comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ppło uissit ꝙ post cunnẽsem clãdem unus romanoꝵ imꝑatoꝵ in italia ꝓspere
rem gessisser. Benatus quodie pͥmũ est in capicosio cõsultus decteuit ut quo
eo anni duplex cributũ imparet᷑ simplex confestim exigẽtur ex quo stipendium
p̾sens oĩb milicib daret᷑ p̃t᷑ ꝙͣ qui milites ad cannas fuissẽt. Iñ de ex̾citib ita
decretum est ut duab segionib urbanis. ti. sempiꝰ coñs cales ad cõueniendũ
diem edicerer mñ sex lẽꝯiones in csãustra claudiana sup̃ sessula deduce̾nt᷑. Q ibi
segiones eẽnc eranc ant amnẽsis maxiẽ ex̾cit᷑ eas appus claudius pnscher. p̃.R̃.¬

Expanded text:
 iussit, quod post Cannensem cladem unus Romanorum imperatorum in Italia prospere rem gessisset. senatus quo die primum est in Capitolio consultus decreuit ut quod eo anno duplex tributum imperaretur simplex confestim exigeretur, ex quo stipendium praesens omnibus militibus daretur praeterquam qui milites ad Cannas fuissent. de exercitibus ita decreuerunt ut duabus legionibus urbanis Ti. Sempronius consul Cales ad conueniendum diem ediceret; inde eae legiones in castra Claudiana supra Suessulam deducerentur. quae ibi legiones essent—erant autem Cannensis maxime exercitus—eas Ap. Claudius P
Abbreviated transcription (Latin):
uelũt quib reditus nõ erat in patriã codisctim̃ pugne u̾ceret᷑ obstinanem̃t aĩs iũ¬
cere aut mori. Minus ptinaces uiros habebat asta acies. Nã maxima ꝑs hĩsꝑani eiãt
qui uĩci in hispania qm̃ uictores initasiã trahi malefunt. pͥmo ig cõcu̾su cũ uix
pisa cõiecra eẽnt reculit pede media acies inferẽtibq sese maguo impetu romais
in cirũuẽtos plio ancipiti puguant. S cũ in mediñ cota iã coisset romana acies satis

Expanded text:
uelut quibus reditus in patriam ltingt eo discrimine pugnae uerteretur, obstinauerant animis uinuelut quibus reditus in patriam ltingt eo discrimine pugnae uerteretur, obstinauerant animis uincere aut mori. minus pertinaces uiros habebat altera acies; nam maxima pars Hispani erant, qui uinci in Hispania quam uictores in Italiam trahi malebant. primo igitur concursu, cum uix pila coniecta essent, rettulit pedem media acies inferentibusque se magno impetu Romanisin circumuentos proelio ancipiti pugnant; sed cum in medium tota iam coisset Romana acies, satis
Abbreviated transcription (Latin):
appellatã opulentissimã ea tẽpestato regiõĩs eius oppugnare pamãt. Quod ubi sensit
hasdrubul ꝓ ope ferenda sociis ꝑgit ire ipe ad urbe dedicã nup in fidẽ romanor op¬
misiũ inc̾uallo castra distantia habuẽ.Paucos dies nec sm̃ leuib pliis nec ut i
aciem exuent. Cand̾em uno eodẽq die uelut ex cõposito ut̾nq signñ pugne ꝓpesitũ
mat. In cornib dextro penos socat seuo affros me̾ennariorq auxilia equitũ numi¬
das penoꝵ pedicib cetos afroꝵ ꝓ cornib apponit. Nec oẽs munide in dextio sociti
cornu s quibusdam de sultoꝵ in modicũ binos trahentib equos int̾ acemimã sepe
pugnam in recentõ equũ ex fesso armacis crimsultare mos enit. Tanca ueloctas
ipis cũq docile equor gen est. Cum hoc mͦ instrucci starẽt imꝑatoꝵ utͥusq ꝑtis

Expanded text:
appellatam, opulentissimam ea tempestate regionis eius, oppugnare parant. quod ubi sensit appellatam, opulentissimam ea tempestate regionis eius, oppugnare parant. quod ubi sensit Hasdrubal, pro ope ferenda sociis pergit ire ipse ad urbem deditam nuper in fidem Romanorum op bellum. quinque milium interuallo castra distantia habuere paucos dies nec sine leuibus proeliis nec ut in aciem exirent: tandem uno eodemque die uelut ex composito utrimque signum pugnae propositum mat; in cornibus, dextro Poenos locat, laeuo Afros mercenariorumque auxilia; equitum Numidas Poenorum peditibus, ceteros Afris, pro cornibus apponit. nec omnes Numidae in dextro locati cornu sed quibus desultorum in modum binos trahentibus equos inter acerrimam saepe pugnam in recentem equum ex fesso armatis transultare mos erat; tanta uelocitas ipsis tamque docile equorum genus est. cum hoc modo instructi starent, imperatorum utriusque partis
Abbreviated transcription (Latin):
castra rediit nlla re ꝙͣ cesentate tucior ꝙ undiq abienit añ ꝙͣ cõsentirẽt. hasd̾ni¬
bas pͥusꝙͣ moue̾r castia pecunias ĩꝑat ppłis oĩb subdicionis satis guaris hmnibi¬
lem cumsit̾ quosdã p̃cio m̾catũ nec auxilia gassica ałr ꝙͣ cõd̾ucta habuisse in opem
cm̃ it᷑ ingressũ iuix penetratur ad alpis fusse. Pecuniis igͥ mptĩ exacris ad hubũm
descendit. Dec̾ra carthaginẽsiũ et hasd̾nibalis it ubi ad romanoo sũt̃ plata dĩb
omissis reb ambo duces uictis copiis ire obiuã ceptio acq obsiste̾ ꝑant rati si han¬
nibali uix ꝑ se ipi tolerando icalie hosti hasd̾nibus due acq hispanẽsis excit᷑ eẽc iũct᷑
illis finẽ romani imꝑii fore. ħis anxii cuns ad hibum cõtralũt copias. Et trmsito
anne cũ diu cõsultassent utrũ castra castuo cõferrẽt cantis habeiens socis carrhagi¬
nensiũ oppugnãdis morari ab itine̾ ꝓposito hostem urbem appinquo flumine hybum

Expanded text:
undique abierat antequam consentirent. Hasdrubal priusquam moueret castra pecunias imperat populis omnibus suae dicionis, satis gnarus Hannibalem transitus quosdam pretio mercatum nec auxilia Gallica aliter quam conducta habuisse; inopem tantum iter ingressum uix penetraturum ad Alpes fuisse. pecuniis igitur raptim exactis ad Hiberum descendit. decreta Carthaginiensium et Hasdrubalis iter ubi ad Romanos sunt perlata, omnibus omissis rebus ambo duces iunctis copiis ire obuiam coeptis atque obsistere parant, rati, si Hannibali, uix per se ipsi tolerando Italiae hosti, Hasdrubal dux atque Hispaniensis exercitus esset iunctus, illum finem Romani imperii fore. his anxii curis ad Hiberum contrahunt copias et transito amne, cum diu consultassent utrum castra castris conferrent an satis haberent sociis Carthaginiensium oppugnandis morari ab itinere proposito hostem, urbem a propinquo flumine Hiberam
Abbreviated transcription (Latin):
cesebre. Deiñ cetos auctores submouet andronodonis iuuenẽ iã eẽ dictitans iero¬
nimũ ac regni ĩpotentẽ deponendãq cutesam ipe qui cum płib coĩs erat in se unũ
oiũ̾m uires cõu̾tit. uix quidem ulli bono moderatoq regi facilius erat fauor apd sira¬
cusanos succedenti tanta cantate iheronis. uerũ enĩ uo̾ hieronimꝰ uelut suis uitiis
desiderabise effice̾ uellet aliũ pͥmo statĩ cõspectu oĩa ꝙͣ dispari eent ostendit. Nã qui¬

