comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum pot̃ accensũ ẽẽ: nͨ ꝯbustũ. Nũc ad
id tͣnseo genꝰ fuliius: quo icta fuscãt᷑
ħ aut decolorat aut colorat. utͥq diftĩt¬
cionẽ suã reddã. Decolorag ᷑ᷤ io cuiꝰ color
iuitiat᷑ ñ mutatꝰ. Colorat᷑ id cꝰ alia sit
qmͣ fuit facies tãqmͣ cerulea uł uigtͣ
uł pallida. ħ ad huc etruscis ꝑbiloso¬
phis q cõmiuua st̃. In illud dissenciũt
q̃ fulmina nouẽ dicũt mtti ⁊ tres illi
manubias dant. pͥmaut aũt monet ⁊
placuta est ⁊ ip̃ius iouis ꝯsilio uuttit᷑¬

Expanded text:
sum, potest accensum esse nec combustum. Nunc ad id transeo genus fulminis quo icta fuscantur; hoc aut decolorat aut colorat. Utrique distinctionem suam reddam: decoloratur id cuius color uitiatur, non mutatur; coloratur id cuius alia fit quam fuit facies, tamquam caerulea uel nigra uel pallida. Haec adhuc Etruscis philosophisque communia sunt. In illo, dissentiunt quod fulmina a loue dicunt mitti et tres illi manubias dant. Prima, ut aiunt, monet et placata est et ipsius Iouis consilio mittit
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ qualẽ ĩ capitolio ⁊ ĩcet̾is edib co¬
lonĩ mitt̾e manu sua fulmina.S eũd̾
ꝙͣ nos iouẽ intelligunt rectorẽ custo¬
demq unn̾isi ãnim ac sp̃m mũdi oꝑis¬
hꝰ dñm ⁊ artificẽ cui nom̃ om̃e ꝯuenit
uis illũ fatũ uocare. Nõ errabis. hic
offensus exeit. ⁊ accus suos explicet
uis illũ nat᷑um uocare: ñ pectabis hic
est ex quo nata st̃ om̃ia: cuiꝰ spũ ui
uuus. uisillũ uocare mũd̃: Nõ fłis
ditꝰ ⁊ se sustinẽs ⁊ sua. Idͣ ecruscis quo
uisũ est ⁊ iõ fulmina mitti dixerunt
locus dandus est. Int̾ ħ dico fulmĩa
micti a ioue. S sic oĩa ẽẽdisposita ut

Expanded text:
uem, qualem in Capitolio et in ceteris aedibus colimus, mittere manu sua fulmina, sed eundem quem nos louem intellegunt, rectorem custodemque uniuersi, animum ac spiritum mundi, o et artificem, cui nomen omne conuenit. Vis illum fatum uocare, non errabis; hic offensus exeat et actus suos explicet. Vis illum, naturam. uocare, non peccabis; hic est ex quo nata sunt omnia, cuius spiritu uiuimus. Vis illum uoditus, et se sustinens et sua. Idem Etruscis quoque uisum est, et ideo fulmina mitti dixerunt locus dandus est. Interim. hoc dico fulmina non mitti a Ioue, sed sic omnia esse disposita ut
Abbreviated transcription (Latin):
ius ius facit: sic̃ marbore ꝙ aridissimũ
urit q̃ durissimũ ⁊ solidissimũ est: debrat
⁊ fraugit. Sũmos corticed dissipat ĩt̾io¬
dit tolia ꝑtiuidit ac fł uoit. Uinũ ꝙelat
ferrũ ⁊ es fundit. Illus est qd̾ uinũ ful
aut exaĩat aut deu̾ites facit. Qͣx id ac¬
cidat: q̃renti m illud octͣrit. In est uis
fulim pestifera. Ex ħ aliꝙ̃ reman̾e
spm̃ in eo humore quẽ coegit cõgelauit¬
q sinule u̾i est. Nec eĩ alligari potuiss
nisi aliqͥd illi ẽẽt additũ uincłm. Pt̾est
est. Ex quo apparet ĩ eẽ qũdã subtilis
ptea quocũq decidit fulm̃: ibi. odorem
eẽ sulphuris e̾cĩl est. Qui qr nat᷑a gͣuis
est sepuis haustꝰ alienat. S ad ħ uaciu
relitem᷑ f̾ortasse libebit em̃ ostend̾e qͣ
om̃ia ista aphilosophia parente arci¬
um fluxerũt. Ila pͥmũ ⁊ q̃siuit᷑ causas
reꝵ ⁊ obseruauit esfectꝰ. ⁊ ꝙ ĩfulminis
Et̾ra t̾renis q om̃ib ꝑs humida efflat᷑

Expanded text:
s uis facit, sicut in arbore quod aridissimum urit, quod durissimum. et solidissimum est terebrat et frangit, summos cortices dissipat, interiodit, folia pertundit ac stringit. Vinum gelat, ferrum et aes fundit. Illud est mirum quod uinaut exanimat aut dementes facit. Quare id accidat quaerenti m”hi illud occurrit. Inest uis fulmini pestifera; ex hoc aliquem remanere spiritum in eo umore quem coegit congelauitque simile ueri est; nec enim alligari potuisset, nisi aliquod illi esset additum uinculum. Praetest; ex quo apparet inesse quandam subtifissPraeterea quocumque decidit fulmen, ibi odorem esse sulphuris certum est, qui, quia natura grauis est, saepius haustus alienat. Sed ad haec uacui reuertemur. Fortasse enim libebit ostendere quantum omnia ista a philosophia parente artium fluxere. Illa primum et quaesiuit causas rerum et obseruauit effectus et, quod in fulminis E terra terrenisque omnibus pars umida effiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
unã reui id eminciat. S ꝯtextum
reꝵ ꝑ omnẽ deinceps etatẽ f ltaꝵ
conplectit᷑. Hec sũt fulmina q̃ pͥma ac¬
cepto patrimonio ⁊ in nouꝰ hoĩs aut̃
orb̾ stutufiant. fiuita ad diem utiq
respondñt. ꝓrogatiua sũt quoꝵ ui¬
ne differri posst̃ aũti. tolliq ñ possĩt
Dicam quid sit qrͣ huic duisioni ñ eõ¬
senciã. ftam ⁊ q ppetuũ uocant fuliũ
fiuitũ est. eq̃ eĩ ed ad diẽ respondũt
nec iõ minꝰ fiuitũ est. qr inłt si sigui¬
ficut ⁊ qͦ ꝑ rogatiuũ̃ idet᷑ fiuitũ est
Nam illo ꝵ quoq ꝯfessione c̾tũ est:
quo usq ĩpetͣt᷑ dilacio. pͥuata eĩ ful¬
gura negant ultra decimũ q̃mũ: pu¬
blica ultin tͥcesiũ posse orfferri. hoc

Expanded text:
rom denuntiat sed contextum rerum per omnem deinceps aetatem futurarum complectitur; haec sunt fulmina quae prima accepto patrimonio et in nouo hominis aut urbis statu fiunt. Finita ad diem utique respondent. Prorogatiua sunt quorum minae differri possunt, auerti tollique non possunt. Dicam quid sit quare huic diuisioni non consentiam. Nam et quod perpetuum uocant fulmen finitum est, – aeque enim ad diem respondet nec ideo minus finitum est quia multa significat –; et quod prorogatiuum uidetur finitum est; nam illorum quoque confessione certum est quousque impetretur dilatio; priuata enim fulgura negant ultra decimum annum, publica ultra tricesimum posse differri; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cipalia ui.s lib̾e loca. Quoꝵ sigi¬
Inferna cũ a t̾ra exiliuit ignis. hos¬
pitalia q̃ sacrificus ignẽ ad nos io¬
ue̾ arcesst᷑ ⁊ ut u̾bo eoꝵ molliori u¬
tar: ĩuitant se dño n asc̾et᷑ in uitat᷑
Qũc uenire eũ magno in sultantiũ
p̾icło affirmant. Auxiliaria q̃ ĩuota¬
ta. S ad uocanciũ bono ueniũt. Qnͣto
simplicior diuisio est: qͣ utebat᷑ aculꝰ
nr̃ uir egregius qui etruscoꝵ discipli¬
nã. g̃ra sõtilitate miscuerat. Ex ful¬
nirui q̃dã sut q̃ significant id ꝙ ad nos
ꝑtinet. Suedã aut nicħ significant
ut id cui intellectꝰ ad nos ñ ꝑuenit. Ex
his q̃ significãt q̃dã sũt lec̾a q̃dam ad¬
usa q̃dam nec ad n̾sa nec leca. Adũsoꝵ
he spẽs sunt aut in euitalia mala por
q̃ aliꝙͣ nob̾ accõnẽ sigͥcficant q̃ nec t̾reri

