comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sextribunis actionem collega &res appellanti appio auxilio fuerunt summaq: inuidia omniũ ordinũ solus censurã gesit dũ
ea romae gerunt᷑ iam sumtrium ab etuscis obsidebat᷑ ⁊suliq fabio imis montibus ducenti ad ferendam opansociis tẽ tan¬
dasq munitiones si qua poss& aues hostium infbructa occurrit quorũ ingentẽ multitudinẽ cũ oftendet & subiata lateplaniues
consul ut loco paucitatẽ suorũ adiuuar& & flectit paululũ indiuos agmen. aspreta erant strata saxis indesigna in hostẽ obue¬
tit &rusciomnium p̃t̃ quã mubatudinis suȩ quasola fretierant in memores ꝓliũ ineunt ad eoraptim & auide ut abiectissẽ
missilibus quocdeius manus isereret seringerent gladios uadentes in hostem romanus itranunctela nc̃ saxa quib: eos ad fa¬

Expanded text:
sex tribunis actionem collegae, tres appellanti Appio auxilio fuerunt; summaque inuidia omnium ordinum solus censuram gessit. dum sex tribunis actionem collegae, tres appellanti Appio auxilio fuerunt; summaque inuidia omnium ordinum solus censuram gessit. dum ea Romae geruntur, iam Sutrium ab Etruscis obsidebatur consulique Fabio imis montibus ducenti ad ferendam opem sociis temptandasque munitiones, si qua posset, acies hostium instructa occurrit; quorum ingentem multitudinem cum ostenderet subiecta late planities, consul, ut loco paucitatem suorum adiuuaret, flectit paululum in cliuos agmen —aspreta erant strata saxis—inde signa in hostem obuertit. Etrusci omnium praeterquam multitudinis suae qua sola freti erant immemores proelium ineunt adeo raptim et auide, ut abiectis missilibus quo celerius manus consererent stringerent gladios uadentes in hostem. Romanus contra nunc tela, nunc saxa, quibus eos adfa
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit quisepostea auctorẽ sequeret᷑ om̃s danceps cansores postmortem collogese magistratu abdicarunt : tena qđ̵ dies¬
exit censurȩ ne quod collega magistratuabiit nec lex nepudor cohert& uirtutem in suꝑuia inaudacia in con¬
temptu derorum hominũq ponis egote appii laudii ꝓistius magistratus maiestate acuerecundia quẽgesisti.
non modomanu uiolatũ sed neuerbo quidem in dementiori ame appeallatũ uellem sed& hȩ quae adhuc egipuica¬
uatua & suꝑbia coegit meloqui &nisi aemiliae legi parueris inuincula duci iubebo neccũ ita ꝯpanitũ amaiorib: sit
ut comitis censoriis nisiduo ⁊ fecerint legiama suffrogia nonrenuntiato altero comitia differant᷑ egote quis olus censor
creari non possis solum censuram gerere non patiar hȩtalia quȩũ dixiss& p̃ndicensorẽ &inuincula duciiussit ad ꝓbantib:

Expanded text:
inuenit qui se postea auctorem sequeretur; omnes deinceps censores post mortem collegae se magistratu abdicarunt. te nec quinuenit qui se postea auctorem sequeretur; omnes deinceps censores post mortem collegae se magistratu abdicarunt. te nec quexit censurae nec quod collega magistratu abiit nec lex nec pudor coercet: uirtutem in superbia, in audacia, in contemptu deorum hominumque ponis. ego te, Appi Claudi, pro istius magistratus maiestate ac uerecundia quem gessisti, non modo manu uiolatum sed ne uerbo quidem inclementiori a me appellatum uellem; sed et haec quae adhuc egi peruicacia tua et superbia coegit me loqui, et, nisi Aemiliae legi parueris, in uincula duci iubebo nec, cum ita comparatum a maioribus sit ut comitiis censoriis, nisi duo confecerint legitima suffragia, non renuntiato altero comitia differantur, ego te, qui solus censor creari non possis, solum censuram gerere nunc patiar.' haec taliaque cum dixisset, prendi censorem et in uincula duci iussit. approbantibus
Abbreviated transcription (Latin):
abieris. modo neex cedas finitũ tẽpus satis ÷ autdiem aut mensem censurae adicere triennium inquit & sexmenses
ultur quã lic& aemilia lege censurã geram & solus hoc qui demiamregno simile÷ ancollegam subro gabis quẽ gerã nen
de mortui quidam locũ subrogari fas ÷ penit& enim quodanti quissimũ sollemne & solũ ab ipso qui fit institutum
deo ab nobilissimis antis tib eius sacri ad seruorum ministerium religiosus censor deduxiftigeis antiquior originib:
urbis huius auspicio deorũ in mortalium scã ꝓpterte actuã censuram intraannũ abstirpe extinta ÷ nisi uniuer sam
rem p̃ eonefario obstrinxeris quo d ominari &iã refarmidatanimus urbseo iustro capta ÷ quode mortuo collega
c̃ iulio censore .l. papirius cursor neabir& magistratũ .m̃. corneliũ maluginensem collegã subro gauit & quanto
modestior illius cupiditas fuit quãtua appi nec solus nec ultra finitũ legetẽpus .l. papirius censurã gessit tñnemine

Expanded text:
abieris, modo ne excedas finitum tempus. satis est aut diem aut mensem censurae adicere? triennium, inquit, et sex menses ultra quam licet Aemilia lege censuram geram, et solus geram. hoc quidem iam regno simile est. an collegam subrogabis, quem ne in demortui quidem locum subrogari fas est? paenitet enim, quod antiquissimum sollemne et solum ab ipso, cui fit, institutum deo ab nobilissimus antistitibus eius sacri ad seruorum ministerium religiosus censor deduxisti, gens antiquior originibus urbis huius, hospitio deorum immortalium sancta, propter te ac tuam censuram intra annum ab stirpe exstincta est, nisi uniuersam rem publicam eo nefario obstrinxeris, quod ominari etiam reformidat animus. urbs eo lustro capta est, quo demortuo collega C. Iulio censore, L. Papirius Cursor , ne abiret magistratu, M. Cornelium Maluginensem collegam subrogauit. et quanto modestior illius cupiditas fuit quam tua, Appi? nec solus nec ultra finitum lege tempus L. Papirius censuram gessit; tamen neminem
Abbreviated transcription (Latin):
feit in quos parte exeutus conuersa. cam illus non conpulit solũ eos intramoenia sed eodem & iamdie cũ ipsos au¬
xiliaq: eorum petuliss& oppidum scaliscepit placuit inde iammaiore conatu animoq ab unius expugnatione
urbis ad ꝑdomandum latium uictorem crtum ducere exeratum nec qui euere antequam expugnandoꝑitinde¬
ditionem accipiendo singulas urbes latium omne sub egere praesidiis inde dispositis ꝑrecepta oppidaromam
ad destinatum omnium consensu triumphum decessere ad ditus triumphohonos ut statuae euestres eis rara
illa aetate resinforo ponerentur priusquam comitus in insequentem annum cõssrogarent. camillus delatinis

