comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am liberaturi in necem tyranni conspirant. Erant hi di¬
scipuli platonis phĩ: qui uirtutem ad quam quotidie
ꝑfectis p̃ceptis magrĩ erudiebantur. patriae exhibere cu¬
pientes quinquaginta cognatos ueluti clientes in insi¬
diis locant. ip̃i more iurgantium ad tyrannum ueluti
ad regem in arcem contendunt. quib iure familiarita¬
tis admissis. dum alterum pͥorem dicentem intentus au¬
dit: ab altero occupatur. S ip̃isociis tardius auxilium
ferentibus a satellitibus obriuint᷑: quare factum ẽ. ut
tyrannus quidem occideretur: s patria non liberaret᷑.
Nam frater Clearchi Satyrus eadem uia tyrannidem in¬
uadit: multisq annis per gradus successionis Heraelen¬
ses regnum tyrannoꝵ fuere:

Expanded text:
iam liberaturi in necem tyranni conspirant. Erant hi diiam liberaturi in necem tyranni conspirant. Erant hi discipuli Platonis philosophi, qui virtutem, ad quam cotidie perfectius praeceptis magistri erudiebantur, patriae exhibere cupientes L cognatos veluti clientes in insidiis locant. Ipsi more iurgantium ad tyrannum veluti ad regem in arcem contendunt;qui iure familiaritatis admissi, dum alterum priorem dicentem intentus audit tyrannus, ab altero occupatur. Sed et ipsi sociis tardius auxilium ferentibus a satellitibus obruuntur. Qua re factum est, ut tyrannus quidem occideretur, sed patria non liberaretur. Nam frater Clearchi Satyrus eadem via tyrannidem invadit, multisque annis per gradus successionis Heracleenses regnum tyrannorum fuere.
Abbreviated transcription (Latin):
uiores repentins funerib fuere. Itaq multae se ante nu¬
ptias. multae in ip̃is miptiis occisis prius nouis maritis
interficiunt: et se tam funestis calamitatib uirtute inge¬
nui pudoris eripiunt. Praelium deinde cõmittitur: quo
uictor tyrannus. captiuos senatores in triumphi modũ
per ora ciuium trahit. Reuersus in urbem alios uincit.
torquet alios. alios occidit. Nullus locus urbis a crude¬
litate tyranni uacat. Accedit saeuitiae insolentia crude¬
litati arrogantia. Int̾dum enim ex successu continuae feli¬
citatis. obliuiscitur se hominem Int̾dum iouis filium se¬
dicit. Eunti per publicum aurea aquila. uelut argum̃¬
tum generis praeferebatur ueste purpurea. et coturnis re¬
gum tragicorum et aurca corona utebatur. Flium quoq
suum Ceraunon uocat: ut deos non mendacio tantum:
uerumetiam nominib illudat. Nec illum facere duo
nobilissimi iuuenes chion et Leonides indignantes. patͥ¬

Expanded text:
viores repentinis funeribus fuere. Itaque multae se ante nuviores repentinis funeribus fuere. Itaque multae se ante nuptias, multae in ipsis nuptiis occisis prius novis maritis interficiunt et se tam funestis calamitatibus virtute ingenui pudoris eripiunt. Proelium deinde committitur, quo victor tyrannus captivos senatores in triumphi modum per ora civium trahit. Reversus in urbem alios vincit torquetque alios, alios occidit; nullus locus urbis a crudelitate tyranni vacat. Accedit saevitiae insolentia, crudelitati adrogantia. Interdum ex successu continuae felicitatis obliviscitur se hominem, interdum Iovis filium dicit. Eunti per publicum aurea aquila velut argumentum generis praeferebatur,veste purpurea et cothurnis regum tragicorum et aurea corona utebatur,filium quoque suum Ceraunon vocat, ut deos non mendacio tantum, verum etiam nominibus inludat. Haec illum facere duo nobilissimi iuvenes, Chion et Leonides, indignantes patr
Abbreviated transcription (Latin):
se tyrannicae dominationis: cum coniugib et liberis tra¬
dit. igitur Clearcus lx. senatores comprȩhensos nam
caeteri in fugam dilapsi erant in uincula compingit. Lae¬
tari plebs ꝙ a Duce potissimum senatoꝵ senatus dele¬
retur. uersaq uice. auxilium eorum in exitium conũ¬
sum eẽt: quib dum mortem passim omnib minat᷑. cari¬
ora eoꝵ p̃cia facit. Siquidem Clearchus magna pecunia
quasi minis ppłi occulte eos subtracturus accepta. spoliatos
fortunis: uita quoq spoliauit. Cognito deinde ꝙ bellũ
sibi abiis: qui ꝓfugerant. miẜicordia in auxilium sollici¬
tatis ciuitatibus. pararetur: seruos eorum manumittit: et¬
ne quid mali afstictis honestissimis domib deeẽt: uxores
corum: filiasq nubere ẜuis suis proposita recusantibus
morte compellit: ut eos sibi fidiores. et dominis infe¬
stiores redderet. S matronis. tam lugubres nuptiae. gra¬

Expanded text:
se tyrannicae dominationis cum coniugibus et liberis trase tyrannicae dominationis cum coniugibus et liberis tradit. Igitur Clearchus LX senatores conprehensos nam ceteri in fugam dilapsi erant in vincula conpingit. Laetari plebs, quod a duce potissimum senatorum senatus deleretur, versaque vice auxilium eorum in exitium conversum esse. Quibus dum mortem passim omnibus minatur,cariora eorum pretia fecit, siquidem Clearchus magna pecunia, quasi minis populi occulte eos subtracturus, accepta spoliatos fortunis vita quoque spoliavit. Cognito deinde quod bellum sibi ab iis, qui profugerant, misericordia in auxilium sollicitatis civitatibus pararetur, servos eorum manumittit et,ne quid mali adflictis honestissimis domibus deesset, uxores eorum filiasque nubere servis suis proposita recusantibus morte conpellit, ut eos sibi fidiores et dominis infestiores redderet. Sed matronis tam lugubres nuptiae gra
Abbreviated transcription (Latin):
captumq accepta ingenti pecunia. dimisit. Atq ut illi
subitum se ex socio fecit hostem: sic ex defensore sẽa¬
torie cause repente patromis plebis euasit. et aduersus
auctores potentiȩ suaea quib reuocatus in patriam ꝑ
quos in arce collocatus fuerat non solum plebem accen¬
dit. uerumetiam nefandissima quaeq tyranicae crude¬
litatis exercuit. Igitur ppło ad contionem uocato. ne¬
q affuturum se amplius crassanti in ppłm senatui ait
int̾cessurum etiam si in pͥstina saeuicia ꝑseueraret. ꝙ¬
si pares se crudelitati senatoruim arbitrentur. abitu¬
rum cum militib sius. neqͥ ciuilib discordiis int̾futuru¬
Sin uero diffidant uirib propͥis. uindictae se ciuium nõ
defuturum. Promde consulant sibi ip̃i. iubeant abire
se: an sibi malint. uel causae pplari socium remanere.
Nis uerbis sollicitata plebs sũmum ad eum imꝑium
defert. Et dum senatus potentiae irascitur: in seruitutẽ

