comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum uidicataꝵex secutor datus
partem sͥ iudicis uendicauit ⁊ cõ¬
t᷑ea que pͥdẽ ꝓpartib tuis fuerũt
statuta aliquid ꝓnũtiãdũ putau̾
sentetia abeodictaĩ reiiudicate
optinere neqͣꝗͣpo test:¬
or̃p. Silongis aꝑtisq stustri¬
tionib partis adu̾se restititutõ re
stratore estĩmatioeorũ restituenda
ẽ animalia quoq cũferibꝰtibunt¬

Expanded text:
rum iudicatarum exsecutor datus partes sibi iudicis vindicavit et contra ea, quae pridem pro partibus tuis fuerunt statuta, aliquid pronuntiandum putavit, sententia ab eo dicta vim rei iudicatae obtinere nequaquam potest. Si longis apertisque frustrationibus partis adversae restitutio remostratore aestimatio eorum restituenda est. Animalia quoque cum fetubu
Abbreviated transcription (Latin):
lic̾e añ litẽ contestatam nͨ uidicẽ
recusare quẽ ad modũ nec ab eo ap¬
pellare cum n simulutrũq uoca¬
bulum ponit᷑. tã. appellauonis
quã recusationi: ꝓuocatio aũt
añte lite cõtestat᷑a non po test por¬
rigi putabant ꝙ ni recusare quidẽ
iudicẽ cuitũ cõcedit antelitem co¬
testatã. ꝙ non uetitum est. Caueãt
itaq uidice ᷤᷤ huuismodiẜmonem
simul et sinecerta distinctione profe

Expanded text:
licere ante litem contestatam nec iudicem recusare, quemadmodum nec ab eo appellare. Cum enim simul utrumque vocabulum ponitur tam appellationis quam recusationis, provocatio autem ante litem contestatam non potest porrigi, putabant, quod nec recusare quidem iudicem cuidam conceditur ante litem contestatam. Quod minime vetitum est. Caveant itaque iudices huiusmodi sermonem simul et sine certa distinctione profe
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝯstitutiones alii ꝑpãles largitates sͥ pre¬
stituta pͥuilegia p̃ten dunt tam suꝑ
sportulis ꝓconuentionib usq ad cẽ¬
tam quantitate p̃bendis quã suꝑex
pensis utium. ⁊ minuendis ut peni¬
tus non agnoscendis ꝑhãclegem
decermiꝰ: ut quicũq huius moĩ pͥui¬
legiomunitus ẽ uł postea talem p̃ro¬
gatiuã quolib mõmeruerit. sci
at ⁊̃ siquos ipse ut pote obnoxios si¬
bi ꝓq̃ cũq criminali ł ciuili causa cõ¬
stitutos ĩ acusationẽ deduxerit hos
nichil ominus lsoẽ pͥiulegiis poti¬
turos quoniã nonẽ ferẽdũ eos qui
p̃fatas p̃rogatiuas ut añlatum ẽ p̃¬
tendunt aliquid plus ab adũsariiꝰ su¬
is quereͣ ꝯcedi quam ipsi abalus
pulsati facere patiant᷑ Ita silic⁊ ut
hecforma modis om̃ib obẜuetur
ralit̃ quibdam officus aut scolisseu
dignitatib uł p̾aliter certis ꝑsoniꝰ
p̃stittis uł postra p̃bendis suĩ
ħ ip̃m ex p̃ssũ pͥncipalib dispositi¬

Expanded text:
ue constitutiones, alii per speciales largitates sibi praestituta privilegia praetendunt tam super sportulis pro conventionibus usque ad certam quantitatem praebendis quam super expensis litium vel minuendis vel penitus non agnoscendis, per hanc legem decernimus, ut, quicumque huiusmodi privilegio munitus est vel postea talem praerogativam quolibet modo meruerit, sciat, et si quos ipse utpote obnoxius sibi pro quacumque criminali vel civili causa constitutos in accusationem deduxerit, hos nihilo minus isdem privilegiis potituros, quoniam non est ferendum eos, qui praefatas praerogativas, ut ante latum est, praetendunt, aliquid plus ab adversariis suis quaerere concedi, quam ipsi ab aliis pulsati facere patiantur: ita scilicet, ut haec forma modis omnibus observetur raliter quibusdam officiis aut scholis seu dignitatibus vel specialiter certis personis praestitis vel postea praebendis, sive hoc ipsum expressim principalibus dispositi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequitur eas quoq rationes nabi¬
turus est ut qui postlegitimũ tp̃uᷤ
placitis non obtemperauit usuram
solutionẽ peccuniarũ qͣs dependere
uissisunt ultra quatuor menses a
die cõdempnatõnis uł sꝑꝓuocato fuit
ierĩt. cẽtesimã usurã exigi p̃cipimꝰ: nec pͥscis

Expanded text:
sequitur, eas quoque rationes habiturus est, ut, qui post legitimum tempus placitis non obtemperavit, usuramsolutionem pecuniarum, quas dependere iussi sunt, ultra quattuor menses a die condemnationis vel, si provocatio fuerit lerint, centesimas usuras exigi praecipimus: nec priscis
Abbreviated transcription (Latin):
op. honort  erminatotrans¬
actoq negotio post hac nulli ac
negotio snã ꝓmulgauit: cominuᷤ
partib ⁊sittuti iundicapnũtiãtioẽ.
signaͤuerit. uitoricause restuidebẽ
expensas: aut suphis querelamiure
ꝯpetere post absolutũ eͥ dimissum¬
q iudiciũ nefis ẽ litem alteram con¬
surgere: exlitis pͥme materla:
ex int̃ pellatione aliquisẜ nbatam
formã in lõginqua fuit ꝓtractus ex¬
amina ꝙ siculpa sui fui̾t dilata cognꝰ¬
uo uł minime actionis ad fũit u
delata ꝓbauerit ꝓcalũma quidẽ penã
soluat legib cõstitutam ꝓ pecumaria¬

Expanded text:
. Terminato transactoque negotio posthac nulli actnegotio sententiam promulgavit, cominus partibus constitutis iuridica pronuntiatione signaverit victori causae restitui debere expensas aut super his querellam iure competere. Post absolutum enim dimissumque iudicium nefas est litem alteram consurgere ex litis primae materia ex interpellatione aliquis secundum datam formam in longinqua fuerit protractus examina, quod, si culpa sui fuerit dilata cognitio vel minime actioni suae adfuerit vel delata probaverit, pro calumnia quidem poenam luat legibus constitutam, pro ver
Abbreviated transcription (Latin):
opdiocli.a Ad solunonẽ dilatioe
petentẽ: ad qͥnssusse sententioe ma¬
nifeste ꝓbatiu sicut eum qui quolib⁊
mõ sentente acquieuiͣt. nec enim ĩstau¬
rarifinita reꝵ uidicataꝵ patitur auctoritas¬
tainpublica monum̃ta hreuolumꝰ
ppetuã firmitatem neq u morte
cognitoris ꝑire debr publicafideᷤ :¬
Sexecutione rei uidicate.
celle iudex dapi acdistãhi iussit.
ordine actionẽ adnͣsus eã dirigaᷤ:
et causa cognira sententiã accipias:¬

