comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tias. ⁊ dotis instrum̃ta defiũnt. põpa ÷ ali¬
aq nuptiar̃ celebritas omittit᷑. nullus
extima.. ob io deẽẽ recte alias inito matri¬
monio firmitatẽ. ł ex eo natis libis uira
posse legituoꝵ auferri. int̾ pares hone¬
itatt ꝑsonas. nulla lege ĩpediente ꝯsortiũ.
ꝗͦ ipsoꝵ ꝯsensu atq amicoꝵ fibe firmat᷑.¬

Expanded text:
tias vel dotis instrumenta defuerint, pompa etiam aliaque nuptiarum celebritas omittatur, nullus aestimet ob id deesse recte alias inito matrimonio firmitatem vel ex eo natis liberis iura posse legitimorum auferri, inter pares honestate personas nulla lege impediente consortium, quod ipsorum consensu atque amicorum fide firmat
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ ex affectu om̃s intͦducunt᷑ miptie.
⁊ nicħ impiu neq legib ꝯtiriii. in tali
inhibendas extim aĩumꝰ. nec eñi hõ sic ĩꝑiꝰ
inueniat᷑. uit ꝗͣ abinitio loco fuie huit eã¬
postea in suo collocau̾it matͥmonio. s ei
credendũ est qui eã ab iitio. nõ ut filiã
eclucaũ ⁊ hb̃tate donauit. ⁊ dignã eẽ pꝰ ea

Expanded text:
et nihil impium neque legibus contrarium in tali inhibendas existimaverimus? nec enim homo sic impius inveniatur, ut, quam ab initio loco filiapostea in suo collocaverit matrimonio, sed ei credendum est, qui eam ab initio non ut filiam educavit et libertate donavit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ añ aũ fuĩt actis int̾uenientib in sinua¬
ta licebit. ⁊ constante matͥmonio eã insi¬
niare. nullo obstacło penit᷑ ex nuptiar̃ in¬
t̾uentu faciendo. Si eñ fieri eas pꝰ nuptias¬
danationes concedat᷑. multo mag̾ insinuari
similiq mͦ ⁊ ea ꝯstitutio. ꝗͣ ꝓaugendis tam
dotib. ꝗͣ añ nuptias clonationib fecimꝰ. in¬
tacta. illibatacy ꝯseruet᷑. Om̃ib uibelicor.
que de simplicib clonationib int̾ maritũ

Expanded text:
 fuerit actis intervenientibus insinuata, licebit et constante matrimonio eam insinuare, nullo obstaculo penitus ex nuptiarum interventu faciendo: si enim fieri eas post nuptias concedatur, multo magis insinuari. Similique modo et ea constitutio, quam pro augendis tam dotibus quam ante nuptias donationibus fecimus, intacta illabataque conservetur: omnibus videlicet, quae de sim
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ inuencri. c̃ meliꝰ erat mulierib ꝑꝑ fra¬
gilitatẽ sexꝰ. cuiã marib subueniri. Sic̃ em̃
dos ꝑꝑ nuptias fit. ⁊ sine nupti is ꝗ nulla dos
intesligitur. sine dote aut̃ nuptie poss cele¬
brari itd ⁊ indonationib quas mariti faci¬
te matrimonio talẽ donationẽ fa̾e.q qͣsi
antipherna ħ poss intelligi. ⁊ nõ simplex
donatio. Ideo eni ⁊ antiqͥ uirisꝯditores. ĩ¬
ter donationes ⁊̃ dotes cõmuñant. Si gͥ ⁊

Expanded text:
t inveniri, cum melius erat mulieribus propter fragilitatem sexus quam maribus subveniri? Sicut enim dos propter nuptias fit et sine nuptiis quidem nulla dos intellegitur , sine dote autem nuptiae possunt celebrari, ita et in donationibus, quas mariti facite matrimonio talem donationem facere, quae quasi antipherna possit intellegi et non simplex donatio. Ideo enim et antiqui iuris conditores inter donationes etiam dotes connumerant Si igitur et
Abbreviated transcription (Latin):
u. aã ⁊⁊ cc̃. honesimo. Neq sine nuptiis
instruñta facta matͥmonii ad ꝓationẽ st̃¬
s donea chu̾sum ũitate ꝯtinente. neq nõ
interpositis instrumeniis iure cc̃tũ ma¬
trimoniũ irritum est: cum omissa qͦ scͥ¬
t̾a cetera nupnarum melicia nõ suritt¬

Expanded text:
 AA. et CC. Onesimo. Neque sine nuptiis instrumenta facta matrimonii ad probationem sunt idonea diversum veritate continente, neque non interpositis instrumentis iure trimonium irritum est, cum omissa quoque scriptura cetera nuptiarum indicia non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bio inem forsitan. P umnus partis egestatẽ.
nõ ꝓpt̾ ipsam nuptiar affectionẽ efficiunt᷑.
Si gͥ dote iã p̃stita marit̾ nulla añ nupti¬
as facta donõne donare mulieri res inalii¬
erit. ita tñ ut dotis quantitatẽ nõ excedat᷑.
⁊ ħ ipsũ significau̾it qd nõ simplicẽ faciat

Expanded text:
bidinem forsitan vel unius partis egestatem, non propter ipsam nuptiarum adfectionem efficiuntur Si igitur dote iam praestita maritus nulla ante nuptias facta donatione donare mulieri res maluerit, ita tamen, ut dotis quantitatem non excedant, et hoc ipsum significaverit, quod non simplicem faciat
Abbreviated transcription (Latin):
te filie suã habet potestatem:
ex senatore patre ꝓcreatã. ob matrimoni¬
adeptã dicas. claritas que bñficio mariti tͥ
parata est. si sccłi ordinis. uir̃ pꝰea sortita es
uxor tua a parentib suis inter pellat᷑ rector
tatem ei sequutus desiderio tuo medebit᷑
s̾. ad. Sabino. Nec fihiũ ꝗ familias
plina ꝑmuttit. Igͥ sic̃ desideras obseruatis
iuris p̃ceptis sociare conuigio tuo ꝗͣ uolũis

Expanded text:
e filiae suam habet potestatem. inae. Cum te non ex senatore patre procreatam ob matrimoniadeptam dicas, claritas, quae beneficio mariti tibi parata est, si secundi ordinis virum postea sortita es uxor tua a parentibus suis, interpellatus rector tatem eius secutus desiderio tuo medebitur. Idem AA. Sabino. Ne filium quidem familias plina permittit. Igitur, sicut desideras, observatis juris praeceptis, sociare conjugio tuo quam volueris,
Abbreviated transcription (Latin):
piiis ur̃is non cebix uereri non debes.¬
ne nepotẽ sum non agnoscat:
opͥ. Gord. ã Ualeme. Et si ciͣ mandata
principu cctum sit in ꝓuincia ꝯsentien¬
te muliere matrimonuium tamen post¬
depositum officium. si inead̾ uoluntate
ꝑseuerauer. iuste nupne efficiunt᷑. ⁊ iõ
pꝰ eo lib̾os susceptos. natosq ex iusto ma¬
tͥmonio legitimos ẽẽ responsũ uiri prudẽ¬
Itissimi pauli declarat:

Expanded text:
is non contradixit, vereri non debes, nepotem suum ne non agnoscat. Imp. Gordianus A. Valeriae. Etsi contra mandata principum contractum sit in provincia consentiente muliere matrimonium, tamen podepositum officium si in eadem voluntate perseveraverit, iustae nuptiae efficiuntur: et ideo postea liberos susceptos natosque ex iusto matrimonio legitimos esse responsum viri prudentissimi Pauli declarat.
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssu pacta ꝯuenta seruari oporta. Sin
aut̃ cdonatio ł tal facta sit. ut pote aut̃ do
tali mistrumto añcełnte. nulla pacta tali
donationi pꝰ nuptias inserantur. Re ipsa
se ꝯuenta. ut ecͥis passib utraq ambulet̃.q.
tt̃ dos.ꝗdonatio. Ita tn leoniana ꝯstitutio
que suꝑ exequatione paccionũ loquit᷑. n in
quantitate. s inpartib maneat. in hnis ca¬
sib intacta.⁊ nõ solũ ea mutilata custodia

