comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m omnes beati apostoli parẽ gram
apud dñm scĩtatis obtineant: nescio
quo tam̃ pacto petrus ⁊ paulus uident᷑
p̃ceteris peculiari quadam in saluatore fi¬
dei uirtute p̃cellere. Qͦd quidẽ ex ipsius
dñi udicio. possumus ab ꝓbare. Nã petro
sicut bono dispensatori clauẽ regni celestis
dedit . Paulo tanquã idoneo doctori magis¬
terium eccłesiastice institutionis iniunxit.
Scilicet ut quos iste erudierit ad salutem:
ille suscipiat ad quietẽ. Ut quoꝵ corda
paulus patefecerit doctrina uerboꝵ: eoꝵ
animab petrus aꝑiat regna celoꝵ. Clauẽ
ergo quodam modo a xp̃o scientie ⁊ pau¬
lus accepit. Clauis enim dicenda ẽ: qua
ad fidem pectorũ dura reserantur. m̃tium
secreta panduntur. Et quicqͥd intrinsecus
clausum tenetur: in palam rationabili ma¬
nfestatione ꝓducitur. Clauis in quã ẽ. que
⁊ conscientiam ad confessionẽ peccati aꝑit:
& gratiã ad et̾nitatẽ misteri i salutaris in¬
cludit. Ambo igitur claues adnõ acceper̃.

Expanded text:
m omnes beati Apostoli parem gratiam apud Dominum sanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodam modo a Christo scientiae et Pauluad fidem peccatorum dura corda reserantur, mentium secreta panduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clavis, inquam, quae et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris 231 includit. Ambo igitur claves a Domino perceperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uit eum dicens. Dic michi unde es: aut de
qua ꝓuintia uel ciuitate hĩc uenisti.⁊ que¬
anus sum. ab urbe roma exun: ⁊ ꝓpero ad
cuntatẽ tolosanã. ubi fratres mei saturninus
⁊ dionisius commorantur. Tunc eraclius
ait. Die michi uocabulũ patris uł matris
tue. Respondit puer. ⁊ dixit. Pater meus¬

Expanded text:
nde esset, aut de qua provincia vel civitate huc venisset, pueanus sum, ab urbe Roma exivi, et propero ad civitatem Tolosam, ubi fratres mei Saturninus et Dionysius commorantur. Cui Heraclius praeses ait: Dic mihi vocabulum patris vel matris tuae. Puer respondit: Pater meus Ae
Abbreviated transcription (Latin):
ild que docuit ut cõprehendere ea mens
humana ñ possit. quante illud putamus
ee gle quos ꝓdere sibi asserit ñ licere
Quis etiam de petro referam. einꝰ tanta
testas attributa ẽ. udicandi. ut in arbi¬
trio eius poneretur celeste uidiciũ: Per¬
spierte ergor ⁊ estimate. quanto nob st
pecrus apostolus honore reuerendus:
cuiꝰ sententiam int̾ris ꝓlatam. sempiterm
nidicis equitas ñ repellit. Et ideo diligen¬
ter intendite. que sit eius głe magnitudo:
eui dum claues regni cõmittuntur et̾ni. ce¬
hodie passio celebratur : horum hodie con¬
cursu letissimo excolit roma martiriũ. Et
quoꝵ dudũ impia ꝑsecuta ẽ sanguinẽ. eorũ
iunc peculiari deuota patrocinio głiatur.:¬

Expanded text:
illa quae docuit, ut comprehendere ea mens illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta testas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coehodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cdesie gub̾nacula traderẽtur: Aut qͣntũ
in apostolatus sui ministerio cõplaciusse
xp̃o credimus paulũ. qui tantum placere
potuit ꝑsecutor: Placuit enim: quia ñ
iniqui pectoris studio. s simplicis igno¬
rantie in eauta deuotione certabat. Den¬
q ut primũ sensibus eius spiritus ueri¬
tatis infusus ẽ: ostendit continuo ñ se
xp̃i seuisse odio. s amore pat̾ne legis ui¬
nocent᷑ errasse. De quo quid ego potisimũ
dieam. cum fidelissimus ipse sibi sit testis:
quiꝰ cum nec suas uellet iactare laudee
emm uelut de altero quodã loqueret᷑: scio¬
diuit archana uerba que ñ licet homitui
loqui. Quis hoc apostolo magnificentius.
cui in medio mortaliũ constituto ⁊ supra
celos ine datũ. ⁊ at t̾ras redire concessũe.
quis hoc beatius iuro. qui int̾ secreta pa¬
radisi ediscere meruit quos nec linga ho¬
minis loqui posset. nec quis quã mereret᷑
audire. s Et cum tante sint sublimitatis

Expanded text:
clesiae gubernacula traderentur? Aut quantum clesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit jactare laudes, enim velut de altero quodam: Sciodivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimorum apostoloꝵ Petri ⁊ Pauli
Sinseparabilẽ fidem passionẽq germanã
oñin nos dleuotione fratres necesse ẽ. cele¬
brare : quia ⁊ laudabilis eos uita ad glori¬
osissumũ ꝑduxit occasum:⁊ mnirificus obitus
ꝑpetuam trans misit ad uitã. Et licet mnpe¬
tro fides emineat. in paulo doetrina p̃cellat:
magisteriuĩ tam̃ pauli fidei plenitudo ẽ.⁊
credulitas petri doctrine ẽ fundam̃tum.
Quos tanta celestis electionis dignatio ui¬
sitauit ut hic fieret de piscatore doctor.
ille de ꝑsecutore defensor. S in hoc omni¬
potentis dei attollenda maiestas ẽ: qui
inspiratione muirabili docendi gratiam
oderat. ⁊ fidem quã impugnabat assere¬
re. Illius piseationẽ ñ abstulit s mutauit:
huius cecauit ocłos. ut purgatiori recep¬
to lumine clarissime m̃tis acie ultra huma¬
num uidere posset aspectũ. Quanti igit᷑
meriti apud dm̃ suũ petrus erat. ut ei
post nauicule parue remigii. totius ec¬

Expanded text:
eatissimorum apostolorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ec
Abbreviated transcription (Latin):
beati ioħis euangeliste dictũ qͥ manet in
caritate indõ manet & ds̃ in eo. ⁊ ꝑfecta
caritas foras mittit timorẽ: hec illi fu¬
renti animo contuentes cogitabant intra
dei sess goar spiritali m̃te faciebat: hoc
illi miseri mala consuetudine agi autuma¬
bant. Simulq dicebant. qͦd alia multa¬
tem parrochie treuerice. nisi ad malum
exemplum. S falsa ⁊ in anis erat eoꝵ
statim sine mora ussit ipsos legatos ite¬
rum illuc redire: ut uirum dei scm̃ go

