comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onatus sit. hr̃s esto aũ q̃ pure
neutrius tp̃ris hĩta mẽtioẽ si
altum caus omissus fui̾t. eo
caũ qui obmnissus sit natus rẽ
ꝯditõe quidem scriptus hr̃s ĩ¬

Expanded text:
natus fuerit, heres esto', aut etiam pure neutrius temporis habita mentione. si alteruter casus omissus fuerit, eo casu qui omissus sit natus rumpcondicione quidem scriptus heres in
Abbreviated transcription (Latin):
sins hr̃dib. suus hr̃s eẽ desie.¬
rit. ad om̃s cãus ꝑtinẽtia qroᷤ
supplendos ingalli aquilii ẜ¬
snĩa diximus. nec solum si ne¬
pos unuo patre decedat. nec syc¬
cedẽs ꝓnepos auomortuo rũ¬
pat s si supuixerit patri acͥ de¬
cedat. dum mõhr̃s institutũ
sit. aut exhrdatus. ¶Uitẽ¬
dum nĩi hric postiore ꝑte.siꝗs¬
orum sin h̾rdes succẽdũt. pos¬
sit ꝑintpretatominduci ut
si filiũs ap̃ hostes hñs nepote
ex eo hr̃oem instituas nontm
si uiuo te filius decedat. s ⁊̃ pt
mortẽ. an quam abhostib re¬
caret tp̃c. isi qd licetꝰ audent̃
possis drẽ uiuo ꝑatre. hc̃ su
prdem ẽẽ desisse. licet post mo¬
tem decedat. qui nec rediit. nͨ
põt̃ redire. ¶ Ille cãus ĩdif¬
ficił est. si filium habeas ⁊ ne¬
potem ñ dum natum insfitũ¬
asisq nascatur uino patre su¬
o ac mor pat decedat nsinis¬
urͣ rumꝑe. quam qui iamnat
erat demꝙ ẽ ⁊ supͣiore capite.
ut liceat institin non du na

Expanded text:
suis heredibus suus heres esse desierit' ad omnes casus pertinentia, quos supplendos in Galli Aquili sententia diximus: nec solum, si nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortuo rumpat, sed et si superuixit patri ac decedat, dummodo heres institutus sit aut exheredatus. Uidendum, norum sui heredes succedunt", possit interpretatione induci, ut, si filium apud hostes habens nepotem ex eo heredem instituas, non tantum si vivo te filius decedat, sed etiam post mortem, antequam ab hostibus recaret tempus: nisi quod, licet audenter, possis dicere vivo patre hunc suum heredem esse desisse, licet post mortem decedat, quia nec redit nec potest redire. Ille casus in difficili est, si filium habeas et nepotem nondum natum instituas isque nascatur vivo patre suo ac mox pater decedat: nontur rumpere quam qui iam natus erit. denique et superiore capite ut liceat institui nondum na
Abbreviated transcription (Latin):
ad optiuus filius miquam in¬
uelligatur. ne imagͥmẽ. nãe ue¬
ritas adumbretur. uoeł. qt̃ ñ
tr̃aslatus s redlitus inderetu.
¶Nec multum puto referre ꝙad
ꝓpoĩtum attini qõ loco nepotis
filiũ exhrdatum pat̾ arrogaũ.
Sititiꝰ hr̃s ĩstitutus loco nepoti
adoptet̾ d fũcto pͦa filio ꝗ pat̾ u¬
debat᷑ ne poti successioe ñ rũpit᷑
testm̃ ab eoqui hr̃s muenitũ.¬
Iuł. Wostuma subꝯditõe
Pr̃s instituta.si pendẽte ꝯditõe
uiuo patre nascatur. rumpit
testamentum.

Expanded text:
adoptiuus filius numquam intellegatur, ne imagine naturae ueritas adumbretur, uidelicet quod non translatus, sed redditus uideretur: nec multum puto referre, quod ad propositum attinet, quod loco nepotis filium exheredatum pater adrogauit. Si Titius heres institutus loco nepotis adoptetur, defuncto postea filio qui pater uidebatur, nepotis successione non rumpitur testamentum ab eo, qui heresum. Postuma sub condicione heres instituta si pendente condicione uiuo patre nascatur, rumpit testamentum.
Abbreviated transcription (Latin):
eo dͣ spectare. ꝗ cumnascerent
sun br̃des futuri eent ẽrgo si
filium he̾as ⁊ nepotem non¬
dum natum tñ exeo hrte i¬
stituas. si filius decedat. mox
unio te nepos nascatim ẽ ne¬
rius dicẽdum. ñ rumpi testm̃
ũt ñ solum illud primo capi¬
te notam̃t. si nepos ꝗ eõ tp̃ri
respici. cum satis sit obẜuari
id tpẽ quo nascitur nam qͥ sii¬
ta u̾ba sint. qui testm̃ fatiet.
is ꝯnims uirisis sexiis qui

Expanded text:
eos spectare, qui, cum nascerentur, sui heredes futuri essent. et rogo, si filium habeas et nepotem nondum natum tantum ex eo heredem instituas, filius decedat, mox vivo te nepos nascatur? ex verbis dicendum est non rumpi testamentum, ut non solum illud primo capite notaverit, si nepos, qui eo tempore respici, cum satis sit observari id tempus quo nascitur? nam etsi ita verba sunt: "qui testamentum faciet, is omnis virili
Abbreviated transcription (Latin):
tos. qun dum nascerẽtin: sin er̃.
prnttit. postiore cap̾ite̾ non ꝑ¬
mittit instit᷑ii. s uetat rũpine¬
ue obeã mie rem minus ratu
eẽt. ꝙͣ succedit porro ꝓcedẽ deb
ut utilit̾ ñt miritutus qd nul¬
loiureͤ potuit. qui ñ dum natꝰ
erat. quliano tam ur̃. duo¬

Expanded text:
tos, qui cum nascentur sui erunt, permitti, posteriore capite non permittit institui, sed uetat rumpi neue ob eam rem minus ratum esset, quod succedit. porro procedere debet, ut utiliter sit institutus: quod nullo iure potuit qui nondum natus erat. Iuliano tamen u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ natus fiñt.sit institutus.
si sinis nascẽtim. ¶Si cius
qui filiuͣm hãt ⁊ nepoͬ tem ex
d iscituatniirus pgnans
abhostib capta sit. ibiq in¬
ille post mortem patris atq
ain redeati ntrum hic caus
ad legem uelleian respitiat.
an adius antiquum aptãdꝰ
sit. possit ꝙ uel exiure anͣtiqͦ.
uł exuelleia institutus ñ rũ¬
pe ꝙ queredum ẽ. si iam mor
redeat ꝙ mortuo eo s cũ testa¬
m̃tum abeoñ rumpͥitur: in¬
ch̾ refert utrum exiure antiqͦ.
an exlege uelleia exchadat
forsitan ad huc dubitat᷑ qͣs.
an᷑ istis casib. si nepos post te¬
stͣm nascatur. umo patre suo.
tuo pat̾redem uuo auo nase¬
atur. an ñ potuerit hrs ĩstitri.
qr pat̾ ip̃ns ñ re̾cte institutuᷤ¬

