comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ahypotecas fisco ditrahente.¬
creditores sucntio tradidert
negotum palamẽ actõem
suam amisisse eoc quanirẽ
habebãt. Nam fiscal haste
fides facile ꝯuelli ñ debet.

Expanded text:
hypothecas fisco distrahencreditores silentio tradiderunt negotium, palam est actionem suam amisisse eos, quam in rem habebant. Nam fiscalis hastae fides facile convelli non debet
Abbreviated transcription (Latin):
¶Necditncem patrintin subob¬
Ilgatr̃e fundi. ꝗ pertiyograpꝰ¬
hum nexo pignori fu̾at.ui¬
bentẽ eandem cautionẽ uocl¬
dipignoris etiam ius remi¬
sisse uidi manifestũ c̃. D.¬

Expanded text:
editricem patrui tui sub obligatione fundi, qui per chirographum nexus pignori fuerat, iubentem eandem cautionem reddi pignoris etiam ius remisisse videri manifestum est. D
Abbreviated transcription (Latin):
si eõtp̃r quo p̾dium distrah¬
batꝓ grammate  admoni¬
ti creclitores. cum p̾sentes eẽm¬
ussuum executinsunt pos¬
Nsunt ind̾e obligatĩem pig¬
noris amisisse. d. ã. Pa¬

Expanded text:
Si eo tempore, quo praedium distrahebatur, programmate admoniti creditores, cum praesentes esus suum exsecuti non sunt, possunt videri obligationem pignoris amisisse. DIOCL.
Abbreviated transcription (Latin):
officui tui ad aliud iudiciũ trahi
minime oportebit . sciat igitur
illustris magnificentia subte siuc
cuulit̾ siue crimmalit̾ apetant.
eꝙ litigare debere. ¶cop. zeno.

Expanded text:
officii tui ad aliud iudicium trahi minime oportebit. Sciat igitur illustris magnificentia tua sub te, sive civiliter sive criminaliter appetantur, eos litigare debere. HONO
Abbreviated transcription (Latin):
emprori ab alio mota ꝓpͥetato
q̃stione. alt̾um fundum ꝓ eiꝰ
Pnctõe pignoris hỹpothece¬
e ntulo emptionis instrum̃¬
fr ea lege declisti ut quem
se tradidas si is quem uen¬
riparata securitate circa euz.
quem obligau̾as restituen¬
dum ꝯuentions fidemm ple¬
ri sinegottum integrum est

Expanded text:
emptori ab alio mota proprietatis quaestione alterum fundum pro eius evictione pignoris hypothecaeve titulo emptionis instrumentis ea lege dedisti, ut, quem secundo tradideras, si is quem venri parata securitate, circa eum quem obligaveras restituendum conventionis fidem impleri, si negotium integrum est
Abbreviated transcription (Latin):
um ad seueras te absente.R.
eos ꝗ cculos prediis tins impo¬
suerãt. õꝑam dedisse ut anno¬
naric collationis pretextumli
pretio ab officio presidalipre.¬
dia tua diftraherentim: si legni¬
mi tp̃ris spatium exuenditioñ
die flurit. q ꝓuinciam regit ĩt̾
uor cognoscetr⁊ qd̃ publico ni¬
ri p̾scriptum c̾ statuet. ¶ grã
aut ñdum ex die publice ut¬
ditionis legitimũ tempo trãs¬
missu siti uidex examinatis
sͤ alegatiomib tins q̃ rei quali¬
tas dictau̾it seq̃tur. Non igna
tu datum ẽ. sm principalumm
statutoꝵ tenorem. mala fide
emptorib restitui ñ oport̾e.

Expanded text:
um adseveras te absente eos, qui oculos praediis tuis imposuerant, operam dedisse, ut annonariae collationis praetextu vili pretio ab officio praesidali praedia tua distraherentur, si legitimi temporis spatium ex venditionis die fluxit, qui provinciam regit inter vos cognoscet et, quod publico iure praescriptum est, statuet. Si autem nondum ex die publicae venditionis legitimum tempus transmissum sit, iudex examinatis adlegationibus tuis quod rei qualitas dictaverit sequetur, non ignartu datum est, secundum principalium statutorum tenorem mala fide emptoribus restitui non oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
depositũ. om̃s actr̃es quas tutor
uł curator ex necessitate officii sb̃¬
ierit. in quondã pupillu uł ad¬
ultum tranfferri qunr tamopti¬
mo exemplo argum̃tati ñ ualus¬
morẽ eius remouemꝰ. damꝰ igit
eis cũ sũma fidutia res pupilloꝵ
uł adultoꝵ gub̾nare. scituris qd̃
lex nr̃a cis sua uira mimutilata
refuat. nchil ex hinusmõi aucto¬
ritate uł ꝯscnsu pͥuidicii subitun¬

Expanded text:
depositum omnes actiones, quas tutor depositum omnes actiones, quas tutor vel curator ex necessitate officii subierit, in quondam pupillum vel adultum transferri. Quare tam optimo exemplo argumentati nmorem eius removemus? Damus igitur eis cum summa fiducia res pupillorum vel adultorum gubernare, scituris, quod lex nostra eis sua iura immutilata reservat nihil ex huiusmodi auctoritate vel consensu praeiudicii subitu
Abbreviated transcription (Latin):
erat uł fr̃ĩs uł extranci ẽẽt tutor ł
cator ꝗ scripto amatre rutoris fu̾a
heres. inp̃senti specie manifestissi¬
mũ erat. stare tutorẽ uł curatorẽ
ĩpcipiti loco siue em̃ auccoritatem
suã uł ꝯsensu de adcunda heredita¬
te p̾stare pupillo uł adulto mĩ¬
nic uolu̾it. ne ex hac cã sua nira
alid̃ p^tiant᷑ p̾iudiciũ. satis cuim¬
minet ꝑiculu. tutelesuł utis nego¬
tioꝵ gestoꝵ actiomis. ncͥpupillus
ład ultꝰ ut pote ex illius tarclitate
lesus. litem ei igerat. suic hini̾mõi
timore ꝑt̾itꝰ. au̾ctor fint pupillo
uł adulto. aliud ꝑiculũ emerge¬
bat. dumeĩ alii ꝯsentit ip̃e suani¬
ra ꝑdit. uidebatur ⁊ ẽ ꝯfirmare
matris suc udiciũ. q̃ oppugnan¬
dũ ẽe existimabat. Et multe ane
ĩ sr̃ specios oriunt. ex qb uerendũ
c̃ tutori uł curatori circa suas res
p̾iudicium. puta in hypothecis ⁊
aliis uariis casib: Inucminꝰ at
generalit difinitũ. post offĩcium

Expanded text:
ratris vel extranei esset tutor vel curator, qui scriptus a matre tutoris fuerat heres, in praesenti specie manifestissimum erat stare tutorem vel curatorem in praecipiti loco. Sive enim auctoritatem suam vel consensum ad adeundam hereditatem praestare pupillo vel adulto minime voluerit, ne ex hac causa sua iura aliquod patiantur praeiudicium, satis ei imminet periculum tutelae vel utilis negotiorum gestorum actionis, ne pupillus vel adultus utpote ex illius tarditate laesus litem ei ingerat: sive huiusmodi timore perterritus auctor fuerit pupillo vel adulto, aliud periculum emergebat: dum enim alii consentit, ipse sua iura perdit: videbatur etenim confirmare matris suae iudicium, quod oppugnandum esse existimabat. Et multae aliae insuper species oriuntur, ex quibus verendum est tutori vel curatori circa suas res praeiudicium, puta in hypothecis et aliis variis casibus. Invenimus autem generaliter definitum post officium
Abbreviated transcription (Latin):
i donationc tibi post mortem
patris q̃sisti fundum. soror tu¬
a portionem cius uendicare ñ
postest. ¶Namsus filie fami¬
uas ꝯstitute tibi apatre donato
ẽ. cum sorore patri cõmuni suc