Expanded text:
lus dixit: Qui manet in caritate, in Deo manet et Deus in eo, et: Perfecta caritas foras expellit timorem. Haec illi furenti animo cogitantes et intra Dei sanctus Goar spiritaliter faciebat. Hoc illi miserrimi mala consuętudine estimabant simulque dicebant, aliis ettem parrochia Treverica nihil proficisset nisi ad malum exemplum; sed falsa et inanis erat eorustatim sine mora iussit ipsos legataris iterum ibidem reverti et virum Dei sanctum Go
Abbreviated transcription (Latin):
ligio. Non minuitur ꝑsecutionibus eccła:
s augetur. Et semꝑ dñicus ager sege¬
te ditiore uestitur : dum grana que sin¬
gula cadunt multiplicata nascuntur. Un¬
de duo ista p̾clara diuini seminis germi¬
na in quantã sobolẽ pullularint. beatoꝵ
corũ emula triumphoꝵ urbem nr̃am pur¬
puratis longe lateq rutilantib populis
ambier. ⁊ quasi ex multarũ honore gẽma¬
rum conserto uno diademate coronarunt.
ad exemplũ pacientie:⁊ confirmationẽ fidĩ
p̃parato: uniuersaliter quidem in oĩum
scõrum cõmemoratione letandũ ẽ. S in
horum excellentia patrũ merito ẽ. exul¬
tantius głandũ : quos gratia dĩ intantũ
apicẽ inter omnia eccłe mẽbra ꝓuexit.
geminũ constituerit lum̃ ocłoꝵ. De quoꝵ
meritis atq uirtutibus que oẽm loquen¬
di suꝑant facultatẽ: nichil diuersum
nichil debemus sentire discretũ. quia illoᷤ
ielectio pares.⁊ labor similes.⁊ finis fe¬

Expanded text:
ligio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, ligio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorustolicorum aemula triumphorum, urbem nostram purpuratis et longe lateque rutilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate coronarunt. ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fe
Abbreviated transcription (Latin):
orbe ꝓmeruit. speciali ⁊ ꝓpria nr̃e urbis ex¬
ultatione ueneranda ẽ: ⁊ ubi p̃cipuoꝵ apos¬
toloꝵ glorificatus ẽ exitus. ibi indie mar¬
tirii eoꝵ sit leticie principatus. Isti enim
sunt uiri. ꝑ quos tibi euaageliũ xp̃i roma
resplenduit : & que eras magistra erroris.
facta es discipula ueritatis. Ist. sunt scĩ pa¬
tres tui ueriq pastores : qui te regnis celes¬
tibus inserendam. multo melius multoq fe¬
licius condider̃: quã illi quoꝵ studis prima
menioꝵ tuorũ fundam̃ta locata sum. Equib
is qui tibi nom̃ dedit: frat̾na te cede feuarut.
Isti sunt qui te ad hanc głam ꝓuexer̃ : ut¬
gens scã. popls electus. ciuitas sacerdo¬
talis ⁊ regia. ꝑsacrã beati petri sedem ca¬
put orbis effecta. latius p̾sideres religi¬
one diuina. quã dominatione t̾rena. Quã¬
uis enim multis aueta uictoriis us imꝑis
tui t̾ra mariq ꝓtuleris : minus tam̃ ẽ

Expanded text:
t, speciali et propria nostrae urbis ext, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio prima moenium tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerugens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est
Abbreviated transcription (Latin):
opus hoc id ẽ uite extorquende pararet:
semꝑ aiebat. Beatissime paule: esto ad¬
iutor meus. Deniq expedito iã laqueo.
cum uehem̃tius urgeretꝰ ab umbra ut
collum immitteret: subito affuit alia um¬
bra huic similis. dicens ei que cũ homine
erat. Euge miserrime. En paulũ apostolũ:
huc uenientẽ. Inuocatus enim ab hoc homi¬
ne : ecce ad ẽ. Tunc euanescentib umbris.
hnc ad sensum suũ reuersus ẽ: ⁊ crucẽ uir¬
tutis dominice pectori nutanti depingens
penitentiã agens. lacrimarũ imbre ꝑfusus
aiebat cur ista temptasset. Unde manifes¬
tum ẽ hunc eundemq hominẽ. ꝑuirtutẽ
beati apłi ab hoc seue mortis p̃cipitio fuis¬
fratres dilectissimi totus mun¬
dus ẽ. particeps: ⁊ unius fidei
pietas exigit. ut quicquid ꝓsalute uniuer¬
soꝵ gestum recolitur: cõmuibus ubiq gau¬
di is celebretur. U erumtam̃ hodierna festi¬
uitas p̃ter illam reuerentiã quã toto t̾rarũ

Expanded text:
opus hoc, id est vitae extorquendae, pararet, opus hoc, id est vitae extorquendae, pararet, semper agebat: 'Beatissime Paule, esto adiutor meus!' Denique expedito iam laqueo, cum vehementius urgueretur ab umbra, ut collum inmitteret, subito adfuit alia umbra huic similis, dicens ei quae cum homine erat: 'Fuge miserrime! En Paulum apostolum huc venientem! Invocatus enim ab hoc homine, ecce adest!' Tunc evaniscentibus umbris, hic ad sensum suum reversus et crucem virtutis dominicae pectori nutanti depingens, paenitentiam, genis lacrimarum imbre perfusis, agebat, cur ista temptasset. Unde manifestum est, hunc eundemque hominem per virtutem beati apostoli ab hoc saevae mortis praecipitio fuis, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
inquit apostolus post reuolutum
anni circulum. ipsa die qua petrus
apostolus passus apud urbem romã. gla¬
dio ꝑcussus occubuit. Ex euiꝰ sacro corpo¬
re. lac defluxit ⁊ aqua. Nec mirũ si lac
¶eius manauit excorpore : qui gentes i¬
credulas ⁊ parturiut ⁊ peꝑit. ac lacte
spiritali nutritas ad cibum solidũ scriptu¬
rarũ scãrum opaca reserando ꝑduxit. De
cuiꝰ uirtutib multa quidẽ audiuimus: s
de plurimis unum tantũ miraculũ studui¬
mus de clarare. Factum ẽ autẽ in quodã lo¬
co: ut homo laqueũ sibi ad extorquendam
uitã instigante diabolo p̃pararet. Cumq se¬
eretum cellule inqua hec ageret repꝑisset.:
funẽ trabi transmissum. laqueũ cepit in nec¬
tere. Nom̃ tam̃ semꝑ pauli apostoli inuoca¬
bat dicens. Ad iuua me sc̃ẽ paule. Et eoce
umbra squalida atq funesta. que nichil ma¬
gis uultu quã diabolũ simulabat apparuit
ei : hortans ac dicens. Eia age. nemore
ris: exple celerius que cepisti. At ille cũ

