comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meritis receꝑat celum. sepuleri quoq uniꝰ
teneret hospiciũ. Quibus depositis hono¬
rifice atq sociatis. de loco ipso ubi beati
martiris effusus fuerat sanguis. massam
pulueris secum portaturus abstulit : inqͣ
apparebat cruore seruato rubuisse martirĩ
cedem. ꝑsecutore pallente. Quib ita gestis:
innumera hominũ eodem die ad dñm turba
INde dum redeunt:¬
insidiator inimicus casualibus laqueis p̾pa¬
ratis. germani pedem lapsus occasione
contriuit. ignorans merita illuis. sicuti
iob beatissimi. afflctione corporis ꝓpagan¬
da. Et dum aliquandui uno in loco inf̾r¬
mitatis necessitate constringitur : mnus¬
cima qua manebat casuale exarsit mall¬
diũ. Qd consumptis domib que ille
palustri arundine tegebantꝰ : ad eum habi¬
taculũ in quo idem iacebat. flabris stimu¬
lantib ferebatur. Concursus oĩum ad aN¬
tistitem conuolauit: ut eleuatis manibus
ꝑiculũ qͦd imminebat euaderet. Qui oĩbus

Expanded text:
meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositis honorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam pulveris secum portaturus abstulit, in qua apparebat, cruore servato, rubuisse martyrum caedem, persecutore pallente. Quibus ita gestis, innumera hominum eodem die ad Dominum turba nde dum redeunt,insidiator inimicus, casualibus laqueis praeparatis, Germani pedem lapsus occasione contrivit, ignorans merita illius sicut lob beatissimi adflictione corporis propaganda. Et dum aliquamdiu uno in loco infirmitatis necessitate constringitur, in vicinia qua manebat casuale exarsit incendium. Quod, consumptis domibus, quae illic palustri arundine tegebantur, ad eum habitaculum, in quo idem iacebat, flabris stimulantibus ferebatur. Concursus omnium ad antestitem convolavit, ut elevatis manibus, periculum, quod inminebat, evaderet; qui, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis cum coniuge ꝓcedit inme¬
dium : decem annoꝵ filiam cecã sinibus iN¬
gerens sacerdotũ. Quam illi offerri aduer¬
territi. ningunt cum parentib p̾ces: et
curationem paruule a sacerdotib dep̾car¬
tur. Qui expectationẽ popli.⁊ meliatos
aduersarios intuentes: orationem bre¬
uiter fundunt. Ac deinde germanꝰ plenꝰ
reliquiis collo auulsam. manib cõphen¬
dit. eamq in conspectu oĩum puelle ocłis
applicauit. Quos statim. euacuatis tenebnꝰ.
lumine ueritatis impleuit. Exultant pa¬
rentes miraculo: popłs contremiscit.
Post quã diem. ita exanums hominũ ꝑsua¬
sio iniqua deleta ẽ: ut sacerdotũ doctri¬
eiusq auctorib confutatis. animisq
õium. fidei puritate cõpositis: sacerdotes
cum habens. facta oratione uissit reuelli
sepulcrũ. p̃tiosa ibidem munera conditurꝰ:
arbitrans oportunũ. ut mebra sc̃oꝵ ex
diuersis regionibus collecta. quos paro

Expanded text:
potestatis cum conjuge procedit in mepotestatis cum conjuge procedit in medium, decem annorum filiam caecam sinibus ingerens sacerdotum: quam illi offerri adverdeterriti, jungunt cum parentibus preces, et curationem parvulae a sacerdotibus precantur. Qui exspectationem populi et inclinatos adversarios intuentes, orationem breviter fundunt. Ac deinde Germanus plenureliquiis collo adit eamque in conspectu omnium puellae oculis adplicavit; quos statim evacuatos tenebris lumine veritatis implevit. Exultant parentes miraculo, populus contremescit. Post quam diem ita ex animis hominum persuasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrieiusque auctoribus confutatis animisque omnium fidei puritate conpositis, sacias habens, facta oratione, jussit revelli sepulcrum, pretiosa ibidem munera conditurus; arbitrans opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares
Abbreviated transcription (Latin):
lentio damnauisse. Illic plane mm̃se multitu¬
dinis numerositas : & iam cum comugibus ac
liberis excita conuenerat. Ad erat popłs
spectator futurus. ⁊ iuudex. Astabant partes:
dispari conditione dissimiles. Hinc diuina
auetoritas: inde humana p̾sumptio. Hinc
fides : inde ꝑfidia. Inde pelagius auetor :
hinc xp̃e. Prunori in loco. beatissimi sacerdo¬
tes p̾buer̃ aduersariis copiam disputandi:
que sola nuditate uerboꝵ di inanit̾ & au¬
res occupauit. ⁊ tempora. Deinde antistites
uenerandi torrentes eloquii sui cũ apłicis ⁊
euangelieis tonitribus ꝓfuder̃. Miscebatur
sermo ꝓprius cum diumo: & assertiones ui¬
olentissimas lectionũ testimonia sequebantur.
Conumcitur uanitas. ꝑfidia confutatur: ita
ut ad singulas uerboꝵ obiectiones reos se
dum respondere nequeunt. fat̾ent᷑. Popłs ar¬
bit̾ uix manꝰ coatinet: iudiciũ tam̃ clamore
Uꝯ subito uir tribuncie Itestatu¬

Expanded text:
lentio damnavisse. Illic plane inmensae multitulentio damnavisse. Illic plane inmensae multitudinis numerositas etiam cum coniugibus ac liberis excita convenerat, aderat populus expectator futurus et iudex, adstabant partes dispari conditione dissimiles: hinc divina auctoritas, inde humana praesumptio; hinc fides, inde perfidia; inde Pelagius auctor, hinc Christus. Primori in loco beatissimi sacerdotes praebuerunt adversariis copiam disputandi; quae sola nuditate verborum diu inaniter et aures occupavit et tempora. Deinde antestites venerandi torrentes eloquii sui cum apostolicis et euangelicis tonitribus profuderunt; miscebatur sermo proprius cum divino, et adsertiones violentissimas lectionum testimonia sequebantur. Convincitur vanitas, perfidia confutatur, ita ut ad singulas verborum obiectiones reos se, dum respondere nequeunt, faterentur. Populus arbiter vix manus continet, iudicium tamen clamoreum subito vir tribunitia
Abbreviated transcription (Latin):
tum dum ab obsessis corporib detruduntꝰ.
et tẽpestatis ordinem.⁊ ꝑicula que intule¬
rant fatebantur : inctosq se eoꝵ meri¬
tis ⁊ imꝑio non negabant.
NTeRea britanniarum insulam que inter
os ẽ. uł prima. uł maxnna: apostoliei sa¬
cerdotes raptim opinione. p̃dicatione. uir¬
tutibus impleuer. Et cũ cotidie irruente
frequentia stiparentur: diuius sermo non
rea tantis auctorib : assertio ueritatis. Itaq
regionis uniuersitas: in eoꝵ sententiã ꝓmp¬
ta transierat. Latebant abditi sinistre ꝑsuasi¬
oms auctores : &e more maligni sp̃s gemebat᷑
ꝑire sibi popłos euadentes. Ad extreinũ diu¬
turna meditatione concepta : p̾sumunt iN¬
ire conflictũ. ꝓcedunt conspicui diuitus. ues¬
te fulgentes: circumdati assentatione multo¬
rum. Contentionisq subire aleam maluerunt.
quã in popło quẽ subuerterant pudorem ta¬
citurnitatis in currere: neuiderentꝰ se ipsi si¬

