comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad lib̾tatẽ ꝑueniss extingueretur
obligatõ tota enĩ eam in obligõ¬
nẽ consist̾e ã peciia lui p̾stari
possumt. lib̾tas aũ pecunia lui ñ
ita demũ ĩmutabilis ẽ si adita
tutẽ. lib̾tatisꝙ sp̃es infringit᷑. Set
adita postea hereditate spẽs lib̾tatis
fauore sui redintegrabitur.
nendid̾it et tradidit dix̃ĩs ascrip¬
ñ libercitti. si xx. dediss exempto
erit actio cũ uenditore. aut si dupla
pmissa est obeueitionẽ dũ tarat du¬
liber e̾e̾t ñ fieri lib̾ũ aristo ait. s
si inplenuĩ ei donass fieri libum.

Expanded text:
retur obligatio tota: ea enim in obligatione consistere, quae pecunia lui praestarique possunt, libertas autem pecunia lui nonita demum immutabilis est, si adita utem libertatisque spes infringitur: sed adita postea hereditate spes libertatis fauore sui redintegrabitur.endiderit et tradiderit dixeritque adscriptum libertati, si uiginti dedisset, ex empto erit actio cum uenditore, aut, si dupla promissa est, ob euictionem dumtaxat duliber esset, non fieri liberum Aristo ait: sed si in plenum ei donasset, fieri liberum.
Abbreviated transcription (Latin):
piñ si sem̃arem soluit. sem̃stris de¬
beat᷑. mnutilit̃ int̾tlicet nͥ solu̾it
⁊ seqñtis semẽstris. tca tã ut si cõ¬
uentio specialis fc̃a ẽ in ꝯductio¬
ne domus ut ñ liceat añ finitum
antiũ. uł c̾tũ tempꝰ migrare idẽ
ẽ. ⁊ siquis in plures annos ꝯdux̾it
⁊ tĩdũ p̃t̾ierit tempus. nam cũ
obligata. conseq̃ns erit dic̾e int̾¬
dicto locũ ñ fore. nͥ liberata non¬
fu̾nt.¶ Illud notandũ est
p̃torem hic non exigisse ut ĩ bo¬
nis fu̾it conductoris. nͨ ut eẽt pig¬
nori res illata. s pignoris noĩe
inducta. ꝓinde ⁊ si aliena sint¬
urtatia q̃ pignoris noĩe teneri nõ
ta sint. int̾tlicto huic locꝰ et̃. ꝙ si
nec pignoris noĩe ĩtroductasie
nec retim̾ pot̾it alocatore. ¶ Hoc
int̾tlictũ ꝑpetuũ ẽ. ⁊ ĩ succõres
⁊ successorib dabit᷑.¬

Expanded text:
proinde si semenstrem soluit, sexmenstris deproinde si semenstrem soluit, sexmenstris debeatur, inutiliter interdicet, nisi soluerit et sequentis sexmenstris, ita tamen, si conuentio specialis facta est in conductione domus, ut non liceat ante finitum annum uel certum tempus migrare. idem est et si quis in plures annos conduxerit et nondum praeterierit tempus. nam cum obligata, consequens erit dicere interdicto locum ‹non› fore, nisi liberata fuerint.Illud notandum est praetorem hic non exegisse, ut in bonis fuerit conductoris, nec ut esset pignori res illata, sed si pignoris nomine inductasi talia, quae pignoris nomine teneri non ta sint, interdicto hoc locus erit: quod si nec pignoris nomine inducta sint, nec retineri poterunt a locatore. Hoc interdictum perpetuum est et in successores et successoribus dabit
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ . ł Pretor ait utrobi iho¬
de quo agitur maiore ꝑte huus.
Aii fuit quominus ts eum
dicat uim fieri ueto. ¶ Hoc ĩt¬
dictũ de possõne rerũ mobuluĩ lo¬
quatam fuisse iti possidetis int̾dcõ
ꝙ de reb soli competit ut is⁊
in ħ int̾ddcõ uincat. qui nec ui u̾
clam nec p̃cario dum suꝑ hoc ab
ex hiis reb de quib int̾ te ⁊ at¬
torẽ cõuenit ut qͥ i eam ħitati
onem qua de agri introducta in¬
portata ibi nata fcã ue eẽnt᷑
ea pignori tibi ꝓ m̾cede eiꝰ hĩta¬
tionis ẽent. sũ ex hiis reb eet
ere siceat uin fieri ueto. ¶ Hoc in¬
terdictũ ꝓponit᷑ aquilimo qui so¬
luta pensione uult migrare. nã
colono non ꝯpetit cui rei ⁊̃ exͣ or¬
dinẽ subueniri pot̾. ergo infreꝙ̃s
est hoc int̾tlan. Si tñ gratuitam
quis hĩtatõnẽ hãt. hoc int̾clictũ
utile Ei ꝯpetit. si pensio ñ dũ debe¬
atur. ait labo hoc int̾clictił cessare.
nisi paratꝰ sit eam pensionẽ solu̾e

Expanded text:
.Praetor ait: 'Utrubi hic homo, quo de agitur, maiore parte huiusce anni fuit, quo minus is eum ducat, uim fieri ueto'.Hoc interdictum de possessione rerum mobilium loquatam fuisse uti possidetis interdicto, quod de rebus soli competit, ut is et in hoc interdicto vincat, qui nec vi nec clam nec precario, dum super hoc ab ex his rebus, de quibus inter te et actorem convenit, ut, quae in eam habitationem qua de agitur introducta importata ibi nata factaue essent, ea pignori tibi pro mercede eius habitationis essent, siue ex his rebus es‹t› cere liceat, uim fieri ueto'.Hoc interdictum proponitur inquilino, qui soluta pensione uult migrare: nam colono non competit.Cui rei etiam extra ordinem subueniri potest: ergo infrequens est hoc interdictum.Si tamen gratuitam quis habitationem habeat, hoc interdictum utile ei competet.Si pensio nondum debeatur, ait Labeo interdictum hoc cessare, nisi paratus sit eam pensionem soluere.
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ.ł. S⁊ colonꝰ antillam in
fundũ noiẽ pignoris induxĩt
⁊ eam uendid̾it ꝙ ap̃ emptorem
ex ea natũ ẽ. euis ad app̃honden¬
dum grã utile int̾clictũ reddi oꝑ.¬
Si colonus res in fundũ du¬
oꝵ pignoris norẽ intulerit. ita
uit utrac ł̃ solidis obligate eẽnt
sirgłi adu̾sus exͣneum saluiano ĩtdcõ
recte exꝑientur. ¶ Int̾ ipõs uero si
cãm possidentis cõdicio melior erit
obligarentur utilis accio. ⁊ adu̾sus
exͣntos et int̾ ipõs dari debebit ꝑ cͥ
dimidias ꝑtesu possõn is singłi app̃¬
hende̾nt. Idem scruari ꝯueniet. ⁊
si colonus rẽ qmͣ aĩ alio colono coũ¬
secutio detur.
in fundo ꝯmuni duoꝵ pignora st̃
ab aliquo inuecta possõr uincet¬
⁊ erit eis descendendir̃ ad seruianũ
⁊ p̾scriptionib ⁊ p̾iudiciis. R̾.
gere etiam is urᵈ
qui exceptione u¬
titur. Nam reus
in exceptõne accor

