comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
restituere tomino cogetur. quam si petumi¬
litẽ perceptis fuit. Nam eosusuris noius dũ¬
taxt cõmpͥensan sumptuum inẜdium fa¬
ctorum exemploequum est.¶ Ancilla
que non est indotẽdata s in pecuuum filie
ꝯcessa peculiofilie ñlegato: mancipium
petulũ ꝯ⁊templaticẽ fiuam exhĩdauit. et
ea tõne rłorta nichii ei testõ reliquit aut
eõmimis legauit filiam defensio ruebi
pondisinon thesaun fue̾runt. s pecuma fõ¬
te ꝑdita. uł per errorem. abcoadquem per¬
tinebat non ablata. nichilominus euiscã¬

Expanded text:
restituere domino cogetur, quam si pecunilitem perceptis fuit: nam eos usuris novis dumtaxat compensari sumptuum in praedium factorum exemplo aequum est. Ancillam, quae non in dotem data, sed in peculium filiae concessa est, peculio filiae non legato mancipium peculii contemplatione filiam exheredavit et ea ratione reddita nihil ei testamento reliquit aut eo minus legavit, filiam defensio tuebitt. respondi, si non thensauri fuerunt, sed pecunia forte perdita vel per errorem ab eo ad quem pertinebat non ablata, nihilo minus ei
Abbreviated transcription (Latin):
au .u. Et exdiuerso sipetttor cessent.¬
lite contestata nsum. f. legauerit. ex coͣtẽ¬
pore ex quo discessit apropniẽtate. fructu¬
um rõnem nonhñdam. quitam recte pu¬
tint. ¶ Ebiaũt auenum fundum petii.
et uidexsnĩa dełau̾it meum eẽ debere:̃ de
enim errore ⁊ de fructio condempnaturũ.
non debere enim lucro possessoris ced̾e fru¬
ctus. cum ciĩctussit. auoquin ut mauri¬
tianus ait. nec rem arbitrabitur uidex
tuss petitor possessõn de einctioe ca¬
uere non cogitut. rei nor̃e cuius estimati¬
onem accepit sibi emim possessor imp¬
utare debet quinon restituit rem.
¶Eoꝵ quo que sinc interitu durcoi nõ
possunt. partem posse pet̃e constat.

Expanded text:
um. Et ex diuerso si petitor lite contestata usum fructum legauerit, ex eo tempore, ex quo discessit a proprietate, fructuum rationem non habendam quidam recte putant. Ubi autem alienum fundum peti‹i› et iudexenim errore et de fructibus condemnaturum: non debere enim lucro possessoris cedere fructus, cum victus sit: alioquin, ut Mauricianus ait, nec rem arbitrabitur iudex tuisset? Petitor possessori de evictione cavere non cogitur rei nomine, cuius aestimationem accepit: sibi enim possessor imputare debet, qui non restituit rem. Eorum quoque, quae sine interitu dividi non possunt, partem petere posse constat.
Abbreviated transcription (Latin):
elsus.ł. Infundo alicno quẽ inpru¬
densemetas. edificasti aut conseuisa
demde eumcitur. bonus urtex uarie e
ꝑ sonis causisq constituet ¶singe enĩ
et dñm eadem factinum fuisse redtãt
impensam: ut fundum recipiat. Eo¬
uiq: dum taxat quo p̃tiosior factus est. et
siplispretio firati accessit: solua an odi
impensum esti Sr gepauꝑa: qui si sedͤ¬

Expanded text:
estorum In fundo alieno, quem imprudens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde evincitur: bonus iudex varie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si plus pretio fundi accessit, solum quod impensum est. finge pauperem, qui, si red
Abbreviated transcription (Latin):
mantatum suscipi potest. It siue rego
siue u̾õlo. siuemanto. suic alio quoru¬
q uerbo scrĩpẜit: mandati accõ est.
tẽ mandatum et indiem deferri. et
sub ꝯdicicẽ ꝯhi potest. ¶Mantatum
nisi gͥcurum nullum est Namon
onẽ ⁊ conductionẽ pocius respicit.

Expanded text:
mandatum suscipi potest. Item siue 'rogo' siue 'uolo' siue 'mando' siue alio quocumque uerbo scripserit, mandati actio est. Item mandatum et in diem differri et sub condicione contrahi potest. Mandatum nisi gratuitum nullum est: nam onem et conductionem potius respicit.
Abbreviated transcription (Latin):
geut si rome moratuscẽt. mamisim¬
cere liceret: erproraui ealege uñdidit
nec non tm̃oauferre se potest. nec quim
fugaest sbimoratir. quodsiẜuus cruo¬
sit poriorhĩtoris est quiisauctor fuit
logis et postĩor magisammonent lẽ¬
ptons. er lib̾andi se eandem legem repe¬
tient. nec pot̾it aliquomdaufent legt̃
sin undiroris cuius cõditõ exstitit nam
er siptnam ꝓnrisiss. terioretur licet ip̃r¬

Expanded text:
ge, ut, si Romae moratus esset, manus inicere liceret: emptor alii eadem lege uendidit: nec domino auferre se potest nec qui in fuga est ibi moratur. quod si ex uosit, potior habendus est qui auctor fuit legis, et posterior magis admonendi emptoris et liberandi se eandem legem repetierit nec poterit aliquo modo auferre legem sui venditoris cuius condicio exstitit: nam et si poenam promisiss
Abbreviated transcription (Latin):
ducacrõnes sumt Mariusaũt imectõ
inẜuumꝯ pent quod sipcioritiuen¬
manum irace licẽt potior est libertas
q̃mmanus imectio splane. siprior
britatem.fauorabiliusdicetut. liu̾ã

Expanded text:
ectio in seruum competit. quod si prior ita uenmanus inicere liceret, potior est libertas quam manus iniectio. plane si prior bertatem, fauor‹a›bilius dicetur liberam
Abbreviated transcription (Latin):
sifiuus. f peccirram accepait: ut ̃¬
sac̃c̃ret nogotiuum ui non faceret m
ip̃m indiciura dabitur. et si auus uo
sũrepete et me inquadruplirm
agere posse ¶ Cum publicamis mã¬
cipia retineret. dataq: el pecunĩa c̃ẽt
que nonqbertur. et ñe gerac par¬
te euq infcm actiõẽ terictue¬
ip.ł Si adeo qutinoccns fint sus
atum non est peccirnam accẽptam.
is cuuis de ea ie notio est edectus fue.¬
rit id quonn ate extortum est ẜ¬
cumam ut negotium faorentaut
s facerart accepissed cnnitur. it

Expanded text:
t, ut faceret negotium vel non faceret, in ipsum iudicium dabitur: et si alius non sum repetere et me in quadruplum agere posse. Cum publicanus mancipia retineret dataque ei pecunia esset quae non deberetur, et ipse ex hac parte edicti in factum actione tenetu.Si ab eo, qui innocens fuit, sub atum non est, pecuniam acceptam is cuius de ea re notio est edoctus fuerit: id quod illicite extortum est scuniam ut negotium facerent aut non facerent accepisse dicerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tui.ł Quiditio sc̃o negotia uxons ge̾¬
si in negotiis gestis maritus dumgesse¬
rit facere potui. auas enim imputari
non potest. quodase non cregenti s et p̃¬
ea quam patiionium amiserit plena

