comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ros neruosq ꝗngẽtis ⁊ eo ãpliꝰ passuũ
milib ĩ logũ ita cĩ ꝓditũ ascͥptõib reꝵ
ẽ ĩ latũ uͦ uniꝰ aut circiter estiue luciᷤ iti¬
nere qt̾ ego ip̃e sũ em̃sus extendit᷑ luci¬
um basiliũ cũ toto p̃ire iubet eꝗtatu. ⁊
cau̾e ne ignes ĩ castris fieri sinat. neqd̾ ĩ¬
diciũ sui det᷑ aduentꝰ. neu strepitꝰ aut tu¬
mult̾ incedentiũ audiat᷑. si forte ueloci¬
tate uł silc̃tio ꝓfic̾et ad iniꝗssimũ hoĩem
oppͥmendũ. Qd pene successit. Nãbasiluiᷤᷤ
ciis cõꝑisset haud ꝓcł ambiongẽ ĩt siluaᷤᷤ
comitatũ paucissimis eꝗtib se tene ĩ pro¬
uisus ac subito suꝑuẽit. ita ut currꝰ eqͦsq
⁊ arma eiꝰ ⁊ õe bellicũ ĩstrum̃tũ romani
equites añ ꝙͣ ab eo uiderent᷑ arriperent.
deq ip̃o actũ erat nͥ ꝗdã e suis loci angu¬
stias paululũ defendissẽt. ⁊ ip̃e ĩterĩ uniꝰ
manu inermis equo ĩposit̾ ⁊ postico ne¬

Expanded text:
quingentis et eo amplius passuum millibus in longum, ita enim proditum a scriptoribus rerum est, in latum vero unius aut circiter estive lucis itinere, quod ego ipse sum emensus, extenditur, Lucium Basilium cum toto preire iubet equitatu; et cavere, ne ignes in castris fieri sinat, ne quod indicium sui adventus detur, neu strepitus aut tumultus incedentium audiatur, si forte velocitate vel silentio proficeret ad iniquissimum hominem ociis comperisset haud procul Ambiorigem inter silvas comitatum paucissimis equitibus se tenere, improvisus ac subito supervenit ita, ut currus equosque et arma eius et omne bellicum instrumentum romani equites, antequam ab eo viderentur, arriperent; deque ipso actum erat, nisi quidam e suis loci angustias paululum defendissent, et ipse interim unius manu inermis equo impositus, et postico ne
Abbreviated transcription (Latin):
amne p̃scͥpserãt. Eo ꝑgẽti młtarũ ur¬
biũ legationes occurrerũt. amicitiam
pacẽq petentiũ. Quib õib benigne
respondens cesar obsides ĩꝑauit. Si cam¬
tis audita qͦꝵdã qui apd̾ eos u̾sabant̃
quib romana notior uirtꝰ erat. cõsi¬
lio atq hortatu desertis urbib cũ for¬
tunis suis oĩb ĩ solitudines ac siluaꝵ
ĩteriora cõfugerãt. Cesar hoc iãpͥdẽ tar¬
dũ ⁊ tifficile belli genꝰ exptus ⁊ plus te¬
dũ statuit. ꝑuastatis gͦ uicis rebq ho¬
stiũ qͦ uł ferrũ potuit uł flãma ꝑting̾e
ad ubios hoc ẽ ib hostib ad amicos trã¬
siit expectatꝰ atꝰ optatꝰ. Apd̾ eos uͦ morã
Ea erãt huicemodi. Accepto ei trãsitu ro

Expanded text:
amne prescripserant. Eo pergenti multarum uramne prescripserant. Eo pergenti multarum urbium legationes occurrerunt amicitiam pacemque petentium, quibus omnibus benigne respondens Cesar obsides imperavit. Sicamtis audita quorumdam, qui apud eos versabantur, quibus romana notior virtus erat, consilio atque hortatu, desertis urbibus cum fortunis suis omnibus, in solitudines ac silvarum interiora confugerant. Cesar hoc iampridem tardum et difficile belli genus expertus, et plus tedum statuit. Pervastatis ergo vicis rebusque hostium, quo vel ferrum potuit vel flamma pertingere, ad Ubios, hoc est, ab hostibus ad amicos, transiit expectatus atque optatus. Apud eos vero moram Ea erant huiuscemodi: A
Abbreviated transcription (Latin):
ariouistũ atq ultimũ hoc p̃liũ cõfe¬
de caĩs ac fortasse aliis trãsitũ exop¬
tabat. s trãsire nauib neq sat tu¬
tũ neq uł sibi uł ppło .R. satis hono¬
rificũ iudicabat. aĩuq iõ ad structu
rã põtis intenterat. tãetsi difficd̾tate
maximã fluminis ĩpetus ꝓfũditasq
⁊ latitudo p̃tenderẽt. s⁊ nil uolentib
arduũ. disposuit firmauitq uł nlło
modo alio uł ponte trãsire. uicitq oẽ
reꝵ pplexitatẽ oꝑosissimi atq ardetissi¬
mi ducis industria. atq obseq̃ntissĩ
durus labor excit̾. Põte gͥ breui tp̃re
mira arte ꝓfecto traduxit armataᷤᷤ
legiones. pͥmꝰq romanoꝵ sic̃ scͥptũ
ẽ g̾manos ꝗ trans rhenũ ĩ colũt ag¬
gressus maximis affecit cladib. s⁊ se¬
quor ordinẽ. ¶ p̃sidio ualidissimo ab
utraq põtis parte dimisso pͥmꝰ illi post
rheni trãsitũ ĩ sicambros fuit impetꝰ
qui supbe romani fines ĩperii rheno

Expanded text:
stum atque ultimum hoc prelium confede causis ac fortasse aliis transitum exoptabat, sed transire navibus neque sat tutum neque vel sibi vel populo romano satis honorificum fficultatem maximam fluminis impetus profunditasque et latitudo pretenderent. Sed nil volentibus arduum. Disposuit firmavitque vel nullo modo alio vel ponte transire, vicitque omnium rerum perplexitatem operosissimi atque ardentissimi ducis industria atque obsequentissimi durus labor exercitus. Ponte igitur brevi tempore mira arte perfecto, traduxit armatas legiones primusque Romanorum, sicut scriptum est, Germanos, qui trans Rhenum incolunt, aggressus maximis affecit cladibus. Sed sequor ordinem. Presidio validissimo ab utraque pontis parte dimisso, primus illi post Rheni transitum in Sicambros fuit impetus, qui superbe romani fines imperii Rheno
Abbreviated transcription (Latin):
capti. ⁊ ĩ carce torti młtiplicit ⁊ affli¬
cti: iussiq ꝗd ꝑ eos dici uellet ⁊ ꝓ du¬
cti ĩ mediũ legienarios se milites di¬
xerũt ex trema fame uictos e castris
clãculũ effugisse. pari oẽm ex̾citu fa¬
me cõfectu eẽ. cetera de hĩc oĩa dicto
regis cõsona ꝓsecuti sũt. Tũ u̾cĩgetorix
cusatis hec uob̾ cũta ꝓueniũt. atq illd
extremũ ut sine ur̃o ꝑiło uictꝰ cesar
ac fugiẽs nlłis agris aut urbib recep¬
tet᷑. id eĩ it̾ młta meo cõsilio cõstitu¬
tũ ẽ. his dictis u̾si repẽte aĩ uarie gẽ¬

