comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nemerint depositanaꝵ ratio habetur
ordo spectetur eoꝵ quĩ deposuerũt
an u̾o simul omnũ depositanoꝵ ra¬
tio h̾eatur ⁊ ꝯstat sinul admutendos
hoc enĩ rescͥpto pͥntipali sigͣtur.¬
auiꝰ. d̾ prmisim exc̾cetur nõ ĩ ea
t̃m qmtitate quembonis argentarii
ex pecunia depolita reꝑta est s mõ
te publica receptum est. plane sũp¬
funti agatur adu̾sus unũ ex płrib
h̾redib ꝓ paite ħreditana agere de¬
beo. si uero ex suo deucto ꝓ parte nõ
ago m̃ñto quia extimatõ referatur
actio competit.
ip̃ QRserms depostut is ap̃ quẽ
depositum eD.ẜno redissime ꝯpetit¬
rrodet ex dona fide. nec eĩ cõuenit bo¬
ne fidei abnegare id ꝙ quis accipit
s dedebit reodere eia quo accepit.
sic tñ si sine dolo malo omĩa reddat.
ħ estut nec cłpe quid̃ suspitio sit.
ueniq sabimus ħ explicamt addendo
nec ulia causa int̾uemt qͣ reputari
possit dñm reddi nolle ħ ita est sipo¬
trut suspicari iusta .s. natione motꝰ

Expanded text:
nierint, depositariorum ratio habetur,ordo spectetur eorum qui deposuerunt an uero simul omnium depositariorum ratio habeatur. et constat simul admittendos: hoc enim rescripto principali siguod privilegium exercetur non in ea tantum quantitate, quae in bonis argentarii ex pecunia deposita reperta est, sed in te publica receptum est. plane sumpfuncti agatur adversus unum ex pluribus heredibus, pro parte hereditaria agere debeo: si vero ex suo delicto, pro parte non ago: merito, quia aestimatio refertur actio competit. s deposuit, is apud quem depositum est seruo rectissime reddet ex bona fide: nec enim conuenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc est, ut nec culpae quidem suspicio sit. denique Sabinus hoc explicuit addendo: 'nec ulla causa interuenit, quare putare possit dominum reddi nolle'. hoc ita est, si potuit suspicari, iusta scilicet ratione motus:
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ ea mp̃ssis. uł a p̃tore uł ab ahis a
quib coram signatula remota sũt
uł si hoc retusauit m edem deponen¬
do. s si res st̾ que diuidi nõ possunt
ꝯm̃s debebit traherc satescatione ido¬
lata est ait enim si depositor decesẜit¬
⁊ duo existant. qui int̃se ꝯtendant
depositum suscepit. ꝙ. si neut̃ hoc
honꝰ suscipiat ꝯmodissime diciait
positas plurib p̃sentib legit art
labeo depositi actione recte detubuł
agi posse. ego arbitror ⁊ miuraꝵ
agi posse. si ħ animo retitutũ testa¬
mentum est quibdam p̃sentibus
ut iudicia setuta eius qui testatꝰ
est diuulgarent. ¶Si p̃do uel¬
uł fur deposuerĩto. ⁊ hos marteli
ros nun mtest eoꝵ eo quod teneant
Sinusargentumur aurum depost¬
tum petat ntr̃ spẽm an ⁊ pondꝰ con

Expanded text:
prius ei impressis uel a praetore uel ab his, prius ei impressis uel a praetore uel ab his, quibus coram signacula remota sunt uel, si hoc recusauerit, in aede deponendo. sed si res sunt, quae diuidi non possunt, omnes debebit tradere satisdatione idolata est: ait enim, si depositor decesserit et duo existant, qui inter se contendant depositum suscepit: quod si neuter hoc onus suscipiat, commodissime dici aitpositas pluribus praesentibus legit, ait Labeo depositi actione recte de tabulis agi posse. ego arbitror et iniuriarum agi posse, si hoc animo recitatum testamentum est quibusdam praesentibus, ut iudicia secreta eius qui testatus est diuulgarentur. Si praedo uel fur deposuerint, et hos Marcelluros: nam interest eorum eo, quod teneantur. Si quis argentum uel aurum depositum petat, utrum speciem an et pond
Abbreviated transcription (Latin):
lo malo nou reddidit. Si net red¬
didit. ald̾ est enĩ redd̾e. ald̾ qͣi de suo¬
recet̃ uł dare. ¶ Si pecunia ap̃ te
ab mitio hac lege depositalit ut si
tu noluisses utereris. priusꝙͣ utarᷤ
depõiti teneb̾is. Sepe euent ut
res deposita uł nĩimi ꝑitulo sĩt eiꝰ
ap̃ auem deponut᷑. ut puta si ħ noĩa¬
trmi conuenit. S ⁊ si sequis deposito
optulit idem uilianus scͥb ꝑiculo se
depositi asligasse. itu tam̃ ut nõ solũ
dolum s ĩ culꝑam ⁊ custodiam p̃stet
nõ tam̃ casus fortuitos. ¶Si pecu¬
ma isaculo singnato deposita sit
innus ex ħredib eius qui deposint
ueniat repetens q̃m admod̾ eilsatis¬
fiat uidendum est ꝓmenda petun¬
a est. ux coram p̃tore. ur intuemẽti¬
b honestis ꝑsonis. ⁊ exsoluendo pro
ꝑte hreditaria. s ⁊ si resingnetur nõ
ctͣ legem depositi fiet cũ nõ p̃tore
actore. uł honestis ꝑsonis minemen¬
tib hoc eueniet. residuo uł ap̃ eum
remanente. si ħuolu̾it sigillis uidel

Expanded text:
lo malo non reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud quasi de suo dare. Si pecunia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si uoluisses utereris, prius quam utaris depositi teneberis. Saepe euenit, ut res deposita uel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si hoc nominatim conuenit. sed et si se quis deposito obtulit, idem Iulianus scribit periculo se depositi illigasse, ita tamen, ut non solum dolum, sed etiam culpam et custodiam praestet, non tamen casus fortuitos. Si pecunia in sacculo signato deposita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit ueniat repetens, quemadmodum ei satisfiat, uidendum est. promenda pecunia est uel coram praetore uel interuenientibus honestis personis et exsoluenda pro parte he reditaria: sed et si resignetur, non contra legem depositi fiet, cum uel praetore auctore uel honestis personis interuenientibus hoc eueniet: residuo uel apud eum remanente, si hoc uoluerit sigillis uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsumpẜit condempnabit᷑ quia do¬
lo fecit quomimꝰ possidet. ¶ Elega¬
t̃ ap̃ulianũ querit᷑. Si petuniam
ẜuus ap̃ me deposuit ita ut dño ꝓ
lib̾tate eiusdem egoq dedero. an
me depositam teq t̃ciorau̾o nõ tõ¬
pet̾e tibi depositi actionẽ qr sciens
recepisti. careo gͥ dolo. Si ũo quasi

