comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bi precones ordinauit qui ase ingilliã dirigendi. uirtu¬
te constantie & fidei testimonio conꝓbati. galliarum
populos qui iugo tenebantur diaboli eruerent. & ad
diuini cultus sacramenta ꝓuocarent. Ex huius itaꝙ
collegis numero. beatum maternũ treuericȩ ciuitatis
ponti ficem. remorumq scm̃ sinicium. mediomatricoꝵ
se non dubitamus. Cum quibus etiam hunc beatum uirũ con-¬
sortis ministeris collegam deputauerat. ut pote longo aplice
sublimitatis exereitio edoctum. acelestis magifterii ex peri¬
entia incunetis ad summe conꝓbatum. Caẽ iii
pontificalis auetoritatis priuilegio premuniuit. ut predi¬
cationis diuine emolumentũ. Sacerdotalis officis prece¬
deret sacramentum. Imperium quoq magistri eminentis
eloquio. obediens in preceptis. fidus in ꝓmissionibus. ro¬
ma egressus. longissimos indictiitineris amfractus abeato
petro corporali nonmentis intuitu separatus. longinque

Expanded text:
bi praecones ordinavit, qui a se in Galliam dirigendi virtubi praecones ordinavit, qui a se in Galliam dirigendi virtute constantiae et fidei testimonio comprobati, Galliarum populos qui jugo tenebantur diaboli eruerent, et ad divini cultus sacramenta provocarent. Ex hujus itaque numero collegii beatum Maternum, Trevericae civitatis pontificem, Rhemorumque sanctum Sinicium, Mediomatricoruse non dubitamus. Cum quibus etiam hunc beatum virum consortis ministerii collegam deputaverat; utpote longo apostolicae sublimitatis exercitio edoctum, ac coelestis magisterii experientia in cunctis adsumme comprobatum. CAPUT IV. is auctoritatis privilegio praemunivit, ut praedicationis divinae emolumentum sacerdotalis officii praecederet sacramentum. Imperium itaque magistri eminentis eloquio, obediens in praeceptis, fidus in promissionibus, Roma egressus, per longissimos jam dicti itineris anfractus a beato Petro corporali, non mentis intuitu separatus, longinquae
Abbreviated transcription (Latin):
centis. aromanis artibus. exp̃ianȩ fidei beati petri apłi
sollertia titulo radiante romã ꝓfectus eius quẽ totis.
uisceribus ambiebat̃ prentium expetit. atq apostolicȩ in¬
stitutionis magisterio se abiettis omnibus subdens. in eum
imetit oculos. cuius ardebat desiderio scitatis. Insigm itaq
duinorũ operum preconio pre cunte katholicȩ informatio¬
nis pelegit principẽ. decuius fonte sumeret. quod ueris
sunisut patuit post modum approbaret. caẽ iir¬
uirtutum ineo signa radiare. & claritatem supernae
illustrationis manifestis indicuis tinicare. tanto ar¬
tius beatum uirum ad celeste magisterium edocendum. sibi
uirtute confessionis asciuerat. quanto insalutem credentiũ
presentium scilicet ac futurorum multiplicibus ueritatis
cooperatoribus indigebut. Qui uidelicet beatissimus pastor
sibicreditum acceperat. demonũ erroribus in uolui. ac
subditũ esse illacrimans. ꝑfectissimos quosq diuini uer¬

Expanded text:
stianae fidei beati Petri apostoli solertia titulo radiante Romam profectus, ejus quem totis visceribus ambiebat, praesentiam expetit, atque apostolicae institutionis magisterio se abjectis omnibus subdens, in eum injecit oculos, cujus ardebat desiderio sanctitatis. Insigni itaque divinorum operum praeconio praeeunte, catholicae informationis praelegit principem, de cujus fonte sumeret quod verissimis testimoniis, ut patuit, postmodum approbaret. CAPUT IIvirtutum in eo signa radiare, et claritatem supernae illustrationis manifestis indiciis emicare, tanto arcius beatum virum ad coeleste magisterium edocendum sibi virtute confessionis asciverat, quanto in salutem credentium, praesentium scilicet ac futurorum, multiplicibus veritatis cooperatoribus indigebat. Qui videlicet beatissimus pastor  Christo sibi creditum acceperat, daemonum erroribus involvi, ac subditum esse illacrymans, perfectissimos quosque divini ver
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ineo fuerat uirtutis & pietatis infusio. ut non solũ
sibi. sedetiam parentibus ficrent insalutem. Nituralis
quoque ingenii efficacia celesti inspiratione p̃cedentt.
litteralis magisterii disciplinam sic dilt ocit. sic est ꝓsetut
ut neminẽ consortis collegii ꝑ spicatiorem. neminẽ in

Expanded text:
irtutis et pietatis infusio, ut non solum sibi, sed etiam parentibus fieret in salutem. Naturalis quoque ingenii efficacia coelesti inspiratione praecedente, litteralis magisterii disciplinam sic dilexit, sic est prosecutus, ut neminem consortis collegii perspicaciorem, ne
Abbreviated transcription (Latin):
urbs ut inȩternas leuca notetur oues:
Perte prima fuit nobis. uia nota salutis.
ler te sit noster finis uibiꝙ pater.
Sitamen &e meriti. res. ẽ. augenda uuandi.
Par sit Aper socius nostra iuuando tuus.
Uos & enim bint cęli. suꝑ axe columne.
Ducitis hinc faciles. nos releuare greges.
Iam nostris igitur ꝓsit fiducia uotis.
Quã nr̃a innobis pettora fixa tenent.
Omansuete tuos petimus defende fideles.
It fac cũ sc̃is gaudia longa dari:
Adsis & precib pastor mitissime nr̃is.
Et teneant populi. regna beata tus.
conditor hostt deuicto. celorum penetrauerat regnum:
apostolicȩ dignitati ipsius saluatoris petrus apłs presentia
uersalis ceclesiȩ gubtrnacula meruit obtinere. Cum ꝙ
primum ut mecdesiasticis istorus legimus hitrosolimorã

