comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scexonum. lutarum nactiominatur .Posita contra ipse
insulam uectã : desaxonib: idesteccregione quae nunc
antiquorum scxonum cognominatur: uenere orien¬
tales scexones meridiconiscxones occiduis cexo porro
decnglis hocest deilla patria qua e angulus dicitur
&abeo temporeusq: hodie manere desertus inter
prouincics iutarum & sceonum perhib&ur:
Orientades angli medi terranq angli mercitota nordan¬
hrmbrorum progenies idest illarum gentium quae
adboream humbri fluminis in habitant : c&erique
cenglorum populi sunt orti: duces fuisse perhibentur
postec occisus inbello abritonibus. hccctenus inorien¬
talibus cantiae partib: monumentum hab& suo
dux̃: Non moraergo confluentibus certatim in insulcm
gentium memorctarum cacteruis. grandescere populus
coepit aduenarumtaut ipsi quoque quieos aduo¬
cauerant indigenis essent terrori: Tuin subito inito
caltempus foedere cumpictis. quos longius iccmbellan¬

Expanded text:
Saxonum Jutarum natio nominatur, posita contra ipsam Saxonum Jutarum natio nominatur, posita contra ipsam insulam Vectam. De Saxonibus, id est, ea regione quae nunc antiquorum Saxonum cognominatur, venere Orientales Saxones, Meridiani Saxones, Occidui Saxones. Porro de Anglis, hoc est, de illa patria quae Angulus dicitur et ab eo tempore usque hodie manere desertus inter provincias Jutarum et Saxonum perhibetur, Orientales Angli, Mediterranei Angli, Merci, tota Nordanhymbrorum progenies, id est, illarum gentium quae ad Boream Humbri fluminis inhabitant caeterique Anglorum populi sunt orti. Duces fuisse perhibentur postea occisus in bello a Brittonibus, hactenus in Orientalibus Cantiae partibus monumentum habet suo duxit. Non mora, ergo confluentibus certatim in insulam gentium memoratarum catervis, grandescere populus coepit advenarum, ita ut ipsis quoque qui eos advocaverant indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis quos longius jam bellan
Abbreviated transcription (Latin):
cum ualentiniano xlus abaugusto rego adeptus
uii connis tenuit: Tunc anglorum siuẽ segonum
tens inuitata are gep̃fictos brittniam trib: longis
nauib: aduehitur : & in orientali parte insulȩ iuben¬
te eodem rege locum manendi. quacsi propatria
pugnatura:re cutem uera hanc expugnatura susci¬
pit: Inito ergo certamine cumhostibus. qui abaqui¬
lone cda ciem uenerant : uictoriam sumsere saxones :
quodubi domi nuntiatum est simul & in sulce fertili:¬
tas. ac segnitia brRtonum: mit titur confestim illo
clussis prolixior armatorum. ferens manum fortio¬
rem : quae p̃missae adiuncta cohorti inuincibilem
fecit exercłtum : Susceperunt ergo quiaduenerant¬
donantibus brittannis locum habitationis intereos. ea
conditione ut hi propaetriae pacce & scclute con¬
tra cduersccrios militasent : Illimilitantibus debita
stipendia conferrent: Aduenerant autem detribus
germaniae populis fortioribus : id est scxonibus
etea quace usq: hodie in prouincia occidentadium

Expanded text:
uadragesimus sextus ab Augusto regnum adeptus, septem annis tenuit. Tunc Anglorum sive Saxonum gens, invitata a rege praefato, in Brittaniam tribus longis navibus advehitur, et in Orientali parte insulae jubente eodem rege locum manendi, quasi pro patria pugnatura, re autem vera hanc expugnatura, suscipit. Inito ergo certamine cum hostibus qui ab Aquilone ad aciem venerant, victoriam sumpsere Saxones. Quod ubi domi nuntiatum est, simul et insulae fertilitas, ac segnitia Brittonum: mittitur confestim illo classis prolixior armatorum ferens manum fortiorem, quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperunt ergo qui adveneruntdonantibus Brittanis, locum habitationis inter eos, ea conditione ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipendia conferrent. Advenerant autem de tribus Germaniae populis fortioribus, id est, Saxonibus,et ea quae usque hodie in provincia Occidentalium
Abbreviated transcription (Latin):
bit̃ quiaunum ambos apimus cum c&eris qui hic
adsident ec clȩsiasticȩ traditionis cultoribur : &illȩ
melius ac manifestius ipsa lingua anglorum quã
egoperint̃ p̃tom potest &planare quȩ senimus : tum
uil frid iubenterege ut dicer& . ita & orsũs ÷: Pascha
quod facimus inquit uidimus romȩ ubi beatia posto¬
lipetrus & paulus uixere : docuere passi sunt : & sepulti:
ab ommibus cȩlebrari. Hoc initalia. hoc ingallia quas dis¬
cendi uelorandi studio ꝑ transiuimus. ab omnibus agi
conspeximus ÷ hoc africam : Asiam : ȩgyptum : greci :÷

Expanded text:
byter, quia unum ambo sapimus cum caeteris qui hic byter, quia unum ambo sapimus cum caeteris qui hic adsident ecclesiasticae traditionis cultoribus; et ille melius ac manifestius ipsa lingua Anglorum, quam ego per interpretem, potest explanare quae sentimus. » Tunc Uilfrid, jubente rege ut diceret, ita exorsus est: « Pascha quod facimus, inquit, vidimus Romae ubi beati apostoli Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti, ab omnibus celebrari: hoc in Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi studio pertransivimus, ab omnibus agi conspeximus: hoc Africam, Asiam, Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
tione quo doposter& cos quiun dõ seruirent. unam
uiuendi regulam tenere neo discrepare Inglebrati¬
one sacramentorum cȩlestium: quiunum omnes in
celis regnum & pectarent : In quirendũ potius quae
e& uerior traditio : & hanc ab omnibus communit᷑
eẽ sequendam : Iussit primo dicere e pum suum colmanũ
quie &ritus : &unde originem ducens ille quemipse
sequer&ur : tum colmanus : pͥascha in quit quoda¬
gere soleo : amaioribus meis ac cepi : qui me huc episco¬
pum miserunt : quod omnes patres nr̃i uiridõ dilec¬
ti. eodemmodo cȩlebrasse noscuntur : Quod neciui
quodbeatus euangelista iohannes discipulis specia¬
lit̃ dño dilectus. cumomnibus quibus perat ec clȩsus
celebras selegitur : Quoa hȩc & his simili a dicente : Ius¬
sitrex & agilberctum ꝓferre inme dium morẽ sũȩ
obseruationis undemitium haber&. uel quahunc oeue¬
toritate sequer&ur : Respondit agilberctus: lo qua¬
tur obsecro uicemea discipulus meus uilfrid prȩs¬

