comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tius facere quicq̃ q̃ supplicibus ignoscere: neq prouinciarum
publicas inuurias condonare iis posse. qui non fuissent in se
officiosi l ipsum quod comimemorassẽt officium utile phar¬
naci fuisse: qui prouidisset ne uincerentur ea quam sibi dii un
mortales uictoriam tribuissene Itaq se magnas & graues in¬
uirias ciuium romanoꝵ qui in ponto negociati essent: quoni¬
amin lutegrum restituere non posset restiruere concedere phar¬
naci. Namꝰneq interfectis amissam uitam. exsectisq uirilita¬
rem restituere posse: quod quidem supplicium grauius morte
ciues roniani subissent. fonto uero decederet contestim. famili¬
aiq puablicanoꝵ remitieret. ceteraq constitueret sociis eiuub¬
qi romanis. que penes cum essent. Si bene feciset. iam sibi tune
remittere munera ac dona: quȩ bene rebus gestis imperatores
ibamicis accipere consuescunt. Miserat enim pharnaces coro¬

Expanded text:
tius facere quicquam quam supplicibus ignoscere neque provinciarum tius facere quicquam quam supplicibus ignoscere neque provinciarum publicas iniurias condonare eis posse qui fuissent in se officiosi. Quin id ipsum quod commemorant officium fuisse utilius Pharnaci, qui providisset ne vinceretimmortales victoriam tribuissent. Itaque se magnas et gravis iniurias civium Romanorum qui in Ponto negotiati essent, quoniam in integrum restituere non posset, concedere Pharnaci. Nam neque interfectis amissam vitam neque exsectis virilitatem restituere posse; quod quidem supplicium gravius morte cives Romani subissent. Ponto vero decederet confestim familiasque publicanorum remitteret ceteraque restitueret sociis civibusque Romanis quae penes eum essent. Si fecisset, iam tunc sibi mitteret munera ac dona quae bene rebus gestis imperatores ab amicis accipere consuessent. Miserat enim Pharnaces coro
Abbreviated transcription (Latin):
bus periculisq functam: multisq militibus partim difficulta¬
re itinerum ac nauigationum: partim crebritate belloꝵ adeo
duminutam ut minus mille hominum in ea esset. Reliquȩ erat
rres legiones. unia duiotari duȩ quȩ in eo pręlio quod .en.do¬
micium fecisse cum pharnace scripsimus fucrant. Legati a
pharnace missi cȩsarem adeunt: atq in primis deprecantur ne
eius aduentus hostilis esset ei: facturum enĩ oinnia pharna¬
cem quȩ imperata essent: maximeq comincinorabant nulla
pharnacem auxilia contra cesarem pompeio dare uoluisse:
cum deiotarus qui ei dedisset. tamen ei satisfecisset. Cȩsar re¬
spondit se fore equissimum pharnaci. si quȩ pollicerentur repre¬
sentaturus esset. Monuit aũt ut solebat mitibus uerbis legatos
ne aut deiotarum sibi obiicerent: aut nimis eo gloriarentur
beneficio qđ auxilia pompeio non misissent. Nam se neq liben¬

Expanded text:
bus periculisque functam multisque militibus partim difficultabus periculisque functam multisque militibus partim difficultate itinerum ac navigationum partim crebritate bellorum adeo deminutam, ut minus mille hominibus in ea esset, reliquae erant tres legiones, una Deiotari, duae quae in eo proelio quod Cn. Domitium fecisse cum Pharnace scripsimus fuerant —, legati a Pharnace missi Caesarem adeunt atque imprimis deprecantur ne eius adventus hostilis esset: facturum enim omnia Pharnacen quae imperata essent. Maximeque commemorabant nulla Pharnacen auxilia contra Caesarem Pompeio dare voluisse, cum Deiotarus, qui dedisset, tamen ei satisfecisset. § 70 Caesar respondit se fore aequissimum Pharnaci, si quae polliceretur repraesentaturus esset. Monuit autem, ut solebat, mitibus verbis legatos, ne aut Deiotarum sibi obicerent aut nimis eo gloriarentur beneficio, quod auxilia Pompeio non misissent. Nam se neque liben
Abbreviated transcription (Latin):
dcccris publicis tribuissec: cumq defectionem eius nullam
posse excusationem suȩ imprudentiȩ recipere coarguisset: qd
homo tantȩ prudentiȩ ac diligentiȩ scirc potuisset: quis urbe
italiamq tencret. uibi senatus pplus q romanus ubi res. pu. es¬
ser quibus deui de post. ł. lentulum & .c. marcellum consul es¬
sec se tamen concedere id factum superioribus suis beneficiis
ueteri hospitio atq amicitię & dignitati ȩtatiq hominis preci¬
bus corum qui frequentes concutrissent. hospites amici deio¬
tari ad deprecandum. De controuersiis therrarcharum postta
secogniturum esse dixit. Regium uestitum ci restituit. Legione
gerendum adducere iussit. Cum in pontum uenisset: copias¬
q omnes in unuun locum coegisset: quȩ numero atq exerci¬
tatione belloꝵ inediocres erant. Excepta enim legione sexta
quam adduxerat alexandria ueteranam multis meritis labori¬

Expanded text:
decretis publicis tribuisset, cumque defensionem eius nullam decretis publicis tribuisset, cumque defensionem eius nullam posse excusationem eius imprudentiae recipere coarguisset, quod homo tantae prudentiae ac diligentiae scire potuisset quis urbem Italiamque teneret, ubi senatus populusque Romanus, ubi res publica esset, quis denique post L. Lentulum, C. Marcellum consul esset, tamen se concedere id factum superioribus suis beneficiis, veter hospitio atque amicitiae, dignitati aetatique hominis, precibus eorum qui frequentes concurrissent hospites atque amici Deiotari ad deprecandum, de controversiis tetrarcharum postea se cogniturum esse dixit, regium vestitum ei restituit. Legionem gerendum adducere iussit. § 69 Cum in Pontum venisset copiasque omnis in unum locum coegisset, quae numero atque exercitatione bellorum mediocres erant — excepta enim legione sexta, quam secum abduxerat Alexandrea veteranam multis labori
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotio id apperebat. Fratri aut ariobarçanis amarathi:
cum benemetitus uterq eoꝵ de re pu. esset: ne aut regni here¬
ditas amarathen sollicitaret: aut heres regni terreret ariobar
iter inceptum simili uelocitate conficere cepit. Cum ꝓpius põ¬
tum finesq gallo grecie accessisset Deiorarus thetrarcha gal¬
iogrecie: tunc quidem pene rota prouincia qđ ei neq legibus
neq moribus concessum esser: cęteri thetrarche contendebar.
Sinc dubio autem rex armenię minoris a senatii appellatus
dispositis regiis in signibus neq tantum priuato uestitu sed
ctam reorum habitu supplex ad cęsarem uenit oratum ut
sibi iguosceret qđ in ea parte positus terrarum: que nulla presi¬
dia cesaris haberet: exercitibus imperiisq in cti. pompeii ca
ppłi comani. sed parere presentibus imperiis. Contraquem ce¬
sar cum plurima sua comicinorasset officia: quȩ consul ei

