comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine prestitisiet quia actione ab eor
usuras nisi instipul atione decluctas:
non deb̾i. U̾m inꝓpõito uidendum: ne
non tam fenerata pecunia: intelligi
debeat. qm cuͣ mandatum intereos cõ¬
tractum nisi quid ultra semissem con¬
secuturus eẽt. s nec ipsuis qidem sortis
petitionem petunie creclite fuisse. qn
si sempronius eam pecuniam sine .d.an.
uel amisisset. ͭ  uel uacuam quidem
habuisset. dicenclum nichil eum eo noĩe
sertumn cum illud qͦ conuenisset nt qd̾
am plius prestitum esset. quamex u¬
suris reclig̾etur sorti decederet. quod
les quis seruitii uiet mutua declisset:
ut totidem reciperet posse p̾scriptis
u̾b̾ agere. sicuti si penulas declisset. ut
tuncas acciperet. nec ẽẽ hoc contrariũ
ꝙ si ꝑerrorem opere in debite date sũt:
ip̃e repeti non possunt. Nam aliud dan¬
dout aliud  reddatur. obligari iure
gentium possumꝰ. quod autem indebu¬
tum datur aut ip̃m repeti deb. aut tĩnd̾

Expanded text:
mine praestitisset, qua actione ab eo cmine praestitisset, qua actione ab eo cusuras nisi in stipulationem deductas non deberi: uerum in proposito uidendum, ne non tam faenerata pecunia intellegi debeat, quam quasi mandatum inter eos contractum, nisi quod ultra semissem consecuturus esset: sed ne ipsius quidem sortis petitionem pecuniae creditae fuisse, quando, si Sempronius eam pecuniam sine dolo malo uel amisisset uel ua‹c›uam hsertim cum illud quoque conuenisset, ut quod amplius praestitum esset, quam ex usuris redigeretur, sorti decederet: quod les qui‹s› serui uice mutua dedisset, ut totidem reciperet, posse eum praescriptis verbis agere, sicuti si paenulas dedisset, ut tunicas acciperet: nec esse hoc contrarium, quod, si per errorem operae indebitae datae sunt, ipsae repeti non possunt. nam aliud dando, ut aliud reddatur, obligari iure gentium possumus: quod autem indebitum datur, aut ipsum repeti debet aut tantundem
Abbreviated transcription (Latin):
operam susceꝑis. neq ꝓtinus aut da¬
ta aut constituta sit merces. s eo aĩo
uegotium gestum fu̾it ut postea tm̃
m̾cedis noĩe daretur. qnͣtum int̾ nos
statutum sit. placet qͣ de nouo negõ
in factiun dandum eẽ iuditium: id est
larent aiter eorum et in quisecumã¬
bulabat rogatus anulum ostend̾it
ut respiceret. illi excilit anulus. ⁊ in
tyberim deuolutus ẽ .R. posse agi cũ
eo in fadum actione.
butum quod ticuis pendere deberet. sẽp¬
nius praret. computatis usuns semis¬
sib qnͣtoq minus tributorũ nomĩe p̾¬
stitum foret quam ea tu m usurarum
qnͣtitas eẽti ut idtitio restitueret. quod
amplius p̾stitutumeẽt. i dex sorte dece¬
deret. aut si isortenriusuras summa tri¬
butorum excessisset: id qd̾ amplius eẽt:
titius semꝑuio prãreti neq de eare: ul¬
lastipulatio interpoĩta est. titius consu¬
lebat id qd̃ amplus exusuris sempro¬
nuis redegisset. quam tributorum no¬

Expanded text:
operam susceperis neque protinus aut daoperam susceperis neque protinus aut data aut constituta sit merces, sed eo animo negotium gestum fuerit, ut postea tantum mercedis nomine daretur, quantum inter non statutum sit, placet quasi de nouo negotio in factum dandum esse iudicium, id est larent, alter eorum ei, qui secum ambulabat, rogatus anulum ostendit, ut respiceret: illi excidit anulus et in Tiberim deuolutus est. respondit posse agi cum eo in factum actione. butum, quod Titius pendere deberet, Sempronius praestaret computatis usuris semissibus, quantoque minus tributorum nomine praestitum foret, quam earum usurarum quantitas esset, ut id Titio restitueret, quod amplius praestitum esset, id ex sorte decederet, aut, si et sortem et usuras summa tributorum excessisset, id quod amplius esset Titius Sempronio praestaret: neque de ea re ulla stipulatio interposita est. Titius consulebat, id quod amplius ex usuris Sempronius redegisset, quam tributorum no
Abbreviated transcription (Latin):
dumi. Il am inter nos hoc actumut exꝑ
apud inelam queritur. si mulas tibi dedero
ut exꝑiaris isi placuissent em̾es: si displi¬
cuissent: ut inclies singulos aliquid prã¬
res. dem̃ mule a grassatorib fu̾int abla¬
ut si fc̃a: p̾cium petat᷑. si futura: m̾ces pe¬
tatur. d non expͥmit de actionib puto aũ
siquid̾ ꝑ fc̾a fuit emptio: ꝯpetere exuendi¬
to actionem. Siueronondum ꝑ frãeẽt:
actionemtalem qualem aduersus de¬
sustoremdari: ¶Sicumemere argẽ¬
tum uelles. uascularius ad te deculerit
ireliquerit. ⁊cum displicuisset tͥ: seruo
tuo referendum declisti. ⁊ sñ do ͦ. i aͥ ͦ i cul¬
pa tua ꝑierit: uascularii eẽ detͥm̃tum
eoꝵ quib custodiend̃ ꝑferend̾ue decłis
prãre te oportere laboait. ⁊ puto p̾scͥpͥ¬
tis u̾b̾ actionem in hoc competẽ.
tis hanc operam te suscipiente: man
dati est obligõ. Siuero merce de data
aut constituta locationis conductioĩs¬
q negotium geritur. ꝙ sin gͣtis hãc

Expanded text:
dum: nam inter nos hoc actum, ut exapud Melam quaeritur, si mulas tibi dedero ut experiaris et, si placuissent, emeres, si displicuissent, ut in dies singulos aliquid praestares, deinde mulae a grassatoribus fuerint ablaut si facta, pretium petatur, si futura, merces petatur: sed non exprimit de actionibus. puto autem, si quidem perfecta fuit emptio, competere ex uendito actionem, si uero nondum perfecta esset, actionem talem qualem aduersus desultorem dari. Si, cum emere argentum uelles, uascularius ad te detulerit et reliquerit et, cum displicuisset tibi, seruo tuo referendum dedisti et sine dolo malo et culpa tua perierit, ueorum, quibus custodiendum perferendumve dederis, praestare te oportere Labeo ait, et puto praescriptis verbis actionem in hoc competere.atis hanc operam te suscidati est obligatio, si uero mercede data aut constituta, locationis conductionisque negotium geritur. quod si neque gratis hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ne si in honesta cã sponsionis fuit. sui anu¬
li cdiuntaxat repetitia erit.
darestitio: si fugitiuũ meutu reduxtss
necdederis. qr nõ recluat. si pecimiã mͥ
ñ reddas: melius est p̾scpͥtis u̾bis ag̾e.
ñ eͥ ambopecuniam ego ⁊fugitiu arius
.t. Rogasti me ur tibiimmmos mu¬
tuos darem ego cum non hr̃em declitibi
remuendendam ut p̾tiout̾ens. si non uẽ¬
diclisti. aut uendidisti quid̃. Pecuniam
autem non accepisti mutuam. utiluis ẽ.
ita ag̾e. ut labeo ait. p̾stpͥtis u̾bis. qĩ nego¬
tio quodam internos ge ^ spͥi contractus.
¶Si pͥdium ꝓte obligau̾o deinde pla¬
cuit internos ut mͥ fideuissorem presta¬
res. neo facias. melius eẽ dico. p̾scͥtis uͥb̾.
agi. nisi m̾ces interuenit: slamsinit̾ueñ:
ex locato actionemeẽ.
eques uenales ex ꝑiendos de derout sim
triduo displicuissent. redderes. tuꝙ de¬
sultor inhiis encurteris ⁊ uiceris. deĩ
cmere nolu̾is: ansit adn̾sus te uendi¬

