenue gestis.
propter opimã scriptoꝵ luculentiã. satis
sufficiens apud om̃s notiua est. Igitur
iugurtha mic ipsae numidarum regis
adoptiuus. hȩresq inter naturales eius fili¬
os factus. primũ cohȩredessuos id est hiemp¬
salem occidit. adherbalem bello uictũ
a frica ex pulit ¶Calpurniũ deinde con¬
sulem aduersum se missum. pecunia
corrupit. atq adturpissimas conditiones
pacis addix̃ p̃terea cum romã ipse uenis¬
set: om̃ib pecunia aut corruptis aut
attemptatis. seditiones dissensionesq
ꝑmiscuit. quã cum egrederetur: in fa¬
mi satis notauit elogio dicens. O urbẽ
uenalem et mature perituram si emp¬
torem inuenerit IInsequenti anno: au¬

Expanded text:
P. Scipione Nasica et L. Calpurnio Bestia consulibus, Jugurthae Numidarum regi bellum consensu populi Romani senatus indixit. Sed ego de Jugurtha ordinis tantum loco, et causa commemorationis, breviter perstrinxerim, quia ut de natura ejus varia atque intolerabili, ita et de rebus tam dolose, quam strenue gestis, propter opimam scriptorum luculentiam satis sufficiens apud omnes notitia est. Igitur Jugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptivus, haeresque inter naturales ejus filios factus, primum cohaeredes suos, id est, Hiempsalem occidit, Adherbalem, bello victum, Africa expulit. Calpurnium deinde consulem adversum se missum, pecunia corrupit, atque ad turpissimas conditiones pacis adduxit. Praeterea cum Romam ipse venisset, omnibus pecunia aut coradtemptatis seditiones dissensionesque permiscuit ; quam cum egrederetur infami satis notauit elogio dicens: o urbem uenalem et mature perituram, si emptorem inuenerit! Insequenti anno A
Abbreviated transcription (Latin):
HISTORIARUM LIBERTER¬
INcipit liber Quartus
IRISSE AENEAN UIRGILIUS
refert. cum post pericula sua.
suoꝵq naufragia residuos ȩgre
socios solaretur. Forsan & hȩc
olim meminisse iuuabit: hȩc senten¬
tia semel aptȩ ficta semꝑuim sui tri¬
plicem diuersissimis effectibus refert.
cum et prȩterita tanto gratiora haben¬
tur in uerbis: quanto grauiora referun¬
tur ingestisset futura dum desidera¬
bilia fastidio prȩsentium fiunt. semꝑ
meliora creduntur ipsis etiam p̃senti¬
bus. Obhoc nulla in parte miseriarã
iusta comparatio adhiberi potest:
quia multo maiore molestia ad fici¬
unt. Quantulacumq sint ista quȩ
sunt. quam illa quȩ siue transacta
siue uentura. et si magna dicuntur
interim omnino tunc non sunt: Uelu¬
ti si quis nocturnis pulicibus titillat̾us
atq exeouigiliis anxius. alias forte
quas aliquando exardentissimis febri¬
bus diu sustinuit uigilias recordetur
ꝓcul dubio inpatientius feret istarum
in quietudinem : quam illarũ recorda¬

Expanded text:
HISTORIARVM ADVERANOS LIBER QVARTVS. Dixisse Aenean Virgilius refert, cum post pericula sua suorumque naufragia residuos aegre socios solaretur, Forsan et haec olim meminisse iuuabit. haec sententia, semel apte ficta, semper uim sui triplicem diuersissimis effectibus refert, cum et praeterita tanto gratiora habentur in uerbis quanto grauiora referuntur in gestis et futura dum desiderabilia fastidio praesentium fiunt semper meliora creduntur, ipsis autem praesentibus ob hoc nulla in parte miseriarum iusta conparatio adhiberi potest, quia multo maiore molestia adficiunt quantulacumque sint ista quae sunt quam illa quae siue transacta siue uentura, etsi magna dicuntur, interim omnino tunc non sunt. ueluti si quis nocturnis pulicibus titillatus atque ex eo uigiliis anxius alias forte, quas aliquando ex ardentissimis febribus diu sustinuit, uigilias recordetur, procul dubio inpatientius feret istarum inquietudinem \t quam illarum recorda
Abbreviated transcription (Latin):
poetarum cõmenta finxerunt. Nr̃a au-¬
tẽ roma: caesare occiso quanta decineri¬
bus eius agmina armata parturiit. Quan¬
ta bella intestimoniũ miserȩ facunditatis.
non legenda pueris sed expectanda ppłis
excitauit. ettamen horũ om̃iũ malorũ
initium suꝑbia est. inde exarserunt
bellaciuilia. in de iterum pullular̃:
non ergo in iusta caedis est eorum
quia in iuste consectantur. siambiti¬
onis aemulatio ꝑ ipsos atq in ipsis
et agitur et punitur. donec ꝗdetrec¬
tauere collegium: discant ferre do¬
minatũ. summaq imperii totius
ad unum redacta. longe aliud om̃s
homines uiuendi genus subeant.
ut om̃s humilit̃ placere studeant
non insolenter ostendere: sed adt̾a
salubrem humilitatis doctrinam
magistro opus est. Itaq opportune
cõpositis rebus augusti caesaris: natus
demũ aptior fieret humilitatis insti¬
tutio. quando iam ꝑ totũ mundũ pȩna
suꝑbiȩ om̃ib esset exemplo.

Expanded text:
poetarum commenta finxerunt; nostra. aupoetarum commenta finxerunt; nostra. autem Roma Caesare occiso quanta de cineribus eius agmina armata parturiit! quanta bella in testimonium miserae fecunditatis nen legenda. pueris sed spectanda populis excitauit! et tamen horum omnium malorum initium superbia est: inde exarserunt bella ciuilia, inde iterum pullularunt. non ergo iniusta caedes est eorum, qui eam iniuste consectantur, si ambitionis aemulatio per ipsos atque in ipsis et agitur et punitur, donec qui detrectauere collegium, discant ferre dominatam, summaque imperii totius ad unum redacta longe aliud omnes homines uiuendi genus subeant, ut omnes humiliter placere studeant, non insolenter offendere. sed ad tam salubrem humilitatis doctrinam magistro opus est. itaque opportune conpositis rebus Augusti Caesaris natus edemum aptior fieret humilitatis institutio, quando iam per totum mundum poena superbiae omnibus esset exemplo.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi domuit uindicatnt: asiae erupȩ
atq africae non dico tribus mundi par¬
tibus. sed totis trium partium angulis.
edidit gladiatores suos feratisq inimi¬
cis spectaculum miserae ultionis inges
sit. Nec tamen sufficit ipsas quoq cum
auctoribus causas fuisse consumptas.
recidiua semina in eodem agro germi¬
nant. magna continuo merͬentib ma¬
loꝵ in crementa cũ magno sudore fac¬
tura: uictor ciuilis belli aciuilibus cȩ¬
sar occiditur. in caedem unius trahun¬
tur agmina consciorum: certũ enĩerat.
quia caesar indigne per emptus. plu¬
res habere possit ultores. plurimaq
nobilitas una simul catena sceleris copu¬
latur. Ne forte tanta maloꝵ materia.
non belli magnitudine suppleatur : sed
uindictȩ breuitate tenuetur: medeam
illam fabulȩ ferunt dentes quondam
occisi seuisse serpentis. equibus quasi
conpetens semini seges. armati homines
terra emerserint.seseq: mox inuicem
pugnando ꝓstrauerint. Et quidem hoc

