comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cccueraciter dicipotest : quiꝰcor porcipsorun
in pacce sepulta sunt & nomeneorum uiuax in
tenerationis & generationes: ut enim bre¬
uito dicamitantum profectus spiritalis
tonpore presulatus illius anglorum ecdesil
quantum num quã cntea potuere : coqpert̃
Quiusper sonam uitam aetatem: & obitum
presul : Quem nunc theodorum lingua pelasga
uocat: Princeps pontificum. felix. summus que
sacerdos : Limpida discipulis dogmataꝰ  seruit ⁊
Ultimi catem his namque diem noncm decimã
september habebat. Cum crnis daustra sp̃s
egreditur: Alma nouce scandens felix con¬
sortia uitae: Ciuibus cingelicis iunctus inarie
poli: suc cessit ccutem theodoro inepiscopat&
berct uald: quierut abbas in monasterio. quod
positum ra cuulfe nuncupctur: Uir &ipse sci¬
entia scriptur crum inbutus sed& ecclesi casticis
simul acmonasterialibus disciplinis. sum me
ins tructus: tam &si dep̃ces sorisuo minime con¬
Metropolitane ep̃o gallicrum: & sedit insede sua

Expanded text:
r dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breviter dicam, tantum profectus spiritalis tempore praesulatus illius Anglorum Ecclesiae, quantum nunquam antea potuere, coeperunt. Cujus personam, vitam, aetatem, et obitum, aesul Quem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat. Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam September habebat, Cum carnis claustra spiritus egreditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episcopatu Berctuald, qui erat abbas in monasterio  Al. positum  Al. add. quod Racuulfe nuncupatur: vir et ipse scientia Scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime commetropolitano episcopo Galliarum: et sedit in sede sua
Abbreviated transcription (Latin):
lo narrauit: Qui se hoc ab ipso uitta preshitero
culum ferunt multi: quinosse potuȩrunt :da
ercitus penda duce nordam hymbrorum regio¬
nes impia clude longelateque deuastuns. per¬
uenit a durbem us que regiam quȩ &bebbȩ quon¬
neque armis ne que obsidioneceperopoterat. Flcm¬
mistbsumere conatus est : discissis queuiculis quos
uedũ opostunũ cerner& : in lato igna conburere
urbom nisus est : Qua tompore : reuesertisiimus an¬
re consuerat : deniqueus quȩ hodie : locus sedis illi-¬
us solitariȩ : in eadem insulcõsolent ostendere:
quicum uertis ferentibus globus ignis ac fumum
uatis ad cȩlum oculis manibus quecum lacrimis
dixis seuide dnẽ : quantamalast. cit penda : Quo
dictostatim mutati aburbeuenti. In eos quia ccen¬
derant flammarum incendicn& aeserunt. Itco
ut adiquot lȩsi omnes territi inpugna nt ultraur¬
bẽ cessarent: quam diuintu s uuaccri cognoueranđ¬

Expanded text:
lo, narravit, qui se hoc ab ipso Utta  Al., Wittalo, narravit, qui se hoc ab ipso Utta  Al., Wittaculum ferunt multi qui nosse potuerunt DCXercitus, Penda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quonneque armis, neque obsidione capere poterat, flammis absumere conatus est: discissisque viculis quos ato igne comburere urbem nisus est. Quo tempore reverentissimus anre consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostendere. Qui cum ventis ferentibus  Al., furentibus globos ignis, ac fumum vatis ad caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessarent quam divinitus juvari  A
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine reꝗdire disponebat. Accessit cdepisco¬
pumaidanum : obsecrans eum prosesuisque qui tantã
iter erent adgres suri dño suplicare: quibus dedu¬
cens illos ac dnõ commendans : dedit&iam oleũ
scĩficatum. sciomquiens. qui aubinauemas cen¬
deritis : tempestas uobis &uentus contrarius suꝑue¬
ni&: sedtumemento ut hocoleum quodtibi do
mittas inmare: & statim qui escetibus uentis.
serenitas maris uos l&a prosequ&ur : accupito ltinerp
furenibus undis pelcgi. temptabant naute an¬
choris inmaremissis nauemr&inere : Neque hoc
agentes aliquid proficiebant: Cum que uerren¬
fluctibus morton sibiom̃s inminere &iam lamq
adeẽ uideren: Tandem prȩsbit̃ reminis cens
uerba antisti sad sumta ampula misit deoleo in
pontum & statim ut pdictum erat : suo quieuit afer¬
eiusdem spr̃ hanc ahostam quamuis corporidi¬
ter absens sopiuerit : Cuius ordinem mis occut¬
mihinrȩ̃ ecclȩsiȩ prȩsbiter cynimund uociobu¬

Expanded text:
virgine redire disponebat, accessit ad episcovirgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare. Qui becens illos, ac Domino commendans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc agentes, aliquid proficiebant: cumque verrenfluctibus, mortem sibi omnes imminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et statim, ut praedictum erat, suo quievit a ferejusdem spiritus, hanc exortam, quamvis corporaliter absens, sopiverit. Cujus ordinem miracumihi nostrae Ecclesiae presbyter, Cynimund vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
illi eẽplacatum : dummodo illere sidenr cdepu¬
las tristitiam᷑ poner&: dum querx iubene ac
postulante epõ.l& iticmreciper& : Coepit econ
tricepis tristisusqueadla crimarum profusionẽ
effici Quemdum pres bit̃ sius lingua patria quã
six & domesticieius non nouerant. quare lacrima¬
rur interragass&: scio in quit quia non multo
tempore ucturus ẽ rex : Num quamenim anteata
gens : talem habererectorem: Nec multum postidi¬
ra antistitis p̃sagia tristiregis funete de quo suprie
diximus implecasunt: sed & ipse antistes aidan :¬
nonplus quici .xii postocisionem regis que mama
internus arbiter edocuit : Equibus triame mori
causaponere satissit: Presbit̃ quidam nomine
tur Cantia mobad ducendam in de coniugem re¬
giosuio. filiam uidelic& eduiniregis eanfledam. ⁊
quȩ occrso patre illuc fuerat adducta: quiter¬
restriquidem itinereillo ueniresednauigio cum

