comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ficium cauc sextus cecilius de¬
at emolum̃tum legata redirẽt
s si filio frialumpno minus ĩ¬
dustrio prospectum ẽe nuount
intere̾c hrdum credendum est
atq roco cautionem inf̾ponen¬
dam ue et fundus cõparetur ac
postea nona alienarentur. ¶Eici
o.c. relicta sunt u ita ut meuiar
uxorem que mema ducat corro¬
itio non remitt̾etur et rõo nͨ eau¬
tio remitteirda est huic sñie nõ
refragitu ꝙ si quis pecimã ꝓ¬
mittat si meuiam uxorem non
oucit p̾tor actõm denegat aluro
est eĩ eligendi mrimõn pene me¬
tu lib̾tatem aufferre auud aoi
test̾in c̾ta lege iuͥtari. ¶Ticio
Crelicta sunt ita ut a monum¬
comeo non recedat ueluti ĩ illa
ciuitate domiciliũ hãt. potest
oici non c̃e locũ cautioni qui
ius lib̾tatis infringitur. S ĩ oe¬
functi lib̾tis alio iure utimur
Titio gen̾o meo hrs meus docis
scie filie mee nõĩe .c. dato legati
quroem emonumtũ adseiam
que dotem ħre incipit ptinebit
s qr non tñ tm̃ mulieri s ticio

Expanded text:
lius eat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse uoluit, interesse heredis credendum est atque ideo cautionem interponendam, ut et fundus comparetur ac postea non alienaretur. Titio centum relicta sunt ita, ut Maeuiam uxorem quae uidua est ducat: condicio non remittetur et ideo nec cautio remittenda est. huic sententiae non refragatur, quod, si quis pecuniam promittat, si Maeuiam uxorem non ducat, praetor actionem denegat: aliud est enim eligendi matrimonii poenae metu libertatem auferri, aliud ad testamentum certa lege inuitari. Titio centum relicta sunt ita, ut a monumento meo non recedat uel uti in illa ciuitate domicilium habeat. potest dici non esse locum cautioni, per quam ius libertatis infringitur. sed in defuncti libertis alio iure utimur. 'Titio genero meo heres meus dotis Seiae filiae meae nomine centum dato.' legati quidem emolumentum ad Seiam, quae dotem habere incipit, pertinebit, sed quia non tantum mulieri, sed Titio
Abbreviated transcription (Latin):
cet posse cumocm adolescen¬
ri et aduersus exceptionem
rei irdicate doli maliuti re¬
plicitõne. ¶ Cum testõ duo
tutores dati ẽent pupillo et
alter exhus uita defunctus.
fuiss. in locum eius petente

Expanded text:
et, posse eundem adulescenri et aduersus exceptionem rei iudicatae doli mali uti replicatione.Cum testamento duo tutores dati essent pupillo et alter ex his uita defunctus fuisset, in locum eius petente
Abbreviated transcription (Latin):
aministr̃one cas usuras pr̃are
cõputari que ĩtutele iuditio
te cogente. s ex uoluntate su¬
acutor. ãmu istrauit fideiusso¬
rem qui saluam rem fore can¬
it non tem̾ tucele iuditio cu¬
tor conuentus coroit libru
pnatus soluit postea adebito¬
rib pentis quorum nomĩia
libro rõnum non ĩerant cu
exig̾e̾ uenet pupillus et pro

Expanded text:
ministratione eas usuras debere computari, quae in tutelae iudicio te cogente, sed ex uoluntate sua tutor administrauit, fideiussorem, qui saluam rem fore cauit, non teneri.Tutelae iudicio tutor conuentus edidit librum natus soluit: postea ‹cum› a debitoribus paternis, quorum nomina libro rationum non inerant, exigere uellet pupillus, ‹pro
Abbreviated transcription (Latin):
rem sinc tutoris aucͣte alie¬
nare potest apparet nec ma¬
numitt̾e eum sine tutoris.
auc̃te posse ħ amplius l tu¬
toris auctoritate manumi¬
ttat. d ex lege eliescencia a¬
Pupulus ex õĩb causis sol
h̾rdititem adire

Expanded text:
rem sine tutoris auctoritate alienare potest, apparet nec manumittere eum sine tutoris auctoritate posse. hoc amplius licet tutoris auctoritate manumittat, debet e lege Aelia Sentia aPupillus ex omnibus causis soluHereditatem adire
Abbreviated transcription (Latin):
exigendum sit ut cum uib̾is sic.
s si cam mentẽ ⁊ to ꝓpositum ha¬
bert ne filium asemet dimittit
ne ne ꝑ cam stet quomins cum
ca finus eoucetim.p.¬

Expanded text:
exigendum sit ut cum liberis sit, sed si eam mentem et id propositum habeat, ne filium a semet dimittat neve per eam stet, quo minus cum ea filius educetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniam numatm reciꝑx si ea i¬
mancipia urormalit nũquid ea
mancipia que post ea erhus man¬
cipns nata sũt urori debeant que¬
ro proculus locuste sue salute. Si
uror mauz mancipia qm dotem. ac¬
cipe ip̃a mancipia que ertunata in
dotẽ dedat nõ ⁊ partus mancipior
ei debebutur. ¶Bonor posessione
dementis curatori datalegata a cu¬
ratore qui furiosum defendit peti
potunt s qui petent caue debebũt
si h̾rcditas eiucta fuit q legatorur
Inoĩc datum sit redoitum iri.

Expanded text:
i ea mancipia uxor malit, numquid etiam ea mancipia, quae postea ex his mancipiis nata sunt, uxori debeantur, quaero. Proculus Lucustae suo salutem. si uxor mallet mancipia quam dotem accipere, ipsa mancipia, quae aestimata in dotem dedit, non etiam partus mancipiorum ei debebuntur. Bonorum possessione dementis curatori data legata a curatore, qui furiosum defendit, peti poterunt: sed qui petent, cavere debebunt, si hereditas evicta fuerit, quod legatorum nomine datum sit redditu iri.
Abbreviated transcription (Latin):
rum. S cum tesseraur micia lẽ:¬
gatur ertimatõ iudetlegatasia¬
reo refertagrum cuius ꝯm̃cuiz
nõ habe̾s legantibi posse. trerat᷑.
sendisso quai mento priscus fuici¬
mus falsuni ẽẽ aiebat¶ S proculue
ait. siquis h̾rdem suũ cum fũdũ
cuu cõmeiũ is hrs non u̾t darei

Expanded text:
rum, nam cui tessera vel militia legatur, aestimatio videtur legata. Labeo refert agrum, cuius commercium non habes, legari tibi posse Trebatium respondisse, quod merito Priscus Fulcinius falsum esse aiebat. Sed Proculus ait, si quis heredem suum eum fundum, cuius commercium is heres no
Abbreviated transcription (Latin):
quis exstocicõmissariis abcẽt
presentes desroent suo picło
adire ħrditatem transiatis ĩ so¬
lidum actionib in cum qui co¬
egit absentes si uelint ftocicõ¬
missum suscipe ap̾sente petant
consequenter ait. ue quartam
adu̾sus fidcicõmissarios suosqr
nec ħrs potuit. ¶Item mecianꝰ
aliquo adire possit et in horũ
qui ro non desroauunt portiom

