comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Graciãnus xl. ab augusto post mor¬
tem ualentis. ui annis imperiũm
tenuit. Quamuis iãm dudum antea cum
patruo ualente: Et cum ualentinians frade
regnaret: qui cum ad flictum ac pene conlap¬
sum rei publicȩ. statum uideret. cadem pri
iusione quo quondã legerat nerua hispans
uirum traianum. perquẽ res publica rep

Expanded text:
ragesimus ab Augusto, post mortem Valentis sex annis imperium tenuit; quamvis jamdudum antea cum Patruo Valente, et cum Valentiniano fratre regnaret: qui cum adflictum et pene conlapsum reipublicuisione, qua quondam legerat Nerua Hispanum uirum Traianum, per quem respublica rep
Abbreviated transcription (Latin):
oluerttur. in columen carchaginẽ. statui suo
mudendã ẽẽ. censerent causã non ex in iurta
asessentum carthaginiensiũ. sed ex inconstantia
orpescentiũ romanorũ hortã inuenio. Q uod
n ita sit cur xp̃ianis temporib imputant
btcadonẽ acrubiginẽ sram qua foris crais¬
si uitus exesi sunt. qui porro ante sexcentos fere
annos sicut sui prudentes timentesq predixe-¬
rant. cotem illã magnã splendoris & acuminis
sui carchaginẽ ꝑdiderunt. Itaq finẽ uolumini
factã ne forsitan coillidendo uehementius dis¬
cussam ad tempus rubiginẽ. ubi necessarium
Acumen elicere non possum. suꝑ uacuã asperi¬

Expanded text:
solueretur, incolumem Carthaginem statui suo solueretur, incolumem Carthaginem statui suo permittendam esse censerent: causam non ex iniuria lacessentum Carthaginiensium sed ex inconstantia torpescentium Romanorum ortam inuenio. quod cum ita sit, cur Christianis temporibus imputant hebetationem ac robiginem sintus exesi sunt? qui porro ante sexcentos fere annos, sicut sui 283 prudentes timentesque praedixerant, cotem illam magnam splendoris et acuminis sui Carthaginem perdiderunt. Itaque finem volumini faciam, ne forsitan collidendo vehementius, discussa ad tempus rubigine, ubi necessarium acumen elicere non possum, supervacuam asperi
Abbreviated transcription (Latin):
buit. Oiruta est autẽ carthago omni murali
lapide inpuluerẽ comminuto. septingentesimo
post anno quã condita erat. Multitudo autem¬
mis captiuorũ. exceptis paucis principib ue¬
nundata est. Ita quarto quã ceptum fuit anno
bellũ punicum tertium terminatũ est. Sed mͥ
uamlibet studiose quȩxenti. ueruntamen homi¬
il tardioris ingenii nusquã omnino causa ter¬
ii belli punici. quã intantũ carthago accende¬
u. utius te euerti de cerneretur eluxit. Illudq
i uel maximȩ mouet quod si ita ut in supe.¬
mbus bellis euidens in assurgentẽ causã &
blir accendebat consultatione non opus erat.
It uero cum alii romanorũ ꝓpter ꝑpetuam
mnȩ securitatẽ delendã ẽẽ. decernerent. Alii
us ꝓpter ꝑpecuam romanȩ uirtutis curam.
uã sibi semꝑ ex suspitione ȩmule urbis impen¬
uent. ne uigor romanos bellis semꝑ exerci-¬
dos in languidã segnitiẽ securitate Atq oti

Expanded text:
aebuit. diruta est autem Carthago omni murali aebuit. diruta est autem Carthago omni murali lapide in puluerem conminuto septingentensimo post anno quam condita erat. multitudo omnis captiuorum exceptis paucis principibus uenundata est. ita quarto quam coeptum fuit anno bellum Punicum tertium terminatum est. Sed mihi quamlibet studiose quaerenti uernmtamen homini tardioris ingenii nusquam omnino causa tertii belli Punici, quam in tantum Carthago accenderit, ut iuste euerti decerneretur, eluxit, illudque me uel maxime mouet, quod, si ita ut in superioribus bellis euidens in adsurgentem causa et dolor accendebat, consultatione non opus erat. at uero, cum alii Romanorum propter perpetuam Romae securitatem delendam esse decernerent, alii uero propter perpetuam Romanae uirtutis curam, quam sibi semper ex suspicione aemulae urbis inpenderent, ne uigor Romanus bellis semper exercitus in languidam segnitiem securitate atque otio
Abbreviated transcription (Latin):
to id est anno quinquagesimo p
Uentulo. lucio. numiio consul¬
publius supio superioris anni consul.
carthaginẽ suprema sortȩ molitus cola
ingreditur. Ubi dum sex continius didi
tibusq pugnatur. ultama carchagiiad¬
asperatio addeditionẽ traxit. pecentes ut quos
beli dades reliquos fecit saltem seruirt liceat:
primũ agmen mulierũ satis mirabile post ui-¬
torum magis de forme descendit. Nam fuis¬
s mulierũ. xxu. milia. uirorũ .xxx. milia me¬
moriȩ traditum est. Rex hasdrubal se ultro
adidit. Trans fugȩ qui esculapi templũ occu¬
quierant. uoluntario precipitio dati igni con-¬
simpti sunt. Uxor hasdrubalis se duosq filios
srum uirili dolore & furore femineo in mediũ
atit uicendiũ. eundẽ nunc mortis exitum faci¬
uis nouissima regina carthaginis quẽ condam
prima fecisset. Ipsa autẽ ciuitas decem & septẽ
continuis dieb arsit. miserũq spectaculum de
uarietate conditionis humanȩ uictorib suis p̃¬

Expanded text:
 id est anno quinquagensimo post Lentulo L. Mummio consulibus P. Scipio, superioris anni consul, delere Carthaginem suprema sorte molitus Gothonem ingreditur. ubi dum sex continuis diebus noctibusque pugnatur, ultima Carthaginienesperatio ad deditionem traxit petentes, ut quos belli clades reliquos fecit, saltem seruire liceat. primum agmen mulierum satis miserabile, post uirorum magis deforme descendit. nam fuisse mulierum xxv milia, uirorum xxx milia memoriae traditum est. rex Hasdrubal se ultro dedit. transfugae qui Aesculapii templum occupauerant, uoluntario praecipitio dati igne consumpti sunt, uxor Нasdrubalis se duosque filios secum uirili dolore et furore femineo in medium iecit incendium, eundem nunc mortis exitum faciens nouissima regina Carthaginis, quem quondam prima fecisset. ipsa autem ciuitas decem et septem continuis diebus arsit miserumque spectaculum de uarietate condicionis humanae uictoribus suis pr
Abbreviated transcription (Latin):
apud om̃s idẽ. est. qui me non modo notum om̃ib
uerũ & proximũ facit. Nec egentẽ deserit. qͥa
ipsius ẽ. terra & plenitudo eiꝰ exqua omnib om̃ra
iussit ẽẽ. communia. Hȩc sunt nr̃orum tempo¬
rum bona quȩ intotũ uł intranquillitate. p̃¬
sentium. uel inspe futurorũ. uel in ꝑfugio com¬
muni. non habuere maiores. ac ꝑ hoc incessabilia
bella gesserunt. Quia mutandarũ sediũ commu¬
nione ñ libera ꝑsistendo in sedib suis. Aut in¬
feliciter necati sunt. Aut turpit᷑ seruierunt.
Quod darius promptiusq ipsis uederũ geltis
ꝑordinem explicitis aperietur. Capitulu .iiii.

