comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedote actõ reddit. non sit cã dons dece¬
rior s forme sue raditur . ħ sdeuole
nr̃o placuerunt. ¶Iltud nuila pat
nede doto agat quod pactumꝓde¬
rit. ¶Pacta que turpemcãm cõ¬
tinent ñ sunt seruanda. ueluti si pa¬
ciscar ne furti agam ułꝰ iuraꝵ si fe¬
ceris. Expeclit enim tim̾e furti ur
inuiriaꝵ penã s pꝰ admissaħ: pacisti
possumus. ¶Item ne exꝑiar inter¬
ducto uñ ui quatenus publicam cãm
contingit pacisciñ possumꝰ. Et in sũ¬
ma si pactum conuentum are pͥua¬
ta remotum sit. ñ ẽ seruantlum.¬

Expanded text:
de dote actio redit, non fit causa dotis detede dote actio redit, non fit causa dotis deterior, sed formae suae reddituulla pactne de dolo agat: quod pactum proderit. Pacta, quae turpem causam continent, non sunt obseruanda: ueluti si paciscar ne furti agam uel iniuriarum, si feceris: expedit enim timere furti uel iniuriarum poenam: sed post admissa haec pacisci possumus. item ne experiar interdicto unde ui, quatenus publicam causam contingit, pacisci non possumus. et in summa, si pactum conuentum a re priuata remotum sit, non est seruandum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sicũ reo ad certum tp̃s pactio fc̃ã
sit. ultra n reon fideuissori ꝓderit.
E sismne ꝑsona sua reus pepig̾it
ei debeat exceptõ. q̃ ireo. ego didi
ciꝑdẽe fideuisiori exceptõem. Nons
em̃ illi ꝑliberam ꝑ sonam adquiri.
tionib iꝰ coͦntinet᷑. In pactis famnuer
ꝓsit. ¶ Sed si pactum conuentum
tale fuit. ꝙ actionem quoq toue̾t
ueliti aniuriaꝵ non pot̾it pra pacis¬
cendo ut agere possit. q ipͥma actõ
tionem pranlam in essicaxest. Non
enim expacto inuiriaꝵ actio nascit᷑.
s ex cantumelia. Iͥdem dicemus: ⁊ ̃
bone fidei contractib si pactum con¬
uentum totam obsigonom sustuit
uelutiempti. Non e ex nouopacto pͥor
obligõresuscitatur: s ꝓ ficiet pactum
ctam muuerẽ cẽ. ut pͥsenti die dos redd̾e̾¬
tur. deiñ pastiscuit tp̃rei legid dato dos
iradatur. incipiet dos redire ad ius
suum. nec dicend̾ est detiorem condi¬
tionem dotis fi̾ ꝑ patum. Quotiens
enim ad us ꝙ iex nature eius tͥbrit.

Expanded text:
Si cum reo ad certum tempus pactio facta sit, ultra neque reo neque fideiussori prodest. quod si sine persona sua reus pepigeritei debeat exceptio, quae et reo. ego didici prodesse fideiussori exceptionem: non sic enim illi per liberam personam adquiri, lationibus ius continetur, in pactis factum vus pactum prosit. sed si pactum conventum tale fuit, quod actionem quoque tolleret, velut iniuriarum, non poterit, postea paciscendo ut agere possit, agere: quia et tionem parandam inefficax est: non enim ex pacto iniuriarum actio nascitur, sed ex contumelia. idem dicemus et in bonae fidei contractibus, si pactum conventum totam obligationem sustulerit, veluti empti: non enim ex novo pacto prior obligatio resuscitatur, sed proficiet pactum ctam mulierem, ut praesenti die dos redderetur, deinde pacisci, ut tempore ei legibus dato dos reddatur: incipiet dos redire ad ius suum. nec dicendum est deteriorem condicionem dotis fieri per pactum: quotiens enim ad ius, quod lex naturae eius tribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si accepti latio inutił fuit taci¬
detur ne peteretur. ¶ Suiis hĩdita¬
rius hr̃di futuro nominatim pacis¬
ci nouporest. q nondum is dominꝰ
sit. S siin rem pactum conuentum
fcm̃ sit hr̃cli adquiri potest.

Expanded text:
 Si acceptilatio inutilis fuit, tacidetur, ne peteretur. Servus hereditarius heredi post adituro nominatim pacisci non potest, quia nondum is dominus sit: sed si in rem pactum conventum factum sit, heredi adquiri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
aut.Riu. Pumus ex argentariis
sociis cum debitore pactus sit:an ĩ ai
teri noceat exreptio. neratuis. attu¬
licmꝰ ꝓcuł. nec si inrem pactus sit:
altĩnoc̾e. Tm̃ enim ꝯstitutum esti
ut solidum alter pet̾e possit. Id̾l abo̾
Nam nec nouart aliũ pꝰ se. qm̃uis

Expanded text:
um Si unus ex argentariis sociis cum debitore pactus sit, an etiam alteri noceat exceptio? Neratius Atilicinus Proculus, nec si in rem pactus sit, alteri nocere: tantum enim constitutum, ut solidum alter petere possit. idem Labeo: nam nec nouare alium posse, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
die ꝙ in mͥm̾o est restituatur. s statuto
tp̃r soluidebeat. ꝙ si fundus marito fu
erit adiudicatꝰ. pars utiq data indotẽ:
dotalis manebit. diuortio autemfr̃o:
sequetur restitutionem. pp̃qmͣ ad mari¬
tum ꝑtinet. ꝑuen̾it. ĩ altera portio. s. ut
recipiat tantum p̾cii nomiue amuliere
qnͣtum declit. excõdempuatione socip.
necaudiri debeb̾ alteruter. cam qnͣtitatẽ
recusans. aut mulier insuscipienda ꝑte
altera quo aut uir nirestituenda. S
anconstante mrĩmonio non sola pars
ego dixi mnauditorio illani salami docalẽ
eẽ. ¶Simancodotis noĩe stipulantiꝑ
misit. ꝑ erroremis quiexceptione tutus fi̾t
nec soluat: cogetur ei soluere. shẽ bit con¬
dictionem adu̾sus mulierẽ. aut prẽm:
uter eoꝵ delegauit. obiaꝙ indebitũ
genero dotemdedit. ⁊ morir. uegat

Expanded text:
o est restituatur, sed statuto tempore solui debeat. quod si marito fundus fuerit adiudicatus, pars utique data in dotem dotalis manebit: diuortio autem facto sequetur restitutionem, propter quam ad maritum peruenit, etiam altera portio, scilicet ut recipiat tantum pretii nomine a muliere, quantum dedit ex condemnatione socio: nec audiri debebit alteruter eam aequitrecusans, aut mulier in suscipienda parte altera quoque aut vir in restituenda. sed an constante matrimonio non sola pars ego dixi in auditorio illam solam dotalem esse. Si marito dotis nomine stipulanti promisit per errorem is qui exceptione tutus erat ne soluat, cogetur ei soluere et habebit condictionem aduersus mulierem aut patrem, uter eorum delegauit, ob id quod indebitum genero dotem dedit et moritur. negat
Abbreviated transcription (Latin):
d. Cumdotem mułris nomine extra¬
neus ꝓmisit. mułris ꝑiculum est. S sima¬
ritus nomen secittus usuras exeg̾it ꝑicu¬
declit quero an maritus qua sihetes ho
it mulieris. acreclitorib eius conueniri
non posse. S non plus ẽẽ inꝓmissione

