comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenaeret palam fecit. Ixter multa in quiđ̃ qu e in regno
nostro sitisq barrochiis cortigenda sunt. parentes sic sibi prei¬
me coniugio copulant᷑ ut dm̃ non timentes & homines nor
reuerentes. etiam tercii loci consangiuntate qđ nefas dictu
est aacopulam asscissere non refugiant. & lincã quȩ ad sep¬
tim̃a usq generationẽ sacris canonum institutionib illiba¬
ta conseruari iubetur. ua cis paganisq infeliciores in ipsis
siu ex ordiis abrumpere non formidant. Episcopis hinc in¬
ae sedentib diuꝙ silentib pars de quo diceret᷑ nesciens. pars
ꝑsonam dequo dicebatur. multur. uel amans uel timens.
quid dictis regalibus responderet prorsus ignorabat.
Mens enm male sibi conscia dum ea quȩ non uult audire:
compellitur fit stupida. uox refugit. uerba dilabuntur.
& sapienti coram positus honestius ei uidet᷑ silere qua loqui.
Rex que fallere nemo poterat. qͥa erat homo litteris adpri¬

Expanded text:
tenderet palam fecit. 16. Inter multa, inquit, quae in regno tenderet palam fecit. 16. Inter multa, inquit, quae in regno nostro vestrisque parrochiis corrigenda sunt, parentes sic sibi proxime conjugio copulantur, ut Deum non timentes et homines non reverentes, etiam tertii loci consanguinitatem, quod dictu nefas est, ad copulam asscissere non refugiant, et lineam, quae ad septimam usque generationem sacris canonum institutionibus illibata conservari jubetur, Judaeis paganisque infeliciores in ipsis sui exordiis abrumpere non formidant. Episcopis hinc inde sedentibus diuque silentibus, pars de quo diceretur nesciens, pars personam de quo dicebatur multum vel amans vel timens, quid dictis regalibus responderet, prorsus ignorabat. Mens enim male sibi conscia, dum ea quae non vult audire compellitur, fit stupida, vox refugit, verba dilabuntur, et sapienti coram positus honestius ei videtur silere quam loqui. Rex, quem fallere nemo poterat, quia erat homo litteris adpri
Abbreviated transcription (Latin):
da decrtiumus quib certis temporib certaꝙ ratione bonis hu¬
militate subditum. malis aut̃ fidei constantia accensuta iusti¬
tiae tempons cuam coniuentia rtpugnantẽ. & uitus uitiosisꝙp
resistentem ostendamus. Domnus Hlemricus rex qui tercio
dttoni uiuo imꝑatori ad regnandum quidem nec dum aut ad
imperandũ intota germania quȩ citra renum est & in lotha¬
rii regno qđ cis renum est successerat. colloquium synodumqꝙ
consciuit. ubi om̃s pene regni sui summos sacerdotes coadunans
& exdiuersis diuersa disputans. intes disputandum ipsos cosde
sacerdotes acerrime congreditur. cur udelicet insuis diocesis
& diocesianis ea quae synodali ac ꝑ hoc spuali falce sccanda
erant non resecarent.: ac gladio sp̃s sc̃i putrida & male sana
amenbris fidelium abscidere suꝑ sederent:. Mirantibus om̃ib
quid sibi uerba regis tam districtissima uellent quoue ten¬
agent : rex ammiratione eos absoluere curauit. quidue prȩ¬

Expanded text:
da decrevimus, quibus certis temporibus certaque ratione bonis humilitate subditum, malis autem fidei constantia ac censura justitiae, temporis etiam conibentia repugnantem, et vitiis vitiosisque resistentem ostendamus. 15. Domnus Heinricus rex, qui tertio Ottoni divo imperatori ad regnandum quidem, necdum autem ad imperandum, in tota Germania, quae citra Hrenum est, et in Lotharii regno, quod cis Rhenum est, successerat, colloquium synodumque conscivit . Ubi omnes pene regni sui summos sacerdotes coadunans, et ex diversis diversa disputans, inter disputandum ipsos eosdem sacerdotes acerrime congreditur, cur videlicet in suis diocesis et diocesianis ea quae synodali ac per hoc spirituali falce secanda erant non resecarent, ac gladio Spiritus sancti putrida et male sana a membris fidelium abscidere supersederent. Mirantibus omnibus, quid sibi verba regis tam districtissima vellent quove tenderent, rex ammiratione eos absolvere curavit, quidve prae
Abbreviated transcription (Latin):
emporib deniq dagoberti regis cũ inpalatio esset. eidẽ P. ꝓs.¬
quidã lȩꝓsus clamare cepit. uictũ etiã seu uestitũ deposcens.
At ille statim iussit eũ in hospiciũ duci. Cumꝙ erga illum
scđm morẽ suã solitã impenderet pietatẽ. sciscitari cepit

Expanded text:
emporibus denique Dagoberti regis cum in palacio esset, eidem quidam lebrosus clamare coepit, victum seu etiam vestimentum deposcens. At ille statim iussit eum in ospicium duci. Cumque erga illum secundum mos suum solitam inpenderet pietatem, sciscitare voluit
Abbreviated transcription (Latin):
serit. pdigiis. cũ ad huc sipetentiũ fides non deficit: locus reli¬
quu um eius non mediocribus coruscat miraculis lempo¬
ribus namq nr̃is claudũ unũ om̃i peñitus debile corpore sa¬
natũ uesq demonicos mundatos ante scissimũ corpus ili¬
usi ocuis ꝓpris non sine ingenti ammiratione uidimus:
gansunt uero uiii dit kalendarũ decenbriũ abhue erumnosa
se instabili uita ad felic̃t & angelicã patrũ princeps maximꝰ
ten si ceulos coniunetus magnis principibus sacerdotũ. assis.¬
tens nune dño celorũ paratus inter cedere apud ilum ꝓ
peccatis fiadium populorũ. ubi cũ tobactatur siiscła scłoꝵ. amĩ

Expanded text:
serit virtutibus, cum adhuc, si peccantium fides non deficit, locus reliserit virtutibus, cum adhuc, si peccantium fides non deficit, locus reliquiarum ejus non mediocribus coruscat miraculis? Temporibus namque nostris claudum unum omni penitus debilem corpore sanatum, tresque daemoniacos mundatos ante sanctissimum corpus illius, oculis propriis, non sine ingenti admiratione, vidimus. Transivit vero nono die Calendarum Decembrium ab hac aerumnosa et instabili vita ad felicem et angelicam patriam princeps maximus et Sacerdos, conjunctus magnis principibus Sacerdotum, assistens nunc Domino coelorum, paratus intercedere apud illum pro peccatis fidelium populorum, ubi cum eo laetatur feliciter i
Abbreviated transcription (Latin):
miret. nec omnimodis uigilaret. uir ante illum
nimiȩ daritatis adstititꝰ eiꝙ dixit. Quare ergo frater Karissi¬
me tamlongo noctis spatio de almi presulis udut infidelis do¬
bitire uideris uirtutibus dementis: Scito absq aliqua ambi¬
guitatt maximis illum in carne uiguisse miraculis adeo ut
opinio uirtutũ illius tantũ se dilatauerit. quo ad romanas
arces nom modo ceteris fidelibus. sed etuã ipsi apłorũ primo
grãm dĩ in ilo ad miranti clara ꝑuenerit. Petcatis uero xp̃is¬
ani populi exigentib sepe rerũ creator dñs snmatt̃ barba¬
rorũ gent̃ suꝑcos uenirt. atq illos acccłasq inquib pre¬
cepta cius audiebunt & contẽpnebunt exterminire cum
ipsis sacrę scripturȩ passus est uoluminibus. idcireo quȩ isti¬
us quẽ ad modũ & plurimorũ scõrũ gesta omnino fere obli¬
uonisunt tt̃idita. Sed quid mirũ si magnis dũ aduiueret ful¬

