comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siue alio quocũq ccͣm int̾cesserĩt.
¶s ⁊ simulier defensor alicuꝰ oxsti
hac re subeat ꝯdẽpratõnem. ꝓim̃
noq maritũ neq filiũ neq patrẽ
ꝑmittitur mulieri defendere.
tat qui dãpnat᷑ regressũ adeã ht̃.
ueluti cũ uẽditorem ñditatis sibi
uendite uł fideuissorẽ suũ defen
rẽ cui hoc factum uellet. ñ dubito
tuã pecimiã ⁊ eã nitio donaun se¬
ñ int̾cedit. senatꝰ enĩ obligatẽ mu¬
lieri succurere uoluit ñ donãti.
hoc ĩo qr fatiliꝰ se mulier obligat
q̃ alicui donͣet.

Expanded text:
ue alio contractu intercesserint. Sed et si mulier defensor alicuius exsthac re subeat condemnationem. proinde neque maritum neque filium neque patrem permittitur mulieri defendere.dat, qui damnatus regressum ad eam habeat, ueluti cum uenditorem hereditatis sibi uenditae uel fideiussorem suum defendrem cui haec factum uellet, non dubito tuam pecuniam et eam Titio donaunon intercedit: senatus enim obligatae mulieri succurrere voluit, non donanti: hoc ideo, quia facilius se mulier obligat quam alicui donat.
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽtia uerior est. ¶ Siratũ habiũt
quis qd̾ ẜuus eiꝰ gesserit. uł filius.
qd̾ iuss accõ incos datur. ¶ Sipu¬
pillus dñi. iusserit. utiq nõ teneatur
nͥ tutore actore inssit. ¶ S isu fruc¬
tuaru erit cũ ẜuo cͣctũ. Itẽ eiꝰ cui
bona fide ẜuit. marcellus putat qd̾
uissu dandã in eos actõn̾e. ꝗͣ sentẽtiã
iego ꝓbo. ¶Sicuratore adholescẽ¬
tis. uł furiosi . uł. ꝓoigi iubente c̃ẜuo¬

Expanded text:
sententia verior est. Si ratum habuerit quis quod servus eius gesserit vel filius, quod iussu actio in eos datur. Si pupillus dominus iusserit, utique non tenetur, nisi tutore auctore iussit. Si iussu fructuarii erit cum servo contractum, item eius cui bona fide servit, Marcellus putat quod iussu dandam in eos actionem: quam sententiam et ego probo. Si curatore adulescentis vel furiosi vel prodigi iubente cu
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ꝯsuitũ sit. Ueluti simagntrat᷑
intutele ꝑiculũ incid̾it ł fideuisseit
quis ꝓturatore uł ꝓcuratore. quia
nec innuͣm triũ tũtellaꝵ. ñ inpu¬
tancaur i ꝯsequens est hoc ꝓbateͣ.
Qd gͦ si honons cã tutor datu sit.¬

Expanded text:
natus consulti sit: ueluti si magistratus in tutelae periculum incidit uel fideiusserit quis pro tutore uel curatore, quia nec in numerum trium tutelarum haec imputantur: et consequens est hoc probare. Quid ergo si honoris causa tutor datus sit
Abbreviated transcription (Latin):
udisitas q̃hñttũ manifesta nõ sit
⁊ hoc lus adẽptorem transire. It̃e
legato ad aliquẽ m̃s missa sit. aliqd
nuris sec̃ huniꝰ ꝯpiscui t̃xiͣt. responoi
cũ id qã eiꝰ ficoi qui legatus eẽt ui¬
deretut. id qqͥ cessurũ legãtario.

Expanded text:
uoluntas contrahentium manifesta non sit, et hoc ius ad emptores transire. item orum fundorum legato ad aliquem transmissa sit, aliquid iuris secum huius compascui traxerit. respondit, cum id quoque ius fundi, qui legatus esset, uideretur, id
Abbreviated transcription (Latin):
litẽ adu̾sario. ceñs trtã eẽ actõẽ
dẽdolo celsus scribit. it quod ait sa¬
bino placuisse.
si hee fundo legato nõ cederẽt. eũq le¬
gatariꝰ uẽdicass an iste fundꝰ iliqũ
ẜuirutẽ casis deb̾et. aut exfidi ꝯñns¬
si cã eum sibi daarilegataniꝰ desidera¬
ret. hr̃s ẜuitutẽ aliquã casis excipe
deberet. responoi debi. ¶ ꝓiures ex
iniuncipib qui diu̾sa pͥor possite¬
bant saltum coe̾m ut ius ꝯpascẽ¬
di haberent. mͥcati sũt. idque etiã

Expanded text:
lite aduersario, ceteris dandam esse actionem de dolo Celsus scripsit, idque ait Sabino placuisse. si hae fundo legato non cederent eumque legatarius uindicasset, an iste fundus aliquam seruitutem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius desideraret, heredes seruitutem aliquam casis excipere deberent. respondit deberi.Plures ex municipibus, qui diuersa praedia possidebant, saltum communem, ut ius compascendi haberent, mercati sunt idque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
scor nepeta. ¶ Siquis pacilcatur ne
ase petatur s. ut ibnr̾te petatur iñ di
exceptõ nõ ꝑtͣeiͣ. ¶ Sipactus sim ne
qui pactus erat. ne. ne neue afilii ꝑetet᷑
cũ filia patri heres exiinet. ¶ Pnc¬
tum ꝯuentũ c̃uẽditõe fco siuite ꝯsti¬
pͥdẽ. ⁊ hoc iuire nos uti põponiꝰ scribit.
facta sit. ¶ Cum possessor. iliene hĩdi¬
titis pictꝰ est. ñdnio si euicei̾t. neq
nocere noq ꝓdee̾ plerique putant.¬
¶filius ẜuus ue sipacislcatur ne art᷑¬

Expanded text:
ne petam.Si quis paciscatur, ne a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit.Si pactus sim, ne qui pactus erat, ne a se neue a filia peteretur, cum filia patri heres extitisset.Pactum conuentum cum uenditore fprodest, et hoc iure nos uti Pomponius scribit: facta sit.Cum possessor alienae hereditatis pactus est, heredi, si euicerit, neque nocere neque prodesse plerique putant.Filius seruusue si paciscantur, ne a
Abbreviated transcription (Latin):
pactum pupillo. ꝓoeẽ.
petat. doli exceptõ nõcet. Nam ex quo
rescͥpruĩ eit rouio pio utiles actõnes
uenoitorẽ ditaitis exceptõe toli debi¬
tor nr̃ditaruiᷤ umti pote. ¶ S ct̃i int̃ to¬
m̾mũ reiuenorte ⁊ ẽptore ꝯueniss. ut
Nõ qui ep̃tꝰ ernt rederetur. eiqui ꝓto¬

Expanded text:
pactum pupillo prodest.petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a diuo Pio utiles actiones uenditorem hereditatis exceptione doli debitor hereditarius uti potest.Sed et si inter dominum rei uenditae et emptorem conuenisset, ut homo qui emptus er
Abbreviated transcription (Latin):
aiͦ. Nonsolũ adu̾sus bone ficei
possestorẽ s ⁊̃ adu̾sus eos quimala
fide posudent. noxalis acr̃o tũtur. nã
⁊ absurdũ uid̾etur eos quidẽ qui
bona fide pꝰsiderent exciꝑe accõe.