Expanded text:
illi esse placatum, dummodo ille residens ad epuilli esse placatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacrymaretur interrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore victurus est rex: nunquam enim ante hagens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem regis quem amabinternus arbiter edocuit DCXLIII-DCLI, e quibus tria memoriae causa ponere satis sit. Presbyter quidam nomine tur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum
Abbreviated transcription (Latin):
regium quemte conueniebat proprium habere pau¬
peridare: num quid non habuimus equos uiliores plu
dona sufficerent:septen
quamuisa illum eis equuã
non dares : quem
tibispecialit̃ possidendum
elegr: cuistatim
epłr: quid loqueris Inquit
rex : num quid tibi cariorest illefilius equȩ : quam
ille filius dĩ : Quibus dictis intrabant ad pranden¬
dum: &epłs quidem residebat insuo loco: Porros&
calefieri cumministris: & repente Int̃ cale facien¬
dum: Recordans uerbum quod dixerat illi an¬
tistes dis cinxit segladiosuo: & deditillum minis¬
tro: festinus que ac cedens ante pedes epĩ co¬
ruit postulans ut sibi placatus eã : qula numqua
in quit de inceps aliquid loquar dehoc: autiudia¬
bo quid uel quantum depecunianrã filiis dĩ tui¬
buas: Quoduidens epł. multum pestimuit: acsta¬
tim & surgens leuauiteum : Promittens semultũ

Expanded text:
regium, quem te conveniebat proprium  Al. om. proprium habere, pauregium, quem te conveniebat proprium  Al. om. proprium habere, pauperi dare? Nunquid non habuimus equos viliores plurdona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum elegi? » Cui statim episcopus. « Quid loqueris, inquit, rex? Numquid  Al., num tibi carior est ille filius equae, quam ille filius Dei? » Quibus dictis, intrabant ad prandendum. Et episcopus quidem residebat in suo loco. Porro recalefieri cum ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, festinusque accedens ante pedes episcopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar de hoc, aut judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filiis Dei tribuas. » Quod videns episcopus, multum pertimuit, ac statim exsurgens levavit eum, promittens se multum
Abbreviated transcription (Latin):
tonrox osuin. &
aspectu uenustus: & statura sublimis : &a ffatu iocun¬
bilibus simubat que ignobilibus largus : Vnde con¬
tigit ut o bregiameius & ammi &uultus & meri¬
torum dignitatẽ ab omnibus diliger&ur : &undi¬
quecdeius ministerium decunctis ꝓpepumciis ui¬
ri &iã nobilissimi concurrerenT: Cuius int̃c&eras
dictionis gloricos &iammaxima fuis se fertur. Hu¬
militas ut uno probare sat erit ecemplo : donauerat
equum obtimum antestit aidano : in quo ille quac̃¬
uis ambulcresolitus uel amniũ fluenta transise
uelsi a que lib& necessitas insister& : uiam peragra¬
re poss& : Cui cum paruo intiecto tempore pauꝑ
quidam occurrer& elimosinam p&ens : Desiliens ille
p̃coepit equum itautertr tstratus regaliter. pauperi
odari : En actenim multum misericors &cultor pau¬
perum: acuelutpater miserorum: Hoc regi e& sela¬
tum diceba tepis copo cum foste ingressuri eent
ad prandium: Quĩ d uoluistidomine tintistes equũ

Expanded text:
rex Osuini et aspectu venustus, et statura sublimis, et affatu jucunbilibus simul atque ignobilibus largus: unde contigit ut ob regiam ejus et animi, et vultus, et meritorum dignitatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam nobilissimi concurrerent. Cujus inter caetedictionis glorias, etiam maxima fuisse fertur humilitas, ut uno probare sat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo, cum forte ingressuri essent ad prandium: « Quid voluisti, domine antistes, equum
Abbreviated transcription (Latin):
regiamon longe a burbet dequae pfati summus : In hocc
enim habens ecclȩsiam & cubiculum sȩpius ibidẽ
diuesti ac manere. at que in deced p̃diccendum
circumquaque eire consueuerat : Quo dipsum & in
aliis uillis regis facere solebat: ut potenil propriȩ pos¬
sessionis &cepta eo desia sua & adiacentibus agel¬
lis habens: tetenderunt ergo ei egrotanti ten¬
torium adoccidentalim ec desiȩ paste mita ut
ipsum tentoriũ pari&i haeren& ecdȩsie: Vnde
&halar& ultimum : Obiit aut septimo decimo
epis copatus sinanno pridie Rł septembriũ cu

Expanded text:
regia, non longe ab urbe de qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidentalem ecclesiae partem, ita ut ipsum tentorium parieti haereret ecclesiae. Unde exhalaret ultimum. Obiit autem septimo decimo episcopatus sui anno, pridie Kalendarum Septembrium. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
& ercitum quon congregauerat : ac singulos donuĩ
redirepꝰ cepit Alo coquiuocatur uilfarȩ fdim
idestmons uilfari: & estcuico cataracton & ferne
milibus passibi contrasole stitialem: oc casu
secr&us: Diuertitque ipsecum uno tantum milite
mum comitis. hunuceldi: quem &iam ipsum sibi
amicissimum autumabat: sedeu prodolor ÷ lon¬
gealiter erat : Nam ab eodem comite proditun eũ
ediluinum d&estanda omnibus moste interfecit:
anno regnieius nono : in loco qui dicitur ing&r lingũ
ubipostmodum castigandi huius facinoris gratia
monasterium constructum est in quo proutris¬

