comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ca ultimas uoluntates ꝯficiendas.
beneficium.
icet antiqͣuis legib ꝑmit¬
tebatur. pͣupillis si tribunatum
numeri mereantur. ultimũ elo¬
giu ꝯficere posse. at tñ ĩ dignu
nrĩs tp̃ib ẽẽ uitetur. eu qui sta¬
bile m̃ter nõ dui ad emptus est.
ꝓpt̃ pͥuilegia militu. sapientiu
homim̃̃ iura ꝑ tractare.⁊ ĩ tenaͣ¬
etate ex tali licentia parentibus
forte suis uł aliis ꝓpĩquis nocere.

Expanded text:
ca ultimas voluntates conficiendas ca ultimas voluntates conficiendas beneficium.icet antiquis legibus permittebatur pupillis, si tribunatum numeri mereantur, ultimum elogium conficere posse, attamen indignum nostris temporibus esse videtur eum, qui stabilem mentem nondum adeptus est, propter privilegia militum sapientium hominum iura pertractare et in tenera aetate ex tali licentia parentibus forte suis vel aliis propinquis nocere
Abbreviated transcription (Latin):
m̃p. Milites ĩ expecli¬
tioẽ dgs̃. si upxores aut filios aut
amicos aut ꝯmilitones suos. po¬
stremo ciulibet gnis homies am¬
plecti uoluerit supp̾me uolu̾̃tatis
affectu. Q.uomͦ possũt aut uelint
testent᷑. ñ uxoꝵ aut silioꝵ eoꝵ cum
uoluntate patris reportauerint
meritu. aut libertas digitasq q̃ua¬
.s. tur. ꝓ̃ inde sic̃ uiris narrationib
licuit. ac sẽꝑ licebit. s. d inginaauꝰ
ĩclipeo. litteris sanguine sus runi¬
lantib ad notauerũt. aut ĩ puluẽ
ĩ scripserĩt gladio sub ipo tp̃r qͦ
inp̃lio nite sortẽ derelĩquerint.
huiꝰ uoluntatẽ stabile ẽẽ opõret i¬
si nomina eoꝵ inatͥcuł militari¬
b referri uideantur. millatenus
ĩ ultimis ase ꝯficiendis uolũitatib.
uiris militaris habere facultatez
te cernimus.
op̃ Ne quidã putarẽt ĩ oĩ tp̃e
licere militib testam̃ta quorͦ.
uoluerunt ꝯponere. sanccimꝰ ĩs
ĩolis qui ĩ expelitionib occupati
sunt. memoratu in dulgeri. cir¬

Expanded text:
. Milites in expeditione degentes, si uxores aut filios aut amicos aut commilitones suos, postremo cuiuslibet generis homines amplecti voluerint supremae voluntatis adfectu, quomodo possint ac velint testentur, nec uxorum aut filiorum eorum, cum voluntatem patris reportaverunt, meritum aut libertas dignitasque quaeratur. Proinde sicut iuris rationibus licuit ac semper licebit, si quid in vagina aut in clipeo litteris sanguine suo rutilantibus adnotaverint, aut in pulvere inscripserint gladio sub ipso tempore, quo in proelio vitae sortem derelinquunt, huiusmodi voluntatem stabilem esse oportsi nomina eorum matriculis militaribus referri videantur, nullatenus in ultimis a se conficiendis voluntatibus iuris militaris habere facultatem decernimus.. Ne quidam putarent in omni tempore licere militibus testamenta quomodo voluerint componere, sancimus his solis, qui in expeditionibus occupati sunt, memoratum indulgeri cir
Abbreviated transcription (Latin):
uunus latis claui. maior annis iẽ¬
ge diffinitis. facienĩ testam̃tuma te
manu misit. uistam tibi libertatez
ꝯpetisse scire debes. Quod siminor
annis ex lege ꝯstirutis fuerit: cu
faceret destam̃tu lege in pecliente
nallam libertate ad eptus es que ⁊̃
hac parte. nec militib remissa ẽ.
Quod s. ide testator causã man¬
ug ttendi te habuit que ꝓbabila¬

Expanded text:
unus laticlavius maior annis lege definitis faciens testamentum te manumisit, iustam tibi libertatem competisse scire debes. Quod si minor annis ex lege constitutis fuerit, cum faceret testamentum, lege impediente nullam libertatem adeptus es, quae in hac parte nec militibus remissa est. Quod si idem testator causam manumittendi te habuit, quae probabil
Abbreviated transcription (Latin):
meo d̾o legõ. uenclicare tibi nõ¬
m̃tum ꝓponatur at enĩ cũ testito¬
rem militem fuisse ꝓponas: si ñ
ẽrrore ductus libertu te creclide¬
rit: si at dandilib̾taisanimũ hñit.
libertatem quitẽ directum ꝯpete¬
tibi. si ⁊ legati uendicationẽ hr̃e e
p̃ rogatiua militaris pͥuilegũ poe¬
ꝯp̃ T erti uiris eststat

Expanded text:
meo do lego" vindicare tibi libmentum proponatur. At enim cum testatorem militem fuisse proponas, si non errore ductus libertum te credidit, sed dandae libertatis animum habuit, libertatem, et quidem directam, compeponatur. At enim cum testatorem militem fuisse proponas, si non errore ductus libertum te credidit, sed dandae libertatis animum habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ta dos quã añt miptias tonatio ꝯ¬
feratur. Quã pat᷑ uł mat̃: auus
uł maternus dederit: uł ꝓmiseĩt.
ꝓ filio uł filia nepote. uł nepte. aut
ꝓ nepote. siue ꝓ nepte ᷤ. nulla discreᷤ¬
tioe̾ intercolente. utru ĩ ipãs spõ¬
sas ꝓliberis suis n demorãti paren¬
tes donatioẽm ꝯ tulerĩt: an ñ põs
spõsos eazr. ut ꝑ eos eadẽ ĩ spõsas
donatio celebretur. ut ĩ diuiden¬
dis reb ab intestato parentis cuĩ
d̾ hereditate agitur. eadẽ dos: uł
ante nuptias donatõ: ex sub̾a eiꝰ p̃¬
fecto ꝯferatur. ¶Se mantipatĩs
uidelicet libiͣs utriꝰq sexiis: ꝓten

Expanded text:
quam ante nuptias donatio conferatur, quam pater vel mater, avus vel maternus dederit vel promiserit pro filio vel filia, nepote vel nepte aut pronepote sive pronepte, nulla discretione intercedente, utrum in ipsas sponsas pro liberis suis memorati parentes donationem contulerint, an in ipsos sponsos earum, ut per eos eadem in sponsas donatio celebretur: ut in dividendis rebus ab intestato parentis, cuius de hereditate agitur, eadem dos vel ante nuptias donatio ex substantia eius profecta conferatur: emancipatis videlicet liberis u
Abbreviated transcription (Latin):
sixium duximnus ꝯͣstitutioni qugͣ
iam fa.iore liberoꝵ fecimꝰ: hoc
ad tere .ux res quas parentib ad¬
qu. rendas ẽẽ ꝓhibuimꝰ: nec colla¬
T2.i.post obitum eoꝵ ĩ ter libe¬
bantur. ita ⁊ alias res q̃min: me
parentib acquiruntur. ꝓprias
liberis mauere ceroemꝰ: detestõ
i te spetiair d̾ honis qͣne᷑ paga¬
nico habebat. herecde fecit. ho¬
na que ĩ castris renquid potere
ab in testato succeclentes ueniut.
modo s. ĩ eꝰ loco sub stitutus nõ
castrensia bona adfe᷑ ꝑtiere no¬
luisse. Ham uoluntas militis exͤ¬
peditiõe occupati ꝓiure̾ lege seru
na eĩ inte transferri nõ uire d̾