Expanded text:
expressum, pacta conventa servari oportet Sin autem donatio quidem talis facta sit, utpote autem instrumento antecedente nulla pacta tali donationi post nuptias inserantur, re ipsa se conventa, ut aequis passibus utraque ambulet tam dos quam donatio. Ita tamen, ut leoniana constitutio, quae super exaequatione pactionum loquitur non in quantitate, sed in partibus, maneat in his casibus intacta, et non solum ea immutil
Abbreviated transcription (Latin):
dictã eẽ dõ inimutõẽ lotis. ⁊ an nuptias do¬
nationis. ne aliqͥb aduiꝰ filios prioris matri¬
monii machinari uideat᷑ censemĩ.¬
nes facte st̃ ad u̾sus maritos. qui decipiẽ¬
dosuas uxores faciebant donationes. qͣs an
iiptias antiquitas nõiauit. Insinuare aũ
eas actis int̾uementib suꝑ sed ebat̾. ut infecte
Ux ores aut̃ sine nuptiali remedio relinquat᷑.
Sanctimꝰ noĩe priꝰ em̃dato ita rẽ corrigi.⁊
nõ ante nuptias donationẽ eã uocari. s ꝓpt̾

Expanded text:
dictam esse deminutionem dotis et ante nuptias donationis, ne aliquid adversus filios prioris matrimonii machinari videatur, censemnes factae sunt adversus maritos, qui decipiendo suas uxores faciebant donationes, quas ante nuptias antiquitas nominavit, insinuare autem eas actis intervenientibus supersedebant, ut ineffectae uxores autem sine nuptiali remedio relinquantur, sancimus nomine prius emendato ita rem corrigi et non ante
Abbreviated transcription (Latin):
Liõ quis excusatur. ꝗ creditor siue debitor
euis est. cui tutor. sen cuiator clatꝰ ẽ. s par̃¬
ticipẽ inmim̃e hr̃e deb. ut si res exege¬
rit. isqui alieno auxilio egor defendat᷑.
p̃ dioꝵ ad fiscum ꝑtinentiũ ħ noĩe excusa¬
tionẽ amuñib ciuilib ñ habeãt. iõq ĩ¬

Expanded text:
ideo quis excusatur, quod creditor sive debitor eius est, cui tutor sive curator datus est, sed participem in munere habere debet, ut si res exegrit is qui alieno auxilio eget defendatur.praediorum ad fiscum pertinentium hoc nomine excusationem a muneribus civilibus non habent i
Abbreviated transcription (Latin):
S. aã. habentiano. ⁊ coconio. Sicurato¬
resdati estis gn̾alit̾. nec decreto signifi¬
ut uos as ꝓuinciale ad muustratione
ub̾a: ꝗͦ si factũ fuit. petent sibi in ꝓui¬
cia curatores adolescentes.
si ingenuus libtino tutor datus es cer¬
ta causa est. s cum te preses ꝓuinciȩ au¬
S diendum nõ putauit is ꝑp p̃scriptioñ
quasi tardius adires. neca cdeereto ꝓuo¬
cau̾is. intelligis parendũ eẽ sententiȩ.
plissimi ordinis ꝯsulto. qͥ pupillã suã
uxorẽ duc̃. nuptias ꝯtͣhere nõ intelligi¬
tur. ⁊tñ in famis ꝯstituit᷑: s si tua de¬
Metrie. cum eam in matͥmonio hab̾es
absens ⁊ ignorans curator ꝯstitut᷑ es:
potes ee securus. dum tam̃ alius substi¬
tuat᷑. Non eñĩ deb ignorantia mari¬
toꝵ ãplissum ordinis ꝯsulto fruus queri.
cura liboꝵ patroni. seu patrone. nllaͬ
exculationem petrare. amplissimus ordo
auctore diuo marco censuit. ⁊ iõ nec il¬
inuiti patͦm seu patͦne lib̾is dnt᷑. ꝙͦ eoꝵ¬

Expanded text:
 AA. Aventiano et Cosconio. Si curatores dati estis generaliter nec decreto signifiut vos a provinciali administratione liberet. quod si factum fuerit, petent sibi in provincia curatores adulescentes. si ingenuus libertino tutor datus es, certa causa est. sed cum te praeses provinciae audiendum non putaverit propter praescriptionem, quasi tardius adires, nec a decreto provocaveris, intellegis parendum esse sententiae. lam suam uxorem ducit, nuptias contrahere non intellegitur et tamen infamis constituitur. Sed si tu Demetriae, cum eam in matrimonio haberes, absens et ignorans curator constitutus es, potes esse securus, dum tamen alius substituatur. non enim debet ignorantia maritorum amplissimi ordinis consulto fraus quaeri. cura liberorum patroni seu patronae nullam excusationem impetrare amplissimus ordo auctore divo Marco censuit. et ideo nec ilinviti patroni seu patronae liberis dentur,
Abbreviated transcription (Latin):
marci ꝯstitutione pͣseriptũ ⁊. hac apud
p̃sroem ꝓuincie uti nõ ꝓhibis. Nam qͦ
oĩum bonoꝵ patrẽ pupilli usũ fructum
reliquisse quondã uxori sue ꝓponis. abex¬
cusandos uos a tutela nõ est idoneum:
posse cͣcio tuteł iudicio matrẽ ei ꝯuenire

Expanded text:
Marci constitutione praescriptum est, hac apud praesidem provinciae uti non prohiberis. Nam quod omnium bonorum patrem pupilli usum fructum reliquisse quondam uxori suae proponis, ad excusandos vos a tutela non est idoneum. posse contrario tutelae iudicio matrem eius convenire
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ ut a bonis his excusareris que pu¬
pilli tui malia ꝓuincia ꝗͣ uñ es. ubiq
moraris possident. intͣ quinqͣ gesunum¬
diem postulare debuisti. ꝗ si face cessa¬
antib ad uingi aliqͦs curatores oporte.¬
at. p̃ses ꝓuincie si te in sufficientem
dep̃ henderit estimabit:

Expanded text:
us, ut a bonis his excuseris, quae pupilli tui in alia provincia quam unde es ubique moraris possident, intra quinquagesimdiem postulare debuisti. Quod si facere cessaan tibi adiungi aliquos curatores oporteat, praeses provinciae, si te insufficientem deprehenderit, aestimabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ucda s̃. si nõ et res que agit᷑ solimonẽ fac¬
at. ĩpsi tuteł ut puta si pupillus in arro¬
gationẽ se dare desroerat.⁊ eñi absur¬
dum est solui tutelam. nec ꝯsentiente. s
forsitan ignorantie eo ꝗ tutor fuãt orli¬

Expanded text:
nda sunt, si non res quae agitur solutionem faciat ipsius tutelae, ut puta si pupillus in adrogationem se dare desiderat. etenim absurdum est solvi tutelam nec consentiente, sed forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
qui tutores. seu curatores dati sqͣsex co
die cedere ex qͦ decretum pͣtoris. aut
testam̃tum parentis notũ factũ erit.
ei qui admunꝰ uocatus fuit. ipsa ꝯsti¬
tutio que ħ indux̃ sanx. S siqͥs ĩ eiꝰ
tp̃ris ꝯputatione ab eo ciũ de ea re no¬
tio fuit. iiuriã passus nõ ꝓuocauit

