comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suis mutius int̾ se woli̾b caden¬
tib britones tamqmͣ desticutam
t̾ram irrũpũt. ac tnͣsmissa ligeri.
tati. ad ꝓpͥa reu̾tuntͦ Itaq ka¬
rolus conductis p̃cio saxonib. bri¬
tones bello petit. Nec mora con¬
misso p̃lio saxones inpͥma acie
positi. t̾riti spiculis hostiũ t̾ga u̾¬
tunt . De hinc discursantib. hac
illacq briconib fraucis ab anci¬
que fortitudĩs gemina uͥtute uiri¬
litꝰ dimicantib multis ex utͣ ꝑ
te cesis ac uln̾atis noctis p̃sidio
bellum d̾imitͦͦ. mane fcõ. dum
rursus pugna cõserit ͦ karolus
fugiens sius enã fugiendi p̃buit
exemplũ. Quo uiso britones cas¬
tra fnͣcoꝵ cũ clamore irruũt. cap¬
tis et occisis plurimis ac papi¬
lonib eorum cũ multis aliis spo¬
liis ablatis reu̾tuntͦ. ¶ at ka¬
rolus rob̾to uiro forti ob hanc e¬
molestiam intꝰ ligerim et sequa¬
nam ducatũ ad domãdos brito¬

Expanded text:
suis mutuis inter se vulneribus cadensuis mutuis inter se vulneribus cadentibus Brittones tanquam destitutam terram irrumpunt ac transmissa Ligeri Ptati ad propria revertuntur. Itaque Karolus conductis precio Saxonibus Brittones bello petit. Nec mora commisso prelio Saxones in prima acie positi, territi spiculis hostium, terga vertunt. Dehinc discursantibus hac illacque Brittonibus Francisque ob antiquae fortitudinis genuinam virtutem viriliter dimicantibus, multis ex utraque parte cesis ac vulneratis noctis presidio bellum dirimitur. Mane facto, dum rursus pugna conseritur, Karolus fugiens suis etiam fugiendi prebuit exemplum. Quo viso Brittones castra Francorum cum clamore irruunt captisque et occisis plurimis ac papilionibus eorum cum multis aliis spoliis ablatis revertuntur. At Karolus Roberto viro forti ob hanc molestiam inter Liger im et Sequanam ducatum ad domandos Britto
Abbreviated transcription (Latin):
illa exurebatur. ut iam ei nisi
m agris locus manendi nullꝰ
eẽt.Propt̾ hoc pbr̃is letamas
agentib. et benedcãm aquam
sꝑgentib. inmitꝰ multis lapi¬
des iaciendo crudelitatis entatis
taudem aliquã diũ quieuit. p̃s¬
biteris recedentib inimicꝰ fle¬
bilit᷑ ullulans tandem pbrm̃
quẽd̾a noĩatim expͥmens. se qñ
aqua bñdicta sꝑgebatur sub
cappa illiꝰ qiͣ familiaris sui la¬
tuisse ꝓfessus ẽ accusans eum
cũ filia ꝓcuratoris cõcubuisse.
Sic ꝑ tͥemnũ institit. donec ibi
nam eccĩam illustͣuit. ¶Ludoni¬
cꝰ rex gͥmanie plurima p̃lia cõ¬
tra slauos strenue gessit. et
capto pn̾cipe eorũ rastriꝵ noĩe
pp̃ uiolacam fidem oculos eru̾e
karoli regis iutꝰ se discordanti-¬
bus britones destituã auxilio
t̾ram inuadentes. us pictauis
oĩa uastando ueniũt quos rede¬
untes Rex karolus ꝑpsecutus.
britanniam intrat et pugna
diebus in regno karoli pͥncipibus

Expanded text:
illa exurebatur, ut jam ei nisi illa exurebatur, ut jam ei nisi in agris locus manendi nullus esset. Propter hoc presbiteris letanias agentibus et benedictam aquam spargentibus, inimicus multis lapides jaciendo cruentatis, tandem aliquandiu quievit. Presbiteris recedentibus, inimicus flebiliter ululans, tandem presbiterum quendam nominatim exprimens, se, quando aqua benedicta spargebatur, sub cappa illius quasi familiaris sui latuisse professus est; accusans eum cum filia procuratoris concubuisse. Sic per triennium institit, donec ibidnam aecclesiam illustravit. Ludowicus rex Germaniae plurima prelia contra Sclavos strenue gessit; et capto principe eorum Rastrix nomine, propter violatam fidem oculos eruere Caroli regis inter se discordantibus, Brittones destitutam auxilio terram invadentes, usque Pictavis omnia vastando veniunt, quos redeuntes Carolus prosecutus Britanniam intrat, et pugna diebus in regno Karoli principibus
Abbreviated transcription (Latin):
westsaxonia. ethelbricus ĩ can¬
delitate karoli regis sui. apud
ludouicũ frem̃ eius expostulant.
et eum ad regnandũ suꝑ se con-¬
tra karolum ĩuitant. Quodil¬
le ĩcõsulte agg̾ssus turꝑitꝰ alie¬
nis excessis finibus. ¶ Hoc fac¬
rundam pn̾cipũ ingreditͦͦ. reg¬
nq t̾minos occupans. Seno¬
nas us ꝓgressus est. Sed dum
relicto ibi ex̾citu ad ꝓpͥa rediiss.
et pn̾cipes qui eum inuitaue¬
rant. a karolo ĩ gr̃am recepti
fuissent. qui remansant fines
illos egredi conpellunt ¶ In ꝑ¬
rochia moguntina malignus
sp̃c euidens neqͥcie sue iudiciũ
dedit. Nam p̾mo lapides iaciẽ¬
do. et parietis domorimi Quasi
malieis pulsando. in de mani-¬
feste dicendo. furta etiam pro¬
dendo. discordias intꝰ hoĩes seĩ¬
nando. uicinos inquietabat.
ieniq aiõs om̃i contra unũ ho¬
miñe cõmouit. qiͣ ꝑ eius pcc̃ĩs¬
talia pacentur. cuiꝰ fruges in
unũ coat̾uatus incendit. qui
ubicũq incrasset statim domꝰ

Expanded text:
Vestsaxonia Ethelbertus in Candelitatem Caroli regis sui apud Ludovicum fratrem suum expostulant, et eum ad regnandum super se contra Carolum invitant. Quod ille inconsulte aggressus, turpiter alienis excessit finibus. In parundam principum ingreditur regnique terminos occupans Senonas usque progressus est. Sed dum relicto ibi exercitu ad propria redisset et principes, qui eum invitaverant, a Karolo in gratiam recepti fuissent, qui remanserant fines illos egredi compelluntur. rochia Moguntina malignus spiritus evidens nequitiae suae indicium dedit. Nam primo lapides jaciendo, et parietes domorum quasi malleis pulsando, inde manifeste loquendo, furta etiam prodendo, discordias inter vicinos seminando, homines inquietabat. Denique animos omnium contra unum hominem commovittalia paterentur. Cujus fruges in unum coacervatas incendit; qui ubicunque intrasset, statim domus
Abbreviated transcription (Latin):
ut dum missarum sollemp¬
ma celebrant ͦͦ nullus laytꝰ
in p̃sbit̾io stare/uł sedere. uł
ingredi p̃sumat. insi tantũ
sacra plebs que ad mimstraci¬
onẽ sacri officii coustituta est.
Decreuit eciam ut octaue assip¬
tionis sc̃e marie in eccĩa celebñ

Expanded text:
solemnia celebrantur, nullus ex laicis in presbiterio stare vel sedere vel ingredi presumat, nisi tantum sacra plebs, quae ad ministrationem sacri officii constituta est. Decrevit etiam, ut octavae assumptionis sanctae Mariae in aecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ordinem ep̃i. scũs crescentius.
martinus. bocladus. soffronius
sydonius. sigimũdꝰ. leugusius.
bezelinus. lant waldꝰ. lupo aldꝰ¬
b̾tus. geroldus. gowilip. boĩfaciꝰ¬

Expanded text:
ens. Marinus. Suffronius. Sydonius. Sigemundus. Leodegarius. Becelin. Lanuwaldus. Laboalbertus. Geroldus. Gewiliob. Lůthari
Abbreviated transcription (Latin):
dĩe. nullatenꝰ sine magno gra¬
uamie sustentare possent. hii
qui respcũ d̃i uł pietatis affcũ ma¬
nũ misericordie porrigebant eis.
Multos etiam qui uictu et aliis
necessariis habũdabant. malũ
famis ad mendicitatem reduxit.

