comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plib hrdib imi ẜuus sit ge¬
n̾alit̾ ꝑ optõm legatus. et hr̃¬
des stichũ tabulas hrdicariaᷤᷤ
int̾leuisse dicant. ux corrup¬
isse. et pp̃ ħ denũtiau̾int. neop¬
taretur ẜuus dem optatusuẽ¬
dicetur. pot̾unt si au eis isedicet᷑.¬

Expanded text:
pluribus heredibus uni seruus sit generaliter per optionem legatus et heredes Stichum tabulas hereditarias interleuisse dicant uel corrupisse et propter hoc renuntiauerint, ne optaretur seruus, deinde optatus uindicetur, poterunt, si ‹ab› eis uindicet
Abbreviated transcription (Latin):
et usq ad c̾tum cp̃s et nt̾nis an¬
nis adiudicari pot̃. ¶Idꝙ ĩnis
uenire pomp̃. at. Nam et oĩa q̃
ꝗs in hrditate dolo.aut culpa
peciũam substułit in fam̃. hr.¬

Expanded text:
et usque ad certum tempus et alternis annis adiudicari potest. Id quod amnis uenire Pomponius ait: nam et omnia, quae quis in hereditate dolo aut culpa pecuniam sustulerit, in fam
Abbreviated transcription (Latin):
ccipiat. et ꝑsit̾m ip̃e recipiat.
s ip̃c quid̾ ꝗ ꝑtem auenauerit.
cõidundundo iudit̾o siag̾e ue¬
ut ñ audictimzis u̾o quiem̾it.
si expiri uelit. ex illa ꝑte edicti
uetatur. q̃ cauetur ne qͣ alienat¬
io iudicii mutandi causa fiat.

Expanded text:
ipse recipiat. Sed ipse quidem qui partem alienauerit communi diuidundo iudicio si agere uelit, non audietur: is uero qui emit si experiri uelit, ex illa parte edicti uetatur, qua cauetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ca fructus istos nactus fu̾it fr-¬
uctuarius fortassis fiant eñs.
dcõne iegate. que int̾im hrdis
ẽ. existente. nĩt condcone. ad le¬
gatarium cnͣsit. u̾m est enim
condicõm compet̾e ꝓprietario.
Cum auteͣm ĩpendenti edinũ
tur. et in eo ꝙ ẜuus fructuarius

Expanded text:
a fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: one legatae, quae interim heredis est, existente autem condicione ad legatarium transit. uerum est enim condictionem competere proprietario: cum autem in pendenti est domtur et in eo quod seruus fructuarius
Abbreviated transcription (Latin):
pplĩ romani ferre solent. ne ꝗs
eos uiolãret sicut legati greco¬
rum feripꝑt ea que uocantur
tencia. ¶In municipus quo
muros ec̃ sanctos .s.ab recte

Expanded text:
puli Romani ferre solent, ne quis eos uiolaret, sicut legati Graecorum ferunt ea quae uocantur cerycia.In municipiis quoque muros esse sanctos Sabinum recte
Abbreviated transcription (Latin):
ierem daturacco .s. fauore nup¬
tiarum in simplum. S̾ ẜ̃iũs cre
it. ne fugitiui admittantprin
saltu. n ꝓteganitur. auiuilie
uł ꝓcuratorio possõnum: et
minis reddidissẽt. urap̃ ma¬
gratus exibiussẽt. et ueniam
in añaptum dedit s et deinc¬
eps eod senatus ꝯsulto ĩpiini¬
tas datur eis quint᷑ p̾stĩtuta
cpr̃a qm̃ recepit fugitiuos ĩag¬
ro suo dño uł magistratib tra¬
did̃int. ¶Hoc aut senatus cõ¬
sultu aditum dedit ⁊̃ militi
uł pagano.idmuestigand̾ fu¬
gitiuum in p̃dia senatorum
ui paganoꝵ. Tui reietiam lex

Expanded text:
ierem datur actio, sed fauore nuptiarum in simplum. DE FUGITIUIS 1it, ne fugitiui admittantur in saltus neque protegantur a uilicis uel procuratoribus possessorum et minis reddidissent uel apud magistratus exhibuissent, ueniam in ante actum dedit: sed et deinceps eodem senatus consulto impunitas datur ei, qui intra praestitutam repperit fugitivos in agro suo, domino vel magistratibus tradiderit. Hoc autem senatus consultum aditum etiam dedit militi vel pagano ad investigandum fugitivum in praedia senatorum vel paganorum cui rei etiam lex
Abbreviated transcription (Latin):
et ex soluẽda ꝓ ꝑte urditaria.
¶S et si re signetͣur ñ sͣ legẽ
depoĩti fiet cum uł p̾tore ic¬
tore uł honestis ꝑsonis int̾u¬
ementib ħ eueniet. ¶ Resio¬
uo uł. ap̾ eum remanente si
ħ uoluit sigillis indelic priꝰ
imp̃ssis uł apretore urabi
huis aquib quoꝵ coram sig¬
nacula remota sunt urtiħꝰ
ꝓecusau̾it in edem deponẽdo.
D si res sunt que diuidi ñ
possuint om̃s debebit tratere

Expanded text:
et exsoluenda pro parte he reditaria: et exsoluenda pro parte he reditaria: sed et si resignetur, non contra legem depositi fiet, cum uel praetore auctore uel honestis personis interuenientibus hoc eueniet: residuo uel apud eum remanente, si hoc uoluerit sigillis uidelicet prius ei impressis uel a praetore uel ab his, quibus coram signacula remota sunt uel, si hoc recusauerit, in aede deponendo. sed si res sunt, quae diuidi non possunt, omnes debebit tradere
Abbreviated transcription (Latin):
c̃a acompetenti iudice mĩcta ꝓ¬
iurisdcõne iudicis condẽpnabr̃¬
Rusticitati enim hominuis ꝑcen¬
cotempore inius.adũsariumi
uenisse renuittit penam pretor
puta qr fĩatus dies fuit
misit n adiecit penam. si statͥ¬
In eet m̃cti eum co. igendũ ẽẽin

Expanded text:
a competenti iudice multa iurisdictione iudicis damnabrusticitati enim hominis parcentempore in ius adversarium nisse, remittit praetor quia feriatus dies fuit.neque adiecerit poenam, si statincert
Abbreviated transcription (Latin):
urbem.uł. ad principem. nam
et hiuc sepissime ẽ reptũ sũb¬
ueniri. ¶S et huis qui cogni¬
tonis grã. uł appellatõis ꝓpegi¬
ionati sunt similit̾ subuẽtu
¶et gen̾alit̾ quociẽs cũ quisex

Expanded text:
urbem uel ad principem: nam et h‹u›ic saepissime est rescriptum subueniri. sed et his, qui cognitionis gratia uel appellationis peregrinati sunt, similiter subuentum. et generaliter quotienscumque
Abbreviated transcription (Latin):
mumsimtͣ modicum tempꝰ¬
postqmͣ rediit h̃ contingit id
ẽ dum hospitium ꝗs ꝯducit
sarcinulas ꝯponit. quentad¬
nocatum ñam eum quidif¬
fert restitutõm. ñ ẽẽ aũdienõ
neratius scribit.

