comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postea meluis &᷑ est dr̃e eum qmi
ded̾it ꝑignus poũeuenders:i accep¬
capecirna soiuert id ꝙ debeatur.
itatñ ut credit᷑or uccĩtatẽ hãt o ᷤ¬
tñd̾e rempignoratã. si mobit sir
pͥus ydonca cautola adebitore ꝓ
ẏdemptitate ei pr̃anda iuitũ eͤns.
manum est ¶ sicreditor płit fũ¬
dũ pignoratitum uendid̾it si
isqui idfeneret usuram euis¬
qͣu pecune pr̃are d ei qui dedĩt
pignus s isi ip̃e usus sit ea pe¬
cunia usinas prãu opportot. qd̾
si eam depositam huĩt usuras
at creditor credicor id ꝙ apud eũ
depõitum est. exmora. iusuras
debitori h̃ nomine prãre cogñdꝰ
est. omponius

Expanded text:
postea? melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse vendere et accepta pecunia solvere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda. invitum enim manum est. Si creditor pluris fundum pigneratum vendiderit, si id faeneret, usuram eius pecuniae praestare debet ei, qui dederit pignus: sed et si ipse usus sit ea pecunia, usuram praestari oportet. quod si eam depositam habuerit, usuat creditor id quod apud eum depositum est, ex mora etiam usuras debitori hoc nomine praestare cogendus est. Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
prare debes s uidend̃ est ne i culpa
psianda sic. ut ita culix fiat esti¬
matõ situt ii xeb ꝑignori. datis
¶idotaub estimari colet. sulau̾
pignus siue ꝯmodata res siue de¬
podita detior abeo ꝙ acceꝑit facio
sit ñ soum iste snt accones de¬

Expanded text:
are debeas: sed uidendum est, ne et culpa praestanda sit, ut ita culpae fiat aestimatio, sicut in rebus pignori datis et dotalibus aestimari solet. Siue autem pignus siue commodata res siue deposita deterior ab eo qui acceperit facta sit, non solum istae sunt actiones, de
Abbreviated transcription (Latin):
s ũetrariam pignoratitiã accõ¬
uem hẽbo singe em̃ medicis cũ
egrotaret seriuis dedisse me pecu¬
mam ⁊ enͣm decessisse. Item i¬
cudiam fulsisie uł rebecisse irꝰ¬

Expanded text:
 contrariam pigneraticiam actionem habebo: finge enim medicis, cum aegrotaret servus, dedisse me pecuniam et eum decessisse, item insulam fulsisse vel refecisse
Abbreviated transcription (Latin):
rgentum ꝯmodat̃ sitam ỹdoneo cꝰ¬
uo meotradidissẽ adteꝑfñdum.
ut ñ debiũt quis estimare futur̃
si id mali homines int̾cepissẽt.. Et
dem̃ cum ꝯmodati agẽs necate sci¬
rem ẽẽ sb̾reptã iudexͦ me ⁊dempã
uit ⁊ solui postea ⁊ꝑi ace ẽẽ subre
ti contͣnum iuditium utile mͥ fo¬
re ¶Iner̾citu contubꝰ sialib ua¬
sa utenda ꝯmuni ꝑiculo deda ao
decp̃ mens sermus subreptus huc
ad oͥstes ꝓfugisset. ipostea sñ uasis
receptus ÷. hĩturum me conmoda¬
cuiusq ꝑde. s. ullimecum furci
sui nomine agere possunt qm.
noxia cap̃sequitur Et sitͥ remꝑi¬
culo tuo utñdam ꝯmodauero eã
asuoq meo subripiatur agere nx¬
cum furti possis serui nomine.
furti quidem noxalem hr̃e accõ
nem ꝙ ꝯmodatum rogauit ꝓul
dubio est qͣuia autem ꝯmodatitt̃
usq ad certum locum si nulla
culpatua int̾uemente in ipõi¬
ciners det̾ior  quus factus sit ñ
intam longum it cõmodaui qd
cuilaborem sustinere non potũ¬

Expanded text:
rgentum commodatum si tam idoneo seruo meo tradidissem ad te perferendum, ut non debuerit quis aestimare futurumsi id mali homines intercepissent. 21 deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit et solui: postea comperi a te esse subrepti contrarium iudicium utile mihi fore. In exercitu contubernalibus uasa utenda communi periculo dedi ac deinde meus seruus subreptis his ad hostes profug‹it› et postea sine uasis receptus est. habiturum me commodacuiusque parte: sed et illi mecum furti serui nomine agere possunt, quando et noxa caput sequitur. et si tibi rem periculo tuo utendam commodauero eaque a seruo meo subripiatur, agere mecum furti possis serui nomine.furti quidem noxalem habere qui commodatum rogauit procul dubio est, contraria autem commodati tunc usque ad certum locum, si nulla culpa tua interueniente in ipso itinere deterior equus factus sit, noin tam longum iter commodaui, qui eum laborem sustinere non potu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ indotem ꝓmisit longo tp̃s fui
ꝓmussa fuerat petatur. ⁊⁊ sipet̾o
eam cepit pacti exceptõne amb¬
liere rẽpellatur ¶ mulr peciñã¬
nuptias cessit iõnis est Iusuras
dotis mnetipłatum cum dote post
dimortium dednctas exdre scd̾i
qr nec sorus exatc̃o locum hĩe cep̃¬

Expanded text:
quae in dotem promisit longo tempore fpromissa fuerat petatur, et, si petere ea coeperit, pacti exceptione a muliere repellitur. Mulier pecuninuptias cessit, rationis est. Vsuras dotis in stipulatum cum dote post divortium deductas ex die secundi quia nec sortis exactio locum habe
Abbreviated transcription (Latin):
cuut enm qĩ dõatõe faita fruit᷑
nĩ reddinitur sinsusf. in dotem
datut sit. udeamus utr̃ fructus
roddũdi sunt nec ne .l. celsus. ł
si res indocem dentur puto m̃
lonis mariti si actessionem q
temꝑis marito ex ꝑsona młris
concedñdã fuut aut̃ resmau¬
ti siꝯstante mp̃linomo indotẽ

Expanded text:
i donatione facta fructus non redduntur. Si usus fructus in dotem datus sit, videamus, utrum fructus reddendi sunt nec ne. et Celsus libSi res in dote dentur, puto in bonis mariti fieri accessionemque temporis marito ex persona mulieris concedendam. fiunt autem res mariti, si constante matrimonio in dotem
Abbreviated transcription (Latin):
pileui demintiau̾t nec seruo cie¬
det. s si exco contraiti ꝑeculm̃ hãt
Aut inrom mneam u̾sum sit neole¬
lum quolocupletõ sim solu̾e replica¬
ri dedolomaso or. nam uid̾i me do¬
lum malum fate. qui exanens iat¬
tara lutrũ q̃ram Et hac cã ꝯdicip̃¬

