comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sciamꝰ explurib desiderantib hãc
accõñe. ei potissimũ dari debere.
cmꝰ int̃ est. uł qui afinitate cog̃ni¬
one ue defũctũ ꝯtingit. S silibo
nocitum sit ip̃i ꝑpetua erit actio.
lib̾o tãpni datur. iure hr̃ditario tn¬
sire ad successeres nõ debet qĩ ñ sit
tãpñ peciniariũ. llam exbono et
equo oritur. ¶ ptõrait nequis
insuggrunda ꝓtecto ue uł supra
enm locum quo uulgo it̃ fiet łquo
ꝯsiffetur. it põitũ hãt cus casus no

Expanded text:
pluribus desiderantibus hanc actionem ei potissimum dari debere cuius interest uel qui adfinitate cognationeue defunctum contingat. sed si libero nocitum sit, ipsi perpetua erit actio: libero damni datur, iure hereditario transire ad successores non debet, quasi non sit damnum pecuniarium, nam ex bono et ‹ae›quo oritur. Praetor ait: 'Ne quis in suggr‹u›nda protectoue supra eum locum, qua uolgo iter fiet inue quo consistetur, id positum habeat, cuius casus
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. siforte uestim̃ta eiꝰ ł quid
alius scissũ corrũptũ u̾e est s ad
a que incorpus eus admittunt.¬
¶ Sitilĩ familias cenaculũ ꝯduc¬
tum nabuĩt ꝯinde deiectũ ł effusũ
ꝗd sit. depeculio inpatrẽ ñ datur.
qr nõ ex ꝯtrͣactu uł qi uenit. in
ipm̃ itaq filiũ hec accõ ꝯpetit.¬
¶Cũ ẜuus habitator est utrũ no¬
xał actõ tanta sit. qr nõ est exnegõ
g̃esto an depeculio. qi nõ exdelicto
ẜui uenit. neꝙ eñi recte ẜui t̃r.
noxa cũ ẜuus mc nociñt. S ego
puto inpunitũ ẜĩ &ẽ ñ õportẽ¬

Expanded text:
estimenta eius uel quid aliud scissum corruptumue est, sed ‹ad› ea, quae in corpus eius admittuntur.Si filius familias cenaculum conductum habuit et inde deiectum uel effusum quid sit, de peculio in patrem non datur, quia non ex contractu uenit: in ipsum itaque filium haec actio competit.Cum seruus habitator est, utrum noxalis actio danda sit, quia non est e‹x› negotio gesto? an de peculio, quia non ex delicto serui uenit? neque enim recte serui dicitur noxa, cum seruus nihil nocuerit. sed ego puto i
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. I mp̃r seueriꝰ rescͥsit sic̃ fruct᷑
indiẽ apdicte domꝰ cũ melior ꝯditio
fũt allata. uẽditori restitui necc̃e est.
uł si nõ suffitaat. solui eqũ est ⁊ credo
sensisse pͥncipẽ de ep̃ti ⁊uẽditi actõe.
uł. Cum duo ẜui duob sẽpaatĩ
denn inbiẽ addicti sint. ⁊ exstitĩt qͥ pro
utroq inginta det. refert umiꝰ p̃tio decẽ

Expanded text:
rus rescripsit: "Sicut fructus in diem addictae domus, cum melior condicio fuerit allata, venditori restitui necesse est, vel, si non sufficiat, solvi aequum est". et credo sensisse principem de empti venditi actione.um Cum duo servi duobus separatim denis in diem addicti sint et exstiterit qui pro utroque triginta det, refert, unius pretio decem
Abbreviated transcription (Latin):
L undo indiẽ addicto. si p̾ea
p̃tiũ addictũ eit ⁊ uenditot alio fimnto
iplicito cũ ip̃m finidum postĩori ep̃tori
addixit. ⁊ud ñm̃ dolo malo fecit. pͥori
ẽptori obligatꝰ ño eit. nãꝗͣuis nõ id tm̃ ꝙ
indiẽ addictũ erat. s aliud qͦ cũ eo ueni¬
erit. tñ siuẽtitor dolo caͣret. pͥoris ep̃toi̾s
cã absoluta est: Id eͥ solũ intuendim est
anpͥori ueoitori bona fide f cta sit. id¬
iectio.

Expanded text:
Fundo in diem addicto si postea pretium adiectum est et venditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fecit, priori emptori obligatus non erit: nam quamuis non id tantum, quod in diem addictum erat, sed aliud quoque cum eo uenierit, tamen, si uenditor dolo caret, prioris emptoris causa absoluta est: id enim solum intuendum est, an priori uenditori bona fide facta sit adiectio.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. endicantem uẽditorẽ
rem q̃ ip̃e uenditoit. exceptõe doli
posse submoueri nemini du¬
bium est. qͣuis alio iure dm̃iũ
q̃sierit. inprobe enĩ rẽ ase distr¬
actam euincere conatur Elige
aũt emptor potĩt utrũ rẽ uelit
retinere intentõe ꝑ exceptõñe
elisa. anpotiꝰ re ablata excã sti
sa sit aut oppõitã ea. incͥonimꝰ
euictus sit. exduple quoꝙ stipu¬
litõe uł ex ẽpto põt ꝯueniri.