Expanded text:
exercitum quem congregaverat, ac singulos domum exercitum quem congregaverat, ac singulos domum redire praecepit, a loco qui vocatur Vilfaraesdun, id est, Mons Vilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus passuum contra solstitialem occasum secretus: divertitque ipse cum uno tantum milite mo comitis Hunvaldi, quem etiam ipsum sibi amicissimum autumabat. Sed, heu, proh dolor! longe aliter erat: nam ab eodem comite proditum eum Aediluinum detestanda omnibus morte interfecit. anno regni ejus nono, in loco qui dicitur Ingetlingum; ubi postmodum, castigandi hujus facinoris gratia, monasterium constructum est: in quo pro utri
Abbreviated transcription (Latin):
terpaulinus quondam quidon eboracensis: sed tunc
hrofensis epẽs ciuitatis transiuit acd dnm. Iecto idu
berct a fundamenis. In eccdemhrosi ciuitate constri¬
xit Incuius locum honorius archiepos ordincuit
it hacinar: oriundum quidem degente cantuario¬
rum seduita & eruditione ante cessoribus suis
aequandum: Habuit aut̃ osui primis regnisui tem¬
poribus. consostem regiȩ dignitatis. uocabulo osuim.
destyrperegis aedium hocẽ filium osrici de quosupr
rerum affluentia : & sipsea mabilis omnibus p̃futo
sed nec cumeo ille quic& oram trans humbranȩ geais
pasitm. abaquilone idestberniciorum prouinciã
regebat : habere pacem potuit: Quin potius ingra¬
ues centibus causis dissensionum : miserrima huno
cȩde peremit: si quido congregato contra inui-¬
cem & ercitu: Cumuider& se osuin cum illo qui
plures habebat auxiliarios. nom possebello con¬
fligere : Ratus estutilius tuncdqͥmissa intentione
bellan diseruare secadtempora meliqra : remisi tergo

Expanded text:
Al., quondam Eboracensis, sed tunc Hrofensis episcopus civitatis, transivit ad Dominum sexto Iduuberct a fundamentis in eadem Hrofi civitate construxit. In cujus locum Honorius archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium Osrici, de quo suprerum affluentia, et ipse amabilis omnibus praefuit DCLI. Sed nec cum eo ille qui caeteram Transhumbranae gentis partem ab Aquilone, id est Berniciorum provinciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliarios, non posse bello confligere, ratus est, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare se ad tempora meliora. Remisit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nariec desiȩ xp̃i templumromȩ quod pantheon uoca¬
batur ab artiquis: quasisimulacrm e& omnium
deorum  In quo ipse eliminata omnispurcitia fecit
& clesiam scuẽ dĩ genericis oiniũ mastyrum xp̃i¬

Expanded text:
nari Ecclesiae Christi templum Romae quod Pantheon vocanari Ecclesiae Christi templum Romae quod Pantheon vocabatur ab antiquis, quasi simulacrum esset omnium deorum: in quo ipse, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genetricis, atque omnium martyrum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tos uero perduganum epm̃ inano quam superius
memorauimus inslam & columbanum abbatem ingal¬
lis uenientem : mhildis crepare abrttomibus in eorum
conuersatione didicimus: Nam daganus ep̃s adnosue¬
mens ⁊ non solum cibum nobis cum sed nec in eodem
hospitio quo uescebamur su mere uoluit: misitidem
laurendius cumcoepis copis suis &iambrittonum sacer¬
dotibus litteras siugradui condignas q̃uibus eos inunita
agendo profecerit : ad huc p̃senice tonpora del aster
His timporibus uenit mellitus lundoniae ep̃s romũ¬
denecessariis ecclesiȩ anglorum. cuma postolicopapa
bonefacio tractaturus & cumidem papa seuererTer
coges& sinodum episcoporum itadiȩ deuita mona¬
chorum & qui&e ordinaturus : & ipse mellitur
britashiam rediens. secum anglorum ȩc desus mandan¬
da at queseruanda deferr&. un acum ȩpistolis : quas
idem pontife dõdilecto archiepo. liuento & dero
uni uerso similiter & aedilbertcto regi atquegerti anglorũ

Expanded text:
tos vero per Daganum episcopum in hanc, quam superius tos vero per Daganum episcopum in hanc, quam superius memo ravimus, insulam, et Columbanum abbatem in Gallis venientem, nihil discrepare a Brittonibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens, non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio quo vescebamur, sumere voluit. » Misit idem Laurentius cum coepiscopis suis, etiam Brittonum sacerdotibus literas suo gradui condignas, quibus eos in unitaagendo profecerit, adhuc praesentia tempora declarant. His temporibus venit Mellitus, Lundoniae episcopude necessariis Ecclesiae Anglorum causis cum apostolico papa Bonifacio tractaturus. Et cum idem papa reverendissimus cogeret synodum episcoporum Italiae, de vita monachorum et quiete ordinaturus, et ipse Mellitus in Britanniam rediens, secum Anglorum Ecclesiae mandata atque observanda deferret, una cum epistolis quas idem pontifex Det clero universo, similiter et Aedilbercto regi atque genti Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
citudinem curabat: Si quidem ubiscõtorum in p̃fata
ipsorum patria. quomodo & bretonum in ipsabrittas¬
nia. uitam ac professionem minus ecclesi asticam
in multis eẽ cognouit: Maxi me quod paschae so¬
lemnitatem non suo tempore celebrarent : sed ut
Scripsit cum coepis copis suis exhortatoriam cdeos
epistolam: obsecrans eos & contestans. unitatẽ
pacis &cctholicae obseruationis. cum ea quae
Nominis carissimis fratribus epis uel abbatibus. peruniuer¬
rumd̃ dumnos sedes a postolico mose suo siat inunuerso
orbe terrarum in his occiduis pastibus ad p̃dicandum
gentibus paganis diriger& : at quemn hide inselaro qusbere¬
tama nuncupatur contigit introisse : aNequã cognoscere¬
mus credenTes quodiuxta morem uniuerscdis ȩede¬
sicce inegrederentur. inmagnaseuerentia sc̃itatis. tum
brntonerꝰ quams cottos uenerati summus : sed iognos¬
centes brxtones scottos meliores putauimus: Scot¬