Expanded text:
. Ad solutionem dilationem petentem adquievisse sententiae manifeste probatur, sicut eum, qui quolibet modo sententiae adquieverit. Nec enim instaurari finita rerum iudicatarum patitur auctoritasta in publica monumenta, habere volumus perpetuam firmitatem. Neque enim morte cognitoris perire debet publica fides secutione rei iudicatae.cellae capi ac distrahi iussit aordine actionem adversus eam dirigas et causa cognita sententiam accipias
Abbreviated transcription (Latin):
optinr̃ auetoritatẽ. nã necteposis¬
sione ꝓnũtiata ꝓpͥetatei ullũ p̃iudi¬
cium aferunt: nec intlocutiones ullã
facultatẽ int̾dicere patrie cuiquam
ꝑmittitur.
tentia. iuslurandũ solũmodo p̃stari p̃¬
cipiat: ñtam̃ addat quiꝰ ex recusatio¬
ne uł p̃statioẽ sacramenti fien opor¬
tet huiusmodi sententiam nulla iuĩ
optinere palã est:
istimz. neq cõsultationes quas ñ ri¬
te iudicatas eẽputauerit sequendũ:
et multo magis sentẽtias eminentiᷤᷤ
alioꝵ iudicũ uitiũ extendioportet.
cũ nõ erẽplis s legib iudicandũ est nec
sicogni tionales sĩt amplissime p̃fec¬
ture uł alicunius maximma inagistratus
ꝓlatasententie. s õs iudices nostinꝰ

Expanded text:
obtinent auctoritatem: nam nec de possessione pronuntiata proprietati ullum praeiudicium adferunt nec interlocutiones ullam facultatem, interdicere patriae cuiquam permittitur. tentia iusiurandum solummodo praestari praecipiat, non tamen addat, quid ex recusatione vel praestatione sacramenti fieri oportet, huiusmodi sententiam nullam vim obtinere palam est. istimet neque consultationes, quas non rite iudicatas esse putaverit, sequendum, et multo magis sententias eminentissialiorum iudicum vitium extendi oportet, cum non exemplis, sed legibus iudicandum est, nec si cognitionales sint amplissimae praefecturae vel alicuius maximi magistratus prolatae sententiae: sed omnes iudices
Abbreviated transcription (Latin):
euic̃ ea pꝰsessione cecidit: exceptione mu¬
munitus sit s hec super illis deten¬
tatorib cen semus quisme uiolenti¬
a eandẽ rem nactis̃ namsiquis uio¬
lent̃ eã abstulit õimolicebit priori
possess ori Sine ulla distĩctione
eam uendicaress. et siquis non ꝑiũ
s sententiã iudiciis eãdennuit enta¬
men occasione quod ab sens pͥor poᷤ¬
sessor ad litem uocatus minime reᷤᷤ¬
pondit licebit ei adsimilitudinẽ
teterorum quirei dominiũ hañt
intra unũ annũ se offerenti cau¬
tionẽ q suscipiende litisdanti eã¬
dem rem recipere suꝑeaq cognitiona¬
lia subire certamina. exceptionem

Expanded text:
et vicit, ea possessione cecidit, exceptione munitus sit. Sed haec super illis detentoribus censemus, qui sine violentia eandem rem nancti sunt. Nam si quis violenter eam abstulit, omnimodo licebit priori possessori sine ulla distinctione eam vindicare Sed et si quis non per vim, sed sententia iudicis eam detinuit, ea tamen occasione, quod absens prior possessor et ad litem vocatus minime respondit, licebit ei ad similitudinem ceterorum, qui rei dominium habent, intra annum se offerenti cautionemque suscipiendae litis danti eandem rem recipere superque ea cognitionalia subire certamina. Exceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
cũcognouisset int̃ petitorem ep
curatorẽ non ꝓcuratorem. s ipãdomi¬
nã litis condemauit: cus ꝑsona iudi¬
cio non fur potes igitur ur reinte¬
gra decausa cognosçere.¬
m̃pa. Siarbit᷑ datus amagistra¬
tib cũ sementiã dixit in lib tate
morabat᷑. quaniuis postea in ẜuitu¬
rat definitiuam sententiã quecon¬
dempnationem uł absolutionẽ

Expanded text:
gnovisset inter petitorem et procuratorem, non procuratorem, sed ipsam dominam litis condemnavit, cuius persona in iudicio non fuit. Potes igitur ut re integra de causa cognoscererbiter datus a magistratibus, cum sententiam dixit, in libertate morabatur, quamvis postea in serviturat definitivam sententiam, quae condemnationem vel absolutionem
Abbreviated transcription (Latin):
onib si et hoc fuei̾t ce lelebratum hoc
eñ est eoꝵ quinec maiestatẽ in ꝑia¬
lem agnoscunt et quantũ int̾ priuaᷤ¬
tãfortunam et regalem culm̃ mediũ
est. ⁊ nrõs curatores ꝑ quos res diumna¬
rum domuim aguntur. aliquib
inuriis uł dampr̃as affi cere coñ¬

Expanded text:
onibus, si et hoc fuerit celebratum 1b . Hoc onibus, si et hoc fuerit celebratum 1b . Hoc enim est eorum, qui nec maiestatem imperialem agnoscunt et quantum inter privatam fortunam et regale culmen medium est, et nostros curatores, per quos res divinarum domuum aguntur, aliquibus iniuriis vel damnis adficere con
Abbreviated transcription (Latin):
q: ad quadrienniũ tam tũ: quotans la¬
pso: neque aduͣsus fiscũ aliqua rema¬
neat actio ¶¶S sciusmꝰ hoc quidem in
fiscalib alienationib hauit obẜuai̾ s
non simili modo rem fuise obẜuatam:
circa eas res quẽ sacratissimis imꝑa¬
torib ñ afiscalib reb s expriuata eoꝵ
sub stantiea ꝓ ce drunt quodsatis ał¬
ĩrationabile ẽ. que eñi biferentia in¬
troducitur: eum oĩa pr̃icipis ẽẽ in¬
telli gãtur. siue asua substantia siue
asuaee fi̾ca li fuerit alliquid alienatũ:
eodẽꝙ modo et si asererussima augu¬
sta aliquid alienetur. quare non ead̃e
utatur p̃rogatiua. s curatores nr̃i ꝑ
quos solemus substantia nr̃am gu¬
bnare necesse hãt inuen̾tiorab rerũ
et euictionẽ ⁊ alia que sunt pͥuate in¬
litatid pacta ẽptͥonalib instrumentiᷤᷤ
addere. uł quasdã tales obligationes
inalienationem instrumentis. agno¬
scere. uł inpermitatiob uł trans acti¬