Expanded text:
capti et in carcere torti multipliciter et afflicapti et in carcere torti multipliciter et afflicti, iussique quid per eos dici vellet, et producti in medium legionarios se milites dixerunt: extrema fame victos e castris clanculum effugisse, pari omnem exercitum fame confectum esse Cetera dehinc omnia dicto regis consona persecuti sunt. Tum Vercingetorix cusatis, hec vobis cuncta proveniunt, atque illud extremum, ut sine vestro periculo victus Cesar ac fugiens nullis agris aut urbibus receptetur; id enim inter multa meo consilio constitutum est. His dictis versi repente animi varie ge
Abbreviated transcription (Latin):
manos si me absente casus anulit fortiie
ñ alt̾i ĩputandũ. at si aliqͦ suadente cõti¬
giss. habenda illi grã eẽt a quo uob̾ p̃sti¬
tũ ut eoꝵ ⁊ paucitatẽ uideretis ⁊ ignaui¬
am nosceretis: qui stulto ad uẽtu turpi
reditu ⁊ cõsilii ⁊ uirtutis inopiã detexe
A cesare ego nõ regnũ ꝑ ꝓditoẽ s de
eo iuctoriã ꝑ uirtutẽ spero q̃ iã ꝓxĩa
iã pene nob̾ ĩmanib ẽ. qn hoc ip̃m re¬
gnũ qd̾ cõsensu oĩu uire possideo spõte
dimittere parat̾ sũ. si forsitan uos ho¬
norẽ mn potius cõtulisse creditis ꝙͣ a me
bñficiũ accepisse. Cesar romanꝰq excit̾
ultima la borat inopia. iã ad pugnam
atq ad op̾ ⁊ aĩ ⁊ corporee uires. ⁊ nisi cõ¬
festĩ aliꝗd ĩsperate ꝓspitatis affulsei̾t
abitũ moliũt᷑. Hoꝵ ut a me fictu ni¬
chil suspicemini romanos milites au¬
dite. Erãt serui aliqui int̾pabulãdu

Expanded text:
manos si, me absente, casus attulit, fortune, manos si, me absente, casus attulit, fortune, non alteri, imputandum: at si, aliquo suadente, contigisset, habenda illi gratia esset, a quo vobis prestitum, ut eorum et paucitatem videretis, et ignaviam nosceretis, qui stulto adventu, turpi reditu, et consilii et virtutis inopiam detexere. A Cesare ego non regnum per proditionem, sed de eo victoriam per virtutem spero, que iam proxima, iam pene nobis in manibus est. Qte dimittere paratus sum, si forsitan vos honorem michi potius contulisse creditis, quam a me beneficium accepisse. Cesar romanusque exercitus ultima laborat inopia. Iam ad pugnam atque ad opus et animi et corporee vires desunt, et nisi confestim aliquid insperate prosperitatis affulserit, abitum moliuntur. Horum ut a me fictum nichil suspicemini, romanos milites audite. Erant servi aliqui inter pabulandum
Abbreviated transcription (Latin):
collatũ sibi sordere. ⁊ illd̾ a romano
duce cõsequi sibi głriosius extimare.
ꝓ iñ galliã sui regis fraude ꝓditã lo¬
ci oportunitate ⁊ celesti fauore libe¬
ratã. neq eĩ casu aliqͦ s c̾to cõsilio eue¬
nisse ut ⁊ castra tutis locis locis abduce¬
ret. ⁊ romanis ꝓpiꝰ ad mota desereret.i¬
mo ⁊̃ spoliaret oĩ robore. uixq eo digͣs¬
so hostes uelut nũtio moniti aduolassẽt.
Accusa toĩs hec sũma. hic suspitionu
regis in dubio salutẽ u̾ti. nͥ reus his
obiectis cõstãtissime respõdiss. Nã ut ca¬
stra mou̾em ĩ quit pabuli coegit ino
derẽ ip̃e loci sitꝰ attraxit ꝑ se ip̃ tuti.
equites abduxi quos palustrib locis ĩ¬
utiles sciebã. u tileᷤᷤ at̃ qͦ ꝑgebã. Ducem
c̃tũ abiens ñ dunisi. u̾it̾ ne forcassis acꝗ¬
esceret uocib atq cõsilui ĩ sanoꝵ pugnam
laboris ĩtolerãtia nõ uirtute poscẽtiũ. Ro¬

Expanded text:
collatum sibi sordere, et illud a romano collatum sibi sordere, et illud a romano duce consequi sibi gloriosius estimare; proinde Galliam sui regis fraude proditam, loci opportunitate et celesti favore liberatam; neque enim casu aliquo, sed certo consilio evenisse, ut et castra tutis locis abduceret, et Romanis propius admota desereret, imno etiam spoliaret omni robore, vixque eo digresso, hostes, velut nuntio moniti, advolassent. Accusationis hec summa, hic suspicionum regis in dubio salutem verti, nisi reus his obiectis constantissime respondisset. Nam, ut castra moverem, inquit, pabuli coegit inopderem, ipse loci situs attraxit per se ipsum tuti. Equites abduxi, quos palustribus locis inutiles sciebam, utiles autem, quo pergebam. Ducem certum abiens non dimisi, veritus ne fortassis acquiesceret vocibus atque consiliis insanorum pugnam laboris intolerantia, non virtute, poscentium. Ro
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ferã saluti. ꝓ iñ cũ tp̃s fuerit solita
uirtute dextrisq iuctricib usuri. nũc
quiescite. ⁊ electõe tpr̃is ⁊ cõsilii capiẽ¬
di curã mͥ lĩꝗte. nẽpe hec uictoi̾a quã
tã facilẽ iudicatis loci situ ñ hostiũ uigo¬
tiũ morte cõstaret. qd̾ adu̾sũ penitus
ꝓposito atq aĩo meo est. etsi enĩ uĩcẽdi
auidũ me nec negẽ nec dissimulẽ nũꝙͣ̃
te rep̃ssi. Quos ille eo ip̃o die nlła alia re
gesta reduxit ĩ castra. atq ad ĩcepta
oppugnatoẽ studiũ oẽ cõu̾tit. ¶uer¬
cĩgetorix interea uritis ren̾sus insi¬
diis o tremła semꝑ ⁊ fragilis huma¬
na potẽtia cũ ad suos ꝑueniss accu¬
satus ab eis est: ꝙ sine p̾sidio ⁊ sine
duce de ĩ dustria dere lictis castris eꝗta¬
tu ⁊ oĩ flore militie abducto roma¬
nis galliã ꝓdere uoluiss. qd̾q ĩ se fue¬
rat ꝓdidiss. nẽpe regnũ cõsensu ppłi

Expanded text:
preferam saluti. Proinde, quum tempus fuerit, solita preferam saluti. Proinde, quum tempus fuerit, solita virtute dextrisque victricibus usuri nunc quiescite: electionem temporis et consilii capiendi curam michi linquite. Nempe hec victoria, quam tam facilem iudicatis, loci situ, non hostium vigoconstaret, quod adversum penitus proposito atque animo meo est. Etsi enim vincendi avidum me nec negem nec dissimulem, numquate repressi; quos ille eo ipso die, nulla alia re gesta, reduxit in castra, atque ad inceptam oppugnationem studium omne convertit. Vercingetorix interea irritis reversus insidiis o tremula semper et fragilis humana potentia quum ad suos pervenisset, accusatus ab eis est, quod sine presidio et sine duce, de industria derelictis castris, equitatu et omni flore militie abducto, Romanis Galliam prodere voluisset, quodque in se fuerat, prodidisset; nempe regnum consensu populi
Abbreviated transcription (Latin):
Illi aduẽtu p̃cognito ĩpedim̃ta siluis ĩ¬
tru serãt. aciẽ altiusculo ĩ colle quẽ diffi¬
cił palus s ãgusta cĩgebat erexerant.
pars p̃cisis põtib quasi clipeo quoda se palud
ꝓtexerãt. ibiq cõstiterãt ĩ romanos
u̾si. eratq ies facił. ⁊ pene equa ꝓspe¬
ctui. sin ad experientiã uenuet iniꝗssiã.
plena difficłtatis ac ꝑicł̃i. Itaq milites
rẽ nõ nisi ocłoꝵ iudicio inetientes nobi¬
li uidignatõe ꝑmoti cesarẽ cirtũsistũt.
⁊ quid hic ĩquiũt rei est: quis hic pudor
q̃nã hec indignitas imꝑator. gͦ hostes
cõspectũ nr̃m e tã ꝓximo pati possũt:
Quin tu nos pugnare iube. ⁊ signũ p̃¬
lii ꝓpone. ut iã iã ex his quib fidũt lo¬
cis hos barbaros detrahamꝰ. fide militũ
letus cesar ego inquit sie affectos cu
uos uideã ut nlłm discrim̃ ꝓ mea głria
recusetis impiꝰ sim nͥ urãm uitã inee

