comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
collocau̾at. tam ⁊ si eirat diua¬
cinis preliis uehementer attenu¬
cite. ⁊ huic sit addidit octanam
ut pene unam exduab efficeret:
atq altenm alt̾i p̾sidio ẽẽ iusse¬
iat. Cohortes macie. lxxx. con¬
stitutas habebat: que siuima
eunt nul .xxii. Cohortes .ii. casts
presidio uoliquent. simstro cornu
cintonium. dextro psyllam p̾fecit
mediar cicie singulas cohortes de
traxit. etq ex his quortam iusti¬
tuit equitatuiqz opposuit. ⁊ quid
fier uellet osceudit. monuitqz
eius diei uictoriam in earum co¬
hortium uirtute constare. simul
t̾cie aciei totiq exercitui impet¬
uit ne in iussu suo concurreret:
se cum id fien uellet uerillo sig¬
num daturum. Eecitum cum mi¬
litari more cid puquam cohortare¬
tur. suaq in eum ꝑpetui tempo¬
ris officia predicaret: in pͥmis cõ¬
memoranit testib se nulitibus
uti posse quanto studio paceru
petisset. que ꝑuatinum incol¬
loquiis que ꝑ auluni claudium

Expanded text:
collocaverat, tametsi erat Dyrracollocaverat, tametsi erat Dyrrachinis proeliis vehementer adtenuata, et huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus efficeret, atque alteram alteri praesidio esse iusserat. cohortes in acie lxxx constitutas habebat, quae summa erat milium xxii; cohortes vii castris praesidio reliquerat. sinistro cornu Antonium, dextro P. Sullam, mediae actraxit atque ex his quartam instituit equitatuique opposuit, et quid fieri vellet ostendit, monuitque eius diei victoriam in earum cohortium virtute constare. simul tertiae aciei totique exercitui imperavit, ne iniussu suo concurrerent; se cum id fieri vellet, vexillo signum daturum. Exercitum cum militari more ad pugnam cohortaretur suaque in eum perpetui temporis officia praedicaret, in primis commemoravit testibus se militibus uti posse, quanto studio pacem petisset, quae per Vatinium in colloquiis, quae per Aulum Clodium
Abbreviated transcription (Latin):
pomryei castuis appropinquasset.
cid hunc modum aciem eius ĩ¬
structam ammum aduertit.
Erant in siuistro cornu legioues
loco iỹe eint pompeius. mediã
aciem scipio cum legionib siri¬
cicis tenebat: cilicensis legio cõ¬
iuncta cum cum cohortib his¬
paius quas traductas ab eronio
dociumus in dextro cornui enuit
collocate: Has firmissimas se
hr̃e pomyeius existuncibat. reli¬
quas inter acies mediam. cor¬
nuaq interiecenint nuumero co¬
hortes .cx. expleu̾cit. Hec enuit
milia. lu. euocctoꝵ circiter duo
que ex beneficiciriis supenorum
ex̾cituum ad eum conuerteit.
que tota acie disꝑseit. reliquas
cohortes .un. in cactris ꝓpuquis¬
q castellis presidio disposuerat.
Dextrum cormi eius ruus quidam
impeditis ripis muniebat: qmͣ ob
causami cunctum equitatum. sa¬
gittanos funditores q onĩs simctꝰ
corur obiecent. Cesar supius in¬
stitutum seruans .x. legionem ĩ
dextro cornu nouam in siustro

Expanded text:
Pompei castris adpropinquasset, Pompei castris adpropinquasset, ad hunc modum aciem eius instructam animum advertit. erant in sinistro cornu legiones loco ipse erat Pompeius. mediam aciem Scipio cum legionibus Syriacis tenebat. Ciliciensis legio coniuncta cum cohortibus Hispanis, quas traductas ab Afranio docuimus, in dextro cornu erant collocatae. has firmissimas se habere Pompeius existimabat. reliquas inter aciem mediam cornuaque interiecerat numeroque cohortes cx expleverat. haec erant milia xlv, evocatorum circiter duo, quae ex beneficiariis superiorum exercituum ad eum convenerant; quae tota acie disperserat. reliquas cohortis vii castris propinquisque castellis praesidio disposuerat. dextrum cornu eius rivus quidam impeditis ripis muniebat; quam ob causam cunctum equitatum, sagittarios funditoresque omnes sinistro cornu obiecerat. Caesar superius institutum servans x legionem in dextro cornu, nonam in sinistro
Abbreviated transcription (Latin):
niuitio ꝑ erigua pars illiꝰ ex̾citus
suꝑest magua pars deꝑiit. quod
accidere tot preliis fuit necesse.
Multos autumyni pestilentia
in italia consumpsit: multi do¬
mum discesserunt multi sunt
relicti in continenti. An ñ exau¬
dictis ex his qui ꝑ cansam uali¬
tu diuis remanserunt cohortes
eẽ brundusii factas: He copie
quas iudetis ex dilectu horum
annoꝵ in citeriore gallia sunt
refecte. ⁊ pleriqz suut ex colonis
transpadanis: ac tamen quod
fuit roboris duob p̾liis dyrra¬
chinis interiit. Hec cum dixiss:
iurauit se nisi uictorem in castͣ
non reu̾surum: reliquosqz ut
ideui fac̾ent hortatus ẽ. Noc
laudans pompeius idem iunuͭ.
nec uero ex reliquis fuit qrasꝙͣͣ
qui iurare dubitaret. Hec cum
facta sunt inconsilio. magna
spe ⁊ leticia omnium discessum
est. icuu animo uictoriam ꝑcipie¬
bant. qd̃ de ie dautri etatam̃ ꝑi¬
to uuꝑcitore. ⁊ nchil frustra con¬
firiaũ indebatur. Cesam cuiu

Expanded text:
nuntio. perexigua pars illius exercitus nuntio. perexigua pars illius exercitus superest; magna pars deperiit, quod accidere tot proeliis fuit necesse, multos autumni pestilentia in Italia consumpsit, multi domum discesserunt, multi sunt relicti in continenti. an non exaudistis ex iis qui per causam valetudinis remanserunt, cohortes esse Brundisii factas? hae copiae quas videtis, ex dilectibus horum annorum in citeriore Gallia sunt refectae, et plerique sunt ex coloniis Transpadanis. ac tamen, quod fuit roboris, duobus proeliis Dyrrachinis interiit. haec cum dixisset, iuravit se nisi victorem in castra non reversurum, reliquosque ut idem facerent hortatus est. hoc laudans Pompeius idem iuravit; nec vero ex reliquis fuit quisquam qui iurare dubitaret. haec cum facta sunt in consilio, magna spe et laetitia omnium discessum est; ac iam animo victoriam praecipiebant, quod de re tanta et a tam perito imperatore nihil frustra confirmari videbatur. Caesar cum
Abbreviated transcription (Latin):
Q aduurati scio me inquit pene
incredibilem rem polliceri: sed
intionem consilii mei accipite.
quo firmiore animo ad prelium
ꝓdeatis ꝑsuasi equitib nrĩs idq
ibi se fact᷑os confirmauerũt. ut
cum ꝓpius sit accessum dextrũ
cesaris coruu a latere aꝑto aggre¬
derentur. ⁊ circũuenta cb tergo
acie pͥus ꝑturbatum ex̾citũ pelle¬
rent qmͣ a uohis telum in hostẽ
iaceretur. Itt sine ꝑiculo legio¬
num. ⁊ pene sine uuluere bellũ
conficiemus. Id autem difficile
non est: tum tantum equita tu
ualeamus. Simul denunciaui
ut ẽẽnt animo pauiti in posterũ.
⁊ qm̃ fieret dimicandi potestas
ut sepe cogitauissent: ne usu¬
mauuum reliquoꝵ opimonem
fallerent. Hunc labienus exce¬
pit. ⁊ cum copias cesaris despice¬
ret pompei consilium suuuis
laudib efferret. noli inquit ex¬
istimare pompei hunc ẽẽ exerci¬
tum qui galliam germanamq
deuicent. Ouinibz int̾fui preliis.
n teniere in coguitam rem pro¬