Expanded text:
um.Diuortio facto negotia uxoris gessi in negotiis gestis maritus dum gerit facere potuit: alias enim imputari non pote‹st›, quod a se non exegerit. sed et posteaquam patrimonium amiserit, plena
Abbreviated transcription (Latin):
ỹparas uolmtatẽ pietatis ftout iage¬
rat: tñ iusactoris ꝑiculo suo. litium¬
⁊ causa constituendi non habebit ꝗa
nec iỹa filii nõe recte agit. aut rde
honoium eusabient uł debiorẽ ĩ¬
ouheris agcipreo peocumamubet.¬
¶itno defende. tecausari ꝯtmni¬

Expanded text:
patris uoluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit, quia nec ipsa filii nomine recte agit aut res bonorum eius alienat uel debitorem impuberis accipiendo pecuniam liberat.Uno defendente causam com
Abbreviated transcription (Latin):
d.R Litis contesate cempore. que aç.¬
ri soree an pupillus curus sinc aucto ⁊¬
titur accionem ¶Si precuine qui
negoturm gerat usirias queq p̃ra
re cogitur. ex pĩcuurt coꝵ nomimi¬
o um que iu̾e contͣraxit. isi fortuit¬
is casib trbrtores ita suas fortunas
amisernt. ut tem pote utis exeiac¬
t̃iõe contestate solũndo non ẽent.¬
pater si ⁊mancipati fuii resasc dõ¬
natas ad miristrauerit siuoactiõe

Expanded text:
. Litis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutortitur actionem. Si pecuniae quis negotium gerat, usurasre cogitur et periculum eorum nominum, quae ipse contraxit: nisi fortuitis casibus debitores ita suas fortunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae soluendo non essent.Pater si emancipati filii res a se donatas administrauit, filio actione
Abbreviated transcription (Latin):
andicis teneatur. maagis est ut cxꝑsc̃a
cius. et ogo tecum maudati agere pos¬
sim. et tu mecum actioẽm. habeas de
inus fidemltret. litande fidei cius ca fi¬
mt est hõc uadicio experiri. Nec᷑ rcfert
directa quis anuiu accõne agar. au
comiematur Qura et in ẽetͣ ordirari¬
Marĩs cura uͣrr actio cusdem prtist¬
ats est cipudema ht effectum.
ff: . ¶ gnor̾ante quoq sorere si fr̃ ne¬
gotium eius gerens dotem amrosti¬

Expanded text:
iudicio teneatur, magis est, ut ex persona eius et ego tecum mandati agere possim et tu mecum actionem habeas de pinus fideiuberet, liberandae fidei eius causa fiinterest hoc iudicio experiri. Nec refert directa quis an utili actione agat uel conueniatur, quia in extraordinarimaxime cum utraque actio eiusdem potestatis est eundemque habet effectum..Ignorante quoque sorore si frater negotium eius gerens dotem a uiro sti
Abbreviated transcription (Latin):
cieditor fen̾erass. an⁊ maxias ñsitã.
Qm̃ nbi quis cuis peccumam cuiusi
tutelam negotiaue adminstrat.
aut magistratus murcipii pubu¬
cam in usus suosconuertit. maxi¬
mas ufur̃as prat. ut est constitutio
adiuis principibs istĩus diuersa
causa est qui non suoi sumpñt exam¬
ministratione nummnos. s abami¬
stitutum est. cum gratuitam certe
integram et abstinentẽ onmi lucro
pr̃are fidem deberent. ncentũ qua ua¬
dentut abuti maximis usuris iace
cuiusdam pene subi cuntur. hic bõa
ratiõe accepit abauo mutuum. et ĩ¬
usirais quia non soluit non quia
ex negotus que gerebat adse ixccu¬
niam transtuut ꝯ dẽpͥnandus est.
Multum aũt refert incipiat cie i¬
nunc debitum. an ante nom̃ fu̾¬
sͣ ent debitoris. quod satis est tx nõ
usurarlo façcre usuranum.

Expanded text:
creditor faenerasset, an et maximas usuras: quoniam ubi quis eius pecuniam, cuius tutelam negotiaue administrat, aut magistratus municipii publicam in usus suos conuertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a diuis principibus. ‹sed› istius diuersa causa est, qui non sibi sumpsit ex administratione nummos, sed ab amionstitutum est, cum gratuitam certe integram et abstinentem omni lucro praestare fidem deberent, licentia, qua videntur abuti, maximis usuris vice cuiusdam poenae subiciuntur: hic bona ratione accepit ab alio mutuum et usuris, quia non solvit, non quia ex negotiis quae gerebat ad se pecuniam transtulit, condemnandus est. multum autem refert, incipiat nunc debitum an ante nomen fuerit debitoris, quod satis est ex non usurario facere usurarium.
Abbreviated transcription (Latin):
pore quogessit ei soluere poterat nõ eni
euestigior offitio deligrad si non ꝓtimi̾
res suas distraxit adpẽccumam redigen¬
dam: preterire deniq aliquid tempotis
dehebit quo cessasse intcatir. Quoti si in¬
terẽa priusquam offitium impleat res
amissa est. perinde neg̃g̃ nen tenctur.
ere possit maritus. actio negdꝵ inducit̃.¬
sinat. ¶Ilum au̾t non credranis ten¬
eri. quigent negotia debitoris adredoẽ¬
dum pignuscum pecuma eidebeatut.
nec fuerit quod sibi possit ex solucre¶:
siec redibitorie sp̃em uenrre in nog̃ .g̾.¬

Expanded text:
pore ei soluere potuit: non enim e u‹e›stigio in officio deliquit, si non protinus res suas distraxit ad pecuniam redigendam: praeterire denique aliquid temporis debebit, quo cessasse uideatur. quod si interea priusquam officium impleat, res amissa est, perinde negotiorum gestorum ere possit maritus, actio negotiorusinat. Illum autem non credimus teneri, qui gerit negotia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi possit exsolvere. Sed nec redhibitoriae speciem venire in neg
Abbreviated transcription (Latin):
cam absentie einsallẽgars iuẽ
culꝑam ꝯtraxisse non uireard asẽ
quia srustrator condem pnatiu ast
que purgatis nẽcessanis sumptib
supe. ⁊ ¶libertos certam peccimiã
accipere testator adsum pt̾irii mo¬
nim̃iti uoluit. siquid añ pluuis fu¬
erit crogatum. iudicio neg̃gͥabh
ertde non recte petetur. nec iure fid¬
ci cõruissi cum uoluntas flnẽ eroga¬
tionis secerit. ¶Tucoris ħrs impu¬
bes filiusobea que ertor cuis in reb pu¬
pisie paterne gessit non tenctur. otu

