comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ire ꝑtinax uĩcex factũ eius rescidit
libertatẽ ademit. spm̃ extĩxit. corpus
cõtumelia carceris et detestãda gemo¬
maꝵ scalaz nota fedauit. Eque hic ꝗdẽ
Senatus aiãdũsionẽ meruerat.
Neus Cornelius Scipio hispa¬
li filius pͥusꝙͣ mereri posset ex¬
ptus est. Nã cũ ei hispania prouĩcia sõ¬
te obueĩsset ne illuc iret decrenit ad¬
iecta cã ꝙ recte face nesciret. Itaq sor¬
nelius ꝑpuite ĩ honestũ actũ sine ullo
prouĩciali mĩsterio tñ repetũdarum
lege dannatus:
sinistre manus digitos ne bel¬
lo italico militaret absciterat seuei¬
tas senatus cessauit. publicatis eĩ
bonis eius ipm eternis ĩculis pu¬
niendũ cẽsuit. Effecitq ut qũe hone¬
ste spm̃ profũtere ĩ acie noluerat tũ¬
piter ĩ cathenis cõsumeret.
U fc̃tũ imitatus Marcus suriuꝰ
cõsul cũ delectũ subitũ educere
coactus eẽt. et iunioꝵ nemo respõdis¬

Expanded text:
irae pertinax uindex! factum eius rescidit, irae pertinax uindex! factum eius rescidit, libertatem ademit, spiritum extinxit, corpus contumelia carceris et detestanda Gemoniarum scalarum nota foedauit. Atque hic quidem senatus animaduersionem meruerat: Cn. autem Cornelius Scipio Hispali filius prius quam mereri posset expertus est: nam cum ei Hispania prouincia sorte obuenisset, ne illuc iret decreuit adiecta causa, quod recte facere nesciret. itaque Cornelius propter uitae inhonestum actum sine ullo prouinciali ministerio tantum non repetundarum lege damnatus sinistrae manus digitos, ne bello Italico militaret, absciderat, seueritas senatus cessauit: publicatis enim bonis eius ipsum aeternis uinculis puniendum censuit effecitque ut quem honeste spiritum profundere in acie noluerat, turpiter in catenis consumeret. Id factum imitatus M'. Curius consul, cum dilectum subito edicere coactus esset et iuniorum nemo respondis
Abbreviated transcription (Latin):
ac spes amplissima. Sed qr statũ ci¬
uitatis conati erãt cõuellere. ĩ sepul¬
ta cadauera iacuerũt. sup̾musq hu¬
mane ꝯditoĩs honos filiis Gracci
et nepotibus Affricani defuit. Qui
⁊̃ familiares eoꝵ nequis reipubli¬
ce mimicis amicus ẽẽ uellet dero¬
bore p̾cipitati sũt:
Uem sibi lic̾e tã publius Muci¬
us tribunus plebis ꝙͣ senatus
et pplus romanus credidit. Qui õs
collegas suos qui duce spurio Cas¬
sio id egerãt ut magr̃atib nõ sb̾ro¬
gatis coĩs libertas ĩ dubiũ uocarẽt.
uiuos cremauit. ¶ Nichil ꝓfecto
hac seueritate fidentius. unus tͥbu¬
nus eã penã nouẽ collegis inferre
ausus ẽ quã noue tribuni ab uno
collega exigẽ phorrussẽt ¶ Liberta¬
tis ad huc iũdex et custos seueritas
sed pro dignitate ac pro disciplina¬
eque grauis.
Arcum eĩ Claudiũ senatus
Corsis qr turp̃e cũ his pacez
fecerat dedit. Quẽ abhostibus non
el lesa maiestate imꝑii quot moĩs

Expanded text:
ac spes amplissima. sed quia statum ciac spes amplissima. sed quia statum ciuitatis conati erant conuellere, insepulta cadauera iacuerunt supremusque humanae condicionis honos filiis Gracchi et nepotibus Africani defuit. quin etiam familiares eorum, ne quis rei publicae inimicis amicus esse uellet, de robore praecipitati sunt. Idem sibi licere tam P. Mucius tribunus pl. quod senatui et populo Romano credidit, qui omnes collegas suos, qui duce Sp. Cassio id egerant ut magistratibus non subrogatis communis libertas in dubium uocaretur, uiuos cremauit. nihil profecto hac seueritate fidentius: unus enim tribunus eam poenam nouem collegis inferre ausus est, quam nouem tribuni ab uno collega exigere perhorruissent. Libertatis adhuc custos et uindex seueritas, sed pro dignitate etiam ac pro disciplina aeque grauis: M. enim Claudium senatus Corsis, quia turpem cum his pacem fecerat, dedidit. quem ab hostibus non el laesa maiestate imperii quot modis
Abbreviated transcription (Latin):
o speciosissimi triũphi profuerant.
Senatus eĩ ppłsq romanus nõ cõ¬
tentus capitali eũ supplicio affice̾. in¬
terẽpto domũ supiecit. ut penatiũ qͦ
strage puniretur. In solo aũt edẽ tellu¬
ris fecit. Itaq qd̾ pͥus domitiliũ po¬
tentis uiri fuerat nũc religiose seue¬
ritatis monumẽtũ est.
Adem ausũ publiũ Meliu
ꝯsilĩ eritu patria multauit.
Area noͣ domus eius quo iusticia
supplitii notior ad posteros pueĩret
Equimelii appellationem traxit.n
¶Quãtũ ergo odii aduersus hostes li¬
bertatis ĩsitũ aĩs antiqui hr̃ent pa¬
rietũ ac tectoꝵ ĩ quib uersati fuerãt
runis testabantur. ¶Ideoq ⁊ Marci
flacci et lucii saturnini sediciosissioꝵ
ciinũ corporib trucidatis penates
ab imis fũdamẽtis eruti sũt. Cetez
Facciana area cũ diu uacua mansis¬
set aqnto Catulo simbricis spoliis
adornata est
Iguit ĩ nr̃a ciuitate. Tiberii et
Gaii graccor sũma nobilitas

Expanded text:
o speciosissimi triumphi profuerunt: o speciosissimi triumphi profuerunt: senatus enim populusque Romanus non contentus capitali eum supplicio adficere interempto domum superiecit, ut penatium quoque strage puniretur: in solo autem aedem Telluris fecit. itaque quod prius domicilium inpotentis uiri fuerat nunc religiosae seueritatis monumentum est. Eadem ausum Sp. Maelium onsimili exitu patria multauit. area uero domus eius, quo iustitia supplicii notior ad posteros perueniret, Aequimeli appellationem traxit. quantum ergo odii aduersus hostes libertatis insitum animis antiqui haberent parietum ac tectorum, in quibus uersati fuerant, ruinis testabantur. ideoque et M. Flacci et L. Saturnini seditiosissimorum ciuium corporibus trucidatis penates ab imis fundamentis eruti sunt. ceterum Flacciana area, cum diu † pene uacua mansisset, a Q. Catulo Cimbricis spoliis adornata est. Viguit in nostra ciuitate Ti. et C. Gracchorum summa nobilitas
Abbreviated transcription (Latin):
ssmet se duritia pectus
necesse ẽ. dũ horride ac
tristis seueritatis acta
narrantur. ut oĩ mitiore cogitatõne
seposita rebus auditi asperis nacet.
Ita eĩ districte et ĩ exorabilis ĩdicte
et uaria penaꝵ gn̾a ĩmediũ procur¬
rent. utilia quitẽ legũ munimenta¬
sed minime in placido et quieto pagi¬
naꝵ numero reponenda¬
Arcus Malius unde Gallos
depulerat ĩte ip̃e pcipitatus ẽ.
qr fortiter tefensam libertate. Nefaĩe op¬
primere conatus fuerat. Cuius iuste.
ultõnis nunix hec p̾fatio fuit. Malius
eras michi cũ pcipites agebas Seno¬
nas. postꝙͣ imitari cepisti. unus fet̃s
es ex senonib. Huius supplicio et̾ne
memorie nota ĩserta ẽ. Propt̾ illũ eĩ
lege sanciri placuit ne quis pat̾tius
in arce aut capitolio hĩtaret.qr domũ
co loci hũerat ubi nũc etem monete
uidemus:
Ar indignatõ cinitatis aduer¬
sus spuriũ Cassiũ empit. Cui
plus suspicio ꝯcupite dñatoĩs nocu¬
it ꝙͣ tres magnifici ꝯsulatus ac du¬