Expanded text:
i donatione tibi post mortem patris quaesisti fundum, soror tua portionem eius vindicare non potest. Nam si is filiae familias constitutae tibi a patre donatus est, cum sorore patri communi suc
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ tẽ sibi sempniũ here¬
dem instituissehot᷑ ꝑmeclia
ip̃ius ꝑsonã plotu henes effici¬
atur. Et hoc argum̃tamur ex
Santiqua irgula q̃ uolinit here¬
⁊ dem heredis testatoris cẽ here¬
dẽ. ¶Sin autem nichtale fa¬
tum est suꝑ uacuam ẽe ⁊ ma¬
nemhismõi institutõem.
nsi prius hr̃de plotio sibi isti¬
tuto ssic adiecit semꝓnius ⁊¬
ploti heres esto. tunt ⁊ tnĩ exis¬
timandum ẽ cum dixisse nõ
plotius heres sibi fu̾it. tũc sc̃p¬
niuz in locuz partemue plotii
exsubstitutr̃e uocarisut ita ex
tuto. sempinus aut substitu¬

Expanded text:
tissimum esse sibi Sempronium heredem instituisse, ut per mediam ipsius personam Plotii heres efficiatur: et hoc argumentamur ex antiqua regula, quae voluit heredem heredis testatoris esse heredem Sin autem nihil tale factum est, supervacuam esse et inanem huiusmodi institutionem, nisi prius herede plotio sibi instituto sic adiecit:" Sempronius Plotii heres esto". Tunc etenim existimandum est eum dixisse, si non Plotius heres sibi fuerit, tunc Sempronium in locum partemve Plotii ex substitutione vocari, ut ita ex tutus, Sempronius autem substitu
Abbreviated transcription (Latin):
modi causa actor mititt᷑. nec si
reu̾sus fu̾it ⁊ uoluerit fide ius¬
siones dare: ⁊ possessiones recu¬
pore.audiatur.:In huus modi
⁊ enim casib omne ei ꝯtradicn¬
ouem exeludimus ¶Cũ au̾t
ere modicium uentilatin. suic
proactore siue ꝓ iro examia¬
tio sine ullo obstatulo celcbre¬
tur cum enim t̾ribiles mincl¬
o ꝓ ponuntur: scripturellitig̃¬
tõris ab sentia. di p̾sentia upli¬
atur.ssec ꝑtinescat uidex. appe¬
lationis obstaculum cum ei
ꝙꝯtumacitꝰ ab esse nosctur
nulla c̃ ꝓugalionis luentia.¬
m̃amfestissimi uins ẽ. Hiu.¬
modi auit sententia ꝓpe finem
tem lege̾m induximus. Siem̃
inant̾iore tempore in quo lar¬
ga tẽporis suꝑ c̃ dilatio spes
ab senti uelicta fint reuertendi.
alfutra pars cessau̾it Insola ex¬
pensar datione ⁊ absolutione
forsit.mn p̾stetur penalis sentẽ¬
tialni aũt tunc mors litis ⁊ cõ¬
dẽpnatio mabsentẽ introduci¬
tunque mhis tantumodo ca¬
sib accedunt in qb triemii

Expanded text:
modi causa actor mittitur: nec si reversus fuerit et voluerit fideiussiones dare et possessionem recuperare, audiatur: in huiusmodi etenim casibus omnem ei contradictionem excludimus. Cum autem eremodicium ventilatur sive pro actore sive pro reo, examinatio sine ullo obstaculo celebretur. cum enim terribiles in medio proponuntur scripturae, litigatoris absentia dei praesentia repletur, nec pertimescat iudex appellationis obstaculum, cum ei, qui contumaciter abesse noscitur, nulla est provocationis licentiamanifestissimi iuris est. Huiusmodi autem sententia prope finem tem legem induximus. si enim in anteriore tempore, in quo larga temporis superest dilatio et spes absenti relicta fuerit revertendi, alterutra pars cessaverit, in sola expensarum datione et absolutione forsitan praestetur poenalis sententia, non autem tunc mors litis et condemnatio in absentem introducatur, quae in his tantummodo casibus accidunt, in quibus triennii
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑.⁊ pros ⁊ facultates fugiẽ¬
tis iuctori satis fiat. snc ip̃e
uidex ex sua uans dictione
hoc facere postest. siuc ꝑ rela¬
tionc̃ admaiorẽ indicem hoc
referati⁊ exco legitima uĩa

Expanded text:
 res et facultates fugientis victori satisfiat, sive ipse iudex ex sua iurisdictione hoc facere potest, sive per relationem ad maiorem iudicem hoc referatur et ex eo legitima via
Abbreviated transcription (Latin):
condẽpnatione excipicndis qr
hanc penam actori ⁊ incliorem
causam habẽti ꝓpt̾ solam ab¬
sentie ꝯtumaciam imponiniã
Dullo penitus ci iegressu:
ad candem litem ꝯsuando. sed
actortumax cadat omĩmo
quãm forsitan ñ sufficientem
sibi actor putau̾it. fugitiuus
pena actori fiat imposita. Si
processerit requisitio: quem¬
admodum ꝓ ꝑsona actoris
ecliximus. ctiam ab sentr eohe¬
re modicum ꝯtrahatur.⁊ uider

Expanded text:
condemnatione excipiendis, quia hanc poenam actori et meliorem causam habenti propter solam absentiae contumaciam imponimus. Nullo penitus ei regressu ad eandem litem conservando: sed actor contumax cadat omnimodquam forsitan non sufficientem sibi actor putaverit fugitivus, haec quidem poena actori fiat imposita. Sin processerit requisitio, quemadmodum pro persona actoris ediximus, etiam absente eo eremodicium contrahatur et iudex,
Abbreviated transcription (Latin):
nsuccessione titulo ꝯsanguita¬
nitatis. uł in bonoꝵ possessioe̾
q̃ ꝓximitatis nomine compe¬
tit. tam frs̃ quam sorores pan
nire eẽ. licet ñeadem matre so¬
cepte sunt. ius c̾tum ẽ Nec hunc
derogatur quod amitas uras ⁊̃
ab auo ur̃o dotatas fuisse ꝓ po¬

Expanded text:
successione titulo consanguinitatis vel in bonorum possessione, quae proximitatis nomine competit, tam fratres quam sorores pari iure esse, licet non eadem matre susceptae sunt, ius certum est. Nec huic derogatur, quod amitas vestras ab avo vestro dotatas fuisse propo
Abbreviated transcription (Latin):
ta iubebit. int̾posita cautõe
si cuicta fu̾it herecditas: ea res¬
titurinum ¶ Quam uis ali¬
as cautiom tunc locussit. cu
sine ꝯtrou̾sia legata soluant.¬