Expanded text:
tus, si suus nasceretur. Si eius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibiqille post mortem patris atque aui redeat, utrum hic casus ad legem Uelleam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, possitque uel ex iure antiquo uel ex Uellea institutus non rumpere? quod quaerendum est, si iam morredeatque mortuo. sed cum testantum ab eo non rumpitur, nihil refert, utrum ex iure antiquo an ex lege Vellaea excludatur. Forsitan addubitet quis, an istis casibus si nepos post tetum nascatur uiuo patre suo, iuo patre deinde auo nascatur, an non potuerit heres institui, quia pater ipsius non recte institutu
Abbreviated transcription (Latin):
exhor̃datus. aẜo p̃teritus at̾tio
exhr̃datus sit. ⁊ uiuẽtib pri¬
mis ⁊ delib̾antib decedat. q̃ri
solet obiittẽtib primis adi¬
toẽm.utrum ad eos qui t̾tio gra¬
du scripti sunt. an potius ad
legittimos brdes ꝑtineat hor¬
ditas. quo et ipo casu rectiꝰ existi¬
mai putaũ adłgittĩos eã perti¬
nẽ. nam ⁊ cum duob hrdib
institutis. ⁊ insingłorum lo¬
co fcã substitutõe. an p̾rmis ex¬
rit.qͣmuis postumus exclud̾a¬
tur. nõ tam̃ mag̾ substitutu.
gradum a quo filius pret̾itui
sit. ñ ualere ñ usq qua ꝙ um¬

Expanded text:
teritus, a tertio exheredatus sit et uiuentibus primis et deliberantibus decedat, quaeri solet omittentibus primis aditionem utrum ad eos, qui tertio gradu scripti sint, an potius ad legitimos heredes pertineat hereditas. quo et ipso casu rectius existimari putauit ad legitimos eam pertinere: nam et cum duobus heredibus institutis et in singulorum locum facta substitutione a primis exrit, quamuis postumus excludatur, non tamen magis substitutum gradum, a quo filius praeteritus sit
Abbreviated transcription (Latin):
institui pot. ¶ Filius famł.
miles decasi pesi reculo fecit te¬
t᷑ate. ⁊ cum militare desiss xa¬
tre eedemq añodefũcto q̃situ
c̃ an rumpetur ens testi cum
ñ ꝗdem ad optass nec hodie ei
natus ẽ filius. nec priore sub¬
ducto depotãte suo hr̃de. ultĩor¬
tañ inpot̾ate sua hr̃e cepit.q̃m
est ⁊ filius sub enis recroit ꝑo¬
tãte rumpetrr ergo testm̃. E si
hr̃s sit institutus uł ex hrdat᷑
iste enis filius. ñ rumpitur. qr
millo circa eum nono fcõ.s or¬
susceptis libis. ¶Siꝗs eo tp̃r
quo ñ dum enis nixor eẽ poss.
testator nat᷑um exea scripsit

Expanded text:
institu‹i› potest. Filius familias miles de castrensi peculio fecit tetate. cum militare desisset, patre eodemque auo defuncto quaesitum est, an rumpetur eius testamentum. non quidem adoptauit nec hodie ei natus est filius nec priore subducto de potestate suo herede ultermen in potestate sua habere coepit, quem est et filius sub eius reccidit potestate: rumpetur ergo testamentum. sed si heres sit institutus uel exheredatus iste eius filius, non rumpitur, quia nullo circa eum nouo facto, sed orsusceptis liberis. Si quis eo tempore, quo nondum eius uxor esse posset, testator natu‹m› ex ea scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
Efricanꝰ. Si filius hr̃s insta¬
tutus sit. omisso postumo.filio¬
ꝙ substitutus nepos exeofit. si
int̾immoriatur filius postrio¬
ñ n᷑ãto nepotem tam patri qͣm¬

Expanded text:
estionum. Si filius heres institutus sit omisso postumo filioque substitutus nepos ex eo sit, si interim moriatur filius, postumo non nato nepotem tam patri q
Abbreviated transcription (Latin):
aũt filium p̾t testm̃ natli ex
assefiliam aui̾t post testim̃natã
extriente scripsit b̃rdem nec ul¬
lum coh̃rdem dedit. nec substi¬
tun postũ os neꝑo tes idrit.
si filius ms uiuo me moriet᷑.
Stẽ siquis m exlo nepos. siue q̃¬
hr̃des sumpto. ¶Quidam
recte admittẽoum cͥou̾nt.⁊̃¬
si ñ exprimit demorte filii.s sĩ¬
plicit instituatut eo cañ ua¬
leat. qui exiibis ecipi potest.
Id̃ credẽdum ẽ gallum existi¬
masse ⁊ deꝓnepote. rit dicat᷑
testator si me uiuo ne  tece
pote.cuins uxor y̾gnans eẽt
testm̃ fãcẽt. pot dicere cũ me
uiuofilius ms decedat. tẽ ꝓ

Expanded text:
si filium post testamentum natum ex besse, filiam autem post testamentum natam ex triente scripsit heredem nec ullum coheredem dedit nec substiitui postumos nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue qheredes sunto". Quidam recte admittendum credunt, etiamsi non exprimat de morte filii, sed simpliciter instituat, ut eo casu ualeat, qui ex uerbis concipi possit. Idem credendum est Gallum existimasse et de pronepote, ut dicat testator: 'Si me uiuo nepos de pote, cuius uxor praegnas esset, testamentum faceret, potest dicere: 'Si me uiuo filius decedat, tunc qui
Abbreviated transcription (Latin):
ifilio emã cipato ex¬
hr̃datois qui inpotãte ẽ prete¬
ritus sit. ip̃e quidem emancipa¬
tus si cc̾ tabulas petat.nchil
ag̾it ab intestato aũt ⁊ suus ⁊

Expanded text:
Si filio emancipato exheredato is qui in potestate est praeteritus sit, ipse quidem emancipatus si contra tabulas petat, nihil agit, ab intestato autem et suus
Abbreviated transcription (Latin):
Placer omẽm̃ masculu
osse põstumũ hr̃dem scrib̾e.siu
iam mantus sit. fiue ñ dumu¬
corem duxit. namo matitus ie¬
pudiare uxorem pot̃. ⁊ qñ du
duxiͣt uxorem. pꝰa pot̾ maritus
efficiinam ⁊ cum maritus posty¬
mũ h̾rdem scribit ñ utiq is so¬
lus postumus scriptusũ. ꝗ ex
is qui tr̃ imifo est. uerum is qͦͣ
qui ex quacum qo uxore nasca
trimomonatus est.

Expanded text:
asculum posse postumum heredem scribere, siue iam maritus sit siue nondum uxorem duxerit: nam et maritus repudiare uxorem potest et qui non duxit uxorem, postea maritus effici. nam et cum maritus postumum heredem scribit, non utique is solus postumus scriptus uidetur,is qui tunc in utero est, uerum is quoque, qui ex quacumque uxore nascattrimonio natus est.
Abbreviated transcription (Latin):
omeĩus substitutus sit. omi¬
ttẽte tͣitio brditatemmeinu¬
q̃ eam adire posse. qͣmuis filnis
ẜo gradu exh̾rdatus non sit.
Siqs itascripẜitalle q̾mscioex
me natumnon eẽ. exhr̃s esto.
hãc ex hr̃dationem ita millius
mom̃ti ẽẽ ait. si ꝓbetur ex conat.¬

Expanded text:
stitutus sit, omittente Titio hereditatem Maeuium eam adire posse, quamuis filius secundo gradu exheredatus non sit. Si quis ita scripserit: 'ille, quem scio ex me natum non esse, exheres est‹o›', hanc exheredationem ita nullius momenti esse ait, si probetur ex eo nat
Abbreviated transcription (Latin):
uo patre quodam iõdm̃ exiͣ¬
stimãtur. un ⁊̃ filius. fam. apa
pellat sic̃ pater. fam̾.so la nota
ha̾c adiecta ꝑ qͣm distingint̾.
gemtor ab eo qui genitus fit.
itaꝙ post mortẽ patris non
br̃ditatem ꝑcipere indẽtur. s
mag̾ lib̾am borum ammimi¬
stratoẽm ꝯsecutus hac exã. l¬
ñ fint hor̃des instituti. tñ dm̃
sunt. nec obstat.ꝙ licet eos
sp̃u tam̃ an ad huc testm̃ rũ¬

Expanded text:
uo patre quodammodo domini existimantur. unde etiam filius familias appellatur sicut pater familias, sola nota hac adiecta, per quam distinguitur genitor ab eo qui genitus sit. itaque post mortem patris non hereditatem percipere uidentur, sed magis liberam bonorum administratn sint heredes instituti, domini sunt: nec obstat, quod licet eos espiritu tamen, an adhuc testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ nato testator uolinͣt uxo¬
tem aliqd hr̃e. ideo ad huni¬
mõi sinãm humanitate syg¬
gerẽte decursu ẽ. qd̃ ⁊̃ iuben¬
tio celso aꝑtissime placint.

