comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us mppifilius cento. indie .p̃. cornelius asina in ci¬
us inter inter regno comitia habita magno certaĩe
rio hõĩe plebes insectationi principũ popularibusq
artibus contiliatũ absq fabio opibus dictatorio
imperio concussũ. aliena inuidia splendentẽ. uult¬
gus extrabere ad consulatũ nitebat᷑. patres sum̃a ope
obstabant. ne se insectando sibi equan asuescerẽt ho
tatorem prohibuisset comitia proficere ꝑ muidiã cor
fauorem candidato suo concilialut ab hominib ne¬
bilib ꝑ multos annos bellum querentib. hannibale
in italiam adductum ab hisdem cum debellan posset.
fituide inbellum trahi cũ quatuor milia legionibus
uniucrsis pugnari posset apparuisse.co ꝙ m̃ minuti¬
us absente fabio prospere pugnasset duas legiones
hosti ab codem obiectas deinde ce ip̃a cede crectas ut
pater pacronisq appellaret᷑ qui prius uintere pro¬
mbuisset romanos qm̃ uinci consules. deinde fabi¬

Expanded text:
us Appi filius Cento , inde P. Cornelius Asina . in eius Appi filius Cento , inde P. Cornelius Asina . in eius interregno comitia habita magno certamine ris hominem, plebi insectatione principum popularibusque artibus conciliatum, ab Q. Fabi opibus et dictatorio imperio concusso aliena inuidia splendentem uolgus extrahere ad consulatum nitebatur, patres summa ope obstabant ne se insectando sibi aequari adsuescerent tatorem prohibuissent comitia perficere, per inuidiam eorum fauorem candidato suo conciliabat: ab hominibus nobilibus, per multos annos bellum quaerentibus, Hannibalem in Italiam adductum; ab iisdem, cum debellari possit, fraude bellum trahi. cum quattuor legionibus uniuersis pugnari posse apparuisset eo quod M. Minucius absente Fabio prospere pugnasset, duas legiones hosti ad caedem obiectas, deinde ex ipsa caede ereptas ut pater patronusque appellaretur qui prius uincere prohibuisset Romanos quam uinci. consules deinde Fabi
Abbreviated transcription (Latin):
ad stirendiũ. cuiꝰ dies accipiedos adeo ⁊ sibellũ cet ingẽs
incruicib nullius quã tertaꝵ rei cuta romianos ne sõ¬
ginqua quidem effugiebat. in religionẽ etiã ueit eodẽ
concordie quoniam ꝑ seditionem militartm bienio ante
.l. maulius pretor in gallia uouisset. loca cano ad id
tempus nõ esse. Ita q dum iuri ad eam rem creati ab
emilio pretore urbis. c̃s. pupius. et ceso quintius e¬
flaminis edem in are facienda locauerũt ab eodem.¬
.p̃r. ex .s̾.c̃. litere ad cõsules misse ut suis uideretur
alter coꝵ ad consules creandos romam uenint. sc in
eam diem quã iussissent comitie dictuꝵ. ddtee õ
sulib rescriptu sine detrimẽto rei .p. ad scedi non poᷤ¬
se ab hoste. Icaꝙͥ pinter regem comitia halenda ort p eᷤ
potius qua consul alter abello uocaret᷑. patrib itctius
die. quarto detimo. se magis abdicare. ad inter re¬
gnum redut. consulib prorogatũ in annum imꝑ¬
num. Incer reges proditius apatrib. cñ. claudi¬

Expanded text:
cipiendos. adeo, etsi bellum ingens in ceruicibus erat, nullius usquam terrarum rei cura Romanos, ne longinquae quidem effugiebat. in religionem etiam uenit aedem Concordiae, quam per seditionem militarem biennio ante L. Manlius praetor in Gallia uouisset, locatam ad id tempus non esse. itaque duumuiri ad eam rem creati a M. Aemilio praetore urbano, C. Pupius et Caeso Quinctius Flamininus, aedem in arce faciendam locaueru consulto litterae ad consules missae ut, si iis uideretur, alter eorum ad consules creandos Romam ueniret; se in eam diem quam iussissent comitia edicturum. ad haec a consulibus rescriptum sine detrimento rei publicae abscedi non posse ab hoste; itaque per interregem comitia habenda esse potius quam consul alter a bello auocaretur. patribus rectius die quarto decimo se magistratu abdicare, ad interregnum res rediit. consulibus prorogatum in annum imperium. interreges proditi sunt a patribus C. Claudi
Abbreviated transcription (Latin):
Sãnitibus ui cepit cesa ibi milia hoĩum duo ferme
cxercitu ita eĩ decretũ ernt scripto. duroniã urbe
expugnauit minusꝙͣ collega cepit boĩum. pł
aliquanto occidit preda opulenta utrobiq est parta
Inde puagati sanniũ ꝯsules maxĩe depopulato ati¬
nate ãgro caruiliꝰ ad ꝯminiũ. papirius ad aꝗloniã
ubi sũma rei sãnitiũ erat ꝑueĩt Ibi aliꝙͣ diu nec e¬
cessatũ ab armis ẽ neq uanit᷑ pugnatũ lacessendo ee

Expanded text:
Samnitibus ui cepit. caesa ibi milia hominum duo ferme Samnitibus ui cepit. caesa ibi milia hominum duo ferme exercitu—ita enim decretum erat—scripto Duroniam urbem expugnauit; minus quam collega cepit hominum, plus aliquanto occidit; praeda opulenta utrobique est parta. inde peruagati Samnium consules maxime depopulato Atinate agro, Caruilius ad Cominium, Papirius ad Aquiloniam, ubi summa rei Samnitium erat, peruenit. ibi aliquamdiu nec cessatum ab armis est neque nauiter p
Abbreviated transcription (Latin):
diro quodã carmĩe inexeciationẽ cayitis familieq
et stirpis ꝯposito nisi in preliũ quod ĩpatores duxis¬
sent et si aut ip̃e ex acie fugi s aut siquẽ fugientẽ
uidiss nõ ex tempło occidiss Id pͥmo quidã abnũetes
iuraturos se obtruncat cuta altariasunt ucentes. o¬
deinde inter stragem uictimaꝵ documẽtis ceteriꝰ fuere
ne abnuerẽt pͥmorib sannitiũ ea destinatione obstͥ¬
ctis x. noĩatis ab impatore eis dictũ ut uis uisum
lcge̾rent donee wi miliũ numeꝵ ꝯfecissent. ea legio
ut int̾ ceteros eminerẽt paulo pł .xx. miliũ alius
txercitus fuit nec corpor sp̃e nec głia belli nͥ appuratu
caruilius cui ueteres legionẽs q̃s .m atiliꝰ suꝑiois
anni cõs. in agro int anuati relinquerat decrete
er̃t cum eis insãi ꝓfectus dũ hostes oꝑati suꝑ¬
stitõib ꝯcilia secreta agũt. amiternũ oppidum de