Expanded text:
ad quadriennium tantum, quo translapso neque adversus fiscum remaneat aliqua actio. Sed scimus hoc quidem in fiscalibus alienationibus naviter observari, sed non simili modo rem fuisse observatam circa eas res, quae a sacratissimis imperatoribus non a fiscalibus rebus, sed ex privata eorum substantia procedunt. Quod satis inrationabile est. Quae enim differentia intoducitur, cum omnia principis esse intellegantur, sive a sua substantia sive ex fiscali fuerit aliquid alienatum? eodemque modo et si a serenissima Augusta aliquid alienetur, quare non eadem utatur praerogativa? sed curatores nostri, per quos solemus substantiam nostram gubernare, necesse habeant in venditionibus rerum et evictionem et alia quae sunt privatae utilitatis pacta emptionalibus instrumentis addere vel quasdam tales obligationes in alienationum instrumentis agnoscere vel in permutationibus vel in transacti
Abbreviated transcription (Latin):
oͣpa. Cumeoꝵ qui principałr
fiscotenebãtur bõa. lege fid̾uisso¬
rib ꝓcurator tridi iusserit. ut ipsi
indenitatem fiscop̃starent. nec a
sentẽ tia eius int̃ cesserit ꝓuocatio:
cõsequens est. tateforme obtẽꝑari:¬
ꝯpa Exstipulatione. parta
actione: pacisci ꝓximis ꝑsonis sua¬
tẽdo p̃ses ꝓuicie: uiborum obliga¬
nonem quamcertoiure tollitantũ
lic⁊: extinguere non po testz nec
uoe õr iudicis iudieati c̃otinet a¬
uetoritatẽ. cum potestatẽ sententi¬
ecertis finib cõdudi sepe sit cõstiͣtũ
quaꝑꝑ sinichil causa cogrita sedm
iuris rationẽ ꝓnuntiatum est: uox
pacisci suadentis p̃sidis acnonem
tuã ꝑimere si quã habuisti mimme
exẽptioins causa uł insolinũ credito¬
ri tradita ꝓponis ꝓnuntiata ertraꝓ
ucrationis auxiliũ siĩa rescindi ñpo¬
test uerum simota questione p̃¬
missa denuntiationẽ. ei qui auetor
huuis mulieris fuit. iudicatũ ꝓcẽsit.
quantitua it̃ est ẽpti siemisti.⁊ o

Expanded text:
orum, qui principaliter fisco tenebantur, bona ea lege fideiussoribus procurator tradi iusserit, ut ipsi indemnitatem fisco praestarent, nec a sententia eius intercesserit provocatio, consequens est datae formae obtemper Ex stipulatione parta actione pacisci proximis personis suadendo praeses provinciae verborum obligationem, quam certo iure tolli tantum licet, extinguere non potest, nec vox omnis iudicis iudicati continet auctoritatem, cum potestatem sententiae certis finibus concludi saepe sit constitutum. Quapropter si nihil causa cognita secundum iuris rationem pronuntiatum est, vox pacisci suadentis praesidis actionem tuam perimere, si quam habuisti, minimex emptionis causa vel in solutum creditori traditam proponis, pronuntiata citra provocationis auxilium sententia rescindi non potest. Verum si mota quaestione, praemissa denuntiatione ei, qui auctor huius mulieris fuit, iudicatum processit, quanti tua interest, empti, si emisti, vel
Abbreviated transcription (Latin):
rib adp̃sentiã partis adu̾se p̃scriptiᷤ.
p̃sidẽ ꝓuincie impleta uiris solemp¬
nitate: et adu̾sario tuo trims literst
tiã suifaceret cõmone facto: sueatẽ
cõtumacia ꝑ seueraũit. p̃sentis allega¬
tiones audire ꝙ uł successor euis face¬
re curabit: aquot̾ertatus sicõiumaci¬
t̃ p̃sentiã sui facere neglexerit: ñ abre
ert uł adcogẽdũ eũ ut se rep̃sentari
possessionembonoꝵ cuiincũbit ad
te trans ferre et aduͣsariũ petitorem cõ¬
stituere ut auditis defensionib tius id
quod uris rano exegerit iudicare.¬

Expanded text:
ribus ad praesentiam partis adversae praescriptis praesidem provinciae impleta iuris sollemnitate et adversario tuo trinis litteritiam sui faceret, commonefacto, si in eadem contumacia perseveravit, praesentis adlegationes audire. quod vel successor eius facere curabit. a quo ter citatus si contumaciter praesentiam sui facere neglexerit, non abs re erit vel ad cogendum eum, ut se repraesentaret, possessionem bonorum cui incumbit ad te transferre et adversarium petitorem constituere, vel auditis defensionibus tuis id quod iuris ratio exegerit iudicar
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ ius in eadem requocũꝙ tẽpo¬
re habuit: tunc licentiasit priori
domimo. ł creditori. qui nomine
ypothece remobligatã. hibuit.
et heredib eoꝵ abinusto deten¬
tatore eamuendicare. non obsistẽ¬

Expanded text:
nullum ius in eadem re quocumque temponullum ius in eadem re quocumque tempore habuit, tunc licentia sit priori domino vel creditori, qui nomine hypothecae rem obligatam habuit, et heredibus eorum ab iniusto detentore eam vindicare, non obsiste
Abbreviated transcription (Latin):
tractus titulo. rem aliquã bona fide
ꝑdece. ł ugiginti annos possederit:
et longitẽporis ex ceptionẽ contra do¬
minos euis ia creditores hypothe¬
cã ei p̃tendentes sibiad quisierit po¬
stea ꝙ fortuito casu possessionẽ eĩ
reiꝑdiderit: posse eũ etiã actionẽ
aduendicãtã eamd̃ e rẽ habere sanci¬
mus hoc em̃ et ueteres leges siquis eaᷤ
recte inspexerit. sanciebanti ¶ ꝓꝓsiquiᷤᷤ
eamrem desierit possidere cuuas dĩr
ułis qui subposit̾a eam habebeat.
ex ceptione tͥginta ut quadraginta
annorum eepulsus est. p̃dictum au
xiliũ ñ indiscrete ẜ cũ moderatadi¬
uisione eip̃tarcensemus ut siqui¬
dẽbonafioe abintio eãrẽtenuit simi¬
lipossit un p̃sidio ainũo malafide
eam a teptus est. indignus eo uideat᷑
itatam̃ ut nouus possessorsiꝗdẽ ip̃e
eam habebat: etmemorate exceptio¬
nis necessitate expulsus est: cõmodũ
detentionis sibi ad quirat: Sinũo

Expanded text:
tractus titulo rem aliquam bona fide tractus titulo rem aliquam bona fide per decem vel viginti annos possederit et longi temporis exceptionem contra dominos eius vel creditores hypothecam eius praetendentes sibi adquisierit posteaque fortuito casu possessionem eius rei perdiderit, posse eum etiam actionem ad vindicandam eandem rem habere sancimus. Hoc enim et veteres leges, si quis eas recte inspexerit, sanciebant Quod si quis eam rem desierit possidere, cuius dominus vel is qui suppositam eam habebat exceptione triginta vel quadraginta annorum exilium non indiscrete, sed cum moderata divisione ei praestare censemus, ut, si quidem bona fide ab initio eam rem tenuit, simili possit uti praesidio, sin vero mala fide eam adeptus est, indignus eo videatur, ita tamen, ut novus possessor, si quidem ipseam eam habebat et memoratae exceptionis necessitate expulsus est, commodum detentionis sibi adquirat. Sin vero
Abbreviated transcription (Latin):
ore debitoris fiat scdm in euan su¬
ꝑ eodebito cautionemex posuit. Srhiꝰ
etiã ꝓmissionibuꝰ uł legatis: uł aliis
obligationib quedationem ꝑsingu¬
los annos. ut menses. aut aliquod
singulare tempus cõtinẽt. tẽpora
memoratarum p̃scripitonũ nõ ab
ex ordio talis obligationis: s abun¬
o cuiusq ãm:. uł mensis: uł alterius
singularis temporis cõputarima¬
nifestũẽ snulla scilier danda li cẽtia ł
ei qui iure ẽphiteotico: rem aliquam
ꝑquadragĩta uł quos cũq alios an¬
nos detinuent dicendi ex trans acto
tẽpore dominisi sibi inhidẽ reb que¬
sitũ eẽ cũ in eodẽ statu senꝑ manere
datas iure emphiteotico res oporteat.
uł cõductori seuprocuratori rerum
alienarum dicendi ex quoeũq tempoꝵ
curriculo non deberese dño uolenti
post completa cõ ductioras tẽpora
possessionẽ recipere eã reddere¬
uł donitios ut alterius euius cũq ẽ¬

