comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illum ad hanc m̃tis insaniã ꝑduce¬
re: ut ad scłm unde uenerat repe¬
tito uomitu sordiũ rediret. Immit¬
tebat nanq diabolus incor eiꝰ scłi
uoluptates. amplerus feminarũ.
amplas domos. amicoꝵ societates.
nec ꝑmittebat illũ cogitare qm dul¬
cis est dñs gustantibus eũ. qmͣ mag¬
na domꝰ dei. ⁊ ingens locꝰ habitatio¬
uis eius. quã beata societas angłoꝵ
exitũ de eccłia moliebat᷑. Et paratis
om̃ib quȩ ad hoc sacͥlegiũ explen-¬
dum idonea uidebant᷑: ingreditur
ȩccłiam.a scõ dunstano licentiam
exeundi & adscłm reuertendi peci¬
turus. sciens ꝓculdubio qͦd nichil
erꝓspe ꝓcede̾ret: si illo offenso dis¬
cedere ñ timeret. Et surgens ab oa¬
tione ut ostiũ eccłiȩ egrederet᷑: rep¬
ꝑit in ostio dunstanũ cũ uirga stã¬
tem. ñ talẽ tunc qualẽ illũ uid̾at
lanfrancus. s tribilem uultu. o¬
culis minacẽ.⁊ mordacib labus
hec infrementẽ. Regredere miser

Expanded text:
illum ad hanc mentis insaniam perduceillum ad hanc mentis insaniam perducere, ut ad saeculum, unde venerat, repetito vomitu sordium rediret. Immittebat namque diabolus in cor ejus saeculi voluptates, amplexus feminarum, amplas domos, amicorum societates; nec permittebat illum cogitare, quam dulcis est Dominus gustantibus eum, quam magna domus Dei, et ingens locus habitationis ejus, quam beata societas angelorexitum de ecclesia moliebatur, et paratis omnibus quae ad hoc sacrilegium explendum idonea videbantur, ingreditur ecclesiam, a sancto Dunstano licentiam exeundi et ad saeculum revertendi petiturus, sciens procul dubio quod nihil ei prospere procederet, si illo offenso discedere non timeret. Et surgens ab oratione ut ostium ecclesiae egrederetur, reperit in ostio Dunstanum cum virga stantem, non talem tunc qualem illum viderat Lanfrancus, sed terribilem vultu, oculis minacem, et mordacibus labiis haec infrementem: Regredere miser,
Abbreviated transcription (Latin):
milibus narrauit. pꝰ hec condig¬
nas factis pęnas soluit. His ac¬
ceptis lanfrancꝰ: uocato me p̃¬
cepit ista inpopulo predicari.
adiungens ideo hunc ab eccłia
terribiliter repulsũ quod ficto
corde ad eã accesserit. illũ uͥ aliũ
ea re ineccłia mirabilit̃ lib̾atum.
animo cecenderit.
memoria. quod ineduuar¬
dũ urbis londoniȩ archidiaco¬
nũ. eiꝰ clem̃tia mirabili mͦ oꝑta ÷.
Qui cũesset inscło deliciis pol¬
lens. conspitiens omĩa scłi bona
esse angusta: contulit se adunũ
incõmutabile cõmune. susficiẽs
bonũ dm̃i. suscepta sc̃ȩ religionis
ueste ineccłia cantuariensi. sub
regimine p̃fati gloriosi urilan¬
franci archiep̃i. Ubi ꝑ aliqͦt annõ
honeste conuersatus. magnã apd̾
om̃s cohabitantes grãm obtinuit.
sioni simul & conuersationi iniu¬
dens: occultis qͥbusdã & importu¬
nis suggestionib animo illiꝰ tedi¬
um religionis ingerebat. cupiens

Expanded text:
hominum narravit. Post haec condighominum narravit. Post haec condignas factis poenas solvit. His acceptis Laufrancus vocato me praecepit ista in populo praedicari, adjungens ideo hunc ab ecclesia terribiliter repulsum, quod ficto corde ad eam accesserit; illum vero alium ea re in ecclesia mirabiliter liberatum, animo tetenderit. memoria, quod circa Edwardum urbis Lundoniae archidiaconum ejus clementia mirabili modo operata est. Qui cum esset in saeculo deliciis pollens, conspiciens omnia saeculi bona esse angusta, contulit se ad unum incommutabile commune sufficiens bonum Deum, suscepta sanctae religionis veste in ecclesia Cantuariensi, sub regimine praefati gloriosi viri Lanfranci archiepiscopi; ubi per aliquot annos honeste conversatus, magnam apud omnes cohabitantes gratiam obtinuit. sioni simul et conversationi invidens, occultis quibusdam et importunis suggestionibus animo illius taedium religionis ingerebat, cupiens
Abbreviated transcription (Latin):
icherubin aureum uidit. qua¬
si cȩlestis cherubin uirtute re¬
pulsus. ultra ꝓgredi ñ potuit.
Nititur itaq totis uirib cont᷑
uacuũ aerẽ. semꝑ cũ quasi mu¬
rum ferreum sentiebat. Hesit
uero stupens. ⁊ iterum resũptis
uirib pͥoris luctȩ certam̃ assũp¬
sit. s ea qua ante uirtute repul¬
sus: maiore quã ante spaciore¬
siliit. Temptabat siunde uene¬
rat regredi posset. currere pote¬
rat quantũ uolebat. Si uͦ quodis¬
ponebat ꝓgredi uellet: moł ut
ȩccłiam uidebat pedẽ mou̾e non
poterat. Desꝑans gͦ de salute sua
⁊ de miscd̾ia dei: manifestũ est ĩ¬
quit cũ damnatis me sortẽ habe¬
re.ciuiȩccłiam xp̃i non licet ui¬
dere. Quid gͦ ꝓdest crudelẽ xp̃m
inuocare. aquo ñ sit misccłiam
impetrare: Ut fortuna uolet eat.
ego deinceps fugam ñ inibo. sed
unde ueni morit᷑us redibo. Hec
dicens. p̃ce̾pisti cursu rediĩt. qͣᷤ
contingerant multis hominũ

