comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caninii diggressus ad põ. proficiscit᷑. paulo post renũ¬
tiat qͥ cõsules ab sint. nec sine illis posse agi de cõpo¬
sitione. Ita sepiꝰ rẽ frustra tẽptatã ca&esar aliqͣndo di¬
mutẽdã sibi uidicat. & de bello agẽdũ. Prope dimidia
parte oꝑis acesare effecta diebusq ĩeare cõsuptisi
uiiii. naues a cõsulibꝰ dirachyo remisse q̃ pͥorẽ partẽ
ex̾citus eo deportauerãt brũdusiũ reu̾tũt᷑. Põ peiꝰ siue
oꝑibꝰ caesaris ꝑmotꝰ. siue &̃ qͥ abinitio italia excedere
cõstituerat aduẽtu nauiũ profectionẽ parae ĩcipit
et quo faciliꝰ ĩpetũ cesaris tardaret ne sub ip̃a ꝓfectiõe
milites oppidũ irrũꝑẽt portas obstruit. uicos plate.¬
asq ĩ edificatas. fossas trãsu̾sas uiis pͥducit. atq ibi
sudes stipitesq pͥacutos defigit. hec leuibꝰ eratibꝰ ter¬
raq in equat. aditꝰ autẽ atq: itinera duo q̃ extra mu-¬

Expanded text:
Canini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renunCanini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renuntiat, quod consules absint, sine illis non posse agi de compositione. ita saepius rem frustra temptatam Caesar aliquando dimittendam sibi iudicat et de bello agendum. Prope dimidia parte operis a Caesare effecta diebusque in ea re consumptis ix, naves a consulibus Dyrrachio remissae, quae priorem partem exercitus eo de portaverant, Brundisium revertuntur. Pompeius sive operibus Caesaris permotus sive etiam, quod ab initio Italia excedere constituerat, adventu navium profectionem parare incipit et, quo facilius impetum Caesaris tardaret, ne sub ipsa profectione milites oppidum inrumperent, portas obstruit, vicos plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque ibi sudes stipitesque praeacutos defigit. haec levibus cratibus terraque inaequat; aditus autem atque itinera duo, quae extra mu
Abbreviated transcription (Latin):
us ad oꝑa caesaris appellebat ut rates ꝑrũꝑet atq
oꝑa disturbaret. Sic quotidie utrĩq eminꝰ fũdis sagit¬
us reliꝗsq telis pugnabãt. Atq hec ita caesar admini¬
strabat ut cõditiões pacis dimutẽdas nõ existimaret
actãet si magnoꝑe admirabat᷑ Magiũ quẽ ad põ. cum
mãdatis miserat ad se nõ remuti.Atq: eares sepe tẽp¬
tata et si ĩpetꝰ eiꝰ cõsiliaq tardabat: tamẽ oĩbꝰ rebꝰ ĩeo
ꝑseuerãdũ putabat. Itaq caniniũ rebiliũ legatum
fãiliarẽ. necessariũ scribonii libonis mutit ad eum
colloquii cã. mãdat ut libonẽ de cõciliãda pace horte
cõfidere demõstrat. si eiꝰ rei su potestas facta: fore ut
eꝗs cõditiõibꝰ ab armis discedat᷑. Cuiꝰ rei magnã partẽ
laudis atq extiãtionis ad libonẽ ꝑuẽturũ si illo aue¬
tore atq agẽte ab armis sit discessũ. libo. acolloꝗo

Expanded text:
tas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates perrumperet atque tas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates perrumperet atque opera disturbaret. sic cotidie utrimque eminus fundis, sagittis reliquisque telis pugnabatur. atque haec Caesar ita administrabat, ut condiciones pacis dimittendas non existimaret; ac tametsi magnopere admirabatur Magium, quem ad Pompeium cum mandatis miserat, ad se non remitti, atque ea res saepe temptata etsi impetus eius consiliaque tardabat, tamen omnibus rebus in eo perseverandum putabat. itaque Caninium Rebilum legatum, familiarem necessariumque Scriboni Libonis, mittit ad eum colloquii causa; mandat ut Libonem de concilianda pace hortetgnopere sese confidere demonstrat, si eius rei sit potestas facta, fore ut aequis condicionibus ab armis discedatur. cuius rei magnam partem laudis atque existimationis ad Libonem perventuram, si illo auctore atque agente ab armis sit discessum. Libo a colloquio
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. qua fauces erãt angustissime portꝰ moles atque
aggerẽ ab utraq parte lutoris iacebat: q his locis era
mare uadosũ lõgiꝰ progressus cũ agger aluore aqua
cõtineri nõ posset. rates duplices qͦ qͦ u̾sus.p̃. triginta
e regione molis collocabat.Has qͣt̾nis ancoris ex.iiii.
angulis distinabat ne fluctibꝰ moue̾ntur. Nis ꝑfectis
collocatisq alias deĩceps pari magnitudiẽ rates iũ¬
gebat. hasterra atq agge̾ cõtegebat. ne aditꝰ atque
incursus ad defendendũ ĩpediret᷑ a frõte atq ab utro¬
q: latere cratibꝰ ac pluteis protegebat. inqͣrta quaq
carũ turẽs binorũ stabulatorũ excitabat. quo cõmo¬
dius ab ĩpetu nauiũ incẽdiisq defendẽt. Cõtra haec:
põ. naues magnas onerarias qͣs inportu brũdusiõ
deprẽderat adornabat. Ibi turͣes cũ t̾nis tabulans
erigebat: easq multis tormẽtis et õĩ gnͣe teloꝵ cõple¬

Expanded text:
ratio: qua fauces erant angustissimae portus, moles atque ratio: qua fauces erant angustissimae portus, moles atque aggerem ab utraque parte litoris iaciebat, quod his locis erat vadosum mare. longius progressus, cum agger altiore aqua contineri non posset, rates duplices quoquoversus pedum xxx e regione molis collocabat. has quaternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his perfectis collocatisque alias deinceps pari magnitudine rates iungebat. has terra atque aggere integebat, ne aditus atque incursus ad defendendum impediretur; a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat; in quarta quaque earum turres binorum tabulatorum excitabat, quo commodius ab impetu navium incendiisque defenderet. Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum comple
Abbreviated transcription (Latin):
r.p. et cõmũis salutis se cũ põ. colloꝗ neq uero idẽ ꝑfeci
lõgo itineris spatio: cũ ꝑalios cõdiuões ferãtur: ac sico¬
rã de oĩbꝰ cõditiõibꝰ disceptet᷑. His datis mãdatis brũdu¬
siũ cũ legiõibꝰ sex ꝑueĩt: uetexaĩs .iiii.reliꝗs quas ex no¬
uo delectu cõfecerat: atq initinẽ cõpleuerat. Domitias
enĩ cohortes protinꝰ a corfinio ĩ siciliã miserat. Reꝑit:
cõsules dirachiũ profectos cũ magna ꝑte ex̾citꝰ põpeiũ
remanẽ brũdusii cũ cohortibꝰ .xx.neq certũ inueni᷑ po¬
terat obtinẽdi ne cã brũdusu ibi remãsisset. quo faciliꝰ õe
adriaticũ mare exultĩs italie partibꝰ regiõibꝰq grecie in
potestate habẽt: atq ex utraq parte bellũ ad m̃istrare
posset: an inopia nauiũ ibi remãsisset. ueritꝰq ne italuã
ille dimutãdã nõ existĩaret: exitus ad m̃istratĩõesque
brũdusini portꝰ ĩpedire ĩstituit. Quorũ oꝑũ hec erati

