comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuma uͥtus eruisset.
ost bec uir dei cernens qd̃ a nul¬
lis custodib angeret᷑. a nulloq
molestiã ferret : uidebant em̃ om̃s
in eodi untutẽ flagrare. ideoq om̃s
ab eiꝰ muiriis segregabant᷑ ne socii
culparũ forent: ascendit dñica die
i u̾tice ardui montis cacuminis
illiꝰ. Ita enĩ situs urbis habet᷑. Cum
domoꝵ densitas indiffiso latere
ardua in sublimib cacumibus.
Qui undiq abscisus fluussis duue
alueo uallante: nullatenꝰ comeane¬
tib iter pandit. Ibiq usq ad me¬
diã diẽ expectat. si aliqͥs iter tio
monasteriũ reu̾tendi ꝓhibeat.
Et cũ nullus ꝯtrariꝰ existẽt. ipse
ꝑ mediã urbẽ cũ suis ad monast᷑¬
ium regredit᷑. Qͦ audito brumchil¬
dis ac theod̾icus. qd̵ scilicet ab exi¬
lio reu̾tisset: atrociorib irȩ aculei
stimulant᷑. Iubentq militũ cohore¬
tẽ ut rursũ uirũ di ui abstrahant:
ꝙ ad pͥstinũ ꝓrsus exiliuĩ reuocẽt

Expanded text:
divina virtus eruisset. 35. divina virtus eruisset. 35. Post haec vir Dei cernens quod nullis custodiis angeretur, a nulloque molestia sibi inferretur videbant enim omnes in eo Dei virtutem flagrare, ideoque omnes ab ejus injuriis segregabantur, ne socii culparum in verticem ardui cacuminis montis illius, ita enim situs urbis habetur, cum domorum densitas in defuso Al. diardua in sublimibus cacuminibus, qui, undique ei abscissi fluminis Dovae alveo vallante, nullatenus commeantibus viam pandit, ibique usque ad mediam diem exspectat, si aliquis iter ad monasterium revertendi prohibeat. Et cum nullus contrarius existeret, ipse per mediam urbem cum suis ad monasterium regreditur. Quo audito, Brunichildis ac Theudericus, quod scilicet ab exsilio revertisset, atrocioribus irae aculeis stimulantur iubentque militum cohortem, ut rursum virum Dei vim abstrahant et ad pristinum prorsus exilium revocent.
Abbreviated transcription (Latin):
acsi ẽ soño excitatꝰ cum militibꝰ cepit.
Iili uͦ postergũ appropinqͣre satellites
uidentes: ꝙ fores ȩccłiȩ obseratas
cernentes. gemina uallati angustia.
ant᷑. Anxio ille anhelitu sursũ capo
attollit. p̾cat᷑q dnm. ut sua u̾tute
ereptos e ferro. ñ sinat denuo t̃di
satellitũ nexii. Nec morata auctoriᷤ
bonitas. fores firmis obseratas
claustris reserat. in angustia po¬
sitis aditũ pandit. ꝑnciq cursu
inigrediuntur ȩccł̃iam. fores ũ post
dãnatoꝵ introitũ in oculis militũ
absq humana manu obserantur:
acsi custos usu clauigero ꝑmeit ꝙt
reserasset ꝙ obserasset. Peruenienᷤ¬
gͦ beatꝰ columbanꝰ cũ suis. simulq
e tribimꝰ cũ militib. fores obsera¬
tas reꝑerunt. Aspasiũq nomine
cistodẽ querunt: ut claues largi¬
asur. & cũ uenisset. clauigero
su fores reserare uolens:ait se
niquã diligentiꝰ obserata claustra
muenisse. Hec qͥsquã post ausus
Est dãnatis inniriã inferre. quoᷤᷤ

Expanded text:
no excitatus cum militibus coepit. Illi vero post tergum appropinquare satellites videntes, et fores ecclesiae obseratas cernentes, gemina vallati angustia, antur. Anxio ille anhelitu sursum caput attollit, precaturque Dominum ut sua virtute ereptos e ferro, non sinat denuo tradi satellitum nexui. Nec morata Auctoris bonitas fores firmis obseratas claustris reserat, in angustia positis aditum pandit, pernicique cursu ingrediuntur ecclesiam, fores vero post damnatorum introitum in oculis militum absque humana manu obserantur, ac si custos usu clavigero perniciter et reserasset et obserasset. Perveniens ergo Columbanus cum suis simulque et tribunus cum militibus, fores obseratas reperiunt, Aspasiumque nomine custodem quaerunt, ut claves largiatur. Quo cum venisset claviger, ostii fores reserare volens, ait se nunquam diligentius obserata claustra invenisse. Nec quisquam post ausus est damnatis injuriam inferre, quos
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta uiri dei imꝑiũ mandat fere¬
ut comedat: aliãq partẽ in usus
uiri dĩ reseruet. Mira in fera obq¬
dientia. Nequaꝗͣ. ex ꝓhibita sibi¬
parte ausa est carꝑe cibos. s in se¬
gregata ꝑmissa sibi fruticũ par
tantũmodo pabula requisiuit.

Expanded text:
juxta viri Dei imperium egit ut ferjuxta viri Dei imperium egit ut fera comedat, aliamque partem in usus viri Dei reservat. Mira in fera obedientia! nequaquam ex prohibita parte ausa est capere cibos, sed in segregata permissaque sibi fruticum parte tantummodo pabula requisivit,
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ desunt. tunc demũ cȩlestes tribu¬
unt᷑: sicut de isrł dictum ẽ. panem
cȩli dedit eis. Cũ autẽ opes t̾rene
subueniunt: tunc dapes amouen¬
tur illate:.
pso itaq in tpr̃e cũ sub quodã scoꝵ
lo intra uasta herem ietumo corpu
confic̾ẽt. & nichil aliud nͥ ruris pa¬
ma quoꝵ suꝑiꝰ fecimꝰ m: ntionea
in cibos caꝑet: uenit assueta abdi¬
te uoratitatis fera. ursus. seputi
necessarios delamb̾e cibos: ac pas¬
ssim poma ore detrahere. Cumq
hara refectionis aduenisset. chag¬
noaldũ ministrũ direxit: ut con¬
suerã mensurã pomoꝵ deferret.
Qui cũ abisset. ursum int̾ densos
frutices rubosq ꝑuagari ꝑsperi
ac poma lambendo carꝑe. festimis
redit patͥq indicat. Ille imperat
ut eat. partẽ fruticũ in cibos fen
dimittat: aliãq partẽ sibi reser¬
uare iuibet. Abiit aũt chagnoaloi
Dun sitq uirga frutices. rubosi
quȩ poma ferebant. & partẽ suã