Expanded text:
e magno gravamine sustentare possent hi qui respectu Dei vel pietatis affectu manum misericordiae porrigebant eis. Multos etiam, qui victu et aliis necessariis habundabant, malum famis ad mendicitatem deduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
tibulo templi nefario ausu occidere
nõ u̾e̾nt ͨͦ. Quos uen̾abilis p̃otifex
ꝑcusso p̾us cũ quibusd̾a fantorib
sius a nathematis gladio iordane:
adiũcta tiburtinis romanoꝵ anci¬
quis hostibus milicia coħcuit. tandẽ¬

Expanded text:
tibulo templi nefario ausu occidere tibulo templi nefario ausu occidere non verentur. Quos venerabilis pontifex, percusso prius cum quibusdam fautoribus suis anathematis gladio Iordane, adiuncta Tyburtinis, Romanorum antiquis hostibus, milicia cohercuit tandem
Abbreviated transcription (Latin):
galia ipm̃ sicut et antecessorẽ suũ
sollicitare uellet: cũ epĩs et cardi¬
nalibus urbe cedit. ac ꝓxima domi¬
nica ĩ monast̾io pharphensi cõsetͣ¬
tione p̃otificali ob ꝑsetutionis ĩma¬
nitatem. morẽ nuitans. sublimat ᷑.
Inde furorem populi romani decli¬
nans ad munita loca se transtulit.
postq biterbim ueniens. ibi ꝑ aliqͥt᷑
tempꝰ moram fecit. at populꝰ roma¬
nus cum patͥtio suo iordane in furo¬
rem u̾sꝰ p̃ftũre dignitatẽ abolẽtes
oñs pn̾cipes ac nobiles ex ciuib
ad subiectionẽ pr̃ĩcii compellũt. et
nõ solum quorũd̾a illustriũ laxcoꝵ
turres. s et cardinaliũ et cłitorũ do¬
mos subruentes.p̃dam inmensam
diripũt. Ecciãm etiam bĩ omi ecc̃i
arũ caput. incastellare sacrilege
ac ꝓphanissime non metuũt. ꝑe¬
g̾nos causa orationis aduenientes
ad oblationẽ questus gr̃a plagis et
u̾beribus cogunt. ac quosdam ex ip̃is
offerre uolentes ĩ ip̃a porticu et ues¬

Expanded text:
galia ipsum sicut et antecessorem suum sollicitare vellet, cum episcopis et cardinalibus Urbe cedit ac proxima dominica in monasterio Pharfensi consecratione pontificali, ob persecutionis inmanitatem morem mutans, sublimatur. Inde furorem populi Romani declinans ad munita loca se transtulit postque Biterbium veniens ibi per aliquod tempus moram fecit. At populus Romanus cum patricio suo Iordane in furorem versus prefecturae dignitatem abolentes omnes principes ac nobiles ex civibus ad subiectionem patricii compellunt et non solum quorundam illustrium laicorum turres, sed et cardinalium et clericorum domus subruentes predam inmensam diripiunt. Ęcclesiam etiam beati Petriarum caput, incastellare sacrilege ac profanissime non metuunt. Peregrinos causa orationis advenientes ad oblationem questus gratia plagis et verberibus cogunt ac quosdam ex ipsis offerre nolentes in ipsa porticu et ves
Abbreviated transcription (Latin):
transmare ut sarracenos deuella¬
s cantis ex̾citus eorũ accritus ẽ in¬
fortuniis. tũ fametũ mortalicate.
tum ferro hostiũ. ut de tot milibus
tam copioss multitudĩs uix pauri

Expanded text:
paganos debellased tantis exercitus eorum attritus est infortuniis, tum fame, tum mortalitate, tum ferro hostium, ut de tot milibus tam copiosae multitudinis vix pauci
Abbreviated transcription (Latin):
urbe. ¶ Paci et westfali ac saxonũ
duces consenserũt inhoc ut aliis e¬
ucib iosolim̃a contͣ sarracenos: ip¬
si uicinã sibi sclauoꝵ gentem usꝙ ad¬
cog̾ent xͥanam fieri. Et cũ iam ad ar¬
ma ex utraq ꝑte uentum fuiss qui¬
d̾a ex ceuthonicis accepta petũia/ uẽ¬
diderant datos. ceptoq p̃lio se subtͣ

Expanded text:
. Daci et Westphali ac Saxonum duces consenserunt in hoc, ut aliis euntibus Jerosolimam contra Sarracenos, ipsi vicinam sibi Sclavorum gentem acogerent christianam fieri. Et cum jam ad arma ex utraque parte ventum fuisset, Teutonici accepta pecunia vendiderunt Dacos; ceptoque prelio se
Abbreviated transcription (Latin):
do. bonitas. iusticia. sapĩa. qmͣ deus
uñ nõ inmerito nuꝑ incõcilio ꝙ
papa eugenus remis celebrauit
et oĩo suspecta expositõ illa in libro
cacholica cõmẽtabat ͦ hoc modo..
Pater est u̾itas. idest uerus. filius
est ueritas idest uerꝰ. sp̃c scũs est

Expanded text:
a, sapientia, quam: Deus 8. Unde non immerito nuper in concilio quod papa Eugenius Remis celebravit, visa est et omnino suspecta expositio illa in libro catholica, commentabatur hoc modo: 1549 « Pater est veritas, id est verus; Filius est veritas, id est
Abbreviated transcription (Latin):
In natali dñi fulmen irrũpit tẽ¬
plum iosolimis. et de columpna
ex lapidib fc̃a. q̃ sepulchro do̾ ꝓxĩa
erat. duos lapides grandes excussit
Inde ad locũ baptisterii ꝑcurrẽs la¬
pidem marmoris concauũ qui a¬
quam baptisin cõtinebat: mi-¬
nutati cõfregit. Indeꝙ in mõtẽ
syon ꝑuolans: turrĩ basilice pul¬
cherrim̃a ex magna ꝑte cõfregit.
¶ Eugenius papa collecta gu̾ali
synodo remis multa suꝑ statu
ectĩe tractauit et cõfirmauit
Int̾ alia statuit ut decreta m̃ocẽ¬
cii pape p̃decessoris sui rata et in¬
trus leonis pseudo papa stacu̾at
mulgans sententĩa sic. Ordinatio¬
nes fcãs a filio petͥ leonis. et ab
aliis scismaticis et heticis es p̃sen¬
et conuictus uitam quidẽ et mẽb ᷑ epo
qui eũ adduxerat expostulante retuus.
s tamen p̃cepto pape in custodia rele¬
gatus. et ibi nõ post multũ tempo¬