Expanded text:
ne si inhonesta causa sponsionis fuit, si anune si inhonesta causa sponsionis fuit, si anuli dumtaxat repetitio erit. dares Titio, si fugitivum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit: si pecuniam mihi non reddas, melius est praescriptis verbis agere: non enim ambo pecuniam ego et fugitivarius . Rogasti me, ut tibi nummos mutuos darem: ego cum non haberem, dedi tibi rem uendendam, ut pretio utereris. si non uendidisti aut uendidisti quidem, pecuniam autem non accepisti mutuam, tutius est ita agere, ut Labeo ait, praescriptis uerbis, quasi negotio quodam inter nos gesto proprii contractus. Si praedium pro te obligauero, deinde placuerit inter nos, ut mihi fideiussorem praestares, nec facias, melius esse dico praescriptis uerbis agi, nisi merces interuenit: nam si interuenit, ex locato esse actionem. equos uenales experiendos dedero, ut, si in triduo displicuissent, redderes, tuque desultor in his cucurreris et uiceris, deinde emere nolueris, an sit aduersus te ex uendi
Abbreviated transcription (Latin):
simus: teni te hactenus ut dolum ⁊ culpã
michi prestes. actio aũ ex hac eausa uti¬
scribit. Siremtͥ inspiciendam decli. ⁊ dicas
te ꝑdidis̃e. ita demum mͥ p̾scͥptis rierbis
actio ꝯpetit. signorem uͥ sit. Nam si mͥ
d̾ decli. siue ip̃ius cã sũ utͥusq ⁊ dolum ⁊
culpam mͥ pr̃andam cẽ dico. pp̃utilitatẽ.
ꝑiculum: non. Siu̾omei clumtaxat cã:
datumẽ. dolum solum. q ꝓpe depõitum
hoc accio. ¶ Sizuma unum bouem ha¬
berem iuicinus unum placu̾it internos
ut ꝑ denos dies ego ei ulle mͥ bouem cõ¬
modaremus ut opus facerent. ⁊ apudal¬
terumbos ꝑiit. commodatiũ competit ac¬
tio. ciua ñ fuit gratuitum commodat̃
ħꝑierunt: ui ignis. aut alia uimaiore.
ꝑiculum me minime prãturum. ex quo
apparet utiq tustodiã ad me ꝑtinere.
¶Siquis spͥonuionis cã anulos accepit.
nec reddit uictori: p̾scpͥtis u̾bis actioin
eum campetit. nec eͥ recipienda ẽ sabini

Expanded text:
simus, teneri te hactenus, ut dolum et culpam simus, teneri te hactenus, ut dolum et culpam mihi praestes. actio autem ex hac causa utiscripsit, si rem tibi inspiciendam dedi et dicas te perdidisse, ita demum mihi praescriptis uerbis actio competit, si ignorem ubi sit: nam si mihi um dedi siue ipsius causa siue utriusque, et dolum et culpam mihi praestandam esse dico propter utilitatem, periculum non: si uero mei dumtaxat causa datum est, dolum solum, quia prope depositum hoc accedit. Si, cum unum bouem haberem et uicinus unum, placuerit inter nos, ut per denos dies ego ei et ille mihi bouem commodaremus, ut opus faceret, et apud alterum bos periit, commodati non competit actio, quia non fuit gratuitum commodatumperierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere. Si qui‹s› sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec enim recipienda est Sabini
Abbreviated transcription (Latin):
inlicasset apprehensusq eẽt fugitiuus: cer¬
tum auquid daretur. nideamus. anpossit
agere. ⁊ quidem conuentioista nonẽ nu¬
da. ut qͥs dicat ex pacto actionẽ ñ oriri. s ht̃
inse negotium aliquod. gͦ ciuilis actio ori
aliquis arguatur.
agro tuo. iͣut eum locum unde exemissem
replerem. exemi. nec repleo. Quesitumẽ:
qmͣ hẽas actionem. S cerum est ciuilem
actionemincerti competere. Si aũ ũda¬
.disti cretam: exuendito ages. Qd̃ si pꝰ ex¬
emptõem crete replero fossam nec patie¬
ris me cretam touere: tunc agam ad ex¬
hibend̾. qr mea fcã est. cum uoluntate
tua exempta sit. ¶ ꝑmisisti mͥut sere¬
rem ĩ fundo tuo. uit fnictus tollerem. si
nec pat̾is me fructus tailere: nullam iu
¶ Si margaritas ti bi exstimatas dedero:
ut easdem mͥ ad ferres. aut pc̾ium earum s
deinde hee ꝑierint. añ uendationẽ tuiꝰ ꝑ¬
egote uendito rogaui meũ eẽ ꝑiculũ.
si tu me: tuũ. si neut̾ nr̃m: s d̾ taxat osẽ¬

Expanded text:
casset adprehensusque esset fugitivus, certum aliquid daretur, videamus, an possit agere. et quidem conventio ista non est nuda, ut quis dicat ex pacto actionem non oriri, sed habet in se negotium aliquod: ergo civilis actio oriri aliquis arguatur. agro tuo ita, ut eum locum, unde exemissem, replerem: exemi nec repleo: quaesitum est, quam habeas actionem. sed certum est civilem actionem incerti competere: si autem vendidisti cretam, ex vendito ages. quod si post exemptionem cretae replevero nec patieris me cretam tollere tu, agam ad exhibendum, quia mea facta est, cum voluntate tua exempta sit. Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo et fructus tollerem: sevi nec pateris me fructus tollere. nullam iur Si margarita tibi aestimata dedero, ut aut eadem mihi adferres aut pretium eorum, deinde haec perierint andem ego te uenditor rogaui, meum esse periculum: si tu me, tuum: si neuter nostrum, sed dumtaxat consen
Abbreviated transcription (Latin):
cis et qualiter ea contrahantur. ⁊ de
nore dando bonorum uel postea qiue sitoꝵ
recepta est. In spẽm autem a liene rei coi¬
lata conuentione si non fuit eiqui pig¬
nus clabat debita: poste a debitoridomi¬
nio quesito diffi cͥuluͭ creditori quiñ
ignorauit alienun utilis actio dabit᷑.
S facilior erit possidenti retemtio. ¶S̾¬
uo pignori dato peculium eius creditor
citra conuentionem sp̃aliter suꝑ eo co h¬
ceptam: frustra distrahat. nec interẽ
qũ seruuis domino peculium aclquisie¬
rit. ¶ Cim p̾diumpignoridaretur. no¬
minatim ut fructus quo pignori eẽnt
conuenit. eos consumptos rona fide ep̃¬
tor utili seruana restituere non cogetur.
Pignoris ienim cãm: nec usucapione
tione dommii separatur. quod infructib
clissimile est. qui nunqmͣ delutoris fue¬
runt. ¶Pacto placuit ut ad diem usu¬
ris non soluts fructusypothecarum inu¬
suris compensarentur. nisi sua die legitti