Expanded text:
sacerdotium id repetebat. Fratri autem Ariobarzanis Ariarathi, sacerdotium id repetebat. Fratri autem Ariobarzanis Ariarathi, cum bene meritus uterque eorum de re publica esset, ne aut regni hereditas Ariarathen sollicitaret aut heres regni terreret Ariobarziter inceptum simili velocitate conficere coepit. § 67 Cum propius Pontum finisque Gallograeciae accessisset, Deiotarus, tetrarches Gallograeciae tum quidem paene totius, quod ei neque legibus neque moribus concessum esse ceteri tetrarchae contendebant, sine dubio autem rex Armeniae minoris ab senatu appellatus, depositis regiis insignibus neque tantum privato vestitu sed etiam reorum habitu supplex ad Caesarem venit oratum ut sibi ignosceret, quod in ea parte positus terrarum quae nulla praesidia Caesaris habuisset exercitibus imperiisque coactus in Cn. Pompopuli Romani, sed parere praesentibus imperiis. § 68 Contra quem Caesar, cum plurima sua commemorasset officia quae consul ei
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatibus quȩ maiores sunt dignitate premia benemeritis et
uiritim & publice tribuit. De controuersiis ueteribus cognoscit
ac statuit regis & tyrannos dianastas prouinciȩ finitimos q
omnes qui ad eum concurrerant receptos in fidem conditio
consumptis sextum cesarem amicum et necessarium suum
legionibus syriȩq prefecit. Ip̃e eadem classe qua uenerat pro¬
ficiscitur in ciliciam. Cuius ptouincie ciuitates omnes euo¬
cat tharsim. Quod oppidum fere totius ciliciȩ nobilissimum
fortissimumq est. Ibi rebus omnibus prouinciȩ & finitimaꝵ
ciuitatum constitutis cupiditate proficiscendi ad bellum ge¬
rendum uon diutius moratur magnisq itineribus confectis
ctissimum in capadocia bellonȩ templum: quod tanra religi¬
one colitur ut sacerdos eius deȩ imperio potentia secundus
ab rege consensu gentis illius habeatur. Id homini nobilissi¬
mo Nicomedi bithinio adiudicauit: qui regio capadocum ge

Expanded text:
civitatibus quae maiore sunt dignitate, praemia bene meritis et civitatibus quae maiore sunt dignitate, praemia bene meritis et viritim et publice tribuit, de controversiis veteribus cognoscit ac statuit; reges, tyrannos, dynastas provinciae finitimos, qui omnes ad eum concurrerant, receptos in fidem condicionconsumptis Sextum Caesarem, amicum et necessarium suum, legionibus Syriaeque praeficit; ipse eadem classe qua venerat proficiscitur in Ciliciam. Cuius provinciae civitates omnis evocat Tarsum, quod oppidum fere totius Ciliciae nobilissimum fortissimumque est. Ibi rebus omnibus provinciae et finitimarum civitatium constitutis cupiditate proficiscendi ad bellum gerendum non diutius moratur, magnisque itineribus per ctissimum in Cappadocia Bellonae templum, quod tanta religione colitur ut sacerdos eius deae maiestate, imperio, potentia secundus a rege consensu gentis illius habeatur. Id homini nobilissimo Lycomedi Bithyno adiudicavit, qui regio Cappadocum gen
Abbreviated transcription (Latin):
tem rei pu satis cominode regi: qđ & contentionibus tribu¬
nitiis peruiciose seditiones orirentur. & ambitione atq diligen¬
tia tribunoꝵ militum & qui legionibus preerant: multa con¬
tra morem consuetudinemq militarem fierent: quȩ dissoluen¬
de discipline seueritatisq esset: caq omnia flagitare aduentum
suum uideret. tamen preferendum existimabat: quas in prouin¬
tias regionesq uenisset eos ita relinquere constitutas ut dome¬
sticis dissensionibus liberarentur: uira legesq acciperent. & exter¬
noꝵ hostium inetum deponerent. Hec in cilicia syria asia celcri¬
ter se confecturum sperabat: qđ hȩ prouintiȩ nullo bello preme¬
bantur. In bythinia ac ponto plus onetis uidebat impenderc sibi.
Non excessisse enim ponto pharnacem audiebat neq excessurum
putaluat cum secundo prelio uehementer esser insiatus ꝗđ con¬
rradomicium calunum fecerat. Commoratus fere in omnib

Expanded text:
tem rei publicae satis commode geri, quod et contentionibus tributem rei publicae satis commode geri, quod et contentionibus tribuniciis perniciosae seditiones orirentur et ambitione atque indulgentia tribunorum militum et qui legionibus praeerant multa contra morem consuetudinemque militarem fierent, quae dissolvendae disciplinae severitatisque essent, eaque omnia flagitare adventum suum videret, tamen praeferendum existimabat, quas in provincias regionesque venisset, eas ita relinquere constitutas ut domesticis dissensionibus liberarentur, iura legesque acciperent, externorum hostium metum deponerent. Haec in Syria, Cilicia, Asia celeriter se confecturum sperabat, quod hae provinciae nullo bello premebantur; in Bithynia ac Ponto plus oneris videbat sibi impendere. Non excessisse enim Ponto Pharnacen audiebat neque excessurum putabat, cum secundo proelio vehementer esset inflatus quod contra Domitium Calvinum fecerat. Commoratus fere in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ues conscendit ut ip̃e predicabat: ne se lepido & trebonio et
aarcello committeret: ut amici eius dictirabant: ne ꝑꝑ eam
prouinciam minore cum dignitate iter facerer: cuius ma¬
gna pars ab eo defecerat: ut cęteri existimabant ne pecunia
ula ex infinitis rapinis confecra in potestatem cuiusꝗͣ ueniret
Progressus secunda hiberna tempestate: cum hiberum flumen
noctis uitandȩ causa se contulisset: inde paulo uehementiori
tempestate nihilo periculosius se nauigaturum credens profe¬
Etus aduersis fluctibiis occurrentibus ostio fluminis in ipsis
faucibus cum neq flectere nauim ꝑꝓuim fluminis neq dire¬
ctam tantis fluctibus tenere posset demersa naue periit.Cun
in syriam cesar ex egipto uenisset: atq ab iis qui roma uene¬
rant ad eum cognos cerer litterisq urbanis animaduertit.
multa rome male & inutiliter administrari: neq ullam par¬

