comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis equis armisq instructissi
liis uicit urbem constantinopolim
uictor intrauit.¶Et ne parua ipsam
roman exertitus manũ. assidue
bellando detͤreret: fedus cũ athana¬
rico gothorum rege ꝑcussit. Atha¬
naritus aut̃ẽ continuo ut constan¬
tinopolim ueuit. diem obiie.Uni¬
uerse gothorum gentes rege defunc¬
to aspicientes uirtutẽ benignitatẽ¬
q: theodosii: romano sese imꝑio
aediderunt. In hisdem etiam dieb
imꝑatorib sepe uictis. nuinc autẽ
uasente infugam acto recentissi¬
me uictoriȩ satietatem truda insul¬
tatione ructabant. Ultro constanti¬
nopolim ad theodosium misere le¬
gatos: pacemq: supplices poposcer̃t.
Ictumq tunc feduis ẽ: quo uniu̾sa
oriens usq nunc tranquillissime
fruitur. Int̾ea cum theodosius in
oriente subactis barbarorũ gentib
trachias tandem ab hoste liberaᷤ red¬
didisset. & archadium filũ consor¬
tem feusset imꝑii: maximꝰ quid̃e ur
strenuus & probus atq augusto di¬
gnus. nisi contra sacramentiꝰ fidem

Expanded text:
nis equis armisque instructissimliis vicit. Urbem Constantinopolim victor intravit: et ne parvam ipsam Romani exercitus manum assidue bellando detereret, foedus cum Athanarico, rege Gothorum, percussit. Athanaricus autem continuo ut Constantinopolim venit, diem obiit. Universae Gothorum gentes, rege defuncto, aspicientes virtutem benignitatemque Theodosii, Romano sese imperio dediderunt. In iisdem etiam diebus imperatoribus saepe victis, nunc etiam Valente in fugam acto, recentissictoriae satietatem cruda insultatione ructabant, ultro Constantinopolim ad Theodosium misere legatos, pacemque supplices poposcerunt: ictumque tum foedus est, quo universus Oriens usque ad nunc tranquillissime fruitur. Interea cum Theodosius, in Oriente subactis barbarorum gentibus, Thracias tandem ab hoste liberas reddidisset, et Arcadium, filium suum, consortem fecisset imperii, Maximus, vir quidem strenuus et probus, atque Augusto dignus, nisi contra sacramenti fidem
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. Rarthagimenses contracdi
undiq copiis: in bellum exarsi¬
re. Amb agothocles habens si¬
cum appelle copias congreditus.
eosq magno utriusq exertiuis
sanguine. & graui prelio suꝑat.
hoc certaminis discrimine tanta
aesperatio illata penis ẽ: ut nisi
in exercitu agothoclis orta seditio
fuisset. trans fugiturus ad eum
hamilcar dux penorum tum ex¬
ertitu fuerit. Ob quam noxam in
med̾io foro iussu carthaginiensi

Expanded text:
sus est. Carthaginienses contractis sus est. Carthaginienses contractis undique copiis in bellum exarsere. quibus Agathocles habens secum Afellae copias congreditur, eosque magno utriusque exercitus sanguine et graui proelio superat. hoc certaminis discrimine tanta desperatio inlata Poenis est, ut, nisi in exercitu Agathoclis orta seditio fuisset, transfugiturus ad eum Hamilcar dux Poenorum cum exercitu fuerit. ob quam noxam in medio foro iussu Carthaginiensi
Abbreviated transcription (Latin):
Quem cum duob milib suorum.
interfecit. Ipse autem duos tantum
mn eo bello ꝑdidit. Qua pugna & at¬
frorum animis incredibiliter fractis
& suorum dium milium auctis.¬
urbes castellaq expugnat. predas
ingentes agit. hostium multa mi¬
lia trucidat. Castra deinde ad qui¬
tum lapidem karchagine statut.
ut dampna rerum opulentissim¬
rum. uastationemq agrorum. &
incendia uillarum : de muris paꝰ
urbis specularentur. Adiutir or¬
sentib malis: tristior fama. Nam
& apud siciliam: deletuf cñ impi¬
ratore affrorum exercitus nun¬
ciatur. Quem reuera incautum
atq ociosum: andro agathoclis
frater oppresserat. Hoc ꝑ totam a¬
fricam rumore disꝑso: non trib¬
tariȩ tantum urbes ab his. uerũ
ctiam socii regis deficiebant. Int
quos rex quoq cirinarum appt¬
las pactus ẽ. cum agothocle con¬
munionem belli: dum regnum as¬
frue ardenter affẽctat. S postqr
in unum exercitus & castra um¬
xerunt: ꝑ agothoclen blandima¬
tis & insidiis circumuentus octi¬

Expanded text:
quem cum duobus milibus suorum interfecit; ipse autem duos tantum in eo bello perdidit. qua pugna et Afrorum animis incredibiliter fractis et suorum in iurbes castellaque expugnat, praedas ingentes agit, hostium multa millia trucidat. Castra deinde ad quintum lapidem a Carthagine statuit, ut damna rerum opulentissimarum, vastationemque agrorum, et incendia villarum, de muris ipsius urbis specularentur. Adjicitur praesentibus malis tristior fama. Nam et apud Siciliam deletus cum imperatore Afrorum exercitus nuntiatur. Quem revera incautum ac pene otiosum Andro, Agathoclis frater, oppresserat. Hoc per totam Africam rumore disperso, non tributariae tantum urbes ab his, verum etiam socii reges deficiebant. Inter quos rex quoque Cyrenarum Asellas pactus est cum Agathocle communionem belli, dum regnum Africae ardenter affectat: sed postquam in unum exercitus et castra junxerunt, per Agathoclen blandimentis et insidiis circumuentus occi
Abbreviated transcription (Latin):
uis iam dudum antea cũ patruo
ualente & cum ualentiniano fr̃e
regnaret. Quitum afftictum & pe¬
ne collapsum rei publicȩ statum
uideret: eadem ꝓuisione qua qͦn¬
dam legerat nerua hispanũ uirũ
traianum ꝑ quẽ res publica repa¬
rata ẽ: segit & ite theodosiũ eque
hispanũ uirũ. & restituende rei pu¬
blite necessitate apud fermiũ pur¬
pura induit.orientisq & trachie
simil prefecit imꝑio. In hoc usiis¬
ꝑfectiore niduio: quia cũ in om̃i¬
bus humane uite uirtutib ipse
primꝰ fuerit. in fidei sacram̃to reli¬
gionisq: cultu sine ulla compara¬
tione p̃cessit. Si quidem ille ꝑ secu¬
toi. hic ꝓpagator eccłiȩ. Ita iii. ne
unus quidem propͥus filius quo suc¬
cessore gauderet indultus ẽ: hrlcas
antẽ orientis sinuil & occidentis ꝑ
succiduas usq ad nunc generatio¬
nes głosa propago dñatur. Itaq the¬
odosius afflictam rem publicam
ira dei: reparandam credidit mi¬