Expanded text:
quis ex fideicommissariis abesset et praesentes desiderent suo periculo adire hereditatem translatisque in solidum actionibus in eum qui coegit absentes, si uelint fideicommissum suscipere, a praesente petent: consequenter ait nec quartam aduersus fideicommissarios suos, quia nec heres potuit.Idem Maecianus aliquo adire possit et in horum, qui id non desiderauerunt, portio
Abbreviated transcription (Latin):
ħroitas sua expte dimioia res¬
tu̾ctur. alicui. post quinꝙ̾niũ
et scripti suspectam sibi srdita¬
tem dicant fcõicõmissarius at
cesid̾et suo piculo adire ħroita¬
tem. censuit senatus ambosi
h̾rces aiterum ue cogi adire he¬
reditatem et froeicõmissirio eã
restitu̾e ita ut fidicõmissario et
aduersus cum actiones cõpet

Expanded text:
itas sua ex parte dimidia restitueretur alicui post quinquennium, et scripti sus‹pec›tam sibi hereditatem dicant, fideicommissarius autem desideret suo periculo adiri hereditatem: censuit senatus ambos heredes alterumue cogi adire hereditatem et fideicommissario eam restituere ita, ut fideicommissario et aduersus eum action
Abbreviated transcription (Latin):
uestis argenti quas uł ip̃a se
confecisse uel here significiu̾
sp̃auter ꝑ frõicõmissum reliqͥt.
quesitum est an non aue lega¬
tariis ced̾e̾nt quam q in u̾rdi¬
tate ĩuente sunt. Rendi cas ce¬
fde que ĩuente c̾ent. ¶Lp̃.¬

Expanded text:
estis argenti, quas vel ipsa se confecisse vel habere significavit, specialiter per fideicommissum reliquit: quaesitum est, an non aliae legatariis cederent, quam quae in hereditate inventae essent. respondit eas cedere, quae inventae essent. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
modus facultatum sit inter
tutorem et eum qui alim̃ta
det̾m destõat suscipe debet co¬
gnitionem nec tem̾c alimẽ¬
ta dec̾nere. ne in altutram p¬
tem oclinquat. prius tñ exi¬
grͥ debet. ut profiteatur auc

Expanded text:
modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimenta decernere, ne in alterutram partem delinquat: prius tamen exigere debet, ut profiteatur tu
Abbreviated transcription (Latin):
iomis allegaret unus expu¬
pilus quorum iam tutela
aoministrabat decessit ubĩ
deliit competere ei excus atõ
statim tenuit cum prius de¬
c̾tum qͣi in loco t̾tic tutele qͣr¬
ta subrogaroa. nam ip̃o iurc
tutor estꝰ. et añquam excuset
potuit ergo tutela ciꝰ qui ñc
quarto loco inuenitur excusa

Expanded text:
ionis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusa
Abbreviated transcription (Latin):
rum. pos. pete̾ pot̾it non solu
aũt cum suo nomine ueniunt
libi pentes q ħ cis tribuitur. ue
tus est. intra annũ competit
ruit hoc bñficium ꝙ petat. s et si
p̃r emancipati filii. pos. contra. ci¬

Expanded text:
m petere poterit.Non solum autem cum suo nomine ueniunt liberi parentesque, hoc eis tribuitur, uer institutus est, intra annum competit ruit hoc beneficium, quae petat.Sed et si pater emancipati filii bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
dentur non ut successio aomit
dr inłima tutcia admicti. quare
si prorimior ciꝑite diminutur᷑
sit qui post eum est succedit in
tutele administronem. ¶ Si pa¬
rens filium uł fuim us neptẽ

Expanded text:
entur, non ut successio admittdebet in legitima tutela admitti: quare si proximior capite deminutus est, qui post eum est succedit in tutelae administratione.Si parens f
Abbreviated transcription (Latin):
ceoet ꝑtem restitu̾er sempro¬
nio et ꝑtem septicie. quesitũ
est oefuncto alumpno ĩtra ã¬
nũ uicesimum an substiti fi¬
oĩcomissum pet̾e possint an
u̾o in ro tp̃c sustinere quo si in¬
u̾et alumonus ncesimum

Expanded text:
eret, partem restitueret Sempronio, partem Septiciae. quaesitum est defuncto alumno intra annum uicensimum, an substituti fideicommissum petere possint an uero in id tempus sustinere, quo, si uiueret, alumnus uicensimum
Abbreviated transcription (Latin):
uelis que ĩ eptis extenoũt᷑
ltem oc hus que sunt circa
celsus sc̾bit magis suplec¬
tili anum̾anda ⁊ ita sabiꝰ
et cassius putãt. ¶Cana ĩ

Expanded text:
elis, quae in hypaethris extenduntur, item de his, quae sunt circa Celsus scribit magis suppellectili adnumeranda et ita Sabinum et Cassium putare. Cana
Abbreviated transcription (Latin):
ui delamonis instrumento
queritur semodta carne mens¬
as poirdera ferramenta q̃ lani¬
ande carnis causa p̾parata sũt
Item trutinas cultros dolab¬
ras instra relinquimus  instr¬
umento legato auqũ ecia pso¬
nas legancium nete est inspi¬
c̾eut ecoe pistorio instrum̃to le¬
gito ita ip̃i pistores ĩee uderi
oiuariam et molam negat ne¬
racius instrum̃to fundi cõtiñ
Item cacabos et patinas ĩstriur¬
to furroi esse dicimus quod si¬
ne hiis pulmentũ coqui non
potest. nec multum refert int̾
cecacabos et enenum ꝙ supͣ
dum calescit in hus pulinc̃

Expanded text:
um de lanionis instrumento quaeritur, semota carne mensas pondera ferramentaque laniandae carnis causa praeparata, item trutinas cultros dolabras instrumento relinquimus. Instrumento legato aliquando etiam personas legantium necesse est inspici. ut ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse videndariam et molam negat Neratius instrumento fundi contineri. Item caccabos et patinas in instrumento fundi esse dicimus, quia sine his pulmentarium coqui non potest. nec multum refert inter caccabos et aenum, quod supra ndum calefit, in illis pul
Abbreviated transcription (Latin):
uni ẜuus o̾pem tuut/. in sit
excusandus. anu̾oqr om̃ib
non tulit. plecteno et mag̾
est. ut si quid̃ õĩbus ferre põ¬
tuit ꝙ̃uis quibdam tuu̾t su¬
pplicio afficiend. Siu̾o si mł
õib non potuit excusandus
qr quibusoam oꝑem tuuic m
ulud durũ est oic̾e si cum du¬
bus auxilium ferre non pote¬

Expanded text:
uni seruus opem tulit, an sit excusandus, an uero quia omnibus non tulit plectendus? et magis est, ut, si quidem omnibus ferre potuit, quamuis quibusdam tulit, supplicio adficiendum: si uero simul omnibus non potuit, excusandum, quia quibusdam opem tulerit. nam illud durum est dicere, si, cum duobus auxilium ferre non po
Abbreviated transcription (Latin):
oñcuł cc̃dicendum ẽ ignosci
est clausi ita fu̾nt sñ dolo ma
ut᷑ rumpe succurrendi causa
aut comphendi cos qui cedẽ
fecerunt non potunt. nec ĩter¬
est a quo clausi tenebuntur
sic tñ si nondata opa uolu̾int
se ita includi/ ne opem fre pos¬
potunt Ignoscitur et huis qͥc
tati defecti sunt surdus quor
ĩcer ĩbecilles num̾andus est.
ĩter eos qui sube eod̾tecto ñ
ħ ꝓmorbum nicħ iudit. cetꝰ¬

