comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliam dicimus s num̃os mnul¬
tes milituni nam ex̾citui p̾ ẽẽ¬
dicimus: eum qui legionenł
iegiones cum suis auxiliis ab ĩ¬
peratore cominissas aminiui¬
strat. s hĩc etiam eum qui ab ã¬
u quo num̾o militum missusẽ.
quasi ab ex̃citu missum sic acci¬
piemus. ¶ ignomine causain¬
ssum ħ ideo adiectum ẽ quemã¬
multa gn̾a sunt missionuns ẽ.
honesta que em̾itis stipendiis¬
ukantea: ab imperatore ĩ dulgẽ¬
Stur ẽst causaris que põualitudi¬
ncqͣlaborib militie soluits ẽ igno¬
minosal ĩgnominiosa autem᷑.
missioitriens ẽ quociõs is q mit᷑.¬
t dicit nominatim ignominẽ
causa se mittẽ semꝑ emim debet¬
ad d̾e cur miles mutaturᷤs et ⁊ si
cum ex auctorau̾it. idest ĩ signia¬
nulitaria detrat̾it. iut̾ ĩ famos ef¬
ficit licet non addidiss ignoĩe¬
causa se cum ex aũctorasse. ¶ est
quatum geñus missionis siꝗs
reuitandorum nim̾um causa:

Expanded text:
am dicimus, sed numeros multos militum: nam exercitui praeedicimus eum, qui legionem uel legiones cum suis auxiliis ab peratore commissas adminised hic etiam eum, qui ab aquo numero militum missus est, quasi ab exercitu missum sic accipiemus. 'Ignominiae causa missum': hoc ideo adiectum emulta genera sunt missionum. est honesta, quae emeritis stipendiisante ab imperatore indulgur: e‹s›t causaria, quae propter ualetudinem laboribus militiae soluit: est ignoniosa. ignominiosa autem missio totiens est, quotiens is quiaddidit nominatim ignominiae causa se mittere: semper enim debetddere, cur miles mittatur. sed et eum exauctorauerit, id est insignialitaria detraxerit, inter infames efficit, licet non addidisset ignocausa se eum exauctorasse. est et quaevitandorum munerum causa
Abbreviated transcription (Latin):
ult. Pretoris u̾ba ooo¬
ignomine cansa ab im infa¬
peratore eoue cuide ea re mia¬
statuendipotestas fu̾it. dminstꝰ
erit. ¶ qͣui artis lucdicre ꝓnim¬
tiandi ne causa inscenam pro¬
dicrit. ¶ qui leccinium fecerit.¬
¶ qui i inditio publico calumꝰ¬
pnie p̾uaritatõns ue causa:
quid fecisse idicatus erit. ¶ qui.
furti .i. bonorimi raptorum.
ĩ uiriarum de  dolo malo ⁊ fr¬
aude suo nomine dampnatus
pactuaue erit. ¶ quipro scciotu¬
tele. mandati de poĩti suo nomi¬
ne non contrario iuditio dam¬
pnatus erit. ¶ quieam que ĩ po¬
ccaate eius eẽt gn̾o mortuo cũ
en axmnortuum eẽ sciret. intra
eis ante quamuirum elugẽ¬

Expanded text:
retoris verba ignominie causa ab imperatore eove, cui de ea re statuendi potestas fuerit, dimissus erit, qui artis ludicre provinciandive causa in scenam prodierit, qui lenocinium fecerit, qui in iudicio publico, calumnie prevaricationisve causa, quid fecisse iudicatus erit, qui furti, vi bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo et fraude, suo nomine damnatus, pactutelae, mandati, depositi suo nomine non contrario iudicio damnatus erit: qui eam, quae in potestate eius esset, genero mortuo, cum eum mortuum esse sciret, intra est, antequam uirum eluge
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ defende̾ non repetet quod
dauit. is cui commod au̾at pign¬
orieamposuit ⁊ fugit qui accepit
non aut̃ se redditurum ag e bͥat.
quamuis suxcuniam accepisset.
accepit a serulo et recdlidit ma
gidem. quesitumẽ anpecuni a
aput sepignori deꝑoni: furti eũ se
bbligasse i deoq sipetumam a ser¬
uulo accepiss redimendi furti
tausa: posie rn. s sinescis alie¬
nam aput se depomi ñ eẽ fiutm.
Gitemsi pecuuia cuis nomine ꝙ
obs. quo pignus acceꝑat. a seruilo
ei soluta ẽẽt. nouposse ab eo repc̃a¬
M sciens ate emi pecuman tibiq¬
es souu. ẽamme ate repetituru
ł cieo nomine cõdictionem michi
ͣeẽ omnimodo putosi scisses¬
ͣ meumeẽ siue ignorasses

Expanded text:
tus est, non repetet quod davit: is cui commodaverat pignori eam posuit et fugit: qui accepit non aliter se redditurum aiebat, quam si pecuniam accepisset: accepit a servulo et reddidit gidem: quaesitum est, an pecunia apud se pignori deponi, furti eum se obligasse ideoque, si pecuniam a seruulo accepisset redimendi furti causa, posse repeti: sed si nescisset alienam apud se deponi, non esse furem, item, si pecunia eius nomine, a quo pignus acceperat, a seruo ei soluta esset, non posse ab eo repinsciens a te emi pecunisolui: eam me a te repetiturum et eo nomine condictionem mihi se omnimodo puto, siue scisses meum esse siue ignoras
Abbreviated transcription (Latin):
ceperit. ⁊ pr̃ familias factus
solu̾it. non reretit. ¶ Si pars
donins que ĩ diem ꝑfidei com¬
missum relictaẽ arserit ante
diem fidei cominisso cedente:
⁊ eam hr̃s sua impensa refec̾it de¬
ducendam eẽ impensam exfi¬
dei cominisso coͣmtat ẽt si sine
deductione. comum tradid̾it.
posse in ccrti debiti conliciqua¬
si plus debito ded̾it. ¶ Si pactus
fũit pronus cum lib̾to. ne oͣpe
ab eo pxtantur. quicquid post¬
easolitum fu̾it aliberto. repeti
eratius. Quodͦ pupuius sineᷤ
tutoris auctoritiate stipulanti
promisit ⁊ solu̾it. ixpxtitio est.
quianet fiatura debet. ꝓsid. ⁊ ent¬

Expanded text:
r familias factus soluerit, non repetit.Si pars domus, quae in diem per fideicommissum relicta est, arserit ante diem fideicommissi cedentem et eam heres sua impensa refecerit, deducendam esse impensam ex fideicommisso constat et, si sine deductione domum tradiderit, posse incerti condici, quasi plus debito dederit.Si pactus fuerit patronus cum liberto, ne operae ab eo petantur, quidquid postea solutum fuerit a liberto, repeti arum.Quod pupillus sine tutoris auctoritate stipulanti promiserit soluerit, repetitio est, quia nec natura debet. 42
Abbreviated transcription (Latin):
deduceret pr̃ quod iifilius sibi¬
debiiss contra si ꝑr̃ quod siuo¬
debuis cid̾ emancipato soluit.
mento probatu qd̾ si cxt̾nieus
ĩtra amnimi᷑ t  ptulio agat.
putetur ead̾ q erunt. ⁊ siextra¬
neus hr̃s ex hr̃dato filio solũit
id quod ei pr debiuss ¶ legati

