comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃ ¶lla dec̾ta que ũ legitimo nu
ut ordo ñ alit̾ hãtur ꝙͣ duabus
ꝑtib adibitis
d Ambiciosa dec̾ta decurionĩ
recitidi debent siue alic̃ debito¬
rem dimiserint sine largiti sũt
ualebit huiꝰ modi decretum si¬
erit mom̃ti ut puta si oblib̾a¬
lem art̃ẽ fu̾it cõstitutũ uł ob
medicinam ob has .ii. cãs licet
costitui salaria

Expanded text:
rum.Illa decreta, quae non legitimo numut ordo non aliter habeatur quam duabus partibus adhibitis Ambitiosa decreta decurionum rescindi debent. siue aliquem debitorem dimiserint siue largiti sunt. ualebit huiusmodi decretum. Seerit momenti: ut puta si ob liberalem artem fuerit constitutum vel ob medicinam: ob has enim causas licet constitui salaria
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ rescripserũt si tonas indẽpnes
ẽẽ oꝑt̾e qui eni segnit̾ osfc̃o suo su¬
neti funt scd̾m literas adriani ¶ t̃
resc̾psert̃ a curatore kalendaris
cautõnem exigi ñ deb̾e cum apͥsi
de exige ex in quisicone eligatur
I⁊ rescripser̾t curatorẽ ⁊̃ noĩe col¬
ui eꝑtuit. It̾ rescripserinit noĩa

Expanded text:
indemnes esse oportere, qui non segniter officio suo functi sunt, secundum litteras Hadriani. Item rescripserunt a curatore kalendarii cautionem exigi non debere, cum a praeside ex inquisitione eligatur. Item rescripserunt curatorem etiam nomine colum potuit. Item rescri
Abbreviated transcription (Latin):
Ia. Decuriones pͥcio inliori frum̃tũ
ꝙ anone tẽꝑal est ratrie sue pr̃are
non sunt cogendi nͥ ad opus nouũ
peccimia sp̃alit̾ legata sit uet̾a ex
hac restituenda sunt

Expanded text:
. Decuriones pretio uiliori frumentum, quod annona temporalis est patriae suae, praestare non sunt cogendi. Nisi ad opus nouum pecunia specialiter legata sit, uetera ex hac reficienda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ⁊ iegis faicidie int̾nentu id ꝙ
reiquit᷑ om̃ium oꝑum instrutõ¬
ni ũ susficit ꝑmitit᷑ in uuus opus
ꝙ ciuitas uelit crogari ¶Q mn¬
incip̾o pecciunam legatam yt
ex redditu eius uenatõ aut spec¬
tacula cdant᷑ senatꝰ in ea cã e
rogari netuit ⁊ recimia legata

Expanded text:
egis Falcidiae interuentu id quod relinquitur omnium operum exstructioni non sufficit, permittitur in unum opus, quod ciuitas uelit, erogari. sed municipio pecuniam legatam, ut ex reditu eius uenatio aut spectacula edantur, senatus in eas causas erogari uetuit: et pecuniam eo legata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑin ꝑiculum ⁊̃ ad hĩdes curatoꝵ
ꝑtin̾e. ¶It̾ rescripserunt agros
rei publice retrah̾e curatorem ci¬
uitatis deb̾e̾ licet a bone fid̾ emp¬
torib possideant᷑ cum possint ad
rescripserunt curatores si negli¬

Expanded text:
periculum etiam ad heredes curatorum pertinere. Item rescripserunt agros rei publicae retrahere curatorem ciuitatis debere, licet a bona fide emptoribus possideantur, cum possint ad rescripserunt
Abbreviated transcription (Latin):
est uario iure cominis mancipi
directam lib̾t̾atẽ iure militari
accepisse placuit.
sunt aliquim icacãtib fiscouẽ¬
ant᷑ iure cautõnẽ ydoneã os¬
ferre ñ minꝰ ꝙͣ cet̾os defunctili¬
declarauit ꝙ bñficiũ minori¬
b annis hr̃dib scriptis auxiliũ
bonis p̾stitutĩs more solito desi
que uernis s cos mamimitti nb̾¬
tates utilit̾ datas R cum si nemo

Expanded text:
est uario iure communi mancipiodirectam libertatem iure militiae cepisse placuit. sint: alioquin uacantibus fisco uinant, iure cautionem idoneam offerre, non minus quam ceteros defuncti lideclarauit: quod beneficium, minoribus annis heredibus scriptis auxilium bonis praestitutum more solito desidque meruisset, eos manumitti. libertates utiliter datas respo
Abbreviated transcription (Latin):
e̾ Di collactaneus si eoncatoꝵ
si redagogus ipͥius si nutrix uł
filius filiane cunis eoꝵ uł am
libros ł si in hoc manumittatur
ut ꝓcuator sit dum modo non
exigitur ut ñ utiq ẜuũ unum
ħ̾at qui manuumittit. id̾ si matͥ¬
monii cã nirgo uł mulier manu¬
mittatur. exacto prius iirenirã¬
do ut intͣ sex mẽses eam uxorẽ

Expanded text:
 si collactaneus, si educator, si paedagogus ipsius, si nutrix, vel filius filiave cuius eorum, vel libros, vel si in hoc manumittatur, ut procurator sit, dummodo non exigitur, ut non utique unum servum habeat, qui manumittit. item si matrimonii causa virgo vel mulier manumittatur, exacto prius iureiurando, ut intra sex menses uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
erio destaoniũ pena faisi deneri
ꝓnũtiatũ ẽ. de inpudẽciam eius qͥ
diusa duob testimonia p̾bint cm̃
ita anceps fides uacillat quod oͥ¬
mine falsi deneltͣ nec dubitau¬
d ẽ qui se ꝓ milide gessit nel
Micitis insignib usus ẽ uel fal¬
so duplomate mias ꝯmeruit ti¬
ꝓ admissi qualitate gͣuissime puꝰ¬
mendus est.

Expanded text:
estimonium, poena falsi teneri pronuntiatum est. de inpudentia eius, qui diuersa duobus testimonia praebuit, cuius ita anceps fides uacillat, quod crimine falsi teneatur, nec dubitandum est.Qui se pro milite gessit uel illicitis insignibus usus eso duplomate uias commeauit, pro admissi qualitate grauissime puniendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
de ea re susficit aũt uũ argumẽ¬
to adu̾sariꝰ tius ueritatẽ in pre¬
cib ab eo datic ñ adiecit susc̾pt̃o¬
nenti ñ pot̾ inmo si accusatꝰ
obligãtur qui signũ adult̾inũ
fec̾ints culꝑserint de partu suppo¬
sito soli accusant parẽtes aut
hii ad quos ea res ꝑtineat non
quiliber ex ppͦ ut publicã accusa.¬
tõnem ititẽdat

Expanded text:
de ea re: sufficit autem unum argumento aduersarius tuus ueritatem in precibus ab eo datis non adiecit, subscriptione uti non potest: immo si accusatus obligatur, qui signum adulterinum fecerit sculpserit.De partu supposito soli accusant parentes aut hi, ad quos ea res pertineat: non quilibet ex populo ut publicam accusationem intendat.
Abbreviated transcription (Latin):
sule relegatõis En insulaui relega¬
do deportationis in insulam depor¬
tato pena capidis irrogat᷑ ⁊ hoc ita
sine quis ercesserit in exiliũ extra t̾e¬
pus nitra quod debuit sine ⁊̃ alias
exilio ñ obt̾eꝑau̾t nam ꝯtinacia