Expanded text:
et Cherubin aureum vidit, quaet Cherubin aureum vidit, quasi coelestis Cherubin virtute repulsus ultra progredi non potuit. Nititur itaque totis viribus contra vacuum aerem, et semper eum quasi murum ferreum sentiebat. Haesit vero stupens, et iterum resumptis viribus prioris luctae certamen assumpsit; sed ea qua ante virtute repulsus, majore quam ante spatio resiliit. Tentabat si unde venerat regredi posset: currere poterat quantum volebat. Si vero quo disponebat, progredi vellet, mox ut ecclesiam videbat, pedem movere non poterat. Desperans ergo de salute sua et de misericordia Dei. Manifestum est, inquit, cum damnatis me sortem habere cui ecclesiam Christi non licet videre. Quid ergo prodest crudelem Christum invocare, a quo non sit misericordiam impetrare? Ut fortuna volet, eat; ego deinceps fugam non inibo, sed unde veni moriturus redibo. Haec dicens, praecipiti cursu redit, quae sibi contigerant multis millibus
Abbreviated transcription (Latin):
nere quod sibi fuerat ꝓ onere.
Lost paucos dies dũ rem istã lan¬
fiancus archiep̃s cidã p̃poten¬
ti uiro narrasset: ille uicaria re¬
latione. ⁊ ego inquit tale aliqͥd
ur̃e excellentiȩ narrare ualeo.
qͦd non minoris admirationis a¬
pud te fore existimo. Terciꝰ nan¬
q nanq dies est hodie. ex quose¬
decim naues piratarũ ualidissi¬
mo uento actȩ. adripã maris st̃
iactate. Homines autẽ qui intꝰ
fuerãt partĩ maris fluctibus
sunt immersi. partim a regiis
exactorib comp̃hensi. cũ pͥncipe
suo nomine baraba compedibus
astricti sunt. Qui iccito baraban
se appellari uoluit: qm̃ nimie
semꝑ crudelitatis fuisset. mul¬
tãq hominũ turbã mami sua
occidisset. Euadens autẽ de com¬
pedibꝰ: uiam quȩ ducit cantu¬
ariam arripuit. sciens se neq
uita neq menbris cariturum.
si eccłiam xp̃i contingere possec
asilum. Sed cum iam ꝓpe ciui¬
tatẽ fuisset. mox ut pmnã eccłiȩ

Expanded text:
nere quod sibi fuerat pro onere. nere quod sibi fuerat pro onere. Post paucos dies, dum rem istam Lanfrancus archiepiscopus cuidam praepotenti viro narrasset, ille vicaria relatione, Et ego, inquit, tale aliquid vestrae excellentiae narrare valeo, quod non minoris admirationis apud te fore existimo. Tertius namque dies est hodie, ex quo sedecim naves piratarum validissimo vento actae, ad ripam maris sunt jactatae: homines autem qui intus fuerant, partim maris fluctibus sunt immersi, partim a regiis exactoribus comprehensi, cum principe suo nomine Baraba compedibus astricti sunt; qui idcirco Barabam se appellari voluit, quoniam nimiae semper crudelitatis fuisset, multamque hominum turbam manu sua occidisset. Evadens autem de compedibus viam quae ducit Cantuariam arripuit, sciens se neque vita, neque membris cariturum, si ecclesiam Christi contingere posset asylum. Sed cum jam prope civitatem fuisset, mox ut pinnam Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
a quoq tempestate duȩ quȩ¬
dan res apud nos contigerunt
quas non magis beato dunsta¬
no quam ceteris ibidẽ quiescenti¬
b scĩs ascribendas pucauimus.
Ex p̃cepto si qͥdẽbaiocensis ep̃i qͥdã
iuir inuincła comectus fuerat.
ꝓꝑtẽa quod ceruũ in silua illiꝰ a
canib in sectatũ. seseq in occur¬
sum eiꝰ precipitẽ dantẽ: emissa
sagitta occidisset. Habitus gͦ in
uincłis inciuitate cantuaria: di¬
ebus atnoctibus eccłiam frequẽ¬
tare. lacͥmas ꝓpeccatis suis sun¬
dere. magnũq popłi affectum
ex sonitu stridentiũ catenarum
circa se excitare. Cũq hoc ꝑdu
os annos indesinent̃ fecisset. qͣ¬
dam die eũ ante altare dñicȩ cru¬
cis ꝓstratus iaceret: uidentibus
cunctis qui circũ stabant catens
diruptȩ sunt. boie in quattun
partes cõminutȩ. elaui inmi¬
nucas partes confracti. Ipse uͦ
qͥd de eo duinitus agebatur.
penitus ignorabat. Surgente aũ
illo aboratione: ceciderunt uin¬
cula depedib sus. Quȩ tollens

Expanded text:
a quoque tempestate duae quaedam res apud nos contigerunt, quas non magis beato Dunstano, quam caeteris ibidem quiescentibus sanctis ascribendas putavimus. Ex praecepto siquidem Bajocensis episcopi quidam vir in vincula conjectus fuerat, propterea quod cervum in silva illius a canibus inscitatum, seseque in occursum ejus praecipitem dantem, emissa sagitta occidisset. Habitus ergo in vinculis in civitate Cantuaria, diebus ac noctibus ecclesiam frequentare, lacrymas pro peccatis effundere suis, magnumque populi affectum ex sonitu stridentium catenarum circa se excitare. Cumque hoc per duos annos indesinenter fecisset, quadam die, cum ante altare Dominicae crucis prostratus jaceret, videntibus cunctis qui circumstabant catenae diruptae sunt, boiae in quatuor partes comminutae, clavi in minutas partes confracti. Ipse vero quid de eo divinitus agebatur penitus ignorabat. Surgente autem illo ab oratione, ceciderunt vincula de pedibus suis; quae tollens
Abbreviated transcription (Latin):
pecii. ⁊ ita cum eiꝰ benedictione
recedens conualui. Audiens hec
uenerabilis pater lanfrantus.
erumpens ingaudiũ sic ait. Hõ
potuit quicquã infirmitatisĩ
loco remanere. quẽ sẽs dei uisi¬
tationis suȩ grã dignatus est il

Expanded text:
petii, et ita cum ejus benedictione petii, et ita cum ejus benedictione recedens convalui. Audiens haec venerabilis Pater Lanfrancus, erumpens in gaudium sic ait: Non potuit quidquam infirmitatis in loco remanere, quem sanctus Dei visitatationis suae gra
Abbreviated transcription (Latin):
uidam capellanꝰ prb̃r archie¬
piscopi. a deo graui febrium
ueratione ꝑ occonos m̃ses cruci¬
atus fuerat: ut consumptis car¬
nib ux infirmis ossibus ossibꝰ¬
pellis hereret. hic eo mom̃to qͦ
archiep̃s saluus effectus est: op¬
tatã ã deo salutẽ i iꝑse consecu¬
tus est. Et mane ad archiep̃m le¬
tabundꝰ ingrediens. didicerat
nanq illum ou aluisse: reqͥre¬
bat modum recepte sanitatis.⁊
audiebat. Rogatus etiam ipse ut
quẽadmodũ sese haberet ediceret.
plane in qͥt obtime ualeo. qm̃
is qui ce inmortis ꝑicło miserã¬
do respexit: mͥ quoq ob gr̃am
tui in hac nocte salutẽ conferre.
dignatus est. Iacebam nanq in
stracii meo. quod ligneus solũ¬
modo astratu tuo paries dirimit.
uidebãq inuisione beatũ dun¬
stanũ sollennes ineccłia saluato¬
ris missas agentẽ. meq illi in
ministerio subdiaconatus ser-¬
uientẽ sũq ꝑlecta ame fuisset
epła: ad pedes illiꝰ ex more deos¬
culando accessi. benedictionẽ