Expanded text:
sarium duximus constitutioni, quam iam favore liberorum fecimus, hoc addere, ut res, quas parentibus adquirendas esse prohibuimus, nec collationi post obitum eorum inter libebantur, ita et alias res, quae minime parentibus adquiruntur, proprias liberis manere censemus. IUST. i te specialiter bonis quae in paganico habebat heredem fecit, bona quae in castris reliquit petere intestato succedentes veniunt, modo si in eius loco substitutus non castrensia bona ad te pertinere noluisse. Nam voluntas militis expeditione occupati pro iure serninus . Miles si castrensium
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aliis quã inhis que octasioe mi¬
litie un hereclu ex de tefuncti
pecuiis alꝗsite luc̃tur  qui militi¬
a meruit. locũ habebit. ut
lucru ꝙ tp̃e mortis defũcti ad
eum ꝑuenire poterat: nõ solu
testam̃to ꝯdito quarte parti ab
ĩ testato successioĩs ꝯ ꝓutẽtur: s
etiã ab ĩtestatos fe catur᷑. het ei
regła. ut omĩa que portioni qͣr¬
te ꝯputantur. etit̃ ab ĩ testato ⁊¬
ferantur. minimc e ꝯtra  inebit
Ut possit quis dicere enã illa q̃¬
d e feruntur oĩmodo ĩ quartã pã¬
tẽ his ꝯputari qui ad ĩ officio siq̃¬
relam uocantur. ea enĩ tantu¬
Riode ex his que ꝯferuntur nis¬
morate potioni cõ putabuntur.

Expanded text:
s quam in his, quae occasione militiae uni heredum ex defuncti pecuniis adquisitae lucratur is qui militiam meruit, locum habebit, ut lucrum, quod tempore mortis defuncti ab eum pervenire poterat, non solum testamento condito quartae parti ab intestato successionis computetur, sed etiam ab intestato conferatur. Haec autem regula, ut omnia quae portioni quartae computantur etiam ab intestato conferantur, minime e contrario tenebit, ut possit quis dicere etiam illa quae conferuntur omnimodo in quartam partem his computari, qui ad de inofficioso querellam vocantur: ea enim tantummodo ex his quae conferuntur memoratae portioni computabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si fr̃ patruel tuus añ quãtũ
docinũ etatis annĩi sue decessit.
cĩfacere nõ potuit iestam̃tum:
nicħ ex eĩ postremo recte postule¬
tur iudicio .nã si hãc ẽtate egre¬
ssus. licet uigoru nõ dñ emersi¬
sset uestigu̾i suu ordinauit sol¬
lẽpnit̃ urdicui. hoc euellere
frustra conaris.
op̃ Einuchn uceͤat facere te¬
stam̃tu ꝯ ponere postremas ex¬
emplo omĩn uoluntates. ꝯ scri¬
bere cõdicillos. salua restarãtoꝵ
s Si quis imperatorẽ forte here¬
dem instituerit. habeat mutãdi
iudicium facultatẽ.: quẽcũq
uoluerit ĩm legesĩtestam̃to suo
heredem scribendi.

Expanded text:
tuus ante quartum decimum aetatis annum suae decessit, cum facere non potuit testamentum, nihil ex eius postremo recte postulatur iudicio. Nam si hanc aetatem egressus, licet vigoris necdum emersissent vestigia, suum ordinavit sollemniter iudicium, hoc convellere frustra conaris.. Eunuchis liceat facere testamentum, componere postremas exemplo omnium voluntates, conscribere codicillos salva testamentorum . Si quis imperatorem forte heredem instituerit, habeat mutandi iudicii facultatem , et quemcumque voluerit secundum leges in testamento suo heredem scribendi.
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ liberos qui turio¬
ꝑ nr̃e legis auctoritatẽ. ꝑ oblatio¬
ne p̃cũ ⁊ ĩperiale rescriptu sui
iuris effecti fuerĩt ad similitudiẽ
ceteroꝵ qui em̃ancipati ex antiquo
iure sũt collatioẽs facere ubemꝰ.
ꝯpelli sccłm ei que sr̃ ceteris emã¬
ꝯcipotis statut᷑a sũt. N eerdo¬

Expanded text:
p. Liberos, qui nostrae legis auctoritate per oblationem precum et imperiale rescriptum sui iuris effecti fuerint, ad similitudinem ceterorum, qui emancipati ex antiquo iure sunt, collationes facere iubemus compelli secundum ea, quae super ceteris emancipatis statuta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑ Ql ͫ.  ẽ pͥatris post uũ in te¬
starum defuncti negat herecdem:
mõtu uii patm susciꝑe sctultate
nõ põt. maxime : emancipat᷑. risi
D ꝯnoꝵ pessessionẽ adͣ hu̾ moĩ bener¬

Expanded text:
 Qui se patris post avum intestatum defuncti negat heredem, mortui avi paterni suscipere facultates non potest, maxime emancipatus, nisi per bonorum possessionem ad huiusmodi bene
Abbreviated transcription (Latin):
Intestarñto quite eiꝰ qui ñ mi¬
les fuit. si duob herodb institutis.
aitero cu̾i potuit usq it tẽpus pu¬
bertaris papẽs facere rͥestam̃tũ. al¬
terꝰ cui postea quã he ces estitit su¬
łilituere nõ potuit. inuice substi¬
tutio. ħudẽ uerbis facta est. ĩ eu
s̃du casum eã locu habe̾ et sentẽ¬
diuoꝵ parent u nieoꝵi placet. qũo
uͣtriq p ratiõe potuit subititui:
set cu ex testam̃to militis ꝯ t̾roũsiã
et̃ ꝓponas. de functa paruuila eiꝰ fi¬
lia p ostea quã heres exsticit patri.
tũ qua simil equis partib heres ĩ¬

Expanded text:
In testamento quidem eius, qui non miles fuit, si duobus heredibus institutis, altero, cui potuit usque ad tempus pubertatis parens facere testamentum, altero, cui posteaquam heres extitit substituere non potuit, invicem substitutio eisdem verbis facta esset, in eum solum casum eam locum habere et sentendivorum parentium meorum placet, quo utrique pari ratione potuit substitui. Sed cum ex testamento militis controversiam esse proponas, defuncta parvula eius filia, posteaquam heres extitit patri, cum qua simul aequis partibus heres in
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si donoꝵ possessio tͣu iaxat tͥ
ꝯperit ꝓximitatis noĩe. habuisu
spatium centu dieꝵ utiliu ex
quo eum defunctu scisti ad botio¬
rura possessiõẽm amplectendam.