Expanded text:
sulae relegationis, in insulam relegato deportationis, in insulam deportato poena capitis adrogatur. et haec ita, siue quis non excesserit in exilium intra tempus intra quod debuit, siue etiam alias exilio non obtemperauerit: nam contumacia
Abbreviated transcription (Latin):
ly absendẽ in cirmib dapnari non
sit S ne de suspectõnib deb̾e aliꝙ̃
dãpuari diuus troianꝰ a sidio seu̾o res¬
cripsit sancius .ii. ẽẽ inpunitũ re¬
linqui facinus nocẽtis ꝙͣ mnocẽn nͦ¬
tem dãpnare ¶adu̾sus ꝯtunaces
uero qui neq deuũtiatõnib neq
edictis p̾sidum obtẽpassent sũiam
niabsentes ꝓnũtiari oꝑt Set scd̾iy
mor ẽ pͥuatoꝵ indicioꝵ pͭ quis de
melius statuet᷑ in ab sentes peccu¬
niarias quid̾ penas ul eas que ex¬
tnnat᷑one ꝯtingunt Si sepius
adinoniti ꝑ ꝯtimiatiam desint.
statui poiłe ⁊ usq ad relogationẽ
ꝓcedi u erumsi quid grauns rrro¬
gand̾ fiusset piita ni metallum uł¬

Expanded text:
ibus damnari non scripsit. sed nec de suspicionibus debere aliquem damnari diuus Traianus Adsidio Seuero rescripsit: satius enim esse inpunitum relinqui facinus nocentis quam innocentem damnar‹i›. aduersus contumaces uero, qui neque denuntiationibus neque edictis praesidum obtemperassent, etiam absentes pronuntiari oportet secundum mormelius statuetur in absentes pecuniarias quidem poenas uel eas, quae existimationem contingunt, si saepius admoniti per contumaciam desint, statui posse et usque ad relegationem procedi: uerum si quid grauius irrogandum fuisset, puta in metall‹um› u
Abbreviated transcription (Latin):
int ⁊ nõ furãdi tenet furate¬
net᷑: enim n̾o si b oc aĩõ ut satnũ
fac̾et ono furciñ tenetꝰ Q si pu¬
tans sinplicit̃ iactatũ finti simi¬
die nãciscar dñiũ in suo qui mͥ¬
gat᷑ actõ etiã ꝑte redẽpta qr ⁊
si ab mitd quis ꝑtẽ in fuo habebat
furti ag̾e ñ pot̾.¶ plane si usus fi
ñs in eo suo ẽẽ cepat dicẽd̾ est
bitori iste tenetur farti ⁊ mĩmi
debitoris erũt. ¶ si rẽ meã qͣ du
amy tͥ tͣdid̾o scienti meam ẽẽ i¬
ag̃ ẽ te furtũ fac̃e. si iucrandia¬
mino id feceris. si suus ħrditariꝰ
ñdũadita hr̃ditate surtũ hr̃di
fec̃it qui testam̃to dñi manin¬
issus ẽ surti actõ adñsis eũ ꝯpe

Expanded text:
it et animo furandi tenet, furti tenetur. enimuero si hoc animo, ut saluum faceret domino, furti non tenetur. quod si putans simpliciter iactatum, furti simidiae nanciscar dominium in seruo, qui mguatur actio etiam parte redempta, quia et si ab initio quis partem in seruo habebat, furti agere non poterat. plane si usus fructus meus in eo seruo esse coeperit, dicendum est bitori iste tenetur furti et nummi debitoris erunt. Si rem meam quasi tuam tibi tradidero scienti meam esse, magis est furtum te facere, si lucrandi animo id feceris. Si servus hereditarius nondum adita hereditate furtum heredi fecerit, qui testamento domini manumissus est, furti
Abbreviated transcription (Latin):
q s n pntasti pic dubitari pos
Ent ⁊ iñmagis defendit nõ
ceñiquia inqnit ies ñ int̾u̾ti¬
t᷑ ei qui eam spõte reiecit ¶si ia¬
itũ ex nane fc̃m alius tułit an
sintiteneatur. qõ in eo est an
ꝓderelicto hĩtũ sit ut si quͥd̾ de¬

Expanded text:
 non putasti, hic dubitari posse ait: et tamen magis defendit non teneri, quia, inquit, res non interuertitur ei, qui eam sponte reiecit. Si iactum ex naue factum alius tulerit, an furti teneatur? quaestio in eo est, an pro derelicto habitum sit. et si qu
Abbreviated transcription (Latin):
rit̾ ꝙ ap̃ pͥore̾ quesitum ẽ in hus
in cem̃tis ⁊ tignus diusum ẽ nã
is qui insulam petit si cem̃ta
uł tigna uł quid aliud suũ pe¬
utiq ⁊ cem̃ta sunt deuiq ea¬

Expanded text:
 apud priorem quaesitum est. In his in cementis et tignis diuersum est: nam is, qui insulam petit, si cementa uel tigna uel quid aliud suum peutique et cementa sunt: de
Abbreviated transcription (Latin):
tare ꝓm̃⁊ si ꝓponas mͥ c̾tum
locũ me pet̾e ex eo fundo quẽ
tita moꝵ alt̾utrũ corpus peta¬
t᷑ nam nocebit exceptõ. It̾
si quis fund pecierit mox ar¬
borẽ excisam ex eo fundo petat
aut iusulam pecierit denĩ insu¬
lam aream uł ligna uł iapides
petat. Id̾ si naue petiero post¬
ca singuias tabulas nendiceei

Expanded text:
e et si proponas mihi certum locum me petere ex eo fundo, quemtita, mox alterutrum corpus petatur: nam nocebit exceptio. item si quis fundum petierit, mox arbores excisas ex eo fundo petat, aut insulam petierit, deinde aream petat, uel tigna uel lapides petat: item si nauem petiero, postea singulas tabulas uindicem: si
Abbreviated transcription (Latin):
isse solemus dr̃e eos qui ius hũt co¬
gnoscendi ¶Mrẽm famił acciꝑe
debemꝰ eam que in dotuo honeste
uixit matrem .n. familias a cet̾is
feminis mores discermint ater¬

Expanded text:
isse solemus dicere eos, qui ius habent cognoscendi. 'Matrem familias' accipere debemus eam, quae non inhoneste uixit: matrem enim familias a ceteris feminis mores discernunt at
Abbreviated transcription (Latin):
lp Anstratuni om̃e uestim̃tum cõ¬
tineri ꝙ iniciat᷑ labeo ait n .n. du¬
biuim est quin stragula uestis sit
uictum gͦ uesteui accipienus nõ
stra gulam in stratum om̃em ara¬
gulam uestem

Expanded text:
 'stratu' omne uestimentum contineri quod iniciatur Labeo ait: neque enim dubium est, quin stragula uestis sit uict‹u› ergo uestem accipiemus non stragula‹m›, in stratu omnem stragulam uestem
Abbreviated transcription (Latin):
iuriani infeori in hoc casu eqñ¬
est anib dam ꝑsomis dare licen¬
ciam ꝓ colitigare ut puta pa¬
fenti qui dicat silium in sua po¬
testate ẽẽ nam ⁊̃ si nolit silius¬
ꝓ eo litigabit s ⁊ si mpotestate
ñ sit parcti dabit᷑ hocius qr sẽ¬
ꝑ pareitts int̾est filium ẜuitu¬
tem ñ subire nersa ⁊̃ suice di¬
cem̾ lib̾is parẽtũ ⁊̃ inuitoꝵ cã¬
d̾ facultate dari neꝙ .ii. modica

Expanded text:
iuriam inferr‹e›, in hoc casu est quibusdam personis dari licentiam pro eo litigare: ut puta parenti, qui dicat filium in sua potestate esse: nam etiamsi nolit filiuseo litigabit. sed et si in potestate non sit, parenti dabitur hoc ius, quia semper parentis interest filium seruitutem non subire.Uersa etiam uice dicemus liberis parentium etiam inuitorum eandem facultatem dari: neque enim modica
Abbreviated transcription (Latin):
io pͥstandꝰ ut parẽs filuum inẜiu¬
tude quesitium ⁊ manimissũ pos¬
at in hbͥtatem uendicarorni¬
liti ał ⁊ ꝙ nocessariis sibi ꝑionis
litiget tñc neccessariũ ẽ dari
facultatẽ ⁊ matri uł filiabus
uł sororib enus ceteris q muli¬
eribus eñis q̃ decognatde sunt