Expanded text:
abinum. Uindicantem uenditorem rem, quam ipse uendidit, exceptione doli posse summoueri nemini dubium est, quamuis alio iure dominium quaesierit: improbe enim rem a se distractam euincere conatur. eligere autem emptor potest, utrum rem uelit retinere intentione per exceptionem elisa, an potius re ablata ex causa ssa sit aut opposita ea nihilo minus euictus sit, ex duplae quoque stipulatione uel ex empto potest conueniri.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾m. cup̃e mͥ sui fatiat ꝯtrou̾si¬
am ip̃m dese obligatum habebo.
deĩ alienaui tibi ut eo noĩe nõ
obligareris. Sieum postã ate em̃ã¬
⁊ satis ꝓeuiciõe mͥdes excipiend̾
atautõe qt̃ ꝓme obligatus sit. qr
t̃ nõ excepto eo agñdo eo nõie ꝯ̃
te. doli mali exceptõe possim sũ¬
moueri.¬

Expanded text:
ipse mihi sui faciat controuersiam, ipsum de se obligatum habebo. deinde alienaui tibi: ut eo nomine non obliget satis pro evictione mihi des, excipiendum cautione, quod pro me obligatus sit, quia etiam non excepto eo agendo eo nomine contra te doli mali exceptione possim summoveri.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃niũ p̃dioꝵ peti poite. ¶ Exhit
ubis stipulatioĩs duple ł sim̃ple
eum hoiẽm dequo agitur. noxa
eẽ solutũ uenditorem ꝯueniri
midia nr̃s im̃titutus imiu̾sa p̃¬
dia uendidit. ⁊ cohĩtes p̃tium
acceperunt. euicris his. Quero
an cohr̃des exempto actõe tene¬
fuerunt. nec dnsenserũt uideri¬

Expanded text:
ium praediorum peti posse. Ex his uerbis stipulationis duplae uel simplae 'eum hominem quo de agitur nox‹a› esse solutum' uenditorem conueniri midia heres institutus uniuersa praedia uendidit et coheredes pretium acceperunt: euictis his quaero, an coheredes ex empto actione tenefuerunt nec d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯitat ut ãte litem ꝯtestatã p̃ses iubeat
inedesacra pecimiã depõi. hoc enĩ fit
ciinpupillarib pecimus. Ꝙsi lis cõ¬
testata est. hoc om̃e offitõ indicis diri
publicũ ꝑprocuratorẽ agerẽ põt.¬
lỹ .ł. QQui abientẽ eptorem eũdẽqlie
possesorem fun̾or defendebat q⁊ uioiti¬
um noĩe eiꝰ accipiebat. postulibat auẽ¬
ditore fũdi ut ab eodefenderetur. uen¬
ditor desiderabat caueri sibi ratã rẽ ẽp̃ro¬
rẽ h abttuꝵ. puto eũ uenõitoi dainto sati¬
tare debere. Quia sifintoũ. igenti resti¬

Expanded text:
estatam praeses iubeat in aede sacra pecuniam deponi: hoc enim fit et in pupillaribus pecuniis. quod si lis contestata est, hoc omne officio iudicis dirimpublicum per procuratorem agere pot. Qui absentem emptorem eundemque possessorem fundi defendebat et iudicium nomine eius accipiebat, postulabat a uenditore fundi, ut ab eo defenderetur: uenditor desider‹a›bat caueri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum uenditori de rato satisdare debere, quia si fundum agenti resti
Abbreviated transcription (Latin):
occidit legiaquilie locus est. adu̾sus
te situa uolũtate fecit. cuta ꝓtulum
existimasse urseiꝰ refert. qd̾ siñ uolũ¬
tate fecit cessare noxalẽ actõnẽ nȩ
sit inporestate ẜui ut tibi solisu

Expanded text:
occiderit, legi Aquiliae locus est aduersus te, si tua uoluntate fecit: et ita Proculum existimasse Urseius refert. quod si non uoluntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potestate serui, ut tibi soli
Abbreviated transcription (Latin):
ruꝑit. qno celsus querit. siloliũ aut
auenam. inseietẽ alienam in iecens
quo eam inquinares. ⁊õ solum
qd̾ ui aut clam dñm posseagere. uł
si locatus fondus sit. colomĩ possea
gere. S infactum agñdũ ⁊ sicolonꝰ
cam ex̾cuit cauere eum debere. nõ¬
ampliꝰ agi. scilicet ne dñs amplius
inquĩẽtet. Nam alia q̃dam spẽs dap̃¬
ni est ip̃m quid corrũpere ⁊mutare.
ut lex aquilia locum habeat. ałia mil¬
la ip̃iꝰ mũtatõe applicare aluit cusꝰ
molesta seꝑatio fit. cũ eo plane qͥ