Expanded text:
 apostolus , post revolutum anni circulum, ipsa die qua Petrus apostolus passus est, apud urbem Romam gladio percussus occubuit. E cujus sacro corpore lac defluxit et aqua. Nec mirum si lac ejus manavit ex corpore, qui gentes incredulas 752 et parturivit et peperit, ac lacte spiritali nutritas, ad cibum solidum Scripturarum sanctarum, opaca reserando, perduxit. De cujus virtutibus multa quidem audivimus: sed de plurimis unum tantum miraculum studuimus declarare. Factum est autem in quodam loco, ut homo laqueum sibi ad extorquendam vitam, instigante diabolo, praepararet. Cumque secretum cellulae in qua haec ageret reperisset, funem trabi transmissum, laqueum coepit innectere, nomen tamen semper Pauli apostoli invocabat, dicens: Adjuva me, sancte Paule. Et ecce umbra squalida atque funesta, quae nihil minus vultu quam diabolum similabat, apparuit ei, hortans ac dicens: ris; expeti celerius quae coepisti'. At ille cum
Abbreviated transcription (Latin):
et Pauli dies. quo triumphales co¬
ronas deuicto diabolo meruer̃: quantũ
fides romana testatur hodiernus est.
sermo reddatur. Audiantur a nob̾: p̃ces fun¬
dant ꝓnob̾. Sicut traditione patrũ cognitũ
memoria retinetur: natale petri passus ẽ¬

Expanded text:
stolorum dies, in quo triumphalem coronam, devicto diabolo, meruerunt, quantum fides Romana testatur, hodiernus est. nis etiam sermo reddatur. Laudes audiant a nobis, preces fundant pro nobis. Sicut traditione patrum cognitum memoria retinetur, non uno die passi
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc nero clamores popłi ex pauescens.
Qua ꝓpt̾ paulus iterũ eius ẽ. oblatus as¬
pectibus. Nero autẽ ut eũ uidit. uehem̃¬
tissime exclamaiit dicens. Tollite tollite
maleficũ. decollate impostorẽ: nolite sine

Expanded text:
Tunc Nero clamores populi expavit, et Quapropter Paulus iterum est ejus oblatus conspectibus. Nero autem, ut eum vidit, vehementissime exclamavit: « Tolle magum, tollite maleficum; decollate impostorem, auferte
Abbreviated transcription (Latin):
tumorẽ conuertendũ: & subito casurũ et
moriturũ. Dui autẽ illis sꝑantib et uiden¬
tibus nichil mali in eo fieri: conuertentes
se dicebant eum esse deum.
Ir locis autẽ illis. erant p̃dia principis
insuse nomine publii: qui nos suscipiens
triduo benigne exhibuit. Contigit auti
patrẽ publiĩ. febribus ⁊ dissinteria uexa¬
Itum iacere. Ad quẽ paulus intrauit: et
eum orasset ⁊ imposiusset ei manus. sal¬
uauit eum. Quo facto: õs qui ininsula
habebant infirmitates. accedebant ⁊ cu¬
rabant᷑. Qui etiã multis honorib eu honori¬
Luerunt.¬

Expanded text:
tumorem convertendum, et subito casurum, et mori. Diu autem illis exspectantibus, et videntibus nihil mali in eo fieri, convertentes se, dicebant eum esse Deum. In locis autem illis erant praedia principis insulae, nomine Publii, qui nos suscipiens, triduo benigne exhibuit. Contigit autem patrem Publii febribus et dysenteria vexatum jacere. Ad quem Paulus intravit: et cum orasset, et imposuisset ei manus, salvavit eum. Quo facto, omnes, qui in insula habebant infirmitates, accedebant, et curabantur: qui etiam multis honoribus nos honoraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
dus occurreret. Ordine tẽporis impares: et̾¬
ne felicitatis equales. Ille expi̾catore: iste
exꝑsecutore. In illo firma mundi electa sunt.
ut confundantur fortia: in isto abundauit
peccatũ. ut suꝑ abundaret gratia. Inutro¬
care uoluit piscatores. post ea uocaturus
imꝑatores. nisi ut qui gloriatur in dño głet᷑.¬
Non utiq nobiliũ doctorũ potenciũue salu¬
tẽ contempsit : qui ignobiles. imꝑitos. in¬
firmosq p̃posuit. Nisi enim prius eligeret᷑¬
humilitas infirmoꝵ : non sanaretur inflatio
diceret inse electã opulentiam: nobilis ge

Expanded text:
scensionem. Ordine temporis impares, aeternitate felicitatis aequales: ille ex piscatore, iste ex persecutore. In illo infirma mundi electa sunt, ut confundantur fortia : in isto abundavit peccatum, ut superabundaret gratia . In utro vocare voluit piscatores, postea vocaturus imperatores, nisi ut qui gloriatur, in DoNam utique nobilium, doctorum, potentum non salutem contempsit, quibus ignobiles, imperitos infirmosque praeposuit. Sed nisi prius eligeretur vilitas infirmorum, non sanaretur inflatio dicerent non
Abbreviated transcription (Latin):
pausus cirea horam nonã ianius clausis.
stetitq ante cesarẽ: ⁊ ait. Cesar. ecce ego
paulus regis et̾mi & inuieti miles. Uelnẽ
crede quia ñ sum mortuus: s uiuo dõ nõ
cens ÷ repente disparuit. Nero uero hicn
auditis. ultra quã dici possit timore per¬
culsus ⁊ uelut amens effectus: ignora¬

Expanded text:
Paulus hora nona ianuis clausis stetitque ante Neronem et ait: «Cesar, ecce ego Paulus regis eterni et inuicti miles. Vel nunc crede quia cens, repente disparuit. Nero siquidem, his auditis, ultra quam dici possit timore percussus est, et velut amens effectus, ignora
Abbreviated transcription (Latin):
ca nomine. ad eo illi ẽ amicitia copulatus
uidens in eo diuinã scientiã. ut se a colloqͥo
illius temꝑare uix posset : quatinus si ore
ad os illum alloqui ñ ualeret. frequentib
datis ⁊ acceptis epistolis. ipsius dulcedine
trina agente sp̃ũ scõ multiplicabatur ⁊ a¬
mabatur: ut licite iam doceret. ⁊ a multis
libentissime audiretur. Disputabat siqͥdẽ
gister cesaris coram eo relegit : ⁊ in cuẽ¬
tis ad mirabilẽ reddidit. Senatus etiam
de illo alta ñ mediocrit̾ sentiebat.
trine inseruiens circa uesꝑam incena¬
ipsius se subducens aspectibus. abiit ad
diret docum̃ta uite ꝑ petue. Inuitatus enĩ