Expanded text:
ubi domuit, uindicauit. Asiae Europae ubi domuit, uindicauit. Asiae Europae atque Africae, non dico tribus mundi partibus sed totis trium partium angulis edidit gladiatores suos feriatisque inimicis specsit. Nec tamen sufficit ipsas quoque cum auctoribus causas fuisse consumptas, recidiva semina in eodem agro germinant, magna continuo metentibus malorum incrementa cum magno sudore factura: victor civilis belli a civibus Caesar occiditur, in caedem unius trahuntur agmina consciorum. Certum enim erat, quia Caesar indigne peremptus, plures habere posset ultores. Plurimaque nobilitas una simul catena sceleris copulatur, ne forte tanta malorum materia non belli magnituuindictae breuitate tenuetur. Medeam illam fabulae ferunt dentes quondam occisi seuisse serpentis, e quibus quasi conpetens semini seges armati homines terra emerserint seseque mox inuicem pugnando prostrauerint. equidem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cũcentesimo equite aufugit. frater eius
sextus pompeius. contracta celeriter non
parua lusitanorum manu. cũ cȩsonio con¬
gressus et uictus. fugiensq inter fectus
est. munda ciuitas cũ immensa hominũ
caede cesare oppugnante uix capta est:
cȩsar romã rediit: ubi dum rei publicȩ
statum contra exemplamaiorũ clem̃t̃
instaurat. auctoribus bruto et cassio. con¬
scio etiã plurimo senatu in curia uigmti
et tribus uulneribus confossus interuit.
Inqua con iuratione. fuisse ampliussexa¬
ginta conscios ferunt. Duobruti. et
gaius cassius. aliiq sociistrictis pugi¬
onibus in capitolium secesserunt::
diu deliberatum est. utrum capitoli
um auctoribus cȩdis oporteret incen¬
di. corpus eius raptum ppłs dolore
instimulatus inforo fragmentis tribu¬
nalium ac sub selliorum cremauit.
Percensuit latitudinẽ regnisui roma
cladibus suis. atq insuam conuersa
caedem: singulas quasq gentes ibidẽ

Expanded text:
cum centesimo equite aufugit. frater eius cum centesimo equite aufugit. frater eius eane Pompeius contracta celeriter non parua Lusitanorum manu, cum Caesonio congressus et uictus fugiensque interfectus est. Munda ciuitas cum immensa hominum caede Caesare oppugnante uix capta est. Caesar Romam rediit. ubi dum reipublicae statum contra exempla maiorum clementer Înstaurat, auctoribus Bruto et Cassio, conscio etiam plurimo senatu, in curia uiginti et tribus uulneribus confossus interiit. in qua coniuratione fuisse amplius sexaginta conscios ferunt. duo Bruti et C. Cassius aliique socii strictis pugionibus in Capitolium secesserunt. diu deliberatum est, utrum Capitolium cum auctoribus caedis oporteret incendi. corpus eius raptum populus dolore instimulatus in foro fragmentis tribunalium ac subselliorum cremauit. Percensuit latitudinem regni sui Roma oladibus suis atque in suam conuersa caedem singulas quasque gentes ibidem,
Abbreviated transcription (Latin):
faustũ. sillam et a franium. et petreium¬
filium iussit occidi. Inde quat tuor tri¬
umphis urbem ingressus. disposito recu¬
peratȩ rei publicae statu continuo inhis¬
panias contra pompeios pompei filios
profectus. septimo decimo quã egressus
aburbe fuerat die. sa gintũ ꝑuenit. Sta¬
timq aduersus pompeios duos. et labi¬
enũ atq attium uarum. multa bella
et uaria sorte gessit: ultimũ bellũ apud
mundã flumen gestum est. Ubi tantis
uiribus dimicatũ. tantaq caed es acta.
ut caesar quoq ueteranis etiam suis cede¬
re non erubescentibus. cum cȩdi cogiq
aciem suã cerneret. prȩ uenire morte
futurum uicti dedecus cogitarit. Cum
subito uersus infugam pompeiorũ cessit
exercitus: et quidem eo die hoc bellum
actum est. quopompeius pateraburbe
bellum gesturus aufugerat. quattuorq
annis hoc bellum ciuile indesinenter
toto orbe tonuit. titus labienus. et attius
uarus inacie caesisunt. Gneus pompeius

Expanded text:
Faustum et Syllam, et Aphranium et PetreiumFaustum et Syllam, et Aphranium et Petreiumfiliam iussit occidi. inde quattuor triumphis Vrbem ingressus, disposito recuperatae reipublicae statu continuo in Нispanias contra Pompeios Pompei filios profectus, septimo decimo quam egressus ab Vrbe fuerat die Saguntum peruenit statimque aduersus Pompeios duos et Labienum atque Attium Varum multa bella et uaria sorte gessit. ultimum bellum apud Mundam flumen gestum est, ubi tantis uiribus dimicatum tantaque caedes acta, ut Caesar quoque, ueteranis etiam suis cedere non erubescentibus, cum caedi cogique aciem suam cerneret, praeuenire morte futurum uicti dedecus cogitarit, cum subito uersus in fugam Pompeiorum cessit exercitus. equidem eo die hoc bellum actum est, quo Pompeius pater ab Vrbe bellum gesturus aufugerat, quattuorque annis hoc bellum ciuile indesinenter toto Orbe tonuit. T. Labienus et Attius Varus in acie caesi sunt. Gnaeus Pompeius
Abbreviated transcription (Latin):
scafa exceptus ut fugeret: multis insilen¬
tibus mersus. necatusq ẽ corpus eius ad lit̾
deuolutũ. indicio loricȩ aureae. cognitũ
fuit. Qua caesar alexandream premissa
alexan drinos om̃s ad deditionẽ despera¬
tione compulit. Regnũq aegrpti cleo¬
patrȩ dedit Indesrriam ꝑuagatus: farna¬
cem inponto uicit. postea uero quã romã
uenit. dictator & consul creatus. in africã
transut: et apud thapsũ cũ iuba et scipio¬
ne pugnauit. maximãq ibi hominũ
multitu dinẽ inter fecit: castra utriusq
direpta sunt. sexaginta elephanti capti.
cato sese apud uticã occidit. iuba ꝑcussori
iugulum praetio dato prebuit. petre ius¬
eodem se gladio perfodit. Scipio in naui
qua adhis panias fugere contendens. uento
coactus in a fricam redierat. semet ipse
iugulauit. in eadem naui etiãtitus torqua¬
tus est occisus. Caesar pompei magni ne¬¬
potes filiamq pompeiã simulq cũ his

