comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suu militis taccõne longissnuo fune ꝑeminẽcõ¬
rem fenestrã aturoe lopsus fugã init. Qͥ dieb
ne a pqͥrẽtib repiretur delitescens et noctib iter
car pens nouissime delibauit apͭ se equius illi
fore cũ iuute discͥm̃e clemẽnã srĩs actẽptare. qͣni
cuiꝰ uiũ regis aut comitis suffragnũ mls qñq
anum iallẽ cõficiẽs. qͣͥdam die ducẽ reperit se ĩ sal¬
tu uernoꝰi exercentẽ uenatũ ludis. Mox enis
uestigus solotenus prouolutus. uemiã iõmissi
ab eoexgpetebat lugubris. Protinꝰ cũ dux mĩa mo
sionis sue ip̃o narrãte iasum annouit. nõ solũ
sem comitatũ tradidit. eiqz quãdũ puellam
ualde ppeciosam uocabulo leszcelmã dedit. filiã
siquidã cuiꝰlam nobilissini iiri uoĩe turche¬
tilli. Ex ea genuit tat silias. robertũ sulicet
post enis mortem comiatus illius heredem. ⁊ Williũ
sueffionensem comitẽ. atqz hugonem lexouensem
pͥsulem. Qb itasopitis normãnica tellus siluit a facie

Expanded text:
sui militis factione, longissimo fune per eminentiorem fenestram a turre lapsus fugam iniit. Qui diebus, ne a perquirentibus reperiretur, delitescens, et noctibus iter carpens, novissime deliberavit apud se, aequius illi fore cum vitae discrimine clementiam fratris attentare, quam cujuspiam regis aut comitis suffragium nil sibi qanimi callem conficiens, quadam die ducem reperit, se in saltu Vernensi exercentem venatuum ludis. Mox ejus vestigiis solo tenus provolutus, veniam commissi ab eo expetebat lugubris. Protinus eum dux, miserisionis suae, ipso narrante, casum agnovit, non solum sem comitatum tradidit, eique quamdam puellam valde speciosam, nomine Lezceninam dedit, filiam siquidem cujusdam nobilissimi viri nomine Turchetilli. Ex ea tres genuit filios, Robertum scilicet post ejus mortem comitatus illius haeredem, et Willelmum Suessionensem comitem, atque Hugonem Luxoviensem praesulem. Quibus ita sop
Abbreviated transcription (Latin):
tractaret disposicõne mortẽ obut ĩtercertut eg¬
tudine. Cuiꝰ corpus daui aromatib condierũt et
roborat. ⁊ ne ab it̾ata expedicõe resipicant totir tisib
eragierat. Demq missis legatis duos reges ad suũ
euocat suffragiũ. lacian equidẽ suauoꝵ ⁊ olauũ
noritorũ. Hñ ad eiꝰ auxiliũ aduemẽtes cũ fiuis copus
militum. tocius robur miliue sua corroborauerũt
uͥtute. Inlea dum hec gerũtur. adelredꝰ rex mortẽ suee¬
fuã audiẽs. maratis ad nanigãdũ oĩb tũ uore le¬
tus ad regnũ snũ regreditur. s silios suios esbaarũ
ualidus a reguo suo egressus. ꝓcellosũ mare intẽp¬
lat inurepidus. Subductis autẽ in altũ naibus
ueliuolo cursu ad angelos deuehitur. Inde petens
no apud anxendunum congregati. ad suã ꝑincem
iruentiss iiũ illi bellũ mulerũt. Cũ quib rec
efferatis legionũ suaꝵ amnus aciont̃ confligens.
tanta eos int̾uectõne deleuit ut nullꝰ hẽm q̃at

Expanded text:
eptus aegritudine. Cujus corpus Dani aromatibus condierunt, et roborat, et ne ab iterata expeditione resipiscant, totis nisibus exaggerat, Denique, missis legatis, duos reges ad suum evocat suffragium: Lacman equidem Suavorum et Olavum Noricorum. Hi ad ejus auxilium advenientes cum suis copiis militum, totius robur militiae suae corroboraverunt virtute. Interea, dum haec geruntur, Eldredus rex mortem Sueni audiens, praeparatis ad navigandum omnibus, cum uxore laetus ad regnum suum regreditur; sed filios suos Edwardum urbo validus a regno suo egressus, procellosum mare intentat intrepidus. Subductis autem in altum navibus, velivolo cursu ad Anglos devehitur. Inde petens no apud Auxendunum congregati, ad suam perniciem cruentissimum illi bellum intulerunt. Cum quibus rex, efferatis legionum suarum animis, atrociter confligens, tanta eos internecione delevit, ut nullus hominum queat
Abbreviated transcription (Latin):
Decrudelitate eleredi regis anglor ĩdanos qui
pacifice secũ in anglia ꝯmanebãt. i de quibusdam
niuenibz eiudẽ gentis ꝯͥ euadẽtes regi danamarche
sueno mortẽ ꝓpinquorum ininciauerunt.
Quod suenꝰ rec cõnregato ex̾citu ad eboratũ comi¬
tatũ appellens ibi dimisso ex cercitu ad ricardũ ducẽ
normãme petende pacis gr̃a c̃ ñ nulliis nauibz iotho¬
magũ uenii. et ce pacto qd iter normãnes ⁊ danes

Expanded text:
De crudelitate Eldredi regis Anglorum in Danos, qui pacifice secum in Anglia commanebant; et de quibusdam juvenibus ejusdem gentis, qui evadentes regi Danamarchae Sueno mortem propinquorum nuntiaverunt.Quod Suenus rex congregato exercitu ad Eboracum comitatum appelleus, inde dimisso exercitu ad Richardum ducem Northmanniae petendae pacis gratia cum nonnullis navibus Rothomagum venit; et de pacto quod inte
Abbreviated transcription (Latin):
nerc comitutũ: ut iude exhibet ei miliiena¬
tuta. prauoꝵ ilectus calliditate: du̾iu enis
spͥuit et ab iamo sidelitatie ob sequiose cosibiut.
Qui dum ꝑlegatos a duce seynis obingaretur: et
ib ausu obstinati anum recipistere nolet: cõsuleu t
auxilio rodulsi comitis captꝰ. ĩ rothomagensis urb
turre delenditur. tem̾itatis penitudinẽ ibi ꝑ ꝯͥnquẽ¬

Expanded text:
nere comitatum, ut inde exhiberet ei militiae statuta, pravorum illectus calliditate, dominium ejus sprevit, et ab illius fidelitatis obsequio se cohibuit. Qui dum per legatos a duce saepius objurgaretur, et ab ausu resipiscere nollet, consultu et auxilio Rodulphi comitis captus, in Rothomagensis urbis turre detruditur, temeritatis poenitudinem ibi per quinquen
Abbreviated transcription (Latin):
ste dux ysuisut sloruit qr quoe audiebat discordes
aut ꝓse aut ꝓ sues lenatos reddebat cõcordes sc¬
tura diẽte. Eeati pedes paiẽ portantes. Erai
enui statura ꝓterus uultu detorus. integerco¬
pore. bartu ꝓlixa. cano decoratus capite. piissimꝰ
sustentator orphanoꝵ tutor. iuduaꝵ pnis degen¬
sor. et taptiuor lib̾alis redemptor.
is et liuiꝰ modi bonis odoris ⁊ flosculis ĩ
laicali habitu redolẽs genina .xͥ: egri
siliũ exgit de prĩe disposicõne. Qui nimie turtutꝰ
delore. at aliqͣntisẜ factus eluiquis. nouissime
resũ ylo /pũ hec dii responsa dedit. exuãins dul¬
cissime sĩ atoz sereussime semor uirib coporis
uidearis destitui tamẽ di in hc uirta tegau¬
denis essecti amplecti. tuũ est de tetiꝰ prĩe statu
dispenere. Quo audito dux iuidiqz suis optimati¬
but asutis. ricardũ fileũ suũ iorã expenit. hoc
emun eloquio cõmendans ⁊ preficiens. Hactenur
inumlitones optini ure̾ mmlicie prefui. nunc