Expanded text:
apud omnes idem est, qui me non modo notum omnibus apud omnes idem est, qui me non modo notum omnibus uerum et proximum facit, nec egentem deserit, quia ipsius est terra. et plenitudo eius, ex qua omnibus omnia iussit esse communia. haec sunt nostrorum temporum bona: quae in totum uel in tranquillitate praesentium uel in spe futurorum uel in perfugio communi non habuere maiores, ac per hoc incessabilia bella gesserunt, quia, mutandarum sedium communione non libera, persistendo in sedibus suis aut infeliciter necati sunt aut turpiter seruierunt. quod clarius promptiusque ipsis ueterum gestis ordinem explicitis aperietur. Anno
Abbreviated transcription (Latin):
minis sunt. Quia ad xp̃ĩanos & romanos: romanꝰ
& xp̃ianus accedo. Nontimeo deos hospitis mei.
non timeo religionẽ eius necem meã non habeo
talẽ qualẽ ꝑtimescã locum. ubi &̃ possessori liceat
ꝑpetrare quod uelit. & peregrino non licet adhi-¬
bere qđ conuenit:. Ubi sit us hospitis qđ meum
non sit. U nus ds qui temporib quib ipse in¬
notescere uoluit. hanc regni statuit unitatem:
ab omnib & diligitur. & timetur. cedem leges quȩ
uni deo subiectȩ sunt. Ubiq dominant᷑. Ubi-¬
cumq ignotus accessero. repentinã uim tanquã
destitutus non ꝑtimesco. Inter romanos ut dixi
mines. homo legib imploro rem publicã. re¬
ligionem. conscientiã. communionẽ. naturã. Utor
temporariȩ omni terra. quasi patria. quia quȩ uera
est: ꝙ illa quã amo patria. interra penitus ñ ẽ
Nichil ꝑdidi ubi nichil amaui. totumq habeo.
quando quẽ diligo mecũ est. Maxime quia &

Expanded text:
minis sunt quia ad Christianos minis sunt quia ad Christianos et Christianus accedo. Non timeo deos hospitis mei, non timeo religionem ejus necem meam, non habeo talem quem pertimescam locum, ubi et possessori liceat perpetrare quod velit, et peregrino non liceat adhibere quod convenit: ubi sit jus hospitii, quod meum non sit. Unus Deus, qui temporibus, quibus ipse innotescere 289 voluit, hanc regni statuit unitatem, ab omnibus et diligitur et timetur. Eaedem leges, quae uni Deo subjectae sunt, ubique dominantur: ubicumque ignotus accessero, repentinam vim tamquam destitutus non pertimesco. Inter Romanos, ut dixi, mines homo, legibus imploro rempublicam, religione conscientiam, communione naturam. Utor temporarie omni terra quasi patria: quia quae vera est, et illa, quam amo, patria, in terra penitus non est. Nihil perdidi, ubi nihil amavi: totumque habeo, quando quem diligo, mecum est, maxime quia et
Abbreviated transcription (Latin):
Uncurrentium impũssimus immolator. cru-¬
delissima cirta aduenas diane taurtcȩ
litatione. sed magis sacra crudeli atracra
cum polt mestore suo. usq ad ꝓpinquos
ptes scelerata. & ne antiquitatib uidear im¬
tari. testis ẽ. roma de pompeio interfecto. testis
ptus de interfectore ptholomeo. Michi autẽ
na qualiscumq motus ꝑturbatione fugienti.¬
A de confugiendi statione securo. ubiq patria.
lex & religio mea est: Nunc mei africdtã
me inquã ista africa excepit. pace simplici. sinu ꝓ¬
prio. iure communi. De qua aliquando dictum &
uere dictum est. Hospitio ꝓhibemur arene. bella-
cient. primaq uetant consistere terra. Nilne ultro
ad suscipiendos socios religionis & pacis suȩ. beniuo¬
lum latȩ gremiũ pandit. atq ultro fessos quos fo-¬
gLTIIDO ORINTIS. SEPEENIRIONIS. cOpIO¬
sitas meridiana. diffusio magnarũ insula-¬
rum. largissimȩ tutissimeq sedes. mei uris & no-¬

Expanded text:
incurrentium impiissimus immolator, cruincurrentium impiissimus immolator, crudelissima circa aduenas Dianae Tauricae litora sed magis sacra crudelia, Thracia cum Polymestore suo usque ad propinquos hospites scelerata? et ne antiquitatibus uidear immorari, testis est Roma de Pompeio interfecto, testis Aegyptus de interfectore Ptolemaeo. Мihi autem prima qualiscumque motus perturbatione fugienti, quia de confugiendi statione securo, ubique patria, ubique lex et religio mea est. nunc me Africa tam me, inquam, ista Africa excepit pace simplici, sinu proprio, iure communi, de qua aliquando dictum et uere dictum est hospitio prohibemur harenae, Bella cient primaque uetant consistere terra; nunc ultro ad suscipiendos socios religionis et pacis suae beniuolum late gremium pandit atque ultro fessos, quos fodo orientis, septentrionis copiositas, meridiana duffusiodiffusio, magnarum insularum largissimae tutissimaeque sedes mei iuris et no
Abbreviated transcription (Latin):
ferro extorquebat: A nr̃is nunc inusum com¬
unis rei publice conferat ipsa nobiscũ. Aut si
iliquo dicitur. tolerabiliores parentib nr̃is ro-¬
unos hostes fuisse quã nobis gothos eẽ. Audiat.
intelligat. quanto aliter quã circa se ipsum agi-¬
ir sibi e̾e̾ uideatur. Olim cum bella toto orbe¬
ruebant queq prouintia suis regib. suis legi¬
s. suisq morib. utebatur. Nec erat societas af-¬
fionum ubi dissidebat diuersitas potestatum.
ostremo solutas & barbaras gentes. quid tandẽ
societatẽ adduceret. quas diuersis sacrorum ri-¬
us institutas ȩtiam religiosȩ parabat : Siqͥs
tunc acerbitate malorũ uictus. patriã cum
st deseruit. quẽ tandẽ ignotum locum ignotꝰ
it. quã gentẽ generaliter hostem hostis orauit:
nise congressu primo credidit. non societate
muis inuitatus. ñ communione iuris adductꝰ.
aligionis unitate securus: an parum exempli
usiris inȩgipto peregrinorum infelicit̃