Expanded text:
intra modicum tempus quam rediit hoc contigit, id est dum hospitium quis conducit, sarcinulas componit, quaerit aduocatum: nam eum, qui differt restitutionem, non esse audiendum Neratius scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
torum deiectis. usq adusum su¬
um et uille posse usumfructua¬
rium ferre labõait. slec mãtẽna
eum proligno usurum si hat:
sit hunc casum passus omnes
arbores anfe̾ret fructuarius ma¬
tĩam tm ipm succide: qnͣtumat
uille refectõm putat posse. quẽ¬
ad̾m cale em inquit coquere ut
arenam fode̾. aliud nequid edi¬
usufructu legato nãiigatum
mittendam puto. lic naufgu
ꝑiculumimineat. Naius et eni
adhꝑatur ut nãuigetur. ¶Usu¬
fructuarius uł ipẽ frui. ea reur
alius fruendam conde uriotare
ur uendẽ pot̃ slam qui locat u¬
titur et qui uendit lniti. ¶S
et si alii precario ꝯcedat uł doñ¬
et: puto eum uti atq ĩo retine
usumfructum cassins et h et pe¬
gasus penderunt et pomp̃.ł. y.
iuł .ł.xxx. scribit retine meusũ
fructum. ¶Quid tñsiñ locau̾o
s absente et ignorante me. ne¬
gotium meumg̾ens utaturi
quis et fruatur. nichominusre
dubitat si fugitinus in quom¬
eus usufructus est.stipuletur.¬

Expanded text:
torum deiectis usque ad usum suum et uillae posse usufructuarium ferre Labeo ait: nec materia eum pro ligno usurum, si habeat si totus ager sit hunc casum passus, omnes arbores auferret fructuarius: materiam tamen ipsum succidere quantum ad uillae refectionem putat posse: quemadmodum calcem, inquit, coquere uel harenam fodere aliudue quid aediusu fructu legato nauigandum mittendam puto, licet naufragii periculum immineat: nauis etenim ad hoc paratur, ut nauiget. Usufructuarius uel ipse frui ea re uel alii fruendam concedere uel locare uel uendere potest: nam et qui locat, utitur et qui uendit, utitur. sed et si alii precario concedat uel donet, puto eum uti atque ideo retinere usum fructum, et hoc Cassius et Pegasus responderunt et Pomponius o scripsit retinere me usum fructum. quid tamen si non locauero, sed absente et ignorante me negotium meum gerens utatur quis et fruatur? nihilo minus redubitat, si fugitiuus, in quo meus usus fructus est, stipuletur
Abbreviated transcription (Latin):
tio aduicũ pene ẽ si seminorã¬
nis ad ult̾um fateatur dixin
si quid eorum ꝯmisit quȩ pro
adult̾io eadem iex piit. uel¬
uti si adult̾u dampnatam scie¬
ns uxorem duc̾ct. ant iadui¬
ifit questum ue de aduit̾ion
xoris fec̃it. p̾cium uep ꝯperto
stupro accepitant domũ pre¬
hu̾it. ad id stuprum. adult̾iu
ñ sit etatis extusatio. adũs. ato¬
p̾cepta iegimi eiquidũ leges
innocat ct eas committit.
lege ꝯmissoria em̃at. data p̃te
pecimie itaut si int᷑ duos m̃¬
ses. ibͥemptone. reliqͣu p̃cũ
ꝑtem dimidiam ñsoluiss. in¬
emptus ẽẽt.Item si m̃tra a¬
nios duos nĩses reliquũ p̃ciũ
ñ num̾iassi. similit̾ eẽt memp¬
tus int priores duos m̃ses lar¬
giano defuncto. nitiliana pup¬
uiaris etatis successat. cuius
tutores insolntõe cessauant.

Expanded text:
tio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. dixi, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, ueluti si adulterii damnatam sciens uxorem duxerit, aut in aduliserit, quaestumue de adulterio uxoris fecerit, pretiumue pro comperto stupro acceperit, aut domum praebuerit ad stuprum adulteriunon sit aetatis excusatio aduersus praecepta legum ei, qui dum leges inuocat, contra eas committit. lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii partem dimidiam non soluisset, inemptus esset, item si intra alios duos menses reliquum pretium non numerasset, similiter esset inemptus. intra priores duos menses Lariano defuncto Rutiliana pupillaris aetatis success‹e›rat, cuius tutores in solutione cessauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
contrax̾at Imꝑator antoni
di in tempus pupilie incio¬
iss eaqr effeciss ne parcretur
legi uenditionis dicebam
posse magis earone restitui
cam ꝙ uenditor renunato

Expanded text:
contraxerat: imperator autem di in tempus pupillae incidisset eaque effecisset, ne pareretur legi uenditionis. dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod uenditor denunt
Abbreviated transcription (Latin):
uellem. ñual ꝙ uxori iubeoda¬
ri qr illo ꝯualescẽte ꝯdcone te¬
neor mortuo eo. uĩt nicħominꝰ
pauꝑior sũ. ñ enĩ ab eo ꝙ habit¬
urus eẽm̃.

Expanded text:
uellem, non ualet quod uxori iubeo dari, quia illo conualescente condictione teneor, mortuo autem nihilo minus pauperior sum: non enim habeo quod habiturus essem.
Abbreviated transcription (Latin):
nec illa quid pacta ẜuandast̃
neobres donatas.ul amocas
age̾tur. qr altõ pacͣto. id fuan¬
dum mułres inuitantur. alto
ius cuile impugnatur. et sis
uen̾it. ne ob impensas neccͣas

Expanded text:
ne illa quidem pacta seruanda sunt, ne ob res donatas uel amotas ageretur, quia altero pacto ad furandum mulieres inuitantur, altero ius ciuile impugnatur.Et si conuenerit, ne ob impensas necessarias
Abbreviated transcription (Latin):
Neũ at̾ filio ꝑmisit mu¬
tuam pecuiam accipe uł per
epłam creditori mandauit
ut ei credẽt si filius exmini¬
ma ꝑte prihrs extit̾it rendi¬

Expanded text:
er filio permisit mutuam pecuniam accipere et per epistulam creditori mandauit, ut ei crederet: filius ex minima parte patri heres exstitit. re
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. ¶utianus primꝰ p̃posu¬
erat fuum mutus pecunus
dandis et pignorib accipiẽ
dei solebat ꝓ emptore suscipe
debit᷑um et solu̾ecum fugiss
suus et is cui obligatus fu̾at
dare p̾cium ordei ꝯueniret do¬
minum nomine ĩstitoris ne¬
gabat eo nomine seꝯueniri

Expanded text:
um. Titianus Primus praeposuerat seruum mutuis pecuniis dandis et pignoribus accipiendei solebat pro emptore suscipere debitum et soluere. cum fugisset seruus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conueniret dominum nomine institoris, negabat eo nomine se conueniri
Abbreviated transcription (Latin):
ceneat. pr̃ nec intͣ mnnũ depec¬
ulio d conueniri. s ipẽ filius¬
pius crebatius existimat. ⁊̃¬
si ap̾ ẜuum depoĩtum sit. et
manumissus rem teneat. in
ip̃m dandam accõm. ñ indo¬
minũ lic ex cet̾is causis in
manumissum accõ ñ datur.