Expanded text:
iste dux profusius floruit, quia quos audiebat discordes, aut per se aut per suos legatos reddebat concordes, Scriptura dicente: Beati pedes pacem portantes. Erat autem statura procerus, vultu decorus, integer corpore, barba prolixa, cano decoratus capite, pissimus sustentator, orphanorum tutor, viduarum pius defensor et captivorum liberalis redemptor.is et hujusmodi boni odoris flosculis in laicali habitu redolens gemma Christi, aesilium exigit de patriae dispositione. Qui nimio turbatus dolore, ac aliqantisper factus elinguis, novissime resumpto spiritu haec duci responsa dedit: « Quamvis, dulcissime frater, atque serenissime senior, viribus corporis videaris destitui, tamen, dum in hac vita te gaudemus amplecti, tuum est de totius patriae statu disponere. » Quo audito dux, suis undique optimatibus ascitis, Richardum filium suum coram exponit, hoc eum eloquio commendans et praeficiens: « Hactenus, commilitones optimi, vestrae militiae praefui; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
despõadit. unde ludonicus rex tarnulfus comes flan¬
drensis ꝑt̾riti auxiliũ othonis regis pecierũt contra
hugonẽ magnũ. ⁊ ricardũ ducẽ. ⁊ qᵈ otho de populata
tra hugonis magni rothomagũ egͣgressus est expug
Quã turpit otho ĩpator ⁊ ludonicꝰ rex Cuare.¬
⁊ arnulsus flãdrẽsis ab obsidione rothomagi fugerũt
et de morte ip̃iꝰ ludouia. qu successit lothariꝰ filiꝰ eus.

Expanded text:
despondit, unde Ludovicus rex et Arnulphus comes Flandrensis perterriti auxilium Othonis regis petierunt contra Hugonem Magnum et Richardum ducem, et quod Otho, depopulata terra Hugonis Magni, Rothomagum aggressus est expugQuam turpiter Otho imperator et Ludovicus rex et Arnulphus Flandrensis ab obsidione Rothomagi fugerunt; et de morte ipsius Ludovici cui successit Lotharius filius ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
mã uniuerse iarnis. ult̾ius habere nõ potestis. Dio¬
sito euere uite corruptibilis. his ab eo lugubre ꝓ¬
latir. ꝓtinus iota domꝰ cõcucitur gemit̾ib et lac̾¬
mis. Tandẽ fletil sopitis assensũ prebent uolũ¬
tati ducis. liuardũ adelescẽtem pacta eifidelitate
eqͣnunt᷑ collandãtes prmmurẽ. De huir langore
nigrauescete lecto prost̾intur. ⁊ libratis sursũ oilie
nit u̾ba orõis plemur dierũ spiritini esflauit. cd¬
ui iqz digesia ꝓut a redulfo comite huiꝰ

Expanded text:
viam universae carnis ulterius habere non potestis, deposito onere vitae corruptibilis. » His ab eo lugubre prolatis, protinus tota domus concutitur gemitibus et lacrymis. Tandem fletibus sopitis, assensum praebent voluntati ducis, Richardum adolescentem, pacta ei fidelitate, aequanimiter collaudantes principem. Dehinc languore ingravescente, lecto prosternitur, et, libratis sursum oculis, inter verba orationis plenus dierum spiritum efflavit. ucusque digesta, prout a Rodulpho comite
Abbreviated transcription (Latin):
scĩqz audoem. iliã in mõte qͥ dicitur binba. in
ueu̾acõne archãgeli michaetis gregibzqz mona¬
ihoꝵ iusignuit. Tp̾e sub eodem diẽ obui hugo ro¬
thomagẽsis arihiep̃s. tui suuessit robertus eiusi
ducis silius. Porro mortuo s̃uorũ rege lot hario:
n illius leco ab oibz sub ionatur hugõnis magin
ducis silius hugo capeth. aduiuuculãte eidite accudo.
hu adusũ fiandrensem armissuiit᷑ nulitare
renuelem. arma mouens tũ nalida mami hostica.
atiabatum illi aẜstulat. et cuncta municipia que
cõtra slumẽ qd̾ uotatur lis tenebat. huiꝰ ĩsortuni
doloar mestus arnulsus pecut ticardũ ducenisuy¬
pler i deuotus: in pacificarei eũ cũ rege srãcorũ

Expanded text:
iam in Monte qui dicitur Tumba, in veneratione archangeli Michaelis, gregibusque monachorum insignivit. Tempore sub eodem diem obiit Hugo Rothomagensis archiepiscopus, cui successit Robertus ejusdem ducis filius. Porro mortuo Francorum rege Lothario, in illius loco ab omnibus subrogatur Hugonis Magni ducis filius Hugo Capet, adminiculante ei duce Richardo. Hic adversum Flandrensem Arnulphum sibi militare renuentem arma movens, cum valida manu hostica Atrabatum illi abstulit, et cuncta municipia quae citra flumen quod vocatur Lis tenebat. Hujus infortunii dolore moestus Arnulphus petiit Richardum ducem supplex et devotus, ut pacificaret eum cum rege et Francorum
Abbreviated transcription (Latin):
um gͥ iãte ꝓbitatis exubxiaret copus
in imico sue iuuẽtutis intra uornutu¬
intam ducatũ cõtigit quoddã pestiferi oriri semi
ticula iuxta suoslioitus uiuere decernebãt. Q¬
tmus tam in situaꝵ cõpendns qͣm in aq̃rũ iom¬
merciis. nullo obsistẽte ante aatuti uiris obice.
legib uterẽtur suis. Quent rata mauerent.
ab uno quoq cetu surẽtis nulgi duo esigĩtur le¬
gati. qui decreta ad mediteruantũ robor̃da fer¬
rent cõuentũ. Gueo ut dux utardus agnouit.
protimis reduttũ comite̾ cũ militũ muctitu¬
diue illes deitmaiit. qui agiester cõpuimere
ferecitot:m ⁊rusticã e̾irim̾et concõuẽ. Wͥ nõ
mccrãs nissa. cũctos cõfestim legatos. cũ non¬
millis alus cepit. trũcatisq maib ac redib.
mutiles suis iemisit. qui eos a ilib cõrescerẽt.
it ne det̾iora potertur sius euentib cartos ced¬
derent. his rustici expertis. sestinato concõit
omistis ad sua aratra sunt reuersi. S¬

