comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sistenetlus et comgnoeretuit esfe:
quodi su stusser negauerat: Eñł
sĩallidbłm dissimularetur. forte
cashslicus ep̃s ab ignorantibus
heteticus crebe̾retur. allo se. ql tob
erat negantẽ: atq ex hac desidia
infirmis scandalum nasceretuR:
Seb memorabili augustino anti-¬
stite omnimodis instante. ab
controu̾siam ambo illi calam̃sos
ep̃i uenerunt: et de ipsa diu̾sa
commtnzone t̾cio conflictum
secum egertint: magna ppłoꝵ
xp̃ianorum multitubine causȩ
exitum ⁊ apud carthaginẽ et
ꝑ totã africam expectante: Ait
ille ẽ crispinus ꝓconsulari et li¬
bellari sententia ꝓnuntiatꝰ here¬
ticus. ꝓ quo ille apud cognitorẽ
catholicus ep̃s int̾cessit: ne aura¬
ria multa. exigeretur. et ei ẽ be¬
neficium impetratum. Unde
cum ingratus ad piissimum pͥa¬
cipem ꝓuocasset. et ab imꝑatore
relationi debitum ẽ responsum
solutum et consequent̾ p̾ceptũ.
nullo ꝓrsus loco hereticos donati¬
stas esse debere: et eos ad uim le¬

Expanded text:
sisteretur, et convinceretur eum esse, quod se fuisse negaverat: quoniam si ab eodem dissimularetur, forte catholicus episcopus ab ignorantibus haereticus crederetur, illo se quod erat negante, atque ita ex hac desidia infirmis scandalum nasceretur. Et memorabili Augustino antistite omnimodis instante, ad controversiam ambo illi Calamenses episcopi venerunt, et de ipsa diversa communione tertio conflictum secum egerunt, magna populorum christianorum multitudine causae exitum, et apud Carthaginem, et per totam Africam exspectante: atque ille Crispinus proconsulari et libellari sententia est pronuntiatus haereticus. Pro quo ille apud Cognitorem catholicus episcopus intercessit, ne auraria mulcta exigeretur; et ei est beneficium impetratum. Unde cum ingratus ad piissimum Principem provocasset, et ab Imperatore relationi debitum est responsum solutum, et consecutum est praeceptum, nullo prorsus loco haereticos Donatistas esse debere, et eos ad vim le
Abbreviated transcription (Latin):
consecuta est Nam ferme decẽ
quos ipse nour. scõs ac uenerabi¬
les uiros continentes et doctos.
beatus augustinus diu̾sis eccłiis:
nonnullis quoq emgentioribꝰ
rogatus debit: Simglit̾q ⁊ ipsi
ex illo scõrum ꝓposito uenientes.
dñi eccłiis ꝓpagatis. ⁊ monasteria
instituerunt: et studio crescẽre
ȩdificationis uerbi dĩ ceteris
eccłiis ꝓmotos fr̃s ad suscipiẽdũ
sacerdotium p̾stiterunt: Ede

Expanded text:
consecuta est. Nam ferme decem, consecuta est. Nam ferme decem, quos ipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes et doctissimos, beatus Augustinus diversis Ecclesiis, nonnullis quoque eminentioribus, rogatus dedit. Similiterque et ipsi ex illorum sanctorum proposito venientes, Domini Ecclesiis propagatis, et monasteria instituerunt; et studio crescente aedificationis verbi Dei, caeteris Ecclesiis promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium praestit
Abbreviated transcription (Latin):
censi exardescebant ipa gra¬
uissima: et intolerabiles ꝑse¬
cutiones unitati ȩgełe com¬
pactis faciebant: ipsisq catho¬
licis sacerdoribꝰ et ministris ag¬
gressiones churnas atq noc¬
turnas. direptionesq oñium
rerũ inferebant:. Nam ⁊ mltos
dei seruos cebibꝰ debilitau̾unt᷑.
aliquibꝰ etiam calcẽ cum aceto
in oculos miserunt: aliosq oc¬
ciberunt: Unde etiã suis idem
donatiste rebaptizatores in odi¬
um ueniebant: Proficiente por¬
gustino in monasterio dõ serui¬
entes: et eccłȩ ypponiensi clerici
ordinari cȩperunt: Ac deinde ĩ¬
notescente et clarescente de die
in diem. ⁊ eccłe catholice p̾dicati¬
onis ueritatem: sc̃orũq seruorũ
dei ꝓposito. continentia ⁊ pauꝑ¬
tare ꝓfunda. ex monasterio qͦd
ꝑ illum memorabilem uirum &
esse et crescere ceperat. magno
desiderio poscere atq accipere
ep̃os et clericos: pax eccłe atq
unitas. et cȩpit. pͥrimo ⁊ postea

Expanded text:
censi exardescebant ira gracensi exardescebant ira gravissima, et intolerabiles persecutiones unitati Ecclesiae compacti faciebant; ipsisque sacerdotibus catholicis et ministris aggressiones diurnas atque nocturnas, direptionesque rerum omnium inferebant. Nam et multos Dei servos caedibus debilitaverunt. Aliquibus etiam calcem cum aceto in oculos miserunt, aliosque occiderunt. Unde etiam suis iidem Donatistae rebaptizatores in odium veniebant. m sancto Augustino in monasterio Deo servientes, Ecclesiae Hipponensi clerici ordinari coeperunt. Ac deinde innotescente et clarescente de die in diem Ecclesiae catholicae praedicationis veritate, sanctorumque servorum Dei proposito, continentia, et paupertate profunda, ex monasterio quod per illum memorabilem virum et esse et crescere coeperat, magno desiderio poscere atque accipere episcopos et clericos pax Ecclesiae atque unitas et coepit primo, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
continentum ambulantesi.
qu circumcelliones dicebantur.
et erant ingenti. num̾o ⁊ tur¬
bis ꝑ om̃s fert africanas regio¬
nes constituti. qui malis imbu¬
t doctoribꝰ. audatia suꝑba. et
temeritate illicita: nec suis nec
aliens aliqñdo parcebant: Cõ¬
tra nus. fasq in causis int̾cedenteᷤᷤ
hom̃ibꝰ. et nisi obebissent damniᷤᷤ
grauisimis ⁊ cedibꝰ afficiebant ar-¬
mati diu̾sis telis bachantes: per
agros uillasq usq ab sangumis.
effusionem accedere ñ metuẽtes
Seb dum u̾bum dĩ sedulo p̾di¬
caretur: et cum his qui oberant
pac̾ẽ pacis ratio haberetur:
illi loquente debellabant gͣtis:
et cum adu̾sus. eorum dogma
ta u̾itas innotesceret: qui u̾o¬
lebãt et poterant sese inde uł
eripͥebant uł subducebant: et
paci atq unitati eccłe cũ suis
quibꝰ poterant coherebant:
Unde illi su erroris ininui con¬
gregationes uidentes ⁊ attau¬
gmentis eccłȩ inuibentes:. ac¬