Expanded text:
ontra, dicendum est ignosci est clausi ita fuerunt sine dolo malo, ut erumpere succurrendi causa aut comprehendendi eos, qui caedem fecerint, non potuerint: nec interest, a quo clausi continebuntur: sic tamen, si non data opera uoluerint se ita includi, ne opem ferre pospotuer‹i›nt.Ignoscitur etiam his qui aetate defecti sunt.Surdus quoque inter inbecillos numerandus est aut inter eos qui sub eodem tecto non per morbum nihil audit.Cae
Abbreviated transcription (Latin):
Onge magis danoum ẽ et
si rombus distrahendis acti
or urdeamus an possit hoc ꝯ¬
sequi et labo scripsit posse: sic.
tmñ accipiendum᷑ est. si expe¬
dit pupillo ita tuteiam ad¬
ministrari. cet̾m si non expe¬
dit dicendum est absolini
pupillum oport̾e n cnum
in hoc administrantur tute¬
le ut mergantur pupilli . ii¬
dex igitur qui cẽrio inditio
tus fec̾it. ¶Contrarium iu¬
dicium an ad hoc quoqr cõ¬
petat ut quis apupillo exi¬
tgat libationem uidenou
est. et nemo dixit in hoc ag̾e̾
quem contrario posse iudi¬

Expanded text:
onge magis dandum est et si rationibus distrahendis actiobus? videamus an possit hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non expedit, dicendum est absolvi pupillum oportere: neque enim in hoc administrantur tutelae, ut mergantur pupilli. iudex igitur, qui contrario iudicio tus fecerit. Contrarium iudicium an ad hoc quoque competat, ut quis a pupillo exigat liberationem, videndum est. et nemo dixit in hoc agere quem contrario posse, u
Abbreviated transcription (Latin):
quĩti mucu scripturalibi mei
ibi sũpto ubi m̃r sua cẽ uolet ⁊
nullã obłom parit /s ad aucto¬
ritatẽ defũcti ꝯẜuãdã id ytine¬
bit ut ubuusẜit ibi sit nectũ

Expanded text:
Quinti Mucii scriptura: 'liberi mei ibi sunto, ubi eos mater sua esse uolet' nullam obligationem parit, sed ad auctoritatem defuncti conseruandam id pertinebit, ut ubi iusserit ibi sint. nec
Abbreviated transcription (Latin):
ptum est si arbitractu ticu scia
nuysit hrs meus ei fundũdato
uiuo testatore eciam arbitrio tici
cam nubentẽ legatum accipe sen¬
sum est camq legis sñam urd̃i

Expanded text:
ptum est. "Si arbitratu Titii Seia nubserit, heres meus ei fundum dato". vivo Titio etiam sine arbitrio Titii eam nubentem legatum accipere respondendum est eamque legis sententiam videri,
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss pecita muciane cautiõis ex¬
emplum an constõmremisse ca¬
utiõis locum ħ̾re non potuit qͥ¬
niam uiuo co cui relictum ẽ ĩpłi
condcõ potuit. quid ergosi ita sẽ¬
ptum sit peto post mortem tua
restituas hrditaitem itanc satis fi¬
dei⁊. petitur neue rõ exigatur si
tur adscripta rõm uonon exige̾¬
non eciam doius remissus intel¬

Expanded text:
etita.Mucianae cautionis exemplum ante constitutionem remissae cautionis locum habere non potuit, quoniam uiuo eo, cui relictum est, impleri condicio potuit.Quid ergo, si ita scriptum sit: 'peto, post mortem tuam restituas hereditatem ita, ne satis fideicommissi petatur neue ratio exigatur'. stur adscripta, rationi uere non exigennon etiam dolus remissus intel
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem diuus adriamis &psit
prouide legatiriis et froicomis¬
sarus is tenebitu. s utrũ ab co
erit incipienoum. ⁊ sic ad hroem
ueniendum an conu̾temus oro¬
mem m uidetur humanio ẽe ħ¬

Expanded text:
ditatem, diuus Hadrianus rescripsit: proinde legatariis et fideicommissariis tenebitur. Sed utrum ab eo erit incipiendum et sic ad heredem ueniendum an conuertemus ordinem? mihi uidetur humanior esse
Abbreviated transcription (Latin):
maltiose fecit ue abinitio possi¬
dc ab imtis inciꝑet labeo sibi iuderi
ait non minus delinqu eumã
quis per fraudem omiẜit hrditi¬
tem. ut adłimum puemiet ieg¬
tiriorum petione tenebit᷑. HDẽ.

Expanded text:
malitiose fecit, ne ab initio possidere inciperet. Labeo sibi uideri ait non minus delinquere eumquis per fraudem omiserit hereditatem, ut ad legitimum perueniat, legatorum petitione tenebitur. 2
Abbreviated transcription (Latin):
misit legatum fundi ad meui¬
um transiatum c̾et legatirius
de non libando sacis oeoit et le¬
gatum accepit et postea lib̾auit
quero in aliquid menio detur

Expanded text:
miserit, legatum fundi ad Maeuium translatum esset, legatarius de non liberando satisdedit et legatum accepit et postea liberauit: quaero, an aliquid Maeuio detur
Abbreviated transcription (Latin):
exposit fuius cũ p̾ris offẽ¬
iam ueretur. peciit atestatore
ne sub conoc̃one. si apr̃e emã¬
cipatus c̃et. ẜroem eum ĩsti¬
tuet. et ĩpetrau̾it ab eo ut ami
ignotus testatori hr̃s instit¬
tus est nec quicquam abce
petitui est querebatur si ille
amicus aut adire nouet.
ant aditam noliet restitũ
w̾rditatem an frõicõmissmͭ
ab copeti poss. aut auqua
accio. adũsus eum eẽt et u¬
trum pri an finio competet
sendi eciam si manifestur
sit scriptum ħroem frocm
testatorem fidem cius eiso¬
secutum probaretur Si tͣn
cum a filiofam̃ rogarctur
amicus et aditurum se hr¬
dititem recepiss. et p̾stitu

Expanded text:
io: filius cum patris offensam uereretur, petit a testatore, ne sub condicione 'si a patre emancipatus esset' heredem eum institueret et impetrauit ab eo, ut amicignotus testatori heres institutus est nec quicquam ab eo petitum est. quaerebatur, si ille amicus aut adire nollet aut aditam nollet restituere hereditatem, an fideicommissum ab eo peti possit aut aliqua actio aduersus eum esset et utrum patri an filio competeret. respondit, etiamsi manifestum sit scriptum heredem fidem testatorem fidem eius secutum esse probaretur. si tamen, cum a filio familias rogaretur, amicus et aditurum se hereditatem recepisset et restitu
Abbreviated transcription (Latin):
adierit s̾editatem pocest di¬
ai sempronium ĩptem ħ̾roi¬
tatis admitti. &im qui scit f¬
hroem scribit et ita substitu¬
it. Si stichus hrs non eric. sc̃¬
pronius hrs esto. intelligi¬
rum putat ec̃ hrocm scripse¬
ric. ħ ẜmone. si ħrs non erit
nichi intelligitur signifi
care quam si ħrdititem uel
si non acquisient uel mu¬
tata con dc̃one alium ħroer
non fec̾it que adiectio ad e¬
os ꝑtinet qui p̃res fim̃. hr̾e¬
des scripti postea ĩẜuitute:

Expanded text:
otest dici Sempronium in partem hereditatis admitti. nam qui scit aheredem scribit et ita substituit: 'si Stichus heres non erit, Sempronius heres esto', intellegierum putat esse, heredem scripserit, hoc sermone 'si heres non erit' nihil aliud intellegitur signifcare, quam si hereditatem vel sibi non adquisierit vel mutata condicione alium heredem non fecerit, quae adiectio ad eos pertinet, qui patres familias heredes scripti postea
Abbreviated transcription (Latin):
oam filium ẽc̃. ueluti pp̃ fr̃o
ex alia mr̃e nati bona us una
lib̾torum et sepluccorum
stos .n. caũs ad carbonianu
constat non ꝑtinere. Dem

Expanded text:
am filium esse, ueluti propter fratris ex alia matre nati bona uel iura libertorum et sepulchrorum: istos enim casus ad Carbonianum constat non pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
 quis ita dix̾it funs meis tu¬
torem do ĩ ea coroictione est
ut tam filuis qmͣ filiabus dedi¬
sse u̾iocatur. filior erum appel¬
latione et filie continentur.i
Si quis filio tucorem ded̾it et
ples filios habeat an oib filiis
dedisse uideatim. et de ħ pomp̃
dubitat magis autem est ut de¬
ubis tutores ded̾itus filiis et

Expanded text:
 quis ita dederit "filiis meis tutorem do", in ea condicione est, ut tam filiis quam filiabus dedisse videatur: filiorum enim appellatione et filiae continentur. Si quis filio tutorem dederit et plures filios habeat, an omnibus filiis dedisse videatur? et de hoc Pomponius dubitat: magis autem est, ut omliberis tutores dederit vel filiis et
Abbreviated transcription (Latin):
tiores fiant.q si in constoc
quis in possõne mittatur cu¬
randum est ne ius fiat ntẽ
ti fruenti legatario. ¶Satrꝰ¬
ficri uoluntati defuctisic
accipitur quod uoluntati de¬
functi uel ex fructib uł ali¬
unoe satisfrat. ¶Consto añt¬
a quib utiliter frocicõmissũ
relictum est quamuis ẜroe
non sit. ꝑ.n. utilitatis ẽ. ¶In
possonem missus legatorũ
ẜuandorum causa silitem

Expanded text:
ioresve fiant. Quod si ex constitutione quis in possessionem mittatur, curandum est, ne vis fiat utenti et fruenti legatario. Satisfieri voluntati defuncti sic accipitur, quoad voluntati defuncti vel ex fructibus vel aliunde satisfiat. Constituta quibus utiliter fideicommissum relictum ‹est›, quamuis heredes non sint: par enim utilitas est. In possessionem missus legat‹o›rum seruandorum causa si litem
Abbreviated transcription (Latin):
rem ceptam sub pr̃e ꝑficiat
an nouam incohauit. Nair
siquro nouum ĩsocietate in¬
choauit non uidĩ imiscuisse
ħroitati pr̃is scripsit. ¶Si ẜ¬
uum p̃rnum filius manu¬
miserit siue dubio miscuisse
se prne hr̃ditati uidebitur.
Proponcbatur filius de castr¬
ensi peculio ẜuos compasse
cosq apr̃e manumittẽ roga¬
tus cum ħrs eẽt ab eo ĩstitu

Expanded text:
rem coeptam sub patre perficit an novam inchoavit: nam si quid novum in societate inchoavit, non videri miscuisse hereditati patris scripsit. Si servum paternum filius manumiserit, sine dubio miscuisse se paternae hereditati videbitur. Proponebatur filius a patre de castrensi peculio servos comparasse eosque a patre manumittere rogatus, cum heres esset ab
Abbreviated transcription (Latin):
sunt pindc hñdum quod co¬
dicui scribitur atq si ibi cõ¬
firmatio scripta fuisset uelu¬
ci suta in codicuł scriptum
ent uestem que inea est codi¬
cillorum tempus spectand¬
est ir̃ quo confirmantur.
Item siticius uinus est et si
cot annis est codicuł legaũ
scio. tempus codicillorum

Expanded text:
st perinde habendum quod codicillis scribitur, atque si ubi confirmatio scriptum fuisset: veluti si ita in codicillis scriptum erit: "vestem quae mea est", codicillorum tempus spectandum, non quo confirmantur: item "si Titius vivus est" vel "si tot annis est", codicillis legavit Seio, tempus codicillorum
Abbreviated transcription (Latin):
xit legant si quidem deb ĩnti¬
le est legitum qd si non fu̾it de¬
bitor. placuit utile cẽ legatum
c̾ta et enim nũmoꝵ quanticas
simis est sticho legato cum de¬
monstrone fła ro q et diuus pĩ

Expanded text:
xit, legauit, si quidem debet, inutile est legatum, quod si non fuit debitor, placuit utile esse legatum: certa enim nummorum quantitas similis est Sticho legato cum demonstratione falsa: idque et diuus Pius
Abbreviated transcription (Latin):
bens cist̾nam uetem ro reliq̃nt
sinc non ut ftifioicõmisso quã¬
toquis aquam sibi c̃ẽt compa¬
curus nec urd̃i inutile ec̃ fider¬
cõmissum quasi ẜuitute p̾onͣ
nec possõri uicine possõris relic¬
ta. nam et si haustus aque. aut
pecoris. Id aquam. ipuisus est

Expanded text:
bens cisternas id relinquerit siue non, ut sit in fideicommisso, quanto quis aquam sibi esset comparaturus. nec uideri inutile esse fideicommissum quasi seruitute praedii non possessori uicinae possessionis relicta: nam et haustus aquae ut pecoris ad aquam adpulsus est
Abbreviated transcription (Latin):
cum pupillo fiat tutor de¬
bet pure. iuctor fieri nam
auctoritas non condconalir.
s pure int̾ponenda est ut a¬
dconalis cc̃cus cofumetur.