Expanded text:
Urbs ut in aeternas Leucha notetur oves. Urbs ut in aeternas Leucha notetur oves. Per te prima fuit nobis via nota salutis, Per te sit noster finis ubique, pater. Si tamen et meriti res est augenda juvandi, Par sit Aper socius nostra juvando tuus. Vos etenim binae coeli super axe columnae Ducitis, hinc faciles nos relevare greges. Jam nostris igitur prosit fiducia votis, Quam nostra in nobis pectora fixa tenent. O Mansuete, tuos petimus defende fideles, Et fac cum sanctis gaudia longa dari. Adsis et precibus, pastor mitissime, nostris, Ut teneant populi regna beata tui. Conditor, hoste devicto, coelorum penetravit regnum, apostolicae dignitati ipsius Salvatoris praesentia Petrus aposversalis Ecclesiae gubernacula meruit obtinere. Cumque primum, ut in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Ardor in est animis exul natalib aruis
Ut situs ausonias tenderet ire uias.
Petrus apostolicȩ pollelat culmine romȩ
huncq setutus amans. expetit ipse libens.
S uscipit ardentẽ petrus pietatis alumnũ.
bt facit exꝑtem. Sc̃a secreta uirum.
Cuius abore pus attrectans doc mata uerbis.
ł biberat stabilem. fonte salutis opem.
Sedulus ausonis ꝑtempora longa magistri.
Obsequio petri. hesit amore sui.
Quẽ petrus ad summã ꝓuexxit culminis artẽ.
Et dat gauisus. pontificale decus.
Hinc placet ad tumidos p̾cones mittere gallos.
Qui doceant ammos ore fideq feros.
Electiueniunt. romanis arcibus ad sunt.
Preba gesturi. ꝓpietatt uiri.
In quib antistes. mansueto nomine polles.
Emicat atq tuus. uocis honore gradus:
Hiq adeunt alias gallorũ partib erbes.
Quos ut consultet. ꝑuius orbis habet
Tu pater agrestem leuchorũ soluf murbem.
Ingrederis fisus adpietatis opus.
Per uigił inpopulo. petro p̃eunte beato.

Expanded text:
Ardor inest animis exsul natalibus arvis, Ardor inest animis exsul natalibus arvis, Ut situs Ausonias tenderet ire vias. Petrus apostolicae pollebat culmine Romae, Huncque sequutus amans expetit ipse libens. Suscipit ardentem Petrus pietatis alumnum, Et facit expertem sancta secreta virum: Cujus ab ore piis attrectans dogmata verbis, Ebiberat stabilem fonte salutis opem. Sedulus Ausonii per tempora longa magistri, Obsequio Petri haesit amore sui. Quem Petrus ad summam provexit culminis arcem, Et dat gavisus pontificale decus. Hinc placet ad tumidos praecones mittere Gallos, Qui doceant animos ore fideque feros. Electi veniunt Romanis arcibus, adsunt Praelia gesturi pro pietate viri. In quibus, antistes, Mansueto nomine polles; Emicat atque tuus vocis honore gradus. Hique adeunt alias Gallorum partibus urbes, Quos ut consultet pervius orbis habet. Tu, pater, agrestem Leuchorum solus in urbem Ingrederis fisus ad pietatis opus. Pervigil in populo Petro praeeunte beato,
Abbreviated transcription (Latin):
assũpsi. legenti ut credo non omnimodis ingratum. Autto¬
riuero omnimodis formidandum. quia sicut decursis spa¬
tiis temporum. obscura est notitia preteritoꝵ. ita quoq ẽ
libera certitudo presentium rerum. Quod ergo iussistis hu¬
militer suscepi. quod premunuistis. quãuis in epte exx¬
pleui. Sumite ergo libellum. uestro iussu compositum.
meo labore confectum. Cui quidem inspetie columbe
suꝑ dñm descendentis. ac colentis etiam beatissimi man¬
sueti meritis. quem colitis. quẽ diligitis. columbinũ uo¬
candum instituo ut colũbinus uocetur. qui tantipatris
METRUM ADTOMIS IN LAUDE SC̃I MANSUETI
PONTIFICIS. USI LIBET CONCINEADUM
Incliti mansueti claris natalibus orti.
Progenies titulis. fulsit in orbe suis.
Incͥola cep̃icolas gestabat hbernia gentes.
Unde genus traxit. & satus inde fuit.
Indolis egregie qͥ max comitatus honore.
Uirtutũ placidis. emieuit ftudiis.
Cumq subit teneros. maturis sensib annis.
lustite speculum. sparsit ubiꝙ uirum.

Expanded text:
assumpsi, legenti, ut credo, non omnimodis ingratum, auctori vero omnimodis formidandum: quia sicut decursis spatiis temporum obscura est notitia praeteritorum: ita quoque est libera certitudo praesentium rerum. Quod ergo jussistis humiliter suscepi, quod praemonuistis quamvis inepte explevi. Sumite ergo libellum vestro jussu compositum, meo labore confertum. Quem quidem in specie columbae super Dominum descendentis ac colentis, etiam beatissimi Mansueti meritis quem colitis, quem diligitis, columbinum vocandum instituo, ut columbinus vocetur, qui tanti patris METRUM ADSONIS IN LAUDE S. MANSUETI PONTIFICIS UBILIBET CONCINENDUM. Inclyta Mansueti claris natalibus orti Progenies titulis fulsit in orbe suis. Insula Christicolas gestabat Hibernia gentes, Unde genus traxit, et satus inde fuit. Indolis egregiae, qui mox comitatus honore Virtutum placidis emicuit studiis. Cumque subit teneros maturis sensibus annos, Justitiae speculum sparsit ubique virum:
Abbreviated transcription (Latin):
efficittr. ut uidelicet uĩi diuersarum nationum con¬
fluxerat multitudo. inde quoq liberius atꝙ ualentius
cresceret indm̃ xpianitatis sana religio. Cumq scẽ pre¬
dicationis uelut clarissimos solis radios ꝑdiuersas terra¬
rum partes solicitus eiubrasset eredentium populorum
multitudines aggregans insp̃ẽ salutis aeterne corro:¬
borabat. Cuius fama sc̃i nominis. non solum ad finitimas
sedetiã ad exteras ꝑlata fuerat nationes. caẽ ip
DEBEATIMANSUETI EXORDIO ETEUOO ROmã ꝑFfctꝰ
PRESENTIÃ EXPETIERIT BEATIPETRI APOSTOLI
Sa t̾empestate ut scripturȩ documento ꝑcepimus. qui¬
dã sc̃ẽ indolis fuerat adolescens nomine mansuetus

Expanded text:
ationum confluxerat multitudo, inde quoque liberius atque valentius cresceret in Deum Christianitatis sana religio; cumque sanctae praedicationis, velut clarissimos solis radios per diversas terrarum partes sollicitus evibrasset, credentium populorum multitudines aggregans, in spem salutis aeternae corroborabat. Cujus sancti fama nominis non solum ad finitimas, sed etiam ad exteras perlata fuerat nationes. CAPUT II. De beati Mansueti exordio, et quod Romam profectus, praesentiam expetierit beati Petri apostoli. Ea tempestate, ut scripturae documento percepimus, quidam sanctae indolis fuerat adolesce
Abbreviated transcription (Latin):
OMINO SC̃O ACUERE BEATISSIMO
antistiti gerardo. ad Lo indignus seruorũ dĩ seruus
abbatum ultimus. peccatorum primus. aeterne redẽp¬
tionis munus. Sacro est subnixum eloquio. quia sicut
prefulget insci̾s prelatis imperandi potestas. ita quoꝙ
resplendere debet inbonis subiectis exequendi deuota
uoluntas. Nam ut illos ex iustis imperiis in conspectu di¬
uinȩ maiestatis oportet absolui. ita & istos sequente obedi