Expanded text:
CIS ET QUALITER EA CONTRAHANTUR ET DE nore dando bonorum uel postea quaesitorum recepta est: in speciem autem alienae rei collata ‹c›onuentione, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignorauit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio. Seruo pignori dato peculium eius creditor citra conuentionem specialiter super eo conceptam frustra distrahit, nec interest, quando seruus domino peculium adquisierat. Cum praedium pignori daretur, nominatim, ut fructus quoque pignori essent, conuenit. eos consumptos bona fide emptor utili Seruiana restituere non cogetur: pignoris etenim causam nec usucapione tione dominii separatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt. Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum usuris compensarentur fini legiti
Abbreviated transcription (Latin):
Domp̃ .ł. si tibi eyphos decli ut eosdem mͥid
eẽt. tanti demponderis petitio est ꝑ actio¬
nem p̾sipͥns uerbis. tam boni argenti. ꝙͣ
illi cy phi fuerunt. s si ut uel hos cyphos
nelut eiusdem ponderis argentum dares

Expanded text:
num. Si tibi scyphos dedi, ut eosdem mihi esset, tantidem ponderis petitio est per actionem praescriptis uerbis, tam boni tamen argenti, quam illi scyphi fuerunt: sed si ut uel hos scyphos uel ut eiusdem ponderis argentum dares,
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur minus tribuisse. S si mer¬
cemꝑire passus est aut cam au̾tit.
aut iulioris data opera distraxit.
ur si abemptorib precium nõ exeg̃.
clicend̾ erit ten̾ienin tributoria si
dolusint̾uen̾it. S si negau̾it dñs
cuiqͣm deberi: uidend̾erit antͥbu¬
torie locussit. ⁊ est uerior labeonis
sententia tributoriam locum hr̃e.
alioqu expeliat domino negare.

Expanded text:
videtur minus tribuisse. Sed et si mervidetur minus tribuisse. Sed et si mercem perire passus est aut eam avertit aut vilioris data opera distraxit vel si ab emptoribus pretium non exegerit, dicendum erit teneri eum tributoria, si dolus intervenit. Sed et si negaverit dominus cuiquam deberi, videndum erit, an tributoriae locus sit: et est verior Labeonis sententia tributoriam locum habere: alioquin expediet domino negare.
Abbreviated transcription (Latin):
tores cauere debet creclitor iste ꝓratase
refusurum si forte alii em̾esennt cie
de peculio occu pantis meliorem cãm
facit. s eqͣlem o ditionem q̃nq agen¬
tium.
Lsi quid aliud um̃ debitum em̾serit
refusurum se ei ꝓrata. T inge enim
conditionale debitum iminere. ł
inocculto eẽ. ħ qͦq̃ admittendũ est.
nam iniuriam dñs pati non debet.
Licet intributum uocatur. quid
tm̃ si dominus tribu̾e nolit nechãc
molestiam suscipere. s peculio uel
mercib cedere paratus sit. pecliꝰ re¬
rem pretor debebit dare. cunus int̾¬
uentu tribuantur m̾ces petuliares.
Sicuius dolo malo fc̃m est quo
minus ita tribueretur in eumtribu¬
toria datur. ut qͣnͣto mimis tͥbutũ
sit qm debuerit prestet. queactio
dolum malũ cohercet domini. munuꝰ
sit. Si tñ ignorans m̾cẽ suum ha¬
bere minꝰ tribuit ñ uidetur dolo mi¬
nus tribuisse. S re comꝑta si non
tribuat dolo non caret. ꝓuide si
sibiex eam̃ce sollu fecit utiq dolo

Expanded text:
tores, cauere debet creditor iste pro rata se refusurum, si forte alii emerserint crede peculio occupantis meliorem causam facit, sed aequalem condicionem quandoque agentium.si quid aliud domini debitum emerserit, refusurum se ei pro rata. finge enim condicionale debitum imminere vel in occulto esse: hoc quoque admittendum est: nam iniuriam dominus pati non debet, licet in tributum vocatur. Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio vel mercibus cedere paratus sit? Pedius rerem praetor debebit dare, cuius interventu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus sit. si tamen ignorans in merce servum habere minus tribuit, non videtur dolo minus tribuisse, sed re comperta si non tribuat, dolo nunc non caret. proinde si sibi ex ea merce solvi fecit, utique dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ aliqͦ fideuississ. uł alias int̾uen̾it
uł mandau̾it tͣctatum est ansit de
peculio actio. ⁊ est u̾ius ĩ suõ cã fideuu¬
teruen̾it ñ rẽ pecłiarẽ agñs nõ obli¬
scrib̃. Si seruus mandau̾it ut cre¬
clitori meo salueret᷑ referre ait qͣm
cãm mandandi habu̾it. diꝓcredi¬
tore suo solui mancdauit eẽ obliga¬
tum dñm de pec̃. Q si it̾cessorisof¬
sit: non obligari dũm de peculio¬
Cui congruit quod id iuił. scribit.
Si afilio mõ fidenissorem acceꝑo qͥc¬
quid a fidenissore acceꝑo id me not
de inremu̾so s de ꝑecinis actiane m̃a¬
dati p̾statur̃. idẽ accipiai ⁊ inseruifide¬
nissore id̃c si aliꝰ mͥ ꝓfiliomeo debito¬
re soluiss E si filits mĩs debitor nõ
finsi exceptione doli fidenissorem ꝑ̃s¬
usuꝵ ⁊ si soluiss ꝯdictur̃ scribit.¬
¶Si seruus c̃ se ꝓ libõ g̾eret. oꝓmi¬
serit. queritur. an de pecũbt actõ
ex poena comꝓmissi ꝙiͣ ex negõ ge¬