Expanded text:
que nato testator uoluerit uxorem aliquid habere, ideo ad huiusmodi sententiam humanitate suggerente decursum est, quod etiam Iuuentio Celso apertissime placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
stato patri bor existeiic euenie
solet cum subea ꝯditõe que in
xp̃ius potate ent. fultus pĩs inĩti¬
tutus prusquam ei pareret n
moriatur.

Expanded text:
stato patri heres existet: sicut euenire solet, cum sub ea condicione, quae in ipsius potestate erit, filius heres institutus, prius quam ei pareret, moriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
exalio semisse hr̃s esto ⁊ filius
exhr̃s esto sit̃tius h̃s non erit.
qrtus hr̃s estonam abutroq gͣ¬
dri sub moͬtus ẽ. ¶Suta cesta¬
tus sic pat̾ fam̃. ut aprm ꝯ ꝗdẽ
gͣdu filium p̃terirer. aẜo solo ex¬

Expanded text:
ex alio semisse heres esto. filius exheres esto. si Tertius heres non erit, Quartus heres esto': nam ab utroque gradu summotus est. Si ita testatus sit pater familias, ut a primo quidem gradu filium praeteriret, a s
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qͣmins eo tp̃r nascatur. qͦ
adhrdes primo gͣclu scriptos
ꝑtineat hr̃ditas secudũ tͣn
gradum inciari placet. ad hocͦ
ut p̃te mttẽtib institutis. ip̃¬
se hr̃s existat. immo ⁊ si defũc¬
to eohrdes instituti obmise
hr̃ditatem. ñ posse substitu

Expanded text:
it, quamuis eo tempore nascatur, quo ‹a›d heredes primo gradu scriptos pertineat hereditas, secundum tamen gradum uitiari placet ad hoc, ut praetermittentibus institutis ipse heres existat. immo et si defuncto eo heredes instituti omiserint hereditatem, non posse substitu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit s ⁊ si inpostuofili oi de
accidit. ut natus muo patre a
quo exhr̃datusnt moratora
adem dicẽda erunt desubstitr¬
to qm cume natus fihius leco
fortenon pof. hr̃des instituit:
mag̃ in homine:gnãndi ꝯsu̾e¬
trido spectãta est. qͣuam tp̃rale
stimin quis hr̃dem instituerit.
ip̃o nire nõ ualet. qr turpis sit
institutio. ¶Si filium exhr̃¬
cauo.nepotemꝙ exeo p̾teriero.
⁊ alium hr̃dem instituero. ⁊ suꝑ¬
uixit filius post mortem mea.
licet añ aditam hrditatem de¬
cesserit. ñ tam̃ nepotem ruptu
um potãte filus sit. ⁊ decesẜit
m eodem statu. rupit enimbis
casib nepos testm̃ qd̃ si moriẽ¬
scisum ut supiore can fu̾it s
ꝯsi hr̃s institutus or̾nẜit hr̃di

Expanded text:
non sit. Quod si in postumo filio idem acciderit, ut natus vivo patre a quo exheredatus sit moriatur, eadem dicenda erunt de substituto, quoniam cum est natus filius, loco forte non potest, heredes instituit, magis in homine generandi et consuetudo spectanda est quam temporale stumum quis heredem instituerit, ipso iure non ualet, quod turpis sit institutio. Si filium exheredauero nepotemque ex eo praeteriero et alium heredem instituero et superuixerit fililicet ante aditam hereditatem decesserit, non tamen nepotem rupturum potestate filius sit et decesserit in eodem statu: rumpit enim his casibus nepos testamentum, quod morienscisum ut superiore casu fuerit. sed et si heres institutus omiserit heredi
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ⁊ q̃reretur an recte exhrdatus
lere. qm̃ nec fundi exhr̃s eẽ iussꝰ.
recte exhrdatur. aliam q cãm eẽ
institutõis que benigne accipe¬
tur ex hrdationes autem ñ eẽnt¬
arrogãdum se de̾derit. necc̃is he¬
res non erit. ⁊t uasu¬

Expanded text:
et quaereretur, an recte exheredatulere, quoniam nec fundi exheres esse iussus recte exheredaretur, aliamque causam esse institutionis, quae benigne acciperetur: exhrogandum se dedit, necessarius heres non erit. P
Abbreviated transcription (Latin):
adhucilł iuus. post morte
.s. aui nasceretur: non rumꝑet.
nam ⁊ hic caus adlegem uel¬
leiam ñ ꝑtin̾et. melius ergo ẽ
ut eiusmoĩ utilitate. p̃sertim
post legem uelleiam. q ⁊̃ młtos
caus rumpendi abstulit.in ter
tem. suus nasceret᷑ recte ĩstiti¬
nepos post morͣtem natus siniᷤ
sign̾alider quicꝗd sibi lib̾oru
natum erit post mortẽ aut qc̃¬

Expanded text:
adhuc illis uiuis post mortem scilicet aui nasceretur, non rumperet? nam hic casus ad legem Uelleam non pertinet. m‹e›lius ergo est, ut in eiusmodi utilitate praesertim post legem Uelleam, quae et multos casus rumpendi abstulit, interptem suus nasceretur, recte instituinepos post mortem natus suus si generaliter, 'quidquid sibi liberorum natum erit post mortem' aut
Abbreviated transcription (Latin):
q carẽ nõ deb̾e. boms defuncti.
s aut sat̾dabitur eis aut si nõ
ratorib̾ legatariorum.sat̃dan¬
dum ẽ. eoq iure utimur.
¶Plane si ei quimnpotate alicinꝰ
erit legatum sit. caue̾br ei cinꝰ
iun subiectus ẽ. ¶ Non solũ
aut legatariorum noĩe hr̃des
cauẽt. s ⁊ successores eorumsis
q̃cin exsenatus ꝯsulto restitu¬
successores ad sat̃da tõem ꝯpel¬
luntur. ¶plane siꝗs omissa
stipłone litem delegato ꝯtestat

Expanded text:
que carere non debere bonis defuncti: sed aut satisdabitur eis aut, si satcuratoribus legatariorum satisdandum est eoque iure utimur. Plane si ei qui in potestate alicuius erit legatum sit, cauebitur ei cuius iuri subiectus est. Non solum autem legat‹o›rum nomine heredes cauent, sed et successores eorum. Is etiam, cui ex senatus consulto restitusuccessores ad satisdationem compelluntur. Plane si quis omissa stipulatione litem de legato contestatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissa extestõ claudii felicis p̃¬
stari debẽt. citra necc̾itatem eaue
dimcħ exhiis dimimiturũ se.
Nam qd fidei hrdis ab eodem te¬
statore ꝯmissum ẽ ut si fructulᷤ
pdidiss ꝙ ei in eo testõ relictũ ẽ.
rursus ei hr̃s idrestitũet. ñ eo ꝑ¬
tin ut aut fructulo. prioꝵlegaͣ
torũ nomine sat̃datio miungẽ¬
daaut honorãdus sit hr̃s inin¬
fini̾to.nt quot̃. id plidĩt. restitr¬
deismisso. ¶Rptoergo hostẽ¬
sum ẽ legatarium hr̃di nõ debe
cauẽ se nõ pditurum u̾sauice