Expanded text:
captum accepta ingenti pecunia dimisit. Atque ut in illo captum accepta ingenti pecunia dimisit. Atque ut in illo subitum se ex socio fecit hostem, sic ex defensore senatoriae causae repente patronus plebis evasitet adversus auctores potentiae suae, a quibus revocatus in patriam, per quos in arce conlocatus fuerat, non solum plebem accendit, verum etiam nefandissima quaeque tyrannicae crudelitatis exercuit. Igitur populo ad contionem vocato neque adfuturum se amplius grassanti in populum senatui ait; intercessurum etiam, si in pristina saevitia perseveret;quodsi pares se crudelitati senatorum arbitrentur, abiturum cum militibus suis neque civilibus discordiis interfuturum;sin vero diffidant viribus propriis, vindictae se civium non defuturum. Proinde consulant sibi ipsi: iubeant abire se, an sibi malint, vel causae populari socium remanere. His verbis sollicitata plebs summum ad eum imperium defert et, dum senatus potentiae irascitur, in servitutem
Abbreviated transcription (Latin):
sionem agrorum diuitum impotenter sagitaret᷑ diũ re
in senatu tractata cum exitus rei non inueniretur ad postre¬
mum aduersus plebem niiio ocio lasciuientem auxilia
atimotheo atheniensium duce. mox ab Epaminunda
thebanorum petiuere. Utrisq negantib ad Cearcum.
quem ip̃i in exilium egerant: decurrunt. Tanta calami¬
tatum necessitas fuit: ut cui patriam interdixerant: eum
ad tutelam patriae uocarent. S cdearcus exilio facinoro¬
sior et dissensionem ppłi occasionem inuadendae tyranni¬
dis existimans. p̾mo tacite cum Mithrydate ciuium suo¬
rum hoste colloquitur. et inita societate paciscitur ut re¬
uocatus in patriam. prodita ei urbe p̃fectus eius constitue¬
retur. Postea autem insidias quas ciubus parauerat in ip̃:
Mithrydatem uerterat. Nanq cum uelut arbiter cuuił
discordiae de exilio reuersus ẽẽt. statuto tempore quo
urbem mithrydati traderet ip̃m cum amicis suis cepit.

Expanded text:
sionem agrorum divitum inpotenter flagitarent, diu re sionem agrorum divitum inpotenter flagitarent, diu re in senatu tractata cum exitus rei non inveniretur,postremum adversus plebem nimio otio lascivientem auxilia a Timotheo, Atheniensium duce, mox ab Epaminonda Thebanorum petivere. Vtrisque negantibus ad Clearchum, quem ipsi in exilium egerant, decurrunt. Tanta calamitatium necessitas fuit, ut cui patriam interdixerant, eum ad tutelam patriae vocarent. Sed Clearchus, exilio facinorosior redditus et dissensionem populi occasionem invadendae tyrannidis existimans,primo tacitus cum Mithridate, civium suorum hoste, conloquitur et inita societate paciscitur, ut revocatus in patriam prodita ei urbe praefectus eius constitueretur. Postea autem insidias, quas civibus paraverat, in ipsum Mithridatem verterat. Namque cum velut arbiter civilis discordiae exilio reversus esset, statuto tempore, quo urbem Mithridati traderet, ipsum cum amicis suis cepit,
Abbreviated transcription (Latin):
enses. uictisq persis Grecie et Asiae tributum in tu¬
telam dassis descripsissent omnib cupide ad p̃sidiũ
salutis suae conferentib soli Heradienses ob amiciciã
regum psicorum collationem abnuerant. Missus ita¬
q ab athemensib Melacus cum exercitu ad extorq̃n¬
dum quod negabant. dum relictis in littore nauibus
agros Heracliensium ppłatur classem cum maiore pã¬
te exercitus naufragio repentina tempestatis amisit. Ita¬
q cum neq mari posset. amissis nauib neq terra.
auderet. cum parua manu inter ferocissimas gentes
reuerti. Heraclienses honestiorem beneficii q ultio¬
nis occasionem rati instructos cõmeatib auxiliisq
dimutunt. bene agrorum suorum populationem im¬
pensam existimantes si quos hostes hũerant amicos red¬
didissent. Passi sunt inter plurima mala etiam tyrã¬
nidem. Si quidem cũm plebs et nouas tabulas: et diui¬

Expanded text:
enses victisque Persis Graeciae et Asiae tributum in tuenses victisque Persis Graeciae et Asiae tributum in tutelam classis descripsissent, omnibus cupide ad praesidium salutis suae conferentibus soli Heracleenses ob amicitiam regum Persicorum conlationem abnuerant. Missus itaque ab Atheniensibus Lamachus cum exercitu ad extorquendum quod negabatur, dum relictis in litore navibus agros Heracleensium populatur, classem cum maiore parte exercitus naufragio repentinae tempestatis amisit. Itaque cum neque mari posset amissis navibus, neque terra auderet cum parva manu inter tot ferocissimas gentes reverti, Heracleenses honestiorem beneficii quam ultionis occasionem rati instructos commeatibus auxiliisque dimittunt,bene agrorum suorum populationem inpensam existimantes, si quos hostes habuerant amicos reddidissent. Passi sunt inter plurima mala etiam tyrannidem;siquidem cum plebs et tabulas novas et divi
Abbreviated transcription (Latin):
pulso pyrrho macedoniam occupauerat. Inde Fracie
ac deinceps Heracli& bellum intulerat. Cuius urbis et
initia et exitus admirabiles fuere. Quippe Breotis pe¬
stilentia laborantib oraculu Delphis responderat Co¬
loniam in ponti regione. sacram herculi conderent. Cũ
pp metum longa ac piculose nauigationis mortem in
patria omnib p̃optantib res omissa ẽẽt bellum iis pho¬
censes intulerunt: quorum cum aduersa p̃lia paterent᷑
iterato ad oraculum decurrunt. Responsum idem
belli quod pestilentie remedium fore. Igitur conse¬
pta colonorum manu in Methapontum delati. urbem
heracleam condiderunt. Et quoniam fatonm auspi¬
ciis in eas sedes delati erant. breui p̾t tempore magnas
opes parauere. Multa deinde aduersus huius urbis
fintimos bella multa etiam domestica dissensioĩs
mala fuere. Inter caetera magnifica: uel p̃cipue illud
memorabile fuit. Cum rerum potirentur Atheni¬

