comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deinde sermimredibeat. redd̾e debebit quod
accepit.S si ꝑeumseruum iniuriam pasĩ
iniurie nomine egͥit. nonreddet uendito a¬
ri. aliter forsitan atq si loris ab aliquo ce¬
sus aut qd̃ne de eohĩta emptoreg̾it. ¶a¬
licñ etiam reclib̾i manciptum debebit. li¬
cet estimatoria .i. qnͣto minoris agamus.¬
Nainsi a deonullius sunt p̾tiiut nec expe¬
cliat quidem mantipium dominohrẽ. ł
uti si furiosum aut lunaticum sit. licet exti¬
matona actumfu̾it offõ tam̃ui iuclicis con¬
tiebitur. ut reddito mancipio p̾cium reci
piatur. ¶ Siqius cum consintim inisset
fraudandorum crecditorum reclibu̾it nou re¬
clibiturus alias nͥ uellet eos fraudare. tenetͣ
creditorib pp̃mantipium uenlitor. ¶Pig¬
nus manebit obligatum ĩ si redibitus fu̾it
seruus queni adm si eum a uenasset. aut
usum fructum eiꝰ non recte redibeatur. nͥ re¬
demptus sit. ipignore liberatum relibrat᷑
Si sub conditione homo emptus sit. re¬

Expanded text:
deinde seruum redhibeat, reddere debebit quod deinde seruum redhibeat, reddere debebit quod accepit: sed si per eum seruum iniuriam passus iniuriae nomine egerit, non reddet uenditori: aliter forsitan atque si loris ab aliquo caeso aut quaestione de eo habita emptor egerit. Aliquando etiam redhiberi mancipium debebit, licet aestimatoria, id est quanto minoris, agamu adeo nullius sit pretii, ut ne expediat quidem tale mancipium domini habere, ueluti si furiosum aut lunaticum sit, licet aestimatoria actum fuerit, officio tamen iudicis continebpiatur. Si quis, cum consilium inisset fraudandorum creditorum, redhibuerit non redhibiturus alias, nisi vellet eos fraudare, tenetur creditoribus propter mancipium venditor. Pignus manebit obligatum, etiamsi redhibitus fuerit servus: quemadmodum, si eum alienasset aut usum fructum eius, non recte redhibetur nisi redemptum, sic et pignore liberatum redhibetur. Si sub condicione homo emptus sit, re
Abbreviated transcription (Latin):
Aus .R. Houem qui cormipetit intiosim
esti eẽ. pleriq dicunt. Irem mulas que pes¬
undãt. ea quoq ium̃ta que sine causa tur¬
bantur i sepet ip̃a eripiunt uitios acẽ di¬
cuntur. ¶Qui ad amicum domini depre¬
caturus confugit. non est fugitiuus. Im¬
ino etiam si eamentisst. ut non impetra¬
to auxilio domum non reu̾tatur. nond̾
fuginuns est. q non solum conscuiis. sed
⁊ frĩ fuge non est. ¶ Qui ꝑsuasualt̾us
a domind recessit fugitiuus est. licet i dñ
fr̾iit fcũrus. citra concilium eius qui ꝑsu¬
a sit. ¶ Siseruus mens bona fide tibi ser¬
uiens fugͥit.ł sciens se meum ee ignorãs
fugituus ex̃. nͥ animo ad me reu̾tendi
id fecit. ¶ Mortis canciscende causasibi
facit. qui ꝓpnequiti am malosq mores
flagitiumue aliquid admissum mortem¬
sͥ conciscere uolu̾it non si dolorem corꝑis
non sustinendo id fecerit. ¶Siquis ser¬
uumem̾it ⁊ rapto eo in bonorum rapto¬
rum actione quadruplum consecutus est.

Expanded text:
um. Bouem qui cornu petit uitiosum esse plerique dicunt, item mulas quae cessum dant: ea quoque iumenta, quae sine causa turbantur et semet ipsa eripiunt, uitiosa esse dicuntur. Qui ad amicum domini deprecaturus confugit, non est fugitiuus: immo etiamsi ea mente sit, ut non impetrato auxilio domum non reuertatur, nondum fugitiuus est, quia non solum consilii, sed et facti fugae nomen est. Qui persuasu alterius a dfuerit facturus citra consilium eius qui persuasit. Si servus meus bona fide tibi serviens fugerit vel sciens se meum esse vel ignorans, fugitivus est, nisi animo ad me revertendi id fecit. Mortis consciscendae causa sibi facit, qui propter nequitiam malosque mores flagitiumve aliqusibi consciscere uoluit, non si dolorem corporis non sustinendo id fecerit. Si quis seruum emerit et rapto eo ui bonorum raptorum actione quadruplum consecutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾a. Promi pomp̃ait. iustam cãm ẽẽ ut
ꝙ inuenditõe accesimumeẽ dictum est.
tam integrum prẽtur. qͣm illud prãri de¬
buit. quod pͥncipaliter uenit. namnires
ciuili nfegra sint. que accessura dr̃m fu̾it
exempto actio est. ueluti si dolia accessura

Expanded text:
de Pomponius ait iustam causam esse, ut quod in uenditione accessurum esse dictum est tam integrum praestetur, quam illud praestari debuit quod principaliter ueniit: nam iure ciuili, ut integra sint quae accessura dictum fuerit, ex empto actio est, uelu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Plerumq pp̃ morbosa mantipia
etiam nonmorbosa redibentur. si seꝑari
non possint. sine magno incommodo.
ł ad pietatis rõnemoffensam. Quid em̃i
sifluo retento parentes reclhibere malu̾̃
uenierint. ⁊ de uno eorum ecluctia actio¬
ne utam᷑ ĩ deinumꝓ bonitate eiꝰ estima¬
tiofiet. si confuse unuu̾sis mantipisł ꝯ¬
stitutum p̾cium fu̾it. ꝙ: si singłorum
mantipiorum ꝯstituto p̾cio uniu̾s a tã¬
ti uenieruit. qnͣtum ex consũmatõe sĩ¬
gulorumflebat. tunc cuiusq mantipii
p̾cium seu płis seuminoris id eẽt sequi de
ꝓnouitio ueneat. ⁊ hoc eclictiun fallatiis
uenditoꝵ occurrit. u̾ꝙ enim curant
ediles ne emptores auenditorib cut̃¬
ueniantur. ut ecce pleriq solent manci¬
pia q̃ nouitia nonsunt quasi nouiti a di¬
strahere. adħ scił ut pluris uendant. p̃¬
sumptum est enim ea mantipia que ru¬
tua sunt simplitiora eẽ. ⁊ ad nimistĩa ap¬
tiora. scotiliora ⁊ ad om̃e minist̾ium:

Expanded text:
lium. Plerumque propter morbosa mancipia etiam non morbosa redhibentur, si separari non possint sine magno incommodo uel ad pietatis rationem offensam. quid enim, si filio retento parentes redhibere malueriuenierint et de uno eorum aedilicia actione utamur, ita demum pro bonitate eius aestimatio fiet, si confuse uniuersis mancipiis constitutum pretium fuerit: quod si singulorum mancipiorum constituto pretio uniuersa tanti uenierunt, quantum ex consummatione singulorum fiebat, tunc cuiusque mancipii pretium, seu pluris seu minoris id esset, sequi debpro nouicio ueneat. et hoc edictum fallaciis uenditorum occurrit: ubique enim curant aediles, ne emptores a uenditoribus circumueniantur. ut ecce plerique solent mancipia, quae nouicia non sunt, quasi nouicia distrahere ad hoc, ut pluris uendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne mini
Abbreviated transcription (Latin):
cum peculio uenit ea mantipia que in
petulio fu̾int sana ẽẽ pr̃are uenditor nõ
debet. qr non daxit certum corpus acces¬
surum s peculiumtale pr̃are oportere. ⁊
quemad̾incertam qnͣtitatem peculii pre¬
stare nondebet. ita nec hoc eãdem rõnom
culium serin uenierit. locus edicto eddilnr
aut in peculio. Idem ꝓbat: ⁊ si fundais cũ ĩ¬
strum̃to uenierit. iininstrum̃to manti¬
pia sint. puto hanc sũiam ueram nisi a¬
liud spałr actum eẽ ꝓponatur. ¶ Siuẽ¬
cdita rrȩ reclibeatur. seruus qͦ quieirei ac¬
cessit. licet nullum in eo uitium sit redi
mul ueneant. łuti commedi.ł chorus re¬
ferreait. in uniu̾sos an insĩgulos p̾cim
ostituatur. ut scilicet interclum una ĩt̾¬
cdum plures uendationes contracte ĩtel
orumforte morbosꝰ. ł uitiosus sit ut om̃s
simul redibeantur. interdum isi insingła
capita p̾cium constitutumsit tamem u¬
na emptioẽ. ut pp̃ unuis uitium om̃es
redibi possint. ł debeant. s. cum manife¬

Expanded text:
e in peculio fuerint sana esse praestare venditor non debet, quia non dixit certum corpus accessurum, sed peculium tale praestare oportere, et quemadmodum certam quantitatem peculii praestare non debet, ita nec hoc. eandem rationculium servi venierit, locus edicto aedilium aut in peculio. idem probat et si fundus cum instrumento venierit et in instrumento mancipia sint. puto hanc saliud specialiter actum esse proponatur. Si uendita res redhibeatur, seruus quoque qui ei rei accessit, licet nullum in eo uitium sit, redhmul ueneant, ueluti comoedi uel chorus, referre ait, in uniuersos an in singulos pretium constituatur, ut scilicet interdum una, interdum plures uenditiones contractae intelorum forte morbosus uel uitiosus sit, uel omnes simul redhibeantur. Interdum etsi in singula capita pretium constitutum sit, tamen una emptio est, ut propter unius uitium omnes redhiberi possint uel debeant, scilicet cum manife
Abbreviated transcription (Latin):
nationes ⁊ absolutiones ĩ om̃ium pͦ
faciende sunt. n õ si mnalicuius ꝑͣ o
q non potest ex uno eodem iuditio
ridatã. si ꝑ pceptionem legau̾it te¬
stator offõ uidicis continetur. ut
ex cõi pecunia soluatur. camꝙ ferat
de functo sit. dicendum est eã in fa¬
nuilie hciscunde iudicium uenire. s
is cui adiudicatur in familie ħcistũ¬
de iuiditio ꝑ ꝑte cohr̃lient dãpnand̃

Expanded text:
nationes et absolutiones in omnium persona faciendae sunt: et ideo si in alicuius persona quia non potest ex uno iudicio ri datam si per praeceptionem legaverit testator, officio iudicis continetur, ut ex communi pecunia luatur eamque ferat defuncto sit, dicendum est in familiae erciscundae iudicium venire: sed is cui adiudicabitur in familiae erciscundae i
Abbreviated transcription (Latin):
tariis debitas passus ẽ. non utendo a¬
nutti. ¶ Si faius cum prẽm defen¬
ueret comlempnatus solu̾it. uł uiuo
eouł post mortem potest equius dici
hr̃e petitionem. aouhĩde infamilie
łriscunde. iuditio. ¶ Iudex familie
łxiscunde nicħ̾ debet incliuisum relĩ¬
q̃re. Itẽ curare debet ut deeiuctigne
caueatur hiis quib adiudicat. ¶Si
pecunia que domirelicta est ꝑ precep¬
tionem relicta sit. utrum uniu̾sa a
coht̃lib prãdasit. anpro ꝑte hr̃dita¬
ria quentad̾m si pecum a inhr̃dlitate
relicta eẽt clubitanur. ⁊ mag̃ dicend̾
est ut id pr̃andumsit. ꝙ pr̃aretur

Expanded text:
ndo amitti. Si filius cum patrem defenderet condemnatus solverit vel vivo eo vel post mortem, potest aequius dici habere petitionem a coherede in familiae erciscundae iudicio. Iudex familiae erciscundae nihil debet indivisum relinquere. Item curare debet, ut de evictione caveatur his quibus adiudicat. Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum universa a coheredibus praestanda sit an pro parte hereditaria, quemadmodum si pecunia in hereditate relicta esset, dubitatur. et magis dicendum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
est inpecuni a ꝓmissa atestatore. si sb̾
pena promissa sit. Nam licet ħ obligõ
diuidatur. ꝑ legem xi. tabularutã
ta est pecunia. nec cdies uenit ꝓspiciẽ¬
dum est. ꝑ cautionem ut de indempni¬
tate caueat ꝑ quem fc̃m fu̾it ne omniᷤᷤ
pecunia souieretur. aut ut caueat se
ei qui soliclum solu̾it ꝑtempr̃ãturũ
Sure etiam souut unus unnu̾sam pe¬
cumamqͣm de functus ꝓmisit ne pe¬
na commiteretur. fanulie herriscũ¬
de uilitio a cohereclib ꝑtes reciꝑe pꝰ¬
sit. idem obseruatur inpignoribus
luencdis. Nam isi uniu̾sum ꝙ debet᷑
offeratur iure pignus crelitor uen¬
dere potest. ¶ Si unus ex cohereclib
noxali iuditio seruum hĩlitariũ
defenderit ilitis estunationem defen¬
ueriti obtulerit cum hoc expecdiret:
id ꝓparte h̃ iuiditio d seqiuetu. Id̾ ẽ i
suinus legatorum nomme cau̾it ne
inre hr̃clitãia prãre debet cohr̃s qͣ¬

Expanded text:
est in pecunia promissa a testatore, si sub poena promissa sit: nam licet haec obligatio dividatur per legem duodecim tabularum, ta est pecunia nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui solidum soluerit partem praestaturum: siue etiam soluit unus uniuersam pecuniam quam defunctus promittit, ne poena committeretur, familiae erciscundae iudicio a coheredibus partes recipere poterit.Idem obseruatur in pignoribus luendis: nam nisi uniuersum quod debetur offeratur, iure pignus creditor uendere potest.Si unus ex coheredibus noxali iudicio seruum hereditarium defenderit et litis aestimationem optulerit, cum hoc expediret, id pro parte hoc iudicio consequatur. idem est et si unus legatorum nomine caverit, nein re hereditaria praestare debet coheres, q
Abbreviated transcription (Latin):
diugentiam prãre debet. quaiẽ insu¬
is reb eadẽ sunt: sicluoberes legata
sit. Nam ihos coniunxit ad societa¬
tem non consensus s res ¶ Si incetͣo
homine legato ⁊ postea defuncto lega¬
tario auqnis exhr̃clib legatariinon¬

Expanded text:
diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res. Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex
Abbreviated transcription (Latin):
cursum fuerit q obid quodreinu¬
blice cã abfuit. exclũsus fuit alega¬
to fidei cõmisitm ab eo relictum pr̃ae
cõgitur: marcelł notat. Quis .ai. du¬
bitauit salua legatornin ⁊ fidei com¬
nuissorum cã: milra restitui hr̃ditatẽ
qͣm obid ꝑdidat. quo publica cã:
abfuit.