Expanded text:
adeo est illi amicitia copulatus, videns in eo divinam scientiam, ut se a colloquio illius temperare vix posset; quatenus si ore ad os illum alloqui non valeret, frequentibus datis et acceptis epistolis, ipsius dulcedine trina, agente Spiritu sancto, multiplicabatur et amabatur, ut licite ibi doceret et a multis libentissime audiretur. Disputabat siquidemgister Caesaris coram eo relegit, et in cunctis admirabilem reddidit. Senatus etiam de illo non mediocriter sentiebat.trinae inserviret, et circa vesperam in coenanvitatus, Caesaris se subducens aspectibus, ad diret documenta vitae perpetuae. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sibi de plautille maforte ocłos: int̾rã utrũq
genu fixit. ⁊ collũ tetendit. Spiculator uero
I cãput euis abscidit. Qs post quã a corpore
ra uoce ꝑsonint. Statimq de corpore eius
unasa laetis inuestim̃to militis exilunt : &
post ea sanguis esfilugent. Stola uero qua si¬
peres ait comparuit. Tanta etiã lucis uminsi¬
tas ⁊ odioris suauitas immom̃to illius decol¬
lationis celitus ibi emicuit: ut mortaliũ ocl̃i
splendorẽ illũ ferre. ⁊ humana linga odorem
narrare nequiuerit. Uidentes autẽ oinnecr

Expanded text:
s de Plautillae mafora ligavit, in terram utrumque genu flexit et collum tetendit. Spiculator vero et caput ejus abscidit; quod postquam a corpra voce personuit. Statim de corpore ejus unda lactis in vestimento militis exivit et postea sanguis effluxit. Stola vero, qua sios, non comparuit. Tanta etiam lucis immensitas et odoris suavitas in momento illius decollationis coelitus emicuit ut mortalium oculi splendorem illius sufferre et humana lingua odorem narrare nequiverit. Omnes haec
Abbreviated transcription (Latin):
todiebant autẽ ⁊ portas die ac nocce. ut
eum int̾ficerent. Accipientes autẽ eũ disci¬
puli eius nocte : ꝑmurũ dimiser̃ eũ sũmit¬
tente insporta. Cum autẽ ueniset merłm.
temptabat se uingere discipłis: & omnes ti¬
mebant eũ ñ credentes quia eẽt discipulus.
Barnabas autẽ apphensum eum dugeit ad
apłos. ⁊ narrauit illis quomͦ miua iudiset

Expanded text:
t eum interficerent. Accipientes autem eum discipuli nocte, per murum dimiserunt eum, submittentes in sporta. Cum autem venisset in Jerusalem, tentabat se jungere discipulis, et omnes timebant eum, non credentes quod esset discipulus. Barnabas autem apprehensum illum duxit ad Apostolos: et narravit illis quomodo in via vidisset
Abbreviated transcription (Latin):
et ibi sitis usq indiem iudicii. nullam
uolantes. nusquã cõparuer̃ demones. Duxe
autẽ ⁊ omne uulgus cunctusq exercit᷑
ex diuersis ꝓuineiis ad unatus. atq
adhoc spectaculũ congregatus: ꝓstra¬

Expanded text:
m volantes nunquam comparuerunt. Dux autem et omne vulgus, cunctusque exercitus ex diversis provinciis adunatus atque ad hoc spectaculum congregatus, proje
Abbreviated transcription (Latin):
tate oꝑatũ. Cum exigentib hominũ in so¬
lentiis denominata euntas ignis incendio
iam consum̃da cremaretur. ac iam sin ma¬
teritũ arsura minari uidetur: accipiens
religiosa benedicta baculũ sibi aduri sui

Expanded text:
t. Quondam, cum exigentibus hominum insolentiis denominata civitas ignis incendio jam consumenda cremaretur, ac pene sui interitum arsura minari videretur, religiosa Benedicta baculum viri Dei fi
Abbreviated transcription (Latin):
frangendũ panẽ: paulus disputabat cũ
eis ꝓfecturus merastinũ. ꝓtraxitq ser
monẽ usq inmediã noctẽ. Frant autem
lampades copiose incenaculo: ubi eramꝰ
congregati. Sedens autẽ quidã ad oles¬
cen÷ nomine euticus suꝑ fenestrã. cum
mergeretur somno graui disputante diu
paulo: depssus sono cecidit de t̾eio cena¬
eulo d̾eorsum. ⁊ sublatus mortuus est.
Ad quẽ cũ descendisset paulus. meubuit
suꝑ eũ : oe complexus ait. Nolite tur
bari  Anima enim ipsius in eo ẽ. Asceti¬
dens autẽ frangensq panẽ ⁊ gustans
satisq allo cutus usq infinẽ: sic ꝓfectꝰ
ẽ. Ad duxer̃ autẽ puerũ uiuentẽ: & con¬
solati funt noni modice.

Expanded text:
abat cum eis, profecturus in crastinum, protraxitque monem usque in mediam noctem. Erant autem lampades copiosae in coenaculo, ubi eramus congregati. Sedens autem quidam adolescens nomine Eutychus super fenestram, cum mergeretur somno gravi, disputante diu Paulo, ductus somno cecidit de tertio coenaculo deorsum, & sublatus est mortuus. Ad quem cum descendisset Paulus, incubuit super eum, & complexus ait. Nolite turbari, anima enim ipsius in ipso est. Ascendens autem, frangensque panem, et gustans, satisque allocutus usque in lucem, sic profectus est. Adduxerunt autem puerum viventem, et consolati sunt non minime.
Abbreviated transcription (Latin):
magnum p̾stabat anĩs sis diunando. hec
sub secuta paulũ ⁊ nos: clamabat dicens.
Isti homines serui dei excelsi sunt: qui an¬
nuntiant uob̾ uiam salutis. Hoc autẽ fa¬
ciebat᷑ mnustis diebus. Dolens autẽ paulus:
conuersus spiritu dixit. Precipio tibi uno¬
mine iħu xpĩ exire abea. Et exiit eadẽ hora.