Expanded text:
cum pupillo fiat, tutor debet pure auctor fieri: nam auctoritas non condicionaliter, sed pure interponenda est, ut condicionalis contractus confirmetur.
Abbreviated transcription (Latin):
i filiusfam miles captus ap̃a.
hostes decessit dicemus. le¬
gem corneliam eciã ad eius
tauit. et añquam łris ꝑ scri¬
berctur uita functus ẽ que¬
ro/an ħ dictatio uale possit
luit. et quoquomodo possĩt

Expanded text:
i filius familias miles captus apud hostes decesserit, dicemus legem Corneliam etiam ad eius tauit et antequam litteris praescriberetur, uita defunctus est: quaero, an haec dictatio ualere possit. lint et quo modo possunt
Abbreviated transcription (Latin):
quis opas stipulatus sibili¬
beris qr sius cciam ao postu¬
mos puenit stipulato. I
quasi in pecume p̾stationem
consistunt ad ẜrdem extraneũ¬
cͣunt officiales u̾onon tnͣscñt

Expanded text:
quis operas sit stipulatus sibi liberisque suis, etiam ad postumos peruenit stipulatio. 6quasi in pecuniae, praestatione consistunt, ad heredem transeunt, officiales uero non t
Abbreviated transcription (Latin):
cam uirare planc queritur si
quis lib̾to suo legai̾it. si fili¬
o suo uirau̾it se occem opar
nonune p̾staturũ. inan obli¬
getur iurando. et celsus iubẽ¬
cius obligari eum ait.puiq
referre quam ob cãm oc opis
libtus uirau̾it et ego celsoac¬
quiesco. iurare aũt et post ma¬
numissionem ut obligetuur
et siue statim sũ post tempus
iurau̾it obligatur. iurare. aũt
cebet opas dñs minus se p̾sta¬
turum opas qualescumq q̃
modo probe uare licito ĩponũ¬
tur. ¶Rptum est adiuo adri¬
ano et deinceps cessarũ opar
psccucionem xoũsus eum
qui ex causa frocicõmissi uo
luntatem pouctus est dabit᷑
et ĩpub̾em cum rooleu̾it ope¬

Expanded text:
ane quaeritur, si quis liberto suo legauerit, si filio suo iurauerit se decem operarum nomine praestaturum, an obligetur iurando. et Celsus Iuuentius obligari eum ait paruique referre, quam ob causam de operis libertus iurauerit: et ego Celso adquiesco. Iurare autem debet post manumissionem, ut obligetur: et siue statim siue post tempus iurauerit, obligatur. Iurare autem debet operas donum munus se praestaturum, operas qualescumque, quae modo probe iure licito inponuntur. Rescriptum est a diuo Hadriano et deinceps cessare operarum persecutionem aduersus eum, qui ex causa fideicommissi ad libertatem perductus est. Da bitur et in impuberem, cum adoleuerit, ope
Abbreviated transcription (Latin):
aut eciam pure ne utriusq
temporis bita mentione si
alteruter casus omissus fu¬
ent co cũi qui omissus sit

Expanded text:
aut etiam pure neutrius temporis habita mentione. si alteruter casus omissus fuerit, eo casu qui omissus sit
Abbreviated transcription (Latin):
mentum ĩ primis aĩxou̾tẽ.
oebemꝰ an is qui fec̾it testa.¬
m̃tum hunit test̾i factionẽ
li ui femine fac̾e possunt
urocamus. et u̾us est ĩma¬
cuus quioem qͣrtum deci¬
mum ãn eẽ spectanoum.
infeminis u̾o duodecim¬
um complectum. ¶Utrũ
au̾t excessisse debeat quis¬
qr quartum decimum an¬
mun ut test̾m fac̾e possit
an sufficiat complesse pro
ram noctis nase test̾m. iam
cm̃ complesse uidetur.x¬
tris est testi faciendi ius ñ

Expanded text:
mentum, in primis animaduertere debemus, an is qui fecerit testamentum habuerit testamenti factionem, li uel feminae facere possunt, uideamus. uerius est in masculis quidem quartum decimum annum spectandum, in feminis uero duodecimum completum. utrum autem excessisse debeat quis quartum decimum annum, ut testamentum facere possit, an sufficit complesse? proram noctis, ualere testamentum: iam enim complesse uideturtestamenti faciendi ius non
Abbreviated transcription (Latin):
cero non utiq statim que codi¬
cuł dantur consist̾e urocbũcur
quamoui aui quor fi possint ⁊
roco si alii postea funt legatii

Expanded text:
cero', non utique statim quae codicillis dantur consistere uidebuntur, quamdiu alii quoque fieri possint, et ideo si alii postea fiant, legat
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃o tractatum memini rogau¬
erat q̃dem mulier filium. ut
si sinc lib̾is decessiss restitu̾et
ħ̾roitatẽ pr̃i suo. is postea depor

Expanded text:
cto tractatum memini: rogauerat quaedam mulier filium suum, ut, si sine liberis decessisset, restitueret hereditatem fratri suo: is postea depor
Abbreviated transcription (Latin):
structus fundus eotor ispicroe¬
beat quo fcm est testm anuero
co tempore quo fundus peti ce¬
pit ut quicquid tẽpore eo ĩstru¬
inti deprcherroatur legitano ꝓ¬
ficiat. seroi ea quib instructus

Expanded text:
structus fundus eo tempore inspici debeat, quo factum est testamentum? an uero eo tempore, quo fundus peti coeperit, ut quidquid eo tempore instrumenti deprehendatur, legatario proficiat? respondit ea quibus instruct
Abbreviated transcription (Latin):
minitre calinticaatus cum mu¬
guati quam mulieris hre solẽt
reticula crocu funcia ⁊ isicut et
muler potest eẽ munrda non tñ
ornata ut solet continge̾ ĩ hus
que sunt emĩrorunt lote ĩbal¬
neo nz se ornaunt et contra est
aliqua ex sõpno statim ornata
non tñ mundaca. ¶Margarita
si non soluta sit ul qui alu lapi¬
des si quro exemptiuiles sint. d
dicendum est ornam̃tor loco hẽi
si et si in hoc sint resoluti ut reꝯ¬
ponantur ornam̃torum loco st̃.¬
gõ si adhuc sunt rudes lapilu
ul margarite uel gẽme orna¬
mentorum loco non erunt nisi
alia mens fu̾it testantis quia ħ
quor que ad ornam̃ta paunat orn¬
am̃torum loco est ⁊ applłone cõ¬
p̾hendi uoluit. ¶ ynguenta qͥb
ualrocirõis causa lingimur mũ¬
do non continentur. Paulus.

Expanded text:
semimitrae calautica acus cum margarita, quam mulieres habere solent, reticula crocyfantia. sicut et mulier potest esse munda, non tamen ornata, ut solet contingere in his, quae se emundaverint lotae in balneo neque se ornaverint: et contra est aliqua ex somno statim ornata, non tamen conmundata. Margarita si non soluta sunt vel qui alii lapides si quidem exemptiles sint, dicendum est ornamentorum loco haberi: sed et si in hoc sint resoluti ut componantur, ornamquod si adhuc sint rudes lapilli uel margaritae uel gemmae, ornamentorum loco non erunt, nisi alia mens fuit testantis, qui haec quoque, quae ad ornamenta parauerat, ornamentorum loco et appellatione comprehendi uoluit. Unguenta, quibus ualetudinis causa unguimur, mundo non continentur. 26 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
Icet piacuit pignoratas res i
i publicum obligatas hr̃dem
qui dare iussus est ubcͣ debere
tñ si is qui tales res ĩ dotem ac¬
cepit dotem prelegauit non
cogetur hes libare casisa nisi aͨ

Expanded text:
icet placeat pigneratas res uel in publicum obligatas heredem, qui dare iussus est, liberare debere, tamen si is qui tales res in dotem accepit dotem praelegauerit, non cogetur heres liberare eas, nisi a
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ut puta ap̃re pupilli si
quro debitum fuit quert
et magis puto cum integ̃
sit actio tutori nõ ẽe in cͥci¬
um uroicium deducend.¬