Expanded text:
miret, nec omninodis vigilaret, vir ante illum miret, nec omninodis vigilaret, vir ante illum nimiae claritatis adstitit, eique dixit: Quare, frater carissime, tam longo noctis spatio de almi praesulis, velut infidelis, dubitare videris virtutibus Clementis? Scito absque aliqua ambiguitate, maximis illum in carne viguisse miraculis, adeo ut opinio virtutum illius tantum se dilataverit, quo ad Romanas arces non modo caeteris fidelibus, sed etiam ipsi apostolorum primo gratiam Dei in illo admiranti, clara pervenerit; peccatis vero Christiani populi exigentibus, saepe rerum creator Dominus immitem barbarorum gentem super eos venire, atque illos, ecclesiasque in quibcepta ejus audiebant et contemnebant, exterminare, cum ipsis sacrae Scripturae passus est voluminibus. Idcirco que istius, quemadmodum et plurimorum sanctorum, gesta omnino fere oblivioni sunt tradita. Sed quid mirum si magnis, dum adviveret, ful
Abbreviated transcription (Latin):
berrime. hic quoꝙ uir egregius. & apłicus mira et magni¬
fica credatur. egisse. Ipse nempe auetor noster ac redemp
xisse IAmen dico uobis. qui credit inme õpera quȩ ego fa¬
cio & ipse faciet. & maiora horũ faciet. Sed ut ad haec quȩ
dicimus credenda incitemus animos fidelium. inmittere
uisionẽ hic fidelis cuiusdã. cuius nomen: quia adhuc suꝑ ẽ.
melius fore credimus reticendũ. non duximus suꝑuacuũ.
Hic itaq cũ se post expletum diurni temporis officiũ. postq
effusas deuotissime dño preces sopori se dare uellet. in
mente ei talis beatissimi deuenit memoria dementis. Cȩ¬
pit namq nimiis precordiorum ꝑturbationibus aesepe
dicto presule anxiari. uidelicit qui tot milia hominum
xp̃o potuit eo annuente sub iugare. ut quid nullo pent
uirtutũ fulgeret iubare. Haec eo cogitante. uix aliquan¬
do ea ualuit nocte somno op̃primi. Sed cũ necdum dor¬

Expanded text:
berrime, hic quoque vir egregius et apostolicus, mira et magniberrime, hic quoque vir egregius et apostolicus, mira et magnifica credatur egisse. Ipse namque auctor noster ac redemptxisse: Amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et maiora horum faciet. Sed ut ad haec quae dicimus credenda incitemus animos fidelium, inmittere hic visionem fidelis cuiusdam, cuius nomen, quia adhuc superest, melius fore credimus reticendum, non duximus supervacuum. Hic itaque cum se post expletum diurni temporis officium, postque effusas devotissime Domino preces sopori dare vellet, in mente ei talis beatissimi devenit memoria Clementis; coepit namque nimis praecordiorum perturbationibus de saepe dicto praesule anxiari, videlicet qui tot milia hominum Christo potuit eo annuente subiugare, ut quid nullo pene virtutum fulgeret iubare. Haec eo cogitante, vix aliquando ea valuit nocte somno opprimi; sed cum necdum dor
Abbreviated transcription (Latin):
lari tramite xp̃o mulitaret collegiũ. Iertiã nihilominus ᷤᷤ¬
ffirmatur aedi ficast ȩccłam. incuius fundamentis fecit
mirt pulchritudinis criptã. fontemsinserius conposuit
mirificum. qui non modo habilis est ad potandũ. sed in su
ꝓualdt salutifer siquis cũ fide biberit adomnẽ expellen¬
dum atgritudinis morbum. Ante hostium ũ ipsius fon¬
tis conseerauit aram in honore p̃ceptoris sui iã erebro no¬
nerandus antistes scpulcrũ sibi quẽ ad modũ usq hodic
ces uitun fecit. in quo etiã non paruo tempore huma⁊¬
tus usuit. Nos ergo non solum hatc quȩ paucis memo¬
rãmus credere. uerũ cciã multa alii & fere innumto¬
rabilia debemus non ambigere quia nequaquã nimiũ ferocia
ac indo mabilia gentilium colla xp̃o ualeret subĩgere. ni¬
si ipso quidixit. sine me nihil facere potestis cooperante:
apłici uiri. quem ad modum ingestis illorum audiuimus ere-¬

Expanded text:
lari tramite Christo militaret collegium. Tertiam nihilominus alari tramite Christo militaret collegium. Tertiam nihilominus affirmatur aedificasse ecclesiam, in cuius fundamentis fecit mirae pulchritudinis criptam, fontemque inferius composuit mirificum, qui non modo habilis est ad potandum, sed insuper valde salutifer, si quis cum fide biberit, ad omnem expellendum aegritudinis morbum. Ante ostium vero ipsius fontis consecravit aram in honore praeceptoris sui iam crebro nonerandus antistes sepulchrum sibi, quemadmodum usque hodie cernitur, fecit, in quo etiam non parvo tempore humatus iacuit. Nos ergo non solum haec quae paucis memoravimus credere, verum etiam multa alia et fere innumerabilia debemus non ambigere; quia nequaquam nimium ferocia ac indomabilia gentilium colla Christo valeret subigere, nisi ipso, qui dixit Sine me nihil facere potestis, cooperante, apostolici viri, quemadmodum in gestis illorum audivimus cre
Abbreviated transcription (Latin):
maximas largitori totius boni reddidit gr̃ãs. eosq iux¬
ta morẽ instruens accelesiasticũ. ammonuit. ut se d euo¬
tissime prepararent. ad ꝑcipiendũ sacri donũ baptis matis.
Qui iussis illius in omnib obedientes. unicȩ sc̃ę matris ȩccłs
fili meruẽre effici participes. Deniq cunctis abrenunti an
manib uniuersis non solũ corporũ. sed ctiã quod maius ẽ
inisurũ laiguoribus caruert. Hact ergo explens opera no¬
bilssumi gconma prcsulũ. cotidicꝙ uuxta psil mĩgaphi dictũ
at uirtutt studens ꝓficeit inuirtutẽ donit dm̃ acorũ er¬
iolunis construxit baslicam. inqua multas dabolo ibstta¬
henis do ad quisiuit animis. ipiamꝙ fidlium instituit: bap¬
tisteriũ fitri populorum ꝑsuccedentia annorũ curricula
nqua etiã tantus sacrȩ religionis moleuit usus. ut posta
non modico tempore sc̃issimũ inibi monachorũ subregu¬