Expanded text:
uenerint uel mandauerint, tractatum est, an sit de peculio actio. et est uerius in seruo causam fideiuteruenerit, non rem peculiarem agens, non obliscribit, si seruus mandauerit, ut creditori meo solueretur, referre ait, quam causam mandandi habuerit: si pro creditore suo solui mandauit, esse obligatum dominum de peculio: quod si intercessoris ofsit, non obligari dominum de peculio.Cui congruit, quod idem Iulianus scribit, si a filio meo fideiussorem accepero, quidquid a fideiussore accepero, id me non de in rem uerso, sed de peculio actione mandati praestaturum. idem accipias et in serui fideiussore, idemque si alius mihi pro filio meo debitore soluisset. quod si filius meus debitor non fuisset, exceptione doli fideiussorem usurum et, si soluisset, condicturum scribit.Si seruus, cum se pro libero gereret, compromiserit, quaeritur, an de peculio actio ex poena compromissi quasi ex negotio ge
Abbreviated transcription (Latin):
te dari de peculi o actionem ut puta si c̃
suo hr̃ditario contractum sit. añ adirã
hr̃clitatem uñ labo scribit. Et si scdo̾ t̾cio¬
uegradu substitutꝰ sit suus. ⁊ deliberãti¬
b primis hr̃lib cum eo ctum sit: mox
repudiantib eis ip̃e liber hĩsq extitit.
pꝰse dicieũ de ꝑeculio ꝯuciuri uͭde in rẽ
nerso. ¶Parui aũreft̃ seruꝰ quis: maᷤ¬
cuh anmułris fu̾it. Naide pet̃. ⁊ inułr¬

Expanded text:
t puta si cum seruo hereditario contractum sit ante aditam hereditatem.Unde Labeo scribit et si secundo tertioue gradu substitutus sit seruus et deliberantibus primis heredibus cum eo contractum sit, mox repudiantibus eis ipse liber heresque exstiterit, posse dici de peculio eum conueniri et de in rem uerso.Parui autem refert, seruus quis masculi an mulieris fuerit: nam de pecu
Abbreviated transcription (Latin):
rum eoꝵ quo qui bona fide nob̾ serui¬
unt sine liberi sint siue sinalien.¬
tuau̾is uł usuanus adquirere in eum cuiꝰ
fructus uł usus sit. actõ diuntaxat de pe¬
culio cetereq houoraĩe cdant᷑ ex reliꝙ in do¬
minum ꝓprictatis.

Expanded text:
rum eorum quoque qui bona fide nobis seruiunt, siue liberi sint siue serui alientuarius uel usuarius adquirere, in eum, cuius usus fructus uel usus, sit, actio dumtaxat de peculio ceteraeque honorariae dantur, ex reliquis in dominum proprietatis.
Abbreviated transcription (Latin):
libro yx Qtlmarũ pretor arbitratꝰ est
prius eos octus exponere eorum
qui aliene potestati subiecti suit.
qui insolidum tribuunt acciones:
sic deiñ ad hoc peruenire ubi depecu¬
lio datur acc̃. ¶ Est aũ criplex hoc e¬
dictum. aut eñi depeculio. aut dein
rem u̾so. aut qd̾ uissu hinc orit᷑ acẽ.¬
Uerba aũ edicti talia sunt. ꝙ cũ
eo qii in aliena potestate est negoci¬
um gestũ erͣit. ¶ De eoͣ loquitur non
de ea. s tartum̃ i obeã q̃ ẽ feminini sexus. da¬
bitur ex hoc elicto actio. ¶ Si cũ inpułe
filio fanulias uł seruo ꝯͣctum sit itadat᷑

Expanded text:
inarium praetor arbitratus est prius eos contractus exponere eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic deinde ad hu‹n›c peruenire, ubi de peculio datur actio.Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem uerso aut quod iussu hinc oritur actio.Verba autem edicti talia sunt: "Quod cum eo, qui in alterius potestate esset, negotium gestum erit". De eo loquitur, non de ea: sed tamen et ob eam quae est feminini sexus dabitur ex hoc edicto actio. Si cum impubere filio familias vel servo contractum sit, ita dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
milias creclident utrum pruatus anci¬
uitas. Naminciuitate q̃qͥ senatũ .s. loc̃¬
aut.ł.iiii. Si filius famił absente pr̃e
qͣiex mandato eius pect̃ acceꝑat cauisset
i ad prẽmlitteras emisit ut eampect̃ in
ꝓuintia solu̾et debet pr̃ si actum filii sui
iprobat otinuotestationem int̾ponere
mutu ampect̃. ut eã ꝓsorore sua indotem
oaret pr̃ eius. de in rem actione tenebit᷑
Ip̃i eñi mortua nim̾m̾o puella repetitõ¬

Expanded text:
milias crediderit, utrum priuatus an ciuitas: nam in ciuitate quoque senatus crum.Si filius familias absente patre, quasi ex mandato eius pecuniam acceperit, cauisset et ad patrem litteras emisit, ut eam pecuniam in prouincia solueret, debet pater, si actum filii sui improbat, continuo testationem interponere mutuam pecuniam, ut eam pro sorore sua in dotem daret, pater eius de in rem uerso actione tenebitur: ipsi enim mortua in matrimonio puella repetit
Abbreviated transcription (Latin):
pignori decłit dicend̾ ent senatꝰ ꝯsult̃
exceptionem ei denegandam usq ad
pignoris qntitatẽ. ¶ Si ab aliodo¬
natã sibipecuniã filius creclitori soluit
deri a donatore ꝓfc̃ãm ꝓtinꝰ ad credi¬
toreni fier nũmos accepientis. Si
uero simpłr ei don au̾it alienatiõẽ
eoꝵ filium non habuisse. nõ sisolu̾¬
it conlictionẽ prĩ ex oĩ euentu cõpet̾e¬
mił ꝑtinet. nec ad rem ꝑtinet. Si af¬
uecieto amplissmmi ordinis actio dene¬
get᷑. nec interest. ⁊ sumpti sunt nũmi.
an extẽt aĩ peculio. Multo mag̃ gͥ se
u̾m fideuussori quo imãdatori eius
qui up̃i mandati hñt regressum nisi
forte donandi anio intercessit. Lunc
.di. cũ nłłm regressum hẽant senatꝰ ꝯsult̃
locum non hẽbit. S isi non donandi

Expanded text:
pignori dederit, dicendum erit senatus consulti exceptionem ei denegandam usque ad pignoris quantitatem. Si ab alio donatam sibi pecuniam filius creditori solverit, deri a donatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei donauit, alienationem eorum filium non habuisse et ideo, si soluerit, condictionem patri ex omni euentu competerem pertinet nec ad rem pertinet, si adlias credidit decreto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magium fideiussori quoque et mandatori eius, qui et ipsi mandati habent regressum, nisi forte donandi animo intercesserunt: tunc enim, cum nullum regressum habeant, senatus consultum locum non habebit. sed et si non don
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Certe eã qnͣtitatem qͣm pr̃so¬
lebat subministrares Sifilius accep̃
mutuã pecc̃ ut eum libaret qͥ sipe¬
teret exceptione ⁊ nõ submou̾et᷑.
senatus consulticessabit exceptio.¬
ħ amplius cessabit senatꝰ ꝯsultum
si pr̃ soluere cepit quod filiꝰ famił
nutuũ sũpserit qͣ ratum hu̾it. s̾
Si pr famił. fc̃s solu̾it ꝑtẽ debiti
cesiabit senatus osultum nec repetẽ

Expanded text:
cessit, certe eam quantitatem, quam pater solebat subministrare.Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoueretur, senatus consulti cessabit exceptio.Hoc amplius cessabit senatus consultum, si pater soluere coepit quod filius familias mutuum sumpserit, quasi ratum habuerit.Si pater familias factus soluerit partem debiti, cessabit senatu
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ hr̃dem filii. si pr̃ familias decesser
⁊ pr̃em eius. si filius famił. decesserit
exceptione un posse ¶Interdum ⁊ si
senatus consulto locussit tñ in aliũ
claturactio. ut puta si filius familiaᷤ
in̾titor mutu ampetumã accep̃. S cri¬
bit enim uił. ł .i. ip̃m d institorẽ ex