Expanded text:
ferro extorquebat a nostris, nunc in usum commferro extorquebat a nostris, nunc in usum communis reipublicae conferat ipsa nobiscum. aut si ab aliquo dicitur tolerabiliores parentibus nostris Romanos hostes fuisse, quam nobis Gothos esse, audiat et intellegat, quanto aliter quam circa se ipsum agitur sibi esse uideatur. Olim cum bella toto Orbe feruebant, quaeque prouincia suis regibus suis legibus suisque moribus utebatur, nec erat societas adfectionum, ubi dissidebat diuersitas potestatum; postremo solutas et barbaras gentes quid tandem ad societatem adduceret, quas diuersis sacrorum ritibus institutas etiam religio separabat? si quia igitur tunc acerbitate malorum uictus patriam cum hoste deseruit, quem tandem ignotum locum ignotus adiit? quam gentem generaliter hostem hostis orauit? cui se congressu primo credidit, non societate nominis inuitatus, non communione iuris adductus, non religionis unitate securus ? an parum exempli siris in Aegypto peregrinorum infeliciter
Abbreviated transcription (Latin):
tam stultum ẽ. exquirere sententiã. quã durl
non dolere: miseriã. nos inquã ipsos uideq us
est leftionc̃ cui adquieuimus consulamus. Mus
nr̃i bella gesserunt. bellis fatigãti pacem pes¬
tes tributa obtulerunt: Tributum pretũ.
est. Nos tributa dependimus. ne bella pas
Ac ꝑ hoc inportu adquẽ illi tandẽ ꝓ euades
malorũ tempestatib confugerunt. Nos uull¬
mus. & meinemus. Igitur ña tempora ulꝰ¬
uirum fclicia certȩ feliciora illis ducimus. qui quod
ai ultimȩ delegerunt. nos continuȩ possidemus. In¬
quietudo eñi bellorũ qua illi attriti sunt. nobis ig¬
ota est. In otio autem quod illi post imperiũ gęsa¬
ns natiultatẽq iħu xp̃i tenuiter gustauerunt.
Nos nascimur & senescimus. Quod illis erat de¬
ta pensio seruitutis. nobis est libera collatio de¬
sonis. Tantumq inter est inter preterita p̃-¬
tuq tempora. ut quod roma mnusum luxuriȩ G̃

Expanded text:
tam stultum est exquirere sententiam, quam durum tam stultum est exquirere sententiam, quam durum non dolere miseriam. nos, nos inquam ipsos uitaeque nostrae electionem, cui adquieuimus, consulamus. maiores nostri bella gesserunt, bellis fatigati pacem petentes tributa obtulerunt: tributum pretium pacis est. nos tributa dependimus, ne bella patiamur, ac per hoc in portu, ad quem illi tandem pro euadendis malorum tempestatibus confugerunt, nos consistimus et manemus. igitur nostra tempora uiutrum felicia; certe feliciora illis ducimus, qui quod illi ultime delegerunt nos continue possidemus. inquietudo enim bellorum, qua illi attriti sunt, nobis ignota est. in otio autem, quod illi post imperium Caesaris natiuitatemque Christi tenuiter gustauerunt, nos nascimur et senescimus; quod illis erat debita pensio seruitutis nobis est libera conlatio defensionis, tantumque interest inter praeterita praesentiaque tempora, ut quod Roma in usum luxuriae suae
Abbreviated transcription (Latin):
re poterat. nec sustinere. cum se suis diuersis e¬
bibus acdocis fractis. cȩde bellorũ. obsidionũ fa
exinaniti. interfectis coniugib. ac liberis suis a
remedia miseriarũ concursu misero ac mutira
cede iugulabant: Quid tunc de suis temparl
sentiebat. Ipsa postremo dicat. italia cur ꝑ ant
quadringentos romanis utiq suis contradixi.
obstitit. repugnauit. si eoꝵ felicitas sua in felite
non erat. romanosq fieri rerũ dominos bonsẽ¬
munibus non ob stabat. Non requiro de inne¬
ris diuersarũ gentium populis. dui antea li
tunc bello uictis. patria abductis. pretio uene
scruitute disꝑsis. quid tunc sibi maluerint.s
de romanis opinati sint. quid detemporib u¬
caruit. Omitto de regib magnarũ opum. n¬
narum uiriũ. magnȩ głȩ. dui potentissimis. a¬
do captis. seruiliter cathenatis. sub ugum misĩ
Ante currũ actis. incarcerẽ trucidatis. quorus

Expanded text:
ere poterat nec sustinere, cum se suis diuersis uere poterat nec sustinere, cum se suis diuersis urbibus ac locis, fracti caede bellorum, obsidionum fame exinaniti, interfectis coniugibus ac liberis suis ob remedia miseriarum concursu misero ac mutua caede iugulabant, — quid tunc de suis temporibus sentiebat? ipsa postremo dicat Italia: cur per annos quadringentos Romanis utique suis contradixit obstitit repugnauit, si eorum felicitas sua infelicitas non erat Romanosque fieri rerum dominos bonis communibus non obstabat? non requiro de innumeris diuersarum gentium populis diu ante liberis, tunc bello uictis, patria abductis, pretio uenditis, seruitute dispersis, quid tunc sibi maluerint, quid de Romanis opinati sint, quid de temporibus iudicarint. omitto de regibus \'magnarum opum, magnarum uirium, magnae gloriae, diu potentissimis, aliquando captis, seruiliter catenatis, sub iugum missis, ante currum actis, in carcere trucidatis: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
pendenda est gutta hȩc laboriosȩ felicitatiꝰ.
cui asscribitur urbis beatitudo initanta mole
in felicitatis. per quã agitur totius orbis euer-¬
sio : Aut si ideo felicia putantur. quia unius
ciuitatis opes aucꝰtȩ sunt. cur non potius in¬
felicissima iudicentur. quib miserabili uas¬
tatione multarũ ac bene institutarum
gentium potentissima regna ceciderunt: ans
te aliud tunc carthagini uidebatur cum post
annos centum uiginti. quib modo bellorum
clades. modo pacis conditiones ꝑ horrescens. n
rebelli intentione: Nunc supplici bellis pac̃
pace bella mutabat : Nouissime miseris cua
passim se inignem ultima desperatione ncica¬
tibus. unus rogus tota ciuutas fuit: Cui q̧auae
nunc si tu paruȩ menib destitutȩ. pars mise¬
riarum ẽ. audire quid fuerit. Ostendat. acde
agros suos sanguine suo rigabat. in portunii
hostem ultro hostiatim inquietantẽ nec repeli¬

Expanded text:
pendenda est gutta haec laboriosae felicitatis, pendenda est gutta haec laboriosae felicitatis, cui adscribitur unius urbis beatitudo in tanta mole infelicitatis, per quam agitur totius Orbis euersio? aut si ideo felicia putantur, quia unius ciuitatis opes auctae sunt, cur non potius infelicissima iudicentur, quibus miserabili uastatione multarum ac bene institutarum gentium potentissima regna ceciderunt? an forte aliud tunc Carthagini uidebatur, cum post annos centum uiginti, quibus modo bellorum clades modo pacis condiciones perhorrescens, nunc rebelli intentione nunc supplici, bellis pacem, pace bella mutabat, nouissime miseris ciuibus passim se in ignem ultima desperatione iacientibus unus rogus tota ciuitas fuit? cui etiam nunc, situ paruae, moenibus destitutae, pars miseriarum est audire quid fuerit. edat Hispania sagros suos sanguine suo rigabat inportunumque hostem ultro ostiatim inquietantem nec repell
Abbreviated transcription (Latin):
CIO ALIQUAN¬
cos posl hec
denceps per¬
moueri posse.
quod uicꝰtoriȩ
romanȩ multa¬
rum gentium
ꝙ ciuitatũ stra¬
ges crebescunt.
quamquã si dili¬
genter appen¬
dant. plus damp-¬
ni inueni ent
accidisse quam commodi. Neq eni parui pen-¬
denda sunt tot bella seruilia. socialia. ciuilia
fugitiuorũ. nullorum utiq fructuum. & mag¬
narum tamen miseriarũ. Sed co hibeo ut quẽ¬
admodum uolunt. ita fuisse uideatur. U nde
arbitror eẽ. dicturos. Et quid his temporibus
beatius quib continui triumphi. celebres uicto¬
riȩ. diuites prȩde. nobiles pompȩ. magni ante
currum reges. & longo ordinȩ uictȩ gentes a¬
gebantur: quib breuiter respondebitur. et
ipsos de temporib solere causari. & nos pro
hisdem temporib instituisse sermonẽ. quȩ
tempora non uni tantũ urbi attributa. sed
orbi uniuerso constat ẽẽ. communta Ecce
quã feliciter roma uincit. tam in feliciter qͥc¬
quid extra romã est uincitur. Quanti igit᷑