Expanded text:
que admirati, scio me, inquit paene que admirati, scio me, inquit paene incredibilem rem polliceri; sed rationem consilii mei accipite, quo firmiore animo in proelium prodeatis. persuasi equitibus nostris, idque mihi facturos confirmaverunt, ut cum propius sit accessum, dextrum Caesaris cornu ab latere aperto adgrederentur et circumventa a tergo acie prius perturbatum exercitum pellerent, quam a nobis telum in hostem iaceretur. ita sine periculo legionum et paene sine vulnere bellum conficiemus. id autem difficile non est, cum tantum equitatu valeamus. simul denuntiavit, ut essent animo parati in posterum, et quoniam fieret dimicandi potestas, ut saepe rogitavissent, ne suam neu reliquorum opinionem fallerent. Hunc Labienus excepit, ut, cum Caesaris copias despiceret, Pompei consilium summis laudibus efferret, noli, inquit existimare, Pompei, hunc esse exercitum, qui Galliam Germaniamque devicerit. omnibus interfui proeliis neque temere incognitam rem pro
Abbreviated transcription (Latin):
tarie ut̾etur. simulqz in itinere
ut aliqmͣ occasionem dimicãdi
nancisceretur. ⁊ in solicum ad
laborem pompei ex̾citum coti¬
dianis itiuenb defatigaret.
His constitutis reb. sigua iam
ꝓfectionis daco tab̾naculisq de¬
tensis. aniuu adu̾sum ẽ paulo
aute extui consuetudiuem cotidi¬
nam. longius auallo ẽẽ aciem
pompei progressara ut non ĩiquo
loco posse dimicari uiderecur.
Tunc cesar apud suos cum iam
eẽt agnen in portis. differendũ
est inquit iter in p̾sentia nobis.
⁊ de prelio cogitandam. Si ut sẽ¬
per depoposcimus animo sumus
ad dimicanduu parati. non fa¬
cile occasionem postra reppene¬
mus. Confestunq expeditr.s co¬
pias educit. Pomyeius qͦ ut pꝰ¬
ea cognitum ẽ suoꝵ omnium hor¬
tatu statuerat p̾lio dec̾tare. Nam¬
q etia in consilio suꝑiorib die¬
bus dix̾cit pͥusꝙͣ concurreitͤait a¬
cies fore uti exercitus cesaris ex¬
pugnaretur. Id cum ẽẽnt pleri¬

Expanded text:
taria uteretur, simulque in itinere taria uteretur, simulque in itinere ut aliquam occasionem dimicandi nancisceretur et insolitum ad laborem Pompei exercitum cotidianis itineribus defatigaret. his constitutis rebus, signo iam profectionis dato tabernaculisque detensis animum adversum est paulo ante extra cotidianam consuetudinem longius a vallo esse aciem Pompei progressam, ut non iniquo loco posse dimicari videretur. tum Caesar apud suos, cum iam esset agmen in portis, differendum est, inquit iter in praesentia nobis et de proelio cogitandum, sicut semper depoposcimus. animo simus ad dimicandum parati; non facile occasionem postea reperiemus. confestimque expeditas copias educit. Pompeius quoque, ut postea cognitum est, suorum omnium hortatu statuerat proelio decertare. namque etiam in consilio superioribus diebus dixerat, priusquam concurrerent acies, fore uti exercitus Caesaris pelleretur. id cum essent pleri
Abbreviated transcription (Latin):
inferior adolescentes citq ex pedi¬
tos ex cuite signanis electos. mi¬
lites ad ꝑ neitatem aruus iut̾
equites preliari iubet. qui coti¬
diana consuetudine usum quo¬
ꝙ eius generis prelioꝵ ꝑciꝑent.
His euat reb effectum ut equitũ
nulle. etiam aꝑtiorib locis: uii.
petum cum adeẽt usus sustin̾e
auderent. n maguopere eorum
multitudine t̾rentur. Nauiqz
etiam ꝑ eos dies prelium scdm
equestre fecit. atq unũ allobro¬
gem exduob quos ꝑfugisse ad
pompeium supra dociumus cũ
quid dam int̾focit. Pompeius
qui castra in colle habebat ad
infimas radices montis aciem
instruebat. semꝑ ut uidebatur
expectans si inquis locis cesar
se subiceret. Nulla ratioue ad
pugnam elici posse pompeium
existimans. Hanc sibi cõmodissi¬
mam belli rationem iudicauit.
uti castin ex eo loco moueret. sẽ¬
perq eẽt in itinerib hoc sꝑans
ut mouendis castris plurib ad¬
eundis locis cõmodo rei frumõ¬

Expanded text:
inferior, adulescentes atque expediinferior, adulescentes atque expeditos ex antesignanis electis milites ad pernicitatem armis inter equites proeliari iuberet, qui cotidiana consuetudine usum quoque eius generis proeliorum perciperent. his erat rebus effectum, ut equitum mille etiam apertioribus locis vii petum, cum adesset usus, sustinere auderent, neque magnopere eorum multitudine terrerentur. namque etiam per eos dies proelium secundum equestre fecit atque unum Allobrogem ex duobus, quos perfugisse ad Pompeium supra docuimus, cum quibusdam interfecit. Pompeius, qui castra in colle habebat, ad infimas radices montis aciem instruebat, semper, ut videbatur, expectans, si iniquis locis Caesar se subiceret. Caesar nulla ratione ad pugnam elici posse Pompeium existimans hanc sibi commodissimam belli rationem iudicavit, uti castra ex eo loco moveret semperque esset in itineribus, haec spectans, ut movendis castris pluribusque adeundis locis commodiore re frumen
Abbreviated transcription (Latin):
rome remansissent. quiq intra
presidia pomyei fuissent. nz ope¬
tabellam qui liberandos omni
piculo censerent. alteram qui ca¬
qui pecuma multarent. postremo
Q ait de houorib suis. aut de
p̾miis pecume. aut de ꝑsequen¬
dis inimicitus agebant ne qui¬
b intiouib suꝑare possent. s
quemadinodum uictoria deb̾ent
cogitabant. Re frumentaria pͥpa¬
rata. conliruatisqz militib. et
satis longo spatio temporis a dyr¬
rachinis preliis int̾missi qͦ scitis
sprectum hr̃e milicum animum
uidetur. temptandũ existunauit.
quid uam pompeius ꝓpositi aut
uoluntatis ad dimicandũ hr̃et.
acieuiq iustruxit. pͥmo sius loco
pauloqz a cactus pompei longiꝰ
continencib dieb ut progrederet᷑
a castus sius collibz qz pompeia¬
nis ciciem subiceret. que res in
dies confirmacionem oius ex̾ci¬
tum efficiebat. suꝑius tamen
institutum in equitib quod de¬
monstrauimus seruabat. ut qͦ¬
mam nimero multis ꝑtib ẽẽt