Expanded text:
maximas largitori totius boni reddidit gratias, eosque juxmaximas largitori totius boni reddidit gratias, eosque juxta morem instruens ecclesiasticum, admonuit ut se devotissime praepararent ad percipiendum sacri donum baptismatis; qui jussis illius in omnibus obedientes, unicae sanctae matris Ecclesiae filii meruere effici participes. Denique cunctis abrenumanibus, universis non solum corporum, sed etiam, quod maius est, animarum languoribus caruere. Haec ergo explens opera nobilissima gemma praesulum, cotidieque, iuxta psalmographi dictum, de virtute studens proficere in virtutem, donec Deum deorum cerIohannis construxit basilicam, in qua multas diabolo abstrahens, Deo adquisivit animas, ipsamque fidelium instituit baptisterium fieri populorum per succedentia annorum curricula: in qua etiam tantus sacrae religionis inolevit usus, ut postea non modico tempore sanctissimum inibi monachorum sub regu
Abbreviated transcription (Latin):
et indiuiduȩ. trinitatis. quã exbeatissimi magiftri mei letri.
apostolorum principis predicatione uerũ dm agnoui cli
precipio tibi. ut nulli hominũ ac bestiarũ nocens. hoc flu¬
men ocius cũ omni coherenti tibi pestifera multitudint
transeas: atq cas partes adeas. qua nullus habitationis
humanc usus haberi ualeat. Uix ergo sc̃s sacerdos uerba
cõ plcuerant. & ecet serpens immanissimus cũ eeteris om̃ib
cepit festinus abire ut sibi antistes iusserat acgregius. atꝙ
post illũ dicm ita prefatus ab om̃i inmunditia serpenti¬
um mundatus c̃ locus. ut uix aliquando ibi ut supra
notificatumẽ: paruissimus uermiculus repperiatur.
Tunc uero cunctus populus tã magnã ꝑdĩ hominẽ cernens
impleri uirtutẽ. ab eius orẽ auidt satagebant audire ue¬
ritatis uerbũ cupientes sponsionis ꝓpriȩ exequi ꝓmissũ
Beatissimus igit᷑ clemens tantã populi cernens deuotionẽ

Expanded text:
et individuae et individuae apostolorum principis praedicatione verum Deum agnovi, praecipio tibi ut nulli hominum ac bestiarum nocens, hoc flumen ocius cum omni cohaerente tibi pestifera multitudine pertranseas, atque eas partes adeas, quo nullus habitationis humanae usus haberi valeat. Vix ergo sanctus sacerdos verba compleverat, et ecce serpens immanissimus cum caeteris omnibus coepit festinus abire, ut sibi antistes jusserat egregius; atque post illum diem ita praelatus ab omni immunditia serpentium mundatus est locus, ut vix aliquando ibi, uti supra notificatum est, parvissimus vermiculus reperiatur. Tunc vero cunctus populus tam magnam per Dei hominem cernens impleri virtutem, ab ejus ore avide satagebant audire veritatis verbum, cupientes sponsionis propriae exsequi promissum. Beatissimus igitur Clemens tantam populi cernens devotionem,
Abbreviated transcription (Latin):
cunctorũ ꝑsoluit creatori precipuas. Deniq paucis se¬
cũ aggregatis fratribus. sacrȩ obtulit munus oblatio¬
mina adire. sed spe sua cõmissa celi terreq dño. cauer¬
Mas adiit amphiteatri intrepide. pugnaturus cũ an¬
tiquo serpente. uidelicet diabolo. Ut autẽ sonitũ pedũ
senserunt appropinquantiũ serpentes. max ex cauernis
ceperuint ꝓdire certatim. cupientes deuorare hominẽ
dĩ. Ille uero facto signo crucis eminus. ad eos ꝓperabat
intrẽpidus. Cuius dũ uirtuti resistere non ualerent
amplius. tumentia colla ꝓtinus deposuerunt. Vir au¬
tẽ dĩ sicuti refert antiquitas. stolã quã sc̃issimo ge¬
rebat in collo statim deposuit. maximũq corum ca
cuncto spectante populo alligauit. atꝙ usq ad fluuiũ
salie qui iuxta deturrit uinctũ manib ꝓpriis ad¬
duxit. cumꝙ ibi soluens dixit i in nomine sum mę

Expanded text:
cunctorum persolvit creatori praecipuas. Denique paucis secunctorum persolvit creatori praecipuas. Denique paucis secum aggregatis fratribus, sacrae obtulit munus oblatiomina adire, sed spe sua commissa coeli terraeque Domino, cavernas adiit amphitheatri intrepide, pugnaturus cum antiquo serpente, videlicet diabolo. Ut autem sonitum pedum senserunt appropinquantium serpentes, mox ex cavernis coeperunt prodire, certatim cupientes devorare hominem Dei. Ille vero facto signo crucis, eminus ad eos properabat intrepidus, cuius dum virtuti resistere non valerent amplius, tumentia colla protinus deposuerunt. Vir autem Dei, sicut refert antiquitas, stolam quam sanctissimo gerebat in collo statim deposuit, maximumque eorum, ea cuncto spectante populo alligavit, atque usque ad fluvium Saliae, qui iuxta decurrit, vinctum, manibus propriis adduxit, eumque ibi solvens dixit: In nomine summae
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ad mirabilis trinitatis dĩfice cultor. delegatum
sibi predicationis officium om̃i cȩꝑit mentis conami¬
ne explere. mox multitudo innumerabilis languen¬
tium ad cius studuit quẽ uerũ audiebant predicare
dm̃ auxilium confluere. cognoscentes ab ore egregii
pastoris. non in merito serpentino se infectos fuisse ue¬
neno. Qui ubi eorũ uidit in edicibilẽ miseriam. statĩ
saluberrimã non distulit conferre medicinã. Spo¬
pondit igitur ueri dĩ citius affore eis lementiam.
si ipsi detestabilem idolorũ abicere culturã non ren¬
nuerent. Tandẽ ergo non solum languentes. sed in¬
suꝑ pauci qui suꝑ erant. salubri inito consilio sospites
cuncis se ꝑ misereab reuuãtiare
cunctis sc ꝓmisere. abrenuntiare si mulaeris. si beneficiis
non fraudarentur a summi cultore dĩ ꝓmissis. Talia autẽ
tamq diu ast desiderata uir dõ plenus audiens affami¬
na. om̃ia paratus ꝓcis discrimina ferre. extimplo laudes

Expanded text:
ergo admirabilis Trinitatis deificae cultor delegatum sibi praedicationis officium omni coepit mentis conamine explere, mox multitudo innumerabilis languentium ad eius studuit, quem verum audiebant praedicare Deum, auxilium confluere, cognoscentes ab ore egregii pastorii non inmerito serpentino se infectos fuisse veneno. Qui ubi eorum vidit inedicibilem miseriam, statim saluberrimam conferre non distulit medicinam. Spopondit igitur veri Dei citius adfore eis clementiam, si ipsi detestabilem idolorum abicere culturam non rennuerent. Tandem ergo non solum languentes, sed insuper pauci qui supererant, salubri inito consilio, sospites cunctis se promisere abrenuntiarecunctis se promisere abrenuntiare simulacris, si beneficiis non fraudarentur a summi cultore Dei promissis. Talia autem tamque diu a se desiderata vir Deo plenus audiens affamina, omnia paratus pro eis discrimina ferre, extimplo laudes
Abbreviated transcription (Latin):
uerat pestis. ut nullus ad cundi cursus fueret cuiquã
salubris. Siquis namꝙ portas eius maxima coactus ne¬
cessitate uellet exire uel etiã appropinquare. con¬
festim ui attactus ueneni. interibat miserrime. Nec
mirũ sant si anguis lubricus ꝑdilecta sibi uascula cor¬
pora eorũ ꝓsternebat. de quorũ mentibus ius ꝓpri¬
ãm adhuc minime ꝑ sacri fontẽ baptismatis amiserat