Expanded text:
met se duritia pectus necesse est, dum horridae ac tristis seueritatis acta narrantur, ut omni mitiore cogitatione seposita rebus auditu asperis uacet: ita enim destrictae et inexorabiles uindictae et uaria poenarum genera in medium procurrent, utilia quidem legum munimentased minime in placido et quieto paginarum numero reponenda. M. Manlius, unde Gallos depulerat, inde ipse praecipitatus est, quia fortiter defensam libertatem nefarie opprimere conatus fuerat. cuius iustae ultionis nimirum haec praefatio fuit: 'Manlius eras mihi, cum praecipites agebas Senonas: postquam imitari coepisti, unus factus es ex Senonibus'. huius supplicio aeternae memoriae nota inserta est: propter illum enim lege sanciri placuit ne quis patricius in arce aut Capitolio habitaret, quia domum eo loci habuerat, ubi nunc aedem Monetae uidemus. Par indignatio ciuitatis aduersus Sp. Cassium erupit, cui plus suspicio concupitae dominationis nocuit quam tres magnifici consulatus ac du
Abbreviated transcription (Latin):
etiã legiõi nedũ militi satis młta.
lle quoq expłibus corporibus in
unũ cũ magna admiratõe Calib
cruor cõfusus ẽ. In quo oppido cũ ful¬
uius flaccus ꝓpter Campana pfidiã
principes ciuitatis ante tribunal suu
capitali supplicio afficiẽdos iudicaret.
litterisq asenatu acceptis finem pene
eoꝵ statuere cogeretur. ultro se ei Titus
Iubellius Taurea cãpanus obtulit. et
qua potuit uoce clara qm̃ inquit fului
tanta cupiditate hauriendi sanguiniᷤ
nri teneris: quid cessas ĩ me cruẽtam
securem distringͣe ut gloriari possis.
fortiorem aliqͣn uix ꝙͣ ip̃e es tuo iussu
eẽ pemptum: Eo deinde dicente libent̾
id se fuisse factuꝵ nisi senatus uolun¬
tate impediretur. Ad me inquit cui
nichil patres cõscripti pceperũt respi¬
ce. Oculis quidẽ tius gratũ aĩo uero
tuo maius opus edentem. protinus
interfecta cõiuge ac liberis gladio in¬
cubuit. Quẽ illũ uix putemus fuisse

Expanded text:
etiam legioni, nedum militi satis multa. etiam legioni, nedum militi satis multa. Ille quoque ex pluribus corporibus in unum magna cum admiratione Calibus cruor confusus est. in quo oppido cum Fuluius Flaccus Campanam perfidiam principes ciuitatis ante tribunal suum capitali supplicio adficiendo uindicaret litterisque a senatu acceptis finem poenae eorum statuere cogeretur, ultro se ei T. Iubellius Taurea Campanus obtulit et quam potuit clara uoce 'quoniam' inquit, 'Fului, tanta cupiditate hauriendi sanguinis nostri teneris, quid cessas in me cruentam securem destringere, ut gloriari possis fortiorem aliquanto uirum quam ipse es tuo iussu esse interemptum?' eo deinde dicente libenter id se fuisse facturum, nisi senatus uoluntate inpediretur, adfirmante, 'at me' inquit, 'cui nihil patres conscripti praeceperunt, aspice, oculis quidem tuis gratum, animo uero tuo maius opus edentem', protinusque interfecta coniuge ac liberis gladio incubuit. quem illum uirum putemus fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
timatore tũ facta tũ ⁊̃ u̾ba tua cẽturio¬
natus honore donata sũt.
titudinẽ attinet merito lucii
Sicci dentati cõmemoratio oiã roma¬
na erempla fimerit. Cuius opera ho¬
noresq opex ultra fidem ueri excedẽ
iudicari possent nisi ea certi autoreᷤ
inter quos Marcus uarro ĩ monum̃¬
tis suis testata eẽ uoluissẽt. Qũe cen¬
ties ⁊ uigesies in aciem descendisse.
tradũt. eo robore animi atq corpoĩs
utentem ut maiorem semp uictorie
ꝑtem traxisse uideretur. Sex ⁊ trigĩta
spolia ex hoste retulisse quoꝵ ĩnuoͣ oc¬
to fuisse cũ quibo inspectante utroq
erercitu ex prouocatõne dimicasset.
quatuordecim ciuies ex media morte
nera pectore excepisse. tergo cicatricib
nacuo nouẽ triumphales imꝑatoꝵ
currus secutum tocius cuutatis ocu¬
los inse numerosa donoꝵ pompa cõ¬
uertentem. Preferrebantur eĩ auree
corone octo. tunice .xiiii. mura les

Expanded text:
timatore cum facta tum etiam uerba tua centuriotimatore cum facta tum etiam uerba tua centurionatus honore donata sunt. titudinem adtinet, merito L. Sicci Dentati commemoratio omnia Romana exempla finierit, cuius opera honoresque operum ultra fidem ueri excedere iudicari possent, nisi ea certi auctores, inter quos M. Varro, monumentis suis testata esse uoluissent. quem centies et uicies in aciem descendisse tradunt, eo robore animi atque corporis utentem, ut maiorem semper uictoriae partem traxisse uideretur: sex et xxx spolia ex hoste retulisse, quorum in numero octo fuisse eorum, cum quibus inspectante utroque exercitu ex prouocatione dimicasset, xiiii ciues ex media morte nera pectore excepisse, tergo cicatricibus uacuo: nouem triumphales imperatorum currus secutum, totius ciuitatis oculos in se numerosa donorum pompa conuertentem: praeferebantur enim aureae coronae octo, ciuicae xiiii, murales
Abbreviated transcription (Latin):
dum trãsitũ facilem redegit. ingenti
multitudĩe barbaroꝵ affluẽte cetei̾s
rate ad littus regressis solus immo¬
bilem stationis gradũ retinẽs udiq
ruentib telis et ab oĩ ꝑte acri studi¬
o ad in uadendũ nitentibus quĩq.
militũ diurno p̾lio suffectura pila
una dextra hostium corporib adegi¬
sti. Adultimũ districto gladio auda¬
cissimũ quẽq mõ umboĩs impulsu
mõ mucronis ictu depellẽs. hinc ro¬
manis illĩc britanicis oculis incre¬
dibili dũ cerneris spectaculo fuisti.
Postꝙͣ deude ira ac pudor cũcta co¬
nari fessos coegit tragula femur tra¬
iectus saxiq pond̾e̾ ora cõtusus ga¬
lea iam ictibus discussa et scuto cre¬
bris foraminib absũpto profundo
te credidisti. ac duabus loricis onu¬
stus inter undas quas hostili cruo¬
re in feceras euasisti. uisoq impato¬
re armis nõ amissis sed bñ ĩpensis
memoria. Itaq ab optimo uirtutũ ex¬