Expanded text:
nec intra annum de peculio debet conueniri, sed ipse filius.Plus Trebatius existimat, etiamsi apud seruum depositum sit et manumissus rem teneat, in ipsum dandam actionem, non in dominum, licet ex ceteris causis in manumissum actio non datur.
Abbreviated transcription (Latin):
annu̾ãte fuosticho actore ẽe
ap̃me ut notum br̃es. hac ep¬
istola manu meascripta tibi
notũ facio quos qñ uoles. et
ubi uoles ꝯfestim tibinu̾abo

Expanded text:
ante seruo Sticho actore, esse apud me ut notum haberes, hac epistula manu mea scripta tibi notum facio: quae quando uoles et ubi uoles confestim tibi numerabo
Abbreviated transcription (Latin):
su inꝑces cenebũtur. ¶ Nã si
diuisint x mĩuia que.ap̃ defu¬
nctum depoĩta fu̾ant et. qu
milia absturint et ut̾q solu¬
endo ẽ in ꝑtes obstricti erunt
pissent. ¶Nam c̾te ñm est.ĩ so¬
lidum qͥuemq dolo fecisse. et
isi pro solido res ñ pot̾ resti¬
tui nec tñ absuide sentiet ꝗħ
putau̾it. ¶Piane inisunteg¬
re rei restĩtutone eum cũ quo
accum fu̾it. lib̾ari ñ posse con¬
dempnand̾ tĩn sires ñ restit¬
uetur pro qua ꝑte urs extitit¬

Expanded text:
su in partes tenebuntur: nam si diuiserint decem milia, quae apud defunctum deposita fuerant, et quina milia abstulerint et uterque soluendo est, in partes obstricti erunt:pissent: nam certe uerum est in solidum quemque dolo fecisse et nisi pro solido res non potest restitui. nec tamen absurde sentiet, qui hoc putauerit plane nisi integrae rei restitutione eum, cum quo actum fuerit, liberari non posse, condemnandum tamen, si res non restituetur, pro qua parte heres exstitit
Abbreviated transcription (Latin):
scribit enim iabo et trebat¬
ius eẽ ex uendito ħ nomĩc
accõnisid est si quidin egri
Eui curatone impensũ est añ
tradonemaut siquid indis¬
ciplinas in quas u̾i simile e¬
rat ⁊ emptorem uelle ĩpendi.
Gamplius labõait. et siquid
infunus mortui sui impen¬
sumsit ex uendito consequi
oporte si mo sine culꝑa uẽdi¬
plex. ib emptore reus decur
dia emptor hrs ne ei pluris
uendidiss eius pte dimioi
uenditori p̾staret. et hrs emp
toris pluris eap̾dia uendior.¬
ss. uenditorem ex uendico ⁊¬
gendo ꝑtem er quo pluris uẽ¬
didiss consecuturuss ipcurã¬
tor uendid̾it et cau̾it empto

Expanded text:
Trebatius esse ex vendito hoc nomine actionem. idem et si in aegri servi curationem impensum est ante traditionem aut si quid in disciplinas, quas verisimile erat etiam emptorem velle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui servi impensum sit, ex vendito consequi oportere, si modo sine culpa vendiples ab emptore reus detur, dia emptor heresve eius pluris vendidisset, eius partem dimidiam venditori praestaret et heres toris pluris ea praedia uendidisset, uenditorem ex uendito agendo partem eius, quo pluris uendidisset, consecuturum.Si procurator uendiderit et cauerit empto
Abbreviated transcription (Latin):
erͣit ex locato act̾o sumpitia fa¬
cientis. erit uiuc sententie. ad¬
dendum ẽ. nisi piͣculum quo
in se artifex receꝑit tũc enim
et si uit̃o mat̾ie ideuen̾it. erit
ex locato actb. ¶Si fuuo uest

Expanded text:
erit ex locato actio, si imperitia facientis, erit. huic sententiae addendum est, nisi periculum quoque in se artifex receperat: tunc enim etsi uitio materiae id euenit, erit ex locato actio. Si fullo uest
Abbreviated transcription (Latin):
ego et fugitiuarius deposuimꝰ
mutuos darem: ego cũ ñ hr̃em
dedi cibi remuendenda ut pre¬
cio ut̾eris. siñ uendidisti aut
uendidisti:quid̃ pecũam an
ñ accepisti mutuam. utilus ẽ
ita agͥe ut labo̾ ait p̾scriptis u̾¬
bis qiͣ nego quodam int̾nos
gesto ꝓprii contractus. ¶Sip̾¬
dium pro te obligau̾o deinde
placũit int̾ nos ut micħ fide

Expanded text:
ego et fugitivarius deposuimusmutuos darem: ego cum non haberem, dedi tibi rem vendendam, ut pretio utereris. si non vendidisti aut vendidisti quidem, pecuniam autem non accepisti mutuam, tutius est ita agere, ut Labeo ait, praescriptis rbis, quasi negotio quodam inter nos gesto proprii contractus. Si praedium pro te obligavero, deinde placuerit inter nos, ut mihi fide
Abbreviated transcription (Latin):
suata fide conuentonis.lz direc¬
ta acco nulla competit. utił tñ
inrimonio sũ lib̾is decessisset
mñ sue dos soluetur. pactofilie
nulla mr̃i q̃ritur actõ. si tñ hrs
puelle mri pecͣiͣam dotis solu̾it
uiro contͣ placita petentidote
obstabit exceptõ. ¶Pr si filia
nupta mortem obiss dotẽ da¬
ri stipulatus c̾. constante m̃m̃o
capitali crimine danm ͣpͣnat ẽ.
diuorto secuto uł morte mariti¬

Expanded text:
uata fide conuentionis licet directa actio nulla competit, utilis tamatrimonio sine liberis decessisset, matri suae dos soluatur. pacto filiae nulla matri quaeritur actio: si tamen heres puellae matri pecuniam dotis soluerit, uiro contra placita petenti dotem obstabit exceptio.Pater, si filia nupta mortem obisset, dotem dari stipulatus est: constante matrimonio capitali crimine damnatus est. diuortio secuto u
Abbreviated transcription (Latin):
decesẜit: ex stipulatii fiscodotis
tium renouatis nuptus nõ cõ¬
mittitur. fisco stipso l defuncta

Expanded text:
decesserit, ex stipulato fisco dotis tium renovatis nuptiis non committitur fisco stipulatio, licet defuncta
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ces comꝑandas mittet.⁊̃
sibi mittẽdas loco ĩstitoris
hñdum labo scripsit. ¶Idem
ait silibitinarius rerũ polli¬
citatorem habu̾it is q̃ mor¬
tuum spoliau̾it. dandamin
eum quinstitoriam accõm¬
ꝙ̃ ius et furti et imuuiaru
acco coͣmpecet. ¶Id̾ iabo.ait.
siꝗs pistor suum suũsolitu
fu̾it inc̾tum locum mitt̾et
ad panem uẽdend̾ deideis
pecunia accepta p̾sentuit
ad dies singulos eiꝑanez
praret conͣturbaturdubi¬
tari ñ oport quin si ꝑmisit
ei itadari sũmam teneride¬
beat ¶S et cũ fuͣllo ꝑegre