Expanded text:
creditoris fiat, secundam in eum sucreditoris fiat, secundam in eum super eo debito cautionem exposuit In his etiam promissionibus vel legatis vel aliis obligationibus, quae dationem per singulos annos vel menses aut aliquod singulare tempus continent, tempora memoratarum praescriptionum non ab exordio talis obligationis, sed ab initio cuiusque anni vel mensis vel alterius singularis temporis computari manifestum est. Nulla scilicet danda licentia vel ei, qui iure emphyteutico rem aliquam per quadraginta vel quoscumque alios annos detinuerit, dicendi ex transacto tempore dominium sibi in isdem rebus quaesitum esse, cum in eodem statu semper manere datas iure emphyteutico res oporteat, vel conductori seu procuratori rerum alienarum dicendi ex quocumque temporum curriculo non debere se domino volenti post completa conductionis tempora possessionem recipere eam redderevel donationis vel alterius cuiuscumque con
Abbreviated transcription (Latin):
mortis uł repudii differri assoleti po¬
st cõuingii dissolutionẽ errun dem cu¬
rricula p̃scriptionũ. ꝑsonalib itidẽ
actionib ut hypothecirus opponẽ¬
darũ incipiant ¶ Imo et illud pro
culdubio est: quodsiquis eorum qui¬
b alliquid debetur res sibi suppositas
sitas ne uiolentiatenuerit. ꝑ ic detentio¬
nẽ ent̃ ruptiont p̃teritei tẽporta simi¬
nũs e fureit triginti ut quatragĩ¬
ta annis et multomagis quanisi
cent in t̾rupto ꝑconuentionem in¬
troducta cũlitis contestinonem uni¬
t̾atur eadetentio ¶s et siquis debito¬
rum adagnoscendam suum debitũ
scdam cautionẽ incͥditorẽ exposuĩt
tp̃a memorataꝵ p̃scͥptionum in t̾ru¬
ptaẽẽ uidebuntur qñtum ad pͥorem
cautionẽ ꝑtin que sciliet et innoua
taꝑmansit. tam inꝑsonalib quaurihi¬
pothecaniis actionib nãꝙ improb¬
um est. debitorem hunc cõtra di¬
cere quinec subito accusatione in¬

Expanded text:
mortis vel repudii differri adsolet, pomortis vel repudii differri adsolet, post coniugii dissolutionem earundem curricula praescriptionum personalibus itidem actionibus vel hypothecariis opponendarum incipiant. Icul dubio est, quod, si quis eorum, quibus aliquid debetur, res sibi suppositas sine violentia tenuerit, per hanc detentionem interruptio fit praeteriti temporis, si minus effluxit triginta vel quadraginta annis, et multo magis, quam si esset interruptio per conventionem introducta, cum litis contestationem imitatur ea detentio. Sed et si quis debitorum ad agnoscendum suum debitum undam cautionem in creditorem exposuerit, tempora memoratarum praescriptionum interrupta esse videbuntur, quantum ad priorem cautionem pertinet, quae scilicet innovata permansit, tam in personalibus quam in hypothecariis actionibus. Namque improbum est debitorem contradicere, qui, ne sub accusatione
Abbreviated transcription (Latin):
sioni sue quãpost mortẽ debitoriᷤᷤ
habuit: etiã tempus quouiũctede¬
bitore. uł ipse creditor. uł commu¬
nis debitor detinuut tunc quad¬
ra ginta annorũ exceptionis uira
ditore repellere potuerat: hoc sepõ¬
sedi̾se obstendat ¶eode iure ꝓtẽ¬
por ũ cõputatione obẜuando. et si
posterior creditor anteriori creditoĩ
offerre debitum paratus est. et ipse
creditor longeuã possessionis p̃¬
seri ꝯtiont opponere ei conatur:
Illudaũt plus qua manifestũ est.
quodinomib contractib inquib
subaliqua coioitione ut subdie
certa. uł incertastipulationes et ꝓ¬
missionis uł pacta ꝓonun tur post
conditionis exitũ: ut post instrtute
dieicerte: uł incerte lapsum prescip¬
tiones triginta. ut quadraginta an¬
nor que ꝑsonalib uł ypothe eariis
accionib opponũtur intiũ accipi¬
unt uñ euenit. ut inmatrimomĩ
in quib redibitio dons uł antenu.¬
ptias donationis indiem incertam.

Expanded text:
sioni quam post mortem debitoris sioni quam post mortem debitoris habuit, etiam tempus, quo viventebitore vel ipse creditor vel communis debitor detinuit, tunc quadraginta annorum exceptionis iura ditorem repellere potuerat hoc se possedisse ostendat. Eodem iure pro temporum computatione observando et si posterior creditor anteriori creditori offerre debitum paratus est et is creditor longaevam possessionis prem ei opponere conatur. Illud autem plus quam manifestum est, quod in omnibus contractibus, in quibus sub aliqua condicione vel sub die certa vel incerta stipulationes et promissiones vel pacta ponuntur, post condicionis exitum vel post institutae diei certae vel incertae lapsum praescriptiones triginta aut quadraginta annorum, quae personalibus vel hypothecariis actionibus opponuntur, initium accipiunt. 4a . Unde evenit, ut in matrimoniis, in quibus redhibitio dotis vel ante nuptias donationis in diem incertam
Abbreviated transcription (Latin):
scum illud etiã inforensib cõtrou̾¬
sus uentilabatur ancreditor ante¬
riora iura p̃tendens p̾sit posteriorẽ
credicorem hy pothecãtenen tẽ et
ultra trigtannos inquietare ut po¬
te imaginem debitoris obtinemtẽ
eiq possi dente: necessariũ du xi¬
mus et hoc dirimere. et sancimu¬
et sancimudonec comunis debitor
uiuit. nõ posse creditori anterioritͥ
ginta an norum exceptionem op
tioni: quiadum ille uiuit. merito
anterior creditor confidit. ut pote
apud te debitorem eius possessi õe
per posteriorem creditorem con¬
stituta. ex quo aũt infatasua debi¬
tor decesserit: ex eo quasi suo nomi¬
ne possidentem posteriorem credito¬
rem meritoposse triginta annorũ
opponere p̃scriptionem et scđm
hanc distictionẽ cõputationẽ tẽp¬
orum adhibendam ut ex personi
quidem sua posterior creoitortrigĩ¬
ta annos quos ipse post mortem
debitoris possedit oponat Sinau¬
tem conumgere uoluerit posses¬