Expanded text:
cursum fuerit, quia ob id, quod rei publicae causa afuit, exclusus fuerit a legato: fideicommissum ab eo relictum pracogitur.Marcellus notat: quis enim dubitabit salua legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditatem, quam ob id perdidit, quod rei publicae causa afuit?
Abbreviated transcription (Latin):
turus erat. si ꝓcuratorem reliquerit
suia aliquis fuit. ex pena ei noga¬
ta cuius restitutõnem impetrauit.
ab alia usurpatumex bonis que ñ
erant adempta ꝓbatum fu̾it sue cãe
restituendum est.

Expanded text:
turus erat, si procuratorem reliquerit, insula aliquis fuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem impetrauit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. ⁊ ideo putorecte uiliam̃ a
m auritiano rep̾hensum. inħ̾ dedi
tͥ frithum. ut paphilum manu¬
mittas. manumnsisti enicdus ẽ stichꝰ
dam. ille ait ciuilem incertam actõ

Expanded text:
tionem. et ideo puto recte Iulianum a Mauriciano reprehensum in hoc: dedi tibi Stichum ut Pamphilum manumittas: manumissisti: euictus est Stichus. dam: ille ait ciuilem incerti actione
Abbreviated transcription (Latin):
pasciscendo alter ex hĩdib adquir̾e
sibi potuit exceptionem. Utrumq
que n dolomaloneq adu̾sus leges
piebiscita senatns consulta. decͤta:
eclicta pͥncipum. n quo fraus. cui
eorum fiat. frã enunt seruabo¶ pc̃oꝵ.¬
inrem an inꝑsonam pactum fc̃mest.
ñ minꝰ exũbis qm exm̃te conueni¬
entium extimand̾ ẽ. płm ꝙ enim ut
pactum fiat. s ut demonstret᷑. cum qͦ
pactum fc̃m est. ¶ Dolo maloart. p̾¬
tor pactum se nõ suaturum dolus ma¬
łꝰ fiti uł cauiditate uł falla. i ut ait
pelius dolo malo pactum fit qͦtiens

Expanded text:
paciscendo alter ex heredibus adquirere sibi potuit exceptionem. utrumque que neque dolo malo neque adversus leges, plebiscita, senatusconsulta, decreta, edicta principum neque quo fraus cui eorum fiat, fain rem an in personam pactum factum est, non minus ex verbis quam ex mente convenientium aestimandum est: plerumque enim, ut pactum fiat, sed ut demonstretur, cum quo pactum factum est. Dolo malo ait praetor pactum se non servaturum. dolus malus fit calliditate et fallacia: et ut ait pedius, dolo malo pactum fit, quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
ligõnem. gͥ nuda pactio obligone
ũ parit. s parit exceptionẽ qͥnĩmoĩ¬
td̾ informãt ip̃am actõem ut mͫ
bone fidei iudiciis. Soiemꝰ. eͥ dr̃e
pacta conuenta ĩ eẽ. bone fideiui¬
diciis. s hoc sic accipiend̾ est. ut si
quidem excõtineti paͣcta sub se¬
cuta sunt. ⁊̃ ex parte act oris in¬
sint. Si ex interuauo ñ inerunt
nec ualebt̃ siagat᷑. neexpacto naᷤ
cat᷑actio ut put᷑a post diuortium
auenit ne tempore statuto dilati¬
oius dox reddat᷑. s statim ħ nonꝰ uaĩc¬
biͣt. ne ex pacto actionascatur
Id̾ inarcelł. scrib̾. ⁊ sũ tuteleactõe
conuenit. ut maiores qͣmstatute
sunt usure prentur. locum nõ ħebit.
ne ex pacto actionascatur. Eaenim
pacta ins que legẽ contͣctui dant .i.¬

Expanded text:
ctio obligationem non parit, sed parit exceptionem. Quin immo interdum format ipsam actionem, ut in bonae fidei iudiciis: solemus enim dicere pacta conuenta inesse bonae fidei iudiciis. sed hoc sic accipiendum est, ut si quidem ex continenti pacta subsecuta sunt, etiam ex parte actoris insint: si ex interuallo, non inerunt, nec ualebunt, si agat, ne ex pacto actio nascatur. ut puta post diuortium conuenit, ne tempore statuto dilationis dos reddatur, sed statim: hoc non ualebit, ne ex pacto actio nascatur: idem Marcellus scribit. et si in tutelae actione conuenit, ut maiores quam statutae sunt usurae praestentur, locum non habebit, ne ex pacto nascatur actio: ea enim pacta insunt, quae legem contractui dant, i
Abbreviated transcription (Latin):
est ĩ ex parte agentis pactiolocum
ht̃. ut ad actionem ꝓfitiat. non¬
d̾ re secuta  eadentroe. Nam si pot̾
tota res tosli: cur irireforinam
ut ciuodam mͦ qiͣ renouatus contctꝰ
ideat᷑ ꝙ non insubtiliter dicipͣ.
pacto ab emptõne. qiͣ repetita pac¬
ti ꝯuentõe emptõe. S cũ duohr̃des.
emptori extit̾uit uenditor cum al¬
tero pactus est. nt ab emptione qiͣre

Expanded text:
etiam ex parte agentis pactio locum habet, ut et ad actionem proficiat nondum re secuta, eadem ratione. nam si potest tota res tolli, cur non et reformari? ut quodammodo quasi renouatus contractus uideatur. quod non insuptiliter dici potest. pacto ab emptione, quasi repetita partis emptione. sed cum duo heredes emptori exstiterunt, uenditor cum altero pactus est, ut ab emptione re
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat ab hanc cãm agi exemtoñ
posse. pp̃ eandem regulam. ne ex
ex parte rei locum hẽbit pactuͣm
qr solẽt ⁊ ea pacta q̃ postea int̾poñ¬
tur parere exceptõnes. ¶Adeo aũ¬

Expanded text:
ueniat, ob hanc causam agi ex empto non posse propter eandem regulam, ne ex ex parte rei locum habebit pactum, quia solent et ea pacta, quae postea interponuntur, parere exceptiones. Adeo au
Abbreviated transcription (Latin):
d.x. ¶reditor p̾clia sͥ obligata excã¶
pignoris : locare recte poterit. ¶ piͦg¬
noris obligõ ĩinter absentes recłe exccͣ
tractus pĩgnoris intercedit: retentio¬
ni locus nou est. nec si bona creditoris
ad fiscum peitineant.
state ut añqm solueret: pignor a ip̃e
posũdeat. quasi sans fturus creditorib.
nec satisfacit. mͦ heres debitoris ꝑatusest
soluere creditorib quero anpignora fi