Expanded text:
citudinem curabat. Siquidem ubi Scottorum in praefata citudinem curabat. Siquidem ubi Scottorum in praefata ipsorum patria, quomodo et Brittonum in ipsa Brittania vitam ac professionem minus ecclesiasticam in multis esse cognovit, maxime quod Paschae sollemnitatem non suo tempore celebrarent, sed, ut scripsit cum coepiscopis suis, exhortatoriam ad eos epistolam: obsecrans eos et contestans unitatem pacis et catholicae observationis cum ea quae est: DCIX. « Dominis carissimis fratribus episcopis, vel abbatibus per univervi servorum Dei. « Dum nos sedes apostolica, more suo sicut in universo orbe terrarum, in his Occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam, quae Brittania nuncupatur, contigit introisse antequam cognosceremus: credentes quod juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reverentia sanctitatis tam Brittones quam Scottos venerati sumus; sed cognoscentes Brittones, Scottos meliores putavimus. Scot
Abbreviated transcription (Latin):
ratione mira culorum suffultus. aedilbestotum regẽ
acgentem illius. cebidolorum cultu adxpĩfidem
ꝑduxit . Rcompl&is in pace diebus officcisui defunctus
est UIͦ Foldas iunias. eo demsege regnante: iiii¬
idcirco ad hucuiuens ordinauerat : nesedefuncto status
ec desice tam rudis. uel adhoram pastore dostitutus.
uacꝓllare inciper&: In quo & exemplum sequeba¬
tur primipastoris ecdesiae. hoc est beatis simi apos¬
tolorum principis p&ri: qui fundata romae ec clesia
xp̃i clementem sibi adiutorem euangeliz andi si¬
mul & successorem consecrasse ꝑhib&ur : Lauren
ecclesiae quae nobiliter iactauidit: augmentare. at
exortationis & continuis piae operationis exemplis
proue here curauit: Denique nonsolum nouaȩ quae
de anglis eratcolecta ec clesiae curam gerebat: sed
& ueterum brut taniae incolarum : Nec non &
scõtorum qui hiberniam insulam brittaniae ꝓx¬
mam in colunt populis. pastoralem inpendere solli¬

Expanded text:
ratione miraculorum suffultus, Aedilberctum regem, ratione miraculorum suffultus, Aedilberctum regem, ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi fidem perduxit, et completis in pace diebus officii sui, defunctus est septimo Kalendas Junias, eodem rege regnante. idcirco adhuc vivens ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tam rudis, vel ad horam pastore destitutus, vacillare inciperet. In quo et exemplum sequebatur primi pastoris Ecclesiae, hoc est, beatissimi apostolorum principis Petri, qui fundata Romae Ecclesia Christi Clementem sibi adjutorem evangelizandi, simul et successorem consecrasse perhibetur. LaureEcclesiae, quae nobiliter jacta vidit, augmentare  Alexhortationis, et continuis piae operationis exemplis provehere curavit. Denique non solum novae quae de Anglis erat collecta, Ecclesiae curam gerebat, sed et veterum Brittaniae incolarum, necnon et Scottorum qui Hiberniam insulam Brittaniae proximam incolunt, populis pastoralem impendere solli
Abbreviated transcription (Latin):
Iustumuero in ipsa catłia agustinus episcopum ordi¬
nauit inciuitate dorubreui: quamgens anglorum
a primario quondam illius quidicebatur hrof
qui&iam epĩs utriusque huius et lesiȩ dona multia sicut
inusumeorum quierant cumepĩs adiecit:. De functus
estcaĩt dõdilectus pater agustinus: & positum corpuseius
foras iuxta eodesidm beatorum apostolorum petri
& pauli cuius supra meminimus : quia necdum fuerat ꝑ¬
qua&iam sequentium archiepis coporum ommum suNt
corpora tumulata: p̃terduorum tartum modo. idest
hȩc inmedio pene suialtare inhonore beatipape grego¬
rii dedicatum : In quoperomne sabbatum a presbitero
loci illius Agendȩeorum soloniter cȩlebraNur:
scriptũ uero est Intumba eiusdo agustini ȩphitaphi¬
um huius modi. Hic sequiescit domnus agustinus.
doru uernensis arcdnepes primus quiolim huc abeato
gregorio romanȩ urbis pontifice directus. & adõ ope¬

Expanded text:
Justum vero in ipsa Cantia Augustinus episcopum ordiJustum vero in ipsa Cantia Augustinus episcopum ordinavit in civitate Dorubrevi  Al., Doroverni, quam gens Anglorum a primario quondam illius qui dicebatur Hrof, etiam episcopis utriusque hujus ecclesiae dona multa, sicut in usum eorum qui erant cum episcopis, adjecit. Defunctus est autem Deo dilectus Pater Augustinus DCV, et positum corpus ejus foras, juxta ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli, cujus supra meminimus, quia ea necdum fuerat perqua etiam sequentium archiepiscoporum omnium sunt corpora tumulata, praeter duorum tantummodo, id esthaec in medio pene sui, altare in honore beati papae Gregorii dedicatum, in quo per omne sabbatum, a presbytero loci illius Agendae eorum solemniter celebrantur. Scriptum vero est in tumba ejusdem Augustini epitaphium hujusmodi: HIC REQUIESCIT DOMNUS AUGUSTINUS DORUVERNENSIS ARCHIEPISCOPUS PRIMUS, Qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis pontifice directus, et a Deo ope
Abbreviated transcription (Latin):
pl&um est p̃sagium scĩ pontificis agustim: quamuis ipsao
iammulto antelempore ad cacelestia regna sublato: ut
&iam temporalis interitus ultione sedirenT perfidi
quod oblata sibi perp&uȩ sadutis consiliaspreueranT:
niarum archiepłs ordinauit duos epõs.⁊ mellitum
uidelic& &iustum: mellitum quidem adp̃dicandum
proum ciae orientadium saxonum: qui tamense flu¬
quorum metropolis lundonia ciuitus est : superri¬
pam p̃fatifluminis posita : &ipsa multorum empori
delic& tuno temporis saeberot neposscedilberet &
sorore ricula segnabat : quamuis subpatestate posituso
eiusdem cedilberet: quiomnibus ut suprudictũ est
usque ad terminum humbrȩ fluminis anglorum gen¬
tibus Imperabat: ubi uero & bȩo prouincia uerbum
uerititis p̃dicantemellito accepit: fecitr& aedilberct
inciuita te lundonia ȩc clȩsiam scĩpauli a postoli: Inqua
locum sedis episcopalis & ipse& succes sores eius habeseñ

