comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem uenantio ep̃o lunensi. Multoꝵ ad nos
relatione ꝑuenit: a uideis in lunensi cinita¬
te degentib in seruitium xp̃iana detineri
mancipia. Que res tanto nob̾ uisa ẽ aspior:
quanto a frat̾uitate tua et patientia oposi¬
oi Oportebat quippe te respectu loci tui. atq
rp̃iane religionis intuitu. nullam relinq̃re
octasiont̃ suꝑstitionis uidaice: ut simplices
anime ñ tam suasionib qmͣ potestatis quo
lammꝰ deseruixent. Quam obrem hortam᷑
tradautatẽ tuiã. uit scãm pussimarũ legum¬
tramitẽ. nulli iudeo liceat xp̃ianum man¬
cipium in suo retiñe dñio: s si qua penes
eos inueniunt᷑. lib̾tas eis tuitionis auxilio.
ex legum sanctione seruetur.
ĩ quos xp̃ianoꝵ ꝓ longitudine itm̾is p
ꝓuintias. ab hebreoꝵ seruitio ꝑ legalem
molentiã gregoriꝰ liberare ñ poterat: suis
precus redimendos ẽẽ censebat. Unde candi¬
do p̾sbitero ꝑ gallias scribens. dñicus inqͥt
p̃sentium portitor lacͥmabilit̾ nob̾ innotuit.

Expanded text:
 Venantio episcopo Lunensi. Multorum ad nos relatione pervenit, a Judaeis in Lunensi civitate degentibus, 700 in servitium Christiana detineri mancipia: quae res nobis tanto visa est asperior, quanto a fraternitate tua patientia operosior. Oportebat quippe te respectu loci tui, atque Christianae religionis intuitu, nullam relinquere occasionem ut superstitioni Judaicae simplices animae non tam suasionibus, quam potestatis jure quodammodo deservirent. Quamobrem hortamur fraternitatem tuam ut secundum piissimarum legumtramitem, nulli Judaeo liceat Christianum mancipium in suo retinere dominio. Sed si qui penes eos inveniuntur, libertas eis tuitionis auxilio ex legum sanctione servetur.o longitudine itineris per provincias ab Hebraeorum servitio per legalem violentiam Gregorius liberare non poterat, suis pretiis redimendos esse censebat. Unde Candido presbytero per Gallias scribens: « Dominicus, inquit, praesentium portitor lacrymabiliter nobis innotuit,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam hiatu terre raptus. infernalib torm̃¬
tis et gehenne cruciatib uniens acddicitur.
Non igitur mutuati uocabuli consortio
paschali festiuitati. quȩ sollempnitas cun

Expanded text:
etiam hiatu terrae raptus, infernalibus tormentis et gehennae cruciatibus vivens addicitur. Non igitur mutuati vocabuli consortio paschali festivitati, quae sollemnitas cun
Abbreviated transcription (Latin):
quia quidam nasas sceleratissimꝰ iudeorum.
sub nomine beati helye altare pumenda
tem̾itate construxerit ÷ multosq illic xp̃ia¬
noꝵ ad adorandum sacrilega seductione
deccꝑit: sed & xp̃iana ut dicitur mancipia
comparauit. & suis ea obsequns ac utilita¬
tib deputauit. Dum gͥ scucrissime in eũ
ci: głosus iustinꝰ medicam̃to auaritie ut
nobis scͥptum ẽ delinitus. dei distulit iniuri¬
am uindicare. Gla autẽ ur̃a hȩc omnia ci¬
stricta graminatione ꝑquirat ÷ & si huiꝰcem᷑
manifestum ẽẽ repꝑerit: ita districtissime
ac corporalit in cundem sceleratũ festinet iũ¬
dicare iudeum.quatinꝰ hac ex causa. & gra¬
tiam sibi dei nr̃i concilied ⁊ et his se posteris
ꝓ sua m̃cede imitandum monstret exempliꝰ.
Mancipia autẽ xp̃iana quecunq eũ com¬
parasse patuerit. ad lib̾tatem uixta legum
precepta sine ambiguitate ꝑducite: ne qͥͦd
subdita polluatur

Expanded text:
quod Nasas, quidam sceleratissimus Judaeorum, quod Nasas, quidam sceleratissimus Judaeorum, sub nomine beati Eliae altare punienda temeritate construxerit, multosque illic Christianorum ad adorandum sacrilega seductione deceperit; sed et Christiana, ut dicitur, mancipia comparavit, et suis ea obsequiis ac utilitatibus deputavit. Dum igitur severissime in eum ci, gloriosus Justinus medicamento avaritiae, ut nobis scriptum est, delinitus, Dei distulit injuriam vindicare. Gloria autem vestra haec omnia districta examinatione perquirat; et si hujusmodi manifestum esse repererit, ita districtissime ac corporaliter in eumdem sceleratum festinet vindicare Judaeum, quatenus hac ex causa et gratiam sibi Dei nostri conciliet, et his se posteris pro sua mercede imitandum monstret exemplis. Mancipia autem Christiana, quaecunque eum comparasse patuerit, ad libertatem, juxta legum praecepta, sine ambiguitate perducite; ne, quod subdita polluatur
Abbreviated transcription (Latin):
inde deterius morit᷑. uncle renatꝰ ẽẽ uide
bat᷑. Frat̾ntas gͦ ur̃a huiuscem hominis
frequenti p̾dicatione ꝓuocet: quatinus
mutare ueterem magis uitam de doctoris
suauitate cdesiclerent. Sic enim & inten¬
tio ur̃a recte ꝑficitur: & conũsi animus
ad pͥorem denuo uomitũ ñ mutat᷑. Acsi¬
bendus gͦ illis ẽ sermo. qui & errorum il
ip̃is spinas urere debeat. & predicando
quod in his denebrescit illuminet: ut pio
his ammonitione frequenti mcdem fial¬
nitas ur̃a recipiat: & eoꝵ quantos ds do¬
nauerit ad regñationẽ noue uite ꝑducat.
tem uictori ep̃o panorinitano. Sicut iudeis
ñ debet ẽẽ licentia quicqͥd in sinagogis su¬
is. ultra qͣm ꝑmissum ẽ lege p̃sumere: ita ĩ
his quȩ eis concessa sunt. nullum debent
Iuem admodum iudeos molent̃ bapti¬
zari gregorius denegabat: ita xp̃ianoͤ
cis quoquom subici nullatenꝰ ꝑmittebat. IIn¬
de lib̾tino pretori sicilie scribens ait. Fertur

