comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuit tẽpꝰ Sed fuisse significatio ÷ tẽporis. Puit igit᷑ tep̾
tẽpus Redit itaq ad alt̾am partẽ qđ origine careat:
negatione diuidit᷑. Itaq sublato uno: alt̾um man&:
Positoq alto: reliquũ tollit᷑. Uocat᷑q hic adiuisione
locꝰ medius. int̾eos qui ab ipsis duci solent. atq eos qͥ ex¬
trinsecꝰ assumunt᷑: Cũ enĩ querit᷑. anulla tẽporis sit

Expanded text:
non fuit tempus, sed fuisse significatio est temporis; fuit igitur tempus, tempus. Reditur igitur ad alteram partem, quod origine careat; negatione dividitur: itaque sublato uno, alterum manet; positoque altero reliquum tollitur; vocaturque hic a divisione locus, medius inter eos qui ab ipsis duci solent, atque eos qui extrinsecus assumuntur. Cum enim quaeritur an ulla temporis sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥi nominis similitudinẽ c̃secunt᷑. Mixti uͦ loci appel¬
lant᷑ qm̃ si deiusticia q̃rit᷑. & a causa ł ac̃iugatis argum̃ta
qͥ ab ipsis. & eos qͥ st̃ extrinsec̾ collocant᷑ Restat locꝰ adi¬
uisione qͥ tractat᷑ ħmͦ Om̃is diuisio ł negatione fit
ł particione Negatione fit : ut siqͥs ita ꝓnunciat:
Omẽ animal aut ht̃ pedes aut ñ hab&: Particione uͦ
uelut siqͥs diuidat. Omĩs hõ aut sañ aut eger ÷: fit
aut̃ uniũsa diuisio ł generis inspecies. ł totius in p̾ar¬
tes. ł uocis in ꝓpͥas significationes. łaccidentis insubiecta.¬

Expanded text:
i nominis similitudinem consequuntur. Medii vero loci appellantur, quoniam si de iustitia quaeritur, et a casu vel a coniugatis argumentaqui ab ipsis et eos qui sunt extrinsecus collocantur. Restat locus a divisione qui tractatur hoc modo: Omnis divisio vel negatione fit, vel partitione. Negatione fit ut si quis ita pronuntiet: omne animal aut habet pedes aut non habet. Partitione vero velut si quis dividat: omnis homo aut est sanus, aut aeger. Fit autem universa divisio vel generis in species, vel totius in partes, vel vocis in proprias significationes, vel accidentis in subiecta
Abbreviated transcription (Latin):
ł subiecti in accidentia: ł accidentis in accidentia. qͦrĩ
omiũ tationẽ. in eo libro diligentius explicaui quẽ de
diuisione cõposui: atq id circo inde adhorũ cognitionẽ
c̃grua petant᷑ exẽpla: łiunt uͦ argum̃tationes ꝑ diui¬
sionẽ. tũ ea segregatione q̃ ꝑnegationẽ fit. tũ ea q̃
ꝑ particionẽ: Sed qͥhis diuisionib utunt᷑. aut directa
ratiocinatione c̾tendunt. aut in aliꝗd in possibile atq
in ẽueniens ducunt. atq ita idq reliq̃rant rurs a sumunt
Quȩ facilius qͥsq cognosc&: si pͥ orib analiticis operã dedit.
hor tam̃ in p̃sens talia p̃stabt̃ exẽpla noticiã : Sit in
q̃stione ꝓpositii. anulla origo sit tẽporis: Qđ qͥ negate
uolet: id nimirũ ratiotinacione firmabit. nullo mͦ
ẽẽ ortũ. Idq directa ratiocinatione monstrabit ħ mͦ.¬

Expanded text:
 subiecti in accidentia, vel accidentis in accidentia. Quorum omnium rationes in eo libro diligentius explicui quem de divisione composui. Atque idcirco inde ad horum omnium cognitionem congrua petantur exempla. Fiunt autem argumentationes per divisionem, tum ea segregatione quae per negationem fit, tum ea quae per partitionem. Sed qui his divisionibus utuntur, aut directa ratiocinatione contendunt, aut in aliquod impossibile atque inconveniens ducunt, atque ita id quod reliquerant, rursus assumunt. Quae facilius quisque cognoscet, si prioribus analyticis operam dehorum tamen in praesenti talia praestabunt exempla notitiam. Sit in quaestione propositum, an ulla origo sit temporis: quod qui negare volet, id nimirum ratiocinatione firmabit, nullo modo esse ortum: idque directa ratiocinatione monstrabit,
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas diuidi. nec personali terde heatom anno conpundi patrẽ. que cop¬
piterimcenitũ : piliũ genitum sp̃mautem sc̃co necexnitũ necincenitu sed

Expanded text:
Trinitas dividi, nec personaliter debeat omnino confundi: Patrem quoque conTrinitas dividi, nec personaliter debeat omnino confundi: Patrem quoque confiteri ingenitum, Filium unigenitum, Spiritum autem sanctum ne
Abbreviated transcription (Latin):
Itaqutdictumest ad praedicandũ dumis tudumanim tans etfidiaes uae
Apos toliindiciũ posuere. estautẽsyosolũ signũ perquodaqnos ciumds̃
quodq proidecrede nesaccipiunt utnouerin qualitercontradiabulum
fideicertacoua prae pararetł ho quidẽ paucasuñ uerBa Sedooa conti¬
aBapostolis ut quia plures credeñiũ litteras nesciun uelquisciunt prae¬
occupationis. Saeculis cribturaslecere non possin haecconderennones
habearrisuppicientẽsibis enentiã SalutaremEstenmbreuefideiuersũ.
etolima propheta praedictũ uernucn hreuiatũ paciatdis supertenram
xXIII. OEReculafibrĩ haecest posta postolicũ. symbolum certiss icna fides
quam doc tores nos trrtradidirunt ut propetea mur patrẽe tƿiliumnetõ pensco
Bilem Itauts inqulis personarũ. proprietate seruxta Nec sorstandia latu

Expanded text:
itaque, ut dictum est, ad praedicandum, istud, unanimitatis et fidei suae itaque, ut dictum est, ad praedicandum, istud, unanimitatis et fidei suae apostoli indicium imposuere. V. Est autem Symbolum signum per quod agnoscitur Deus quodque proinde credentes accipiunt, ut noverint qualiter contra diabolum fidei certamina praepararent: in quo quidem pauca sunt verba, sed omnia contillecta sunt ab apostolis; ut, quia plures credentium litteras nesciunt, vel qui sciunt, praeoccupationibus saeculi, Scripturas legere non possunt, hoc corde retinentes, habeant sufficientem sibi scientiam salutarem. Est enim breve fidei verbum, et olim a propheta praedictum: Verbum breviatum faciet Dominus super terramII. DE REGULA FIDEI. Haec est, post Apostolorum Symbolum certissima fides, quam doctores nostri tradiderunt, ut profiteamur Patrem, et Filium, et bilem, ita ut in singulis personarum proprietate servata, nec substantialiter
Abbreviated transcription (Latin):
ix dutus uictimas ortulitiubentedño adoquenteadmoyenac
cipeniquidaxronetpilius eius etadplicasisadostiuntamernacu¬
litestimon cuolaeris patremcucpilus. ac iudu es aarorues¬
timentis suis idestliuea et̃umca etsuper hucoenae etrationale
dis superexputerusatq: hocrituconsecrabitur. piliosquoꝙ
illius adplecabis ennduestuncislineiscincesquebalreo. Aron
Scilicetetliseroseius etinpones eismitras. eruntq sacerdo¬
tesmer religioneperpetua quolo cocontem plari oporte txoror¬
etipsi
dotes. quis merito adstaredisuis sentleurae. Sicut summo
Sacerdoti. Ethocfurrineraaronslimũ. sacerdotemeninex
silios eiusdecoaaron quienpsierantsacerdotes: quodauor