Expanded text:
legata iubebit, interposita cautione, si evicta fuerit hereditas, ea restituturum, quamvis alias cautioni tunc locus sit, cum sine controversia legata solvant
Abbreviated transcription (Latin):
inc metu legis uilic de adu¬
tus cohereend rruccare uxore
in mat̾monio potes. cũ nichil
amplius quam libellos accu¬
sationis obtulisti. ꝗa postea
coꝑisse te ad firmes. uł ut
uana indignatõe ad accusa¬
tr̃em incitato fu̾is. ¶ Is enĩ
cõmittit ĩ penã. quã lex cer¬
to capite de mintiat. qułpu
blice adult̾io dãpnatã ht.l
ad ult̾am sciens. ut ignoran¬
ciam simulare ñ possit. reti

Expanded text:
ine metu legis Iuliae de adulteriis coercendis revocare uxorem in matrimonium potes, cum nihil amplius quam libellos accusationis obtulisti, quia postea comperisse te adfirmas, quod vana indignatione ad accusationem incitatus fueris. Is enim committit in poenam, quam lex certo capite denuntiat, qui vel publice adulterio damnatam habet vel adulteram sciens, ut ignorationem simulare non possit, reti
Abbreviated transcription (Latin):
det̾iorem feccrit. eo quoq noĩe
pignoticia actione tenebitur.
ut talcm restituat quals fu¬
erat tempore obligationis.¬
¶ Crectitor aut necessarios sũp¬
tus q̃ues cirra res pigneraticias
fccit exigcre ñ ꝓhibetur. op̃.

Expanded text:
deteriorem fecerit, eo quoque nomine pigneraticia actione tenebitur, ut talem restituat, qualis fuerat tempore obligationis. Creditor autem necessarios sumptus, quos circa res pigneraticias fecit, exigere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃clium uxor tua dotale uenũ¬
declit. sponte nec ne ꝯtractu ratum
habu̾t nichil int̾ ẽ. cum iritͥ
q̃site domiñ auferre nolen

Expanded text:
aedium uxor tua dotale venumdedit, sponte nec ne contractum habuerit, nihil interest, cum rei tibi quaesitae dominium auferre nolen
Abbreviated transcription (Latin):
Inus indiuiduum cõmune
pro solido possidens. int̾uallo
tp̃ris quominus socuis porti¬
onem uindicare uł enim cõ¬
muni dundundo iudicio pro¬
uccate possit. ñ defenditur.
Cumn familie hertiscunde i
iudiciũ. n cõmum dundũdo
actio excludatur longi tpns

Expanded text:
nus individuum commune pro solido possidens intervallo temporis, quominus socius portionem vindicare vel eum communi dividundo iudicio provocare possit, non defenditur, cum neque familiae erciscundae iudicium neque communi dividundo actio excluditur longi temporis
Abbreviated transcription (Latin):
ifimosi prntis lib̃i in cuius
potestate ꝯstituti sunt ipn¬
as possunt ꝯtralxre apud ucte¬
res agitabatur ⁊ filiam quidm
funosi manto posse copulm õ
pent niris. intiqui ditoties ad¬
miscr sufficere cnim putauerũt
si pater ñ ꝯtra dicat. ¶ In fiuo
aut fimilias dubitabritur. ⁊ ul¬
piasnus quidem re tulit ꝯstitu¬
tiontm impatoris marti q̃ ñ de
furioso loquitur. sed gencralit
defilus mente capti fuc mascu¬
li suic feminc sint qͥ nuptias ꝯt̾¬
hunt. hoc face̾ possunt. ⁊ ñ adi¬
to principe ⁊ aliam dubitatr̃e
ex hoc emergcre. si hoc q̃ indem̃¬
te ꝯstitutio induxit etiam ĩ fu¬
nosis optinendum c̃. quasi exẽ¬
plo mente capti:⁊ furiosi filioc¬
ad unantes. Et his itaq dubi¬
tatis tales ambiguitates decidẽ¬
tes.sancims hxx replcri quod
dun marici ꝯstitutiom de esse
uidetur ut ñ solum dementis
scd ctiam funosi lib̾i ciuuscũq
scxus possint ligitimas ꝯtralxie¬
nuptias. tam dote quam ante
miptias donatione acuratore coꝵ

Expanded text:
iosi parentis liberi, in cuius potestate constituti sunt, nuptias possunt contrahere, apud veteres agitabatur. Et filiam quidem furiosi marito posse copulari omnes paene iuris antiqui conditores admiserunt: sufficere enim putaverunt, si pater non contradicat. In filio autem familias dubitabatur. et Ulpianus quidem rettulit constitutionem imperatoris marci, quae non de furioso loquitur, sed generaliter de filiis mente capti, sive masculi sive feminae sint qui nuptias contrahunt, ut hoc facere possint etiam non adito principe, et aliam dubitationem ex hoc emergere, si hoc, quod in demente constitutio induxit, etiam in furiosis obtinendum est, quasi exemplo mente capti et furiosi adiuvante. His itaque dubitatis tales ambiguitates decidentes sancimus hoc repleri, quod divi Marci constitutioni deesse videtur, ut non solum dementis, sed etiam furiosi liberi cuiuscumque sexus possint legitimas contranuptias, tam dote quam ante nuptias donatione a curatore eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tituende. presentib tam curato¬
nbr  dementis uł furiosi. quam
his ꝗ ex geñc coꝵ nobiliores sĩt
Ita tamen ut milla ex hac causa
oriatur. uł in hac iegia urbe uel
inpunicus iactura substantic
tis omma ꝓcedãt. nc tale homi¬
num infortumũ etiam expẽsaꝵ

Expanded text:
sentibus tam curatoribus dementis quam furiosi, necnon his qui ex genere eorum nobiliores sunt; ita tamen, ut nulla ex hac causa oriatur, vel in hac regia urbe, vel in provinciis jactura substantiaetis omnia procedant, ne tale hominum infortunium etiam expensarum
Abbreviated transcription (Latin):
cetur. ꝓbatio ẜuatutis origi¬
nis. ⁊ reneficium manumissi¬
oms lib̾tatem illi adsignãs.
tuum etiam ius patronatus
manu mittendi causa dm̃i
cum suis ꝓpͥis agunt. icħ
sibi detrahunt. ¶D̾.ãa. ⁊cc̃¬

Expanded text:
cetur, probatio servitutis originis et beneficium manumissionis libertatem illi adsignans tuum etiam ius patronatus manumittendi causa domini cum servis propriis agunt, nihil sibi detrahunt. S.
Abbreviated transcription (Latin):
moriuns. ⁊si. adhereditatẽ uo¬
cc̃tur hiqui pactiones fecer̃.
s nob̃ om̃s nnusm᷑ pactio¬
nes odiose indenitur. ⁊ pla̾ne
trististimi ⁊ piclosi euentus.
Quare cuim quodam uiuc̃te

Expanded text:
mortuus et si ad hereditatem vocentur hi qui pactionem fecerunt. Sed nobis omnes huiusmodi pactiones odiosae videntur et plenae tristissimi et periculosi eventus. Quare enim quodam vivente
Abbreviated transcription (Latin):
uentur. ⁊ subsidiarie actõis ad¬
miniculu suꝑatur. ¶S hec oĩa
ita accipienda sunt. si ñ res q̃ agit
solutionẽ faciat ipsuis tutele. ut
puta si pupillus m ad rogationẽ
se dare desiderat. ¶Et cium ab¬
surdum ẽ solui tutelam nec ꝯsẽ¬
tientt sed forsitan ⁊ ignorante co
ꝗ tutor fu̾at ordinatꝰ. ¶Tũc cĩ
siuc trstam̃tari siue ꝑ inꝗsitioe

Expanded text:
ntur et subsidiariae actionis adminiculum speratur. Sed haec omnia ita accipienda sunt, si non res quae agitur solutionem faciat ipsius tutelae, ut puta si pupillus in adrogationem se dare desiderat. Etenim absurdum est solvi tutelam nec consentiente, sed forsitan et ignorante eo, qui tutor fuerat ordinatus Tunc etenim, sive testamentarii sive
Abbreviated transcription (Latin):
n bonc fidei ꝯtractib ita demũ
expacto actio competit. si exo¬
tinenti fiat.MYam qd̃ postea
placinit id ñ pet̃tionem. sed ex¬
ceptionem panrit. Mpp̃. Gord.