Expanded text:
cio aliquantos post haec deinceps permoueri posse, quod uictoriae Romanae multarum gentium et ciuitatum strage crebrescunt. quamquam , si diligenter appendant, plus damni inuenient accidisse quam commodi. neque enim parui pendenda sunt tot bella seruilia, socialia, ciuilia, fugitiuorum, nullorum utique fructuum et magnarum tamen miseriarum. sed coniueo, ut quemadmodum uolunt ita fuisse uideatur; unde arbitror esse dicturos: ecquid his temporibus beatius, quibus continui triumphi, celebres uictoriae, diuites praedae, nobiles pompae, magni ante currum reges et longo ordine uictae gentes agebantur ? quibus breuiter respondebitur et ipsos de temporibus solere causari et nos pro isdem temporibus instituisse sermonem, quae tempora non uni tantum urbi adtributa sed Orbi uniuerso constat esse communia. ecce quam feliciter Roma uincit tam infeliciter quidquid extra Romam eat uincitur. quanti igitur
Abbreviated transcription (Latin):
rege libidinũ turpitudo punita. hic religio¬
nus xp̃ianę continentissima equitas in regge
seruata. ẽ. Ibi absq religionis reuerentia a¬
uiditatem uoluptatis. licentia furoris im¬
parceretur. Qua propter definant religionẽ
lacerare. & lacessere patientiam dei. propter
quam habent utiq & hoc quoq impunitũ
abeant. Si aliquando desistatit. recolant
sane mecum maioꝵ suoꝵ tempora bellis in¬
quietisima scelerib exerrabilia. dissensioni¬
b feda. miseriis continuatissima. quȩ & me¬
rito possunt horrere quia fuerunt. et neces¬
sario debent rogare nesint. eum sane roga¬
re solum dm̃ qui et tunc occulta iusticia
permisit ut fierent. & nc̃ aperta miseri¬
cordia prestet ut non fint. quȩ mͦ ame
plenius ab ipso urbis exordio reuolutis

Expanded text:
rege libidinum turpitudo punita, hic Christiarege libidinum turpitudo punita, hic Christianae religionis continentissima aequitas in regseruata est; ibi absque religionis reuerentia auiditatem uoluptatis licentia furoris imparceretur. quapropter desinant religionem lacerare et lacessere patientiam Dei propter quam habent, uti et hoc quoque inpunitum habeant, si aliquando desistant. recolant sane mecum maiorum suorum tempora, bellis inquietissima, sceleribus exsecrabilia, dissensionifoeda, miseriis continuatissima, quae et merito possunt horrere, quia fuerunt, et necessario debent rogare, ne sint: eum sane rogare solum Deum, qui et tunc occulta iustitia permisit, ut fierent, et nunc aperta misericordia praestat, ut non sint. quae modo a me plenius ab ipso Vrbis exordio, reuolutis
Abbreviated transcription (Latin):
utramq urbem conuenientiȩ totius ordo ser¬
uatus sit. ut & ibi p̃factꝰ eius arbatꝰ regnum
uuaaserit & hic p̃fatus roͣnis attalus regnare
tẽptarit. tamen & si apud hane solam merito
lipĩam imꝑatoris ad tẽptataio ꝓfana euacua¬
ta sit. Itaq hec obhoc preciptie cõmemoran¬
da credicli ut tanto archano in effabiliũ iudi¬
cior dei ex parte patefacto intelligant hii
qui insipienter utiq de temporib xp̃iani
murmurant. tinum disposusse dm̃ tem¬
pora. ce in principio babylonis & infinero¬
mani. illius clementiȩ. eẽ. quod itiiumus:
quod autem misere uiuimꝰ intemꝑantiȩ
nr̃e Ecx sumlis babylotuȩ ortꝰ et romȩ si¬
milis potentiȩ similis magnitudo. similia
tempora. sumilia bona: similia mala. tam̃
non similis exitus. similis ue defectus. Illa
entm regnum amisit. hȩc retinet. Illa inter¬
fectione regni orbata. hȩc incolumi unpera¬
tore secura.ẽ. Et hoc quare: Qm̃ ibi in

Expanded text:
utramque urbem convenientiae totius ordo serutramque urbem convenientiae totius ordo servatus sit, ut et ibi praefectus ejus Arbatus regnum invaserit, et hic praefectus hujus Attalus regnare tentaverit: tametsi apud hanc solam merito Christiani imperatoris attentatio profana vacuata sit. Itaque haec ob hoc praecipue commemoranda credidi, ut tanto arcano ineffabilium judiciorum Dei ex parte patefacto, intqui insipienter utique de temporibus Christianis murmurant, unum Deum disposuisse tempora, et in principio Babylonis, et in fine Romanquod autem misere vivimus, intemperantiae nostrae. Ecce similis Babyloniae ortus et Romae, similis potentia, similis magnitudo, similia tempora, similia bona, similia mala: tamen non similis exitus similisve defectus. Illa enim regnum amisit, haec retinet; illa interfectione regis orbata, haec incolumi imperatore secura est. Et hoc quare? Quoniam ibi in
Abbreviated transcription (Latin):
uenientia tẽpoꝵ illa cecidit. ista surrexit::
Illa tunc pͥmum abienigenarum perpessa
dominatum. hec tunc pͥmum eciam fuoꝵ as¬
pernata fastiguini. Illa tunc quasi mariens di¬
misit heditatem. hec uͦ ꝓubescens tunc se agno¬
uit hedem. Tunc orientis decidit. & ortũ. est
oceidentis imꝑium. Et ne diutiꝰ uerbis mo¬
rer cõmitto me dentib insanientũ. s ueri¬
tatis p̃fidio liberandum. Regnauit nintis
ta babylon post annos mille centũ sexag̃ta
& propemodum quattuor quã condica erat
a mectis & arbato rege eoꝵ. p̃ferto autẽ suo
spoliata opib & regno atq ipso rege pͥuatas̃
Ipsa tam̃ postea aliquancliu mansit in columo
Sumliter & roma post annos totidem fraca
.ẽ hoc ẽ post ͭ entum sexaginta ⁊ fere qua¬
tuor annos. a gothis & alarico rege eoꝵ co¬
mite autẽ stio irrupta ꝙ opib spoliata. nẽ
regno manet es regnat adhuc incolumis:
Quamuis in tantum archanis statutis inter