Expanded text:
onum. Cum dotem mulieris nomine extraneus promisit, mulieris periculum est: sed si maritus nomen secutus usuras ex‹e›gerit, pericudedit: quaero, an maritus quasi heres oneis retinuit, a creditoribus conueniri eius non posse, sed non plus esse in promissione
Abbreviated transcription (Latin):
miserit: usum f. nuputari non pat̃. ex qͦ¬
l ip̃a lutrumht̃ ideo indotata erit. ꝙ si a¬
lienailit uxor ꝓpͥetatem que sine ullo
mulieris emolum̃toplenior fcãẽ. ad hͤ
cotataẽ. q dotis actõe teneri d marit᷑.
qͥ ciñ licuit usu a .f. uti: amisit eum nõ
utendo. Nam sihr̃e ꝑseuerasset usum. f.¬
us ad diuortium tõmodo mulieris cederet.
lietis ad ꝓpͥctatem reu̾tet᷑. Si autem usũ
fructum maritus non amiserit. morte.n
stitutio itafiat ut hñtimulieri fundum
petit dotis actio. ut climittat a se mari¬
tus usumf. Nam uel exempto actiane
ad huc ut usum . f. prẽt mulier tenetur.
aut consequi p̾cium eius sperat. aut
cuiꝰ mag̃ grãm spectate: qmͣ relinque¬
re ap̃mimitum iusa se tnsla tumlicere
tisiuditio recipere debeat. duxi referre
cuͣtifundꝰ uenisset. Namsiꝓpͥetatis mi¬

Expanded text:
imputari non potest, ex quo ipsa lucrum habet: ideoque indotata erit. quod si alienaverit uxor proprietatem, quae sine ullo mulieris emolumento plenior facta est: adhuc dotata est, quia dotis actione teneri debet maritus, qui quando licuit usu fructu uti amisit eum non utendo. nam si habere perseverasset usum fructum ad divortium, commodo mulieris cederet elieris ad proprietatem reuertetur. si autem usum fructum maritus non amiserit, morte stitutio ita fiet, ut habenti mulieri fundum petit dotis actio, ut dimittat a se maritus usum fructum: nam uel ex empto actione adhuc, ut usum fructum praestet, mulier tenetur, aut pretium eius consequi sperat, aut cuiuis magis gratiam praestare quam relinquere apud inimicum ius ad se translatum licere tis iudicio reciperare debeat. dixi referre, quanti fundus uenisset: nam si nudae
Abbreviated transcription (Latin):
sistipulanti quiuis alius ꝓmisisset. aũ
dotem auitꝰ nomĩe. Nanuit corporis uel
pecuĩe tnͣslate ita obligõnis constitute
mortis causa condictio est. Non id̾ dicend̾
suris debebat. nuptã dotem ꝓmisisset
ꝙ is sͥ deb̾et. pꝰ ꝯtractas nuptias secuti tẽ
mulieri ĩ dotẽ alienatũ eẽt
lier: dotis causa eum marito ded̾ ab ea ꝙͣ
ꝑ dotẽ plenã fundi ꝓpͥetatẽ. ñ seꝑatã ab usu. f.¬
nͨ .ai. ꝙ ñutendomaritꝰamittat. diuortio
aũ fcõ ꝯstituet. meodẽ fundo usumf. młti.¬

Expanded text:
si stipulanti quiuis alius promisisset aut dotem alicuius nomine? nam ut corporis uel pecuniae translatae, ita obligationis constitutae mortis causa condictio est. non idem dicendum usuris debebat, nuptura dotem promississet quod is sibi deberet, post contractas nuptias secuti tempmulieri in dotem ab ea datctum dotis causa eum marito dedit, quamuisper dotem plenam fundi proprietatem, non separatam usu f quod non utendo maritus amittat. diuortio autem facto constituet in eodem fundo usum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ extrãt ingrara: non retinebit. ¶e
res indotem extimatas soluto m̃m̾o red¬
diplacuit sumina declarat᷑. ¶ Nonuẽ¬
datio contrahitur. iõ reb eiuictis simu¬
lier bona fide eas dederit. nulla estactio
uiri. auoquindedolotenetur. ¶Indotẽ
reb estimatis ⁊ traditis qm̃ius eas mułr
inusuhẽat uiri dñium fcm ud̾etur ꝑt

Expanded text:
erit ingrata, non retinebit. Cum res in dotem aestimatas soluto matrimonio reddi placuit, summa declaratur, non uenditio contrahitur: ideoque rebus euictis, si mulier bona fide eas dederit, nulla est actio uiro: alioquin de dolo tenetur. In dotem rebus aestimatis et traditis, quamuis eas mulier in usu habeat, uiri dominium factum uideretur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pauł . R. Simulier de suo dotem de dit
⁊ adhibuit urẽm que stipularetur. potu¬
isse eampostea instrum̃tum dotale muta¬
re.
d̾. Mutus surdus cecus dotis nonu̾e
obligantur. qr inuptias contrahere pꝰ¬
sunt. ¶Manente mrĩomo non per¬
cliture uxori obhas causas dos reddi
nuptiis exuoliratate puelle. cumfilio ua¬
tutoris uire cautrastis. dos ꝓ modo facł¬
tatum idignitate uatalium recte per
tutorem constii  pot̾. ut sese suos q a
lat. ut fundumydoneũ emat. uͭ mexiliis
uel insuiã relegato ꝑentiprẽt alimoniam.
aut egentemuirum fratrem sororem ue
sustuieat.
ermog̃. Sisponsa dotemdederit nec nup
placuit.
licris tñ ẽ. Et mitoplatuit ut siindotem
frndũ ĩ estimatũ ded̾. cuius nomine dnple
stipułõe cautum hũit isq maritoeutꝰ

Expanded text:
pondit, si mulier de suo dotem dedit et adhibuit matrem quae stipularetur, potuisse eam postea instrumentum dotale mutare.. Mutus surdus caecus dotis nomine obligantur, quia et nuptias contrahere possunt. Manente matrimonio non perditurae uxori ob has causas dos reddi Nuptiis ex uoluntate patris puellae cum filio tutoris iure contractis dos pro modo facultatium et dignitat‹e› natalium recte per tutorem constitui polat, ut fundum idoneum emat, ut in exsilium uel in insulam relegato parenti praestet alimonia, aut ut egentem uirum, fratrem sororemue sustineat. m. Si sponsa dotem dederit nec nupsplacuit. lieris tamen est, et merito placuit, ut, si in dotem fundum inaestimatum dedit, cuius nomine duplae stipulatione c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si rnm̾in̾o decesserit: uxor uͥl emolum̃¬
ti obdotem hr̃e uidetur. maritus. q i siux
fimus confert mul̾ris plane si pr̃filie noĩe
qͥ infundo gñi usum f. habebat dotis confti¬
tuende grã: euinded̾it. im m̃m̃o mortu
a fu̾it. habebit ex sua ꝑsona usus. fructus
petionẽ ꝙ simulier in suo fundo marito
nsum .f. dotis causa constituerit. tunc ex

Expanded text:
 matrimonio decesserit uxor, nihil emolumenti ob dotem habere uidetur maritus, quia et si uxofunus confert mulieris. Plane si pater filiae nomine, qui in fundo generi usum fructum habebit, dotis constituendae gratia eum dederit, et in mata fuerit, habebit ex sua persona usus fructus petitionem. Quod si mulier in fundo suo marito usum fructum dotis causa constituerit, tunc ex
Abbreviated transcription (Latin):
pere aliquid ex testam̃to non potuerit. ni
cħbec res nocebit. pedius quidem ⁊̃ illud:
non putat eẽ spectanclum cuius contempla¬
tione testator seruum heredem scpͥserit. ł ei
legau̾it qr isiuenditio remansisset incħ ħ
res empt arlꝓderat. Et ꝑ ccͣrium inquit:
si contemplatione uenditoris institutus
ꝓpoueretur. tñ drẽm restituere emptorem
extrarememptoris ꝑ eum seruum adquisi¬
tum est. idiustum uid̾i reddi oportere.