Expanded text:
qui tutores seu curatores dati sunt, ex eo die cedere, ex quo decretum praetoris aut testamentum parentis notum factum erit ei qui ad munus vocatus fuerit, ipsa constitutio quae hoc induxit sanxit. Sed si quis in eius temporis computatione ab eo cuius de ea re notio fuit iniuriam passus non provocavit
Abbreviated transcription (Latin):
tem: tm̃mͦ ⁊ eni unꝰ senatoris libtus qui
patroni negotia gerit. a tutela siue cu¬
Icie exequit᷑ si animad u̾terit auun¬
culum tuũ ꝑꝑea nominari tutorẽ. aut
metu huiuismodi ereationis amagist᷑¬
cusatio ꝯpetit. ⁊ nõ alia causa nõiatus

Expanded text:
tem. tantummodo etenim unus senatoris libertus, qui patroni negotia gerit, habet a tutela sive cuinciae exsequetur, si animadverterit avunculum tuum propterea nominari tutorem, ut metu eiusmodi creationis a magistcusa
Abbreviated transcription (Latin):
rti ꝓquas acer cognntor iudicauerit. Qđ si
de possessione ł de fundis executio cessauerit:
et eani suspend̾it ꝓuocatio. fructꝰ om̃s ꝗ temꝑe
interposite ꝓuocatiõis capti ł postea natier̃t̃:
in depofito collocentur. iute finidi peneseum
ꝗ appellau̾it constituto. Se ui se ꝓuocatores uł

Expanded text:
ro qua sacer cognitor iudicaverit. Quod si de possessione vel de fundis exsecutio concessa erit et eam suspenderit provocatio, fructus omnes, qui tempore interpositae provocationis capti vel postea nati erunt, in deposito collocentur, iure fundi penes eum qui appellaverit constituto. Sciant autem se
Abbreviated transcription (Latin):
carum necttatuti pͥuatierarii deposcit utili¬
tas ne cõmoda q̃ domui nrẽ delxiit᷑. callidis debi¬
tor artib differant᷑. qmͣ obreia eoꝵ appellatione
reiecta. qui aꝑte manifesteq conuictist̃. hoc
obseruare p̃cepti huiis auctoritate censemꝰ. S̾
ut ei quẽ ꝯstit̾i̾t ẽẽ publicum debitorem appel
latonis bñficium denegetur.
Mp̃. alex .a. Iuliano Et iam iampost mortẽ
eius ꝗ appellauit necer̃ est ħrdib eius. ł redde¬

Expanded text:
carum necessitatum et privati aerarii deposcit utilitas, ne commoda, quae domui nostrae debentur, callidis debitorum artibus differantur. Quamobrem eorum appellatione reiecta, qui aperte manifesteque convicti sunt, hoc observari praecepti huius auctoritate censemus, ut ei, quem constitlationis beneficium denegetur. mp. Alexander A. Iuliano. Etiam post mortem eius qui appellavit necesse est heredibus eius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs ne uoluntas defuncti extestam̃to scͥpta rese¬
positamq appellationem iscꝰ de eare notio eit
recipienta ẽẽ credid̾it: xx. librarum argñ¬
ti mulcti ⁊ litigatorem quitam moportune ap¬
pelliu̾it. et iudicem ꝗ tam ignaue ꝯuenienniã
adhibuit inuosat.

Expanded text:
 ne voluntas defuncti testamento scripta reserpositamque appellationem cuius de ea re notio erit recipiendam esse crediderit, viginti librarum auri multa et litigatorem, qui tam inportune appellaverit, et iudicem, qui tam ignave conniventiam adhibuerit, involvat.
Abbreviated transcription (Latin):
A bstmend̾ prorsus appellatione sanctimus.
quotiensfiscał calculi sansfactio postuletur.
aut tͥbitarie functiomis sollẽpne munꝰ ex pos¬
citur. ant publici uel enm pͥimidum mͦ¬
euidĩtis ⁊ tep̃ conuiti redibitio debiti flagnat᷑.
ut necario incontumacẽ uigor iudicariꝰ exci s̃.¬

Expanded text:
Abstinendum prorsus appellatione sancimus, quotiens fiscalis calculi satisfactio postulatur aut tributariae functionis sollemne munus exposcitur aut publici vel etiam evidentis atque convicti, redhibitio debiti flagitatur, ut necessario in contumacem vigor iudiciarius exci
Abbreviated transcription (Latin):
Iͥauiciũ scelusq confessus audiat᷑ appellans.
Sicrit eñ ħ obseruare disposuimꝰ. ita equũ
ẽ testib pioductis instrum̃tisq ꝓlatis alusq
aigum̃tis p̃stitis. si sũtñtia conira eũ latasit:
confessꝰ sit & formidine tormentoꝵ territꝰ
contrase aliꝗd dix̾it. ꝓuocandi licentiã ei nõ¬

Expanded text:
ia vitium scelusque confessus audiatur appellans. Sicut enim haec ita observari disposuimus, ita aequum est testibus productis, instrumentis prolatis aliisque argumentis praestitis, si sententia contra eum lata sit confessus sit, aut fortitudine tormentorum territus, contra se aliquid dixerit, provocandi licentia ei no
Abbreviated transcription (Latin):
d. aa ⁊ cc̃.uiconi. Pegantes debitores ñ
oporto: armata ui teryeri. S petitore ꝙ
nõ ĩplente suam intennonẽ. ł excepnone sũ¬
moto: ab solui. Connictos aut̃ ꝯdẽpnari. ac
electis pignorib ꝑsonał actio ñ tollit᷑: s eo ꝙ
dep̃cio seruari potuit. in debitũ ꝯputato.¬
deresiduo mana: integua pencio.
uentaes. qr q colonis inrẽ suã mutuo decli¬
il adño pͥoiri postulare posse creodisti. nec.
ideumulieandũ actoris ipsius auut¬

Expanded text:
. et CC. Glyconi. Negantes debitores non oportet armata vi terreri: sed petitore quidem non implente suam intentionem vel exceptione submoto absolvi, convictos autem condemnari ac electis pignoribus personalis actio non tollitur, sed eo, retio servari potuit, in debitum computatode residuo manet integra. D. III uia, quod colonis in rem suam mutuo dedisti, a domino praedii postulare posse credidisti: nec ad eum obligandum actorum ipsius a
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in lite̾ crescunt. ab ignorante ⁊ inde¬
biti soluia repeti nõ posse. certisimi ui¬
ris est. S: ⁊ si cautio indebite peccume
ex ead̾ causa int̾ponat᷑. ꝯditiomi loc̃ ñ eẽ.
d. aaͣ. ⁊ cc̃. attalo. Si sꝯstat.

Expanded text:
nem in lite crescunt, ab ignorante ebita soluta repeti non posse certissimi iuris est. Sed et si cautio indebitae pecuniae ex eadem causa interponatur, condictioni locum non esse M. A
Abbreviated transcription (Latin):
ac patrimonium tuum ex austum preses
ꝓuuicie aperit: ut ad solutionis sec uritatẽ
solum fenebris peccume subsidiũ suꝑ eẽ iii¬
deat᷑.⁊ monebit debitorẽ tuũ si saltẽ ipse¬
soluendo sit. ut ante definitũ tp̃s debita
tͥ rep̃sentet. ut fisco cuꝰ obnecessitates pu¬
licas causã pociorẽ eẽ oporteat debita peccu

Expanded text:
ac patrimonium tuum exhaustum praeses provinciae compererit, ut ad solutionis securitatem solum fenebris pecuniae subsidium supereommonebit debitorem tuum, si saltem ipssolvendo sit, ut ante definitum tempus debita tibi repraesentet, ut fisco, cuius ob necessitates publicas causam potiorem esse oportet, debita pecun
Abbreviated transcription (Latin):
S. ãa ⁊ ẽe. Geronero. Si repetentdi ͥ qͦs¬
donabas uxori ei quẽ ab ꝓficiscendum
tecũ huiꝰ mii libalitatẽ ꝓͥuocare ꝓposue¬
euis: nullã ad didisti ꝯditionẽ: reman&.
integͣ cdonatio. c̃ ieuitit ꝑ fectã clonatio