Expanded text:
omino sancto ac vere beatissimo antistiti GERARDO ADSO indignus servorum Dei servus, abbatum ultimus, peccatorum primus, aeternae redemptionis munus. Sacro est subnixum eloquio, quia sicut praefulget in sanctis praelatis imperandi potestas, ita quoque resplendere debet in bonis subjectis exsequendi devota voluntas; nam ut illos ex justis imperiis in conspectu divinae majestatis oportet absolvi: ita et istos sequente obedi
Abbreviated transcription (Latin):
li. ꝑsonȩ uilissimȩ. iusto. peccatori. erga beatũ uirũ semꝑ erat.
nulli prȩsentia eꝰ deerat. secretarium eius cunctis patens. fores
eius nulli clause. subsidia qꝰ om̃ib aderant. eius dulce consili¬
um nulli deerat. Qnniuersaria priorũ pontificu quo sump¬
tu. quam magnis elemosinis. quanta deuotione uenerabatur
ac itcolebat. me tacente hi qui inmissis agendis. in pauperib
retreandis. & reliquis pictatis usibus sc̃o pontifici cooperatores
frequentissime extiterunt referant. & iustum digna laude
ꝓdiuino cultu diuinoq seruitio extollant. recolentes scriptu:

Expanded text:
li, personae vilissimae, justo, peccatori, erga beatum virum semper erat! li, personae vilissimae, justo, peccatori, erga beatum virum semper erat! Nulli praesentia ejus deerat, secretarium ejus cunctis patens, fores ejus nulli clausae, subsidia ejus omnibus aderant, ejus dulce consilium nulli deerat. Anniversaria priorum pontificum quo sumptu, quam magnis elemosinis, quanta devotione venerabatur ac recolebat, me tacente hi qui in missis agendis, in pauperibus recreandis et reliquis pietatis usibus sancto pontifici cooperatores frequentissime extiterunt, referant, et justum digna laude pro divino cultu divinoque servitio extollant, recollentes scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ precipuȩ apud gurgitenses facere consucuerat. quia locus
idem & sacrȩ teligionis districtione insignis & cuitus opulen¬
tus. et situ am enitateq gratissimus ad diunos usus & aadun¬
num seruitium ꝑficiendum placidum quietumꝙ ocium exhi¬
bebat. Nam duabus quadtagesimis iter romarõ ꝓsolo di amo¬
re cęlebrans uetauit. & sacro scas apłorum memorias liminaq
orationibus & muneribus honorauit. Siquis aut̃ ad eredendum
tardus. beatum uirum cilicio usum refragatus. fuctit aut negaue¬
rit ad nos ueniat. & uiso quo utebat᷑ cilicio & staminea lanca
qua omni quadragesima maucbatur quȩ nos abhis qui sccretoꝵ
intime consciserant. que & nos ꝓmagnis thesauris adquisiumus.
& seruamus. quia dõ nihil est impossibile qđ oculis cernere est
credulitati cor fidele necesse est comitetur. Qquam faci
Oquam faci¬
us aditus adcolloquendũ. ad coniuuandi. adquȩquȩ commoda
ꝑ quirenda om̃i ordini. om̃i etati. omi ꝓfessioni. pauperi. debi¬

Expanded text:
 praecipue apud Gurgitenses facere consueverat, quia locus idem et sacrae religionis districtione insignis et divitiis opulentis et situ amoenitateque gratissimus, ad divinos usus et ad divinum servitium perficiendum placidum quietumque otium exhibebat. Nam duabus quadragesimis iter Romanum pro solo Dei amore celebrans iteravit, et sacrosanctas apostolorum memorias liminaque orationibus et muneribus honoravit. Si quis autem ad credendum tardus, beatum virum cilicio usum refragatus fuerit aut negaverit, ad nos veniat, et viso quo utebatur cilicio, et staminea lanea qua omni quadragesima induebatur, quae nos ab his qui secretorum intime conscii erant, quae et nos pro magnis thesauris adquisivimus et servamus, quia Deo nihil est impossibile; quod oculis cernere est, credulitati cor fidele necesse est comitetur. 23. O quam facilis aditus ad colloquendum, ad convivandum, ad queque commoda perquirenda, omni ordini, omni aetati, omni professioni, pauperi, debi
Abbreviated transcription (Latin):
tuis ubet animis. ł go ꝓ ialius mandatis mori non dubito qͥ mͥ
& utã dedit. & ꝓme mortuus ẽ. Tunc unus ꝓcerũ ait.
Ioli impie agre contra temet ipsu obonerex. Annon uides
uirũ sem̃ destinitũ ce cupidũ esse ad sustinendũ martyri¬
u  Rut cur non ꝑtimescis xp̃i dm̃ seruũ lascessere:¬
t his diccis. uibente año ira cius irrecita paulisꝑ conticuit
nterta adẽ & regina reminiscentesq culpe suȩ. uterq ad
pedes sc̃i arnulfi corruunt. & ut illis mistreatur. cũ la¬
crimis exorant dicentes. Perge dñe presul adheremum
quouis. tantũ modo placatũ te habeamus. quẽ molestum u¬
surpantes actenus ex aggerauimus
aitur: Et eece repperit ꝓforib claudorũ

Expanded text:
tuis libet animis. Ego pro illius mandatis mori non dubito, qui mihi et vitam dedit et pro me mortuus est'. Tunc unus procerum ait: 'Noli impie contra temet ipsum agere, o bone rex; annon vides virum sanctum destinatum et cupidum esse ad martirium, aut quur non pertimescis ChriEt his dictis, iubente Deo, ira eius irritata? paulisper contiguit. 18. Interea adest et regina. Reminiscentes culpae suae, uterque ad pedes sancti corruunt, et ut illis misereatur, cum lacrimis exorant, dicentes: 'Perge, domne, ad heremum, quo vis; tantummodo placatum te habeamus, quem molestum usurpantes exaggeravimus'. ditur, et hecce! repperit pro foribus clodoru
Abbreviated transcription (Latin):
uel admiranda traderemꝰ. dum inbcato Goerico uirtutum in¬
signia. & indomno Adelberone humilitatis & adicctionis om¬
nisq uilitatis humanȩ appetentiam & summũ amorẽ demons¬
traremus. Sane hunc tantum & talem uirum nimiȩ humilita¬
tis & omniũ unrtutu quas sc̃a mater humilitas pio uberũ lacte
enutrit cultorem p̃dicantes & in eiusmodi rebus ꝓbabile prȩ¬
dicantes. ne id ei aposteris qđ aprȩsentib sui temporis ad hoc a
samiliarib imputabatur imputet᷑. fuisse scilicet cum nimium
humilem. nimiumq deiectum. quaedam huic operi subnecten

