comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
singulas ꝑtes retuĩe suam ꝓpͥam
spẽm ut singuli homines ⁊ singłe
oues iõq posse me g̾gem uendica¬
re quamuis aries tuus sit nmi
Nam si statue mee hrachiũ alieñ
statue addid̾is. ñ posse dici bͣcͣhiũ
tuum ẽẽ. eꝑtota statua uno sp̃u
continet᷑. Signum alieñ edib
uinctum nemo undicare pͭ propt̃
legem duodecim tabularum neq

Expanded text:
singulas partes retinere suam propriam speciem, ut singuli homines, singulae oues: ideoque posse me gregem uindicare, quamuis aries tuus sit imminam si statuae meae bracchium alienae statuae addideris, non posse dici bracchium tuum esse, quia tota statua uno spiritu continetur. Tignum alienum aedibus iunctum nec uindicari potest propter legem duodecim tabularum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ custodiri debu̾it absoluendꝰ
⁊ posłõr ut tam̃ si intẽa eum usu¬
ceꝑit. actionib suis cedat petitori
⁊ fructus enus temꝑis quo possedit p̃¬
stet qd̾ si ñdum eum usucep̃ ab sol¬
uendũ eum sũ cautionib ut nichil¬
ut nich caueat petitori de ꝑsecmͣ᷑da
ea re quo mͣmꝰ enĩ petitor eam rem
usucapiat᷑ nec iniqum id ẽẽ.
Si uero custodientꝰ sit etiam ip̃iꝰ noĩe
dampnari debebit ut tam̃ si usu eũ
ñ cep̃ actor ei actionib suis oedat sũ¬
liaͦnus aũt in his casib ubi pp̃ fugam
serui possessor absoluit᷑. ⁊ si ñ cogitur

Expanded text:
uerit custodiri, absoluendus est possessor, ut tamen, si interea eum usuceperat, actionibus suis cedat petitori et fructus eius temporis quo possedit praestet. quod si nondum eum usucepit, absoluendum eum sine cautionibus, ut nihil caueat petitori de persequenda ea re: quo minus enim petitor eam rem usucapiat? nec iniquum id esse si uero custodiendus fuit, etiam ipsius nomine damnari debebit, ut tamen, si usu eum non cepit, actor ei actionibus suis cedat. Iulianus autem in his casibus, ubi propter fugam serui possessor absoluitur, etsi non cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃p fructus ⁊ partus ⁊ stipulatio¬
nem de euictione. Non .ii. pꝰlitẽ
contestatam utiq ⁊ fatum pos¬
sessor pr̃are d. ¶ulpa ñ intellr᷑
si nauem petitam tp̃r nauigatio¬
nis tͣns mare misit licet ea ꝑierit¬

Expanded text:
 fructus et partus et stipulationem de euictione: non enim post litem contestatam utique et fatum possessor praestare debet. Culpa non intellegitur, si nauem petitam tempore nauigationis trans mare misit, licet ea perierit
Abbreviated transcription (Latin):
minem tũ qui meuũ erat eme¬
ro a ticio. dem̃ cum enm meniꝰ a
me pet̾et. eundem uenͣdid̾o. eũ q
emptor occid̾it equm ẽẽ me p̃tiũ
dem uilianꝰ eod̾.li. scͥpsit. Si mo¬
ram fec̾it in homine reddendo
possessor ⁊ homo mortuus sit et
fructum rationem usq ad rei ui¬
dicate tempꝰ spͤtandum eẽ ¶dem ui¬
lanus ait non solum aũt fructus
quisierit actionem legis aquilie
restituere cogendũ Ꝙ si dolo ma¬
lo ip̃e possõe desierit possid̾e. ⁊ aͥs
homimẽ inuiria occid̾it aũ p̃ciũ¬
hominis aut actiones suas pr̃are co
quos ab alio possessore ꝑcep̃. restitu̾e̾
eum oꝑͣ. lucrñ .n. ex eo homine qui

Expanded text:
minem, qui Maevii erat, emero a Titio, deinde cum eum Maevius a me peteret, eundem vendidero eumque emptor occiderit, aequum esse me pretium dem Iulianus eodem libro scribit, si moram fecerit in homine reddendo possessor et homo mortuus sit, et fructuum rationem usque ad rei iudicatae tempus spectandam esse. idem Iulianus ait non solum fructus, quisierit actionem legis Aquiliae, restituere cogendum. quod si dolo malo ipse possessor desierit possidere et aliquis hominem iniuria occiderit, aut phominis aut actiones suas praestare d et fructus, quos ab alio possessore percepit, restituere eum oportet: lucrum enim ex eo homine, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in hac actione m ħ erit ut uider
inspiciat an reus possideat nec ad
rem ꝑtinet ex qua cã possideat.u
enim ꝓbaui rem meam ẽẽ neccesse
habebit polsessor restituere qͥ non
obiciet aliquã erceptionẽ Qiudã
sionem puta nerũchac actione cõ¬
plecti ciue locum habebit int̾dicto
uti possidetis ut utruͦbi deniq ait
ab eo ap̃ quem deposita ÷ uł cõmo¬
data uł qui conduxx̾it aut crui le¬

Expanded text:
in hac actione in hoc erit, ut iudex inspiciat, an reus possideat: nec ad rem pertinebit, ex qua causa possideat: ubi enim probaui rem meam esse, necesse habebit possessor restituere, qui non obiecit aliquam exceptionem. quidam sionem putaverunt hanc actionem complecti, quae locum habet in interdicto uti possidetis vel utrubi. denique ait ab eo, apud quem deposita est vel commodata vel qui conduxerit aut qui le
Abbreviated transcription (Latin):
possideatis ñ ab ntͥsq quadrantes
pet̾e me debe̾ s a ticio qui ñ sit dñs
totum semusemalit̾ atq si certis
regionib possideatis eum fundum
Nlam tunc sñ dubio ⁊ ade ⁊ aticio
ꝑtes fundi pet̾e me deb̾e̾. quotiens
enim c̃ta loca possidebunt᷑. necc̃io ĩ
his aliquam ꝑtem meam ẽẽ. ⁊ idõ¬
a te qͦ ⁊ aticio quadrandem ped̾e
debẽ q̃ distinctio neq inxe mobili.

Expanded text:
quadrantes petere me debere, sed a Titio, qui non sit dominus, totum semissem. aliter atque si certis regionibus possideatis eum fundum: nam tunc sine dubio et a te et a Titio partes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca possidebuntur, necessario in his aliquam partem meam esse: et ideo te quoque a Titio quadrantem petere debere. quae distinctio neque in re mobili
Abbreviated transcription (Latin):
uł dari oport̾e nob̃ pͥetamꝰ utrũ mi¬
merum esrum dic̾e debemꝰ an ⁊ co¬
lorem ⁊ mag̾ ÷ ut utruiq. nã illd̃
mhumanũ ⁊ cogi nos dicẽ tͥta sint
an noua. quamuis ⁊ in uasis occur¬
rat difficultas utrum lanoem dum¬
taxat dici oporteat an etiam qua¬
dratam uł rocundam ut pura an
celata sint. q̃ ip̃a in peticionib qͦ
adicere disficile ÷. nec ita coartata
res ÷. icet inpetendo hominem.
nom̃ enis dici debeat ⁊ utrũ puer
an adolescens sit. utiq si pluressĩt
s si nom̃ eius ignorem demonstra¬
tione eius udendum erit. ueluti qͥ¬
⁊ ex illa ħeditade uł qui ex illa an¬
se fundi uendicationi dampnatꝰ ÷
nich̃ominꝰ a possessor e recte petitur
sicut pedius ait.

