comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diecit lex. Non habebit.
uxores plurimas. que afficiant
aniam euis. licitum quidem fuit
qnͣdoꝙ in ppło cłi. ut ꝓpagande soboł
gr̃a. ⁊ fidelem ppłm dilatandi. plures
quis soctiretur iyxore. In exemplũ
licentie huius uccurrunt pat̾arche.
de uiro suscipiens filiuum ysinaelem.
Iacob quoꝙ soroꝵ sibi criplicato cõ¬
iigio. fecundas carumdem ancillas
ascuit. At qui reges ꝑpetue ꝓhibitio¬
uis laquens tenet. ⁊ a pluriũ uxoꝵ
amplexib arret. ⁊ cum in aliis plu¬
res uinus eẽ licitum fu̾it: in regib
ꝑpetuo obtinet. ut una unius sit.
Nunquid fornicari uł adult̾ari stu¬
prami ue cominitte licet cum pluri¬
bus. cum nec etiam gen̾is multipli¬
cancłi causa. aut ꝓcreandi heredis.
liceat uxorib admisceri: Quomodo
stupra. adult̾ia. aut quaslibet for¬
nicationes pumet potestas eisdem
subiecta crumnib: Nec incores
dauid quisqͣm obiciat. qui forte ĩ
hoc sicut ⁊ in multis alis speciali
penulegio gaudet. icet facile con¬

Expanded text:
djecit lex: Non habebit uxores plurimas, quae afficiant animam ejus . Licitum quidem fuit quandoque in populo Dei, ut propagandae sobolis gratia et fidelem populum dilatandi, plures quis sortiretur uxores. In exemplum licentiae hujus occurrunt patriarchae, de viro suscipiens filium, Ismaelem. Jacob quoque sororum sibi duplicato conjugio, fecundas earumdem ancillas ascivit. Atqui reges perpetuae prohibitionis laqueus tenet, et a plurium uxorum amplexibus arcet, et cum in aliis plures unius esse licitum fuerit, in regibus perpetuo obtinet, ut una unius sit. Nunquid fornicari vel adulterari, stuprumve committere licet cum pluribus, cum nec etiam generis multiplicandi causa, aut procreandi haeredes, liceat uxoribus admisceri? Quomodo stupra, adulteria, aut quaslibet fornicationes puniet potestas eisdem subjecta criminibus? Nec uxores David quisquam objiciat, qui forte in hoc, sicut et in multis aliis, speciali privilegio gaudet. Licet facile con
Abbreviated transcription (Latin):
solatietur ignotis. instruat noutta¬
tis ignaros. ⁊ cum oportuntas fue¬
rit: aci dñm introctucat. Est ⁊ rerũ
copia sine luxii. iocunditas sinelas¬
citua. ⁊ usus rerum licentiosus ĩ mo
liber: seł uirtute incolumi. Nam
comniuũ herodis aut pharaonis
aum umod̾atam ad gestus salta¬
tricis aut feruorem uini leticiam
concipti. fine tͣgico exit: ⁊ homiadi¬
o maculatir: Hoc nec etram gentili¬
uim gͣuitas approbat. Ualerius au
ctor est. quod porcuis cato lucũi fla¬
minium sustudit a numero sena¬
torum. quia aliquem dampnatum
inpie seturi ꝑcusserat temꝑe tam̃
suplicii. sed ad arbitrnm ⁊ specsta¬
tłm comuuantis muliercłe: cuus
amore tenedatur ⁊ lecto. Sed et
lucius flaccus ⁊ collega eius censores
durionium senatii monuerint: qd̾
legem de coherrendis comuuiorum
sumptib latam tribunꝰ plebis ab¬
rogauerat. mirifica note causa.

Expanded text:
ignotis, instruat novitatis ignaros, et cum opportunitas fuerit, ad dominum introducat. Est et rerum copia sine luxu; jucunditas sine lascivia; et usus rerum licentiosus, imo liber, sed virtute incolumi. Nam convivium Herodis, aut Pharaonis, dum immoderatam ad gestus saltatricis, aut fervorem vini, laetitiam concipit, fine tragico exit, et homicidio maculatur. Hoc etiam nec gentilium gFlaminium sustulit a numero senatorum, quia aliquem damnatum impie securi percusserat, tempore tamen supplicii, sed ad arbitrium et spectaculum convivantis mulierculae, cujus amore tenebatur allectus. Sed et Lucius Flaccus, et collega ejus, censores, Duronicum senatu moverunt, quod legem de coercendis conviviorum sumptibus latam, tribunus plebis abroga
Abbreviated transcription (Latin):
simphoniam amisit ⁊ chorũ. Occigꝰ
est uitulus saginatus. ⁊ ne uestis
abiecta conuiuiũ deuenustet: a¬
nulirs ⁊ stola miustrorum officio
in usum nudi ⁊ ornatum: ꝓunt᷑
deconclaui. Sicut autem cignis
libalitatis ostia patent: ita sunt
ttrpib precludenda. Nam ⁊ fatie
uirgines licet pulsent ad ianuã:
obstulticie notam repulsam pati¬
untur. ne forte eiciantur admisse.
Constat enim quia turpius eicit᷑
qm̃ ñ admititur hospes.⁊ tamen
sine nota eicittir: si sua turptai¬
tudine desoemet comuuium.
Siquidem ⁊ ille eiectus ẽ: qui uestem
ñ habuit nuptialem. hec autẽ li¬
cet misticum habeant intellectim.
nichonimus in ip̃a suꝑfitie ciuuilitati

Expanded text:
symphoniam admisit et chorum. Occisus symphoniam admisit et chorum. Occisus est vitulus saginatus, et ne vestis abjecta convivium devenustet, annulus et stola ministrorum officio in usum nudi et ornatum promitur de conclavi. Sicut autem dignis liberalitatis ostia patent, ita sunt turpibus praecludenda. Nam et fatuae virgines, licet pulsent ad januam, ob stultitiae notam repulsam patiuntur, ne forte ejiciantur admissae Constat enim quod Turpius ejicitur, quam non admittitur hospes, et tamen sine nota ejicitur, si sua turpitudine deformet convivium. Siquidem et ille ejectus est, qui vestem non habuit nuptialem. Haec autem licet mysticum habeant intellectum, nihilominus in ipsa superficie civilitati
Abbreviated transcription (Latin):
regła uidetur merito anteponenda
postiorib. Ait gͦ. Cum inuitatus
fueris ad miptias uoli locum preoctu¬
pare primum: ne forte honoratior
te sit inuteatus. ⁊ dicat tibi qui te
muitauit. da huic lotum. ⁊ tunc
incipias cum rubore nouissimum
locum tenere. Sed retumbe in no¬
uissimo loco. ut cum te uid̾it qui te
inuitauit dicat tͥ. Amice ascende
suꝑius. ⁊ erit tibi gła. coram simuldiͦ¬
cumbentib. Deuide hunc articłm qͣĩ
gen̾ali loco confirmans: ait. Omnis
enim qui se exaltat humilabitur.
⁊ qui se hunuliat exaltabitur. Ee li¬
cet religionis pocius qm̃ cuulitatis
indeatur edictum: ego religionis
formam a cuulitate ñ diido. cũ
nichil ciuiluis fit. qmͣ cultu uirtu¬
tis insistere. Cet̾um nec ualiufragã
admittit legem nec leticiam exclu¬
dit. nec lautiorem refugit apparatũ.
gule tam̃ irutam̃ta non querit.
Ait enim. Lauri mei ⁊ altilia occi¬
sa sunt: ⁊ nͥ redeunti ꝓdigo pater
pus iocunctum instruxit comui¬
uium. Ad conciliandam leticiã:

Expanded text:
regula videtur merito anteponenda posterioribus. Ait ergo: Cum invitatus fueris ad nuptias, noli locum praeoccupare primum, ne forte honoratior te sit invitatus, et dicat tibi, qui te invitavit: Da huic locum, et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Sed recumbe in novissimo loco, ut cum te viderit, qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende superius, et erit tibi gloria coram simul discumbentibus . Deinde hunc articulum, quasi generali loco confirmans ait: Omnis enim qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Et licet religionis potius quam civilitatis videatur edictum, ego religionis formam a civilitate non divido, cum nihil civilius sit, quam cultui virtutis insistere. Caeterum nec valvifragam admittit legem, nec laetitiam excludit, nec lautiorem refugit apparatum, gulae tamen irritamenta non quaerit. Ait enim: Tauri mei et altilia occisa sunt . Et ubi redeunti prodigo pater pius jucundum instruxit convivium, ad conciliandam laetitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ludos in theatrũ uenisset. eumꝙ ne¬
mo e cuulil sessum reciꝑet: ad lace¬
demonioꝵ legatos forte ꝑuenit. qͥ
hominis etatem canos eus ⁊ anios
assurgendi officis uen̾ati fiut: sedem¬
ꝙ ei inter ipsos honoratissimo loco
decłunt. Quod ubi fieri popłs aspe¬
xit: maximo plausu aliene urb̾ u̾e¬
cunctiam comꝓbauit. ferunt tunc
unum ex lacettemoniis dixisse. Er

Expanded text:
 venisset, eumque nemo e civibus sessum reciperet, ad Lacedaemoniorum legatos forte pervenit, qui hominis aetatem, canos ejus et annos, assurgendi officio venerati sunt, sedemque ei inter ipsos honoratissimo loco dederunt. Quod ubi fieri populus aspexit, maximo plausu alienae urbis verecundiam comprobavit. Ferunt tunc unum e Lacedaemoniis dixisse:
Abbreviated transcription (Latin):
honoranda ẽ anteloqiio. Ciuuleꝙͥ
est ⁊ satris litt̾is consentaneũ aut
ommino silere inm̃sa ut audias
ad ꝓfectum: aut unde ꝓficianti
lii. aut sine culpa letentur: docti
ꝓferre sermonemn. Siguidem ⁊ ut
comedenctum dñs parabolas aut
ũba uite frequenter auditoribus
miscet. Sint autẽ nimis tristiã
fere cuulitatis ignara. ubi eitra uolup¬
tatem audiendi: solus uenter imple

Expanded text:
da est antiloquio. Civile quoque est, et sacris litteris consentaneum, aut omnino silere in mensa, ut audias ad profectum, aut unde proficiant alii, aut sine culpa laetentur, doctum proferre sermonem. Siquidem et inter comedendum Dominus parabolas, aut verba vitae frequenter auditoribus miscet. Sunt autem nimis tristia, et fere civilitatis ignara, ubi citra voluptatem audiendi, solus venter imp
Abbreviated transcription (Latin):
ninia concitantur. multiq mp¬
cientiam gule uomiitu remecliant.
⁊ quod turpit̾ ingesserunt. lurpꝰ
cillimum sit parere. Esto. liceat es¬
tempni ieꝵx. stoicoꝵ uilescã auctor¬
tas. exolitilantur ꝑipatetici. dums
epicurus uoluptatis assertor andu

Expanded text:
nimia concitantur, multique impnimia concitantur, multique impatientiam gulae vomitu remediantur, et quod turpiter ingesserunt, turpius cillimum sit parere. Esto, liceat contemni Hieronymum, Stoicorum vilescat auctoritas, excludantur Peripatetici, dum vel Epicurus voluptat
Abbreviated transcription (Latin):
mus escas: quib ñ oncretur copus.
nec lib̾tas aninie p̃gauetur quia ⁊
comedenclum est ⁊ deanbulanditm⁊
dormienctum ⁊ digendum.⁊ postea
inflatis uenis incentiua libidiniᷤꝰᷤ sus¬
tinenda. Luxuriosa res uinũ. ⁊ contu¬
his miscetur: non erit sapiens. Nec
tales accipiamus cibos: quos aut dis¬
ficulter digerere: aut comesos mag¬
no partos ⁊ ꝑditos labore doleamiis.
Olerum ⁊ pomorum ac leguminuim ⁊
facilior apparatus est. ⁊ arte impen¬
ctiisq cocorum ñ inddiget : sine cura
sustentat humanũ genis. mod̾ate¬
q sumptiis. quia nec auide deuora¬
tur quod uritamenta gule ñ hab.
leuiori digestione concoquitur. Ne¬
mo enim uno ⁊ duob cibis hiisꝙ ui¬
lib: usq ad inflationem uentris one¬
ratur. Que diu̾sitate cariuũ ⁊ saporis
delectatione concipitur. cum uaris
nictorib fumant patine. ⁊ ad esum
sui expleta esurie quasi captiuost̃.¬
hunt. Unde ⁊ morbi ex saturitate

Expanded text:
mus escas, quibus non oneretur corpus, mus escas, quibus non oneretur corpus, nec libertas animae praegravetur; quia et comedendum est, et deambulandum, et dormiendum, et digerendum, et postea inflatis venis, incentiva libidinum sustinenda. Luxuriosa res vinum, et contuqui cum his miscetur, non erit sapiens. Nec tales accipiamus cibos, quos aut difficulter digerere, aut comesos, magno partos et perditos labore doleamus. Olerum, pomorum, ac leguminum, et facilior apparatus est, et arte impendiisque cocorum non indiget: et sine cura sustentat humanum corpus, moderateque sumptus quia nec avide devoratur, quod irritamenta gulae non habet leviori digestione concoquitur. Nemo enim uno aut duobus cibis, hisque vilibus, usque ad inflationem ventris oneratur, quae diversitate carnium et sdelectatione concipitur, cum variis nidoribus fumant patinae, et ad esum sui expleta esurie quasi captivos trahunt. Unde et morbi ex saturitate
Abbreviated transcription (Latin):
uam iusticiam exsequatur. a natura¬
lis inquisitione platonem ñ reuocãt
iemoriam rerum gestarum nod ¬
excutiatiat cricie. thimeꝰ non ꝓhibe¬
titt cansas rerum omnium aꝑiremͦ
aliquis a quocunꝙ uututis officio re¬
tarctatur hic nec tͥsticiam uec uul¬
tum nubilum contingit in bonis
cncere. nec crassum illum quem ei¬
cero auctore lucilio semel imuta ri¬
sisse scribit: magnoꝑe ad itrati. Al¬
siunt itiꝙ uoluptates. seo que lascuua
careantt. Adest grauttas. sed que letiai¬
am ñ exeludat. habent autem ⁊⁊ h
comuuia suas sumptuarias uł et¬
barias leges. non tam̃ ud reb. s ut
ꝑ sonis patant. Resenim quatenis
utilitas aut honestas exposett. estil̃¬
dere ñ u̾entur. Si quidem in eis nicħ
sapienti carum ẽ preter usum. ui¬
detur autẽ beatus iere ad custectiã
sibrietatis cuius iocunctiffima:. u¬
iilifsuma uoluptas est .egregiam sta¬
tuisse aiberiam legem. Att gͦ. Adesse
debet ratio. ut tales et tantas suma¬