Expanded text:
erat pestis, ut nullus adeundi eam ac redeundi cursus fieret cuiquam salubris. Si quis namque portas eius maxima coactus necessitate vellet exire, vel etiam appropinquare, confestim vi attactus veneni interibat miserrime. Nec mirum sane si anguis lubricus per dilecta sibi vascula corpora eorum prosternebat, de quorum mentibus ius proprium adhuc minime per sacri fonte baptismatis amiserat
Abbreviated transcription (Latin):
sone commendauit. Scpultus est iuxta altare sc̃i Symphorianimar¬
tyris uenerandi ad leuam sicut iusserat. uidelicet ut sapiens utilia sem¬
per cogitans salubriaq ꝑtractans. hȩc aliaq quȩ sc̃a erant & sunt
adinueniens. hoc inter reliqua mandauit & constituit. ut sic pro¬
ximu sc̃is sc̃orum sepultura cius ficret. quo sacerdos adcelebranda
sacro sc̃a mysteria mensȩ adstans diuinȩ. euis iugiter memoretur
cuius tumulus corporis pracoculis uenerandus habetur et cernitur.
Suscepit episcoꝑale officium anno ab incarnatione dñi ñri ihu xpi
transiit exhac luce adbeatam uitam &ueram lucem. anno dñicȩ
incarnationis millesimo.u
indictione. ui. regnante llem¬
rico rege. anno regni sui.ui:
acterno do sp̃u sc̃o est laus ꝑpetua. honor indeficiens iugis gloria
ineffabilis claritas. incomparabilis magnitudo. dignitas infinita.
qui est beatitudo om̃ium scorum. qui est salus infirmorum. qui est

Expanded text:
one commendavit. Sepultus est juxta altare sancti Symphoriani marone commendavit. Sepultus est juxta altare sancti Symphoriani martyris venerandi ad levam, sicut jusserat; videlicet ut sapiens utilia semper cogitans salubriaque pertractans, haec aliaque quae sancta erant et sunt adinveniens, hoc inter reliqua mandavit et constituit, ut sic proximum sanctis sanctorum sepultura ejus fieret, quo sacerdos ad celebranda sacrosancta mysteria mensae adstans divinae, ejus jugiter memoretur, cujus tumulus corporis prae oculis venerandus habetur et cernitur. Suscepit episcopale officium, anno ab Incarnatione Domini nostriTransiit ex hac luce ad beatam vitam et veram lucem anno Dominicae Incarnationis millesimo quinto, indictione 3 regnante rico rege, anno regni sui 6, aeterno Deo Spiritu sancto est laus perpetua, honor indeficiens, jugis gloria, ineffabilis claritas, incomparabilis magnitudo, dignitas infinita; qui est beatitudo omnium sanctorum, qui est salus infirmorum, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
humati uenerantur. Quorum amore & loci amoenitate.
hic beatus pontifex illectus se sepeliri eoloco mandauit.
Aeniq depositum corpus ante sc̃i Symphoriani martyris altare
etiam dominica quȩ aduenerat nocte ac die. & usq inuesꝑ¬
tinam pene horam quarti atransitu diei quȩ scđa feria habe¬
batur. magno concursu fidelium. multaq deuotione frequen¬
tabatur. ita ut noctu & interdiu congregationes sc̃orum se
inuicem praeuenire dulci inuidia ꝓcȩlebrandis uigiliis & sum¬
mis studus festinarent. Iandem adueniente fratre ei Teo¬
derico. & detrimenta sua exmorte germani mox futura
quasi prȩsentia multum deplorante. accurrente etiã dono
Bertaldo leuchorum uenerabili pontifice. qui quod sic leni¬
ter. dulcissimeq ab eodem enutritus sit. donec adapicem¬
pontificatus eum proucheretur satis uocibus & fletibus recolens et se¬
uoluens c elebratis missarum sollempnus. sepulture dilect sibi corpꝰ
tradidit. & sp̃m animamq dõ datori multa satis sollestia & deuoti¬

Expanded text:
humati venerantur. Quorum amore et loci amoenitate hic beatus pontifex illectus, sepeliri eo loci mandavit. 37. Denique depositum corpus ante sancti Symphoriani martyris altare, etiam dominica quae advenerat nocte ac die , et usque in vespertinam pene horam quarti a transitu diei, quae secunda feria habebatur , magno concursu fidelium multaque devotione frequentabatur, ita ut noctu et interdiu congregationes sanctorum se invicem praevenire dulci invidia pro caelebrandis vigiliis et summis studiis festinarent. Tandem adveniente fratre ejus Teoderico, et detrimenta sua ex morte germani mox futura quasi praesentia multum deplorante, accurrente etiam domno Bertaldo Leuchorum venerabili pontifice, qui quod sic leniter dulcissimeque ab eodem enutritus sit, donec ad apicempontificatus proveheretur, satis vocibus et fletibus recolens et revolvens, caelebratis missarum sollempniis, sepulturae dilecti sibi corpus tradidit, et spiritum animamque Deo datori multa satis sollertia et devoti
Abbreviated transcription (Latin):
conuersis ad dñm. Post annãs uero tres. pagmis insisten¬
tibus tã inuidiosa relatio cucurrit ad imperatorẽ traianum
ut dicerent ibi ꝑclementẽ in numerabilẽ xp̃ianorum popłn
nomine. qͥ multos xp̃ianos diuersis penis interfecit. Hic
cessit multitudini. solũ scm̃ clementẽ cogens ad sacrificiũ.¬

Expanded text:
confracta. Post annos autem tres, paganis insistentibus, tam ambitiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, ut dicerent ibi per Clementem innumerabilem Christianorum populum nomine, qui multos Christianorum diversis poenis occiderat. Et cessit multitudini, et solum Clementem episcopu
Abbreviated transcription (Latin):
set. didicit abeis. quod asexto miliario aquã sibi suis hu¬
meris deportarent. Tunc beatus clemens dixit. Oremus
om̃s ad dñm iħm xp̃m. ut confessoribus suis fontis uenas
cõpleta hinc inde circũ spiceret. uidit agnũ stantem.
qui pede dextro erecto quasi locũ scõclementi ostenderet.
patris &e filii &e sp̃s sc̃i. in isto loco ꝑcutite. Sed eum om̃s
ꝑgyrum rastris effoderent & non ipsum inquo agnus sta
locum sub pede agni ꝑcutiens. fontem affluentibus uenis
ornatũ aperuit. qui suum impetũ euomens fluuiũ fecit
Tunc uniuersis gaudentibus. beatus clemens hoc dauiticũ¬
responsorium dixit. Fluminis impetus letificat ciuitatẽ d̃i
Ad istam autẽ famã confluxit om̃is ꝓuintia. et uenientes