Expanded text:
scapha exceptus ut fugeret, multis insilienscapha exceptus ut fugeret, multis insilientibus mersus necatusque est; corpus eius ad litus deuolutum indicio loricae aureae cognitum fuit: qua Caesar Alexandriam praemissa Alexandrinos omnes ad deditionem desperatione conpulit regnumque Aegypti Cleopatrae dedit. inde Syriam peruagatus Pharnacem in Ponto uicit. postea uero quam Romam uenit, dictator et consul creatus in Africam transiit et apud Thapsum cum Iuba et Scipione pugnauit maximamque ibi hominum multitudinem interfecit. castra utriusque direpta sunt, sexaginta elephanti capti. Cato sese apud Vticam occidit; Iuba percussori iugulum preodem se gladio perfodit. Scipio in navi qua ad Hispaniam fugere contendens, vento coactus, in Africam redierat, semetipsum jugulavit. In eadem navi etiam Titus Torquatus occisus est. Caesar Pompeii Magni nepotes, filiam Pompeiam simulque cum his
Abbreviated transcription (Latin):
credatur. Caesar postea insulam ubi pha¬
rus est cepit eo achillas cum gabinianis
militibus uenit. Ingens pugna cõmissaẽ.
magna ibi caesarianoꝵ militũ multitu¬
do cecidit. Om̃s etiã inter fectores pom¬
pei: inter fecti sunt: cȩsar ui insistentium
hostium pręssus: sca fam ascendit: quam¬
expondere subsequentiũ grauata ac
mersa. ꝑducentos passus ad nauẽ una
manu eleuata qua charthas tenebat nan¬
do ꝑuenit: mox nauali certamine pul
satus : magna facilitate classem regiam
aut de pressit. aut cepit: alexan drinis
petentibus: regem reddidit. monitũ ut
magis amicitiam romanã quã arma ex¬
periri studeret: quitamen ilico ut liber
fuit: bellum intulit: sed continuo cũ toto
exercitu suo et ipse deletus est: nã uigin¬
timilia hominũ in eo bello caesa referun¬
tur. duo decim milia cũ septuaginta lon
gis nauib: dedita. quingenti exuictori¬
bus cecidisse dicuntur.: rex ipse adulescens

Expanded text:
credatur. Caesar postea insulam, ubi Phacredatur. Caesar postea insulam, ubi Pharos est, cepit. eo Achillas cum Gabinianis militibus uenit. ingens pugna commissa est: magna ibi Caesarianorum militum multitudo cecidit, omnes etiam interfectores Pompei interfecti sunt. Caesar ui insistentium hostium pressus soapham escendit: qua mox pondere subsequentium grauata ac mersa, per ducentos passus ad nauem una manu eleuata, qua chartas tenebat, nando peruenit, mox nauali cesatus magna facilitate classem regiam aut depressit aut cepit. Alexandrinis petentibus regem reddidit monitum, ut amicitiam magis Romanam quam arma experiri studeret; qui tamen ilico, ut liber fuit, bellum intulit sed continuo cum toto exercitu suo et ipse deletus est; nam viginti milia hominum in eo bello caesa referuntur; duodegis nanibus dedita, quingenti ex uictoribus cecidisse dicuntur. rex ipse adulescens
Abbreviated transcription (Latin):
citarent: p̃terea achillas dux regius
imbutus semel pompei sanguine. cȩsaris
quoq: necem meditabatur. Nam iussus
exercitum dimittere cui prȩerat: ui¬
gintimilium arimatorũ: non modo
spreuit imperiũ. uerũ et aciem direx̃.
inipso proelio. regia classis forte subduc¬
ta iubetur incendi ea flamma cũ partẽ
quoq urbis inuasisset : quad ringenta
milia librorum ꝓximis forte aedibus
condita exussit. Singulare ꝓfecto inos¬
numentũ studii curȩq maiorũ. Quas
tot tantaq in lustriũ ingeniorũ opera
cong esserant. unde quã libet hodieꝙ
intemplis extent. quȩ et nos uidimus
armaria libroꝵ. quibus direptis. exi¬
nanita ea a nr̃is hominib nr̃is tempo¬
rib memorent. quod ꝗdem uerũ est.
tam̃ honestius creditur alios libros
fuisse quȩsitos. qui pristinos studiorum
curas aemularentur. quã aliã ullam tc̃
fuisse bibliotecam. quȩ extra quadragen¬
ta milia libroꝵ fuisse. acperhoc euasisse