Expanded text:
nabitur, quia dolo fecit quo minus possideret. Eleganter apud Iulianum quaeritur, si pecuniam seruus apud me deposuit ita, ut domino pro libertate eius dem, egoque dedero, an me depositam teque certiorauero, non competere tibi depositi actionem, quia sciens recepisti, careo igitur dolo: si uero quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ex continenti cum filio agat᷑ detur
actio in io qd̃ facere pͭ. Si uo̾ post
multos amios ñ debeat indulgeri
uilsu. in ea cã ÷ ne possit qd̾ uissu
postea ag̾e̾.⁊ ita ꝓculus estimat.
S si deceptus de peculio egit putat
celsus succurend̾ ei q̃ suĩa ht rõnẽ¬
uo patre conuentus ⁊ condemp¬
natus sit in emancipatũ ut ex he¬
datum pꝰea iudicati actio in id qd̾ fa¬
cere pͣdanda est.i filio ex heda¬
do ex senatꝰ consulto drebelliano
hereditas patͥs restituta sit ñ debe¬
bit in quͣtum facẽ pͭ. s in solidum¬
cõdempnari. qr adfectu quodam mͦ
heres ⁊. S si coactus inmiscu̾it se
ut restituat he̾ditadem ꝓm̃ obser¬
uanõ ac si se abstimisset.

Expanded text:
ex continenti cum filio agatur, detur ex continenti cum filio agatur, detur actio in id quod facere potest, sin vero post multos annos, non debeat indulgeri?iussu, in ea causa est, ne possit quod iussu postea agere, et ita Proculus existimat: sed si deceptus de peculio egit, putat Celsus succurrendum ei: quae senuiuo patre conuentus et condemnatus sit, in emancipatum uel exheredatum postea iudicati actio in id quod facere potest danda est. Si filio exheredato ex senatus consulto Trebelliano hereditas patris restituta sit, non debebit in quantum facere pcondemnari, quia effectu quodammodo heres est. Sed si coactus immiscuerit se, ut restituat hereditatem, perinde observandum, ac si se abstinuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ pat̾ nat᷑alis decessit̾. Item si qͥs
xx minima ꝑte sit constitutꝰ equis¬
simũ ÷ cã cognita etiam in hunc
dari actionem in id qd̾ face̾ pͭ
runt recte dicet᷑ occupantis meliorẽ
ẽẽ conditionem nisi quis pͥuilegia¬
rius ueniat. Huiꝰ .n. ñ sine ratione
pͥoris ratio habebit᷑. qd̾ si quis sit qͥ
pꝰea quam sui iuris factus ⁊ cum
luis in arbitͥo ⁊ creditoris. utrum
ꝓportione h̾editaria. an in solidum
eum cõueniat. S ⁊ hic uder esti¬
mare d ne forde ui id qd̾ facere pot̾
debeat conueniri. nt̃dum aũ¬
in id ⁊ si exh̾edatus filius uit emã¬
cipatus sit in solid̾ actio adu̾sus eũ
dabit᷑ ut puta si patͤm familias se
m̃titus ÷ cum contͣheret᷑ cum eo.
t̾ractu in id ꝗ face̾ p̾ actio in eũ dat᷑
tũ ex delictis in solidum conueniet᷑
Tol aũt filio suo succurit᷑ non
etiam ħedi eius. ⁊lam ⁊ papinianꝰ
ui solidum daudam actionẽ. S an
etiam tꝑ̾ris hab̾i deb radio ut siqͥd̾

Expanded text:
de pater naturalis decesserit, item si quis ex minima parte sit institutus, aequissimum est causa cognita etiam in hunc dari actionem in id quod facere prunt, recte dicetur occupantis meliorem esse condicionem, nisi si quis priuilegiarius ueniat: huius enim non sine ratione prioris ratio habebitur. quod si qui sint, qui, posteaquam sui iuris factus est, cum lius, in arbitrio est creditoris, utrum pro portione hereditaria an in solidum eum conveniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne forte in id quod facere potest debeat conveniri. Interdum autem et si exheredatus filius vel emancipatus sit, in solidum actio adversus eum dabitur, ut puta si patrem familias se mentitus est, cum contraheretur cum eo: tractu in id quod facere potest actio in eum datur, tamen ex delictis in solidum convenietur. Soli autem filio succurritur non etiam heredi eius: nam et Papinianus dum dandam actionem. Sed an etiam temporis haberi debeat ratio, ut, si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nusit mutuam pecuniam acci
ut ei ced̾et. Si filius ex minuna
ꝑte patͥ heres extitit . R̾. eẽ in pͣade¬
ẽditoris utrum filium cui ẽdidiss
insolidum an h̾edes ꝓ qua ꝑte qͥse
successisset mallet cõuenire s filiꝰ
ꝯdempnat᷑ in qnͣctum facere pͭ.¬
auit. li .i. decretoꝵ Sitianus
pͥmus p̃posuerat seruũ mutins
atorib ordei solebat ꝓ emptore susciꝑe
debitum ⁊ soluere. enm fugiss seriuis
ĩ cui obligatus fuerat darep̃tum ordei
conuenire dñm nõie institutoris negalat

Expanded text:
ermisit mutuam pecuniam acciput ei crederet: filius ex minima parte patri heres exstitit. respondeditoris, utrum filium, cui credidisset, in solidum, an heres, pro qua parte quisque successisset, mallet convenire: sed filius condemnatur in quantum facere paulus libro primo decretorum Titianus Primus praeposuerat servum mutuis atoribus hordei solebat pro emptore suscipere debitum et solvere. cum fugisset servus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conveniret domin
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ contͣcta cum eo erit cum is in p̾ate
eẽt siue sua uoluntate siũ iussu eius
culium ip̃ius. suĩ in patͥmoniũ eius
cuiꝰ in pͣade fui̾t ea res redacta fu̾it
actionem cã cognita dabo mid qd̃

Expanded text:
 erit, cum is in potestate esset, sive sua voluntate sive iussu eius culium ipsius sive in patrimonium eius cuius in potestate fuerit ea res redacta fuerit, actionem causa cognita dabo in quod
Abbreviated transcription (Latin):
agentib expedit potuis de peculio
ag̾e quam tͥbutoria. ⁊lam in hac acti¬
one de qua loquim᷑ ħ solum in dusio¬
nem uenit qd̾ in m̃cib ⁊ quib nego¬
tiatur Quodq eo nomine receptũ ÷
at mactione de peculio tocuis peculĩ
lũ aut t̃cia. uł etiam inmore nego¬
chil debeat

Expanded text:
agentibus expedit potius de peculio agere quam tributoria: nam in hac actione de qua loquimur hoc solum in divisionem venit, quod in mercibus est quibus negotiatur quodque eo nomine receptum est: at in actione de peculio totius peculii lii aut tertia vel etiam minore negohil debe
Abbreviated transcription (Latin):
tione cunc demũ agi pͣ cum dñs in
distribuendo p̃tio m̃eis edcõ p̃coris
ñ satisfecit id ÷ cum maiorem ꝑtẽ
debiti sui deduxit quam ẽditorib t̾¬
buit. ueluti si cum in m̃ce tͥgnita fu¬
issent in quã ip̃e quid̾ xũfcdid̾it. Iͥude¬
duo aũt extͣnei tͥgnita. tota qͥndecĩ
dedux̾it ⁊ c̃ditorib reliqua qͥdecim
deo̾it cum debẽt sola decem deduceᷤ¬
⁊ extͣneis dena tͣ buere. Cum gͥ hoc
fac̾it᷑ nec intelligendꝰ ÷ seruũ a se
lib̾asse eo ꝗd̃ qͥnq ad huc noĩe eius tͥ¬
butoria actione p̃staturꝰ sit. Quare
si agi de peculio ceꝑit cum forte extͣ
m̾cem peculium eẽt qͥnq tanꝗͣ adhͤ
ẽditor serui deducere debeat. qr ea