Expanded text:
ces comparandas et sibi mittendas, loco institoris habendum Labeo scripsit. Idem ait, si libitinarius servum pollinctorem habuerit isque mortuum spoliaverit, dandam in eum quasi institoriam acquamuis et furti et iniuriarum actio competeret.Idem Labeo ait: si quis pistor seruum suum solitus fuit in certum locum mittere ad panem uendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos eis panem praestaret, conturbauerit, dubitari non oportet, quin, si permisit ei ita dari summas, teneri debeat.Sed et cum fullo pere
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝑtiñet. ꝙ siuiuẽte mr̃e fi¬
lius obiiss. ur dotis portõem
uxore in mr̃imonio defuncta
retin̾et. mulier nanfragio cũ
annicło filio ꝑiit. qr insiłe uide¬
batur añ mr̃em infantẽ ꝑisse
iuirũ ꝑtem dotis retm̃e placu¬
it. ¶ Uir dotẽ qm ex pacco filieͣ
nõie retin̾e potu̾it silapsus er¬
rore ñ retinuit filiam que pr̃i
arbitrum duusionis sumpr¬
obe dotis ꝓperam apr̃e solute p̃¬
cepcõm desid̾are conͣstitit.
Cumint̾ prem ec gen̾umꝯue¬
u̾it ut in m̾mosine lib̾is defuc¬
ta fina dos pr̃i restituatur: id
actñmint̾ ꝯtͣhentes intelligi
d. ut lib̾is suꝑstitib filia def¬
micta dos retineatur nec seꝑ¬
abitur porto dotis additame¬
ti cã data si postea nicħ aliud
conueniat. ¶Conuẽĩt ut in¬
ulier iiri sumptib quoquo
atq ĩo mułr pactumadlĩtt̾as
uiꝑi secirta in prouitia in qua
centurio morabatur petit nõ¬

Expanded text:
rum pertineret: quod si uiuente matre filius obisset, uir dotis portionem uxore in matrimonio defuncta retineret. mulier naufragio cum anniculo filio periit. quia uerisimile uidebatur ante matrem infantem perisse, uirum partem dotis retinere placuit.Uir dotem, quam ex pacto filiae nomine retinere potuit, si lapsus errore non retinuit, filiam, quae patris arbitrum divisionis non improbe dotis perperam a patre solutae praeceptionem desiderare constitit. Cum inter patrem et generum convenit, ut in matrimonio sine liberis defuncta filia dos patri restituatur, id actum inter contrahentes intellegi debet, ut liberis superstitibus filia defuncta dos retineatur, nec separabitur portio dotis additamenti causa data, si postea nihil aliud conveniat. Convenit, ut mulier viri sumptibus quoquo atque ideo mulier pactum ad litteras viri secuta provinciam, in qua centurio merebat, petit. no
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et si post mort̾e scipłatoris
pactum ẽ. ut c̾ca ꝑs docis uł to¬
ta obduos uł plures lib̾os int̾¬
raͣtã ẽ. Nam sufficit eos ex eom
data fuiss mortua m m̾mo fili¬

Expanded text:
nam et si post mortem stipulatoris pactum est, ut certa pars dotis uel tota ob unum uel plures liberos interata est: nam sufficit eos ex eo data fuisset, mortua in matrimonio fili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietas legata sit. et uino tes¬
tatore ticius decedat. ncħ̾ apõ
scriptum h̾rdem relinquitur.
fructum in quibdam casib.
ñ ꝓprietatis effectum optinere
conuenit unsi fructus ur fũdi
portõ petatur. et ab solutõne se¬
cuta postea pars alta que acr¬
uit uendicetur. in litem quidẽ
ꝓprietatis indicate rei excẽptõ¬
nem obstare in fructus ñ obst¬

Expanded text:
iuo testatore Titius decedat, nihil apud scriptum heredem relinquetur: fructum in quibusdam casibus non partis effectum optinere conuenit: unde si fundi uel fructus portio petatur et absolutione secuta postea pars altera quae adcreuit uindicetur, in lite quidem proprietatis iudicatae rei exceptionem obstare, in fructus uero non obst
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̾. Ciquis binas edes
ructu s et siexcipiat ut pa¬
sc̃e sibi uł inbĩtare liceat ual
excẽpto cum ex multis saltib.
pastione fructus ꝑciꝑetur: et
hĩtationis exceptone siue cẽp¬
oralis sinc usq ad mortem eius
qui excepit. iisus urͣ exceptus.

Expanded text:
um Si quis unas aedes,ructum. sed et si excipiat, ut pascere sibi vel inhabitare liceat, valet exceptio, cum ex multis saltibus pastione fructus perciperetur. et habitationis exceptione, sive temporali sive usque ad mortem eius qui excepit, usus videtur exceptus.
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾it. a reopetitum̾ ħ bñ cẽsuit
sceuola parum enim fidelit̾ fa¬
cit fideuissor insuꝑiore cau qͥ
potestatem exinie reo indetur
suo iurẽ uti. ¶ Cet̾um ĩ post̾io¬
re cau ñ oz ẽẽ noxie fideuissoris
si pẽ peꝑciss p̃udori suo. ¶ Tu
mandau̾o tibiut credendo pͥec.

Expanded text:
soluerit, a reo petiturum. hoc bene censuit Scaeuola: parum enim fideliter facit fideiussor in superiore casu, quod potestatem eximere reo uidetur suo iure uti: ceterum in posteriore casu non oportet esse noxiae fideiussori, si ‹pe›percisset pudori suo.Cum mando
Abbreviated transcription (Latin):
Els QIuintus mutius seuo¬
ia ait siꝗs subusuris creditã
peciuam fideuississ et reus in
uidito ꝯuentus cum recusare
uell subusuris creditam ẽẽ
peciũam. et fideuissor soluẽdo
uuras potatem recusandi eas
reo substuliss. eam ꝑeciiiam
a reo ñ petiturumisz si reus fi¬
denissori denũtiass ut recusa¬
ret. sub usuris debitam ẽc pecu¬
niam. nec is pp̃ suam exͣtimatõ¬
nem recusare uoluiss qd̾ rra¬

Expanded text:
Quintus Mucius Scaeuola ait, si quis sub usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris creditam esse pecuniam et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris debitam esse nec is propter suam existimationem recusare uoluisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ꝓ eo spopondit ꝙ
ita ꝓmisit sistichum ñ deõis
centum milia dabis. et stichũ
redem̾t uilius et solu̾it. ne cẽ¬
tum miliũ scipło ꝯmittatur.
constat posse eum mandatĩã¬
gere. ¶Igitur ꝯmodissimeulla
illa forma inmandatis fuan¬
da ẽ ut quociens c̾cum mand¬
atum sit recedi a forma ñ debe
at. at quociẽs inc̾cm uł płiũ
carum cũc lic aliis p̾stato ib

Expanded text:
Si quis pro eo spoponderit, qui ita promisit: "si Stichum non dederis, centum milia dabis?" et Stichum redemerit vilius et solverit, ne centum milium stipulatio committatur, constat posse eum mandati agere. igitur commodissime illa forma in mandatis servanda est, ut, quotiens certum mandatum sit, recedi a forma at: at quotiens incertum uel plurium causarum, tunc, licet aliis praestationibus
Abbreviated transcription (Latin):
coͣnsulto plenissime compre¬
hensum est ne ꝓ uuo femine
inc̾ced̾ent lam sicut morib
culia offitia ⁊ dempnataͣ sũt
feminis: et epłaq ipõiire no
ualent ĩta mulcomagis adi¬
uer̾em debitoremsaut in eum
qui pro seꝯstitiuss muliere
rramaccõ darẽtur magis enĩ
ille debitor qm̃ creditormulie¬
rem decepit.

