comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nare quarũ nomina hic recensere longumduxi¬
nus de uotissime tradidit medi&atẽq: earum
stipendiis fratrũ dõ ibidem seruientium con¬
lit atq eos turmatim ad instarmonas terii
a caunensium siue martini turonis psallere infe¬
tuit. & aliam medi& a tem matriculariis acs¬
uitoribus ipsius eccłȩ concessit . nichil ex inda
ad sium opus retinere uolens. Easdem autem
uillas infraunius p̃cepti conclusione nominat
inserens proprii nominis subscriptione atq. an¬
li in pressione firmauit. Quarũ nomina si aliq
diligentius per quirere uoluerit. ipsam prȩcep¬
tionis cartam in archiuo ipsius eccłȩ requirat
& ut reor uiginti & septem uillarum nomina
in ibi inserta in ueni&.¬

Expanded text:
mare, quarum nomina hic recensere longum duximare, quarum nomina hic recensere longum duximus, devotissime tradidit medietatemque earum in stipendiis fratrum Deo ibidem servientium contulit atque eos turmatim ad instar monasterii Acaunensium sive sancti Martini Turonis psallere instituit et aliam medietatem matriculariis ac servitoribus ipsius ecclesiae concessit, nichil exinde ad suum opus retinere volens. Easdem autem villas infra unius praecepti conclusionem nominatim inserens, proprii nominis subscriptione atque anuli inpressione firmavit. Quarum nomina si aliquis diligentius perquirere voluerit, ipsam praeceptionis cartam in archivo ipsius ecclesiae requirat et, ut reor, viginti et septem villarum nomina inibi inserta inveni
Abbreviated transcription (Latin):
delectar&ur exorare clementiã. totũ ex inti
dux aquitaniorũ aquib: dã hominib: int̃feci
ess& de quo supramentionẽ fecimus qđ propto
contẽptũ suieũ flagellis ad fici& barbaerasio
deturpari insu a infantia da gobertus iusseri
hoc patrẽm &uens tute lam scõrum marty̧rum
p&ierit. & cum haber& ipses ad regi selus. inpala¬
o educatos quicũ facillime possent mortẽpatriseun¬
dicare noluerunt. propter ea postea secundum
gemromanã a regni proceribus redarguti. om̃s
ternas possessiones perdiderunt. cũq omnia¬
dregalem fiscũ fuissent recepta. precellentis¬
mus rex dagobertus eccłȩ xp̃imartyrũ dyoni¬
ii sociorũq eius easdem uillas lamdicti sad regi¬
eli id est nouientum. inpago andegauinse. par¬
acum & noui omũ. atq pudridoctium. uel al¬
iniacũ seunuiliacũ. nec non & podentininiacũ
epas cellarias. atq anglarias. Inpago pie¬
uuinse aliasq: quamplures cum salinis supra

Expanded text:
delectaretur exorare clementiam, totum ex integdelectaretur exorare clementiam, totum ex integdux Aquitaniorum a quibusdam hominibus interfectus esset, de quo supra mentionem fecimus, quod propter contemptum sui eum flagellis adfici et barbae rasione deturpari in sua infantia Dagobertus iusserit, et ob hoc patrem metuens, tutelam sanctorum martyrum expetierit, et cum haberet ipse Sadregiselus filios in palatio educatos, qui cum facillime possent, mortem patris evindicare noluerunt, propterea postea secundum legem Romanam a regni proceribus redarguti, omnes paternas possessiones perdiderunt. Cumque omnia ad regalem fiscum fuissent recepta, praecellentissimus rex Dagobertus ecclesiae Christi martyrum Dyonisii sociorumque eius easdem villas iam dicti Sadregiseli, id est Novientum in pago Andegavinse, Parciacum et Noviomum atque Pudridoctium vel Albiniacum seu Niuliacum necnon et Podentiniacum et Pascellarias atque Anglarias in pago Pvinse aliasque quam plures cum salinis supra
Abbreviated transcription (Latin):
e gociatorsuus salomon eo tempore prȩuidebat.
omnibus teloneis quem ad modũ ad suã came¬
in deseriuri uidebatur ad eorũ basilicam tra¬
dit & per prȩceptisu auctoritatem ꝑp&uali
id mansurum eẽ proprii nominis subscrip¬
me atq: anuli in pressione firmauit .xxxu.
pso quoq: tempore. annuale mercatum quod
post festiuitatem ipsorũ excellentissimorum
irtyrm propeidem monas terium eidem scõ
loco & fr̃ibus dõ & scĩs martrribus ibidem deser¬
entibus concessit . & ex indehuius modi prȩcep
firmare studuit. ut omne teloneum uel quico
ex eo fisci partibus sperare poterat. & quod in ip
ciuitate seulin omnibus reliquis locis infraipsi
pagum parisi acum in ibi de nominatis ab ips
tiuitate usq dum illud mercatum finir&i
iure exigi quacũq. ludici alia potestate ualu¬
s&. proae ternar&ributione atq: ut eis dem
serius deuotius proeo omni futuro tẽporedu

Expanded text:
negociator suus Salomon eo tempore praevidebat, negociator suus Salomon eo tempore praevidebat, cum omnibus teloneis, quemadmodum ad suam cameram deserviri videbatur, ad eorum basilicam tradidit et per praecepti sui auctoritatem perpetualiter id mansurum esse proprii nominis subscriptione atque anuli inpressione firmavit. 34. In ipso quoque tempore annuale mercatum, quod fit post festivitatem ipsorum excellentissimorum martyrum prope idem monasterium, eidem sancto loco et fratribus Deo et sanctis martyribus ibidem deservientibus concessit et exinde huiusmodi praeceptum firmare studuit, ut omne teloneum, vel quicquid ex eo fisci partibus sperare poterat, et quod in ipsa civitate seu in omnibus reliquis locis infra ipsum pagum Parisiacum inibi denominatis ab ipsa festivitate usque dum illud mercatum finiretur iure exigi quacumque iudiciali potestate valuisset, pro aeterna retributione, atque ut eisdem Dei servis devotius pro eo omni futuro tempore divinam
Abbreviated transcription (Latin):
dine ad regnum hludo uuii post dagobertire
discessum aspicer& : austria uero eodem or¬
ne solidata eo quod & depopulo & despacio es si
coaequans ad regnum si geberti eidemq in in¬
gritate deber& aspicere & quic quid ad reg
austrasiorũ lamolim ꝑtinuerat . totũ sigeba¬
tus rex suȩ regendũ dicioni reciper& et imp¬
p&uo dominandũ haber& exceptoducatum
denti lonis quod ab austrasis nequiter ablati
fuerat. Iterũ ad neus trasios subiunger&ur.
hludo uiui regimine subi cer&ur. Sed has paci¬
ones aus trasii terrore dagoberti regis coactiu
idem tempus dagobertus rexparisius rediens
q inamore sepedictorum martirũ dyonisii
sociorũ eius propter magnificas quae adeorũ
neranda sẽpulchra cotidie dñs operabatur uir¬
tes magis ac magis gliscens. areas quasdam in
iextraq ciuitatẽ parisii & portã ipsius ciuita
quae posita est iuxta carcerem glaucini quam