Expanded text:
ruperit'. Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut ruperit'. Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam dominum posse agere uel, si locatus fundus sit, colonum, sed et in factum agendum, et si colonus eam exercuit, cauere eum debere amplius non agi, scilicet ne dominus amplius inquietet: nam alia quaedam species damni est ipsum quid corrumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit. Cum eo plan
Abbreviated transcription (Latin):
an dãpni iniuria tenearis ⁊ ait
ꝓculus aginõ posse quia nec cũ eo
qui focũ habẽt. ⁊ iõ equiꝰ puto in
factũ acrõnẽ dandam. Scilicet sipa¬
ries exustus sit. sin aut̃ mĩtũ mͥ
dãpnũ ded̃is. si ita ignẽ nabeas ut
metuã ne mͥ dãpm̃i des. dãpni in¬
fecni puto sufficere cãutõe. ¶ pro¬
culus ait cũ coloni ẜui uillã exu¬
sissent. colonũ ex locato uł exlege
aquilia tenĩ. itaut colonus possit
ẜuũ noxe det̾e ⁊ si uno iuditio res
cẽt iudicata alt̾o amplius ñ agñd̃.
S hoc ita siculpa colonꝰ careret.
Cet̃um si no̾xios ẜuoᷤ habunss dãp¬
ni eũ iniurie reneri cur talem ha¬
buit. Id̾ ẜuandum q cͥca inquilino¬
rũ insule ꝑsoc̾is scribit. que seutẽ¬
tia ht̃ rationẽ. ¶Si cũ apes moe
ad tuas . a duolass tueas exussis. le¬
gis aquilie acc̃onẽ ꝯpetere celsus
ait. ¶Inquit lex ruꝑit. ruꝑisse u̾¬
bum fere oẽs uetẽs. intellexerũt cor¬

Expanded text:
an damni iniuria tenearis? et ait Proculus agi non posse, quia nec cum eo qui focum haberet: et ideo aequius puto in factum actionem dandam, scilicet si paries exustus sit: sin autem nondum mihi damnum dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mcautionem. Proculus ait, cum coloni serui uillam exussissent, colonum uel ex locato uel lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit seruos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. sed haec ita, si culpa colonus careret: ceterum si noxios seruos habuit, damni eum iniuria teneri, cur tales ‹habuit›. idem seruandum et circa inquilinorum insulae personas scribit: quae sententia habet rationem. Si cum apes meae ad tuas aduolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait. Inquit lex 'ruperit'. rupisse uerbum fere omnes ueteres sic intellexerunt 'cor
Abbreviated transcription (Latin):
hui̾odi fructuũ inpenoiñt. Set
si collecta hec int̃ceꝑit. furtitenẽt.¬
¶ Occauenꝰ ininus ad diẽ nͥ inquit
ĩterrã uuas ꝓiecit. ut effimterent᷑.
Id̾ q̃ insilua ceoua scribit. ut si in¬
maturã aquilia teneat. qd̾ simatu¬
ram inꝑp̃ceꝑit. furti teneri eũ ⁊ arboꝵ
furti cessaꝵ. ¶ Sisalictũ maturim
ita ne stir pes led̾es tulłis cessare aqui

Expanded text:
huiusmodi fructuum impenduntur: sed huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur. Octauenus in uuis adicit, nisi, inquit, in terram uuas proiecit, ut effunderentur. Idem et in silua caedua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum. Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
in uiria datumest. Cẽt̾um si millo
ẜuũ p̃tio uilliorẽ p̃tõ d̃tiorẽue feaͣt.
taxat. aquilia eñi eas rũpriones q
tus insalutem eiꝰ ⁊ sanitatẽ facti
iõ lege aquilia agi posse. ¶ Siquis
uestim̃ta scrõ̾it uł inquinauĩt. aqui¬
lia qͣi ruꝑit tenetur. ¶ S ⁊siquis
miliũ uł frim̃tũ meũ effudent ĩ
fium̃. suffic̃ aquilie actõ. ¶ Itẽ siqͥs
frum̃to harenã uł aluit quid ĩ mi¬
scuit. ut difficilis seꝑatõ eiꝰ sit. qĩ de
corupto agi potĩt. ¶ Siqiit d̃ma
nu mͥ excussit᷑ sab̾ estimat. dãpni
in iurie eẽ actõne̾.Siita ꝑierint ne
ad aliquẽ ꝑuenirẽt. puta siinflum̃
uł inmare uł incloacam cecidenũt.
ate ꝑcussa ei en̾t brut᷑ant aquilia te¬
scribit. ¶ Si oliuã in manuram
decerpserit. uł segetẽ desecuĩt ĩ ma¬
turam. uł uineas crudas a quilia
tenebitur. Ꝙsiiam matinas cessat
aquilia. nulla eñ in iuria est cũ t
q̃ inpensas tonauĩt. que ĩcollectõe

Expanded text:
ceterum si nullo seruum pretio uiliorem deterioremue fecerit, taxat: Aquilia enim eas ruptiones, quatus in salutem eius et sanitatem facti ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis de manummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem peruenirent, puta si in flumen uel in mare uel in cloacam ceciderunt: a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teuianus scribit. Si oliuam inmaturam decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria est, cum tibi etiam impensas donauerit, quae in collectionem
Abbreviated transcription (Latin):
q nõ occid̾it hominẽ uł pecirdẽ
se duxĩt. fregiͣt ruꝑit sine dubio
exiit u̾bis legis agendũ eĩt ꝙinte
sifacemyuo meo obiceris ⁊ eũ ad¬
u̾sis tẽneb̾is mͥ. Itẽ si arbustũ meũ
uł uillã meã incenderis ꝯquilie ic
nonẽ habebo. ¶ Siquis insulã
c̃ iñquilinis tenebit obres eorum
exustas. ¶ Siformicariꝰ ẜuus co¬
loni adfornacẽ obdormiss uilla
fuĩt exusta neratiꝰ scribit exlocato
ꝯuentũ ỹstare debere. sinegligens
meligentis ninisterus fũ cetũ
si alius ign̾e subitĩt fornaci alius
negligent᷑ custodierit. an tenebit
qui subicĩt nã qui custodit nicͥ fec̃.
qui recte ign̾e subiec̃. ñ pect᷑auit.
co gͦ estꝰ puto utilẽ ꝯpetẽ actõnem
tã meũ qui adfornacẽ obbormi¬
uit quã in eũ qui negligñt cm̃st̾o¬
d̾it. nec quiquã dixit meo qui
obtormiũ rẽ eum humanã gnͣlẽ
passũ cũ deberet uł ĩgne extĩguẽ