Expanded text:
vel admiranda traderemus, dum in beato Goerico virtutum invel admiranda traderemus, dum in beato Goerico virtutum insignia, et in domno Adalberone humilitatis et abjectionis omnisque vilitatis humanae appetentiam et summum amorem demonstraremus. Sane hunc tantum et talem virum nimiae humilitatis et omnium virtutum, quas sancta mater humilitas pio uberum lacte enutrit, cultorem praedicantes, et in ejusmodi rebus probabilem enarrantes, ne id ei a posteris, quod a praesentibus sui temporis, ad hoc a familiaribus, imputabatur, imputetur, fuisse scilicet eum nimium humilem nimiumque dejectum, quaedam huic operi subnecten
Abbreviated transcription (Latin):
tio sedes est episcopalis sepissime aderat. & huiusmodi uiros co¬
tidie ad conuiuandum recipiens. propriis manib uulnera illa
contectans & lauans. ore & oculis demulcens. dm̃ in omnib:
sius operib laudare & benedicere non desinebat. Vere loquas
uii diebus huic diuino seruitio cooperator interfui. & ꝓprus ma¬
nibus aut lauabam aut detergebam. dum non minus centum
aut laxux ut diximꝰ cotidie lauaret & cibo recrraret. Nam dũ
uulnesa ipsa aqua ꝑ funderent. tantus uapor tantaq nebula
domum inqua id fiebat replebat. ut uix alter alterĩuidere prȩ¬
ualeret. fetor etiam intolerabilis erat sulphur & quicquid ino¬
dorib importabile est exsuperans & uincens. Haec ut dixibratꝰ
uir sine despettu & cum magna cordis deuotione peragebat.
Quae id circo dixerimꝰ ut inuna cademꝙ re duorũ sacerdotũ duo
facta memoriȩ dignissima prȩdicattmꝰ. & posteris imitanda

Expanded text:
rio sedes est episcopalis, sepissime aderat, et hujusmodi viros corio sedes est episcopalis, sepissime aderat, et hujusmodi viros cotidie ad convivandum suscipiens, propriis manibus vulnera illa contrectans et lavans, ore et oculis demulcens, Deum in omnibus suis operibus laudare et benedicere non desinebat. Vere loquar, eptem diebus huic divino servitio cooperator interfui, et propriis manibus aut lavabam aut detergebam, dum non minus centum aut octoginta, ut diximus, cotidie lavaret et cibo recrearet. Nam dum vulnera ipsa aqua perfunderentur, tantus vapor tantaque nebula domum in qua id fiebat replebat, ut vix alter alterum videre praevaleret, fetor etiam intolerabilis erat, sulphur et quidquid in odoribus importabile est exsuperans et vincens. Haec, ut dixi, beatus vir sine despectu et cum magna cordis devotione peragebat. Quae idcirco dixerimus, ut in una eademque re duorum sacerdotum duo facta memoriae dignissima praedicaremus et posteris imitanda
Abbreviated transcription (Latin):
te & largitatis erga peregrinos et cunctos pauperes fuerit
rts in eodem loco acta indicio est. Sc̃s confessor xp̃i Goericus
quid inuita sua ꝓmeruerit. quid apud dm̃ ualuerit. multis
miraculorum signis & ꝓdigiis decdarans. fama sui longe latrꝙ
erebrescente populis gentbusq innotuit. Ut ergo gloria dĩ
nota fieret. & magnificentia bonitatis eius plus plusq nris tem¬
poribus manifesta claresceret. in burgundiȩ cuncts finibus
cdadis pessima multtudinẽ magnã populoꝵ inuasit. qua
manib pedibusq ardentes miserabili poena. hic perdito uno
hic utroꝙ truncatus pede. hic medio adustus. aliquis tunc
primũ aduri incipiens non multum sero ueniens audito sc̃o
pontificis rumore innitentes baculis. aut carriotis deuecti. un¬
decumꝙ confluchant. Duii haec fierent. domnꝰ Adelbero dũ
uiueret lux gaudiumꝙ suoꝵ. qͥa castrum imminens monaste¬

Expanded text:
tiae et largitatis erga peregrinos et cunctos pauperes fuerit, tiae et largitatis erga peregrinos et cunctos pauperes fuerit, res in eodem loco acta indicio est. Sanctus confessor Christi Goericus quid in vita sua promeruerit, quid apud Deum valuerit, multis miraculorum signis et prodigiis declarans, fama sui longe lateque crebrescente populis gentibusque innotuit. Ut ergo gloria Dei nota fieret et magnificentia bonitatis ejus plus plusque nostris temporibus manifesta claresceret, in Burgundiae cunctis finibus cladis pessima multitudinem magnam populorum invasit, qua manibus pedibusque ardentes miserabili poena, hic perdito uno, hic utroque truncatus pede, hic medio adustus, aliquis tunc primum aduri incipiens, non multum sero veniens, audito sancto pontificis rumore, innitentes baculis, aut carriotis devecti, undecumque confluebant. Dum haec fierent, domnus Adalbero, dum viveret lux gaudiumque suorum, quia castrum imminens monaste
Abbreviated transcription (Latin):
consetrans ilud dõ & sc̃o Goerico cuiꝰ sactatissima ossa abur¬
be mettensi transferens. digna ueneratione collocauit &
pattię patrociniũ felicissimũ prȩ parauit Domnus Adeabe¬
ro huꝰ succes sor ad saluttm xp̃ianitatis & aduotum conmis¬
sorum pt esul effectus. ꝑ pendens murorum alta fastigia non
ualere sinon sint scrui dĩ qui incolant acdificioꝵ constructi¬
ones neꝙ prodes se terrena ubi celestia defuerint. primo qui¬
dem dericoꝵ conuentĩ ad om̃pis dĩ honorem coadumauit
post glam diuinitatis quantũ in hominc est ampliart tots
uiribus om̃iꝙ conamine gesticns acillas p̃i subregulati
unta & subinstitutione patris nr̃i beati scilicet Benedicti bene
edoctas dõ & sc̃o Goerico pontifici seruire destinauit. dans prȩ¬
dia & possessiones quib sine inopia & sine indigentia uiuere
possent. Quantȩꝰ humilitatis & hospitalitatis. quantȩ patien¬

Expanded text:
consecrans illud Deo et sancto Goerico, cujus sacratissima ossa ab urconsecrans illud Deo et sancto Goerico, cujus sacratissima ossa ab urbe Mettensi transferens, digna veneratione collocavit, et patriae patrocinium felicissimum praeparavit. Domnus Adalbero hujus successor, ad salutem christianitatis et ad votum commissorum praesul effectus, perpendens murorum alta fastigia non valere, si non sint servi Dei qui incolant edificiorum constructiones, neque prodesse terrena ubi coelestia defuerint, primo quidem clericorum conventum ad omnipotentis Dei honorem coadunavit, post gloriam divinitatis, quantum in homine est, ampliare totis viribus omnique conamine gestiens, ancillas Christi, sub regulari vita et sub institutione patris nostri, beati scilicet Benedicti, bene edoctas, Deo et sancto Goerico pontifici servire destinavit dans praedia et possessiones, quibus sine inopia et sine indigentia vivere possent. Quantae vero humilitatis et hospitalitatis, quantae patien
Abbreviated transcription (Latin):
domnꝰ Rotbertus ciusdem sedis pontifex ꝓut erat pariuusc ei¬
tus. haruum ꝑfecit. Hunc dominus nr̃ Adelbero cernens
scĩe religionis cułtibus aptissimum. quia & siluarum uastis
stnbus heremum prictendelat. & aquarum grana am eni¬
tatem cirtũmanentib conferebat. qđ aut̃ maxunt sc̃m uirũ
ꝑmulcebat quia & consetratus in honore summȩ & indiui¬
duȩ trinitatis ut diximꝰ. & corpore sc̃i Terentii confessoris &
pontificis tiusdem mettensis sedis crat insignis multũ delce¬
tatus item feminas dõ dicatas cradunans inibi colocauit.¬
& sumptus amplissimos ad uiuendum condonauit.
Iomnus Dcodtricus item mettensis urbis antistes gloriosus
cubic dominꝰ ñt Aaclbero successerat presul inpago caluo¬
montense locũ quendã inter mosellam & montem qui indi¬
uexo siu castrũ habens exaccidenti rusticoꝵ lingua Sp̃inal
uocat᷑ diuino famulatu aptũ re periens monasttrũ constriõe