Expanded text:
tione tunc demum agi potest, cum dominus in distribuendo pretio mercis edicto praetoris non satisfecit, id est cum maiorem partem debiti sui deduxit quam creditoribus tribuit, ueluti si cum in merce triginta fuissent, in quam ipse quidem quindecim crediduo autem extranei triginta, totdeduxerit, et creditoribus reliqua quindecim dederit, cum deberet sola decem deducere, extraneis dena tribuere. cum igitur hoc fecit, nec intellegendus est servum a se liberasse eo, quod quinque adhuc nomine eius tributoria actione praestaturus sit: quare si agi de peculio coeperit, cum forte extra mercem peculium esset, quinque tamquam adhuc creditor serui deducere debebit. QUOD
Abbreviated transcription (Latin):
si nicħ cͥbutum sic. Si tũ ignorans m
dolo minꝰ tͥbuule S re comꝑta si nõ
tͥbuat dolo nũe ñ caret ꝓm̃ si tͥ ex ea
m̃ce solui fecit utiq dolo uid̾r minꝰ t̃¬
buisse. s ⁊ si m̃cem ꝑire passus ÷ aut
eam au̾tit aut uilioris data oꝑa dilt᷑¬
xit uł si ab emptorib p̃tium ñ ereg̃it
dicendum erit ten̾i eum tͥbutoria si
dolus int̾uenit. S et siue Reꝗͣu̾t dñs
eiuquam deb̾i uidendum er̃it an tͥ¬
butorie locus sit ⁊ est iu̾or labeonis
suĩa tͥbutoriam locum hr̃e. alioqͥn
ex Etpodiat dño negare. ¶ ec actio ⁊
ꝑꝑetuo ⁊ in h̃edem datur de eodum¬
tͥaxat qd̃ ad eum ꝑuenit.

Expanded text:
i tamen ignorans in dolo minus tribuisse, sed re comperta si non tribuat, dolo nunc non caret. proinde si sibi ex ea merce solui fecit, utique dolo uidetur minus tribuisse. Sed et si mercem perire passus est aut eam auertit aut uilioris data opera distraxit uel si ab emptoribus pretium non exegerit, dicendum erit teneri eum tributoria, si dolus interuenit. Sed et si negauerit dominus cuiquam deberi, uidendum erit, an tributoriae locus sit: et est uerior Labeonis sententia tributoriam locum habere: alioquin expediet domino negare. Haec actio et perpetuo et in heredem datur de eo dumtaxat quod ad eum peruenit,
Abbreviated transcription (Latin):
arõ scĩam ⁊ dolum nocere
hitatn nos dubitamus.¶
si uitaruis ẜui meĩ negoci¬
etur si quidem me sciente¬
⁊ tributoria tenebor. si me
ignorante. ordinario scien¬
te de peculio eiusactianem
culio quod ordinario debet̃¬
deducatur. s si uterq scien¬
mus ⁊ tͥbutorĩa ⁊ de peculio
actionẽ compet̾e ait. t̾buto¬
nam uicaru nomine de pe¬
culio uero ordmnari eligere
tam̃ debẽ agentẽ qua pociꝰ
actione exꝑiatur. sic tamẽ
ut utruniq tͥbuatur ⁊ qd
michi ⁊ qd̃ seruo debetur.
cum si seruus ordinarĩ us
ignorass deduceret᷑. minte¬
tegrum quod ei a uicaro
debetur. s ⁊ si antilla negociabi᷑¬
admittendam tributoriam dici¬
mus. ¶ Item pariu reft cum ip̃o
seruuo ꝯtrabati in cm instrtoᷤ¬
re eius. ¶Mertis nominc meri¬
to adicitur. ne omñis negociatio
cum eo facta tributoriam indu
cat. ¶ꝑ hanc actionẽ tribui
potestate habeant cͣreditorib m̃¬
ita demum parcietur ex m̃ce. si¬

Expanded text:
iam et dolum nocere bitat nec nos dubitamus. Si vicarius servi mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, ordinario sciente, de peculio eius actionemculio, quod ordinario debet si uterque scierimus, et tribut‹o›riam et de peculio actionem competere ait, tributoriam u‹i›carii nomine, de peculio uero ordinarii: eligere tamen debere agentem, qua potius actione experiatur, sic tamen, ut utrumque tribuatur et quod mihi et quod seruo debetur, cum, si seruus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur. Sed et si ancilla negotiabiadmittendam tributoriam dicimus. Item parvi refert, cum ipso servo contrahatur an cum institore eius. "mercis nomine" merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat. Per hanc actionem tribui potestate habent, cum creditoribus meita demum par
Abbreviated transcription (Latin):
emur. ¶ Si plures habuiss ẜuuis cre¬
ditores s ed quosdam in m̃cib cͥcis an
om̃es in husdem ꝯfundendi erĩt ⁊ õs
in tͥbutum uocandi ut puta duas nogo¬
riationes excercelut puta sagmanam
⁊ liuearani ⁊ seꝑatos habuit credito¬
res puto seperatim. eos intͥbucum ⁊¬
cos uocuri inusquisq enĩ eoꝵ nier¬
ci magis ꝙ̃ ip̃i crededit. s si duas ta¬
b̾uas euusdem negociationis ixt̾cuit
⁊ ego fui tuberne ũbi gr̃ ciuani ad
bucnium habuit. raciocinator alius
eius auas transtib̃im etiuissimumpu¬
to seꝑatim tributionem faciendam
ne ex alt̾ius re m̃ce uealii indemp¬
nes fiant alu dampnum senciant p̃
plaue si in cadem tuberna. m̃cesde¬
trabantur. licet hec que existent.
ex uuius cͥditoris pectinia sint cam¬
ꝑate dicendum er̃ om̃s in tͥbutum
uenire. nisi fĩunt c̾ditori pignorate
S si dedi m̃cem meam uendend
⁊ exstat uideamus ne miquũ fit ĩ
t̾butam tͥbutum me uocari ⁊ siqͥ¬