Expanded text:
 non occiderit hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi. Item si arbustum meum uel uillam meam tionem habebo. Si quis insulam inus etiam inquilinis tenebitur ob res eorum exustas. Si fornicarius servus coloni ad fornacem obdormisset et villa fuerit exusta, Neratius scribit ex locato conventum praestare debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum si alius ignem subiecerit fornaci, alius neglegenter custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccavit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormivit quam in eum qui neglegenter custodit, nec quisquam dixerit in eo qui obdormivit rem eum humanam et naturalem passum, cum deberet vel ignem extinguere
Abbreviated transcription (Latin):
iam alia q̃dam spẽs dapni est ip̃m
quid corruꝑe ⁊ putare. ut lex iqui¬
ue locũ hãt. alia milla ip̃iꝰ mutatoẽ
applicare aliup. cuiꝰ molesta seꝑatio
sit. Cũ eo plane qui uinũ fpurgaũ
uł estuoit. uł acetum fecit. ł aliomͦ
uitrauit. agi posse aquilia celsus ait
q uitum ꝯtineri corupti appsłatoẽ
si nõ eẽ nouũ ut lex speci alit̃ quib¬
dam emĩatis gͣle subitiat u̾b̾u quo¬

Expanded text:
es damni est ipsum quid corrumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit. Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait,et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse nouum, ut lex specialiter quibusdam enumeratis g
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ fecuic est. p̃tiosiorẽ suũ facerẽt
hec accetere at estimationẽ eiꝰ dicen¬
uũ est. ¶ Si inifans sit occsus m̃idũ¬
anniculus ueriꝰ est sufficẽ nac acti¬
oñe ut estimatõ referatur ad id tp̃s
qd̾ int̾ annũ iuxit. ¶ hãc actionẽ

Expanded text:
interfectus est, pretiosiorem servum facerent, haec accedere ad aestimationem eius dicendum est. Si infans sit occisus nonduverius est sufficere hanc actionem, ut aestimatio referatur ad id tempus, quo intra annum vixit. Hanc actionem
Abbreviated transcription (Latin):
fĩ uelimꝰ ueluti statuã uł uasa aliq̃
seu uestẽ ut nicͥ alind ꝗ̃ pecimã da¬
remꝰ ep̃tonẽ iutĩ . si posse ullam lo¬
d catõñe eẽ ubi coruꝰ ip̃m nõ detur. ab
eo cui idfacẽt.¶ãt atq siarẽa darem
ubi insulã edificares qm̃ tẽ ame iub̾a¬

Expanded text:
 etiam, ueluti statuam uel uas aliquod seu uestem, ut nihil aliud quam pecuniam daremus, emptionem uideri, nec posse ullam locationem esse, ubi corpus ipsum non detur ab eo cui id fieret: aliter atque si aream darem, ubi insul‹am› aedificares, quoniam tu
Abbreviated transcription (Latin):
di possessor. nec p̃tio factus sit locuple¬
nor. ansingłas res siñdũ usucapte sit̃
uẽdicare petitor abẽptore p̾sit. ⁊ siuẽdi¬
ce anexceptõe ñõ repellatin qͣt̾ y̾iudi¬
nũ nr̃oitati ñ frat int̃actorẽ.⁊ eũ qui
Et puto posse res uẽd̾icari. nͥeỹtꝗres
regressũ aobone fit̾i possessorẽ hñt.
Quto tñ sus qui uenditit pararus sit
multomag̃ potãt dici exceptõe eũ sũm̃o

Expanded text:
dei possessor nec pretio factus sit locupletior, an singulas res, si nondum usucaptae sint, uindicare petitor ab emptore possit? et si uindicet, an exceptione non repellatur 'quod praeiudicium hereditati non fiat inter actoreet puto posse res uindicari, nisi emptores regressum ad bonae fidei possessorem habent. Quid tamen si is qui vendidit paratus sit multo magis poterit dici exceptione eum summo
Abbreviated transcription (Latin):
sessionis. pꝰauero ꝯsciꝰ adse n̾ic m̃dita¬
tem ꝑtinere p̃tonis honere u̾iari te¬
motoiutetur qui factũscit. anci is
qui in iure erraũ. putauit e recte
cũ eum alius p̾cet̾et ag̃tꝰ sibi potius
deferri. ⁊ nõ pũto hc̃ eẽ p̃tonẽ qui
tolo caret. qu̾anis iniure eriuit.

