comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiam cũ triũphigła fresiam deuicto rabbodo paterno
suꝑ addidit imperio. Inqua tunc gente sc̃s uuilbrords
positus est p̃dicator. sedisq epascopalis intraiecto castel¬
lo delegatꝰ est. Qui maiori euangeli ⁊andi occasione
accepta. nuꝑ gladio adquisitam gentẽ sacro baptismate
abluere conatus ẽ: Nec quicquã in ea uetusti erroris
tenebras ignorantiȩ latuisse sinebat. sed totã euange¬
lica luce sine ulla dilatione ꝑfundebat. ita ut in eo
populo subito ꝓpheticũ illud impleretur testimoniũ
et erit in loco ubi dicetur eis non populus m̃s uos. dicet
eis filii dĩ uiuentis. Plurima qͦq diuina uirtꝰ ꝑsuum
seruũ fecit miracula. Licet om̃i miraculorũ operatio
ne & signorũ ostensione ministeriũ cuangelieȩ p̃dica¬
tionis p̃ferendũ sit. tam̃ quod gesta narrantur ad głam do¬
nantis dĩ non tacenda ẽẽ censeo sed magis stilo alliganda. ne

Expanded text:
etiam cum triumphi gloria Fresiam, deuicto Rabbodo, paterno etiam cum triumphi gloria Fresiam, deuicto Rabbodo, paterno superaddidit imperio. In qua tunc gente sanctus Willibrordus positus est praedicator sedisque episcopalis in Traiecto castello delegatus est. Qui maiori euangelizandi occasione accepta nuper gladio adquisitam gentem sacro baptismate abluere conatus est. Nec quicquam in ea uetusti erroris tenebras ignorantiae latuisse sinebat sed totam euangelica luce sine ulla dilatione perfundebat ita ut in eo populo subito propheticum illud impleretur testimonium: «Et erit in loco ubi dicetur eis: «Non populus meus uos», dicetur eis: «filii Dei uiuentis». 14. Plurima quoque diuina uirtus per suum seruum fecit miracula. Line et signorum ostensione ministerium euangelicae praedicationis praeferendum sit, tamen quod gesta narrantur ad gloriam donantis Dei non tacenda esse censeo sed magis stilo alliganda ne
Abbreviated transcription (Latin):
la. ubi prius euangeli⁊ abat. ex hortans om̃s quatenus
bono animi p̃posito. inuerȩ fidei ꝑmanerent firmita¬
te. Et dũ ꝑdies singulos numerus crescebat fidelium.
& maior credentium turba ad uerbi dĩ agnitionem
confluebat. ceperunt plurimi fidei feruore incitati
patrimonia sua uiro dĩ offerre. Quib ille acceptis mox
ȩccłas in eis ȩdificare iusserat. statuitq ꝑ eas singulas pres¬
biteros. & uerbi dĩ sibi cooperatores. quatinus nouus dĩ po¬
pulus haberet. quo sẽ. dieb festiuis congregaret. ł salutares
audiret ammonitiones ł aquib sacri baptismatis munera
accepisset. & xp̃ianȩ religionis regulas edisceret: Et ita
iuir dĩ magis magisq de die indiem diuina donante
gr̃a ꝓficicbat. Contigit autẽ pippinũ ducẽ francorum
diem obire. & filium eius karolũ regno patris potiri.
Qui multas gentes sceptris ad iecit francorũ. interquas

Expanded text:
la ubi prius euangelizabat exhortans omnes quatenus la ubi prius euangelizabat exhortans omnes quatenus bono animi proposito in uerae fidei permanerent firmitate. Et dum per dies singulos numerus crescebat fidelium et maior credentium turba ad uerbi Dei agnitionem confluebat, coeperunt plurimi, fidei feruore incitati, patrimonia sua uiro Dei offerre. Quibus ille acceptis mox ecclesias in eis aedificare iusserat statuitque per eas singulas presbiteros et uerbi Dei sibi cooperatores quatenus nouus Dei populus haberet quo se diebus festiuis congregaret uel salutares audiret ammonitiones uel a quibus sacri baptismatis munera accepisset et christianae religionis regulas edisceret. Et ita uir Dei magis magisque de die in diem, diuina donante gratia, proficiebat. 13. Contigit autem Pippinum ducem Francorum diem obire et filium eius Carolum regno patris potiri. Qui multas gentes sceptris adiecit Francorum inter quas
Abbreviated transcription (Latin):
toris uanitate quã coluer̃ patres tui tandẽ aliquando
proieeta om̃i iniquitate. & in iustitia. deinceps nouus ho¬
mo uiuas in om̃i sobrietare. iustitia & scĩtate. Hoc faci¬
ens. & cũ dõ & scĩs cius głam possidebis sempiternã. Si uͦ
me contẽpnis ui ã salutis tibi ostendentẽ. scito certissime.
quod ęterna supplicia et infernales flammas tu cũ dia¬
bolo cui obtẽperas sustinebis. Ad hȩc rex mi ratus
respondit. Video te minas nr̃as non metuisse. & uerba
tua esse sicut & opera. Et si noluisset ueritatis p̃dicatori
credere. tamen ad pippinũ ducẽ francorũ cũ honore re¬
mitͥ eũ. Qui in eius letatus aduentu. rogauit eũ desti¬
nato uerbi dĩ opere insistere. eradicatisq idolatriȩ
spinis. uerbũ dĩ instanter ꝑloca singulascrere. Q uod
etiam pius p̃dicator haud signiter implere satagebat.
circũ iens om̃s illius terrȩ regiones. ꝑ urbes. uicos & castel¬

Expanded text:
roris uanitate quam coluerunt patres tui tandem aliquando roris uanitate quam coluerunt patres tui tandem aliquando proiecta omni iniquitate et iniustitia, deinceps nouus homo uiuas in omni sobrietate, iustitia et sanctitate. Hoc faciens cum Deo et sanctis eius gloriam possidebis sempiternam. Si uero me contemnis uiam salutis tibi ostendentem, scito certissime quod aeterna supplicia et infernales flammas tu cum diabolo cui obtemperas sustinebis». Ad haec rex miratus respondit: «Video te minas nostras non metuisse et uerba tua esse sicut et opera». Etsi noluisset ueritatis praedicatori credere, tamen ad Pippinum ducem Francorum cum honore remisit eum. 12. Qui in eius laetatus aduentu rogauit eum destinato uerbi Dei opere insistere eradicatisque idolatriae spinis uerbum Dei instanter per loca singula serere. Quod etiam pius praedicator haud segniter implere satagebat, circumiens omnes illius terrae regiones per urbes, uicos, castel
Abbreviated transcription (Latin):
territi. regi tamen rabbodo qͦđ uidebant factũ retuler̃t
Qui nimio furore succensus insacerdotẽ dĩ uiui. suorum
in iurias deorũ ulcisci cogitabat Et ꝑ tres dies semper
trib uicib sortes suo more mittebat. & nũquã dãp̃nato¬
rũ sors dõ uero defendente suos. suꝑ seruũ dĩ ł aliquem
ex suis cadere potuit. nisi unus tantũ ex sociis sorte mon¬
stratus. & martẏrio coronatus est. Vocabat᷑ uero sc̃s uir
ad reoq gem. & multũ ab eo in crepatꝰ. quare sua sacra
uiolas¬
set. & in iuriã deo suo fecisset. Cui precoue¬
ritatis constanti animo respondit. Non ẽ ds̃ quẽ colis sed
diabolus. qui te pessimo errore o rex deceptũ habet. ut
animã tuã. eternis tradat flammis. Non ẽ enĩ ds̃ nisi
unus. qui creauit cęlũ et terrã mare & om̃a quȩ ineis st̃
Quẽ qui uera fide colit. uitam habebit sempiternam.
Cuius egoseruus hodie tibi testificor. ut ab antiqui er¬