Expanded text:
Illi, adventu precognito, impedimenta silvis inIlli, adventu precognito, impedimenta silvis intruserant, aciem altiusculo in colle, quem difficilis palus, sed angusta, cingebat, erexerant, et, precisis pontibus, quasi clipeo quodam se palude protexerant, ibique constiterant in Romanos versi. Eratque res facilis et pene equa prospectui, sin ad experientiam veniretur, iniquissima, plena difficultatis ac periculi. Itaque milites, rem nonnisi oculorum iudicio metientes, nobili indignatione permoti Cesarem circumsistunt: Et quid hic, inquiunt, rei est? quis hic pudor ? quenam hec indignitas, imperator? Ergo hostes conspectum nostrum e tam proximo pati possunt ? Quin nos tu pugnare iube, et signum prelii propone, ut iamiam ex his, quibus fidunt, locis hos barbaros detrahamus. Fide militum letus Cesar: Ego, inquit, sic affectos quum vos videam, ut nullum discrimen pro mea gloria recusetis, impius sim, nisi vestram vitam mee
Abbreviated transcription (Latin):
candũ sepe dic̾et si nimis aspera sũt ista
ppessu nulla ꝑ me mora ẽ oppugnatõe
omittere sũ paratꝰ unanimiter respõde¬
rẽt. Noli hoc q̃sumꝰ optime imꝑater. sic
młtos ãnos te duce militauimꝰ. ut nlłs
stiũ nob̾ hãc ignominiã inrogarit. ut cep¬
ta desereremꝰ. Ne tu gͦ dux nr̃ hãc et̾nam
macłam nob̾ inusseris. sinemͦ. oĩa pati
malumꝰ ꝙͣ ne nr̃a mollitie manibus ro¬
manoꝵ ciuiũ apd̾ genabũ gallica nequi¬
tia ꝑẽptoꝵ gallico sãguine satisfiat. hec
cesari. hec eadẽ ⁊ tribunis militũ ⁊ cen¬
turionib repetebãt. ut ꝑ eos imꝑatoi fa¬
miliariꝰ dicerent᷑.¬
t.¶ Cesar dũ hac nebi¬
li pseu̾antia ĩ oppugnatõe ꝓcedit᷑ iã tur¬
rib muro admotis distit ex captius
u̾ cĩgetorigẽ castra ꝑꝑ defectũ pabuliꝓ
naret᷑: Quo cognito nocte media digressꝰ
pͥmo mane castra hostiũ atigit duce carẽtia

Expanded text:
tandum sepe diceret: Si nimis aspera sunt ista tandum sepe diceret: Si nimis aspera sunt ista perpessu, nulla per me mora est: oppugnationem omittere sum paratus, unanimiter responderent: Noli hoc, quesumus, optime imperator. Sic multos annos te duce militavimus, ut nullstium nobis hanc ignominiam irrogarit, ut cepta deseramus: ne tu ergo, dux noster, hanc eternam maculam nobis immiseris. Sine modo; omnia pati malumus, quam ne nostra mollitie manibus romanorum civium apud Genabum gallica nequitia peremptorum gallico sanguine satisfiat. Hec Cesari, hec eadem et tribunis militum et centurionibus repetebant, ut per eos imperatori familiarius dicerentur. Cesar, dum hac nobili perseverantia in oppugnatione proceditur, iam turribus muro admotis, discit ex captivis Vercingetorigem castra propter defectum pabuli naretur. Quo cognito, nocte media digressus primo mane castra hostium attigit duce carentia.
Abbreviated transcription (Latin):
ceteroꝵ trãsiit. Sic defensorib rebq
aliis ad custodiã oportunis eo trans-¬
missis seruat᷑ auaricũ agalloꝵ flãmis
s nẽ ab obsidione romanoꝵ. In qua ꝗdẽ
obsidẽtiũ fortis ⁊ animosa tolerãtia emi¬
cuit. Ciĩ eĩ hĩc u̾cĩgetorix castra ppiꝰ ad¬
mouiss ⁊ ab exploratoͬib ꝑ singulas
horas ĩ romanis castris ageret᷑ edoctus
õe iter eoꝵ obseruaret. ⁊ romanos circũ
oĩb ex ustis urgẽte necessitate lõgiꝰ pa¬
bulantes crebris ĩcõmodis ac damniᷤ af¬
fic̾e̾t. Illic uͦ hedui ac boi ꝗb ea cura mã¬
data erat illi ꝗdẽ qr mutato erga roma¬
nos aĩo ñ curabãt. hi qr parũ poterant
rẽ romanã maligne cõmeatib adiu¬
uarẽt ad tãtã penuriã deuenere ut die¬
uł mollis ciĩꝙͣ ex ore uox erũpet aut
romane nõ cõueniẽs maiestati.Imo uͦ
cũ cesar laborẽ militũ miserat ĩt̾exhor¬

Expanded text:
ceterorum transiit. Sic defensoribus rebusque ceterorum transiit. Sic defensoribus rebusque aliis ad custodiam opportunis eo transmissis, servatur Avaricum a Gallorum flammis, sed non ab obsidione Romanorum; in qua quidem obsidentium fortis et animosa tolerantia emicuit. Quum enim hinc Vercingetorix castra propius admovisset et ab exploratoribus per singulas horas, quid in romanis castris ageretur, edoctus omne iter eorum observaret, et Romanos, circum omnibus exustis, urgente necessitate longius pabulantes crebris incommodis ac damnis afficeret; illinc vero Edui ac Boii, quibus ea cura mandata erat illi quidem, quia, mutato erga Romanos animo, non curabant, hi, quia parum poterant rem romanam maligne commeatibus adiuvarent, ad tantam penuriam devenere, ut dievel mollis cuiusquam ex ore vox erumperet, aut romane non conveniens maiestati; immo vero, quum Cesar laborem militum miseratus inter exor
Abbreviated transcription (Latin):
suasit his uerbis. uigĩti ⁊ eo ampliꝰ oppi¬
da una luce cõbusta sũt. neq solũ ĩ fini¬
b biturigũ s ĩ reliquis hac illac qͦcũq
ocłos flecteres incẽdia c̾nebant᷑. nõ sine
oĩu dolore. quẽ ea spes lenibat. ꝙ parta
uictoi̾a. cito oẽs ꝑdita restaurarẽt. ¶ de
Auarico ĩ cõsilio agitatũ ẽ. an ĩcendi iłło̾
an ĩtactsi lĩqui meliꝰ foret. enĩuͦ ad hoc
u̾bũ ad u̾cĩgetorigis pedes galloꝵ oĩum
qui cõsilio ut̾erãt affusi bituriges obte¬
stant᷑ ne płcerrimũ galliarũ oppidũ decꝰ
ꝓuĩcie biturigensis ac p̃sidiũ flãmis im¬
meritis deleat᷑. cũ defendi possit locꝰ pe¬
ne ĩexpugnabilis natura. cui si defen¬
sio mnilitaris accesserit maledici possit.
ñ noceri. Mouebãt he p̃ces aĩos cũtorũ.
Uñ u̾ cĩgetorix cũtis obstabat. qui ⁊
ip̃e tandẽ uict̾ miẜicordia ĩ sentẽtiã