Expanded text:
In natali Domini fulmen irrupit templum Hierosolymis, et de columna ex lapidibus facta, quae sepulchro Domini proxima erat, duos lapides grandes excussit. Inde ad locum baptisterii percurrens, lapidem marmoris concavum, qui aquam baptismi continebat, minutatim confregit. Indeque in montem Syon pervolans, turrim basilicae pulcherrimam ex magna parte perfregit. Eugenius papa collecta generali synodo Remis, multa super statu aecclesiae tractavit et confirmavit. Inter alia statuit, ut decreta Innocentii papae predecessoris sui rata et intrus Leonis pseudopapa statuerat mulgans sententiam sic: Ordinationes factas a filio Petri Leonis et ab aliis scismaticis et hereticis, et convictus, vitam quidem et membra, episcopo qui eum adduxerat expostulante, retinuit, sed tamen precepto papae in custodia relegatus, et ibi post non multum tempo
Abbreviated transcription (Latin):
iohãnes quid̃a qui ultra ꝑsidem
et armeniam ĩ extremo qriente
sanardos dcõs bello petierit. acq
ecbactam cuiꝰ supͣmencio hĩcã
ẽ sedem regni eoꝵ expugnauerit
Cui dum p̃fati reges cũ ꝑsarum
medorũ et assiriorum copiis occꝰ¬
rerent: triduo utͥs mori magis
quã fug̾e uolentib: dimicatũẽ.
pb̃r iohannes. Sic enĩ eum nõia¬
re solent. tandem u̾sis in fugam
ꝑsis. cruentissima cede uictor exsti¬
tit. post hanc uictoriam dicebat
p̃dcm̃ iohannẽ ad auxiliũ ĩosoli¬
mitane eccĩe ꝓcinctum nouisse.
s dũ ad tygrũ uemis. ibiq nułlo
uehiculo craduc̾e ex̾titũ potuiss
ad septͥonalem plagam ubi eñdẽ
anmẽ hyemali glacie cõgelari
didicerat itꝰ flexisse. Ibi dũ per
aliquot annos moratus gelu ex¬
pectar s minime: hoc impe¬
dience aeris temꝑie/ obtineret.
mulcos ex insueto celo de. ex̾citu
amittens ad ꝓpͥa redire cõpulsꝰ
est. fertur em̃ iste de antiqua a ͥ

Expanded text:
Iohannes quidam, qui ultra Persidem Iohannes quidam, qui ultra Persidem et Armeniam in extremo oriente Samiardos dictos , bello petierit atque Ebactani, cuius supra mentio habita est, sedem regni eorum expugnaverit. Cui dum prefati reges cum Persarum, Medorum, Assyriorum copiis occurrerent, triduo utrisque mori magis quam fugere volentibus, dimicatum est. Presbyter Iohannes – sic enim eum nominare solent – tandem versis in fugam Persis cruentissima cede victor extitit. Post hanc victoriam dicebat predictum Iohannem ad auxilium Hierosolimitanae ęcclesiae procinctum movisse, sed, dum ad Tygrim venisset ibique nullo vehiculo traducere exercitum potuisset, ad septentrionalem plagam, ubi eundem amnem hiemali glacie congelari didicerat, iter flexisse. Ibi dum per aliquot annos moratus gelu exspectaret, sed minime hoc impediente aeris temperie obtineret, multos ex insueto caelo de exercitu amittens ad propria redire compulsus est. Fertur enim iste de antiqua prog
Abbreviated transcription (Latin):
Quos illi baptismatis unda rĩ¬
guẽtes matũ eis ferorem pro¬
pelłe̾nt. mox taniẽ remissi ad
paganissimi ricũ et spurticiã
redirent. Quod utrũ faciendũ
eẽt item romanã eccĩam cõsulu¬
erũt. uidimus etiam ibi tũc p̃¬
taxatam de siria gabulensem
epm. cuiꝰ p̃cipue oꝑe ad plenũ
anciochia romane sedi sub ẽẽ ce¬
pit. tam de pr̃i archa suo antio¬
cheno et de pn̾cipis matre bal¬
dumi i̾osolimitani quõdam re¬
gis filia que rimoniam fatien¬
tem. ꝙͣ de spoliis sarracenis ab¬
latis. iure antiquitatis exemplo
abrahe decimas qͥ eas deo recog¬
noscens uictoriã de suis spoliis
melchisedech dedit exigentem.
ac suꝑ hoc apłice sedis auctori¬
tatem requirentẽ. audinimꝰ eũ
ꝑiculum transmarine ecc̃ie ptꝰ
captam edessam latͥmabilitꝰ con¬
q̃rentẽ. et obhoc alpes transcende̾
ad regem romanoꝵ et francoꝵ ꝓ
flagitando auxilio uolentem. Nar¬
rabat eciã ꝙ ance nõ mulcos ãnos

Expanded text:
quos illi baptismatis unda tinquos illi baptismatis unda tinguentes innatum eis fetorem propellerent, mox tamen remissi ad paganismi ritum et spurciciam redirent. Quod utrum faciendum esset, item Romanam ęcclesiam consuluerunt. XXXIII. Vidimus etiam ibi tunc pretaxatum de Syria Gabulensem episcopum, cuius precipue opere ad plenum Antiochia Romanae sedi subesse cepit, tam de patriarcha suo Antiocheno et de principis matre, Balduini Hierosolimitani quondam regis filia, querimoniam facientem, quam de spoliis Sarracenis ablatis iure antiquitatis exemplo Abrahae decimas, qui eas, Deo recognoscens victoriam, de suis spoliis Melchisedech dedit, exigentem ac super hoc apostolicae sedis auctoritatem requirentem. Audivimus eum periculum transmarinae ęcclesiae post captam Edissam lacrimabiliter conquerentem et ob hoc Alpes transcendere ad regem Romanorum et Francorum pro flagitando auxilio volentem. Narrabat etiam, quod ante non multos annos
Abbreviated transcription (Latin):
sicut postinod̾ ĩ plena curia retulit
ĩ bt̃i martini octaua. qñ dedicatio
eccĩe bt̃ petri celebrari sol. sũmo
pontifice engenio diuina miste¬
ria agente. splendido fulgore.
radiũ solis suꝑ caput eius cho¬
ruschare. et in ipso duas colum¬
bas ascendentes et descendẽtes
uidet. Cũq diligencius hac illac¬
q oculos cͥcũferret: nullũq adi¬
tum ꝑ quẽ lux illa transfunde̾t᷑
ĩueniret dificũ hoc ẽẽ cognoscẽi
ac ad obedienciam romane se¬
dis amplius accensus cũctis q̃
uiderat aꝑuit. ac uenerabilis
pr̃ nõ sius hoc meritis actribuẽs¬
s ipsius potius fide celitus hoc
sibi mõstratũ affirmabat. ut
iudelicet eccĩa a qua ip̃e missus
erat. sacramentoꝵ iurtutem ue¬
ritatis luce ꝑfusa cognosc̾et. ac
deinceps quali ea reu̾encia et forͣ
tractare deberet addisceret. Re¬
q̃ fetus suos fetentes generarẽt
eos statim ad aquam armenio¬
rũ lauandos transmitterent.