Expanded text:
vis conscendit, ut ipse praedicabat, ne se Lepido et Trebonio et vis conscendit, ut ipse praedicabat, ne se Lepido et Trebonio et Marcello committeret, ut amici eius dictitabant, ne per eam provinciam minore cum dignitate iter faceret cuius magna pars ab eo defecerat, ut ceteri existimabant, ne pecunia illa ex infinitis rapinis confecta in potestatem cuiusquam veniret. Progressus secunda ut hiberna tempestate cum in Hiberum flumen noctis vitandae causa se contulisset, inde paulo vehementiore tempestate, nihilo periculosius se navigaturum credens, profectus, adversis fluctibus occurrentibus ostio fluminis, in ipsis faucibus, cum neque flectere navem propter vim fluminis neque directam tantis fluctibus tenere posset, demersa nave periit. § 65 Cum in Syriam Caesar ex Aegypto venisset atque ab eis qui Roma venerant ad eum cognosceret litterisque urbanis animadverteret multa Romae male et inutiliter administrari neque ullam par
Abbreviated transcription (Latin):
nitiones dissicerentur: sibiq liber exitus daretur. Et cum nõ tã¬
tumi induciis factis sed ꝓpe iam constituta opera complerentur.
custodisq munitionum essent deductę Auxilia regis in id ca¬
scellum marcelli: quod proximum erat regiis castrisꝰ neq opi¬
nantibus omnibus si tamen in omnibus fu̾it cassuis. Nam de
huius conscientia dubitabatur impetum fecerut complures¬
ꝙ ibi milites oppresserunt. Et nisi celeriter in indignatione es
Auxilio lepidi prelium esset diremptum maior calamitas ess&
accepta. Cum iter cassio patefactum esser castra marcellus cũ
Lepido coniungit. Lepidus codem tempore Miarcellusq a cordu
us proconsul ad prouinciam obtinendam uenir: de cuius aduen¬
tu ut cognouit cassius legiones quas secum habuerat equitatũ¬
q in hiberna distribuit. sp̃e omnibus suis rebus celeriter correptis
malacam contendit: ibiq aduerso tempore nauigandi na¬

Expanded text:
nitiones disicerentur sibique liber exitus daretur. Non tannitiones disicerentur sibique liber exitus daretur. Non tantum indutiis factis sed prope iam pace constituta opera cum complanarent custodiaeque munitionum essent deductae, auxilia regis in id castellum Marcelli quod proximum erat regis castris, neque opinantibus omnibus — si tamen in omnibus fuit Cassius: nam de huius conscientia dubitabatur —, impetum fecerunt complurisque ibi milites oppresserunt. Quod nisi celeriter indignatione et auxilio Lepidi proelium esset diremptum, maior calamitas esset accepta. § 64 Cum iter Cassio patefactum esset, castra Marcellus cum Lepido coniungit. Lepidus eodem tempore Marcellusque Cordubamus proconsul ad provinciam obtinendam venit. De cuius adventu ut cognovit Cassius, legiones quas secum habuerat equitatumque in hiberna distribuit; ipse omnibus suis rebus celeriter correptis Malacam contendit ibique adverso tempore navigandi na
Abbreviated transcription (Latin):
id accidit fortuna sepe ad uirumq uictoriam transferente.
Nec tamen unq̃ ab operibus depellitur Marcellus. Interun Le¬
pidus ex citeriori prouintia cum cohortibus legionariis rrigin¬
ra qnq magnoq numero equitum et reliquoꝵ auxiliorum
uenit ea mente ullam: ut sine ullo studio tantumq conten¬
tiones cassii marcelliq componeret. Huic uenienti sine dubi¬
tatione marcellus se credit atq offert. Cassuis contra suis se
ttret presidiis suie eo qđ plus sibi iuris deberi q̃ marcello
existimabat: suie eo ꝗđ non principatus animus lepidi es¬
set obsequio aduersarii uerebatur. Ponit ad ullam castra
lepidus. neq habet a miarcello quicq̃ diuisi ne pugnetur
interdicit. ad excundum cassium inuitat fidemq suam uro
re omri interponit. Cum diu dubitasset cassuis qd sibi faciẽ¬
dum ꝗd ue lepido esset credendum: neq ullum exitum con¬
silii sui reperirer: si permaneret in sententia postulat uti mu¬

Expanded text:
id accidit fortuna saepe ad utrumque victoriam transferente; id accidit fortuna saepe ad utrumque victoriam transferente; nec tamen umquam ab operibus depellitur Marcellus. § 63 Interim Lepidus ex citeriore provincia cum cohortibus legionariis XXXV magnoque numero equitum et reliquorum auxiliorum venit ea mente Uliam, ut sine ullo studio contentiones Cassi Marcellique componeret. Huic venienti sine dubitatione Marcellus se credit atque offert; Cassius contra suis se tenet praesidiis, sive eo quod plus sibi iuris deberi quam Marcello existimabat, sive eo quod ne praeoccupatus animus Lepidi esset obsequio adversarii verebatur. Ponit ad Uliam castra Lepidus neque habet a Marcello quicquam divisi. Ne pugnetur interdicit; ad exeundum Cassium invitat fidemque suam in re omni interponit. Cum diu dubitasset Cassius quid sibi faciendum quidve Lepido esset credendum, neque ullum exitum consili sui reperiret si permaneret in sententia, postulat uti mu
Abbreviated transcription (Latin):
um latius pateretur: ne plures ciuitates eapaterentur: quȩ pas¬
sierant cordubenses. Castellisq idoncis locis collocatis operib¬
q in circuitu oppidi continuatis ullam cassiumq munitioni¬
bus clausit. Que priusq̃ perficerentur longinus omnem equi¬
tatum emisit: quem magis sibi usui fore credebat: si pabulari
frumentariq aiarcellum non pateretur. Magno aut fore im¬
pedimento si clausus obsidione & inutilis necessarium consu¬
inecret frumentum. Paucisq diebus cassii lutteris acceptis rex bo¬
guscum copiis uenit: adiungitq ei legionem quam secum ad¬
duxerat: compluresq cohortes auxiliarias hispanoꝵ.Namq
ut in ciuilibus dissensionibus accidere consueuit. ita tempori¬
bus illis in hispania nonnullȩ ciuitates rebus cassii studebat.
complures aiarcellum fauebant. Accedit cum copiis ad exteri¬
ores Marcelli munitiones.Pugnatur utrimq acriter: crebroq