Expanded text:
n bonae fidei contractibus ita demum ex pacto actio competit, si ex continenti fiat: nam quod postea placuit, id non petitionem, sed exceptionem parit. PP. V id.
Abbreviated transcription (Latin):
noscant.inpublicis crimĩbꝰ
ñ oportẽ emĩclicatis suffra.¬
gus decietoꝵ. aut relatõib̃
apublicis ꝑsonis destinan¬
dis crecłe. s rei ueritate: req¬

Expanded text:
noscant in publicis criminibus non oportere emendicatis suffragiis decretorum aut relationibus a publicis personis destinandis credere, sed rei veritatem req
Abbreviated transcription (Latin):
iꝗdem ante donationem posses¬
siomis inte iure ut dicis ama¬
rito collate. pretlium ab codẽ
creclitori obligatum fuit. alie¬
natõem cis saluo iure debiti.
fitamen iuris ratõ actõem cius
ñ excludit. factam ẽẽ dubium
ñ est. ¶Qd sidonatõe nur ce

Expanded text:
idem ante donationem possessionis in te iure, ut dicis, a marito collatam praedium ab eodem creditori obligatum fuit, alienationem eius salvo iure debiti  si tamen iuris ratio actionem eius non excludit factam esse dubium non est. Quod si donatione iure ce
Abbreviated transcription (Latin):
ntcquam scripto eunuĩtumq
portioms capix repudict hert¬
ditatim. uł auia ratr̃e qrende
facultatem.aittat ei quies¬
tam̃tu reliquid intestato ne¬
mo succecditrignur ꝑspitis q̃
testamentane successionis spe
durante. intestati bona desimi¬
ti ñ recte uindicentur.¬

Expanded text:
ntequam scriptus cuiuscumque portionis capax repudiet hereditatem vel alia ratione quaerendae facultatem amittat, ei qui testamentum reliquit intestato nemo succedit. Igitur perspicis, quod testamentariae successionis spe durante intestati bona defuncti non recte vindicentur
Abbreviated transcription (Latin):
iqstibi suum uendidit. post¬
quamis reb humanis exc̃p¬
to c̃. cum cuictionis piculu
finitum sit. ate ducum ñ po¬
⁊ fundum scicnis alicnũ ulob¬
ligatum cõparauit atheno¬
thes. nec ꝗcquam de euictione
ninis poscit ratoem. Nã si ign¬
rans desidio tuo iuns form̃

Expanded text:
is tibi servum vendidit, postquam is rebus humanis exemptus est, cum evictionis periculum finitum sit, a te conveniri non poSi fundum sciens alienum vel obligatum comparavit Athenocles nec quicquam de evictione iuris poscit rationem. nam si ignorans, desiderio tuo iuris forma
Abbreviated transcription (Latin):
mantu cõmodati. siic adu̾sꝰ
mulicrem furti actõe̾ extendẽ
Ita tamen. ut sup̃e ꝙ irm com¬
modatã accepit soluendo sit
nullomodo adu̾so mulicir
furti actio extendatur. ne ex
hunismõi occasioẽ int̾maritũ
luxorẽ ꝗ ñ benc secũ uiuunt.
aliqua machinatio oriatur.
⁊ forsitan marito nolente ⁊¬
Uxor cius ⁊ trahatur. ⁊ furti

Expanded text:
dati sive adversus mulierem furti actionem extendere: ita tamen ut, si ipse qui rem commodatam accepit solvendo sit, nullo modo adversus mulierem furti actio extendatur, ne ex huiusmodi occasione inter maritum et uxorem, qui non bene secum vivunt, aliqua machinatio oriatur, et forsitan marito volente uxor eius et trahatur et furti
Abbreviated transcription (Latin):
Ibtutorẽ ñ idoncum amatre ⁊¬
petitum frustra uob̃ eam tenͣcti
I. ttnditis. Cum ñ insispecialit̾
cis piculo dari decirto fuiss cõ¬
p̾lensum exca obligatõe obsti̾¬

Expanded text:
tutorem non idoneum a matre petitum frustra vobis eam teneri contenditis, cum non, nisi specialiter eius periculo dari decreto fuisset comprehensum, ex ea obligatione obstric
Abbreviated transcription (Latin):
hredes q̃sto. suue docor pori¬
bo tantum heclitariis. siue de
utioos. coꝵ suer decorpuribus
tantum Prditams introgari.
regendas detinent. siue inser¬
uitute relictisunt. siue in lib¬
tate. tale adipisci ꝑ ultimã

Expanded text:
o sive de corporibus tantum hereditariis sive de utroque eorum, servos de corporibus tantum hereditariis interrogari: regendas detinent, sive in servitute relicti sunt sive libertatem adipisci per ultima
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentis derestitui ñ post̃.
oportet. nnm is qui se mi¬
norcm. mims lesum cẽ dicat.
diligens pat̾ familias fu̾it. ac

Expanded text:
cognoscentis de restitutione oportet, num is, qui se minorem annis laesum esse dicat, diligens pater familias fuerit ac
Abbreviated transcription (Latin):
sane mnarbitrio tuo p̃tium qd
dedisti cum isuris reciꝑe. Ita ta¬
menut ꝑceptoꝵ fructumm et
sũptiu ratohabeatur. Cum
⁊si ercausa donatõis utriq do¬
mimũ rei uindicetis. cum cui
priori possessio solitradita c̃ ha¬
bi potiorem ꝯucint. B̾. a.¬

Expanded text:
ane in arbitrio tuo pretium quod dedisti cum usuris recipere, ita tamen, ut perceptorum fructuum et sumptuum ratio habeatur: cum et si ex causa donationis utrique dominium rei vindicetis, eum, cui priori possessio soli tradita est, haberi potiorem convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
malia cum nisuindicationis
incorporale ẽ. ⁊ ubicumq res
cul u ad dnm̃. uł creditorem
possit reuerti: Ideo emm nrĩ ma¬
iores subtilissimo ammo ⁊ di¬
uino. qdammotu ad actiones

Expanded text:
indicationis incorporale est et, ubicumque res nculum ad dominum vel creditorem possit reverti? ideo enim nostri maiores subtilissimo animo et divino quodam motu ad actiones
Abbreviated transcription (Latin):
ulier inminor etate ꝯstituta
li curatore recte dare ⁊ exigere
potest: Licct ip̃e tempore crea¬
tionis. fide iussorem in mino¬
re quam do ẽ quantitate dr̃
p̾stitisse. Roc idem obfuat¬
⁊ siminor ante nuptias doñ¬