Expanded text:
diro quodam carmine, in exsecrationem capitis familiaeque diro quodam carmine, in exsecrationem capitis familiaeque et stirpis composito, nisi isset in proelium quo imperatores duxissent et si aut ipse ex acie fugisset aut si quem fugientem uidisset non extemplo occidisset. id primo quidam abnuentes iuraturos se obtruncati circa altaria sunt; iacentes deinde inter stragem uictimarum documento ceteris fuere ne abnuerent. primoribus Samnitium ea detestatione obstrictis, decem nominatis ab imperatore, eis dictum, ut uir uirum legerent donec sedecim milium numerum confecissent. ea legio ut inter ceteros eminerent. paulo plus uiginti milium alius exercitus fuit nec corporum specie nec gloria belli nec apparatu Caruilius , cui ueteres legiones, quas M. Atilius superioris anni consul in agro Interamnati reliquerat, decretae erant. cum eis in Samnium profectus, dum hostes operati superstitionibus concilia secreta agunt, Amiternum oppidum de
Abbreviated transcription (Latin):
rat ritu quondã sacramenti uetusto. uelut uitiatio
militib dilectu ꝑ õme samnium hĩto noualege
ut qui iunior nõ ꝯueniss ad imyatoꝵ dictũͫ aus eg
iussu abuss. caput ioui sucratu erãt tum exercitꝰ
est ꝯseptus est datib pluteisq et linteio contectus
tere linteo sacrificatum sacerdote obui paccio quodã
res corum fuissent. cum adimende ctrusciꝰ coue
dandestinũ cepissent consilium sacrificio perfecto
ꝑ uiatorem ip̃i acuri iuibeat nobilisimũ q̃ q genere
factieq singuli introd ucebãt᷑. Eint tñ alius o¬
apparatus sacriꝗ ꝑfundẽ religione aĩu poss cu
in loco cura om̃i ꝯcepto ĩ re a medio uictimeq circa
cese et cucũstantes centuriones strictis gladiis ꝙ
ad mouebant᷑ altarib magis ut uictima ꝙͣ ut s acͥ
pticeps adicebant᷑q iure urando q uisa audita ꝙ
in eo loco coissent no ꝯu̾itiatuꝵ dem̃ uirare cogebãt

Expanded text:
opes ritu quodam sacramenti uetusto uelut initiatis opes ritu quodam sacramenti uetusto uelut initiatis militibus, dilectu per omne Samnium habito noua lege, ut qui iuniorum non conuenisset ad imperatorum edictum quique iniussu abisset caput Ioui sacraretur. tum exercitus est consaeptus cratibus pluteisque et linteis contectus, bi ex libro uetere linteo lecto sacrificatum sacerdote Ouio Paccio quodam, res eorum fuissent cum adimendae Etruscis Capuae clandestinum cepissent consilium. sacrificio perfecto per uiatorem imperator acciri iubebat nobilissimum quemque genere que; singuli introducebantur. erat cum alius apparatus sacri qui perfundere religione animum posset, tum in loco circa omni contecto arae in medio uictimaeque circa caesae et circumstantes centuriones strictis gladiis. admouebatur altaribus magis ut uictima quam ut sacri particeps adigebaturque iure iurando quae uisa auditaque in eo loco essent non enuntiaturum. iurare cogebant
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ad ppłm. nesciret mancipia mobiliũ tribunoꝵ
plebis legẽ impedituros uoluptatẽ sibi ac fauorem
auxilio tribunoꝵ plebis trium ad uersus int̾cessionẽ
uii tubunoꝵ et ꝯsensum senatus celebrante ppło dii
triũphauit. ⁊ huiꝰ anni paꝵ ꝯstans memoria ẽ postu¬
miũ auctor est claudius in samio captio aliquot uirm¬
b in apuliã fusũ fugatũq sautiũ cẽ ip̃m cũ paueis lute¬
riam ꝯpulsum. ab. atilio in ctruria res gestoa euqua
triumphasse fabius ambos ꝯsules in sannio et ad luci¬
templo effatus sacratus fuerat. Ceteꝵ hoc demũ anno
ut edem etia ficri senatus iuberet.bis eiusdẽ uoa dam¬
nata res ꝑ inreligionẽ uenit. Sequit᷑ hũc anũ
sua et bellũ ingens iuctoriaꝙ quãtã de samitib nemi
ad eam diem pret᷑.ł papiriũ prem ꝯsul peperat Et
forte eodem conatu apparatuq om̃i opulentia ĩ sigu
armoꝵ bellũ ordinauerat opes. et deoꝵ etiã adhibus

Expanded text:
fuisse ad populum, ni sciret mancipia nobilium, tribunos fuisse ad populum, ni sciret mancipia nobilium, tribunos plebis, legem impedituros; uoluntatem sibi ac fauorem auxilio tribunorum plebis trium aduersus intercessionem septem tribunorum et consensum senatus celebrante populo diem triumphauit. et huius anni parum constans memoria est. Postumium auctor est Claudius in Samnio captis aliquot urbibus in Apulia fusum fugatumque saucium ipsum cum paucis Luceriam compulsum: ab Atilio in Etruria res gestas eumque triumphasse. Fabius ambo consules in Samnio et ad Lucetemplo effatus, fuerat; ceterum hoc demum anno ut aedem etiam fieri senatus iuberet bis eiusdem uoti damnata re publica in religionem uenit. sequitur hunc annum sua, et bellum ingens uictoriaque quantam de Samnitibus nemo ad eam diem praeter L. Papirium patrem consulis pepererat. et forte eodem conatu apparatuque omni opulentia insignium armorum bellum adornauerant; et deorum etiam adhibuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
magis c̃ã ꝙͣ spe impetuidi petusse uideratꝙ alios a tar¬
dius ab urbe exisset. alios ꝙ in iussu senatus ex sannuo
inctruriã transiss partim suos inimicos part̃ colegse
amicos ad solatiũ quante repulse s quoq negare triũ¬
phum uõ ita inquit pres ꝯscripti uĩt maiestatis memi¬
nero ut me. cõs obliuscar ẽẽ. Eodem iure Imperũ
ꝙ bella gessi. bellis felicit᷑ gestis sarmnioatq etruria e¬
sub actis uictoria et pace parta triumphabo. Itaq se¬
natũ reliquit Inter tribunos plebis ꝯtentio orta pe
in t̾cessuros ne nouo exemplo triũphare aiebat ꝑs au¬
xiliose aduersus collegas triumphanti futuros. lata
res ad ppłm est uocatusq eo. cõs. et cũ .i. horatũ. M
ualerium cõs. gaium. marmariciũ rutilium nuper
pr̃em cius qui tũc censor esset nõ autoritate senatus
s iussu ppłi triũpasse diceret adiciebat se quoq latu. ũ

Expanded text:
magis causa quam spe impetrandi petisset uideretque alios quod tarmagis causa quam spe impetrandi petisset uideretque alios quod tardius ab urbe exisset, alios quod iniussu senatus ex Samnio in Etruriam transisset, partim suos inimicos, partim collegae amicos ad solacium aequatae repulsae sibi quoque negare triumphum, 'non ita' inquit, 'patres conscripti, uestrae maiestatis meminero ut me consulem esse obliuiscar. eodem iure imperii quo bella gessi, bellis feliciter gestis, Samnio atque Etruria subactis, uictoria et pace parta triumphabo.' ita senatum reliquit. inde inter tribunos plebis contentio orta; pars intercessuros ne nouo exemplo triumpharet aiebat, pars auxilio se aduersus collegas triumphanti futuros. iactata res ad populum est uocatusque eo consul cum M. Horatium L. Ualerium consules, C. Marcium Rutulum nuper, patrem eius qui tunc censor esset, non ex auctoritate senatus sed iussu populi triumphasse diceret, adiciebat se quoque laturum
Abbreviated transcription (Latin):
uimlae dum hec inapuna gereuat altero etcitu
sannites interãnẽ colonia romaniã q̃ ma latina est
eccupare conati urbẽ nõ tenuert agros de popilati. eit
predã alã inde mixtã hoĩu atq pecudũ glonoa q. caĩ¬
es agerent. ĩ uictorẽ inadũt . Ralem alreriai ce¬
redeuntem. nec predam solu amittier s. ãpudontio aeq
transducto exercitu pͥmũ puastauerat uolsinientem
agrũ. deinde cum egressis ad tuendos fines heo p̾em
ꝓpinquitas urbis tutata est/. In rosellanũ agrũ ex̾cit
tiaductus ibi nõ agitatũ uestiti s oppidũ etiã expug̾tũ
capta amplius duo mił hoĩum. inin duomilia cuca
muros cesa uax tam̃ clarior maiorq ꝙͣ bellũ in etiuĩa
eo anno fuerat parta est tres ualedissime urbes eti
etriũ̾e capte uulsini. ꝑusia. aretiũ pacẽ petiere et
uestim̃etis militũ frum̃ctoq pacti cũ ꝯsule ut mitti ro¬
Ob hasce res gestas consul cũ tnumphũ a senatu moi̾