Expanded text:
est et heredem filii, si pater familias decesserit, est et heredem filii, si pater familias decesserit, et patrem eius, si filius familias decesserit, exceptione uti posse.Interdum tamenetsi senatus consulto locus sit, tamen in alium datur actio, ut puta filius familias institor mutuam pecuniam accepit: scribit enim
Abbreviated transcription (Latin):
s si fraus sit senatus consulto ad hĩta
puta frumento uł uino uł oleo mutuo
datout hiis clistractis fiuctib uteretur
pecunia. subuenienclum est filio fann¬
lias. ¶ Sifilius in alterius erat pͭate
cum mutua pecuni a datur. nunc maltiꝰ¬
est. mens. S.c. noncessat. dabitur itaᷤ ciex¬
ceptio. ¶S si pr̃ieus nonmors s aliacã
inciderit qͥuo minus sit inciuitate dacẽd̾.
senatus consulto locum eẽ. Non solũ
ei quimutuam decliss s isuccessorib
eius deneganda est actõ. ꝓm̃ i si alius o¬
nuituam dedit petuni am alius stipula¬
tus est dabrturadu̾sus eum exreptio. licet
hic non decłit. S ⁊ si alt̾uter iͣgnorauit
inpr̃is eẽ potestate uerius dicendũ ÷
utriq nocere. i denͤi in duob reis sti¬
pulandi. It̃ si filios famił duos acce¬
ꝑo reos. S alterum putaui prẽm famił
intererit. ad quem pecunia ꝑuenit ut
suris ad senatus consultum spectat.¬
¶ Qm̃qm auttm non declaret senat᷑
cui exceptionemdet tameir sciendũ

Expanded text:
 si fraus sit senatus consulto adhibita, puta frumento uel uino uel oleo mutuo dato, ut his distractis fructibus uteretur pecunia, subueniendum est filio familias.Si filius in alterius erat potestate, cum mutua daretur, nunc in alters consulti non cessat: dabitur itaque exceptio. Sed et si patri eius non mors, sed alia causa inciderit quo minus sit in ciuitate, dicendum senatus consulto locum esse. Non solum ei, qui mutuam dedisset, sed et successoribus eius deneganda est actio. Proinde et si alius mutuam dedit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit. sed et si alteruter eorum ignorauit in patris esse potestate, seuerius dicendum est utrique nocere. idem est et in duobus rei‹s› stipulandi. Item si duos filios familias accepero reos, sintererit, ad quem pecunia peruenit, ut, suris, ad senatus consultum spectat.Quamquam autem non declaret senatus, cui exceptionem det, tamen sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit competit acc̃ de pet̃. ¶ Si filiuᷤ
arbitror an uoluntate pris decurro
puto. Si debito seruum uberare uo
sit dommꝰ ꝙ debu̾it. desinat seruus
debitor eẽ. Si u̾o nomiua ita fecerit
dominus ⁊ ciuasi debitorem se suofa
paret non qd̾ seruꝰ ignorante d̃ño ha¬
bu̾it: petulii eẽ.S ꝙ uolente aliqͣn¬

Expanded text:
uenit competit actio de peculio.Si filius arbitror, an uoluntate patris decurio puto, si debito seruum liberare uoserit dominus quod debuerit, desinat seruus debitor esse: si uero nomina ita fecerit dominus, ut quasi debitorem se seruo faparet non quid seruus ignorante domino habuerit peculii esse, sed quid uolente: ali
Abbreviated transcription (Latin):
õp̃ . ł.x. ¶ rbit̾ kalẽd̾ ianitariis
adeẽ iussit iañ eũ diera decessit. alt̾
ex litigatorib ũ affuit ꝓculdubio
pena minime comnuissa ẽ. Nam ⁊
casiium audisse se dñtẽ. aristo ait.

Expanded text:
calendis Ianuariis adesse iussit et ante eum diem decessit: alter ex litigatoribus non adfuit. procul dubio poena minime commissa est: nam et Cassium audisse se dicentem Aristo ait
Abbreviated transcription (Latin):
impleri non possit. S si heres ob ea lega¬
ta que sub conditione data erant de pig¬
nore rei sue conuenisset ⁊ post eadem psa
pignora ob pecuna in creditam pignori
declerit. ac post conditio legatorum exti

Expanded text:
impleri non possit.Sed et si heres ob ea legata, quae sub condicione data erant, de pignore rei suae conuenisset et postea eadem ipsa pignora ob pecuniam creditam pignori dedit ac post condicio legatorum exsti
Abbreviated transcription (Latin):
cum auiis datins: n cum tutorib p̾ciũ
eẽt.R scd̾m ea q̃proponentur inemp¬
tam uideri. ¶ Emptor p̾dioriuncũ
suspicaretur num̾iam ⁊ simphroniã¬
ei controu̾si am moturas. pactus est c̃
donec emptori fideuissor daretur auẽ¬
ditore. postea uenditor eam legem inse¬
tuit. ut si ex die pecunia omnis soluta
non eẽt. iuenditor ea p̾clia uenisse
uollet: inuenditacẽt᷑. Intereͣ de adu̾¬
sariis alterã mulierem uenditor su¬
ꝑauit. cum altera tnͣsegit. itaut sine
ulla qõne emptor p̾dia possid̾e̾t. Que¬
situm ẽ cum neq fideuusior datus est
nec omnis pecunia ẜ legem suis dieb
solitasit. anp̾clia inuendita sit. R. si
conue nisset u̾non pͥus pecunia solui̾e¬
tur qm fideiiussor uenditi: ionstareti¬
cã daretur. ner id ftm est. cumꝑ ep̃torẽ

Expanded text:
cum aliis datus, neque contutoribus pretium cum aliis datus, neque contutoribus pretium ecundum ea quae proponerentur inemptam uideri. Emptor praediorum cum suspicaretur Numeriam et Semproniam controuersiam moturas, pactus est cum donec emptori fideiussor daretur a uenditore: postea uenditor eam legem inseruit, ut, si ex die pecunia omnis soluta non esset et uenditor ea praedia uenisse nollet, inuendita essent: interea de aduersariis alteram mulierem uenditor superauit, cum altera transegi‹t›, ita ut sine ulla quaestione emptor praedia possideret: quaesitum est, cum neque fideiussor datus est nec omnis pecunia secundum legem suis diebus soluta sit, an praedia inuendita sint. respondit, si conuenisset, ut non prius pecunia solueretur quam fideiussor uenditi causa daretur
Abbreviated transcription (Latin):
iux bone ficei conueinre. eopacto stari
ꝙ alteri captio sum sit. nuaxime sitꝰto
errore sit deceptus.
seio ab eo scͥtus heres cumignoraret
fundum uendente seruo hereditario
quasi ꝓcurator subsꝙͥsit. quesitimi
est an cognito eo pͥusqmͣ emptio ꝑfi¬
ceretur auenditione dicedere possit. R
ticium si non ip̃e uendidit non idcircõ
actionib ciuiuib ten̾i. ꝙ seruouendẽ¬
te subscpͥserat. sed serui nomine p̾toria
obuectigal reipublice uenit. iom̃
Sed cum lutius ticuis uenit debitor
professus eẽt paratum sec̃e uectigai
exsalui̾e souclum cum minore uenis¬
tet. fundus qmͣ debiti sumina eẽt: pre¬
sef ꝓuintie rescindi uenditionem:
eumq restitur uissit iuuoticio. Que¬
situm est anpost sententiam p̾sitlis añ¬
qͣm ei restitueretur: in boms iuciitici
saluisset res mempta fuisset. S euis ꝑ¬
te p̾rii p̾sente die soluta defunctouendi¬
tore filius eiꝰ pupillaris etatis. up̃e tutor