Expanded text:
suasit his verbis: viginti et eo amplius oppisuasit his verbis: viginti et eo amplius oppida una luce combusta sunt. Neque solum in finibus Biturigum, sed in reliquis hac illac, quocumque oculos flecteres, incendia cernebantur, non sine omnium dolore; quos ea spes lenibat, quod, parta victoria, cito perdita omnes restaurarent. De Avarico in consilio agitatum est, an incendi illud, an intactum linqui melius foret. Enimvero ad hoc verbum ad Vercingetorigis pedes, Gallorumque omnium, qui consilio intererant, affusi Bituriges obtestantur, ne pulcherrimum Galliarum oppidum, decus provincie biturigensis ac presidium, flammis immeritis deleatur, quum defendi possit locus pene inexpugnabilis natura, cui, si defensio militaris accesserit, maledici possit, non noceri. Movebant he preces animos contrariorum: unus Vercingetorix cunctis obstabat; qui et ipse tandem victus misericordia in sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
uemͣ. Illd̾ qͦq nob̾ acriter cogitãdũ. hoste̾
nob̾cũ ĩ finib nr̃is pugnãt.⁊ cõtra nos
nr̃is frugib sustentant᷑: Nõ nos a cõsilio
publico studiũ rei familiaris au̾tat. ubi
romani pabulant᷑ uicos domosq oẽs fru¬
utilissimũ ẽ. ne sub nĩis tectis nr̃i hostes
habicẽt. nr̃is alant̃ frugib. In opiã aut ñ
ferẽt. aut ñ tuto longiꝰ pabulatũ ib ũt ni¬
chil ad uictoriã int̾sit an hostes occidamuᷤ
an bello necessariis spoliemꝰ. c̃ rauiꝰ aliquã¬
to uidebit᷑ qd̾ dicturꝰ sũ. s uirtuti ni¬
chil p̃ter culpã atq ĩfamiã graue ẽ.
oppida qͦq q̃ ñ penit̾ ualida ac munita st̃
exurenda censeo. ne aut nr̃s mertie aut
hostib offense diu̾tida sit. Siꝗs ẽ cui hec
acria uideant᷑. cogitet qͣnto sit acriꝰ liberoᷤᷤ
atq uxores ĩ seruitutẽ trahi cernere. exar¬
matũ hosti iugulũ p̃bere. ⁊ alia młta pati
q̃ belloꝵ iure uicti a uictõib patiant᷑. per¬

Expanded text:
tandum: hostes nobiscum in finibus nostris pugnant, et contra nos nostris frugibus sustentantur. Non nos a consilio publico studium rei familiaris avertat. Ubi Romani pabulantur, vicos, domos fruutilissimum est; ne sub nostris tectis nostri hostes habitent, nostris alantur frugibus. Inopiam aut non ferent, aut non tuto longius pabulatum ibunt. Nichil ad victoriam intersit, an hostes occidamus, an bello necessariis spoliemus. Gravius aliquanto videbitur, quod dicturus sum, sed virtuti nichil, preter culpam atque infamiam, grave est. Oppida quoque, que non penitus valida ac munita sunt, exurenda censeo, ne aut nostris inertie, aut hostibus offense diverticula sint. Si quis est, cui hec acria videantur, cogitet quanto sit acrius liberos atque uxores in servitutem trahi cernere, exarmatum hosti iugulum prebere et alia multa pati, que bellorum iure victi a victoribus patiantur. Per
Abbreviated transcription (Latin):
pia ꝙ eo tp̃re germanis agͥcultẽ stu¬
diũ nõ erat. magna pars uenatu ⁊ latͦ¬
cinuo utebant᷑/ qͦꝵ alt̾o̾ sit mͦ facłtas
libent̾ nũc ⁊̃ utũt᷑. lacte carne caseo
uictitabãt omisso ĩcepto rursus in
galliã reu̾ti statuit. S ut metu sui re¬
ditꝰ barbaroꝵ impetũ frenaret nõ põ¬
tẽ fregit ut priꝰ. nͥ ab ea parte qͣ g̾ma¬
niã cõtĩgebat. Illa ꝗdẽ parte extrema
in dexterã rheni nps desuiẽte ducetorã
pedũ spacio rescusa ⁊ cuni lignea suꝑim¬
posita ⁊ młtimodis cͥcũuallata munitõ

Expanded text:
pia, quod eo tempore Germanis agriculture stupia, quod eo tempore Germanis agriculture studium non erat magna pars venatu et latrocinio utebantur, quorum altero, sit modo facultas, libenter nunc etiam utuntur; lacte, carne, caseo victitabant, omisso incepto, rursus in Galliam statuit reverti; sed ut metu sui reditus barbarorum impetum frenaret, non pontem fregit, ut prius, nisi ab ea parte, qua Germaniam contingebat. Illa quidem parte extrema in dextram Rheni ripam desinente ducentorum pedum spatio rescissa et turri lignea superimposita et multimodis c
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗt hostẽ q̃siuit ĩ siluis. s ĩ saltꝰ ac pa¬
ludes genꝰ õe diffugerat. tã tũ pauoiͣs in¬
cussit intra ripã subito romana uis. nͨ
penetratꝰ ẽ. s maior aliqͣnto trepidatõ
quippe cũ rhenũ suũ sic põte qͣsi iugo
captũ uiderẽt. fuga rursus ĩ siluas et
paludes. s qd̾ acerbissimũ cesari fuit ñ
fuere qui uĩcerent̃. Hec ut legis ad lite¬
rã flor sũt. quib ĩnuit᷑ pͥmũ rheni mnͣ¬
sitũ ñ põte fcm̃ eẽ s nauib. imo uͦ nõ
hoc ĩnuit s affirmat. sic eĩ añ hec scͥp¬
tũ ĩuenies. Iã cesar ultͦ mosellã ꝗ am¬
nis ẽ treueroꝵ nauali põte trãsgredit᷑.
ip̃q rhenũ. S⁊ is qui p̾sens erat du
hec fierẽt utrũq trãsicũ stabili ponte
describit. quẽ ĩ hac narratõe secut̾ su
ꝓcedo at̃ uidens gͦ cesar rẽ tpr̃is ĩ digã
lõgeq difficilẽ p̃cipue p̃ frumenti ino¬

Expanded text:
inquit, hostem quesivit etiam silvis; sed in saltus ac painquit, hostem quesivit etiam silvis; sed in saltus ac paludes genus omne diffugerat: tantum pavoris incussit intra ripam subito romana vis. Necpenetratus est; sed maior aliquanto trepidatio. Quippe quum Rhenum suum sic ponte quasi iugo captum viderent, fuga rursus in silvas et paludes; sed quod acerbissimum Cesari fuit, non fuere, qui vincerentur. Hec, ut legis, ad literam Flori sunt; quibus innuit primum Rheni transitum non ponte factum esse, sed navibus. Imo vero hoc nIam Cesar ultro Mosellam, qui amnis est Treverorum, navali ponte transgreditur, ipsumque Rhenum. Sed is, qui presens erat, dum hec fierent, utrumque transitum stabili ponte describit; quem in hac narratione secutus sum. Procedo autem. Videns ergo Cesar rem temporis indigam longeque difficilem, precipue pre frumenti ino
Abbreviated transcription (Latin):
per ur sũmo studio actꝰ ⁊ cõsilia hostiũ
paucosq post dies nũtiãt sucuos suiᷤ oĩb
ac suoꝵ uirib ĩ extremo finiũ cõsedisse.
at siluã maximã q̃ illos a cheruscis uici¬
na gẽte dist̾minat. Ibi romanũ ex̾citu
expectare. Id ꝑgratũ cesari belloꝵ cupidi¬
sue fuerat. sicut illd postea ꝑmolestum
qd̾ eisdẽ nũtiantib sueuos se ĩ siluas ĩti¬
mas recepisse cognouit. ut eĩ p̃liuĩ exopta¬
bat. sic tediũ formidabat.⁊ iacturã tpr̃s
ac ꝓplexã horrebat ĩdaginẽ. sepe exꝑtꝰ ꝙͣ
difficile eẽt hostes siluis ĩ cognitiꝰ uenari.
Nec cessauit tñ. s id frustra fuit. Ne ne
płrib agã ꝙͣ oportet ñ de hoc tmñ s de pͥ¬
mo qͦq rheni trãsitu deq alia hostiũ in
siluas fuga elegãs ac succincta flori bͤ¬
uitas huic se loco ĩserat histoie. te o le¬
ctor nõ solũ patiẽte s plaudẽte. Archaniᷤᷤ