Expanded text:
indindbatur. Fraternitas ergo vestra hujusmodi homines frequenti praedicatione provocet, quatenus mutare veterem magis vitam de doctoris suavitate desiderent. Sic enim et intentio vestra recte perficitur, et conversi animus ad priorem denuo vomitum non mutatur. Adhibendus ergo illis est sermo, qui et errorum in ipsis spinas urere debeat, et praedicando quod in his tenebrescit illuminet, ut pro his admonitione frequenti mercedem fraternitas vestra capiat, et eorum quantos Deus donaverit, ad regenerationem novae vitae perducat. » Item Victori, episcopo Panormitano: « Sicut Judaeis non debet esse licentia quidquam in synagogis suis ultra quam permissum est lege praesumere, ita in his quae eis concessa sunt, nullum debent Quemadmodum Judaeos violenter baptizari Gregorius denegabat, ita Christianos eis quoquo modo subjici nullatenus permittebat. Unde Libertino praetori Siciliae, scribens, ait: « Fertur
Abbreviated transcription (Latin):
one concedit. Q uia postquam copulatiõe
coniugii. uiri atq mulieris unum corpus
efficitur: non potest ex parte conũti.& x
molentus excutere gregorius decertabat.
Qua propt̃ uirgilio et theodoro ep̃is ga¬
liarum. post aliqua scribens ait. Plurim
iudaice religionis uiri in hac ꝓuintia cõ¬
manentes. ac subinde in massiliȩ parub
ꝓ diu̾sis negotiis ambulantes. ad nostran
ꝑduxere noticiam: multos consistenturt
in illis partib iudeoꝵ. in magis ad fon¬
tem baptismatis qͣm predicatione ꝑduc¬
tos. Nam intentum quidem huiuscemi
& laude dignum censeo. & de dñ nr̃i
descendere dilectione ꝓfiteor: sed hanc
eandem intentionẽ nisi competens scrip¬
ture sacre comitetur effectus. timeo no
aut m̃cedis opꝰ erinde ñ ꝓueniat. auo
iuxta aliquid animaꝵ quas eripi uolu¬
mus qͦd absit dispendia subsequan.
Dum enim quispiam ad baptisim fon¬
tem. ñ p̃dicationis suauitate. s necc̃itate

Expanded text:
ione concedit, quia postquam copulatione ione concedit, quia postquam copulatione conjugii viri atque mulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, etviolentiis excutere Gregorius decertabat. Quapropter Virgilio et Theodoro, episcopis Galliarum, post aliqua scribens, ait: « Plurimi Judaïcae religionis viri in hac provincia commanentes, ac subinde in Massiliae partibus pro diversis negotiis ambulantes, ad nostram perduxere notitiam, multos consistentium in illis partibus Judaeorum vi magis ad fontem baptismatis quam praedicatione perductos. Nam intentum quidem hujuscemodi, et laude dignum censeo, et de Domini nostri descendere dilectione profiteor; sed hanc eamdem intentionem, nisi competens Scripturae sacrae comitetur effectus, timeo ne aut mercedis opus exinde non proveniat, aut juxta aliquid animarum quas eripi volumus, quod absit, dispendia subsequantur. Dum enim quispiam ad baptismatis fontem non praedicationis suavitate, sed necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
Agathosa latͥc presentium. questa ẽ: ma¬
ritum suum contra uoluntatẽ suam
monasterio urbici abbatis ẽẽ conũsum. Qd
quia ad eiusdem abbatis culpam. uł inui¬
diam ñ ẽ dubium ꝑtinere ÷ exꝑientie tue
precipimꝰ. ut diligenti inquisitione discu¬
tiat: ne forte cum cius uoluntatȩ conũsus
sit. uel ip̃a se mutare ꝓmiserit. Et si hoc
reppererit: & illum in monasterio ꝑmane¬
re ꝓuideat ÷ & hanc sicut ꝓmisit mutare
compellat. Si uero nichil horum ẽ. nec qͦn¬
dam fornicatiõis crimen. ꝓpt̾ qͦd uiro licet
uxorẽ dimittere. p̃dictam mulierẽ cõmi¬
uisse cognou̾is: ne illius conu̾̃sio. urori re
uolumus ut maritum suum illi. etiam s̃i
iam tonsoratus est reddere debeas. omm
occasione cessante. Euia & si mundana
lex precipit. conu̾sionis gr̃a utrolibet min¬
do solui posse coniugium: diuina lex fien
ñ ꝑmittit. Nam excepta forncationis can¬
sa. uirum uxorem relinquere: nulla rat¬

Expanded text:
« Agathosa, latrix praesentium questa est ma« Agathosa, latrix praesentium questa est maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum. Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit; et si hoc repererit, et illum in monasterio permanere provideat, et hanc, sicut promisit, mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quondam fornicationis crimen, propter quod viro licet uxorem relinquere, praedictam mulierem commisisse cognoveris, ne illius conversio uxori reliio, volumus ut maritum suum illi, etiamsi jam tonsuratus est reddere debeas, omni excusatione cessante: quia etsi 153 mundana lex praecipit, conversionis gratia, utrolibet invito, solvi posse conjugium, divina lex fieri non permittit. Nam excepta fornicationis causa, virum uxorem relinquere nulla rat
Abbreviated transcription (Latin):
irGiiifm stupratam gregoriꝰ iubebat
uxorem ꝑciꝑe: aut stupratorẽ eiꝰ casti¬
gatum uerberib in monasterio deputare.
Unde felici sipontino ep̃o scribit dicens.
Expectabamus frat̾nitatẽ tuam. sua ali¬
qͥuos ad deum p̃dicatione conũtere: et
male agentes. ad rectitudinem reuocare.
Qua dẽ re mimis contristamur: qͥa e diũso
in nepotis tui felicis prauitate. tua euident̃
qui talem nutristi culpa monstrata ẽ. Pue¬
nit itaq ad nos. qͦd suprascͥptus felix. cuan¬
am mollientes. huiuscemodi disponendo. id¬
est ut aut quam stuprauit uxorẽ habeat:
aut certe si renuendum putaucrit. districtiꝰ
ac corporalit̾ castigatꝰ. ercõmunicatꝰq in mo¬
nasterio in quo pcnitentiam ꝑagat retru¬
datur: de quo ei nulla sit egrẽdiendi sine
nostra preceptione licentia.
irum sine uroris ꝓpͥe uoluntate conũ¬
sum: etiam si iam fuisset tonsoratus.
gregoriꝰ uxori reddi iubebat. Quã propter
adriano panormitano notario scribens ait.

Expanded text:
irginem stupratam Gregorius jubebat uxorem percipere, aut stupratorem ejus castigatum verberibus in monasterio deputare. Unde Felici, Sipontino episcopo, scribit, dicens: « Exspectabamus fraternitatem tuam sua aliquos ad Deum praedicatione convertere, et male agentes ad rectitudinem revocare. Qua de re nimis contristamur, quia e diverso in nepotis tui Felicis pravitate tua evidenter, qui talem nutristi, culpa monstrata est. Pervenit itaque ad nos quod suprascriptus Felix Evanam mollientes, hujuscemodi disponendo, praecipimus ut aut quam stupravit uxorem habeat, aut certe, si renuendum putaverit, districtus ac corporaliter castigatus, excommunicatusque, in monasterium in quo poenitentiam peragat retrudatur, de quo ei nulla sit egrediendi sine nostra praeceptione licentia. » 41. Virum sine uxoris propriae voluntate conversum, etiamsi fuisset jam tonsuratus, Gregorius uxori reddi jubebat. Quapropter Hadriano, Panormitano notario, scribens, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
pando insequor. ut hanc a corde ur̃o fun¬
ditus repellam: & in mercedis causis mag¬
num solatium ur̃e ꝓuisionis habeam.
Monasterio itaq uestro qͦd a uobis in ca¬
chenensi urbe constructum est: ꝑ adrianũ
notarium & rectorem patͥmonii emissa pre¬
cepti pagina. decem annuos solidos dare
deputauimus. Quos petimus sine iniuria
suscipi: quia ñ hȩc nob̾ nr̃a oblatio. s sc̃i pe¬
tri apłorum pͥncipis bñdictio offert᷑.
Ane quia sunt nonnulli qͥ ea quidem
quȩ habent tribuunt. s aliena quȩ ñ
habent raꝑe non desistunt÷ et dum ualde