Expanded text:
cipalia urbis liberae loca, quorum signiinferna, cum e terra exiliuit ignis; hospitalia, quae sacrificiis ad nos louem arcessunt et, ut uerbo eorum molliore utar, inuitant, – sed non irasceretur inuitatus; mine uenire eum inagno inuitantium periculo affirmant –; auxiliaria, quae inuocata sed aduocantium bono ueniunt. Quanto simplicior diuisio est qua utebatur Attalus noster, uir egregius, qui Etruscorum disciplinam Graeca subtilitate miscuerat: ex fulminibus quaedara sunt quae significant id quod ad nos pertinet, quaedam aut nihil significant aut id cuius intellhis quae significant quaedam sunt laeta, quaedam aduersa, quaedam nec aduersa nec laeta. Aduersorum hae species sunt: aut ineuitabilia mala portquae aliquam nobis actionem significant qua nec terreri
Abbreviated transcription (Latin):
significant aut id cuiꝰ noticia nos effugit
ut illa q̃ ĩuastũmare spargunt᷑ aut ĩ de¬
sertas solitudines quor significacõ uel
ulła est uł ꝑit. pauca ad huc ad diciam
tnͣsit. Cũ lapide ferro q ⁊ durissimis qͥo¬
deant᷑ qr cͣnsitupatente miuꝰ uenit. loculis
itaq integrio ut dixi. pecuma q̃ ui bis fuit
ꝯflata repit᷑ qr igns tenuissimꝰ ꝑ forami¬
ua occulta tnscurrit. Quicqͥd aũ intingno
solidũ ĩuenit ⁊ ꝯtumax uuicit᷑. N õ uno a̾
ut dixi mͦ seuit: S qͥd̾ q̃ q uis fec̾it. ex ip

Expanded text:
significant fulmina aut id cuius notitia nos effugit, ut illa quae in uastum mare sparguntur aut in desertas solitudines; quorum significatio uel nulla est uel perit. Pauca adhuc adiciam transit: cum lapide ferroque et durissimis quibdeantur, quia transitu patente minus saeuit. Loculis itaque integris, ut dixi, pecunia quae in his fuit conflata reperitur, quia ignis tenuissimus per foramina occulta transcurrit, quicquid autem in tigno solidum inuenit et contumax uincit. Non uno autem, ut dixi, modo saeuit, sed quid quaeque uis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mutat statũ pͥuatũ ⁊ publicũ ꝙ̃ ĩuẽit
Ignis enĩ nich eẽ q sit patit᷑. Iuhis pͥma
spĩe. Si intueri ueł. errat antiquitas.
ñꝙ statuas suas pet̾e uti iupunitis Sa¬
crilegis ꝑcussis ouib incensis aris pe¬
cudes ĩnoxias feriat ⁊ ad suũ consilium
t̾fuit. Si me q̃ris quid senciã ñ existuno
ꝑtut̾et scełata tnͣsiret noluit iustius
nunos sapientissum uiri iudicãuerut
in euitabilẽ motũ ut aliqͥd supͣ nos ti¬
m̾emꝰ. Utile erat uitanta audacia scełũ
eẽ adu̾sus q̃ nemo sibi satis pouẽs iu¬
d̾et᷑. ad contrendos itaq cos quib in¬
nocencia nͥ uietu ñ placet posuert᷑ gͣ ca
ꝑniciosũ id de quoͣ b̾auit ⁊ q̃ aliis qͦq
diis auctorib misit: Quia iouẽ .i regẽ¬

Expanded text:
ique mutat statum priuatum et publicum. quem inuenit; ignis enim nihil esse quod fuit patitur. In his prima specie, si intueri uelis, errat antiquitas. numquam statuas suas petere, uti, impunitis sacrilegis, percussis ouibus, incensis aris, pecudes innoxias feriat, et ad suum consilium tersit? Si a me quaeris quid sentiam, non existimo percuteret, scelerata transiret, noluit iustius animos sapientissimi uiri iudicauerunt ineuitabilem. metum, ut aliquid supra nos timeremus. Vtile erat in tanta audacia scelerum esse aduersus quod nemo sibi satis potens uideretur; ad conterrendos itaque cos quibus innocentia nisi metu non placet posuerunt supraperniciosum id de quo deliberauit et quod aliis quoque diis auctoribus misit? Quia Iouem, id e
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ auẽ ꝯꝑaro ⁊ fulmẽ. s duo u̾i signa
uasi u̾um significant. paria sunt
extoꝵ uł augurii indicia male serua¬
ta inspecta exta. inale seruata angu¬
ria sũt. Non eĩ refert utus rei sp̃ẽs
maior sit. uł nat᷑a potñcior. Si utraq
res ueri actulit sigͥna qntũ adẜ par
est. Si dicas flãme maiorẽ uiui eẽ qmi
fumi: ñ m̃cieris. S ad iudicand̾ ignẽ
idẽ ualet flãma ꝙ fumꝰ. Itaq ħ dict̃¬
quociens aliud exta significabt̃ aͦ
fulunua fulminũ erit auedoritas ma¬
ior fortasse consẽiã. ui aut̃ dicũt ꝙͣ
uis alt̾a res uerũ p̾dixiss. Fulminis
ictus pora deleuit ⁊ adse fidẽ traxit
auspicia sint fatũ unũ est. Qd̾ sibine
pͥmo auspicio intellectũ est scd̾o nõ
tam tueri eoꝵ. qui excipiũt ista ⁊ nicħ
fata. Alit̾ iusuũ ꝑagunt ñ illa ꝯnto¬

Expanded text:
nunc auem comparo et fulmen, sed duo ueri signa, nunc auem comparo et fulmen, sed duo ueri signa, quae, si uerum signiextorum uel augurii iudicia, male inspecta exta, male seruata auguria sunt. Non enim refert utrius rei species maior sit uel natura potentior; si utraque res ueri attulit signa, quantum ad hoc, par est. Si dicas flammae maiorem uim esse quam fumi, non mentieris; sed, ad indicandum ignem, idem ualet flamma quod fumus. ItaqQuotiens aliud exta significabunt, aliud fulmina, fulminum. erit auctoritas maior », fortasse consentiam. Si hoc dicunt: « Quamuis altera res uerum praedixisset, fulminis ictus priora deleuit et ad se fidem. traxit, » auspicia sint. Fatum unum est; quod si bene primo auspicio intellectum est, secundo ntam tueri eorum, qui excipiunt ista et nihiFata aliter ius suum peragunt nec ulla commo
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ad eũ itaq ꝑtinet: qui ĩ ea direxit
stellaꝵ potestates: caldor obseruacõ
excepit qͥo tu tot illa milia sidum udi¬
cas ociosa luc̾e: Quid est porro aliud qͣ
errorẽ maximũ incuciat ꝑttis nataliũ
siora forsitan ꝓpͥus uinos uĩ suã dixigt̃
aspice ⁊ distͥbutis rem efficis tractas
ñ mag̃ aũ facile est scire quid possuit
ꝙͣ dubitari debet anpossuit. Nũc ad ful
malo dep̾cari. Rogare ut ꝓmissa firm¬
ent. Dep̾cari ut renuttant minas. Sũi¬
mã eẽ uim fuliuis iudicant. qr qͥcqͥd
alia portendt̃: int̾ uentꝰ fulminis tol¬
lit. Miucqͥd ad ħ portñditꝰ fixũ est nͥ
quid exta quicqͥd aues minabũt᷑. scdo
fulmme adolebit᷑. Niuicqͥd fulmine
denũciatũ est: nec extis nec aueꝯ.¬
traria refellitꝰ in quo infalli uident᷑
Or̃: quia u̾o ĩuus nicħ est. si aues fut᷑a
cetinerũt ũ pot̃ ł auspiciũ fulmine ir¬
ritũ fieri aut ñ fut᷑a᷑ ceciert̃. Nõ em̃