Expanded text:
uenientia temporum illa cecidit, ista surrexit; uenientia temporum illa cecidit, ista surrexit; illa tunc primum alienorum perpessa dominatum, haec tunc primum etiam suorum aspernata fastidium, illa tunc quasi moriens dimisit hereditatem, haec uero pubescens tunc se agnouit heredem; tunc Orientis occidit et ortum est Occidentis imperium. Et ne diutius uerbis morer, committo me dentibus insanientium, sed ueritatis praesidio liberandum. Regnauit Ninus Ita Babylon post annos mille centum sexaginta et propemodum quatuor, quam condita erat, a Medis, et ab Arbato, rege 90 eorum, praefecto autem suo, spoliata opibus et regno, atque ipso rege privata est: ipsa tamen postea aliquamdiu mansit incolumis. Similiter et Roma post annos totidem, hoc est, mille centum sexaginta et fere quatuor, a Gothis et Alarico rege eorum, comite autem suo, irrupta et opibus spoliata, non regno, manet adhuc, et regnat incolumis: quamvis in tantum arcanis statutis inter
Abbreviated transcription (Latin):
Ita regnante procha. futurȩ romȩ sementis
iacta. ẽ. & si nondum germen apparet. Fõ¬
dem anno regna ipsius prochȩ babilonis
regnium defecit. ꝙ si adhuc babylon ipsa con¬
fistit. Disceclente autem arbato in medos.
partem regni penes se retinuere chaldei qͥ
babiloniã fibi aduersum medos uendicaue¬
runt. Ita babilonȩ potestas apud medos
proprietas apud chaldeos fuit. Chaldȩi
autẽ propter antiquam regiȩ urbis digni
tatem. non illam suam s se illius uocare
maluerunt. Unde factum. ẽ.aͣ nabugo¬
donosor ceteriq post eum usq ad cyrumre¬
g̾es quamuis chaldeoꝵ uirib potentes & ba¬
biloniȩ nomine clari legantur. in numero ta¬
m̃ &e cardine regum non habent᷑ illustriũ. cas¬
Ab ilon itaq eo anno sub arbato
p̃fecto dehonorata. quo roma sub
procha rege ut proprie drxerim
seminata. ẽ. Babilon nouissime
eo tempore a cyro rege fubuersa quo pͥmũ
roma a tarquinoꝵ regum dominatione

Expanded text:
Ita regnante Proca futurae Romae sementis Ita regnante Proca futurae Romae sementis jacta est, etsi nondum germen appareret. Eodem anno regni ipsius Procae, Babylonis regnum defecit, etsi adhuc Babylon ipsa consistit. Descendente autem Arbato in Medos, partem regni penes se retinuere Chaldaei, qui Babyloniam sibi adversus Medos vindicaverunt. Ita Babyloniae potestas apud Medos, proprietas apud Chaldaeos fuit: Chaldaei autem, propter antiquam regitatem non illam suam, sed se illius uocare maluerunt. unde factum est, ut Nabuchodonossor ceterique post eum usque ad Cyrum reges, quamuis Chaldaeorum uiribus potentes et Babyloniae nomine clari legantur, in numero tamen et cardine regum non habentur inlustrium. Babylon itaque eo anno sub Arbato praefecto dehonorata, quo Roma sub Proca rege, ut proprie dixerim, seminata est. Babylon nouissime eo tempore a Cyro rege subuersa, quo primum Roma a Tarquiniorum regum dominatione
Abbreviated transcription (Latin):
int. caput ꝯ qͦ rogni asfirii. ut eẽt in¬
¶stituit¬
regnum assirioꝵ diu in coneussa potentia steas.
S eum arbatus quem alii arbacem uocãt
p̃fectus medoꝵ idemq natione medus sar¬
danapallum regem suum apud babiloni¬
am interfecisset. regni uomen & summam
in medos transtulit. Ita nim et babilonis.
regnum. eo anno in medos diriuatum. ẽ.
quo anuo ap̃ latinos prochas amuli et
nomito ris pater. auus autẽ reȩ filui¬
ȩ quȩ mater romuli fiit regna recepit.
Ut autem hec omĩa ineffabilib misterus os
p rofundissimis dei uiditiis disposita nõ
aut humanis turib. aut incertis casibus
accidisse ꝑdoceam. om̃s historiȩ antique
a nino incipiunt. om̃s historiȩ romane a
procha exoriunt᷑. Deinde a primo anno
imꝑii tuni usquequo babiloma a semira¬
mide instaurari cepta.ẽ. interueniunt
anni sexaginta quatuor. Et a primo
atmo prochȩ quam ragnare cȩpit usq
ad conditionem ur̃bis factam a romulo iu¬
tersunt ȩque anni sexaginta ⁊ quatuor.

Expanded text:
vit, caputque regni Assyrii ut esset instituitRegnum Assyriorum diu inconcussa potentia stetit, sed cum Arbatus, quem alii Arbacem vocant, praefectus Medorum, idemque natione Medus, Sardanapalum regem suum apud Babyloniam interfecisset, regni nomen et summam ad Medos transtulit. Ita Nini et Babylonis regnum eo anno in Medos derivatum est, quo anno apud Latinos Procas, Amulii et Numitoris pater, avus autem Rheae Sylviae, quae mater Romuli fuit, regnare coepit. Ut autem omnia haec ineffabilibus mysteriis et profundissimis Dei judiciis disposita, non autem humanis viribus, aut incertis casibus accidisse perdoceam, omnes historiae antiquae a Nino incipiunt, omnes historiae Romanae a Proca exoriuntur. Deinde a primo anno imperii Nini usque quo Babylon a Semiramide instaurari coepta est, interveniunt anni sexaginta et quatuor. Et a primo anno Procae, cum regnare coepit, usque ad conditionem Urbis, factam 88 a Romulo, intersunt anni aeque sexaginta et quatuor.
Abbreviated transcription (Latin):
uerb: Iam ninͤ sibi qͥsq loquat᷑. Iubet demq
celerit aptari tentoria. mandatq socus qͥ ab
eo longiuscule recessirant. qͣtimis ad eos uiuan¬
dos p̃ ꝓperent. Istat enĩ nob̃ ait. nͥ acceleraueri¬
tis ieuitabile mortis ꝑiculum. Non ẽ. ambi¬
gua de cõflictacione fama qm occłis intuemur.
qͣm iam ieti corꝑib ꝑsentimus. Agite iam
xpĩam. accurrite. ꝙ uos & ur̃am rem publicam
defendite. Cõmune ꝑiculum est in quo sumus:
cõmune discrimen ẽ. in quo laboramꝰ. Deide
dixit. Qui pedites estis impigre & prudenter
tentoria figite. qͥ milites estis obuiam ris mecũ
ꝓcedite. & laborem certamuns indefessi susti¬
nete. Pro. xp̃o p̃liatores aduenimus. in ists
ap̃i p̃lio non deficiamus. Unus quisq sibi
& seu sagittando. seu iaculando: seu cõmi¬
iuis feriendo. xͥanos accerrumne infestabant:¬

