comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illum deserere cui dedi uitam quem e periculo eripui. Rogat
me ut causam agam contra suos homines gratiosos: nolo: sed ꝗd
faciam: iam illi semel iterumq affui. Non uides inesse isti rei
tet: deinde quia dedimus cui initio ratio non fuisset prestandi:
ei prestamus obhoc quia prestitimus: adeoq ad benefitia nos
non impellit utilitas: ut in utilia tueri ac fouere perseueremus
sola beneficii caritate: cui etiam infeliciter dato indulgere tam
naturale est ꝗͣ liberis paruis: isti idem gratiam se referre faten¬
tur. non quia honestum est sed quia utile. Quod non ita esse mi¬
nore opera probandum est: quia quibus argumentis colligimus
beneficium dare per se rem expetendam esse. Hisdem etiam
hoc colligimus. fixum illud est a quo in cetera probationes nostre
exeunt. Honestum ob nullam aliam causam ꝗͣ quia honestum sit
coli. Quis ergo controuersiam facere audebit an gratum esse hone¬

Expanded text:
illum deserere, cui dedi vitam, quem e periculo eripui. Rogat illum deserere, cui dedi vitam, quem e periculo eripui. Rogat me, ut causam suam contra homines gratiosos agam ; nolo, sed quid faciam ? Iam illi semel, iterum adfui." Non vides inesse isti rei tet, deinde quia dedimus ? Cui initio ratio non fuisset praestandi aliquid, ei praestamus ob hoc, quia praestitimus ; adeoque ad beneficia nos non impellit utilitas, ut inutilia tueri ac fovere perseveremus sola beneficii caritate, cui etiam infeliciter dato indulgere tam naturale est quam liberis pravis. Idem isti gratiam referre ipsos fatentur, non quia honestum est, sed quia utile. Quod non esse ita minore opera probandum est, quia, quibus argumentis collegimus beneficium dare per se rem expetendam esse, isdem etiam hoc colligimus. Fixum illud est, a quo in cetera probationes nostrae exeunt, honestum ob nullam aliam causam, quam quia honestum sit, coli. Quis ergo controversiam facere audebit, an gratum esse hone
Abbreviated transcription (Latin):
ra: non habens propositum quanto ei cui prestat bono futura
sit: alioquin humile est sine laude sine gloria prodesse quia
expedit. Quid magnificum est se amare. sibi parcere. sibi ac¬
quirere: ab omnibus istis uera beneficii dandi cupido auocat: ad
detrimentum iniecta manus trahit: & utilitates relinquit ipso be¬
nefaciendi opere letissima. Nunquid dubium est quin contraria
sit beneficio iniuria: Quomodo in iuriam facere perse resuitan¬
da ac fugienda est: sic beneficium dare perse res expetenda. Illic
turpitudo contra omnia premia in scelus hortantia ualet. ad hoc
inuitat honesti per se efficax speties. Non mentiar si dixero nemi¬
nem non amare beneficia sua: neminem non ita compositum ani-¬
mo ut libentius eum uideat in quem multa congessit: cui non ca¬
usa sit iterum dandi beneficii semel dedisse: quod non accideret
nisi nos ipsa delectarent beneficia: ꝗͣ sepe dicentem non sustineo

Expanded text:
ra, unum habens propositum, quanto ei, cui praestat, bono futura ra, unum habens propositum, quanto ei, cui praestat, bono futura sit ; alioqui humile est, sine laude, sine gloria, prodesse, quia expedit. Quid magnifici est se amare, sibi parcere, sibi aquirere ? Ab omnibus istis vera beneficii dandi cupido avocat, ad detrimentum iniecta manu trahit et utilitates relinquit ipso bene faciendi opere laetissima. Numquid dubium est, quin contraria sit beneficio iniuria ? Quomodo iniuriam facere per se vitanda ac fugienda res est, sic beneficium dare per se expetenda. Illic turpitudo contra omnia praemia in scelus hortantia valet ; ad hoc invitat honesti per se efficax species. Non mentiar, si dixero neminem non amare beneficia sua, neminem non ita compositum animo, ut libentius eum videat, in quem multa congessit, cui non causa sit iterum dandi beneficii semel dedisse. Quod non accideret, nisi ipsa nos delectarent beneficia. Quam saepe dicentem audias : " Non sustineo
Abbreviated transcription (Latin):
ris: mango uenalibus. Sed omnes isti qui ad alienum commo¬
dum pro suo ueniunt non obligant eos quibus prosunt. Non ẽ
beneficium quod in questum mittitur hoc dabo & hoc recipiam
auctio est. Non dicam pudicam que amatorem ut incenderet
repulit. que aut legem aut uirum timuit ut aut ouidius. Que
quia non licuit non dedit. illa dedit: non immerito innumerũ
peccantium refertur: que pudicitiam timori prestitit non sibi.
eodem modo qui beneficium ut reciperet dedit nec dedit ergo
& nos beneficium damus animalibus. que aut usui aut alimen¬
to futura nutrimus: beneficium damus arbustis que colimus
ne siccitate aut immoti aut neglesti soli duritia laborent. Ne¬
mo ad agrum colendum ex equo uenit & bono nec ad ullam rẽ
cuius extra ipsam fructus est: ad beneficium dandum non ad¬
ducit cogitatio auara nec sordida: sed humana liberalis cupi¬
ens dare etiam cum dederit: & augere nouis & recentibus uete¬

Expanded text:
ris, mango venalibus ; sed omnes isti, quia ad alienum commoris, mango venalibus ; sed omnes isti, quia ad alienum commodum pro suo veniunt, non obligant eos, quibus prosunt. Non est beneficium, quod in quaestum mittitur. " Hoc dabo et hoc recipiam " auctio est. Non dicam pudicam, quae amatorem ut incenderet reppulit, quae aut legem aut virum timuit ; ut ait Ovidius : Quae, quia non licuit, non dedit, illa dedit. Non immerito in numerum peccantium refertur, quae pudicitiam timori praestitit, non sibi. Eodem modo, qui beneficium ut reciperet dedit, non dedit. Ergo et nos beneficium damus animalibus, quae aut usui aut alimento futura nutrimus ! Beneficium damus arbustis, quae colimus, ne siccitate aut immoti et neclecti soli duritia laborent ! Nemo ad agrum colendum ex aequo et bono venit nec ad ullam rem, cuius extra ipsam fructus est ; ad beneficium dandum non adducit cogitatio avara nec sordida, sed humana, liberalis, cupiens dare, etiam eum dederit, et augere novis ac recentibus vete
Abbreviated transcription (Latin):
officium est inter alia & beneficium dare. Quare ergo datur:
ne non det: ne occasionem benefaciendi perdat. Uobis uoluptas
est inertis otii facere corpusculum & securitatem somnis simillimã
appetere & sub densa umbra latitare tenerrimisq cogitationibus
quas tranquillitatem uocatis animi marcentis oblectare torporẽ
& cibis potionibusq intra ortorum latebram corpora ignauia pal¬
lentia saginare. Nobis uoluptas est dare beneficia uel laboriosa
dum aliorum labores leuent: uel periculosa dum alios periculis
extrahant: uel rationes nostras aggrauatura dum aliorum ne¬
cessitates & angustias laxent. Quid mea interest an recipiam be¬
neficia: etiam cum recepero danda sunt. Beneficium commo-¬
dum expectat. cui datur non nostrum: alioquin nobis illud da-¬
mus. Itaꝙ multa que summam utilitatem aliis afferunt pre¬
tio gratiam perdunt.Mercator urbibus prodest: medicus eg¬