Expanded text:
ale Non solum adversus bona fide possessorem, sed etiam adversus eos qui mala fide possident noxalis actio datur: nam et absurdum videtur eos quidem qui bona fide possiderent excipere action
Abbreviated transcription (Latin):
Idp̃toriꝰ urbani titulo d̾dãpno in¬
fc̃o. I n noxalib actiõĩb eoꝵ qui beũ
fid̾ absũt ius nõ cormꝑitur s reu̾sis
defendendi ex bono. ⁊ equo potestas
datur siũ dñi suit siue aliquis iueare
ius hañt. qualis est cͥditor ꝯfructuariꝰ.

Expanded text:
toris urbani, titulo de damno infecto. In noxalibus actionibus eorum qui bona fide absunt ius non corru‹m›pitur, sed reuersis defendendi ex bono et aequo potestas datur, si‹ue› domini sint siue aliquid in ea re ius habeant, qualis est creditor et fructua
Abbreviated transcription (Latin):
actoris utrũ directo agere uelit cũ
cũ eo qui desit possidere. ¶ Siy¬
nũ aliemĩ alius iniure suũ ẽe re¬
spõd̾it altõ se soluẽte alt̃ lib̾abitur.
¶Sus quẽ desieris possid̾edolo de¬
cesẜit. pͥquã hac accõe ꝯueniers. lib̾¬

Expanded text:
actoris, utrum directo agere uelit cum actoris, utrum directo agere uelit cum cum eo qui desiit possidere. Si seruum alienum alius in iure suum esse responderit, altero soluente alter liberatur. Si is, quem desieris dolo possidere, decesserit, p
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ. Sec ⁊ sĩ postea adu̾sariꝰ eiꝰ in
potãte had̾e ceꝑit ẜuũ: tenet᷑ exnoua
posessione denegata ei exceptoe.
eum tantũ qui dolo fecit qͦminꝰ in
potestate hab̾et.accõlocũnãt nõxa¬
lis si extolo eius accid̾it ut cess nõ¬
xalis accõ. forte siẜuo suo fugã mã¬
dauit. an cisipossit incͥomnꝰ cum
alio agi. quodictioit cũ alienat᷑ ma¬
numiissus ue est. qd̾ est uenꝰ in quo
caũ electõ est accoi̾s cũquo uelit a¬
geretilianꝰ at̃ ait d̾eo qui mami¬
misit. siꝑatus sit defendere se manu¬
missus excẽptõnẽ dandã ei qui ma¬
iuditium patiatur.
p̃tor ĩnt̾rod̾uxit ne eluderet᷑ actor.
nõ ut q̃ lucrũ facẽt. iõq exceptõne
a sequẽtib sũmouebit᷑ ¶ñs ꝯsequẽs
est. ut siplures tolo fecent̃. qͦminus
inpotestate haberẽt elige debeat.
actorqũe uelit ꝯuenire. ¶ Itẽsiex
plurib dnĩs quidã dolo malo par¬
tes suas desierĩt possid̾e. electõ erit

Expanded text:
ale. Sed et si postea ad‹uer›sarius eius in potestate habere coeperit seruum, tenetur ex noua possessione denegata ei exceptioneeum tantum, qui dolo fecit, ‹qu›o minus in potestate haberet, actio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si uero suo fugam mandauit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum alienatus manumissusue est. quod est uerius: in quo casu electio est actoris, cum quo uelit agere. Iulianus autem ait de eo qui manumissit, si paratus sit defendere se manumissus, exceptionem da‹n›dam ei qui maiudicium patiatur. praetor introduxit, ne eluderetur actor, non ut etiam lucrum faceret: ideoque exceptione a sequenti summouebitur. His consequens est, ut, si plures dolo fecerint, quo minus in potestate habere‹n›t, eligere debeat actor, quem uelit conuenire. Item si ex pluribus dominis quidam dolo malo partes suas desierint possidere, electio erit
Abbreviated transcription (Latin):
op .ł. Sigratutam habi¬
tationem ꝯducror mͥ p̃stitĩt. ĩ¬
uecta ame. dño insule pignoi
nõ eẽ. ¶Item illud inquid
uidendum est uolũtate dñĩ in¬
duci pignus ita posse ame. ũ ĩ par¬
tem debiti sit obligatũ. ¶ Si
quis fidẽiubeat cũ res illuis
adebitore ꝓ quo fideiussit
pignori data sit. uerisime
intelligitur ħoc ip̃o ꝙ fidẽu¬
beat qd̾ quodam modo mã¬
uon res suas ẽẽ oblig̾atas. sane

Expanded text:
 si gratuitam habitationem conductor mihi praestiterit, invecta a me domino insulae pignori non esse. Item: illud, inquit, videndum est voluntate domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatum. Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori data sit, bellissime intellegitur hoc ipso, quod fideiubeat, quodammodo mandare res suas esse obl
Abbreviated transcription (Latin):
L undo indiẽ addicto. si p̾ea
p̃tiũ addictũ eit ⁊ uenditot alio fimnto
iplicito cũ ip̃m finidum postĩori ep̃tori
addixit. ⁊ud ñm̃ dolo malo fecit. pͥori
indiẽ addictũ erat. s aliud qͦ cũ eo ueni¬
erit. tñ siuẽtitor dolo caͣret. pͥoris ep̃toi̾s
cã absoluta est: Id eͥ solũ intuendim est
anpͥori ueoitori bona fide f cta sit. id¬
iectio.

Expanded text:
Fundo in diem addicto si postea pretium adiectum est et venditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fecit, priori in diem addictum erat, sed aliud quoque cum eo uenierit, tamen, si uenditor dolo caret, prioris emptoris causa absoluta est: id enim solum intuendum est, an priori uenditori bona fide facta sit adiectio.
Abbreviated transcription (Latin):
ded̾it. dem̃ cum in ead̃̾ cã peculiũ
eius ẽẽt. diuortiũ feciͣt. dos ei recre
soluitur qͣi a quolibet peculiari te
stichum debebat. nta cũ eo pacta est
ꝓsticho quẽ michi debes .x. tbi don
ui posse. ⁊̃ lib̾atio ꝯtingitq.x. ĩcotẽ

Expanded text:
deinde, cum in eadem causa peculium eius esset, diuortium fecerit, dos ei recte soluitur quasi a quolibet peculiari debStichum debebat, ita cum eo pacta est: 'pro Sticho, quem mihi debes, decem tibi doti ui posse et liberat
Abbreviated transcription (Latin):
hanc sinũptie fuer̃t secute. qita
uemũ exea agi pesse. quãius non
sit exp̃ssa ꝯditio. Si niptie ꝯstant.
Qr̃ si nũtius remittatur defecisse
ꝯditõ stiꝑulatoĩs uidetur.¬
Iuł .x. Et licet pꝰea eidem nuip¬
sent. nõ ꝯualescit stipulatõ.
datĩone tantũtẽ dicemꝰ.¬

Expanded text:
hanc 'si nuptiae fuerint secutae', et ita dumum ex ea agi posse quamuis non sit expressa condicio, si nuptiae, constat: quare si nuntius remittatur, defecisse condicio stipulationis uideturum. et licet postea eidem nupserit, non conualescit stipulatio. datione tantundem ducim
Abbreviated transcription (Latin):
Cum maritus ꝗ estima¬
ta p̃dia indotẽ acceꝑat in anente
in m̾o pactus est cͥcum scribente
mulieris grã. ut p̃dia mestima¬
ta eeñt. ut sine ꝑiculo suo ea de¬
tiora face̾t. Quesitũ est an scd̾m bͥ¬
mata remaner̃⁊ .⁊ꝑiculum eoꝵ ad
pactum de quo q̃ritur impediri ꝙ
dos nõ eẽt. nicͥominꝰ eo pacto ad¬
misso si detiora p̃dia facẽt eo icti¬
⁊stipulatus est incasũ mortis ⁊ di¬
uortii. diuortio secuto ñ repeti¬
ta dote. ticius decessit. mulier ex
uolũtate hĩdis eꝰ redintegrauit
matmoniũ. Quesitũ est an exsti¬
pulatu dotem petere possit. Re. hr̃¬
dem ticii si ꝯsensiss ut ea quãti¬
tas ꝗͣ exstipulani ꝯsequi potuea̾t
dotis recontiliato m̾ĩno fieret p̾se
pacti exceptione submꝰoueri.
Mulier detote ꝗ̃ dedit pacta eat
ut si in m̾m̾o decestiss fr̃ reddẽt¬
lier decedens quasdam res dotailes
marito legauit. ⁊ alus. quodã ex
obnoxii sunt.