Expanded text:
deduceret pater, quod sibi filius debuisset. Contra si pater quod fidebuisset eidem emancipato solveritmento probatur, quod, si extraneus intra annum de peculio agat, putetur. eademque erunt et si extraneus heres exheredato filio solverit id, quo
Abbreviated transcription (Latin):
elictionem nonhabebit. quia
lich accipients sacet. s suam in
dominus yre incipiet ⁊ ideo cõ¬
stat sicuus aunestimaret se hẽ¬
tem es̃ insiuam prditariam
fiiluss nuo aliomodo quã per
itentione ĩpensas seruare posse

Expanded text:
non habebit, quia nihil accipientis faceret, sed suam rem dominus habere incipiat. et ideo constat, si quis, cum existimaret se heredem esse, insulam hereditariam fulsisset, nullo alio modo quam per retentionem impensas seruare posse
Abbreviated transcription (Latin):
nisuis utroq simul soluto mucħi
retmendi quod uellem arbitriũ
daretur. id̾ aiͣt ⁊ siduo br̃des sint
stipulatoris: ñ sic posse altĩ quinq
solutis: altĩ partem stichi solui. cõ
siet duo sint promissoris hr̃des se¬
cundum que libatio non cõtingit.
nisiant utriq quina aut utriq
mans indebitum soluit. quolibet᷑
Sicco repetit. ñ enim estimationem
soluentis ead̾ spẽs repetitionis se ͥ¬
C̃ male ab soluita ab sonitus suã
spontẽ solu̾it. repetere non pot̾.¬

Expanded text:
muis utroque simul soluto mihi retinendi quod uellem arbitrium daretur. Idem ait et si duo heredes sint stipulatoris, non ‹posses› alteri quinque solutis alteri partem Stichi solui: Idem et si duo sint promissoris heredes. secundum quae liberatio non contingit, nisi aut utrique quina aut utriquemans indebitum soluit, quolibet loco repetet: non enim existimationem soluentis eadem species repetitionis sesi male absoluit et absolutus sua sponte soluerit, repetere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ono sunt souite s u cuni offitun
ab eo desid̾atim cum prdno deuibie
irciia ⁊ soluit. repetẽ non potest.
¶Sr sioperas prõno ex hibuit nõ
offitiales: s fabri es siuti pictori¬
asul. anas dumputat se debere.
operarumũ ñ sint ccdem neq eł¬
dem hominis neq eid̾ ex hilẽtur¬
¶ nam plerũq robur hoĩs etas

Expanded text:
cum officium ab eo desideraretur, cum patrono decidit pecunia et solvit, repetere non potest. sed si operas patrono exhibuit non officiales, sed fabriles, veluti pictorias vel alias, dum putat se debere, operarum, ut non sint eaedem neque eiusdem hominis neque eidem exhibentur: nam plerumque robur hominis, aetas
Abbreviated transcription (Latin):
pecuma petatur. et ꝑ imprudenti¬
am solũit condicẽ stipulatori
potĩt ⁊teo reus quid̃ manetob¬
ligatus ipe autem sua exceptio¬
ne tutus ẽ nnicħ auteminte̾ fide¬
uissor anħrs eius soluat quod
opinione sit mulier ut credat
se pro dot̾e obngatai  ͣlucquid
totis nomine ded̾it non iepetit.
sublata ẽ enim falsaopinione ꝑ¬
relinquitur pietatis causa ex qua
solutu repetinon potit. ¶ qͣui
hominem gu̾alit̾ ꝓmisit. simu s
ei qui hommem aut decem de¬
bet. q ideo si cum estimaret᷑ se sti¬
chum promisisse eumdedĩt cõ¬
dicet alium autem quemlibet
dando libari potĩt.
d̾ Simarea tua edificassem.
atuedes possi d̾es condicto locũ
non lebit qͣuianulum negituil
int̾nõ contraheretur namqui ie
ñ cebitam pecumam solu̾it. ħ
ip̃o aliquid negcri gĩt. cum aũt
elifitium marea sua ab alio po¬
situm dominus cccuꝑat. mul¬
Nim negicium contrahit. ¶S ed̃
i  is qͣuͣ malicna area elifica

Expanded text:
pecunia petatur, et per imprudentiam solverit, condicere stipulatori poterit et ideo reus quidem manet obligatus, ipse autem sua exceptione tutus est. nihil autem interest, fideiussor an heres eiuopinione sit, ut credat se pro dote obligatam, quidquid dotis nomine dederit, non repetit: sublata enim falsa opinione relinquitur pietatis causa, ex qua solutum repeti non potest.Qui hominem generaliter promisit, similis est ei, qui hominem aut decem debet: et ideo si, cum existimaret se Stichum promississe, eum dederit, condicet, alium autem quemlibet dando liberari poterit. area tua aedificassem et tu aede‹s› possideres, condictio locum non habebit, quia nullum negotium inter nos contraheretur: nam is, qui non debitam pecuniam soluerit, hoc ipso aliquid negotii gerit: cum autem aedificium in area sua ab alio positum dominus occupat, nullum negotium contrahit. sed et si is, qui in aliena area aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
quinq eum posse conclics̃ quasi
in debita ic post̾ĩor souito comp¬
babit. priora quinq utrum debi.¬
ta anindebita souĩentur. S a si.¬
post soluta quinq ut stichus sol

Expanded text:
eum posse condicere quasi debita. sic posterior solutio compbabit, priora quinque utrum debta an indebita soluerentur. sed epost soluta quinque et Stichus sol
Abbreviated transcription (Latin):
autem ppetua exceptio parit con¬
dictionem ut iuli ams liberes
scribit si eꝰmptor fiuͣidi dampn¬
aũit br̃dem suumut uenditorẽ
anexu uenditi ub̃aret. inoxuendi¬
tor ignorans rem tradid̾it. posse
eum fundum conlicẽ id̾q ⁊ side¬
uitorem suum dampn auit libait
quie ignorans soluit. ¶ qui fiuo
familias solu. cumeet eius prcu¬
liaris  cebito liquid̾ ignorauit ad¬
cimpnmi eirecuuum. lib̾atur. si.
scit asolũit. condictoe̾m non ht
quiasciens in debitum soluit.¬
¶ Sifilius familias contramaçi¬
domanum muruatus. solu̾it ⁊
pr̃i suohr̃s effectus uelit uendica

Expanded text:
autem perpetua exceptio parit condictionem, ut Iulianus libro decimo scripsit, si emptor fundi damnauerit heredem suum, ut uenditorem nexu uenditi liberaret, mox uenditor ignorans rem tradiderit, posse eum fundum condicere: idemque et si debitorem suum damnauerit liberare et ille ignorans soluerit.Qui filio familias soluerit, cum esset eius peculiaris debitor, si quidem ignorauit ademptum ei peculium, liberatur: si scit et soluit, condictionem non habet, quia sciens indebitum soluit.Filius familias contra Macedonianum mutuatus si soluerit et patri suo heres effectus u
Abbreviated transcription (Latin):
derit pluris p̃tii quasi plus debẽs.
maiorem incdum debẽs: super¬
fluum olei eẽ repetendum non
ligationem: ¶ id̾ marcellus ait
sicum fundiꝑs michi debe̾tur qiͣ
totus delẽtur estimatione facta
solutio pectie soudi pretii fũdi
facta sit. irpeti posse ñ cotum pretrꝰ¬
um. s ꝓtis ĩ debite p̃cium ¶adeobn¬