Expanded text:
Sed cum illud etiam in forensibus controveSed cum illud etiam in forensibus controversiis ventilabatur, an creditor anteriora iura praetendens potest posteriorem creditorem hypothecam tenentem ultra triginta annos inquietare utpote imaginem debitoris obtinentem eique possidentem, necessarium duximus et hoc dirimere. Et sancimus, donec communis debitor vivit, non posse creditori anteriori triginta annorum exceptionem opptioni, quia, dum ille vivit, merito anterior creditor confidit, utpote apud debitorem eius possessione per posteriorem creditorem constituta. Ex quo auttor decesserit, ex eo quasi suo nomine possidentem posteriorem creditorem merito posse triginta annorum opponere praescriptionem. Et secundum hanc distinctionem computationem temporum adhibendam, ut ex persona quidem sua posterior creditor triginta annos, quos ipse post mortem debitoris possedit, opponat: sin autem coniungere voluerit suae posses
Abbreviated transcription (Latin):
actionem hypothecariam in ex¬
tra neos quidem supposite reide
ut legecautũ est idẽ etiã ꝑsolam
conuentionẽ: aut sietas inpubes
ex cipienda mon stetur Iip̃os uõde¬
bitores: aut heredes eoꝵ primos ut
ulteriores.nullis expirare lustroꝵ
cursib stre prouisioĩs eẽ ꝑspeximꝰ:
hoc quoq em̃dare: nepossessores
eiꝰ modi prope inmortali timore
teneantin: quam obrem iubemus.
ypot̾e carũ ꝑ secutionem quere¬
rũ mouetur grã. ut apud debitoreᷤᷤ
cõsistentiũ. uł apud debitorẽm h¬
eredes: non ulita qua dragintaãnoᷤ
exquo cõperere cepit pro rogari:
nisi cõuentio. aut etas sicut diẽtũ
est int̾ cesserit: ut diu̾sitas utriusq
rerum ꝑsecutionis que indebitorẽ
aut heredes eius: queq mouet᷑
inex traneos: insolo sit annorum¬
nume numero: uerũ inaluis hom̃i¬
b ambe similes sint: Ĩactiõe sci¬
uer ꝑsonali his custodiendis. q̃
prisca cõstiturionũ sanexit ustinia

Expanded text:
actionem hypothecariam in exactionem hypothecariam in extraneos quidem suppositae rei deut lege cautum est, id est etiam per solam conventionem, aut si aetas impubes excipienda monstretur, in ipsos vero debitores aut heredes eorum primos vel ulteriores nullis expirare lustrorum cursibus: nostrae provisionis esse perspeximus hoc quoque emendare, ne possessores eiusmodi prope immortali timore teneantur. Quamobrem iubemus hypothecarum persecutionem, quae rerum movetur gratia vel apud debitores consistentium vel apud debitorum heredes, non ultra quadraginta annos, ex quo competere coepit, prorogari, nisi conventio aut aetas, sicut dictum est, intercesserit, ut diversitas utriusque rerum persecutionis, quae in debitorem aut heredes eius quaeque movetur in extraneos, in solo sit annorum numero, verum in aliis omnibus ambo similes sint: in actione scilicet personali his custodiendis, quae prisca constitutionum sanxit iustitia.
Abbreviated transcription (Latin):
etatis lex dealiis loquitur cõdicioi¬
b nec anteriorib cõstitutionib per
eãdẽ nouellam legem derogatur. que
mantfestissime curriales et libos
corũ ex plosis tẽporalib p̃scripnoib.
patrus suis reddi p̃cipiũt.
quitur p̃seriptiõe. ad p̃iudiciuum ett¬
am publicarum fũctionum soluti¬
onis: trahere cõnari et si quid ꝓtanti
uł amplioris tẽporis lapse minime
u minus qua oportuerat tribeto¬
ram nomine solutũ est ñposiere¬
quiri seuꝓfligri cõtendere eũ hr̃¬
qnodi  conamen manifestuiane
scatur. Iõq iubemus eos quirem ali¬
nculũ sine quadam legitima int̃ pe¬
llatione posseberunt depossessioe
quidem rei seudominio nequaquã
remoueri Functiones aũt seuci¬
uilem canonẽ. uł aliam quandam
publicam collationẽ impositã
eꝯs dependere cõpelli: nec huic pa¬
rti cuiuscũꝙ tẽporis p̾scriptionẽ
oppositã admitti¬
Ium notissimi urisit.

Expanded text:
etatis lex de aliis loquitur condicionietatis lex de aliis loquitur condicionibus nec anterioribus constitutionibus per eandem novellam legem derogatur, quae manifestissime curiales et liberos eorum explosis temporalibus praescriptionibus patriis suis reddi praecipiunt. quitur praescriptione, ad praeiudicium etiam publicarum functionum solutionis trahere conari et, si quid per tanti vel amplioris temporis lapsum minime vel minus quam oportuerat tributorum nomine solutum est, non posse requiri seu profligari contendere, cum huiusmodo conamen manifestissimescatur. Ideoque iubemus eos, qui rem alita curriculum sine quadam legitima interpellatione possederunt, de possessione quidem rei seu dominio nequaquam removeri, functiones autem seu civilem canonem vel aliam quandam publicam collationem impositam ei dependere compelli nec huic parti cuiuscumque temporis praescriptionem oppositam admittium notissimi iuris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ non eẽt ex p̃ssi in sepedic tis tẽpo¬
ralib p̃scriptionib cõcepta. quoꝵ¬
dã tam̃ ut afortuita. ł excogitataĩ¬
t̃p̃tatioẽ sepedictaꝵ exceptionum
laquxos uadere posse uideat᷑. huie
salubrime nr̃e sactiõe subeũbat ⁊
quadraginta euriculis annoꝵ ꝓcul
dubiosopiatur Nullumq ius pͥua¬
tũ. uł publicũ in quaeũq causa. in
quacũꝙ ꝑsona: quod p̃ditorum qua¬
draginta annorũ eeuntũ est iugi
con cussum : et sine ulla it ip̃a illata
iudicͥaria conuentione possedit. suꝑ¬
ꝙ sua cõditiõe: qua ꝑidem tẽpus absꝙ
ulla iudiciali sentẽna similimunitio¬
nepotitus ẽ. sit lib. et p̃sentis salub¬
rime legis plenissima munitiõe se¬
eurus:¬
.a P rescripnonẽ quadragin¬
ti annoꝵ abhis qui adcurialem cõ¬
ditionẽ uocantur. oponinon patim
sgenitałe statum senꝑ eos agnosce:
cõpelli sancimus. sacra et eñi nr̃e pi¬