Expanded text:
um. dum haec in Apulia gerebantur, altero exercitu Samnites Interamnam, coloniam Romanam, quae uia Latina est, occupare conati urbem non tenuerunt; agros depopulati cum praedam aliam inde mixtam hominum atque pecudum colonosque captos agerent, in uictorem incidunt consulem ab Luceria redeuntem nec praedam solum amittunt sed ipsi longo atque transducto exercitu, primum peruastauerat Uolsiniensem agrum; dein cum egressis ad tuendos fines haud procm caesi; ceteros propinquitas urbis tutata est. in Rusellanum agrum exercitus traductus; ibi non agri tantum uastati sed oppidum etiam expugnatum; capta amplius duo milia hominum, minus duo milia circa muros caesa. pax tamen clarior maiorque quam bellum in Etruria eo anno fuerat parta est. tres ualidissimae urbes, Etruriae capita, Uolsinii, Perusia, Arretium, pacem petiere; et uestimentis militum frumentoque pacti cum consule, ut mitti Roob hasce res gestas consul cum triumphum ab senatu moris
Abbreviated transcription (Latin):
suy stratis galloꝵ tumulis erat ĩueni⁊ non
potuit postero die iuentũ relatũq ẽ cumltis
militũ lacrimus Intͤmissa iñ oĩu aliaꝵ reꝵ clrao
fabius cõllege funꝰ õĩ honore laudib q mẽitiꝰ celebrat
uͥ inetruria ꝑ eosdem dies ab c̾n Ruluio ꝓcõ su¬
le. p̃r res ex sñia gresta ⁊ pret̾ ingentẽ illatam
ppłatioib agroꝵ hosti cladẽ pugnat᷑u etiã egrerie ẽ

Expanded text:
superstratis Gallorum cumulis erat, inveniri non superstratis Gallorum cumulis erat, inveniri non potuit; postero die inventum relatumque est cum multis militum lacrimis. intermissa inde omnium aliarum rerum cura Fabius collegae funus omni honore laudibusque meritis celebrat. et in Etruria per eosdem dies ab Cn. Fulvio propraetore res ex sententia gesta et praeter ingentem inlatam populationibus agrorum hosti clad
Abbreviated transcription (Latin):
effuso ferebant᷑ galli testitudĩe facta ꝯserti ꝯt̾riti
scabãt Tũm fabuis audita morte c̃llege/ cãpanoꝵ
alam quingentos fere equiteꝰ excedẽ aciem iubet
et circũ uectos a tergo gallicõ ĩ uade̾ aciẽ tertie
deinde legionis subsequi pͥncipes ⁊ qua turbatũ
agm̃ hosciũ uiderẽt impetu equitã instare ac
territos cedẽ. Ip̃e edem ioui uictori spolia q hosti¬
um cũ uouiss ad castra sãnitiũ prexit. E uo
multitudo oĩs ꝯsternata agẽbat᷑ sũb ip̃o uallo qr
tantã młtitudinẽ porte nõ recepere tẽptata ab
exclusis turba suor pugna ẽ. I bi gellius egna¬
tũs imꝑato᷑ scnitui cecioit C ompulsi deinde
intra uallũ sannites puoq certamĩs capta cast᷑
et galli a tergo circũuent. Cesa eo die hostiu¬
Mille ac cc fabius dimisis ad querendum
college corpus spolia hostiũ ꝯiecta iacerum ioui
uctori cremauit. Coful corpus codie a obrutũ

Expanded text:
cursu ferebantur: Galli testudine facta conferti cursu ferebantur: Galli testudine facta conferti stabant. tum Fabius audita morte collegae Campanorum alam, quingentos fere equites, excedere acie iubet et circumuectos ab tergo Gallicam inuadere aciem; tertiae deinde legionis subsequi principes et, qua turbatum agmen hostium uiderent impetu equitum, instare ac territos caedere. ipse aedem Ioui Uictori spoliaque hostium cum uouisset, ad castra Samnitium perrexit, quo multitudo omnis consternata agebatur. sub ipso uallo, quia tantam multitudinem portae non recepere, temptata ab exclusis turba suorum pugna est; ibi Gellius Egnatius , imperator Samnitium, cecidit; compulsi deinde intra uallum Samnites paruoque certamine capta castra et Galli ab tergo circumuenti. caesa eo die hostiui. Fabius dimissis ad quaerendum collegae corpus spolia hostium coniecta in acervum Iovi Victori cremavit. consulis corpus eo die, quia obrutum
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ ꝯiecta quib ple̾isq ĩ scuta uerarisq ruytis
ĩarpora ip̃a ruptis fixis sternit᷑ cuncus ita ut
magua ꝑs integris corporib attoniti ꝯciderent
hes insinisoro cornu romanor fortuna uariauerat
fabius indextro pͥmo ut añdc̃m ẽ cũtando extra¬
uerat diẽ Deinde postyͣ nec cdamor hostiũ nec
impetus nec tela missa candẽ uuĩ hr̃e uisa p̃fectiᷤᷤ
equitũ ussis ad latas sannitiũ circũduce alcs a
ut signo dato intransusos quãto maxĩo possent
ĩpetu incũrerẽt senłi suos signa inferre uissit
⁊ ꝯmouẽ hostẽ. postꝙͣ nõ resistiuidit. et haud
dubiã lassitudinẽ c̃ẽ tũ cõllectis omib subsidi¬
is que ad id tp̃s resuauert et legiones ꝯcitauit
et signũ adĩuadendos hostes eꝯtib dedit Nec
sustinuert sannites ĩpetũ pret̾q aciem ip̃am e¬
galloꝵ relictis in dimicatõe sotiis ad castra cuꝑsu

Expanded text:
stium coniecta; quibus plerisque in scuta uerutisque raris stium coniecta; quibus plerisque in scuta uerutisque raris in corpora ipsa fixis sternitur cuneus ita ut magna pars integris corporibus attoniti conciderent. haec in sinistro cornu Romanorum fortuna uariauerat. Fabius in dextro primo, ut ante dictum est, cunctando extraxerat diem; dein, postquam nec clamor hostium nec impetus nec tela missa eandem uim habere uisa, praefectis equitum iussis ad latus Samnitium circumducere alas, ut signo dato in transuersos quanto maximo possent impetu incurrerent, sensim suos signa inferre iussit et commouere hostem. postquam non resisti uidit et haud dubiam lassitudinem esse, tum collectis omnibus subsidiis, quae ad id tempus reseruauerat, et legiones concitauit et signum ad inuadendos hostes equitibus dedit. nec sustinuerunt Samnites impetum praeterque aciem ipsam Gallorum relictis in dimicatione sociis ad castra effuso
Abbreviated transcription (Latin):
sistẽ fuga ac nouã de integro uelle instaurare pug
Salli et maxĩe globus circũstans cõsulis corpus
uelut alienata mente uana ĩ cassũ iactare telator¬
pere quidã et nec pugne meminisse nec fuge/ at
rpte altera pontifex liuius cui lictores deciꝰ tradi
tefuctos ꝯsulis fato gallos sãnites telluĩs matris
ac deor maniũ eẽ iapere ad se ac uocare deciũ deuotã
secũ aciẽ furiaꝵq ac formidĩs ꝑ lena omĩa ad hostes
&e supueniũt deinde his restituẽtib pugnã .ł cor¬
nelus scipio ⁊ martius cũ subsidus ex nouissima
acie iussuq fabiĩ ꝯsulis ad presidiũ college missr ub
audit᷑ p decii euentus. igens hortam̃ ad omĩa
p re ꝑ audenda Itaq cũ galli strictius se se ãnse
ditis ꝯ serti starẽt. nec facilis pede c̃lato uideret᷑
pugna iussu legatoꝵ cõllocta humi pilaq strata
inter duas ciciẽs iacẽbãt atq intestitudinẽ he¬