Expanded text:
ri, ut puta a patre pupilli si quid debitum fuit, quaeritur. et magis puto, cum integra sit actio tutori, non esse in contrarium iudicium deducend
Abbreviated transcription (Latin):
iura causa erroget. uł hir
a quib pupulum liba uit
ui quib cut tutor. si in¬
mium profuit pupilio pe¬
cuniam c̾ẽ solutam. ¶ plane
si forte tutor aliquid pccũue
debius fen̾are aliquio ꝓ
pupillo soluit. nec ipe usu¬
ras consequitur nec pupi

Expanded text:
et, uel his a quibus pupillum liberauit, uel quibus caruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam.Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo soluit, nec ipse usuras consequitur nec pupi
Abbreviated transcription (Latin):
toris auctoritatem is qui cũ
pupilo contrihit scriptis tñ
ħ aꝓpbetur. recte negociumi
gitur ueluti si absenti pupil¬
lo ꝑ epłam uendom aliquid
aug locem et is tutoris aucte
consenciat. Daulus

Expanded text:
toris auctoritatem is qui cum pupillo contrahit, scriptis tamen hoc adprobetur, recte negotium geritur, ueluti si absenti pupillo per epistulam uendam aliquid aut locem et is tutoris auctoritate consentiat. 10 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
tis a dire eam potiuss.¶ Sĩ
u̾o uiuente filio sempnius de¬
cesẜit hrditas ĩ causa froĩcõ¬
missi non deoucẽtur. orippe
ab ip̃o filio ip̃o adire iussus hr̃

Expanded text:
ris adire eam potuisset. si uero uiuente filio Sempronius decesserit, hereditas in causa fideicommissi non deduceretur: quippe ab ipso filio adire ius
Abbreviated transcription (Latin):
qr potest dice̾ spasse. qõ intestẽ
quo gratus circa cum fi̾ct. et
renucti cum deb̾et. ab eis dis¬
cedẽ. nł ca compensare ĩportio¬
nem pro rata quare dicitur sb
tem lib̃ti replłi cuma contra

Expanded text:
quia potest dicere sperasse quod in testamento quoque gratus circa eum fieret, remittique ei debet ab eis decedere uel ea compensare in portionem pro rata.Quare dicitur et tem liberti, repelli eum a contra
Abbreviated transcription (Latin):
cipe iuł scribit. S et si is fu̾it
qui ab intestato bonor. possõe
futurus eẽc tuendum et scͥp¬
sit.⁊ hoc iure utimur. urociro¬
est an legata ab cis oebcantur.
ccti u̾o quasi ab intestato et
roco filius libis pentib q le¬
gi. relicta soł prestare cogetur

Expanded text:
it, qui ab intestato bonorum possessor futurus esset, tuendum esse scripsit, et hoc iure utimur. Uidendum, an legata ab eis debeantur. ceteri uero quasi ab intestato: et ideo filius liberis parentibusque legata relicta solis praesta
Abbreviated transcription (Latin):
a cõsanguincus ł oc captiui¬
tate reũti põt agnati ĩpediũtur.
¶agnati a sunt cognati uirił sexͦ
ab coocm orti. nam post suos e
sanguncos statim michi pro¬
xinr᷑ est cõsinguinci mei fiuiꝰ.
et ego ci. pris quo frat̾ qui pa¬
truus applłatur. ocinceps q
cetĩ si qui sunt uncti ĩ infim¬

Expanded text:
ci consanguineus uel de captiuitate reuerti potest, adgnati impediuntur. Adgnati autem sunt cognati uirilis sexus ab eodem orti. nam post suos et consanguineos statim mihi proximus est consanguinei mei filius et ego ei: patris quoque frater, qui patruus appellatur: deincepsque ceteri, si qui sunt hinc orti, in infin
Abbreviated transcription (Latin):
uia poterat fiut hr̃s institutus
polit adire hrditatem nc̃cius
ne dampno afferetur prospec¬
tum est ut fidicomissarius di¬
cet suo picło adire et restitui sͥ
uelle cogatur ħrs institutus
ap̾tore adixe et restitũc hroita¬
tem. quod si fu̾it fc̾m transeũt
actiones ex trebelliano nec qͣr

Expanded text:
uia poterat fieri, ut heres institutus nolit adire hereditatem ueritus, ne damno adficeretur, prospectum est, ut, si fideicommissarius diceret suo periculo adire et restitui sibi uelle, cogatur heres institutus a praetore adire et restituere hereditatem. quod si fuerit factum, transeunt actiones ex Tre
Abbreviated transcription (Latin):
Ege corneua cuietur de pre¬
mio accusacoris qui requisi¬
uit et renuciauit cos ẜuos
quiex ca familia añ questio¬
nem fug̾unt ut in singuloᷤ
suos quos conuinc̾it .ul. au¬
roos ex bonis occisi at in¬
de redigi ea quantitaᷤ nõ pos

Expanded text:
ege Cornelia cauetur de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non pos
Abbreviated transcription (Latin):
causa qr̾ cum sit pccumaria
morte ingrate ẜrdis extinc
c̃c̃ causa cognita puto cõpel¬
lerro institutum adire ħroi¬
tatem suspectam dicet ex se. ꝯ¬

Expanded text:
ur, cum sit pecuniaria, morte ingratae heredis extinctesse, causa cognita puto compellendum institutum adire hereditatem, quam suspectam diceret, et
Abbreviated transcription (Latin):
Eius cum languescet ques¬
cus est se ueneno occidi aser¬
uo suo et sic expuauit ci he¬
res extititit lucia ticia. soror
et mortem exequieius neg¬
iexit. et ip̃a p annũ .i. occessi
extitit qui bona nũcuret gi¬
ii seu. quero a morte ticie c̃x

Expanded text:
eius cum languesceret, questus est se ueneno occidi a seruo suo et sic exspirauit: cui heres exstitit Lucia Titia soror et mortem eius exsequi neglexit et ipsa post annum decimum decessit: exstitit qui bona nuntiaret Gaii Seii: quaero, an mo
Abbreviated transcription (Latin):
struos denaios .c a uestiaria oa¬
ri uolo ub̾ti ĩ obsequio fu̾nt qmͣ¬
oiu adolescens. ro miliciam pro¬
mou̾entur quo causa effectum
est. ut quib oam rome relictis
proficiscentur et castra defunct᷑
risunt. aut ꝑ eos non stecit quo
moraretur moraretur mortuo fi¬
uo testatore defecisse non uideri.
s si testator pp̃ fuu utilitatem hus
cum eo morati fuissent alimenti
pr̃ari uolnt cc̃ uoluntatẽ oefũc¬
gi petentes airoii non opportere

Expanded text:
rios centenos et uestiaria dari uolo.' liberti in obsequio fuerunt, quamdiu adulescens ad militiam promoueretur: qua causa effectum est, ut quibusdam Romae relictis proficisceretur, et apud castra defunctussunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non uideri. sed si testator propter filii utilitatem his, qui cum eo morati fuissent, alimenta praestari uoluit, contra uoluntatem defuncti petentes audiri non oportere
Abbreviated transcription (Latin):
fecit aurelius clairoius natus:
exila muliere si filiũ meu̾se ce
uroici probau̾it ħ̾rs meus esto¬
paulus .R. filium de quo quere¬
retur non sub ea condẽone ĩstitu¬
tum urocri que in potestate eius