Expanded text:
officium est inter alia et beneficium dare. Quare ergo dat ? officium est inter alia et beneficium dare. Quare ergo dat ? Ne non det, ne occasionem bene faciendi perdat. Vobis voluptas est inertis otii facere corpusculum et securitatem sopitis simillimam appetere et sub densa umbra latitare tenerrimisque cogitationibus, quas tranquillitatem vocatis, animi marcentis obiectare torporem et cibis potionibusque intra hortorum latebram corpora ignavia pallentia saginare ; nobis voluptas est dare beneficia vel laboriosa, dum aliorum labores levent, vel periculosa, dum alios periculis extrahant, vel rationes nostras adgravatura, dum aliorum necessitates et angustias laxent. Quid mea interest, an recipiam beneficia ? Etiam cum recepero, danda sunt. Beneficium eius commodum spectat, cui praestatur, non nostrum ; alioquin nobis illud damus. Itaque multa, quae summam utilitatem aliis adferunt, pretio gratiam perdunt. Mercator urbibus prodest, medicus aeg
Abbreviated transcription (Latin):
um factionem in me conuerto: quas illi detraxero sordes sub
accusatoribus hisdem fortasse sumpturus: cum abire in par¬
tem alteram possim: & securus spectare aliena certamina:
spondeo pro iudicato & suspensis amici bonis libellum deicio
creditoribus eius me obligaturus ut possim seruare proscrip¬
tum: in me fortasse proscriptionis sumo periculum. Adeo
nemo tusculanum atq: tiburtinum emere paratus salubrita¬
tis causa & estiui secessus: quoto animo empturus sit disputat.
cum emerit tuendum est. Eadem beneficii ratio est.Nam
cum interrogaueris quid reddat respondebo bonam conscien
magnitudo animi: quid pudicitia: quid temperantia: si ꝗcꝗͣ
diem extendit & contrahit. Omnia ista beneficia sunt: fiunt
enim nobis profutura. Quomodo mundi officium est circunage¬
re rerum ordinem: quomodo solis loca mutare ex quibus ornat᷑
in que cedat & hec salutaria nobis facere sine premio: ita uiri

Expanded text:
um factionem in me converto, quas illi detraxero sordes, sub um factionem in me converto, quas illi detraxero sordes, sub accusatoribus isdem fortasse sumpturus, cum abire in partem alteram possim et securus spectare aliena certamina ; spondeo pro iudicato et suspensis amici bonis libellum deicio creditoribus eius me obligaturus ; ut possim servare proscriptum, ipse proscriptionis periculum adeo. Nemo Tusculanum aut Tiburtinum paraturus salubritatis causa et aestivi secessus, quoto anno empturus sit, disputat ; cum erit, tuendum est. Eadem in beneficio ratio est ; nam cum interrogaveris, quid reddat, respondebo : bonam consciemagnitudo animi, quid pudicitia, quid temperantia ; si quicdiem extendit et contrahit ? Omnia ista beneficia sunt, fiunt enim nobis profutura. Quomodo mundi officium est circumagere rerum ordinem, quomodo solis loca mutare, ex quibus oriatur, in quae cadat, et haec salutaria nobis facere sine praemio, ita viri
Abbreviated transcription (Latin):
ponimus ꝗͣ quod ad nos non pertinet. At me hercules tunc ma¬
gna uoluptas subit cogitantem. Hunc ego locupletiorem faci-¬
am : & huius dignitati adiectis opibus aliquid splendoris effun¬
dam. Si non damus beneficia nisi recepturi intestatis morien¬
dum sit. Dicitis inquit beneficium creditum in solubile esse :
reditum autem non est resper se expetenda. Cum creditum
dicimus imagine & translatione utimur. Sic enim & legem sci¬
mus iusti iniustiq regulam esse. Regula non est resper se ex¬
petenda. Ad hec uerba demonstrande rei causa descendimus.
Cum dico creditum intelligitur tanquam creditum. Uis scire :
adicio insolubile: cum creditum nullum non solui possit aut de¬
beat: ad eo beneficium utilitatis causa dandum non est ut sepe
quem ad modum dixi cum damno ac periculo dandum sit. Sic
latronibus circunuentum defendo ut tuto pertransire permit.¬
tatur. Reum gratia laborantem tueor: & hominum potenti¬

Expanded text:
ponimus, quam quod ad nos non pertinet. At mehercules tunc maponimus, quam quod ad nos non pertinet. At mehercules tunc magna voluptas subit cogitantem : " Hunc ego locupletiorem faciam, et huius dignitati adiectis opibus aliquid splendoris adfundam." Si non damus beneficia nisi recepturi, intestatis moriendum sit ! "Dicitis," inquit, "beneficium creditum insolubile esse ; creditum autem non est res per se expetenda." Cum creditum dicimus, imagine et translation utimur ; sic enim et legem dicimus iusti iniustique regulam esse, et regula non est res per se expetenda. Ad haec verba demonstrandae rei causa descendimus ; eum dico creditum, intellegitur tamquam creditum. Vis scire ? Adicio insolubile, eum creditum nullum non solvi aut possit aut debeat. Adeo beneficium utilitatis causa dandum non est, ut saepe, quemadmodum dixi, cum damno ac periculo dandum sit. Sic latronibus circumventum defendo, ut tuto transire permittatur ; reum gratia laborantem tueor et hominum potenti
Abbreviated transcription (Latin):
& damus. Discedit ille uix satis noto salutis auctore: & nunquam
amplius in conspectum nostrum reuersurus: debitores nobis deos
delegat. precaturq illi pro se gratiam referant. Interim nos iuu¬
at sterilis beneficii conscientia: quid cum in ipso fine uite consti¬
timus: cum testamentum ordinamus: num beneficia nihil nobis
profutura diuidimus : Quantum temporis consumitur. ꝗͣ diu se¬
creto agitur: quantum & quibus debemus. Quid enim interest
quibus debemus a nullo recepturi: atqui nunquam diligentius
damus. nunquam magis iudicia nostra torquemus ꝗͣ ubi remotis
utilitatibus: solum ante oculos honestum stetit: tam diu officio¬
rum praui iudices. quandiu illa deprauat spes aut metus: & iner¬
tissimum uitium uoluptas: ubi mors interclusit omnia & ad fe¬
rendam sententiam incorruptum iudicem misit: querimus dignis¬
simos. quibus nostra tradamus. nec quicquam cura sanctiore com-¬