Expanded text:
 iuuenem iam esse dictitans Hieronymum ac regni potentem; deponendoque tutelam ipse, quae cum pluribus communis erat, in se unum omnium uires conuertit. uix quidem uel bono moderatoque regi facilis erat fauor apud Syracusanos, succedenti tantae caritati Hieronis; uerum enimuero Hieronymus, uelut suis uitiis desiderabilem efficere uellet auum, primo statim conspectu o
Abbreviated transcription (Latin):
lenas urbe adefensonb uastarta facile ponti hostes sũt. Arx tm̃ rerente in quib inter
cunstui cupte uro e media cede quidã effugt. Et lacienses desciue ad bnitios renocq
ubit̃at nilritudine a pͥnapib. Regini tm̃mꝰ regioĩs eĩ et in fide erga romanos er pote¬
statta sue ad ustunũ mansunt. . ficisiã ꝯͦ cadẽ incłmatio aĩoꝵ puenit. Et ne do¬
ns quede sneronis tota ab deferncẽ abstinuit. Nãq geło maximꝰ sairpis cõcẽpta
suus senaturr patris sumul ro cannẽsẽ cladẽ. Eͥ societate ad penos defeat mouis¬
em i oialia res nͦ mors adeo oportuna ut patre qͦ suspitioẽ asꝑgeret armantem
eim muastitud mẽ sossiatantẽq socios assupsiss. hec eo anno in italia in alfuca in
emslia m hnspania uano euẽtuacta. Exitu ann.& fabius maxim a senatu postula¬

Expanded text:
itaque urbe a defensoribus uasta facile potiti hostes sunt: arx tantum retenta, in quam inter tumultum captae urbis e media caede quidam effugere. et Locrenses desciuere ad Bruttios Poenosque prodita multitudine a principibus. Regini tantummodo regionis eius et in fide erga Romanos et potestatis suae ad ultimum manserunt. in Siciliam quoque eadem inclinatio animorum peruenit et ne domus quidem Hieronis tota ab defectione abstinuit. namque Gelo, maximus stirpis, contempta simul senectute patris simul post Cannensem cladem Romana societate ad Poenos defecit, mouissetque in Sicilia res, nisi mors, adeo opportuna ut patrem quoque suspicione aspergeret, armantem eum multitudinem sollicitantemque socios absumpsisset. haec eo anno in Italia, in Africa, in Sicilia, in Hispania uario euentu acta. exitu anni Q. Fabius Maximus a senatu postula
Abbreviated transcription (Latin):
itasie cura pͥor erat. Nicħ de hasd̾nibalis neꝙ de copiis ei mutatũ est. himilc̃o ciui
ex̾aitu iusto et auera classe ad retinẽdã terra manq ac tuendã hispamiã est missus
Qui ut pedestris naualieq copias timerit castris cõminritis naualib ꝙ subdicis
et uallo cicũdatis cũ equitib delects ipẽ ꝙͣtũ maxͦ accełare potãt ꝑ dubios ĩfestresis
posos uixca intẽtus ad hasd̾nibale puenic. Cum decrera senat᷑ mandataq exposus

Expanded text:
tiorque erat, nihil de Hasdrubale neque de copiis eius mutatum est; Himilco cum exercitu iusto et aucta classe ad retinendam terra marique ac tuendam Hispaniam est missus. qui ut pedestris navalisque copias tret uallo circumdatis cum equitibus delectis ipse, quantum maxime accelerare poterat, per dubios infestosque populos iuxta in
Abbreviated transcription (Latin):
iicentib diffiailius fuit ꝙͣ postea uĩcere. haunibuł spe potiunde nole adempta cun
arenus recessisset marcellus extemplo clausis portis custodibq disposicis ne qs

Expanded text:
uincentibus difficilius fuit quam postea uincere. Hannibal spe potiundae Nolae adempta cum uincentibus difficilius fuit quam postea uincere. Hannibal spe potiundae Nolae adempta cum Acerras recessisset, Marcellus extemplo clausis portis custodibusque dispositis ne q
Abbreviated transcription (Latin):
miłitũ in castia remictit uissos ꝓꝑe apparatũ oẽm oppugnande urb̃ in pͥmã atiẽ a ffe¬
ie satis fidens si cuctantib inscaret morq in sua osq mistia discuisu crepidat ad pͥ
masigna succeditq ad muros acies. Patefacta repence porta marcellus signa cane̾ Se
domoiẽq tossi ac pedices pͥmũ dem̃ equites ꝙͣ to maximo posset̃ ĩ petu in hostẽ enĩ¬
rere iub̾et. Satis cerroris tumłtusq in acie media intuserant cum duab cum põtis
ꝑ uaseñ flactus er .ꝙͦ. auresuis segati in cornua hostiũ erupẽ. Addide damore sixe culo¬
neoq er alia turba custod̾ie impedim̃tor apposita ut pauatatẽ maxiẽ sꝑuẽtib penis
ingentis rerence exat᷑ spẽm fecit᷑. uix equidẽ ausim affirmare ꝙ quidã auctores st̃¬
fuit uigẽs eodie res ac nesçio an maxima illo bello gesta sit. No uici eĩ ab hannibale

Expanded text:
militum in castra remittit iussos propere apparatum omnem oppugnandae urbis in primam aciem adfermilitum in castra remittit iussos propere apparatum omnem oppugnandae urbis in primam aciem adferre, satisma signa succeditque ad muros acies, patefacta repente porta Marcellus signa canere clamoremque tolli ac pedites primum, deinde equites, quanto maximo possent impetu in hostem erumpere iubet. satis terroris tumultusque in aciem mediam intulerant, cum duabus circa portis P. Ualerius Flaccus et C. Aurelius legati in cornua hostium erupere. addidere clamorem lixae calonesque et alia turba custodiae impedimentorum adposita, ut paucitatem maxime spernentibus Poenis ingentis repente exercitus speciem fecerit. uix equidem ausim adfirmare, quod quidam auctores sfuit, ingens eo die res ac nescio an maxima illo bello gesta sit; non uinci enim ab Hannibale
Abbreviated transcription (Latin):
na ianes egssa uortis irec impẽdim̃ta eoꝵ ac sairinas diriperent clauderẽt dem̃ poͬ¬
cus mursq aruparet ut potientes reꝵ suaꝵ atq urb uenũ inde ꝓ romano acca¬
muns oriret᷑ fortunã pugne exꝑiri stacuit. As t̾s portas in hosces u̾sas tͥꝑtico ex¬
tum iñstruxie impedim̃ta subsequi uissit casones sixasq et ĩualidos milites ual¬
siim fẽre. Media porta robora segionũ er romanos equites duab cura portis nouos
milices seuẽq armaturã ac sotioꝵ equites statuit. Nosani muros portusꝙ adire ueti¬
t Sub̃sidiaq destinata impedim̃tis data ne occuꝑatis dlio legionib in ea impetus
sierer. Ita mstiucti intra portas stabant. hannibali sub signis id ꝙ ꝑ aliquot dies
armat᷑ quisꝙ in muns eẽt rat̾ dem̃ ꝓdita cõloquia eẽ metuq resides factos partẽ