Expanded text:
 tribuentur. Si plures habuit seruus cre tribuentur. Si plures habuit seruus creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit. Sed si duas tabernas eiusdem negotiationis exercuit et ego fui tabernae uerbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceue alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint creditori pigneratae. Sed si dedi mercem meam uendendam et exstat, uideamus, ne iniquum sit in tributum me uocari. et si qu
Abbreviated transcription (Latin):
an uero ex alia causa. ⁊ labeo ait
ex quatumq tausa ei debeatur ꝑ
parui reft̾. q referre ante m̃cem
aut postea ei deb̾e quid seruus ceꝑ¬
it sufficere qd prĩuilegiũ deducti¬
onis ꝑdidit. quid tamen si hu¬
qui contrahelunt ipãm m̃cem
pignori acreꝑnit puto debere
dici p̃ferendos domno iuire pig¬
noris. ¶ Siue aut̃ domino qnͣt ĩE
potestate euis sunt debcatur. irtiq
er̃ tribuendum. s⁊ si dno plurts¬
ue dm̃ sunt utiq om̃ib tribuet᷑
ꝓ ratu debiti sui. ¶ Non aut̃ to¬
tum peculium uenit in tributũ
si id dunitaxat ꝙ ex ea m̃ce est
siue m̃ces manent. siue p̾ciume¬
aꝵ receptum est. ꝯu̾simi ue est
ĩ petulium. s ⁊ si ad huc deb̾atur
mos nomnea quib dim quib
salebit seruus distruhere hoc qͦq
tribuetir ꝓut sũit receptum ¶Sĩ
ꝓp̃t merceni seruus iste ntaber¬
nam hab̾at instrumentum ħ quo¬
non tribuẽtur. utputu argẽtum
habuit uł aurumi nisi hoc ex m̾ce
ꝯpluit. Item si mancipia mnego

Expanded text:
ex alia causa. et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, paruique referret, ante mercem an postea ei debere quid seruus coeperit: sufficere enim, quod priuilegium deductionis perdidit. Quid tamen si qui contrahebant ipsam mercem pignori acceperint? puto debere dici, praeferendos domino iure pignoris. Siue autem domino siueus sunt debeatur, utique erit tribuendum. Sed si duo pluresue domini sint, utique omnibus tribuetur pro rata debiti sui. Non autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siue pretium earum receptum conuersumue est in peculium. Sed et si adhuc debeatur mercis nomine a quibusdam, quibus solebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit receptum. Si praeter mercem seruus iste in tabernam habeat instrumentum, non tribuentur, ut puta argentum habuit uel aurum, nisi si haec ex merce comparauit. Item si mancipia in neg
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli. uł suriosi sciente tu¬
tore uł curatore in mĩce pecu¬
lari negocietur colum quid̾
tutoris. uł turatoris nocerei
pupillo uł surioso nõ deb̾e
puto. nec tamen lucro sum
esse deb̾e ⁊ ido hactenus eum
ex dolo tutoris tributoria
teneri si quid ad eum ꝑuen̾¬
it. idemq in furioso puto
ex dolo eius pupillum dene¬
n scͥpsit ⁊ sanc hactenus te¬
fatum sid si euis etatis sit
iut dolicapax sit efficẽ ut
teneatur. qmius scientra
cius nonsufficĩt ad negotia¬
tionem. quid gͦ ed sciencia¬
toris debet fac̾e locum huic
actioni. dolus aut̃ quateñ
tutor scierit pubes factus uił
furiosus sane mentis dolum
anuitant cenẽt᷑ ex hoc edic

Expanded text:
pupilli uel furiosi sciente tutore uel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris uel curatoris nocere pupillo uel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum peruenerit: idem et in furioso puto. ex dolo eius pupillum teneri scripsit: et sane hactenus tefactum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamuis scientia eius non sufficiat ad negotiationem. quid ergo est? scientiatoris debet facere locum huic actioni: dolus autem quatenus tutor scierit, pubes factus vel furiosus sanae mentis dolum admittant, tenentur ex hoc edic
Abbreviated transcription (Latin):
idem erit ⁊ in cetis successoribus
E lig̾e quis d qua actione exꝑiatur
utrũ de peculio an tͥbutoria eum seit
sibi regressum ad aliam ñ fut᷑m plane
si quis uelit ex alia cã tͥbutoria age̾
ex alia cã de peculio audiendꝰ eri
i seruo testam̃co manumilloꝰ peculi¬
ur legatũ sit ñ debẽ ħedem tͥbucoria

Expanded text:
idem erit et in ceteris successoribus. Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit. Si seruo testamento manumisso peculium lega
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si nichil sit in peculio
dommũ tributoria obligat
ita demum sistiente eo ne¬
gociabitur. ¶ Stienciam ħ
eam accepimus. que habet
et uoluntatem s ut ego pu¬
to non uoluntatem sed pa¬
tientiam. non eñĩuelle deb¬
tet cominus sed nolle. si igiͦ¬
continditit tenebitur actio¬
ne tributora. ¶potestatis
u̾bumad omnem sexum.
Item ad om̃es qui fint alieno
uiri so̾iecti porrigendum er̃
NIonsolum ad seruos perubit¬
nebit tributoria actio uerum
ad eos quoa quinobis bona
fide seruiunt. siue hb̃i siues¬
ui anensunt uł in quibus
usunfructum habemus.

Expanded text:
etiamsi nihil sit in peculio, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uoluntatem, sed ptientiam: non enim uelle debet dominus, sed non nolle. si igicontra dicit, tenebitur actione tributoria. Potestatis uerbum ad omnem sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, porrigendum erit. Non solum ad seruos pertinebit tributoria actio, uerum ad eos quoque, qui nobis bona fide seruiunt, siue liberi siue serui alieni sunt, uel in quibus usum fructum h
Abbreviated transcription (Latin):
se nũmulare qͣm excercebͭ
habuit lib̃tum p̾positum
is gaio seio cauit in hec u̾¬
ba octauus ter minansrẽ
agens octam felitͥuł d  mrat¬
to fesio ¶ lurem habes pe¬
nes mensam patroni mei
denarios mille.quos denari¬
os uob̾ nuinierare debebo
herede bomis eis uendiusant̃
et hac epistola ire corniene¬
bis obligatum. nec equitatem
conuiemendi eum super esse
cum hic institoris afficium
ad fidem mense ꝓtestandam
lp̃. ¶uius quom editi de
dominus quialioqum in ẜui
contͣctibus priuulegium ħ¬
haibet. cuppe cum de peculio
dumtarat teneatur cuuis pe¬
culu estimatio deducto quod
domino deberur fit cam̃ sii
scienit seruũ inpet̾alian mer¬
ce negociari uelud exͣneus cre¬
ditor ex hoc edisto intributũ
uccatur. ¶ Licet mertis appel¬
latio angustior sit ut neqi ad
seruos fuliones. uł sartmato¬
res uł textores. uel uenalicia¬
nos ꝑtineat. tamen peduis
negociatores porngendum.
accipinius mercis peculiaris