Expanded text:
pere aliquid ex testamento non potuerat: nihil haec res nocebit. Pedius quidem etiam illud non putat esse spectandum, cuius contemplatione testator servum heredem scribserit vel ei legaverit, quia et si venditio remansisset, nihil haec res emptori proderat: et per contrarium, inquit, si contemplatione venditoris institutus proponeretur, tamen diceremus restituere emptorem extra rem emptoris per eum seruum adquisitum est, id iustum uideri reddi oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ceterum si añ fuit non ꝑtinet. ad hoc o¬
iudicium ꝙ ante ft̃mest. siue ergo ipẽ dete¬
riorem eum fecit siue familia eins. suꝓcu¬
rator tenebit astio. ¶ Familie apellatõe
om̃s qui in s̾uitiosunt otinentur. ĩ liberiho¬
mines qui ei bon a fide seruiunt. łalieni. acciꝑ
eos qͦ qui inpotestate eius sunt.
¶ꝓcuratoris fit mentioihac actõe.s ne¬
ratius ꝓcuratorem h eum accipiend̃ ait. ñ
quenslibi. s cui uniu̾sa negonia aut id ip
tari: emptori ex fcõ ꝓcuratoris ⁊ familie. ꝙ
non fint passurus. seruus insiei uenisset.
ꝙ autem passurus erat. ĩ si nonuenisset ĩ
eo concecli emptori scrui sui noxe declitiõẽ.
⁊ ex eoinquit ꝙ ꝓcurator caminisit solum
actionum prãndarum ncc̃itatẽ ei inũgi.
Quidgͦ si culpanon ĩ dolo emptoris seruꝰ
deterior fm̃est. eque condempnabr. hoc aũ
s ĩ ad animi iitia referendum est. ut pu¬
tasi imitatione conseruorum a pudemp¬

Expanded text:
sit: ceterum si ante fuit, non pertinet ad hoc iudicium quod ante factum est. Siue ergo ipse deteriorem eum fecit siue familia eius siue procurator, tenebit actio. Familiae appellatione omnes qui in seruitio sunt continentur, etiam liberi homines, qui ei bona fide seruiunt, uel alieni: accipe eos quoque qui in potestate eius sunt. Procuratoris fit mentio in hac actione: sed Neratius procuratorem hic eum accipiendum ait, non quemlibet, sed cui uniuersa negotia aut id ipstari emptori ex facto procuratoris et familiae, quod non fuit passurus seruus nisi uenisset: quod autem passurus erat etiam, si non uenisset, in eo concedi emptori serui sui noxae deditionem et ex eo, inquit, quod procurator commisit, solum actionum praestandarum necessitatem ei iniungi. Quid ergo, si culpa, non etiam dolo emptoris seruus deterior factus sit? aeque condemnabitur. Hoc autem, sed etiam ad animi uitia referendum est, ut puta si imitatione conseruorum apud emp
Abbreviated transcription (Latin):
siquid sine dolomalo condempnatus sit:
ł siciuid ex eo ꝙ eg̾it ad eumꝑ uen̾it. dolo¬
id reddat. quas impensas ncc̃io incurand̾:
seruum post litem contestatam emptor
fecerit: imputabit. p̾cedentes impensaᷤᷤ
nomin atim comp̾hendendas pediusait.
s cibaria s̾uodata ñ eẽ iputanda ansto¬
ait. slam nec ab ip̃o exigi: qui ĩ ministĩoeiꝰ

Expanded text:
malo condemnatus sit uel si quid ex eo quod egerit ad eum peruenerit doloid reddat. Quas impensas necessario in curandum seruum post litem contestatam emptor fecerit, imputabit: praecedentes impensas nominatim comprehendendas Pedius: sed cibaria seruo data non esse imputanda Aristo, nam nec ab ipso exigi, quod in ministe
Abbreviated transcription (Latin):
¶lp̃ .a. Inud scieudum est uemptor uendi¬
torihos non prat que desiderant᷑ inbac ac¬
tione uon posse ei uenditorem condemp¬
nari. Si autem emptori uenclitor ita nõ
prãt conlempnabitur ei. Item emptori
pranclum est ut petunie cuiꝰ nomine ob¬
ligatus erit liberetur. siue ipi uenclitori
obligatus sit. siue etiam alii. ¶ Condẽp¬
natio fit quanti eares erit. gͦ exceclat p̾
tium an non: uideamus. ⁊ quidem conti¬
net condempnatiop̃tium. actionesq an
uisuras p̾cii: consequatur. qĩ ꝙ sua inter¬
sit debeat accipere. maxime cum fructus
cͦ ip̃i restituat ⁊ placet consecuturum sic
tñ tlampm sensit. ł siquid ꝓseruo impẽ¬
dit consequatur arbitriꝰ iucdicis. sic tm̃ nõ
ut ei horum nomĩe uenditor odempnetur.
ittait uił. s ne alias compellatur hoĩem
uenclitori restituere quansi eum indemp¬
nem prẽt.¬

Expanded text:
lium. Illud sciendum est, si emptor uenditori haec non praestat, quae desiderantur in ‹hac› actione, non posse ei uenditorem condemnari: si autem emptori uenditor ista non praestat, condemnabitur ei. Item emptori praestandum est, ut pecuniae, cuius nomine obligatus erit, liberetur, siue ipsi uenditori obligatus sit siue etiam alii. Condemnatio etium an non, videamus. et quidem continet condemnatio pretium accessionesque. an et usuras pretii consequatur, quasi quod sua intersit debeat accipere, maxime cum fructus quoque ipse restituat? et placet consecuturum. Si n damni sensit uel si quid pro seruo impendit, consequetur arbitrio iudicis, sic tamen, non ut ei horum nomine uenditor condemnetur, ut ait Iulianus, sed ne alias compellatur hominem uenditori restituere, quam si eum indemnem praest
Abbreviated transcription (Latin):
certumtp̃s petunia soluta sit se mantipi¬
ni restitutur̃.¬
lp̃ .. Debet autem retipere pecuniam
cim̃ dedit ꝓ eo homine ⁊ siquid accessionis.
noĩe. dari autem id nõ solum accipiemus
ꝙ numeratur uenditori ut puta p̾cium
uisuras eiꝰ. S i siquid emptionis cãerroga¬
tumẽ. hoc autem ita demum deducttim.
siex ualuntate uenclitoris datur. Cet̾msi
cuid sua sponte clatumeẽ ꝓponatur: non.
trio decit. auentlitore exigere. Quid gͦ
si forte uecligalis nomine datum est. ꝙ
emptor forte sequeretur: dice mus hpoc qͣ
lium irra continentur non caueat pol¬
licetur adu̾sus eum reihibendum uiditi¬
umn intra duos menses ł qñti emptoris ĩt¬
sit iura se mensee.