Expanded text:
.Si colonus ancillam in fundo pignoris nomine duxerit et eam uendiderit, quod apud emptorem ex ea natum est, eius adprehendendi gratia utile interdictum reddi oportet.Si colonus res in fundum duorum pignoris nomine intulerit, ita ut utrique in solidum obligatae essent, singuli aduersus extraneum Saluiano interdicto recte experientur: inter ipsos uero si ossidentis condicio melior erit. obligaretur, utilis actio et aduersus extraneos et inter ipsos dari debebit, per quam dimidias partes possessionis singuli adprehendent. Idem seruari conueniet et si colonus rem, quam cum alio commusecutio detur. in fundum communem duorum pignera sint ab aliquo inuecta, possessor uincet et erit eis descendendum ad Seruianum PRAESCRIPTIONIBUS ET PRAEIUDICIISgere etiam is videtur, qui exceptione utitur: nam reus in exceptione actor
Abbreviated transcription (Latin):
int̾clcm̃ ꝑpetuo datur ⁊ heredi cetis¬
ꝙ successorib cõpent. ¶ Adusus ipm
quoꝙ aͥ opus fecit .ł. fcm̃ ratũ hũit
int᷑ dcõ locus erit. plane si q̃ratur ã
ĩ hẽdẽ eiꝰ qui opus fecit ħ int̾dictũ
ꝯpetat. sciend̾ ẽ labom hoc existima¬
sse in id ꝑ ad cũ ꝑuenit dũ tarat
dari oꝑtere uł siquid dolo . i. pp̃iꝰ
tcĩ sit quominus ꝑueĩret. ¶ Nõ

Expanded text:
redi ceterisque successoribus competit. Adversus ipsum quoque, qui opus fecit vel factum ratum habuit, interdicto locus erit. Plane si quaeratur, an in heredem eius, qui opus fecit, interdictum hoc competat, sciendum est Labeonem existimasse in id quod ad eum pervenit dumtaxat dari oportere vel si quid dolo malo ipsius factum sit, quo minus perveniret. no
Abbreviated transcription (Latin):
semel nũciaũt ñ ꝑmittitur teꝵ:¬
mĩciare ꝙͣ dni stipulatio er opis m¬
m sficiatione tenet᷑ ¶ Si in reicassi¬
one aꝑte eius qui opis nouũ nĩcia¬
uerit ꝓcurator int̾uemat idagere

Expanded text:
mittitur iternuntiare, quamdiu stipulatio ex operis noui nuntiatione teneret. Si in remissione a parte eius, qui opus nouum nuntiauerat, procurator interueniat, id agere
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł. Cum ꝓturator opus
nouũ nũciat ⁊ sat̾ dat rem ratã
confertur. ¶Si dñs opꝰ nouũ ñtim¬
erit intͣ diem᷑ q̃ ex stipulatõne ex
oꝑis noui ñciatione int̾poisita ꝯp̃¬

Expanded text:
m Cum procurator opus novum nuntiat et satisdat rem ratam confertur: si dominus opus novum nuntiaverit intra diem, quae stipulatione ex operis novi nuntiatione interposita
Abbreviated transcription (Latin):
¶¶De inde ait p̾tor quẽ ĩ locũ nũci¬
atũ est necd oꝑis noui fieret qͣ de
re agitur si de ea re sat̃datũ est
fieri ueto. ¶ Hoc int̾dcm ꝓhibito¬
riũ est nequis ꝓhibeat face̾ uolen¬
cẽ eũ qui satis dedit et enĩ ꝑtinz ad
decus urbiũ edificia non delinqui
nec qͥcꝙͣ int̾est iure qͥs edificet. an
non i.re edificet cũ sit securꝰ is qͥ opꝰ
Hoc aũ int̾clictũ ꝯpetit ei qͥ sat̾de¬

Expanded text:
Deinde ait praetor: "Quem in locum nuntiatum est, ne quid operis novi fieret, qua de re agitur, si de ea re satisdatum estfieri veto". Hoc interdictum prohibitorium est, ne quis prohibeat facere volentem eum qui satisdedit: etenim pertinet ad decus urbium aedificia non derelinqui. Nec quicquam interest, iure quis aedificet an non iure aedificet, cum sit securus is qui opus Hoc autem interdictu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cau̾e debeant. ⁊ ait lab̾o uñ¬
quemq cau̾e deb̾e qr restitutio
oꝑis nõ fieri pro ꝑte non possit.
Idẽ ait ⁊ si plures nũcient curm¬
dũ eẽ ut unicaueat᷑ si nt̾ omnes
eos ꝯueniat. Plane si ñ ꝯueniant
⁊ singulis erit cauendũ. Idẽ dic̃
malũt. cent̾ũ si ita fũit inquid
cautũ. qnͣti ea res erit dubitatͦ
utrũ ad tocius corꝑis estunatõ¬
nẽ hec u̾ba referantur̾. an u̾o qd̾
ad id eius int̾ẽ qui stipulat᷑. ego
puto ⁊ si sic fui̾t uni cautũ qnͣti
ea res erit defendendi posse stip¬
ulationẽ suffic̾ẽ. Ad oꝑis enĩ qnͣ¬
titatẽ ea refertur.

Expanded text:
ant. et ait Labeo unum cauere debere, quia restitutio operis fieri pro parte non possit. Idem ait et si plures nuntient, curandum esse, ut uni caueatur, si inter eos conueniat: plane si non conueniat, et singulis erit cauendum. Idem dicitmaluerint: ceterum si ita fuerit, inquit, cautum 'quanti ea res erit', dubitabitur, utrum ad totius corporis aestimationem haec uerba referuntur an uero ad quod eius interest qui sputo et si sic fuerit uni cautum "quanti ea res erit", defendi posse stipulationem sufficere: ad operis enim quantitatem ea refertur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatur fundicatũ fu̾it siĩ aũ rẽ iu¬
dicatã cã q̃ accid̾it ut n res de¬
fendatur. ⁊ de.d.m subicit᷑ clau¬
sula. ¶ Opus añ infrm̃ accipimꝰ
non si iuiũ uł alt̾m cem̃tũ fu̾it
poĩtũ. S si ꝓponatur instar ꝙ dã¬

Expanded text:
iudicatum fuerit sive ante rem iudicatam causa quae acciderit neque res defendatur: et de dolo malo subicitur clausula. Opus autem factum accipimus non, si unum vel alterum cementum fuit impositum, sed si proponatur instar
Abbreviated transcription (Latin):
auł.u. e dib cõmunib si obo¬
pus nouũ nũciatio uni fiat siqͥdẽ
ex uolũtate omiinũ opus fiat om̃s
nũciatio tenebit. Si uero quidã is¬
norent ĩ solidũ obligabr̃. q contͣ
edcm̃ p̃toris fet̾io nes ad rem ꝑtin
tuiꝰ solũ sit in quo opus fiat. s soli

Expanded text:
Aedibus communibus si ob op‹u›s nouum nuntiatio uni fiat, si quidem ex uoluntate omnium opus fiat, omnes nuntiatio tenebit, si uero quidam ignorent, in solidum obligabitur, qui contra edictum praetoris fecerit. Nec ad rem pertinet, cuius sol
Abbreviated transcription (Latin):
opus nouũ inuito me fac̾e̾. ¶Siqͥs
aũ uult pꝰ opus nouũ nũciatũ in¬
pune edificare offerre d satis nũ¬
ciationi ꝙ si fecerit utriq cõsultũ
est tam ei qͥ nũciauit qm̃ cautum
ht̃ de oꝑe restituendo ꝙͥ ei cui ñ¬

Expanded text:
opus novum invito se facere. Si quis autem vult post opus novum nuntiatum impune aedificare, offerre debet satis nuntiatori: quod si fecerit, utrique consultum est tam ei qui nuntiavit, quoniam cautum habet de opere restituendo, quam ei cui nu
Abbreviated transcription (Latin):
edificabit i: ut ꝓ bari possit qud
postea edificatũ sit ⁊ modill os su¬
mered isqui nũciat qui ut sum¬
antur conferant᷑. qr p̾tor decnit
sol. ¶ Mortẽ eius qui nũciqut
extinglutur ñciatõ siciet alienatẽ¬
finit᷑ ius ꝓhibendi ꝙ si is cui nou

Expanded text:
aedificabit. Sed ut probari possit, quid postea aedificatum sit, modulos sumere debet is qui nuntiat, qui ut sumantur conferanturque, praetor decernere solet. Morte eius qui nuntiavit extinguitur nuntiatio, sicut alienafinitur ius prohib
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cũ alt̾o tr̃ passus iniuriam ex¬
ioiuitur. ꝑ uim u̾o extortũ cũ pe¬
na tripłi restituit᷑ ampliꝰ exͣ ordi¬
nẽ plectuntur alt̃m enĩ utilitas pri¬
uatoꝵ. altm̃ uigor pu ͤ discipline
postulat. ¶ Earũ rerũ uectigal
qͣrũ nũqmͣ p̃stitũ ẽ p̃stari ñ potest
¶Q si p̾stari consuetũ ob indulgẽ¬
tia publicamꝰ᷑ ꝯmiserat alus ex̾cere
ñ ꝓhibeturꝰ. ¶ Res ex̃citui paratas
p̾stationi uectigaliũ subici non pla¬
cuit. ¶fiscus ab om̃ netrigaliũ
res aũ qui de fundis fiscalib mer¬
cari p̾stare consueuerunt nullã in¬
munitatẽ soluendi pu. uectigał.
usurpare possunt.