Expanded text:
ommissa ex testamento Clodii Felicis praestari debent citra necessitatem cauendi nihil ex is deminuturum se. nam quod fidei heredis ab eodem testatore commissum est, ut, si Fructulus perdidisset quod ei in testamento relictum est, rursus heres ei id rest‹it›ueret, non eo pertinet, ut aut Fructulomine satisdatio iniungenda aut onerandus sit heres in infinito, ut, quotiens is perdiderit, restitudeicommisso'. rescripto ergo ostensum legatarium heredi non debere cauere se non perditurum. uersa uic
Abbreviated transcription (Latin):
ristoscrib̾. non solu
cͥoitorido. s ahrdi instituto p̃¬
torem subuiemre debeasq co¬
piam instrõrum inspiciẽdoꝵ.
face̾. ut ꝓiñ instru̾e se possint¬
ut expediet. nec ne agnoscere
h̾rditatem. ¶Si maiorsit
hr̃ditas ⁊ delibat hr̃s. ⁊ res sũt
inhr̃ditate.q̃ extrͣtu tp̃ris de¬
tiores fui̾nt adito p̃tore pote¬
stis qui delib̾at. sine p̾nditõ
eas nistis p̾tiis uendere qui po
lia. Item ea q̃ mora det̾iora fi¬
ant uendẽ demq p̃terea cua¬
turus sit. ut es alienum ꝙ sb̃
pena. uł subp̃tiosis pignoribꝰ
m̃tum.num̃ata pecuma. ind̾
fieri debebunt inpendiasimi
mis adebitorib hrditariis
exigẽda pecunia qd si nulli s̃
debitores aut iudicem ꝓuo¬
cent. uempre debent res super
labitur tp̃e ad delib̾andum.
an expediat cum ad hr̃ditatẽ
retinere ⁊ hoc ei datum sit.si in¬
sta cã ẽẽ indebitur. bona int̾ea
diminu insi c̃ã cognita. bomi
uir arbitratu uetabo mĩto p̃¬
tor inpendit intim dimimiti¬

Expanded text:
risto scribit non solum creditoribus, sed et heredi instituto praetorem subuenire debere hisque copiam instrumentorum inspiciendorum facere, ut perinde instruere se possint, expediet nec ne agnoscere hereditatem. Si maior sit hereditas et deliberat heres et res sunt in hereditate, quae ex tractu temporis deteriores fiunt, adito praetore potest is qui deliberat sine praeiudicio eas iustis pretiis uendere: qui policia, item ea quae mora deteriora fiant, uendere, quique praeterea curaturus sit, ut aes alienum quod sub poena uel sub pretiosis pignoribus mentum numerata pecunia, inde fieri debebunt impendia: si minus, a debitoribus hereditariis exigenda pecunia. quod si nulli sunt debitores aut iudicem prouocent, uenire debent res superulabitur tempus ad deliberandum, an expediat eum hereditatem retinere, et hoc datum sit: si iusta causa esse uidebitur, bona interea deminui nisi si causa cognita boni uiri arbitratu uetabo'. Merito praetor impedit interim deminuti
Abbreviated transcription (Latin):
caĩs pͥmitt̃e eum oꝑtet ut edi¬
fitia sarciatur.ne agrimculti
sint.si qua pecuma subpenad¬
beturut restituatur. nec pigra
distrahantur. exaliis q̃piustis
caĩs pretoraditus diminutõe
mimitio fieni.

Expanded text:
causis permittere eum oportet, ut aedificia sarciantur, ne agri inculti sint, si qua pecunia sub poena debetur ut restituatur, ne pignora distrahantur. ex aliis quoque iustis causis praetor aditus deminutionem deminutio fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
ilius. fam̃. dux̃. uxoẽ
ea filiis sublatis intestata d̾ceᷤᷤ¬
sit. filii iussu patris ñ am adie¬
rũt br̃ditatem.q̃ro an auoac¬
quisita sit hr̃oitas. pauł. R.¬

Expanded text:
ilius Familias duxit uxorem: ea filiis sublatis intestata decessit: filii iussu patris, non aui adierunt hereditatem: quaero, an auo adquisita sit hereditas.Paulus r
Abbreviated transcription (Latin):
r. ꝓpte eorum q se abstimiiᷤsẽt.
actoes sołe dec̾m in ea q̃ ad isset
⁊ malu̾iss integra brditaria ho¬
nera subire.
Ita refert. cũ due filie patrinec¬
cessarie lordes extitissẽt. alt̾a se
pat̾na ab stimãt hrditate.al¬
ta bona pat̾na uẽdicauãt totẽ

Expanded text:
te eorum, qui se abstinuissent, actiones solere decerni in eam, quae adisset et maluisset integra hereditaria onera subire. ita refert: Cum duae filiae patri necessariae heredes exstitissent, altera se paterna abstinuerat hereditate, altera bona
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Creditorẽcinres iuẽ pꝰ
gnori obligata adebitore le¬
gata eẽt. ñ ꝓhiber pecumã cre¬
ditam pet̾e. si uoluntas testato¬
ris ꝯpensare uolẽtis eindẽter

Expanded text:
. Creditorem, cui res pignoris iure obligata a debitore legata esset, non prohiberi pecuniam creditam petere, si uoluntas testatoris compensare uolentis euidenter
Abbreviated transcription (Latin):
legecꝰ sit exdie debitꝰ. nam nec
pecim ᷑ a peti pot̃.q̃ non ẽ lega¬
eis dedãta ⁊ ⁊ cui legata praẽ
debẽt. abutreq subscituto iga¬
ta debẽtur ¶Seruo alieno.
posse rem dm̃ legariualẽs scri¬

Expanded text:
legatus sit ex die debitus? nam nec pecunia peti potest, quae non est legaeis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur. Seruo alieno posse rem d
Abbreviated transcription (Latin):
pure manumissus. cui lib̾tas
ꝑꝑ ĩpedim̃tum iuris p̾t aditã
hrditatem ñ ꝯpetit. qd̾ status
extrĩsecus eiꝰ suspenditur. forte
tilit̾ cedit. ¶Pat cum filia
ꝑsemisse hr̃de instituta. sic te¬
ris. lz alios quo fili os suscepe¬
ris.sepmo nepoti mõ plus tri¬
buas. in honore noĩs meinec¬
citas ꝗdem restituẽdi nepoti¬
s moderãde portõis q̃m maio¬
re uoluit arbitrium filie dat̃.
¶Suiẽ tutori dato. mat̾ legar̃.
si ꝯsent̾iat ut decto p̃toris cõ¬
firmetur. ⁊ p̃tor ñ idoẽum exia¬
stimet actio legati ñ denega¬
bitur. ¶Qui mutianã car

Expanded text:
ssus, cui libertas propter impedimentum iuris post aditam hereditatem non competit, quod status eius extrinsecus suspenditur forte tiliter cedit. Pater cum filia pro semisse herede instituta sic teris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei'. necessitas quidem restituendi nepotised moderandae portionis, quam maiori uoluit, arbitrium filiae datum. Non iure tutori dato mater legauit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur. Qui Mucian
Abbreviated transcription (Latin):
atis.liitius eutichius uiua te¬
statrice acessit ꝑs broitatiseĩ
ad cohrdem pͥtimunͣtꝰ. Quero
an pãphilus eodem testõma¬
numissus ad petitõem ꝑtis in¬
stri admitti possit. l tab̾na ut
dicebat. quominꝰ testatrix uo¬
lẽs prĩo loco scribe eam hr̃dem
testm̃ mutaret. nec optinint
q̃ro.an legati ꝑsecutõem saluã

