comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me equices masimissa cura se cõglobatos diuisosq turmatĩ in tris ꝑtes erũpere
iubet loco p̃dc̃o in quẽ ex dissipata cõuenirẽt fuga ip̃ẽ qua intendat᷑ int̾ media telo
hostium euasit. Due turme hesere. Alcem metu dedita hosti ꝑtinatior in repugͥn
flectendo itinẽ ludes cedio et despenaicioẽ tando fessum absistẽ seꝙͣdo coegit pẽ cun
auũm inclinãt ut cum modico pot̾i ꝙͣ cum magno p̃sidio equitũ ad scipionem qͦ poea
uenisse masiuissam credam. Quippe illa reguãtis multitudo. hec paucitas exulis
fortune cõueniens est. Carthagineses ala equitũ cũ p̃fecto amissa alio equitatu ꝑ
nouũ diłcto cõꝑato hãnonen hamilcans filiũ p̃ficiũt. hasdrubalem subiñ ac siphicẽ¬
ꝑ lñis nũcisq postremo et̃ ꝑlegacos arressũc. hasdiubalem opẽ fẽre ꝓpe cicũsesse

Expanded text:
me equites Masinissa circa se conglobatos diuisosque turmatim in tres partes erumpere me equites Masinissa circa se conglobatos diuisosque turmatim in tres partes erumpere iubet, loco praedicto in quem ex dissipata conuenirent fuga. ipse qua intenderat inter media tela hostium euasit: duae turmae haesere; altera metu dedita hosti, pertinacior altera iflectendo itinera eludens, taedio et desperatione tandem fessum absistere sequendo coegit; ipseanimum inclinant ut cum modico potius quam cum magno praesidio equitum ad Scipionem quoque postea venisse Masinissam credam; quippe illa regnanti multitudo, haec paucitas exsulis fortunae conveniens est. Carthaginienses ala equitum cum praefecto amissa, alio equitatu per novum dilectum comparato, Hannonem Hamilcaris filium praeficiunt. Hasdrubalem subinde ac Syphace Hasdrubalem opem ferre prope circumsessae
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ u̾mine erat pa̾te missa exct᷑ imperat ut cͥicũducto agmine in se intẽtũ hosten
ab tengo inuadat. Nocte ꝑfect᷑ umina qui ex acculto aggressur̾ eũ erat sipħax aũt
int̾ dni apco itinẽ uc qui signis collatis acie dunicatinus eẽt mouit aistra ubi pͥmi¬
tp̃s uisum est qͦ ꝑuenisse iã cicũmissi uderi poterãt et ipẽ seni diuo ferẽte ad hostẽ
Masimissa maxime loci quo multo e quiore pugnaturͤ erat et ipe dingit suos. Acͦ
p̃lium. et dui anceps fuit loco et ui̾tute milicũ masimissa młtitudine que nimio ma¬
iar er̃at si phacẽ uiuãte. Ea multicudo diuisa cum ꝑs a frõce urget/ pãs abtergo se
circũ fudisset uictonã aut dubiã siphaci dedit et nec effugiũ quidẽ patebat huic
a frõte hic̃ ab tergo inclusis. Itaq cecen pedices equitesq cesi aut capti ducẽtes fẽ¬

Expanded text:
—nomen Uermina erat—parte exercitus missa imperat ut circumducto agmine in se intentum hostem —nomen Uermina erat—parte exercitus missa imperat ut circumducto agmine in se intentum hostem ab tergo inuadat. nocte profectus Uermina qui ex occulto adgressurus erat; Syphax autem interdiu aperto itinere ut qui signis conlatis acie dimicaturus esset mouit castra. ubi tempus uisum est quo peruenisse iam circummissi uideri poterant, et ipse leni cliuo ferente ad hostem cit. Masinissa fiducia maxime loci, quo multo aequiore pugnaturus erat, et ipse dirigit suos. atrox proelium et diu anceps fuit, loco et uirtute militum Masinissam, multitudine quae nimio maior erat Syphacem iuuante. ea multitudo diuisa cum pars a fronte urgeret pars ab tergo se circumfudisset, uictoriam haud dubiam Syphaci dedit, et ne effugium quidem patebat hinc a fronte hinc ab tergo inclusis. itaque ceteri pedites equitesque caesi aut capti: ducentos fer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ obliqua tendentib. Quĩq hostes sequebat᷑. Annis ingẽs fugientes accepit i
eĩ cũc̃tant̾ ue qͦs maior metͥ urgeret ĩmiserãt eqͦs mptiq gurgite er in obliquin
duo reliqui equices cum eo niter uirgulta ult̾ions ripe emerserũt. Is funs bu¬
caris fuic seꝙ̃di nec mngdi flum̃ auso nec hr̃ credenti se iam quẽ sequeretur.
Inde uan̾ aucror absupti masimisse ad regẽ rediit missiq qui carchaginẽ gau¬
diũ ingens nũciarẽt coraq affnca fama morcis masinisse repleta/ uane aiõs
affect. Masimissa in spelũca occulta cum herb̃ cunaret uulñ duoꝵ equitum
satrocino ꝑ dies aliquor uixit. u pͥmũ ducra cicaty pati quo posser iuisa iac
fauore pstino tũ gaudio inspato ꝙ quẽ pisse credidem̃t ĩcolum̃ cenebut feat ut inciu
uastaret. Inde i̾ntaco ad̾ bellũ sipbace int̾ cutã hupponẽq in iugis oportunoꝵ ad oiã

Expanded text:
per obliqua tendentibus, quinque hostes sequebatur. amnis ingens fugientes accepit—neque per obliqua tendentibus, quinque hostes sequebatur. amnis ingens fugientes accepit—neque enim cunctanter, ut quos maior metus urgeret, immiserant equos—raptiduo reliqui equites cum eo inter uirgulta ulterioris ripae emerserunt. is finis Bucari sequendi fuit, nec ingredi flumen auso nec habere credenti se iam quem sequeretur. inde uanus auctor absumpti Masinissae ad regem rediit, missique qui Carthaginem gaudium ingens nuntiarent; totaque Africa fama mortis Masinissae repleta uarie animos adfecit. Masinissa in spelunca occulta cum herbis curaret uolnus duorum equitum latrocinio per dies aliquot uixit. ubi primum ducta cicatrix patique posse favore pristino tum gaudio insperato, quod quem perisse crediderant incolumem cernebant, fecit ut intra —vastaret. inde inritato ad bellum Syphace, inter Cirtam Hipponemque in iugis opportunorum ad omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽses incensũq ex ip̃m ad reliquias belli ꝑseꝙ̃das insagabãt. Sed iux regiũ iui¬
debat᷑ satronẽ uagũ in mõtib cõsectn buchar ex p̃fectis regis uir acer er impiger
caput masinisse reculisset auc uiuũ id uõ ĩextimabile gaudiũ fore cepisset pala¬
tos incinose se agẽtes in ꝓuiso adort̾ pecoꝵ hoĩumq ingenci mustitudine ea p̃si¬
dio armatoꝵ exclusa masimissã ip̃m cum pauas in uerticẽ mõtis cõpellit. Inde
ꝓpe iã ut debellato nec p̃da m pecoꝵ hoiũimq captoꝵ missa ad regem s copiis ali
positos inclusit. ubi ingens cedes messulior facta masimissa cũ qͥuõgĩta aut am¬
plius equicib ꝑ anfiactos mõtis ignotos sequẽtib sese enpuit. Tenuit cam̃ ue¬
sagia bucar adept̾q eum patẽtib campis ꝓpe clipeã urbe aͣrcũuenit ut p̃cer
amisit. In cõspectu erãt fugiẽtes ale equitũ disꝑsato cãpo quibusdã ut occurerẽt