Expanded text:
um latius pateretur, ne plures civitates ea paterentur quae pasum latius pateretur, ne plures civitates ea paterentur quae passi erant Cordubenses. Castellis idoneis locis collocatis operibusque in circuitu oppidi continuatis Uliam Cassiumque munitionibus clausit. Quae prius quam perficerentur, Longinus omnem suum equitatum emisit; quem magno sibi usu fore credebat, si pabulari frumentarique Marcellum non pateretur, magno autem fore impedimento, si clausus obsidione et inutilis necessarium consumeret frumentum. § 62 Paucis diebus Q. Cassi litteris acceptis rex Boguso cum copiis venit adiungitque et legioni quam secum adduxerat compluris cohortis auxiliarias Hispanorum. Namque ut in civilibus dissensionibus accidere consuevit, ita temporibus illis in Hispania non nullae civitates rebus Cassi studebant, plures Marcellum fovebant. Accedit cum copiis Boguso ad exteriores Marcelli munitiones. Pugnatur utrimque acriter, crebroque
Abbreviated transcription (Latin):
Nabebat enim ucteranas multisq preliis expertas legiones.
Cassius fidei magis q̃ urtuti legionum confidebat. Itaq cum
castra castris collata essent & marcellus locum idoncum castel¬
lo cepisset. quo prohibere aqua cassianos posset. Longinus ue¬
ritus negenere quodam obsidionis clauderetur in regionib
alienis sibi infestis noctu silentio e castris proficiscitur. cele¬
riq itinere ullam contendit: quod sibi fidele esse oppidum cre¬
debat. Ibi adeo coniuncta mȩnibus ponit castra ut est loci na¬
tura:Namq ulla in edito monte posita est: ut ip̃a munitione
urbis undiq ab oppugnatione tutus esset. Hunc aiarcellus
iusequitur & ꝗͣ proxime potest ullam: castra castris confert:
locorumq cognita natura quo maxime rem deducere uolebat
necessitate est adductus: ut neq confligere: cuius si facultas
esset resistere incitans militibus non poterat: neq uagari cassi¬

Expanded text:
habebat enim veteranas multisque proeliis expertas legiones. habebat enim veteranas multisque proeliis expertas legiones. Cassius fidei magis quam virtuti legionum confidebat. Itaque, cum castra castris collata essent et Marcellus locum idoneum castello cepisset quo prohibere aqua Cassianos posset, Longinus, veritus ne genere quodam obsidionis clauderetur in regionibus alienis sibique infestis, noctu silentio ex castris proficiscitur celerique itinere Uliam contendit, quod sibi fidele esse oppidum credebat. Ibi adeo coniuncta ponit moenibus castra ut et loci natura — namque Ulia in edito monte posita est — et ipsa munitione urbis undique ab oppugnatione tutus esset. Hunc Marcellus insequitur et quam proxime potest Uliam castra castris confert locorumque cognita natura, quo maxime rem deducere volebat, necessitate est deductus ut neque confligeret — cuius se rei facultas esset, resistere incitatis militibus non poterat — neque vagari Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
ferro flaminaq consumerentur. Marcellus cum confligere
inisertimum puraret: qđ & uictoris & uicti dercimentum ad
cundem Cęsarem esset redundaturum neq suȩ potestatis es¬
set. legionem betim traducit atq aciem instruit. Cum cassius
contra pro suis castris aciem instruxisset loco supiore causa
interposita qd is inequum descenderet: marcellus militibus per¬
suadet ut sc in castra recipiant. Itaq copias reducere cȩpit cassiꝯ
quo beneualebat: marcellumq infirmum esse sciebat. Agg̃s¬
sus equitatu legionarios se recipientes complures nouissi¬
inas in fluminis ripis intersicit. Cum hoc detrimento quid
rransitus fluminis usus difficultausq haberet cognitum es¬
set. Marcellus castra bethim transferre crebroq uterq legio¬
nes in aciem educit. neq tamen confligitur pꝑ locoꝵ diffi¬
cultates. Eratq copiis pedestribus multo firmior aiarcellus.

Expanded text:
ferro flammaque consumerentur. Marcellus cum confligere ferro flammaque consumerentur. Marcellus cum confligere miserrimum putaret, quod et victoris et victi detrimentum ad eundem Caesarem esset redundaturum neque suae potestatis esset, legiones Baetim traducit aciemque instruit. Cum Cassium contra pro suis castris aciem instruxisse loco superiore videret, causa interposita, quod is in aequum non descenderet, Marcellus militibus persuadet ut se recipiant in castra. Itaque copias reducere coepit. Cassius, quo bono valebat Marcellumque infirmum esse sciebat, aggressus equitatu legionarios se recipientis compluris novissimos in fluminis ripis interfecit. Cum hoc detrimento quid transitus fluminis viti difficultatisque haberet cognitum esset, Marcellus castra Baetim transfert, crebroque uterque legiones in aciem educit; neque tamen confligitur propter locorum difficultates. § 61 Erat copiis pedestribus multo firmior Marcellus;
Abbreviated transcription (Latin):
opui esse CN. pompeii nomine & memoria tamqi omnibuis ẽs¬
sirianis q̃ pompcianis Longinum esse odio neꝙͥ se conuenture
batur. ducem asciuerunt prȩtoremq appellarunt. & conue¬
tum sibi adiunxeriuit. castraq ad cordubam posuerunt. Cassiꝰ
cobiduo circiter quatuor milia passuum a corduba circa flume
betuin oppidi conspecium loco excclio facit castr.a. litterai ao
regem bugudem in mauritaniam & ai. lepidum proconsule
inhispaniam cutriorem mittit. subsidio sibi prouincis cesaris¬
q causa q̃ primum ueniret ipe hostium modo cordubensium
agros rastat. edificia incendit. Cuius rei deforinitate atq indi¬
gn̾itate legiones quȩ arcellum sibi ducem eeperant. sad eliror
concurreruint. ut in aciem reducerentur orant priusq sibi con¬
Nigendi potcitas fieret: q̃ cum tanta contumelia nobilissime ca¬
rissimeq possessiones cordubensium in conspectu suo rapinis

Expanded text:
opus esse Cn. Pompei nomine et memoria tamque omnibus Caeopus esse Cn. Pompei nomine et memoria tamque omnibus Caesarianis quam Pompeianis Longinum esse in odio neque se conventum batur, ducem asciverunt praetoremque appellarunt et conventum sibi adiunxerunt castraque ad Cordubam posuerunt. Cassius eo biduo circiter IIII milia passuum a Corduba citra flumen Baetim in oppidi conspectu loco excelso facit castra; litteras ad regem Bogudem in Mauretaniam et ad M. Lepidum proconsulem in Hispaniam citeriorem mittit, subsidio sibi provinciaeque Caesaris causa quam primum veniret. Ipse hostili modo Cordubensium agros vastat, aedificia incendit. § 60 Cuius rei deformitate atque indignitate legiones quae Marcellum sibi ducem ceperant ad eum concurrerunt, ut in aciem educerentur orant, priusque confligendi sibi potestas fieret quam cum tanta contumelia nobilissimae carissimaeque possessiones Cordubensium in conspectu suo rapinis,
Abbreviated transcription (Latin):
thorius ad cordubam ueteres legiones adducit: ac ne dissen¬
sionis initium seditiosa militum suaq natura uideretur: si¬
mulus contra o. cassium qui cęsaris nomine maioribus uti ui
debatur eque se potentem opponcrer: & dignitatem .cn. pompe¬
io se proiunciamq recuperare uelle palam dictitabat. Forsita
pompeii cuius nomine multas poterat apud cas regiones. qs
A uatro obtinuerat. Sed qua mente commonis fecetit conie¬
ura scici potest. Certe hoc pre se thorius ferebat: milites adeo
fatebantur. qđ cti. pompeii nomen in scutis inscriptum haberet¬
Ciq frequens legiouum conuentus obuiam prodit neq tantũ
uiroꝵ sed eriamꝰ inatrum familias ac pretextatoꝵ: deprecatin¬
qi ne hostili aduentu cordubam diriperent. Nam concrasops¬
sium consentire cum omnibus contra cęsarem ne facere coge¬
rentur orare. Tante multitiidinis precibus & lacrimis exerci¬
tus commotus cum uideret ad cassium persequendum nihil