Expanded text:
dum transitu facile redegit, ingenti dum transitu facile redegit, ingenti multitudine barbarorum adfluente, ceteris rate ad litus regressis solus immobilem stationis gradum retinens, undique ruentibus telis et ab omni parte acri studio ad te inuadendum nitentibus, quinque militum diurno proelio suffectura pila una dextera hostium corporibus adegisti. ad ultimum destricto gladio audacissimum quemque modo umbonis inpulsu, modo mucronis ictu depellens hinc Romanis, illinc Britannicis oculis incredibili, nisi cernereris, spectaculo fuisti. postquam deinde ira ac pudor cuncta conari fessos coegit, tragula femur traiectus saxique pondere ora contusus, galea iam ictibus discussa et scuto crebris foraminibus absumpto, profundo te credidisti ac duabus loricis onustus inter undas, quas hostili cruore infeceras, enasti, uisoque imperatore armis non amissis, sed bene inpensis, memoria. itaque ab optimo uirtutis aes
Abbreviated transcription (Latin):
su pedes pugnãs suꝑ ĩgẽtẽ strag̃e quã
ip̃e fecerat coriuit. Cuiꝰ capite humero
femore saucio oculo eruto scutũ uno¬
⁊ uigĩti ictibus ꝑfossũ appuit. Talis ĩ
castris diui iulii disciplina milites alu¬
it. quoꝵ alter dextra alter oculo amis¬
so hostibo ĩhesit. Ille ptꝰ hãc iacturã uic̃¬
tor. hic ne hac iactura ꝗdem uictus:
uin uero Sceua in exupabilẽ
spm̃ in utraq ꝑte nature rex
ad miratõne prosequar nescio qm̃
excellenti uirtute dubiũ reliquisti ĩ¬
ter undas ne pugnã fortiorẽ edideris
an in terrã uocem miseris. Bello nãq
quo Gaius cesar nõ cõtentus opera
sua littoribus occeani claude. Brita¬
nice insule celestes iniecit manus
cũ quatuor cõmilitoĩbus rate trãs¬
uectus in scopulũ uicinũ insule quã
hostium in gentes copie obtinebãt.
postꝙͣ estus regressu suo spatiũ quo
scopulus et insula diuidebãtur in ua¬

Expanded text:
su pedis pugnans super ingentem stragem, quam su pedis pugnans super ingentem stragem, quam ipse fecerat, conruit. cuius capite, umero, femine saucio, oculo eruto, scutum c et xx ictibus perfossum apparuit. talis in castris diui Iuli disciplina milites aluit, quorum alter dextera, alter oculo amisso hostibus inhaesit, ille post hanc iacturam uictor, hic ne hac quidem iactura uictus. Tuum uero, Scaeui, inexupm in utra parte rerum naturae admiratione prosequar nescio, quoniam excellenti uirtute dubium reliquisti inter undasne pugnam fortiorem edideris an in terra uocem miseris: bello namque, quo C. Caesar non contentus opera sua litoribus Oceani claudere Britannicae insulae caelestis iniecit manus, cum quattuor conmilitonibus rate transuectus in scopulum uicinum insulae, quam hostium ingentes copiae obtinebant, postquam aestus regressu suo spatium, quo scopulus et insula diuidebantur, in ua
Abbreviated transcription (Latin):
ut hospitii iure intez se iuc̃ti ceñt. quã¬
do inter romanos et celtiberos pax
foret restituta.
E attilium quidem preterrire
possumus. qui cũ decime legioĩs
miles pro Gaii Cesaris ꝑtibus mari¬
tima pugna p̾karetur. abscissa dext̾a
quã Massilesium naui in iecerat leua
puppĩ apprehendit. nec ante dimicare
destitit ꝙͣ captam profũdo mergeret.
quod factũ paꝵ iusta noticia patet.
At sinegium atheĩensem simili ꝑtĩa¬
cia in cõsectandis hostibus usum
uerbosa cantu laudum suaz Grecia
oĩum seculoꝵ memorie littãꝵ suaꝵ
precoĩo inculcat:
lassicam Attilii gliam terestri la¬
ude Marcus sesius sccua eiꝰtem
impatoris cẽturio sb̾secutus ẽ. Cum ꝓ
castello eĩ cui p̾poĩtus erat dimicaret
Gnei q pompeii p̾fectus iussu eius sũ¬
mo studio ⁊ magno militũ nuͣo ad
cũ capiendũ mitrͣetur. õs qui ꝓpius
accesserãt inte̾mit. Ac sine ullo reg̾s¬

Expanded text:
ut hospitii iure inter se iuncti essent, quanut hospitii iure inter se iuncti essent, quando inter Romanos et Celtiberos pax foret restituta. Ne Acilium quidem praeterire possumus, qui, cum decumae legionis miles pro C. Caesaris partibus maritima pugna proeliaretur, abscisa dextra, quam Massiliensium naui iniecerat, laeua puppim adprehendit nec ante dimicare destitit quam captam profundo mergeret. quod factum parum iusta notitia patet. at Cynaegirum Atheniensem simili pertinacia in consectandis hostibus usum uerbosa cantu laudum suarum Graecia omnium saeculorum memoriae litterarum praeconio inculcauit. Classicam Acilii gloriam terrestri laude M. Caesius Scaeua eiusdem imperatoris centurio subsecutus est: cum pro castello enim, cui praepositus erat, dimicaret, Gnaeique Pompei praefectus Iustuleius summo studio et magno militum numero ad † eum capiendum niteretur, omnes, qui propius accesserant, interemit ac sine ullo regres
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ uirtuti nichil cedit quĩtus
Coccius qui ꝓpter fortitudinez
Achiles cognominatus est. Nam ut re¬
liqua eius opera nõ exequar. abunde
tñ duobus fctis que relaturus sum
ꝙͣtus bellator fuerit cognoscetur:
Uinto Metello cõsule legatus
in hyspaniã profectus Celtibei¬
cum sub eo bellum gerens postꝙͣ cog¬
uit aquodam gentis huius iuuene
se ad dimicandum prouocari. erat a¬
licta ea arma sua extra uallũ deferri n¬
equũq educi clam iussit. ne a Metello
impediretur. Et illum celtibex ĩ solẽtissi¬
me obequitãtẽ cõsectatus interemit.
detractasq corpori cius exuiias ou¬
ans leticia in castra retulit:
Dem piresum nobilitate ac uͥtu¬
te om̃es celtiberos p̾stantem cũ
ab eo incertamen pugne deuocatus
eẽt succũbere sibi coegit. Nec erubuit.
flagrantissimi pectoris iuuenis gla¬
dium ei suũ et sagulũ utroq ex̾citu
spectante tradere. Ille uoͣ etiam petiit