Expanded text:
continentium ambulantes, continentium ambulantes, qui Circumcelliones dicebantur. Et erant in ingenti numero et turbis per omnes pene Africanas regiones constituti. Qui malis imbuti doctoribus, audacia superba et temeritate illicita, nec suis, nec alienis aliquando parcebant, contra jus fasque incautis interdicentes hominibus: et nisi obedissent, damnis gravissimis et caedibus afficiebant, armati diversis telis, bacchantes per agros villasque, usque ad sanguinis effusionem accedere non metuentes. Sed dum verbum Dei sedulo praedicaretur, et cum his qui oderant pacem, pacis ratio haberetur; illi loquentem debellabant gratis. Et cum adversus eorum dogma veritas innotesceret, qui volebant et poterant, sese inde vel eripiebant vel subducebant, et paci atque unitati Ecclesiae cum suis quibus poterant cohaerebant. Unde illi sui erroris congregationes minui videntes, atque augmentis Ecclesiae invidentes, ac
Abbreviated transcription (Latin):
sit quod eccłe dĩ fides tenet
ac dicit: Et hec diebꝰ ac noctibꝰ
ab eodem iugit̾ agebantur:
Nam et epłas priuatas ab qͦsq
eiusde erroris ep̃os. eminentes
scilicet et laicos dedit. ratio ẽ
reddita admonens atq exhor¬
tans: ut uł ab illa se prauitate
corrigerent: uł certe ab dispu¬
tationem uenirent: At illi cau¬
sa diffidentiȩ nec quidem unquã
rescribere uoluerunt : seb iran
furiosa loquebantur: atq seduc¬
torem et deceptorẽ anmarũ au¬
gustinũ esse ⁊ priuatim ⁊ publice
conclamabant : et ut lupum oc¬
cidendũ esse in defensionem gͣgis
sui dicebant et tractabant: oĩaq
peccata a deo indubitant̾ esse
crebendũi posse dimitt. his qui
hoc facere ac ꝑficere potuissent:
nec dm̃ tañtes. nec homineᷤ reu̾tẽtes:¬
Et ut eorũ cause diffibemia.
cunctis innotesceret elaborar¬
uit: et publicis gestis conuenti
non sunt ausi conferre: ħabe.
hominũ genꝰ: ꝑuersum ac ui¬
olentũ. uelut sub ꝓfessione

Expanded text:
sit quod Ecclesiae Dei fides tenet sit quod Ecclesiae Dei fides tenet ac docet. Et haec diebus ac noctibus ab eodem jugiter agebantur. Nam et epistolas privatas ad quosque ejusdem erroris episcopos, et eminentes scilicet laicos dedit, ratione reddita admonens atque exhortans, ut vel ab illa se pravitate corrigerent, vel certe ad disputationem venirent. At illi causae diffidentia ne quidem unquam rescribere voluerunt: sed irati furiosa loquebantur, atque seductorem et deceptorem animarum Augustinum esse, et privatim et publice conclamabant; et ut lupum occidendum esse in defensionem gregis sui, dicebant et tractabant; omniaque peccata a Deo indubitanter esse credendum posse dimitti iis qui hoc facere ac perficere potuissent, nec Deum timentes, nec homines erubescentEt ut eorum causae diffidentia cunctis innotesceret, elaboravit: et publicis gestis conventi, non sunt ausi conferre. CAPUT hominum genus perversum ac violentum, velut sub professione
Abbreviated transcription (Latin):
sategit. ut conciliis constitu¬
eretur ep̃orum. ab ordiato¬
ribꝰ debere ordinandis uł or-¬
dinatis: oñsum statuta sacer¬
dotũ in noticiam esse deferen
multo instantius ac feruen¬
cius maiori auctoritate non
in una tantũ regione. set uͥ¬
cumq rogatus uenisset. u̾¬
bum salutis et̾nȩ alacriter
ac suauit̾ pullulante atq
crescente dñi eccła p̾dicabat.
paratus semꝑ poscentibus
reddere rationem: de fide et
spe que in dm̃ est Et eiꝰ dicła
atꝙ excepta maxime donatistȩ
in eadem xpponiensi uł uicmna
manentes ciuitate: ad suos
ep̃os deferebant: Quȩ cũ audi¬
sent. ⁊ e contra forte aliquid di¬
cerent: aut a suis refellebantur:
aut eadem responsa ad sc̃m au¬
gustinũ deferebantur ẜoq
comꝑto. patient̾ ac lenit̾ et ut
scripitum ẽ cum timore ⁊ tre-¬
more salutẽ hominũ oꝑabatur:
ostendens quã nichil illi re¬
ferre uoluerint ac ualuerint:
quãq uerum manfestumq

Expanded text:
sategit, ut conciliis constitusategit, ut conciliis constitueretur episcoporum, ab ordinatoribus deberi ordinandis vel ordinatis omnium statuta sacerdotum in notitiam esse deferendmulto instantius ac ferventius, majore auctoritate, non adhuc in una tantum regione, sed ubicumque rogatus venisset, verbum salutis aeternae alacriter ac gnaviter pullulante atque crescente Domini Ecclesia praedicaret, paratus semper poscentibus reddere rationem de fide et spe, quae in Deum est. Et ejus dicta atque excepta, maxime Donatistae in eadem Hipponensi vel vicina manentes civitate, ad suos episcopos deferebant. Quae cum audissent, et contra forte aliquid dicerent, aut a suis refellebantur, aut eadem responsa ad sanctum Augustinum deferebantur, eisque compertis, patienter ac leniter, et, ut scriptum est, cum timore et tremore salutem omnium operabatur : ostendens, quam nihil illi refellere voluerint ac valuerint, quamque verum manifestumque
Abbreviated transcription (Latin):
gans imbecillitatem corporiᷤᷤ
sui ętatisq grauitatem: et ob¬
secrans ut ypponiensi eccłe
ordinaretur ep̃s: quo suȩ cathe¬
dre non tam succederet: seb
consacerdos accederet augul¬
stinus: Et quȩ oprauit et ro¬
gauit: saragens rescripto
inpetrauit: Et postea pen¬
to aduisitandum adueniẽ¬
te ad eccłam ypponiensem
tunc primate numidiȩ
rio antistite ep̃is qui forte
tint aderant et clericis õib
uppomensibus et unguerse
plebi mopinatam cunctis
suam insinuante uoluntare.
om̃ibꝰq aubientibꝰ gratulan¬
tibꝰ atq id fieri ꝑficiq ĩ gẽsi
desiderio clamantibꝰ: ep̃atũ
suaderetur: atq id ignaro
trans mariȩ et africanȩ eccle
exemplis ꝓbaret᷑. compulsus
atq coactus succubuit. et ma
Quod inse postea fieri non cẽ¬
retur et dixit et scripsit. ꝓpt̾
concili unsu̾salis uetitum.
quod iam ordinatꝰ didicit.
nec quod sibi factũ ẽẽ doluit:
aliis fieri uoluit: Unde etrã