Expanded text:
 passis iniuriam exsolvitur. per vim vero extortum cum poena tripli restituitur: amplius extra ordinem plectuntur: alterum enim utilitas privatorum, alterum vigor publicae disciplinae postulat. Earum rerum vectigal, quarum numquam praestitum est, praestari non potest: quod si praestari consuetum indiligentia publicani omiserat, alius exercere non prohibetur. Res exercitui paratas praestationi vectigalium subici non placuit. Fiscus ab omnium vectigalium res autem, qui de fundis fiscalibus mercari consuerunt, nullam immunitatem solvendi publici vectigalis usurpare possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aub. ꝑ Li citatio uetrigaliũꝙ ca
lore licitantis ultra modũ soltte ꝯdu¬
ctionis inflauit ita demũ admittẽ¬
da est si fideussores ẏdoneos ⁊ carti¬
ones is qui licitatione fecerit uicettt
offerre paratus sit. ¶Ad ꝯducen¬
dũ uettigal nemo muitus cõpellitur
et iõ impleto tꝑ̃r conductõnis alloꝙ̃¬
dqsunt. ¶Licitatõres uertigaliũ id
iterandam conductionẽ. s añ autem¬
qm̃ supiori conductioni sat̾ faciant
admittendi ñ st̃. ¶ Debitores fisci
bentur ne ex alia cã eoꝵ debita ho¬
ne̾nturꝰ nisi forte tales fides iusso¬
res optulerint qͥ debitis eoꝵ satis¬
face̾ parati sunt ¶ Socii uecti¬
galium si seꝑatim ꝑtes admĩstret᷑
alt᷑ ab altõ minꝰ y̾donco ĩ se portõ¬

Expanded text:
ur. Locatio uectigalium, quae calor licitantis ultra modum solitae conductionis inflauit, ita demum admittenda est, si fideiussores idoneos et cautionem is qui licitatione uicerit offerre paratus sit. Ad conducendum uectigal inuitus nemo compellitur et ideo impleto tempore conductionis elocanda sunt. Reliquatores uectigalium ad iterandam conductionem, antequam superiori conductioni satisfaciant, admittendi non sunt. Debitores fisci bentur, ne ex alia causa eorum debita onerentur: nisi forte tales fideiussores obtulerint, qui debitis eorum satisfacere parati sint. Socii uectigalium si separatim partes administrent, alter ab altero minus idoneo in se port
Abbreviated transcription (Latin):
auł .p. Sĩ publicanꝰ qui uiademit
decesserit labeo ait in he̾dẽ eius qͥ locu¬
pletior factus sit clandam accõnẽ ¶ dẽ
reb quas in usus ad uehendas sͥ man¬
dant p̃sides diuus adrianus p̃sidib scͥp¬
sit ut qͦciens quis in usus auteoꝵ qui
ꝓuinciis ex̃citib ue p̃sũt aut ꝓcuratoꝵ
suoꝵ usus sui cã mittet ꝙ̃dã adeptur̃
sigficet libello manu sua subscͥpto¬

Expanded text:
um. Si publicanus, qui ui ademit, decesserit, Labeo ait in heredem eius, quo locupletior factus sit, dandam actionem. De rebus, quas in usus aduehendas sibi mandant praesides, diuus Hadrianus praesidibus scripsit, ut, quotiens quis in usus aut eorum, qui prouinciis exercitibusue praesunt, aut procuratorum suorum usus sui causa mittet quendam empturum, significe
Abbreviated transcription (Latin):
in uectigalib ip̃a p̃dia non ꝑsonas
plo actõnem si ignorau̾nt hĩturos.
¶Idem rescripserunt pupillo remitt̾e
se penã ꝯmissi si intra diem .xix. uec¬
tigal intuliss.
ad hr̃dem eius qui frande̾ ꝯtrax̾it

Expanded text:
in uectig‹a›libus ipsa praedia, non personas plo actio nem, si ignorauerint, habituros. Item rescripserunt pupillo remittere se poenam commissi, si intra diem trigensimum uectigal intulisset.ad heredem eius, qui fraudem contraxit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃t̾ea rei ꝑsecutõ an in duplo sit ⁊
rei ꝑsecutõ ut pena simpli sit mag̃
qui illicite quid eregerunt ñ mutti¬
plicatur dupli accio. S om̃s ꝑtes
p̃stabũt. et ꝙ ab alio p̃stari ñ potest
⁊ fraudis ꝑticipes multũ int̾eẽ osti¬
tuerunt.

Expanded text:
 persecutio, an in duplo sit et rei persecutio, ut poena simpli sit, magis qui illicite quid exegerunt, non multiplicatur dupli actio, sed omnes partes praestabunt et quod ab alio praestari non potest,et fraudis participes multum esse constituerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex omĩb sũmis ꝓportione uide an
ui non pot̃. cͣuis dñs serui sit Q
derem. d. ꝑtem soluendo ꝑn ꝑte li¬
gatione remaneret. Item qui stichũ
debet ꝑte stichi data in reliꝙͣ par¬
tem teneturꝰ. ꝙ autẽ hoiẽm debet
ꝑtẽ stichi dando. nich̾ominꝰ hoĩẽ
debere non desinit. debete deiq
hõ adhuc ab eo peti pot̾. s si debi¬
tor reliꝙͣ partẽ stichi soluerit. uł¬

Expanded text:
sit, ex omnibus summis pro portione uideri sui non potest, quamuis dominus serui sit.Qui decem debet, partem soluendo in gatione remanent: item qui Stichum debet, parte Stichi data in reliquam partem tenetur. qui autem hominem debet, partem Stichi dando nihilo minus hominem debere non desinit: denique homo adhuc ab eo peti potest. sed si debitor reliquam partem Stichi solverit ve
Abbreviated transcription (Latin):
Iap̃ .ł. Qũ faisi reus añ trimẽ
llatũ aut snĩam dem dtam uita
detesserit. cessante cornelia qgͣ
Ecelere quesitisi est heredi nõ pelin¬
quitur.