Expanded text:
fecit; in quos parte exercitus conuersa Camillus non compulit solum eos intra moenia sed eodem etiam die, cum ipsos aufecit; in quos parte exercitus conuersa Camillus non compulit solum eos intra moenia sed eodem etiam die, cum ipsos auxiliaque eorum perculisset, oppidum scalis cepit. placuit inde iam maiore conatu animoque ab unius expugnatione urbis ad perdomandum Latium uictorem circumducere exercitum; nec quieuere antequam expugnando aut in deditionem accipiendo singulas urbes Latium omne subegere. praesidiis inde dispositis per recepta oppida Romam ad destinatum omnium consensu triumphum decessere. additus triumpho honos ut statuae equestres eis, rara illa aetate res, in foro ponerentur. priusquam comitiis in insequentem annum consules rogarent, Camillus de Latinis
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur iamlatio isstatatus erat rerum ut neq bllum neq pacem patipossent adbellum opes deerat pacen
ob agri adempti dolorem asꝑnabantur mediis consulibus standum uidebatur uto ppidis setenerent nelacessi¬
tus romanus causam bellum haberent &si cuius oppidi obsidio nuntiata ess& undiq &x omnibus populis auxili¬
um obsesiis feretur nes tamen nisi admȩdum a paucis populis pedani adiuti sunt tiburtes praenes tiniq quorũ
ager ꝓpiorerat. pedum ꝑuenere aricinos lanuui nosq & ueliternos antiatibus uolscisse coniungentes. ad saturae
flume maenius in ꝓuiso a dortus fudit camullus ad pedum cum tiburtibus maxiq ualido exercitu maiore mole
quamquam aeque ꝓspero aientu pugnat : tumultum maxime repentina interproelium euptio oppidanorũ

Expanded text:
cuntur. iam Latio is status erat rerum ut neque bellum neque pacem pati possent; ad bellum opes deerant; pacem cuntur. iam Latio is status erat rerum ut neque bellum neque pacem pati possent; ad bellum opes deerant; pacem ob agri adempti dolorem aspernabantur. mediis consiliis standum uidebatur ut oppidis se tenerent—ne lacessitus Romanus causam belli haberet—et, si cuius oppidi obsidio nuntiata esset, undique ex omnibus populis auxilium obsessis ferretur. neque tamen nisi admodum a paucis populis Pedani adiuti sunt. Tiburtes Praenestinique, quorum ager propior erat, Pedum peruenere; Aricinos Lanuuinosque et Ueliternos Antiatibus Uolscis se coniungentes ad Asturae flumen Maenius improuiso adortus fudit. Camillus ad Pedum cum Tiburtibus, maxime ualido exercitu, maiore mole quamquam aeque prospero euentu pugnat. tumultum maxime repentina inter proelium eruptio oppidanorum
Abbreviated transcription (Latin):
sit. aemilius tum cuius fasceserant collegam dictatorem dixit ab eomagistequitum iunius brutus dic tus dicta¬
tura popularis &orationib: in patres criminosis fuit & quodtres leges seundissimas plebei aduersas nouilita ti
festulit: unam ut plebi scita omnis quirites tenerent. alteram ut legum quae comitiis centuria tis ferrentur
ante initium suffragium patres auctores fierent: Tetiã utalter utiq explebe cũ eouentũ sit ut utrũq plebeium
fierilicer& censor crearetur pluseoanno domi acceptum cladis ab consulibus acdictatore quã exuicto¬
ria eorum bellicsq rebus foris auctũ imperium patres credebant anno insequenti lucio furio camili¬
cmenio cõs quo in signitius omisa res aemilio superioris anniconsuli ex probraretur pudum armis uiris que
&omniui expugnandum acdelendum senatus fremit coactiq noui coss omnib: eam rempraeuerti ꝓficis¬

Expanded text:
sit, Aemilius, tum cuius fasces erant, collegam dictatorem dixit; ab eo magister equitum Iunius Brutus dictus. dictasit, Aemilius, tum cuius fasces erant, collegam dictatorem dixit; ab eo magister equitum Iunius Brutus dictus. dictatura popularis et orationibus in patres criminosis fuit, et quod tres leges secundissimas plebei, aduersas nobilitati tulit: unam, ut plebi scita omnes Quirites tenerent; alteram, ut legum quae comitiis centuriatis ferrentur ante initum suffragium patres auctores fierent; tertiam, ut alter utique ex plebe—cum eo uentum sit ut utrumque plebeium fieri liceret —censor crearetur. plus eo anno domi acceptum cladis ab consulibus ac dictatore quam ex uictoria eorum bellicisque rebus foris auctum imperium patres credebant. anno insequentC. Maenio consulibus, quo insignitius omissa res Aemilio, superioris anni consuli, exprobraretur, Pedum armis uirisque et omni ui expugnandum ac delendum senatus fremit coactique noui consules omnibus eam rem praeuerti proficis
Abbreviated transcription (Latin):
tioq auxilia ubicũ proeliis quidem superior romanus ess&: a durbemipsam pedum castraq souorũ populorũ
qua eurbi adiuncta erant integer labor restar& bello infeto repente omisso cõs quia collegae decretũ trium¬
phum audiuit ipse quoq triumphi anteuictoriam flagitator romamrediit quacupiditate offensis patribus
negantibusq nisi pedo capto autde dito triumphum hinc alienatus absenatu aemilius seditiosis tribunatib: similẽ
deinde : sulatum gessit Namneq quo ad fuit ꝯsul criminari apud populum patre deftrtit collega haud quaquã
adue sante qua & ipse deplebe erat. materiam autẽ p̃bebat criminib: ager in latino falernoq a gro maligne
plebei diuisus & postquã senatus finire imperium ssulib: cupiens dictatorẽ aduersus rebullantes latinosdiuius¬