Expanded text:
gans imbecillitatem corporis gans imbecillitatem corporis sui aetatisque gravitatem, et obsecrans ut Hipponensi Ecclesiae ordinaretur episcopus, quo suae cathedrae non tam succederet, sed consacerdos accederet Augustinus. Et quae optavit et rogavit satagens, rescripto impetravit. Et postea petito ad visitandum et adveniente ad Ecclesiam Hipponensem tunc primate Numidiae rius antistes episcopis qui forte tunc aderant, et clericis omnibus Hipponensibus, et universae plebi inopinatam cunctis suam insinuat tunc voluntatem: omnibusque audientibus gratulantibus, atque id fieri perficique ingenti desiderio clamantibus, episcopsuaderetur, atque id ignaro transmarinis et Africanis Ecclesiae exemplis probaretur, compulsus atque coactus succubuit, et epiQuod in se postea fieri non deretur, et dixit, et scripsit , propter concilii universalis vetitum, quod jam ordinatus didicit: nec quod sibi factum esse doluit, aliis fieri voluit. Unde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
catholicis ingenti ardore audi¬
ebant. quisquis ut uoluit et
potuit notarios ad hibentes
eaq quȩ dicebantur excepta
describentes: Et inde iam per
totum affricȩ corpus. p̾clara
doctrina odorq suauissimus
xp̃i diffusus et. manifestatus
sicut dum patitur unum mẽ¬
brum compatiunt᷑ om̃za mem¬
brã. ita cũ głificatur uinum
mẽbrum congaudẽt oĩa mẽbra
Ille uͦ bcatus senex ualerius
cet̾is ex hoc amplius exultãs.
et deo gras agens de cõcesso
sibi speciali beneficio metie¬
re cepit ut est humanꝰ animiꝰ:
ne ab alia eccła sacerdote pri¬
uata ad ep̃atum quereretur.
et sibi auferetur Nam et ib
ꝓuenisset: nisi hoͨ idem ep̃s
cognito. ad locũ secretum
eum transire curasset: atq
occultatum a querentibꝰ mini¬
me inueniri fecisset: Unde am¬
plius formidans idem uen̾abił
senex. et sciens se corpore et
erate infirmissimum: egit
secretis litteris apud primatẽ
ep̃orum carthaginensem. alle¬

Expanded text:
Catholicis ingenti ardore audiCatholicis ingenti ardore audiebant: et quisquis, ut voluit, et potuit, notarios adhibens, etiam ea quae dicebantur excepta descripsit. Et inde jam per totum Africae corpus praeclara doctrina odorque suavissimus Christi diffusus et manifestatus sicut dum patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; ita etiam cum glorificatur unum membrum, congaudent omnia membrIlle vero beatus senex Valerius caeteris ex hoc amplius exsultans, et Deo gratias agens de concesso sibi speciali beneficio, metuere coepit, ut est humanus animus, ne ab alia Ecclesia sacerdote privata, ad episcopatum quaereretur, et sibi auferretur: nam et id provenisset, nisi et hoc idem episcopus cognito, ad locum secretum eum transire curasset, atque occultatum a quaerentibus minime inveniri fecisset. Unde amplius formidans idem venerabilis senex, et sciens se corpore et aetate infirmissimum, egit secretis litteris apud primatem episcoporum Carthaginensem, alle
Abbreviated transcription (Latin):
sue secte assertione iudicatus
est. Qua ille confusione affictꝰ.
et sequenti temꝑe de ypponi¬
ensi ciuitate ꝓfectuf: ad eam
amphus non remeatut: Ac sic
ꝑ memoratum dei hominem.
onium cordibus uel qui ade¬
rant uł qui absentes illa que
gesta sunt cognouerunt: er¬
ror ille ablatus. catholica est
intimata ac retenta sincera
p̾dicabat ille priuatim et puͦ¬
lice in domo et in eccła salutis
u̾bum cũ om̃ fiducia. aduer¬
sus affricanas herefes. maxi¬
meq contra donatistas. ma¬
ncheos ⁊ paganos libris con¬
fectis et repentinis sermonibꝰ
meffabilit̾ admirantibꝰ xp̃ia¬
nis et conlaudantibꝰ: et hoc
ipsum ubi pot̾ant non tacen¬
multo tempore illis conuales¬
centibꝰ ẽreticis. p̾cipueq rebap¬
tizando donati parte maiore
multitudine affroͣrum sedue¬
Ob hoc eiꝰ libros atq tractatus
mirabili dei gr̃a ꝓcebentes
ac ꝓfluentes: omi instructos
ratione. copia atq autoritate
sc̃ãrum scripturarum. ipsi qͦ
heretici concurrentes cum

Expanded text:
tus est. Qua ille confusione affectus, et sequenti tempore de Hipponensi civitate profectus, ad eamdem amplius non remeavit: ac sic per memoratum Dei hominem omnium cordibus, vel qui aderant, vel qui absentes illa quae gesta sunt cognoverant, error ille ablatus, catholica est intimata ac retenta sincera edicabat ille privatim et publice, in domo et in ecclesia, salutis verbum cum omni fiducia adversus Africanas haereses, maximeque contra Donatistas, Manichaeos et Paganos, libris confectis, et repentinis sermonibus, ineffabiliter admirantibus Christianis et collaetantibus, et hoc ipsum ubi poterant non tacenmulto tempore illic convalescentibus haereticis, praecipueque rebaptizante Donati parte majorem multitudinem Afrorum, seducEt hos ejus libros sive tractatus mirabili Dei gratia procedentes ac profluentes, instructos rationis copia, atque auctoritate sanctarum Scripturarum, ipsi quoque haeretici concurrentes cum
Abbreviated transcription (Latin):
dicabunt : Et si in uob̾ iubicabit᷑
munduᷤᷤ. indigni estis iudicioꝵ
iinimorum᷑: Nescitiᷤᷤ qm̃ angłoᷤᷤ
tudicabimꝰ. nedũ scłaria. Scłaria
igit᷑ iudicia si habueritiᷤᷤ int̾ uos:
eos qui contẽptibiles sũt ĩ eccła.¬
hos collocate: Ad reuerentram
uobis locpuor: Sic ñ est int̾ uos
quisqũa sapiens qui possit
int̾ frẽm suũ iubicare. sed fr̃¬

Expanded text:
dicabunt? Et si in vobis judicatur mundus, indigni estis judiciorum minimorum? Nescitis quia angelos judicabimus, nedum saecularia? Saecularia igitur judicia si habueritis inter vos, eos qui contemptibiles sunt in Ecchos collocate. Ad reverentiam vobis dico: sic non est inter vos quisquam sapiens qui possit inter fratrem suum judicare? sed fr
Abbreviated transcription (Latin):
imponat: ⁊ saluus erit: Quod dũ com¬
ꝑisset. facere ñ distulit: ⁊ illum ĩfirmũ
continuo dñs sanũ ab eodem discedẽ
cum memorati ĩ penderent hostes:
norato litt̾s fuisse consultũ: utrum¬
nã illis aduentantibꝰ ex eccł̃iis ep̃is¬
uł clericis retebendũ eẽt. necne.¬