Expanded text:
uix bonae fidei conuenire e‹o› pacto stari, uix bonae fidei conuenire e‹o› pacto stari, quod al‹teri› captiosum sit, et maxime, si iusto errore sit deceptus. Seio ab eo scriptus heres, cum ignoraret, fundum uendente seruo hereditario, quasi procurator subscripsit: quaesitum est, an cognito eo, priusquam emptio perficeretur, a uenditione discedere possit. respondit Titium, si non ipse uendidit, non idcirco actionibus ciuilibus teneri, quod seruo uendente subscripserat, sed serui nomine praetoriob uectigale rei publicae ueniit: sed cum Lucius Titius debitor professus esset paratum se esse uectigal exsoluere solidum, cum minore uenisset fundus, quam debita summa esset, praeses prouinciae rescindit uenditionem eumque restitui iussit Lucio Titio: quaesitum est, an post sententiam praesidis, antequam restitueretur, in bonis Lucii Titii soluisset, res inempta fieret. Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto uenditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluitur si res secuta nonfu̾it. Mor¬
tuo autem homine ꝑ iñ hñda est uen¬
ditio ac si traditus fuisset utputacum
uenditor lib̾etur. ⁊ emptorihomoꝑeat
quate ux nisi iusta conuentio int̾uen̾¬
intra certum tempus clisplicuisset. red¬
deretur: exempto actio est. ut sabmus
iursus emam nich̾ agitur: posteriore
emptione.
esipupuu ꝑsona interuen̾at. qͥ añsine
tutoris auctoritate deinde tutore aucto¬
te emit. qmͣuis uruditoriam ei obliga¬
tus fuit. tam̃q pupillus nontenelut᷑
renouatauenditio efficit. ut inuicem
obligati sint. E si ante tutoris aucto¬
ritas int̾uen̾it. dem̃ sñ tutore actore e¬
mit: nchactum est posteriore empti¬
Coñe. Id pͭ qiuerrisi sine tutoris auctori¬
tate pactus fu̾it ut cliscedatur ab empti¬
one. au ꝑinde sit: ato si abinitio siue
tutoris anctoritate emusset. ut . s. ip̃e ñ¬
tant teneatur.s agente eo retentiones
competant. S nec illud sine rõne dicet᷑
ꝙ qsm̃ initio recte emptio fit contracta:

Expanded text:
dissoluitur, si res secuta non fuerit. Mortuo autem homine perinde habenda est uen‹ditio› ac si traditus fuisset, utpote cum uenditor liberetur et emptori homo pereat: quare nisi iusta conuentio interuenesi intra certum tempus displicuisset, redderetur, ex empto actio est, ut Sabinus rursus emam, nihil agitur posteriore emptione. Si pupilli persona interuenit, qui ante sine tutoris auctoritate, deinde tutore auctore emit, quamuis uenditor iam ei obligatus fuit, tamen quia pupillus non tenebatur, renouata uenditio efficit, ut inuicem obligati sint: quod si ante tutoris auctoritas interuenerit, deinde sine tutore auctore emit, nihil actum est posteriore emptione. idem potest quaeri, si sine tutoris auctoritate pactus fuerit, ut discedatur ab emptione: an proinde sit, atque si ab initio sine tutoris auctoritate emisset, ut scilicet ipse non teneatur, sed agente eo retentiones competant. sed nec illud sine ratione dicetur, quoniam initio recte emptio sit contracta,
Abbreviated transcription (Latin):
ditori mandati astione conueniat¬
placuit posse rem hac conditõne de¬
poni. mandatiunq suscipiut res
pittant dari oport̾e. quib nancon¬
taxat ꝑte mandati in dariiudici¬
um. Nam ⁊ siis qui mandati ui¬
ditium suscepit. eg̾ssus fu̾it mã¬
datum: ip̃i quid̃ mãdati uidicium
non compent. iei qui mandau̾it:
ad u̾sus eum competit.
ip̃.ł.xi. Simandauerotͥ ut ex¬
cuteres uires hĩtlitatis. ⁊ tn qiͣminor
sit eam a me em̾is ⁊̃ mandatimͥ te¬
neb̾is. tantumd̃ isitibiman daui.
ut uires excut̾es eiꝰ: cui eram creclit᷑us
pit ut pecunias indiem collotaret
isq hoc fec̾it mandati conueniend̾¬

Expanded text:
editori mandati actione reum conveniateditori mandati actione reum conveniatplacuit posse rem hac condicione deponi mandatumque suscipi, ut res putant dari oportere: quibus non contaxat parte mandati iudicium dari: nam si is qui mandatum suscepit egressus fuerit mandatum, ipsi quidem mandati iudicium non competit, at ei qui mandauerit aduersus eum competit.ictum.Si mandauero tibi, ut excuteres uires hereditatis, et tu, quasi minor sit, eam a me emeris, ‹et› mandati mihi teneberis. tantundem et si tibi mandaui, ut uires excuteres eius pit, ut pecunias in diem collocaret, isque hoc fecerit, mandati conveniend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte dari fideuissi ⁊ solui. dum man¬
dan agatur estimatio eius adidꝰ
potius tempus quo solittus sit. non
est. aliter instipuiatione seruat᷑.
uam tunc id tempus spectatur. qͦ
agitur. nisi forte aut ꝑ promissio¬
ren stet̾it. quommus sua die sol¬
ueret. int ꝑ creclitorem quo minꝰ
acciperet. Et enim neutricorum frꝰ¬
tatio sua ꝓdeẽ debet.
Lineuio filio naturali domum cõ nu¬
munem ꝑnusgt. non donationis cã
creclitori filii obligare. postea meuio
de functorelicta pupilla. tutores eiꝰ
iudices adu̾sus ticium acceꝑunt:⁊
ticius demituus petitionib quero
an domus ꝑs qmͣticius obligandan
filio suo accommo dauit. arbitratu
l qnͣdo debeat liberari: ex ꝑsonade¬
bitoris. Itemq ex eoꝙ inter cͣchentos
actum eẽt ac tp̃r quo res dequaque¬
retur ebligata fuiss uclicem existi¬
maturum. Est enim earim spẽꝵ iu
solutione reus cessauit aut certe bõa
sua dassipauit. pͥ seitim si domipecũ ã
fideuissor non h̾ebit: q̃ͣ numeratacͤ¬