Expanded text:
um.Creditor praedia sibi obligata ex causa um.Creditor praedia sibi obligata ex causa pignoris locare recte poterit.Pignoris obligatio etiam inter absentes recte ex contractus pignoris intercedat, retentioni locus non est, nec si bona creditoris ad fiscum pertineant. state, ut et ante quam solueret pignora ipse possideat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo heres debitoris paratus est soluere
Abbreviated transcription (Latin):
d Diniter colonum ⁊ procuratorem
meninconuem̾it de pignorerut ratain ha¬
bente me ꝯuẽtõnem. uł mandante. qua¬
si interme ⁊ colonum meum conuenisse
ur᷑. ¶ Si debitor seruum quem a non
domino bona fide emerat ipignorau̾it:
teneat seruia ne locusest. ⁊ si adu̾sus eum¬
agat creclitor: doli replicatione: exceptio
pignori commodi siue incommo di for¬
tuito accessit i d ad debitorem ꝑtinet.
Sires pignorata. orai. ñ restituatur
lis adu̾sus ip̃m possessorem ent estimanda.
S utiq aliter ad u̾sus ip̃m debitorem. aliter
adu̾sus quemlibi poissessorem. Nam ad¬
n̾sus debitorem non pluris qͣmqnͣti debet.
q non pluris interest. adu̾sus ceteros poᷤᷤ¬
sessores etiam plurisest. qr ꝙ ampliuic de¬
bito consecutus c̾reclitor fu̾it: restituere d¬
debitori pignoratitia actione.
rante me creclitori suo pignori obligau̾it
heres extit̾o. expost fc̃o pignus clirecdo qͥd̾
non conualescit. s utilis pignorantia da¬

Expanded text:
 inter colonum et procuratorem meum conuenerit de pignore uel ratam habente me conuentionem uel mandante, quasi inter me et colonum meum conuenisse uideatur.Si debitor seruum, quem a non domino bona fide emerat et pignerauit, teneat, Seruianae locus est et, si aduagat creditor, doli replicatione exceptionm. Quidquid pignori commodi siue incommodi fortuito accessit, id ad debitorem pertinet. Si res pignerata non restituatur, lis aduersus possessorem erit aestimanda, sed utique aliter aduersus ipsum debitorem, aliter aduersus quemuis possessorem: nam aduersus debitorem non pluris quam quanti debet, quia non pluris interest, aduersus ceteros possessores etiam pluris, et quod amplius debito consecutus creditor fuerit, restituere ddebitori pigneraticia actione. rante me creditori suo pignori obligauerit, heres exstitero, ex postfacto pignus directo quidem non conualescit, sed utilis pignerati
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. Debitor pactus est ut q̃ cumq in p̾di¬
a pignĩdata. inclucta. inuecta. inportata.
ibi nata. parta ue eẽnt: pignorieẽnt. eoꝵ
p̾diorum pars sine colonis fuit. eaq actori
suocolenda: debitor ita tradidit. assignatis
ieiseruis culture ncc̃us. Queritur an istichꝰ
uilicus ⁊ ceteriseri ad culturam missi isti¬
qui hoc aĩo a domino inclictieẽnt ut ibi ꝑ¬
petuo eeñt. non temꝑis cã acommodatẽt᷑
obligatos.

Expanded text:
.Debitor pactus est, ut quaecumque in praedia pignori data inducta inuecta importata ibi nata parataue essent, pignori essent: eorum praediorum pars sine colonis fuit eaque actori suo colenda debitor ita tradidit adsignatis et seruis culturae necessariis: quaeritur, an et Stichus uilicus et ceteri serui ad culturam missi et Stiqui hoc animo a domino inducti essent, ut ibi perpetuo essent, non temporis causa accommodarentur, obligatos.
Abbreviated transcription (Latin):
cogendos creclitorib edifitrum restituere
qmͣsi sumptus in estructionem erogatos
qͣtenus p̾tiosior res fc̃a est reciperent. ¶Si
sciente ⁊ consentiente domino semus ut oĩa
bona domini pignoriobligata eẽnt cotue¬
nit. ip̃m quo qui cauit obligatum ẽẽ pig
uencliti ademptorem ꝑtiuere. si tamem ꝓ¬
Abettir eas us obligatas fuisse.
ut si post certum tp̃s uectigal solutum ñ
eẽt is funclus ad dominũ reddatur. poste¬
a is fundꝰ a possessore pignori datus est.
Qsitumẽ an recte pignori datus ẽ .R.
Sipe tunia intercessit: pignus eẽ. Item¬
quesitum ẽ sicuminex solutõne uectiga¬
lis tam debitor qm creclitor cessassent:¬

Expanded text:
cogendos creditoribus aedificium restituere, cogendos creditoribus aedificium restituere, quam sumptus in exstructione erogatos, quatenus pretiosior res facta est, reciperent.Si sciente et consentiente domino seruus, ut omnia bona domini pignori obligata essent, conuenit, ipsum quoque qui cauit obligatum esse pignuenditi ad emptorem pertinere, si tamen probetur eas res obligatas fuisse. ut, si post certum temporis uectigal solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postea is fundus a possessore pignori datus est: quaesitum est, an recte pignori datus est. respondit, si pecunia intercessit, pignus esse.Itemit, si, cum in exsolutione uectigalis tam debitor quam cre
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃notat. Si ut creditor noceret: uĩxit.
teuebitur. simerentem: nontenebr.
uo famił pr̃ ab herede rempign̾i eiꝰ ꝓpͥam
accepit. ⁊ mortuo pr̃ uł emantipato filio cõ¬
neq filius. qui nũt hr̃e tepisset actionem
nec exp̾cedente tempore potest quicqm uis
hr̃e in ꝑignore sicut infideiꝰsore dicitur.
uentionem sufficere ad obligationem pi¬
gnoꝵ. S ea que ex bonis defundi non fu¬
erunt. s postea abhĩte eius ex alia cã ad¬
quisita sunt uenclicari non posse acredi¬
tore testatoris. ¶ Simantipia incãm
pign̾is ceciderunt. ea quo q̃ exhiis natas
eod̾ iuire hñda sunt. ꝙ tñ cliximus. ⁊ nata
teni. siue sp̃aliter de hiis conuen̾t suie nõ
ita ꝓceclit. si dominium eoꝵ ad eum ꝑ ue¬
uit qui obligau̾it uł heredem eiꝰ. Cet̾m si.
ap̃ alium dominum peꝑerint ñ erunt ob¬
ligata. ¶Sidomus pigñi data exustaẽ.
tiem secutam ꝑseu̾are. uideri .i. cum iure
pignoris. s bone fidei possessores non aliter