Expanded text:
Christi desunt, tunc demum caelestia tribuChristi desunt, tunc demum caelestia tribuuntur, sicut de Israhel dictum est: Panem caeli dedit eis; cum autem terrenae opes subvenirent, tunc grates amoventur inlatae. Ipso itaque tempore, cum sub quodam ejunio corpus conficeret, et nihil aliud praeter ruris poma, quorum superius fecimus mentionem, in cibos caperet, venit assueta abditae voracitatis fera ursus, coepitque necessarios delambssim poma ore detrahere. Cumque hora refectionis advenisset, Chagnoaldum ministrum direxit, ut consuetam mensuram pomorum deferret. Qui cum abisset, ursum inter ruris fructices rubusque pervagare perspexit ac poma lambendo carpere. Festinus redit patrique indicat; ille imperat, ut eat partemque fructicumu in cibos fere dimittat aliamque partem sibi reservare iubet. Abiit namque Chagnoaldus divisitque virga frutices rubosque, quae poma ferebant, et partem suam
Abbreviated transcription (Latin):
obuenire: pret̾ eum quo ipse mora¬
ret᷑ in locũ. Iubet pͥus suos grates
laudesq referre ꝯditori. Sicq
alitũ dapes caꝑe. ẜrat aũt mirũ
ac stupendũ miraculũ. sapiebant᷑
aues. ꝓut patͥs imꝑiũ urgebat:
nec absced̾e pennigera fuga nite¬
bant᷑. Mansit gͦ alitũ manna: per
triduũ. Quarto demde die quidam
pontifex ex uicins urbib frum̃ti
copiã diuina monitus aspiratione:
ad beatũ columbanũ direxit. Sed
mox omp̃s ds qui penuriã patien¬
tib alig̾os p̾buerat cibos. ut farris
adeps aduenit: alitũ falangas ĩꝑa¬
uit abire. Nam eusthasiũ hoc cogno¬
uimꝰ referentẽ. qͥ eo tp̃re int̾ reliqͦs
sub uiri dĩ obedientia inibi detine¬
bat᷑ adnexus: qd̾ nullus ea fuerit
in cat̾ua qui antea taliũ gen̾a alitũ
se uidisse referret. ꝙ tantus sapor
in cibo aderat: ut regias uinceret
dapes. O mirũ diuinȩ potentiȩ do¬
nũ. Quando t̾renȩ clapes cultorib

Expanded text:
obvenire preter eo quo ipse moraobvenire preter eo quo ipse moraretur in loco. lubet suos prius grates laudesque rependere conditori sicque alitum dapes capere. Erat mirum et stupendum miraculum: capiebantur aves, prout patris imperium nec abscedere pennigera fuga nitebantur. Mansit ergo alitum manna per triduum diffusa; quarto deinde die quidam pontifex ex vicinis urbibus frumenti copiam, divina admonitus aspiratione, ad beatum Columbanum direxit; sed mox Omnipotens qui penuriam patientibus aligeros praebuerat cibos, ut farris adeps advenit, alitum phalanges imperavit abire. Nam Eustasium hoc cognovimus referentem, qui eo tempore inter reliquos sub viri Dei oboedientia ibidem tenebatur adnexus, quod nullus ea fuerit in caterva, qui ante talium genera alitum se vidisse referret; et tanta sapor in cibo aderat, ut regias vinceret dapes. O mirum divinae potentiae donum! Quando terrenae dapes cultoribus
Abbreviated transcription (Latin):
error detinebat ꝓfanꝰ: ad cultum
euglicȩ doctrinȩ monitis suis ut
bonus pastor ȩccłiȩ sinib reduce¬
childis ñ solũ adu̾sum columbanũ
insamebant. uerũ etiã ⁊ contra
scĩssimũ desideriũ uiennensis ur¬
bis ep̃m adu̾sabant᷑: quem primo
exilio damnatũ. multis iniuiriis
affug̾e nitebant᷑. Ad mostremũ u̾o
gloso martirio coronarunt. Cunis
gesta scripta habent᷑: quib ⁊ qͣntiᷤᷤ
meruit triũphos. Uagante itaq co¬
lumbano cũ suis penes bricantiam
urbõ: dirgestati ip̃s euent. Sed
q aur alimonia deesset. manebat
intem̾ata atq inconcussa fioes: quȩ
necessaria apud dnm̃n impet᷑ret. Cũq
iam tridui ieunsi fessa corpora ferret.
uenit tanta copia alitũ uelut isrłi¬
taꝵ castra olim coturnix operuit.
ut omnẽ pagnã loci illius alitum
multitudo oppleret. Intellex̃q uir
d̃ĩ suã suoꝵq ob necessitatẽ has
dapes t̾rȩ diffundi. nec ꝓrsus alibi

Expanded text:
error detinebat profanus, ad cultum error detinebat profanus, ad cultum euangelicae doctrinae monitis suis ut bonus pastor ecclesiae sinibus reduceechildis non solum adversum Columbanum insaniebant, verum etiam et contra sanctissimum Desiderium Viennensis uriscopum adversabantur. Quem primo exilio damnatum multis iniuriis adfligere nitebantur, ad postremum vero glorioso martyrio coronarunt; cuius gesta scripta habentur, quibus et quantis meruit habere triumphos. Vagante itaque Columbano cum suis poenes Bregantiam durae ęgestatis tempus obvenit. Sed quamvis alimonia deessent, manebat intemerata atque inconcussa fides, quae necessaria apud Dominum impetraret. Cumque iam tridui ieiunio fessa corpora referrent, evenit tanta copia alitum, veluti Israhelitarum castra coturnix olim operuit, ita ut omnem paginam loci illius alitum multitudo obpleret. Intellexit vir Dei, suam suorumque ob necessitatem has dapes terrae diffundi nec prorsus alibi
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores loci illius ꝓgrederetur.
reppit eos sacrificiũ ꝓfãnũ litare
uelle: uasq magnũ qd uulgõ cupã
minusue capiebat: ceruisa plenũ.
in medio positũ erat. Ad qd̾ uirdi
accessit. sciscitatꝰ᷑q qͥd de illo fieri
uelint. Illi aiunt se deo suo uoda
opꝰ audiens: uas insufflat. Miroq
modo uas cũ fragore dissoluit᷑: &e
ꝑ frusta diuidit᷑. U̾isq rapida cũ
liquore ceruisȩ ꝓrũpit. Manifeste
dat᷑ intelligi. diabolũ i eo uase fu
isse occultatũ: qui ꝑ ꝓfanũ liquorẽ
caꝑet animas sacrificantũ. uiden¬
tes barbari stupefacti aiunt. mag¬
nũ uiri dei anhelitũ: qui sic poꝰ.¬
ssit dissolũe uas ligaminb mu¬
nitũ. Castigatosq eugłicis dictis.
ut ab his segregarent᷑ sacrificiis:
domũ redire imꝑat. Multiq eoꝵ
tunc ꝑ beati uiri suasũ uł doctrinã.¬
ad ͥ fidẽ ꝯuersi. baptismũ s̃ ꝯsecu¬
ti. Aliosq qͦs iam lauacro ablutos

Expanded text:
habitatores loci illius progredhabitatores loci illius progredrepperit eos sacrificium profanum litare velle, vasque magnum, quem vulgo cupam minusve capiebat, cervisa plenum in medio positum. Ad quem vir Dei accessit sciscitaturque, quid de illo fieri vellint. Illi aiunt se Deo suo Vodanopus audiens vas insufflat, miroque modo vas cum fragore dissolvitur et per frustra dividitur, visque rapida cum ligore cervisae prorumpit; manifesteque datur intisse occultatum, qui per profanum litatorem caperet animas sacrificantium. Videntes barbari obstupefacti aiunt magnum virum Dei habere anhelitum, qui sic possit dissolvere vas ligaminibus munitum: castigatosque dictis evangelicis, ut ab his segregarentur sacrificiis, domibus redire imperat. Multi ergo eorum tunc per beati viri suasum ad doctrina fidem conversi, baptismum sunt consecuti; aliosque, quos iam lavacro ablutus
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑegrinũ eẽ. Cu ille.Si inqͥt ne¬
cesse est sũptuũ copiã caꝑe. ꝓpera
domũ: ꝙ quantũ necesse fuerit te¬
cũ defer. At ille cũ gr̾as simul con¬
litori qͥ inspirau̾at ac illi optatam
necessitatis copiã offerebat referret.
aitentiꝰ ille cogit. ac ĩꝑat ut omĩa
oportima sumat: puerosq festinoᷤᷤ
ad nauẽ dirigit. ut om̃s ueniant
yret custodẽ unum dimissum. et
quecũq uelint secũ deportent. Qd̾
necui casu euenisse uideat᷑. solitus
rat postea idẽ ep̃s ꝓtestari: nũqͣm
fantea sic attonitũ in tribuendo
lecessaria fuisse.⁊ se absq alia
portuntate. ad beati columbans
neritũ diuina ad monitione ad
ũam uenisse. Ad destinatũ deinde
puemunt locũ. Quẽ ꝑagrans uir
des ñ siis plac̾e anmis ait: s taq̃
do fidẽ in gentib serendã imbi
lulisꝑ morat᷑um se spopondit.
isent etem̃ inibi uicinȩ naciones
leuoꝵ Quo cũ moraret᷑. ⁊ inter

