comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanta dignitas in incessu fuisset. mens uͦ ꝑrsus similis. ad¬
eo ut nichil dici queat: qd̾ ñ ex libris iniftũ udeat᷑ tranf¬
ferri. Misericors cõminis solo habitu differre secet̾is putans.
In om̃s homines honorif icꝰ. uerũ effusuis inbonos. Simpli¬
cia ingenia dilig̾e. erudita mirari s in noxia. Largtri mag¬
lañmou̾it s inueu̾it. Minst̾ia lasciua. psaltͥasq comesati¬
onibus adhibĩ lege ꝓhibuit. Litt̾is medioe̾t doctꝰ. sagax pla¬
ne. multumq: diligens ad noscenda gesta maioꝵ : execra¬
batur cum legisset suꝑbiã dominantiũ p̃cipue ꝑfidos⁊ in¬
gratos. Irasci sane rebus indignis. s subito fleati. Et qd̾ ÷
rare iuitutis post auctã annis potentiã imꝑialẽ: auri ar¬
gentiq pond̾a sublata atyraiis. multis ex suo restituit.
Ratruũ ꝓ genitore haliuit. nepotes ⁊ cognatos ꝓfilis. Elegãs

Expanded text:
tanta dignitas in incessu fuit; mens vero prorsus similis, adtanta dignitas in incessu fuit; mens vero prorsus similis, adeo ut nihil dici queat, quod non ex libris in istum videatur transferri. Misericors, communis, solo habitu differre se caeteris putans, in omnes homines honorificus, verum effusius in bonos, simplicia ingenia diligere, erudita mirari, sed innoxia; largiri magnon moverit sed invenerit; ministeria lasciva, psaltriasque comessationibus adhiberi lege prohibuit. Litteris mediocriter doctus, sagax plane, multumque diligens ad noscenda gesta majorum. Exsecrabatur, cum legisset superbiam dominantium, praecipue perfidos et ingratos: irasci sane rebus indignis, sed subito flecti; et quod est rarae virtutis, post auctam annis potentiam imperialem auri argentique pondera sublata a tyrannis, multis ex suo restituit. Patruum pro genitore habuit, nepotes et cognatos pro filiis; elegans
Abbreviated transcription (Latin):
plicare controu̾sias rethor more. Nichil aliud die noctuq ag̾e.
qm spiculis meditari. sũme q. uoluptatis diuineq artis credere:
destinata fer̾re. Parcus cibi somniq ac libidinis uictor.
heodosius pꝰ mortẽ gratiani. añ .xi. regnauit cum ualen¬
tiniano quẽ regnõ restituit. clauso uidelicet intͣ muroᷤᷤ
aquileie. ⁊ occiso maximo tiranno. Britones uͦ quos maximꝰ
sec̃ addixerat: ingallia armorica usq hodie remanserunt.
Unde ⁊ britones armorici uocant᷑. Aquib spoliata: emarcuit
britannia. NLaus theodosi. Theodosius ꝓpagator rei¬
publice fuit. atq defensor eximius. moribꝰ ⁊ corꝑe traiano sinub
qͣntũ scͥpta ueterum ⁊ pictura docent. a qͦ ⁊ originẽ traxit. Sic
eimnens status. menbra ead̾. par cesaries. s illi ñ tam ingen¬
tes ocłi erant. nescio an ⁊tanta gr̃a tantꝰ q flos infacie seu

Expanded text:
plicare controversias rhetorum more, nihil aliud die noctuque agere plicare controversias rhetorum more, nihil aliud die noctuque agere quam spiculis meditari, summaeque voluptatis divinaeque artis credere, destinata ferire; parcus cibi, somnique ac libidinis victor. Theodosius post mortem Gratiani annis XI regnavit cum Valentiniano, quem regno restituit, clauso videlicet intra muros Aquileiae et occiso Maximo tyranno. Britones vero quos Maximus secum adduxerat in Gallia Armorica usque hodie remanserunt: unde et Britones Armorici vocantur; a quibus spoliata emarcuit Britannia. Laus Theodosii: Theodosius propagator reipublicae fuit atque defensor eximius, moribus et corpore Trajano similis quantum scriptura veterum et pictura docent, a quo et originem traxit: sic eminens status, membra eadem, par caesaries; sed illi non tam ingentes oculi erant. Nescio an et tanta gratia tantusque flos in facie seu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩi tcentesimo septuagesimo septimo. regn̾. anñ .ui. qmͣ.¬
uis iam dudũ cum patruo ualente regnãret. Quicum
afflictum ⁊ pene collapsum rei .p. statũ uid̾et. theodosiũ hispa¬
num uirũ restituende. rei .p. necessitate apud sirmiũ purpura
indiut. orientisq ⁊ tracie simul p̾fecit imꝑio. Theodosus gͥ
inaximas uias sciticas gentes. hoc ÷ alanos. hunos ⁊ gothos: mag¬
nis ⁊ multis p̃liis uicit. Int̾ea maximus abritannia oriundꝰ uir̃
quid̃ strenuus & laude dignus. nisi contͣ sacͣmenti fidẽ ꝑtiranni¬
dem em̃sisset inbritanniã: ibid̾ imꝑator creatꝰ ingalliã tran¬
siit. Ubi gratianuĩ augustũ subita incursione ꝑt̾ritũ int̾fecit:
fratrem q: eius ualentimanm augustum italia expulit. qͥad theo¬
dosium moriente refugit. ¶Laus gratiani. fuit gratianus
litt̃is haut medioc̾t instieutus. carm̃ facere. ornatẽ loqui. ex¬

Expanded text:
Domini trecentesimo septuagesimo septimo regnavit annis VI, quamDomini trecentesimo septuagesimo septimo regnavit annis VI, quamvis jamdudum cum patruo suo Valente regnaret. Qui cum afflictum et pene collapsum reipublicae statum videret, Theodosium Hispanum virum restituendae reipublicae necessitate apud Sirmiam purpura induit, Orientisque et Thraciae semel praefecit imperio. Theodosius igitur maximas illas Scythicas gentes, hoc est Alanos, Hunos et Gothos magnis et multis praeliis vicit. Interea Maximus a Britannia oriundus, vir quidem strenuus et laude dignus, nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersisset in Britanniam, ibidem imperator creatus in Galliam transiit; ubi Gratianum, Augustum subita incursione perterritum interfecit, fratremque ejus Valentinianum Augustum Italia expulit, qui ad Theodosium in Oriente refugit. Laus Gratiani: Fuit Gratianus litteris haud mediocriter institutus, carmen facere, ornate loqui, ex
Abbreviated transcription (Latin):
aureliano similis. uultu decens. sollers ingenio. gͣuis auimo.
seuerꝰ. uehemens. uifestus uiciis. maximeq auaricie. Doctus
pingere uenustissime noua arma. fingere simula cra cera seu
limo. sermone cultissimus. prudens ⁊ astutus.
Alens cum graciano ⁊ ualentiuiatio fr̃is sui p̃dicti
filiis. regnꝰ iͦii. annis. Ualens ab arrianis baptiratꝰ. atholicos ꝑsequit᷑.
Legeq. data ut monachi militarent. nolentes: sustibus ussit uit̃¬
fici Gens hunoꝵ cłiu maccessis seclusa montib: repentina rabie
ꝑcica exarsit ingothos. Eosq sparsim conturbatos: ab antiquis se¬
aibiis expulit. Gothi transito danubio fugientes: aualente sine
aimoꝵ depositione suscepti mox ꝑ auariciã maximiducis fame
adrebellandũ coacti funt. Uictoq ualentis ex̾citu: ꝑtraciã sese mis¬
centes simul omĩa cedibus. incendiis rapinisq fuderunt.
Ratiamis cum fr̾e ualentiniano. anno abincarnatione