Expanded text:
territi regi tamen Rabbodo quod uidebant factum retulerunt. territi regi tamen Rabbodo quod uidebant factum retulerunt. 11. Qui nimio furore succensus in sacerdotem Dei uiui suorum iniurias deorum ulcisci cogitabat et per tres dies semper tribus uicibus sortes suo more mittebat et numquam damnatorum sors, Deo uero defendente suos, super seruum Dei uel aliquem ex suis cadere potuit nisi unus tantum ex sociis sorte monstratus et martyrio coronatus est. Vocabatur uero uir sanctus ad regem et multum ab eo increpatus quare sua sacra uiolasset et iniuriam deo suo fecisset. Cui praeco ueritatis constanti animo respondit: «Non est Deus quem colis sed diabolus qui te pessimo errore, o rex, deceptum habet ut animam tuam aeternis tradat flammis. Non est enim Deus nisi unus qui creauit caelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt. Quem qui uera fide colit uitam habebit sempiternam. Cuius ego seruus hodie tibi testificor ut ab antiqui er
Abbreviated transcription (Latin):
batur. quia in ea eiusdẽ dei fana fuere con strueta
Qui locus apaganis intenta ueneratione habe batur.
ut nibil in ea uel animaliũ ibi pascentiũ. uł aliarũ qua¬
rũlibet rerũ quisqu: gentiliũ tangere audebat. nec
ȩtiam a fonte qui ibi ebulliebat aquã haurire nisi ta¬
cens p̃sumębat. Quo cũ uir dĩ tẽpestate iactatus est. man¬
sit ibidc̃ aliqͥr dies. quousq sepositis tẽpestatib opor¬
tunũ nauigandi tempus ad ueniret. Sed parui pendens
stultam loci illius religionẽ uł ferocissimũ regis animũ
qui uiolatores sacrorũ illius a trocissima morte dãpnare
solebat. Igitur tres homines in eo fonte. in uocatione scȩ̃
trinitatis baptizauit. sed et animalia in ea terra pascen¬
tia incibaria suis mactare p̃cepit. Qđ pagani intuentes
arbitrabant᷑ eos uł infurorẽ uerci. uł ętiã ubloci morte
perire. Quos cũ nihil mali cernebant pati. stupore per¬

Expanded text:
batur quia in ea eiusdem dei fana fuere constructa. batur quia in ea eiusdem dei fana fuere constructa. Qui locus a paganis in tanta ueneratione habebatur ut nihil in ea uel animalium ibi pascentium uel aliarum quarumlibet rerum quisquam gentilium tangere audebat nec etiam a fonte qui ibi ebulliebat aquam haurire nisi tacens praesumebat. Quo cum uir Dei tempestate iactatus est mansit ibidem aliquot dies quousque, sepositis tempestatibus, oportunum nauigandi tempus adueniret. Sed parui pendens stultam loci illius religionem uel ferocissimum regis animum qui uiolatores sacrorum illius atrocissima morte damnare solebat, igitur tres homines in eo fonte cum inuocatione sanctae Trinitatis baptizauit sed et animalia in ea terra pascentia in cibaria suis mactare praecepit. Quod pagani intuentes arbitrabantur eos uel in furorem uerti uel etiam ueloci morte perire. Quos cum nihil mali cernebant pati, stupore per
Abbreviated transcription (Latin):
posse agnouit. ad ferocissimos danorũ populos iter
euangeli zandi conuertit. Ibi tam̃ ut fertur regebat
ongendus. homo om̃i fera crudelior. & om̃i lapide durior
Qui tam̃ iubente dõ. ueritatis p̃conẽ honorifice tractabat.
Quidũ obduratã morib et idolatriȩ deditã. & nullã melio¬
ris uitȩ spem habentẽ offendit. acceptis tunc triginta eius¬
dẽ patriȩ pueris. ad electos adõ populos regni francorum
reuerti festinauit. Sed in eo ipso itinere cateZizatos eosdẽ
pueros uitȩ fonte abluit. ne aliqđ ꝓpter pericula lon¬
gissimi nauigii. uł ex insidiis ferocissimorũ terrȩ illius
habitatorũ dãpnũ pateret᷑ in illis. uolens antiqui hostis
p̃uenire astutias. et dñi sacram̃tis animas munire adqui¬
sitas. Et dũ pius uerbi dĩ p̃dicator iter agebat. ꝑuenit
in confinio fresonũ et danorũ ad quandã insulã quȩ a
quodã deo suo fosite ab accolis terrȩ fosites land appella¬

Expanded text:
posse agnouit, ad ferocissimos Danorum populos iter posse agnouit, ad ferocissimos Danorum populos iter euangelizandi conuertit. Ibi tamen, ut fertur, regnabat Ongendus, homo omni fera crudelior et omni lapide durior, qui tamen, iubente Deo, ueritatis praeconem honorifice tractabat. Qui dum obduratam moribus et idolatriae deditam et nullam melioris uitae spem habentem offendit, acceptis tunc triginta eiusdem patriae pueris, ad electos a Deo populos regni Francorum reuertere festinauit. Sed in eo ipso itinere catezizatos eosdem pueros uitae fonte abluit ne aliquod propter pericula longissimi nauigii uel ex insidiis ferocissimorum terrae illius habitatorum damnum pateretur in illis, uolens antiqui hostis praeuenire astutias et Domini sacramentis animas munire adquisitas. 10. Et dum pius uerbi Dei praedicator iter agebat, peruenit in confinio Fresonum et Daenorum ad quandam insulam quae a quodam deo suo Fositae ab accolis terrae Fositesland appella
Abbreviated transcription (Latin):
regionib semina uitȩ sparserat. quo plus necessarium
antiquã ignorantiȩ famẽ depellere ꝑspexerat. Qua¬
lem diuina gr̃a ad uiuante illis in locis fructũ fecisset.
testessunt usq hodie populi ꝑciuitates. uicos. et castella.
quos adueritatis agnitionẽ. & ad unius omnipotentis dĩ
cultũ pia ad monitione ꝑduxerat. Testes quoqꝙ ȩccłae
quas ꝑ loca singula construxerat. testes & dõ famulan¬
tiũ congregationes. quas aliquib ad unauit in locis. Temp¬
tauit quoq idẽ uir dĩ ultra francorũ regni fines cȩlestis
doctrinȩ flumina diriuare. Nam tunc tt̃poris regem
fresonum rabbodũ cũ suagente paganũ non timuit adire
Et quocũꝙ ꝑrexerat. uerbũ dĩ cũ om̃i fiducia loquebatꝰ
Sed p̃fatus fresonũ rex uirũ dĩ humilitatis grã benigne
suscipiens. nullis tamen uitȩ fomentis saxcum eius cor
emollire potuit ł: dũ apud eũ uir dĩ fructificare non