Expanded text:
. et CC. Gerontio. Si repetendi, qdonabas uxori eius, quem ad proficiscendum tecum huiusmodi liberalitate provocare proposueras, nullam addidisti condicionem, remanet integra donatio,
Abbreviated transcription (Latin):
uit aut deposunt. isciii: p̃eib ienuiati
aduersus tenentem ad ex hibenctum ⁊ uen¬
dicatione un potes. Qs si pactus sit ut  t̾¬
restituant᷑. siꝙ ei qui deposuit successisti.
iure heditario deposit actione irt nõ ꝓhi¬
Peris. Siuͦ nec ciili nec honorario uire ao¬

Expanded text:
vit aut deposuit is, cuius precibus meministi, adversus tenentem ad exhibendum vel vindicatione uti potes. Quod si pactus sit, ut tisi quidem ei qui deposuit successisti, iure hereditario depositi actione uti non prohiberis: si vero nec civili nec honorario iure a
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aã. ⁊ cẽ. ⁊uparo. Creditoris falso ꝓ¬
curator soluenti. ad uersus eũ in debiti
repencio non obligationis libatio ꝯpetit.
solitt̃u sciens nõ recte p̾etit. ctͣ manda¬
tũ aut̃ ab alio re distrncta. dñs euicta
re ⁊ obpcedes uitiũ satis emptors facieti
nõ indebitũ p̃tende. s ꝑ ei̾m̾i factũ iu¬
tu ꝯnactũ habuisse ꝓbans. a se debitũ¬

Expanded text:
dem AA. et CC. Ziparo. Creditoris falso procuratori solventi adversus eum indebiti repetitio, non obligationis liberatio competit.solutum sciens non repetit. Citra mandatum autem ab alio re distracta dominus evicta re vel ob praecedens vitium satis emptori faciens non indebitum praetendere, sed per eiusmodi factum ratum contractum habuisse probans a se debitu
Abbreviated transcription (Latin):
pestimatione rer pꝰ legatar̃. c̾ sit explora¬
ti iuris heditaria honena adscriptos ħ edes
ꝓportionib ħ editariis. non ꝓ modo emolu¬
menti ꝑtin̾e. ꝗ nec̾ ipse ignorare uderis
c̃ creditorib scđ formã uiris ꝓportione tua

Expanded text:
estimatione rerum praelegatarum, cum sit explorati iuris hereditaria onera ad scriptos heredes pro portionibus hereditariis, non pro modo emolumenti pertinere. Quod nec ipse ignorare videris, cum creditoribus secundum formam iuris pro portione tua
Abbreviated transcription (Latin):
creditori sponte uos obligastis. lic&. umi nu¬
mata sit peccunia. ł int̾cessionis nõie hãc
ꝓreo suscepistis obligntionẽ: frustra uere¬
sit. quam alii mutuo dedit: si intͣ pͥsti¬
tutum temp: rei geste questionẽ detulistis.
ac multomag̾ ma̾nẽ timorẽ geritis siꝑ pec

Expanded text:
creditori sponte vos obligastis, licet uni numerata sit pecunia, vel intercessionis nomine hanc pro rea suscepistis obligationem, frustra veresit, quam alii mutuo dedit, si intra praestitutum tempus rei gestae quaestionem detulistis. Ac multo magis inanem timorem geritis, si pec
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis mornuum in locũ tuum intułit.
religiosus iste effici tur. quo facto monum̃tũ
neq uenire. neq obligari aquoꝗ ꝓhiben¬
te uiris religione posse indubium non ue
adefuncto tibi relictum.⁊ qd̾ in fimꝰ ⁊ mor¬
bum eius erocossȩ te uoni uri arbitratu
ꝓbau̾is. preses prouincie solui tͥ iubebit.

Expanded text:
aliquis in locum tuum intulerit, religiosus iste efficitur: quo facto monumentum neque venire neque obligari a quoquam prohibente iuris religione posse in dubium non vea defuncto tibi relictum et quod in funus vel morbum eius erogasse te boni viri arbitratu probaveris, praeses provinciae solvi tibi iubebit.
Abbreviated transcription (Latin):
uũ c̃ti nõis. aut quandã solidoꝵ quanti¬
tatem. ł aliã rẽ ꝑmiserit ⁊ c̃ licentia ei
fuerat unũ ex his soluendo libari. utr̃¬
q ꝑ ignorautiã dependit. dubitabat᷑
ciuis rei dat᷑ a legib repentio. utĩ ne¬

Expanded text:
vum certi nominis aut quandam solidorum quantitatem vel aliam rem promiserit et, cum licentia ei fuerat unum ex his solvendo liberari, utrumque per ignorantiam dependerit, dubitabatur, cuius rei datur a legibus e
Abbreviated transcription (Latin):
Mpͣ. aut̃.ã. hermogeni. Quamius
peccunia niã asciepiades suo nomine cye¬
did̾erit. stipulando tñ sibi uis obligationis¬
quesiuit. quam peccuniam ut possis pet̾e:
manclatis tibi abeo accionib ꝯsequeris &t¬

Expanded text:
 A. Hermogeni. Quamvis pecuniam tuam Asclepiades suo nomine crediderit, stipulando tamen sibi ius obligatioaesivit. quam pecuniam ut possis petere, mandatis tibi ab eo actionibus consequeris
Abbreviated transcription (Latin):
eaq ꝯtͣ fidẽ negotii gesti ũsata ÷. nõ est i¬
inquũ actionẽ ꝯditionis ad repetcionem
rer donatar̃ tͥ qͥ patͥ successisti decerni:
i alexandre. Ea legͦe in uos collata
⁊clonatio ut neutͥ alienand suȩ portiouis
facultas ulla ꝯpet̾a:. id esfic̾ ne altut eoꝵ¬

Expanded text:
a fidem negotii gesti versata est, non est iniquum actionem condictionis ad repetitionem rerum donatarum tibi qui patri successisti decerni. t Alexandro. Ea lege in vos collata donatio, ut neutri alienandae suae portionis facultas ulla competeret, id efficit, ne alte
Abbreviated transcription (Latin):
renunciandum putauit. ⁊ c̃ desꝑauit. ali¬
am ꝓbationem. tunc denuo. ad religionẽ
ꝯuolare. ⁊ udices nullomodo eos audire
abtales iniꝗtates uemientes. Siquis aut̃¬
sacramentum intulerit ⁊ ħ reuocare in
licentia usq ad litis nĩmi t̾miinũ ei p̃stet᷑.
ost diffinituam autem sententiã que ꝓu¬
lite suspensa hi ꝗͥ qui iusiurandũ p̃stare
iussi st̃. ab hac forte luce subtrahant᷑. ꝓ̃a¬
tiones aut̃ rer̃ eadat᷑. cũ multũ discr̾epat

Expanded text:
renuntiandum putavit, et, cum desperavit aliam probationem, tunc denuo ad religionem volare et iudices nullo modo eos audire ad tales iniquitates venientes. Si quis asacramentum intulerit et hoc revocare licentia usque ad litis tantummodo terminum ei praestetur. Post definitivam autem sententiam, quae lite suspensa hi quidem, qui iusiurandum praestare iussi sunt, ab hac forte luce subtrahantur, probationes autem rerum cadant, cum multum discrepat
Abbreviated transcription (Latin):
placũit. ⁊ tã marcellũ. quã celsũ sibi
ꝯsonantes reffere. ł apimanꝰ aut̃ ipsi
qui utr̃q ꝑ soluit. electionẽ donat.
qui ⁊ anteꝗͣ dependat. ipse ht̃ electi¬
onẽ. qd̾ uelit p̃stare.⁊ hui modi sentẽ¬
tie sublimissimũ testẽ adduc̃ saluiũ ui