Expanded text:
seruo crederet'. sed si ex eo contractu peculium habeat aut in rem meam uersum sit nec uelim quo locupletior sim soluere, replicari de dolo malo oportet: nam uideri me dolum malum facere, qui ex aliena iactura lucrum quaeram. Ex hac causa eti
Abbreviated transcription (Latin):
beo si cuipa caret. ñ tem̾ ait ñtet̃ã
aut fetm simuito domino fecit
uł quontebut temꝑt aut si imi¬
ex iccato agñdum. ¶simagiet
nauis sine gubnatoreinffurĩ
nauem mmisit. itempestate or¬
ta tomiꝑare ñ potu̾it. i nauem ꝓ¬
diditi nectorco hẽbunt adu̾suseĩ

Expanded text:
beo, si culpa caret, non teneri ait: ceterum si uel inuito domino fecit uel quo non debuit tempore aut si mex locato agendum.Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum
Abbreviated transcription (Latin):
c̾dulitas credicoris dũo obeẽt uł cal¬
liditas serui nocet. quid tñ sus tͣ
iuis fuit qui solitus euit accipiẽs
ũte̾ ad huc ñ puto noc̾e domino
si alia meute seriuis. Accepit aut
si cumhat mente accepisset poᷤ¬
uestem comꝑandam ⁊ mĩmi ꝑie¬
rint quis denrem uso age̾ poscit
utt̃ credicor amum̃dicor. putoaũ
siquid̃ p̃tĩr mĩatum sit c̾ditorẽ
si ñ fint p̾tium solutum ad hoc
tũdata penuma ut uestis em̾̃et᷑
it pettuma ꝑier̃. uestis tñ familie
diuisa est. uti c̾ditorem deirẽ
ditor habet qr reseius ꝑuenunt
uirem dommi q̃ rõfatit utcenea᷑

Expanded text:
credulitas creditoris domino obesset uel calliditas serui noceret. quid tamen, si is fuit seruus, qui solitus erat accipiens uertere? adhuc non puto nocere domino, si alia mente seruus accepit aut si, cum hac mente accepisset, posuestem comparandam et nummi perierint, quis de in rem uerso agere possit, utrum creditor an uenditor? puto autem, si quidem pretium numeratum sit, creditorem n fuit pretium solutum, ad hoc tamen data pecunia, ut uestis emeretur et pecunia perierit, uestis tamen familiae diuisa est, utique creditorem de in rem ditor habeat, quia res eius peruenerunt in rem domini? r
Abbreviated transcription (Latin):
¶ eum fatiat. ¶Rec illud ñ quo
inrem domimi u̾sum labeo ait.
qd̾ mutuatus seruus emit dñouo¬
lñti adiuxuris mat̾iã. unguẽta
quid adturpes sumꝑtus eb̾mĩst᷑¬
uit n enimi spͦcamus an bono
domini tessit qd̾ ꝯsumptũ est s
an ĩnegm̃ domini. nũ recte d̃o usi
frum̃tum comꝑauit siuis ad alen

Expanded text:
 eum faciat. Nec non illud quoque in rem domini versum Labeo ait, quod mutuatus servus domino emit volenti ad luxuriae materiam unguenta quid ad turpes sumptus sumministravit: neque enim spectamus, an bono domini cesserit quod consumptum est, sed an in negotium domini. Vnde recte dicitur et si frumentum comparavit servus
Abbreviated transcription (Latin):
nus domini negocii gerendi adimi¬
tuatus. post in donũ rem u̾tit ħe
iñuire utim᷑ ut ĩᷤ pͥus in peculiũ
de iuremũso ẽẽ accõ possit n
gularit̾ dicimus totiens de ĩrem u̾so
ẽẽ accõnem. quib casib ꝓcurator
mandati uł qui negm̃ gessit lieg̃oꝵ¬

Expanded text:
s domini negotii gerendi admituatus postea in rem domini uei prius in peculium de in rem uerso actio possit. Et regulariter dicimus totiens de in rem uerso esse actionem, quibus casibus procurator mandati uel qui negotia gessit nego
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum suscipi pot̃. It̾ sũ rogo sł
datum ⁊ indiem differri. ⁊ sub ꝯditõe
ꝯtrahi potest¶ Mandatum gͥ nullũ¬
nͥ gratuitum est. nam originem x
T officõ at amiticia trahit. contrariũ
porro est officio m̃ces. Int̾uemen¬
te enĩ pecuma res adiocatõnem
ꝯduccõnem pocius respitit. Eauis
mea tantum gr̃a ⁊ mandem. siue
aliena cantum. siue mea ⁊ aliena
grã int̾uent mandatum. ueluti
sicibi mandem ut negocia mea ge¬

Expanded text:
mandatum suscipi potest. Item siue 'rogo' siue datum et in diem differri et sub condicione contrahi potest. Mandatum nisi gratuitx officio atque amicitia trahit, contrarium ergo est officio merces: interueniente enim pecunia res ad locationem et conductionem potius respicit. 2 mea tantum gratia tibi mandem siue aliena tantum siue mea et aliena gratia interuenit mandatum, ueluti si tibi mandem, ut negotia mea ge
Abbreviated transcription (Latin):
leg accomodatur. Idem dicend̃
erit ⁊si alt̾ius prõm silius inuo
ait̾o lib̾tam coꝵ uxorem duxĩt.
liignomumosam ub̾tam suam
orem duxĩt ñ idemuis ꝙ inpr̃õuo¬

Expanded text:
endum erit et si alterius patroni filius vivo altero libertam eorum uxorem duxerit. Si ignominiosam libertam suam orem dux
Abbreviated transcription (Latin):
factus sit¶s isi hominis lib̾i qͥ
tibi bonafite siuebat negã ges¬
sero. si quid̃ putans tumi eẽ t¬
uum gessi: pomp̃. scͥbit caꝵ rũ
peculiarum cã q̃ te sequi debent
tetium n̾fore negõrum gõꝵ ac̾ti¬

Expanded text:
factus sit. Sed si hominis liberi qui tibi bona fide seruiebat negotia gessero: si quidem putans tuum esse seruum gessi, Pomponius scribit earum rerum peculiarium causa, quae te sequi debent, tecum mihi fore negotiorum gestorum acti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ A enimde p̾dandi cã accedit suolui¬
ominus iimo magis iustenebr
negõrum gõrum acciont. Ip̃e tñ
si ceca resmeas aliquid impendẽt
mea accessit. s in quõ egoiuple¬
corfactus sum hab me acͦtionẽ
¶sicuus ita simplicit᷑ u̾tatus est ut su
tio qr nec fides bona ħ patitur

Expanded text:
qui enim depraedandi causa accedit, suo lulo minus, immo magis et is tenebitur negotiorum gestorum actione. ipse tamen si circa res meas aliquid impenderitmea accessit, sed in quod ego locupletior factus sum habet contra me actionem. Si quis ita simpliciter versatus est, ut sutio, quia nec fides bona hoc patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nom: adu̾sus eum cum quo coci
ulłam: quid tã si aꝑcuuatore tuo
stipulatus sum põt dici tuꝑẽs n̾
Qr ochundãti hant stipusonẽ ĩt̃posui.
sicͥs pecunam uł aliam qͣndamrẽ