Expanded text:
atis'. Lucius Eutychus uiua testatrice decessit, pars hereditatis eius ad coheredem pertinuit: quaero, an Pamphilus eodem testamento manumissus ad petitionem partis instrumenti admitti possit, licet taberna, ut dicebat, quo minus testatrix uolens primo loco scribere eam heredem testamentum mutaret, nec optinuit; quaero, an legati persecutionem saluam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facẽ uoluntate ut uiisa da¬
ts millems aureis restituẽnt.
s extimatõĩs q̃ mortis tp̃r in
reb fuat obligatcem deb̾e fi.
¶Seio quem h̃rdi substituerat
ita legaũ seio si mͥ hor̃s non eĩt
dimidia portio debeat᷑. ꝵ. Seaq̃¬

Expanded text:
non facere uoluntatem, ut uniuersa datis millenis aureis restituerentur, sed aestimationis, quae mortis tempore in rebus fuerat, oblationem debere fieri. Seio, quem heredi substituerat, ita legauit: Seio, si mihi heres 'non erit, dimidia portio debeatur. re
Abbreviated transcription (Latin):
petosiꝙ liborum marite ha
tẽ suam restituẽ rogatus. eod
titio hr̃oem scrpto petit E tͥ
moriẽs titius. tam suam. q̃m
sen hrditatem sẽpnio restity¬
eret. Cum exfructibo medio
tp̃r ceptis fideio missi debita

Expanded text:
clusurum. Titio fratri suo tem suam restituere rogatus eodem Titio herede scripto petit, ut moriens Titius tam suam quam Seii hereditatem Sempronio restitueret. cum ex fructibus medio tempore perceptis fideicommissi debitam
Abbreviated transcription (Latin):
restituẽdum est n pris debi¬
tũ abeis ẽp̃toricit:q eo hr̃di
psoluẽtur. ¶Filiẽ fideidimi¬
sit. in h̾ u̾ba. petoate filia mea
ut dotalẽ cautõem p̾t mortez
meam mutes ⁊ita renoues. ũ
ueniat. post mort̾e. patris deces¬
sit maritus añ qũa renouarẽt
cautio dotał.⁊ pã alii nupta de¬
cessit. nullor liborum relicto
nuo ad huctitio uno exfrĩb
Quesitum ẽ an titius petitõe
frat̾ dotem stipłaretur. ¶Filix̃
sit in ħ uerba auob̾ peto ut qe¬
tes. ũ post uos filiis meis resti¬
tuatis. De fucta testatricis filia
meam̃a libertus decessit.hrde i¬
stituto patrone filio exꝑte d̾b¬
ita hr̾ditate patrone filiꝰ acohrd̾

Expanded text:
uendum est, nisi prius debitum ab eis emptori eidemque coheredi persolueretur. Filiae fidei commissit in haec uerba: 'peto a te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut erueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo liberorum relicto, uiuo adhuc Titio uno ex fratribus. quaesitum est, an Titius petitionemdotem frater stipularetur. Filium sit in haec uerba: 'a uobis peto, ut quntes, ut post uos filiis meis restituatis'. defuncta testatricis filia Maeuia libertus decessit herede institut‹o› patronae filio ex parte debita hereditate patronae filius a coherede
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Debitor .x. legaũ credi¬
tori.q̃ ei post ãnum subpigno¬
re debebat. ñ ut ꝗdam putant.
medii tpr̃is tm̃ ꝯmodũ ex te¬
stõdebetur. s tota .x. peti posst̃.
nec tolłr petitio.sim̃tim̃ annꝰ
supuenĩt. Nam suffic̃ ꝙ utilr
dies cessit. ꝙ si uiuotestatore
ãnus supueniat.dicẽdum cit.
imuitile effici legatum. qͣm ꝙͣ
ꝯstit̾it ab initio sic ⁊ indote p̃¬
legata.rensum ẽ. totã eam. ex
testõpeti possẽ. aligqn ẜmilla¬

Expanded text:
. Debitor decem legauit creditori, quae ei post annum sub pignore debebat. non, ut quidam putant, medii temporis tantum commodum ex testamento debetur, sed tota decem peti possunt: nec tollitur petitio, si interim annus superuenerit: nam sufficit, quod utiliter dies cessit. quod si uiuo testatore annus superueniat, dicendum erit inutile effici legatum, quamquam constiterit ab initio. sic et in dote praelegata responsum est totam eam ex testamento peti posse. alioqui
Abbreviated transcription (Latin):
qrẽ uolũtatis intẽtio dirgat᷑
Lib̾tis p̾chuin reliꝗd ac petiit
ne idalienaret᷑. ut ꝙ ĩfami¬
lia lib̾torum retinẽtm.siex¬
dit alienãdi uoluntatẽ integ̃
petet. Eos enim ad fidciꝯmis¬
sum ur᷑ imintasse. qui iuditõ
paruert. Alioqnꝑabsurdum
eritince mutua petitõe ĩdu¬

Expanded text:
 uoluntatis intentio dirigatur. Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si exdit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim ad fideicommissum uidetur inuitasse, qui iudicio paruerunt: alioquin perabsurdum erit uice mutua petitionem indu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ patronꝰ petit. ut denõie fa¬
milie ñ exiret. hr̃dem li b̾te fi¬
liimi ptem pdii qͣmmat̾ ac¬
cep̃retin̾e uisumẽ. ¶Cũ ex¬
timaret adsola oso brinam
suã. boã puentura. codicilł ad
eã fcĩs płib fideiomissare

Expanded text:
nomine familiae non exiret, heredem libertae filium partem praedii, quam mater accepit, retinere uisum est. Cum existimaret ad solam consobrinam suam bona peruentura, codicillis ab ea factis pluribus fideicommissa re
Abbreviated transcription (Latin):
stituto ex̃neo p̃̾lia lib̾tisẽ mo¬
oẽtur ubis fideio missi ⁊ reli¬
q̃rat. ⁊ petierat. ne exnoie fami¬
lie alienaret̃ substitutum ea
tãda ẽ. ¶Mẽsẽ negĩn excã
fideiomissi c̃ indẽpnitate hrdõ
ꝑcantõem suceptumleptiom

Expanded text:
a libertis cum moreretur uerbis fideicommissi reliquerat et petierat, ne ex nomine familiae alienarentur. substitutum ea tanda est. Mensae negotium ex causa fideicommissi cum indemnitate heredum per cautionem susceptum empti
Abbreviated transcription (Latin):
octa lutius titius catulus fili¬
a exasse hr̃s instituta lib̾to.cc.
legass petiss ꝙ ab eo ut eas
cubine ip̃ius daret.⁊ libertus
uiuo testatore decessissi. et qd̃
ei relictũ erat. ap̃ filiã reman¬
siss. cogetur filia id fideis. cõ¬
cubine redłe. ¶Qd̃ alicinꝰ
hr̃dis. noiatim fidei ꝯmittit̃.
pot̾ inderi. ita demũ dari uoly¬

Expanded text:
atulus filia ex asse herede instituta liberto ducenta legasset petissetque ab eo, ut ea concubinae ipsius daret, et libertus uiuo testatore decessisset et quod ei relictum erat apud filiam remansisset, cogeretur filia id fideicommissum concubinae reddere. Quod alicuius heredis nominatim fidei committitur, potest uideri ita demum dari uol
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃ ꝓbãdum foret si meninis.
ignorãs dñmuita decessisse. pe¬
cumã errore lapsus cediss tẽ
enim portio inie falcidicre¬
uocaretur. ¶Cum pͥat. fid̃i¬
ꝯmissum p̃diorum. extestõ i.
matris filie debẽt. eãde̾m ꝓꝑte
ita hrdẽitainstitut. ut heredi.¬
tatẽ fideiomissoꝯpẽsaret. cade¬
qr ṕdia filio exhrdatodari uo¬
luit. qmquam filia patris hr̃¬
ditatẽ suscipe noluiss fideis.¬