Expanded text:
set, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Tunc S. Clemens dixit: Oremus Dominum Jesum, ut confessoribus suis fontis in istcompleta hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum sancto Clementi ostenderet. Patris, et Filii, et Spiritus sancti, in isto loco percutite. Sed cum omnes per gyrum rastris effoderent, et non ipsum locum, in quo agnus stablocum sub pede agni percutiens, fontem affluentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudentibus beatus Clemens responsorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes
Abbreviated transcription (Latin):
stans adlitus flebat. Quibus dixerunt cornelius et febus disci¬
ut ostendat nobis martyris sui exuuias. Orantibus itaq popłis.
recessit mare insinum suũ ꝑtria fere milia. et ingressi ꝑsiccum.¬
inuenerunt in modum templi marmorei habitaculum ado pa¬
ratũ. et ibi inarcha saxea corpus sc̃i dementis positum sine
dubio ministerio angelorum: ita ut anchora cũqua missus

Expanded text:
tibus illis, dixerunt Cornelius et Phoebus disciut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi inuenerunt in modum templi marmorei habitaculum a deo paratum; et ibi in archministerio angelorum, ita ut anchora, cum qua missus
Abbreviated transcription (Latin):
uoce exorsus ait. Scitote om̃s & ad tendite. qm̃ puer iste
qui natus ẽ sublimissimis atq summis honorib gestandus.
magnus erit apud dm̃ & homines: quod et deinceps uerax
ꝓbauit euentus. Post haec laudabilis indolis plenus
gr̃a dĩ. iã tempus aduenit. ut literarũ studiis inbuen¬
dus daretur. Max itaq traditus preceptori. interceteros
contubernales suos sagax ingenio. et memorie capax ama¬
bilis fulsit. Eratq xp̃o inse habitante subditus cunctis.
sed fide & caritate celsior om̃ib Cumq iam sccularibus
regisꝰ. exercitandus inbonis oͥe tibibus traditur: lunc ille
Uacctpisset. ꝑmulta ae inceps experimenta ꝓbatum.

Expanded text:
voce exorsus, ait: 'Scitote omnes et adtendite, quoniam puer iste, voce exorsus, ait: 'Scitote omnes et adtendite, quoniam puer iste, qui natus est, sublimis adque summis onoribus gestandus, magnus erit apud Deum et homines'. Quod et deinceps verax probavit eventus. 3. Post haec autem laudabilis indolis plenus gratia Dei, iam tempus advenit, ut litterarum studiis imbuendus daretur. Mox itaque traditus praeceptori, inter ceteros contubernales suos sagax ingenii et memoriae capax, amabilis fulsit eratque, Christo in se habitante, cunctis subditus, sed fide et caritate celsior omnibus. 'Cumque regis exercitandus in bonis actibus traditur. Hunc ille cum accepisset, per multa deinceps experimenta probatum
Abbreviated transcription (Latin):
et xp̃i ihu filii eius dñi nr̃i. uitam uel acta sanctissimi ar¬
nulfi antistitis. auxiliante sp̃u scõ qui in ipso requieuit
tuum et ego ad implebo illud. Ergo reticenda non sunt
quȩque in exemplum bone actionis diuulgata. ꝓficitint.
atq suis sectatoribus ꝓculdubio municipatum tribuunt
ꝓ sapia genitus francorum. altus satis & nobilis
parentibus atq opulentissimus q in rebus sc
fuit. sed nobilior deinceps & sublimior infide xp̃i
ꝑ mansit. huius itaq laudabilia facta quȩ gessit. non¬
nulla ego a familiarib illius narrantib. pleraꝙ ꝑ memet
ipsum quȩ scribenda sunt agnoui. Quadere opert pretium
censeo. ut ab ipsius natiuitatis die exordium: sumamus.: loquendi
Erat quidã peregrinus contiguo illo in loco habitans. apar¬
tib italiȩ ueniens seruus dĩ nomine stephanus. Huic cum
reuelata fuissent huius natiuitatis exordia. silentio pau¬
lisꝑ interposito. tamquã celitus responsũ sibidatũ presaga

Expanded text:
tri, filii eius, vitam vel acta sanctissimi Arnulfi antestitis, auxiliante Spiritu sancto, qui in ipso requievit, tuum, et ego adinplebo illud. Ergo reticenda non sunt, quaeque in exemplum bonae actionis devulgata proficiunt atque suis sectatoribus procul dubio municipatum tribuunt rosapie genitus Francorum, altus satis et nobilis parentibus atque oppulentissimus in rebus saeculi fuit; sed nobilior deinceps et sublimior in fide Christi permansit. Huius itaque laudabilia facta quae gessit nonnulla ego a familiaribus illius narrantibus, pleraque per memet ipsum quae scribenda adsunt cognovi. Qua de re operae precium censeo, ut ab ipsius nativitatis die exordium loquendi sumamus. 2. Erat igitur quidam peregrinus contiguo illo in loco habitans, a partibus Italiae veniens, servus Dei nomine Stephanus. Huic autem cum revelata fuissent huius nativitatis exordia, silentio paulisper interposito, tamquam caelitus sibi responsum datum, praesaga
Abbreviated transcription (Latin):
clementẽ ep̃m uobis ordino. cui mee predicationis & doc¬
trine cathedrã trado. qui mihi ab initio usq ad finẽ come
momnibus fuit. & idõ ueritatẽ totius predicationis meę ag¬
castũ. discendi studiis deditũ. sobrium. benignũ iustũ. patientẽ.
quicumq contristauerit doctorẽ ueritatis. & peccat in xp̃m
& patrẽ omniũ ex acerbat dñm. ꝓpter quod et uita aeterna

Expanded text:
c episcopum vobis ordino, cui soli meae praedicationis et doctrinae cathedram trado, qui mihi ab initio usque ad finem comes in omnibus fuit, et per hoc veritatem totius meae praedicationis agcastum, discendi studiis deditum, sobrium, benignum, justum, patientem, quicunque contristaverit doctorem veritatis peccat in Christum, et patrem omnium exa
Abbreviated transcription (Latin):
nisterio primus flore t t. iugis tamen illius meditatio cr¬
ca monasteria uel loca sca inuigilabat.
emporibus autẽ illis erat inministerioregis uir aegrt¬
Igius nomine romaricus. qui desiderio illius scõ famili¬
ari ungebatur affectu. Cum hoc igitur consilio inito
rium ad peregrinandum ꝓpter xp̃m utꝑͥrãrt disposuit.: Sed
utriusꝙ desideris. in hac causa obfuit uoluntas altissimi.
tq enĩ fas om̃ps as fore censuit. ut hi duo uiri qͥ demũ duę¬
ueluti sapades fulserunt in seculo sub unius modi artieulo
oceultarent᷑. dicente año. Nemo accendit. lucerna et ponit

Expanded text:
nisterio primus floruit; sed iugis illius meditatio circa monasteria vel loca sancta invigilabat. 6. Temporibus autem illis erat in ministerio regis vir egregius nomine Romaricus, qui desiderio illius sancto et familiari iungebatur affectu. Cum hoc igitur, consilio inito,rium ad peregrinandum propter Christum iterare disposuit; sed utriusque desideriis in hac causa obfuit voluntas Altissimi. Neque enim fas omnipotens Deus fore censuit, ut hii duo viri, qui demum veluti duae lampades fulserunt in saeculo, sub unius modii articulo hoccultarentur, dicente Domino: Nemo accendit lucernam et ponet
Abbreviated transcription (Latin):
tabatur Ait. Nunc igitur frater. hac nocte ꝓ ista miserrima
orationũ uigilias celebremus. & suꝑueniente diluculo istuc
pariter reuertamur. Cumq deinceps crastina die scđm con¬
dictũ inibi affuissent. puellã abhoste antiquo liberatã rep¬
pererunt. Sicq factum ẽ ut sc̃itas huius uiri. etiã absentes