Expanded text:
verbis? Jam nunc sibi quisque loquatur. » Jubet denique verbis? Jam nunc sibi quisque loquatur. » Jubet denique celeriter aptari tentoria mandatque sociis qui ab eo longiuscule recesserant, quatenus ad eos juvandos praeponerent. « Instat enim nobis, ait, nisi acceleraveritis inevitabile mortis periculum. Non est ambigua de conflictatione fama, quam oculis intuemur, quam icti corporibus persentimus. Age, jam Christiani accurrite, et nos et vestram rempublicam defendite: commune periculum est in quo sumus, commune discrimen est in quo laboramus. Deinde dixit: Qui pedites estis, impigre et prudenter tentoria figite, qui milites estis, obviam eis mecum procedite et laborem certaminis indefessi sustinete. Pro Christo praeliatores advenimus; in isto Christi praelio ne deficiamus. Unusquisque sibi  seu sagittando seu jaculando, seu cominus feriendo, Christianos acerrime infestabant
Abbreviated transcription (Latin):
udeus inunicoꝵ multitudinem suis
are rabido & effero gladio minttantem &
iltantem. stecit inꝑteri itꝰ. suisq satis
psulte dixit comitib. Fortissimi xͥ milites.
use dĩmicandi tempus ẽ. Metum omem
defensandis uirilit̾ ꝓcurate. Ic tus impugnon¬
tium indefessi sustinete. & ex iħu xp̃i confisi
aduicorio manus bellicosas ererite. uiresq a¬
uitas eccȩ dũ cempꝰ est ostentate. Ne queso
detur pet᷑ ꝓpt̃ nr̃am negligentiam laux fran¬
hostis multꝰ in ꝑrimo ẽ. Nichil tam̃ p̃t̾ spem seu
uoto ꝓuener̃z. Adhoc patͥam ur̃am egressi
estis adhoc uenistis. bellum semꝑ desicłastis. Ee¬
ce qđ du obtastis. & orastis. Eece nos undiq¬
gentes uallauer̃. S o genus infractum. o gens
inuictissima ne t̾reamini: qm̃ reuera nob̾cum
ds̃ est. Si qͥs meticulos est seu audacem aiuimũ
in augusto positꝰ sͥ mutuet. seu saltẽ p̃pudore
metũ dissimulet. Quuc armis & animis opꝰz
ñ est tempꝰ socordie nec imꝑitie. Quid moror

Expanded text:
em inimicorum multitudinem, suis et ore rapido et effero gladio minitantem et insultantem, stetit imperterritus, suisque satis consulte dixit comitibus: « Fortissimi Christi milites, ecce dimicandi tempus est. Metum omnem defensandis, viriliter procurate; ictus impugnantium indefessi sustinete, et ex Jesu Christi confisi adjutorio, manus bellicosas exerite, viresque avitas ecce, dum tempus est, ostentate. Ne, quaeso, deturpetur propter nostram negligentiam laus Franhil tamen praeter spem seu voto provenerunt. Ad hoc patriam egressi estis; ad hoc venistis: Bellum semper desiderastis. Ecce quod diu optastis et orastis; ecce undique nos vallaverunt. Sed, o genus infractum, o gens invictissima! ne terreamini, quoniam revera nobiscum est Deus. Si quis meticulosus est, seu audacem animum, in angusto positus, sibi mutuet seu saltem, prae pudore, metum dissimulet. Nunc armis et animis opus est; non est tempus socordiae, nec imperitiae. Quid moror
Abbreviated transcription (Latin):
modeste uiã suam & uectiones p̃parauit. & cũ
oltunatib siis & affluentib armatoꝵ eopus
ounffretauit. &. caudem tranquillo remigi
n bulgarie partib applicuit. Nomina uͦ su¬
M qͥ ei ui hoc itinere adheser nt eiq alus
gheserant in bellis hec sunt. Tancredus mar¬
hionis filius. Richardus de principatu.Ran¬
nni. Rocb̾tꝰ de sursa ualle. Rob̾tꝰ filus
.hunfredꝰ filiꝰ Radulfi. Richar¬
ius filius eomittis rannulfi. & comes de ra¬
smolo cũ fr̃ib sus. & hoellus canotensis
sedus de cagnano. ⁊ hunfredꝰ de moute
niiuneti sunt. eiqse deuotissime in uia
obeditug os inseꝑabilit iurauerunt.
Uuo uero
magrnis & Qulłmꝰ marchisi filiuis.
a portum barim pelagus p̃ꝓpere ing̃s¬
isunt. & nauigantes applicuer̃ durchiũ.
hir aut̃ ciuitatis illiꝰ de principibꝰ imꝑato¬
ns un arbit atꝰ eos ut reuera erant ui

Expanded text:
modeste viam suam et evectiones praeparavit, et cum modeste viam suam et evectiones praeparavit, et cum optimatibus suis et cum affluentibus armatorum copiis transfretavit, et tandem tranquillo remige in Bulgariae partibus applicuit. Nomina vero suorum qui ei in itinere hoc adhaeserunt, eique aliis cohaeserant in bellis, haec sunt: Tancredus Marchionis filius; Richardus de principatu, RanCanni; Robertus de Surda valle, Robertus filiusHunfredus, filius Rodulfi; Richardus, filius comitis Ranulfi, et comes de Rosinolo cum fratribus suis, et Boelus Carnotensis; Alberedus de Cagnano; Hunfredus de Monte uncti sunt, eique se devotissime in via Dei obedituros, inseparabiliter juraverunt. Hugo vero Magnus et Wilhelmus Marchisi filius ad portum Bari pelagus praepropere ingressi sunt, et navigantes applicuerunt Duracium. Dux autem civitatis illius de principibus imperatoris unus, arbitratus eos, ut revera erant, vi
Abbreviated transcription (Latin):
uor hec agerent᷑ dix sas defredus
duinus comes de monte cõ turmis sius ꝑha
gariam cõmeantes constancinopolim appro¬
picabant. Podiensis namaq ẽp̃c & omes iu¬
inmundus ꝑ sclauariam grauebant᷑. Huao
magnus & flanddi ensis comes i⁊ Rocbtꝰ uor ma
noꝵ dur eum cõmilitonib suis romama p̃tere¬
Suntes. in apuliam deuenerunt.
oumundus aut̃ tantas francoꝵ freqͣnt¬
as audiens aduentaare. neq si quidem
talitum hominẽ huice rei ignarum tam dimi¬
gata fama ꝑtransire poterat. Singłoꝵ ꝓbitcãl¬
b. signisq ꝑscrutatis. pallium obtimums
p̃cepit afferri. Q uod ꝑ particulas c̃ẽcissum
cruc̃ẽ unicuiq suoꝵ distribiit. suamq sibi
retinuit. Tantꝰ gͥ militũ concursus adeuii
factus ẽ quatimis comes Rotgeriꝰ in obsidũs
erant si qͥdem ut̃ꝙ in quadam obsidione:
solus remaneret: dolensq se suam amisisse
gentem. siciliam cum paueis reuersus elt.
ho imundus aut̃ ut erat uir ꝑom̃ia mon¬