Expanded text:
se peregrinum esse. Cui ille: 'Si', inquit, 'nese peregrinum esse. Cui ille: 'Si', inquit, 'necesse est sumptuum copiam capere, propera domi, et quantum necesse fuerit, tecum defer'. At ille cum gratias simul conditori qui inspiraverat ac illi qui optatam necessitatis copiam offerebat referret, adtentius ille cogit ac imperat, ut omnia oportuna sumat; puerosque festinos ad navem ipse dirigit, ut omnes veniant praeter custode uno dimisso, et queque vellent, secum deportent. Qne cui casu evenisse videatur, solitus erat postea idem episcopus protestari, nunquam se antea sic attonitum necessaria fuisse et se absque alia oportunitate ad beati Columbani meritum divina monitione ad ecclesiam venisse. Ad destinatum deinde perveniunt locum. Quem peragrans vir Dei iion suis placere animis aiet, sed tamen ob fidem in genpaulisper moraturum se spopondit. Sunt etenim inibi vicinae nationes Suevorum. Quo cum moraretur, et inter
Abbreviated transcription (Latin):
dirutũ. qd̾ bricantias nuncupabã
S qͥd tunc uir cdĩ dum ꝑ rhem ali¬
ut diximꝰ scafa ueheret᷑: ad urbes
quã maguntiacũ uet̾es appellar̃
ꝑuenit. Quo cũ uenisset. remis
qui in comitatu uiri dĩ a rege ds¬
recti fuerant: uiro dĩ aiunt se habi
amicosin urbe. qͥ necessarios sũpilil
p̃berent. Iam enĩ defecerant itin̾e lon¬
gostipendia sup̃tuũ. Quib uir d̃i ait.
Ite. Q cumabissent. nichil reꝑerũt.
Reu̾siq ac auiro dĩ int̾rogati: res¬
pondent se nullatenꝰ impetrare ab.
amicis aliqͥd potuisse. Ad hȩc ille
sinte me inquit paululũ ad meũ
abire amicũ. S irantib illis unde
illo in loco qͦ ante ñ fuerat amicum
hab̾et: ꝓgressus ille ad ȩccłiam ꝑgit.
Quã ingressus. pauim̃to inherens:
longa orationis ꝓtractione suũ dñm
pietatis postulabat auctorem.Nec
mora ep̃s urb̃ illius domo ꝓgressi s
luno: sciscitat᷑ quis sit. at ille fatet᷑

Expanded text:
dirutum quem Bricantias nuncupabant. dirutum quem Bricantias nuncupabant. Sed quid tunc vir Dei, dum per Reni alvut diximus, scafa veherentur, ad urbem quam Mogontiacum veteres appellarunt perveniunt. Quo cum venisset, remigeri, qui in comitatu viri Dei a rege directi fuerant, viro Dei aiunt se habere amicos in urbe, qui necessarios sumptus preberent; iam enim defecerant itenere longo stipendia sumptuum. Quibus vir Dei ait: 'Ite'. Qui cum abissent, nihil reppererunt. Reversique ac a viro Dei interrogati. respondent se nullatenus inpetrare ab amicis aliquid potuisse. Ad haec ille: 'Sinite me', inquit, ' paulolum ad meum abire amicum'. Mirantibus illis, unde huic illo in loco, quo ante non fuerat, amicum habere, progressus ille ad ecclesiam pergit; qua ingressus, pavimento inherens longe orationis protractione suum Dominum, pietatis postulat auctorem. Nec mora, episcopus urbis illius domo progressus banum, sciscitatur, quis sit. At ille fatetur
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ meruisse. Nec ĩnerito tanti ui
ri fultus ad miniculo. partĩ gr̃ȩ
potitus ẽ supplem̃to qͥ eius doctri
nis inexus: noluit a iustȩ uiȩ tra¬
mite deuiare :..
Exm ad theodeb̾tũ uenit. Quem
cum theodeb̾tus uidisset: ouans
suis sedib recepit. Iam enĩ multi
fr̾m post eũ ex luxouio uenerant:
qͦs ille uelut ex hostium p̾da recipi¬
ebat. Pollicitusq ẽ theodeb̃tus se
sta: & famulis dĩ ad omnẽ oportu¬
nitatẽ congrua. ꝓximasq ad p̾di
candũ nationes undiq haberi.
Ad hȩc si inqͥt uir dĩ pollicitacio¬
nis tuȩ ad miniculũ preb̾es: ⁊ ua¬
dimonio falsitatis noxa ñ oppone¬
ret᷑. qͣntisꝑ remorat᷑us ac ꝓbat᷑us¬
essem: si in cordib genciũ uicinan
fidẽ serere ualeã. Dedit gͦ rex op¬
cionẽ. ut quacũq in parte uellen¬
exꝑim̃to quereret locũ: qui sibr⁊
suis placeret. Inqͥsitũq locũ quen
fauor omniũ reddebat laudabilẽ
rheno anin uicinũ oppidũ olim

Expanded text:
tem meruisse, nec intem meruisse, nec inri fultus adminiculo partem gratiae potitus est supplemento, qui doctrinis ejus innexus, noluit a justae vitae tramite deviare. 51. Exinde ad Theodebertum venit: quem cum Theodebertus vidisset, ovans suis sedibus recepit. Jam enim multi fratrum post eum ex Luxovio venerant, quos velut ex hostium praeda recipiebat. Pollicitusque est Theodebertus se sta et famulis Dei ad omnem opportuninationes undique haberi. Ad haec: 'Si', inquit vir Dei, 'pollicitationis tuae adminiculum preberis, et vademonio falsitatis noxa non opponeretur, quantisper se moraturum ac probaturum, si in cordibus gentium vicinarum fidem serere valeat'. Dedit ergo rex optionem, quacumque in parte volerimento quereret locum, qui sibi et suis placuisset; inquisitumque locum, quem favor omnium reddebat laudabilem, Reno tamen vicino, oppidum olim
Abbreviated transcription (Latin):
quentib narrabimꝰ. Progressusq¬
deinde uenit ad uillã quandã uul¬
ciacũ quȩ supra amnẽ matronã
sita ẽ. Ibi receptus ẽ a quodã uiro
authario noĩe: cuiꝰ contunx aiga
dicebat᷑. Erantq his duo filii infra
infantiȩ annos detenti: quos mat̾
ad benedicendũ uiro di obtulit.
uidens ille matͥs fidẽ : infantulos
sua bñdictione sacrauit post
mer ut pubesc̾e ceꝑunt: clotha¬
rio regi primũ. ac deinceps dago
rent ȩt̾na. Quoꝵ maior natu ado
noĩe: semet suis uoluptatib ab¬
dicauit. Postq intͣ uiranos saltus
monasteriũ ex beati regula colum¬
bam ꝯstruxit. Iunorq noĩe dado:
intͣ briegensem saltũ suꝑ fluuio¬
lũ resbacẽ ex supͣdicti uiri regula
monast̾ium ꝯstruxit. Tanta in
uirũ di gr̃a redundauit. ut quos¬
cũq sacraret: in bom cultus per¬
seũantia dies mnuemret. Illud oppido
iure dictũ sit. ut qͦs deindustria mo¬
nuit: gauzsi sint se postea ĩpunita¬