Expanded text:
uis iamdudum antea cum patruo uis iamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre regnaret. qui cum acum ac paene conlapsum reipublicae statum uideret, eadem prouisione, qua quondam legerat Nerua Hispanum uirum Traianum, per quem respublica reparata est, legit et ipse Theodosium aeque Hispanum uirum et restituendae reipublicae necessitate apud Sirmium purpura induit Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio, in hoc perfectiore iudicio, quia, cum in omnibus humanae uitae upar fuerit, in fidei sacramento religionisque cultu sine ulla comparatione praecessit. Siquidem ille persecutor, hic propagator Ecclesiae. Ita illi ne unus quidem proprius filius, quo successore gauderet, indultus est: hujus autem Orienti simul atque Occidenti per succiduas usque ad nunc generationes gloriosa propago dominatur. Itaque ut Theodosius afflictam Rempublicam ira Dei reparandam credidit mi
Abbreviated transcription (Latin):
paganorũ. qui palam ꝓuident
& in his quoq ꝑsecurorem ȩccł̃a¬
rum fuisse punitum: Unus ds
unam fidem tradidit. una ecele¬
siam toto orbe diffudit. hanc as¬
pictr. hanc dirigit. hanc defen¬
dit. Quolibet sese quisq: nomi¬
ne tegat. si hnic ñ sociatur alienꝰ.
si hanc impugnat mimicus est.
Consolentur segentiles: in quan¬
tum uolunt indeorũ hereticorũq
uł ex hac potissimũ ualentis ex¬
tincti ꝓbatione fateantur. Rothi
antea ꝑ legatos supplices poposce¬
runt: ut illis ep̃i a quib regulã
xp̃iane fidei discerent mitterent᷑
Talens imꝑator: exitiabili pra¬
untate doctores arriani dogmatis
niste. gothi pͥme fidei rudm̃itum
quod accepere tenuerunt. Itaq in¬
to uidicio dei ipsi eum inuium in¬
cenderunt: qui propt̃ eum etiam
moruii uicio erroris arsuri sunt.
Nno ab urbe condita millesio¬
.xxx. scd̾o: gratianus quadra¬
gesimꝰ ab augusto post mort̾ẽ ualen¬
nssex annis imꝑium tenuit. qͣn¬

Expanded text:
paganorum, qui palam peruident paganorum, qui palam peruident et in his quoque persecutorem ecclesiarum fuisse punitum? unus Deus unam fidem tradidit, unam ecclesiam toto Orbe diffudit: hanc aspicit, hanc diligit, hanc defendit; quolibet se quisquis nomine tegat, si huic non sociatur, alienus, si hanc inpugnat, inimicus est. consolentur se gentiles, in quantum uolunt, Iudaeorum haereticorumque  esse uel ex hac potissimum Valentis extincti probatione fateantur. Gothi antea per legatos supplices poposcerunt, ut illis episcopi, a quibus regulam Christianae fidei discerent, mitterentur. Valens imperator exitiabili prauitate doctores Arriani dogmatis misit. Gothi primae fidei rudimento quod accepere tenuerunt. itaque iusto iudicio Dei ipsi eum uiuum incenderunt, qui propter eum etiam mortui uitio erroris arsuri sunt. Anno abVrbe condita MCXXXII Gratianus quadragesimus ab Augusto post mortem Valentis sex annis imperium tenuit, quain
Abbreviated transcription (Latin):
te romanorũ ẽquitũ turme: nu¬
da peditum deseruere p̃sidia. Mox
legiones peditũ undiq equitatu¬
hostium cinctȩ: pͥmum nubib
sagntarũ obrute. deinde cũ amen¬
tes metu sparsim ꝑdeuia cogerntt᷑
funditus cese. gladiis insequentiũ
contisq ꝑierunt. Ipse imꝑator ãi
sagrita sauciatus uersusq infugi
eger in cuiꝰdam uillulȩ cassa depoi¬
tatus lateret: ab insequentib hostb
dep̃hensus. subiecto igne consu¬
tus est set quo magis testimoniũ
punttionis eiꝰ & diu̾inȩ idignati¬
onis t̾rsbili extitisset exemplo:
etiam comuni caruit sepultura
Sonsoletur se s in hoc secilo ꝑla¬
concetia miseriaq gentilium: quia
temporib & legib xp̃ianis tante
simul congeste clades pressam rei¬
publice onerauere ceruicem. Luer¬
se prouintiȩ: deletus exercitus.
imꝑator incensus. Magñi reuȩ¬
ra hoc ẽ.ad nr̃m dolorem: magiꝰq
miserum qud magis nouum .s.
quid hoc ad consolationẽ profeqt

Expanded text:
tae Romanorum equitum turmae nutae Romanorum equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. mox legiones peditum undique equitatuhostium cinctae ac primum nubibus sagittarum obrutae, deinde, cum amentes metu sparsim per deuia cogerentur, funditus caesae gladiis insequentum contisque perierunt. ipse imperator cum sagitta sauoius uersusque in fugam aegre in cuiusdam uillulae casam deportatus lateret, ab insequentibus hostibus deprehensus, subiecto igne consumptus est et, quo magis testimonium punitionis eius et diuinae indignationis terribili posteris esset exemplo, etiam communi caruit sepultura. Consoletnr se, sed in hoc solo, peruicacia miseriaque gentilium, quia temporibus et regibus Christianis tantae simul congestae clades pressam reipublicae onerauere ceruicem: euersae prouinciae, deletus exercitus, imperator incensus. magnum reuera hoc est ad nostrum dolorem magisque miserum quo magis nouum. sed quid hoc ad consolationem proficit
Abbreviated transcription (Latin):
copiosissimas simuł frtices eeuinsi¬
nauit ¶Si quid̾e hunorũ gens diu
in accessis secłuia montib repenti¬
Na rabie ꝑcita exarsit in gothos:
cosq sparsim conturbatos ab an¬
tiquis sedib expulit Giothi tran¬
sito danubio fugientes: a ualente
sine ulla federis pactione suscep¬
t. ne arma quidem quo tutius bar¬
baris crederetur tradide romanis.
Deinde propt̃ intolerabilem aua¬
riciam maximã ducis fame & in¬
iuriis ad Acti in arma surgentes:
uicto ualentis exercitu ꝑ trachiã
sese miscentes. simul omna cędib
incendiis rapinisq fuderunt. Ua¬
lens egressus de antiochia tũ ulti¬
ma infelicis belli sorte traheretur.
sera peccati motante pęnitentia
stimulatus: ep̃os ceterosq sc̃orum
reuocari exiliis imꝑauit. Itaq qͥn¬
mabile illud bellum in trachia
cum gothis iam tunc exerutatio¬
ne uirium rerũq: habundantia
instructissimis gessit. Ubi pͥmo
statim impetu gothorũ ꝑturba¬