Expanded text:
na acies egressa portis foret, impedimenta eorum ac sarcinas diriperent, clauderent deinde porna acies egressa portis foret, impedimenta eorum ac sarcinas diriperent, clauderent deinde portas murosque occuparent, ut potentes rerum suarum atque urbis Poenum inde pro Romano acciin urbe oreretur, fortunam pugnae experiri statuit. ad tres portas in hostes uersas tripertito exercitum instruxit; impedimenta subsequi iussit, calones lixasque et inualidos milites uallum ferre. media porta robora legionum et Romanos equites, duabus circa portis nouos milites leuemque armaturam ac sociorum equites statuit. Nolani muros portasque adire uetiti subsidiaque destinata impedimentis data, ne occupatis proelio legionibus in ea impetus fieret. ita instructi intra portas stabant. Hannibali sub signis, id quod per aliquot dies armatus quisquam in muris esset. ratus deinde prodita conloquia esse metuque resides factos, partem
Abbreviated transcription (Latin):
re uibet q̃stonb imꝑat ut se adire qͦtiens nelit patiant᷑. hac comitate marcelli fertris
aĩs ad eo est mossit̾ ut nemo inde sotioꝵ rẽ R. forcius ac fidelius uiuit. Cum hanmbil
ad porcas cẽt nosam nirsus a nuceria mouit castra plebęsq nosana deintegro ad desec¬
cionem spectaret marcellus sub aduẽtu hostiũ intra muros se iecepit nõ custus meni¬
ens sy ne ꝓdende urb̃ amsionẽ minis mlt̾is in eã ĩminẽtib deuet. Instrui dem ut̾nq
aties romanoꝵ cepte ꝓ menib nose penoꝵ añ castra sua plia hinc pua int̾ urbem
anesa ee uano euentu fiebant qr duces nec ꝓhibe paucos temeꝰ rogantes. Nec sigꝰ
cures inuise pugne uolebant. In hac conitia iã duoꝵ excituũ statioe pͥnapes nosanoꝵ
siant mairesso nocturna cõscouia int̾ psebẽ ac penos fieri sentutũq eẽ ut cũ roma¬

Expanded text:
re iubet; lictoribus imperat ut eum se adire quotiens uelit patiantur. hac comitate Marcelli ferocis re iubet; lictoribus imperat ut eum se adire quotiens uelit patiantur. hac comitate Marcelli ferocis iuuenis animus adeo est mollitus ut nemo inde sociorum rem Romanam fortius ac fidelius iuuerit. cum Hannibal ad portas esset—Nolam enim rursus a Nuceria mouit castra—plebesque Nolana de integro ad defectionem spectaret, Marcellus sub aduentum hostium intra muros se recepit, non castris metuens sed ne prodendae urbis occasionem nimis multis in eam imminentibus daret. insae, Romanorum pro moenibus Nolae, Poenorum ante castra sua. proelia hinc parua inter urbem castraque et uario euentu fiebant, quia duces nec prohibere paucos temere prouocantes nec dare signum uniuersae pugnae uolebant. in hac cotidiana duorum exercituum statione principes Nolanorum nuntiant Marcello nocturna conloquia inter plebem ac Poenos fieri statutumque esse ut, cum Roma
Abbreviated transcription (Latin):
aut bño cõciliandus sibi assup̾sisse ꝙͣ hosti ademisse fortẽ ac screnuũ maluit sotiu
Siccitũq ad̾ se benigne appellat mstos in eũ inuidos int̾ ppłares hr̃. Inde existimatu
facise ẽẽ ꝙ nemo ciiis nosan sibi indicauit̾ ꝙͣ miłta eiꝰ eggia facinora militaria eẽnt
S qui in roãnis militauat castus nõ posse obscurã eiꝰ uicutẽ eẽ młtos sibi qui cum
eo scipendia fecem̃t referre qui uir eẽt ille q̃ er qͦtieno ꝑicula ꝓ salute ac digͥtate. pͥ
cium iuroꝵ equoꝵ armoꝵo sit oppssus Itaq macre ui̾tute esto iuquit apd me tibi oĩd
honos atq p̃miũ ome erit et quo freꝙ̃tuis mecũ fuis sencies cã iẽ tibi digͥtati atq emo
lum̃to eẽ setoq uiueni ꝓmissis eqũ eximiũ exdonat bigatosq angẽtos q̃storẽ numeni¬

Expanded text:
aut beneficio conciliandus, sibi adsumpsisse quam hosti ademisse fortem ac strenuum maluit socium, aut beneficio conciliandus, sibi adsumpsisse quam hosti ademisse fortem ac strenuum maluit socium, accitumque ad se benigne appellat: multos eum inuidos inter populares habere inde existimatu facile esse quod nemo ciuis Nolanus sibi indicauerit quam multa eius egregia facinora militaria essent; sed qui in Romanis militauerit castris, non posse obscuram eius uirtutem esse. multos sibi qui cum eo stipendia fecerint, referre qui uir esset ille quaeque et quotiens pericula pro salute ac dignitate poptium uirorum equorum armorumque sit oppressus. 'itaque macte uirtute esto' inquit. 'apud me tibi omnis holumento esse.' laetoque iuueni promissis equum eximium dono dat bigatosque quingentos quaestorem numera
Abbreviated transcription (Latin):
bes mayiẽ nola neapoliq. Cũ ferme.xxx. senatores ac for. pͥmus quisq capuã petis¬
sent exclusi inde ꝙ portas hanibali cdausissẽt cumas se cõtusenĩt. Nuceria p̃da militi
data est. urbs direpta atq incensa. ⁊ lola marrellus nõ sui mag̃ fidutia p̃sidii ꝙͣ
uoluntate pͥncipũ habebat psebs timebat᷑ et añ os̃. s. banti̾ quẽ cõsensu atrẽptantem
defectioĩs ac met̾ a p̃tore. Rͦ nc̃ ad̾ ꝓdiciõe patrie nc̃ si eadie fortuna defuisset ad tm̃s¬
fugiendum simulabat. Erat uiuenis acer et sotioꝵ ea tẽpestate nobilissim eques.Semi¬
necem eũ ad cannas in acuo cosoꝵ corpoꝵ ĩuẽtũ curatũq benigne et̃ cũ donis hannibal
domũ remiẜat. Ob ei grũm miti rẽ nolanã in uis diccionẽq dare uoluenit peno anxiũ¬
q eũ er sollicitũ cura nouandi res p̃tor cẽnebat. Cecm cum cuit pena cohibendus eẽt