Expanded text:
ur tantae probitatis exuberaret copiis, in initio suae juventutis intra Northmannicum ducatum contigit quoddam pestiferi oriri seminticula, juxta suos libitus vivere decernebant, quatenus tam in silvarum compendiis quam in aquarum commerciis, nullo obsistente ante statuti juris obice, legibus uterentur suis. Quae ut rata manerent, ab unoquoque coetu furentis vulgi duo eliguntur legati, qui decreta ad mediterraneum roboranda ferrent conventum. Quod ut dux agnovit, protinus Rodulphum comitem cum militum multitudine illis deferocitatem et rusticam dirimeret concionem. Qui, non morans jussa, cunctos confestim legatos cum nonnullis aliis cepit, truncatisque manibus ac pedibus, inutiles suis remisit, qui eos a talibus compescerent, et ne deteriora paterentur suis eventibus cautos redderent. His rustici expertis, festinato concionibus omissis, ad sua aratra sunt reversi.
Abbreviated transcription (Latin):
anulo deient inserminus: ope p̾ciũ indetur
ut iarbuuils̃ ab ip̃o etoriẽs scdam sitaͣ ĩnoĩe
ita ĩ pclarissime ĩgenuitatis eulogio absidam
teneat ricardus siquidẽ siliꝰ eius. militarisz
triuuphis oppido cõspicinus. et nõ minori liu¬
dimi tripudis ex colendur. Qui sui sulgoris
radios ꝑ diu̾sos orbis cardines glõso nomĩe spar¬
gens intra sui ducatus luuites plimis bonorũ
operũ ĩtremẽtis. normãnicã pene prĩam inã
tͥ in signiuit eccͣam. Hic ĩ armis ad modũ stre¬
muis. ubisz armatas militũ legienes nobilit̾
rerit. ce nuiuicis uictoriũ semꝑ caꝑe assurtus.
Et ꝙͣuis silãri aui soret deditus ⁊om̃ totur
suit fide catholicꝰ. et erga dei cultores beniuo¬
luui ac deuotꝰ. Sus cuiꝰ moda m̃c p lõmia monac hoꝵ
adoleuere ouilia qui uelud apes ex muttio sidꝵ

Expanded text:
mus; operae pretium videtur ut carbunculus ab ipso exoriens secundam, sicuti in nomine, ita in praeclarissimae ingenuitatis eulogio absidam teneat Richardus ejus siquidem filius, militaribus triumphis oppido conspicuus, et non minori laudum tripudio excolendus. Qui sui fulgoris radios per diversos orbis cardines glorioso nomine spargens, intra sui ducatus limites plurimis bonorum operum incrementis Northmannicam pene patriam unam Christi insignivit Ecclesiam. Hic in armis admodum strenuus, ubique armatas militum legiones nobiliter rexit, de inimicis victoriam semper capere assuetus. Et quamvis saeculari actui foret deditus, totus tamen fuit fide catholicus et erga Dei cultores benevolus ac devotus. Sub cujus moderamine plurima monachorum adolevere ovilia, qui velut apes ex
Abbreviated transcription (Latin):
exeruitũ qͣu totius uena rothonianũ. Hinc haigroldo
regi dacioꝵ mãdal ut apud udum qui herlium uocat
sͥ ouurrat. insinuaturꝰ scireiupiẽti. tur ĩsenei t̾ios
regm sui. Que res regi haigioldo uehemet᷑ cõplatuit.
mortem ducis decernens toto amusu ulusci. Pbi iũ
ambo renes p̾finito die cõuenissent. i de Uulĩ ducie
miusia nece diuenus inter se disceptarent. quidã dauꝰ
her lumum monast̾ioli castri comite̾ ꝓ quo idẽ dux
ocmubuerat int̾ alios ꝓsxiciẽs. relo amci sureusus.
cõsefini illũlancea ꝑfodu. mortiũq sub momiẽ¬

Expanded text:
exercitum, quantocius venit Rothomagum. Hinc Heroldo exercitum, quantocius venit Rothomagum. Hinc Heroldo regi Danorum mandat ut apud Vadum qui Herluini vocatur sibi occurrat, insinuaturus scire cupienti cur infestet terminos regni sui. Quae res regi Heroldo vehementer complacuit, mortem ducis decernenti toto annisu ulcisci. Ubi cum ambo reges praefinito die convenissent, et de Willelmi ducis injusta nece diutius inter se disceptarent, quidam Danus Herluinum Monasterioli castri comitem, pro quo idem dux occubuerat, inter alios prospiciens, zelo amici succensus, confestim illum lancea perfod
Abbreviated transcription (Latin):
lierea b̾nardus dams metuẽs ne ĩ iegiessu
ludonitus rex cũ hugone duce normãnos pres¬
suris gͣuioribz oppͥmeret. haigreldo dauoꝵ regi ae¬
huc apud chierisburch degeli legatos clami mitat.
mãdaus ut souiatis s cõitatimesibz aiqz baioia¬
suus militib ex pedicõne trestri. ip̃e cũ hoftuca
classe direpcoib normãniã cõcut̾et. aꝑtib mari¬
ins. qͣlunis huiꝰ rei iã l̾ gr̃a ludonico rege ad col¬
loqͥun cõtia eũ uemẽte. de punuus satagẽt Willi
anna su sanguiem uinduare. Cuiꝰ monius rex
celerrime sauẽs. ꝓpulsis ad mare nauibz subdu¬
tisqz ĩ altii uelis. circio flũte corbonis salme lutora
appulit. ꝙ iabido meatuse ꝓcelli so mari diua
⁊̃ fundit. Cũ u fama solito more uolans frãcorũ
aures illicoꝓcelliit pagonos maritima lidora occupasse
iũ nantum m̃ltitudine qui. bamuordus euiã danus et
rodulsus ioria regi ludonico legatũ miserũt: ⁊ huiꝰ
ĩforti euelũ itimauerũt. Qui ualidũ cõgregans

Expanded text:
nterea Bernardus Danus metuens ne in regressu Ludovicus rex cum Hugone duce Northmannos pressuris gravioribus opprimeret, Heroldo Danorum regi adhuc apud Chierisburch degenti legatos mittit clam; mandans ut, sociatis sibi Constantiniensibus atque Bajocasinis militibus expeditione terrestri, ipse cum hostica classe direptionibus Northmanniam concuteret a partibus marinis; quatenus, hujus rei gratia Ludovico rege ad colloquium contra eum veniente, de inimicis satageret Willelmi amici sui sanguinem vindicare. Cujus monitis rex celerrime favens, propulsis ad mare navibus, subductisque in altum velis, circio flante Corbonis salinae littora appulit, qua rapido meatu se procelloso mari Diva infundit. Enimvero fama solito more volans Francorum aures illico percelluit, paganos maritimas littora occupasse cum navium multitudine gravi. Bernardus etiam Danus et Rodulphus Torta regi Ludovico legatum miserunt et hujus infortunii eventum intimarunt. Qui, validum congregans
Abbreviated transcription (Latin):
laudunum et normãm repetunt rethomagum.
ost hoc autẽ normãui mittẽtes ad siluauee¬
int rex suꝑ fluuiũ epte cũ magno hugone. nor mã¬
iis occurrẽtib in alt̾a ꝑte slumĩs cũ puero ricardo.
Discurrẽtibz aũt ab utraq parte int̾nũcus. cͦ fauẽ¬
te par ĩter eos stabilit᷑ sed̾ib sirmis. iuratisq sac¬
mẽtis obsides reddĩtur mortuo filio regis apud ro¬
thomagũ. His aut̃ rite expletis: rex ludouitus re¬
greditur laudunum. et puer ricardus rothemagũ
Quẽ iodulfus torta urbis p̾fectus male ilico cepit
tractare et domesticos eos penuria famis affligere.
nolens ad cotidianũ uictũ illis p̾ter duodecin nũ¬
mos p̾bere. Quã obrem dux uehemẽt̾ furore succẽsu.
aburbe illũ festmãt᷑ pepulit. parisiũqz ad filium
suũ ciuitatis p̾suem ue coegit. Quib it apactis.
normãnica telꝰ siluit a facieducis. Hargroldus uͦ
rex: nõ m̃lto posi regreditur ĩdanamarcham et