Expanded text:
vam justitiam exsequatur: a naturavam justitiam exsequatur: a naturali inquisitione Platonem non revocant, memoriam rerum gestarum non excutiunt Critiae. Timaeus non prohibetur causas rerum omnium aperire, nec aliquis a quocunque virtutis officio retardatur. Hic nec tristitiam, nec vultum nubilum contingit in bonis ducere, nec Crassum illum, quem Cicero auctore Lucilio, semel in vita risisse scribit, magnopere admirari. Adsunt utique voluptates, sed quae lascivia careant. Adest gravitas, sed quae laetitiam non excludat. Habent autem et haec convivia suas sumptuarias vel cibarias leges: non tamen ut rebus, sed ut personis parcant. Res enim quatenus utilitas, aut honestas exposcit, effundere non verentur. Siquidem in eis nil sapienti charum est, praeter usum. Videtur autem beatus Hieronymus ad custodiam sobrietatis, cujus jucundissima et utilissima voluptas est, egregiam statuisse cibariam legem. Ait ergo: « Adesse debet ratio, ut tales et tantas suma
Abbreviated transcription (Latin):
tuario. aut in mensa resplendeat.
insipidum ẽ ⁊ insulsum: si ñ hila¬
ris uultus indicio saporem ing̾at
caritatis. Nam ⁊ iupit̾ ut in fabu¬
lis ẽ pauꝑns hospicii acceptauit ꝯ¬
uiuium.⁊ magnas reputanit de¬
licias: quod deuota pilenonis an¬
gustia ministrauit. E quidem de
illo dictum ẽ sed obtinet apud õs.
quia suꝑ omnia uultus accessere
bom: nec mnerspauꝑq uoluntas.
Est gͦ cuulit̾ coniuiuari hilari nul¬
tu. larga manii. diligenti officio.
amenare conuinum.⁊ quocł
in usum suppetit: habita ra¬
tione ꝑsonarum. loci ⁊ temꝑis.
singulis dispensare. ñ quidem
ex tristicia uł ex necc̃itate: cum
hilarem datorem ⁊ deus diligat.
In usus istoꝵ licet ⁊ catio pon̾e
signa noiuis preceptis. qualia uiͦ¬
cant pitagoram. auithiq reum.
milla cibi aut potus impediente mo¬
lestia sirs officiis iseruire. Sobria
enim sunt: et omni luxuria castiga¬
ta ñ impetiunt socratem ne positi¬

Expanded text:
tuario, aut in mensa resplendeat, tuario, aut in mensa resplendeat, insipidum est, et insulsum, si non hilaris vultus indicio saporem ingerat charitatis. Nam et Jupiter, ut in fabulis est, pauperis hospitii acceptavit convivium, et magnas reputavit delicias quod devota Philemonis angustia ministravit. Et quidem de illo dictum est, sed obtinet apud omnes, quia super omnia vultus Accessere boni, nec iners pauperque voluntas. Est ergo civiliter convivari, hilari vultu, larga manu, diligenti officio amoenare convivium, et quod in usum suppetit, habita ratione personarum, loci et temporis, singulis dispensare, non quidem ex tristitia vel ex necessitate, cum hilarem datorem et Deus diligat. In usus istorum licet et Catio Ponere signa novis praeceptis, qualia vincant Pythagoran, Anytique reum, nulla cibi et potus impediente molestia, suis officiis inservire. Sobria enim sunt, et omni luxuria castigata, non impediunt Socratem ne positi
Abbreviated transcription (Latin):
ter familias cui impensa perit et
oꝑa: ctampnificetur. Si autem apud
cepheum discumbatur. opulentia ⁊
defectus rationis ad insaniam u̾git.
i facillime fit a bacho concursis ad
martẽ. Hoc enim in fabulis expri¬
munt illa conunuia centauroꝵ. ubi
bachi ñ cessant mun̾a: donec eliciãt
singuinem. Hec quidem sunt uul
deris contra modestiam conuenie: ñ
fabulosos centauros crede sed ueros.
mescunt. Namꝙ aplebeis .i. tenui¬
orib celebrantur interdum ciui¬
la. interctum phica sunt: nisi for¬
te socratis. alcipiadis. epirecti. ali
morem seguamur nr̃m qui piN¬
gurori min̾ua utimur. non quidẽ
dissolita. sed liberioris licentie. ⁊
opulenta magis. ⁊ que ad cõmu¬
nem leticiam salua tñ modestia
ceduit. Ab his gͦ nafidienite ar¬
centur. ⁊ quicunq suꝑcilii grauita¬
te et inameno uultu: admissorum
hilaritatem offendit. Quicquid
enim in olla ferueat: aut in culina
paretur. aut congestum sit in ꝓmp¬

Expanded text:
terfamilias, cui impensa perit et terfamilias, cui impensa perit et opera, damnificetur. Si autem apud Cepheum discumbatur, opulentia et defectus rationis ad insaniam vergit, et facillime fit a Baccho concursus ad Martem. Hoc enim in fabulis exprimunt illa convivia Centaurorum, ubi Bacchi non cessant munera, donec eliciant sanguinem. Haec quidem sunt vulgderis citra modestiam convenire, non fabulosos Centauros crede, sed veros. mescunt. Nam quae a plebeis, id est tenuioribus, celebrantur, interdum civilia, interdum philosophica sunt, nisi forte Socratis, Alcibiadis, Epicteti, aliomorem sequamur nostrum, qui pinguiori Minerva utimur, non quidem dissoluta, sed liberioris licentiae, et opulenta magis et quae ad communem laetitiam, salva tamen modestia,cedunt. Ab his ergo Nasidianitae arcentur, et quicunque supercilii gravitate, et inamoeno vultu admissorum hilaritatem offendit. Quidquid enim in olla ferveat, aut in culina paretur, aut congestum sit in promp
Abbreviated transcription (Latin):
ciuilia uideantur ẽe cõnexa.Si qu¬
dem pħia rerum omninim modeia¬
trix a cominuis ñ potest abẽs ciu¬
lib. cum nichil omnino officiosũ
sit᷑ aut aut cuule: quod ñ illa ꝑre¬
tractes. Ipsa est que nniu̾sis p̾sca¬
bit moctum. ⁊ dum disponit officia.
etiam plebens ⁊ uulgarib int̾ee dis¬
natur. Alioqum nichil alicubi raci
ꝓcectit. insi ⁊ ipsa reb asserat. quos
ũbis docet. Quid enim ꝓdest ũbil
manib uentilare in scolis u̾tittis olł¬
cia. si non actib ⁊ uita solident᷑: Dĩl
tam̃ c̾e plebeia que ad mocdestiam
riem inuehunt a parcitate. aut a
liyen ⁊ auditate furorem. Si apud
nasidienum conuiue conueniant:
sorcdictus displicet apparatus. domꝰ
incomposita susurriis incrustatur.
auaritia illius qui tridinis preest
coniuuaꝵ irrisoriam ꝓuocat gulã.
cum enim a liphanis iunaria to¬
ta iu̾terut: submurmurent in¬
uicem illud oratii. Nos nͥ damp¬
nose bibimus monmur mnulti. hoc
enim moctis omnib agitur. ut pa¬