Expanded text:
certum tempus pecunia sibi soluta sit, se mancipicertum tempus pecunia sibi soluta sit, se mancipium restituturlium. Debet autem recipere pecuniam, quam dedit pro eo homine, uel si quid accessionis nomine. dari autem non id solum accipiemus, quod numeratur uenditori, ut puta pretium et usuras eius, sed et si quid emptionis causa erogatum est. hoc autem ita demum deducitur, si ex uoluntate uenditoris datur: ceterum si quid sua sponte datum esse proponatur, non itrio dedit a uenditore exigere. quid ergo, si forte uectigalis nomine datum est, quod emptorem forte sequeretur? dicemus hoc quoque lium continentur non caueat, pollicentur aduersus eum redhibend‹i› iudicium intra duos menses uel quanti emptoris intersit intra sex men
Abbreviated transcription (Latin):
Si ante iudicium acceptum ft̃ãsint. idcito
enim uc̃ce habuisse ea enum̾ari. ut siquid
eoꝵ ante litem ꝯtestatam ꝯtigissit prant᷑.
ceterum pꝰ iuditium acceprum tota causa¬
ad hominem restituendum iniulitio ũsã.
ttam fructus ueniunt qͣm idꝙ detenior
tõs est. ceterq ueniunt. Iudici enimstatĩ
atq iudex fc̃s est omnium rerum offitium
incumbit. quecumq iniudino u̾santur
ea aũ q̃ añ iudicium contingunt non ual¬
de ad eumptinẽt. nisi fu̾int ei nominatimin¬
iuncta. ¶Pt̾ea in edicto adicitur sic. et
qnͣta pecunia ꝓ eo homine saluta accessiõis¬
ue hͣomine dataerit ñ reddetur: cunius ue pe¬
cunie qͥs eonaĩe obligatus erit non lib̾ałr.
¶Orpiem feceruntediles ut ante uenclito¬
Dauis .i. Ui deamus tame ine iniquum
sit emptorem compelli duntr̾e corpꝰ. ⁊ ad ac¬
tionemiuclicatimitti. si interdum nicħ p̃¬
statur. pp̃inopiam uenditoris potiusq res
ita ordinanda sit. ut emptor caueat si int᷑

Expanded text:
si ante iudicium acceptum facta sint: idcirco enim necesse habuisse ea enumerari, ut, si quid eorum ante litem contesta‹ta›m contigisset, praestaretur. ceterum post iudicium accepad hominem restituendum in iudicio versatur, et tam fructus veniunt quam id quo deterior factus est ceteraque veniunt: iudici enim statim atque iudex factus est omnium rerum officium incumbit, quaecumque in iudicio versantur: ea autem quae ante iudicium contingunt non valde ad eum pertinent, nisi fuerint ei nominatim iniuncta. Praeterea in edicto adicitur sic: "et quanta pecunia pro eo homine soluta accessionisve nomine data erit, non reddetur: cuiusve pecuniae quis eo nomine obligatus erit, non liberabitur". Ordine fecerunt aediles, ut ante venditoulium. Uideamus tamen, ne iniquum sit emptorem compelli dimittere corpus et ad actionem iudicati mitti, si interdum nihil praestatur propter inopiam uenditoris, potiusque res ita ordinanda sit, ut emptor caueat, si intra
Abbreviated transcription (Latin):
contumati am de sint min̾t̾ restitu¬
ad u̾sus eius rei possessorem. licet cũ
eonon sit contractum ut puta sirẽ
amimore enuisti ⁊ aliiuendidisti. po¬
dum restitui. ne remsuam ꝑdat.
uel re sua careat. ⁊ hoc uel cognttõe
pretoria. uł recissa alienatõe datoĩ
dadat. si emptor rursus eumalienaũ.
si quid̃ emptor seqñc scitrem ita ge¬
stani restitutõnem adu̾sus eum fa¬
ciendam sugnorauit iprioremptor
soluendo cẽt non cẽ faciendam. Si uͦ
noneẽt soluendo. equius minorieẽ¬

Expanded text:
 restituadversus rei eius possessorem, licet cum eo non sit contractum. ut puta rem a minore emisti et alii vendidisti: pom restitui, ne rem suam perdat uel re sua careat, et hoc uel cognitione praetoria uel rescissa alienatione dato iadidit, si emptor rursus eum alienavit, si quidem emptor sequens scit rem ita gestam, restitutionem adversus eum faciendam: si ignoravit et prior emptor solvendo esset, non esse faciendam: sin vero non esset solvendo, aequius
Abbreviated transcription (Latin):
it mox decesserit. non delere eumre¬
stitu. req enim captus est emendo sͥ
locupleti hrs extiterit. ⁊ subito hr̃cli¬
tas lapsa sit: puta preclia fuerunt
que chauniate ꝑierunt. insule exuꝰ¬
te surit. serui fugerunt. aut decessert̃.¬
possit restitui. inimnt̾. Marcellus aũ
apud iulianum notat. cessare inu̾t̾.
restitutõnem. neq enim etatis lu¬
brico captus est ad eundo locupletẽ
hr̃ditatem ⁊ ciuod fatocontrag̾it cͥ utᷤ
pr̃i famił qmͣuis diligentissimo poss̾
contingere.S ħres afferre pͭ restitutõ¬
neuiminori. si adut hr̃clitatem inqͣ
res erant multe mortales. uł p̾clia ur¬
bana ruinosa. Es autem alienum
grane quod non ꝓspexit posse eue¬
nire ut demoriant᷑ mancipia. pre¬
clia ruant uł ad̾ noncito distraxent
ħ que multis casib obnoxia sunt.
¶ temqueritur siminor adu̾sus mi¬
norem restitui desiderat. ansit audi¬
restuuendum. Puto autem inspi¬
ciendum a p̾tore quiscaptus sit. p

Expanded text:
it, mox decesserit, non debere eum restitui: neque enim captus est emendo siblocupleti heres extitit et subito hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt aut decesserin integrum restitui. Marcellus autem apud Iulianum notat cessare in integrum restitutionem: neque enim aetatis lubrico captus est adeundo locupletem hereditatem, et quod fato contingit, cuiuis patri familias quamuis diligentissimo possit contingere. sed haec res adferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua res erant multae mortales uel praedia urbana, aes autem alienum graue, quod non prospexit posse euenire, ut demoriantur mancipia, praedia ruant, uel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt. Item quaeritur, si minor aduersus minorem restitui desiderat, an sit audirestituendum. puto autem inspiciendum a praetore, quis cap
Abbreviated transcription (Latin):
Apa. Sed addes hoc iulianism̃e. ut si
calusi ego cumtictore ex conducto tenea
inidꝙ pupilli interfuit. Siquis dalia uiti¬
osa ignarus locau̾it deiide uinumefflut̾¬
it tenebitur in idꝙ int̾est. nec ignoranti¬
a eius extusata: uita cassuis scͥpsit. Aliter
atꝙ si saltum pascmimlocasti: in qͦħ̃lu
seruioi abeoni sabino placuit. ¶ Illud
nobis udendum est si quis fund̾ locau̾it.
q̃soleat instrumenti nomine conductori
pr̃are. qͦ si non praret ex locatotenetur.
⁊ est epła neratii ad aristonem. doĩgau
dominũ refeicere debere. Qd̃ sicłpaco¬
loni quideorum corruptumsit. exlosa¬
to eumteñi. fisdos aũ quib ad p̾menda
prelum i suguiam iregłas itẏmpanũ
⁊tracleas quib releuatur p̾lum dñm
prare oꝑt̾e. It cneũ inquo aleacalida aqͣ
lauantur. ut cet̾a uasa olearia dñm p̾¬
stare aport̾e. sicuti dolea uinaria q̃ adp̾sẽ
neq pecuniam ex mercede deducere. pͭq¬