Expanded text:
sicut postmodum in plena curia retulit, sicut postmodum in plena curia retulit, in beati Martini octava, quando dedicatio ęcclesiae beati Petri celebrari solet, summo pontifice divina misteria agente splendido fulgore radium solis super caput eius coruscare et in ipso duas columbas ascendentes et descendentes videt. Cumque diligentius hac illacque oculos circumferret nullumque aditum, per quem lux illa transfunderetur, inveniret, deificum hoc esse cognoscens ac ad obedientiam Romanae sedis amplius accensus cunctis quae viderat aperuit. At venerabilis pater non suis hoc meritis attribuens ipsius potius fide caelitus hoc sibi monstratum affirmabat, ut videlicet ęcclesia, a qua ipse missus erat, sacramentorum virtutem veritatis luce perfusa cognosceret ac deinceps, quali ea reverentia et forma tractare deberet, addisceret. Requae fetus suos fetentes generarent eosque statim ad aquas Armeniorum lavandos transmitterent;
Abbreviated transcription (Latin):
eunt. eiq ex ꝑte illius eccĩe subiectio¬
nem omnimodam consalutando
offerentes. causas uie nobis cum
aliis multis p̃sentib apud uet̾em
aulam aꝑuĩt. q̃ tales erant. Int̾ ip¬
sos et gretos qued̾a deritu sacͥficii ha¬
bitudo ẽ ĩ quibusdam. ĩ aliis u̾o disc ͤ¬
pancia. Ponũt enĩ fermentatũ pa¬
nẽ sĩc illi. aquam cũ uĩo nõ admis¬
sent. sicut nos et illi. Pt̾ea natiui¬
tatem dñi ephe cõtinuantes. duas
illas festiuitates unã faciũt. Pro
hiis et aliis dũ int̾ se dissentirento
romanã eccĩam iudicem eligentes
cõsultũ ueniũt. formãq sacͥficii iuxͣ
cõsuetudĩe eius. sibi tradi deposcũt.
Quos romanꝰ amistes gratanter
suscipiens missaꝵ sollempniis ac sa¬
cͥficii secretis adhibuit. diligent̾q ea
q̃ fiebant ibidem eos adnimadu̾t̾e̾
monuit. Quod dum face̾nts incẽ¬
tiq sacro altari astarent. unus ex
eis pontificali dignitate p̃ditus.

Expanded text:
eunt, eique ex parte illius ęcclesiae subiectioeunt, eique ex parte illius ęcclesiae subiectionem omnimodam consalutando offerentes causas viae, nobis cum aliis multis presentibus, apud Veterem Aulam aperiunt, quae tales erant: Inter ipsos et Grecos quaedam de ritu sacrificii habitudo est in quibusdam, in aliis vero discrepantia. Ponunt enim fermentatum panem sicut illi, aquam autem vino non admiscent sicut nos et illi. Preterea nativitatem Domini epiphaniae continuantes duas illas festivitates unam faciunt. Pro his et aliis dura inter se dissentirent, Romanam ęcclesiam iudicem eligentes consultum veniunt formamque sacrificii iuxta consuetudinem eius sibi tradi deposcunt. Quos Romanus antistes gratanter suscipiens missarum sollempniis ac sacrificii secretis adhibuit diligenterque ea, quae fiebant ibidem, eos animadvertere monuit. Quod dum facerent intentique sacro altari astarent, unus ex eis pontificali dignitate preditus,
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitate. lugubre. et misera¬
bile expcc̃o xͥani populi accidit in
oriente piaculũ. Sangninis enim
halapensus sirie et mesopotamie
excepta antiochia et damasco p̾n¬
ces. ꝑsarũ u̾o et medorũ regis seu
soldani uassallus: edessam q̃ mĩc ro¬
hai d ͦ unicũ i̾osolimitane eccĩe ꝓ
magnitudĩe ac habundancia suire¬
fugiũ cũ infuita sarracenoꝵ mł¬
nitudie cͥcundedit. ac ĩ ip̃a ut dixi na¬
tiuitate dñi irrupit. cũctis ibidem
cum ep̃o urbis xͥanis ĩ ore gladii oc¬
cisis. uł miserabili captiuitate ĩ ser¬
uitutem redactis. ¶ Eccĩas xp̃i et p̃¬
cipue bt̃e marie semꝑ uirginns ba¬
fide polluit. nostris penitꝰ ext̾miã¬
ibi ad habitandũ locauit. ¶ Ea tem
politani quẽ ip̃i catholicon idest uni¬
u̾salem pp̃infinitũ ep̃orũ sub se ha¬
bentem numerũ uocant legati ab
ultimo pene oriente. sũmũ põtificẽ¬
engemũ bit̾bii laboriosum iter ꝑ
annũ et sex menses conplences ad¬

Expanded text:
solennitate lugubre et miserabile ex peccato Christiani populi accidit in Oriente piaculum. Sanguinus enim Halapensis, Syrie ac Mesopotamie, excepta Antiochia et Damasco, princeps, Persarum vero et Medorum regis seu soltani subditus, Edissam, que nunc Rohas dicitur, unicum Ierosolimitane ecclesie pro magnitudine ac habundantia sui refugium, cum infinita Sarracenorum multitudine circumdedit ac in ipsa, ut dixi, nativitate Domini irrupit, cunctis ibidem cum urbe christianis in ore gladiis occisis vel miserabili captivitate in servitutem redactis. Ecclesias Christi et precipue beate Marie semper virginis bafede polluit nostrisque penitus exterminaibi ad habitandum collocavit. Eodeque metropolitani, quem ipsi katholicon, id est universalem, propter infinitum episcoporum sub se habentem numerum vocant, legati ab ultimo pene oriente summum pontificem Biterbi laboriosum iter per annum et VI menses complentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
unus uerꝰ. Obscuram ꝑu̾samq ex¬
planationẽ. qmͣ uerius sauius ꝑ
contrariũ dixiss. pr̃ est uerꝰ idest
quippe ueritas unius d̾i. ĩmo una
u̾itas unꝰ deus. nõ pacit ᷑ ẜuiciũ acq
cultura creatoris creatureq cõiũgi.

Expanded text:
obscuram perversamque explanationem! Quam verius saniusque per contrarium ita dixisset: Pater est verus, id est quippe veritas unius Dei, imo una veritas unus Deus non patitur servitium atque culturam creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in quo stas t̾ra scã est. locus pe¬
tri est. locꝰ inqmͣ pn̾cipis apłorũ
ubi steterũt pedes eius. locus illiꝰ
quẽ cõstituit dñs dominũ familie
sue. et pncipem om̃is possessionis
auia dñi: sepultus es ineodem loco.
ut sit tibi contra te in cestimoniũ.
Gerito tali pastori. tali nutricio cõ¬
missa ẽ eccĩa: cũ eẽt ad huc tenera:
magisterio et exemplo educata/ om̃ia
t̾rena calcarz. quippe qui excusserat
manꝰ suas ab om̃i muni̾e. Qui dice¬
bat de puro corde et conscĩa bona. ar¬
gentũ et aurũ nõ est michi. hec hac
tenus. Quis mͥ det anceqmͣ moriar¬
ut uideã eccĩam. sicut in diebus anti¬
quis. Qñ apłi laxabant retia sua ĩ
capturã nõ in capturam auri uł ar
genti. s in capturam animarũ:

Expanded text:
inquam, in quo stas, terra sancta est; locus Petri est, locus Principis Apostolorum, ubi steterunt pedes ejus. Locus illius est, quem constituit Dominus dominum domus suae, et principem omnis possessionis a via Domini, sepultus est in eodem loco, ut sit tibi contra te in testimonium. Merito tali pastori, tali nutritio commissa est Ecclesia, cum adhuc tenera, magisterio et exemplo educata, omnia terrena calcaret: utpote qui excusserat manus suas ab omni munere, qui dicebat de corde suo et conscientia bona: Argentum et aurum non est mih. Quis mihi det, antequam moriar, videre Ecclesiam Dei, sicut in diebus antiquis; quando apostoli laxabant retia in capturam, non in capturam argenti vel auri, sed in capturam animarum?
Abbreviated transcription (Latin):
rex recessurꝰ. henricũ filiũ suũ aqͥs¬
gram in regem sublimat. ne ptꝰ
discessũ suũ regnũ abs pn̾cipe re¬
glicum ꝓfecturi ad debellandos
sarracenos. tandem emenso mari
ĩ galiciam apud scm̃ iacobũ appli-¬
cuerũt. et m̃de mouentes excitũ.
ꝑuenerũt ad urbem sarracenoꝵ
potẽtissimã que ex noĩe conditoris
ulixibona dͦͦ ubi uario belli euen¬
tu cum sarracenis dimiicantes ad¬
iuũate d̾o potiti sũt uictoria. et oc¬
cisis uł ext̾minatis sarracenis. ur¬