Expanded text:
us notat: si, ut creditori noceret, uinxit, tenebitur, si merentem, non tenebitlio familias pater ab herede rem propriamaccepit et mortuo patre vel emancipato filio coare neque filius, qui nunc habere coepisset actionem nec ex praecedente tempore potest quicquam iuris habere in pignore, sicut in fideiussore dicitur. ventionem sufficere ad obligationem pignorum: sed ea, quae ex bonis defuncti non fuerunt, sed postea abquisita sunt, uindicari non posse a creditore testatoris.Si mancipia in causam pignoris ceciderunt, ea quoque, quae ex his nata sunt, eodem iure habenda sunt. quod tamen diximus teneri, siue specialiter de his conuenerit siue non, ita procedit, si dominium eorum ad eum peruenit qui obligauit uel heredem eius: ceterum ‹si› apud alium dominum pepererint, non erunt obligata.Domus pignori data exusta estciem secutam uideri, id est cum iure pignoris: sed bona fide possessores non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
pignorata sunt ip̃a mantipia neq ex
pignoratis ancilł nata: minime crecdi¬
decłat ex leuissima offensa iũxit. mox
soluit. ⁊ quia debit ꝯ non satisfaciebat:
creclitor minoris seruum uendidit. an
aliqͣ actio creclitori indebitorem consti¬
tuenda sit. qr creclit ip̃ius actio ñ suffi¬
cit. ad id ꝙ deest ꝑsequendum. Quidsi
cumintͥ fecisset: aut eluscasseti u̾quid̾ ĩ¬
terfaisiet ad exhibendum tenetur. Uͥ
aũ eluscasset: qiͣ lampniiniune clabi¬
musactionem ad qnͣum inter ẽ. ꝙͥ de¬
bilitando aut uinciendo ꝑ secmonem
pignoris: exinanierit. fingamus nullã
creditinamine actionem eẽ: qr forteex
caus aceci derat. non existimo indignam
rem animad u̾sione ⁊ auxilio p̃toris

Expanded text:
si neque pignerata sunt ipsa mancipia neque ex si neque pignerata sunt ipsa mancipia neque ex pigneratis ancildederat, ex leuissima offensa uinxit, mox soluit, et quia debito non satisfaciebat, creditor minoris seruum uendidit: an aliqua actio creditori in debitorem constituenda sit, quia crediti ipsius actio non sufficit ad id quod deest persequendum? quid si eum interfecisset aut eluscasset? ubi quidem interfecisset, ad exhibendum tenetur: ubi autem eluscasset, quasi damni iniuriae dabimus actionem ad quantum interest, quod debilitando aut uinciendo persecutionem pignoris exinanierit. fingamus nullam crediti nomine actionem esse, quia forte caus‹a› ceciderat: non existimo indignam rem animaduersi
Abbreviated transcription (Latin):
R. cogendumeẽ. ¶ Pr̃ seii emanci¬
patofilio facile ꝑsuasit. ut qr inutuam
qnͣtitatem acciperetͥ: aseptitio creclitore
cyrographum ꝑscrib̾e̾t. sua mamifiliꝰ tiꝰ¬
ꝙ ip̃e impeclinus eẽt scrib̾e. sub comiie¬
moratione domus ad filium ꝑtinentis
pignoridande. querebatur an seius int̾
cetera bona ⁊ hãc domum iure optimo
posũdere posfit. cum pñs se hĩtlitate ab¬
stinu̾it. uec metuere ex hoc soloquod
mandãte prẽ manusua ꝑscripsit instru¬
mentum cyro graphi. ciminz consensum
suum a commodau̾it pr̃i : aut signo suo
nupignori domum suam fimiram seiꝰ
scͥserat. consensum ei obligationi dedis¬
se manifestum est. ¶Lutiustitius p̾¬
clia imantipia q̃ in p̾ciiis erant obliga¬
uit. heredes eins p̾diis interse diuisis.
ills mantipiis defunctis: alia substitu¬
erunt. creditor postea p̃clia cum man¬
tipis distraxit. queritur an ip̃a manti¬
pia q̃ sunt modo ip̾diis dstincta: hoc
estu ypotet in ypothecis. emptoruen

Expanded text:
 cogendum esse.Pater Seio emancipato filio facile persuasit, ut, quia mutuam quantitatem acciperet a Septicio creditore, chirographum perscriberet sua manu filius ei ipse impeditus esset scribere, sub commemoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrumentum chirographi, cum neque consensum suum accomodaverat patri aut signo suo nu pignori domum suam futuram Seius scripserat, consensum ei obligationi dedisse manifestum est. Lucius Titius praedia et mancipia quae in praediis erant obligavit: heredes eius praediis inter se divisis illis mancipiis defunctis alia substituerunt: creditor postea praedia cum mancipiis distraxit. quaeritur, an ipsa mancipia, quae sunt modo in praediis constituta, hoc est in hypothecis, emptor vin
Abbreviated transcription (Latin):
oeu .i. Quint abernam debitor creditori
pignori dedit. quesium est utrum eo frõnich
eg̾it. antab̾ne apellatione merces que in ea
erant obligate uideantur. ⁊ si eas merces per
tempora clistrax̾it. ⁊ alias comꝑau̾it. easꝙ ĩ
eam tad̾nam intułit. ⁊ decesĩerit. anomnna
que ibi de prehenduncltur. creditor y pothe¬
caria actione petere possit. cum im̾̃cium sp̃ẽs

Expanded text:
orum.Cum tabernam debitor creditori pignori dederit, quaesitum est, utrum eo facto nihil egerit an tabernae appellatione merces, quae in ea erant, obligasse uide‹a›tur? et si eas merces per tempora distraxerit et alias comparauerit easque in eam tabernam intulerit et decesserit, an omnia quae ibi deprehenduntur creditor hypothecaria actione petere possit, cum et mercium species
Abbreviated transcription (Latin):
contractumsit. anuero epła nulluis mom̃¬
tisit. cum smedie ⁊ consule sit. R̾. cum con¬
uenisse ⁊ depignorib uidetur non id circo
obligationem pignoꝵ cessare ꝙ dies ⁊ cou¬
sules additi. uł tabule signate non sint.¬
¶Cyeclitor pignori accep a debitore. quic¬
quidiubomis hẽret. hĩturus ue eẽt. qͣlitumẽ

Expanded text:
contractum sit an uero ea epistula nullius momenti sit, cum sine die et consule sit. respondit, cum conuenisse de pignoribus uidetur, non idcirco obligationem pignorum cessare, quod dies et consules additi uel tabulae signatae non sint.Creditor pignori accepit a debitore quidquid in bonis habet habiturus
Abbreviated transcription (Latin):
num scrib. Si gͣtuitam hĩtatõem ꝯducto
mͥ p̾stit̾it. ĩuecta ame domino insule pigi¬
uoluntate domini incluci pignus ĩ posse
ut inꝑtem debit sit obligatum. ¶ Siqͥs
fideiubeat cumres illu̾is a debitore ꝓ qͦ fi¬
ueiussit. pignoridata sit: iussime intelligr᷑
hoc ip̃ost ꝙ fideiulrat quodã mͦ mandare
res suas eẽ obligatas. sane si postea sint esꝰ¬

Expanded text:
num scribit, si gratuitam habitationem conductor mihi praestiterit, inuecta a me domino insulae piguoluntate domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatum. Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori data sit, bellissime intellegitur hoc ipso, quod fideiubeat, quodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint e
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.ł. Penatus consulto ꝙ sb̃ mareo
impr̃e impẽe fcl̃ẽ pignus insule tredi¬
tori datum. qui petunia mobrestitutio¬
uem eclifitii instruendi mutuiam declit.
ad eũ ꝙͦ ꝑtinebit qui redemptori domino
mandante nimmnos administrauit.
lectiañ ꝓat. non solum ꝓpensionib s ⁊ si
deti̾orem hĩtationem fecent culpa sua in¬
quilinus quo nomine ex locato cum es
erit actio. inuecta ullata: pignori erunte
aiu̾sorium. uel ar̃ea tacitamꝯuentionẽ
de inuectis ullatis⁊̃ in hiis locum hr̃e:
putat nerat. ꝙ ueris est.
Derat᷑ .ł.i. Eouire utimurut q̃ in p̾dia
urhana ilucta ulata sunt. paignorieẽ
credant᷑. qiͣ idtacite conuen̾it. inrusticis
p̾dliis contra obseruatur. ¶ Stabulaq̃ñ
sunt incominentib eclifitiis quoꝵ p̾clioꝵ
ea numero habenda sunti clubitari potest
⁊ qui demurbanorum sine flubio non sũt.