Expanded text:
fecit: 'Aurelius Claudius natus ex illa muliere, si filium meum se esse iudici probauerit, heres mihi esto'.Paulus respondit filium de quo quaereretur non sub ea condicione institutum uideri, quae in potestate eius
Abbreviated transcription (Latin):
non est. ac similiter est. c̾tũ
cum quamius filius sit tã
tum hroem non fore ueluti
si ticio hroc instituto. postu¬
mus. i impubes ex broitus
negetur filius nec ad rem p¬
tinet ꝙ int̾est illius in quib

Expanded text:
non est: ac similiter cum certum est, quamuis filius sit, eum tamen heredem non fore, ueluti si Titio herede instituto postumus aut impubes exheredatus negetur filius. nec ad rem pertinet, quod interest illius in quib
Abbreviated transcription (Latin):
Icet mulier que ꝑtum subie¬
cisse dicitur decesẜit tñ si ꝑti¬
cipes maleficu sunt in presen¬
ti cognoscendum est. si aute
nemo sit qui puniei possit. qr
om̃s ꝑticipes facinoris forte
deceseint ẜm carbomanum
edictum ĩ tempus pubtatis
diffenoa cae cognitio. ¶ Ep̃

Expanded text:
icet mulier, quae partum subiecisse dicitur, decesserit, tamen, si participes maleficii sint, in praesenti cognoscendum est. si autem nemo sit qui puniri possit, quia omnes participes facinoris forte decesserint, secundum Carbonianum edictum in tempus pubertatis dif
Abbreviated transcription (Latin):
oe bonis pentis inter frẽs oiᷤ¬
pucetur quem tñ facilius ad¬
mittenoum existimo si intra
tempus oclate possõnis canti¬
onem offerat.nam post ãnũ
quam delata ẽet bonorũ. pos.

Expanded text:
e bonis parentis inter fratres disputetur. quem tamen facilius admittendum existimo, si intra tempus delatae possessionis cautionem offerat: nam post annum, quam delata esset bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
missarius in possõne ex hoc
cui cau̾i oportebat non ficri
quo minus caueatur nõ tm̃
et sacisoatio deb offerri leg̃¬
tario. S sufficit si non desroc¬
rauit et non caueatuz seu ñ
habet a quo satis desroet. ¶Si
debitori libatio sit relicti ño
est exigenda cautio.q habr
penes se legatum. qui si con¬
ueniatur exceptione doli.i
mali ut possit. ¶Si cui le¬
gatum solutum est cum cõ¬
stet legitum non deb̾i ouiꝰ
pius ad emulum cquestrez
Repsit non deb̾e pciorem satis¬
dationem admitt̾e. ¶ Tunc
añ aditam hr̃ditatem satisdĩ¬
oum de legatis est.cum ad¬
huc dubium est an hroitas
adeatur. ceterum si c̾tum sit
repiroutam uł omissam he¬
reditatem uel abstentos nͨ¬
cessarios hr̃des frustra coic¬
tum ĩploratur cum certur
sit legatũ ł frocicõmissum

Expanded text:
missarius in possessionem ex hoc cui caueri oportebit, non fieri, quo minus caueatur. non tamen et satisdatio debet offerri legatario, sed sufficit, siue desiderauit e‹t› non cauetur, siue non habeat, a quo satis desideret. Si debitori liberatio sit relicta, non est exigenda cautio, quia habet penes se legatum: quippe, si conueniatur, exceptione doli mali uti possit ei cui legatum solut‹u›m est. Cum conste‹t› legatum non deberi, diuus Pius ad Aemilium Equestrem rescripsit non debere praetorem satisdationem admittere. Tunc ante aditam hereditatem satisdandum de legatis est, cum adhuc dubium est, an hereditas adeatur. ceterum si certum si‹t› repudiatam uel omissam hereditatem uel ‹a›bstentos necessarios heredes, frustra hoc edictum imploratur, cum certum sit legatum uel fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
sse scribit itaq primos ħre¬
des ex co testo ipaq non futu¬
ros labeo tñ ħ um ẽẽ existĩa¬
uit. ¶ Si constaret uoliuis¬

Expanded text:
sse scripsit: itaque primos heredes ex eo testamento non futuros. Labeo tum hoc verum esse existimat, si constaret voluis
Abbreviated transcription (Latin):
 testm ꝙ resignauit testatoᷤᷤ
it .uii. testium sigꝑins nõ
erit ĩpfectum. s u̾troq uir̃
ualebit tam ciuili iure qm̃
lis consignare quis potesti
io qr interoum nc̃cium est¬
si forte naingaturus ⁊ forte
se cum ferre et relinquere
domi uroitiorũ suorũ testa¬
tionem uelit. ¶Albor.¬

Expanded text:
testator, ptem testium signis, non erit inperfectum, sed utroque iure valebit tam civili quam praelis consignare quis potest idque interdum necessarium est, forte si navigaturus et secum ferre et relinquere iudiciorum suorum testationem velit. Iavo
Abbreviated transcription (Latin):
trui magni proncpos proneptis
nirtere magne proncpos prone
cum exempli gr̃a p̃ruus mag
tot q quat̾ ñate illam que ꝓ¬
te abnepos abneptis mrtere ab¬
nepos. abneptis. hec singuli uo¬
cabula senas cenis continent p¬
sonas. u̾bi .ni. gr̃a patrui abnep¬
pos sic enum̾abitur uti biphari

Expanded text:
tae magnae pronepos proneptis. Materterae magnae pronepos pronepcum exempli gratia patruus magntotque quater numeratae illam, quae ptae abnepos abneptis. Materterae abnepos abneptis. Haec singula vocabula senas denas continent personas: verbi enim gratia patrui abnepos sic enumerabitur, ut bifari
Abbreviated transcription (Latin):
sessione legatorum seruando¬
rum causamissi sunt. et pro¬
curatorum us quis alius me¬
o nomine cau̾it. pinde michi
p̾tor accõmodat interoictu
quo iubeantur disccoc legata¬
ru possõne ac si ego cauissem.