Expanded text:
sum probandum foret, si Maeuius ignorans dominum uita decessisse pecuniam errore labsus dedisset: tunc enim portio iure Falcidiae reuocaretur. Cum pater fideicommissum praediorum ex testamento matris filiae deberet, eandem pro parte ita heredem instituit, ut hereditatem fideicommisso conpensaret, eademque praedia filio exheredato dari uoluit. quamquam filia patris hereditatem suscipere noluisset, fidei
Abbreviated transcription (Latin):
o donatõis ẽẽ  dẽdum erit. ex
defuc̃ti uolũtate.qͥd̾maiore pe¬
cunia pr̃ari.nõ dubiẽ uolint
integra. ¶Mat filiis sins u¬
uulgosceptisdotẽ suã mor¬
tis cã doñã do.stipłari pm̃isit.
c̃ aliis hr̃dib institutis. petis
afiliis dotem uiro restitui. to¬
tum inro fideio. dotis deb̾i sifa¬

Expanded text:
x defuncti uoluntate, qui de maiore pecunia praestari non dubie uoluit integra. Mater filiis suis uulgo conceptis dotem suam mortis causa donando stipulari permisit: cum aliis heredibus institutis petisset a filiis uiro dotem restitui, totum uiro fideicommissum dotis deberi, si Fa
Abbreviated transcription (Latin):
instituris qui q̃drigeta relinq¬
rat arilio ducẽta legnũt ⁊ qui¬
hroitarẽ adierit. trecẽta titius
debeb̾. ¶ulianꝰ qdem ait. si altẽ
ex legittims hr̃dib repudias¬
s portoẽm. cum eeñt aheo fidĩ¬

Expanded text:
is qui quadringenta relinquebat a Titio ducenta legauerit et, quihereditatem adierit, trecenta Titius debebit. Iulianus quidem ait, si alter ex legitimis heredibus repudiasset portionem, cum essent ab eo fid
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.  dem obsuadumerit.
si ꝓprios c̾ditores exea pecuma
dimiẜit. ñ enim absuit. ꝙ ĩ
corꝑe patrimonii retinetur.
scet᷑. legatum fui̾t mͥ ⁊ ego pam¬
philã emã ea ꝙ ap̃ me sit enixa.
rõe summa rensum ẽ. ñ excãlu
cratiua ꝑtum in telligimeum
fcm. Iõq petẽdum extestõtã ꝙͣ¬
deducta matris existimatõeꝯ
stitiss m̾ iudex in cã legati dat᷑
extimauerit.

Expanded text:
. Idem seruandum erit et si proprios creditores ex ea pecunia dimiserit: non enim absumitur, quod in corpore patrimonii retinetur. scetur legatum mihi fuerit et ego Pamphilam emam eaque apud me sit enixa, ratione summa responsum est non ex causa lucratiua partum intellegi meum factum ideoque petendum ex testadeducta matris aestimatione constit‹i›sse mihi iudex in causa legati datus aestimauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp istas cas ñ ualeb̾. ¶Annũ¬
cipib hr̃dib scriptis detc̃to
usuf. legari ꝓprictas pot̾. qr nõ
utendo possunt usumf. amit
paͣ quam electus e exalio testõ
petẽ pot̾ utrumͣ ergo ñ ꝯstitit
qd datur. q̃si creclitori relic̾tũ.
an quam diupot mutinuo.¬
lũtas ñ recte cͥditori ꝯͣ pabitirr
siuetñ duret electio. fuisse iĩ.
cͥd̾itorsiue mutetur exneuto
testõ petitio opetit ¶Si dfalꝰ¬

Expanded text:
er istas causas non ualebit. A municipibus heredibus scriptis detracto usu fructu legari proprietas potest, quia non utendo possunt usum fructumposteaquam electus est, ex alio testamento petere potest. utrum ergo non constitit quod datur, quasi creditori relictum, an, quamdiu potest mutari uoluntas, non recte creditori comparabitur? siue tamen durat electio, fuisse uidetur creditor, siue mutetur, ex neutro testamento petitio competit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
publicolegatum ẽẽ relictu
an ⁊ masculmi gm̃s ⁊ femini¬
ni lib̾is legatũ indeatur. nã si
ita scriptum eẽt. filus meis hoc
tutores curesponsum ẽ ⁊̃ filiabo
tutores datos ẽ qued nõ excon¬
trano accipiendũ ẽ. ut filiarum
noĩe ⁊̃ masculi ꝯtineantur. exẽp¬
lo enĩ pessimum ẽ. feminino
uocabulõ ⁊̃ masculos ꝯtineĩ
repudiare ñ possumũs. Nam
nec ꝑtinͣet adnos añ qͣm dieᷤ
Iueniat.uł ꝯditio existat.
¶Si pat̾ filie sue testõ aureoᷤtot
hrdem dare uisẜit. ubi ea nũp¬
siss. si filia nupta sit.c̃ testm̃
fit. s absente patre ⁊ ignorãte
ncħominus legatum debet᷑.
sienm h̾pat̾ non ignoraba.
ur dealiis nuptiis sensisse.
adiecit p̃sens in diem ue̾. non
dubitarem qͣntum aduboru
significatõem attinet. qn eã pe¬
cuma ꝯp̃hensa non ee̾ cunus
dies moriente eo ꝗ testin fecis¬
s nõdum ueniss aditiẽdoãt
pecimiam legare uoluisse.

Expanded text:
Publio legatum esse relictum, an et masculini generis et feminini liberis legatum uideatur? nam si ita scriptum esset: 'filiis meis hosce tutores do', responsum est etiam filiabus tutores datos esse. quod non est ex contrario accipiendum, ut filiarum nomine etiam masculi contineantur: exemplo enim pessimum est feminino uocabulo etiam masculos contineri. repudiare non possumus: nam nec pertinet ad nos, antequam dies ueniet uel condicio exsistat. Si pater filiae suae testamento aureos tot heredem dare iusserit, ubi ea nupsisset, si filia nupta sit, cum testamentum fit, sed absente patre et ignorante, nihilo minus legatum debetur: si enim hoc pater non ignorabat, uidetur de aliis nuptiis sensisse. adiecit 'praesens in diemue', non dubitarem, quantum ad uerborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius dies moriente eo, qui testamentum fecisset, nondum uenisset. adiciendo autem pecuniam legare uoluisse.
Abbreviated transcription (Latin):
lictum. s ⁊ si dixerit q̃mmaxi¬
mã ꝑtendare possũdapnas e¬
sto hr̃s m̃s eidare id̾ erit dice¬
dum. ¶Iscmintp̃c liborum
t̾tia ps relicta ẽ ntiq nõ pot̾it
ad optãdo t̾tiam ꝑtem oseq ̃¬

Expanded text:
lictum. sed et si dixerit: 'quam maximam partem dar‹e› possum, damnas esto heres meus ei dare', idem erit dicendum. Is cui in tempus liberorum tertia pars relicta est, utique non poterit adoptando tertiam partem
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qui fidciꝯmissum reliqd. co¬
demuł si dipari gͣdusat̃ erit
uñ reliqsse. nã po stqͣm paritr
ẽ uoluntati. cẽti ꝯditõe defiti¬
ut s si uno exfamilia hr̃de in¬
ac si neõ exfamilia hr̃s extitis¬
doli excẽptõis. cetis fidcis. pe¬