Expanded text:
 et communis salutis se cum Pompeio colloqui; neque vero idem profici longo itineris spatio, cum per alios condiciones ferantur, ac si coram de omnibus condicionibus disceptetur. His datis mandatis Brundisium cum legionibus vi pervenit, veteranis iii et reliquis quas ex novo dilectu confecerat atque in itinere conpleverat; Domitianas enim cohortes protinus a Corfinio in Siciliam miserat. repperit consules Dyrrachium profectos cum magna parte exercitus, Pompeium remanere Brundisii cum cohortibus xx; neque certum inveniri poterat, obtinendine Brundisi causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum mare ex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestate haberet atque ex utraque parte bellum administrare posset, an inopia navium ibi restitisset; veritusque ne ille Italiam dimittendam non existimaret, exitus administrationesque Brundisini portus inpedire instituit. quorum operum haec erat
Abbreviated transcription (Latin):
eos maxĩs beneficiis dimitit oes incolumes. Aurum
qͥ adduxeat domitiꝰ atq ĩpublico deposuerat allatum
ad se ab his uiris corfiniẽ sibꝰ domitio reddit. ne cõtinẽ¬
milites domitianos sacramẽtũ apud se dicẽ iubet.atq:
eo die castra mouet:iustũq: iter cõficit. Septẽ omino
dies ad corfiniũ cõmoratꝰ & ꝑ fines marrucanorum.
ferrẽtinorũ. laritiatiũ in apuliã ꝑueĩt. Pompeius his
rebꝰ cognitis q̃ erãt ad corfiniũ geste: luceriã ꝓficiscit᷑
canusiũ atq inde brũdusiũ. copias undiq õẽs ex nouis
delectibꝰ ad se cogi iubet. seruos pastores armat atq his
equos attribuit. ex his circit̾. ccc. eꝗtes cõficit. l. mallius,
p̾tor albã cũ cohortibꝰ.ui. profugit. Rutilius lupus pͥtor
tarracinã cũ .iii. q̃ procul eꝗtatũ caesaris cõspicate euit
perat biuius curiꝰ relicto pͥtore signa ad curiũ trãseunt

Expanded text:
eos maximis beneficiis; dimittit omnes incolumes. HS lx, eos maximis beneficiis; dimittit omnes incolumes. HS lx, quod advexerat Domitius atque in publico deposuerat, allatum ad se ab quattuorviris Corfiniensibus Domitio reddit, ne continenm. milites Domitianos sacramentum apud se dicere iubet atque eo die castra movet iustumque iter conficit vii omnino dies ad Corfinium commoratus, et per fines Marrucinorum Frentranorum Larinatium in Apuliam pervenit. Pompeius his rebus cognitis, quae erant ad Corfinium gestae, Luceria proficiscitur Canusium atque inde Brundisium. copias undique omnes ex novis dilectibus ad se cogi iubet; servos, pastores armat atque iis equos attribuit; ex his circiter ccc equites conficit. L. Manlius praetor Alba cum cohortibus sex profugit, Rutilius Lupus praetor Tarracina cum tribus; quae procul equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, relicto praetore signa ad Curium transferun
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat. qͥ prouĩciã hispaniã ex pͥtura habueat
in pentiõe cõsulatꝰ erat subleuatꝰ. Cuius orationẽ
Cesar int̾pellat: se nõ maleficii causa ex prouĩcia egres.¬
pl. in ea re ex ciuitate expulsos in suã dignitatẽ restitue
reu̾ti liceat petit. q de sua salute ĩꝑauerit fore etiam
reliꝗs ad suã spẽ solatio: adeo esse ꝑt̾ritos nõ nullos:
ut sue uite duriꝰ cõsulere cogãtur. facta potestate dis¬
cedit. Cesar ubi illuxit oes senatoͬes senatorũq libeos
tri. mil. eꝗtesqr. ad se produci iubet. Erãt .l. ordines
l. domitiꝰ. P. lẽtulus spĩter . l. cecilius. spĩter. rufus Sex.
ꝗntiliꝰ uarꝰ q̃stor. l. rubrius. pret̾ea filius domitii aliiq
quos ex iuicipiis domitiꝰ euocauerat. Hosões ꝓductos
a cõtumeliis militũ cõuitusq prohibet. Pauca apud eos
loꝗuir: q sibi aꝑte eorũ gratia relata nõ sit pro suis ĩ

Expanded text:
inciam Hispaniam ex praetura habuerat, inciam Hispaniam ex praetura habuerat, quod in petitione consulatus erat sublevatus. cuius orationem Caesar interpellat: se non maleficii causa ex provincia egres tribunos plebis in ea re ex civitate expulsos in suam dignitatem restituerut in oppidum reverti liceat, petit: quod de sua salute inpetraverit, fore etiam reliquis ad suam spem solacio; adeo esse perterritos nonnullos, ut suae vitae durius consulere cogantur. facta potestate discedit. Caesar, ubi luxit, omnes senatores senatorumque liberosenatorii ordinis, L. Domitius, P. Lentulus Spinther, L. Caecilius Rufus, Sex. Quintilius Varus quaestor, L. Rubrius; praeterea filius Domiti aliique quos ex municipiis Domitius evocaverat. hos omnes productos a contumeliis militum conviciisque prohibet; pauca apud eos loquitur, quod sibi a parte eorum gratia relata non sit pro suis in
Abbreviated transcription (Latin):
minit atq hortat᷑ nõ solũ ab eruptiõibꝰ caueãt. sed
etiã singulorũ hoĩum occultos exitꝰ asseruẽt. Neque
eo tã remisso ac lãguido aĩo ꝗsꝗͣ hoĩum fuit ꝗea noc
te cõꝗeuerit. Tanta erat sũma rerũ expectatio ut
nullus in aliã partẽ mẽte arq aĩo traheret᷑: ꝗipsis
corfiniẽ sibꝰ: ꝗͥ domitio: ꝗ lentulo: ꝗͥ reliꝗs accideret
ꝗ quosq euẽtus acciꝑẽt. Quarta uigilia circiter lẽ¬
tulus spiter de muro cũ ugiliis custodibꝰq nr̃is collo¬
ꝗuir. uelle sibi fiat potestas caesarẽ cõueire. Facta
potestate ex oppido mutit̃: neq ab eo pͥus domiuã
milites discedũt ꝗͣ in cõspectui cesaris deducatur
Cũ eo de salute sua orat atq obsecrat ut sibi parcat
ueterẽq amicitiã cõmeorat. Caesarisq in se beno¬
ficia ex poit. qͥ erãt maxĩa qͥ ꝑ eũ incollegiũ põtificũ¬