Expanded text:
uidam capellanus presbyter archiepiscopi adeo gravi febrium vexatione per octonos menses cruciatus fuerat, ut consumptis carnibus vix infirmis ossibus pellis haereret. Hic eo momento quo archiepiscopus salvus effectus est, optatam a Deo salutem, et ipse consecutus est, et mane ad archiepiscopum laetabundus ingrediens didicerat namque illum convaluisse, requirebat modum receptae sanitatis, et audiebat. Rogatus etiam ipse, ut quemadmodum sese haberet ediceret. Plane, inquit, optime valeo, quoniam is qui te in mortis periculo miserando respexit, mihi quoque ob gratiam tui in hac nocte salutem conferre dignatus est. Jacebam namque in stratu meo, quod ligneus solummodo a stratu tuo paries dirimit, videbamque in visione beatum Dunstanum solemnes in ecclesia Salvatoris missas agentem, meque illi in ministerio subdiaconatus servientem. Cumque perlecta a me fuisset epistola, ad pedes illius ex more deosculandos accessi, benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
in his ẽet agendum. Decretumq
est communi consilio. quia satuis
ȩ̃ẽt ut om̃s patriam redeuntes libe
ra ibi dño mente descruirent. quã
inter rebelles fidei barbaros sine
fructu residerent. Discessereitaq
pͥmi mnellitꝰ &e iustus. atq ad par¬
tes galliȩ secessere. ibi rerum finẽ
expertare disponentes. S non
multo post tempore reges qui p̃¬
conem a seueritatis expulerant.
demoniacis cultib non impune
seruiebant. Nam egressi contra
gentem geuussoꝵ in p̃lium: om¬
nes pariter cum sua milicia cor¬
laurentius mellitum iustũ¬
ruᷤ: iussit ipsa sibi nocte in eccłiabeatoꝵ¬

Expanded text:
in his agendum esset. Decretumque in his agendum esset. Decretumque est communi consilio quod satius esset ut omnes in patriam redeuntes libera mente ibi Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere, itaque primi Mellitus et Justus atque ad partes Galliae recessere, ibi finem rerum exspectare disponentes. Sed non post multo tempore reges, qui praeconem a se veritatis expulerunt, daemoniacis cultibus impune non serviebant. Nam egressi contra gentem Gevissorum in praelium omnes pariter cum sua militia coLaurentius Mellitum Justumrus DCXVII, jussit ipsa sibi nocte in ecclesia beato
Abbreviated transcription (Latin):
popło dare: dicebant ut uulgo fer¬
tur ad eum barbara inflati stul¬
titia. Quare non ce nobis porrigis
eccłia non desinis: Quib ille res¬
pondebat. Si uultis ablui fonte il¬
lo salutari quo pat̾ ur̃ ablutuᷤ ẽ: po¬
testis etiam panis sc̃i cui ille parti¬
ciþabat c̾e̾ participes. Sinautem
lauacrum uitȩ contempnitis: nulla¬
tenus ualetis panem uitȩ ꝑcipere
Atilli. Noluinus inquiunt fon¬
tem illum intrare. quia nec opus
illo nos habere nouimus: s tñpa-¬
ne illo reficiuolumus. Cumq di¬
ligenter ac sepe ab illo admonitine¬
quaquã ita fieri posse. ut absq pur-¬
gatione sacrosc̃a quis oblationi
sacͦscẽ cõmunicaret: ad ultimũ furo¬
re cominoti aiebant. Si non uis
assentire nobis in tam facili causa
quam petimus: non poteris iam
in nr̃a ꝓuintia demorari. Et expu¬
lerunt eum. ac de regno suocum
suis abire iusscrunt. Qui expulsus
inde: uenit cantiam. tractaturus
cum laurentio &eiusto coep̃is quid

Expanded text:
populo dare, dicebant, ut vulgo ferpopulo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia: « Quare non et nobis porrigis ecclesia non desistis? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cui ille participabat, esse participes: sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam fiergatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctae communicet, ad ultimum furore commoti, aiebant: « Si non vis assentire nobis in tam facili causa, quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt. Qui expulsus inde venit Cantiam tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
scendit. At uͦ post mortem eius
cum filius eius edbaldus regnigu¬
bernacła suscepisset: magno tenellis
ibi adhuc eccłiȩ crem̃tis detͥmento
fuit. Si quidem ñ solum fidem
xp̃i reciꝑe noluerat. s oe fornicati¬
one pollutus .ẽ. tali. qualem nec
incer gentes auditã apłs cestatur.
ita ut uxorem patris haberet. Quo
utroq scelere. occasionem dedit
ad pͥorem uomitũ reu̾tendi his
qui sub imꝑio parentis sui uł fa¬
uore uł timore regio fidei &e casti¬
moniȩ uira susceꝑant. Nec super¬
nȩ flagella districcionis ꝑfido regi.
Nam crebra mentis uisania. ce
sp̃s inmundi inuasione p̾meba¬
ꝑennia petens tres filios suos qui
pagini perdurauerant regni tem¬
poralis heredes relinquit: ceperunt
illi mox idolatriȩ quam uiuente
eo aliquantulum int̾misisse uide¬
bantur palam seruire. subiectis¬
q popłis idola colendi liberam
dare licentiam. Cumq uiderent
pontificem glebratis in eccłia mis¬
sarum sollempniĩs eucharistiam

Expanded text:
s. At vero post mortem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flagella districtionis perfido regi cnam crebra mentis vesania et spiritus immundi invasione premebaperennia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, subjectisque populis idola colendi liberam dare licentiam. Cumque viderent pontificem celebratis in ecclesia missarum sollemniis, Eucharistiam
Abbreviated transcription (Latin):
iectu aliquis obsistere. iamq ci¬
uitatis eẽt pars uastata non mi¬
ima atq ad ep̃m furens se flãma
dilataret: confidens ep̃s in diuinũ
ubi humanum deerat auxilium.
iussit se obuiam seuientibus ce huc
illucq uolantib efferri ignium
globis. Erat aut̃ eo loci ubi flãma¬
rum impetus maxime incumbe¬
bant: martyrium quat᷑or corona¬
torum. Ibi gͦ ꝑlatus obsequenti¬
um manibus ep̃s: cepit orando pe¬
nłm infirmus abigere. qđ firma
fortium manus multum laborando
nequiuerit. Nec mora uentus qui
serat. contra meridiem reflenis
primo uum sui furoris alesione
locorum que contra erant abstrax̃.
ac mox fundit᷑ quiescendo flãmis
pariter sopitis atq extinctis cons¬
pescuit. Et quia uirdi ignediuinȩ
caritatis fortiter ardebat. quiatem
pestates potestatum aerium a
sia suoꝵq lesione crebris oratio
preualere. & ne sibi suisq noceren
optinere poterat. Et hicgͦ post¬
quam annis quinq rexit eccłiam:

Expanded text:
sset aliquis obsistere, jamque cisset aliquis obsistere, jamque civitatis esset pars vastata non minima, atque ad episcopium furens se flamma dilataret, confidens episcopus in divinum, ubi humanum deerat, auxilium, jussit se obviam saevientibus, et huc illucque volantibus ignium globis efferri. Erat autem eo loci ubi flammarum impetus maxime incumbebat, martyrium beatorum quatuor Coronatorum. Ibi perlatus obsequentum manibus episcopus, coepit orando periculum infirmus abigere, quod firma fortium manus multum laborando nequiverat. Nec mora, ventus qui serat, contra meridiem reflexus, primo vim sua furoris a laesione locorum quae contra erant, abstraxit, ac mox funditus quiescendo, flammis pariter sopitis atque extinctis compescuit. Et quia vir Dei igne divinae caritatis fortiter ardebat, quia  Al., qui tempestates potestatum aeriarum a sua suorumque laesione crebris orationpraevalere, et ne sibi suisque nocerent, obtinere poterat. Et hic ergo postquam annis quinque rexit Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
eos q ad suas eccłias libere insti
post annum ex quo abierunt
ad ciuitatem Rofi. cui preerat
redũt. mellitum uero londoni¬
enses ep̃m reciꝑe noluerunt
idolatris magis pontificibus
seruire gaudentes. Ueruntam̃¬
edbaldus ipse cum sua gente ex
quo ad dñm conu̾sus. ẽ. diui¬
nis se studuit mancipare pre¬
acus archiep̃s laurentius regnũ
cȩleste conscendit. atq in ecclesia
& monasterio sc̃i petri apłi iuxta
predecessorem suum augustinũ
sepultus est. die quarto nonarũ
londoniȩ ep̃s sedem dorob̾¬
nensis eccłiȩ tertius ab augustino
suscepit. Erat autem mellitus cor¬
poris quidem infirmitate. idest
podagra grauatus. s mentis gre
q transiliens. atq ad cęlestia sem¬
per amanda. petenda ce queren¬
ta ꝑuolans. E rat carnis origine
nobilis. s culmine mentis nobi¬
lior. Deniq ut unum uirtutis
euis unde cetera intelligi posst̃
cestimoniũ referam: tempore quo
b cum nullo aquarum posset in¬

Expanded text:
eosque ad suas Ecclesias libere institeosque ad suas Ecclesias libere institpost annum ex quo abierunt,ad civitatem Hrofi, cui praefuerat, rediit, Mellitum vero Lundonienses episcopum recipere noluerunt, idolatris magis pontificibus servire gaudentes. Nonen ipse cum sua gente, ex quo ad Dominum conversus est, divinis se studuit mancipare praeatus archiepiscopus Laurentius regnum caeleste conscendit, atque in ecclesia et monasterio sancti apostoli Petri juxta praedecessorem suum Augustinum sepultus est die quarto Nonarum Lundoniae episcopus, sedem Doruvernensis Ecclesiae tertius ab Augustino suscepit: poris quidem infirmitate, id est podagra, gravatus, sed mentis gresque transiliens, atque ad caelestia semper amanda, petenda et quaerenda pervolans. Erat carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Denique ut unum virtutis ejus, unde caetera intelligi possint, testimonium referam; tempore quodbus cum nullo aquarum injectu po
Abbreviated transcription (Latin):
obdormisset: apparuit eibeatist
tempore secretȩ noccis flagellis
arcioribus afficiens. sciscitabatur
apłica districtione quare gregem
quem sibi ipse crediderat relinq̃¬
ret. uł cui pastorum oues xp̃i mn
medio lupoꝵ positas fugiens ip¬
sectimiteret. An mei inquit o¬
blitus es exempli. qui ꝓ paruulis
xp̃i quos michi in indicium suę
dileccionis cõmendauerat. uin¬
cła. uerbera. carceres. afflictiones.
ipsam postremo mortem. mortem
autem crucis ab infidelib oeinimi¬
cis xp̃i ipse cum xp̃o coronandus
pertuli: his beati petri flagellis
simul oe exhortationib animatus
famulus xp̃i laurentius: moxmi
ne facto uenit ad regem. &e reies
berib laceratus ostendit. Qui
multum miratus. & inquirens
quis tanto uiro tales ausus esset
plagas inferre: ut audiuit quia
pessus: extimuit multum. atq
anathematizato omni idola¬
triȩ cultu. abdicato conubio ñ
legitimo. suscepit fidem xp̃i. et
curauit. Misit oẽ galliam et
reuocauit mellitum &e iustum

Expanded text:
obdormisset, apparuit ei beatissto illum tempore secretae noctis flagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione, quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret. « An mei, inquit, oblitus es exempli, qui pro parvulis Christi, quos mihi in indicium suae dilectionis commendaverat, vincula, verbera, carceres, adflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis Christi ipse cum Christo coronandus pertuli? » His beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Christi Laurentius, mox mane facto venit ad regem, et retectberibus laceratus ostendit. Qui multum miratus, et inquirens quis tanto viro tales ausus esset plagas infligere: ut audivit quia pessus, extimuit multum; atque anathematizato omni idolatriae cultu, abdicato connubio non legitimo, suscepit fidem Christi, curavit. Misit etiam Galliam, et revocavit Mellitum ac Justum,
Abbreviated transcription (Latin):
subito uisione spuali recreata os ce
sic ad eam qͣm intuebatur uisionẽ
cepit loqui. Gratus mͥ ẽ. multum
aduentus tuus. & bñ uenisti. Et
hoc dicto parumꝑ reticuit. quasi
responsum eiꝰ quem uidebat. & cui
loquebatur expectans. Rorsumq
quasi leuiter indignata: subiun¬
rit. Nequa quã hoc lȩca ferre queo.
obsecro ne sit longinquum spaci-
antea parumꝑ silens. ita sermo¬
nem conclusit. Si om̃imodis ita
definitu est. neq hanc sententi¬
am licet unmutari: obsecid ne am¬
plius quã hec solummodo ꝓxima
nox intersit. Quib dictis: inter.¬
rogata a circumsedentib cũ quo
loqueretur: cum carissima in qͥt
mea matre edilburga. Ex quo
intellexere. quod ipsa ei tempus
suȩ transinigrationis ꝓrinum
nunciare uenisset. Na ce itaut
rogabat transacta una die ce no¬
cte. soluta carnis simul ce infirmi