Expanded text:
ut parens filium in seruitute quaesitum et manumissum possit in libertatem uindicare.Militi etiam pro necessariis sibi personilitiget, tunc necessarium est dari facultatem etiam matri uel filiabus uel sororibus eius ceterisque mulieribus quae de cognatione sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bitorib mãdare ut ꝓcurat ori
soluatur ¶ẜ nuillo mãdatoin¬
t̾cedẽte debitor falso estiman̾
offerẽti soluẽdo nemo lib̾a¬
br᷑. ⁊ cũ sugitimis qui pron
b̾o se g̾ebat remuẽdidissẽt
rinsum ẽ. emptores fugita¬
uo soluẽtes a dño nb̃ados non
ec̃ ¶ Digener soc̃o ignorãte

Expanded text:
bitoribus mandare, ut procuratori solvant. Si nullo mandato intercedente debitor falso existimavoffert, solvendo nemo liberabitur: Et cum fugitivus, qui pro libero se gerebat, rem vendidisset, responsum est emptores fugitivo solventes a domino liberatos non esse. Si gener socero, ignorante
Abbreviated transcription (Latin):
uia S quis ẜmĩmeñ uel filiũ
lidibrio hãt licet ⁊⁊sencientẽ
tũ ego inuriam uideor acciꝑe
ueliti si in popinã duxit illum
suadet animũ niuriͤa faciẽde
dare ⁊ qui dñmignorat ⁊ id̾o ĩ¬
cipit łm corupti accõ eẽ necessa

Expanded text:
uis seruum meum uel filium ludibrio habeat licet consentientem, tamen ego iniuriam uideor accipere: ueluti si in popinam duxerit illusuadet animum iniuriae faciendae dare et qui dominum ignoret: et ideo incipit serui corrupt
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝑmist̾t ¶S ⁊ si a filio nł ser¬
no rem em̾o accessio tenporis
⁊ quod ap̃ pre uł dñm fuit i¬
ta danda estꝰ. si aut uolũtate
patrit dñiue aut cũ adminis¬
tratõnẽ peculii hr̃ent uendi¬
dit ¶ It danda ẽ acessio in eo
ꝙ ap pupillũ fuit a cꝰ tutore ⁊
is tutelam eiꝰ administraret
emisti id̾erin eo qui acuratore
furiosi ue em̾t ẜuaud̾ estixtͣ
si uẽtris noĩe aut eius qui rei
ẜuande cã in possonẽ eẽt dotis
id quo temporis accedit. ¶hee

Expanded text:
ermiserit.Sed et si a filio uel seruo rem emero, accessio temporis et quo apud patrem aut dominum fuit ita danda est mihi, si aut uoluntate patris dominiue aut cum administrationem peculii haberet uendidit.Item danda est accessio cum eo, quod apud pupillum fuit, a cuius tutore, cum is tutelam eius administraret, emisti. idemque in eo, qui a curatore furiosiue emerit, seruandum est: et si uentris nomine aut eius, quae rei seruandae causa in possessione esset dotis id quoque temporis accedit.
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑ ut ⁊̃ si in uno mom̃to nouis¬
simi diei possessa sit res mehiło
miinꝰ repleat᷑ usucapio nec totꝰ
dies exigit᷑ ad explend̾ ꝯstitutũ
cenpꝰ. ¶ accessio possõnis fit
ñ solum tenporis quod apud e¬
eins qui ei uendidit uñ tu e¬
misti ¶S ⁊ si medius aliquis
exactorib ñ possedit p̾cedẽti¬

Expanded text:
ut, etiamsi minimo momento nouissimi diei possessa sit res, nihilo minus repleatur, usucapio, nec totus dies exigitur ad explendum constitutum tempus.Accessio possessionis fit non solum temporis, quod apud eet qui ei uendidit, unde tu emisti. sed si medius aliquis ex auctoribus non possederit, praecedenti
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e litas ante moitẽ illate ñ sit irrita
si uer̾em cãm de sibende so ꝙ mouit
status honestior ꝙͣ morts tẽꝑe fns¬
se esti mabat᷑ indicari ñ ꝓuibetur
ioeirco ⁊ il quns in suitatc morietar

Expanded text:
specie litis ante mortem illatae non fit irrita, si ueterem causam desistente qui mouit status honestior, quam mortis tempore fuisse existimabatur, uindicari non prohibetur. idcirco et si quis in seruitute moriatur
Abbreviated transcription (Latin):
fecit cõfirmetur s si ignorans so¬
lutũ litem cõtestatus est si pen¬
dente inditõ ratũ hu̾it absolmo
ꝑtet alũ ꝯ quo actum est si ratũ
rit creditori ⁊ ille sine causa uis¬
ta ea accꝑe recusait debitor ea¬
sine culpa sua ꝑdidit doli mali
exceptõne pot᷑ se tueri qͣqͣ aliꝙͣ¬
do intͥpelsatus ñ soluerit et eñ
ñ est equin dem̾ peccuma amissa
qͥ ñ teneretur si creditor acciꝑe
uoluiss. qr̃ ꝓ soluto id ꝙͥ creditor¬
zi accipiendo moram fec̾it oꝑt
eẽ ⁊ sane si seruus erat indotem
cumq optulit maritꝰ et seruꝰ
decessit aut mĩmos optulit cos¬
q ñ accipiente muliere ꝑ did̾it

Expanded text:
fecerit, confirmatur. Sed si ignorans solutum litem contestatus est, si pendente iudicio ratum habuit, absolvi oportet illum, cum quo actum est, si ratum rit creditori et ille sine iusta causa ea accipere recusavit, deindesine sua culpa perdiderit, doli mali exceptione potest se tueri, quamquam aliquando interpellatus non soluerit: etenim non est aequum teneri pecunia amissa, quia non teneretur, si creditor accipere uoluisset. quare pro soluto id, in quo creditor accipiendo moram fecit, oportet esse. et sane si seruus erat in dote eumque optulit maritus et is seruus decessit, aut nummos optulit eosque non accipiente muliere perdiderit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ c uir .x. michi aut ticio dari
stpłatis sim si quinq accipiam
reliaum ꝓmisso̾ rette ticio dab̾
¶si fidenusor ꝓͥt  e itͥori coito¬
ris solu̾it ⁊ c̾ditor post tp̃c
quolibari fidenissor pot̾ it rat̾
habuit tñ qr fidenissor crny ad¬
huc ex cã fideuissionis den̾etur
soluit nec rẽpete pot̾ nec minꝰ
ag̾e adn̾sns reum mandati pot̾
qm si tunt p̾senti dedisset e item
si ignorans cditor ꝓciliteri folu¬

Expanded text:
decem mihi aut Titio dari stipulatus quinque accipiam, reliquum promissor recte Titio dabit. Si fideiussor procuratori creditoris soluit et creditor post tempus, quo liberari fideiussor poterit, ratum habuit, tamen quia fideiussor, cum adhuc ex causa fideiussionis teneretur, soluit, nec repetere potest nec minus agere aduersus reum mandati potest, quam si tum praesenti dedisset. Item si ignorans creditor procu
Abbreviated transcription (Latin):
ad cum riuũ ꝑtiu̾e qui refici¬
one indiget płmq .n. ⁊ refec¬
tõe ⁊ purgacione indiget a¬
que inquit ducẽde cã merito
hoc addit᷑. ut ci demin ꝑmitta¬
tur ⁊ refic̾e ⁊ purgare rium qui
aque ducende a cna cã id fecit¬
hoc int̾dcm̃ cõpetit ⁊̃ ei qui ins
aque ducende ñ ht̃ simͦ pͥore es