Expanded text:
placuerit, et tam marcellum quam celsum sibi consonantes refert. Papinianus autem ipsi qui utrumque persolvit electionem donat, qui et antequam dependat ipse habet electionem quod velit praestare, et huiusmodi sententiae sublimissimum testem adducit salvium i
Abbreviated transcription (Latin):
itulum decroat᷑. nullo loco ꝓuocatio¬
ni relinquendo. Quis eñi ferendus est
ad appellationis ueniens auxiliũ uhis q̃
ipse facienda ꝓcuauit: ¶ Sin aut̃ is
cui sacram̃tũ illatũ ⁊ ł a parte. ł a uroi¬
cce ħ subire minime uolu̾it: licenciam
ꝗ hat̃ sacram̃tum recusare. Iiroex aut̃

Expanded text:
itulum decidatur, nullo loco provocationi relinquendo. Quis enim ferendus est ad appellationis veniens auxilium in his, quae ipse facienda procuravit Sin autem is, cui sacramentum illatum est vel a parte vel a iudice, hoc subire minime voluerit, licentiam quidem habeat sacramentum recusa
Abbreviated transcription (Latin):
d. aa. ⁊cc̃. Faustino. Si exqioc̃q ꝯtrac¬
tu ap̃ pͣfibem ꝓuincie iure debitũ cui o¬
portuerat it reddidisse ꝓban̾is. ex rogra¬
pha tua ex quib iam nicħ peti potͣ. ⁊ in¬
strum̃ta ad eum ꝯ tinctum ꝑtintia tͥ natiu.

Expanded text:
. et CC. Faustino. Si ex quocumque contractu apud praesidem provinciae iure debitum cui oportuerat te reddidisse probaveris, chirographa tua, ex quibus iam nihil peti potest, et instrumenta ad eum con
Abbreviated transcription (Latin):
enda ducimꝰ. ut siqͥs peccunias crederẽ.
debito. securitatẽ acciꝑe. cũ ampħꝰ sit
memorata cintitate: seiat nõ altt̃ debere
eyro raphum adeitore ł creditore per¬
peiuam si testimoniu trium testigtum
ꝓbate opinioniis ꝓ eoꝵ suil scriptiones idẽ
cerogplũ capiat. Hasicit huimodi ob¬
seruationẽ cyrograph u ꝓpecuniis memo

Expanded text:
enda duximus, ut, si quis pecunias credere debito securitatem accipere, cum amplius sit memorata quantitate, sciat non aliter debere chirographum a debitore vel creditore perquam si testimonium trium testium probatae opinionis per eorum subscriptiones idem chirographum capiat. Nam si citra huiusmodi observationem chirographum pro pecuniis memo
Abbreviated transcription (Latin):
siũ ab ħedib sintrophi ꝓcirator ẽ te suctũ
aĩaduert̾it. totũ debitũ. aliqn ꝙ dedisti
solum restitui iubebit.
debti singłoꝵ obligationis uno tm̃ instru¬
mento ꝓano ꝯ tinetur. exactio inter pellat᷑
Namsi ꝓpeccuma ꝗ mutuo dedisti tͥ uinu
stipulanti. qui debuerat᷑ spopondet. uego¬
tii gesti penitentia. ꝯtractũ habitũ recte:
nõ ꝯstituit irritũi:¬

Expanded text:
sive ab heredibus Syntrophi procuratorem te factum animadverterit, totum debitum, alioquin quod dedisti solum restitui tibi iubedebiti singulorum obligationis uno tantum instrumento probatio continetur, exactio non interpelletur. nam si pro pecunia quam mutuo dedisti tibi vinum stipulanti qui debuerant spoponderunt, negotii gesti paenitentia contractum habitum recte non constituit irritu
Abbreviated transcription (Latin):
feste doc̃i possit. us aq̃ exsietiꝰ more at¬
q obseruatione ꝑc̾ta loca ꝑfluentis uti¬
litatẽ c̃tis fundis ꝓriganth causa ex hi¬
be ꝓcurator nr̃. ne quio ce ueterẽ for¬
mã atq sollẽpnẽ morẽ ĩ nouet᷑ ꝓuidebit.¬

Expanded text:
feste doceri possit ius aquae ex vetere more atque observatione per certa loca profluentis utilitatem certis fundis inrigandi causa exhibere, procurator noster, ne quid contra veterem formam atque sollemnem morem innovetur, providebit
Abbreviated transcription (Latin):
tima diffiuitione. ł ꝓuocatiou̾us formidi
ne. s uiram̃to illato c̃ ħa partib fui̾t fa¬
ctum: ⁊ aurdice approbatũ: ł exauc̃tori¬
rate udicis ciuc̃q parti illatũ. si ꝙ iscue
imponit᷑ sacmentũ nicħ ad ħ fuerit re

Expanded text:
ima definitione vel provocationis formidine. 1a . Sed iuramento illato, cum hoc a partibus fuerit factum et a iudice approbatum vel ex auctoritate iudicis cuicumque parti illatum, si quidem is cui imponitur sacramentum nihil ad hoc fuerit re
Abbreviated transcription (Latin):
S si familiare fuit uis eius ad heredes ꝑti¬
nere. nec diuisionent. ad unũ hedem redi¬
gi potuisse. ꝓphana m̃ loca que cͥca idst̃
si semꝑ uicinis edificiis usui hominũ de¬
tes eẽ lusa sunt. exdiuuisione obtigeriũ¬

Expanded text:
 si familiare fuit, ius eius ad omnes heredes pertinere nec divisione ad unum heredem redigi potuisse. Profana tamen loca, quae circa id sunt, si semper vicinis aedificiis usui hominum detes esse visae sunt, ex divisione obtigeru
Abbreviated transcription (Latin):
filius nec quisꝗͥ alius neq litigando. ne¬
q pasciscendo. s nec uisiurandũ ꝯtͣ uõ¬
luntatẽ dñe rei deferendo p̾u̾toni uin
ei face pot̾. Uñ si ꝯtłũ mandatũ tuum
aliquid erga rẽ tuã nuis filius gessit. nec¬
ħ uitũ habuisti nicħ tibi oberit.¬

Expanded text:
filius nec quisquam alius neque litigando neque paciscendo, sed nec iusiurandum citra voluntatem domini rei deferendo praeiudicium ei facere potest. Unde si citra mandatum tuum aliquid erga rem tuam filius tuus gessit nec ratum habuisti, nihil tibi oberit
Abbreviated transcription (Latin):
S.aã. ⁊ cc̃. Marciano. Ed̾ elata ꝯditionẽ
iurisuirandi reus siño ꝑ actorem quomi
deposin que suꝑ reb quasi si ñon scrĩptis d̾a¬
tis mouetur iusuuaudũ ad exemplum ce¬
tõꝵ bone froei uroitioꝵ d̃ ferri pot̃.¬
quis iusiurandum intułit ⁊ nec dum
eo p̾stito postea ut pote sibi allegatiõib
habunlantib ħ reuocauit. sanctimꝰ nemi

Expanded text:
AA. et CC. Marciano. Delata condicione iurisiurandi reus si non per actorem, quomidepositi, quae super rebus quasi sine scriptis datis movetur, iusiurandum ad exemplum ceterorum bonae fidei iudiciorum deferri potquis iusiurandum intulerit et necdum eo praestito postea, utpote sibi adlegationibus abundantibus, hoc revocaverit, sancimus nemi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iuris sui locis prior definib detulit.
quer imoniã. que cu ꝓpetati ꝯtrousia
coħẽt. prius suꝑ possessione questio finiat᷑.
⁊ tc̃ agͥ m̃sor ire p̃cipiat᷑ ad loca: ut pate.¬
facta iuitate. huiusmodi litigiũ t̃minet᷑.
Qd̾ si alt̾a pars. ne huuisim questio tͥminet᷑
se subtiuxit. nicħonimꝰ agͥ m̃sor in ip