Expanded text:
 petamus, utrum numerum eorum dicere debebimus an et colorem? et magis est ut utrumque: nam illud inhumanum est cogi nos dicere, trita sint an noua. quamuis et in uasis occurrat difficultas, utrum lancem dumtaxat dici oporteat an etiam, quadrata uel rutunda, uel pura an caelata sint, quae ipsa in petitionibus quoque adicere difficile est nec ita coartanda res est: licet in pe- tendo homine nomen eius dici debeat et utrum puer an adulescens sit, utique si plures sint: sed si nomen eius ignorem, demonstratione eius utendum erit: ueluti 'qui ex illa hereditate est', 'qui ex illa nse fundi uindicationi, damnatus est, nihilo minus a possessore recte petitur, sicut Pedius ait.
Abbreviated transcription (Latin):
q utraq matĩa ⁊ si cõfusaman
tam̃.¶ Idem scͥbit. Si equam meã
equus cuus p̃gnantem fecĩt. ñ esse
arbore q̃ in alienũ agrũ tͣnslata
coaluit ⁊ radices ñimusit. uarus
⁊ nerua utilem in rem actionem
dabant.Nam si ñdum coalint mea
ẽẽ ñ desut. ¶um mñ rem agad᷑
si de corꝑe cõueniat error añt sit
sit in uocabulo recte actum eẽ u¬
det᷑. Si plures sunt euĩd̾ nomĩ
serui puta plures erotes nec appa¬
reat de quo actum sit pomp̃. sebit
nullam fĩ cõdempnationem
agit debet delignare rem ⁊ utĩ
tocam an ꝑtem ⁊ quo tran petat.
Appellatio .n. rei. ñ gñs s spẽm signi¬
ficat. Octauenus ita diffruit qd̾ infͦ¬
te quid̃ mat̾ie pondꝰ signate uom
merũ facte aũt spẽm dici oꝑͭ. s et

Expanded text:
utraque materia etsi confusa manet tamen. Idem scribit, si equam meam equus tuus praegnatem fecerit, non esse arbore, quae in alienum agrum translata coaluit et radices immisit, Uarus et Nerua utilem in rem actionem dabant: nam si nondum coaluit, mea esse non desinet. Cum in rem agatur, si de corpore conueniat, error autem sit in uocabulo, recte actum esse uidetur. Si plures sint eiusdem nominis serui, puta plures Erotes, nec appareat de quo actum sit, Pomponius dicit nullam fieri condemnationemagat, debet designare rem, ut utrum totam an partem et quotam petat: appellatio enim rei non genus, sed speciem significat. Octauenus ita definit, quod infectae quidem materiae pondus, signatae uero numerum, factae autem speciem dici oportet
Abbreviated transcription (Latin):
quihic detulit iusmrandi.
sipetat exceptõne mrisiuran¬
di utetur: si no̾ amiserit pos¬
sessionem actõem nõ habebit
ne quidem sus possideat qui ei
insiurandum detulit nõ erum re
suam ẽẽ uirauit s eius no ẽẽ ꝙꝓ¬
inde si eum posside̾t et defente pe¬
titore rem suam mrauit s eiꝰ¬
ssa qͦ possõne si is qui detulit ius¬
uirandum uattus sit possõem
act̾oem infactum ei dandam ẽẽ
et fructus ꝓceptos ex re quam
mea ẽẽ iurani. restitui michi
placuit. s ⁊ partum edictum
fetus q petudum restituendos
constat post insirand̾ de latum
Item si uirauero usum fruc¬
tum alicunꝰ rei uł meũ ẽẽ uł
dari michi oportere eatemis
micħ competit actio qͣte᷑ sine¬
re usum fructum he̾rem dura¬
ret quib uero casib amte̾t᷑
nõ ꝯpetit michi actio s si rer̃
inquib ususfructꝰ ppͥ abusum
constitui nõ po̾t iurau̾̃it usũ
fructum se hr̃e uł s̾ debiͥ effec¬
tum usmrandi sequendum ar¬

Expanded text:
ulit iusiurandum, si petat, exceptione iurisiurandi utetur: si uero amiserit possessionem, actionem non habebit, ne quidem si is possideat qui ei iusiurandum detulit: non enim rem suam esse iurauit, sed eius non esse. Proinde si, cum possider‹et›, deferente petitore rem suam iurauit, cossione, si is qui detulit iusiurandum nanctus sit possessionem, actionem in factum ei dandam. et fructus perceptos ex re, quam meam esse iuraui, restitui mihi placuit: sed et partum editum fetusque pecorum restituendos constat post iusiurandum delatum. Item si iurauero usum fructum alicuius rei uel meum esse uel dari mihi oportere, eatenus mihi competit actio, quatenus, si uere usum fructum haberem, duraret: quibus uero casibus amittepetur, non competit mihi actio. sed si rerum, in quibus usus fructus propter abusum constitui non potest, iurauerit usum fructum se habere uel sibi deberi, effectum iurisiurandi sequendum ar
Abbreviated transcription (Latin):
nec patrono renititur uisui¬
randum pp̃ rom aut insiura¬
dum exigitur ueluti de pecu¬
nia credita cum uirat actor sͥ
dari oporte̾ uł reus dare se᷑ opor¬
tere ił ẽ cũ depecuna constitu

Expanded text:
nec patrono remittitur iusiurandum: propter rem autem iusiurandum exigitur ueluti de pecunia credita, cum iurat actor sibi dari oportere uel reus se dare non oportere. idem est, cum de pecunia con
Abbreviated transcription (Latin):
ulianꝰ . ł. uiiii. digestor. ¶dem ẽ
et si ego a quoliret auo possidente
rem hr̃ditariam petere ueliui. q
⁊ si petissem atehrditatem et pro¬
tendo id ipni ꝓbare neci̾e hr̾em.¬
troni eẽnt. et lib̾tus altero defe¬
tõuis an uero dimidie debite ei¬
sue partis bonor possessio cope¬
tet et ait si is cui inratum ẽ ꝑa¬
tronus fuiss alt̾i sue bonoꝵ pos¬

Expanded text:
 nono digestorum. Idem est et si ego a quolibet alio possidente res hereditarias petere uelim, quia et si petissem a te hereditatem et protendo id ipsum probare necesse habetroni essent et libertus altero defeatronis portionis an uero dimidiae debitae eis partis bonorum possessio competeret? et ait, si is cui iuratum est patronus fuisset, alteri suae p
Abbreviated transcription (Latin):
debiti qnͣtitate maioris p̃cii res
soluta ẽ nõ sit confusio partis res
cũ pecunia. nemo eni in uitus
compellitur ad ꝯmunionem. s
⁊ ꝯditõ integre rei manet et o¬
bligatio in corrupta ager aut
retinebr᷑ donec debita peccuuia
soluatur. ¶Idem marcellus
ait si pecuniam debens oleum de