Expanded text:
ad eum pertinere, qui refectione indiget: plerumque enim ut refectione, et purgatione indig‹e›t. 'Aquae', inquit, 'ducendae causa'. merito hoc additur, ut ei demum permittatur et reficere et purgare riuum, qui ‹a›quae ducendae causa id fecit.Hoc interdictum competit etiam ei, qui ius aquae ducendae non habet, si modo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor rimĩ specus rnnis est locꝰ
ꝑ iongitndinem dep̾ssus quo a¬
qna decurrat cui nom̃ est an
cus ex quo despicit᷑ inde specta¬
cula sunt dc̃a ¶Septa sund q̃
ad incile d opponunt᷑ aci aque
flumine siue ca lapidea sunt
ꝙ aquam ex cogitata incile
est locus dep̾ssus ad latus flii¬
nis ex eo dictus ꝓ incidat᷑ ꝙ in¬
cidicur .ni. uł lapis uel t̾ra m̃t
prumim aqua ex slumine agi

Expanded text:
tor 'riuum specus'. riuus est locus per longitudinem depressus, quo aqua decurrat, cui nomen est ἀπὸ cus, ex quo despicitur: inde spectacula sunt dicta.Septa sunt, quae ad incile opponuntur aquae flumine causa, siue ea lignea sunt que aquam excogitata.Incile est autem locus depressus ad latus fluminis, ex eo dictus, quod incidatur: inciditur enim uel lapis uel terra, unde primum aqua ex flumine agi
Abbreviated transcription (Latin):
di sol hoc est estia a qua utrum¬
ne exsue estuio diuitayat ten¬
pore utendi duceret᷑ anex mẽ¬
te ꝓposito q ducentis ꝙ estate
cam ducendi cõsilium hr̃et an
ex natura ip̃ius acme que esta
te tm̃ duci pot̾. an ex utilita¬
placebat gͥ aquam ob has du¬
as res nat᷑am suam utilitatẽ¬
ellari. itas ut sũ eius natura
crit ut nͥ estate duci ñ possit
⁊̃ si hieme quo desidaret᷑ smne
oĩ tenpore anni ducicam ip̃iꝰ
naturam ꝑmitt̾et s urti¬
litatis locoꝵ in qua ducitur
estate dñtaxat usum eiꝰ exige¬
ret estiua recte dicent᷑.

Expanded text:
di solet, hoc est aestiua aqua utrumne ex iure aestiuo dumtaxat tempore utendi diceretur, an ex mente propositoque ducentis, quod aestate eam ducendi consilium haberet, an ex natura ipsius aquae, quod aestate tantum duci potest, an ex utilitaplacebat igitur aquam ob has duas res, naturam suam utilitatemellari, ita ut, siue eius natura erit, ut nisi aestate duci non possit, etiamsi hieme quoque desideraretur, siue omni tempore anni duci eam ipsius natura permitteret, si utilitas personis, in quam ducitur, aestate dumtaxat usum eius exigeret, aestiua recte diceretur
Abbreviated transcription (Latin):
doceat ñ se ipeditragentem
⁊ aꝙͣ ducentem et
iter facientem. ꝙͫn negetꝰ nis n¬
ẽẽ adu̾sario agendi aquam ue
i tende ẜuitutis debebit donec scioti¬
qõ finiat᷑ ñ seusitr̃.¬

Expanded text:
doceat, non se impediturum agentem et aquam ducentem et iter facientem. quod si neget ius esse aduersario agendi aquae ittendae seruitutis debebit, donec quaestio finietur, non se usur
Abbreviated transcription (Latin):
qua⁊ uult n cormũ ħ faciat
dum ne aque ductum interu̾¬
teret. de riuis
ta reficere purgare aque ducẽ¬
de cã quomiinus liceat illi dũ
ne alit̾ aꝙͣ ducat ꝙͣ uti pͥore
estate ñ ui ñ clam ñ p̾cario a
te duxit nim fi uetohoc m¬
t̾dc̃m utilisumum est nam nͥ
ꝑmittat᷑ alicui refic̾e alia rõe
u sus incouiodabit᷑᷑ ¶ait ergo

Expanded text:
que uult in eo riuum licet faciat, dum ne aquae ductum interuerteret. DE RIUIS ta reficere purgare aquae ducendae causa quo minus liceat illi, dum ne aliter aquam ducat, quam uti priore aestate non ui non clam non precario a te duxit, uim fieri ueto'.Hoc interdictum utilissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, alia ratione usu incommodabitur.Ait ergo
Abbreviated transcription (Latin):
a int̾eẽ ⁊ semelsim ꝯsecutꝰ.
hoc ita si sñ culpa mea sub¬
ripiat᷑ nam si cuipameaq
uit̾ est eo ꝙ teneor pignora¬
ticia actone ag̾e pot̾o ꝙ si
culpa ab est sũ dubio actõ¬

Expanded text:
a interesse, cum semel sim consecutus. hoc ita, si sine culpa mea subripiatur: nam si culpa mea, quia interest eo quod teneor pigneraticia actione, agere potero. quod si culpa abest, sine dubio do
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ subreptã alicꝰ arguat᷑. paulus
R̾. legis cornelie pena om̃s teneri
qui ⁊ er̃ testam̃ta cet̾a falsa signas¬
sent. S ⁊ cet̾os qui in rõnib ta¬
bulis lit̾is publicis alia ne qͣte sine
ꝯsignat᷑oe falsum fecint ułnt ne
rum non appareat qui celau̾it sub¬
ripuerint uel deleu̾ant subiece̾int
resignau̾t ead̾ pena assici solere
sibi legatũ scripsiss ⁊ cum maniunit¬
t̾e rogatus eẽt senatꝰ i censuit ab
U dori legatũ in testam̃to scrib̾e
ñ ꝓhidem᷑ qui se filio testatoris in¬
pubͥi tutorẽ ascripsit ⁊ si suspectus
eẽ p̾sumit᷑ quod ultro tutelam ui¬
deit᷑ affectasse. tũ si ydoneus ẽẽ
aꝓbet᷑ ñ ex test̃o s ex decreto tu¬
tor dandus est net excusato eiꝰ¬
dii admttet᷑ quia ⁊ sensisse
uidetur nolũtati testatoris¬
si i totũ formare noluerint sust¬
gio iuste renitẽcie ab solinnt᷑ ¶ac¬
cussatõ suspositi partus nulla ten
disse ⁊tenditur

Expanded text:
us subreptum arguatur. Paulus respondit legis Corneliae poena omnes teneri, qui etiam extra testamenta cetera falsa signassent. Sed et ceteros, qui in rationibus tabulis litteris publicis aliaue qua re sine consignatione falsum fecerunt uel, ut uerum non appareat, quid celauerunt subripuerunt deleuerunt subiecerunt resignauerunt, eadem poena adfici solere sibi legatum scripsisset et eum manumittere rogatus esset, senatus censuit ab o scribere non prohibemur. Qui se filio testatoris impuberi tutorem adscripsit, etsi suspectus esse praesumitur, quod ultro tutelam uidebitur affectasse, tamen, si idoneus esse adprobetur, non ex testamento, sed ex decreto tutor dandus est. nec excusatio eius admittetur, quia consensisse uidetur uoluntati testatorissi id totum formare noluerunt, suffragio iustae paenitentiae absoluuntur. Accusatio suppositi partus nulla tempdidisse contenditur
Abbreviated transcription (Latin):
cuã nauem eẽ ꝙ cupssus ñ ma¬
net sicuti nec iau a uestim̃to
ft̃o s cop̃sserm au̾laneũ corpus
retur si quid aditum erit to¬
ti cedit ⁊ statne cedepes aut
manus. eipho sũons aut ausa.
iecto fulscrũ n aui tabula edifi¬
cio cenĩtiu tata enĩ ens sut
cuius an̾a fuerãt. ¶Arbor radi¬
posita prinsꝙͣ coluerit prio¬
ris oñi est ubi coalu̾it agro
cedit ⁊ si rursus eruta sit nõ
ad priorem dñm reu̾tetur nã
c̃dibile est auo t̾re alimĩto a li¬