Expanded text:
tioque auxilia. ubi cum proeliis quidem superior Romanus esset, ad urbem ipsam Pedum castraque sociorum populorum, tioque auxilia. ubi cum proeliis quidem superior Romanus esset, ad urbem ipsam Pedum castraque sociorum populorum, quae urbi adiuncta erant, integer labor restaret, bello infecto repente omisso consul, quia collegae decretum triumphum audiuit, ipse quoque triumphi ante uictoriam flagitator Romam rediit. qua cupiditate offensis patribus negantibusque nisi Pedo capto aut dedito triumphum, hinc alienatus ab senatu Aemilius seditiosis tribunatibus similem deinde consulatum gessit. nam neque, quoad fuit consul, criminari apud populum patres destitit, collega haudquaquam aduersante quia et ipse de plebe erat—materiam autem praebebat criminibus ager in Latino Falernoque agro maligne plebei diuisus—et postquam senatus finire imperium consulibus cupiens dictatorem aduersus rebellantes Latinos dici ius
Abbreviated transcription (Latin):
pirius cursor dictus nihilme morabile aduersus antiates abdictatore gestũ ÷ cũ aliquot mensesstatiua inagro
antiati habuiss&. anno in signi uictoriae decotactam potentibus populis ad hocisulum alterius nobilis morte al¬
terius sicut truci ita daro ad memoriam imperio successere cõstitius aemilius mamercinus. publilius philoneq
in similem materiam rerum &ipsi aut suarum rerum autpartium in rẽp magis quã patriae memores latinos
obinm agri amissi rebellantes in campis fene tamnis fuderunt. castrisq exuerunt ibi publilio cuius ductu
auspiuoq resgestȩ erant indeditione accipiente latinos populos quorũ ibi iuuentus caesa erat. aemilius ad pe¬
dum exetitũ duxit pedanos tuebatur tiburs praenestinus ueliternusq populus uenerant & ablanuuio anti¬

Expanded text:
pirius Cursor dictus. nihil memorabile aduersus Antiates ab dictatore gestum est, cum aliquot menses statiua in agro pirius Cursor dictus. nihil memorabile aduersus Antiates ab dictatore gestum est, cum aliquot menses statiua in agro Antiati habuisset. anno insigni uictoria de tot ac tam potentibus populis, ad hoc consulum alterius nobili morte, alterius sicut truci ita claro ad memoriam imperio, successere consules Ti. Aemilius Mamercinus <Q.> Publilius Philo, neque in similem materiam rerum, et ipsi aut suarum rerum aut partium in re publica magis quam patriae memores. Latinos ob iram agri amissi rebellantes in campis Fenectanis fuderunt castrisque exuerunt. ibi Publilio, cuius ductu auspicioque res gestae erant, in deditionem accipiente Latinos populos, quorum ibi iuuentus caesa erat, Aemilius ad Pedum exercitum duxit. Pedanos tuebatur Tiburs Praenestinus Ueliternusque populus; uenerant et ab Lanuuio An
Abbreviated transcription (Latin):
nent cũ laurentibus renouari foedus uissum renouaturq ex eo quot annis postdiem deimum latinarum
equitib cãpanis uuitas data monumentoq ut ess& aeneam tabulam in aede castoris romae fixerunt ueltigal
quoq eis cãpanus populus iussus pendere in singulos quot annis fuere autem mille & sescenti denarios nummos qua¬
drigenos quin quagenos : itabello gesto p̃miis poenaq ꝓcuiusq merito ꝑsolutis t̃ manlius romã rediit cuiueni¬
enti seniores tantũ obuiam exisse ꝯstat iuuentutem & tunc & omni uita deinde auersatam eũ execratũq Atia¬
tes inagrum ostiensem ardeatẽ solonium intursiones feerunt manlius cõs quia ipse ꝑualetudinẽ idbellum
exequi ne quierat dictatorẽ .l. papirium crassũ quitũ forte erat praetor dixit ab eo magister equitũ lucius pa

Expanded text:
rant; cum Laurentibus renouari foedus iussum renouaturque ex eo quotannis post diem decimum Latinarum. rant; cum Laurentibus renouari foedus iussum renouaturque ex eo quotannis post diem decimum Latinarum. equitibus Campanis ciuitas Romana data, monumentoque ut esset, aeneam tabulam in aede Castoris Romae fixerunt. uectigal quoque eis Campanus populos iussus pendere in singulos quotannis—fuere autem mille et sexcenti—denarios nummos quadringenos quinquagenos. ita bello gesto, praemiis poenaque pro cuiusque merito persolutis T. Manlius Romam rediit; cui uenienti seniores tantum obuiam exisse constat, iuuentutem et tunc et omni uita deinde auersatam eum exsecratamque. Antiates in agrum Ostiensem Ardeatem Solonium incursiones fecerunt. Manlius consul quia ipse per ualetudinem id bellum exsequi nequierat, dictatorem L.
Abbreviated transcription (Latin):
temere faciliores erant tumultu arius undiq exercitus raptm conscriptus quenit huic agmini torqua¬
tus cõs adtrifanum intersinum essam menturnasq is locus ÷ occurrit prius quã castris locus caperetur
sartinis ut rimque in aceruum coniectis.¬
pugnatum debellatũqr ÷ ad erenim accisaeressunt ut consuli uictorẽ exer¬
citum ad depulandos a gros eorũ ducenti
dederent seom̃s latini deditionemq: eam campani sequerent᷑ latiũ capua¬
q a gromultati latinus ager priuernati
addito agro & falernus qui populi cãpani fuerat usq ad uulturnũ flum̃
plebiromanae diuidit᷑ bina in latino iugera. ita ut dodrantẽ ex priuernati complerent dita terna in falerno qua¬
drantib &iã ꝓlonginquitate adietis ex trapenam fuere latinorũ laurentes cãpanorũq equites quia non desciue¬

Expanded text:
temere faciliores erant, tumultuarius undique exercitus raptim conscriptus convenit. huic agmini Torquatemere faciliores erant, tumultuarius undique exercitus raptim conscriptus convenit. huic agmini Torquatus consul ad Trifanum— inter Sinuessam Minturnasque is locus est—occurrit. priusquam castris locus caperetur, sarpugnatum debellatumque est; adeo enim accisae res sunt ut consuli uictorem exercitum ad depopulandos agros eorum ducenti dederent se omnes Latini deditionemque eam Campani sequerentur. Latium Capuaque agro multati. Latinus ager Priuernati addito agro et Falernus, qui populi Campani fuerat, usque ad Uolturnum flumen plebi Romanae diuiditur. bina in Latino iugera ita ut dodrante ex Priuernati complerent data, terna in Falerno quadrantibus etiam pro longinquitate adiectis. extra poenam fuere Latinorum Laurentes Campanorumque equites, quia non desciue
Abbreviated transcription (Latin):
rator eorũ ad firmando cõmunem uere martem belli uttãq acem pari cȩde ꝓstrauisse uictoriaei nomentantũ
penes romanos eẽ ceterã ꝓuictis fortunã &illos gerere funesta duo sulũ praetoria alterũ parricidio fili alterũ
ꝯsulis deuoti caede trucidatum exercitũ omnẽ. caesos hastatos. principesq stragem & ante signa & postsigna fac
tam triarios postremorem refttuisse. latinorum &sipariter ad cise copiȩ sint tamen supplemento uellatium
ꝓpriseẽ uel uolscos quã romam itaq siuideat᷑ eisse exlatinis & ex uolscis populis iuuentute ꝓpere excita redi¬
turum infesto exercitu capuã eẽ romanosq nihiltũ minus quã pelium exspetantes ne opinato aduentu ꝑcul¬
surum fallacib: lit teriscirta latium nomenq uolscũ missis quia qui non inter fuerunt pugnae ad credendum