Expanded text:
bes, maxime Nolam Neapolimque. cum ferme triginta senatores, ac forte primus quisque, Capuam petisbes, maxime Nolam Neapolimque. cum ferme triginta senatores, ac forte primus quisque, Capuam petissent, exclusi inde, quod portas Hannibali clausissent, Cumas se contulerunt. Nucerina praeda militi data est, urbs direpta atque incensa. Nolam Marcellus non sui magis fiducia praesidii quam uoluntate principum habebat; plebs timebadefectionis ac metus a praetore Romano nunc ad proditionem patriae, nunc, si ad id fortuna defuisset, ad transfugiendum stimulabat. erat iuuenis acer et sociorum ea tempestate prope nobilissimus eques. seminecem eum ad Cannas in aceruo caesorum corporum inuentum curatumque benigne, etiam cum donis Hannibal domum remiserat. ob eius gratiam meriti rem Nolanam in ius dicionemque dare uoluerat Poeno, anxiumque eum et sollicitum cura nouandi res praetor cernebat. ceterum cum aut poena cohibendus esset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpere ad.p̃.R. marcessu clandiũ qui casiłim cum excitu erait mictut᷑ docẽtq ꝙͣto in discͥ¬
mine sit uolana res Agi ũ hauiibal eẽ et penoꝵ urbem ex timplo futurã. nisi subuei¬
atur cõcisiando plebi senatum ubi ueline defecturos senacũ se ne defice p̃festinarent effi¬
cisse. Marcessus cossaudatis nosanis eadem simulatioe extiuhi rẽ in suũ aduẽtum uissit
Intim celan q̃ secũ acta eẽnt spemq oẽm auxisio romani. Ipẽ a cafilino Calatiã uetit ĩ de
uusturno anne tmiecto ꝑ que agrã sauculanũ trebianũq suꝑ suessula ꝑmõtes nolam ꝑ¬
Neapoli qͦ sic̃ nola omissa perit nuceriã. Eam cum aliꝙͣdiu cĩcũsedissec sexe ni sepe solu¬
citandis ne quicꝙͣ nc̃ plebe nc̃ pͥncipib fame demũ in deditioe accepit pact᷑ ut inerines
spe q̃quã tenuit. Dilapsi oẽs qͦcũq hospitia aut fortuit aĩ impet᷑ tulit ꝑ campanie in¬

Expanded text:
rem Romanum Marcellum Claudium, qui Casilini cum exercitu erat, mittunt docentque quanto in discrimine sit Nolana res: agrum Hannibalis esse et Poenorum, urbem extemplo futuram ni subueniatur; concedendo plebei senatum ubi uelint defecturos se, ne deficere praefestinarent effecisse. Marcellus conlaudatis Nolanis eadem simulatione extrahi rem in suum aduentum iussit; interim celari quae secum acta essent spemque omnem auxilii RomaniUolturno amni traiecto per agrum Saticulanum Trebianumque super Suessulam per montes Nolam pers—Neapoli quoque, sicut Nola, omissa petit Nuceriam. eam cum aliquamdiu circumsedisset, saepe ui, saepe sollicitandis nequiquam nunc plebe, nunc principibus, fame demum in deditionem accepit, pactus ut inermes spe quemquam tenuit; dilapsi omnes, quocumque hospitia aut fortuitus animi impetus tulit, per Campaniae ur
Abbreviated transcription (Latin):
os as uitio sai cesdes t manssit: Ienqꝵ ot iye hasdiubał in collem satis ardius tutum
Sumine oriã ebiecto cũ copias suoducit et p̃missa seuẽ armaturã equiteeꝵ pala¬
clo mds receou iestec aut cossi aut fiumini satis fid̾us nalło castra ꝑmiunt. In hoc
as. so. uauoret cer tamona asiquot sunc cõtracra nec numida hispano cõs par fuit net
nese ehscia ⁊ finio sostiũ morediens hasdrubal frum̃tũ cõmeat ꝙ alios conuererit
i cẽpait oiq cuba aqgro potiũt᷑. N ec iã aut in agnime aut in castns ullo umpio
msues ut palatos siz signis fostes aganederẽtͥ degressus cosle pg̃ ue acie ĩstnicra
aolassiut puaus adess⁊ etiã cumstuose nũtiare fugientes exspecułis staciomibrꝙ
atrisere ad arma cõclamatũ u̾t quisq arma cerat siñ umꝑio sine signo ĩ cbrossid¬
aordiliai baplus cuũe iam pͥmi coserienit man cũ alii cat̾uati cceret ali nõdũ

Expanded text:
lo ante ultro lacessenti incussit. itaque et ipse Hasdrubal in collem satis arduum, lo ante ultro lacessenti incussit. itaque et ipse Hasdrubal in collem satis arduum, flumine etiam obiecto tutum, copias subducit et praemissam leuem armaturam equitesque palatos eodem recipit, nec aut colli aut flumini satis fidens, castra uallo permunit. in hoc alterno pauore certamina aliquot sunt contracta; nec Numida Hispano eques par fuit nec urbem Ascuam, quo fines hostium ingrediens Hasdrubal frumentum commeatusque alios conuexerat, ui capiunt omnique circa agro potiuntur; nec iam aut in agmine aut in castris ullo impermilites ut palatos sine signis hostes adgrederentur, degressus colle pergit ire acie instructa ad castra. quem ut adesse tumultuose nuntii refugientes ex speculis stationibusque attulere, ad arma conclamatum est. ut quisque arma ceperat, sine imperio, sine signo, incomposiam primi conseruerant manus, cum alii cateruatim currerent, alii nondum
Abbreviated transcription (Latin):
bessum erat s ad eã diem mag̃ ꝓsꝑum romanis ẽ. p̃. ꝯ cñ. scipionib ut̾ se ꝑticis copiᷤᷤ
ut. cñ. tñi .p̃. mari nauib q iẽ gereret. hasdrubal pennoꝵ imꝑator neutn pa̾ti ui¬
rium satis fidẽs ꝓcus ab hoste ĩ tualio ac sc̃tis tutis tenebat se. Quo id̾ młtum ac du
candem soe castun ꝑpius hostem mouit classemq et ipe iuistrui panoy ubee ad insu¬
ues dem sãtis fidi au dua aut certhaginẽsium reb fuenit. fecens hi cͣasuger
moy dencaatfion gente desciuer̃tos his cinetonb urb̃es aliouit una etiã ab̃ iend ui
ars io agtum hostũt ꝓ capte andies puicas nrbis menib chassiũ nobile tartesioꝵ
aelantes oesirerent Sinus er ad castr cumustus eiut ex ꝑ agros fugaq er cedes ibr¬
pdo unsi q drãsio .itinio cum in. custra se ue cepisset̃ adeo iepente decest ãs pauoi
as ai asna erustrs toudiontes more suo repentinaq eoꝵ audatia ce̾rorẽ hosti pau¬

Expanded text:
um Romanis. P. et Cn. Scipionibus inter se partitis copias ut Gnaeus terra, Publius nauibus rem gereret, Hasdrubal, Poenorum imperator, neutri parti uirium satis fidens, procul ab hoste interuallo ac locis tutus tenebat se, quoad multum ac diu tandem spe, castra propius hostem mouit classemque et ipse instrui pararique iubet ad insudeinde satis fidi aut duci aut Carthaginiensium rebus fuerant. fecerant hi transfugae motum in Tartesiorum gente, desciuerantque his auctoribus urbes aliquot; una etiam ab ipsis ui es paucos urbis moenibus Chalbum, nobilem Tartesiorum palantes exciperent. simul et ad castra tumultus erat et per agros fugaque et caedes; deinde undique diuersis itineribus cum in castra se recepissent, adeo repente decessit animis pauor astris, tripudiantes more suo, repentinaque eorum audacia terrorem hosti pau
Abbreviated transcription (Latin):
fsaccus minutiq sceuola. Dictator c̾atis magiãtib ceauũ in hyberna ad excitũ
redit resicto magio eqnitũ rõne. Qui cũ po̾ paucos dies magistratũ inituns eẽt
de ex̾citib scribendis cõparandisq in annũ pacies cõsuler. Cũ he res mariẽ agerẽt᷑
noua clades nũtiata alia suꝑ asiã cumulante in eũ annũ fortuna luciũ xoumiũ cõs
designatũ in gnslia iom̃ aco exͥcicũ desecos. Silna eiit uasta sitanã galli uoant¬
qua ex̾citum tiaducturus einat. Euis sisue dextra sẽuaq cica uiã gasli arbores ita
madem̃t ut in mõte sturẽt mom̃to leui impulse occiderẽt segiones duas romanas