Expanded text:
Laudunum, et Northmanni repetunt RothomaguLaudunum, et Northmanni repetunt Rothomaguost hoc autem Northmanni mittentes ad Silvanecnit rex super fluvium Eptae cum Magno Hugone, Northmannis occurrentibus in altera parte fluminis cum puero Richardo. Discurrentibus autem ab utraque parte internuntiis, Cte, pax inter eos stabilitur foederibus firmis, juratisque sacramentis obsides redduntur; mortuo filio regis apud Rothomagum. His autem rite expletis, rex Ludovicus regreditur Laudunum, et puer Richardus Rothmagum. Quem Rodulphus Torta urbis praefectus male illico coepit tractare, et domesticos ejus penuria famis affligere, nolens ad quotidianum victum illis praeter XII nummos praebere. Quamobrem dux vehementer furore succensus ab urbe illum festinanter pepulit, Parisiumque ad filium suum civitatis praesulem ire coegit. Quibus ita peractis, Northmannica tellus siluit a facie ducis. Heroldus vero rex non multo post regreditur in Danamarcham, et
Abbreviated transcription (Latin):
orans ut plimo ordinato eiiitu: iothomagumi
obsid̾et. uirũqz suũ mo leui ince abstraret. Cuus
ĩsortumũ cumi rex heuruꝰ ondisset: iuste illi hoc
cõtigisse respendit. qr fidẽ quã Willelmoduti otim
inquit o filia stude illũ iuare. qm̃ de ꝓpriis oppor¬
iet me ad presens tractare. His reginia a pr̃e auditos.
cõcite reuertitur ad frãtiã. reb nequaqͣui ꝓspere
accis. De huic suppler appeteus hugonẽ magnum
potulat. ut a normans exterq̃ret dim̃ suũ. Huge
uͦ dux misso bernardo siluauertensi normãnos cõ¬
uocat ad cellogͥun sestinoto ad scm̃ clerũ. Cũq
illuc cõgregati suisset. et de regis ex hibitẽne diu¬
cius altercaietur. huno magnꝰ nouissime iub¬
u̾tetes tempore: furmemus pacẽ int itabili fede̾.
Hoc cũ uormanus plauisset: ꝓ eo iusceperunt
obsides. eiꝰ si quidẽ siliũ qͥduos p̾sules. hildieriũ
beluatensem atq nuudonem suessionẽsem. His itaq
strenue peractis: iex de euasione sua letus. regredit᷑

Expanded text:
thomagum obsideret, virumque suum violenter inde abstraheret. Cujus infortunium cum rex Henricus audisset, juste illi hoc contigisse respondit, quia fidem quam Willelmo duci olim inquit, o filia, stude illum juvare, quoniam de propriis oportet me ad praesens tractare. » His regina a patre auditis, concite revertitur ad Franciam, rebus nequaquam prospere actis. Dehinc supplex appetens Hugonem Magnum postulat ut a Northmannis extorqueret dominum suum. Hugo vero dux, misso Bernardo Silvanectensi, Northmannos convocat ad colloquium festinato ad Sanctum Clerum. Cumque illuc congregati fuissent et de regis exhibitione diutius altercarentur, Hugo Magnus novissime subvertentes tempore, firmemus pacem inter nos stabili foedere. » Hoc cum Northmannis placuisset, pro eo susceperunt obsides, ejus siquidem filium et duos praesules, Hildierium Belvacensem atque Widonem Suessionensem. His itaque strenue peractis, rex de evasione sua laetus, regreditur
Abbreviated transcription (Latin):
A tempestate arnulfus slandrensis iomes
homo u̾sutus. uitra sui iuris t̾minos cupidi¬
patãte iilectus non seualens cohibere pli̾mos in
uicno positos fastu dominandi studuit cõtur bare.
Unde iut̾ cetera neqͥcie sue molituma. euidã comiti
uocabulo herlumo qͣuissimũ Ierẽs detrimetũ.
castrũ qd̾ monafłiolũ uocatur trande abstulit.
Qui ab hugone magno suo uicelicet dũosub¬
uẽtu peuitus destitutus. petendi anxilii iania
normãme dum lugubris aggreditur. Cuiꝰ cala¬
mitati pͥnceps tam boiate qͣm ãplitudine p̾ditus
benmnolo aĩo cõpassus. cõgregato ei̾citu ad expug¬
naudũ inumcipiũ sestmato ꝓsuiscitur. Qd̾ mox
obsidione occupauit. et cõirtatis nlitib ꝑ uim ie¬
pit. iluiqz alimoniaꝵ sũptib uallatũ herliuo red¬
didit. A quo regressus: rothomanũ reb ilremie
gestis ouas redit. Quo trẽ framo arhieĩt roi ho¬

Expanded text:
a tempestate Arnulfus Flandrensis comes, homo versutus, intra sui juris terminos cupiditate illectus non se valens cohibere, plurimos in vicino positos fastu dominandi studuit conturbare. Unde inter caetera suae nequitiae molimina, cuidam comiti nomine Herluino gravissimum inferens detrimentum, castrum quod Monasteriolum vocatur, fraude abstulit. Qui ab Hugone Magno, suo videlicet domino, subventu penitus destitutus, petendi auxilii causa Northmanniae dominum lugubris aggreditur. Cujus calamitati princeps tam bonitate quam amplitudine praeditus, benevolo animo compassus, congregato exercitu, ad expugnandum municipium festinato proficiscitur. Quod mox obsidione occupavit et concitatis militibus per vim cepit, iterumque alimoniarum sumptibus vallatum Herluino reddidit. A quo regressus, Rothomagum rebus strenue gestis ovans dedit. Quo tempore Franco Rotho
Abbreviated transcription (Latin):
plimosqz frãcor ꝓces ualde ꝑterruit. sz marĩe arul¬
tum flandrẽsem tocius fraudie ĩcentorẽ. ludouicus
siquidẽ ut hos magnarũ uir̃ium duces amorit
iĩtulꝰ cõnexos ẽẽ didicit: timẽs neeoꝵ conatu
depou̾etur a culmine honoris uel regin: misit
arnlfũ flandiẽsem cõsultu eiusdẽ ad othonen
tͣnsrenanũ regẽ: mãdaus qm̃ si hugonẽ magnũ¬

Expanded text:
res valde perterruit, sed maxime Arnulphum Flandrensem totius fraudis incentorem. Ludovicus siquidem ut hos magnarum virium duces amoris vinculo connexos esse didicit, timens ne eorum conatu deponeretur a culmine regni, misit Arnulphum Flandrensem consultu ejusdem ad Othonem Transrhenanum regem, ma
Abbreviated transcription (Latin):
tibula hac illacqz mitabũdi inte qͣrebãt suftuqua.
Rex quoqz ludonitꝰ ꝑuicis equi tinisu aregis haigldi
lapsus caprõe. ĩ curusdũ miliris incidit manus. Qui
ium multa ꝓmittẽt. ne eiꝰ ꝓdicõe hosti traderetur.
taudeu miles uctus regis lacͥmit. ĩ quãdã seqͣne
insulani. clanculum eumsubduxit. Qd̾ ut b̾nar¬
dus damis arelatorib audut: ex actorib duectis
militẽ statim ui uicula comecit. qui coactꝰ suimet
necessitate inuitus corã ꝓtulit. quẽ dipponebat e¬
ruere pro obtẽtu mun̾is. Nex uͦ ab insula sublatus
bernuidi iussu. apud rot homagũ sub uehementi¬