Expanded text:
pulso Pyrro Macedoniam occupaverat. Inde Thraciae pulso Pyrro Macedoniam occupaverat. Inde Thraciae ac deinceps Heracleae bellum intulerat, cuius urbis et initia et exitus admirabiles fuere. Quippe Boeotiis pestilentia laborantibus oraculum Delphis responderat, coloniam in Ponti regione sacram Herculi conderent. Cum propter metum longae ac periculosae navigationis mortem in patria omnibus praeoptantibus res omissa esset, bellum his Phocenses intulerunt,quorum cum adversa proelia paterentur, iterato ad oraculum decurrunt; responsum idem belli quod pestilentiae remedium fore. Igitur conscripta colonorum manu in Pontum delati urbem Heracleam condiderunt, et quoniam fatorum auspiciis in eas sedes delati erant, brevi tempore magnas opes paravere. Multa deinde huius urbis adversus finitimos bella, multa etiam domesticae dissensionis mala fuere. Inter cetera magnifica vel praecipue illud memorabile fuit. Cum rerum potirentur Atheni
Abbreviated transcription (Latin):
Euridicem querelarum sociam in custodiam tradit.¬
Atq ita uniu̾sa Cassandri domus Alexandro magͦ
seu necis ip̃ius. seu stirpis extinctae. poenas partim
caede partim supplicio luit.Demetrius quoq a tot
exercitibus circumuentus. cum poss honeste mori
turpiter se dare Seleuco maluit. F inito bello pto¬
lemeus cum magna renm gestarum gliã moritur.
Is contra ius gentium minimo natu ex filiis ante in¬
firmitatem regnum tradiderat: eiusq rei ppło rõnẽ
reddiderat: cuius non minor fauor in accipiendo ꝗͣ
patris in tradendo regnum fuerat. Int̾ caetera. patris
et filii mutuae pietatis exempla. etiam ea res amorem
ppłi iuueni conciliauerat:q pater regno publice ei
tradito pͥuatus officium regis int̾ satellites fecerat.
Omniq regno pulchrius regis eẽ patrem dixerat.
Sed inter lisimachum et pyrrhum regem. socios
discordiae malum bellum mouerat. Uictor lysimachus

Expanded text:
Eurydicen, querelarum sociam, in custodiam tradit,Eurydicen, querelarum sociam, in custodiam tradit,atque ita universa Cassandri domus Alexandro Magno seu necis ipsius seu stirpis extinctae poenas partim caede, partim supplicio, partim parricidio luit. Demetrius quoque a tot exercitibus circumventus, cum posset honeste mori, turpiter se dedere Seleuco maluit. Finito bello Ptolomeus cum magna rerum gestarum gloria moritur. Is contra ius gentium minimo natu ex filiis ante infirmitatem regnum tradiderat eiusque rei populo rationem reddiderat;cuius non minor favor in accipiendo quam patris in tradendo regno fuerat. Inter cetera patris et filii mutuae pietatis exempla etiam ea res amorem populi iuveni conciliaverat, quod pater regno publice ei tradito privatus officium regi inter satellites fecerat omnique regno pulchrius regis esse patrem duxerat. Sed inter Lysimachum et Pyrrum regem, socios discordiae malum bellum moverat. Victor Lysimachus
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur. Iisim achus quoq cum bello Doricetis regis
Thracum p̃meret᷑ ne eodem tempore aduersus eum
dimicare necẽe hẽret. tradita ei altera parte macedoĩe
quae Antipatro genero eius euenerat pacem cum eo
fecit.
Gitur Demetrius totius macedoniae regni ui¬
ribus instructus cum Asiam occupare statuis¬
set. iterato ptolemaeus. Seleucus et lisimach¬
exꝑti priore certamine. quante uires ẽẽnt concordiae
pacta societate adunatisq ex̾citibus. bellum aduers
Demetrium transferunt in europam. His comitem se
et belli socium iungit Pyrrhus rex epiri. spans nõ dif¬
ficilius demetrium amittere Macedoniam posse ꝗͣ ac¬
quisierat. Nec spes frustra fuit. quippe exercitu eĩus
corrupto. ip̃oq infugam acto. regnum macedoniae
occupauit. Dum haec agunt̾. Pisimachus generu
suum Antipatrum regnum macedoniae ademptũ
sibi soceri fraude querentem int̾sicit. filiamq suam

Expanded text:
pellatur. Lysimachus quoque cum bello Dromichaetis, regis pellatur. Lysimachus quoque cum bello Dromichaetis, regis Thracum, premeretur, ne eodem tempore adversus eum dimicare necesse haberet, tradita ei altera parte Macedoniae, quae Antipatro, genero eius, obvenerat, pacem cum eo fecit. Igitur Demetrius totis Macedoniae regni viribus instructus cum Asiam occupare statuisset, iterato Ptolomeus, Seleucus et Lysimachexperti priore certamine, quantae vires essent concordia, pacta societate adunatisque exercitibus bellum adversus Demetrium transferunt in Europam. His comitem se et belli socium iungit Pyrrus, rex Epiri, sperans non difficilius Demetrium amittere Macedoniam posse quam adquisierat. Nec spes frustra fuit; quippe exercitu eius corrupto ipsoque in fugam acto regnum Macedoniae occupavit. Dum haec aguntur Lysimachus generum suum Antipatrum regnum Macedoniae ademptum sibi fraude soceri querentem interficit filiamque suam
Abbreviated transcription (Latin):
cusaturus in contionem uocat. Ibi pͥorem se petitum
ab Aalexandro allegat. nec fecisse se: s occupasse insidi¬
as. Regem aut̃ se macedoniae. uel etatis exꝑim̃tis. uel
causis iustiorem eẽ. patrem enim suum et phrlippo regi
et Alexandro magno socium in omni militia fuisse.¬
liberorum deinde alexandri ministrum. et ad ꝑseq̃n¬
dos defectores ducem extitisse. Contra Antipatrum
auum horum adolescentium amariorem semper
ministrum regni. ꝗͣ ip̃os reges fuisse. Cassandrum uͦ
patrem. extinctorem regiae domus non foeminis nõ
pueris pepcisse: nec cessasse quoad omnem stirpem
regiȩ sobolis deleret. Horum scelerum ultionem ꝗa
nequiss: ab ip̃o Cassandro exigere ad liberos eius
translatam. Or obremetiam philippum. et Alexã¬
drum. siquis Manium sensus est. non int̾fectores
suos. ac stirpis suae: s ultores eorum Macedoniae regnũ
tenere malle. Per hoc mitigato ppło rex macedoniae ap¬