Expanded text:
r creatis magistratibus Teanum in hiberna ad exercitum redit relicto magistro equitum Romae, qui, cum post paucos dies magistratum initurus esset, de exercitibus scribendis comparandisque in annum patres consuleret. cum eae res maxime agerentur, noua clades nuntiata aliam super aliam cumulante in eum annum fortuna, L. Postumium consulem designatum in Gallia ipsum atque exercitum deletos. silua erat uasta—Litanam Galli uocaqua exercitum traducturus erat. eius siluae dextra laeuaque circa uiam Galli arbores ita inciderunt ut immotae starent, momento leui impulsae occiderent. legiones duas Romanas
Abbreviated transcription (Latin):
facere conaci sũt n aliũ sequi uoluerũt. N ocre ꝓpe cota.p. semꝑni̾ tuditañ nõ desa¬
tit ãmone̾ adhortan eos dum paucitas hostiũ cirra castra dũ quies ac sisentum
eẽt dum nox inceptũ cegẽt se ducẽ seq̃rẽt᷑ añ lucẽ pũnure in tuca seca ir sotioꝵ urls
posse sicit auor memonia.p. decus tr̃. milicũ in sãnio sic̃ nob̃ adosescetlli pore¬
prnics beasto auspurnuis fsama. ctͣt. uosuntanis cum ad tumulum eos aupiendum

Expanded text:
i sunt neque alium sequi voluerunt. nocte prope tota P. Sempronius Tuditanus non destitit monere, adhortari eos, dum paucitas hostium circa castra, dum quies ac silentium esset, dum nox inceptum tegere posset, se ducem sequerentur: ante lucem pervenire in tuta loca, in sociorum urbes posse. si ut avorum memoriaPunico bello M. Calpurnius Flamma trecentis voluntariis, cum ad tumulum eos capiendum
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Quor p̃ces sacinie q inquestus eĩ flebiles cũ sibimec ip̃i cõsulere iussi sunt
añ. emisio pr̃. patres curũspectis oĩb impnĩ uub faten coacti nich iã songĩoius socis

Expanded text:
runt. quorum preces lacrimaeque—in questus enim flebiles, cum sibimet ipsi consulere iussi sunt,runt. quorum preces lacrimaeque—in questus enim flebiles, cum sibimet ipsi consulere iussi sunt,a M. Aemilio praetore patres circumspectis omnibus imperii uiribus fateri coacti nihil iam longinquis soci
Abbreviated transcription (Latin):
septo manitiũ ꝓmilitib qui casiłini in p̃ħo fuinc uotũ nouisse.Idẽ citulis tub ⁊
signis in ede forcune posicis fuic subiect᷑. Casllinũ oppidũ redditũ amipanis est
firmat᷑ septĩgentoꝵ milicũ de ex̾citu hamibalis p̃sidio ne uͥ pen inde abscessi¬
sset R. ĩpugnarẽt. P̾nescib milicib senat᷑. Rͦ. duoler scipendiũ et qͥnquẽni mi¬
liti uacatiõe decreuit. Ciuucate cum donarẽt᷑ ob ui̾tutẽ nõ mutauerĩt. Pusimnoꝵ
casus obscunor fama est qr nec ipõꝵ monuñto ullo est illustrt᷑ nec decreto roma¬
noꝵ. Eodem tp̃r petessinos qui uni ex brutus manserant in anucitia iomana nõ carcha¬
ꝯmenses mͦ qui regionẽ oprinebant sbrutii qͦ ceti ob separata a se cõsilia oppugna¬
tant. Quib̾ cã obsiste malis nequirẽt pecellini lẽgatos .R. ad p̃sidiũ petendũ mise¬

Expanded text:
isse. idem titulus tribus isse. idem titulus tribus signis in aede Fortunae positis fuit subiectus. Casilinum oppidum redditum Campanis est, firmatum septingentorum militum de exercitu Hannibalis praesidio, ne, ubi Poenus inde abscessisset, Romani oppugnarent. Praenestinis militibus senatus Romanus duplex stipendium et quinquennii militiae uacationem decreuit; ciuitate cum donarentur ob uirtutem, non mutauerunt. Perusinorum casus obscurior fama est, quia nec ipsorum monumento ullo est illustratus nec decreto Romanorum. eodem tempore Petelinos, qui uni ex Bruttiis manserant in amicitia Romana, non Carthaginienses modo qui regionem obtinebant sed Bruttii quoque ceteri ob separata ab se consilia oppugnabant. quibus cum obsistere malis nequirent Petelini, legatos Romam ad praesidium petendum mise
Abbreviated transcription (Latin):
feriuda mollisset̃ aqua mandẽ conarent᷑ neo munb alio nec aĩali absciue̾nt et
ome herbaꝵ idicũq gen aggenb̾ infimis mui eiuerẽt. Et cũ hostes ob̾ anisset̃
ꝯuicad herbi t̾reni exͣ muꝵ erat mpaꝵ sem̃ ĩ iecerũt ut hamnubal eo ne usq dũ
ea nascant᷑ ad casiłinũ sessimis sħ oxclamaret. Qui nulła aña pactiõe auribus
admisent tũ demũ agi secũ est passus de redeptione liboꝵ capicũ. Septũ ceps aun
tis ĩmisso int̾factos. Anestini maxima ꝑs fuere. Ex. dlex. qui in psidio fuerunt¬
minꝰ dunidiũ fe̾iũ fameoq assupsit. Cetĩ ĩcolumes p̃neste cum p̃tore. R ͦ. suo
mauicino senba is antea fuerat redienĩt. Scatua eius indicio fuit p̃neste in foro
sintuta soncata amicta toga uelato capite er ta signa cũ citulo samine enee ĩ¬

Expanded text:
feruida mollissent aqua, mandere conarentur nec muribus alioue animali abstinerent et feruida mollissent aqua, mandere conarentur nec muribus alioue animali abstinerent et omne herbarum radicumque genus aggeribus infimis muri i extra murum erat, raporum semen iniecerunt, ut Hannibal 'eone usque dum ea nascuntur ad Casilinum sessurus sum?' exclamaret; et qui nullam antea pactionem auribus admiserat, tum demum agi secum est passus de redemptione liberorum capitum. septunces auri tes immisso interfectos. Praenestini maxima pars fuere. ex quinminus dimidium ferrum famesque absumpsit: ceteri incolumes Praeneste cum praetore suo M. Anicio—scriba is antea fuerat—redierunt. statua eius indicio fuit Praeneste in foro statuta, loricata, amicta toga, velato capite, cum titulo lamnae aeneae i
Abbreviated transcription (Latin):
diq cõuecto cũ qmplur dosia cõpsesset nũciũ ad magrãtũ casilinũ misit ut excipe̾ne
dola q̃ annis deferret.In seꝙ̃ti nocte incẽtis oĩb in flum ac srẽ ab nũtio.Rͦ fuctã
delia media amini defluxenĩe. Equalit int᷑ cẽs stum̃tũ diuisum id rostero qͦ die
ac trio fem̃ est. Nocte er mictebant᷑ et ꝑueniebãt eo custodias hostiũ fallebunt
Imbnb dem̃ cõtinius atatior solito ãnis trãsu̾so u̾tice dolia impulit ad riꝑam
ꝙͣ hostes ẜ̾uabant. Ibi hentia int̾ ob̾nata rpis salicta cõspitiũt᷑ nũtiatũq hanni¬
cali est. Et demñ intĩon austodia cautũ nequid fallet᷑ uolturno ad urbem missum
Nuces cñ fuse ab romanis castris cum medio anni ad casilim̃ defluerent cõtib
exapiebant᷑. Postremo ad id uẽtũ mopie est ut sõra detractasq scutis pesses ubi