Expanded text:
pando insequor, ut hanc a corde vestro funpando insequor, ut hanc a corde vestro funditus repellam, et in mercedis causis magnum solatium vestrae provisionis habeam. Monasterio itaque vestro, quod a vobis in Catanensi urbe constructum est, per Adrianum notarium et rectorem patrimonii, emissa praecepti pagina, decem annuos solidos dari deputavimus, quos petimus sine injuria suscipi, quia non haec vobis nostra oblatio, sed sancti Petri apostolorum principis benedictio offertur. ane, quia sunt nonnulli qui ea quidem quae habent tribuunt, sed aliena quae non habent rapere non desistunt, et dum valde
Abbreviated transcription (Latin):
iem idem uiliano. Gloriȩ ur̃e scripta susci¬
piens. legenda letus aꝑi: sed tristis ꝑlecta
replicaui. In cis quippe dicebatur: qͦd pudo¬
ris causa fuerit. mͥ uos ea que dicenda eratł̃
tempore longo tacuisse. Et certum est qͥa
minus amatur. qui adhuc erubescit᷑. Absq
modo contristatus sum: quia me a uobis
comꝑi minus qͣm estimaueram amari. In
hoc autem ualde me continetis: si mercecdiᷤ
causas mͥ assidue ꝓuidendas studiose reqͥ¬
ritis. Nec debet esse uerecundiȩ ei aliquid
de elemosinis importune dicere: quem con¬
stat ñ res suas. sed ad dispensandum res
pauꝑum habere. De causis itaq m̾cedis.
apud cp̃m libere agere debuistis: etiam si
meum animũ qualis in amore ur̃o cxiste¬
ret nesciretis. Postquam autem & nos om¬
nino głam uram diligimus. et dispensa¬
tionis locum in reb sicut scitis pauꝑien
tenemus: ur̃a fateor ueretundia ualde ac¬
cusabilis fint. Quam ideo dot uerbis incre¬

Expanded text:
57. Item Juliano: « Gloriae vestrae scripta susci57. Item Juliano: « Gloriae vestrae scripta suscipiens, legenda laetus aperui, sed tristis perlecta replicavi. In eis quippe dicebatur qris causa fuerit mihi vos ea quae dicenda erant tempore longo tacuisse. Et certum est quia minus amatur qui adhuc erubescitur. Atque omnimodo contristatus sum, 1232 quia me a vobis comperi minus quam aestimaverim amari. In hoc autem valde me continetis, si mercedis causas mihi assidue providendas studiose requiritis. Nec vobis debet esse verecundiae ei aliquid de eleemosynis importune dicere, quem constat non res suas, sed ad dispensandum res pauperum habere. De causis itaque mercedis apud episcopum libere agere debuistis, etiamsi meum animum qualis in amore vestro existeret nesciretis. Postquam enim et nos omnino gloriam vestram diligimus, et dispensatoris locum in rebus, sicut scitis, pauperum tenemus, vestra, fateor, verecundia valde accusabilis fuit. Quam ideo tot verbis incre
Abbreviated transcription (Latin):
ongum est nimisq difficile. si elemosi¬
narum eius saltem huiusmͦi ꝓsequar actio¬
nes: hoc breuit̾ assero. quia et non petentib
ultro distribuit: & omnib sibi petentib hy¬
larit̾ ministrauit. Unde helye presbitero &
abbati ꝓuintiȩ ysaurie: cuangłia inquit
sicut mandastis transmisimꝰ. Et post pauca.
Solidos autẽ uob̃ uoluistis ꝓ necessitatibus
cellȩ qͥnquaginta transinitti. Quos multũ
esse cristimantes: ex eis nob̃ donastis decem
ut quadraginta mitteremꝰ. Sed ne forsitan
uel hoc graue eẽt: alios decem nob̃ ex eis
adhuc dignati estis largiri. Sed qͥa ualde¬
uos in continentia ur̃a bengnos inuenimus:
eidem benignitati ince simili respondentes.
qnquaginta transmisimꝰ. Et ne forsitan mi¬
nus eẽnt: alios decẽ suꝑaddidimꝰ. Ne uͦ et
hoc adhuc minꝰ eẽt: alios duodetim iungi
fecimus. In hoc autem cognoscimꝰ caritatẽ
urãm: quia de nobis ita pręsumitis. sicut
uos presumere debetis:

Expanded text:
ongum est nimisque difficile, si eleemosynarum ejus saltem hujusmodi prosequar actiones; hoc breviter assero, quia et non petentibus ultro distribuit, et omnibus sibi petentibus hilariter ministravit. Unde Eliae presbytero et abbati provinciae Isauriae: « Evangelia, inquit, sicut mandastis, transmisimus. » Et post pauca. « Solidos autem vobis voluistis pro necessitatibus cellae quinquaginta transmitti quos multum esse existimantes, ex eis nobis decem donastis, ut quadraginta mitteremus. Sed ne forsitan et hoc grave esset, alios nobis ex eis adhuc dignati estis largiri. Sed quia vos valde in continentia vestra benignos invenimus, eidem benignitati vice simili respondentes, quinquaginta transmisimus. Et ne forsitan minus esset, alios decem superaddimus. Ne vero et hoc adhuc minus esset, alios duodecim jungi fecimus. In hoc autem cognoscimus charitatem vestram, quia de nobis ita praesumitis, sicut vos praesumere debetis. »
Abbreviated transcription (Latin):
ampelius custos legis. scripturarumq
diuinarum fidelissimus conseruator. Hic
querente ꝓconsule an in collecta fuisset:
hylaris atq securus alacri uoce respondit
Tum fratrib inquit feci collectam: domi¬
nicum celebram ⁊ et scripturas dominicas
habeo mecum: sel in corde meo conscrip¬
tas. Xpiste tibi laudes refero ÷ exaudi xpi¬