Expanded text:
.Sed addes hoc Iuliani sententiae, ut, si collusi ego cum tutore, ex conducto tenear in id quod pupilli interfuit.Si quis dolia uitiosa ignarus locauerit, deinde uinum effluxerit, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius scripsit. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba Seruio Labeoni Sabino placuit.Illud nobis uidendum est, si quis fundum locauerit, quae soleat instrumenti nomine conductori praestare, quaeque si non praestet, ex locato tenetur. et est epistula Neratii ad Aristonem dolia utidominum reficere debere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam praelum et suculam et regulas et t‹y›mpanum et ‹c›ocleas quibus releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad prm accipere neque pecuniam ex mercede deducere, p
Abbreviated transcription (Latin):
merata non eẽt.
¶Quociens autem faciendum au¬
quid datur: lacatio est. ¶Cum
insulam edificandam locauo ut su¬
a impensa conductor omna fatiat:
ꝓpͥetatem qiuid̃ eoꝵ ad me transft̾.
⁊ tñ locatõẽ. locat eñĩ artifex operam
ris sit pluns uendere. ⁊ ita inuicen
se cirtum scribere. ita in locatiomb
quoz ⁊ conductionib iuris est.¬

Expanded text:
merata non esset.merata non esset.Quotiens autem faciendum aliquid datur, locatio est. Cum insulam aedificandam loca impensa conductor omnia faciat, proprietatem quidem eorum ad me transfert et tamen locatio est: locat enim artifex operam ris sit pluris uendere et ita inuicem se circumscribere, ita in locationibus quoque et conductionibus iuris est
Abbreviated transcription (Latin):
deinde innaue infans natus fuisset
ꝓbandum est ꝓ infante nicħ deberi.
cumneq uectura eius magna sit.n
hiis omnib utatur. q̃ ad nauigan¬
uiusum parantur. ¶ Exconducte
artionem i ab hrde tñsire palam esti¬
¶ Cimi quidam exceptor operas ̃uas
locasset. deinde il qui eas conduxerat
u̾ba. cum ꝑte non stetisse ꝓponas.
quo minus lo catasoꝑas autonino
aquilio solueres. si eodemanno mer¬
cedes abalio solueres. non accepisti.
fidem contractus impleri equium ẽ
fructo legato cesaris salarium conuiti¬
b resi diutp̃ris prãndum. modo sinõ
aur .ł. Sicut empt̃õ ita ilocatio
sub conditione fieripotest. sed donatio¬
iscã contrahi non potest. ¶Interd̃
locator non obligatur concluctor ob¬
ligatur. neluti cum emptor fundum
conduxerit. donet p̾tium ei soluat.
ꝑ soiueretur. certa m̾cede emptor fund̾
fides exigidebeat. ut ꝙ conuenit fiat.
s non amplusprãt is uenditori.ꝙͣ
ꝓportione eius tp̃ris quo petunia nu¬

Expanded text:
deinde in naue infans natus fuisset, deinde in naue infans natus fuisset, probandum est pro infante nihil deberi, cum neque uectura eius magna sit neque his omnibus utatur, quae ad nauigantium usum parantur.Ex conducto actionem etiam ad heredem transire palam est.Cum quidam exceptor operas suas locasset, deinde is qui eas conduxerat uerba: 'Cum per te non stetisse proponas, quo minus locatas operas Antonio Aquil‹ae› solueres, si eodem anno mercedes ab alio non accepisti, fidem contractus impleri aequum estfuncto legato Caesaris salarium comitibus residui temporis praestandum, modo si non um.Sicut emptio ita et locatio sub condicione fieri potest: sed donationis causa contrahi non potest.Interdum locator non obligatur, conductor obligatur, ueluti cum emptor fundum conducit, donec pretium ei soluat. persolueretur, certa mercede emptor fundum fides exigit, ut quod conuenit fiat: sed non amplius praestat is uenditori, quam pro portione eius temporis, quo pecunia nu
Abbreviated transcription (Latin):
um faciat. s ut pristinam faciemediũ
reddat. ¶Sunquilinus archanca¬
merataminedes cantułit. ⁊elium a di¬
tum co angustau̾it dominus. u̾iusẽ ex
ꝯducto eunitem:⁊ ad exhibend̾ actõe.
siue scit. siue ignorau̾it. offõ enuiu¬
dicis continetur. ut cogat eum aditũ
archaintollendam sumptib .s. loca¬
toris. ¶ Siquis cum in annum hĩtat¬
tõnem ꝯduxiss pt̃sionẽ tocus amu de¬
uerit. demde insula post sex menses cor¬
ruerit uł incendio consumpta sit.
pensioneni residui temꝑis rectissime
mela scpͥsit. ex conducto actõe petitur̃
non quasi indebitum condicturum.
non enim ꝑ erroremdeclit plus. d nͥ
sͥ incãm conductõis ꝓspͥceret. Auter
diixisset: xu. solu̾it. hic emisi per
errorem plus solu̾it dum putat se:
xu. conduxisse. actionem exconducto
non hẽbit. s solam conductionem.
Nam int̾eum quiꝑ errorem soluͭ ⁊ eũ
qui ꝑpensionem integram progaũ
multum interest. ¶ Siquis muli¬
eren uehendam naui conduxisset.

Expanded text:
um faciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat. Si inquilinus arcam aeratam in aedes contulerit et aedium aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum arcam tollendam sumptibus scilicet locatoris. Si quis, cum in annum habitationem conduxisset, pensionem totius anni dederit, deinde insula post sex menses ruerit uel incendio conpensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repetiturum, non quasi indebitum condicturum: non enim per errorem dedit plus, sed ut sibi in causam conductionis proficeret. aliter duxisset, quindecim soluerit: hic enim si per errorem soluit, dum putat se quindecim conduxisse, actionem ex conducto non habebit, sed solam condictionem. nam inter eum, qui per errorem soluit, et eum, qui pensionem integram prorogauit, multum interest, Si quis mulierem uehendam naui conduxisset,
Abbreviated transcription (Latin):
forte frui nonpatiatur: uł cumip̃e locas¬
set. uł cum aliiis alienumuł qiͣ procͣa
adhoc ex locato agetur. ut quus loca¬
hĩde  instituto decessit. ⁊ crinitutoro¬
stituisset abstinere pupillum ab̾ here¬
clitate. ego fundum pluris locaui. de¬
inde pupitlus restitutus est in bonapa¬
terna. exconducto nicħ eum ampliꝰ
ꝯsecituirum: qm ut locatione lib̾et᷑¬