Expanded text:
et struimus. Discedit ille vix satis noto salutis auctore et numquam et struimus. Discedit ille vix satis noto salutis auctore et numquam amplius in conspectum nostrum reversurus debitores nobis deos delegat precaturque, illi pro se gratiam referant ; interim nos iuvat sterilis beneficii conscientia. Quid ? cum in ipso vitae fine constitimus, cum testamentum ordinamus, non beneficia nihil nobis profutura dividimus ? Quantum temporis consumitur, quam diu secreto agitur, quantum et quibus demus ! Quid enim interest, quibus demus a nullo recepturi ? Atqui numquam diligentius damus, numquam magis iudicia nostra torquemus, quam ubi remotis utilitatibus solum ante oculos honestum stetit, tam diu officiorum mali iudices, quam diu illa depravat spes ac metus et inertissimum vitium, voluptas. Ubi mors interclusit omnia et ad ferendam sententiam incorruptum iudicem misit, quaerimus dignissimos, quibus nostra tradamus, nec quicquam cura sanctiore com
Abbreviated transcription (Latin):
non lucrum ex beneficio capto. non uoluptatem non gloriam
uni placere contentus: in hoc dabo ut quod oportet faciam.Quid
oportet autem non est sine electione que qualis futura sit interro¬
gas: Eligam uirum integrum simplicem memorem: gratum:
alieni abstinentem: sui non auare tenacem. beniuolum.hunc
ego cum elegero licet nihil illi fortuna tribuat: ex quo referre gra¬
tiam possit: ex sententia res gesta erit. Si utilitas me & sordida cõ¬
paratio liberalem facit: si nulli prosum nisi ut inuicem ille mihi
prosit: non dabobeneficium proficiscenti in longinquas diuersasq
regiones: abfuturo semper non dabo: nec sic affecto ut spes ei nulla
conualescendi sit: non dabo ipse deficiens: non enim recipiendi tẽ¬
pus habeo :at qui ut scias remperse expetendam esse benefacere
aduenis modo in nostrum portum delatis: & statim abituris suc¬
currimus: ignoto naufrago. nauem qua reuehatur & struimus

Expanded text:
Non lucrum ex beneficio capto, non voluptatem, non gloriam Non lucrum ex beneficio capto, non voluptatem, non gloriam ; uni placere contentus in hoc dabo, ut quod oportet faciam. Quod oportet autem non est sine electione. Quae qualis futura sit, interrogas ? Eligam virum integrum, simplicem, memorem, gratum, alieni abstinentem, sui non avare tenacem, benevolum ; hunc ego cum elegero, licet nihil illi fortuna tribuat, ex quo referre gratiam possit, ex sententia gesta res erit. Si utilitas me et sordida computatio liberalem facit, si nulli prosum, nisi ut in vicem ille mihi prosit, non dabo beneficium proficiscenti in diversas longinquasque regiones, afuturo semper ; non dabo sic adfecto, ut spes ei nulla sit convalescendi ; non dabo ipse deficiens, non enim habeo recipiendi tempus. Atqui ut scias rem per se expetendam esse bene facere, advenis modo in nostrum delatis portum, statim abituris, succurrimus ; ignoto naufrago navem, qua revehatur, et damus
Abbreviated transcription (Latin):
bo: idem in beneficio faciam. Uidebo quandodem: cuidem: quem¬
admodum quare. Nihil enim sine ratione faciendum est. Non
est autem beneficium nisi quod ratione datur: quoniam ratio
omnis honesti comes est: quam sepe hominum donationem suam
in consultam obiurgantium hanc exaudiuimus uocem: mallem
perdidisse. ꝗͣ illi dedisse. Turpissimum genus damni in consulta do¬
natio multoq grauius male dedisse beneficium ꝗͣ non recepisse.
Aliena enim culpa est quod non recepimus: quod cui daremus non
eligimus. nostra in electione nihilminus ꝗͣ hoc quod tu existimas
spectabo a quo recepturus sim. Eligo enim eum qui gratus non
qui redditurus sit. Sepe autem & non redditurus gratior est ꝗͣ
qui reddidit. Ad animum tendit extimatio mea: ideo locupletẽ
& indignum preteribo: pauperi uiro bono dabo: erit enim in sum¬
ma inopia gratus: & cum omnia illi deerunt supererit animus:

Expanded text:
bo. Idem in beneficio faciam. Videbo, quando dem, cui dem, quembo. Idem in beneficio faciam. Videbo, quando dem, cui dem, quemadmodum, quare. Nihil enim sine ratione faciendum est ; non est autem beneficium, nisi quod ratione datur, quoniam ratio omnis honesti comes est. Quam saepe hominum donationem suam inconsultam obiurgantium hanc exaudimus vocem: " Mallem perdidisse quam illi dedisse " ! Turpissimum genus damni est inconsulta donatio multoque gravius male dedisse beneficium quam non recepisse ; aliena enim culpa est, quod non recipimus ; quod, cui daremus, non elegimus, nostra. In electione nihil minus quam hoc, quod tu existimas, spectabo, a quo recepturus sim ; elige enim eum, qui gratus, non qui redditurus sit, saepe autem et non redditurus gratus est et ingratus, qui reddidit. Ad animum tendit aestimatio mea ; ideo locupletem sed indignum praeteribo, pauperi viro bono dabo ; erit enim in summa inopia gratus et, cum omnia illi deerunt, supererit animus.
Abbreviated transcription (Latin):
modis nostris. Dicitis inquit diligenter eligendos quibus benefi¬
cia debeamus: quia ne agricole quidem semina arenis committũt.
Q uod si uerum est. nostram utilitatem inbeneficiis dandis sequimur:
quemadmodum in arando serendo. Neq enim serere per se expe¬
rentur beneficium erat. Honestum propter nullam aliam causã
ꝗͣ propter ipsum sequimur tamen si nihil aliud sequendum est que¬
rimus quid faciamus & quando & quemadmodum. Perhec enim
constat. Itaq cum eligo cui dem beneficium id ago ut quandoq
beneficium sit: quia si turpidatur nec honestum esse potest. necbe¬
neficium. Depositum reddere per se res expetenda est: non tamen
semper reddam nec quolibet loco nec quolibet tempore. Aliquan¬
do nihil interest utrum inficier anpalam reddam. Intuebor uti¬
litatem eius cui redditurus sum: & nociturum illi depositum nega¬