Expanded text:
domnus Rotbertus, ejusdem sedis pontifex, prout, erat parvus coepdomnus Rotbertus, ejusdem sedis pontifex, prout, erat parvus coeptus, parvum perfecit. Hunc dominus noster Adalbero cernens sanctae religionis cultibus aptissimum, quia et silvarum vastis sitibus heremum praetendebat et aquarum gratia amoenitatem circummanentibus conferebat, quod autem maxime sanctum virum permulcebat, quia et consecratus in honore summae et individuae Trinitatis, ut diximus, et corpore sancti Terentii confessoris et pontificis ejusdem Mettensis sedis erat insignis, multum delectatus, item feminas Deo dicatas coadunans inibi collocavit, et sumptus amplissimos ad vivendum condonavit. 14. Domnus Deodericus item Mettensis urbis antistes gloriosus, cui hic dominus noster Adalbero successerat praesul, in pago Calvomontense locum quendam inter Mosellam et montem, qui in divexo sui castrum habens ex accidenti rusticorum lingua Spinal vocatur, divino famulatui aptum repperiens, monasterium construxit,
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. infirmoꝵ necessitatib mortuorũ sepulturis assistere
precipium faciebat. peregrinorũ diuersȩ ꝓfessionis & diuer¬
si ordinis nuditati & pauꝑtati subueniebat sic indefesse sic
sedule. ut cotidiano usu receptos pedes eorum manusq la¬
uans. diuersis ciborũ generib recreans. in comeando etiã mu¬
neribus donans hos itlaxaret mox alios suscepturus pari
amoris feruore. pari pietatis dilectione ea quȩ dĩ manda¬
to ut fribus impendant᷑ instituta cognouerat inpensurus.
enodochium quidam locellus infra urbem mettensem habe¬
batur antiquissimꝰ. pauꝑculus. uilissimus preter id qđ beatȩ ma¬
nȩ semꝑ uirginis nomini erat dicatus. quẽ amore xp̃i & ma
diuitiarũ opibus aggregatas ibidem ancillas dĩ Ad laudes ꝑpe¬
tuo crtatori om̃ium cęlebrandas ditauerit. resacta inditio est
omnus Aduentius sc̃ȩ mettis uenerabilis presul. inblisacensi

Expanded text:
ravit, infirmorum necessitatibus, mortuorum sepulturis assistere ravit, infirmorum necessitatibus, mortuorum sepulturis assistere praecipuum faciebat, peregrinorum diversae professionis et diversi ordinis nuditati et paupertati subveniebat, sic indefesse, sic sedule, ut cotidiano usu receptos, pedes eorum manusque lavans, diversis ciborum generibus recreans, in commeando etiam muneribus donans, hos relaxaret, mox alios suscepturus pari amoris fervore, pari pietatis dilectione, ea quae Dei mandato ut fratribus impendantur instituta cognoverat impensurus. 12. Xenodochium quidam locellus infra urbem Mettensem habebatur antiquissimus, pauperculus, vilissimus. praeter id quod beatae Mariae semper Virginis nomini erat dicatus; quem amore Christi etdivitiarum opibus aggregatas ibidem ancillas Dei ad laudes perpetuo Creatori omnium celebrandas ditaverit, res acta indicio est. 13. Domnus Adventius sanctae Mettis venerabilis praesul in Blisacensi
Abbreviated transcription (Latin):
suos subditorumꝙ excessus fletib quibus supra mortales
abundabat deplorans deponit ⁊ Papa lohannes sc e sedi prȩ¬
sidebat & uices bcati Petri dignis sime administrabat. qui
domnũ Ad alberonẽ tanto honore suscepit: tantaq re¬
uerentia habuit. ut homine huius modi generis & nobili¬
tatis decebat. & qđ magis est tantȩ sc̃itatis & pietatis uiro
competert nouit. ac sc̃oꝵ reliquiis honestissime munerauit
Quam durũ quam asperũ beato uiro hoc iter fucrit. quan¬
to labore quantisq sudorib iuga & dcuia montiũ. rupir
ue sluasũ arripuerit. qui nosti quantȩ teneritudinis et gra¬
uedinis fuerit. qui scis cum robore corporis & menbrorũ
uiribus omnino cũ natura nobilitatis tum animi inbetil¬
licitate debilem ac inualidũ fuisse perpendere ac diiudi¬
case ualebis. Rediens aut̃ totum se diuno opcri manci¬
pauit laudibus sui creatoris assidue insistere curauit. demo¬
sinis. iugiliarum & orationum. laboribus se corpusq mace¬

Expanded text:
suos subditorumque excessus fletibus, quibus supra mortales abundabat, deplorans deponit. Papa Johannes sanctae sedi praesidebat, et vices beati Petri dignissime administrabat; qui domnum Adalberonem tanto honore suscepit tantaque reverentia habuit, ut hominem hujusmodi generis et nobilitatis decebat, et quod magis est, tantae sanctitatis et pietatis viro competere novit, ac sanctorum reliquiis honestissime muneravit. Quam durum, quam asperum beato viro hoc iter fuerit, quanto labore quantisque sudoribus juga et devia montium rupium et silvarum arripuerit, qui nosti quantae teneritudinis et gravedinis fuerit, qui scis eum robore corporis et membrorum viribus omnino cum natura nobilitatis tum animi imbecillitate debilem ac invalidum fuisse, perpendere ac dijudicare valebis. Rediens autem totum se divino operi mancipavit, laudibus sui Creatoris assidue insistere curavit, elemosinis, vigiliarum et orationum laboribus se corpusque mace
Abbreviated transcription (Latin):
uincentib tribuit. spoliatus est uestibus. qui indumento im¬
moitalitatis cȩteros uestit. flagellatus est. cuius nomine sq̃ &
serui eꝰ diabolum & angłos apostatas flagellant. Cibatus est
felle. qui cybum cȩlestem fidelib deddit & semꝑ dat. et qui pa¬
nis sc̃oꝵ est angłoꝵ. Accto potatus est: qui salutari poculo
fidci xp̃ianis cotidie propinat. Iule in nocens. ille iustus immo
in nocentia ipse & ipse iusticia inter peccatores & iniquos de¬
putat᷑. & testimonis falsis ueritas pręmit᷑. iudicatur iudicatu¬
rus. & di uerbum diq sermo ad uictima tacens ducit᷑. adulti¬
mum mortem crucis patitur. & moritur qui uitam prestat
mundo. qui resurgens spem resurrectionis fidelibus dat & as¬
cendens incęlum quia cum co ascensuri sumus si capiti nr̃o com¬
pacti & conglutinati bonis operib & actib sc̃is inueniamur.