Expanded text:
regionibus semina uitae sparserat, quo plus necessarium regionibus semina uitae sparserat, quo plus necessarium antiquam ignorantiae famem depellere perspexerat. Qualem, diuina gratia adiuuante, illis in locis fructum fecisset testes sunt usque hodie populi per ciuitates, uicos et castella quos ad ueritatis agnitionem et ad unius omnipotentis Dei cultum pia ammonitione perduxerat; testes quoque ecclesiae quas per loca singula construxerat, testes et Deo famulantium congregationes quas aliquibus adunauit in locis. 9. Temptauit quoque uir Dei ultra Francorum regni fines caelestis doctrinae flumina diriuare. Nam tunc temporis regem Fresonum Rabbodum cum sua gente paganum non timuit adire et quocumque perrexerat uerbum Dei cum omni fiducia loquebatur. Sed praefatus Fresonum rex uirum Dei humilitatis gratia benigne suscipiens, nullis tamen uitae fomentis saxeum eius cor emollire potuit. Et dum apud eum uir Dei fructificare non
Abbreviated transcription (Latin):
tis uenerabilib ad societatẽ ministeri sacerdotibus
publice in ȩccła beatissimi petri principis apłorum.
cũ magna dignitate more apłico cum ordinauit ar¬
chi ep̃m. ac ordinato nom̃ imposuit clemens. uestim̃¬
tisq suis sacerdotalib induit eum. & scõ quasi suꝑhu¬
merali a aron pallio dignitatis & indum̃ti confirma¬
uit gła. & quodq uoluit. ł petut. aut in patrocinus
scõrũ. aut in reb ȩcclesi asticis. cũ tota m̃tis alacritate
tradidit illt. Firmatũq benedictione. donis ditatum
fiducia deuotus uerbi dĩ p̃dicator. ad p̃fatũ francorũ
ducẽ regressus ẽ. Qui eũ cũ summa honoris magnificentia
receptũ. cũ suȩ potestatis iussione in opus euangłii di¬
rexit. Maxime tam̃ inborealib regnisui partibus qͦ
eatenus obraritatẽ doctorũ uł duritiã habitatorũ fidei
flamma minus relucebat. eo uir dĩ instantius illis in

Expanded text:
tis uenerabilibus societatem ministerii sacerdotibus tis uenerabilibus societatem ministerii sacerdotibus publice in ecclesia beatissimi Petri principis apostolorum cum magna dignitate more apostolico eum ordinauit archiepiscopum ac ordinato nomen imposuit Clemens uestimentisque suis sacerdotalibus induit eum et sancto quasi superhumerali Aaron pallio dignitatis et indumenti confirmauit gloria et quodque uoluit uel petiuit aut in patrociniis sanctorum aut in rebus ecclesiasticis cum tota mentis alacritate tradidit illi firmatumque benedictione, donis ditatum fidutia deuotus uerbi Dei praedicator ad praefatum Francorum ducem regressus est. Qui eum cum summa honoris magnificentia receptum cum suae potestatis iussione in opus euangelii direxit maxime tamen in borealibus regni sui partibus quo eatenus ob raritatem doctorum uel duritiam habitatorum fidei flamma minus relucebat. Eo uir Dei instantius illis in
Abbreviated transcription (Latin):
Dux uero contra religiose suasit. qđ uir dĩ uerecunde
negauit. Tandẽ om̃ium unanimitate uictus. & quod
maius dĩ dispensatione coactus consentit. magisq uo¬
lens plurimorũ humiliter oboedire consilio. quã suã
ꝑtinaciter defendere uoluntatẽ. Et sic cũ honorifica
legatione & munerib apłicȩ auctoritati condignis.
romã directus ẽ. Sed die quarta priusquã illo ueniret be¬
atissimus apoftolicus angelica in somnis responsione ad¬
monitus ẽ. ut illũ cũ sũmo honore suscepisset. & qđ mul¬
tarũ esset animarũ illuminator futurus adõq electus
& adhoc uenisset ut ab eo summi sacerdo cii honorem
suscepisset. nihilq ei negandũ eẽ quicquid petisset
Qua factus apostolicus ad monitione certus. cũ magno
gaudio & summo eũ suscepit honore. Et ut in eo fidei
agnouit feruorẽ. religionis deuotionẽ. sapientiȩ ple¬
nitudinẽ. die cõpetenti populo aduenienti. aduoca¬

Expanded text:
Dux uero contra religiose suasit quod uir Dei uerecunde Dux uero contra religiose suasit quod uir Dei uerecunde negauit. Tandem omnium unanimitate uictus et quod maius est Dei dispensatione coactus consentit, magis uolens plurimorum humiliter oboedire consilio, quam suam pertinaciter defendere uoluntatem. Et sic cum honorifica legatione et muneribus apostolicae auctoritatis condignis Romam directus est. 7. Sed die quarta priusquam illo ueniret, beatissimus apostolicus angelica in somnis responsione admonitus est ut illum cum summo honore suscepisset et quod multarum esset animarum inluminator futurus a Deoque electus et ad hoc uenisset ut summi ab eo sacerdocii honorem suscepisset nihilque ei negandum esse quicquid petisset. Qua factus apostolicus ammonitione certus cum magno gaudio et summo eum suscepit honore et ut in eo fidei agnouit feruorem, religionis deuotionem, sapientiae plenitudinem, die conpetenti populo aduenienti, aduoca
Abbreviated transcription (Latin):
opus excreuisset. & semina uite suꝑnȩ grẽ rore in rigante.
longe lateq in agris multorũ cordiũ ad cius p̃dicationẽ
uberrime pullulassent. congaudens p̃dictus francoꝵ
dux tius scĩssima deuotione & uerbi dĩ clarissima mul¬
tiplicatione. maioris ꝓfectus occasione prudenti co¬
gitabat consilio eũ romã mittere. ut adomno a posto¬
lico sergio uiro scĩssimo tunc tẽporis insũmi sacerdocii
honorẽ ordinaret᷑. quatinus a postolica benedictione
& iussione accepta maiori ab eo fisus fiducia. roboratꝰ
in opus euangelii reuerteretur. iuxta apłicũ illud.
Q uomodo p̃dicabt̃. nisi mittant᷑ Qđ cũ uiro dĩ ꝑsua¬
dere tẽptaret. rennuit pͥmũ. nec se tantȩ auctorita¬
tis honore dignũ eẽ referebat. Enumeratisq apłicȩ
sanctionis p̃ceptis. longe se inferiorẽ huic uirtutũ ca¬
thalago asserebat. quẽ egregius mundi p̃dicator filiũ
suũ timotheũ erudiens oportere epm̃ habere censuit