Expanded text:
tum, dum ab obsessis corporibus detruduntur, tum, dum ab obsessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pericula quae intulerant fatebantur victosque se eorum meritis et imperio non negabant. 14. Interea Brittaniarum insulam, quae inter omnes est vel prima vel maxima, apostolici sacerdotes raptim opinione, praedicatione, virtutibus impleverunt; et cum cotidie, inruente frequentia, stiparentur, divinus sermo non rea tantis auctoribus adsertio veritatis, itaque regionis universitas in eorum sententiam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores et more maligni spiritus gemebant, perire sibi populos evadentes. Ad extremum, diuturna meditatione concepta, praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum, cognitionisque subire aleam maluerunt, quam in populo, quem subverterant, pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi si
Abbreviated transcription (Latin):
ta conualuit: & iam nauigiũ suꝑ fusis fluc¬
tibus mergebatur. Tunc beatus lupus õsq
turbati : eccitant seniorem. elem̃tis furen¬
tibus opponendũ. Qui ꝑiculi immanitate
constantior. xp̃m in uocat. increpat ocea¬
num : & ꝓcellis seuientib causam religioĩs
obponit. Statimmq assumpto oleo : in nomi¬
ne trinitatis leu asꝑgine fluctus seiuen¬
tes opp̾ssit. Collegam cõmonet : hortatur
uniuersos. Oratio. uno ore ⁊ clamore pro¬
funditur. Ad ẽ. diuinitas: fugant᷑ inumici.
Tranquillitas serena sub sequitur. uenti coa¬
trarii ad itineris ministeria uertunt᷑ : na¬
uigium famulatrix unda ꝓseqͥtur. De cur¬
sisq inm̃sis spatuis: breui obtati litori
quiete potiuntur. Ibiq conueniens ex diu̾¬
sis partibus multitudo. excepit sacerdo¬
tes : quos uenturos etiã uaticinatio ad¬
uersa p̃dixerat. Nunciabant enim sinis¬
tri sp̃s qͦd timebant. Qui imꝑio facerdo¬

Expanded text:
ta convaluit, et iam navigium superfusis flucta convaluit, et iam navigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus omnesque turbati excitant seniorem, elementis furentibus obponendum. Qui periculi inmanitate constantior Christum invocat, increpat oceanum et procellis saevientibus causam relegionis obponit, statimque, adsumpto oleo, in nomine Trinitatis levi aspergine fluctus saevientes obpressit. Collegam commonet, hortatur universos, oratio uno ore et clamore profunditur. Adest divinitas, fugantur inimici, tranquillitas serena subsequitur, venti e contrario ad itineris ministeria vertuntur, navigium famulatrix unda prosequitur, decursisque inmensis spatiis, brevi optati litoris quiete potiuntur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio adversa praedixerat; nuntiabant enim sinistri spiritus, quod timebant. Qui imperio sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ itaq occanũ mare xp̃o duce & aue¬
tore conscendunt : qui famulos suos
inter diserimina ⁊ tutos reddidit & ꝓba¬
tos. Ac primũ de simi gallico flabris le¬
nibus nais in altũ ꝓuecta deducitur :
donec ad equor medium ꝑueniret. ubi por¬
retis in longum uisib. nichil aliud quã
celum uideretur & maria. Nec multo pꝰ occur¬
rit inpelago legionis inimica uis demonum:
qͥ tantos ac tales iuros ꝑtendere ad recipien¬
dam popłoꝵ salutẽ liuidis iniquitatib inui¬
derent. Opponunt ꝑicula : ꝓcellas concitat̃.
Celum diemq nubium nocte subducunt:
⁊ tenebrarũ caliginem maris atq aeris hor¬
rore congeminant. Uentoꝵ furorem uela
ñ sustinent : & oceani moles fragilis cimba
iux tolerat. sedebant ministeria uicta nau¬
tarũ. ferebatur nauigiũ oratione: ñ iurib.
Et casu dux ipse uł pontifex : fractus cor¬
poris lassitudine ⁊ sopore resolutus ẽ. Tum uͦ
quasi repugnatore cessante tẽpestas excita¬

Expanded text:
 Itaque oceanum mare Christo duce et auctore conscenditur, qui famulos suos inter discrimina et tutos reddidit et probates. Ac primum de sinu Gallico flabris lenibus navis in altum provecta deducitur, donec ad aequor medium perveniret, ubi, porrectis in longum visibus, nihil aliud quam caelum videretur et maria. Nec multum post occurrit in pelago relegionis inimica vis daemonum, qui tantos ac tales viros pertendere ad recipiendam populorum salutem lividis iniquitatibus inviderent. Obponunt pericula, procellas concitant, caelum diemque nubium nocte subducunt et tenebrarum caliginem maris atque aeris horrore congeminant. Ventorum furorem vela non sustinent, et oceani moles fragilis cumba vix tolerat. Cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus. Et casu dux ipse vel pontifex, fractus corpore, lassitudine et sopore resolutus est. Tum vero, quasi repugnatore cessante, tempestas excita
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Ad itineris tranquillitatẽ elem̃ta corsen
msulam germanũ uenire murtis uaticina¬
nonib muiciabant: intantũ ut helafius
quidam regionis illius primus. in occur¬
sim scõꝵ sine ulla manifesti nuntĩ relatio¬
ne ꝓpauerit. exhibens secũ filiũ. quẽ it
ipsofiore ad olescentie. debilitas dolenda dã¬
nauerat. Frat enim arescentib neruis. con¬
tracto poplite: cui ꝑsiccitatẽ cruris usus
uestigiĩ negabantur. hunc helafiũ : ꝓuin¬
tia tota subsequitur. Ueniunt sacerdo¬
tes : occurrit inseia multitudo. Confes¬
dm benedictio: ⁊ sermonis dium doc¬
trina ꝓfunditur. Recognoscit popłm
nea qua reliquerat credulitate durantẽ.
Intelligut̃ culpã eẽ. paucoꝵ : inquir̃ aue¬
tores. ua uentosq condemnant.