Expanded text:
nis suis divinando. Haec subsecuta Paulum, et nos, clamabat dicens: Isti homines servi Dei excelsi sunt, qui annuntiant vobis viam salutis. Hoc autem faciebat multis diebus. Dolens autem Paulus, et conversus, spiritui dixit: Praecipio tibi in nomine Jesu Christi exire ab ea. Et exiit eadem hora.
Abbreviated transcription (Latin):
uiter irascitur episcopus. pacientior ẽẽ de¬
beret. Auddi ergo obtime derice. sacerdotes
exigis ad pacientiã.⁊⁊ te ñ exigis ad disci¬
plinã Hescis quia michi salutis causa ar¬
guere aliquando ꝑmissum ẽ tibi nũquã pec¬
care concessum ẽ: Dicit enim apłs. incre¬
pa oportune: inportune argue. Esto ergo
in oĩb subditus sacerdoti: si ius eũ esse

Expanded text:
viter irascitur episcopus, patientior esse deviter irascitur episcopus, patientior esse deberet. Audi ergo, optime clerice: Sacerdotis exigis patientiam, et tui non exigis disciplinam? Nescis quia mihi salutis causa arguere aliquando permissum est, tibi numquam peccare concessum est? dicit enim Apostolus: Increpa opportune, importune argue . Esto ergo in omnibus subditus sacerdoti, si vis cum esse
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ herecs nec sanguinis Nec enim habere
potest hereditatis consortiũ. qui ñ habet origi¬
nis priuilegiũ. Cur in quã quer̃ tale contubm¬
um. de quo nati ñ fili ĩ sint matrimonii s tes¬
tes sint ad ulterii: Cur huiꝰ modi suscipi¬
untur ad ulteri. qui patri pudori sint ñ hono¬
uxoris. ne tu ad ulter sis potius quã mari¬
titatẽ quã ꝓmisit custodit. tã inte quã corpo¬
re. Sunt enĩ pleriq qui singularẽ uitã ꝓpo¬
nentes. singuli eẽ ñ possunt: s quer sibi con¬
tub̾nia. atq utinã fratrũ. Inuenis enĩ xp̃ia¬
nũ monacũ. cui cũ fratre ñ conuenit. ⁊ li¬
bentius ei conuenit cũ sorore: qui ñ seqͥt᷑
seniorẽ utilia comonentẽ: ⁊ sequitur ad oles¬
centulã incongrua cachinnantẽ. Cuiꝰ ⁊ si sin¬
uangłium uiuit. ⁊ ꝑ oĩa obtẽꝑat sacerdoti.
Aliquanti enim cũ sint minꝰ subditi. moleste
ferunt eũ aseniorib arguuntꝰ : & dicut᷑. gra¬

Expanded text:
haeres esse , nec 463 sanguinis? Nec enim habere haeres esse , nec 463 sanguinis? Nec enim habere potest haereditatis consortium, qui non habet originis privilegium. Cur, inquam, quaeritur tale contubernium, de quo nati filii non matrimonii, sed testes sint adulterii? Cur hujusmodi suscipiuntur adulterini, qui patri pudori sint, non honouxoris; ne tu adulter sis potius, quam marititatem quam promisit, custodit tam mente, quam corpore. Sunt enim plerique qui singularem vitam proponentes, singuli esse non possunt, sed quaerunt sibi contubernia, atque utinam fratrum. Invenisti christianum monachum, cui cum fratre non convenit, et libentius ei convenit cum sorore: qui non sequitur seniorem utilia commonentem, et sequitur adolescentulam incongrua cachinnantem; ejus etsi sinvangelium vivit, et per omnia obtemperat sacerdoti; aliquanti enim cum sint minus subditi, moleste ferunt, cum a senioribus arguuntur. Dicunt: Gra
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo sine capite eẽ ceper̃. Iter igitꝰ facit do¬
mino: qui int̾cet̾as continentie iurtutes. ma¬
trimonii luitẽ ñ excedit. nec coniugii p̃serip¬
tũ t̾minũ ad ulterma ꝑmixtione conmaculat.
Sunt enĩ ñ nulli. qui cũ legib uxores duxe¬
rint. contra diuinitatis legẽ sibi sociant con¬
eubinas: ñ intelligentes qs contrahendo ma¬
trimonia. ꝓpriis se uinculis constrixer̃. Iui
enim legib ducit uxorẽ: ꝓfitet᷑ se contra le¬
gem ñ eẽ facturũ. Reum ergo ipse se statuit:
qui adhibendo sibi adult̾am. uis pollicitatio¬
nis excedit: S dieit aliquis. uxorẽ ñ habeo:
ideo michi ancillulã sociaui. Audi quid ddicat
seriptura ad abraham. Fice ancillã: ⁊ filiũ eiꝰ
Non enim heres erit filius ancille: cũ filio
libere. Si igitur ancille filius heres ñ ẽ: gͦ
nec filius ẽ. Cur autẽ q̃rit᷑ tale coniugium
de qͦ susceptus filius nec successionis possit

Expanded text:
ex quo sine capite esse coeperunt. 8. Iter igitur facit Doex quo sine capite esse coeperunt. 8. Iter igitur facit Domino, qui inter caeteras continentiae virtutes matrimonii limitem non excedit, nec conjugii praescriptum terminum adulterina permixtione commaculat. Sunt enim nonnulli qui cum legibus uxores duxerint, contra Divinitatis legem sibi sociant concubinas, non intelligentes quod contrahendo matrimonia, propriis se vinculis constrinxerunt: qui enim legibus duxit uxorem, profitetur se contra legem non esse facturum. Reum ergo ipse se statuit, qui adhibendo sibi adulteram, jus pollicitationis excedit. 9. Sed dicit aliquis: Uxorem non habeo, et ideo mihi ancillulam sociavi. Audi quid dicat Scriptura ad Abraham: Ejice ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio liberae . Si igitur ancillae filius haeres non est, ergo nec filius est. Cur ergo quaeritur tale conjugium, de quo susceptus filius nec successionis possit
Abbreviated transcription (Latin):
pinguedinẽ. nc̃ abstinendo atenuet᷑ in pellẽ:
txitũ uero eiꝰ quã beatũ legimꝰ : scilicet qͥs
psaltria regis filia pꝰ illã mimicã uoluptatẽ
caput eiꝰ petierit. Quid mirũ si psaltria oc¬
ciadit ꝓpham: Scimꝰ quia luxuria semꝑ est
inimica iusticie: & qͦd miquitas sine cessatio¬
ne ꝑsequitur ueritatẽ. In quo facto grande
misteriũ continet᷑. Nam utiq psaltria ista si¬
nagoge ẽ cõparanda: que xp̃m dũ luxuria¬
tur occidit. Qo autẽ ista psaltria sinagoga
sit: dicit dñs ad udeos. Cantaiumꝰ uob̾. et
ñ saltastis. Cur autẽ aioħis corpore caput
ablatium sit: manifesta res ẽ. Ioħs sic̃ scrip¬
turis astruitur: tipum legies gerebat. De dñõ
autẽ legimꝰ: quia uiri caput xp̃c ẽ. Frgo cũ
auideis legis cultorib separatur. Remansit
eni illis sine saluatore lex: ex animi ⁊ trun¬
cata. Nlam exeo utiq uidei diuina ñ sapiunt:

Expanded text:
pinguedinem, nunc abstinendo attenuaretur in pellem? 6. pinguedinem, nunc abstinendo attenuaretur in pellem? 6. Exitum vero ejus quam beatum legimus, scilicet quod psaltria regis filia post illam mimicam voluptatem caput ejus petierit? Quid mirum si psaltria occidit prophetam ? Scimus quia luxuria semper est inimica justitiae, et iniquitas sine cessatione persequitur veritatem. In quo facto grande mysterium continetur; nam utique ipsa psaltria Synagogae est comparanda, quae Christum, dum luxuriatur, occidit. Quod autem ista psaltria Synagoga sit, dicit Dominus ad Judaeos: Cantavimus vobis, et non saltastis . 7. Cur autem a Joannis corpore caput ablatum sit, manifesta res est. Joannes, sicut Scripturis astruitur, typum Legis gerebat: de Domino autem legimus, quia viri caput Christus est . Ergo cum aeis Legis cultoribus separatur. Remansit enim illis sine Salvatore Lex exanimis et truncata; nam ex eo utique Judaei divina non sapiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
maior humilitas in ꝓpħa. quã contẽpnitis mol¬
lib indum̃tis. piloꝵ asꝑitate uestiri: que
deuotior fides. quã p̃cinctũ zona paratũ ẽẽ
semꝑ ad om̃e seruitutis obsequiũ: Que p̃¬
darior abstinentia. quã spretis uite huius
deliti is. striduł uesci locustis. ac melle sil
bitror inhis ipsis ꝓphetiam fuisse. Nã utiq
cũ p̃nuntius xp̃i uestim̃tũ habebat cameloꝵ
asꝑitate contextũ. qͥd aliud significat. nisi q̃
ip̃se xp̃c adueniens usurus esset indumto
humani corporis. qͦd erat peccatoꝵ asꝑitate
consitũ. ⁊ qd̾ uelud inmundissime bestie. hoc
ẽ gentilis popłi cireũdatus exuiuis. de for¬
mitatẽ eiꝰ ipse gestaret : Tona uero pellicia
quis aliud demonstrat. nisi hanc fragilẽ car¬
nẽ nrãm. que ante aduentũ xp̃i dominabat᷑
ad uitia. post aduentũ eiꝰ restrieta sit ad uir¬
tutẽ.⁊ que ante luxuriando dilatabatur ira

Expanded text:
major humilitas in propheta, quam contemptis molmajor humilitas in propheta, quam contemptis mollibus indumentis, pilorum asperitate vestiri? Quae devotior fides, quam praecinctum zona paratum esse semper ad omne servitutis obsequium? Quae praeclarior abstinentia, quam spretis vitae hujus deliciis, stridulis vesci locustis ac melle silvbitror in his ipsis prophetiam fuisse. Nam utique cum praenuntius Christi vestimentum habebat camelorum asperitate contextum, quid aliud significat, nisi quod ipse Christus adveniens usurus esset indumentum humani corporis, quod erat peccatorum asperitate densatum: et quod velut immundissimae bestiae, hoc est, gentilis populi circumdatus exuviis, deformitatem ejus ipse gestaret? Zona vero pellicea quid aliud demonstrat, nisi hanc fragilem carnem nostram, quae ante adventum Christi dominabatur ad vitia, post adventum ejus restrictam esse ad virtutem; ut quae ante luxuriando dilatabatur in
Abbreviated transcription (Latin):
tas eiꝰ. Parare gͦ iubemur uiã dñi : scili¬
cet ñ aggerẽ itineris. s fidei puritatem.
Dñs enim ñ t̾renã semitã carpit: s secre¬
ta m̃tis incedit. Siquid igitur in hac uia
fuerit morib asꝑum. crudelitate durum.
conu̾satione pollutũ. iubemur mundare.
exequare. cõponere: ut suꝑ ueniens dñs
ñ offendat innob. s magis reꝑiat uiam
castitate purã. ꝓcliuã fide: elemosinis emi¬
nentẽ. Quod autẽ tali itinere in cede soleat
dñs. ꝓpħa describit dicens. Iter facite ei qui
amus: ipse ioħs qui parare dño uiã iubet.
quã ipse uiã parauerit saluatori. ꝑ oĩa plane
aduenienti xp̃o tramitẽ uite sue conposuit :¬
⁊ direx̃. Nam fuit utiq ieuinans: humił.
parcus: & uirgo. Onmes enĩ has uirtutes
eius eũgłista describens: ait. Ipse autẽ io¬
hannes uestitũ habebat depilis camelorũ:
⁊ zona pellicia circa lumbos eius. esca autẽ
eiꝰ erat. locuste: ⁊ mel siluestre. Que igit᷑

Expanded text:
licet non aggerem itineris, sed fidei puritatem; Dominus enim terrenam semitam carpit, sed per secreta mentis incedit. Si quid igitur in hac via fuerit moribus asperum, crudelitate durum, conversatione pollutum, jubemur mundare, exaequare, componere; ut superveniens Dominus non offendat in nobis, sed magis reperiat viam castitate puram, proclivem fide, eleemosynis eminentem. Quod autem tali itinere incedere soleat Dominus, Propheta describit, dicens: Iter facite ei qui amus, ipse Joannes qui parare viam Domino jubet, quam ipse viam paraverit Salvatori. Per omnia plane, adveniente Christo, tramitem viae suae composuit et direxit. Nam fuit utique jejunus, humilis, parcus et virgo; omnes enim has virtutes ejus Evangelista describens ait: Ipse autem Joannes vestitum habebat de pilis camelorum, et zona pellicea circa lumbos ejus. Esca autem ejus erant locustae, et mel silvestre . Quae igitur
Abbreviated transcription (Latin):
niens adrianus imꝑator ad fanũ herculis:
iussit corpora eoꝵ simul auferri:⁊ ꝓici in foueã
toris arripuit diabolus. Et ueniens ad locũ
ubi obruti erant scĩ: clamabat ꝑos eiꝰ diabolus.
dicens. Domini mei septẽ germam martires
xp̃i : incenditis me miserã. Ipsum autẽ patrẽ¬

Expanded text:
niens Adrianus imperator ad fanum Herculis, jussit corpora eorum simul auferri, et projici in foveam toris arripuit diabolus, et veniens ad locum ubi obruti erant sancti, clamabat per os ejus diabolus dicens: « Domini mei septem germani martyres Christi, incenditis me miseram. » Ipse autem Adr
Abbreviated transcription (Latin):
cutit peecatoꝵ. ac licet scã martirii mor¬
te dormierit: uox tam̃ eiꝰ uiuit. Dicit enĩ
⁊ nob̾ hodie. Parate uiã dñi: rectas facite
semitas eiꝰ. Semꝑ enĩ scriptura diuina cla¬
mat: ⁊ loquit᷑. Unde ⁊ ad cam dicit ds.
Uox sanguinis fratris tui clamat ad me.
Nulla utiq sanguinis uox ẽ. S clamare
secutione eloqui i. s indignatione cõmis¬
si : ac reum suũ ñ tam uerboꝵ accusare ser¬
monib. quã conscientie ipsius criminatio¬
ne constringere. Quãuis enim malũ fac¬
tum. si inuerba ꝓducatur: ex cusationem
fortasse recipit. isi conscientia reuocetur:
potest excusari. Conscientia enĩ reũ suum
semꝑ tacͥta sine contradictione conuincit :¬
⁊ iudicat. Hodieq ergo ioħs clamat: et