Expanded text:
modis nostris. " Dicitis," inquit, " diligenter eligendos, quibus benefimodis nostris. " Dicitis," inquit, " diligenter eligendos, quibus beneficia demus, quia ne agricolae quidem semina harenis committant ; quod si verum est, nostram utilitatem in beneficiis dandis sequimur, quemadmodum in arando serendoque ; neque enim serere per se res experetur, beneficium erat." Honestum propter nullam aliam causam quam propter ipsum sequimur ; tamen, etiam si nihil aliud sequendum est, quaerimus, quid faciamus et quando et quemadmodum ; per haec enim constat. Itaque, cum eligo, cui dem beneficium, id ago, ut quandoque beneficium sit, quia, si turpi datur, nec honestum esse potest nec beneficium. Depositum reddere per se res expetenda est; non tamen semper reddam nec quolibet loco nec quolibet tempore. Aliquando nihil interest, utrum infitier an palam reddam. Intuebor utilitatem eius, cui redditurus sum, et nociturum illi depositum nega
Abbreviated transcription (Latin):
tem tibi. Nihil ab illo uacat: opus suum ipse implet. ergo nihil
agis ingratissime mortalium: qui te negas deo debere sed natu¬
re quia nec natura sine deo est: nec deus sine natura: sed idem
est utrunque autem distat officio. Si quod a seneca accepisses
anneo te debere diceres uel lucio: non creditorem mutares sed
nomen: quoniam siue pronomen eius siue nomen. siue cognomen¬
dixisses idem tamen esset. Sic naturam uocas fatum fortunam
omnia eiusdem dei nomina sunt uarie utentis sua potestate. & iu¬
stitia probitas. fortitudo. frugalitas: unius animi bona sunt: quic¬
quid horum tibi placuit. animo placet: sed ne aliam ex obliquo dispu
tationem habeam plurima beneficia ac maxima innos deus refert.
non spe recipiendi. quoniam nec ille collato eget: nec nos ei quicquã
conferre possumus: ergo beneficium perse expetenda res est. Una
expectatur accipientis utilitas. Adhanc accedamus sepositis com¬

Expanded text:
tem tibi ; nihil ab illo vacat, opus suum ipse implet. Ergo nihil tem tibi ; nihil ab illo vacat, opus suum ipse implet. Ergo nihil agis, ingratissime mortalium, qui te negas deo debere, sed naturae, quia nec natura sine deo est nec deus sine natura, sed idem est utrumque, distat officio. Si, quod a Seneca accepisses, Annaeo te debere diceres vel Lucio, non creditorem mutares, sed nomen, quoniam, sive praenomen eius sive nomen dixisses sive cognomenidem tamen ille esset. Sic nune naturam voca, fatum, fortunam ; omnia eiusdem dei nomina sunt varie utentis sua potestate. Et iustitia, probitas, prudentia, fortitudo, frugalitas unius animi bona sunt ; quidquid horum tibi placuit, animus placet. Sed ne aliam disputationem ex obliquo habeam, plurima beneficia ac maxima in nos deus defert sine spe recipiendi, quoniam nec ille conlato eget nec nos ei quidquam conferre possumus ; ergo beneficium per se expetenda res est. Una spectatur in eo accipientis utilitas ; ad hanc accedamus sepositis com
Abbreviated transcription (Latin):
illum optimum ac maximum rite dices: & tonantem & statorẽ:
qui non ut historici tradiderunt: ex eo quod post uotum susce¬
ptum acies romanorum fugientium stetit: sed quoł stant bene¬
ficio eius omnia: stator stabilitoq est. Hunc & eundem si fatũ
dixeris non mentieris. Nam cum fatum nihil aliud sit ꝗͣ series
implexa causarum: ille est prima omnium causarum ex qua ce¬
tere pendent. Quecunque uoles illi nomina proprie aptabis:
uim aliquem effectumq celestium rerum continentia: tot app¬
ellationes eius possunt esse quot munera.Hunc & liberum pa¬
trem & herculem & mercurium. Nostri putant liberum patrẽ
quia omnium parens sit: a quo primum inuenta seminum uis
est consultura per uoluptatem.Herculem quia uis eius inuic¬
ta sit: quando lassata fuerit operibus editis in ignem recessura
sit. Mercurium quia ratio penes illum sit numerusq & ordo
& scientia. Quocunque te flexeris ibi illum uidebis occurren¬

Expanded text:
illum Optimum ac Maximum rite dices et Tonantem et Statorem, illum Optimum ac Maximum rite dices et Tonantem et Statorem, qui non, ut historici tradiderunt, ex eo, quod post votum susceptum acies Romanorum fugientium stetit, sed quod stant beneficio eius omnia, stator stabilitorque est. Hunc eundem et Fatum si dixeris, non mentieris ; nam cum fatum nihil aliud sit, quam series implexa causarum, ille est prima omnium causa, ex qua ceterae pendent. Quaecumque voles, illi nomina proprie aptabis vim aliquam effectumque caelestium rerum continentia : tot appellationes eius possunt esse, quot munera. Hunc et Liberum patrem et Herculem ac Mercurium nostri putant : Liberum patrem, quia omnium parens sit, cui primum inventa seminum vis est vitae consultura per voluptatem ; Herculem, quia vis eius invicta sit quandoque lassata fuerit operibus editis, in ignem recessura ; Mercurium, quia ratio penes illum est numerusque et ordo et scientia. Quocumque te flexeris, ibi illum videbis occurren
Abbreviated transcription (Latin):
mo tantum cantare & agreste inconditumq: carmen ad aliquã
tamen obseruationem modulari docuit: sed tot artes: tot uo¬
cum uarietates. tot sonos alios spiritu nostro: alios hesterno¬
cantus edituros. commentus est. Neq enim nostra ista que in¬
uenimus dixeris. non magis ꝗͣ quod crescimus: ꝗͣ quod ad consti¬
tutum tempus sua corpori officia responderẽt: nunc etiam pueri¬
lium dentium lapsus: nunc assurgentem iam etatem & in robu¬
stiorem gradum transeuntem: pubertas & ultimus illedens sur¬
genti uiuente terminum ponens: insita sunt nobis omnium eta¬
tum omnium artium semina: magisterq deus ex occulto produ¬
cit ingenia. Natura inquit hec mihi prestat. Non intelligis te
cum hoc dicis mutare nomen deo. Quid enim aliud est natura
ꝗͣ deus: & diuina ratio toti mundo inserta: Quotiens uoles licet
tibi aliter hunc auctorem rerum omnium compellare: & iouem