Expanded text:
imponat, et salvus erit. Quod dum comimponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, et illum infirmum continuo Dominus sanum ab eodem discedere cum memorati impenderent hostes, norato, litteris fuisse consultum, utrumnam illis adventantibus, ex Ecclesiis episvel clericis recedendum e
Abbreviated transcription (Latin):
una cũ eodẽ ad m̃sam constitut: unde
fabulantes nob̃ diceret: Nouentis me
hoc temꝑe nr̃ȩ calamitatis id dm̃ rogare:
ut aũt hanc ciuitatẽ ab hostibꝰ circum¬
cdatam lib̾ari dignet᷑. aut si ei aliud ui¬
detur: suos seruos ad ferendam suam
uoluntarem fortes faciat: aut certe
:ut me de hoc scło ad se accipiat: ͦuȩ
illȩ dicens. nosq instruens. deinceps cũ
cuitate fuerant: a sũmo deo similiter
egritudiene Nec suũ sane dñs famulũ
fructu suȩ p̾cis fraudauit: Nã ⁊ sibi ipsi
et eidem cuitati quod lacͥmosis depopo̾cit
tum. eumq in oratione lacͥmas funden-¬
tem dm̃ rogasse: ⁊ demones ab honigibꝰ
recessisse: Itemq ad egrotantẽ ⁊ lecto
uacantem quendã cum suo egroto
uenisse: ⁊ rogauisse ut eidẽ manus
imponeret. quo sanꝰ ẽẽ posset: respon¬
cdisse si aliquid posset sibi hoc utiq
pͥmitꝰ p̾stitisset: ⁊ illũ dixisse usitatũ
fuisse. sibiq ꝑsõntum dictum ẽẽ: Uade
ad augustinũ ep̃m. ut eidẽ manum

Expanded text:
una cum eodem ad mensam constitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes faciat, aut certe ut me de hoc saeculo ad se accipiat. Quae ille dicens, nosque instruens, deinceps cum fuerant civitate, a summo Deo similiter aegritudine. Nec suum sane Dominus famulum fructu suae precis fraudavit. Nam et sibi ipsi et eidem civitati, quod lacrymosis depoposcit tum, eumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibus recessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidem manum imponeret, quo sanus esse posset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum
Abbreviated transcription (Latin):
atq doctrina. desideraret atq
optaret eum uidere. ꝓmittens se
posse mundi huiꝰ omĩs contẽpnere
cupiditates arq illecebras: si ali¬
quando ex eiꝰ ore uerbũ dĩ audire
meruisser. Quod eñt ad se fideli fu¬
Isset relatione delatum: liberari
angmã cupiens: ab huiꝰ uite ꝑicuł
morteq et̾na: ad memoratã ultro
confestmq uenit enuitatem. et ho¬
minem. uisum allocuitis frequẽtiꝰ.

Expanded text:
atque doctrina, desideraret atque atque doctrina, desideraret atque optaret eum videre, promittens se posse mundi hujus omnes contemnere cupiditates atque illecebras, si aliquando ex ejus ore Dei verbum audire meruisset. Quod cum ad se fideli fuisset relatione delatum, liberare animam cupiens ab hujus vitae periculis morteque aeterna, ad memoratam ultro atque confestim venit civitatem, et hominem visum al
Abbreviated transcription (Latin):
esse uende omĩa quȩ habes et
da paupibꝰ. et habebis thesaurũ
in cęlis. et ueni sequere me: et
lam. sed aurum. argentĩr. lapi¬
des p̾ciosos: Et erat tunc annis
maior trigita. sola suꝑstite ma¬
tre. sibiq adherente: et de sus-¬
cepto eiꝰ ꝓposito seruiendi deo
amplius quã de carnis nepo¬
tibus exultante: Nam ĩa pater¬
eiꝰ antea defunctus erat: Remii¬
tiauit enam scolasticis quos re¬
thor docebat : ut sibi magistrũ
alium ꝓuiderent: eo quod serui
ei ꝑcepta gr̃a cum aliis guibus
et amicis suis deo pariter seruen¬
tibꝰ : ad affricam et ꝓpriam domũ
agrosq remeare: ad quos ueniẽs
et in quibꝰ constitutus ferme
triennio. ⁊ a se iam alienatis. cũ
uebat ieguniis et orationibus
bonis oꝑibꝰ. in lege dñs mebitans
die ac nocte. et de his quȩ sib
ds cogitanti atq orami intellec¬
ta reuelabat: et p̾sentes et ab¬
sentes sermonibꝰ ac libris docebat:
contigit forte eobem temꝑe. ut
quidam ex his quos dicunt agẽteᷤ

Expanded text:
esse, uende omnia tua et da pauperibus et habebis thesaurum in caelis: et ueni, sequere me. si lam; sed aurum, argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos rhetoricam docebat, ut sibi magistrum alium providerent, eo quod servirei percepta gratia cum aliis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africam et propriam domum agrosque remeare. Ad quos veniens, et in quibus constitutus, ferme triennio, et à se jam alienatis curisvebat, jejuniis, orationibus, bonisque operibus, in lege Domini meditans die ac nocte. Et de iis quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelabat; et praesentes et absentes sermonibus ac libris docebat. Contigit forte eodem tempore, ut quidam ex iis quos dicunt Agentes
Abbreviated transcription (Latin):
tescere doctrina. non ꝑ omnes
afies. partes uerũ etiam iniꝑᷤ.¬
marinis et libris editis atq ing̾¬
co sermone trans latis: ab illo
uno homme ⁊ ꝑ illũ multis fa¬
uente deo cuncta in notescere
meruerint: atq hinc ut scrip¬
tum est peccator uidens. irasce¬
batur: dentibꝰ suis fremebat.
et tabescedat: Serui aũt. dñi
ut dictum est eum his qui
oderant pacem erant pacifier:
& cum loquerentur. debella¬
bantur gratis ab eis: aliquotĩe¬
circumcelliones famuls di au¬
gustino obsederunt. dũ forte
iret rogatus ad uisitandas ins¬
truendas et ex hortandas catho¬
licas plebes: quod nimirũ freqͤn¬
tssime faciebat: Rt᷑ aliquandõ
contigit iut illi sub centuriati hac¬
tẽnus ꝑderent captionem: Eue¬
nit enim dĩ quidem : ꝓuidẽtia.
sed ductoris errore : ut ꝑalĩa urã
cum suis comitibꝰ sacerdoᷤ s qͦ
tendebat ueniret: Atq ꝑ hunc
quem postea cognouit errorem.
manus impias euasit: et in om̃bꝰ
liberatori deo gr̃as egit: Et õino

Expanded text:
 omnes Africae partes, verum etiam in transmarinis, et per libros editos atque in graecum sermonem translatos, ab illo uno homine, et per illum multis, favente Deo, multa innotescere meruerunt. Atque hinc, ut scriptum est, peccator videns irascebatur, dentibus suis frendebat, et tabescebat : servi autem Dei, ut dictum est, cum his qui oderant pacem, erant pacifici; et cum loquerentur, debellabantur gratis ab eis . CAPUT XICircumcelliones contra famulum Dei Augustinum obsederunt, dum forte iret rogatus ad visitandas, instruendas et exhortandas catholicas plebes; quod ipse frequentissime faciebat. Et aliquando contigit, ut illi succenturiati hactenus perderent captionem: evenit enim Dei quidem providentia, sed ducatoris hominis errore, ut per aliam viam cum suis comitibus, sacerdos quo tendebat venisset, atque per hunc quem postea cognovit errorem, manus impias evasisset. Et cum in omnibus liberatori Deo gratias egisset, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ita habebat. Quisqͥs amat dictis
absentum rodere uitam: Hanc m̃¬
sam indignam nou̾it ẽe sui. Et
ideo omnẽ conunã a suꝑfluiᷤᷤ et
admonebat: Nam ⁊ quosbã. suos fa¬
miliarissimos coep̃os illius scriptu¬
re oblitos. ⁊ contͣ eam loquentes. tã
asꝑe aliqño rep̾hendit commotus:
ut diceret aut delendos ẽe illos
dem̃sa u̾sus. aut se de media re¬
fectione ãd suũ cubiculum surrec¬
turũ: Quod ego ⁊ alii qui illi m̃se
int̾fuimꝰ: exꝑti sumꝰ: Compauꝑũ¬