Expanded text:
indutus victimas obtulit iubente domino et loquente ad Moysen: indutus victimas obtulit iubente domino et loquente ad Moysen: et Aaron ac filios eius adplicabis ad ostium tabernaculi testimonii cumque laveris patrem cum filiis aqua indues Aaron vestimentis suis id est linea et tunica et superumerali et rationali des super caput eius atque hoc ritu consecrabitur filios quoque illius adplicabis et indues tunicis lineis cingesque balteo Aaron scilicet et liberos eius et inpones eis mitras eruntque sacerdotes mei in religioneipsi sacerdotes, quibus merito astare debuissent levitae, sicut summo sacerdoti. Sed hoc fuit inter Aaron summum sacerdotem et inter filios ejusdem Aaron, qui et ipsi erant sacerdotes: qu
Abbreviated transcription (Latin):
cur sicutapud antiquos nazareos nonante comanu¬
tritur et sicronditi: Sed quihaec exquirunt aduer¬
tant quidsi tinte rillud pnopeticum uel amentuo ethauo
euangelure uelationẽ dequa dicitapostolus cuo
trarsi eritis ad xp̃m aupertun uel amen : quod aute m
dicuipicabatue la cminter positum interpaciem
Moysi et as pectus popoli isna hel. hoc sicnipicabat
comaixpro uel amento essedicit proide ranon
opontet utuelenturcrap. cxpitaeorumqui dno conse¬
orantur sedtantumut reuelentur. quiaquoderat occul¬
est sacerdotii fundamentũ. uel quonctore pontificalẽs or¬
doadoleurt insaeculoitiumquidemsacerdotir Moon fint :
quan quã et melchi sedech prior or rulenit sacripiciuo Et post
huncabraham. iSMC etiacos. Sedistẽspontaniauoluntate noꝵ
sacerdotaliauctoritate is tfecerunt ceterum a aronprics¬
Inlege sacerdotale nomenaccipit primusq: pontipicaiStolã

Expanded text:
cur, sicut apud antiquos Nazaraeos, non 417 ante coma nucur, sicut apud antiquos Nazaraeos, non 417 ante coma nutritur, et sic tondetur. Sed qui haec exquirunt advertant quid sit inter illud propheticum velamentum, et hanc Evangelii revelationem, de qua dicit Apostolus: Cum transieritis ad Christum, auferetur velamen . Quod autem significabat velamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israel, hoc significabat comam pro velamento esse dicit. Proinde jam non oportet ut velentur crinibus capita eorum qui Domino consecrantur, sed tantum ut revelentur. Quia quod erat occulest sacerdotii fundamentum, vel quo auctore pontificalis ordo adolevit in saeculo. Initium quidem sacerdotii Aaron fuit. Quanquam et Melchisedech prior obtulerit sacrificium, et post hunc Abraham, Isaac et Jacob. Sed isti spontanea voluntate, non sacerdotali auctoritate ista fecerunt. 2. Caeterum Aaron priin lege sacerdotale nomen accepit primusque pontificali stola
Abbreviated transcription (Latin):
sedinanmoagitur scilicet hocsignõ inrelicioneuitianes e¬
cantur etcriomnis: carnis nostrae. quasi crnib: exuamꝑ
atquemndein nouatisensib: ut comisrudir: enitiscamus ex¬
poliantes nosiuxta a postolum ueterẽ hocmnẽ cumactiosus
et induentes nouuoquiresuaturinagnitionẽ di quamneno¬
uationem in mente oportetpieri sedincapite demonetra¬
ri ubi ipsrmensnoscitorhauitare quoduerodeton socapte
superius inferius cireblicononarel in quitur sacerdotã.
requumque ecdesiae in eisenstimopagur anrthianaenũ
apud ueteres constitu er aturin capite sace rdotuo:
hacc exBΥSSΟ conpecto retonda erat. quasi.spenamedia:
ethocsi cripicaturin ƿante capitis tonsa cononaautem
latitudo aure a est omcub quae regnum capiteingitu
trm que itaquesicnum exprimturin capitedere coꝵ
utimƿleaturetiam corpors quad amsimilitudine quod
scris dum est ƿetrro apostolo pendocente uos estiscx¬
Nuselectumre calesacerdonium : quae retuꝵ autẽ

Expanded text:
sed in animo agitur. Scilicet ut hoc signo in religione vitia resecentur, et criminibus carnis nostrae quasi crinibus exuamur, atque inde innovatis sensibus ut comis rudibus enitescamus, « exspoliantes nos, » juxta Apostolum, « veterem hominem cum actibus ejus, et induentes novum qui renovatur in agnitionem Dei , » quam renovationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. Quod vero detonso superius capite inferius circuli corona relinquitur, sacerdotium regnumque Ecclesiae in eis existimo figurari. Thiara enim apud veteres constituebatur in capite sacerdotum, haec ex bysso confecta rotunda erat, quasi sphaera media, et hoc significatur in parte capitis tonsi. Corona autem latitudo aurei est circuli, quae Regum capita cingit. Utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleatur etiam corporis quadam similitudine quod scriptum est, Petro apostolo perdocente: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . 5. Quaeritur autem
Abbreviated transcription (Latin):
dilexerit.Quoduero permanusinposinonẽ xpraecessoriB disa
cerdotis. ep̃i. ordinantor. antiquaestinstitutio. Isaac enim patriar¬
chases ponens manũ suã si ꝑcaputiacos Benedixitei. Simlteraco¬

Expanded text:
dilexerit. 9. Quod vero per manus impositionem a praecessoribus Deidilexerit. 9. Quod vero per manus impositionem a praecessoribus Dei sacerdotibus episcopi ordinantur, antiqua institutio est. Isaac enim patriarcha sanctus ponens manum suam super caput Jacob, benedixit ei ; similiter
Abbreviated transcription (Latin):
Sus eametmidas oclauesrecmcaeloꝵ. hicercoligandisoluex¬
diq: potestateͣ primus accipit: Prcnusq. aopidẽ populũ uirmu¬
TeSba pracdicationis adduxit. Siquidemetce tenia postolicum
petro pariconsornohonorise⁊ potes tates acciperunł quiena
Intotoors edis persicuan celiũ praedicauerunt quisꝙ dece¬
dexti. Successerunt ep̃i. quisunt consinum ꝑtotũm Ndũ IN
Sediss apos tolo sxquinomamexgenerecarniseisarguinis ele¬
cunłur. Sicut pricuĩ secunduondine aaron: et prounius cuiusꝙ
mennoquae ineumgrataadiinacontulenit. Sicurena adheli
cerus exseest sicutpseudo propherarũ. etpseudoa postolon
Quidsitautẽ nomena postolci apos tolimnlatiuaiquams sunter¬
populorx Epis copatus autẽ ut quida prudenũ ait nomenestope¬
risnonhonoris grecumes teni atq in deduc tðuocaulũ quodille
qui suꝑeppicitursuꝑ iNtendit curamscilicersus ditorũ gerens
dicer eutintellecxt uones seepiscopũ quinon pyodes sesed pracesse

