comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eze ciel redarguit pcc̃ores mollit̾ ꝯescũt᷑
qr inmnirũ hoc de illis pc̃c̃is a sserimus
q̃ a pd̾ a płm ꝑfenũ ãt stipulã designã¬
tur nõ de illis q̃ ꝑ ferrũ aut plũbum
S ignis consinnẽ nõ ũt. Ceterum cui
prosit ul cui officiat. nouĩt ile qͥ in¬
Mil sine causa fieri ꝓmittit. Nobis ud̃
scripture consideran dũ ẽ qd̃ om̃ oꝑum
sed sĩc itẽ scriptũ ẽ cũ de nobis uidi¬
missa ẽ ab allopilis asportari. Post
hec in tanta reuentia tã qz pauenda
sius pꝰt reu̾ sionẽ fuĩt: ut cũ hãt nul¬
gus in discrete aspexit: septuaginita
de semoribus et qͥn quagĩta milia de
plebe perierint. Qua ꝓpter sũ in oꝑe
cauend ẽ ne domũ quãuis flãmĩs
traditam qͣlibet contẽpnendã putet: ꝙ.
licet pauꝑxula tẽpesta te cõnulsa iuide¬
atur. et cui dñs faciẽ suam parũꝑ¬
ab sconderit: tanẽ in misera cõibz
multis consolabitur eam: ut scd

Expanded text:
Ezechiel redarguit, peccatores molliter quiescunt, Ezechiel redarguit, peccatores molliter quiescunt, qui nimirum hoc de illis peccatis asserimusfœnum ac stipulam designantur, non de illis quæ per ferrum ac plumbum, quæ ignis consumere non potest. Cæterum, cui prosit, & cui officiat, nouerit ille, qui nihil sine causa fieri permittit. Nobis illud Scripturæ considerandum est, quod omsed sicut item scriptum est, cum de nobis judimissa est ab Allophylis asportari, post hoc in tanta reverentia, tamque pavenda suis post reversionem fuerit, ut cum hanc vulgus indiscrete aspexit, septuaginta de senioribus, et quinquaginta millia de plebe perierunt. Quapropter summopere cavendum est, ne domum, quamvis flammis traditam quilibet contemnendam putet, quia licet paupercula, tempestate commissa videatur, et cui Dominus faciem suam paruabsconderit; tamen in miserationibus multis consolabitur eam, vt secundum
Abbreviated transcription (Latin):
cerdo tes holocausta sua lauare: uideli¬
cet ut in ip̃o bono oꝑe quisoz cimeat.
et nelut hostiam lauãs: lacrimas
fundat. est etalia dispensa cõmocã.
Pleriqz eñi uel ꝓĩuiria sã iuiri dolẽ¬
do ur ad restaura cõez locoꝵ sue studiũ
sine res suas ĩꝑcientes. celeste s̃ pͥimũ
sunt incati. Qui scilicet si basilica
i suo scatu ꝑsistẽt. nichil tale fecissẽt
sed picturis ĩ hiantes forte risissent.
euenire confidimꝰ. Lam de pec̃is illis
quibz erigentibz id actũ ẽ si deĩceps
ab hiis cessatũ fuit. ĩdulgentiã sꝑa¬
mus euenire: qr d̃s nõ dimidicat bĩs ĩ
id iõm. Et uerũ ẽ illud iob dicẽtis.
Qui affligus fuĩt: erit ĩglĩa. Et itẽ
i ierenna pͦt destructõez tẽpli loouẽs
d̃ ad reli quias captiuoꝵ: nolite ĩ qͥt
timẽ. Iam em̃i placatus sũ suꝑ ma
io ꝙ ĩtuli nobis. Quod tũ dicentes
nõ consuimus puliuilos suꝑ quos ut

Expanded text:
cerdotes holocausta sua lavare, videlicerdotes holocausta sua lavare, videlicet ut in ipso bono opere quisque timeat, et velut hostiam lavans, lacrymas fundat. Est et alia dispensationis causa. Plerique enim et pro injuria sancti viri dolendo, & ad restaurationem locorum, sanctum studium, siue res suas impertientes, cœleste sibi præmium sunt mercati. Qui scilicet, si basilica in suo statu persisteret, nihil tale fecissent, sed picturis inhiantes forte risissent. euenire confidimus. Nam de peccatis illis, quibus exigentibus id actum est, si deinceps ab iis cessatum fuerit, indulgentiam speramus venire, quia Deus non diiudicat bis in idipsum. Et verum est illud Iob dicentis, Qui afflictus fuerit, erit in gloria. Et item in Ieremia, post destructionem templi loquens Deus ad reliquias captiuorum, Nolite, inquit, timere. Iam enim placatus sum super malo quod intuli vobis. Quod tamen dicentes, non consuimus puluillos, super quos, vt
Abbreviated transcription (Latin):
quoqz hẽtitis maxinui gladiũ sĩno¬
uerit et ĩ suꝑ ip̃i demonio si ab hom
infesta cõe cessaret. nemã pollicitus sitͥ
Qd̃ equidẽ id circo dixit ut qͦsdã fr̃es
quor uicia demõ ille exponebat a des-¬
peracõne retrahẽt. Itaqz hec et huius¬
modi alia recolẽtes ĩ cinictant̾ cre
tutis sed pie dispensacionis cã per¬
miserit aduri. Si q̃ritur q̃ sit ista
dispensatio: hoc itum menti occurrit.
qd̾ illi ꝯͥ in eiusdẽ domus cõstruc¬
tione pridem la borauant: nichil de
sua mercede ꝑdidint. qm̃ et si opus pe¬
rit. un tũ opis merces restat. sicut
sermo diuinus quibz dã pie laborã ti¬
bus asseuerat dicens. Erit in ces oꝑi
ur̃o. Qum pocius si qua uel leiũs
culpa qd̾ freꝙͣter fit in eodẽ labore.
se ĩmiscuerat: credimiꝰ hane ẽẽ purta¬
tam. Nam ĩ ip̃is bonis oꝑibus aut ꝑ
clatõnem ãt ꝑ temporẽ sepe delictimm
se se ĩmiscet. Et id circo iubentur sa

Expanded text:
quoque hæreticis Maximi gladium summoquoque hæreticis Maximi gladium summouerit? Insuper ipsi dæmonio, si ab hominum infestatione cessaret, veniam pollicitus sit? Quod equidem idcirco dixit, vt quosdam fratres, quorum vicia dæmon ille exponebat, a desperatione retraheret. Itaque hæc & huiusmodi alia recolentes, incunctanter credpia virtutis, sed piæ dispensationis causa permiserit aduri. Si quæritur, quæ sit ista dispensatio, hoc iterum menti occurrit, quod illi, qui in eiusdem domus constructione pridem laborauerant, nihil de sua mercede perdiderunt, quoniam etsi opus periit, pij tamen operis merces restat; sicut sermo diuinus quibusdam pie laborantibus asseuerat, dicens. Erit merces operi vestro. Quin potius si qua & leuis culpa quod frequenter fit in eodem labore se immiscuerat, credimus hanc esse purgatam. Nam in ipsis bonis operibus aut per elationem, aut per teporem sæpe delictum se
Abbreviated transcription (Latin):
flagrabat. tũ sciret qd ante diẽ mor-¬
tis nõ posset reuti. ꝓ pace tamẽ ĩt̾
Aĩ cos restituenda ꝓ fiasci lõgius nõ
dubitauit. Et tunc qͥlibet alius etiã
pñtes potãt obliuisci. Nam eadem
caritas ĩ fine qd̾ ẽ decentissimũ p̾¬
cipue feruebat: Cum celeste regiñi
qd ab infantia suspirauãt. et ĩ
uellet differri sͥ ꝓ amore discipłoꝵ
nõ recusabat. lir modica ẽ illa
caritas aut hor̃ez qñ negligẽt. q̃
brutis etiam aĩalibz cõpatien di
affectũ freꝙͣ ter indulsit. Unde qͥ¬
dam qͥ gr̃amaticus cottnonña batᶜ.
nuꝑ garriebat: qd̾ ĩ eius uita su¬
perfluo poĩtum sit delepore quẽ a
cambus exeuut. Sed qͥcũqz tales
sumꝰ q̃ millũ gemis cõmendacoĩs
apud illũ ex nr̃a iustitia hẽmus nõ
plus nobis aliud miradm ꝙͣiuis gn¬
de placitũ indetur: qũĩ si in aliis ma¬
iorem potẽciam ĩ isto tñ mõstrat ꝓ¬
pensiorẽ miserandi affectũ. Sed quid
de brutis aĩalibz diximus: cũ ab ip̃is