Expanded text:
direxit stellarum potestates Chaldaeorum obseruatio excepit quid? tu tot illa milia siderum iudicas otiosa lucere? Quid est porro aliud quod errorem maximum incutiat peritis natalium siora forsitan propius in nos uim suam dirigunt aspicit; distributis rem offlciis tractant; non magis autem facile est scire quid possint, quam dubitari debet an possint. Nunc ad fulmmalo deprecari; rogare, ut promissa firment; deprecari, ut remittant minas. Summam esse uim fulminis iudicant, quia, quicquid alia portendunt, interuentus fulminis tollit; quicquid ab hoc portenditur, fixum est nec quid exta, quicquid aues minabuntur, secundo fulmine abolebitur; quicquid fulmine denuntiatum est, nec extis nec aue contraria refellitur. In quo mihi falli uidentur. Quare? Quia uero uerius nihil est. Si aues futura cecinerunt, non potest hoc auspicium fulmine irritum fieri, aut non futura cecinerunt. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
is ⁊ montib : his qͥd conferent pluuie q̃
ꝑuudas rupes deferũt nec hñt t̾ram
cui ĩsidant: addice qͦ sictius locis pu¬
der ialtũ acti ultra ducentoꝵ aut tre¬
centoꝵ pedũ spaciũ iuueniũt aquaꝵ
ub̾es uenas in ea altitudine inꝙͣ aqͣ ñ
penetrat ut scias illic ñ celestẽ eẽ nec
collectiuũ himiorẽ. s q̃ dicisolet iuiuã

Expanded text:
is et montibus? His quid conferent pluuiae, quae is et montibus? His quid conferent pluuiae, quae per nudas rupes deferuntur nec habent terram, cui insidant? Adice quod siccissimis locis putei in altum acti ultra ducentorum aut trecentorum pedum spatium inueniunt aquarum uberes uenas in ea altitudine, in quam aqua non penetrat, ut scias illic non caelestem esse nec collecticium umorem, sed, quod dici solet, uiuam
Abbreviated transcription (Latin):
celi sit. ⁊ pene sẽꝑ estiua. Scalide itaq
sine arbore. sñ cultore harene iacent ra¬
ris imbrib sparse. Quos statĩ cõbibunt.
At contra constat g̾maniã. galliaq ⁊
estas ꝙͣ imbrib caret adu̾sus ħ młta pꝰ¬
se dici uides. pͥmũ ego tibi iuneaꝵ dili¬
gens fossor affirmo ulłam piuuã ẽẽtã
magnã: q̃ t̾ram ultra decẽ in altitudinẽ
pedes madefaciat. Om̃is huinor int̾ pri¬
inã crustam consumit᷑. nec ĩinferiora des¬
cendit. Qño g ͦ mber sugc̾gere pot̾ anib
uires. quisũmã humũ tinguit: ꝑs ma¬
ior eiꝰ ꝑ fluminũ alueos: in mare aufert᷑.
Exicruũ est qͥ sorbeat t̾ra. Nec id seruat
aut em̃ arida est ⁊ absuit ĩ se quicqͥd
ĩfusũ est aut sociata siꝙͦ supͣ desid̾ium
cecidit. excludit ⁊ iõ pͥmis mmbrib nõ
augent᷑ annes: qr totos in se t̾ra siciẽs
drarit. Quid q̃ q̃dã flumina erupt̃ sax¬

Expanded text:
caeli sit et paene semper aestiua; squalidae itaque caeli sit et paene semper aestiua; squalidae itaque sine arbore, sine cultore harenae iacent raris imbribus sparsae, quos statim combibunt. At contra constat Germaniam Galliamque et aestas quidem imbribus caret. Aduersus hoc multa posse dici uides. Primum ego tibi uinearum diligens fossor affirmo nullam pluuiam esse tam magnam, quae terram ultra decem in altitudinem pedes madefaciat; omnis umor intra primam crustam consumitur nec in inferiora descendit: quomodo ergo imber suggerere potest amnibus uires, qui summam humum tinguit? Pars maior eius per fluminum alueos in mare aufertur; exiguum est quod sorbeat terra, nec id seruat: aut enim arida est et absumit in se quicquid infusum est, aut satiata, si quid supra desiderium cecidit, excludit, et ideo primis imbribus non augentur amnes, quia totos in se terra sitiens trahit. Quid, quod quaedam flumina erumpunt sax
Abbreviated transcription (Latin):
trimẽtũ execnntiũ t̾ra ñ sentit. Quidẽ
ꝙ illã aũ sic ipleu̾it ut p̾be tm̃ ex recõ¬
dito possit aut sb̾iũ sic suppleat: Quac̃¬
q rõne reddidimꝰ de flumine ead̾ erit ri¬
uoꝵ ac fonciũ. Quidã iudicant t̾ram qͥe¬
quid aquaꝵ emisit rursus accipe ⁊ obħ
maria ñ cresc̾e quia q̃ inflexit: nõ ĩsuũ
u̾tunt. S ꝓtinꝰ reddiuit. Occulto eñi iti¬
u̾e subit t̾ras ⁊ palã uenit̃. Secreto re¬
u̾tit᷑ colatur q intnͣsitu mare q̃ ꝑ młti¬
plices t̾raꝵ anfractꝰ u̾b̾atũ a maritudi¬
nẽ pouit ⁊ pͥuitatẽ intanta soliuarieta¬
de saporẽ exuit. ⁊ insinc̾am aqm tnͣsit.
Quidã existnuant qͥcqͥd ex inibrib t̾ra
ꝯcip̃ ad illã ruesus emitt̾e. ⁊ ħ argum̃ti
loco ponũt ⁊ paucissima flumina ĩ his
sut locis: quib rarꝰ est imb̾. Iõ siccas aiũt
ethiopie solitudines eẽ: paucosq ĩueui¬
ri ĩ intiore affrica fontes quia feriuda nͦ

Expanded text:
ntium terra non sentit. Quid est, quod illam aut sic impleuerit, ut praebere tantum ex recondito possit, aut subinde sic suppleat? Quamcumque rationem reddiderimus de flumine, eadem erit riuorum ac fontium. Quidam iudicant terram quicquid aquarum emisit rursus accipere et ob hoc maria non crescere, quia quod influxit, non in suum uertunt sed protinus reddunt. Occulto enim itinere subit terras et palam uenit, secreto reuertitur, colaturque in transitu mare, quod per multiplices terrarum anfractus euerberatum amaritudinem ponit et prauitatem: in tanta soli uarietate saporem exuit et in sinceram aquam transit. Quidam existimant, quicquid ex imbribus terra concepit, id illam rursus emittere et hoc argumenti loco ponunt, quod paucissima flumina in his sunt locis, quibus rarus est imber. Ideo siccas aiunt Aethiopiae solitudines esse paucosque inueniri in interiore Africa fontes, quia feruida natura
Abbreviated transcription (Latin):
sentñcias nocit᷑um demꝑent hos gͥ ꝓ
ponant uͥ aliquid ꝑcuti debet ne iou
q̃ suũ satis eẽ consiliũ. In ħ quoq tã
iꝑiti ñ fuerũt ut iouẽ existimarent
dela mutare. poetitã illud licenciam

Expanded text:
sententias, nociturum temperent, hoc sibi proponant, ubi aliquid percuti debet, ne Ioui quidem suum satis esse consillum. In hoc quoque tam imperiti non fuerunt ut Iouem existimarent tela mutare. P
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t̾ea iulista discͥmina. Pͥmũ tactus fri¬
gide calideq sũt. dem̃ pond̾is leues ⁊¬
cerule. lucide Uñis Uem̃ salubtatis: st̃
erã utiles. st̃ moxtifere. st̃ q̃ cogant᷑ ui
lapidẽ. Sdam tenues q̃dã ꝑĩgues. Q̃dã
aliuit: q̃dã sũ ulla bibentis oꝑe tnͣseũt
q̃oã huuste fecunditatẽ afferũt. Ut stet
aqͣ aut fluat: loci posicio efficit. Inde¬
uepo fluit: iuplano ⁊ deuexo ꝯtinetur
⁊ ftagnat. Aliqũ in adu̾sũ spm̃ ĩpellitur
bũc cogit᷑ nõ fluit. Colligit᷑ ex imbribꝰ.
ex suo fonde natiua est. Nich tñ ꝓhibet
eodẽ loco aqm̃ colligi ⁊ nasci. Qd̾ infu¬
cino uidemꝰ inꝙͣ mõtes cͥciu̾ecti quicqͥd
fudit fluuia driuant. S magne ĩ ip̃o
latentesq uł uene. uñ sũt. Itaq ⁊̃ cũ
hib̾m defluxere torrentes. faciẽ suaui