Expanded text:
ordine ad regnum Hludowii post Dagoberti regis ordine ad regnum Hludowii post Dagoberti regis discessum aspiceret; Austria vero eodem ordine solidata, eo quod et de populo et de spacio esset coaequans, ad regnum Sigeberti eidemque in integritate deberet aspicere; et quicquid ad regnum Austrasiorum iam olim pertinuerat, totum Sigebertus rex suae regendum dicioni reciperet et in perpetuo dominandum haberet, excepto ducatu Dentilonis, quod ab Austrasiis nequiter ablatum fuerat, iterum ad Neustrasios subiungeretur et Hludowii regimine subiceretur. Sed has pactiones Austrasii terrore Dagoberti regis coacti, idem tempus Dagobertus rex Parisius rediens atque in amore saepe dictorum martyrum Dyonisii ac sociorum eius propter magnificas, quae ad eorum veneranda sepulchra cotidie Dominus operabatur, virtutes magis ac magis gliscens, areas quasdam infra extraque civitatem Parisii et portam ipsius civitatis, quae posita est iuxta carcerem Glaucini, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tibus sigebertũ filium suũ in regno austriȩ subli¬
mauit. sedemq m&tis ciuitatẽ habere ꝑmisit.
chunibertũ uero colonlȩ urbis pontificẽ & ad al¬
gisũ ducẽ palatii ad regnũ gubernandũ institiut.
Thes aurũq: qđ sufficer& filio tradidit. & condig¬
ne ut decebat eum huius culminis honore sublima¬
uit. & qua  cũq: eidem largitus fuerat. praecepti¬
onibus roborandum decreuit. De inceps enĩ austra¬
siorũ studium. limitẽ & regnum francorũ contra
iuuinidos utiliter defensare nos citur xXXII¬
umq: anno duo decimoda goberti regis eidẽ filius
nomine hludo uiucus denanthilde regina natus fu¬
iss&. consilioneus trasiorũ eorũq. admonitione
perpactionis uinculum cum si geberto filio su
masse cognoscitur. atq. austrasiorum. omnes
primates & pontifices c&eriq duces sigebert
manus suas ponentes insuꝑsacramentis firm¬
uerunt . ut neptricum & burgundia solidato

Expanded text:
tibus, Sigebertum, filium suum, in regno Austriae sublitibus, Sigebertum, filium suum, in regno Austriae sublimavit sedemque Mettis civitatem habere permisit. Chunibertum vero Colonie urbis pontificem et Adalgisum ducem palatii ad regnum gubernandum instituit thesaurumque quod sufficeret filio tradidit et condigne, ut decebat, eum huius culminis honore sublimavit, et quodcumque eidem largitus fuerat, praeceptionibus roborandum decrevit. Deinceps enim Austrasiorum studium limitem et regnum Francorum contra Winidos utiliter defensare noscitur. 32. Cumque anno 12. Dagoberti regis eidem filius nomine Hludowius de Nanthilde regina natus fuisset, consilio Neustrasiorum eorumque admonitione per pactionis vinculum cum Sigeberto, filio suo, firmasse cognoscitur, atque Austrasiorum omnes primates et pontifices ceterique duces Sigeberti manus suas ponentes, insuper sacramentis firmaverunt, ut Neptricum et Burgundia solidato
Abbreviated transcription (Latin):
litate uunidis resistendis spondent & francon
limitẽ deillis partib: custo dire promittunt ꝓ
itaq dagobertꝰ consilio neus trasiorũ adeptus eis
qđ poscebant prestitit. saxones aut̃ quihiũ p&¬
onis suggerendi : causa uenerant sa cramentis it
eorũ moserat su ꝑ arma patratis pactũ pro uniu¬
sis saxonib: firmant sed parũ hȩo ꝓ missio sortit
effectũ. at tam̃ saxones tributũ quod red dereio¬
sueuerant ꝑ preceptione dagoberti hactenus ha¬
bent indultũ quingentas enĩ uaccas inferendale
annis singulis a lothario seniore censiti reddctum
qđ tunc ada gobertor ege cassatũ est XXXI
pnoltaq: unde cimoregͥnisui cũ uuinidilus sus¬
nonis lterũ fortiter seiurent & sepetranscensopro¬
prio limite regnũ francorũ uas tandũ toringam
& reliquos pagos ingrederentur da gobertus rex
m&tis urbem ueniens cũ consilio pontificũ seu
& procerũ omnib: q. primatib: regni consentier¬

Expanded text:
ilitate Winidis resistendum spondent, et Francorum ilitate Winidis resistendum spondent, et Francorum limitem de illis partibus custodire promittunt. Rex itaque Dagobertus, consilio Neustrasiorum adeptus, eis  poscebant prestitit. Saxones autem, qui huius petitionis suggerendi causa venerant, sacramentis, ut eorum mos erat, super arma patratis, pactum pro universis Saxonibus firmant; sed parum haec promissio sortitur effectum. Attamen Saxones tributum, quod reddere consueverant, per praeceptionem Dagoberti hactenus habent indultum. Quingentas enim vaccas inferendales annis singulis a Lothario seniore censiti reddebant, quod tunc a Dagoberto rege cassatum est. 31. Anno itaque 11. regni sui, cum Winidi iussu Samonis iterum fortiter sevirent et sepe, transcenso proprio limite, regnum Francorum vastandum Toringam et reliquos pagos ingrederentur, Dagobertus rex Mettis urbem veniens, cum consilio pontificum seu et procerum, omnibusque primatibus regni consentien
Abbreviated transcription (Latin):
iduentantes: animo eundem locũ expecerent. sa¬
nitate reddita cũ gaudio ad propria remearent.
quod cernens rex quic quid inthes auris suis preciosi¬
us inueniri poterat ad exornandũ ipsum locion in¬
dubi tanter offerebat. nam & matriculã & senodo¬
chium c&eraq: diuersaloca ad hoc ibidem instituit
ut pauperes utriusq sexus siue etiam quis cõrum
ope sanitate donari digni fuissent inreliquũ ipsius
elemosinis sustentanti qui uellent inseruitio eccłȩ
acsi progratiarũ actione ꝑmanerent. XXX.
eniq: anno decimoregni sui cũ einuntiatũ fuiss &
exercitũ uiunidorũ taringã fuisse ingressũ. cum¬
exercitunil moratus ex regno austrasiorũ ab urbe
m&tis promo uens transita ardenna magontiam
ad greditur. Disponensq renũ transire scarã deo
tisiuris fortibus ex neustria & burgundia cũ dio
&grafionib: secũ habens: saxo nes missos adcũ dir¬
gunt. petentes ut eis tributa quȩ fiscorũ ditioni
de soluebant indulger& ipsi uero suo studio & it¬