Expanded text:
d ante diem mortis non posset reuerti, pro pace tamen inter clericos restituenda proficisci longius non dubitauit. Et tunc quilibet alius etiam præsentes poterat obliuisci. Nam eadem caritas in fine, quod est decentissimum, præcipue feruebat, cum cœleste regnum quod ab infantia suspirauerat, & insd ipse vellet, differri sibi pro amore discipulorum non recusabat. An modica est illa caritas? aut hominem quando negligeret, qui brutis etiam animalibus compatiendi affectum frequenter indulsit? Vnde quidam, qui Gramaticus cognominabatur, nuper garriebat, quod in eius vita superfluo positum sit de Lepore, quem a canibus exemit. Sed quicumque tales sumus, qui nullum genus commendationis apud illum ex nostra iustitia habemus, non plus nobis aliud miraculum, quamuis grande, placituri videtur: quoniam si in aliis maiorem potentiam, in isto tamen monstrat propensiorem miserendi affectum. Sed quid debilitatis animalibus dicimus, cum ab ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
os pͥncipes sodomor. Quo mn inꝯͥt
multitudĩe nctimarũ nr̃arĩ.
et quis q̃siuit hec de manibz ur̃is:
Non afferatis ultra sacrificiũ frust.
Incensum ab homĩacio ẽ mͥ s eome¬
mam et sabbatũ et festuu ta tes ali¬
as nõ feram. Iniq sunt cetus uestri.
Ra lendas ur̃as et sollẽpnitates ur̃aᷤ¬

Expanded text:
os principes Sodomorum: Quo mihi, inquit, multitudinem victimarum vestrarum? et quis quaesivit hoc de manibus vestris? Non afferatis ultra sacrificium frustra. Incensum abominatio est mihi. Neomeniam et Sabbatum, et festivitates alias non feram. Iniqui sunt coetus vestri. Kalendas vestras, et solemnitates
Abbreviated transcription (Latin):
gebant. unũ tamẽ eis od superat
ĩpendẽs. ne statuas in qͥt illis ħoc p ͤ¬
catum. Sed quid deserius dicimꝰ
quãdo qͥdem ip̃e dñs oĩm ꝓ impiis
ut ait apls̃. mortuus ẽ Unde et
ꝓphã dixit. qd aliemĩ opus susceꝑit.
ut faceret᷑ suũ. Paci em̃ et irrideri.
opus cius c̃. Sed illud ꝙ aliemun ẽ
adeo peccãti honĩ debebatur. Qd̾ tam̃
alienũ opus suscepit. ut opus suũ
facẽt: qz mori dignatus ẽ ut morte
dignos sauaret. Uideantus aũt an ĩ
martĩo tale aliqͥd fuit. An nõ ista
caritas hũc urgebat qũ clamidem
pauꝑi diui sit. De du abz oppe tum¬
cis ꝑceptum ẽ: ut harũ alt̾a nõ hnͣti
donetur. Sed iste non solũ pharisea¬
cam iusticiã sed etiam xpĩanã lon¬
ge suꝑgressus: ip̃az unã cum sua mi¬
ditate partitus ẽ. Nam a la trone iũ¬
cula tus se ẽẽ prorsus asserebat secu¬
rum illiqz magis dolere qͥ la trocĩa

Expanded text:
gebant: unum tamen eis quod supererat gebant: unum tamen eis quod supererat impendens: Ne statuas, inquit, illis hoc peccatum . Sed quid de servis dicimus, quandoquidem ipse Dominus omnium pro impiis, ut ait Apostolus, mortuus est. Unde et propheta dicit quod alienum opus susceperit, ut faceret opus suum. Pati enim, et irriejus opus est. Sed illud quod alienum est a Deo, peccanti homini debebatur. Et tamen alienum opus suscepit, ut opus suum faceret, quia mori dignatus est, ut morte dignos salvaret. Videamus autem an in Martino tale aliquid fuerit. An non ista charitas hunc urgebat, quando chlamydem pauperi divisit? De duabus quippe tunicis praeceptum est, ut harum altera non habenti donetur. Sed iste non solum Pharisaicam justitiam, sed etiam Christianam longe supergressus, ipsam unam cum sua nuditate partitus est. Nam a latrone vinculatus, se esse prorsus asserebat securum, illique magis dolere, qui latrocinia
Abbreviated transcription (Latin):
illa ut ita dicã ꝓbata signis: qũ po¬
cius credendũ ẽ. ꝙ illa cius caritas q̃
semꝑ etiam erga eiꝰ emulos ꝓpensa et
bũsica fuit ita illum a degĩt. utħ
adño impetraret. Nam quorimdã
ftã considantes: ĩ hanc opinionẽ nõ
absre ueniniꝰ. Si quidẽ moy ses ro¬
gabat dñm dñi suũ ut noxã pplõ
dimittẽt. Su alias deleret eiu
de libro uite. Dauid quoqz indens
anglĩn cedentẽ pplm̃i postulat ut
suꝑ se et domũ prĩs sui gladius
uertatur. Qui etiã int̾fecto par¬
ricida filio lugebat dices. Sus mn
det ut ego moriar ꝓ te fili Sed ie
rennas cũ ex ore dei ppłmn iegrp¬
tum descendẽ ꝓhibet et ille conte¬
pnẽt: nec si eum deserẽ potuit s
cum ip̃o plõ descendit. a quo et
ĩterfectus ẽ. Paulus etiã apłs
uas electiomis optat anathema ẽẽ
ꝓfr̃ibus suis. Sane stephanus o¬
rare nõ potãt ut ꝓ lapidatoribus
moreret᷑. qũi ip̃i hunc ĩ mortẽ ur¬

Expanded text:
illa, ut ita dicam, probata signis. Quin poilla, ut ita dicam, probata signis. Quin potius credendum est, quod illa ejus charitas, quae semper etiam erga ejus aemulos propensa et benefica fuit, ita illum adegerit, ut hoc a Domino impetraret. Nam quorumdam facta considerantes; in hanc opinionem non abs re venimus. Siquidem Moyses rogabat Dominum Deum suum, ut noxam populo dimitteret; sin alias, deleret eum de libro vitae. David quoque videns angelum caedentem populum, postulatu super se et domum patris sui gladius vertatur. Qui et interfecto patricida filio lugebat, dicens: Quis mihi det, ut ego moriar pro te, fili? Sed et Jeremias cum ex ore Dei populum in Aegyptum descendere prohiberet, et ille contemneret, nec sic eum deserere potuit, sed cum ipso populo descendit, a quo et interfectus est. Paulus etiam apostolus vas electionis optat anathema esse pro fratribus suis. Sane Stephanus orare non poterat, ut pro lapidatoribus moreretur, quoniam ipsi hunc in mortem ur
Abbreviated transcription (Latin):
nt quisqͥs se illuc ĩ clinasset. r̾dolum
adorasse iudetur. Ip̃a crux dñi diu inde¬
orum cela ta frande. tandẽ mirabiliter
ripca: post modũ apphano rege aspor¬
tari ꝑmissa ẽ. Diderint isti scretor
discussores: qua dñ dispensatione
uel talia uel hoꝵ siilia fieri sinã¬
tur. Nobis hoc unũ cõuenire ui det᷑᷑
uta duuinis iudiciis timeaꝰ et uidẽ¬
tes hoc ꝙ accidit quis nr̃m dicat Doͦ
audiui auditũ tuũ et timui. Do¬
mine consideraui oꝑa tua et ex ꝑa¬
ui. Et itẽ Confitebor tibi dñe: ꝯm̃
iratus es in. ⁊ cet̾a. Et qr ꝑmatĩa¬
le templũ dedit spũ alib signifi¬
satõem ut fugiant a facie artus. id
qd illic ꝑmittit᷑ supplicemꝰ ut qm̃
iratus ẽ sit etiam misertus: dicẽ¬
tes increpatõez dñ suscinebo: quia
petiaiui el. Cimnc ꝑterea nõ incidat
nobis illud diabolicũ fuspĩcari. quod
illa u̾tus dommi mtini defecerit. illa ꝓ
sui magnitudine toto orbe mirabilis.