Expanded text:
praeterea multa discrimina, primum tactus: fripraeterea multa discrimina, primum tactus: frigidae calidaeque sunt; deinde ponderis: leues caeruleae, luridae, deinde salubritatis: sunt enim utiles, sunt mortiferae, sunt quae cogantur in lapidem, quaedam tenues, quaedam pingues; quaedam alunt, quaedam sine ulla bibentis ope transeunt, quaedam haustae fecunditatem afferunt. Ut stet aqua aut fluat, loci positio eficit: in deuexo fluit, in plano et defosso continetur et stagnat. Aliquando in aduersum spiritu impellitur: tunc cogitur, non fluit. Colligitur ex imbribus, ex suo fonte natiua est. Nihil tamen prohibet eodem loco aquam colligi et nasci; quod in Fucino uidemus, in quem montes circumiecti, quicquid fudit pluuia, deriuant, sed et magnae in ipso latentesque uenae sunt: itaque etiam cum hiberni defluxere torrentes, faciem suam
Abbreviated transcription (Latin):
mmͣe montis. iit mare pͥruptũ ⁊ pela¬
go p̾mit arua sonãti. Siue ut ap̃ te ui¬
nior. Rĩne: inuenio. Elisuis sicuł de fõ¬
tib exilit anuis. Si qͣ rõ a qͣs sub mĩstra¬
ret. quõ tot fliuuiua iugũcia ꝑ diẽ noc¬
tẽq dec᷑rant. Or alia hib̾ius aquis in¬
tumescant. alia in defectu cet̾oꝵ aĩum
crescant. Nullũ uit̾mi seponemꝰ a t̾ba
ꝓpͥe nat᷑e ac singłaris ⁊ illi suũ diem
dabimꝰ. Nũc uulgares aqͣs ꝓseqͣm tam
insignes aut sapor aut aliqua reddit
utilitas. Quedã em̃ ocłos q̃dãneruos
q̃dã ir̾iora potu fouent ⁊ pulmonis
ac iusc̾um q̃relas leuant q̃dã sb̾pͥuũt
sangͥnẽ: Tam uarꝰ singłis u̾sus: quani
gustus est. aut stant om̃is aq̃. aut
eunt aut colligũt᷑ aut uarias hñt ue¬
nas Alie dulces sũt alie uarie. asꝑe
cͥpe in t̾ueniũt. false amareq aut me¬
dicate. Ex quib fuloͣatas dñis ferra¬
tas aluminosas. Indicat iũ saporhũt

Expanded text:
murmure montis it mare praeruptum et pelamurmure montis it mare praeruptum et pelago premit arua sonanti; siue, ut apud te, lunior carissime, inuenio, "Elius Siculis de fontibus exilit amnis"; si qua ratio aquas subministrat; quomodo tot flumina ingentia per diem noctemque decurrant; quare alia hibernis aquis intumescant, alia in defectu ceterorum amnium crescant. Nilum interim seponemus a turba, propriae naturae ac singularis, et illi suum diem dabimus. Nunc uulgares aquas persequamur, tam insignes aut sapor aut aliqua reddit utilitas: quaedam enim oculos, quaedam neruos nteriora potu fouent et pulmonis ac uiscerum querelas leuant; quaedam supprimunt sanguinem: tam uarius singulis usus quam gustus est. Aut stant omnes aquae aut eunt aut colliguntur aut uarias habent uenas. Aliae dulces sunt, aliae uarie asperae; quippe interueniunt salsae amaraeque aut medicatae, ex quibus sulphuratas dicimus, ferratas, aluminosas: indicat uim sapor. Habent
Abbreviated transcription (Latin):
assidua ⁊ meluctabił ⁊ ꝑ diẽ ⁊ ꝑ noctẽ
equalit̾ pͥmens sine int̾uallo sñ come¬
atu. sibi seriure ꝯcrauissima est serui¬
tus. Quã discut᷑e facile est. Si defi̾us
uiłta te poscere. si desieris tibi referre
mercedem Si ante ocłos ⁊ nat᷑am tuã
posu̾is: ⁊ etutẽ licet pͥma sit ac nͥup̃e
dixis: Quo insamio. Quid hanelo:
ꝯuid sudo: Oud t̾ram. Quid foꝵ u̾¬
so: Nec mł̾to opus est nec du. an sͣ
ꝓdit nob̾ in spic̾e reꝵ natͣam. pͥmo
discedemꝰ a sordidis. dem̃ aũum ipĩa
quo sũmo magnoq opus est seduce¬
mꝰ a corꝑe. Dem̃ in octultis exertita¬
ta sob̾tilitas n̾erit in aꝑta det̾ior. Nics
est aũ aꝑcius his salutario q̃ cõt᷑
q̃ dampnamꝰ nec ponimꝰ. Q̃ramꝰ gͦ de t̾ris¬
quib aqius ⁊ inuestioremus qͣ racõne
fiant. siue ut ait ouidiꝰ. fons erat illi¬
mis nitidis argũteus uudis. siue ut
aut iurgiliꝰ. uñ ꝑ ora nouẽ uasto cumi

Expanded text:
assidua et ineluctabilis et per diem ac noctem assidua et ineluctabilis et per diem ac noctem aequaliter premens, sine interuallo, sine commeatu. Sibi seruire grauissima est seruitus: quam discutere facile est, si desieris multa te poscere, si desieris tibi referre mercedem, si ante oculos et naturam tuam posueris et aetatem, licet prima sit, ac tibi ipse dixeris: "Quid insanio? quid anhelo? quid sudo? quid terram, quid forum uerso? Nec multo opus est nec diu." Ad hoc proderit nobis inspicere rerum naturam: primo discedemus a sordidis; deinde animam ipsum, quo sano magnoque opus est, seducemus a corpore; deinde in occultis exercitata subtilitas non erit in aperta deterior. Nihil est autem apertius hiquae damnamus nec ponimus. Quaeramus ergo de terrestribus aquis et inuestigemus qua ratione fiant siue, ut ait Ouidius, "fons erat illimis nitidis argenteus undis", siue, ut ait Uergilius, "unde per ora nouem uasto cum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorẽ si queniens p̾cipitat sic ordiuẽ fa¬
est stare decreco. Qui em̃ intelligis
fatũ: Existimo necessitatẽ oĩũ roꝵ ac
sacrificus aut capite nuice agne ex¬
orari iudicas diuina ñ nosti uapiẽtis
quoq uiri sentũtiã negatis posse mu¬
tari. Qnͣtomag̾ d̾i cũ sapiens̃ qͥs sit op¬
timũ ĩp̾sencia sciat: illiꝰ diuinati om̃e
p̾sens sit. Agg̃ent̃ causã eoꝵ uolo pro¬
turanda qui eristimãt fulmina et
ad differenda. Quid sit q̃ seq̃r paulop̾¬
ꝙ nos quoq existimamꝰ uota ꝑfic̾e
sua in hac potestate fatoꝵ. Qucdam
em̃ adiis ĩmortalib ita suspensa relit¬
ta sũt: ut ĩ bonũ ĩtant si ad morte dus
p̾ces fu̾int. Si uota suscepta. Itaq ñ ẽ