Expanded text:
Aureliano similis, vultu decens, solers ingenio, gravis animo, Aureliano similis, vultu decens, solers ingenio, gravis animo, severus, vehemens, infestus vitiis, maximeque avaritiae, doctus pingere venustissime, nova arma meditari, fingere simulacra cera seu limo; sermone cultissimus, prudens et astutus. Valens cum Gratiano et Valentiniano fratris sui praedicti filiis, regnavit annis IV. Valens ab Arianis baptizatus Catholicos persequitur, legeque data ut monachi militarent, nolentes fustibus jussit interfici. Gens Hunorum diu in inaccessis seclusa montibus repentina rabie percita exarsit in Gothos, eosque sparsim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi, transito Danubio, fugientes, a Valente sine armorum depositione suscepti, mox per avaritiam Maximi ducis fame ad rebellandum coacti sunt; victoque Valentis exercitu per Thraciam sese miscentes, simul omnia caedibus, incendiis rapinisque fuderunt. Gratianus cum fratre Valentiniano anno ab Incarnatione
Abbreviated transcription (Latin):
comparandꝰ. Innumere in eo animi corporisq: uirtutes clarue¬
runt. Militarigła sũmus. fõrtuna par ⁊ industria. Ciuilibꝰ artibꝰ
⁊ studiis lib̾alibus deditꝰ. affectotor iusti amoris inamicos eg̾gius.
Uerum insolentia rerum scl̃ariũ aliqͣntũ ex illa fauora. bilis ani¬
mi docilitate : tandẽ inutatꝰ ÷.
Oris s̃ antius cũ constantio ⁊ coustante. fr̾ibus. annis .xx.¬
.iͦiͦii. cͥ .u. heresis atriana constancii tegis fulta p̃sidio: uarie
⁊ ualde catholicos afflix̃.
ulianiis apostata .ii. añ.m.uiii. hic digne abarbaris dei hostis bel¬
lando ꝑinit᷑. ¶aus uliani ex paulo fuit .m. antonino ñ absi¬
milis. quẽ ectã emulari studebat. Lib̾alibus disciplinis ad pͥme
eruditus memorie. tenacis ⁊ ample. facundie ingentis ⁊z ꝓmpte
rumq immodici.
corritoit.
Alentinianus cum st̾e suo ualente .xi.at ꝯͥ regnoꝵ. uira
custodiit. ¶Laus ualentiniani ex historia patili fuit

Expanded text:
comparandus. Innumerae in eo animi corporisque virtutes claruecomparandus. Innumerae in eo animi corporisque virtutes claruerunt, militari gloria summus, fortuna par et industria, civilibus artibus et studiis liberalibus deditus, affectator justi amoris, in amicos egregius, verum insolentia rerum secundarum aliquantum ex illa favorabilis animi docilitate tandem immutatus est. Constantius cum Constantino et Constante fratribus annis XXIV, mensibus V. Haeresis Ariana Constantii regis fulta praesidio varie et valde Catholicos afflixit. Julianus Apostata II annis, mensibus VIII. Hic digne a barbaris Dei hostis bellando perimitur. Laus Juliani ex Paulo: Fuit Marco Antonino non absimilis, quem etiam aemulari studebat. Liberalibus disciplinis apprime eruditus, memoriae tenacis et amplae, facundiae ingentis et promptae, umque immodici. corrupit. Valentinianus cum fratre suo Valente XI annis regnorum jura custodivit. Laus Valentiniani ex historia Pauli: Fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tio uiã tibitina. in agro uerano. Itẽ bafilicã ua lauicana
petio ⁊ mairellino martiribꝰ. ⁊ mausoleũ ubi matrẽ suã posuit
tum urbis rome. Item basilicã inciuitate albanensi scĩ ioħis
baptiste. Itẽ basili ᷑ inurbe neapoli. Constantinus urbẽ nõis¬
suistatuens in tracia: sedem romani imꝑii ⁊ totꝰ ouentis
cap̃. eẽ. uoluit. Itẽ depͣnam cuictatẽ bitime in honorẽ martiriᷤᷤ
luciani ibi conditi instaurans exuocabulo matris sue heleuo¬
polu uocauit. Idem statuit citͣ ullam hominũ cedẽ: pagano¬
rum templa claudi. helenauͦ britatnue nobilis alinipna. lun¬
doniã muro qd̾ adhuc suꝑ ÷ cinxisse fert᷑. ⁊ colecestriã menibus
ad ornasse. S ⁊ int̃ alia multa ierłm instaurauit. mundatãq
idolis: basilicis pluribus adonauit. ¶Laus constantim ex sacͥs
scriniis. Uii pͥmo imꝑii temꝑe optimis principibꝰ ultimo medii

Expanded text:
tio via Tiburtina in agro Verano; item basilicam via Lavicana tio via Tiburtina in agro Verano; item basilicam via Lavicana Petro et Marcellino martyribus, et mausoleum ubi matrem suam posuit tum urbis Romae; item basilicam in civitate Albanensi S. Joannis Baptistae; item basilicam in urbe Neapoli. Constantinus urbem sui nominis statuens in Thracia sedem Romani imperii et totius Orientis caput esse voluit; item Depranam civitatem Bithyniae in honorem martyris Luciani ibi conditi instaurans ex vocabulo matris suae Helenopolim vocavit. Idem statuit citra ullam hominum caedem paganorum templa claudi. Helena vero Britanniae nobilis alumna Londoniam muro, quod adhuc superest, cinxisse fertur, et Colecestriam moenibus adornasse; sed et inter alia multa Hierusalem instauravit, mundatamque idolis basilicis pluribus adornavit. Laus Constantini ex sacris scriniis: Vir primo imperii tempore optimis principibus, ultimo mediis
Abbreviated transcription (Latin):
egressus ÷ de britantia: dux̃ exercitũ abritannia
et galia initaliã. Maximianus enĩ maxentiũ filiũ suum
augustum rome constituerat. Contͣ quẽ constantinus ad huc
infidelis tendens: uidit angłm dĩ ostendentẽ sibi signũ cru-¬
cis. ⁊ hortantẽ se ut crederet. Credidit ille statim maxentiũ¬
qr ds flumine subm̃sit. Constantinus gͥ potitꝰ imꝑio: maxi¬
minũ bis lege belli suꝑauit. solusq regnũ mundi tenuit.
et a uulnere lepre ut scripta tͣdunt ꝑscm siluestrũ inbaptis¬
mate mundatus: fecit rome uͥ baptizatꝰ ÷: basilicã ioħis
baptiste. que uocat᷑ constantiana. Item basilicã petto ⁊ pau-¬
lo intemplo a polluus. corpꝰ utriusq ere ciprb cͥcundans. U.
pedes ingrosso. Item basilicã in palatio sosoriano que cogno¬
minat᷑ ierłm. ubi deligno ciucis dñi posuit. It̾ basilicã scẽ mar-¬
tiris agnetis ex rogatu filie sue. Item baflicã beato lauren¬