Expanded text:
dominus frui non patiatur, uel cum ipse locasdominus frui non patiatur, uel cum ipse locasset uel cum alius ad hoc ex locato agetur, ut quis locaherede instituto decessit et, cum tutor constituisset abstinere pupillum hereditate, ego fundum pluris locaui: deinde pupillus restitutus est in bona paterna. ex conducto nihil amplius eum consecuturum, quam ut locatione libe
Abbreviated transcription (Latin):
s inte grampensionem ieius anni quo
remiserit exigendam. hoc idem inuestis
dominus obstenlitatem anniremisit.
i dement dicendum quasi non sit do¬
natios tnͣsactio. Quidtamen si nou¬
issimus eratannus sterilis inquo eire¬
miserit uerius dacetur isisuꝑores uib̾es
fu̾int. ⁊ scit locator nondebere eum ad
computationemuocari. ¶Cumqͥ¬
dam defructuun exignitate quere ret᷑
nonec̃ rationem eiꝰ hñdam rescͥpto dim
adrianicontinetur. Itẽ alio rescͥpto ita
continetur. Nouamrem desideras. ut
pp̃ uetustatem uinearum remissio tibi
detur. ¶ Item cum quidam naue a¬
inm̾ito ꝓcuratorem cesaris hanc ab
eo uectiuan repetere cimimime.
uehendifũctus nonsit. ꝙ in omnib
ꝑ soins similiter obseruandumest.¬
¶ U̾ cuniq tantum remissionis rõha¬
retur. ex causis supͣ relatis nonid qd̃
sua interest concluctor consequitur.
S merceclis exhoneratione in ꝓrata su¬
pra deiiq dampnumseminis ad colo¬
num ꝑtinere. delaratur. plane si dñs q

Expanded text:
 integram pensionem etiam eius anni quo remisit exigendam. hoc idem et in uecdominus ob sterilitatem anni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, sed transactio. quid tamen, si nouissimus erat annus sterilis, in quo ei remiserit? uerius dicetur et si superiores uberes fuerunt et scit locator, non debere eum ad computationem uocari. Cum quidam de fructuum exiguitate quereretur, non esse rationem eius habendam rescripto diui Antonini continetur. item alio resccontinetur: 'Nouam rem desideras, ut propter uetustatem uinearum remissio tibi detur.' Item cum quidam naue aimmerito procuratorem Caesaris ab eo uecturam repetere, cum munere uehendi functus non sit: quod in omnibus personis similiter obseruandum est.Ubicumque tamen remissionis ratio habetur ex causis supra relatis, non id quod sua interest conductor consequitur, sed mercedis exonerationem pro rata: supra denique damnum seminis ad colonum pertinere declaratur.Plane si forte
Abbreviated transcription (Latin):
mento potnis qm̃inpecuma saluere pen¬
sionis exceptam portionem s imiluodo
⁊ si ex conducto agatur. id̾ erit dicend̾.¬
¶Si inquilinis õstiumuł quedam
aua edifitio ad icc̾it que astiolocum

Expanded text:
mento potius quam in pecunia soluere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum.Si inquilinus ostium uel quaedam alia aedificio adiecerit, quae actio locum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit. serui eius uuln̾ati sunt. res¬
dampni partem dimicliam agnoᷤ¬
cere debere. iͣ tam pecunie qͣmre¬
rum ceteraꝵ quas secum non tu¬
lisset. sotuis. nisi ad m̾ces cq̃muni
nomine comparandas ꝓfic̾etur
ꝓ ꝑte socium agnoscere deb̾e rcissi

Expanded text:
perdidit, serui eius uulnerati sunt resperdidit, serui eius uulnerati sunt res socio damni partem dimidiam adgnoscere debere tam pecuniae quam rerum ceterarum, quas secum non tulisset socius nisi ad merces communi nomine comparandas proficiscepro parte socium agnoscere debere rectissi
Abbreviated transcription (Latin):
dolum iculpam prãre oportet. ¶ Si
incoeunda societate inqͣuid artem:
operamue. pollicitus est alt̾. ueluti
cum petus in com mune pascend̾.
aut agrumpollicitar ori damus
in commune querenclis fructib.
nimirum ibi ĩ culpa pranda est.
ꝓ tuun enimopere artis est uelam̃tũ.
enod sirei communi sotius nocuit
magis ad mrtnt culpam quoq ue¬
nire. ¶Dampna que inprudenti¬
b accidunt. hoc est dampnafatalia
socii non cogentur. pr̃are. Ideoꝙ si
petus estimatum datum sit. udiat᷑¬
cinio aut incendio ꝑierit. commũe
dampnum est. si nicħ doso t autcł¬
pa acciderit. eius qui estimatumpe¬
cus acceꝑit. Ex si a furib subreptũ
sit ꝓprium euis derruñtum est qr
custodiam prãre deburt.qui estun¬
atum accepit. ħ uera sunt. ⁊ ꝓsotio
erit actio. Si modosocietans contra¬
hende cã pascenda sunt data: qͣmuit
estimata. ¶Quidamsagariam
negotiationem coierunt. alter ex
hiis ad merces comꝑandas ꝓfectus ĩ
latrones incicdit. suamq pecuniam

Expanded text:
dolum et culpam praestare oportet. si in coeunda societate, inquit, artem operamue pollicitus est alter, ueluti cum pecus in commune pascendum aut agrum politori damus in commune quaerendis fructibus, nimirum ibi etiam culpa praestanda est: pretium enim operae artis est uelamentum. quod si rei communi socius nocuit, magis admittit culpam quoque uenire. Damna quae imprudentibus accidunt, hoc est damna fatalia, socii non cogentur praestare: ideoque si pecus aestimatum datum sit et id latrocinio aut incendio perierit, commune damnum est, si nihil dolo aut culpa acciderit eius, qui aestimatum pecus acceperit: quod si a furibus subreptum sit, prcustodiam praestare debuit, qui aestimatum accepit. haec uera sunt, et pro socio erit actio, si modo societatis contrahendae causa pascenda data sunt quamuis aestimata. Quidam sagariam negotiationem coierunt: alter ex his ad merces comparandas profectus in latrones incidit suamque pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
R. si mater obligatum filium in ea
pecunia uoluit eẽ. intraamium pꝰ
qͣm filius decefũt. de peculio cum ꝑa¬
donauit. ut ꝙ donatur indotem ac¬
uicems donare p̾textu m̾m̃ii. non
ꝓhibent᷑. ¶ Diuortii cã donationes
int̾ uirun iuxorem ꝯcesse sũt. Sepe