Expanded text:
ant suffugia. Rex quoque Ludovicus pernicis equi cursu a regis Heroldi captione lapsus, in cujusdam militis incidit manus. Cui cum multa promitteret, ne ejus proditione hosti traderetur, tandem miles victus regis lacrymis, in quamdam Sequanae insulam clanculum eum subduxit. Quod ut Bernardus Danus a relatoribus agnovit, exactoribus directis militem statim in vincula conjecit. Qui, coactus suimet necessitate, invitus coram protulit quem disponebat eruere pro obventu muneris. Rex vero ab insula sublatus Bernardi jussu apud Rothomagum sub vehementi
Abbreviated transcription (Latin):
ac itaqz len acõe rex oppido exhilaratꝰ. ꝓhibi¬
tis a preda militib ire sestinat ad urbẽ qͣm¬
iotiꝰ. Cui ueniẽlicũ multimodis laudibz cuuitus
ciuitatis clerus ad portã ꝓcessit obuius alamans
cũ pploꝵ turis. bñditus qͥuenit ĩuoĩe diu̾. Inde
rex ad regales acredent dapes uepit epulari splẽdide.
b̾nardo dano mĩstrate. Cui mi̾ prãdendũ innnio iã
estuati sic b̾nardus ait. hodie serenissime rex letissiꝰ
illuxit nobis dies. qm̃ cepimꝰ eẽ regales. hactenus
militauimus duci. ult̾iꝰ quiemꝰ iuictissimo
regi. Teneat sͥ b̾uardus siluanertẽsis mardũ nepo
tem suũ. uos utmnã tp̃e longo habxanus tedim̃ et
renem. Reu̾a exiciabile tͥ cõsiliũ dedit: q̃ touꝰ nor¬
manci ex̾citus robur anuitere suasit. Quem uͦ
immioꝵ nõ ua luisses terrẽ. lebussima illorun
uirtute. Suu eĩ ut nos iuo dũo subiecti. tͥ militare
iupieles corde noleti. Quare in nos .xx. nulib bella

Expanded text:
 oppido exhilaratus, prohibitis a praeda militibus, festinat ire ad urbem quantocius. Cui venienti cum multimodis laudibus cunctus civitatis clerus ad portam processit obvius; clamans cum populorum turmis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Inde rex ad regales accedens dapes coepit epulari splendide, Bernardo Dano ministrante. Cui inter prandendum vino jam aestuanti sic Bernardus ait: « Hodie, serenissime rex, laetissimus illuxit nobis dies, quoniam coepimus esse regales. Hactenus militavimus duci, ulterius serviemus invictissimo regi. Teneat sibi Bernardus Silvanectensis Richardum suum nepotem; nos utinam tempore longo habeamus te dominum et regem! Revera exitiabile tibi consilium dedit, qui totius Northmannici exercitus robur amittere suasit. Quem vero inimicorum non valuisses terrere, robustissima illorum virtute? Sunt enim, ut nos, tuo dominio subjecti, tibi militare cupientes corde volenti. Quare ergo vigin
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e exlrit infensus. et cõtra te assidue rixat᷑. his et
huiꝰ modi rex placatus u̾bis. cũ sestinatõne hunoni
mag no legatos nuttit. qui eum cõpelluut exue a nor¬
mannor t̾minis. ei dirigens et hec. Stolidũ quidẽ
sore lala ĩalius potestalem donare. quibz ad suple¬
mẽtũ sui quielo iure nullo adu̾sale iosse pouri.
Quo relato. luno magis ualde exac̾baiꝰ. celerui¬
me ccessu ounisa expedur̃e. melites cohibens a
noriuanita nuslacõe. Rex et enĩ aliqͣndiu apud
rothemaqũ morans p̾sectũ cemitaun peesent ro¬
dulsũ agnomẽto tortam. qͥ uertigalia ãmuctun
asubditis eriget et tola hai ĩꝓunua mra ai que¬
libet negoua decernerei. Cui paganis deterioͬ m̃¬
ta monaflia ab ip̃is exusta q̃ cura se quane liciora erat
diuens a fũdamẽtis: ad rothomagẽsent ciuitalem¬
petrã asportanii. Ad genimetuũ uͦ cũ accerisset santle
marie monasteriũ inuasit. illudqz eu̾tit. Q̃d̾ a su̾di¬

Expanded text:
 exstitit, et contra te assidue rixatur? » His et hujusmodi rex placatus verbis, cum festinatione Hugoni Magno legatos mittit, qui eum compellant exire a Northmannorum terminis, ei dirigens et haec: stolidum quidem fore tanta in alius potestatem donare, quibus ad sui supplementum quieto jure nullo adversante posset potiri. Quo relato, Hugo Magnus valde exacerbatus celerrime recessit, omissa expeditione, milites cohibens a Northmannica vastatione. Rex etenim aliquandiu apud Rothomagum morans praefectum comitatui praefecit Rodulphum agnomento Tortam, qui vectigalia annuatim a subditis exigeret, et tota hac in provincia jura ac quaelibet negocia decerneret. Qui paganis deterior, cuncta monasteria ab ipsis exusta, quae circa Sequanae littora erant, diruens a fundamentis, ad repetram asportavit. Ad Gemmeticum vero cum accessisset, Sanctae Mariae monasterium invasit, illudque evertit. Quod a funda
Abbreviated transcription (Latin):
ussimo atqz beatissimo duce Willel ducis¬
nio uit electos dei i credimꝰ tͣnslato. filiꝰ
eiꝰ ricardus sũme ĩgenuitatis titulus ue¬
lud surculus ex arbore dulciflua abscisus.
⁊ prĩmeuo flore radicẽ figens iepit odorifeios qratissi¬
me puericie slesculos emittere et lib̾ales sus pedagogi
disciplinis aĩos inuormare. Ab illicitis uͦ tem̾ pectoris
motus nobiti repͥmens cõtinẽtia. spretis ubecellis e¬
tatule discursib sapiẽtũ tractatib ultroueo corde in¬
herebat. Si quid ꝓbitatis uel prudẽue aure captatut ꝓ¬
ut tp̃s dictabat: sagaci memorie ꝓtinꝰ cõmuttebat. Au¬
diẽtes qͦr frãcoꝵ optunates tani nesariã flandrensis ar¬
mlsi ꝓdicõem. et lugubrẽ Williꝰ ducis neiẽ plu̾m cõdolueꝵt.¬
liquãti tamẽ cõplices ip̃iꝰ homicide qͥ se amic̃is¬
simios ficte antea satebũtur: de tectis arthauorũ
intins uirus diuabscõsũ nnppatulo denudarũt. Bdoui¬
cus ei ei rer estimãs sͥ mnagni honoris ianuã patiusse

Expanded text:
ssimo atque beatissimo duce Willelmo inter electos Dei, ut credimus, translato; filius ejus Richardus summae ingenuitatis titulo, velut surculus ex dulciflua abscissus arbore, in primaevo flore radicem figens, coepit odoriferos gratissimae pueritiae flosculos emittere, et liberales sub paedagogi disciplinis animos innormare. Ab illicitis vero teneri pectoris motus nobili reprimens continentia, spretis imbecillis aetatulae discursibus, sapientum tractatibus ultraneo corde inhaerebat. Si quid probitatis vel prudentiae aure captabat, prout tempus dictabat, sagaci memoriae protinus committebat. Audientes quoque Francorum optimates tam nefariam Flandrensis Arnulphi proditionem et lugubrem Willelmi ducis necem, plurimi condolueliquanti tamen complices ipsius homicidae, qui se amicissimos ficte antea fatebantur, detectis arcanorum intimis, virus diu absconsum in propatulo denudarunt. Ludovicus etenim rex aestimans sibi magni honoris januam patuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
caliina hugo baiocasina cepeuit raꝑinis et mien¬
dus expug nare teroitoria. Que t̃ b̾nardus damis
didicisset: b̾uardi siluanectens is usus cõsilio. iõ¬
festim legatos dirigit regi ludonio hinusmodi
u̾bis eruditos. Qͣre inqͥunt p̾potentissue rec tuã
demoliris prĩam. pͥstim iũ tibi sit nullo obsistẽ¬
te. pacifua et qͥela: Desiste gͦ a tuoꝵ rapins. et
ute̾ normoꝵ militũ milicus: nr enim eos uera