Expanded text:
opus exercuisset et semina uitae, supernae gratiae rore inrigante, longe lateque in agris multorum cordium ad eius praedicationem uberrime pululassent, congaudens praedictus Francorum dux eius sanctissima deuotione et uerbi Dei clarissima multiplicatione, maioris profectus occasione prudenti cogitabat consilio eum Romam mittere ut a domno apostolico Sergio, uiro sanctissimo tunc temporis, in summi sacerdotii honorem ordinaretur quatenus apostolica benedictione et iussione suscepta maiori ab eo missus fiducia roboratus in opus euangelii reuerteretur iuxta apostolicum illud: «Quomodo praedicabunt, nisi mittantur?» Quod cum uiro Dei persuadere temptaret, rennuit primum nec se tantae auctoritatis honore dignum esse referebat enumeratisque apostolicae sanctionis praeceptis longe se inferiorem huic uirtutum catalogo asserebat quem egregius mundi praedicator filium suum Timotheum erudiens oportere episcopum habere censuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tusto anguini tegminis squalore expoliati. diuinã
potentiã ammirantes. & gloriosa beati mansueti
merita gloriosa magnifice predicantes. pari uoto:
pariq consensu scm̃ uirũ totius aeccłe summũ recto¬
rẽ eligunt ac pastorẽ. iustũ esse. ut qui ad totius
populi salutẽ uenerat. totius elȩctione populi pas¬
toris iura teneret. ac sic uniuersi ad clamantes. hunc
essdignũ. hunc esse gloriosum. hunc ꝑ omnia ciuib
ꝓfuturũ. non ĩa quasi peregrinũ. sed tam quã pas¬
torẽ ꝓpriũ apostolice p̃fultũ priuilegio di gnita

Expanded text:
tusto anguini tegminis squalore exspoliati, divinam tusto anguini tegminis squalore exspoliati, divinam potentiam admirantes, et gloriosa beati Mansueti merita magnifice praedicantes, pari voto parique consensu sanctum virum totius Ecclesiae summum rectorem eligunt ac pastorem justum esse, qui ad totius populi salutem venerat, totius electione populi pastoris jura teneret; ac sic universi acclamantes, hunc esse dignum, hunc esse gloriosum, hunc per omnia civibus profuturum non jam quasi peregrinum, sed tanquam pastorem proprium apostolicae praeful
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu. Tunc igitur inter pͣueri et euidentis¬
simã resuscitationqs eius uirtutẽ tante nouitatis
insolito miraculo stupefacti om̃s: uidentes manifesta
dĩ uirtutẽ cui resistere & in aliquo contradicere ne¬
mo eorũ poterat. idola respuunt. Aras subuertuÑ.
cunctas diaboli officinas ꝓsternunt. et manus
ꝓtendentes. xp̃i nomen cõmuniter inclamart. & laudes
in celo ꝑsonare ceperunt. Deinde etiã claris uocibus erũ¬
pentes. baptis matis sacramentum quod prius ꝑtinaciter
recusabant. humiliter omnes exx postalant. Tunc uͦ
scđm catholicã disciplinam ab eato antistite sc̃ę fidei re¬
gulã prius edocti. ac deinde grãm baptis matis sunt
consercuti. rexx scilicet & regina omnisq eorũ familia.
omnis militaris ordo. uniuersa rusticoꝵ multitudo.
& factũ est gaudium magnũ in illa ciuitate. Tunc
omnis candidatorũ turba & cęlestes in laude xp̃i co¬
hortes. nouum redẽptionis genus ad epti. & ue¬

Expanded text:
adventu. Tunc igitur inter verba pueri, et evidentissimam resuscitationis ejus virtutem, tantae novitatis insolito miraculo stupefacti omnes, videntes manifestam Dei virtutem, cui resistere et in aliquo contradicere nemo eorum poterat, idola respuunt, aras subvertunt, cunctas diaboli officinas prosternunt, et manus protendentes Christi nomen communiter inclamare, et laudes in coelo personare coeperunt. Deinde claris vocibus erumpentes, baptismatis sacramentum, quod prius pertinaciter recusabant, humiliter omnes expostulant. Tunc vero secundum catholicam disciplinam a beato antistite sanctae fidei regulam prius edocti, ac deinde gratiam baptismatis sunt consecuti, rex scilicet et regina, omnisque eorum familia, omnis militaris ordo, universa rusticorum multitudo, et factum est gaudium magnum in illa civitate. Tunc omnis candidatorum turba, et coelestes in laude Christi cohortes, novum redemptionis genus adepti, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
gredit᷑ glorioso martyris sanguine laureatus. Cał̃ xiii
simus discipulus. magistri audiens passionẽ. loco quo
prediximus beatum uirum non longe ab urbe ꝓtempore
fuisse hospitatũ. Quem etiam sacri oratoris iam pridẽ titu¬
lo in lustrauerat. nobiliorẽ acccłam condidit. quam
utoris statuens. sacri pignoris eius quar setu detulisse
itur benedictione consetrauit. A biscilicet dreb
noctibus ꝑacto predicationis officio conueniens
c soli dõ uacare desiderans. plures postea agens
annos : multitudines fidelium infide xp̃i colligens
id consortiũ premisit angorum. Cumq iã electus¬
aĩ athleta plenus esset dierũ & ꝓuertt etatis
multis & diurnis bonorũ operũ sudoribus & labo&
mercitiis ut prediximus fatigatus. uirtitibus qͦq
miraculorum signis ad modum declaratus. tiquã