Expanded text:
dique convecto cum conplura dolia conplesset, nuntium ad magistratum Casilinum misit ut exciperent dique convecto cum conplura dolia conplesset, nuntium ad magistratum Casilinum misit ut exciperent dolia quae amnis deferret. insequenti nocte intentis omnibus in flumen ac spem ab nuntio Romano factam dolia medio missa amni defluxerunt; aequaliter inter omnes frumentum diuisum. id postero quoque die ac tertio factum est; nocte et mittebantur et perueniebant; eo custodias hostium fallebant. imbribus deinde continuis citatior solito amnis transuerso uertice dolia impulit ad ripam quam hostes seruabant. ibi haerentia inter obnata ripis salicta conspiciuntur, nuntiatumque Hannibali est et deinde intentiore custodia cautum ne quid falleret Uolturno ad urbem missum. nuces tamen fusae ab Romanis castris, cum medio amni ad Casilinum defluerent, cratibus excipiebantur. postremo ad id uentum inopiae est, ut lora detractasque scutis pelles, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
militanũ habe̾t᷑ ꝙͣ ꝙ nõ ex cãnẽsi acie ꝓtin ad urbem R duxiss Ilsa enĩ cuc̃tatio
distulisse m uictoriã iudi potuir. hic error uires ad emisse ad iuncendum. Itaq
heraile uelud si cum alio ex̾citu a capua exuret nicħ ũꝙͣ pͥstie discipline cenuit
Na et redierũr pleriq scortis impliati. Et ubi pͥmũ sub pellib habi cepti sunt¬
q ad ustimũ inopie adduxerat. Casctis romanis cc̃ semꝑnĩ p̃erat dictatore au¬
so s uelturnus annis inflatus aquis ec p̃ces nosanoꝵ atq acerranoꝵ tenebant
asuꝑainos tõcis si p̃sidiũ romanũ abscessiss. Grachus ad sidens tm̃ casilino qr pre¬
stabat et scuare in ermes in muns nũda corpora ad missisiũ tesoꝵ ict p̾bentes. Ea egre
datiens gͣchus cũ m pugna c̃serere dictatoris in uissu audẽt pugnandũ aut̃ esse
si nla fum̃tũ importare iubebat neq cła ĩportanti spes esset farre ex agris cura un¬

Expanded text:
tur quam quod non ex Cannensi acie protinus ad urbem Romanam duxisset; illa enim cunctatio distulisse modo uictoriam uideri potuit, hic error uires ademisse ad uincendum. itaque hercule, uelut si cum alio exercitu a Capua exiret, nihil usquam pristinae disciplinae tenuit. nam et redierunt plerique scortis impliciti et, ubi primum sub pellibus haberi coepti suntque ad ultimum inopiae adduxerat. castris Romanis Ti. Sempronius praeerat dictatore auaquis et preces Nolanorum Acerranorumque tenebant, Campanos timentium si praesidium Romanum abscessisset. Gracchus adsidens tantum Casilino, quia praestabat, et stare inermes in muris, nuda corpora ad missilium telorum ictus praebentes. ea aegre patiens Gracchus,cum neque pugnam conserere dictatoris iniussu auderet—pugnandum autem esse, si palam frumentum inportaret, videbat—neque clam inportandi spes esset, farre ex agris circa un
Abbreviated transcription (Latin):
cdadis uesud ex naufiagio cossigentẽ ad.x. miłia miłitũ ferme ẽẽ in cõposito¬
tum i ordina toꝵq se nũc sode̾ aid cannas in captiuoꝵ p̃diis p̃daq ałia nec
uictons aĩo nec magni ducis moie nũtiantẽ. Tũ pͥuatẽ qͦ ꝑ domos clades
uusgate fut adeoq totũ urbem oppseuit suct᷑ ut sactũ anmiuisauũ cereno ĩ¬
termissũ sie qr nec sugentib id facẽ est fas. Nec ulla in ilła cẽpostate ma¬
tumuscu reuocati in curia pltres eẽnt. Alie insuꝑ ex sicilia licce̾ allate sunc a
.t̃ ꝯtacillio ꝓ p̃core ꝓpe̾ regnũ ħieronis dasse punica uastari. Cui cũ opem

Expanded text:
aufragio colligentem; ad decem milia militum ferme esse incompositorum inordinatorumque; Poenum sedere ad Cannas, in captiuorum pretiis praedaque alia nec uictoris animo nec magni ducis more nundinantem. tum priuatae quoque per domos clades uolgatae sunt adeoque totam urbem oppleuit luctus ut sacrum anniuersarium Cereris intermissum sit, quia nec lugentibus id facere est fas nec ulla in illa tempestate matumultu reuocati in curiam patres essent, aliae insuper ex Sicilia litterae allatae sunt ab T. Otacilio propraetore, regnum Hieronis classe Punica uastari; cui cum opem
Abbreviated transcription (Latin):
fuenit cũ tm̃ senatoꝵ adu̾se pugne adhuc sui quẽq casus ꝑ quĩquẽniũ absirosisset.
Cũ de ea re.M. emulius p̃tor d̾ictatore po casilinũ amissũ ꝓficto tã ad ex̾cicũ oxposcẽtib¬

Expanded text:
fuerat, cum tantum senatorum aduersae pugnae, ad hoc sui quemque casus per quinquennium absumpsissent. fuerat, cum tantum senatorum aduersae pugnae, ad hoc sui quemque casus per quinquennium absumpsissent. cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙpi csassib̾ acq ex̾citib suis cõsuserẽt. Otacilius ad unicũ subsidiũ. po .ro. hieronẽ¬
cum segatos misisset in scipendiũ qͣnti argẽti opus fuit ec sex m̃suĩ fium̃tũ accepͣ
Cornlio in sardinia ciuitates socie benigne cõtuserũt. Et rome qͦ ꝑꝑ penuriã argẽ
Et duũ uiri cirati. m.. c̃. attilius edẽ cẽcord̾ie ꝙͣ.s. manisius p̃tor nouerat dedicaue¬
runt. Et tres põtifices cieati.C. cecilius metellus et q̃. fabus maximꝰ et &. fuliuᷤ
fsacrus in socũ. p̃. scintiui demortui ⁊ s. emisii pauli cõsusis. ⁊&. esiperii qui cecid̾erit
pugna cannẽsi. Cũ cetã que cõtinius cładib fortuna minuerat qͣntũ cõsiliis huãnis
assoqui poterãt paties expsessent candẽ se ꝙͦ et solitudinẽ curie paucicatẽq cõuenien¬
tium ad publicũ cõsiluĩ resperenit. noq eĩ pͦ.l. emiliũ ⁊c̃. flamiuũ cc̃sores senat᷑ elt ͤ