Expanded text:
Thorius ad Cordubam veteres legiones adducit ac, ne dissenThorius ad Cordubam veteres legiones adducit ac, ne dissensionis initium natum seditiosa militum suaque natura videretur, simul ut contra Q. Cassium, qui Caesaris nomine maioribus viribus uti videbatur, aeque potentem opponeret dignitatem, Cn. Pompeio se provinciam reciperare velle palam dictitabat. Et forsitan Pompei, cuius nomen multum poterat apud eas legiones quas M. Varro obtinuerat. Sed id qua mente, communis erat coniectura: certe hoc prae se Thorius ferebat; milites adeo fatebantur, ut Cn. Pompei nomen in scutis inscriptum haberent. Frequens legionibus conventus obviam prodit, neque tantum virorum sed etiam matrum familias ac praetextatorum, deprecaturque ne hostili adventu Cordubam diriperent: nam se contra Cassium consentire cum omnibus; contra Caesarem ne facere cogerentur orare. § 59 Tantae multitudinis precibus et lacrimis exercitus commotus cum videret ad Cassium persequendum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
bonam contendit. Nuc cum legio trigesimaprima & cohortes
equitatus audit quatuor cohortes a uernaculis oppressas ad o¬
buculam cum his secundam petuenisse legionem omnesq ibi
sc coniunxisse. &t. thorium italicensem ducem delegisse: cele¬
riter habito consilio Marcellum cordubam ut eam in potestate
retineret.Q. cassium legatum hispalim mittit.paucisq ibi die¬
bus affertur conuentum cordubensem ab eo defecisse. marcellũ¬
q aut uoluntate aut necessitate adductum. Namq id uarie
nunciabatur consentire cum cordubensibus: duasq: cohor¬
tes legionis qutȩ quȩ fuerant cordube in presidio idem face¬
re. Cassius his rebus incensus mouet castra & postero die se¬
gouiam ad flumen siciliense uenit. Ibiq habira contione
militum remptat animos. quos cognoscit non sua sed cȩsaris
absentis causa sibi fidissimos esse: nullumq periculum deui¬
taturos: dum per eos cęsari prouintia restitueretur. Interim

Expanded text:
monem contendit. Hic, cum legio XXX. et XXI. et cohortes monem contendit. Hic, cum legio XXX. et XXI. et cohortes equitatus, audit IIII cohortis a vernaculis oppressas ad Obuculam cum his ad secundam pervenisse legionem omnisque ibi se coniunxisse et T. Thorium Italicensem ducem delegisse. Celeriter habito consilio M. Marcellum quaestorem Cordubam, ut eam in potestate retineret, Q. Cassium legatum Hispalim mittit. Paucis ei diebus affertur conventum Cordubensem ab eo defecisse Marcellumque aut voluntate aut necessitate adductum — namque id varie nuntiabatur — consentire cum Cordubensibus; duas cohortis legionis V., quae fuerant Cordubae in praesidio, idem facere. Cassius his rebus incensus movet castra et postero die Segoviam ad flumen Singiliense venit. Ibi habita contione militum temptat animos; quos cognoscit non sua sed Caesaris absentis causa sibi fidissimos esse nullumque periculum deprecaturos, dum per eos Caesari provincia restitueretur. § 58 Interim
Abbreviated transcription (Latin):
menti religionem uocabat. Magnum hoc fuit uectigal. maius
tamen exescebar odium. His rebus confectis tutum exercitum
lustrat. Legiones quas in africa ducturus erat & auxilia mittit
ad traiertum. sp̃e classem quam parabat ut inspiceret hispalim
accedit ibiq moratur. ꝑpea qđ edictum tota prouintia pposue¬
rat & quibus pecunias imperasset: neq contulissent: se adirent
Que euocatio uehementer omnes turbauit. Intexim. l. situri¬
us qui eo tempore tribunus militum in legione uernacula fu¬
crat nunciat famam legionem trigimam: quam .&.Cassuis le¬
gatus simul ducebat: cum ad oppidum leptim castra haberet
seditione facra centurionibusq aliquor occisis qui signatolli
non patiebantur discessisse: & ad secundam legionem contendis¬
se quȩ ad frctum alio itinere ducebatur. Cognita re noctu quidẽ¬
cum .x. cohortibus undeuigesimanorum egreditur manus per
uenir.ibi cum diem: ut quid ageretur perspiceret moratus: nar¬

Expanded text:
menti redemptionem vocabat. Magnum hoc fuit vectigal, maius menti redemptionem vocabat. Magnum hoc fuit vectigal, maius tamen creabat odium. His rebus confectis totum exercitum lustrat; legiones quas in Africam ducturus erat et auxilia mittit ad traiectum. Ipse classem quam parabat ut inspiceret, Hispalim accedit ibique moratur, propterea quod edictum tota provincia proposuerat, quibus pecunias imperasset neque contulissent, se adirent. Quae evocatio vehementer omnis turbavit. § 57 Interim L. Titius, qui eo tempore tribunus militum in legione vernacula fuerat, nuntiat eam a legione XXX., quam Q. Cassius legatus simul ducebat, cum ad oppidum Ilipam castra haberet, seditione facta centurionibus aliquot occisis qui signa tolli non patiebantur, discessisse et ad secundam legionem contendisse, quae ad fretum alio itinere ducebatur. Cognita re noctu cum V cohortibus unetvicesimanorum egreditur, mane pervenit Naevam.5 Ibi eum diem, ut quid ageretur perspiceret, moratus Car
Abbreviated transcription (Latin):
ut non nulli queruntur coactus. iisdem cruciatibus affectus
ci: exceptis us qui se pecunia redimerunt. Nam palam seetertus
accem cum calphumnio paciscitur & cum & Sestio .l. qui siua¬
xime nocentes sunt mulctati ramen periculum uitę dolorq
uulnerum & pecimię remissio crudelitatem cum auaricia
euicram esse significabat. Aliquot post diebus litteras a cesare
missas accipit quibus cognoscit pomptium in acie uictum amis¬
sis copiis fugisse. Qua re cognita mixram dolore uolupratem ea¬
piebat uictoriȩ. Nuncius letitam exprimebat confectum bellũ
licentiam tempoꝵ intercludebat. Sic erat dubius animus u¬
trum nihil timeret an omnia licere mallet. Sanatus uulne¬
ribus arcessit omnes: qui sibi pecunias expensas tulerant. acce¬
ptasq eas iubet referri. Q uibus parum udebatur immposiusse
ctum instituit: quosq ex omnibus conuentibus coloniisq cõ¬
scriptos habebar. transmarina militia perterritos: ad sacra¬