Expanded text:
debiti quantitate maioris pretii res debiti quantitate maioris pretii res soluta est, non fit confusio partis rei cum pecunia nemo enim inuitus compellitur ad communionem, sed et condictio integrae rei manet et obligatio incorrupta: ager autem retinebitur, donec debita pecunia soluatur. Idem Marcellus ait, si pecuniam debens oleum de
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾t duuis seuerus scripfit qͦ
uire utimur repeti quidem non
posse. s sorti imputandamꝰ et si pͦ¬
ea sortem solum solu̾t sortem qͣi
indebitam repeti posse ꝓuide et si
añ sors fuit soluta nsure supͣ iegiti¬
mum modum solute qi sors inde¬
bita repetuntur. qͥd si simul sol¬
uit potit dici et tunc repetitione
locum hr̃e. ¶Sͣ dupplum aut
usure et usurar usure nec instip
latum decluci nec exigi possunt
rum usuraꝵ nsure. ¶ Si quis
falso se sortem debere credens usu¬
nis solũt põt conclice̾ nec indet᷑
sciens in debitum soluisse. ¶ In¬
debitum antem solutum accipi¬
mus nosolum si oĩo nõ debeatur.
s ⁊ si ꝑ aliquam exceptd̾em ꝓpetu¬
am peti nõ potãt. qͣre ħ quo re¬
peti poti̾t nisi sciens se iutum exce¬
ptõne soluit. ¶ Si centum de¬
bens qiͣ ducenta deberem. fundũ
ducentoꝵ solui ꝯpetẽ repetitõem
inanere stipłationem. licet em̃
placuit rem ꝓpeennia solutam
parere lib̾atõneui. cñ siex falsa

Expanded text:
solvit, divus Severus rescripsit quo iure utimur repeti quidem non posse, sed sorti imputandum et, si postea sortem solvit, sortem quasi indebitam repeti posse. proinde et si ante sors fuerit soluta, usurae supra legitimum modum solutae quasi sors indebita repetuntur. quid si simul solverit? poterit dici et tunc repetitionem locum habere. Supra duplum autem usurae et usurarum usurulatum deduci nec exigi possunt rum usurarum usurae.Si quis falso se sortem debere credens usuras soluerit, potest condicere nec uidetur sciens indebitum soluisse.Indebitum autem solutum accipimus non solum si omnino non debeatur, sed et si per aliquam exceptionem perpetuam peti non poterat: quare hoc quoque repeti poterit, nisi sciens se tutum exceptione soluit.Si centum debens, quasi ducenta deberem, fundum ducentorum solui, competere repetitionem centum manere stipulationem: licet enim placuit rem pro pecunia solutam parere liberationem, tamen si ex falsa
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ suit hoedem. n eiusdem hoĩs
neq eidem exhibentur. Nam plerũ¬
q robur hõis etas temꝑis oportum¬
B i do nec uolens quis redde potest.
s bec inquid opere recipunt esti¬
matõm. ⁊ int̾dimm licet aliud p̾stem̃
inciud aliud cõdicimꝰ utputa fim¬
d̾u indebitum dedi. ⁊ ftuctus condi¬
co . uł. ħ̾oiem indebitũ. ⁊ hunc sinũi
fraude moclico distraxisti. nempe ħ
solum refundẽ debes. ꝙ ex p̃cio habes
us si meis sumptib p̃ciosiore hoiem
fitinõ enĩestimari hoc deb̾ent. sit ⁊

Expanded text:
ut non sint eaedem neque eiusdem hominis neque eidem exhibentur: nam plerumque robur hominis, aetas temporis opportunarum, et ideo nec uolens quis reddere potest. hae, inquit, operae recipiunt aestimationem: et interdum licet aliud praestemus, inquit, aliud condicimus: ut puta fundum indebitum dedi et fructus condico: uel hominem indebitum, et hunc sine fraude modico distraxisti, nempe hoc solum refundere debes, quod ex pretio habes: uel meis sumptibus pretiosiorem hominem feci, nonne aestimari haec debent? sic et
Abbreviated transcription (Latin):
pompo. querit si quis suspicet᷑
tnͣsactõem fca̾m uł ab eo cuiꝰ he¬
res ẽ uł ab eo cuiꝰ ꝓcurator ẽ qiͣ
extransacrõne decłit que fcã nõ
est an locus sit repetitõni et ait
repeti posse ex falsa enim cã da¬
tum e̾. Idem puto dicendum ⁊
sit tnͣsactio secuta nõ fu̾it ꝓpt̾
qmͣ datum ẽ is ⁊ si resoluta s
transactio uł erit dicendum.
¶Si post rem uidicatam quis
tnͣsegit̾ et solui̾t repete̾ potĩt
iclcͥco qr platint transaction̾e̾
nilliꝰ eẽ mom̾ti. hoc em̃ utiꝑ̃r ã¬
toninꝰ cum diuo patre suo res¬
scripsit retineri t̃ atq compẽ¬
sari inc̾a̾m iudicati ꝙ obtalem
trans actiouem. solutum ÷ petẽ
Quid gͥ si applłatum sit uł hoc
transactio nires hãt tunc enim
rescriptis locum ẽẽ credenũ
ẽ tum de siña indubitata que
uullo remedio attemptari po̾t
transigitur. ¶ Item si obtras¬
actionem anũtoꝵ testam̃to re¬
lictoꝵ datum sit apparet posse
repeti ꝙ datum ẽ qr transactio¬

Expanded text:
onius quaerit, si quis suspicetur transactionem factam uel ab eo cui heres est uel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni. et ait repeti posse: ex falsa enim causa datum est. idem puto dicendum et si transactio secuta non fuerit, propter quam datum est: sed et si resoluta sit transactio, idem erit dicendum. Si post rem iudicatam quis transegerit et soluerit, repetere poterit idcirco, quia placuit transactionem nullius esse momenti: hoc etoninus cum diuo patre suo rescripsit. retineri tamen atque compensari in causam iudicati, quod ob talem transactionem solutum est, potest. quid ergo si appellatum sit uel hoc transactio uires habeat: tunc enim rescriptis locum esse credendum est, cum de sententia indubitata, quae nullo remedio adtemptari potest, transigitur.Item si ob transactionem alimentorum testamento relictorum datum sit, apparet posse repeti quod datum est, quia transactio
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣ ⁊ dicit martelł. nõ teni cum. xͥ
forte martificio sint. hee eͥnmmiꝰ iubẽ¬
tepatrono. ⁊ alu retllende sunt. s si
sol̾t officiales delegatus. nc̃ potest
conduc̾e. n enis cui soluit ẽditori cui
alt̾ius contemplatone solutum est.
quiq numi recipit. i apatrono nua
natura ei debentur. ¶ Si detem aut
stichum stipulatus. somam carmq
dit. antiberer in quinq. nanisi lib̾¬
o. cessat conditõ. si nõ lib̾orerit con¬
cess ł .xx. dig̃. scͥpsit. nõ ꝑimi partẽ

Expanded text:
r. et dicit Marcellus non teneri eum, nisi forte in artificio sint hae enim iubente patrono et alii edendae sunt: sed si soluerit officiales delegatus, non potest condicere neque ei cui soluit creditori, cui alterius contemplatione solutum est quique suum recipit, neque patrono, quia natura ei debentur. Si decem aut Stichum stipulatus soluam quinquedit, an liberer in quinque: nam si liberor, cessat condictio, si non liberor, erit conCels
Abbreviated transcription (Latin):
cum olcum debet oleum dedit qͣi
maiorem mͦdũ debens. suꝑ fluum
blei esse repetend̾. no totum. ⁊ ob
hoc peremptã esse obligatõm.¬
Idem marcellus dicit. si cũ fundi
pars mͥ deberetur estimuatõne facta
solut̾o peccune solidi p̃cii fundi fc̃a
sit repeti posse nõ totum p̃cumi sed
partis indebite p̾cium. ¶ Adeo aut̃ ꝑ¬
petua exceptio parit condicõm. ut

Expanded text:
cum oleum deberet, oleum dederit quasi maiorem modum debens, superfluum olei esse repetendum, non totum et ob hoc peremptam esse obligationem.Idem Marcellus adicit, si, cum fundi s deberetur aestimatione facta, solutio pecuniae solidi pretii fundi facta sit, repeti posse non totum pretium, sed partis indebitae pretium. Adeo autem perpetua exceptio parit condictionem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
denissor solui̾nt ꝑit̾ in hac cã n̾̃
differunt aduob rei̾ promt¬
tendi qrͣ om̃ia que de hus dcã st̾
et adhos transferre licebit.
puta stichi aut pamphili. et
ꝑit̾ duos clatos aut togam uł
d̾naria mnulle nõ idem dici po¬
tĩt in repentone ut ꝑtes repetãt
qr nec solue̾ abmitio sic potu¬
erimẜ in hoc ca̾u electio ẽ credi¬
toris cui uelit solu̾e̾ ait alt̾i̾uis
repeticio impediatur.