Expanded text:
per, ut summo studio actus et consilia hostium per, ut summo studio actus et consilia hostium paucosque post dies nuntiant Suevos suis omnibus ac suorum viribus in extremo finium consedisse ad silvam maximam, que illos a Cheruscis, vicina gente, disterminat; ibi romanum exercitum expectare. Id pergratum Cesari, bellorum cupidissimo, fuerat; sicut illud postea permolestum, quod eisdem nuntiantibus Suevos se in silvas intimas recepisse cognovit. Ut enim prelium exoptabat, sic tedium formidabat et iacturam temporis et perplexam horrebat indaginem, sepe expertus, quam difficile esset hostes  id frustra fuit. Ac, ne pluribus agam, quam oportet, non de hoc tantum, sed de primo quoque Rheni transitu deque alia hostium in silvas fuga, elegans ac succincta Flori brevitas huic se loco inserat historie, te, o lector, non solum patiente, sed plaudente. Hirciniis,
Abbreviated transcription (Latin):
feruore ⁊ paulo supra eũ locũ uͥ pͥmũ fe¬
cerat reficit. ⁊ ĩ treiu̾s ⁊ ao põtẽ firmissi¬
mo p̃sidio dimisso. reliquũ traducit
ex̾citũ. Trãsgressũ ubii gens germa¬
na ꝑ legatos adeũt. exponũtq ex quo
se ĩ pt̃atẽ romanoꝵ dederĩt neq auxi¬
lia treu̾is aut ullis hostib ppłi . R. mi¬
sisse. neq ulla ĩ re fidẽ fregisse. orãt
ne cõe odiũ g̾manoꝵ ĩnocentiã suam
p̃mat.si plus obsidũ petat paratoᷤᷤ eẽ.
cesar roꝵ u̾itate discussa cõꝑit nõ ab
eis missa cis rhenũ ẜ a sueuis auxilia.
is cognoscit sueuos bellũ parare ⁊ la te
sparsis edictis oes suos ad arma con¬
trahere. Itaq neꝗd tem̾e agat apto
⁊ tuto loco castra cõmunit. frum̃tai̾e¬
q rei curã exhibet. ubios iubet pecora
oĩa campis abduc̾e. si forte barbaros
coactos inedia cuiꝰ ĩpatiẽtissimũ genꝰ ẽ
ad iniquũ c̾tam̃ poss ĩduce̾ p̃cipit ĩsu¬

Expanded text:
fervore paulo supra eum locum, ubi primum fefervore paulo supra eum locum, ubi primum fecerat, reficit, et in Treveris et ad pontem firmissimo presidio dimisso, reliquum traducit exercitum. Transgressum Ubii, gens germana, per legatos adeunt exponuntque, ex quo se in potestatem Romanorum dederint, neque auxilia Treveris aut ullis hostibus populi romani misisse, neque ulla in re fidem fregisse. Orant, ne commune odium Germanorum innocentiam suam premat; si plus obsidum petat, paratos esse. Cesar, rerum veritate discussa, comperit, non ab eis missa cis Rhenum, sed a Suevis, auxilia. is cognovit Suevos bellum parare, et, late sparsis edictis, omnes suos ad arma contrahere. Itaque, ne quid temere agat, apto et tuto loco castra communit, frumentarieque rei curam exhibet; Ubios iubet pecora omnia campis abducere, si forte barbaros coactos inedia, cuius impatientissimum genus est, ad iniquum certamen posset inducere; precipit insu
Abbreviated transcription (Latin):
attoniti uix pͥmũ tulere impetũ. seq ef¬
fusa fuga ꝓxunis silius occuluere. ĩ stãt
romani acriter. ⁊ uictis pͥncipib cõiu¬
ratoĩs młtis ĩ acie młt̾is ĩ fuga cesis
młtis ⁊̃ captis g̾manis ĩsup ꝗ etsipri¬
mũ negassẽt expugnati donis ac p̃ci¬
b tñdẽ eis auxilio ueniebest ad rei famã
reu̾sis ad ꝓpͥa ciuitatẽ oĩ iã spe ac subsi¬
dio destitutã recipit. ⁊ ĩditiomari neces¬
sanii fuga elapsis cĩgetorigi ꝗ romaĩs
fidus ab iicio ĩ finẽ fuerat liberate pa
bant᷑ maximas res agẽdo ꝑ diu̾sa ter¬
rarũ sui romaniq famã nois attole¬
bat. Quẽ cũ ueniss ĩ treu̾os uolũtas ce¬
pit rhenũ iterũ trãseũdi. duplex huc a¬
nimũ uigebat cã. ꝙ ⁊ hostib auxilia licet
sera trãsmaserãt. ⁊ ne hosti alt̾i ãbiorigi
auxiliari possẽt aut ad se ꝓfugĩ recepta¬
re.pontẽ gͦ pari celeritate pariq militũ

Expanded text:
attoniti vix primum tulere impetum, seque efattoniti vix primum tulere impetum, seque effusa fuga proximis silvis occuluere. Instant Romani acriter, et victis principibus coniurationis, multis in acie, multis in fuga cesis, multis etiam captis Germanis insuper, qui, etsi primum negassent, expugnati donis ac precibus tandem eis auxilio veniebant, ob rei famam reversis ad propria, civitatem omni iam spe ac subsidio destitutant recipiunt. Indiciomari necessariis fuga elapsis, Cingetorigi, qui Romanis fidus ab initio in finem fuerat, liberate patbantur, maximas res agendo per diversa terrarum sui romanique famam nominis attollebat. Quem, quum venisset in Treveros, voluntas cepit Rhenum iterum transeundi. Duplex huc animum urgebat causa; et quod hostibus auxilia, licet sera, transmiserant, et ne hosti alteri Ambiorigi auxiliari possent, aut ad se profugum receptare. Pontem ergo pari celeritate parique militum
Abbreviated transcription (Latin):
manoꝵ expectatõe. nec pͥsce gallice
uirtutis tãtis hõiũ armatoꝵ milibus
paucos romanos fugiẽtes inseꝗ nõ au¬
derc. hec ĩter magno ĩpetu castris erum¬
pũt. flum̃ trãseũt. ⁊ iniqͦ copias expont̃
loco. Labienꝰ ut p̃uiderat rẽ succedere in¬
celligens ꝑ ĩceptã simłationẽ lẽto tñ ꝓ
cedebar gressu. donec ĩseq̃ntes qͦ destina¬
uerat ꝑduxiss. Iũ cou̾sus oblata inꝗt
o milites facłtate pugne ꝓ sperioris
utimini. habetis hostẽ ⁊ iniꝗtate loci ⁊
suo errõe suaq dem̃tia cͥcsiuẽtũ p̃state mͥ
semel qd̾ ĩꝑatoi̾ nr̃o totiẽs p̃stitistiᷤᷤ. agite
ut soletis. ⁊ adesse illũ credite ⁊ uidere q̃
sistis egregie. hec dicẽs celsiore loco se¬
positis parũꝑ ĩpedim̃tis appositisq p̾si¬
diis totã aciẽ ĩ hostes obu̾tit. ⁊ horrẽdo
irruit clamore. Illi qͦs ut ꝓfugos seq̃bũt᷑
ad se tãta redire cõstãtia admirãtes et