Expanded text:
vt quisquis se illuc inclinasset, idolum vt quisquis se illuc inclinasset, idolum adorasse videretur. Ipsa Crux Domini diu Iudæorum celata fraude, tandem mirabiliter reperta postmodum a prophano Rege asportari permissa est. Viderint isti secretorum discussores, qua Domini dispensatione & talia, & his similia fieri sinantur. Nobis hoc vnum conuenire videtur, vt a diuinis iudiciis timeamus, & videntes hoc quod accidit, quisque nostrum dicat, Domine audiui auditum tuum, & timui: Domine, consideraui opera tua, & expaui. Et item. Confitebor tibi Domine, quoniam iratus es mihi, & cætera. Et qualibus significationem, ut fugiant a facie arcus, id quod illic praemittitur, supplicemus, ut quoniam iratus est, sit etiam misertus, dicentes: Increpationem Domini sustinebo, quia peccavi ei. Tunc praeterea non incidat nobis illud diabolicum suspicari, quod illa virtus domni Martini defecerit. Illa pro sui magnitudine toto orbe mirabilis;
Abbreviated transcription (Latin):
difi cauerat religio se iudelicet acꝑie:
sict utiqz bñdictus. Cui cñ reuela¬
tum ẽ qd hostibus diumo iudicio
tradendũ: hoc s tantũ concessone q̃libet
ex aĩabz ꝑiret. Parum sane dixerĩ
qd̵ et form secus ⁊ cõfessori ꝙͣuis ma¬
gno acciderit. Sed credo parũ uel ĩ¬
sipiẽs censebit qd̾ supͣdictus bapͭ ͣ
senciens. sc̃issimã uitã ducẽs ꝓ tes¬
timoĩs uerita tis occũbens. ille in cõ¬
pabilit magnus ĩsemet ip̃o hoc ẽi
suis sc̃s ossibus talia ꝑtulit que ĩ¬
gentẽ audiẽtibz horrorẽ inaitiant.
Ilam ut eusebuis ĩ undecĩo hastoria¬
nun libro narrat euis scn sepulchrũ
apud sebastem poĩtũ ꝓagani cõfre¬
gerũt. Tũc ossa cõbuxunt: q̃ terreo
pulueri ĩmiscuerũt: et ita ꝑ campos
passim disꝑserunt. Sed monachi qͥ¬
dun suꝑuẽmentes ea dẽ hora sc̃i cor¬
poris frustra diumo mitu reperta
collegunt. Ad sepulchrũ quoq dñitũ
ꝑ multos amnos ydolum statutũ est:

Expanded text:
cauerat, religiose videlicet ac pie, sicut vtique benedictus. Cui tamen reuelatum est, quod hostibus esset diuino iudicio tradendum: hoc sibi tantum concesso, ne quælibet ex animabus periret. Parum sane dixerim quod & forinsecus, & Confessori quamuis magno acciderit. Sed credo non parum & insipiens censebit, quod supradictus Baptista sentiens, sanctissimam vitam ducens, pro testimonio veritatis occumbens, ille incomparabiliter magnus in semetipso, hoc est in suis sanctis ossibus talia pertulit, quæ ingentem audientibus horrorem incutiant. Nam vt Eusebius in XI. Historiarum libro narrat, Sanctum eius sepulchrum apud Sebastem positum pagani confregerunt, tūc ossa combusserunt, quæ terreo pulueri immiscuerunt, & ita per campos passim disperserunt. Sed Monachi quidam superuenientes, eadem hora sancti corporis frusta diuino nutu reperta collegerunt. Ad sepulchrum quoque Dominicum per multos annos idolum statutum est,
Abbreviated transcription (Latin):
mãcipandus. Iustus etõtra pp̃ q̃dã
leuia pcc̃a yͥmitur. ut ab etrio suppli¬
tio libẽtur. eñ igitur ĩ multis offen¬
damus õs: nõ tristandũ qͥdem sed
pociꝰ gaudendũ ẽ si quolibet modo
affligimur. ut ait apls̃. Omne
gaudiũ existimã tefr̃es mei. etcͣ.¬

Expanded text:
s. Justus econtra propter quaedam levia peccata premitur, ut ab aeterno supplicio liberetur. Cum igitur in multis offendamus omnes, non tristandum quidem, sed potius gaudendum est, si quolibet modo affligimur, ut ait Apostolus: Omne gaudium existimate, fratres mei , et
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ istis continge timiumꝰ qui de
medicam̃to uulius sͥ ex aggerant
mͣmmiracõnis. Quia uõ btĩssim dõ¬
ni nr̃i ñurias audiuimꝰ exercere ꝓut
caritatis iuscã quisq sensit: ampliꝰ
cepit dolore. Nõ satis fuãt qd̾ nris exi¬
gentibz culpis scm̃m illud templũ ꝓ¬
tulit conflagrari: ad huc ꝓ dolorhy¬

Expanded text:
mirum istis contingere timuimus, qui de mirum istis contingere timuimus, qui de medicamento vulnus sibi exaggerant murmurationis. Quia vero beatissimi domni nostri iniurias audiuimus exerceri, prout caritatis viscera quisq. sensit, amplius cœpit dolere. Nō satis fuerat quod nostris exigētibus culpis, secundū illud templū pertulit cōflagrari, adhuc proh dolor
Abbreviated transcription (Latin):
qd ratio poscit: sed qd̃ dolor extorquet
idencitare. Candẽ ab hoc uentũ ẽ ut ad
doloris augnentũ dicẽtur ꝯd̾ nõ nulli
bc̃o martio detraherẽt qͣi qui nõ posset
incendiũ reymere quo domũ suam
tociẽs ꝓmisiss et igne de pasci. Non¬
nulli quoq dicerẽt qd hanc nr̃am
etatẽ iam hẽret ex osam: nͨ more suo
pces supplicũ accendat. cũ se ꝑ mira¬
cula pnͣtem nõ oscendat. Alii nchilo¬
minus qͣi discuterẽt qͥd nam sit ubi
tanta ꝑsalmodia. tãtaqz missarũ
freꝙcia celebret᷑. ubi etiã temitas pec¬
candi cũi reyͥmatur. cur diuina seuĩ¬
tas adeo domari ꝓmissa sit: cũ utiq¬
ĩ multis aliis loc̃s et minus dõ ẜuiat᷑
et peccandi libertas effrenatior uideat᷑ͤ
Hec uos audiẽtes: scupoie parit et doloie
actonici fraudes antiqͥ deceptoris ili co
recognouimꝰ Nã cum sã apłi fĩt bou
odor deo: facit tũ isdem deceptor ut qͥbus¬
dam sint odor mortis ĩmortẽ. Quod ni¬