Expanded text:
ut non nulli queruntur, coactus. Isdem cruciatibus adfectus ut non nulli queruntur, coactus. Isdem cruciatibus adfectus bet exceptis eis qui se pecunia redemerunt. Nam palam HIS LX4 cum Calpurnio paciscitur et cum Q. Sestio L. Qui si maxime nocentes sunt multati, tamen periculum vitae dolorque vulnerum pecuniae remissus crudelitatem cum avaritia certasse significabat. § 56 Aliquot post diebus litteras a Caesare missas accipit, quibus cognoscit Pompeium in acie victum amissis copiis fugisse. Qua re cognita mixtam dolore voluptatem capiebat: victoriae nuntius laetitiam exprimebat, confectum bellum licentiam temporum intercludebat. Sic erat dubius animus utrum nihil timere an omnia licere mallet. Sanatis vulneribus arcessit omnis qui sibi pecunias expensas tulerant, acceptasque eas iubet referri; quibus parum videbatur imposuisse ctum instituit; quos ex omnibus conventibus coloniisque conscriptos transmarina militia perterritos ad sacra
Abbreviated transcription (Latin):
gesima legio signa cordubam infert ad auxilium fexendum im¬
patori suo. facit hoc idem uicesima prima. Subsequitur has qn¬
ta. cum due legiones relique essent in castris secundam ueri¬
ti ne soli relinquerentur: atq ex eo quid sensissent indicaretur.
secuti sunt factum supiorum. Fermansit in sententia legio uer¬
nacula nec ullo timore de gradu ciecta est. Cassius eos qui no¬
minati erant conscii cedis iubet comprchendi. Legionem qurã¬
in castra remittit cohortibus triginta retentis. Indicio Minu¬
cii cognoscit.L. Racilium & .L. Lateranensem & annuum sca¬
pulam maximȩ dignitatis et gratiȩ prouincialem hominem
sibiq tam familiarem q̃ lateranensem & racilium in cadem fu¬
isse coniuratione. Nec diu moratur dolorem suum: qneos
interfici iuheret. Minucium libertis tradidit excruciandũ.
item calphurnium s aluianum: qui profiteretur indiciuma
coniuratoꝵ q numerum auget. uerum ut quidam existimat

Expanded text:
XXX. legio signa Cordubam infert ad auxilium ferendum imXXX. legio signa Cordubam infert ad auxilium ferendum imperatori suo. Facit hoc idem XXI. Subsequitur has V. Cum duae legiones reliquae essent in castris, secundani, veriti ne soli relinquerentur atque ex eo quid sensissent iudicaretur, secuti sunt factum superiorum. Permansit in sententia legio vernacula nec ullo timore de gradu deiecta est. § 55 Cassius eos qui nominati erant conscii caedis iubet comprehendi; legiones in castra remittit quinque cohortibus tricesimae retentis.2 Indicio Minuci cognoscit L. Racilium et L. Laterensem et Annium Scapulam, maximae dignitatis et gratiae provincialem hominem sibique tam familiarem quam Laterensem et Racilium, in eadem fuisse coniuratione, nec diu moratur dolorem suum quin eos interfici iubeat. Minucium libertis tradit excruciandum, item Calpurnium Salvianum, qui profitetur indicium coniuratorumque numerum auget, vere, ut quidam existimant,
Abbreviated transcription (Latin):
nucius inter saxa que iacebant initinere fugiens opprimitur.
& relato domum cassio ad eum deducitur. Racilius in proxi¬
inam se domum familiatis sui conferedum certum cognosce¬
ret confectus ne cassius esset. Lucius lateranensis cum id non
dubiraret. accurrit lȩtus in castra a militibusq uernaculis &
secunde legionis: quibus odio sciebat precipue cassium esse gra¬
tulabatur. Tollitur a multitudiue in tribunal pretor appeliat᷑.
Nemo enim aut in prouintia natus aut uernacule legionis mi¬
lites aut diuturnitate infectus prouinciolis quo in numero e¬
rat secunda legio: non cum omni prouincia consenserat in odio
sibus in italia scriptas cęsar attribuerat Longino. Quinta legio
ibi erat nuper confecta. Interim nunciatur lateranensi uiuere
cassium. Quo nuncio dolore magis permotus ꝗ̃ aninio perturba¬
tus reficit se celeriter & ad cassium proficiscitur. Re cognita tri¬

Expanded text:
nucius inter saxa quae iacebant in itinere fugiens opprimitur nucius inter saxa quae iacebant in itinere fugiens opprimitur et relato domum Cassio ad eum deducitur. Racilius in proximam se domum familiaris sui confert, dum certum cognosceret confectusne Cassius esset. L. Laterensis, cum id non dubitaret, accurrit laetus in castra militibusque vernaculis et secundae legionis, quibus odio sciebat praecipue Cassium esse, gratulatur; tollitur a multitudine in tribunal, praetor appellatur. Nemo enim aut in provincia natus, ut vernaculae legionis milites, aut diuturnitate iam factus provincialis, quo in numero erat secunda legio, non cum omni provincia consenserat in odio sibus in Italia scriptas Caesar attribuerat Longino, quinta legio nuper ibi erat confecta. § 54 Interim nuntiatur Laterensi vivere Cassium. Quo nuntio dolore magis permotus quam animo perturbatus reficit se celeriter et ad Cassium visendum proficiscitur. Re cognita
Abbreviated transcription (Latin):
niuitius sylo cliens.ł Racilii libellum quasi aliquid ab eo postu¬
laret ut iuiles ei tradidit. deinde post racilium: tlam is latus cas¬
sii tegebat: quasi responsum ab co peteret: celeriter dato loco cum
se insinuasser sinistra corripit eum: dexiraq bisferit cum pugio¬
ne. Clamore sublato fit a coniuratis impetus uniuersis. Minuti¬
us flaccus proximum gladio trauicit lictorem. hoc interfecto¬
cassium .q. ligarius uulnerat. Ibi. T. uasius &l. mergilio simili
confidentia flaccum municipem siuim adiuuant. Frant enim
omnes italicenses. ad ip̃m longinum .L. licinius squillus inuo¬
lat: iacentemq leuibus sauciat plagis. Concurritur ad cassiũ
defendendum. Semper enim berones compluresq euocatos
cum telis secum habere consueuerat a quibus cę̧teri interclu¬
debantur: qui ad cedem faciendam subsequebantur. Quo in nu¬
mero fuit calphirrnius saluianus & manilius tusculus. Mi¬