Expanded text:
super iuris sui locis prior de finibus detulerit querimoniam, quae proprietatis controversiae cohaeret, prius super possessione quaestio finiatur et tunc agrimensor ire praecipiatur ad loca, ut patefacta veritate huiusmodi litigium terminetur. Quod si altera pars, ne huiusmodi quaestio terminetur, se subtraxerit, nihilo minus agrimensor in ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ solibo uei qulas p̃tine ad patrem tuu pla¬
cuit. ei fir mauit: ear uendinionẽ habe
potes. si pat̾ no succegiti. Siui placitũ
diuisionis u̾sq ad pactũ sfenit: arbit̾ fami.¬
lierciscun iubitio uoł dat̾. cõmunionem

Expanded text:
 solido rerum, quas pertinere ad patrem tuum placuit, ei firmavit, earum vindicationem habere potes, si patri tuo successisti. Si vero placitum divisionis usque ad pactum stetit, arbiter familiae erciscundae iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
dño. ł sciente. ⁊ ꝓhibe nequeunte res tuas
dum utił antiꝰ excessit quadrupli: ꝗ si hoc
ex fiux tp̃s: simpli noxal iuticio ⁊uenire
potes: ꝗsi noxie maliuit ẜuu decłe. nicho
nin: cum ipioqͣnt̃ ad eũ ꝑuenit. ex ꝑir  nõ

Expanded text:
domino vel sciente et prohibere nequeunte res tuas dum utilis annus excessit, quadrupli, quod si hoc effluxit tempus, simpli noxali iudicio convenire potes: qui si noxae maluerit servum dedere, nihilo minus cum ipso quantum ad eum pervenit exper
Abbreviated transcription (Latin):
iuliano pp. Ambiguitatẽ antiqͥ uris ł¬
cidentes sanctim: sũi quis urori suȩ siue
alii cuic̃q usu fructum reliquerit. sub
c̃to tp̃i in quo. ł filius ei:. ł quisꝙͣ alius
ꝑuen̾it. stare usum fructũ in annos inqͦs
D̾.testator statuit. siue ꝑsona. deciũ etate
ꝯpositum est ad eã ꝑuen̾it. siue nõ. Neq
enĩ ad utã hõis ꝑsꝑã. s ad eta curricu¬

Expanded text:
Ambiguitatem antiqui iuris decidentes sancimus, sive quis uxori suae sive alii cuicumque usum fructum reliquerit sub certo tempore, in quo vel filius eius vel quisquam alius pervenerit, stare usum fructum in annos, in quos testator statuit , sive persona, de cuius aetate compositum est, ad eam pervenerit sive non: neque enim ad vitam hominis respexit, sed ad certa curricu
Abbreviated transcription (Latin):
ulre uirando ex ꝯsensũ.
utriusq partis. ł ad u̾sa¬
rio inferente delato ⁊
p̃stito . ł remisso dẽcisa.
nec ꝑuirii pretertu r̃e

Expanded text:
ureiurando ex consensu utriusque partis vel adversario inferente delato et praestito vel remisso decisa nec periurii praetextu re
Abbreviated transcription (Latin):
O. erati. ł ꝑ ante nupnas donationẽ. ł dotis.
ł militie. causa. quas ut pote testom̃t
existente nõ cogant᷑ inferre: T unc filuus.
ł filia easł res que ad patrẽ reu̾se .ł ꝑ¬
putanclas. ut inp̃senti casu tm̃ hat̾ ipsa.
scđ eos mõdos quos supͣdimxiiis.⁊ quos
S ꝯferre ꝑꝑ testam̃tum nõ coartant᷑. Sin ã
nicħ tał penitꝰ in fr̃s eoꝵ apatre collatun
est. neq ipsos sibi p̾c ipue hanc partẽ usti¬
dicare. s quasi patne facta substantie sint.

Expanded text:
crati vel per ante nuptias donationes vel dotes vel militiae causa, quas utpote testamento existente non coguntur conferre, tunc filius vel filia easdem res, quae ad patrem revemputandas, ut in praesenti casu tantum habeat ipsa secundum eos modos quos supra diximus et quos conferre propter testamentum non coartantur Sin autem nihil tale penitus in fratres eorum a patre collatum est, neque ipsos sibi praecipue hanc partem vindicare, sed, quasi paternae facta substantiae sit,
Abbreviated transcription (Latin):
S. aa. ⁊ hesibiane. Si c̃ patruo ur̃o
nac ꝯditione chuisionẽ fecistis ut se nu¬
lum cdolum malũ ad hibuisse uirara.:
nec fidem placins exhibuit. quo minꝰ res
indiuisas requiratis. eoꝵ placitũ que in
diuisionẽ uenerut᷑. nicħ uob̾ noc̾e p̃ot̃.¬

Expanded text:
s, Maximianus . Si cum patruo vestro hac condicione divisionem fecistis, ut se nullum dolum malum adhibuisse iuraret, nec fidem placitis exhibuit, quominus res indivisas requiratis, eorum placitum quae in divisionem venerunt nihil vobis nocere pot
Abbreviated transcription (Latin):
accepta peccuma quanti statuĩt partem
x̃ fris tui nalere. eam partẽ quã d fr̃e tu¬
Oacc̾epit tͥ restituere. aut estimata tua
parte ad creditorem frĩs tui clarã peccu¬
ma quanti estimai̾nt. ea triusferre.
d̾.ã. Uerecundiano. Ad officrũ arbi¬
tri qui it̾ te ⁊ frm̃ tuũ diuieit dis
bonis datꝰ fuit ca sola ꝑturet᷑ que manet᷑
cõmuma. tibi ⁊ illi. Ham ⁊ ea quoꝵꝵ partẽ
is uendidit. cũ emptorib tibi ꝯmunia
sut᷑. ⁊ aduersus singłos arbitrum̾ petere
debes. si ab illoꝵ qͦ societate disceoi pla¬
ceat. Cum aut regionib diuĩdĩ aliquis a¬
ger int̾ socios nõ pot᷑. ł ex plurib singu¬
l extunatione iusta facta. uniciniq soci¬
oꝵ ad urdicantur. ꝯpensatione̾ in incẽ p¬
ci facta: eoq cui maioris pars p̃ en obu¬
enit cͥet̾is condmpnato: ad li cita ciõnem
nõ ũꝗͣ ⁊ ex traneo emptore ad misso. ma¬
rime sise nõ suffic̾e ab iusta p̾cia alt̃ ex
soci is sua peccuma uinc̾e iulius licitantẽ

Expanded text:
accepta pecunia, quanti statuerit partem fratris tui valere, eam partem quam de fratre tuo accepit tibi restituere aut aestimata tua parte ad creditorem fratris tui data pecunia quanti aestimaverit eam transferre.dem A. Verecundiano. Ad officium arbitri, qui inter te et fratrem tuum dividendis bonis datus fuerit, ea sola pertinent, quae manent communia tibi et illi. nam ea, quorum partem is vendidit, cum emptoribus tibi communia sunt et adversus singulos arbitrum petere debes, si ab illorum quoque societate discedi placeat Cum autem regionibus dividi aliquis ager inter socios non potest, vel ex pluribus singuli aestimatione iusta facta unicuique sociorum adiudicantur, compensatione invicem pretii facta eoque, cui maiores res pretii obvenit, ceteris condemnato, ad licitationem nonnumquam etiam extraneo emptore admisso, maxime si se non sufficere ad iusta pretia alter ex sociis sua pecunia vincere vilius licen
Abbreviated transcription (Latin):
uxori nie usum fruc̃tum locaũ: sub certa¬
ꝯ. annua p̃statione morte ꝯductricis eĩqͥ
locauit ⁊̃ utencli fruendi causa nõ ÷ dene
Dbitatio morte finit᷑. nec ꝓetatẽ qui ha¬
bitationẽ huit legando: diiii uendicatio