Expanded text:
Calcina, Hugo Bajocasina coeperunt rapinis et incenCalcina, Hugo Bajocasina coeperunt rapinis et incendiis oppugnare territoria. Quae cum Bernardus Danus didicissset, Bernardi Silvanectensis usus consilio, confestim legatos dirigit regi Ludovico, hujusmodi verbis eruditus: « Quare, inquiunt, praepotentissime rex, tuam demoliris patriam; praesertim cum sit tibi nullo obsistente pacifica et quieta? Desiste ergo a tuorum rapinis et utere N
Abbreviated transcription (Latin):
rex uotũ suũ irutũ fore ab hugone mag¬
no ꝑ lehatos sues tenore sidei cepit eũ exigg̾e. Qu mñ
remĩciassẽt nequaquã sub manu quã suspiatus
est eũ teneri. s sub beruardi siluauectensis conitie
p̾sidio de redouõne eiꝰ diffideus imisitad armuilũ
auilo paruer diuerse discepturent suꝑ huiꝰ rei ca¬
su. uouissime sub intulit armilsus. Nouimꝰ uit
hugonẽ magnũ iũ normãnis diu sẽtne: et ideo ex¬
pedit tibi mun̾ib illũ execare. Concede g eiꝰ sequana
usq ad mare normãnicũ ducatũ: i iesmãs urtẽ
iogatur hec gent ꝑfida a prĩa exire. Quib uerbis
iex ꝓsuasus icõtuo ꝓ suũ legatũ cõnocat hugo¬
nem magnũ ad colloqumi: aduillã qͥ dicitur irux
nuirta iõpendiũ. Quo cũ uenisset : et de urbiũ scũ
comitatuũ distribucõe audisset regem disputare
pp̃t a loco recedetes irata adu̾sũ normãnos exie¬
dicbe. et ab utrisq ꝑtibz cõgregatis ec̾utib rex

Expanded text:
rex votum suum irritum fore, ab Hugone Magno per legatos suos tenore fidei coepit eum exigere. Cui cum renuntiassent, nequaquam sub manu quam suspicatus est eum teneri, sed sub Bernardi Silvanectensis comitis praesidio; de redditione ejus diffidens, misit ad Arnulphum ambo pariter diverse disceptarent super hujus rei casu, novissime subintulit Arnulphus: « Novimus, ait, Hugonem Magnum cum Northmannis diu sentire, et ideo expedit tibi muneribus illum excaecare. Concede ergo ei a Sequana usque ad mare Northmannicum ducatum, tibi reservans urbem cogatur haec gens perfida a patria exire. » Quibus verbis rex persuasus continuo per suum legatum convocat Hugonem Magnum ad colloquium, ad villam quae dicitur Crux, juxta Compendium. Quo cum venisset, et de urbium seu comitatuum distributione audisset regem disputare,apropter a loco recedentes, jurata adversum Northmannos expeditione et ab utrisque partibus congregatis exercitibus, rex
Abbreviated transcription (Latin):
pectore uirus esslans. et ablato mumcipto
esferalis auniuis condolẽs. cũ multis nrũcoꝵ prin¬
cipibz de duris morte torde tenus cepii tractare.
Qui ĩ humdi hoĩs et nefãdi homicide cauillacoe
subdola infeui mmaminiter cõspirãt ĩmortẽ epti¬
ii prĩcipis tautũ ad uesas sacͬ mẽio sese cõstriugẽ¬
tes. Porro alnulsus qᵈ fiauidulelo aĩo cõceperat.
oꝑe explere cupiẽs. misit legatis dua uillelio mã¬
dat seanncitiã cũ eo uelle hab̾e̾. patemqz ĩdelebib
furmare. et her luio couniti ꝓ eiꝰ amore in fensa
indulgere. et nͥ podagrico uraqricoqz delineretur
langore. es hoc ad eiꝰ curiã desida̾nt̾ ire. Demq toto
anniiu rogat: ut locũ denoĩare ia lagat. quo ei
oguruere ad inutuũ celloquiũ ualeat. Cupiens
quoq dux suũ diuatũ reddere pacatũ eo qd monachi¬
uum toto conatu sitiret habitũ det̾m̃ato loco apud
pricuuacũ cumi inumera manu electissimorum
militũ suꝑ somone sluuium tauti ob negotu

Expanded text:
ans et de ablato municipio efferatis animis condolens, cum multis Francorum principibus de ducis morte corde tenus coepit tractare. Qui inhumani hominis et nefandi homicidae cavillatione subdola infecti, unanimiter conspirant in mortem optimi principis, tantum ad nefas sacramento sese constringentes. Porro Arnulphus quod fraudulento animo conceperat opere explere cupiens, missis legatis duci Willelmo mandat se amicitiam cum eo velle habere, pacemque indelebilem firmare, et Herluino comiti pro ejus amore infensa indulgere, et, nisi podagrico chiragricoque detineretur languore, ob hoc ad ejus curiam desideranter ire; denique toto annisu rogat ut locum denominare satagat quo ei occurrere ad mutuum colloquium valeat. Cupiens quoque dux suum ducatum reddere pacatum, eo quod monasticum toto conatu sitiret habitum, determinato loco apud Pinchiniacum cum innumera manu electissimorum militum super Somnae fluvium tanti ob negotii
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ĩ eclioon scẽ marie perpetue uͥgĩs. Mitẽtes itaq ad
baiocasmam urlem: puerũ recardũ ascistũt ad prĩs
tumulacc̃em. Ibiqz ei itato ienouãtes unaminiter
tenorẽ fidei: tradiderũt illũ sub tuteia b̾nardi dam.
ut sub eiꝰ tam xuida qͣm fideli cura tuciꝰ iustoduẽ
intra mnuros cc̃tatis. Cõplenit aut sacratissimꝰ dur
Willetmꝰ uite suc cursũ. xui. balendas ianiarii.¬

Expanded text:
d Bajocasinam urbem, puerum Richardum asciscunt ad patris tumulationem. Ibique ei iterato renovantes unanimiter tenorem fidei, tradiderunt illum sub tutela Bernardi Dani, ut sub ejus tam provida quam fideli cura tutius custodiretur intra muros civitatis. Complevit autem sacratissimus dux Willelmus vitae suae cursum XVI
Abbreviated transcription (Latin):
ai suua pleuitudinẽ cupiditate irrecitꝰ srandu¬
lent ieyu eis ꝓmuttere. qᵈ atit̾ disrouebat sͥ retor¬
ꝯuere. Miltens enĩ ruardũ pu̾m suis nissit aspecti¬
bus p̾setari. quẽ eq regia sorma ꝑspiuẽt decoratũ. cũ
coeta neis pueris ĩ suo palatio decrentedinãdũ. In¬
terea durus eumor totã urbẽ iõtussit. Ruardũ sue
sprei depositũ sub captura regis indeiẽter detiueri. Ex
de re uues mixti cum militaribz turmis. strictis qla¬
dus ꝑ ciuitatẽ discuroẽtes. curiã regis irrũpũt. feri¬
nis conatibus illũ interuu̾e sestinãtes. Quoꝵ triã¬
tus ucõporit: uehemẽt territꝰ cõsilio b̾uardi datiie¬
ne pu̾ui inulius arripuit. eñqz furẽciũ cõspectibus
eihibuit. et sic esferos eor motus cõpressit. Nolent
gͦ rex tumultũtes normãnoꝵ aĩos oĩo sedire: iõsul¬