Expanded text:
tione, quod oporteret eos qui una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nec discrepare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colmanum, qui esset ritus, et unde originem ducens ille quem ipse sequeretur. Tunc Colmanus: « Pascha, inquit, hoc quod agere soleo, a majoribus meis accepi, qui me huc episcopum miserunt, quod omnes Patres nostri, viri Deo dilecti, eodem modo celebrasse noscuntur  Al., cognoscquod beatus evangelista Johannes discipulus specialiter Domino dilectus, cum omnibus quibus praeerat Ecclesiis, celebrasse legitur. » Quo haec et his similia dicente, jussit rex et Agilberctum proferre in medium morem suae observationis, unde initium haberet, vel qua hunc auctoritate sequeretur. Respondit Agilberctus: « Loquatur, obsecro, vice mea discipulus meus Uilfrid pres
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinis contro uersianata ÷ :Vinde mouit hec ques¬
tio sensus & cordamultorum timentium Nefor¬
te accepto xpĩ anitatis uocabulo inuacuum curre¬
rent aut cu currissent : Peruenit & adipsas
principũ aures osuio. uidelic& regis & filii eius
alcdfrido qui animirum osiui ascottis edocas
acbaptizatus. illorum &iam linguaoptime inbu¬
tus : nilmelius quam quod illi docuis sent au¬
tun abat : Porro aldifrid magistrum hcebens
eruditionbs xpianȩ uilfridum uirum doctis sanũ :
nam & romã prius propt̃ doctrinam ec lesiasticã
adierat : & apud dalfinum archi epĩmgalliarũ.
lugdonum multum toporis egerat a quõ &iã
tonsurȩ ex desiasticȩ coronam susceperatꝰ: huius
doctrinã : omnibus scottorum traditionibus. iuse
pferendam sciebat : Vndequam donauerat mo-¬

Expanded text:
ciplinis controversia nata est: unde movit haec quaesciplinis controversia nata est: unde movit haec quaestio sensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo, in vacuum currerent, aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum aures, Osuiu, videlicet, regis, et filii ejus Alchfridi; qui nimirum Osuiu a Scottis edoctus ac baptizatus, illorum etiam lingua optime imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Romam prius propter doctrinam ecclesiasticam adierat, et apud Dalfinum archiepiscopum Galliarum Lugduni multum temporis egerat, a quo etiam tonsurae ecclesiasticae coronam susceperat, hujus doctrinam omnibus Scottorum traditionibus jure praeferendam sciebat: unde ei etiam donaverat mo
Abbreviated transcription (Latin):
dus fieri : & hȩo questio termina rideber& : ueneruiq¬
uuillo reges ambo paterscilic& & filius episcopi
colman cum dericissus descottia : Agilberctus
cumagathone & uilfrido prȩsbiteris : lacobus &
romanus: Inhorum pasteerant hild abbaticum
suis in pastes cottorum in qua&iam uener abilis epõs
cedd ianidudum ordinatus ascottis ut supra docui¬
mus : qui& int̃prȩs in eo concilio uigilantissimus
utriusq pastis xtitit : Primus que ͤosui pͥmis apfa¬
Operafidȩi tamen pre&atis & dilectionis Iuxta mo¬
re omnibus sc̃is consu&um. diligenter ex sequi cu¬
rauit :uin de abominibus &iam his quidepas cha
alit̃ sentiebant: merito diligebatur : Nec solũ
amedio cribus : uerũ ab ipsis quo que epis honorio
cantuariorum. & felice orienta lix anglorum : ue¬
nerationi habitus est : De functo aut̃ finano. qui
postillum fuit. cum colmanus in episcopatum suc
tione paschȩ necnon & dealiis ec lesi asticeuit dis¬

Expanded text:
dus fieri et haec quaestio terminari deberet. Veneruntqdus fieri et haec quaestio terminari deberet. Veneruntque illo reges ambo, pater scilicet et filius; episcopi, Colman cum clericis suis de Scottia, Agilberctus cum Agathone et Uilfrido presbyteris. Jacobus et Romanus in horum parte erant: Hild abbatissa cum suis in part Scottorum, in qua erat etiam venerabilis episcopus Cedd, jamdudum ordinatus a Scottis, ut supra docuimus, qui et interpres in eo concilio vigilantissimus utriusque partis exstitit. Primusque rex Osuiu men fidei, pietatis et dilectionis, juxta morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: unde ab omnibus etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, venerationi habitus est. Defuncto autem Finano qui post illum fuit, cum Colmanus in episcopatum succtione Paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae dis
Abbreviated transcription (Latin):
sos quoque pari&es eius. cooperirecurauit: Histẽpo¬
ribus
nasterium xł familiarũ : in locoquȩdicitur in urypis
Quemuidelic& locum paulo antecis quis cottor sepo¬
bantur : ii possessi onẽmonasterii dederat : selquiq
illi postinodum data sibioptione: magis loco cedero
quam suam mutare consu&udinẽ uolebant : dedit eũ
illi quidignã loco & doctrinam haber& &uitam
uenerat eotempore agilberctus. occidentalium
saxonum epĩs cuius suprameminimus amicus alch¬
fridiregis &uilfridiabbatis ad prouintiam nordino¬
hymbrorum : & apudeos aliquandiu demorabatur:
qui&iam uilfridum rogatu alchfrido : in p̃fatosũ¬
o mon asterio prȩsbitẽ fecit : Habebat aut secum
ipsepresbiterum nomine a gathonẽ : Motaergo
ibi qͥstione depaschauel detonsura uelalus rebus
ec clȩsiasticis  dispositum ÷ ut in monasterio qđ
dicitur strenes halch quod intꝰp̾tatur sinus farid
cuitunc hild abbatissa dõ deuota femina p̃fuit. syno¬