Expanded text:
greditur glorioso martyrii sanguine laureatus. CAPUT XIIIgreditur glorioso martyrii sanguine laureatus. CAPUT XIIIsimus discipulus magistri audiens passionem; loco quo praediximus beatum virum non longe ab urbe pro tempore fuisse hospitatum, quem etiam sacri oratorii jam pridem titulo illustraverat, nobiliorem ecclesiam condidit, quam utique praeceptoris statuens, sacri pignoris ejus, quam secum attulisse fertur, benedictione consecravit; ubi scilicet diebus ac noctibus peracto praedicandi officio conveniens, ac soli Deo vacare desiderans, plures postea agens annos, multitudines fidelium in Christi fide colligens, ad consortium praemisit angelorum. Cumque jam Dei athleta electus plenus esset dierum, et provectae aetatis, multis et diurnis bonorum operum sudoribus et laborum exercitiis, ut praediximus, fatigatus, virtutibus quoque et miraculorum signis admodum declaratus, tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
institutionis ubiq locorũ fugitans. sanȩ doetri nȩ radios
suȩ tenebris macillare conabit᷑. spũ scõ edoctus p̃ueniens
eundẽ simonẽ magum romã psec̃uturus in greditur. ibiq
electione fidelium pastor aeccłe factus: euangeliũ pri¬
dicans. uiginti& quinq annis eius urbis tenuit principa¬
tũ. Cuius contra clarissimã predicationẽ ut ystoriȩ refe¬
runt. idẽ symon antixp̃i membrũ atiq factus. rabido
ore consurgens. neronis & agryppȩ p̃fecti fisus audatia
apłicã assertionẽ sui prauntatemendatir incedere non de¬
stitit. Unde magicis artibus celum conscendere molitus
uirtute & oratione beati petri apłi dumfertur ꝑdera:
ad terras amens corruit in parte elidendus. Quibus ac¬
tis. nerone iubetnte ꝓscriptus. seato & tricesimo anno
post passionẽ dñi. in urbe roma ut ipse uoluit deorsu
crucisixus. post apłicũ meritũ. suꝑnacelorũ regna in¬

Expanded text:
institutionis ubique locorum fugitans, sanae doctrinae radios institutionis ubique locorum fugitans, sanae doctrinae radios suis tenebris maculare conabatur; Spiritu sancto edoctus perveniens, eumdem Simonem Magum Romam persecuturus ingreditur, ibique electione fidelium pastor Ecclesiae factus, Evangelium praedicans, viginti et quinque annis ejus urbis tenuit principatum. Contra cujus clarissimam praedicationem, ut historiae referunt, idem Simon Antichristi membrum utique factus, rabido ore consurgens, Neronis et Agrippae praefecti fisus audacia, apostolicam assertionem sui pravitate mendacii impugnare non destitit, unde magicis artibus coelum conscendere molitus, virtute et oratione B. Petri apostoli, dum fertur per aera, ad terras amens corruit in partes elidendus; quibus actis, Nerone jubente, proscriptus sexto et tricesimo anno post passionem Domini in urbe Roma, ut ipse voluit deorsum crucifixus, post apostolicum meritum supernorum coelorum regna in
Abbreviated transcription (Latin):
sbus d̃o adquisiuit. Et qũauis moribus noftris & con¬
uersioni multa de esse senserimus. quȩ ille uir bestus
& docuit & ex coluit:. signa tamen apostolatus eius nos
om̃s in dño sumus. quia quod ille abipso primordiali sc̃ẽ
& uniuersalis aeccłȩ sũpsit exordio. hoc post modum
generi nr̃o libera auctoritate ꝓfudit. fide potius ar¬
matus quamstrro. Pretertabeatus petrus apłs qui in
numero apostolorũ primus eligitur. confessor filiidĩ
factus humani generis pastor elettus. acecĩȩ fundamen¬
tũ. clauicularius regni celorum. xp̃i dñi confessione ꝓba¬
tus. passione post modum coronatus. galaciã. pontũ.
capadociam. bithiniã. asiam. atq italiam. euangelicis
plene repleuerat documentis. Qui cum subpriori clau¬
dio cesare. antiochenã fide Katholica primũ ꝑfectę
fundasset aeccłam. eamq ꝑseptem continuos regeret
annos simonis magi uersutias qui ueritatẽ apłice

Expanded text:
ribus Deo acquisivit, et quamvis moribus nostris et conribus Deo acquisivit, et quamvis moribus nostris et conversioni multa deesse senserimus, quae ille vir beatus et docuit et excoluit, signa tamen apostolatus ejus nos omnes in Domino sumus , quia quod ille ab ipso primordiali sanctae et universalis Ecclesiae sumpsit exordium, hoc postmodum generi nostro libera auctoritate perfudit, fide potius armatus quam ferro. Praeterea beatus Petrus apostolus, qui in numero apostolorum eligitur primus, confessor Filii Dei factus, humani generis pastor electus, Ecclesiae fundamentum, clavicularius regni coelorum, Christi Domini confessione probatus, passione postmodum coronatus, Galatiam, Pontum, Cappadociam, Bithyniam, Asiam atque Italiam evangelicis plene repleverat documentis: qui cum sub priori Claudio Caesare Antiochenam fide catholica primum perfecte fundasset Ecclesiam, eamque per septem continuos regeret annos, Simonis Magi versutias, qui veritatem apostolicae
Abbreviated transcription (Latin):
catur ds ad mirabilis insc̃is suis usq inp̃sentẽ diem. In
eũ uero locum ubi primũ ad ueniens cominus in suburbio
ciuitatis sibi ut dioximus hospicium preparauerat. diur¬
nis quidẽ inciuitate diuini pabulum uerbi gregisibi cõ¬
missi sollicite ministrabat. Nocturnis autẽ temporibus
ut liberius orationi instaret. ad idem tamquã consciũ sibi
habitaculum reuertebat᷑. ubi scilicet lacrimarũ effluen¬
tia diluebat. siquid circa aliorũ salutẽ occupatus sibi
ipsi diurnis spatus minus perfecte ꝓcurassit. eaẽ xxii
Fntis igit᷑ ac talibus ut prediximus longo temporis
exceremto diuinus operator incessanter insistens fati¬
gari non pottrat. quẽ sc̃ĩ sp̃s feruor accendebat. Qui
secum dũ apłi dictum. ce si aliis nonerat apłs. huic
tamen plebi uere apostolus exxtitit. quã ipse tot sig¬
nisi attq uitutibus. tot laboris & instantie suȩ sudo¬

Expanded text:
catur Deus admirabilis in sanctis suis, usque in praesentem diem. In catur Deus admirabilis in sanctis suis, usque in praesentem diem. In eo vero loco ubi primum adveniens, eo minus in suburbio civitatis sibi, ut diximus, hospitium praeparaverat, diurnis quidem in civitate divini pabulum verbi gregi sibi commisso sollicite ministrabat; nocturnis autem temporibus, ut liberius orationi instaret, ad idem tanquam conscium sibi habitaculum revertebatur. Ubi scilicet lacrymarum affluentia diluebat, si quid circa aliorum salutem occupatus, sibi ipsius diurnis spatiis minus perfecte procurasset. CAPUT XIIntis igitur ac talibus, ut praediximus, longo temporis exercitio divinus operator incessanter insistens, fatigari non poterat, quem sancti Spiritus fervor accendebat; qui, secundum Apostoli dictum, et si aliis non erat apostolus, huic tamen plebi vere apostolus exstitit , quam ipse tot signis atque virtutibus, tot laboris et instantiae suae sudo
Abbreviated transcription (Latin):
uenientiũ uero miserias ita ꝓferebat. ut quicum ꝙ
merens ad uenisset. ad primę consolatus. letior redirit.
anguor autẽ egresse habentiũ nonsolum sua antercessio¬
ne. sed etiã beati petri apłi accepta auctoritate. libere
curabat ita pastor inpopulis. uere medicus agnosee¬
bat᷑ esse salutis. Sicut autem gestis eius quȩ multo
ante nos conscripta sunt studioso lectori ꝑ facile est
inueniri. emundata ut supradiximus eadem leucorũ
urbe om̃i idolorum suꝑstitiosa spurcitia. edificauit in¬
tra menia ciuitatis templum dño. in honorẽ uidelicet
templum construxit ex latere in parte australi. qđ
sollempni populorũ frequentia. dedicauit inhonore
& ueneratione sẽĩ lohannis baptiste. ubi dicit᷑ ad fontes.
Deinde autem per omnẽ diocesis sue ꝓuintiã. plurimas
construait aeccłas. ordinatis presbiteris & diaconibus.
ubi diuine maiestati debita laus redditur. & glorifi¬