Expanded text:
mittit atque hortatur, non solum ab eruptionibus caveant, sed mittit atque hortatur, non solum ab eruptionibus caveant, sed etiam singulorum hominum occultos exitus adservent. neque vero tam remisso ac languido animo quisquam omnium fuit, qui ea nocte conquieverit. tanta erat summae rerum exspectatio, ut alius in aliam partem mente atque animo traheretur, quid ipsis Corfiniensibus, quid Domitio, quid Lentulo, quid reliquis accideret, qui quosque eventus exciperent. Quarta vigilia circiter Lentulus Spinther de muro cum vigiliis custodibusque nostris colloquitur: velle, si sibi fiat potestas, Caesarem convenire. facta potestate ex oppido mittitur, neque ab eo prius Domitiani milites discedunt, quam in conspectum Caesaris deducatur. cum eo de salute sua orat atque obsecrat ut sibi parcat veteremque amicitiam commemorat Caesarisque in se beneficia exponit, quae erant maxima: quod per eum in
Abbreviated transcription (Latin):
domitii fuga cognoscũt. Itaq oẽs uno cõsilio domi¬
tiũ productũ in publico circũsistũt et custodiunt
potestatẽ tradẽ. Iuibꝰ rebꝰ cognitis caesar &esi magͥ
int̾esse arbitrabat᷑ q̃ pͥmũ oppido potiri cohortesq ad
se in castra traduce̾. ne qua aut largitiõibꝰ aut animi
cõfirmatiõe aut falsis nũtiis cõmutatio fie̾t uolũtatᷤᷤ
q̃ sepe inbello paruis momẽtis magni caus intͥcedent
tamẽ ueritꝰ ne militũ introitu & nocturni tẽporis
licẽtia oppidũ deriꝑet᷑ eos ꝗuenerãt collaudat. atq
inoppidũ dimitit: portas murosq asseruari iubet
⁊pse his oꝑibꝰ q̃ face̾ instituerat milites dispoĩt non
certis spaciis int̾missis ut erat suꝑiorũ dierũ cõsue¬
tudo sed ꝑpetuis uigiluis stanõibꝰ ut cõtingãt int̾ se
atq õẽm mũitionẽ expleãt tri. mil. & pͥfectos circũ

Expanded text:
Domiti fuga cognoscunt. itaque omnes uno consilio DomiDomiti fuga cognoscunt. itaque omnes uno consilio Domitium productum in publicum circumsistunt et custodiunt, potestatem tradere. Quibus rebus cognitis Caesar, etsi magni interesse arbitrabatur quam primum oppido potiri cohortesque ad se in castra traducere, nequa aut largitionibus aut animi confirmatione aut falsis nuntiis commutatio fieret voluntatis, quod saepe in bello parvis momentis magni casus intercederent, tamen veritus ne militum introitu et nocturni temporis licentia oppidum diriperetur, eos qui venerant collaudat atque in oppidum dimittit, portas murosque adservari iubet. ipse iis operibus, quae facere instituerat, milites disponit, non certis spatiis intermissis, ut erat superiorum dierum consuetudo, sed perpetuis vigiliis stationibusque, ut contingant inter se atque omnem munitio
Abbreviated transcription (Latin):
serat se rẽ insũmũ ꝑiculũ deducturũ nõ ee: neq suo
cõsilio aut uolũtate dominũ se inoppidũ corfiniũ cõ¬
tulisse: proĩde siqua facultas fuisset ad se cũ oĩbꝰ copiis
ueiret.Id ne fieri posset obsidiõe atq: oppidi circum¬
munitõe fiebat. Diuulgato domitii cõsilio milites qui
ierãt corfini pͥma uesꝑi secessionẽ faciũt.atq int̾ se¬
ꝑtri. militũ cẽturiõesq atq honestissiõs sui generis
colloquũtur:obsideri se acaesare oꝑa muĩtiõesq ꝓpe
ee ꝑfectas.ducẽq: suũ domitiũ: cuiꝰ spe atq fiducia ꝑ¬
mãserĩt: proiectis oĩbꝰ fuge cõsiliũ caꝑe: debere sue
salutis rationẽ habẽ.Ab his pͥmo marsi dissẽtire in¬
cipiũt: eãq oppidi partẽ q̃ mũitissima uideretur oc-¬
cupãt. tãtaq int̾ eos dissensio existit:ut manũ con-¬
sere atq armis dimicae conarẽt.Post paulo inter¬
nũtuis tamẽ ultro citroq missis: q̃ ignorabãt de.l.

Expanded text:
m periculum deducturum non esse, neque suo consilio aut voluntate Domitium se in oppidum Corfinium contulisse: proinde, siqua fuisset facultas, ad se cum omnibus copiis veniret. id ne fieri posset, obsidione atque oppidi circummunitione fiebat. Divulgato Domiti consilio milites, qui erant Corfini militum centurionesque atque honestissimos sui generis colloquuntur: obsideri se a Caesare; opera munitionesque prope esse perfectas; ducem suum Domitium, cuius spe atque fiducia permanserint, proiectis omnibus fugae consilium capere; debere se suae salutis rationem habere. ab his primo Marsi dissentire incipiunt eamque oppidi partem quae munitissima videretur occupant, tantaque inter eos dissensio exsistit, ut manum conserere atque armis dimicare conentur; post paulo tamen internuntiis ultro citroque missis, quae ignorabant, de L.
Abbreviated transcription (Latin):
brutiisq ꝑlegatos suos ciuium romaorũ delectꝰ hẽbat
eꝗtũ peditũq certũ nuͣm aciuitanbꝰ sicilie exigebat. ꝗp
rebꝰ pene ꝑfectis aduẽtu curiõis cognito: q̃rit̾ incõtiõe
int̾rogatꝰ oĩa sibi ẽẽ adbellũ acta ac pͣata cõfirmauisset
hec incõtione q̃stus ex prouĩcia fugit. Nacti uacuas pro'¬
uĩcias ab ĩꝑiis. sardiniã ualeriꝰ. Curio siciliã cũ excitibꝰ
eo ꝑueniũt. Tubero cũ africã ueisset inueĩt in prouĩcia