Expanded text:
rator eorum, adfirmando communem uere Martem belli utramque aciem pari caede prostrauisse uictoriaeque nomen tantum rator eorum, adfirmando communem uere Martem belli utramque aciem pari caede prostrauisse uictoriaeque nomen tantum penes Romanos esse, ceteram pro uictis fortunam et illos gerere; funesta duo consulum praetoria, alterum parricidio filii, alterum consulis deuoti caede; trucidatum exercitum omnem, caesos hastatos principesque, stragem et ante signa tam, triarios postremo rem restituisse; Latinorum etsi pariter accisae copiae sint, tamen supplemento vel Latium propius esse vel Volscos quam Romam; itaque, si videatur eis, se ex Latinis et ex Volscis populis iuventute propere excita, rediturum infesto exercitu Capuam esse Romanosque nihil tum minus quam proelium exspectantes necopinato adventu perculsurum. fallacibus litteris circa Latium nomenque Volscum missis, quia qui non interfuerant pugnae ad credendum
Abbreviated transcription (Latin):
taurilib piaculũ fiei ha &siomnis diuinihumaniq moris memoria aboleuit noua peregrinaq omnia priscis
acpatriis p̃ferendo haud a breduxi uerbis qq̃ ipsis ut tradita nuncupataq sunt referre romanis postpͤlium demum
factum samnites uenisse subsidio exspatato euentu pugnae apud quosdam auctores inuenio latinis qĩq ab lauinio au¬
xilum dum deliberando terunt tempus uictis demum fari coeptũ &cũ iã poras prima signa & pars agminis e&̃
egressanuntio adlato declade latinorum cũ conuersis signis recro in urbem rediret᷑. praetorẽ eorũ nomine mi¬
lionium dixisse feunt ꝓpaululauia magnã mercedem eẽ romanis soluendam qui latinorum pugnae suꝑ fue¬
nint multis itinerib: dissipati cũ seinunũ ꝯglobass& uescia urbs eis reeptaculum fuit Ibi in ꝯsilus numisius impe¬

Expanded text:
taurilibus piaculum fieri. haec, etsi omnis diuini humanique moris memoria aboleuit noua peregrinaque omnia priscis taurilibus piaculum fieri. haec, etsi omnis diuini humanique moris memoria aboleuit noua peregrinaque omnia priscis ac patriis praeferendo, haud ab re duxi uerbis quoque ipsis, ut tradita nuncupataque sunt, referre. Romanis post proelium demum factum Samnites uenisse subsidio exspectato euentu pugnae apud quosdam auctores inuenio. Latinis quoque ab Lauinio auxilium, dum deliberando terunt tempus, uictis demum ferri coeptum; et, cum iam portis prima signa et pars agminis esset egressa, nuntio allato de clade Latinorum cum conuersis signis retro in urbem rediretur, praetorem eorum nomine Milionium dixisse ferunt pro paulula uia magnam mercedem esse Romanis soluendam. qui Latinorum pugnae superfuerant, multis itineribus dissipati cum se in unum conglobassent, Uescia urbs eis receptaculum fuit. ibi in conciliis Numisius impe
Abbreviated transcription (Latin):
utrius partis t . manlius duxfuiss& eius futuram haud dubie fuisse uictoriam latini ex fugase menturnas ⁊tu¬
lerunt castra seundum pelium capta multiq mortales ibiuiui opp̃ssi maxime campani deui corpus neeo die in¬
ueniretͥ nox queentes oppressit posterodie inuentũ intermaximã hostium striegem cooꝑtũt&is funusq &
parmorti celebrante collega factũ ÷ Illud adiuendum uidet᷑ licere ssulidictatoriq & praetoricũ legione hostiũ
deuoueat. nonutiq se sadquem uelit elegione romana scriptaciuem deuouere : siis homo qui deuotus ÷ morit᷑ ꝓbe
factum uideri nimorit᷑ tũ signũ septem pedesaltum aut maius interram defodi & piaculum hostia caedi ubullud
signum defossũserit eo magistratum romanum escendere fasnoneẽ sin autẽ sese deuouere uol& sicuti decius deuo¬

Expanded text:
utrius partis T. Manlius dux fuisset, eius futuram haud dubie fuisse uictoriam. Latini ex fuga se Minturnas contuutrius partis T. Manlius dux fuisset, eius futuram haud dubie fuisse uictoriam. Latini ex fuga se Minturnas contulerunt. castra secundum proelium capta multique mortales ibi uiui oppressi, maxime Campani. Decii corpus ne eo die inueniretur, nox quaerentes oppressit; postero die inuentum inter maximum hostium stragem, coopertum telis, funusque ei par morti celebrante collega factum est. illud adiciendum uidetur licere consuli dictatorique et praetori, cum legiones hostium deuoueat, non utique se sed quem uelit ex legione Romana scripta ciuem deuouere; si is homo qui deuotus est moritur, probe factum uideri; ni moritur, tum signum septem pedes altum aut maius in terram defodi et piaculum hostia caedi; ubi illud signum defossum erit, eo magistratum Romanum escendere fas non esse. sin autem sese deuouere uolet, sicuti Decius deuo
Abbreviated transcription (Latin):
parenitũq &hiugum a diberorũ memores nsulis ꝓurã uictoria morte occubantis ubitriarii ⁊surrexerunt inte¬
gri resulgentib: armis noua exm ꝓuiso exorta acies reeptis in interualla ordinũ antepilanis damore sublato principia
latinorum ꝑturbant hastisi: hont fodientes primorobore in rorum caeso ꝑ alios manipulos uelut in ermes
propeintacti euasere tantaq aede prupere cuneos utuix quartam partem relinquerent hostium samnites qq̃
subradicib montis ꝓcul instruiti p̃buere terrorem latinisceterum interom nesciues sociosq p̃cipua laus eiusbel¬
li penes osules fuit quorũ alter omnis minas periculasq abdeis superis inferisq inseunũ uertit. alter ea uirtute
equb nilio in pelio fuit ut facile ꝯuenerit interromanos latinosq qui eius pugnȩ memoriã posteris tradiderunt