Expanded text:
defridus duinus de Monte cum turmis suis per Hungariam commeantes, Constantinopolim appropinquabant. Podiensis namque episcopus et comes Raimundus per Sclavariam gradiebantur. Hugo Magnus et Flandrensis comes, et Robertu cum suis commilitonibus Romam praetereuntes, in Apuliam devenerunt. Boamundus autem tantas Francorum frequentias audiens adventare, neque siquidem tantum hominem hujusce rei ignarum, tam divulgata fama pertransire poterat, singulorum probitatibus signisque perscrutatis, pallium optimum praecepit afferri; quod per particulas concisum, crucem unicuique suorum distribuit, suamque sibi retinuit. Tantus igitur militum concursus ad eum subito factus est, quatenus comes Rogerius in obsidione erant siquidem uterque in quadam obsidione pene solus remaneret; dolensque se suam amisisse gentem, Siciliam cum paucis reversus est. Boamundus autem, ut erat vir per omnia mod
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Ex ima parte eam boimundus & tancre¬
dus. Iuxta quos dux uodefredus cũ fr̃e suo
balduino atq eustachio. Heinceps autem
comes flandrens Robertꝰ uir qͥdem strenius
& miles audacissimus. Iuxta hunc etiam eo¬

Expanded text:
te obsederant eam Boemundus et Tancredus: juxta quos dux Godefridus, cum fratre suo Balduino atque Eustachio. Deinceps autem comes Flandrensis, vir quidem strenuus et miles audacissimus. Juxta hunc etiam co
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑator audiens quẽ nimiũ uerebat᷑ adue¬
nisse botnundũ. frequent̃ eiĩ de prudentia
andatia eiꝰ audierat. ipseq semel ix tc̃m
ũ patre suo guiseharcle pugnauerat u su¬
ꝑauerat. honorifice suscepit eu. ⁊ cxtra
ciuitatem ꝓut utrumq decebat copiose ꝓcu¬
rauit. Num autem tmꝑator de colloquio boi¬
mundi p̃cepisset. dux godefredus constanti¬
nopolim sius ultra brachiũ relictis redierat:
qm̃ imꝑator ut ei pepigerat mercatum nullũ
transmittebat. E p̃s uͦ podiensis & sc̃i egidu co¬
mes suas iterũ pꝰse int̾ tnultituduies aderant.

Expanded text:
Imperator audiens, quem nimium verebatur, adveImperator audiens, quem nimium verebatur, advenisse Boamundum frequenter enim de prudentia et audacia ejus audierat, ipseque semel et iterum cum patre suo Guischardo pugnaverat et superaverat, honorifice suscepit eum, et extra civitatem, prout utrumque decebat, copiose procuravit. Dum autem imperator de colloquio Boamundi praecepisset, dux Godefridus, Constantinopolim, suis ultra brachium relictis, redierat: quoniam imperator, ut ei pepigerat, mercatum nullum transmittebat. Episcopus vero Podiensis et sancti Aegidii com
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ prudent̃ egit. qm̃ eũ duob corpalacus sine¬
aliqua amaritudine concordatꝰ est. & amicis¬
simi in die illa facti sunt. Ero illoꝵ deniq a¬
miticia cuncta amimmalia recddi iussit. que
sui rapuerant. quecumq fuerant inueͬnta.
Cor palacu autem hominib omĩa quoꝵ fuerãt
redcliderunt. Luctꝰ itaq plangentium. uers:
est in gaudium.
Uniq ꝓut tempꝰ poscebat de loco in locuoꝰ
castra metati sunc. & usq rusam cuitatẽ
deuenerunt. Ibi quecumq uecessaria erant.
derunt papiliones. fr̃a .iii. aute cenam dñi.
Boimindus ibi sua gente dimnissa. cum paueis
ad imꝑacorem loqͥui ꝓfectus est. suisq hominib¬
dixit. Modeste uos agite. ego uos p̃ibo uob̾ tran¬
situm p̃paraturꝰ Uos autem moderanter appro¬
yincatȩ eiuitatem. & omĩa sapient̃ agite.
lancredus aut̃ copud & pͥnceps militie¬
ditione pauperes &. mendicos. eis inimmensũ con¬
doluit. &. illos qua cibaria inuenirent. ꝑ aliam uiã
tam. ubi pascha domini celebrauer̃.

Expanded text:
tunc prudenter egit, quoniam cum duobus corpalaaliqua amaritudine concordatus est, et amicissimi in die illa facti sunt; pro illorum denique amicitia, cuncta reddi animalia jussit quae sui rapuerant, quaecunque fuerunt inventa. Corpalatii autem, hominibus omnia quorum fuerant, reddiderunt: luctus itaque plangentium, versus est in gaudium. Denique prout tempus poscebat, de loco in locum castra metati sunt, et usque Rusam civitatem venerunt: ibi quaecunque necessaria erant sderunt papiliones, feria quarta ante Coenam Domini. Boamundus ibi sua gente dimissa, cum paucis ad imperatorem profectus est, suisque dixit hominibus: « Modeste vos agite: ego vos praeibo, vobis transitum praeparatus; vos autem moderanter appropinquate civitatem, et omnia sapienter agite. » Tancredus autem caput et princeps militiditione pauperatos et mendicos, eis in immensum cont illos, qua cibaria invenirent, per aliam viam tam, ubi Pascha Domini celebraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
norauit. hoc autem idcireo ferisse dr̃. qͣti¬
uus & liberatos sibi affectaret. aliosq ad c̃¬
dicionem inuitaret. eosq contͣ xp̃ĩanos
tempore oportimo animaret. ac ꝑ eos in
qͥb dam inudebat occasione se p̃bentẽ.
rebellaret. Pauꝑib tam̃ e pĩanis malta lar¬
gitus donaria. ut talit̃ qͦd apua se occn᷑
tabat clandestino dissimularet sigñ¬
co siq suaq cõmenta in futurum ꝓ cõpetentes
t eseruaret machinaciones. Ciiuitate reo¬
dita: xp̃ĩanorũ gens ab obsidione secessit. Mor¬
tui sunt ibi multi. xpĩani. alii fame. ali gla¬
dio. alii quolibet alio ext̃minio. Hos aut̃ oñs
existimant felici laureatos martirio. qm̃ pri
fr̃m c̃opassione sua corpora tradiderant. Gien¬
tilium etiam ꝓuarus belloꝵ euentib ingri

Expanded text:
it. Hoc autem idcirco fecisse dicitur, quatenus et liberatos sibi affectaret, aliosque ad deditionem invitaret, eosque contra Christianos tempore opportuno animaret; ac per eos in quibus clam invidebat, occasione se praebente, rebellaret. Pauperibus tamen Christianis multa largitabat, clandestino dissimularet figmento, seque suaque commenta, in futurum per competentes reservaret machinationes. Civitate reddita, Christianorum gens ab obsidione secessit. Mortui sunt ibi multi Christiani, alii fame, alii gladio, alii quolibet alio exterminio. Hos autem existimant felici laureatos martyrio, quoniam pro fratrum compassione sua corpora tradiderunt. Gentilium etiam, pro variis bel
Abbreviated transcription (Latin):
rctum. Porro pruclentie modus ẽ. potestati¬
am hominẽ se ipsum dissimulare. uͥ potentie¬
⁊ nequit satis facẽ. frudentia est in tempꝰ
ferre. quod continuo ñ possis explere. Rur¬
y socordie & ignauie redarguendus ẽ. qui
am ultra non possit inconat minis. cũ uͦ possit
llte obluuscit᷑ imꝓbitatis. Si possumus imꝑato¬
ren beneficus superemꝰ. sin aut̃ mala nobis
llat eqͣnimit̃ dissimulemus. Hec att. ⁊ ira
anmi tacitus contrnuit. hoc bellum factum
dendi necessitas eis meubuit.
aterea impatoris legati. obiriauerunt boimundo.
baminidus enim suos iam ad eũ direxerat. qui
ñ ꝓt̾ram illam secur⁊ deducerent. & eis ubiq
Rnfatũ impenderent. Misit aut̃ ad hoc quẽ
dis. Forum rerũ uenalium semꝑ eis p̃parabat᷑.
Id quocidam uentum ẽ.
castellum. qͦd qͥa frum̃to. caseo. iuno .&.
redimdabat. aggredi concendebant. Cas
it ꝑperam. licet ei tancredus ⁊ alii multum
in faciem restiterint.
Preualuit tam̃ sententia ꝓhibentis. Mane fac¬