Expanded text:
as absentiae eius allegans iudici: culpam contraxisse non uidebitur, ququia frustrator condemnatus est: ecuniae, quae purgatis necessariis sumptibus superest.Libertos certam pecuniam accipere testator ad sumptum monumenti uoluit: si quid amplius fuerit erogatum, iudicio negotiorum gestorum ab herede non recte petetur ‹nec› iure fideicommissi, cum uoluntas finem erogationis fecerit.Tutoris heres impubes filius ob ea, quae tutor eius in rebus pupillae p
Abbreviated transcription (Latin):
inuertb dominis admini strauerũt¬
t̾ius prccuriam creditorib hereditari¬
is soluit cristimans sororẽ suam defũ¬
cro hr̃aẽ testõ extitisse. quamuis aĩoi
gerendi sororis negotia id feciss in ue¬
ritate tñ filioꝵ defuncti qui sui hͥideᷤ
patri sublato cestõ erant. gessisset. ꝗa
sti. ¶Nandasti filio meo ut tibi fũ¬
dum cineret. Quot cum cognouisse.
ip̃e eirm tibiei. puto referre quai

Expanded text:
minis administrauerunttius pecuniam creditoribus hereditariis soluit existimans sororem suam defuncto heredem testamento extitisse. quamuis animo gerendi sororis negotia id fecisset, ueritate ‹ta›men filiorum defuncti, qui sui heredes patri sublato testamento erant, gessisset: qui.Mandasti filio meo, ut tibi fundum emeret: quod cum cognouissem, ipse eum tibi emi. puto referre, qua
Abbreviated transcription (Latin):
per eum ei ad quisitum ẽet non ex̃re emꝰ¬
ptoris. nec inuenit nec recẽpiss. neces¬
s n ip̃ius emptoris negotus que gere¬
bat. unde sioi inp̃senti reddet ceterum
si cͦealia causa ꝑpetue obligationis cu
sit locuples debeat: non est impu̾tandũ
quod nion soluent. utiq sineq: usũa¬
ium tõ querelam mouet diuersumq ẽ
ĩ tutõe d̾bitt᷑e: qr ibi int̃suit expriorio¬

Expanded text:
per eum esset adquisitum non ex re emptoris, nec inuenit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris negotiis quae gerebat, unde sibi in pra‹e›senti redderet.Ceterum si ex alia causa perpetuae obligationis, cum sit locuples, debeat, non est imputandum, quo‹d› non soluerit, utique si neque usurarum ratio querellam mouet. diuersumque est in tutore debit
Abbreviated transcription (Latin):
colemsuł inquilimus cumasstatun
agͣcre Qet trhis que p̃senti die presta¬
re debucrinr uelut opirs auquod effi¬
cerẽtł ꝓpigatioẽs face̾nt. agẽ similit̃
potes olonus sicistuinon liceat. to¬
tius quinquennii noĩe stacim recte
aget.et si reliquisamnis dominus fr
in patiatm Nec enim semꝑlib̾bit̃¬
fundo frui.Nam et qui cxpulsusa
conductioẽ mauam secoloniam cõ¬
tulit non suffectims duab. neq
ne parsionum nomie obugarꝰ
git. et qͣntum per singłosannosꝰ
pen̾dii facturuserat. cõsequetur sc¬
ra est enimpatientia fruendi. que of¬
fertur eo tempore quostui coloruiꝰ
llii sreb obligatus non potest Quot
si paucisdico ꝓhibisit dede peni¬
⁊ tentiamegit. ominaq colono sũt

Expanded text:
l inquilinus, cum eis statim agere. Sed et de his, quae praesenti die praestare debuerunt, uelut opus aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest. Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur: nec enim semper lifundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus erit et quantum per singulos annos compendii facturus erat, consequetur: sera est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in
Abbreviated transcription (Latin):
u obsunditur lumina cenaculi. te¬
nenlocatorem in qiilmo certe quinli¬
ductioẽm. nulladubititio est dem̃er
louor nom restituat. ¶Conductor.
omnia ẜ legem conductionis facere de
stica suo quoq tempore faciatine intẽ¬
pestina cuitina tet̾iorem fundum face¬
ret ꝓretea mulatu ctrapo agẽ debet:
quo sicxcid̾it. non solum exlocitoten¬
ctur.O ⁊ ex lege aquilia. et exlege.xii.
tabularm arloꝵ furͣtim cesarum. et

Expanded text:
 obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liductionem, nulla dubitatio est. de merlocator non restituat. Conductor omnia secundum legem conductionis facere debstica suo quoque tempore faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret. praeterea uillarum curam agere debet, quoque si exciderit, non solum ex locato tenetur, sed etiam lege Aquilia et ex lege duodecim tabular
Abbreviated transcription (Latin):
quam tollerabile est. lesi fui̾nt. fructus
alioqum modicum dampnum. equoa¬
mmo ferre debet colonus. anmodicu
lugum non aufertir. apparetaũt deeo
noscolonodr̃e qui ad pecumam nua¬
tam conduxit. aliosum: partiarius colo¬
nus. qi societatis uuc et dampnum. et
lucrum cum domino fundi patitur.
Qui columpnam trarspoitandam cõ¬
dux̃t. sicadum tollitur. aut poitatur
aut reponitur fracta sit. itaisit ꝑiculsi
pr̃at. si qua ip̃uiseoꝵq quorum oꝑa ut᷑e¬
tur culpa accid̃it. cuiꝑa aũt abest. si omĩa
facta sunt. que diligantissimus quisqro
bsuaturus fuiss. Io̾scilicet relligiꝰ
er sidoliauł tignum transportandum
uestimta ꝑdioit: eoq nomine dño sa¬
ditionẽ cedere

Expanded text:
us: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur. apparet autem de eo nos colono dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit: alioquin partiarius colonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur. Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id periculum praestat, si qua ipsius eorumque, quorum opera uteretur, culpa acciderit: culpa autem abest, si omnia facta sunt, quae diligentissimus quisque obseruaturus fuisset. idem scilicet intellegemus et si dolia uel tignum transportandum uestimenta perdiderit eoque nomine domino sadictionem cedere
Abbreviated transcription (Latin):
aũ.ł. Si cuim sule usus. filogatus est
quamdiu quelibet pontiocius in sule
hide. dtio legatus est. tusimdum mic̾
undidisti et tradidisti deractiousu. f
quero si non extẽit conditioant ex¬
tit̾it et interierit usus. s ad quẽ per

Expanded text:
um. Si cui insulae usus fructus legatus est, quamdiu quaelibet portio eius insulae herede Titio legatus est: tu fundum mihi uendidisti et tradidisti detracto usu fructu: quaero, si non extiterit condicio, aut extiterit et interiit usus fructus, ad quem per
Abbreviated transcription (Latin):
domini cap̃ s fructus aut iuire cilñria¬
incluse fere in ea possessior custodicbũ¬
tu quando usus. f.coxrit. num excitõ
eas fructuarius possit. ocdo̾e aũt non pos¬
sit auassiqua mĩtio in cluscrit oꝑissi