Expanded text:
ditur; ad itineris tranquillitatem elementa consenper totam insulam, Germanum venire invitis vaticinationibus nuntiabant, in tantum ut Elafius quidam regionis illius primus in occursum sanctorum sine ulla manifesti nuntii relatione properaverit, exhibens secum filium, quem in ipso flore adulescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis, contracto poplite, cui per siccitatem crurae usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur; veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscit populum in ea qua reliquerat credulitate durantem, intellegunt, culpam esse paucorum, inquirunt auctores inventosque condemnant.
Abbreviated transcription (Latin):
NTEReA ex BRitatiniis mani ep̃i¬
Nunciatur : pelagianã ꝑuersitatẽ ite¬
rato paucis auctorib dilatari. Rur
feruntur: ut causam dei quã priues
obtinuerat tutaretur. Quoꝵ peticio¬
in festinus occurrit: dum ⁊ laborib
delectatur: ⁊ xp̃o se gratanter inpendit. Cessit
tandem mimici iudia uicta uirtutib: nec
temptare ausus ẽ. quẽ dei amicũ eẽ. iam
senserat.
diuncto itaq se uero ep̃o totius scĩtatis

Expanded text:
nterea ex Brittaniis nuntiatur, Pelagianam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari, rurstum omnium deferuntur, ut causam Dei, quam prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitione festinus occurrit, dum et laboribus delectatur et Christo se gratanter inpendit. Cessit tandem inimici invidia, victa virtutibus, nec temptare ausus est, quem Dei amicum esse iam senserat. Adiuncto itaque Severo episcopo totius sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
mesta pendebat: eo qͦs ignoraret diem
in qua beatissimꝰ martir deberet ꝓuirtutis
ac passionis gła honorari. Factum ẽ. dũ¬
ibidem aduentaret: ut sciscitaretur ab
incolis quo tẽpore huiꝰ sacra sollemina ce¬
lebrarentur. At illi se nescire fatent᷑. Tunc
ille. Oremus inquit : & fortassis nob̶ hec

Expanded text:
esta pendebat, nesciens diem, in quo martyr beatus deberet pro virtutis ac passionis gloria honorari. Et haec ivatem adveniret, sciscitatusque ab incolis, quo tempore huius sacra celebrarentur, se nescire respondent. Tunc ille: 'Oremus', inquit, 'et fortassis nobis haec
Abbreviated transcription (Latin):
regebat tum ꝑgallias apicem p̃fecture.
Qui p̾sentiã sacerdotis duplicata gratulati¬
one suscepit : qͦd ⁊ insignẽ uirtutib uirũ
desiderabat agnoscere. ⁊ qͦs uxor eiusdẽ lon¬
go iam tẽpore quartano tabescebat in com¬
modo. Li gredienti longissuo p̃ter consuetu¬
dinem famulatur occursu : simulq admira¬
tione defigitur. Ita eium dignitas uultus.
sermonis eruditio. p̃dicationis auctoritas.
stupentis animũ cõpleuer̃: ut merito fama
cum minorem fuisse cognosceret. Inuentus
enim ẽ. rebus maior ẽẽ: quã nunciis. Of¬
fert munera. ingerit beneficia : ambit᷑q
abeatissimo uiro. ut dignaretur acciꝑe qͦd
tradebat. In cõmodũ etiã confitetur uxoris.
qua uisitata. ita uis passionis extineta ẽ:
ut timor p̃cedens:⁊ febris subsequens de¬
lerentur. Redditaq pristine sanitati. fi¬
delis matrona remediũ celeste suscepit:
quo ⁊ corpꝰ salubritate. ⁊ anima credulita¬

Expanded text:
regebat tum per Gallias apicem praefecturae. regebat tum per Gallias apicem praefecturae. Qui praesentiam sacerdotis duplicata gratulatione suscepit, quod et insignem virtutibus virum desiderabat agnoscere, et quod uxor eiusdem longo iam tempere quartano tabescebat incommodo. Ingrediente longissimo praeter consuetudinem famulatur occursu simulque admiratione defigitur. Ita enim dignitas vultus, sermonis eruditio, praedicationis auctoritas stupentis animum conpleverunt, ut merito fama eum minorem fuisse cognosceret; inventus est enim rebus maior esse quam nuntiis. Offert munera, ingerit beneficia, ambiturque a beatissimo viro, ut dignaretur accipere, quod querebat. Incommodum etiam confitetur uxoris; qua visitata, ita vis passionis extincta est, ut tremor praecedens et febris subsequens delerentur, redditaque pristinae sanitati, fidelis matrona remedium caeleste suscepit, quo et corpus salubritate et anima credulita
Abbreviated transcription (Latin):
disereta etas. ⁊ sexus. uno occurrit offi¬
cio. Os̃ benedictionẽ flagitant: tactũ re¬
quirunt. Et qͦd suꝑ ẽ. multitudini: reue¬
lat uł udisse. Ouierse infirmitates passi
benedictione sanantur : p̃dicationib eiu¬
tas recreatur. Et licet festinus abscesserit:
sicientẽ tam̃ popłm doctrine fontib irriga¬
int. Si itinera eius cuncta ꝑcurrã. si uniuĩ¬
sa cõmemorem : parabit ꝓlixeitas conges¬
ta fastidiũ. S dabit dñs ueniã: qd sciens
plura p̃tereo. Itaq aduenientẽ beatissimũ
iurũ urbs arelatensis religiosa gratulati¬
one suscepit: apostolicũ instar sui tẽporis
sacerdotẽ suscipiens. Illustrabatur eo tẽ¬
pore ciuitas hilario sacerdote: multuno¬
da urtute p̃tioso. Frat enim fidei igne¬
us torrens celestis eloquii: & p̃ceptionis
dume. oꝑariuis in defessus. Qui uenerabilẽ¬
sem̃ pontificem affectu ut patrẽ: reueren¬
tia ut apostolũ sublimabat. Auxiliaris etiã