Expanded text:
manorum expectationem, nec prisce gallice manorum expectationem, nec prisce gallice virtutis tantis hominum armatorum millibus paucos Romanos fugientes insequi non audere. Hec inter magno impetu castris erumpunt, flumen transeunt et iniquo copias exponunt loco. Labienus, ut previderat, rem succedere intelligens, per inceptam simulationem, lento tamen procedebat gressu, donec insequentes, quo destinaverat, produxisset. Tum, conversus: Oblata, inquit, o milites, facultate pugne prosperioris utimini. Habetis hostem et iniquitate loci et suo errore suaque dementia circumventum. Prestate michi semel, quod imperatori nostro totiens prestitistis: agite ut soletis, et adesse illum credite et videre, que sistis egregie. Hec dicens, celsiore loco sepositis parumper impedimentis appositisque presidiis, totam aciem in hostes obvertit et horrendo irruit clamore. Illi, quos, ut profugos, sequebantur, ad se tanta redire constantia admirantes,
Abbreviated transcription (Latin):
audio ĩquit ĩgẽtes g̾manoꝵ copias ad¬
uẽtare. ñ ẽ aius meq ⁊ ex̾citũ ĩ discrim̃
mutere. Cias pͥma luce castra mou̾e ⁊
hnĩc abure disposui estote gͥ ad officiu
parti. Erãt galli ĩ ex̾citu qui ꝙͣꝙͣ sub io¬
manis signis militarẽt naturali tñ pa¬
trie amore tenebant. neq c̾te ałr fien
poterat quin ex tã młtis aliqui sic affe¬
cti essent ut mag̾ originis ꝙͣ militie
memuussẽt. ꝓ hos statĩ res hostib ĩ no¬
tuit. neq labienꝰ aliud euẽturũ arbitra¬
tus fuerat neq aliũ ad effectũ uerba il¬
la ĩ cõsilio dixerat. mox gͥ clã accitis tri¬
bunis militũ ⁊ pͥmis ex̾cit᷑ sui cõsibi ra¬
toe pandit. qd̾ ue ĩ efficax sit simłari pa¬
uoiẽ ⁊ oĩa tumłtuosi fieri iubet. paret᷑
fuit singła añ tp̃s. trepidatõe ac fremitu
ĩsolito. ⁊ ip̃e fragor abeũtiũ ⁊ explorato¬
rũ dicta cõueniebãt. romanos fugere
ñ abire. Conclamãt hostes. lẽtã eẽ ger¬

Expanded text:
io, inquit, ingentes Germanorum copias adventare. Non est animus meque et exercitum in discrimen mittere. Cras prima luce castra movere et hinc abire disposui: estote igitur ad officium parati. Erant Galli in exercitu, qui, quamquam sub romanis signis militarent, naturali tamen patrie amore tenebantur. Neque certe aliter fieri poterat, quin ex tam multis aliqui sic affecti essent, ut magis originis, quam militie, meminissent. Per hos statim res hostibus innotuit; neque Labienus aliud eventurum arbitratus fuerat, neque alium ad effectum verba illa in concilio dixerat. Mox igitur clam accitis tribunis militum et primis exercitus, sui consilii rationem pandit, quod ne inefficax sit simulari pavorem, et omnia tumultuosius fieri iubet. Paretur: fiunt singula ante tempus trepidatione ac metu et fremitu insolito; et ipse fragor abeuntium et exploratorum dicta conveniebant, Romanos fugere, non abire. Conclamant hostes lentam esse Ger
Abbreviated transcription (Latin):
gallie indixit. ⁊ de cõiuratoe rebelliũ seno¬
nũ añ alios ⁊ carnutũ qõnẽ habuit. de
acthone at pͥncipe cõiuratoĩs romano mo¬
re suppliciũ exegit. Cuiꝰ euẽtu ꝗdã sibi ma¬
le cõscii effugere. Aqua ⁊ igni cõtumaci¬
b intendictũ est. Sic cõpositis reb decem
legiones ita partitus ẽ. ut duc treiioꝵ
totidẽ lingonũ. sex alic senonũ ĩ finib
hib̾narẽt ꝓiusiq necessariᷤᷤ ad italiã ẽ ꝓfectꝰ.

Expanded text:
Gallie indixit, et de coniuratione rebellium Senonum ante alios et Carnutum questionem habuit, de Acthone autem, principe coniurationis, romano more supplicium exegit, cuius eventu quidam sibi male conscii effugere; aqua et igni contumacibus interdictum est. Sic compositis rebus, eis decem legiones ita partitus est, ut dure Treverorum, totidem Lingonum, sex alie Senonum in finibus hibernarent, provisisque necessariis, ad I
Abbreviated transcription (Latin):
tentõis minimũ ab fuisse tm̃q nõ ma¬
nib illũ arripuisse se crederẽt. dũ ille ĩ¬
terĩ nusꝙͣ tutus die noctuq latebraᷤᷤ mu¬
taret. ñ nisi quattuor comitib. cũ salu¬
tẽ suã płrib cõmutere nõ auderet. Tandẽ
cesar fugitiuũ unũ sequi ⁊ difficile si¬
bi uidens ⁊ ĩgloriũ õib ĩ cutuitu ua¬
statis ĩ remoꝵ fines rediit. Ibi cõciliũ¬

Expanded text:
tantis, minimum abfuisse quin manibus illum arripuisse se crederent, dum ille interim nusquam tutus die noctuque latebras mutaret, nonnisi quatuor comitibus, quum salutem suam pluribus committere non auderet. Sic Cesar fugitivum unum sequi et difficile sibi videns et inglorium, omnibus in circuitu vastatis, in Remorum fines rediit. Ibi conciliu
Abbreviated transcription (Latin):
retraheret. ⁊ portas claudi ⁊ castra undiq
cõmuniri młta cũ simła tõe metꝰ imꝑaret
cãtoq enĩ tũq ĩuicto erat aĩo ut de tanta
hostiũ młtitudine nil tin̾et nͥ ne p̃liui de¬
trectarẽt. deniq qd̾ oes cupiũt iste unꝰ me¬
tuebat fugã inimicoꝵ. Illi uͦ cõspicientes
q̃ apd̾ romanos gerebant᷑ ⁊ formidine
arbitrati e loco uͥ cõstiterãt altiore de¬
scendiit. ⁊ trãsmisso riuo quo ab ĩuicẽ se¬
parabant᷑ urgẽte ĩpetu aĩo ꝵ iniquis aciẽ
manib ĩuadũt. ⁊ eousq cõtẽpt̾ excreu̾at
ut p̃cones cͥcui castra dimitterẽt. qui ⁊ gal

Expanded text:
retraheret et portas claudi et castra undique retraheret et portas claudi et castra undique communiri multa cum simulatione metus imperaret. Tanto enim tamque invicto erat animo, ut de tanta hostium multitudine nil timeret, nisi ne prelium detrectarent. Denique, quod omnes cupiunt, ille unus metuebat fugam inimicorum. Illi vero conspicientes que apud Romanos gerebantur, et formidinem arbitrati, e loco ubi constiterant altiore descendunt, et transmisso rivo, quo ab invicem separabantur, urgente impetu animorum, iniquis aciem manibus invadunt; et eo usque contemptus excreverat, ut precones circum castra
Abbreviated transcription (Latin):
cit ad cesarẽ. mones ut iter suũ caute per¬
agat hostes eĩ oes se dimisso cõtra eũ ppe¬
rare. erãt atmilia armato ꝵ sexagĩta. Ce¬
sar liĩs nocte ꝑceptis ex̾citũ de cõtentis ĩ
eiscẽ admonet. iubet fortib ẽẽ aĩs. et ad
p̃liũ paratis. pͥmo maue castra mouet ⁊
quattuor milia passuũ ꝓgressus hostẽ uider
que repẽte aggiedi loco iniquissimo ꝑicu¬
losũ ⁊ cicerone liberato dilatõe tutã rat̾
substitic. ⁊ locis ydoneis castra metat᷑ ẽ
qͣntis quiuit ãgustii. id agens ut sic hostib
cõtẽptũ sue paucitatis obic̾t. Erãt eĩ uere
pauci. uix septẽ milia. s uiroꝵ.⁊ ĩpedimẽ¬
tis dimissis uidebant᷑ ⁊̃ pauciores. ⁊ arte
ducis effectũ erat ut paucissimi uiderent᷑.
t aut̾ deuiq cotẽptꝰ fuit ut mane ꝓximo
ad castra hostes accederẽt. cesar uͦ eꝗtatũ
parup plio exptus q̃si trepidant ĩ castra