Expanded text:
subito visione spiritali recreata, os et subito visione spiritali recreata, os et sic ad eam quam intuebatur visionem, coepit loqui: « Gratus mihi est multum adventus tuus, et bene venisti. » Et hoc dicto, parumper reticuit, quasi responsum ejus quem videbat, et cui loquebatur, exspectans. Rursumque quasi leviter indignata subjunxit: « Nequaquam hoc laeta ferre queo. obsecro ne sit longum spatium in antea, parum silens, ita sermonem conclusit: « Si omnimodis ita definitum est, neque hanc sententiam licet immutari, obsecro ne amplius quam haec solummodo proxima nox intersit. » Quibus dictis, interrogata a circumsedentibus, cum quo loqueretur: « Cum carissima, inquit, mea matre Aedilberge. » Ex quo intellexere quod ipsa ei tempus suae transmigrationis in proximum nunciare venisset. Nam et ita ut rogabat, transacta una die ac nocte, soluta carnis simul et infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ monasterio quedam erat femina
sc̃imonialis. oe ad scłi huiusi digni¬
tatem nobilis. & in amore futuri
scłi nobilior. Que ita multis iam
annis om̃i corporis fuerat officio de¬
stituta: ut ne unũ quidem ualeret
ipsa menbrum mouere. Hȩc ubi cor¬
pꝰ abbatissȩ uen̾abił in eccłiam dela¬
tum donec sepulturȩ daretur cog.¬
nouit: postulauit seillo afferri. et
in modum orantiũ ad illud accli¬
nari. Quod cum fieret: quasi uiuien¬
cem allocuta rogauit. ut apud mmi¬
sericordiam pii conditoris impetra¬
ret aͤtantis camq diutinis crucia¬
tib absolui. Nec multo tarduisexai¬
dita ẽ. Nam post dies duodecim et
annos post obitum dñȩ in hacuita
teneretur: in tantum ea quam
p̾dirmus infirmitate decocta est:
ut uixossib hereret. Ad ultimum cũ
c empus resolutionis eius instaret:
non solum menbroꝵ ceteroꝵ. s et
linguȩ motu careret. Quod dum
trib dieb ac totidẽnoctib ageretur:

Expanded text:
quoque monasterio quaedam erat femina quoque monasterio quaedam erat femina sanctimonialis, et ad saeculi hujus dignitatem nobilis et in amore futuri saeculi nobilior: quae ita multis jam annis omni corporis fuerat officio destituta, ut ne unum quidem movere ipsa membrum valeret. Haec ubi corpus abbatissae venerabilis in ecclesiam delatum, donec sepulturae daretur, cognovit, postulavit se illo afferri, et in modum orantium ad illud adclinari. Quod dum fieret, quasi viventem adlocuta, rogavit, ut apud misericordiam pii conditoris impetraret se a tantis tamque diutinis cruciatibus absolvi. Nec multo tardius exaudita est: nam post dies duodecim, etannos post obitum dominae in hac vita teneretur, in tantum ea quam praediximus infirmitate decocta est, ut vix ossibus haereret, et ad ultimum, cum tempus jam resolutionis ejus instaret, non solum membrorum caeterorum, sed et linguae motu caruit. Quod dum tribus diebus et totidem noctibus ageretur,
Abbreviated transcription (Latin):
uircutes ꝑ ignorantiam uł incu¬
riam resedisset: totum hoc camĩ¬
nus duitinȩ tribulationis excoque
cipiente crepusculo egressa de
cubicubilo quo iacebat: uidit ma¬
nisfeste quasi corpus hominis quod
esset sole clarius sindone inuolu¬
tum insullime ferri elatum uide¬
licet dedomo in qua sorores pau¬
sare solebant. Cumq diligentius
intueretur quo trahente leuaret᷑
extolleretur: donec cȩlis patentib
intro ducta. ampliꝰ ab illa uideri
non potuit. Nec dubium remansit eo.¬
gitanti de tanta usione. quin aliqͥo
de illa congregatione citius ee̾t mo¬
riturus. cuius anima ꝑ bona que
fecisset oꝑa. quasi ꝑ funes aureos le¬
uanda esset ad cȩlos. Quod reuera ita
contigit. Naninon multis int̾posi¬
tis diebus: do dilecta mater congre¬
gationis ipsius ergastulo carnise¬
talem fuisse uitam constat. ut ne.¬
mo qui eam nouerit dubitare. quꝰ¬
at. quin ei exeunti de hac uita cȩle¬
stis patriȩ patuerit ing̾ssus. In eod̃

Expanded text:
virtutes per ignorantiam vel incuvirtutes per ignorantiam vel incuriam resedisset, totum hoc caminus diutinae tribulationis excoquercipiente crepusculo, egressa de cubiculo quo manebat, vidit manifeste quasi corpus hominis, quod esset sole clarius, sindone involutum in sublime ferri, elatum videlicet de domo in qua sorores pausare solebant. Cumque diligentius intueretur quo trahente levareturs in superna tolleretur, donec coelis patentibus introducta, amplius ab illa videri non potuit. Nec dubium remansit cogitanti de visione, quin aliquis de illa congregatione citius esset moriturus, cujus anima per bona quae fecisset opera, quasi per funes aureos levanda esset ad caelos: quod revera ita contigit. Nam non multis interpositis diebus, Deo dilecta mater congregationis ipsius, ergastulo carnis etalem fuisse constat vitam, ut nemo qui eam noverit, dubitare debeat quin ei exeunti de hac vita caelestis patriae patuerit ingressus. In eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ur̃a illa lucerna michiomimodis
esseuideatur obscura. Etcum ne
adhuc quidem talia loquenti qͥsꝗͣ
responderet. uł assensum p̾beret:
tt̾m dixit. Accendite gͦ lucernã illã
quandiu uultis. attñ scitote qłuia
non est mea. Nam mea lux ucipi
narrare. quia apparuerit sibi qͥdã
functus. dicens qđ adueniente
dilucło ꝑhennem ee̾t exitura ad
lucem. Cuius u̾itas uisionis cita.
te deuotȩ congregationis edilburga
esset rapienda e mundo: apparuit
iusio miranda cuidam desororib
monasterio commorata. ce ipsa sẽ¬
per in om̃i humilitate ac sinceri¬
tate do seruire satagebat. & adui¬
trix disciplinȩ regłaris eidem ma¬
tri existere. minores docendo uel
castigando curabat. Cuius utiuir¬
tus uirca apłm in infirmitate ꝑ¬
ficetur: tacta. ẽ. repente grauissi¬
mo corporis morbo. ce ꝑ annos no¬
uem pia redemptoris nr̃i ꝓuisiõe
multum fatigata. iudelicet ut
quicqͥd in ea uiciĩ sordidantis int̾

Expanded text:
ut vestra illa lucerna mihi omnimodis ut vestra illa lucerna mihi omnimodis esse videatur obscura. » Et cum ne adhuc quidem talia loquenti quisquam responderet, vel adsensum praeberet, iterum dixit: « Accendite ergo lucernam illam, quamdiu vultis; attamen scitote quia non est mea: nam mea lux  Al.,narrare quia apparuerit sibi quidamfunctus, dicens quod adveniente diluculo perennem esset exitura ad lucem. Cujus veritas visionis cita  devotae congregationis Aedilburga esset rapienda de mundo, apparuit visio miranda cuidam de sororibumonasterio commorata, et ipsa semper in omni humilitate ac sinceritate Deo servire satagebat, et adjutrix disciplinae regularis eidem matri existere, minores docendo vel castigando curabat. Cujus ut virtus juxta Apostolum in infirmitate perficeretur, tacta est repente gravissimo corporis morbo, et per annos novem pia Redemptoris nostri provisione multum fatigata: videlicet ut quicquid in ea vitii sordidantis inter
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio puer curiter non¬
infantilem adhuc ȩtatem in uirgr¬
num dõ dicatarum solebat cella
nucriri. ibiq mectitari. Hic p̃facta
pestilentia tactus. ubi ad extrema
peruenit: clamauit tercio unam
eam nomine quasi p̃sentem alloquers.¬
terminans temporaralem uitam:
intrauit ȩternam. At uirgo illa quã
moriens uocabat: mox in loco quo
erat eadem actacta infirmitate.ip
so quo uocata est die.de hacluce
subtracta. & illum qui seuocauit
ad regnum cȩleste secuta est. Item
quedam exeisdem ancilis dĩ cum
p̾fato tacta morbo atq adextrema
eẽt ꝑ ducta: cepit subito circa medi¬
am noctem clamare hisqui sibi mi¬
nistrabant. pecens ut lucernam quȩ
in ibi accensa erat extinguerent.
Quod cum frequenti uoce repeteret.
nec cñ ei aliquis obtemꝑaret: ad ex¬
tremum intulit. Scio quod me
hec insana mente loqui arbitrami¬
ni. siam nunc non ita ẽẽ cognos¬
cite. Nam uere dico uob̾ qđ domumi
hanc tanta luce impletã esse ꝑspicio:

Expanded text:
monasterio puer trium circinfantilem adhuc aetatem in virginum Deo dedicatarum solebat cella nutriri, ibique medicari. Hic praefata pestilentia tactus, ubi ad extrema pervenit, clamavit tertio  Al.eam nomine quasi praesentem alloquens,terminans temporalem vitam, intravit aeternam. At virgo illa quam moriens vocabat, mox in loco quo erat, eadem adtacta infirmitate, ipso quo vocata  Al., vocitata est die de hac luce subtracta, et illum qui se vocavit ad regnum caeleste secuta est. Item quaedam ex eisdem ancillis Dei cum praefato tacta morbo, atque ad extrema esset perducta, coepit subito circa mediam noctem clamare his quae  Al., qui sibi ministrabant, petens ut lucernam quae inibi accensa erat, exstinguerent: quod cum frequenti  Al., sequenti voce repeteret, nec tamen ei aliquis obtemperaret, ad extremum intulit: « Scio quod me haec insana mente loqui arbitramini; sed jam nunc non ita esse cognoscite: nam vere dico vobis, quod domum hanc tanta luce impletam esse perspicio,
Abbreviated transcription (Latin):
In quib pͥmi &e precipui erant.
Mellitus. iustus. paulinus. rufini¬
anus. & ꝑ eos generaliter uniuer¬¬
sa que ad cultum erant ac mini-¬
sterium eccłiȩ necessaria. uasa ui¬
delicet sacra. & uestim̃ta altanũ.
ornamenta quoq eccłiarum. et
sacerdotalia uł dericalia indu
reliquias. necñ &e codices plurimoͦ

Expanded text:
in quibus primi et praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, Rufinianus; et per eos generaliter universa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta quoque ecclesiarum, et sacerdotalia vel clericalia indum martyrum reliquias, nec non et Codices plurimo
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Sacra celerit᷑ eucaristiȩ mini¬
steria p̃parent᷑. Hodie enim nataliᷤ
ẽ b̃i brendani dies. Quare ait mi¬
nister talia missarũ sollemnia p̃
nocte pretita uidi subito aꝑtum
celũ. angłoꝵq choros scĩ srendani
animȩ obuios descendere: quoꝵ
luminosa &e incõparabili claritate

Expanded text:
ens; Sacra celeriter Eucharistiae ministeria praeparentur, hodie enim natalis beati Brendini est dies. Quare, ait minister, talia Missarum solemnia hodinocte praeterita vidi subito apertum coelum, angelorumque choros sancti Brendini animae obvios descendere, quorum luminosa et incomparabili
Abbreviated transcription (Latin):
stupore ꝑculit: ut cẽ canticum quod
canebant cremefactę int̾miterent.
Ipseaut̃ splendor emisse tucis in cuius
comparatione sol meridianus uid̾i
posset obscurus: non multo post illo
eleuat᷑ de loco: in meridianam mo¬
nasteriĩ partem hocẽ. ad occidentem
oratorii secessit. ibiq aliquandui de¬
moratus. & ea loca oꝑiens: sic uidenti¬
buscuntis ad cęli alta se subduxit. ut
nulli e̾ẽt dubtum quin ipsa lux que
animas famularum xp̃i eẽt ductura
uł susceptura incęlis: oẽ corporib eat¬
rum locum in quo requietura diem¬
q resurrectionis essent expectatura
monstraret. Cuius radius lucis tan
alio uniore positus fuerat. referret

Expanded text:
stupore perculit, ut etiam canticum quod stupore perculit, ut etiam canticum quod canebant tremefactae intermitterent. Ipse autem splendor emissae lucis, in cujus comparatione sol meridianus videri posset obscurus, non multo post illo elevatus de loco, in meridianam monasterii partem, hoc est, ad occidentem oratorii secessit, ibique aliquandiu remoratus et ea loca operiens, sic videntibus cunctis ad caeli se alta subduxit; ut nulli esset dubium, quin ipsa lux quae animas famularum Christi esset ductura vel susceptura in caelis, etiam corporibus earum locum in quo requietura, et diem resurrectionis essent exspectatura, monstraret. Cujus radius lucis tantalio juniore positus fuerat, referret
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio plura uirtutum frric
signa patrata. que ad memoriam
edificationem q sequẽtium abhis
oqui nouere descripta habentur a
damcladis late cuncta depopulans
c̃ẽ partem monasteriĩ huius illam
qua uiri tenebantur inuasisset: et
passim cotidie raperentur ad dñm:
sollicita mater congregationis qua
hora cẽ eam monasterii partem qua
ancillarum dĩ caterua auirorum
erat secreta contubernio eadem pla¬
ga tangeret: crebrius incomentu
inmonasterio corpora sua poni et
ciiterium fieri uellent. cum eas
codem quo ceteros exterminio rap.¬
tari contingeret. Cumq nil certi
responsi tam ce si sepius inquirens
a sororibus accepisset: accepit ipsa
nocte quadam expletis matutins
laudis psalmodiis egressȩ de oratorio
famulȩ xp̃i ad sepultra fratrum qui
tas ex hac luce pcesserant solitas dño
iaudes decantarent: ecce subito lux
emissa celitus. uelut lintheum ma¬
gnum uenit suꝑ om̃s. tantoq eas