Expanded text:
sessionis, postea vero conscius ad se nihil hereditatem pertinere praedonio more versari coemodo videtur, qui factum scit, an et qui in iure erravit? putavit enim recte cum eum alius praecederet adgnatus, sibi potius deferri. et non puto hunc esse praedonem qui dolo caret, quamuis in iure erret.
Abbreviated transcription (Latin):
sit accipie᷑ fiu̾e dolod̾ sienͣt p̾sid̾e. fine
tolo p̾sesfic̃ẽ nolu̾t ad mitẽ. ¶ Siue
at̃ abalio res possideatur siue ĩtotũ
ñ extet. locũ habebit hec clausula.
Uñsisit alius possessor ab utroque
hr̃oitas petipossit. ⁊ siꝑmultos ambu¬
laĩt possessio oẽs tenetur. ¶ utrũ
is solus qui possitet. fructus p̃itabit.
an ̃ is qui tolo fecit quominꝰ possite

Expanded text:
 accipies, sive dolo desierit possidere sive dolo possessionem noluerit admittere. sive autem ab alio res possideatur sive in totum non extet, locum habebit haec clausula. unde si sit alius possessor, ab utroque hereditas peti possit: et si per multos ambulaverit possessio, omnes tenebuntur. Sed utrum is solus qui possidet fructus praestabit an etiam is qui dolo feci
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tẽnẽt. qilocupletior ñfactꝰ s in pro¬
põnta qõe trib dnnsioĩb relatis. una pͥ¬
m̾a. temde alia posse dici totũ ꝙ suꝑ est
restituere eũ debere. qi suã partẽ ꝯsũpsit̾.
tertia utq qd̾ ꝯsup̃tũ est teceo̾e ait uti¬
que ñ nic restituẽdũ. de illo dubitat
totũ anpartẽ restituẽtã dicat. pitto iñ

Expanded text:
non tenetur, quasi locupletior non factus. sed in proposita quaestione tribus uisionibus relatis, una prima: deinde alia posse dici totum quod superest restituere eum debere, quasi suam partem consumpserit: tertia utrique quod consumptum est decedere: ait utique nonnihil restituendum, de illo dubitat, utrum totum an partem restituendam dicat: puto tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pacusci ut toiũ solũmodo ĩtõtẽ
praret. uidelicet ꝓpt̾ utilitatem
nubentiũ. ꝗͣuis pacissci posit.
ne sit ꝑiciio eiꝰ nom̃ debitons
qui ei dotem ꝓmisit. qaam ut
sit tõt ꝑiculo mulieris pacusci

Expanded text:
pacisci, ut dolum solummodo in dotem praestet, videlicet propter utilitatem nubentium: quamvis pacisci possit, ne sit periculo eius nomen debitoris qui ei dotem promisit: nam et ut sit dos periculo mulieris, pacisci
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾ .ł. S idedote ꝓmissa agitur.
nõ oportet in quantũ facere põt.
ꝯdep̃nari eũ qui ꝓmisit. paulus
ĩmo qd̾ adextraneũ ꝑtinet. semꝑ
hoc um̃ est. ¶Cerõ si manente
affinitare dotẽ ꝓmissã gener a
soceto petut. utiꝙ in quantũ fatẽ
põt socet ꝯdep̃nabitur. Si derepto
endũ.puto. ꝗd enim socer si spe
future dotis induxĩt geneꝵ ⁊ cum
sciret se pr̃re dotem nõ põsse id e¬
gent. ut geneꝵ insidiarẽt.¬

Expanded text:
atorum Si de dote promissa agitur, non oportet in quantum facere potest condemnari eum qui promisit. Paulus: immo quod ad extraneum attinet, semper hoc verum est. ceterum si manente adfinitate dotem promissam gener a socero petit, utique in quantum facere potest socer condemnabitur. si dirempto endum puto: quid enim si socer specie futurae dotis induxerit generum et cum sciret se praestare dotem non posse, id egerit, ut genero insidiaret
Abbreviated transcription (Latin):
detur potius fundũ qui dotalis est
dnstrahere. qd̾ minꝰ fructuosus sit
⁊ alios hĩoitarios ub̾iores redroitꝰ
recinere. mantꝰ ꝯsensit. Si nulla
iei re captio sit futa. Quero an
ea pars dotis que infundo hoc. est.
mulieri ⁊ manẽte in̾ino recte sol¬

Expanded text:
est distrahere, quod minus fructuosus sit, et alios hereditarios uberiore reditu retinere: maritus consentit, si nulla in ea re captio sit futura. quaero, an ea pars dotis, quae in hoc fundo est, mulieri manente matrimonio recte sol
Abbreviated transcription (Latin):
erẽ hoc pacto fien. S ita distingiu¬
det. nõ eẽ ratum pactũ. ⁊ demque
eẽ ⁊ si usũ. f. indotem noc pacto
fundus uł usus .f. fieret dotalis.
dũ dedote actioẽ fiictus recdere.
enũ sͥ indorẽ fructus siuit ꝙ nte u
suis. que ex fnictib collectis a inso¬
tem redactis ꝑcipi possunt. Eigo uat¬
rũs arbitror uit ẽẽ qua ꝯtemplaci¬
one dos fit data. ut si obhoc ea
maiorem dotem mulier deoit qr
fnictus uolebat eẽ dotis ꝯtentoo
anto ea pecunia que exusits reo¬
dituũt. colligitur. pꝰsedici ꝯuenti¬
onẽ ualere. Nec eñĩ uidetur ste