Expanded text:
Quorum uirtuti nihil cedit Q. Quorum uirtuti nihil cedit Q. Occius, qui propter fortitudinem Achilles cognominatus est: nam ut reliqua eius opera non exequar, abunde tamen duobus factis, quae relaturus sum, quantus bellator fuerit cognoscetur. Q. Metello consuli legatus in Hispaniam profectus, Celtibericum sub eo bellum gerens, postquam cognouit a quodam gentis huius iuuene se ad dimicandum prouocari—erat alicta ea arma sua extra uallum deferri equumque educi clam iussit, ne a Metello inpediretur, et illum Celtiberum insolentissime obequitantem consectatus interemit detractasque corpori eius exuuias ouans laetitia in castra retulit. idem Pyrresum nobilitate ac uirtute omnes Celtiberos praestantem, cum ab eo in certamen pugnae deuocatus esset, succumbere sibi coegit. nec erubuit flagrantissimi pectoris iuuenis gladium ei suum et sagulum utroque exercitu spectante tradere. ille uero etiam petiit
Abbreviated transcription (Latin):
crat. obsidẽt. uibius Acceus peligne
cohortis p̾fectus uerillum traspuni¬
cum uallum proiecit se ipm suosq
cõmilitones si signo hostes potiti eeñt
execratus. et ad id petendum sb̃scquẽ¬
te cohorte primus impetũ fecit. Quo
ut ualerius Flaccus tribunus tercie
legionis aspexit. conuersus ad suos
spectatores inquit ut uiteo aliene uͥtu¬
tutis huc uenimus. Sed absit hoc dede¬
cus a sanguĩe nr̃o ut romani gloria ce¬
dere latinis uelimus. Ego certe aut spe¬
ciosam optani mortẽ aut felicẽ audaci¬
am exitum uł solus p̾currẽ paratꝰ su
bis auditis pidanius cẽturio cõnul¬
sum signum dextra retinẽs iam hoc in¬
quit intra hostile uallum mecũ erit. p¬
inde sequantur qui id capi nolũt ⁊ cũ
eo ĩ castra penoꝵ irrupit. totãq secũ
traxit legione. Ita trium hoĩum forti
temeritas Hanibalem paulo ante spe
sua Capue potitorem ne castroꝵ quidẽ
suoꝵ potentem cẽ passa est:

Expanded text:
erat, obsideret, Vibius Accaus Paelignae erat, obsideret, Vibius Accaus Paelignae cohortis praefectus uexillum trans Punicum uallum proiecit, se ipsum suosque conmilitones, si signo hostes potiti essent, execratus, et ad id petendum subsequente cohorte primus impetum fecit. quod ut Valerius Flaccus tribunus tertiae legionis aspexit, conuersus ad suos 'spectatores' inquit, 'ut uideo, alienae uirtutis huc uenimus, sed absit istud dedecus a sanguine nostro, ut Romani gloria cedere Latinis uelimus. ego certe aut speciosam optans mortem aut felicem audaciae exitum uel solus procurrere paratus sum'. his auditis Pedanius centurio conuulsum signum dextra retinens 'iam hoc' inquit 'intra hostile uallum mecum erit: proinde sequantur qui id capi nolunt', et cum eo in castra Poenorum inrupit totamque secum traxit legionem. ita trium hominum fortis temeritas Hannibalem, paulo ante spe sua Capuae potitorem, ne castrorum quidem suorum potentem esse passa est.
Abbreviated transcription (Latin):
expiraret effecit. presentia eĩ aĩ sui se¬
natum et equestrem ordinẽ adiũdie¬
tam erigendam impulit.
lium certissimã uere uirtutis effigĩe
rep̾sentemus. Cum innuĩabili młt̾itudi¬
ne ⁊ feroci impetu Neruioꝵ ĩ clinari aci¬
em suam uitẽt timidius pugnati mili¬
ti scutum detraxit. eoq tectus acerime
p̾liari cepit. Quo fetõ fortitudiẽ ꝑtotũ
exercitum diffudit. labentemq belli for¬
tunam diuini aĩ ardore restituit.
Dem alio p̾lio legionis Marcie
Aquiliferum in runde fuge gr̃a iã
conuersum faucibus ꝯp̾hnsum ĩ cõ¬
trariam ꝑtem detraxit. dexterãq ad
hostem tendens quorsum tu inquit
abis. illic sũt cũ quibus dimicamus
et manibus quidem unum militem
adhortatiõe uõ tam acri oĩum legio¬
num trepidatõnem correxit. iuinciq
paratas iuncere docuit
Eterum ut humane uirtutis
actum exequamur. Cũ haĩbal
Capiiam inqua romanus exercitus

Expanded text:
expiraret effecit: praesentia enim animi sui seexpiraret effecit: praesentia enim animi sui senatum et equestrem ordinem ad uindictam exigendam inpulit. lium, certissimam uerae uirtutis effigiem, repraesentemus, cum innumerabili multitudine et feroci impetu Neruiorum inclinari aciem suam uideret, timidius pugnanti militi scutum detraxit eoque tectus acerrime proeliari coepit. quo facto fortitudinem per totum exercitum diffudit labentemque belli fortunam diuino animi ardore restituit. idem alio proelio legionis Martiae aquiliferum ineundae fugae gratia iam conuersum faucibus conprehensum in contrariam partem † detraxit dexteramque ad hostem tendens 'corsum tu' inquit 'abis? illic sunt cum quibus dimicamus'. et manibus quidem unum militem, adhortatione uero tam acri omnium legionum trepidationem correxit uincique paratas uincere docuit. Ceterum ut humanae uirtutis actum exequamur, cum Hannibal Capuam, in qua Romanus exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
tueretur. Sceuola negauit se qcꝙͣ ui.
ut cũ oĩb legibus romanũ impiũm
corruat. egomet me pͥuatus uolũtati
ur̃e ducẽ offero. Ac deinde leua manũ
aꝑte toge circũdedit. sb̾lataq dextera
pro clamauit. Qui rẽpublicã salũa ẽẽ
uolũt me sequãtur. Eaq noce cũctatõe
bonoꝵ ciuium discussa Graccũ cũ scele¬
rata factõne quas merebatur penas
ꝑ soluere coegit:
ninus et p̾tor Glaucia ⁊ fꝗcius
delignatus tribunus maximos ĩ cuu¬
tate nr̃ã seditionũ tumultus excitassẽt
nec quisꝙͣ se ppło cõcitato opponeret.
primũ Marcus fmilius. Scaurus.
Gauim. Marium cõsulatum sextum
gerentem hortatus ẽ ut libertatem
legesq manu defenderet. protinusq
sibi armna affem iussit. quib allatis
ultima senectute cõfectũ et pene dil¬
apsum corpus induit. spiculo ĩnixus
ante fores curie constitit. ac puuli et
extremi spũs reliquiis ne respublica