Expanded text:
 Si bonorum possessio dumtaxat tibi competit proximitatis nomine, habuisti spatium centum dierum utilium, ex quo eum defunctum scisti, ad bonorum possessionem amplectendam.
Abbreviated transcription (Latin):
Itriioie ĩibi no ꝯperebat. quãuis enĩ¬
eã in tesato patre de faancto sr̃i cõ¬
maritum: u̾bi actio potuit eẽ. Sũ
ominꝰ in partẽ tibi delate succs¬
uiois is nerie pͥotueris
d̾E atcͣmũ ab emancipatis tribi hiᷤ
qui manserũt ĩ potestate ⁊ fexpi cõ¬
fueuerũt. que inbonis eoꝵ fuert̃
eo tp̃r. quo pater sati mutiꝰ ĩpleũ
ex ceptis uitelicet q̃ abais ans d̾e bẽt

Expanded text:
trimonio tibi non competebat: quamvis enieam intestato patre defuncto fratri conmaritum tibi actio potuit esse, cum eo minus in partem tibi delatae successionis patris auferre potuerisEa demum ab emancipatis fratribus his qui manserunt in potestate conferri consueverunt, quae in bonis eorum fuerunt eo tempore, quo pater fati munus implevit, exceptis videlicet quae ab ipsis aliis debent
Abbreviated transcription (Latin):
partiu allegntionib. cũ boĩs tote
s fundi iubebit. ÷ ꝙ deelucra ratio¬
nt plus aps ea ce aĩadu̾tit: restituit᷑
iubebit. itẽ est : si arbitro tato di¬
nisis celebrata est

Expanded text:
partium adlegationibus cum bonis dotem confundi iubebit et, quod deducta ratione plus apud eam esse animadverterit, restitui tibi iubebit. Idem est et si arbitro dato divisio celebrata est
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ P actum cotoli instrum̃to cõ¬
p̃herisu. ir ꝯtenta dote q̃ in tnat̾¬
monio collocabatur nullũ ad bo¬
na pat̾na regressu hrẽt. uris au¬
torntate inꝓbatur. nec ĩ testato
patͥ succedere filia hat ratiõe ꝓ¬
yibetur. dotẽ sane quã accep̃ frĩb¬

Expanded text:
. Pactum dotali instrumento comprehensum, ut contenta dote quae in matrimonio collocabatur nullum ad bona paterna regressum haberet, iuris auctoritate improbatur nec intestato patri succedere filia ea ratione prohibetur. Dotem sane quam accepit fr
Abbreviated transcription (Latin):
s Nicut certi iuris ẽ militem
quĩ icit se filiu hre alioꝵq scͥpsit
hereles. tacite eum exereclasse.
ĩ telligi. ita si ignorans se filium
hr̃e. alios scͥbat hherecles. nõ eẽ
filio adẽpta herecditate. set mi¬
nime ualente testam̃to. sisit in
potestate en ad successioem u̾e¬
nire. in dubiũ ñ abetur.
filia. in scio patre milite / ab eo
p̃terita sit. uł cũ in reb hũams
eam nõ ẽẽ. falso rumore ꝓlato. Pa¬
ter putauit. nullam eius testam̃¬
to fecit m̃t᷑ionẽ scilentuꝵ hunis¬
moĩ ex heredonitiois nota neqͣꝗ¬
U. ⁊̃ fligit his aũ miles ꝗ ĩtestam̃to¬

Expanded text:
 Sicut certi iuris est militem, qui scit se filium habere aliosque scripsit heredes, tacite eum exheredare intellegi, ita si ignorans se filium habere alios scribat heredes, non esse filio ademptam hereditatem, sed minime valente testamento, si sit in potestate, eum ad successionem venire in dubiis non habetur.filia inscio patre milite, ab eo praeterita sit, vel cum in rebus humanis eam non esse falso rumore prolato pater putavit, nullam eius testamento fecit mentionem, silentium huiusmodi exheredationis notam nequaquam infligit. Is autem miles
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ambigitur. im̃ ꝯ sulte ac ꝓ iuris
ratioe collatioẽm fr̃ib tuis: quos ĩ
patris ꝯmunis tp̃e mortis fusse pote¬
state ꝓponis. offers ̃d.iiinͭ aũte
frẽs tui turantes ip familia patris.
pecului si hoc n cͤastrense n r̾elic¬
tum eis doceatur. p̃cipuu hr̃e nõ
possñt. Set indiuisiõe pat̾ne ueĩ¬
at hereclitatis. nec quicquã ĩmitet
penes quẽ res e ħoc ꝓficiscentes.
⁊ in eatẽ causa d̾urantes. ꝯscitute.
reperiant᷑ absoluti manifestiq¬
tibi post mortẽ patris q̃sisti fũdũ.
soror tua pornoe eĩ uindicare ñ
põt nã si is fiłie familias ꝯstitute
tibi apatre donatus ẽ.
sorore paricõi suc¬

Expanded text:
ulte ac pro iuris ratione collationem fratribus tuis, quos in patris communis mortis tempore fuisse potestate proponis, offers. Quin autem fratres tui durantes in familia patris peculium, si hoc neque castrense neque relictum eis doceatur, praecipuum habere non possint, sed in divisione paternae veniat hereditatis, nec quicquam mutet, penes quem res ex hoc proficiscentes et in eadem causa durantes constitutae reperiantur, absoluti manifestiqtibi post mortem patris quaesisti fundum, soror tua portionem eius vindicare non potest. Nam si is filiae familias constitutae tibi a patre donatus est, cum sorore patri communi suc
Abbreviated transcription (Latin):
itatẽNam cũ pat̾ familias
filia ex duab untiis ⁊ uxorẽ
X in. tia hereclez fecerit. nec
e roũduis portionib quicquã
significauerit. ĩ tres partes di¬
uisisse eu apparet hereclitatẽ
ut duas habeat que ex sextãte ÷
accepit. tertiam que ex iina ẽl
heres instituta

Expanded text:
itatem. Nam cum pater familias filiam ex duabus unciis, uxorem ex uncia heredem scripserit nec de residuis portionibus quicquam significaverit, in tres partes divisisse eum apparet hereditatem, ut duas habeat quae sextantem accepit, tertiam quae ex uncia est heres instituta
Abbreviated transcription (Latin):
s P ostumo p̃terito patris testarnẽ¬
tu rũpenti. adq ĩ testato snecelẽ¬
ti¶ E mãcipatu petita bonoꝵ posse¬
ssice ꝯ ferre debere bona sua. ꝑ ue¬
tus eclicto cauetur. Cũ his etiam
qui sui futuri eẽnt. siuiuo pare
rati fuisset᷑. ꝯferridet̾e mai̾fetes gna¬
ficatur  emanrignis si legi date
collarioĩs giõ areatur: de negidas
tiões nõ ẽ ambigni uiris esac

Expanded text:
 Postumo praeterito patris testamentum rumpenti atque intestato succedenti emancipatum petita bonorum possessione conferre debere bona sua perpetuo edicto cavetur, cum his etiam, qui sui futuri essent, si vivo patre nati fuissent, conferri manifeste significatur, et emancipatis, si legi datae collationi non pareatur, denegandas actiones non est ambigui iuris. DIOC
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯr̃ Quicuq res exparentu uł ꝓ¬
ximoꝵ successioe̾ iure sibi ꝯpete
ꝯ fidit sciat sibi nõ obeẽ. si ꝑ ru¬
sticitaꝵe uł ignorancu fact̃i: uł
absentum : uł quacũq alii ratio¬
ue in fra p̃stitũ tp̃s bonoꝵ possedi

Expanded text:
. Quicumque res ex parentum vel proximorum successione iure sibi competere confidit, sciat sibi non obesse, si per rusticitatem vel ignorantiam facti vel absentiam vel quamcumque aliam rationem intra p
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus apatir: n noãtim exere¬
ditatus ẽ. testam̃tu rũpitur᷑.
¶Et si ꝯtra tabulas bonaꝵ posse¬
ssic aoĩe in faritis atutore petira
patris cum sorore te manrpau.sse ꝑ. da¬
i ponis: tñ si extraneos ĩcps hite¬

Expanded text:
atim exheredatus est , testamentum rumpitur: et si contra tabulas bonorum possessio infanti a tutore petita patris cum sorore te manumisisse proponis, tamen, si extraneos scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
s̾. Auiuoꝵ usus anu loꝵ bñ¬
ficio pricipali tributus  eiti¬
nitatis qͦ ad inuuit in magi᷑
nõstar i genuitatis prestat
hatalib aũt antiquis restituri
liberiingenii nostro efficiunt᷑¬