Expanded text:
fieri. sed ita distinguideret, non esse ratum pactum: idemque esse et si usum fructum in dotem hoc pacto fundus vel fructus fieret dotalis, ndum de dote actione fructus reddere. erunt igitur in dote fructus ollectis et in sortem redactis percipi possunt. ego utrubique arbitror interesse, qua contemplatione dos sit data, ut, si ob hoc ei maiorem dotem mulier dedit, quia fructus uolebat esse dotis contento marito ea pecunia quae ex usuris redituum colligitur, posse dici conuentionem ualer
Abbreviated transcription (Latin):
erit.uͥ adceta ad qͦ munera pulicam
suscipiendã q̃p ellãt᷑. idq pͥncipali¬
b constitutioĩb. cauctur ñoĩa tñcõ¬
põa ui collegia uacatiõe tutelarum
stricta ñ sꝑit nisĩ diatm id pͥuilogi¬
umeisĩ muiltũ sit. E. Is qͥdilitate fu¬
magistt᷑ũ habet̃ quiꝰ pͥriuati muneĩ¬
bũ excuãti sunt. ẜdiui marcirescͥpsitũ¬
Sane notum ẽ qtłigentib honorem
uacationẽ tutelarum õcechi placuit
Uacaẽ aũ. eo̾ qui tt̃. pͥmũ uocẽt ad su¬
scipiedũ offitiũ tutele. cetm edqui ũ
se miscuit aministtͣioĩ nec. tp̃e ꝙͣ ma
ũ ñ uident. haberi int pͥmlegia uͭ ati¬
castro eadẽq conditiõe. st̃.¬

Expanded text:
publica suscipienda compellantur: idque principalibus constitutionibus cauetur.Non omnia tamen corpora uel collegia uacationem tutelarum stricta non sint, nisi nominatim id priuilegium eis indultum sit.Is qui aedilitate fumagistratus habetur qui priuatis muneribus excusati sunt secundum diui Marci rescriptum.Sane notum est, quod gerentibus honorem uacationem tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam se miscuerint administum non uidentur haberi inter priuilegia, ut a tucastro eademque condicione s
Abbreviated transcription (Latin):
datu tutor sit ł cuãtora patre ⁊ firma¬
tus ap̃toẽ excuãtioĩs bñ ficiom uti
maluit. ⁊epeliendꝰ ẽ alegato ⁊ idque
seuole nr̃o placuit. Nam ⁊ p̃toqui
cũ confirmat cutorẽ lefuncti sco¬
t iuditium.Ide inmats testam̃to

Expanded text:
datus tutor uel curator a patre, confirmatus a praetore excusationis beneficio uti maluit, repellendus est a legato: idque et Scaeuolae nostro placuit: nam praetor, qui eum confirmat tutorem, defuncti sequitur iudicium. idem in matris testamento
Abbreviated transcription (Latin):
paulos mat̃ filiũ suu pupillum. E¬
sic quip̃ui aliũ estneu estraneum
eꝙ pupillum scͥpsit hredem.⁊ titio
legatum dedit eũq eꝙͥdem pupillum
tutorẽ ad scͥpsit triꝰ ꝯfirmatus excrã¬
uit. sc atutela. Querd an legatum am¬
mittit⁊ ꝗd si testam̃to quid tutor ñ
sit scͥptum. legatũ acceꝑit cdatũq a
p̃toẽ tutõ ex cuẜ sȩanneque repellen¬

Expanded text:
 filium suum pupillum uel quiuis alius extraneus extraneum aeque pupillum scripsit heredem et Titio legatum dedit eumque eidem pupillo tutorem adscripsit: Titius confirmatus excusauit se a tutela: quaero, an legatum amittat. et quid, si testamento quidem tutor non sit scriptus, legatum tamen acceperit datusque a praetore tutor excu
Abbreviated transcription (Latin):
lquit.Non senpet ã existimo
cũ qui honus tutele recusauit re¬
pellẽdum alegato. s⁊ ita d̾mum si
legatum ei ido ad scͥptum apparert
ꝙ eid ẽ tuttla filioꝵ inuinxit nõ
Id apareit potuit. Siposueri̾ te¬
stam̃to legatum ad scͥptũ co dicut
uõ pꝰ ea factĩ tudore datum. In ħ
sast. Nec ad mittenda nisi eindẽt᷑

Expanded text:
non semper tamen existimo eum, qui onus tutelae recusauit, repellendum a legato, sed it demum, si legatum ei ideo adscriptum appareat, quod eidem tutelam filiorum iniunxit, non id apparere potuit, si posueris testamento legatum adscriptum, codicillis uero postea factis tutorem datum: in hoc enim sa sunt nec admittenda, nisi euidenter
Abbreviated transcription (Latin):
qin loco ttie tutele quarta s ubsorogã¬
. Na ip̃o. uc̃ tutõ c̃. ⁊ añquã excuset᷑.
potuit gͥ tutela ciꝰꝗ nc̃ quarto loca in¬
uitur &x cuã. S cũ ñsit. excuãtũ nc¬
assaĩo sub eũdue honuillius qͥ tu
tele nec me morr ꝗddicat aliqui h̾non

Expanded text:
in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me mo
Abbreviated transcription (Latin):
onũ uł nuptias legitimas ccͣħe.
est. uł. ibsit. añ triennũ captiuita¬
tis uł ab sentie patris uxorẽ duxit.
uł sifilia nupserit. puto recie i̾n
cuiꝰ ꝯditionẽ c̃tum sit patrẽ non
repudiattum.