Expanded text:
ergo ligandi solvendique potestatem primus accepit, primusque ad fidem populum virtute praedicationis adduxit. Siquidem et caeteri apostoli cum Petro pari consortio honoris et potestatis acceperunt, et in toto orbe dispersi, Evangelium praedicaverunt; quibusque decedentibus successerunt episcopi, qui sunt constituti per totum mundum in sedibus apostolorum. Qui non jam ex genere carnis et sanguinis eliguntur, sicut primum secundum ordinem Aaron, sed pro uniuscujusque merito, quod in eum gratautem genus ex se est, sicut pseudoprophetarum et pseudoapostolorum. Quid est autem nomen apostolorum? Apostoli in Latina lingua missi interpopulorum. 8. Episcopus autem, ut quidam prudentium ait, nomen est operis, non honoris. Graecum est enim, atque inde ductum vocabulum, quod ille qui super efficitur superintendit, curam scilicet subditorum gerens; dicere, ut intelligat non se esse episcopum, qui non prodesse, sed praeesse
Abbreviated transcription (French):
PPRONUNTIANTURAUTEM
lectiones ixpiecclesns des ermturissc̃is. consixt
autemeadem sacrascristuraexuetenileceetnoua
uetusLe uillaestquaedataest:primuciudaeis per
moysen etprophetis quaedicrturuetus tes tamen¬
ium. testacentumautem dicitur qui aidoneis testis
utiq aprophensscristum atques ignatumo. Noua
uerolex euangeliumest qu oddicitunnouum testa¬

Expanded text:
Pronuntiantur autem lectiones in Christi Ecclesiis de Scripturis sanctis. Constat autem eadem sacra Scriptura ex veteri lege et nova. Vetus lex illa est quae data est primum Judaeis per Moysen et prophetas, quae dicitur Vetus Testamentum. Testamentum autem dicitur, quia idoneis testibus, utique a prophetis, scriptum est, atque signatum. Nova vero lex est Evangelium, quod dicitur Novum Testa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃lib pars ual&. ut argum̃tationis firmitas ẽst&. hoc
modo Ut si dealiquo dubitetur. ansit lib Si eũ ł cen¬
su ł testam̃to ł uindicta manu missũ eẽ monstremꝰ.
lib ostens ẽ: At qͥ hȩ partes erant dande libtatis ł rurs.
Si dubitetur ansit domꝰ ꝙ eminꝰ ꝓspicitur: dicemꝰ
una rursus parte factũ ẽ argum̃tũ. Non solũ insub

Expanded text:
quaelibet pars valet, ut argumentationis firmitas constet, hoc modo: ut si de aliquo dubitetur an sit liber: si eum vel censu, vel testamento, vel vindicta manumissum esse monstremus, liber ostensus est; atque aliae partes erant dandae libertatis. Vel rursus, si dubitetur an sit domus quod eminus conspicitur: dicimusuna rursus parte factum est argumentum. Oportet au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimit᷑ꝙ anteceđ Repiignantiã tũ s̃ c̃trariorũ c̃se¬
q̃ntia Ut uigilare dormire c̃traria s. stertere& ingi¬
repugnantia s Abhis ita fit argum̃tũ. tunc eũ dicas
uigilare quist̾tit: questio deaccidenti. argum̃tũ are¬
pugnantib: maxima ꝓpositio Repugnantia sibi c̃ue¬
nire ñ posse: Causa ÷ efficiens q̃ ꝗͣ lib rẽ p̃cedens effic̃¬
sũmimꝰ argum̃tũ: Cur eẽ dubites diẽ cũ solẽ incęlo
eẽ c̃spicias: questio ÷ ab accidenti Nã diẽ eẽ accidit
Maxima ꝓpositio Ubi causa ÷ inde effectũ de eẽ ñ
posse: Effectũ ÷ qđ efficit causa Ab hac ita sũmit̾ ar¬
gum̃tũ. antu dubites amasse ꝗ rapuit: Questio deac¬
cidenti Argum̃tũ ab effectis Maxima ꝓpositio. ubi

Expanded text:
i quod antecedit. Repugnantia vero sunt contrariorum consequentia, ut vigilare, dormire, contraria sunt, stertere dormirepugnantia sunt, ab his ita fit argumentum: Tunc eum dicas vigilare, qui stertat? Quaestio de accidente, argumentum a repugnantibus. Maxima propositio: Repugnantia sibi convenire non posse. Causa est efficiens, quae quamlibet rem praecedens efficsumitur argumentum: Cur esse dubites diem, cum solem in coelo esse conspicias? Quaestio de accidente: nam diem esse accidit Maxima propositio: Ubi causa est, inde effectum abesse non posse. Effectum est quod efficit causa. Ab hoc ita sumitur argumentum: An tu dubites amasse, quam rapuit? Quaestio de accidente, argumentum ab effe
Abbreviated transcription (Latin):
& alt̾o t̾mino participant trib modis. utroq uͦ duob. os¬
tendamꝰ. Ergo exẽplis quomͦ alt̃ utro trib. modis participens.
Cõmunis enĩ t̃minꝰ ẽ cũ inuna subiectꝰ sit in alt̾a p̃dicet᷑
ut ÷ om̃is hõ animal & omẽ animal animatũ. In priore n
ꝓpositione animal p̃dicat᷑ ad hominẽ. In postĩore p̃di¬
cat᷑ ad animal animatũ. & fit animal subiectũ. Et ẽ hic
pͥmus modus dehis quȩ alto t̾mino participant. Scđs
uͦ modus ẽ in quo utrisq cõmunis t̾minus p̃dicat᷑.
ut siquis dicat. Om̃is nix candida. Om̃is margarita can¬
dida. i&enĩ inprima & scđa ꝓpositione candida p̃di¬
cat᷑. in pͥma adniuẽ. inscđa ad margarita. & hic ẽ scđs
mođ. Alt̃o t̃mino participantiũ. Tercius uͦ mođ ẽ. qͦti¬
ens inutrisq ꝓpositionib cõmunis t̃minus ẽ subiectꝰ

Expanded text:
 termino participant tribus modis, utroque vero duobus. Ostendamus ergo exemplis quomodo altero tribus modis participant. Communis enim terminus est, cum in una subiectus sit, in altera praedicatus, ut est omnis homo animal est, et omne animal animatum. In priore enim propositione animal praedicatur ad hominem, in posteriore praedicatur ad animal animatum, et fit animal subiectum. Et est hic primus modus de eis quae altero termino participant. Secundus vero modus est in quo in utrisque communis terminus praedicatur, ut si quis dicat, omnis nix candida, et omnis margarita candida. Etenim in prima et secunda propositione candida praedicatur, in prima ad nivem, in secunda ad margaritam. Et est hic secundus modus altero termino participantium. Tertius vero modus est, quoties in utrisque propositioni
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ & hȩc ꝓpͥas partes. Eritq in constitucionib
exordiũ & narratio & cetera. Sed cũ instrum̃tũ ue¬
nerit inciuilẽ questionẽ oꝑã quoq suã suã simul
cione. sed hȩc ꝑseuenire ñ poterunt nisi sit is ꝗħ
moueat. ueliit artifex. atq architectꝰ. hic aut̃. ẽ ora¬
tor. qui cũ ad causam accesserit faci& officiũ suũ:
bene gͥ dic& in omĩ genẽ causarũ. & in omĩ c̃stituci¬
one orator Faci& etiã finẽ : ut bene dixent in omĩ
in cõmune tractauimꝰ. De uno quoq uͦ separatĩ post