Expanded text:
nem, adversus eum cum quo contraxi nullam. quid tamen si a procuratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi ex abundanti hanc stipulationem interposui. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cuis. ferat. s partem eius qͣnti seruu̾
ẽ. sic est si ait̾ anquid pͣstitit eiut
partem fĩ. Iud̃ mniquum est eum qͥ
ussit seruum facers ꝯsẽqui aliquid
a socio cum ex suo deliccto dampnum
patiatur. ¶Si plures eiusd̾ serui no¬
mine noxali mecum agere uelint
uł si unus plurib iuditiis. euscem
serui nomine agat in quo ususfruc¬
ꝑ p̾torem. id ꝯscquar. ego dominus
ꝓetatis ut aut cogat p̾tor ce ꝓ estma¬
cõne usustructus ꝯferre adutis esti¬
mationem. aut usum frutt̃ ced̾e siħ
expediat. ⁊ si ego dominus ꝓͥetatis ẽ¬
um seruum nolui defencere defñsi¬
o tibi pmutnda est sidampãtus ho¬
minci tradas.⁊ adu̾sus me cueb̾is

Expanded text:
em eius, quanti seruus est: sic et si alter aliquid praestiterit, eius partem fieri. illud iniquum est eum, qui iussit seruum facere, consequi aliquid a socio, cum ex suo delicto damnum patiatur. Si plures eiusdem serui nomine noxali mecum agere uelint uel si unus pluribus iudiciis eiusdem serui nomine agat, in quo usus frucper praetorem id consequar ego dominus proprietatis, ut aut cogat praetor te pro aestimatione usus fructus conferre ad liti‹s› aestimationem aut usu fructu cedere, si hoc expediat. et si ego dominus proprietatis eum seruum nolui defendere, defensio tibi permittenda est, et si damnatus hominem tradas, et aduersus me tueris
Abbreviated transcription (Latin):
uemadmod si aui uendiset ꝑiue
uim iefert. cui uendid̾it adu̾c̾ario am
alii suaq culpa litis estimatõnem
subicurum. qui uendendo noxe dediꝰ¬
Otõnem sibi ademit.uł
rum fecerat. ub̾ari me qr statim
meus rẽ desinit. nt eius nomine
qui sñ domino sit furti sit actio ¶si
serins meus rem tuã subtraxit ⁊
uendid̾it. tuq numios quos exp̃¬
eio harebat. ei excusers locus er̃ fur¬
ci accõni ulcro citioq. nam. itu ad¬
u̾sus me furti ages noxali. seriu¬
iem uummos ut is eos dño suodet
eq̃ locus er̃ furti accõni. si is m̃moᷤ
acceptos int̾ceꝑit. i ut.

Expanded text:
uemadmodum si alii uendidisset: parui enim refert, cui uendiderit, aduersario an alii: suaque culpa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditionem sibi ademit. Iutum fecerat, liberari me, meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio. Si servus meus rem tuam subtraxerit et vendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu adversus me furti ages noxali servrim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is nummos acceptos interceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
denegetur. iure ip̃o durat eo usq
dones r̃ucendo asticuto tempore
ꝑcat. ¶ ex hũs q̃ diximus deseruo
qui alicui pignoris iuire obligatũ
ususfructus auenus est. apparet
eum qui alienm seruum in
iure suum ẽẽ responditꝰ. qͣmius
noxau iuditio ̃ ceneatur. ñ tñ pꝰ¬
se noxe deditõne. ip̃ uiꝑe lib̾ari
qr nullum ad accorem dũium
cransterre possunt. cum ip̃i doms¬
post ea uendicet. nec litis estima¬
tõnem offerat potĩt ꝑ exceptionẽ
doli mali repelli. s ffrit᷑.¬
gñalit̾. si alieni serui nomine
eriu tibi iusta seruitute sin et
noxali tecum egerim. cuq eum
mͥ noxe ded̾is. sue me posudente
dominus uendicet. exceptõne do¬
li mali nisie̾stimatõnem offena
eum submouere possum. sũ ipe
possideat publiciana michi dat᷑
uadũsus excipientem. si ñ domisꝰ

Expanded text:
denegetur, ipso iure durat eo usque, donec non utendo constituto tempore pereat. Ex his quae diximus de seruo qui alicui pignoris iure obligatus usus fructus alienus est, apparet euesse responderit, quamvis noxali iudicio teneantur, non tamen posse noxae deditione ipso iure liberari, quia nullum ad actorem dominium transferre possunt, cum ipsi domipostea dominus vindicet nec litis aestimationem offerat, poterit per exceptionem doli mali repelli. Afrialiter si alieni servi nomine, qui tibi iustam servitutem serviret, noxali tecum egerim tuque eum mihi noxae dederis: sive me possidente dominus eum vindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summovere possum, sive ipse possideat, Publiciana mihi datur, et adversus excipi
Abbreviated transcription (Latin):
conseq̾ns est ut si plures dolofecerĩt
quominus inpotate hr̃ent elige
debat actor q̃m uelit ꝯuenire. Us
sitxpu̾b dominis quidam dolom¬
alo ꝑtes suas desierint possidere. e¬
lectĩo erit actoris utrum direccoa¬
gere uelit cumeo qui possideo an
u̾toria cum oo qͥ qidesut possidere¬
respond̾it. alto soruente ait̾ uuat᷑.¬
tuis q̃m desicris dolo possidere decessẽ
succedit. diu̾sum dicemus. si mo¬
rã feceris inuditõ accipiendoq ĩ e¬

Expanded text:
s dolo fecerint, quo minus in potestate habere‹n›t, eligere debeat actor, quem uelit conuenire. Item si ex pluribus dominis quidam dolo malo partes suas desierint possidere, electio erit actoris, utrum directo agere uelit cum eo qui possid‹e›t an praetoria cum eo qui desiit possidereresponderitis, quem desieris dolo possidere, decessersuccedit: diuersum dicemus, si moram feceris in iudicio accipiendo. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
uirando iddeciders an iuiditium dic¬
tare snĩ noxe deditõe uelit. ꝑ qd̾ uĩcet
uerit in potãte adu̾sarii ẽẽ seruum
Iemͣ amnitit. ¶ aiuis.¬
d si postea adu̾saruus cus in potã¬
ce hẽte cepit seruum tenetur exix¬
ua possõn denegata ei excepcõne.
adu̾sus eum tm̃ quidolo fecit quo
minus inpotãte hrẽ accõ iocum hã
noxat. si exdolo eius accidĩs uo ces¬
set noxat accio forte si seruo suofr¬
gam mandauit. an si possit inchħ¬
lomimis cum alioagisꝙ accidit c̾
cum quo uelit agere. Iul. aut̃ ait
de co qui manumisit. si ꝑatus sit
dofendere sĩ mamimissus excepti¬