Expanded text:
sistere fugam ac nouam de integro uelle instaurare pugnam; sistere fugam ac nouam de integro uelle instaurare pugnam; Galli et maxime globus circumstans consulis corpus uelut alienata mente uana in cassum iactare tela; torpere quidam et nec pugnae meminisse nec fugae. at ex parte altera pontifex Liuius, cui lictores Decius tradidefunctos consulis fato; Gallos Samnitesque Telluris Matris ac Deorum Manium esse; rapere ad se ac uocare Decium deuotam secum aciem furiarumque ac formidinis plena omnia ad hostes esse. superueniunt deinde his restituentibus pugnam L. Cornelius Scipio et C. Marcius , cum subsidiis ex nouissima acie iussu Q. Fabi consulis ad praesidium collegae missi. ibi auditur P. Deci euentus, ingens hortamen ad omnia pro re publica audenda. itaque cum Galli structis ante se scutis conferti starent nec facilis pede conlato uideretur pugna, iussu legatorum collecta humi pila, quae strata inter duas acies iacebant, atque in testudinem ho
Abbreviated transcription (Latin):
ta simł territos hostes uidit gallica acies. nullum
spatiũ resꝑirandi recipiẽdiq se dedit uociferare deciꝰ
ꝙͥ fugerẽt. ꝙͣue ĩfuga spem hr̃ent obsiste̾ cedentib
ac reuocare fusos/ Deinde ut nlła ui pculsos sustinẽ
poterat patrẽ ꝑ deciũ noĩe ꝯpellans. quid ultia morõ
inquit familiare fatũ datũ hec nr̃o gr̃ ẽ ut luendiꝰ.
ꝑiculis publicis piacła simus ⁊ã gͦ mecũ hostium
legiones metandas telluri ac diis manib dabo ħ
locutꝰ. m luuu pontificẽ ꝙ̃ descendẽs ĩaciẽ aggredi
en belo latimios se iuisẜat deuoueri cũ ẜm solẽneᷤ
cũq eundẽ sue pestis ac galloꝵ ac sãnitiũ fore. hec
oecintus in se hostesq quã ꝯfertissim̃a cernebat gal¬
e iciẽ ꝯcitat equũ inferensq se ip̃e infestis teli
intͥfectus uix humane inde opis uide̾ pugna po¬
tuit romani duce amisso q res terrori alia cẽ sol

Expanded text:
uta, simul territos hostes uidit, Gallica acies nullum uta, simul territos hostes uidit, Gallica acies nullum spatium respirandi recipiendique se dedit. uociferari Decius quo fugerent quamue in fuga spem haberent; obsistere cedentibus ac reuocare fusos; deinde, ut nulla ui perculsos sustinere poterat, patrem P. Decium nomine compellans, 'quid ultra moror' inquit 'familiare fatum? datum hoc nostro generi est ut luendis periculis publicis piacula simus. iam ego mecum hostium legiones mactandas Telluri ac Dis Manibus dabo.' haec locutus M. Liuium pontificem, quem descendens in aciem digredi im bello Latino se iusserat deuoueri, cum secundum sollemnes locumque eundem suae pestis ac Gallorum ac Samnitium fore,—haec exsecratus in se hostesque, qua confertissimam cernebat Gallorum aciem, concitat equum inferensque se ipse infestis telis est interfectus. uix humanae inde opis uideri pugna potuit. Romani duce amisso, quae res terrori alias esse solet,
Abbreviated transcription (Latin):
quide etiã corpora intollerãtissima laboris ac estus
hostis ꝙͣ integerimas uires milite ẜuabat fero¬
pedestris pugna equitatũ ĩ pugnã ꝯcitat ⁊ ipse
fortissime uiuenũ tarme ĩmixtuꝰ orat pceres
iuuentuti in hostẽ ut secũ impetũ faciãt duplicẽ
illoꝵ głia fore si a leuo cornu ⁊ ab eqte iictoria
incipiat bis au̾tẽ gallicũ eꝗtatũ. Iteꝵ longiꝰ euectoᷤᷤ
etiã iit̾ media equitã agmĩa preliũ cientes nouu
pugne ꝯterruit genus ẽe discarriaq supcireũstãs
armatus hostis ingenti sonitu equor rotarq ad ucit
et insolitus eiꝰ tumłtus romanoꝵ ꝯtẽruit equos Ita
uictorẽ equitatũ uelut limphaticus pudõ dissipat.
sternit inde ruentes equos uirosq ĩ ꝑuida flga tur lu¬
ta. hĩc etiã signa legionũ młtiq impetu equoꝵ ac o¬
uehiculor itptoꝵ ꝑ agm̃ obtriti antesignani et ĩsec¬

Expanded text:
quidem etiam corpora intolerantissima laboris atque aestus quidem etiam corpora intolerantissima laboris atque aestus hostis, quam integerrimas uires militi seruabat. feropedestris pugna, equitatum in pugnam concitat et ipse fortissimae iuuenum turmae immixtus orat proceres iuuentutis, in hostem ut secum impetum faciant: duplicem illorum gloriam fore, si ab laeuo cornu et ab equite uictoria incipiat. bis auertere Gallicum equitatum; iterum longius euectos et iam inter media peditum agmina proelium cientes nouum pugnae conterruit genus; essedis carrisque superstans armatus hostis ingenti sonitu equorum rotarumque aduenit et insolitos eius tumultus Romanorum conterruit equos. ita uictorem equitatum uelut lymphaticus pauor dissipat; sternit inde ruentes equos uirosque improuida fuga. turbata hinc etiam signa legionum multique impetu equorum ac uehiculorum raptorum per agmen obtriti antesignani; et insec
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sacrã diane fem̾ iacentẽ uidetis hĩc uictõ martꝰ
lupus integer et intactus gentis nos martie ⁊ ꝯdi¬
toris nr̃i admonuit. dextro cornugalli. sinistio san¬
nites ꝯstiter̾t adu̾sus sãnites q fabiꝰ pͥmã acttia
legionẽ ꝓ dextro cornu adusus gallos ꝑ sinistro
decus quinctã et sextã ĩstrux̃ ẜa ⁊ quãta cũl uo¬
lũ mo posule in sãnio gerebat bellũ pͥmo ꝯcuesu o¬
adeo equis uinib gesta res ẽ ut si affuissẽt etrusa
et umbri aut in aciẽ aut incastris quocũq se ĩcłi¬
adhuc mars belli erat nec dũ discrim fortuna fectit
qua datura uipes ẽẽt. et aut ꝙͣꝙ̃ similis pugnes
ꝙͣ inferẽbãt pugnã extrhebat᷑ q ĩ qm maxĩe sou
diei certatũ qr ita ꝑsuasũ erat duci. et sãnites et
gallos pͥmo impetu feroces eẽ. quos sustineĩ satis
sit lõgiore certamĩe sens ĩ residẽ̾ sãtutiũ cĩo. galloꝵ