Expanded text:
parentumque et coniugum ac liberorum, memores consulis pro uestra uictoria morte occubantis'. ubi triarii consurrexerunt inteparentumque et coniugum ac liberorum, memores consulis pro uestra uictoria morte occubantis'. ubi triarii consurrexerunt integri refulgentibus armis, noua ex improuiso exorta acies, receptis in interualla ordinum antepilanis, clamore sublato principia Latinorum perturbant hastisque ora fodientes primo robore uirorum caeso per alios manipulos uelut inermes prope intacti euasere tantaque caede perrupere cuneos ut uix quartam partem relinquerent hostium. Samnites quoque sub radicibus montis procul instructi praebuere terrorem Latinis. ceterum inter omnes ciues sociosque praecipua laus eius belli penes consules fuit, quorum alter omnes minas periculaque ab deis superis inferisque in se unum uertit, alter ea uirtute eoque consilio in proelio fuit ut facile conuenerit inter Romanos Latinosque, qui eius pugnae memoriam posteris tradiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & romani ꝓcurrebant inter ante pila nos ad diderantq uires hastatis ac principibus & triaru genudextro
innixinutũ cõs ad surgendum exspatabant ꝓcedente deinde cetamine cumaliis partibus multitudo superar&
latinorũ manlius cõs audito euentu collegae cũ ut ius fasq erat lacrumis nonminus quam laudib: debitis ꝓsecu¬
tus tammemorabilem mortemess& paulispe ad dubitauit. anꝯsurgendi iãtriariis tempus ess& deindemfli¬
us ratus in tegros eos adultimum discrimen seruari. accensos ab nouissima aciȩ ante signa ꝓcedere iub& qui ubi
subiere extẽplo latini tã quã idem aduersarii feissent triariossuos excitauerunt. quialiquã diupugnan atroci
cum & sem& ipsi fatigassent & hastas aut praefregissent aut hebetassent pellerent uitamen hostem debellatũ
iamnt ꝑuentũq ad extremam aciem tũ cõstriarũ ⁊surgite nunc inquit inte griaduersus fessos memores patriaȩ

Expanded text:
nam et rorarii procurrerant inter antepilanos addiderantque uires hastatis ac principibus et triarii genu dextro innixi nutum consulis ad consurgendum exspectabant. procedente deinde certamine cum aliis partibus multitudo superaret Latinorum, Manlius consul audito euentu collegae, cum, ut ius fasque erat, lacrimis non minus quam laudibus debitis prosecutus tam memorabilem mortem esset, paulisper addubitauit an consurgendi iam triariis tempus esset; deinde melius ratus integros eos ad ultimum discrimen seruari, accensos ab nouissima acie ante signa procedere iubet. qui ubi subiere, extemplo Latini, tamquam idem aduersarii fecissent, triarios suos excitauerunt; qui aliquamdiu pugna atroci cum et semet ipsi fatigassent et hastas aut praefregissent aut hebetassent, pellerent ui tamen hostem, debellatum iam rati peruentumque ad extremam aciem, tum consul triariis 'consurgite nunc' inquit, 'integri aduersus fessos, memores patriae
Abbreviated transcription (Latin):
quam prope inlatum moemibus ipsis bellumualuit Namcumes& praenetinis nuntiatum nullum exeratũ
conserptum romae nullum dicem certum eẽ patres acplebem insem&ipsos uersos occasonem prtiduce corum
iptim agmine facto puastatis ꝓtinus agris ad portam collinam signa intulere ingensi nurbe treidatio fuit
conclamatum ad arma concursumque in muras atq portas est tandem que obseditionem adbellum uesi dicta¬
toram t̃. quinctium cincinnatum creauere is magistrum equitum aulum semꝓnium a tratinumdixit qđ

Expanded text:
quam prope inlatum moenibus ipsis bellum ualuit. nam cum esset Praenestinis nuntiatum nullum exercitum quam prope inlatum moenibus ipsis bellum ualuit. nam cum esset Praenestinis nuntiatum nullum exercitum conscriptum Romae, nullum ducem certum esse, patres ac plebem in semet ipsos uersos, occasionem rati duces eorum raptim agmine facto, peruastatis protinus agris ad portam Collinam signa intulere. ingens in urbe trepidatio fuit. conclamatum 'ad arma', concursumque in muros adque portas est; tandemque ab seditione ad bellum uersi dictatorem T. Quinctium Cincinnatum creauere. is magistrum equitum A. Sempronium Atratinum dixit. q
Abbreviated transcription (Latin):
dilatum haberi dona inspato aere alieno intagratione minuendieius sciat unus quisque quicsui quidlabe¬
nist super set sibiliberum corpus aniduoque netuo debeatur met&s sedtionis ꝓposta corfestim sedit iq nenue¬
ꝯxaitauit Nan& ad diebantur multi & ad praerestni famam belli nouas legunes sgribendas patres unn suerat
quae unat erie simul auxilio tribunico &consensu plebis impediri coepta namqͣue duc addictos tribuni sinebant
neqiusiumiores nomina dabant cumpatribus minor pracenscunt creditae pecunae iuris ex sequendi quincllar¬
tus essa& quippeiam a praeneste ꝓfatos hostes inagiosabino consedisse nuntiabatur interim tt pł fama capsa
birtauerat magis adsus ceptum ce tamen quam decerruerat neque alud ad editionem ex tinguendam murbe

Expanded text:
dilectum haberi, donec inspecto aere alieno initaque ratione minuendi eius sciat unus quisque quid sui, quid aliedilectum haberi, donec inspecto aere alieno initaque ratione minuendi eius sciat unus quisque quid sui, quid alieni sit, supersit sibi liberum corpus an id quoque neruo debeatur. merces seditionis proposita confestim seditionem excitauit. nam et addicebantur multi, et ad Praenestini famam belli nouas legiones scribendas patres censuerant; quae utraque simul auxilio tribunicio et consensu plebis impediri coepta; nam neque duci addictos tribuni sinebant neque iuniores nomina dabant. cum patribus minor <in> praesens cura creditae pecuniae iuris exsequendi quam dilectus esset —quippe iam a Praeneste profectos hostes in agro Gabino consedisse nuntiabatur—interim tribunos plebis fama ea ipsa inritauerat magis ad susceptum certamen quam deterruerat neque aliud ad seditionem exstinguendam in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
apientibus in eumannum aensuntm religiosum fuit. eamuero ludificationem plebis tribuni ferendam negabant
fugere senatum testes tabulas publicas censuscuiusque quia nolint conspic summam aeris alienquȩ indicatura
sit deme sampartem a parte cuitatis cuminterim obaera tamplebem obia tari alus atq alis hostibus passim¬
lam sine ullo discrimine bella queri ab antiquo satricum. ab satrico uelitntns indetusculum legiones ductas
latinis hernicis praenes tinis iamintentari arm acuium magis quam hostium odio uta inarmis terant pleben
na respintre in urbe autpe otium libertatis meminisse sinant. aut consistere in contione ubi aliquando au¬
diant uocen tribuniciam deleuando foenore & finem aliarum in iuriarum agentem quodsi sit animus plebi
menor patrum libertatis. sene adibia quem quam ciuem romanum obiraitam pauniam passuros neque