Expanded text:
citarent. praeterea Achillas dux regius, citarent. praeterea Achillas dux regius, imbutus semel Pompei sanguine, Caesaris quoque necem meditabatur. nam iussus exercitum dimittere, cui praeerat, uiginti milium armatorum, non modo spreuit imperium, uerum et aciem direxit. in ipso proelio regia classis forte subducta iubetur incendi. ea flamma cum partem quoque urbis inuasisset, quadringenta milia librorum proximis forte aedibus condita exussit, singulare profecto monumentum studii curaeque maiorum, qui tot tantaque inlustrium ingeniorum opera congesserant. unde quamlibet hodieque in templis extent, quae et nos uidimus, armaria librorum, quibus direptis exinanita ea a nostris hominibus nostris temporibus memorent — quod quidem uerum est —, tamen honestius creditur alios libros fuisse quaesitos, qui pristinas studiorum curas aemularentur, quam aliam ullam tunc fuisse bibliothecam, quae extra quadringenta milia librorum fuisse ac per hoc euasisse
Abbreviated transcription (Latin):
repta sunt: caesa sunt in eo p̃lio pompei¬
anorũ quin decimmilia. centuriones
triginta et tres: hic exitus pugnȩ ad pa¬
leo phar̃ salum fuit. Pompeius fugiens.
inostio pȩnei amnis onerariã nauem
nanctus. in asiam transiit. Inde ꝑ cr̾prũ
in aegyptũ uenit. ibiq mox ut litus at¬
tigit. iussuptolemei adulescentis. in gra¬
tiam caesaris uictoris occisus est. Pom¬
pei uxorfiliiq fugerunt. Cȩtera pompei¬
ana classis direpta est. om̃ib qui in ea
erant crudelissime trucidatis. Ibiq et
pompeius bithynicus occisus est: len¬
tulus uero uir consularis: apud pelusium
interfectus est ¶Gaesar cõpositis apud
thessaliam rebus: alexandriã uenit. ꝑ¬
latoq ad se acuiso pompei capite. anulo¬
q fleuit. Cũq se. inregiam recepisset.
eludebatur atutorib quo minus pecuni¬
am acceperit. templasua astu spoliantib
ut et regios thes auros uacuos esse osten¬
derent. et inuidiam caesaris ppłm con¬

Expanded text:
repta. sunt. caesa sunt in eo proelio Pompeirepta. sunt. caesa sunt in eo proelio Pompeianorum quindecim milia, centuriones triginta et tres. hic exitus pugnae ad Palaeopharsalum fuit. Pompeius fugiens in ostio Penei amnis onerariam nauem nanctus in Asiam transiit. inde per Cyprom in Aegyptum uenit ibique mox ut litus attigit, iussu Ptolemaei adulescentis in gratiam Caesaris uictoris occisus est. Pompei uxor filiique fugerunt; cetera Pompeiana classis direpta est omnibus qui in ea erant crudelissime trucidatis, ibique et Pompeius Bithynicus occisus est. Lentulus uero uir consularis apud Pelusium interfectus est. Caesar conpositis apud Thessaliam rebus Alemndriam uenit perlatoque ad se ac uiso Pompei capite anuloque fleuit; cumque se in regiam recepisset, eludebatur a tutoribus, quominus pecuniam acciperet, templa sua astu spoliantibus, ut et regios thesauros uacuos esse ostenderent et in inuidiam Caesaris populum con
Abbreviated transcription (Latin):
instruitur utrimq: acies. pompeius
octoginta et octo cohortes triplicior¬
dine locauit.: fuerunt autẽ peditũ qua¬
draginta milia. equites insinistro cor¬
nu sescenti. indextro quingenti: prȩ¬
terea reges multi. senatores equitesq
romani plurimi. absq leuium arma¬
turarum magna copia. Caesar similit̃
octoginta cohortes tripliciordine
disposuit. Cui fuerunt minus qua drin¬
genta milia peditũ. equites mille. lude¬
re ibi et gemere erat contractas romano¬
rum ulres incampis pharsalicis. adocci¬
sionẽ mutuã constitisse. quassi concor¬
dia rexisset: nulli ppłi. nulli reges fer¬
re poruissent. Prima congressione: e¬
quitatus pompeipulsus. sinistra latera
nudauit. de inde cum diu utrimq: dubia
sorte cederentur: atq exalia parte
pompeius inter hortandum diceret
parce ciubus. nec tamen faceret: exalia
uero caesar hoc faceret quodurguer&.
dicens miles faciem feri. tandem uniuer¬
sus pompei fugit exercitus. castraq di¬

Expanded text:
instruitur utrimque acies. Pompeius instruitur utrimque acies. Pompeius octoginta et octo cohortes triplici ordine locauit: fuerunt autem peditum quadraginta milia, equites in sinistro cornu sescenti, in dextro quingenti, praeterea reges multi, senatores equitesque Romani plurimi, absque leuium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordine disposuit , cui fuerunt minus quam triginta milia peditum, equites mille. uidere ibi et gemere erat contractas Romanorum uires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuam constitisse, quas si concordia rexisset, nulli populi, nulli reges ferre potuissent. prima congressione equitatus Pompei pulsus sinistra latera nudauit. deinde cum diu utrimque dubia sorte caederentur atque ex alia parte Pompeius inter hortandum diceret parce ciuibus nec tamen faceret, ex alia uero Caesar hoc faceret, quod urgeret dicens miles, faciem feri, tandem uniuersus Pompei fugit exercitus, castraque di
Abbreviated transcription (Latin):
pompeium obsidione frustra cin x̃. ipse t̃rã
quin decĩmilibus passuum fossa prestruens.
cũ illi paterent. pompeius castellum quod¬
dam propindm mari quod marcelli nus
tuebatur euertit. praesidiaq caesaris quȩ
ibidem morabantur occidit. Caesar tor¬
quatum legionẽq unam ut expugnaret.
ad gressus est. hoc periculo sociorũ pom¬
peius cognito. om̃s eo copias contrax̃. in
quẽ se ilico caesar omissa obsidione con¬
uertit: Iorquatus autẽ. euestigio pro¬
rũpens auersum insecutus est. Ita cesa¬
ris milites antipiti periculo territi. ipso
caesare frustra obsistente fuger̃. Pom¬
peius uero caesaris quoq testimonio uic¬
tor. ꝑ sequentẽ reuocauit exercitum.
quattuor milia militũ caesaris. centu¬
riones uiginti et duo. equites romani ẽ¬
plures in eo proelio caesi sunt ¶Caesar
inde citato agmine pere pirũ inthes¬
saliam perrex̃. Eompeius cũ maximis
copiis secut̾: bellumq commissũẽ. Itaq