Expanded text:
orationem, et haec proprias partes: eritque in constitutionibus orationem, et haec proprias partes: eritque in constitutionibus exordium et narratio et caetera. Sed cum instrumentum venerit in civilem quaestionem, operam quoque suam simul tione. Sed haec per se venire non poterunt, nisi sit is qui haec moveat, velut artifex atque architectus. Hic autem est orator, qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum. Bene igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constitutione. Orator faciet etiam finem, tum ut bene dixerit in omni nc quidem in commune tractavimus: de unoquoque vero separatim post,
Abbreviated transcription (Latin):
ita totã mat̾iã informant. ut tc̃ uicissĩ totã sibi uin¬
dicent.. qđ ex hoc intellegi potest. qm̃ om̃s sibi mat̾iȩ
partes singule species. tenent. Nlã in uidiciali .iiIIͬ. con¬
stituciones inuenies. Et inde libatiuo demonstratiuoq
casdẽ .iiuͦi. inuenire queas unde ostendit᷑. si om̃s partes
causȩ generalis quȩ ÷ ciuilis. qͥstio singule species hnt̃
om̃s uͦ partes causã eẽ ipsã causã idẽ ciuilẽ ques¬
tionẽ abspecieb uicissim uindicari totã: Eo mͦ qͦ
uox uno tẽpr̃ ad plurimorũ aures ꝑuenit. cũ suis
integra partib idẽ elem̃tis Nã eodẽ tẽpr̃ tota cau¬
sa addiũsas species cũ suis partib transit. Sed cũ
species in materiã uenerint. id ẽ inciuilẽ questio¬
nẽ & eã cũ suis obtinuerint partib infer̃ secũ
etiã ipsã rethorice facultatẽ. quare etiã rethoricȩ

Expanded text:
ita totam materiam informant, ut tamen vicissim totam sibi vinita totam materiam informant, ut tamen vicissim totam sibi vindicent: quod ex hoc intelligi potest, quoniam omnes sibi materiae partes singulae species tenent. Nam in judiciali quatuor constitutiones invenies, et in deliberativa demonstrativaque easdem quatuor invenire queas. Unde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae est civilis quaestio, singulae species habent, omnes vero partes causam esse; ipsam causam, id est civilem quaestionem, ab speciebus vicissim vindicari totam: eo modo quo vox uno tempore ad plurimorum aures pervenit cum suis integra partibus, id est elementis. Nam eodem tempore tota causa ad diversas species cum suis partibus transit. 13. Sed cum species in materiam venerint, id est in civilem quaestionem, et eam cum suis obtinuerint partibus, inferunt secum etiam ipsam rhetoricae facultatem: quare etiam rhetoricae
Abbreviated transcription (Latin):
iectura partĩ fine. partĩ qualitate. partĩ trans¬
latione cause om̃s tenent᷑. pars ⁊ c̃stitucio causȩ.
ñ eꝰ quã tenendo informat. sed eꝰ quã diuidit gene¬
ralis cuiꝰ scilic& q̃si mẽbrũ aliqđ abscidens suũ fac̃
una quoq c̃stitutio. Sunt gͥ partes ut species cause¬
c̃stituciones generalis. ñ ei quã una quoq tenens
informauerit. quare ⁊ genꝰ rethoricȩ facultas. Retho¬
ricȩ uͦ species tres iudiciale demonstratiuũ deliba¬
tiuũ. Mat̾ia aut̃ ciuilis questio quȩ dr̃ causa. par¬
tes huiꝰ materiȩ c̃stituciones. rethorice partes. inuen¬
tĩo. dispositio. elocutio. memoria. actio. instrum̃tũ.
oratio. instrum̃ti partes ex ordiũ narratio. particio.
c̃firmatio. rep̃hensid. ꝑoratio. oꝑa docere & mouere
actor orator. officiũ eiꝰ benedicere. finis tũ benedixisse.
tũ ꝑ suade ẽ. tota rethorica ÷ inspecieb. Species uͦ

Expanded text:
iectura, partim sine, partim qualitate, partim transiectura, partim sine, partim qualitate, partim translatione causae omnes tenentur, pars est constitutio causae non eius quam tenendo informat, sed eius quam dividit generalis, cuius scilicet quasi membrum aliquod abscindens, suum facit unaquaeque constitutio. Sunt igitur partes ut species constitutiones causae generalis, non eius quam unaquaeque tenens informaverit. Quare genus est rhetoricae facultas. Rhetoricae vero species tres, iudiciale, demonstrativum, deliberativum. Materia autem, civilis quaestio, quae dicitur causa; partes huius materiae, constitutiones. Rhetoricae partes, inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronoratio. Instrumenti partes, exordium, narratio, partitio, confirmatio, reprehensio, peroratio. Opera, docere et movere. Actor, orator. Officium hujus, bene dicere. Finis, tum bene dixisse tum persuadere est. 12. Tota rhetorica in speciebus; species vero
Abbreviated transcription (Latin):
qt̃ st̃ constituciones. sed quot c̃trouersie Tot causȩ
& lic& eas unũ c̃tineat negotiũ. cause tñ in ꝑmixtȩ
sibi uariat᷑ ut qͥ iuuenẽ delupanari ex euntẽ uidit.
paulo post deeodẽ loco uxorẽ suã uidit egressã ac¬
cusat iuuenẽ adulterii. hic unũ negotiũ hoc qđ¬
utit᷑ :. cause aut̃ duȩ una c̃iecturalis sineget se
fecisse alt̾a finitiua. si in lupanari c̃cubitũ non dicat
posse adult̾iũ putari. sed neq neganti pars ẽ eiusdẽ
c̃trouersiȩ c̃iecturalis statꝰ. neq agfiniendi difinitio:
Totã enĩ contin& causã. Causã aut̃ uoco ñ genera¬
lit̃ sed c̃troũsiã c̃stitucione aliqua firmatã. Sunt
aut̃ partes c̃stituciones causȩ generał hoc mͦ. Si
enĩ om̃is causa c̾iecturał eẽt̃. nec alius statꝰ inue¬
niret᷑ ñ eet̃ statꝰ comecturalis causȩ pars. Sed ipsa
causa eẽt sine dubio ciectura. Sed qm̃ partĩ con¬