Expanded text:
Minucius Silo cliens L. Racili libellum, quasi aliquid ab eo postuMinucius Silo cliens L. Racili libellum, quasi aliquid ab eo postularet, ut miles ei tradit, deinde post Racilium — nam is latus Cassi tegebat —, quasi responsum peteret, celeriter dato loco cum se insinuasset, sinistra corripit aversum dextraque bis ferit pugione. Clamore sublato fit a coniuratis impetus universis. Munatius Flaccus proximum gladio traicit lictorem; hoc interfectoCassium legatum vulnerat. Ibi T. Vasius et L. Mercello simili confidentia Flaccum, municipem suum, adiuvant: erant enim omnes Italicenses. Ad ipsum Longinum L. Licinius Squillus involat iacentemque levibus sauciat plagis. § 53 Concurritur ad Cassium defendendum: semper enim Berones complurisque evocatos cum telis secum habere consuerat. A quibus ceteri intercluduntur qui ad caedem faciendam subsequebantur; quo in numero fuit Calpurnius Salvianus et Manilius Tusculus. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
mauritaniam ad fines numidiȩ perueniret: ꝗd magna. Ct. Pom¬
pcio fuiba miscrat auxilia: maioraq missurus exutimabans.
Quibus litteris accepris insolenti uoluntate efferebatur qd sib
uouarum prouinciarum & fertilissimi regni ranta oblata esset
facultas Itaq ipe in lusitaniam proficiscitur ad legiones arces¬
scudas auxiliaq adduceuda. Certis hominibus dat᷑ negocium:
ut frumentum nauesq .c. p̃parentur: pecunieq describerentur
atq iiperarentur. ne qua res cum redisset moraretur Reditus
eius fuit celcrior omnium opinione. Non enim labor aut uigilã¬
tia cupienti presertim aliquid cassio deerat. Exercitii eoactu in
unum locum castris ad cordubam positis pro contione militi¬
bus exponit: quasres cęsaris iussu fãcere deberer: polliceturq iis
cum in iauritaniam traiecisset sextertia se daturum. Qun¬
cam fore in hispania legionem. ex contione se cordubani rece

Expanded text:
Mauretaniam ad finis Numidiae perveniret, quod magna Cn. PomMauretaniam ad finis Numidiae perveniret, quod magna Cn. Pompeio Iuba miserat auxilia maioraque missurus existimabatur. Quibus litteris acceptis insolenti voluptate efferebatur, quod sibi novarum provinciarum et fertilissimi regni tanta oblata esset facultas. Itaque ipse in Lusitaniam proficiscitur ad legiones arcessendas auxiliaque adducenda; certis hominibus dat negotium ut frumentum navesque C praepararentur pecuniaeque describerentur atque imperarentur, ne qua res cum redisset moraretur. Reditus eius fuit celerior omnium opinione: non enim labor aut vigilantia cupienti praesertim aliquid Cassio deerat. § 52 Exercitu coacto in unum locum castris ad Cordubam positis pro contione militibus exponit quas res Caesaris iussu gerere deberet, polliceturque eis, cum in Mauretaniam traiecisset, sestertios centenos se daturum; quintam fore in Hispania legionem. Ex contione se Cordubam recep
Abbreviated transcription (Latin):
mo erat modo aliquam iacturam facere posser. qn aut uadimo¬
nio iereretur aur inttr cos inferretur Ita magna etiam sollici¬
nido periculoꝵ adiacturas & detrimenta rei familiaris adiun¬
gebatut. Quibus decausis accidit ut cum Longinus imparor
cadem faceret que fecerar questor similia rursus de morte eiuis
prouinciales consilia inirent. Norum odium confirmabant
nonnussi familiares cius: qui cum in illa societate uersarent
rapinarum. nihilominus ramen oderant eum ciuus nomine
peccabant sibiq quod rapuerant acceptum referebant. Quod
uritercesserat aut erat interpellatum cassio assignabant. Quintã
legionem nouam conscribit Augetur odium & ip̃o delectu et sum¬
ptuia ddite legionis Complentur equitum tria milia: maxiis¬
q omantur impensis: nec prouinciȩ datur ulla requies. Interum
uitteras accepit a cęsare ut in africam exercitum traiceret. perq

Expanded text:
mo erat, qui modo aliquam iacturam facere posset, quin aut vadimomo erat, qui modo aliquam iacturam facere posset, quin aut vadimonio teneretur aut in reos referretur. Ita magna etiam sollicitudo periculorum ad iacturas et detrimenta rei familiaris adiungebatur. § 50 Quibus de causis accidit ut, cum Longinus imperator eadem faceret quae fecerat quaestor, similia rursus de morte eius provinciales consilia inirent. Horum odium confirmabant non nulli familiares eius qui, cum in illa societate versarentur rapinarum, nihilo minus oderant eum cuius nomine peccabant, sibique quod rapuerant acceptum referebant, quod interciderat aut erat interpellatum Cassio assignabant. Quintam legionem novam conscribit. Augetur odium et ex ipso dilectu et sumptu additae legionis. Complentur equitum III milia maximisque ornantur impensis: nec provinciae datur ulla requies. § 51 Interim litteras accepit a Caesare, ut in Africam exercitum traiceret perque
Abbreviated transcription (Latin):
pidum montemq herminium expugnasset: quo medobrigen¬
ses confugerant: ibiq imperator est appellatus. Ittrum sexter¬
tiis.& milites donauit. Multa preterea et magna premia sin¬
gulis concedebat quȩ speciosum reddebant presentem exerci¬
tus amorem. Paulatim tamen & occulte militarem discipli¬
nam scueritatemq minuebat. Cassus legionibus in hiberna
dispositis ad ius dicendum cordubam se recepit: contractum q:
in ea es alienum grauissimis oneribus prouinciȩ constituit ex¬
soluere: & ut largitionis postulat consuetudo:per causam li¬
bertatis speciosam plura largitori querebantur: pecuniȩ locu¬
pletibus imperabantur: quas Longinus sibi expensas ferri non
rantum patiebatur sed etiam cogebat in gregem locupletum.
Simultatum causȩ tenues coniiciebantur: neq ullum gem
questus aut magni aut euidentis aut minimi & sordidi preter¬
mitrebatur: quo domus & tribunal imperatoris uacarer. Ne¬