Expanded text:
devoto animo eundem locum expeterent, sanitate reddita, cum gaudio ad propria remearent. Quod cernens rex, quicquid in thesauris suis preciosius inveniri poterat, ad exornandum ipsum locum indubitanter offerebat. Nam et matriculam et senodochium ceteraque diversa loca ad hoc ibidem instituit, ut pauperes utriusque sexus, sive etiam qui sanctorum ope sanitate donari digni fuissent, in reliquum ipsius elemosinis sustentati, qui vellent, in servitio ecclesiae acsi pro gratiarum actione permanerent. 30. Denique anno 10. regni sui, cum ei nuntiatum fuisset, exercitum Winidoruexercitu nil moratus ex regno Austrasiorum ab urbe Mettis promovens, transita Ardenna Magontiam aggreditur; disponensque Rhenum transire, scaram de electis viris fortibus ex Neustria et Burgundia cum ducibus et grafionibus secum habens, Saxones missos ad eum dirigunt, petentes ut eis tributa, quae fiscorum ditionibus desolvebant, indulgeret. Ipsi vero studio suo et ut
Abbreviated transcription (Latin):
rant: Notandum quod beatus iohannes
caeli inultimo sermonum suorum describat.
Quorum duorum nominum differentiam sa¬
crieuangeliorum atque psalmorum graece
scriptorum libri demonstrant. Nam in alte¬
ro quidaem graece ptersgionscriptum. co¬
dex latinus non alam sed pinnaculum inter¬
precarideclarat. in altero uero peti noncre¬
bro sermone romano trans latum. uolu¬
erem sonare designat. huius autem passĩonis
textum beatus mechedius qui a sedea postolica
constantinopolim pres bitermissus eius dem
urbis tenuit pontificium. et extunc inter
scõs ab omnibus obsuȩ confessionis etagonis
certamen ueraciter ueneratur et colitur e¬
didit. Pauca demultis praecedentibus scrip¬
tis ex cerpens
ISAUTEM PACIS CONTERAT SATMIMSUBPE¬
DIBUSUESTRIS UELOCITER ETQUE DEDIEAM¬
PIUMINTERRIS IMPERIUM. TRI BUAT IN
CAELESTIB DITIS SIMUMPRAEMIUM.
EXPLICIE MENSE IUNIOIN DICEIONENONA¬
Ñ ANNÕ PONTIFICATUS UIRIBEATISSIMI DOMNINA

Expanded text:
rant: notandum quod hunc beatus Joannes rant: notandum quod hunc beatus Joannes rem coeli in ultimo sermonum describat. Quorum duorum nominum differentiam, sacri Evangeliorum atque psalmorum Graece scriptorum, libri demonstrant: nam in altero quidem Graece πτερύγιον scriptum, codex Latinus non alam, sed pinnaculum interpretari declarat. In altero vero πετεινὸν crebro sermone Romano translatum, volucrem sonare designat. Hujus autem passionis textum beatus Methodius, qui a sede apostolica Constantinopolim presbyter missus, ejusdem urbis tenuit pontificium, et ex tunc inter sanctos ab omnibus ob suae confessionis et agonis certamen veraciter veneratur et colitur, edidit, pauca de multis praecedentibus scriptis excerpens. Deus autem pacis conterat Satanam sub pedibus vestris velociter, et qui dedit amplum in terris imperium, tribuat in coelestibus ditissimum regni praemium. Actum mense Junio, indictione nona, anno pontificatus viri beatissimi domini
Abbreviated transcription (Latin):
rit : beatus etiam cyprianus doctor et martyr
quiddam derebapti zatione diffinit. quod tota
ecclesia reicit : Quid autem descõ augustinodi¬
cemus qui etiam libros retractationum confi¬
ciens. Nonnullaquȩ sebene sensis se dudumpu¬
tauerat reprehendit : Nam omni potens ds̃¬
non nunquam dispensatoriegerens. cuimulta
reuelat quiddam opertum deserit. et quod
alteri obserat. alteri reserat. Nec tamen sine
remunerationis donore linquit. quod exra¬
dice caritatis prodire non nescit. quia
cum corscrutetur. non tam dictum. quam
intentionis ad mittit affectum. Uerum hinc
multadocente dõ dicere possem. si non mihi
praefationem sed a pologiam faciendi propositum
extitissec: Suscipe itaquepiissime imperator
dionysium ex graecia iterato uolatu ueni¬
entem ec quigaudes eolatino eloquio ha¬
bito: gaude et ab. achiuo sermone donato.
Sane quia non nulli beatum dionssium pters
gion tu uranu a graecis appellari comme mo¬

Expanded text:
rit. Beatus etiam Cyprianus doctor et martyr, rit. Beatus etiam Cyprianus doctor et martyr, quiddam de rebaptizatione definivit, quod tota Ecclesia rejecit. Quid autem de sancto Augustino dicemus, qui etiam libros Retractationum, conficiens nonnulla, quae se bene sensisse dudum putaverat reprehendit. Nam Deus omnipotens nonnunquam dispensatorie gerens, cui multa revelat, quiddam opertum deserit, et quod alteri obserat, alteri reserat: ne tamen sine remunerationis dono relinquit, quod ex radice charitatis prodire non nescit: quia cum cor scrutetur, non tam dictum quam intentionis admittit effectum. Verum hinc multa, docente Deo, dicere possem, si non mihi praefationem, sed apologiam faciendi propositum exstitisset. Suscipe itaque, piissime imperator, Dionysium, ex Graecia iterato volatu venientem, et qui gaudes eo Latino eloquio habito, gaude et ab Achivo sermone donato. Sane quia nonnulli beatum Dionysium πτερύγιον τοῦ οὐρανοῦ a Graecis appellari commemo
Abbreviated transcription (Latin):
sitorum re percan etam interdiuersos lap¬
guores prsitus arrepto interpretandicertamine
latino elociuotradidi q iantum potui auxili¬
ante dõ et si non ex toto uerbum e uerbo. sensum
tamen penitus hauriens: Cessec ergo iam quo¬
rundam opinio perhibentium nonesse ariopa¬
giten dions sium eum qui apud parisium corpo¬
rea cuirtutibus redol& cum hoc eegrȩcorum
quoquestilus cumlatina lingua concordans
testetur et praedicet. Inqua profectonatus est
et quacelsa scriptasua contexuissẽ probatur.
praesertim cum manifeste sciamus praecipuos
tractatores ecclesiae quilatinostilo scripsere
quid dubium insancta scriptura reꝓperientes
mox adgraeca exemplaria currere ectide¬
orum sensum protinus ase omnenubilum
ambiguitatis excludere. Nec mirum si
quis quam doctorum erga plurima occu¬
patus. Nec graccorum scriptarimatus aliter
senserit cum ipsea postolus petrus quaȩdam sic
tenenda esseputauerit. ut merito coaposto¬
lus eius paulus eum reprehensibilem iudi caue¬