Expanded text:
venientium vero miserias ita perferebat, ut quicunque venientium vero miserias ita perferebat, ut quicunque moerens venisset, apprime consolatus laetior rediret. Languores autem aegre se habentium non solum sua intercessione, sed etiam beati Petri Apostoli accepta auctoritate libere curabat. Ita pastor in populis vere medicus agnoscebatur esse salutis. Sicut autem in gestis ejus quae multo ante nos conscripta sunt, studioso lectori perfacile est inveniri, emundata, ut supra diximus, eadem Leuchorum urbe omni idolorum superstitiosa spurcitia, aedificavit intra moenia civitatis templum Domino, in honore videlicet templum construxit ex latere in parte australi, quod solemni populorum frequentia dedicavit in honore et veneratione sancti Joannis Baptistae, ubi dicitur ad Fontes. Deinde autem per omnem dioecesis suae provinciam plurimas construxit ecclesias; ordinatis presbyteris et diaconibus, ubi divinae majestati debita laus redditur, et glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
Punc rex et principes eius um catholica fide fundati.
ꝑ om̃s dominationis suȩ terminos longe lateq uer¬
bum salutis cunctis inferre precipiunt. ita uolentes
nolentesꝙ aut uere conuertuntur. aut patria pro¬
pelluntur. nec ullus infra relinquintur qui aut
non bapti ⁊ etur. aut non baptizandus ad fidẽ inbuat᷑.
Sic igit᷑ uir dĩ electus. prius quidẽ romȩ ep̃s consecratꝰ.
post uero ut uerbis precedentibus patent generali
populoꝵ acclamatione. signis atq ꝓdigiis. ad pontifi¬
cii culmen leucorum urbis assũptus. sermone non po¬
test cõprehendi. quanta et qualia diuinitus meruit
operari. Misericordia namq et pietas semꝑ in eius ore
& mente uersabatur. nec episcopalis auctoritas pristini
rigoris et abstinentie frena resoluit. Noctes diesq con¬
tinua oratio sepe consummauit. Motus autẽ animi
tanta mansuetudine coartauit. ut cũ sciret misereri.
nesciret irasci. Omnib clemens. om̃ib: misericors. ad¬

Expanded text:
unc rex et principes ejus jam catholica fide fundati, per omnes dominationis suae terminos longe lateque verbum salutis cunctis inferre praecipiunt, ita volentes nolentesque aut vere convertantur, aut patria propellantur, nec ullus infra relinquatur qui aut non baptizetur, aut non baptizandus ad fidem imbuatur. Sic igitur vir Dei electus prius quidem Romae episcopus consecratus; post vero, in verbis praecedentibus patet, generali populorum acclamatione signis atque prodigiis ad pontificii culmen Leuchorum urbis assumptus, sermone non potest comprehendi quanta et qualia divinitus meruit liberari. Misericordia namque et pietas semper in ejus ore et mente versabatur, nec episcopalis auctoritas pristini rigoris et abstinentiae frena resolvit, noctes diesque continuata oratio saepe consummavit. Motus animi tanta mansuetudine coarctavit, ut cum sciret misereri, nesciret irasci, omnibusque clemens, omnibusque misericors. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicm constituit ut decreto sapient̾y cuius ius aut iniusticia
esset patesceret ac manifestaretur. Aauenit assignata dies.
& dics illa tota rciuentilandȩ necessitate consumpta est. quȩ
nimio estatis feruore om̃s qui aduenerant adurens. quia
hic beatus pontifex ut sepe diximꝰ ex genere & nobilitate ad
hoc exppri corporis nimia in becillitate ultra qua dici pos¬
sit delicatus & tenet habebat᷑. impatiensq etat omium la¬
borũ. qđ ꝓom̃i huius uitȩ commodo numqũa ferit agge¬
diei itiq illius cuiꝰ caloris nimictas sic into lerabilis cxtitit. ut
nemo recordai posset se tantum feruorem aut ardorem uidis¬
se ꝑ tota temporũ uel annorũ curricula. & qđ grauius erat hac
tanta in portunitate usq in summa uespera consumpta & didue

Expanded text:
diem constituit, ut decreto sapientum, cujus jus aut injustitia diem constituit, ut decreto sapientum, cujus jus aut injustitia esset, patesceret ac manifestaretur. Advenit assignata dies , et dies illa tota rei ventilandae necessitate consumpta est, quae nimio aestatis fervore omnes qui advenerant adurens, quia hic beatus pontifex, ut sepe diximus, ex genere et nobilitate, ad hoc ex proprii corporis nimia imbecillitate, ultra quam dici posset delicatus et tener habebatur. impaciensque erat omnium laborum: quod pro omni hujus vitae commodo numquam ferre aggrediei utique illius, cujus caloris nimietas sic intolerabilis extitit, ut nemo recordari posset, se tantum fervorem aut ardorem vidisse per tota temporum vel annorum curricula, et quod gravius erat, hac tanta importunitate usque in summa vespera consumpta et diduc
Abbreviated transcription (Latin):
derum dum adhuc res in dubio est. nec inter conpugnantes ac
litigantes alicui inctoria data ẽ. dum etiam pars parti cedere
nescit. trenꝰ s hͦs & lamenta tam ingentia alteri scribenda
committimus. nosq cuncta pacifica. cuncta dulcissima pa¬
ginȩ nr̃ȩ indere aggressi. illa tristia & posteris nr̃is indies
deploranda ut degiaco planctu non dicam cantu aliquis
describat relinquimus. Cum gͥ beatus uir & d̃o dignus
sacerdos Adelbero ꝓmeritoꝵ magna pr erogatiua ut remu¬
neraretur tempus adueniret. ac bono fine & bonȩ ꝑseuerantiȩ
termino consummaret᷑. & qui bene uxerat melius & moreret᷑.
licet decessus sc̃oꝵ uerius transitus demorte adiutam dicatur
& non possit male mori qui bene uiuit: forte fuit ut Teode¬
ricus frater ipsius nr̃i pontificis. resquasdam dõ & sc̃o Arnulfo
auferens. diu & multum pretibus & legibus tediatus. condictu