Expanded text:
Romae remansissent quique intra Romae remansissent quique intra praesidia Pompei fuissent neque opetabellam, qui liberandos omni periculo censerent, alteram, qui caqui pecunia multarent. postremo omnes aut de honoribus suis aut de praemiis pecuniae aut de persequendis inimicitiis agebant, neque, quibus rationibus superare possent, sed quemadmodum uti victoria deberent, cogitabant. Re frumentaria praeparata confirmatisque militibus et satis longo spatio temporis a Dyrrachinis proeliis intermisso, quo satis perspectum habere militum animum videretur, temptandum existimavit, quidnam Pompeius propositi aut voluntatis ad dimicandum haberet. aciemque instruxit, primum suis locis pauloque a castris Pompei longius, continentibus vero diebus, ut progrederetur a castris suis collibusque Pompeianis aciem subiceret. quae res in dies confirmatiorem eius exercitum efficiebat. superius tamen institutum in equitibus, quod demonstravimus, servabat, ut quoniam numero multis partibus esset
Abbreviated transcription (Latin):
qd is. a pompeio ad archos nussꝰ
esset proxinus conutiis pretoriis
absentis rationem hr̃i. cũ eius
necessariis idem implorarent. põ¬
pei prestaret. qd̃ ꝓficiscentem
recopisset. ne ꝑ eius auctoritatẽ
deceptus uideretur relinqui in
labore pari cic ꝑiculo ne unus õs
contecederet. recusarent. iom de
sacerdotio cesaris Domitius. sci¬
pio. spincher .ꝙ. lentulus coti¬
diauis contentionib ad graus¬
simas u̾boꝵ concumelia̾m palã
descendereͦnt. cum lentulus eta¬
tis honorem ostencaret. domitiꝰ
urbanam gram diguitatemq
iactaret. scipio affinitatem pom¬
pei confideret postulaut etiam
L.afirmuũ ꝓditionis ex̾citus. a¬
cutius rufus cipud pompeium qd̾
gestum in hisyaura diceret. ⁊..
domitius in consilio dieit place̾
sibi bello confecto. teruas tabel¬
las dari ad iudicandum his qui
ordiuis eent sencitorii. belloq
una cum ip̃is int̾fuissent. sen¬
tentiasq de singulis ferrent. qͥ

Expanded text:
quod is a Pompeio ad Parthos missus quod is a Pompeio ad Parthos missus esset, proximis comitiis praetoriis absentis rationem haberi, cum eius necessarii fidem implorarent Pompei, praestaret, quod proficiscenti recepisset, ne per eius auctoritatem deceptus videretur, reliqui, in labore pari ac periculo ne unus omnes antecederet, recusarent. Iam de sacerdotio Caesaris Domitius, Scipio Spintherque Lentulus cotidianis contentionibus ad gravissimas verborum contumelias palam descenderunt, cum Lentulus aetatis honorem ostentaret, Domitius urbanam gratiam dignitatemque iactaret, Scipio adfinitate Pompei confideret. postulavit etiam L. Afranium proditionis exercitus Acutius Rufus apud Pompeium, quod gestum in Hispania diceret. et L. Domitius in consilio dixit placere sibi bello confecto ternas tabellas dari ad iudicandum iis qui ordinis essent senatorii belloque una cum ipsis interfuissent, sententiasque de singulis ferrent, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cunctum ex̾citum sius agit gr̃as.
Scipionis nulites cohortatur ut
parta. iam uictoria prede ac pͥmioꝵ
uelunt ẽẽ ꝑticipes receptisq omĩbꝰ
in una castu legionib suumcũ
scipione honorem partitur classi¬
cum q apud eum cami. ⁊ alterum
illi iubet p̾torium tendi. auctis co¬
piis pompei duobq magius ex̃¬
citib conunctis pͥstina ominum
confirmatur opimo ⁊ spes uctorie
augetur ad eo ut quidꝙͣ int̾cede̾t
temporis id morcu reditum in ita¬
liam uideretur. ⁊ si qnͣdo quid põ¬
peius tardius aut considercitius
fcic̾et uniꝰ eẽ. nego tium diei. s
illumr delectari imꝑio. et consulares
p̾toriosqz seruoꝵ hr̃e nunero drent.
itaq inter se palam de p̾miis. ac
de sacerdotiis conteudebant. iuan¬
nobq consulacum dicsi mebant.
Alii domos bouaq eoꝵ qui incastͬs
euunt cesaus partiebantur. ma¬
guaq inter eos in consilia fuit
controu̾sia oportune luci hyru

Expanded text:
cunctum exercitum suis agit gratias, cunctum exercitum suis agit gratias, Scipionis milites cohortatur, ut parta iam victoria praedae ac praemiorum velint esse participes, receptisque omnibus in una castra legionibus suum cum Scipione honorem partitur classicumque apud eum cani et alterum illi iubet praetorium tendi. auctis copiis Pompei duobusque magnis exercitibus coniunctis pristina omnium confirmatur opinio et spes victoriae augetur, adeo ut, quidquid intercederet temporis, id morari reditum in Italiam videretur, et siquando quid Pompeius tardius aut consideratius faceret, unius esse negotium diei, sed illum delectari imperio et consulares praetoriosque servorum habere numero dicerent. iamque inter se palam de imperiis ac de sacerdotiis contendebant in annosque consulatum definiebant, alii domos bonaque eorum, ui in castris erant Caesaris, petebant; qmagnaque inter eos in consilio fuit controversia, oporteretne Lucili Hirri,
Abbreviated transcription (Latin):
eodem quo uenerat die horam nouã
oppidum altissinus menib oppugͣ¬
re eggressus aute solis occasum ex¬
pugnauit. ⁊ ad diripiendum nuliti¬
bus concessit. Stacunq ab oppido
castra mouit. ⁊ metropoliui ueuit
sic ut nuitios. expugnati oppidi fa¬
maniq antecederet. metro polite pͥ¬
muni eodem usi consilio. isdem per¬
moti rumorib portas clauserunt. mu¬
rosqz armatis compleuerunt. S p̾ea
casu ciuitatis compressi cognito ex
capturis quos cescir ad mnurum pro¬
ducendos curauert: portas apperu¬
erunt. Quibz diligentissime conser¬
uatis collata fortuna metropoli¬
Nulla thessalie fuit ciuitas preter
lauiseos qui magnis ex̾citib scipio¬
ins tenebantur. quiu cescui pare¬
rent atq imꝑata fcic̾ent. Ille idoue¬
um locum in agris nactus q̃ ꝓpe
iam matur ernt ibi aduentum
expectcire pompei. eoqz omnem belli
rationem conferre constituit. pom¬
peius yaucis post dieb in thessa¬
liaui ꝑueuit. contioneitusqz apd̾