Expanded text:
ita habebat: Quisquis amat dictis ita habebat: Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam noverit esse sibi. Et ideo omnem convivam a superfluis et admonebat. Nam et quosdam suos familiarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimus, experti sumus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ĩmundiciam obsonii gieo.
seb ĩmundiciam. cupiditatis S̾cio
ñoe omne carnis genus qͦd cibo
ẽẽt usus manducare ꝑmissũ.
heliam . cibo. carnis refectum.
ioħ̃em inirabili abstinentia
.p̾ditum: annialibus hoc ẽ lo¬
tibꝰ. non fuisse. pollutum: Et
scio esau lẽticulȩ. concupiscẽtia
deceptum:: et cdauib ꝓpt̾ aque
desideriũ a se. ipso rephensum:
et regẽ nr̃m ñ de carne sed de
in heremo ñ quia carnes desid̾a¬
uit. sed quia esce̾ desiderio adu̾¬
sus dm̃ murmurauit: meruit
imꝓbari: Be uino aũt sum̃do apłi
extat sententia: ad timotheum
scribentis ac dicentis: Noli usq
abhuc aquã bibere: sed mobdico¬
ueno utere ꝓpt̾ stomacͥum. et
frequentes trias infirmitates: Co¬
clearibꝰ tantum argenteis utens.
cet̾a uasa quibꝰ m̃se inferebantun
cibi. testea uł lignea uł marmorea
magis lectionem uł disputationẽ
quamr ep̾ulationem potanonẽq
diligebat: ⁊ contͣ pestilentiã hu¬
mane confuetudinis in ea scriptũ

Expanded text:
ego inmunditiam obsonii timeo, sed inmunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usui, manducare permissum, Elian cibo carnis refectum, Iohannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est lutibus, non fuisse pollutum: et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso repet Regem nostrum, non de carne, sed de in eremo, non quia carnes desideravit, sed quia escae desiderio contra Deum murmuravit, meruit improbari . De vino autem sumendo Apostoli exstat sententia ad Timotheum scribentis, ac dicentis: Noli usque adhuc aquam bibere, sed vino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Cochlearibus tantum argenteis utens, caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea magis lectionem vel disputationem, quam epulationem potationemque diligebat. Et contra pestilentiam humanae consuetudinis in ea scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
cidentes legis soluerentur
questiones Atq ita edodꝰ.
sensim aiq paulatim heresi
illa miseratione diuina eiꝰ
ex animo pulsa est. ꝓtmiᷤᷤ
eidem amoris ardor innatuᷤᷤ
est: quo ꝓpinquantibꝰ diebꝰ
sc̃i pasche salutis aquã ꝑciꝑet:
Et factum est diumna pres¬
tante opitulatione. ut ꝑ illũ
catholicȩ: et diugnũ ꝑciꝑet
timis cordis medullis. spem
omnem quam habebat in
scło dereliquid Iam ñ uxo¬
rem. non filios carnis. non
chuitias. non honores scl̃i
querens: sed deo cum sus
seruire statuir: et in illo et
ex ilło pusillo grege esse stu¬
dens: quem dñs alloquitur
dicens. Nolite timere pusillus
grex : qm̃ complacuit patͥ ur̃o
dare uobis regnum. uendite

Expanded text:
cidentes legis solverentur cidentes legis solverentur quaestiones: atque ita edoctus, sensim atque paulatim haeresis illa miseratione divina ejus ex animo pulsa est; protinueidem amoris ardor innatus est, quo propinquantibus diebus sanctis Paschae salutis aquam perciperet. Et factum est divina praestante opitulatione, ut per illucatholicae, et divina perciperet timis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo, dereliquit; jam non uxorem, non filios carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed Deo cum suis servire statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro dare vobis regnum.
Abbreviated transcription (Latin):
alitusq ac nutritus eoꝵ cu¬
ra et diligentia impensisq
scłaribꝰ interis eruditus ad¬
prime. om̃ibꝰ uidelicet disci¬
plinis imbutus: quas lib̃a¬
les uocant: Nam ⁊ gramati¬
cã prius in sua ciuitate. et
rethoricam in africe capite
carthagine postea docuit:
consequenti etiam tẽꝑe tͣns
mare in urbe roma. et apub
mediolanum: ubi tũc imꝑ¬
atoris ualentinians ininoriᷤ
cõmitatus fuerat cõstitutꝰ.
In qua urbe tũc ep̃atum ad¬
ministrabat acceptissimus
dõ. et in optimis uiris p̾cla¬
rissimus sacerdos ambrosiuᷤ
huius int̾ea u̾bi dei p̾dicato¬
ris frequentissimis in eccła
disputationibꝰ assistens ĩ ppło:
intendebat suspensus atq
affixus. Uerum aliquando
manzcheoꝵ apud carthagi¬
nem adolescens fuerat er¬
rore seductus. et ideo suspe¬
ꝓ ipsa uł contra ipsam here¬
sm diceretur Seb ꝓuenit
dei liberatoris clementio li¬
sui sacerdonis cor ꝑtraclãtis.
ut contra illum errorem ¬

Expanded text:
alitusque ac nutritus eorum cualitusque ac nutritus eorum cura, et diligentia impensisque, secularibus litteris eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et grammaticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit. Consequenti etiam tempore trans mare in urbe Roma, et apud Mediolanum, ubi tunc imperatoris Valentiniani minoris comitatus fuerat constitutus. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixus. Verum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductus: et ideo caetepro ipsa, vel contra ipsam haeresim diceretur. Et praevenit Dei liberatoris clementia sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum errorem in
Abbreviated transcription (Latin):
Uum sũmam quęso maiestatẽ.
quo munus hunusmobi a me ar¬
reptũ ita gerã ⁊ ꝑagan. ut nec
patris luminũ offendam ueri¬
tatem: nec bonoꝵ eccłȩ filiorũ
ulla ex parte uidear fraudare
caritatem Nec attingã ea oĩa
in sinuare. quȩ idem beatissimꝰ
augustinꝰ in suis confessionũ
libris de semet ipso qualis ãte
ꝑceptam gr̃am fuerit: qualisq
iam sumta uiu̾et designauit:
hoc aũt facere uoluit ut ait a¬
apłs. ne de se quisquã hominũ
supra quã se ẽẽ nouerat. aut de
se auditũ fuisset credere uł pu¬
sed sui dñs de ꝓpria liberatiõe
ac mun̾e querens: ex his uide¬
licet quȩ iam ꝑceꝑeat: ⁊ frat̾¬
nas p̾ces poscens de his quȩ ac¬
cipere cupiebat: Sacram̃tũ
igitur regis ut angelica aue¬
ao̾ritate ꝓlatum est. bonum.
est abscondere. oꝑa aũt dñi
reuelare et confiteri honorifi¬
gͣ africanaci¬
iutate tagas¬
tensi: de num̾o
curialium. pa¬
rentibꝰ honestis et xp̃ians¬