Expanded text:
discreta aetas et sexus uno occurrit offidiscreta aetas et sexus uno occurrit officio. Omnes benedictionem flagitant, tactum requirunt et, quod superest multitudine, relevat vel vidisse. Diversae infirmitates passim benedictione sanantur, praedicationibus civitas recreatur, et licet festinus abscesserit, sitientem populum doctrinae fontibus inrigavit. Si itinera eius cuncta percurram, si universa commemorem, parabit prolixitas congesta fastidium; sed dabit Deus veniam, quod sciens plura praetereo. Itaque advenientem beatissimum virum urbs Arelatensis relegiosa gratulatione suscepit, apostolicum instar sui temporis sacerdotem suscipiens. Inlustrabatur eo tempore civitas Hilario sacerdote multimoda virtute pretioso; erat enim fide igneus torrens caelestis eloquiiet praeceptionis divinae operarius indefessus. Qui venerabilem sanctum affectu ut patrem, reverentia ut apostolum sublimabat. 24. Auxiliaris etiam
Abbreviated transcription (Latin):
te oratione uł psalmis : die reddito. iter
quo agebatur in greditur. Illustrato hospi¬
cio: familia tota gaudebat. Strati reliqͥ¬
as. fidelis matrona collegit. ⁊ condidit.
Accidit post dies aliquot. ut agrestius
quidã bene ingenuus. habens uxorẽ. fili¬
os. ⁊ parentes. possessio fieret inuadentis
munici : suoꝵq oĩum fletib ñ minꝰ germa¬
in absentia quã infelicis captuutas lugeba¬
tur. Et cum nichil remedii posset adhib̾i:
p̃sumit uirtutẽ fidei matrona uenerabił.
Stram̃ conditũ ꝓfert: quo furiosus circũ¬
datus colligatur. Qui ꝑspatiũ noctis unius.
quasi apposito uallatus incendio. inelama¬
to semꝑ nomime sacerdotis. qͥ cũ ab esset
p̃sentia uirtute ñ de erat: diumo purga¬
tur auxilio. Neq umꝗͣ postea : in oĩ uite
sue spacio ꝑiculum tẽptationis incurrit.
lugdunensiũ urbem arari famulante de¬
uectus ẽ. ubi certantib popłi studiis: in¬

Expanded text:
te oratione vel psalmis, die reddito, iter te oratione vel psalmis, die reddito, iter quod agebat ingreditur. Inlustrato hospitio familia tota gaudebat; strati reliquias fidelis matrona collegit et condidit. Accidit post dies aliquot, ut Agrestius quidam bene ingenuus, habens uxorem, filios et parentes, possessio fieret invadentis inimici, suorumque omnium fletibus non minus Germani absentia quam infelicis captivitas lugebatur. Et cum nihil remedii possit adhiberi, praesumit virtutem fidei matrona venerabilis. Stramen conditum profert, quo furiosus circumdatus conligatur. Qui spatium noctis unius, quasi adposito vallatus incendio, inclamato semper nomine sacerdotis, qui, cum abesset praesentia, virtute non deerat, divino purgatur auxilio neque umquam postea in omni vitae suae spatio periculum temptationis incurrit. Lugdunensem urbem, Arare. famulante, devectus est, ubi, certantibus populi studiis, in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abiectione ocłi. cum uirtutibus
ꝓderetur. in quo uere euangłica senten¬
tia ꝓbabatur: cuutatẽ supra montẽ posi¬
tam latere ñ posse. Uitabat suoꝵ solacia.
extraneoꝵ declinabat occursus : s obs¬
curari ñ poterat. maiestatis luce curcũdatꝰ.
Nam uici os. muncipia. eiuitates. quotqͦt
sese ꝑ itineris eiꝰ tramitẽ porrigebant. in
occursum cũ conugib ac lib̃is conuolaluat.
⁊ continuatũ plerumq agm̃ dũ occurren¬
tes ungebant ꝓsequentib coherebant.
reteriri silentio impiũ puto: iti
alisiensi loco absens quantũ uirtutis
oꝑatus ẽ. Frat illic prb̃r. senator nomi¬
ne : natalib nobilis. religione nobilior.
soniux illi . nectariola : sumilis seĩtate.
Quos p̃teriens: ꝓstudio antiq haritatis
expeciit. Aduenienti p̃parant mansionẽ:
&e quantũ maior ꝑsona ad erat. tantum
minor impenditur apparatus. Matrona fur¬
am stram̃ in lectulo subdidit sacerdotis :
quo ille inscus cubitauit. Deductaq noc¬

Expanded text:
onem oculi, cum virtutibus proderetur; in quo vere euangelica sententia probatur, civitatem supra montem positam latere non posse. Vitabat suorum solatia, extraneorum declinabat occursus; sed obscurari non poterat, maiestatis luce circumdatus. Nam vici omnes, municipia, civitates, quot sese per itineris eius tramitem porrigebant, in occursum cum coniugibus ac liberis convolabant et continuatum plerumque agmen, dum occurrentes iungebantur prosequentibus, cohaerebat. 22. Praeterire silentio impium puto, in Alisiensi loco absens quantum virtutis operatus est. Erat illic presbyter Senator nomine, natalibus nobilis, religione nobilior. Coniunx illi Nectariola, similis sanctitate; quos praeteriens pro studio antiquae caritatis expetiit. Advenienti praeparant mansionem, et quantum maior persona aderat, tantum minor inpenditur apparatus. Matrona furtim stramen in lectulo subdidit sacerdotis, quo ille inscius cubitavit, deductaque noc
Abbreviated transcription (Latin):
st inquit ad sepulerũ seĩ uictoris mas¬
siliensis martiris. mira uirtus. Nam
cum sepiꝰ ad eũ accedentes infirmi sanentur:
reliqui mnergumini tam̃ multũ se collidentes
⁊ martirẽ de clamantes. eiectis demonib
liberant᷑. Aurelian autẽ patricii seruus a
demonio correptus. dolendo exitu cruciaba¬
tur : ita ut plerumq ꝓpriis se morsibus
laceraret. S ad ductus ad basilicã scĩ. cũ
se exuri eius uirtute fateretꝰ debachans ꝑ
totã edẽ : die t̾cia mundatꝰ abscefsit. qͥ it

Expanded text:
st et ad sepulcrum sancti Victoris Massiliensis martyris mira virtus . Nam cum saepius ad eum accedentes infirmi sanentur reliqui, energumeni tamen multum se collidentes, et Martyrem declamantes, ejectis daemonibus liberantur. Aureliani autem patricii servus a daemonio correptus, dolendo exitu cruciabatur, ita ut plerumque propriis se morsibus laceraret: 808 sed adductus ad basilicam Sancti, cum se exuri ejus virtute fateretur, debacchans per totam aedem, die tertia mundatus abscessit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
haud ꝓcul ab huiꝰ urbis muro panera¬
tius martir: ualde inꝑiuris ultor. ad
euiꝰ sepulerũ si cuiquã meris in sana iura¬
iñtum mane ꝓferre uoluerit: priusquã
sepulerũ eius ad eat. hoc ẽ antequã usq ad can
cellos qui sub arcu habentur ubi elericoꝵ psal¬
lentiũ stare mos est accedat : statim aut ar¬
ripitur ademone. aut cadens in pauim̃tum
rei ab alio uoluerit elicere ut uerã cognoscat:
ñ alit̾ nisi ad huiꝰ basilicã destitit. Nam ferunt
cõmanentes non alibi ꝓhae necessitate nisi tem¬
plum expetere beati paneratui : ut eius seue¬
ritatis censura publice discernente. aut ueri¬
tatẽ audientes credant. aut ꝓfallacia iudici¬
um mr̃is beati exꝑiantur. Exẜ Licit.