Expanded text:
deiussor soluerint pariter, in hac causa non differunt a duobus reis promittendi: quare omnia, quae de his dicta sunt, et ad hos transferre licebit. puta Stichi ‹a›ut Pamphili, et pariter duos datos, aut togam uel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab initio sic potuerunt. igitur hoc casu electio est creditoris, cui uelit soluere, ut alterius repetitio impediatur.
Abbreviated transcription (Latin):
debitum sibi quis retipiat. tũ sus
qui dat nõ debitum dat repetitio
competit ueluti si is qui hr̾dem
se uł brde bonoꝵ possõrem falso
existimans creclitori h̾rditario so¬
luit. hic eñi neq uerꝰ heres lib̾atꝰ
erit. et is quidem qui declit repe¬
tẽ potit. qmͣuis enĩ debitum sibi

Expanded text:
debitum sibi quis recipiat, tamen si is qui dat non debitum dat, repetitio com petit, ueluti si is qui heredem se uel bonorum possessorem falso existimans creditori hereditario soluerit: hic enim neque uerus heres liberatus erit et is quod dedit repetere poterit: quamuis enim deb
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ⁊ puto amitti qm̃ ⁊ hic ñ ut a me
empto friit᷑ fundi emptor. dem
pomp̃. q̃rit si legatum mͥ usumf. roga¬
cus sim tͥ restiduere an ꝑde frui uidear
hac q̃stione. S ⁊̃ uerius ꝗ marcelꝰ notat
nich̃ bane rem fid̾i cõmissario nocere.
suo enim nomine utilem actionẽ eũ hitm
mortui peccoris in fructum ñ ÷. quia
mortuo eo usuffructus extinguit᷑.¬

Expanded text:
 puto amitti, quoniam et hic non ut a me empto fruitur fundi emptor. Idem Pomponius quaerit, si legatum mihi usum fructum rogatus sim tibi restituere, an per te frui videar hac quaestione: sed est verius, quod Marcellus notat, nihil hanc rem fideicommissario nocere: suo enim nomine utilem actionem eum habitmortui pecoris in fructu non est, quia mortuo eo usus fructus extinguit
Abbreviated transcription (Latin):
ait usum ẽẽ ñ et̾iam fructum relictũ
S si sic relictus sit illi domꝰ ususf. ha¬
bitandi cã utrum habidationẽ solã
an uero ⁊ usumf. habeat uidendum
⁊ pͥscus ⁊ neratius putant solam ha¬
bitationem legatam. qd̃ ÷ uerũ. pla¬
ne si dixisse cestator usum habitandi
causa ñ dubitaremꝰ quin aleret.U¬
rum aũt uiꝰ ani sit habitatio an usq¬
ad uitam ap̃ netẽs q̃situm ÷ ⁊ rutilius
ẽẽ qmͣ fructꝰ longẽ q nemo dubitat
s quid in ea causa sit uidendum. ⁊ la¬
beo ait habitare eum in fundo posse.
ñ ꝓhibit᷑m nec familiamscilicet ea q̃
agri colendi causa illic sit. cet̾m si urba¬
nam familiam illo nuttat qua r̃one
ip̃e ꝓhibet᷑ ⁊ familiam ꝓhibendam eiꝰ¬
dem rõnis ⁊. Idem labeo ait ⁊ cella ui¬
naria ⁊ olearia eum solum usurũ. do¬
minũ u̾o inuitum eo ñ usurum.
reor En quoq fundo hactenꝰ ei mo¬
rari licet ut neq dño fundi molestus
sit neq his ꝑ quos oꝑa rustica fiunt ĩ

Expanded text:
ait usum esse, non etiam fructum relictum. Sed si sic relictus sit: 'illi domus usus fructus habitandi causa', utrum habitationem solam an uero et usum fructum habeat, uidendum. et pr‹ocul›us et Neratius putant solam habitationem legatam, quod est uerum. plane si dixisset testator 'usum habitandi causa', non dubitaremus, quin ualeret. Utrum autem unius anni sit habitatio an usqad uitam, apud ueteres quaesitum est: et Rutilius esse quam fructum longeque nemo dubitat. sed quid in ea causa sit, uidendum. et Labeo ait habitare eum in fundo posse dnon prohibiturum nec familiam, scilicet eam, quae agri colendi causa illic sit: ceterum si urbanam familiam illo mittat, qua ratione ipse prohibetur, et familiam prohibendam eiusdem rationis est. idem Labeo ait et cella uinaria et olearia eum solum usurum, dominum uero inuito eo non usurum.e eo fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit neque his, per quos opera rustica fiunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aut marito aut mulieri. si marito
p̃ illic habitare ñ solus. uerum c̃ fa
hospitem qͦ reciꝑe. Nam itali .xuiii.¬
dig̃. scͥpsit. quam siñam ⁊ tubero ꝓ¬
bat᷑. s anetiam inquilmũ reciꝑe pꝰsit
ap̃. labeonem memini tͣctatum. li.
posteroꝵ. ⁊ ait labeo eum qui ip̃e ha¬
bitat inquiliũ posse reciꝑe idest.¬
⁊ hospites ⁊ liberatos sues.
terum sñ eo nec hos quid̾ habitare
posse ꝓculus aũt de inquilmo notat
ñ uelle inquilinũ dici qui cum eo
habitat ⁊ scõm hec dispensionem
ꝑcipiat dum ip̃e qͦ inhabitat ñ erit
ei inuidendũ quid .n. si tam spatiose
domꝰ usus sit relictus homini mediotͥ
bit licet lib̾i sint. uł serui aliem.
ulieri aũt si usus relictus sit pꝰse
eam ⁊ cum marito habitare qͥntus
mutius pͥmꝰ admisit ne ei matͥmo¬
nio suo carendum foret cum uti uult
domo. Nam ꝑ contͣrium qui uxoe cũ ma¬
rido possit habitare. nec fuit dubitatũ
erud gͦ si uidue legatꝰ sit an nuptiis cõ¬