Expanded text:
vincentibus tribuit; spoliatus est vestibus, qui indumento imvincentibus tribuit; spoliatus est vestibus, qui indumento immortalitatis ceteros vestit, flagellatus est, cujus nomine sancti et servi ejus diabolum et angelos apostatas flagellant. Cibatus est felle, qui cybum celestem fidelibus dedit et semper dat, et qui panis sanctorum est angelorum. Aceto potatus est, qui salutari poculo fidei christianis cotidie propinat. Ille innocens, ille justus, immo innocentia ipse et ipse justicia inter peccatores et iniquos deputatur, et testimoniis falsis veritas premitur, judicatur judicaturus, et Dei verbum Deique sermo ad victimam tacens ducitur; ad ultimum mortem crucis patitur et moritur, qui vitam praestat mundo, qui resurgens spem resurrectionis fidelibus dat, et ascendens in celum, quia cum eo ascensuri sumus, si capiti nostro compacti et conglutinati bonis operibus et actibus sancti inveniamur,
Abbreviated transcription (Latin):
oderici infelicissimi castrum. lantfridi curas etia dicta tur¬
rim. cui Cuerelinus praussimus insidebat. & Uendoperam E¬
Betaldi comitis in caluomontense pago situm subuersione
dampnauit. Nouerit sane quisquis hȩc legent. in iuriassi¬
bi specialiter illatas numquã uindicasse. sed ꝓxp̃o &ꝓtanti
nominis amore equis animis cuncta tolerasse. & ꝑ patien¬
tiȩ uirtutẽ sibi ingenita dñi su imitatorem extitisse. qui
ut beatus apłs dicit. cum pateret᷑ non comminabat. cum ma¬
lediceretur non maledicebat. Recordabatur quia traditus idem
añs. omnem patientiam exhibuit. Non contendit. non clama¬
uit. nec in platris audita est uox eius. Recordabat᷑ quia in sul¬
tantiu ille sputa suscepit. qui sputo suo oculos ceci nati apen¬
re dignatus est: coronatus est spinis. qui sc̃os martyres florib
coronat acternis. palmis infaciem caesus est̃. qui ueras palmas

Expanded text:
oderici infelicissimi castrum, Lantfridi-curtis etiam dictam turoderici infelicissimi castrum, Lantfridi-curtis etiam dictam turrem, cui Everelmus pravissimus insidebat, et Vendoperam Beraldi comitis in Calvomontense pago situm, subversione dampnavit. Noverit sane quisquis haec legerit, injurias sibi specialiter illatas numquam vindicasse, sed pro Christo et pro tanti nominis amore equis animis cuncta tollerasse, et per patientiae virtutem sibi ingenitam Domini sui imitatorem extitisse, qui, ut beatus apostolus dicit, cum pateretur non comminabatur, cum malediceretur non maledicebat . Recordabatur, quia traditus idem Dominus omnem patientiam exhibuit. Non contendit, non clamavit, nec in plateis audita est vox ejus. Recordabatur, quia insultantium ille sputa suscepit, qui sputo suo oculos ceci nati aperire dignatus est; coronatus est spinis, qui sanctos martires floribus coronat aeternis; palmis in fatiem caesus est, qui veras palmas
Abbreviated transcription (Latin):
tus. scis semꝑ subditus. erga malos ut conuerterentur ad corrigen¬
dum & exhortandum assidue prȩparatus. frequenter sua benig¬
nitate fructus sibi exprauoꝵ conuersione ad quirebat. et lu¬
grum expecunia sibi gedita fecisse multum gaudebat. Ex or¬
tabatur quos exhortari debere uidebat. increpabat duros &
ꝑfidos. obsecrabat pios & benignos admeliora conscendere.
quos uero mentis duritia in corigibiles efficiebat. hos gla¬
dio et armis diuinae animaduersionis telisq sp̃italib ꝑsequi
diu ꝑ patientia expeitatos. legibus etiam adiudicatos festina¬
bat. Aliquando res coꝵ & facultates depopulans. aliquari¬
do castra eorum subuertens & tert e co equans. quia h. ec
ȩc desiasticȩ familiȩ nimis uicina quicquid praedari pottran
his inferebant. & continuu pauperũ clamorem ad aures pi-¬
issimi pontificis ꝑuenire faciebant. Alteriacum namꝙ lẽ¬

Expanded text:
tus, sanctis semper subditus, erga malos ut converterentur ad corrigentus, sanctis semper subditus, erga malos ut converterentur ad corrigendum et exortandum assidue praeparatus, frequenter sua benignitate fructus sibi ex pravorum conversione adquirebat, et lucrum ex pecunia sibi credita fecisse multum gaudebat. Exortabatur quos exortari debere videbat, increpabat duros et perfidos, obsecrabat pios et benignos ad meliora conscendere; quos vero mentis duritia incorrigibiles efficiebat, hos gladio et armis divinae animadversionis telisque spiritalibus persequi diu per patientiam expectatos, legibus etiam adjudicatos festinabat. Aliquando res eorum et facultates depopulans, aliquando castra eorum subvertens et terre coaequans, quia haec aecclesiasticae familiae nimis vicina, quicquid praedari poterant his inferebant, et continuum pauperum clamorem ad aures piissimi pontificis pervenire faciebant. Alteriacum namque Te
Abbreviated transcription (Latin):
ro nihil aliud quã patriã repetere. & id summa festinatio¬
ne conabant᷑. & quia id tempus poscebat preter pacem &
ea quȩ pacis sunt. uidelicet metere. curis domesticis utilia
administrare . Domnꝰ aut̃ pontifex consucta repetere. monas¬
teria uidelicet uel noua construere uel uetera restruere
procurabat. Haec dixi ꝓpter hos qui beati uiri in nocentiam
& pietatem. instulticiã & stoliditatẽ uertebant. & iudiorum
sequaces qui caput nr̃m et principium mordacib uerbis ꝑ¬
sequentes. uini potatorem & daemonio plenum qđ nefas est
etiã recordari semꝑ inclamabant. horum inqu̾a similes seruũ
dĩ & honestissimõ summi capitis menbrum. quia ad quȩque
conuitia adirascendum non in sanibat hebetem & uccordem
dicebant: hic aut̃ beatus & adsibi illatas iniunas patiens ce
didicetat. & subditorum calamititib sic semꝑ adesse festi¬
nabat. ut rerum oportunitatem prestolans. om̃ib: om̃a fac¬