Expanded text:
orum. Cum falsi reus ante crimen illatum aut sententiam dictam uita decedit, cessante Cornelia quod scelere quaesitum est heredi non relinquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
me tibi deb̾e existimabam. iuissu
tuo spopond̾im ei cui donare uo¬
lebas exceptõedoli irali. potero
stꝑꝑulatorẽ cõpetit ut me lib̾et.¬
¶Itẽ Iuł. art si ei cp̃ creditorẽ tu¬
um putabas iussu tuo pet̾m ꝙͣ
me tibi deb̾e existimabam ꝓmi
sero. petentẽ doli mali extepti¬
one submoueri deb̾e. qr ampliꝰ
agendo cum stipulatore ꝯseqͣr
ut mͥ acceptam faciat stipłonẽ
tatẽ. ut ⁊̃ adu̾sus hũc utarꝰ.
exceptõne ⁊ condicione cui sũ
obligatus.
Sauł .R. Polo facit qui pent
ꝙ redditurus estẽsic si heres
dampnatus sit ñ pet̾e a debi¬
tore pot̃ uti exceptõne doli
mali debitor. ⁊ ag̾e ex testõ¬

Expanded text:
me tibi debere existimabam, iussu tuo spoponderim ei cui donare uolebas, exceptione doli mali potero stipulatorem competit, ut me liberet.Idem Iulianus ait, si ei, quem creditorem tuum putabas, iussu tuo pecuniam, quam me tibi debere existimabaro, petentem doli mali exceptione summoueri debere, et amplius agendo cum stipulatore consequar, ut mihi acceptam faciat stipulatiotatem, ut etiam aduersus hunc utar exceptione et condictione, cui sum obligatus.autium.Dolo facit, qui petit quod redditurus est.Sic, si heres damnatus sit non petere a debitore, potest uti exceptione doli mali debitor et agere ex test
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł Pea eadem re ag̾e ur᷑. ⁊
qui ñ eadem accõne agat qĩ ab
mitio agẽbat. s ⁊̃ si alia exꝑiatur
de eadẽ tũ re ut puta siquis man¬
dati accurut cũ ei adu̾sarui s iudicõ
sistendi cã ꝑmisiss. ⁊ qui pp̃ eandẽ
de eadẽ re ait. recteq itaq diffini¬
turꝰ eũ demũ de eadem re non age
qui ꝓrsus rem ipãm non ꝑseqͥtur

Expanded text:
m. De eadem re agere uidetur et qui non eadem actione agat, qua ab initio agebat, sed etiam si alia experiatur, de eadem tamen re: ut puta si quis mandati acturus, cum ei aduersarius iudicio sistendi causa promisisset, propter eandem de eadem re agit. recteque ita definietur eum demum 'de ‹ea› re' non agere, qui prorsus rem ipsam non persequ
Abbreviated transcription (Latin):
tendit᷑.¶Quin alfutras ꝑtes dis¬
cedent uitũ hostiũ non sunt int̾
quos iura captiuitat᷑. aũ post li¬
minioꝵ fu̾int ⁊ id̾o captos ueñda

Expanded text:
tenditur: qui in alterutras partes discedent, uice hostium non sunt eorum, inter quos iura captiuitatium aut postliminiorum fuerint. et ideo captos e
Abbreviated transcription (Latin):
tipato filio bonoꝵ possõnẽ non
iniꝙ restituetur ut agat cum
dadem questio inter easdem ꝑs.¬
resoluatur uł reuocatur. ⁊ ꝯdeo
⁊̃ si singulis reb petitis heredita¬

Expanded text:
cipato filio bonorum possessionem non inique restituetur, ut agat cum eadem quaestio inter easdem personas reuocatur: et ideo et si singulis rebus petitis heredita
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Siquis ingenuam ab hos¬
tib redemptã eo aĩo secũ hu̾it. ut
ex ea suscipiat lib̾os ⁊ postea ex se
numiserit ignorantia mariti eius¬
demq patris. n status eoꝵ quos ma¬
numisisse uissus e̾ offic̾e d ⁊ ex iñ
intelligi oꝑ remiss mr̃is pat̾s pig¬
noris uĩculũ ex quo de ea susciꝑere
lib̾os optauerat. Id̾oꝙ eani post¬
liminio reu̾sa erat lib̾a ⁊ ingenua¬
⁊ ĩgeniũ peꝑisse constat. ꝙꝑ si publi¬
ce p̃da uirtutũ militũ r̾eciꝑet plłis¬
tinus post liminio reu̾sas nͨ cũ do¬
mino. s cũ marito fuisse declarat᷑.
In cuulib defensionib ꝙͣuis ea¬

Expanded text:
. Si quis ingenuam ab hostibus redemptam eo animo secum habuerit, ut ex ea susciperet liberos, et postea ex se tre manumiserit: ignorantia mariti eiusdemque patris neque statui eorum, quos manumisisse uisus est, officere debet, et exinde intellegi oportet remissum matri pignoris uinculum, ex quo de ea suscipere liberos optauerat: ideoque eam, quae postliminio reuersa erat libera et ingenua, ingenuum peperisse constat. quod si publice praprotinus postliminio reversa non cum domino, sed cum marito fuisse declaratur. In civilibus dissensionibus
Abbreviated transcription (Latin):
posse. De utiq sit absurdum. Bec¬
tius itaq dicitur. neutram coꝵ
hĩturam eam cauit. ea pͥusqmͣ
ratũ hr̃ẽt. mortua est negauit
comiti stipłonẽ. qr ⁊ si ueꝵ᷑ sit
ratũ eam non habuisse. nicħ tñ ma¬
titi int̾sit dotẽ restitui cũ parra
⁊̃ mortua filia salaia eẽ ¶ deb̾at.¬
¶ ꝓ curator cum ab eo es alienum
exegerat qui temꝑe lib̾aretur. n¬
tam rem dñm habiturum caust᷑.
Deinde post tempus liberato iam
debitore dñs ratam rem hs̃ pore
debitorẽ ag̾e cũ ꝓcuratore exisfi¬
mauit ami iam debitor delibats
sit argm̃ rei huiꝰ ꝙ si nulla stip¬

Expanded text:
posse, quod utique sit absurdum. rectius itaque dicitur neutram eorum habituram eam cauit: ea prius quam ratum haberet, mortua est. negauit committi stipulationem, quia et si uerum sit ratum eam non habuisse, nihil tamen mariti intersit dotem restitui, cum patri etiam mortua filia salua esse dos debeat.Procurator cum ab eo aes alienum exegerat, qui tempore liberaretur, ratam rem dominum habiturum cauit: deinde post tempus liberato iam debitore dominus ratam rem habet. posse debitorem agere cum procuratore existimauit, cum iam debitor liberatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
uunło suo debitori mortis cã
donaturus q̃ debebat .iͣ. scripsit
tabule uł cyrographũ ubicũq
suit inane÷ ẽẽ n eũ solu̾e debe
q̃ro an he̾des si peccuniam ab a¬
uunculo de functi petant exceptõ

Expanded text:
ulo suo debitori mortis causa donaturus quae debebat ita scripsit tabulae vel chirographum tot ubicumque sunt, inanes esse neque eum solvere debere: quaero, an heredes, si pecuniam ab avunc
Abbreviated transcription (Latin):
M arcesł R̾. posse nimirũ enĩ ccͣ
uolũtatẽ defuncti heres petit
ab eo.
oħ. Si mortis cã donata est res¬
s⁊ conualu̾it qͥ donauit uidendũ¬
sest an habeat in rẽ actionẽ ⁊ si
qͥdem sicuis donauit ut si moreᷤᷤ
contigiss tũc hrẽt cui donatum
ẽ sine dribio donator pot̾it rem
uendicare. Mortuo eo tunc is cui
donatũ est. si uo̾ sic ut iam tunc
uł ꝑegre redliss pot̾ defendi in
rẽ ꝯpet̾e donatori siquid horum
contigiss int̾im aũ ei tui donatũ
est. s ⁊ si morte p̃uentus sit is au
donatũ est adhuc quis dubitabit
nauit ipẽ ex penĩa condicione uꝑ