Expanded text:
quot sunt constitutiones. Sed quot controversiae, tot causae: quot sunt constitutiones. Sed quot controversiae, tot causae: et licet eas unum contineat negotium, causae tamen impermixtae sibi variantur. Ut qui juvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxorem suam vidit egressam, accusat juvenem adulterii. Hic unum negotium quod vertitur est; causae autem duae: una conjecturalis, si neget se fecisse; altera finitiva, si in lupanari concubitum non dicat posse adulterium putari. Sed neque neganti pars est ejusdem controversiae conjecturalis status; neque definienti definitio: totam enim continet causam. Causam autem voco non generaliter, sed controversiam constitutione aliqua firmatam. 10. Sunt autem constitutionis partes causae generalis hoc modo: si enim omnis causa coniecturalis esset, nec alius status inveniretur, non esset status coniecturalis causae pars, sed ipsa causa esset sine dubio coniectura; sed quoniam partim con
Abbreviated transcription (Latin):
insit specieb. Species uͦ insint causis. causarũ uͦ partes
potest ut inuna causa plures c̃stituciones sint.
slã species sibi& in ꝑmixte s̃. At ueniunt in causa
plurimȩ c̃stituciones. ñ sunt gͥ partes causarũ uelut
species statꝰ Illud qͦq qđ nulla species aliã sibi op¬
positã speciẽ adsubstantiã iuuat. Constitucio uͦ con¬
stitucionẽ. confirmat ad fidẽ Nec uͦ fieri potest.
ut ita sint causarii quasi totius partes nullũ enim
cõpositũ exuna parte totũ atq integrũ eẽ potest.
aut in causa constitucio una idonea ÷ constituere
causã: Qd igit᷑ ÷ dicendũ : pat& uia rationineq enĩ
causȩ ei pars eẽ dr̃ c̃stitucioquȩ in c̃tro uersiã uenit.
& quã statꝰ c̃stituit. cũ p̃sertĩ qui addit᷑ ad causã
statꝰ. una iã ẽstitucione firmata ñ sit pͥncipalis sed
accidens. atq in uno negotio tot ueniant c̃trou̾siȩ.

Expanded text:
insit speciebus, species vero insint rhetoricae. Causarum autem partes insit speciebus, species vero insint rhetoricae. Causarum autem partes potest, ut in una causa plures constitutiones sint? nam species sibimet impermixtae sunt. At veniunt in causam plurimae constitutiones: non sunt igitur partes causarum, velut species status. Illud quoque quod nulla species aliam sibi oppositam speciem ad substantiam juvat. Constitutio vero constitutionem confirmat ad fidem. Nec vero fieri potest ut ita sint causarum quasi totius partes. Nullum enim compositum ex una parte totum atque integrum esse potest. At in causa constitutio una idonea est constituere causam. 9. Quid igitur est dicendum? Patet via rationi. Neque enim causae ejus pars esse dicitur constitutio, quae in controversiam venit, et quam status constituit: cum praesertim qui additur ad causam status, jam una constitutione firmata, non sit principalis sed accidens; atque in uno negotio tot veniant controversiae
Abbreviated transcription (Latin):
genere causarũ necessarius ẽ. ordo ꝓhemis & narra¬
cere & mouere . ꝙ nihilominꝰ hisdẽ fere sex instrum̃¬
tis. idẽ orationis partib administrat᷑. partes aut̃
rethorice. qm̃ partes s̃ facultatis. ipse quoq s̃ faculta¬
tes: quo circa ipse qͦq orationis partib. q̃si instrum̃¬
tis utent᷑r inpartẽ.⁊ atq ut his oꝑent᷑ eisdẽ iner̃:
Nã in exordiis nisi .u. sint supdictę rethoricȩ par¬
tes. ut inueniat. eloquat᷑. disponat meminerit.
partes. Instrum̃ti nisi habeant om̃s orationis partes.¬
frustra .s. huiꝰ aut̃ facultatis effector orator ẽ. Citiꝰ ÷
officiũ dr̃e appositȩ ad ꝑsuasionẽ Einis. tũ in ipso.
tũ in alt̾o. in ipso ꝗdẽ. ut benedixisse. id ÷ dixisse
appositȩ ad ꝑsuasionẽ. in alto uͦ ꝑsuasisse. neq enĩ
siqua ĩpediantoratorẽ quo minꝰ ꝑsuadeat facto
sepe ñ conseqͥt᷑. neq tñ rethoricã suo fine contentã
honore uacuabif. Hȩc ꝗdẽ ita s̃ mixta ut rethorica

Expanded text:
genere causarum necessarius est ordo prooemii, et narracere et movere: quod nihilominus hisdem fere sex instrumentis, id est orationis partibus, administratur. Partes autem rhetoricae, quoniam partes sunt facultatis, ipsae quoque sunt facultates. Quocirca ipsae quoque orationis partibus quasi instrumentis utentur in partem, atque ut his operentur, eisdem inerit. Nam in exordiis nisi quinque sint praedictae rhetoricae partes, ut inveniat, disponat, eloquatur, meminerit, partes instrumfrustra sunt. Hujus autem facultatis effector orator est, cujus est officium dicere apposite ad persuasionem. 8. Finis tum in ipso, tum in altero. In ipso quidem, ut bene dixisse, id est dixisse apposite ad persuasionem; in altero vero, persuasisse. Neque enim si qua impediant oratorem quominus persuadeat, facto saepe non consequitur. Neque tamen rhetoricam suo fine contentam honore vacuabit. Haec quidem ita sunt mixta, ut rhetorica
Abbreviated transcription (Latin):
non s̃ facta sed facto adherentia & quodã mͦ sub¬
iecta ipsi qđ gestũ ẽ negotio. ãplius ea quȩ s̃ in
gestione negotii sine his quȩ s̃ c̃tinentia cũ ip̃so
negotio eẽ poss illa uͦ sine his eẽ ñ possunt.
adiuncta uͦ negotio ipsa qͦq fidẽ faciunt q̃s¬
tioni. Sunt aut̃ ea quodã mͦ effecta & respicientia
nogotiũ quo deagit᷑ hoc m̃. Nã cirtũstantiȩ.uii. inat¬
tributif ꝑsone ⁊ negotio numerate s̃. ħ cum aliis coe¬
perint cõparari & qͥsi anrelationẽ uenire: fiunt. aut
genꝰ. aut pars. aut c̃trariũ. aut euentꝰ. aut maius.
aut minꝰaut simile. aut ęquȩ magnũ. aut dispara¬
tũ ħ itaq accidunt circũstantus quȩ inattributis. la¬
negotio numerata . s̃. ut dũ aliis cõparant᷑ sumenti

Expanded text:
non sunt facta, sed facto adhaerentia, et quodammodo subnon sunt facta, sed facto adhaerentia, et quodammodo subjecta ipsi quod gestum est negotio. Amplius ea quae sunt in gestione negotii sine his quae sunt continentia cum ipso negotio esse possunt. Illa vero sine his esse non possunt: adjuncta vero negotio, ipsa quoque fidem faciunt quaestioni. Sunt autem ea quodammodo effecta et respicientia negotium quod agitur hoc modo. 4. Nam circumstantiae septem in attributis personae vel negotio numeratae sunt. Haec cum aliis coeperint comparari et quasi in revelationem venire, fiunt aut genus, aut pars, aut contrarium, aut eventus, aut majus, aut minus, aut simile, aut aeque magnum, aut disparatum. Haec itaque accidunt circumstantiis, quae in attributis negotiorum numerata sunt; ut dum aliis compara
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ ꝑtinent. Postremas uͦ .iiiiͬ. circũ stantias
cicero posuit ingestione negotii quȩ ẽ scđa
pars attributorũ negotiis. & eã quidẽ circũstantiã
quȩ ÷ q̃ndo diuidit intẽpꝰ. ut nocte fec̃. & in
occasionẽ. ut cunctis dormientib ubi uͦ excircũ¬
stantiis locũ dic̃. ut incubiculo fec̃. qͦmͦ uͦ. excir¬
cũstantiis modũ. ut lam fecit. Quib. auxiliis
excircũ stantiis facultatẽ appellat. ut cũ multo
exercitu. Sed id qđ dictũ ẽ dũ fit neidẽ putet᷑
eẽ ei qđ ẽ ingestione negotii hȩc discretio ÷. qđ
dũ fit illud ẽ qđ eo tẽpr̃ admissũ ẽ. dũ facinꝰ
ꝑpetrat᷑ ut ꝑcussit. ingestione uͦ negotii ea s̃ quȩ
& ante factũ & dũ fit. & post factũ ꝙ gestũ est
c̃tineant. In omib enĩ tẽpus. occasio. locꝰ. mođ.
facultas inꝗrit᷑. rursus dũ fit factũ ẽ. ꝗ admi¬
nistratũ ẽ negotiũ. quo uͦ s̃ ingestione negotu