Expanded text:
ulier in minore aetate constituta li curatore recte dare et exigi potest, licet ipse tempore creationis fideiussorem in minorem quam dos est quantitatem dicitur praestitisse. Hoc idem obet si minor ante nuptias dona
Abbreviated transcription (Latin):
i post motam ⁊trou̾siam. miens¬
gratis bonor partem dimide
museul abherede scripto q̃stio¬
ms illate ñ ignarus cõparauitl
tam ip̃e quasi male fidei posse¬
sor. quã heredes eius fructus
restituere cogunt᷑ ¶Siu̾o ue¬
ditiõem lite antiqorẽ eẽ liqdo
probat᷑ exͦodie fructus restitu¬
ant: ex quolis innidicio decluc¬
ta fu̾it Fructib cnm auget
hereclitas cũ ab eo possidetur
a quo peti potest. ¶Emptor
at ꝗ ꝓprio titulo possessionis

Expanded text:
i post motam controversiam Menecratis bonorum partem dimidiam Musaeus ab herede scripto quaestionis illatae non ignarus comparavit, tam ipse quasi malae fidei possessor quam heredes eius fructus restituere coguntur. Si vero venditionem lite antiquiorem esse liquido probaretur, ex eo die fructus restituantur, ex quo lis in iudicium deducta est. fructibus enim augetur hereditas, cum ab eo possidetur, a quo peti potest. Emptor autem, qui proprio titulo possessionis
Abbreviated transcription (Latin):
archimandritr sacror monis¬
custodicntes statũ ⁊ unitatem
sc̃aꝵ dei eccłiaꝵ. quem habent
nichil penisus inmittantesde
cccłastico statu qui actemis op¬
tinint atq optinct. uno ꝯscnsu
ꝯfitrntur. ⁊ glificant. Precnicã¬

Expanded text:
sacrorum monascustodientes statum et unitatem sanctarum dei ecclesiarum, quam habent nihil penitus immutantes de ecclesiastico statu, qui hactenus obtinuit atque obtinet, uno consensu confitentur et glorificant , praedican
Abbreviated transcription (Latin):
patie natum. multisins dic¬
uꝰ descendisse de celis. ⁊ incar
maria natum. ⁊ homine factũ
⁊ crucifixum. unum c̾e sce̾ ⁊ cõ¬
substantians trintatis coad¬

Expanded text:
patre natum, in ultimis diebus descendisse de caelis et incarnmaria natum et hominem factum et crucifixum unum esse sanctae et consubstantialis trinitatis, coad
Abbreviated transcription (Latin):
cautclam: necessanum nob̃ usũ
tum tollamus. cõpendioso aũt¬
⁊ dilucido rem̃cdio totum cõplac¬
tam̃. Et prius decreatione cura¬
toris q finiosis uiusq sexus
dat. sanciẽtes Tunc ⁊ aliis certũ
finẽ impomimus. Et siqdẽ parẽs
curatore furiose. ĩultimo clegio

Expanded text:
cautelam, necessarium nobis visum tum tollamus, compendioso autem et dilucido remedio totum complectamur. et prius de creatione curatoris, qui furiosis utriusque sexus datur, sancientes tunc et aliis certum finem imponimus. Et si quidem parens curatorem furioso vel furio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgͥgatis. unus apparet. ⁊ ĩmi¬
ntos ⁊ malios om̃s iuris ꝓba¬
bił articulus. Qua ꝓpt̾ exan¬
fiorib in quictari mũ subiec¬
tos imꝑioñ patumur. Scili¬
cet ut milites. ⁊ si ꝓpt̾ simpli¬
citatẽ. presentis legis subtili¬
tatem ñ obsuau̾int. intantũ
tam̃ teneant᷑. quãtum ĩ here¬
ditatẽ mucnerunt. Quam
patres ꝯscriptimhuius mõi
casib inpostum obtinere sã¬

Expanded text:
gatis unus apparet et in milites et in alios omnes iuris probabilis articulus, quapropter ex anterioribus inquietari nostro subiectos imperio patimur? scilicet ut milites, etsi propter simplicitatem praesentis legis subtilitatem non observaverint, in tantum tamen teneantur, quantum in hereditate invenerint. Quam patres conscripti, in huiusmodi casibus in posterum obtinere san
Abbreviated transcription (Latin):
um stitutio diui marti declara
siꝗs testam̃to ꝯdito. uł sinc testa¬
m̃tomoriens. ut locs fiat ab ites¬
tato successiom. lib̾tates dereli¬
q̃riti nemo aũt adire uult de¬
functi hereditatem. eo q̃ suspec¬
ta cẽ uidetur. ⁊ fu̾erint lib̾tates
forsitan ⁊ sinescriptis fidei cõmis¬
sane relicte. licere uł cuilibet⁊
subhac dicione ⁊ satis datõe. q̃
⁊ c̾ditorib omĩb satis faciat. ⁊li¬
b̾tates inponat his ꝗb uoluerit

Expanded text:
stitutio divi Marci declarat, si quis testamento condito vel sine testamento moriens, ut locus fiat ab intestato successioni, libertates reliquerit, nemo autem adire vult defuncti hereditatem eo, quod suspecta esse videtur, et si fuerint libertates forsitan et sine scriptis fideicommissariae relictae, licere vel cuilibet esub hac condicione et satisdatione, quod et creditoribus omnibus satisfaciat et libertates imponat
Abbreviated transcription (Latin):
adhire. ⁊ recupar quidem ab ẽp¬
torib res. satis facere aũt ⁊ credi¬
torib ⁊lib̾tatib querebatur. Et
nicet diuus seueriis semel rebus
uenditis hoc ñ admisit. nobis
tamenulpiam sententia ad mo¬
dum placuit maxime ꝓpt̾ lb¬
tates nedepant:⁊ post uencditi¬
onem reꝵ annale remeclium
dare diuui marci ꝯstitutõi. intra
q̃ ⁊ crectitorib omibꝰ satis fiat.
⁊ emptores ncħ noui patiant.

Expanded text:
m ab emptoribus res, satisfacere autem creditoribus et libertatibus, quaerebatur. Et licet divus Severus semel rebus venditis hoc non admisit, nobis tamen Ulpiani sententia admonente placuit maxime propter libertates, ne depereant, et post venditionem rerum annale remedium dare divi Marci constitutioni, intra quod et creditoribus omnibus satisfiat et emptores nihil novi pa
Abbreviated transcription (Latin):
t baicucum ut desidas instri¬
cie ⁊ eclificium ei supponcir¬
potts. obsuatatam̃ forma qui
tuntur. id̃ ut conca maratu
suꝑ instiuas:nipsũ conca m̃¬
ies. nec modum usitatum al¬
titudims cxcedas.Mp̃.¬

Expanded text:
t balneum, ut desideras, instruere et aedificium ei superponpotes, observata tamen forma, qua tuntur, id est ut concamaratis superinstruas et ipsa concameres nec modum usitatum altitudinis excedas.
Abbreviated transcription (Latin):
ut necessitas rlmq̃ndi aliꝗ eis ex
legib mimincat. liceat eis quan¬
tum uolu̾ĩt suc substantie meo
ꝯftrie. salicet nullã legctima sobo¬
le subsistente. filiis cium natura¬
lib relinꝗ ꝯstitutiones quantu