Expanded text:
belli persequendas instigabant; sed uix regium uidebatur latronem uagum in montibus consectari; Bucar ex praefectis regis, uir acer et impiger,caput Masinissae rettulisset aut uiuum—id uero inaestimabile gaudium fore— cepisset. palatos incurioseque agentes improuiso adortus, pecorum hominumque ingenti multitudine a praesidio armatorum exclusa Masinissam ipsum cum paucis in uerticem montis compellit. inde prope iam ut debellato nec praeda modo pecorum hominumque captorum missa ad regem sed copiis etisessis inclusit. ibi ingens caedes Maesuliorum facta: Masiplius equitibus per anfractus montis ignotos sequentibus se eripuit. tenuit tamen vestigia Bucar adeptusque eum patentibus prope Clupeam urbem campis ita ciramisit. In conspectu erant fugientes; ala equitum dispersa lato campo, quibusdam, ut occurrerent,
Abbreviated transcription (Latin):
stendo pͥmo ĩcance seuientes masimissa exapielut. Mox plures simul cõfera por¬
ca effusi equauer̃t certam̃ postremo iã oĩs equirat᷑ p̾lio cum adesset substinere
ultra ñ qͥuẽ nõ tam̃ effusa fuga masimissa s cedendo sensim impetũ eoꝵ accipie¬
bat donec ad̾ tumusos tegẽtes romanũ equitatũ ꝑtͣxit. Inde exorti equites et ip̃i
incegns iunb ac recẽtib equis hãnoni affrsq pugnado ac seꝙyͣdo fexis se cicũfu¬
dere et masimissa flexis subito equis in pugnã rediic. Mille fere qui pͥmi agmĩs
suem̃t quib aut facilis rept fuit cum ip̃o duce hãnone int̾clusi int̾fectia sũt. Ce

Expanded text:
stendo. primo incaute se invehentes Masinissa excipiebat; mox plures simul conferti porstendo. primo incaute se invehentes Masinissa excipiebat; mox plures simul conferti porta effusi aequaverant certamen; postremo iam omnis equitatus proelio cum adesset, sustineri ultra nequiere. non tamen effusa fuga Masinissa, sed cedendo sensim impetus eorum excipiebat, donec ad tumulos tegentes Romanum equitatum pertraxit. inde exorti equites et ipsi integris viribus et recentibus equis Hannoni Afrisque pugnando ac sequendo fessis se circumfudere; et Masinissa flexis subito equis in pugnam rediit. mille fere qui primi agminis fuerant, quibus haud facilis receptus fuit, cum ipso duce Hannone interclusi atque interfecti sunt; c
Abbreviated transcription (Latin):
pauit .xu. ferme milia ab rͣs castris. Quod̾ ubi saipioni relacũ est estiuia sub tectis
equicat᷑ inquit sit uł plures dũ cale ducẽ habeat̃ eo mmꝰ sibi cessandũ intͤ ꝙ illi
segnuĩ rem agerẽt masimissam cũ equitatu p̃missũ portis obequitare atq hostẽ
cile substinen uosser cedet paulati se in tp̃r pugne obuẽtuꝵ tm̃ morat ꝙͣtũ satis
toñs p̃gresso uisum ad eliciendos hostes cũ rͦ. equitatu seuit᷑ tegẽtib tumiulis qui
ꝑ oportune cura uie flexus supositi erãt occultͤ ꝓcessit. Masimissa ex cõposito
nc̃ terẽtis nc̃ cimẽtis mͦ aut ip̃is ob equitabat portis aue cedendo cũ timons si¬
mulacio audaciã hosti fuce̾t ad inseꝙ̃dum temẽ eliciebat. ⁊ lõdum os eꝙ̃ssi em̃t
uaneq dux fugnbat᷑ aut alios uino ot soyno giaues arma capere et frenare aoͦs
cogendo alios ne spũsi et incõditi siñ ordine sm̃ signis oĩb portis ex cũrer̃t obsi¬

Expanded text:
uindecim ferme milia ab Romanis castris. quod ubi Scipioni relatum est, aestiva sub tectis equitatus! inquit. sint vel plures, dum talem ducem habeant. eo minus sibi cessandum ratus, quo illi segnius rem agerent, Masinissam cum equitatu praemissum portis obequitare atque hostemcile sustineri posset, cederet paulatim; se in tempore pugnae obventu cum Romano equitatu secutus, tegentibus tumulis, qui peropportune circa viae flexus oppositi erant, occultus processit. Masinissa ex composito nunc terrentis, nunc timentis modo aut ipsis obequitabat portis aut cedendo, cum timoris simulatio audaciam hosti faceret, ad insequendum temere eliciebat. nondum omnes egressi erant, varieque dux fatigabatur alios vino et somno graves arma capere et frenare equos cogendo, allis, ne sparsi et inconditi sine ordine, sine signis omnibus portis excurrerent, obsi
Abbreviated transcription (Latin):
nensi cum hanibale in ip̃o itinere tumłtuano p̃łio cõfłixit. Agminib magis ꝙ
mefecti. In castra trepide redicum neq oppugnare tum̃ ca hostes ansi. Cetm siletõ
ꝑxime noctis ꝓfect᷑ m̃ coñs p̃misso nñtio ad.p̃.siciniũ ꝓ cõs ut suas segiones
ad moueret copias cõuixit. Ita d̾uo duces duo ex̾cit᷑ ad hãnbasẽ red̾iem̃t. Nec
moin dimicandi ftaĩ cũ cõs et duplicate uires peno recens uictoĩa aĩo tẽtn pn
mã atiem suas legiones semꝑni induxit in subsidiis socace.p̃. sianii segiones.
Coña pͥncpio pugne ede fortune pͥmigonie nonis si eo die hostes fudiset cõpos¬
q ci uoti fuit. Fusi ac fugati peni supra.xl.milia armatoꝵ cesa paulomin.

Expanded text:
niensi cum Hannibale in ipso itinere tumultuario proelio conflixit. agminibus magis quam niensi cum Hannibale in ipso itinere tumultuario proelio conflixit. agminibus magis quam interfecti; in castra trepide reditum, neque oppugnare tamen ea hostes ausi. ceterum silentio proximae noctis profectus inde consul praemisso nuntio ad P. Licinium proconsulem ut suas legiones admoueret copias coniunxit. ita duo duces duo exercitus ad Hannibalem redierunt; nec mora dimicandi facta, cum consuli duplicatae uires, Poeno recens uictoria animos faceret. in primam aciem suas legiones Sempronius induxit; in subsidiis locatae P. Licini legiones. consul principio pugnae aedem Fortunae Primigeniae uouit si eo die hostes fudisset; composque eius uoti fuit. fusi ac fugati Poeni; supra quattuor milia armatorum caesa, paulo minus
Abbreviated transcription (Latin):
so et nauasiuĩ castri ampsectit᷑ uigo medio segionũ impositis castus sat᷑ ad̾ septẽ¬
monẽ uersum subducte naues naualesq socii cenebãt mendianã uallem ad alca¬
sac᷑. hec in affrica usq ad excremũ aucũpni gesta p̃cer cõnectũ undiq ex ppłãtis
cumi agns fuim̃tũ cõmeat᷑q ex siciłia acq icalia ad uectos. cñ. accaiu p̃tor ex sar¬
dinia ab.tĩ clandio.pẽ. cĩ ea ꝓnĩcia erat ingẽtẽ mñ fium̃ti ad̾uexit ẜorreaq nõ
solum q̃ iã fc̃ã erãt repseta s noua hedificata uestim̃ta excitui deerãt. Id mandatũ
ocmino ut cũ p̃tore ageret siquid̾ ex ea ꝓuĩtia cõꝑan aut micai posset᷑. Ea q hanc
segnit̾ curta res milłe ducẽte toge breni spatio et xii. miłia tunicaꝵ missa. Estate
eã qua hec in affrica gesta sũt.p̃. semꝑni cõs cui bmcii ꝓuĩtia erat in agro croto¬