Expanded text:
ctum. Porro prudentiae modus est potestativum hominem seipsum dissimulare, ubi potentiae suae nequit satisfacere. Prudentiae est, in tempus differre, quod continuo non possis implere. Rursus socordiae et ignaviae redarguendus est, qui cum ultra non possit, intonat minis; cum vero possit, illatae obliviscitur improbitatis. Si possumus, imperatorem beneficiis superemus; sin autem, mala nobis illata aequanimiter dissimulemus. » Haec ait, et iram. animi tacitus continuit. Hoc bellum factum dendi necessitas eis incubuit. Interea imperatoris legati obviaverunt Boamundo Boamundus enim jam suos ad eum direxerat qui eum per terram illam secure deducerent, et eis ubique mercatum impenderent. Misit autem ad hoc quemdam tus, forum rerum venalium semper eis praeparabat. Ad quoddam ventum est castellum, quod quia frumento, caseo, vino et oleo redundabat, aggredi contendebant; castret perperam: licet ei Tancredus et alii multum in faciem restiterint; praevaluit tamen sententia prohibentis. Mane fac
Abbreviated transcription (Latin):
siluerunt. hic pͥmũ patuit odioꝵ semimna¬
um. hic comꝑtũ inimiticiarũ fomentum
H ic discordiarũ ceꝑunt icentuia. pullulat
luc simultatum simulachra uisa sunt sui¬
crescere. Nam qm̃ alerius non reete contͣ
egerat. ipsi cont᷑ eum le ultione cogita¬
bant. Hic gͥ pͥmus liber claudat᷑. uͥ pͥri
ponit exerritus. Sadant interun r̃¬
ani. nosq ad inceptum opꝰ accingamis
cun luce surgentis aurore. amer:
Ua iN Bie soluta est
obsidio: ad queudam ꝑ¬
uentiun ẽ. pontem. uͥ sua

Expanded text:
ierunt. Hic primum patuit odiorum seminarium; hic compertum est inimicitiarum fomentum; hic discordiarum coeperunt incentiva pullulare; hic simultatum simulacra visa sunt succrescere. Nam quoniam Alexius non recte contra eos egerat, ipsi contra eum de ultione cogitabant. Hic igitur primus liber claudatur, ubi prisponit exercitus. Vadant interim Christiani, nosque ad incoeptum opus accingamur, cum luce surgentis aurorae. a in die soluta est obsidio, ad quemdam perventum est pontem, ubi sua
Abbreviated transcription (Latin):
flurerant gs̃ innumere. Urbi t̾ra lacuq
obsesse nulla spes erat salutis. nullus locus
effugii. p̃t̃ qͦd omib acdiacet uictis dedetus
deditionis. Ex t̾rebant eos arma incognita. &
ipse furgor armorum obsessos exanimabat.
N ouerant francoꝵ gentem ferocem. & bellicosam.
nec eos ab ineepto desistẽ. donec eis omĩa ꝓuoto
ipsi exarcer bauerant gentis se ꝑhintores.
e unmuenti gͦ tractantes ꝑieulo. ad
impetarem diriguiit. ut que sͥ. subi ege
Aitions respondeat satfsfaciunt. Securus in¬
qurunt far ot nos inpatoria fides tuo nomn ui¬
olant o dde faruliarib s ustanciolis nr̃is.
urbemq deditam suscipe pacto cue ꝓtectio¬
nis. Impune iubeas recedamus. urbemq tuã

Expanded text:
fluxerant gentes innumerae: urbi, terra lacuque fluxerant gentes innumerae: urbi, terra lacuque obsessae, nulla spes erat salutis; nullus locus effugii, praeter, quod omnibus adjacet victis, dedecus deditionis. Exterrebant eos arma incognita, et ipse fulgor armorum obsessos exanimabat: noverant Francorum gentem ferocem et bellicosam; nec eos ab incoepto desistere, donec eis omnia pro voto ipsi exacerbaverant gentis suae peremptores. De imminenti ergo tractantes periculo ad imperatorem dirigunt, utque sibi sub lege deditionis respondeat satisfaciunt. « Securos, inquiunt, nos faciat, imperatoria fides tua non violanda, de familiaribus et substantiolis nostris, urbemque deditam suscipe pacto tuae protection
Abbreviated transcription (Latin):
Ex imꝑatoris p̃cepto .a. bones festinant᷑ addue¬
ti sunt. & naues ueliuole portum ciuicot ap¬
puler̃. Tur copoli etiam imꝑatoris asfuerunt.
Scaphe carrucis suꝑposite bob huic oꝑi minis¬
trautib usq ad crepidinem lacus magno la¬
tare. hoc autem idõ fecisse uident᷑. quatinꝰ
ex niipuiso ciuitati ꝑ lacum approxinarent.
naiugiumq castellauoꝵ dum uescirent diri¬
ꝑent. Sole ruente. nocteq t̾ris in cumbente.
naues lacum impegerunt. easq turcopoł man¬
cdauerunt. Crepusculo diei albescente. lacum
sulcantes ordinate tendebant pupes ad euuta
Diues lacum nauibroꝑtumtem:
Ieminus aspicuentes mirabantur. & si
forte gͥ. uenirit adiutorium suspicabant᷑.
At pꝰqm ficies eis facta est naues illas cont᷑ se
p̃paratas. neq nauigio suo siẽ heri & nudius
t̃ciꝰ ullus patebat de cetero comineatꝰ. diri¬
guere metu . &. erangues facti desꝑauerunt.
ne quaqͣm ulceriꝰ resistere pocerant. suꝑ qͦs cõ¬

Expanded text:
Ex imperatoris praecepto et boves festinanter adducti sunt, et naves velivolae portum Civitot appulerunt; Turcopoli etiam imperatoris adfuerunt. Scaphae carrucis superpositae, bobus huic operi ministrantibus, usque ad crepidinem lacus magno latare. Hoc autem ideo fecisse videntur, quatenus ex improviso civitati per lacum approximarent; navigiumque castellanorum, dum nescirent, diriperent. Sole ruente nocteque terris incumbente, naves in lacum impegerunt, easque Turcopolis mandaverunt. Crepusculo diei albescente, lacum sulcantes, ordinate tendebant puppes ad civitatem. Cives lacum navibus opertum eminus aspicientes, admirabantur; et si forte sibi veniret adjutorium suspicabantur. At postquam fides eis facta est naves illas contra se praeparatas, neque navigio suo sicut heri et nudius tertius, illis patebat de caetero commeatus, diriguere metu, et exsangues facti desperaverunt: nequaquam ulterius resistere poterant, super quos con