Expanded text:
sessionem legatorum seruandorum causa missi sunt, procurator uel quis alius meo nomine caueri‹t›, perinde mihi praetor accommodat interdictum, quo iubeantur discedere legatarii possessione, ac si ego cauissem.
Abbreviated transcription (Latin):
primo frita demum si condicio
scqnͣtis extit̾it.ceterum si hoc a¬
nimo fu̾it testator ut õĩmodoi
recessum aprimo putauit dicẽ¬
dum euit aprimo ademptum
legatum.uł
situm fu̾it nicħomꝰ ad eum a
quo transiatum est ptinebits¬
uin centum quis pure reliquit
condcone adiecta. iteruum ercem
legauit si quroem qͣi aliam hanc
sumam ẽe uoluit et qõ pure re¬
lictum est statum debebitur ⁊ qd̾
sub condcone. iscriptũ si condco¬
crtit̾it quod si candem sũmam

Expanded text:
rimo, sed ita demum, si condicio sequentis exstiterit: ceterum si hoc animo fuerit testator, ut omnimodo recessum a primo putauerit, dicendum erit a primo ademptum legatum. 8 gatum fuerit, nihilo magis ad eum, a quo translatum fuerit, pertinebitum, quae quis pure reliquit, condicione adiecta iterum eidem legavit, si quidem quasi aliam hanc summam esse voluit, et quod pure relictum est statim debebitur et quod sub condicione adscriptum est, si condic
Abbreviated transcription (Latin):
et penitit testatorem prioris of¬
fense legitum. uł frocicõmissu
reuctum redintegratur ambul¬
atoria enim est noluntas defuncti
Icut adimi legatum pot Qaius
Ita et ad alium tranfferri ucuiti
ħ modo quod ticio legiui hoc se¬
io do lego que res in psona cicu
tacitam xo emptionem contemz¬
Rmslatio legati fic qua Prus.¬
tuor modis aut cnim ap̃sona ĩ
psonam transfertur auc ab eoqͥ
dare iussus est dare transferetur¬
cum res procedatur ut pro fundo
tio dedi amcino denroc quamui
soiemt ce duo ciusd rei cebitore
tñ iͥus est hoc casu ademptum
c̃e legatum. nam cum dico ꝙ ti¬
tio darc damynaui seius damp¬
nas esto dare uideor dice ne ticrꝰ
oet.Itemsi profundo .x. legent̃
quidam putant non ee ademy¬
tũs prius legitum s u̾ius ẽ to¬
emptum c̃ẽ. nouissu ci uolute¬

Expanded text:
et paenituit testatorem prioris offensae, legatum uel fideicommissum relictum redintegratur: ambulatoria enim est uoluntas defuncti Sicut adimi legatum potest, ita et ad alium transferri, ueluti hoc modo: 'quod Titio legaui, id Seio do lego': quae res in personam Titii tacitam ademptionem contnslatio legati fit quattuor modis: aut enim a persona in personam transfertur: aut ab eo qui dare iussus est transferturcum res pro re datur, ut pro fundo tio dedi, a Maeuio dem, quamuis soleant esse duo eiusdem rei debitores, tamen uerius est hoc casu ademptum esse legatum: nam cum dico: 'quod Titium dare damnaui, Seius damnas esto dare', uideor dicere, ne Titius det. Item si pro fundo decem legentur, quidam putant non esse ademptum prius legatum: sed uerius est ademptum esse: nouissi
Abbreviated transcription (Latin):
urographis debitor ¶de
incendio cxustis cum ex ĩ¬
uentario ⁊ cutores conue¬
nire cos possent ad souiẽ¬
dam pecunum aut nom¬
tionem faciendam cogele

Expanded text:
rographis debitorum incendio exustis cum ex inuentario tutores conuenire eos possent ad soluendam pecuniam aut nouationem faciendam cogere
Abbreviated transcription (Latin):
cum idem cuca priores de¬
bitores pp̃ eunrõ casum fe¬
cissent ro omisissent circa
debitores pupillorum an
si qd̾ pp̃ hanc cessationem

Expanded text:
cum idem circa priores debitores propter eundem casum fecissent, id omisissent circa debitores pupillorum, an, si quid propter hanc cessationem
Abbreviated transcription (Latin):
oris dotibus causa in sequen¬
ro in iussu uxoris manente
m̾mio. dotem acceptam fecis¬
set eciam siro pp̃cgestatem so
ꝓmisit deinde ħrdc muliere
relicta decesẜit quinti expte
mulier ei ħrs esset pro ea pte
dotis piculum q uiri fuisset
Q̾ nec melius nec cquius es¬
set quod erigere uir ab urore
non pociuss obid ex detrimẽ¬
to uiai mulierẽ locuplectari
et hoc u̾m puto. POmp̃.¬

Expanded text:
oris dotis causa in sequenro iniussu uxoris manente matrimonio dotem acceptam fecisset, etiamsi id propter egestatem socpromisit, deinde herede muliere relicta decesserit, qua ex parte mulier ei heres esset, pro ea parte dotis periculum, quod uiri fuisset, quia nec melius aequius esset, quod exigere uir ab uxore non potuisset, ob id ex detrimento uiri mulierem locupletari: et hoc uerum puto. 67 P
Abbreviated transcription (Latin):
tutelam suam uenisset pecuniã
legau̾it et substituto hrdelegatõ
repetient impube filio mortuo
scds bro legatũ nõ debebit quod
itauerẽe tam sertus qm pomp̃.
putant si repetito legatoꝵ.ad eũ
modũ cõcepta sit ueluti que afi¬
uo meolegaui que eudare iussi
dem diebdato s suta repetita fu¬
eunt legata q̃ a filio meolegaui
brs meus dato pure repetitaui¬
debunt᷑ iegata ⁊ dutarat demõ¬
stratone coꝵ facta ergo et hocip̃m
legatum de quoquent᷑ p̾sens de¬
bebit᷑. ¶ Si quis plures stichos
hũs stichum legauent et si non
appareã de quo sticho sensit quer¬
hãs elegent debet prestare. ¶Si
ꝑti cuutatis aliquid sit relictum
qd̾ ad ornatũ uł ꝯpendium rei
p. sc spectat sine dubio debebit᷑.¬

Expanded text:
et, pecuniam legauerit et a substituto herede legata repetierat, impubere filio mortuo secundus heres legatum non debebit. quod ita uerum esse tam Sextus quam Pomponius putant, si repetitio legatorum ad eum modum concepta s‹i›t ueluti: 'quae a filio meo legaui quaeque eum dare iussi, dem diebus dato': sed si ita repetita fuerint: 'quae a filio meo legaui, heres meus dato', pure repetita uidebuntur legata et dumtaxat demonstratio eorum facta: igitur et hoc ipsum legatum de quo quaeritur praesens debebitur.Si quis plures Stichos habens Stichum legaverit, si non apparet, de quo Sticho sensit, quem elegerit debet praestare. Si parti civitatis aliquid sit relictum, quod ad ornatum vel conpendium rei publicae spectat, sine dubio debebit
Abbreviated transcription (Latin):
ũcti ⁊ si alter uedicet aiter te
stõ aget nõ amplius ꝙͣ partem
paruerit. adeptoe a priore lega¬
tario fẽa. ad scomiegatarium
testatorẽ ꝯuolasse solũ adlegat᷑¬

Expanded text:
tiamsi alter vindicet, alter ex testamento agat, non plus quam partem identissime apparuerit ademptione a priore legatario facta ad secundum legatum testatorem convolasse, solum
Abbreviated transcription (Latin):
aut qr bonoꝵ possõm accepit.ab
ĩtestato auc si forte quasi pͥoo po¬
srocat Brditatem fingẽ̾  sibi. ali¬
quem titulum ab intestato possõ¬
nis quocum eĩ modo ẜroitatẽ
lucri feurus quis sit legita prar̾
sanc interueniente cuitione .s.¬
cuicta hrditate legita rddi ecsi¬

Expanded text:
aut quia bonorum possessionem accipit ab intestato aut si forte quasi praedo possideat hereditatem fingens sibi aliquem titulum ab intestato possessionis: quocumque enim modo hereditatem lucrifacturus quis sit, legata praestabit, sane interueniente cautione 'euicta h