Expanded text:
orem superueniens praecipitat, sic ordinem faest, stare decreto. Quid enim intellogis fatum? Existimo necessitatem rerum omnium sacrificiis aut capite niueae agnae exorari iudicas, diuina non nosti. Sapientis quoque uiri sententiam negatis posse mutari; quanto magis dei, cum sapiens quid sit optimum in praesentia sciat, illius diuinitati omne praesens sit? Agere nunc causam eorum uolo qui procuranda existimant fulmina, etad differenda. Quid sit quod sequatur, pauloquod nos quoque existimamus uota proficere salua ui ac potestate fatorum. Quaedam enim, a diis immortalibus ita suspensa relicta sunt ut in bonum uertant, si admotae diis preces fuerint, si uota suscepta; ita non est
Abbreviated transcription (Latin):
specłm cum illis dos fuisset es gu̾e
Qfelix pauptus q̃ canto titulo locũ
fgcit᷑. sos feciset illa dotẽ ui hĩssẽt
at qͥsqͥs ille eratieuti seteri loco senatꝰ
derius. ꝯpio ip̃is iutata luxuria
q om̃ia indutreesc ⁊ di̾sissimis ar¬
cabat᷑. sarcine urales suttͥ om̃s oice

Expanded text:
speculum, cum illis dos fuisset aes graue? speculum, cum illis dos fuisset aes graue? O felix paupertas, quae tanto titulo locum fecit! Non dedisset illis dotem, si habuissent. At quisquis ille erat, cui soceri loco senatusdeterius opibus ipsis inritata luxuria, que omnia indiscreta sunt diuersissimis arcabatur, sarcinae uiriles sint: omnes dico,
Abbreviated transcription (Latin):
redoit. forie sue facet sepl̃ ea delpex¬
ert in qͥb effigies sucs uideant. Postꝙ̃
det̾ior populus ip̃e sb̾it t̾ras effosurus
obruenda. ferrũ pͥmũ in usũ fuit ⁊io
mptunc hoĩes eruerant. Si solũ eruis¬
sent Gut dem̃ alia t̾re mala quor le¬
uitas aliud agentib spẽm suã abstu¬
lit. Quã uid ĩpocło ille maere ad aliqͦs
uisus ꝯꝑato uidit ⁊ mox huic ꝓpͥe mi
cũ antiqus ilłiiuri incondite iu̾ent.
satis itidi scis calorẽ oꝑe collectũ adu̾so
flumine eluerant: cura com̃e capillũ
fuit ac ꝓminẽtẽ barbã depict̾e ⁊ ĩbac
Coniugũ ꝙͣ manũ cͥnis ilie ꝙ̃ effund̾e
olim mos iuris fuit.: accractabat᷑᷑. S illũ
sibi ip̃i sã ullo artifice. formosi qͣciebã
ũ alit̾ ꝙͣ iubã gu̾osa m̃alia postea iã
reꝵ pociente luxuria specła totis pa¬
ria corpus auro argrentoq celata
ex his femine constitit. qmͣ autiquaꝵ
dos fuit. Nõ illa q̃ publice dabat᷑ un
auro uois huiose scipionis filias

Expanded text:
ectum formae suae faceret, saepius ea despexere, in quibus effigies suas uiderant. Postquam deterior populus ipsas subiit terras effossurus obruenda, ferrum primum in usu fuit et id impune homines eruerant, si solum eruissent, tunc deinde alia terre mala, quorum leuitas aliud agentibus speciem suam obtulit, quam hic in poculo ille in aere ad alios usus comparato uidit; et mox huic propricum antiqui illi uiri incondite uiuerent, satis nitidi, si squalorem opere collectum aduerso flumine eluerant, cura comere capillum fuit ac prominentem barbam depectere, sed in hac coniugum quidem manu crinis ille, quem effundere olim mos uiris fuit, attrectabatur, sed illum sibi ipsi sine ullo artifice formosi quatiebant, non aliter quam iubam generosa animalia. Postea, iam rerum potiente luxuria, specula totis paria corporibus auro argentoque caelata ex his feminae constitit, quam antiquarum dos fuit illa, quae publice dabatur imauro inditum habuisse Scipionis filias
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ aliud sit qmͣ ictus aer. Debent gtͦ
nubes utrĩq inseri ⁊ caue ⁊ intñte. uides
em̃ qnͣto ocalidiora sint uacua ꝙͣ plena
qnͣto intenta qmͣ remissa. Itẽ timpana
⁊ cimbala sonant qr illa repugnantẽ
clepiodotꝰ est: iudicañt sic. Quoꝵdã qͦ
corpoꝵ concursu touiteũ ⁊ fulmia ex¬
tutiposse. Echua aliqũ młto igne h abĩ¬
dauit ingentẽ ium harene hurẽtis ef¬
fudit. Inuolutꝰ ẽ dies puluere popłos qr
ma fuisse fuliuina ⁊ conitrua q̃ cõcͥur¬
ur simile est intanto feruore aeris nł¬
las fuisse auquͥ. Cãbises ad ãmonẽ iui¬
sit exercitũ: quẽ harene austrꝯ mota
⁊̃ more muis incident᷑. cexit. dem̃ obruit.

Expanded text:
nihil aliud sit quam ictus aer? Debent ergo nihil aliud sit quam ictus aer? Debent ergo nubes utrimque conseri, et cauae et intentae. Vides enim quanto uocaliora sint uacua quam plena, quanto intenta quam remissa. Item tympana et cymbala sonant, quia illa repugnantem clepiodotus est, iudicant sic quorundam quoque corporum concursu tonitrum et fulmina excuti posse. Aetna aliquando multo igne abundauit, ingentem uim harenae urentis effudit,, inuolutus est dies puluere, populosque ma fuisse fulmina et tonitrua quae concuruerisimile est in tanto feruore aeris nullas fuisse. Aliquando Cambyses ad Ammonem misit exercitum, quem harena austro, mota et more niuis in
Abbreviated transcription (Latin):
b in uoluptꝰ ẽ sonũ patit᷑. Quid aũ:
Non quẽadmod̾ illese int̾ se manꝰ plau¬
sũ edunt. Sic illaꝵ uit̾ se nubũ sonus
pot̃ eẽ in aguus qr magna cont᷑runt
uidius inquit nubes ĩpiegi montib uͦ
edendũ adũsad in t̾ seman̾ collide nõ
plaudñt. S paluia eũ ꝑalma collata
plausum facit i płimũ iit̾ est utrum
caue cõcutiantꝰ: an plane ⁊ extñte. De¬
uide ñ tm̃ ire nubes oportet u agi
magna ui ⁊ ꝓcellosa ⁊̃ nc̃ mens ñ fuoit¬
Si ferro diuisa est sũ ullo auriũ sensum
exit. Rũpullã oportet. ut sonet ñ secari.
Idem de nubib dico. Nisi młto impetu dis¬
siluere: ñ resonant. Adice nũc qd̾ nubes
ĩ montẽ acte ũ frangunt᷑ scͥcũfundũ¬
tur ⁊ maliq̃s ꝑted montis ĩ arbores ra¬
qui iusi unu̾sis erũpit ĩcrepat ħ ut scias
uentos q̃ cͥca arborẽ funditur. si iuiuat
ñ tonut lato ut ita dicũ ictu ⁊ totũ glo
aptꝰ est aer aduoces. Quidni: cũ uox

Expanded text:
 inuolutus est, sonum patitur. Quid autem? non, quemadmodum illisae inter se manus plausum edunt, sic illisarum inter se nubium sonus potest esse, magnus quia magna concurrunt? Videmus, inquit, nubes impingi montibus edendum. Auersas inter se manus collide, non plaudent; sed palma cum palma collata plausum. facit; et plurimum interest utrum cauae concutiantur an planae et extentae. Deinde non tantum ire nubes oportet sed agi magna ui et procellosa. Etiamnunc mons non finsi ferro diuisa est, sine ullo aurium sensu exit; rumpi illam oportet, ut sonet, non secari. Idem de nubibus dico; nisi multo impetu dissolutae, non sonant. Adice nunc quod nubes in montem actae non franguntur, sed circumfunduntur et in aliquas partes montis, in arbores, raqui, nisi uniuersus erumpit, nec crepat. Hoc ut scias, uentus qui circa arborem finditur sibilat, non tonat; lato, ut ita dicam, ictu et totum gloatura aptus est aer ad uoces. Quidni, cum uox
Abbreviated transcription (Latin):
ant uota. Iõ fient fatũ ẽ ut ħ disertꝰ
sit. S si lict̾as dicis. At eod̃ fato ꝯtine¬
t᷑ ut lict̾as discãt iõ docendus ẽ ħ di¬
ues erit. S si naiugau̾it. At ĩ illo
fati ordine quo patmoniũ illi gnͣde
ut ⁊̃ nauiget iõ naiugabit. Idẽ tibi
de expiacõnib dico. Effugiet ꝑicła
si expiau̾it p̾dictas diuiuitꝰ minas
At ħ quoq infato ut pie expiet iõ
expiat. Ista nos opponi solent: ut̃
pbet̾ nicħ̾ uolũtati nr̃e relietũ ⁊ om̃e
uis faciendi traditũ. Cum de ista re
a getꝰ : dicam ꝙ̃ admod̾ monẽte fato
aliquid sit in hoĩs arbitrio. Qũc uͤ
Quid gͦ ĩ qͥs aruspex in ꝑdest utiq enĩ
expiare mͥ. ⁊̃ consuadente illo nec̃e ẽ