Expanded text:
 respondit posse: nimirum enim contra voluntatem defuncti heres petit ab eo.. Si mortis causa res donata est et conualuit qui donauit, uidendum, an habeat in rem actionem. et si quidem quis sic donauit, ut, si mors contigisset, tunc haberet cui donatum est, sine dubio donator poterit rem uindicare: mortuo eo tunc is cui donatum est. si uero sic, ut iam nunc uel peregre redisset, potest defendi in rem competere donatori, si quid horum contigisset, interim autem ei cui donatum est. sed et si morte praeuentus sit is cui donatum est, adhuc quis dabit nauit, ipse ex paenitentia condictionem u
Abbreviated transcription (Latin):
les cestõ fcõ extraneum hedem
scripsisse prẽm deiñ suꝑstite deces¬
sisse deliberante herede institu¬
to.⁊ ip̃e deinde defunctus. deiũ hr̃s
institutus repudiasse hr̃ditutẽ x
functi aĩrebatur ad ꝙ̃ castrense pe¬
scripto siũ extraneũ scripsit Re¬
prĩ. s ñ eẽ ab eo ꝓfectũ crediturꝰ
deniq si fiii seruo castrensi lib̾ta¬
tem pat̾ asscripserit moxt falio
uiuo prẽ defunctus sit ñ ĩpedit᷑
libertas cũ si filius patri sub¬
uixerit impediatur licertas. iñ¬
heredem suum filii peculiarem᷑
prĩ existere posse. si filio put᷑ su¬
ꝑuixeriti idem referebam. ⁊ si rẽ
peculiarem filii pat̾ segau̾it. sam¬
ĩ eodem casu quo libertatẽ cõpetere
hereditatem ietro peculuĩ patris
onẽ. noꝵ est nouũ ut ex poss fcõ
aliquis possõrem humiliasse uidet᷑
Nam ⁊ si filius euis qui ab hostio:

Expanded text:
estamento facto extraneum heredem scripsisse, patre deinde superstite decessisse, pater deliberante herede instituto et ipse diem functus, deinde heres institutus repudiasse hereditatem. quaerebatur, ad quem castrense pescripto, siue extraneum scripsit herepatri, sed non esse ab eo profectum creditur. denique si servo filii castrensi libertatem pater adscripserit moxque filius vivo patre defunctus sit, non impeditur libertas, cum, si filius patri supervixerit, impediatur libertas. unheredem servum filii peculiarem patri existere posse, si filio pater supervixerit. idem referebam et si rem peculiarem filii pater legaverit: nam eodem casu, quo libertatem competere hereditatem, retro peculium patris onem. nec est novum, ut ex postfacto aliquis successorem habuisse videatur. nam et si filius eius, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
de dampno dato nulla nobis accõ
luti si uitim edes ruinose ĩ meaᷤᷤ
edes cetideruit adeo ut pleruq
placuerit. nͨ cogi eũ cd posse ut rude¬
ra toslat si mͦ oia q̃ iaceant ꝓ derelic¬
to habeat
tp̃.i. Pretor ait dampni infeca
noĩe suo ꝓmicti. alieno satis dari iu¬
bebo ei qͥ uirauent ñ calũpne cauã
id se postulare. eũ uecuiꝰ noie ager
ptõe satdari iubebo. ¶ De eo oꝑt
quod in flumine pił. rip̃a ue eius
fiet in annos .r. sat̾ dare iubebo.¬
¶ Eũ tibi ita ñ cauebit᷑ ẽ possõnẽ

Expanded text:
am damno dato nulla nobis competluti si vicini aedes ruinosae in meas aedes ceciderint: adeo ut plerisque placuerit nec cogi quidem eum posse, ut rudera tollat, si modo omnia quae iaceant pro derelicto habeattum. Praetor ait: 'damni infecti suo nomine promitti, alieno satisdari iubebo ei, qui iurauerit non calumniae causa id se postulare eumue cuius nomine aget ptione satisdari iubebo. de eo opere, quod in flumine publico ripaue eius fiet, in annos decem satisdari iubebo. eum, cui ita non ca
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ term mea fecerit nͨ arbor potelt
uendicini a te q̃ et tnslata ĩ agrũme¬
um aum cerra mea coaluĩt. ¶ Sñ uͦ
ego potõ tecũ ag̾e ius tibi hon ẽe
eta crustam hrẽ si iam cũ pbanea co¬
alũt. qr mea facta est. ¶ Ieract
aũ scribit. si ratis in agrũ meum
ni fluminis delatasit. ñ alit̾ tibi
potestatẽ tosendi faciendã quĩ si de

Expanded text:
 terra mea fecerit. nec arbor potest uindicari a te, quae translata in agrum meum cum terra mea coaluit. sed nec ego potero te‹c›um agere ius ti‹b›i non esse ita crustam habere, si iam cum terra mea coaluit, quia mea facta est. Neratius autem scribit, si ratis in agrum meum ui fluminis delata sit, non aliter tibi potestatem tollendi faciendam, quam si de
Abbreviated transcription (Latin):
uł ⁊ satdare deb̾emꝰ. Qd̾ si ĩ posson¬
em missus fu̾it is cui dampni infti
cinẽdũ fuit. ticiã ut ifłut ꝓhibebit.
Idem ait eũ quoc fructuariũ qͥ nõ
ieficit a onõ uti frui ꝓhibendũ
ergo ⁊ si de dampno infecto ñ cau̾it

Expanded text:
 satisdare debere. quod si in possessionem missus fuerit is, cui damni infecti cauendum fuit, Titiam uti frui prohibebit. idem ait eum quoque fructuarium, qui non reficit, a domino uti frui prohibendum: ergo et si de damno infecto non ca
Abbreviated transcription (Latin):
rum multas in auena edificia iñ
int̾dcm̃ a p̾core datũ ne uis
fieret om̃s quominꝰ sua tollerent̾
iãferrent si mͦ dmpni infecti rep¬
mitt̃ent. ¶ Alpͥenꝰ qͦ scribit sex
fundo tuo crusta lapsa sit ĩ meaͣm
fundũ meam q petas. dausdũ in te
iudiciũ de dampno infcõ idq iab̾o
ꝓbat. Nam arbitͥo iudicis ap̃ quẽ
ante sensi non contini. nͨ alit̾ dan¬
dam accionẽ qmͣ ut oia tollantur
q̃ sunt ꝓlapsa. Ita demũ antẽ crus¬
tam uendc̃ari posse idẽ alphenꝰ
ait si non coalu̾i̾t nec unitatem

Expanded text:
usa aberat non potuerit damni infecti ictum a praetore datum, ne uis fieret dominis, quo minus sua tollerent aufer‹r›ent, si modo damni infecti repromitte‹re›nt. Alfenus quoque scribit, si ex fundo tuo crusta lapsa sit in meum fundum eamque petas, dandum in te iudicium de damno iam facto, idque Labeo probat: nam arbitrio iudicis, apud quem ante sensi, non contineri, nec aliter dandam actionem, quam ut omnia tollantur, quae sunt prolapsa. ita demum autem crustam uindicari posse idem Alfenus, ait, si non coaluerit nec unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
misero si absit ab eo qͥ in possõne
erit dampni infecti noĩc ñ sat̾¬
dabitur eũ ⁊ cui sat̾ dab̾r. simul ĩ
possõne ẽẽ iubebo. ¶ Hoc edcm̃
ꝓspicit dampnũ non dũ fcm̃ cũ ce¬
t̾e̾ actiones ad dampna q̃ contig̾ũt
sarcienda ꝑtinent ũ in legis aqͥli¬
e accõne. ⁊ in alis de dampno uero

Expanded text:
qui in possessione erit, d‹a›mni infecti nomine satisdabitur, eum, cui non satisdabitur, simul in possessione esse iubebo'. Hoc edictum prospicit d‹a›mno nondum facto, cum ceterae actiones ad damna, quae contigerunt, sarcienda pertineant, ut in legis Aquiliae actione et aliis. de damno uero
Abbreviated transcription (Latin):
dico. om̃s cause in una peticionẽ ꝙ¬
phenduntur. n enĩ amplꝰ cpnͣse¬
mel res mea c̃e pat̾. sepiꝰ aũ debĩ
potest. ¶Siquis int̾dacio egent
de possõne pospea ĩ remagens non
repellitur ꝑ exceptõnẽ. qr int̾dacto
sideas quasdam ego nich̾ uetat. et
ne ate. ⁊ inuicem te a me. ħedita¬
tem pet̾e ꝙ si post tem iudicatam
hẽditatem ꝓnũciatũ sit an ccͣ. nĩ
si meã eeͥ nocebit tͥ rei urdicate ex¬
atũ sit. ex cliũso ꝓnũciatũ uidet᷑
tuam nou ẽe. Si uo̾ meã ñ ẽe ni

Expanded text:
dico, omnes causae una petitione adprehenduntur. neque enim amplius quam semel res mea esse potest, saepius autem deberi potest. Si quis interdicto egerit de possessione, postea in rem agens non repellitur per exceptionem, quoniam sides, quasdam ego: nihil uetat et me a te et inuicem te a me hereditatem petere. quod si post rem iudicatam hereditatem pronuntiatum sit an contra: si meam esse, nocebit tibi rei iudicatae exatum est, ex diuerso pronuntiatum uidetur tuam non esse: si uero meam
Abbreviated transcription (Latin):
auis .ł. Si rem meã ate pe¬
tiero. tu aũ iõ fueris absolutꝰ ꝙ
qr non possidebat. ⁊ dñs int̾m agat.