Expanded text:
 aut marito aut mulieri: si marito, potest illic habitare non solus, uerum cum fahospitem quoque recipere, nam ita li scripsit, quam sententiam et Tubero probat. sed an etiam inquilinum recipere possit, apud Labeonem memini tractatum libro posteriorum, et ait Labeo eum, qui ipse habitat, inquilinum posse recipere: idem et hospites et libertos suos terum sine eo ne hos quidem habitare posse. Proculus autem de inquilino notat non belle inquilinum dici, qui cum eo habitet. secundum haec et si pensionem percipiat, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei inuidendum: quid en‹i›m si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, bit, licet liberi sint uel serui alieni. Mulieri autem si usus relictus sit, posse eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus admisit, ne ei matrimonio carendum foret, cum uti uult domo. nam per contrarium quin uxor cum marito possit habitare, nec fuit dubitatum. quid ergo si uiduae legatus sit, an nuptiis con
Abbreviated transcription (Latin):
plus iuris hr̃e eos qui possõnem dum¬
usuf. logatus ÷ ticio ⁊ eiusd̃ fundi u¬
susf. sempronio sub conditione dixi int̾m
cum ꝓpͥetate usunf. ẽẽ licet placeat cum
detͣcto usuf. fundꝰ legͣat᷑ ap̃ h̾edem usũ
fructũ ẽẽ. eꝑ pat̾ familias cum detͣcto
usuf. fund̾ legat ⁊ alii usurat᷑. sub cõdi¬
tione ñ ħagit ut ap̃ hẽdem ususfructus
remaneat.
suns fundꝰ seruire. de suo enim ñ de ali
actio negatiua dño competat ad u̾sus
fructuarium mag̃ cñ de suo iure agẽ
iud̾r. quam alieno. cum inuitose negat
uis ẽẽ utendi fructuario ut sibi uis eẽ
ꝓhibendi. qd̾ si forde qui agit dñs ꝓpͥe¬
tatis ñ sit quãnis fructuariꝰ uis utendi¬

Expanded text:
plus iuris habere eos, qui possessionem dumplus iuris habere eos, qui possessionem dumusu fructu legatus est Titio et eiusdem fundi usus fructus Sempronio sub condicione: dixi interim cum proprietate usum fructum esse, licet placeat, cum detracto usu fructu fundus legatur, apud heredem usum fructum esse: quia pater familias cum detracto usu fructu fundum legat et alii usum fructum sub condicione, non hoc agit, ut apud heredem usus fructus remaneat. suus fundus seruire: de suo enim, non de aluam enim actio negatiua domino competat aduersus fructuarium, magis tamen de suo iure agere uidetur quam alieno, cum inuito se negat ius esse utendi fructuario uel sibi ius esse prohibendi. quod si forte qui agit dominus proprietatis non sit, quamuis fructuariu
Abbreviated transcription (Latin):
dib mstitutis. usimif. quindecim mi¬
liũ titio legauit ⁊ duos ħedib. Iussit ꝓ
legatario satisdare placebat utile ẽẽ ca¬
utionis qͦ legatum nec refragari se¬
natus consultim. ꝙ cantio ñ impedure¬
t᷑ ⁊ ẽẽ alt̾ma legatum uelud c̃ti alt̾m in¬
ẽtiimsususf. Itaq nomine ꝑtempecume
petendam ab eo qui satis accep̃ a coħ̃ede
mc̃tiq cum eod̾ agend̾ si satis ñ dediss
eum uero qui satis p̃stitit hanͣc p̃ꝑ morã
cohedis satis ñ accepit. neq fructus no¬
mine int̾im deñi pp̃ senatꝰ consultum
neq actione mẽti. qr coħedi satisdedit
Ilud etiam nob̃ plas legatarium cogẽ¬
dum eẽ. ꝓmitt̾e. Iinito aũt usuf.
si cohedes ex ca fidenissoria comienirẽ¬
t᷑ eos mandadi ñ acturos. Nõ .n. susce¬
pisse mandatum s uoluntati destato¬
ris paruisse. deniq cautionis legato
lib̾atos. ¶ e illo nec diu tͣctand̾ funit. sbn
legatum. id ÷ cautionis ñ ħedum ud̾i

Expanded text:
redibus institutis usum fructum quindecim milium Titio legavit et duos ex heredibus iussit pro legatario satisdare: placebat utile esse cautionis quoque legatum nec refragari senatus consultum, quia cautio non impediretur, et esse alterum legatum velut certi, alterum incerti. ususpetendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset. eum vero, qui satis praestitit ac propter moram coheredis satis non accepit, neque fructus nomine interim teneri propter senatus consultum neque actione incerti, quia coheredi satisdedit. illud etiam nobis placet legatarium cogendum promittere. finito autem usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria convenirentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed voluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu tractandum fuit secundum legatum, id est cautionis, non heredum videri,
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃e sit penes heredem pͭ heres usumf.
alii legare q̃ res facit ut si conditio ex¬
tit̾it melegati usust̃. ab herede relictꝰ
finiat᷑ ed̾ si ego usumt. amisero. nor
reu̾tet᷑ ad legatarium cui ab ħede pure
legatus fuerat. qi ex dru̾sis destam̃tis uis
conunctionis ñ contingit.
fructus pure ꝓpͥetas aũt sub conditiõe
ticio legau̾it pendente conditione domi¬
nium ꝓpͥetatis adquisieris dem̃ ꝯditio
extit̾it pleno iure fundum titiꝰ habebit
ditario añ aditam ħeditatem le
usumf. ad te tͣnssire nec int̾rre qͣi mu¬
tato dominio. e nec dies añ celłi̾t quã
cu heres extit̾is
tione amittit᷑.¬
lit nichominꝰ ⁊ frui uid̾r si uero igno¬
cat᷑ ciuitas ẽẽ desmnit. ut passa ÷ carta¬
mare ꝓfecta sit ⁊ constituto tp̃r ad a¬
mittend̾ usum ałiũt. maritꝰ uero domo
bsus fuit retinet᷑ nicħ ommꝰ usus quẽ¬
admod̾ si familiam suam in domo reli¬

Expanded text:
tempore sit penes heredem, potest heres usum fructum alii legare: quae res facit, ut, si condicio extiterit mei legati, usus fructus ab herede relictus finiatur. quod si ego usum fructum amisero, non revertetur ad legatarium, cui ab herede pure legatus fuerat, quia ex diversis testamentis ius coniunctionis non contingit. fructus pure, proprietas autem sub condicione Titio legata fuerit, pendente condicione dominium proprietatis adquisieris, deinde condicio extiterit, pleno iure fundum Titius habebitditario ante editam hereditatem legusum fructum ad te transire nec interire quasi mutato dominio, quia nec dies ante cesserit, quam tu heres extiteristione amittitlit, nihilo minus et frui uidetur: si uero ignocatur, ciuitas esse desinit, ut passa est Carthamare profecta sit et constituto tempore ad amittendum usum afuerit, maritus uerousus fuerit retinetur nihilo minus usus, quemadmodum si familiam suam in domu reli
Abbreviated transcription (Latin):
tuus fũt fructuarius he̾de̾ enis acti¬
onem p̃teritoꝵ dumtaxat srucluum
dandam.
omp̃ . li. quadragesimo sebit. Hruc¬
tuario qui uicit om̃is cã reslituenda
ex re fructuarii. uł exoꝑis suis conse¬
cutꝰ ÷ possessor debebit restituere. s ⁊
si forte tempore usust. amissus ÷. alio
epud̃ possidente. alio aũt lidis se offerẽ¬
de ñ susficit eum usumf. itm renouare
uerum cau̾e qͦ eum de euictione usus
fructus oꝑͣ. quid enim si sernum aut
fundum is qui possidebat pignori de¬
dit. is q ab eo qui pignora accep̃ iure
uti ꝓhibet᷑. debebit itaq hr̃e cautum.
sĩcut frucluario rem confessoriã agẽ
ti fructus p̾standi sint. Ita ⁊ ꝓpͥetatis
dño si negatoria actione utat᷑. s m oĩb
ita demũ si ñ sit possessor qui agat.
Nam ⁊ possessori competunt. qd̾ si pꝰ¬
sident nicħ fructus nomine conseq̃¬
tur. Q uid gͦ offm̃ erit iudicis quã ħ
ut securus consequat᷑ fructuarius fͣ¬