Expanded text:
quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias Cicero ponit in gestione negotii, quae est secunda pars attributorum negotiis. Et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit; et in occasionem, ut cunctis dormientibus. Ubi vero ex circumstantiis locum dicit, ut in cubiculo fecit. Quomodo vero, ex circumstantiis modum, ut clam fecit. Quibus auxiliis, ex circumstantiis facultatem appellat, ut cum multo exercitu. 3. Sed ne id quod dictum est dum fit, idem putetur esse et id quod est in gestione negotii, haec discretio est, quod dum fit illud est quod eo tempore admissum est dum facinus perpetratur, ut percussio. In gestione vero negotii ea sunt quae et ante factum, et dum fit, et post factum, quod gestum est contineant. In omnibus enim tempus, occasio, locus, modus, facultas inquiritur. Rursus dum fit, factum est quo administratum est negotium. Quae vero sunt in gestione negotii,
Abbreviated transcription (Latin):
inattributis. negotus c̃stituit. & primã ꝗdẽ ex
circũstantiis quȩ ÷ quis. quã ꝑsonȩ attribuit
secat in.xi. partes. nom̃ ut uerres. naturar ut
ut nobilis. fortuna ut diues. studio ut geome¬
tricus. casu ut exul. affectu ut amans. habitu.
ut sapiens. c̃silio. ut immo agecare. pat̾ ceru¬
ei inponere nre. facta & orationes hȩ quȩ extra
illud factũ dictũq s̃ qđ nc̃ iniudiciũ uocat᷑.
Reliquas uͦ circũstantias quȩ s̃. ꝗd .cur. qđo ubi.¬
qͦmꝰ. ꝗb. auxiliis. in attributis negotio ponit. ꝗđ
& cur dicens c̃tinentia cũ ipso negotio. cur.
incausa c̃stituens. qđ uͦ secans. in .iiiͦiͦ. partes. in
sũmã facti ut parentis occisio. ante factũ. ut
post factuĩ. ut in abdito sepeliuit. quȩ omã cũ
sint facta tñ. qm̃ ad gestũ negotiũ deqͦ quęritur
ꝑtinent. ñ s̃ ea facta quȩ in attributis ꝑsonę nu¬
merata st̃. Illa enĩ extra negotiũ quo deagit᷑.
posita ꝑsona. informantia fidẽ ei negotio pres

Expanded text:
in attributis negotio constituat. Et primam quidem ex circumstantiis, quae est quis, quam personae attribuit, secat in undecim partes: nomen, ut Verres; natura, ut us nobilium; fortuna, ut dives; studium, ut geometricus; casus, ut exsul; affectio, ut amans; habitus, ut sapiens; consilium; ut imo age, care pater, cervici imponere nostrae; facta, ut orationes hae quae extra illud factum dictumque sunt quod nunc in judicium vocatur. 2. Reliquas vero circumstantias, quae sunt quiquibus auxiliis, in attributis negotio ponit. Quid et cur dicens, continentia cum ipso negotio in causa constituens. Quid vero secans in quatuor partes: in summam Post factum, in abdita sepelivit. Quae omnia cum sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium, de quo quaeritur, pertinent, non sunt ea facta quae in attributis personae numerata sunt. Illa enim extra negotium de quo agitur posita, personam informantia, fidem ei negotio praest
Abbreviated transcription (Latin):
nõis partes c̃̾s noã esse ñ poter̃ acsi noã non s:¬
cent omĩno nihil designant. Quare cddendũ
ẽ Cũ ꝙ libt̃ uoces ꝓpͥã significationẽ tenent.
ñ partes nominũ. sed ipsa eẽ noã. Cũ uͦ inumꝰ¬
se formã noĩs copulauerint. eo c̃siderant᷑ ut
partes uĩ. ꝓpͥe significationis amittant. Sed
satis dictũ & maior eꝰ rei tractꝰ ẽ. quã ut nunc
nõis naturãq. c̃seruent discernendȩ ꝓpͥus sunt ad¬
ditisq differentus a nõe segregande: ut quę sit
ius noĩs euident̾ appareat: adiecta enĩ sẽꝑ nega¬
tio nõi uocẽ dubiã fac̾ quȩ neq uerbo. neq orati¬
oni. & si nterius c̃sideratũ sit neq noĩ possit ad

Expanded text:
nomen, cuius partes nomina esse non poterunt, ac si nomina non snomen, cuius partes nomina esse non poterunt, ac si nomina non scent, omnino non nihil designant. Quare concludendum est, cum quaelibet voces propriam significationem tenent, non partes nominum, sed ipsa esse nomina, cum vero unis formam nominis copulaverint, eo considerantur ut partes vim propriae significationis amittere. Sed satis dictum est, et maior eius rei tractatus est quam ut nunc nis naturamque observent, discernendae prius sunt, additisque differentiis a nomine segregandae, ut quae sit vis nominis evidenter appareat. Adiecta enim semper negatio nomini, vocem dubiam facit, quae neque verbo neque orationi, etsi interius consideratum si
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ significatione ñ carent. utraq enĩ aduerbialit̃
significant quantitatẽ. Sed cũ magist̃ ꝗdẽ cõpositu
nõ. alicui artis ꝑitũ doctorẽq signific&. magis
neq partẽ doctoris. neq totũ doctorẽ potit̃. desig
quę magistri uolabulo subiecta.ẽ. nulla ratione
designent. Cõpositorũ gͦ nominũ partes nihil q
rei quã inunũ conuenientes uocabulũ designabant
disiunctę distracteq significant. alia uͦ signifi¬
care poss̾. sed tunc ñ partes nõis. Sed ipsa s̃ nõa
ꝗ̃ enĩ iuncta significant. id diuisa atq se posita
ñ designant. iuncta aut̃ magis & t̃ doctoris. sig¬
nificationẽ tenebant. Separataaut̃ gͥ omem̃ sig¬
nificationẽ amittunt doctoris: sed nequis suꝑius
posito calunietur exemplo: nec magist̃ cõpositũ
fortis. Siꝗd meo qđ ẽ uir fortis significare di
unius accentꝰ intencione ꝓbata. ñ ẽ oratio. fed