Expanded text:
tueretur, Scaeuola negauit se quicquam tueretur, Scaeuola negauit se quicquam ut cum omnibus legibus Romanum imperium corruat, egomet me priuatus uoluntati uestrae ducem offero', ac deinde laeuam manum ima parte togae circumdedit sublataque dextra proclamauit: 'qui rem publicam saluam esse uolunt me sequantur', eaque uoce cunctatione bonorum ciuium discussa Gracchum cum scelerata factione quas merebatur poenas persoluere coegit. ninus et praetor Glaucia et Equitius designatus tr. pl. maximos in ciuitate nostra seditionum motus excitauissent, nec quisquam se populo concitato opponeret, primum M. Aemilius Scaurus C. Marium consulatum sextum gerentem hortatus est ut libertatem legesque manu defenderet protinusque arma sibi adferri iussit. quibus allatis ultima senectute confectum et paene dilapsum corpus induit spiculoque innixus ante fores curiae constitit ac paruulis et extremis spiritus reliquiis ne res publica
Abbreviated transcription (Latin):
cipia manarũt qui cũ abhoste in acie
uehemẽtis p̾lii piculo peteretur ua¬
gina gladius eius elapsus decidit.
quẽ sb̾iectum p̾liantium globo atq
undiq hostilibus pedib circũdatu
postꝙͣ ab ẽe sibi aĩadũtit. adeo ꝯstãti
aĩo in suã potestatẽ redegit. ut illu
nõ piculo oppressus rape sed metu
nacuus sumere uteretur. Quo spec¬
taculo attoniti hostes postero die ad
eum supplices pacem petẽtes uener̃t.
¶Toge quoq fortitudo militarib opi¬
bus inserenda est. quia eandẽ laudem
foro atq castris editam meretur:
um Tiberius Graccus ĩ tribuna¬
tu profusissimis largitõnibus
fauore ppli occupato rempublicam opp̾s¬
sam teneret palamq dictaret ĩ terẽpto
senatu omĩa ꝑ plebem agi debe̾. ĩ edem
fidei publice cõuocati patres cõscripti
a cõsule Mucio sceuola qdña ĩtali tẽpe¬
state faciẽdum eẽt deliberabãt. Cuc̃tisq
censentibus ut ꝯsul armis rẽpublicam

Expanded text:
cipia manarunt. qui cum ab hoste in acie cipia manarunt. qui cum ab hoste in acie uehementer † paruulo peteretur, uagina gladius eius elapsus decidit. quem subiectum proeliantium globo atque undique hostilibus pedibus circumdatum postquam abesse sibi animaduertit, adeo constanti animo in suam potestatem redegit, ut illum non periculo oppressus rapere, sed metu uacuus sumere uideretur. quo spectaculo adtoniti hostes postero die ad eum supplices pacem petentes uenerunt. Togae quoque fortitudo militaribus operibus inserenda est, quia eandem laudem foro atque castris edita meretur. cum Ti. Gracchus in tribunatu profusissimis largitionibus fauore populi occupato rem publicam oppressam teneret palamque dictitaret interempto senatu omnia per plebem agi debere, in aedem Fidei Publicae conuocati patres conscripti a consule Mucio Scaeuola quidnam in tali tempestate faciendum esset deliberabant, cunctisque censentibus ut consul armis rem publicam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sanguinis manauit. Siquidem cõ¬
stantissime ingladium incubendo ma¬
gnum hoĩbus documẽtũ dedisti. ꝙͣto
potior eẽ debeat probis dignitas sine
uita ꝙͣ uita sine dignitate.
uius filia minime muliebris
animi. que cũ bruti uiri sui cõ¬
silium qd̃ de interficiẽdo cepat cesare
ca nocte quã dies teterrimi facti secu¬
tus ẽ cognoscẽt. egresso cubiculum
bruto cultellum tonsorium quasi
unguium resecandoꝵ causa poposcit.
eo q uelut forte clapso se uulnerauit.
Clamore deinde ancillaꝵ ĩcubiculo re¬
uocatus Brutus obuirgare eã cepit
ꝙ tonsoris p̾ripuisset officium. Cu¬
secreto portia non ẽ hoc inquit te¬
merarium factũ meũ. sed ĩtali statu
nr̃o amoris erga te certissimũ iudi¬
cium. Expiri eĩm uolui si tibi ꝓpoĩtũ
paꝵx ex sententia cessisset. ꝙͣ equo a¬
aĩo me ferro eẽm in t̾emptura:
Elicior progenie sua supior
Cato a quo portie familie pͥn¬

Expanded text:
quam sanguinis manauit: si quidem conquam sanguinis manauit: si quidem constantissime in gladium incumbendo magnum hominibus documentum dedisti, quanto potior esse debeat probis dignitas sine uita quam uita sine dignitate. Cuius filia minime muliebris animi. quae, cum Bruti uiri sui consilium, quod de interficiendo ceperat Caesare, ea nocte, quam dies taeterrimi facti secutus est, cognosset, egresso cubiculum Bruto unguium resecandorum causa poposcit, eoque uelut forte lapso se uulnerauit. Clamore deinde ancillarum in cubiculum reuocatus, Brutus obiurgare eam coepit quod tonsoris psecreto Porcia 'non est hoc' inquit 'temerarium factum meum, sed in tali statu nostro amoris mei erga te certissimum indicium: experiri enim uolui, si tibi propositum parum ex sententia cessisset, quam aequo animo me ferro essem interemptura'. Felicior progenie sua superior Cato, a quo Porciae familiae prin
Abbreviated transcription (Latin):
dum equũ usus fuerat ĩ unius barban
oculum direrit. qui ui doloris accẽsus
latus Crassi sicca pͣfodit. dũq se ulciscĩt
romanum impatorem maiestatis am¬
isse turpitudĩe liberauit. ostẽdit fortune
Crassus ꝙͣ indignũ uirũ tã graui cõtu¬
melia affice̾ uoluisset. qm̃ quidẽ uectos
ab ea liberati sue miẜabiles laqueos ⁊¬
prudenter ꝑiter ac fortiter rupit. dõatũ¬
q se iã Aristoĩco digͥtati sue reddidit.
Odem mẽtis propoĩto usus est
pompeii generi sui defensis in affrica
ptibus classe byspaniam petẽs cũaiãd¬
uertisset nauem qua uehebatur abho¬
stibus captam gladio p̾cordia trãsuer¬
berauit sua. Ac deinde prostratus ĩpu¬
pi querentibus cesarianis militibus
ubi nã cẽt imꝑator. resp̃õdit impator
ad testandã animi fortitudinẽ eterne
landi satis erat.
ui quoq clarissimi excessus Cato
utica monum̃tũ est in qua erfor¬
tissimis uulneribus tius plus głie

Expanded text:
dum equum usus fuerat, in unius barbari dum equum usus fuerat, in unius barbari oculum direxit. qui ui doloris accensus latus Crassi sica confodit, dumque se ulciscitur, Romanum imperatorem maiestatis amissae turpitudine liberauit. ostendit fortunae Crassus quam indignum uirum tam graui contumelia adficere uoluisset, quoniam quidem iniectos ab ea libertati suae miserabiles laqueos prudenter pariter ac fortiter rupit donatumque se iam Aristonico dignitati suae reddidit. Eodem mentis proposito usus est iter Cn. Pompei generi sui defensis in Africa partibus classe Hispaniam petens, cum animaduertisset nauem, qua uehebatur, ab hostibus captam, gladio praecordia sua transuerberauit, ac deinde prostratus in puppi quaerentibus Caesarianis militibus ubinam esset imperator respondit 'imperator ad testandam animi fortitudinem aeternae laudi satis erat. Tui quoque clarissimi excessus, Cato, Vtica monumentum est, in qua ex fortissimis uulneribus tuis plus gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
ualis deinde roboris illi milites.
qui uehemẽti ictu remoꝵ conci¬
tatam fuge punicam classem nantes
lubricis pelagi quasi cãpoꝵ fumitate
pedites inlittus retraxerunt:
Iusdem tpris et note Miles q
cannensi p̾lio quo hanibal ma¬
gis iires romanoꝵ contudit ꝙͣ aiõs
fregit cũ ad retinẽda arma ĩ utiles
uulneribus manus hret. spoliare se
conantis Numide ceruicẽ cõplexus
os narribus ⁊ auribus corrosis defor¬
me reddidit. inq plenis ultioĩs mor¬
sibus expirauit. Sepone iniquũ pu¬
gne euentum ꝙͣtũ int̾fectore fortior
interfectus: Penus eim̃ in uictoria ob¬
noxius morienti solatio fuit. Romanuᷤ
in ipõ fine uite nĩder su extitit. Mili¬
tis hic maduerso casu tam egregius tã¬
q uirilis aĩus ꝙͣ quẽ relaturus sum
imperatoris.
Ublius eim̃ Crassus cũ aristonico
in asia bellum gerens a Tracibus
one cius ueĩret. dedecus accersita rõne
mortis effugit. uirgam cim̃ qua adregẽ¬