Expanded text:
derit pluris pretii quasi plus debens, derit pluris pretii quasi plus debens, maiorem modum debens, superfluum olei esse repetendum, non ligationem.Idem Marcellus adicit, si, cum fundi pars mihi deberetur, quasi totus deberetur aestimatione facta, solutio pecuniae solidi pretii fundi facta sit, repeti posse non totum pretium, sed partis indebitae pretium.Adeo
Abbreviated transcription (Latin):
¶supraduplum autem usure. et
nsurarumusure: nec ĩstipulatũ de¬
⁊duci net ex igi possuͣt. et solure re¬
petuntur. qmadnodum futura¬
rumusurarumusure. ¶ Sĩquis
falso se sortem derẽ credens usuras¬
̃ solu̾it᷑ꝰ poͣtͣ conditt nͣet uidetur scĩ¬
ens ĩ debitum solusse ¶ ĩ debitũ
aũt solutum accipimus non so¬
lum si ommino non debeatur: s
isi ꝑ aliquam exceptionem ipe¬
tuam pen non potãt. quare ħ quõ¬
q repcti pot̾i̾t. insi sciens setutu
exceptione soluit. ¶ Si centum
deres quasi ducenta debe̾t fundũ
ducentorim soluit compe
nere stipuiationt lcg enim pla¬
cuit rempro pecuma solutam pa¬
aere lib̾ationemtamen si ex falsa
debiti quantitate maioris p̾̃tii
res soluta ẽ. non fit confusio ꝑtis
rricum pccuna. nemo enimin¬
uitus compeilitur ad cõmumo¬
nem s et conlictio ĩtẽgra rri ñ¬
manet et obugatõ incorupta sag̾
antem recinebitur donec debita pe¬
amia soluatur. ¶ id̾ marceuus
ait. si pecuniam debens oleu de¬

Expanded text:
usurae et usurarum usurae nec in stipulatum deduci nec exigi possunt et solutae repetuntur, quemadmodum futurarum usurarum usurae. Si quis falso se sortem debere credens usuras solverit, potest condicere nec videtur sciens indebitum solvisse. Indebitum autem solutum accipimus non solum si omnino non debeatur, sed et si per aliquam exceptionem perpetuam peti non poterat: quare hoc quoque repeti poterit, nisi sciens se tutum exceptione solvit. Si centum debens, quasi ducenta deberem, fundum ducentorum solvi, competnere stipulationem: licet enim placuit rem pro pecunia solutam parere liberationem, tamen si ex falsa debiti quantitate maioris pretii res soluta est, non fit confusio partis rei cum pecunia nemo enim inuitus compellitur ad communionem, sed et condictio integrae rei manet et obligatio incorrupta: ager autem retinebitur, donec debita pecunia soluatur. Idem Marcellus ait, si pecuniam debens oleum de
Abbreviated transcription (Latin):
fiuo cid̾ q cabitorud suiss deduc¬
tio hiuus deb̾m aͥ fre᷑ exͣ co fie̾iret᷑
sid ꝙͣͣ maxime conseq̃ns eẽ ei sẽ¬
tentie quam iuliams ꝓbaret
siextraneo quid debuus et᷑ ab
cohrdib fuisse quantum ab
biis creditor actione de peculio
adquantitatem eius ĩ dẽpins
acoħr̃de pretiu porr o eum qmi
adu̾sus extraneum defendi
oportet. ionge magis in eo qd̾
frĩ debuiss indempnem eẽ pre¬
standum. ¶ quesimmẽ si pr̃
fiulio credid̾it isq emancipatus

Expanded text:
filio eidemque debitori id fuisset, deductio huius debiti a fratre ex eo fieret. idque maxime consequens esse ei sententiae, quam Iulianus probaret, si extraneo quid debuisset et abcoheredibus fuisse, quantum ab his creditor actione de peculio ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur: porro eum, quem adversus extraneum defendi oportet, longe magis in eo, quod fratri debuisset, indemnem esse praestandum. Quaesitum est, si pater filio credid
Abbreviated transcription (Latin):
s hee inquitꝰ aliud condicimus
uit puta fundum ĩ debitum de¬
di: a fructũs condicosur hominẽ
in debituͣm ⁊ hunc sine fraude
modico distraxisti. nempe ħ so ꝑꝰ
estimari hec debent. sic et inp̾posito
Lan posse condici quanti operas eẽt
conclucturus ¶s si delegatus
sit apr̃õno o ffitiales oͣpas apud

Expanded text:
s, inquit, aliud condicimus: ut puta fundum indebitum dedi et fructus condico: vel hominem indebitum, modico distraxisti, nempe hoc soluestimari haec debent? sic et in proposito, ait, posse condici, quanti operas essem conducturus. sed si delegatus sit a patrono officia
Abbreviated transcription (Latin):
mexẽt cebe br̃i: quiais nuillam
adu̾sus me rõnem hr̃et. ꝑ quam
id quod prestitiss consequiposs ꝓ
et sicum titio post annun quar
uendidissem agetur similit̾ nõ
eẽ computand̃ peculium qd ap̃
me ẽ. quia iam mecum agi de pe¬
culio non poss. sinautẽ intra anꝰ¬
ni agetur tunẽ quoꝵ haltr d̾¬

Expanded text:
eri debere, quia is nullam aduersus me actionem haberet, per quam id quod praestitisset consequi posset. sed et si cum Titio post annum quam uendidissem ageretur, similiter non esse computandum peculium quod apud me est, quia iam mecum agi de peculio non posset. sin autem intra annum ageretur, tunc quoque habend
Abbreviated transcription (Latin):
pignori dataẽ ex pressumẽ. ħ et ĩ
cetĩs bone fidenuditus accipien¬
dum pomponius scribit. namq¬
⁊ si seruo res pignori datasit. nõ
solum de peculio ⁊ simrem u̾so cõ¬
petit actio uerumhanc quoq bt
ad iectionem et siquid dolo inalo
domini captus fraudatusq accor
ẽ. iudetur autem dolo face̾ domi¬
nus qui cum br̃et restituendi fa¬
cultatem nonuult restituere.
dem te institi̾it ⁊ tu hr̃ditatem ei
uendidĩs: illa ꝑte stipulatioĩs quã¬
ta pocunia ex hr̃ditate ad te puene¬
rit. teneb̾is de peculio. ¶ Si seruo
tuo ꝑmisĩs uicarium emere au¬
reis .uiii. ille decem em̃it et tibi
scripsit se .uiii. emisse. tuq ei per¬
miseris es .uiii. ex tua pecuma sol¬
ꝯuere. cis decem solu̾it. ħ nomine
duos aureos tm̃ uenditabis s hii
uenditori pr̃abuntur. cdumitaxat
de peculio serui. ¶ Seruum com¬
munem quem cumtitio autcũ¬
peculio: que sittim ẽ. si de petulio

Expanded text:
gnori data est, expressum est, hoc et in ceteris bonae fidei iudiciis accipiendum esse Pomponius scripsit. namque si seruo res pignori data sit, non solum de peculio et in rem uerso competit actio, ue‹r›um hanc quoque habet adiectionem 'et si quid dolo malo domini captus fraudatusque actor est.' uidetur autem dolo facere dominus, qui, cum haberet restituendi facultatem, non uult restituere. dem te instituerit et tu hereditatem eius uendideris, illa parte stipulationis 'quanta pecunia ex hereditate ad te peruenerit' teneberis de peculio. Si seruo tuo permiseris uicarium emere aureis octo, ille decem emerit et tibi scripserit se octo emisse tuque ei permiseris eos octo ex tua pecunia soluere et is decem soluerit, hoc nomine duos aureos tantum uindicabis, sed hi uenditori praestabuntur dumtaxat de peculio serui. Seruum communem, quem cum Titio pronio: quaesitum est, si d
Abbreviated transcription (Latin):
cetãrum queq ierum scur ã
de locatoĩbus nicħ edicatur:
mirum iudebatur. hec tñ rõ
redliturur quia numqͣm
istorum de hac re fu̾it uiris¬
dictio: ur quia non similit̾ lo