Expanded text:
tae significatione non carent, utraque enim adverbialiter tae significatione non carent, utraque enim adverbialiter significat quantitatem; sed cum magister quod est compositum nomen alicuius artis peritum doctoremque significet, 'magis' neque partem doctoris, neque totum doctorem poterit designquae magistri vocabulo subiecta est nulla ratione designat. Compositorum ergo nominum partes nihil eius rei quam in unum convenientes vocabulum designabant disiunctae distractaeque significant; alia vero significare possunt, sed tunc non partes nominis, sed ipsa sunt nomina. Quod enim coniuncta significant, id divisa atque seposita non designant. Iuncta autem 'magis' et 'ter' doctoris significationem tenebant, separata igitur omnem significationem doctoris amittunt. Sed ne quis superius posito calumnietur exemplo, nec magister compositumfortis quod in eo quod est vir fortis significare dicis cum unius accentus intentione prolatum non est oratio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
citũ adiunctũ ẽ ꝗd̾ nullũ nõ nat᷑a significat.
Sed scđm placitũ ponentis c̃stituentisq uocabulũ.
ut canũ latrat᷑ irascanũ significat. Et alia ÷ uox q
q̃ȩ ñ designant .s. placitũ ł significantes. st̃ nutura:
& designatiua. & scdmꝰ placitũ & aliquotiens sine
tempñ⁊ ut & hic uersuf nerine galatea thimo mͥ
dulciom hiblȩ: sed õrationiso partes iseparate atota
oratione designant. nominũ uͦnihil extra signi¬
ficant. atq in illis ꝗdẽ nominib q̃ figurȩ s̃ siplicis
nihil partis nominũ significare manifestũ ẽ.
Nt in eo qđ ẽ cicero. Nulla pars separata designat
neq̃ .ci. neq ce. neq ro. ac si nõ cõpositũ fiat sig¬
nificare laliꝗd separate partes uident᷑. S in eodẽ
nõẽ qđ ex utrisq cõpositũ ẽ. Separate nihil desig¬
nant ut sidicant. magist̃. partes hs̃ nõis s̃ magis
atq ter. quȩ sũpte extrinsecꝰ & a nõis parte separa¬

Expanded text:
 adiunctum est, quoniam nullum nomen natura significat, sed secundum placitum ponentis constituentisque voluntatemut canum latratus, iras canum significat, et alia eius quaquia non sunt ad placitum significantes, sed natura. um placitum et aliquoties sine tempore, ut hic versus: Nerine Galathea thymo mihi dulcior Hyblae. Sed orationis partes, separatae a tota oratione, designant: nominum vero nihil extra designat, atque in illis quidem nominibus quae figurae sunt simplicis nihil pars omnino significare manifestum est, ut in eo quod est Cicero, nulla pars separata designat neque ci, neque ce, neque ro. At si nomen compositum fiat, significare aliquid separatae partes videntur; sed in eodem nomine quod ex utrisque compositum est, separatae nihil designant, ut si dicam magister, partes ejus nominis sunt magis atque ter, quae sumpta exstrinsecus et a nominis parte separa
Abbreviated transcription (Latin):
gramatico : alit̃ dialectico disserendũ ẽ. nec eodẽ
modo lineã ł suꝑficiẽ mathematic̾ ac phisic tractant.
quo fit ut alt̾a alt̾am ñ inpediat displina sed
multariĩ c̃sideratione c̃iuncta fiat. uera: naturȩ
atq ex omĩb explicata cognitio. Sed dehis acten

Expanded text:
grammatico, aliter dialectico disserendum est, nec eodem grammatico, aliter dialectico disserendum est, nec eodem modo lineam vel superficiem mathematicus ac physicus tractant. Quo fit ut altera alteram non impediat disciplina, sed multorum consideratione conjuncta fiat vera naturae atque ex omnibus explicata cognitio. Sed de his hactenus;
Abbreviated transcription (Latin):
opstrepat sed ratione c̃sultat. quid ipse sentiat ꝗd
nos ad feramꝰ ueriore m̃tis acumine & subtiliore con¬
sideratione. diuidic&. Itanãq eueni& ut que in pͥmi¬
ore statũ studendiauditu didicer̃ ꝑspecta penitꝰ
hac potius dephensa c̃tẽpnat. acsi iã suȩ quisq.
scientie . defensor eẽ cupidꝰ malit. hnt̃ enĩ hoc qͦq.
uitiihomines.quos c̃p̃hendit discendi uet̾ ac lon¬
ga isegnities ut ab arreptis semel opitiionib. ñ r¬
cedant. ne in senectute discendo nihil usq in sene¬
tute didicisce uideant᷑. Si inquã malt̃ uindicare
quã uertere q̃ uulgatis semel studiis inbiber̃. hemo
expetit: ut. pͥora c̃dempnent. sed ut his maiora qda
adstruant. atq auctiora c̾iungant. non ÷ enĩ
una atq. eadẽ diũsarũ ratio disciplinarũ cis
sit. diuersissimis disciplinis una atq eadẽ subier¬
ta mat̾ies. alit̃ enĩ dequalib& orationis parte

Expanded text:
obstrepat, sed ratione consulta, qobstrepat, sed ratione consulta, qnos afferamus, veriore mentis acumine et subtiliore consideratione dijudicet. Idem namque eveniet, ut quae in primo statim studendi aditu didicerunt, perspecta penitus ac potius deprehensa contemnant. At si jam quisque suae scientiae defensor esse cupidus malit habent hoc quoque vitii homines quos comprehendit discendi vetus ac longa segnities, ut at arreptis semel opinionibus non recedant, ne in senectute discendo, nihil usque in senectutem didicisse videantur, si, inquam, malunt vindicare quam ver tere quae vulgatis semel studiis imbiberunt, nemo expetit ut priora condemnent, sed ut majora quaedam construant atque altiora conjungant. Non enim una atque eadem diversarum ratio disciplinarum, cum sit diversissimis disciplinis una atque eadem substantia materies. Aliter enim de qualibet orationis parte
Abbreviated transcription (Latin):
yta ueteris philosophiȩ duces post̾iorum
mersas caligine ꝑuenirent quadã quasi intelle¬
gentiȩ luctacione p̃luderent. hinc institucionũ
breuior c̃pendin facilitate doctrina hiner ꝑea.quȩ
luce reserare p̃sentẽq oꝑã syllogismis quorũ co¬
nexionibit om̃is ratios c̃tinet᷑. addicere mdũq: eũ
custodire dicendi ut facilitati atq intellegentiȩ¬
seruentes ad strigamꝰ. auet̾ib dicta latius enuntiata
breuiꝰ corrigamꝰ. obscurata in ꝓpͥi nouitate sermonis
c̃sueti uocabuli ꝓpͥetate pandamꝰ. Sed q ad hoc op
lector accedit. ab eo pͥmitꝰ petitũ uelim. ne in his ꝙ̃
nũquã alias attigerit statĩ audeat iudicare. Neue
sic̃ in ludo pueliũ disciplinarũ rudis adhuc & non¬
dũ firmnacceꝑit ad ãplex andũ atq etiã colendũ pu¬
t&. aliaeni teneris atq inbuendis adhuc aurib.
ad cõmodata s̃. alia firmis acrubustiorib. doctrine
m̃tib reseruant᷑. quare si ꝗdẽ qđ discrepau. nestati