Expanded text:
vinciale Si rem meam a te petiero, tu autem ideo fueris absolutus, quia non possidebat, et dominus iterum agat
Abbreviated transcription (Latin):
turrunt alia res est. ¶Idẽ corpꝰ
ĩ huc exceptõne ñ utĩq q pͥstina
qualitate uł qnͣtitate seruata
nulla adiectione diminutõne ne
tus haberet. totũ petit si postea
ꝑtem accrestente petat ñ sũmorie¬
tur exceptõne qr usus fructus ñ por¬
tioni s homini accrescit. ¶Acciontᷤᷤ
in ꝑsonam ab accõtub ĩ rem̃ ĩ hoc
differ̃. ꝙ cũ eadẽ res ab codẽ mͥ de

Expanded text:
urrunt, alia res est. idem corpus in hac exceptione non utique omni pristina qualitate uel quantitate seruata, nulla adiectione deminutioneue fs fructus haberet, totum petit, si postea partem adcrescentem petat, non summouetur exceptione, quia usus fructus non portioni, sed homini adcrescit. Actiones in personam ab actionibus in rem hoc differunt, quod, cum eadem res ab
Abbreviated transcription (Latin):
fraudabit᷑ ticiꝰ qui non ꝓcedente¬
s quidẽ lib̾tare. eũ hr̃de eiꝰ ag̾e̾ porest
at si ad lib̾tatẽ serinis ꝑuenerit nꝑ

Expanded text:
fraudabitur Titius, qui non procedente quidem libertate cum herede eius agere potest, at si ad libertatem seruus peruenerit, n
Abbreviated transcription (Latin):
auxlliũ solũ p̃sidis ¶ Apparet. aũ
expilate hr̃ditatis. cͥmen eo casu
intendi posse quo casu farti agi
non potest .s. ante aditã hñlitatẽ
ut post aditam añ qmͣ res ab he¬
rede possesse sint. sam in hoc caũ
furti accionẽ non competere pa¬
lam est. qmͣuis ad exhibendum

Expanded text:
auxilium praesidis. Apparet autem expilatae hereditatis crimen eo casu intendi posse, quo casu furti agi non potest, scilicet ante aditam hereditatem, vel post aditam antequam res ab herede possessae sunt. nam in hunc casum furti actionem non competere palam est: quamvis ad exhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
trio ẽ recipiemꝰ aii potiꝰ debito accep ti¬
tũra ferat. dũ mͦ in id constituat futu slictũ¬
rum in quo ip̃e si deb̾et eẽ soluturus
q debito stex honerat᷑us eẽt si deb̾et
ĩ illd̾ inꝙ ꝓ auo quis fideuisserat. aut
curꝰ dies non dũ uenerat equissunũ ẽ
ciũ uisũ creditorẽ itarem agẽ debito¬
ris ut suã agẽt ꝑmittitur ergo c̃dito¬
ri constitu̾e in quo solutũ uelt sic dũ¬
modo constituat. ut ĩ resua ꝯstitũet:
s cõstitũe ĩ re p̃senti. hoc ẽ sratĩ ac

Expanded text:
trio est accipientis, cui potius debito acceptrio est accipientis, cui potius debito acceptum ferat, dummodo in id constituat solutum, in quod ipse, si deberet, esset soluturus quoque debito se exoneraturus esset, si deberet, in illud, quod pro alio quis fideiusserat, aut cuius dies nondum venerat: aequissimum enim visum est creditorem ita agere rem debitoris, ut suam ageret. permittitur ergo creditor constituere, in quod velit solutum, dummodo sic constituamus, ut in re sua constitueret, sed constit
Abbreviated transcription (Latin):
Saiꝰ. ł. Dubitan añ non d quin
filiꝰ seruis ue cui administratio pe¬
culii ꝑmissa ẽ. nouandi cã quoꝙ
peculiaria debita uis ht̃. utc si
ip̃i stipulentur. maxĩo si t̾ melicrẽ
suam condicõnẽ co mͦ fucunt. siam si aliũ
uibeant stipłari. int̾est utrũ donandi a¬
nimo aliũ iubeant scipulari. an ut ip̃i
filio seruo ue negoctiũ gerant quo noĩe
⁊̃ mandati actio de peculio adquintur.
¶Agnatũ furiosi aut ꝓdigi curatorẽ¬
nouandi ius hr̃e minime dubitandũ ẽ
si hoc furioso uł prodigo expediat ¶In
suima admouendi sumus nicħ uetar̾e
una stipłone. plures obligõnes noriari
ucluti si ita stipulemur. ꝙ ticiũ. ⁊ sei¬
um mͥ dare op id dari spondes. lic tu
er diu̾sis cãis singłi fu̾ant obligati u¬
ausis unũ debitũ soluit. est inarbito
soluentis dic̾e̾ ꝙͣ potius debitũ uolu̾it᷑.
solutũ. ⁊ cꝑ dixerit id erit solutũposci¬
mus enĩ certam legẽ dr̃e ei ꝙ solumus.

Expanded text:
ibus. Dubitari non debet, quin filius seruusue, cui administratio peculii permissa est, nouandi quoque peculiaria debita ius habeat, utique si ipsi stipulentur, maxime si etiam meliorem suam condicionem eo modo faciunt. nam si alium iubeant stipulari, interest, utrum donandi animo alium iubeant stipulari an ut ipsi filio seruoue negotium gerat: quo nomine etiam mandati actio peculio adquiritur. Adgnatum furiosi aut novandi ius habere minime dubitandum est, si hoc furioso vel prodigo expediat. In summa admonendi sumus nihil vetare una stipulatione plures obligationes novari, veluti si ita stipulemur: "quod Titium et Seium mihi dare oportet, id dari spondes?" licet enim ex diuersis causis singuli fuerant obligati, ucausis unum debitum soluit, est in arbitrio soluentis dicere, quod potius debitum uoluerit solutum, et quod dixerit, id erit solutum: possumus enim certam legem dicere ei quod soluimus.
Abbreviated transcription (Latin):
linqui intelłr.
uum ꝓmissor recte ticio dabit. ¶ Si
fideuissor ꝓcuratori creditoris sol¬
uiti et cõitor post tp̃s quo lib̾arifi¬
deuissor iussit pot̾it ratũ huĩt tñ
quia fideiussor cũ adhuc ex cã fid̾¬
iussionis ten̾etur soluit nec repe¬
tere pot̃. nec minus ag̾e adu̾sus
reũ mandati pͭ. qmͣ si tñ p̃senti de¬
cisset. ¶ It si ignorans creditor
ꝓcuratori suo solutũ seruo debito¬
ris filio ue acceptũ fecerit. postea
autẽ rescierit. et id ratũ habu̾it
ꝯfirmetur soło. et ꝙ accepti latum
sit. milliꝰ monĩti ẽ. ⁊ contra si rã