Expanded text:
cutit peccatorum. Ac licet sancta martyrii morcutit peccatorum. Ac licet sancta martyrii morte dormierit, vox tamen ejus vivit; dicit enim et nobis hodie: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus; semper enim Scriptura divina clamat et loquitur. 2. Unde et ad Cain dicit Deus: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me . Nulla utique sanguinis vox est, sed clamare um non prosecutione eloquii, sed indignatione commissi; ac reatum suum non tam verborum accusare sermonibus, quam conscientiae ipsius 462 criminatione constringere. Quamvis enim malum factum si in verbo producatur, excusationem fortasse recipit, nisi conscientia revocetur, non potest excusari. Conscientia enim reum suum semper tacita sine contradictione convincit et judicat. 3. Hodieque ergo Joannes clama
Abbreviated transcription (Latin):
haberet in celis. Ergo in laude ioħis fecui¬
dioris sexus generatio ponit᷑ : ut nulluis
ab eo natiuitas separetur. Dicit forte ali
nũquid etiam maior ẽ. saluatore: Absit.
loħs enim natus mulieris : xp̃e autem
uirginis natus ẽ. Ille autẽ corruptibibis
uteri sinib effusus ẽ: iste inpollute uille
flore ꝓgenitus. Ideo autẽ cum ioħis na¬
tuntate dñi generatio deputat᷑ : ne dñs
extra ueritatẽ uidet᷑ eẽ c̃ditionis humane.
mus : qd ꝓsalute cõmum sacerdotib etiã
tacentib doctrina eũglica ñ taceat.⁊ quod
silentiũ eoꝵ supleret diuina sententia: Sẽꝑ
enim diuina scriptura loquit᷑ & clamat :
sicut scriptũ ẽ de ioħe. Ego sum uox clamã¬
tis indeserto. Non enim tantũ illo intẽpore
clamauit ioħs. qͦ phariseis annuntians do¬
minũ saluatorẽ dix̃. parate uiã dñi rectas
facite semitas dĩ nr̃i. S hodie clamat i
nob̾. ⁊ uocis sue tonitruo deserta nr̃oꝵ con¬

Expanded text:
haberet in coelis. Ergo in laudem Joannis fecunhaberet in coelis. Ergo in laudem Joannis fecundioris sexus generatio ponitur, ut nullius ab eo nativitas separetur. 7. Dicit forte aliqes, numquid etiam major est Salvatore? Absit; Joannes enim natus mulieris, Christus autem virginis natus est: ille corruptibilis uteri sinibus effusus est, iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videretur esse conditionis humanae. mus, quod pro salute communi, sacerdotibus etiam tacentibus, doctrina evangelica non taceat, et quod silentium eorum suppleret divina sententia; semper enim divina Scriptura loquitur et clamat, sicut scriptum est de Joanne: Ego sum vox clamantis in deserto . Non enim tantum in illo tempore clamavit Joannes, quo pharisaeis annuntians Dominum Salvatorem, dixit: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus ; sed et hodie clamat in nobis, et vocis suae tonitruo deserta nostrorum con
Abbreviated transcription (Latin):
uox regnũ p̃dicet. clamor iudiciũ cõmine¬
tur. Magnus igitur ioħs. cuiꝰ magnitu¬
dini etiam saluator testimoniũ ꝑhibet: di¬
cens. Int̾natos mulierũ maior ñ ẽ. ioħe
baptista. Precellit cunctis: eminet umua¬
sis. ante cedit ꝓpħas. suꝑ greditur patri¬
archas : ⁊ quis quis de muliere natus ẽ.
inferior ẽ ioħe. S debemꝰ diligent̾ inqͥrere.
cur ita dixerit dñs. hoc ẽ. int̾ natos mu¬
lierũ:⁊ non potius dixerit inter filios iu¬
rorũ ñ ẽ maior ioħe: cũ utiq mulieres na¬
tos sine uris hab̾e ñ possunt. Noc autẽ
dix̃ : quia numeriosior ẽ ꝓles mulierum
quã iuroꝵ. Est enim mulieris filius: qui
uiri filius ñ ẽ. Deniq scã MaRia genuit
filiũ : qui patrem hominẽ ñ hab̾et. Dñs
enim ẽ mulieris filius. ⁊ uiri filius ñ ẽ sic̃
dicit apłs. Natum de muliere. factũ sub
lege: ut qui matrẽ habet int̾ris. patrem

Expanded text:
vox regnum praedicet, clamor judicium comminevox regnum praedicet, clamor judicium comminetur. 5. Magnus igitur Joannes, cujus magnitudini etiam Salvator testimonium perhibet, dicens: Inter natos mulierum major non est Joanne Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis, antecedit prophetas, supergreditur patriarchas; et quisquis de muliere nascitur, inferior est Joanne. 6. Sed debemus diligenter inquirere, cur ita Dominus dixerit, hoc est: Inter natos mulierum, et non potius dixerit: Inter filios virorum non est major Joanne, cum utique mulieres natos sine viris habere non possint. Hoc autem dixit, quia numerosior est proles mulierum, quam virorum; est enim mulieris filius, qui viri filius non est. Denique sancta Maria genuit filium, qui patrem hominem non haberet; Dominus enim est mulieris filius, et viri filius non est, sicut dicit Apostolus: Factum de muliere, factum sub Lege ; ut qui matrem in terris habet, Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
truxerat paruulus reser auit. quãquã &
ipse sit angłs: sicut scriptũ ẽ de eo. Ecce
mitto angłm meũ ante faciem tuã. Respi¬
cite igitur ioħm quanta uissit eiꝰ uocabuli :
cuiꝰ nuncupatio reddidit muto uocẽ. patri
pietatẽ.popło sacerdotẽ. Prius enĩ erat
tacens linga. sterilis filio: priuatꝰ offitio
At ubi ioħs nascitur : fit repente pater
ꝓpħa. uł pontifex. Loquela usum recipit.
ꝓlem affectio suscipit : sacerdotẽ functio
recognoscit. Cum ergo tanta iussit eiꝰ uoca¬
buli : dicturi de eo⁊ si tacere uolumꝰ. silere
ñ possumꝰ. Ipse enm ioħs uox clamantis
dicitur. Quis igitur. qui uocẽ laudet et
taceat. clamorem ad miretur ⁊ mutus sit:
Ait enim ipse de se. Ego sum uox claman¬
tis in deserto. Uidete quid dixerit. Non
enim ait tantũ. ego sum uox. s ⁊ claman¬
tis uox : scilicet ut ad fidẽ consequendã
uox aures penitret. clamor corda c̃cutiat.