Expanded text:
Bruttiisque per legatos suos civium Romanorum dilectus habebat, Bruttiisque per legatos suos civium Romanorum dilectus habebat, equitum peditumque certum numerum a civitatibus Siciliae exigebat. quibus rebus paene perfectis adventu Curionis cognito queritur in contione interrogatus omnia sibi esse ad bellum apta ac parata confirmavisset. haec in contione questus ex provincia fugit. Nacti vacuas ab imperiis Sardiniam Valerius, Curio Siciliam, cum exercitibus eo perveniunt. Tubero cum in Africam venisset, invenit in provinc
Abbreviated transcription (Latin):
expectãde. sed id propt̾ ãni tẽpus lõgũ atq ĩpeditum
uidebat᷑. Interea ueterẽ excitũ duas hispanias cõfir¬
mari quarũ altera erat maxĩs his bñficiis põpeii de¬¬
iũcta auxilia eꝗtatũ parari. galliã italiãq tẽptari:
se absente nolebat.Itaq inpñtia põ. in sequẽdi rationẽ
omutit in hispaniã proficisci cõstituit. Duumuiris e¬
mũicipiorũ oĩum ĩꝑat ut naues cõꝗrãt:brũdusiũq
deducẽdas curẽt. Munt ĩsardiniã cũ legiõe una ua.
legatũ. ĩ siciliã curionẽ pro.pr.x. cũ legiõibꝰ tribꝰ eũdẽ
cũ siciliã recepisset protinꝰ in africã traduce̾ excitum
iubet. Sardiniã obtinebat. M. coita. siciliã.M. cato.
A fricã sorte tubero obtinẽ debebat. Caralitani simul
ad se ualeriũ muti audierũt: nõdũ profecto ex italia
Caro insiciliã naues longas ueteres reficiebat. nouas ci¬
uitatibꝰ ĩꝑabat. hec magno studio ꝑagebat: in lucanis

Expanded text:
exspectandae. id propter anni tempus longum atque impeditum videbatur. interea veterem exercitum, duas Hispanias confirmari, quarum erat altera maximis beneficiis Pompei devincta, auxilia, equitatum parari, Galliam Italiamque temptari se absente nolebat. Itaque in praesentia Pompei sequendi rationem omittit, in Hispaniam proficisci constituit, duumviris municipiorum omnium imperat, ut naves conquirant Brundisiumque delegatum, in Siciliam Curionem pro praetore cum legionibus iiii; eundem, cum Siciliam recepisset, protinus in Africam traducere exercitum iubet. Sardiniam obtinebat M. Cotta, Siciliam M. Cato; Africam sorte Tubero obtinere debebat. Caralitani, simul ad se Valerium mitti audierunt, nondum profecto ex Italia Cato in Sicilia naves longas veteres reficiebat, novas civitatibus imperabat. haec magno studio agebat. in Lucanis
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ esse uiriũ discernẽ utra ꝑs iustiorẽ habeat
causã. Prĩcipes uõ esse earũ partiũ.ci. põpeiũ et
c.caes. ẽe patronos ciuitatis:quorũ altͥ agros uol¬
garũ: arecomicorũ et iluorũ publice ns cõcesseñ
alt̾ bello uictas gallias aitribuerit: uectigaliaque
auxerit. Quare paribꝰ eorũ bñficuis parẽ se quoq
uoluntatẽ tribuẽ debẽ. et neutrũ eorũ cõtra altũ iuuaẽ
aut urbe: aut portibꝰ reciꝑs. Nec dũ int̾ eos agũt̾ domitiꝰ

Expanded text:
ere, utra pars iustiorem habeat causam. principes vero esse earum partium Cn. Pompeium et C. Caesarem, patronos civitatis, quorum alter agros Volcarum Arecomicorum et Helviorum publice iis concesserit, alter bello victos Sallyas adtribuerit vectigaliaque auxerit. quare paribus eorum beneficiis parem se quoque voluntatem tribuere debere, et neutrum eorum contra alterum iuvare aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ sũt eiꝰ ordinis a põpeio euocãtur. Laudat põ.atq ĩ
posterũ cõfirmat. segniores castigat atq incitat. mul-¬
tiundiq ex uet̾ibꝰ põ. ex̾citibꝰ spe pͥmiorũ atq ordinũ
euocant᷑. multi ex duabꝰ legiõibꝰ q̃ sũt tradite acaesare

Expanded text:
qui sunt eius ordinis, a Pompeio evocantur. laudat promptos atque in qui sunt eius ordinis, a Pompeio evocantur. laudat promptos atque in posterum confirmat, segniores castigat atque incitat. multi undique ex veteribus Pompei exercitibus spe praemiorum atque ordinum evocantur, multi ex duabus legionibus, quae sunt t
Abbreviated transcription (Latin):
aderat: ex ip̃ius ore põ. muti uidebat᷑. Dixerat aliꝗs
leniorẽ sentẽtiã ut pͥmo. M.marcellus ingressꝰ in eã
orationẽ nõ oporte ante de eare ad senatũ referri. ꝗ
delectꝰ tota italia habiti et excitꝰ cõscripti essẽt: quo pͥ¬
sidio tuto & libere q̃ senatꝰ uellet decerne̾ audẽt.Ut.u.
calidius ꝗcẽsebat ut põpeiꝰ insuas prouĩcias ꝓficisceret᷑
neq e̾et armorũ cãtimẽ caesarẽ: correptis ab eo duabꝰ
legiõibꝰ: ne ad eiꝰ ꝑiculũ reseruare et retine eas adi
urbẽ põ. uideret᷑. Ut.M.rufus ꝗ sententiã calidii:
paucis fere murans rebꝰ seq̃bat᷑. Hi oẽs cõuitio .l. len.
cons. correpti exagitabãtur.Lentulus sentẽtiã calidii
pronũtiaturũ se omino negauit. Marcellus ꝑt̾ritus
cõuitiis a sua sentẽtia discessit. Sic uocibꝰ cõsulis. t̾rore
pñtis ex̾citꝰ. minis amicorũ põ. pleriq cõpulsi inuiti
et coacti Scipiõis sententiã secũtur. uti ante certã diẽ

Expanded text:
aberat, ex ipsius ore Pompei mitti videbatur. dixerat aliquis leniorem sententiam, ut primo M. Marcellus, ingressus in eam orationem, non oportere ante de ea re ad senatum referri, quam dilectus tota Italia habiti et exercitus conscripti essent, quo praesidio tuto et libere senatus quae vellet decernere auderet; ut M. Calidius, qui censebat, ut Pompeius in suas provincias proficisceretur, ne qua esset armorum causa; timere Caesarem ereptis ab eo duabus legionibus, ne ad eius periculum reservare et retinere eas ad urbem Pompeius videretur; ut M. Rufus, qui sententiam Calidi paucis fere mutatis verbis sequebatur. hi omnes convicio L. Lentuli consulis correpti exagitabantur. Lentulus sententiam Calidi pronuntiaturum se omnino negavit, Marcellus perterritus conviciis a sua sententia discessit. sic vocibus consulis, terrore praesentis exercitus, minis amicorum Pompei plerique compulsi inviti et coacti Scipionis sententiam sequuntur: uti ante certam diem
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝗͣ. ex urbe proficiscũtur: lictoresq hñt inurbe
ex capitolio pͥuatĩ cõtra oĩa uetustatis exẽpla. tota
italia delectꝰ hñtur. arma ĩꝑãtur. pecuĩe a mũicipiᷤᷤ
exigũtur et a fanis tollũt᷑: oĩa diuĩa hum̃ãq iura
ꝑmiscẽtur.Iuibꝰ rebꝰ cognitis caesar apud milites:
cõtionat᷑. Oĩm tẽporũ iniurias iñicorũ in se cõme¬
morat: a ꝗbus deductũ ac deprauatũ põpeiũ q̃rit᷑
ĩuidia atq obtrectatiõe laudis sue. cuiꝰ ipse honõi
et dignitati sẽꝑ fauerit: adiurorq fueit. Nouum ĩ