Expanded text:
onium uel nuptias legitimas contrahest uel absit ante triennium captiuitatis uel absentiae patris uxorem duxit uel si filia nupserit, puto recte matrcuius condicionem certum sit patrem non repudiaturum.
Abbreviated transcription (Latin):
tris fuiͣt. qĩ nou̾cam nõ possũ du¬
cere uxorem. tͣc eam que in contu¬
b̾nio filui fui̾t. pattẽ qĩ mirũ non
ducere eque nec matrẽ eiꝰ. ꝗͣ quis
inẜ̾uitute uxorẽ huiͣt qiͣ socrum.
Cum enĩ cognatio ẜuił intelligitur
re d̾ubia c̃tłꝰ ⁊ modestius est ininuꝰ¬
modi nuptus abstinere. ¶Uidea¬
mꝰ nc̃ quomoto nou̾ca ⁊⁊ pͥuigna
ci socrus q nurus intelligantur. ut
sciamꝰ quas nõliceat ducere ci ꝗdam
nou̾cã ꝑ se patris uxorem qmĩtrus
filu uxorem ⁊pͥuignã uxoiͣs abalio
marito filiã intelligũt. S qd̾ ad hãe
cam̃ atrinet. uerius est nec aui u¬
xorem. nec ꝓaui duci uxorẽ posse
dius gͦ uł płes nou̾cas ducere ñ po¬
terit nõ mirũ. Nam qis qui opti¬
uus est. nec naturalis patnis nec ad¬
optiui uxorẽ ducere põt. S ⁊si płe̾s
eaꝵ ducere possum.: Itaꝙ socnus appe¬
latõe nõ ñi uxoris mee mat̃. s ci
auia ⁊ pro iuia intelligitur. que¬

Expanded text:
cam non possim ducere, et contra eam, quae in contubernio filii fuerit, patrem quasi nurum non ducere: aeque nec matrem eius, quam quis in seruitute uxorem habuit, quasi socrum. cum enim cognatio seruilis intellegitur,  modestius est huiusmodi nuptiis abstinere. Nunc videamus, quomodo noverca et privigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam novercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et privignam uxoris ex alio marito filiam intellegunt: sed quod ad hanc causam verius est nec avi uxorem nec proavi duci posse. duas ergo vel plures novercas ducere non poterit: non mirum, nam et is qui adoptiuus est nec naturalis patris nec adoptiui uxorem ducere potest: sed et si plures earum ducere possum. itaque socrus appellatione non tantum uxoris meae mater, sed et auia et proauia intellegitur, u
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ.uuͣm nuptiiseiꝰ abstinẽdũ. ¶ ad¬
obtiue sororis filiã p̾sũ uxorẽ ducẽ
cognata enĩ mea nõ est filia eiꝰ.
qr auunculus nemo fit ꝑ ad op¬
tionẽ ⁊ hee demũ cognatioẽs ꝯtra¬
adoͣptiui pꝰsum ducere. si nõ fuerit
ut ei honeste sint. uł sattem lib̾ti fuit
nuptie offs̃ iudicis suꝑ hoc cogno

Expanded text:
erum nuptiis eius abstinendum. Adoptiuae sororis filiam possum uxorem ducere: cognata enim mea non est filia eius, quia auunculus nemo fit per adoptionem et eae demum cognationes contraadoptiui possum ducere, si non fuit eout ei honestae sint uel saltem liberti sui nuptiae, officio iudicis super hoc cogno
Abbreviated transcription (Latin):
or fiii. s cinepotis ꝯtinetur. licet
quidam has ꝓmirus appellent. pͥ¬
que uxoris mee filia est. s q neptis
⁊ proneptis. ut nullã eaꝵ ducere
rossim. Item eiꝰ matrẽ ꝗͣ spõsã niũ.
nõ posse me uxorem ducere. angu¬
stus int̃p̃tatus ẽ. funse eͥ eã socrũ.

Expanded text:
otis et pronepotis continetur, licet quidam has pronurus appellant. prquae uxoris meae filia est, sed et neptis et proneptis, ut nullam earum ducere possim. item eius matrem, quam sponsam habui, non posse me uxorem ducere. Augustus interpretatus est: fuisse enim eam socrum.
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. ¶ Itẽ siquis filiũ adoptaui̾t
uxorẽ enudem que mirus loco est.
nec quid̾ postemancipationẽ filii
fuit. ¶Sinles quoꝙ cognatiões
inhoc iure obẜuande sut᷑. Igitur
suã matrẽ manuꝰmisus nõducet.
uxorem. Id̾ iurii est insorore am
sororis filia. Idẽ eccͣio dicentũ est

Expanded text:
t. Item si quis filium adoptauerit, uxorem eiusdem quae nurus loco est ne quidem post emancipationem filii fuit, Seruiles quoque cognationes in hoc iure obseruandae sunt. igitur suam matrem manumissus non ducet uxorem: tantundem iuris est et in sorore et sororis fil
Abbreviated transcription (Latin):
uod sihit̃s nõ fecisset ⁊ ob
uctuarii eo noĩe habebit actõnẽ.
q̃ti fructuarii int̃fuiss ñ cessasse hr¬
dem. licet usus fructꝰ morte eius
qiͣ negotium eius gerens refitiat ne¬
gõꝵ gestoꝵ actõe adu̾sus fiuctuariũ
no m̃dib usus fructꝰ legn᷑ sr. Ego