Expanded text:
Verum summam quaeso majestatem, Verum summam quaeso majestatem, quo munus hujusmodi a me arreptum ita geram et peragam, ut nec Patris luminum offendam veritatem, nec bonorum Ecclesiae filiorum ulla ex parte fraudare videar charitatem. Nec attingam ea omnia insinuare, quae idem beatissimus Augustinus in suis Confessionum libris de semetipso, qualis ante perceptam gratiam fuerit, qualisque jam sumpta viveret, designavit. Hoc enim facere voluit, ut ait Apostolus, ne de se quisquam hominum supra quam se esse noverat, aut de se auditum fuisset, crederet vel pused sui Domini, de propria liberatione ac munere quaerens, ex iis videlicet quae jam perceperat; et fraternas preces poscens, de iis quae accipere cupiebat. Sacramentum igitur regis, ut angelica auctoritate prolatum est, bonum est abscondere: opera autem Domini revelare et confiteri, honorifigo Africana, civitate Tagastensi, de numero curialium parentibus honestis et chris
Abbreviated transcription (Latin):
ISPIRANTE
rerum om̃ium factore
et gub̃natore deo.
mei memor ꝓpositi:
cio ep̃orum: stubens ex quali¬
cumq accepto ingertio et sermo¬
ne edificationi ꝓdẽe sc̃e ac u̾e
et moribꝰ p̾desturati ⁊ suo tp̃re
presentati sacerdotis optimi
augustini: quȩ in eodem uidi
ab eoq audiui minime reticere
disposui: Id enim etiam ante noᷤ
factitatũ fuisse. a religiosissimis
sc̃e matris eccłȩ catholice uiris
legimꝰ et. comꝑimꝰ : qui diumo
afflan sp̃u: sermone ꝓprio atq
stilo ⁊ auribꝰ ⁊ oculis scire uo¬
lentium. dicendo ⁊ scribendo
similia studiosorũ notcie ĩ tu¬
lerunt: quales quantiq uiri ex
cõmuni. dñica gr̃a in rebꝰ huma.¬
nis et uiuere et usq in finem
obitus ꝑseuerare meruerint:
Iccirco ipse quoq dispensato
est fidelibꝰ : dep̾dicti uenerabił
uiri exortu ⁊ ꝓcursu: et de ui¬
re fine quȩ ꝑ eum didiciet ex¬
ꝑtus sum: quam plurimiᷤᷤ an
nis inherens caritati. ut domͥnꝰ
donauerit explicandũ suscepi:

Expanded text:
spirante rerum omnium factore et gubernatore Deo, mei memor propositicio episcoporum, studens ex qualicumque accepto ingenio et sermone aedificationi prodesse sanctae ac veet moribus praedestinati, et suo tempore praesentati sacerdotis optimi Augustini, quae in eodem vidi, ab eoque audivi, minime reticere debeo. Id enim etiam ante nos factitatum fuisse a religiosissimis sanctae matris Ecclesiae catholicae viris legimus et comperimus, qui divino afflati Spiritu, sermone proprio atque stilo, et auribus et oculis scire volentium, dicendo et scribendo similia studiosorum notitiae intulerunt, quales quantique viri ex communi Domini gratia in rebus humanis, et vivere, et usque in finem obitus perseverare meruerunt. Idcirco ipse quoque dispensatorest fidelibus, de praedicti venerabilis viri et exortu, et procursu, et debito fine, quae per eum didici, et expertus sum, quam plurimis annis ejus inhaerens charitati, ut Dominus donaverit, explicandum suscepi.
Abbreviated transcription (Latin):
illam heresim diocesim uisitar&.
et que didicerat ꝓ pace eccłe cõ¬
tra illant ħeresim᷑ p̃dicaret : fac¬
tilm ẽ uit in mebio itinere eorũ
infidias. in curreret: Et ꝑuasus.
epͥmom̃sb̾ illi comitantibꝰ. subla-¬
tis. anmalibꝰ ⁊ rebus: in iuriis
et cebe. grauissima affectus est
est crispinus qui hisdem donatistiᷤᷤ
in calam̃si cruitate en regione ep̃s
fuit: p̾dicator fciaret et multi
temꝑis edoctus. ad multã t̾en̾
al aridih publicis legibꝰ contra
huietĩtos constit̾titam. Qtti r̃esultãs

Expanded text:
m visitaret, et quae didicerat pro pace Ecclesiae contra illam haeresim praedicaret, factum est ut medio itinere eorum insidias incurrisset, et pervasum cum omnibus illi comitantibus, sublatis animalibus et rebus, injuriis et caede eum gravissima affecissent. est Crispinus, qui eisdem Donatistis in Calamensi civitate et regione episcopus fuit, praedicatus scilicet et multi temporis, et doctus ad mulctam teneri aurariam publicis legibus contra haereticos constitutam. Qui resu
Abbreviated transcription (Latin):
gilantiã tuã in his curã fr̃ne monitã
exhortationis ostendimꝰ. His ea qͣn¬
ta dignũ est reuerentia custoditiᷤ.
nullũ relinqͥt culpe locũ sc̃e obser¬
uationis obstaculũ. Ibi fas nefasq
pͥscriptũ ẽ. ibi ꝓhibitũ ad qͦo nullꝰ
audeat aspirare: ibi concessũ quio
debeat mens dõ placit᷑a p̾sumere:
Quotiens unu̾sale poscit religionis
causa conciliũ: te cuncti fr̃s euocãte
conueniantꝰ. E siquos eoꝵ specialis
negocii pulsat intentio uirgia int̾
eos oborta compesce. discussa sacra
lege de t̾minando certamina Quic¬
qͥd aũt illic ꝓfibe ⁊ u̾itate constitu¬
tũ uł ꝓuida dispensatione p̾ceptũ.
uł ꝑsone nr̃e auctoritate fuerit con
firmatũ: totũ adscieñtĩã nr̃am in¬
structa legationis attestatione ꝑue¬
niat. Eo fiet ut ⁊ nr̃ animꝰ officii cari¬
tate cdati: ⁊ tuus securitate ꝑfruatur¬
sepe fatus clodoueus rex głosus co¬

Expanded text:
gilantiam tuam, in his curam et fraternae monita gilantiam tuam, in his curam et fraternae monita exhortationis ostendimus. His ea, quanta dignum est reverentia custoditis, nullum relinquit culpae locum sanctae observationis obstaculum. Ibi fas nefasque prescriptum est, ibi prohibitum, ad quod nullus audeat adspirare, ibi concessum, quid debeat mens Deo placitura presumere. Quotiens universale poscit religionis causa concilium, te cuncti fratres evocante conveniant; et si quos eorum spetialis negocii pulsat intentio, iurgia inter eos oborta compesce discussa sacra lege determinando certamina. Quicquid autem illic pro fide et veritate constitutum, vel provida dispensatione preceptum, vel personae nostrae auctoritfirmatum, totum ad scientiam nostram instructa relationis attestatione perveniat. Eo fiet ut et noster animus officii charitate dati, et tuus securitate sepe fatus Hludowicus rex gloriosus co
Abbreviated transcription (Latin):
obnixius imꝑamꝰ. ut in ꝓuinciie
tanta longinqͥtate disiunctis. &
apłce sedis uigorem.⁊ patrũ reguliꝰ
studeas adhib̾e custodiã Uices itaq
nras ꝑ omne regnũ dilecti ⁊ sp̃alis
filii nr̃i clodouei. quẽ nuꝑ ad mini¬
p̾dicationẽ salutiferam cõmitantibꝰ.
ad fidem cũ gente integra conu̾¬
tisti. ⁊ sacri dono baptismatis conse¬
erasti: saluis pͥuilegiis quȩ ⁊ metͦpo¬
litanis. decreuit antiqͥtas. p̾senti auc¬
boritate cõmittimꝰ. augentes sturii
huiꝰ participatione ministerii ligni¬
tatem: releuantes nr̃as eiꝰdem reme¬
dio dispensationis exeubias.Et
licet de singłis ñ indigeas eboceri a
quo iã ꝓbauimꝰ acutis uniu̾sa seruari:
gratiꝰ tamen ẽẽ solet. si ituris trames
ostenbit᷑: ⁊ laboraturis inuncti oĩp̃is¬
oꝑis forma monstrat᷑. Paternas gͥ regłas &
decreta sc̃issimis diffinita concilii ab
omnibꝰ seruanda mandamꝰ. In his ui¬