Expanded text:
similis est egressus de Britannia: duxit exercitum a Britannia similis est egressus de Britannia: duxit exercitum a Britannia et Gallia in Italiam. Maximianus enim Maxentium filium suum Romae Augustum constituerat. Contra quem Constantinus adhuc infidelis tendens, vidit angelum Dei ostendentem sibi signum crucis, et hortantem se ut crederet: credidit ille statim, Maxentiumque Deus flumine submersit. Constantinus igitur potitus imperio, Maximinum bis lege belli superavit, solusque regnum mundi tenuit; et a vulnere leprae, ut scripta tradunt, per S. Silvestrum in baptismate mundatus, fecit Romae, ubi baptizatus est, basilicam Joannis Baptistae, quae vocatur Constantiniana; item basilicam Petro et Paulo in templo Apollinis, corpus utriusque aere cipro circumdans V pedes in grosso; item basilicam in palatio Sosoriano, quae cognominatur Hierusalem, ubi de ligno crucis Domini posuit; item basilicam Sanctae matris Agnetis ex rogatu filiae suae; item basilicam Beato Lauren
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuatꝰ fieret. Contigit gͥ ei qd̾ nulli pꝰ natos homines ut cũ
pͥuatuis obisset: int̾ diuos tam̃ referret᷑. Maximianus uͦ uir
crudelissimus or nultu fuit horrendꝰ.
oris Tariciꝰ qui sub p̾dictis imꝑatoribꝰ regnauerat suꝑ
galliam & britanniã ⁊ hispaniã .xu. annis: uno an¬
nõ pꝰdepositionẽ eoꝵ imꝑauit in occidentalibꝰ partibus ma¬
ximino imꝑante in orientalibꝰ. Condidit autẽ ciuitadẽ cons
scilicet helenam qmͣ scãm dicimus. ⁊ genuit ex ea constantinũ
magnum. Obiit au̾t constantius uir sũme magnitudinis
ꝯctuilitatis in britannua eboraci. ¶Laus constancii. Constan¬
tnis uir p̾siantissimus diuiciis ꝓtunicialiũ ac pͥuatoꝵ. studens.
fisci cõmoda ñ ad modum affectauit. Dicens melius publicas
opes apͥuatis hab̾i. qmͣ intͣ unũ claustrum reseruari. Cultꝰ
modici. mitis animi. hinc ñ mͦ amabilis s uenerabilis etiã
gallis fuit.

Expanded text:
privatus fieret. Contigit igitur ei, quod nulli post natos homines, ut cum privatus fieret. Contigit igitur ei, quod nulli post natos homines, ut cum privatus obiisset, inter divos tamen referretur. Maximianus vero vir crudelissimus et vultu fuit horrendus. Constantius, qui sub praedictis imperatoribus regnaverat super Galliam, et Britanniam, et Hispaniam XV annis, uno anno post depositionem eorum imperavit in occidentalibus partibus, Maximino imperante in orientalibus; condidit autem Constantiam  ascilicet Helenam, quam sanctam dicimus, et genuit ex ea Constantinum magnum. Obiit autem Constantius vir summae magnitudinis et civilitatis in Britannia Eboraci. Laus Constantii: Constantius vir praestantissimus divitiis provincialium ac privatorum studens, fisci commoda non admodum affectavit, dicens, melius publicas opes a privatis haberi quam intra unum claustrum reservari: cultus modici, mitis animi. Hic non modo amabilis sed venerabilis etiam Gallis fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt uuta uerolamium .i. werlamacest̃. siue ualingecest̾
ubi post ea eccłia mirandi oꝑis constructa ÷ ⁊abacia nobilis¬
sima. Ubi etiam usq hodie sit curatio insirmoꝵ et oꝑatio uirtutũ.
sassi sunt quoq eo temp̃r aaron et uliꝰ legionũ urbis ciues. duii
qͦs plures utriusq sexus: in audita membroꝵ disceptione et ddi¬
uersis cruciatib in testionũ dĩ excelsi. ħ ꝑsitutio tam crebra erat:
Cum autem uigesimo regni sui anno deoclecianus nicome¬
die maximianus mediolani purpuram deposueruit: cepit
ꝓsecutio mttigari usq ad tempus arrii. Naus diodiciam.
Diocliciants moratꝰ callide fuit. Sagar p̃tea ⁊ admodũ subtilis
ingenio. & qui seueritatẽ suã aliena inuidia uellet explere:.
Diligentissimis tam̃ ⁊ sollertissimus pͥnceps qmuis contra ro¬
manã lib̾alitatẽ adorari se usserit. cum ante eum cet̾ salu¬
tarent᷑. Gemimas uestibus calciamentisq indidit. Inusitata
iutute usus. ut solus omnium ex tanto fastigio sponte

Expanded text:
autem juxta Verolamium, id est Wirlamecester, sive Wadlingeceaster, ubi post ecclesia mirandi operis constructa est, et abbatia nobilissima; ubi etiam usque hodie fit curatio infirmorum et operatio virtutum. Passi sunt quoque eo tempore Aaron et Julius legionum urbis cives; alii quoque plures utriusque sexus inaudita membrorum discerptione et diversis cruciatibus in testimonium Dei excelsi. Haec persecutio tam crebra erat, veniantur. Cum autem vigesimo regni sui anno Diocletianus Nicomediae, Maximianus Mediolani purpuram deposuerunt, coepit persecutio mitigari usque ad tempus Arii. Laus Diocletiani: Diocletianus moratus callide fuit, sagax praeterea et admodum subtilis ingenio, et qui severitatem suam aliena invidia vellet explere. Diligentissimus tamen et solertissimus princeps, quamvis contra Romanam libertatem adorari se jusserit, cum ante eum caeteri salutarentur. Gemmas vestibus calceamentisque indidit, inusitata virtute usus, ut solus omnium ex tanto fastigio sponte
Abbreviated transcription (Latin):
arcus antoninꝰ uerus cum fr̾e aurelio lucio cõmodo añii.
.xix. m̾ .ii. hi pͥmũ equo ure imꝑiũ ad ministrauerunt.
cum usq ad hoc tempus singuli augusti fuissent. Bellũ deind̾
contͣ pathinos admirabili uirtute et felicitate gessei̾t. Quoꝵ¬

Expanded text:
Marcus Antoninus Verus cum fratre Aurelio Lucio Commodo annis Marcus Antoninus Verus cum fratre Aurelio Lucio Commodo annis XIX, mensibus II. Hi primum aequo jure imperium administraverunt, cum usque ad hocontra Parthos admirabili virtute et felicitate gesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
drranꝰ rex̃ orbem t̾re annis .xxi. hic uideos scd̾o rebelles
ꝑ domuit. ierusalẽq: reedificauit. Iudeisq eim uiden.¬
di licentiã abstulit. ¶Laus adriani. adrianus punceps me¬
dius fuit. Pacem om̃i tp̾r imꝑii sui habuit. semel tantũ ꝑ
p̃sidem dimicauit. Orbem romanũ cͥcuiuit: multa edifi¬
cauit. facundissimus latino sermone. greco: eruditissimꝰ fuit.
Noniꝰ puis monarchiã
muncdi tenuit. anuis .xxii. ⁊ dimid̃. ¶Laus antonii
.pii. Hir honestus ⁊ insignis m̾ito nume ponpilio confert᷑.
ut romulo traianus equat᷑. Nulli acerbus. cunctis benignꝰ.
studens. Uiros equissimos ad administrandũ rẽ publicam¬
querens. Bonos in honorẽ habens. inꝑbos sine aliqͣ acbitate
decestans. Regibꝰ amnicis tam uenerabilis: ut ad eũ controu̾sias
defcritut sententieq: parerent. In amicos lib̾alissimꝰ. erariũ tam̃
opulentum reliquit. Puis ꝓpt̃ clementiã dictꝰ ÷¬