Expanded text:
completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo antetiam temporalis interitus ultionem sentirent perfidi, quod oblata sibi perpetuae salutis consilia spreverunt. niarum archiepiscopus, ordinavit duos episcopos, Mellitum videlicet et justum: Mellitum quidem ad praedicandum provinciae Orientalium Saxonum, qui Tamense fluquorum metropolis Lundonia civitas est, super ripam praefati fluminis posita, et ipsa multorum emporiudelicet gente tunc temporis Saberet nepos Aedilbercti ex sorore Ricula regnabat, quamvis sub potestate positus ejusdem Aedilbercti, qui omnibus, ut supra dictum est, usque ad terminum Humbrae  Al., Humbri fluminis, Anglorum gentibus imperabat. Ubi vero et haec provincia verbum veritatis praedicante Mellito accepit, fecit rex Aedilberct in civitate Lundonia ecclesiam sancti Pauli apostoli, in qua locum sedis episcopalis et ipse et successores ejus haberent.
Abbreviated transcription (Latin):
sitis sibi rectoribus monasterium diuisum÷ nulla harũ
portiominus quecm .c.c.c. homines haber& : qui omnes
de labore manuũ suarum uiuere solebant: horum ergo plu¬
rimi ad memoratam aciem peracto ieiuno triduano.
cumaliis orandi causa conuenerant : habentes defen¬
sorem nomine brociailum quieos intentos p̃cibus.
cbarbarorum gladiis proteger&: quorum caus cẽ. cũ
intell& iss& rx ȩdilfrid: aitergo sicduersum nos cad
dm̃i suum claman profecto &ipsi quam uis arma
non feriꝰ N contranospugnanT: quia duersisnos in p̃¬
cationibus ꝑsequuntur: it aque in hos primum anna uero
iuib& : & sic ca&eras nefandȩ militiȩ copias non sine mag¬
no &x ercitus sui damno deleuit: Extinctos in ecpug¬
nasterun dehis quicdhorandum ueneraNT. uiros
sos: brocmail ad primum hostium cduertum. cõm
suis terga uestens : eos quos defendere debuerat Iner¬
mes ac nudos ferietibus gladus reliquiq: sicon

Expanded text:
sitis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum sitis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem, peracto jejunio triduano, cum aliis orandi causa convenerant, habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. Quorum causam adventus cum intellexisset rex Aedilfrid, ait: « Ergo si adversum nos ad Deum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos inprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic ceteras nefandae militiae copias non sine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna ferunt, de his qui ad orandum venerant, viros sos. Brocmail ad primum hostium adventum cum suis terga vertens, eos quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque
Abbreviated transcription (Latin):
cȩperimus : Iamnos pronihilo contemn& : Quibus uir
dñ &gustinus fertur minitans p̃dixisse  quia sipa¬
cem cum fratribus accipere nolleNt: Hellum cebhos¬
tibus forent accepturi: & sinationi anglorum nolus¬
sen uiccmuite p̃dicare : perhorum manus ultionan
esseNt mostis passuri quod ita peromnia ut p̃dixe¬
rat: diumo agente iudicio patratum est: siquidem
posthȩc ipse de quo dximus rexanglorum fortis sinus
bedilfrid: collecto grandi & ercitu cd ciuitutim legio
aũt carlegion appellatur : maximam gentis ꝑfidȩ¬
stragem dedit Cum quebellum acturus. inder& sec¬
cerdotes eorum quiad& grandum dim promilita
bellẽ agene conueneran seor sum intutior loco cons¬
sistese: sciscitabatur quiessenT i quiduecaturi illo
conuenisseNt: Erant aut̃ plurimieorum demonaste¬
rio bancor : In quotanus fertur fuis semimeras mo¬
nachorum : ut cum inseptem portiones eẽs cum p̃po¬

Expanded text:
coeperimus, jam nos pro nihilo contemnet. Quibus vir coeperimus, jam nos pro nihilo contemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixisse, quia si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum est. Siquidem post haec ipse de quo diximus, rex Anglorum fortissimus Aedilfrid, collecto grandi exercitu, ad civitatem Legions autem rectius Carlegion appellatur, maximam gentis pestragem dedit DCXIII. Cumque bellum acturus videret sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro milite bellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepo
Abbreviated transcription (Latin):
uos spreuerit. nec coram uobis ad surgere uoluerit.
cumsitis numero plures &ipse spernatur a uobis: fecerun
utdixerat factum que est : utuemientibur illis seder&
agustinus in sella: quod illiuidenes: mox iniram conuer¬
si sunt eum que notades superbiȩ : cunctis quȩdicebãt
contradicere laboran: Dicebat aũt eis: quia lnmalds qui¬
dem nraẽ consuȩ tudins immo uniuersalis ee desiȩ
contrariageritis: & tamen sintribus his mihi obtempera¬
reuultis ut pascha suo tompore uelebretis  ut minister¬
rium baptis tandi quodõ renascimur uxtu moren
scẽ romanȩ &c postolicȩ ꝑclȩsiȩ complegtis ugetui
anglorum una nobiscum uerbum dm̃ p̃dic&is Cere¬
ra quae agitis quamuis moribus nr̃ĩs contrana aequa¬
nimiter cunctatolerabimus : Atilli nibilhorumse
facturos Nequeillum proarchi ep̃o habraross ẽ
fespondebant : Conferentes a dinuicem: quia simo¬
do nobis ad surgere noluit : quanto magis siei subdi