Expanded text:
pro te dari fideiussi et solui: cum mandati a‹g›atur, aestimatio eius ad id potius tempus, quo solutus sit, non est. aliter in stipulatione seruatur: nam tunc id tempus spectatur quo agitur, nisi forte aut per promissorem steterit, quo minus sua die solueret, aut per creditorem, quo minus acciperet: etenim neutri eorum frustratio sua prodesse debet.Maeuio filio naturali domum communem permisit non donationis causa creditori filii obligare: postea Maeuio defuncto relicta pupilla tutores eius iudicem aduersus Titium acceperunt et Titius de mutuis petitionibus: ‹quaero, an domus pars, quam Titius› obligandam filio suo accommodauit, arbitratu  an et quando debeat liberari, ex persona debitoris itemque ex eo quod inter contrahentes actum esset ac tempore, quo res de qua quaeretur obligata fuisset, iudicem aestimaturum: est enim earum specierumsolutione reus cessabit aut certe bona sua dissipabit, praesertim si domi pecuniam fideiussor non habebit, qua numerata cr
Abbreviated transcription (Latin):
mandassem s ita ut nou aliter man¬
dato teneas. qͣm si totum fundume¬
m̾is. si totum fundum em̾e. non potu¬
eris inpartib emĩdis tͥ negotiung̾nuis
siue habu̾is in eo funloꝑtem siue
non eue net iͣ is cui tale mandatum
datum est ꝑiculo suo int̾im ꝑtes e¬
retineat. Nam pͥus est ut cum huiꝰ¬
modi incommodis mandatum susci¬
piposũt. p̾stariq offitiumr ⁊ inpartibꝰ
emendis. ꝑinde atq intotod ab eo
qui tale mandatum sua sponte susce¬
pit. qd̾ si mandassem ut fundum
mͥemeres non adito eo ut non alit̾
mandatotenear qmͣ si totum e

Expanded text:
ndassem, sed ita, ut non aliter mandato tenear, quam si totum fundum emeres: si totum emere non potueris, in partibus emendis tibi negotium gesseris sive habueris in eo fundo partem sive non et eveniet, ut is cui tale mandatum datum est periculo suo interim partes eretineat. nam propius est, ut cum huiusmodi incommodis mandatum suscipi possit praestarique officium et in partibus emendis perinde atque in toto debeat ab eo, qui tale mandatum sua sponte suscepit. Quod si mandassem tibi, ut fundum mihi emeres, non addito eo, ut non aliter mandato tenear, quam si t
Abbreviated transcription (Latin):
ninilia sp̃e ubic̾to p̾cio tibi emere
mandaui. ⁊ aliax ꝑtium nomiue
enim fiet si exiguo p̾cio hii qui cum qͥ
btͥ communis fundꝰ erat rem abic̾ẽ
uł nc̃t̾itate rei famuiliaris uł alia cã
cogerentur. num ⁊̃ tu ad id dispen¬
dium declriceris. snec lucrum tͥ exh
qr animosiorem eiꝰ tei emptor euiẽẽ.
cmͣtͥ mandatum est cognou̾is. qd̾
si funlum qͥ ꝑ partes uenit em̃dũ¬

Expanded text:
et in illa specie, ubi certo pretio tibi emere mandavi et aliarum partium nomine enim fiet, si exiguo pretio hi, cum quibus tibi communis fundus erat, rem abicere vel necessitate rei familiaris vel alia causa cogerentur? non etiam tu ad idem dispendium deduceris. quod animosiorem eius rei emptorem esse quam tibi mandatum est cognoueris.Quod si fundum, qui per partes uenit, emendu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi se debiturum cum usuris semisubͦ
quesitum est anexea cã creclita petiũ a
petipossit. an iuissire peti posunt. Rdi
non ẽẽ creditam. alicrium dicend̾ ex
cõmuni contractu pactione nuda pe¬
cuniam crelitam fien posse. nec huit
simile eẽ. Quod sipecuniam apudte
depõitam conuen̾it ut treclitam hẽas
credita fiat. qr tunc nummi qui niei
erãt tui fiuint. Itemꝙ sia debitore mo
uissero accipere peciiniam: crocłita
fiat. Idenim benigne receptumesti
hiis argumentumeẽ. ciui cum mu¬
tuam pecuniam dare uellet: argen¬
ñtum uendendum decliss: nich̾o ma¬
gis pecuniam treditam recte petim¬
rum: i tamen petunia mex argento
reclactam ꝑitulo eius fero fore qui
accepisset argentum. ⁊ inꝓpõito gͥ
dicendum actione mandati obli¬
gatum fore ꝓcuratorem. ut qmͣuis
ip̃ius ꝑ itudonummi fu̾ant tam̃ u¬
suras de quib conuen̾it pr̃ãre debeat
Cuin heres ex ꝑte eẽs. mandaui
t᷑ ut p̾clium herelitarium michie¬

Expanded text:
sibi se debiturum cum usuris semissibus: quaesitum est, an ex ea causa credita pecunia peti possit et an usurae peti possint. respondit non esse creditam: alioquin dicendum eomni contractu nuda pactione pecuniam creditam fieri posse. nec huic simile esse, quod, si pecuniam apud te depositam conuenerit ut creditam habeas, credita fiat, quia tunc nummi, qui mei erant, tui fiunt: item quod, si a debitore meo iussero te accipere pecuniam, credita fiat, id enim benigne receptum est. his argumentum esse eum, qui, cum mutuam pecunia‹m› dare uellet, argentum uendendum dedisset, nihilo magis pecuniam creditam recte petiturum: et tamen pecuniam ex argento redactam periculo eius fore, qui accepisset argentum. et in proposito igitur dicendum actione mandati obligatum fore procuratorem, ut, quamvis ipsius periculo nummi fierent tamen usuras, de quibus convenerit, praestare debeat. Cum heres ex parte esses, mandavi tibi, ut praedium hereditarium mihi e
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ꝓhac ꝑte subconditõe cantͣt.¬
tam emptõem ꝙ quid̃ maxime q̃¬
ri ꝑtinere ait. ut si forte pͥusqmͣ ẽp¬
tio fieret decessim. ⁊ tudum scires
me decessisse. pp̃ m andatum meũ
aui uende uoiu̾is. auheres meus eo
nomine tͥ sit obligatus. retro si alii
uendid̾is. anheredi meo teneris.
Ilam si quidem sub conditione ep̃¬
tio facta uideatur. potest agi que¬
ad̾ m siqua uis alia conditio post
mortem extitisset. Si uero ꝑm̃
mandati a gendunsit. ac si auenun
fundum enu manda siem morte in se¬
cuta cum id c̾ieris resoluto mandato
nullam tͥ actionem cum hr̃de meo fo¬
re. s isi mandati agendum ec̃t ead̾ pͥ¬
standa que prãrentur. si exempto a