Expanded text:
Pompeium obsidione frustra cinxit, ipse terram Pompeium obsidione frustra cinxit, ipse terram quindecim millium passuum fossa praestruens, cum illi maria paterent. Pompeius castellum quoddam propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, evertit, praesidiaque Caesaris quae ibidem morabantur occidit. Caesar Torquatum legionemque unam, ut expugnaret, aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito, omnes eo copias contraxit: in quem se illico Caesar omissa obsidione convertit. Torquatus autem e vestigio prorumpens, aversum insecutus est. Ita Caesaris milites ancipiti pericuCaesare frustra obsistente fugerunt. Pompeius uero Caesaris quoque testimonio uictor persequentem reuocauit exercitum. quattuor milia militum Caesaris, centuriones uiginti et duo, equites Romani conplures in eo proelio caesi sunt. Caesar inde citato agmine per Epirum in Thessaliam perrexit; Pompeius cum maximis copiis secutus bellumque commissum est. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Prȩterea quẽ ꝑalias quoq t̃rarũ
partes spumantibus buccis rapidoq dis¬
cursu omĩs furiatoꝵ ructat. insania. ad
quẽ plurimi terrarũ reges quasi ad uiuã
uocẽ consulti numinis cucurrer̃: Cui
sȩpissime ipsi quoq romani opulentis¬
sima dona miser̃. At si apollo iste pr¬
t̾ius paulatim discernente experien¬
tia contẽptus relictus atq abolitus est.
Quiduiuum demortua pecude. quid
uerũ de am̃te muliercula sperare potest
Quid postremo inflauit cũ pingui sebur
trrrenus ad aras expositis opimȩ pę¬
cudis intestinis non finget esuriens: si
ut ipsi fatentur uel obscura uel fal sa dicen¬
do ipse apollo seducit: Quam obrem ȩ quo
animo ferant. & si imitari interim nolunt.
non id ueritat̾is iudicio etiã ꝓͥibere qđ
potuerunt maiores eoꝵ. uel ex periendo
contẽpnere: Interea apud dirrachiũ mul¬
tiorientis reges adpom peium cũ auxi¬
liis conuenerunt.: quocũ caesar uenisset

Expanded text:
batur: praeterea quem per alias quoque terrarum batur: praeterea quem per alias quoque terrarum partes spumantibus buccis, rabidoque discursu omnis furiatorum ructat insania, ad quem plurimi terrarum reges, quasi ad vivam vocem consulti numinis concurrerunt, cui saepissime ipsi quoque Romani opulentissima dona miserunt. At si Apollo iste Pythius paulatim discernente experientia contemptus, relictus atque abolitus est, quid vivum de mortua pecude, quid verum de amente muliercula sperari potest? Quid postremo, Inflavit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras, 419 expositis opimae pecudis intestinis, non finget esuriens? Nam sicut ipsi fatentur, vel obscura, vel falsa dicendo, ipse Apollo seducit. Quamobrem aequo animo ferant, etsi imitari interim nolunt, nos id veritatis judicio etiam prohibere, quod potuerunt majores eorum, vel experiendo contemnere. Interea apud Dyrrachium multi Orientis reges ad Pompeium cum auxiliis convenerunt. Quo cum Caesar venisset,
Abbreviated transcription (Latin):
lere : queruntur utiq fide xp̃ianoꝵ
sibi sacra int̃ dicta cęrimoniasq sub¬
latas & obhoc ideo maxime quod ex¬
tis uaticiisq cessantibus. futurȩ clades
quia scire nequeunt non uitantur.
Cur ergo longe ante imperium cȩsaris
natiuitatẽq xp̃i. sicut ipsoꝵ auctores¬
at testantur: abolita fuerat poetiti
oraculi fides: abolita autẽ idõ. ꝗa contẽp¬
ta: porro autẽ quare contẽpta. nisi
quia uel uana. uel falsa. uel dubia: unde
prudenter poeta praemonuit.in con¬
sulti ab eunt sedemq odere sybillȩ & ne
forte parui idpendant quod contẽptu
abolitũ atq antiquatũ fuit. Hoc est aut
num̃ aut sedem: apollo ille prtius erat.
quem ferunt magno illo prthone ser¬
pente interfecto totius uaticinationis
auctorẽ. & principẽ. hȩredem et sedis
et diuinationis et nominis extitisse ::
ibiq eum red dere elegisse responsa. ubi
ortacum auctore ipsa diuinatio uide¬

Expanded text:
lere. queruntur utique fide Christianorum lere. queruntur utique fide Christianorum sibi sacra interdicta caerimoniasque sublatas et ob hoc ideo maxime, quod extis uaticiniisque cessantibus futurae clades, quia sciri nequeunt, non uitantur. cur ergo longe ante imperium Caesaris natiuitatemque Christi, sicut ipsoattestantur, abolita fuerat Pythici oraculi fides? Abolita autem ideo, quia contempta. Porro autem quare contempta, nisi quia vel falsa, vel vana, vel dubia? unde prudenter poeta praemonuit: Inconsulti abeunt, sedemque odere Sibyllae: Et ne forte parvi id pendant, quod contemptu abolitum atque antiquatum fuit, hoc est, aut numen aut sedem, Apollo ille Pythius erat, quem ferunt magno illo Pythone serpente interfecto, totius vaticinationis auctore et principe, haeredem et sedis et divinationis et numinis exstitisse: ibique eum reddere elegisse responsa, ubi orta cum auctore ipsa divinatio vide
Abbreviated transcription (Latin):
peiũ alibone deductisunt :curio ex
sicilia in africã cũ exercitu trans gres¬
sus est. quẽ iubarex continuo excep¬
tum. cũ om̃ib copiis trucidauit. Octa¬
uiussalonas oppugnare conatus. om̃s
paenȩ copias quas dux̃ amisit :cȩlius
desciuita caesare. ac semiloni exuli iunc¬
.xit. Cũq ambo seruoꝵ manu capuam
oppugnare molirentur: occisis̃: Bibu¬
lus apud corcyram pudore uictus qđ
custo diȩ eius quã pelago & oppido prȩ¬
tendebat hostis inluserat. inedia sese ui¬
giluisq confecii: appius claudius censo¬
rinus qui iussu pompei grȩciã tuebatur.
Iamabolitam poetitio raculi fidem uo¬
luit experiri: quippe abeo ad actauates
descendere in specũ respondisse fertur
debello consulenti. nihil adte. hoc roma¬
ne bellum ꝑtinet: euboeae coela obtine¬
bis.: caela autem uocant euboicumsinũ.
Ita appius perplexa incertus sorte
discessit. Ammonet nos aliquid abob¬
trectatorib nr̃is consultoriste consu¬