Expanded text:
nunquam, ex urbe proficiscuntur, lictoresque habent in urbe nunquam, ex urbe proficiscuntur, lictoresque habent in urbe et Capitolio privati contra omnia vetustatis exempla. tota Italia dilectus habentur, arma imperantur, pecuniae a municipiis exiguntur, e fanis tolluntur, omnia divina humanaque iura permiscentur. Quibus rebus cognitis Caesar apud milites contionatur. omnium temporum iniurias inimicorum in se commemorat; a quibus deductum ac depravatum Pompeium queritur invidia atque obtrectatione laudis suae, cuius ipse honori et dignitat
Abbreviated transcription (Latin):
u. pͥmis diebꝰ ꝗbꝰ senatꝰ hẽri potuit: qua ex die cõsulatũ
init lẽtulus. biduo excepto comitiali: et de ĩꝑio caesa.
decernit̾. Profugiũt statĩ ex urbe tri . pl. se seq ad caȩ.
cõferũt. Is eo tẽpoͬe erat rauẽne: expectabatq: suis
leuissimis postulatis respõsa:siqua hoium eꝗtate
deri uti eũ defendãt aut seqͣntur. De reliꝗs rebꝰ ad se¬
natũ refert᷑: tota ut initalia delectꝰ hẽant᷑. Faustus
sylla prope ĩmauritaniã mutit̃: pecuĩa uti ex eraio
põpeio det. refert̾ &̃ derege iuba ut socius sit atq
ãĩcus. Marcellus uõ passurũ inpñtia se negat de fau¬
ptorie. Scipioni obueĩt syria.l. domitio gallia.:
Philippus et Marcellus pͥuato cõsilio p̾tereũtur.neq
corũ sortes deiciũtur. in reliqͣs prouĩcias pretoͬes
mutũtur. neq expectãt q suꝑioribꝰ ãnis acciderat
ut de eorũ ĩꝑio ad populũ ferat̾. paludatiq uotis:
nũcupatis exeũt cõsules. ꝙ ante id tẽpus acciderat

Expanded text:
us haberi senatus potuit, qua ex die consulatum iniit Lentulus, biduo excepto comitiali et de imperio Caesaris decernitur. profugiunt statim ex urbe tribuni plebis seseque ad Caesarem conferunt. is eo tempore erat Ravennae exspectabatque suis lenissimis postulatis responsa, siqua hominum aequitate deri, uti eum defendant aut sequantur. de reliquis rebus ad senatum refertur: tota Italia dilectus habeatur; Faustus Sulla pro praetore in Mauretaniam mittatur; pecunia uti ex aerario Pompeio detur. refertur etiam de rege Iuba, ut socius sit atque amicus. Marcellus non passurum in praesentia negat; de Faupraetoriae. Scipioni obvenit Syria, L. Domitio Gallia. Philippus et Cotta privato consilio praetereuntur, neque eorum sortes deiciuntur. in reliquas provincias praetores mittuntur. neque exspectant, quod superioribus annis acciderat, ut de eorum imperio ad populum feratur paludatique votis nuncupatis exeant. consules, quod ante id tempus accidit
Abbreviated transcription (Latin):
q tũ plurimũ pollebãt. Ipse põ. ab inĩcis casaris ĩcitatꝰ
et ꝗͥ neminẽ dignitate secũ exeqͣri uolebat: totũ se abeiꝰ
amicitia auterat. et cõmunibꝰ inĩcis ingrãm redierat
quorũ ip̃e maxĩam partẽ illo affinitatis tẽpore ad¬
iunxerat. Cae sar simul infamia duarũ legionũ ꝑmotꝰ
quas ab itinere asie syrieq ad suã potẽtiã dñatũq cõu¬
terat.rẽ ad arma deduci studebat. His de cais agũtur
oĩa raptĩ atq: turbate. neq docẽdi caesaris propinꝗsq:
mi iuris int̾cessiõe retinẽdi q̃ . l. sylla reliq̃rat facłtas
tribuitur. sed de sua salute die.uii.cogitare cogũtur
ꝗ illi turbulentissimi suꝑioribꝰ tẽporibꝰ tri . pl. octo de

Expanded text:
um plurimum pollebant. ipse Pompeius ab inimicis Caesaris incitatus, um plurimum pollebant. ipse Pompeius ab inimicis Caesaris incitatus, et quod neminem dignitate secum exaequari volebat, totum se ab eius amicitia averterat et cum communibus inimicis in gratiam redierat, quorum ipse maximam partem illo adfinitatis tempore iniunxerat Caesari; simul infamia duarum legionum permotus, quas ab itinere Asiae Syriaeque ad suam potentiam dominatumque converterat, rem ad arma deduci studebat. His de causis aguntur omnia raptim atque turbate. nec docendi Caesaris propinquis mi iuris intercessione retinendi, quod L. Sulla reliquerat, facultas tribuitur, sed de sua salute septimo die cogitare coguntur, quod illi turbulentissimi superioribus temporibus tribuni ple
Abbreviated transcription (Latin):
euocat. ões amici cõsulũ: necessarii põpeii:atq: eorũ
ꝗuetẽs inĩcitias cũ cesare gerebãt insenatũ cogũtur. qͦꝵ
uocibꝰ et cõcursu terrẽtur infirmioes. dubii cõfirmãtur
pleriq uoͣ libẽ decernẽdi potestas eripit᷑. Pollicetur .i.
piso censor se se iturũ ad cesarẽ . Itẽ . l. roscius pretor
ꝗde his rebꝰ eũ doceãt. Sex dies ad eã rẽ cõficiẽdã spa¬
tu postulãt. dicũtur &̃ a nõ nullis snĩe: ut legati ad ces.
õib̾q or̃o cons. scipiõis. catonis apponit᷑. Catonẽ uetes
iñicitie caesaris incitãt. et dolor repulse. lentulus eris
alieni magnitudĩe & spe excitꝰ ac prouiciarũ & regum
appellãdorũ larginõibꝰ mouet᷑. seq alterũ fore syllã
int̾ suos gloriat᷑ ad quẽ sũma ĩꝑii redeat. Scipionemi
eadẽ spes prouĩcie atq excituũ ĩpellit: quos se pro ne¬
cessitudĩe partiturũ cũ põ. arbitrat᷑. simul iudiciorum