Expanded text:
arius, heredi eius actionem praeteritorum dumtaxat fructuum dandam Pomponius libro quadragensimo scribit. Fructuario qui uicit omnis causa restituendex re fructuarii uel ex operis suis consecutus est, possessor debebit restituere. Sed et si forte tempore usus fructus amissus est alio quidem possidente, alio autem liti se offerente, non sufficit eum usum fructum iterum renouare, uerum cauere quoque eum de euictione usus fructus oportet: quid enim si seruum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum. Sicut fructuario in rem cti fructus praestandi sunt, ita et proprietatis domino, si negatoria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui agat nam et possessori competunt: quod si possident, nihil fructuum nomine consequentur. quid ergo officium erit iudicis quam hoc, ut securus consequatur fructuarius fr
Abbreviated transcription (Latin):
tunoi dñm. Si ꝑtias fundi usuc ltꝰ
constituat᷑ pͭ de eo ui rem agi suie iundi¬
cet᷑. quiꝰ usumf. sũ alii neget. In autẽ
tus uenire. plus quam manifestum est
i post litem de usuf. contestatam

Expanded text:
undi dominum. Si partis fundi usus fructus constituatur, potest de eo in rem agi, siue uindicet quis usum fructum siue alii neget. In his auur, etiam fructus uenire plus quam manifestum est. Si post litem de usu fructu contestatam
Abbreviated transcription (Latin):
pecume usus alit̾ amuitti ñ p̃ quã
his casib. i usus tm̃ pecunie legatꝰ
÷ qr in hac sp̃e usus appellatione etiam
fructum contim̾ mag̾ accipiend̃ ÷ sti¬
pulatio ista erit int̾ponenda. ⁊ quidã
aurat. ñ añ hanc int̾ponis stipulationẽ
quam data fui̾t peccunia. ego aũt puto
siue aña siũ postea ea peccua data sit
denẽ stipulationem.
alicui legatus sit usust̃. ut odorum
ut aromatum nullus iud̾r ususf. in istĩ
uire constitutis s ad senatꝰ consulcum
erit descendend̾ ꝙ de cautiõe eoꝵ loqͥt᷑
artianus li .uii. institutionũ. Dum
peccunia erit relicta ticio. ita ut pꝰ
mortem legatarii ad meniũ rediret ꝙͣ
quam  ad scͥptum sit ⁊ usum eius ticiꝰ

Expanded text:
pecuniae usus aliter amitti non potest quam his casibus. Si usus tantum pecuniae legatus sit, quia in hac specie usus appellatione etiam fructum contineri magis accipiendum est, stipulatio ista erit interponenda. et quidam aiunt non ante hanc interponi stipulationem, quam data fuerit pecunia: ego autem puto, sive antea sive postea pecunia data sit, tenere stipulationem. alicui legatus sit usus fructus vel odorum vel aromatum, nullus videtur usus fructus in istis iure constitutus, sed ad senatus consultum erit descendendum, quod de cautione eorum loquitur. Marcianus libro septimo institutionum Cum pecunia erat relicta Titio ita, ut post mortem legatarii ad Maevium rediret, quamquam adscriptum sit, ut usum eius Titius
Abbreviated transcription (Latin):
usust. legatus sit ⁊ testator habita¬
cionem ħ fec̾it uł si tab̾ne ⁊ dietam fe
ad aliũ mimst̾ium tͣnstułit extinctũ
ẽẽ usunf. dicend̾ erit.
auł. li .iii. ad sabmũ. Si fructuariꝰ
messemfecit ⁊ decessit stipulam q̃
euis in messem iacet ħedis euis ẽẽ lab̾o
ait spicam q̃ t̾ra deneat᷑ dñi fundi ẽẽ
fructum e ꝑcipi spica aut feno ceso aũ
uua adempta aut excussa olea quã¬
uis ũdum cͥtum frum̃tum aut oleum
fcm̃ ÷ ut uindenna coacta sint. s ut
uerum ÷ qd̃ de oliua excusa scͥpsit
ita alit̾ obseruand̾ de ea oliua q̃ ꝑ se
decid̾it. uilianꝰ ait fructuarii fructꝰ
tunc fieri cum eos ꝑceꝑit. bone fidei
rati sunt.
pitis minutione ut morte relique
usust fu̾it cam du legatus quam du
manumittat᷑ nam incipiente ꝓpͥetario
manimutt̾e extinguit᷑ ulusf.

Expanded text:
usus fructus legatus sit et testator habitationem hoc fecerit, vel si tabernae et diaetam fecad aliud ministerium transtulerit, extinctum esse usum fructum dicendum erit. Paulus libro tertio ad Sabinum Si fructuarius messem fecit et decessit, stipulam, quae in messe iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae terra teneatur, domini fundi esse fructumque percipi spica aut faeno caeso aut uva adempta aut excussa olea, quamvis nondum tritum frumentum aut oleum factum vel vindemia coacta sit. sed ut verum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter observandum de ea olea, quae per se deciderit, Iulianus ait: fructuarii fructus tunc fieri, cum eos perceperit, bonae fidei rati sint. pitis minutione vel morte reliquae usus fructus fuerit tamdiu legatus, quamdiu manumittatur: nam incipiente proprietario man
Abbreviated transcription (Latin):
etas eo casu amittat᷑ ac ne piscando qͥ
eẽ labeoni ud̾r qr id solum ꝑꝑetuaᷤ eius¬
dem uris mansiss. ita id uerum puto
si flum̃ in undatione ortũ occupauit
nam si alueo mutato inde manare ce¬
ꝑit amitti usinif. exiltimo cura is locꝰ
aluei publicꝰ eẽ ceꝑit neq in pͥstimum
⁊ actu custodiendum ẽẽ. ait labeo deqͥ
alia re gesta eẽt idc̾co meum solumẽc̃
desinit ñ mag̾ ꝗͣ st̃ corato agro.
fuit iure post linini restituet᷑ ususf.¬

Expanded text:
etas eo casu amittatur: ac ne piscando quiesse Labeoni uidetur, quia id solum perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum tinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de qalia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro. fuerit, iure postliminii restituetur usus
Abbreviated transcription (Latin):
ad sabinũ. enatus censuit ut om̾um
rerũ q̃ in cuiꝰq pat̾monio ẽẽ constaret u¬
susf. legari possit quo senatꝰ consulto in¬
ductum uideat᷑ ut earum reꝵ q̃ issu tol¬
lunt᷑ ut minuut᷑ possit ususf. legari.
recte cau̾i op̃. his a quib eius pecume
cõmutari potuit. s remedio intͦ ducto ce¬
Dum rerum usust̃. legaripot̾it an et
nominũ nerua negauit. S ⁊ uerus qd̾
calsius ⁊ ꝓculus existimant. posse legari
idem tñ uerua ip̃i qͦ debitori posse usũf.
legari sebit ⁊ remittendas eis usura.