Expanded text:
quod ratio poscit, sed quod dolor extorquet quod ratio poscit, sed quod dolor extorquet identitare. Tandem ad hoc ventum est, ut ad doloris augmentum diceretur, quod nonnulli beato Martino detraherent, quasi qui non posset incendium reprimere, quo domum suam toties permisisset igne depasci: nonnulli quoque dicerent, quod hanc nostram aetatem jam haberet exosam, nec more suo preces supplicum attendat, cum se per miracula praesentem non ostendat. Alii nihilominus quasi discuterent quidnam sit, ubi tanta psalmodia, tantaque missarum frequentia celebretur, ubi etiam temeritas precandi tantum reprimatur, cur divina severitas adeo domari in multis aliis locis & minus Deo seruiatur, & peccandi libertas effrenatior videatur. Hoc nos audientes stupore perculsi, & dolore attoniti fraudes antiqui deceptoris illico recognouimus. Nā cum Apostoli sint bonus odor Deo; facit tamen idem deceptor, vt quibusdam sint odor mortis in mortem. Quod ni
Abbreviated transcription (Latin):
tea discordia seuuerit: quin etiam pͥdie
qm̃i scã edes cremaret᷑. quidẽ ante sãt¬
tum altare et cõuitiis et uberibz qͦsdã
ex fribus de honestauit: sc̃s quoq mͣ¬
tinis cuidã pauꝑculo ꝑ iusũ apparue¬
rit: et qͣi conq̃rens dixerit: qd̾ in sua
dono sit ĩiuriatus ⁊ concite sit inde
migraturꝰ atq ad tutelerisẽ uicũ
ꝓuenturꝰ Ita enĩ confluebat ĩgens
turba ut pritares qd̾ afflictum iob
uellent amici ex condicto iusitare.
Tum quidẽ ⁊ nos occurrimus. oculis
uero cimicta ꝓcurrẽtibz inundabant
lacrime. Et cum singla qͣlit̾ ante ui¬
debant flentes inspicerẽt: gemitus
nrrũpebant. Cordis uero sangiũe
de quo la cͥie nascũ tur iã exhausto:
nã de eodẽ sangiũe fluũt. et ideo cũ
ꝓ pietate fimdũtur m artyriũ qͦdã¬
modo imitãtur: auditoriũ se cessi¬
mus. Cũ uero nescio qͥd diu ẜmocĩati
sumꝰ. Siquidẽ dolentib mos ẽ. nõ id

Expanded text:
tea discordia saevierit, quinetiam pridie tea discordia saevierit, quinetiam pridie quam sancta aedes cremaretur, quidam ante sanctum altare et conviciis, et verberibus quosdam ex fratribus dehonestaverit: sanctus quoque Martinus cuidam pauperculo per visum apparuerit, et quasi conquerens dixerit, quod in sua domo sit injuriatus, et concite sit inde migraturus, atque ad Tutelensem vicum perventurus. Ita enim confluebat ingens turba, ut putares quod afflictum Job vellent amici ex condicto visitare. Tum quidem et nos occurrimus. Oculis vero cuncta percurrentibus inundabant lacrymae. Et cum singula qualiter ante videbant, flentes inspicerent, gemitus irrumpebant. Cordis vero sanguine, de quo lacrymae nascuntur, jam exhausto nam de eodem sanguine fluunt, et ideo cum pro pietate funduntur, martyrium quodammodo imitantur, ad auditorium secessimus. Tum vero nescio quid diu sermocinati sumus. Siquidem dolentibus mos est, non id
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ testaret ᷑ In artuatis nõ portitibus
uoluerũt eã pͥsci constructores archi¬
tectari: qm̃ domus illa ꝙͣuis latissia
sit. turbis tñ sese impͥmẽtibz tm̃ solet
ẽẽ angusta ut antipodia chori ⁊ angi
posticulas ꝙͣuis uolen tes subruãt.
Qmͣ deuotã molentiã credo gratã
h̃t dominꝰ iste martimis: ad exẽplũ
indelicet dñ sui quẽ turbe cõp̾mebãt.
Nũc tamẽ et hystriatis parietibz et¬
uitreis saphiro subornatis. quin et
bractheolis aureis de cusata nõ paꝵ
utĩ martim sollẽpnitas solet celebra¬
ri. Cũ quidẽ turine pplõꝵ tat̾uatim
irruunt: partin cã sollempnitatis
actracci. partim ut de iectionẽ domus
uident. Si quidẽ ea uis nature ẽ: ut
qͣlibet dolens. oculis iuidẽ gestiat hoc ip̃m
unde dolet. Et cũ res iusa plus cor mes¬
tificet : tanẽ qͣi ad solatiũ uide cupit ũ¬
de magis indoleat. Ferebat᷑ au tem int̾
plurimos. qd̾ int̾ frẽs indius t̾tius ã¬

Expanded text:
modo testaretur. In arcuatis vero porticibus modo testaretur. In arcuatis vero porticibus voluerunt eam prisci constructores architectari; quoniam domus illa, quamuis latissima sit, turbis tamen sese imprimentibus tantum solet esse angusta, vt antipodia chori & angi posticulas quamuis nolentes subruant. Quam deuotam violentiam, credo, gratam habet domnus ipse Martinus, ad exemplum videlicet Domini sui, quem turbæ comprimebāt. Nunc tamen & hvitreis sapphiro subornatis, quin et bracteolis aureis decusata non parum beati Martini solemnitas solet celebrari. Cum quidem turmae populorum catervatim irruunt partim causa solemnitatis attracti, partim ut dejectionem domus viderent. Siquidem ea vis naturae est, ut quilibet dolens oculis videre gestiat hoc ipsum unde dolet. Et cum res visa plus cor moestificet, tamen quasi ad solatium videre cupit, unde magis indoleat. Ferebatur autem inter plurimos, quod inter fratres nudius tertius an
Abbreviated transcription (Latin):
ri qu etiam ⁊ reges fuisse dicantur.
Quibz equidẽ nuin doloris hoc maxĩe
ex aggerabat: qd eadem domus ante ñ
multos ãnos cõhusta fuerat et mĩt mł¬
to sũptu multaqz suoꝵ industria tã¬
dem reꝑata pulchrius inidebat  Multo
em̃ decentius m̃c qmͣ ante illã cõbu¬
stionẽ fuĩt compta remtebat Longe
⁊ crustulis marmnoieis incus obdugta
erat. Nam ĩterdũ ꝓtonsso marmore
paries rubrcũdus. nũc pario candidꝰ
nũt quoq prassino unidis uarium
et satis pulchrũ scema p̾ferebat: et
foris aureolis saphirmis atqz musi¬
us fulgebat lapillis. Sed et tectum
stagneis tabulis erat oꝑtũ De his q̃dã
ad huc indicia sunt: ⁊ quosdã gnͣdemo¬
res fr̃es iudiius qͥ ita testabãtur dicẽ¬
tes. qd̾ machina domꝰ cõtra solẽ res¬
plendẽs qͣi monticulꝰ aureus indeba¬
tur: ⁊ tam gratã spetiẽ cernẽtib rep̾¬
sentabat: ut gliaz utĩ martini quodã¬

Expanded text:
ti, quin etiam et reges fuisse dicantur. ti, quin etiam et reges fuisse dicantur. Quibus equidem vim doloris hoc maxime exaggerabat, qmultos annos combusta fuerat: & nunc multo sumptu, multaque suorum industria tādem reparata pulchrius videbatur. Multo enim decentius nunc, quam ante illam combustionem fuerit, compta renitebat, longe& crustulis marmoreis intus obducta erat. Nam interdum Protonisso marmore paries rubicundus, nunc Pario candidus, nunc quoque prasino viridis varium & satis pulchrum scema præferebat, & foris aureolis saphirinis, atque musiuis fulgebat lapillis. Sed & tectum stagneis tabulis erat opertum. De iis quædam adhuc indicia sunt, & quosdam grandæuiores fratres vidimus, qui ita testabantur, dicentes, quod machina domus contra Solem resplendens quasi monticulus aureus videbatur, & tam gratam speciem cernentibus repræsentabat, vt gloriam beati Martini quodam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit pusillis cũ maioribz nõ desẽt hoc
qd obediẽtia conatur ob seq uẽs imꝑio
caritatis. Nam ip̃e nol at suꝑ pẽnas
nẽtoꝵ ex cellens omẽz contẽplationem
angloꝵ. ip̃e descendit ad ĩferiora t̾re. lac¬
tesceus teneritudim pariuolor. Ip̃e fac̾
ut aĩalia uolent sequẽtibz rotis: ip̃e ut
stellio brachus intẽs moret᷑ medibus
regis. Et aui prĩarche uł ꝓphete cecinerũt
eius laudes hebreoꝵ pui damanerunt.
Ut ergo dedit excellentes iuros qͥ uelut mã¬
datas excubias ducẽtes ĩ landẽ bt̃ĩ mar¬
tim mlto nobilit scribent: ita ĩfirmis
p̾scare diguet ͦ ut saltim uelut canes
modicũ ꝯiuid ꝓ eius zelo delatrent.
iitatis rumor et iucnas⁊
remiociores quasq ꝓuuntias de repente
ꝑ uolauit: ingens meror et luctus oĩm
corda ꝑstrixit: ita ut sĩc nobis rela¬
tum est nõ solum qͥlibet rustican ꝯ
suenerũt. sed et obtimates qͥq lac̾ma¬