Expanded text:
que rerum. cur autem de locationibus nihil edicatur, mirum uidebatur: haec tamen ratio redditur uel quia numquam istorum de hac re fuerat iurisdicti‹o› uel quia non similiter lo
Abbreviated transcription (Latin):
dicat upi toius aliquis arguatur
eximere de agrotuo itaut eum
lccum unde eximissẽ. repłe̾m: exe¬
si post ex emptione᷑ crete irpleu̾o¬
nec patieris me cretam tollere.
tu  agam ad exhibendum: qr mea
factae᷑. cumuolutate cua  exͣ em.¬
ꝑtasit. ¶ ꝑ misisti michi ut sere.¬
rem ĩ funtotuo et fructus coller¬
em: nec pateris me fructus col¬
lere nullamiuris cuulis actrẽm
eẽ aristo ait. anĩ factum dari de¬
beat. delib̾ari posse s erit de dolo:

Expanded text:
dicat, ubi dolus aliquis arguatur.eximere de agro tuo ita, ut eum locum, unde exemissem, replerem: exesi post exemptionem cretae repleunec patieris me cretam tollere tu, agam ad exhibendum, quia mea facta est, cum voluntate tua exempta sit. Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo et fructus tollerevi nec pateris me fructus tollere. nullam iuris civilis actionem esse Aristo ait: an in factum dari debeat, deliberari posse: sed erit de dolo.
Abbreviated transcription (Latin):
nomine michitenebris: quod egi
lege aquilia ob noxius sum: aui
si ex conducto teneor alicui: quod̃
ei seruum locaui. ⁊ pp̃te det̾i̾or fac¬
tus sit. tenebris ħ nomine et si qͣ
taliasunt. ¶ estimatio aũt habetꝰ
ĩ hac act̃ quanti seruus uilior fact᷑
sit. quod offitio uidicis expediet᷑.
int̾dum tam̃ ini ⁊si inutilis sit
ut ñ expediat talem seruum hr̃e.
utrumergo ⁊ p̾tium cogi dare
sollicitator ⁊ seruum dominus
lucrifaciet. a nũo cogidebet dñs
restitũe seruum. et pretium seru
accipere:. et u̾ius ẽ electionẽ dño
dari siue seruum detin̾e cupit et
dampnum quantidetĩor seruus
factus ẽ induplum accipere uel
seruo restituto sicopiam huuis
modirei ht̃. p̃tiumconsequi qd̃ si

Expanded text:
nomine mihi teneris, quod ego lege Aquilia obnoxius sim: aut si ex conducto teneor alicui, quod si seruum locaui et propter te deterior factus sit, teneberis et hoc nomine, et si qua talia sint. Aestimatio autem habetur in hac actione, quanti seruus uilior factus sit, quod officio iudicis expedietur: Interdum tamen et inutilis sit, ut non expediat talem seruum habere. utrum ergo et pretium cogitur dare sollicitator et seruum dominus lucrifacit, an uero cogi debet dominus restituere seruum et pretium serui accipere? et uerius est electionem domino dari, siue seruum detinere cupit et damnum, quanti deterior seruus factus est, in duplum accipere, uel seruo restituto, si copiam huius rei habeat, pretium conse
Abbreviated transcription (Latin):
riph. Siin harenam fugin¬
us scruus se ded̾it nec isto per
ꝑiculo quid̃ liscriminis uite
quod sibi tantum irrogat po¬
testatem domini euitare posit.
nam diuus pus rescripsit:
omnino eos dm̃s sus reddere.
siue ante pugnam ad bestias :¬
sine post pugnam: q̃mintlum
aut pecuma int̾uersa aut com
iustitiam ammadu̾sionis: ĩ ha¬
renam se dare mallent. rectli
eos ergo oportet. De aleatoribus

Expanded text:
. Si in harenam fugitiuus seruus se dederit, ne isto quidem periculo, discriminis uitae tantum, sibi irrogato potestatem domini euitare poterit: nam diuus Pius rescripsit omnimodo eos dominis suis reddere siue ante pugnam ad bestias siue post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interuersa aut commiustitiam animaduersionis in harenam se dare mallent. reddi ergo eos oportet. DE ALEATORIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
penastatuta ẽ. a⁊ etiam gn̾alis
epsa diuorum marci ⁊ cõmodi
que declarat ap̾sides et magist᷑¬
tus ⁊ milites stationarios dom¬
mos adiuuare debẽ i ĩ quirẽdis
hii ap̃quos deuitescant. pumãtur
sĩ crimine contingãtur. ¶umui¬
quisq eorum qui fugitiuum a¬
pphendit. ĩ publicum deducẽ debet

Expanded text:
ena statuta. est etiam generalis a divorum Marci et commodi, qua declaratur et praesides et magist milites stationarios dominum adiuvare debere inquirendis  quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur. Vnuque eorum, qui fugitivum aaehendit, in publicu
Abbreviated transcription (Latin):
celauit fur ẽ. ¶ Senatus
censuit ne fugitiui ad mittan¬
tur ĩsaltulneq protegantur a
illicis uł ꝓcuratorib possiõnũ.¬
⁊mulctam statuit his autem
qui intra .xx. dies fugitinos uel
dñis redlidissent uł aput ma¬
gistratus ex hibuissent uemiã¬
mantẽ actum dedit senatus:¬
t de incepo cod̾ senatus cõsultoł¬
impimitas datur ei: quiintere¬
prestit aitã tempora quos reppeie ⁊ͣ¬
rit fugitiuos ĩ agro suo dominoꝰ s¬
uł magistratib tradid̾it. ¶ hac .⁊.¬
autemsenatus consultum adiͣ¬
tumã dedit militiuł pagano ad¬
ĩ uestigandum sugitiuum in p̃¬
dia senatorumul paganorum
cuirel etiamler fama prospenit¬
⁊ senatus consultum modesto
consule factumut fugitiuos in¬
gistratus dentur: mulcta etiamõ¬
.s. solidorum ĩ magistratus sta¬
tuta silittis acceptis ĩ quirentes¬
non aduinant. s et ĩ eum qui

Expanded text:
celauit fur est. Senatus censuit, ne fugitiui admittantur in saltus neque protegantur a licis uel procuratoribus possemultam statuit: his autem, uiginti dies fugitiuos uel dominis reddidissent uel agistratus exhibuissent, ueante actum dedit: set deinceps eodem senatus consultoimpunitas datur ei, qui intrestituta tempora, quam repprit fugitiuos in agro suo, domino uel magistratibus tradiderit. Hoc anatus consultum aditiam dedit militi vel pagano adinvestigandum fugitivum in pdia senatorum vel paganorum rei etiam lex Fabia prospexet senatus consultum Modesto consule factum, ut fugitivos ingistratus dentur, multa etiam centum solidorum in magistratus statuta, si litteris acceptis inquirentesnon adiuvent. sed et in eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ merito ad mouentur magistr¬
atus eos diligent̾ cũstidne nee¬
uadant fugiiuum accipere ⁊
siquis erro sit. ¶ fugitiui añt
appllone ex fugitiua natu:
non contineri.
muincipalib traditi sunt uel
publicis minist̾iis diligenticũ¬
sirdist enamuincire ꝑmittitur
tamdiuaũt custoliantur qua¬
diu aput p̃fectum iugilum: uł
aput p̾sidem deducantur eoru¬
q nomina et note cuius et ses¬
unim quis eẽ dicat ad magistra¬
tus deferantu: ut facilius agno¬
scia percipi fugitiui possint note
autemũbo etiam cicatrices con⁊¬
nentur i demiuris ẽ si ħ ĩscriptis