Expanded text:
domini capit, sed ‹aut fructus› iure ainclusae ferae in ea possessione custodiebantur, quando usus fructus coepit, num exercere eas fructuarius possit, occidere non possit? alias si quas initio incluserit operis suis
Abbreviated transcription (Latin):
pignus accepo. nec de d̾o. pignotaticra
actioẽ tenebor. ⁊̃ nulla socutioc̃ facta.
Idq et si accrptolata sit pecumauł
condictiodefecit. obquam piginisꝯͣ¬
ctum est uł sipactum cuistandum
de pecuna non teetenda facnĩrm est.¬
stactum est pigonsco solutoꝵ quod
obligatum est. locum ht̃ pignorati¬
cia ¶pme aũt usure instipulatum
sit deducte siuenon sint. si tñpi¬
gnuset in eas obligatum fuit ug¬
diuquid exhis debetur pigno aa
cessabit et alia ca est ercumquaiqui
supͣlicitum modum ꝓmrisit. nam i¬
he et penituis illicite n̾mt. ¶ Sicred¬
totiplores beredes extit̾int et um ee
hispars eius soliatur nondebent ceti
hĩdes creditoris mumuaffia. s possũt
totum suigum und̾e oblato debio
seo quod coħrai eoꝵ soluit que stiͣa
uon est sine iõu̾e. ¶ Solutani eũt
pecumam accipiendinnẽ non solũ

Expanded text:
pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si accepto lata sit pecunia, uel condicio defecit, ob quam pignus contractum est, uel si pactum, cui standum est, de pecunia non petenda factum est.strictum est pignus, eoobligatum est locum habet pigneraticia. siue autem usurae in stipulatum sint deductae siue non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessabit. alia causa est earum, quas quis supra licitum modum promisit: nam hae penitus illicitae sunt.Si creditori plures heredes exstiterint et uni ex his pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendere oblato debitori eo, quod coheredi eorum soluit: quae sententia non est sine ratione.Solutam autem pecuniam accipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
Itm insulã fulscisse ł refecisse. et p̾¬
ei deustamm etipee̾. nec hr̃em quodp̃¬
sem retine̾ ¶ Si pignon pluram¬
ancipia data sint. et que lamcertip̃¬
tii. suta undidicodditor uremctionẽ
cͥoꝵ pr̃aret et creditum siu mhãt. Re¬
liqua mancipia potest rẽtine̾. deẽc
ai cueatin quod einctionis noĩe ꝓ¬
miserit indempnem cum futi raim¬
Siunuis exherelib debitoris portio¬
sem siram soluiss attñ tõta rcĩpig¬
oͣ noĩdata uemre pot̾it. quem  m
sup̃e debitorporrionẽ soluisset.¬
tastipłatusacoeꝑim pigiis. pactuᷤᷤ¬

Expanded text:
lam fulsisse uel refecisse et postea deustam esse, nec habere quod possem retinere.Si pignori plura mancipia data sint, et quaedam certis pretiis ita uendiderit creditor ut euictionem eorum praestaret, et creditum suum habeat, reliqua mancipia potest retinere, donec ei caueatur, quod euictionis nomine promiserit, indemnem eum futurum.Si unus ex heredibus debitoris portionem suam soluerit, tamen tota res pignori data uenire poterit, quemadmodum si ipse debitor portionem soluisset.ta stipulatus acceperim pignus pactu
Abbreviated transcription (Latin):
iquosille soluit ei creditor. cui pig̃¬
mis dedat cibiq cumcoꝯnet ut ei
res quanuramumdid̾at pignori tͥ ec̃t.
nichil te egisse ꝯstat. quia rem aue¬
tiam pignori acceꝑis. faenm iõne
emptorem pignus lib̾atum hr̃e cep¬
isse. neqadrem ꝑtinnsse. quodtua
tuo cõmimis pecunmam. sectoi disti
ei pignui. asq ꝑfenostram ennsit. ex¬
certindeoquem deindustria adidpo¬
siniͣt labb̾art fiñti taage̾ cumdebito¬
re posse. et ad exbibendum et siagẽte
te ꝯia pignoraticia excipiat debitor
de pignore sibi redditd.replicibrt̃ t
dolo ⁊ fraude ꝑqua nec redditum.
s ꝑfallatiam ablatum id intelligit᷑.
gniore iue abiintio. siue põste᷑a ndͥ¬
iͣ. tanarou unditio ualet um mncip̾it
enptor duĩum reihre szẽt s non cõ¬
uenĩt de clisthñdo pignõre. hoc tñ ui¬
re utimin: ut liceat disthere. si tnõ
non conuenit neliceat ubi u̾o ꝯue¬
uit ne distraheretur gecrtor sidistͣ¬
xit. finti obligatui. m̃sier tͥ suĩt de¬

Expanded text:
uit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse neque ad rem pertinuisse, quod tuatuo comminus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, per quam nec ‹r›ed‹d›itum, sed per fallaciam ablatum id intellegitur. gnore siue ab initio siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, nisi ei ter fuerit de
Abbreviated transcription (Latin):
pignori. et crasequens est utaurum
obligetui: non aũt esquia in hor ñ
consenẜuit siquis tñcum es pignori
daret. ad firmauit hocaurum eẽ. et
ẽẽ uit̾attr quod ma̾gisest. tenebit̃ m̃

Expanded text:
nori: et consequens est ut aurum obligetur, non autem aes, quia in hoc non consenserint.Si quis tamen, cum aes pignori daret, adfirmauit hoc aurum esse et itesse uideatur: quod magis est. tenebitur tamen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .l. Qua muns ꝯuemit ut fimdum
pignenticiuni tim̃te̾ lice̾t. inchilo
magis cogendus es ũdelicet soluẽ¬
dononsit isquipignus dełit. quia
missit quod deba̾tim et hodie płis
melius estañt dici ẽum qui decłit
pignusposse und̾e. et accepta pecc¬
nia soluẽ. id quod debeatur ita tñu̾
creditor necessitatemhãt ostaidẽ rẽ
pignalram simobilis ut. priuĩ ido¬
nea cautela adebitore ꝓandempnita¬
te ei pr̃anda. Inuitum enim crectito¬
rem cogiuñd̾e.satis ihuiamumẽ¬
¶Sĩcreclitor płisfudum pignoratũ
undid̾it. si idrert uñsam eiuspe¬
cume prͣare debet ei qui ded̾it piginis

Expanded text:
.Quamuis conuenerit, ut fundum pigneraticium tibi uendere liceret, nihilo magis cogendus es uendere, licet soluendo non sit is, qui pignus dederit, quia us sit quod debeatur et hodie pluris melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse uendere et accepta pecunia soluere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda. inuitum enim creditorem cogi uendere satis inhumanum est.Si creditor pluris fundum pigneratum uendiderit, si id faeneret, usuram eius pecuniae p
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł Sĩcominodauõ tͥ equum
quouterisusq ad certum locum si
nulla culpa tra int̾uerente iip̃oiti¬
uere det̾iar equus factussit. nõ teneris
cominodatenamego inclpaero qui
intam longum it ꝯmodaui. qui euĩ
laborem sustrnere non porut d̾pre¬