Expanded text:
ubi sacram Dianae feram iacentem uidetis; hinc uictor Martius ubi sacram Dianae feram iacentem uidetis; hinc uictor Martius lupus, integer et intactus, gentis nos Martiae et conditoris nostri admonuit.' dextro cornu Galli, sinistro Samnites constiterunt. aduersus Samnites Q. Fabius primam ac tertiam legionem pro dextro cornu, aduersus Gallos pro sinistro Decius quintam et sextam instruxit; secunda et sule in Samnio gerebant bellum. primo concursu adeo aequis uiribus gesta res est ut, si adfuissent Etrusci et Umbri aut in acie aut in castris, quocumque se incli communis adhuc Mars belli erat necdum discrimen fortuna fecerat qua datura uires esset, haudquaquam similis pugna iquam inferebant pugnam extrahebaturque in quam maxime serum diei certamen, quia ita persuasum erat duci et Samnites et Gallos primo impetu feroces esse, quos sustinere satis sit; longiore certamine sensim residere Samnitium animos, Gallorum
Abbreviated transcription (Latin):
gallis ꝗ delegata pugna int̾ ip̃ c̾tam̃ etrusci
umbriq uissi castra romana oppugre. hec ꝯsilia
turba⁊ transfuge clusini tre clam nocte ad
fabiũ consulẽ tiuisgressi ꝗ editis hostiũ ꝯsilus dimisi
cũ conis ut subinde ut queq res noua decreto et
ex ploratã ꝑferẽt. cõs. fulio ut ex fulisco pumto
ut ex uaticano ex̾citũ ad clusiũ admoueãt simam oi
scoꝰ ex agro sentinate ad suos fines tuendos mouit
Inde instare cõs. ut absentib his pugnaret. ui
duũ lacessiere p̃lio hostẽ. Siduo nichil dignũ die
actũ pauci utnq cecidere mag̾q irritati sũt adi
iustũ certam̃ aĩ ꝙ ad discrim̃ sũma reꝵ addietaᷤ
Tẽrtio descensũ in campũ omĩb copus ẽ cũ ĩstu¬
cte acies starẽt cerua fugiẽs lupĩ e mõtib exati
ua ad gallos lupu ad romanoꝰ cursũ deflexit. lun
data int̾ ordĩes uia ceruã galli ꝯflee̾. Tũ exa u¬
signaniꝰ romanꝰ mileꝰ illac fuga inꝗt ⁊ cedes utit

Expanded text:
Gallisque delegata pugna; inter ipsum certamen Etrusci Umbrique iussi castra Romana oppugnare. haec consilia turbarunt transfugae Clusini tres clam nocte ad Fabium consulem transgressi, qui editis hostium consiliis dimissi cum donis, ut subinde ut quaeque res noua decreta esset exploratum perferrent. consules Fuluio ut ex Falisco, Postumio ut ex Uaticano exercitum ad Clusium admouescos ex agro Sentinate ad suos fines tuendos mouit. instare inde consules, ut absentibus iis pugnaretur. per biduum lacessiere proelio hostem; biduo nihil dignum dictu actum; pauci utrimque cecidere, magisque inritati sunt ad iustum certamen animi quam ad discrimen summa rerum adducta. tertio die descensum in campum omnibus copiis est. cum instructae acies starent, cerua fugiens lupum e montibus exacte ferae, cerua ad Gallos, lupus ad Romanos cursum deflexit. lupo data inter ordines uia; ceruam Galli confixere. tum ex antesignanis Romanus miles 'illac fuga' inquit 'et caedes uertit,
Abbreviated transcription (Latin):
.cõs. qͥcꝙͣ iͥ satis site. aut fortuãte gestũ sit. mł¬
ta p̃lia locis et tp̃ib iniꝗs ꝯmissa. spesq ĩ dies
gͣuorẽ hostẽ faciebat ⁊ iã ꝓpe ea̾t ut nec duci mi¬
lites nͨ militib dux satis fide̾t. litt̾as ad collegã
accersendũ ex sãnio missas ĩ tͥnis annałib ĩueĩo.
Piget tñ inc̾tũ ponere cũ ea ip̃a int̾ ꝯsules. ppͥ.¬
.xͥ. ĩa it̾m eadẽ hõrẽ fungentis dist̾pat̃o fuerit.
apio annente missas uolũnio affirmãte appise
lict̾is accitũ. Ia uolũniꝰ ĩ sãnio tͥa castella ce¬
petat ĩ ꝗb ad .iii. milia hostiũ oesa erãt dimidiũ
fere eiꝰ captũ ⁊ lucanoꝵ seditoẽs a plebeis egen

Expanded text:
cquam ibi satis scite aut fortunate gestum sit: multa proelia locis et temporibus iniquis commissa spesque in dies grauiorem hostem faciebat, et iam prope erat ut nec duci milites nec militibus dux satis fideret. litteras ad collegam accersendum ex Samnio missas in trinis annalibus inuenio; piget tamen in certo ponere, cum ea ipsa inter consules p iam iterum eodem honore fungentes, disceptatio fuerit, Appio abnuente missas, Volumnio adfirmante Appi se litteris accitum. iam Volumnius in Samnio tria castella ceperat, in quibus ad tria milia hostium caesa erant, dimidium fere eius captum, et Lucanorum seditiones a plebei
Abbreviated transcription (Latin):
iugĩti in cruce̾ acci. quod in campo marcio cõiurassẽt.
riũ qui bello uictus ad cum fugisset. ⁊ alii ligure s ad ex¬
postulandũ ꝙ poenũ opib auxiliisq sus iuissent si¬
mul ad iuscendũ cx propĩquo q̃ in boĩs atq insubribus

Expanded text:
uiginti in crucem acti, quod in campo Martio coniurassent; uiginti in crucem acti, quod in campo Martio coniurassent; rium, qui bello uictus ad eum fugisset, et alii <in> Ligures ad expostulandum quod Poenum opibus auxiliisque suis iuuissent, simul ad uisendum ex propinquo quae in Boiis atque Insubri
Abbreviated transcription (Latin):
quadragĩta patere aurec mag̾ p̃oderis ĩ curiã ĩlate. acq
ita u̾ba fc̃a ut dicerent sires se populi ⁊errariũ bello ex¬
haurin. Et cũ iusta pro urbib agrisq sotioꝵ ac pro capite
acq arce italie urbe romana. atq impio gemãt᷑. equũ cẽ¬
suisse nepolitanos ꝙd auri sibi cũ ad tempor ornatu
cũ ad subsidiũ fortune amaio̾ib relictũ foret. eo niuiar
populũ romanũ. siquã ope̾ ĩsese crederẽt cede studio fu
isse oblaturos. gratũ s pacres romanos. populũꝙ factur.
si oẽs res neapolitanoꝵ suas duxisset᷑. dignosq iudicaueñt
a quib donũ aĩo ac uolũtate eoꝵ qui libent᷑ darẽt quã te
maius ampliusq acciꝑent. legatis gr̃e acte. promũifi¬
centia cicraq. pateraq ponderis minimi fuit accepta. p
cosdem dies spectator cartaginẽsis ꝗ ꝑ biẽnũ fefellerãt
rome depbens p̾cisisq mãib dimittit᷑⁊ serui quĩꝙ et