Expanded text:
 merito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant. Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione ex fugitiua natum non contineri Lmunicipalibus traditi sunt uel publicis ministeriis. Diligens custodia etiam uincire permittit. Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad praefectum uigilum uel ad praesidem deducantur. Eorumque nomina et notae et cuius se quis esse dicat ad magistratus deferantur, ut facilius adgnosci et percipi fugitiui possint notae autem uerbo etiam cicatrices continentur: idem iuris est, si haec in scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
ipl Dominus seruum dispẽ¬
satorem manumisit. postea rões
ab eo accepit et cumeius . ñ cõsta¬
ret. comꝑit aput quaindam ml¬
ierculam pecuniam eum consũ¬
psisse. querebatur. possz ne agere
serui corrupti cum ea muliere
cumis seruus iam lib̾ ẽ re posse

Expanded text:
 Dominus seruum dispensatorem manumisit, postea rationes ab eo accepit et cum eis non constaret, conperit apud quandam mulierculam pecuniam eum consumpsisse: quaerebatur, possetne agere serui corrupti cum ea muliere, cum is seruus iam liber esse
Abbreviated transcription (Latin):
inhr̃ditatis pentione quantũ
ĩbac actione. ¶de filio filiaue fa¬
edictolocus nonẽ. quiaserui cor¬
rupti constitutaꝰ actio est quiin
prĩmonio nro eẽt. ⁊ paupiorem
factum seeẽ dominus ꝓbare pot᷑
dignitate a fama domus ĩtegra
manente ei. s utilis competit
offitioiudicis estimanda: q̃m ĩ
tẽst nr̃a animuliborum nr̃o¬
rum non corrumpi. ¶Seruus
cominunis meus ⁊ tuus ꝓpriũ
meum seruum corrumꝑit. sab
reñposse agicum socio ꝑm̃ atq si
ꝓprius meus seruus corrumpiss
cumseruumsitem si seruus cõ¬
munis extraneum corruꝑit.
uidendum ẽ utrum cum duo¬
bus agi debeat. anacum singulis
exemplo cet̾arum noxarum ĩ ma¬
gis ẽ ut unus quisq ĩsolidumte¬
neatur. auou̾o soluente alt̾immli¬
lerari. ¶ sũs ĩ quousum fructũ
halxoc seruum meum corruꝑit.
erit michĩ accõcum dño ꝓprietatis
¶pignoridãti serũ nomine. debitoꝵ
ħt banc accfionem: ¶ ĩ hac accc̃e¬
⁊̃ nonextrarem duplumẽ. id ẽnim

Expanded text:
tum in hanc actionem. De filio filiave faedicto locus non est, quia servi corrupti constituta actio est, qui in patrimonio nostro esset, et pauperiorem se factum esse dominus probare potest dignitate et fama domus integra manente: sed utilis competit officio iudicis aestimanda, quoniam interest nostra animum liberorum nostrorum non corrumpi. Si servus communis meus et tuus proprium meum servum corruperit, Sabinus non posse agi cum socio, perinde atque si proprius meus seruus corrupisset conseruum. item si seruus communis extraneum corruperit, uidendum est, utrum cum duobus agi debeat an et cum singulis exemplo ceterarum noxarum: et magis est, ut unusquisque in solidum teneatur, altero autem soluente alterum liberari. Si is, in quo usum fructum habeo, seruum meum corruperit, erit mihi actio cum domino proprietatis. Pignoris dati nomine debitor habet hanc actionem. In hac actione non extra rem duplum est: id enim
Abbreviated transcription (Latin):
lpͣ. Duius pius rescripsit eum
qui fugitinuuult requirere ĩ
p̾diis alienis posse ad ire p̾sidem
lictãs daturum ei ⁊ sutares ex¬
egit. apparitorem quoq ut ri per¬
dmittatur ĩgredi:. ⁊ ĩ quire̾ ⁊ penã
enind̃ p̾sidemineum constituere
uit: facultatẽ dedit ĩ grediendi
tamcesaris quam senatorum q
paganoꝵ prediauolentib fugiti¬
ues ĩ quiere scrutariq cubilia at¬
ꝙ uestigia cocultantumi.
aulus. In menarche ⁊ statio¬
nari sugitiuos dep̾hensos recte ĩ
custodia retinent nã magistra¬
tus municipales: ad offitul pre¬
sidis ꝓum̃tie uł ꝓcõsulis comp̃¬

Expanded text:
lis. Diuus Pius rescripsit eum, qui fugitiuum uult requirere in praediis alienis, posse adire praesidem litteras ei daturum et, si ita res exegerit, apparitorem quoque, ut ei permittatur ingredi et inquirere, et poenam eundem praesidem in eum constituere,uit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris quam senatorum et paganorum praedia uolentibus fugitiuos inquirere scrutarique cubilia atque uestigia occultantium.arum. Limenarchae et stationarii fugitiuos depraehensos recte in custodiam retinent. magistratus municipales ad officium praesidis prouinciae uel proconsulis conp
Abbreviated transcription (Latin):
do accipen ce dere aũt sollicitatori
ꝑiculo eiusd̾ dominus serui actio¬
nib quod tam̃ de restitutõe
hominis dicitur tunc locũ habet
cum de homine uiuo agitur. qd̃
autem si de manumisso eo aga¬
tur. non facile aput uidicem audi¬
etur dicendo ideo se manimnsisse

Expanded text:
edere autem sollicitatori periculo eius de dominio serui actionibus. quod tamen de restitutione hominis dicitur, tunc locum habet, cum homine uiuo agitur. quid autem si manumisso eo agatur? non facile apud iudicem audietur dicendo ideo se manumississe
Abbreviated transcription (Latin):
aulus An hiuditio etiam itrũ
estimatiouenit. quas cum secũ
senuus abstunt. quia omne du¬
ꝑlate fũint res: an ad alium
siue etiam consumpte sint ꝙ¬
enimiustitius ẽ eum tem̃ quiꝰ
prindeps fuit delicti: quã eum
edicti quanti eares erit om̃e
detrũtum recipiunt. ¶ Suo.
ꝑsuasi ut cyrop̃ħa debitorumꝰ
corrumpat. uidelicet tenebor s
si consuetudine peccandi postra
strumenta subtrat̾it. ur inter¬
leu̾it ul deleu̾it dicendum est
corrumptorem horum nom̃ie ne
teneri. ¶ quannius aũt rerũ÷
subtractarum nomine serui
corrupti competat acc̃o. tñ et
funti age̾ possumus ope enim
ciconsilio sollicitatoris iuudentur
ies ab eẽ / nec sufficit alt̾utra ac¬
tione egisse quia altã alt̾am
nm receꝑit et celauit a det̾ior¬