Expanded text:
mo tantum cantare et agreste atque inconditum carmen ad aliquam mo tantum cantare et agreste atque inconditum carmen ad aliquam tamen observationem modulari docuit, sed tot artes, tot vocum varietates, tot sonos alios spiritu nostro, alios externocantus edituros commentus est. Neque enim nostra ista, quae invenimus, dixeris, non magis, quam quod crescimus, quam quod ad constitutum temporum sua corpori officia respondent : nunc puerilium dentium lapsus, nunc ad surgentem iam aetatem et in robustiorem gradum transeuntem pubertas et ultimus ille dens surgenti iuventae terminum ponens. Insita sunt nobis omnium aetatium, omnium artium semina, magisterque ex occulto deus producit ingenia. " Natura," inquit, " haec mihi praestat." Non intellegis te, cum hoc dicis, mutare nomen deo ? Quid enim aliud est natura quam deus et divina ratio toti mundo partibusque eius inserta ? Quotiens voles, tibi licet aliter hunc auctorem rerum nostrarum compellare ; et Iovem
Abbreviated transcription (Latin):
ter diu fulgens. Negas te ullum munus accepisse : Et cum ista que
habes magno extimes:quod est ingrati hominis nullite debere
iudicas. Unde tibi istum quem trahis spiritum: unde istam per
quam actus uite tue disponis atq ordinas lucem: unde sanguinẽ
cuius cursu uitalis continetur calor : unde ista palatum tuum
saporibus exquisitis ultra satietatem lacessentia: Unde hec ir¬
ritamenta iam lasse uoluptatis: unde ista quies in qua putre¬
scis ac marces: Non ne si gratus es dices. Deus nobis hec otia
fecit: Namq erit ille semper deus mihi: illius aram. Sepe te¬
ner nostris ab ouilibus imbuet agnus. Ille meas errare boues
ut cernis: & ipsum Ludere quem uellem calamo permisit agre¬
sti: ille deus est: non qui paucas boues sed qui per totum orbem
armenta diuisit: qui gregibus ubique uagantibus passim pabu¬
lum prestat: qui pascua hibernis estiua sustituit: qui non cala¬

Expanded text:
terdiu fulgens : negas te ullum munus accepisse ? Et cum ista, quae terdiu fulgens : negas te ullum munus accepisse ? Et cum ista, quae habes, magno aestimes, quod est ingrati hominis, nulli debere te iudicas ? Unde tibi istum, quem trahis, spiritum ? Unde istam, per quam actus vitae tuae disponis atque ordinas, lucem ? Unde sanguinem, cuius cursu vitalis continetur calor ? Unde ista palatum tuum saporibus exquisitis ultra satietatem lacessentia ? Unde haec irritamenta iam lassae voluptatis ? Unde ista quies, in qua putrescis ac marces ? Nonne, si gratus es, dices : Deus nobis haec otia fecit, namque erit ille mihi semper deus, illius aram saepe tener nostris ab ovilibus inbuet agnus, ille meas errare boves, ut cernis, et ipsum ludere, quae vellem, calamo permisit agresti. Ille deus est, non qui paucas boves, sed qui per totum orbem armenta dimisit, qui gregibus ubique passim vagantibus pabulum praestat, qui pascua hibernis aestiva substituit, qui non cala
Abbreviated transcription (Latin):
immensa terrarum late patentium spatia: negas esse benefi-¬
cium: Si pecuniam tibi aliquis donauerit. & arcam tuam quo¬
niam id magnum tibi uidetur impleuerit. beneficium uocabis:
tot metalla defodit: tot flumina emisit terra: super que decur.¬
runt sola aurum uehentia: argenti:eris: ferri: immane pon-¬
dus omnibus locis obrutum: cuius in uestigandi tibi facultatem
dedit: ac latentium diuitiarum in summa terra signa disposuit :
negas te accepisse beneficium: Si domus tibi donetur inqua mar¬
moris aliquid resplendeat: & tectum nitidius auro aut coloribus
sparsum non mediocre munus uocabis. Ingens tibi domicilium
sine ullo incendii aut ruine metu struxit: in quo uides non tenu¬
es crustas: & ipsa qua secantur lamina gratiliores: sed integras
lapidis pretiosissim moles: sed totas uarie distincteq materie: cui¬
us tu paruula frusta miraris: tectum uero aliter nocte aliter in¬

Expanded text:
immensa terrarum late patentium spatia negas esse benefiimmensa terrarum late patentium spatia negas esse beneficium ? Si pecuniam tibi aliquis donaverit et arcam tuam, quoniam tibi id ma gnum videtur, impleverit, beneficium vocabis ; tot metalla deus defodit, tot flumina emisit terra, super quae decurrunt sola, aurum vehentia ; argenti, aeris, ferri immane pondus omnibus locis obrutum, cuius investigandi tibi facultatem dedit, ac latentium divitiarum in summa terra signa disposuit : negas te accepisse beneficium ? Si domus tibi donetur, in qua marmoris aliquid resplendeat et tectum nitidi us auro aut coloribus sparsum, non mediocre munus vocabis. Ingens tibi domicilium sine ullo incendii aut ruinae metu struxit, in quo vides non tenues crustas et ipsa, qua secantur, lamna gracili ores, sed integras lapidis pretiosissimi moles, sed totas variae distinctaeque materiae, cuius tu parvula frusta miraris, tectum vero aliter nocte, aliter in
Abbreviated transcription (Latin):
enim necessitatibus nostris tantum prouisum est: usque in deli¬
tias armamur: tot arbusta non uno modo frugifera: tot herbe
salutares: tot uarietates ciborum per totum annum digeste ut
uerti quoque fortuita terre alimenta prebent:iam animalia om¬
nis generis: alia in sicco solidoq alia inhumido nascentia: alia
per sublime demissa: ut omnis rerum nature pars tributum ali¬
quod nobis conferret. Flumina hec amenis flexibus campo
cingentia: illa prebitura commertia uia uasto & nauigabili cur¬
su uadentia ex quibus quedam estatis diebus mirabile incremen¬
tum trahunt: ut arida & feruenti subiecta celo loca subita uis
extiui torrenti irriget. Quid medicatorum torrentium uene:
Quid in ipsis lictoribus aquarum calentium exundatio: te lari
maxime teq fluctibus & fremitu assurgens benace marino: si
pauca quis tibi iugera donasset: accepisse te diceres beneficium