Expanded text:
cipientibus in eum annum censuram religiosum fuit. eam uero ludificationem plebis tribuni ferendam negabant: cipientibus in eum annum censuram religiosum fuit. eam uero ludificationem plebis tribuni ferendam negabant: fugere senatum testes tabulas publicas census cuiusque, quia nolint conspici summam aeris alieni, quae indicatura sit demersam partem a parte ciuitatis, cum interim obaeratam plebem obiectari aliis atque aliis hostibus; passimiam sine ullo discrimine bella quaeri: ab Antio Satricum, ab Satrico Uelitras, inde Tusculum legiones ductas; Latinis Hernicis Praenestinis iam intentari arma ciuium magis quam hostium odio, ut in armis terant plebem nec respirare in urbe aut per otium libertatis meminisse sinant aut consistere in contione, ubi aliquando audiant uocem tribuniciam de leuando fenore et finem aliarum iniuriarum agentem. quod si sit animus plebi memor patrum libertatis, se nec addici quemquam ciuem Romanum ob creditam pecuniam passuros neque
Abbreviated transcription (Latin):
singulari aduersus collegam patientia & moderatione in signis magistrntu abuit. creatis tribunis militaribus
in insequentem annum l. & p. ualeris lucio quintum publio tertium. & gaio sergio uuibicinio menenio .u. publio
papirio segio cornelio maluginense censoribus quoque egut annus maxime ꝓpt̃ incertam famam aeris alieni
ad gntuantibus summam &iam inuidiȩ austribunis plebis cumabhis eleuaretur quibus fide magis quam
fortuna debentium laborare credentiumuideri ex pahebat creaticensores c̃sulpicius camerimnus s̃p postumus
regilensis coetaque iamres morte postumn quia collegam suffia censori rligioerat inte pallata et igit᷑ cũ sulpi¬
cius abdicass& semagistratu censores ali uitio oreati nongeserunt magif batum. tertios greari uelut diis nonac¬

Expanded text:
singulari aduersus collegam patientia et moderatione insignis, magistratu abiit creatis tribunis militaribus singulari aduersus collegam patientia et moderatione insignis, magistratu abiit creatis tribunis militaribus in insequentem annum L. et P. Ualeriis —Lucio quintum, Publio tertium—et C. Sergio tertium Licinio† Menenio iterum P. Papirio Ser. Cornelio Maluginense . censoribus quoque eguit annus, maxime propter incertam famam aeris alieni, adgrauantibus summam etiam inuidiae eius tribunis plebis, cum ab iis eleuaretur quibus fide magis quam fortuna debentium laborare creditum uideri expediebat. creati censores C. Sulpicius Camerinus Sp. Postumius Regillensis , coeptaque iam res morte Postumi, quia collegam suffici censori religio erat, interpellata est. igitur cum Sulpicius abdicasset se magistratu, censores alii uitio creati non gesserunt magistratum; tertios creari uelut dis non ac
Abbreviated transcription (Latin):
magis quam auribus crediderunt. &ubinihil hostileenat neipsi qui dem feerunt pacem quam nos prȩstitimus
eam auobis petimus bellum eosicubi est auertatis praecamur in nos quid arma polleant ur̃a sipatiendo experiun¬
dumest in ermes epeniemur hȩ mens nr̃a ÷ diiin mnortales faciat tam felix quampia quod ad crimina attin&
quibus motibellum in dixistis & sireuita rebus uerbis confutare niinlattn&. tamen &iam siuera sint uelfateri
nobis eacumtam euidenter paenituerit tutumcensemus peccetur in uosdum dignisitis quibus ita satis fiat
tantum fere uerborum abtusculanis factum pacem in praesentia nel ta multo positiuitatem &iam impetrauer̃
abtus culo legiones raduct& camillus consilio &uirtute in uols cobello feliutata intusculana ex paditione. ut rubiq

Expanded text:
magis quam auribus crediderunt et ubi nihil hostile erat ne ipsi quidem fecerunt. pacem, quam nos praestitimus, magis quam auribus crediderunt et ubi nihil hostile erat ne ipsi quidem fecerunt. pacem, quam nos praestitimus, eam a uobis petimus; bellum eo, sicubi est, auertatis precamur; in nos quid arma polleant uestra, si patiendo experiundum est, inermes experiemur. haec mens nostra est—di immortales faciant—tam felix quam pia. quod ad crimina attinet quibus moti bellum indixistis, etsi reuicta rebus uerbis confutare nihil attinet, tamen, etiamsi uera sint, uel fateri nobis ea, cum tam euidenter paenituerit, tutum censemus. peccetur in uos, dum digni sitis quibus ita satisfiat'. tantum fere uerborum ab Tusculanis factum. pacem in praesentia nec ita multo post ciuitatem etiam impetrauerunt. ab Tusculo legiones reductae. Camillus, consilio et uirtute in Uolsco bello, felicitate in Tusculana expeditione, utrobique
Abbreviated transcription (Latin):
bunt patres ut rum plus ante poenȩ annunc ueniae meriti sitis non prȩipiam gratiam public benefici d epretan¬
di potestatem ame habueritis praetibus euentum uestrissenatus quem uidebitur dabit. postquam romam tus¬
culani uenerunt senatus que paulo ante fidelium sociorum mestus in uestibulo curiae est conspetus moti ex tẽplo
patres uocarieos iamtum bspitaliter magis quam hostiliter iusserȩdictator tusculanus ita uerba fecit quibus bel¬
lum induxistis intulistisq p̃c sicutnunc uidetis nos stantem in uestibulocuriae untẽ Ita armati paratique
obuia mimpenttoribus legionibus que ur̃is processimus : hic noster incplebis nrãe habitus fuit erit que sem ꝑ
nisi siquanto auobis ꝓque auobis arma acceperimus gratias agimus & duabus uestris & exerttibus quod oculis