Expanded text:
us rex Heinricum filium suum Aquisgrani in regem sublimat , ne post decessum suum regnum absque principe reglicum profecti ad debellandos Saracenos, tandem emenso mari in Gallitiam apud Sanctum Jacobum applicuerunt. Et inde moventes exercitum, pervenerunt ad urbem Saracenorum potentissimam, quae ex nomine conditoris Ulixibona dicitur; ubi vario belli eventu cum Saracenis dimicantes, adjuvante Deo, potiti sunt victoria, et occisis vel exterminatis Saracenis, ur
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam eoꝵ in maiori basilica sĩ
scm̃ altar̾e cubile suũ exstrux̾it. et
illic ad iniuriam et cõcemptũ sũmi
d̾i cũ m̾et̾ce cubaret. pro hiis inqmͣ
omnib iusto dolore cõmoni. uno
animo pari consensu. ad debellan-¬
dos eos ꝓficisci delib̾ant. In tantũ
autem erant om̃s prompti et ala¬
cres ad hanc ꝓfcĩonem. ut etiam
conradꝰ rex tenchonie. et ludouitꝰ
rex francie. religiosoꝵ uiroꝵ mõius
animati et ipso prompto animo
ad hanc expedicionẽ sese accinget᷑.¬

Expanded text:
 eorum in majori basilica super sanctum altare cubile suum exstrueret, et illic ad injuriam et contemptum summi Dei cum meretrice cubaret: pro his, inquam, omnibus justo dolore commoti, uno animo, pari consensu, ad debellandos eos proficisci deliberant. In tantum autem erant omnes prompti et alacres ad hanc profectionem, ut et Cunradus rex Theutoniae, et Ludowicus rex Franciae, religiosorum virorum monitis animati, et ipsi prompto animo ad hanc expeditionem sese accinge
Abbreviated transcription (Latin):
tabam emĩ licteras uestras. et
p̃ueniri a nobis ĩ benedixionib
dulcedĩs. Epectabam uirum fi¬
delem qui ueniret a lat̾e̾ tuo. qui
forte de filiis reilteret᷑. qui lini¬
ret dolorem patris qui dicet io¬
seꝑ filius tuus uiuit. et ipse do¬
minatͦͦ ĩ tota t̾ra egypti. hinc
ẽ ꝙ lictere iste nõ sunt uolunta¬
tis s netessitatis et amitoꝵ ex¬
torte p̃cibus quibus negare np̃
possũ modicũ quitquid ẽ residuũ
uite mee. Iam enĩ de reliquo breues
erunt dies mei. et nõ solum michi
suꝑest sepulchrũ. Quia g ͦ semel
cepi loquar ad dnm̃ meũ. Iam e¬

Expanded text:
m litteras vestras, et praeveniri a vobis in benedictionibus dulcedinis. Exspectabam virum fidelem, qui veniret a latere tuo, qui forte de filiis meis reverteretur, qui leniret dolorem patris, qui diceret: Joseph filius tuus vivit; et ipse dominatur in tota terra Aegypti . Hinc est quod litterae istae non sunt voluntatis, sed necessitatis, et amicorum extortae precibus, quibus negare non possum modicum illud quidquid residuum est vitae meae. Jam enim de reliquo breves erunt dies mei, et solum mihi superest sepulcrum. Quia tamen semel coepi, loquar ad dominum meum. Jam e
Abbreviated transcription (Latin):
mo uec affcm̃. nec iuscera patris.
consid̾o gradũ. et casum uereor.
Consido̾ fastigiũ dignitatis. Et in¬
tueor facĩe abyssi iacentis deorsum
acrẽdo celsitudĩe honoris. et euiciõ
ꝑiculũ reformido. ꝓ eo ꝙ scͥptũ est.

Expanded text:
mo nec affectum, nec viscera patris. Considero gradum, et casum vereor: considero fastigium dignitatis, et intueor faciem abyssi jacentis deorsum. Attendo celsitudinem honoris, et e vicino periculum reformido, pro eo quod scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
gallia uiroꝵ potentũ indefessa¬
uisa est conflictatio. ¶apud nos
u̾o tam tecra uidet  ͣ confusio : ut
no solũ reliquo anni cͥculo. p̃da et
incendio cuncta ꝑmisceant. sed
et in ipso quadrage simali et pem¬
tenciali tempore contra diuinas
et humanas leges deseuire non

Expanded text:
Gallia virorum potentum indefessa conflictatio. Apud nos vero tam tetra iam videtur confusio, ut non solum reliquo anni circulo preda et incendio cuncta permisceant, sed et in ipso quadragesimali et penitentiali tempore contra divinas et humanas leges desevire non
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ eẽt ydyota. et ip̃os apices
lr̃arũ uix cognosc̾ete tamen pol¬
luco ore de diuinis lib̾s tractabat
et disputabat. hic nefario ausu
bant ordinabant. multa ꝙͦ alia
faciebat scelerata et diuine legi
contraria. ad postremũ dyaboli¬
co spũ conpletus ĩ tantam ꝓrup ͭ
ĩsanam ut dic̾et et credi cog̾et
execrabilia agunt in abscondito
ne horrorẽ incuciant.uł etiam
errorem gn̾ent ĩfirmis auditorib¬

Expanded text:
qui cum esset idiota, et ipsos apices litterarum vix agnosceret, tamen polluto ore de divinis libris tractabat et disputabat. Hic nefario ausu bant ordinabat. Multa quoque alia faciebat scelerata et divinae legi contraria. Ad postremum, diabolico spiritu completus, in tantam prorupit insaniam, ut diceret et credi cogeret execrabilia agant in abscondito ne horrorem incutiant vel etiam errorem generent infirmis auditorib
Abbreviated transcription (Latin):
cium uoce ex lingue ydiomate
multitudĩẽm tenchonicoꝵ in a¬
cie fore cognoscens. illorũ pocius
quam ungaroꝵ t̾rore ꝑculsus u¬
na cum polimioꝵ duce. amissis
ĩ fuga młtis tͥga uertit. at in ip̃o
pͦ ungaroꝵ. et polimioꝵ cõg̾ssu
añquam tenthonici suꝑuenirent
ex utraq ꝑte cesis płimis. quid̾a
ex illis qui ex ꝑte bele aderant. s
hostib suos ꝑfide tradiderant. iusto
iudicio. fraudis sue penas soluẽtes

Expanded text:
tium voce ex linguae idiomate tium voce ex linguae idiomate multitudinem Teutonicorum in acie fore cognoscens, illorum potius quam Ungarorum terrore perculsus, una cum Poluniorum duce, amissis in fuga multis, terga vertit. At in ipso primo Ungarorum et Poluniorum congressu, antequam Teutonici supervenirent, ex utraque parte cesis plurimis quidam ex illis, qui ex parte Belae aderant, sed hostibus suos perfide tradiderant, iusto iudicio fraudis suae penas solventes
Abbreviated transcription (Latin):
rege suo stephano colomãni filio
qui et ipse dum aduiu̾et cũ gre¬
corum imꝑacore diutinam dis-¬
sencionem habuerat multis
itidem incõmodis opp̃ssa est. Sb̃¬
stituto quippe in regno bela al¬
mi filio a coloniãno quond̾a ꝑit̾
cum patre almo luminb orba¬
to. boricius qui et ipse colonĩam
s ex alia quam stephanus matͤ.
ruthenor seu chios regis filia na¬
tus dicebat ͦ regnũ pat̾nũ re¬
quirit. proinde in greciam tnͣ¬
siens. cõsangͥneam sibi imꝑato¬
ris kalo iohãnnis copulauit. ac
ptꝰ polomã ĩgrediens. ducẽ t̾re
illiꝰ ad uoluntatem suam ĩclina¬
uit. Sicq cum ex̾titu. aduitorio
illius ex uocatione quorũd̾a im¬
garorum comitũ siluam q̃ poli¬
mios et ungaros se iuĩgit tnͣsiẽs
pãnoniã ing̾dit ͦ. ¶uerum be¬
la rex ascito sibi alb̾to leopaldi
marchionis filio. qui eius sororẽ
habebat. ac quibusd̾a de regno
nr̃o nobilib. boricio occurrit. Ille
u̾o audito strepitu ac adhortan¬