Expanded text:
copiosissimas simul frutices germicopiosissimas simul frutices germinauit. siquidem gens Hunorum, diu inaccessis seclusa montibus, repentina rabie percita exarsit in Gothos eosque passim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi transito Danuuio fugientes, a Valente sine ulla foederis pactione suscepti ne arma quidem, quo tutius barbaris crederetur, tradidere Romanis. deinde propter into- lerabilem | auaritiam Maximi ducis fame et iniuriis adacti in arma surgentes, uicto Valentis exercitu per Thraciam sese, miscentes simul omnia caedibus incendiis rapinisque, fuderunt. Valens egressus de Antiochia cum ultima infelicis belli sorte traheretur, sera peccati maximi paenitentia. stimulatus. episcopos ceterosque sanctos reuocari de exiliis imperauit. Itaque quinmabile illud bellum in Thracia cum Gothis iam tunc exercitatione uirium rerumque abundantia instructissimis gessit. ubi primo statim impetu Gothorum perturba
Abbreviated transcription (Latin):
egit ad mort̾e. Post cum exꝑientis¬
sima ꝓuidentia totam cum mau¬
ritania affricam meliorem pͥstimꝰ
carthaginem baptizari in remis¬
sionem peccatorũ preoptauit. At
postqͣm sacͣram̃tum xp̃i quod quȩ¬
siuerat assecutus ẽ: post głosam
scłi uitam. euam de uitę ęt̾nita¬
te securus : ꝑcussori iugulũ ultro
prebuit ¶Gratianꝰ interea imꝑator
bilem multitudine hostiũ roma¬
nis infusam finib cerneret. fretꝰ
xp̃i potentia longe impare milttũ
numero sese inhostem dedit. Et con¬
tinuo apud argentarium oppidum
galliarum: formidolosissimũ bel
lum incredibili felicitate confecit.
Nam plusqͣm .xxx. milia alamas¬
norum: minimo romanorũ detri¬
m̃to. in eo prelio int̾fecta narrant᷑.¬
Tertio decimo autẽ anno imꝑii ua¬
lentis. hoc e. paruo tempore postea
qͣm ualens ꝑ totum orientẽ eccła¬
rum lacerationes sc̃orumq cedes
egerat: radir illaini seriarũ nr̃aꝵ atuenta

Expanded text:
egit ad mortem. Post cum experientisegit ad mortem. Post cum experientissima providentia totam cum Mauritania Africam meliorem pristiniCarthaginem baptizari in remissionem peccatorum praeoptavit: ac postquam sacramentum Christi, quod quaesierat, assecutus est, post gloriosam saeculi vitam, etiam de vitae aeternitate securus, percussori jugulum ultro praebuit. Gratianus interea imperator, bilem multitudinem hostium Romanis infusam finibus cerneret, fretus CHRISTI potentia, longe impari militum numero sese in hostem dedit, et continuo apud Argentariam, oppidum Galliarum, formidlum incredibili felicitate confecit; nam plus quam triginta milia Alamannorum minimo Romanorum detrimento in eo proelio interfecta narrantTertio decimo autem anno imperii Valentis, hoc est paruo tempore postea quam Valens per totum Orientem ecclesiarum lacerationes sanctorumque caedes egerat, radix illa miseriarum nostrarum
Abbreviated transcription (Latin):
nes harenas ꝙ aiffusas. quas ꝓpt̾¬
sitim ac sterilitatem ꝑ iculosissim̃aq
serpentium habundantĩã conuer¬
satio humana ñ nossec: magna
habitannium monachorũ multit¬
do compleuerat. Ribum & militeᷤᷤ
missi: qui scõs ac ueros di milites.
alio nomine ꝑsecutionis abstrahe¬
rent. Int̃fecta sunt ibi agmina
multa scorum. Quȩ autem ꝑ di¬
uersas ubiꝙ ꝓuintias his simi¬
lib nssis aduersus eccłias catholi¬
cas & recte fidei populos gesta sint:
satis significatum ipsa reticendi
lectione suffiiat. Interea in affruȩ
partib frmuis sese excttatis mau¬
rorum gentib regem constituens:
affricam mauritaniamq uastauit.
Cesaream urbem nobilissimam
maurttame dolo captam. deind̾
cedib incendiisq completam:
barbaris in prȩdam dedtẽ. Igitur
comes theodosins theodosii qui
pꝰt imꝑio p̃fuit pater: a ualenti¬
mano missus: effusas maurorũ
gentes multis preliis fregit. Ipsũ
tirmĩi afflctum & oppressum: co

Expanded text:
nes harenasque diffusas, quas psitim ac sterilitatem periculesissimamque serpentum abundantiam connersatio humana non nosset, magna habitantium monachorum multitudo compleuerat. hnc tribuni et milites missi, qui sanctos ac ueros milites Dei alio nomine persecutionis abstraherent. interfecta sunt ibi agmina multa sanctorum. quae autem per diuersas ubique prouincias his similibusque iussis aduersus ecclesias catholicas et rectae fidei populos gesta sint, satis significatum ipsa reticendi electione sufficiat. Interea in Africae partibus Firmus sese excitatis Maurorum gentibus regem constituens Africam Mauretaniamque uastauit; Caesaream urbem nobilissimam Mauretaniae dolo captam, deinde caedibus incendiisque conpletam barbaris in praedam dedit. igitur comes Theodosius, Theodosii qui post imperio praefuit pater, a Valentiniano missus effusas Maurorum gentes multis proeliis fregit, ipsum Firmum afflictum et o
Abbreviated transcription (Latin):
& scriptum in circulo. tyberii con¬
stantini. ꝑ petui augusti. ab alia
parte habentes quadrigam & ascen¬
sorem. contmnentesq scriptũ. gła

Expanded text:
 scriptum in circulo: TIBERII. CONSTANTINI. PERPETUI. AUGUSTI. Ab alia vero parte habentes quadrigam et ascensorem, continentesque scriptum: G
Abbreviated transcription (Latin):
ortuo g ut diximꝰ lupo duto
grimoaldus rex filiam eiꝰ uõie
theuderadam filio suo romualdo
qui beneuentũ regebat in matu¬
monium tradidit. ex qua iłe tns
filios. hoc ẽ. grimo aldum. gisulfu.
necnon & arichis genuit. xr

Expanded text:
tur, ut dixeramus, Lupo duce, Grimualdus rex filiam eius nomine Theuderadam suo filio Romualdo, qui Beneventum regebat, in matrimonium tradidit. Ex qua inde tres filios, hoc est Gnec non et Arichis genuit. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
rei cȩlo ad t̾ram deuolui: maioĩẽq
factum rursus a t̾ra III sullime ad
orientem solem ferri. ac magnitu¬
dine sua ipsum solem obtexisse.
Drusus tantis malis anxiuis: do¬
mi suȩ incerto quidem auctore in¬
terfectus est.
Situr pitentes. uestini. marsi. pe¬
ligni. marrucini. samnites. lucani.
cum adhuc occultam defectionem
meditarentur: gaium seruiũ pre¬
torem. legatum ad semetipsos mis¬
sum apud asculum octiderunt: sta¬
timq: dansa ciuitate om̃s ciues ro¬
manos indicta cede iugularunt.¬
¶ Continuo atrocissima ꝑnitiem in¬
famissima prȩcessere prodigia. Naq
om̃ium generũ animalia. quȩ ma¬
nus hominũ blande ꝑpeti atq int̾
homines uiuere solita erant: relictiᷤᷤ
stabulis pascuisq cum balatu. hin¬
nitu. mugituq miserabili: ad silitaᷤ
montesq fugerunt ¶Canes quoq qͦ¬
rum naturã ẽ. extra homines esse
ñ posse: lacrimosis ululatib ua¬
gi luporũ ritu oberrabant ¶Igitur¬
gneus pompeius pretor cũ picenti¬