Expanded text:
 ut hic disertus sit, sed si litteras didicerit; at eodera fato continetur ut litteras discat; ideo dopendus est. Hic diues erit, sed si nauigauerit; at, in illo fati ordine quo patrimonium illi grande ut etiam nauiget; ideo nauigabit. Idem tibi de expiationibus dico: effugiet pericula, si expiauerit praedictas diuinitus minas; at hoc: quoque in fato est, ut expiet; ideo expiabit. Ista nobis opponi solent ut probetur nihil uoluntati nostrae relictum et omne ius fato traditum. Cum de ista re agetur, dicam quemadmodum manente fato aliquid sit in hominis arbitrio; nunc uero id Quid ergo, inquis, aruspex mihi prodest? Vtique enim expiare mihi etiam non suadente i
Abbreviated transcription (Latin):
te frem̃tes uento ⁊ leuit̾ uegẽte ig¬
nẽ euocabũt . qui exsplendescat nec
exiliat minorẽ em̃ ii ad ful gmid̾ op̃
est quã ad fuliumãd̾. Suꝑiorib libͥ.
collegimꝰ inqnͣtũ feriorẽ q̃dã att̾ta¬

Expanded text:
tae fremente uento et leuiter urgente ignem euocabunt qui explendescat nec exiliat; minore enim ni ad fulgurandum opus est quam ad fulminandum. Superioribus collegimus in quantum feruorem qua
Abbreviated transcription (Latin):
scura nubib. ẜ uid gͦ: Nõ aliquꝰ eciam
apparẽtib stellis ⁊ uocte tnͣquilla ful¬
gurat s scias licet illic nubes eẽ: nũ
splendor effert᷑ quas uid̾i a nob̾ c̾raꝵ
tumor ñ suut. Adice nc̃ ꝙ̃ fieri pot̃ ut
nubes sũme ⁊ humles accͥtu sus iornẽ
reodant qui insuꝑioza exp̾ssus ĩꝑte ce¬
li sincera pura q uisit᷑: u fit in sordida
Tonitrua distinxere qͥdam ita ut oreñt
uuũ eẽ eus genus gͣne sit mmur. qͣlẽ
t̾raꝵ motũ añcedit. clauso uento ⁊ fre¬
m̃te ħ qũo uideat᷑ illis fieri dicam. Cum
spm̃ uit̾ se clauserenubes. in cõcauis ꝑ¬

Expanded text:
scura nubibus. Quid ergo? non aliquando etiam apparentibus stellis et nocte tranquilla fulgurat? Sed scias licet, illic nubes esse unde splendor effertur, quas uideri a nobis terrarum tumor non sinit. Adice nunc quod fieri potest ut nubes summissae et humiles attritu suo ignem reddant; qui in superiora expressus, in parte caeli sincera puraque uisitur, sed fit in sordida. Tonitrua distinxere quidam ita ut dicerent unum esse genus cuius graue sit murmur, quale terrarum motum antecedit clauso uento et fremente. Hoc quomodo uideatur illis fieri dicam. Cum spiritum intra se clausere nubes, in concauis
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ⁊ ĩmpetu tactus Solemꝰ duab
si ponss ex pm̾e. sulale Iodã ⁊illis¬
intlãmant actolmti inod enutcũt
Nam baliste qͦ scarpiones q dela cũ
sono expellũt Quidã existimãt i¬
eũ sp̃m ꝑ frigida atq hum̾ida ĩ eñ¬
tem sonũ redd̾e Nam ne ferrĩ ꝑ ar
uens massa descendit cũ mł̾to sumꝰe ex¬
tinguit᷑. Ut anaximenes ait sp̃t i
cidens nibib coitrua edit ⁊ dũ luc¬
tat᷑ ꝑ opstancia atq int̾cissa uad̾e ip̃a
ignẽ fuga accendit. a nasimandiꝰ oĩa

Expanded text:
ignis et in impetum iactus. Solemus duabus ignis et in impetum iactus. Solemus duabus siponis expinflammant ac tormenti modo emittunt; nam ballistae quoque scorpionesque tela cum sono expellunt. Quidam existimant igneum spiritum per frigida atque umida meantem sonum reddere. Nam ne ferrum quidem ardam feruens massa descendit, cum multo murmure extinguitur. Ita, ut Anaximenes ait, spiritus incidens nubibus tonitrua edit et, dum luctatur per obstantia atque interscissa uadere, ipsa ignem fuga ac
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ eĩ illĩt igius cudit ꝙ ñ pot̾ fieri
u hic nascit᷑ uidĩus e̾te ap̃ nos la¬
te incendio puagante qͥsoã ĩsciłis.
ꝙͣ dui cõcaluert ex se concipe flam¬
mã. Itaꝙ ui siuule est ⁊̃ in aete su̾moͣ
ĩ quo ignis rapiendi naturã bt̃. actẽ
⁊ sũmus aex ñ sit dissimł siud eche¬
ri qr ñ fit stutĩ ĩ ou̾sũ ex dĩiso tnͣsitus.
paulatĩ ista inꝯfimo iũ suã miscent
ita ut dubitare possis An eler: an ħ iã¬
ethersit. Quidã ex urĩs existimãt
det̾he alum̃ causas. flãmaꝵ nouas
ip̃e eĩ semonẽdo accendit ⁊ ꝯdensos
conpactos q nubiũ suꝰ onsiꝑat
cessario uastil intã macnoꝵ corꝑũ
diruptione reodit sonũ. Illa porio nui¬
biũ difficult̃ cedũciũ pucona aluꝙ cõ¬
fert ad cõcitiadĩriqnẽ. sic quẽ ad̾m
ferro ad secand̃ aliꝙ manus cõfert
u secare ferriẽ Quid̾ gͦ int̾ fulga¬
cionẽ ⁊ fulm̃int̾ est dicam fulgacõ
est late ignis explicitꝰ. fulm̃ est coactꝰ

Expanded text:
Non enim illinc ignis cadit, quod non potest fieri, sed hic nascitur. Videmus certe apud nos late incendio peruagante quasdam insulas quae diu concaluerunt ex se concipere flammam; itaque uerisimile est etiam in aere summo id quod ignis rapiendi naturam habet accenet summus aer non sit dissimilis imo aetheri, quia non fit statim in diuersum ex diuerso transitus; paulatim. ista in confinio uim suam miscent ita ut dubitare possis aer an hic iam aether sit. Quidam ex nostris existimant detrahere aliunde causas flammarum nouas; ipse enim se mouendo accendit et, cum. denses compactosque nubium. sinus dissipat, necessario uastum in tam magnorum corporum diruptione reddit sonum. Illa porro nubium difficulter cedentium pugna aliquid confert ad concitandum ignem sic quemadmodum ferro ad secandum aliquid manus confert, sed secare ferri est. Quid ergo inter fulgurationem et fulmen interest? Dicam. Fulguratio est late ignis explicitus, fulmen est coactus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣris: ad huc em̃asienis opimionib cõ¬
modau manũ. Dicam fulgͣat. cũ re¬
pentinũ late emicuit. Io eueuit uͥ ĩ
iornẽ aex extenatis nubib u̾titur
nec lureo quib longiꝰ ꝓsiliret ĩuẽit
Nõ miraris puto si aera aut motꝰ ex
aerid uelut iorne diftillat. so płua¬
estate sunt fulmina qr płiuũ calidiẽ
est faciliꝰ aut̃ atͥtu calidoꝵ: ignis exis¬
tit. God̾ aũ mͥ sit fulgor q̃ tm̃ splendet¬