Expanded text:
Qualis deinde roboris illi milites, Qualis deinde roboris illi milites, qui uehementi ictu remorum concitatam fuga Punicam classem nantes lubricis pelagi quasi camporum firmitate pedites in litus retraxerunt? Eiusdem temporis et notae miles, qui Cannensi proelio, quo Hannibal magis uires Romanorum contudit quam animos fregit, cum ad retinenda arma inutiles uulneribus manus haberet, spoliare se conantis Numidae ceruicem conplexus os naribus et auribus corrosis deforme reddidit inque plenis ultionis morsibus expirauit. sepone iniquum pugnae euentum, quantum interfectore fortior interfectus! Poenus enim in uictoria obnoxius morienti solacio fuit, Romanus in ipso fine uitae uindex sui extitit. Militis hic in aduerso casu tam egregius uirilis animus, quem relaturus sum imperatoris: P. enim Crassus cum Aristonico bellum in Asia gerens a Thracibus,onem eius perueniret, dedecus arcessita ratione mortis effugit: uirgam enim, qua ad regen
Abbreviated transcription (Latin):
occupanit. effecitqz ut oĩs uolscoꝵ¬
in se conuersus impetus legionib
nris ad ꝯfirmãdos aios salutare la¬
xamẽtum daret. Itaq cũ iã de tͦpheis
statuendis cogitarẽt. p̾lium nocte diri¬
mente uictores ne ãuicti descenderent
in certi abierunt:
Trenuus quoqz ille flos ordinis
equestris cuius mira uirtute
Fabius Maximus Rutilianus magr̃
equitum bello qd̃ aduersus Sannites
gerebatur malle cõmissi p̾lii crimine
leuatus est. Namq papirio censore sur-¬
sore ꝑꝑ auspitia repetenda in urbem pro¬
ficiscente castris pͥpoĩtus ac uetitus in
aciem exercitum duce̾ Nichilominus
manus cũ hoste sed nõ tam feliciter
ꝙͣ temere cõseruit. procul eĩm dubio
suꝑabatur. Ceteꝵ optime indolis iuue̾¬
tus detractis equoꝵ frenis uehemẽt᷑
eos calcaribus stimulatos ĩ adu̾sog
Sannites egit. obstinataq aĩ pñtia
extortam manibus hostiũ uictoriam
et cũ ea spem maximi ciuis Rutiliaĩ
patrie restituit.

Expanded text:
occupauit effecitque ut omnis Volscoroccupauit effecitque ut omnis Volscorum conuersus impetus legionibus nostris ad confirmandos animos salutare laxamentum daret. itaque, cum iam de tropaeis statuendis cogitarent, proelium nocte dirimente uictoresne an uicti discederent incerti abierunt. Strenuus ille quoque flos ordinis equestris, cuius mira uirtute Fabius Maximus Rullianus magister equitum bello, quod aduersus Samnites gerebatur, male commissi proelii crimine leuatus est: namque Papirio Cursore propter auspicia repetenda in urbem proficiscente castris praepositus ac uetitus in aciem exercitum ducere, nihilo minus manus cum hoste, sed tam infeliciter quam temere conseruit: procul enim dubio superabatur. ceterum optimae indolis iuuentus detractis equorum frenis uehementer eos calcaribus stimulatos in aduersos Samnites egit obstinataque animi praesentia extortam manibus hostium uictoriam et cum ea spem maximi ciuis Rulliani patriae restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
dorem et ornam̃eta p̾terite uite retine¬
rent. et plebem ad fortius sustinẽdu
casus suos prouocarẽt. uenerabilis
eoꝵ aspectus pͥmo hostibus fuit ⁊ no¬
uitate rei et magnificentia cultus ⁊
ip̃õ audatie gne cõmotis Sed ꝗs du¬
bitaret qn ⁊ Galli ⁊ uictores illa ad¬
miratr̃em mox in risũ et om̃e cõtu¬
melie genus cõuer suri eẽnt. Non ex¬
pectauit igitur hãc iniurie maturi¬
tatem Gaius Attilius. uex barbam
suam ꝑ mulcenti Gallo Scipionem
uehemẽti ictu capiti inflixit. eiq
propter dolorem ad se occidẽdũ ruẽ¬
ti cupidius corpus obtulit. Capi gͦ
uirtus nescit. patientia dedecus igͦ¬
rat. fortune succũbere oĩ fato t̾stius
ducit. noua et speciosa interitus. si
dendus ẽ nũc romane uiuentuti de¬
bitus glorie titulus:
no cõsule cũ uolscis apud uer¬
riginem pax prosꝑe dimicãte ne aci¬
es nr̃a iam inclinata propelleretur.
pit. Quo de moto proximũ tumulũ

Expanded text:
dorem et ornamenta praeteritae uitae retinedorem et ornamenta praeteritae uitae retinerent et plebi ad fortius sustinendos casus suos . uenerabilis eorum aspectus primo hostibus fuit et nouitate rei et magnificentia cultus et ipso audaciae genere commotis. sed quis dubitaret quin et Galli et uictores illam admirationem mox in risum et in omne contumeliae genus conuersuri essent? non expectauit igitur hanc iniuriae maturitatem M. Atilius, uerum barbam suam permulcenti Gallo scipionem uehementi ictu capiti inflixit eique propter dolorem ad se occidendum ruenti cupidius corpus obtulit. capi ergo uirtus nescit, patientiae dedecus ignorat, fortunae succumbere omni fato tristius ducit, noua et speciosa genera interitdendus est nunc Romanae iuuentuti debitus gloriae titulus, no consule cum Volscis apud Verruginem parum prospere dimicante, ne acies nostra iam inclinata propelleretur, pit. quo demoto proximum tumulum
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Neq erat in eo exercitu quisꝙͣ
aut nobilitate aut indole aut fuctu¬
ris actis cuius magis saluti parci
et cõsuli deberet. Sed tũc clarissimuᷤ
quisq uiuenũ pro amplicãda. ⁊ tuẽ¬
da patria plurimũ laboris ac piculi
sustinebat. Deforme sibi existimans
quos dignitate p̾staret abhis uirtu¬
te suꝑari. Ideoq fmilianus hãc mi¬
litiam aliis ꝑꝑ difficultatem uitãtibꝰ
sibi deposcit. ¶ Magnum inter hec
fortitudĩs exẽplũ antiꝗtas offert:
Omani Galloꝵ exercitu pulsi
cũ se in capitoliũ. ⁊ ĩ arcẽ cõfer¬
Trent inq his collibus morari om̃s
nõ possent. Necessarium cõsiliũ ĩ pla¬
na ꝑte urbis reliquõdoꝵ senioꝵ cepe¬
runt. quo facilius uiẽtus impii re
liquias tueretur. Cetex ne illo quidẽ
tam misero tãq luctuoso tp̃e ciuitas
nr̃a sue uirtutis oblita ẽ. Defũcti eĩm
honoribus aptis ianuis in curulib
sellis cũ insignibus magr̃atuũ quos