Expanded text:
dicit pusillis et majoribus, non desereret hoc dicit pusillis et majoribus, non desereret hoc quod obedientia conatur obsequens imperio charitatis. Nam ipse volat super pennas ventorum, excellens omnem contemplationem angelorum; ipse descendit ad inferiora terrae, lactescens teneritudinem parvulorum. Ipse facit ut animalia volent sequentibus rotis, ipse ut stellio brachiis nitens moretur in aedibus regis. Et cui patriarchae vel prophetae cecinerunt, ejus laudes Hebraeorum pueri clamaverunt. Ut ergo dedit excellentes viros, qui mandatas excubias ducentes in laudem beati Martini multo nobiliter scriberent; ita infirmis praestare dignetur, ut saltem velut canes modicum quid pro ejus zelo delatrent. mitatis rumor, et vicinas et remotiores quasque provincias derepente pervolavit, ingens moeror et luctus omnium corda perstrinxit, ita ut, sicut nobis relatum est, non solum quilibet rusticani, sueverunt, sed et optimates quique lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
diuites ĩ opem :e¬
loꝯuentes elĩguẽ.
Nam qr nuꝑ basilitã domni nr̃i mͣ¬
tini flãma de mio uorauit. et hacoc¬
casione quidã qͣt fi de uacillant qͣdã
insuꝑ sculti garriũt ar ĩcendiũ
nõ rẽpiesserit; dolor qui de priori ad
ẽ. Et ob hoc exigitis ut ꝯu edã qͣi
si cera u̾boꝵ uobis conficiatur:
q̃ merẽtibus ꝓpineturz et illis ali¬
quatenus succenseat. Qd quidem
ego diu cunctatꝰ refugi. Martinꝰ
⁊ em̃ cuius ob sequio d iste ẜmo
famulari. maior ẽ qm dici queat¬
Quan sieut de eo ꝑhibetur usqz quaqz
deus mirificans etiã in hoc glificat. qd̾
om̃es qui de illo uel ꝓsaice ur metrice.
sme etiã richinice scripsenĩt. et sc̃ĩr peri¬
ti fuisse ⁊ dula ad modũ acoz compto
eloquio noscũtur q̃ ꝓtulerũt edidisse Et
ninirũ insi iubentiũ auctoritas et rei
necessitas urgẽt. in conseꝯnͣs uidẽtur:
ut is qͥ de hoĩe nel nich il ht uel parũ id
tẽptare p̾sumẽt Sed ad spem cõmunem

Expanded text:
divites inopem, eloquentes elinguem. Nam quia nuper basilicam domni nostri Martini flamma denuo voravit, et hac occasione quidam quasi fide vacillant, quidam insuper stulti garriunt, cur incendium non represserit; dolor qui de priori aduus est, et ob hoc exigitis, ut quaedam quasi sicera verborum vobis conficiatur, quae moerentibus propinetur, et illis aliquatenus succenseat. Quod quidem ego diu cunctatus refugi. Martinus etenim, cujus obsequio debet iste sermo famulari, major est quam dici queatQuem, sicut de eo perhibetur, usquequaque Deus mirificans, etiam in hoc glorificat, quod omnis qui de illo et prosaice et metrice, sive etiam rhythmice scripserunt, et sancti et periti fuisse, et dulci admodum atque compto eloquio noscuntur, quae pertulerunt edidisse. Et nimirum, nisi jubentium auctoritas et rei necessitas urgeret, inconsequens videretur, ut is, qui de homine et nihil habet, et parum, id tentare praesumeret. Sed ad spem communem
Abbreviated transcription (Latin):
stigio et tociens exigit cõcremari. ut
cũ paulo aute succensa fu̾i̾t: nõ sit
auersus furor eus. sed ad huc manꝰ
eus extenta. Sz nec putand̾ est. qd̾
hoc cãu accidit: pp̃ illud iẽnie. Quis¬
ẽ iste qui dixit. ut fieret dño nõ in¬
beriteꝰ Et item. Si ẽ malũ ĩ ciuitatẽ
qd̵ ego nõ p̾ceptũ dicit dñs: Pel.
Ouis de dit isrt uastantibz: Nõ ne
dñs cui peccauit: Nos itaqz sciẽtes qr
pcc̃a nr̃a fecunt hec: conseqñs ẽ ut
ingemiscamus suꝑ ĩurias domin
martim: ñmo pocius suꝑ nos: qz si
ĩ urridi ligno hec faciũt. in arido qͥd
fiet: illioquĩ dicetur. Dissipati sunt:
et nõ sunt cõpinicti. Et itẽ. Frõs m̾e¬
tricis facta ẽ tͥ: nescisti erubesce Sͥ
uo ad mitum dei cõtremiscũt et sub
potenti manu aus sciũt humilia¬
ii: audiant cõsolacõez illai. q̃ pꝰ

Expanded text:
stigio, & totiens exigit concremari, vt stigio, & totiens exigit concremari, vt cum paulo ante succensa fuerit, non sit auersus furor eius, sed adhuc manus eius extenta. Sed nec putandum est quod hoc casu acciderit propter illud Ierefieret, Domino non iubente? Et item, Si est malum in ciuitate, quod ego non præceperim, dicit Dominus, vel quis dedit Israel vastantibus? Nonne Dominus cui peccauit? Nos itaque scientes quia peccata nostra fecerunt hæc, consequens est, vt ingemiscamus super iniurias domni Martini; imo potius super nos, quia si in viridi ligno hæc faciunt, in arido quid siet? et non sunt compuncti . Et item: Frons meretricis facta est tibi, nescisti erubescere . Qui vero ad nutum Dei contremiscunt, et sub potenti manu ejus sciunt humiliati, audiant consolationem illam, quae post
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ modis cauendũ ẽ ne forte sĩc illic se¬
qͥtur spe fornicacõnis sit ĩmedio nr̃m
et int̾in illius ignis ꝑnicies. isti extĩ¬
ori tocies sit fomes Seye aũt fit ut p¬
cator qnͣto deterior ẽ tanto defensor
cecitate cor eius obtenebrascat:⁊ cum
bom aliqͥd fecerit. hoc apud se sit ille
phariseus iactet minꝰ accendẽs quia
bona q̃libet deo nõ placẽt: que maloꝵ
adimxtione in aculãtur. Cali cue¬
libet diuina uox ĩclamat. Dicis
qr diues sũ: et nescis qz imserablis
es ⁊ cecus et midus. Nudus uideli¬
cet iustitia: cecus uõ nesciens xp̃am mi¬
dicatẽ suam uide̾. Effudit ergo dñs
ut scriptũ ignẽ in syon et uoluit red¬
dere uastatiõe in flãma: ut in delic
ꝑ indignacõem q̃ in matĩali domo
de seuit extimeamꝰ domus ex asꝑãs
ẽẽ. Ammadũ tens qͥd ĩ occulto eius
iudicio meream᷑. Neq enĩ paruus
reatus ẽ qui scãm illam domũ et ue¬