Expanded text:
uxori tuae usum fructum locavit sub certa annua praestatione, morte conductricis ei quae locavit etiam utendi fruendi causa non est denTheodoto. Habitatio morte finitur: nec proprietatem qui habitationem habuit legando dominii vindicatio
Abbreviated transcription (Latin):
lrio. Cum suꝑ uernis mancipiis nulia
instrum̃ta te habe asseũes.: iniuditio in
ꝯtulisti postulare debiusti. Iubex em̃ nõ
ex hibitionem alius ꝓbationib. ł ipsoꝵ ĩ¬
t̾rogãtione posse ostench.
alieninn seuit. ł plantas inposuit. pꝰ ꝗͣ
raditib t̾ram fuit amplexe. solo cecłe ra¬
tionis est. dño eni magissegetẽ ⁊ plantas

Expanded text:
is nulla instrumenta te habere adseveres, in iudicio, in contulisti postulare debuisti. iudex enim nonexhibitionem aliis probationibus vel ipsorum interrogatione posse ostendi. alienum sevit vel plantas imposuit, postquam eae radicibus terram fuerint amplexae, solo cedere rationis est
Abbreviated transcription (Latin):
stitui serunutes aq̃ duẽtus ł alie ẜ ui¬
tutes posst̃ si ea pcesserit que serintu¬
tes ꝯstituut᷑. ⁊ ueri em̃ placita int᷑ ꝯthen¬
tes cdebent. Quare not ignorab si priores
possessores aquã duci ꝑ p̾dia ꝓhibe uire
nõ ꝑotuer̃: c̃ eod honcie ꝑꝰ ferendi serui

Expanded text:
stitui servitus aquaeductus vel aliae servitutes possunt, si ea praecesserint, quae servitutem constituunt: tueri enim placita inter contrahentes debent. Quare non ignorabis, si priores possessores aquam duci per praedia prohibere iure non potuerunt, cum eodem onere perferendae servi
Abbreviated transcription (Latin):
instrum̃toꝵ expelli traposseisione ñ
patietur. E rit sane in ar bitrio tuo p̾¬
qum gõ decduti c̃ usuris reciꝑe. ita tñ¬
ut ꝑ ceptoꝵ fructuu.⁊ sũptuũ rõ ħatur¬
c̃isi ex causa donationis utriq dnium
rei uendicetis eum cui priori possessio
tdita est solihabe ponorẽ ꝯuenit.

Expanded text:
instrumentorum expelli te possessione non patietur. Erit sane in arbitrio tuo prquod dedisti cum usuris recipere, ita tut perceptorum fructuum et sumptuum rsi ex causa donationis utrique dominium rei vindicetis, eum, cui priori possessio soli tradita est, haberi potiorem convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
naturam sornta est habitatio. Post ea aut̃ si
possit is cui habitatio legata est. eanł locare.
⁊ dñium sibi uendicare. actoꝵ uirgiũ deci¬
dentes ꝯpendioso responso onĩem hui: mħi
liquerit. adhumaniorẽ declinare sententiã
nob iusum est. ⁊ dari legatario ⁊̃ lõcationis
licentiã. Liud eni distat᷑ siu ipse legatar

Expanded text:
naturam sortita est habitatio, postea autem si possit is cui habitatio legata est eandem locare vel dominium sibi vindicare, auctorum iurgium decidentes compendioso responso omnem huiusmodi ionem reliquerit, ad humaniorem declinare sententiam nobis visum est et dare legatario etiam locationis licentiam. Quid enim distat, sive ipse legatar
Abbreviated transcription (Latin):
ñe.⁊ iõ saucti: in hui: mobi casib neq si
seruus ł filius familias ĩ p̾fatos casus inci¬
der it. interrumpi patri. ł clño. usum fruc¬
tum ꝗ ꝑ eos aqquisitus est. s man̾e inttic¬
tum. neq si pat̾ capitis climunutionem
magnã ł mediã passus fuĩt. ł morte abh¬
ac luce suit exempt᷑ usum frꝑetum ꝑire.
s ap filiũ manere ⁊ si hes apatre no relin¬
quit᷑. Usum frucdum eñi ꝑeũ aqquis itum
ips eumꝰ man̾e. ⁊ pꝰ patris calamitatẽ opor

Expanded text:
eo sancimus in huiusmodi casibus neque, si servus vel filius familias in praefatos casus inciderit, interrumpi patri vel domino usum fructum qui per eos adquisitus est, sed manere intactum, neque, si pater capitis deminutionem magnam vel mediam passus fuerit vel morte ab hac luce fuerit exemptus, usum fructum perire, sed apud filium remanere, etiamsi heres a patre non relinquatur. Usum fructum enim per eum adquisitum apud eum remanere et post patris calamitatem opor
Abbreviated transcription (Latin):
luce fũt subtiactꝰ. T̃ unc ⁊ enͣi ad posł̾ita¬
tẽ usum fructũ transmitti nõ ÷ penitꝰ pos¬
sibile: cũ morte usum fructũ penit᷑ ex tin¬
.ꝯ. gui uiris inclubitati fit Ein aut̃ tał fiu̾̃t
inc̃ta ꝯditio. donee infurore filiꝰ. ł aliꝰ qͥsꝗͣ
remanserit. ł in aliis siilib casib quoꝵ
euentꝰ in inẽto sit. sid resipuerit filĩ. uł
is ꝯstitut᷑. decessit: tẽ quasi in usu fructuari¬
i uitã eo relicto. mañe. usum fructum apud
eum. Cum eñi possibił erat usq ad oe uite
ip̃us usu fiuctuarii nõ ad suã meutẽ uen¬
ire fupentẽ. ł ꝯditionẽ impleri: humanis¬
simũ ÷ ad utã eoꝵ usum fructum extẽch.

Expanded text:
fuerit subtractus: tunc etenim ad posteritatem usum fructum transmitti non est possibile, cum morte usum fructum penitus extingui iuris indubitati sit. Sin autem talis fuerit incerta condicio, 'donec in furore filius vel alius quisquam remanserit', vel in aliis similibus casibus, quorum eventus in incerto sit, si quidem resipuerit filius velis constitutus decesserit, tunc quasi in usufructuarii vitam eo relicto manere usum fructum apud eum. Cum enim possibile erat usque ad omne vitae tempus usufructuarii non ad suam mentem venire furentem vel condicionem impleri, humanissimum est ad vitam eorum usum fructum ex
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ hat. dum uiuit intactum eui multeꝰ
⁊ innumabiles cause reb incidt᷑ mortalibus
ꝑ quas hoĩes iugiter denũe qd̵ hnt᷑ nõ pos¬
sunt.⁊ est satis dur̃ ꝑ huusmodi difficultateᷤ
aiit̾e qd semel possessum ẽ. nisi tał except̃o
dicabat pot̾at cũ p̃sentem ł absentem̃ exclu¬
dere. S nec ꝑ om̃cm capitis diminutionem
huiusmi detrimentum immine nr̃is patimͣ
subiectis. Quare eñi si filius familias fuãt
is qui usum fructũ nt̃ forte excastrensi pec¬
culio ubi nec usus fructus pat̾ aqquiritur.
ei possessum ꝑ emancipationẽ eũ ammutat:
mͦ desiñe. c̃ usufructuaruis. ł res ꝑeat.
exceptionis uigor reclamaint. excepta uicłł
tali capitis liminutione. que ł ub̃tatẽ. uł
ciuitatẽ romanã possit adim̃e. tẽ eñi usus
fructus om̃imodo erept̾: ad suã reu̾titur.
ppͣ. Ex libris sabiuianis questio nob re