Expanded text:
, utrum iureiurando id decidere an iudicium dictare sine noxae deditione uelit, per quod uincet, uerit in potestate aduersarii esse seruum, rem amittit. 23 Gaius si postea adversarius eius in potestate habere coeperit servum, tenetur ex nova possessione denegata ei exceptione. dversus eum tantum, qui dolo fecit, quo minus in potestate haberet, actio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si servo suo fugam mandavit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum cum quo velit agere. Iulianus autem ait de eo qui manumissit, si paratus sit defendere se manumissus, excepti
Abbreviated transcription (Latin):
Ucialis aut ñ auat datuo ne sit dĩt
apme sir seriis hisiapd me sit lez
uiuat. ¶ pomp̃ait. spmptor secui¬
o noralii quentiũ sit uendirorem quõ
sciente factum ÷ conueniri iam nõ
ius ex dominis in solidum noxali:
iditio tenetur. eoq uire utimuu
s ñ alias poti̾t qui ꝯuentus est eus¬
ders litis eaimatõnem. nisi insoud̾̃
noxe ded̾it ceruum nec fe̾ndus est i
siꝑtem dedere fuit patus plane si
rtt. insolidum fuerit ꝯdempnatꝰ
ꝯmum diuidundo. uł familie ħcis¬
tiunde iuditio adu̾sus eos exꝑietur
ante noxale sanc uiditium accept̃.
potit suam ꝑtem cedendo securira¬
tem ꝯsequi. ne ncc̃e hãt suscipere
uidicumi qͣmqͣm quis posuit dicẽ
euemre ut dum ÷ pars cicedatur a¬
muttat actõnem. dominus enĩ ꝓ ꝑ
te factus. ñ pot̾ cum socio noxali de¬
pii. fortassis nec ꝯmur diudim¬
do agere posuit eius maleficu noĩe

Expanded text:
alis autem non alias datur, nisi apud me sit seruus: et si apud me sit, licet uiuat. Pomponius ait, si emptor serui noxali conuentus sit, uenditorem, quo sciente factum est, conueniri iam non iuis ex dominis in solidum noxali iudicio tenetur: eoque iure utimur. sed non alias poterit is qui conuentus est euadere litis aestimationem, nisi in solidum noxae dederit seruum, nec ferendus e‹s›t, si partem dedere fuerit paratus. plane sirint, in solidum fuerit condemnatus, communi dividundo vel familiae erciscundae iudicio adversus eos experietur. ante noxale sane iudicium acceptum poterit sua parte cedendo securitatem consequi, ne necesse habeat suscipere iudicium: quamquam quis possit dicere evenire, ut, dum pars eive data amittat actionem: dominus enim pro parte factus non potest cum socio noxali experiri. fortassis nec communi dividundo agere possit eius maleficii nomine
Abbreviated transcription (Latin):
agitur qui depeculio tenetur. exquo
apparet cetõs cognato s uł affines altĩ¬
us ẽẽ ꝯditionis neo ałt̃ audiri opporte̾
qͣnisi exudłutate adolescentis postu¬
lenti aut eius uite sit iste adolescens u̾
t̃ius ꝓcedend̾ non est ꝙͣ ut iubeat iu¬
nem actionib suis qͣs ht̃ adu̾sus eũ
um quo sierea peninia piurisc
opporteret emit itat᷑ꝑanda euit ut
iubeatur red ũnditor reddito p̾cio re¬
cuꝑare p̃dium utaut sine alt̾ius dãp
uõ ñ creditor aiuuene suum scqͣtur.

Expanded text:
agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos vel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex voluntate adulescentis postulent aut eius vitae sit iste adulescens, ut terius procedendum non est, quam ut iubeatur iuvenis actionibus suis, quas habet adversus eum um quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequat
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a tutorumꝰ siue curatorum doceatur¬
restitutus autem qłm se hr̃ditati mis¬
çeat. uł camadeat. qͣmeam repudiaũ
pursus restitui pot̃. ut se abstineat ⁊⁊
ħ rescriptum est. nresponsum est Eg

Expanded text:
a tutorum siue curatorum doceatur.Restitutus autem cum se hereditati misceat uel eam adeat quam repudiauit, rursus restitui poterit, ut se abstineat: et hoc et rescriptum et responsum est.Sed
Abbreviated transcription (Latin):
pupillaris ctatis surcesserat. cuius
tutores in solutione cessaueraũt.
undicor denuntiationibꝰ tñtorib
sepedatis postannum eand̃ posfõm
cdlandio telemano undiderat pu¬
pilla mint᷑ restitui desid̾abat uc¬
Impr̃ a motus ÷ qd̾ dies ꝯmitũdi
intempus puꝑille intidisset ea q
effeciliet ne ꝑaretur legi mĩdi¬
tionis. dicebam posse ea mag̃
rõue restitui camoꝵ uñditor do ꝑ¬
nuntiando post diem quo plani¬

Expanded text:
pupillaris aetatis successerat, cuius tutores in solutione cessaverunt. venditor denuntiationibus tutoribus saepe datis post annum eandem possessionem Claudio Telemacho vendiderat. pupilla in integrum restitui desiderabatm motus est, quod dies committendi in tempus pupillae incidisset eaque effecisset, ne pareretur legi venditionis. dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod venditor denuntiando post diem, quo placu
Abbreviated transcription (Latin):
mexcranco pupillo locum fore ncco
le est qͣiͣ ñ ĩ hrs maneat: eum puꝑil¬
lus imꝑetrat restitutionem postea
abtentus ÷ cum enim pupillus hr̃c
gntiat. s utiles acciones hat sũduui¬
o hr̃s maneb̾ quisemel excit̾it ¶tẽ
sinõ ꝓͥuocauit intradiem subuengt᷑¬

Expanded text:
extraneo pupillo locum fore necesle est, quasi non et heres maneat, cum pupillus impetrat restitutionem posteaquam abstentus est: cum enim pupillus heres non fiat, sed utiles actiones habeat, sine dubio heres manesi non prouocauit intra diem, subuenit
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus qͣlit̾cum sine siue con¬
tractus sit siue aliud quid contĩ¬
git ꝓ iñssiemit auquid sim̃didit
sisocietatem cont simutuam pecu¬
mani accepit⁊ taptus ÷ eisuccrrr¬
retur .s isi ei pecurua adebitore pa¬
d curatores ut er soluatur peciũa
letm̃ ũ ei compelletur soluc ¶ ho
ultra usuris hon̾etur uł treditor
imor ꝓdat ꝑecunam᷑ curatoribꝰ
stitutdne pͥncipum debitori ꝯpelłe¬

Expanded text:
accipimus qualiterqualiter, sive contractus sit, sive quid aliud contigit. Proinde si emit aliquid, si vendidit, si societatem coit, si mutuam pecuniam accepit, et captus est, ei succurretur. Sed et si ei pecunia a debitore padebet curatores, ut ei soluatur pecunia: ceterum non ei compelletur soluere. sedultra usuris oneretur uel creditor minor perdat pecuniam, aut curatoribus stitutione p
Abbreviated transcription (Latin):
łrepudiaũit hr̃ditatem uł bonorũ
possonem. siquid̃ omunia nntegra sc̃t
omnino audiendus est ¶siu̾o iam
distrada h̃rditato ⁊⁊ negocus funtis
adparꝰ tam pecuniam laborib sub¬
stituti ueniat repesndus est multo¬
tituendum est eẽ ¶siseruus uł filiiꝰ¬
satisfiet udolus seru int̾uen̾it. au
u̾b̃ib castigandus aut noxe dedendꝰ.
uis suum recipiat ta simp̃ dendo
tundum cͥcumscͥptũ restituetur iu¬
beat p̾tor emptorem fundum cũ fius
raret⁊ sicut facit iea petuma q̃
ei consumpturs creditur s ꝑtius ĩ
unditione qr es alienun eiͣ ołutur.
oꝓfaiere ntde est. credere aut̃ ñ est ugc̃e
nam isi origo contrattus ita constit᷑
dampno afficiendus ex ħ eduto uł
llud millam ht̃ dubitatio  auis¬
nem quu mior siñ debitum sol¬
uit exea c̃a exqua uire ciuili repetitõ
talis interuemat iuuenis qui p̃stã¬
dasit restitutõ ip̃o postulante ysta¬
rid. aut ꝓcuratori eiuscin ip̃m no¬
minatim mandatumsit ꝙuomaᷤ q¬