Expanded text:
Verum dum adhuc res in dubio est, nec inter compugnantes ac Verum dum adhuc res in dubio est, nec inter compugnantes ac litigantes alicui victoria data est, dum etiam pars parti cedere nescit, trenas has et lamenta tam ingentia alteri scribenda committimus, nosque cuncta pacifica, cuncta dulcissima paginae nostrae indere aggressi, illa tristia et posteris nostris in dies deploranda, ut elegiaco planctu, non dicam cantu, aliquis describat, relinquimus. 28. Cum igitur beatus vir et Deo dignus sacerdos Adalbero pro meritorum magna praerogativa ut remuneraretur tempus adveniret, ac bono fine et bonae perseverantiae termino consummaretur, et qui bene vixerat melius et moreretur, licet decessus sanctorum verius transitus de morte ad vitam dicatur, et non possit male mori qui bene vivit: forte fuit, ut Teodericus, frater ipsius nostri pontificis, res quasdam Deo et sancto Arnulfo auferens, diu et multum precibus et legibus tediatus, condictum
Abbreviated transcription (Latin):
dactis. continuis lamentis & lacrimis kalamitate & om̃i mi¬
seria plenissimis deflent᷑ ac deplotant᷑. lam aꝗte in haee nr̃a
ꝓdolor tempora. & utinã ista ipsa tempora nr̃a non essent
nam uita odio est. mors uere optatur ut assit qm quide cui
tollitur unde uiuat. qͦmͦ uiuere uelit ignotat. & cui sumptus
uiȩ deesse contingit. uam arripere omnino abhortet.
Urbescerit depopulatȩ. uici & ullȩ incense omnes. uiri om̃s &
femine et totum ꝓmiscuum uulgus ferro. fame. igne. pestilen¬
tiaq consumptum. multi ctiã nobiles in pauꝑtatẽ & magnam
miseriam deuoluti. multi gladio ꝑempti. ita ut hodie uere dici
possit. ꝑuenit gladius usq adanimam. Nam uineȩ eradicatȩ.
arbores x arbusta excisa. monasteria depopulata. & iam in
ꝓximo est ut effugatis habitatorib seruorũ & ancillarũ di ha¬
bitacula in solitudinẽ & heremũ uastissima dcuenire cogantur

Expanded text:
dactis, continuis lamentis et lacrimis kalamitate et omni midactis, continuis lamentis et lacrimis kalamitate et omni miseria plenissimis deflentur ac deplorantur. Jam certe in haec nostra, pro dolor! tempora; et utinam ista ipsa tempora nostra non essent! Nam vita odio est, mors vere optatur ut assit, quoniam quidem cui tollitur unde vivat, quomodo vivere velit ignorat, et cui sumptus viae deesse contingit, viam arripere omnino abhorret. Urbes certe depopulatae, vici et villae incensae omnes, viri omnes et feminae et totum promiscuum vulgus ferro, fame, igne pestilentiaque consumtum; multi etiam nobiles in paupertatem et magnam miseriam devoluti, multi gladio perempti, ita ut hodie vere dici possit: Pervenit gladius usque ad animam . Nam vineae eradicatae, arbores et arbusta excisa; monasteria depopulata; et jam in proximo est, ut, effugatis habitatoribus, servorum et ancillarum Dei habitacula in solitudinem et heremum vastissimam devenire cogantur.
Abbreviated transcription (Latin):
fice gurgitensibus pastor & abbas constitutus ex om̃ib primori¬
bus domus scistephani abbatibus & abbatissis. quos domnus
Ad albero prȩesse inuenit. solus hunc eundem scm antistitem
suꝑ uxit. & interin quo multũ gaudemus super uiuit.
onsetrauit etiam noster bratus & clectus do sactrdos Ad¬
Albero liudul fum treuifensib archieꝑm. uite magna sim¬
plicitate & morũ maturitate insignẽ. quib uiuentib & ꝓpri¬
as ȩclesias gubernantib pacis tempota uere fatem exuterunt
quib decedentib etiã dies in noctiũ nigerrima faciẽ transmu¬
tate. nihil preter mortem & mortis discrimina non dica iu¬
uentibus sed morientibus & uere mortius prȩtendunt. Et quos
plangere nimia diuitiarũ opulentia. & pacis ingenti & diutur¬
na insolentia nouiter defunctos & ut est inore uulgi uirides
mundus non nouit. aridis iam menbris & in cinerem iam re¬

Expanded text:
fice, Gurgitensibus pastor et abbas constitutus, ex omnibus primorifice, Gurgitensibus pastor et abbas constitutus, ex omnibus primoribus domus sancti Stephani abbatibus et abbatissis, quos domnus Adalbero praeesse invenit, solus hunc eundem sanctum antistitem supervixit, et interim--quo multum gaudemus--supervivit. 27. Consecravit etiam noster beatus et electus Deo sacerdos Adalbero Liudulfum Trevirensibus archiepiscopum, vitae magna simplicitate et morum maturitate insignem, quibus viventibus et proprias aecclesias gubernantibus, pacis tempora, vere fatemur, extiterunt, quibus decedentibus, etiam dies in noctium nigerrimam faciem transmutatae, nihil praeter mortem et mortis discrimina, non dicam viventibus, sed morientibus et vere mortuis praetendunt. Et quos plangere nimia divitiarum opulentia et pacis ingenti et diuturna insolentia noviter defunctos et, ut est in ore vulgi, virides mundus non novit, aridis jam menbris et in cinerem jam re
Abbreviated transcription (Latin):
datis patribus non contulerit. aut etia bis terq uiam patrũ illo
ingrediente hoc succedente repetierit. preter felicem locum gor¬
TI e. stlicem aut̃ non minus exeo qui in pręsentiarũ pr eest. &
scissimȩ dulcissimȩq ꝓdest. qua ex his qui iam beati adcelestia
trinsmigtarunt. quoꝵ uita inclyta &gloriosa ꝓprios libros ex¬
petunt. & gesta uere memoranda ocium satis longum ad scriben¬
dum requirunt. De hui uiri multum honorandi gestis honestis¬
simis adaugendum nr̃ȩ materie detus plurima inserenda iudi¬
caremus. & exactib eius satis magnificis uenustatem pagine in¬
deremus. sed quia aduotum utilitatemq patriȩ ad huc dĩ gratia
suꝑ est. adulationis nota inuri timentes. alii tempori uel ꝑsonȩ¬
id reseriamus. łlic certe dominꝰ & multum uenerabilis lmmo
post decessum patris Odelberti adomno Teoderico saero ponti¬