Expanded text:
eodem quo venerat die post horam nonam eodem quo venerat die post horam nonam oppidum altissimis moenibus oppugnare adgressus ante solis occasum expugnavit et ad diripiendum militibus concessit statimque ab oppido castra movit et Metropolim venit, sic ut nuntios expugnati oppidi famamque antecederet. Metropolitae primum eodem usi consilio, isdem permoti rumoribus portas clauserunt murosque armatis compleverunt, sed postea casu civitatis Gomphensis cognito ex captivis, quos Caesar ad murum producendos curaverat, portas aperuerunt. quibus diligentissime conservatis, collata fortuna Metropolinulla Thessaliae fuit civitas praeter Larisaeos, qui magnis exercitibus Scipionis tenebantur, quin Caesari parerent atque imperata facerent. ille idoneum locum in agris nactus, quae prope iam matura erant, ibi adventum expectare Pompei eoque omnem belli rationem conferre constituit. Pompeius paucis post diebus in Thessaliam pervenit contionatusque apud
Abbreviated transcription (Latin):
de prelio dyrrachino qd̃ multis an¬
reiant partibz. Itaqz androstenes
pretor thesscilie cumi se uictorie
pompeii conutem ẽẽ mallet quani
socium cesaris. in reb aduersis
omnem ex agris multitudinem
seruoꝵ ac liberoꝵ iu oppidum cogit.
portasq p̾cludit ⁊ ad scipionem
pompenim qz nucios mittit. ut
si subsidio uemant se confidere
mnuutionib oppidi se celenter
succurratur. Longinquamqz op¬
pugnationem sustiuere nõ posse.
Scipio discellu exercitum ad diru¬
chio cognito lausau legiones ad¬
dux̾at. Pompenis noudũ thessalie
appropinquabat. cesar castris mnu¬
nitis stalas musculosq ad repẽ¬
tinam oppugnationem fieri. et
crates parari iussit. Quib rebus
effectis cohortatus mulites docuit.
quantum usum hr̃et ad subleuã¬
dam omnium rerum iopiã potiri.
oppido pleno atq oppulento sił
reliquis ciuitatibz. huius urbis
eremplo inferre t̾iorem. ⁊ id fieri
celeriter ꝓͥusqm̃ auxilia concieient.
Itaiq usus singulari militũ ctudio

Expanded text:
d multis auxerat partibus. itaque Androsthenes, praetor Thessaliae, cum se victoriae Pompei comitem esse mallet quam socium Caesaris in rebus adversis, omnem ex agris multitudinem servorum ac liberorum in oppidum cogit portasque praecludit et ad Scipionem Pompeiumque nuntios mittit, ut sibi subsidio veniant: se confidere munitionibus oppidi, si celeriter succurratur; longinquam oppugnationem sustinere non posse. Scipio discessu exercituum ab Dyrrachio cognito Larisam legiones adduxerat; Pompeius nondum Thessaliae adpropinquabat. Caesar castris munitis scalas musculosque ad repentinam oppugnationem fieri et crates parari iussit. quibus rebus effectis cohortatus milites docuit, quantum usum haberet ad sublevandam omnium rerum inopiam potiri oppido pleno atque opulento, simul reliquis civitatibus huius urbis exemplo inferre terrorem et id fieri celeriter, priusquam auxilia concurrerent. itaque usus singulari militum studio
Abbreviated transcription (Latin):
fecta in pocestatẽ cuiꝰ quam ue¬
mret ꝓgressus. scd̃a in hiberna
tempestate cum hiberum flumẽ
noctis uitande cã se conculiss.
inde paulo uehementiore tempe¬
state. nichil ꝑiculosius se na¬
iugaturum credens. ꝓfectus
aduersis fluctib. occurrentib
ostio fluminis in ipĩs faucib.
cum u flectere nauim pp̃ uii
fluminis. n derectam t̾antis
fluctib tenere posset: diuersa
naue ꝑiit. Cum in syriam cesar
ex egypto uenisset: atq ab his
qui roua uen̾ant cid eum cogno¬
sceret litt̾isqz urbauis animad¬
u̾teret multa rome male ⁊ inuti¬
liter admimstumz. n ullam ꝑtẽ
rei publice satis cõmode gen qd ⁊
contentionib tribunitiis ꝑnicio¬
se seditiones orirentur. ⁊ ambi¬
tione atq in diligentia tribuno¬
rim militum. ⁊ quilegioibus
preerant. iulta contin morem
consuetudiuem ilicarẽ fierent
que dicsoluende discipline sene¬

Expanded text:
fecta in potestatem cuiusquam vefecta in potestatem cuiusquam veniret. Progressus secunda ut hiberna tempestate cum in Hiberum flumen noctis vitandae causa se contulisset, inde paulo vehementiore tempestate, nihilo periculosius se navigaturum credens, profectus, adversis fluctibus occurrentibus ostio fluminis, in ipsis faucibus, cum neque flectere navem propter vim fluminis neque directam tantis fluctibus tenere posset, demersa nave periit. § 65 Cum in Syriam Caesar ex Aegypto venisset atque ab eis qui Roma venerant ad eum cognosceret litterisque urbanis animadverteret multa Romae male et inutiliter administrari neque ullam partem rei publicae satis commode geri, quod et contentionibus tribuniciis perniciosae seditiones orirentur et ambitione atque indulgentia tribunorum militum et qui legionibus praeerant multa contra morem consuetudinemque militarem fierent, quae dissol
Abbreviated transcription (Latin):
caccius. Nam de huiꝰ conscĩa
dubitabatur. Impetum fecerũt.
complures q uulites oppresserũt.
Quod nisi celeriter indignatione.
⁊ auxilio lepidi p̾lium ẽẽt diremp¬
tum: maior calamitas ẽẽt accep¬
ta. Cum iter callio patefactum
eẽt: castia marcellus cũ lepido
coniungit. Lepidus eodem tpr̃e
marcellũq cordubam: cũ sius
cassius proficiscitur narbonã.
Sub idem tempus trebonius
pro coñs ad pronutiam opti¬
nendam. De cuius aduentu ut
cognouit caslius: legiones qͣs
secum habuerat equita tumq
in hib̾na distribuit. ip̃e omnb
suis reb celeriter correptis: ma¬
lacani concendit: ibiq adu̾so
tempore nauigandi naus con¬
scendit. ut ip̃e prediccibat ne se
lepido. ⁊ trebonio ⁊ marcello com¬
mitteret. ut amici eius dictita¬
bant. ne ꝑ eam prouintiam mi¬
nore cum dignitate iter fcic̾et.
cuius magna ꝑs cib eo defeceuit.
ut cet̾i existimabant. ne peciña
illa ex infinitinus rapims con¬