Expanded text:
: 'Nunc igitur, frater, hac nocte pro ista miserrima oracionum vigilias celebremus et superveniente diluculo istic pariter revertamur'. Cumque deinceps crastina die secundum condictum inibi adfuissent, puellam ab oste antiquo liberatam repperierunt. Sicque factum est, ut sanctitas uius viri etiam absentes
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ coram imꝑatoribꝰ dicens: Subue¬
nite romanis ur̃as. sacratissimi imꝰ¬
ꝑatore& et ecᷤ nouos. quos euge
urbe separates Druẽ ẽnim quod
hii qͥ xp̃am dicuntu rei publice
nocent: qui urident. legum ur̃ai¬
scãs cerimdrias. et onĩipotenteᷤ doᷤ
nr̃os acsi uana simulachra despia¬
unt: iura quoq ipsius nature per¬
uertunt Separant conugiy g̾rã.
sponsatas s associant: et dicunt
mimicum eẽ. si sponsum suũ sponsa
accipiat Quid faciemꝰ piissim un¬
ꝑatores: Inuenti s̃ dii: qui homni¬
nasci ꝓhibeant: E quibꝰ ista nibe¬
bunt si nat̾i ñ fuerint quibꝰ uale¬
ant: imꝑare: Ubi reparatio roni¬
narum uiriũ. uͥ erunt roman
exercitus rediurua certamia. Ua¬

Expanded text:
se coram Imperatore, dicens: Subvenite Romanis vestris sacratissimi principes, et deos novos quos Eugenurbe separate. Diu est enim, quod hi qui Christiani dicuntur, reipublicae nocent, qui irrident legum remonia, et omnipotentes deos nostros, ac si vana simulacra, despiciunt. Jura quoque ipsius naturae pervertunt, separant conjugium, gratiam sponsarum sibi associant: et dicunt iniquum esse, si sponsum suum sponsa accipiat. Quid faciemus, piissimi Imperatores? Inventi sunt dii, qui homines prohibeant, et quibus ista videbunt, si nati non fuerint quibus valeat imperari? Ubi reparatio Romanarum virium? ubi 578 Romani exercitus rediviva certamina? Pr
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset ante conspectum iudieis:
cepit dicere: I. istũ nuenẽ in¬
pudicissimũ frequent quidem
circa uiles ꝑsonas detectũ in
adulteriis nouimꝰ: Sed ipsa in pu.¬
dicitas ad hoc eum adduxit. ut
etiã dñe meȩ circa pͥmã horam
cubiculum impudent̾ ingͥssuᷤ.
pͥmo quidẽ sermone. quasi pro
salute eiꝰ uenerit indicauit: Scd̃i
ꝓ sua concupiscentia: Tercio. eniã
ad uiolentiam: u nͥ cursim egͥssa¬
familiam cõuocassem. que hodie
huiꝰ criminis testis est: more eã¬
p̾fectus ex familia aliquos niba
adẽẽ: qu ita gestum suo testimo¬
nio confirmarent: Cumq appli¬
carentur singuli: ita ẽẽ ut illa
dixerat testabantur: Tunc iudex
uehement̾ cõmotus: ait: Quid ab
hec in fauste dicturus es. quẽ tor
reuincunt testes. tanqͣ indicia
quid̃ ecrimen obiectũ futbro r¬
dicio reseruare. ⁊ castitatem
meã illi soli ostendere cuiꝰ amori

Expanded text:
fuissent | in conspectu iudicis fuissent | in conspectu iudicis coeperunt dicere istum iuuinem inpu| dicissimum frequenter quidem circa uiles personas detec| tum in adulteriis Sed ipsa inpunitas . ad hoc eum addu| xit ut etiam dominae nostrae circa primam horam | cubiculum inpudenter ingressus Primum quidem ser| monem quasi pro salute eius uenerit . indicauit Secundo | pro sua concupiscentia Tertio etiam ad uiolentiam et nisi | cursi aegfamiliam non vocassem, quae hodie hujus criminis testis est. Tunc praefectus ex familia adesse jubet aliquos, qui ita gestum esse suo testimonio confirmarent. Cumque applicarentur singuli ita esse ut illa dixerat testabantur. Tunc judex vehementer commotus, ait: Quid ad haec, infauste, dicturus es, quem tot revincunt testes, tantaque indicquidem crimen objectum in futuro judicio denudari, et castitatem meam illi soli ostendere, cujus amore
Abbreviated transcription (Latin):
narẽ ignomiinrã ꝓuo cares:
audiens hec beata eug̃ enra. capi¬
te ddemisso ne posset agnoseri pale¬
rebdidit p̃̾fecto responsui dñs¬
meu iħs xp̃c cui ego seruo casti
falsimatestom mũc possumꝰ decla¬
rãre ⁊ iebmieliꝰ ẽ ut nos patiamͦ
mala. quã illa cũ coniucta fuerit
lonm principũ testetur ur̃a sub¬
limitas quot ñ ieã ipsam retor¬
queatia sontentiam. et hec fallax
testis nyohał patiatur mali: et tuc̃
ꝓbabimus ui eabem crim̃ quod no¬
bie. obicit redunbare: At uͥ staiu¬
tum ẽ ꝑ pͥncipũ salutes. p̾fectu᷑
ꝓmittens ad omr̃a quę postula¬
bat effectum: dixit eugenra d
melantra n gredinis nom̃. et
tenebrosa malicia: applicari feci¬
nos. damnas. ꝑcutis. incendis:
bene nos accipi̾ Non tam̃ tale ᷤᷤ
habet famulos xp̃e: qualeᷤᷤ tu¬
ẽẽ testaris: Tam̃ ad duci p̾cipe an¬
cillam quã testẽ nr̃i criminis
ẽẽ cdixisti. ut ex ore eiꝰ possint mͣ¬

Expanded text:
nariam ignominiam provocares? nariam ignominiam provocares? Audiens haec beata Eugenia, capite demisso, ne possit agnosci, taliter dedit praefecto responsum: Dus | cui ego seruio castitfalsam testem Nunc possimus declara| re sed melius est ut nos patiamur mala quam illa . dum | conuicta fuerit turias principum tes| tetur uestra sublimitas quod non in eam ipsam retorque| atis sententiam Et haec fallax testis . nihil patiatur | mali Et nunc probabimus in eandem . crimen quod nobis | oboecit redundare Ad ubi testatus est principum | salutepromittens ad omnia quae postulabat effectum, dixit Eugenia: O Melanthia nigredinis nomen, et tenebrosa Melanthia: applicari fecinos. Damna, percute, incende: bene nos accipis: non tamen tales habet famulos Christus, quales tu testaris. Tamen adduci praecipe ancillam, quam testem nostri criminis esse dixisti, ut ex ore ejus possit
Abbreviated transcription (Latin):
et quia unrus eos carceris non
ferebat locus: ꝑ diu̾sas custodiaᷤ
diuiduntur: Post. hec statuit᷑
ab ignes: alii ad dit̾isa supplicia dã¬
narentur: Fit rumor immanis.
impudens quoqi fama foram pene¬
egypti ꝓagratur ꝓuiintiam Õs
credunt: omneᷤ condeninant Oĩbꝰ
uerissime uidetur melantiã illus
trẽ femmã mentiri. ñ posse: Eb multaͤ
et collaribus ferreis: cñ beata eugena:
Et nullo agnoscente qͦd ẽẽt femma:
clamor ppłi diu̾sis sententisᷤ ingru¬
ebat: Tunc iubet᷑ ad duci ꝓpuiᷤ scã
fectus audiret: seb ex hore eiꝰ addis¬
ceret u̾itatem: Aptant᷑ equulei.
u̾bera. ferȩ. flãme. tortores. et cet̾a
quȩ solent abscondita cordiᷤ excul¬
pere p̾parant᷑: Tunc pͥfectus philipuᷤ¬
peram corruptionibꝰ detis. et puborẽ
aiq uerecundiã matronalem frau¬
dulenta astutia capiatis. Dic nũc
furcifer. quȩ te temeritas compulit.
ingressus subspecie xp̃iani uł medi¬
ci. castitatẽ generosissimã ad lupa-¬