Expanded text:
cusaturus in contionem vocat. Ibi priorem se petitum cusaturus in contionem vocat. Ibi priorem se petitum ab Alexandro adlegat, nec fecisse se, sed occupasse insidias. Regem autem se Macedoniae vel aetatis experimentis vel causis iustiorem esse. Patrem enim suum et Philippo regi et Alexandro Magno socium in omni militia fuisse;liberorum deinde Alexandri ministrum et ad persequendos defectores ducem extitisse. Contra Antipatrum, avum horum adulescentium, amariorem semper ministrum regni quam ipsos reges fuisse. Cassandrum vero patrem, extinctorem regiae domus, non feminis, non pueris pepercisse nec cessasse, quoad omnem stirpem regiae subolis deleret. Horum scelerum ultionem, quia nequisset ab ipso Cassandro exigere, ad liberos eius translatam. Quamobrem etiam Philippum Alexandrumque, si quis manium sensus est, non interfectores suos ac stirpis suae, sed ultores eorum Macedoniae regnum tenere malle. Per haec mitigato populo rex Macedoniae ap
Abbreviated transcription (Latin):
Ost Cassandri regis. filiiq eius con¬
tinuas mortes Thessalonicae regina
uxor Cassandri non magno post tẽ¬
pore ab Antipatro filio cum uitam
etiam per ubera matera dep̃caret᷑
occiditur. Causa parricidii fuit. ꝙ post mortem
unnariti in diuisione int̾ fratres regni propensior fu¬
tisse pro Alexandro uidebat᷑: quod facinus eo grauiꝰ
tom̃nib uisum ẽ: ꝙ nullum maternae fraudis uesti¬
gium fuit. quanꝗͣ in parricidio milla satis iusta cã
uad scelerispatrocinia p̾texi põt. Ob hoc igitur
Alexander in ultionem maternae necis gesturus
cum fr̃e bellum. auxilium a Demetrio petit. Nec
Demetrius spe inuadendi macedonci regni morã
fecit: cuius aduentum uerens ħsimachus ꝑsuadet
genero suo antipatro ut malit cum fre mn gratiam
reuerti. ꝗͣ pat̾num hostem in macedoniam adminti in¬
cohatam igitur inter frẽs reconciliationem cum p̃sen¬
sisset. Demetrius. per insidias Alexandrum interficit. oc¬
cupatoq macedoniae regno. caedem apud exercitum ex¬

Expanded text:
ost Cassandri regis filiique eius Philippi continuas mortes Thessalonice regina, uxor Cassandri, non magno post tempore ab Antipatro filio, cum vitam etiam per ubera materna deprecaretur, occiditur. Causa parricidii fuit, quod post mortem mariti in divisione inter fratres regni propensior fuisse pro Alexandro videbatur. Quod facinus eo gravius omnibus visum est, quod nullum maternae fraudis vestigium fuit,quamquam in parricidio nulla satis iusta causa ad sceleris patrocinia praetexi potest. Post haec igitur Alexander in ultionem maternae necis cum fratre gesturus bellum auxilium a Demetrio petit. Nec Demetrius spe invadendi Macedonici regni moram fecit. Cuius adventum verens Lysimachus persuadet genero suo Antipatro, ut malit cum fratre in gratiam reverti quam paternum hostem in Macedoniam admitti. Incohatam igitur inter fratres reconciliationem cum praesensisset Demetrius, per insidias Alexandruminterfecit occupatoque Macedoniae regno caedem apud exercitum ex
Abbreviated transcription (Latin):
tulerant. audiuerunt urbem romã a gallis captam
incensamq: Quam rem domi nuntiatam. publico
fune̾ massilienses prosequuti sunt. Aurumq et argẽ¬
tum publicum. p̾uatumq contulerunt ad explendũ
pondus Gallis a quib redemptã pacem cognou̾ant.¬
Ob quod meritum. et ĩmunitas illis decreta. et locus spe¬
ctaculoꝵ insenatu datus. et foedus aequo iure ꝑcussũ:
N postremo libro Trogus maiores suos a uocõtiis
originem ducere.proauum suum Trogum põ¬
peium Sertoriano bello ciuitatem a En. pom¬
peio ꝑcepisse. Patruum mithrydatico bello. turmas
equitum sub eodem pompeio duxisse. patrem qͦ: sb̾
C. Caesare militasse: Epsarumq ac legationum simł
et anuli curam hũisse.¬

Expanded text:
tulerant, audiverunt urbem Romanam a Gallis captam tulerant, audiverunt urbem Romanam a Gallis captam incensamque. Quam rem domi nuntiatam publico funere Massilienses prosecuti sunt aurumque et argentum publicum privatumque contulerunt ad explendum pondus Gallis, a quibus redemptam pacem cognoverant.Ob quod meritum et immunitas illis decreta et locus spectaculorum in senatu datus et foedus aequo iure percussum. In postremo libro Trogus: maiores suos a Vocontiis originem ducere; avum suum Trogum Pompeium Sertoriano bello civitatem a Cn. Pompeio percepisse,patruum Mithridatico bello turmas equitum sub eodem Pompeio duxisse; patrem quoque sub C. Caesare militasse epistularumque et legationum, simul et anuli curam habuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
te floreret. repente finitimi ppłi ad nom̃ massilien¬
sium delendum uelut ad cõmune extinguendu
incendium cucurrerunt. Dux consensu omnium
Caturamundus regulus eligit᷑. qui cum magno ex̾¬
citu lectissimoꝵ uiroꝵ urbem hostium obsideret. ꝑ
quietem sp̃e torua mulieris quae se deam dicebat ex¬
t̾ritus ultro pacem cum massiliensib fecit. petitoq
ut intrare illi urbem et deos eoꝵ adorare liceret.
cum in arcem mineruae ueniss conspecto in portici¬
bus simulacro deȩ: quam ꝑ quietem uiderat repẽ¬
te exclamat illam ẽẽ quae se nocte ext̾ruiss: illamq
recedere ab obsidione uississe. Gratulatusq massiliẽ¬
sibus. ꝙ animadũteret eos ad curam deoꝵ ĩmor¬
talium ꝑtinere. Torque aurea donata dea ĩꝑpetu¬
um amĩciciam cum massiliensib iunxit. Parta.
pace et securitate fundata. reuertentes a Delphis
massiliensium legati. quo missi. munera Apollini

Expanded text:
te floreret, repente finitimi populi ad nomen Massiliente floreret, repente finitimi populi ad nomen Massiliensium delendum velut ad commune extinguendum incendium concurrunt. Dux consensu omnium Catumandus regulus eligitur. Qui cum magno exercitu lectissimorum virorum urbem hostium obsideret, per quietem specie torvae mulieris, quae se deam dicebat, exterritus ultro pacem cum Massiliensibus fecit,petitoque ut intrare illi urbem et deos eorum adorare liceret, cum in arcem Minervae venisset, conspecto in porticibus simulacro deae, quam per quietem viderat, repente exclamat illam esse, quae se nocte exterruisset, illam, quae recedere ab obsidione iussisset. Gratulatusque Massiliensibus, quod animadverteret eos ad curam deorum inmortalium pertinere, torque aureo donata dea in perpetuum amicitiam cum Massiliensibus iunxit. Parta pace et securitate fundata revertentes a Delphis Massiliensium legati, quo missi munera Apollini
Abbreviated transcription (Latin):
ses festis diebus portas claudere. uigilias agere. statio¬
nes in muris obseruare. pegrinos recognoscere. curas
hẽre: ac ueluti bellum hẽant: sic urbem pacis tempoib:
custodire. Adeo illis bene instituta non tempoꝵ ne¬
cessitate. sed recte faciendi consuetudine ẜuant ost
haec magna illis cum ligunb magna cum gallis fueͬ
bella. quae res et urbis głiam auxit. et uirtutem grae¬
corum multiplicata uictoria celehrem int̾ fintimos
reddidit. Carthaginensium q: exercitus cum bel¬
lum captis piscatorum nauib ortum ẽẽt sepe fut¬
runt. pacemq uictis dederunt. Cum hispanis amiciciã
iunx̾unt. Cum romanis. prope ab initio conditae ur¬
bis foedus summa. fide custodierunt: auxiliisq in
omnib bellis. industriae socios iuuerunt. Quae res
illis et uirium fiduciam auxit. et pacem ab hostib
p̃stitit. Cum igitur. Massilia. et fama rerum ge¬
starum. et abundantia opum. et uirium glĩa uirẽ¬