Expanded text:
s . Aureorum usus anulorum beneficio principali tributus libertinitatis quoad vivunt imaginem non statum ingenuitatis praestat, natalibus autem antiquis restituti liberti ingenui nostro benefici
Abbreviated transcription (Latin):
s Pilie dote ĩ mecsim itadera¬
um ꝯferre cogant᷑. si uł ab ĩte¬
stato succecłãt. uł ꝯt̾ra tabulas
petãt  nec dubiu ẽ ꝓfecticiam
sen ad u̾entitia dotẽ apatre dafã
titia tm̃ moto dote i post uariã
p̾dẽtiu opimões ꝯferri ꝑ lacuit

Expanded text:
 Filiae dotem in medium ita demum conferre coguntur, si vel ab intestato succedant vel contra tabulas petant: nec dubium est profecticiam seu adventiciam dotem a patre datam ticiam tantummodo dotem post varias prudentium opiniones conferri placuit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ patrib s ÷ anteriores. qui ⁊ his ꝗ po¬
stea nan sũt occafio̾e legitum nõis pre¬
stuerũt. quã legẽ ꝗda putauerũt sic in¬
t̃pretari. ut siue no ꝓ geniti fui̾nt post
dotẽ ꝯscͥpta̾ lider siue & abharlue fub¬
tracti nõ antenores silios iustos pr̃i. nisi
in. utroa: tp̃r uiuentes ⁊ suꝑstites lic̃i in¬
uenuantur. quoꝵ suꝑ uatua subnlitatẽ
penitus inbibentã censemꝰ. Sufficiat
enĩ tale affectioẽ habuisse ut post libero¬
rũ eclitoe ⁊̃ dotalia efficiat ĩstrum̃ta ⁊
spẽ toliente soboł uãt. Licet enĩ hoc ꝙ sp¬
eratũ est. ad effectũ niõ ꝑuenit. nicͥ ante

Expanded text:
 his qui postea nati sunt occasionem legitimi nominis praestiterunt. Quam legem quidam putaverunt sic interpretari, ut sive non progeniti fuerint post dotem conscriptam liberi sive etiam ab hac luce subtracti, non anteriores filios iustos haberi, nisi in utroque tempore viventes et superstites liberi inveniantur. Quorum supervacuam subtilitatem penitus inhibendam censemus. sufficiat etenim talem adfectionem habuisse, ut post liberorum editionem et dotalia efficiant instrumenta et spem tollendae subolis habeant. Licet enim hoc quod speratum est ad effectum non pervenit, n
Abbreviated transcription (Latin):
ab mitio talẽ affectõe circa muliere
nõ habuisse qui eam dignã cã uxoris
noĩe faciebat. Qua pp sancsimꝰ ĩ puiꝰ mõi
casib om̃s liberos siue an totalia ĩstru¬
m̃ta echiti sũt siue postea una eatẽꝙ: lan¬
ce trutinari ⁊ õs suos ⁊ ĩ potestate suis ex¬
istere genitorib ut riec prior nec iunior
ullo bãtur discrimine. e: qui excludẽ
maiorib ꝓcreati sũt ⁊ simili ꝓcreant᷑
fortuna.
siꝗs muliere insuo ꝯtubernio collocau¬
erit. nõ abmitio affectiõe maritali eã
tñ ꝯ cũ qua pota̾t yrẽ conubiũ. ⁊ exea li¬
beros substułit. postea uoͣ affectioe ꝓce¬
dente. ⁊̃ nuptialia ĩ strurãta cũ ea fecĩt.

Expanded text:
ab initio talem adfectionem circa mulierem non habuisse, quae eam dignam esse uxoris nomine faciebat. Quapropter sancimus in huiusmodi casibus omnes liberos, sive ante dotalia instrumenta editi sunt sive postea, una eademque lance trutinari et omnes suos et in potestate suis existere genitoribus, ut nec prior nec iunior ullo habeatur discrimine, sed ii, qui ex isdem maioribus procreati sunt, et simili perfruantur fortuna.si quis mulierem in suo contubernio copulaverit non ab initio affectione maritali, eam tamen cum qua poterat habere coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
tate subiectoꝵ sustinuim̃. satis ẽẽ
ĩ piu creclimꝰ quasdã mulieres lib̾¬
tate sua fraudari. ⁊ ꝙ ab ostrũ fe¬
ĩ ductu ẽ. hoc alibidine neꝗssim¬
oꝵ hominũ inferri. clautianꝰ sena¬
tus ꝯsultu. ⁊ omẽ eiꝰ ob sernatiõe
cirta denuntiatioẽs ⁊ uroicũ sente

Expanded text:
tate subiectorum sustinuimus, satis esse impium credidimus quasdam mulieres libertate sua fraudari et, quod ab hostium feinductum est, hoc a libidine nequissimorum hominum inferri, Claudianum senatus consultum et omnem eius observationem circa denuntiationes et iudicum sente
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ fitearis ĩ fugã te ab tur.¬
eo cuiꝰ meministi recessisse.
intelligis ex hoc solo sine dolo ma¬
lo ĩ possessionẽ te libertatis nõ eẽ.¬
s̃ Prestat siriꝑãt defensioẽ liber¬
tatis ex iusto imͣtio longo tp̃r possess.
⁊ salubris iã ratio suasit. ut his ꝗ
bona fide̾ ĩ possessioẽ libertatis ꝑ ui¬
gĩnti annoꝵ spatioũ sine ĩ terpella¬
tiõẽ morati eẽnt. p̃scͥptio ad uers

Expanded text:
fitearis fuga te ab eo cuius meministi recessisse, intellegis ex hoc solo sine dolo malo in possessione te libertatis non e Praestat firmam defensionem libertatis ex iusto initio longo tempore obtenta et salubris iam pridem ratio suasit, ut his, qui bona fide in possessione libertatis per viginti annorum spatium sine interpellatione morati
Abbreviated transcription (Latin):
ns auspitia ꝓpoi̾tũ suc inte̾tois.
testato uideat᷑ eẽ desu̾crꝰ. n ͨ trãsdu¬
cẽ liceat ad fideiꝯmissi imum in¬
t̃p̃taroe uelut ex codiciuł ultimã
uolu̾rate nisi idille ꝯplexus sir
ut uĩ q̃ colicilloꝵ sc̃ptura debeãt
obtinẽ illo uir̾ ełcrõis uidelic ꝑ¬
durãte. ut qui extestõ age̾ uolu¬
erit ad fideiꝯmissũ migͣre nõ pos¬
ac libis usq ad gradũ qũatu ag̃¬

Expanded text:
s auspicia propositum suae intentionis etestatus videatur esse defunctus, nec traducere liceat ad fideicommissi interpretationem velut ex codicillis ultimam voluntatem, nisi id ille conplexus sit, ut vim etiam codicillorum scriptura debeat obtinere; illo iure electionis videlicet perdurante, ut, qui ex testamento agere voluerit, ad fideicommissum migrare non posac liberis u
Abbreviated transcription (Latin):
tibi legauit ꝯcursu dnĩũ eius
tibi quoq quit᷑. eror au̾t noĩu
inscͥptura fcũs. si mõ d̾ macipii
legati dati ius nõ miniit.
d̾ ¶bamistrattẽ rutele religi¬
o sacramn mãcellũ quẽ nobis
ste ab ea petutẽ repellit cũ ⁊̃ si
uell tutelã ãmistrare ꝓhibet᷑.¬
siõ relicra st̃ admissus ẽ accu¬
cantõe si ucra fuuit hr̃editas ca
restitutũ. ꝙͣius alias cantoi tẽ
locꝰ sir cu sine ꝯtrouersia lega