Expanded text:
ro nichil aliud quam patriam repetere, et id summa festinatioro nichil aliud quam patriam repetere, et id summa festinatione conabantur; et quia id tempus poscebat praeter pacem et ea quae pacis sunt, videlicet metere, curis domesticis utilia administrare, domnus autem episcopus consueta repetere, monasteria videlicet vel nova construere vel vetera restruere, procurabat. Haec dixi propter hos, qui beati viri innocentiam et pietatem in stultitiam et stoliditatem vertebant et Judaeorum sequaces, qui caput nostrum et principium mordacibus verbis persequentes, vini potatorem et daemonio plenum, quod nefas est etiam recordari, semper inclamabant--horum, inquam, similes servum Dei et honestissimum summi capitis membrum quia ad quaeque convitia ad irascendum non insanibat, hebetem et vecordem dicebant. Hic autem beatus et ad sibi illatas injurias patiens esse didicerat, et subditorum kalamitatibus sic semper adesse festinabat, ut rerum oportunitatem praestolans, omnibus omnia fac
Abbreviated transcription (Latin):
rat om̃ium sui tomporis mitissimus atq pacificus non multa
militati manu: sca clericorum & honestis simorum laucosum
aulcssimo comitatu usus est. & ꝓpter id in redeundo uertus
ne fonte inua hostis insidias pateret. abitinere parum quid
declinare digium duxit. & cedere mags ad horam. qua ue¬
sanat fureitus principis locũ cȩdis aut alicuꝰ alterius malis
aiderat tei cuentum miserando disposuit. et disponendo pre¬
ordinauit dum sõm furons  maligntatis. dum um bachan¬
tis & turbulenti uertigines. incum pauorem incumꝙ timorem cõ¬
mutauit. ut eo impetu eaq uirtutẽ qua di scruum ante ꝑseqͥ
moliebatus. nunc fugere ac reto ire iuribus quibus poterat
aggrederetur . ac magis capitimertt. qua capere daborante
Iuob igitur dieb fuge fidem committens. donec intuto se
esse credidit. semꝑ se a domno pontifice & fratre ciꝰ duce Te¬
oderico insequi existimabat memoratus conradus. nostri ue¬

Expanded text:
rat omnium sui temporis mitissimus atque pacificus, non multa rat omnium sui temporis mitissimus atque pacificus, non multa militari manu, set clericorum et honestissimorum laicorum dulcissimo comitatu usus est, et propter id in redeundo, verens ne forte in via hostis insidias pateretur, ab itinere parum quid declinare dignum duxit, et cedere magis ad horam quam vesaniae furentis principis locum caedis aut alicujus alterius maliediderat, rei eventum miserando disposuit et disponendo praeordinavit, dum spiritum furoris et malignitatis, dum vim bachantis et turbulenti vertigines in eum pavorem in eumque timorem commutavit, ut eo impetu eaque virtute, qua Dei virum ante persequi moliebatur, nunc fugere ac retro ire viribus quibus poterat aggrederetur, ac magis capi timeret quam capere elaboraret. 20. Duobus igitur diebus fuge fidem committens, donec in tuto se esse credidit, semper se a domno pontifice et fratre ejus duce Teoderico insequi existimabat memoratus Conradus; nostri ve
Abbreviated transcription (Latin):
sis. Beitaldus leucensis. aliiq quam plures non solum ex lo¬
tharii regno. uerum ex om̃i germania. quorum pars fauo¬
re. pars timore nobilis ꝑsone. hinc inde agitati. hinc inde de¬
fluentes pauci admodum &x ipsi inter suos precipui do dilectis¬
simo Adelberoni & dictis qꝰ iustis simis testimoniũ uerttatis exhi¬
bentes eggrunt ut inter uerum falsumq discidis & discordie
non modica aisceptatio fieret. qua ctiã ipse rex omnino selare
nom potuit uerum nisi esset domini & pontificis nri Adlbeto¬
nis in compatabilis nobilitas. furor ȩȩcus & in sania mniscta arma
etia telaq cotipuissec.  ahomicidium usꝙ itȩ commotione
ꝑtingat contigisset. Hac gͥ simultatiene. his odus insesusai¬
mis discessium est: & unusquisꝙ adppria redirt festinabat. sea
domnꝰ pontisex dũ expatra ꝓpria reccdens adregile collo qur
ꝑtexctat nibil horum metuens nihil horum estimais quia c¬

Expanded text:
sis, Bertaldus Leucensis, aliique quam plures non solum ex Losis, Bertaldus Leucensis, aliique quam plures non solum ex Lotharii regno verum ex omni Germania, quorum pars favore, pars timore nobilis personae, hinc inde agitati, hinc inde defluentes, pauci admodum, et ipsi inter suos praecipui, Deo dilectissimo Adalberoni et dictis ejus justissimis testimonium veritatis exhibentes, egerunt, ut inter verum falsumque discidii et discordiae non modica disceptatio fieret, quam etiam ipse rex omnino sedare non potuit; verum nisi esset domini et pontificis nostri Adalberonis incomparabilis nobilitas, furor cecus et insania misera arma etiam telaque corripuisset, et ad homicidium usque irae commotionem pertingere contigisset. 19. Hac igitur simultatione, his odiis infestissimis discessum est, et unusquisque ad propria redire festinabat. Sed domnus pontifex, dum ex propria patria recedens ad regale colloquium perrexerat, nihil horum metuens, nihil horum estimans, quia e
Abbreviated transcription (Latin):
sens aderat aliquid honoris exhibentes arma furoremq corri¬
puissent. & adinsaniam exaciandam quicquid mali manus ro¬
burq inferre posset. non omisisset. Aderat hinc magis
seditioni qua synodo domnus Icodericus frater quidem huuis
domini nr̃i Ad elberonis pontificis. dux aut̃ corum qui cis
citraꝙ mosam mossellamꝙ resident. & haec quȩ agebantur
queq iuste disponchant᷑ sua auctoritate firmabat atꝑ corto¬
borabat. nuptiasq inlicitas cum reliquis ducibus. comitibus. &
qđ maius est sacerdotib dõ & retaitudini ac regie iusticie fa¬
uentibus dampnans & humanas iras non formidans acquita¬
tis lance quac dĩ erant liberrime decernebat. Aderant etia
in hac uenerabili synodo primi & precipui sacerdotes. Uiuilli¬
gisus maguntinus praesul. feribertus coloniensis itidem prȩ¬
sul. iłł uuarmacensis. ilł argentensis. Vualterus spirensis.
uotgenis lcodi ensis Fezel uuiziburgensis. Haimo uirduncn¬