Expanded text:
um. In hoc iudicium etiam rerum aestimatio uenit, quas secum seruus abstulit, quia omne daae fuerint res an ad alium siue etiam consumptae sint: etenim iustius est eum teneri, qui princeps fuerit delicti, quam eum edicti 'quanti ea res erit' omne detrimentum recipiunt. Seruo persuasi, ut chirografa debitorum corrumpat: uidelicet tenebor. sed si consuetudine peccandi postea instrumenta subtraxerit uel interleuerit deleuerit, dicendum erit corruptorem horum nomine non teneri. Quamuis autsubtractarum nomine servi corrupti competat actio, tamen et furti agere possumus, ope enim consilio sollicitatoris videntur res abesse: nec sufficiet alterutra actione egisse, quia altera alteram m recepit et celauit et deterior
Abbreviated transcription (Latin):
tias fuiss ⁊ ampliatur dos⁊ sic̃ ex
fructibus fundi qui ante nup
no proximo dotis nomine dare
spondes: quesitumẽ annus ex
quo cempore ẽẽt num̃andus u¬
trum ex die stipułois facte. an ex
tiarum: a responsumẽ &die nup¬
tiarum annumeẽ num̃andum
ne si alr obseruaremus: suint̾ an¬
num nuptie fgcute ñ sunt uideri
possit dos ex ea obligatt̃e ñ deberi.
¶Sccer genero suo sic legau̾at lutõ
titio filie in ee nomine centum
hr̃es meus dampnas esto danda¬
ẽ. hanc pecuniam gn̾um petẽ debers
ex actam acceptam legatis refferie.
s diuortio facto de doce actione mł¬
facẽ dotem uolebat c̾tam pecuniã
conomine stipulatus ẽ deiñ acce¬
uero acceptam fecit. omnimodo
piculum ad eumꝑtinebit. ꝑ uide
enim ẽ ac si accepit pecumã et eã¬

Expanded text:
tias fuisset, ampliatur dos, sicut ex fructibus fundi, qui ante nuptno proximo dotis nomine dare spondes?' quaesitum est, annus ex quo tempore esset numerandus, utrum ex die stipulationis factae nuptiarum. et responsum est ex die nuptiarum annum esse numerandum, ne, si aliter observaremus, si intra annum nuptiae factae non sint, videri possit dos ex ea obligatione deberi. Socer genero suo sic legaverat: "Lucio Titio filiae meae nomine centum heres meus damnas esto dare". hanc pecuniam generum petere debere, exactam acceptam legatis referri, sed divortio facto de dote actione mufacere volebat, certam pecuniam eo nomine stipulatus est, deinde accevero acceptam fecit, omnimodo periculum ad eum pertinebit: perinde enim est, ac si acceperit pecu
Abbreviated transcription (Latin):
dendo dixiss usus fructus nomĩe
adu̾sus seium ñ ceneri et si re¬
uera scii usus fructus fu̾it. legatꝰ¬
autem ita ut cum ad seium per¬
tuiere desiiss⁊ semproii eẽt sem¬
prouio usum fructum petente te¬
nebitur seio agente. recte de fugi
accepit fundũ ame hr̃de iegauit.¬

Expanded text:
dendo dixisset usus fructus nomine us Seium non teneri. et si ruera Seii usus fructus fuerit, legatautem ita, ut, cum ad Seium perere desisset, Sempronii essepronio usum fructum petente tenebitur, Seio agente recte defugiet.accepit fundum a me herede legaueri
Abbreviated transcription (Latin):
diuidiumine ius e possũ¬
tamen altiutrum finidũ¬
nb̃are. simodo ħspetialit̾ con¬
uenit. ¶ certe siis qui cui ser¬
uitus debebatur altũm ex ea
dinione fundum redeme¬
rit nou ideo minus ẽa re fũ¬
di altius seruitus pmami e¬
bitsnec udeo quid ab surde¬
consequuturũ sit eam sen¬
rentiam fundo altõ mͣ anete¬
seruo si moto ⁊ ab untio po¬
tuit angustior constitiuma¬
quam lege finita ẽ. ⁊ ad huc
iblai suꝑ ẽ ineo fundo cuire¬
missa seruitus non ẽ suffiti
at nie: qt̾ siminus icci suꝑ¬
e quamuie suffitiat: uterq
fundus lib̾abitur. alt̾ pp̃ re

Expanded text:
diuiduum uiae ius est.Possutamen alterutrum funduberare, si modo hoc specialiter conuenit: certe si is cui seritus debebatur alterum ex ea diuisione fundum redemerit, num ideo minus ea re fudi alterius seruitus permanenec uideo, quid absurdconsecuturum sit eam sententiam fundo altero maneseruo: si modo et ab initio potuit angustior constituquam lege finita est et adhuc i superest in eo fundo, cumissa seruitus non est, ut at uiae: quod si minus loci sut quam uiae sufficiat, uterque fundus liberabi
Abbreviated transcription (Latin):
is duc scruitutes ĩ iuncte fu¬
issent. ut altã retiñi altã non¬
utendo possit deperiitiec mea
fu̾at ꝑ altãmꝑtem ire age̾.¬
utidemius ei in altã ꝑte sũ
Airetiũetur contrai ld cõ¬
nelim accessisseei cuiuia

Expanded text:
is duae seruitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera nonutendo possit deperire. Nec merat per alteram partem ire ageridem ius ei in altera e‹re›tur: contra illud commodum accessisse ei cui
Abbreviated transcription (Latin):
bt sus statuto tempore tantũ
icrit nonꝑisse actum s man̾c
sabimis cassius ectauenus a¬
iunt. namire quoq ꝑse eum
posse qui actum haberet.

Expanded text:
t, si statuto tempore tantum ierit, non perisse actum, sed manere Sabinus Cassius Octauenus aiunt: nam ire quoque per se eum posse qui actum haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
quanti citii int̾fũit coloco quo cõ¬
uenerit. pecumam dari.
norumalius cetõrum alius hr̃s
extitit.: et debitor hr̃dum obliga alt̾¬
cus uilt compensare quod ab alio
debetur. non audietur ¶ cum intra
diem adiudicati excutionem da

Expanded text:
quanti Titii interfuerit eo loco quo convenerit pecuniam dari. norum alius, cetexstitit et debitor alteri heredum obligatus vult compensare quod ab alio debetur, non audietur. Cum intra diem ad iudicati exsecutionem da
Abbreviated transcription (Latin):
an ħ quoq compẽsandumẽ sit.
quanti moi intfuit certolcco dari
respondi sititius pedit. eam quoq:
pocumam quam certoloco ꝓmi¬
sit. in cõpensatc̃em dedluci oportẽ.
d cumsua causa id̾ ut rõhabeatur.¬

Expanded text:
uoque pensandum sit, quanti mea interfuit certo loco dari. respondit: si Titius petit, eam quoque pecuniam, quam certo loco promisit, in compensationem deduci oportet, sed cum sua causa, id est ut ratio habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
torem contẽpnatum: pecumam
iire compensatõis retinere ñ pla¬
tint. qͣm ea non compensatur
id quod ĩuicem debetur ip̃oaure
compensari: si peurator ab sentis