Expanded text:
repudiauerit hereditatem uel bonorum possessionem, si quidem omnia in integro sint, omnimodo audiendus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multotituendum esse.Si seruus uel filisatisfiet et dolus servi intervenerit, aut verberibus castigandus aut noxae dedendus um suum fundo circumscriptus restituetur, iubeat praetor emptorem fundum cum fructraret: sicuti facit in ea pecunia, quae ei consumpturo creditur, sed parcius in venditione, quia aes alienum ei solvitur, quod facere necesse est, credere autem non est necesse. nam et si origo contractus ita constitit, damno adficiendus est. Ex hoc llud nullam habet dubitationem, quin minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio talis interueniat iuuenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
bulant  si lb̾tate adepta capite¬
di m mitõ subsecuta sit. milli resti¬
tutioni adu̾sus seruum locus est.
qruia nͨ p̾toria mr̃dc̃oe itasĩuus o¬
sa ÷ nulla restitutõnis equitas est
adu̾sus cum qui anłlis bonis .ii.
ciuitate relitta u̾udus exułat cã¬

Expanded text:
bulant.Si libertate adempta capitminutio subsecuta sit, nulli restitutioni aduersus seruum locus est, quia nec praetoria iurisdictione ita seruus ossa est, nulla restitutionis aequitas est aduersus eum, qui amissis bonis et ciuitate relicta nudus exulat. 8 G
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fuit in peculio cumim̃d̾et ut
catufate debito dominꝰ possit. Cede¬
rum sipostea quidaccessit. ꝯdicõ¬
ni debiti existñtib ꝙ domanus
¶ñ diftrax̾at ꝯͣ erit dicend̾. Icem
ccͥbit siquicceruũ ciuus noĩe de
peculio hebat accõnem companet¬

Expanded text:
tantum fuit in peculio cum venderet, ut satisfacere debito dominus possit: ceterum si postea quid accessit condicionibus debiti existentibus, quod dominus non distraxerat, contra erit dicendum. Idem scribit, si quis servum, cuius nomine de peculio h
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃scͥptarum cuogͣpha ei dentur
nͥ se. posse euiptorem empti uidicõ
consequi utinstoum̃ta. dequib
q̃reretur exibeantur.¶ p̃dunet¬
cimatum indocem a patu filie
sue nomine datum obuigatum
qui hẽditatem pr̃is recines cum
abea se filia abstmnuisser doteꝯ
tenta accõne exempto teneatur
ut saiarium ꝙ debebatur ab illa
ꝑsõa emptori cederet q̃situmr̃ ep̃¬
dor militie qͣii qͣntitatem aquo
accõnes exordinarias conomine
qͣs hrẽt p̃stare debere ¶ añ domũ
mar inuuictam mouib iactis
pisam constituit nuti abeo postã
donnis fuit gaio sero uñdidit q̃¬
ro an pila q̃ abactore domui q¬
tori ẽẽ diccumest. qͣnci insula ło¬
cata est cm̃ emptori p̃stetur. pau¬
linnosi insulam totã unono¬
mine locaiũs ⁊ amplioris conduc¬
cedem emptori accestura᷑ eẽ dixi
id acced̾e̾ ꝙ cibi insule toruis cõ
duccor debebit. ¶si cum fund
uũdidisti in quo sepulcõ hũisti
publicum taͣsit hĩcatorib si

Expanded text:
supra scriptarum chirographa ei dentur. respondit posse emptorem empti iudicio consequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut salarium, quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emptor militiae quam quantitatem a quo inarias eo nomine quas haberet praestare debere. Ante domum mari iunctam molibus iactis ripam constituit et uti ab eo possessa domus fuit, Gaio Seio vendidit: quaero, an ripa, quae ab auctore domui emptori dictum est, quanti insula locata est, tantum emptori praestetur. Paulus: immo si insulam totam uno nomine locaveris et amplioris conducrcedem emptori cessuram esse dixeris, id acceductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti,publicum transit. Si habitatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ona fides non pacitur cum eii¬
cor alitinus iegis bñfõ pecunia.
rei im̃dite debere desiscet. añꝙͣ
ne aũtradita futurum est ut
rem im̃ditor eq̃ admiccẽt ut¬
potecium ꝓetñti eam rẽ emptor¬

Expanded text:
ona fides non patitur, ut, cum emptor alicuius legis beneficio pecuniam rei venditae debere desisset antequaessione autem tradita futurum est, ut rem venditor aeque amitteret, utpote cum petenti eam rem p
Abbreviated transcription (Latin):
fidei camssum ad se ꝑtiñe nolu¬
icet nec tñ hedem acua pentõne
liasset heres cadem mancipia sẽ¬
pmo uñdidit. milla comnemo¬
ratõne fideitaisi e lib̾tatis st̃ã
emptor cumpłib amuͭ manti¬
pia sup̃scripta sibiserussent
ceni quo serui cognna uolrta¬

Expanded text:
fideicommissum ad se pertinere noluisset nec tamen heredem a sua petitione liberasset, heres eadem mancipia Sempronio uendidit nulla commemoratione fideicommissae libertatis facta: emptor cum pluribus annis mancipia supra scripta sibi seruissent, ceteri quoque serui cognita uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
depdio arbores stantes uũdidat
i ꝓhis reb pecumam acceꝑit¬
ni cum tratẽ nolebat iemptoꝵ que¬
rebat quid se face opportẽt uue
batur. ne hee arboret elus cẽ nõ
i ide̾utur facte. pompoñ atbores
q̃ infumido contientur ñ est cepa

Expanded text:
edio arbores stantes vendiderat et pro his rebus pecuniam accepit et tradere nolebat: emptor quaerebat, quid se facere oporteret, et verebatur, ne hae arbores eius non viderentur factae. Pomponius: arborum, quae in fundo
Abbreviated transcription (Latin):
diderit ut iduenudatum ẽẽ in¬
deatur ꝙ intra c̾minos ipe poueo
scieus tu auquam ꝑtem cexcam
senonpossid̾e. ñ certiorau̾it ei¬
corem. an exempio iuditio tene¬
atur. cumi h gñaus adiectõ adea
q̃sp̃alit̾ nouit qui im̃didit nec
excepit ꝑti̾e ñ debeat. ne a¬
lioquin emptor capiatur quo
fortasse si ħ cognouiss uł emptu¬
rius noneẽt uł minoris empto¬
rus ẽẽt si c̾coratus deloco coo x
relatum in eius ꝑsona. qui sit
excepat seruitutẽs q̃ debentur
debrbuntu. ienĩ mris auicores
rescondorunt. sicertus uũditor
quuub dam ꝑsonis certas sen¬
tes debere nͣ admonusset empto