Expanded text:
hac parte sub condicione contractam emptionem. quod quidem maxime quaeri pertinere ait, ut, si forte prius quam emptio fieret decesserim et tu, cum scires me decessisse, propter mandatum meum alii vendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii vendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub condicione emptio facta videtur, potest agi, quemadmodum si quaevis alia condicio post mortem exstitisset: si vero perinde mandati agendum sit, ac si alienum fundum emi mandassem, morte insecuta, cum id scieris, resoluto mandato nullam tibi actionem cum herede meo fore. sed et si mandati agendum esset, eadem praestanda, quae praestarentur, si ex em
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ tuam partemprãre debeas. d siqͥd
certo p̾cio emendas eas mandau̾im.
cinͣticumq aliorum partem redim̾¬
es. sic itua pars coartab̾r. ut non ha¬
buncet mandati qnͣtitatem. inqͣm
tibi emenclum totum mandaui. sĩ
auteminullo p̾ciomandato cͥto con¬
stituto em̾etibi mãdau̾im. tuq exdi¬
u̾sis p̾ciis ꝑ tes ceterorum redanens
⁊ tuam ꝑtemuiri boni arbitratu exsti¬
mato p̾cio dari opartet.¬

Expanded text:
are debeas. sed si quidem certo pretio emendas eas mandaverim, quanticumque aliorum partes redemeris, sic et tua pars coartabitur, ut non abundet mandati quantitatem, in quam tibi emendum totum mandavi: sin autem nullo certo pretio constituto emere tibi mandaverim tuque ex diversis pretiis partes ceterorum redemeris, et tuam partem viri boni arbitratu aestimato pretio dari oportet
Abbreviated transcription (Latin):
cipua est.Nanri publice interest docet̃
muuerib conseruari. tum dotatas et
femmas ad sobolem ꝓcreandam replẽt̃.¬
damq liberis ciuitatem: in axime
sit neressarium.

Expanded text:
cipua est: nam et publice interest dotes mulieribus conseruari, cum dotatas esse feminas ad subolem procreandam replendamque liberis ciuitatem maxime sit necessarium.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcit᷑ societatem ut puta cum non af¬
fatione societatis incidimus incom¬
munionem. ut euenit inreclaobz
legata. Itẽ si duob simul emptares
sit aut sihereditas uł donatio cõiter
nob̾ obueniati aut si aduob separa¬
tim emimus partes eorum non socii
futuri.
societas coita est ꝓsocio actio ẽ. cumsñ¬
ooi tractuinre ip̃a ⁊ negõ cõmunit̾
gestum uideatur.¬
d̾ ł.xxx.. It inconluctionib publi¬
corum. item in emptionib. Namquin¬
olunt inter se ꝯtendere. solent ꝑ nin¬
tium rememere. incõmune. ꝙ a socie¬
tate longe remotumest.udeo societa¬
te sine tutoris auctoritate coita pupil¬
unus inrem ẽamimpenderet. siue fr¬
uctus merredes ue uns ꝑceꝑitiuł deti¬
oremfaceret. nonsocietatis iuclicio:

Expanded text:
citra societatem, ut puta cum non affectione societatis incidimus in communionem, ut euenit in re duobus legata, item si a duobus simul empta res sit, aut si hereditas uel donatio communiter nobis obuenit, aut si a duobus separatim emimus partes eorum non socii futuri. societas coita est, pro socio actio est, cum sine tractatu in re ipsa et negotio, communiter gestum uideturdictum. ut in conductionibus publicorum, item in emptionibus: nam qui nolunt inter se contendere, solent per nuntium rem emere in commune, quod a societate longe remotum est. et ideo societate sine tutoris auctoritate coita pupilunus in eam rem impenderit siue fructus mercedesue unus perceperit uel deteriorem fecerit rem, non societatis iudic
Abbreviated transcription (Latin):
non posse societatemcomri. ut aliam
Uampni aliam lucriparrem socius
ferat scruius in notis mictii ait. nec
posie societatem ita cchi. n enim lu¬
trum intelligi. nͥ omni dampno ded¬
ucto. n dampnum nisi omuilucrodẽ¬
clucto. s potest coirisocietas ita: ut
eius lucri qd̾ reliquum insocietate.
sit. omni dampno declucto ꝑs alia fe¬
ratur. ⁊ eius climpni ꝙ similiter reli¬
quatur. pars alia capiatur.

Expanded text:
non posse societatem coiri, ut aliam non posse societatem coiri, ut aliam damni, aliam lucri partem socius ferat: Seruius in notatis Mucii ait nec posse societatem ita contrahi, neque enim lucrum intellegitur nisi omni damno deduct‹o› neque damnum nisi omni lucro deducto: sed potest coiri societas ita, ut eius lucri, quod reliquum in societate sit omni damno deducto, pars alia feratur, et eius damni, quod similiter relinquatur, pars alia capiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ł.xxx. Pinonfu̾int partes socie¬
tate adiecte equas eas ẽẽ coustat. Si
u̾o placuit ut quis duas ꝑtes ueltres
hẽat. alius unam. anualeat. ⁊ placet
ualere. si modo aliquid plus contułit
societati. uł pecume. uł oꝑe. uł cuiusc̃
alteriut rei cã. ¶Ita comisocietatem
posse. ut nuillam partem dampni alt̾¬
re semiat. lucrumu̾o commune sit:¬
cassiusputat. quod ita demim ualebͭ.
ut isab̾scrib̾. si tanta sit opera: qnͣti dã¬
pnum est. plerumq enimtanta est
inclustria sotii ut płus societan confe¬
rat. qmpecunia. Item si solus nauigi
sisolus ꝑegͥnetur. si pericula solus sub
eat. ¶Aristorefert cassiumꝵ dis̃se
societ atenitalem coiri nonposse. utal¬
ter lucrum tantum alter clampnium
senuret i hanc sacietatem leoninam
solitum aplłare: ⁊ nos consentimus
talem societatem nullamẽẽ ut alter
lucrum sentiret. alter uero nullum
sed dampnum sentiret. Iniquissimũ
euim genus societatis est. ex qͣ quis
dampñ ñ ĩ lucrum spectet.

Expanded text:
inum.Si non fuerint partes societati adiectae, aequas eas esse constat. si uero placuerit, ut quis duas partes uel tres habeat, alius unam, an ualeat? placet ualere, si modo aliquid plus contulit societati uel pecuniae uel operae uel cuiuscumque alterius rei causa.Ita coiri societatem posse, ut nullam partem damni alter sentiat, lucrumCassius putat: quod ita demum ualebit, ut et Sabinus scribit, si tant‹i› sit opera, quanti damnum est: plerumque enim tanta est industria socii, ut plus societati conferat quam pecunia, item si solus nauiget, si solus peregrinetur, pericula subeat solus.Aristo refert Cassium respondisse societatem talem coiri non posse, ut alter lucrum tantum, alter damnum sentiret, et hanc societatem leoninam solitum appellare: et nos consentimus talem societatem nullam esse, ut alter lucrum sentiret, alter uero nullum lucrum, sed damnum sentiret: iniquissimum enim genus societatis est, ex qua quis damnum, non etiam lucrum spectet.
Abbreviated transcription (Latin):
cõid̾. ¶Int̾ eos quo quib hr̃clita¬
rio uire commnuns res est. posse iꝰ oͥd̾.
suosic parare ut ip̃e heres socuis sit:
inheredem ante in socii ꝓponitur actio
ut bonamtidemp̾stet

Expanded text:
o. inter eos quoque, quibus hereditario iure communis res est, posse et communsuo sic parere, ut ipse heres socius sit: in heredem autem socii proponitur actio, ut bonam fidem praestet