Expanded text:
Adrianus rexit orbem terrae annis XXI: Hic Judaeos secundo rebelles Adrianus rexit orbem terrae annis XXI: Hic Judaeos secundo rebelles perdomuit, Jerusalemque reaedificavit, Judaeisque eam videndi licentiam abstulit. Laus Adriani: Adrianus princeps medius fuit; pacem omni tempore imperii sui habuit: semel tantum per praesidem dimicavit; orbem Romanum circuit; multa aedificavit; facundissimus Latino sermone, Graeco eruditissimus fuit. ntoninus Pius monarchiam mundi tenuit annis XXIII et dimidio. Laus Antonini Pii: Vir honestus et insignis merito Numae Pompilio confertur, ut Romulo Trajanus aequatur. Nulli acerbus, cunctis benignus; studens, viros quaerens, bonos in honore habens, improbos sine aliqua acerbitate detestans. Regibus amicis tam venerabilis, ut ad eum controversias deferrent, sententiaeque parerent, in amicos liberalissimus, aerarium tamen opulentum reliquit, Pius propter clementiam dictus e
Abbreviated transcription (Latin):
festos ddies habuissent. comniua cũ eisd̾ indiscͥta uicissim habẽs.
seper inuehicłis eoꝵ. sedens. nullũ senatoꝵ. ledens. nil iniustum
ad angendũ. fiscũ agens. lib̾alis in cunctis. publice pͥuatĩq. di¬
tatis om̃s. ⁊ honoribus augens: quos uel medioc familiaritate
cognonisset. Orbẽ tetrarũ edificans. multas inmunitates ci¬
uitatibꝰ tͥbuens. Nichil ñ tranquillũ ⁊ placidũ agens ad eo
ut omi euis etate unus senator dampnatus sit. atqris tamen
eg̃giũ. amicis enĩ culpantibꝰ qd̾ nimiũ cirra om̃s cõmunis e̾ẽt
respondit. talem se imꝑatorẽ ẽẽ pͥuatis: quales ẽẽ sibi imꝑatoreᷤᷤ
inurnã aureã in foro qd̃ edificauit: sub columpna posita sunt.
stuꝰ altittido. exĩ pedes nt. huiꝰ tantũ memorie delatum est ut
ũsq ad nr̾am etatẽ ñ alit̃ insenatu pͥucipibꝰ ad clamet᷑. nisi fe¬
licior augusto. melior traiano.

Expanded text:
festos dies habuisset, convivia cum isdem indiscreta vicissim habens, festos dies habuisset, convivia cum isdem indiscreta vicissim habens, saepe in vehiculis eorum sedens, nullum senatorum laedens, nihil iniustum ad augendum fiscum agens} liberalis in cunctos, publice privatimque ditans omnes et honoribus augens quos vel mediocri familiaritate cognovisset, orbem terrarum aedificans, multas inmunitates civitatibus tribuens, nihil non tranquillum et placidum agens, adeo ut omni eius aetate unus Senator damnatus sit atque is tamen egregium. amicis enim culpantibus, quod nimium circa omnes communis esset, respondit talem se imperatorem esse privatis, quales esse sibi imperatores in urnam auream in foro, quod aedificavit, sub columna posita sunt, cujus altitudo CXL pedes habet. Hujus tantum memoriae delatum est, ut usque ad nostram aetatem non aliter in senatu principibus acclametur, nisi felicior Augusto, melior Trajano.
Abbreviated transcription (Latin):
quare potuit desolatũ. ¶ Laus traiani ex sueconio. Raianꝰ
inusitate ciuilitatis ⁊ fortitudinis datiã subegit. ⁊ ea que cͥca da
titibiũ sunit. ⁊ armeniã qmͣ occupauerant parthi. Albanis regẽ
dedit. hibctorũ regẽ ⁊ sauromatarũ ⁊ bosphoranorũ ⁊ arabũ.⁊ os¬
drocnorũ ⁊ colchorũ infidẽ accepit. Corduenos. marcomedos oc¬
cuponit oe ante musiũ magnã ꝑsidis regionẽ: seleutiã ⁊ tesifontẽ.
bebionẽ. ⁊ messenios uicit actenuit. Usq ad indie fines.⁊ mare
tubrum accessit. atq ibi tres ꝓuincias fecit. Armeniã. assiriam.
mesopotamiã. cũ his gentibus que madenã atingunt. Arabiã
pꝰea in ꝓuincie formã redegit. In mari rubro classem instituit.
ut ꝑeam indie fines uastaret. Głam tam̃ militarẽ ciuulitate
a moderatione suꝑauit. Rome ⁊ ꝑ prouincias. cqͣlẽ se om̃ibꝰ exh¬
bens. Amicos salutandi cruisa freqntans. uel egritantes uel cũ

Expanded text:
quere potuit desolatum. Laus Trajani ex Suetonio: Trajanus quere potuit desolatum. Laus Trajani ex Suetonio: Trajanus inusitatae civilitatis et fortitudinis Daciam subegit, et ea, qbium, et Armeniam, quam occupaverant Parthi. Albanis regem dedit, Hiberorum regem, et Sauromatarum, et Bosphoranorum, et Arabum, et Osdroenorum, et Colchorum in fidem accepit; Corduenos, Marchamedos occupavit, et Antemusium magnam Persidis regionem, Seleuciam et Ctesiphontem, Babylonem et Messenios vicit, ac tenuit usque ad Indiae fines et mare Rubrum accessit, atque ibi tres provincias fecit, Armeniam, Assyriam, Mesopotamiam, cum his gentibus, quae Madenam attingunt. Arabiam postea in provinciae formam redegit, in mari Rubro classem instituit, ut per eam Indiae fines vastaret, gloriam tamen militarem civilitate et moderatione superavit, Romae et per provincias aequalem se omnibus exhibens, amicos salutandi causa frequentans vel aegrotantes vel cum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ce latebris ⁊ siluis. irruentesq iñicotos & pictos ur̃diq ce¬
ꝑuut indeficientes ced̾e ⁊ st̾nere. hostes uͦ nec se inictibus suis
cognoscebant. nec inꝑtectõe arinoꝵ iã cõfidebant. q̃ scilio⁊ iã bri¬
tãnnoꝵ armis erant quasi uestis. Contabuit gͥ aorhostiu.
dissolittisq: iuribus horrescentes aufugiunt. sit itaq ineis stra¬
ges innimera. Scoti cũ dedecore hib̾niã redeunt. Picti mextre¬
ma uisule paite tc̃ pͥmum ⁊ deiuceps quieuert. Deditor. dũs uic¬
toriã popło suo⁊ c̃susist᷑ qui eos confundebant. his tꝑib scilie
anno theodosii octauo mntccitur palladius ãpapa celestiuo ad
& gochor̃ omia ferro flamnus artipuerant ce destruxerant. S bec
augustinis tpponiensis ep̃c. necuutatis fue riunã uideret. cer¬
cĩo obsidionis eus mense igianit ad dnm̃ : Geisenico crudełissiue

Expanded text:
tibus et latebris et silvis, irruentesque in Scotos et Pictos undique coeperunt indeficienter caedere et sternere; hostes vero nec se in ictibus suis cognoscebant, nec in protectione armorum jam confidebant: quae scilicet jam Britannorum armis erant quasi vestis. Contabuit ergo cor hostium, dissolutisque viribus horrescentes aufugiunt: fit itaque in eis strages innumera. Scoti cum dedecore Hiberniam redeunt. Picti in extrema insulae parte tunc primum et deinceps quieverunt; deditque Dominus victoriam populo suo, et confusi sunt qui eos confundebant. His temporibus, scilicet anno Theodosii octavo mittitur Palladius a papa Coelestino ad et Gothorum omnia ferro, flammis arripuerant et destruxerant; sed beatus Augustinus Hipponensis episcopus, ne civitatis suae ruinam videret, tertio obsidionis ejus mense mig
Abbreviated transcription (Latin):
arcꝰ aureliꝰ antoninꝰ . iiͦii. ann̾ dñium t̾rar̾ habuit.
Ureluis alexander aniis .xiii. hic in mãmeã matrẽ suam
unice puis fuit. zobid omnibꝰ amabilis. ¶aus alexandri. hic
suscepto adu̾sus ꝑsas bello. xersem regẽ gloriosissime uicit. Mi¬
litarem disciplinã seuerissime rex̃. Quasdam tumultuanteᷤᷤ
legiones integras ex actorauit. Rone ad mod̾ fauorabił fuit.
Militari tumultu ꝑiit in gallia.
aximianus prior anti tͥbus t̾ras ⁊ iisulas rexit. hic gͥma¬
nos bello uicit.
ordianus anñ .ui. Origenes floruit. Qui .ui. nulia libroꝑ
scͥpsit. ut nairat ieronimus. hic ꝑsas uicit. pabatõ¬
hilippꝰ cũ philippo filio. ann̾.uii. hic pͥmꝰ imꝑatoꝵ. om̃iũ¬