Expanded text:
sitorum repertam, etiam inter diversos langores positus, arrepto interpretandi certamine, Latino eloquio tradidi, quantum potui, auxiliante Deo, et si non ex toto verbum e verbo, sensum tamen penitus hauriens. Cesset ergo jam quorumdam opinio, perhibentium non esse Areopagitam Dionysium eum, qui prope Parisium corpore ac virtutibus redolet: cum hoc et Graecorum quoque stylus, cum Latina lingua concordans, testetur et praedicet, in qua profecto natus est, et qua celsa scripta sua contexuisse probatur: praesertim cum manifeste sciamus, praecipuos tractatores Ecclesiae, qui Latino stylo scripsere, quid dubium in sancta Scriptura reperientes, mox ad Graeca exemplaria currere, et ad eorum sensum, protinus a se omne nubilum ambiguitatis excludere. Nec mirum, si quisquam doctorum erga plurima occupatus, nec Graecorum scripta rimatus, aliter senserit, cum ipse apostolus Petrus quaedam sic tenenda esse putaverit, ut merito coapostolus ejus Paulus eum reprehensibilem judicave
Abbreviated transcription (Latin):
NOMINOPIISSIMOEISERE NISSIMO
RAROLOIMPIRATORI. DIQUE UERI CULTORI
SEMPERAUGUSTO. ANASTASIUS EXIGUUS
APOSEOLICAESEDIS BIBLIO IHECARIUS IN
DNOAETERNUMCUMXPO IMPERI UM
cceim peratorum sollertissi me & xp̃ianissi me
qui effodis ecrimaris sapientiam sicut thes au¬
rum cuinil sinistrum est̃ cum utraq: nimirum
manu prodextrautaris. nam sichumanarei¬
publicae commissã secundum legem di guber¬
nacula moderaris. ut diuina quaeq non deseras
sed potius praeferas. passionem sc̃i iero martsris
dion ỹsui quondamariopagitae postque a thena¬
rum antistitis. quam rome legi cum puer
essem. a constantino politanis legatis audierã
secundum iussionem uestram diuquaesitam.
tandem que in maximocoenobiorum rome¬

Expanded text:
omino piissimo et serenissimo CAROLO imperatori, Deique vere cultori, semper Augusto, ANASTASIUS exiguus apostolicae sedis bibliothecarius, in Domino aeternum cum Christo imperium. Ecce imperatorum solertissime et Christianissime qui effodis et rimaris sapientiam sicut thesaurum, cui nihil sinistrum est, cum utraque nimirum manu pro dextera utaris. Nam sic humana Reipublicae commissa secundum legem Dei gubernacula moderaris, ut divina quaeque non deseras, sed praeferas. Passionem sancti hieromartyris Dionysii quondam Areopagitae, postque Athenarum antistitis, quam Romae legi cum puer essem, quamque a Constantinopolitanis legatis audieram, secundum jussionem vestram diu quaesitam, tandemque in maximo coenobiorum Rom
Abbreviated transcription (Latin):
peniunculi uel eorum exemplaria In eadem cu¬
i tate ualeant re periri: Propterea goeo pla¬
prũ quod mihi retinui uro deuoto & bonostudio
ferendum putaui: ut si quae sunt illorum
qorato paulo apło baptizatum. & athemensi¬
n ordinatum ep̃m̃. & ingallias ab eato demen
directũ exhis quae greca testificatio & sẽc¬
dis romanȩ attes tatio & gallicanalntimat
ontes tatioratum. & in hac causa quod longe
sepius exagita tamagis splendescit inlucem

Expanded text:
terniunculi vel eorum exemplaria in eadem uterniunculi vel eorum exemplaria in eadem urbe valeant reperiri. Propterea eorum exemplarium quod mihi retinui, vestro devoto et bono studio offerendum putavi: ut si quae sunt illorum a beato Paulo apostolo baptizatum, ac Atheniensium ordinatum episcopum, et in Gallias a sancto Clemente directum, ex his quae Graeca testificatio et Romanae sedis assertio et Gallicana intimat contestatio, ratum et in hac recognoscant, quod inde saepius agitata magis
Abbreviated transcription (Latin):
clericorum summi : quendam lericum ipsi us
bo donis propinquum nomine uuandelmaru
qui cantilenam optime a te ut gario magistri
in scĩ dy onisii monas terio didicit ad erudiend
clericossuos obtinuit: Cui abbatiolam beat
sanctini in beneficium dedit. Is dem autem
uua ł delmarus in loco sibi commissoquater¬
niunculos ualde contritos & quae in eis scrip¬
ta fuerant. pene deleta. deuita & actibus
beati sanc tini repperit. quos propter fam¬
liaritatis notitiam & qui ame sciolum puta¬
bat ad exhaurienda ea quae in eisdem quate¬
niunculis contineri uidebantur & ad transor¬
bendũ a ꝑte in noua ꝑ game namihi cõmisit
quod & studiose ꝑegi. & michi cõmendata co¬
inda ti restitu. Sed quia diuest quodidem uuoi¬
A mar &iam ante obitum hucberti defune tustat
sicut audiui idem locus neglectus ex titto acdẽ¬
umineadem ciuitate nort manni fuerunt &
uidam incendio ibi concremauerunt qusidũ
ero prae dantes diri puerunt: pescio supsiqua¬

Expanded text:
clericorum summi, quemdam clericum ipsius clericorum summi, quemdam clericum ipsius Bodonis propinquum, nomine Wandelmarum, qui cantilenam optime a Teugario magistro in sancti Dionysii monasterio didicit, ad erudiendos clericos suos obtinuit; cui abbatiolam sancti Sanctini in beneficium dedit. Idem autem Wandelmarus in loco sibi commisso quaterniunculos valde contritos, et quae in eis scripta fuerant pene deleta, de Vita et actibus beati Sanctini reperit, quos ob familiaritatis notitiam, et quia mesciolum putabat, ad exhaurienda ea quae in eisdem quaterniunculis contineri videbantur, et ad transcribendum aperte in nova pergamena mihi commisit. Quod et studiose peregi, et mihi emendata emendanti restitui. Sed quia diu est quod idem Wandelmarus etiam ante obitum Hucberti defunctus fuit, et sicut audivi, idem locus neglectus exstitit, ac demum in eadem urbe Nortmanni fuerant, et quaedam incendio concremaverant, quaedam vero praedantes diripuerant, nescio si ipsi qua
Abbreviated transcription (Latin):
MINOGLORIOSORAROLOIMPERATORIA VCVSTO
incmarus nomine non meritoremorũ ep̃s acplebis
÷ famulus. Lec tabeati dyonisii passione a metho¬
io constantino polim roma directo grecedictata.
cabanas thasio utriusq: linguae perito & unde¬
ũq doctissimoscãe aposto licȩ sedis bibliotheca¬
nolatine conscripta: sicut in prȩfationes uaenar¬
tat recogno uihis quae ibi scripta sunt ea quae
nado lescentia legeram consonare. uidelic& per
uos ac qualiter gesta martrrubeti dronisii so¬
iorũq eius ad romanorum cognitionem indeq¬
d notitiam grecorum ꝑ uenerint: Nam quan¬
odõ disponente infrancono furd palationati
stis hucberto praecentori palatii epis copi¬
m mel densis ciuitatis commissum est. ubi
topter hil driciep̃i ae tatis prolixi tatem
diutinam aegritudinem quaedam adsci¬
tiam & religionem pertinentia nec non &
aedificia accetera quaeq necessaria neglecta ini¬
nit. qua propter a famili arisuo bodone clericodo¬
ni& nutritoris mei hilduini abbatis sacripalat