Expanded text:
cul ab huius urbis muro et Panchratus martyr valde in periuribus ultor. Ad cuius sepulchrum si cuiusquam mens insana iuramentum inanc proferre voluerit, priusquam sepulchrum cius adeat, hoc est, antequam usque ad cancellos qui sub arcu habentur, ubi clericorum psallentium stare mos est, accedat, statim aut arripitur a daemone, aut cadens in pavimento rei ab alio voluerit elicere, ut verum cognoscat, non aliter nisi ad hujus basilicam destinat. Nam ferunt um martyrum commanentes, non alibi pro hac necessitate nisi templum expetere beati Pancratii, ut ejus severitatis censura publice discernente, aut veritatem audientes credant, aut pro fallacia judicium martyris beati experiantur. CAPUT XL.
Abbreviated transcription (Latin):
ministrasti: tu enĩ es magnꝰ ⁊ benedietꝰ i
scła. Post hec ꝓcedens adrianꝰ furore replet᷑ꝰ.
eũ sibi offerri p̃cepit: dix̃q ad eũ. Adhuc quã
cis tantis suꝑatꝰ uirtutib &iã famuli di cor¬
reboris quẽ insinib abrahe credo requiescere:
ꝑ cuiꝰ bonã confessionẽ ignis extinetꝰ ẽ. Tc̃
nẽ mitti : ut conpuncti equi indomiti eũ ꝑ
in culta ⁊ arida loca rapientes. minutati an
mẽbra eiꝰ confringerent.Cũ aũ hec facta fuis¬
sent ad ueniens angłs dñi soluit eũ ⁊ mitigãs
equos in curru eũ sedere fecit : atq in montẽ
eẽt. ibidẽ conueniebant ad eũ om̃s fere sil¬
uarũ : leones. leo pardi. cetereq bestie. Sc̃s¬
ũ eleuteriꝰ aꝑiens os suũ: docebat eas ut

Expanded text:
ministrasti| tu es enim magnus et benedictus in secula| Post hec uero procedens adrianus furia repletus| eum sibi offerre praecipit dixitque ad eum . ad| huc quam cis.| Tantis superatis uirtutibus eciam a famolo| dei correbore quem in sino abrahae craedo requi| escere per cuius bonam confessionem ignis extinc| tus est. Tunc inde imitti quorum| conpunctione equi indomiti eum per inculta| et arida loca rapientes minutatem menbra| eius confrengerent. Cum autem haec facta| fuissent adueniens angelus domini soluens eum| et mitigans equos in curru sedere ficet adque in| montem esset ibi conueniebant ad eum. Omnes| fere siluarum leonis et leopardi et caetere bestiae| Au
Abbreviated transcription (Latin):
Nã & decomitib credider̃ tres uiri. Sũꝙ
nunciatũ fuisset adriano qđ eleutherius
aduenisset: iussit sibi parari lusoriũ ⁊ ꝓ
dimissã. rugiens ⁊ stridens in agnitionẽ
famuli di. cucurrit ad pedes eiꝰ : & uolu¬
tabat se. Cumq hec audisset adrianꝰ: uis¬
eũ in cauea eẽt. inclusus: fremitũ eiꝰ nemo
tolerabat. Q cũ fuisset leo dimissus. cucur¬
rit ad pedes scĩ eleutherii: & ab egit leenã
ab eo. Insiliens aũ collo eiꝰ cireũplexꝰ ẽ. eũ.
a ossuũ circũposuit collo eiꝰ : pede aũ dex
rantib magna int̾ eos erat contentio. Alii

Expanded text:
 de comitibus crediderunt tris| uiri. Cumque nunciatum fuisset adriano impe| ratore quod eleutherius aduenisset. Iussit sibi| preparari lusorium. Et dimissa . rugiens agnicionem famuli| dei cucurrit ad pedis eius et uolutabat se. Cumque hec uidisset adrianus iuscum in cauia esset inclusus| fremitum eius nemo tolerabat. Et cum fuisset| dimissus cucurrit ad pedis sancti eleutherio et abi| git leam ab eo. Insiliens autem collo eius circum| plexus est eum et os suum circumposuit collo eius| agna inter eos erat| dissensio. A
Abbreviated transcription (Latin):
cognosceres: S quia noluisti: ipse dissi¬
pabit regnũ tiuĩ ⁊ dabit illud alii. Et
sie aspiciens incelũ : dix̃. Dñe ihu qͥ¬
ꝓpositũ multa signa ⁊ ꝓdigia ꝑ famulũ
tiũ ostendisti romanis: ne me patiaris
de hoc stadio sine consũmationis cursu
exire. S damͥ uictorie coronã : ut me¬
rear de hac colluctatione lib̾atꝰ ate tͣn¬
sire. Et pꝰ fine orationis facto signacło:
tantistorm̃tis fuerat suꝑatꝰ: gaunisꝰ ẽ qͣ se gladio
quiẽ quã t̃ paraui: suscipient te angłi

Expanded text:
ognoueris.| Sed quia noluisti ipsi dissipabitur regnum tuum et dabit| illud alii. Et sic aspiciens in caelum dixit. Domipropositum multa signa et prodigae per famu| lum tuum ostendisti romanis ne me patiaris de hoc| stadio sine consummacionim cursus exire. Sed da| uictoriae coronam ut meriar ab hac conluctacione| liberatus ad te transire et post finem oracionis facto| signacolotantis tormentis non fuerat supera| tus gauisus est quod de gladio quiem quam tibi praeparaui.| Suscipient eum te angeli
Abbreviated transcription (Latin):
sionib qđ digna fuerat de fructib uen¬
tris sui dño munꝰ offerre. Tc̃ se manifesta¬
uit adriano imꝑatori. lactauit se em̃ suꝑ
corpꝰ filii siu dicens. Memor esto mei fili
que te genui: cũ ueneris in requiẽ quã
tibi dñs dare ꝓmisit. Uidens uͦ adrianus
eã requisiuit que eẽt. Et nunciatũ ẽ. ei