Expanded text:
consulto plenissime comprehensum est, ne pro ullo feminae intercederent. Nam sicut moribus civilia officia adempta sunt feminis et pleraque ipso iure non valent, ita multo magis adiveterem debitorem aut in eum, qui pro se constituisset mulierem ream, actio daretur: magis enim ille quam creditor mulierem decepit.
Abbreviated transcription (Latin):
malo corum ft̃m ẽ quomnꝰ
ad eos ꝑueniat. et ħ emptori
p̾standum ẽ fecisseaũt dolo
malo quominus ꝑueniat.
uidetur siue alienauit. aliꝗd
egit dolo malo ne hrditatiac¬
adipisce̾tur. ꝙͣ poss. ad ĩpisci.
s et si ñ dolo malo s lata cłpa

Expanded text:
lo eorum factum est, quo minus ad eos perueniat, et hoc emptori praestandum est: fecisse autem dolo malo quo minus perueniat uidetur, siue alienauit aliquidegit dolo malo, ne de hereditate adadipisceretur quam posset adipisci. sed et si non dolo m
Abbreviated transcription (Latin):
Arceir. am sicut repudiate leg¬
atario legatum hr̃dis ẽ accõ. ꝑĩ¬
u̾at lib̃m et hr̃dem ec iuisẜit. eiq
posceameur exstit̾it hrs. ñ heb¬
it meur cũ titõ legis acqlie acci¬
onem .s. sm sabini opinionemq
putabat adhrdem accõm ñ tnͣs¬
mitti que defunctoꝯpet̾e ñ potu¬
it Nam sane absurdu accidet.
ut hr̃s p̾cium qĩ occisi ꝯsequatur.

Expanded text:
rum. nam sicut repudiante legatario legatum heredis est actio perinuerat, liberum et heredem esse iusserit eique postea Maeuius ‹exstiterit heres, non habebit Maeuius› cum Titsecundum Sabini opinionem, qui putabat ad heredem actionem non transmitti, quae defuncto competere non potuit: nam sane absurdum accidet, ut heres pretium quasi occisi consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
nocẽtis um offito eum fungi
orstindem debebit fac̾e ut ĩlibris
improbate lectõnis magicisfor
nus corrupenda sunt. ¶S et
si ꝗs ex peculituuł ex sacrilegio
qitum erit uł uiaut iatrocinio
et tabulas testi debebit.auc. ap̃
eum q ex maiore ꝑtehr̃s ẽ iub̾e.
mañc. aut in edẽ deponi. Nam ⁊
labo scribit uendita hrdicateta¬
bulas testi descriptas deponio¬
porte nrdem enim exemplum:¬

Expanded text:
nnocentis viri officio eum fungi oportet: tantundem debebit facere et in libris improbatae lectnus corrumpenda sunt. Sed et si quid ex peculatu uel ex sacrilegio quaesitum erit uel ui aut latrocinio et tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit uendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi oportere: heredem enim exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
Enuł.  mini potius ꝙ̃ corpo¬
tis uitium ułucisi ludos assid¬
ne uelit spectare. aut tabulas
pictas studiose intucatur. siue ⁊̃
iñdax aut simłib uiciis teneat᷑.
Quociẽs morb sompticus no¬
minatur eum significari cassi
ait ꝙ nõceat / noce aũt itelligit᷑

Expanded text:
num. Animi potius quam corporis uitium est, ueluti si ludos adsidue uelit spectare aut tabulas pictas studiose intueatur, siue etiam mendax aut similibus uitiis teneatur. Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui noceat: nocere autem intellegi,
Abbreviated transcription (Latin):
euincatur siue pars. Nt dup
regressum emptor iueditore.
S cum pats eiuncatur siquid
ꝓindiuiso eiuncatur regressu
ht̃ pro qnͣtitate eiucte partis ꝙ
sic̾tus locus sit emͣctus ñ pro ĩ¬
duuso portofim̃di probonitate
iocierit regressus. ¶Quid eni
si quod fuit magro p̾ciosissim¬
um. s euictum ẽ. aut ꝙ fuit in

Expanded text:
euincatur siue pars, habet regressum emptor in uenditorem. sed cum pars euincatur, si quidem pro indiuiso euincatur, regressum habet pro quantitate euictae partis: quod si certus locus sit euictus, non pro indiuiso portio fundi, pro bonitate loci erit regressus. quid enim, si quod fuit in agro pretiosissimum, hoc e‹u›ictum est, aut quod fuit in
Abbreviated transcription (Latin):
aut mnt̾dicto uñ in.audire põ¬
ram urb̾. remitti ⁊ tutores sũ
curatores ꝗ male intutela sũ
u̾sione indigent qm ut suf¬
ficiat eis suspectoꝵ infamia
sꝙ probani possit uł nũimus
datis tutelam occũpasse us¬

Expanded text:
dicto unde ui audire poram urbis remitti etiam tutores siue curatores, qui male in tutela siue uersione indigent, quam ut sufficiat eis suspectorum infamia: quos probari poterit uel nummis datis tutelam occupasse, u
Abbreviated transcription (Latin):
noce s et populi suffragio crea¬
rent. refertss sicuti dubium. e
an romulo et nũma regnãtib
questor fu̾it ita. ⁊ tullio hosti¬
uo rege questores fuisse ctum
eset sane crebriorap̃ uetes opi¬
nio ẽ tullium hostiliũ primũ
inrem. pu. induxisse q̃stores¬
setagene querendi questores
ĩo dictos et ium et trebati
et feneteua scribunt. ¶ Ex qͥs¬
torib ꝗdam solebant ꝓuĩtiaᷤᷤ
sortiri ex senatus consulto qd̃
st̃m ẽ decimo drusio et portua
consuuib ¶Sane ñ om̃s q̃st¬
ores ꝓuintias sortiebantur.
u̾m excepti erant candidati prĩ¬
cipisshu et enim sonslibris prĩ¬
cipalib nisenatu iegendis ua¬
cabanghodieq optinuit indi¬
fferent questores creari tã pat¬
ricios qmͣ plebeios. UIngress
c̃ enmec qͣi primordiumg̾en
dicendo Ex hus sic̃diximusq
damsunt. qui candidati prin¬
cipis dicebantur. quiq epsas
eius insenatu legunt. De of.¬

Expanded text:
uoce, sed populi suffragio crearent, refert. sed sicuti dubium est, an Romulo et Numa regnantibus quaestor fuerit, ita Tullo Hostilio rege quaestores fuisse certum est: et sane crebrior apud ueteres opinio est Tu‹ll›um Hostilium primum in rem publicam induxisse quaestores.Et a genere quaerendi quaestores initio dictos et Iunius et Trebatius et Faenestella scribunt.Ex quaestoribus quidam solebant prouincias sortiri ex senatus consulto, quod factum est Decimo Druso et Porcina consulibus. sane non omnes quaestores prouincias sortiebantur, um excepti erant candidati principis: hi etenim solis libris principalibus in senatu legendis uacant. Hodieque optinuit indifferenter quaestores creari tam patricios quam plebeios: ingressus est enim et quasi primordium geredicendae. Ex his, sicut dicimus, quidam sunt qui candidati principis dicebantur quique epistulas eius in senatu legunt. DE OF
Abbreviated transcription (Latin):
urbem in it᷑aliam ut epładiui
señi. ad fabiũ ꝙlonem p̾fectũ
urb̃ missa declarat. ¶ Beruuo
qui adstatuas ꝯfug̾nit ur sua
pecunia emptos ut manum¬
ittantur de dominis q̃rentes
audiets et pronos egentes de
sius libtis querẽtes. audiet ma¬
xime si egros se ẽẽ dicant desi¬
X elegandi deportandiq ĩ in¬
suiam qm imꝑator assignan¬
erit. ucentiam h̃t. ¶Inmitio
eusdem epłe ita scriptum est
cum urbẽ nam fid̃itue cõmi¬
fimussquicquid igitur intͣ
urbem admitcitur ad p̾fectũ
urb indecur ꝑ̃tiness siꝗdint᷑¬
centesimũ miliariumadinis¬
sum sic. id p̃fectum urb̃ ꝓtin.
siult᷑ ip̃m lapidem egressus
ẽ ꝓfectiurb notio ñest. ¶ Ei¬
ꝗs suum suũ. adisit̾ium com¬
misissedicat muxorẽ su. mmil