Expanded text:
Cum maritus, qui ata praedia in dotem acceperat, manente matrimonio pactus est circumscribendae mulieris gratia, ut praedia inaestimata essent, ut sine periculo suo ea deteriora faceret: quaesitum est, an secundum prmata remanerent et periculum eorum ad pactum de quo quaereretur impediri, qdos non esset: nihilo minus eo pacto admisso, si deteriora praedia faceret, eo etistipulatus est in casum mortis et divortii: divortio secuto non repetita dote Titius decessit: mulier ex voluntate heredis eius redintegravit matrimonium: quaesitum est, an ex stipulatu dotem petere possit. respondi heredem Titii, si consensisset, ut ea quantitas, quam ex stipulatu consequi potuerat, dotis reconciliato matrimonio fieret, posse pacti exceptione summoueri. Mulier de dote quam dedit pacta est, ut, si in matrimonio decessisset, fratri eecedens quasdam res dotales marito legavit et aliis, quosdam ex obnoxii sint.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qł hr̃s mulieris exꝑsgã defucte.
Si excẽptõe pacti ꝯuenti tũebitur.s̾
ip̃e erat ille qui q̃ uiua muliere si ab̃
eo dos peterenit potunss ea ex̃ceptõe
marillũ qr diuortiũ factũ erat sub¬
mouere. eãdemꝙ defensionẽ post
mortẽ sorpris sue retinebat. Itaꝙ
placuit eum ab ea pentõe absolui.
milla exhac smã facta derogatioẽ
fidi ꝯm̃issi petitoi quã iure n̾ontaĩo
ut extremi anni matrimonii fr¬
uct᷑ nũdũ ꝑcepti mulieris lucro
fiant huiꝰ modi pactũ u̾alet.
ab̾o .ł. Uxor uiro fintũ estima¬
tũ cẽtũ indotẽ ded̾at. dem̃ cũ uiro
pactũ ꝯuentũ feca̾t ut diuortio fai¬
to eodẽ p̃tio uxori uir fundũ recti¬
tueret. postea uolente uxore. uir eũ
fundũ ducentoꝵ uendid̾at ⁊ dinor¬
tiũ factũ erat. Libo putat uito pote¬
statẽ fien deb̾e. uttũ uelit ducẽta¬

Expanded text:
non quasi heres mulieris ex persona defunctae se exceptione pacti tuebitur, sed ipse erat ille, qui etiam uiua muliere, si ab eo dos peteretur, potuisset ea exceptione Marullum, quia diuortium factum erat, summouere, eandemque defensionem etmortem sororis suae retinebat. itaque placuit eum ab ea petitione absolvi nulla ex hac sententia facta derogatione fideicommissi petitioni, quam iure hereditario ut extremi anni matrimonii fructus nondum percepti mulieris lucro fiant, huiusmodi pactum valet. abeonis. Uxor uiro fundum aestimatum centum in dotem dederat, deinde cum uiro pactum conuentum fecerat, ut diuortio facto eodem pretio uxori uir fundum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum fundum ducentorum uendiderat, et diuorerat factum. Labeo putat uiro potestatem fieri deb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiendam litis estimatõnẽ age¬
tur exuendĩto. ¶Duusioẽ inter
cohĩdes facta. siprocurator ab¬
sentis int̃fuit. ꝯdñs ratã huĩt
euictis p̃dus iñ dñm actõ dabit᷑.
que daretur ĩ eñ ꝗ negm̃ abientis
gessit. ut qu̾ati sua int᷑ est accor ꝯ¬
sequatur. scilicet nti melions ant
detionis agri facti cã finẽ p̃tu quo
fuerat tp̃r dnusioĩs estimatus di¬
minuat uł excedit.

Expanded text:
percipiendam litis aestimationem agetur ex uendito. Diuisione inter coheredes facta si procurator absentis interfuit et dominus ratam habuit, euictis praediis in dominum actio dabitur, quae daretur in eum qui negotium absentis gessit, ut quanti sua interest actor consequatur, scilicet ut melioris aut deterioris agri facti caus‹a› finem pretii, quo fuerat tempore diuisionis aestimatus, deminuat uel excedat.
Abbreviated transcription (Latin):
dinso quinta pars eiucta est. pro
qua parte actor teneretur. dixi cõ¬
sequen ẽẽ. suꝑiorib ut neꝙ pars
qͥnta  mille uigerũ. neꝙ quarta
debeatur euictionis nõie. s ꝓm̃ tene¬
at᷑ auctoꝵ. ac si d̾ octĩgẽtis ilł resi¬
.xl. que uniu̾so fundo decessemnt
ꝓratanoue regionis eẽ intelligiͦ.
¶Cero cũ pro indiuno pars aliqua
fundi eiũcitur. tam si c̾tus mͣs
iugerũ trapitus sit. ñ nõ ꝓm̃o.¬

Expanded text:
diuiso quinta pars euicta esset: pro qua parte auctor teneretur. dixi consequens esse superioribus, ut neque pars quinta mille iugerum neque quarta debeatur euictionis nomine, sed perinde teneatur auctor, ac si de octingentis illis resi quae uniuerso fundo decesserunt, pro rata nouae regionis esse intellegi. Ceterum cum pro diuiso pars aliqua fundi euincitur, tametsi certus numerus iugerum traditus sit, tamen no
Abbreviated transcription (Latin):
mãdati agñdũ sit ac si aliesi fund̾
emi mãdassem morte insoctta. cũ
to sciens. resoluto mandato nullã
tibi accõñe cũ hĩde mõ fore. s ci si

Expanded text:
mandati agendum sit, ac si alienum fundum emi mandassem, morte insecuta, cum id scieris, resoluto mandato nullam tibi actionem cum herede meo fore. sed et si
Abbreviated transcription (Latin):
ops. Nemo pitisscendo effice̾ põt
ne sibi locũ suum dedicare liceat. iut
ne sibi in suo loco sepellire mortuũ
siceat. aut ne uicino inuito preoi¬
.umalienet.