Expanded text:
mno glorioso CAROLO imperatori Augusto, HINCMARUS, nomine, non merito, Rhemorum episcopus, ac plebis Dei famulus. Lecta beati Dionysii Passione a Methodio Constantinopolim Roma directo Graece dictata, et ab Anastasio utriusque linguae perito et undecunque doctissimo, apostolicae sedis bibliothecario, Latine conscripta, sicut in praefatione sua narrat, recognovi his quae ibi scripta sunt ea quae in adolescentia legeram consonare, videlicet per quos et qualiter gesta martyrii beati Dionysii sociorumque ejus ad Romanorum notitiam indeque ad Graecorum pervenerint. Nam quando Deo disponente in Franconofurth palatio nati estis, Hucberto praecentori palatii episcopium Meldensis urbis commissum est, ubi propter Hilderici episcopi aetatis prolixitatem et diuturnam aegritudinem, quaedam ad scientiam et religionem pertinentia, necnon et aedificia et caetera quaeque necessaria neglecta invenit. Quapropter a familiari suo Bodone clerico domni et nutritoris mei Hilduini abbatis sacri palatii
Abbreviated transcription (Latin):
bant ereptam adethera secũ leuasse canentes. Be¬
atꝰ que melegisti & assum sistidñe : In habitabit
in atrustuis. Replebimur in bonis domus tuae sc̃m̃
est templum tuum mirabile inequitate. Haco
in memorata carta inter alia ferebantur. quae
non tam ueri sĩmilia quam uerissima ut arbitror
uideri possunt. qm̃ idem rex cum & alias longe
lateq ec cłas ditass& : tum prȩci pue horum
copiosissi me locupl& auit. Vnde & eorum post
mortem flagitabat auxilium. quos prȩceteris

Expanded text:
bant, ereptam ad ethera secum levasse, canentes: Bebant, ereptam ad ethera secum levasse, canentes: Beatus quem elegisti et assumsisti, Domine; inhabitabit in atriis tuis. Replebimur in bonis domus tuae, sanctum est templum tuum, mirabile in equitate. Haec in memorata carta inter alia ferebantur, quae non tam veri similia quam verissima, ut arbitror, videri possunt, quoniam idem rex, cum et alias longe lateque ecclesias ditasset, tum praecipue horum copiosissime locupletavit. Unde et eorum post mortem flagitabat auxilium, quos prae ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
tũ admonius sequatin propere surgera. et pro
dagoberti regis francorũ anima diuinã dem̃¬
tiã exorar& eo qđ ipsodie spm̃ ex a lass& qđ dũ
facere maturar& apparius se sibi haud ꝓcul in
pelago te terrimos sp̃s uinctũ regẽdagobertum
inlẽbo ꝑspatiũ maris agitantes atq ad uulcania
loca in flictis in suꝑ uerberib: trahentes ipsũq
dago bertũ beatos dyonisiũ & mauriciũmar¬
tyres & sc̃issimũ martinũ confessorẽ ad su
liberationẽ continius uocibus flagitantẽ
necmora in tonuisse caelum flumina que
ꝑ procellas disiecti dnt̃q. ea repente apparius se
prȩcellentissi mosuiros niueis cõptos uestibus
seq treme factum exeis quaesis se qui namessent.
illosq respondisse quos dagobertus in adlutoriũ
uocauerat dy onisium scilic& et mauricium ac
mart num esse ut cum ereptin insinu abrahȩ
collocarent. ltaq hostes humani generis uelociter
in sẽquentes. animam quã uerberib: minisq ueca¬

Expanded text:
pro Dagoberti regis Francorum anima divinam clementiam exoraret, eo quod ipso die spiritum exalasset. Quod dum facere maturaret, apparuisse sibi haud procul in pelago teterrimos spiritus, vinctum regem Dagobertum in lembo per spatium maris agitantes atque ad Vulcania loca, inflictis insuper verberibus, trahentes, ipsumque Dagobertum beatos Dyonisium et Mauricium martyres et sanctissimum Martinum confessorem ad sui liberationem continuis vocibus flagitantem. Nec mora intonuisse caelum, fulminaque per procellas disiecta, interque ea repente apparuisse praecellentissimos viros niveis comptos vestibus, seque tremefactum ex eis quaesisse, quinam essent, illosque respondisse, quos Dagobertus in adiutorium vocaverat, Dyonisium scilicet et Mauricium ac Martinum esse, ut eum ereptum in sinu Abrahae collocarent. Itaque hostes humani generis velociter insequentes, animam, quam verberibus minisque vexa
Abbreviated transcription (Latin):
ti eius fuerant ditione detenti: si gebertum una¬
mina conspiratione ex p&issent: pippinus cũ
chuniberto sicut & prius amiciti a ecultu in
inuicem conluncti fuerant. & nuꝑ interse sicut¬
& antea amicitiã uehe menter firmiter que
ꝑp&uo conseruandam ligant. om̃sq: duces
austrasiorũ secum uterq prudenter & cum
dulce dine ad trahentes. eosq benigne guber¬
nantes eorum amicitiam constringunt semꝑ
seruandam: Igitur discurrentes legatipar¬
tem sigeberti debitam dethes auris patris
da goberti. nanthildiregine. & hludo uiuo
sigeberto habendam requirunt ad quã red¬
dendam placitus instituitur. Chunibertus
ltaq pontifex urbis coloniȩ & pippinus ma¬
ior domus cum aliquibus primatibus austria
a si geberto directi uillam compendium us

Expanded text:
ti eius fuerant ditione detenti, Sigebertum unati eius fuerant ditione detenti, Sigebertum unanima conspiratione expetissent, Pippinus cum Chuniberto, sicut et prius amicitiae cultu in invicem coniuncti fuerant, et nuper inter se, sicut et antea, amicitiam vehementer firmiterque perpetuo conservandam ligant; omnesque duces Austrasiorum secum uterque prudenter et cum dulcedine adtrahentes eosque benigne gubernantes, eorum amicitiam constringunt semper servandam. Igitur discurrentes legati partem Sigeberti debitam de thesauris patris Dagoberti Nanthildi regine et Hludowio Sigeberto habendam requirunt, ad quam reddendam placitus instituitur. Chunibertus itaque pontifex urbis Coloniae et Pippinus maior domus cum aliquibus primatibus Austriae a Sigeb
Abbreviated transcription (Latin):
sedilexisse meminerat.
taq post dagoberti regis discessum. filius eius
bludouiuius subtenera aetate sibi regnum
patris ad sc̃iuit : om̃sq duces de neustra &bu¬
gundia eum massollaco uilla sublimante bu
regnum Ega uero qui fuerat consiliarii
iregis dagoberti cum reginananthilde quã
idemrex reliquerat. anno primo regni flud¬
uuta & secundo imminente regni anno on¬
digne palatium gubernabat & regnu Pose
namq: inter c&eros primates neptrici prudo¬
tius agens & plenitudine patientiae imbutis
cunctis erat praecellentior: eratq genere
nobilis opibus abundans iustitiam sectans
eruditus in uerbis paratus in responsis tan¬
tum modo a plurimis blas phemabatur eo
quod ess& auaritie deditus XL UII¬
gitur post obitum dagoberti regis quo ordi¬
ne euis thes auri. inter filios diuisi fuerint
non omittam. sed dilucidato ordine in huu
erie libelli inserere procurabo: Cumpippinus
maior domus post discessum regis & ceteri aus¬
rasiorum duces. quiusq: intransitu da gober¬