Expanded text:
sos quoque parietes ejus cooperire curavit. His temposos quoque parietes ejus cooperire curavit. His temporibusuadraginta familiarum in loco qui dicitur Inhrypum; quem videlicet locum paulo ante eis qui Scottos sequebantur in possessionem monasterii dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dedit eum illi qui dignam loco et doctrinam haberet, et vitam. Venerat eo tempore Agilberctus, Occidentalium Saxonum episcopus, cujus supra meminimus, amicus Alchfridi regis, et Uilfridi abbatis, ad provinciam Nordanhymbrorum, et apud eos aliquandiu demorabatur; qui etiam Uilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato suo monasterio presbyterum fecit. Habebat autem secum ipse presbyterum nomine Agathonem. Mota ergo ibi quaestione de Pascha, vel tonsura , vel aliis rebus ecclesiasticis, dispositum est ut in monasterio quod dicitur Strenaeshalch, quod interpretatur Sinus fari, cui tunc Hild abbatissa Deo devota femina praefuit, syno
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicunt coniugissuȩ in ipsotem pore festipas cha
tionẽ penda regis: nebellarunt aduersũs regemi
osun ducesgentis merciorum immin. & eafa d
adulescente : que moccultum seruauerant. liec¬
tis principibus regis non proprii fines suas fofitẽ
simul a libestatẽ receperunt : sicq cum suorege
liber ixpo ueroregi prosempiterno incȩlis regno
seruiregaudebant : p̃fuit aut rexidem genti
laruman : tertium ceaddan : quastum uynfridũ :
omnes hi pordinem sibi m& succedenes. subrege
nterea aidano ep̃o deacuita sublato finan pro
illogradum episcopatꝰ ascottis ordincetus ac mis¬
sus acceperat : quiin in sula lindisfarnensi fecit
ec clȩsiam ȩpiscopali sedi congruam : quamta men
mos cottorum non delapide sed derobore recto
totam conposuit. at quebarundine texit : Quam
tempore sequente : reuerentissimus arohiepõs the¬
odorus in honorẽ beatia postoli petri dedicauit ⁊
plumbilamminis eam totam hoc ÷ & tectum : &ip¬

Expanded text:
ut dicunt, conjugis suae, in ipso tempore festi paschaltionem Pendan regis, rebellarunt adversus regem Osuiu duces gentis Merciorum Immin, et Eafha adolescente, quem occultum servaverant, et electis principibus regis non proprii, fines suos fortiter simul et libertatem receperunt: sicque cum suo rege liberi, Christo vero regi pro sempiterno in caelis regno servire gaudebant. Praefuit autem rex idem genti Jaruman, tertium Ceaddan, quartum Uynfridum. Omnes hi per ordinem sibimet succedentes sub rege nterea Aidano episcopo de hac vita sublato, Finan pro illo gradum episcopatus, a Scottis ordinatus ac missus acceperat DCLII: qui in insula Lindisfarnensi fecit ecclesiam episcopali sedi congruam; quam tamen more Scottorum, non de lapide, sed de robore secto totam composuit, atque harundine texit, quam tempore sequenti reverentissimus archiepiscopus Theodorus in honore beati apostoli Petri dedicavit. plumbi laminis eam totam, hoc est, et tectum et ip
Abbreviated transcription (Latin):
xime celebranda cõmendauit : acelebratione
rĩ pas chȩ funditus climinatis: sie queere drn dncebe¬
itione summȩ festiuitatis : nequelo hanni ne quope¬
o: nequelegi neque e uangelio concorsdatis : hois
egi uel euangelii contraria sapuit: Qui axiĩiusq
focerunt diuinis paginis contraria sapuis se. uel
tgis seer edendum ÷ cumplurimi fuerint In cis
quorum scntati. cȩlestia signa &iustutum qe̾ fecerut̃
piracula testimoniũ p̃buerunt : Quos ipses eseẽ
nondubitans : semꝑ eorum uitam mores & discipli¬
pamꝰ sequi non desisto: : At uil fridus. constat inquit
a natolium uiñs cĩssimum : doctissimum : ac laudeeẽ
Dignis simum: sed quiduobis cum illo :tum nec eius
decr&a seru&is : Ille enim in pascha sua regulam
agnitum &a totaxpĩ eo dȩsia custoditum. proni¬

Expanded text:
xime celebrandam commendavit, a celebratione xime celebrandam commendavit, a celebratione tri Paschae funditus eliminatis: sicque, ut dixi, in celebratione summae festivitatis, neque Johanni, neque Petro, neque Legi, neque Evangelio concordatis. » His legi vel Evangelio contraria sapuit, qui a quarta defecerunt, divinis paginis contraria sapuisse, vel egisse credendum est? cum plurimi fuerint in eis, quorum sanctitati caelestia signa, et virtutum quae fecerunt miracula, testimonium praebuerunt: quos ipse sanctos esse non dubitans, semper eorum vitam, mores et disciplinam sequi non desisto. » At Uilfridus: « Constat, inquit, Anatolium virum sanctissimum, doctissimum, ac laude esse dignissimum; sed quid vobis cum illo, cum nec ejus decreta servetis? Ille enim in Pascha suo regulam agnitum et a tota Christi Ecclesia custoditum, pro ni
Abbreviated transcription (Latin):
tio legem soluit. sed potius cdimpl& : in quacobser¬
p̃ceptum ÷ : inquam obseruantiã imitandã omnes
beati iohannis suc cessores . In asia postobitũ eius: &
omnes per orbonec dȩsiam conuersa ÷ : & hoc eẽue¬
rum pascha. hoc solum fidelibus celebrandum : nice¬
no concilio non statum nouit̃: sed confirmatũ
est ut ec clȩsiastica doc& hsstoria : Vnde constat
uos colmane: neque iohannis ut autumatis gem¬
pla sectari÷ Neque petri cuius traditionis scien¬
tes contradicitis ÷ neque legi neque euangelio
in obseruatione uestri paschȩ congruere: Io¬
annes enim. ad legis mosaicȩ decr&a tempus pas¬
chale custodiens : nildeprima sabbati curabat:
Quoduos non facitis : qui nonnisi prima sabbati. pas
sepius pascha incipiatis: Cuius neq lex ullã fecit
mentionem: neque auctor ac dcctor euangelu
aduesporam : uel noui testametti sacra menta in
comme morationem suȩ passionis. ec lȩsiȩ cele¬

Expanded text:
tio legem solvit, sed potius adimplet, in qua obsertio legem solvit, sed potius adimplet, in qua obserpraeceptum est: in quam observantiam imitandam, omnes beati Johannis successores in Asia post obitum ejus, et omnis per orbem Ecclesia conversa est. Et hoc esse verum Pascha, hoc solum fidelibus celebrandum, Nicaeno concilio non statutum noviter, sed confirmatum est, ut ecclesiastica docet Historia. Unde constat vos, Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla sectari, neque Petri, cujus traditioni scientes contradicitis, neque legi, neque Evangelio in observatione vestri Paschae congruere. Joannes enim ad legis Mosaicae decreta tempus paschale custodiens, nil de prima Sabbati curabat; quod vos non facitis, qui nonnisi prima Sabbati Pasch vesperam saepius pascha incipiatis, cujus neque lex ullam fecit mentionem, neque auctor ac dator Evangelii ad vesperam, vel novi testamenti sacramenta in commemorationem suae passionis, Ecclesiae cele
Abbreviated transcription (Latin):
icccobus ait: uides frat̃ quot imilia sunt in iudeis
qui crediderunt : &omnes huaemulatores sunt le¬
ps : Nec tamen hodie da crsscee ꝑmundũ euuan¬
relio neces seẽ immonec licitum fidelibus uelcir¬
cum cidi uel hostias dõuictimarũ offerre carnaliũ:
taq lohannes secundũ legis consu&udinem. xniii
diemensis primi aduesperam Incipiebat cȩlebra¬
tionẽ festipas chalis : nilcurans utrũ hȩc scbbato
analico quadib& feric prouenir&: At uero p&ris
cum romȩ p̾dicar& memor quia dñs prima scbba¬
ti resusexit amortius ac mundo spem resusecti¬
onis contulit. It eepees cha faciendum intelle¬
entẽ aduesperam semꝑ expectar&: & hac x orta :
si dñi cadies qͥȩ tunc prima sabbati uocabatur. ecot
maneuentira : In ipsauespera. pascha dm̃cumce¬
solemus sinaut̃ dominica non proximomane
& pcedente sccbbato uespere seccro sca paschae
soleminia inchoabat: sic quefiebat : ut dominica
tur ÷ Nequehȩc euangelica &a postolict tradi¬