Expanded text:
Cassius: nam de huius conscientia Cassius: nam de huius conscientia dubitabatur —, impetum fecerunt complurisque ibi milites oppresserunt. Quod nisi celeriter indignatione et auxilio Lepidi proelium esset diremptum, maior calamitas esset accepta. § 64 Cum iter Cassio patefactum esset, castra Marcellus cum Lepido coniungit. Lepidus eodem tempore Marcellusque Cordubam cum suis, Cassius proficiscitur Carmonem. Sub idem tempus Trebonius proconsul ad provinciam obtinendam venit. De cuius adventu ut cognovit Cassius, legiones quas secum habuerat equitatumque in hiberna distribuit; ipse omnibus suis rebus celeriter correptis Malacam contendit ibique adverso tempore navigandi navis conscendit, ut ipse praedicabat, ne se Lepido et Trebonio et Marcello committeret, ut amici eius dictitabant, ne per eam provinciam minore cum dignitate iter faceret cuius magna pars ab eo defecerat, ut ceteri existimabant, ne pecunia illa ex infinitis rapinis con
Abbreviated transcription (Latin):
te ullam: ut suie ullo studio cõ¬
tenciones cassi marcelliqz com¬
poneret. Huic uenienti siue
dubitatione. marcellus se credit
atq offert cassius coutui sius¬
eo qd̾ plus sibi uiris deben qmͣ
iarcello existimabat. siue eo
qd ue p̾ocupatur auinius le¬
pidi eẽt ob soquio ad uersari.
uerebatur. pouit adullam ca-¬
stra leꝑidus: n ht̃ a marcello
quicqm̃ diuisi. ne pugnecur in¬
t̾dicit. ad exeundum cassiũ in¬
nitat. fidemq suam in re om̃i
int̾ponit. Cum diu dubitasset
crssius. quid sibi faciendum.
ꝯudue lepodo eẽt credendum.
n ullũ exitũ consilii sui ieppe¬
riret si ꝑmaneret in sentẽtia.
postulãt uti munitiones dis¬
sic̾e̾ntur oͥq lib̾ exitus daretur.
nõ tm̃ indutiis factis. s ꝓpe
ioau constituta oꝑa compla¬
narent. custodieq nuiutionũ
eẽnt deducte auxilia regis in
id castellũ marcelli qd̾ ꝓrimũ
erat iegis castus: n opinãtib
ouinib s tamen in ominib fine

Expanded text:
te Uliam, ut sine ullo studio conte Uliam, ut sine ullo studio contentiones Cassi Marcellique componeret. Huic venienti sine dubitatione Marcellus se credit atque offert; Cassius contra suieo quod plus sibi iuris deberi quam Marcello existimabat, sive eo quod ne praeoccupatus animus Lepidi esset obsequio adversarii verebatur. Ponit ad Uliam castra Lepidus neque habet a Marcello quicquam divisi. Ne pugnetur interdicit; ad exeundum Cassium invitat fidemque suam in re omni interponit. Cum diu dubitasset Cassius quid sibi faciendum quidve Lepido esset credendum, neque ullum exitum consili sui reperiret si permaneret in sententia, postulat uti munitiones disicerentur sibique liber exitus daretur. Non tantum indutiis factis sed prope iam pace constituta opera cum complanarent custodiaeque munitionum essent deductae, auxilia regis in id castellum Marcelli quod proximum erat regis castris, neque opinantibus omnibus — si tamen in omnibus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
idoneis locis collocatis oꝑibq
in circuitu oppidi continuatio.
ullam ccissiũq inuitionib clau¬
onmen cuum equita tũ emusit.
quem sibi usui fore credebat. si
pabulaiz frumentariqz marcel¬
lum non pateretur. Maguo aũt
fore impedim̃to: si clausus ob¬
sidione. ⁊ in utilis necessarium
consumeret frum̃tum: Paucis¬
q dieb cassi lict̾is acceptis rex
bogus: cum copii uenit. adiun¬
git q ei legionem quam secũ
adduxerat. compluresq cohor¬
tes auxiliariis hispanoꝵ. Nam¬
q ut cuulib dissensionib acci¬
dere consuenit: icti temporib
illis in hispania non nulle ci¬
uitates reb cassi studebant.
ꝓlures marcellũ fo uebant. cũ
copiis bogus ad exteriores mu
nitiones pugnatur utrimq
acriter: crebroq id accidit for
cellus. Int̾im lepidus ex cit̾iore
ꝓuincia cum cohortib legiona¬
riis . xxx.u. magnoq nũo equitũ.
⁊ reliquoꝵ auxilioꝵ: uenit ea mẽ¬

Expanded text:
idoneis locis collocatis operibusque idoneis locis collocatis operibusque in circuitu oppidi continuatis Uliam Cassiumque munitionibus clauomnem suum equitatum emisit; quem magno sibi usu fore credebat, si pabulari frumentarique Marcellum non pateretur, magno autem fore impedimento, si clausus obsidione et inutilis necessarium consumeret frumentum. § 62 Paucis diebus Q. Cassi litteris acceptis rex Boguso cum copiis venit adiungitque et legioni quam secum adduxerat compluris cohortis auxiliarias Hispanorum. Namque ut in civilibus dissensionibus accidere consuevit, ita temporibus illis in Hispania non nullae civitates rebus Cassi studebant, plures Marcellum fovebant. Accedit cum copiis Boguso ad exteriores Marcelli munitiones. Pugnatur utrimque acriter, crebroque id accidit fortcellus. § 63 Interim Lepidus ex citeriore provincia cum cohortibus legionariis XXXV magnoque numero equitum et reliquorum auxiliorum venit ea men
Abbreviated transcription (Latin):
legionum confidebat. Itaq cũ
castra. castus collocata essent.
⁊ marcellꝰ locũ idoneum castello
cepisset. quo ꝓ hibere aqua cassia¬
nos posset longuius ueritus ne
genere quoddam obsidionis clau¬
deretur in regionib alieuis sͥ¬
q infestis: noctu silentio exca¬
stris proficiscitur celeriq itiu̾e
ullam contendit. qd sibi fidele
ẽẽ. oppidũ credebat. ibi ad eo cõ¬
iuncta ponit menib castra ut ẽ
loci natum. Namq ulla in edito
monte posita est. ut ip̃a minutio¬
ne urbis udiq ab oppugnatio¬
no tutus eẽt. Hunc maicellus
insequitur. ⁊ quam proxime po¬
test ullam castra castus confeit.
locoꝵ q cognita natum. qͦ marͤ
rem deduc̾e uolebat necessitate
est edoctus: ut n confligere. eiꝰ
rei facultas ẽẽt n resistere incita¬
tis nulitib nõ pot̾at n uagaii
cassiũ latius pate̾tur. ne plures
ciuitates ea pat̾entur que passi
eent enuit cordubenses. Castelł