Expanded text:
vos spreverit, nec coram vobis adsurgere voluerit, vos spreverit, nec coram vobis adsurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis. » Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut venientibus illis sederet Augustinus in sella. Quod illi videntes, mox in iram conversi sunt, eumque notantes superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicebat autem eis: Quia in multis quidem nostrae consuetudini, immo universalis Ecclesiae contraria geritis: et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo renascimur, juxta morem sanctae Romanae et apostolicae Ecclesiae compleatis; ut genti Anglorum una nobiscum verbum Domini praedicetis: caetera quae agitis, quamvis moribus nostris contraria, aequanimiter cuncta tolerabimus. At illi nil horum se facturos, neque illum pro archiepiscopo habituros esse respondebant: conferentes ad invicem, Quia si modo nobis adsurgere noluit, quanto magis si ei subdi
Abbreviated transcription (Latin):
intellexisse seueram eẽuiam iustitiae. quam p̃dicar& &gusti¬
nus : sed non seposse absque suorum consensũ acdicentia :¬
priscis abdicare moribus: Vnde postulabant : ut secundo synodis
tissimi: maxime de nobilis simo eorũ monasterio quoduoca¬
tur lingua anglorum bancornaburg : cui tempore illo dino
uenerunT: primo adquendam uirum scm̃ acprudenTem
quia pudeos anachor&icam ducere uitã solebat consulen¬
tesunadp̃dicationem agustini sucsdeserere traditiones
debcereNT: Quires pondebat : si homodĩest : sequiminuillum :
ait : tollite iugĩ imeum suꝑuos. & discrteame quiami¬
tissum : & humilis corde: pergo agustinus illemitis est & hu¬
rursus aiebaNt: & unde uel hoc dinos cereualemus : Procu¬
rate Inquit . utipseprior cumsuis ad locum synodiadue¬
niat: & si uobis ad propinquanibus ad susexerit : scie nes
quia famulus xpiest. obtemperatser illum audite: sinaut

Expanded text:
intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustiintellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Unde postulabant ut secundo  Al., sectissimi, maxime de nobilissimo eorum monasterio, quod vocatur lingua Anglorum Bancornaburg, cui tempore illo Dinoovenerunt primo ad quemdam virum sanctum ac prudentem, qui apud eos anachoreticam ducere vitam solebat, consulentes, an ad praedicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat: « Si homo Dei est, sequimini illum. » ait: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde . Si ergo Augustinus ille mitis est et hurursus aiebant; « Et unde vel hoc dinoscere valemus? Procurate, inquit, ut ipse prior cum suis ad locum synodi adveniat, et si vobis adpropinquantibus adsurrexerit, scientes quia famulus Christi est, obtemperanter illum audite: sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
neque horticmentis nequȩ increpationibus agustin cecso¬
ciorumenus ad sensum p̃bere uoluissenT : sed sucs potius
traditiones unuersit quȩ perorbem sibi inxpo concor¬
dan ȩccdȩsus prꝑferreN ÷ scc̃pater agustin as huncda¬
&ut ipse nobis insinuase ceelestibus signis dign&ur.
quȩ sequenda traditio quibus situiis ad ingressum regni illi¬
us properandum: adducatur aliquis ȩger : & percuius
p̃ces fuerit curatus:i Huius fides & operatio dõ deuotio
t que omnibus sequenda credatur: Quo dcum aduersccrii
inuiti lic& concedesent : cdlatus q̃uidam degenere an¬
glorum oculorum lucepriuatus: quicum oblatus braetonũ
sacer dotibus. nilcurationis uel sanationis horum misteno
ꝓciper& : Tandem agustinus iusta nec essitate conpul¬
ut uisum caeco quem amiserat sestituer& : &pinlu¬
minationem unius hominis corporalem inpluri morĩ
p̃dicatur agustinus Tumbrqtones confitentur quidem

Expanded text:
neque hortamentis, neque increpationibus Augustini ac soneque hortamentis, neque increpationibus Augustini ac sociorum ejus assensum praebere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quae per orbem sibi in Christo concordant, Ecclesiis praeferrent, sanctus Pater Augustinus hunc laut ipse nobis insinuare caelestibus signis dignetur, quae sequenda traditio, quibus sit viis ad ingressum regni illius properandum. Adducatur aliquis aeger, et per cujus preces fuerit curatus, hujus fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. » Quod cum adversarii inviti licet concederent, allatus est quidam de genere Anglorum, oculorum luce privatus: qui cum oblatus Brittonum sacerdotibus, nil curationis vel sanationis horum ministerio perciperet; tandem Augustinus justa necessitate compulrecans ut visum caeco, quem amiserat, restitueret, et per illuminationem unius hominis corporalem, in plurimorum praedicatur Augustinus. Tum Brittones confitentur quidem
Abbreviated transcription (Latin):
perficere nom posset: quia & sipontifax concedese illi qđ
pelierat uoluit. Nonteo menciues romani ut tam lon
ponĩ ficatus functus est perficit opus diu desideratum :
alios quidem p̃dicatores mittens : sed ipse p̃dicationem
ut fructificar& suis e hortationibus acp̃cibus adiuuans:
hȩc uaxta opimonem quamabariquis accepimus histo¬
riae nostre ec desiasticae inferere. oportunum duximus:¬
nterea agustinus adiutorio usus aedilbercti regis. com¬
uocauit ad suum conloquium episcopos siue doctores
proximȩ britonum prouintice. in . loco quius que hode lingua
anglorũ agustinesac idest robor agustim inconfimo huic ciorũ.
que eis fraterna admonitione suadere ũtpace catholia
secum habita communem euangelitandi gortibus prodio
luborem suscipereñ : Nonenim pascȩdnĩ cumdiem suo
ciebaN : quicum longa disputatione habita neque p̃cibus