Expanded text:
monasterio plura virtutum sunt monasterio plura virtutum sunt signa patrata, quae et ad memoriam aedificationemque sequentium, ab his qui novere, descripta habentur a dictae cladis late cuncta depopulans, etiam partem monasterii hujus illam qua viri tenebantur, invasisset, et passim quotidie raperentur ad Dominum; sollicita mater congregationis, qua hora etiam eam monasterii partem, qua ancillarum Dei caterva a virorum erat secreta contubernio, eadem plaga tangeret, crebrius in conventu in monasterio corpora sua poni et cimiterium fieri vellent, cum eas eodem quo caeteros exterminio raptari e mundo contingeret. Cumque nihil certi responsi, tametsi saepius inquirens, a sororibus accepisset, accepit ipsa nocte quadam expletis matutinae laudis psalmodiis, egressae de oratorio famulae Christi, ad sepulcra fratrum, qui eas ex hac luce praecesserant, solitas Domino laudes decantarent, ecce subito lux emissa caelitus veluti linteum magnum venit super omnes, tantoque eas
Abbreviated transcription (Latin):
uitate londonia: huius autem¬
uiri uidelicet &e inepiscopatu &e
ante episcopatum uita & conuer¬
satio fertur fuisse sc̾issima. sicut
cẽ nunc celestium signa uirtutũ
indicio sunt. Etenim usq hodie
feretrum eius caballarium quo
infirmus uehi solebat. sarnatũ
a discipłis eius multos febricitan.¬
tes uł alio quolibet incominodo
fessos sanare non desistit. Non
solum aut̃ suþpositi eidem fere¬
tro uł appositi curantur egroti:
sed oe hastulȩ de illo abscise atq
ad infirmos allatȩ citam illis
solent afferre medelam. Hicsa¬
ne prius quam ep̃s factus esset:
duo p̾clara monasteria. unum
sibi alterum sorori suȩ ediburge
construrit. quoꝵ utrumq regła¬
ribus disciplinis optime instituit
Siquidem in regione subteriena. so¬
mater ac nutxir posset existere femi¬
narum. Quȩ suscepto monasterũ
regunine: condignam se inomnib
ep̃o fr̃e. & ipsa recte uuendo. & sub¬
iectis regłariter ac pie consulendo
p̾buit. ut oẽ celestia indicio fuere

Expanded text:
itate Lundonia: cujus videlicet viri in episcopatu, et ante episcopatum vita et conversatio fertur fuisse sanctissima, sicut etiam nunc caelestium signa virtutum indicio sunt. Etenim usque hodie feretrum ejus caballarium, quo infirmus vehi solebat, servatum a discipulis ejus, multos febricitantes vel alio quolibet incommodo fessos sanare non desistit. Non solum autem subpositi eidem feretro vel adpositi curantur aegroti, sed et astulae de illo abscissae atque ad infirmos adlatae, citam illis solent adferre medelam. Hic sane priusquam episcopus factus esset, duo praeclara monasteria, unum sibi, alterum sorori suae Aedilbergae construxerat, quod utrumque regularibus disciplinis optime instituerat. Sibi quidem in regione Sudergemater ac nutrix posset existere feminarum. Quae suscepto monasterii regimine, condignam se in omnibus episcopo fratre, et ipsa recte vivendo et subjectis regulariter et pie consulendo praebuit; ut etiam caelestia indicio fuere
Abbreviated transcription (Latin):
ille desperans. Non est michi modo
tempꝰ uitam mutandi. cũ ipse uide¬
¶rim
indicium meum iam esse completum:
Talia dicens: sine uiatico salutis obist. et
corpus eius in ultimis est monasterũ lo¬
cis humatum. neq aliquis ꝓ eo uł missa
factre. uł psalmos cantare. uł saltem
orare presumebat: Qquam grandi
tenebras. Beatus ꝓthomartir stepha¬
nus. passurus mortem pro ueritate:
uidit cȩlos aꝑertos. uidit głam dei ce
iħm stantem adextris dĩ. orubi erat
ipse futurus post mortem: ibi ocłos
mentl . ante mortem quo letior occũ¬
beret misit. At contra faber iste tene¬
brosȩ mentis &e accionis imminen¬
te morte: udit aꝑta tartara. uidit
dãpnationem diaboli &e sequatiũ
eiuĩ. Uidit oẽ suũ infelix int̾ tales car¬
cerem. quo miserabilius ipse despe¬
rata salute ꝑiret. s uiuentib qui
hec cognouissent causam salutis
sua ꝑditione relinqueret: Debe¬

Expanded text:
ille desperans: « Non est mihi modo ille desperans: « Non est mihi modo tempus vitam mutandi, cum ipse viderim judicium meum jam esse completum. » Talia dicens, sine viatico salutis obiit, et corpus ejus in ultimis est monasterii locis humatum, neque aliquis pro eo vel missas facere, vel psalmos cantare, vel saltem orare praesumebat. O quam grandi tenebras! Beatus protomartyr Stephanus passurus mortem pro veritate, vidit celos apertos, vidit gloriam Dei et Iesum stantem a dextris Dei; et ubi erat venturus ipse post mortem, ibi oculos mentis ante mortem, quo lętior / occumberet, misit. At contra faber iste tenebrosę mentis et actionis imminente morte vidit aperta Tartara, vidit damnationem diaboli et sequacium eius, vidit etiam suum infelix inter tales carcerem, quo miserabilius ipse desperata salute periret, sed viventibus, qui hęc cognovissent, causam salutis sua perditione relinqueret.
Abbreviated transcription (Latin):
trem quem utinam not
sterio nobili. sed ipsum ignobiliter
uiuentem. Corripiebatur quidem
sedulo afr̃ibus ac maioribus loci. atq
ad castiga tiorem uitam conuertiad.¬
monebatur & quamuis eosaudire
noluisset: tolerabatur ab eis longa¬
mimiter ob neceffitatem oꝑum ipsiꝰ
exteriorum. erat enim fabrili arte
singularis. Seriuebat autem mul¬
tum ebrietati. & ceteris iuitȩ remis¬
sioris illecebris. magisq in officina
psallendum atq orandum in ec-¬
Unde accidit illi qđ solent dicere
quidã. quia qui ñ uult gcliȩ ianuã
sponte humiliatus ingredi: neces¬
se habet in ianuam inferni noN
sponte damnat᷑ introduci. Pertus¬
sus enim langore atq ad extreina
ꝑdrictus: uocauit fr̃s. & multum
merens accdamnato similis: cepit
narrare quia uideret inferos aꝑtoᷤ.
qui occiderunt dñm iuxta cum. flã¬
mis ultricib contraditum. in quoꝵ
preparatum. Audientes autem hec¬
fr̃s: ceperunt diligenter exhortari
ut ut tunc positus adhuc in corpore