Expanded text:
 Senatus consulto quod sub Marco imperatore factum est pignus insulae creditori datum, qui pecuniam ob restitutionem aedificii exstruendi mutuam dedit, ad eum quoque pertinebit, qui redemptori domino mandante nummos ministravit. pensionibus, sed et si deteriorem habitationem fecerit culpa sua inquilinus, quo nomine ex locato cum eo erit actio, inuecta et illata pignori erunt odeuorsorium uel area, tacitam conuentionem de inuectis illatis etiam in his locum habere putat Neratius: quod uerius est.ranarum. Eo iure utimur, ut quae in praedia urbana inducta illata sunt pignori esse credantur, quasi id tacite conuenerit: in rusticis praediis contra obseruatur. Stabula quae non sunt in continentibus aedificiis quorum praediorum ea numero habenda sint, dubitari potest. et quide
Abbreviated transcription (Latin):
an corpora pecunie qͣm idem delutor ab a¬
lio mutuam accepit cuminbonis eius fcã
sint. abligata creclitori pignori ẽẽ cepe¬
abeo .ł. Sinsula cimt̾ ex pacto ouento
liuit uend̾e combusta ẽ deiñ adebitore
tuo restituta est: idem innoua insula iu¬
ris habes. In quib causis pignus.¬

Expanded text:
an corpora pecuniae, quam idem debitor ab alio mutuam accepit, cum in bonis eius facta sint, obligata creditori pignoris esse coepeatorum. Si insula, quam tibi ex pacto conuento licuit uendere, combusta est, deinde a debitore suo restituta, idem in noua insula iuris habes. IN QUIBUS CAUSIS PIGNUS
Abbreviated transcription (Latin):
arolus.x. pͥmo. Cum is qui legat᷑
ex testamento ꝑcepit. hr̃ditatem pe¬
tit. si legatum quocumq recldit᷑umĩ
nisi euidentissimis ꝓbonib possit litẽ¬
ostend̾e astorem abinitõ litis scire. eũ
non possidere actor aiuppe istomodo
non est deceptus. ⁊ qui se hr̃litatis petõs
optulit doli ex clausula tenet᷑. extimã¬

Expanded text:
autio. Cum is, qui legatum ex testamento percepit, hereditatem petit, si legatum quocumque modo redditunisi si euidentissimis probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petitioni optulit ex doli clausula tenetur: aestima
Abbreviated transcription (Latin):
ui adrianiest. ut post acceptum uidi¬
tium actoriprẽtur. quod hĩturus eẽt
si eo tp̃r quo petiit restitutacẽt hr̃cli¬
tas. int̾lum durum est. quid enim si
post litem contestatam mancipia.
aut iumenta aut pec a deꝑierint.
dampnari debebit scdm u̾ba orõnis.
qr potuit petitor restituta hĩditate.
distraxisse. ⁊ ħ iustumẽẽ inspetialib
petitõnib ꝓculo placet. cassins cont᷑
ciuere. ¶p̾do fructus suos non fac̃.
s augent hr̃ditatem. Ioq eoꝵ quo
fructus prãbit. In bone fidei aũ posses¬
sores hii tantumueniũt in restitutõ

Expanded text:
um id actori praestetur, quod habiturus esset, si eo tempore quo petit restituta esset hereditas, interdum durum est. quid enim, si post litem contestatam mancipia aut iumenta aut pecora deperierint? damnari debebit secundum uerba orationis, quia potuit petitor restituta hereditate distraxisse ea. et hoc iustum esse in specialibus petitionibus Proculo placet: Cassius contrarelinquere. Praedo fructus suos non facit, sed augent hereditatem: ideoque eorum quoque fructus praestabit. in bonae fidei autem possessore
Abbreviated transcription (Latin):
cauendum est possessori. ¶Adof¬
fitium iudicis ꝑtinebunt noxales ac¬
tiones ut si ꝑatus sit posiessor noxe
debere seruum qui clampnum decłit
inre hĩtlitaria. uł furtum fecerit ab¬
soiuiatur. situt fit interdc̃o quodui
aut clam.

Expanded text:
est possessori. Ad officium iudicis pertinebunt et noxales actiones, ut, si paratus sit possessor noxae dedere seruum qui damnum dederit in ‹re› hereditaria uel furtum fecerit, absoluatur, sicut fit in interdicto quod ui aut clam.
Abbreviated transcription (Latin):
auis.⁊ ui. I tiles autẽ nccĩeq sunt.
utiq fuint reficieudorum eclifitior
grã ant innouale aut cum seruoꝵ grã
litis estimatõ saluitur. cum idutilius
sit cmͣ ipõs decli. demq alias qͣmpłes
eius d̾ gen̾is eẽ impensas manifestrim
est. uideanus tame n tic̃ ad picturaꝵ
quo i marmorum ⁊ ceterarum uolup¬
tariarum renin impensas eque ꝓficiat
nab̾doli exceptõ si modobone fidei posses¬
sores sunus. nam p̾dani ꝓle dicetur: nõ
debuisse in alienas res suꝑuacuas iin¬
pensas facere. ut tñ potestas ei fieret
tolłendoꝵ eoꝵ q̃ a sũ decrim̃to ip̃ius rez¬
rp̃im tollipossunt.

Expanded text:
sunt ueluti quae fiunt reficiendorum aedificiorum gratia: aut in nouelleta: aut cum seruorum gratia litis aestimatio soluitur, cum id utilius sit quam ipsos dedi: denique alias complures eiusdem generis esse impensas manifestum est. Uideamus tamen, ne et ad picturarum quoque et marmorum et ceterarum uoluptariarum rerum impensas aeque proficiat nobis doli exceptio, si modo bonae fidei possessores simus: nam praedoni probe dicetur non debuisse in alienam rem superuacuas impensas facere: ut tamen potestas ei fieret tollendorum eorum, quae sine detrimento ipsius rei tolli possint.
Abbreviated transcription (Latin):
¶qͣuotempore locupletror ẽẽ debeat. bõe
fidei possessor dubitabat᷑. s magis est
reu iudicate tempus spectanduiti eẽ.
¶fructus intelligunt᷑ decluctis inpẽfis
que querendorum cogendorumq ser¬
uandorumq eoꝵ gr̃a fuint. quodnõ
solum in bone fidei possessorib nͣr rõ¬