Expanded text:
lo et naualia et castra amplectitur; iugo medio legionum castris impositis, latus ad septenlo et naualia et castra amplectitur; iugo medio legionum castris impositis, latus ad septentrionem uersum subductae naues naualesque socii tenebant, meridianam uallem ad alautumni gesta. praeter conuectum undique ex populatis circa agris frumentum commeatusque ex Sicilia atque Italia aduectos, Cn. Octauius propraetor ex Sardinia ab Ti. Claudio praetore cuius ea prouincia erat ingentem uim frumenti aduexit; horreaque non solum ea quae iam facta erant repleta, sed noua aedificata. uestimenta exercitui deerant; id mandatum Octauio ut cum praetore ageret si quid ex ea prouincia comparari ac mitti posset. ea quoque haud segniter curata res; mille ducentae togae breui spatio, duodecim milia tunicarum missea qua haec in Africa gesta sunt P. Sempronius consul cui Bruttii provincia erat in agro Croto
Abbreviated transcription (Latin):
sorii qͣ ex ꝑte urbs man abluit᷑ simł et t̾restis excit ad ĩminẽtẽ ꝓpe ipĩs menib
cumulu est ad mot̾ corm̃ca machinasq. Et ad uexat secum et ex sicilia missa cũ
cõmeatu eũt ex noua in ãmam̾cano młtis caliũ oꝑum arrificib de industria
indusis fiebãt. Ucioẽsib tãta undiq mole cicũsessis in carthaginẽsi ppło caͬcha¬
ginẽsib in hasdrbale ita si is mouisset in siphace spes oĩs erat᷑ s desidio ĩdigẽ¬
tium auxilia tardius cũcra mouebant᷑. hasdrubal intentissima cõquisitioẽ cum ad
xxx. milia peditũ tria equitũ cõfeasset nõ tñ añ aduẽtum siphacis castra ꝓpius ho¬
ser uticã absceder iñ irnto incepto et̃ eĩ hiempa inscabat castra hibna in ꝓmũe¬
cono ꝙ tenu uigo cõtinẽti adherẽs in aliꝙͣtũ mans spatiũ excenditur coĩ uno ual¬

Expanded text:
socii, qua ex parte urbs mari adluitur, simul et terrestris exercitus ab imminente prope ipsis moenibus socii, qua ex parte urbs mari adluitur, simul et terrestris exercitus ab imminente prope ipsis moenibus tumulo est ao multis talium operum artificibus de industria inclusis fiebant. Uticensibus tanta undique mole circumsessis in Carthaginiensi populo, Carthaginiensibus in Hasdrubale ita si is mouisset Syphacem, spes omnis erat; sed desiderio indigentium auxilii tardius cuncta mouebantur. Hasdrubal intentissima conquisitione cum ad triginta milia peditum, tria equitum confecisset, non tamen ante aduentum Sset Uticam, abscederet inde inrito incepto. et —iam enim hiems instabat—castra hiberna in no ual
Abbreviated transcription (Latin):
Ad duo milia p̃cerea equitũ aut ceperũt aue ooaiderũt. Int̾ eos sacis cõstabat nõ
min̾ .cc. carthaginẽsiũ equites fuisse ex diuitiis quosdam er genẽ illustres. Etdẽ
forte qͦ her gesta suc̃ die naues q̃ edam in siciliam uexem̃t cũ cõmeatu rediere
uelut ominate ad p̃dam altam sese uenisse. Duos enĩ noĩe carthagenẽsiñ duces
duob eq̃strib p̃liis int̾fecios nõ os auctores suc̃ uenti credo ne falleret bis re
saca ead̾em res. Celius quide er ualerĩ captũ et̃ hãnonẽ cradũt scipio p̃fecros eqͥtos¬
q puc cuĩq oꝑa fuem̃t añ os̃ masmissam in signib donis donat et firmo p̃si¬
dio salace imposito ip̃e cũ cet̾õ ex̾atu ꝓfrct᷑ nõ ag̾s mͦ quatũq incedebat populat᷑
s uirbib et quibusdã uicisq expugnatis lace fuso terore belli sepcimo die qmͣ ꝓ¬
irs cõutit ea dem̃ si cepisset sede ad cetã exeꝙͣda habicut siml et a classe nauales

Expanded text:
a equitum aut ceperunt aut occiderunt. inter eos satis constabat non minus ducentos Carthaginiensium equites fuisse, et diuitiis quosdam et genere inlustres. eodem forte quo haec gesta sunt die naues quae praedam in Siciliam uexerant cum commeatu rediere, uelut ominatae ad praedam alteram repetendam sese uenisse. duos eodem nomine Carthaginiensium duces duobus equestribus proeliis interfectos non omnes auctores sunt, ueriti, credet Valerius captum etiam Hannonem tradunt. Scipio praefectos equitesque, prout cuiusque opera fuerat, ante omnes Masinissam insignibus donis donat; et firmo praesidio Salaecae imposito ipse cum cetero exercitu profectus, non agris modo quacumque incedebat populatis, sed urbibus etiam quibusdam vicisque expugnatis, late fuso terrore belli, septimo die quam pires conuertit, eam deinde si cepisset sedem ad cetera exsequenda habiturus. simul et a classe nauales
Abbreviated transcription (Latin):
denĩt. Eapio nõ agros mͦ cica uastauit s urbẽ et̃ ꝑximã affroꝵ satis opusentam
cepit uͥ p̃t̃ cererã q̃ excẽplo in naues onerarias ĩposita missaq in sicilia erant

Expanded text:
derunt. Scipio non agros modo circa uastauit sed urbem etiam proximam Afrorum satis opulentam derunt. Scipio non agros modo circa uastauit sed urbem etiam proximam Afrorum satis opulentam cepit; ubi praeter cetera, quae extemplo in naues onerarias imposita missaque in Siciliam erant,
Abbreviated transcription (Latin):
ra qͦ p̾se agstes agebãt resiqui subico affrica discedere. U̾rbib ipĩs maiorem
ꝙͣ quẽ secũ atrusem̃t c̾rorem inferebat᷑ p̃cipue carthagis ꝓpe ut capte rumultus
in urbe fuit et hercule neq excit̾ domi ualidus neq dux ꝙ opponent cuit. Basdn¬
bal gisgonis filius genẽ fama dutiis regia cũ etiã affinitate songe pͥmꝰ cuita¬
tis erat s eũ ab ilło scipioẽ aliqt p̃liis fusũ pulsumq in hispania meminerũt
die equites specłatum ad mare turbandosq egͣdiẽtes ex nauib missi in stationes
romanoꝵ inaderũt. Tam̃ scipio classe uticã missa hand ita multũ ꝓg̾ssus anpa
tumulos ꝓximos ceꝑat equices er in stationib socis idoneis posuenit/ et ꝑ agra
miserat p̾d̾atũ. hi cũ carchaginiẽsi equitatu p̾lium cũ comisissẽt paucos in ip̃o cer¬
ramine pseirsq fugiences ꝑsecuti in quib p̃feccũ qͦ annonẽ nobilem iuuenẽ acci¬