Expanded text:
us ait: Vides, frater, quot millia sunt in Judaeis qui crediderunt? et omnes hi aemulatores sunt legis. Nec tamen hodie clarescente per mundum Evangelio necesse est, immo nec licitum fidelibus vel circumcidi, vel hostias Deo victimarum offerre carnalium. Itaque Johannes secundum legis consuetudinem quarta decima die mensis primi ad vesperam, incipiebat celebrationem festi Paschalis, nil curans haec Sabbato, an alia qualibet feria proveniret. At vero Petrus cum Romae praedicaret, memor quia Dominus prima Sabbati resurrexit a mortuis, ac mundo spem resurrectionis contulit, ita Pascha faciendum intelleentem ad vesperam semper exspectaret: et hac exorta, si Dominica dies, quae tunc prima Sabbati vocabatur, erat mane ventura, in ipsa vespera Pascha Dominicum cesolemus. Sin autem Dominica non proximo mane et praecedente Sabbato, vespere, sacrosancta Paschae sollemnia inchoabat; sicque fiebat, ut Dominica tur. Neque haec evangelica et apostolica tradi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽra neorum anglorum facctus : ep̃a diuma ut sipra
diximus: quia pud mediterraneos anglos defunctusa
cus officio uiuens adscottiam rediit : uterque degen¬
res cottorũ: Tort Prumheri denatione quidema¬
rat cebbas inmonasterio quod dicitur ing&llu¬
gum: ipseẽ locus : ubi occisus ÷ recosum utsi¬
prameminimus: Namecgina eanfled propinqs
illius : ob castigationẽ neciseius iniuiste. postula¬
propinquus & ipse erat regis occisi: Inquo uda¬
c& monasterio: orationes assiduȩ proutriusq
re gis id ÷ & occisi: & eius quio ccidere iussit sduti
a derna fierenT. Idem aut rex osuiutribus anns
postoccisionẽ penda regis merciorum genti nas
& c&eris australiũ prouinciarũ populis p̃fuit i
&iam gentem pictorum maxime& paste regno us¬
regnũ australium merciorũ : qui sunt ut dicor
familiarun quinq: milium . discr&i fluuio tre¬
anta aba quilouiclibus mercis quorũ terrao

Expanded text:
terraneorum Anglorum, factus est episcopus Diuma, ut supra terraneorum Anglorum, factus est episcopus Diuma, ut supra diximus , qui apud Mediterraneos Anglos defunctus tus officio vivens ad Scottiam rediit, uterque de genere Scottorum: tertius Trumheri, de natione quidem Anerat abbas in monasterio quod dicitur Ingetlingum. Ipse est locus in quo occisus est rex Osuini, ut supra meminimus . Nam regina Aeanfled propinqua illius, ob castigationem necis ejus injustae, postulapropinquus et ipse erat regis occisi: in quo videlicet monasterio orationes assiduae pro utriusque regis, id est, et occisi, et ejus qui occidere jussit, salute aeterna fierent. Idem autem rex Osuiu tribus annis post occisionem Pendan regis, Merciorum genti, necnon et caeteris Australium provinciarum populis praefuit: qui etiam gentem Pictorum maxima ex parte regno Anregnum Australium Merciorum, qui sunt, ut dicunt, familiarum quinque millium, discreti fluvio Treanta ab Aquilonalibus Mercis  Al., Aquilon
Abbreviated transcription (Latin):
is tomporibus rexosuiu cum a cerbas atque
intolerabiles pater&ur in ruptiones sȩpedic¬
ti regis merciorum quifratrẽ eius occiderat: Ad
ultimũ necessitate cogente. ꝓmisitseei innume¬
ta & maiora quamcredi pocest ornamenta regia
uel donaria in p̃cium pacis largiturũ dũ modo
lledomum redir& : & prouincias regnieiususq
ad internitionem ucstacredesiner&: Cumq
ex perfidus nullatenus p̾cibus illius assensum
p̃ber&: qui to tameius gento a paruo usq ad mag¬
num delere atque &terminare de creuerat:
r espexit ille ad diuinȩ auxilium picc&atis. quo
ab impr&ate barbarica poss&eripi : uotoq seobli¬
gans : si paganus inquitnescit accipere nrã dona¬
ria offoramus ei quinouit dño dõ nrõ : uouit ergo
quiasi uictor ex ister& filiã suc dño sacra uirgini¬
& sicc̃um paucissimo eercitu secestamini dedit. De¬
niq: fertur : quia tricies maiorem pagani habueriN
& ercitum : siquidem ipsi xxxͣ legiones. ducibus

Expanded text:
is temporibus DCLV rex Osuiu cum acerbas atque intolerabiles pateretur irruptiones saepe dicti regis Merciorum, qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, inquit, nescit accipere nostra donaria, offeramus ei qui novit, Domino Deo nostro. » Vovit ergo quia si victor existeret, filiam suam Domino sacra virginiet sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies majorem pagani habuerint exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus
Abbreviated transcription (Latin):
dine geri comperimus : pt̃ hos tantũ & obstinationbs corũ
complices. pictos dico & br&tones cum quibus dedu¬
abus ultimis oceani in sulis & his nontoqs contratotũ
orbem stulto labore pugnant : ciuhȩc dicenti : Res¬
pondit colmanus ⁊mirum qua restultum appella¬
re uelitis laborẽ nrm : in quotanti a postoli qui suꝑ
pectus dñi recumbere dignus fuit: exempla s ectamur.