Expanded text:
omnimodis cavendum est, ne forte, sicut illic seomnimodis cavendum est, ne forte, sicut illic sequitur, spiritus fornicationis sit in medio nostrum, & interim illius ignis pernicies, isti exteriori totiens sit fomes. Sæpe autem fit vt peccator quanto deterior est, tanto densiori cæcitate cor eius obtene brescat, & cum boni aliquid fecerit, hoc apud se, sicut ille Pharisæus, iactet, minus attendens quia bona quælibet Deo non placent, quæ malorum admixtione maculantur. Tali cuilibet diuina vox inclamat. Dicis quia diues sum, & nescis quia miserabilis est, & cæcus & nudus: Nudus videlicet iustitia; cæcus vero nesciens ipsam nuditatem suam videre. Effudit ergo Dominus, vt scriptum est, ignem in Sion, & voluit reddere vastationem in flamma; vt videlicet per indignationem, quæ in materiali domo desæuit, extimeamus domus exasperans esse, animaduertētes quid in occulto eius iudicio mereamur. Neque enim paruus reatus est, qui sanctam illam domum & e ue
Abbreviated transcription (Latin):
cõtingit qͥ et pcc̃a sua nõ deflent. sed
pociꝰ mulciplicãt. et nichil accidit ei
trisce. Unde scriptũ ẽ. Quia nõ ꝓfert᷑
aito contra malos sentẽtia. absq̃z ul¬
lo timore. fiii hom̃m ppetrãt mala.
Sed cõueiebat nobis illa uox qua dr̃
traxerũt me ⁊ nõ sensi. Ad nichilũ
redactus sum: et nesciui. Congrega¬
ta sũt suꝑ me flagella ⁊ ignoraui.
et id circõ ds̃ qͥ terribłis ẽ in cõsiliis
uĩdictam qmͣ merem᷑ ĩ illius sc̃i tem¬
ꝓli cõbustione mõstrauit: qͣi mĩstris
uindicte diceret. Isa domus exspans mͥ
sunt. Plcionem ascũ ario meo ĩ¬
apite: ut ignis indignatõns q̃ ahpͥs¬
sum cordis hũam cõbusturus ẽ par¬
tem domus interim absumat. ut
cũ a se desi derabile oculoꝵ auferri
uiderint. me ad osciũ cordis sui pulsã-¬
tem contẽpsisse peniteãt ꝑ hoc igitur¬
qd̾ in tẽplo a cadit arogantia nr̃a ut
ita dixim nobis ĩ faciẽ respondit. Et

Expanded text:
contingit, qui et peccata sua non deflent, sed contingit, qui et peccata sua non deflent, sed potius multiplicant, et nihil accidit eis triste. Unde scriptum est: Quia non profertur cito contra malos sententia, absque vllo timore filij hominum perpetrant mala. Sed conueniebat nobis illa vox qua dicitur, Traxerunt me, & non sensi. Ad nihilum redactus sum, & nesciui. Congregata sunt super me flagella, & ignoraui. Et idcirco Deus, qui terribilis est in consiliis, vindictam quam meremur, in illius sancti Templi combustione monsvindictae diceret: Isti domus exasperans mihi sunt. Ultionem a sanctuario meo incipite, ut ignis indignationis, qui abyssum cordis humani combusturus est partem domus interim assumat, ut cum a se desiderabile oculorum auferri viderint, me ad ostium cordis sui pulsantem contempsisse poeniteat. Per hoc ergo quod in templo accidit, arrogantia nostra, ut ita dixerim, nobis in faciem respondit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
de deo. qr dedit carmĩa ĩ nocte. id ẽ conso¬
lacõez scripturarũ in tribulatõe: con¬
fere bamꝰ uicissim qd menti ad sola¬
ciũ occurrebat. Actũ forte de hoc qd̾ dice¬
gentius retractatũ stribe̾tur. Ergo urx̃
tenorẽ tunc habite confablãcionis
tio saltim det intellectũ auditui: ꝯͣtin
cõminatioẽs quas pcc̃oribus intẽtat
uel ꝑ hoc qd accidit exꝑtas timeamꝰ.
ingantes xp̃i demẽtiam ut uixͣ illud
iob molliat cor nc̃m ⁊ cibare nos digne¬
tur pane la crimarũ. ne forte dicatur
de nobis Attriusti eos ne doluerũt.
Et item. ꝓͥcussi pplm̾ meũ: et auiis
siuis nõ est reuersus. Et cũ nr̃a ꝑu̾¬
sitas cor iusti sclicet domii mͣtini
siat alias dr̃. mere faciat. cĩ nos po¬
tius iiderit ĩ reb pessĩs exultãtes:
q̃ratur dicẽs. Sustimu qui simł cõ¬
tristaretur. et nõ fuit Itẽqz. Non ẽ qͥ
uicẽ meã doleat. Non enĩ sacis nos re¬
mordebat mcoria pcã. Quod illis sepẽ

Expanded text:
de Deo, quia dedit carmina in nocte, id est consolationem Scripturarum in tribulatione, conferebamus vicissim quod menti ad solatium occurrebat. Ac tum forte de hoc quod dicegentius retractatum scriberetur. Ergo iuxta tenorem tunc habitæ confabulationis, tio saltim det intellectum auditui, quatinus comminationes, quas Deus peccatoribus intentat, vel per hoc quod accidit expertas, timeamus; rogantes Christi clementiam, vt iuxta illud Iob, molliat cor nostrum, & cibare nos dignetur pane lachrymarum, ne forte dicatur de nobis, Attriuisti eos, nec doluerunt. Et item, Percussi populum meū, & a viis suis non est reuersus. Et cum nostra peruersitas cor iusti, scilicet domni Martini, sicut alias diximus, mœrere faciat, cum nos potius viderit in rebus pessimis exultantesqueratur, dicens: Sustinui qui saltem contristaretur et non fuit ; itemque: Non est qui vicem meam doleat . Non enim satis nos remordebat memoria peccati. Quod illis saepe
Abbreviated transcription (Latin):
currẽ: optãt pocius ut hic ad suie¬
mendatõem affli gãtur. Nam ꝓphã
rogat. Proba me dĩe et tempta me.
Item alius I ngrediatur in ossa in ea
Qmͣ sͥ utilitatem inde sꝑauerit. ma¬
infestat subdẽs. Ut reqͥescam in die
tribula cõnis. Afflictus quoqz iob: hec
inqͥt erit mͥ cõsolacio. ut affligens
me dolore nõ partat. Nam et apls nõ
gliatur qd̃ in ꝑadysum uł etiam
usqz ad terciũ celum raptus sit n ͦ
ꝯd̾ ĩ effabile archanũ mnibi audierit.
sed pocius gaudet ꝯd ter naufragiũ
fecit: qd ter uirgis eesies, qd̾ semel
lapidatus sit. Sed isti q̃ruli ꝯͥ mi¬
ti onẽ accendẽ nesciũnt. llam suꝑbi
et uam hoc semꝑ fieri gestiũt: unde
rumor plãris et in ans glia crescat.
Sed quicũqz timorati sũt hoc magis
desiderãt unde uel purgacõ ꝓcc̃oꝵ fiat
nel mẽs a suꝑbia defendat᷑. Nam si
martinꝰ sibi potentia consucta fla¬
m a de pulisset: utiqz ul cio pcc̃is debi¬