Expanded text:
rei caelo ad terram deuolui maioremque factum rursus a terra in sublime ad orientem solem ferri ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Drusus, tantis malis anxius domi suae, incerto quidem auctore, interfectus est. Igitur Picentes, Vestini, Marsini, Peligni, Marrucini, Samnites, Lucani, cum adhuc occultam defectionem meditarentur, Gaium Servilium praetorem, legatum ad se missum, apud Asculum occiderunt. Statimque clausa civitate, omnes cives Romanos indicta caede jugularunt. Continuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. Namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti atque inter homines vivere solita erant, relictis stabulis pascuisque, cum balatu, hinnitu mugituque miserabili, ad silvas montesque fugerunt. Canes quoque, quorum naturae est extra homines esse non posse, lacrymosis ululatibus vagi luporum ritu oberrarunt. TuCn. Pompeius praetor cum Picenti
Abbreviated transcription (Latin):
uisionem tamen thesaurorum
& pecunie ac nestium alieq sup¬
pellectilis coram amitis & mimi¬
stris suis annis trib anteqͣm de¬
cederet fecit: contestatus eos. ut
post obitum suũ a se facta distri¬
butio ꝑ illorũ suffragium rata
ꝑmaneret. Quidq ex his que
Aiuiserat fieri uellet breuiario
comp̃hendto. Curius ratio ac tex¬
tus talis est.

Expanded text:
isionem tamen thesaurorum et pecuniae ac vestium aliaeque suppellectilis coram amicis et ministris suis, annis tribus antequam decederet, fecit, contestatus eos, ut post obitum suum a se facta distributio per illorum suffragium rata permaneret; quidque ex his quae diviserat fieri vellet, breviario comprehendit, cuius ratio ac textus talis est
Abbreviated transcription (Latin):
rans: cum romanas uires contractas
undiq ad destinatam secũ traheret
ꝑditionem. xp̃ianorũ sangum̃ẽ diis
sus uouit: palam ꝑsecuturus eccłi¬
am. si uictoriam potuisset adipisci.
Nam & amphitheatrũ inierusoli¬
mis extrin nissit: in quo reu̾sus a
parthis. ep̃os. monachos. om̃sq eiꝰ
loci scõs bestiis etiam arte semorib
obiceret: spectaretq laniandos. Ita¬
q: postqͣm actefonte castra mouit:
dolo tiĩdam trans fuge in deserta
ꝑduitus. cum ui sitis & ardore solis
atq insuꝑ labore harenarũ confec¬
tus ꝑiret exertitus: imꝑator tanto
rerum ꝑiculo aixtius. dum uasta¬
ꝑ deserta incautius euagatur: ab
obuio quodam hostium equite
conto ictus interiit. Siesmisericors¬
deus: impia consilia impii morte
dissoluit.

Expanded text:
rans cum Romanas uires contractas rans cum Romanas uires contractas undique ad destinatam secum traheret perditionem, Christianorum sanguinem dis suis uouit, palam persecuturus ecclesias, si uictoriam potuisset adipisci. nam et amphitheatrum Hierosolymis extrui iussit, in quo reuersus a Parthis episcopos monachos omnesque eius loci sanctos bestiis etiam arte saeuioribus obiceret spectaretque laniandos. itaque postquam a Ctesiphonte castra mouit, dolo cuiusdam transfugae in deserta perductus, cum ni sitis et ardore solis atque insuper labore harenarum confectus periret exercitus, imperator tanto rerum periculo anxius dum per uasta deserti incautius euagatur, ab obuio quodam hostium equite conto ictus interiit. sic misericorsDeus impia consilia impii morte dissoluit.
Abbreviated transcription (Latin):
parthorum dum ad ciuile bellũ
ra̾titur: in tinere inter ciliciam
aappadociamq defunctꝰ ẽ. Ita ille
qui discussa ꝑace & imitate fidei
armauerat: qiuili ut ita dicam¬
bello eccł̃iȩ m̃bra dilacerauerat. to¬
tum inquieti tempꝰ imꝑii. molestis¬
simũq sꝑacium uite sue: bellis cnui¬
lib etiam ꝑ proyinquos & consan¬
guineos excitatis exercurt: exeiit.
expendit.
Nno ab urbe condita millesimo¬
p̾t autẽ tricesimꝰ sextus ab augusto
regnũ potitus anno uno & mensi¬
b octo imꝑii summã solus obtim¬
it. xp̃ianam religionem arte potius
qͣm potestate sectatus: ut negaret᷑
fides xp̃i & idolorum cultus reciꝑet᷑.
honorib magis ꝓ nocare q̃m torm̃¬
tis cogere studuit¶ Aꝑto tam̃ p̃cepit
edicto: ne xp̃ianus docendorũ libe¬
ralium studiorũ professor ẽet. Sed
beinꝰ: om̃s ubiq prope modũ p̃cepti
conditiones amplexati. officrum ꝗͣ.
fidem deserere maluerunt᷑. Iulian
autẽ bellum adu̾sus parthos pa¬

Expanded text:
Parthorum dum ad ciuile bellum reuertitur, in itinere inter Ciliciam Cappadociamque defunctus est. ita ille qui discissa paee et unitate fidei armans oiuili, ut ita dicame membra dilacerauerat, totum inquieti tempus imperii molestissimumque spatium uitae suae. bellis. oiuilibus etiam per propinquos et consanguineos excitatis exercuit exegit expendit. Anno ab Vrbe condita Mpost auregno potitus, anno uno et mensibus octo imperii summam solus obtinuit, Christianam religionem arte potius quam potestate insectatus, ut negaretur fides Christi et idolorum cultus susciperetur, honoribus magis provocare, quam tormentis cogere studuit. Aperto tamen praecepit edicto, ne quis Christianus docendorum liberalium studiorum professor esset. Sed bemus, omnes ubique propemodum praecepti condiciones amplexati officium quam fidem deserere maluerunt. Inlianns autem bellum aduersum Parthos pa
Abbreviated transcription (Latin):
unũ e suis equitem misit: qui ad
uirũ dei baodo linũ curreret. eũꝙ
peteret ut ꝓ urta eiꝰ dem pueri
xp̃m supꝑ licaret. Qui cũ ad sepe
dei ꝑgeret: puer defunctus e
dixit. Stio qͣm ob causam uen
s illud quod postulas fieri ñ pot
quia puer ille defunctus ẽ. Cum
is qui missus fuerat regi qͦd asa¬
uo dei audierat renuntiasset: rox
licet doluerit quod effectum siix¬
plicationis suȩ habere ñ potuit
ronensem ciurtatẽ thodela piꝰ no¬
mine fuit: qui inter miranda qu
patrabat. presago etiam sꝑu muis¬
ta quȩ erant uentura p̃dixit si
qͦ tempore floruit uita uł accib
timnensis eccł̃iȩ ep̃c petrus. Qniq
regis erat consanguineus. ab ant¬
ꝑt̾o quondam rege̾ apud spoletum
exillo fuerat ret̾rusus. huic beat
marty. ris sauim eccłiam freq̃n¬
tanti. idem uenerabilis uir pre