Expanded text:
ipsi classibus atque exercitibus suis consulere. T. Otacilius ad unicum subsidium populi Romani, Hieronem, legatos cum misisset, in stipendium quanti argenti opus fuit et sex mensum frumentum accepit; Cornelio in Sardinia ciuitates sociae benigne contulerunt. et Romae quoque propter et duumuiri creati M. et C. Atilii aedem Concordiae, quam L. Manlius praetor uouerat, dedicauerunt; et tres pontifices creati, Q. Caecilius Metellus et Q. Fabius Maximus et Q. Fuluius Flaccus , in locum P. Scantini demortui et L. Aemili Pauli consulis et Q. Aeli Paeti , qui ceciderant pugna Cannensi. cum cetera quae continuis cladibus fortuna minuerat, quantum consiliis humanis adsequi poterant, patres explessent, tandem se quoque et solitudinem curiae paucitatemque conuenientium ad publicum consilium respexerunt; neque enim post L. Aemilium et C. Flaminium censores senatus lectus
Abbreviated transcription (Latin):
suerat altera sibi met ip̃ã mortẽ c̃auenit. s. cantilius scriba pontifics quos nõ mi¬
nores pontifices appellant qui aĩ floronia scrupũ fecerat a põcifice maximo eo usq¬
O uingis ĩcomitio cesus est ut int̃ ubem expiriret. hoc nefas cũ int̾ cot ut fic
ad oacusum missus est sciscitatũ quib p̃cib suppliciisq dõs possec̃ placare et
q̃nã futura sinis tantis cdadib forec. Intĩm ex fatalib libris sacnficia aliquor
extra odinana stã. Int que gullus et gassina grecus et greca in foro bouano sub
teni uiui demissi sũc in socum sayo cõsectũ uͥ añ hostiis humanis minime romao
quos in dassem scͥptos habebat romã ut urbi p̾sidio eẽnt mictit. Ipẽ sẽionem
ad sotios sacnũiq nom̃ ad misites sex formulas accipiendos mietut. Arma tecci
ts̃ia par̾m itb̾ent ex ueceru focia hostiũ derinhunt rempsis porticibq et aliam

Expanded text:
fuerat, altera sibimet ipsa mortem consciuerat; L. Cantilius scriba pontificius, quos nunc minores pontifices appellant, qui cum Floronia stuprum fecerat, a pontifice maximo eo usque uirgis in comitio caesus erat ut inter uerbera exspiraret. hoc nefas cum inter tot, ut fiad oraculum missus est sciscitatum quibus precibus suppliciisque deos possent placare et quaenam futura finis tantis cladibus foret. interim ex fatalibus libris sacrificia aliquot extraordinaria facta, inter quae Gallus et Galla, Graecus et Graeca in foro bouario sub terram uiui demissi sunt in locum saxo consaeptum, iam ante hostiis humanis, minime Romano quos in classem scriptos habebat Romam, ut urbi praesidio essent, mittit; ipse legione ad socios Latinumque nomen ad milites ex formula accipiendos mittunt. arma , tela, alia parari iubent et vetera spolia hostium detrahunt templis porticibusque. et form
Abbreviated transcription (Latin):
hãmbalem ab incepto au̾tit castusq cõmunitis ac p̃sidio modico ĩposito ne omis¬
sa res uideret᷑ in hiberna caruã cõcessit. Ibi ꝑtẽ maiorẽ hyemis excitũ ĩ cectis
huit adusus oiã h̃uana mala sepe ac du durãtẽ bonis ĩ exꝑtũ atq ĩsuerũ. Itaq¬
quos tissa masi iucerat uis pde nimia bona ac uoluptates ĩmodice et eo p̃pesiꝰ
quo aiudius ex ĩsolentia in eas sem̃serat. Sonmꝰ ciũ er uinũ et epule et scorta lucꝯ
et otiũ cõsuetudine ĩ dies błandius ica eneruauñt corpora aĩosq ut mag̃ deinde

Expanded text:
Hannibalem ab incepto auertit, castrisque communitis ac praesidio modico imposito, ne omisHannibalem ab incepto auertit, castrisque communitis ac praesidio modico imposito, ne omissa res uideretur, in hiberna Capuam concessit. ibi partem maiorem hiemis exercitum in tectis habuit, aduersus oquos nulla mali uicerat uis, perdidere nimia bona ac uoluptates immodicae, et eo impensius quo auidius ex insolentia in eas se merserant. somnus enim et uinum et epulae et scorta balineaque et otium consuetudine in dies blandius ita en
Abbreviated transcription (Latin):
menib aliquot milites er ꝑmpcissimũ quẽq emuro tib ꝙ iccos amisit. Semel
ustro erũpentis in agmine esepfantor opposico ꝓpe int̾alusit trepidosq cõpulit in
urbem satis młtis ut ex tanta paucitate uit̾fectis ples coadisset̃ ni nox p̃lio ĩt̾uem¬
sser. Postero die oĩum cũ ad oppugnãdũ accedunt᷑ utiq postꝙͣ corona aurea mura¬
lis xposita statq ipẽ dux cascesli plano soco positi segnẽ orpugnatioe sagunti ex¬
pugnatorib expbrabat. Cannaꝵ transunemq et trebie singłos ad monẽs uniũ¬
sosq. Inde uinee qͦ certe agi cuniculiq nec ad uanos conat hostiũ aut uis ulla
aut ars deenit. Sotii romanoꝵ ꝓpugnacłã adusus uineas statuere trãsu̾sis cu¬
niculis hostiũ curacułos excepẽ et pasam et cłam ceptis ob̾niã ue donec pudor etiã

Expanded text:
moenibus, aliquot milites et promptissimum quemque e muro turribusque ictos amisit. semel moenibus, aliquot milites et promptissimum quemque e muro turribusque ictos amisit. semel ultro erumpentes agmine elephantorum opposito prope interclusit trepidosque compulit in urbem satis multis ut ex tanta paucitate interfectis; plures cecidissent ni nox proelio interuenisset. postero die omnium animi ad oppugnandum accenduntur, utique postquam corona aurea muralis proposita est atque ipse dux castelli plano loco positi segnem oppugnationem Sagunti expugnatoribus exprobrabat, Cannarum Trasumennique et Trebiae singulos admonens uniuersosque. inde uineae quoque coeptae agi cuniculique; nec ad uarios conatus hostium aut uis ulla aut ars deerat sociis Romanorum. propugnacula aduersus uineas statuere, transuersis cuniculis hostium cuniculos excipere, et palam et clam coeptis obuiam ire, donec pudor etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cõpulsi ex satis ferme armatoꝵ ad tã exigua menia et flumine alta ꝑte ancta tu¬
enda erat penuria frum̃ti nimiũ ⁊ ut uidetur hostiũ efficiebat. hamubal cũ iam
iñ᷑ haud ꝓcus eẽt gerulos cum p̃fecto noĩe isi sasca p̃mictit. Ac pͥmo si fiat cõloqui
accessere qr sisentiũ erat solitudo uisa netuq cõcessum barbarus rat̾ molin poͣtas
et seras clanstraq effringe̾ ꝑat cũ pateftis repente portis cohortes due ad id ip̃m
instructe int̾ ingenti cũ tumłtu erũpit stiugẽq hostiũ facuit̃. Ita pͥmis repulsis
maharbał cum maiore robore uiroꝵ missus nec ipẽ eruptionẽ cohortiũ sustinuit
Drostremo hannibas castris añ ipã menia oppositis puã urbẽ puũq p̃sidiũ suma ui
atq oib̾ copiis oppugnare par. Ac dum instat lacessitq corona undiq craidatis