Expanded text:
bunt patres utrum plus ante poenae an nunc ueniae meriti sitis. non praecipiam gratiam publici beneficii; deprecanbunt patres utrum plus ante poenae an nunc ueniae meriti sitis. non praecipiam gratiam publici beneficii; deprecandi potestatem a me habueritis; precibus euentum uestris senatus quem uidebitur dabit.' postquam Romam Tusculani uenerunt senatusque paulo ante fidelium sociorum maestus in uestibulo curiae est conspectus, moti extemplo patres uocari eos iam tum hospitaliter magis quam hostiliter iussere. dictator Tusculanus ita uerba fecit: 'quibus bellum indixistis intulistisque, patres conscripti, sicut nunc uidetis nos stantes in uestibulo curiae uestrae, ita armati paratique obuiam imperatoribus legionibusque uestris processimus. hic noster, hic plebis nostrae habitus fuit eritque semper, nisi si quando a uobis proque uobis arma acceperimus. gratias agimus et ducibus uestris et exercitibus, quod oculis
Abbreviated transcription (Latin):
ne forma pacisq̃ in agris ostentaretur &iamintnrmoenia ess& scire cupiens ingressus urbem ubi patentes ia¬
nuas & tabernis apertis ꝓposta omnia in meliouidit intentos que opifices suo quem que operi & ludos¬
lit terarum strepere discentium uocibus acrepletas semitas interuulgus aliutd puerorum & mulierum
huc atque illuc euntium quaquemque suorum usuum causae ferrent. nihilusquam non pauidis modo sed nemi¬
nintibus quidem simile urtum spiuebat omnia inquirens oculis ubinambellum fuiss& ad tone a motae
rei usquam nec oblatȩ ad tempus uestigium ullum erat sal itaomnia constanti tanquilla pate. ut souix fama
belliperlata uideriposs& uictus igitur patientia hostuim senatumerũ uocariiussit pliad huc in quiđ tusculani
uent arma ueas que uires quibus ab irax romanorum uestratuta remini inuenistis : lteromam adsenatũ estima¬

Expanded text:
ne forma pacis quae in agris ostentaretur etiam intra moenia esset scire cupiens, ingressus urbem ubi patentes iane forma pacis quae in agris ostentaretur etiam intra moenia esset scire cupiens, ingressus urbem ubi patentes ianuas et tabernis apertis proposita omnia in medio uidit intentosque opifices suo quemque operi et ludoslitterarum strepere discentium uocibus ac repletas semitas inter uolgus aliud puerorum et mulierum huc atque illuc euntium qua quemque suorum usuum causae ferrent, nihil usquam non pauidis modo sed ne mirantibus quidem simile, circumspiciebat omnia, inquirens oculis ubinam bellum fuisset; adeo nec amotae rei usquam nec oblatae ad tempus uestigium ullum erat sed ita omnia constanti tranquilla pace ut eo uix fama belli perlata uideri posset. uictus igitur patientia hostium senatum eorum uocari iussit. 'soli adhuc' inquit, 'Tusculani, uera arma uerasque uires quibus ab ira Romanorum uestra tutaremini inuenistis. ite Romam ad senatum; aestima
Abbreviated transcription (Latin):
cumuaria fortuna in uuls ulgesta resess& aduersȩ pugnae fugatue rinl furio culpam sec undae decus
omnepenes .m̃ furium eẽ introductis in senatum captiuis cumbello pesequendos tuscu lanos patres censuis¬
sent camillo que ib ellum mandassent adiutorem sibi adeamremunumpeat ꝓmissoque ut excollegis
optar& quemuell& contre spem omniuml furium optauit quamoderatione animi cumcollegȩ leuauit
in famiam tumsibigloriam ingentem peperit nec fuit cumtusculanis bellum pace constantiuim romanam
arcuenint quam armis nanpoterant . in trantibus fines romanis non demignrtum ex propinquis itineris
locis noncultus agrorum intermis sus patentibus portis urbis togati obuam frequentes imperatoribus ꝓcessere
commeatus exercitui comiter in castra exurbe & exagris deuehitus camillus castris ante portas positis eadem¬

Expanded text:
cum uaria fortuna in Uolscis gesta res esset, aduersae pugnae fugaeque in L. Furio culpam, secundae decus cum uaria fortuna in Uolscis gesta res esset, aduersae pugnae fugaeque in L. Furio culpam, secundae decus omne penes M. Furium esse. introductis in senatum captiuis cum bello persequendos Tusculanos patres censuissent Camilloque id bellum mandassent, adiutorem sibi ad eam rem unum petit, permissoque ut ex collegis optaret quem uellet contra spem omnium L. Furium optauit; qua moderatione animi cum collegae leuauit infamiam tum sibi gloriam ingentem peperit. nec fuit cum Tusculanis bellum: pace constanti uim Romanam arcuerunt quam armis non poterant. intrantibus fines Romanis non demigratum ex propinquis itineri locis, non cultus agrorum intermissus; patentibus portis urbis togati obuiam frequentes imperatoribus processere; commeatus exercitui comiter in castra ex urbe et ex agris deuehitur. Camillus castris ante portas positis, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo euentusuirtutis enixȩ opem & uolsci qua modo simulato metucesserant ea inuentm fugam effusi
magna pars &im ipsocertamine & post infuga cafsiceteri in castris quȩ capta eodem impetusunt pluresta¬
mencapti quam occisi ubi inraensendis captiuis cumtusculani aliquot nosutarentur. secreti ab alis ad tribu¬
nos adducuntur percontantibus que fassi publico consilio semilitasse cuius tam uicini belli metu camillus
motus ex templo seromam captiuos ducturum ait nepatres ignari sint tusculanos absocietate descisse. castris
exacituique interim siuideatur praesit collega documento unus dies fuenat nesua consilia melioribus
praefer& ne tamen aut ipsi aut in exercitu cuiquam satis placato animo camillus laturus culpameius uide¬
batur quadata intam p̃ertipitem casum respess& &cum in exercitu tum ro mae constans omnium famaerat

Expanded text:
ergo euentus uirtutis enixae opem et Uolsci, qua modo simulato metu cesserant, ea in ueram fugam effusi, ergo euentus uirtutis enixae opem et Uolsci, qua modo simulato metu cesserant, ea in ueram fugam effusi, magna pars et in ipso certamine et post in fuga caesi, ceteri in castris quae capta eodem impetu sunt; plures tamen capti quam occisi. ubi in recensendis captiuis cum Tusculani aliquot noscitarentur, secreti ab aliis ad tribunos adducuntur percontantibusque fassi publico consilio se militasse. cuius tam uicini belli metu Camillus motus extemplo se Romam captiuos ducturum ait, ne patres ignari sint Tusculanos ab societate descisse: castris exercituique interim, si uideatur, praesit collega. documento unus dies fuerat, ne sua consilia melioribus praeferret; nec tamen aut ipsi aut in exercitu cuiquam satis placato animo Camillus laturus culpam eius uidebatur, qua data in tam praecipitem casum res publica esset; et cum in exercitu tum Romae constans omnium fama erat,
Abbreviated transcription (Latin):
labor periculum que enit seofferebat. in crepare singuli sequis que & alios & adhortatio inuicem totam
alacri clamore ꝓuasit aciem : Neque alter tribunus reidefuit sed missus acollega restituente peditum
aciem adequrtes non castigando ad quam rem leuiorem auctorem eum culpȩ societas fecerat : sel abimperio
totus adpraetes uersus oroere singulos uniuersosque ut se reum fortunae ausdiei crimine eimerent
abnuente ae ꝓhibente collegatemeritatis meomnium potius socium quam unius prudentiae dedi camillas
inutnt que uestrat fortona suamgloriam uid& gonirestituitur pugnam quod miserrimumest fortunã¬
suam cum omnibus in famiam solus sententiam optimumuisum est inflactũ antẽ acẽ tnidiequos
apalestri pugna iuadere hostem eunt insignes armis animis que qua premi parte maxime piditum
copias uident nihil neque apud duces neque apud milites renittuntur a sum moce tamine animi sensit