Expanded text:
ad Sabinum. Senatus censuit, ut omnium rerum, quas in cuiusque patrimonio esse constaret, usus fructus legari possit: quo senatus consulto inductum uidetur, ut earum rerum, quae usu tolluntur uel minuuntur, possit usus fructus legari.recte caveri oportet his, a quibus eius pecuniae commutari potuit, sed remedio introducto coeum rerum usus fructus legari poterit. an et nominum? Nerua negauit: sed est uerius, quod Cassius et Proculus existimant, posse legari. idem tamen Nerua ipsi quoque debitori posse usum fructum legari scribit et remittendas ei usuras.
Abbreviated transcription (Latin):
quale siuoluatate mea peocuĩa
i tu des. Nam michi actio accu¬
rit᷑ licet mei nũmi uo̾ fiu̾nt
u̾bis quo credimus quodam
actu. ad oblig̾o̾em ꝯꝑandam int̾

Expanded text:
quale si uoluntate mea tu des pecuniam: nam mihi actio adquiritur, licet mei nummi non fuerint. Uerbis quoque credimus quodam actu ad obligationem comparandam int
Abbreviated transcription (Latin):
sũ cuspa eam ꝑdioit nichomiiꝰ poule
cum dũo deurem u̾so agi exillima¬
uit. Nam ⁊ si ꝓcuratoe mens in ne¬
gotia mea impͥensurus pecuniam
mutuatus sñ culpa eam ꝑdiderat rͤ¬
te eum ħ nomine mandati ut nego¬
tioꝵ gestoꝵ acturimi ¶ Cumsticho
uicario serui tui pamphili contͣri
acłio de pecilio ⁊ in remu̾so ita dari

Expanded text:
pa eam perdidit: nihilo minus posse cum domino de in rem verso agi existimavit. nam et si procurator meus in negotia mea impensurus pecuniam mutuatus sine culpa eam perdiderit, recte eum hoc nomine mandati vel negotiorum gestorum acturum. Cum Sticho vicario servi tui Pamphili contraxi: actio de peculio
Abbreviated transcription (Latin):
seruiis dño rem peculiarem actic
de nirem u̾so cessabit. ⁊ sunt ssta ua¬
plane si mutuu̾ seruus accep̃ ⁊ donã¬
di animo soluat dum ñ mult eñ de¬
bitorem facere peculiarem de in ren
la scͥbit. Si seruo meo argentin de¬
d̾is ut pocula tͥ face̾t ex quolibt argẽ¬
to mox factis poculis seruus decessit
ẽẽ tͥ adu̾sus me de inrem u̾so actionẽ
qm̃ possum pocula uendicare. ls̾
plane um̾ est. qd̾ labeo sc̾bit si odoces
⁊ unguenta seruus enn̾it ⁊ ad fimus
errogau̾i̾t qd̾̃ ad dñm suum ꝑtinelut
uid̾i inrem dñi u̾sum. Id̾ ait ⁊ si ħe
ditadem a seruo tuo emero q̃ ad te
ꝑtinebat ⁊ c̃ditoeib pecuniam soluo
dem̃ hanc hẽditatem abstułis mͥ exẽp¬
co actione me id ip̃m consecut᷑s. iud̾i
enim in rem tuam u̾sum. am⁊
si ħeditatem a seruo emero ut qd̾ mͥ
ab ip̃o seruo debeat᷑ compensarem
licet nicħ̾ solui tam̃ consecnu me ex
empto qd̾ ad dñm ꝑuenit. ego aũt
ñ puto de in remu̾so actionem eẽ ẽp̃

Expanded text:
seruus domino rem peculiarem, actio de in rem uerso cessabit, et sunt ista uera.Plane si mutuum seruus accepit et donandi animo soluit, dum non uult eum debitorem facere peculiarem, de in rem la scribit, si seruo meo argentum dederis, ut pocula tibi faceret ex quolibet argento, mox factis poculis seruus decesserit, esse tibi aduersus me de in rem uerso actionem, quoniam possum pocula uindicare.Illud plane uerum est, quod Labeo scribit, si odores et unguenta seruus emerit et ad funus erogauerit quod ad dominum suum pertinebat, uideri in rem domini uersum.Idem ait et si hetuo emero quae ad te pertinebat et creditoribus pecuniam soluer‹o›, deinde hanc hereditatem abstuleris mihi, ex empto actione me id ipsum consecuturum: uideri enim in rem tuam uersum: nam et si hereditatem a seruo emero, ut quod mihi ab ipso seruo debebatur compensarem, licet nihil solui, tamen consequi me ex empto quod ad dominum peruenit. ego autem non puto de in rem uerso esse actionem emptori,
Abbreviated transcription (Latin):
ius meamrem ꝓseruo meo fide᷑¬
uisseris q̃ ita contracta ⁊ ut mrem
meam u̾saret᷑ ueluti si cum seruus
frumitumemisset quo fanniliaalet᷑
ex cuio contͣctum eit de iurem ĩso sit
sietio eiuu id ip̃m ẽdidit quod inrem

Expanded text:
vis in eam rem pro servo meo fideiusseris, quae ita contracta est, ut in rem meam versaretur veluti si, cum servus frumentum emisset quo familia aleretur, in quoquo contractu de in rem verso sit actio, qui id ipsum credidit quod in rem
Abbreviated transcription (Latin):
desoi colendũ seruo suo locanit ⁊¬
boues eidedat.cum hũ boues ñ eent᷑
idonei isserat eos uenire ⁊ hus mi¬
mis qui receptierant alios reparit
uus boues uendidãt alios redinerat
immos uenditori ñ soluerat pca
contͤbauerat qui boues uendidat ñ¬
mos a dño petebat actione de peculio
auit qd̾ inrem dñ u̾sum eẽt cum bo¬
ues peo quib pecunia peteret᷑ penes

Expanded text:
dum colendum seruo suo locauit et boues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis qui recepti essent alios reparari: seruus boues uendiderat, alios redemerat, nummos uenditori non soluerat, postea conturbauerat: qui boues uendiderat nummos a domino petebat actione de peculio aut quod in rem domini uersum esset, cum boues pro quibus pecunia peteretur penes
Abbreviated transcription (Latin):
ter̾m suffcit bonam fidem adesse
q si ante eius rei furtum fec̾at ẜuꝰ
uł credidit dñmnd̃ murtum fore
huiꝰ solut̃onis lib̃̾ari pot̃. Bona eĩ
fĩde exignur nõ tm̃ aut̃ si remanẽ¬
manumisso. uł in alienato exuis
ignorans manumissum ut auiena¬
tum soluit. Idemq ⁊ in ꝯmĩbus
debitorib ẜuandũ. pomp̃ sc̃b̾.¬
omp̃. Simalia depositum fu̾it
ut rome reddatur uidetur id actũ
ut nõ inpensa eius fiat ap̃quem
depositum sit s eius qui depasuit
quo sine dalo malo eius est ap̃quẽ
depositumest. ubi uo depositum ẽ
nicħ̾ int̾est. ¶ Eadem dicenda st̃ ꝯ¬
munit̾ ⁊ in om̃ib bone fidei iidici¬
bis. s dicendum est si uelit actor
suis impensis suoq ꝑitulo ꝑferrirẽ
romam. ut audiendus sit. qm̃ ⁊m
ad erhibendum actione id ẜuatur¬
Cum sequestro recte agetur depoĩti
seqnestraria actione quam ⁊ in ħre¬
dem euis reodi oꝑ. ¶Quemadino¬
dum ꝙ exstipulatu. uł extestam̃to