Expanded text:
onibus commodaui manum. Dicam. Fulgurat, cum repentinum late lumen emicuit; id euenit ubi in ignem aer extenuatis nubibus uertitur, nec uires quibus longius prosiliret inuenit. Non miraris, puto, si aera aut motus exaeris uelut igne, destillat. Ideo plurima aestate sunt fulmina quia plurimum calidi est; facilius autem attritu calidorum ignis existit. Eodem autem modo fit fulg
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ cũ dico ligna int̾ se diuciꝰ stricta
st̃. Non om̃is ħ tͥ mat̾ia p̾stabit. S i¬
donea eliciendis ignib sic̃ laurꝰ he¬
dere ⁊ alia in hũc usũ nota pastorib.
pot̃ gͦ fieruit nubes quoq ignẽ cod̾
niꝰ qnͣtis ꝓcelle uirib ruant. qnͣto
u̾tant᷑ impetu tͣbines. In q̃ obuiuiui

Expanded text:
sicut cum duo ligna inter se diutius trita sunt. Non omnis hoc tibi materia praestabit, sed idonea eliciendis ignibus: sicut laurus, hederae et alia in hunc usum nota pastoribus. Potest ergo fieri ut nubes quoque ignem eodem mus quantis procellae uiribus ruant, quanto uertantur i
Abbreviated transcription (Latin):
actingant. S cum ꝑmiseris in locũ suĩ
exilieut. Itaq ñ est ꝙ eũ spectet cuiꝰq
rei habitũ: qui illi ñ ex uolũtate est. Si
igni ꝑmcctes ire quo uelit celũ .r le.
iussuu cuiꝰq sedem repetet. ubi est aͥc
ꝙ eũ feriat ⁊ auĩpetu suo au̾tat: idñ
nat᷑a. S seruit᷑ꝰ eiꝰ fit. Picis in quis nu
bes atcͥtas ed̾e ignẽ cũ sint humde un¬
mo hude. Qũo gͥ posst̃ gign̾e igrnem
quẽ ĩmaoris u̾isiule est ex nube quĩ
ex aqua: Ex nube nascitur pͥmũ ĩuu¬
bib nõ aq̃ est. S aer spissis est ad gios¬
nẽdam aquã p̃ꝑatus. Nondũ ĩillam
mutatꝰ ẽ. S i ampnus ⁊ u̾gens. Nõ e
ꝙ existimes eam colliori tũ effiuidi.
Simul fit ⁊ cadit. Dem̃ si cocessero hu¬
nudã eẽ nubẽ cõceptis aqͥs plenã ue

Expanded text:
attingant, sed cum permiseris, in locum suum exilient. Itaque non est quod eum spectes cuiusque rei habitum qui illi non ex uoluntate est. Si ignem permittis ira quo uelit, caelum, id est leuissimi cuiusque sedem, repetet; ubi est aliquid quod eum ferat et ab impetu suo auertat, id non natura, sed seruitus eius fit. Dicis, inquit, nbes attritas edere ignem, cum sint umidae, immo udae; quomodo ergo possunt gignere ignem, quem non magis uerisimile est ex nube quam ex aqua generari? Ex nube nascitur. Primum in nubibus non ˆqua est, sed aer spissus, ad gignendam aquam praeparatus, nondum in illam mutatus, sed iam pronus et uergens. Non est quod existimes eam tum collig”, tum effundi. Simul et fit et cadit. Deinde, si concessero umidam esse nubem conceptis aquis plen
Abbreviated transcription (Latin):
qr nubes collise sũt: fulmuia emicti
ip̃i existimant nubes collidi emittũt.
uioue st̃. tãqm ñ qr facta sũt sigͥficant
u quia significat᷑a᷑ sunt fiant. Eadeni
tũ rõue fiunt siue illis significare ppo
q fecerũt: ⁊ illas inquit d̾s nouit. Ni¬
nus illũ ociosũ ⁊ pusille rei nustrum
facis. Si aliis sõnia alus exta disponit
Ista nicħ o̾ diuiua oꝑe gerunt᷑ s nõ adeo
pẽne auiũ regunt᷑: nec petudũ uscera
sb̾ ip̃o securi formãt. alia rõne fatoꝵ se¬
nota st̃. Quicqͥd fit alicꝰ rei fute signũ
est. fortuita ⁊ sñ rõne uaga: diunacionẽ
ñrecipiũt. Cuiꝰ rei ordo est: ⁊̃ p̾dictio est.
Cur gͦ aquile hic honoroatꝰ est ut
magnoꝵ rer fac̾et auspicia aut cor¬
uo ⁊ paucissimis aiub cet̾aꝵ sñ p̾sagie

Expanded text:
quia nubes collisae sunt, fulmina emitti; ipsi existimant nubes collidi ut fulminarione sunt tamquam. non, quia facta sunt, significent, sed quia significatura sunt, fiant. Eadem tamen ratione fiunt, siue illis significare propmque fecerunt. Et illas, inquit, deus mouit. Nimis illum otiosum. et pusillae rei ministrum, facis, si aliis somnia, aliis exta disponit. Ista nihilominus diuina ope geruntur, si non a deo pennae auium reguntur nec pecudum, uiscera sub ipsa securi formantur. Alia ratione fatorum senota sunt. Quicquid fit, alicuius rei futurae signum est. Fortuita et sine ratione uaga diuinationem non recipiunt; cuius rei ordo est, etiam praedictio est. Cur ergo aquilae hic honor datus est ut magnarum rerum faceret auspicia, aut coruo et paucissimis auibus, ceterarum sine praesagio
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ excuti caducut cito t̾iturum
quia nõ ex solida mat̾ia ꝯrit᷑. nec ĩqͣ
possit ꝯsift̾e. Transit itaq tm̃iq ut̃¬
more qsttũ itius ⁊ cursus sũ alũto
piectꝰ est. Hũc inquit cãdicatis ig¬
nis hano eẽ nat it pet̾it suꝑiora
fulm̃ t̾ram petiqͣ ałut falsũ eit qd
uñ mibre derecta est fulm̃ aũ ead̾¬

Expanded text:
ignem excuti caducum et cito interiturum, quia non ex solida materia oritur nec in qua possit consistere. Transit itaque tmorae quantum itineris et cursus: sine alimento proiectus est. Quomodo, inquit, cum dicatis ignis hanc esse naturam ut petat superiora, fulmen terram petit? Aut falsum est quod unde imbre deiecta est. Fulme
Abbreviated transcription (Latin):
ilos ꝙͣ qui p̃ꝑant ignẽ ꝯuenit. Alius em̃
illu aliũ cdlligit᷑. Qiudã auunt radios
ignẽ extitare Anaxagoras ait illun
ex ethere distillare ⁊ extanto ardore
celi. młta detid̾e q̃ mibes diu inclusa cͦ¬
todũit. Aristotiles multo añ ignẽ colli¬
gr ñputat. S cod̾ moũto exilire quo
fiat. Cuiꝰ sentencia tał est. Due ꝑtes
uiundi muno lacent t̾ra ⁊ aqua. utͣq
ex se reddit aliꝙ g̃reñ uapor sictꝰ est
⁊ fumo siuulis qui uentos fulmina to¬
intrua fucit. alitꝰ a quaꝵ humidus est
⁊ iniubres ⁊ mues cedit. S siccꝰ ille t̃¬

Expanded text:
i praeparant ignem conuenit; alius enim illum aliunde colligit. Quidam aiunt radios ignem excitare. Anaxagoras ait illum ex aethere destillare et ex tanto ardore caeli multa decidere quae nubes diu inclusa custodiant. Aristoteles multo ante ignem colligi non putat, sed eodem momento exilire quo fiat. Cuius sententia talis est. Duae partes mundi in imo iacent, terra et aqua. Vtraque ex se reddit aliquid terrenus uapor siccus est et fumo similis, qui uentos, fulmina, tonitrua facit; aquarum halitus umidus est et in imbres et niues cedit. Sed siccus ille t
Abbreviated transcription (Latin):
bum mage dixim qm sonũ qualẽ aludi¬
re soleuius ut cum suꝑ cap̃ alicꝰ dirup¬
ta uesicta est Galla edunt᷑ tonitrua cũ
globata nubes dissoluitꝰ ⁊ eũ quo dis
hoĩes ⁊ exaĩant᷑. Quidã u̾o iniustuꝑet̃
⁊ in totũ sibi extidunt. quos nocamꝰ at¬