Expanded text:
e nummulariae quam exercebat e nummulariae quam exercebat habuit libertum praepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis rem agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios uobis numerare debebo herede bonis eius uenditis an ex epistula iure conuenbis obligatum nec aequitatem conveniendi eum superesse, cum id institoris officio ad fidem mensae protestandam . Huius quoque edicti non dominus, qui alioquin in serui contractibus priuilegium habet quippe cum de peculio dumtaxat teneatur, cuius peculii aestimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel sarcinatores uel textores uel uenaliciarios pertineat, tamen Pedius negotiationes porrigendum accipitur, merx peculiaris,
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Institorem qui taber¬
ne loco ue ad emendum uen¬
denduni ue p̾pomtur quidq
sine loco ad emidem actun
is accipiendis petis ꝓcura¬
torem pposuit. utiłis ad exem¬
plum institore cabitur ac¬
tio quod eque faciendũ er̃
⁊ si ꝓcurator soluendo sit qͥ
stipulanti petunam ꝓmi¬
sit. ¶ Si dñs qui seruũ insti¬
torem apud mensam petuni¬
is accipiendis habiit postli¬
bertatem quo catam idest
ꝑ libertum negocium exer¬
curo uarietate status nonu
mutabitur ꝑiculi causa.¶
Tab̾erne p̾positus a pr̃e fili¬
us merciu causa mutua
petunam accepit pro eo
pater fideussit eciam insti¬
torta ab eo petetur. cum ac¬
cepte petume speciem fide¬
iubendo negocio tab̾erne
miscũit. ¶ Seruus petum¬
nem hes auenum suscipiẽs
ut institor dñm insolidum
iure prerorio nõ astringit
quod autem ꝓ eo qui pecu¬
mam fenerauit ꝑ delega
segan tionem alu dimisit ꝓmisit
a domino recte pecetur cru¬
dommo pecume credite cõ¬
tra eum qui del
tio que sita est.

Expanded text:
. Institor est, qui tabernae locoue ad emendum uendendumue praeponitur quique sine loco ad eundem actum is accipiendis pecuniis procuratorem praeposuit, utilis ad exemplum institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit. Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status non mutabitur periculi causa. Tabernae praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pecuniae speciem fideiubendo negotio tabernae miscuerit. Seruus pecunnem aes alienum suscipiens ut institorem dominum in solidum iure praetorio non adstringit: quod autem pro eo, qui pecuniam faeneravit, per egationem alii promisit, a domino recte petetur, cui pecuniae creditae contra eum qui delegavit actio quaesita est.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ẜuo a me p̾posito crederes
exceptõm dandam si illi noꝰ
demnciauero ne illi seruo
crederet. sed si ex eo contrac¬
tu petumam habeat aut in
rem meam u̾sum sit. nec ue¬
lim quo locuplecior sim sol¬
uere replicañ de dolo malo
oportet. Nam uiden me dolũ
fac̾e qui ex aliena iactuna lu¬
crum queram. ¶Ex hac cau¬
̃ sa eciam conditi posse uerũ.¬

Expanded text:
ne seruo a me praeposito crederes, ne seruo a me praeposito crederes, exceptionem dandam: 'si ille illi non denuntiauerit, ne illi seruo crederet'. sed si ex eo contractu peculium habeat aut in rem meam uersum sit nec uelim quo locupletior sim soluere, replicari de dolo malo oportet: nam uideri me dolum malum facere, qui ex aliena iactura lucrum quaeram. Ex hac causa etiam condici posse ueru
Abbreviated transcription (Latin):
uem. Siquis mantipus uł
ium̃tis pecorib qr emendis uẽ¬
dendisq p̾positus sit nõsolum
institoria ꝯpetit adu̾sus eum
qui p̃posuit. s ⁊ redibitoria.
uł ex stipulatu duple simple¬
ue insolidum actio danda est.
¶Siẜ uum titũ institorem hab¬
u̾is. uł tetum ex edicto. nr tx
titio ex infi̾orib editis agere
pot̾o si sicum eo contrahi uetu¬
isti tum ticio diumntaxat agi
pot̾it. ¶si mpurel patr ha¬
benti institores ħrs ixutent
deinde tumhus contractum
fu̾it dicendum est ipupui¬
lum dar actiontm pp̃ utlita¬
tem ꝓmisciusus qͥmad̾ ubi
post mortem tutori cuiꝰ aucto¬
ritate institor p̃positus est.
cumeo contrahitur seuis con¬
tractus certe nomine qui añ
adhbitam ħreditatem n¬
tercessit ⁊̃ simosus hr̃s exist¬
tat dandani esse actionem ⁊̃¬
eciam pomponuis scribit.
non enim inputandum est
ei qui sciens dominum dces¬
sisse cum institore excente
mercẽdem contrahat ¶ pro¬
culus ait si denĩciauero tibi

Expanded text:
um. Si quis mancipiis uel iumentis pecoribusue emendis uendendisque praepositus sit, non solum institoria competit aduersus eum qui praeposuit, sed etiam redhibitoria uel ex stipulatu duplae simplaeue in solidum actio danda est. Si seruum Titii institorem habueris, uel tecum ex hoc edicto uel Titio ex inferioribus edictis agere potero. sed si tu cum eo contrahi vetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit. Si impubes patri habenti institores heres exstiterit, deinde cum his contractum fuerit, dicendum est in pupillum dari actionem propter utilitatem promiscui usus, quemadmodum ubi post mortem tutoris, cuius auctoritate institor praepositus est, cum eo contrahitur. Eius contractus certe nomine, qui ante aditam hereditatem intercessit, etiamsi furiosus heres exsistat, dandam esse actionem etiam Pomponius scripsit: non enim imputandum est ei, qui sciens dominum decessisse cum institore exercente mercem contrahat. Proculus ait, si denuntiauero tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
bitur qͥn uclicio ꝙ int̾ ip̃os ac¬
ceptum ẽ fiuis hiꝰ possit adhib̾i
ño eñi ad suam utllitatem uiriᷤᷤ
uirandi referanda extimatio
postulant. ¶ Adolescens uero
si uelit urare põt. ¶ Deferre
añt iusiurandum iudicem opo¬
rcet cetm̃ si alius detulit uisui¬
raudum uł no delato iuratum
sit ulła erit religio. nec ullum
nisuirandui erita cõstitutonibꝰ

Expanded text:
bitur, quin iudicio, quod inter ipsos acbitur, quin iudicio, quod inter ipsos acceptum est, finis eiusmodi possit adhiberi. non eniurandi referenda aestimatio postulatur. adulescens uero si uelit iurare potest.Deferre autem iusiurandum iudicem oportet: ceterum si alius detulerit iusiurandum uel non delato iuratum sit, nulla erit religio nec ullum iusiurandum: et ita constitu
Abbreviated transcription (Latin):
positis uidicem nõ oportet in li¬
tem uisirandum deferre ut
uiret quis ꝙ sua int̾fuit eum
çerta sit nũmoꝵ extimano
nͥ forte. de eo quis iuret quos
sua int̾fuit mi̾mos s sua die
redditos eẽ quid oñi si sus pena
recuniani debuit aut supeng¬
nare qd̾ q depoi̾ta pecuma ea¬
bnȩgata eẽt distractum ẽ.
mus in tubelari causa qͥuisiura¬
re ⁊ adu̾sus quem possit et quide
ip̾e̾ pupillis si impubes ẽ no pot̾.
ħ eñi sepussime rescriptum est.
s uec tutorem cogendum. uel.
matrem pupilli admittendam et¬
si parata eẽt uirare diui fre̾s rescͥp¬
serunt graue eñi uidebatur et ⁊¬
gnorantes et inuitos tutores fub
aliem ꝯpendii emoluũto et iam
ꝑ uirium. anceps subire curatores
quo pupillor uł adolescentis nõ
cẽ cogendos in litem uirare rescͥp¬
tis imꝑatoris nr̃i et diui patris
eins continetur si tñ tantam af¬
fectõem pupillo suo uł ad olesce̾¬
ti tutores uł curatores pra̾re uo¬
lunt auctoritas iuris no refraga¬