Expanded text:
obnixius imperamus, ut in provinciis obnixius imperamus, ut in provinciis tanta longinquitate disiunctis et apostolicae sedis vigorem et patrum regulis studeas adhibere custodiam. Vices itaque nostras per omne regnum dilecti et spiritalis filii nostri Hludowici, quem nuper, adminipredicationem salutiferam comitantibus, ad fidem cum gente integra convertisti et sacri dono baptismatis consecrasti, salvis privilegiis, quae metropolitanis decrevit antiquitas, presenti auctoritate committimus, augentes studii huius participatione ministerii dignitatem, relevantes nostras eiusdem remedio dispensationis excubias. Et licet de singulis non indigeas edoceri, a quo iam probavimus acutius universa servari, gratius tamen esse solet, si ituris trames ostenditur et laboraturis iniuncti operis forma monstratur. Paternas igitur regulas et decreta sanctissimis diffinita conciliis ab omnibus ser
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ tp̃s ab anastasio imꝑatore
tasius coronã aureã cũ gẽms
itunicam bla̾team misit. ⁊ ab
ie consul ⁊ augustus ẽ appella
Sed ⁊ ormisoa romane sebis
pontifex sc̃o remigio antique me-¬
tropolis ep̃o. quȩ tunc tp̃ris habe¬
bat sub se .xiiͫ. ciuitates ⁊ totidẽ
ep̃os eisoem p̾sibentes. uices suas
gente ad fidẽ conu̾si: ꝑ scãm eiꝰ p̾di¬
cationem dño cooꝑante ⁊ sermonẽ
confirmante sequentibꝰ signis com¬
misit hoc mͦ. Dilectissimo fr̃i remigio.
ormisda. Suscipientes plena fr̃ni¬
tatis tuȩ congratulationis colloqͥa.
quibꝰ nos germane salutis tue leti¬
ficauit inditio. corporali cũ sp̃alibuᷤ
officiis incolumitate subnixa: con¬
gruũ eẽ ꝑspeximꝰ hanc ipsam quam
mente gerius u̾bis aꝑire leticiã:
Agis eñ sũmi docum̃ta pontificis:
dum ⁊ p̾dicanda facis: ⁊ ea insinuare
ñ differa. Prerogatiuã gͥ de nr̃i sũp¬
simꝰ electione iudicii. qnͣo ro optum
te ẽẽ didicimꝰ: quod ceteris agendũ

Expanded text:
tempus ab Anastasio imperatore m illi Anastasius coronam auream cum gemmis et tunicam blatteam misit: et ab ea die consul et augustus est appellatus. Sed et Hormisda Romanae sedis pontifex sancto Remigio, antiquae metropolis episcopo, quae tunc temporis habebat sub se duodecim civitates, et totidem episcopos eisdem praesidentes, vices suas gente ad fidem conversi per sanctam ejus pcationem, Domino cooperante et sermonem confirmante, sequentibus signis, commisit hoc modo. Dilectissimo fratri Remigio Ormisda. Susdpientes plena fraternitatis tuae congratulalatione colloquia, quibus nos germanae salutis tuae letificavit indicio, corporali cum spiritalibus officiis incolomitate subnixa, congruum esse perspeximus, hanc ipsam quam mente gerimus verbis aperire laetitiam. Agis enim summi documenta pontificis, dum et predicanda facis et ea insinuare non differs. Praerogativam igitur de nostri sumpsimus electione iudicii, quando id operatum te esse didicimus, quod ceteris agendum
Abbreviated transcription (Latin):
ouet ne despent in malis. Iu
ualuimꝰ: in prauiꝰ nr̃is desideriis iacem̃.
Sed qͥ nos rectos condioit. ad huc expe¬
tat ⁊ ꝓuocat. ut surgamꝰ. Sinũ sue
pietatis aꝑit: nosq a se recipi ꝑ pem¬
tentiã querit. Et nequis etiã contͣ
apłm delectans uocũ nouitateᷤᷤ dicere
p̾sumat: aut saeras regulas contͣ hoc
beatũ remigiũ diuina p̾ceptione
in hoc oꝑe contͣ saeras regulas de ge¬
nebaubo egisse. aut ipsũ genebaudũ
cont᷑ regularẽ constitutionẽ pꝰ lapsũ
ingradu mansisse: satsfaciat illi con¬
sona catholicor patrũ sententia. ut
inquiens constitueret᷑ eccła ne qͥsquã
accipiat: uł ad clericatũ redeat. uł in
clericatũ maneat: ñ desꝑatione indul¬
gentie. seb rigore factũ ẽ discipline:
Alioquin cont᷑ claues clatas excłe dis¬
putabit᷑ de quibꝰ dictũ ẽ. quecumq
solueritis suꝑ t̾ram: erũt soluta ⁊ in celo

Expanded text:
ovet, ne desperent in malis. Iusvaluimus, in pravis nostris desideriis iacemus; sed qui nos rectos condidit adhuc expectat et provocat, ut surgamus: sinum suae pietatis aperit nosque a se recipi per penitentiam quaerit. Ͻ Et ne quis etiam contra apostolum delectans vocum novitates dicere presumat, aut sacras regulas contra hocbeatum Remigium divina preceptione in hoc opere contra sacras regulas de Genebaudo egisse, aut ipsum Genebaudum contra regularem constitutionem post lapsum in gradu mansisse, satisfaciat illi consona catholicorum patrum sententia : Ut, inquiens, constitueretur in aecclesia, accipiat, vel ad clericatum redeat, vel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae, sed rigore factum disciplinae, alioquin contra claves Ecclesiae datas disputaretur, de quibus dictum est: quae solve
Abbreviated transcription (Latin):
pꝑata. Securus gͥ ⁊ gaudens
nio ad te: ita ut ⁊ tu exuitans
suscipias me. discipulũ eiꝰ qͥ pa¬
pendit in te. Quia amator tuia
sẽꝑ fui: ⁊ desid̾aui te amplecti
O bona crux que decorẽ ⁊ puleri¬
tudinẽ de membris dñi suscepis¬
ti: diu desiderata. sollicite quesita