Expanded text:
ut necessitas relinquendi aliquid eis ex legibus immineat, liceat eis quantum voluerint suae substantiae in eos conferre, scilicet nulla legitima subole subsistente. Filiis enim naturalibus relinqui constitutiones quantum
Abbreviated transcription (Latin):
uel utilem. aliis negantib in
quib ⁊ saluius uilianus fuit.
hec decidentes sancimus. s ꝯtra¬
dixent dñs.⁊ eum res suas ad¬
ministrare ꝓhibu̾it sccłm saluu
adu̾sus cum ꝯtrariam actiõem.
scilicet post demuntiatiõem q̃
e dñs transmserit ñ ꝯcedens ei
res eiuis attingere. licet res bene
ab co geste sint. ¶ Quid emm
si dñs aspexent ab administra¬
tratore multas expensas utiit̾
factas.⁊ tunc dolosa adsimula¬
tione habita cum ꝓhibu̾it ut
nantiores expensas p̾stet. qd̃
nullo patuur modoł sed cxqͦ
dic attestatio ad eum facta ẽ
uł inscriptis uł sine scriptis sb̃
testificatione tamen aliaꝵ ꝑso¬
naꝵ. exeodie ꝓfaciendis mclio¬
intionib millam ci actiõem cõ¬
pete. Sup anterionb aũt siu

Expanded text:
el utilem, aliis negantibus, in quibus et Salvius Iulianus fuit, haec decidentes sancimus, si contradixerit dominus et eum res suas administrare prohibuerit, secundum adversus eum contrariam actionem, scilicet post denuntiationem, quam ei dominus transmiserit nec concedens ei res eius attingere, licet res bene ab eo gestae sint. Quid enim, si dominus adspexerit ab administratore multas expensas utiliter factas et tunc dolosa adsimulatione habita eum prohibuerit, ut neque anteriores expensas praestet? quod nullo patimur modo: sed ex quo die attestatio ad eum facta est vel in scriptis vel sine scriptis, sub testificatione tamen aliarum personarum, ex eo die pro faciendis meliorationibus nullam ei actionem competere, super anterioribus au
Abbreviated transcription (Latin):
theod̾. aãa. Eutropio. ppo.
Ui pactum uł transactio scrip¬
ta e. atq aqliant stipulations
⁊ acceptilationis uinculis. fir¬
mitas niris innexa ẽ. aut sub

Expanded text:
Theodosius AAA. Eutropio pp. Vbi pactum vel transactio scripta est atque Aquilianae stipulationis et acceptilationis vinculis firmitas iuris innexa est, aut sub
Abbreviated transcription (Latin):
tiomis hone re libentur. Anre
screnitatis largitate defensi
locoꝵ etiam possessione ꝯtc̃ti
proagitancticensus exami¬
ne respondeãt deuotiom. ꝙ¬

Expanded text:
tionis onere liberentur et nostrae serenitatis largitate defensi, locorum etiam possessione contenti, pro agitandi census examine respondeant devotioni.
Abbreviated transcription (Latin):
iuxortua pͥsidi ꝓbai̾nt cumi
aureoe trignitã deberet ẜuos¬
suos amplioris pretu ꝑ gram
aureis iginiti creclitorem ue¬
uendo ñ fuisse. iubebit empto¬
res recepto ptio restituere fuos.
re factam alleges. ñ obfuatis
qui distrahendis pignoribus
celebrari ꝯ sueͣrunti adito p̃si¬
de ꝓunicie exꝑire actẽe cõpe¬
tentin tantum adu̾ss c̾ditorẽ.
uum etiam adu̾so possessorer.
si fraudem eũ participasseꝰ cu
clitore potueris docere:ut ie¬
uocatis q̃ male fide gesta ꝯstiᷤ¬
t̾itci fructuũ ratio ⁊ d̾amm ꝙ
irrogatum apparint haberi pos¬

Expanded text:
uxor tua praesidi probaverit, cum aureos triginta deberet, ssuos amplioris pretii per gratiam aureis viginti creditorem vevendo non fuisse, iubebit emptores recepto pretio restituere servos. re factam adleges, non observatis, quae in distrahendis pignoribus celebrari consueverunt, adito praeside provinciae experire actione competenti non tantum adversus creditorem, verum etiam adversus possessorem, si fraudem eum participasse cum creditore potueris docere, ut revocatis, quae mala fide gesta constiterit, et fructuum ratio et damni quod inrogatum apparuerit haberi pos
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis suo suo nb̾tatem impo¬
nat. siue m ecła siue ad qual¬
cumq tribunal. uł apł eu qui
lib̾tatem impon̾e legib habet
licentiam. siue intestamento
uł alio uttimo elotio durctã
uł fidei cõmissanat nullo co¬
hartetur modo eoꝵ q ad libta

Expanded text:
Si quis servo suo libertatem imponat sive in ecclesia sive ad qualecumque tribunal vel apud eum, qui libertatem imponere legibus habet licentiam, sive in testamento vel alio ultimo elogio directam vel fideicommissariam, nullo coartetur modo eorum qui ad lib
Abbreviated transcription (Latin):
rbitri nilla sententiacitandis.¬
ẽ quã scriptamedidit ix.¬
litigatorib si ñ ip̃e pecitauit.
Sigitur ncħ fali. omissa pro¬
uocationis mora ex integro ui¬
dicari impetrab̾ arectore ꝓuĩcit.¬

Expanded text:
rbitri nulla sententia est, quam scriptam edidit litigatoribus, non ipse recitavit. si igitur nihil fallis, omissa provocationis mora ex integro iudicari impetrabis a rectore provi
Abbreviated transcription (Latin):
titor post pubertatẽ puelle. sim
admimatratõe cõnexa ꝑseuera¬
u̾it. tutele atr̃e totius temporis
ratõem p̾stare cogitur. ¶Smn ãt
post finita administratĩem in
isdẽ reb mimime se mimiscuc

Expanded text:
Tutor post puberem aetatem puellae si in administratione conexa perseveraverit, tutelae actione totius temporis rationem praestare cogitur. Sin autem post finitam administrationem in isdem rebus minime se immis
Abbreviated transcription (Latin):
n cum ꝗ ex naufragio uł i¬
cendio cepisse. uł mhis reb
dampm qd declisse dicitur.
infra annuz utilem ei cui res
ab ẽ quadrupli. post insim¬
plum actõe ꝓditam pretri
penã olim ft̾atutam edicti for¬
ma ꝑ petin declarat. D. aa¬
alsus ꝓcurator depositum re¬
cipicñdo. uł es alicnum cxigẽ¬
do citra domim uoluntate.
furtum facit. ac p̃t̾ rei resti¬
tutõem. actõe dupli furti noe

Expanded text:
 qui ex naufragio vel incendio cepisse vel in his rebus damni quid dedisse dicitur, infra annum utilem ei cui res abest quadrupli, post in simplum actionem proditam praeter poenam olim statutam edicti forma perpetui declarat. Dalsus procurator depositum recipiendo vel aes alienum exigendo citra domini voluntatem furtum facit ac praeter rei restitutionem actione dupli furti nec
Abbreviated transcription (Latin):
doro ⁊ aliis.
susccꝑat uenũdedit. furtum
crimine ꝓmiscuus usus. exẽ¬
plo actois furti ieam uxorem
ficri ñ patiatur: tamcu hedes
idemq filii suꝑhis q̃ depati
boms possidet. aduersꝰ cam

Expanded text:
doro et aliis. susceperat venumdedit, furtum crimine promiscuus usus exemplo actionis furti ream uxorem fieri non patiatur, tamen heredes idemque filii super his, quae de patris bonis possidet, adversus eam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. aut dolo malo cẽ desietĩt.
is cuilegati uł fidei cõmissi no¬
mine satis ñ datur. matitur.
uł in pprias res hereclis si fideicõ¬
misso satis ñ fit. post sex mẽses