Expanded text:
iderit, ut id venum datum esse videatur, quod intra terminos ipse possedit, sciens tamen aliquam partem certam se non possidere non certioraverit emptorem, an ex empto iudicio teneatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter novit qui vendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor capiatur, qui fortasse, si hoc cognovisset, vel empturus non esset vel minoris empturus esset, si certioratus de loco certo relatum in eius persona, qui sic exceperat: "servitutes si quae debentur, debebuntur": etenim iuris auctores responderunt, si certus venditor quibusdam personis certas servitutes debere
Abbreviated transcription (Latin):
uome peculiu̾m penes cesirul
quasi plus debito soluenr pos
uauripuerat. cuuignorans sux¬
tiuos cẽ qr̃ pecubiares aderone
nconsmpiors. ꝯditio eouoĩe

Expanded text:
omne peculium penes te sit, uel quasi plus debito soluerim possubripuerat, tu ignorans furtiuos esse quasi peculiares ademeris et consumpseris, condictio eo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nuendicõns supanma pensa¬
dõne ꝓ aciue ductu infra domũ
rome̾ ꝯstitutam nicħ ꝯmemora¬
tum est deceptus obeam iem ex
em to accõnem hẽbit. itasicon¬
uei latur ob p̃cium exundito rõ
rapiuse oneris hẽbitur. ⁊ aitͦ¬

Expanded text:
enditione super annua pensitatione pro aquae ductu infra domum Romae constitutum nihil commemoratum est. deceptus ob eam rem ex empto actionem habebit: itaque, si conveniatur ob pretium ex vendito, ratio inprovisi oneris habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑemptorem solum solsset. ñ
corem emptori facta ẽẽ ipõ mo¬
uam fatiente corpe ep̃tore. ¶Q
si fundum emusti ea lege ute
ꝑ im̃ditorem eẽc fc̃m quom
lis pecuia oi soluetur denĩ
ꝑte stetit quominus soluẽt
utiposse adu̾sus te loge sua uñ¬
dicorem dixi qr muñcendo hoc
peciuuam solu̾et legis pena
patiatur. ħicaũm puco uͥqͥd¬

Expanded text:
emptorem solum stetisset: non torem emptori facta esse ipso moram faciente emptore. Quod si fundum emisti ea lege, uti des  uenditorem esset factum, quo minus pecunia ei solueretur, deinde per te staret quo minus solueres, uti posse aduersus te lege sua uenditorem dixi, quia in uendendo hoc pecuniam soluat, legis poenam patiatur. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
.xedesunt udehiis ita ap labeonẽ
relatum est. Sar. Excepto mali dõl
umñdicori ꝓfutura sit potest dubi¬
desit uplus iminieis hãt qͣm rep¬
lrissum est annonfatiat doloiu
reppetuo utitur. neo enim id ꝙ ars
plius inmodo agi inuenitur
q̃ralio qum dcm ÷ ad compendiũ
urtiditoris s ademptoris ꝑtinet
itunit teuetur im̃ditor cunimi¬
nor eodus muenitur. uideamu
tũ ne inia iuerela sit emptor.
meod̾ fundo siplus innemat e

Expanded text:
. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali venditori profutura sit, potest dubidesit et plus in vineis habeat, quam repromissum est. an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur? nec enim hic quod amplius in modo inveniturum est, ad compendium uenditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc tenetur uenditor, cum minor modus inuenitur. uideamus tamen, ne nulla querella sit emptoris in eodem fundo, si plus inueniat in
Abbreviated transcription (Latin):
¶¶d labõ ait. si quis pistor seouũ suũ
uũdend̾ deiũ is pecunia accepta p̃sen¬
trut pdies singulos eis panem psta¬
uet contubauit dubitari ñ opportet
quinsi ꝑmisit ita dari summas te¬
q neri debeat. ss cum fullo pegro ꝑfite¬
słentꝰ ĩogauetꝰ in discipulis suis qͥb
dabͥ̾nam ĩstrurtam tindid̾at imꝑaret
post cuius ꝓfc̾tõnem uestimenta di¬
cipulus acctiisset ⁊ fugisset. funonõ
no cer̃. si qi ꝓciuator fuit relictus.
si u̾ocũ institor tem̾ eum: ꝑlano
si affrrmauĩt mͥ recce mecd̾e oꝑariis
sins. nõ institoria s exlocato tenebi

Expanded text:
Idem Labeo ait: si quis pistor seruum suum uendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos eis panem praestaret, conturbauerit, dubitari non oportet, quin, si permisit ei ita dari summas, teneri debeat. Sed et cum fullo peregre proficiscens rogasset, ut discipulis suis, quibus tabernam instructam tradiderat, imperaret, post cuius profectionem uestimenta discipulus accepisset et fugisset, fullonem non teneri, si quasi procurator fuit relictus: sin uero quasi institor, teneri eum. plane si adfirmauerit mihi recte me credere operariis suis, non institoria, sed ex locato tenebi
Abbreviated transcription (Latin):
nstitor apglłatus est exeo ꝙ negõ ge¬
uendo instet nͥ multum facit cab̾ue
omendi ue cum utrq modo in̾tilit
mnstitarem emisse aut uendisse.
serius. lis .i. adhrutum ait. sicͥs
cum ĩsulario gestum sit uł coãm
cuis edifitõ posuit uł frum̃to coe¬
mendo insoudum euumm tem̃. lab̾o
quo scͥpsit. siquis pecumis fenãn¬
dis agriscolendis. mn̾caturis redẽs¬
turis q fatiendis pͥosuĩt insolus

Expanded text:
nstitor appellatus est ex eo, quod negotio gerendo instet: nec multum facit, tabernae emendiue, cum utroque modo uerum sit institorem emisse aut uendidisseSeruius libro primo ad Brutum ait, si quid cum insulario gestum sit uel eo, quem quis aedificio praeposuit uel frumento coemendo, in solidum eum teneri. Labeo quoque scripsit, si quis pecuniis faenerandis, agris colendis, mercaturis redempturisque faciendis praeposuerit, in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
guli insolidum cenentur officio ui¬
ditis cautõnes int̾poni debere. ut si
quis exhus ⁊uentus litis estimatõẽ
p̾stitcĩt id ꝓ parce acet̾ĩs conseqͣtur.
Item dicendum est. ⁊ sicestator iuã
legau̾it ¶ In uia quo stipułone ꝓ¬