Expanded text:
navem esse, quia cupressus non maneret, sicuti nec lana vestimento facto, sed cupresseum aut laneum corpus retur, si quid additum erit toto cedit, ut statuae pes aut manus, scypho fundus aut ansa, lecto fulcrum, navi tabula, aedificio cementum: tota enim eius sunt, cuius ante fuerant. Arbor radiposita priusquam coaluerit, prioris domini est, ubi coaluit, agro cedit, et si rursus eruta sit non ad priorem dominum revertitur: nam credibile est alio terrae alimento ali
Abbreviated transcription (Latin):
Npui Quid qd inft̃o argẽto
auem argenti addid̾is ñ ẽẽ tu¬
ũ totum argẽtum fatẽd̾ est
at ccͣ si tuum ciphum alienoplũbo
plũbau̾is auieno ue argẽto fer¬
rirminau̾is ñ dubitatur cyphũ
tuũ eẽ ⁊ a te recte uẽdicariu¬

Expanded text:
uidquid infecto argento alieni argenti addideris, non esse tuum totum argentum fatendum est: at contra si tuum scyphum alieno plumbo plumbaueris alienoue argento ferruminaueris, non dubitatur scyphum tuum esse et a te recte uindicari.U
Abbreviated transcription (Latin):
cousq cogrindices donec ꝯsenci¬
ant si id ñ itingit sab̾nus refer
culum est arbitrar eum ꝙ par¬
lib̾tatem eius tueri. ꝯmodius
aũt ẽ fanore lib̾tatis lib̾um qui¬
demi ẽẽ pelli aũt p̾cii sui partẽ
res extitit ꝓ hib̾i a patre suũ

Expanded text:
eo usque cogi iudices, donec consentiant: si id non continget, Sabinum refertur t sane ridiculum est arbitrari eum pro parliber tatem eius tueri. commodius autem est fauore libertatis liberum quidem eum esse, compelli autem pretii sui partem res extitit, prohiberi a patre suu
Abbreviated transcription (Latin):
sñ in possit. rapi añt sũ iu non
potest. qui eiecta naue quidata¬
puit hoc edc̃o tenet᷑ eieta hoc ẽ
.s. quod ait p̾tor. dedampnoda¬
to ita dem̃ loc̃ ht̃ si dolo. mudap¬
num datuim sit. nam si dolus. ii.
ꝙ iabeo scribit si defendendi mei
cã uitini edificiũ orto intẽdio dis¬
si paucrim ⁊ meo noĩe ⁊ familie iu¬
diciũ ruinc dand̾ cum .ni. defendẽ¬
daꝵ meaꝵ ediũ c̾a fecerim utiqs
toio careo¶ puto gͥ ñ ec̃ uerumi
ꝙ iabeo scrib. an. tm lege aquili¬
a agi eum noc possit ⁊ ñ putoa¬

Expanded text:
ne ui possit: rapi autem sine ui non potest.Qui eiecta naue quid rapuit, hoc edicto tenetur. 'eiecta' hoc est θη.Quod ait praetor de damno dato, ita demum locum habet, si dolo damnum datum sit: nam si dolus malus  Labeo scribit, si defendendi mei causa uicini aedificium orto incendio dissipauerim, et meo nomine et familiae iudicium in me dandum? cum enim defendendarum mearum aedium causa fecerim, utique dolo careo. puto igitur non esse uerum, quod Labeo scribit. an tamen lege Aquilia agi cum hoc possit? et non puto a
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent neͣ u ibi ꝑiclitantibñ
optauẽt᷑ legis cornelie q̃ desacr¬
rus iata ẽ penis asficiendes cos
ant qui quid ex misertimanã¬
lo .m. in ꝙͣtum. edc̃õ pͥtoris ae¬
dio daret᷑ tm̃ ⁊ fisco dari deb̾et¬
fragio rape qm dum nanfragiũ
fiat᷑ nulia trepidatõne rapiat¬
ex nanfragio diripuissent ita
ratis scripsisti mͥ eo ꝑtaiet ut ex¬
plores qua pena asiciendos cos
pnctẽ aui dirtpinsse aliã ex illo x¬
legeriunt an quesuar possunt iia¬
eiciose iuaserint ¶Ieo si grauior
fastib ceids in triemnum relegab
aut si sordidiores erĩtiuopꝰ publi¬
cum eid tenporis ab hn. Seruos

Expanded text:
 vel ibi periclitantibus opitulentur, legis Corneliae, quae de sicariis lata est, poenis adficiendos: eos autem, qui quid ex miserrima naulo malo, in quantum edicto praetoris actio daretur, tantum et fisco dare debefragio rapere, qui, dum naufragium fiat, in illa trepidatione rapiatex naufragio diripuissent, itaratis scripsisti mihi, eo pertinet, ut explores, qua poena adficiendos eos putem, qui diripuisse aliqua ex illo plle gerint an quae seruari possint flagitiose inuaserint. ideoque si grauior fustibus caesos in triennium relegabis aut, si sordidiores erunt, in opus publicum eiusdem temporis dabis: seruos
Abbreviated transcription (Latin):
o Muaniius saltus ꝓposito
possicendi fuit amis ingres¬
sus. tandui priorem possid̾e
cupatam ignoraret ut emuy
depositam aut ex cõmoda¬
to tͥ possid̾e̾ n red̾e cõstitũ

Expanded text:
 quamuis saltus proposito possidendi fuerit alius ingressus, tamdiu priorem possiderecupatam ignoraret. ut enimdepositam aut ex commodato tibi, possidere neque reddere constit
Abbreviated transcription (Latin):
sol pignoris iure capi⁊ con¬
tam quo depositam noĩe
cham rechisam solent caye
ut idicato sat̾fiat. hoc an¬
plius ⁊ si pnpillaris pecciui¬
a inarcham reposita sit ad
eut᷑ iudicatũ soh capi et
in cãm iudicati ꝯu̾ti.

Expanded text:
solet pignoris iure capi et coniam quoque depositam nomine cam reclusam solent capere, ut iudicato satisfiat. hoc amplius et si pupillaris pecunia in arcam reposita sit ad sequitur iudicatum, solet capi et in causam iudicati conuerti.
Abbreviated transcription (Latin):
glexit id euistimand aitu
mo exͣnens eam rem int̾my
loni manserit ¶S̾uumm tu
cum clam eum posside̾ cepis¬
¶ Si ẜuũ meum bone fid̾i ep¬
tori clam abdux̃uy. ꝵ
tis amici fũd̾ ingditur non
sus ẽ ut possiceat  corꝑe ĩ
fundosit.