Expanded text:
torem condemnatum pecuniam iure compensationis retinere non placuit, quoniam ea non compensanturid quod invicem debetur ipso iure compensari, si procurator absentis
Abbreviated transcription (Latin):
tum iudcatus titio agit cum eo¬
dem qͣliod et ip̃e pridem illiuidi¬
catus ẽ conpensatio admitt᷑atur.
aluid ẽ enim diemobligatiõis
non uenisse alud humanitatis
grã tempus indulgeri solutõis.
Artiorẽm annonam eclulitatis
tempore prebuit. frumentarie pe¬
cunie debitor nonuidebitur. et sdo
U.In remsuam procurator da¬
tus post litis contestationẽ si uice
mutua conueniatur. equitate¬
⁊ compensatiõĩs utetur. ¶ crelitor
compensare: s nõ cogitur quod
alii quan debitori suo debet qua¬
ius creditor eius pro eo qui con¬
uenitiu: ob debitum ꝓprium uelit
seruo publico citra uoluntatẽ co¬
rum soluit quib debitum recte

Expanded text:
tus Titio agit cum eodem Titio, qui et ipse pridem illi iudicatus est, compensatio admittetur: aliud est enim diem obligationis non uenisse, aliud humanitatis gratia tempus indulgeri solutionis.artiorem annonam aedilitatis tempore praebuit, frumentariae pecuniae debitor non uidebitur, et ideo In rem suam procurator datus post litis contestationem, si uice mutua conueniatur, aequitate compensationis utetur. Creditor compensare non cogitur quod alii quam debitori suo debet, quamuis creditor eius pro eo, qui conuenitur ob debitum proprium, uelit seruo publico citra uoluntatem eorum soluit, quibus debitum recte
Abbreviated transcription (Latin):
possid̾et s pet̾et. ¶ meminisseã iͣ.
ꝯportebit eumqui testam̃tu  h ꝙ me o uꝰ
ĩc ffitiosun im probedixit et gͣ.
n dcinuit id ꝙ ĩ testamento guat̃¬
accesĩi perte̾ ⁊ io siscouendica¬
riquasi in digno ablatumss
ei demim aufertur qd̾ testa¬
i nento. natum ẽ quius ad sẽ¬
tiam᷑ iuuditumilite improba
ꝑseuerau̾it. cet̾um si aũt sentẽ¬
nam destitit uł decessit. ũ cͣi ͦa aͥ cu¬
u feretur. quod datinnẽ proꝰ¬
inde .⁊si absente eo secimdum
y̾seutem ꝓmintietur pot̾ diciẽ
conseruandum ei qd̾ accepit e
¶eo autem solo carere quis debe
cuius emolĩtum ad eum a.¬
ꝑtinet. cet̾um sud rogatus suͭ¬
it restitu̾e ñ deret iiuria fiuĩ e

Expanded text:
possideret, sed peteret.Meminisse autem oportebit eum, qui testamentum inofficiosum improbe dixit et non optinuit, id quod in testamento accepit perdere et id fisco uindicari quasi indigno ablatum. sed ei demum aufertur quod testamento datum est, qui usque ad sententiam iudicum lite improba perseuerauerit: ceterum si ante sententiam destitit uel decessit, non ei aufertur quod datum est: proinde et si absente eo secundum praesentem pronuntietur, potest dici conseruandum ei quod accepit. eo autem solo carere quis debet, cuius emolumentum ad eum pertinet: ceterum si id rogatus fuit restituere, non debet iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus ⁊ rogatus fu̾it restitu¬
ere hr̃ditatem dem̃ ĩ querelam̃¬
moffitiosiñ obtimut id quod
iure falcidie potuit hr̃e solim᷑ͦ¬
ꝑdere. ¶ Siquis impubes adi¬
gatus sit ex hiis ꝑsonis que q.
citra ad optiones ⁊ emantipa¬
tiones queri de inoffitioso posꝰ¬
sint hunc puto remouendum
aquerela cumht quartam exͣ
ꝯstitutt̃ẽ dimpiisqd̾ si egit necͭͣ
obtinuit anquartam᷑ ꝑdat. et
puto aut ñ admmutendum ad ⁊ͥ¬
ẽ ĩ offitiosum. aut si ad mutatur ꝙͣ.¬
a ͣ qͦ ñ si obtinu̾it quartam ei qͣn¬
ẽ es alienum eiconcedẽdam ¶ Sł
ex causa de ĩc ffitioso cognonit.¬

Expanded text:
stitutus et rogatus restituere hereditatem, deinde in querella inofficiosi non optinuit, id quod iure Falcidiae potuit habere solum perdere.Si quis impubes adrogatus sit ex his personis, quae et citra adoptionem et emancipationem queri de inofficioso possunt, hunc puto remouendum a querella, cum habeat quartam ex constitutione diui Pii. quod si egit nec optinuit, an quartam perdat? et puto aut non admittendum ad inofficiosum, aut si admittatur, etsi non optinuerit, quartam ei quasi aes alienum concedendam.Si ex causa de inofficiosi cognoueri
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tum pars secundum
id sm̃am dedit quod int̾clum
fĩ solet. humanius erit sequi
mentum spectauit. nisi si a ꝑte
iudicem imqͣ sccm scriptum
hredem ꝓnimitiasse apparebit.¬
¶iud notissimum ẽ eum᷑ quile
⁊ gatum ꝑccꝑit non recte de iuo¬
fitioso testamento dicturumꝰ
nisi id totum alii ad mistrauit.

Expanded text:
testamentum, pars secundum id sententiam dederit, quod interdum fieri solet, humanius erit sequi ndum testamentum spectauit: nisi si aperte iudices inique secundum scriptum heredem pronuntiasse apparebit.Illud notissimum est eum qui legatum perceperit non recte de inofficioso testamento dicturum, nisi id totum alii administrauit.
Abbreviated transcription (Latin):
tus medio tempore o  e ¶ Si sr¬
quis ⁊ irritum eẽ dicat cestam.¬
tum ur ruptum ĩ osfitiosum:
onditio ei deferri debeat utrũꝰ¬
̃ prius mou̾e uolet. ¶ Si filius

Expanded text:
tus medio tempore cogere.Si quis et irritum dicat testamentum uel ruptum et inofficiosum, condicio ei deferri debet, utrum prius mouere uolet.Si filius
Abbreviated transcription (Latin):
et eius fructus hr̃e possit fruc e¬
tus enim solere ĩ falcidiamim¬
putarinonẽ in cognitum ergo
⁊sinitio ex semisse hr̃s ĩstitut᷑¬
rogetur post deceunum resti¬
tuere hr̃ditatem: nicħ habeat¬
quid queratur. q̃m facile pot̾¬

Expanded text:
ructus habere possit: frucus enim solere in Falcidiamputari non est incognitum. ergo initio ex semisse heres institurogetur post decennium restituere hereditatem, nihil haquod queratur, quoniam facile pot
Abbreviated transcription (Latin):
litis ordmiande grã bonorum
officiosi querelam que ñ pris
s nomine dabatur filii: ¶Sil
quis post reͣminofficiosi ordi᷑.¬
natam: litem dereliquerit post¬
ea non auchetur. ¶Simipator
sit br̃s institutus: posse in offi¬
tiosum licitestamentum seꝑi¬
issime rescriptum est. a ã eł se¬
ap̃. ¶ contra ueterani pris ta¬
milias testamentum ẽẽ in of.¬
isi ea solabona habuit que in qͣ¬
castris quesierat. ¶ Si quis inͣ
malitia fecit testamentum.
et intra amium postimlitiã¬