Expanded text:
 Nemo paciscendo efficere potest, ne sibi locum suum dedicare liceat, aut ne sibi in suo sepelire mortuum ceat aut ne uicino inuito pralienet.
Abbreviated transcription (Latin):
peculiũ pꝰa int̃crõit. hec ita sineutriꝰ
culpa int̾uenĩt. Et enĩ dñm cũ quo
depeculio. igĩt. siꝑatus sit reb pecu¬
liarib pentori ced̾e. excã audiendũ
putauit scił fisine dolo malo ⁊ fru

Expanded text:
peculium postea interciderit. haec ita, si neutrius culpa interuenerit: etenim dominum, cum quo de peculio agitur, si paratus sit rebus peculiaribus petitori cedere, ex causa audiendum putauit, scilicet si sine dolo malo et fru
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ dãtuͣr. Simiłr fit ⁊ sipeculiũ
legãtum sit qr inquantũ inres pecu¬
liares diminuit id qd̃ dnõdebẽt
inc̾tum est. ¶ Uenit incõi diuidũ¬
rem fẽcĩt forte ẜuũ uulne̾rando aũ
aĩ mũ eiꝰ corrũpeñdo aut arbotes ex
fundo excidendo. ¶Si coĩs ẜuiis
grã noxe noĩe plus p̃stitĩt sotiꝰ exsti¬

Expanded text:
iter fit et si peculium legatum sit, quia in quantum res peculiares deminuit id quod domino debetur, incertum est. Uenit in communi diuidunrem fecerit, forte seruum uulnerando aut animum eius corrumpendo aut arbores ex fundo excidendo. Si communis serui gratia noxae nomine plus praestiterit, aesti
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙͥ pꝰa exspectantũ sit utratuor
hãt. ¶d̾ lab̾o ant. di ꝓcuratori inde¬
bitum solutũ sit. ⁊dñs ratum
nõ hãt posse repeti Selsus ait eũ
qui ꝓcuratori debitũ soluit ꝯm̃nio
lib̾ari. neq rati habitone ꝯsidemri.
qd̾ si in debitum acceꝑit iõ exigi
exigñdo m᷑andasse uidetur. iõ si
iatum nõ habeatur aprocuatoe
repetndũ. ¶ Iuł ait neq tutorẽ
neq curatorem soluñtes repetẽ
posse neq int̃eẽ suã pecuniã an

Expanded text:
ratum habeat.Idem Labeo ait, si procuratori indebitum solutum sit et dominus ratum non habeat, posse repeti.Celsus ait eum, qui procuratori debitum soluit, continuo liberari neque ratihabitionem considerari: quod si indebitum acceperit, ideo exigi exigendo mandasse uideretur, et ideo, si ratum non habeatur, a procuratore repetendum.Iulianus ait neque tutorem neque procuratorem soluentes repetere posse neque interesse, suam pe
Abbreviated transcription (Latin):
tñ siforte solitit exre uttiꝰꝙ ut puta
decẽ milia p̃tii noĩe debebat. ⁊ tenmi¬
lia soluit exre singuloꝵ cui mag̃ ẜuus
acqunit simimeratõe soluit. int̃¬
ent cuiꝰ pͥores m̃ntios soluat. Nã quoᷤᷤ
uitetur. qi ꝯplus p̾ti soluit p̃tiũ suꝰ¬

Expanded text:
te simul soluerit ex re utriusque, ut puta decem milia pretii nomine debebat et dena soluit ex re singulorum: cui magis seruus adquirat? si numeratione soluat, intererit, cuius priores ‹n›ummos soluat: nam quos uidetur, quia cum plus pretium soluit seruu
Abbreviated transcription (Latin):
igͣ¶am is exremei inquit amestipłit᷑
qt. nicͥ ag̃ nõ mag̃ quã siẜius alienus bo¬
icquitit si milimodo ait. ne quitẽ sirẽ
meã a mefructuario ꝯducat. me ñ obli¬
gnuit crregulirit diffint qd̾ quis ab alio
stipulanto mͥ acquirit. idamestipulan¬
to nicͥ agit nͥforte inq̃uit noĩati dño suo
stiguletut a meł ꝯducat. ¶ Si duõ fiuc¬
tumrios ꝓponis ⁊ exalt̾ius re ẜuus sit
stipulatus queritur ⁊ ittũ totũ an ꝓpate
uonc fid̾i possessorib hoc id̾ est. ap̃ sce

Expanded text:
et si ex re mea, inquit, a me stipulatus sit, nihil agit, non magis quam seruus alienus boadquirit. simili modo, ait, ne quidem si rem meam a me fructuario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando mihi adquirit, id a me stipulando nihil agit: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me uel conducat. Si duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit stipulatus, quaeritur, utrum totum an pro parte, bonae fidei posse
Abbreviated transcription (Latin):
el ũstare oportet respondi referre qua
m̃te uisus fructus exceptꝰ sit. nã siqui¬
demi hoc actũ est. ut incuiꝰub ꝑsonai
insus fauctus ꝯstitueret. solam betatẽ
m̃demdebiturũ. Sm aũt idactũs¬

Expanded text:
estare oportet. respondit referre, qua mente usus fructus exceptus sit: nam si quidem hoc actum est, ut in cuiuslibet persona usus fructus constitueretur, solam proprietatem heredem debiturum: sin autem id actu
Abbreviated transcription (Latin):
qmł. Siquis tonaturus insufructu¬
ano spopono̾it ẜuo inqũe usũfructã
ht̃. stipulanti ip̃i fructuario obliga¬
bitur qr ũ ei ẜuus tali stipulari pꝰsit
uult fructuario p̃stait dicendumẽ
si eĩ soluatur fructuario acquiri.¶¬
ĩdum tñ inpẽtenti est cui acquirat
ite frugtuariꝰ ẜuus. ut puta ẜmũĩ¬

Expanded text:
m.Si quis donaturus ‹us›ufructuario spoponderit seruo in quem usum fructum habet stipulanti, ipsi usufructuario obligabitur, quia ‹u›t ei seruus talis stipulari possit,uult fructuario praestitum, dicendum, si ei soluatur, fructuario adquiri.Interdum tamen in pendenti est, cui adquirat iste fructuarius seruus: ut puta si
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.Sipendentes fruct᷑ iã maturoᷤ
reliquũl restator fructuariꝰ eõ ferret¬
cos fatiqsidie legati cẽdente iohuc
pẽdẽtes dep̃hñdisbꝰ Nãextantes fructu
adusufructuariũ ꝑtinẽt ¶ Si dñs so¬
litus fuit tab̾nis a dm̾ces suas uti.⁊
ad negotiatões suaᷤ utiq ꝑmitẽt fructu¬
aĩo locae̾ eaᷤᷤ ⁊ at alias m̾ces ⁊ illud solũ
rius ł ꝯtũmeliose in uiriose ueutãt
usufructu. ¶Siẜui usus siuctlegi᷑
est. cuiꝰ testator qĩ ministerio u̾ĩcuo
datur. ad honꝰ fructuaru ꝑtinebit. ¶ S
⁊ siquid ad collatõe ie puto ħ ꝗq̃ fruc¬
tuariũ subituꝵ. Ergo ⁊ qd̾ obtͣnsitum
ex̾cĩtus ꝯfertur exfructibis ⁊ siquid
muncipio. nã solent possessores cͥtã
partẽ fructuũ muicipio uiliori
p̃tio ad dicere solent ⁊̃ lifico fũctões
p̃stare hec honera adfructuariũ ꝑti¬
neb̃t. ¶ Siqua ẜuitus inpõita est
fũdo. necẽe habebit fructuariꝰ sustin̾e.¬