Expanded text:
civilia videantur esse connexa. Siquidem philosophia rerum omnium moderatrix, a conviviis non potest abesse civilibus, cum nihil omnino officiosum sit, aut civile, quod non illa pertractet. Ipsa est quae universis praescribit modum, et dum disponit officia, etiam plebeis et vulgaribus interesse dignatur. Alioquin nihil aliud recte procedit, nisi et ipsa rebus asserat, quod verbis docet. Quid enim prodest verbis inanibus ventilare in scholis virtutis officia, si non actibus et vita solidentur? Dicuntur tamen esse plebeia, quae ad modestiam riem invehunt a parcitate, aut a luxu et aviditate furorem. Si apud Nasidienum convivae conveniant, sordidus displicet apparatus, domus incomposita susurriis incrustatur, et avaritia illius, qui tricliniis praeest, convivarum irrisoriam provocat gulam, ut cum Aliphanis vinaria tota inverterint, submurmurent invicem illud Horatii Nos, nisi damnose bibimus, moriemur inulti. . Hoc enim modis omnibus agitur, ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
rostra conscendit. illa dicturus:
ti estis amaro iuncło seruitutis. lex
enim data ẽ: que uos frugi ẽẽ iubet.
Abrogenus gͥ illud horride uetusta¬
tis rubigine obsitum impium. Eemꝰ
quid opus est lib̾tate si uolentibus
luxii ꝑure ñ licet: Est et alia in sacͥs

Expanded text:
rostra conscendit, illa dicturus! ti estis amaro vinculo servitutis. Lex enim data est, quae nos frugi esse jubet. Abrogemus ergo illud horridae vetustatis rubigine obsitum imperium. Etenim quid opus est libertate, si volentibus luxu perire non licet! » Est et alia in
Abbreviated transcription (Latin):
comedenctum dtñs parabolas aus
ũba uite frequenter auditoribus
misccti. Sint autẽ nimis tristiac
fere cuulitatis ignara. ubi citra uolup¬
tatem audiendi: solus uenter imple¬
tur aut nͥ clamore anserino mneptis
fabulis conunuia ꝑstrepunt. Nec ẽ
qui inusicam arceat cum ars inno¬
ceus sit: adeo quidem. ut eam socra

Expanded text:
s parabolas, aut verba vitae frequenter auditoribus miscet. Sunt autem nimis tristia, et fere civilitatis ignara, ubi citra voluptatem audiendi, solus venter impletur, aut ubi clamore anserino et ineptis fabulis, convivia perstrepunt. Nec est qui musicam arceat, cum ars innocens sit, adeo quidem, ut eam Socra
Abbreviated transcription (Latin):
quod ille om̃s libros suos repleret ole¬
rib ⁊ pomis ⁊ ulib cib dicens eis ẽẽ
uiuendum: quia carnes ⁊ exquisite
epule ingenti cura ac miseria prepa¬
rentui maioremq penam habeant
inquirendo: qmͣ uoluptatẽ in abittẽ¬
similia: ibi nature satiffactum. Qͥc¬
quicquid supͣ fuerit: ñ ad utte nec¬
cessitatem spectare. sed ad uicium uo¬
luptatis. Bibere ⁊ comectere ñ delicia¬
rum ardorem: sed sitim famemq res¬
tringere. Qui carnib uescantur:
indigere etiam his que ñ sunt car¬
num. Qui autem simplici utant᷑
uictu eos carnes ñ requirere. Sa¬
pientie quoq oꝑam dare ñ possu¬
mus si mense habundantiam co¬
gitemus: que labore nimio ⁊ cura
indiget. Cito expletur nature nec¬
cessitas. frigus ⁊ fames simplici ue¬
stitu ⁊ cibo expelli potest. Hec quid̃
epicurus. Licet a turpi sequatiũ gre¬
ge: cont̃rerit infamie notam. Porro
aristotiles docet a quib sit uolupta¬
tib precipue abstinentlum. Cum

Expanded text:
or, omnes libros suos replevit oleribus et pomis, et vilibus cibis dicit esse vivendum; quia carnes, et exquisitae epulae, ingenti cura ac miseria praeparentur, majoremque poenam habeant in inquirendo , quam voluptatem in abutensimilia, ibi naturae satisfactum. Quidquid supra fuerit, non ad vitae necessitatem spectare, sed ad vitium voluptatis. Bibere et comedere, non deliciarum ardorem, sed sitim famemque restringere. Qui carnibus vescuntur, indigere etiam his, quae non sunt carnium. Qui autem simplici victu utuntur, eos carnes non requirere. Sapientiae quoque operam dare non possumus, si mensae abundantiam cogitemus, quae labore nimio et cura indiget. Cito expletur naturae necessitas: frigus et fames simplici vestitu, et cibo expelli potest. Hoc quidem Epicurus, licet a turpi sequacium grege contraxerit infamiae notam. Porro Aristoteles docet a quibus sit voluptatibus praecipue abstinendum: « Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ti estis amaro uncło seruitutis. lex
enim data ẽ: que uos frugi ẽẽ iubet.
Abrogemus gͥ illut horride uetusta¬
tus rubigine obsitum impium. s em
quid opus est lib̾tate si uolentibus
luxii ꝑire ñ licet: Est et alia in sacͥs

Expanded text:
onstricti estis amaro uinculo seruitutis: lex enim lata est, quae uos esse frugi iubet. abrogemus igitur istud horridae uetustatis rubigine obsitum imperium: etenim quid opus libertate, si uolentibus l
Abbreviated transcription (Latin):
it. neq illecebris eius tantũmͦ sed
⁊ ipsa infamia gaudens. Cum e
conuiuio ñ post occasum solis s
post ortum surrexisset. domumq
rediens xenocratis pħi patentẽ ia¬
nuam uidisset. uino granis. ungue̾¬
tis delibutus. sertis capite ridimito

Expanded text:
mo, neque inlecebris eius tantum modo, sed etiam ipsa infamia gaudens, cum e conuiuio non post occasum solis, sed post ortum surrexisset domumque rediens Xenocratis philosophi patentem ianuam uidisset, uino grauis, unguentis delibutus, sertis capite redimito
Abbreviated transcription (Latin):
na ñ facuint. dum tam̃ subditos: in¬
dulgentia maloꝵ ñ perimant. Non¬
ne magnum est qd̾ beatruidins
qmͣ habere uidentur. eis si recte ege¬
rint peomitaitur continuatio. Impoᷤᷤ¬
sibile dicunt quidam ⁊ hic florere c̃
mundo: ⁊ in et̾um gaudere cũ xp̃o.
et sententia quidem uera ẽ sunter
mundi flores reputes lenocinia incio¬
rum. At qui ⁊ reges florere possunt:

Expanded text:
na non faciunt, dum tamen subditos indulgentia malorum non perimant. Nonne magnum est, quod beatitudinis quam habere videntur, eis si recte egerint, promittitur continuatio? Impossibile dicunt quidam, et hic florere cum mundo, et in aeternum gaudere cum Christo: et sententia quidem vera est, si inter mundi flores, reputes lenocinia vitiorum. Atqui et reges florere possunt
Abbreviated transcription (Latin):
nenia sed pena. sed ignominia itͥusq
libidinis macłam ꝓsequetur. insi for¬
te decorus habenclus sit: qui in hir¬
cum transformatur aut suem.

Expanded text:
enia, sed poena, sed ignominia, utriusque libidinis maculam prosequetur: nisi forte decorus habendus sit, qui in hircum transformatur aut suem.
Abbreviated transcription (Latin):
siduces in inuriam suam aliqͥt
dictum putant: cdoceantur a pͥn¬
cipe. qr non in ꝑuiciem s salutem
egrotantium ꝓpinant᷑ amara mne¬
dicine. His premissis ad reliqua ꝓ¬
grediatur oratio. Incip̾ lib̾.uiꝰ. i.