Expanded text:
tibi legavit, concursu dominium eius tibi quoque quaeritur. Error autem nominum in scriptura factus, si modo de mancipiis ledministratione tutelae religio sacramenti Marcellum, quem vobis ste ab ea petitione repellitur, cum, etiam si vellet, tutelam administrare prohibestamento relicta sunt admissus est accucautione, si evicta fuerit hereditas, ea restituturum, quamvis alias cautioni tunc locus sit, cum sine
Abbreviated transcription (Latin):
. d̾. ¶um abienã rẽ quis reli¬
quĩt siquid̃ sciens tam ex lega¬
to ꝙͣ ex fideiꝯmisso ab eo qui
legatum seu fideiꝯmissum⁊
meruit peti pot̾. ꝙ sisnã eẽ pu¬
tauit nõ alit̾ ual reliciũ nisi ꝓ¬
xime persone uel uxori uel a¬
iu tali personc datuum sit cui

Expanded text:
. Cum alienam rem quis reliquerit, si quidem sciens, tam ex legato quam ex fideicommisso ab eo qui legatum seu fideicommissum meruit peti potest. quod si suam esse putavit, non aliter valet relictum, nisi proximae personae vel uxori vel alii tali perso
Abbreviated transcription (Latin):
ex bonis fidei̾soris que ad fiscum ꝑuenẽt
pecimiam repetentem. s reum princip¬
alem ꝯ uenire uisserũt. cuni electiors
potestas ꝑmittatur creclitori. s cu tu
duos fiden̾sores accepisse te ꝓ poãs. si al
ter ydoneus est. intelligis te diuisa qͣ
significes ad iectum in obligatione
ut singuli in solidum tenerentur. ta¬
⁊ ꝯstitunioẽm. nam ⁊ cum hoc nõ ad¬
it iatur. singłi tam̃ insolitũ tenent᷑.

Expanded text:
ex bonis fideiussoris quae ad fiscum pervenerunt pecuniam repetentem, sed reum principalem convenire iusserunt, cum electionis potestas permittatur creditori. Sed cum tu duos fideiussores accepisse te proponas, si et alter idoneus est, intellegis te divisa quasignifices adiectum in obligatione, ut singuli in solidum tenerentur, taet constitutionem. Nam et cum hoc non adiciatur, singuli tam
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ S i fideiussor seu mantator inu
surtis qq̃ obligatus est. iustam cãm re¬
cusandi soluere eas nõ ht . ut aut̃ is
qui cum altero fideĩsit nõ solus ꝯueni¬
atur si dͥiuidatur actõ inter eos qui
soluendo sũt añt ꝯdẽpnatoẽm ex ord¬
ine postulari solet.
dum debito satis faciat: actio ei ad u̾¬
sus eum qui una fide ussit nõ con¬

Expanded text:
s . Fideiussor seu mandator si in usuras quoque obligatus est, iustam causam recusandi solvere eas non habet. Ut autem is, qui cum altero fideiussit, non solus conveniatur, sed dividatur actio inter eos qui solvendo sunt, ante condemnationem ex ordine postulari solet. dum debito satisfaciat, actio ei adversus eum qui una fideiussit non co
Abbreviated transcription (Latin):
Iure nr̃o est potestas crecliteri
relictoreo eligendi fidei̾sores nisi in¬
t ꝯ trabentes aliud placitum doceat᷑.
niam mutuam actiꝑet. se nõ oblig¬
auit. frustra ex eo ꝙ tabulas obliga¬
tioĩs ut testis assignauit ꝯ ueniris.
d̾ S i creditor ꝯtitioĩ mandato ascͥ¬
ptẽ cum pecuniam mutuam daret
in accipiendis ypothecis nõ paruit:
frustrate iudicio mandati ꝯ ueniit.
qñ nõ alias te obligasse intelligaris
quã si pignorib ꝯ traheretur obligõ.¬

Expanded text:
Iure nostro est potestas creditori relicto reo eligendi fideiussores, nisi inter contrahentes aliud placitum doceatur.niam mutuam acciperet, se non obligavit, frustra ex eo, quod tabulas obligationis ut testis adsignavit, conveniris. Si creditor condicioni mandato adscriptae, cum pecuniam mutuam daret, in accipiendis hypothecis non paruit, frustra te iudicio mandati convenit, quando non alias te obligasse intellegaris, quam si pignoribus contraheretur oblig
Abbreviated transcription (Latin):
quam ubello inseruisti ad ditum
nõ sit stipulatum ẽẽ eun cui caue¬
batur. tñ si re̾s in ter p̃sentes gesta ẽ.
cteclendum est p̃cedentem stłpulati¬
onem uocem spontentis secutam.
bebas pͥecuniam dari stipłatus es. pͣara¬
tam obligatoẽm exerte̾ nõ ꝓhiberis
ꝯp̃ Si cũ tuam petunia creclerei
at ꝯmodato noĩe uiliani stipło ĩ ꝑso¬
iam eiꝰ ab seritis dixecta est. cũ nicħ
sit actum ea u̾boꝵ ꝯͥceptiõe. ingelli¬
gis suꝑ fuisse tibi rei ꝯtracte oblig¬
atioẽ ac ꝓpt̃ et si pecumam adebi¬
tore nio iuł. exegerit. eamq solutio¬
nem ratam habes ad uersut eumn

Expanded text:
quam libello inseruisti, additum non sit stipulatum esse eum cui cavebatur, tamen si res inter praesentes gesta est, credendum est praecedente stipulatione vocem spondentis secutam. bebas, pecuniam dari stipulatus es, paratam obligationem exercere non prohiberispecuniam crederes accommodato nomine iuliani, stipulatio in personam eius absentis directa est, cum nihil sit actum ea verborum conceptione, intellegis superfuisse tibi rei contractae obligationem. Ac propterea si pecuniam a debitore tuo iulianus exegit eamque solutionem ratam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ põt exigere debitum. promitertor¬
cum sint duo rei ꝓmittendi eĩtempe
tor ꝓuincie uiuare te ad u̾sumi eum
cum quo o murut̾ mutuã petuniam
accepisti. nor cunctabitur.
S Expͥmere debueras tuis p̃cibus
utrum ne ĩparte an ĩ solidũ singłi uos
obligaueritis ac duo repmuttendi ex¬
titeritis. curi siquidẽ ab initio uñꝗsꝙ
płarte sit obligatus egredi ꝯtractus fidẽ
nõ possit. si uoͣ insolidum electio rescͥp¬
aliis reis ꝓmitteidi factis ob nõ nume¬
ratam sibi petuniam. obligatõem re¬
mitti desiderio postulantiũ iura refran¬
gantur.