Expanded text:
se agrestes agebant, ut relinqui subito Africam diceres. urbibus vero ipsis maiorem quam quem secum attulerant terrorem inferebant; praecipue Carthagini prope ut captae tumultus in urbe fuit. et hercule neque exercitus domi ualidus neque dux quem opponerent erat. Hasdrubal Gisgonis filius genere, fama, diuitiis, regia tum etiam adfinitate, longe primus ciuitatis erat; sed eum ab ipso illo Scipione aliquot proeliis fusum pulsumque in Hispania meminerant o die quingenti equites, speculatum ad mare turbandosque egredientes ex nauibus missi, in stationes Romanorum inciderunt. iam enim Scipio, classe Uticam missa, ipse haud ita multum progressus a mari tumulos proximos ceperat; equites et in stationibus locis idoneis posuerat et per agros miserat praedatum. hi cum Carthaginiensi equitatu proelium cum commisissent, paucos in ipso certamine, plerosque fugientes persecuti, in quibus praefectum quoque Hannonem, nobilem iuuenem, occi
Abbreviated transcription (Latin):
bessi erat ꝓuĩtie cornesio erruria aĩ uerẽ excitu sempnio b̾nitii ut nouas smbet
segiones deciete p̃tonb .m. martio urb̃. s. scnbono siboni ꝑegnna et eidem gal¬
sia põponio mathoĩ ficilia.t̃. claudio norom sardinia euenit.p. scipioĩ cũ eoepcitu
cum ea classe qmͣ habebat ꝓrrgacũ in ãnũ imꝑium est. Itẽ. p̃.sicinio ut biuitios dua¬
bus segionib obtine̾t quo ad eũ in ꝓuĩtia ai imꝑiõ moum cõsuli e re .p̃. iusũ
eẽt. ⁊ mͦ. suuo et sp̃. sucreno cum biis segionib quib adiisus magonẽ gassie p̃si¬
dio fuissẽt ꝓrogatũ impium est er cñ octauio ut cũ sardiniã segiõnẽq. c̾i. csan¬
dio tradidisses ipe nauib songis .xl. mantimã orã quib finib senat᷑ cẽsuisset¬

Expanded text:
Punici erat—prouinciae Cornelio Etruria cum uetere exercitu, Sempronio Bruttii ut nouas scriberet legiones decretae: praetoribus M. Marcio urbana, L. Scribonio Liboni peregrina et eidem Gallia, M. Pomponio Mathoni Sicilia, Ti. Claudio Neroni Sardinia euenit. P. Scipioni cum eo exercitu, cum ea classe quam habebat, prorogatum in annum imperium est; item P. Licinio ut Bruttios duabus legionibus obtineret esset. et M. Liuio et Sp. Lucretio cum binis legionibus quibus aduersus Magonem Galliae praesidio fuissent prorogatum imperium est, et Cn. Octauio ut cum Sardiniam legionemque Ti. Claudio tradidisset ipse nauibus longis quadraginta mari
Abbreviated transcription (Latin):
riis scipio tũ craiciebat. Nã p̾t̾ .xl. songas naues q̃drigẽtis fẽme onenniis
dux paͬtĩ factis fortib paci suapte fortuna qͣdã ingẽti ad increm̃ta głie celebrat᷑
ad̾ fior segioĩs segatioẽs q̃ in sicisia resinq̃banc᷑ ad ꝑseꝙ̃dũ cõmilitones ꝓcesserãt
nec classis mõ ꝓspectãtib etẽ̾ra s t̾ra et oĩs ciea reft̾a turba specraculo ꝑ p̃co¬

Expanded text:
riis Scipio tum traiciebat; nam praeter quadraginta longas naues quadringentis ferme onerariis riis Scipio tum traiciebat; nam praeter quadraginta longas naues quadringentis ferme onerariis dux partim factis fortibus partim suapte fortuna quadam, ingenti ad incrementa gloriae re, celebratus ad hoc legiones quae in Sicilia relinquebantur ad prosequendos commilitones processerant; nec classis modo prospectantibus e terra, sed terra etiam omnis circa referta turba spectaculo
Abbreviated transcription (Latin):
militib uc silencii quietẽ nautis sm̃ ce̾tamine ad ministia exeꝙͣda bñ obediẽtes p̃¬
starẽt. Cum.xx. rostintis se cum. ĩ. scipione ab dextro cornu seuũ condem rostra¬
tas ⁊ c̃.seliĩ pfectũ classis cũ .m.portio catone questor cã eint oneninis fucar
p̃sidio simina in nauib singla rostrate bina onerate hñt in p̃cone ĩsigns naues¬
nocturnũ tͥum suminĩ fore. Empona ut pecerẽt gub̾natorib edixit fertilissimue
ager eoq habundãs oĩ copia reꝵ est regio et inbellis qd̾ płerũq euenit m ubĩ
imꝑiis redur ad nauos uissi et postero die deis bñiuiuãtib signo dato soluẽ na¬
ues muste classes romane e sicilia atq ilło ip̃o por tu ꝓfecte eĩt. Cetm nõ eo
ꝓfectio cãti specracłi fuit ꝙͣꝙͣ si magͥcudine classis estimaret s si bini cõs cum
b̾mis excitib añ traiecer̃t er ꝓpe totidẽ rostrate in issis classib fuerãt qͦt onera¬

Expanded text:
militibus ut silentium quieti, nautis sine certamine ad ministeria exsequenda bene oboedientes, praestarent. cum uiginti rostratis se ac L. Scipionem ab dextro cornu, ab laeuo totidem rostratas et C. Laelium praefectum classis cum M. Porcio Catone —quaestor is tum erat—onerariis futurum praesidio. lumina in nauibus singula rostratae, bina onerariae haberent: in praetoria nauenocturnum trium luminum fore. Emporia ut peterent gubernatoribus edixit; fertilissimus ager eoque abundans omnium copia rerum est regio, et inbelles, quod plerumque in uberi ils redire ad naves iussi et postero die deis bene iuvantibus signo dato solvere naves. multae classes Romanae e Sicilia atque ipso illo portu profectae erant; ceterum non eo  bini consules cum binis exercitibus ante traiecerant et prope totidem rostratae in illis classibus fuerant quot onera
Abbreviated transcription (Latin):
muscar urbium ex̾citũ tinhens capnius asiaq p̃da in uetoni castia ad uticã mis¬
sis iã in carthaginẽ intent᷑ arurit relictũ fuga custodum aineca ab est ab car¬
chagine.uii. milia ferme passuũ soc̾ tum oꝑib cũ suapre natura iutus. Et quia
xime uallum rͥ iacerẽt cõspecta classis hostiũ est uticã a carthagine peces. E omis¬
so oꝑe ꝓnũtiatũ t̾ signaq raptim fe̾n uissa sũt ceptũ ne naues in tẽm̃ ad obsidice
use ac nauali p̃lio minime apte oipͥment᷑. Qui enĩ rescitisser agili er nantico in¬
scium̃to apre et amace ciassis naues corm̃ta machinasq portãces et aut in one¬
rarium usum use aut ita pulse ad muros ue ꝓ aggore ac põtib pbe ascensum
potant in postremã acẽ receptis ꝓpe cẽiuam oncrariũ quorpsice ordinẽ ꝓ muro ad¬
u̾sus hoscem op posint easq ip̃as ne in cumultu pugne curban ordines possont
malis an tenuisq de naue in nauẽ tunecus. ac ualidis funib uelud uno int̾ se