Expanded text:
Al., geri comperimus: praeter hos tantum, et obstinationis eorum complices, Pictos dico et Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani insulis, et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugnant. » Cui haec dicenti respondit Colmanus: « Mirum quare stultum appellare velitis laborem nostrum, in quo tanti apostoli qui super pectus D
Abbreviated transcription (Latin):
ocus facultasq supp&er&: Equibus uidelic& pos¬
essiunculis sex in prouinciaderorum : sex in beruici¬
rum deditsingulȩ uero possessiones .X. erant fami¬
is osuii filia dõ dedicanda monasterium : quod
nuncupatur. heruteu id ÷ insulacerui: cui tunc
uld abibatissa p̾fuit : quȩ postbienniũ conparata
pos sessione .X. familiarũ. In lo co qͥ dicitur stre anȩs¬
alch. ibimonasteriũ construxit. In quome mo¬
rata regis filia primo discipula uitȩregularis. de¬
inde &iam magistra etitit. donec conpl&o un .lx.
annorũ numero ad conplexum & nuptias sponsi
cȩlestis uirgobeata intrar&: In quomonasterio. &
ipsa & pat̃ eius osuim & matereius eanfled. & pater
matris eius aeduimi: & multialii nobiles In eo desia
sci apostoli p&ri : sepulti sunt : Hoc aũt bellũ rexos¬
uia in regione loidis tercio decimo regnisur anno
utrius que populi utilitate confecit.: Nam & sua
gentem ab hostipaganorum depopulatione libe¬
rauit. &ipsam gentẽmerciorum finit marumq.

Expanded text:
locus facultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, decem erant fami Osuii filia Deo dedicanda monasterium quod nuncupatur Heruteu, id est, insula cervi, cui tunc Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiarum in loco qui dicitur Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undesexaginta annorum numero, ad complexum et nuptias Sponsi caelestis virgo beata intraret. In quo monasterio et ipsa, et pater ejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesia sancti apostoli Petri sepulti sunt. Hoc autem bellum rex Osuiu in regione Loidis , tertio decimo regni sui annoutriusque populi utilitate confecit. Nam et suam gentem ab hostili paganorum depopulatione liberavit, et ipsam gentem Merciorum finitimarumque
Abbreviated transcription (Latin):
pascha dm̃cum solutis ieiunus facer& : Tum reguua
cumsuis persistens adhuc imeiunio diempalmarũ
cȩ lebrar&. Hȩc aut dissonantia paschadis obseruor¬
ts  uiuene a idano patient᷑ ab omnibus toleraban
qui patient̃ intellexerant: quia & sipascha corir
morem eorum qui ipsum miserant facere ñpotust

Expanded text:
Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celebraret. Haec autem dissonantia paschalis observantiae vivente Aedano patienter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui ipsum miserant facere non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩstio facta frequens & magna deobseruatione pis¬
chȩ confirmantibus eis quedecantia uel degallis ad¬
uenerant : quod scottidominicum paschȩ diem con¬
tra uniuersalis ec desiȩmorem cȩlebrarent : Erat in
Natione quidem scotas : sed ingalliȩ uelitaliȩ pasibus
regulam ec clesiasticȩueritatis edoetus: Qui cunfinano
confligens : hultos quidon correxit : uel cd sollsuorẽ
ueritatis in quisitionem accendit. Nequa qua
tamen finanum omendare potuit : Quim petius qd
ca homoferocis animia cerbiorem  eresti ganielorb
aperum ueritatis aduersarium reddidit : obserua¬
bat aut ia cobdiãcꝰ quondam ut supra dociumus ue¬
nerabilis archi cpuis paulini uerum & catholicumpis¬
dire poterat: obseruabat & regina eanfled cum suis uꝰ¬
ta quodincantia. uiderat : habens secum decantia pns¬
biterum catholicȩ obseruationis nomine rema nun
unde monnum quam contigis sefesturo illis temr
utbis inanno unopas cha celebrar&ur &cumns

Expanded text:
quaestio facta est frequens et magna, de observatione Paschae , confirmantibus eis qui de Cantia, vel de Galliis advenerant, quod Scotti Dominicum Paschae diem contra universalis Ecclesiae morem celebrarent. Erat in natione quidem Scottus, sed in Galliae vel Italiae partibus regulam ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Finano confligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, ut supra docuimus, venerabilis archiepiscopi Paulini, verum et catholicum Pasdire poterat. Observabat et regina Eanfled cum suis, juxta quod in Cantia fieri viderat, habens secum de Cantia presbyterum catholicae observationis, nomine Romanum: unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex
Abbreviated transcription (Latin):
iuxtap̃ ceptũ legis. Idemprimus anni mensis: Exspec
& cumhaecdies insabbatum forte inciderit : toller&
omnes ec lesiae perorbem quae unã catholicam
facciunt panem &uinum in mysterium curnis
& sanguinis agni in maculati : qui cibstulit pec cata
mundi: &p̃cedente congrua lectionũ orationum
rꝗt haec dño. In spem futurae suae redentionis
ipsaest enĩ eccdem nox. Inqua de a egypto ꝑsanguine
ugni: israhelitica plebs ereptaest : ipsa in qua per
resurrectionẽ xp̃i liberctus est amorte a &erna
populus omnis dĩ÷ Mane ccutem in luces cente die
dominica primampas chedis festidiem caelebre¬
ret : Ipscest enĩ dies inquec resur rectionis succe
gloricm dñs multifcrio piae reuelationis

Expanded text:
juxta praeceptum legis idem primus anni mensis, exspectjuxta praeceptum legis idem primus anni mensis, exspectt cum haec dies in Sabbatum forte inciderit, tolleret omnes Ecclesiae per orbem, quae unam catholicam faciunt, panem et vinum in mysterium carnis et sanguinis Agni immaculati, qui abstulit peccata mundi: et praecedente congrua lectionum, orationumrent haec Domino in spem futurae suae redemptionis. Ipsa est enim eadem nox in qua de Aegypto per sanguinem agni Israelitica plebs erepta est; ipsa in qua per resurrectionem Christi liberatus est a morte aeterna populus omnis Dei. Mane autem inlucescente die Dominica, primam paschalis festi diem celebrarent. Ipsa est enim dies in qua resurrectionis suae gloriam Dominus multifario piae revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
hunc numerum seperatim subpas chaetitulo prare¬
notatur : sicut ȩxodi sequentia patenter edocent
Vbicumdictum ess& : in eadem enĩ ipsadie edũcam
uestras rituper p&uo: primo menses .XIIIi. diemensis
usque cadxxi. nonuui solum modo: sed octo potius esse
gentius explorata scripturae ueritas doc&: aues¬
ut non amplius tota sacra sollemnitas quam .uiii.
tantum modo noctes. cum totidem diebus conpre¬
hendat : Vnde &uerccesse probatur nr̃a difinctis
qua tempus paschale primomense anni: & ter¬
tia eius eb domada celebrandũ esse diximus :uera¬
citer enĩ tertia cogitur eb domada: quod auespera
diem que nobis drũi cã. quae cipud antiquos una
uel prima sabbati siue sabbatorum uocatur.
gaudio suae resurrectionis fecit esse sollemnẽ:
inseruit : ut nil omni modis. d&empore pasche
legadis preoc cupandum: nil minuendum esse de¬
cerner& : Quin potius statuit. ut expectar &ur