Expanded text:
terae aureae magni ponderis in curiam inlatae atque ita verba facta ut dicerent scire sese populi Romani aerarium bello exhauriri, et cum iuxta pro urbibus agrisque sociorum ac pro capite atque arce Italiae, urbe Romana, atque imperio geratur, aequum censuisse Neapolitanos, quod auri sibi cum ad templorum ornatum, tum ad subsidium fortunae, a maioribus relictum foret, eo iuvare populum Romanum; isse oblaturos. gratum sibi patres Romanos populumque facturum si omnes res Neapolitanorum suas duxissent, dignosque iudicauerint ab quibus donum animo ac uoluntate eorum qui libentes darent quam re maius ampliusque acciperent. legatis gratiae actae pro munificentia curaque; patera, quae ponderis minimi fuit, accepta. per eosdem dies speculator Carthaginiensis, qui per biennium fefellerat, Romae deprensus praecisisque manibus dimissus, et serui quinque et
Abbreviated transcription (Latin):
uictores q umbros reintegrato p̃lio uistos esse e¬
captiuos q eis ac predã ademptã similłꝰ no ẽ a gallo
hoste ꝙ̃ umbra ea clade acceptã ꝙ cũ sepe alia cũ
bellũ crãt cũ quatuor legionib ⁊ mag̾no eqtatu
romano campaniiq mille eꝯtib delectis ad bel¬
ꝙͣ romani alii duo excitus. haud ꝓcut urbe ctru¬
rie oppoĩti. unꝰ ĩ falisco alt̾ in uaticano agro. cũ
ris locis hri uissi ꝯsules ꝯsules ad hostes trans¬
gresso appenino in agrũ sc̃tinatẽ ꝓuener̃t ibi

Expanded text:
uictoresque Umbros redintegrato proelio uictos esse uictoresque Umbros redintegrato proelio uictos esse captiuosque eis ac praedam ademptam. similius uero est a Gallo hoste quam Umbro eam cladem acceptam, quod cum saepe alias tum bellum erant cum quattuor legionibus et magno equitatu Romano Campanisque mille equitibus delectis, ad  Romano, alii duo exercitus haud procul urbe Etruriae oppositi, unus in Falisco, alter in Uaticano agro. Cn. eis locis habere iussi. consules ad hostes †transgresso Appennino† in agrum Sentinatem peruenerunt; ibi
Abbreviated transcription (Latin):
turionẽq aliã int̾ collegas tendente decio ut sue ꝗsq
ꝓ uĩcie scetẽ tuere̾t Constare res map̾ ex eo tp̃re
quo ꝓfectiambo ꝯsules ad bellũ sũt. Ecteꝵ ante
ꝙͣ cõs in etruriã puenirẽt. senones galli młtitudĩ
ingenti ad clusiũ uener̃t legionẽ romanã castinq
oppugnatũ Scipio ꝗ castris preenit loco adiuuã¬
da paucitatẽ suoꝵ militũ rntus indollẽ ꝗ intͣ ur¬
bem et castinerat aciẽ crex̾ s ut ĩre subita paꝵ
explorato i tinere ad iugũ prexit qd̾ hoste̾ oeꝑant
ꝑte alia aggressi ita cesa a tergo legio atꝙ ĩ medio
cũ hostis undiq uigẽt cirxim̃ta deletã qͦ ibi legio.¬
nẽ ita ut nũti᷑ nõ suꝑeẽt qdã autores sũt nec ãn
ad consulẽ qui iã haud ꝑcul aclusio erat ab erat famã
eiꝰ cladis platã quã in cõspectu fuere galloꝵ eqtes s
pectorib equoꝵ suspensa gestantes capita ⁊ lanceis
infrxa ouantesq moĩs sui carmine fũt qui umbeo

Expanded text:
tionemque aliam inter collegas tendente Decio ut suae quisque prouinciae sortem tueretur. constare res incipit ex eo tempore quo profecti ambo consules ad bellum sunt. ceterum antes in Etruriam peruenirent, Senones Galli multitudine ingenti ad Clusium uenerunt legionem Romanam castraque oppugnaturi. Scipio, qui castris praeerat, loco adiuuandam paucitatem suorum militum ratus, in collem, qui inter urbem et castra erat, aciem erexit; sed, ut in re subita, parum explorato itinere ad iugum perrexit, quod hostes ceperant parte alia adgressi. ita caesa ab tergo legio atque in medio, cum hostis undique urgeret, circumuenta. deletam quoque ibi legionem, ita ut nuntius non superesset, quidam auctores sunt, nec ante ad consules, qui iam haud procul a Clusio aberant, famam eius cladis perlatam quam in conspectu fuere Gallorum equites, pectoribus equorum suspensa gestantes capita et lanceis infixa ouantesque moris sui carmine.—sunt qui Umbros
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec aĩis ad pugͣm nec ad fugã spes cuuiq̃ supos¬
set te fabi po clomore pauẽtũ audito de ĩcõspecta pau
turbata acie ita est inquit . no celeriꝰ ꝙ̃ timui dephedit
fortuna tementate fabio eqͥtus imꝑio. harmbaleno
mrtute ꝯ fortuna suꝑiorẽ uidee. S aliud utganst
Suctescendiq tẽpus erit. slus signa extͣ uallũ proso

Expanded text:
s ad pugnam neque ad fugam spes cuiquam superesset. tum Fabius primo clamore paventium audito, dein conspecta procul turbata acie, ita est inquit; non celerius quam timui deprendit fortuna temeritatem. Fabio aequatus imperio Hannibalem et virtute et fortuna superiorem videt. sed aliud iurgandi suscensendiq
Abbreviated transcription (Latin):
2. ccce. p̃da ingẽs socior. accitiq edicto dni ad
res suas nostendas recipiẽdas ꝙ p̃stitit uta die
quaꝵ rere nõ extitit dñs. militi ꝯcesse coactiq uẽ¬
dere p̃dam ne alibi ꝙͣ ĩ armis aĩu hret magͫ
ea ppłatio cãpani agrũ tumultũ rome p̃buerat.
⁊ ꝑ cos fõte dies ex ctͣria adlatũ eaͣt. Post de¬
ductũ m̃ uolũmanũ ex̾citũ ecturiã ꝯcitã ĩ at¬
mis ⁊ gelliũ egnatiũ sanniciũ ducẽ ⁊ umbros
ad defectõcm nocaĩ ⁊ gillos p̃cio inge̾ti sollicitã.Iis
nũciis senat᷑ ꝯt̾ritꝰ iusticiũ ĩduci diłctũ oĩe gn̾is bui

Expanded text:
 praeda ingens sociorum; accitique edicto domini ad res suas noscendas recipiendasque praestituta die. quarum rerum non exstitit dominus, militi concessae; coactique uendere praedam ne alibi quam in armis animum haberent. magnum ea populatio Campani agri tumultum Romae praebuerat; et per eos forte dies ex Etruria allatum erat post deductum inde Uolumnianum exercitum Etruriam concitam in arma et Gellium Egnatium, Samnitium ducem, et Umbros ad defectionem uocari et Gallos pretio ingenti sollicitari. his nuntiis senatus conterritus iustitium indici, dilectum
Abbreviated transcription (Latin):
ponũt. O mĩa ex ꝑtos esse si suis met ip̃oꝵ uin¬
bus tollerare tantam belli molẽ possent. tẽptas.¬
sent ⁊̃ aũ magͥ mouenti fini tim̃ aꝵ gentiũ au¬
xilia. petisse pacẽ a populo romano. Cũ bellũ
tollerare nõ possent. rebellasse ꝙ pax seuienti¬
bus grauior ꝙͣ liberis bellũ esset. unã sibi spẽ
reliꝙͣ in etcustis restare. scire gentẽ ytalie opu¬
lentissimã armis uitifi.petiũa esse. habere accol¬
las gallos int̾ ferrũ et arma natos feroces cũ
suopte ĩgenio. Tũ adu̾sus populũ romanu
quẽ captũ a se auto ꝙ redep̃tũ. haut uana iac¬
tantes memorẽt. uł abẽẽ si stit aũis etruscis
om̃i agro cis tybeñ pulsos dimicae̾ ꝓ salute sua.
nõ de intołando ytalie regno cogãt sãnitẽ ilł ex¬
citũ ꝑatũ instrutũ armis scipendio ueĩsset. Cõ¬
festim secutuõs uł si ad ip̃a romanã urbẽ oppu¬