Expanded text:
positis iudicem non oportet in litem iusiurandum deferre, ut iuret quisque quod sua interfuit, cum certa sit nummorum aestimatio. nisi forte de eo quis iuret, quod sua interfuit nummos sibi sua die redditos esse: quid enim, si sub poena pecuniam debuit? aut sub pignore, quod, quia deposita ei pecunia adnegata est, distractum est? mus in tutelari causa quis iurare et aduersus quem possit. et quidem ipse pupillus, si impubes est, non potest: hoc enim saepissime rescriptum est. sed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admittendam, etsi parata esset iurare, diui fratres rescripserunt: graue enim uidebatur et igno rantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire. curatores quoque pupilli vel adulescentis non esse cogendos in litem iurare rescriptis imperatoris nostri et divi patris eius continetur. si tamen tantam affectionem pupillo suo vel adulescenti tutores vel curatores praestare volunt, auctoritas iuris non refraga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcollsionem actum sit. ¶ Sili¬
bertus defen̾te patrono mrauit
se lib̾um no̾ eẽ ratum hũdum
ẽ insuirandum nt nec oꝑaꝵ pe¬
titio nec bonor possessio ccͣ. tabu¬
las dari debat. ¶Si iuranoͣ
usum fructum micħ dari opor¬
tere nd̃ alit̾ dari d quam sica¬
ueam boni uiri arbitratu me
usurum et sinito usufrnctu res¬
tituturum.
Ed monendi sumus int̾dum
et iam post iusinrandum. ex¬
actum᷑ pͣmuti constitucõnib
pͥncipum ex integro cãm age̾
Si quis noua instrum̾ta se in¬
uenisse dicat quib nũt solis
usurus sit. s hee constitutioes
tane mdentur iocum hr̾e cuma
iudice aliquis ab solutꝰ fuit so¬
lent enim sepe iudices maubi¬
is causis ex acto mre niranto sẽ¬
cd̾m enm iuitlicare qui uiraiuĩt
Iꝙ si alias int̾ ipos iure uirantõ
transattum sit negotium non

Expanded text:
per collusionem actum sit.Si liper collusionem actum sit.Si libertus deferente patrono iurauit se libertum non esse, ratum habendum est iusiurandum, ut nec operarum petitio nec bonorum possessio contra tabulas dari debeat.Si iurauero usum fructum mihi dari oportere, non aliter dare debet, quam si caueam boni uiri arbitratu me usurum et finito usu fructu restituturum.Admonendi sumus interdum etiam post iusiurandum exactum permitti constitutionibus principum ex integro causam agere, si quis noua instrumenta se inuenisse dicat, quibus nunc solis usurus sit. sed hae constitutiones tunc uidentur locum habere, cum a iudice aliquis absolutus fuerit solent enim saepe iudices in dubiis causis exacto iureiurando secundum eum iudicare qui iurauerit: quod si alias inter ipsos iureiurando transactum
Abbreviated transcription (Latin):
uirauit ex ea actione quo insicie¬
do estit aliquid sͥ deberi simpli u̾
dupli ꝑsecutionem s̾ acquirere pe¬
dius ait habmde eñi sufficere.
ex hoñare petitorem ꝓhandrnecc̃¬
tatem ꝯ omissa hac ꝑte ecͥlicti du¬
ꝑli actio integra manet et pot̾ cdi¬
ci ħ i̾udicio no prmcipalem ca̾m
ex̾teri s uisimrandum actoris con¬
ẜuari. ¶ Si uirauero te sticum
micħ̾ dare oporte̾: qui nõ sit in rerꝰ
natura nec extimationem m pres¬
care rens debec nisi ex causa surci¬
na uł pp̃ moras tunc en̾i ⁊ iamt
post mortem. ẜui extimatio pr̃at᷑.
Si mulier uirauit dece̾ dotis
s deberi tota simima pstanda est.¬
s si uirait decem gͥ declisse in do¬
cem. ħ solum nõ erit que̾ndum
andata sit. s qiͣ data suit. ꝙ ex
es retlli oportet prãndum erit.
¶In ppłarib actionib insuirã¬
dum. exactum ita demũ adu̾sus
alios ꝓd̾it si bona side exactimi
fu̾it nam si quis ita deinum c̃ su¬
mit publicam actionem si nõ

Expanded text:
urauit ex ea actione quae infitiando crescit aliquid sibi deberi, simpli, non dupli persecutionem sibi adquirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat: et potest dici hoc iudicio non principalem causam exerceri, sed iusiurandum actoris conseruari.Si iurauero te Stichum mihi dare oportere, qui non sit in rerum natura, nec aestimationem mihi praestare reus debet nisi ex causa furtiva vel propter moras: tunc enim etiam post mortem servi aestimatio praestatur. Si mulier iuraverit decem dotis sibi deberi, tota ea summa praestanda estd si iuravit decem se dedisse in dotem, hoc solum non erit quaerendum, an data sint, sed quasi data sint, quod ex eo reddi oportet praestandum erit. In popularibus actionibus iusiurandum exactum ita demum adversus alios proderit, si bona fide exactum fumit publicam actionem, si non
Abbreviated transcription (Latin):
Q lias si exstipłatio uł ex testam̃to
tur alium inlitem ndn debere iã¬
ait. alium nõ posse uirare quam

Expanded text:
lias, si ex stipulatu vel ex testamento go praesumitur alium in litem non debere iurait alium non posse iurare quam
Abbreviated transcription (Latin):
umifinitum iuretur quero ⁊
cudem. in arbitrio cẽ iudicis de¬
ferre uisuirandum hoc constat
Angͥ qui possunt iusiurandũ
deferre. idem possinit ⁊ taxatd̃em
iuriuirando adicẽ qrͣ arbitrio
tũ bone fidei uidicis ⁊̃ hoc congͣ¬
it qtem uidendum an possit iu¬
dex qui detulit uisiurandum ñ
sequi idem. s uł prorsus absolue̾

Expanded text:
ero. et quidem in arbitrio esse iudicis deferre iusiurandum nec ne constat: an igitur qui possit iusiurandum non deferre, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur: arbitrio tamen bonae fidei iudicis etiam hoc congruit. Item videndum, an possit iudex, qui detulit iusiurandum, non s
Abbreviated transcription (Latin):
nib inrem et in adexibendum ⁊
in bone fidei uidicus inlitem iuira¬
tari s index po̾t p̾finire certam sũ¬
mam: usq adquam iuretur. liciu¬
i eñĩ ei a pͥmo nec deferre. Item
et si uratum fui̾t licet iudicul
absoluere ut minoris condempnãe
s mhiis om̃ib obdolum. solumi m¬