Expanded text:
currere, optant potius vt hic ad sui ecurrere, optant potius vt hic ad sui emendationem affligātur. Nam Propheta rogat, Proba me, Domine, & tenta me. Item alius, Ingrediatur putredo in ossa Quam sibi vtilitatem inde sperauerit, manifestat, subdens, vt requiescam in die tribulationis. Afflictus quoque Iob, Hæc, inquit, erit mihi consolatio, vt affligens me dolore, non parcat. Nam & Apostolus non gloriatur, quod in paradisum. & etiam vsque ad tertium cœlum raptus sit, nec quod ineffabile Arcanum inibi audierit; sed potius gaudet quod ter naufragium fecerit, quod ter virgis cęsus, quod semel lapidatus sit. Sed isti queruli, qui mitionem attendere nesciunt. Nam superbi & vani hoc rumor popularis et inanis gloria crescat. Sed quicunque timorati sunt, hoc magis desiderant, unde vel purgatio peccatorum fiat, et mens a superbia defendatur. Nam si Martinus sibi potentia consueta flammam depulisset, utique ultio peccatis debi
Abbreviated transcription (Latin):
sub ruere d̾̃s ꝑmiserit uł cur iob in¬
cõparabiliter tũc tẽporis iustũ usq
adtquilmũ et uermes sathanas cõ¬
pulerit. Cur iohẽs quo nemo maior
ĩt̾uatos mulierũ rogatu saltatri¬
cis puelle de colla tus sit. Certe si
isti xp̃m ĩ cruce idissent: nõ sic̃
ille latro regnũ ei restare crederent.
Qui etiã si aplõs cesos publice iudis¬
sent et stephanũ forte nocte ⁊ die be¬
scis exposi cũ conspicerent: fidem
xp̃i manem putassent. S postꝙͣ
ex fide mũ dus iuuere cepit: consiliũ
diume disposicioĩs si reuerẽt actẽdit
ĩtelligit qz regnũ ihũ non ẽ de hoc
mũdo ⁊ santti eius nõ hñt hic ma¬
nentẽ ciuitatẽ. ⁊ id circo hic nõ q̃r̃t
gliam qm̃ ĩ futuro sperãt. nec si
ri dicẽs. Propt̾ mumicos meos erue
me. Id ẽ. Ner meã erepcionẽ intelli¬
Centes potentiã tuam cõuertantur
ad te. tcientes em̃ quia nequaꝙͣ
poslunt hanc uitã sine pcc̃o tñs¬

Expanded text:
subruere Deus permiserit? Et cur Iob insubruere Deus permiserit? Et cur Iob incomparabiliter tunc temporis iustum, vsque ad sterquilinium & vermes Satanas compulerit? Cur Ioannes, quo nemo maior inter natos mulierum, rogatu saltatricis puellæ decollatus sit? Certe si isti Christum in cruce vidissent, non, sicut ille latro, regnum ei restare crederent. Qui etiam si Apostolos cæsos publice vidissent, & Stephanum forte nocte & die bestiis expositum conspicerent, fidem Christi inanem putassent. Sed postquam ex fide mundus viuere cœpit, consilium diuinæ dispositionis, si reuerenter attendit, intelligit, quia regnum Iesu non est de hoc mundo, & Sancti eius non habent hic manentem ciuitatem, & idcirco hic non quærunt gloriam, quam in futuro sperant, nec sigri, dicens Propter inimicos meos eripe me. Id est, per meam ereptionem intelligentes potētiam tuam conuertantur ad te. Scientes enim quia nequaquam possunt hanc vitam sine peccato trans
Abbreviated transcription (Latin):
in congriũ ĩuuitari. Dicitur alias.
Ne gliens ĩuestitu unqmͣ. Diderĩt
ergo isti qm̃ stultũ sit de core uestitꝰ
glĩam emendicare. et de core uͥtutis a¬
minã nidare. Ceterũ hiis qͥ de poten᷑.
btĩ mactim delirant. amator eiꝰ et
decentissimus rela cor sulpicius iam
olun satis respondit. Nam cũ aliqũ
uestim̃ta eius parit᷑ afflaret ĩcendi¬
um ꝙ tũ ille ꝓtimis ĩ mediũ se pro¬
iciẽs frigi dũ sensit. qͥdam similiter
occasionẽ de trahendi sũp serũt Respõ¬
sio tunc illis facta istis suffice̾ de¬
beret: qͥ n eqͣ qmͣ hoc mirarẽtursi dispen¬
sacõem qua de mundũ regit ul temũt
accendissent. Parũ ẽ ut mrẽtur:
si hoc templũ uel suꝑbie uł luxͣie
niens forte pollutum. uel aliis qͥbz¬
dam do cognitis lausis erigen tibus
flãnia purgauit. Discutiant pocius
qͥdnã sit qd ab orignie mũdi mala
ꝓualeant: cur ĩpio eam iustũ a bel

Expanded text:
ni congruum immutari. Dicitur alias, ni congruum immutari. Dicitur alias, Ne glorieris in vestitu vnquam. Viderint ergo isti quam stultum sit, decore vestitus gloriam emendicare, & decore virtutis animam nudare. Cæterum iis, qui de potentia beati Martini delirant, amator eius, & decentissimus relator Sulpitius iam olim satis respondit. Nam cum aliquando vestimenta eius pariter afflaret incendium, quod tamen ille protinus in medium se proiiciens frigidum sensit, quidam similiter occasionem detrahendi sumpserunt. Responsio tunc illis facta, istis sufficere deberet, qui nequaquam hoc mirarentur, si dispositionem, qua Deus mundum regit, vel tenuiter, attendissent. Parum est vt mirentur, si hoc templum & superbiæ, vel luxuriæ vitiis forte pollutum, talibus quibusdam Deo cognitis causis exigentibus, flamma purgauerit. Discutiant potius quidnam sit quod ab origine mundi mala præualeant? Cur impio Cain iustum Abel
Abbreviated transcription (Latin):
tarii nõ resistant cũ iuderminus quod
nulli intra monast̾n poras uel par
ĩ trare licuerit neqz aliqs eqͥtando saltĩ
ꝑ atriũ transire ausus fuit. Sed nũc
ita negligitur: canqmͣ si murus iͤ
nõ ad hostiũ repulsionẽ: sed ad excu¬
deudam loci reuerentiã ẽẽt erectuis Nec
ualuit isdẽ mutꝰ ignẽ ꝓhibe̾ quẽ
neglecte cõtemptus exigebat succẽdi.
Mordatius hec dixeru qz uere fate¬
hor multoꝵ corda ꝑ hoc mestificant᷑
qd̾ locũ ꝓ amore btĩ martini sacroscm̃
nõ indeant scdm pͥscam reuerentiã ne¬
nerari. Neqz hoc parũ displicet quod
qͥdã in eodẽ loco mitriti se ꝯͥbusdã lai¬
calibz uel miiũ põposis uestibus de¬
hostent: cũ talis ẽe consueuĩt eorum
conu̾sacõ uthanc etiã laudan an dieri¬
mus rome qͥbusdam romains dicenti¬
hus qr nõ eẽt necesse romã ꝓ ficisci qͥ
tẽplo bcĩ martini me̾rentur uicinari.
Ierennas ꝓphã plangit: colorẽ religio¬

Expanded text:
tarij nō resistant; cum viderimus quod tarij nō resistant; cum viderimus quod nulli intra Monasterij portas vel parum intrare licuerit; neq. aliquis equitando statim per atriū transire ausus fuerit. Sed nunc ita negligitur, tanquam si murus ille nō ad hostium repulsionem, sed ad excludendam loci reuerentiam esset erectus. Nec valuit isdem murus ignē prohibere, quē neglecte contemptus exigebat succēdi. Mordacius hoc dixerim, quia, vere fatebor, multorum corda per hoc mœstificantur, quod locum pro amore B. Martini sacrosanctum non videant, secundū priscam reuerentiam, venerari. Neq. hoc parū displicet, quod quidam in eodem loco nutriti, se quibusdam laicalibus vel nimium pōposis vestibus dehonestent, cum talis esse consueuerit eorum conuersatio, vt hanc etiam Romæ laudari audiuerimus, quibusdam Romanis dicentibus. Quia non esset necesse Romam proficisci, qui templo beati Martini mererentur vicinari. Ieremias Propheta plangit, colorem religio
Abbreviated transcription (Latin):
placatus sum suꝑ malo qd̾ feci nobis:
et nobiscũ sũ. Et ille quidẽ sic̃ dñs
qͥ cũ tñquillitate iudicat et cũ ma¬
gna reuerẽtia disponit nos: pla ca¬
bitur seruis sius. Robrs tñ competit
ut hunc ĩ omnibz uidiciis suis lau¬
demus: ⁊ si qua bona opera in nob
sũt in ip̃is tim eamꝰ. Derebar ĩ qͥt
iob oĩa oꝑa mea. Nam et ille post¬
qmͣ tanta ac talia ꝑtulit: cũ in tm̃
ĩis uerberib gratior eẽt ut ds̃ ad hñc
uisitand uenire dignaret᷑  ad huc se
mũliat dicens. Rephendã me: et a gã
penitentiã. Nam pt illam pridiauã
succensionẽ muris cũ ingenti scudio
cõpactis sepa in onastii cõmimmistis:
hoc ninirũ p̾cauere uolentes: ne scã
donus ultra posset ab ho scibz ledi.
ued nõ satis accendẽtes in qnͣta re¬
uerẽtia sc̃s ille locus abantiquis
tẽporibz effulserit ꝓtinus reli gione
relicta cõminie diu̾ soriũ ẽẽ ꝑmisi¬
stis: ita ut feĩs ad haurie ndã a qm̃
nel ad discurendũ quo uoluerint por¬