Expanded text:
 qui fideicommissum reliquit, eodem uel dispari gradu, satis erit uni reliquisse: nam postquam paritum est uoluntati, ceteri condicione deficiunt. Sed si uno ex familia herede inac si nemo de familia heredi heres exstitisdoli excepti
Abbreviated transcription (Latin):
gatũ est exreb ñ legatis igno¬
rãte eo ãplianda legatisin grã.
gatario petitũ erat ut ahiresti¬
tuẽt.si legatarius decedat.hr̃s
debeb. ¶Spẽs nommnati łga¬
te si ñ reperiant̃.nec bo lohrdiᷤᷤ¬

Expanded text:
gatum est ex rebus non legatis ignorante eo ampliandi legati sui gratia tum. Quod a legatario petitum erat, ut alii restitueret, si legatarius decedat, heres debebit. Species nominatim legatae si non repperiantur nec dolo heredi
Abbreviated transcription (Latin):
iõ solui ñ potit eademq ratõ
stipłatiomis ẽ. hoĩs enim lega¬
tum. orom̃s ꝯpẽdio.singulos
hoĩes ꝯtinet utq ab initionõ
ꝯsistit. mhis q̃ legatani fuer̃
ita frustra soluitur. c dñi u
referẽda erit ad totum p̃tĩu
fũdi. quo potuit an sepultu
lus honatus fuerat litis existi¬
mat̾õe rei legaͬte abstu̾lit. pa
codicilł aꝑtis ab omĩb here¬
dibͥens dem rei relicte.dixi
dñum nõ querẽ. Euireni¬

Expanded text:
idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis enim legatum orationis compendio singulos homines continet utque ab initio non consistit in his qui legatarii fuerunt, ita frustra soluitur cuius dominnda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepultsolus oneratus fuerat, litis aestimationem legatae rei abstulit, postea codicillis apertis ab omnibus heredibus eiusdem rei relictae dixi dominium non quaerere: eum eni
Abbreviated transcription (Latin):
hrdes meos dare uolo.minor
ps erit accipieda q̃uenit ĩ leꝰ¬
gato. ¶Pegasus solutꝰ fuãt
distingu̾e si indiem fideio. re¬
lictum sit. ueluti p̾t annos.
sit. ut ne hr̃dis quo cau hr̃dẽ
fructum retinẽ deb̾e an lega¬

Expanded text:
heredes meos dare uolo', minor pars erit accipienda, quae uenit in legato. Pegasus solitus fuerat distinguere, si in diem fideicommissum relictum sit, ueluti post annos sit, utrumne heredis, quo casu heredem fructum retinere deb
Abbreviated transcription (Latin):
emolim̃to fideiomissi carere.
¶Qui inꝑi̾ta filia de dote egat.
decessit cate illa exhr̃data. filio
h̃rde instituto ⁊ ab eo fidrio. fi¬
lic dotis nõie reliqd. q̃ ro qͣntỹ¬

Expanded text:
emolumento fideicommissi carere. Qui inuita filia de dote egerat, decessit eadem illa exheredata, filio herede instituto et ab eo fideicommissum filiae dotis nomine reliq
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Secet ꝓculo placebata
apatre suosic accepi: qd̾ seruo
uẽdicarẽt eam q̃p legati ꝑte
h̃ĩturum q̃m in seruo hr̃ent.
D̾. Cum qdamuxori sue
dotẽ ei redditam. ħ tam̃ p̃tͥex¬
tu usus eẽt. qiͣ dotis redcdende
nõie eã summã legaret existi¬

Expanded text:
. Et Proculo placebat et a patre sic accepi, quod seruo uindicarent, eam quemque legati partem habiturum, quam in seruo haberet.. Cum quidam uxori suae dotem redditam, hoc tamen praetextu usus esset, quasi dotis reddendae nomine eam summam legaret, existi
Abbreviated transcription (Latin):
pitin ꝙ inuenitur ¶Siint̾
duos :ubitet᷑.deeodem legato
cni potius dari optetintputa
sititiorelictũ ẽ. ⁊ ouo eiꝰdem no¬
minis annci testatoris inueĩ¬
patus sit.dem ãbo defendẽ hr¬

Expanded text:
pit, quod inuenitur. Si inter duos dubitetur de eodem legato, cui potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris ueniparatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Allistratꝰ. Sihr̃s rem lega¬
tam ignorãs infunus ssump¬
sitiad exibẽdum actõe ñ tñbit᷑.
qr nec possidet nec doͬlo.m. fec̃
actõem legatario ꝯsulitur. ut
substitutõem.qͣm testator in
ẜis tabuł cum eosdem sb̃sti¬
turt exp̃ssit. diui marcus ⁊ s¬
modus ĩpatore ᷤ ixpserũt.uo¬
luntatem manifestam indĩ
in cã fideiꝯmissi ut cũq pca¬
na uolũt᷑as q̃reretur ꝯiectuiã

Expanded text:
monitorii. Si heres rem, legatam ignorans, in funus consumpsit, ad exhibendum actione non tenebitur, quia nec possidet nec dolo malo fecit actionem legatario consulitur, ut substitutionem, quam testator in secundis tabulis, cum eosdem substitueret, expressit: diui Marcus et Commodus imperatores rescripserunt uoluntatem manifestam uideri in causa fideicommissi utcumque precaria uoluntas quaereretur
Abbreviated transcription (Latin):
manunsitte legam̾t ut mañ¬
mitter. nec legatum nec lib̾taᷤ
ex die adite hr̾ditatis pr̃enti¬
tã ab hr̃de ñ traditam s ałga¬
tario detẽtum hr̃s uẽdicare c̃
fructib pot̾it. ¶Cum ita le¬
gatur illi hoc ãpłius fundu
illum cũ om̃ib reb q̃ in eodẽ¬

Expanded text:
manumittere legauit, ut manumitterentur, nec legatum nec libertasex die aditae hereditatis praesttam ab herede non traditum, sed a legatario detentum heres uindicare cum fructibus poterit. Cum ita legatur: 'illi hoc amplius fundum illum cum omnib
Abbreviated transcription (Latin):
amino legatum eẽt eaq dotẽ
suam ferre mag̾ qͣuam legat̃
bint utrum momnes hr̃des
an meum solum aquolegatỹ
ẽactio ei dedote dari debeat. qrͣ.
iulianꝰ in eum primumagyo
legatũ sit actoem dadam pu¬
tat. nam cum aut suonire a¬
ut iuditiomanti ꝯtẽpta ẽẽ d̾¬

Expanded text:
animo legatum esset eaque dotem suam ferre quam legatum maluit, utrum in omnes heredes, an in eum solum, a quo legatum est, actio ei ‹de› dote dari debeat, quaeritur. Iulianus in eum primum, a quo legatum sit, actionem dandam putat: nam cum aut suo iure aut iudicio mariti contenta esse d
Abbreviated transcription (Latin):
r2. qd inprimis ẽ. non eẽ ꝯsũp¬
ras.si cemm res explicat᷑. ut sit
maior q̃ntipas moriore dote fi¬
it illius põtitoe st tm̃mo mu¬
lier ꝯtẽpta qd si in summa do.¬
tis nõie legata ãplus sit. qũc
indote prĩcipalispẽsatio fiat᷑
ci pr̃atione dotis filium eũde¬
q hrem honãre uoluisse. pre¬
t̃ea c̃putauit se efficacit̾liei ñ
ꝯsentiẽte filia institunsse adu̾¬
sus gnͣm dedote actõem. ¶Lu¬
tius titiusrelictis Iouo bo filii
tis addidit cap̃gna̾le. u̾ti łga¬
ta ⁊lib̾tates abhis hr̃dibõ