Expanded text:
urbem intra Italiam, epistula diui Seueri ad Fabium Cilonem praefectum urbi missa declaratur. Seruos qui ad statuas confugerint, uel sua pecunia emptos ut manumittantur, de dominis querentes audiet. Sed et patronos egentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiRelegandi deportandique ‹in› insulam, quam imperator adsignauerit, licentiam habet. Initio eiusdem epistulae ita scriptum est: 'cum urbem nostram fidei tuae commiserimus': quidquid igitur intra urbem admittitur, ad praefectum urbi uidetur pertinecentensimum miliarium admissum sit, ad praefectum urbi pertinet: si ultra ipsum lapidem, egressum est praefecti urbi notionem.Si quis seruum suum adulterium commisisse dicat in uxorem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
quo populariũ et discipiena
spectacłoꝵ.ad p̾fecti urb̾curam
ptine iudeturset sane d etiam
dispõitos muites stationarios
hr̃e ad tuendam popularium
quietem. et ad referent sibi qd̃
ubiq. igatuis et urbem int̾dicẽ
p̾fectus urb̾ et qua. alia solita¬
rium regionumpotꝰ set negoti¬
ationemset professionenisẽt

Expanded text:
quoque popularium et disciplina quoque popularium et disciplina spectaculorum ad praefecti urbi curam pertinere uidetur: et sane debet etiam dispositos milites stationarios habere ad tuendam popularium quietem et ad referendum sibi quid ubi agatur.Et urbe interdicere praefectus urbi et qua ‹a›lia solitarum regionum potest, et negotiatione et professione et
Abbreviated transcription (Latin):
uisse uł eudenti fraude pupilli
bona alienasse. ¶Qd̾ aut dictũ
ẽ ut ẜuos de domnuis querẽtes
p̃fcũs audiet. sic. accipiemus n̾õ
causis receptis ss si ñe ciude ex
quo offitium p̾fecto urbis.a
diuo seũo datum e ut et man¬
cipia tueantur ne ꝓstituant᷑.¬
Pret̾e.⁊ curare d p̾fectus urbis
ut nũmularii proit se agant
circa omne negotium suum
et tempent hus que sunt pro¬
sea lib̾to dixit ur contumelio¬
sum sibi lib̾tum queratur. ur
conuitium se.ib eo passum. li¬
bos qr suos uł uxorem ul quid
huic sinule obicit p̾fectus urb
adin solet ꝓ modo querelecor¬
rige̾ eum. aut coͣminari. aut
fustib castigareaut ult̾ius ꝓ¬
cede in penam eius solnam ⁊
pumendi płm sunt lib̾ti c̾et̾e̾
lise delatum.ilib̾to urꝯspitas¬
se eumccͣ se cũ miͣmicis doceat.
⁊ metalli pena meum statui
d. ¶Curacamis om̃is ut iu¬
sto precio prebeatur.ad curam
rium subip̃ins cura est. s et
ip̃ius curamꝑtinent.¶ Quies

Expanded text:
uisse, uel euidenti fraude pupilli bona alienasse.Quod autem dictum est, ut seruos de dominis querentes praefectus †audi‹a›t, sic accipiemus non causis receptis sed si uerecunde expquoque officium praefecto urbi a diuo Seuero datum est, ut mancipia tueatur ne prostituantur.Praeterea curare debebit praefectus urbi, ut nummularii probe se agant circa omne negotium suum et temperent his, quae sunt prose a liberto dixerit uel contumeliosum sibi libertum queratur uel conuicium se ab eo passum liberosque suos uel uxorem uel quid huic simile obicit: praefectus urbi adiri solet et pro modo querellae corrigere eum. aut comminari aut fustibus castigare aut ulterius procedere in poena eius solet: nam et puniendi plerumque sunt liberti. certe si se delatum a liberto uel conspirasse eum contra se cum inimicis doceat, etiam metalli poena in eum statui debet.Cura carnis omnis ut iusto pretio ‹p›raebeatur ad curam rium sub ipsius cura est: sed etipsius curam pertinent.Quies
Abbreviated transcription (Latin):
nis mortui p̃cium recepit. q
eum uẽditurus fuit siium pa¬
ssus ñ eẽt. ¶ Quiꝰ mm inͣtulit
cumi possõm. ame sit ꝯsecutus.
fur ñ c̃ qm̃ius qui ui rapit. fur
improbior ẽe uidẽitur ut iuli¬
anoplas ¶ Eum ꝗ metũ fec̾
et de dolo cem c̾tum ẽ et ita põ¬
ruplari solum. et io cum ꝗ ex

Expanded text:
ium recipit, qui eum venditurus fuit, si vim passus non esset. Qui vim intulit, cum possessionem a me sit consecutus, fur non est: quamvis qui rapuit, fur improbior esse videatur, ut Iuliano placet. Eum qui metum fecit et de dolo teneri certum est, et ita Pomruplari solum, et ideo eum, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ licitato ꝑmansit. sec erit ꝑun¬
ait. Nã ant ip̃i fũdie. et ĩo inidĩn¬
coĩ.di. nuenit. aut seꝑatũ afudo
diusũ craut insura. aut tp̃rib
s possũt iura int̾dum et sepata
a fũdo cẽ. it nec m̃sura nec tpr̃ib

Expanded text:
quem licitatio remansit: nec erit pericuait: nam aut ipsius fundi est et ideo in iudicium non uenit, aut separatum a fundo, diuisum tamen aut mensura aut temporibus. sed possunt iura interdum et separata a fundo esse et ne
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ꝙ cõi nõie. actumeantagi
debuit. ab eo quiscit se sociũ hr̃e.
Impẽdia aũt q̃ dum ꝓpriũ meũ
retur fũdi ꝑs ꝑ excepcõm don¬
iudicii retine possim Consid
ita si mecũ agatur. Cet̾m si alic¬
naũo ꝑtem meam: ñ erit unde
rẽtin̾e possim /s is qui ame e¬
m̾it an retiñc põssit uidend̾c̃.
Nã et si uendicaretur.ab eo ꝑs
impẽdioꝵ nõie que ego fecistẽ.
ita ut ego potam recentõm fa¬
c̃e. et u̾us ẽ ut in hac spẽ expẽse
retmeantur. Que cũ ita sint. re¬
ctissime dicitur ⁊ impendioꝵ
noie utut mͣditiũ dan debe mi¬
chim sociũ ⁊ manente rei coĩo¬