Expanded text:
ta veteres philosophiae duces posteriorum mersas caligine pervenirent quadam quasi intelligentiae luctatione praeluderent: hinc institutionum brevior compendii facilitate doctrina, hinc per ea quluce reserare, et praesentem operam syllogismis quorum connexionibus omnis ratio continetur, addicere, modumque eum custodire dicendi, ut facilitati atque intelligentiaservientes, astringamus a veteribus dicta latius, enuntiata brevius porrigamus, obscurata improprii novitate sermonis consueti vocabuli proprietate pandamus. Sed qui ad hoc opus lector accedit, ab eo primitus petitum velimus ne in his quae nunquam alias attigerit statim audeat iudicare, neve si quid in ludo puerilium disciplinarum rudis adhuc et nondum firmus acceperit, id amplexandum atque etiam colendum putet; alia enim teneris atque imbuendis adhuc auribus accommodata, alia firmis ac robustioribus doctrina mentibus, reservatur. Quare si quid est quod discrepet, ne statim
Abbreviated transcription (Latin):
tractabit᷑. Nõ ẽ. uox significatiua seđm placitũ
sine tẽpr̃ or̃ nulla pars significatiua ẽ separata:
Que diffinitio paulo enodatius explicanda est
Nõ enĩ uocẽ esse diximus qm̃ uox nominũ gen̾
ẽ.Omẽ aut̃ gen̾ desua speciȩ p̃dicat᷑. Omĩs¬
quidẽ diffinitio agenere sumit᷑. Ut si diffinias
hominẽ pͥus animal dicas qđ ẽ genꝰ. pꝰ uͦ differen¬
tias iungas quȩ srationale mortale. Ita gͥ nos qͦq
in noĩs diffinitione. uocẽ quidẽ ut genus sumimꝰ
cet̾acũ uoce q̃si differentias aggregamꝰ. Ueluti
qđꝰ nom̃ designatiua uox ẽ. Sunt enĩ uoces quȩ
nihil designent ut sillabȩ. nõ uͦ designitiua uox¬

Expanded text:
n est vox significativa secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars significativa est separata; quae diffinitio paulo enodatius explicanda est. Nomen enim vocem esse dicimus, quoniam vox nominum genus est; omne autem genus de sua specie praedicatur, omnisque diffinitio a genere sumitur, ut si diffinias hominem prius animal dicas, quod est genus. Post vero differentias iungas quae sunt rationale et mortale. Ita igitur nos quoque in nominis diffinitione vocem quidem ut genus sumimus, caetera autem voci quasi differentias aggregamus, velut quod nomen designativa vox dicitur. Sunt enim voces quae nihil designant, ut syllabae, nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm uocabula ponentis adsũpsit. Sine tẽpr
quȩ res eã uocẽqe dt̃. ñ hõ separat acse iungit

Expanded text:
inis placitum vocabula ponentis assumpsit. Sine tempore, quae res eam vocem quae dicit non homo separat ac seiungit
Abbreviated transcription (Latin):
&tt̃ demũ argum̃ta i p̃stant. cũ in cõparatione uene¬
rint. ea q̃ ad iuncta s̃ negotiq. sumunt᷑. uͦ argum̃ta
iñ exc̃trarietate sed exc̃trario. & ñ exsimilitudine s
exsimili ut appareat exrelatione sumi argum̃ta.
in adiunctis negotio & ea eẽ ad iuncta negotio quȩ
sint ad ipsũ. dequo agit᷑ negotiũ affecta c̃secutio
uero neq in ipsis. in ẽtrebi neq ex c̃paratione ⁊reꝑit᷑
sed rẽ gestã ł antecedentiaꝵ c̃seeunt᷑ ł cõmitantia &

Expanded text:
et tum demum argumenta praestant, cum in comparationem venerint ea quae adjuncta sunt negotio. 5. Sumuntur vero argumenta non ex contrarietate, sed ex contrario; et non ex similitudine, sed ex simili; ut appareat ex revelatione sumi argumenta, in adjunctis negotio; et ea esse adjuncta negotio, quae sunt ad ipsum de quo agitur negotium affecta. Consecutio vero neque in ipsis inest rebus, neque ex comparatione reperitur; sed rem gestam vel antecedentia consequuntur vel comitantia.
Abbreviated transcription (Latin):
ecic illa eeice ic. c̃siderat Dehine qđ illa c̃tinua
oratione. illa int̾cisa pagit᷑ & qđ rethorica oratio hĩ
p̃t̃ aduersariũ iudicem. Dialectica uͦ codẽ iudice qͦ
sex ꝓhemiũ qđ exordiũ ẽ. narrationẽ. particionẽ.
c̃firmationẽ. rep̃hensionẽ. ꝑ orationẽ. quȩ partes¬

Expanded text:
 dehinc quod illa continua oratione, haec intercisa peragitur; et quod rhetorica oratio habet praeter adversarium judicem, dialectica vero eodem judice quo sex: prooemium, quod exordium est; narrationem, partitionem, confirmationem, reprehensionem, perorationem: qu
Abbreviated transcription (Latin):
negotiũ suggerere argum̃ta iñ poss̃. Deipsis enĩ q̃stio
uest F acuint aut̃ fidẽ negotio ca quȩ s̃ ꝑ sonifirac
negotiis attributa. ꝑsona qͦq faciti negotio fu¬
de. sed ñ in eo qđ ꝑsona ẽ. sed ineo qđ ex adtribu¬
tis ꝑsonȩo quandã suscipit qualitatẽ circũstan¬
tie funta q̃ ẽuenientis substantiã questionis
sidesint : causa: negotiũq ñ stabit. has cireũstantas
ingemina ciccro partit᷑: ut eã quę ÷ circũstantiã¬

Expanded text:
negotium suggerere argumenta non possunt; de ipsis enim quaestio est. Faciunt autem fidem negotio ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Persona quoque facit negotio fidem; sed non in eo quod persona est, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Circumstantiae sunt, quae convenientes substantiam quaestionis si desint, causa negotiumque non stabit. Has circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam, quae est quis ci
Abbreviated transcription (Latin):
Secundummieiunumest quodiuxta
RAnones postpenticos tenaliadieichoatun. Secundum quodet
moyses ait inrtiummensis ordeariifacietisuoriserdomas septeca
hocieiunium aplerisq ex auetunitare euancelii postdniascensi¬
orẽ completuntesticoriumnllud doonicum histomaliter accipi¬
extes uri dicitrum quid pos sunt pilus ponsilugene quã ducumllis
estoponsus uenientautem diescumafereretunaseis sponsus Et
lerunare neclo gere quiamlȩtita sumus posteaue rocuartempus
illud expletur quod xp̃s aduolansad caelos praesentia conponali
tiam carnis merramun ecaelispromissum susciperas pmscm.¬

Expanded text:
Secundum jejunium est, quod, juxta canones, post Pentecosten alia die inchoatur, secundum quod et Moyses ait: Initium mensis ordearii facietis vobis hebdomadas VII. Hoc jejunium a plerisque ex auctoritate Evangelii post Domini ascensionem completur, testimonium illud dominicum historialiter accipientes, ubi dicit: Nunquid possunt filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus? Venientjejunare nec lugere: quia in laetitia sumus. Postea vero quam tempus illud expletur, quo Christus advolans ad coelos, praesentia corporali m et abstinentiam carnis, mereamur e coelis promissum suscipere S
Abbreviated transcription (Latin):
quonullus deret amigore. hoclaudis mistiriuq grdigna
fide ei deonque celenetor angelis ess econiunctum.
Alleluia au tem sicurtacnen de hebraexinalia calaneuam
nequa quaco transfertur Nonquiainter praetaneciptno
queanrt Sedsicutannt doctores seruatuRie isantiqui¬

Expanded text:
quo nullus debet ambigere hoc laudis mysterium, si digna fide et devotione celebretur, angelis esse conjunctum. Alleluia autem, sicut et Amen de Hebraea in Latinam linguam nequaquam transfertur, non quia interpretari minime queant, sed, sicut aiunt doctores, servatur in eis antiqui