Expanded text:
unum e suis equitem misit, qui ad unum e suis equitem misit, qui ad virum Dei Baodolinum curreret, eumque peteret, ut pro vita ejusdem pueri Christum supplicaret. Qui cum ad servum Dei pergeret, puer defunctus esdixit: Scio quam ob causam veneris, sed illud quod postulas jam fieri non potest, quia puer ille defunctus est. Quod cum is qui missus fuerat regi quod a servo Dei audierat renuntiasset, rex licet doluerit quod effectum supplicationis suae habere non potuit, ronensem civitatem Theudelapius nomine fuit, qui inter miranda quae patrabat praesago etiam spiritu multa quae erant ventura praedixit. Eo quoque tempore floruit vita, vel actibus, Ticinensis Ecclesiae episcopus Petrus, qui quia regis erat consanguineus, ab Ariperto quondam rege apud Spoletum exsilio fuerat retrusus. Huic beati martyris Sabini ecclesiam frequentanti isdem venerabilis martyr
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd berceum d̃r. edificauit. In ollan¬
na nicħominꝰ suo proastio miro
oꝑe mnhonore
scĩ anasta¬
domiti¬
lium statuit. in quo & monas¬
terium fecit. Pari etia mͦ multa
ꝑ loca singła diuina templa in¬
atturt. Intra suũ qͦ palatiũ
oraculum dñi saluatoris edifi¬
cauit. Et quod ñnulli alii reges ha¬
buerant.sacerdotes & clericoiꝰ insti¬
tuit: qui el condie diuina officia
decantarent̃ hinꝰ regis temporib
fint in loco cui forum nom̃ ẽ: uix¬
ta flumũ tanarũ: uir mirȩ sc̃tta¬
tis baodolinꝰ nomine. qui multis
miraculis xp̃i gr̃a suffragante re¬
fulsit. qui sepe futura predixit.
absentia qͦ quasi p̃sentia nuntia¬
uit. Deniq rex lut prandus cũ in
urbem filuam uenatum isset. unꝰ
ex eius comitib ceruum sagrita
ꝑ cutere nisus: eidem regis nepot̃e
hoc ẽ. sororis eius filiũ aufusum
nomne nolens sautiaiit.Quod
rex cernens.ualde enĩ eunde pue¬
rum amabat: ũ lacrimis eiꝰ incom¬
modũ lamentari cepit. Statimq

Expanded text:
d Bercetum dicitur aedificavit. In Olonna nihilominus suo proastio miro opere in honore sancti Anastadomicilium statuit, in quo et monasterium fecit. Pari etiam modo multa per loca singula divina templa instituit. Intra suum quoque palatium oraculum domini Salvatoris aedificavit, et quod nulli alii reges habuerant, sacerdotes et clericos instituit, qui ei cotidie divina officia decantarent. Huius regis temporibus fuit in loco cui Forum nomen est, iuxta fluvium Tanarum, vir mirae sanctitatis Baodolinus nomine, qui multis miraculis, Christi gratia suffragante, refulsit. Qui saepe futura praedixit, absentia quoque quasi praesentia nuntiavit. Denique cum rex Liutprand in Urbem silvam venatum isset, unus ex eius comitibus cervum sagitta percutere nisus, eihoc est, sororis ejus filium, Aufusum nomine, nolens sauciavit. Quod rex cernens, valde enim eumdem puerum amabat, cum lacrymis ejus incommodum lamentari coepit, statimque
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris & oꝑis pulchritud ine &
ponderis grauitate multũ excel¬
lit. que ex trib orbib conexa:
totius inundi descriptionẽ subti¬
li ac minuta oꝑatione complec¬
titur: & auream illam que quar¬
ta ẽẽ. dicta ẽ. inter filios & inter
hȩredes suos atq: in elemosina
diuidende partis augm̃to ẽe. con¬
stituit. Hanc constitutionẽ ato
ordinationẽ. coram ep̃is. abbati¬
b comitib q qui tunc presentes
ẽẽ. potuerunt. quorũq hic nõia
descripta sunt: fecit atq consti¬
tuit. Ep̃i. hildibaldus. Riculfus.
arn. Wolpharius. Bernomꝰ. Lai¬
dradus. Ioħs. Teodulfus.Iesse. her¬
to.Wald gaudus. Abbates. frigtu¬
gisus. Ad alungus. Engilb̾tus.
Irmino. Comites. Walah. coegin¬
hirius. Odulfus. Stepħs. Unrocus.
lud ouicus qui ei diuina ussio¬
ne successit. in specto breuiario
qͣm celerrime poterat pꝰt obitũ
eius summa deuotione admi-¬
plere curauit.

Expanded text:
ceteris et operis pulchritudine et ceteris et operis pulchritudine et ponderis gravitate multum excellit, quae ex tribus orbibus conexa totius mundi descriptionem subtili ac minuta figuratione conplectitur, et auream illam, quae quarta esse dicta est, in tertiae illius et inter heredes suos atque in eleimosinam dividendae partis augmento esse constituit. Hanc constitutionem atque ordinationem coram episcopis, abbatibus comitibusque qui tunc praesentes esse potuerunt, quorumque hic nomina descripta sunt, fecit atque constituit. Episcopi: Hildibaldus, Richolfus, Arn, Wolfarius, Bernoinus, Laidradus, Iohannes, Theodulfus, Iesse, Heito, Waltgaudus. Abbates: Fridugisus, Adalungus, Engilbertus, Irmino. Comites: Walah, Meginherus, Otulfus, Stephanus, Unruocus, Hludowicus, qui ei divina iussione successit, inspecto eodem breviario, quam celerrime poterat post obitum eius summa devotione adimplere curavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut integrũ ẽet neq ulla diuisi¬
one scinderetur ordinauit. Si
qua autẽ inuenirent᷑: aut ua¬
sa. aut libri. aut alia ornantta
quȩ liquido constaret eidem ca¬
pelle ab eo collata ñ fuisse: hec qͥ
habere uellet dato iuste estima¬
tionis precio emeret & habereo.
Similiter & de libris quorũ ma¬
gnam in biblioteca sua copiam¬
habebat congregatam statuit:
ut ab his qui eos habere uellen
iusto precio fuissent redempti.
p̃ciumq in pauꝑes erogatum
Inter cȩteros thes auros atq peco¬
niam. tres m̃sas argenteas &
auream imam p̃cipuȩ magni¬
tudinis & ponderis ẽẽ. constat.
De quib statuit atq: decreuit.
ut una exeis quȩ forma qua¬
drangula descriptionẽ urbis con¬
stantinopolitane continet. inter
cȩtera donaria quȩ ad hoc deputa¬
ta sunt: romam ad basilicam be¬
ati petri apł deferatur. & altera
quȩ forma rotunda romane urbis
effigie figurata ẽ: ep̃o rauennatis
ecclesiȩ conferatur. Terciam quȩ