Expanded text:
Si pendentes fructus iam maturos reliquisset testator, fructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent. Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum rius vel contumeliose iniurioseve utatur usu fructu. Si servi usus fructus legatus est, cuius testator quasi ministerio vacuo datur, ad onus fructuarii pertinebit: sed et si quid ad collationem viae, puto hoc quoque fructuarium subiturum: ergo et quod ob transitum exercitus confertur ex fructibus: sed et si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio viliori pretio addicere: solent et fisco fusiones praestare, haec onera ad fructuarium pertinebunt. Si qua servitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius sustine
Abbreviated transcription (Latin):
nras nste ẜuus locaui̾t ⁊ ĩannoi singło
certũ aliquid stipu ẽt toꝵ quit̾ annoꝵ
stipulatõ quib usus fructus maniit.
mel tincũꝙ qͣsita ad aliũ ttansure. nͥ ad
nr̃dem uł ad arrogãtorẽ g̃ĩn de forte¬
s usus fruct᷑ mãnos singłos fuĩt legit¬
anste ẜuus oꝑas suis locauit ⁊ stipu¬
latus est ut sup̃scͥptũ est ꝙut capitis oi¬
mox restitin̾tur. ãbulabit stipulatõ
ꝓ fectaꝙ adh̃dẽ. redibit adficiuariũ
¶auestionis est anio qd acquri fius¬

Expanded text:
ingulos certum aliquid stipuletur, eorum quidem annorum stipulatio, quibus usus fructus mansit, mel cui quaesita ad alium transire nisi ad heredem uel adrogatorem. proinde si forte usus fructus in annos singulos fuerit legas suas locauit et stipulatus est ut supra scriptum est, prout capitis mimox restitutus, ambulabit stipulatio profectaque ad heredem redibit ad fructuarium. Quaestionis est, an id quod adquiri fruc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor q̃ue alienatõ iugiti mutãdi
cã facta eit. id̾e̾ si futuri urditii mu¬
intelligitur q̃ qui alienãre uẽdroit.¬
S hr̃tẽ instituendo.ł legango siquis
alienet. huic edicto loxꝰ ñet̃i. ¶ Siꝗs
aliennũ̾t deinde receꝑit. ñ renebitur
noc edicto. ¶Aluuenditori suo re¬
dibet. nõ uidetur uiditui muranti
ciusa alienate.¬

Expanded text:
alienatio iudicii mutandi causa facta erit': id est ‹si› futuri iudicii intellegitur etiam qui alienam rem uendidit.Sed heredem instituendo uel legando si quis alienet, huic edicto locus non erit.Si quis alienauerit, deinde receperit, non tenebitur hoc edicto.Qui uenditori suo redhibet, non uidetur iudicii mutandi causa abalienare
Abbreviated transcription (Latin):
iteꝵ ip̃e recipiat. S ip̃e quidẽ qui par¬
tẽ alienuũt. cõi diuitũdo iuditio si
agere uelit nõ audietur. Is uo qui
enut si exꝑiri uelit. exilla paite ed ie¬
n uetaͣtur. qua cauetur neq̃. lieua¬
tio iuditu mutandi causa fiat.

Expanded text:
iterum ipse recipiat.Sed ipse quidem qui partem alienauerit communi diuidundo iudicio si agere uelit, non audietur: is uero qui emit si experiri uelit, ex illa parte edicti uetatur, qua cauetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
nim uenerint. nõ eẽ tm̃ ir¬
ritam ꝯuentionẽ. placuit. cũ
addiẽ minore fenore ñ soluto. le¬
gitime maiores usure stipu¬
lanti. recte ꝓmitri potuerũt

Expanded text:
m uen‹e›rint, non esse tamen irritam conuentionem placuit, cum ad diem minore faenore non soluto legitimae maiores usurae stipulanti recte promitti potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Anił. Quod sisit nrditas ci si ñ itacon¬
uenit ut quicꝗd iuiris hrẽt uẽditor ep̃¬
tor haberet. tẽ hr̃tẽ se ẽẽ p̃stare debet̃s
lo uͦ adiecto lib̾atur uẽditor. si adeũ h̃di¬
tas ñ ꝑtineat.
.Qui filu familias nõi uendidit.
ictoes ꝙͦ. qͣi cũ patre ht̃. p̾stare debet.¬
¶Si hrgitas uenierit. ũ conor res ñdita¬
rias ĩt̾e debet. Qũata aũ hr̃ditas est. nicͥ¬

Expanded text:
.Quod si sit hereditas et si non ita conuenit, ut quidquid iuris haberet uenditor emptor haberet, tunc heredem se esse praestare debet: illo uero adiecto liberatur uenditor, si ad eum hereditas non pertineat..Qui filii familias nomina uendidit, actiones quoque quas cum patre habet praestare debet.Si hereditas uenierit, uenditor res hereditarias tradere debet: quanta autem hereditas est, ni
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ factũẽ. quominꝰ ad cos ꝑnẽiat
⁊ hoc ep̃tõi p̃stand̾ ẽ sfẽcisse autẽ
dolo malo quo minꝰ quid ꝑueniat.
intẽt siue alienauit aliquid uł q̃ ac
cepto q̃ lib̾auit. uł id eg̾ dolo malo
ne hr̃ditatia equireretur. uł ne pꝰ¬
sessionẽ eam abipiscẽtr. quã possit
adipiscis S ciłiñ dolo malo s lata
calpa admiserit aliquid. utiq tene¬
bitur. ¶ peꝑdit᷑a añ ⁊ deminuta
siñ dolo m̃alo uenditoi̾s. ñ p̃stabũ¬
tur. ¶Illud q̃sitũ est anuenditor
hĩditatis obdebitũ afilio suo qui
inpotestate eiꝰ eẽt. suo ue ei cuiꝰ hr̃¬
ditatẽ uẽdidnss p̃stare debeat ep̃toi̾¬

Expanded text:
ad eos perueniat, et hoc emptori praestandum est: fecisse autem dolo malo quo minus perueniat uidetur, siue alienauit aliquid, uel etiam accepto quem liberauit, uel id egit dolo malo, ne de hereditate adquireretur uel ne possessionem adipisceretur quam posset adipisci. sed et si non dolo malo, sed lata culpa admiserit aliquid, utique tenebitur: deperdita autem et deminuta sine dolo malo uenditoris non praestabuntur.Illud quaesitum est, an uenditor hereditatis ob debitum a filio suo qui in potestate eius esset seruoue ei, cuius hereditatem uendidisset, praestare debeat empto
Abbreviated transcription (Latin):
ermog̃. Post diẽ ꝯmissoria lege
ꝙ̃stitunũ. siuenditor p̃tiũ petͣat. logi
ꝯmissorie reñtiatũ urõr nec uariare
ciad hãc redire põt.
bidit. q. iccẽptis arre noĩe c̾tis pecuni¬
is statuta sunt tp̃a solutioĩs relique
est ut arrã ꝑdẽt. ciinẽpte uille eeñt.
die statto ep̃tor testat᷑ est se pocunũ
oẽm reliqũa ꝑatũ fuisse ex solu̾e. et
saculũ cũ pocunia signatu signis
obsignauit. defuisse aũ uẽditricẽ
postiore aũdie nõie fisci testato cõ¬
uentũ epͣtorẽ. ne añ muueri pecu¬
niã exsolu̾et. quã fisto satis faceret.
q̃sitũ est an sũdi nõ sint inea causa
ut nuẽoitice uedicari debeant. ex cõ¬

Expanded text:
m.Post diem commissoriae legi praestitutum si uenditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum uidetur, nec uariare et ad ha‹n›c redire potestdidit et acceptis arrae nomine certis pecuniis statuta sunt tempora solutioni reliquae est, ut arram perderet et inemptae uillae essent. die statuto emptor testatus est se pecuniam omnem reliquam paratum fuisse exsoluere et sacculum cum pecunia signatorum signis obsignauit, defuisse autem uenditricem, poste riore autem die nomine fisci testato conuentum emptor‹e›m, ne ante mulieri pecuniam exsolueret quam fisco satisfaceret. quaesitum est, an fundi non sint in ea causa, ut a uenditrice uindicari debeant ex con
Abbreviated transcription (Latin):
ita tñ sieiꝰ debiti adu̾sus hr̃oẽ accõ dẽ
potat. ne forte ⁊̃ exhus cñs exquib cã
m̃de actio nõ est. cũ ẽptore agͣatur li
siyuitutes amisit hĩs institutus ad tra
hr̃ditate exuendito potĩt. exꝑiri ꝯdu̾su
ẽp̃torem ut ẜuitutes ei rẽstauant. S ⁊
si quis uenditor ñc̃ p̃stitĩt s qq̃ noĩe
obligat᷑ sit xxt̃ hr̃ditatẽ nicominꝰ age¬