Expanded text:
cum non esset expressim saepe dictis tempocum non esset expressim saepe dictis temporalibus praescriptionibus concepta, quorundam tamen vel fortuita vel excogitata interpretatione saepe dictarum exceptionum laqueos evadere posse videatur, huic saluberrimae nostrae sanctioni succumbat et quadraginta curriculis annorum procul dubio sopiatur, nullumque ius privatum vel publicum in quacumque causa in quacumque persona, quod praedictorum quadraginta annorum extinctum est iugi concussum et sine ulla re ipsa illata iudiciaria conventione possedit, superque sua condicione, qua per idem tempus absque ulla iudiciali sententia simili munitione potitus est, sit liber et praesentis saluberrimae legis plenissima munitione securus. Praescriptionem quadraginta annorum ab his, qui ad curialem condicionem vocantur, opponi non patimur, sed genitalem statum semper eos agnoscere compelli sancimus. sacra etenim nostrae pi
Abbreviated transcription (Latin):
rio eis similit̃ ut aliis annoꝵ tͥgĩ¬
ta int̃ ualla ẜuandasunt: hoeau¬
t̃e actiones annis triginta cõtrau¬
is eetinguantur. quẽ ꝑpetuȩ uide¬
buntur. non ille queantiquiꝰ tp̃ib
lanitabantur: Post hanc uõ tẽporiᷤᷤ
definitionẽ nullĩmouendi ulterius
facultatẽ patere censemus: ⁊ fise
legis ignorantia. excusare tẽpr taue
modis artes om̃io anꝑuconepie
eudas quide teporales exceptionẽ.
que ex ueterei iure uł pricrpaubo
decretis desendunt. tar i qum siꝑ
hanc legem sp̃alit̃ ac nominatĩ fu¬
issĩ enum̃ate cum suo robore du¬
rare:: suum cunctis quib conpe¬
tunt: uel in posterum cõpetere
ualuerunt. ꝓsui uidelicet tenoe.
p̃sidiũ imper petuũ deferre decer¬
nimus quic quid aũt p̃teritarum
p̃scriptionũ uł ũbis ut sensib m¬
inus cõtinetur im plentes: ꝑ hãc
inꝑpetuũ ualituram legem sancimꝰ:
ut siquis cõtractus. siqua actio q̃

Expanded text:
rio eis similiter ut aliis annorum triginrio eis similiter ut aliis annorum triginta intervalla servanda sunt. Hae autem actiones annis triginta continuis extinguantur, quae perpetuae videbantur, non illae, quae antiquitus temporibus limitantur. Post hanc vero temporis definitionem nulli movendi ulterius facultatem patere censemus, etiamsi se legis ignorantia excusare temptavemodis artes omnibus amputantes cunctas quidem temporales exceptiones, quae ex vetere iure vel principalibus decretis descendunt, tamquam si hanc legem specialiter ac nominatim fuissent enumeratae, cum suo robore durare et suum cunctis, quibus competunt vel in posterum competere valuerint, pro suo videlicet tenore praesidium in perpetuum deferre decernimus. Quidquid autem praeteritarum praescriptionum vel verbis vel sensibus minus continetur, implentes per hanc in perpetuum valituram legem sancimus, ut, si quis contractus, si qua actio, quae,
Abbreviated transcription (Latin):
nime ꝓtendantuu s siquares ł
ius aliquod postuletur. ut ꝑsonaqͣ¬
licũ ꝙ aetione ut ꝑsecutiõe pulset᷑.
nichil hominus erit agenti xxxan
iure in eius ualente ꝑsona qui pig¬
nus uel ypothecam ñ asuo debitorẽ:
s abalio ꝑlongum tp̃spossidente:
nititur uendicare que ergo ante nõ
motesunt actiones triginta annoꝵ
iugisilentio: ex quo cõpetere iure cepe¬
runt: uiuendiulterius non. habeãt
facultatem: nec suficiat p̃cib obla¬
tis speciale quodda lier ꝑ adnotatiõe
ꝓmeruise responsum. uł etiã iniuidi¬
ciis allegasse: nͥ allegato sacrorescri¬
pto aut inuidicio postulatioe deposi¬
tafuerit sub secuta ꝑ ex ͤcutorem con¬
uentiomon sexus fragilitate. ñ ab sen¬
tia.nõ militia. cõtra hanelegem defẽ¬
denda: s pupillari etate. dum taxat
qũauis subtoutoris defensione con¬
stitit huͥc ee uñda sãctioni: Nam cũ
adeos annos ꝑuenerĩt qui ad solici¬
tudinẽ ꝑtinent curatoris. necessa¬

Expanded text:
 si qua res vel ius aliquod postuletur vel persona qualicumque actione vel persecutione pulsetur, nihilo minus erit agenti trigin in eius valente nus vel hypothecam non a suo debitore, sed ab alio per longum tempus possidente nititur vindicare. Quae ergo ante non motae sunt actiones, triginta annorum iugi silentio, ex quo competere iure coeperunt, vivendi ulterius non habeant facultatem. nec sufficiat precibus oblatis speciale quoddam, licet per adnotationem, promeruisse responsum, vel etiam iudiciis adlegasse, nisi adlegato sacro rescripto aut in iudicio postulatione deposita fuerit subsecuta per exsecutorem conventio. Non sexus fragilitate, non absentia, non militia contra hanc legem defendenda, sed pupillari aetate dumtaxat, quamvis sub tutoris defensione consistit, huic eximenda sanctioni. nam cum ad eos annos pervenerit, qui ad sollicitudinem pertinent curatoris, necessa
Abbreviated transcription (Latin):
tu᷑ adeffectũ iuris expectare minime
oportet.
tis tuis causa appellanonis. que ab
aduitore suofacta fuerit. circũdũe. eo
tẽpore quoadulti curatores ñ habebãt.
repetitꝰ notionẽ suã exhibebit Neq
enim debet adultis nocere quiquid eo
teꝑe statũ est. ꝙ defensioẽ iusta cura¬
tons auxilio fuerãt destitunz

Expanded text:
est, ad effectum iuris spectare minime est, ad effectum iuris spectare minime oportet. tis tuis causam appellationis, quae ab adiutore suo facta fuerat, circumduxit eo tempore, quo adulti curatores non habebant, repetitus notionem suam exhibebit. Neque enim debet adultis nocere, quidquid eo tempore statutum est, quo defensione iusta et curatoris auxilio fuerant destituti
Abbreviated transcription (Latin):
mptr Non senꝑ cõpellens ut
ad u̾sus ab sentem ꝓnunties ꝓpt̃
subscriptionẽ patrismei qua signi¬
ficauit. etiam cõtra ab sentes sen¬
temniã darisolere idenin eoꝑtint:
ut ettã absentẽ dãpnarepossis. ñ
ut oĩ modo necesse habeas:
emptorui edicti aduisus eos qui admo
niti. iudicio adeẽ noluerunt: sentẽ¬
põt: quod nob absentib et ignorã¬
tib atq indefensis dicitis ẽẽ ꝓlatũ. siu
biprimũ cognouistis non illicodestatu¬
tis querenlã detulistis Ita eñi firmita¬
tem sententia queita ꝓlata est: non
habebit si ei sit conmotutus adsensud
Mp̃.a. Si ut ꝓponis parsoiũsadi¬
eferiato absente et ignorãte te auidice
datosententiã ꝓpartib suis: quasi con¬
tumacit deẽẽsimpetrau̾it: non in me¬
rito p̃ses denuo. negonũ alterius iu¬
dicis notioĩ t̃minamdũcõmisit.
cũc tum locũ caĩe cognoscende dedis¬
set: alibi ꝑ obreptionẽ adit̾ sentẽtiam:
ad u̾sus te absentẽ ꝓtulit: quod ita geᷤᷤ