Expanded text:
ut integrum esset neque ulla divisiut integrum esset neque ulla divisione scinderetur ordinavit. Si qua autem invenirentur aut vasa aut libri aut alia ornamenta quae liquido constaret eidem capellae ab eo conlata non fuisse, haec qui habere vellet dato iustae aestimationis pretio emeret et haberet. Similiter et de libris, quorum magnam in bibliotheca sua copiam congregavit, statuit ut ab his qui eos habere vellent iusto pretio fuissent redempti, pretiumque in pauperibus erogatum. Inter ceteros thesauros atque pecuniam tres mensas argenteas et auream unam praecipuae magnitudinis et ponderis esse constat. De quibus statuit atque decrevit ut una ex his, quae forma quadrangula descriptionem urbis Constantinopolitanae continet, inter cetera donaria quae ad hoc deputata sunt, Romam ad basilicam beati Petri apostoli deferatur, et altera, quae forma rotunda Romanae urbis effigie figurata est, episcopio Ravennatis ecclesiae conferatur. Tertiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
filiisq ac filiab filiorũ suorũ as¬
sumpta: iusta & rationabili inter
eos partitione diuideret᷑. Tercia
uͦ. consueto xp̃ianis more in usũ
pauꝑum fuisset erogaretur. Quar¬
ta simili modo nomine elemosi¬
ne. in seruorũ & ancillarũ usib
palatii famulantiũ sustentatio¬
nem distributa ueniret. Ad harc
tertiam totius sũme portionem
que similiter ut cetere ex auro &
argento constat. ad uingi uo luit
omĩa ex ere & ferro aliisq: metal¬
lis uasa atq: utensilia cum armiꝰ
& uestib ałiaq aut precioso aut
uili ad uarios usus facta suppel¬
lectili: ut sunt cortinȩ. stragula.
tapetia. filtra. coria. sagmatra. &
quicqͥd in camera atqͣ uesti ario
eius eo die fuisset inuentũ: ut ex
hoc maioris illius partis diuisio¬
nes fierent. & erogatio elemosi¬
nȩ ad plures ꝑuenire potuisset.
sapellam id est eccłiasticum mi¬
nisterium. tam id quod ipse fecit
atq congregauit. qm qͦd ad eũ
ex paterna hereditate ꝑuenit:

Expanded text:
filiisque ac filiabus filiorum suorum adsumpta iusta et rationabili inter eos partitione divideretur, tertia vero consueto christianis more in usum pauperum fuisset erogata, quarta simili modo nomine eleimosinae in servorum et ancillarum usibus palatii famulantium sustentationem distributa veniret. Ad hanc tertiam totius summae portionem, quae similiter ut ceterae ex auro et argento constat, adiungi voluit omnia ex aere et ferro aliisque metallis vasa atque utensilia cum armis et vestibus alioque aut pretioso aut vili ad varios usus facto suppellectili, ut sunt cortinae, stragula, tapetia, filtra, coria, sagmata, et quicquid in camera atque vestiario eius eo die fuisset inventum, ut ex hoc maiores illius partis divisiones fierent et erogatio eleimosinae ad plures pervenire potuisset. Capellam, id est ecclesiasticum ministerium, tam id quod ipse fecit atque congregavit, quam quod ad eum ex paterna hereditate pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
Unc sarracenorũ gens
infidelis & deo mimica ex
egypto in affricam cũ nimia mul¬
niudine ꝑgens. obsessam cartagi¬
nem cepit.captamq trudeliter
depopulata e: & ad solum usque
prostrauit.
NteR hȩc constantinꝰ imꝑator a¬
pud constantinopolim moritur:
& eiꝰ minor filius iustinianꝰ roma¬
norũ regnũ suscepit. cuiꝰ ꝑ dec̃e an-¬
nos gubernacula tenuit. hic afri¬
camꝰ a sarracenis abstulte. & cum
eisdem pacem t̾ra mariq fecitĩhic¬
sergium pontificem qͥa in erroris
illius sinodo quã constanti nopo¬
li fecerat fauere & subscribere no¬
lutt. misso ⁊acharia proto spata

Expanded text:
unc Sarracinorum gens infidelis et Deo inimica ex Aegypto in Africam cum nimia multitudine pergens, obsessam Cartaginem cepit captamque crudeliter depopulata est et ad solum usque prostravit. 11. Inter haec Constantinus imperator aput Constantinopolim moritur, et eius minor filius Iustinianus Romanorum regnum suscepit, cuius per decem annos gubernacula tenuit. Hic Africa a Sarracenis abstulit et cum eisdem pacem terra marique fecitSergium pontificem, quia in errore illius synodi quam Constantinopoli fecerat favere et subscribere noluit, misso Zacharia protospata
Abbreviated transcription (Latin):
liberis suis aurelio & lucio .xͣx. & ñ
plenis trib annis rem publicam
sub̾nauit. Ad eo tranquille & sc̃e: ut
merito puis & pater patriȩ nominatꝰ
sit. Hinus tam̃ temporib: ualentinus
heresiarches & cerdo magister marci¬
onis romam uenerunt. Uerũ iusti¬
nus philosophus librum de xp̃iana
religione compositũ antonio tradi¬
dit: benignumq eum erga xp̃ia¬
nos homines fecit. Antomus ad ano¬
decimum ab urbe lapidem: morbo
correptus interiit.

Expanded text:
liberis suis Aurelio et Lucio uiginti et non plenis tribus annis. rempublicam gubernauit adeo tranquille et sancte, ut merito Pius et pater patriae nominatus sit. huius tamen temporibus Valentinus haeresiarches et Cerdo magister Marcionis Romam uenerunt. uerum Iustinus philosophus librum pro Christiana religione compositum Antonino tradidit benignumque eum erga Christianos homines fecit. Antoninus ad duodecimum ab Vrbe lapidem morbo correptus interiit.
Abbreviated transcription (Latin):
sis incognitis transire disposuis Ita
tam̃. ut᷑ pͥmo res gestas & domi & fo¬
ris. deinde mores & studia eius: tam
de regni administratione qͣm fine

Expanded text:
sis incognitis, transire disposui: ita tamen ut primo res gestas et domi et foris, deinde mores et studia ejus, tunc de regni administratione et fine
Abbreviated transcription (Latin):
nis. consilio suȩ coniugis ab helmechiᷤ
interfectus est.
Quomͦ helmechis regnare uoluit s ñ po xxx.¬
uomͦ longinꝰ post eorũ mortẽ absiunda xxxi
cũ langobardorũ thesauro imꝑatori
annos sine rege fuerunt. ꝑ quos italia
subnigata estꝰ. Expliciunt capła.
Incipit liber secundus.
Situr cum circũ quaq: frequentes
langobardorũ uictorie ꝑsonareñs:

Expanded text:
nis, consilio suae coniugis ab Helmechis interfectus est. Quia Helmechis regnare voluit, sed non poo Longinus post eorum mortem Alpsuindam cum Langobardorum thesauro imperatori annos sine rege fuerunt, per quos Italia subiugata est. EXPLICIUNT CAPITULA. INCIPIT LIBER SECUNDUS. 1. Igitur cum circumquaque frequentes Langobardorum victoriae personaren
Abbreviated transcription (Latin):
compulerunt. Iccirco romã ue¬
niens: apt̾ reparandũ qui nimiᷤ
conturbatus erat ȩccłie statum.
ibi totum biemis tempus extra¬
xit. Quo tempore imꝑatoris &
augusti nom̃ accepit: Quod pͥmo
intantũ auersatus ẽ: ut affirma¬
ret se eodie quanuis p̃cipua festi¬
uitas c̃ẽt eccłiam ñ intraturum.
si pontificis consiliũ prescire potu¬
isset. Inuidiam tam̃ suscepti nõis
romanis imꝑatorib suꝑ hoc in¬
dignantib magna tulit patien¬
tia. uicitq corũ contumaciã ma¬
gnanimitate qua eis ꝓculdubio
longe p̃stantior erat: mntendo
ad eos crebras legationes. & in
epłis fr̃s eos appellando. Post
susceptum imꝑiale nom̃ cum ad¬
uerteret multa legib popłi sui
deesse: nam franci duas habeñ
leges in plurimis locis ualde di¬
utrsas. cogitauit quȩ deerant
addere: & discrepantia unire.
praua qͦ: ac ꝑperam prolatacor¬
rigert.Sed de his nichil aliud
ab eo factam ẽ. nisi quod pauca

Expanded text:
conpulerunt. Idcirco Romam veconpulerunt. Idcirco Romam veniens propter reparandum, qui nimis conturbatus erat, ecclesiae statum ibi totum hiemis tempus extraxit; quo tempore imperatoris et augusti nomen accepit. Quod primo in tantum aversatus est ut adfirmaret se eo die, quamvis praecipua festivitas esset, ecclesiam non intraturum, si pontificis consilium praescire potuisset. Invidiam tamen suscepti nominis, Romanis imperatoribus super hoc indignantibus, magna tulit patientia, vicitque eorum contumaciam magnanimitate, qua eis procul dubio longe praestantior erat, mittendo ad eos crebras legationes et in epistolis fratres eos appellando. Post susceptum imperiale nomen, cum adverteret multa legibus populi sui deesse – nam Franci duas habent leges, in plurimis locis valde diversas – cogitavit quae deerant addere et discrepantia unire, prava quoque ac perperam prolata corrigere; sed de his nihil aliud ab eo factum est, nisi quod pauca
Abbreviated transcription (Latin):
yecuniam mittere solebat. Ob hoc
maxime transm armorũ regum
amicicias expetens: ut xp̃iams sub
eorũ dñatu degentib refrigerium
aliquod ac releuatio ꝓueniret. Co¬
lebat pre ceteris sacris & uenerabi¬
lib locis apud romã eccłiam beati
petri & pauli apłi. in cuiꝰ donaria
magna uis pecumie tam in auro
qͣm in argento necnon & geminiᷤᷤ
regni sui tempore quicquã diyxte
antiquius: qͣm ut urbs roma suo
oꝑe suoq: labore ueteri ꝓolleret
auctoritate. & eccłia sci petri per
illum ñ solum ruta ac defensa:
s etiam suis opib prȩ om̃ib ec¬
clesiis ẽet ornata atq ditata. Qũã
cum tantipenderet. tam̃ intra
.xluii. annorũ quib regnanerat
spacium. quater tantũ illo uoto¬
rum soluendorũ ac supplicandi
causa ꝓfectus ẽ. Uitimi aduentꝰ
sui ñ solum he fuere cause. uerũ
etiam qͦd romani leonem pontifi¬
cem multis affectum imuriis. e¬
rutis scilicet oculis. linguaq am¬
putata: fidem regis implorare

Expanded text:
ecuniam mittere solebat; ob hoc maxime transmarinorum regum amicitias expetens, ut christianis sub eorum dominatu degentibus refrigerium aliquod ac relevatio proveniret. Colebat prae ceteris sacris et venerabilibus locis apud Romam aecclesiam beati Petri apostoli, in cuius donaria magna vis pecuniae, tam in auro quam in argento, nec non et gemmis, regni sui tempantiquius, quam ut urbs Roma sua opera suoque labore vetere polleret auctoritate, et ecclesia sancti Petri per illum non solum tuta ac defensa, sed etiam suis opibus prae omnibus ecclesiis esset ornata atque ditata. Quam cum tanti penderet, tamen intra XLVII annorum quibus regnaverat spatium quater tantum illo votorum solvendorum ac supplicandi causa profectus est. Ultimi adventus sui non solum hae fuere causae, verum etiam quod Romani Leonem pontificem multis affectum iniuriis, erutis scilicet oculis linguaque amputata, fidem regis implorare
Abbreviated transcription (Latin):
niam comp̃henderent: ubi tunc
bantur in castris. qui suꝑ romana
irruentes mult̃a de eis strag̃e ftreñ

Expanded text:
niam comprehenderent, ubi tunc bantur in castris. Qui super Romanos irruentes, multam de eis stragem fe
Abbreviated transcription (Latin):
depingi fecit̃. In qua pictura ma¬
infeste ostenditur. quomͦ langobar¬
di eo temꝑe com̃a capitis tondebat
uł qualis illius gentis uestitus. qua¬
lisue habitus erat. Siqͥdem ceruice
usq: ad occipttiũ radentes nudabaN.¬
capillos a facie usq: ad os demi¬
sos habentes. quos in utranque

Expanded text:
depingi fecit. In qua pictura manifeste ostenditur, quomodo Langobardi eo tempore comam capitis tondebant, vel qualis illis vestitus, qualisve habitus erat. Siquidem cervicem usque ad occipitium radentes nudabancapillos a facie usque ad os dimissos habentes, quos in utramque
Abbreviated transcription (Latin):
autem fiis macedonii belli. finis
etiam libri fiat: presertim cũ iam
ab hinc pirri bella incipiant. &¬
mox punica consequantur.
pericula suorũq: nau¬
fragia suos egre socios
solaretur. forsan & hec olim memi¬
nisse iuuabit. hec sententia semel
apte ficta: semꝑ iim sui triplicem
diuersissums effectib refert. Cum
& pretertra tanto glanora babent᷑
in uerbis: quanto grauiora referun¬
tur in gestis. Et futura dum deside¬
rabilia fastidio prȩsentium fiunt:
semꝑ meliora treduntur. Ipsis aut̃e
prȩsentib obhoc nulla i parte mi¬
seriarum usta comparatio adhibe¬
ri potest: quia multo maiore mole¬
stia afficiunt. quantulacunq suñ
ista que sunt: qͣm illa que siue tͣns¬
acta siue uentura & si magna dicum¬
tur: interim omĩno tamẽn ñ sunt.
¶Neluti si quis nocturnis puliuibus¬
titillatus. atq ex eo uigiliis anxiuis.
alias forte quas aliquando ex arden¬
tissimis febrib diu sustinuit iugi¬