Expanded text:
uni nomine actum est aut agi debuit ab eo, qui scit se socium habere. Impendia autem, quae dum proprium meum retur fundi pars, per exceptionem doliudicita, si mecum agatur. ceterum si alienauero partem meam, non erit unde retinere possim. sed is, qui a me emerit, an re tinere possit, uidendum est: nam et si uindicaretur ab eo pars, impendiorum nomine, quae ego fecissem, ita ut ego poterat retentionem facere: et uerius est, ut et in hac specie expensae retineantur. quae cum ita sint, rectissime dicitur etiam impendiorum nomine utile iudicium dari debere mihi in socium etiam manente rei co
Abbreviated transcription (Latin):
hes ad eclictũ ñ rendit et obid
motu iudicis uilia dirupta ẽ.
autarbusta succisa sũt. pr̃abit᷑

Expanded text:
habes, ad delictum non respondit et ob id motu iudicis uilla diruta est aut arbusta succisa sunt, praest
Abbreviated transcription (Latin):
augusti mox dem̃ cladii eorũ¬
edcis erat int̾dictumbiefemi¬
ne ꝓiuins sius int̾cede̾nt. post¬
ea ft̃m ẽ senatus ꝯsultũq ple¬
nissime feminis omĩb sb̃uẽ¬
tumẽ. ¶ Cuius senat ꝯsulti
et ueller tutor consules u̾ba fe¬
cerunt de obligatonib femin¬
de eare fi̾ oport̾et. de ea reitaꝯ su
mutuidatones ꝓalus ꝓ quib
int̾cesserunt femine ꝑtinet.
tam et si aña uideturitaus i
dictum ẽe ne eo noĩe. ib pus pe¬
tito nene meas accõ detͥmr cũ
eas iurilib officus fungiẽt

Expanded text:
 eorum erat interdictum, ne feminae pro viris suis intercederent. Postea factum est senatus consultum, quo plenissime feminis omnibus subventum est. cuius senatus consultiet Uelleus Tutor consules uerba fecerunt de obligationibus feminde ea re fieri oportet, de ea re ita c‹emutui dationes pro aliis, quibus intercesserint feminae, pertin‹et›, tametsi ante uidetur ita ius dictum esse, ne eo nomine ab his petitio neue in eas actio detur, cum eas uirilib
Abbreviated transcription (Latin):
coĩ di. sĩdimires in arbitrio sit
de ĩre p̾du controu̾sia sit.iba¬
lio plac om̃s eos int̾quos. ar¬
bit sũptus sit et agr̃ et oꝑ no¬
uum nũtiare ꝓ sua queq ꝑte
posse. et cũ adiudicatones. ab
arbitro fiant. sium adiudicet

Expanded text:
o si, dum res in arbitrio sit, de iure praedii controuersia sit, placet omnes eos, inter quos arbiter sumptus sit, et agere et opus nouum nuntiare pro sua quemque parte posse, et cum adiudicationes ab arbitro fiant, si uni adiudicetur
Abbreviated transcription (Latin):
ses ielegau̾it. dicendũ est dur¬
iori siu̾a cum eo transactum de
existim̃atõne eius. idcirco qr ñ
eẽt infãmis s si in cã furti nec
manifesti in qͣdruplum iudex
ꝯdampnaũit. hoñatur quidẽ
reus pena aucta. Nam ex furto
ñ manifesto in duplum cõue¬
niri debuitũmm hanc rem exsti¬
matõnem ei ñ confuasse ꝙͣ. uis
sib pena ñ petimiania cum ho¬
nass. et transactum cum eour.¬
¶Enmen stellionatus infamia
iogat dampnato qmͣius pũ¬

Expanded text:
erit duriori sententia cum eo transactum de existimatione eius idcircoque non esse infamem. sed si in causa furti nec manifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei non conseruasse, quamuis si in poena non pecuniaria eum onerasset, transactum cum eo uidetur.Crimen stellionatus infamiam irrogat damnato, quamuis pu
Abbreviated transcription (Latin):
. Si fidenissorꝯuentus cuz
ignorat ñ fuisse debitori nu¬
m̾atam peciñam solu̾it ex c̃a
fideuissionis. anmandatiuu¬
querit᷑. ¶ Et si quid̃ sciens pr¬
et̾mifit exceptõm uł donur

Expanded text:
.Si fideiussor conuentus, cum ignoraret non fuisse debitori numeratam pecuniam, soluerit ex causa fideiussionis, an mandati iuquaeritur. et si quidem sciens praetermiserit exceptionem uel doli
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝯseq̃tur et mag̃ ẽ ut ꝯseq
n ¶Si maritus estimatomreꝵ.
qͣs iñdotẽ accepit dicat sedona¬
tõnis cã anͣxisse remediũ mon¬
tõnis cã p̾cium actũ ẽe affirmes
ꝗ sr̃ eare cogniturus erit si pecu¬
nic mod retusam ip̃a p̾dia rest¬
itui deb̾e sũptuũ deductis rõib
arbitrabitur. In arbitno igitur
maritienit: ꝙ p̾stitũ malit. ¶d̾
iuns ẽ et siecontͣrio mułr demi¬
nore estimatone qͥratur nealiuo
p̃dia que obdotr̃ pignori accep¬
erat em̃nt e a qͣ cmpto donatoĩs
cã fc̃a dicatur millius ẽe mom̃iti.
iiprnr cumpre suo repsit cuiꝰ
rescripti u̾ba ido retulit ut app¬
arcat uendicom int̾ urũet ux¬
orem boa fidc gestam n ret̃ctan.
Sitĩbi maritus pignora pp̃do
te et peciñam creditam data
donatonis cã uendidit. ꝙ boa
fide gestũ ẽ manebit ratũ at si
tituł donatoĩs quesitus osten¬
dit᷑ at ionenditom iritã eẽ co¬
stabit unt publico cam pigno¬
num integra obtmeb. ¶ Siux¬

Expanded text:
ntum consequatur. et magis est, ut consequi ri.Si maritus aestimationem rerum quas in dotem accepit dicat se donationis causa auxisse, remedium montionis causa pretium auctum adfirmes, qui super ea re cogniturus erit, si pecuniae modum recusabis, ipsa praedia restitui debere sumptuum deductis rationibus arbitrabitur". in arbitrio igitur mariti erit, quid praestitum malit. idem iuris est et si e contrario mulier de minore aestimatione queratur. nec aliud praedia, quae ob dotem pignori acceperat, emerit eaque emptio donationis causa facta dicatur, nullius esse mnoster cum patre suo rescripsit, cuius rescripti verba ideo rettuli, ut appareat venditionem inter virum et uxorem bona fide gestam non retractari. "Si tibi maritus pignora propter dotem et pecuniam creditam data non donationis causa vendidit, quod bona fide gestum est, manebit ratum. At si titulus donationis quaesitus ostenditur atque ideo venditionem irritam esse constabit, iure publico causam pignorum integram obtinebis". Si ux
Abbreviated transcription (Latin):
UConfessionib faisis pen¬
dences ita obligantur sieius
nõie de quoꝗs int̾rogatus sit
cum aliquo sit accbqr q̃d cum
alio actum eẽt. si dñs eẽt ĩ nosim
ex ꝯfessione nrã confenimus.
et si eunqui in potestate pr̃is
ess. Rndissẽ filium meum eẽ.
ita me obligansi etas eius pa¬
t̾etur ut finus mens ẽẽ possit.