Expanded text:
m.Si commodauero tibi equum, quo utereris usque ad certum locum, si nulla culpa tua interueniente in ipso itinere deterior equus factus sit, non teneris commodati: nam ego in culpa ero, qui in tam longum iter commodaui, qui eum laborem sustinere non potuit. DE
Abbreviated transcription (Latin):
a accõ. et gualithcendumert. quo¬
tiens rececłe uolint creicorapigno¬
re uideri cisatisfactom sint ip̃euo¬
luit sibicauĩt ucet in hoc dectͥptus
sit. ¶ Isquan qui rema licnam pig¬
non dedit soluta petuma potest pigno¬

Expanded text:
a actio. et generaliter dicendum erit, quotiens recedere uoluit creditor a pignore, uideri ei satisfactum, si ut ipse uoluit sibi cauit, licet in hoc deceptus sit.Is quoque, qui rem alienam pignori dedit, soluta pecunia potest pigne
Abbreviated transcription (Latin):
U Argent um comodatũ sicã
idoneo ẜuõ mõ tradidissem.
ad teꝑfendũ ut ñ debint qͥs esti¬
mare futurĩi utaqbdm mał
hominib deciꝑetur tim̃ nõ meĩ
dt mẽtũerit suid mali bõies int̾ce

Expanded text:
Argentum commodatum si tam idoneo seruo meo tradidissem ad te perferendum, ut non debuerit quis aestimare futurum, ut a quibusdam malis hominibus deciperetur, tuum, non meum detrimentum erit, si id mali homines inte
Abbreviated transcription (Latin):
cet anrequam ominum pensio¬
numdieinom̃ret. non ꝑosse me pr¬
gnis um̃te. quia ẽius uerbisone
pensiones ⁊ monsttarentur. nec
ĩm est suaquaq die non sobr̃ta
irent. S ominib pamionib pteriti
⁊̃ suma portio solutanon ñt. prgnꝰ
potest uenire ez suta striptum sit
siqua pet̾imia suadie solutanon.
erit statim comꝓetit. ei pactiꝯuen¬
tio ¶de m̃xerdo pignorae mrẽ
pictionapiendaest. ur omnescon¬
tineantu s⁊ si creditoridumta¬
xat ꝑsoi fin̾t ꝯprehñsa. ⁊̃ bereseuis:
¶Cum pignus expactioe uenire põt n
no solum obsortemnon solutam ue¬
sutas etq̃ m idimpensa sunt.¬

Expanded text:
cet, antequam omnium pensionum dies veniret, non posse me pignus vendere, quia eis verbis omnes pensiones demonstrarentur: nec verum est sua quaque die non solutam irent. sed omnibus pensionibus praeteritisi una portio soluta non sit, pignus potest uenire. sed si ita scriptum sit: 'si qua pecunia sua die soluta non erit', statim competit ei pacti conuentio.De uendendo pignore in rem pactio concipienda est, ut omnes contineantur: sed et si creditoris dumtax.Cum pignus ex pactione uenire potest, non solum ob sortem non solutam uesuras et quae in id impensa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fuir uti frui potero. ꝯ
tuerit plane siper partes resitiat. lice
sitaut palus ꝓcui dubio extinguet.
s et siẽt stagni usus.ẜ. legetur ⁊ exani¬
ir sic ut ager sit fc̃s mutata re usus.
si extinguitur son iñsiaret usu fruc¬
tus legetusct ib umee sunt pote uł ⁊̃¬
puto cxtingui Cate siue susu. f. lega¬
tosisilua cesa illic satioco fucrint fet si¬
ne dubio usus. f. extinguitur. ¶Orra¬
asse usus. ẜ legetur .⁊ exeauasasint facta.
uł cẽ cassins ayud uiscium ait inuerire

Expanded text:
 uti frui potero. 10tuerit: plane si per partes reficiat, licet sit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fructus extinguitur. Non tamen, si arui usus fructus legetur et ibi uineae sint positae puto extingui. certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea uasa sint facta uel contra, Cassius apud Urseium scribit interire
Abbreviated transcription (Latin):
nusterpuat. er peita x uideri
ura usq ad decenanum ib eitrt icentiũ.
⁊ iusad crescendi secum salqum hãt. uͥ
puratino et meuio. uł. fit̾ legatus e si
suris capite minutusess eidem usum

Expanded text:
i uta usque ad decennium, idem erit dicendum. r an et ius adcrescendi secum saluum habeat: ut puta Titio et Maeuio usus fructus legatus est et, si Titius capite minutus esset, eidem usum
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ perducer si forte usus. s fuĩt tamdiu
logatus quamdiu manirmttatur. nã
incpiente propnetario manimuttere.
extinguetur usus fructus.
u.R Di sub conditioẽ michi legatus
sit usiss. fi medioa tempore sit pencon
eredem. pot̃ hĩs usum. f. alu legart. q̃
res facit ut si conditio extitit mei le¬
gati usus.f. abhrde relictus firatur
Quod siegousum. f. amisero non reu̾¬
tetur adlegitarium. criabhyde pu¬
re legatus flũt quia exdiu̾sistẽstĩsmꝰ¬

Expanded text:
tem perducet, si forte usus fructus fuerit tamdiu legatus, quamdiu manumittatur: nam incipiente proprietario manumittere extinguetur usus fructus.. Si sub condicione mihi legatus sit usus fructus medioque tempore sit penes heredem, potest heres usum fructum alii legare: quae res facit, ut, si condicio extiterit mei legati, usus fructus ab herede relictus finiatur. quod si ego usum fructum amisero, non reuertetur ad legatarium, cui ab herede pure legatus fuerat, quia ex diuersis testam
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.. Sici brlneiuius. f. legatus stt
et tefator hãbitatioriam ex hoc fece¬
rit sur sitabeme et tuetam fecerit di
et si histrionis reliquent usum. si ẽt
eum ataliut mr̃mstium ttansuult

Expanded text:
. Si cui balinei usus fructus legatus sit et testator habitationem hoc fecerit, uel si tabernae et diaetam fecerit, di Proinde et si histrionis reliquerit usum fructum et eum ad aliud ministerium transtulerit,
Abbreviated transcription (Latin):
nt tignisq restituta usus.f. extinguit̃.¬
¶¶ Quatrigeusu .f. legato siumis. exequi
decesserit anexringuatur ustis .f.qr. Ege
drige usus. s sit legatus. Nam si equoꝵ
supercrit in residius. siquadrige non
remãnchit. qñ quadriga eẽ defuit.