Expanded text:
evocatis. omnes amici consulum, necessarii Pompei atque ii, qui veteres inimicitias cum Caesare gerebant, in senatum coguntur. quorum vocibus et concursu terrentur infirmiores, dubii confirmantur, plerisque vero libere decernendi potestas eripitur. pollicetur L. Piso censor sese iturum ad Caesarem, item L. Roscius praetor, qui de his rebus eum doceant; sex dies ad eam rem conficiendam spatii postulant. dicuntur etiam ab nonnullis sententiae, ut legati ad Caesaomnibusque oratio consulis, Scipionis, Catonis opponitur. Catonem veteres inimicitiae Caesaris incitant et dolor repulsae. Lentulus aeris alieni magnitudine et spe exercitus ac provinciarum et regum appellandorum largitionibus movetur, seque alterum fore Sullam inter suos gloriatur, ad quem summa imperii redeat. Scipionem eadem spes provinciae atque exercituum impellit, quos se pro necessitudine partiturum cum Pompeio arbitratur, simul iudiciorum
Abbreviated transcription (Latin):
TERIS APABIO .C. CESARIS
cõsulibꝰ redditis egre ab his ĩpetra¬
tũ est sũma tribuõrũ pl. cõtentiõe
ut in senatu recitarẽt᷑. Ut uͭo ex lrĩs
Ad senatũ referret᷑ ĩpetrai nõ potuit
Referũt cõsules de rep. inciuitate. L. lẽtulus cõsul
senatui r.q p. se nõ de futurũ pollicet᷑. si audact̾
ac fortit᷑ sentẽtias dicẽ uelĩt. Sin caesarẽ respi

Expanded text:
teris a Fabio C. Caesaris consulibus redditis aegre ab his impetratum est summa tribunorum plebis contentione ut in senatu recitarentur; ut vero ex litteris ad senatum referretur, impetrari non potuit. referunt consules de re publica infinite. L. Lentulus consul senatu rei publicae se non defuturum pollicetur, si audacter ac fortit
Abbreviated transcription (Latin):
liae finib oriũtur. ꝑtinẽt adinteriorẽ partẽ flumĩs
rheni : spectãt ad septẽtrionẽ et orientẽ solẽ. Aꝗraĩa¬
agarũna flumĩc ad pireneos mõtes. & ad eam ꝑtẽ
oceani. q̃ ad hispaniã ꝑrine: spectat inter occasũ
solis & septẽtrionẽ. Apud heluetios lõge nobilissimꝰ
fuit & ditissimus orgẽtorix. Is marco messala .et. p¬
marco pisone cõsulib regni cupiditate inductus.
cõnirationẽ nobilitatis fecit. c ciuitati ꝑsuasit ut
de sinib suis cũ om̃ib copiis eocirẽt. ꝑfacile esse cũ
uirtute om̃ib prestarẽt: totius gallie ĩꝑpio potiri
a hoc facilius ꝑsuasit: qđ undiqͦ. loci natura euto

Expanded text:
liae finibus oriuntur, pertinent ad inferiorem partem fluminis liae finibus oriuntur, pertinent ad inferiorem partem fluminis Rhenia Garumna flumine ad Pyrenaeos montes et eam partem Oceani quae est ad Hispaniam pertinet; spectat inter occasum solis et septentriones. Apud Helvetios longe nobilissimus fuit et ditissimus Orgetorix. Is M. Messala, et P. M. Pisone consulibus regni cupiditate inductus coniurationem nobilitatis fecit et civitati persuasit ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent: perfacile esse, cum virtute omnibus praestarent, totius Galliae imperio potiri. Id hoc facilius iis persuasit, quod undique loci n
Abbreviated transcription (Latin):
ALUA EST OMNIS DIUISA
in partes tres. quarũ unã incolũt belge
aliã aꝗtani: tertiã ꝗ ipsoꝵ lĩgua celt&
mostra galli appellãtur. Hi om̃es lĩgua
institutis legib ĩter se differũt. Gallos
ab aꝗtaĩs garũna flumẽ: a belgis matrora & Seqͣna
diuidit. Norũ omniũ fortissimi sũt belga. propterea
qd a cultu atq humaĩtate prouĩciae lõgissime ahsut.
minimeq adeos mercatores saepe cõmeãt iatq ea q̃
ad effeminãdos aĩos ꝑtinẽt importãt. procimiq sũt
gerũt. ouade causa helueni quoq reliquos gallos:
uirtute prȩcedũti qđ fere quonidianis praelus cũ ger¬
manis cõtendũt. cũ aut suis finib eos prohibẽt: ant
ipsi in eoꝵ sinib bellũ gerũt. Iorũ una pors. quã
gallos obunere dictũ est initiũ capit a flumiẽ rho¬
dano. cõtinẽturq garũna flumine ꝯcanũ fines i
belgarũ autĩgit. etiã ab secuans & heluetiis flumẽ
rhenũ uergit ad septẽtrionẽ. Selgae ab entremis gal¬

Expanded text:
lia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur. Hi omnes lingua, institutis, legibus inter se differunt. Gallos ab Aquitanis Garumna flumen, a Belgis Matrona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt gerunt. qua de causa Helvetii quoque reliquos Gallos virtute praecedunt, quod fei e quotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus eos prohibent, aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt. Eorum una pars, quam Gallos obtinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, continetur Garumna flumine, Oceano, finibus Belgarum, attingit etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum, vergit ad septentriones. Belgae ab extremis Gal
Abbreviated transcription (Latin):
paululũq a maiõib castris ꝓgressꝰ aciẽ ĩstrux.
hostibꝰq pugnãdi potestatẽ fẽcit ubi ne tũ qͥẽ
eos prodiẽ ĩtellexit circit̾ meridiẽ exercitũ ĩcastra
reduxit. sũ demũ arioui stꝰ partẽ suarũ copiarũ
q̃ castra mĩora oppugnaret misit. Acrit̾ utrinꝙ
usq aduespũ pugnatũ est. Solis occasu suascopi¬
as amouist᷑ młtis et illans & acceptis uulneibꝰ ĩcast
redurit. Cũ ex captiuis q̃rẽt caesar qͣmobrẽ Ario.¬

Expanded text:
paulumque a maioribus castris progressus aciem instruxit paulumque a maioribus castris progressus aciem instruxit hostibusque pugnandi potestatem fecit. Ubi ne tum quidem eos prodire intellexit, circiter meridiem exercitum in castra reduxit. Tum demum Ariovistus partem suarum copiarum, quae castra minora oppugnaret, misit. Acriter utrimque usque ad vesperum pugnatum est. Solis occasu suas copias Ariovistus multis et inlatis et acceptis vulneribus in castra reduxit. Cum ex captivis quaereret Caesar quam ob re
Abbreviated transcription (Latin):
exercitanõe celeritas ut iubis equorũ subleuati
cur sũ adequarẽt. Ubi cũ castris sese tenere
cesar ĩtellexit ne diutius cõmeatu prohibẽtur.:
ultra eũ locũ quo ĩloco germaĩ cõsederãt circit̾
passus sexcẽtos ab his castris idoneũ locũ delegit.
acieq triplici ĩstructa ad eũ locũ ueĩt. Primã
et secũdã aciẽ in armis eẽ: tertiã castra muĩre
iussit. Hic locus abhoste circiter passus sexcẽtos
ut dictũ est aberat. eo circiter hoĩum numero¬
xui. expedita cũ om̃i eꝗtatu ariouistus misit.
q̃ copiae nr̃os pretererẽt & munitionẽ prohi¬
berẽt. Nihilo segnius caesar ut ante cõstitueaͬt:
duas acies hostem propulsare:tertiã opus
prefice̾ iussit. muĩtis cast̾s duas ibi legiões reliꝗt
et partẽ auxiliorũ.Iuatuor reliquas legiones
ĩcastra maiora reduxit. Proximo die ĩstituto
iuo caesar e castris utrisq copias suas eduxit.