Expanded text:
non potest exigere debitum, cum sint duo rei promittendi eiusdem ptor provinciae iuvare te adversus eum, cum quo communiter mutuam pecuniam accepisti, non cun Exprimere debueras tuis precibus, utrumne in partem an in solidum singuli vos obligaveritis ac duo rei promittendi extiteritis, cum, si quidem ab initio unusquisque pro parte sit obligatus, egredi contractus fidem non possit, si vero in solidum, electio rescripaliis reis promittendi factis, ob non numeratam sibi pecuniam obligationem remitti desiderio postulantium iura refragantur.
Abbreviated transcription (Latin):
celebratari ẽẽ reni fui̾t scriptu: hoͨ
iteꝵ dubitabatur debere ostenti par¬
tes ẽẽ p̃sentes. cum itaq satis utile ẽ
in ꝯtractib ⁊ seruos adhiberi. ⁊ p̃sen¬
gnitate exͣcelsas. uł mulieres quas
naturał pudor nõ in õĩb ꝑ perã se se
manifestare ꝯ ceclit. sancsimꝰ tales scti¬
pturas oĩfariam ẽẽ creclentas. ⁊ siue

Expanded text:
celebratam esse rem fuerit scriptum, et hoc celebratam esse rem fuerit scriptum, et hoc iterum dubitabatur, debere ostendi partes esse praesentes. Cum itaque satis utile est in contractibus et servos adhiberi et praesengnitate excelsas vel mulieres, quas naturalis pudor non omnibus perperam sese manifestare concedit, sancimus tales scripturas omnifariam
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmoĩ stipulatões. quasitm̃ mo¬
do indandum fuaͣnt ꝯcepte cũ ni¬
chominꝰ ⁊ heredes fcm possint ad ĩ¬
plere. illa subtili ⁊ suꝑ nacua scrup¬
ulositate explesa. ꝑ quã putabant
nõ ẽẽ possibile fcã ab alio ꝯͣpleri ꝙ alii
positum est ⁊ qrͣ cum pene si milis
omĩum natura est nõ ⁊ fcã om̃s uł
płes. uł paulominꝰ ad implere pos¬
sint ne ex huĩmoĩ subtilitate cectãt
hominum uoluntates
d O pͣtimam questionem ⁊ freq̃n¬
ter in iudiciis uersatam satis uu¬
manum est saltur it p̃senti dixi¬
mere. ne diutius rem nrãm pub¬
licari molestare ꝯ ceclatur. ĩ mul¬
tis⁊ enim ꝯ tractib. ⁊ maxime in
feneratitiis cantionib solitur est ad¬
scribi stipłatões ꝑ certos seruos celebra¬
ri. s quitam in denotiõe tetiti ex hoc
materiam altertatiõĩs acceperint. ⁊
alii quidem nõ eẽ seruu adbibitunt
um adquem ꝑturie. scriptura ꝓtesta¬
batur. ⁊ sir̃i ꝑseruu̾̃. s inter p̾sentes

Expanded text:
huiusmodi stipulationes, quasi tantummodo in dandum fuerant conceptae, cum nihilo minus et heredes factum possint adimplere: illa subtili et supervacua scrupulositate explosa, per quam putabant non esse possibile factum ab alio compleri, quod alii impositum est. Et quare, cum paene similis omnium natura est, non et facta omnes vel plus vel paulo minus adimplere possint, ne ex huiusmodi subtilitate cadant hominum voluntates. Optimam quaestionem et frequenter in iudiciis versatam satis humanum est saltem in praesenti dirimere, ne diutius nostram rem publicam molestare concedatur. In multis etenim contractibus et maxime in feneraticiis cautionibus solitum est adscribi, stipulationes per certos servos celebrari. Sed quidam indevotione tenti ex hoc materiam altercationis acceperunt: et alii quidem non esse servum adhibitum um, ad quem pertinere scriptura protestabatur: et si non per servum, sed inter praesentes
Abbreviated transcription (Latin):
donec at effectũ ꝑducatur. neõ enũ ita
stultus inuenitur ut tali aĩo facẽt stip¬
ulatõem ut putaret posse ñi redificium
in uno mom̃to hore extollere. ułeũ qui
moritur talem hr̃e sensum ꝙ ip̃e sufficẽt
at eiꝰ mõĩ oꝑis ꝯpletioẽm. sancsimꝰ itaq
siquit tale euenĩt beredes teneri. ut fa¬
ctum ꝙ mortis tp̃r facere ꝓmisit. hoc
berecles eĩ ad impleant. quasi spetialis
hereclis m̃tioẽ habita. licet hoc minume
fui̾t exp̃ssumi. quẽ ad modũ enĩ si indã¬
do fui̾t ꝯcepta stipulatio ⁊ ꝯͣ herecles trãs¬
mutebatur. ita ⁊ sũ faciento ẽ. licet in
mertis tp̃c colligatur at tam̃ at siruli¬
tudinem intando ꝯcepte stipulatõis
⁊ herecles obligari ut nõ discrepet scõ
adatiõe s si lex nr̃a ꝑ oĩa sibi ꝯ sentanea
ꝙ s ĩ leͣgatis simili modo relictis obser¬

Expanded text:
donec ad effectum perducatur. Nemo enim ita donec ad effectum perducatur. Nemo enim ita stultus invenitur, ut tali animo faceret stipulationem, ut putaret posse tantum aedificium in uno momento horae extollere, vel eum qui moritur talem habere sensum, quod ipse sufficiet ad huiusmodi operis completione Sancimus itaque, si quid tale evenerit, heredes teneri, ut factum, quod mortis tempore facere promisit, hoc heredes eius adimpleant quasi speciali heredis mentione habita, licet hoc minime fuerit expressum. Quemadmodum enim, si in dando fuerit stipulatio, et contra heredes transmittebatur, ita et si in faciendo est, licet in mortis tempus colligatur, attamen ad similitudinem in dando conceptae stipulationis et heredes obligari, ut non discrepet factum a datione, sed sit lex nostra per omnia sibi consentanea Quod et in legatis simili modo relictis obser
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nõ dubitari si seruus ip̃e presto fu¬
erit. uł eius dñi fuit his ꝓ quo scriptꝰ
est fecisse stipulatõem ⁊ si int̃ p̃sentes
partes res acta eẽ dicitur: ⁊ hoc ẽẽ cͥeͣ¬
dendum. si tam̃ in eatẽ ciuitate utͣ¬
ꝙ ꝑsona in eo die ꝯ mariet. in quo hu¬
ius moĩ instrum̃tum scriptum est.
nisi is qui dicit se se uł adu̾sarium
ab eẽ. liquidis ac manifestissimis
ꝓbatõib ⁊ melius quidẽ si ꝑ scͥpturã.
set saltem ꝑ testes untiq idoneos et
onuĩ exceptiõe m̾aiores ostenderit sese
uł at u̾sarium suum eo die ciuitare ab¬
fuisse. s huimoĩ scripturas ꝑꝑ utilitatẽ
ꝯtrabentiurti ẽẽ crecdendas.
moriebatur heclificari scipulatori ĩ po¬
ssibilis ueterib uidebatur huĩmõi sti¬
pulatio s nob sensum ꝯ tͥrabentiu di¬
scutientib uerisimile eẽ ur᷑ hoc inter
eos acturti ut incipiat quitẽ ꝯͣ morien¬
tem obligatio ĩ irumeat aut̃ hereclib eius

Expanded text:
t non dubitari, si servus ipse praesto fuerit vel eius domini fuit is, pro quo scriptus est fecisse stipulationem: Et si inter praesentes partes res acta esse dicitur, et hoc esse credendum, si tamen in eadem civitate utraque persona in eo die commanet, in quo huiusmodi instrumentum scriptum est, nisi is, qui dicit sese vel adversarium abesse, liquidis ac manifestissimis probationibus et melius quidem, si per scripturam, sed saltem per testes undique idoneos et omni exceptione maiores ostenderit sese vel adversarium suum eo die civitate afuisse: sed huiusmodi scripturas propter utilitatem contrahentium esse credendas.moriebatur, aedificare stipulatori, impossibilis veteribus videbatur huiusmodi stipulatio. Sed nobis sensum contrahentium discutientibus veri simile esse videtur hoc inter eos actum, ut incipiat quidem contra morientem obligatio, immineat autem heredibus eius,
Abbreviated transcription (Latin):
d Dolo uł metu. adibito actõ quitẽ
nascitur si subdita stipulatio sit ꝑ doli
tñ uł metus exceptõem summoueri pe¬
titio debet.
mutuam declerat pecurnam dari fuit
stipulata. nict ei cuĩ subiecta iuri non
fui̾t. q̃rere pͥotuit. sane. si ip̃e ꝙ ei solui
placuerat instipulatõem suo noĩe de¬

Expanded text:
 Dolo vel metu adhibito actio quidem nascitur, si subdita stipulatio sit, per doli tamen vel metus exceptionem submoveri petitio debet. mutuam dederat pecuniam, dari fuit stipulata, nihil ei, cuius subiecta iuri non fuerit, quaerere potuit. sane si ipse quod ei solvi placuerat in stipulatione suo nomine de
Abbreviated transcription (Latin):
ceptioẽ ꝓposita defentĩ potet᷑. si nõ
nicħ tale ꝓbetur. accusatioĩs institu¬
te uł future p̃textu. nõ obturpẽ
s ꝓbaoilem cãm habita supulatõe.
ꝓ missio nõ infirmatur. sin autem
ebnõ instituendam accusatõem cri¬
minis. pecunia ꝓmissa sit. cu de bui¬
moͣi causis patisci nõ liceat. petitio de¬
negatur.