Expanded text:
 captivis aliaque praeda in vetera castra ad Uticam missis, iam in Carthaginem intentus occupat relictum fuga custodum Tyneta. abest ab Carthagine quindecim milia ferme passuum locus, cum operibus tum suapte natura tutus, et qui et xime uallum Romani iacerent, conspecta classis hostium est Uticam ab Carthagine petens. igitur omisso opere pronuntiatum iter signaque raptim ferri sunt coepta aptae opprimerentur: qui enim restitissent agili et nautico instrumento aptae et armatae classi naves tormenta machinasque portantes et aut in onerariarum usum versae aut ita adpulsae muris ut pro aggere ac pontibus praebere ascensum poterant in postremam aciem receptis prope terram terrain , onerariarum quaduersus hostem opposuit, easque ipsas, ne in tumultu pugnae turbari ordines possent, malis antennisque de naue in nauem traiectis ac ualidis funibus uelut uno inter se
Abbreviated transcription (Latin):
bum militum uiberẽt ac uire sacroscẽ potãtis reducerẽt pͥus locros ur qmͣ messanã
cõsiłiũ eiat. Cetm duplex fama est ꝙ ad pseminiũ actineat. Asii auditis q̃. rͣ. acta
essent in exilium neaposim euncẽ forte̾ in.q. meressum unũ exsegntis incidisse et
ab co regio uire tractã tradũt alii ab ip̃o scipiõe legatũ cum.xxx. nobilissimis eqͥ¬
tum missum qui pleminiũ in cathenas et cum eo seditioĩs pͥncipes cõnicerẽt. hi cs̃
seu ance scipiois̃ sen tũ p̃toris uissu in custodiã. Regioĩs p̃tor segatiq saros ꝑfeca
enit cõquisitã secũ ipi actuserãt in thesauris reposuerãt ac piaculare sacrũ fecem̃t
Tum uocatos ad cõtionẽ milites p̃cor signa ext᷑ urbẽ efferre inbet castraq in cõ¬
posõcat cum graui edicto siquis milts aut̃ in urbe restitisset aut secũ extulisset

Expanded text:
iuberent, ac iure sacrosanctae potestatis reducerent. prius Locros ire quam Messanam consilium erat. ceterum duplex fama est quod ad Pleminium attinet. alii , auditis quae Romae acta essent in exilium Neapolim euntem forte in Q.: Metellum, unum ex legatis, incidisse et ab eo Regium vi retractum tradunt; alii ab ipso Scipione legatum cum triginta nobilissimis equitum missum qui Q. Pleminium in catenas et cum eo seditionis principes conicerent. ii omnes, seu ante Scipionis seu tcum ea quam ipsi secum attulerant, in thesauris reposuerunt ac piaculare sacrum fecerunt. tum uocatos ad contionem milites praetor signa extra urbem efferre iubet castraque in campo locat cum graui edicto si quis miles aut in urbe restitisset aut secum extulisset
Abbreviated transcription (Latin):
ab rege segati ad sapionẽ missi siracusis eũ cõuenenĩt. Scipio cãꝙͣ magno
eum ne uira hspitii seam neu cũ.p̃. x̃. inice societacis ne fas fidẽ dexcias
doo testeo atq arbitros cõuẽtoꝵ fassat. Cetm qñ neq cesari aduent᷑ numidaꝵ
pocerat uocati enĩ in urbe obẜuatiq p̃cio erãt ex si siletur quid perẽtes uenissent
piculũ enit᷑ ne uera eo ip̃o quo celarẽtur sua sronte mag̃ emanarẽt timorq in ex¬
pic incedet ne simus cum rege et carchaginẽsib forer bellandũ autic auero falsis
catuuncode mẽber hoũim et᷑ nocaris ad cõtionẽ misiib nõ ułtra eẽ cuictandũ adĩ
paru ut i asfncam q pmiutmiiat socios reges masimissã ip̃m pͥus ad̾ sebi¬
um uenisse q̃rente ꝙ onctãdo tpõs cẽret᷑. Nũc siphacẽ miete̾ segatos idẽ ad¬
bedicum eq uitriq copiis cõctnctus q̃ pma dies cursum nauib daret deis Gñ iu¬

Expanded text:
ab rege legati ad Scipionem missi Syracusis eum convenerunt. Scipio quamquam magno ab rege legati ad Scipionem missi Syracusis eum convenerunt. Scipio quamquam magno eum ne iura hospitii secum neu cum populo Roat. ceterum quando neque celari aduentus Numidarum poterat—uagati enim in urbe obuersatique praetorio erant—et, si sileretur quid petentes uenissent, periculum erat ne uera eo ipso quod celarentur sua sponte magis emanarent, timorque in exercitum incederet ne simul cum rege et Carthaginiensibus foret bellandum, auertit a uero falsis praeoccupando mentes hominum, et uocatis ad contionem militibus non ultra esse cunctandum ait; instare ut in Africam quam primum traiciat socios reges. Masinissam prius ipsum ad C. Laelium uenisse querentem quod cunctando tempus tereretur: nunc Syphacem mittere legatos idem adpeditum equitumque copiis contractis quae prima dies cursum nauibus daret dis bene iu
Abbreviated transcription (Latin):
scipio paͣuũ ĩcałũ ee nuptie eẽnt dũ accensum recẽti amore numidã ħt ꝑpessit
blanditiis qͦ puesle adħibitis ut segatos in siciłia ad scpionẽ mictat ꝑ quos
moneat᷑ eũ de pͥorib sius ꝓmissis frt᷑ in affricã traiciat se et nupciis anis cã¬
chaginiẽsis filie hasdnbalis quẽ uidit apd se in hospicio et puͦ et̃ fẽde̾ cũ ppło
carthagmẽsi uic̃tum opcare pͥmũ ue ꝓcul ab affnca siẽ adhuc fecerũt bellum
rͥ cũ carthagmiensib ger̃t nec sͥ intee ce̾tamĩb eoꝵ ãmaq auc hec aut ilła ab¬
nuentẽ altam societutẽ seqm necesse sit. Si nõ abstineat affrica scipio et cartha¬
gii excitũ ad moueat sibi necessanũ fore er ꝓ t̾ra affnca in qua et ip̃e sic gem¬
tus et ꝓ patͥa cõugis sue ꝓq parẽte ac penatib dimicare. Cum his mand̾atis