Expanded text:
ponunt: omnia expertos esse si suismet ipsorum uirponunt: omnia expertos esse si suismet ipsorum uiribus tolerare tantam molem belli possent; temptasse etiam haud magni momenti finitimarum gentium auxilia. petisse pacem a populo Romano, cum bellum tolerare non possent; rebellasse, quod pax seruientibus grauior quam liberis bellum esset; unam sibi spem reliquam in Etruscis restare. scire gentem Italiae opulentissimam armis, uiris, pecunia esse; habere accolas Gallos, inter ferrum et arma natos, feroces cum suopte ingenio tum aduersus Romanum populum, quem captum a se auroque redemptum, haud uana iactantes, memorent. nihil abesse, si sit animus Etruscis omni agro cis Tiberim pulsos dimicare pro salute sua non de intolerando Italiae regno cogant. Samnitem illis exercitum paratum, instructum armis, stipendio uenisse, et confestim secuturos, uel si ad ipsam Romanam urbem oppu
Abbreviated transcription (Latin):
comitiis cũ ꝯtra leges futurũ sit pessimo exepło
non habituru. Ita.l uolunnius de plebe cum
ap̃. claudio consul est factus. priore ei ꝯsula tu
int̾ se cõꝑanti nobilitas obiectare fabio fugis¬
se cũ app̃. claudiũ collegũ eloquentia cuulib ꝙ
artib haut dubic prestantẽ. Comitiis ꝑfectis
ueteres cõsules iussi bellum in sanniti gerere
yrorogato in.ui. mẽses. impio. Itaq ĩ seqũẽti
ꝙͦ anno.l. uolu̾nio. appio. claudio. cõs .p̃. deciꝰ¬
cõs. in sannio relictus a colega fuãt ꝓcõs. Idẽ
populari nõ destitit agͦs donec sannitiũ excitũ
nusꝙͣ prelio comitentẽ postremo expulit finib
etruriã pulsi petierunt. Et qd̾ legatõib ne qͥqͣ
sepe tẽptauant id se tanto agmine armatoꝵ
mixtis t̾tore p̃cib acturus efficatius rati postu¬
lauerũt. pͥncipium etrurie conciliũ ꝙ coacto.
ꝑ qd̾ annos ꝓ libertate dimioet. cũ romanis ex¬

Expanded text:
comitiis, cum contra leges futurum sit, pessimo exemplo comitiis, cum contra leges futurum sit, pessimo exemplo non habiturum. ita L. Uolumnius de plebe cum Ap. Claudio consul est factus, priore item consulatu inter se comparati. nobilitas obiectare Fabio fugisse eum Ap. Claudium collegam, eloquentia ciuilibusque artibus haud dubie praestantem. comitiis perfectis ueteres consules iussi bellum in Samnio gerere prorogato in sex menses imperio. itaque insequenti quoque anno L. Uolumnio Ap. Claudio consulibus P. Deciconsul in Samnio relictus a collega fuerat, proconsul idem populari non destitit agros, donec Samnitium exercitum nusquam se proelio committentem postremo expulit finibus. Etruriam pulsi petierunt et, quod legationibus nequiquam saepe temptauerant, id se tanto agmine armatorum mixtis terrore precibus acturos efficacius rati, postulauerunt principum Etruriae concilium. quo coacto, per quot annos pro libertate dimicent cum Romanis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia telicta sed multo aliis insigniora moui¬
menta uastitatis circa religionũ ꝙ depopula¬
turu.fabiũs etiã urbem cunetram cepit. iͥ
profectus maturauit eam rem agere. Cum
primo uoca tumq fabuis consul dicerẽt omẽs
centune ip̃ĩus cladius cõsularis candida tus
uit acer ambitõsus nõ sui mag̾ honoris cã
ꝙͣ ut patricii recuꝑarent duo consularia loca
cũ suis tum totius nobilitatis uirib incubuit
sec̃ fabio cõsule dicerent. fabius primo de se
eadem fere ꝙ̃ priore anno dicendo abnuere
cͥcumstare sellam om̃is nobilitas. orare ut
ex ceno plebeio consula tum ex trahere maie¬
statem ꝙ pristinã tũ honori tum patriciis gẽti¬
bus reddet. fabius silentio facto media oratõe
studia hoĩm sedauit. facturũ enĩ se fuisse dixit
ut duoꝵ patricioꝵ nomia reciꝑet si alium ꝙͣ se
cõsulem fieri uideret. Nunc se suam ratione

Expanded text:
uestigia relicta sed multo alia illis insigniora monuuestigia relicta sed multo alia illis insigniora monumenta uastitatis circa regionumque depopulatarum. Fabius etiam urbem Cimetram cepit. ibium causa Romam profectus maturauit eam rem agere. cum primo uocatae Q. Fabium consulem dicerent omnes centuriae, Ap. Claudius , consularis candidatus, uir acer et ambitiosus, non sui magis honoris causa quam ut patricii reciperarent duo consularia loca, cum suis tum totius nobilitatis uiribus incubuit ut se cum Q. Fabio consulem dicerent. Fabius primo de se eadem fere quae priore anno dicendo abnuere. circumstare sellam omnis nobilitas; orare ut ex caeno plebeio consulatum extraheret maiestatemque pristinam cum honori tum patriciis gentibus redderet. Fabius silentio facto media oratione studia hominum sedauit; facturum enim se fuisse dixit ut duorum patriciorum nomina reciperet, si alium quam se consulem fieri uideret; nunc se suam rationem
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmũ suocessisset ibi integre uires si stũt ĩue
signa clamorq sublatus ũ u tm̃ metu t̾ruere sã¬
ntiũ aiõs. Nam et fabius detiũ collega̾ appro¬
pinquare exclamauit et ꝓ se quisq miles adeẽ
alterũ cõsulem adee̾. legiones gaudio alactes
fremunt. terror ꝙ utilis romanis oblatus fuge
formidinisq sannites im̃pleuit. maxime ꝙ t¬
ritos ne ab altero exercicu integro incactoꝙ fes¬
si opprimerent᷑. et quia passim in fugam dissi¬
pati sunt. minor cedes ꝙͣ pro tanta uictoria
sannicib appulli se añ p̃lium consensissent. in
p. deciꝰ consul his ad male uentũ tam castra
obiecissent ex trattus deinde ad certam̃ fudis¬
set ibi quoq plus fuge fuit ꝙͣ cedis .ii. milia
apulor cesa . sytetaq eo hoste decius ĩ sanni¬
um legiones duxit. Ibi duo consulares ex̾¬
citus diuersis uagatĩ partib om̃ĩa spatio .u̾.
fuere in quibus decii castra fuetunt. Alt̾ius