Expanded text:
compulsi. et satis ferme armatorum ad tam exigua moenia et flumine altera parte cincta tucompulsi. et satis ferme armatorum ad tam exigua moenia et flumine altera parte cincta tuenda erat: penuria frumenti, nimium etiam ut uideretur hominum, efficiebat. Hannibal cum iam inde haud procul esset, Gaetulos cum praefecto nomine Isalca praemittit ac primo, si fiat conloquii accessere, quia silentium erat, solitudo uisa; metuque concessum barbarus ratus moliri portas et claustra refringere parat, cum patefactis repente portis cohortes duae, ad id ipsum instructae intus, ingenti cum tumultu erumpunt stragemque hostium faciunt. ita primis repulsis Maharbal cum maiore robore uirorum missus nec ipse eruptionem cohortium sustinuit. postremo Hannibal castris ante ipsa moenia oppositis paruam urbem paruumque praesidium summa ui atque omnibus copiis oppugnare parat, ac dum instat lacessitque corona undique circumdatis
Abbreviated transcription (Latin):
uidunt pͥusꝙͣ cõtinuarẽt᷑ eoꝵ oꝑa ꝑ iit̾missa munim̃ta neglectasq custodias siłetio
noctis disapsi ꝑ uias ĩuiaq q̃ quẽq ant cõsiłiũ cuut t̾ror tulit in urbes camone os su¬
tis cetũ erut nõ nucasse sidẽ ꝑfugenĩt. hannibas a cerris direptis atq incẽsis cum
a cãsino dictutorẽ. E legioneq nimis accipi nũciasset̃ ne quisꝙͣ cã in ꝓpĩquis ho¬
stiuĩ castns capue qͦ recinunt exatũ ad casilinũ ducit. Casilinũ eo tp̃r pnestiͣm habelut
autit eos retro casiłinũ nũtius cannẽsis pugne. Ibi cm dies aliqt suscepti cãpanis ti¬
mentisq cauendis ac stiuendis inuicẽ insidiis craduxissent/ icu de capue defectione
aqi accipiq hannisrilẽ satis ꝓ ct̃o habe̾ inc̾fectis nate oppidanis ꝑtẽ urb̾ q̃ curra uostũ¬
num est coem̃ duidit̃ amni occupanẽ id̾q p̃sid̾iũ casiłini habebant romani. Addit̾¬

Expanded text:
uarentur hostium opera, per intermissa munimenta neglectasque custodias silentio noctis dilapsi, per uias inuiaque qua quemque aut consilium aut error tulit, in urbes Campaniae, quas satis certum erat non mutasse fidem, perfugerunt. Hannibal Acerris direptis atque incensis, cum a Casilino dictatorem Romanum legionesque acciri nuntiassent, ne quid noui tam propinquis hostium castris Cauertit eos retro Casilinum nuntius Cannensis pugnae. ibi cum dies aliquot, suspecti Campanis timentesque, cauendis ac struendis in uicem insidiis traduxissent, ut de Capuae defectione agi accipique Hannibalem satis pro certo habuere, interfectis nocte oppidanis partem urbis, quae cis Uolturnum est—eo enim diuiditur amni—occupauere idque praesidii Casilini habebant Romani. addit
Abbreviated transcription (Latin):
ce nntactũ ꝙ insuꝑ sossiataret eas eã unius hoĩs cemerariã uocẽ sisentio oiũm
edtinguenda ẽ. Et si quid ũ ꝙ archami sci ue ad sisendũ in cuna fuit id̾ oiũm ma¬
oine tegendum acusendum obliuiscendũ ꝓ nõ d̾co sindũ eẽ. Ita eiꝰ rei orpressa mẽ¬
tio es tdicrntore qui censor añ fuisser uetustissim q exhis qui uiuẽne çenso¬
rie datuĩ imꝑiũ que ĩoderata fors tõs ac ncãtas fecent̃. his se mod̾ũ ĩposicur. nã
teansenbi tm̃ recicanq eos uissuꝵ nec penos unũ hoĩem uidiciũ arbit̾umq de fa¬
maae monb senatonis fuerit et ita in demortuor locũ subuectinũ ue ordo ordini
p s emulii ẽ. flã miniũ cẽsoros curułe magnĩtũ cepissẽt. N ec dũ in senatu secti

Expanded text:
 iactum quod insuper sollicitaret eos; eam unius hominis temerariam uocem silentio omnium exstinguendam esse et, si quid unquam arcani sanctiue ad silendum in curia fuerit, id omnium maxime tegendum, occulendum, obliuiscendum, pro non dicto habendum esse. ita eius rei oppressa mentio est. dictatorem, qui censor ante fuisset uetustissimusque ex iis qui uiuerent censoses datum imperium. quae immoderata fors, tempus ac necessitas fecerit, iis se modum impositurum; nam ntum recitarique eos iussurum, ne penes unum hominem iudicium arbitriumque de fama ac moribus senatoriis fuerit; et ita in demortuorum locum sublecturum ut ordo ordini,post L. Aemilium C. Flaminium censores curulem magistratum cepissent
Abbreviated transcription (Latin):
uictueq pat̾is p̃cib̾ sacrimisq eciã ad cenã eũ cum patre uocm uissit cuui couinio nemi¬

Expanded text:
uictusque patris precibus lacrimisque etiam ad cenam eum cum patre uocari iussit, cui conuiuio nemiuictusque patris precibus lacrimisque etiam ad cenam eum cum patre uocari iussit, cui conuiuio nemi
Abbreviated transcription (Latin):
pancis ocio se in ambusauit. Enpudiante tota ciuicate ad excipiendũ penĩ iusendũq ha¬
nibus ingressus urbem senatũ ex templo postulat. Pcantib q iñ pmorb cuitatitꝰ ca¬
panor ne quid eodie fere gereret diẽq ut ip̃e adueru suo festũ set̃ ac libens cesebrare
ꝙꝙͣ p̃ceps ingenio ini enit tñ ne quid in pncipio negaret uisendam urbo magna dier ta
tem cõsupsit. Deũsat̾ est apd niniuos ceseres scenniũ pacuuiñꝙ mebitos noblicate a¬
diuitis. Eo pacuiũ elani de qͦ añdem̃ est pͥnceps factionis ei q̃ accrarat ir̃ ad renos fili
uiuenẽ ad duxit abstuctũ a suo cum decio ait late̾ cum quo fercissime ꝓ romana sotieta¬
ce adu̾sus punicũ fedus steceit. Nec eñ auc ĩclinata in ꝓte astã cuntas ant mitria ma¬
iestne sencã depnlac. hiuic cũ pat̾ uiuem hannibałe dep̃cando mag ꝙ unrgando placaua

Expanded text:
paucis otiose inambulauit trepidante tota ciuitate ad excipiendum Poenum uisendumque. Hapaucis otiose inambulauit trepidante tota ciuitate ad excipiendum Poenum uisendumque. Hannibal ingressus urbem senatum extemplo postulat, precantibusque inde primoribus Campanorum ne quid eo die seriae rei gereret diemque ut ipse, aduentu suo festum, laetus ac libens celebraret, quamquam praeceps ingenio in iram erat, tamen, ne quid in principio negaret, uisenda urbe magnam partem diei consumpsit. deuersatus est apud Ninnios Celeres, Sthenium Pacuuiumius Calauius , de quo ante dictum est, princeps factionis eius quae traxerat rem ad Poenos, filium iuuenem adduxit abstractum ab Deci Magi latere, cum quo ferocissime pro Romana societate aduersus Punicum foedus steterat, nec eum aut inclinata in partem alteram ciuitas aut patria maiestas sententia depulerat. huic tum pater iuueni Hannibalem deprecando magis quam purgando placauit,