Expanded text:
legionum confidebat. Itaque, cum legionum confidebat. Itaque, cum castra castris collata essent et Marcellus locum idoneum castello cepisset quo prohibere aqua Cassianos posset, Longinus, veritus ne genere quodam obsidionis clauderetur in regionibus alienis sibique infestis, noctu silentio ex castris proficiscitur celerique itinere Uliam contendit, quod sibi fidele esse oppidum credebat. Ibi adeo coniuncta ponit moenibus castra ut et loci natura — namque Ulia in edito monte posita est — et ipsa munitione urbis undique ab oppugnatione tutus esset. Hunc Marcellus insequitur et quam proxime potest Uliam castra castris confert locorumque cognita natura, quo maxime rem deducere volebat, necessitate est deductus ut neque confligeret — cuius se rei facultas esset, resistere incitatis militibus non poterat — neque vagari Cassium latius pateretur, ne plures civitates ea paterentur quae passi erant Cordubenses. Castellis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Marcellus cũ confligere mi¬
serrimũ putcret qd̾ ⁊ nictoris et
uicti decrimentũ ad eundẽ cesci¬
rem eẽt redundaturum. n sue
potestatis eẽt legationes bechim
traducit: aciemq instruit. cum
cassium contra pro suis castus
aciem instruxisse loco superiore
cansa int̾posica qd̃ his in equum nõ
descenderet: marcellus nulitibus
ꝑsuadet ut se reciꝑent in casti.
Itaq copias reducere cepit. Cas¬
sus quo bouo ualebat. maircellũ¬
q infiruum ẽẽ sciebat agressus
equitatu legionauos se recipiẽ¬
tes complures in nouissimos in
flumiius repis interfocit. Cun hoc
detamenco quid transitus flũs¬
cognitum ẽẽt: marcellus castin
bethim tuuisfeit. crebroq utͥq
legiones in aciem deduxit. eou¬
cit. Neq tñ confligitur pp̃ locoꝵ
difficultates. Erat copiis pede¬
strib multo firuior marcellus.
Habebat euim ueterinas mul¬
tisq preliis exꝑtas legiones
Cassiꝰ fidei magis quam uirtuti

Expanded text:
tur. Marcellus cum confligere mitur. Marcellus cum confligere miserrimum putaret, quod et victoris et victi detrimentum ad eundem Caesarem esset redundaturum neque suae potestatis esset, legiones Baetim traducit aciemque instruit. Cum Cassium contra pro suis castris aciem instruxisse loco superiore videret, causa interposita, quod is in aequum non descenderet, Marcellus militibus persuadet ut se recipiant in castra. Itaque copias reducere coepit. Cassius, quo bono valebat Marcellumque infirmum esse sciebat, aggressus equitatu legionarios se recipientis compluris novissimos in fluminis ripis interfecit. Cum hoc detrimento quid transitus flumcognitum esset, Marcellus castra Baetim transfert, crebroque uterque legiones in aciem educit; neque tamen confligitur propter locorum difficultates. § 61 Erat copiis pedestribus multo firmior Marcellus; habebat enim veteranas multisque proeliis expertas legiones. Cassius fidei magis quam virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
odio. n se conuentũ. iiz .iii. mar¬
cellum contra cesaris cãm posse ꝑ¬
ducere nomien pompei ex scutis de¬
traxerunt: marcelluu qui se ce¬
saris causam defensurũ ꝓficebat᷑
ducẽ adsciuerunt. p̾toremq ap¬
pellarunt: et conuencum sibi ad¬
iunxerunt. castraq ad cordubã
posuerunt. Ccissius eo biduo arcit᷑.
niiĩ. i .p̃. acorduba citr flumen
bethimm oppidi conspecto loco ex¬
celso facit castia. lictas ad regem
bogudem in inautamam ⁊ . in.
lepidum pro coñs in hispaniam
citeriorem mittit. subsidio sibi pro¬
uintieq cescris cã ꝙͣ pͥmum ueniret.
ip̃e hostili modo cordubensium a¬
gros ucistat edificia incendit. curꝰ
rei deformitare: citq indignicate.
Legiones q̃ marcellum sibi duco
cepenuit. ad eum concuirerunt
lligendi sibi potestas fieret: qmͣ
cum tanta contumolia nobilissi¬
me kaussimeq possessiones cor¬
dubensenm in conspectu suo. in¬
pmis ferro flaminaq consumen¬

Expanded text:
odio neque se conventum neque M. Marodio neque se conventum neque M. Marcellum contra Caesaris causam posse perducere, nomen Pompei ex scutis detraxerunt, Marcellum, qui se Caesaris causam defensurum profitebatur, ducem asciverunt praetoremque appellarunt et conventum sibi adiunxerunt castraque ad Cordubam posuerunt. Cassius eo biduo circiter IIII milia passuum a Corduba citra flumen Baetim in oppidi conspectu loco excelso facit castra; litteras ad regem Bogudem in Mauretaniam et ad M. Lepidum proconsulem in Hispaniam citeriorem mittit, subsidio sibi provinciaeque Caesaris causa quam primum veniret. Ipse hostili modo Cordubensium agros vastat, aedificia incendit. § 60 Cuius rei deformitate atque indignitate legiones quae Marcellum sibi ducem ceperant ad eum concurrerunt, riusque confligendi sibi potestas fieret quam cum tanta contumelia nobilissimae carissimaeque possessiones Cordubensium in conspectu suo rapinis, ferro flammaque consumeren
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ac ue disseusionis initium
natum seditiosa militũ suaq
natura uide̾tur. simul ut contͣ
Q cassium qui cesaris nouu̾e
incuorib iuirib uti iudebatur.
eq potentem oppon̾et dignitatẽ
cri. pompeio se prouintiam recu¬
penare uellã dictitabat. ⁊ forsi¬
tan etiam hoc fecerit odio cesans
⁊ amore pompei cuius nouien
multum pot̾at apud eas legio¬
nes. quas .iii. uarro obtinuenit.
s id qua mente cõminus erat
comectuma cte hoc p̾se thorius
ferebait. milites adeo fatebane:
ut .Mi. pomixei nomeu in scutio inccͥo¬
tuui hrent. Frequeus legionibz cõuen¬
tus obuican prodit. n tantum ui¬
rorum. s eciam mr̃m fauilias.
cuit p̾cextatoꝵ dep̾catur. ne hostili
cduentu cordubam diriꝑent. Nam
se contin classium consentue cum
omibz contra cescirem ne facerent
ret ad cassium ꝑ sequendum nchil
opus eẽt .cti. pomyei nouune ⁊ me¬
moria tamiq omnib cessarianis
quam pompeiam longinum ẽẽ ĩ