Expanded text:
enim necessitatibus tantummodo nostris provisum est ; usque in delienim necessitatibus tantummodo nostris provisum est ; usque in delicias amamur ? Tot arbusta non uno modo frugifera, tot herbae salutares, tot varietates ciborum per totum annum digestae, ut inerti quoque fortuita terrae alimenta praeberent ? Iam animalia omnis generis, alia in sicco solidoque, alia in umido nascentia, alia per sublime demissa, ut omnis rerum naturae pars tributum aliquod nobis conferret ? Flumina haec amoenissimis flexibus campos cingentia, illa praebitura commercio viam vasto et navigabili cursu vadentia, ex quibus quaedam aestatis diebus mirabile incrementum trahunt, ut arida et ferventi subiecta caelo loca subita vis aestivi torrentis irriget ? Quid mercatorum torrentium venae ? Quid in ipsis litoribus aquarum calentium exundatio ? Te, Lari maxime, teque, fluctibus et fremitu adsurgens, Benace, marino ? pauca quis tibi donasset iugera, accepisse te diceres beneficium;
Abbreviated transcription (Latin):
surda numina: & in efficaces deos: nisi nossemus illorum benefi¬
cia non oblata ultro nec orantibus data: magna: tempestiua:¬
priuata ac publica: ingentes minas interuentu suo soluentia.
Quis est autem tam miser tam neglectus: quis tam duro fato &
in penam genitus. ut non tantam deorum magnificentiam sen¬
serit : ipsos illos complorantes sortem suam & querulos circunspi¬
ce inuenies non ex toto beneficiorum celestium expertes: & ne¬
minem esse ad quem non aliquid ex illo benignissimo fonte ma¬
nauerit. Parum est autem id quod ex equo nascentibus distri¬
buitur: ut que sequuntur in equali dispensata mensura transea¬
mus. Parum dedit natura cum se dedit: Non dat deus benefi-¬
cia. Unde ergo ista que possides: que das: que negas que seruas:
que rapis: Unde hec innumerabilia: oculos aures animumq:
mulcentia: Unda illa luxuriam quoque instruens copia: Neq

Expanded text:
surda numina et inefficaces deos, nisi nossemus illorum benefisurda numina et inefficaces deos, nisi nossemus illorum beneficia nunc oblata ultro, nunc orantibus data, magna, tempestiva, ingentes minas interventu suo solventia. Quis est autem tam miser, tam neclectus, quis tam duro fato et in poenam genitus, ut non tantam deorum munificentiam senserit ? Ipsos illos complorantes sortem suam et querulos circumspice : invenies non ex toto beneficiorum caelestium expertes, neminem esse, ad quem non aliquid ex illo benignissimo fonte manaverit. Parum est autem id, quod nascentibus ex aequo distribuitur ? Ut quae secuntur inaequali dispensata mensura transeamus, parum dedit natura, cum se dedit? " Non dat deus beneficia." Unde ergo ista, quae possides, quae das, quae negas, quae servas, quae rapis ? Unde haec innumerabilia oculos, aures, animum mulcentia ? Unde illa luxuriam quoque instruens copia neque
Abbreviated transcription (Latin):
noctibus fundunt non darent. In omnia enim natura sua illis¬
sufficit: plenosq & tutos & in uiolabiles prestat. Nulla ergo be¬
neficia dabunt si una dandi causa est: se intueri ad suum com¬
modum: istud non beneficium sed fenus est: circunspicere nõ
ubi ponas optime: sed ubi questuosissime habeas unde facillime
tollas: quod cum longe adiis remotum sit: sequitur ut illibera¬
les sint. Nam si una beneficii causa sit dati utilitas: nulla au¬
tem ex nobis utilitas deo speranda est: nulla deo dandi benefi¬
cii causa est. Scio quid hoc loco respondeatur. Itaq non dat
deus beneficia: sed securus ac negligens nostri auersus a mundo
aliud agit: aut que maxima epicuro felicitas uidetur. nihil
agit: nec magis illum beneficia ꝗͣ iniurie tangunt. Hoc qui
dicit non exaudit precantium uoces: & undique in celum sub
unc furorem omnes profecto mortales consensissent: alloquendi

Expanded text:
noctibus fundunt, non darent; in omnia enim illis natura sua snoctibus fundunt, non darent; in omnia enim illis natura sua sufficit plenosque et tutos et inviolabiles praestat ; nulli ergo beneficium dabunt, si una dandi causa est se intueri ae suum commodum. Istud non beneficium, sed fenus est circumspicere, non ubi optime ponas, sed ubi quaestuosissime habeas, unde facillime tollas. Quod cum longe a dis remotum sit, sequitur, ut inliberales sint ; nam si una beneficii dandi causa sit dantis utilitas, nulla autem ex nobis utilitas deo speranda est, nulla deo dandi beneficii causa est. Scio, quid hoc loco respondeatur : " Itaque non dat deus beneficia, sed securus et neclegens nostri, aversus a mundo aliud agit aut, quae maxima Epicuro felicitas videtur, nihil agit, nec magis illum beneficia quam iniuriae tangunt." Hoc qui dicit, non exaudit precantium voces et undique sublatis in cunc furorem omnes profecto mortales consensissent adloquendi
Abbreviated transcription (Latin):
mutationem: ista uero confusio est & manifesta cecitas. primis
postrema preferre. Non indignor quod post uoluptatem ponit:
uirtus: sed quod omnino cum uoluptate conferatur contemp¬
trix eius & hostis & longissime ab illa resiliens: labori ac dolori
familiarior: uirilibus in commodis ꝗͣ isti effeminato bono inserẽ¬
da. Hec mi liberalis dicenda fuerunt. quia beneficium de quo
nunc agitur dare uirtutis est: & turpissimum id causa ullius al¬
terius rei dare ꝗͣ ut datum sit. Nam si recipiendi spe triberemus
locupletissimo cuique non dignissimo daremus. Nunc uero di¬
uiti importuno pauperem proferimus. Non est beneficium qđ
ad fortunam spectat. Preterea si ut prodessemus sola nos inuita¬
ret utilitas. minme beneficia distribuere deberent qui facilli¬
me possunt locupletes & potentes & reges aliena ope non indi¬
gentes. Dii uero tot munera que sine intermissione diebus ac

Expanded text:
mutationem ? Ista vero confusio est et manifesta caecitas primis mutationem ? Ista vero confusio est et manifesta caecitas primis postrema praeferre. Non indignor, quod post voluptatem ponitur virtus, sed quod omnino cum voluptate, contemptrix eius et hostis et longissime ab illa resiliens, labori ac dolori familiarior, virilibus incommodis, quam isti effeminato bono. Inserenda haec, mi Liberalis, fuerunt, quia beneficium, de quo nunc agitur, dare virtutis est et turpissimum id causa ullius alterius rei dare, quam ut datum sit. Nam si recipiendi spe tribueremus, locupletissimo cuique, non dignissimo daremus ; nunc vero diviti importuno pauperem praeferimus. Non est beneficium, quod ad fortunam spectat. Praeterea, si, ut prodessemus, sola nos invitaret utilitas, minime beneficia distribuere deberent, qui facillime possent, locupletes et potentes et reges aliena ope non indigentes ; di vero tot munera, quae sine intermissione diebus ac
Abbreviated transcription (Latin):
est non potest alia conditio eius esse cum eadem natura sit. Per
se autem expetendum esse honestum sepe & habunde probatum
est. In hac parte nobis pugna est cum epicureis delicata & um¬
bratica turba. in conuiuio suo philosophantium: apud quos uir¬
tus uoluptatum ministra est: illis paret. illis deseruit.: illas su¬
pra se uidet. Non est inquis uoluptas sine uirtute. sed quare
ante uirtutem est : de ordine disputas: disputationem esse de re
tota & de potestate eius ambigitur. Non est uirtus si sequi põt.
Prime partes eius sunt: ducere debet: imperare: summo loco stare:
tu illam iubet signum petere. Quid inquit tua refert: & ego sine
uirtute nego beatam uitam posse stare: ipsam uoluptatem quã
sequor cui me emancipaui remota illa improbo & damno. De hoc
uno disputatur utrum uirtus summi boni causa sit an ipsa sum¬
mum bonum. Ut hoc unum queratur ordinis tantum existimas