Expanded text:
rege suo Stephano, Cholomanni filio, qui et ipse, dum adviveret, cum Grecorum imperatore diutinam dissensionem habuerat, multis itidem incommodis oppressa est. Substituto quippe in regno Bela Almi filio, a Colomanno quondam pariter cum patre Almo luminibus orbato, Boricius, qui et ipse Colomanni, sed ex alia quam Stephanus matre, Rutenorum seu Chyos regis filia, natus dicebatur, regnum paternum requirit. Proinde in Greciam transiens consanguineam sibi imperatoris Kaloiohannis copulavit ac post Poluniam ingrediens ducem terrae illius ad voluntatem suam inclinavit, sicque cum exercitu adiutorio illius ex vocatione quorundam Ungarorum comitum silvam, quae Polunios et Ungaros seiungit, transiens Pannoniam ingreditur. Verum Bela rex ascito sibi Alberto Leopaldi marchionis filio, qui eius sororem habebat, ac quibusdam de regno nostro nobilibus Boricio occurrit. Ille vero audito strepitu ac adhortan
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Petrus leonis discessit ex
hac uita qui sedem apłicam reti¬
nere conabatͦ cũ iuolentia. eccĩe
d̾i et innocencio pape pax est red¬
dita et cessauerunt seditiones
gressim imꝑatoris locharii.ro¬
geriꝰ apuliam reciꝑe gestiens:
cõgͥsso cum raynaldo duce hĩco¬
in fugam uersus est. hoc inuita¬

Expanded text:
tus. Petrus Leonis decessit ex hac vita, qui sedem apostolicam retinere conabatur cum violentia. Aecclesiae Dei et Gregorio papae pax est reddita, et cessaverunt seditiones gressum imperatoris Lotharii Rogerius Apuliam recipere gestiens congressu cum Reginaldo duce habin fugam versus est. Petru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse. sciens ꝑ religiosoꝵ uirorum ãmo¬
nitionẽ. quantũ reue̾ncie debebat ͦ
ecc̃iastico ordimi. cui deus dicit. qui
tangic nos tangit pupilła oculi in¬
mei. si quos elatos fastu seculari po
ge/ regia cẽsura cogebat eos ab in¬
solencia cesist̾e. et illis quos offende¬
rant decentꝰ satisfac̾e. ¶ Godefridꝰ¬

Expanded text:
se, sciens religiosorum virorum ammonitione, quantum reverentiae debeatur aecclesiastico ordini, cui Deus dicit: Qui tangit vos, tangit pupillam oculi mei; si quos elatos fastu secularis pogere, regia censura cogebat eos ab insolentia desistere, et illis quos offenderant decenter satisfacere. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
tio int̾ henricũ epm̃ leodieñ. et hẽ¬
ricũ comitem namũsensem qui et¬
ut dominaretͦ intendebat. ep̃t ut
sui ab eius dñatione et gͣui opp̃ssiõe
lib̾arent ͦ satagebat. Milites comi¬
tis in quand̾a uillam que uocat ͦ
hoylon cõuenerant. quoꝵ unus qͥ
pocior iudebat ͦ manus in epm̃ ut eũ

Expanded text:
Leodiensem, et Heinricum comitem Namucensem. ut dominaretur, intendebat; episcopus, ut sui ab ejus dominatione et gravi oppressione liberarentur, satagebat. Milites comitis in quandam villam, que vocatur Hoylon, convenerant, quorum unus, qui potior videbatur, manus in episcopum, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
tatum te capillis. et br̃o lacte eiꝰ
Ibi multi infirmi sanati suns. qͦꝵ
numerũ nemo nouit insi solus
deua acrebati in templo uͥgim
matri dicato. tot et tanti curati
sunt. ut oĩs hõ ad enarrandũ elin¬
gius fiat. H ec p̃cipue loca conscͥp¬
simꝰ . S si ꝑ alia loca ĩ memoriã
eius dicatauellemꝰ euagari. ubi
medicibili potentia cũctos u̾bi cõ¬
fugientes mirabilis d̾i sanauit po¬
tencia. nec sensus. nec racio adhec
sufficere poss. ¶ Anselmus. Nemis¬
hoc anno in pascha ludonicus rex frã¬
corum. eleuauit in regem filiũ suũ
post se in p̃sencia oim̃ ep̃orũ et opti¬
matum regni sui ¶ pestilencia max¬
ima boum. uactaꝵ. et porcoꝵ. apro¬
rum. ceruoꝵ. capreoloꝵ. i6. kał.
nouemb̾. fcã sunt fulgura et toni¬
trua. pͥmo conticinio noctis. p̾ma

Expanded text:
tatum de capillis et de beato lacte ejus. tatum de capillis et de beato lacte ejus. Ibi multi infirmi sanati sunt, quorum numerum nemo novit nisi solus Deus. Atrebati in templo Virginis matris dicato tot et tanti curati sunt, ut omnis homo ad enarrandum elinguis fiat. Hec precipua loca conscripsimus; sed si per alia loca in memoriam ejus dicata vellemus evagari, ubi inedicibili potentia cunctos inibi confugientes mirabilis Domini sanavit potentia, nec sensus, nec ratio ad hec sufficere posset. Balduinus hoc anno in pascha Ludowicus rex Francorum elevavit in regem filium suum post se, in presentia omnium episcoporum et abbatum regni sui. Pestilentia maxima boum, vacarum et porcorum, aprorum, cervorum, capreorum. 16. Kal. Novembris facta sunt fulgura et tonitrua, primo conticinio noctis, prima
Abbreviated transcription (Latin):
no igne exurũt ͦ: ad illud nobile
templum uirginis matris cõfugi¬
unt.¶Et dum eẽt idem templum
languentibus plenũ. audite quã
gloriose in momento currant ͦ. loa
itaq nocte dum om̃s flerent. et
mugicũ cordis ex nimia angustia
cũ stridore denciũ emitterent. con¬
spiciũt lumen splendidum. et cũ
ipso macrem misericordie suꝑ alta¬
re descendere. accedit mr et uirgo
ad unũ de egrotis. sciscitat& an ue¬
lic sanari. incelligit cupitum eius
tesideriũ sanandi. Tangit eũ. sa¬
nat ͦ Imꝑat ut hoc idem omnib
a se uisa pacefaciant. Tangunt ͨ ͦ
sanant ͦ tota ciuitas letat ͦ fora¬
men ꝑ ꝙ ing̾ssum lumen delũie
qiͣ pro signo remanet. et ab oĩb
uenerat  Carnotũ ubi camisia
hẽt ͦ eiusdem uirginis ĩnum̾a
multitudo sanata est. Quid etĩa
de camerato dixerim. Cameratꝰ
antiquissima et nobilissima ciui¬
tãs est̾. ubi templum hẽtur in ho¬
nore ipsius uirgmis matris. de¬