Expanded text:
Ampelius custos legis, scripturarum divinarum fidelissimus conservator. Hic quaerente proconsule an in collecta fuisset, hilaris atque securus alacri voce respondit: Cum fratribus, inquit, feci collectam, dominicum celebravi; et scripturas dominicas habeo mecum, sed in corde meo conscriptas.
Abbreviated transcription (Latin):
ac si ꝓiectum minime fuisset: ita ut neq
frangi. neq olcum effundi potuisset. Qd̾
uir domim p̾cepit leuari: atq ut erat inte¬
grum petenti tribui. Tunc collectis fratrib:
iobedientẽ monachũ de infidelitate sua
& suꝑbia coram om̃ib increpauit.
ua mercpatione completa: sesẽ cũ cisdẽ
fratrib in orationẽ dedit. In eo autem
loco ubi cũ fratrib orabat: uacuum crat
ab oleo dolium & cooꝑtum. Eumq sanctꝰ
uir in oratione ꝑsisteret: cepit oꝑimentũ
ciꝰdẽ dolii oleo ertrescente subleuari. Euo
cõmoto atq subleuato: oleum qͦd extreue¬
rat ora dolii transicus. pauim̃tum loci in
qͦ incubuerant mnundabat. Euod ut bñ¬
dictus dci famulus aspecit: ꝓtinꝰ orationẽ
complciit : atq in paum̃tum oleum de¬
flucre cessauid. Tunc diffidentẽ iobedi¬
entẽq frẽm latius admonuit: ut filem
habere disceret et humilitatẽ. Islem uero

Expanded text:
ac si projectum minime fuisset: ita ut neque ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus increpavit.Qua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero
Abbreviated transcription (Latin):
sm cuncta tribuerat: ut pene nich ĩ cellã¬
no. nͥ parũ qͥd olci in initreo uase remane¬
ret. Eunc quidam subdiaconꝰ agapitꝰ nõie
iuꝑuenit: magnoꝑe postulans. ut sͥ ali¬
quantulum olei clari debuisset. Nir autẽ
domini qͥ cuncta decreuerat ĩ t̾ra tribuere.
ut ĩ celo oĩa reseruaret: hoc ip̃m parum
Od remanserat olei iussit petenti dlari. eo¬
nachus uͦ qui cellarium tenebat: audunt
qdem uibentis uerba. s implere distulit.
Sumq post paululum si id qͥd usserat da¬
tum eẽt inqͥreret ⁊ responddit monachus se
mumime dedisse: quia si ei ilud ttibueret:
om̃io nicħ fr̾ib remañet. Eunc uir dei ira¬
tus. aliis precepit ut hocip̃m uas iuitreum
in qͦ parum olei remansisse udebat᷑ ꝑ fe
nestram ꝓicerent: ne in cella aliqͥd ꝑ mobo¬
dientiã remañct. Factumq ẽ. Sub fenestra
aũ eadem ingens p̃cipitium patebat: saxoꝵ
molib aspcrum. Proicctum itaq uas uitre¬
um uenit in saris : s sic mansit incolume.

Expanded text:
 cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume
Abbreviated transcription (Latin):
stabant. porcum subito int̾ suos pedes huc
illucq discurrere senserunt. Quem dum
unusquisq sentiret. et iuxta se stantib indi
om̃s ꝑ quos transiit in admirationẽ conũ¬
tit. Sed uideri nil potuit: qͣmuis sentiri po¬
tuisset. Quod iccirco diuina pietas ostendit:
ut cunctis patesceret. quia ueniente cũ reli

Expanded text:
stabant, porcum subito inter suos pedes, huc et stabant, porcum subito inter suos pedes, huc et illuc discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indiomnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctis patesceret quia veniente cum reli
Abbreviated transcription (Latin):
tntinasue ciuitates. necnon longinqͣs maci¬
ame uibes degentium. cũ suis nominib. tẽ¬
porib & remunerationib expressiꝰ continen¬
tr. Quoꝵ summã ne uidelicet fastidiatur
go transferre disfugio: meiq lectoris ocłm
A illius uenerandi scrinii plenitudinẽ. cuiꝰ
pe pene in cunctis aucoritat̃ papa lani¬
ente secutus sum retransmitto.xxxi
Reterea cũ arrianoꝵ basilica in regio¬
ne urbis huius quȩ subura dr. clausa
uiq ad gregorii pontificatus tempora remã¬
sisset: placiit ut in fide catholica intͦductis
illic beati sebastiam et sc̃ȩ agathȩ martirũ
reliquiis. dedicari debuisset. Quod factũ est.
Nam cum magna ppłi multitudine grego¬
rius laudes canendo ꝑueniens: basilicam
p̃fatã ing̾ssus ẽ. Cũq ueñabilis pontifex
iam missarum sollempnia celebraret: ac ꝓpt̃
çiusdem loci angustias. populi se turba com¬
pͥmeret: qͥdam ex his qui etra sacrarium

Expanded text:
civitatesve vicinas, necnon longinquas maricivitatesve vicinas, necnon longinquas maritimas urbes degentium, 54 cum suis cognominibus, temporibus, et remunerationibus expressius continentur. Quorum summam, ne videlicet fastiditus transiliar, ego transferre diffugio, meique lectoris oculum ad illius venerandi scrinii plenitudinem, cujus ipse pene in cunctis auctoritatem, papa largiente, secutus sum, transmitto. 31. Praeterea cum Arianorum basilica in regione urbis hujus quae Suburra dicitur clausa usque ad Gregorii pontificatus tempora remansisset, placuit ei ut in fide catholica, introductis illuc beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuisset, quod factum est. Nam cum magna populi multitudine Gregorius laudes canendo perveniens, basilicam praefatam ingressus est; cumque venerabilis pontifex jam missarum solemnia celebraret, ac propter ejusdem loci angustias populi se turba comprimerent, quidam ex his qui extra sacrarium
Abbreviated transcription (Latin):
otidianis quibq dieb ꝑ omniũ regio¬
num uicos uł compita infirmis seri qualib¬
infirmitate corporis parte debilib. coacta
stipendia ꝑ constitutos ueredarios emitte¬
bat. Herecundiorib uͦ anteqͣm ip̃e cibum
iaꝑet. a mensa suȩ bñdictionis apłicȩ osti¬
atim dirigere curabat scutellam: ita ut ne¬
minẽ ꝓrsus exciꝑet miscdissimi beniuolen¬
tia ꝓm̾soris. quem ad fidem trarerat om̃i¬
potentis cognitio creatoris. Capitłm. xtix.¬
orum dum qͦndam pauꝑem in angu¬
stis andronarum recessib a inspillionib
inueniri mortuum contigissed ⁊ estimans eũ
stipis mopia defecisse. ita ꝑ aliqͦt ddies ut dr
a missarum celebratione uacando tͥstatus est:
tanqͣm si cum ꝓpͥis manib qͦd dictu nephas
xtat usq hodie in sacratissimo latera¬
nensis palatii scrinio. huiꝰ confectum tempo¬
rib caiticium pregrande uolumen: in quo
õmunis serus cunctarum ecatum ac ꝓfessio¬
num nomina. tam romȩ qͣm ꝑ suburbana