Expanded text:
exercitatione celeritas ut iubis sublevati equorum exercitatione celeritas ut iubis sublevati equorum cursum adaequarent. Ubi eum castris se tenere Caesar intellexit, ne diutius commeatu prohiberetur, ultra eum locum, quo in loco Germani consederant, circiter passus DC ab his, castris idoneum locum delegit acieque triplici instructa ad eum locum venit. Primam et secundam aciem in armis esse, tertiam castra munire iussit. Hic locus ab hoste circiter passus DC, uti dictum est, aberat. Eo circiter hominum XVI milia expedita cum omni equitatu Ariovistus misit, quae copiae nostros terrerent et munitione prohiberent. Nihilo setius Caesar, ut ante constituerat, duas acies hostem propulsare, tertiam opus perficere iussit. Munitis castris duas ibi legiones reliquit et partem auxiliorum, quattuor reliquas legiones in castra maiora reduxit. Proximo die instituto suo Caesar ex castris utrisque copias suas eduxit
Abbreviated transcription (Latin):
castra caesaris suas copias traduxit. et milib
passuũ duob ultra eũ castra fecit eo cõsilio
ut frumẽto cõmeatuq ꝗex sequaĩs & heduis
supportaret᷑: cesarẽ ĩtercludẽt. Ex eo die i¬
eos cõtinuos dies.u.caesar pro castris suas copia ᷤᷤ
produxit: et aciẽ ĩstructã hũit: ut si uellet
Ariouistus prelio cõtẽdẽ ei porestas nõ deessae.
A riouistus his oĩb dieb exercitũ castris cõtinuit
eq̃stri prelio quotidie cõtẽdit. Genus hoc
erat pugnae quo se germani exercuerãt. Eꝗtum
milia erant.ui. totidẽ numerõ pedites uelocis¬
simi ac fortissimi: quos ex om̃i copia singuli sĩgłos
suae salutis causa delegerãt. Cũ his ĩprelus uersa¬
bantur: hiadeos se eꝗtes recipiebãt. Hisiꝗͥ erat
durius cõcurrebãt: siꝗ grauiore uulnere accepto
equo deciderãt circũ sistebãt. Si quo erat lõgius
prodeũdũ aut celeriꝰ recipiẽdũ. tãta erat hoꝵ

Expanded text:
castra Caesaris suas copias traduxit et milibus castra Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit eo consilio uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non deesset. Ariovistus his omnibus diebus exercitum castris continuit, equestri proelio cotidie contendit. Genus hoc erat pugnae, quo se Germani exercuerant: equitum milia erant VI, totidem numero pedites velocissimi ac fortissimi, quos ex omni copia singuli singulos suae salutis causa delegerant: cum his in proeliis versabantur, ad eos se equites recipiebant; hi, si quid erat durius, concurrebant, si qui graviore vulnere accepto equo deciderat, circumsistebant; si quo erat longius prodeundum aut celerius recipiendum, tanta erat horum
Abbreviated transcription (Latin):
Legatũq: ẽ suissese magno cũ ꝑiculo ad eũ missuꝵ
et hois feris obiecturũ existĩãbat: cõmodissimũ
uisũ est .c. ualeriũ procillũ .c. ualerii caburĩ
filiũ sũma uirtute & huaĩtate adolescentẽ
cuiꝰ p̃ra .c. ualerio flacco ciuitate donatus
fuerat & propter fidẽ et ꝓpter lĩguae gallice
sciẽtiã: qua multa iã Ariouistus lõginqua
cõsuetudine utebat᷑. & ĩ eo peccãdi germanis
causa nõ esset ad eũ mutẽ. et Marium tiriũ
ꝗ hospicio ariouisti utebat᷑. His mãdauit ut¬
q̃ dicẽt ariouistꝰ cognoscerẽt et ad se referrẽt
Iuos cũ apud se ĩcastris ariouistus cõspexisset
exercitu suo presẽte clamauit ꝗͥ ad se ueirent
anspeculãdi causa: Causã conãtes dicere pro¬
hibuit. et ĩ catenas cõiecit. Eodẽ die castra ꝓ¬
mouif: et milib passuũ sex a caesais castris
sub mõte cõsedit. Postridie eius diei praeter

Expanded text:
t. Legatum ex suis sese magno cum periculo ad eum missurum t. Legatum ex suis sese magno cum periculo ad eum missurum et hominibus feris obiecturum existimabat. Commodissimum visum est C. Valerium Procillum, C. Valerii Caburi filium, summa virtute et humanitate adulescentem, cuius pater a C. Valerio Flacco civitate donatus erat, et propter fidem et propter linguae Gallicae scientiam, qua multa iam Ariovistus longinqua consuetudine utebatur, et quod in eo peccandi Germanis causa non esset, ad eum mittere, et una M. Metium, qui hospitio Ariovisti utebatur. His mandavit quae diceret Ariovistus cognoscerent et ad se referrent. Quos cum apud se in castris Ariovistus conspexisset, exercitu suo praesente conclamavit: quid ad se venirent? an speculandi causa? Conantes dicere prohibuit et in catenas coniecit. Eodem die castra promovit et milibus passuum VI a Caesaris castris sub monte consedit. Postridie eius diei praeter
Abbreviated transcription (Latin):
gerũtur caesari nũtiatũ est eꝗtes ariouisti propiꝰ
tumulũ accedẽ: et ad nr̃os adeꝗtare lapidestelaq
ĩnr̃os cõuicere.Caesar loquẽdi finẽ loquẽdi fecit
seq ad suos recepit suisq ĩꝑauit: ne q oĩno telũ
ĩhostes reiicerẽt. Nã et sine ullo ꝑiculo legiois
delecte cõmissũ cũ eꝗtatu preliũ fore uidebat.
tamẽ cõmutẽdũ nõ pͥutabat: ut pulsis postibus
diciposset ab eo ꝑfidẽ eos ĩ colloꝗũ circũuẽtos.
Postea ꝗͣ inuulgus militũ delatũ est qua arogãtia
ĩ collogo Ariouistus usus esset: om̃i gallia romaĩs
ĩterdixisset ĩpetũq ĩnr̃os eius eꝗtes fecissent
eaq res colloꝗũ diremisset: multo maior alacͥtas
studiũq pugnãdi maius exercitui uectũ est.
stitueret:aut si id minus uellet esuis legatis.
aliquẽ ad se mittet.Colloquẽdi caesari causa uisa
nõ est. et eo magis ꝙ pridie eius diei germani