Expanded text:
ses festis diebus portas claudere, vigilias agere, statioses festis diebus portas claudere, vigilias agere, stationes in muris observare, peregrinos recognoscere, curas habere, ac veluti bellum habeant, sic urbem pacis temporibus custodire. Adeo illic bene instituta non temporum necessitate, sed recte faciendi consuetudine servantur. Post haec magna illis cum Liguribus, magna cum Gallis fuere bella, quae res et urbis gloriam auxit et virtutem Graecorum multiplicata victoria celebrem inter finitimos reddidit. Karthaginiensium quoque exercitus, cum bellum captis piscatorum navibus ortum esset, saepe furunt pacemque victis dederunt,cum Hispanis amicitiam iunxerunt, cum Romanis prope ab initio conditae urbis foedus summa fide custodierunt auxiliisque in omnibus bellis industrie socios iuverunt. Quae res illis et virium fiduciam auxit et pacem ab hostibus praestitit. Cum igitur Massilia et fama rerum gestarum et abundantia opum et virium gloria viren
Abbreviated transcription (Latin):
q regionum futuros. His incitatus rex insidias massi¬
liensib struit. Itaq sollemni floraliorum die mul¬
tos fortes ac strenuos uiros hospitii ure in urbem mi¬
sit: plures scirpiis latentes. frondibusq suptectos
induci uehiculis iub. Ip̃e cum exercitu in proxĩs
montib delitescit: ut cum nocte a p̃dictis aptae poͣ¬
tȩ forent. tempestiue ad insidias adeẽt: urbemq sõno
ac uino sepultam armatis inuadẽt. S has insichas
quaedam mulier regis cognata prodidit: qua adult̾a¬
re cum graeco adolescente solita in amplexu iuuenis
misata form a eius insidias aꝑuit: ꝑiculumq decli¬
nare iub. Ille rem statim ad magrãtus defert at¬
q ita patefactis insidiis. cuncti ligures comp̃hendũ¬
tur: latentesq de sirpiis protrahunt᷑. Quib omĩb
int̾fectis insidianti regi insidie tendunt᷑. Cesa cum
ip̃o rege hostium septemmillia.E xinde Massilien¬

Expanded text:
que regionum futuros. His incitatus rex insidias Massique regionum futuros. His incitatus rex insidias Massiliensibus struit. Itaque sollemni Floraliorum die multos fortes ac strenuos viros hospitii iure in urbem misit, plures sirpeis latentes frondibusque supertectos induci vehiculis iubet,ipse cum exercitu in proximis montibus delitescit, ut, cum nocte a praedictis apertae portae forent, tempestive ad insidias adesset urbemque somno ac vino sepultam armatis invaderet. Sed has insidias mulier quaedam regis cognata prodidit, quae adulterare cum Graeco adulescente adsolita in amplexu iuvenis miserata formae eius insidias aperuit periculumque declinare iubet. Ille rem statim ad magistratus defert; atque ita patefactis insidiis cuncti Ligures conprehenduntur latentesque de sirpeis protrahuntur. Quibus omnibus interfectis insidianti regi insidiae tenduntur. Caesa cum ipso rege hostium septem milia. Exinde Massilien
Abbreviated transcription (Latin):
Turbes moenib cingere didicerunt. Tunc et legib
non armis uiuere: tunc et uitem putare: tunc et¬
oliuam serere consueuerunt. Adeoq magnus. et
hominib et rebus impositus ẽ nitor: ut non graecia
in galliam migrasse: s gallia in graeciam translata
uideretur. Mortuo rege nano sogobriorum: a quo
locus acceptus condende urbis fuerat. cum regno
filius eius Comanus successiss affirmãte quodam
regulo. quandoq massiliam exitio finitimis pplĩs
futuram oppͥmendamq in ip̃o ortu ne moꝵ uali¬
dior ip̃m obrueret: sb̾nectit et illam fabulam Ca¬
nem aliquando partu grauidam locum a pastore p̃¬
cario petisse. in quo pareret: quo obtento: iterato
petisse ut sibi educare eodem in loco catulos licẽt
Ad postremum adultis catulis fultam domestico p̃sidio
propͥetatem loci sibi uendicasse. Non aliter Massiliẽ¬
ses. qui nunc inquilini uideant᷑: dominos quando¬

Expanded text:
t urbes moenibus cingere didicerunt. Tunc et legibus, t urbes moenibus cingere didicerunt. Tunc et legibus, non armis vivere, tunc et vitem putare, tunc olivam serere consuerunt, adeoque magnus et hominibus et rebus inpositus est nitor, ut non Graecia in Galliam emigrasse, sed Gallia in Graeciam translata videretur. Mortuo rege Nanno Segobrigiorum, a quo locus acceptus condendae urbis fuerat, cum regno filius eius Comanus successisset, adfirmante quodam regulo, quandoque Massiliam exitio finitimis populis futuram, opprimendamque in ipso ortu, ne mox validior ipsum obrueret. Subnectit et illam fabulam: canem aliquando partu gravidam locum a pastore precario petisse, in quo pareret, quo obtento iterato petisse, ut sibi educare eodem in loco catulos liceret; ad postremum adultis catulis fultam domestico praesidio proprietatem loci sibi vindicasse. Non aliter Massilienses, qui nunc inquilini videantur, dominos quando
Abbreviated transcription (Latin):
bant amiciciam petentes conueniunt. Forte eo die
rex occupatus in apparatu nuptiarum. Siptis filia&e
erat: quam more gentis electo inter epulas genero. nu¬
ptum tradere ille parabat. Itaq cum ad nuptias in¬
uitati om̃s processissent rogant᷑ etiam graeci hospi¬
tes ad conuiuium. Introducta deinde uirgo cum
iuberet᷑ a patre aquam porrigere ei. quem uirum
eligeret tunc omissis omnib ad graecos conuersa:
aquam prothi porrigit. Qui factus ex hospite gener
locum condendae urbis a socero accepit. Condita ig̃
emassilia ẽ ꝓpe hostia rhodani amnis in remoto sinu
uuelut in angulo maris. S ligures increm̃tis urbis in¬
uidentes. graecos assiduis bellis fatigant: qui picula
propulsando intantum enituerunt: ut uictis ho¬
stibus in captiuis agris multas colonias constituerĩt
Ab his igitur galli. et usum uita cultioris. deposita
rac mansueta facta barbaria. et agrorum cultus. et¬