Expanded text:
otidianis quibusque diebus per omnium regionum vicos vel compita, infirmis seu qualibet corporis parte debilibus cocta stipendia per constitutos veredarios emittebat. Verecundioribus vero, antequam ipse cibum caperet, a mensa sua benedictionis apostolicae ostiatim dirigere curabat scutellam, ita ut neminem prorsus exciperet misericordissimi benevolentia provisoris, quem ad fidem traxerat omnipotentis cognitio Creatoris. 29. Horum dum quemdam pauperem in angustis andronarum recessibus a vespillionibus inveniri mortuum contigisset, aestimans eum stipis inopia periisse, ita per aliquot dies, ut dicitur, a missarum celebratione vacatanquam si eum propriis manibus, quod dictu nefas tat usque hodie in sacratissimo Lateranensis palatii scrinio hujus confectum temporibus chartaceum praegrande volumen, in quo communis sexus cunctarum aetatum ac professionum nomina tam Romae quam per suburbana
Abbreviated transcription (Latin):
non dissimile poterat estimari: qui trium
pueroꝵ & uestimenta non tetigit. & uincu¬
inc etiam innumerabilis multitudo
scrpentium cũ magno dracone in modum
trabis ualide. ꝑ tyberis fluminis alueum
in mare descendit: secd suffocatȩ bestiȩ. int̃

Expanded text:
non dissimile poterit aestimari, qui trium puerorum et vestimenta non tetigit, et vincunc etiam innumerabilis multitudo serpentium cum magno dracone, in modum trabis validae per Tiberini fluminis alveum, in mare descendit; sed suffocatae bestiae int
Abbreviated transcription (Latin):
m eccłia dui uoluit: ad hoc de media morte
subtractos. quadam dixerim resurrectione
cͥca eos facta incolumes reseruauit: ut dũ
nich̾ in honore sublimiꝰ. nich in humilitã¬
te submissius a fr̃ĩb cernit᷑: hos eosdem
frat̾itas sectata comitetur. Hos tam̃ lecto¬
res interim constitutos sciatis: quia oporte¬
bat lucernam suꝑ candelabrum poni an¬
de omnib luccat: & głosos milites in loco
altiore constitui: ubi ab ommi c̾cumstame
conspecti. incitam̃tum głȩ udentib prebe¬
ant. Ceterum p̃sł iterĩ honorem designasse
nos illis iam sciatis: ut & sportulis idem cũ
p̃sbiteris honorent᷑. & diusiones mensure
equatis quantitatib parciant᷑⁊ sessuri no¬
biscum ꝓuectis et corroboratis annis sins.
qmuis in nullos minor possit uideri etatis
nidole. qͥ consummauit etatẽ głe digni¬

Expanded text:
in ecclesia diu uoluit, ad hoc de media morte in ecclesia diu uoluit, ad hoc de media morte subtractos quadam dixerim resurrectione circa eos facta incolumes reseruauit, ut dum nihil in honore sublimius, nihil in humilitate summissius a fratribus cernitur, hos eosdem fraternitas sectata comitetur. hos tamen lectores interim constitutos sciatis, quia oportebat lucernam super candelabrum poni unde omnibus luceat et gloriosos uultus in loco altiore constitui, ubi ab omni circumstante conspecti incitamentum gloriae uidentibus praebeant. ceterum presbyterii honorem designasse nos illis iam sciatis, ut et sportulis idem cum presbyteris honorentur et diuisiones mensurnas aequatis quantitatibus partiantur, sessuri nobiscum prouectis et corroboratis annis suis, quamuis in nullo minor possit uideri aetatis indole qui consummauit aetatem gloriae digni
Abbreviated transcription (Latin):
tidic quȩ dñs locutus est audiat᷑. Hiderit
an sit ulterior gradꝰ: ad quem profici in
eccłia possit. Nichil est in quo magis confes¬
sor frĩb ꝑsit: quam ut dum euangłica lec¬
tio de orc cuis auditur. lectoris fidem quisq
audierit imitet᷑. lungendꝰ in lectione aurelio
fuerat. cum quo & dnum honoris societa¬
te conũictus est: cũ quo om̃ib uirtutis
& laudis insignib copulatus est. Pares am¬
bo: & uterq consimiles. In quantum gła
sublimes: in tantum uerecundia humiles
Quantũ diuina dignatione ꝓmoti: tantũ
sua quiete & tranquillitate submissi. Et
uͥtutum parit̃ & moꝵ singulis erempla pre¬
bentes: & congressiom & paci congruentes.
Illic robore: hic pudore laudabiles. In ta¬
lib scruis letat᷑ dñs ÷ in eiusm confessorib
głatur: quoꝵ secta & conũsatio sic ꝑficit
ad p̃conium głȩ. ut magisterium cęteris
prȩbeat disciplinȩ. Ad hoc eos xp̃c esse hic

Expanded text:
ttidie quae Dominus locutus est audiatur. uiderit ttidie quae Dominus locutus est audiatur. uiderit an sit ulterior gradus ad quem profici in ecclesia possit. nihil est in quo magis confessor fratribus prosit quam ut dum euangelica lectio de ore eius auditur, lectoris fidem quisque audierit imitetur. iungendus in lectione Aurelio fuerat, cum quo et diuini honoris societate coniunctus est, cum quo omnibus uirtutis et laudis insignibus copulatus est. pares ambo et uterque consimiles, in quantum gloria sublimes, in tantum uerecundia humiles, quantum diuina dignatione promoti, tantum sua quiete et tranquillitate summissi, et uirtutum pariter et morum singulis exempla praebentes et congressioni et paci congruentes, illic robore hic pudore laudabiles. In talibus seruis laetatur Dominus, m eiusmodi coniessonbus gloriatur, quorum secta et conuersatio sic proficit ad praeconium gloriae ut magisterium ceteris praebeat disciplinae. ad hoc eos Christus esse hic
Abbreviated transcription (Latin):
domesticis exemplis ututis ac fidei ꝓuoca¬
bat familiȩ dignitas. & gñosa nobilitas.
Q uod si in familia scłari predicationis &
laudis est cẽ patͥcium : quanto maioris
laudis & honoris est fieri in cęlesti predica¬
tione generosum: Non iuenio quem
beatiorem magis dicam: utrumne illos
de posteritate tam clara. an hunc de ori¬
gine głosa. Ita equalit̾ apud eos recurrit
& comineat diuma dignatio: ut & illorũ
coronam dignitas sobolis illustret. & hunis
głam sublimitas generis illuminet. Hunc
ad nos fr̃s dilectissimi cum tanta dm̃ dig¬
natione uenientem. testimonio & miraculo
eius ipsius qui sc ꝑsecutus fuerat illustrem
quid aliud qͣm suꝑ pulpitum id est super
tribunal ȩccłie oportebat imponi÷ ut loci
altioris celsitate subnirus. & plebi uiũsȩ
ꝓ honoris sui claritate conspicuus. legat p̃¬
cepta & cuuangłium dñi. quȩ fortiter ac
fidelit̾ sequit᷑: Nox dñm confessa: in his co¬