Expanded text:
trem, quem utinam non sterio nobili, sed ipsum ignobiliter viventem. Corripiebatur quidem sedulo a fratribus ac majoribus loci, atque ad castigatiorem vitam converti ammonebatur. Et quamvis eos audire noluisset, tolerabatur tamen ab eis longanimiter, ob necessitatem operum ipsius exteriorum: erat enim fabrili arte singularis. Serviebat autem multum ebrietati et caeteris vitae remissioris inlecebris; magisque in officina re, quam ad psallendum atque orandum in ecUnde accidit illi, quod solent dicere quidam, quia qui non vult ecclesiae januam sponte humiliatus ingredi, necesse habet in januam inferni non sponte damnatus introduci. Percussus enim languore atque ad extrema perductus vocavit fratres, et multum moerens ac damnato similis coepit narrare, quia videret inferos apertosqui occiderunt Dominum, juxta eum flammis ultricibus contraditum: in quorum praeparatum. Audientes haec fratres, coeperunt diligenter exhortari, ut vel tunc positus adhuc in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisso: dixit. Grande uulnus.
grandioris curam medelȩ deside¬
rat. Et iõ ieuiniis psalmis ce or̃o¬
nib quantũ uales insiste. quo
p̃ocupando faciem dm̃ inconfes¬
sione: propicium eum inuenire
merearis. At ille quem nimius
ree conscientiȩ tenebat dolor. et
internis peccatoꝵ iuuincłis quib
grauabatur ocius desiderabat
imposueris agendum. dum mͦ
saluus fiam indie dñi totũ facile
feram. etiam si totam noctem sta.¬
ndo in p̾cib ꝑagere. si integram
septimanam uibeas abstinendo
transigere. Qui dix̃. Multum ẽ.
ut cota septimana absq alim̃to
corporis ꝑdures. s biduanum uel
triduanum sat ẽ. obsernare ieium¬
um. Hoc facͥto. donec post modicũ
tempus rediens ad te quid facere
debeas. & quandiu penitentiȩ insi¬
stere tibi plemꝰ ostendam. Quibus
dictis. ce descripta illi mensura peni¬
tendi: abiit sacerdos. ce ingruente
unde originem duxerat. neq ultra
rediit. At ipse memor precepti eiꝰ

Expanded text:
commisso dixit: « Grande vulnus commisso dixit: « Grande vulnus grandioris curam medelae desiderat: et ideo jejuniis, psalmis et orationibus, quantum vales, insiste, quo praeoccupando faciem Domini in confessione propitium eum invenire merearis. » At ille quem nimius reae conscientiae tenebat dolor, et internis peccatorum vinculis quibus gravabatur, ocius desiderabat imposueris agendum, dummodo salvus fiam in die Domini, totum facile feram, etiamsi totam noctem stando in precibus peragere, si integram septimanam jubeas abstinendo transigere. » Qui dixit: « Multum est ut tota septimana absque alimento corporis perdures; sed biduanum vel triduanum sat est observare jejunium. Hoc facito, donec post modicum tempus rediens ad te, quid facere debeas, et quamdiu poenitentiae insistere tibi plenius ostendam. » Quibus dictis, et descripta illi mensura poenitendi, abiit sacerdos, et ingruente unde originem duxerat  Al., traxerediit. At ipse memor praecepti ejus
Abbreviated transcription (Latin):
monasterium uirginum
quod coludiurbem cognominaÑ:
sumptum ẽ. Quod t̃a amalicia
inhabitantium in eo. & precipue
illoꝵ qui maiores esse uidebantur
contigisse: om̃s qui nouere facil¬
lune potuerunt aduertere Sed
non defuit puniendis admonitio
diuinȩ pietatis. qua correpti ꝑ ieui.¬
nia fletus ce p̃ces. pama se ad instar
terent. Erat namq in eodem mo¬
ita ut nil unquã cibi uł potus
gras ꝑuigil inorationib transi¬
geret. Queqͥdem illi districtio ui¬
tȩ artioris. primo ex necessitate
emendandȩ suȩ pͣuitatis obuene¬
rat. s procedente tempore. necessi¬
tatem in consuetudinem uer¬
terat. Siquidem in adolescentia
sua sceleris aliqͥd cominiserat. qđ
cõmissum ubi ad cor suũ rediit
grauissime exhorruit ce se proillo
puniendum a districto uidice time¬
bat. Accedens gͦ ad sacerdotem ã
quo sibi sperabat iter salutis posse
demonstrari: confessus ẽ. peccatũ¬
ce reatum suum. petiĩtq ut con¬
silium sibi daret. quo posset fug̾e

Expanded text:
monasterium virginum quod Coludi urbem cognominant, sumptum est. Quod tamen a malitia inhabitantium in eo, et praecipue illorum qui majores esse videbantur contigisse, omnes qui novere facillime potuerunt advertere. Sed non defuit puniendis admonitio divinae pietatis qua correcti, per jejunia, fletus et preces iram a se, instar terent. Erat namque in eodem moita ut nihil unquam cibi vel potus,gras pervigil in oratione transigeret. Quae quidem illi districtio vitae arctioris, primo ex necessitate emendandae suae pravitatis obvenerat. Sed procedente tempore necessitatem in consuetudinem verterat. Siquidem in adolescentia sua sceleris aliquid commiserat, quod commissum, ubi ad cor suum rediit, gravissime exhorruit, et se pro illo puniendum a districto Judice timebat. Accedens ergo ad sacerdotem a quo sibi sperabat iter salutis posse demonstrari, confessus est reatum suum, petiitque ut consilium sibi daret quo posset fugere
Abbreviated transcription (Latin):
inde ꝓpt̃ quȩ clumacũ aduenimꝰ.
reuersuri lugdunũ iter ꝑ cuuita¬
tem matisconensẽ arripuimꝰ. Ubi
anselmꝰ rogatii ep̃i. i canonicoꝵ miᷤ¬
sam publice apud scm uincentiũ
celebiauit. & int̾ sermonẽ quẽ
acd popłm habuit. ut om̃s dñm
ꝓsiccitate qua in imm̃sũ t̃ra arue¬
rat cõmunit̃ p̃carent᷑ admonuit.
Dicunt se idiam sepiꝰ fecisse s nal
effecisse. & ea re ut preces eoꝵ ipse
prece sua corã deo efficaces efficiat:
magnoꝑe orant ⁊ obsecrant. Quid
dicam: Hecdũ pn᷑si eramꝰ. & ecce
subi tostupentibꝰ cunctis serenitaᷤᷤ
cęli innibilũ uertit᷑. ipsaq die pꝰ¬
qmͣ ciuitatẽ egrederem᷑: pluiuadul¬
cis & copiosa t̾ris illabit᷑. Nlebs gͥ i¬
so hoc facto benedicit dñm. ⁊ eiꝰ post
dm̃ auccorẽ magnis laudibꝰ p̃dicãt
anselmũ. Itaq in habitaculũ nr̃m
lugdimũ reuersi: qͥetã uitã ab oĩ¬

Expanded text:
inde propter quae Cluniacum advenimus, reversuri Lugdunum iter per civitatem Matisconensem arripuimus. Ubi Anselmus rogatu episcopi et canonicorum missam publice apud Sanctum Vincentium celebravit; et inter sermonem, quem ad populum habuit, ut omnes Dominum pro siccitate qua in immensum terra aruerat, communiter precarentur, admonuit. Dicunt se jam id saepius fecisse, sed nihil effecisse; et ea re, ut preces eorum ipse sua prece coram Deo efficaces efficiat, magnopere orant et obsecrant. Quid dicam? Necdum pransi eramus, et ecce subito stupentibus cunctis serenitas coeli in nubilum vertitur, ipsaque die priusquam civitate egrederemur, pluvia dulcis et copiosa terris illabitur. Plebs igitur viso hoc facto benedixit Dominum, et ejus post Deum auctorem magnis laudibus praedicant Anselmum. Itaque, in habitaculum nostrum Lugd