Expanded text:
perficere non posset, quia etsi pontifex concedere illi quod perficere non posset, quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, non tamen cives Romani, ut tam longpontificatus officio functus est, perfecit opus diu desideratum: alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus adjuvans. Haec juxta opinionem quam ab antiquis accepimus, Historiae nostrae ecclesiasticae inserere opportunum nterea Augustinus adjutorio usus Aedilbercti regis, convocavit ad suum colloquium episcopos sive doctores proximae Brittonum provinciae, in loco qui usque hodie lingua Anglorum Augustinaes ac, id est, robur Augustini, in confinio Huicciorum  que eis fraterna admonitione suadere, ut pace catholica secum habita, communem evangelizandi gentibus pro Domino laborem susciperent. Non enim Paschae Dominicum diem suo e contraria faciebant. Qui cum longa disputatione habita, neque precibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dictum que est : quod essen pagani: atille intimo & corde
longatrahens suspiria : heu prodolor inquit : quod ttm
lucidi uultus homines tenebrarum auctor possid&
taNuque gratia fronti spicu merem ab inter na
gratia uacuam gestat:. Rursus ergo interro air: Ia¬
uit : quod ess& uocabulum gentis illus: uar uꝑ¬
rum incaelis dec& esse coheredes: quod hab& nomen
ipsa prouintic de quaistisurt adlati : Responsum est:
quiade iri uocareturidem prouinciales : Atille benein¬
quit deiri: deira eruti & admisericordiam xp̃i uocati:
luia : laudem dĩ creatoris illis inpartibus oport& canta¬
ri: Accedensque ad pontifico romanȩ & apostolicae
sedis : Nondum enim erat ipsepontifex factus : rogauit
ut genti anglorum in brittaniã aliquos uerbi ministros
perquos ud xp̃m conuester&ur mitter&  seipsumpa¬
ratumẽẽ in hoc opus domino cooperante ꝑficiendum:
sit am̃ nanapostolicopapȩ hoc utfier& placer& : quod dum

Expanded text:
Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria: « Heu, proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque gratia frontispicii mentem ab interna gratia vacuam gestat! » Rursus ergo interrogavit, quod esset vocabulum gentis illius. rum in caelis decet esse coheredes. Quod habet nomen ipsa provincia de qua isti sunt adlati? » Responsum est, quod Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: « Bene, inquit, Deiri, de ira eruti, et ad misericordiam Christi vocati. luia, laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. » Accedensque ad pontificem Romanae et apostolicae sedis, nondum enim erat ipse pontifex factus, rogavit ut genti Anglorum in Brittaniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converteretur, mitteret; seipsum paratum esse in hoc opus Domino cooperante perficiendum, si tamen apostolico papae hoc ut fieret, placeret. Quod dum
Abbreviated transcription (Latin):
conuestit pi &ato magistra : Ad quirens fidei cgmina
geNe noua: Hic lubor hoc studium. hec tibicura. hoc
pastoragebas : ut dño offeres plurima luora gregis:
His quedĩ consulfactus. la&ire trium phos : Nam merce¬
dem operum iamsinefine tenes: Nec silentio pretere¬
unda opinio quȩ debeato gregorio traditione maiorũ
ad nosusque perlataest : quauidelic& e causa ad monitus
tam sedulam erga salutem nostiegentis curam gesseriti
dicunt quia die : cuma duenientibus nuper mercatoribus
multa uenalic inforum fuisseN conlata. multiademen¬
dum confluxisseNT: &ipsum gregorium inter alios
aduenisse : ac uidisse interalia pueros uenales positor
candidi corporis ac uenusti uultus. capillorum quoq
forma egregia:. quoscum aspices& : Interrogauit uta
uint de quaregione uel terra essenT allati: dic tumque
aspectus : Rursus in terrogauit : utrum idem insulam
xpĩani anpaganis ad hucerroribus esseN inplicati

Expanded text:
convertit pietate magistra, Adquirens fidei agmina convertit pietate magistra, Adquirens fidei agmina gente nova. Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Ut Domino offerres plurima lucra gregis. Hisque Dei consul factus laetare triumphis: Nam mercedem operum jam sine fine tenes. Nec silentio praetereunda opinio quae de beato Gregorio, traditione majorum ad nos usque perlata est: qua videlicet ex causa admonitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt, quia die quadam cum advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum fuissent conlata, multique ad emendum confluxissent, et ipsum Gregorium inter alios advenisse, ac vidisse inter alia pueros venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regione vel terra essent adlati. Dictumque aspectus Rursus interrogavit utrum iidem insulani, Christiani, an paganis adhuc erroribus essent implicati.
Abbreviated transcription (Latin):
sed& in ipsa missarum caelebratione: tria uerba ma¬
iximȩ ꝑfectionis plena super adiecit : Dies que nostros
intua pace disponas atq: ab a &ernadamnatione noseripi. & in
focatis : secundo autm eiusdem focatis anno transiens
ex hacuitu. migrauit adueram quȩ in caelis est uitam: sepul
diequasto iduum martiarum : qñdo quem ipsõcum c&e¬
ris scaẽ ecdesiȩ pastoribus resurecturus ingloria:
scriptumque : intumba ipsius : epitaphium huius modi:
Suscipe terratuo corpus decorpore sumtum : Red de¬
requodualeas uiuificaNedõ: sp̃s astrapetit: Lo&i nil
iura nocebuNT: Cuiuitae alterius mors magis ipsauia
est: pontificis sumii hoc clauduntur membra sepul¬
cro: quimnumeris semper uiuit ubi quebonis: Esu¬
ecauitriem dapibus. superauit frigora ueste :
ateinȩ bque animas monitis tecit cbhostesacris:
Implebatque actu quicquid sermone docebat.
essot ut xemplum mistica uerba loquens : ad xp̃m anglos