Expanded text:
domesticis exemplis uirtutis ac fidei prouocadomesticis exemplis uirtutis ac fidei prouocabat familiae dignitas et generosa nobilitas. quod si in familia saeculari praedicationis et laudis est esse patricium, quanto maioris laudis et honoris est fieri in caelesti praedicatione generosum. non inuenio quem beatiorem magis dicam, utrumne illos de posteritate tam clara an hunc de origine gloriosa. ita aequaliter apud eos recurrit et commeat diuina dignatio ut et illorum coronam dignitas sobolis inlustret et huius gloriam\' sublimitas generis inluminet. Hunc ad nos, fratres dilectissimi, cum tanta Domini dignatione uenientem, testimonio et miraculo eius ipsius qui se persecutus fuerat inlustrem, quid aliud quam super pulpitum id est super tribunal ecclesiae oportebat inponi, ut loci altioris celsitate subnixus et plebi uniuersae pro honoris sui claritate conspicuus legat praecepta et euangelium Domini quae fortiter ac fideliter sequitur? uox Dominum confessa in his co
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt magna. sunt mira: quȩ de untu¬
tib eius ac laudib frat̾nitas audiat. Et
si aliquis thome similis ecciterit. qͥ minus
aurib credat: nec oculoꝵ fides deest. ut
quis qͦd audio & undeat. In seruo dei uc¬
toriam gła uulnerum fecit: głam cicatͥcũ
memoria custodit. Nec rudis nste aut nouus
est in celermo kño nr̃o titulus głarum. P
uestigia cognationis suȩ graditur: parenti¬
bus ac ꝓpinquis suis honore consimili diumȩ
dignationis equatus. Auia eius celerina: iam
pͥdem martirio coronata est. Item patruus
cius & auunculus laurentinꝰ & ignatiꝰ. in ca¬
stris & ipsi qͦndam scłarib militantes. secd̃
uer & spũales dei milites. dum diabolum
ip̃i confessione ꝓsternunt: palmas a dño
& coronas illustri passione meruerunt. Sa¬
crificia ꝓ eis semꝑ ut meministis offerimus:
quotiens martirum passiones & dies anm¬
uersaria cõmemoratione celebramꝰ. Nec de¬
gener gͦ ẽẽ nec minor poterat: quem sic

Expanded text:
sunt magna, sunt mira quae de uirtusunt magna, sunt mira quae de uirtutibus eius ac laudibus fraternitas audiat. et si aliquis Thomae similis extiterit qui minus auribus credat, nec oculorum fides deest ut quis quod audit et uideat. in seruo Dei uictoriam gloria uulnerum fecit, gloriam cicatricum memoria custodit. Nec rudis iste aut nouus est m Celerino canssimo nostro titulus gloriarum. per uestigia cognationis suae graditur, parentibus ac propinquis suis honore consimili diuinae dignationis aequatur. auia eius Celerina iam pridem martyrio coronata est. item patruus eius et auunculus Laurentinus et Egnatius in castris et ipsi quondam saecularibus militantes, sed ueri et spiritales Dei milites, dum diabolum Christi confessione prosternunt, palmas Domini et coronas inlustri passione meruerunt. sacrificia pro eis. semper ut meministis, offerimus, quotiens martyrum passiones et dies anniuersaria commemoratione celebramus. nec degener ergo esse nec minor poterat quem sic
Abbreviated transcription (Latin):
signatus. hic int̾ ꝑsecutionis initia feruen¬
tia cum ipso infestationis principe & au¬
ctore congress us ÷ dum mexpugnabili fir¬
mitate certaminis sui aduersarium uicit.
uincendi cȩteris uiam fecit: non brem com¬
pendio uulnerum uictor ⁊ sed herentib diu
& ꝑmanentib penis. longe colluctatiõis
miraculo tͥumphator. ꝑ decem & nouem
dies custodia carceris septus. in neruo ac fer¬
ro fuit: sed posito in uinculis corpore. so¬
lutus ac liber mansit sp̃s. Caro famis ac
sitis diuturnitate contabuit: sed amimã
fide ac uirtute uiuentẽ. nutͥmentis sp̃ualib
ds pauit. Iacuit inter penas penis suis for¬
tior ⁊ inclusus inclucdentib maior⁊ iacens
stantib celsior: uincientib firmior uinctꝰ:
sublimmior iuidicantib iudicatꝰ. Et qmuis
ligati neruo pedes essent: galeatus serpers
& obtritus et uictus est. Lucent in corpore
głoso clara uulnerum signa: emient &
apparent in neruis hominis ac menbris
longa tabe consumptis expressa uestigia.

Expanded text:
signanus, hic inter persecutionis initia feruentia cum ipso infestationis principe et auctore congressus, dum inexpugnabili firmitate certaminis sui aduersarium uincit, uincendi ceteris uiam fecit, non breui conpendio uulnerum uictor, sed adhaerentibus diu et permanentibus paenis longae conluctationis miraculo triumphator. per decem nouem dies custodia carceris saeptus in neruo ac ferro fuit. sed posito in uinculis corpore solutus ac liber spiritus mansit. caro famis ac sitis diuturnitate contabuit, sed animam fide et uirtute uiuentem nutrimentis spiritalibus Deus pauit. iacuit inter paenas paenis suis fortior, inclusus includentibus maior, iacens stantibus celsior, uincientibus firmior uinctus, sublimior iudicantibus iudicatus, et quamuis ligati neruo pedes essent, galeatus serpens et obtritus et uictus est. lucent in corpore glorioso clara uulnerum signa, eminent et apparent in neruis hominis ac membris longa tabe consumptis expressa uestigia.
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib salutem. A gnoscen¬
da & amplectenda st̃ fr̃s
dilectissum bñficia diuina.
quib ȩccłiam suam dñs il¬
lustrare temporib nr̃is & honestare digna¬
tus est. cõmeatum dando nob̾ confessorib
suis & martirib głosis: ut qui sublimit᷑ ip̃m
confessi cẽnt÷ derum postinodũ tp̃i ministe¬
riis eccł̃iasticis adornarent. Erultate itaq &:
gaudete nobiscum lectis litteris nr̃is: quib
ego & college mei qui p̾sentes aderant. refe¬
rimus ad uos celerinum fratrem nr̃m uitu¬
tib pariter & morib głosum. cdero nr̃o nõ
humana suffragatione. sed diuina dignã¬
tione coniunctum. Qui cum consentire du¬
bitaret ȩcłie ipsius admonitꝰ adhortatu. in
uisione ꝑ noctem compulsus est. ne nega¬
ret nob̾ suadentib. Cui plus licuit & coegit:
quia nec fas fuerat nec decebat sine ore et¬
desiastico ẽẽ. qͣm sic dominꝰ honorauit cele¬
stis głȩ dignitate. Hic ad temporis nostri
prelium primus. hic inter xp̃i milites ante