Expanded text:
ndit. neque erat in eo exercitu quisquam ndit. neque erat in eo exercitu quisquam aut nobilitate aut animi indole aut futuris actis, cuius magis saluti parci et consuli deberet. sed tunc clarissimus quisque iuuenum pro amplificanda et tuenda patria plurimum laboris ac periculi sustinebat, deforme sibi existimans, quos dignitate praestaret, ab his uirtute superari. ideoque Aemilianus hanc militiam aliis propter difficultatem uitantibus sibi depoposcit. Magnum inter haec fortitudinis exemplum antiquitas offert. Romani Gallorum exercitu pulsi, cum se in Capitolium et in arcem conferrent, inque his collibus morari omnes non possent, necessarium consilium in plana parte urbis relinquendorum seniorum ceperunt, quo facilius iuuentus reliquias imperii tueretur. ceterum ne illo quidem tam misero tamque luctuoso tempore ciuitas nostra uirtutis suae oblita est: defuncti enim honoribus apertis ianuis in curulibus sellis cum insignibus magistratuum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Omulo proximus Cornelius
Cossus ieidem deo spolia ꝯsecra¬
uit. Cũ magr̃ equitum ducem fidena¬
tium macie cõgressus interemisset
Magnus initio huiꝰce gniͣs ĩchoate
glorie Romulus. Cosso quoq młtũ
acquisitum ẽ ꝙ imitari romulũ ual
E Marci quidem Marcelli uit¬
memoriam abhis exẽplis seꝑaẽ
debemus. inquo tantus uigor aĩ fuit
ut apud padum Galloꝵ regem ingẽti
exercitu stipatũ cũ paucis equitibus
inuaderet. quẽ protinus obrũcatum
arinis exuit. eaq ioui feretrio dicauit
Odem et uirtus et pugne gñe
usi sũt Titus Malius Torquatus
et ualerius Coruinus et fmilianus
Scipio. Hi ⁊̃ ultro prouocatos hostiũ
duces interemerũt. Sed quia sub alie¬
nis auspitiis rẽ gesserãt spolia ioui
feret̾o nõ posuerũt cõsecranda:
Tem scipio Emilianus cũ ĩ by¬
spania sub luculo duce militaret
atq intereacia p̾ualidũ oppidũ cͥcũ¬
si deretur primus menia eius cõsce¬

Expanded text:
Romulo proximus Cornelius Romulo proximus Cornelius Cossus eidem deo spolia consecrauit, cum magister equitum ducem Fidenatium in acie congressus interemisset. magnus initio huiusce generis inchoatae gloriae Romulus: Cosso quoque multum adquisitum est, quod imitari Romulum ualuit. Ne M. quidem Marcelli memoriam ab his exemplis separare debemus, in quo tantus uigor animi fuit, ut apud Padum Gallorum regem ingenti exercitu stipatum cum paucis equitibus inuaderet, quem protinus obtruncatum armis exuit eaque Ioui Feretrio dicauit. Eodem et uirtutis et pugnae genere usi sunt T. Manlius Torquatus et Valerius Coruinus et Aemilianus Scipio. hi etiam ultro prouocatos hostium duces interemerunt, sed quia sub alienis auspiciis rem gesserant, spolia Ioui Feretrio non posuerunt consecranda. Idem Scipio Aemilianus, cum in Hispania sub Lucullo duce militaret atque Intercatia, praeualidum oppidum, circumsederetur, primus moenia eius consce
Abbreviated transcription (Latin):
rima pugna cõsertos exercitus alte¬
rum repellendo alter propugnãdo
distraxit. Ueniq unus urbi nr̃e¬
tantum scuto suo ꝙͣ Tiberis alueo mu¬
nimentum attulit. Quapꝑ discedentes
Erusci dicere potuerũt Romanos uici¬
nus ab Oracio uicti sumus:
et in eodem tiberi inclitũ ausa facinuᷤ
Inter ceteras eñ uirgiẽs obses porsẽ¬
ne datu hosti nocturno tpe custodiã
egressa equum cõscendit celeriq tra¬
iectu fluminis nõ solum obsidione
sed ⁊̃ metu patriam soluit. uiris pue¬
lla lumen uirtutis preferendo
Edeo nũc ad Romulum qui ab
Acrone Cecinensium rege ad di
crederet tutius q erat toto cũ exercitu
ꝙͣ solum inaciem descente̾. sua potissi¬
mũ dextera omen uictorie corripuit.
Nec in cepto eius fortuna defuit. Occi¬
so eim̃ Acrone fusisq hostibus opiã
deo spolia ioui feretrio retulit. Hac¬
tenus istud. quia publica religione ꝯ¬
secrata uirtus nulla priuata lauda¬
tione indiget

Expanded text:
rima pugna consertos exercitus, alterima pugna consertos exercitus, alterum repellendo, alterum propugnando distraxit. denique unus urbi nostraetantum scuto suo quantum Tiberis alueo munimenti attulit. quapropter discedentes Etrusci dicere potuerunt: Romanos uicimus, ab Horatio uicti sumus. t in eodem Tiberi inclytum ausa facinus: inter ceteras enim uirgines obses Porsennae data hostium nocturno tempore custodiam egressa equum conscendit celerique traiectu fluminis non solum obsidio se, sed etiam metu patriam soluit, uiris puella lumen uirtutis praeferendo. Redeo nunc ad Romulum, qui ab Acrone Caeninensium rege ad dimcrederet, tutiusque erat toto cum exercitu quam solum in aciem descendere, sua potissimum dextera omen uictoriae corripuit. nec incepto eius fortuna defuit: occiso enim Acrone fusisque hostibus opima de eo spolia Ioui Feretrio retulit. hactenus istud, quia publica religione consecrata uirtus nulla priuata laudatione indiget. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
Et me p̾terit cõditor urbis
nr̃e Romule principatum
hoc tibi ingne̾ laudis assi¬
gnari oportere. Sed pater obsecro u¬
no te p̾curri exemplo cui ⁊ ip̃e aliqͣtũ
honoris debes qui bñficio illius effec¬
tum ẽ ne tam p̾claꝵ opus tuum xo¬
ma dilaberetur
Truscis urbem ponto sublicio
urũpentibus Oratius Cocles
extremã eius ꝑtem occupauit. totũ¬
q hostium agmen donce post tgum
suum pons abrũpetur inf̾atigabili
pugna sustinuit. atq ut patriam.
piculo imminenti liberatam uidit
armatus se ui Tiberĩ misit. Cuius for¬
titudinem dii immortales admirati
incolumitatem sinceram ei p̾stiterũt.
Nam neq altitudiẽ disiectus quassa¬
tus ue nec pondere armoꝵ p̾ssus nͨ
ullo uorticis cruciatu actũs ne telis
quidem que undiq congerebantur:
lesus tutum natandi euctum hũit.
Unus itaq tot ciuium tot hostiũ
in se oculos conuertit stupentes illos
admiratõne hos inter leticiam ⁊ me¬
tum hesitantes. Unusq duos acer¬