Expanded text:
 si mater obligatum filium in ea pecunia uoluit esse, intra annum, quam filius decessit, de peculio cum padonauit, ut quod donauit in dotem acuicem sibi donare praetexto matrimonii non prohibentur.Diuortii causa donationes inter uirum et uxorem concessae sunt: s
Abbreviated transcription (Latin):
nequis p̾sidum munus dom̃ue ca¬
ꝑet nͥextulentum potulentũ ne. qdͤ
reddenti m ad eundo quidẽ facilẽ¬
se p̾beat. s contempni non pariat᷑.
Uñmandatis adicit᷑. ne p̾sides pro¬
uintiarum inulfiorem familiari¬
tatem ꝓuintiales admittant. Nã
ex du̾uione eqͣu: contẽptio dignita¬
tis nascitur. S ⁊ incognoscendonz
extandescere ad u̾sus eos qͦs malos
putat n p̾cib calamitosoꝵ illacri¬
mari oportet: Id eñi nonẽ ostantis̃
irͣti iudicis: cuiꝰ animi motura:
uultus decegit. ⁊̃ sũmatĩ ĩius reddi
debet auctoritatem lignitatis
ingenio suo augeati mpu. a
to. uł ancilla deuirginata. ł seruo
struprato. si actor rr̃ agentis corrir¬
solum iactura adu̾sus subam. S ad
totius donnis eu̾sionem ꝑtineat
scuerissime deb animadu̾tere.
lp̃.ł.xu. Queacta gestaq sunt
aꝓcuratore cesans sic ab eo comꝑ¬
lant᷑. atq si acesare gesta suntissi
remcesaris ꝓcuratorꝰ qiͣ remꝓpͥam¬

Expanded text:
ne quis praesidum munus donum caperet nisi esculentum potulentumve, quod ireddenti, se praebeat, sed contemni non patiatur. unde mandatis adicitur, ne praesides prouinciarum in ulteriorem familiaritatem prouinciales admittant: nam ex conuersatione aequali contemptio dignitatis nascitur.Sed et in cognoscendo neque excandescere aduersus eos, quos malos putat, neque precibus calamitosorum inlacrimari oportet: id enim non est constantis et recti iudicis, cuius animi motum uultus detegit. et summatim ita ius reddi debet, ut auctoritatem dignitatis ingenio suo augeat. 20 Papito uel ancilla deuirginata uel seruo stuprato, si actor rerum agentis corrusolam iacturam aduersus substantiam, sed ad totius domus euersionem pertineat: seuerissime debet animaduertere.ictum.Quae acta gestaque sunt a procuratore Caesaris, sic ab eo comprobantur, atque si a Caesare gesta sunt.Si rem Caesaris procurator eius qua
Abbreviated transcription (Latin):
fcã est. ⁊ si ante mortem maritittadid̾it. ide¬
cesserit. traditio ei egit. aliquid ut tantũ
hec traditiopendeat. donec seqͣtur mors.
Si uxor remiitio dederit ut is marito mor¬
tis causatraderet eaq defuncta inuitis
heredib eis ticius marito declerit uit̾¬
est utrum amuliere sit interpõitus ticuiᷤ
anuero marito cuidonabatur. si amnuili¬
ere interpõitus est. obligat se condictiõe.
si marito tradid̾it. Sin autem a marito sit
inter põĩtus: mortua muliere confestim
fundus ceditur ei qiuem maritus inter¬
posuit. ⁊ actionem ip̃e maritus cumeo ha¬
bebit. Si uxor rem quam amarito suo n¬
mortis cã acceperit. uiuo eo alii tradiderit.
nich̾ agitur ea traditione. q non ante ul¬
timum uite tempꝰ mulieris fuit. plane ĩ
quib casib placeat retro agi donatõem
etiam sequens tradutio amuliere facta:
inpendenti habebitur. ¶Si maritꝰ
uxori donau̾it. mortiᷤ a causa eaq diu̾¬
terit andissolua tͣ istr donatio.

Expanded text:
a est et, si ante mortem mariti tradiderit et decesserit, traditio eius egit aliquid, ut tamen haec traditio pendeat, donec mors sequatur. Si uxor rem Titio dederit, ut is marito mortis causa traderet eaque defuncta inuitis heredibus eius Titius marito dederit, iest, utrum a muliere sit interpositus Titius an vero a marito cui donabatur: si a muliere interpositus est, obligabit se condictione, si marito tradiderit, si interpositus, mortua muliere confestim fundus efficietur eius quem maritus interposuit et actionem ipse maritus cum eo habebit. Si uxor rem, quam a marito suo mortis causa acceperat, uiuo eo alii tradiderit, nihil agitur ea traditione, quia non ante ultimum uitae tempus mulieris fuit. plane in quibus casibus placeat retro agi donationem, etiam sequens traditio a muliere facta in pendenti habebitur. Si maritus uxori donauerit mortis causa eaque diuerterit, an dissoluatur donatio?
Abbreviated transcription (Latin):
uct. Que tantum sub ip̃o diuortii tp̃i
nonq̃ ex cogitatione qñꝙ futuri dauortii
fiant.
fcãres mulieris cuua donatio maliunca¬
sum frã est. ꝓinde ⁊ si mortis causa uxori
don au̾it ⁊ deportationem passus ẽ an do¬
natio ualeat uideamꝰ. i alias placet inca¬
sum deportati onis donationem fcãmua¬
lere. quem ad̾m incãm diuortii. Ciungͥ
deportatione m̾m̾ minime dissoluatur.
inicħ uitium mulieris incurnt. huma¬
num est donationem que mortis causa
ab intiofrã est. tali exilio subsecuto con¬
firmari. tamcͣm si mortuo marito rata
hẽatur. ita tñ ut non adhimatur licen

Expanded text:
um. quae tamen sub ipso diuortii tempore, non quae ex cogitatione quandoque futuri diuortii fiant: factas res mulieris, quia donatio in alium casum facta est. Proinde et si mordonaverit et deportationem passus est, an donatio valeat, videamus. et alias placet in casum deportationis donationem factam valere, quemadmodum in causam divortii. cum igitur deportatione matrimonium minime dissolvatur et nihil vitium mulieris incurrit, humanum est donationem, quae mortis causa ab initio facta est, tali exilio subsecuto confirmari, tamquam si mortuo marito rata habebatur, ita tamen, ut non adimatur licent
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .R Ned̾ interun res nonstatĩ fuĩt
eius cuadate sunt. s tunc demum cum
mors insecuta est. Medio igitur temꝑe
dominium remanet apud eum qui
uerum est ut non solum ea donatioua¬
leat setund uili anum q̃ hoc animo fit.
ut tunc res fiat uxoris uel mariti. cũmor̾
insequatur. s omnis mortis cã donatioi
quita: non retͦ agat᷑ donatio: em̾̃gunt
uitia. ut marcelliamis animadu̾tit. in
sp̃e huius modi maritus uxori mortis cã
donatum uoluit. int̾posuit mulier filiũ
familias qui amarito acciꝑet eiq trabet
deinde cum moritur mantus. pr̃ familias
qr sui iuris effetus est cum marinus mori¬
ebatur. ¶Idem ait placuisse seiosabi¬
no si filic families uxorimaritus tradet
donationem eius cumonini emolum̃to¬
suofieri. siuiuo ad huc marito sui uiris fu̾it

Expanded text:
. Sed interim res non statim fiunt eius cui donatae sunt, sed tunc demum, cum mors insecuta est: medio igitur tempore dominium remanet apud eum qui uerum est, ut non solum ea donatio ualeat secundum Iulianum, quae hoc animo fit, ut tunc res fiat uxoris uel mariti, cum mors insequetur, sed omnis mortis causa donatio. Quando itaque non retro agatur donatio, emergunt uspecie huiusmodi. maritus uxori mortis causa donatum voluit: interposuit mulier filium familias, qui a marito acciperet eique traderet: deinde, cum moritur maritus, pater familias redigitur, id est cum maritus moriebatur. Idem ait: placuisse scio Sabinianis, si filiae familias uxori maritus tradet, donationem eius cum omni suo emolumento fieri, si uiuo adhuc marito sui iuris fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
cã ab est. Suniliter quiiu ꝓuintia
est ut pͥmum aut domo sua ꝓ fect᷑
est. aut cum in eadẽ ꝑuintia deg̃.
rem publicam cepit: ad similitu dĩe
absentis hẽtur. ⁊ dum eat incast

Expanded text:
a abest. Similiter qui in provincia est, ut primum aut domo sua profectus est aut, cum in eadem provincia degit rem publicam coepit, ad similitudinem absentis habetur. Et dum eat in castra
Abbreviated transcription (Latin):
seos salos inteliigimus quiñ sui
ultra tempus consfitutõnib cõ¬
cessum assideret nonpublica cã ab¬
princes assidere spetiali benefitõ
q̃nt̾ dicemus cum crñ admisit.