Expanded text:
Marcus Aurelius Antoninus IV annis dominium terrarum habuit. Marcus Aurelius Antoninus IV annis dominium terrarum habuit. Aurelius Alexander annis XIII. Hic in Mammeam matrem suam unice pius fuit, et ob id omnibus amabilis. Laus Alexandri: Hic, suscepto adversus Persas bello, Xerxen regem gloriosissime vicit; militarem disciplinam severissime rexit; quasdam tumultuantes legiones integras exauctoravit. Romae admodum favorabilis fuit, militari tumultu periit in Gallia. Maximianus prior annis tribus terras et insulas rexit. Hic Germanos bello vicit. Gordianus annis VI. Origenes floruit: qui quinque millia librorum scripsit, ut narrat Hieronymus. Hic Persas vicit. hilippus cum Philippo filio annis VII. Hic primus imperatorum omniu
Abbreviated transcription (Latin):
sit fossa de qͣleuati sunt cespites. supͣ qmͣ sudes delignis for¬
tissimis p̾sigunt᷑. Itaq seuerꝰ magnã fossã firmissumq uallũ
crebris insuꝑ turribus cõmunitũ amari ad mare duxit.
Ibiq apud eborac̃ oppidũ morbo obiit. Reliquit duos filios
basianũ ⁊ getam. Quoꝵ geta hostis publicꝰ iudicatꝰ int̾iit. Ba¬
Isianus autonini cognomine assũpto regno potitꝰ ÷.
Laus seueri ex utropio. Seuerꝰ bella multa et felicit̃ egit. Uicit
parchos ⁊arabas ⁊ azabenos. Unde partitus. arabicꝰ. azabenicus
dictus ÷. Multa toto orbe ad romanũ decꝰ reparauit. Seuerus
tam̃ p̃ter bellicam głam: etiã ciuilibus studiis clarꝰ fuit. &
lit̾is doctus. philosophie scientiã ad plenũ ad eptus. Duuus
apellatus est.
tiomiꝰ caracalla filus seueri. uii. ann̾ regnum mundi
Atenuit.
acͥtꝰ cum uno anno reguasset ap̃t archelaidẽ cũ filio
suo. militari tumultu ocoidit᷑.

Expanded text:
sit fossa, de qua levati sunt cespites, supra quam sudes de lignis forsit fossa, de qua levati sunt cespites, supra quam sudes de lignis fortissimis praefiguntur. Itaque Severus magnam fossam firmissimumque vallum crebris insuper turribus communitum a mari usque ad mare duxit, ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. Reliquit duos filios Bassianum et Getam: quorum Geta hostis publicus judicatus interiit. Bassianus Antonini cognomine assumpto regno potitus est. Laus Severi ex Eutropio: Severus bella multa et feliciter gessit, vicit Parthos, et Arabas, et Azabenos: unde Parthicus, Arabicus, Azabenicus dictus est: multa toto orbe ad Romanum decus reparavit. Severus tamen praeter bellicam gloriam etiam civilibus studiis clarus fuit, et litteris doctus philosophiae scientiam ad plenum adeptus Divus appellatus est. Antoninus Caracalla, filius Severi, VII annis regnum mundi tenuit. Macrinus, cum uno anno regnasset apud Archelaidem, cum filio suo militari tumultu occiditur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut conuiuia eod̾ cultii quo ipse ⁊ ministris similibꝰ exhib̾ent.
Inedicione munerũ pꝰ uictoriã ad eo magnificꝰ fuit: it cen¬
tum simul leones exhibuisse tͣdat᷑.
u̾sum gͥmauos bellum felicit̃ gessit. Colosiq: capite
S elius ꝑtinax menses sex. Qui uliani iuris ꝑiti scelere occi¬
ditur inpalatio.
euerꝰ ꝑtinax int̾fecto uliano iurisꝑito regnauit.Xii. ãn̾.
hic genere affer. tͥpolitanus aboppido lepti. natura se.¬
uus. multis semꝑbellis lacessitus. fortissime quid̾ .r .p. s la
occurrerant. ⁊ clodio albino qui se in gallia cesarẽ fecerat
apud lugdunũ int̾secto. in britannuas transit. Ubi magniᷤᷤ
putauit. Murꝰ et enim delapidibus. uallum uͦ quõ ad repel¬
lendã ium hostiũ castra muniunt᷑: fit decespitibꝰ. Quibꝰ cͥcũ¬
cisis et̾ra uelut murꝰ extruit᷑ altꝰ suꝑ t̾ram. ita ut in aute

Expanded text:
ut convivia eodem cultu, quo ipse, et ministris similibus exhiberent. ut convivia eodem cultu, quo ipse, et ministris similibus exhiberent. In editione munerum post victoriam adeo magnificus exstitit, ut centum simul leones exhibuisse tradaturc adversum Germanos bellum feliciter gessit colossique capite  Aelius  al. Celius Pertinax menses sex: qui Juliani jurisperiti scelere occiditur in palatio. Severus Pertinax interfecto Juliano jurisperito regnavit XVII annis. Hic genere Afer Tripolitanus ab oppido Lepti, natura saevus, multis semper bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam,occurrerant, et Didio Albino, qui se in Gallia Caesarem fecerat apud Lugdunum interfecto in Britannias transit, ubi magnis putavit. Murus etenim de lapidibus; vallum vero, quo ad repellendam vim hostium castra muniuntur, fit de cespitibus; quibus circumcisis e terra velut murus exstruitur altus super terram, ita ut in ante
Abbreviated transcription (Latin):
sequutꝰ ÷. Susceptam q fidẽ britanni usq intẽꝑa dioclici¬
ani pͥncipis: inuiolatã integram q quieta pace seruabãt.
aus antonini ueri exhistoria romana. hic antouio con¬
sorte suo ꝑa poplexiã defuncto: supͣ laudabilis in imꝑio
remansit. Quippe qui nunqmͣ uultũ uel egaudio uel me¬
rore mutauerit. Phnlosophie deditus storce. Sũmus morbꝰ
⁊ eruditione philo sophus. Litt̾is latinis ⁊ grecis eruditissi¬
mus. Omĩbꝰ equus. nunqmͣ elatꝰ. lib̾alitãte ꝓtptissimus.
Puinciis benignus ac moderatꝰ. contͣ gͥmanos felicit̃ cquslix̃.
Bellum marcomanicũ gessit contͣ squados. Wandalos sat ma¬
tas. sueuos. ⁊ om̃em barbariã. qͣnͣtũ nulla memoria tͣdit ad eo
ut punicis conferat᷑. Hir gͥ diuinus tanti p̃lii uictor: cũ cõ¬
modo filio tͥumphauit. Cum gͥ erario exhausto regioscal¬
tus uendidiss : eis qui reddere uoluer̃t pꝰea p̃cia restituit.
eis qui noluer̾t : in molestꝰ fuit. hic ꝑmisit uiris clarioribꝰ.