Expanded text:
sionem eo quod| digna fuerit de fructu uentris sui domino munus offerre.| Tunc se manifestauit adriano imperatore . iac| tauitque se super corpus filii sui. Dicens Memor| esto mei fili que te genui cum uineris in requiem| quam tibi dominus dare promisit. Videns uero adri| anos eam requisiuit que esset nunciatum que| est ei
Abbreviated transcription (Latin):
tuuĩ diabolũ ꝓstrauit. Tc̃ adrianꝰ furore
cõmotꝰ mmuitauit faciẽ suã: & factũ ẽ.
cor eiꝰ ut fremitꝰ leonis. Accedens aũ cor¬
rebor p̃fectꝰ eius: dix̃ ad eũ. Mitis esto
dĩe imꝑator: ego nc̃ ad inuenio quib
cruciatib uiuenis iste possit impendi
Sic adrianꝰ. letꝰ effectus ẽ. Tẽ correbor
uissit fieri clibanũ ereũ: & intꝰ sudes
ferreos circũdedit. Et cũ sub posito ig

Expanded text:
iabulum prostrauit. Tunc| adrianus furore commotus immotauit faciem| suam et factum est cor eius ut fremidus leonis| Accedens autem correbor praefectus dixit| ad eum. Mitis esto domine imperatur ego nunc| inuenio quibus cruciatibus iuuenis iste possit| inpendit. Sic adrianis lenis effectus est tunc cor| rebor iussit fieri clibanum enium et intus sudes| f
Abbreviated transcription (Latin):
theriꝰ aꝑiens os suũ plurimis eos allocutꝰ ẽ:
uerb̾: ita ut õs mirarent᷑ suꝑ eiꝰ doctrinã. Et
cadens ad pedes eiꝰ felix comes: dix̃ ad eũ.
Da mͥ anẽ eleutheri talẽ intellectũ: ut ere¬
dã ind̾m tuũ. cui tu deserius. Aꝑtissie
lui. Sieq eleutheriꝰ facta oratione in posuit
aqua intingue me ut deleant᷑ peccata mea :¬
ae recedã ab insipientia qͣteneor. Sic ses ele¬
utherius tenens manũ eiꝰ : orauit dicens.
te cunucho ñ ꝓhibiusti inuia baptizare.
ita nc̃ ad esto suꝑ hunc famulũ tuũ felicẽ.
Et intinguens eũ: dix̃. In nomine pa

Expanded text:
therius aperi| ens os suum . plurimis eos adlocutus est uerbis| Ita ut omnis admirarentur super eius doctrinam| et cadens ad pedis eius felix comes dixit ad eum| Da et mihi domine eleutheriae talem intellectum| ut credam in deum tuum . cui tu deseriis. Apertissilis. Sic eleutherius . facta oracione inpo| suit aquam intenge me ut dele| antur peccata mea et recedam ab insipiencia| qua tenior. Sic eleutherius tenens manum eius| Orauit dicens.enuchum| non prohibuisti in uia baptizari ita et nunc| adesto super hunc famulo tuom felicem et intin| guens eum dixit. Ba
Abbreviated transcription (Latin):
as xp̃ianoꝵ. quẽ beatissimi uiri petrꝰ et
illũ magũ głantẽ &e demones colentẽ qͦs¬
ae a drianꝰ colit. eliser̃ ad t̾rã. Tc̃ adrianꝰ
iussit afferri craticulã oleo ꝑunctã: et
ignẽ sub pomi p̃cepit. Dix̃q ad eũ. E d̃m
ut filiũ meũ. Qđ si nolueris: suꝑ hanc te
ponã eraticulã. Sc̃s eleuteriꝰ respondit. Lu¬
pe raparx & rabide : sint demones tui te¬
cũ in ꝑditionẽ. Me aũ ñ mutab̾ ameo sen¬
su: quẽ abeo in dño meo iħu xͦ apueritia

Expanded text:
stianorum quem beatissimi uiri petrus etillum magum gloriantem et demones| colentem quos adrianus colet eliserunt ad terram| Tunc adrianus iussi afferri graticulam oleo| perunctam et iut filium meum quod si no| lueris super hanc te ponam graticulam. Eleuthe| rius . respondit. Lupe rapax rabide sint sermonis tui tecum| in perdicione . me autem non mutabis a meo senso| quem abio in d
Abbreviated transcription (Latin):
adrianꝰ. misit comites ⁊ milites armatos.
ut comphensũ eleutheriũ ad se ꝑducerent.
Et cũ ꝑ agrassent diuersa loca: deuener̃
mei iħu .x̾. diuertite in loca ur̃a ÷ neminẽ
ledentes. Tẽ ait ad eos qͥ missi fuerant ab
hec oiã transitoria st̃. Beatꝰ ille ẽ. qui se¬
dño cõm̃darit: sic̃ & correbor p̃fectꝰ ur̃.

Expanded text:
adrianus . misit comitis| et militis armatos ut conprehensum eleutherio| adducerent et cum peragrassent diuersa loca| deueneruni diuertite ad loca uestra . niminem nocen| tis. Tunc ait ad eos qui missi fuerant ab hec| omnia transiture sunt. Beatus autem illi| qui se+ commmendauerit sicot et corribor
Abbreviated transcription (Latin):
inmundo agunt᷑. Quis enĩ aliqđo de tantis
colui: Et cũ sis tantã potestatẽ consecutꝰ. ⁊
gentes os subiaceant tibi: ab uno puero re¬
gnũ tuũ suꝑabitur. Unde gͦ magnꝰ ẽ. ds
eleutherii: inquẽ credere oportet. ut simi¬
la paciam᷑. Iratꝰ aũ adrianꝰ. eũ inclibano
quẽ pparauerat eleutheris. mitti p̃cepit. Cõ¬
p̃hensus uͦ aministris: exclamainit uoce
magna dicens. Eleutheri famule dĩ ora dm
tiuuĩ ꝓme. ut det mͥ signacłm nominis sui.
sic̃ dedit & felici comiti: qͦ p̃cinctus uirtute
eiꝰ uineã ad u̾sarii tiranm potestatẽ ut mag¬
nificet᷑ nom̃ eiꝰ ꝑme sic̃ & ꝑte. Sẽs eleuthe