Expanded text:
sunt aut dolo malo esse desierint, is, cui legati vel fideicommissi nomine satis non datur, mittitur vel in proprias res heredis, si fideicommisso satis non fit post sex menses,
Abbreviated transcription (Latin):
onsticit inquatumq causa
suit priuata. siic ꝓublica. si¬
ue fiscali. ut cuicũq data fu̾it
amittat actiomim. isq diffĩ¬
dentia iuste sententie inpecu¬
me corruptelam spem negotu
eo q p̃tio deprauatꝰ aut gr̃a
ꝑ peram iudicau̾it eumdicta
quc̃ lescrit. ñ solum existimati
oms sed etiam litis discrimĩe

Expanded text:
onstitit in quacumque causa sive privata sive publica sive fiscali, ut, cuicumque data fuerit amittat actionem is, qui diffidentia iustae sententiae in pecuniae corruptela spem negotii qui pretio depravatus aut gratia perperam iudicaverit, ei vindicta quem laeserit non solum existimationis dispendiis, sed etiam litis discrimine
Abbreviated transcription (Latin):
drd. a. Licimme.
Simiitanis uidex. sup ca causa
de qua cunlibi actionib disc¬
cptandum fuit ñ datꝰ aquo
dan poterat cognouit. ctiam re¬
mota appellatione id q̃.ab eo
statutum c̃ firmitatem ñ habo
u̾sus te nichil sup hac statuit.
rectoraditꝰ ꝓuincic causami
hinc cognoydere suaq decide sen¬
tentia curabit. Cum ⁊ siquid de

Expanded text:
 A. Liciniae. Si militaris iudex super ea causa, de qua civilibus actionibus disceptandum fuit, non datus, a quo dari poterat, cognovit, etiam remota appellatione id quod ab eo statutum est firmitatem non habet versus te nihil super hac statuit, rector aditus provinciae causam hanc cognoscere suaque decidere sententia curabit, cum et, si quid de
Abbreviated transcription (Latin):
estam̃to tutor datuslut abonis
his exrusareris q̃ pupillitinma
lia ꝓuincia quam unde es ubi¬
q moranis possidẽt antra ꝗnqua¬
gessimur dici postulare debu¬
isti. ¶Od si facere cessastis excu¬
satio q̃. tp̃ris p̾scriptõe summo¬
uei Is: ꝓpt̾ late diffusu patizi¬
monur antibi ad ingi aliqͦs

Expanded text:
Testamento tutor datus, ut a bonis his excuseris, quae pupilli tui in alia provincia quam unde es ubique moraris possident, intra quinquagesimum diem postulare debuisti. Quod si facere cessasti, excusatio quidem temporis praescriptione submovetur, sed propter late diffusum patrimonium an tibi adiungi
Abbreviated transcription (Latin):
cripta igitur obieptionib mm¬
petrata. Cum p̾scriptione lon¬
gi tp̃ris : ⁊̃ noui census p̾iudici
submoubit auctoritas tua it̾
omnia suo corpori q̃ sunt au

Expanded text:
cribta igitur obreptionibus inpetrata cum praescribtione longi temporis et novi census praeiudicio submovebit auctoritas tua atque ita omnia suo corpori quae sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
aã. ad paulum com̃.
sacium dominiũ ꝑtinentia
tiuslibet temeritas occupa¬
uit scd̃m uet̾is census fidem
in sua nira retrahantur. res

Expanded text:
AA. ad Paulum comitesacrum dominium pertinentia cuiuslibet temeritas occupavit, secundum veteris census fidem in sua iura retrahentur. Res
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissimus legis lator exis¬
timauit. ¶ Ex omĩbꝰ itaq is¬
tis unam legemͣ colligere no¬
bis appariit ẽẽ humanum

Expanded text:
sacratissimus legislator existimavit. Ex omnibus itaque istis unam legem colligere nobis apparuit esse humanum
Abbreviated transcription (Latin):
bundare. sit c̾cricori om̃s ratio
integra.sin aũt exutraq par¬
te quantitas equa muemat.
sinc omĩ dubuatõe totam rẽ
antea pigneratã retineat. ¶Si
at mino qͥdem indebito. ãplus
atmpignore fiat. tc̃ i boc qd̃
debitum exceclit. debitori oĩa
aliqua difficultas. licentia da¬
bitur c̾clitori seu dño estimati¬
onẽ suꝑflui debiti uel clitori
debitoris. cũ competenti caute¬
la meu exponenda offerre.
¶Sn  uo crechitor postquam ni
ix dñn hoc possideat uende hoc
malu̾it. ucetͣ ꝗdem ei hoc face.
siqd aũt supfluum sit debito¬
risuare Sin aũt dubitatio ex¬
orta fu̾nt ꝓuenditr̃e ut pote
inliore p̃tio facta sacramẽti
religionem cclitoꝵ p̃stare com¬
pellat. q̃ miia machinatõe uł
circumscriptõe usus ẽ. s tansi¬

Expanded text:
bundare, sit creditori omnis ratio integra. Sin autem ex utraque parte quantitas aequa inveniatur, sine omni dubitatione totam rem antea pigneratam retineat. Sin autem minus quidem in debito, amplius autem in pignore fiat, tunc in hoc quod debitum excedit debitori omnia aliqua difficultas, licentia dabitur creditori seu domino aestimationem superflui debitori vel creditori debitoris cum competenti cautela in eum exponenda offerre. Sin vero creditor, postquam iure dominii hoc possideat, vendere hoc maluerit, liceat quidem ei hoc facere, si quid autem superfluum sit, debitori servare. Sin autem dubitatio exorta fuerit pro venditione utpote viliore pretio facta, sacramenti religionem creditor praestare compellatur, quod nulla machinatione vel circumscriptione usus est, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
ac lege ꝑ petua creclimus ordi¬
nandum.ut uidices quor cog¬
ostendi . ⁊ ꝓnuntiandi necefs¬
sitas tenet. ñ subitas sed delib̾u¬
tr̃e habita. post negotium sen¬
triitias pon d̾atas. sibi atr
formarent. ⁊ emendatas statĩ
ĩ libellum. sccuta fidelitate ꝯfer¬
ret. scriptasq ex libello parib
iegerent. ¶ Sed ne sit eis post¬
hoc. copia corngendi uł mutã¬
di. Exccptis tam uiris cmme̾¬
tissimis p̾fectis p̾torio. quamꝰ
aliis illustirm ad ministratõe

Expanded text:
ac lege perpetua credimus ordinandum, ut iudices, quos cognoscendi et pronuntiandi necessitas teneret, non subitas, sed deliberatione habita post negotium sententias ponderatas sibi ante formarent et emendatas statim in libellum secuta fidelitate conferrent scriptasque ex libello partibus legerent, sed ne sit eis posthac copia corrigendi vel mutandi. Exceptis tam viris eminentissimis praefectis praetorio quam aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Nucmancipatis uob̾ p̾dium ad¬
ꝗsitum foret. ahienari apatre.
codẽq curatore sine p̾siclis auc¬
toritate ñ potit. maxime si tã¬
q̃m suũ ess ñ tanꝙͣ̃ pupillare
on solum puenditõe. rustica pre¬
dia uł sub urbana pupillius ad¬
olescentis alienare ꝓhibentu. secd
n transactioms ratione. n per¬
mutatr̃e. ⁊ multomagis donatr̃e.
nec alio quoquomodo ca trans¬
ferre dominio suo possunt. Igi
E⁊ tu si frĩb tuis ꝑtransactõem