Expanded text:
se dilexisse meminerat. 45. Itaque post Dagoberti regis discessum filius eius Hludowius sub tenera aetate sibi regnum patris adscivit, omnesque duces de Neustria et Burgundia eum Massollaco villa sublimant in regnum. Ega vero, qui fuerat consiliarius regis Dagoberti, cum regina Nanthilde, quam idem rex reliquerat, anno primo regni Hludowii et secundo imminente regni anno condigne palatium gubernabat et regnum. Ipse namque inter ceteros primates Neptrici prudentius agens et plenitudine patientiae imbutus, cunctis erat praecellentior. Eratque genere nobilis, opibus abundans, iustitiam sectans, eruditus in verbis, paratus in responsis; tantummodo a plurimis blasphemabatur, eo quod esset avaritiae deditus. 4gitur post obitum Dagoberti regis quo ordine eius thesauri inter filios divisi fuerint, non omittam, sed dilucidato ordine in huius serie libelli inserere procurabo. Cum Pippinus maior domus post discessum regis et ceteri Austrasiorum duces, qui usque in transitu Dagober
Abbreviated transcription (Latin):
da goberti regis iubente nanthilde &hludo¬
uiuio rege histantia eganimaioris domus prę¬
sentantur . & equa lance diuiduntur. Tertiã
tamen partẽ de omnibus quae da gobertus rex
ad quisierat post quã nanthil dis regina reg¬
nare coeperat. ei demre seruant. Chuniber¬
tus uero & pippinus partem si gebertim &ti
faciunt ꝑduci. ibiq regi si geberto prȩsen¬
tatur atq describitur. Post fere euoluto

Expanded text:
iubente Nanthilde et Hludowio rege, instantia Egani maioris domus praesentantur et equa lance dividuntur; tertiam tamen partem de omnibus, quae Dagobertus rex adquisierat, postquam Nanthildis regina regnare coeperat, eidem reservant. Chunibertus vero et Pippinus partem Sigeberti Mettis faciunt perduci, ibique regi Sigeberto praesentatur at
Abbreviated transcription (Latin):
minatione pansiaciantistitis perpri uilegium &
confirmationẽ scõrum epis coporũ liberauent
Dc eo quod os brachiui scĩ dyonisiifregit & obhocpo¬
us sensum & poste auitam cum regno amisit.
di docente beatoremigiore mensi epo conuersuseit
otharius filius chilperici regnum sortitusese Qui
Nborata amaioribus dignitate potitus. cum& plre¬
ma strenuegesserit. tum precipue illud memora¬
Ie suae potentiae posteris reliquit iudicium: quod
ibellantib: aduer sum se saxonibus ltites arinis per¬
Nomuit: ut om̃s iuirilis sexus eius demterraeln colas
uigladii quod tum fortegerebat longitudinem ex¬
essissent peremerit. quippe ut lunioribus tuioris
uu sum recordatio illius uitalis seu mortiferigla¬
u i am putar&. Tantatum francorũ potentia tanta
egũ animositaserat. Quomodo autem uel qualit
oe peregerit. in subsequentibus suo ordine plenius
ntimabitur. Fuit nempeidem rexclotharius patien
nae deditus. lit teris eruditus timens dm̃ ec clesiarũ

Expanded text:
minatione Parisiaci antistitis per privilegium et confirmationem sanctorum episcoporum liberaverit. De eo quod os brachii sancti Dyonisii fregit et ob hoc prius sensum et postea vitam cum regno amisit. Dei, docente beato Remigio Remensi episcopo, conversus est, Chlotharius, filius Chilperici, regnum sortitus est. Qui elaborata a maioribus dignitate potitus, cum et plurima strenue gesserit, tum praecipue illud memorabile suae potentiae posteris reliquit indicium, quod, rebellantibus adversum se Saxonibus, ita eos armis perdomuit, ut omnes virilis sexus eiusdem terrae incolas, qui gladii, quod tum forte gerebat, longitudinem excessissent, peremerit, quippe ut iunioribus tumoris ausum recordatio illius vitalis seu mortiferi gladii amputaret. Tanta tum Francorum potentia, tanta regum animositas erat. Quomodo autem vel qualiter hoc peregerit, in subsequentibus suo ordine plenius intimabitur. Fuit nempe idem rex Clotiae deditus, litteris eruditus, timens Deum, ecclesiarum
Abbreviated transcription (Latin):
uod merius s& tẽptar&. Vlot harius igitur quadam
ie uenatũ ut. longiusq forte recessit. Contigitaut
ida gobertũ & mȩ moratũ ducẽ domire sedis se. Tum
agobertus exoptabilẽ oblatam sibi nactus oc casioñẽ
ucẽ ad se cuocat iub&q secũ prandere: ille nichil
unus quã quod futurũ erat cogitans. remissius habe¬
e & futuro immolam domino debitũ honorẽ non exhi¬
ere. Terq porrecta sibiabeo pocula: dignus inquẽ
roris contumatiae uindicta recider&: non sicut ado¬
uino sed uelut a socio in fauste oblata praesiuntt. De¬
de dagobertus ut patri infidelis. ut sibi aemulus. ut¬
ue socius inuisus for& orsusest exponere. Non opor¬
ereseruiles quidem molestias diu differri. & ne
nin mensũ tumorẽ tantifastus procederent suas
nlurias non ulcisci. Flagellis ergo eum ad fici lm¬
erat post uero barbȩrasione ea enim tum prȩ¬
ti pua erat inluria d&ur pat: Sic ex in prouiso qui se¬