Expanded text:
est, susceptamque fidem Britanni usque in tempora Diocletiani principis inviolatam integramque quieta pace servabant. Laus Antonini Veri ex historia Romana: Hic Antonio consorte suo per apoplexiam defuncto supra laudabilis in imperio remansit: quippe qui nunquam vultum vel e gaudio vel moerore immutaverit. Philosophiae deditus stoicae, summus moribus et eruditione philosophus, litteris Latinis et Graecis eruditissimus, omnibus aequus, nunquam elatus, liberalitate promptissimus, provinciis benignus ac moderatus. Contra Germanos feliciter conflixit; bellum Marcomanicum gessit contra Squados, Wandalos, Sarmatas, Suctos et omnem barbariem, quantum nulla memoria tradit, adeo ut Punicis conferatur. Vir igitur divinus tanti praelii victor cum Commodo filio triumphavit. Cum igitur aerario exhausto regios cultus vendidisset, eis, qui reddere voluerunt, postea pretia restituit; eis, qui noluerunt, immolestus fuit. Hic permisit viris clarioribus,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Qd̾ cum int̾ alios ipse etiã carifex eũ ꝑcussurꝰ uidis
genibꝰ eiꝰ aduolutꝰ: fidelis ⁊ cum eo maitir factus ÷. fõtis etiã

Expanded text:
ibat. Quod cum inter alios ipse etiam carnifex eum percussurus vidisset, ibat. Quod cum inter alios ipse etiam carnifex eum percussurus vidisset, genibus ejus advolutus, fidelis et cum eo martyr factus est: fons etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sui int̾emptus ÷. Allectus pꝰea ereptã carausio insulã ꝑtͥenniũ
tenuit. Quẽ asclepiodotꝰ p̃fectus p̃terio opp̾ssit. britanniãq
pꝰ .x. anñ. recepit. Bellis uͦ coacti p̃dicti imꝑatores: constantiũ
inoccidente. galeriũ maximinũ inoriente assumunt ĩ regnũ.
Co temꝑe ꝑsecutio crudelissima ubiq t̾rar̾ exarsit inxͥanos. Sc̃s
albanus se deo sacrificiũ ea tempestate obtulit. decͦ fortuna¬
tus in laude uirginũ scͥbit. Albanũ eg̾giũ fecunda britan¬
nia ꝓfert. Qui cũ cuiis aput uerolamiũ e̾ẽt. ⁊ clericũ quẽ¬
dam paganos fugientẽ. hospicio recepisset. & ꝑeum la¬
teutem conu̾sus uit̾im susset: ꝓ eo querentibꝰ se penis obtulit.
Cumq torm̃tis affectiis excapitandꝰ duceret᷑. flum̃ sicatum
⁊ ꝑorationẽ scĩ quia populus tantꝰ ꝑpontẽ transire neqͥ¬

Expanded text:
sui interemptus est. Allectus postea erepta Carausio insula per triennium sui interemptus est. Allectus postea erepta Carausio insula per triennium tenuit, quem Asclepiodotus praefectus praetorio oppressit, Britanniamque post X annos recepit; bellis vero coacti praedicti imperatores Constantium in Occidente, Galerium Maximinum in Oriente assumunt in regnum. Eo tempore persecutio crudelissima ubique terrarum exarsit in Christianos. S. Albanus se Deo sacrificium ea tempestate obtulit, de quo Fortunatus in laude virginum scribit: Albanum egregium fecunda Britannia profert. Qui cum civis apud Verolamium esset, et clericum quemdam paganos fugientem hospitio recepisset, et per eum latentem conversus interim fuisset, pro eo quaerentibus se poenis obtulit: cumque tormentis affectus excapitandus duceretur, Flumen siccatum est per orationem sancti, quia populus tantus per pontem transire nequ
Abbreviated transcription (Latin):
Acitus .ui. m̾. Quo aput pontũ occiso: regnauit floria
ris occupatas. delecis tandem hostibus ad ꝑfectũ lib̾auit
aus ꝓbi exautenticis. Robus uir illustris. acer. strenuus. iustꝰ.
aurelianũ pene gła militari equauit. s morũ ciuilitate suꝑa¬
uit. hic cũ bella innumera gessiss. pace parata dix̃. breui mi¬
lites necessarios ñ futuros.
ARꝰ anñ .ii. hic cũ ꝑsas suꝑassec suꝑ tigridẽ fulmine
xx anñ. Quoꝵ tp̾r carausius quidã gn̾e quidẽ infimꝰ.
s consilio ⁊ manu ꝓiitꝰ. cũ ad obseruanda occeani littora que
tunc franci ⁊ saxones infestabant positus. plus inꝑniciem
qm̃ in ꝓficunm rei publice age̾t. ⁊ ereptã p̃douibꝰ p̃dam uulla
ex parte restituendo dñis. s sibi soli uindicando accendens
suspicionẽ. quia ipsos quoq hostes adincursandos fines arti¬
fici negligentia ꝑmitt̾et: qmͣ obrẽ amaximiano uissus occidi:
nos fortissime undicatis acretentis: tandẽ fraude allecti socii

Expanded text:
Tacitus VI mensibus, quo apud Pontum occiso, regnavit; Florianris occupatas deletis tandem hostibus ad perfectum liberavit. Laus Probi ex authenticis: Probus vir illustris, acer, strenuus, justus. Aurelianum pene gloria aequavit, sed morum civilitate superavit. Hic, cum bella innumera gessisset, pace parata, dixit, brevi milites necessarios non futuros. Carus annis II. Hic, cum Persas superasset, super Tigride flumineimperii. Quorum tempore Carausius quidam, genere quidem infimus, sed consilio et manu promptus, cum ab observanda Oceani litora quae tunc Franci et Saxones infestabant, positus, plus in perniciem quam in provectum reipublicae ageret, ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli vindicando; accendens  Al., accedens suspicionem, quia ipsos quoqfici negligentia permitteret. Quamobrem a Maximiano jussus occidi, nos fortissime vindicatis ac retentis, tandem fraude Allecti socii
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓrimante terris nauigio odore aeris illius aitacti fuerint.:
nuim ualent. Peniq uidimꝰ quibꝰdã aserpente ꝑcussis: rasa
folia codicum qui dehib̾uia fuerant. ⁊ ipsam rasurã aque
inmissã acpotu datã talibus: ꝓtinus totã ium ueneni crassan¬
tis egtum inflatũ corꝑis absumpsisse. ac sedasse tumorem.