Expanded text:
Scipio, paruum uinculum eae nuptiae essent, dum accensum recenti amore Numidam habet perpellit Scipio, paruum uinculum eae nuptiae essent, dum accensum recenti amore Numidam habet perpellit blanditiis quoque puellae adhibitis ut legatos in Siciliam ad Scipionem mittat per quos moneat eum ne prioribus suis promissis fretus in Africam traiciat; se et nuptiis ciuis Carthaginiensis, filiae Hasdrubalis quem uiderit apud se in hospitio, et publico etiam foedere cum populo Carthaginiensi iunctum optare primum ut procul ab Africa, sicut adhuc fecnsibus gerant, ne sibi interesse certaminibus eorum armaque aut haec aut illa, abnuentem alteram societatem, sequi necesse sit; si non abstineat Africa Scipio et Carthagini exercitum admoveat, sibi necessarium fore et pro terra Africa, in qua et ipse sit genitus, et pro patria coniugis suae proque parente ac penatibus dimicare. cum his mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃i tuende affrice mom̃tũ adiẽcenĩt societatẽ siphacis regis cui̾ maxime fi¬
Ducia cmiectur in affrcã romanũ credidenit. Erat hasdnibali gisgonis filio
nõ hospitiũ mͥ cũ rege de qͦ añdañ est cum ex hispania forte in idem tp̃s scipio
atꝙ hasdnibał cõuenerũt s m̃tio qͦ inchoata affinitatis ut rex ducet filia has¬
dnub̃ałis. ad eam rẽ cõsumandã cp̃eq nuptiis statuendũ iã eĩ et nubilis erat
offusi ĩn uenerẽ sensit iͣginẽ a carchantine accersit maturatq nuptias et
int̃ abia gratusatioe ut pub̾sicũ qͦ fed̾us pͥuato adiceretur societas int̾ ppłm caͥ¬
chaginẽsium regẽq data ultro cicroq fide eosdem amicos inimicosq habituros
uirẽ iurando affirmat᷑. Cetm hasdiubal memor et cum scipiõe inite regi societa¬
tis et ꝙͣ nana et mucabilia bufbroꝵ ingema eẽt i̾ritus ne si trahicet in affrccã

Expanded text:
et ipsi tuendae Africae momentum adiecerunt societatem Syphacis regis, cuius maxime fiducia traiecturum in Africam Romanum crediderant. erat Hasdrubali Gisgonis filio non hospitium modo cum rege, de quo ante dictum est cum ex Hispania forte in idem tempus Scipio atque Hasdrubal conuenerunt, sed mentio quoque incohata adfinitatis ut rex duceret filiam Hasdrubalis. ad eam rem consummandam tempusque nuptiis statuendum—iam enim et nubilis erat midae effusi in uenerem—sensit, uirginem a Carthagine arcessit maturatque nuptias; et inter aliam gratulationem ut publicum quoque foedus priuato adiceretur societas inter populum Carthaginiensem regemque, data ultro citroque fide eosdem amicos inimicosque habituros, iure iurando adfirmatur. ceterum Hasdrubal, memor et cum Scipione initae regi societatis et quam uana et mutabilia barbarorum ingenia essent, ueritus ne, si traiecisset in Africam
Abbreviated transcription (Latin):
ex sicilia rediens locros ciassem p̃t uehetur int alia feda q̃ ꝑꝑ fidem ergo uos in
cinitatem nim facinora edidit chesauros qͦ ꝓserpine intacros ad ea diem spolia¬
uit atq ita pecunia in naues ĩposita ip̃e t̾m est ꝓfect̾. Quĩ ergo euenit. p̃. c̃.
classis postero die fedissima cẽpestate saçenta/ osq naues q̃ sacium pecuniã habu¬
enũt in licrori nr̃ eiecte sut. Qua tãca clade edoctus candẽ dos̃ ẽẽ suꝑbissimꝰ agno
uit rex pecuniãq oẽm cõquisicã in chesauros ꝓẜpine refer uissit. Nec tam̃ illi
ñꝙͣ postea ꝓspen quioꝙͣ euenit pulsusq italia ignobili atq in honesta morte
teme nocte ingressus agros occubuit. hec cum audisset legat ur̃ gibuniq mili¬
cum er mille ałia q̃ nõ augende religionis cã sed p̃senci die numini se cõferta nob̃

Expanded text:
ex Sicilia rediens Locros classe praeterueheretur, inter alia foeda quae propter fidem erga uos in ciuitatem nostram facinora edidit, thesauros quoque Proserpinae intactos ad eam diem spoliauit atque ita pecunia in naues imposita ipse terra est profectus. quid ergo euenit, patres conscripti? classis postero die foedissima tempestate lacerata omnesque naues quae sacram pecuniam habuerunt in litora nostra eieecuniam omnem conquisitam in thesauros Proserpinae referri iussit. nec tamen illi unquam postea prosperi quicquam euenit, pulsusque Italia ignobili atque inhonesta morte temere nocte ingressus Argos occubuit. haec cum audisset legatus uester tribunique militum et mille alia quae non augendae re
Abbreviated transcription (Latin):
perande hispanie delegant ducem quẽ recepta abhostib hispania ad ĩponendũ
reuacari cum ea q̃ in se nefarie foa locrenses q̃rẽnt̾ ne p̃sente quidẽ scipione fcã
dicerẽt neq asiud.ꝙͣ patiẽtia aut pudor ꝙ legato peꝑcisser in sinulan posset

Expanded text:
perandae Hispaniae delegerit ducem, quem recepta ab hostibus Hispania ad imponendum perandae Hispaniae delegerit ducem, quem recepta ab hostibus Hispania ad imponendum revocari, cum ea quae in se nefarie facta Locrenses quererentur ne praesente quidem Scipione facta dicerent, neque aliud quam patientia aut pudor, quod legato pepercisset, insimulari posset?
Abbreviated transcription (Latin):
abrogando feret ad połm socrẽsib corã senatũ responde̾ qs̃ sibi ĩuinas factas q̃ re¬
piacusa quib de his quib hostiis fien psaceret milites qui locͥs eẽnt õ in siciliã
crasportari qͣtuor cohortes sorioꝵ satini noĩs in p̃sidiũ socros adduci. Progan codie
sine accẽsis studiis ꝓ scipione et adu̾sus scipionẽ nõ potue̾ p̃t̾ plemũ facinus¬
socrẽsĩq cdadẽ. Ipius impr̃is et̃ nõ romar mͦ s ne militaris quidẽ cultus iactabat᷑
cum passio aropidisq in ombulare in gĩnasio sibessis eũ pafestreq opam dare ea
segnit̾ mollicq cohortẽ cotã simcusaꝵ amenitate faii carchaginẽ atq hanibalem
exadisse de memona ex̾citũ cem licẽtia cõtuptũ qualis sucrone in hispoma fuit qłis
misia ueris iacinbantur ic̃ tam̃. Q. metelli snĩa qui de cer̾is maxuno assensu de
saipionis cã dissensit. Quid enĩ cõuenire quẽ mͦ cuntas uiuenẽ admodum recu

Expanded text:
abrogando ferrent ad populum; Locrensibus coram senatum respondere quas iniurias sibi factas querepiacula, quibus deis, quibus hostiis fieri placeret; milites qui Locris essent omnes in Siciliam transportari; quattuor cohortes sociorum Latini nominis in praesidium Locros adduci. perrogari eo die sententiae accensis studiis pro Scipione et adsius etiam imperatoris non Romanus modo sed ne militaris quidem cultus iactabatur: cum pallio crepidisque inambulare in gymnasio; libellis eum palaestraeque operam dare; aeque segniter molliter cohortem totam Syracusarum amoenitate frui; Carthaginem atque Hannibalem excidisse de memoria; exercitum omnem licentia corruptum, qualis Sucrone in Hispania fuerit, qualis milia ueris iactabantur, tamen uicit Q. Metelli sententia qui de ceteris Maximo adsensus de Scipionis causa dissensit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
sas clamore militũ acq cãtã muscitudinẽ cõscendisse naues ut nemo mõtalium
aut uriralia aut in siasia rełinqui uidẽtur. mifites ue naues ord̾ine ac sine i¬
cumustu cõs cenderet ip̃e eã sibi curã supsit nautices. c̃. seliuis qui classis pfectus
erat in nauib añ cõscende coactos cõtinuit cõmeat᷑ ĩponend̾i. m̃. põponio. pe.¬