Expanded text:
si duces in injuriam suam aliquid dictum putant, doceantur a principe, quia non in perniciem, sed salutem aegrotantium propinantur amarae medicinae. His praemissis, ad reliqua progrediatur oratio. CAP. I.
Abbreviated transcription (Latin):
santib patrocinium denegaret. ut
putabatur ne doctoris inpleret m̾¬
cedem: habito consilio litem cũ eo
prthagoras contestatur. Cum gͦ ad
indices in eunde constituendeq c̃e
uenissent gr̃a: pithagoras sic exor
sus ẽ. Disce inquit stultissime ado¬
lescens. utroq id mͦ forẽ uti reddas qd̾
peto. siue ꝓ te ꝓnuntiatum erit: siue
contra te. Nam si contra te lis clata
erit: m̃ces mͥ ex sententia debebitur
qi ego euicero. Sin uͦ scdm te indi¬
catum erit: m̃ces mͥ ex paucto debebi¬
tur quia tu uiceris. Ad ea placide¬
euallus. Opto inquit huic tue tã
mcipiti captioni isse obuiam. si uer¬
a non ipse facerem: atq alio patro
iuterer. S magis in ista uictoria
poludium ẽ: cum te ñ in causa tm̃
sodmargumento quoq isto iicero.
bisce gͦ tu magister sapientissime.
peuis. siuie contra me ꝓnuntratum
ãt: siue ꝓme. Nam si uidices pro
aisa mea senserint: nicħ tibi ex sẽ¬
antia debebtitir. quia ego uicero.

Expanded text:
santibus patrocinium denegaret, ut santibus patrocinium denegaret, ut putabatur, ne doctoris impleret mercedem, habito consilio, litem cum eo Pythagoras contestatur. Cum ergo ad judices ineundae constituendaeque causae venissent gratia, Pythsus est: Disce, inquit, stultissime adulescens, utroque id modo fore uti reddas quod peto, sive contra te pronuntiatum erit sive pro te. Nam si contra te lis data erit, merces mihi ex sententia debebitur, quia ego vicero; sin vero secundum te iudicatum erit, merces mihi ex pacto debebitur, quia tu Evallus: « Opto, inquit, huic tuae tam ancipiti captioni isse obviam, si verba non ipse facerem, atque alio patrono uterer. Sed magis in ista victoria, praeludium est, cum te non in causa tantum sed in argumento quoque isto evicero. Disce ergo tu, magister sapientissime, petis, sive contra me pronuntiatum fuerit, sive pro me. Nam si judices pro causa mea senserint, nihil tibi ex sententia debebitur, quia ego vicero;
Abbreviated transcription (Latin):
casu miserabili fertur in p̃ceps.
Sic rationał creatura brutescit.
sic imago creatoris quadã morũ
sumlitudine deformatur in bestiã.
sic a conditionis sue dignitate de¬
genãt homo. uanitati simił factus:
eo quod ex honore collato intumuit.
⁊ a tumore ꝑdidit intellectũ. Quis

Expanded text:
casu miserabili fertur in praeceps. casu miserabili fertur in praeceps. Sic rationalis creatura brutescit, sic imago Creatoris quadam morum similitudine deformatur in bestiam, sic a conditionis suae dignitate degenerat homo, vanitati similis factus, eo quod ex honore collato intumuit, et a tumore perdidit intellectum. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Nter ominia que solent uiris obee̾
pͥncipib nichil ꝑuiciosuis eẽ arbi¬
tror: qm̃ qd̾ eis fortune blaudiẽtis
illecebra aspectum subtrahit u̾ita¬
tis dum cliuitias suas ⁊ delicias
congerit mundus. quib delicati sẽ¬
sus pruriginem uicissim refouet ⁊
accendit. ut animus multiplici
lenociniorum fraude captus. q̃¬
dam alienatione sui ab int̾iore
bono deficiens: ꝑ ext̾iora mendatia
uariis concupiscentiis euagetur.
Nou̾ca siquidem uirtutis ꝓsꝑitas.
beatulis suis sic aplaudit ut noꝰ¬
ceat. ⁊ infeliti successu sic in uia
fortrmatis obsequit᷑: ut in fine ꝑ¬
inciem oꝑetur conuiuis fuis ab̾
inicio ꝓpinans dulcia. ⁊ cum ine¬
briati fiu̾nt. letale uirus miscet. ⁊¬
si quid det̾uis ẽ. Quo sp̃c su clartꝰ¬
cit ampluis. eo stupentib ocłis den¬
siorem infundit caliginem. Inua¬
lescentib gͦ erroꝵ tenebris. sittas
euanescit. ⁊ uirtutũ ractice succi¬
sa. seges germinat uicioꝵ lumen
rationis extinguit᷑ ⁊ totus homo

Expanded text:
nter omnia quae viris solent obesse principibus, nihil perniciosius esse arbitror, quam quod eis fortunae blandientis illecebra aspectum subtrahit veritatis, dum divitias suas et delicias congerit mundus, quibus delicati sensus pruriginem vicissim refovet, et accendit, ut animus multiplici lenociniorum fraude captus, quadam alienatione sui, ab interiore bono deficiens, per exteriora mendacia variis concupiscentiis evagetur. Noverca siquidem virtutis prosperitas, beatulis suis sic applaudit, ut noceat: et infelici successu sic in via fortunatis obsequitur, ut in fine perniciem operetur, convivis suis ab initio propinans dulcia, et cum inebriati fuerint, lethale virus miscet, et si quid deterius est: quo specie sui clarescit amplius, eo stupentibus oculis densiorem infundit caliginem. Invalescentibus ergo errorum tenebris, veritas evanescit, et virtutum radice succisa, seges germinat vitiorum, lumen rationis exstinguitur, et totus homo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autem iustum reprehensiõi
locum uicterit. ex ea caritate li¬
center utatur. et de emendatio¬
ne mea actquirat sibi et posside¬
at premium uite. Scio enim qr
in mułtiloquio peccatum non
de est. sed inuto ⁊ ꝑx in cartate
ctei exhortor lectorem. quo mei
menor in orationibus fuis: mipe¬
tres ut filius cdei uiui et uiginis
intemerate deus homo maiifes¬
tet seipsum. et palam faciat ui¬
ami qua nobis incedentum est
i beneplacito suo: ⁊ dirigat u

Expanded text:
Qui autem justum reprehensioni Qui autem justum reprehensioni locum viderit, ea ex charitate licenter utatur, et emendatione mea acquirat sibi et possideat praemium vitae. Scio enim quia in multiloquio peccatum non deest, sed invito, et in charitate Dei exhortor lectorem, quod mei memor in orationibus suis impetret, ut Filius Dei vivi, et Virginis intemeratae, Deus homo, manifestet se ipsum, et palam faciat viam, qua nobis incedendum est in beneplacito suo, et dirigat in
Abbreviated transcription (Latin):
Auuid enum ad alios ito serium
niclident alienuim: Libit enim
hic ut quilibet suo tibi cdomino
stat aut cadãit. Mulitudinis
inꝑtis  gn formido uidicia.
meis tamen rogo parcant .o.¬
pusculis ⁊ si curiales siro qui¬
dam. quia libris eorum nainꝙͣ
aorgaui in aliquo. Si preces
meas auctire noluerint: un¬
probitatis uilicio tenebuntͤ
oboxii. quia ut ait marciał
umbe facit. qui in alieno lib
ingemosus est. suie antem de
curialib nugis dicta sunt in
millo eorum sed forte in me aitt
mei similib deprehendi. es
plane mims arta lege conffis¬
gde : si me ipsum ⁊ amicos eas¬
tigare ⁊ emendare ñ licer. Bro¬
tecto qui ad hec rugabrt uares
fcontem contrahet. aut faciem
tuboꝵ nestiet. aut pallore cori¬
fundet. cinus labia contrahen¬
tiuaut salient. toxicabitu
lingua. gemia trementi manꝰ
cominicet obuoxtum. In quibus
fuit propositi semꝑ a nugis acł
bona transire seria. et ad ił qͦd
decet aut ꝓdest institucre uttam.