Expanded text:
est, non potest alia eius condicio esse, cum eadem natura sit. Per est, non potest alia eius condicio esse, cum eadem natura sit. Per se autem expetendum esse honestum saepe et abunde probatum est. In hac parte nobis pugna est cum Epicureis, delicata et umbratica turba in convivio suo philosophantium, apud quos virtus voluptatum ministra est, illis paret, illis deservit, illas supra se videt. " Non est," inquis, " voluptas sine virtute." Sed quare ante virtutem est ? De ordine putas disputationem esse ? De re tota et de potestate eius ambigitur. Non est virtus, si sequi potest ; primae partes eius sunt, ducere debet, imperare, summo loco stare ; tu illam iubes signum petere ! " Quid," inquit, " tua refert ? Et ego sine virtute nego beatam vitam posse constare. Ipsam voluptatem, quam sequor, cui me emancipavi, remota illa improbo et damno. De hoc uno disputatur, utrum virtus summi boni causa sit an ipsa summum bonum." Ut hoc unum quaeratur, ordinis tantum existimas
Abbreviated transcription (Latin):
IUSTIUS CUM CURA DICENDUM S QUOD IN MANIS¬
us est: an beneficium dare & inuicem gratiam referre. per se
res expetende sint. Inueniuntur qui honestam mercedem colãt.
quibusq non placeat uirtus gratuita que nihil habet inse mag¬
nificum si quicquam uenale. Quid enim est turpius ꝗͣ aliquem
computare quanti uir bonus sit: cum uirtus nec lucro inuitet.
nec absterreat damno: adeoꝙ neminem spe ac pollicitatione
corrumpat ut contra impendere in se iubeat & sepius in ultro
tributis sit : calcatis utilitatibus ad illam eundum est quocun¬
que uocabit: quocunque misit: sine respectu rei familiaris: in¬
terdum etiam sine ulla sanguinis sui parsimonia uadendum:
nec unquam imperium eius detrectandum. Quid consequar
inquit si hoc fortiter si hoc grate fecero: quod feceris nihil tibi
extra promittitur: siquid commodi forte obuenerit inter acces¬
siones numerabis. Rerum honestarum pretium in illis est. Si
honestum per se expetendum est. beneficium autem honestum

Expanded text:
ustius, cum cura dicendum, quam quod in manibus est : an beneficium dare et in vicem gratiam referre per se res expetendae sint. Inveniuntur, qui honesta in mercedem colant quibusque non placeat virtus gratuita ; quae nihil habet in se magnificum, si quicquam venale. Quid enim est turpius, quam aliquem computare, quanti vir bonus sit, cum virtus nec lucro invitet nec absterreat damno adeoque neminem spe ac pollicitatione corrumpam ut contra impendere in se iubeat et saepius in ultro tributis sit ? Calcatis ad illam utilitatibus eundum est ; quocumque vocavit, quocumque misit, sine respectu rei familiaris, interdum etiam sine ulla sanguinis sui parsimonia vadendum nec umquam imperium eius detractandum. " Quid consequar," inquit, " si hoc fortiter, si hoc grate fecero ? " Quod feceris ; nihil tibi extra promittitur. Si quid commodi forte obvenerit, inter accessiones numerabis. Rerum honestarum pretium in ipsis est. Si honestum per se expetendum est, beneficium autem honestum
Abbreviated transcription (Latin):
us: Seruo indice patefacta est bruti liberorum: cum tarquiniis con¬
iuratio. Ergo nihil interest uenenum domino dederit aliquis an ne¬
gauerit: & iam ubi remedium est mori scelus est occidere. Tam cito
uos de uita domini seruum desperare uultis ꝗͣ heredem. Mortem si
supplicium putas:quid rogas: Si beneficium quid minaris : Uenenũ
obicit quisquam nisi datum: Ullum finem tu facies tribunicie potesta¬
ti: quam populus romanus ut ipse plurimum posset: plus ualere ꝗͣ se uo¬
luit: Uenenum habere scelus est tam magnum ꝗͣ dominum occidere.
ori uolens elegit huic ministerio nequissimum seruum audacẽ:¬

Expanded text:
us; seruo indice patefacta est Bruti liberorum cum Tarquiniis conus; seruo indice patefacta est Bruti liberorum cum Tarquiniis coniuratio. Ergo nihil interest uenenum domino dederit aliquis an negauerit? Etiam ubi remedium est mori, scelus est occidere. Tam cito uos de uita domini seruum desperare uultis quam heredem? Mortem si supplicium putas, quid rogas, si beneficium, quid minaris? Venenum quisquam obicit nisi datum? Vllum tu finem facies tribuniciae potestati, quam populus Romanus ut ipse plurimum posset plus ualere quam se uoluit? Venenum habere scelus est tam magnum quam dominum occidere. Pars altera. Mori uolens elegit huic ministerio nequissimum seruum, audace
Abbreviated transcription (Latin):
Uid cetu opus est: Sunt scripte ad uindictam iniuriarũ
omnium leges. Mota semel multitudo. modum non seruat.
Ardere illo incendio ciuitas potuit.
Crux serui uenenum domini negantis.
ger dominus petit a seruo ut sibi uenenum daret. Nondedit.
cauit testamento ut abheredibus crucifigeretur. Appellat
seruus tribunos. Lex cornelia te appello. Ecce heres iubet. quod
tu uetas. Ne quis illum displicuisse dño putet. Tunc huic parari
crucem iussit cum sibi uenenum. Plura serui crimina confitem.¬
ur. In tempestiuas potiones inutiles cibos desideranti. negauit. &a
enim ille non uoluit qui uenenum petiuit: Malui crucem pati
ꝗͣ mereri. Si uincitur periturus est. Si non uincitur seruiturus
ei a quo in crucem petitur. Ex altera parte lex est: exaltera testa¬
mentum. Crux utrinque. Furiosus seruum sine causa uoluit occide¬
re. Queritis in sanie argumentum : & se uoluit occidere. Seruo in¬
quit: tribuni non possunt succurrere. Seruo natum regem hubuim¬