Expanded text:
quentibus narrabimus. Progressusququentibus narrabimus. Progressusque inde venit ad villam quendam Vulciacum, quae supra amnem Matronam sita est. Ibi receptus a quodam viro Autharium nomen, cuius coniunx Aiga dicebatur; erantque Iris filii infra infantiae annis detenti, quos mater ad benedicendum viro Dei obtulit. Videns ille matris fidem, infantulos sua benedictione sacravit, qui post, mox ut pubescere coeperunt, Chlotharii regis primum ac deinceps Dagobrent aeternam. Quorum maior natu Ado nomen semet suis voluntatibus abdicavit, postque intra Iorani saltus monasterium ex beati regula Columbani construxit; iuniorque nomen Dado intra Briegensem saltum supra fluviolum Resbacem ex supradicti viri regula monasterium construxit. Tanta in virum Dei gratia redundavit, ut quoscumque sacravit, in boni cultus perseverantia dies suprema invenit. Illud oppido iure dictum sit, ut quos de industria monuit, gavisi sunt se postea inpunita
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutidi. ⁊ xp̃i nomine inuocatoe
ꝯtremisce. S cũ du seuis at̾sq in¬
rib obstaret. uir cdi manũ ori eiuis
miecit. linguãq attrectat: iuir¬
tute di imꝑans. ut egrediat᷑. s̃unc
horrida uis discerpens eũ ut uix
nerib teneret᷑. cum usscerũ moti¬
one ac uomitus motu ꝓ gressus.
tantũ fetorẽ astantib dedit. ut
sulphureos se cred̾ent facilius to¬
lerare odores:.
Quo cũ quidã uir nobilis chagne¬
ricus theodeb̃ti ꝯiiua. uir sapiens
x ꝯsiliis regis gratus. ⁊ nobilitatiᷤs
sapientia uallatus meẽt. is uirum
dei miro gaudio recepit. seq hab̾e
curã spopondit. qualit̾ ad theodeb̃ti
comites e regio lat̾e hab̃e. Ad hoc
enĩ alioꝵ differebat subsidiũ. ut
uirũ di secũ quãdiu ualeret ten̾et.
ut eiꝰ doctrina sua domꝰ nobilitaret᷑.
Benedix̃ gͦ uir di domũ eus. filiãq¬
fra infantiȩ annos erat. benedicens
dño uouit. De quo postea in subse¬

Expanded text:
virtuti Dei, et Christi nomen invocato, virtuti Dei, et Christi nomen invocato, contremesce'. Sed cum diu saevis atrisque viribus obstaret, vir Dei manum ori eius iniecit linguamque adtrectat; in virtute Dei imperat, ut egrediatur. Tunc horrida vis discerpens, ut vix nexibus teneretur, cum viscerum motione ac vomito moto progressus, tantum foetorem adstantibus dedit, ut sulphureos se crederent facilius tolerare odores. 2Quo cum quidam vir nobilis Chagnericus Theudeberti conviva, vir sapiens et consiliis regiis gratus et nobilitatis sapientia vallatus, inesset, his virum Dei miro gaudio recepit seque habere curam spondit, qualiter ad Theudeberti comites e regio latere habere. Ad hoc enim aliorum differebat subsidium, ut vir Dei secum, quamdiu valeret, teneret et eius doctrina sua domus nobilitaretur. Benedixit ergo vir Dei domum eius, filiamqufra infantiae annis erat, benedicens, Domino vovit, de quo postea in subse
Abbreviated transcription (Latin):
bano insinuare ꝓcurat. ꝯsulens si
uideret᷑ enis ꝯsilio ut um ꝯsentiendo:
contͣ aliũ dimicaret. Ao quem ille
na uenire scias.Uidens clotharius
a uiro di talia sibi ꝓpħico ore dici.¬
neutͥs parere uoluit. sed ꝓmissum
sibi tẽpus fioelit̾ expectans. postꝰ
potitus ẽ triũphis uictoriȩ.
ost hȩc. exegit clothariũ uir dei.
ut sibi solam̃ largiret᷑: ut ꝑtheode¬
berti regnũ si ualeret ad italiã alpiũ
iuga transcendens ꝑueniret. Datis
gͦ comitib qͥ eũ usq ao theodebtũ
ꝑduc̾ent: itin̾e arrẽpto ad parisium
urbẽ ꝑuenit. Quo cũ uenisset. occur¬
rit ei homo inporta habens spm̃ ĩ
mundũ: debachans ac discerpens.
Et garrulans: querulo sciscitatur
urũ dei efamme. Quio his uir dei
agis in locis: Raucoq anhelitumt
alonge urũ dei columbanũ aduen¬
re dudũ iam clamitabat. Quẽ cum
uir dei uioisset: ait. ẜgred̾e pestifer
egredẽ: nec corpora xͥ lauachro ab¬
luta diutius obsid̾e p̃sumas. sede

Expanded text:
rocurat, consulens, ut si videretur eius consilii, se unum consentiendo contra alium dimicare. Ad quem ille na venire. Videns Chlotharius a viro Dei talia sibi pneutri parere voluit; sed promissum sibi tempus fideliter exspectans, post potitus est triumpho victoriae. 49. Post haec coegit Chlotharium vir Dei ut sibi solamen largiretur, utque per Theodeberti regnum, si valeret, ad Italiam Alpium juga transcendens perveniret. Datis ergo comitibus qui eum usque ad Theodebertum perducerent, itinere arrepto ad Parisius urbem pervenit: quo cum venisset, occurrit ei homo in porta habens spiritum mundum, debaccans ac discerpens et garrulans. Querulo sciscitatur virum Dei effamine: 'Quid his, vir Dei, agis in locis?' raucoque anhelitu a longe virum Dei Columbanum advenire dudum iam clamitabat. Quem cum vir Dei vidisset, ait: 'Egredere, pestifer, egredere nec corpora Christi lavacro abluta diu obsedere presumas; cede
Abbreviated transcription (Latin):
carcerẽ eo in loco plenũ eẽ damna¬
toꝵ hominũ: mortis damna expe¬
ctantiũ. Ad quẽ uir d̃ĩ ꝓpat. Ingre¬
ssusq ostiũ: nullo obstante ubũ
d̃ĩ damnatis deꝓmit. Spondenq¬
illi se si lib̾arent᷑ emendaturos: ꝙ
de cõmissa noxa penitentiã actos.
beatꝰ itaq columbanꝰ post
hȩc ministro domoali cuiꝰ suꝑuis
fecimꝰ mentionẽ ĩꝑat: ut manu fer¬
rũ quo cõpedes irr̃etite erant att
inere app̾hendat: ac trahat. Quod
ille app̾hensũ trahit: ꝙ ueluti fru¬
tex putrefactũ ꝑ partes cõminuitꝰ
Egrediq carcerẽ cdãnatos solutis
cõpedib iubet. Peractoq euglici
cultus officio. pedes laiit.: uinteo¬
ꝓꝑantes gͦ illi: eccłiȩ fores obsera¬
tas reꝑiunt. T̃ ribunus uͦ militum
cũ uidisset uirtutẽ di: ꝑ beatum
colũbanũ dãnatoꝵ cõpedes fractis.