Expanded text:
acatus sum super malo quod feci vobis, et vobiscum sum . Et ille quidem, sicut Dominus, qui cum tranquillitate judicat, et cum magna reverentia disponit nos, placabitur servis suis. Nobis tamen competit, ut hunc in omnibus judiciis suis laudemus, et si qua bona opera in nobis sunt, in ipsis timeamus. Verebar, inquit Job, omnia opera mea . Nam et ille postquam tanta ac talia pertulit, cum interim ipsis verberibus gratior esset, vt Deus ad hunc visitandum venire dignaretur, adhuc se humiliat dicens, Reprehendam me, & agam pœnitentiam. Nam post illam pridianam succensionem, muris cum ingenti studio compactis, septa Monasterij communistis, hoc nimirum præcauere volētes, ne sancta domus vltra posset ab hostibus lædi. Sed non satis attendentes in quanta reuerentia sanctus iste locus ab antiquis temporibus effulserit, protinus religione relicta, commune diuersorium esse permisistis; itaut feminis ad hauriēdum aquam, & ad discurrendum quo voluerint, por
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo utiqz auxilii ĩplorãs grãtiam
aquo ille accipẽ meruit. ut parapłĩs
dicẽtur ⁊ eẽt. Specialis quippe gr̃e ui¬
rum singlãri donatũ glia. apłĩs pari¬
ficare potuit et ꝓcul dubio parẽ fecit.
qui solus existens oĩo incõpabilis. sine
cõꝑatione suimus ẽ: auꝰ pax exsuperat
om̃ez sensũ. Ceterũ ea q̃ in fra eũ sũt.
ꝙͣcum libet talis nature sue dignitas
uel bonitas creatoris extulerit: nõ refu¬
giũt paritatis consorciũ. Et qd insti¬
tuit conditoris auctoritas: nõ ĩuidet
cõmunio caritatis. Quid igitur. t
martinus par aplĩs eet. fieri potuit
aut nõ potiit. Si nõ potuit et lumi¬
tibus qͥbusdam eoangustatur dei oĩpo¬
tentia ubi ẽ qd̾ ĩ scͥpturis deus omp̃e
autẽ qd̃ uerum ẽ potuit facere omp̃s.

Expanded text:
ab eo vtique auxilij implorans gratiam, ab eo vtique auxilij implorans gratiam, a quo ille accipere meruit, vt par Apostolis diceretur, & esset. Specialis quippe gratiæ virum, singulari donatum gratia, Apostolis parificare potuit, & proculdubio parem fecit, qui solus existens omnino incomparabilis sine comparatione summus est, cuius pax exuperat omnem sensum. Ceterum, ea quæ infra eum sunt, quantumlibet talis naturæ suæ dignitas, vel bonitas Creatoris extulerit, non refugiunt paritatis consortium: & quod instituit Conditoris auctoritas, non inuidet communio caritatis. Quid igitur? vt Martinus par Apostolis esset fieri potuit, aut non potuit. Si non potuit, & limitibus quibusdam coangustatur Dei omnipotentia, vbi est quod in Scripturis Deus omnipotēs autem, quod verum est, potuit facere omnipot
Abbreviated transcription (Latin):
iusdam pͥncipis ab ouinibz trãseũ¬
tibus ꝑ pratũ doͥ sui corueiã labo¬
sc̃s martinus humilit̾ laborauit.
Et ecle subito torrens hauundan¬
tissimus de montibz ꝑ pta descẽdẽs
uant diliuiai: cuncta suymerge̾
⁊ subu̾cere cepit. Tunc sc̃s stans ĩ¬
mobilis ẽs qui diffugiebant ad se
cã refugn: cõnocauit. Sid quidam
salabz ad herentes cũ ip̃is salcibz
submsi sunt: s alii stantes iuxͣ
sc̃m m artinũ ĩcolumes eua ser̃t.
Oude usq hodie dr̃ de illis qͥ bonũ
reliquẽtes malũ eligunt᷑. qd diunt¬
tentes sc̃m martinũ salcibz adheserũt.
nnibz bt̃i martimi memo
euisdẽ uestigus ĩhere. Plero so sean¬
daliz ari audio. qd̾ martinũ nr̃m pa¬
rem aplĩs, cantet et glietur ecclĩa: q̃
martim laus fere ubiqz terrarũ ĩ ore¬
ecclĩe resonat. in axime ĩ illis locis ubi
celebrius et deuocius euis scĩtas hon o¬
ratur. Unde ꝓpoĩti mei ẽ martini cõ¬
fictare emulos. ouscrectatores y seqͥ.

Expanded text:
b omnibus transeuntibus per pratum domini sui coruetam labosanctus Martinus humiliter laborauit; et ecce subito torrens habundantissimus de montibus per prata descendens elut diluuium cuncta submergere et subuertere cepit. Tunc sanctus stans immobilis omnes qui diffugebant ad se causa refugii conuocauit; sed quidam salicibus adherentes cum ipsis salicibus submersi sunt et alii stantes iuxta sanctum Martinum incolumes euaserunt. Vnde usque hodie dicitur de illis qui bonum relinquentes malum eligunt, quod dimittentes sanctum MartinuNIBVS beati Martini memoreiusdem vestigiis inhęrere. Plerosque scandalizari audio, quod Martinum nostrum parem ApMartini laus fere ubique terrarum in ore resonat, maxime in illis locis, ubi celebrius et devotius ejus sanctitas honoratur: unde propositi mei est Martini confutare æmulos, obtrectatores persequi:
Abbreviated transcription (Latin):
disciplĩe ⁊ religionis ĩ pr̃ib: in hoc
mĩtis uel glĩa p̾minet uniu̾sis. Quo
em̃ pacto aplĩs pares nõ sũt qui silem
aplĩs intã ducũt. paria miracula fa¬
aũt. parit̾ indicabũt. parit̾ regnabt.
parit᷑ unũ denariũ pꝰt unũ unnus
uiee laborẽ hẽrunt. Hoc solũ int̾est¬

Expanded text:
n hoc meritis, vel gloria præeminet vniuersis. Quo enim pacto Apostolis pares non sunt, qui similem Apostolis vitam ducunt, paria miracula faciunt, pariter iudicabunt, pariter regnabūt, pariter vnū denariū post vnū vnius vineę laborem h
Abbreviated transcription (Latin):
poris fuisse sanatam
Erpens fluunm secabat et
ripe qua constiteramus ad¬
natabat. In n omine inquit domim¬
ibeo te redire. Mox mala bestia sead u̾¬
bum sancti retorsit et in ulteriorẽ ripam
no uis expectantibus transmeauit
Quod cum omnes non sine miracło
cernerent. altius ingemiscens ait.
Serpentes me audiunt: et homines
non me audiunt.

Expanded text:
poris fuisse sanatam. Serpens flumen secabat, et ripae in qua constiteramus, adnatabat: In nomine, inquit, Dominjubeo te redire. Mox se mala bestia ad verbum Sancti retorsit, et in ulteriorem ripam nobis exspectantibus transmeavit. Quod cum omnes non sine miraculo cerneremus, altius ingemiscens ait, Serpentes me audiunt, et homines non audiunt.