Expanded text:
linqui intellegiuum promissor recte Titio dabit. Si fideiussor procuratori creditoris soluit et creditor post tempus, quo liberari fideiussor poterit, ratum habuit, tamen quia fideiussor, cum adhuc ex causa fideiussionis teneretur, soluit, nec repetere potest nec minus agere aduersus reum mandati potest, quam si tum praesenti dedisset. Item si ignorans creditor procuratori suo solutum seruo debitoris filioue acceptum fecerit, postea autem rescierit et ratum habuerit, confirm‹a›tur solutio et quod acceptum latum sit, nullius momenti est: et contra, si ra
Abbreviated transcription (Latin):
tm .l. Qui neccãtts ꝓbandi de
inginuitate sua non intumbit ultro
d ingenuitate cogͦscũt de calũpma
ciꝰ qͥ tem̾e otͦu̾siam mouit ad modũ exi¬
ii possunt ferre sñam. Tutares uł cuͣ¬
ncores pupailloꝵ quoꝵ cutelã ⁊ res ad¬
mistͣ ent pospea status q̃onẽ facc̾¬

Expanded text:
m. Cui necessitas probandi de ingenuitate sua non incumbit, ultro de ingenuitate cognoscunt, de calumnia eius, qui temere controuersiam mouit, ad modum exilii possunt ferre sententiam. Tutores uel curatores pupillorum, quorum tutelam et res administrauerunt, postea status quaestionem fac
Abbreviated transcription (Latin):
ergo de eo fiet sine pͥuato iudicio
sũ puͦ. p̃uaricatus sit. hoc ẽ ꝓdide¬
rit cãm hu exͣ ordinẽ piiri sol.¬
¶Ip .ł. ciend̃ ꝙ hodie is qui p̃uati¬
stroductũ. nam si reus accusatori. p iu
ab alio accusatũ ⁊ absolutũ cauetar
lege aqͥlia puͣ iudicioꝵ. ut ñ prius
accusctur qmͣ de pͥoris accusatoris
p̃uaricatione ꝯsticerit ⁊ ꝓnũciatũ
fuerit.Iꝰ ergo ꝓnũciatio preuanta¬
tionis uidicii .p. intelligitur. ¶Q
si aduocato p̃uaricationis cͥmen at¬
dicatur crimen iudicii .p. destituis¬

Expanded text:
ergo de eo fiet? siue priuato iudicio siue publico praeuaricatus sit, hoc est prodiderit causam, hic ‹ex›tra ordinem solis.Sciendum, quod hodie is, ‹qui› praeuaris inductum est.Nam si reus accusatori publicab alio accusatum et absolutum, cauetur lege Iulia publicorum, ut non prius accusetur, quam de prioris accusatoris praeuaricatione constiterit et pronuntiatum fuerit. huius ergo praeuaricatiolici iudicii intellegitur.Quod si aduocato praeuaricationis crimen dicatur crimen iudicii publici destituis
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .l̾. Nilius qui aministrabat ut
heres pat̾na bona pec̾m ex his sem¬
ꝓnio mutuam dedit. ⁊ eandẽ pecuni¬
am particulatiꝰ recepit. deinde sc absti¬
nuit qr minor anuis erat ab hedita¬
te. q̃sitũ est curator bonoꝵ patͥs cõ¬

Expanded text:
.Filius, qui administrabat ut heres paterna bona, pecuniam ex his Sempronio mutuam dedit et eandem particulatim recepit, deinde se abstinuit, quia minor annis erat, ab ea hereditate: q
Abbreviated transcription (Latin):
latus ẽ. regat furi deb̾i. sabenꝰ.¬
pot̾o. qr eo tp̃r quo stipulatus est.
furis ꝑsona stipulatus est mͥꝗdẽ
ad quiritur actio. S furi nec mã¬
dati. nec alia accio adu̾sus me da¬
ri deberi.m¬
sibi siue conseruo suo. siue in ꝑso¬
nalit̾ dari seruus meus stipule᷑.
futuro heredi noĩatĩ dari stipu¬
litus nicħ agit. qr stipułonis tẽ¬

Expanded text:
gat furi deberi Sabinupore, quo stipulatus est, furis persona stipulatus est, mihi quidem adquiritur actio, sed furi nec mandati nec alia actio aduersus me dari debet.sibi siue conseruo suo siue inpersonaliter dari seruus meus stipuleturfuturo heredi nominatim dari stipulatus nihil agit, quia stipulationis te
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli tutelam admsnistrare ce¬
perat. cessit administrationem
cum tutori suo.⁊ stipulatꝰ ẽ rem
pupilli saluã fore. ait marcelł. pos¬
se defendi stipulationẽ ualere. Int̃¬
ess enĩ scipulatoris fieri ꝙ stipula¬
tus est cũ obligatus futurus es¬
s pupillo si aliter recesserit ¶ Si
qͥs in sulam faciendam ꝓmiserit
aut conduxerit deuĩ ab aliquo in¬
sulam scipulari fieri scipulatꝰ sit
aut siguis cũ ꝓmisiss ticõ fundũ
meniũ daturum. aut si is ñ dedis¬
s penam se daturũ stipulatꝰ a me¬
nio fuĩt fundum ticio datũ iri.
Itẽ siquis locau̾it idẽ faciend̾ ad̾
ipe condurerit constat hc̃ẽ eum
utilem ex locato actionẽ. siquis
Uñ ⁊ si procuraro.⁊ meo dari stipula¬
tus sũ. stipiaacõ uires hẽbit. ⁊ s c̾dito¬
ri meo qr iut̾est in ea neue pena õ¬
inutatur. uł p̃hia distrahantur
Epignoꝵ uata trant. ¶ diquis
ita srieulatus fint aiũ u̾stas nũ

Expanded text:
lam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est rem pupilli salvam fore. ait Marcellus posse defendi stipulationem valere: interest enim stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo, si aliter res cesserit. Si quis insulam faciendam promiserit aut conduxerit, deinde ab aliquo insulam stipulatori fieri stipulatus sit: aut si quis, cum promisisset Titio fundum Maevium daturum aut, si is non dedisset, poenam se daturum, stipulatus a Maeio fuerit fundum Titio datu iri: item si quis id locauerit faciendum quod ipse conduxerit: constat habere eum utilem ex locato actionem. Si quis Unde et si procuratori meo dari stipulatus sum, stipulatio uires habebit: et si creditori meo, quia interest mea, ne uel poena committatur uel praedia distrahantur, quae pignori data erant. Si quis ita sti
Abbreviated transcription (Latin):
uideri de seq̃ntib kalendis. ¶ D¬
tur p̃senti die pecuma debetur nͥ
quo illo possit ꝑueniri. uerũ dies
adiectus efficit. ne ut p̃senti pecu¬
nia debeatur ex quo apparet diei
adiectionẽ ꝓ reo ẽẽ ñ pro scipulato¬

Expanded text:
videri de sequentibus kalendis. Quotur, praesenti die pecunia debetur, nisi quo illo possit perueniri, uerum dies adiectus efficit, ne praesenti die pecunia debeatur: ex quo apparet diei adiectionem pro reo esse, non pro stipulato
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł. Stipulatõ ista hr̃e lice
spondes hec contin ut liccat hr̃e
nes ꝑ quã qiaͣ omño fieri quo
minus nob̾ hr̃e liceat q̃ res fac̃
ut uideatur reꝰ ꝓnusisse ꝑ om̃s
futurum ut tibi hrẽ liceat. uidet᷑ igt᷑
alienũ fcm̃ ꝓmisisse. nemo autẽ alien¬
um fcm̃ ꝓmittendo obligat᷑. ⁊ ita
utimur. s se obligat ne ip̃e faciat
quo minus hr̃e liceat. obligatur ⁊̃
ne heres sius faciat uł quis cet̾oꝵ
successoꝵ efficiat. ne hr̃e liceat. set
siquis ꝓmittit aliũ fiͥ ñ pt̾ hẽdem
suũ dicendũ est ĩutilit̾ eũ ꝓmitt̾e
fcm̃ auenũ. aci siquis ueat fcm̃ alienũ
ꝓmitt̾e penã uł qnͣti ea res sit pot̾
ꝓmittẽ. s quatenus hr̃e lic̾e uidebit᷑
si nemo cont̾u̾siã caciat. hoc ẽ neq
¶Siquis forte non de ꝓprietate s
quid minuitur̾ ex iure ꝙ hũit.
¶Quesitũ ẽ utrũ ꝓpriam demũ re
an alienã ꝓmfct̾e possit. hr̃e licere
⁊ magis est. ut ⁊ aliena ꝓmitti pos¬