Expanded text:
is ad Cesarem mittit, monens ut iter suum caute peris ad Cesarem mittit, monens ut iter suum caute peragat; hostes enim omnes, se dimisso, contra eum properare. Erant autem millia armatorum sexaginta. Cesar, literis nocte perceptis, exercitum de contentis in eisdem admonet; iubet fortibus esse animis et ad prelium paratis. Primo mane castra movet, et ad quatuor millia passuum progressus hostem videt, quem repente aggredi loco iniquissimo periculosum et, Cicerone liberato, dilationem tutam ratus substitit, et locis idoneis castrametatus est quantis quivit angustiis, id agens, ut sic hostibus contemptum sue paucitatis obiceret. Erant enim vere pauci, vix septem millia, sed virorum, et, impedimentis dimissis, videbantur etiam pauciores, et arte ducis effectum erat ut paucissimi viderentur. Tantus denique contemptus fuit, ut mane proximo ad castra hostes accederent. Cesar vero equitatum parumper prelio expertus, quasi trepidanter in castra
Abbreviated transcription (Latin):
ad ciceronẽ ferat. ⁊ si castra ĩgredi neq̃at
alligatas iaculo ĩtra uallu iaciat paret
ille. ⁊ ad castra cũ ueniss accedere metu¬
ens ut uissus erat lrãis iaculat᷑. Ille ca¬
su quãdã ĩ tum inciterũt. neq a quoꝙͣ añ
diẽ tertiũ uise sũt. tuc cõspecte a qͦda mi¬
lut tetrahũt᷑ ⁊ ad ip̃ cui ĩscͥpte erãt cice¬
ronẽ plate atq ĩ cõcilio nulitũ recitate
magna ões fiducia ⁊ gaudio repleu̾e
Erat at ꝑbreuis epystola ne a barbaris
poss idligi scͥpta liis gretis. hac sẽtẽtia.
Ego iã cũ legionib iter arripui. cõfestĩ¬
q adero. tu urtutẽ tua pristinã ut re¬
tincas q̃so. Accessit ad spem fumꝰ ab ea
parte ꝓspectꝰ qua uenturꝰ erat cesar. et
uillarũ incendia signa ꝓpĩquãtiũ legi¬
onũ. Galli de ad uẽtu hostiũ ab explora¬
torib edocti omissa obsidione castroꝵ ue
mẽtib obiuã eũt. Qb̾ ut cicero intellexit
cũ ip̃ qui pͥmas tulerat cũ liis alii mit¬

Expanded text:
as ferat, et, si castra ingredi nequeat, alligatas iaculo intra vallum iaciat. Paret ille, et, quum ad castra venisset, accedere metuens, ut iussus erat, literas iaculatur. Ille casu quamdam in turrim inciderunt, neque a quoquam ante diem tertium vise sunt; tunc conspecte a quodam milite detrahuntur et ad ipsum, cui inscripte erant, Ciceronem perlate atque in concilio militum recitate magna omnes fiducia et gaudio replevere. Erat autem perbrevis epistola, et ne a barbaris posset intelligi, scripta literis grecis hac sententia: Ego iam cum legionibus iter arripui confestimque adero: tu virtutem pristinam ut retineas queso. Accessit ad spem fumus ex ea parte prospectus, qua venturus erat Cesar, et villarum incendia, signa propinquantium legionum. Galli de adventu hostium ab exploratoribus edocti, omissa obsidione castrorum, venientibus obviam eunt. Quod ut Cicero intellexit, eum ipsum, qui primas tulerat, cum literis ali
Abbreviated transcription (Latin):
git. atq illis pugnã detrectãtib silua¬
rũ obicib ac paludũ oĩa ppłatꝰ nicħ fer¬
ro flãmisq liꝗt ĩ tactũ. donec malis co¬
acti datis obsidib pacẽ p̃cib ĩpetraret.
hoc p̃cepto. ne uł ambiori gẽ uł eiꝰ nũtio
ĩtra suos fines admuterẽt. Alioꝗn pacẽ
p̃sticã nullã fore. ¶Int̾ea treu̾i ꝗetez
ꝑ osi labienũ ĩuadere decreu̾at magno
equitũ ac peditũ apparatu. turpe sibi pu¬
dendũq cẽsentes unicã legionẽ eis ĩuitiᷤ
castra suis ĩ finib hre. S dum eũt uie
medio duas legiones supuẽisse sẽtiẽtes
substit̾e. ⁊ expecrare g̾manoꝵ auxilia
decreu̾e. Labienꝰ de tem̾itate hostiũ spe¬
rãs dimisso p̃sidio hib̾ns illis obuiã
ꝓcedit. ⁊ ꝓpe cos mille passuũ spatõ cõse¬
dit. flunĩ erat ĩ medio rapidũ. ripis ex¬
tatib. qd̾ nec sibi trũ sire ꝓpõitũ nec trã¬
sitũiri ab s ustib spes erat. Cresccbat ĩceñ

Expanded text:
pugnam detrectantibus silvarum obicibus ac paludum, omnia populatus nichil ferro flammisque liquit intactum, donec malis coacti, datis obsidibus, pacem precibus impetrarent, hoc precepto, ne vel Ambiorigem vel eius nuntios intra suos fines admitterent: alioquin pacem prestitam nullam fore. Interea Treveri, quietem perosi, Labienum invadere decreverant magno equitum ac peditum apparatu, turpe sibi pudendumque ducentes unicam legionem, eis invitis, castra suis in finibus habere. Sed dum eunt, vie medio duas legiones supervenisse sentientes substitere, et expectare Germanorum auxilia decrevere. Labienus de temeritate hostium sperans, dimisso presidio hibernis, illis obvium procedit, et prope eos mille passuum spatio consedit. Flumen erat in medio rapidum ripis exstantibus, quod nec sibi transire propositum, nec transitum iri ab hostibus spes erat. Crescebat interim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ latebras cogeret qd̾ nolebat. duab gͥ
legionib cũ õib ĩpedim̃tis ex̾citꝰ missi ᷤᷤ
ad labienũ treu̾oꝵ tũc ĩ finib ut dixi¬
m̾ hib̾nantẽ Ip̃e cũ reliquis erãt at̃ ꝗn

Expanded text:
in latebras cogeret, quod nolebat. Duabus igitur in latebras cogeret, quod nolebat. Duabus igitur legionibus cum omnibus impedimentis exercitus missis ad Labienum, Treverorum tunc in finibus, ut dixim
Abbreviated transcription (Latin):
ditõis exẽplũ ⁊ obsides miserũt ⁊ remoꝵ
p̃cib ueniã meruerũt. Sic ĩ aĩs tũc galloꝵ
odiũ met̾q ctabãt ut pͥmo pacẽ seruare se
cũdo bellũ gerere uetiti ppetuis atq ĩ certis
motib fluctuarẽt. his incident̾ exactis ad
cõciliũ cesar redit. ⁊ federatis ciuitatib eꝗ¬
catu indicto ⁊ parte gallic pacata toto a¬
nimo cõu̾sus ĩ treueros ꝑfidũq ambiori¬
gẽ eo ꝓ ficisci ĩstituit.⁊ cũ senonũ eꝗtib
cauarinũ regẽ gẽtis secũ duxit. ne si eũ
domi reliqueret uł ex odio ppłi ĩ eũ uel
ex ira eiꝰ ĩ ppłm aliquis ĩ urbe motꝰ ori¬
ret᷑: Erãt sane menapii cõfines cburo¬
nũ. ambiorigis hospites. amici ⁊̃ ger¬
manoꝵ. Cesar ambiorigẽ se plio com¬
mutere ñ ausurũ ꝓ cõꝑto hñs hos au¬
xiliares sibi p̃riꝑe cẽsebat utiliꝰ ꝙͣ ip̃s
illũ bello aggredi. ne sic cũ ĩ fugã atq