Expanded text:
Quid enim ad alios, ut servum Quid enim ad alios, ut servum judicent alienum? Liber enim hic, ut quilibet suo, tibi domino stat aut cadit. Multitudinis imperitae non formido judicia, meis tamen rogo parcant opusculis; et si curiales sunt quidam, quia libris eorum nunquam derogavi in aliquo. Si preces meas audire noluerint, improbitatis judicio tenebuntur obnoxii, quia, ut ait Martialis, improbe facit, qui in alieno libro ingeniosus est. Quae autem de curialibus nugis dicta sunt, in nullo eorum, sed forte in me, aut mei similibus deprehendi; et plane nimis arcta lege constringor, si me ipsum et amicos castigare et emendare non licet. Profecto qui ad haec rugabit nares, frontem contrahet, aut faciem rubore vestiet, aut pallore confundet, cujus labia contrahentur, aut salient, toxicabitur lingua, genua trement, manus convincet obnoxium, in quibus fuit propositi semper a nugis ad bona transire seria, et ad id quod decet aut prodest, instituere vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
rum henricus .ii. maxinus regũ
britannie si miciis gestoꝵ fuerit
exitus concolor: circa garonnam
⁊ ut ddicitur te autore te duce ful¬
minat. ⁊ tolosam felici cingens ob¬
sitione non mͦ prouinciales usq
ad rodanum ⁊ alpes territat. sed
munitionib dirutis populisq sub¬
actis. quasi uniuersis presens im¬
mineat tumere pͥntipes hispanos
concussit ⁊ gallos. In tantis rerum
tumultib queso custodi innocen¬
tiam ⁊ uide ⁊ dicta ⁊ p̃clica equita¬
tem. nec amore nec octio. timore
uł spe: declines a uia recta. Iusti
enim herecditabunt terram. et
ut auctoritate constat altisfimi:
scinen impiorum ꝑibit. Si hec
que tibi sincera deuotione curaui
scribere in tanto tumultu legere
non uacat. aut quia insipida
sunt sensibus. uerbis incułta ñ
plteitt: ił ipsa deuotio non clis¬
pliceat. quie honcei tro sincate
inserire. Si ꝓbauetis intentio¬
nem÷ patrocinaberis oꝑi. Smnau¬
ten: ito uolueris condempnetur.

Expanded text:
rum Henricus secundus, maximus regum rum Henricus secundus, maximus regum Britanniae, si initiis gestorum fuerit exitus concolor, circa Garumnam, et, ut dicitur, te auctore, te duce, fulminat, ut Tolosam felici cingens obsidione, non modo provinciales, usque ad Rhodanum et Alpes territat, sed munitionibus diruptis, populisque subactis, quasi universis praesens immineat, timore principes Hispanos concussit et Gallos. In tantis rerum tumultibus, quaeso, custodi innocentiam, et vide, et dicta, et praedica aequitatem, nec amore, nec odio, timore vel spe declines a via recta. Justi enim haereditabunt terram, et ut auctoritate constat Altissimi, semen impiorum peribit . Si haec quae tibi sincera devotione curavi scribere, in tanto tumultu legere non vacat, aut quia insipida sunt sensibus, verbis inculta non placent, vel ipsa devotio non displiceat, quae honori tuo studuit inservire. Si probaveris intentionem, patrocinaberis operi. Sin autem, ut volueris condemnetur.
Abbreviated transcription (Latin):
landib. nomen impiorum putres¬
cet. Uis tibi futura innotescere:
Expectatio iustorum leticia. uis
iocunditatem tibi prorogari in
sempiternum: Et iusti imper¬
pituum uiuent.⁊ in pace sunt:
licet mori insipientib uideant᷑.
Ecce habes uiam uerissimam et
fidelissimam ad assequendtum
statum quem desiderat epicurꝰ.
et si eam tenueris beatus es: et
bene tibi erit. Hec ad bone beate¬
q uuendum ꝑotest sola suffice̾.
adeo quidem: ut extra posita u¬
niuirsa aut nichil aut minimit
profetionis acliciant. ⁊ Iee
inhibeo quin uestib inteas deau¬
ratis circundatus uarietate. quin
epuleris cotidie splendidte. quin
primos honores habeas. ⁊ ut pau¬
cis multa complectar. quin tem¬
pori sed ⁊ ꝑuersis morib rectus
tamen ut es ipse in omnib mo¬
rem geras. ⁊ suis lenociniis irridẽ¬
tem irrideas mundum. Maior
enim es qmͣ ut debeas aut possis.
licet iam sic ceꝑit ms: capi
tendiculis eius. Rex illustris anglo¬

Expanded text:
laudibus, nomen impiorum putreslaudibus, nomen impiorum putrescet . Vis tibi futura innotescere? Exspectatio justorum laetitia . Vis jucunditatem tibi prorogari in sempiternum? Et justi in perpetuum vivent , et in pace sunt, licet mori insipientibus videantur. Ecce habes viam verissimam et fidelissimam, ad sequendum statum quem desiderat Epicurus. Et si eam tenueris, beatus es, et bene tibi erit . Haec ad bene beateque vivendum potest sola sufficere; adeo quidem, ut extra posita universa, aut nihil, aut minimum perfectionis adjiciant. Nec inhibeo quin vestibus niteas deauratis circumdatus varietate, quin epuleris quotidie splendide, quin primos honores habeas: et, ut paucis multa complectar, quin tempori, sed et perversis moribus, rectus tamen, ut es ipse, in omnibus morem geras, et suis lenociniis irridentem irrideas mundum. Major enim es, quam ut debeas, aut possis licet jam hic ceperit multos capi tendiculis ejus. Rex illustris Anglo
Abbreviated transcription (Latin):
ce tenctunt ad filium. neq emim
istucł dubium est cum ⁊ infide¬
lium domata nichilutilitatis
habeant nisi aliquid conferant
beatitudim. secd his omissis. aut
potrus premusis: dico quia hec
sola sunt que sola possunt face̾
⁊ seruaro beatum. cum ab alteio
iusticie tamo ꝓueniat ne cui
noceatut. ab al tero ut sibͥ qͥsc
⁊ aliis prosit. Uis tibi constare que
dico: Uis ne beatus eẽ: Porro bea¬
tus uir qui timet clnm. Potentiã¬
ne desideras: Non mͦ ipse. seił
potens in t̾ra erit: et semen eus.
An fauorem sectaris et laudes ho¬
minum: beneratio rectorum bene¬
dicetur. An ad celebritatem dila¬
taris. & ad opulentiam simm
expandis: Gła ⁊ cdiuitie in domo
euis. An ꝑpetuitatem queris ope¬
ribus: Immemoria eterna erit iu¬
stus. Uis ne securus eẽ ᷤ Ab auditio¬
ne mala non timebit. sed omnes
despiciet inmicos. Gr̃am ne lĩgue
affectas: Labia iustorum distillãt
gr̃am. Item. Memoria uisti cum