Expanded text:
et quia unius carceris eos non ferebat locus, per diversas custodias dividuntur. Post haec statuiturad ignes, alii ad diversa supplicia damnarentur. Fit rumor immensus, impudens quoque fama cunctam Aegypti peragrat provinciam. Omnes credunt, omnes condemnant, et omnibus . simile uidetur esse Melantiam inlus| trem feminam mentiri non posse Quid multa uet collaribus | ferreis . cum beata eugenia Et nullo agnoscente | quod esset femina clamor populi diuersis sententiis | congruebat. Tunc iubetur adduci propius . fectus audiret Sed ex ore eius | addisciret ueritatem Aptantur aeculei . uerbera+ . | fere . flammae tortores . Et cetera quae solent abscondi| ta cordis exculpere praeparantur Tunc praefectus | phylipperam corruptionibus detis, et pudorem atque verecundiam matronalem fraudulenta astutia capiatis? Dic nunc, furcifer, quae te temeritas coegit, ingressus sub specie medici, castitatem generosissimam ad lupa
Abbreviated transcription (Latin):
simulachris suis Et dum hec¬
oraret. fit t̾remotuᷤ in eodem
loco: et ita templi ipsiꝰ fundam̃¬
ta m̾serũt cũ idolo. ut nichil
aliud remanerꝙ nͥ sola ara
quȩ erat ante ianuã templi:
ab quã stabat scã engenta hec
in insula licona gesta ẽ: coram
omnibꝰ qͥ sequebant᷑ agonem
eugemi &e Eit concursꝰ romani
ppłi: et uaria ac clamanio: Ali
dicebant in nocentem: alii magiiã:
Nuntiant᷑ ista p̾fecto: ⁊ p̾fectus
to saxo p̾cipitari in tiberim: S̾ta
tnq sarum diruptũ est: beata
uͦ eugenia ita suꝑ sebens flu¬
uiali aqua ferebatur. ut om̃ibꝰ
fuisse cũ eugenza in flumine
ne absorberetur: qu fuerat cũ
pet᷑ in mari ne m̾geretit: Ins¬

Expanded text:
simulacris suis. Et dum simulacris suis. Et dum oraret, fit terraemotus in eodem loco: et ita templi ipsius fundamenta mersa sunt cum ipso idolo, ut nihil aliud remanserit, nisi sola ara, quae fuit ante januam templi, ad quam stabat beata Eugenia. Haec in insula Lycaonia gesta sunt coram omnibus qui sequebantur agonem Eugeniae. Fit concursus populi Romani, et varia acclamatio. Alii dicunt innocentem, alii magam. Nunri saxo, et praecipitari in Tiberim: sed statim saxum disruptum est. Beata vero Eugenia ita sedens, super fluviali aqua efferebatur, ut omnibus fuisse cum Eugenia in flumine, ne absorberetur, qui fuerat cum Petro in mari, ne mergeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
d orationem illis facientibũ.
simulachrũ iouis ad quod duce¬
lntur sacrificare cecidit ad ped̾
um.⁊ ita cominutũ est: ut qͥ
nirne sed magice arti hoc
utans. iubet eos decollari
sermonem: At illa constanter
magis est Nam magister ñr
habet patrem sine matre: et
nescietz hic ipse habet urore
ugnem. quȩ illi coribie filios
cieat. Iam innum̾ abiles ei filis
ns conrungit: Oscła eius
Audiens hec nicetiꝰ obstupuit:
& ne ad imꝑatore ꝑtingeret qͥ
eam libent̾ audiret: nissit eam̃
duci ad templũ diane: ẜ ita spe¬
culator ĩiens dixit ei Redi¬
me uitam tũã. et opes patrimo¬
nii tui eugenza: et sacrifica deȩ
diane: Tunc beata eugenza ex¬
panbens manus sua. cepit ora¬
re et dicere: Dñe ds̃ qͥ cordiᷤ m̃i
archana cognoscis. qui uirgini¬
tatem meã sinceram in tuo nõie
conseruasti. qu me filio tuo
regnare fecisti. ad esto mͥ nẽ
in confessione nomin ᷤᷤ tui. ut
confundant᷑ om̃s qui adorant
hoc idolum: et qui głant᷑ in

Expanded text:
d orationem illis facientibus, simulacrum Jovis ad quod ducebantur sacrificare, cecidit ad pedes eorum; et ita comminutum est, ut ubi divinae, sed magicae arti hoc imputanssermonem | At illa constanter magis est. Nam magis| ter noster habet patrem sine matre et mnon nosset: hic ipse habet uxorem virginem, quae illi quotidie filios creat, etiam innumerabiles ei filios s coniungit | Oscula eius Audiens haec nicetius obstipuit Et ne ad imperato| rem pertingeret quod eam libenter audiret Iussit eam | duci ad templum dianae . et ita speculator inminens dixit | ei Redime uitam tuam et patrimonium tuum eugenia | sacrifica deae dianae . Tunc beata eugenia expandens . | manus suas coepit orare ac dicire Deus qui cordis mei .| arcana cognuscis qui uirginitatem meam sinceram | in tuo amore seruasti Qui regnare fecisti, adesto mihi nunc in confessione nominis tui, ut confundantur omnes qui adorant hoc idolum, et qui gloriantur in
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrn uł tliscedere: ro¬
gabat parenit ut uectandi
gr̃a ꝑmitteretur p̾dia sua in
impetrasset. et ab urbe ꝓperaret
ad iullam: audiuit xp̃ianos psal¬
lentes atq dicentes: Ommes dii
fecit: Hȩc itaq audiens. suspi¬
Scio uos mecũ literis erubito.
et digna simul omniũ ⁊ indig¬
na legimꝰ gesta: philosophorum
quoq sillogismos uano labore
constructos studio scrupulosi¬
ssimo transegimꝰ. aristotelica
argum̃ta. ⁊ platonis ydẽas. et
epͥcureor secreta. ⁊ socrotis mo¬
Et ut breuit cuncta conplectar
orator inuenit. qͥcqͥd philosophu
cogitauit. cunctas sententiaᷤ
fecit Confessio et pulcͥritudo
in conspectu eiꝰ: scĩtas ⁊ magni¬
ficentia in maiestate eiꝰ: Igit᷑
iubet conferre sermonem. E
sui separatione ꝑueniant: cĩ¬
silio ardenti definitur: dñam
me in qͥd uob̾ ufurpata pote¬
tas attribuit: sed sororem sap¬
entia fecit Simꝰ gͦ fr̃s. sicut
diuma ꝓuidentia ordinauit.
ñ sicut se iactat humana teni¬