Expanded text:
hunc numerum separatim  Al., separatum sub Paschae titulo praehunc numerum separatim  Al., separatum sub Paschae titulo praenotatur, sicut Exodi sequentia patenter edocent; ubi cum dictum esset: In eadem enim ipsa die educam vestras ritu perpetuo. Primo mense, quarta decima die mensis am primam non septem solummodo, sed octo potius esse gentius explorata Scripturae veritas docet a vesut non amplius tota  Al. add. sola sacra sollemnitas quam septem tantummodo noctes cum totidem diebus comprehendat: unde et vera esse probatur nostra diffinitio, qua tempus paschale primo mense anni, et tertia ejus hebdomada celebrandum esse diximus. Veraciter enim tertia agitur hebdomada, quod a vesperadiemque nobis Dominicam, quae apud antiquos una vel prima Sabbati, sive Sabbatorum vocatur, gaudio suae resurrectionis fecit esse sollemnem; inseruit, ut nil omnimodis de tempore Paschae legalis praeoccupandum, nihil minuendum esse decerneret. Quin potius statuit ut exspectaretur
Abbreviated transcription (Latin):
men in ipsadie .xiiii. pas cha fieri p̃cipiatur: sed
in caeli facciem prodeunte: agnus immolari
iubecctur: & quod ipsa sit nox .xui. lunae. inqua per¬
cussis aegrptiis. isrłest a longa seruitute redẽ¬
tus : VIͦI. Inquidiebus : azima comed&is : Quibus
Item uerbis : tota tertia septimana eius dem primi
mensis decernitur sollemnis esse debere : sed ne
nonerit fermentum in domibus uestris: quicũque
usque dumacit : In eademenĩ ipscdie : educat̃ exer¬
citũ urm. d&erra aegrpti : Primũ ergodiem
azimorum appellat eum . In quo exercitũ eorum
ess& educturus deaegipto : Constat autem:
quia non .XIIIi. die. Incuius uespera cegnus est immo¬
latus & que propriepcs cha siue phase dicitur
sedxu sunt educti ex aegypto : sicut in libro numero¬
prima eductus est populus dr̃i exaegypto sabinitio
ut diximus tertiae septimanae: hoc est axũ die

Expanded text:
men in ipsa die quarta decima Pascha fieri praecipiatur; sed men in ipsa die quarta decima Pascha fieri praecipiatur; sed in caeli faciem prodeunte, agnus immolari jubeatur: et quod ipsa sit nox quintae decimae lunae, in qua percussis Aegyptiis, Israel est a longa servitute redemptus. Septem, inquit, diebus azyma comedetis. Quibus item verbis tota tertia septimana ejusdem primi mensis decernitur sollemnis esse debere. Sed ne non erit fermentum in domibus vestris. Quicumque usquedum ait: In eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti. Primum ergo diem azymorum appellat eum in quo exercitum eorum esset educturus de Aegypto. Constat autem quia non quarta decima die, in cujus vespera agnus est immolatus, et quae proprie Pascha sive Phase dicitur; sed quinta decima sunt educti ex Aegypto, sicut in libro Numeroprima eductus est populus Domini ex Aegypto, ab initio, ut diximus, tertiae septimanae, hoc est, a quinta
Abbreviated transcription (Latin):
sionis &resur rectionis ad luncta est : Precepit
&icmlex ut pacscha primo mense anni & tertia
eius dem mensis septimcna Idest axu. usque cod¬
copostolicã ex eucngelio : ut in ipsa tertia septi¬
mana diem dominicam expectare : at inea
temporis pcschedis initium tenere debecmus:
Quacmuidelic& regulam triformem quis quis
rite custodierit : num quam incdnotatione
festi paeschalis errabit: Uerum sidehis singu¬
lis enudeatius aclatius audire desideras: scrip¬
tum est in exodo ubiliberandus deegypto popu¬
lis istahel primumpascha facere iub&ur quia
dixerit dñs ad mosen. &aaron: mensis iste uobis
principium mosium primus erit in mensibus
anni: loquimini aduniuersum co&um fili¬
orum israhel: & dicit᷑eis: Xͦ diemensis huius
tollat unus quisque agnum per familicas & domus
succs: & paulo post: & seruabitis eum : usque ad
multitudo filiorum israhel: aduesperam: Quibus
uerbis manifestissime constat. quodita in obser¬

Expanded text:
sionis et resurrectionis adjuncta est. Praecepit sionis et resurrectionis adjuncta est. Praecepit enim lex ut pascha primo mense anni, et tertia ejusdem mensis septimana, id est, a quapostolicam ex Evangelio, ut in ipsa tertia septimana diem Dominicam exspectare, atque in ea temporis Paschalis initium tenere debeamus. Quam videlicet regulam triformem quisquis rite custodierit, nunquam in adnotatione festi Paschalis errabit. Verum si de his singulis enucleatius ac latius audire desideras, scriptum est in Exodo, ubi liberandus de Aegypto populus Israel, primum Pascha facere jubetur, quia dixerit Dominus ad Moysen et Aaron: Mensis iste vobis principium mensium primus erit in mensibus anni. Loquimini ad universum coetum filiorum Israel, et dicite eis: Decima die mensis hujus tollat unusquisque agnum per familias et domos suas. Et paulo post: Et servabitis eum usque ad qumultitudo filiorum Israel ad vesperam. Quibus verbis manifestissime constat, quod ita in obser
Abbreviated transcription (Latin):
cccelitus scaẽ ecdesiae donatũ : quotiens ipsirerũ
domini: discendae. docendae. custodiendue ueritati
opercm inpendunt: Nam&uere omnino dixit
quidam scłarium scriptorũ : quia felicissime
tur : uel regnarent philo sophi : quod si dephilo sophia
huius mundi uere intellegere destatu huius mundi
merito diligere potuit homo huius mundi : Qucnto
magis ciuibus patriȩ cadestis in boc mundo pere¬
grinantibus optundũ est: & totis animi uiribus
supplicandũ : ut quoplus inmundo quique ualent.
eo amplius eius quisuper omnia est iudicis mandatis
ccuscultare contendant : atque adhaec obseruan¬
da: secum eos quoque quisibi commisisunt: exem¬
plis simul & auctor itate instituant: tres sunt
ergo regulae scocris iniditae lit teris: quibus pas¬
chae caelebrandi tempus nobis prȩfinitum nulla
prorsus huma nalic& auctor itate muttre :
e quibus duae in lege mosi diuinitus statutae:
tertia ineuangelio. per effectum dominicae pas¬