Expanded text:
no igne exuruntur, ad illud nobile no igne exuruntur, ad illud nobile templum Virginis matris confugiunt; et, dum esset idem templum languentibus plenum, audite quam gloriose in momento curantur. Locus igitur nocte, dum omnes fierent et mugitum cordis ex nimia angustia cum stridore dentium emitterent, conspiciunt lumen splendidum, et cum ipso matrem misericordiae super altare descendere. Accedit mater et Virgo ad unum de egrotis; sciscitatur an velit sanari; intelligit cupitum ejus desiderium sanandi. Tangit eum; sanatur. Imperat, ut hoc itidem omnibus a se visa patefaciat. Tanguntur, sanantur; tota civitas letatur; foramen per quod ingressum lumen de lumine, quasi pro signo remanet, et ab omnibus veneratur. Carnotum, ubi camisia habetur ejusdem Virginis, innumera multitudo sanata est. Quid etiam de Cameraco dixerim? Cameracus antiquissima et nobilissima civitas est, ubi templum habetur in honore ipsius Virginis matris, do
Abbreviated transcription (Latin):
matre misericordie. ut reddat ei
filiũ. Ilico exaudita ẽ a matre mi¬
sericordie. Surgit puer. uuuit in¬
fans qui defunctus fu̾at. In cesti¬
monio camisia pui suspendit᷑ co¬
ram altatio. fama uolat ꝑ aures
om̃i. cor et lingua contremt om̃n
ꝑgallias ¶In uiromando uilla est
finitanas dc̃a. ubi in templo uir¬
ginis mairis crebro crebro fiebãt
miracula. Dumscirent quidam
m̾catores et ꝑegͥni scĩtatem loci. fi¬
de et deuocione firmi. et illo cende¬
rent. obuiauit illis macrona. qrͣ
mr̃ honorificata. sic eos alloquẽs.
Nonifico uobis quia uirgo et mr̃
dnĩ maria. locum ampliori dilecti¬
one fecit dignũ suessionis. Moneo
uos. ut illuc ueniatis. Illi dum nõ
magno oꝑe curant uerba q̃ audie¬
rant. ecce iterum matrona ꝙ pͥmo
acconici miraculo: suessionis ten¬
dunt. et uemences basilice ualuas
obseratas ꝓspiciunt. orant. exaudi¬
mit ͦ. Ostia basilice uirginiis matͥs
eis aꝑꝑiunt. Ergo quiq rei dum di¬

Expanded text:
matre misericordiae, ut reddat ei matre misericordiae, ut reddat ei filium. Ilico exaudita est a matre misericordiae; surgit puer, vivit infans qui defunctus fuerat. In testimonio camisia pueri suspenditur coram altari. Fama volat per aures omnium; cor et lingua contremit omnium per Gallias. In Viromando villa est Funtanas dicta, ubi in templo Virginis matris crebro fiebant miracula. Dum scirent quidam mercatores et peregrini sanctitatem loci, fide et devotione firmi, et illo tenderent, obviavit illis matrona, quasi mater honorificata, sic eos alloquens: Notifico vobis, quia virgo et mater Domini Maria locum ampliori dilectione sibi fecit dignum Suessionis. Moneo vos, ut illuc veniatis. Illi dum non magnopere curant verba quae audierant, ecce iterum matrona, quod pattoniti miraculo, Suessionis tendunt; et venientes basilicae valvas obseratas prospiciunt; orant, exaudiuntur; ostia basilicae Virginis matris eis aperiuntur. Ergo quique rei, dum divi
Abbreviated transcription (Latin):
horis quiescet. uisum ẽ ei ꝓ se¬
nior quidam mueis indutis uesti¬
bus. aures et labia eius marni su
a ꝑtractaret dicens. Dic inquit.
Deus et scã maria miseremini mei.
Dixit hoc. Sanatus ait gracias
deo. et omnis plebs magnificat
deum. ¶ Mulier de remis ciuita¬
ce ueniens cũ filio ad domũ sc̃ẽ uͥ¬
ginis dũ querit anime salutem.
amittit filiũ. s gracia d̾i cõsolat᷑.
filius enĩ dũm area lud̾et. repen¬
te iñ puteum uetustate destruc¬
tum decidit et morriuis est. ¶ ad¬
uesꝑascente die querit matꝰ fi¬
lium. s dũ nõ inuenit eum. t̾sta¬
t ͦ  et clamat. ¶accurrũt uicin.
turbat ͦ ͦ ciuitas. Doicit quidam.
quia uidiss eumi suꝑ os putei. cũ
pu̾is iocari. Intro inspicunt..
uident eum mortuũ iacentem.
Extractus matri reddit ͦ Illa nł
cinictata. ad eccĩam uadit. tota ci¬
uitas eam ꝓsequit ͦ ¶ ad eccĩam
ueniens: coram altare uirginis
matris eum exponiq. Querit a

Expanded text:
horis quiesceret, visum est, quod sehoris quiesceret, visum est, quod senior quidam, niveis indutus vestibus, aures et labia ejus manu sua pertractaret, dicens: Dic, inquit, « Deus et sancta Maria, miseremini mei. » Dixit hoc; sanatus agit gratias Deo, et omnis plebs magnificavit Deum. Mulier de Remis civitate veniens cum filio ad domum sanctae Virginis, dum querit animae salutem, amittit filium; sed gratia Dei consolatur. Filius enim dum in arca luderet, repente in puteum vetustate destructum decidit, et mortuus est. Advesperascente die querit mater filium; sed dum non invenit eum, tristatur et clamat. Accurrunt vicini, turbatur civitas. Dicit quidam, quia vidisset eum super os putei cum pueris jocari. Intro inspiciunt; vident eum mortuum jacentem. Extractus matri redditur. Illa nihil cunctata ad aecclesiam vadit; tota civitas eam prosequitur. Ad aecclesiam veniens, coram altari Virginis matris eum exponit; quaerit a
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mortnus resuscitatus.  ui¬
dimꝰ horrendum quidd̃a. Agnis
diuinus. nasum. labia. mentũ
cuiusdam pauꝑcule mulieris
exiisserat. fetor. horroꝵ. seuciẽtes.
et udentes repleuerat. Expulsa
de domo uirginis matris. rediit
ad ꝓpͥam domũ. poro expulsione
pro infirmitate sua dolet. ge¬
mit et orat dicens. heu michi.
Mater misericordie. om̃s excipit.
nullum expellit p̃cer me solam.
Tpeus qui fcũs es filius femine
p̃p misericordiam: sana me ꝑ
batum. recepit sanitatem. Res¬
tituta est ei caro sua. nasus. la¬
bia. mentũ. Om̃ia apͥa sua ex ĩ¬
regro recepit. uideres nobile
miraculũ. Caro illa similis fc̃a
est carni relique. et ꝙ mirabi¬
lius est in cõũnctione carnis
ueteris et noue. quasi signũ
tenuissimi fili ꝓ testimonio ap¬
ꝑuit ¶adolescens quidam qũe
abbatissa eiusdem eccĩs ubi ista
gerebant ͦ ab infancia dͥ amo¬
re dĩ nitrierat. surdus. et mu¬
tus. dum in eccĩa meridianis