Expanded text:
. Stipulatio ista: 'habere licere spondes?' hoc continet, ut liceat habere, nec per quemquam omnino fieri, quo minus nobis habere liceat. quae res facit, ut uideatur reus promisisse per omnes futurum, ut tibi habere liceat: uidetur igitur alienum factum promisisse, nemo autem alienum factum promittendo obligatur, et ita utimur. sed se obligat, ne ipse faciat, quo minus habere liceat: obligatur etiam, ne heres suus faciat uel quis ceterorum successorum efficiat, ne habere liceat. Sed si quis promitdicendum est inutiliter eum promittere factum alienum. At si quis velit factum alienum promittere, poenam vel quanti ea res sit potest promittere. sed quatenus habere licere videbitur? si nemo controversiam faciat, hoc est neque Si quis forte non de proprietate, quid minuitur ex iure quod habuit. Quaesitum est, utrum propriam demum rem an et alienam promittere possit habere licere. et magis est, ut et aliena promitti pos
Abbreviated transcription (Latin):
Sõp. ł Si fai meus seruo meo
quib lib aliis eque dirimit. q̃daẽ
sm autem non addat quib iatu¬
ariis fc̃i q̃onẽ inducere quid forte
sensert. hoc ẽ quid unt̾ eos accum
sit utiq enĩ hoc seqͥmur ꝙ actũ ⁊
cas q assumẽmus. sin arit̾ nõ app¬

Expanded text:
. Si filius meus seruo meo quibus aliis, aeque dirimit quaestionem. si autem non addat quibus Ianuariis, facti quaestionem inducere, quid forte senserit, hoc est quid inter eos acti sit utique enim hoc sequimur quod actum est, easque adsumemus. si autem no
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn ⁊ seruus recte ita stipule᷑. plane
si tenere sibi lic̾e̾ stipulatus sit scritꝰ
utilẽ ẽe stipłatõnẽ ꝯuenit. licet enĩ
possid̾e ciuilitꝰ non possũt teñc tñ to
nemo dubitat. ¶ Habe̾ duplicit̾ ac¬
cipit᷑. nã ⁊ eũ hre dicimꝰ qͥ rer dñs est

Expanded text:
us recte ita stipuletur. Plane si "tenere sibi licere" stipulatus sit servus, utilem esse stipulationem convenit: licet enim possidere civiliter non possint, tenere tamen eos nemo dubitat. "Habere" dupliciter accipitur: nam et eum habere dicimus, qui rei dominus est
Abbreviated transcription (Latin):
id fcm̃ fu̾it dederit non uid̃diturꝰ
fecisse ꝙ ꝓmiserit. ¶ Alti scipu¬
lari nemo pot̃ pt̃ qmͣ si seruus co¬
mino fus patri stipuletur. Inuente
nusquiscx sibi adquirat ꝙ sua int̃¬
est. cet̾m ut alii detur nicħ mea
int̾est. plane si uelim hoc facere
penã scipulari cõueniet. ut si ꝑta
fcm̃ non fit. ut cõphensũ ẽ. n̾m

Expanded text:
id factum fuerit, dederit, non uidebitur fecisse quod promisit. Alteri stipulari nemo potest, praeterquam si seruus domino, filius patri stipuletur: inuentaenusquisque sibi adquirat quo‹d› sua interest: ceterum ut alii detur, nihil interest mea. plane si uelim hoc facere, poenam stipulari con ueniet, ut, si ita factum non sit, ut co
Abbreviated transcription (Latin):
Stipulatori liceat. ꝓmittat sti¬
pulatõ inquid ñ cõmittit᷑ qmͣuis au¬
ferri res ei. ⁊ ip̃e auferre eandẽ hre¬
possit iussit. non enĩ fcm̃. s iꝰ in hac sti¬
pulatõne u̾titur. cũ uero stipulator per
ꝓmiliorem ñ fieri qͦminꝰ sibi ire agerc
accipiendam. ut in seruo ⁊ filio famił.
uideat᷑ actũ ẽe de possõne retiuenda
⁊ non auferenda. ⁊ cures hãt scipulo¬
¶ Dec quoꝙ scipulats̃ possid̾e mͥ lic̾e
spondes. utilis est ꝙͣ stipulatõnẽ ser¬
uus. an possit utilit̾ in suã ꝑ᷑ cõciꝑe

Expanded text:
stipulatori liceat, promittat: stipulatio, inquit, non committitur, quamvis auferri res ei et ipse auferre eandem possit: non enim factum, sed ius in hac stipulatione uertitur. cum uero stipulatur per promissorem non fieri, quo minus sibi ire agere c esse accipiendam, ut in seruo et in filio familias uideatur actum esse de possessione retinenda aut non auferenda et uires habeat stipulatio. Haec quoque stipulatio: 'possidere mihi licere spondes?' utilis est: quam stipulationem seruus an possit utiliter in suam pe
Abbreviated transcription (Latin):
res ei cũ ppõ tenentiꝙ ata ⁊̃ ex
ꝑte auctoris cõmstrit᷑ stipłatio ip¬
si scipłatori. ceteris ꝙ quicimq
ei succedunt .s. si rem ip̃is hr̃e nõ
licuerit. cet̾im si alitui hr̃e si licu̾it:
cto c̾tiuss ẽ ñ cõmitti stipulatõnẽ
⁊ nicħ int̾erit utrũ tta stipulerꝰ

Expanded text:
res eius cum ipso tenentur, ita etiam ex parte actoris committitur stipulatio ipsi stipulatori ceterisque, quicumque ei succedunt, scilicet si rem ipsi habere non licuerit. ceterum si alii habere non licuit, certo certius est non committi stipulationem, et nihil intererit, utrum ita
Abbreviated transcription (Latin):
osi. n ab hostib capti. n hn qͦꝙ
religio aũt honestior cã uł calami¬
tas aliqͣ. uł maioris rei familiarᷤᷤ
aut capitis fameq ꝑiculũ aut siłis
tur. ac ne pupisli quide̾. ⁊ tutores
ã detinet. S nẽc si hndat oꝑa
sui potãtẽ ñ facuit᷑. pnto pupilł.

Expanded text:
osi neque ab hostibus capti neque hi, quos religio aut honestior causa uel calamitas aliqua uel maior res familiaris aut capitis famaeue periculum aut similis o continentur: ac ne pupilli quidem, qui tutores causa detinet. sed nec, si hi data opera sui
Abbreviated transcription (Latin):
ob.i Ganxcassii ñ ẽ recepta
Isnĩa cristimantis ⁊ hfeli ⁊ legatati¬
o temittendam int̾clũ ꝓpͥii serui n¬
manuntendi necc̃itatẽ sił. usus
tam neccͣius ess ut eo cateret nõ
expediet. ueluti si dispensatoris

Expanded text:
i Cassii non est recepta sententia existimantis et heredi et legatario remittendam interdum proprii serui manumittendi necessitatem, si uel usus tam necessarius esset, ut eo carere non expediret, ueluti dispensatoris
Abbreviated transcription (Latin):
dasirest.S.c. subuenietur his quo cautũ ẽ
de huis qui ex iusta cã abẽent. ut
nec lib̾tas impediatur nec lbtus
cripiatur his qui fraude careant.¬
Si ꝑ ꝓcunitorem qui defendat᷑ sẽꝑ¬
exͣ iusta cã ab ee̾ dicitur. nec lib̾tus
ei eripitur ¶ Nicħ facit ad int̾pa

Expanded text:
sulto subuenitur his, quo cautum est de his, qui iusta ex causa abessent. ut nec libertas impediatur nec libertus eripiatur his, qui fraude careant.Si per procuratorem quis defendatur, semper iusta ex causa abesse dicitur nec libertus ei eripitur.Nihil fac