Expanded text:
bum magis dixerim quam sonorum, quale audire solemus, cum super caput alicuius dirupta uesica est; talia eduptur tonitrua, cum conglobata nubes dissoluitur et eum quo disthomines et exanimantur; quidam uero uiui stupent et in totum sibi excidunt, quos uocamus at
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝓ hibet illud suo ĩ addito tenet
Grane qũo illic ẽẽ potuit. nñ cad̾et.
Suid gͦ Non aliqui ignes ĩ inferiora
terri solent. sic̃ ẜ ip̃a de quib q̃rimus
fulunua fateor. Non eunt tñ: s feri¬
unt᷑ aliqͣ illos potũcia depͥmit.: q̃ ñe
ĩ echere. Nich em̃ illic ĩ iuiria cogit᷑ meħ
rũpitur. uicħ pt̾ solitũ euenit. Qrdo
reꝵ est ⁊ expurgatꝰ ignis in custodia
mũdi sũma sortitꝰ. horas oꝑis: pul¬
ordinata ñ pugnant uos uudħ oietis
cũ causas ftellaꝵ tnͣsuolanciũ red¬
ditis posse aliquas aeris ꝑtes nd se

Expanded text:
 in abdito suo tenet graue, quomodo illic esse potuit unde caderet? Quid ergo? non aliqui ignes in inferiora ferri solent, sicut haec ipsa de quibus quaerimus fulmina? Fateor. Non eunt tamen, sed feruntur; aliqua illos potentia deprimit. Quae non est in aethere; nihil enim illic iniuria cogitur, nihil rumpitur, nihil praeter solitum euenit. Ordo rerum est, et expurgatus ignis in custodia mundi summa sortitus oras operis pulordinata non pugnant. Vos, inquit, dicitis, cum causas stellarum transuolantium redditis, posse aliquas aeris partes ad s
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ urenciũ crepat ⁊ illic sp̃e hñs aliq
humidi secũ. Conglobatꝰ q rũpit᷑ flã¬
ina dod̾ modo sp̃c ilłe quẽ paulo aũ exp¬
audimꝰ qr ocłoꝵ uelocior sensus est ee
gi potĩ Si de celocadit qũo ñ cotidie
fit: cũ tm̃dẽ semꝑ illic ardeat: Deiude
isłam rõm reddidert̃ qr̃ignis quẽ nat᷑a
sursũ uocat. defluat. alia em̃ ꝯdicio u¬
nr̃oꝵ igniũ est. ex quib fauille cadũt

Expanded text:
ens aliquid umidi secum conglobatusque rumpitur flamma; eodem modo spiritus ille, quem paulo ante expaudimus, quia oeulorum uelocior sensus est et gi potest. Si de caelo cadit, quomodo non cotidie fit, cum tantumdem semper illic ardeat? Deinde nullam rationem reddiderunt quare ignis, quem natura sursum uocat, defluat. Alia enim condicio nostrorum ignium est, ex quibus fauillae cadunt
Abbreviated transcription (Latin):
do arẽto nc̃ ꝯsençio. Nam si ĩcauo spe¬
culo tota facies opposita orb̾ expͥmt᷑
⁊ iusenu orbe nicħ ꝓhibet totũ aspici
pilã ⁊̃ nc̃ diximꝰ circłos apparere sibi
soli lune ꝯsiłitudinẽ arc̃ circũdatos
unt. ñ alñ plane ⁊ tum̃tes. Aristoti
est. Pͥmũ qr media ꝑte diei sol calidis¬
simũs nube̾s euinci̾t: nec pot̃ imagi¬
nẽ suã ab his reciꝑe qͣs scrndit. at ma¬
tutino ⁊ p̃re aut uergens ĩ octasum
⁊ reptuti pot᷑. Dem̃ cũ arcũ fac̾eñ
soleat. uͥ adu̾sus his ĩ quib fac̃ nu¬
ferire possit. It tẽꝑib estiuis suꝑ
nr̃m u̾ticẽ fertur. Itaꝙ medio die excel¬
ulł ibib possit occurri. Om̃s em̃ sub
ñ minꝰ pictas uariasq eq̃ pluuaꝵ sig¬
na solemꝰ acciꝑe. In quib ñ młtũ oꝑe ꝯ
sumẽdũ est qr uirge nicħ aliud sunt
qui iuꝑfecti artus nom facies illis dł

Expanded text:
do, argumento non consentio. Nam si in concauo spedo, argumento non consentio. Nam si in concauo speculo tota facies oppositi orbis exprimitur, et in semiorbe nihil prohibet totam aspici pilam. Etiamnunc diximus circulos apparere soli lunaeque in similitudinem arcus circumdatos: unt, non aliquando planae et tumentes? Aristotelest: primum, quia media diei parte sol calidissimus nubes euincit nec potest imaginem suam ab his recipere quas scindit; at matutino tempore aut uergens in occasum et repercuti potest. Deinde cum arcum facere non soleat nisi aduersus his, in quibus facit nuferire possit. At temporibus aestiuis super nostrum uerticem fertur: itaque medio die excelullis nubibus possit occurrere'; omnes enim sub non minus pictas uariasque aeque pluuiarum signa solemus accipere. In quibus non multum operae consumendum est, quia uirgae nihil aliud sunt quam imperfecti arcus. Nam fac
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est ꝙ ñ uisit᷑ in ista u̾gła soł ymage
est. Si apta fabricata foret totid̾ red¬
sp̃ẽm coloris uuꝰ adducũt. At qr̃ ar¬
cus ñ ĩplet orbẽ. s ꝑs dimidia eius
Quidam ita opiuant᷑. Sol cũ sit multo
alcior nubib: a sr̃i ore illas tm̃ ꝑtutit
ꝑte. Sequit᷑ ut inferior ꝑs eaꝵ: ñ tan¬
gat᷑ lumine. gͦ cũ obuna ꝑte solem ac¬
cipiant. unã enis ꝑtẽ mittant᷑. q̃ nũqmͣ
git Quidni: cũ radios tnͣsmitt̾e soleat.
⁊ omnẽ densitatẽ ꝑ rũꝑe. Dem̃ o rariã
rem ꝓposito suo dicũt. Nã pich si suꝑ¬
ior est sol ⁊ iõ suꝑiori tm̃ se io partiꝰ
nubiũ affund̾: ñ qmͣ t̾ratenus descẽdet
arcus. atqͥ usq ĩ humũ dimittit᷑. p̾t̾ea
deus facit Gu c̾te ex ĩf̾iori ꝑte nubes
ferit. t̾ris ꝓpinqꝰ At qui ⁊ tũc dimidia
ꝑs est ꝙͣ uis solẽ nubes ex humili ⁊ sor¬
dido accipiant. Nrĩ qui sic ĩnube qũoĩ
specło lum̃ uolũt redoi mibẽ cauam

Expanded text:
dum est, quod non uisitur in ista uirgula solis imago; est. Si apta fabricata foret, totidem redspeciem coloris unius adducunt. At quare arcus non implet orbem, sed pars dimidia eius Quidam ita opinantur: "Sol, cum sit multo altior nubibus, a superiore illas tantum percutit parte; sequitur, ut inferior pars earum non tingatur lumine: ergo cum ab una parte solem accipiant, unam eius partem imitantur, quae numquam git. Quidni? cum radios transmittere soleat et omnem densitatem perrumpere. Deinde contrariam rem proposito suo dicunt. Nam si superior est sol et ideo superiori tantum parti nubium affunditur, numquam terra tenus descendet arcus: atqui usque in humum demittitur. Praeterea dens facit; tum certe ex inferiore parte nubes ferit terris propinquus: atqui et tunc dimidia pars est, quamuis solem nubes ex humili et sordido accipiant. Nostri, qui sic in nube, quomodo in speculo, lumen uolunt reddi, nubem cauam