Expanded text:
Alexandria urbe discedere, rogat parentes, ut spectandi gratia permitteretur praedia sua in impetrasset, et ab urbe properaret ad villam, audit Christianos psallentes atque dicentes: Omnes dii fecit | Haec itaque audiens . suspinctum Scio uos | mecum litteris eruditos et digna simul hominum . Et in| digna legisse Iesta philosoquoque syllogismos vano labore constructos studio scrupulosissimo transegimus: Aristotelica argumenta, et Platonis ideas, et Epicuri sectas, et Socratis moet ut breviter cuncta complectar, orator invenit, quidquid philosophus cogitat, una hac sententia fecit. Confessio et pulchritudo in conspectu ejus, sanctitas et magnificentia in majestate ejus. Igitur jubet conferre sermonem: etsui separatione perveniant, consilio ardenti definitur. Dominam me, inquit, vobis usurpata potestas attribuit, sed sororem sapientia fecit. Simus ergo fratres, sicut divina sapientia ordinavit, non sicut se jactat humana teme
Abbreviated transcription (Latin):
Sẽs aũt cornelius papa. omn
hymnis ꝑuigilem: et pullorum
agebat eis sacro sc̃a misteria: et
ita confirmabat eas omnibꝰ noc¬
dius. xp̃ianis conuentus erat
quantas ꝑ eugenzam uͥgines
tibꝰ. orta ẽ sebicio de xp̃ianis: eo qͦd
ciprianus catt̾aginem eu̾teret.⁊
cornelius romam: ⁊ data ẽ aucto¬
ritas ad paternũ ꝓconfulem. ut
ciprianũ. occideret: Cornelius uͦ

Expanded text:
us autem Cornelius papa urbis hymnis pervigilem, et pullorum agebat ejus sacrosancta mysteria, et ita confirmabat eas Conuentus erat quantas per eugeniam | uirginis tibus, orta seditio de Christianis est, eo quod Cyprianus Carthaginem everteret, et Cornelius Romam. Data est ergo auctoritas ad Paternum proconsulem, ut Cyprianum occideret. Cornelius autem
Abbreviated transcription (Latin):
mtum est Audiens hec beata¬
cugenia: dixit ad socios fuos¬
siberate uim carmiu. et u¬
tis ad nos respicere: quicqͥo
ularis uocibus psaltunt:
in disposicione mutui sermonis
recebimꝰ a culturis ydolorum:
gͦ quo ꝑgat hic ppłs. ut si ad. hoc
habitaculum uabunt qua nos
ire decreuimꝰ. iungam᷑ canentibꝰ
turbis. et. iitputa ex ad uenientibꝰ
cõputati: ingrebiamur ut sociĩ:¬
inquirunt quis eẽt qui solus
tante sc̃itatis uirtutibꝰ cingebat᷑.
ut siquando. missu̾ fuisset ignẽ
e uicino petere: arcdenteᷤ prunaᷤᷤ
uestimento deferret illeso: Demq
ante hos inquid paucifsimos dies.
uenit huc quidam. magus hõie¬
zareas: Nui u̾borũ argumentis
xp̃ianorum accessit ab hunc quẽ
uidetis patr̃e nr̃m: et dixit .ei: Au¬
sit mifsuis axp̃o: Constitue diem
inqͦ eum aut recipias tibi sociũ:
aut si potes conumeas ñ uera pro¬
sequentem: Igit᷑ constituit᷑ dies
et locus: in medra elyopolis eiui¬
tate. Uenit zareas magus cum

Expanded text:
tum. Audiens haec Eugenia, dixit ad socios: Considerate vim carminum, et videtis ad nos respicere, quidquid modulatis vocibus psallunt. in disputacione mutui sermonis recidimus a cultoris idolorum ugo quo pergat hic populus . et si ad hoc habitaculum | uadunt quo nos ire decreuimus Iungamur canentibus | turbis . et utpote ex aduenientibus computati ingreinquirunt quis esset senior, qui tantae sanctitatis uirtu| tibus cingebatur Vt si quando missus fuisset ignem | e uicino petere ardentibus prunas uestimento deferret | inlaeso Denique ante hos inquid paucos dies . uenit | huc quidam magos qui uerborum argumentis istianorum accessit ad hunc | quem uidetis patrem nostrum . et dixit ei Ausit missus a christo Constitue diem in quo | eum Aut recipias tibi socium aut si potis conuincas non | uera prosequentem Igitur constituitur dies et locus in | medio eliopolis ciuitate. Venit zereas magus cum |
Abbreviated transcription (Latin):
dimenta. quȩ cũ gaudio temꝑali
uenrunt. et cũ ꝑpetuo more dis¬
cebunt: Faqunt mom̃taneũ
risum. ⁊ et̾num fletũ infigũt:
tribuunt fugitiuos flores uł¬
rantes aduectent: m̃truntun
securitatẽ transeuntis ĩporis
ut ꝑpetuis cruciatibꝰ tradan
Ideoq Rarissimȩ uͥgines que
mecum in agone uirginitaus
amore dñ meliꝰ quã cepistis:

Expanded text:
dio temporali veniunt, et cum perpetuo dolore discedunt: faciunt momentaneum risum, ut aeternum fletum infligant: tribuunt fugitivos flores,rantes ad vectent: mentiuntur securitatem transeuntis temporis, ut perpetui saeculi cruciatibus tradant. Ideoque charissimae virgines, quae mecum in agone virginitatis amore Domini, quem coepistis.
Abbreviated transcription (Latin):
tur: camen ne glorietur inseruiᷤ
liam u̾itatem. ñ ad iactantiam
umane declamationis: sed ad
lam nominis xp̃i Tanta enĩ
tus ẽ nominis eiꝰ. ut etiam
femine in tuore eiꝰ posite. ui¬
tilem optineant dignitatem:

Expanded text:
t Tamen ne glorietur in seruis ctandia ueritatem non ad iactantiam | humanae declamationis sed ad gloriam nominis christi | tanta enim uirtus est nominis eius feminae in timore ejus positae, virilem obtineant dignitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutis indicium. dõ prnna.
similis angłorũ: parens uite.Ai.
mica sc̃itati. magistra securitatĩ.
uͥtutis firmamentũ. corona fid̾i.¬
spei ad miniculũ: et subsibium
caritatis: Nichil itaq nob̾ elabo¬
randum est: nichil ẽ enitendũ.

Expanded text:
tutis indicium Deo proximum, similis Angelis, parens vitae, amica sanctitatis, via securitatis, tutis, fomentum et corona fidei, adminiculum et subsidium charitatis. Nihil ita nobis laborandum, nihil ita est enitendum,
Abbreviated transcription (Latin):
licet semiustũ iquũ tam̃ eri¬
comitatim: Audiens hec beus
istis duobꝰ fribꝰ meis in sinues: Ex
Udolis enim conu̾ti uolumus ad
xp̃m & quia simul hoc defmi¬
uimꝰ ⁊ fr̃s sumus. etiã hoc impe¬
lulũ requiescat: ⁊ dũ oportunũ

Expanded text:
. licet semeustum uiuum tamen euatio. Audiens haec beata istis duobus fratribus meis insinues: ex idolis enim converti volumus ad Christum. Et quia simul hoc definivimus, et fratres sumus, etiam hoc ab elulum requiescat, et cum opportunum