Expanded text:
s fuerit restituta, usus fructus extinguitur. Quadrigae usu fructu legato si unus ex equis decesserit, an extinguatur usus fructus quaedrigae usus fructus sit legatus: nam si equorum, supererit in residuis, si quadrigae, non remanebit, quoniam quadriga esse desiit:
Abbreviated transcription (Latin):
papmnianus̃ querit. siutio ⁊ memo usũ
s: est legatus in repẽtiticẽ usus. f nontotũ
s partem titio relegass. an uitentur cõ¬
inc̃trecait. si qurdẽ tiius amiserir te¬
tum soro adrescere. quod si meipusa
t̾msiss nontotum ad cresorre s partem
placet enim nos e qro amisit usuim. fi
& toquot arrattir nim̾ ad cescere.
Monequar amitti usum. s: non rece

Expanded text:
Papinianus quaerit, si Titio et Maeuio usu fructu legato in repetitione usus fructus non totum, sed partem Titio relegasset, an uiderentur coniuncti. et ait, si quidem Titius amiserit, totum socio adcrescere: quod si Maeuius amisisset, non totum adcrescere, sed partem placet enim nobis ei qui amittit usum fructum ex eo quod amittit nihil adcrescere. Morte quoque amitti usum fr
Abbreviated transcription (Latin):
ipt. Sicut mannossingulosusus.
f lagin potesti ira er capitisdiminuniõe
amissus legan potest. ut adrriael muoriẽ¬
tractatum est sicra aoꝵaremdrx irmat
usus. flega. unin anirdt. uo

Expanded text:
. Sicut in annos singulos usus fructus legari potest, ita et capitis minutione amissus legari potest, ut adiciatur: 'quotientractatum est, si cui quamdiu uiuat usus
Abbreviated transcription (Latin):
aurii Diugentar igitur fincirnã¬
dati custotĩendisuramam ꝗui uos¬
sir. aliud quid̾ face udetitr ers suse¬
simandauõtͥ ut domum seanãmi
ureris implesse mandatim ¶Item
simantauõ tibi ut fundura meum
et petam fundum. nonobstabit m̃
exceptio. ms et seliquum mͥ quod

Expanded text:
um Diligenter igitur fines mandati custodiendi sunt: nam qui excessit, aliud quid facere videtur et, si suscesi mandavero tibi, ut domum Seianam videris implesse mandatum. Item si mandavero tibi, ut fundum meum et petam fundum, non obstabit mihi exceptio, nisi et reliquum mihi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cenaculo habitantes um̃ dricctume¬
ssusumuc est ¶ Int̃dum tñ quod sine ca¬
ptic̃ẽ actoris fiat. oportebit p̾torẽ eꝗ¬
rate et motum. ineum porius tare ac¬
cionẽ. excinus cubicino uł exadradeiec¬
tumẽ. licet plures in codẽ cenaculohaĩ¬
tent. Quod si exmediano cenacuio quid
deiectum sit.ui̾usest omnes temͣ. ¶ Si
orrarius aliquro deiecit uł effuoerit. a¬
ut conductor apothece. uł qui in hoc dũ¬
taxat conductum loam habat ut l
opus faciat nłucear: in factum accõni

Expanded text:
hoc cenaculo habitantes, unde deiectum effusumue est. Interdum tamen, quod sine captione actoris fiat, oportebit praetorem aequitate motum in eum potius dare actionem, ex cuius cubiculo uel exedra deiectum est, licet plures in eodem cenaculo habitent: quod si ex mediano cenaculi quid deiectum sit, uerius est omnes teneri. Si horrearius aliquid deiecerit uel effuderit aut conductor apothecae uel qui in hoc dumtaxat conductum locum habebat, ut ibi opus faciat uel doceat, in factum actioni
Abbreviated transcription (Latin):
siue.⁊̃ m horres. uł cuius ait̾ius ecłinꝰci.
poitum hr̃e ⁊ is recte uitetur qui ip̃x ꝗdͥ
nõ posuit. ũm abalio põĩtum patitur
Quarc siẜuus posiñt. dñs aũt poĩtum paria
poss. ex hisu̾bis manifestati: nonomne
quicquro poĩtum est. s quioquit sic poĩtũ
c̃ ut nocẽ possit. hoc solum ꝓspice̾ p̃torem.
ne possit noce̾. Nec spectamus ut noceat. s
oĩo si nocẽ possit. edicto locussit. Cobercetur
nauit. ¶Siro quod poĩtum erat. trate¬

Expanded text:
in horrei uel cuius alterius aedificii. Positum habere etiam is recte uidetur, qui ipse quidem non posuit, uerum ab alio positum patitur: quare si seruus posuerit, dominus autem positum patiatposset'. ex his uerbis manifestatur non omne quidquid positum est, sed quidquid sic positum est, ut nocere possit, hoc solum prospicere praetorem, ne possit nocere: nec spectamus ut noceat, sed omnino si nocere possit, edicto locus sit. coercetur ocuit id quod positum erat
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Pec tim̾orem in fanne hoc
edicto ⁊ tineri. pedius dicit. librouii.
neq: alicuius uexationis timorem
pet hoc edictum restitus ꝓinde siquis
ineticulosus rem ullam frustra ti¬
rauerit. per hoc edictum non restitu¬
itur. Qm neq ui neq metus causa fa¬
ctiema q̃ pinde siquis infurto. uł iniad¬
ultio dprchensus ur inauo flagit¬
ꝯ uł degit aliqnid ue se obligauit.¬
ompꝰ.l. Recte scribit posse eum ad
hec edictum pertine. Timmuit enim e¬
itioitẽ uł poncula. Quamquam nõ
oranem adiutetum uceat occiocre ł
fiiem̃. nisi se telo defendat. s potuert
uł non urre occidi. et iõ iustus fuent
metus s: et siric ꝓdatur ab eoqui dep̃¬
henderit aueͬnauerit. succumri e per
hoc edictum uidetur. Quoniam si

Expanded text:
.Nec timorem infamiae hoc edicto contineri Pedius dicit libro septimo, neque alicuius uexationis timorem per hoc edictum restitui. proinde si quis met‹i›culosus rem nullam frusta timueri‹t›, per hoc edictum non restituitur, quoniam neque ui neque metus causa factum est.Proinde si quis in furto uel adulterio deprehensus uel in alio flagitio uel dedit aliquid uel se obligauito recte scribit posse eum ad hoc edictum pertinere: timuit enim uel mortem uel uincula. quamquam non omnem adulterum liceat occidere, uel furem, nisi se telo defendat: sed potuerunt uel non iure occidi, et ideo iustus fuerit metus. sed et si, ne prodatur ab eo qui deprehenderit, alienauerit, succurri e‹i› per hoc edictum uidetu
Abbreviated transcription (Latin):
um: maio more. et pretor non respi¬
cit. an aduit sit qui dedit s hoc solũꝰ
quod hic accepit. metu mortis illa¬
to. ¶Siis accipiat peccuniam: qui
instra status mei int̃uersurus est ni¬
sidem. non oubitatur. quin maxĩo
metu ꝯpellar. utiq siam in ẜuitu̾tẽ
petõr. et illis instrumentis ꝑditis. li¬
ber ꝓmintiari non possum ¶ Quod
si dederit: ne struptum patiatur uir.
seu mulier. hoc edictum loc̃um ht̃.
cum iuĩris boras iste metus maior
quam mortis ẽe deb̾at ¶ Nec que di¬
ximis adedictum ꝑtinere inch int̃¬
estan i se quis uentus sit. aut ĩ libe¬
ris suis cum ꝓ affectu parẽtes mag̃