Expanded text:
nibus in rem et in ad exhibendum et in bonae fidei iudiciis in litem iuratur. Sed iudex potest praefinire certam summam, usque ad quam iuretur: licuit enim ei a primo nec deferre. Item et si iuratum fuerit, licet iudici vel absolvere vel minoris condemnare. Sed in his omnibus ob dolum solum
Abbreviated transcription (Latin):
sabit nisi de hac quo urai̾t ad
eo qui detulit s de calumpnia ñ
iuirabitur ꝯs cqueris ẽ ut cebeat¬
ei denegari actio si emni impu¬
tet qui peocessit ad delatõem in¬
risirandi. qui pͥns decalumpni ñ¬
a uiraiit ut sit iste renuitenti
similis

Expanded text:
sabit, nisi de hac quoque iurauerisabit, nisi de hac quoque iurauerieo qui detulerit, sed de calumnia non iuratur, consequens est, ut debeat denegari ei actio: sibi enim imputet, qui processit ad delationem iurisiurandi nec prius de calumnia iuravit, ut sit iste remittenti similis
Abbreviated transcription (Latin):
tabe nicidit officio uidicis concep¬
tio hiu demodi iuris uirandi t̾mi¬
uetin. ¶ Cum res iniuismrandu̾
dimissa sit uidex uirantem abso¬
luet referentem authiet ⁊ si actor
iuret condempnet reumn nolen¬
tem autem uirare reu̾si soluat
ab soluit nõ soluentem ꝯdempnet¬
et ex relatione n̾o uirante actore
pupilli om̾ib ꝓhõnib. aliis desi¬
uentib insuirand̾ deferens audi¬
endus e̾ qñ eni pupillo de nega¬
bitur actio. ¶ Prodigns si deferat
insuirandrim audiendus no̾ est.
icł q incet̾is similib ei dicendum
ẽ. Iam siue pro pacto ꝯuento siũ
ꝓsolutione. sine ꝓ ilicio hoc uis¬
mrandum ceclit nõ ab aliis dela¬
tum ꝓbari debet qmͣ crm adhoc
habiles sunt. ¶ Q nõ ꝯpellunt᷑
rome iudicium accipere nec nira¬
deferat insinrandum desola con¬
stituta pecumia et rens uiram̃t
exceptione utetur si deꝯstituta co̾¬
ueniatur. s si de sorte .i. de priore
obligo̾ne ꝯueniatur. except̾o ces¬

Expanded text:
tale inciderit, officio iudicis conceptale inciderit, officio iudicis conceptio huiuscemodi iurisiurandi terminetur. Cum res in iusiurandum demissa sit, iudex iurantem absolvit: referentem audieiuret, condemnet reum: nolentem iurare reum si soluat, absoluit, non soluentem condemnat: ex relatione non iurante actore pupilli omnibus probationibus aliis deficientibus iusiurandum deferens audiendus est: quandoque enim pupillo denegabitur actio.Prodigus si deferat iusiurandum, audiendus non est: idemque in ceteris similibus ei dicendum est. nam siue pro pacto conuento siue pro solutione siue pro iudicio hoc iusiurandum cedit, non ab aliis delatum probari debet, quam qui ad haec habiles sunt.Qui non compelluntur Romae iudicium accipere, nec iuradeferat iusiurandum de sola constituta pecunia et reus iurauerit, exceptione utetur, si de constituta conueniatur: sed si de sorte, id est de priore obligatione conueniatur, exceptio ces
Abbreviated transcription (Latin):
rare susficere q ad plenam defẽ¬
sionem si ꝑatus sit udiciur ac¬
cipere. ¶Qui nisuirandum de¬
fert pͥor decalimpina d iuiraͬe
si hoc exigatur dem̾ sic ei urrabi¬
tur. ¶Hoc insurandum de ca¬
lumpma. eque patronis ꝑenti¬
b q remititur. ¶ Si de qͣlita.¬
ram̃tum dubitatum: concepti¬
o ens arbitrio iudicantis est.
ait p̃tor eum a quo inũiuran¬
dum petetur. Solir̾e aut mrare
cogant. ¶Alt̾m itaq eligat reꝰ
aut soluat. ant iuret. Si non
uirat solue̾ oogendꝰ erit ap̃to¬
resd̃atur aut ⁊ alia facultas reo
ut si malit referat insirand̾
⁊ si is qui petet conditione ii¬
ris uirandi nõ utetur iudiciu̾
ei p̃tor nõ dabit equissime eris
ħ facit cum no̾ d displite̾ con¬
ditio uiris inrandi ei qui detu¬
lit. ¶ S nec uisirandum de
calumpnia refe̾nti defertur: qr
si ẽ refen̾dus actor si cõditioni
qͣ ip̾e detulit decalumpnia
ẜorsitan ex diu̾sitate rerum ł¬
uariecatem inlucunt idõq si qd

Expanded text:
 sufficereque ad plenam defensionem, si paratus sit iudicium accipere. Qui iusiurandum defert, prior de calumnia debet iurare, si hoc exigatur, deinde sic ei iurabitur. hoc iusiurandum de calumnia aeque patrono parentibusque remittitur. Si de qualitapartes dubitatum, conceptio eius arbitri iudicantis est. Ait pdum petetur, soluere aut iurare cogam': alterum itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, solvere cogendus erit a praetore. Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiurandi non utetur, iudicium ei praetor non dabit. aequissime enim hoc facit, cum non deberet displicere condicio iurisiurandi ei qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse detulit de calumnia forsitan ex diversitate rerum vvarietatem inducunt: ideoque si quid
Abbreviated transcription (Latin):
oio no fidenissis. s uirauit no
de lboc nisuirandum reo pionit¬
tendi puodeẽ ¶ S etsiactore
defen̾te defensor absentis uł pre¬
sentis uirai̾it euni quomi eofẽ¬
dit dare nõ oport̾ẽ exceptõ uiris¬
curandi eĩ cuiꝰ noĩe nratum fu¬
erits dari debebit eadem ratio ẽ
et sifidenissoris defensor uirauit
iicdicata sed̾m alt̾utrum coꝵ. i¬
pluris eẽ opmnanur. qr cresc̾e
ꝯdempnatio potĩt excõtumat¬
a no restituentis ꝑuismrandũ
inlitem nõ eñi res pluris fit ꝑ¬

Expanded text:
on fideiussisset, iuravit, non debet hoc iusiurandum reo promittendi prodesse. Sed et si actore deferente defensor absentis vel praesentis iuravit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fuerit dari debebit. eadem ratio est et si fideiussoris defensor iuraverit: iudicata secundum alterutrum eorum upluris esse opinamur, quia crescere condemnatio potest ex contumacia non restituentis per iusiurandum in litem: non en
Abbreviated transcription (Latin):
debueros uo pepigit nẽ ad eo poruĩa
petereta. si nrasset se capitotinna
ais ascentlisse uił anquid qd libet fe¬
asse uł nõ fecisse isq iurauit et ex¬
cepto uinisinrandi dari aebebitꝰ
⁊sebutum rereti potĩc. ẽ em̃ uista
quentio. si quelibet causa in condi