Expanded text:
bant, amicitiam petentes conveniunt. Forte eo die bant, amicitiam petentes conveniunt. Forte eo die rex occupatus in apparatu nuptiarum Gyptis filiae erat, quam more gentis electo inter epulas genero nuptum tradere illic parabat. Itaque cum ad nuptias invitati omnes proci essent, rogantur etiam Graeci hospites ad convivium. Introducta deinde virgo cum iuberetur a patre aquam porrigere ei, quem virum eligeret, tunc omissis omnibus ad Graecos conversa aquam Proti porrigit, qui factus ex hospite gener locum condendae urbis a socero accepit. Condita igitur Massilia est prope ostia Rhodani amnis in remoto sinu, velut in angulo maris. Sed Ligures incrementis urbis invidentes Graecos adsiduis bellis fatigabant, qui pericula propulsando in tantum enituerunt, ut victis hostibus in captivis agris multas colonias constituerint. Ab his igitur Galli et usum vitae cultioris deposita ac mansuefacta barbaria et agrorum cultus e
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam. adhuc deorum simulacris hastae addũt
Emporib Tarquini regis. ex Asia phocensiu
iuiuentus hostio Tiberis inuecta amiciciam
cum romanis iunxit. Inde in ultimos gal¬
liae sinus nauib profecta. Massiliam int̾ ligures. et fe¬
ras Gallorum gentes condidit. Magnasq res. siue
dum armis. se aduersus gallicam feritatem tuentur.
siue dum ultro lacessunt a quib fuerant antea laces¬
siti. gesserunt. Nanq phocenses exiguitate. ac ma¬
tie terrae coacti. studiosius mare: qͣ terras exercuere
piscando mercandoq plaerunq: etiam latrocinio
maris. quod illis temporib glĩe hẽbatur uitam to¬
lerabant. Itaq in ultimam occeani oram ꝓcedere au¬
si in sinum gallicum hostio rhodani amnis deuenẽ.¬
Cuius loci amoenitate capti. reuersi domum referen¬
tes quae uiderant. plures sollicitauere. Duces classis
lmos et prothis fuere. Itaq regem Sogobriorum
Nanum nomine in cuius finib urbem conde̾ gestie¬

Expanded text:
memoriam adhuc deorum simulacris hastae adduntur. memoriam adhuc deorum simulacris hastae adduntur. Temporibus Tarquinii regis ex Asia Phocaeensium iuventus ostio Tiberis invecta amicitiam cum Romanis iunxit; inde in ultimos Galliae sinus navibus profecta Massiliam inter Ligures et feras gentes Gallorum condidit, magnasque res, sive dum armis se adversus Gallicam feritatem tuentur sive dum ultro lacessunt, a quibus fuerant antea lacessiti, gesserunt. Namque Phocaeenses exiguitate ac macie terrae coacti studiosius mare quam terras exercuere: piscando mercandoque, plerumque etiam latrocinio maris, quod illis temporibus gloriae habebatur, vitam tolerabant. Itaque in ultimam Oceani oram procedere ausi in sinum Gallicum ostio Rhodani amnis devenere,cuius loci amoenitate capti, reversi domum referentes quae viderant, plures sollicitavere. Duces classis Simos et Protis fuere. Itaque regem Segobrigiorum, Nannum nomine, in cuius finibus urbem condere gestie
Abbreviated transcription (Latin):
a rege. numitori in ultionem tradit᷑. S Numitor
adolescentia iuuenis ꝑmotus. et insuspicionem ex¬
positi nepotis adductus ẽ: cum eum nunc lineam̃toꝵ
filiae similitudo. nunc aetas expositionis temporib
congruens. anxium tenent. repente Faustulus cum
Romulo supueĩt: a quo origine cognita: pueroru:
facta conspiratione. et adolescentes in ultionem
mainae necis. et Numitor in uindictam erepti regͥ¬
armant᷑. cciso Amulio regnum numitori restituitur.
et urbs romana ab adolescentib condit̾. Tunc et sẽat̾
centum senioꝵ qui patres dicti sunt constituit᷑. Tuc̃
etiam uicinis cõnubia pastorum dedignantib uirgi¬
nes sabinae rapiunt᷑. Finitimisq ppłis armis subiectis
pͥmo italiae. mox orbis quaesitum impium per ea tẽ¬
pora adhuc reges astas pro diademate hẽbant: qͣs
graeci sceptra dixere. Nam et ab origine reri pro diis ĩ¬
mortalibus uet̾es hastas coluere: ob cuius religionis

Expanded text:
a rege Numitori in ultionem traditur. Sed Numitor a rege Numitori in ultionem traditur. Sed Numitor adulescentia iuvenis permotus et in suspitionem expositi nepotis adductus, cum eum nunc liniamentorum filiae similitudo, nunc aetas expositionis temporibus congruens anxium tenerent, repente Faustulus cum Romulo supervenit; a quo origine cognita puerorum facta conspiratione et adulescentes in ultionem maternae necis et Numitor in vindictam erepti regarmantur. Occiso Amulio regnum Numitori restituitur et urbs Romana ab adulescentibus conditur. Tunc et senatus centum seniorum, qui patres dicti sunt, constituitur; tunc et vicinis conubia pastorum dedignantibus virgines Sabinae rapiuntur, finitimisque populis armis subiectis primo Italiae et mox orbis imperium quaesitum. Per ea tempora adhuc reges hastas pro diademate habebant, quas Graeci "sceptra" dixere. Nam et ab origine rerum pro diis inmortalibus veteres hastas coluere, ob cuius religionis
Abbreviated transcription (Latin):
metu ꝓuentu duoꝵ pueros exponi iubet. et puellã
uinculis onerat. ex quoꝵ iniuria decessit. S fortuã
origini Romanae ꝓspiciens pueros lupae alendos
obtulit: quae amissis catulis distenta ubera exinaĩre
cupiens. nutͥcem se infantib p̃buit. Cumq sepius
ad paruulos ueluti ad Catulos reuerterẽt rem Rau¬
stulus pastor animadu̾tit sb̾tractosq ferae int̾ gre¬
ges pecorum agresti uita nutriuit. Martios pueros. siue
ꝙ in luco Martis enixi sunt. siue ꝙ a lupa: quae in tute¬
la martis ẽ nutriti ueluti manifestis argum̃tis credi¬
tum Nomina pueris alt̾i Remo. alten Romulo fue.
Adultis inter pastores de uirtute qͦtidiana certamĩa
et uires. et pnicitatem auxẽ. Igitur cum latrones
a rapina pecoꝵ industrie frequent̾q summou̾ent.
Remus ab iisdem latronib captus. et ueluti ip̃e eẽt
quod in aliis ꝓhibebat. regi offertur. crimini datur
quasi greges numitoris infestare solitus eẽt: Tunc