Expanded text:
. Agnoscenda et amplectenda sunt, fratres dilectissimi, beneficia diuina quibus ecclesiam suam Dominus inlustrare temporibus nostris et honestare dignatus est, commeatum dando bonis confessoribus suis et martyribus gloriosis, ut qui sublimiter Christum confessi essent clerum postmodum Christi ministeriis ecclesiasticis adornarent. exultate itaque et gaudete nobiscum lectis litteris nostris quibus ego et collegae mei qui praesentes aderant referimus ad uos Celerinum fratrem nostrum uirtutibus pariter et moribus gloriosum clero nostro non humana suffragatione sed diuina dignatione coniunctum. qui cum consentire dubitaret, ecclesiae ipsius admonitu et hortatu in uisione per noctem conpulsus est ne negaret. nobis suadentibus cui plus licuit et coegit, quia nec fas fuerat nec decebat sine honore ecclesiastico esse quem sic Dominus honorauit caelestis gloriae dignitate. Hic ad temporis nostri proelium primus, hic inter Christi milites ante
Abbreviated transcription (Latin):
& si non metu. saltem pudore contineant.
Sed ne forsan adhuc praue consuetudinis
quisqͣm uelit obiectu defendere : frat̾nita¬
tis tue discretio. rationis eos freno coherce
at. & labi in illicitis nͣ ꝑmittat: quia qͥc¬
quid ultione dignum est. non ad imita¬
tionis sed potius ad exemplum debet cor
reptionis adduci. Et post pauca.i
ẜ his itaq quȩ suꝑius dicta sunt. fra¬
ternitatẽ tuam auctore deo uolumꝰ syno¬
dum congregare ⁊ atq in ea reuerentis¬
simo fratre nr̃o aregio cp̃o. & dilectissi¬
mo filio nr̃o cyriaco abbate mediantib.
omnia quȩ sanctis canonib sicut predix¬
imus sunt aduersa. districte sub anathe¬
matis int̾positione dampnentur: id est
ut nullus ꝓ adipiscendis eccł̃iasticis ordi¬
nib cdare aliquod commodum presumat.
uel ꝓ cdatis acciꝑe ÷ neq ex laico habitu

Expanded text:
et si non metu, saltem pudore contineant. et si non metu, saltem pudore contineant. Sed ne forsan adhuc pravae se consuetudinis quisquam velit objectu defendere, fraternitatis tuae discretio rationis eos freno coerceat, 85 et labi in illicitis non permittat: quia quidquid ultione dignum est, non ad imitationis sed potius ad exereptionis adduci. Et post pauca: De his itaque, quae superius dicta sunt, fraternitatem vestram auctore Deo volumus synodum congregare, atque in ea reverentissimo fratri nostro Aregio episcopo et dilectissimo filio nostro Cyriaco abbate mediantibus omnia, quae sanctis canonibus, sicut praediximus, sunt adversa, districte sub anathematis interpositione damnentur, id est ut nullus pro adipiscendis ecclesiasticis ordinibus dare aliquod commodum praesumat vel pro datis accipere, neque ex laico habitu
Abbreviated transcription (Latin):
abstineat: & ad id cum inetu etiam qui
se sufficere estimat accedat. Ab re autem
non facimus: si ad argumentum rationa¬
bilium. usum rerum irrationabilium col¬
ligamus. Apta namq edificationib de
siluis ligna succiduntur: nec tam̃ adhuc
uiridib edificii pondꝰ imponitur⁊ nͥ eoꝵ
uiriditatem multoꝵ dicrum mora sicca¬
uerit : & apta ad necessarium usum effe¬
cerit. Quȩ si obseruantia forte negligit᷑:
citius suꝑ imposita mole franguntur: et
gignit ruinam. ad auxilium res ꝓuisa.
Sinc etenim medici qui corpoꝵ curam ge¬
runt. quedlam adiutoria recenti aclhuc
confectione formata indigenti non offert:
sed maceranda temporib derelinquunt. Nã
si immature. quis dederit: dubrum non est.
quia fit causa ꝑiculi. res salutis. Discant
itaq discant in offitio suo sacerdotes. quib
animarum credita est cura seruare. quod
diu̾sarum artium homines docente ratio¬
ne custodiunt: & a precipiti se ambitione

Expanded text:
abstineat, et ad id cum metu etiam qui abstineat, et ad id cum metu etiam qui se sufficere existimat accedat. « Ab re autem non facimus, si ad argumentum rationabile, usum rerum irrationabilium colligamus. Apta namque aedificationibus de silvis ligna succiduntur, nec tamen adhuc viridibus aedificii pondus imponitur, nisi eorum viriditatem multorum dierum mora siccaverit, et apta ad necessarium usum effecerit. Quae si observantia forte negligitur, citius superimposita mole franguntur, et gignit ruinam ad auxilium res provisa. Hinc etenim medici, qui corporum curam gerunt, quaedam adjutoria recenti adhuc confectione formata indigenti non offerunt, sed maceranda temporibus derelinquunt. Nam si immature quis dederit, dubium non est quia fit causa periculi res salutis. Discant itaque, discant in officio suo sacerdotes, quibus animarum credita est cura, servare quod diversarum artium homines docente ratione custodiunt, et a praecipiti se ambitione,
Abbreviated transcription (Latin):
ulla gͥ contra hoc extusatio. nulla
potest ec̃ defensio: quia cunctis liqͥdo
notum est. quȩ sitd in huius rei diligentia
sancti gregorii sollicitudo doctoris ÷ quia
neo phitum ad ordincs sacros uetat accede¬
re Sicut autem tunc neophitus dicebatur
qui in initio in sancte fidei erat eruditiõe
plantatus: sic mͦ neophitus habendus est
qui repente in religionis habitu plantat᷑
ad ambiendos honores sacros irrepserit. Or¬
dinate gͦ ad ordines ascendendum ẽ. Nam
casum appetit: qui ad summa loci fasti¬
gia. postpositis gradib. ꝑ abruta querit
ascensum. Et cum idem apłs doceat int̃
alia sacri ordinis instituta discipłm. ma¬
num nͨ ẽẽ citius cuiqm imponendam ⁊ qͥd
hoc scelestius. quidue precipitatiꝰ. qͣm ut
eroriatur a summitate pͥncipium : et an¬
te qͣm ẽẽ incipiat discipłs. sit magister
Quisquis gͥ sacerdotium non ad elationis
pompam.: sed ad utilitatem acdipisci cdesi¬
derat: prius uires suas cum eo quod est
subiturus onere metiatur: ut & impar