Expanded text:
debiti aduersus heredem actio esse poterat, ne forte etiam ex his causis, ex quibus cum herede actio non est, cum emptore agatur.Et si seruitutes amisit heres institutus adita hereditate, ex uendito poterit experiri aduersus emptorem, ut seruitutes ei restituantur.Sed et si quid uenditor nondum praestiterit, sed quoquo nomine obligatus sit propter hereditatem, nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
peculu noĩe ꝙ ẽptorẽ sequi debebat.
aut ꝙ mnr̃e defuncti u̾sũ est. hiis eͥ
tasib es alienũ ep̃tons soluit. exce¬
tĩs cãis suo noĩe ꝯdẽpnatur. ¶Auid gͦ
si ẜnũ cũ peculio exceꝑit uẽditor
hr̃ditatis. ꝯuent᷑ꝰq depeculio p̃stitĩt.¬

Expanded text:
ulii nomine quod emptorem sequi debeat, aut quod in rem defuncti uersum est: his enim casibus aes alienum emptoris soluit, ex ceteris causis suo nomine condemnetur.Quid ergo si seruum cum peculio exceperit uenditor hereditatis conuentusque de peculio praestitit?
Abbreviated transcription (Latin):
eum cui ip̃e c̃oronss cedere cͥoitori suo.
¶p̃dium ꝙͦ si eͤ apocimia pluris ã opor¬
peret em̃it. ita temꝑanda reseit. nt ui¬
be auir uenoitor reddito p̃tio recuꝑa¬
re p̃dium. ita ut sine att̃uis dap̃no ⁊ cre¬
ditor auiuene suũ ꝯsequatur. Ex quo
scilicet simł intelligimꝰ quit obẜuaĩ
oporteat. si sui pocuma pluris q̃ opot᷑ter
emĩt. Ut tr̃ hoc esuꝑiore caũ. uẽditor
qui p̃tiũ reddit p̃dium uñoidit q̃ uiura¬

Expanded text:
eum cui ipse credidisset, cedere creditori suo. praedium quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris quam oportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit,
Abbreviated transcription (Latin):
xex sine cã debitori acceptũ iulerit.
⁊impigra actõ restit̾indebet. Et si exou¬
ob reis alt̾i acceptũ nilit̾. ñutñiq resti¬
nientn ẽ actõ Ex hoc intelligimꝰ si d
dãpnosĩ sibi nouationẽ fecĩt. sorte si
abytoneotebitore adinope̾ nouãdicã
tñstulit obligationẽ oportere eũ ĩpͥorẽ
debitorẽ rectitui. ¶Aou̾sus cos qͥqͥ re
stitutõ p̃standa est. quoꝵ dedolo agere
cepte sint.

Expanded text:
e sine causa debitori acceptum tulerit, et in pignora actio restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi novationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem novandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Adversus eos quoque restitutio praestanda est, quorum de dolo agere ceptae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
misso abea recte manumissos. re¬
mere lib̾tatẽ. tespõtinec erũt cogẽ
di .xx. au̾reos ꝓlibertate retinẽta de¬
phendere. quauire optimo ꝯsecuti
uidentur Nlam ⁊ siquidam exc̾dito¬
nb pecuniã suã añ restiturionem
abea recuꝑassẽt. cer̃oꝵ q̃rela ccͣ eos ¶¬

Expanded text:
misso ab ea recte manumissos retinere libertatem respondi: nec erunt cogendi uiginti aureos pro libertate retinenda dependere, quam iure optimo consecuti uidentur. nam et si quidam ex creditoribus pecuniam suam ante restitutionem ab ea reciperassent, ceterorum querella c
Abbreviated transcription (Latin):
b xxu. ãnis iustis ex causis darisoiet
repentõ. ¶ Sitał int̾ueni it iuuenis cui
p̃standa sit restitutõ. ip̃o postulante pre¬
stan debet. aut procuratori eiꝰ. cui id ip̃o
noĩat᷑i m̃adatũ sit. Qui u̾o gnͣale nã¬
tatum deuniu̾sis negotus gerẽdic ille¬
get nõ debͦ audiri.

Expanded text:
quinque annis iustis ex causis dari solet repetitio.Si talis interueniat iuuenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit: qui uero generale mandatum de uniuersis negotiis gerendis alleget, non debet audiri.
Abbreviated transcription (Latin):
Damprofilio oĩmoto prãnta
restitittio est licet filius restitui nolit.
qr pitiis ꝑiculũ agitur qd̾ depeculio ten¬
etur Exquoᷤ apparet cet̾os cognatos uł
affines ast̾ius ẽẽ ꝯoitionis nec alit̾ auti¬
ti oportere. qũasi ex uolũt᷑aͣte ad holescẽ¬
tis postulent. ant eiꝰ uite sit nte ad olestẽs¬

Expanded text:
pro filio omnimodo praestanda restitutio est, licet filius restitui nolit, quia patris periculum agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex uoluntate adulescentis postulent aut eius uitae sit iste adules
Abbreviated transcription (Latin):
Iod̃. Enam si apatre eodẽq tutore a¬
Excã curationis ꝯdẽpnata pupilla at¬
u̾sus imũ capt sñe restitui uolebat. ⁊ qr
udetur incẽtis lnis spetieb releuata
funle. acͤtor maior etate qui aꝯquieuit
ĩc tp̃is sententie. dicebat totãdebere
derat. cet̾is sp̃eb nõ coheret. nicͥ yro¬
poni cur atota sententia recedi actor
postulans. audiendꝰ sit. ¶ Si hr̃date

Expanded text:
iamsi patre eodemque tutore aEx causa curationis condemnata pupilla aduersus unum caput sententiae restitui uolebat, et quia uidetur in ceteris litis speciebus releuata fuisse, actor maior aetate, qui adquieuit tunc temporis sententiae, dicebat totam debere derat, ceteris speciebus non cohaeret, nihil proponi, cur a tota sententia recedi actor postulans audiendus est.Si hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
ductus omisest ł repudiaĩt hr̃oita¬
tem ł bonoꝵ possessionẽ. si quid̾ oĩa
ĩtegni sũt. oĩ mõ audiendꝰ est. Si u̾o
iã distracta hr̃oitate negotiis finiti
atꝑata pecimiãlaborib substauti
ueniat. repͣellensꝰ est. multoq patiꝰ
ex hac cã hr̃oẽ minoris restituendũ
eum ꝑuenit̃ restituere iũbñtꝰ ẽ. Q