Expanded text:
carcerem eo in loco plenum esse damnacarcerem eo in loco plenum esse damnatorum hominum mortis damna expectantium. Ad quem vir Dei properat, ingressusque ostium, nullo obstante, verbum Dei damnatis deilli se si liberarentur emendaturos, et de commissa noxa poenitentiam acturos. Beatus itaque Columbanus post haec ministro domus, cujus superius fecimus mentionem , imperat ut manu ferrum quo compedes irretiti erant atque innexi, apprehendat ac trabat. Quod cum ille apprehensum traheret, veluti frutex putrefacta per partes comminuitur; egredi carcerem damnatos solutis compedibus jubet, paractoque evangelici cultus officio pedes lavit linteoProperantes ergo illi ecclesiae fores obseratas reperiunt. Tribunus ergo militum cum vidisset virtute Dei per B. Columbanum damnatorum comp
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ dĩ cenobio destruas. ⁊ re¬
gularẽ disciplinã macules: scito
tuũ regnũ funditꝰ ruit᷑um.⁊ cũ
toriũ ing̾ssus fuerat. His gͣ t̾rie
dictis: foras celer repedat.Du¬
ris post hȩc uiri dei increpatio¬
nib rex urget᷑. Contq theodicis
ait. Martiris coronã me ł illatior
ciȩ ut hoc tantũ patraret scelis
sed potioris ꝯsilii se ag̾e utilia pa¬
raturũ. ut qͥ ab omnũ scłarium
uia repedare studeat. Aulicorũ
simul consona uoce uota ꝓrum¬
punt: se hab̃e nolle his in locis qͥ
omnib ñ societ᷑. Ad hȩc beatus¬
colũbanꝰ se dicit de cenobii septiꝰ
ñ egressurũ: insi molent̾ abstra¬
hatur. Discessit gͦ rex relinquens
uirũ quendã ꝓcerẽ: nomine bau¬
dulfũ. Is cũ remansisset. uirum
di a monast̾io pellit: & penes ue¬
nuntionense oppidũ ad exulan
dũ ꝑducit. qͦadusq ex eo regalis
sententia qd̾ uellet decerneret.
Commorans gͦ inibi. audit

Expanded text:
servorum Dei coenobia destruas, et reservorum Dei coenobia destruas, et regularem disciplinam macules, scito tuum regnum funditus ruiturum, et cum torium ingressus fuerat. His ergo territus dictis foras celer repedat. Duris post hec viri Dei increpationibus rex urguebatur: contraque Theodericus ait: Martirii coronam me tibi illaturum scias, ut hoc tantum perpetrem scelus, sed potioris consilii tibi scias utilia paraturum, ut qui ab omnium saecularium via repedare studeas. Aulicorum simul consona voce vota prorumpunt, se habere non velle his in locis, qui omnibus non societur. Ad haec Columbanus se dicit coenobii septa non egressurum nisi violenter abstrabatur. 34. Discessit ergo rex relinquens virum quemdam procerem nomine Baudulfum. Is enim cum remansisset, virum Dei a monasterio pellere, et penes Vesontionense oppidum dum perducit, quoadusque ex eo regalis sententia quod voluisset decerneret. Commorans ergo inibi, audit
Abbreviated transcription (Latin):
aggressa: ut de eius religione de¬
trahendo. statũ regulȩ quam sus
custodiendã monachis indiderat:
cogentes ut acced̾et ac religionẽ
ꝓbaret. Coactus itaq rex: ad urr̃
dei luxouiũ uenit. Conquestus ẽ
cũ eo.cur ab cõpumtialiũ moribꝰ
dissentiret. & intra septa secreci¬
ora omnib xͥanis aditꝰ nõ pat̾et.
beatus itaq colũbanꝰ ut erat au¬
dax atq animo uigens. talia obi¬
cienti regi respondit. se ꝯsuetu¬
dinẽ non hab̃e: ut scłarib homi¬
nib.⁊ a religione alienis. famu¬
loꝵ dei habitacionis pandat in¬
troitũ. se & oportuna aptaq loca
ad hoc hab̾e parata: quo omniuo
hospitũ aduentus suscipiat᷑. Adħ
rex. Si inqͥt largitatis nr̃ȩ mun̾a
& solaminis subplementũ caꝑe
cupis: omnib in locis omnium
patebit introitꝰ. Uir dei respondit.
nec qͥbuscũq subsidiis me fore a
te sustentandũ scias. Et si hanc
ob causã in hunc locũ uenisti. ut

Expanded text:
aggressa, ut de ejus religione deaggressa, ut de ejus religione detrahendo, statum regulae, quam suis custodiendam 614 monachis indiderat, cogentes ut accederet ac religionem probaret abactus. Itaque rex ad virum Dei Lussovium venit, conquestusque cum eo, cur a comprovincialibus moribus descisceret, et intra septa secretiora omnibus Christianis aditus non pateret. Beatus itaque Columbanus, ut erat audax atque animo vigens, talibus objicienti regi respondit: Se consuetudinem non habere ut saecularibus hominibus et religione alienis famulorum Dei habitationis pandat introitum. Sed opportuna aptaque loca ad hoc habere parata, quo omnium hospitum adventus suscipiatur. Ad haec rex: Si, inquit, largitatis nostrae munera et solaminis supplementum capere cupis, omnibus in locis omnium patebit introitus. Vir Dei respondit: nec quibuscunque subsidiis me fore a te sustentaturum. Et si hanc ob causam tu hoc in loco venisti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ uidisset dapes ⁊ pocula. cul¬
tu regio administrata: inqͥrit quid
est. M un̾a ip̃ioꝵ reꝓbat altissimus.
Hon enĩ dignũ est ut famuloꝵ dei
hora cibis eiꝰ polluant᷑: qui ñ soluor
suis. uerũ etiam alioꝵ habitaculis
famulis dĩ aditũ denegat. His dictis.
uascula omĩa in frustra dirupta s̃:
uinaq ac sicera solo diffusa. cet̾aq
separatĩ disꝑsa. Pauefacti ministri:
rei gestȩ causam regi nuntiant.
dare pollicent᷑: His paccatꝰ ꝓniissis:
ad monasteriũ rediit. S polliciti
uadimonii uira: nõ diu seruata ui¬
olant᷑. Exercent᷑ miseriaꝵ increm̃¬
ta. solitoq a rege adult̾ia patrant᷑.
Quo audito beatꝰ colũbanꝰ. litteras
ad eũ uerbib plenas direxit. Com¬
minat᷑q excõmuncationẽ: si em̃¬
dare dilatando ñ uellet. Ad hec rur¬
sũ ꝑmota brunichildis. regis am¬
mũ adu̾sum beatũ colũbanũ excitat.
onimiq conatu perturbare intẽdit.

Expanded text:
Qui cum vidisset dapes et pocula culQui cum vidisset dapes et pocula cultu regio administrata, inquirit quid est: Munera impiorum reprobat Altissimus ; non enim dignum est ut famulorum Dei ora cibis ejus polluantur qui non solum suis, verum etiam aliorum habitaculis famulis Dei aditum denegat. His dictis vascula omnia in frusta dirupta sunt, vinaque ac sicera solo diffusa, caeteraque separatim dispersa. Pavefacti ministri rei gestae causam regi nuntiant. dare pollicentur. His placatus promissis, ad monasterium rediit. Sed polliciti vadimonii jura non diu servata violantur: exercentur miseriarum incrementa, solitoque a Rege adulteria patrantur. Quibus auditis, beatus Columbanus litteras ad eum verberibus plenas direxit, comminaturque excommunicationem, si emendari dilatando non vellet. Ad haec rursum permota Brunichildis, regis animum adversus sanctum Columbanum excitat, omniqua conatu perturbare intendit;
Abbreviated transcription (Latin):
qa de lupanarib em̾serunt. Illa fu¬
rens: paruulos abire iubet. Egredi¬
ns uir dĩ regiã aulã: dum limitẽ
nec tam̃ miserȩ feminȩ furorẽ cõ¬
pescuit. Paratq deinde insidiaᷤᷤ mo
iri: uicinis monast̾ii ꝑ nuntios im¬
ꝑat. ut nulli eoꝵ extra monasterii
sinnos iter pandat᷑: neq receptacła
honachis eiꝰ uł quȩlibet subsidia tͥ¬
uant᷑. Sernens beatꝰ colũbanꝰ regi¬
os animos adu̾sum se ꝑmotos. ad
eos ꝓꝑat: ut suis monitis misere ꝑti¬
natiȩ intentum. frangat. Erant eñ
tunc tp̃ris: apud spissiã uillã pub¬
licã. Quo cũ iam sole occũbente ue¬
nisset. regi nuntiant uirũ d̃ĩ inbi
ẽẽ. nec in regis domib metari uel¬
le. Tunc theod̾icus ait. melius esse
uirũ dei oportunis subsidiis hono
ad iracundiã ꝓuocare. Iubet gͦ re¬
gio cultu oportuna parari: deiq fa¬
mulo dirigi. Itaq uenerunt pueri:
&r uixta regis imꝑiũ oblata offerũt.