Expanded text:
labor periculumque erat se offerebat, increpare singuli se quisque et alios, et adhortatio in uicem totam alacri clamore peruasit aciem. neque alter tribunus rei defuit sed missus a collega restituente peditum aciem ad equites, non castigando—ad quam rem leuiorem auctorem eum culpae societas fecerat—sed ab imperio totus ad preces uersus orare singulos uniuersosque ut se reum fortunae eius diei crimine eximerent: 'abnuente ac prohibente collega temeritati me omnium potius socium quam unius prudentiae dedi. Camillus in utraque uestra fortuna suam gloriam uidet; ego, ni restituitur pugna, quod miserrimum est, fortunam cum omnibus, infamiam solus sentiam.' optimum uisum est in fluctuante acie tradi equos et pedestri pugna inuadere hostem. eunt insignes armis animisque qua premi parte maxime peditum copias uident. nihil neque apud duces neque apud milites remittitur a summo certamine animi. sensit
Abbreviated transcription (Latin):
ne qui poterent᷑ incertis uirib: satis discerni poterat tum eximia corporis magnitudine in uacuũ pontẽ gallus ꝓ¬
cessit & quantũ maxima uoce potuit. quẽnunc inqui d roma uirũ fortissimũ hab& ꝓcedat agadũ ad pugnã ut nr̃
duorũ euentus ostendat utragens bello sitmelior diu interprimores iuuenũ roma norũ silentium fuit cũ & ab¬
nuere catamen uererent᷑ & p̃cipuã sortẽ periculi petere nollent : tũ t̃ manlius lf̃ quipatrẽ auexatione tribuni

Expanded text:
nec qui potirentur incertis uiribus satis discerni poterat. tum eximia corporis magnitudine in uacuum pontem Gallus pnec qui potirentur incertis uiribus satis discerni poterat. tum eximia corporis magnitudine in uacuum pontem Gallus processit et quantum maxima uoce potuit 'quem nunc' inquit 'Roma uirum fortissimum habet, procedat agedum ad pugnam, ut noster duorum euentus ostendat utra gens bello sit melior.' diu inter primores iuuenum Romanorum silentium fuit, cum et abnuere certamen uererentur et praecipuam sortem periculi petere nollent; tum T. Manlius L. filius , qui patrem a uexatione tribuni
Abbreviated transcription (Latin):
eo anno fuisse satis constat & mag̃ equitũ ser̃ corneliũ maluginensem. macer licinius comitiorũ habendorũ causa
& abla cnio cõsdictũ scribit quia collega comitia bello p̃ferre festinante ut continuar& cõsobuiã eundum prauȩ
cupiditati fuerit quȩsitaea ꝓpria familiae laus leuorem autorẽ licniũ facit. cũ mentionẽ eus rei inuetusti¬
orib: annalib nullam inueniã magis ut belli gallici causa dictatorẽ creatũ arbitrer inclinat animus eocerte an no
galli ad tertium lapidem salariauia tnaens pontẽ amensis castra habuere dictator cũ tumultus gallicicausa iusti¬
iustitium eduxiss& om̃s iuniores sacrmento adegit ingentiq exercitu aburbe ꝓfatus. inciteriore ripa aniensis
castrit posuit pos in medio erat neutris eũ pentib: netimoris indiciũ ess & ꝓelia deoccupando ponte crebra erant :

Expanded text:
eo anno fuisse satis constat et magistrum equitum Ser. Cornelium Maluginensem . Macer Licinius comitiorum habendorum causa eo anno fuisse satis constat et magistrum equitum Ser. Cornelium Maluginensem . Macer Licinius comitiorum habendorum causa et ab Licinio consule dictum scribit, quia collega comitia bello praeferre festinante ut continuaret consulatum, obuiam eundum prauae cupiditati fuerit. quaesita ea propriae familiae laus leuiorem auctorem Licinium facit: cum mentionem eius rei in uetustioribus annalibus nullam inueniam, magis ut belli Gallici causa dictatorem creatum arbitrer inclinat animus. eo certe anno Galli ad tertium lapidem Salaria uia trans pontem Anienis castra habuere. dictator cum tumultus Gallici causa iustitium edixisset, omnes iuniores sacramento adegit ingentique exercitu ab urbe profectus in citeriore ripa Anienis castra posuit. pons in medio erat, neutris rumpentibus ne timoris indicium esset. proelia de occupando ponte crebra erant,
Abbreviated transcription (Latin):
romainus sequit᷑ castrorũ oppugnatione quia serũ erat dia abstinuere diu non plitatũ tenuerat dictatorẽ neante
meridiem signũ dare poss& eo in noctẽ tnrctũ erat certamen posteradie deserta fuga castra hernicorũ & saucu relicti
quidam inuenti agmenq fugientium absignis cũ prȩter moenia eorũ infrequentia conspecta signa essent fusum
acpagros trepida fuga palatũ ÷ ne romanis incruenta uictoria fuit᷑ aliquot euites r̃ caetidere in sequenti an no¬
cũlucius sulpicius & gaius licinius caluus cõs inhernicios exerutũ duxissent neq inuentis in agro hostib ferentinũ
urbemeorũ uicepissent reue tentib: inde eis tiburtes portas clauserẽ eaultima fuit causa cũmultȩante querimoniȩ
ultro aitroq iactatȩ essent curꝑ faiales reb: repeatis bellũ tiburti populo indiceret᷑. dictatorẽ t̃. quintiũ poenum

Expanded text:
Romanus sequitur: castrorum oppugnatione, quia serum erat diei, abstinuere;—diu non perlitatum tenuerat dictatorem, ne ante Romanus sequitur: castrorum oppugnatione, quia serum erat diei, abstinuere;—diu non perlitatum tenuerat dictatorem, ne ante meridiem signum dare posset; eo in noctem tractum erat certamen.—postero die deserta fuga castra Hernicorum et saucii relicti quidam inuenti; agmenque fugientium ab Signinis, cum praeter moenia eorum infrequentia conspecta signa essent, fusum ac per agros trepida fuga palatum est. nec Romanis incruenta uictoria fuit: quarta pacum C. Sulpicius et C. Licinius Caluus consules in Hernicos exercitum duxissent neque inuentis in agro hostibus Ferentinum urbem eorum ui cepissent, reuertentibus inde eis Tiburtes portas clausere. ea ultima fuit causa, cum multae ante querimoniae ultro citroque iactatae essent, cur per fetiales rebus repetitis bellum Tiburti populo indiceretur. dictatorem T. Quinctium Poenum