Expanded text:
itis ordinandae gratia bonorum officiosi querellam, quae non patri, sed nomine dabatur filii.Si quis post rem inofficiosi ordinatam litem dereliquerit, postea non audietur.Si imperator sit heres institutus, posse inofficiosum dici testamentum saepissime rescriptum est.Papinianusait contra ueterani patris familias testamentum esse inofsi ea sola bona habuit quae in castris quaesierat.Si quis in militia fecerit testamentum et intra annum post militia
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditatem: ¶ Sicondigtiom pa¬
rere testator hrdemuissit mꝑso¬
na fui i uł altius qui eamd̾ qͣre¬
lam mouere pot̾. ⁊ sciens is acce¬
pit. uitͣendumre ab inofsitio¬
si quereia excludatui. agnouit
enim uiditium idem ẽ et sile¬
gatarius eiul statulib declit
poͬtest dici exluli eum. maxĩe
sibr̃tem ei uisserat dares cet̾u
silegataruini: numquid semł
natamin offitiosi querelam ñ
ꝑimat iegatari loblatio. cr
ergo iuhr̃dem ab solute dixim¬
ut. q̃m ante ad itamħ̾rditate.¬
nec nascitur querelam: ego xm¬
euentum puto sequenum in
hacix ut si forte ante quamiu¬
ditu moueatur obiatio eifi
at eius qd̾ relictun ẽ quasi ex¬
uoluntate testatoris oblatio coͣ¬
satis factum eiuideãtur. ¶ unde¬
si quis fuit institutus forte ex¬
semisse. cum ei sextans ex subꝯdẽs¬
gatus eẽt post c̾tum temꝑis

Expanded text:
hereditatem. Si condicioni parere testator heredem iussit na filii vel alterius qui eandelam movere potest et sciens is accepit, videndum, ne ab inofficiosi querella excludatur: adgnovit  et si legatarius ei uel statuliber potest dici excludi eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximuoniam ante aditam hereditatenec nascitur querella. ego euentum puto sequendum in re, ut, si forte antequamium moveatur oblatio ei at eius quod relictum est, quasi exvoluntate testatoris oblato eos ei factum videatur. Vndesi quis fuit institutus forte exemisse, cum ei sextans ex subsgatus esset post
Abbreviated transcription (Latin):
alib̾tates ip̃o iure nonualenti
nec iegata debentur s soluta re¬
petuntur: aut ab eo qui soluit
aut ab eo qui obtinuit ⁊ ħuti¬
li accõne repetuntur fere autẽ
si ante controu̾siam motam
soluta sunt. qui obtimut rep¬
tet ⁊ita duius adriamis et
diuus ꝑuis rescripsuntsplane
si post quinqĩmum ĩ offitio¬
sum diciceptum s̃ ec magna
usta causa lbtates ñ eẽ reu¬
ccandas: que comreti cruntb
p̃stite amt᷑ uł s uiginti aure ͣ¬
cs̃ a singulis p̾standos uictori¬

Expanded text:
libertates ipso iure non ualent: nec legata debentur, sed soluta repetuntur aut ab eo qui soluit: aut ab eo qui optinuit et haec utili actione repetuntur. fere autem si ante controuersiam motam soluta sunt, qui optinuit repetit: et ita diuus Hadrianus et diuus Pius rescripserunt.Plane si post quinquennium inofficiosum dici coeptum est ex magna et iusta causa, libertates non esse reuocandas, quae competierunt uel praestitae sunt, sed uiginti aureos a singulis p
Abbreviated transcription (Latin):
de hr̃de bonorum ue possessore
qui michi erit ã uux ĩ testałt
item que dari iussero: eauti
dentur fiant q fideieuis cõ¬
muto quesitum ẽ si soror c̃¬
cum uirali uiditio obtinue¬
rit. anfidei cõmissa ex capite
supra scripto debeantur respõ¬

Expanded text:
herede bonorumue possessore herede bonorumue possessore qui mihi erit etiam iure intestato: item quae dari iussero, ea uti dentur fiantque, fidei eius committo.' quaesitum est, si soror centumuirali iudicio optinuerit, an fideicommissa ex capite supra scripto debeantur. respo
Abbreviated transcription (Latin):
filius ex dr̃ ħrdatus agnou̾it
anfilio seruoue relictum oo¬
secutus situtroibiq enim p̃¬
scriptione submouebitur.
quim etiam si id̾ institutum
seruum prius quam adire
hrditatem iube̾t manumisũ
ut ille suo arbitrio ad eat ħe¬
ditatemidq fraud ulento⁊
consgilio fecit suminouebif᷑.
ab accione ¶Si astatu uberor.
ex þr̃datus pecumiam peteie:
ceꝑit uid̾i agnouisse pentis h¬
uidicium. ¶ sicum filius ad¬
emptum iegatum institu̾it
pet̾e summnot̾us ẽ repetita.¬
offitiosi querela p̾scriptone i¬
mouendus nonẽ quamius
enim agrnͣto cestamentum
comprobau̾it. tm̃ ẽ aliquid ꝙ
testationis uitio reputetur
ut m̾ito repellendus non sit.¬
¶filius testatoris qui cũ titio
eiusd̾ pecuie reus fu̾at. libera¬
tione titio. legata ꝑ acceptula¬
tionem titii lb̾atus: ab accc̃e
ĩoffitiosi non sũmouebitur
instituit. filio legatum dedit
cod̾ testamento ita cauit ea
omma que supra dari fieri
iussi: ea dari fieri uolo ab om̃i

Expanded text:
filius exheredatus adgnouerit an filio seruoue relictum consecutus sit: utrubique enim praescriptione submouebitur. quin etiam si idem institutum seruum priusquam adire hereditatem iuberet manumiserit, ut ille suo arbitrio adeat hereditatem, idque fraudulento consilio fecerit, summouebitur ab actione.Si a statulibero exheredatus pecuniam petere coeperit, uideri adgnouisse parentis iudicium.Si cum filius ademptum legatum instituerit petere, summotus repetat inofficiosi querellam, praescriptione remouendus non est: quamuis enim agendo testamentum comprobauerit, tamen est aliquid, quod testatoris uitio reputetur, ut merito repellendus non sit.Filius testatoris, qui cum Titio eiusdem pecuniae reus fuerat, liberatione Titio legata per acceptilationem Titii liberatus ab actione inofficiosi non summouebitur.instituit, filio legatum dedit: eodem testamento ita cauit: 'Ea omnia quae supra dari fieri iussi, ea dari fieri uolo ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
i  siatio nceu fu̾it ut us ad denũ¬
⁊ tinationcieur libelli date᷑ m
ꝓta orccessit ad ur̃dem suum accu¬
Amus puis ueubali datione
et denuntiatione ie siriꝑsil q
ergo simpotestate ñ fu ⁊ pa¬

Expanded text:
sationem fuerit uel usque ad denuntiationem uel libelli dationem praecesserit, ad heredem suum accudiuus Pius de libelli datione et denuntiatione rescripsit. quid ergo si in potestate non fu
Abbreviated transcription (Latin):
abeo Si de dote ꝓmissa agitur. ñ
oportet ĩ quantũ facẽ pot̾ condẽp¬
narieum qui promisit. paulus ĩ¬
mo quod ad extraueum actinet
affinitate dotem ꝓmissam gener
asccero peciit. utiq ĩ quantum facẽ
pot̾screr condemꝑnab̾ si chuepto
m̃m̃io experitur. qex causa ⁊ ꝑso

Expanded text:
matorum Si de dote promissa agitur, non oportet in quantum facere potest condemnari eum qui promisit. Paulus: immo quod ad extraneum attinet,i manente adfinitate dotem promissam gener a socero petit, utique in quantum facere potest socer condemnabitur. si dirempto matrimonio petitur, ex causa