Expanded text:
peium a Libone deducti sunt. Curio ex peium a Libone deducti sunt. Curio ex Sicilia in Africam cum exercitu transgressus est: quem Iuba rex continuo exceptum cum omnibus copiis trucidauit. Octauius Salonas oppugnare conatus, omnes paene copias quas duxit amisit. Caelius desciuit a Caesare ac se Miloni exuli iunxit; cumque ambo seruorum manu Capuam oppugnare molirentur, occisi sunt. Bibulus apud Corcyram pudore uictus, quod custodiae eius, quam pelago et oppido praetendebat, hostis inluserat, inedia sese uigiliisque confecit. Appius Claudius Censorinus, qui iussu Pompei Graeciam tuebatur, iam abolitam Pythici oraculi fidem uoluit experiri: quippe ab eo adacta uates descendere in specum respondisse fertur de bello consulenti : Nihil ad te hoc Romane bellum pertinet, Euboeae coela obtinebis. coela autem uocant Euboicum sinum. ita Appius perplexa incertus sorte discessit. Admonet nos aliquid ab obtrectatoribus nostris consultor iste consu
Abbreviated transcription (Latin):
esset. Treboniũ cum tribus legionibus
relin quens. adhis panias contendit. quas
lucius a franius & marcus petreius et
marcus uarro pompeianiduces. Cum
legionib optinebant: ibi multis p̃lus
petreium a franiũq superatos composita
pactione dimisit. Inulteriore uero his¬
pania duas legiones a marco uarrone
suscepit. si militer et duces eius. hoc est
curio catonem sicilia expulit. ualerius
cottam sardinia. tuberonẽ africã uar̃
eiecit Caesar massiliã rediens obsidi¬
one domitã. uita tantũ & libertatem
concessa: Caeteris rebus abi rasit: at
uero do labella partium caesaris in il¬
lirico ꝑ octauium et libonẽ uictus. co¬
pusq exutus ad amtoniũ fugit basili¬
us et salustius singulas legiones quib
praeerant. similiter et antonius. hor¬
tensius quoq ab in firmo maricũ clas¬
se concurrens om̃sq pariter aduers
sunt Antonius cum se octauio cũ quin¬
decim cohortibus dedisset. om̃s ad pom¬

Expanded text:
esset, Trebonium cum tribus legionibus esset, Trebonium cum tribus legionibus relinquens, ad HispLucius Aphranius, et M. Petreius, et M. Varro, Pompeiani duces, cum legionibus obtinebant. Ibi multis praeliis Petreium Aphraniumque superatos, composita pactione, dimisit. In ulteriore vero Hispania duas legiones a M. Varrone suscepit. Similiter et duces ejus, hoc est, Curio Catonem Sicilia expulit, Valerius Cottam Sardinia, Tuberonem Africa Varus ejecit. Caesar Massiliam rediens, obsidione domitam, vita tantum et libertate concessa, caeteris rebus abrasit. At vero Dolabella partium Caesaris in Illyrico per Octavium et Libionem victus, copiisque exutus, ad Antonium fugit. Basilius et Salustius cum singulis legionibus quibus praeerant, similiter et Antonius, Hortensius quoque ab infimo mari cum classe concurrentes, omnesque pariter adversus sunt. Antonius cum se Octavio cum quindecim cohortibus dedisset, omnes ad Pom
Abbreviated transcription (Latin):
mitantibus. caesar rubicone flumine
trans meato. mox utariminũ uenit
quinq: cohortes quas tunc stolas habe¬
bat. cũ quibus ut ait liuius orbẽ t̃rarũ
adortus est: quid facto opus esset edocunt
Deplorans in iurias suas. causam belli ci¬
uilis ꝓrestituendis inpatriam tribunis
ẽẽ teftatus est. Inde ꝑ antoniũ septem
cohortes quȩ apud sulmonẽ morabatur
alu cretio recepit:tres legiones quȩcũ
domitio apud cornificiũ morabantur
ad suas partes tras dux ¶Pompeiusatq
omissenatus crescentibus caesaris uirib
trepiditam quã italia pulsi in greciam
trans uecti. in dirrachium gerendibelli
sedẽ deleger̃: caesar romã uenit. negatã
q exerario pecumã fractis foribus
inuasit. ꝓtulitq auri exeo pondoquat¬
tuor milia centũ triginta et quinqy ar¬
genti pondo ꝓpentngenta milia.
Inde digressus ariminũ ad legiones mox
alpes transuectus massiliam uenit. ad
quam oppugnandam curreceptus ñ

Expanded text:
mitantibus. Caesar Rubicone flumine mitantibus. Caesar Rubicone flumine transmeato, mox ut Ariminum uenit, quinque cohortes, quas tunc solas habebat, cum quibus, ut ait Liuius, orbem terrarum adortus est, quid facto opus esset, edocuit. deplorans iniurias suas, causam belli ciuilis, pro restituendis in patriam tribunis, esse testatus est inde per Antonium septem cohortes, quae apud Sulmonem morabantur, a Lucretio recepit, tres legiones quae cum Domitio apud Corfinium morabantur, ad suas partes traduxit. Pompeius atque omnis senatus, crescentibus Caesaris uiribus trepidi, tamquam Italia pulsi in Graeciam transuecti, Dyrrachium gerendi belli sedem delegerunt. Caesar Romam uenit negatamque sibi ex aerario pecuniam. fractis foribus inuasit protulitque ex eo auri pondo quattuor milia centum triginta et quinque, argenti pondo prope nongenta milia. inde digressus Ariminum ad legiones, mox Alpes transuectus Massiliam uenit, ad quam oppugnandam, cur receptus non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa repentino correpta incendio con¬
crematur Annosiquidem aburbe
concretus plurimã urbis partẽ ignis
inuasit. neq um quã antea tanto incen¬
dio correptã acuastatã ciuitatẽ ferunt:
nam quat tuor decim uicos. cũ uico iuga¬
rio consumptos fuisse memoriae ꝓ¬
ditum est ¶Hinc iam bellũ ciuile cõmit¬
titur. quod magnis iam dudum dissen¬
sionibus acmolitionib parabatur. Nã
rediens caesar uictor exgallia decer¬
nisibi absenti alterum consulatum
poposcit: contradictũ ẽ amarcello con¬
sule annitente pompeio. deinde cre¬
tum est asenatu. ut inurbem caesar
nonnisi dimisso exercitu ueniret. et ex
marcelli consulis auetoritate adlegIo¬
nesqͣ apud luceriã erant pompeius cũ
imperio missus est. Caesar rauennam
sese contulit: marcus antonius et pu
blius cassius tribuni plebis ꝓcesare in¬
tercedentes inter dicente lentulo consu¬
le. Curia foroq ꝓhibitiad caesarem
ꝓfecti sunt: curione simulcaelioq co¬