Expanded text:
us . Non semper compelleris, ut adversus absentem pronunties, propter subscriptionem patris mei, qua significavit etiam contra absentes sententiam dari solere. Id enim eo pertinet, ut absentem damnare possis, non ut omnimodo necesse habeas Temptorii edicti adversuniti iudicio adesse noluerunt, sentenpotest, quod vobis absentibus et ignorantibus atque indefensis dicitis esse prolatum, si, ubi primum cognovistis, non ilico de statutis querellam detulistis. ita enim firmitatem sententia, quae ita prolata est, non habebit, si ei non sit commodatus adsensus. pus . Si, ut proponis, pars diversa die feriato absente et ignorante te ab iudice dato sententiam pro partibus suis, quasi contumaciter deesses, impetravit, non immerito praeses denuo negotium alterius iudicis notioni terminandum commisit.cum certum locum causae cognoscendae dedisset, alibi per obreptionem aditus sententiam adversus te absentem protulit, quod ita gestum
Abbreviated transcription (Latin):
sihoc nonferit quod et simaluerint
minime ad implere lege obiuante
ualebãt.¬
dẽ.a. t ꝑfectius om̃ib consula¬
mus: et nemini absentia ł potentu
uł infantia penitus adu̾sariis uino¬
ceat si sit aliqua int̃ desides et uigila¬
tes differẽtia sãccimus siq̃n abfuerit is ꝗ
res alienas. ut creoitori obnoxias den¬
nii et desiderat dñs rei ut creoitor su¬
ã intentionem ꝓponere: et ñ eiliceu¬
asit: ab sente suoadũ sario ꝗrẽ detinet
uł infantia: ul furore laborante et
neminem tutorẽ ut curatorem hñte
ut inmagna potestate cõstituto sua
auctoritate eas res usurparȩ. s licẽ¬
tiaeidetur adue p̃sidem. uł ubellum

Expanded text:
si hoc non fecerint, quod et si maluerint, si hoc non fecerint, quod et si maluerint, minime adimplere lege obviante valebantperfectius omnibus consulamus et nemini absentia vel potentia vel infantia penitus adversarii sui noceat, sed sit aliqua inter desides et vigilantes differentia, sancimus: si res alienas vel creditori obnoxias detinet, et desideret dominus rei vel creditor suam intentionem proponere, et non ei licentia sit, absente adversario suo qui rem detinet, vel infantia, vel furore laborante, et neminem tutorem vel curatorem habente, vel in summa potestate constituto eamdem rem auctoritate sua usurpare, licenti
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ neꝙ ꝓsotio. neq furti. neq uibo¬
noꝵ raptoꝵ neq alterius cuiuscũ
ꝙ ꝑsonalis actionis uitam longiorẽ
ẽẽ.xxx ãnis int̃p̃tari s ex quo abintio
conpetit et semel nataẽ et non iterates
fabulis sepe recreata quẽ⁊dinodũ m actõe
furti dicebatur. post memoratum
tẽpus fimrii exceptis õib actioni¬
b lic⁊ ꝑsonales sint: que inuidiciũ de¬
ducte sunt et cognitionalȩa acceper̃
certamina: et postea silentio tradites.
tores tacuerunt nr̃alex antea ꝓmul¬
gauit. neaũt imꝑfecta sarictior uite¬
atur: cũ inmat̃ nis quidem reb filiis
familias tp̃ora exception um currẽ
dispositũ erat exquosacris pat̃ns abso¬
lutisũt inalud aũt que minime adqui¬
ripossunt. hoc nõ fuerat specialit̾ ꝯfti
sitas. nullĩteporilem ex ceptionẽ oppo¬
ni. nisiex qͦ actionem mouenpoteit :
ide post quã manu pat̾naut eurs in
cuius postestate erãt constituͭ fuerĩt
lib ati quis eñi incusare eos poterit.

Expanded text:
e pro socio neque furti neque vi bonorum raptorum neque alterius cuiuscumque personalis actionis vitam longiorem esse triginta annis interpretari: sed ex quo ab initio competit et semel nata est, et non iteratis fabulis saepe recreata, quemadmodum in furti dicebatur, post memoratum tempus finiri. Exceptis omnibus actionibus, licet personales sint, quae in iudicium deductae sunt et cognitionalia acceperunt certamina et postea silentio traditae stores tacuerunt, nostra lex antea promulgavit. Ne autem imperfecta sanctio videatur, cum in maternis quidem rebus filiis familias tempore exceptionum currere dispositum erat, ex quo sacris paternis absoluti sunt, in aliis autem, quae minime adquiri possunt, hoc non fuerat specialiter conssitas, nullam temporalem exceptionem opponi, nisi ex quo actionem movere potuerint, id est postquam manu paterna vel eius in cuius potestate erant constituti fuerint liberati. Quis enim incusare eos poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. neuł aluuionum ignorare
uitia rem noxiam possessoribus
udeamur inducere. similit̃ nec eaq¬
dẽ que palludib aña ut pascuis uide¬
lunt᷑ adscripta sisimptib possessorũ
nunc ad frugumfertilitatẽ trans la¬
tasunt. ut uendi ut peti: ut quasi fer¬
tilia separatim censen: ut fuctioĩs
exigiconcedimus nedoleãt diligen¬
tes operam suã agridedisse culture
nec diligentiam suam sibi dãpnosa
intelligant: cuius leges temeratores
quinquagintalibrarum auricõdẽp¬
natione coherceri decernimꝰ: int̃ quos
heabendum est. officiũ quoq tue sediᷤ
excelse. si aliquid euis modi sugges se¬
rit disponen dum. uł si p̃ces instru¬

Expanded text:
cimus, ne vel adluvionum ignorare cimus, ne vel adluvionum ignorare vitia vel rem noxiam possessoribus videamur indicere. Similiter ne ea quidem, quae paludibus antea vel pascuis videbantur adscripta, si sumptibus possessorum nunc ad frugum fertilitatem translata sunt, vel vendi vel peti vel quasi fertilia separatim censeri vel functiones exigi concedimus, ne doleant diligentes operam suam agri dedisse culturae nec diligentiam suam sibi damnosam intellegant. Cuius legis temeratores quinquaginta librarum auri condemnatione coerceri decernimus: inter quos habendum est officium quoque tuae sedis excelsae, si aliquid eiusmodi suggesserit disponendum vel si preces instru
Abbreviated transcription (Latin):
paludib ⁊ pascuis ad aliũ statũ tnͣslatĩ.
turalemcursum oꝑe manu facto ali¬
o nonlice at aũtere: tamenripam su¬
am: adu̾sus rapidiamnis inpetum:
murare ꝓhibitum nonẽ S cũflu¬
uius pͥore alueo derelicto alium sibi
facit: ager quem alicui circiiuit. pͥorᷤ
dñ manet: quodsi paulatĩita auferat:
ut parti appucet: id alluuionis i u¬
re ei queritur: euiꝰ fundus crescit:¬
fiuminis reddidit ditiores. propt̃ res
quas possident. tributorum p̃statiõẽ
agnoscãt et qui suũ deplorãt patri¬
moniũ inmim̾utũ: alieno salt̾e fũc¬
tionis onere liberent᷑: ⁊ nr̃e serenititiᷤ
largitate tefensi. locoꝵ etiã possessioẽ
cõtenti ꝓ agit̾adi census ex amine:
respondeant deuotioni:¬
ꝑdiu̾sa flumina possessorib adquirũt᷑:
neq abe tario uendi: neq aquolibr
peti: nec separatim censeri. ⁊ functi¬
cẽs exigihac ꝑpetuolege ualitura san¬