Expanded text:
raudulenter coepit eis promittere quod aliter disponebat sibi retorquere. Mittens enim, Richardum puerum suis jussit aspectibus praesentari; quem egregia forma perspiciens decoratum, cum coaetaneis pueris in suo palatio decrevit educandum. Interea durus rumor totam urbem concussit: Richardum suae spei depositum sub captura regis indecenter detineri. Qua de re cives misti cum militaribus turmis, strictis gladiis per civitatem discurrentes, curiam regis irrumpunt, ferinis conatibus illum interimere festinantes. Quorum tumultus ut comperit, vehementer territus, consilio Bernardi Dacigenae puerum in ulnis arripuit, eumque furentium conspectibus exhibuit, et sic efferos eorum motus compressit. Volens ergo rex tumultuantes Northmannorum animos omnino sedare, consul
Abbreviated transcription (Latin):
ãbagibz telã aranee texẽte. nouissime post iu¬
rata amiciculeũ sacͣmẽta. ⁊ plñma paus os¬
cula: sole ruẽte ad ocusũ ab inuicẽ diumũt
S ecte meãte willõ flumiũ. Hẽricꝰ nec nõ
balzo rodbertus quoqz atqz ridulsus quatuor
diaboli filii. ilamoribz illũ reuocãtes: refext
dum̃ suũ melioris iõsilii omississe secretum.
Quẽ nauĩ ad ripã retorquelem. mor ut t̾rã
tetigit. exiractis gladus ꝓdolor ĩterimũt ĩno¬
celem. nullũ nuamẽ de sius habere ualẽtem.
ob decurrẽtis aque ꝓsunditatẽ. Iude ꝓtinꝰ pe¬
tentes subsidiũ suge: corpus piissimi iuri
reliq̃rũt examine. Berengerius alqz alanus
britones nec nõ normãnoꝵ pͥncipes din̾n suũ
teruetes primi. clamore ⁊ ululatu licora iyle¬
tes. nullo inuumine ualuerũt illi subuenire
Uuius corpus post pallulũ aserelatũ iũ deue¬
surent: argẽleã clauim ĩ ciꝰ strõpheo reꝑnẽt
depedentẽ. satis ditissimũ thesaurũ sub se

Expanded text:
ius telam araneae texente, novissime post jurata amicitiarum sacramenta et plurima pacis oscula, sole ruente ad occasum ab invicem dirimuntur. Sed ecce meante Willelmo fluvium, Henricus, necnon Balzo, Robertus qdiaboli filii, clamoribus illum revocantes, referunt dominum suum melioris consilii omisisse secretum. Quem navim ad ripam retorquentem, mox ut terram tetigit, extractis gladiis, proh dolor! interimunt innocentem, nullum juvamen de suis habere valentem, ob decurrentis aquae profunditatem. Inde protinus petentes subsidium fugae, corpus piissimi viri reliquerunt exanime. Berengerius atque Alannus Britones, necnon Northmannorum principes, dominum suum cernentes perimi, clamore et ululatu littora implentes, nullo juvamine valuerunt illi subvenire. Cujus corpus post paululum ad se relatum cum devestirent, argenteam clavim in ejus strophio reperiunt dependentem, satis ditissimum thesaurum sub se
Abbreviated transcription (Latin):
ilam cũita sufiulit. cxꝑiri uolẽs edictũ ducis. uu¬
titus u ad campũ regressus ret nõ inuẽtis uxo¬
rem an eas haberet ĩqͣrit. G negãte ducẽ aggre¬
ditur. petens ut sͥ utensilia reddãtur. Q motus
ilico pietale. dãpnũ uiridatis .u. solidis releuare.
et plm̃ ꝑ cirtuitũ ad exanẽ calibis cũciũ ruisit
cpellere. Quo deo indudie lib̾ato: uror rustici
a m̃niris arcatur. Que ccarta u̾sib: reatũ pro¬
suetur. Dux aũt rustico ait. Nou̾as antea hnͣc

Expanded text:
lam cuncta sustulit, experiri volens edictum ducis. Rusticus vero ad campum regressus, rebus non inventis, uxorem an eas haberet inquirit. Qua negante, ducem aggreditur petens ut sua sibi utensilia reddantur. Qui motus illico pietate, damnum viri datis quinque solidis relevare et populum per circuitum ad examen calibis cunctum jussit compellere. Quo Deo judicante liberato, uxor rustici a ministris arctatur. Quae coacta verberibus reatum profitetur. Dux autem rustico ait: « Noveras antea hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ cõsiliũ thebaldus comes carnotẽsis Caccepit.¬
dedit᷑ gerberge regie cõtra Ricardũ ducẽ ⁊ quo ͦ eadem
fraus a duobz militib ip̃iꝰ thebaldi de tecta est.
uidelic baldumo comite flandrẽsi. gaufrido andegauẽsi.
thebaldo carnotensi. illũ uoluit deciꝑe sed nõ potuit.
Quod rex lotharius urbẽ ebroicã capiẽs thebaldo tra¬
didit. ⁊ quo ͦ dux ricardꝰ carnotensẽ comitatũ ⁊dunien¬
sem uastau̾it. et qd̾ thebaldus adermentrudis iullã cũ
ec̾citu uemiens ignomimose inde agẽte duce cũ mag¬
no damno affugit.

Expanded text:
d consilium Thebaldus comes Carnotensis dedit Gerbergae reginae contra Richardum ducem, et quomodo eadem fraus a duobus militibus ipsius Thebaldi duci detecta est. videlicet Balduino comite Flandrensi, Gaufrido Andegavensi, Thebaldo Carnotensi, illum voluit decipere, sed non potuit. Quod rex Lotharius urbem Ebroicam capiens Thebaldo tradidit; et quomodo dux Richardus Carnotensem comitatum et Dunensem vastaverit; et quod Thebaldus ad Ermentrudis villam cum exercitu veniens, ignominiose inde, agente duce, cum magno damno aufugit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cui fidelitatẽ sacͣmetis ꝓno dĩo cũcts firmãtibus.
dux touꝰ normãnici. seu britãne ducatus est pͥla¬
tus. Quẽ cõfestim pater liuocas niuent botoni
nulicie sue pͥncipi nuctriendũ iradidit. ui ibi lũs¬
na eruditus danita. suis exlerisqz homi̾b siuet
aꝑte dare responsa. Hec de gẽmetuensis loc p̾titulit¬
utuiꝰ ielatu. ostendere uolẽtes qͣntã deuocõem ꝙͣ
piumi amini ꝓpoĩtũ dux Willeliuꝰ ccͣ eũ habuerit
fana ꝓmulgãte aiq:otdus rex danorũ o silio
suo noĩe sueno de regno pulsus .cũ. liͭͣ uauibus
armato milite plemie normãmã suppleradiit. Quẽ
potens et lib̾alis dux cũ houore cõnruo recipiẽs.
constatimens em comitatũ ei ad p̾sidiũ cõcessit. douͭ
fabricatis uauibz excercitũ multipticaret. ⁊ auus