Expanded text:
ut proximante terris navigio odore aeris illius attacti fuerint, iut proximante terris navigio odore aeris illius attacti fuerint, inum valent. Denique quibusdam vidimus a serpente percussis rasa folia codicum, quae de Hibernia fuerunt, et ipsam rasuram aquae immersam, ac potui datam, talibus protinus totam vim veneni grassantis, totum inflati corporis abs
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt etiam scoti abhib̾ma ibritanniã duce reuda. qͥ inpic¬
toꝵ. parte łamicia ł ferro sedes sibi quas hactenus hnt uendi¬
cauerunt. Aqͥ indelicet duce dalreudini uocant᷑. Nam lingͣ
eoꝵ dal. partẽ significat. Dicendum ÷ gͥ paucis dehibernia.
tis hoc scribere apponã.
ib̾ma enĩ pꝰ britanniã omniũ insularũ optima ÷. Que qͣmuis
britannie diuiciis cedat. latitudine tam̃ sui statꝰ ⁊ salubrtate
Ac serenitate acrum multũ ei p̾stat. Que sic̃ contra aquilo¬
nem breuior ÷: ita inmeridiẽ se trans illuis fines plurimũ ꝓten¬
dens. usqi contͣ hispanie septenttͥonalia qmiis magno equore
untt̃iacente ꝑuenit. Nunqm aito raro ibi nix plus triduana re¬
mane⁊ t. Namo ꝓpt hiemẽ aut fena secat estate. aut stabula sa¬
bricat iumentis. sullum ibi reptile uideri solet. nullus serperᷤ
fuere solet. Nam sepe illo de britanna allati serpentes: mo

Expanded text:
nerunt et Scoti ab Hibernia in Britanniam duce Reuda, qui in Picnerunt et Scoti ab Hibernia in Britanniam duce Reuda, qui in Pictorum parte vel amicitia vel ferro sedes sibi, quas hactenus habent, vindicarunt, a quo videlicet duce Dalreudini vocantur. Nam lingua eorum Dal partem significat. Dicendum est igitur paucis de Hibernia. tis hoc scribere apponam. Hibernia enim post Britanniam omnium insularum optima est. Quae, quamvis Britanniae divitiis cedat, latitudine tamen sui status et salubritate ac serenitate aerum multum ei praestat. Quae, sicut contra aquilonem brevior est, ita in meridiem se trans illius fines plurimum protendens usque contra Hispaniae septentrionalia quamvis magno aequore interjacente pervenit. Nunquam aut raro ibi nix plusquam triduana remanet. Nemo propter hiemem aut fena secat aestate, aut stabula fabricat jumentis. Nullum ibi reptile videri solet, nullus serpens vivere valet: nam saepe illuc de Britannia allati serpentes, mox
Abbreviated transcription (Latin):
britanniã picti: habitare ꝑ septemtͥonales insule partes ceper̾t.
nam austrinas britoues occupauerant. Cumq uxoies picti ñ ha-¬
bentes. peterent eas ascotis. ea solum conditione dare consenserunti
ut ubi resueniret indubium: magis de feminei regum ꝓsapia
qͣm de masculina regem sibi eligerent. qd̾usq hodie apd̾ pictos
constat ẽẽ seruatum. hec sunt que a scriptis ueterum tradunt᷑
de aduentu britonũ inpartẽ illã t̾rarũ quebritannia uocatur.
et de aduentu pietorũ iinsulã eandẽ. Que qiͣnus insulasit: cũ
maxum sit spatii ñ minoris excellentie ⁊ quia insula ÷. cũ totus
munctus insula sit.s quia uulgo dr̃ uento plunia ⁊ risus dolori
miscet᷑: ob p̾rogatiuas ipsius britannie diuitias omniũ cͥcadia¬
centium inse liuorẽ ⁊ inuidiã mouit. Quam obrẽ sepe expug-¬
nata. sepissime uͦ inpugnata ÷. Rocedente nainq temꝑe ue¬

Expanded text:
Britanniam Picti, habitare per septentrionales insulae partes coeperunt. Britanniam Picti, habitare per septentrionales insulae partes coeperunt. Nam austrinas Britones occupaverunt. Cumque uxores Picti non habentes peterent eas a Scotis, ea solum conditione dare consenserunt, ut ubi res veniret in dubium, magis de feminea regum prosapia quam de masculina regem sibi eligerent: quod usque hodie apud Pictos constat esse servatum. Haec sunt, quae a scriptis veterum traduntur de adventu Britonum in partem illam terrarum, quae Britannia vocatur, et de adventu Pictorum in insulam eamdem. Quae, quamvis insula sit, cum maximi sit spatii, non minoris excellentiae est quod insula est, cum totus mundus insula sit. Sed quia vulgo dicitur: Vento pluvia, et risus dolori miscetur, ob praerogativas ipsius Britanniae divitias omnium circumadjacentium in se livorem et invidiam movit. Quamobrem saepe expugnata, saepissime vero impugnata est. Procedente namque tempore, ve
Abbreviated transcription (Latin):
gentis uendicauit. ⁊ ex nomine suo britanniã nocauit. Dic̃t autẽ
illi auctores qd̾ qndo bruto regnabat inbritaniua. heli sacdos iudi¬
cabat isbł. Et postumus siluiꝰ filius enee regnabat ap̾ latinos ciꝰ
nepos erat bruto. Post int̾uallũ uͦ octingenta annoꝵ contigit gẽ¬
dem pictorum de seichia occeanũ ingressã circum agente flatu uen¬
torũ extͣ fines britanni & hib̾uiã ꝑuenisse. eiꝰq: septentͥtonales ho¬
ras intrasse. atq inuenta ibi gente scotoꝵ: sibi quoq in par¬
tibus illis sedespetisse: nec impetrare potuisse. Dixer̾t itaq
scoti. Nos ambos insula hec ñ caꝑet. S nouimus insulã. ẽc̾. aliam
ñ ꝓcul an̾ra. contͣ ortũ solis. qͣm sepe lucidimibꝰ diebꝰ delonge aspi-¬
cere solemus. Hanc a dire siuultis habitabilẽ uob̾ fac̾e ualetis. uł
si quis resistere uoluit: nobis auxiliariis itimini. Itaq petentes

Expanded text:
gentis vindicavit, et ex nomine suo Britanniam vocavit. Dicunt autem gentis vindicavit, et ex nomine suo Britanniam vocavit. Dicunt autem illi auctores quod, quando Bruto regnabat in Britannia, Heli sacerdos judicabat Israel, et Posthumus sive Silvius filius Aeneae regnabat apud Latinos, cujus nepos erat Bruto. Post intervallum vero octoginta annorum contigit gentem Pictorum de Scythia Oceanum ingressam, circumagente flatu ventorum, extra fines Britanniae Hiberniam pervenisse, ejusque septentrionales oras intrasse, atque inventa ibi gente Scotorum sibi quoque in partibus illis sedes petisse, nec impetrare potuisse. Dixerunt itaque Scoti: « Nos ambos insula haec non caperet, sed novimus insulam esse aliam non longe a nostra contra ortum solis, quam saepe lucidioribus diebus de longe aspicere solemus: hanc adire si vultis, habitabilem vobis facere valetis; vel, si quis resistere voluerit, nobis auxiliaris utimini. » Itaque petentes
Abbreviated transcription (Latin):
lingua tam̃ qmͣ unã int̾cet̾as d̾s ab exordio linguar̾ instituit:
dixerimus: dicta sufficiant. Nunc aquibꝰ⁊ qͦ temꝑe pͥ
upim in habitata fu̾it dicend̾÷. Qd̾ inbeda ñ inuentũ in aliis
auctoribꝰ repperi. Scͥpset̾t enim ã dardano pͥncipiũ emanasse
chise. Anchises pat̃ eneȩ. Eneas pat̃ ascanii. Ascanius pat᷑ siluii.
Siliuꝰ au̾t cũ uxorẽ duxisset ⁊ p̾gnans ẽet. p̃dix̃ magꝰ quidam
filiũ unde pregnans erat int̾fecturum patrẽ suũ. Occisogͥ
mago ꝓuaticinatione illa: natꝰ ⁊ filius ⁊uocatꝰ ⁊ bruto. Post
multũ uͦ int̾uallũ dum ipse ludet cũ pueris. ictu sagitte oc¬
cidit patrem ñ incdustria s casu. Quamobrẽ expulsus ab ttalia
ꝑuenit ingalliã. ibiq condita ciuitate turonoꝵ q̃ uocat᷑
turnis: inuasit tractum armoricamĩ. Detractu au̾t ar¬
moricano huc adueniens: australes sibi partes insule in¬