Expanded text:
it hereditatem uel bonorum possessionem, si quidem omnia in integro sint, omnimodo audiendus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum eum peruenerit restitu
Abbreviated transcription (Latin):
iput me si inpet᷑ s ⁊ c̾ditor acesare
eẽ pigͦris obligatõ ⁊ acontractu re¬
cessum. ĩ mo utił exep̃to acomodata
est. quẽ. ad modũ si ꝓ soluto ei rec tata
fũt. in inꝗͣtitatẽ debiti ei satigfiat.
cia uł exalia cã cũ eo agetur. ¶ qui
reprobos nũmos soluit c̾ditori an
hãt pig̾raticiam actõnẽ qi soluta pe¬
cumi a queritur. ⁊ ꝯstat. neq pigrati¬
cia eum agere. neq eũ liberari. posse.
qi reproba pecunia nõ lib̾at soluen¬
tem. repro dis uidelicet mĩmis red¬
denon. ¶Siuendiõit quid̾ c̾ditor pi¬
gnꝰ płis quã debitum erat. ñdum ãt
p̃tiũ abemptore exegiͣt. anpigratitõ
iuditõ ꝯueniri poisit. ad suꝑ fluum
eode̾ndum. anu̾o exspectare teb̾at.
quo adẽptor soluat. uł susciꝑe actões
idu̾sus ep̃torem: ⁊ arbitror nõ ẽẽ ur¬
guendum adsolutõnẽ c̾ditorẽ. Set¬
aut exspectare debere tebitorẽ. aut fi
nõ exspecrat. manͣdet ei actõnes ad¬
u̾sus ep̃torem ꝑiculo iñ uñditoris.

Expanded text:
t, si impetrasset creditor a Caesare,esse pignoris obligatio et a contractu recessum. immo utilis ex empto accommodata est, quemadmodum si pro soluto ei res data fuerit, ut in quantitatem debiti ei satisfiat vcia vel ex alia causa cum eo agetur. Qui reprobos nummos solvit creditori, an habet pigneraticiam actionem quasi soluta pecunia, quaeritur: et constat neque pigneraticia eum agere neque liberari posse, quia reproba pecunia non liberat solventem, reprobis videlicet nummis reddendis. Si vendiderit quidem creditor pignus pluris quam debitum erat, nondum autem pretium ab emptore exegerit, an pigneraticio iudicio conueniri possit ad superfluum reddendum, an uero uel exspectare debeat, quoad emptor soluat, uel suscipere actiones aduersus emptorem? et arbitror non esse urguendum ad solutionem creditorem, saut exspectare debere debitorem aut, si non exspectat, mandandas ei actiones aduersus emptorem periculo tamen uendit
Abbreviated transcription (Latin):
nĩces uehentas locat̾̃t. ex locato cũ
magistro nauis ag̾e debe̾t. deiite
cũ reliquis quoꝵ m̾ces salue sunt.
ex ꝯoucto. ut detrim̃tũ ꝓportõe cõ¬
respõdnt. ex locato age cũmagistio

Expanded text:
merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis agere debent: is deinde cum reliquis, quorum merces saluae sunt, ex conducto, ut detrimentum pro portione comrespondit ex locato agere cum magistro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quib m̾ceq̾̃ aliquis acceꝑit.
nã ⁊ sifab̾ incudẽ aut male um
freg̃. nõ inputarẽt ei qui locaiũt
liquẽ metũ it detrim̃tũ factũ sit.
hoc ip̃m saitmi oportẽt. ¶ cum
incatẽ naue uaria m̾ciũ gnͣa c̃¬
multi uectores ẜui lib̾iq mea na¬
uigarent. tẽpestate gͣuiõra neces¬
saria iactura facta erat quesita d̾¬
inde sunit. hec. an om̃s.i acturam
p̃stare oportẽt. ⁊i liquidẽ tales m̃¬
ces inposuissẽt quib nauis nõ

Expanded text:
 aliquis acceperit: nam et si faber incudem aut malleum fregerit, non imputaretur ei qui locauerit liquem metum id detrimentum factum sit, hoc ipsum sarciri oportet. Cum in eadem naue uaria mercium genera comulti uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposui
Abbreviated transcription (Latin):
gatione qd̾ quisq habẽt in cõe
ꝯferẽt. Dinauis apuatis retẽp¬
ta sit. ẜuiꝰ offilius ⁊ lab̾o om̃s cõ¬
ferre debere auũt. Q uͦ p̃does ab¬
stulũt. eũ ꝑdere cuiꝰ fui̾nt nec cõ¬
ferenduiͣm ei qui suas m̾ces rede¬
merĩt. ¶ porto at pestimatõne
rex que salue sũt qiea que ãmisse
sunt. pr̃ari solet. nec adrem ꝑti¬
net si hee que ãmisse sũt. pli̾s ue

Expanded text:
d quisque haberet in commune conferret.Si nauis a piratis redempta sit, Seruius Ofilius Labeo omnes conferre debere aiunt: quod uero praedones abstulerint, eum perdere cuius fuerint, nec conferendum ei, qui suas merces redemerit.Portio autem pro aestimatione rerum quae saluae sunt et earum quae amissae sunt praestari solet, nec ad rem pertinet, si
Abbreviated transcription (Latin):
ins eam accepisse q̃situm ẽ an non
qͣ si eoitor ꝓbarer pecuniã inrefec¬
tione nauis õẽ ꝯsũtam respomini.
doitorem utilit actirꝵ sicũ pocimia
t̾deretur naius inea cã finss ut re¬
nauis curam suscipiat q⁊ negotiũ
Dñi gerat. qd̾ c̾te futuꝵ sit sineceᷤ¬
ie hãt ꝓbare pecuniam refectõe
rerogatam õẽ fita aliut exigñoũ
ut sciat in hoc se c̾dere cui teimagi¬
ster quis sit p̃põitus. Ꝙ e̾te asĩt fiert¬

Expanded text:
is eam accepisse: quaesitum est, an non quam si creditor probaret pecuniam in refectionem nauis esse consumptam. respondit ditorem utiliter acturum, si, cum pecunia crederetur, nauis in ea causa fuisset, ut renauis curam suscipiat et negotium domini gerat quod certe futurum sit, si necesse habeat probare pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit praepositus, quod certe aliter fier
Abbreviated transcription (Latin):
rib etãtõi  plme suimꝰ exõibꝰ uolũtate
cicut. ĩ solioũ ille tenebitut. Si
iõ puto iniuꝑiorẽ cm̃ insolidũ
cẽs reneri. ¶ Siyius sit qui na¬
uem ee̾cuit uolutate dñi c⁊alie¬
natus fuit in cͥommꝰ is quieũ al¬

Expanded text:
ribus. plane si unius ex omnibus uoluntate exercuit, in solidum ille tenebitur, et ideo puto et in superiore casu in solidum omnes teneri.Si seruus sit, qui nauem exercuit uoluntate domini, et alienatus fuerit, nihilo minus is qui eum al
Abbreviated transcription (Latin):
quati uenire possũt. ¶ Seruoꝵ
qͦ qui in mati ꝑiert nõ mag̃ esti¬
marõ fatienda est.quã siqui eg
in naue decesser̃t. aut si aliqui
iese p̃cipnauert. ¶ Siquis exuec¬
torib soluendo nõ sit ħ detͥm̃tũ
magintri nauis ñ eritͣ. nec e for¬
tunas cuiꝰq naute excute debet᷑.