Expanded text:
habeat, dum vivit, intactum, cum multae et innumerabiles causae rebus incidunt mortalibus, per quas homines iugiter detinere quod habent non possunt, et est satis durum per huiusmodi difficultates amittere quod semel possessum est, nisi talis exceptio um vindicabat, poterat eum praesentem vel absentem excludere. Sed nec per omnem capitis deminutionem huiusmodi detrimentum imminere nostris patimur subiectis. Quare enim, si filius familias fuerit is qui usum fructum habet, forte ex castrensi peculio, ubi nec usus fructus adquiritur ei, possessum, per emancipationem eum amittat? modo desinere, cum usufrucexceptionis vigor reclamaverit Excepta videlicet tali capitis deminutione, quae vel libertatem vel civitatem romanam possit adimere: et tunc enim usus fructus omnimodo ereptus ad suam revertatur PP
Abbreviated transcription (Latin):
deretur. ⁊ nõ pot̾ hui mͦi usus fructus se¬
cundũ ueterẽ distuctionẽ solitis modis
extingui. Alii aut̃ huiipͦis iegatũ non .Sͥ.¬
eẽ respuendum estimauer: tales alt̾ratio¬
nes decroentes censemꝰ. ⁊ huiꝰ mͦi legatũ

Expanded text:
dentur et non potest huiusmodi usus fructus secundum veterem distinctionem solitis modis extingui, alii autem huiusmodi legatum non esse respuendum existimaverunt: tales altercationes decidentes censemus et h
Abbreviated transcription (Latin):
s.ã. Iuliano pp̃. Entiquitas dubitabat.
siquis funscũ. ł aliam rem. cuidã testam̃¬
to reliquerit: quatenꝰ usus fruct᷑ ap hedem
maneat: si hiuz mͦi ꝯstat legatũ. ⁊ qͥdam
iutit legatũ cẽ estimabat᷑. qr usus fructꝰ¬

Expanded text:
stinianus . Antiquitas dubitabat, si quis fundum vel aliam rem cuidam testamento reliquerit, quatenus usus fructus apud heredem maneat, si huiusmodi constat legatum. Et cum quidam inutile legatum esse existimabant, quia usus fruct
Abbreviated transcription (Latin):
cł.aa: ⁊c̃c. Septime. Cum a matre do¬
mu filii te sciente. ꝯꝑasse ꝓponas: ad us
Leum dinum uenlicantem. si matri non
successit. nulla te excepnone tueri ꝑo¬
tes. Q si uenditi ieis obtino ħ roitatẽ:
dolimal exceptione ꝓ qͣ p̾ortione ad eũ hr̃¬

Expanded text:
. et CC. Septimae. Cum a matre domum filii te sciente comparasse proponas, adversus eum dominium vindicantem, si matri non successit, nulla te exceptione tueri potes. quod si venditricis obtinet hereditatem, doli mali exceptione, pro qua portione ad eum h
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ses ꝓuincie utilẽ uenditionẽ obtentu
militie tibi eo nõe ĩꝑtirĩ desideranti par¬
tes equitatis nõ negabit. id̾ macdat qͦ: leũ
uegotioꝵ gestoꝵ actionẽ in ferenti tͥ ui
risdictionem prebebit.¬
Do̾ce ancillã de qua siplicas. dõtalem
fusse in notione p̃fidis. Quo pate fac̃to. ir¬
dubiũ nõ erit uindicari ab uxore tua ne

Expanded text:
ses provinciae utilem vindicationem obtentu militiae tibi eo nomine impertiri desideranti partes aequitatis non negabit. Idem mandati quoque seu negotiorum gestorum actionem inferenti tibi iurisdictionem praebebitDoce ancillam, de qua supplicas, dotalem fuisse in notione praesidis: quo patefacto indubium erit vindicari ab uxore tua ne
Abbreviated transcription (Latin):
tans. ⁊ possessorẽ rõib ꝯtͣctis. nõ alit̾ posses¬
sor si uictus fuĩt ħeditatem restituere ꝯpelli¬
t᷑. nisi ꝓom̃ib que rite ab eo gesta st̃. pe
gestoꝵ. ł ex lege ꝯditione. Sinaut̃ libia¬
tes. ł apossessore. ł penitore. fidei ꝯmissari¬
e petant᷑. ⁊ directe. ipso uire dicant᷑ cõ¬
pet̾e: annale tt̃ tm̃mͦ spatiũ expectetur.
amorte testatoris num̃audũ.⁊ siꝙ hedi¬

Expanded text:
ractis non aliter possessor, si victus fuerit, hereditatem restituere compellitur, nisi pro omnibus quae rite ab eo gesta sunt petgestorum vel ex lege condictione. Sin autem libertates vel a possessore vel a petitore fideicommissariae petantur vel directae ipso iure dicantur competere, annale tantummodo spatium expectetur a morte testatoris numerandum. 2a
Abbreviated transcription (Latin):
reb incidt᷑ mortalib. P ars huiusimͦ serui
inahum ꝑueniat. utr̃ it oĩs usus fructus qͥ
antea ꝑseru̾i ad aliquẽ ꝑ uen̾it aps eumn
remaneat. antotꝰ tollatur. ł ex parte minu¬
atͣ. E.xparte aut̃ apeum resiseat. ⁊ suꝑ huĩ¬
mobi dubitatione tressententiȩ uertebant᷑.
una que dicebat ex particulari alienatiõe
serui totũ usum fruc̃tum diminui. Alia in
tantũ usum fructum diminui. Inquant᷑
seruus alienat᷑. Tercia que dęsimebat. pa¬
rtẽ ꝗ serui posse alienari: usum fr uctum.
aut̃ totũ ap̃ eum remañe. qui añ seruiun
insolidum habebat. & in nouissimã sentẽ¬
tami sũmmum actorẽ uris scientiȩ soliuuui¬
lianum ẽẽ inuenimꝰ. Nob aut̃ ħ decidẽ

Expanded text:
i servi in alium pervenerit, utrum omnis usus fructus, qui antea per servum ad aliquem pervenerit, apud eum remaneat an totus tollatur vel ex parte deminuatur, ex parte autem apud eum resideat? Et super huiusmodi dubitatione tres sententiae vertebantur, una, quae dicebat ex particulari alienatione servi totum usum fructum deminui, alia in tantum usum fructum deminui, in quantum et servus alienatur, tertia, quae definiebat partem quidem servi posse alienari, usum fructum autem totum apud eum remanere, qui ante servum in solidum habebat. et in novissimam sententiam et summum auctorem iuris scientiae Salvium Iulianum esse invenimus. No
Abbreviated transcription (Latin):
cfroentes sanchm: si quis hebitatis petici¬
Auiis aut̃ suꝑ ueniens. ł ex deposito a ex cõ¬
modato. ł legato. ł ex fibei ꝯmisso. ł ex ali ͭ¬
is causis in quietare. ł reũ ł agentẽ. ex ꝑso¬
na defiretr credioerit sibi ẽẽ necessariũ:¬

Expanded text:
 si quis hereditatis petitialius autem superveniens vel ex deposito vel commodato vel legato vel ex fideicommisso vel ex aliis causis inquietare vel reum vel agentem ex persona defuncti crediderit sibi esse necessariu
Abbreviated transcription (Latin):
tus fundum tuũ miuiti ł ignorante te:
uenciere uire nõ potuit. S rẽ mã a pos¬
Sin aut̃ postea de ea uenditione ⁊ sensist ⁊
squrꝙ nullã ħs actionẽ. Ad u̾sus uendntem u¬
d pcio actionẽ negotiori. gestoꝵ ex̃cere

Expanded text:
te vendere iure non potuit, sed rem tuam a posSin autem postea de ea venditione consensisti quidem nullam habes actionem, adversus venditricem vero de pretio negotiorum gestorum ex