Expanded text:
timandum ait, mo extraneus eam rem interimloni manserit. Servum tuucum clam eum possidere coepisSi servum meum bonae fidei emptori clam abduxerim, rtis amici fundum ingreditur, non sus est, ut possideat, licet corpore in fundo sit.
Abbreviated transcription (Latin):
stipulanur qm psems ob ꝑgato est
indiem aũt dilata soluto sid aũt
auod infc̃o est in mortis t̾eꝑe ꝯ̃ fer¬
ri ñ pͭ. ueniti cum morieris alexa¬
driam uenire spõdes. ¶si itastipu¬
iatus fuero cum uolueris. quid̾a
mutilem ẽẽ stipulatõm aͥinͭira ͤ¬
aĩ ita inutilem si antexᷤ costituas
morieris ꝙ ñm est. ilła añt stipula¬

Expanded text:
stipulamur, quia praesens obligatio est, in diem autem dilata solutio. Id autem, quod in facto est, in mortis tempus conferri non potest, ueluti: 'cum morieris, Alexandriam uenire spondes?' Si ita stipulatus fuero 'cum uolueris', quidam inutilem esse stipulationem aiunt, alii ita inutilem, si antequam constituas, morieris,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba legis ꝑtinet mamimitẽe sa¬
ne in hunc casum subueniend̾
est nt destinati ẜmi qiͣ ꝯscii uel
quasi nocentes non debeãt manu¬
cũ pat̾ mulieris uł mat̾ si intͣ
sexagesimũ diem decesẜit ex hus

Expanded text:
uerba legis attinet, manumittere. sane in hunc casum subueniendum est, ut destinati serui quasi conscii uel quasi nocentes non debeant manuPater mulieris uel mater, si intra sexagesi
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃̾m ⁊ sic emit ip̃c se cirꝯuenit qr̃
cum filius fa. cinit si quid̾ ⁊ ip̃c
patri actõem ⁊ hec si peculiari no¬
noĩc eg̾it. cet̾m si patre mandã
ris nocet planc si filus ignorauit
pat̾ scit ad hũc dico repenendꝰ pa¬
trem ⁊ si peculiari nõie filius e¬
merit. si u̾o pat̾ p̾sens fuit potuit¬
q filiũ em̾e ꝓhibẽ qui filiũ em̾e¬

Expanded text:
enit. Quare si filius familias emit, si quidem ipse patri actionem: hoc si peculiari nomine egerit. ceterum si patre mandantris nocet. Plane si filius ignoravit, pater scit, adhuc dico repellendum patrem, etiamsi peculiari nomine filius emit, si modo pater praesens fuit potuitque filium eme
Abbreviated transcription (Latin):
nocet. ignorantia sua nich ꝓdest¬
¶s ⁊ si ꝑ ꝓcuratorẽ scientẽ ꝗẜ em̾it
ei nocet sicuti tirtoris quo noc̾e
lab̾ putat ¶hec actio post aunũ
hõis ⁊ cessero suũ esficieum diceb¬
at quintꝰ mutius. s dñium ita
deinum fi ut eun si bona fide uẽ¬
didissem alioquim sũ dño fore

Expanded text:
nocet, ignorantia nihil prodest.Sed si per procuratorem scientem quis emerit, ei nocet, sicuti tutoris quoque nocere Labeo putat.Haec actio post annum hominis et cessero, seruum effici eum dicebat Quintus M‹uci›us, sed dominium ita demum fieri meum, si bona fide uendidissem, alioquin sine domino fore
Abbreviated transcription (Latin):
anus a eo ded̾it eoq continebit᷑¬
obligatum acciꝑe debenins si ex¬
ceptõe se tueri ñ potest. Eet̾m si
potest dicend̾ est ñ ẽẽ obligatum¬
Int̾d̾ euenit ut is qui ꝯparauit
hãt in quadruplũ actie nem
nam in ip̃m quidem qui sciens  ꝓ¬
suo lib̾m ueñ hanc hẽbit in duplũ
actionem. ⁊ p̾t̾ca in uenditorem
uł eum qui duplum ꝓmi¬

Expanded text:
us dederit, aeque continebitur.Obligatum accipere debemus, si exceptione se tueri non potest: ceterum si potest, dicendum non esse obligatum.Interdum euenit, ut is qui comparauit habeat in quadruplum actionem: nam in ipsum quidem, qui sciens pro seruo ueniit, hinc habet in duplum actionem et praeterea in uenditorem uel eum, qui duplam
Abbreviated transcription (Latin):
uil ĩl el ꝑmutanit ul ꝯpensauit
eo nõie nam ⁊̃ is dedisse intellig̾e̾
si quid̃ cuidam ob ħ actionẽ licito
nre dedit dicend̾ est in hoc edc̃m
plũ actionem. ¶obligatũ uł ip̃i
nenditori acciꝑe debennis uł alii
obligatum. nam ꝙ dedit sin̾ uen¬
ditori sũ alii ⁊ nissu eius siu̾ ip̃e sĩ¬

Expanded text:
um. uel permutauit uel compensauit eo nomine nam et is dedisse intellegendubere.Proinde si quid cuidam ob hanc actionem licito iure dedit, dicendum est in hoc edictum plariue.Obligatum uel ipsi uenditori accipere debemus uel alii obligatum: nam quod dedit, siue ipsi uenditori siue alii ex iussu eius siue ipse si
Abbreviated transcription (Latin):
dato nr̃o emit tale ẽ ut si c̾tũ homi¬
nẽ mandau̾o emi sciens lib̾m ẽẽ licet
is cini mandatum est ignoret. Ide̾r est ⁊̃
non cõpetit ei actõ cõtra ant̃ si ego ig¬
noraui ꝓcurator scit ñ est mͥ deneganda

Expanded text:
dato nostro emit, tale est, ut, si certum hominem mandavero emi sciens liberum esse, licet is cui mandatum est, ignoret, idem sit: et non competet ei actio. contra autem, si ego ignoravi, procurator scit, non est mihi deneganda
Abbreviated transcription (Latin):
das ⁊ iobsuandam disciplinam
consistit patͦms quo scribit
deb̾e eum qui se meminerit ar¬
mtato p̃ eẽ parcissime comeatum
dare equin militarẽ deduci extra

Expanded text:
am in observanda disciplina constitit. Paternus quoque scripsit debere eum, qui se meminerit armato praeesse, parcissime commeatum dare, equum militarem extra
Abbreviated transcription (Latin):
rore ant pudore mori mallunt ñ
animauertatur in eiur¶ S igno¬
minia mutat᷑ si nicħ tale p̾tedat
capite puniat ¶E ninũ ꝗut iaciniã
capitalis pena remitẽda ᷑ ⁊ nulios
qui p̃fc̃in ceturie a latronibus cir¬
q capite puuut᷑ ⁊ ex actorati
torquent᷑ nam ꝓ hoste ñ ꝓ mili¬
sip Qui statꝰ cõtrouersiam pacnin¬
tur licet reu̾a lib̾r sint ñ debent
ꝑ id tepus nom̃ nulicie dare max¬
nnie lite ordinata siue ex lib̾tate
in ẜuitudẽ sine q̃ pet̾ãtur. nec hii
quid̃ qui ingenui bona fide serui¬
erunt s nec qui ab hostib redenp¬
ti sunt priusꝙͣ se luant
qu̾a si bona pat̾na eoꝵ siscus distra
mere ꝑmitũt᷑ ¶ Fisco aũt nendi¬
cat᷑ p̾dium illicite cõꝑatum sidela¬
tum fu̾it ẜ ⁊ si ñd̾ delata cã stipen¬
dia inpleta sint uł missio ꝯtĩgerit
h̃des extit̾int possid̾e ibi p̾dia

Expanded text:
rore aut pudore mori maluit, non animadvertatur in eum, sed ignominia mittatur, si nihil tale praetendat, capite puniatur. per vinum aut lasciviam lapsis capitalis poena remittenda estum centuriae a latronibus cirque capite puniuntur et exauctorati torquentur: nam pro hoste, non pro miliQui status controuersiam patiuntur, licet re uera liberi sunt, non debent per id tempus nomen militiae dare, maxime lite ordinata, siue ex libertate in servitutem sive contra petantur. nec hi quidem, qui ingenui bona fide serviunt: sed nec qui ab hostibus redempti sunt, priusquam se luant. rquam si paterna eorum fiscus distrahmere permittuntur. fisco autem uindicatur praedium illicite comparatum, si delatus fuerit. sed et si non dum delata causa stipendia impleta sint uel missio contigerit, heredes extiterint, possidere ibi praedia
Abbreviated transcription (Latin):
moliri ne ruinis ubbs deformet¬
ficau̾at tolłe edificium deb alio¬
qrũ inaue ⁊ delusoriũ p̃toris inꝑi¬
uin er̃ de loco publico fruendo o¬
lu fratorait quominꝰ loco pu
que is cui iocadius si̾it fruendũ
alicui locauit ei ꝗ ꝯdnaitͤ socio ne
eiꝰ ex. lege ⁊ꝯductõis frui liceat
uĩ fi ueto. ¶Int̾dc̃m hoc publi¬
ce utilitatis cã ꝓponi palam ẽ. tu¬
et᷑ enĩ uetigalia pn. dum ꝓhibe¬
tur quis mm fac̾e ei qui id fruend̾
⁊ duxit. s si suuł ueniat ad mt̾dẽmo
monẽd̾ ille qui ⁊dux̾it ⁊ socnuis
ciꝰ mag̾ est ut ip̃e ⁊ ductor pre¬