Expanded text:
geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti propius geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti propius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros coicere. Caesar loquendi finem fecit seque ad suos recepit suisque imperavit ne quod omnino telum in hostes reicerent. Nam etsi sine ullo periculo legionis delectae cum equitatu proelium fore videbat, tamen committendum non putabat ut, pulsis hostibus, dici posset eos ab se per fidem in conloquio circumventos. Postea quam in vulgus militum elatum est qua arrogantia in conloquio Ariovistus usus omni Gallia Romanis interdixisset, impetumque in nostros eius equites fecissent, eaque res conloquium ut diremisset, multo maior alacritas studiumque pugnandi maius exercitui iniectum est. stitueret aut, si id minus vellet, ex suis legatis aliquem ad se mitteret. Conloquendi Caesari causa visa non est, et eo magis quod pridie eius diei Germani
Abbreviated transcription (Latin):
sui opprimẽdi causa hr̃e.Qui nisi decedat atque
exercitũ deducat ex illis regiõib sese illũ nõ pro
amico sed pro hoste hĩturũ. Iuod sieũ ĩterfecei̾t:
facturũ. Id se ab ipsis ꝑ eorũ nũtios cõꝑtũ habere.
Quorũ oĩum gratiã atq amiciciã eius morte redimẽ
posset. Quod si discessisset: et liberã possessionem
galli&eᷤ tradidisset.magno se illũ premio remune.¬
raturũ: et q̃cũq bella geri uellet: sine ullo eiꝰlaboe
et ꝑiculo cõfecturũ. Multa a cesare ĩ eã sententiã
dicta sũt. quare negocio desistere nõposset:et
meritos socios deserẽt: neq iudicare galliã potiꝰ
si antiꝗssimũ quodq tẽpore spectai oporteret
po.ro. iustissimũ eͥe ĩgallia ĩꝑiũ si iudiciũ senatus
obseruari oporte̾t: liberã debẽ ẽẽ galliã: qͣmbello
uictã suis legib uti uoluisset. Dũ haec ĩcolloquio

Expanded text:
sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, facturum id se ab ipsis per eorum nuntios compertum habere, quorum omnium gratiam atque amicitiam eius morte redimere posset. Quod si decessisset et liberam possessionem Galliae sibi tradidisset, magno se illum praemio remuneraturum et quaecumque bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum. Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posset: nmeritos socios desereret, neque se iudicare Galliam potiussi antiquissimum quodque tempus spectari oporteret, populi Romani iustissimum esse in Gallia imperium; si iudicium senatus observari oporteret, liberam debere esse Galliam, quam bello victam suis legibus uti voluisset. Dum haec in conloquio
Abbreviated transcription (Latin):
et dedititii subtrahãtur nõ minus libẽter recu¬
germaõru ĩgalliã traducat. id se sui muniẽdi non
gallie ĩꝑugnãde causa facẽ.Eius rei testimoĩo e̾ẽ
qd nisi rogatus nõ uenei̾t. et q bellũ nõ ĩtulerit
sed defẽderit. se priꝰ ĩgalliã ueĩsse: ꝗͣpo.ro. Nũꝗͣ¬
ante hoc tẽpus exercitũ. po.r.gallie ꝑrouĩcie fines
egressũ. Qui d sibi uellet. cur ĩsuas possessiões ueiret
prouĩciã suã hãc esse galliã sicut illã nr̃am: ut:
sibi cõcedi nõ oporteret. si ĩ nros fines ĩpetũ face̾t:
sic itẽ nos ee iniquos:q ĩsuo iure se ĩterpellaremꝰ.
Quod frẽs a se et amicos heduos appellatos diceret.
nõ se tã barbarũ neq tã ĩꝑitũ ee̾ rerũ ut nõ sciret
neq: bello allobrogũ proxĩo heduos romãis auxiliũ
tulisse: neq: ipsos inhis cõtẽtiõib: quas hedui secũ
et cũ seqͣnis hũissẽt auxilio po .ro. usos esse. debere

Expanded text:
et dediticii subtrahantur, non minus libenter sese et dediticii subtrahantur, non minus libenter sese Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere; eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et quod bellum non intulerit sed defenderit. Se prius in Galliam venisse quam populliae provinciae finibus egressum. Quid sibi vellet? Cur in suas possessiones veniret? Provinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram. Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure se interpellaremus. Quod fratres a senatu Haeduos appellatos diceret, non se tam barbarum neque tam imperitum esse rerum ut non sciret neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse. Debere
Abbreviated transcription (Latin):
ne aut heduis aut eorũ sociis bellũ ĩferẽt: obsides
redde̾t. Sinullã partẽ germaõrũ domũ remutẽ
posset. Postulauit deĩde ampliꝰ rhenũ transire
patẽtur. Ariouistus ad postulata caesaris pauca
respõdit. de suis uirtutib multa predicauit.⁊
Trãsisse rhenũ sese nõ sua spõte: sed rogatũ & ac¬
cersitũ a gallis nõ sine magna spe magnisq pre¬
miis. domũ propĩquosq reliꝗsse. sedes hr̃e ĩgallia
ab ip̃is cõcessas: obsides ipsorũ uolũtate datos:⁊
stipẽdiũ iure belli caꝑe q uictores uictis ĩponẽ
cõsuerĩt. Non se se gallis sed gallos sibi bellum
ĩtulisse. oẽs galliae ciuitates ad se oppugnandũ
ueisse. ac cõtra se castra hũisse. Eas oĩs copias uno
prelio pulsas ac suꝑatas ẽẽ. Siiterũ exꝑiri uelint:
umseiterũ paratũ esse decertare. Si pace uti uelint:
iniquũ e̾e de stipẽdio recusare: qđ qͥ sua uolũtate

Expanded text:
obsides obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
tumulo cõstituit. Itẽ eꝗtes ariouisti pariĩteruallo
cõstiterũt. Ariouistus ut ex eꝗs collo q̃rẽtur & preter¬
se se de nos ut ad colloꝗũ adduce̾nt postulauit. Ubi
eo uẽtũ est caesar inino oratiõis sua senatusq ĩeũ
beneficia cõmeõrauit: ꝗrex appellatus estasenatu
q amicus: q munera ãplissime missa. Quã rem et
hoĩum cõsuesse tribui docebat. Illũ quãdo neque
aditũ neq causã postulãdi iustã hr̃et beneficioi
ac libertate sua ac senatus ea prȩmia consecutũ.
ip̃ius cũ heduis ĩtercedent: q̃ senatus. con. quotiẽs
qͣq honoifica ĩeos facta esset: ut om̃i tẽpoe totĩgallie
amicos nõ modo sui nihil deꝑde̾: sed gratia digni¬
tate honore auctiores uelit ẽẽ.Iuod uero ad t¬
amiciciã .po .ro. aitulissẽt id his eripi ꝗs pati possae:
Postulauit de ĩde eadẽ q̃ eͥlegatis ĩmãdatis dedeãt:

Expanded text:
tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt. Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia commemoravit, quod rex appellatus esset a senatu, quod amicus, quod munera amplissime missa; quam rem et iis consuesse tribui docebat; illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia consecutum. ipsis cum Haeduis intercederent, quae senatus consulta quotiens quamque honorifica in eos facta essent, ut omni tempore totius Galliae amicos non modo sui nihil deperdere, sed gratia, dignitate, honore auctiores velit esse; quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset? Postulavi