Expanded text:
mancipatis vobis praedium adquisitum foret, alienari a patre eodemque curatore sine praesidis auctoritate non potuit, maxime si, tamquam suum esset, non tamquam pupillare on solum per venditionem rustica praedia vel suburbana pupilli vel adulescentes alienare prohibentur, sed neque transactionis ratione neque permutatione et multo magis donatione nec alio quoquo modo ea transferre e dominio suo possunt. Igitur et tu si fratribus tuis per transactionem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cc̃. Matrone.
uinus descptem testibꝰ defint
uł cora trstatore om̃s codem
loco testes.suo uł alieno anu¬
lo ñ signauerunt. iure deficia
testam̃tum. Dehis aũt q̃ int̾¬
leta. sic suprascripta dicis.
ñ adiuris sollcmpnitatem.
s ad fidei ꝑtinent q̃stionem.
ut appareat utrum testatoro
uoluntate emendatõe mcrũ¬
erũ ul altero in ꝯsulte deleta
sunt lan ab. aliquo falso hec
fuerunt cõmissa.D̾. Aug¬

Expanded text:
 CC. Matroniae. Si unus de septem testibus defuerit vel coram testatore omnes eodem loco testes suo vel alieno anulo non signaverint, iure deficiat testamentum. De his autem, quae interleta sive supra scripta dicis, non ad iuris sollemnitatem, sed ad fidei pertinet quaestionem, ut appareat, utrum testatoris voluntate emendationem meruerunt, vel ab altero inconsulte deleta sunt, an ab aliquo falso haec fuerint commissa. S.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dignumẽ obinancm obs¬
uationẽ. irritaᷤ ficritabulas et
iudicia mortuoꝵ. placuit ad¬
emptis his quoꝵ imagmanu
usus ẽ. institutioni hrdis uer¬
tis u̾bis fiat. an inflexis. nec ci
int̾ ẽ si dicatur hrlem facior
uibet ꝯfecta sententis. quolib
laͥndi gcne formata institu

Expanded text:
indignum est ob inanem observationem irritas fieri tabulas et iudicia mortuorum, placuit ademptis his, quorum imaginarius usus est, institutioni heredis verctis verbis fiat an inflexa. Nec enim interest, si dicatur "heredem facio" ibet confecta sententiis, quolibet loquendi genere formata institu
Abbreviated transcription (Latin):
It si exccpta torm̃tis s̃ corpora
cet crimina. que legib demõs¬
trantur. ⁊ si homines magii
tem. si qs magꝰuł magicis c̃¬
taminb adsucto. q maleficꝰ
iusigi ꝯ sututinc nuncupat
aut aruspex. aut anolus. aut
cte augur.uł etiã mathemati¬
tus. aut narrandis sõmis.ce¬
cultans atem alquã diuinã¬
disaut certr aliqd hoꝵ sii¬
lẽ exertens. inconnitatu moo.

Expanded text:
tsi excepta tormentis sunt corpora a videlicet crimina, quae legibus demonstrantur, etsi homines magi, in tem, si quis magus vel magicis contaminibus adsuetus, qui maleficus vulgi consuetudine nuncupatur, aut haruspex aut hariolus aut certe augur vel etiam mathematicus aut narrandis somniis occultans artem aliquam divinandi aut certe aliquid horum simile exercens in comitatu meo
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ fuerat. ascriptus aut ad
curias ꝓtenore dudum late ꝯs¬
titutioms subcerta forma ꝑ¬
tincre noscuntur. ab eccłiis au¬
monastiis detincri. ¶Actioĩb
indelicet comͣpetentib. sacro¬

Expanded text:
 fuerat adscriptus, aut ad curias pro tenore dudum latae constitutionis sub certa forma pertinere noscuntur, ab ecclesiis detineri, actionibus videlicet conpetenter sacro
Abbreviated transcription (Latin):
rec iam ciicta sunt mĩtau¬
ratiolitis expsona ura si ap¬
pellatões ñ intposuistis ꝯ tra
ius desidatur.Emptisane
tis negotium denuntiatu
probet᷑. inteiligitis quatens
uor nctipsoc tueri debeatis.
tr̃e ñ sũmonctur. ncet p̃t
multa spatia iẽ euictã emp¬
is quẽ te cõpasse cõmemo¬
ras ñ inlibtatem ꝓclamet.
intpellaret uenditorẽ suic

Expanded text:
ec iam evicta sunt, instauratio litis ex persona vestra, si appellationem non interposuistis, contra ius desideratur. Empti sanetis, negotium denuntiatum probetur, intellegitis, quatenus vosmet ipsos tueri debeatis. tione non submovetur, licet post multa spatia rem evictam empis, quem te comparasse commemoras, nunc in libertatem proclamet, i
Abbreviated transcription (Latin):
iumus exlitigatorib adhuc
pendente appellatione defumc¬
tussit. ñ residuũ tantũ tp̃ris
heredes ens hñt.sed ctiam a¬
lios quatuor menses. ¶Sin
aũt ad delib̾atrẽ heclitatis ẽ¬
tum tempo indulget᷑. post
elapsum eiꝰ idem tempꝰ quͣt¬
tuor mensum numerabit᷑.
ne ignorantes negotium ul
etiam suꝑadeunda heclitate
dubitantes. priusquam anq̃
comodũ sentiant daminis
affici cõpellantur. De hn qui

Expanded text:
unus ex litigatoribus adhuc pendente appellatione defunctus sit, non residuum tantum temporis heredes eius habent, sed etiam alios quattuor menses. sin autem ad deliberationem hereditatis certum tempus indulgetur, post elapsum eius idem tempus quattuor mensum numerabitur, ne ignorantes negotium vel etiam super adeunda hereditate dubitantes, priusquam aliquod commodum sentiant, damnis adfici compellantur. D. XIII k.
Abbreviated transcription (Latin):
ertlitatem qdem petentibus
longi tpris prescriptio nocere
ñ potest ueꝵ his qnec ꝓ here¬
de. nec ꝓ possessore. s ꝓ empto¬
re. uł donato. seu alio titulo
res q̃ heclitarie sunt. uł fu̾int
possideñt. curp aphis successi
iundicari ñ possit. nnchil hec

Expanded text:
ereditatem quidem petentibus longi temporis praescriptio nocere non potest. Verum his, qui nec pro herede nec pro possessore, sed pro emptore vel donato seu alio titulo res quae hereditariae sunt vel fuerunt possident, cum ab his successio vindicari non possit, nihil haec
Abbreviated transcription (Latin):
aut mamibiis id est depredatioĩb
ꝯcussionib furtis atq aniis flagita
dep̾hensi. seilicet ut scriptam piu¬
dices memorates in cuinstiret fue¬
rit dirigenda dispendium senten¬
tia deferatur. ¶Dec putent facile
factum eẽ. ut aut p̃cipiti ꝑsuasio¬
ne ddẽpnent quẽ culpa ñ ingrint.
aut crubescenda uarietate iditii

Expanded text:
depraedationibus concussionibus furtis atque aliis flagitiis, deprehensi, scilicet ut scripta per iudices memoratos, in cuiuslibet fuerit dirigenda dispendium, sententia proferatur. Nec putent factu facile esse, ut aut praecipiti persuasione condemnet quem culpa non ingravat, aut erubescenda variet