Expanded text:
sens aderat, aliquid honoris exibentes, arma furoremque corrisens aderat, aliquid honoris exibentes, arma furoremque corripuissent, et ad insaniam exsaciandam, quidquid mali manus roburque inferre posset, non omisisset. 18. Aderat huic magis seditioni quam synodo domnus Teodericus, frater quidem hujus domini nostri Adalberonis pontificis, dux autem eorum qui cis citraque Mosam Mosellamque resident, et haec quae agebantur queque juste disponebantur, sua auctoritate firmabat atque corroborabat, nuptiasque illicitas cum reliquis ducibus, comitibus, et quod majus est, sacerdotibus Deo et rectitudini ac regiae justitiae faventibus dampnans, et humanas iras non formidans, aequitatis lance quae Dei erant liberrime decernebat. Aderant etiam in hac venerabili synodo primi et praecipui sacerdotes Willigisus Maguntinus praesul, Heribertus Coloniensis itidem praesul, ille Warmacensis, ille Argentensis, 2. 3., Walterius Spirensis, Notgerius Leodicensis, Hezel Wiziburgensis, Haimo Virdunen
Abbreviated transcription (Latin):
fatem̃ & quȩ recta sunt non dicert̃ non solum stulticiȩ sea
qđ maiis est magnȩ uerecundiş acputamus Domn Otto
dux pater istius uencrabilis Conradi ducis nobis consedentis
natus exfilia magni Ortonis est. cuiꝰ foror Girbergia acdit
filiam suam Conrado burgundionum regi. ex Contadi autẽ
filia nata est domina Matthildis huius contadi assidentis
uxor. łloc ergo gencalogie ordine quia frater sororꝙ insup¬
putatione non admituntur. consangunitas horum non
plus qũa sedio loco clongari pr. cualit᷑. łlact bcato uito itit¬
xente. tante ire tanteq simultates in ipsa synodo exurgere cue¬
pit. ut nisi esset ea nobilitas qua celo terta mariq ultraq mare
indytus effulgebat. Conradus dux de quo reꝵx agebat & qͥcuq
suae partis erant neq dm̃ neq regiam maiestatem reuerentes.
neq sacerdotib quoꝵ maxima & honestissima multitudo pre¬

Expanded text:
fatemur, et quae recta sunt non dicere, non sotum stultitiae, sed fatemur, et quae recta sunt non dicere, non sotum stultitiae, sed quod majus est, magnae verecundiae deputamus. Domnus Otto dux, pater istius venerabilis Conradi ducis nobis consedentis, natus ex filia est magni Ottonis, cujus soror Girbergia dedit filiam suam Conrado Burgundionum regi. Ex Conradi autem filia nata est domina Mathildis, hujus Conradi assidentis uxor. Hoc ergo genealogiae ordine, quia frater sororque in supputatione non admittuntur, consanguinitas horum non plus quam secundo loco elongari praevalet. Haec beato viro retxente, tantae irae tantaeque simultates in ipsa synodo exurgere coepit ut, nisi esset ea nobilitas qua coelo, terra marique ultraque mare inclitus effulgebat, Conradus dux, de quo res agebatur, et quicumque suae partis erant, neque Deum neque regiam majestatem reverentes, neque sacerdotibus, quorum maxima et honestissima multitudo prae
Abbreviated transcription (Latin):
foribus adesse uideat᷑. parumq minus crimen nobis tacen¬
tib radicitus. quã eisgͣuidem scelus audacter & sine peccati
estimatione perpetrare cernitu&. Nomnus Adelbero
mcitensium uenerabilis pracsul sanguint & affinitatt regi
assidenti et cunctis qui ex magni Hleinriq linca descenderant
ad primȩ coniunctus. huc sacre synodo inter scdebat. it ut
erat cunctis consacerdotibus nobilior excełsiorq sic nobili¬
ort celsionꝙ sella inter suos ꝓminebat. łlic regis obiurgati¬
onem ultra ferre non ualens. & tacere amplius in honestõ
iudicans. intrim inquit actatis sancatatis & scientiȩ prȩro¬
gatiua. locum quidem loquendi cũ fribus nris dantes. & ho¬
norem canis senectutiꝙ diuno prȩcepto exhibentes quo dicit̃
coram cano capite consurgas. quia maiestatis ut̃ae potentĩa
domine mi rex. adaedetus nri ordinis obiurgationi & inuet¬
tioni plus plusꝙ uidemus uerba. augere. tacere ultra uere

Expanded text:
foribus adesse videatur, parumque minus crimen nobis tacenforibus adesse videatur, parumque minus crimen nobis tacentibus indicitur, quam ei qui idem scelus audacter et sine peccati estimatione perpetrare cernitur. 17. Domnus Adalbero Mettensium venerabilis praesul, sanguine et affinitate regi assidenti et cunctis qui ex magni Heinrici linea descenderant adprime conjunctus, huic sacro synodo intersedebat, et ut erat cunctis consacerdotibus nobilior excelsiorque, sic nobiliori celsiorique sella inter suos prominebat. Hic regis objurgationem ultra ferre non valens, et tacere amplius inhonestum judicans: Interim, inquit, aetatis sanctitatis et scientiae praerogativa, locum quidem loquendi cum fratribus nostris dantes, et honorem canis senectutique divino praecepto exibentes, quo dicitur: « Coram cano capite consurgas , » quia majestatis vestrae potentiam, domine mi rex, ad dedecus nostri ordinis objurgationi et invectioni plus plusque videmus verba augere: tacere ultra, vere
Abbreviated transcription (Latin):
me imbutus. eloquentia facundissimus. ad regendũ di timo¬
re ĩuuacissime asstrictus. motũ cordis patientiae frenis res¬
tringens. sacrȩ scripturȩ exemplis cos aggredi honestius
esse iudicans. ecce inquit ecce uos estis loca quidem sc̃orum
sacerdotum tenentes. & in meliori cathedra qua sedisset
moyses sedentes. ut pote uices dñi possidentes. qui & boni
canes et sq̃ arictes ꝓuite merito dici debueratis. contraria
uice in uersoq ordine canes mut̾i non ualentes latrare
estis effecti. ipsiq cetitate multati dum subditis ducatum
prebere cogimini. & ductor et sequens ambo infoueam
prȩcipitamini. Ecce inquit Conradus dux austrasiorum con¬
sanguinitate nobis & quicumq in tota patria nobiliores
sunt cunctis affinitate coniunctus. uxorem duxit sic sibi
ꝓpinquam sic ꝓximam. ut sicut timemus non modo ipsi
uerum om̃i patnae offensa dĩ citissimẽ & ut dicitur pro

Expanded text:
me imbutus, eloquentia facundissimus, ad regendum Dei timome imbutus, eloquentia facundissimus, ad regendum Dei timore vivacissime astrictus, motum cordis pacientiae frenis restringens, sacrae Scripturae exemplis eos aggredi honestius esse judicans: Ecce, inquit, ecce, vos estis loca quidem sanctorum sacerdotum tenentes, et in meliori cathedra quam sedisset Moyses sedentes, utpote vices Domini possidentes, qui et boni canes et sancti arietes pro vitae merito dici debueratis, contraria vice inversoque ordine canes muti non valentes latrare estis effecti, ipsique cecitate multati dum subditis ducatum praebere cogimini, et ductor et sequens ambo in foveam praecipitamini. Ecce. inquit, Conradus dux Austrasiorum, consanguinitate nobis et quicunque in tota patria nobiliores sunt cunctis affinitate conjunctus, uxorem duxit sic sibi propinquam, sic proximam, ut, sicut timemus, non modo ipsi, verum omni patriae offensa Dei citissime et, ut dicitur, pro