Expanded text:
Sed et in ipsa missarum celebratione tria verba maSed et in ipsa missarum celebratione tria verba maximae perfectionis plena superadjecit: « Diesque nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna damnatione nos eripi, et in Focatis. Secundo autem ejusdem Focatis anno transiens ex hac vita migravit ad veram quae in caelis est vitam. Sepultdie quarto Iduum Martiarum, quandoque in ipso cum caeteris sanctae Ecclesiae pastoribus resurrecturus in gloria: scriptumque in tumba ipsius epitaphium hujusmodi: Suscipe, terra, tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante Deo. Spiritus astra petit, leti nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum, mystica verba loquens. Ad Christum Anglos
Abbreviated transcription (Latin):
& saluti congaud ens. quamq: dignalicude commen¬
dans. ipse dicit in expositione beatiiob: Eccelin¬
gua brittahiae quaenil cliud nouerat quam bar¬
barum frendere : ĩamdudum in diuinis laudibus.
hebreum coepit alleluia sonare: Eccequondã
tumidus iam subtratus scõrum pedib seruit
oceands: eiusq barbaros motus quosterreni
principes edomare ferronequiuerant Hos
prodiuina formidine sacerdotum ora simplicib
uerbis ligaÑ : & qui caterucs pugnantium in
uirtus ei diuinae cognitionis infunditur :
Eiusdem diuinitatis terrore refrenatur: ut
praue agere m&uct: ac totis desideriis adxer
beatus gregorius hoc quoque declarat : quod scs agustinus
& sooneius non sola p̃dicatione uerborum ÷ sed &iam cae¬
lestium ostensione signorum. genemanglorum ad
agnitionẽ ueritatis perducebaN: fecit inter aliabeatus
petria pauli super corporaeorum missae celebrarentur:

Expanded text:
et saluti congaudens, quamque digna laude commenet saluti congaudens, quamque digna laude commendans, ipse dixit in Expositione beati Job: « Ecce lingua Brittaniae, quae nil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum coepit Alleluia sonare  Al., resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant, et qui catervas pugnantium infvirtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refraenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aetbeatus Gregorius hoc quoque declarat, quia sanctus Augustinus et socii ejus, non sola praedicatione verborum, sed etiam caelestium ostensione signorum, gentem Anglorum ad agnitionem veritatis perducebant. Fecit inter alia beatusatorum apostolorum Petri et Pauli super corpora eorum missae celebrarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
eius & altas&ur ingloria. Ita utillud beati iob ue¬
raciter dicese poss& : auris ccudic̃s beatificabat me.
& oculus uidens testimoniũ seddebat mihi: Quod
liberassem pauperem uociferaNTem. & pupillum
cui noness& adiutor: Benedictio perituri super
me ueniebat: & coruiducce consolatus sum: Iusti¬
tic indutus sum: & uestiuit me sicutuestimeNo & d¬
ademathȩ Iuditio meo: oculus fuicaeto: & pesclau¬
do: Pater eram pauperum: & causam quam
nesciebam. diligentis sime inuestigabam : Conterebã
molas iniqui & dentibus illius auferebam p̃dam:
& paulo post sin egaui inquit quoduoleb ant pauperi¬
bus : & oculos uiduae exspectare feci: si comedibu¬
cellam meam solus. & non comedit pupillus exea : quia
ab infantia mea creuit mecum miseratio : & deutero
matris meae egressaestmecum: Ad cuius pi&atis &
tores quos huc direxitꝰ ͤdentibus antiqui hostis eripiensx
axernae libertatis feciteẽ participem: Cuius fidei

Expanded text:
ejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat miliberassem pauperem vociferantem et pupillum cui non esset adiutor. Benedictio pauperis super me veniebat, et cor viduae consolatus sum; iustitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento et diademate iuditio meo. Oculus fui ceco et pes claudo; pater eram pauperum et causam quam nesciebam diligentissime investigmolas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam . Et paulo post: Si negavi, inquit, quod volebant, pauperibus, et oculos viduae exspectare feci. Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea. Quia ab infantia mea crevitmatris meae egressa est mecum . Ad cujus pietatis et ntem per praedicatores quos huc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participem: cujus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
lum his inserentes historiis: Libelld̃ quoque synodi
ut illimũ composuit. & facmiliccribus ad quos dam lit¬
teris: quodeo magis mirumest. Toteum actiNte ẽdero
uolumina potuisse : quod ommi pene iuuentutis succe
tempore. ut uerbis ipsius loquar. crebris uiscerum
doloribus cruciabatur : horis momentisque omnibus
fracta stomachi uirtute lassescebat lentis quidem
ter haec dumsollicitus pensar& : quias criptura teste:
omnis filius quirecipitur flagellatur: quomalis p̾¬
senibus durius deprimȩbatur eode c&erna cesti¬
us prȩsumptione respirabat: Haec quidem demmor¬
tadieius sin dicta ingenio : quod nectaNo corporis
potuit dolore restingui: Namalii quidam ponti¬
fices construendis ornandisque auro uel argero
ec desiis operam daban: Hic aũt totus erga am¬
marum lucrauacabat: quidquid pȩtuniȩ habuerat:
sedulus hoc dispergere acdarepauperibus curabat :
ut iustitiaeius maner & insȩculum sȩculi: & cornu

Expanded text:
llum his inferentes historiis; libello quoque synodicllum his inferentes historiis; libello quoque synodicutilissimum composuit, et familiaribus ad quosdam littolumina potuisse, quod omni pene juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum doloribus cruciabatur, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem ter haec, dum sollicitus pensaret quia Scriptura teste: Omnis filius qui recipitur, flagellatur; quo malis praesentibus durius deprimebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Haec quidem de immortali ejus sint dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit dolore restingui  Al., restringi. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic autem totus erga animarum lucra vacabat. Quidquid pecuniae habuerat, sedulus hoc dispergere ac dare pauperibus curabat, ut justitia ejus maneret in saeculum saeculi, et cornu