Expanded text:
ditionis exemplum et obsides miserunt, et Remorum ditionis exemplum et obsides miserunt, et Remorum precibus veniam meruerunt. Sic in animis tunc Gallorum odium metusque certabant, ut primo pacem servare coacti, secundo bellum gerere vetiti, perpetuis atque incertis motibus fluctuarent. His incidenter exactis, ad concilium Cesar redit, et federatis civitatibus equitatu indicto, et parte Gallie pacata, toto animo conversus in Treveros perfidumque Ambiorigem eo proficisci instituit, et cum Senonum equitibus Cavarinum domi relinqueret, vel ex odio populi in eum vel ex ira eius in populum aliquis in urbe motus oriretur. Erant sane Menapii confines Eburonum, Ambiorigis hospites, amici etiam Germanorum. Cesar Ambiorigem se prelio committere non ausurum pro comperto habens hos auxiliares sibi preripere censebat utilius, quam ipsum illum bello aggredi, ne sic eum in fugam atque
Abbreviated transcription (Latin):
mis ⁊ feruere cũta tumłtib nichil diffe¬
rendũ existimãs añ hiemis finẽ ⁊ ante
oĩu opiuonẽ fines hostiũ ĩꝓuis aggͤ¬
dit᷑. ⁊ nlłm eis deliberandi aut cõuenien¬
di spaciũ relĩquẽs late oĩa ppłat. ⁊ p̃da
militib ꝑmissa m łtos hostiũ datis obsi¬
dib ĩ deditõe recipit. tũ qͣsi nichil egiss
ĩ hnb̾na reu̾tit᷑. Inde ueris initio gallie
cõciliũ indicit. Cõuenerũt oẽs p̃t̾ tieueros ⁊
senones ⁊ camutes. hoꝵ ille cõtumaciã q̃si
quãdã belli arrã accipiẽs ne hãc rẽ negli¬
gerr uideret᷑ cõciliũ ad lutetiã pariseoru
rursus indicit. Hi senonib ꝓximi sunt
Inde gͥ ꝓfeciꝰ ĩ senones tã repete ut nͦ fu¬
ge illis nec defensionis copiã daret resipi¬
scẽres ⁊ ꝑ legatos ueniã postulãtes heduoꝵ
p̃cib mot̾ admisit. cc̃tũ datis obsidib qͦs
seruãdos hedius dedit. Secuti carnutes de¬

Expanded text:
mis, et fervere cuncta tumultibus, nichil diffemis, et fervere cuncta tumultibus, nichil differendum existimans, ante hiemis finem et omnium opinionem, fines hostium improvisus aggreditur, et nullum eis deliberandi aut conveniendi spatium relinquens late omnia populatur, et, preda militibus permissa, multos hostium datis obsidibus in deditionem recipit; tum, quasi nichil egisset, in hiberna revertitur. Inde veris initio Gallie concilium indicit: convenerunt omnes, preter Treveros et Senones et Carnutes. Horum ille contumaciam quasi quamdam belli arrham accipiens, ne hanc rem negligere videretur, concilium ad Lucetiam Parisiorum rursus indicit. Hi Senonibus proximi sunt. Inde igitur profectus in Senones tam repente, ut nec fuge illis nec defensionis copiam daret, resipiscentes et per legatos veniam postulantes, Eduorum precibus motus, admisit, centum datis obsidibus, quos servandos Eduis dedit. Secuti Carnutes de
Abbreviated transcription (Latin):
litũ ꝑ eos dies accepta refic̾e̾ cogitabat
⁊taq ⁊ dilectus nouos ꝑ legatos hũit.
⁊ ope Enci põpeii magni ꝓcõsulis cuiꝰ
ca tẽpestate potẽtia rome ingens erat
tũc ꝗdẽ gen̾i ⁊ amici sui tãti mox futu¬
ri hostis obtinuit. ut tres sibi legiões
añ hiemis exitũ adderent᷑. ⁊ cohorteᷤᷤ
q̃ cũ titurio ꝑ ierãt duplicarentur
dicens qd̾ u̾issimũ erat. nõ ĩ p̃sens mͦ
ur ñ solũ damna bellis accepta subi¬
to restaurari s copie ⁊̃ tuplicari possẽt
qd̾ ip̃e tũe ⁊ bieuitate tpr̃is ⁊ magͥtudĩe
copiarũ liquido notũ fecit. ¶ Et induti¬
omari ꝗdẽ morte galliarũ rebellio non
quieuit. propĩqui eiꝰ ut ĩperii sic ⁊ ꝓpo¬
siti successores oes qͦs poterãt cõcitãtes
ambiorigẽ iã romanis scelere suo inui¬
sũ sibi sotiãt. sentiẽs cesar senones cum
carnutib cõiurasse. g̾manos ĩ bellũ a
treueris excitari. młtos iã ppłos eẽ in ar¬

Expanded text:
e cogitabat. Itaque et dilectus novos per legatos habuit, et ope Gnei Pompeii Magni proconsulis, cuius ea tempestate potentia Rome ingens erat, tunc quidem generi et amici sui, tanti mox futuri hostis, obtinuit, ut tres sibi legiones ante hiemis exitum adderentur, et cohortes, que cum Titurio perierant, duplicarentur, dicens quod verissimum erat non in presens modo, ut non solum damna bellis accepta subito restaurari, sed copie etiam duplicari possent; quod ipse tunc et brevitate temporis et magnitudine copiarum liquido notum fecit. Et Indiciomari quidem morte Galliarum rebellio non quievit. Propinqui eius, ut imperii, sic et propositi successores, omnes, quos poterant, concitantes Ambiorigem iam Romanis scelere suo invisum sibi sociant. Sentiens Cesar Senones cum Carnutibus coniurasse, Germanos in bellum a Treveris excitari, multos iam populos esse in ar
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is ducib ad eũ ꝑgit. quẽ cũ aliquãtulũ
defendissẽt qui ad custodiã deputati erant
fuga tandẽ p̃cipiti reliq̃re. ĩ qua młti hosti¬
um cõphesi occisiq sũt. młtũq ibi pecõis
ĩuentũ. Loc expugnat effract̾ꝰ ¶ Casiue¬
launꝰ his ꝑmetus reb quattuor britan¬
nie regulos qui partes extremas insule
regebãt ꝑ legatos ad soli natalis auxi¬
liũ ĩuitat. iubet ut romauã classẽ et ca¬
stra ꝑ ducis absentiã indefensa quantis
possit uirib ĩuadãt. parẽt illi. seu patrie
caritas seu iussus suꝑioris urgeret. cũq
ad castra uenissẽt ei ũpentes romaĩ mul¬
tis occisis ⁊ uno regũ capto cui lugotorix
fuit nom̃ intra uallũ sospites rediere. qͦ
cuc̃tu ⁊ p̃sertĩ deditõe urbiũ magiᷤᷤ ac ma¬
gis casiuellaunꝰ aĩo cõcussus ac diffisus
bello pacẽ petiit. deditõe obtulit. ⁊ ꝑ co¬

Expanded text:
ipsis ducibus ad eum pergit. Quem quum aliquantulum ipsis ducibus ad eum pergit. Quem quum aliquantulum defendissent, qui ad custodiam deputati erant, fuga tandem precipiti reliquere; in qua multi hostium comprehensi occisique sunt; multumque ibi pecoris inventum; locus expugnatus effractusque. Casivelanus his permotus rebus quatuor Britannie regulos, qui partes extremas insule regebant, per legatos ad soli natalis auxilium invitat; iubet, ut romanam classem et castra per ducis absentiam indefensa, quantis possint viribus, invadant. Parent illi, seu patrie caritas, seu iussus superioris urgeret; quumque ad castra venissent, erumpentes Romani, multis occisis et uno regum capto, cui Logotorix fuit nomen, intra vallum sospites rediere. Quo eventu, et presertim deditione urbium, magis ac magis Casivelanus animo concussus ac diffisus bello pacem petiit, et deditionem obtulit, et per Co