Expanded text:
d in primis est non ess‹e› consumpras. sic enim res ‹ex›plicatur, ut, si quidem maior quantitas in dote fuit, illius petitione sit tantummodo mulier contenta: quod si in summa dotis nomine legata amplius sit quam in dote principali, compensatio fiat ci praestatione dotis filium eundemque heredem onerare uoluisse, praeterea cum putauerit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse aduersus generum de dote actionem. Lucius Titius relictis duobus filiis tis addidit cap‹u›t generale, uti legata et libertates ab his heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
legatus firĩt ñ cẽtum. heredi
cẽtums epe enim confines fũdo
etiã sipra iustam exstunatee
int̾est Nr̃a ad quirerẽ. ⁊¬
Qiꝰ Sititio ⁊ m̾.eademres
legatã fu̾it ⁊ is die cedẽte leg¬
ti decesẜit mehr̃ie relicto⁊ uel
alegatum repudiauo. magi
placere indẽo ꝑtem defecisse.
¶Si eohr̃de institutoqui uł m¬
ch̾ uel ñ totum cape p̃ot. ẜuo.
hr̃ditanolegatum fui̾t.trac¬
tãtib nob̾decapacitate.indẽ¬
dum ẽ utrum hr̃ois an defyẽ¬
tipsona annentrius spectan
debeat. ⁊ p̾t multas narietatẽ
placet.ũ qr millus ẽtominu
incuius ꝑsona decapacitate
q̃ri possit.sme ullo in peonnẽ¬
toadquiratur legatum br̃¬
tatiatq obidomnimõ adeỹ
ꝑtineat. ꝗcumq p̾tea ur̃s ex

Expanded text:
legatus fuerit, si centum heredi centum: saepe enim confines fundos etiam supra iustam aestimationem interest nostra adquirere. res legata fuerit et is die cedente legati decesserit me herede relicto et uel a› legatum repudiauero, magis placere uideo partem defecisse. Si eo herede instituto, qui uel nihil uel non totum capere potest, seruo hereditario legatum fuerit, tractantibus nobis de capacitate uidendum est, utrum heredis an defuncti persona an neutrius spectari debeat. et post multas uarietates placet, ut, quia nullus est dominus, in cuius persona de capacitate quaeri possit, sine ullo impedimento adquiratur legatum hereditati atque ob id omnimodo ad eum pertineat, quicumque postea heres ex
Abbreviated transcription (Latin):
mãcipia qͣm dotem accipe ip̃a
mãcipia. q̃ exstimata indotem
dedit ñ ⁊̃ ꝑtus macipiorumes
debebũtur. ¶ Bonorum po¬
nem dem̃tis curatori dͤata.a
legata acuratore qui furiosỹ
defendit. peti pot̾unt. s ꝗ petẽt
carẽ debebunt.si hr̃ditas eric¬
ta fuit ꝙ legatorumnõie da¬
tum sit redditum deuiri.
uł. Mortuo bone q̃ lega¬
tus estn corrium neq carod¬
betur. ¶Sititio frum̃taria
texera. legata sit. ⁊ is decesẜit.
qdam putãt extingu legitẽ.
s hoc ñ ẽ uerum. na cui cessem
łmilitia legatur exstimatio
ur legata. ¶abeo refert a¬
grum cuius ꝯm̾tium ñ hõs le¬
gari t̾ posse trebatium rendis.¬
se. qd̾ mĩto priscus fulcimus
fłm eẽ aiebat. s ꝓculus ait. si
quis hr̃dem suum. eỹfundũ
cinus ꝯm̾tium is hr̃s nõ ht

Expanded text:
psa mancipia, quae aestimata in dotem dedit, non etiam partus mancipiorum ei debebuntur. Bonorum possessione dementis curatori data legata a curatore, qui furiosum defendit, peti poterunt: sed qui petent, cauere debebunt, si hereditas euicta fuerit, quod legatorum nomine datum sit redditu iri.. Mortuo boue qui legatus est neque corium neque caro debetur. Si Titio frumentaria tessera legata sit et is decesserit, quidam putant exstingui legatum: sed hoc non est uerum, nam cui tessera uel militia legatur, aestimatio uidetur legata. Labeo refert agrum, cuius commercium non habes, legari tibi posse Trebatium respondisse, quod merito Priscus Fulcinius falsum esse aiebat. Sed Proculus ait, si quis heredem suum eum fundum, cuius commercium is heres non
Abbreviated transcription (Latin):
at meio. meuiꝰq fiñt mor¬
tuus. titii ꝯmõ cedet. ñ hr̃dis.
nͥ dum taxat ut miͣmnstru ti¬
tium elegit. id̃ est.⁊ si ponas
usumf. legatũ. ¶Si hr̃sdã¬
pnatus eet.x. uin exlib̾tis da¬
b eadem.x. pr̃are cogendus ẽ.¬
El. IHeredem m̾eum ita tͥ
obligare̾ possum ut si qñ ego
moriar tuus seruus stichus
ñ erit dare eum tibi dampnas

Expanded text:
at Maeuio, Maeuiusque fuerit mortuus, Titii commodo cedit, non heredis, nisi dumtaxat ut ministrum Titium elegit. idem est et si ponas usum fructum legatum. Si heres damnatus esset decem uni ex libertis danibus eadem. Heredem meum ita tibi obligare possum, ut si, quandoque ego moriar, tuus seruus Stichus non erit, dare eum tibi damnas
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Qui duos reos ei̾dez
pecunie h̃t titiumatq mein¬
rat hr̃dem. nam ẽ actões suas
hr̃s menio p̾stit̾it. adu̾sus titi¬
um uidebr̃ memins fcõ enis
lib̾atus eẽ. ⁊ id circo seio. hr̃s te¬
qd̃ isṡdebet duob nsolidũ.
seꝑatim legass. Ionatur hrs
duob satis fac̾e̾.umi actõe ce¬
dẽdo altiͣ pecuniam soluendo
eẽ iuissus sit. fauor lib̾tatis pre¬
ualet Smaũt inpostiore scͥp¬
tura legatus sit.⁊ eindẽs ad ep̃¬
tio lib̾tatis ostenditur. legat
ꝑꝑdefũcti uoluntatẽ p̾ualeb.
Seruo alieno hr̃de instituto.

Expanded text:
o. Qui duos reos eiusdem pecuniae habet Titium atque Maeuirat heredem: nam cum actiones suas heres Maeuio praestiterit aduersus Titium, uidetur Maeuius facto eius liberatus esse et idcirco Seio heres tequod is sibi deberet duobus in solidum separatim legasset, oneratur heres duobus satisfacere uni actione cedendo, alteri pecuniam soluendoesse iussus sit, fauor libertatis praeualet: sin autem et in posteriore scriptura legatus est et euidens ademptio libertatis ostenditur, legatum propter defuncti uoluntatem praeualebit. Seruo alieno herede instituto
Abbreviated transcription (Latin):
quadraginta cepisse uidebit᷑
lic⁊ mchꝰ face possit. Sesisse n
libatoem plenam urdetur. q̃uiͦ
nicħ̾ fac̾e̾ possit. si soli ei libaçi¬
o relicta ẽa ideo falcidia inter¬
debent.residua.c. durabunt
inolligatõe. ⁊ siquid facere
posse cẽpit: erigentur abeo dỹ¬

Expanded text:
genta cepisse videbitur, licet nihil facere possit: sensisse enim liberationem plenam videtur, quamvis nihil facere possit. si soli ei liberatio relicta est, et ideo Falcidia interdebent, residua centum durabunt in obligationem et si quidem facere posse coeperit, exigentur ab eo dum