Expanded text:
Quo tempore locupletior esse debeat bonae Quo tempore locupletior esse debeat bonae fidei possessor, dubitatur: sed magis est rei iudicatae tempus spectandum esse. Fructus intelleguntur deductis impensis, quae quaerendorum cogendorum conseruandorumque eorum gratia fiunt. quod non solum in bonae fidei possessoribus natur
Abbreviated transcription (Latin):
itum ocadent. id quoz in hĩditatis petõe
uenier. s pomp̃ ait actorer debere eli¬
gerer utrum uelit si bi eum condemp¬
uar ai caueat se non asturum lege a¬
quilia. an malit sͥ integram eẽ actõ¬
nem legis aquilie omissaeius tri esti¬
matõne aiudice. que elatio locumht
si ante aditam hr̃ditatem occͥisus ser¬
uus. Namsi postea ip̃ius actio ꝓpria ef.¬
fcã est. nec ueniet in hr̃clitatis petttõ¬
nem. ¶ Si p̾do doio desiiss posside: tes
autẽ eo modo int̾ierit quoeẽt ntt̾itina¬
isiead̾ cã posiõnis inansifs qnͣtum ab
u̾ba senatꝰ con. melior est cãp̾donis
cum bone fidei ponessoris. qr p̾do fido¬
lo desient possidere: ita condempna¬
tur. atq si possideret nec adiectum eẽt
si res int̾ierit. s nonẽ clubium qu̾iũ
debeat melioris eẽ conclitõnis qm bõe
fidei possessor. Itaq si pluris uenient
res electõ debet eẽ actoris ut p̾tiutcon¬
seqͣtur. alioquin lucretur aliquid p̾do.

Expanded text:
um occiderit, id quoque in hereditatis petitione ueniet: sed Pomponius ait actorem debere eligere, utrum uelit sibi eum condemnari, ut caueat se non acturum lege Aquilia, an malit integram sibi esse actionem legis Aquiliae omissa eius rei aestimatione a iudice. quae electio locum habet, si ante aditam hereditatem occisus sit seruus: nam si postea, ipsius actio propria effecta est nec ueniet in hereditatis petitionem. Si praedo dolo desisset possidere, res autem eo modo interierit, quo essettum ad uerba senatus consulti melior est causa praedonis quam bonae fidei possessoris, quia praedo, si dolo desierit possidere, ita condemnatur atque si possideret, nec adiectum esset, si res interierit. sed non est dubium, quin non debeat melioris esse condicionis quam bonae fidei possessor. itaque et si pluris uenierit res, electio debebit esse actoris, ut pretium consequatur: alioquin lucretur aliquid praedo.
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł. uiii. Lutius titius cum infli
testam̃ti ꝓpinqui accusatione nonop¬
tinuerit. quero ande non iure fc̃õ nec
sigͦto testam̃to qiuerela illi competere
possit. R̾. non idõ repelli ab intentõne
non iure fcĩtestam̃ti quod infłi accu¬
satione nõ oꝑtinu̾it.
nit. Sin aũ ex fidei cõmissicã nicħ ã¬
plius quod qͣm bona fide accepit.

Expanded text:
m. Lucius Titius cum in falsi testamenti propinqui accusatione non optinuerit, quaero, an de non iure facto nec signato testamento querella illi competere possit. respondit non ideo repelli ab intentione non iure facti testamenti, quod in falsi accusatione non optinuerit.ueniit: sin autem ex fideicommissi causa, nihil amplius quam quod bona fide accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
uictus iestituere debebit. Siue ante
ceptum iuditium siue postea adqui¬
sierit possesdionem:⁊ si fideuissores qͦs
uecłat adlitemnon sufficiant. ub̾e
eum debeat ꝓconsul ut ydonee cane¬
at. ex cliu̾so quo si pautio sᷤ postea pos¬
sidebit qͣm imitõpossĩdebat si modoid
sũ doio euis acciderit: ab solui debet.
quo ad eas res ciuas desiit possidere.¬
¶ finctus eẽ computandos. ⁊̃ earũ
rerum quas defimctus pignori accep̃¬
idõ nolit soluere quod dicat se hr̃dem
s idõ quodneget aut clubitet anhr̃¬
ditas ꝑtineat ad eum quipetit hr̃di¬
tatem: non tenelntur ht̃tlitatis pe¬
titoẽ.
ant.ł.ii. Postqm legatum accepi.
ate hĩditatempeto. atillicinus quib¬
Uam platuisie ait. non alit̾ mͥ adu̾sus
te claudam petitõnem qmsi legatũ
redde̾ i . Uideamus tamen ne a liter

Expanded text:
debebit, siue ante acceptum iudicium siue postea adquisierit possessionem. et si fideiussores, quos dederat, ad litem non sufficiant, iubere eum debeb‹i›t proconsul ut idonee caueat. ex diuerso quoque si pauciores postea possidebit, quam initio possidebat, si modo id sine dolo eius acciderit, absolui debet quod ad eas res quas desiit possidere. Fructus computandos etiam earum rerum, quas defunctus pignori accepideo nolit soluere, quod se dicat heredem, sed ideo quod neget aut dubitet, an hereditas pertineat ad eum qui petit hereditatem, non tenetur hereditatis petitione.autium. Postquam legatum a te accepi, hereditatem peto. Atilicinus quibusdam placuisse ait non aliter mihi aduersus te dandam petitionem, quam si legatum redderem. uideamus tamen ne non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
exp̾tio receptam seruns aut filius cõ¬
sumpserit. s alias expeculio euis sol¬
ui potest. ¶ S a filiofamilias petihe¬
reditatem posse non ẽ dubiumq re¬
stitueudi facultatem ht̃ sicut ad exhiben¬
clum multo mag̃ dm̃s posse petihĩlita¬
i possid̾et hĩditatem ad arrogandum
se prãuit. ¶ Sipossessor hĩcditarimnuf

Expanded text:
tio perceptam seruus uel filius consumpserit, sed alias ex peculio eius solui potest. Sed et a filio familias peti hereditatem posse non est dubium, quia restituendi facultatem habet, sicut ad exhibendum. multo magis dicimus posse peti hereditaet possideret hereditatem, adrogandum se praestauit. S
Abbreviated transcription (Latin):
aue.ł. xx. Pi a domnno uel apr̃e qͥ ¶
p̾tia possidet. hĩditas petitur: an filio
uel seruo mortuo. uel seruom anuimis¬
souel em ancipato filio intra anmun¬
tantum agi debrat i an debitum sͥ do¬
id quodip̃idebetur. qr non de peculio
agitur: s hĩditas petitur. ħrecte si
p̾tia ht̃ sernus uł filits famił. Ꝙ si

Expanded text:
um. Si a domino uel a patre, qui pretia possidet, hereditas petatur, an filio uel seruo mortuo uel seruo manumisso uel emancipato filio intra annum agi debeat? et an debitum sibi doid quod ipsi debetur, quia non de peculio agatur, sed hereditas petatur. haec recte, si pretia h
Abbreviated transcription (Latin):
aboi. N um calonotͥ ouenit ut ĩ uesta
inportata pignorieẽnt donet merces tibi
saluta aut sat̃factumeẽt. deinde mercedas
nomine fideiussorem a colono accepistr: sa¬
tis factimitͥ uderi existimo. ⁊ ideo illata
clia acceperat. ⁊ posterioris tin quidam exh
hiisdem finidis dati erant. ad eandem ꝑso¬
nam hereditas deuen̾at. debitor offerebat
qnͣtum a posteriore⁊ creditore  mu¬