Expanded text:
lingua tamen, quam unam inter caeteras Deus ab exordio linguarum instituit,lingua tamen, quam unam inter caeteras Deus ab exordio linguarum instituit,dixerimus, dicta sufficiant. Nunc a quibus, et quo tempore primum inhabitata fuerit dicendum est; quod in Beda non inventum in aliis auctoribus reperi. Scripserunt enim a Dardano principium emanasse riami et Anchisae; Anchises pater Aeneae; Aeneas pater Ascanii; Ascanius pater Silvii, Silvius autem, cum uxorem duxisset, et praegnans esset, praedixit magus quidam filium, unde praegnans erat, interfecturum patrem suum. Occiso igitur mago pro vaticinatione illa, natus est filius, et vocatus est Bruto. Post multum vero intervallum, dum ipse luderet cum pueris, ictu sagittae occidit patrem, non industria, sed casu. Quamobrem expulsus ab Italia pervenit in Galliam, ibique condita civitate Turonorum, quae vocatur Turonis, invasit tractum Armoricanum. De tractu autem Armoricano huc adveniens australes sibi partes insulae in
Abbreviated transcription (Latin):
Q hic callis uadit ex trausu̾so a ⁊ ephiro australi ineurũ septẽ¬
tͥmnalẽ. ⁊ uocat᷑ fossa. tenditq ꝑlincoliã. hi st̃ . iiii. pͥncipales cal¬
les anglie. multum quidẽ spatiose: sinec minis spetiose sanci¬
ti edictis regum scriptisq uerendis legum. Quinq an̾t linguis
utit᷑ biitamua. britonũ uidelicet. anglorũ. scotoꝵ. pictorũ ⁊ la¬
tinoꝵ. q̃d octrina sc̃pturat᷑ cec̾is om̃ib ÷ facta cõmunis. Quãuis
picti iam uideant᷑ deleti. ⁊ lingua eoꝵ. omĩo destructa. ita ut iã
fabula indeat᷑: qd̾ inuetet̾ scriptis eoꝵ mentio inuenit᷑. Cui aũt
ñ cõparet amorẽ celestiũ ⁊ horrorẽ terrestrium. si cogitet ñ solũ
reges eoꝵ. ⁊ principes ⁊ popłm deꝑuise. uer̾ etiã stupẽ om̃em ⁊
liuquã ⁊ mentionẽ simuldesecisse: Et si de aliis nir̾ ñ e̾tt: de

Expanded text:
et hic callis vadit ex transverso a zephiro australi in eurum septenet hic callis vadit ex transverso a zephiro australi in eurum septentrionalem, et vocatur fossa, tenditque per Lincolniam. Hi sunt quatuor principales calles Angliae, multum quidem spatiosi, sed nec minus speciose sanciti edictis regum, scriptisque verendis legum. Quinque autem linguis utitur Britannia, Britonum videlicet, Anglorum, Scotorum, Pictorum et Latinorum; quae doctrina scripturarum caeteris omnibus est facta communis, quamvis Picfabula videatur, quod in veterum scriptis eorum mentio invenitur. Cui autem non comparet amorem coelestium, et horrorem terrestrium, si cogitet non solum reges eorum, et principes, et populum deperiisse; verum etiam stirpem omnem et linguam, et mentionem simul defecisse? et, si de aliis mirum non esset, de
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut porte portis suꝑposite uideant᷑. Nec potẽ aliquis excogi¬
tare qͣ arte tanti lapides adeo inaltum eleuati ft̃. ł quare ibi
na ꝑtransierint: nunqmͣ tam̃ ad finẽ euenire potuer̾t. Quartũ
÷ qd̃ ia quibꝰdam partibꝰ pluuia nidet᷑ elenari demontibꝰ et sine
mora ꝑ campos disfundi. T ante au̾t gr̾e in habitantibꝰ fuit bri¬
tania. qd̃ .iiii. inea calles afine infinẽ ꝯstruerent regia sub¬
uimatos auctoritate.ne aliquis meis ininicũ inuad̾e auderet.
ꝑunus : abariente in occidentẽ. ⁊ uocat᷑ ichenild. Sod̾s ⁊ ab austro
maqͥlonẽ ꝯuocat᷑ erningestrate. Lercuis extransu̾so adorob̾ma
incestriã. scilicet ab euroaustro in zephirũ septenttͥonalẽ. et
uocatur Watlingestrate. Quartꝰ maior cet̾is incipit in catene ᷤᷤ
et desinit in totenis. scł apͥncipio cornugallie infinẽ scocie.

Expanded text:
ita ut portae portis superpositae videantur; nec potest aliquis excogiita ut portae portis superpositae videantur; nec potest aliquis excogitare qua arte tanti lapides adeo in altum elevati sunt, vel quare ibi na pertransierint, nunquam tamen ad finem evenire potuerunt. Quartum est quod in quibusdam partibus pluvia videtur elevari de montibus, et sine mora per campos diffundi. Tantae autem gratiae inhabitantibus fuit Britannia, quod quatuor in ea calles a fine in finem construerent regia sublimatos auctoritate, ne aliquis in eis inimicum invadere auderet. Primus est ab oriente in occidentem et vocatur Ichenild; secundus est ab austro in aquilonem, et vocatur Erningestrate; tertius est ex transverso a Dorobernia in Cestriam, scilicet ab euroaustro in zephyrum septentrionalem, et vocatur Matlingestrate; quartus major caeteris incipit in Catenes et desinit in Cotenes, scilicet a principio Cornugalliae in finem Scotiae:
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut medio sepe tp̾r nocteis iinquisitionẽ ueniat intuen¬
tibus: utrum crepusculũ adhuc ꝑmoueat nesꝑtinũ. an iam
aduen̾it matutinũ. ut pore uocitano sole ñ longe sub t̾ris
ad orientẽ boriales ꝑ plagas redeuint. Unde etiã plurime longi.¬
tudinis ht̃ dies estate. sicut ⁊ noctes contͣ inbruma. sole nimi¬
breuitatis noctes estate ⁊ dies ht in bruma. hoc ⁊ sex solũmods
equinoctialiũ horarũ. cũ in armenia. macedonia. italia citi̾s
eiusd̾ linet regionibus longissima dies sine nox .xu. brenis¬
sima: ix. compleat horas. Quatuor au̾̃t sunt q̃ mira indent᷑
in anglia. Rinũ quidẽ ÷ qd̾ uentꝰ egreditur acai̾mis t̾re in
monte qui uocat᷑ pec. tanto uigore ut uestes in iectas repel¬
lat.⁊ in altm eleuatas ꝓcul eiciat. Scd̾m ÷ apud stanesges. ubi
lapides mire magnitudinis in modũ portar̾ edeuati sunt.

Expanded text:
ita ut in medio saepe tempore noctis in inquisitionem veniat intuenita ut in medio saepe tempore noctis in inquisitionem veniat intuentibus, utrum crepusculum adhuc maneat vespertinum, an jam advenerit matutinum, utpote nocturno sole non longe sub terris ad orientem Boreales per plagas redeunte. Unde etiam plurimae longitudinis habet dies aestate sicut et noctes contra in bruma, sole nimirimae item brevitatis noctes aestate, et dies habet in bruma, hoc est sex solummodo aequinoctialium horarum, cum in Armenia, Macedonia, Italia, caeterisque ejusdem lineae regionibus longissima dies sive nox 15, brevissima 9 compleat horas. Quatuor autem sunt, quae mira videntur in Anglia. Primum quidem est, quod ventus egreditur de cavernis terrae in monte qui vocatur Pec, tanto vigore, ut vestes injectas repellat, et in altum elevatas procul ejiciat. Secundum est apud Stanenges, ubi lapides mirae magnitudinis in modum portarum elevati sunt,