Expanded text:
metu proventu duorum pueros exponi iubet et puellam metu proventu duorum pueros exponi iubet et puellam vinculis onerat, ex quorum iniuria decessit. Sed Fortuna origini Romanae prospiciens pueros lupae alendos obtulit, quae amissis catulis distenta ubera exinanire cupiens nutricem se infantibus praebuit. Cum saepius ad parvulos veluti ad catulos reverteretur, rem Faustulus pastor animadvertit subtractosque ferae inter greges pecorum agresti vita nutrivit. Martios pueros fuisse, sive quod in luco Martis enixi sunt sive quod a lupa, quae in tutela Martis est, nutriti, veluti manifestis argumentis creditum. Nomina pueris alteri Remo, alteri Romulo fuere. Adultis inter pastores de virtute cotidiana certamina et vires et pernicitatem auxere. Igitur cum latrones a rapina pecorum industrie frequenterque submoverent, Remus ab isdem latronibus captus et velut ipse esset, quod in aliis prohibebat, regi offertur; crimini datur quasi greges Numitoris infestare solitus esset. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq bellum adu̾sus Turnum regem rutulo &
ꝑꝑ fraudatas lauinie nuptias fuit. In quo et tur¬
nus. et latinus int̾iere. Igit̾ cum aeneas ure uicto¬
riae utroq ppło potiretur. urbem ex nomine uxo¬
ris lauiniam cõdidit. Bellum deinde aduersus
Mezentium etruscoꝵ regem gessit. In quo cum ip̃e
cecidiss in locum eius Ascamus filius successit. qui
Lauinio relicto longam Albam cõdidit: quae trecen¬
tis annis cap̃ regni fuit. Post multos dem̃ huius
urbis reges ad postremũ Numitor et Amulius re¬
gno potiti sunt. S: Amulius cum ui x̧tate potio¬
rem Numitorẽ opp̃ssiss filiam eius Rheam inꝑ
petuam uirginitatem. ne quis uindex regni uiri¬
lis sexus ex genẽ Numitoris oriret᷑ demersit. abdi¬
ta iniuria sp̃e honoris: ut non damnata. s sacerdos
electa uideret᷑. Igitur clausa in luco Martis sacro
duos pueros. incertum stupro an ex Marte conce¬
ptos enixa ẽ. Quo cognito Amulius multiplicato

Expanded text:
utriusque bellum adversus Turnum, regem Rutulorum, utriusque bellum adversus Turnum, regem Rutulorum, propter fraudatas Laviniae fuit nuptias, in quo et Turnus et Latinus interiere. Igitur cum Aeneas iure victoriae utroque populo potiretur, urbem ex nomine uxoris Lavinium condidit. Bellum deinde adversus Mezentium, Etruscorum regem, gessit, in quo cum ipse occidisset, in locum eius Ascanius filius successit, qui Lavinio relicto Longam Albam condidit, quae CCC annis caput regni fuit. Post multos deinde huius urbis reges ad postremum Numitor et Amulius regno potiti sunt. Sed Amulius cum vi aetate potiorem Numitorem oppressisset, filiam eius Ream in perpetuam virginitatem, ne quis vindex regni virilis sexus ex gente Numitoris oriretur, demersit, addta iniuriae specie honoris, ut non damnata, sed sacerdos electa videretur. Igitur clausa in luco Marti sacro duos pueros, incertum stupro an ex Marte conceptos, enixa est. Quo cognito Amulius multiplicato
Abbreviated transcription (Latin):
ba popularium uenit: Cui Faunus et agros et mõtẽ
quem ille postea pallatinum appellauit benigne as¬
signauit. In huius radicibus templũ lycaeo: quemg̾ci
panna. romaĩ luꝑcum appellant. ꝯstituit. Ip̃m dei si¬
mulacrũ nudum. capͥna pelle amictum ẽ: quo hĩ¬
tu. nuc̃ romae luꝑcalib decurrit᷑. Fauno uxor fuit
noĩe fatua: quae assidue diuino spũ impleta ueluti
per furorem futura p̾monebat. Unde adhuc qui in¬
spirari solent. fatuari dicunt᷑. Ex filia fauni et her¬
cule. qui eodem tempore extincto Gerione armẽta
uictoriae p̃mia per Italiam ducebat stupro cõceptus
latinus procreat᷑. Quo tenente regnũ Eneas ab llio
Troia. a graecis expugnata in Italiam uenit. statimq
bello exceptus cum in aciem excitum eduxiss ad col¬
loqum uocatus. tantam admirationẽ sui latino p̃¬
buit: ut et in societatem regni accipet᷑. et lauina
ĩ matrimoniũ ei data. gener ascisceret᷑. Post hoc cõe

Expanded text:
ba popularium venit, cui Faunus et agros et montem, ba popularium venit, cui Faunus et agros et montem, quem ille postea Palatium appellavit, benigne adsignavit. In huius radicibus templum Lycaeo, quem Graeci Pana, Romani Lupercum appellant, constituit; ipsum dei simulacrum nudum caprina pelle amictum est, quo habitu nunc Romae Lupercalibus decurritur. Fauno uxor fuit nomine Fatua, quae adsidue divino spiritu inpleta veluti per furorem futura praemonebat. Vnde adhuc, qui inspirari solent, fatuari dicuntur. Ex filia Fauni et Hercule, qui eodem tempore extincto Geryone armenta, victoriae praemia, per Italiam ducebat, stupro conceptus Latinus procreatur. Quo tenente regnum Aeneas ab Ilio Troia a Graecis expugnata in Italiam venit statimque bello exceptus, cum in aciem exercitum eduxisset, ad conloquium vocatus tantam admirationem sui Latino praebuit, ut et in societatem regni reciperetur et Lavinia in matrimonium ei data gener adscisceretur. Post haec commune
Abbreviated transcription (Latin):
arthicis orientalibq ac totius ꝓpe or¬
bis rebus explicitis ad initia Romanae
urbis. Trogus. ueluti post longam pegͥ¬
nationem domum reuertit᷑. Ingrati
ciuis officium existimãs: si cum oũ
gentium res gestas il lustrauerit: de sola tm̃ patria tace¬
at. Bieuiter igitur initia romani imꝑii ꝑstringit: ut
nec mõm propositi opis excedat nec utiq originem
urbis. quae ẽ caput totius orbis silentio p̃termittat.
Italiae cultões pͥmi aborigines fueͬ: Quorum rex sa¬
rit sub illo. neq quicꝗͣ pͥuatae rei hũerit: s omnia cõ¬
munia. et indiuisa omnib fuerint: ueluti cunctis¬
unum pat̾monium ẽẽt: ob cuius exempli mẽoriã
cautum ẽ ut Saturnalib exequato omniũ iure pas¬
ltalia regis nomine Saturnia appellata. Et mõs inqͦ
hĩtabat Saturmus. in quo nunc ueluti ab loue pulso
sedibus suis Saturo capitolium ẽ. Post hunc t̾tio
loco regnasse Faunum ferunt: sb quo Euander: ab
Arcadiae urbe pallanteo in ltaliam cum medioeri t¬