Expanded text:
debitore suo pepigerit, ne ab eo pecunia peteretur, si iurasset se Capitolium non ascendisse vel aliud quodlibet fecisse vel non fecisse, isque iuraverit, et exceptio iurisiurandi dari debebit et solutum repeti poterit: est enim iusta conventio, si qu
Abbreviated transcription (Latin):
dente dari sibi oportere uł ct̾. postĩ¬
dr causa mrismrandi pocior habe¬
bitur nec tũ p̾uilicium ꝑ uirio
uiraui te deferente nõ iurassasse
td̃em qua hoc queritur an iuranĩs
tibi dari oportere opponenda ẽ ex¬
ceptio uirisiuraudi ꝑm̃tis qonem¬

Expanded text:
ente dari sibi oportere, vel contra, posterente dari sibi oportere, vel contra, posterior causa iurisiurandi potior habebitur: nec tamen praeiudicium periurio iuraui te deferente non iurasse te lem actionem, qua hoc quaeritur, an iuraueris tibi dari oportere, opponenda est exceptio iurisiurandi perementis quae
Abbreviated transcription (Latin):
mudi defendi potĩt. ¶ Que ui¬
rauit dinorcii causa rem se no̾
amonisse. nõ debet defendi ꝑex
ceptõem sicũt ea in rem agat᷑
et si contendat suam ẽẽ alio iure
uirando opns est. ccͣ si uiraint
suam ẽẽ debet et mactione reỹ
dum ẽ. licet ꝑ aliam attionem
eadem qo moueatur ut exccptõ
iuri surrandi locum h̾eat. Igitur si
quis mrauit se nõ eẽ comdempnatũ
⁊iam si exstipłam iudicatum. solui
ob rent iudicatam conueniatur
defeudetur ꝑ excepid̃em. cẽ. sicĩ ex
stipłatu indicatum solui connemꝰ¬
retur. Iuranit se dare nõ oportẽ
stipłatio licet res indicata sit nisii¬
do̾ nirasset. ł nec dampnatinu se
eẽ cliceret. ¶ Itom ponponuis a¬
it eum. qui furtũ sibi stm̃ alicuiꝰ
rei urauit nõ statim. ⁊̃ ꝯtũctionis
cam nauciscr. ¶ Item cum ex hat
ꝑte uisuirandum ⁊ actionem et
exceptõem indncat si forte rens exͣ
iuditiu actore infente uirauit
se dare nõ oportere. actoi reo desẽ¬

Expanded text:
andi defendi poterit. Quae iuandi defendi poterit. Quae iuravit divortii causa rem se non amovisse, non debet defendi per exceptionem, si cum ea in rem agatur, et si ciurando opus est: contra si iurauerit suam esse, debet in actione rerum dum est, licet per aliam actionem eadem quaestio moueatur, ut exceptio iurisiurandi locum habeat.Igitur si quis iurauit se non esse condemnatum, etiamsi ex stipulatu iudicatum solui ob rem iudicatam conueniatur, defendetur per exceptionem. contra si, cum ex stipulatu iudicatum solui conueniretur, iurauit se dare non oportere, stipulatio, licet res iudicata sit: nisi ideo iurasset, quod nec damnatum se esse diceret. Item Pomponius ait eum, qui furtum sibi factum alicuius rei iuravit, non statim etiam condictionis causam nancisci. Item cum ex hac parte iusiurandum et actionem et exceptionem inducat, si forte reus extra iudicium actore inferente iuraverit se dare non oportere et actor reo defer
Abbreviated transcription (Latin):
em̃i si debitorem men̾ inuiditiu̾
exibere promisit uis urandimi
detulim isq uirau̾it se. oĩo ex¬
ibitõem enis no promisisse pro¬
dẽe debitori meo id nõ debet. Si
oport̾e distinguend̾ sit. et repli¬
catione eniendandum. utrum
uend̾ ẽ. ¶ Ex duob reis promi¬
ttendi eĩdem pecisie si alt̾ uira¬
uit altĩ quo ꝓ dẽe debebit. ¶ Ex¬
ceptõ usiuraudi nõ tñ si ea. Acti¬
one quissutatur cuiꝰ noĩe ex egit
usuirandum oppomi debet. s
⁊̃ si alia si modo eadem qo inhoe
uidicunti decncatur. Forte si ob
actõem mandati neg̾oꝵ g̾stoꝵ
sccietatis cetãs q siłes iusurã¬
dum ex actum sit. de m̃ exhis¬
dem causis cercũ conlicatur q
tur. ¶ Si quis turaint se noie
rapuisse no d aduniari hoc ie¬
urando et in accõne furti aut
asse ꝙͣ uł cdam fieri pot. ¶Co¬
lomis comquo pp̃ succissas forte
arbores agebam ex locato si iuira
int̾ dc̃o ꝙ ui aut clam. post ea cõ¬
uenatur ꝑ exceptõem uirisui¬

Expanded text:
n iudicium exhibere promisit, iusiurandum detulerim isque iuraverit se omnino exhibitionem eius non promississe, prodesse debitori meo id non debet: si oportere, distinguendum sit et replicatione emendandum, utrum uendum est. Ex duobus reis promittendi eiusdem pecuniae alter iuravit: alteri quoque prodesse debebit. Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum, opponi debet, sed etiam si alia, si modo eadem quaestio in hoc iudicium deducatur, forte si ob actionem mandati negotiorum gestorum societatis ceterasque similes iusiurandum exactum sit, deinde ex isdem causis certum condicatur, quia tur. Si quis iuraverit se non rapuisse, non debet adiuvari hoc iureiurando in actione furti aut cisse, quod vel clam fieri potest. Colonus, cum quo propter succisas forte arinterdicto quod vi aut clam postea convenietur, per exceptionem iurisiur
Abbreviated transcription (Latin):
lutem suam uirat: ncet ꝑ dñ
nirare uidetur. respectu enim
diuini nominis ita nirat at¬
tũ si nõ ita sp̾alit̾ insiurandu̾
ei delaram ẽ urasse non uidet᷑
et idõ ex integro sollempnit᷑
uirandum ẽ
queri adu̾sarius pot. cum possit
isinrandum referre. quid tñsi
ideo dicat rens se lib̾atum qm̃
stichum quem ꝓmiserat putat
decessisse: non erit tutus ꝑ relati¬
Sonent et idõ exhac ca̾ putat mar¬
⁊cellus. et recte aut renuitendñ
ei iunsrrandunt aut spacumr
dandum ut certiorerur et sic
iret. ¶ Defensor mnuncipñ
uł cunꝰ uis corporis iisuirandu̾
deferre pot̾ si suꝑ hoc mandatũ

Expanded text:
lutem suam iurat, licet per deum iurare uidetur respectu enim diuini numinis ita iurat, attamen, si non ita specialiter iusiurandum ei delatum est, iurasse non uidetur: et ideo ex integro sollemniter iurandum estqueri aduersarius potest, cum possit iusiurandum referre. quid tamen, si ideo dicat reus se liberatum, quoniam Stichum, quem promiserat, putat decessisse? non erit tutus per relationem. et ideo ex hac causa putat Marcellus, et recte, aut remittendum ei iusiurandum aut spatium dandum, ut certioretur et sic iuret.Defensor municipum uel cuiusuis corporis iusiurandum deferre potest, si super hoc ma