Expanded text:
scias, quia de lupanaribus emerserunt. Illa fuscias, quia de lupanaribus emerserunt. Illa furens parvulos abire jubet: egrediens vir Dei regiam aulam, dum limitem nec tamen miserae feminae furorem compescuit. Paratque dliri vicinis monasteriis, et per nuntios imperat ut nulli eorum extra monasterii terminos iter pandatur, neque receptacula monachis ejus vel quaelibet subsidia tribuantur. Cernens B. Columbanus regios animos adversum se permutatos, ad eos properat ut suis monitis miserae pertinaciae intentum frangat. Erat enim tunc temporis apud Spissiam villam publicam: quo cum sole jam occumbente venisset, regi nuntiant virum Dei inibi esse, nec in regiis domibus intrare velle. Tunc Theodericus ait: Melius esse virum Dei opportunis subsidiis honorad iracundiam provocare. Jubet ergo regio cultu opportuna parare, Deique famulo dirigi. Itaque venerunt, et juxta imperium regis oblata offerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inc̾pare. cur ꝯcubinarũ adulteriis
uideret᷑ emerg̾e. Cũq iam ad uiri
dei ĩꝑiũ regis sermo obtẽꝑaret. q
se omnib illicitis segregari respõ¬
deret. mentẽ brunchildis auȩ scd̾e
ut erat iezabelis: antiquus anguis
adiit. Eamq ꝯtra uirũ dĩ stimulatã
suꝑbiȩ aculeo excitat: qͥa cerneret
uro dei theod̾icũ obtẽꝑare. U̾ebat᷑
eñ ne si abiectis ꝯcubiis regmã
aulȩ regiȩ p̾ficeret: dignitatis atq
honoris sui modũ ãp̾taret :..
uenit gͦ post quadã die: ut beatuᷤᷤ
colũbanꝰ ad brunchildẽ ueniret.
erat enĩ tunc apud brucariacum
uillã. Cũq illa eũ in aulã uenisse
cernet. filios theod̾ici qͦs de adul¬
termis ꝑmixtionib habebat: ad
urũ dei adducit. Quos cũ uidisset.
seiscitat᷑ quid sibi uellent. Cui brum¬
childis ait. Regis s̃ filii. T̃u eos tua
benedictione robora. At ille nequaꝗͣ
inqͥt istos regalia sceptra suscept᷑os:

Expanded text:
increpare cur concubinarum adulteriis increpare cur concubinarum adulteriis videretur emergi. Cumque jam ad viri Dei imperium regis sermo obtemperaret, et se ab omnibus illicitis segregare respoderet, mentem Brunichildis aviae, secundae, ut erat, Jesabelis, antiquus anguis adiit, eamque contra virum Dei stimulis superbiae incitat, quia cerneret viro Dei Theodericum obedire. Verebatur enim ne si abjectis concubinis reginam aulae praeficeret, dignitatis atque honoris sui modum amputasset. Evenit ergo ut quadam die beatus Columbanus ad Brunichildem veniret erat enim tunc apud Brucariacum villam eumque illa cum in aula venire cerneret, filios Theoderici, quos de adulterinis permistionibus habebat, ad virum Dei adducit. Quos cum vidisset, sciscitatur quid sibi vellent. Brunichildis ait: Regis filii sunt, tu eos benedictionibus robora. At ille ait; Nequaquam, inquit, istos regalia sceptra suscepturos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintias. Eratq omniũ rumore lau¬
dabilis. omniũ cultu uen̾abilis.in
tantũ ut theodericus rex qͥ eo reg¬
nabat in tp̾re ad eũ sepe ueniret.
q orationũ suaꝵ suffragia cũ omĩ
humilitate deposc̾ẽt. Si quidẽ sigi
bertꝰ rex cuiꝰ suꝑiꝰ feci mentionem:
apud uictoriacũ uillã publicã quȩ
in suburbano atrabatensis urb̃ sita
est. chilꝑici germani sui dolo qͥ apd̃
bertꝰ usq ad int̾necionẽ ꝑsequebat᷑
int̾fectus ẽ. Post quẽ filius eiꝰ chil.
deb̾tus regni sceptrũ suscepit: an¬
nuente matre brunichilde. Morte
deinde childeb̾to intͣ ad olescentie
annos. regnauerunt filii childebu
duo: theodeb̃tus. ⁊ theodericus. cũ
auia brumchilde. Regno burgun¬
dionũ theod̾icus potitur: regnum¬
u̾o austrasioꝵ theodeb̾tus suscepil
regendũ. Theod̾icus gͦ quia mtͣ tes¬
minos regni sui beatũ columbanĩ
hab̾et. gratulabat᷑. Ad quẽ cum
sepissime ueniret. cepit eũ uir dei

Expanded text:
provincias, eratque omnium rumore lauprovincias, eratque omnium rumore laudabilis, omnium cultu venerabilis, in tantum ut Theudericus rex, qui eo regnabat in tempore, ad eum saepe veniret et orationum suarum suffragio omni cum humilitate deposcerit. Sigibertus etenim, cuius superius fecimus mentionem, apud Victuriacum villam publicam, quae in suburbano Atravitensis urbis sita est, Hilperici germani sui dolo, qui apud bertus usque ad internitionem persequebatur, interfectus est. us regni sceptra suscepit, annuente matre Brunichilde. Mortuo deinde Childeberto intra aduliscentiae annos, regnaverunt filii Childeberti duo Theudebertus et Theudericus cum avia Brunichilde: regnum Burgundionorum Theudericus potitus, regnum Austrasiorum Theudebertus suscepit regendum. Theudericus ergo, quia infra terminus regni sui beatum Columbanum habesaepissime veniret, coepit vir Dei eum
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc columbanuᷤ
audisset.
m̾ens ac si esõ¬
no eui¬
gilasset. suum
ministrr̃
theodegisilũ cuiꝰ
superuᷤ
mentionẽ fecimꝰ clamare cepit.
ẜestina inqͥt: ꝑge. ⁊ patrẽ cõmunem
colũbanũ ad me uenire compelle.
Concito ille gradu: uenit ad bea¬
tũ colubanũ. Quẽ in eccłia posi¬
tũ flentẽ reꝑit. Postulat ut ad
egrũ festinꝰ accedat. Uenit gͦ ꝑni¬
cit̾: & qͥd uellet int̾rogauit. at ille
causam õbiecit. Cur me inqͥt tuis
orationib in hac̾ erũnosa uita de¬
tines: ham assunt qͥ me educ̾e uo¬
cula: ut mͥ iam pateant cęlestia reg¬
signo tacto. om̃s ad eẽ imꝑauit: scĩ
sodalis amissionẽ gaudio tẽꝑauit:
Corpus xͥ abeunti de hac uita uiati¬
cũ prebet. Ac post extrema oscula:
functionis cantꝰ impleuit. Erat aũt
ex eodẽ gen̾e. qͦ ⁊ beatꝰ colũba. unag
comitatu ⁊ noĩe ex hib̃na ꝓcesserãt:¬
reu̾at iam passim fama scĩ
uiri in uniu̾sas galliȩ uł germanie