Expanded text:
arthicis orientalibusque ac totius propemodum orbis rebus explicitis ad initia Romanae urbis Trogus veluti post longam peregrinationem domum revertitur, ingrati civis officium existimans, si, cum omnium gentium res gestas inlustraverit, de sola tantum patria taceat. Breviter igitur initia Romani imperii perstringit, ut nec modum propositi operis excedat nec utique originem urbis, quae est caput totius orbis, silentio praetermittat. Italiae cultores primi Aborigines fuere, quorum rex Sait quisquam sub illo neque quicquam privatae rei habuerit, sed omnia communia et indivisa omnibus fuerint, veluti unum cunctis patrimonium esset. Ob cuius exempli memoriam cautum est, ut Saturnalibus exaequato omnium iure pasItalia regis nomine Saturnia appellata, et mons in quo habitabat Saturnius, in quo nunc veluti ab Iove pulso sedibus suis Saturno Capitolium est. Post hunc tertio loco regnasse Faunum ferunt, sub quo Euander ab Arcadiae urbe Pallanteo in Italiam cum mediocri tur
Abbreviated transcription (Latin):
uerumetiam inter illustres uiros. aut uite sanddioris
aut iusticia probatioris uisum fuisse. Scientiam certe
rei militaris in illo uiro tantam fuisse. ut cum Antioco¬
bysimacho. Demetrio. Antigono tantis regibus cum
bella gesserit. inuictus semꝑ extiterit. Illyriorum qͦ:¬
romanoꝵq et Carthaginensium bellis nunꝗͣ inferi¬
or: plerunq etiam uictor extiterit: qui patriam certe
suam angustam ignobilemq. fama rerum gestaru:
et claritate nominis sui. toto orbe illustrem reddi¬
derit:¬

Expanded text:
verum etiam inter inlustres viros aut vitae sanctioris verum etiam inter inlustres viros aut vitae sanctioris aut iustitiae probatioris visum fuisse,scientiam certe rei militaris in illo viro tantam fuisse, ut cum Lysimacho, Demetrio, Antigono, tantis regibus, bella gesserit, invictus semper fuerit,Illyriorum qRomanorumque et Karthaginiensibus bellis numquam inferior, plerumque etiam victor extiterit;qui patriam certe suam angustam ignobilemque fama rerum gestarum et claritate nominis sui toto orbe inlustrem reddiderit
Abbreviated transcription (Latin):
se tradunt: ut urbem corcyram cum sexagesimo cepit
Idem p̃lio nauali quinqueremem ex scapha cum septi¬
mo insiluerit. captamq tenuerit. In oppugnatione
quoq Spartanoꝵ usq in mediam urbem equo pro¬
currerit. ibiq concursu multitudinis interfectus sit.
Cuius corpus ut relatum patri ẽ: dixisse pyrrhum fe¬
runt. aliquanto tardius eum: qͣ timuerit ip̃e. uel te¬
meritas eius meruerit occĩsum ẽẽ. Pepulsus a Spã¬
tanis pyrrhus Aargos petit. ibi dum Antigonum in ur¬
be clausum expugnare conat᷑: inter confertissimos uio¬
lentissime dimicans saxo de muro iacto: oceiditur. ca¬
put eius Antigono refertur: Qui uictoria mitius usus
filium eius helemim cum epirotis sibi deditum in re¬
gnum dimisit. eiq insepulti patris ossa in patriam re¬
ferenda tradidit. Satis constans int̾ om̃s auctores fa¬
ma ẽ. nullum nec eius nec supioris aetatis regem pyrho¬
comparandum fuisse. Raroq non inter reges tantu:

Expanded text:
se tradunt, ut urbem Corcyram cum sexagesimo ceperit, se tradunt, ut urbem Corcyram cum sexagesimo ceperit, idem proelio navali quinqueremem ex scapha cum septimo insiluerit captamque tenuerit,in oppugnatione quoque Spartanorum usque in mediam urbem equo procucurrerit ibique concursu multitudinis interfectus sit. Cuius corpus ut relatum patri est, dixisse Pyrrum ferunt, aliquanto tardius eum, quam timuerit ipse vel temeritas eius meruerit, occisum esse. Repulsus ab Spartanis Pyrrus Argos petit; ibi dum Antigonum in urbe clausum expugnare conatur, inter confertissimos violentissime dimicans saxo de muris ictus occiditur. Caput eius Antigono refertur, qui victoria mitius usus filium eius Helenum cum Epirotis sibi deditum in regnum remisit eique insepulti patris ossa in patriam referenda tradidit. Satis constans inter omnes auctores fama est, nullum nec eius nec superioris aetatis regem conparandum Pyrro fuisse, raroque non inter reges tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
contentus. graeciae. asiaeq regna meditat᷑. Neq
illi maior ex imꝑio qͣ ex bello uoluptas erat. nec ꝗs¬
ꝙͣ pyrrhum qua tuliss impetum sustine̾ ualuit. S
ut ad deuincenda regna inuictus hẽbatur: ita deui¬
ctis. acquisitisq celeriter carebat. Tanto melius stude¬
bat acquirere impia. qͣ retinere. itaq cum copias Che¬
roneso transposuiss Legationib Atheniensium. et a¬
chiuorum Messenioꝵq: excipitur. S et graecia omĩs
admiratione nominis eius. simul et rerum aduersus
romanos.poenosq gestarum attonita. aduentum eius
expectabat. Primum illi bellum aduersus Spartãos
fuit: ubi maiore mulieꝵ ꝗͣ uirorum uirtute excipitur
Tunc ptolemaeum filium. et excitus partem robustissi¬
mam misit. Quippe oppugnanti urbem ad tutelam
patriae. tanta multitudo foeminaꝵ concurrit: ut nõ
fortius uictus. qͣ uerecundius recedẽt. Porro ptolemae¬
um filium eius adeo stremium et manu fortem fuis¬

Expanded text:
contentus Graeciae Asiaeque regna meditatur. Neque contentus Graeciae Asiaeque regna meditatur. Neque illi maior ex imperio quam ex bello voluptas erat, nec quicquam Pyrrum, qua tulisset imperium, sustinere valuit. Sed ut ad devincenda regna invictus habebatur, ita devictis adquisitisque celeriter carebat. Tanto melius studebat adquirere imperia quam retinere. Itaque cum copias Chersoneso transposuisset, legationibus Atheniensium et Achaeorum Messeniorumque excipitur. Sed et Graecia omnis admiratione nominis eius, simul et rerum adversus Romanos Poenosque gestarum adtonita adventum eius expectabat. Primum illi bellum adversus Spartanos fuit; maiore mulierum quam virorum virtute exceptus et Ptolomeum filium et exercitus partem robustissimam amisit;quippe oppugnanti urbem ad tutelam patriae tanta multitudo feminarum concurrit, ut non fortius victus quam verecundius recederet. Porro Ptolomeum filium eius adeo strenuum et manu fortem fuis