Expanded text:
guli in solidum tenentur, officio iudicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus litis aestimationem praestiterit, id pro parte a ceteris consequatur. Idem dicendum est et si testator uiam legau
Abbreviated transcription (Latin):
familie h̾ciscunde uiditio locusẽ
Inon cantum dolum s iculpã in
re̾ hẽditariaᷤ pr̃are debet coheres qm̃
cum herede non ⁊trahimus s m¬
lem diligentiam prãre d qͣlem
negõrum gõꝵ ei acco non com¬
petit. talem gͥ diligentiam pr̃a¬
re debet qͣlem in suis reb cadem
sunt si duob ris legata sit na̾
uhos ꝯuiuxit ad societatem nõ
legato . ipostea defũcio legatario
auquis exhẽdib legatarii ñ con
sentiendo impedierit legati.
isqui impedit ħ iuditio cetĩs qͣn¬
ci int̾sit gorum dampnabitur
idem ⁊̃ si ecrtrario unus ex he̾dib
q̃m solu omnib expediebat mõ
⁊uenti alegatario iuditio płic dãp¬
nati fuerint. ¶It̾ culps nomie
tenetur. qui cum añ alios ip̃e ad¬
iisset hẽditatem serintutis. p̃diis
hereditarus debitas ꝑassus est nõ
utendo amicci. ¶ Si filius cumpa¬
trem defendẽt ꝯdempnatus sol¬
ueret ur uino eo. uł post mortẽ
potest equiuis dici hr̃e peticõnem
atur hus quib adiudicatur Si

Expanded text:
dicio locus est. Non tantum dolum, sed et culpam in re hereditaria praestare debet coheres, quoniam cum coherede non contrahimus, sed imen diligentiam praestare debet, qualem negotiorum gestorum ei actio non competit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legdo impedierit legatum, is qui impedit hoc iudicio ceteris quanti intersit eorum damnabitur. idem est, si e contrario unus ex heredibuquem solvi omnibus expediebat, et ideo conventi a legatario iudicio pluris damnati fuerint. Item culpae nomine tenetur, qui, cum ante alios ipse adisset hereditatem, servitutes praediis hereditariis debitas passus est non utendo amitti. Si filius cum patrem defenderet condemnatus soluerit uel uiuo eo uel post mortem, potest aequius dici habere petitionem atur his quibus adiudicat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cohercdem ẽẽ cefendendum i ab eo
qui suscrpt onus iussus est. s lega¬
ta q̃ abutro ꝓ dote data electa do¬
ce retmentur. In cõpendio cohedis
eẽ qui debito leuatur ñ oporcet.
indelicet ut coheres. quiomis
eris alieni suscepit osficio iudĩt¬
is legatum ꝯseqͣtur sn um est ħ¬

Expanded text:
coheredem esse defendendum ab eo, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data electa dote retinentur, in compendio, coheredis esse, qui debito leuatur, non oportet, uidelicet ut coheres, qui onus aeris alien‹i› suscepit, officio iudicis legatum consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
Puditium amplius qͣm semela¬
gi non pot̃ nͥ cã cognita ꝙ̃ si q̃dam
res indiuise relute sunt coĩ diui¬
dundo dehusagi pot̃. ¶pap̃. ait si
um ex hẽdib honus eris aliem in¬
umggatur. citraspẽm legati officõ
iuditis. familie hciscundo ꝯgnoscẽ¬
cis suscipere eum id oportẽ. s ñ ult
dodrantem portõnis sue ut qͣdran¬
rem inlibatum hãt indemꝑnes gͥ
coeredes suos prãre cauebit dem
scͥbit. ĩ si filius in uumĩb publi
alienum fuit : sed siꝙͣ inimera
post mortem patris suscepit ab
hus he̾des prĩs soluti sunt. ¶nerã¬
cius aut̃ respondit: cum qui ples
ominib fułus he̾dib institutis iq̃
situm ẽẽ. an is filuss ꝙ meam rẽ
impendisset familie ħciscunde
accõe idemesequi posse ꝙ m̾̃todis¬
pliscet. d itaq  ħ infamilie h¬
ciscunde iuditium uenire.Itẽ
papimanus scribit. si maritus al¬
terum ex heredib honus dotis sol¬
uende q̃ in stipula tõnem uenit
suscipere iussit mulier adũsus

Expanded text:
udicium amplius quam semel agi non potest nisi causa cognita: quod si quaedam res indiuisae relictae sunt, communi diuidundo de his agi potest. Papinianus ait, si uni ex heredibus onus aeris alieni iniungatur citra spiudicis familiae erciscundae cognoscentis suscipere eum id oportere, sed non ultra dodrantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit. Idem scribit et si filius in muneribus publicalienum fuit: sed si qua munera post mortem patris suscepit, ab his heredes patris ‹s›oluti sunt. Neratius autem respondit: eum, qui plures omnibus filiis heredibus institutis, et quaesitum esse, an is filius, quod in eam rem impendisset, faactione idem consequi posse. quod merito displicet. debet itaque hoc in familiae erciscundae iudicium uenire. Item Papinianus scribit, si maritus alterum ex heredibus onus dotis soluendae, quae in stipulationem uenit, suscipere iussit et mulier aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
alicui legauit aut heres añ iudici¬
um familie ħciscunde. acceptum ꝓ¬
net ut eam ꝑtem q̃ cestatoris auiciui
uibeat tradi. ¶ ꝙ ꝓ emptore uł ꝓdc̃a¬
to puta coheros possidet infamnic ħ

Expanded text:
alicui legauit aut heres ante iudicium familiae erciscundae acceptum pnet, ut eam partem, quae testatoris fuit, alicui iubeat tradi. Quod pro emptore uel pro donato puta coheres possidet, in fami
Abbreviated transcription (Latin):
aut ut caueat se ei qui solidum sol¬
uĩt ꝑcempr̃aturum. siue enim
soluit unus uniũsam pecumam
qͣm defunctus ꝓmisit nepena 2¬
nutteretur familie ħciscunde iudõ
acoheredib ꝑtes recipere potĩt. Idem
obseruatur inpignorib luendis. qõ¬
nam nisi unũsum ꝙ debetur offer¬
ratur iure pignus creditor uende.
potest ¶siunus ex coeredib noxali
iuditio seruum he̾ditarium defen¬
d̾it ilitis estimatõnem oꝑtułi̾t cũ
ħ expediret ĩd ꝓparte ħ iuditio ⁊ se¬

Expanded text:
aut ut caueat se ei qui solidum soluerit partem praestaturum: siue etiam soluit unus uniuersam pecuniam quam defunctus promittit, ne poena committeretur, familiae erciscundae iudicio a coheredibus partes recipere poterit. Idem obseruatur in pignoribus luendis: nam nisi uniuersum quod debetur offeratur, iure pignus creditor uendere potest. Si unus ex coheredibus noxali iudicio seruum hereditarium defenderit et litis aestimationem optulerit, cum hoc expediret, id pro parte hoc iudicio conse
Abbreviated transcription (Latin):
iudicari posso. demerit si seruis
he̾ditarus ab excraneo. aliqud̃ datũ
sit ¶res cĩ sub ꝯditione legata est. In¬
tĩm hẽditatis est nõ uenit infamili¬
e ħciscunde iuditium ⁊ adiudicari po¬
cest cum sua scit. cã ut existñte ꝯdi¬
cione eximatur. ab eo cui adiudicata
est aut deficiente ꝯdicõne ad cos ueũ¬
tatur aquib relicta ⁊̃ id̾ mistatuli¬
bero dicitur qui int̾mmi est he̾ditatis
existũte aut̃ condicõne ad ub̾tatem
ꝑueniat. Iapimanus