Expanded text:
uid coetu opus est? sunt scriptae ad uindictam iniuriarum omnium leges. Mota semel multitudo modum non seruat. Ardere illo incendio ciuitas potuit. Crux servi venenum domino negantis. Aeger dominus petiit a seruo ut sibi uenenum daret. non dedit. cauit testamento ut ab heredibus crucifigeretur. appellat seruus tribunos. Lex Cornelia, te appello; ecce erus iubet quod tu uetas. Ne quis illum displicuisse domino putet, tunc huic parari iussit crucem cum sibi uenenum. Plura serui crimina confitemur: intempestiuas potiones, inutiles cibos desideranti negauit. quid enim ille non uoluit qui uenenum petiuit? Maluit crucem pati quam mereri. Si uincitur, periturus est, si non uincitur, seruiturus ei a quo in crucem petitur. Ex altera parte lex est, ex altera testamentum, crux utrinque. Furiosus seruum sine causa uoluit occidere. quaeritis insaniae argumentum? et se uoluit occidere. Seruo, inquit, tribuni non possunt succurrere. Seruo natum regem habuim
Abbreviated transcription (Latin):
mos: nobiles uires excitauit: & ita ad summum perduxit dignitatẽ.
ut siquid illi defuit: scias loco defuisse. Inde filius quoque eius idem
meus. nunquam enim illum a uobis distinxi: habet indicendo pater¬
nam diligentiam: qua uires ingenii sui ex industria retundit:. hoc
& in ipso uite genere sequitur. Ad summam euasurus iuuenis nisi
modicis contentus esset. Et ideo dignus est cuius tam modestis cupi¬
ditatibus fortuna prestet fidem. Norum omnia non me maiore ani¬
mo: sed a certo potuisse iudicio scietis: cum sententias eorum retule.¬
ro aut pares notissimorum auctorum sententiis aut preferendas.

Expanded text:
mus nobilis uires excitauit et ita ad summam perduxit dignitatem, mus nobilis uires excitauit et ita ad summam perduxit dignitatem, ut si quid illi defuit scias locum fuisse. Inde filius quoque eius, id est meus — numquam enim illum a uobis distinxi — habet in dicendo controuersiam paternam diligentiam, qua uires ingenii sui ex industria retundit. Hoc et in ipso genere uitae sequitur ad summa euasurus iuuenis nisi modicis contentus esset, et ideo dignus est cuius tam modestis cupiditatibus fortuna praestet fidem. Horum nomina non me a nimio fauore sed a certo posuisse iudicio scietis, cum sententias eorum retulero aut pares notissimorum auctorum sententiis aut praeferendas.
Abbreviated transcription (Latin):
Tantum tamen illi superfuit uirium: quantum ualeret etiam si
ars ab esset. Sententias dicebat excitatas: insidias aliquid potentes.
N unquam de colore latrom controuersiam feci quam solebat dispu¬
tare in conuiuio: aut aliquam quo declamare poterat tempore.Di¬
cebat quosdam esse colores prima facie duros: sed asperos: eos non pos
se actione approbari negabat. Itaq ulli placere posse nisi totum
nossent se eis suas uires & illarum fiducia aliis metuenda & prerup¬
ta: audere multa se non persuadere iudici sed auferre. Tyrrinus
contra nihil probare nisi tutum. Non quia imbecillus erat: sed ꝗa
circunspectus cause. Nemo diligentius proposuit. Nemo respondit
paratius. Et pecuniam itaq & dignitatem quam primum in prouĩ¬
cia hispania habuit: eloquentie debuit. Natus quidem erat patre
splendidissimo: auo diui iulii hospite: sed ciuili bello attenuatas do¬

Expanded text:
tantum tamen superfuit illi uirium quantum ualeret, etiamsi tantum tamen superfuit illi uirium quantum ualeret, etiamsi ars abesset. sententias dicebat excitatas, insidiosas, aliquid petentis. Numquam non de colore Latroni controuersiam fecit. Latro numquam solebat disputare in conuiuio aut alio quam quo declamare poterat tempore. Dicebat quosdam esse colores prima facie duros, asperos: eos non posse nisi actione probari. negabat itaque ulli se placere posse nisi totum; nosse se et suas uires et illarum fiducia aliis metuenda et praerupta audere; multa se non persuadere iudici, sed auferre. TURINUS contra nihil probare nisi tutum; non quia inbecillus erat, sed quia circumspectus. causas nemo diligentius proposuit, nemo respondit paratius; et pecuniam itaque et dignitatem, quam primam in prouincia Hispania habuit, eloquentiae debuit. Natus quidem erat patre splendidissimo, auo diui Iulii hospite, sed ciuili bello adtenuatas do
Abbreviated transcription (Latin):
abire. Paternum & moderatum fabium & siquis est nec clari no:¬
minis nec ignoti. Cum uix ad satietatem uestram nec prestiterĩ.
permittite me mibi & aliquos quos non nostis ex sinu proferre. qui¬
bus quominus ad famam peruenerint non ingenium defuit.
sed locis. Sene declamauit grauius silo: cui cesar augustus cuit
frequenter causas agentem interracinensi colonia uidisset: plenũ
testimonium reddidit: dixit enim. Nunquam audiui patrem
familie disertiorem. Frat qui patrem familie preferret: oratori
subduceret. Partem esse eloquentie putabat: eloquentiam abscon¬
dere Solebat declamare studiose: Tyrrinus clodius cuius filius
fraterno uobis amore coniunctus est. Adolescens summe eloquen¬
tie futurus.: nisi mallet exercere quantum habet: ꝗͣ consequi quã¬
tum potest. Sed tyrrinus dodius multum uiribus demiserat. dũ
appollodorum sequitur: & ad summam legem dicendi se amputat.¬

Expanded text:
abire, PATERNVM et MODERATVM, FABIVM et si quis est nec clari noabire, PATERNVM et MODERATVM, FABIVM et si quis est nec clari nominis nec ignoti. Cum uobis ad satietatem uestram me praestiterim, permittite me mihi et aliquos quos non nostis ex sinu proferre, quibus quo minus ad famam peruenirent non ingenium defuit, sed locus. Bene declamauit GAVIVS SILO cui Caesar Augustus, cum frequenter causas agentem in Tarraconensi colonia audisset, plenum testimonium reddidit; dixit enim: “numquam audiui patrem familiae disertiorem.” at cum patrem familiae praeferret, oratorem subducebat: partem esse eloquentiae putabat eloquentiam abscondere. Solebat declamare studiose et TVRRINVS CLODIVS cuius filius fraterno uobis amore coniunctus est, adulescens summae eloquentiae futurus, nisi mallet exercere quantum habet quam consequi quantum potest. sed Turrinus pater multum uiribus dempserat, dum Apollodoreos sequitur ac summam legem dicendi sectam putat