Expanded text:
caelitus sanctae Ecclesiae donatum, quotiens ipsi rerum caelitus sanctae Ecclesiae donatum, quotiens ipsi rerum Domini, discendae, docendae, custodiendae veritati operam impendunt. Nam et vere omnino dixit quidam saecularium scriptorum, quia felicissimo tur, vel regnarent philosophi. Quod si de philosophia hujus mundi, vere intelligere de statu hujus mundi, merito diligere potuit homo hunc mundum; quanto magis civibus patriae coelestis in hoc mundo peregrinantibus optandum est, et totis animi viribus supplicandum, ut quo plus in mundo quique valent, eo amplius ejus qui super omnia est judicis mandatis auscultare contendant, atque ad haec observanda secum eos quoque qui sibi commissi sunt et exemplis simul et auctoritate instituant. Tres sunt ergo regulae sacris inditae litteris, quibus paschae celebrandi tempus nobis praefinitum nulla prorsus humana licet auctoritate mutari: e quibus duae in lege Moysi divinitus statutae, tertia in Evangelio per effectum dominicae pas
Abbreviated transcription (Latin):
pascha non suo tempore obseruare presumetãr
Simul &deton surae modo uelratione qui ebsr¬
cos insigniri decer& excepto quod elscem dose
inhis nonptaua exparte ess& inbutus osem tom¬
mhus coon sibimitti peuit. qui loxta morem cone¬
norum ec clesiam delupide ingente ipsius facats¬
Promittens hanc in honorem aposto lorũ princi¬
pis dedicandã : sequoque ipsum cum suis omnibus
morem scaẽ romanae &apostolicae ecclesiae
semꝑ imitaturum : Inquanum dũ taxat. tã lon ge
aromanorũ loque la & natione segregati.
hunc ediscere potus sent: Culus religiosis uotis
acprecibus fccuens reuerentissimus abba ceolfrid:
Domino excellentis simo & gloriosissimo regincitano
ceolfrid abbas in dno sclutem: Catholicã scĩpasȩ¬
chae obseruantiã ꝙ a nobis rexdõ deuote religio¬
sostudio quaesisti: promtissime aclibentis sime
tuo desiderio. Iuxta quod ab apostolica sede didici¬
mus. pate facere sa tagimus: scimus nã que

Expanded text:
Pascha non suo tempore observare praesumerent; Pascha non suo tempore observare praesumerent; simul et de tonsurae modo vel ratione qua clericos insigniri deceret: excepto quod etiam ipse in his non parva ex parte esset imbutus. Sed et architectos sibi mitti petiit, qui juxta morem Romanorum ecclesiam de lapide in gente ipsius facepromittens hanc in honorem beati apostolorum principis dedicandam; se quoque ipsum cum suis omnibus morem sanctae Romanae et apostolicae Ecclesiae semper imitaturum, in quantum dumtaxat tam longe a Romanorum loquela et natione segregati hunc ediscere potuissent. Cujus religiosis votis ac precibus favens reverentissimus abba Ceolfrid, Domino excellentissimo et gloriosissimo regi Naitano, Ceolfrid abbas in Domino salutem. « Catholicam sancti Paschae observantiam, quam a nobis, rex Deo devote, religioso studio quaesisti, promptissime ac libentissime tuo desiderio, juxta quod ab apostolica sede didicimus, patefacere satagimus. Scimus namque
Abbreviated transcription (Latin):
Cumquo &iam romam ueniens : multa illic
quae in patria ne quiuerat e desiae seaẽ¬
Aotempore nadton rexpictorum quiseo tedmon¬
nadis brittaniae plagas in habitant cdmoni¬
tus ec desias ticarum frequenti medita taoie
seriptur arum : abrenunticcuit errori. quo cebtenus
nob ses sesios que Pomnes ad eatholicum diũ cae re¬
surrectionis tempus celebrandum perduxet p̃
quod ut fucilius & malor auctoritat⁊ pes ficra
quue siuit  auxilium degente anglorã quos lect¬
dudũ ud exemplum scae romanae eapostoliouit̃
erdesiae sucm religionem instituisie cegouibi
si quidem misit legi tarices ad iurum ueneunbi¬
lom ceol fridũ abbate moncesteru bergostum
apostolorum p&ri & pcculi quodest ad ostium
uiur iamnis &luxta amnem tiadene dulocio qui
uoratuningrruum cuupse postbene die tum
do quo supra diximus gloriosissime prefiuit
postuliens uit exhortatorius sibilitterc&s suit¬
tor & quibus potentius confutare possores qui

Expanded text:
cum quo etiam Romam veniens multa illic cum quo etiam Romam veniens multa illic quae in patria nequiverat, Ecclesiae sanEo tempore DCCX Naiton, rex Pictorum, qui Septemtrionales Brittaniae plagas inhabitant, admonitus ecclesiasticarum frequenti meditatione scripturarum, abrenunciavit errori, quo eatenus  se suosque omnes ad catholicum Dominicae Resurrectionis tempus celebrandum perduxit. Quod ut facilius et majori auctoritate perficeret, quaesivit auxilium de gente Anglorum, quos jamdudum ad exemplum sanctae Romanae et apostolicae Ecclesiae suam religionem instituisse cognovit. Siquidem misit legatarios ad virum venerabilem Ceolfridum, abbatem monasterii beatorum apostolorum Petri et Pauli, quod est ad ostium Uiuri amnis, et juxta amnem Tinam, in loco qui vocatur In Gyruum, cui ipse post Benedictum, de quo supra diximus, gloriosissime praefuit; postulans ut exhortatorias sibi litteras mitteret, quibus potentius confutare posset eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
mam bibliothecã fecit: Nec non &uasa scã & lu¬
mincria clicque huius modi quae ador natum
domus dĩ pertinent : studiosissime parauit :
quia successoribus discipulorum beti pupae
gregorii incantia fuercet: cantandi sonos edoc¬
tus cidse suosque instituendos cercersiit
acperannos .XII. tenuit quactinus & quae illi
non nouerant carmina ec lesiastica doce
uel neglegentia inu&erare toeperant : huius doc¬
trina priscum renouerentur instatum nã
& ipse ep̃s accã cantor ercet peritissimus.
quomodo &iam inlitteris scis doctissimus.
& incatholica fidei confessione castis simus
in ec clesiasticae quoque institutionis regulis
solertissimus extiterat Rusque dumpremia
ut pote quicaꝓueritia inlero scĩs simi ac dõdi¬
lecti bosa ebora censis ep̃i nutritus atque eru¬
ditus est. deinde cidiulfridũ ep̃m. spe melioris
propositi adueniens : omnem in eius obsequio
usque adobitũ illius expleuit a&atem:

Expanded text:
mam bibliothecam fecit, necnon et vasa sancta et lumam bibliothecam fecit, necnon et vasa sancta et luminaria aliaque hujusmodi quae ad ornatum domus Dei pertinent, studiosissime paravit. Cqui a successoribus discipulorum beati papae Gregorii in Cantia fuerat cantandi sonos edoctus, ad se suosque instituendos accersiit, ac per annos duodecim tenuit: quatenus et quae illi non noverant, carmina ecclesiastica docervel negligentia inveterare coeperunt, hujus doctrina priscum renovarentur in statum. Nam et ipse episcopus Acca cantator erat peritissimus, quomodo etiam in litteris sanctis doctissimus, et in catholicae fidei confessione castissimus, in ecclesiasticae quoque institutionis regulis sollertissimus exstiterat; et usquedum  Autpote qui a pueritia in clero sanctissimi ac Deo dilecti Boza, Eboracensis episcopi, nutritus atque eruditus est; deinde ad Uilfridum episcopum spe melioris propositi adveniens, omnem in ejus obsequio usque ad obitum illius explevit aetatem:
Abbreviated transcription (Latin):
cabbcos cooperator inuerbodĩ theodorobeatae me¬
moriae epis copi defunctus est : & in monaeste io
suo inec desia beatae dĩ gen&ricis sepultus qu
theo dori inter clia testimonium perhib&
quod clbinus discipulus eius quimonasterio ipsi¬
us hregimine successit intatũ studus seriptu¬
rrum institutus est: ut grecam quidemlin¬
guam nom parua & partẽ latinã uero nonminus
quam anglorum quae sibi naturadis est nouerit
Suscepituero prouilfrido epis copeetum hagus¬
ted densis ecdesiae accaprb̃t eius uir &ipse
strenuissimus & corãdõ & hominibus magnifi¬
cus qui& ipsius ecdesiae suae quae inbereti
undreae copostoli honorem consecratuest.
aedificit multi furio decore acmirificis am¬
pliuit operibus : deditnaquȩ operam quod&
hodie ficcit ut cd quisitis unde cumque reliqnus
tesporticibus i hoc ipsum intramuros eis den
industria congregans: amplissimã ibi ac nobilis s̃¬

Expanded text:
abbas , cooperator in verbo Dei Theodori beatae meabbas , cooperator in verbo Dei Theodori beatae memoriae episcopi, defunctus est, et in monasterio suo in ecclesia beatae Dei Genitricis sepultus ; qTheodori inter alia testimonium perhibet, quod Albinus discipulus ejus qui monasterio ipsius in regimine successit, in tantum studiis scripturarum institutus est, ut Graecam quidem linguam non parva ex parte, Latinam vero non minus quam Anglorum, quae sibi naturalis est, noverit. Suscepit vero pro Uilfrido episcopatum Hagustaldensis Ecclesiae Acca presbyter ejus, vir et ipse strenuissimus, et coram Deo et hominibus magnificus; qui et ipsius ecclesiae suae, quae in beati Andreae apostoli honorem consecrata est, aedificium multifario decore ac mirificis ampliavit operibus. Dedit namque operam, quod et hodie facit, ut adquisitis undecumque reliquiis tis porticibus in hoc ipsum intra muros ejusdemindustria congregans, amplissimam ibi ac nobilissi
Abbreviated transcription (Latin):
taphium scrip Milfridus hic magrius ÷ equies¬
cit corpore presulhanc dno quiculam ductus
pi&ctis amorefecit : & eximio sacrauit nomine
pri: cui claues caeli xp̃s dedit carbiter orbis:
atquecuro actrrio deuotus uestut auro: quin&iã
sublime crucis radiante m&cllo hicposuit tro¬
pdeum nec non & quattuor acuroscribi eucngelii
precpit in ordine libros: acthẽcã erutilo his con¬
dignam condidit curo: paschalis qui&iam solem¬
nia tempora cursus catholici adiustũ correxit
dogma canonis quẽ statuere patres : dubioque
errore remoto: certa suae genti ostendit mode¬
raminaritus : in quelocis istis monachor umeea¬
minc crebra colligit ac monitis cͦouit quaere¬
gula patrũ sedulus instituit : multis que domiq
forisquȩ lactatus nimium pertempora longa
periclis : quindecies ternos post quam egit ep̃s annos
transiit &giudens caelesticregna p&iuitdona
ihũ : ut grec pustoris calle sequatur: Xx
os rediregis reuerentissimus pater badr icnus

Expanded text:
taphium scriptum: Uilfridus hic magnus requiescit corpore praesul, Hanc Domino qui aulam ductus pietatis amore Fecit, et eximio sacravit nomine Petri, Cui claves caeli Christus dedit arbiter orbis; Atque auro ac tyrio devotus vestiit ostro. Quin etiam sublime crucis radiante metallo, Hic posuit trophaeum, necnon et quattuor auro Scribi Evangelii praecepit in ordine libros; Ac thecam e rutilo his condignam condidit auro: Paschalis qui etiam sollemnia tempora cursus Catholici ad justum correxit dogma canonis, Quem statuere Patres, dubioque errore remoto Certa suae genti ostendit moderamina ritus: Inque locis istis monachorum examina crebra Colligit, ac monitis cavit quae regula Patrum Sedulus instituit: multisque domique forisque Jactatus nimium per tempora longa periclis, Quindecies ternos postquam egit episcopus annos, Transiit, et gaudens caelestia regna petivit. Dona, Jesu, ut grex pastoris calle sequatur. CAPOsredi regis, reverentissimus Pater Hadrianus
Abbreviated transcription (Latin):
que animo uenire romam: & quiad sedem
cipos tolicum Ritus e desicstici siue monas¬
teriules serucrentur uidere: quod cumfraa¬
eum que id quodmente disposuerat perficere
sucd ebant : Atille confestĩ ueniens udre
ginã eanfledam quic notus erat ei : eius que
terio sotiatus Indi cauite desiderium sibi
inesse bectorum apostolorũ limince uisitan¬
dii quae delec tata bono adulescentis proposito¬

Expanded text:
que animo venire Romam, et qui ad sedem que animo venire Romam, et qui ad sedem apostolicam ritus ecclesiastici sive monasteriales servarentureumque id quod mente disposuerat perficere suadebant. At ille confestim veniens ad ginam Eanfledam, quia notus erat ei  Al., cui terio sociatus, indicavit ei desiderium sibi inesse beatorum apostolorum limina visitandi: quae delectata bono adolescentis proposito