Expanded text:
iudicari posse. Idem erit et si seru‹i›s hereditari‹i›s ab extraneo aliquid datum sit. Res, quae sub condicione legata est, interim heredum est et ideo uenit in familiae erciscundae iudicium et adiudicari potest cum sua scilicet causa, ut existente condicione eximatur ab eo cui adiudicata est aut deficiente condicione ad eos reuertatur a quibus relicta est. idem et in statulibero dicitur, qui interi‹m› est heredum, existente autem condicione ad libertatem perueniat. 13 Papinianus
Abbreviated transcription (Latin):
Deredes eius qui apud hostes decessit.
ħ iudicio exꝑiri possunt. Simileᷤᷤ
cunde uiditio duuisum est enim ꝑ
ꝯstitõnes int̾ eos pr̃imonium q̃ni¬
ad̾m cessat familie ħ̾ciscunde uidi¬
tium cum nicħ incorporib s oma
in nominib sunt ñtum uero ad
Accipiendum familie ħeiscunde u¬
ditium. nicħ int̾ est. possideat quis
hẽdicatem ñ ne. de plurib hẽdica¬
tib q̃ int̾cofdem ex diu̾sis causis cõ¬
mimes sut: inium familie ħcisc̃¬
de iudicium sumi potest.¶Sim
t̾ me i te ticiana herodicas conmnu¬
nis sit int̾ me autem. ite icicii
seiana. posse unum iudiciũ acci¬
pi int̾tres pomp̃. scͥbit. Item si plu¬
ues hẽditates int̾ nos ꝯmmes sunt
possimnis de unnia famil. ħciscun

Expanded text:
Heredes eius, qui apud hostes decessit, hoc iudicio experiri possunt. Si miles cundae iudicio: diuisum est enim per constitutiones inter eos patrimonium. quemadmodum cessat familiae erciscundae iudicium, cum nihil in corporibus, sed omnia in nominibus sunt. Quantum uero ad accipiendum familiae erciscundae iudicium nihil interest, possideat quis hereditatem nec ne. De pluribus hereditatibus, quae inter eosdem ex diuersis causis communes sint, unum familiae erciscundae iudicium sumi potest. Si inter me et te Titiana hereditas communis sit, inter me autem et te ‹et› Titium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit. Item si plures hereditates inter nos communes sunt, possumus de un
Abbreviated transcription (Latin):
secutus. qͣm sitotum ei legatũ fu¬
uset exsolut̃. ¶S usiquis citio debi¬
cum soluĩt ne pignus uertret᷑. neͣ¬
ratiuis scͥbit famił ħciscunde iudõ
iũdex d ut ꝙ inus ex heredib ex
re hp̃dicaria recipit. stipulatus ue
ẽ ñ ad euis solius lutrum ꝑtineat
Q itasclicet ⁊seq̃cur uidex si aut
r̾epłitatoes int̾ eos fecerit. aut situ¬
rauit cautões int̾pomi quib unt̾ eoᷤ
cõitentur ⁊moda ⁊ ĩ amoda. Uip̃.¬

Expanded text:
secutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum. Sed et si quis Titio debitum solverit, ne pignus veniret, Neratius scribit familiae erciscundae iudicio eiudex debet, ut quod unus ex heredibus ex re hereditaria percepit stipulatusue est non ad eius solius lucrum pertineat. quae ita scilicet consequetur iudex, si aut reputationes inter eos fecerit aut si curauerit cautiones interponi, quibus inter eos communicentur commoda et i
Abbreviated transcription (Latin):
adiudicare: uł si certam ꝓtem uintui¬
q coecedum adsignet. S pͥost etiam
lititatõne adinissa in pem adiudica¬
re ᷤs i regiomb duusum fundum
posse adiudicare scd̃m diuisionem
nemo dubitauĩt. S. ĩ cũ adiudicat
pot̾it imponere auqͣm seruitutẽ ut
quos adiudicat. s si pure alii adiu¬
dicau̾it fundum. aui aoiudicãdo
ampluis seruitutẽ imponere ñ pon̾t
familie ħciscundo iuditium ex duo

Expanded text:
adiudicetur uel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni rem adiudicare: Sed et regionibus diuisum fundum posse adiudicare secundum diuisionem nemo dubitauerit. Sed etiam cum adiudicat, poterit imponere aliquam seruitutem, ut quos adiudicat: sed si pure alii adiudicauerit fundum, alium adiudicando amplius seruitutem im ponere non poterit. Familiae erciscundae iudicium e
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e agnoscere ntc̃e est. ¶ ꝑcipare
autem ñ solum pri datuꝰ docẽ f¬
lium oportere. um ĩ p̃s fiuuio mar¬
cenus scribit s fiuodatam tamdi¬
u aͣmdiu pculium patitur uł ia
rempatris usursit ¶ Si pr̃int̾ fi¬
lios sñ scͥptura diuisit u hon̾a e¬
ris aliem ꝓ modo possõnum distei

Expanded text:
ipse adgnoscere necesse habet. praecipere autem non solum patri datam dotem filium oportere, uerum etiam ipsi filio Marcellus scribit, sed filio datam tamdiu, quamdiu peculium patitur uel in rem patris uersum sit. Si pater inter filios sine scriptura bona diuisit et onera aeris alieni pro modo poss
Abbreviated transcription (Latin):
urum relictum atestatore estodit
familie ħciscunde iuditio eum ter̃
usicũ cxͣneo ⁊scio ꝑtitus sit. ¶ famĩ¬
lie ħ̾ciscunde uidexͤ ita pot̃ pluribe
andem rem adiuidicare. si aũplĩb¬

Expanded text:
urum relictum a testatore effodit, familiae erciscundae iudicio eum teneri, etsi cum extraneo conscio partitus sit. Familiae erciscundae iudex ita potest pluribus eandem rem adiudicare, si aut pl
Abbreviated transcription (Latin):
A uis monim̃ti sequitur p̾scͥpti
ubis possecos exꝑui. ut momim̃¬
tufiat.  Sũptũs quos unis exlẽ¬
dib uona fide fecerit. i suras quo ꝯ
sequi potest a coherede ex die more
hedem isi ñ soĩut hr̃e familie ħcis¬
cumde iuditium ut cogat᷑ heres sol¬
uere. cum alias ñ sit libaturus rẽ
creditor nͥ insolidum ei satis fiat.
Si fanis famit. prĩ heres ꝓ ꝑte exti¬
tisset. ⁊ acreditorib ꝑecuuarib cõ¬
ueniretur. cum ꝑatus sit soluere id

Expanded text:
monumenti sequitur, praescriptis uerbis posse eos experiri, ut monumentum fiat. Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras quoque consequi potest a coherede ex die moraeheredem et si non soluit habere familiae erciscundae iudicium, ut cogatur coheres soluere, cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat. Si filius familias patri heres pro parte extitisset et a creditoribus peculiaribus conueniretur, cum paratus sit
Abbreviated transcription (Latin):
de actõnem .i cõi diuidundo furti q
accõnem cessare qr̃ agentem fami¬
lic ħciscunde iudicio ⁊ secuturum u̾
aut ei scruus adiudicetur. auplitis
estimatõ in simplum offatur. S aiꝰ.¬

Expanded text:
ndae actionem et communi diuidundo furtique actionem cessare. quare agentem familiae erciscundae iudicio consecuturum, ut aut ei seruus adiudicetur aut litis aestimatio in simplum off