Expanded text:
Confessionibus falsis respondentes ita obligantur, si eius nomine, de quo quis interrogatus sit, cum aliquo sit actio, quia quae cum alio actio esset, si dominus esset, in nosmet confessione nostra confer‹i›mus. et si eum, qui in potestate patris esset, respondissem filium meum esse, ita me obligari, si aetas eius pateretur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum ¶ Id̾ et si solu̾it ei plꝰ
dicit et si tĩndem ei donauit
dñs qnͣtum creclitori sõluit ꝓ
ñ uid̃i inrem u̾sum si uero
alias donauit durare u̾sum.¬
Itẽ querit si .x. in rem dm̃i u̾tit
postea tĩndẽ sũmam a dn̾o
mutuatus sit N̾at p̾terea et
lium un trahatur debitum
an potr exutror ꝓ rata detrah¬
mius ¶ Ego aut puto subl¬
atam deirem u̾so accomicũ
debitor dni sit ꝯstitũtus Itẽ
q̃rit si in rẽ cuam u̾t̾it. et debi.¬
tor tuus fc̃s sit. mox creclitor
eiusdẽ sũme qmͣ cibi debuit.
an renascatur de in rem uerso
ueluci si duo rei pr et filius fu¬
erint. et filius mutuatus suo
noie soluat ur si filio iussui
prĩs crẽdidisti. et filius tibit̾
ditum soluiss michi uidetͣ
siquid̃ pecunia ad pr̃em ꝓue

Expanded text:
uersum: idemque et si soluerit ei. plus dicit et si tantundem ei donauit dominus, quantum creditori soluit pro non uideri uersum, si uero alias donauit, durare uersum.Idem quaerit, si decem in rem domini uertit et postea tantandem summam a domino mutuatus sit, habeat praeterea et lium, unde trahatur debitum, an potius ex utroque pro rata detrahimus? ego autem puto sublatam de in rem uerso actionem, cum debitor domini sit constitutus. Idem quaerit, si in rem tuam verterit et debitor tuus factus sit, mox creditor eiusdem summae quam tibi debuit, an renascatur de in rem verso veluti si duo rei pater et filius fuerint et filius mutuatus suo nomine solvat, vel si filio iussu patris credidisti et filius creditum tibi solvisset. mihi videtur, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
qua potius accoñe expiatur.
sic tnut utr̃q tribuatur et ꝙ
michi et ꝙͣ ẜuo debetur cũ si
ẜuus ordinarius ignorasset
dednͣc̾etur ĩitegr̃ ꝙ ei a uica¬
rio debeturss et si ancilla neg¬
ociabitur. ad mittendã tribꝰ¬
utoriam dicim. ¶Itẽ perui
refert cum ip̃o ẜuo ⁊trahatur
ancum ĩstitore er. ¶¶ercis
nõie m̃ito adicitur. ne om̃s
negoͣtiatõ cum eo fc̃a tributo¬
riam inducatsꝑ hanc accom
tribui uidetur ꝙ ex eam̾̃ce et
ꝙ exeo nomine receptum est.
u̾o et si exalia causa es laboait
ex q̃ cũq cã ei debeatur ꝑuiq
referre añ m̃ceman posteaei
idit quid tñ si quid hebant
ip̃am m̃cem pignori acceput
puto dełe dici p̾ferendos dño
nire pignoris./ Siue aũt dno¬
siuc aut᷑ hũs qui in pot̾ate er
sunt debeatur utiq erͣit̃ trib¬
sint. utiq om̃ib tribuetur ꝓ
rata debiti suussi aut cõtũ pec¬
ulium uenit intributum. s
id dũtaxat ꝙ ex ea m̃ce ẽ. Siue
m̃ces manent. siue p̾ciũ caꝵ

Expanded text:
qua potius actione experiatur, sic tamen, ut utrumque tribuatur et quod mihi et quod seruo debetur, cum, si seruus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur.Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus.Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institore eius. 'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat.Per hanc actionem tribui iubetur, quod ex ea merce et quod eo nomine receptum est.Iuero et si ex alia causa. et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, paruique referret, ante mercem an postea eiidit.Quid tamen si qui contrahebant ipsam mercem pignori acceperint? puto debere dici, praeferendos domino iure pignoris.Siue autem domino siue his qui in potestate eius sunt debeatur, utique erit tribsint, utique omnibus tribuetur pro rata debiti sui.Non autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siue pretium earum
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. palam recte dicant quio
muno quo eoꝵ morbiuicuue
sit. ntiq optime ornata uendẽ¬
di ca fuunt. ita emptorib trad¬
entur. si ꝗd ita fc̃m fu̾it de orna
m̃tis restituẽdis ium̃tis ue or¬
nam̃toꝵ nõie irdibendi ĩdieb
sexagint morbi aut uitu ue
ca memptis faciendis insex iñ¬
tibꝰ ui qnͣcominoris ꝯuenirent
funt m annoguditiũ dabimus.
Si nunta paria simulucnier¬
rt et ait̾um mn ea cã fu̾it ut re¬
dib̾i debeat uditiũ dabimus
quo utrsiq redilxatur.¶ Locũ¬
tur elues ins ecdicto ium̃tis re¬
dibendis scausa aut huuis edc̃i
eadẽ ẽ que mancipioꝵ redibẽdo¬
rum / et fere e. ade sunt inhus qr
inmancipus: ꝙ. ad morbũ uiti¬
um ue: atiriet quicꝗdigitur il¬
lic diximus. nuc crit tͣnsfe̾ndũ
et si mortuũ fu̾it ium̃tum pa¬
rinio redibi pocit quẽad modũ
peuatone. monie pecus ꝯtineat᷑
cone id cuto eloguihuc edc̃o
subicctum c̃. cums ũba ħ sunt.
que de ĩum̃toꝵ sanitatediximꝰ.

Expanded text:
dunt, palam recte dicunto, quid quoque eorum morbi uitiique sit, utique optime ornata uendeusa fuerint, ita emptoribus tradentur. si quid ita factum non entis restituendis iumentisue ornamentorum nomine redhibendis in diebus sexaginta, morbi autem uitiiue causa inemptis faciendis in sex mensibus, uel quo minoris cum uenirent fuerint, in anno iudicium dabimus. si iumenta paria simul uenierint et alterum in ea causa fuerit, ut redhiberi debeat, iudicium dabimus, quo utrumque redhibeatur'.Loquuntur aediles in hoc edicto de iumentis redhibendis.Causa autem huius edicti eadem est, quae mancipiorum redhibendorum.Et fere eadem sunt in his, quae in mancipiis, quod ad morbum uitiumue attinet: quidquid igitur hic diximus, huc erit transferendum. et si mortuum fuerit iumentum, pari modo redhiberi poterit, quemadmodum pellatione an omne pecus contineatur, tione.Idcirco elogium huic edicto subiectum est, cuius uerba haec sunt: 'quae de iumentorum sanita
Abbreviated transcription (Latin):
Stim̃ eos ãnus ẽ s pecoris. appel.¬
latone ꝯtinebutiuss eniisunt
quedam q̃ in hõĩb quid̃ morbũ
fatuit. inium̃tis nadõutputa
si mulus castratus e̾. i mordi
ꝙͣiam sit ibilis fenus quoq¬

Expanded text:
ecoris appellatione continebuntur.Sed enim sunt quaedam, quae in hominibus quidem morbum faciunt, in iumentis non adeo: ut puta si mulus castratus est, neque moumquam sit habilis.Caelius quoq