Expanded text:
datis patribus non contulerit, aut etiam bis terque, viam patrum illo datis patribus non contulerit, aut etiam bis terque, viam patrum illo ingrediente, hoc succedente, repetierit, praeter felicem locum Gorziae; felicem autem non minus ex eo qui in praesentiarum praeest et sanctissime dulcissimeque prodest, quam ex his qui jam beati ad coelestia transmigrarunt, quorum vita inclita et gloriosa proprios libros expetunt, et gesta vere memoranda otium satis longum ad scribendum requirunt. De hujus viri multum honorandi gestis honestissimis ad augendum nostrae materiae decus plurima inserenda judicaremus, et ex actibus ejus satis magnificis venustatem paginae inderemus, sed quia ad votum utilitatemque patriae adhuc Dei gratia superest, adulationis nota inuri timentes, alii tempori vel peid reservamus. Hic certe domnus et multum venerabilis Immo, post decessum patris Odelberti a domno Teoderico, sacro ponti
Abbreviated transcription (Latin):
temq uenenatam semꝑ exhorruit & aufugita. Sicxus sinc est̃
qui putt in numero ordinatoꝵ abco abbaetum fidem dictorũ
nos in scribendo excessisse. dum non tot sint in mettensi diocesi mo¬
nasteria. ducat memori e inaliquo corum duos. inaiquo tres uiros
patris loco & nomine & dignitate ꝓmouisse. ut est indicio hic
sacet locus eui do auctore licet indignissimi ꝑr esidemus. dum
prȩxedentib duobus sc̃is & uenerabilibus patribus Fingenio exhi¬
bernia. nam scoti & reliqui sci peregrini semꝑ sibi dulcissimi habe¬
bantur. & domno Siriaudo exgorziȩ ferulis ad regendum abduc¬
to. nos qui h ec scribimus benedictione huiꝰ beati pontificis tercio
loco regimini succedere compulsi sumus. Sc̃o Trudoni duos. sc̃o
Adelfo duos. sc̃o felici itidem duos. sc̃o Martino ultra fluuium
duos. nec adiacet scĩe urbi monasterium cui benedictionis grãm

Expanded text:
rtemque venenatam semper exhorruit et aufugit. Si quis sane est rtemque venenatam semper exhorruit et aufugit. Si quis sane est qui putet in numero ordinatorum ab eo abbatum fidem dictorum nos in scribendo excessisse, dum non tot sint in Mettensi diocesi monasteria, ducat memoriae, in aliquo eorum duos, in aliquo tres viros patris loco et nomine et dignitate promovisse, ut est indicio hic sacer locus, cui Deo auctore licet indignissimi praesidemus, dum praecedentibus duobus sanctis et venerabilibus patribus, Fingenio ex Hibernia--nam Scotti et reliqui sancti peregrini semper sibi dulcissimi habebantur--et domno Siriaudo ex Gorziae ferulis ad regendum abducto, nos, qui haec scribimus, benedictione hujus beati pontificis tertio loco regimini succedere compulsi sumus. Sancto Trudoni duos, Sancto Adelfo duos, Sancto Felici itidem duos, Sancto Martino ultra fluvium duos; nec adjacet sanctae urbi monasterium, cui benedictionis gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
undebat sua quã se pessumdare. terrena disttahere qũa sp̃ualia
meminitq dñm dixisse harauto nihil prodesse si totũ mundu lu¬
gct animȩ uͦ suȩ degimentũ patiatur. Arima eñi ꝑdita ni¬
inlł acest ad ꝑdendum: salua anima etiam si census carnalis de¬
fuerit. non degrunt diuiti e quas fur minuere non potent. ti¬
nea non demolietur erugo non consumet. egestasq cius ditissima
locupletabit ent etiam tamqu̾a nihil habens & om̃a possidens.
eitqp ci d̃s om̃a inom̃ibus. ut in omibus adimpleatur.
Andatum añicum gratis accepistis gatis date pt esul uencta¬
uilis ꝑfecassimc adimplens & dum utcit uenissimt custodicns.
numqũa ꝓceclesiasticis offitus. numqua ꝓordunandis sui clau¬
stͥri ministris. nedum abbatibus monasteriorum quosusq adqua¬
dragenarium pene numerũ consectauit pecurua aut qđ piam
munus suscepit. symoniacamꝙ heresim ut uencnũ mortiferumo¬

Expanded text:
videbat, sua quam se pessumdare, terrena distrahere quam spiritualia, videbat, sua quam se pessumdare, terrena distrahere quam spiritualia, meminitque Dominum dixisse, homini nihil prodesse, si totum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur . Anima enim perdita, nihil deest ad perdendum; salva anima, etiamsi census carnalis defuerit, non deerunt divitiae, quas fur minuere non poterit, tinea non demolietur, erugo non consumet, egestasque ejus ditissima locupletabit; erit etiam tamquam nihil habens, et omnia possidens, eritque ei Deus omnia in omnibus, ut in omnibus adimpleatur. 26. Mandatum Dominicum: Gratis accepistis, gratis date , praesul venerabilis perfectissime adimplens et dum vixit verissime custodiens, numquam pro aecclesiasticis officiis, nunquam pro ordinandis sui claustri ministris, nedum abbatibus monasteriorum, quos usque ad quadragenarium pene numerum consecravit, pecuniam aut quippiam munus suscepit, symoniacamque heresim ut venenum mortiferum mo
Abbreviated transcription (Latin):
accepto plurima aut̃ & pene cuncta pecuniȩ patrimoniorumq
suorum redibitione distracta. ꝑom̃s fere annos huic uix fereri
mittere. iustius leuiusq iudicans. minora tradert & pauca
mitere. quã ipse delicatus & nobilis expeditioni sese commit¬
tens. & quet ardua itincra aggrediens. plus suȩ uiȩ sumptus
qũa regalis famulatus expensa. & nulli indulta petunia prȩ¬
grauaret. Nouerat & sapienti ingenio praeuidebat. qm̃ quidem
uicet esset genere & sanguine nulli mortalium inferior. licet pos¬
set non acbere restitere potestati. dicente dño ac iubente. reddi¬
teͥaͣsaris eȩłari. indelicit ecsari tnbutum. ucctigal. censum. d̃o
aut̃ pietatis opeta. orationum munia demosinarũ fructu. Sic¬
batt apłm impetat acsuadere. om̃is anima potestatib sublimi¬
orib subdita sit. iadcirto utilius animȩ suȩ subditorumꝙ fore pre¬

Expanded text:
accepto, plurima autem et pene cuncta pecuniae patrimoniorumque accepto, plurima autem et pene cuncta pecuniae patrimoniorumque suorum redibitione distracta, per omnes fere annos huic vix ferendomittere; justius leviusque judicans, minora tradere et pauca mittere, quam ipse delicatus et nobilis expeditioni sese committens, et queque ardua itinera aggrediens, plus suae viae sumptu quam regalis famulatus expensa et nulli indulta pecunia praegravaret. Noverat et sapienti ingenio praevidebat, quoniam quidem, licet esset genere et sanguine nulli mortalium inferior, licet posset, non debere resistere potestati, dicente Domino ac jubente: Reddite Caesaris Caesari , videlicet Caesari tributum, vectigal, censum, Deo autem pietatis opera, orationum munia, elemosinarum fructum. Sciebat apostolum imperare ac suadere: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit ; idcirco utilius animae suae subditorumque fore prae