Expanded text:
autem finis Macedonici belli finis autem finis Macedonici belli finis etiam libri fiat, praesertim cum iam abhinc Pyrrhi bella incipiant et mox Punica consequantur. pericula sua suorumque naufragia residuos aegre socios solaretur, Forsan et haec olim meminisse iuuabit. haec sententia, semel apte ficta, semper uim sui triplicem diuersissimis effectibus refert, cum et praeterita tanto gratiora habentur in uerbis quanto grauiora referuntur in gestis et futura dum desiderabilia fastidio praesentium fiunt semper meliora creduntur, ipsis autem praesentibus ob hoc nulla in parte miseriarum iusta conparatio adhiberi potest, quia multo maiore molestia adficiunt quantulacumque sint ista quae sunt quam illa quae siue transacta siue uentura, etsi magna dicuntur, interim omnino tunc non sunt. ueluti si quis nocturnis pulititillatus, atque ex eo vigiliis anxius, alias forte, quas aliquando ex ardentissimis febribus diu sustinuit, vigi
Abbreviated transcription (Latin):
ta uictoria: impune letatus ẽ. Nam
neq ipse post septuaginta septem an¬
nos quietem naturalis mortis inue¬
nit. sed exortam sibi infeliciter uit̃a:
ueluti immiatura morte fimuit.
Quippe insistente ꝓtolomeo cuius
sororem lysimachus in matrimonio
habuerat: in insidiis circũuentus
oiuisus ẽ. hec sunt inter parentes.
filios. fr̃s. ac socios. consanguinita¬
us societatiuq. comnmercia: tanta
apud illos diuiura atq: humana
religio pendebaturICrubescaNt
sane de recordatione prȩceritorum:
qun nunc interuentu solius fidei
xp̃iane. ac medio tantũ iurationis
sacramento uiuere se cum hostib nec
pati hostilia sciunt. Qubͣ indubitas¬
tissime probatur: quia non sicut illi
antea cesa ĩungebant feder a porca.
sed quia nuncꝰ inter barbaros ac ro¬
manos creatorem & dũm suum con¬
testantes: tantam fidem adhibita
in sacramentum seruant euangłia.
quantam tunc nec in parentes ac
filios potuit seruare natura ¶unc

Expanded text:
ta victoria impune laetatus est. Nam ta victoria impune laetatus est. Nam neque ipse post septuaginta septem annos quietem naturalis mortis invenit, sed exortam  Al., extortam sibi infeliciter vitam velut immatura morte finivit: quippe insistente Ptolemaeo, cuius sororem Lysimachus in matrimonio habuerat, insidiis circumuentus occisus est. Haec sunt inter parentes filios fratres ac socios consanguinitatis societatisque commercia. tanti apud illos diuina atque humana religio pendebatur. erubescant sane de recordatione praeteritorum, qui nunc interuentu solius fidei Christianae ac medio tantum iurationis sacramento\' uiuere se cum hostibus nec pati hostilia sciunt; quibus indubitatissime probatur, quia non, sicut illi antea, caesa iungebant foedera porca, sed quia nunc inter barbaros ac Romanos creatorem et dominum suum contestantes tantam fidem adhibita in sacramentum seruant euangelia, quantam tunc nec inter parentes ac filios potuit seruare natura. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
perosus occidit. Quibus quidem dieb
lisimachia ciuitas formido losissimo
terremotu euersa: oppressoq popu¬
lo suo crudele sepuldirum fuit. Li si¬
macho autem assiduis se parricidiis
eruentante: omnes socii deseruerun.
& ad seleuchum deficientes: ꝓ nimia
regem emulatione regni ut bellum
lysimacho inferret hortati sunt Res
fȩdissimi spectaculi erat. Duo reges
quorum lẏsimachus annos natus.lxx.
aue stare. arma gerere. Ultimum
hoc quidem bellum alexandri com¬
militonum fuit. Sed quod ad exem¬
plum humanȩ miserie fuerit reser¬
uatum. quippe cum orbem t̾rarum
extinctis iam t̾riginta & quattuor a¬
lexandri ducib soli possiderent: &¬
angustissimos senectutis ac uite sue
terminos non aspicientes. angusti¬
ores ẽẽ. imperio suo totius mundi ter¬
minos arbitrabantur. IN eo bello
lysimachus uel amissis uel int̾fectis
priuis ante hanc pugnam quindec̃i
liberis: postremo occisus est. Sic lysi¬
machus solutio pugne macedome
fuit. Sed ne seleuchus quidem tan¬

Expanded text:
perosus occidit. Quibus quidem diebus Lysimachia ciuitas formidolosissimo terrae motu euersa, oppressoque populo suo crudele sepulchrum fuit. Lysimachum autem adsiduis se parricidiis cruentantem omnes socii deseruerunt et ad Seleucum deficientes, pronum iam regem aemulatione regni, ut bellum Lysimacho inferret, hortati sunt. res fquorum Lysimachus annos natus septuacie stare, arma gerere. Ultimum hoc quidem bellum Alexandri commilitonum fuisse quod ad exemplum humanae miseriae fuerit reservatum: quippe cum orbem terrarum, exstinctis jam triginta et quatuor Alexandri ducibus, soli possiderent, angustissimos senectutis ac vitae suae terminos non aspicientes, angustos esse imperio suo totius mundi terminos arbitrabantur. In eo bello Lysimachus, vel amissis vel interfectis prius ante hanc pugnam quindecim liberis, postremus occisus est. Sic Lysimachi  Al., Lysimachus solutio finis pugnae Macedoniae fuit. Sed nec Seleucus quidem tan
Abbreviated transcription (Latin):
sed in se esse segniciem doceretur.
& in comparatione rerum ceuidi¬
canda: noñ maiores parua toler
dentius ipsis in memoriam reu¬
lutis preteritorum cladib appri¬
babosphirri bello in primis sicit
ordo est̃ prodito. cinus causa &
rigo hec fuit.

Expanded text:
sed in se esse segnitiam doceretur et in conparatione rerum diiudicanda non maiores parua toleradentius ipsis in memoriam reuolutis praeteritorum cladibus adprobabo Pyrrhi bello in primis, sicut ordo est, prodito. cuius causa et origo haec fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nino frigus esse. quantum nec in
appemnino aliquando fuerit. cũ
annibal elefantos. equos. pluRt¬
mamq exertitus sui partem. ni¬
uibus dausus atq oppressus ami¬
sit: hunc ego puerilib licentiis
nariseantem. ñ modo dicentem tta
nomferrem: sed etiam ab ipsis stra¬
tis ocii sui testibus in populum
publicumq protraherem. eiq
foras producto infantes in eo atoi
ex eo gelu ludentes iocundantesq
monstrarem.ut uerbosa nuga¬
citas delicatis uiciata nutrimen¬
tis: non in tempore uolentiam

Expanded text:
nino frigus esse quantum nec in nino frigus esse quantum nec in Appennino aliquando fuerit, cum Hannibal elephantos equos plurimamque exercitus sui partem niuibus clausus atque oppressus amisit: hunc ego puerilibus licentiis nausiantem non modo dioentem ista non ferrem, sed etiam ab ipsis stratis, otii sui testibus, in populum publicumque protraherem, eique foras producto infantes in eo atque ex eo gelu ludentes iucundantes sudantesque monstrarem, ut uerbosa nugacitas delicatis uitiata nutrimentis non in tempore uiolentiam