Expanded text:
truxerat, parvulus reseravit; quamquam et truxerat, parvulus reseravit; quamquam et ipse sit angelus, sicut scriptum est de eo: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam . Respicite igitur Joannem, 461 quanta vis sit ejus vocabuli, cujus nuncupatio reddidit muto vocem, patri populo sacerdotem. Prius enim erat tacens lingua, sterilis filio, privatus officio: at ubi Joannes nascitur, fit repente pater, propheta, vel pontifex; loquela usum recipit, prolem affectio suscipit, sacerdotem functio recognoscit. 4. Cum ergo tanta vis sit ejus vocabuli, dicturi de eo, etsi tacere volumus, silere non possumus; ipse enim Joannes vox clamantis dicitur. Quis igitur, qui vocem laudet, et taceat? clamorem admiretur, et mutus sit? Ait enim ipse de se: Ego sum vox clamantis in deserto . Videte quid dixerit; non enim ait tantum: Ego sum vox; sed et clamantis vox: scilicet ut ad fidem consequendam vox aures penetret, clamor corda concutiat:
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑiciam meã silentio cohercere: s eiꝰ ipsa
uis nominis minime silere ꝑmittit. Nã
nuncupatio uocabuli ipsius pectoris nr̃i
urget secreta. silentii nr̃i resoluit archa¬
na : & qd dissimulatione reticetur. ad mi¬
ratione cõpellitur. Si enim pat̾ zacharias
cũ eũ nominauit uocẽ recepit: qͣnto magiꝰ¬
nos cũ laudamꝰ illum. eloquiũ ꝓmeremur.
in credulitatẽ natiuitatis illius ab angło
gabriele silentii eẽt taciturnitate multatꝰ.
&e iam dui mutus uerboꝵ dispendio m̃tis
seereta uelaret: subito nato ioħe filio. cũ
apud ꝓximos eẽt intentio quo nomine uo¬
caretur. offeruntur patri tabule. ut uoça¬
bulũ ei ꝓsuo arbitrio ipse describ̾et: & qͦd
sermone ñ pot̾at literis loqueret᷑. Tunc
mirũ inmodũ acceptis pugillarib ut sti¬
lum figeret. lingã resoluit. ac literas ser
patri redidit: sacerdoti eloquentiã repara¬
uit. Uidete inquam meritũ. os qͦd angł
alligauerat ioħs absoluit: qͦd gabriel obs¬

Expanded text:
itiam meam silentio coercere: sed ipsa vis nominis ejus minime me silere permittit: nam nuncupatio vocabuli ipsius, pectoris nostri urget secreta, silentii nostri resolvit arcana, et quod dissimulatione reticetur, admiratione compellitur. Si enim pater Zacharias cum eum nominavit, vocem recepit ; quanto magis cum laudamus illum, eloquium promeremur? incredulitatem nativitatis illius ab angelo Gabriele silentii esset taciturnitate multatus, et jam diu mutus verborum dispendio mentis secreta velaret, subito nato Joanne filio, cum apud proximos esset contentio quo nomine vocaretur, offeruntur patri tabulae; ut vocabulum ejus pro suo arbitrio ipse describeret, et quod sermone non poterat, litteris loqueretur: tunc mirum in modum acceptis pugillaribus, ut stylum figeret, linguam resolvit, ac litteras sermpatri reddidit, sacerdoti eloquentiam reparavit. Videte, inquam, meritum: os quod angelus alligaverat, Joannes absolvit: quod Gabriel obs
Abbreviated transcription (Latin):
cis qꝵ petrũ pͥdicabat᷑. unuisoꝵ m̃tes placido
alustrabat aucditu: ita ut qͦtidie audientiũ eũ
nulla uinqͣ sacietas fieret. Unde neq auditio
peib ex orant. uti ea que ille uerbo p̃dieabat.
as ꝑ petua eoꝵ cõmonitionẽ habendã scͥpture

Expanded text:
cis, qui per Petrum praedicabatur, universorum mentes placido illustravit auditu, ita ut quotidie audientibus eum nulla unquam satietas fieret. Unde neque auditio bus precibus exorant, uti ea quae ille verbo praedicabat, ad perpetuam eorum commonitionem habendam scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
adiu̾sis diu̾sa sciri: & ea cognita ñ nullis eẽ.
que etiã minꝰ ipse aut audire aut uide. potui.

Expanded text:
diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec e ddomꝰ. que sic̃ psalmꝰ canit edificat᷑
pͥ captuitatẽ: q̃m qui sunt adiabolo eru¬
ti aquo captiu tenebantur. de his edificatu
corpus. xpĩ. que domꝰ appellat᷑ eccla. hane
aute captiuitatẽ ipse captiuauit: qr diabolũ
uicit Et ne illa que futura erant scĩ capitis
mebra. in et̾nũ suppliciũ secũ traheret: eum
iusticie prius. demde potentie uincuł alli¬
gaunt. Ipse itaq diabolus ẽ appellata captun¬
tas: quã captiuauit qͥ ascendit in altũ. et
dedit dona hominib ł accepit in hominib.¬

Expanded text:
est domus, quae, sicut psalmus canit, aedificatur post captiuitatem, quoniam qui sunt a diabolo eruti, a quo captiui tenebantur, de his aedificatur corpus Christi, quae domus appellatur ecclesia. hanc autem captiuitatem ipse captiuauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in hominib
Abbreviated transcription (Latin):
lentium subtrahunt᷑. Ideirco malui uere¬
cundiam meam negligere : quã uirtutes
diuinas usquequaq obliuione ueterascere.
Excufat materia dictorem : & cui uerbo¬
rum abiectio displicuerit. sensus placebit.
Nec uereor ꝑuasorem me huiusce ministe¬
rii iudicandum. Tanta enim iam tẽporum
fluxere curricula : ut obscurata ꝑsilentiũ
ux colligatur agnitio. Et uere maluissẽ¬
relatores tantoꝵ bonoꝵ alios potius quã
me fuisse : quia quicumq illi. me fuerant
digniores. Qd quia ñ contigit : me malo

Expanded text:
lentium subtrahuntur. Idcirco malui verelentium subtrahuntur. Idcirco malui verecundiam meam neglegere quam virtutes divinas usquequaque oblivione veterescere. Excusat materiadictorem, et cui verborum abiectiodisplicuerit, pulchri sensus placebunt. Nec vereor pervasorem me huiuscemodi ministerii iudicandum; tanta enim iam temporum fluxere curricula, ut obscurata per silentium vix colligatur agnitio. Et vere maluissem, tantorum relatorem bonorum alios potius quam ine fuisse, quia quicumque illi me fuerant digniores; quod quia non contigit, me malo