Expanded text:
est malo more, et praetor non respicit, an adulter sit qui dedit, sed hoc solum, quod hic accepit metu mortis illato.Si is accipiat pecuniam, qui instrumenta status mei interuersurus est nisi dem, non dubitatur quin maximo metu compellat, utique si iam in seruitutem petor et illis instrumentis perditis liber pronuntiari non possum.Quod si dederit ne stuprum patiatur uir seu mulier, hoc edictum locum habet, cum uiris bonis iste metus maior quam mortis esse debet.Haec, quae diximus ad edictum pertinere, nihil interest in se quis ueritus sit an in liber
Abbreviated transcription (Latin):
doptiu̾us. anisnoceat. qui añq̃mat
naturalis pat̃ianqͣm sina nascetin¬
fecerit.et sihuius noti hõ adoptaue¬
rt.⁊eb̃i emancpauñt.an non poscit
oiposteaingenue ipxoris pat̾ ma
iquissimum est dimiit eam debe
cum nuptie honeste c̃te sint. et fõ¬
tasse iamlib̾i ꝓcreati sunt. plane.si
ip̃a artem ludicram facere ceꝑit: uti¬
q dimitendaerit. ¶ Eisquas in¬
genuiceii hoĩes ꝓhibentim. ducere u¬
xoressenatores nondũcent.

Expanded text:
t naturalis pater antequam filia nascefecerit? et si huius notae homo adoptauerit, deinde emancipauerit, an non possit Si postea ingenuae uxoris pater materue iniquissimum est dimittere eam debere, cum nuptiae honeste contractae sint et fortasse iam liberi procreati sint. Plane si ipsa artem ludicram facere coeperit, utique dimittenda erit. Eas, quas ingenui ceteri prohibentur ducere uxores, senatores non ducent.
Abbreviated transcription (Latin):
Q sigxhĩdatus filius omanciptus poñt q̃ri.
A ttauingeturr fiuo suo. et simulcumeo h¬
creditatem optinebit. ¶ Siherednatẽ abue¬
gulastes scientes eosħides eẽ aut conduxe¬
uũt preaia. alnidue quinsumle fecerunt.
uel soluerint hĩliquod testarondebebant
urdicurm defuncriagnoseere uitentur.
t aquerda exduduntur. ¶ Sisut duo

Expanded text:
 sit filius emancipatus, poterit queri et ita iungetur filio suo et simul cum eo hereditatem optinebit. Si hereditatem ab hegulas scientes eos heredes esse: aut conduxerunt praedia aliudue quid simile fecerunt: uel soluerunt heredi quod testatori debebant: iudicium defuncti adgnoscere uidentur et a querella excluduntur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
s r. Imonfuerit causa morus tõatum.
ꝙ iesteruiuos bacisi contemplatic̃e ut ta
uanam hadeatur. totest dicide moffiti¬
osocucrelanceane siquartam intoãtio
tora arditrruren eatur aut certe confer
nororaere it quobdõtumest. ¶ Sies
cemnonsit posset de iñ offintioso queri

Expanded text:
tum, sed inter uiuos, hac tamen contemplatione, ut in quartam habeatur: potest dici inofficiosi querellam cessare, si quartam in donatione boni arbitratu repleatur: aut certe conferri oportere id quod donatum est. Si quis, cum non possit de inofficioso queri,
Abbreviated transcription (Latin):
comprende indetur. successorimi etacop¬
tũmparns ¶Sc. usus sine fractu lega¬
tu. eit. aderpta fructusca satistare iubet
ptor hoc mentout ir solousu non ⁊̃ de fiu¬
ctu caueatur. ergo et si fructus sine ũsi op¬

Expanded text:
comprehendere videtur successorum et adopSed si usus sine fructu legatus erit, adempta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caveatur. Ergo et si fructus sine u
Abbreviated transcription (Latin):
inri bomn arbaratu peceptum in usum.f.
hoc est ni detinorẽ se c̾am usus.s facturum
cẽtaq. factircũ que tire sua face̾rt. recte au
facient᷑et hcreseriegatirus quał res sit cum
frum apit. logatanus si institestatum ie¬
tegerit ut inpomñt apparere ancĩ quatenus
re paion legatarius fecertt utilius añt iusũ

Expanded text:
uiri boni arbitratu perceptu iri usum fructum, hoc est non deteriorem se causam usus fructus facturum ceteraque facturum, quae in re sua faceret.Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit, cum frui incipit legatarius, si in testatum redegerint: ut inde poss‹i›t apparere, an et quatenus rem peiorem legata
Abbreviated transcription (Latin):
omꝑ. Quius abͥanus cum quib dam u¬
sus silu̾ciegatus eẽt statint fructum quoq
eislegatum inderi quia nisi uceret legata¬
riis cede siluam et ĩde quẽadmodum us¬
ufructuariis ucet. inħ hãitur eẽnt exeole¬
gato. ¶licer tam augustus est legataniũ
an tomiis usus legatus est ut ñ possit occu¬
pare totius domus usum trieis pntib q̃

Expanded text:
m.Diuus Hadrianus, cum quibusdam usus siluae legatus esset, statuit fructum quoque eis legatum uideri, quia nisi liceret legatariis caedere silvam et vendere, quemadmodum usufructuariis licet, nihil habituri essent ex eo legato. Licet tam angustus est legatarius, cui domus usus legatus est, ut non possit occupare totius do
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .l. Disi usus f̃ nomtine re iͥtuta : atis¬
datum non fuit ꝓculusait posie h̃crlem
rẽ uendicare. et si obitiatur exceptiode re
usus. f nomine t̃dita replic̾andum erit.
ce prumdebent. hiduocaus instipulonem
cum motiers aut capite minueris tan ad
arto huduo sou casusqronã pecimie usus
alit̃. mypati non potest quamhiscasib¬

Expanded text:
ictum.Si usus fructus nomine re tradita satisdatum non fuerit, Proculus ait posse heredem rem uindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum erit. exprimi debent hi duo casus in stipulatione: 'cum morieris aut capite minueris, dari': idcirco hi duo soli casus, quoniam ‹pe›cuniae usus aliter amitti non potest quam his casib
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ .x. Suta legatusc̾e̾t usus fundiut in¬
stactuscet earum rerum que minstrum̃tis
fundi ẽent perinde adicgatanum usus ꝑtin¬
enit. ac si nominatim et earum itrum ususle¬
gatus fuis ¶Dominus proprietatis ⁊̃ inui
Int̃ est enum cuis fines p̃dii tuer eaq omĩa
dicenda sunt. quolibet mõ constitutus usus. f.
uł ususfuñt. ¶ Seruocuus usum dum tar
cõmoadquisient inpeculio nostrosit.
gatõ utile legatũ cẽ cristimo. et cod mõ ꝑse¬
cutionẽ eius competitutam quo conpeteret
sifructus quoꝙ legatus cẽt. Itaq nõ mnus
absente quã presente fiuio ẜuoue pat̾ dñsue
in hiscdi habitabit.
auł .i. Si domus usus legitus sit sine fiu¬
ctu comimunis refegio est rei insartis tectistã
hr̃disqͣm usuarii. Uideamus tñ ne si fructũ
hĩs accĩpiat ip̃e sefice̾ debat. si uõ tił sit res
cuius usus legatus sit ut hro fructum perciꝑe
non possit legatanus reficere cagenons est q̃
distinctio catioñem haret.