Expanded text:
ulla igitur contra hoc excusatio, nulla potest esse defensio, quia cunctis liquido notum est quae sit in hujus rei diligentia sancti et egregii sollicitudo doctoris, qui neophytum ad ordines vetat sacros accedere. Sicut autem tunc neophytus dicebatur, qui initio in sanctae fidei erat eruditione plantatus, sic modo neophytus habendus est, qui repente in religionis habitu plantatus, ad ambiendos honores sacros irrepserit. Ordinate ergo ad ordines ascendendum est. Nam casum appetit qui ad summa loci fastigia, postpositis gradibus, per abrupta quaerit ascensum. Et cum idem Apostolus doceat inter alia sacri ordinis instituta discipulum, manum non esse cuiquam citius imponendam, quid hoc celerius, quidve praecipitatius, quam ut exoriatur a summitate principium, et antequam esse incipiat discipulus, sit magister? Quisquis igitur sacerdotium non ad elationis pompam, sed ad utilitatem adipisci desiderat, prius vires suas cum eo quod est subiturus onere metiatur, ut et impar
Abbreviated transcription (Latin):
requiescit positus est basilica: sed in altera
quȩ adhuc suꝑest pͥncipis apłorum petri
nomine dedicata. Que qm̃ ꝓ su parui¬
tate tanti presulis tumulo insa fuit incõ¬
grua. atq etiam scd̃o secui propt̃ mona¬
chorum habitacula maccessa ÷ frequenti
religiosoꝵ uiroꝵ conuentui insum est. aliã
magnitudine prestantẽ debere edificari:
quȩ et utͦq serui ac conflucnti illo suffice¬
ret multitudim populari. Compleco itaq
deo dcuodoꝵ sumptu. oꝑe illius edificu:
tempꝰ aderat quo illo deberet transferri.
llis gͥ dicb suꝑtrat adhuc humanis reb
uencrandꝰ xp̃i confessor mirabiliumq ope¬
rum patrator cligius ÷ qui bcatissimo põ¬
tifici amando dum adieret fuerat fa¬
miliarissimus: ac sanctitatis ipsius ñ igna¬
rus. Hic itaq ad dedicationem nouȩ ec¬
M  u. clesie. atq ad transferendas in il¬
lam sacri corporis reliquias. ab urbe no¬
iomagensi uenerat: plurima quippe in

Expanded text:
requiescit positus est basilica, sed in altera requiescit positus est basilica, sed in altera quae adhuc superest principis apostolorum Petri nomine dedicata, quae quoniam pro sui parvitate tanti praesulis tumulo visa fuit incongrua atque etiam secundo sexui propter monachorum habitacula inaccessa, frequenti relegiosorum virorum conventui visum est aliam magnitudine praestantem debere aedificari, quae et utroque sexui ac confluenti illo sufficeret multitudini populari. Completo itaque Deo devotorum sumptu opere illius aedificii, tempus aderat, quo illo deberet transferri. Illis igitur diebus supererat adhuc humanis rebus venerandus Christi confessor mirabiliumque operum patrator Elegius, qui beatissimo pontifici Amando, dum adviveret, fuerat familiarissimus ac sanctitatis ipsius non ignarus. Hic itaque ad dedicationem novae ecclesiae atque ad transferendas in illam sacri corporis reliquias ab urbe Noviomagensi venerat; plurima quippe in
Abbreviated transcription (Latin):
fertilitate meruit apparere choruscus Se¬
pultus sane est debito fidelium honore
in cenobio a se edificato: cui ex nõie flumo¬
li ibi decurrentis helnonis uocabłm hesit.
Quem indelicet locum. quondam ip̃i in¬
ro dei francoꝵ pͥnceps dagob̾tus siluestri
coma ñ indigum. ꝓna animi contulit de¬
uotione: rata legum sanctione stabilitum.
uius licet crebra plurimoꝵ opinione di¬
dicerit sanctitatem ÷ amplius tamen ut in
libello uitȩ cuis legitur. candem isdem pͥn¬
ceps in filii sui sigeb̾ti contra naturam mi¬
rabili propt̃ infantiam locutione: sub sua
preseutia xp̃o sanctum suum mirificante.
merit agnoscere manifestam.
Redicto igitur in loco quia amplius
ip̃i ccceris a sc̃ constructis diligendo exco¬
luit ⁊ etiam corpusculum ipsus discrpłoꝵ
suoꝵ obsequio tumulum sumpsit: sicuo
etiam testamcnto terribili scͥpto ꝓ hac re.
quod in archiuo nr̃i monastern hactems
seruat᷑ decrcuit. N on tamen in ip̃a qua nc̃

Expanded text:
fertilitate, meruit apparere cfertilitate, meruit apparere cpultus sane est debito fidelium honore in coenobio a se aedificato, cui ex nomine fluvioli ibi decurrentis Helnonis vocabulum haesit. Quem videlicet locum quondam ipsi viro Dei Francorum princeps Dagobertus silvestri coma non indigum prona animi contulit devotione, rata legum sanctione stabilitum. Cuius licet crebra plurimorum opinione didicerit sanctitatem, amplius tamen, ut in libello vitae eius legitur, eandem isdem princeps in filii sui Sigeberti contra naturam mirabili propter infantiam locutione, sub sua praesentia Christo sanctum suum mirificante, meruit agnoscere manifestam. Praedicto igitur in loco, quia amplius ipsum ceteris a se constructis diligendo excoluit, etiam corpusculum ipsius discipulorum suorum obsequio tumulum sumpsit, sicut etiam testamento terribili scripto pro hac re, quod in archivo nostri monasterii hactenus servatur, decrevit. Non tamen in ipsa qua nunc
Abbreviated transcription (Latin):
genoli aliqua preloquendo tetigimus: nc̃
diuina nos precunte clementia. ꝓpositum
nobis iter capiamus.
NNO gͥ incarnationis dñice sercentesi¬
mo ieragesimo pͥmo qua conditor & redc̃p¬
tor muncdanos miseratus crrores. humane
dignatus est uniri nature: deo bonisq cun¬
ctis amabilis amandꝰ. post multa bonorũ
actuum insignia. ad celi aulam ꝑheuint̃
cum xp̃o cui deuote serint regnaturus
ascendit. Nec imm̃ico ci intͦeunti celestia
patuere palatia: ꝓ quib ip̃e in terris po¬
situs uoce cantauerat indefessa. Quam a¬
mabilia sunt inquieus dñe uͥtutum tab̾¬
nacula tua: concupiscit et deficit in his
amima mea. Rcqͥcuit uͦ anno etatis suȩ no¬
nagesimo. mense februario. febris tactus
in cõmmodo : dic quoq dñico: cui mors ma
ad patͥam ÷ et p̃sentis uite gritꝰ. sequentis
ac nunqͣm fincude factus est intͦi.m¬
tus. Ad quam multiplicib huius mundi
crumpnis absolutus: dm̃ si optutib ple¬
nis oleo lampadib. uͥtutum scilicet piarũ

Expanded text:
genioli aliqua praeloquendo tetigimus; nunc divina nos praeeunte clementia propositum nobis iter carpamus. Anno igitur incarnationis Dominicae sexcentesimo sexagesimo primo qua Conditor et Redemptor mundanos miseratus errores humanae dignatus est uniri naturae, Deo bonisque cunctis amabilis Amandus post multa bonorum actuum insignia ad coeli aulam perenniter cum Christo, cui devote servivit, regnaturus ascendit. Nec immerito ei introeunti coelestia patuere palatia, pro quibus ipse in terris positus voce cantaverat indefessa: Quam amabilia sunt, inquiens, Domine virtutum, tabernacula tua! concupiscit et deficit in his anima mea. Requievit vero anno aetatis suae nonagesimo, mense Februario, febris tactus incommodo, die quoque Dominico, cui mors via ad patriam, ac praesentis vitae exitus, sequentis ac nunquam finiendae factus est introitus. Ad quam multiplicibus hujus mundi aerumnis absolutus, sui Domini obtutibus, plenis oleo lampadibus, virtutum scilicet piarum