Expanded text:
in primum successisset. ibi integrae uires sistunt inuehein primum successisset. ibi integrae uires sistunt inuehex montibus signa clamorque sublatus non uero tantum metu terruere Samnitium animos; nam et Fabius Decium collegam appropinquare exclamauit, et pro se quisque miles adesse alterum consulem, adesse legiones gaudio alacres fremunt; errorque utilis Romanis oblatus fugae formidinisque Samnites impleuit maxime territos ne ab altero exercitu integro intactoque fessi opprimerentur. et quia passim in fugam dissipati sunt, minor caedes quam pro tanta uictoria Samnitibus Apuli se ante proelium coniunxissent, ni P. Decius consul iis ad Maleuentum castra obiecisset, extractos deinde ad certamen fudisset. ibi quoque plus fugae fuit quam caedis; duo milia Apulorum caesa; spretoque eo hoste Decius in Samnium legiones duxit. ibi duo consulares exercitus diuersis uagati partibus omnia spatio quinque fuere, in quibus Deci castra fuerunt, alterius
Abbreviated transcription (Latin):
Peditum certamine ĩmobilẽq hostem stare.
Om̃em reliquam sꝑem in impetu est euitũ.
et ip̃os nõĩatim iuuenes pari comitate utrũ¬
q nũc laudibus nc̃ promissis ornat. Cet̾um
quãdo ne ea quoq teỹtata uis proficeret. cõ¬
scilio crasand̾ si uł uires iuuarent ratus scipi¬
et ad montes ꝓximos ꝙͣ posset occultissime du¬
cete iubet. Inde ascensu abdito a ꝯspectu eti¬
gere ĩ m̃otẽs agmen accersoq hosti ab tergo
repente eos incendere eꝗtes tribus ducib tri¬
bunis haut multo plus hostib ꝙͣ suis ex im¬
ptouiso ante signa euecti p̃buerũt tumultꝰ
aduersus in citas turmas.stetit ĩ mota sannitiũ
acies nec ꝑte ulla pelli aut ꝓrumpi potuit. Et
posꝙͣ ĩritũ inceptũ erat recepti post signa p̃lio
ex̾cerũt. Creuit ex eo hostiũ aĩus nec sustine̾
frons prima tã longũ certam̃ in crescentemq
fiducia sui. iuĩ potuisset. in scd̾a acies iussu cõs.

Expanded text:
peditum certamine immobilem hostem restare; peditum certamine immobilem hostem restare; omnem reliquam spem in impetu esse equitum. et ipsos nominatim iuuenes, pari comitate utrumque, nunc laudibus, nunc promissis onerat. ceterum †quando, ne ea quoque temptata uis proficeret,† consilio grassandum, si nihil uires iuuarent, ratus, Scipiet ad montes proximos quam posset occultissime circumducere iubet; inde ascensu abdito a conspectu erigere in montes agmen auersoque hosti ab tergo repente se ostendere. equites ducibus tribunis haud multo plus hostibus quam suis, ex improuiso ante signa euecti, praebuerunt tumultus. aduersus incitatas turmas stetit immota Samnitium acies nec parte ulla pelli aut perrumpi potuit; et postquam inritum inceptum erat, recepti post signa proelio excesserunt. creuit ex eo hostium animus nec sustinere frons prima tam longum certamen increscentemque fiducia sui uim potuisset, ni secunda acies iussu consulis
Abbreviated transcription (Latin):
pulant᷑. Igitur non fefeliere ad cifernũ hostes.
in oculta ualle mñstructi ꝙͣ in gͦsos tomanos suꝑiore
ex loco adoniti parabant. fabius impedimentie ĩ
locũ tutum remotis. Presidioq modico imposito
premonitis militibus adesse. certamen qͣdrato
agmine ad p̃dcãs hostium latebras succedit.sã¬
nites. desꝑatos imꝓuiso tumultu quando aꝑtu
semel distrimen cuasura esset res et ip̃i acie
uixta maluerunt ꝯcutrere. Itaq et ne cum
distedunt ac fortune se maiore animo ꝙͣ spe
ꝯmittunt. Cet̾um sue qr ex oĩum sannitiu
populis qd̾cũꝙ rõboris fuerat contrax̾ant seu
qr distrimen sũme reru aiebat aĩos aliꝙͣtum
quoq apecta pugna p̃buctunt t̾rons. fabius
ubi nulla ex parte hostiu moueri loco uidit ma¬
ximũ fuluium et.m̾. ualium tribunos mili¬
tum cũ quib ad primã atiem procutrat ire ad
tantur ut ordinis eius glotiã inuitã. p̃stent.

Expanded text:
pulantur; igitur non fefellere ad Tifernum hostes pulantur; igitur non fefellere ad Tifernum hostes in occulta ualle instructi, quam ingressos Romanos superiore ex loco adoriri parabant. Fabius impedimentis in locum tutum remotis praesidioque modico imposito praemonitis militibus adesse certamen, quadrato agmine ad praedictas hostium latebras succedit. Samnites desperato improuiso tumultu, quando in apertum semel discrimen euasura esset res, et ipsi acie iusta maluerunt concurrere. itaque in aequum descendunt ac fortunae se maiore animo quam spe committunt; ceterum, siue quia ex omnium Samnitium populis quodcumque roboris fuerat contraxerant seu quia discrimen summae rerum angebat animos, aliquantum quoque aperta pugna praebuerunt terroris. Fabius ubi nulla ex parte hostem loco moueri uidit, Maximum filium et M. Ualerium tribunos militum, cum quibus ad primam aciem procurrerat, ire ad tantur ut ordinis eius gloriam inuictam praestent:
Abbreviated transcription (Latin):
exptum michi concordi. collegio uitũ dignũ uob̾
dignũ pente suo queso mecum cõsulem faciatis.
Iuxta suffragatio iussa. omẽs que superãt cen¬
turie. Q. fabiũ .p̃. decium. cõs. dixere. Eo ã¬
no plerisq dies ditta ab edilib quia plus ꝙͣ ꝙ
lege finitum erat agͥ possidetent. Nec quisꝙpͣ
ferme est purgatus uincłm qui ingens ĩmodice
qͣnteq ĩ hac aut ĩ illa prouĩcia copiẽ satis et
utri ad utru bellum dux ydoneus mag̃ esset.
ab sb̾t̾o et nepete et faletiis legati auctores con¬
cilii etrurie popłoꝵ de petenda pace habeti totã
belli molem in sanniũ auectetũt. Proftĩ. cõs. ꝗ
expeditiores ꝯmeatus essent et certior hostis qͣ
uenturũ bellũ foret. fabius ꝑsoraꝵ decius ꝑ
sidicinũ agcũ in sanniũ legiõnes ducunt ubi
iñ hostium fines uentũ est. ut̾q depopulabũd̾
effuso agmine incedit. explorãs tam̃ latiꝰ ꝙͣ po¬

Expanded text:
, expertum mihi concordi collegio uirum, dignum uobis, , expertum mihi concordi collegio uirum, dignum uobis, dignum parente suo, quaeso mecum consulem faciatis'. iusta suffragatio uisa. omnes quae supererant centuriae Q. Fabium P. Decium consules dixere. eo anno plerisque dies dicta ab aedilibus, quia plus quam quod lege finitum erat agri possiderent; nec quisquam ferme est purgatus uinculumque ingens immodicae quantaeque in hanc aut in illam prouinciam copiae satis et uter ad utrum bellum dux idoneus magis esset, ab Sutrio et Nepete et Faleriis legati, auctores concilii Etruriae populorum de petenda pace †haberi†, totam belli molem in Samnium auerterunt. profecti consules, quo expeditiores commeatus essent et incertior hostis qua uenturum bellum foret, Fabius per Soranum, Decius per Sidicinum agrum in Samnium legiones ducunt. ubi in hostium fines uentum est, uterque populabundus effuso agmine incedit. explorant tamen latius quam po