Expanded text:
ec me praeterit, conditor urbis nostrae, Romule, principatum hoc tibi in genere laudis adsignari oportere. sed patere, obsecro, uno te praecurri exemplo, cui et ipse aliquantum honoris debes, quia beneficio illius effectum est ne tam praeclarum opus tuum Roma dilaberetur. Etruscis in urbem ponte sublicio inrumpentibus Horatius Cocles extremam eius partem occupauit totumque hostium agmen, donec post tergum suum pons abrumperetur, infatigabili pugna sustinuit atque, ut patriam periculo inminenti liberatam uidit, armatus se in Tiberim misit. cuius fortitudinem dii immortales admirati incolumitatem sinceram ei praestiterunt: nam neque altitudine deiectus quassatusue nec pondere armorum pressus nec ullo uerticis circuitu actus, ne telis quidem, quae undique congerebantur, laesus tutum natandi euentum habuit. unus itaque tot ciuium, tot hostium in se oculos conuertit, stupentis illos admiratione, hos inter laetitiam et metum haesitantis, unusque duos acer
Abbreviated transcription (Latin):
Ristotiles uõ sup̾me uite reli¬
quias senilibus ac rugosis m̃¬
bris ĩ sũmo litteraz ocio uix custodiẽs
atro uolenter prosalute patrie ĩ cubuit
ut eã abhostilib armis solo equat᷑a in¬
lectulo atheniensi iacens equidẽ Mace¬
donũ maĩbus quibus adiecta erar eri¬
peret. Ita urbs nõ tãstrata atq euersa a¬
lexandri ꝙͣ restituta Aristotilis notũ ẽ¬
oĩs etatis hoĩes extiterũt. sanctissimis¬
q nature legibus mirificoꝵ ⁊̃ exẽplor
clara mũdo subscͥpsit ubertas: sub

Expanded text:
Aristoteles uero, supremae uitae reliAristoteles uero, supremae uitae reliquias senilibus ac rugosis membris in summo litterarum otio uix custodiens adeo ualenter pro salute patriae excubuit, ut eam ab hostiliblectulo Atheniensi iacens, Macedonum manibus quibus obiecta erat, eriperet. Itaque urbs tam strata atque versa eversa Alexandri omnis aetatis homines extiterint, sanctissimisque naturae legibus mirificorum etiam exemplorum † clara mundo suscripsit ubertas. DE
Abbreviated transcription (Latin):
diũ defallacia coꝵ questi postremo ac̾¬
bitate conditoĩs in iuriã discute cona¬
ti sũt. Uixcrũt nãq sic cũ finẽ ratũ fo¬
re si phyleni uiuos ibi se obrui passi
eẽnt. Sed cõsilio euc̃tus nõ respondit.
Illi eĩ nulla int̾poĩta mora corpora sua
his terra operienda tradiderũt. Qui
qm̃ patrie ꝙͣ uite sue longiores t̾mĩos
ẽẽ maluerũt. bñ iacẽt manibus ⁊ ossib
suis dilatato punico imꝑio ubi sũt su¬
pbe Cartaginis alta menia. ubi mariti¬
na gloria ineliti portus. ubi cũc̃tis lit¬
toribus terbilis classis: Ubi tot exerci¬
tus. ubi tantus equitatus: ubi ĩm̃eso
affrice spatio nõ cõtenti sp̃s: Oiã ista.
duobus scipioĩb fortuna ꝑtita est.
At phylenoꝵ egregii fctĩ memoriam
ne patrie quidẽ interitus extĩxit. Aicħ̾
est igitur excepta untute qd̾ mortali
aĩo ac manu ĩ mortale quea possit.
Iuuenili ardore plena hec pietas:

Expanded text:
diu de fallacia eorum questi postremo acerdiu de fallacia eorum questi postremo acerbitate condicionis iniuriam discutere conati sunt: dixerunt namque sic eum finem ratum fore, si Philaeni uiuos ibi se obrui passi essent. sed consilio euentus non respondit: illi enim nulla interposita mora corpora sua his terra operienda tradiderunt. qui, quoniam patriae quam uitae suae longiores terminos esse maluerunt, bene iacent manibus et ossibus suis dilatato Punico imperio. ubi sunt superbae Karthaginis alta moenia? ubi maritima gloria inclyti portus? ubi cunctis litoribus terribilis classis? ubi tot exercitus? ubi tantus equitatus? ubi inmenso Africae spatio non contenti spiritus? omnia ista duobus Scipionibus fortuna partita est: at Philaenorum egregii facti memoriam ne patriae quidem interitus extinxit. nihil est igitur excepta uirtute, quod mortali animo ac manu inmortale quaeri possit. Iuuenali ardore plena haec pietas.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ẽ illis debeo udear retulisse. Quẽ af¬
fectũ ĩclitũ destructe tyrãnidis opus
laude cumulauit.
Hemistodes aũt quẽ uͥtus sua
uictorẽ in iuria patrie impato¬
rem ꝑsaꝵ fecerat. ut ab ea se oppugnan¬
da abstine̾t. ĩstituto sacrificio exceptũ
pathera tauri sanguinẽ hausit. et ante
ip̃ã arma qͣi quedã pietatis clara uic¬
tima cõcidit. Quo quidẽ tã mẽora błi¬
eius excessu ne Grecie altero Temi¬
stode opus eẽt effectũ est.
Equitur ciusdem gnͣis exẽplu.
Cũ inter Cartagine et Cirenas de
Margine agri ꝑtinacissima cõtẽtio eẽt.
adultimũ placuit utr̃q eodẽ tp̃r iuue-¬
nes mitti et locũ in quẽ cõuenissẽt fine
ambobus hr̃e ppłis. uex hoc pactũ Car¬
taginẽses duo frẽs noĩe phileni ꝓfidi
a ꝑcucurrerũt citra ꝯstitutã horã ma¬
turato gressu ĩ lõgius promotis t̾m̃is.
Quod cũ intellegissẽt sirenc̃siũ iuuencᷤ

Expanded text:
ipse illis debeo uidear retulisse'. quo adipse illis debeo uidear retulisse'. quo adfectu inclytum destructae tyrannidis opus laude cumulauit. Themistocles autem, quem uirtus sua uictorem, iniuria patriae imperatorem Persarum fecerat, ut se ab ea obpugnanda abstineret, instituto sacrificio exceptum patera tauri sanguinem hausit et ante ipsam aram quasi quaedam pietatis clara uictima concidit. quo quidem tam memorabieius excessu ne Graeciae altero Themistocle opus esset effectum est. Sequitur eiusdem generis exemplum. cum inter Karthaginem et Cyrenas de modo agri pertinacissima contentio esset, ad ultimum placuit utrimque eodemque tempore iuuenes mitti et locum, in quem hi conuenissent, finem ambobus haberi populis. uerum hoc pactum Karthaginienses duo fratres nomine Philutam horam maturato gressu in longius promotis terminis. quod cum intellexissent Cyrenensium iuuenes,