Expanded text:
proposita defendi potes. Si vero proposita defendi potes. Si vero nihil tale probetur, accusationis institutae vel futurae praetextu non ob turpem, sed probabilem causam habita stipulatione promissio non infirmatur. Sin autem ob non instituendam accusationem criminis pecunia promissa sit, cum de huiusmodi causis pacisci non liceat, petitio negatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃ Secundum responsum dom¬
itii ulpiani s p̃fecti annone iuric
ꝯsulti amici mei. ea que stipulata
est cum moreretur partem dimid¬
iam dotis eui uelit relinquere recłdi
sibi cum moreretur eam ꝑtem dotis
stipulata uidenur.
õp Puda pollicitatõe. sccłm ea q̃
sepe ꝯstituta sũt ad p̃standa ea que ꝓ¬
pactum feciͣt. quanti ea res est tibi
tare stipulanti adu̾sarium tuum
ꝓmisisse ꝓponas. puĩ ⁊ obligatoĩs
post motam litem extitisse ꝯditioe
⁊ eiꝰ sũme que in hac q̃q̃ scipłatõe con¬
tinetur. petitioni locũ fcm̃ ꝯuenit.
d̾ S cire cebunsti que sub trãnsacti¬
orie dari platita sũt certi uł incerti
stipłatõe subsecuta p̾en posse.
t̃ Neq tutoris. n curatoris abseri¬
tia quicquã stipłatoi nocet. cum ⁊ fe¬
ĩpossibil ꝓmissio est. post mortem.
aut eius stipulatus recte solutioẽm
postulat.
tis uł crucians corporis t̾ritus timo¬
re spopõdisti. adu̾s experientẽ. ex¬

Expanded text:
 Secundum responsum domitii ulpiani praefecti annonae iuris consulti amici mei ea, quae stipulata est, cum moreretur, partem dimidiam dotis cui velit relinquere, reddi sibi, cum moreretur, eam partem dotis stipulata videtur. Nuda pollicitatione secundum ea, quae saepe constituta sunt, ad praestanda quae propactum fecerit, quanti ea res est, tibi dari stipulanti adversarium tuum promisisse proponas, huius etiam obligationis post motam litem extitisse condicionem et eius summae, quae in hac quoque stipulatione continetur, petitioni locum factum convenit.  Scire debuisti, quae sub transactione dari placita sunt, certi vel incerti stipulatione subsecuta peti posse. Neque tutoris neque curatoris absentia quicquam stipulationi nocet, cum et feimpossibilis promissio est. post mortem autem eius stipulatus recte solutionem postulat. tis vel cruciatus corporis territus timore spopondisti, adversus experientem ex
Abbreviated transcription (Latin):
im̃. uł forte at unum crelitorẽ quitã
ex debitorib defens deuotioẽm suã ostẽ¬
derũt. uł cum plłes eẽnt creditores. de¬
bitor qui solus eeisteret: ad unũ exhis
uł quostã debitum agnonit. ⁊ q̃ rebat᷑
si eis uł ei datur licentia adũs alios in¬
touotioe suam exercere. ⁊ quasi tp̃r
em̃so exactioẽm recusare. ł quib dũ ex
debiterib debitum agtioscentib ł ĩ iu¬
dicio pulsats deberit ⁊ abĩ ab omũ ꝯtrad¬
ictioẽ repelli. nob  pietate suggerente.
nrͣ ẽẽ humanum semel in uno eodem
ꝙ ꝯtractui qualicumq int̾ruptioẽ uł
agnitiõe ad ibita. om̃s simł ꝯpelli ad
debitum ꝑ soluendũ. siue płes sint rei si¬
ue unus. siue płes creclitores uł nõ amp¬
lius quam unus sancum̃ in oĩb casibus
quos nr̃ sermo ꝯplexus est. alioꝵ deuoti¬
onem. uł agnitioẽm. uł ex libello ad¬
monitioẽm aliis debitorib p̃ udicare.
⁊ aliis ꝓdeẽ creclitorib. Sit itaq gene¬

Expanded text:
num creditorem quidam ex debitoribus devotionem suam ostenderunt, vel cum plures essent creditores, debitor qui solus existeret ad unum ex his vel quosdam debitum agnovit, et quaerebatur, si eis vel ei datur licentia adversus alios indevotionem suam exercere et quasi tempore emenso exactionem recusare, vel quibusdam ex debitoribus debitum agnoscentibus vel in iudicio pulsatis debent et alii ab omni contradictione repelli: Nobis pietate suggerente videtur esse humanum semel in uno eodemque contractu qualicumque interruptione vel agnitione adhibita omnes simul compelli ad debitum persolvendum, sive plures sint rei sive unus, sive plures creditores vel non amplius quam unus. Sancimus in omnibus casibus, quos noster sermo complexus est, aliorum devotionem vel agnitionem vel ex libello admonitionem aliis debitoribus praeiudicare et aliis prodesse creditoribus. Si itaque gene
Abbreviated transcription (Latin):
uentoq morte nepote etiam stipulati¬
õẽm ad iulianum itãm obabsentiam
eiꝰ nõ ualuisse significos. at ꝓptea ex ꝑ¬
sona ac stipulatiõe tua qua restitui cũc¬
ta uista pactoꝵ tenorem ꝓͤuideras. red¬
di tibi desideras suꝑ stipłatu tuo adi
p̃sidem ꝓuincie. ut examinatis partiũ
allegatõib quantu ꝯstiterit int̾ ẽẽ
tua. uixta placrdi fidẽ dotis portioẽm
uliano restitutam fuisse ob incerte
actioĩs effectu ꝯclutat ꝯdẽpnatiõem
taxate qͣntitatis.

Expanded text:
entoque morte nepote etiam stipulationem ad iulianum factam ob absentiam eius non valuisse significes, ac propterea ex persona ac stipulatione tua, qua restitui cuncta iuxta pactorum tenorem provideras, reddi tibi desideres: super stipulatu tuo adi praesidem provinciae, ut examinatis partium adlegationibus, quantum constituerit interesse tua, iuxta placiti fidem dotis portionem iuliano restitutam fuisse, ob incertae actionis effectum concludat condemnationem taxatae quantita tis.
Abbreviated transcription (Latin):
oͣp Libera maftimoniã eẽ antiqtus
platuit iõꝙ pacta ne liceret diuertere
nõ ualere. ⁊ stipulatoẽs quib pene irro¬
gantur ei qui diuortium fecisset. ratas
nõ haber ꝯstat
mp̃ At iat̾ ab sentes u̾boꝵ obligatio
ꝯtrabi nõ p̾õt. ita alteri cuiꝰ uiri subiec¬
tus nõ est ad tari uł restitui nisi sua in¬
ter sit. neõ stipłari põt. cum igitur d̾¬
functa ĩ matrimonio filia tua suꝑstitis
filũ noie. partẽ dimitiã dotis amarito
detineri. alterã uoͣ partẽ nepoti tuo.