Expanded text:
in mundo aguntur qui aliquan| do de tantis olui . nam cum sis in tan| ta potestate constetutus et gentis omnis| subiaciant tibi . ab uno puerolo regnum tuum| superabitur. Vnde ergo magnus est deus eleu| theri quem crede+ me oportet ut similia pa| ciamur. Iratus autem . adrianus in clibanum| quem praeparauerat . eleutherio eum miti| precipit. Conpraehensus uero a ministris| exclamauit uoce magna dicens. Eleutheri| famuli dei ora deum tuum pro me ut det mihi| signaculum nominis sui sicut dedit felici| comete quo praecentus uirtute eius uin| cam aduersarii tyranni potestatem| ut magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ ad eũ. Ad quiesce mͥ &e ad ora deoc
meos : ut faciã te magnũ in meo palatio.¬
Ses eleutheriꝰ respondit. Uerba tua ama¬
ritudine ⁊ dolo sunt plena tiranne adria
modis impendi paratꝰ sũ. Tc̃ fremens adri
situs. Audientes uiri romani tantũ cer¬
tam̃: ad expecta cłm concurrebant. Et
excdamantes dixer̃. Innocens ⁊ ualde in¬
geninis homo: sine causa morit᷑. & cum
transisset hora estimans imꝑator eũ iam

Expanded text:
dixit. Adquiesce mihi et adora deos meos| et faciam te magnum in meo palatio. Eleutherius| respondit. Verba tua amaritudine et dolo sunt plena| Adriane. Ego uersis modis inpendi paratus sum. Tunc| fremens adriaro erant supterpositus. Audientes autem| romani tantum certamen ad spectaculum con| currebant . et exclamauerunt dicentes innocens| et ualde ingenuos homo sine causam oritur+ . et cum| transisset hora aestimans imperatur eum| iam
Abbreviated transcription (Latin):
le fac mͥ de temet ipso iusticiã. Si tibi non
credidissem : cunianus me ñ fugisset. Nunc¬
tib multa bona donabo. Ipse enĩ cunianus
post quã ad sepulcrũ beati austregisili eudo¬
lum regẽ fugit. Fodem tempore qͦ p̾fatus
princeps abeato austregisilo de ipso iustici¬
am poposcit. p̃dictus cumanꝰ uehem̃ti pla¬
ga fuit ꝑcussus: ita ut usq ad mortem
ueniens. clamaret ⁊ diceret. Austregisi¬
lus me flagellat ꝓsacram̃to qd ad sepul¬
crum eiꝰ dedi : & ꝓpt̾ hoc quod eudoni ĩ¬
titus sum austregisilus me diuersis cru¬
ciatib constringit. Et nisi fallor se ipsum

Expanded text:
le, fac michi de temet ipso iusticiam; si te non credidissem, Chucianus me non fugisset. Prectibus multa bona retribuam'. Ipse namque Chucianus, postquam ad sepulcrum beati Austregisili Eudolum principem fugit. In ipso tempore, quo prefatus princeps Austregisilo de ipso iusticiam poposcit, predictus Chucianus vehementi plaga fuit percussus, ita ut usque ad mortem veniens clamaret et diceret: 'Austregisilus me flagellat pro sacramento, quod ad sepulchrum eius dedi, et propter hoc quod Eudoni mentitus sum Austregisilus me diversis cruciatibus constringit'. Et, ni fallor, si eum
Abbreviated transcription (Latin):
ligio. Non minuitur ꝑsecutionibus eccła:
s augetur. Et semꝑ dñicus ager sege¬
te ditiore uestitur : dum grana que sin¬
gula cadunt multiplicata nascuntur. Un¬
de duo ista p̾clara diuini seminis germi¬
na in quantã sobolẽ pullularint. beatoꝵ
corũ emula triumphoꝵ urbem nr̃am pur¬
puratis longe lateq rutilantib populis
ambier. ⁊ quasi ex multarũ honore gẽma¬
rum conserto uno diademate coronarunt.
ad exemplũ pacientie:⁊ confirmationẽ fidĩ
p̃parato: uniuersaliter quidem in oĩum
scõrum cõmemoratione letandũ ẽ. S in
horum excellentia patrũ merito ẽ. exul¬
tantius głandũ : quos gratia dĩ intantũ
apicẽ inter omnia eccłe mẽbra ꝓuexit.
geminũ constituerit lum̃ ocłoꝵ. De quoꝵ
meritis atq uirtutibus que oẽm loquen¬
di suꝑant facultatẽ: nichil diuersum
nichil debemus sentire discretũ. quia illoᷤ¬
ielectio pares.⁊ labor similes.⁊ finis fe¬

Expanded text:
ligio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, ligio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorustolicorum aemula triumphorum, urbem nostram purpuratis et longe lateque rutilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate coronarunt. ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, niet electio pares, et labor similes, et fe
Abbreviated transcription (Latin):
atq bithimã: legibus euangelice p̃dicati¬
oms impleueras. Nec ut dubius de pro¬
uentu oꝑis. aut de spacio tue ignarus
etatis. tropheũ crucis xp̃i romanis ara¬
bus inferebas: quo te diuimis p̃ ordina¬
apostolus tuus uas electionis. ⁊ specia¬
lis magister gentiũ paulus occurrens.
eodem tibi consociatus ẽ tempore quo
omnis innocentia. oĩs pudor. omiiq
lib̾tas. subneronis laborabat imꝑio. Cuiꝰ
furor ꝑ oĩum uitiorũ inflãmatus ex ces¬
sus. in hunc eum usq torrentẽ sue p̾ci¬
pitauit in sanie. ut primus nomini xp̃i¬
ano atrocitatẽ generalis ꝑsecutionis in¬
ferret. quasi ꝑscõꝵ neces grã dei possit
extingui : euius hoc ipsum erat maxi¬
mũ lucrũ. ut contemptus uite huiꝰ occi¬
due. ꝑceptio fieret felicitatis et̾ne. P reci¬
osa ergo ẽ inconspectu dm̃ mors scõrum
eus: nec ullo crudelitatis genere destrui
potest. sacram̃to crucis xp̃i fundata re¬

Expanded text:
atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicatiatque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinaus coapostolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata re
Abbreviated transcription (Latin):
siluã istam frem̃tium bestiarũ ⁊ turbulen¬
tissime ꝓfunditatis oceanũ. constantioꝵ
quam cum suꝑ mare gradereris ingrede¬
ris. Nec mundi dominã times romã: qui
ineaiphe domo ex paueras sacerdotis an¬
cillam. Numquid aut uidicio pilati aut
seuicia uideoꝵ minor ẽ. ł inclaudio potes¬
tas. ł innerone crudelitas: Uincebat gͥ
materiã formidinis. iuis amoris. Nec esti¬
fulis quos ceꝑas diligendos. Hunc aĩ
intrepide caritatis ardorẽ. iam tunc pro¬
fecto conceꝑas: quando ꝓfesuo tui amo¬
ris in dñm trine int̾rogationis ẽ. solida¬
ta misterio. Nec aliud ab hac m̃tis tue
intentione quesitũ ẽ: quã ut pascendie
euis quẽ diligeres ouibus cibum qͦ ipse
na carismatũ: tot exꝑim̃ta iurtutũ. Iam
popłos qui excircũcisione erediderant eru¬
dieras : iam antiochenã eccłam ubi pͥmũ
xpiami nominis dignitas ẽ orta fundaue¬
ras. lam pontũ. galatiã. capadociã. asiã.