Expanded text:
sunt, mortuus resuscitatus. Visunt, mortuus resuscitatus. Vidimus horrendum quiddam. Ignis divinus nasum, labia, mentum cujusdam pauperculae mulieris exusserat; fetor, horror sentientes et videntes repleverat. Expulsa de domo Virginis matris rediit ad propriam domum; pro expulsione, pro infirmitate sua dolet, gemit et orat dicens: Heu michi! mater misericordiae omnes excipit, nullam expellit, preter me solam. Deus, qui factus es filius feminae propter misericordiam, sana me per batum, recepit sanitatem; restituta est ei caro sua, nasus, labia, mentum; omnia propria sua ex integro recepit. Videres nobile miraculum: caro illa similis facta est carni reliquae, et, quod mirabilius est, in conjunctione carnis veteris et novae quasi signum tenuissimi fili pro testimonio apparuit. Adolescens quidam, quem abbatissa ejusdem aecclesiae, ubi ista gerebantur, ab infantia pro amore Dei nutrierat, surdus et mutus, dum in aecclesia meridianis
Abbreviated transcription (Latin):
ne iurginis matris q̃ peꝑit doͫ ͫ
nr̃m qͥ ignis consumens est nõ
pot̾is extingui. Discedit scũs mar¬
tinus. Iterum rediens. iussit illũ
redire ad matrẽ misiᷤcordie. Et
ille. ¶ aut ꝑ ce sanabor. aut hic
moriar. Et scũs martinus. Sa-
mus. post te sex in hac domo sa-¬
nabunt ͦ. Ceterum quicũq ad¬
uenerint frustra laborabunt.
Scũs martinꝰ discedit. Ille sana-¬
tus. p̃dicat sanitatem suam.
multi confluũt. ex magna copia
nõ cur ant ᷤ nisi sex. sicut p̃dixerat
scũs martinus. ꝑisius cõfugiũt
ad eccĩam uirginis matris. cen-¬
tum et tres uno die sanant: Duo
seu iubente. seu ꝑmictente d̾o nõ
curant ͦ s extingut : ¶ apud
laniacum in die asscentoũ dnĩce
tres ante aram ꝑpetue uirginis
extingunt ͦ. Transeamꝰ ad sues¬
sionũ ciuitatem. Ibi specialius
p̃ omnib locis: ꝑ miracula in¬
notescit gentib d̾i genitrix. Abi
muti. ceci. claudi. ꝑ alitici curati

Expanded text:
ne Virginis matris, quae peperit Deum ne Virginis matris, quae peperit Deum nostrum, qui ignis consumens est, non poteris extingui. Discedit sanctus Martinus. Iterum rediens, jussit illum redire ad matrem misericordiae. Et ille: Aut per te sanabor, aut hic moriar. Et sanctus Martinus: Sanau primus, post te sex in hac domo sanabuntur. Ceterum quicunque advenerint, frustra laborabunt. Sanctus Martinus discedit. Ille sanatus predicat sanitatem suam. Multi confluunt; ex magna copia non curantur nisi sex, sicut predixerat sanctus Martinus. Parisius confugiunt ad aecclesiam Virginis matris. Centum et tres uno die sanantur; duo, seu jubente seu permittente Deo, non curantur, sed extinguntur. Apud Laniacum in die ascensionis dominicae tres ante aram perpetuae Virginis extinguntur. Transeamus ad Suessionum civitatem. Ibi specialius pre omnibus locis per miracula innotescit gentibus Dei genitrix. Ibi muti, ceci, claudi, paralitici curati
Abbreviated transcription (Latin):
mamillis. et ꝙ grauius est ĩgenis
exurũt ͦ et celeritꝰ extingimi ͦo
Papid pisius ecclesiola est mho¬
nore sc̃ĩ martini. iñquidam hac
ifirmitate detentus apportari fe¬
cit. ubi dum ꝑ noctans urgentib
angustiis uociferaret ᷑. pͥmo noc¬
tis conticimo adest scũs martimꝰ
qua de causa tomũ suam intrass
sciscitans. Ille infirmitatis sue
angustias demonstrans.qrat si¬
bi misereri. Qui scũs martinus.
Scito inquit in curia suꝑmi iudicis
tribilem et horribilem datam sen¬
tenciam. hanc conbustionis pla-¬
gam ꝑ galliam des uire et ma¬
trem misericordie p̃cibus opti¬
musse om̃s hac clade labqrãtes
et se inuocantes misertum iri: Io
parisius in templo ip̃ius scẽ uir¬
ginis matris deportars et ibi ha¬
bes sanari. Ciu ille. Ommũ ore
beatus et miraculoꝵ patrator di¬
ceris. hac de causa domũ cuam
sanitatem ꝑ te recuꝑaturꝰ ĩtraui¬
.Et scũs martinus. siñe ꝑmissio¬

Expanded text:
mamillis, et, quod gravius est, in genis mamillis, et, quod gravius est, in genis exuruntur, et celeriter extinguntur. Apud Parisius aecclesiola est in honore sancti Martini, in qua quidam hac infirmitate detentus se apportari fecit. Ubi dum pernoctans urgentibus angustiis vociferaretur, primo noctis conticinio adest sanctus Martinus, qua de causa domum suam intrasset sciscitans. Ille infirmitatis suae angustias demonstrans, orat sibi misereri. Cui sanctus Martinus: Scito, inquit, in curia superni Judicis terribilem et horribilem datam sententiam, hanc combustionis plagam per Galliam desevire; et matrem misericordiae precibus optinuisse, omnes hac clade laborantes et se invocantes misertum iri. Ideo Parisius in templo ipsius sanctae Virginis matris deportari et ibi habes sanari. Cui ille: Omnium ore beatus et miraculorum patrator diceris; hac de causa domum tuam sanitatem per te recuperaturus intravi. Et sanctus Martinus: Sine permissio
Abbreviated transcription (Latin):
os et uinaria inflauit et sata ꝓx¬
ima diluerent et extauarent. do¬
mos ꝙͦ uicinas subu̾terent. et
queq in eis inuenta ꝑderent.
¶Feria dia pasche bouem cuius¬
d̾a rustici arantẽ cereus sudor
telibuit ĩ ꝑrochia gẽmelacensi
¶Preliũ apud duraciũ inter
alexandrũ leodiensem epm̃ hꝰ¬
nõis pͥmũ. et godefridũ louam¬
ensem comitem in quo tantã
strages fuit. ut peditum utͦrũ¬
oppirent. excepus hiis qui fugi¬
entes in segitib uł in siluis wl¬
necati ꝑierunt. et hiis qͥ in aqͥs
p̃fõcãtisunt. et hiis qui ad sua
regressi inc̾tis horis et diebus
mornũ sinit. ħorum sũma nõ
potiuit cõlligi. ¶ actum .q. idus
hoc anno plaga ignis diuini.
carnotum ꝑisius. suessionẽ. ca¬
meratũ. acrebacum et alia młta
loca mirabilitꝰ ꝑuadit. s mira¬
uilius ꝑ scam̃ d̾ĩ genitricem mari¬
am extingiut ͦ. Iuuenes etenim se¬
nes cũ iumorib uirgmnes enam
tenere.ĩ pedibus. in manibus. in

Expanded text:
os et vivaria inflavit, ut sata proxos et vivaria inflavit, ut sata proxima diluerent et excavarent, domos quoque vicinas subverterent, et quaequae in eis inventa perderent. Feria 3. paschae bovem cujusdam rustici arantem cereus sudor delibuit, in parochia Gemmelacensi. Prelium apud Duratium inter Alexandrum Leodicensem episcopum et Godefridum Lovaniensem comitem, in quo tanta strages fuit, ut peditum utropperierint, exceptis his qui fugientes in segetibus vel in silvis vulnerati perierunt, et his qui in aquis prefocati sunt, et his qui ad sua regressi incertis horis et diebus mortui sunt. Horum summa non potuit colligi. Actum 7. Id. Hoc anno plaga ignis divini Carnotum, Parisius, Suessionem, Cameracum, Atrebatum, et alia multa loca mirabiliter pervadit, sed mirabilius per sanctam Dei genitricem Mariam extinguitur. Juvenes etenim, senes cum junioribus, virgines etiam tenerae, in pedibus, in manibus, in