Expanded text:
. Libera matrimonia esse antiquitus placuit. Ideoque pacta, ne liceret divertere, non valere et stipulationes, quibus poenae inrogarentur ei qui divortium fecisset, ratas non haberi constatro. Vt inter absentes verborum obligatio contrahi non potest, ita alteri, cuius iuri subiectus non est, aliquid dari vel restitui, nisi sua intersit, nemo stipulari potest. Cum igitur, defuncta in matrimonio filia tua, superstitis filii nomine partem dimidiam dotis a marito detineri, alteram vero partem nepoti tuo
Abbreviated transcription (Latin):
nullu distussorem aut moderato¬
rom ee̾ ꝯcedent. Quod ñuis sume¬
re sibi eurã p̃rer uos ꝓceresq ur̃os au¬
deat eũ uelud appetentẽ supplrio

Expanded text:
nullum discussorem aut moderatorem esse concedent. quod si quis sumere sibi curam praeter vos proceresque vestros audeat, eum velut aliena appetentem suppli
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Si pater tuus postlitẽ ꝯte¬
stata ł postquã ꝓpositu habuiss
in officiosu fris testam̃tu dicere
te he recle derelicto decessit: cã:
cẽpta ł quocũq modo illi placitã
exequi nõ phiberis.
d̾ Cum queritur anfilii d̾ in¬
officioso testam̃to parris possint di¬
cere. si quartam bonoꝵ mortis tp̃r¬

Expanded text:
 Si pater tuus post litem contestatam vel postquam propositum habuisset inofficiosum fratris testamentum dicere te herede relicto decessit, causam coeptam vel quocumque modo illi placitam exsequi non prohiberis. Cum quaeritur, an filii de inofficioso patris testamento possint dicere, si quartam bonorum mortis t
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ Cum de ĩ ofsicioso matris
sue testam̃to filiꝰ dicere nelit. at¬
u̾sus eum qui ex causa sidi ꝯmii¬
ssi hereclitatem tenet. nõ est ini
recle aut ꝓpossessore possideret.

Expanded text:
 Cum de inofficioso matris suae testamento filius dicere velit adversus eum, qui ex causa fideicommissi hereditatem tenet, non est iniqherede aut pro possessore possideret.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Hac lege sancsimꝰ ut siue a¬
agat domoꝵ nrãꝵ cͥolonus aut ĩ¬
quilinus aut seruus seu pulset᷑
ab aliquo sr̃ criminali ł ciuili ne¬
gotio nõ alibi quã tui culminis
ac uiri spectabił cominis domaꝵ
petatur exͥam̃ nullsꝰ allegatiõe
fr̃ fori p̃scͥptione penitus ad mi¬
di cunctis tribuimꝰ facultatẽ tionẽ. nͥ qñ¬
ut quicũq militu ł priuatoꝵ ad
agros nocturtiꝰs populator ĩ tra¬
uerit. aut itinera freq̃ntata. ĩ sid¬
iis aggressioĩs obsederit. ꝑmissa
cuicũq licentia digno illico sup¬
plicio subiugetur: at mortem:
quã minabatur excipiat ⁊ itꝙ ĩ
terdebat incurrat. meliꝰ est enĩ
occurrere in tp̃r quã post ex itu
iundicare. urãm igitur uobis per¬
mittimus ultioẽm. ⁊ ꝙ seru est
punire iudicio sub iugamꝰ eclicto.
iullus parcat militi cui obuiare
relo oporteat ut latroni.
õp Oporum̃doꝵ desertoꝵ facu¬
ltatem ꝓuincialib iure ꝑmitti¬
mus. qui si resistere ausi fueruit.

Expanded text:
. Hac lege sancimus, ut, sive agat domorum nostrarum colonus aut inquilinus aut servus seu pulsetur ab aliquo super criminali vel civili negotio, non alibi quam tui culminis ac viri spectabilis comitis domorum petatur examen: nullius adlegatione super fori praescriptione penitus admidi cunctis tribuimus facultatem, ut quicumque militum vel privatorum ad agros nocturnus populator intraverit aut itinera frequentata insidiis adgressionis obsederit, permissa cuicumque licentia dignus ilico supplicio subiugetur ac mortem quam minabatur excipiat et id quod intendebat incurrat. melius enim est occurrere in tempore, quam post exitum vindicare. Vestram igitur vobis permittimus ultionem et, quod serum est punire iudicio, subiugamus edicto: nullus parcat militi, cui obviare telo oporteat ut latroni.pp. Opprimendorum desertorum facultatem provincialibus iure permittimus. qui si resistere ausi fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua trepitatiõe ꝯ uolare q̃res
cum fuiͣt certis ꝓbatiõib de cla¬
rata sancsimꝰ ⁊ edicimꝰ ut si ĩ ꝓiuĩ¬
cia hãc audientiam quisquã mol¬
liri fuit ausus publice uiuus cõ¬
creraetur.

Expanded text:
aliqua trepidatione convolare. quae res cum fuerit certis probationibus declarata, sancimus et edicimus, ut, si in provincialem hanc audaciam quisquam moliri fuerit ausus, publice vivus concremetur.
Abbreviated transcription (Latin):
filiis institutis heredib t̃rio post
testam̃tu suscepto ꝯͣmuta re idẽ
testam̃tu potuisset. ⁊ hoc facere
neglessisset. merito ut pote nõ ui¬
stis rationib neglectus. de ĩ officio¬
so querelam ĩstituere poterat. s
cum eam ĩpuerꝑio uita decessisse
ꝓponas. repenimi casus iniquitas
ꝑ ꝯ iecturam mat̃ne pietatis em̃¬
tanda ẽ. quare filio tuo cui nicħ
recles scripti extranei erant: tũc
de in officioso testamto actionẽ in¬
stituere nõ ꝓhiberis.

Expanded text:
 institutis tertio post testamentum suscepto, cum mutare idem testamentum potuisset, hoc facere neglexisset, merito utpote non iustis rationibus neglectus de inofficioso querellam instituere poterat. Sed cum eam in puerperio vita cessisse proponas, repentini casus iniquitas per coniecturam maternae pietatis emendanda est. quare filio tuo, cui nihiredes scripti extranei erant, tunc de inofficioso testamento actionem instituere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ Si nõ est muͣitum ꝙ uelut accept¬
uru te sũpsisse mutuu scͥpsisti. ⁊ nec¬
dũ transusse tp̃c starutu uł intͣ bũc di¬
em habitã ꝯ testatõe mostranto reͣcldi
cautõem p̃s ituli notõe postulare potes.
quasetitate ei cuĩ meministi.pĩde
iniuce debiti actões tibi adu̾s debitoe
ꝑ quo soluisti. dicis ẽẽ mandatas. ⁊ ante¬
quã eo noĩe litẽ ꝯtestareris sin̾e hr̃cle
creclitorem fai timunꝰ implesse ꝓponis
Que si ita st̃: utił actõ t̾ibi ꝯpetit

Expanded text:
 Si non est numeratum, quod velut acceptum te sumpsisse mutuo scripsisti, et necdum transisse tempus statutum vel intra hunc diem habitam contestationem monstrando reddi cautionem praesidali notione postulare potes.quantitate ei cuius meministi in vicem debiti actiones tibi adversus debitorem, pro quo solvisti, dicis esse mandatas et, antequam eo nomine litem contestareris, sine herede creditorem fati munus implesse proponis. quae si ita sunt, utilis actio tibi competit