Expanded text:
sus fundi, ut instructus esset, earum rerum, quae instrumento fundi essent, perinde ad legatarium usus pertinet ac si nominatim ei earum rerum usus legatus fuisset.Dominus proprietatis etiam inuitinterest enim eius fines praedii tueri. eaque omnia dicenda sunt, qu‹o›libet modo constitutus usus fructus uel usus fuerit.Seruo, cuius usum dumtaxateo modo adquisierit, in peculio nostro sit.gato et utile legatum esse existimo et eodem modo persecutionem eius competituram, quo competeret, si fructus quoque legatus esset. itaque no‹n› minus absente quam praesente filio seruoue pater dominusue in his aedibus habitabit.autium.Si domus usus legatus sit sine f‹r›uctu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. uideamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse ref‹ic›ere debeat, si uero talis sit res, cuius usus ‹le›gatus est, ut heres fructum percipere non possit, legatarius reficere cogendus est: quae distinctio rationem habet.
Abbreviated transcription (Latin):
go et filius. f. et paĩ ex ꝑsea eius tenea
siointem pat̃aum taxat conuemet᷑
exmora sua non tenẽtin infiuum
nasapatre actor consecutus est. fuĩ
pr̃et. quodsifilius moram fecerit. tr̃
accor urcum ip̃o in soudum ue oum
taxat cum patre tepe̾culio habxbit.
s siduo reiꝓmĩt endi sint alt̃ius n¬

Expanded text:
 familias et pater ex persona eius teneatsi quidem pater dumtaxat conuenietur, ex mora sua non tenetur: in filiu ut quod minus a patre actor consecutus est filius praestet: quod si filius moram fecerit, tunc actor uel cum ipso in solidum uel cum patre dumtaxat de peculio habebit. Sed si duo rei
Abbreviated transcription (Latin):
Adoptiue sororisfiliam possuu
xorem ducere. cognataenim mea
non est. fili aelus. quia auunculus
nemofit ꝑ adoptionem. et haede¬
mum cognationescchuntur. in
Et sororem patris mei adop̃tiui p̃¬
sumducere. sinonfint eodem pa
sit. ut eihoneste sint. uł saltemli¬
b̾ti sumuptie offitio iudicis suꝑ
horcognoscentis. hec ꝓhib̾i nontõ¬
bent.

Expanded text:
Adoptiuae sororis filiam possum uxorem ducere: cognata enim mea non est filia eius, quia auunculus nemo fit per adoptionem et eae demum cognationes contrahuntur in aet sororem patris mei adoptiui possum ducere, si non fuit eodem patsit, ut ei honestae sint uel saltem liberti sui nuptiae, officio iudicis super hoc cognoscentis hae prohiberi non debent.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.l. temoffilius ait. ei hoĩdigitussit
abscisus. m̃brumue quidlaceratum.q̃
tipossit. non uiteri sanumẽe. citonem
quai scrur̾ lego. anus digit̾is ocmarnuã¬
ism osi ẜ supscriptan⁊ oistinctionem.¬
S si quisplesdigues hat suic inmanb
suic inpedib sinch̾ impeditur: nũo eo
illud spectandum est. quisnussirdigi¬
torum. s ansine inpeclim̃to. uł oiib

Expanded text:
dem Ofilius ait, si homini digitus sit abscisus membriue quid laceratum, quati possit, non uideri sanum esse.Catonem quoque scribere lego, cui digitus de manu am supra scriptam distinctionem.Sed si quis plures digitos habeat siue in manibus siue in pedibus, si nihil impeditur numero eorillud spectandum est, quis numerus sit digitorum, sed an sine impedimento uel pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
emmumconsñsit᷑. creditor underenͣ
post hoc tempus uĩdendo non aufert
pignus ceditor. ¶ Sicroditor y po¬
thocaria usus apossore litisostrnatiõc
consecutus fuĩt et a debitore petit de¬
bitum. putodoli .m. exceptionem ei
tituissempnio et guosciofundum
eundemmassem iñ oioit. quib pi¬
gnoriañded̾at in solrdum singłis.
queto. anunditioẽ int̃põita. iuspigͦ

Expanded text:
ennium consenserit creditor uendere, post hoc tempus uendendo non aufert pignus creditori.Si creditor hypothecaria usus a possessore litis aestimationem consecutus fuerit et a debitore petat debitum, puto doli mali exceptionem ei Titius Sempronio et Gaio Seio fundum eundem in assem uendidit, quibus pignori ante dederat in solidum singulis. quaero, an uenditione interposita ius
Abbreviated transcription (Latin):
dest̃iꝵ. dĩnum ad eosdequib qr̃. emp¬
tionisiure ꝑtin̾e. & cum corisñsũmu¬
tuo ĩditiom dedisseꝓpoãtur inuioem
ꝑignoraticiam accõnem eos non hr̃e.¬
titius seio pecirmam subpignore fun
didedat. qui funduscumeẽt ra .p. cã
ante obligatus. scłs creditor pecum¬
amrei .p. eim ex soluit. s m euus cxsti¬
uitit qui dicebit ante rem .p. sibi fun

Expanded text:
r emptionis iure pertinere: cum consensum mutuo uenditioni dedisse proponantur, inuicem pigneraticiam actionem eos non habere.Titius Seio pecuniam sub pignore fundi dederat: qui fundus cum esset rei publicae ante obligatus, secundus creditor pecuniam rei publicae eam soluit: sed Maeuius exstitit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sert. ⁊ siĩ ouoluntate cedirotisuen¬
didiss ¶ Creditor quoq sipignusi
distͣxit. et exinoitõne recessum fue¬
nt. uł hõ redaibitus om̃u addebi
non enim quia dm̃ium tansfertimi
taꝵ abemprore insrecĩpͥumt. s in pͥ¬
stinam cm resredit re solita uñditi

Expanded text:
etiamsi non uoluntate creditoris uendidisset.Creditor quoque si pignus distraxit et ex uenditione recessum fuerit uel homo redhibitus, dominium ad debitnon enim quia dominium transferunt, ideo ab emptore ius recipiunt: sed in pristinam causam res redit resoluta uenditi