Expanded text:
ipsa repentino correpta incendio conipsa repentino correpta incendio concrematur. anno siquidem ab Vrbe concretus plurimam Vrbis partem ignis inuasit, neque umquam antea tanto incendio correptam ac uastatam Ciuitatem ferunt. nam quattuordecim uicos cum uico Iugario consumptos fuisse memoriae proditum est hinc iam bellum ciuile committitur, quod magnis iamdudum dissensionibus ac molitionibus parabatur. Nam rediens Caesar uictor ex Gallia decerni sibi absenti alterum consulatum poposcit. contradictum est a Marcello consule adnitente Pompeio, deinde decretum est a senatu, ut in Vrbem Caesar non nisi dimisso exercitu ueniret, et ex Marcelli consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Rauennam sese contulit. M. Ablius Cassius, tribuni plebis, pro Caesare intercedentesle curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt Curione simul Caelioque co
Abbreviated transcription (Latin):
et defectu interiore sub ducitur: ut enĩ
de proximis ordiar.cimbris.tigurinisq
uincentibus . cũ apud rhodanũ flumen
romanus exercitus perut. artissi mas
roma sensit angustias. refusa continua
clade cimbrorũ magnis elata ꝓuectib
prioꝵ oblita defectuũ Hanc deinde re¬
centissimȩ ꝓsperitatis iactantiã. italicũ
bellum et dilaceratio sillana castigat yur¬
sus post hanc domesticã intestinãq per¬
nitiem quausq ad medullas paene eui-¬
scerata & ex resaest. paribus ꝓpe mo¬
dum spatiis temporum. nonsolũ repa¬
rata uerum etiã extentaẽ. cũ lucullus
asiã. pompeius hispaniã. caesar gal¬
q imperiũ usq ad extremos ꝓpe mo¬
dum terrȩ terminos ꝓpagatum est.
Hancnunc amplissimã dilatationẽ
uastissima ruina consequitur. apud
parthos enim consul romanus occidi¬
tur : E xercitusq deletur. atro cissi¬
mũ illud pompei et caesaris bellum
ciuile conseritur. Et inter haec roma

Expanded text:
et defectu interiore subducitur. ut enim et defectu interiore subducitur. ut enim de proximis ordiar, Cimbris Tigurinisque uincentibus cum apud Rhodanum flumen Romanus exercitus periit, artissimas Roma sensit angustias; refusa continuo clade Cimbrorum, magnis elata prouectibus priorum oblita defectuum est. hano deinde recentissimae prosperitatis iactantiam Italicum bellum et dilaceratio Sullana castigat. rursus post hanc domesticam intestinamque perniciem, qua usque ad medullas paene euisoerata et exesa est. paribus propemodum spatiis temporum non solum reparata, uerum etiam extenta est, cum Lucullus Asiam, Pompeius Hispaniam, Caesar Galque imperium usque ad extremos propemodum terrae terminos propagatum est. hanc nunc amplissimam dilatationem uastissima ruina consequitur. apud Parthos enim consul Romanus occiditur exercitusque deletur, atrocissimum illud Pompei atque Caesaris bellum ciuile conseritur et inter haec Roma
Abbreviated transcription (Latin):
terea quattuor cohortes cũ uargunte io
legato mediis deprȩhensȩ campis. et int̃¬
feotȩ sunt surenas rapto equitatu crassum
ꝑ sequi intendit. eumq circum uentũ ac
frustra conloꝗũ eiꝰ petentẽ interfecit. quã¬
uis uiuum auferre maluisset pauci noctis
beneficio liberati charras confuger̃. Co¬
gnita clade romanoꝵ multe orientis ꝓ¬
uinciȩ asocietate uel fide ppłi romani de¬
fecissent: Nicasius collectis ex fuga mi¬
litibus paucis. intume scentẽ syriam egre¬
gia animi uirtute ac moderatione pres¬
sisset. qui et anthiocũ copiasq eius ings
p̃lio uicit et interfecit. Parthos quoq
ab horo de insiriã missos iamq ingres¬
sus antiochiam. bello expulit. ducemq
eorum osagen interfecit. Igitut
romanistatus agitur semꝑ alterna muta¬
tio & uel ut forma oceani marisq̃ omni
die dispar. Nunc succiduis ꝑseptẽ dies
attollitur incrementis. nunc insequen¬
tibus totidem diebus naturali damno

Expanded text:
terea quattuor cohortes cum Vargunteio terea quattuor cohortes cum Vargunteio legato mediis deprehensae campis et interfectae sunt. Surenas rapto equitatu Crassum persequi intendit eumque circumuentum ac frustra conloquium eius petentem interfecit, quamuis uiuum auferre maluisset. pauci noctis beneficio liberati Carras confugerunt. cognita clade Romanorum multae Orientis prouinciae a societate uel fide populi Romani defecissent, ni Cassius collectis ex fuga militibus paucis intumescentem Syriam egregia animi uirtute ac moderatione pressisset; qui et Antiochum copiasque eius ingentes proelio uicit et interfecit, Parthos quoque ab Horode in Syriam missos iamque ingressos Antiochiam bello expulit duoemque eorum Osagen interfecit. Igitur Romani status agitur semper alterna mutatio et uelut forma. Oceani maris, quae omni die dispar nunc succiduis per septem dies attollitur incrementis nunc insequentibus totidem die bus naturali damno
Abbreviated transcription (Latin):
RASSUS INCON SULATUCOL¬
lega pompei ꝓuinciã sortitus in parthos.
homo in ex plebilis cupiditatis. audita
in hiero solimis templi opulentia quam
pompeius inractam reliquerat. inpales¬
tinã diuertit. ihero solimã adit. tẽplum
ꝑuadit: Opes diripit. Inde ꝑme sopota¬
miam tendens inparthiam. quacũq
iter habuit. sociis ciuitatib auxilia in¬
dix̃ prȩtia exegit. moxq ut eufraten
transiit. ilico bagesem legatum ab herode
rege parthorum adse missum obuiũ ha¬
buit a quo uehem̃ter increpitus est cur
contra foedus luculli: et pompei auaritia
inductus eu fraten transierit: quã obrẽ
sine mora futurum. ut pro auro parthico
serico ferro oneraretur. Itaq cum ꝓpe
carras uentũ esset: parthi subito ingru¬
entes. cum surena et silacea prȩfectis.
sagittis oppressere romanos: cecidere ibi
plurimi senatores. aliquot etiã consula¬
res. & prȩtorii uiri. crassus quoq filius crassi.
lectissimus iuuenis in acie occisus est p̃¬