Expanded text:
quod meruisset temptaret. Clotharius igitur quadam quod meruisset temptaret. Clotharius igitur quadam die venatum iit longiusque forte recessit. Contigit autem, et Dagobertum et memoratum ducem domi resedisse. Tum Dagobertus exoptabilem oblatam sibi nactus occasionem, ducem ad se evocat iubetque secum prandere. Ille nichil minus, quam quod futurum erat, cogitans, remissius habere et futuro, immo iam domino debitum honorem non exbibere terque porrecta sibi ab eo pocula dignus, in quem prioris contumatiae vindicta recideret, non sicut a domino, sed velut a socio infauste oblata praesumit. Deinde Dagobertus, ut patri infidelis, ut sibi aemulus utque sociis invisus foret, orsus est exponere, non oportere serviles quidem molestias diu differri, et ne in inmensum tumorem tanti fastus procederent, suas iniurias non ulcisci. Flagellis ergo eum adfici imperat, post vero barbae rasione, – ea enim tum praecipua erat iniuria, – deturpat. Sic ex inproviso, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
operum ingerebat. & paterclotharius quendam
ut putabat spectate fidei sad regiselũ rebus subse
tractandis prȩfecerat aquitaniȩ ducatus pecial¬
ter ei commisso. Hlic tanto dignitatis fastue latu
regis filiumda gobertũ partim collatȩ potestatis
suꝑbia. partĩ speregni laborans: non aequo anim
pros perius agere ferebat. nec quid moli retur
simulato saltẽ amore obtegerediu ualuit: Sedq
metupatris manifestus nom poterat. occultũ seci in i¬
micũ crebro contemptu a peruit. Excusatio sane lu¬
uenilis erat aetatis. nerudis adhuc animtumorẽ ex
sublectione principiũ contraher&. ne dominatio¬
nis inmaturȩ adepta fastigia impubem ab exerci¬
tationis studio reuocarent. Fit ad da gobertum
tam iniu diosa relatio. & quã uis sua ipse inlustria
idiam de prehendiss& : aliorũ sententia in rempleni¬
us inducitur. Uerã quia eũ in ordinem redigere
non sufficer& duxit satius oportunitatẽ opperi¬
iqua & causã efficatius explorar&. et in aemulum

Expanded text:
operum ingerebat. Et pater Clotharius quendam, ut putabat, spectate fidei Sadregiselum rebus sub se tractandis praefecerat, Aquitaniae ducatu specialiter ei commisso. Hic tanto dignitatis fastu elatus, regis filium Dagobertum partim collatae potestatis superbia, partim spe regni laborans, non aequo animo prosperius agere ferebat nec, quid moliretur, simulato saltem amore, obtegere diu valuit. Sed quia metu patris manifestus non poterat, occultum se ei inimicum crebro contemptu aperuit. Excusatio sane iuvenilis erat aetatis, ne rudis adhuc animus tumorem ex subiectione principum contraheret, ne dominationis inmature. adepta fastigia impubem ab exercitationis studio revocarent. Fit ad Dagobertum tam invidiosa relatio. Et quamvis sua ipse industria id iam deprehendisset, aliorum sententia in rem plenius inducitur. Verum, quia eum in ordinem redigere non sufficeret, duxit satius oportunitatem opperiri, qua et causam efficatius exploraret et in aemulum
Abbreviated transcription (Latin):
seque ibi cõponit. instabant canes. & lic& idemeis
qđ & ceruo pater& ostiũ. & qui eos abiger&. nemo ui¬
sibiliũ cus todũ ad ess& ad tam̃ scĩ martyres suum
domiciliũ nonpatiebantur hi mundorũ uiolari
gressu Videres hinc ceruum tutũ repperisse ꝑfugi¬
um. inde canes ei praesentiã latratibus indicare se¬
que ab introiti aedis diuina uirtute areeri Pug¬
bertus citatocursũ suꝑuenit. rems pec taculo dig¬
nã admiratur scup& amplectitur. Linitimos
narumor iste uulgo sollicitat & cũ maxime dago¬
bertũ : tũ &iam eos ad amorẽ & uenerationẽ sc̃õ¬
rum instigat. & ut uere fatear ut ex gestis post mo¬
dum claruit nullus da goberto locus aut dulcior
aut locundior fuit.
gitur annoxxxui. regni clot harii berte drudis
regina mater da goberti moritur. quam unico
amore clotharius dilexerat . & om̃s ducesbonitatẽ:
e probantes. uehe menter a mauerant. post culus

Expanded text:
seque ibi componit. Instabant canes, et licet idem eis seque ibi componit. Instabant canes, et licet idem eis quod et cervo pateret ostium, et qui eos abigeret, nemo visibilium custodum adesset, adtamen sancti martyres suum domicilium non patiebantur inmundorum violari ingressu. Videres hinc cervum tutum repperisse perfugium, inde canes eius praesentiam latratibus indicare, seque ab introitu aedis divina virtute arceri. Dagobertus citato cursu supervenit, rem spectaculo dignam admiratur, stupet, amplectitur. Finitimos tum rumor iste vulgo sollicitat et cum maxime Dagobertum tum etiam eos ad amorem et venerationem sanctorum instigat. Et ut vere fatear, ut ex gestis postmodum claruit, nullus Dagoberte locus aut dulcior aut iocundior fuit. 5. Igitur anno 36. regni Clotharii Bertedrudis regina, mater Dagoberti, moritur, quam unico amore Clotharius dilexerat, et omnes duces bonitatem eius probantes vehementer amaverant. Post cuius
Abbreviated transcription (Latin):
dã inibi ab anterioribus regibus propt̃ assidua quae
ibidem agbantur miracula conlata fuissent : tam̃
quia locus ipse ed tẽpore sub potestatȩ paris. aciantis¬
titis constitutus erat & cui uell& clericorũ eũ lure
beneficii tradebat. illeq cui concedebatur non ho¬
nes tatem loci. sed terrenũ lucrũ quẽ ad modũ inꝗ
bus dã locis hodieq cernitur sibi inde in proprios
usus accumulari uidebatur. ob hoc ut dixim locu
illenimiũ neglegebatur. uilis quippe tantũ aedicu¬
la quã ut fereba turbeata genouefa suꝑ scõs marty¬
res deuote construxerat tantorũ marty rũ corpon
ambiebat. quo ad sicut in ꝓcessu expediam profu¬
turũ orbi eorũ nomenenituit. & ꝓcurante dõ ad si¬
gularẽ excellentiã locus qui tam magnis. tacertis
tamdeniq antiquis illus trabatur quã uis occulto¬
patronis prouectus est.
ed ut ad propositũ redeã. ceruus diuhuc illucq ꝑi
cũ oberrans. aedembeatorũ martyrũ ingreditur

Expanded text:
 assidua, quae ibidem agebantur miracula, conlata fuissent, tamen, quia locus ipse eo tempore sub potestate Parisiaci antistitis constitutus erat, et cui vellet clericorum eum iure beneficii tradebat, illeque, cui concedebatur, non honestatem loci, sed terrenum lucrum, quemadmodum in quibusdam locis hodieque cernitur, sibi inde in proprios usus accumulari videbatur: ob hoc, ut diximus, locus ille nimium neglegebatur. Vilis quippe tantum aedicula, quam, ut ferebatur, beata Genovefa super sanctos martyres devotę construxerat, tantorum martyrum corpora ambiebat, quoad, sicut in processu expediam, profuturum orbi eorum nomen enituit, et, procurante Deo, ad singularem excellentiam locus, qui tam magnis, tam certis, tam denique antiquis illustrabatur, quamvis occultpatronis, provectus est. 4. Sed ut ad propositum redeam, cervus diu huc illucque per vicum oberrans, aedem beatorum martyrum ingreditur
Abbreviated transcription (Latin):
e urbis ep̃mbeatissimũ de onisium cumq eorusticũ
& deutheriũ quorũ alter presbiter alterdia conus
erat: pro xp̃i nomine in prospectu ipsius ciuitatis
inter emptos quȩdã materfamilias uocabulo catul¬
laaqua & iuicodeductũ nomendicunt. quia palã non
uudebat : clam sepulturȩ mandauit : Signa uit tam̃
locu ut reigeste lunioribus constar& notitia: Dich
cõparabilis thes aurus diulatuit. nec preter famã
locus ille quic quã habebat conspicuũ : Et quã uis quȩ¬
lã inibi ab anterioribus regibus propt̃ assidua quae
ibidem agebantur miracula conlata fuissent : tam̃
quia locus ipse eo tẽpore sub potestate poris aciantis¬
titis constitutus erat & cuiuell& clericorũ eũ lure