Expanded text:
quanti uenire possunt. Seruorum quoque qui in mare perierunt non magis aestimatio facienda est, quam si qui aegri in naue decesserint aut aliqui sese praecipitauerint. Si quis ex uectoribus soluendo non sit, hoc detrimentum magistri nauis non erit: nec enim fortunas cuiusque nauta excutere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
nauis debere. ut cer̃oꝵ uectoꝵ m̾ces
retiueat. donoc portionẽ tãpni p̃¬
stẽt. Imo q si nõ retũeat m̾ces ma¬
giter. ultro ex locato habitimis:
actõne cũ uectorib Qd eͥ siuectoẽs
sĩt qui nullas sartinas hañt pla¬
ne ꝯmodĩ est. ⁊ isĩt retinẽ eas.
aut siñ sitotãm nauem ꝯduxerat.
ex ꝯtucto ageͣt. sic̃ uectõe ꝙioca ĩnauẽ

Expanded text:
ut ceterorum uectorum merces retineat, donec portionem damni praestent. immo etsi retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodius est, si sint, retinere eas. at si non totam nauem conduxerit, ex conducto aget, sicut uectores, qui loca in nauem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor sideins reb alia acco ñ ei̾tsine¬
rito  p̃tor ita demũ hãc actõe roui¬
cetur si alia actio nõ sit. qũ famosa
actõ nõ temere debuit ap̃toredeẽ¬
ri łexc̃eptio qua se tueri possit cesla¬
re hoc edictum.

Expanded text:
tor: 'si de his rebus alia actio non erit'. merito praetor ita demum hanc actionem pollicetur, si alia non sit, quoniam famosa actio non temere debuit a praetore decerri, uel exceptio qua se tueri possit, cessare hoc edictum.
Abbreviated transcription (Latin):
debet siqdꝰ aluid dñi debitũ emt̾sĩt
tefusuꝵ se ei ꝓrata. finge e ꝯdici¬
onale debitum ĩminẽ. ułioculto
cẽ. hoc qͦ aomntendũ est. Nã in uiri¬
hanc molestiã susciꝑe. S peculios
m̾icib ced̾e ꝑatus sit. peoiꝰ refert au¬
diendũm̃ eum. que sententia hab
equitatẽ. ⁊ plerũq arbitriũ inhane
rem p̃tor deb dare cuiꝰ int̃uentum

Expanded text:
debet, si quid aliud domini debitum emerserit, refusurum se ei pro rata. finge enim condicionale debitum imminere uel in occulto esse: hoc quoque admittendum est: nam iniurihanc molestiam suscipere, sed peculio uel mercibus cedere paratus sit? Pedius refert audien dum eum, quae sententia habet aequitatem: et plerumque arbitrum in hanc rem praetor debebit dare, cuius interuen
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ scientiã. ⁊ dolũ nocẽ debere dño.
neq põp̃. dubitat. nec nos dubiͣta¬
mꝰ. ¶Siuuncariꝰ ẜui mei negotiẽt.
siquid̃ me sciente ⁊ tubutoria tene¬
bor. sime igrante. oroinario sciẽte.
de peculio euis actõnẽ dandam. pop̃
lib̾. sexag̃. scͥpsit. nec deducend̾ exuca¬
rii peculio qd̃ oromario debemt. cũ
io qd̾ mͥ debetur. deducaturi d siut̃¬
q scieremus ⁊ tribut᷑oriã bepeculio
actõñe ꝯpetere ait. tributoriã uica¬
rii nõĩe. tepeculio u̾o ordinarii.¬
Et eligere nñ debere agentẽ qͣ potiꝰ
actoẽ exꝑiatur. Sic tm̃ uttũq tͥbuat᷑.¬
oromariꝰ ignorass denũcerẽt integ¬
rũ qd ei auicario debet. ¶ S ⁊si an¬
cĩlla negotiabitur. admittẽdã tͥbu¬
toriam dicimꝰ. ¶Itẽ parui refert
ens. ¶ mertnͣ noĩe merito adicĩt.
ne oĩs negot̾iatõ cũ eo facta. tͥbu¬
toriã inoncat. ¶ꝑ hanc acrõñe

Expanded text:
autem scientiam et dolum nocere debere domino neque Pomponius dubitat nec nos dubitamus. Si uicarius serui mei negotietur, si quidbor, si me ignorante, ordinario sciente, de peculio eius actionem dandam Pomponius libro sexagensimo scripsit, nec deducendum ex vicarii peculio, quod ordinario debetur, cum id quod mihi debetur deducatur. sed si uterque scierimus, et tributoriam et de peculio actionem competere ait, tributoriam vicarii nomine, de peculio vero ordinarii: eligere tamen debere agentem, qua potius actione experiatur, sic tamen, ut utrumque tribuatordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur. Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus. Item parui refert,eius. 'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam in
Abbreviated transcription (Latin):
muis sit. amibo sciant dñi. inutrũ¬
lib exillis dabitur aͣcrõ Q si alt̃ sit.
alt̃ ignorait ineũ qui scit dabitut ac¬
no. deducẽt tm̃ solidum qd̃ei qui ig¬
ducetur q̃ id qd̃ scienti debetur. qꝗ¬
dem insolidũ. nã ⁊ si ip̃e d̾ eo ꝯuentꝰ¬

Expanded text:
munis sit et ambo sciant domini, in utrummunis sit et ambo sciant domini, in utrumlibet ex illis dabitur actio: at si alter scit, alter ignorauit, in eum qui scit dabitur actio, deducetur tamen solidum quod ei qui ignoducetur etiam id quod scienti debetur et quidem in solidum: nam et si ipse de pe
Abbreviated transcription (Latin):
taxat teneatur. cuiꝰ pecłii exstĩatio
d̃ducto ꝗ̃dño debetur sit. m̃ siscie¬
rit ẜuu inpeculiari m̾teͣ negotiai
uelut extͣneus c̾oitor exhoc eoigo
intributum uocatur. ¶licet m̾¬
cis applłatõ angustior sit. ut neq
os sartinatores uł textor᷑es uł ue¬
nalitiarios ꝑtineat. tñ pediꝰ .x. lib̾¬
.xuII. scpͥsit. adõm̃s negotiatõnes
porrigendũ eotͣm. ¶ peculiarẽ ãt
m̾cẽ nõ sicuti peculiũ accipiemis.
quippe peculiũ deoucto qõ dño de¬
betur accipĩt. merx peculiaris. q̃ sini
chil siͨt inpeculio. dnm̃ tributoria o
uligat. ita demũ sisciente eo nego¬
nabitut. ¶Scientiã hic emi accipr¬
mus q̃ ht̃ uolintate. s ut ego pu¬
to nõ uolũtatẽ s patientiã nõ enĩ
subiecti portig̃ioũ erit. ¶nsolum
ad ẜuos ꝑtinebit inbutoria accõ. ueꝵ
adcos qͦ qui nobis bona fide ẜuiũt.
siue lib̾i siue ẜui alieni sũt. uł inqui
peculiarĩt negotiet᷑ ad nos ꝑtineat.

Expanded text:
stimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque  sarcinatores uel textores uel uenaliciarios pertineat, tamen Pedius libimo scribit ad omnes negotiationes porrigendum edictum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et voluntatem, sed ut ego puto, non voluntatem, sed patientiam: non enim no iuri subiecti, porrigendum erit. Non solum ad seruos pertinebit tributoria actio, uerum ad eos quoque, qui nobis bona fide seruiunt, siue liberi siue serui alieni sunt, uel in qupeculiariter negotietur, ad nos pertineat.
Abbreviated transcription (Latin):
ubł .xiii.Qui tẽ mã deponi ap̃
se panitur uł utendam rogat. nec de¬
põiti nec comodati actõe tenet᷑. sicuti
qui rẽ suã ꝯducit. aut p̃cario rogat.
nec p̃cario tenet᷑ nͨ exlocato

Expanded text:
um Qui rem suam deponi apud se patitur vel utendam rogat, nec depositi nec commodati actione tenetur: sicuti qui rem suam conducit aut precario rogat, nec precario tenetur nec ex locato.