Expanded text:
. Cum colono tibi conuenit, ut inuecta importata pignori essent, donec merces tibi soluta aut satisfactum esset: deinde mercedis nomine fideiussorem a colono accepisti. satisfactum tibi uideri existimo et ideo illata edia acceperat, et posterioris, cui quidam ex isdem fundis dati erant, ad eandem personam hereditas deuenerat: debitor offerebat, quantum a posteriore creditore mu
Abbreviated transcription (Latin):
cooportuno ponantur. ¶Licẽt p̾¬
Dia qiueddam talia sint: ut magis
mea impenclimus qm de illis adqui¬
ramus. tamen usus fructus eoꝵ relin
eius demrei legetur. id ꝑcipiet fructu¬
arius. quodusuario suꝑerit. nec mr̃
rum anestimationis usus fructus tͥ
legetur int̾est. Hamsiquidem rerum
legetur declũcto eo quad p̾ter ea tͥ le.¬
gatum est. ex reliquis bonis usum fr¬
uctum feres. Sin auteni eflimationis
usus fructus legatus est. id qͦq estima¬
bitur. quod p̾terea tͥ legatum est. Nã se
puis idem legando non ampliat testa¬
tor legatum. Reautẽ legata ⁊̃ estinĩ¬
tionom eus legando ampliare lẽga
fructus legari potest si tñ non sit spe¬
tialiter fcã partis mentio. dimicli a pars
tectorium ꝑietib qiui rudes fuissent ĩ¬
ponere. nonpo test: q tam i si meliorẽ
excoiendo eclificium domini cãm fc̃ũrꝰ:

Expanded text:
co oportuno ponantur. Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usus fructus eorum relieiusdem rei legetur, id percipiet fructuarius, quod usuario supererit: nec minus Rerum an aestimationis usus fructus tibi legetur, interest: nam si quidem rerum legetur, deducto eo, quod praeterea tibi legatum est, ex reliquis bonis usum fructum feres: sin autem aestimationis usus fructus legatus est, id quoque aestimabitur, quod praeterea tibi legatum est. nam pius idem legando non ampliat testator legatum: re autem legata etiam aestimationem eius legando ampliare legatufructus legari potest. si tamen non sit specialiter facta partis mentio, dimidia pars btectorium parietibus, qui rudes fuissent, imponere non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domin
Abbreviated transcription (Latin):
in alia ꝓuintia hẽat. in alia administͤ¬
ꝙ alio ĩstrum̃tumtnͣstulit. ꝙ sim ali¬
o loco argentariam exertuit. ali autẽ
adeclitõem complłatur. minime hfa
eas tribuendum est.
plerique eoꝵ inuilla hẽat instrum̃tũ
ur in orreũ aut in locum te ꝑducet. au
descpͥtas rõnes dabits cogentur ⁊̃ sut

Expanded text:
in alia prouincia habeat, in alia administraquod alio instrumentum transtulit. quod si in alio loco argentariam exercet, alibi autem ad editionem compelletur, minime hoc eas tribuendum est. plerique eorum, in uilla habeat instrumentum uel in horreo: aut ad locum te perducet aut descriptas rationes dabit.Cogentu
Abbreviated transcription (Latin):
ad elitionem compelut᷑. S si om̃s
habeant. ⁊ uiuis edid̾it. om̃s ad editõ¬
nem compellendi sunt. Quidem̃ si
humilis ⁊ deplorat᷑ unꝰ eclidit ut
clubitare quis m̾ito de fide eclitoĩs
fu̾int argentarii a quib editio de¬
sideratur. Nam ⁊ si plures tutores tu¬
telam administrau̾int simł aut os̃
edere cebent. aut unius eclitõmi sb̃¬
scrib̾e. ¶ Exigigitur aũ ab adu̾sa¬
rio argentarii uisurand̾. ñ calũp¬
ne cã postula re edisibi. ne forte uł

Expanded text:
editionem compelletur: sed si omnes habeant et unus ediderit, omnes ad editionem compellendi sunt. quid enim si humilis et deploratus unus edidit, ut dubitare quis merito de fide editionis t si plures fuerint argentarii, a quibus editio desideratur. nam et si plures tutores tutelam administrauerunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere.Exigitur autem ab aduersario argentarii iusiurandum non calumniae causa post
Abbreviated transcription (Latin):
di. accipiendi. credendi. obligandi. sol¬
uendi cãsui negotiationem. Nec ui¬
lam rõnemꝰ nuda clumtaxat sołone
debiti incipere. Nec sipignora acce¬
ꝑit. aut mandatum cõpłłend̾ ed̾e. ħ¬
it argentarius ede de. Namex hoc ar¬
gentaria uenit ¶ Ex hoc edc̃o inid
ꝙ intfuit actio campetit. Uñ appar

Expanded text:
di accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edeit, argentarius edere debet: nam et hoc ex argentaria uenit.Ex hoc edicto in id quod interfuit actio competit: unde apparet
Abbreviated transcription (Latin):
ani^aaled scrib̾. ĩ sitestator usus sitͣ
qui legauit usum fructum debere u̾¬
tile interdictum fructuariodari qũe¬
ad̾m hĩdi uł emptori competunt. ħ
interdicta.
demi .ł. xuiii. Loci corpus non est
domim ip̃ius cun seruitus debetur.
s ins eundiħt. ¶ Qͥ iter sine actii. ł
actum sine stmere ħt actione deser¬
uitute utetur. ¶Inconfessoria actõe
que de sernitute mouetur fructus ĩ
ueniunt. S uideamus qui ẽẽ fructus
seruitutis possunt. ⁊ est ueruis id de¬
mum finctinm nomine computan¬
dum siquid sit ꝙ intersit agentis
seruitutem non ꝓhiberi. S ⁊ n ueg¬
atoria actõe ut labeoait fructus cõ¬
putantur. qnͣti interest petoris ñ
utifundi sui itinere ad u̾sarium. ⁊l
hanc sententiam ⁊ pomp̃ ꝓbat. ¶ Si
fundus cui it debetur plurium sit:
unicuiq in condum compeit actõ ũ

Expanded text:
abeo scribit, etiam si testator usus sit qui legauit usum fructum, debere utile interdictum fructuario dari, quemadmodum heredi uel emptori competunt haec interdicta.edictum.Loci corpus non est dominii ipsius, cui seruitus debetur, sed ius eundi habet.Qui iter sine actu uel actum sine itinere habet, actione de seruitute utetur.In confessoria actione, quae de seruitute mouetur, fructus etiam ueniunt. sed uideamus, qui esse fructus seruitutis possunt: et est uerius id demum fructuum nomine computandum, si quid sit quod intersit agentis seruitute non prohiberi. sed et in negatoria actione, ut Labeo ait, fructus computantur, quanti interest petitoris non uti fundi sui it‹i›nere aduersarium: et hanc sententiam et Pomponius probat.Si fundus, cui iter debetur, plurium sit, unicuique in solidum competit actio, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui negat. ¶ħ autemurrem actõd¬
fessoria nulli ani qm domino fundi
competit. Seruitutem enimuendica¬
re potest iremo cimis qui daminium
in fundo uicino ht̃ cui s̾uitutem dicit
deberi. ¶Recte neratius scribit si me¬
uii lociusus fructus legetrir iterquo¬

Expanded text:
qui negat.Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: seruitutem enim nemo uindicare potest quam is qui dominium in fundo uicino habet, cui seruitutem dicit deberi.Recte Neratius scribit, si medii loci usus fructus legetur, iter quo