Expanded text:
quia tendunt ad Filium. Neque enim quia tendunt ad Filium. Neque enim istud ambiguum est, cum et infidelium dogmata nihil utilitatis habeant, nisi aliquid conferant beatitudini. Sed his omissis, aut potius praemissis, dico quia haec sola sunt, Quae sola possunt facere et servare beatum, cum ab altero justitiae ramo proveniat, ne cui noceatur, ab altero, ut sibi quisque et aliis prosit. Vis tibi constare quae dico? visne beatus esse? Porro beatus vir qui timet Dominum . Potentiamne desideras? Non modo ipse, sed potens in terra semen erit ejus . An favorem sectaris, et laudes hominum? Generatio rectorum benedicetur . An ad celebritatem dilataris, et ad opulentiam sinum expandis? Gloria et divitiae in domo ejus . An perpetuitatem quaeris operibus? In memoria aeterna erit justus . Visne securus esse? Ab auditione mala non timebit, sed omnes despiciet inimicos . Gratiamne linguae affectas? Labia justorum distillant gratiam. Item: Memoria justi cum
Abbreviated transcription (Latin):
at ⁊ minc quia lignum pul¬
trum est uisu. ⁊ aduescenctum
suaue. ⁊ fructum uere beatitucdi¬
nis ⁊ semꝑ lecum tranquille ui¬
te statum dabto in tempore suo.
Porro iocundus timor quim di¬
lectionis reuerentiam catit nͥ
nouit ociari. aut prescripam fi¬
bi peeuaricari legem. sed tanoris
foras mittit aculeos. ⁊ ex amo¬
re facit bona. sponte sua idherẽs
uisticie. ⁊ quasi uirib obedentie
cum gr̃ã quodamm̃ iuolenter ni¬
titur adquirere uitam: qui per
inobectientiam ex lenitati arbi¬
triz cucurrit in mortem. simor¬
⁊ innocentiam parit. iusticiam
benefaciencti mandatorun obe¬
cdientia ꝓmouet rectoq calle
acł ueram beatitudinemiustꝰ
ꝑcducitur. Nam ⁊ is est iuem
ctectuxit dñs ꝑ uias rectas. dãs
ei scientiam sanctorum. huestĩs
eum in laborib: et in omnibus
complens beatitudinem ꝓ qua
fideliter ⁊ ittiliter laboratuir. Pos¬
sem clicere quia hunc tota lex ⁊¬
ꝓpħe omnesꝙ scripture canomi

Expanded text:
at et nunc quia lignum pulat et nunc quia lignum pulchrum est visu, et ad vescendum suave, et fructum verae beatitudinis, et semper laetum tranquillae vitae statum dabit in tempore suo. Porro jucundus timor qui in dilectionis reverentiam cadit, non novit otiari, aut praescriptam sibi praevaricari legem, sed timoris foras mittit aculeos, et ex amore facit bona, sponte sua adhaerens justitiae, et quasi viribus obedientiae cum gratia quodammodo violenter nititur acquirere vitam, qui per inobedientiam ex levitate arbitrii cucurrit in mortem. Timor innocentiam parit, justitiam benefaciendi mandatorum obedientia promovet, rectoque calle ad veram beatitudinem justus perducitur. Nam et is est quem deduxit Dominus per vias rectas, dans ei scientiam sanctorum, honestans eum in laboribus, et in omnibus complens ei beatitudinem, pro qua fideliter et utiliter laboratur . Possem dicere quia ad hunc te omnesque Scripturae canonicae,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lignum uite in quo sunt õs
sapientie ⁊ scientie thesauri
absconditi et in quo habitat
plenitudo cdimnitatis corꝑaliter
extraxit inscissa tamen substan¬
tia & produxit in terram pere¬
grinationis nr̃e. ⁊ plantauit in
mectio eccłie ut ab eo illustref᷑
ꝑ scientiam. roboretur ꝑ uͥtutẽ.
⁊ ꝯcultet in misericordra ube¬
ri. ⁊ gudium eius plenum sit:
gauitum a deo ⁊ in deo. gaudli¬
um quod nemo tollet ab ipsa.
Accedat gͦ ad arborem ducente
grã qui bctucente concupisconꝰ¬
tia deliquit in arborem qm̃ salꝰ
no. Accedat. sed contrariis pas¬
sibus. qm̃i comtrariis expedit
curari contraria. E quia non
fuerat hominem deiecturus
temptator nisi in mente eus
elatio precessisset: a timore con¬
cipiat unde humilietur sub
potenti mani dĩ. qui exaltari
dtcͣterat in die insitationis.
Aeostineat a licitis qui presũp¬
sit illicita. ⁊ incencdium concu¬
piscentie: ordinata mitiget ca¬
urtate. Delectetur in his. uide¬

Expanded text:
et lignum vitae, in quo sunt omnes et lignum vitae, in quo sunt omnes sapientiae et scientiae thesauri absconditi, et in quo habitat plenitudo divinitatis corporaliter , extraxit, inscissa tamen substantia, et produxit in terram peregrinationis nostrae, et plantavit in medio Ecclesiae, ut ab eo illustretur per scientiam, roboretur per virtutem, et exsultet in misericordia uberi, et gaudium ejus plenum sit, gaudium a Deo, et in Deo, gaudium quod nemo tollet ab ipsa. Accedat ergo ad arborem, ducente gratia, qui abducente concupiscentia deliquit in arborem, quoniam no. Accedat, sed contrarius passibus: quoniam contrariis expedit curari contraria. Et quia non fuerat hominem dejecturus tentator, nisi in mentem ejus elatio praecessisset, a timore concipiat unde humilietur sub potenti manu Dei, qui, exaltari desiderat in die visitationis. Abstineat a licitis, qui praesumpsit illicita, et incendium concupiscentiae ordinata mitiget charitate. Delectetur in his, vide
Abbreviated transcription (Latin):
ga metallo. Plane quid penaꝵ
lateat in terrenis. uł quid in his
possit inereri solus aguostit: qu
de arbore scientie ramum bone o¬
ꝑationis auellit. Eoq auulso alt̾
non deficit. quia quo amplius ex̾¬
centur: eo magis succrescunt &
proficiunt scĩe ⁊ uircutes. Non
tamen eatenus marronis aut
gentium insisto uestigiis ut cre¬
dam quempiam ad scieutiam aut
uirtutem ꝓprus arbitrii fu ui¬
rib ꝑuenire fateor gr̃am in e¬
lectis operari ⁊ nelle ⁊ ꝑficere.
ipsam ueneroe tamqͣm uiam
immno reuera uam. que sola
ducit ad uitam.⁊ quemq boni
uoti compotrm facit. Lactea ħ
est inuocentie manifesta cando¬
re.⁊ alimentorum sectulitate
nutricis explex officium. ⁊ sola
preꝑat ad ꝓfectum. Nam sine
ea ꝓficit mullus. Clamat hec in
uoce tube preuariratorib ut
redeant ad cor: eisq ad arborem
scientie amoto gladio u̾satili ⁊
flaminro ducatum in patriam
prouintit et ingressu. Plus
dicam. ipsam arborem scientie