Expanded text:
paludibus et de pascuis ad alium statum translatis.paludibus et de pascuis ad alium statum translatis.turalem cursum opere manu facto alio non liceat avertere, tamen ripam suam adversus rapidi amnis impetum munire prohibitum non est. Et cum fluvius priore alveo derelicto alium sibi facit, ager quem circumivit prioris domini manet. Quod si paulatim ita auferat aliique parti applicet, id adluvionis iure ei quaeritur, cuius fundus cresci Gfluminis reddidit ditiores, pro terris quas possident tributorum praestationem agnoscant. Et qui suum deplorant patrimonium imminutum, alieno saltem functionis onere liberentur et nostrae serenitatis largitate defensi, locorum etiam possessione contenti, pro agitandi census examine respondeant devotionidiversa flumina possessoribus adquiruntur, neque ab aerario vendi neque a quolibet peti nec separatim censeri vel functiones exigi hac perpetuo lege valitura san
Abbreviated transcription (Latin):
sonasẽ quidẽ ẽẽ tp̃oris int̾ruptio¬
nem ꝑpetuatã Hy pothecariam aũt
eua n escere tariturnitate sopi¬
tams set siquis generalit dixerat
obroxiũ sibi aliquem cõstitutum
alie dubitationes emergebunt: siõs
eicõpetentes actiones huuis modi
naratione cõtineri eredantur an
u̾o quasisilentio eircaeas habitotẽ¬
pore expirare nulloer icerta libel¬
li confectione admirũ culo ei adꝗ¬
sitoss anccimus itaq nullam ĩuidi¬
ciis inposterum locum hr̃ talem cõfu¬
sionem s quiobnoxiusuum inui¬
diciũ clamauerit: et libellum c̃õuẽ¬
tionus ei trans miserit. licet genera¬
liter nullius cause mentionem ha¬
bentem. ut unius quidem speciali¬
t̃ tantũ modo aũt ꝑsonales actioneᷤᷤ
ut ypothecarias cõrinemtem nicħ¬
hominus uideri iussuui õe eum in
iudiciũ oeduxisse. et ẽẽ int̾rupta tp̃oꝵ
curricula cũ contra desides hoĩnes ⁊
suis contenłꝰtores odiose excepti¬

Expanded text:
ersonalem quidem esse temporis interruptioersonalem quidem esse temporis interruptione perpetuatam, hypothecariam autem evanescere taciturnitate sopitam. Et si quis generaliter dixerat obnoxium sibi aliquem constitutum, aliae dubitationes emergebant, si omnes ei competentes actiones huiusmodi narratione contineri credantur, an vero quasi silentio circa eas habito tempore expirare, nullo ex incerta libelli confectione adminiculo eis adquisito. Sancimus itaque nullam in iudiciis in posterum locum habere talem confusionem, sed qui obnoxium suum in iudicium clamaverit et libellum conventionis ei transmiserit, licet generaliter nullius causae mentionem habentem vel unius quidem specialiter, tantummodo autem personales actiones vel hypothecarias continentem, nihilo minus videri ius suum omne eum in iudicium deduxisse et esse interrupta temporum curricula, cum contra desides homines et iuris contemptores odiosae excepti
Abbreviated transcription (Latin):
nifestare uoluntatẽ inscͥptis deꝓpet:
raricnũ subscriptiõe ut siriuitas
tabularios nõhabeat: cũ trium testi¬
ũ subscriptione: et hoc sufficere ad õe
teporalẽ int̾ruptionẽ siuetriẽnii
siue longiteporis: siuexxx. uel xl¬
ginta annorum curriculis cõstitu¬
ta sunt: seu abantiquis legumcõ¬
ditorib siue anr̃a matestate in suo
robore duxituri:¬
mp̃ a Siexmut ts causis ꝗdã
obnoxiũ habens et maxime ex simi¬
lib quantitatib ĩ unius quidem cau¬
se summa  libellum conuentioĩs
cõposuerit causãtamen nõ exp̃serit
apudueteres agitabatur anuideat᷑
õs causas inurdicium dedixxlse aut
uetustissim a eaꝵ aut nichil fecisse
cum eius sensus incertus ẽẽ apare¬
bati sedet inuidicus inmut tis causi
tales altrationes uentilatas inueni¬
mus: ⁊ maxime ꝓpt̾ longi tempo¬
ris int̾ruptionenssienim ꝑsona¬
lis forte fuerit: mota actio. hipot¬
hecarie aũt actionis nullamenti
o ꝓcedebat i. quidam putabãt ꝑ¬

Expanded text:
nifestare voluntatem in scriptis deproperet. ariorum subscriptione vel , si civitas tabularios non habeat, cum trium testium subscriptione: et hoc sufficere ad omnem temporalem interruptionem sive triennii sive longi temporis sive ginta annorum curriculis constituta sunt sive ab antiquis legum conditoribus sive a nostra maiestate, in suo robore duraturip. Si ex multis causis quendam obnoxium habens, et maxime ex similibus quantitatibus, in unius quidem causae summam libellum conventionis composuerit, causam tamen non expresserit, apud veteres agitabatur, an videatur omnes causas in iudicium deduxisse aut vetustissimam earum aut nihil fecisse, cum eius sensus incertus esse apparebat. Sed et in iudiciis in multis casibus tales altercationes ventilatas invenimus, et maxime propter longi temporis interruptionem. si enim personalis forte fuerat mota actio, hypothecariae autem actionis nulla mentio procedebat, quidam putabant p
Abbreviated transcription (Latin):
dicib uariatũ est. uñ nec facile suũ
effectũ inlitigiis hostentere
huiusmodi exceptio ualuit cuta¬
q nobis alietp̃orales exceptionis
ut p̃scriptiones sufficiãt: huuis me¬
di difficultatib illigari nr̃o subiec¬
tos impõminime patimur. ⁊d̃o ꝙ
memorata annali exceptione
penitus quiescente: alie õs legiti¬
me exceptiones: uł pscriptiones ĩ
iudiciis suũ iugorem ostentunt:

Expanded text:
dicibus variatum est, unde nec facile suum dicibus variatum est, unde nec facile suum effectum in litigiis ostendere huiusmodi exceptio valuit 1b . Cum itaque nobis aliae temporales exceptiones vel praescriptiones sufficiant, huiusmodi difficultatibus illigari nostro subiectos imperio minime patimur. Ideoque memorata annali exceptione penitus quiescente aliae omnes legitimae exceptiones vel praescriptiones in iudiciis suum vigorem ostendant,