Expanded text:
as, securus et gaudens venio ad te, ita ut et tu exaltans suscipias me discipulum ejus qui pependit in te, quia amator tuus semper fui, et desideravi te amplecti. O bona crux, quae decorem et pulchritudinem de membris Domini suscepisti: diu desiderata, sollicite amata
Abbreviated transcription (Latin):
nes. nec hẏrcoꝵ angunẽ. sed. in¬
maculatii agnũ cotidie in altari
crucis sacͥfico. Cuius carnes postea
quã oĩs ppłs credentiu manduca¬
uerit. ⁊ eiꝰ sanguinẽ biberit: agiꝰ¬

Expanded text:
nes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Ag
Abbreviated transcription (Latin):
& collega mr̃ii. Precessit seruus
ut p̾uid̾et locũ : secutus ẽ dñs
securus qd̃ fide seruuli iam in¬
uenret paratũ.Non aliena lau¬
damꝰ. Passio eñ serui: dm̃ discipli¬
na ẽ. Hic instituit: ille impleuit.
dicit qͦmͦ xp̃o plac̾e̾t. Hec tamen
geminã laudẽ acquisiuit. In illo
magist̾ii : in se mr̃ii. Certau̾unt
int̾ se muicẽ beneficiis: postqͣm
equales ẽẽ m̾uerunt. Hic illũ
ad martẏriũ p̾̃misit: ille istum
accersiuit. Hullum gͦ ad cõmen¬
dationẽ hominis ꝯdicio affert
ĩpedimentũ: nec dignitas ꝓsa¬
piȩ meritũ. s fides affert. Sius

Expanded text:
Praecessit servus, ut provideret locum; secutus est dominus, securus quod fide servuli 278 jam inveniret paratum. Non aliena laudamus; passio enim servi domini disciplina est. Hic instituit, ille implevit. dicit quomodo Christo placeret: hic tamen geminam laudem acquisivit, in illo magisterii, in se martyrii. Certaverunt tamen inter se invicem beneficiis, postquam aequales esse meruerunt. Hic illum ad martyrium praemisit, ille istum accersivit. 3. Nullum ergo ad commendationem hominis conditio affert impedimentum: nec dignitas prosapi
Abbreviated transcription (Latin):
Condant aliĩ aurũ atq argentũ.
ac de latentib eruant uenis: le¬
gant p̾ciosa moniliũ serta. Tem¬
porał ille tesaurus ẽ: ꝙ sepe ha¬
bentib ꝑniciosus. Nos legimus
mr̾is clauos. ⁊ multos qͥdem: ut
plura fuerint uuln̾a quã mẽbra.
Collegimꝰ sanguinẽ triumphalẽ.
& crucis lignũ. Hȩc scẽ uidue ne¬
gare ñ potuimꝰ postulami. Mu¬
nera itaq salutis accipite: quȩ nũc
sub sacris altarib reconduntur.
dño tẽplũ parauit atq obtulit.

Expanded text:
Condant alii aurum atque argentum, ac de latentibus eruant venis; legant pretiosa monilium serta; temporalis ille thesaurus est, et saepe habentibus perniciosus: nos legimus martyris clavos, et multos quidem, ut plura fuerint vulnera quam membra.Colligimus sanguinem triumphalem, et crucis lignum. 10. Haec sanctae viduae negare non potuimus postulanti. Munera itaque salutis accipite, quae nunc sub sacris altaribus reconduntur. Domino templum paravit atque obtulit,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ales. quib sensibile tibi in sin¬
gulis templũ sacrat᷑. cotidianus
presul intendas: orationesq ser
ẜiat tͥ in honorẽ scĩficationis omẽ
sacrificiũ: ad̾ in hoc tẽplo fide
i tegra. pia di litote defertur.
Et cum ad uii tespicis hostiam
salutarẽ. qrã pociatũ mundi
huius ab. net̾.r s̃ icias etiam ad
has pie hostras castitatis. et q ai¬
turno eas tuearis auxilio. ut fiã
tibi in odorẽ suauitatis bͥstie ac¬

Expanded text:
spiritales, quibus sensibile tibi in singulis templum sacratur; quotidianus praesul intendas, orationesque serFiat tibi in odorem sanctificationis omne sacrificium quod in hoc templo fide integra, pia sedulitate defertur. Et cum ad illam respicis hostiam salutarem, per quam peccatum mundi hujus aboletur; respicias etiam ad has piae hostias castitatis, et diuturno eas tuearis auxilio; ut fiant tibi in odorem suavitatis hostiae ac
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm agnus integer ꝑmanet¬
dit. Si credideris ex toto corde:
discere pot̾is. Si nõ cred. deris: pe¬
nitꝰ nunquã tuad indaginem
huius ueritatis attinges. Tũc iex¬

Expanded text:
 integer permanet« Si credideris ex toto corde, dicere poteris: Si non credideris, penitus nunquam ad indaginem hujus veritatis attinges. »
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Dicebant iudei. flores uisi s̃
in t̾ra: cũ uid̾ent mr̃es xͥ. Dice¬
bant xͥan. Tempꝰ incisionis ades
int̾ se. Uox turturis audita ẽ in
t̾ra nr̃a. Unde a ꝓpħa dictum est.
Dies diei eructat uerbũ: ⁊ nox no¬
cti indicat scientiã. Dies diei. xͥanꝰ¬

Expanded text:
tia. Dicebant Judaei: Flores visi sunt in terra , cum viderent martyres. Dicebant Christiani: Tempus incisionis adestinter se: Vox turturis audita est in terra nostra . Unde bene lectum est: Dies diei eructat verbum, et nox nocti indicat scientiam. Dies diei
Abbreviated transcription (Latin):
disse qͥ seruus. quã ei qui lib̾tus
uocatus ẽ ⁊ Ex seruo enĩ lib̾tus
xͥfit: ex libero seruꝰ. Nulli plus
dedit: uerũ utriq equalẽ mensu¬
ram diusit. Apud xp̃m enĩ. seris¬
tus ⁊ lib̾tas equa lance pendunt᷑.
Hec ullo dicerniculo bonȩ seruitu¬
tis ⁊ lib̾tatis m̃ita diuidunt᷑: qͥa
nulla ẽ maior dignitas qͣm seri
re xͦ. Deniq paulus seruus xͥ iħu.

Expanded text:
disse ei qui servus, quam ei qui liber vocatus est; ex servo enim libertus Christi fit, ex libero servus. Sed nulli plus dedit, verum utrisque aequali mensura divisit. Apud Christum enim servitus et libertas aequa lance penduntur, nec ullo discerniculo bonae servitutis et libertatis merita dividuntur; quia nulla major est dignitas quam servire Christo. Denique Paul
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃e saluator m̃s ⁊ ds meus.
coronã quã angłs tuus sc̃s michi
ostendit. Et cõpleta oratione. emi
immicis diligeret᷑: ideoq differe¬
hant eiꝰ passionẽ.S hec ꝓsecuto¬
ũ honorificentia. omni erat in¬
nanitate acerbior: quȩ inuide
sedulitatis fuisse s fraudis. Sup¬
plicio serui: dnm t̾rere uoluert̃.
ut martiriũ serui dñs iitaret᷑.

Expanded text:
meum; coronam, quam angelus tuus sanctus mihi ostendit. Et completa oratione, emisimicis diligeretur. Ideoque differebant ejus passionem. Sed haec persecutorum honorificentia omni erat immanitate acerbior, quae invidebsedulitatis fuisse, sed fraudis. Supplicio servi dominum terrere voluerunt. ut martyrium servi dominus imitaretur.