Expanded text:
Cui fidelitatem sacramentis prono animo cunctis firmantibus, Cui fidelitatem sacramentis prono animo cunctis firmantibus, dux totius Northmannici seu Britannici ducatus est praelatus. Quem confestim pater Bajocas mittens, Bothoni militiae suae principi nutriendum tradidit; ut ibi lingua eruditus Danica, suis exterisque hominibus sciret aperte dare responsa. Haec de Gemmeticensis loci praetitulavimus relatu, ostendere volentes quantam devotionem, quam pium animi propositum dux Willelmus habuerit fama promulgante, Heroldus, rex Danorum, a filio suo Sueno de regno pulsus, cum 60 navibus armato milite plenis Northmanniam supplex adiit. Quem potens et liberalis dux cum honore congruo recipiens, Constantiensem comitatum ei ad praesidium concessit, donec f
Abbreviated transcription (Latin):
tauiẽ incullã et stamineã ab illo extorquẽs secũ
asportauit qͥ ĩ sumo reposuit. et ilauimi eiꝰ argẽ¬
teã einqulo suo appedit. Inde deniqz digressus ro¬
thomaqũ repetit. abbĩs ghibitũ moleste fereus.
nuctos ꝙͥ normãnios et britãnicos pͥncipes asciuit.
anniqz siun cñsultũ emuileatim padit. Cuiꝰ u̾bis
uehemeł smpesacti. herebant quid respõderẽt: p̾
mimo ftupore elignes epferti. Nlam spũ uuis tãdẽ
resumpto: n hant uotem queruli prorũpũt. Cur
nos serenissime dũe tam repẽte dimittis. nel cui do¬
minium ducatus lui cõmictis. Quibz dux ait: est
michi filiꝰ noĩe iuardus. Dos autẽ rego ut si ꝙͣdo a
ostendatis. ꝯͣtiuꝰ illũ nue mei nobis pͥficiatis. qz
ques deo noui ĩeuitabiliter a me cõplebitur faitis.
Cuiꝰ uolũtati obsistẽ uõ ualetes: ei ꝙͣuis mesb as¬
seusũ pͥbuerũt in his cõcordes. Missis quoq nũ¬
cus: puerũ rcordũ a sistãno ⁊ eductũ illis exponit

Expanded text:
et stamineam ab eo extorquens, secum asportavit; quae in scrinio reposuit, et clavim ejus argenteam cingulo suo appendit. Inde denique digressus, Rothomagum repetit, abbatis prohibitum moleste ferens. Cunctos quoque Northmannicos et Britannicos principes ascivit, animique sui consultum enucleatim pandit. Cujus verbis vehementer stupefacti, haerebant quid responderent, prae nimio stupore elingues effecti. Nam spiritu vix tandem resumpto, in hanc vocem queruli prorumpunt: « Cur nos, serenissime domine, tam repentine dimittis? vel cui dominium ducatus tui committis? » Quibus dux ait: « Est mihostendatis, quatenus illum vice mei vobis praeficiatis; quia quod Deo vovi inevitabiliter a me complebitur factis. » Cujus voluntati obsistere non valentes, ei quamvis moesti assensum praebuerunt, in his concordes. Missis quoque nuntiis, puerum Richardum a Fiscanno reductum illis exponit.
Abbreviated transcription (Latin):
seres habeant ditigeter iqͥrit. Cui iñ rei ordinẽ
detexisset. et solito letiontẽ eñ seusset. Hugonem
maqnũ statim sieleri equitatu petũt. A quo de tecto
cause ions ilio. sacre sidei adinuãdũ pu̾u sumẽter
sacͣmẽtũ: cũ maxĩo ex̾citu sestinãt᷑ ueniũt iotidia¬

Expanded text:
se res habeant, diligenter inquirit. Cui cum rei ordinem se res habeant, diligenter inquirit. Cui cum rei ordinem detexisset, et solito laetiorem eum fecisset, Hugonem Magnum statim celeri equitatu petunt. A quo, detecto causae consilio, sacrae fidei ad juvandum puerum sumentes sacramentum, cum maximo exercitu festinanter veniu
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ omundus inito iõsilio cũ mone pr̃e Willelim
de belismo. puerũ hortabat᷑ ut simulata egritudine
lecto decũberet. ita egre utab oĩb desparetur. Cuiꝰ
monitis puer hud segiter obtẽperãs. ꝯͣi ĩ ex lremo
mortis positus iõtino stratu ꝓsł̾ut᷑. Qd̾ custo¬
des indẽles. neglecta eiꝰ instodia: desuis ꝓturãdis
reb huc illuc qz du̾tũtur. fforte in area domus ia¬
cetat. ħͥbe facisculus ĩquo osmundus iuerum
colligatũ huir̾at ĩponẽs. uelus pabulũ quo laturꝰ
cenã le rene. iudalisqz plateis anuibz mena urbis
transgreditur. Demẽs aũt ĩ domũ sin hospitis suꝑ
equũ sestinus insilit. et arrepto pu̾o fugiẽs qualociꝰ
codiciatũ appulii. In quo iastellanis puerũ cõmẽ¬
damii. Ei ip̃e ucte equitans diluculo siluauectis
uenit. Beruardus uͦ comes ĩtuens eũ tam matu¬
re uenisse stupet. et qͣtit̾ eria nepolẽ inũ ruardũ

Expanded text:
 Osmundus, inito consilio cum Yvone patre Willelmi  Osmundus, inito consilio cum Yvone patre Willelmi de Belismo, puerum hortabatur ut, simulata aegritudine, lecto decumberet, et ita aegre ut ab omnibus desperaretur. Cujus monitis puer haud segniter obtemperans, quasi in extremo mortis positus, continuo stratu prosternitur. Quod custodes videntes, neglecta ejus custodia, de suis procurandis rebus huc illucque divertuntur. Forte in area domus jacebat herbae fasciculus, in quo Osmundus puerum colligatum humeris imponens, velut pabulum equo laturus, coenante rege, nudatisque plateis a civibus, moenia urbis transgreditur. Veniens autem in domum sui hospitis, super equum festinus insilit, et, arrepto puero, fugiens quantocius Codiciacum appulit. In quo castellanis puerum commendavit, et ipse nocte equitans diluculo Silvanectis venit. Bernardus vero comes eum intuens, tam mature venisse stupet, et qualiter erga nepotem suum Richardum
Abbreviated transcription (Latin):
pendio dignũ ab sielere absoluit. et iam ĩiuoiẽtẽ
puerũ rerlerit. etemplũ pilati nuitatus. qͥ uirũ ho¬
mirnã dimusu. et xpm cruuis iupplitio dãpnauit. Unde
eũ apud laudinũ ciauatũ moraretur: pu̾m ab au¬
iupio regrediẽtẽ acerbissiis iõfutatus cõuuiis. m̾e¬
tricis filiũ ultro uirũ alienũ rapielis eũ uoiauit.⁊
nͥ a talib resipisie̾t: cauteriatis neuibz ommi illũ
honore pͥuari minatus ex. deputatis autẽ alus iu¬
Nodib: neclabatur sub maqua cautella suari ute᷑.¬
udiens deuiqz osinundue pronuator eiꝰ seue¬
rissimã regis seuteuuã et intelligẽs futu¬
ros rei casus. aĩo cõst̾natus normãnis legatũ mit¬
tit. mandans dnñ suũ ricardũ sub lugubri captim¬
tatis iugo a rege mãcipari. Quib cõpts cõfestim
per iolã putriã normãnoꝵ iudici᷑ triduanũ iem¬
mum. ei fit cõtmnua or̃o ab em̃a ꝓ eoaddeñ. Qui

Expanded text:
pendio dignum a scelere absolvit, et iram in innocentem pendio dignum a scelere absolvit, et iram in innocentem puerum reflexit; exemplum Pilati imitatus, qui virum homicidam dimisit et Christum crucis supplicio damnavit. Unde, cum apud Laudunum Clavatum moraretur, puerum ab aucupio regredientem, acerbissimis confutatus conviciis, meretricis filium ultro virum alienum rapientis eum vocavit, et, nisi a talibus resipisceret, cauteriatis genibus omni illum honore privari minatus est. Deputatis autem aliis custodibus, ne elabatur, sub magna cautela servari jubeudiens denique Osmundus procurator ejus severissimam regis sententiam, et intelligens futuros rei casus, animo consternatus Northmannis legatum mittit, mandans dominum suum Riehardum sub lugubri captivitatis jugo a rege mancipari. Quibus compertis, confestim per totam patriam Northmannorum indicitur triduanum jejunium et fit continua oratio ab