Expanded text:
cit ac, ne dissensionis initium cit ac, ne dissensionis initium natum seditiosa militum suaque natura videretur, simul ut contra Q. Cassium, qui Caesaris nomine maioribus viribus uti videbatur, aeque potentem opponeret dignitatem, Cn. Pompeio se provinciam reciperare velle palam dictitabat. Et forsitan etiam hoc fecerit odio Caesaris et amore Pompei, cuius nomen multum poterat apud eas legiones quas M. Varro obtinuerat. Sed id qua mente, communis erat coniectura: certe hoc prae se Thorius ferebat; milites adeo fatebantur, ut Cn. Pompei nomen in scutis inscriptum haberent. Frequens legionibus conventus obviam prodit, neque tantum virorum sed etiam matrum familias ac praetextatorum, deprecaturque ne hostili adventu Cordubam diriperent: nam se contra Cassium consentire cum omnibus; contra Caesarem ne facere coret ad Cassium persequendum nihil opus esse Cn. Pompei nomine et memoria tamque omnibus Caesarianis quam Pompeianis Longinum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
egreditur mane ꝑuenit. Noctu
ibi eũ diem ut quid ag̾etur ꝑspi¬
ceret moratus carbonem conten¬
dit. Hic cum legio .xxx.i. xxi. et
cohortes .iiii. ⁊ .u. legio totusq cõ¬
uenisse equitatus audit .iiii. co¬
hortes a uernaculis oppressas ad
lum cordubam. ut eam in pote¬
state retineret q̃ cassium leg̃
hispalĩ mittit. paucis ei dieb af¬
fertur conuentum cordubensẽ
abeo defecisse. marcellũq aut
uoluntate aut necessitate abduc¬
tum. namiq id uarie initiibat̾
consentire cimm cordubensib du¬
cis cohortos legionis .u. que fue¬
uant cordube in presidio idẽ face̾.
Cassius his iebz incensus mouet
castin. ⁊ posto die segoniam ad
Aumẽ siciliense uenit. Ibi hĩta
contione. nulitum temptat cĩes
quos coguoscit. non sua s cescius
aibsentis causa sibi fidissimos ẽẽ:
nullumq ꝑiculum deprecaturos
dum per eos cesari prouintia re¬
stitueretur. Int̾i thorius ad cor¬
dubam ueterem legiones addu¬

Expanded text:
egreditur, mane pervenit Naevam.5 egreditur, mane pervenit Naevam.5 Ibi eum diem, ut quid ageretur perspiceret, moratus Carmonem contendit. Hic, cum legio XXX. et XXI. et cohortes IIII ex V. legione totusque convenisset equitatus, audit IIII cohortis a vernaculis oppressas ad ellum quaestorem Cordubam, ut eam in potestate retineret, Q. Cassium legatum Hispalim mittit. Paucis ei diebus affertur conventum Cordubensem ab eo defecisse Marcellumque aut voluntate aut necessitate adductum — namque id varie nuntiabatur — consentire cum Cordubensibus; duas cohortis legionis V., quae fuerant Cordubae in praesidio, idem facere. Cassius his rebus incensus movet castra et postero die Segoviam ad flumen Singiliense venit. Ibi habita contione militum temptat animos; quos cognoscit non sua sed Caesaris absentis causa sibi fidissimos esse nullumque periculum deprecaturos, dum per eos Caesari provincia restitueretur. § 58 Interim Thorius ad Cordubam veteres legiones addu
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. quos ex ominib conuentib
coloniisqz conscripcos transiuan¬
na nulitia ꝑt̾ritos ad sacram̃ti
redemptionem uocabat. Magnũ
hoc fuit uectigal. tuaius tamẽ
cieabat odium. His reb confectis:
notum ex̾citũ lustrat legiones
quas in ciffrca ducturus erat ⁊
auxilium mictit ad traectũ. ip̃e
classem qmͣ paribat ut inspiceret.
hispali accedit. ibiq moratur.
ꝓp̃ea quod edictũ toto ꝓuintia
ꝓposuerat quib pecunas imꝑass
neqz contulissent se adirent. Que
enocatio. uehementer om̃s turba¬
uit. Int̾ii .l. titius qui eo tempore
tribunus milicum in legione uer¬
nacula fuerat. nuntiat fama le¬
gione .xxx. Que cassius legatus
simul ducebat cum ad oppidum
leptun castiti hr̃et. Dedicione fc̃a.
centurionib aliquot occisis qui
signa tolli patiebantur. discessisse.
⁊ ad scdam legionem contendisse.
q̃ cid frecum alio itinere deduce¬
batur. Cognitaie uoctu cũ qͥnq
cohortib unde uincensimanorũ

Expanded text:
tuit; quos ex omnibus conventibus tuit; quos ex omnibus conventibus coloniisque conscriptos transmarina militia perterritos ad sacramenti redemptionem vocabat. Magnum hoc fuit vectigal, maius tamen creabat odium. His rebus confectis totum exercitum lustrat; legiones quas in Africam ducturus erat et auxilia mittit ad traiectum. Ipse classem quam parabat ut inspiceret, Hispalim accedit ibique moratur, propterea quod edictum tota provincia proposuerat, quibus pecunias imperasset neque contulissent, se adirent. Quae evocatio vehementer omnis turbavit. § 57 Interim L. Titius, qui eo tempore tribunus militum in legione vernacula fuerat, nuntiat eam a legione XXX., quam Q. Cassius legatus simul ducebat, cum ad oppidum Ilipam castra haberet, seditione facta centurionibus aliquot occisis qui signa tolli non patiebantur, discessisse et ad secundam legionem contendisse, quae ad fretum alio itinere ducebatur. Cognita re noctu cum V cohortibus unetvicesimanorum
Abbreviated transcription (Latin):
auget. Uere ut quidam eristimãt.
ut non nulli queruntur coactꝰ
ideni cruciatib affectus .i. mer¬
celio scuillus nominat plures.
quos cassius int̾sici iubet: excep¬
tis his qui se pecunia redimerũt.
Nam palam chi .x. cuiu calpurno
paciscitur. ⁊ cũ.Q. sestio .l. qui si ma¬
rime nocentes sunt multati tamẽ
ꝑiculum uite dolorq nuluerum pe¬
cume renussus crudelitatem cum
ciuaritia certasse signisicabat. elli¬
quot post diebz lict̾as a cesare mis¬
sas accepit. quibz coguoscit pom¬
peium in acie uictũ amissis copiis
fugisse. Qua re cognita mixtam
dolore uoluptatem capiebat uic¬
torie nuntius letitiam exyͥmebat
confectum bellum. licentiam tẽ¬
porum int̾cludebet. Sic erat
dubius animi utrũ nichil tiu̾et.
an omnia licere mallet. Senatus
nulnerib arcessit õs qui sibi pecu¬
mas expensas tulernt acceptas¬
q eas iubet referri. quib parum
nidebatur imposuisse oueris am¬
pliorem pecuniam imꝑat eq̃ aũt