Expanded text:
issimum Dionysium, cumque eo Rusticum et Eleutherium, quorum alter presbyter, alter diaconus erat, pro Christi nomine in prospectu ipsius civitatis interemptos quaedam materfamilias vocabulo Catulla, a qua et vico deductum nomen dicunt, quia palam non audebat, clam sepulturae mandavit. Signavit tamen loculum, ut rei gestae junioribus constaret notitia. Sic incomparabquicquam habebat conspicuum. Et quamvis quaedam inibi ab anterioribus regibus propter assidua, quae ibidem agebantur miracula, conlata fuissent, tamen, quia locus ipse eo tempore sub potestate Parisiaci antistitis constitutus erat, et cui vellet clericorum eum iure
Abbreviated transcription (Latin):
Demorte pippimi & ega quifuerant consiliaru regis
i goberti
erchi no aldo & flaucato qui poste gam maiores dom̃
testamento nanthildis reginae. & morte ipsius.
ludo uuico qualiter prȩcepta quȩ patersuus scõ dy¬
sio tradiderat renouauerit. & quo modo argentũ
radictae absidȩ pauperib: largiri lusserit
o quod prȩfatum locum idem rexhludo uicus ado

Expanded text:
De morte Pippini et Ega, qui fuerant consiliarii regis De morte Pippini et Ega, qui fuerant consiliarii regis Dagoberti. 48. De Erchinoaldo et Flaucato, qui post Egam maiores domusnt. 49. De testamento Nanthildis reginae et morte ipsius. 50. De Hludowico, qualiter praecepta, quae pater suus Sancto Dyonisio tradiderat, renovaverit, et quomodo argentum supradictae absidae pauperibus largiri iusserit. 51. De eo quod praefatum locum idem rex Hludowicus a do
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo annicale mercatũ quod fit. post festiuitat
marterũ fr̃ibus inibi cõmorantib: concesserte.
De morte sad regi seli & quomodo rex om̃s resipsius q
ad fiscum receptȩ fuerant supra dicte eccłȩ tradider
Quomodo de quibusdã uillis eccłam supra dictoru
martyrum here dem fecerit. & qualiter fratrib: h
consistentibus exducatu cinnomannicocentũ uace
annis singulis concesserit.
omodo uuas conescũ suoduce ei seditiomi subdiderint
obituda gobertiregis & ꝗd in infirmitate ipsa posit fecertt
De sepultura ipsius ineccła sc̃i dr onisii. & qualit̃ ibidem
sallentiu ordine adhuc uiuens instituerit
Delegatione ansaldi & reuelatione culusdã seruidĩqua¬
uter animã regis dagoberti scĩ dĩ liberauerint
Dehludo uiuco filio ipsius quomodo illi inregnũ successerit.
Dethesauris ipsius quo ordine inter filios diuisi sint

Expanded text:
Quomodo annuale mercatum, quod fit post festivitatem Quomodo annuale mercatum, quod fit post festivitatem martyrum, fratribus inibi commorantibus concesserit. 35. De morte Sadregiseli, et quomodo rex omnes res ipsius, ad fiscum receptae fuerant, supradicte ecclesiae tradidransmisit. 37. Quomodo de quibusdam villis ecclesiam supradictorum martyrum heredem fecerit, et qualiter fratribus inibi consistentibus ex ducatu Cinnomannico centum vaccas annis singulis concesserit. omodo Wascones cum suo duce eius se dicioni subdiderint. 42. De obitu Dagoberti regis, et quid in infirmitate ipsa positus fecerit. 43. De sepultura ipsius in ecclesia Sancti Dyonisii, et qualiter ibidem psallentium ordinem adhuc vivens instituerit. 44. De legatione Ansaldi et revelatione cuiusdam servi Dei, qualiter animam regis Dagoberti sancti Dei liberaverint. 45. De Hludowico, filio ipsius, quomodo illi in regnum successerit. 46. De thesauris ipsius, quo ordine inter filios divisi sint. 47.
Abbreviated transcription (Latin):
lalis idemrex dagobertus fuerit.
iomodo ragn& rudem stratusuo ad scuerit & filiũ ex eage¬
erit & qualit̃ legationẽ aderadiũ imperatorẽ direxerit
morte hairberti & quomodo da gobertus regnum &
es auros ipsi us suae dicioni redegerit.
morte lande gi seli qui fuerit germanus nanthildis reginȩ¬
nitio scandali interda gobertũ regemfrancorũ¬
amonem regem sclauorum
intentione auarorũ & bulgarorũ. & qualiter
quẽ si senandus dagoberco regi promiserat
modo dagobertus contra iunidos cũ exercitu
tit & qualiter saxonib: tributũ indulserit
Quomodo dagobertus sigebertũ filium suũ hiregni
austriȩ sublimauit
Quomodo hludo uucus eidem exnanthildenatus fu
& qualit̃ int̃ ipsũ & sigebertũ regnũ suũ diuiserit
Quomodo eccłȩ xp̃i martyrũ dyonisii ac fociorũ ei
quas dã areas infra extraq parisius atq. portã ipsi u
uitatis cũ omnib: teloneis contulerit

Expanded text:
23. Qualis idem rex Dagobertus fuerit. 24. 23. Qualis idem rex Dagobertus fuerit. 24. Quomodo Ragnetrudem stratu suo adsciverit et filium ex ea genuerit, et qualiter legationem ad Eraclium imperatorem direxerit. 25. De morte Hairberti, et quomodo Dagobertus regnum et thesauros ipsius suae dicioni redegerit. 26. De morte Landegiseli, qui fuerit germanus Nanthildis reginnitium scandali inter Dagobertum et Samonem regem Sclavinorumintentione Avarorum et Bulgarorum, et qualiter quem Sisenandus Dagoberte regi promiserat. 30. Quomodo Dagobertus contra Winidos cum exercitu perrexit, et qualiter Saxonibus tributum indulserit. 31. Quomodo Dagobertus Sigebertum, filium suum, in regnum Austriae sublimavit. 32. Quomodo Hludowicus eidem ex Nanthilde natus fuerit, et qualiter inter ipsum et Sigebertum regnum suum diviserit. 33. Quomodo ecclesiae Christi martyrum Dyonisii ac sociorum eius quasdam areas infra extraque Parisius atque portam ipsius civitatis cum omnibus teloneis contulerit. 34.