Expanded text:
sas clamore militum ait tantamque multitudinem conscendisse naues ut nemo mortalium sas clamore militum ait tantamque multitudinem conscendisse naues ut nemo mortalium aut in Italia aut in Sicilia relinqui uideretur. milites ut naues ordine ac sine tumultu conscenderent ipse eam sibi curam sumpsit: nauticos C. Laelius , qui classis praefectus erat, in nauibus ante conscendere coactos continuit: commeatus imponendi M. Pomponio p
Abbreviated transcription (Latin):
cõtraherent quicad młitũ in Siasia erat cum sisibeñ cõuenisset et nec urbs
mustͥ tudiẽ honum nes port nauies aapet tantus oĩb ardor erat in affncam
cicie ndriit nõ ad sessum duci anderent᷑ s ad ce̾ta uictone p̃mia p̃cipue qui su
sieuabinig nominiosam posse. Et scipio minime id gey misitum asꝑnabat᷑ neo¬
sor coause ses eeeseoiones taose carectumi in afficã cũ dixisset singlos onlicio
dois pexit resitie quoo no ĩdoners credefat in lecũ eon subieat quos serũ ex itala
asueni. slisisemnt ia ens segiones ut singuse sena milia et ducenos pedites t̾de¬
nos hbenst eglates Eccior iter satini noĩs pedites equites ꝙ de excitia cãnesi leget
qacum misiciuam o affacam trans poriatu sic. N pauo numero int auctores disc¬
adiere e Quudam nõ adiacẽ nũm. Inc ques me ipe in ie dubia pomi malui. Celiꝰ
ad aibs tiet nus ita ad ĩmẽsum multitudis̃ spẽm auget nosuctes ad Eram Delar¬

Expanded text:
tum nauiumque in Sicilia erat cum Lilybaeum conuenisset et nec urbs multitudinem hominum neque portus naues caperet, tantus omnibus ardor erat in Africam traiciendi ut non ad bellum duci uiderentur sed ad certa uictoriae praemia. praecipue qui suplitiam ignominiosam posse. et Scipio minime id genus militum aspernabatsexta Cannenses erant legiones. eas se traiecturum in Africam cum dixisset, singulos milites inspexit, relictisque quos non idoneos credebat, in locum eorum subiecit quos secum ex Italia ue ita eas legiones ut singulae sena milia et ducenos pedites, trecenos haberent equites. sociorum item Latini nominis pedites equitesque de exercitu Cannensi legit. quantum militum in Africam transportatum sit non paruo numero inter auctores disca poni malim. Coelius ut abstinet numero, ita ad immensum multitudinis speciem auget: uolucres ad terram delap
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dingite nanes. Eo classis decu̾nt copieq om̃sq in t̾ram exposire sũt. ꝓspe¬
ram nauigacionem siñ cẽ̾rore ac cumultu fuisse ꝑ multis ga̾s latinisq aueton¬
cerrores postremo abreptã tẽpestatẽ ab affrica classem ad insulam egimuꝵ m̃ egͦ
cõreptũ cursum exponit et ꝓpe obratis nauib in uissu impr̃s scaphis haut sec
ꝙͣ naufrrigos milicos siñ armis cum ĩgẽti tumłtu in te̾rã euasisse. Expositis cori¬
is rͥ castiñ in ꝑximis cumusis metat iã ñ in maricimos mͦ agros cõspecta pͥmu
csassis dem cumltu in termã uapor ce̾rorq ꝑuenat s in ipãs urbes neq eĩ hoũi

Expanded text:
huc dirigite naves. eo classis decurrit, copiaeque omnes in terram expositae sunt. prospehuc dirigite naves. eo classis decurrit, copiaeque omnes in terram expositae sunt. prosperam navigationem sine terrore ac tumultu fuisse permultis Graecis Latinisque auctor omnes caelestes maritimosque terrores, postremo abreptam tempestate ab Africa classem ad insulam Aegimurum inde aegre correctum cursum exponit, et prope obrutis navibus iniussu imperatoris scaphis, haud secus quam naufragos, milites sine armis cum ingenti tumultu in terram evasisse. expositis copiis Romani castra in proximis tumulis metantur. iam non in maritimos modo agros conspectu primum class
Abbreviated transcription (Latin):
uibens bonis auctorib auxitis saluos incolumesq uictis ꝑ duellib uicrores sco¬
liis deconitos p̃da onustos cͥũphancesq mecũ domos reduces sistatis inimicoꝵ
dcdm has p̃ces crudam ex cã uictimã uti mos est in mare ꝓiecit cubnq signũ dedit
ridie nebula cepit ira ut uix cõcusus nauiũ int̾ se intrẽt. lenior uent᷑ in alto
fact̾ noccẽ in saꝙtẽ eadẽ caligo obtinuit sol ortus est dies ussa et addica ius uẽ¬
coꝵ iã te̾m̃ ce̾nebãt haud ita mltam. Tit̾. pͥ. gub̃nator scipioĩ ait nõ płus .u. mi¬
sia passuũ affricã ab eẽ incurii ꝓmũtoriũ se cerne̾ si iubeat codirigi iã in portu
fore om̃e cla sem. Scipio ut in cõspectu tena fuit p̃catus uti bono rei. p̃. suoq af¬
fricam uident dare uela et aliũ infi nauib accessũ iubet pete et eodẽ ferebant
Cetii nebula sub idẽ fe̾me tp̃s quo p̾die exorta cõspeccũ t̾re ademic et uẽto p̃mẽte

Expanded text:
os omnia bene iuuetis, bonis auctibus auxitis; saluos incolumesque uictis perduellibus uictores spoliis decoratos praeda onustos triumphantesque mecum domos reduces sistatis; inimicorum secundum has preces cruda exta caesa uictima, uti mos est, in mare proiecit tubaque signum dedit ridie nebula occepit ita uix ut concursus nauium inter se uitarent; lenior uentus in alto factus. noctem insequentem eadem caligo obtinuit: sole orto est discussa, et addita uis uento. iam terram cernebant. haud ita multo post gubernator Scipioni ait non plus quinque milia passuum Africam abesse; Mercuri promunturium se cernere; si iubeat eo dirigi, iam in portu fore omnem classem. Scipio, ut in conspectu terra fuit, precatus deos uti bono rei publicae suoque Africam uiderit, dare uela et alium infra nauibus accessum petere iubet. uento eodem ferebantur; ceterum nebula sub idem ferme tempus quo pridie exorta conspectum terrae ademit et uentus premente
Abbreviated transcription (Latin):
ad ambros haut pcul a gadib is locus abest classe appulsa mnicrendis legatis
ꝯuerendoq ꝙ porto sibi sotio atq amico clanse foret purgantib sis musticudinis
cõcursu fuctum infeste os direpta q̃dam abscondentib nau̾es militib ad cõsoquiũ¬
eos suꝑstes eoꝵ qui sũm penus est magrãt᷑ cũ q̃store elicuit lacenitosq ubĩb
auci affigi iussit/ ñ nauib ad pitissam insulam cẽtũ milia fẽme cõtinẽti penitũ
ea incolẽb̾ãt p̃cipitata classis bona cũ pace accepta est nec cõmeat᷑ mͦ benigne
p̃b̃iti s in supplem̃tum classis uiuontus armata data qͦꝵ fiducia pen̾ in bulea¬