Expanded text:
molire, ne ruinis urbs deformetficauerit, tollere aedificium debet: alioqui inane et lusorium praetoris imperium erit. DE LOCO PUBLICO FRUENDO  Praetor ait: 'Quo minus loco publico, quem is, cui locandi ius fuerit, fruendum alicui locauit, ei qui conduxit socioue eius e lege locationis frui liceat, uim fieri ueto'. Interdictum hoc publicae utilitatis causa proponi palam est: tuetur enim uectigalia publica, dum prohibetur quis uim facere ei, qui id fruendum conduxit. Sed si simul ueniant ad interdictum mouendum ipse qui conduxerit et socius eius, magis e‹s›t, ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tim fco ħ si statĩ det̾ior mat᷑
siue pꝰ ea ad hoc enĩ ꝑtinenti
u̾ba sifiat ⁊ enũ quedam sunt
talia ut statĩ ft̃o suo noteant
ꝗdam talia ut in psencia quid̾
uichil noccant in fut᷑m añt noc¬
ere debent ¶Set̾iorẽ añt niã
fĩ sic accipiẽd̾ ẽ.si usus eiꝰ ad ꝯme¬

Expanded text:
t'. hoc siue statim deterior uia sit, siue postea: ad hoc enim pertinent haec uerba 'sit fiat': etenim quaedam sunt talia, ut statim facto suo noceant, quaedam talia, ut in praesentiarum quidem nihil noceant, in futurum autem nocere debeant. Deteriorem autem uiam fieri sic accipiend
Abbreviated transcription (Latin):
Restituas inquit restituere ir᷑ qͥ
in pͥstinum statum reducit ꝙ fit si¬
ue quis tollit id ꝙ fem̃ ẽ uelrepo¬
tat ꝙ sublatũ ẽ ⁊ int̾dum suo sũp¬
tu nam si ip̃e ⁊ quo quis int̾dixit

Expanded text:
'Restituas' inquit. restituere uidetur, qui in pristinum statum reducit: quod fit, siue quis tollit id quod factum est uel reponat quod sublatum est. et interdum suo sumptu: nam si ipse, quo qui interdixit
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ppłi ro. c̃e arbittor maris etiã¬
cõis usus om̃ib hoĩb ut aeris ia¬
ttass ꝙ in id pilas eins eẽ qui iecc̾it
s id ⁊cedẽd̾ ñ eẽ si det̾ior litoris ma¬
ris ueusq quo modo futinus sit.

Expanded text:
t, populi Romani esse arbitror: Maris communem usum omnibus hominibus, ut aeris, iactasque in id pilas eius esse qui iecerit: sed id concedendum non esse, si deterior litoris marisue usus eo modo futurus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
s an in eum actõ debeat dari ui
tituat ¶si ex fundo tuo arbor in
teni te labo̾ scribit si tñ inquit ac
fundi sui cã id fec̾it me tñ non
posse hoc int̃dẽo cõueniri si aut cõ¬
minit̾ hoc opꝰ fĩ̾ curau̾imꝰ utr̃q¬

Expanded text:
sed an in eum actio debeat dari, uitituat. Si ex fundo tuo arbor in teneri Labeo scribit: si tamen, inquit, acfundi sui causa id fecerit, me tamen non posse hoc interdicto conueniri: si autem communiter hoc opus fieri curauerimus, utr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽẽ cogend̾ tolłe ne rums urbs
deformet᷑. ⁊ qr ꝓhibitorium ẽ in¬
t̾dc̃m ñ restitutoriũ si tñ obstet
id edificiũ publico usui utiq is qui
oꝑib publicis ꝓcurat debebit id
depone. ant p ñ obstet salarium
ei mpon̾e. ¶Uetiga .i. sic ħ ap¬
pellat᷑ salanum ex. eo ꝙ ꝙ solo

Expanded text:
ne ruinis urbs deformetur, et quia prohibitorium est interdictum, non restitutorium. si tamen obstet id aedificium publico usui, utique is, qui operibus publicis procurat, debebit id deponere, aut si non obstet, solarium ei imponere: uectigal enim hoc sic appellatur solarium ex eo, quod pro solo
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ si quis in his aliquid faciat neqͣꝙͣ
de hus sit ⁊tiou̾sia p̾fciͣ eoꝵ iudices
sunt ad ea igit ᷑ lota hoc int̾dem̃ per¬
tinet que pu ͦ usuiꝰ destinata sinit ut
si quid illis fiat Quod pͥuito nocet

Expanded text:
igitur si quis in his aliquid faciat, nequaquam de his sit controuersia, praefecti eorum iudices sunt. Ad ea igitur loca hoc interdictum pertinet, quae publico usui destinata sunt, ut, si quid illic fiat, quod priuato n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ad que bona ꝑtineant ñ rosssĩt
nullius capud dorqueri posse
tũ snoꝵ torm̃ta cessant quia et
lex uilia cessat de adult̾us
est incestum quia cognatã uiolant
cͣc fas ⁊ adult̾ium uł stuprũ ad nĩ¬
git demnq hoc casu sui n ꝑsorã
Patre uel marito adult̾ii a
gẽte ⁊ postulantib deseruis rei ut
questio habeat᷑ Si ño cã ꝑorata
testils ꝓlatis ab solut̃o secuta fu̾it
mancipioꝵ qnemortua fuerunt
exilinato hẽtur secuta u̾o dãpua¬
tõne que suꝑsunt publicãt᷑ cum
defalso desto querit᷑ hr̃ditarĩ ẜ.¬
in torqueri possunt

Expanded text:
 ad quem bona pertineant, non possunt nullius caput torqueri possetum, servorum tormenta cessant, quia et lex Iulia cessat de adulteriiest et incestum, quia cognatam violavit contra fas, et adulterium vel stuprum adiungit. denique hoc casu servi in personam Pgente et postulantibus de seruis rei ut quaestio habeatur, si uere causa perorata testibus prolatis absolutio secuta fuerit, mancipiorum, quae mortua sunt, aestimatio habetur: secuta uero damnatione quae supersunt publicantur.Cum de falso testamento quaeritur, hereditarii serui possunt
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ nũmio uiliano Rpsit dãpnati suos
que desicrunt eẽ ip̃iꝰ posse in cũ tor¬
queri si suiis ad b̾ erit manumissus
ne torqueat᷑ dum medo in caput do¬
mini ñ dorq̾at᷑ posse enm torqueri
diuus puis rescripsit S ⁊ eũ qui co¬
gnitonis fuscepte tẽpore alienus fu¬
it licet post ea rei sit effen̾s torque¬
ri in capud posse diui fres tescripseñt¬
Si quis dicat᷑ uullo nirc emptus ñ
prius torqueri pot̾it ꝙͣ si ꝯstit̾it uen¬
ditone ñ ualuisse ⁊ ita inꝑator noster