Expanded text:
ceterum sufficit bonam fidem adesse. ceterum sufficit bonam fidem adesse. sed et si ante eius rei furtum fecerat seruel credidit dominum non inuitum fore huius solutionis, liberari potest: bona enim fides exigitur. non tantum autem si remanenmanumisso uel alienato, ex iuignorans manumissum uel alienatum soluit. idemque et in omnibus debitoribus seruandum Pompm.Si in Asia depositum fuerit, ut Romae reddatur, uidetur id actum, ut non inpensa eius id fiat apud quem depositum sit, sed eius qui deposuitquo sine dolo malo eius est, apud quem depositum est: ubi uero depositum est, nihil interest. eadem dicenda sunt communiter et in omnibus bonae fidei iudiciis. sed dicendum est, si uelit actor suis inpensis suoque periculo perferri rem Romam, ut audiendus sit, quoniam et in ad exhibendum actione i‹d› seruatur.Cum sequestre recte agetur depositi sequestraria actione, quam et in heredem eius reddi oportet.Quemadmodum quod ex stipulatu uel ex testamento
Abbreviated transcription (Latin):
tian depofiti tenearis ⁊ mag̃ ꝓhat
mandati esse actionem mua nic est
primus contractus. ¶Idem pompõ
quent si ap̃ te uolente me depone
iusbis. ap̃ hb̃m tuũ depone. an possim
tetum depotiti exꝑni. ⁊ aĩt. si mo noĩe
hoc est aͣͣ te custodituro deposuissem
michi tetum depositi cẽactionẽ sm
ulo depositi actio est nec mantatitems
a remmeam gessi. s simandastim¬

Expanded text:
ti an depositi tenearis. et magis probat ti an depositi tenearis. et magis probat mandati esse actionem, quia hic est primus contractus.Idem Pomponius quaerit, si apud te uolentem me deponere iusseris apud libertum tuum deponere, an possim tecum depositi experiri. et ait, si tuo nomine, hoc est quasi te custodituro, deposuissem, mihi tecum depositi esse actionem: si llo depositi actio est: nec mandati teneris, quia rem meam gessi. sed si mandasti
Abbreviated transcription (Latin):
actio si uero incħ aliud qm tibatia pr̃a¬
uit nco de apis quicquã conucnit depo¬
siti acdionest niconducto uocato ⁊ mine¬
gocio ex quo diximus p̃scͥptis u̾bis da¬
damactom. ⁊ dolum ⁊ culꝑam p̾stabũs
quiẜuũ recepit. at si citaria tm̃ dalut
dolium ountuxat sequemur. tñut᷑
pomp ait ⁊qiid habint psc̃ptimi.
ant quid ꝯuen̾it dimimodo sciamus
i sicuid fuit ꝓscptum doluntamẽ
pos paaturos qui receꝑit qui solus
indepasitum uenit. ¶ Si tengane
ut rem meam ꝑfens adtitumrut us
it titius tu qnid̾ michi mandati ten̾
ille tibi depofiti. qua̾ acłom inichi p¬
tabis mandati uiditõ ꝯuent᷑. ¶Qd si
toi rem dedi ntsititius rem nõ accep¬
piss. tu custodire .s. nec eam recepit
iudend̾ est utr̃ depositi tm̃ an imanda¬
puto tam̃ mandat eẽ. act̃. qui plemꝰ
fuit mandatimihns ⁊ custodie lege᷑¬
ddem pompomus ant. ¶ Sitibima¬
dauo ut rem ab aliquo meo nomine
receptam custodias idq fec̃as manda¬

Expanded text:
actio: si uero nihil aliud quam cibaria praestabat nec de operis quicquam conuenit, depositi actio est.In conducto et locato et in negotio, ex quo diximus praescriptis uerbis dandam actionem, et dolum et culpam praestabunt qui seruum receperunt: at si cibaria tantum, dot quid habuerunt proscriptum aut quid conuenerit, dummodo sciamus et si quid fuit proscriptum, dolum tamen eos praestaturos qui receperunt, qui solus in depositum uenit.Si te rogauero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is perit, tu quidem mihi mandati teneris, ille tibi depositi, quam actionem mihi praestabis mandati iudicio conuentus.Quod si rem tibi dedi, ut, si Titius rem non recepisset, tu custodires, nec eam recepit, uidendum est, utrum depositi tantum an et mandaputo tamen mandati esse actionem, quia plenius fuit mandatum habens et custodiae legem.Idem Pomponius quaerit, si tibi mandauero, ut rem ab aliquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, manda
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ ea mp̃ssis. uł a p̃tore uł ab ahis a
quib coram signatula remota sũt
uł si hoc retusauit m edem deponen¬
do. s si res st̾ que diuidi nõ possunt
ꝯm̃s debebit traherc satescatione ido¬
lata est ait enim si depositor decesẜit¬
⁊ duo existant. qui int̃se ꝯtendant
depositum suscepit. ꝙ. si neut̃ hoc
honꝰ suscipiat ꝯmodissime diciait
nõ esse cogendum a p̃tore iudiciũ
siciua donec de ħreoitate iudicet᷑
Situus tabulas testam̃ti ap se de¬
positas plurib p̃sentib legit art
labeo depositi actione recte detubuł
agi posse. ego arbitror ⁊ miuraꝵ
agi posse. si ħ animo retitutũ testa¬
mentum est quibdam p̃sentibus
ut iudicia setuta eius qui testatꝰ
est diuulgarent. ¶Si p̃do uel¬
uł fur deposuerĩto. ⁊ hos marteli
ros nun mtest eoꝵ eo quod teneant
Sinusargentumur aurum depost¬
tum petat ntr̃ spẽm an ⁊ pondꝰ con

Expanded text:
prius ei impressis uel a praetore uel ab his, prius ei impressis uel a praetore uel ab his, quibus coram signacula remota sunt uel, si hoc recusauerit, in aede deponendo. sed si res sunt, quae diuidi non possunt, omnes debebit tradere satisdatione idolata est: ait enim, si depositor decesserit et duo existant, qui inter se contendant depositum suscepit: quod si neuter hoc onus suscipiat, commodissime dici ait non esse cogendum a praetore iudicium liqua, donec de hereditate iudicetur. Si quis tabulas testamenti apud se depositas pluribus praesentibus legit, ait Labeo depositi actione recte de tabulis agi posse. ego arbitror et iniuriarum agi posse, si hoc animo recitatum testamentum est quibusdam praesentibus, ut iudicia secreta eius qui testatus est diuulgarentur. Si praedo uel fur deposuerint, et hos Marcelluros: nam interest eorum eo, quod teneantur. Si quis argentum uel aurum depositum petat, utrum speciem an et pond
Abbreviated transcription (Latin):
publice cã. est enĩ inutile in ca¬
usis huiꝰmodi fidem frangeRe.
Que depositis reb accedũt. nõ
sunt deposita. Ut puta si homo
uestitus deponatur. uestis enĩ
nõ ÷ deposita. Nec si equus cũ
capistro. nam solus equus depo¬
situs ÷ ¶ Si ꝯueniat ut depo¬
sita culpa prẽtur. rata ÷ ꝯuẽtio¬

Expanded text:
publicae causa: est enim inutile in capublicae causa: est enim inutile in causis huiusmodi fidem frangere. Quae depositis rebus accedunt, non sunt deposita, ut puta si homo vestitus deponatur, vestis enim non est deposita: nec si equus cum capistro, nam solus equus depositus est. Si convenit, ut in deposito et culpa praestetur, rata est