Expanded text:
ad Cimbios —haud procul a Gadibus is locus abest—classe adpulsa, mittendis legatis ad Cimbios —haud procul a Gadibus is locus abest—classe adpulsa, mittendis legatis querendoque quod portae sibi socio atque amico clausae forent, purgantibus iis multitudinis concursu factum infestae ob direpta quaedam ab conscendentibus naues militibus, ad conloquium sufetes eorum, qui summus Poenis est magistratus, cum quaestore elicuit, laceratosque uerberibus cruci adfigi iussit. inde nauibus ad Pityusam insulam centum milia ferme a continenti—Poeni tum eam incolebant—traiecit. itaque classis bona cum pace accepta est, nec commeatus modo benigne praebiti sed in supplementum classis iuuentus armaque data; quorum fiducia Poen
Abbreviated transcription (Latin):
ualido uebem cenen int̾. et aliqͦs oppidanoꝵ ad spẽ nouadi res aliot moturos cetĩ
¶nusceia tiadualassis eiat nec smñ cã esecra añ urbẽ statioe apparebat.Itaq in¬
stiuot. Iuati intia portã ad scagnũ ac mare usam cõtinebãtur uͥ effusi hostes
nuxta ant milites naualis turbu ad muros cumltu maiore ꝙͣ ui subiem̃t. Pa¬
pulle trepidos accepisser suꝑfuissẽt̃ fuge aut pugne quisꝙͣ. In ipis quoq tre¬
pidatũ nauib est dũ ne hostes cum suis simul ĩtũperẽt trahũt scalas orasq et
ancoris dein ne mosiendo moii cẽt p̃adũt multiq annatãtes nauib ĩceͣtos
p̃ tenebus quid aut petent aut ĩuitarẽt fede intienĩt. Postero die cũ classis i¬
iñ retro ad occeanũ uñ uenenat fugisset ad octĩgẽti hoiẽs cesi int̾ murũ litusꝙ
er ad̾ duomilia amator inuenta/ Mago cũ gadis recepisset exebasus iñ classe

Expanded text:
ualido urbem teneri ratus et aliquos oppidanorum ad spem nouandi res aliquid moturos. ceterum ualido urbem teneri ratus et aliquos oppidanorum ad spem nouandi res aliquid moturos. ceterum et uisa interdiu classis erat, nec sine causa electam ante urbem stationem apparebat; itaque instructi armatique intra portam ad stagnum ac mare uersam continebantur. ubi effusi hostes, mixta inter milites naualis turba, ad muros tumultu maiore quam ui subierunt, panaues litori adpulsae trepidos accepissent superfuisset fugae aut pugnae quisquam. in ipsis quoque trepidatum nauibus est dum ne hostes cum suis simul inrumperent trahunt scalas, orasque et ancoras ne in moliendo mora esset praecidunt; multique adnantes nauibus, incerto prae tenebris quid aut peterent aut uitarent, foede interierunt. postero die cum classis inde retro ad Oceanum unde uenerat fugisset, ad octingenti homines caesi inter murum litusque et ad duo milia armorum inuenta. Mago cum Gades repetisset, exclusus inde
Abbreviated transcription (Latin):
staserãt panti craicere in affricam nũciatũ ab carthagine ẽ iubere senatũ ue clas¬
sem ꝙͣ gadib hie̾t in italiam trahicẽt cõducta ibi galsoꝵ ac liguꝵ ꝙca maxima
posser iuuẽtute cõiũget hanibali. ne senesce bellum maximo impetu maiore for¬
tua ceptũ sinet. Ad̾ eam iem et a carthagine pecimia magom aduecta est et ip̃e
ꝙ̃cã potuit agudicanis exegit nõ erano mͦ eoꝵ s et̃ tẽpłis spoliatis et pͥuati oĩb
coictis auꝵ argẽtũq in publicũ cõfe᷑re. Cum p̃t̾ueheret᷑ hispanie hora haut ꝓ¬
cul carthagine noua expositis in tom̃ militib ꝓxiõs depopulabut agios Inde
ad urbem cassem appulit. Ibi cum diu milites in nauib tenuisset nocte in litus
exposicos ad ꝑtem eã muri qua capta carthago a rͥs fuerat ducit nec p̃sidio satis

Expanded text:
stulerant, paranti traicere in Africam nuntiatum ab Carthagine est iubere senatum ut classtulerant, paranti traicere in Africam nuntiatum ab Carthagine est iubere senatum ut classem quam Gadibus haberet in Italiam traiceret; conducta ibi Gallorum ac Ligurum quanta maxima posset iuuentute coniungeret se Hannibali neu senescere bellum maximo impetu maiore fortuna coeptum sineret. ad eam rem et a Carthagine pecunia Magoni aduecta est, et ipse quantam potuit a Gaditanis exegit, non aerario modo eorum sed etiam templis spoliatis et priuatim omnibus coactis aurum argentumque in publicum conferre. cum praeterueheretur Hispaniae oram, haud procul Carthagine Noua expositis in terram militibus proximos depopulatur agros; inde ad urbem classem adpulit. ibi cum interdiu milites in nauibus tenuisset, nocte in litus expositos ad partem eam muri qua capta Carthago ab Romanis fuerat ducit, nec praesidio satis
Abbreviated transcription (Latin):
tor affirmat eam se quesisse occasione ꝙ candẽ oblatã dñi ĩmortałiu Enficio nõ
omiẜit cupe se illi ppłoq r᷑ oꝑam nauare ita ut nemo un exdn mag̃ enixer¬
atq ignota cera posuisse in qua am̃ genit̾ educat̾q in spẽ patni regni esset
facilẽ p̾statuꝵ siquidẽ eundẽ scipionẽ ducem in affrcã mictãs romani satis spare
ꝓ bieus eui carthaginẽ ẽẽ letus eũ scipio uidit audiuitq cũ capt̃ reꝵ in oĩ ho¬
stiũ equitatu masinissã fuisse scirer et ip̃e iuuenis specim̃ aĩ p̃se fe̾ret. Fide data
acceptaq ꝓfect᷑ ietro ca̾mconẽ est. masinissa ꝓmissu romanoꝵ ne sine craieci¬
sse incõcinentẽ uidetur ipłat᷑ pximos agros gadiis rediit. Magoni desperatis in
hifpania reb in qͦꝵ spem seditio pͥmũ milicaris dem̃ defectio indibilis aĩos eus su¬

Expanded text:
tempore adfirmat eam se quaesisse occasionem quam tandem oblatam deum immortalium beneficio non tempore adfirmat eam se quaesisse occasionem quam tandem oblatam deum immortalium beneficio non omiserit. cupere se illi populoque Romano operae ignota potuisse; in qua autem genitus educatusque in spem paterni regni esset, facile praestaturum. si quidem eundem Scipionem ducem in Africam Romani mittant, satis sperare perbreuis aeui Carthaginem esse. laetus eum Scipio uidit audiuitque cum caput rerum in omni hostium equitatu Masinissam fuisse sciret, et ipse iuuenis specimen animi prae se ferret. fide data acceptaque profectus retro Tarraconem est. Masinissa permissu Romanorum ne sine causa traiecisse in continentem uideretur populatus proximos agros, Gades rediit. Magoni desperatis in Hispania rebus, in quarum spem seditio primum militaris, deinde defectio Indibilis animos eius su