Expanded text:
haec Columbanus haec Columbanus audisset, moerens ac si e somno evigilasset, suum ministrum Theudegesilum cujus superius mentionem fecimus , clamare coepit: Festine, inquit, perge, Patrem communem Columbanum ad me venire compelle. Concito ille gradu venit, ac B. Columbanum in ecclesia positum flentem reperit, postulat ut ad aegrotum festinus accedat. Venit ergo perniciter, et quid vellet interrogavit. At ille causam objicit: Cur me, inquit, tuis orationibus in hac aerumnosa vita detines? nam adsunt qui me ducere vocula, ut msigno tacto, omnes adesse imperavit, sancti sodalis amissione gaudia temperavit; corpus Christi abeunti de hac vita viaticum praebet hac post extrema oscula functionis cantus implevit. Erat enim ex eodem genere quo et beatus Columbanus, unoque comeatu et nomen ex Hibernia rat iam passim fama sancti viri in universas Galliae vel Germaniae
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ ãplius quã duo panes. ⁊ pau¬
lulũ ceruise. at ille. uade inquit ꝙ
defer huc. Concito ille gradu ꝑre¬
xit: duosq panes ⁊ parum ceruisȩ
detulit. Intuensq cęlos columba:
ti sunt om̃s. Potuq hausto. ꝓut uo¬
luntas cuiq fuit. dupla minister
fragminũ spolia recollegit: potꝰq
duplicauit mensurã. Sicq intelle¬
xit plus mereri fidẽ digna diui¬
n mun̾s lucra. quã desꝑationẽ
quȩ solet diminuere enã collata:
um quodã tp̃re in eodẽ
cenobio luxouio uir di cõmorare¬
tur. accidit ut unꝰ e fr̾ib nomine
x ipse columbanꝰ febre correptus.
atq in extremis positꝰ. felicem
postularet exitũ. Cũq iam ulti¬
mo alitu carere uellet. fidus de ce¬
lesti mun̾e qd̾ longo famulatu qͤsi¬
erat: uidit ad se uirũ fulua luce a¬
mictũ accedere. sibiq dic̾e. Non te
mͦ a corpore educ̾e possũ: quia ora¬
cionib ⁊ lacͥmis
patͥs tui
columbani p̾pe¬
dior.Cũq

Expanded text:
nobis amplius quam duo panes et paunobis amplius quam duo panes et paululum cervisiae. Ille, Vade, inquit, et defer huc. Concito ille gradu perrexit, duosque panes et parum cervisiae detulit. Intuens in coelos Columbanus ti sunt omnes, potuque hausto prout voluntas cuique fuit, dupla minister fragminum spolia revexit, potusque duplicavit mensuram; sicque intellexit plus mereri fidem digna divini muneris lucra, quam desperationem, quae solet diminuere etiam collata. 29. Cum quodam tempore in eodem coenobio Luxovio vir Dei commoraretur, accidit ut unus e fratribus nomine et ipse Columbanus febre correptus, atque in extremis positus, felicem praesto abatur exitum. Cumque jam ultimo halitu carere vellet, fidus de coelesti munere quod longo famulatu quaesierat, vidit ad se virum fulva luce amictum accedere, sibique dicere: Non te modo a corpore ducere possum, quia orationibus et lacrymis Patris tui Columbani praepedior. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
horeum replec. qui qͥnq panib
hominũ quinq milia saciauit.
Manente deniq nocte illa inbi
ninioco: uiri dei fide ꝙ oratione
horreũ repletũ est. Maneq ꝯsur¬
gens uiniocꝰ iuxta horreũ transi¬
ens mopinato horreũ aꝑtũ cernit.
clauigerũq simul ante ostium
astantẽ. Sciscitat᷑ quis hoc direx̾it:
aut quȩ plaustroꝵ ꝯgeries hȩc fru¬
menta deuex̾it. Cui horrei custos
ait. Non ita ẽ ut putas. Name̾ne
si uestigia plaustoꝵ uł iumentoꝵ
telluri impressa appareant. Ne qͣꝗͣ
enĩ claues a me in hac nocte disce¬
sserunt: s obserato horrei ostio.
diuino solamine frum̃to repletũ
est. Cepit de industria ille inten
simile
quid reꝑisser:
ait. Io¬
tens ẽ dñs ser¬
uis suis
parare mensao
ĩ deserto.
Traiecto ex in tẽ¬
poris
int̾uallo. uenit idẽ
arua parare. Cũq uidisset magno
labore glebas scind̾e: ait. Sit uob̃
o fr̃s a dño collata refectio. Quo

Expanded text:
horreum replet, qui de quinque panibus horreum replet, qui de quinque panibus hominum quinque millia satiavit. Manente denique nocte illa ibi Winnoco, viri Dei fide et oratione horreum repletum est. Maneque consurgens Winnocus, et juxta horreum transiens, inopinate horreum apertum cernit, clavigerumque simul ante ostium astantem sciscitatur quis hoc direxerit, aut quae plaustrorum congeries haec frumenta devexerit. Cui horrei custos ait: Non ita est ut putas, nam cerne si vestigia plaustrorum vel jumentorum telluri impressa pareant? nequaquam enim claves a me hac nocte discesserunt; sed obserato horrei ostio, divino solamine frumento repletum est horreum. Coepit de industria ille intentsimile quid reperisset, ait: Potens est Dominus servis suis parare mensam in deserto. Trajecto exin temporis intervallo venit isdem arva parare. Cumque vidisset eos magno labore glebas scindere, ait: Sit vobis, o fratres, a Domino collata refectio. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ut irent: & a cerui cadau̾e corĩ
dinẽ adesse. nec ad cadau̾ suꝑ uiri
d̃i int̾dictũ acced̾e aud̾e. Diuq ex¬
pectantes alonge si uł fera uł auis
audaci conatu ꝓhibitȩ escȩ urg̾et᷑
p̾dam caꝑe. ꝯspiciunt ad odorem
cadau̾is aduentare. ⁊ ꝓcul astantes:
ac si mortiferũ aliquid ac letale de¬
uiare. ⁊ celeri fuga omitte:.
orante alia uice penes luxouiũ
bat᷑ iuniocꝰ columbȩ uestigia. quo¬
cũq iret. ueneruntq ad horreũ:
quo frum̃ta ꝯdebant᷑. Aspicit uini¬
ocus paruiq pendens copiȩ exi¬
guitatẽ. ait: se nõ hab̾e panis abũ¬
dantiã quo tanta multitudo alat᷑.
urq segnicia torpeat querendi
frum̃ta increpat. Cui beatꝰ colũba
respondit. Si rite ꝯditori suo de¬
seruiant plebes. nũquã ꝑ euũ¬
esuriẽ scient. Sic enĩ preconantiᷤᷤ¬
uox psalmographi concelebat.
hon uidi uistũ derelictũ. nec sem̃
eiꝰ querens panẽ. ꝑfacile farre