Expanded text:
rassus in consulatu collega Pompei prouinciam sortitus in Parthos, homo inexplebilis cupiditatis, audita in Hierosolymis templi opulentia, quam Pompeius intactam reliquerat, in Palaestinam deuertit, Hierosolymam adit, templum peruadit, opes diripit. inde per Mesopotamiam tendens in Parthiam, quacumque iter habuit sociis ciuitatibus auxilia indixit. pretia exegit moxque ut Euphraten transiit, ilico Vagesen, legatum ab Horode rege Parthorum ad se missum, obuium habuit, a quo uehementer increpitus est, cur contra foedus Luculli et Pompei auaritia inductus Euphraten transierit. quamobrem sine mora futurum, ut pro auro Parthico Serico ferro oneraretur. itaque cum prope Carras uentum esset, Parthi subito ingruentes cum Surena et Silacea praefectis sagittis oppressere Romanos. cecidere ibi plurimi senatores, aliquot etiam consulares et praetorii uiri; Crassus quoque filius Crassi, lectissimus iuuenis, in acie occisus est. prae
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur talem marii triumphum roma¬
namq uictoriam: incredibile facinꝰ.
et nũquã antea romanis cognitũ. romȩ
subito ꝑ petratum uersa inhorrorem
ac moerorẽ tota urbe fuscauit. Publici¬
us siquidem malleolus. seruis anniten¬
tibus matrem suã interfecit: damnat̾
parricidiĩ : insutusq inculleum. et in
mare proiecius est. Inpleruntq: roma¬
ni. et facinus et poenã gunde et solon
atheniensis. decernere non ausus fuerat
dum fieri posse non credit. & ro mani
qui se ortos aromulo scirent. etiam
hoc fieri posse intellegentes suppliciũ
singulare sanxerunt᷑¬

Expanded text:
Igitur talem Marii triumphum RomaIgitur talem Marii triumphum Romanamque victoriam incredibile facinus, et numquam antea Romanis cognitum, Romae subito perpetratum, versa in horrorem ac moerorem tota Urbe, fuscavit. Poblicius siquidem Malleolus, servis adnitentibus, matrem suam interfecit. Damnatus parricidii, insutusque in culleum et in mare projectus est: impleveruntque Romani et facinus et poenam, unde et Solon Atheniensis decernere non ausus fuerat, dum fieri posse non credidit: et Romani, qui se ortos a Romulo scirent, etiam hoc fieri posse intelligentes, supplicium singulare sanxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ne apphchensis in uicem faucibusstrangulate¬
A aAliae funibus ꝑ equorũ crura con¬
sertis. ipsisq continuo equi sextimu¬
latis: post quam suas isdem funibus qui¬
bus equorum crura nexuerant indi¬
dere ceruices: protractȩ atq: exani¬
matȩ sunt. aliae laqueo de subrectis pla¬
ustrorum te monibus pepender̃ Inuen¬
taest etiam quȩdam. quȩ duos filios tra¬
iectis percolla eoꝵ laqueis. ad suos pedes
uinxerit. & cum se ipsam suspendio
morituram dimisisset : secum traxerit
occidendos. Inter haec multa et mise¬
rabilia mortis genera. reguli quoq: duo
strictis inse gladiis concurrisse refe¬
runtur Tugilus. et boiorix reges.
inacie ceciderunt: claodicus et cȩsorix.
captisunt. Ita in his duobus prȩliis. tre¬
centa qua draginta milia gallorũ oc¬
cisa. et centũ quadraginta milia capta
sunt. absq innumera mulierũ multi¬
tudine. quȩ se suosq paruulos. femi¬
neo furore : UI autẽ uirili necauerunt.

Expanded text:
aliae apprehensis inuicem faucibus strangulataealiae apprehensis inuicem faucibus strangulatae, aliae funibus per equorum crura consertis ipsisque continuo equis exstimulatis, postquam suas isdem funibus, quibus equorum crura nexuerant, indidere coruices, protractae atque exanimatae sunt, aliae laqueo de subrectis plaustrorum temonibus pependerunt. inuenta est etiam quaedam, quae duos filios traiectis per colla eorum laqueis ad suos pedes uinxerit et, cum se ipsam suspendio morituram dimisisset, secum traxerit occidendos. inter haec multa ac miserabilia mortis genera reguli quoque dus strictis in se gladiis concurrisse referuntur. Lugius. et Boiorix reges in acie cecapti sunt. Ita in his duobus praeliis trecenta quadraginta millia Gallorum occisa, et centum quadraginta millia capta sunt, absque innumera mulierum multitudine, quae se suosque parvulos femineo furore, vi autem virili necaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ꝑturbatio galloꝵ fuit: quod ro¬
manã aciem prius offendere dispositã
quam ad esse senserunt. Cumq ilico uul¬
nerati equites. retro in suos cogerentur.
totãq multitudinẽ in disposite adhue
aduentantẽ conturbarent: et solcum
uento ortus. ex aduerso emicuisset. uis
eorum puluis oppleuit. et splendor he¬
betauit. Ita factum est. ut tanta actam
terribilis multitudo minima romanorum
cladesua autẽ ultima internetione cie¬
deretur. Centũ quadraginta milia eoꝵ
tunc in bello caesa. sexaginta milia capta
dicuntur . mulieres grauiorem paene
ex citauere pugnamqy plaustris in mo¬
dum castroꝵ circũ structis. ipse autem
desuꝑ propugnantes. diu reppullere
romanos sed cum ab his nouo caedis gens
terrerentur : abscisis enim cum crine
uerticibus in honesto satis uulnere tur¬
pes relinquebantur. ferrum quod in hos¬
tes sumpserant: in sesuosq uerterunt.
Uamq aliae concursu mutuo uigulatȩ

Expanded text:
quidem perturbatio Gallorum fuit, quod Roquidem perturbatio Gallorum fuit, quod Romanam aciem prius offendere dispositam, quam adesse senserunt. Cumque illico vulnerati equites retro in suos cogerentur, totamque multitudinem indisposite adhuc aduentantem conturbarent, et sol cum uento ortus ex aduerso emicuisset, uisus eorum puluis oppleuit et splendor hebetauit. ita factum est, ut tanta ac tam terribilis multitudo minima Romanorum clade, sua autem ultima internecione caederetur. centum quadraginta milia eorum tunc in bello caesa, sexaginta milia capta dicuntur. mulieres grauiorem paene excitauere pugnam, quae plaustris in modum castrorum circumstructis, ipsae autem desuper propugnantes, diu repulere Romanos. sed cum ab his nouo caedis genere terrerentur — abscisis enim cum crine uerticibus inhonesto satis uulnere turpes relinquebantur — ferrum, quod in hostes sumpserant, in se suosque uerterunt. namque aliae concursu mutuo iugulatae,