Expanded text:
.I‹d›em Mummio Lolliano rescripsit damnati seruos, quia desierunt esse ipsius, posse in eum torqueri.Si seruus ad hoc erit manumissus, ne torqueatur, dummodo in caput domini non torqueatur, posse eum torqueri diuus Pius rescripsit.Sed et eum, qui cognitionis susceptae tempore alienus fuit, licet postea rei sit effectus, torqueri in caput posse diui fratres rescripserunt.Si quis dicatur nullo iure emptus, non prius torqueri poterit, quam si constiterit uenditionem non ualuisse: et ita imperator noster
Abbreviated transcription (Latin):
admiserunt ¶Si su quasi scełis par¬
ticipes in se dorqueant᷑ deq dño aliqͥd
fuint eifessi apud iudicẽ ꝓut cã exex¬
rit ita ꝓnuciare eum deb̃e diuust᷑¬
iauus rescripsit quo rescripto ostẽ¬
ab hoc rescrixto recesum ꝯstitutones
postiores ostẽdunt ¶In cã tributoꝵ
ꝙ ẜuo frandis ꝯscio capitalẽ pen̾a
demitiat eiusd̃ professione exstruat
rogare an lucius ticiis homicidium
fec̾it s gn̾alit̾ quid id fec̾it alt̾um
.n. mag̃ suggerẽtis qm requirẽtis
uidetꝰ ⁊ ita duus adrianus rescrip¬
fit ¶ dinus adriauꝰ calphurnio cele¬
reana ni hec u̾ba rescripsit agricola
põpei ualẽtis seͥpiu ᷤ de se pot̾ int̾ro¬
pasquestioni fidẽ ñ seuper nec tm̃ un
ꝙͣ hũdam ꝯstitutonib declaratur¬
⁊ enini res eit fragilis ⁊ ꝑieulose ⁊
que ueritatẽ fallat nam pleriq pa¬
ciencia siue duricia torm̃toꝵ itator¬
menta cont̾qnũtut exprumi ab¬
eis ueritas uullo modo possit alii
tanta sunt in paciencia ut quo¬

Expanded text:
admiserunt. Si servi quasi sceleris participes in se torqueantur deque domino aliquid fuerint confessi apud iudicem: prout causa exegerit, ita pronuntiare eum debere divus Traianus rescripsit. quo rescripto ostenab hoc rescripto recessum constitutiones posteriores ostendunt. In causa tributorum, rvo fraudis conscio capitalem poenam denuntiat, eiusdem professionem exstruat.pecialiter interrogare, an Lucius Titius homicidium fecerit, sed generaliter, quis id fecerit: alterum enim magis suggerentis quam requirentis videtur. et ita divus Traianus rescripsit. Divus Hadrianus Calpurnio Celeriano in haec verba rescripsit: "Agricola Pompei Valentis servus de se potest interropa". Quaestioni fidem non semper nec tamenhabendam constitutionibus declaratur: etenim res est fragilis et periculosa et quae ueritatem fallat. nam plerique patientia siue duritia tormentorum ita tormenta contemnunt, ut exprimi eis ueritas nullo modo possit: alii tanta sunt inpatientia, ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑ ot̾ ad eum qui accipit quã
est apud eum qui tradidit si gͥ
quis dĩũ in fũdo habu̾it. id tradẽ¬
do trasseit. si ñ habu̾it. ad eum
didit. si seruus fuit fũdus cũ
fũto quitraditus ẽ cũ iure ẜ¬
uitutũ debitaꝵ trasfet᷑. si ꝯf¬

Expanded text:
uel potest ad cum qui accipit, quam est apud eum qui tradit. si igitur quis dominium in fundo habuit, id tradendo transfert, si non habuit, ad eum radit: si seruus fuit fundus, cumfundo qui traditus est, cum iure seruitutium debitarum transfertur. si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣpit aten si uolũtas emdẽs
testatoris appareat restituen¬
dam ei eẽ hrditatẽ. s crebaci
silib̾ hõ bonafide ꝰuiens iussu
enis cui ẜuit yĩditatẽ adri⁊¬

Expanded text:
tamen, si uoluntas euidens testatoris appareat, restituendam esse ei hereditatem. sed Trebatius, si liber homo bona fide seruiens iussu eius cui seruiet hereditatem adi
Abbreviated transcription (Latin):
sum intelligit᷑ ⁊ ideo ad eum ani
causariͤ amissus est pot̾ dici ꝑdn̾e
sionĩ gn̾ales cãe sunt tres honesta
caria ignomimosa boncsta est q̃
tẽpore milicie ni pleto dat᷑ cãria
cum quis inscio aiͥ uel corꝑis mi¬
nus ydoneus milicie renũciat ig¬
nomnosa cã est cum quis pp̾
delictum sacramũto soluit᷑ ⁊ is qui
ignominia missus est neq ronie
n saero comitatu ag̾e pot̾ ⁊ si sũ
ignonuine m̃t i oue missisunt nch¬
ominus ignominia mussi intelligũ¬
t᷑ ¶ in reu̾ens nules ñ tm̃ atribimo
uł cẽturione s ⁊̃ a pͥncipe coher¬
cẽdus est nam eum qui cẽturioni
castigare se uolenti restit̾it uet̾es¬

Expanded text:
sum intellegitur: et ideo et ad eum, qui causaria missus est, potest dici pertinere, sionum generales causae sunt tres: honesta causaria ignominiosa. honesta est, quae tempore militiae impleto datur: causaria, cum quis uitio animi uel corporis minus idoneus militiae renuntiatur: ignominiosa causa est, cum quis propter delictum sacramento soluitur. et is, qui ignominia missus est, neque Romae neque in sacro comitatu agere potest. et si sine ignominiae mentione missi sunt, nihilo minus ignominia missi intelleguntur. Inreuerens miles non tantum a tribuno uel centurione, sed etiam a principali coercendus est. nam eum, qui centurioni castigare se uolenti restiterit, uete
Abbreviated transcription (Latin):
bere legatũ omnimodo dãꝑ¬
nand̾ ⁊̃ siinreꝵ nata᷑res
ñ sit. s ⁊ si iam a naturare¬
cessit. ita tũ nt in estima¬
tõnem eins danpnetur ꝙr
ꝯfessus ꝓ indicato habetur.¬
d Si is cum quo lege aquili¬
a agitur confessin ẽ ẜnum
occidisse ł ñ cccid̾it si tñ oc¬
cissus sit homo ex cõfesso
denetur.

Expanded text:
bere legatum omnino damnandum, et si in rerum natura res non sit et iam a natura recessit, ita tamen ut in estimatione eius damnetur, quia confessus pro iudicato habetur. si is cum quo lege Aquilia agitur, confesus est servum occidisse, licet non occiderit, si tamen occisus homo sit, ex confessione tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
confiteatur Otem eum
qui rem ꝯfessus ẽ utc̾tã
ꝙͣtitatem ꝯfitetur. ẜ et
tuq ꝯfessus ꝓnide habe

Expanded text:
confiteatur: item eum, qui rem confessus est, ut certam quantitatem fateatur. Sed et tuque confessus sis, pe
Abbreviated transcription (Latin):
res ticiĩ ñ in potrabunt
seꝑatõnẽ nã licet alieni ad¬
iciendo sibi c̾ditorem d̾dito¬
am det̾iorem rdc̃onem
ad eundo. qr licet michi
seꝑatõnem in petrare su¬
os u̾o c̾ditores honorauit.
oumi adiit ñditatẽ qe
soluẽdo ñ est. nec potuert̃
c̃ditores enis seꝑatõnem
ñditaria fu̾it in re seꝑati¬
onis yrdrhetario c̾ditore
pociorẽ ẽẽ eñ qui sepatio¬
nem in petranit. ⁊ itase¬

Expanded text:
res Titii non impetrabunt separationem: nam licet alicui adiciendo sibi creditorem creditoam deteriorem condicionem adeundo, quia licet mihi separationem impetrare, suos uero creditores onerauit, dum adiit hereditatem quae soluendo non est, nec poterunt creditores eius separationem  si hereditaria fuit, iure separationis hypothecario creditori potiorem esse eum, qui separationem impetrauit: et ita Se