Expanded text:
ens ut irent, et ex cervi cadavere corium ens ut irent, et ex cervi cadavere corium dinem adesse, nec cadaver supra viri Dei interdictum contingere audere. Diuque exspectantes a longe, si vel fera vel avis audaci conatu prohibitae escae urgeretur praedam capere, conspiciunt ad odorem cadaveris adventare, et procul astantes ac si mortiferum aliquid ac lethale deviare et celeri fuga omittere. 28. Moransque alia vice penes Luxovium baturque Winnocus Columbani vestigia quocunque iret. Veneruntque ad horreum quo frumenta condebantur. Aspiciens Winnocus et parvipendens copiae exiguitatem, aiebat se non habere panis abundantiam unde tanta multitudo aleretur, curque segnitia torpeat quaerendi frumenta increpat. Cui B. Columbanus respondit: Si rite Conditori suo deserviant plebes, nunquam esuriem sentient, sic enim vox praeconantis Psalmographi concelebrat: Non vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem . Perfacile farre
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uoluisset auert̾e. ne si fr̾m
substantiã ⁊ ĩꝑantis ⁊ obedientis
ardor diminuisset. ambo se a li¬
citis alim̃tis abdicassent. Sicq¬
equus arbit̾ occurrit: ut utro¬
rũq culpas ablueret. qͣs illi si
casu uemiente uł dño ꝑmittente
fuisset patratũ. ambo suis noxis
euenisse asseruissent:.
odẽq in tp̃re actũ est. ut ꝑden¬
sa saltus uiburna fruticũ solitu¬
dinis amator quȩ ꝓpt̾ fredemun¬
giacã calm̃ erat. uir dĩ ambula¬
ret. Reꝑitq cadauer cerui. quẽ
lupoꝵ feritas ꝑem̾at: ursũ de¬
uorare uelle. Cuiꝰ iam sanguinẽ
lambens: exiguã carnis partem
uorauisset. Ad quẽ uir dei accessit:
ĩꝑans ne cornĩ qd̃ ad usus calcia¬
mentoꝵ necessariũ erat lederet.
Tunc bestia oblita ferocitatis mitiᷤᷤ
ẽẽ cȩpit. & contͣ nat᷑am absq mur¬
mure blandiens. atq colla submit¬
tens: cadauer reliqͥt. Qd̃ uir dei
ad fr̃̾s rediens indicauit. in eũ lo¬

Expanded text:
Dominus voluisset avertere, ne, si fratrum Dominus voluisset avertere, ne, si fratrum substantiam et imperantis et oboedientis ardor diminuisset, ambo se a licitis alimaequus Arbiter occurrit, ut utrorumque culpas ablueret, quas illi se casu eveniente et Domino permittente fuisset patratum, ambo suis noxis evenisse asseruissent. 27. Eodemque tempore actum est ut per densa saltus viburna fruticum, solitudinis amator, quae propter Fredemungiacas calmen erat, vir Dei ambularet, repperitque cadaver cervi, quem luporum feritas peremerat, ursum devorare velle, cuius iam sanguinem lambensvoravisset, ad eum vir Dei accessit, imperans ne corium quod ad usus calceamentorum necessarium erat laederet. Tunc bestia oblita ferocitatis, mitis esse coepit; et contra naturam absque murmure blandiens, atque colla submittens, cadaver reliquit. Quod vir Dei ad fratres rediens indicavit, jub
Abbreviated transcription (Latin):
atrauit dem̃ceps aliud miracu
pinqͣret: &e minister refectorii ces¬
uisam administrare conaret᷑. qua
ex frum̃ti uel ordei suco decoquis
quaq p̾ cȩt̾is in orbe t̾raꝵ gentib
pret̾ scordiscors. ⁊ dardanos. genti
quȩ oceanũ incolunt usitantur.
id ẽ gallia. britannia. hibernia.
germania. cet̾eq quȩ ab eoꝵ mo¬
rib ñ disciscunt. uas qd̵ tiprũ
nuncuyant ad cellariũ deportat.
rante uas qͦ ceruisa ꝯdita erat
cauit. At ille obedientiȩ igne ardẽs
oblitus meatũ obserare. ꝑnicicus¬
su ad beatũ ꝑgit uirũ. seraculo
qd̃ duciliũ uocant. manu delato
Postquã sibi uir dei que uoluerat
ĩꝑata deꝓinsit. recordatꝰ negligẽt
celer ad cellariũ reddit. coniciẽs
nichil in uase de quo ceruisa de¬
currebat remansisse. Intuet᷑ su¬
pra tiprũ ceruisam creuisse. et
ne minimã stillã foras cecidisse:
ut cred̾es in longitudinẽ tiprũ
geminasse. ut quał ꝙ qͣnta rotũ¬
sequentis. ut sic utͥusq tristiciã

Expanded text:
atratum deinceps aliud miraculopinquaret, et minister refecturii cervisam administrare conaretur, – quae ex frumenti vel hordei suco equoquitur, quamque prae ceteris in orbe terrarum gentibus preter Scordiscis et Dardanis gentes quae Oceanum incolunt usitantur, id est Gallia, Brittania, Hibernia, Germania, ceteraeque ab eorum moribus non disciscunt –, vas quod tiprum nuncupant ad cellarium deportat et ante vase quo cervisa condita erat cavit. At ille oboedientiae igne ardens, oblitus meatum obserrare, pernici cursu ad beatum pergit virum, serraculum quem duciclum vocant manu deferto. Postquam sibi vir Dei quae voluerat imperata deprompsit, recordatus neglegentiae, celer ad cellarium rediit, coniciens, nihil in vase de quo cervisa decurrebat remansisse. Intuitus supra tiprum cervisam crevisse, et ne minimam stillam foris cecidisse, ut crederes in longitudine tiprum geminatum esse, ut quali et quanta rotunsequentis! ut sic utriusque tristitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ei apparuit. Paruoq ambitu uel
pagmali solent stilo urbes desci¬
bere: circulũ mundi cõpage mo¬
strauit. Cernis inqͥt qd̾ maneas
totus orb̃ desertus. Pge dextes
uã uiã panderet:.

Expanded text:
 apparuit, parvoque ambitu, velut in paginali solent stylo orbis describere circulum, mundi compagem monstravit. Cernis, inquit, quod maneat totus orbis desertus. Perge dextra liam viam panderet.
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am: unde fessis ieuinio mẽbrᷤᷤ sub¬
uenirent. Subitoq audiunt fores
signo teri. Cũq ostiariꝰ sciscitaret᷑
ciius rei necessitas põsceret sono
fragoris fr̾m aures inqͥetare: is qͥ
fores t̾ebat ait. se a dña sua ꝓcula
noĩe directũ eẽ. quȩ diuinitꝰ admo¬
nita. sũptus uiro dĩ columbȩ atq
comitib eiꝰ. qui apud namnetense
oppidũ morarent᷑ dirig̾et. hab̃eq
in ꝓrimo se. ⁊ ideo p̾uenisse. ut ua¬
sa quib reciꝑent pararent. Centũ¬
tũ modios eẽ uii: ducentosq frum̃¬
ti. S ꝙ bracis centũ itidẽ modios.
b.d̾ ostiariꝰ celeri cursu patͥ indican¬
positi ꝓ largitrice dñm p̾centur. si¬
mulq gr̾as referant ꝯditori: qui
suos solari ñ desinit in om̃ib fa¬
mulos necessitatibꝰ. Et post munus
oblatũ recipiunt. Omira ꝯditoris pi¬
etas. Egere sinit. ut sua dona egen¬
tib largiendo demonstret. Tep̃ta¬

Expanded text:
gratiam, unde fessis jejunio membris subgratiam, unde fessis jejunio membris subvenirent; cum subito audiunt fores signo terere. Cumque ostiarius sciscitaretur cujus rei necessitas posceret sono fragoris aures fratrum inquietare, is qui fores terebat, ait se a domina sua Procula nomen directum esse, quae divinitus ammonita, ut sumptus viro Dei Columbae atque comitibus eius, qui apud Namitensem oppidum morarentur, dirigeret, haberique in proximo: se ideo praevenisse, ut vasa quo reciperent pararent; centum modia esse vini ducentaque frumenti, sed et braces centum idemque modia. Quod ostiarius celeri cursu patri indicanpositi pro largitricem Dominum precarentur simulque grates referant conditori, qui suos solare non desinet in omnibus famulos necessitatibus, et post munus oblatum recipiant'. O mira conditoris pietas! Egere sinit, ut sua dona egentibus largiendo demonstret; tempta