Expanded text:
ga metallo. Plane quid poenarum ga metallo. Plane quid poenarum lateat in terrenis, vel quid in his possit mereri, solus agnoscit, qui de arbore scientiae ramum bonae operationis avellit. Eoque avulso, alter non deficit, quia quo amplius exercentur, eo magis succrescunt et proficiunt scientiae et virtutes. Non tamen eatenus Maronis, aut gentium insisto vestigiis, ut credam quempiam ad scientiam aut virtutem propriis arbitrii sui viribus pervenire. Fateor gratiam in electis operari et velle et perficere, ipsam veneror tanquam viam, imo revera viam, quae sola ducit ad vitam, et quemque boni voti compotem facit. Lactea haec est, innocentiae manifesta candore, et alimentorum sedulitate nutricis explet officium, et sola praeparat ad profectum. Nam sine ea proficit nullus. Clamat haec in voce tubae praevaricatoribus, ut redeant ad cor, eisque ad ardorem scientiae, amoto gladio versatili et flammeo, ducatum in patriam promittit et ingressum. Plus dicam: ipsam arborem scientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
uel ipsam arborem. id est quid
fieri oporteat ꝑ pauci nouerint:
Hunquid rainis facile inno¬
tescet. ubi pre multitudine de¬
sipientium et male agentium
ips ãibor occulitur: Hoc ipsum
forte ensit ce maro. qui licet ue¬
ritatis eẽt ignarus ⁊ intenebris
gentium ambularet. ad elisios
camios felicium ⁊ cari genito¬
ris conspectum eneam ad mitten¬
dume̾e non credidit: nisi decente
lim iouis uł sapientia dei int̾¬
pretatu ramum hunc ꝓserpi¬
ne que ꝓ serpentem ⁊ erigentem
se a utiis uitam innuit conse¬
craret. Ait ergo. Accipe que ꝑ¬
agenda prius. Latet arbore opa¬
ca aureus et foliis et lento uimi¬
ne ramus. In noni inferne di¬
tus sacer. hunc tegit omnis lu¬
cus.⁊ obscuris daudunt conual¬
lib umbre. Sed non ante datur
telluris oꝑta subire. Auricomos
qm̃ quis dec̃psit ab arbore fecus.
Hoc sibi pultra suum ferri pro¬
serpina munus instituit. pri¬
mo aa uilso uon defict
alter aureus ⁊ simili frondescte uir¬

Expanded text:
vel ipsam arborem, id est quid vel ipsam arborem, id est quid fieri oporteat perpauci noverint? Nunquid ramus facile innotescet, ubi prae multitudine desipientium, et male agentium ipsa arbor occulitur? Hoc ipsum forte sensit et Maro, qui licet veritatis esset ignarus, et in tenebris gentium ambularet, ad Elysios campos felicium, et chari genitoris conspectum, Aeneam admittendum esse non credidit, nisi docente lium Jovis, vel sapientia Dei interpretatur, ramum hunc Proserpinae, quae proserpentem et erigentem se a vitiis vitam innuit, consecraret. Ait ergo. Accipe quae peragenda prius: latet arbore opaca Aureus et foliis, et lento vimine ramus, Junoni infernae dictus sacer, hunc tegit omnis Lucus, et obscuris claudunt convallibus umbrae. Sed non ante datur telluris operta subire, Auricomos quam quis decerpit ab arbore fetus, Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus Instituit; primo avulso, non deficit alter Aureus, et simili frondescit vir
Abbreviated transcription (Latin):
gi deuide curet sollicituctine ne
partem suam faciat deceriorem.
sed toto conatu mentis et corpo¬
ris preeligendis insermiat. Ipse
quoq labor dulcestat sibi. a tota
amartudinem rerum presenti¬
um ut ait beatus Gregorius spe
temperet futurorum. Nam et
ꝓpħa odie noctnq sub expectatio¬
ne dei sui cibatur lacrimis. et
sic lugentib u̾itas ipsa que nec
fallit nec fallitur: ueram beatitu¬
dinem reꝓmisit. Hec uereatur
quis ad arborem scientie boni et
mali. manum extencere pͥme
ꝓhibitioms exemplo. quia exulẽ
et erroneum ad illam inuitauit
ille qui docet hominem scientiã.
et ixta ꝓmissionem ꝓpħicam ig¬
naro mndicat quid sit bonum.
In arbore gͦ scientie quasi quidã
uirtutis ramus nascitur. ex quo
tota inta ꝓficientis hominis cõ¬
secratiur. t Ieq enĩm adͥ geiitorẽ
uite cd̃m scilicet alter redit. nisi
qui uirtutis ramum extisum
de ligno scientie pretendit. Sed
quis cito auellet ramum. cum

Expanded text:
gi deinde curet sollicitudine, ne gi deinde curet sollicitudine, ne partem suam faciat deteriorem, sed toto conatu mentis et corporis, praeeligendis inserviat. Ipse quoque labor dulcescat sibi, et totam amaritudinem rerum praesentium, ut ait beatus Gregorius, spe temperet futurorum. Nam et propheta diu noctuque sub exspectatione Dei sui cibatur lacrymis: et sic lugentibus veritas ipsa, quae nec fallit, nec fallitur, veram beatitudinem repromisit. Nec vereatur quis ad arborem scientiae boni et mali manum extendere, primae prohibitionis exemplo, quia exsulem et erroneum ad illam invitavit ille, qui docet hominem scientiam, et juxta promissionem propheticam, ignaro indicat quid sit bonum. In arbore ergo scientiae quasi quidam virtutis ramus nascitur, ex quo tota vita proficientis hominis consecratur. Neque enim ad genitorem vitae, Deum scilicet, aliter redit, nisi qui virtutis ramum excisum de ligno scientiae praetendit. Sed quis cito avellet ramum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dente diabolo temerariam et
incautam manum extentlit.
Ab inde enim peccatum accepta
occasione ꝑ mandatum seduxit
me: et ꝑ illud occidit. Ipsum nã¬
ꝙ mandatum oꝑatun est in me
omnem concupiscentiam. quia sẽ¬
ꝑ ittrmir inuetitum. quod non
licet acrius urit. ad arborem sci¬
entie manum extenit. gulam
impleuit et contra ꝓmissum fal¬
latis inunici ⁊ secundum inter¬
dictum ueracis dei obtenebratus
est homo. et in esuriem ꝓstratus.
fectus feriens cum morte: et pa¬
ctum faciens crm inferno. Bo¬
ni tamen ⁊ mali sciens factus ẽ.
per experientiam.⁊ multipliti
miserie locum fecit in se. Ergo
a ligno scientie dum ꝓhibituis il¬
tetur ad uitam: nnisi ad arborem
scientie redeat homo. & inile ueri¬
tatẽ in cognitione uirtutem in
opere. uitami iniocunditate inutu¬
etur. Rationis itaq acumen. ex̾¬
ceat. ut discernat inter bonum ⁊
malum.⁊ in ipsis bonis ⁊ malis
quid cui p̃ponderet agnoscat. ui¬

Expanded text:
dente diabolo, temerariam et dente diabolo, temerariam et incautam manum extendit. Abinde enim peccatum, accepta occasione per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. Ipsum namque mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam, quia semper Nitimur in vetitum, -- Quod non licet, acrius urit. Ad arborem scientiae manum extendit, gulam implevit, et contra promissum fallacis inimici, et secundum interdictum veracis Dei, obtenebratus est homo, et in esuriem prostratus, foedus feriens cum morte, et pactum faciens cum inferno. Boni tamen, et mali sciens factus est per experientiam, et multiplici miseriae locum fecit in se. Ergo a ligno scientiae dum prohibitus ilrtetur ad vitam, nisi ad arborem scientiae redeat, et inde veritatem in cognitione, virtutem in opere, vitam in jucunditate mutuetur. Rationis itaque acumen exerceat, ut discernat inter bonum et malum, et in ipsis bonis aut malis, quid cui praeponderet, agnoscat: ju