Expanded text:
eos solos intellegimus, qui non sui ultra tempus a constitutionibus concessum adsident, publica causa abprinceps adsidere speciali beneficio quenter dicemus, cum crimen admisit,
Abbreviated transcription (Latin):
banis militib idem cluiis piꝰ consti¬
tuit. Qsitũ est ⁊ de eo qui ad compes¬
cendos malos homines missus est.
ciuii in expeclitõem consularis iussn.
tnͣsierat. iͥq ui atiem ceciderat. hr̃cdi
.xi. eiuis succurrend̾ est. ¶ Q xei p.cã¬

Expanded text:
anis militibus idem divus Pius constituit. Quaesitum est de eo, qui ad compescendos malos homines missus est, qui in expeditione consularis iussu transierat ibique in acie ceciderat: heredi enim eius succurrendum est. Qui rei p
Abbreviated transcription (Latin):
insuiraridũ. Quod si exegiũ psalutẽ
tuamiurares ⁊ uirasti: stab̃r. Om̃e .N
oĩo licitum iusiurandum ꝑ quod uolu¬
it ꝗ sibi iurãi ydoneum est. Et siex eo
est: stanclum non cẽ rescripsit. ¶ Da¬
to uireiurando non aliudq̃ritur ꝙͣ
aniuratũ sit remissa qõe an debeat᷑.
qiͣ satis ꝓbatum sit iureiurando. S i
ꝓ eo h̃atur: at si iuratum nonẽẽt ꝙ
magis existimo clñdũ. Sin uratũẽ
sires inu̾urand̾ admissañeẽt. ꝓinde
si postra urare ꝑatussit nicħ hei ius
uirandum ꝓficiet. q exeoꝙ de latũ
erit iuratum nonest.
differente secũ ꝑ atus eẽt adu̾sãus iu¬
rare: grãm eifacit. contentus uolũ¬
tate suscepti iuris iurandi. E si non
susceꝑit fiurand̃lic pꝰea ꝑato uirãe.
actor nolit de fferre non uidebitur re¬
nussum. Namꝙ susceptum est rem¬
utidebet.

Expanded text:
iusiurandum: quod si exegi, ut per salutem tuam iurares, et iurasti, stabitur. omne enim omnino licitum iusiurandum, per quod voluit quis sibi iurari, idoneum est et si ex eoest, standum rescripsit. Dato iureiurando non aliud quaeritur, quam an iuratum sit, remissa quaestione an debeatur, quasi satis probatum sit iureiurando. Sed spro eo habeatur atque si iuratum non esset: quod magis existimo dicendum. Si neque admissa non esset. proinde si postea iurare paratus sit, nihil ei hoc iusiurandum proficiet, quia ex eo quod delatum est iuratum non est.qui deferente se cum paratus esset aduersarius iurare gratiam ei facit contentus uoluntate suscepti iurisiurandi. quod si non suscepit iusiurandum, licet postea parato iurare actor nolit deferre, non uidebitur remissum: nam quod susceptum est remitti debet.
Abbreviated transcription (Latin):
tino domino suomortuo iam dãi sti¬
płatus sit ꝓcł dubio inutilit̾ eẽt stĩ¬
cenclum hr̃iditatieum adquisisse.
Sicut enim nob̾met ip̃is exre nr̃a
ꝑ eos qui lib̾ił alien serui bona fide
seruiant adqͥritur. Ita hr̃iditati qͦo
ex reh̾riditaria adquiri p̃post aditã
uero ad coherełib hr̃icditatem ñ e¬
que id̾ dicipotest. Utiq si scierĩt
eum sibi cohredem clatum qm̃ tunc
non possunt uideri bone fidei posses¬
sores eẽ: qui nec possidendi aĩmũ ha¬
bent. Quod siꝓponatur cohrdes euis
id ignorasse ꝙ forte ip̃i qͦq ex nctiis fu¬
erint pͭadhuc idem Rderi. Quo qͥd̾
cãuilld̾ euenturum ut si sue conditiõis
coheredes iste seruus bãt. inuicembõa
fide seruire uideantur.
qui possim si .x. petiero atitiononb
tenebitur. S si cum seio eg̾o qnͣti cq
est quo minus atitio exig̾e pot̾o eo
temꝑe quo iuditium int̾ me ⁊ seiũ
acceptum est. tanto minus atitio
locupletiorem clando ꝓmissor lib̾m̃

Expanded text:
stipulatus sit, procul dubio inutiliter esset stipcendum hereditati eum adquisisse: sicut enim nobismet ipsis ex re nostra per eos, qui liberi uel alieni serui bona fide seruiant, adquiratur, ita hereditati quoque ex re hereditaria adquiri. post aditam uero a coheredibus hereditatem non aeque idem dici potest, utique si scierint eum sibi cnon possunt videri bonae fidei possessores esse, qui nec possidendi animum haberent. quod si proponatur coheredes eius id ignorasse, quod forte ipsi quoque ex necessariis fuest adhuc idem responderi: quo quidem casu illud euenturum, ut, si suae condicionis coheredes iste seruus habeat, inuicem bona fide seruire uideantur. qui possim: si decem petiero a Titio, non tenebitur. sed si cum Seio egero, quantumcumque est quo minus a Titio exigere potuero eo tempore, quo iudicium inter me et Seium acceptum est, tanto minus a Titiolocupletiorem dando promissor liberari
Abbreviated transcription (Latin):
tum. rome recitatumerat qͦ id̾ stichꝰ
lib̾. ⁊ ex ꝑte hrẽs erat scͥptus. Q statꝰ
sinignarus pecuniam defuncti ãr exe¬
git aut credid̾. ut int̾clum stipłaiet
ipignora acciꝑet. consulebatur qͥd
dehiis uiris eẽt. placebat debitores
qͥei soluissent debito liberatoᷤ ẽe: si
m. ip̃icꝰꝙ ignorassẽt dñm decessisse.

Expanded text:
ntum recitatum erat, quo idem Stichus liber et ex parte heres erat scriptus: qui status sui ignarus pecunias defuncti aut exegit aut credidit, ut interdum stipularetur et pignora acciperet. consulebatur quid de his iuris esset. placebat debitores quidem ei qui solvissent liberatos esse, si modo ipsi quoque ignorassent dominum decessisse.