Expanded text:
silvam istam frementium bestiarum et turbulensilvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestis susceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse na charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ seruiebat erroribus: ⁊ magnã sibi ui¬
debatur suscepisse religione. quia nullam
respuerat falsitatẽ. Unde quantũ erat ꝑ
diabolum tenacius illigata: tanto ꝑ xp̃m
inbuendum euangelio mundũ. distributie
sibi tͥrarũ partibus suscepissent: beatissimus
petrua princeps apostolici ordinis ad arcem
romani destinatur imperii. ut lux ueritatis̃
que in oium gentiũ reuelabatur salutẽ: esfi¬
ca cius se ab ipso capite ꝑtotũ mundi corpus
esfunderet. Cuiꝰ autẽ nationis homines in
hac tunc urbe ñ eẽnt. aut que usquã gen¬
tes ignorarent quod roma didicisset  hic
conculcande philosofie opmiones: hic dis¬
soluende erant t̾rene sapientie uanitate:
tlic confutandus demonũ cultus. hic
oĩum sacrilegorũ impietas destruenda: ubi
tum. quicquid usquã fuerat uanis errori
tissime petre apostole uenire ñ metuis:
⁊ consorte głe tue paulo apostolo aliarum
adhuc eccłarum ordinationib occupato.

Expanded text:
tium serviebat erroribus, et magnam sibi vitium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Chimbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi ctum quidquid usquam fuerat variis erroribm tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato,
Abbreviated transcription (Latin):
todia collocauit. omnesq in cõmune morta¬
les ad cognitionẽ sui abundantissimis semꝑ
beneficiis erudunt: uoluntariã errantium
cecitatẽ ⁊ ꝓcliuẽ indeteriora nequitiã seere¬
tiori consilio ⁊ altiori pietate miseratus est
mittendo uerbũ suum equale sibi atq coet᷑¬
nuĩ. Qt caro factũ. ita diuiã naturam na¬
ture unuit humane: ut illius ad infima
indinatio. nr̃a fieret ad sũma ꝓuectio. Ut
autẽ huiꝰ mennarrabilis gratie ꝑtotũ mun¬
dum diffunderetur effectus. romanũ reg¬
num diua ꝓuidentia p̃parauit : euiꝰ adeõ
limites increm̃ta ꝑd̾ucta sunt. quibus cuc̃¬
tarũ undiq gentiũ uema ⁊ contigua eẽt
uniuersitas. Disposito enim diuinitus opi
maxime congruebat. ut multa regna uno
confederarentur imꝑio: ut eito peruios ha¬
beret popłos p̃dicatio generalis. quo um¬
us teneret regim̃ cunitatis. hec autẽ eiu¬
tas ignorans sue ꝓuectionis auetorẽ. eum
pene oĩbus anaretur gentibue. ouumi gen¬

Expanded text:
 negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gen
Abbreviated transcription (Latin):
tem cohortatur. Ille eur dubitauerit uocem
ꝑdiderit: hec quia statim credidit uerbum
salutare c̃cepit. Hoc etiam in laudib iohis
minime tacendũ uidetꝰ᷑: qs ñ dum natus ẽ
titutus. aduentũ xp̃i quia uoce ñ poterat
gaudiis confitetur. Dicit enim helisabet
ad scãm mariã. Simul ut facta ẽ uox salu
tum recognoscat. iam spũ mundi dñm re¬
cognoscit. In quo arbitror ꝓpħicam conue

Expanded text:
Mariam cohortatur. Ille quia dubitavit, vocem Mariam cohortatur. Ille quia dubitavit, vocem perdidit: haec quia statim credidit, Verbum salutare concepit. 7. Hoc etiam in laudibus Joannis minime tacendum videtur, quod nondum natus jam titutus, adventum Christi, quia voce non poterat, gaudiis confitetur. Dicit enim Elizabeth ad sanctam Mariam: Simul ut facta est vox salutum recognoscat, jam spiritu mundi Dominum recognoscit. In quo arbitror propheticam conve
Abbreviated transcription (Latin):
Ille: de adolescentula in maculata deꝓmit᷑ :
Inc de uetula iã fessa generat᷑. Habet gͦ & huiꝰ
natiuitas aliqͥd glȩ atq miraculi. Iuãuis enĩ uili
or partꝰ mulieris uideat᷑ ẽẽ. quã uirginis: tn sic̃
maria suspicimꝰ qđ uirgo peꝑit: ita & in helisa¬
beth miram᷑ qđ anicula ꝓcreauerãt. Qd quidẽ
factũ misteriũ aliquod arbitror ẽtinere: ut ioħs
qͥ uet̃is testam̃ti figurã gerebat. senis mulierculȩ
frigido sanguine nasceret᷑ : dns autẽ qͥ regni cȩ¬
lestis euuangłium p̃dicaret. feruentis iuuen¬
cule flore ꝓgrederetur. Maria enim conscia
uirginitatis miratur fetũ uiscerib inuolutũ :
helisabet autẽ conscia senectutis. erubeseit
partũ ut̾o p̃grauato. Dicit enim euuangłista
Occultabat se m̃sib quinq. Illud autẽ quam
mirandũ : qd idem gabriel arcangłs. qui
utriusq natiuitatis offitiũ rep̾sentat. ⁊acha¬
riam solatur in credulũ. MaRiam confiden

Expanded text:
ille de adolescentula immaculata depromitur, ille de adolescentula immaculata depromitur, hic de vetula jam fessa generatur. Habet ergo et hujus nativitas aliquid r partus mulieris videatur esse, quam 460 virginis; tamen sicut Mariam suspicimus, quod Virgo pepererit, ita Elizabeth miramur, quod anicula procreaverit. 5. Quod quidem factum mysterium aliquod arbitror continere, ut Joannes qui veteris Testamenti figuram gerebat, senis mulierculae frigido jam sanguine nasceretur: Dominus autem qui regni coelestis Evangelium praedicaret, ferventis juvenculae flore progrederetur. Maria enim conscia virginitatis, miratur fetum visceribus involutum: Elizabeth autem conscia senectutis, erubescit partu uterum praegravatum; dicit enim evangelista: Occultabat se mensibus quinque . 6. Illud autem quam mirandum, quod idem Gabriel archangelus utriusque nativitatis officium repraesentat? Zachariam solatur incredulum, confidentem