Expanded text:
auget, vere, ut quidam existimant, auget, vere, ut quidam existimant, ut non nulli queruntur, coactus. Isdem cruciatibus adfectus L. Mercello.3 . . . Squillus nominat pluris; quos Cassius interfici iubet exceptis eis qui se pecunia redemerunt. Nam palam HIS LX4 cum Calpurnio paciscitur et cum Q. Sestio L. Qui si maxime nocentes sunt multati, tamen periculum vitae dolorque vulnerum pecuniae remissus crudelitatem cum avaritia certasse significabat. § 56 Aliquot post diebus litteras a Caesare missas accipit, quibus cognoscit Pompeium in acie victum amissis copiis fugisse. Qua re cognita mixtam dolore voluptatem capiebat: victoriae nuntius laetitiam exprimebat, confectum bellum licentiam temporum intercludebat. Sic erat dubius animus utrum nihil timere an omnia licere mallet. Sanatis vulneribus arcessit omnis qui sibi pecunias expensas tulerant, acceptasque eas iubet referri; quibus parum videbatur imposuisse oneris, ampliorem pecuniam imperat. Equitu
Abbreviated transcription (Latin):
paucs mensib in italia scriptas
cesar attribueuit longio. Qũita
tim uuutiatur lat̾ensi iuere cas
toguita: xxx. legio signa cordubã
infert ad auxilium ferendũ im¬
ꝑatori suo facit hoc idem .xxi. sb̃¬
sequitur. has .u. cum due legioñ
reliq ẽẽnt in castus: secundam
ueriti ne soli relinquerentur. ae
ex eo quid sensissent indicaret᷑
Secuti sunt factum suꝑioꝵ. puiã¬
sit in sententia legio uernacula.
nec ullo timore de gradu deiecta
est. Cassius eos qui nominati e¬
rant conscii cedis iubet compre¬
hendi. legionenem .u. incastra
indicio inimici: coguoscit .l. in¬
cilium .⁊l. lat̾ensem ⁊ amuũ sca¬
pulcrui maxime dignitatis et
gce prouincialem hominem sͥ¬
q tam fanuliarem quam lact̾en¬
sem ⁊ incilium in eadẽ fuisse
coniuracione. Nec diu moratur
dolorem suum quin eos int̾fici
iubeat. munitium lib̾tis tradit
excruciendum. Item calpurnũ
saluianũ qui proficetur in dic¬
tum. coniuratorumq numerũ

Expanded text:
paucis mensibus in Italia scriptas paucis mensibus in Italia scriptas Caesar attribuerat Longino, quinta rim nuntiatur Laterensi vivere Casscognita XXX. legio signa Cordubam infert ad auxilium ferendum imperatori suo. Facit hoc idem XXI. Subsequitur has V. Cum duae legiones reliquae essent in castris, secundani, veriti ne soli relinquerentur atque ex eo quid sensissent iudicaretur, secuti sunt factum superiorum. Permansit in sententia legio vernacula nec ullo timore de gradu deiecta est. § 55 Cassius eos qui nominati erant conscii caedis iubet comprehendi; legiones in castra io Minuci cognoscit L. Racilium et L. Laterensem et Annium Scapulam, maximae dignitatis et gratiae provincialem hominem sibique tam familiarem quam Laterensem et Racilium, in eadem fuisse coniuratione, nec diu moratur dolorem suum quin eos interfici iubeat. Minucium libertis tradit excruciandum, item Calpurnium Salvianum, qui profitetur indicium coniuratorumque numerum
Abbreviated transcription (Latin):
leuib sauciat plagis. concurut᷑
ad caissiũ defendendũ. Semꝑ eĩ
berones compluresq euocatos
cũ telis secũ hr̃e consuerat.a qͥb
cet̾is int̾cludiuntur qui ad cedem
faciendam subsequebantur. Quo
in niniero fuit calpurnius sea¬
uianus. ⁊ manilius. tusculus.
Mꝯitius. int̾ laxa q̃ iaciebãt
in itiuere refugiens: oppͥmitur.
Et uelato donium cassio. ad eũ
deducitur. Racilius ĩ proximam¬
se doniũ fauuliaus sui ꝯfeit.
dum certũ cognosceret cõfectꝰ¬
ne cassius ẽẽt lat̾ensis. cũ id
non dubitaret ad currit letus
in iastra. militib q uernaculis
⁊ scd̾e legionis quib odio sciebat
p̾cipue cassiumẽẽ gratulectur.
tollitur a multitudine in tri¬
bunal. pretor appellatur. Nemo
enimi aut in prouintia natus aut
uernacule legioni nules aut diu¬
turntace iam factus ꝓuintial
quo in nũo erat scd̾a legio non cũ
omni prouintia consensert in
odio cassi. Nam legioñ xxx. ⁊ xxi.

Expanded text:
levibus sauciat plagis. § 53 Concurritur levibus sauciat plagis. § 53 Concurritur ad Cassium defendendum: semper enim Berones complurisque evocatos cum telis secum habere consuerat. A quibus ceteri intercluduntur qui ad caedem faciendam subsequebantur; quo in numero fuit Calpurnius Salvianus et Manilius Tusculus. Minucius inter saxa quae iacebant in itinere fugiens opprimitur et relato domum Cassio ad eum deducitur. Racilius in proximamse domum familiaris sui confert, dum certum cognosceret confectusne Cassius esset. L. Laterensis, cum id non dubitaret, accurrit laetus in castra militibusque vernaculis et secundae legionis, quibus odio sciebat praecipue Cassium esse, gratulatur; tollitur a multitudine in tribunal, praetor appellatur. Nemo enim aut in provincia natus, ut vernaculae legionis milites, aut diuturnitate iam factus provincialis, quo in numero erat secunda legio, non cum omni provincia consenserat in odio Cassi: nam legionem XXX. et XXI.
Abbreviated transcription (Latin):
quid cassio de est excitu coacto ĩ
bnum locũ sastus ad cordubã
positis pro contione nulicib ex¬
pouit. quas res cesaris iussu auigere
deberet. Pollicetur q his cũ mau¬
se daturum. Quincam fore in
hispaniam legionẽ ex concione se
cordubam recepit. eoq ip̃o die tẽ¬
pore pꝰ meridiano cũ in basilicã
uet. quidam minutius sil ocliens.
liacili libellũ quasi aliquid abeo
postularet. bt nules ei trndidit.
deinde pꝰ iciliũ. Nam is latus
ccissi tegebat. quasi responsum
peteret. Celeuter dato loco. cum
se insinuasset siuistin corripit
u̾sum. dextiq bis ferit pugione.
Elauiore sublato: fit a coniuratis
impetus uniuersi. munatius
flacchus proximũ gladio tiicit
lictorem. Hoc interfecto .Q. cassi¬
um legatum uulnent. Ibi tuasiꝰ
⁊ .i. mergilio simili confidentir.
flaccum inunicipem suũ adiu¬
uant. Erant enĩ ouines italicẽ¬
ses ad ip̃m longinũ .l. licinius
squillus in uolat iacentemq.

Expanded text:
quid Cassio deerat. § 52 Exercitu coacto in quid Cassio deerat. § 52 Exercitu coacto in unum locum castris ad Cordubam positis pro contione militibus exponit quas res Caesaris iussu gerere deberet, polliceturque eis, cum in Mau centenos se daturum; quintam fore in Hispania legionem. Ex contione se Cordubam recepit eoque ipso die tempore postmeridiano, cum in basilicam iret, quidam Minucius Silo cliens L. Racili libellum, quasi aliquid ab eo postularet, ut miles ei tradit, deinde post Racilium — nam is latus Cassi tegebat —, quasi responsum peteret, celeriter dato loco cum se insinuasset, sinistra corripit aversum dextraque bis ferit pugione. Clamore sublato fit a coniuratis impetus universis. Munatius Flaccus proximum gladio traicit lictorem; hoc interfecto Q. Cassium legatum vulnerat. Ibi T. Vasius et L. Mercello simili confidentia Flaccum, municipem suum, adiuvant: erant enim omnes Italicenses. Ad ipsum Longinum L. Licinius Squillus involat iacentemque