Expanded text:
pidum montemque Herminium expugnasset, quo Medobregenpidum montemque Herminium expugnasset, quo Medobregenses confugerant, ibique imperator esset appellatus, sestertiis centenis milites donavit. Multa praeterea et magna praemia singulis concedebat; quae speciosum reddebant praesentem exercitus amorem, paulatim tamen et occulte militarem disciplinam severitatemque minuebant. § 49 Cassius legionibus in hiberna dispositis ad ius dicendum Cordubam se recepit contractumque in ea aes alienum gravissimis oneribus provinciae constituit exsolvere; et ut largitionis postulat consuetudo, per causam liberalitatis speciosam plura largitori quaerebantur. Pecuniae locupletibus imperabantur, quas Longinus sib expensas ferri non tantum patiebatur sed etiam cogebat, in gregem locupletium simultatium causa tenues coiciebantur, neque ullum genus quaestus aut magni et evidentis aut minimi et sordidi praetermittebatur quo domus et tribunal imperatoris vacaret. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ut africam caperer.Ita breui spacio re predarissime ge¬
sta prouintia recepta: & cornificio reddita classe aduersarioꝵ ex
illo toto sinu expulsa: uictor se brundusium incolumi exercitu
& classe recepit. His aũt temporibus quibus cęsar ad dyrachiũ
pompeium obsidebat.&. cassius longinus in hispania pro prȩto
re prouincie ulterioris obtinendȩ causa relictus suie consuetudi¬
ne naturç suȩ siue odio quod in illam prouintiam susceperat q̃¬
stor: ex insidiis ibi uulneratus magnas odii sui fecerat accessio¬
nes. Quod uel ex conscientia sua cum de se mutuo sentire pro¬
uintiam crederet: uel mutuis signis et testimoniis eoꝵ: qui dif¬
ficulter odia dissimulabant: animaduertere poterat & compen¬
sare offensionem prouintiȩ exercitus amore cupiebat. Itaq cũ
primum inunũ locum exercitum conduxit sextertia .c. militi¬
bus est pollicitus. Neq multo post in lusirania medobrigam op¬

Expanded text:
deinde Africam caperet. Ita brevi spatio re praeclarissime gedeinde Africam caperet. Ita brevi spatio re praeclarissime gesta, provincia recepta et Cornificio reddita, classe adversariorum ex illo toto sinu expulsa victor se Brundisium incolumi exercitu et classe recepit. § 48 Eis autem temporibus quibus Caesar ad Dyrrachium Pompeium obsidebat re provinciae ulterioris obtinendae causa relictus, sive consuetudine naturae suae sive odio quod in illam provinciam susceperat quaestor ex insidiis ibi vulneratus, magnas odi sui fecerat accessiones, quod vel ex conscientia sua, cum de se mutuo sentire provinciam crederet, vel multis signis et testimoniis eorum qui difficulter odia dissimulabant animum advertere poterat, et compensare offensionem provinciae exercitus amore cupiebat. Itaque, cum primum in unum locum exercitum conduxit, sestertios centenos militibus est pollicitus, nec multo post, cum in Lusitania Medobregam op
Abbreviated transcription (Latin):
aut rostris perforatȩ merguntur. fropugnatores octauiani
partim in nauibus iugulantur: partim in mare precipirantur.
lp̃e octauius se in scapham confert in quam plures cum confuge¬
rent depressa scapha uulneratus tamen adnatat ad suum mio¬
paronem. Eo receptus cum nox prelium ditimeret tempestate
magna uix profugit. Sequuntur hunc suȩ naues nonnullȩ: qͥl
casus ab illo periculo uindicarat. At uatinius re bene gesta rece¬
ptui cecinit: suisq incolumibus omnibus in eum se portum
uictor recepit: quo ex portu dassis octauii ad dimicandum pro¬
cesserat. Capit ex hoc prelio pendiremem unam ttiremes duas
dieroras octo: compluresq remiges octauianos. Postero quoq
contendit in insulam issam: qđ eose recepisse credebat ex fuga
octauium. Erat in ea oppidum nobilissimum regione & coniũ
nio dediderunt. comperitq ip̃m octauium paruis paucisq na¬
uigiis uento secundo regione greuş petisse: inde ut siciliam:

Expanded text:
aut rostris perforatae merguntur; propugnatores Octaviani aut rostris perforatae merguntur; propugnatores Octaviani partim in navibus iugulantur, partim in mare praecipitantur. Ipse Octavius se in scapham confert; in quam plures cum confugerent, depressa scapha vulneratus tamen adnatat ad suum myoparonem. Eo receptus, cum proelium nox dirimeret, tempestate magna velis profugit. Sequuntur hunc suae naves non nullae, quas casus ab illo periculo vindicarat. § 47 At Vatinius re bene gesta receptui cecinit suisque omnibus incolumibus in eum se portum victor recepit, quo ex portu classis Octavi ad dimicandum processerat. Capit ex eo proelio penterem unam, triremis duas, dicrotas VIII complurisque remiges Octavianos posteroque contendit in insulam Issam, quod eo se recepisse ex fuga Octavium. Erat in ea nobilissimum regionum earum opnio dediderunt, comperitque ipsum Octavium parvis paucisque navigiis vento secundo regionem Graeciae petisse, inde ut Siciliam,
Abbreviated transcription (Latin):
magis octauiana: paratior militum animis ratiniana. Uati¬
niuscum animaduerteret neq nauium se magnitudine neq
numero parem esse fortunţ dimicationi fortimȩ rem commit¬
tere maluit. Itaq primus sua ꝗnq remi in quadtitemem ip̃iꝯ
octaui impetum fecit: celerrime fortissimeq contra illo remi¬
grante naues aduersȩ rostris concurrunt adeo uehementer
ut nauis octauiana rostro discusso ligno contineretur.Cõmit¬
titur acriter reliquis locis prelium concurriturq ad duces
marime. Nam cum suo quisq auxilium ferrer: magnum co¬
minus in angusto mari prelium factum est. Quanto con¬
iunctis magis uauibus confligendi potestas dabatur: tanto su¬
ꝑiores erant ratiniani. Qui admiranda uirtute ex suis nauib
in hostium naues transilire non dubitabant. & dimicatione
ȩquara longe superiores uitture: rem fȩliciter gerebant. De¬
primitur ipius octauii quadriremis. Multe preterca capiunt᷑.

Expanded text:
magis Octaviana, paratior militum animis Vatiniana. § 46 Vatimagis Octaviana, paratior militum animis Vatiniana. § 46 Vatinius cum animum adverteret neque navium se magnitudine neque numero parem esse fortuitae dimicationi, fortunae rem committere maluit. Itaque primus sua quinqueremi in quadriremem ipsius Octavi impetum fecit. Celerrime fortissimeque contra illo remigante naves adversae rostris concurrerunt adeo vehementer ut navis Octaviana rostro discusso ligno contineretur. Committitur acriter reliquis locis proelium concurriturque ad duces maxime: nam cum suo quisque auxilium ferret, magnum comminus in angusto mari proelium factum est. Quantoque coniunctis magis navibus confligendi potestas dabatur, tanto superiores erant Vatiniani; qui admiranda virtute ex suis navibus in hostium navis transilire non dubitabant et dimicatione aequata longe superiores virtute rem feliciter gerebant. Deprimitur ipsius Octavi quadriremis, multae praeterea capiuntur