Expanded text:
uod si heres hoc non fecisset et ob  etiam fructuarii eo nomine habebit actionem, quanti fructuarii interfuisset non cessasse heredem, licet usus fructus morte eius quasi negotium eius gerens reficiat, negotiorum gestorum actionem aduersus fructuarium cio heredibus usus fructus legatus sit, ego
Abbreviated transcription (Latin):
adctũ ueniendũ. d̾cipiẽdũue alteꝵ
adͣmbitã. labeonis diffintio uera est.¬
¶ A fuit at cõtẽtus p̾tor dolũ dicere s
latronẽ uequis machinẽt. ¶Ait

Expanded text:
iendum alterum adhibitam.Labeonis definito uera est.Non fuit autem contentus praetor dolum dicere, sed latronemue quis machinetur.Ait
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accepit sinplicitꝰ aũt omisit cꝗu¬
am testam̃ti dum uult p̾stitum fisꝙ
substitutũ: ł legitimo nunquid lo¬
cũ ñ sit etdicto plane inoignãdũẽẽ
ꝯstiteit. in necẽ lagataĩoꝵ ħ factũ qui

Expanded text:
non accepit, simpliciter autem omisit causam testamenti, dum uult praestitum ei qui substitutus est uel legitimo, numquid locus non sit edicto? plane indignandum est constiterit in necem legatariorum hoc factum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
aña scõm celsum eiͣt exspectandu
nõ eͥ debet nouissimũ nite tp̃s exti¬
mairi ne adexiguũ p̃tiũ extimatõ
rei ducatur. inẜuo forte morti¬
fere uulnerato. Inutroq sipꝰmorã¬

Expanded text:
ndum Celsum erit spectandum: non enim debet nouissimum uitae tempus aestimari, ne ad exiguum pretium aestimatio redigatur in seruo forte mortifere uulnerato. in utroque a
Abbreviated transcription (Latin):
peti. sique sĩt p̃t pecuniã mrͣatã
siue mrẽ sine inpond̾e sipe inm̃¬
sura ꝯstẽt. siue mobiles sit siue so¬
li. qͣre fundum qͦ ꝑ hanc/ actõnem
petimꝰ ⁊ siuectigalis sit siue ius
stipulatus quis sit ueluti usũfruc¬
rem ãt suam ꝑ hanc acrõne nemo
petet nͥ excausis ex quib põt. uelu¬
ti excã furtiua uł in mobili ab
ꝯdici sabmꝰ scribit. cta celsus. S ita
si dñs sit qui teiecitꝰ ꝯpicat. ceterorũ
sinõ sit: possessionẽ eum conducere

Expanded text:
peti, si quae sint praeter pecuniam numeratam, siue in pondere siue in mensura constent, siue mobiles sint siue soli. quare fundum quoque per hanc actionem petimus et si uectigalis sit siue ius stipulatus quis sit, ueluti usum frucRem autem suam per hanc actionem nemo petet, nisi ex causis ex quibus potest, ueluti ex causa furtiua uel ui mobili abrcondici Sabinus scribit, et ita et Celsus, sed ita, si dominus sit qui deiectus condicat: ceterum si non sit, pos
Abbreviated transcription (Latin):
nilatronũ ereptũ est añ qͥdsiłe acci¬
dit. dicendũ est. nitͥ eoꝵ õe inputan¬
dũ ei qui ꝯmodatũ accepit. nͥ aliq̃
culpa int̃uenit. ꝓm̃ ⁊ si incendio
uł rima aliquid ꝯtingit. uł aliqd̃
dãpm̃ fatale. nõ tenebitur. nͥ forte
cũ possit res ꝯmodatas saluas fͣacẽ
suas p̃tulit. ¶ custodiam plane co
ap̃uetẽs dubitatum est. Nam mnt¬
dum. ⁊ hoĩs custodia prãnta est. si
ũct᷑ comotatus est uł. ĩ eius etatis
ut custodia indige̾t. Certe si hoc accũ
est ut custoriam is qui rogauit prẽt.
⁊ mortis tãpnũ adeum qui como¬
tatũ rogauit ꝑtinet. Nam sitibi e¬
qũ ꝯmodauero ut aduillã duceres
nui ad bellum duxĩs. ꝯmodati te¬
modam ut ad bellũ ducẽs meũ eit

Expanded text:
ui latronum ereptum est, aut quid simile accidit, dicendum est nihil eorum esse inputandum ei qui commodatum accepit, nisi aliqua culpa interueniat. proinde et si incendio uel ruina aliquid contigit uel aliquid damnum fatale, non tenebitur, nisi forte, cum possit res commodatas saluas facere, suas praetulit.Custodiam plane comapud ueteres dubitatum est. nam interdum et hominis custodia praestanda est, si uinctus commodatus est, uel eius aetatis, ut custodia indigeret: certe si hoc actum est, ut custodiam is qui rogauit praestet, t mortis damnum ad eum qui commodatum rogauit pertinet: nam si tibi equum commodauero, ut ad uillam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati temodaui, ut ad bellum duceres, meum erit
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dum dolũ solum. int̾oũ ⁊ culpã
utilitas eiꝰ u̾satur ap̃ qũe deponĩt.
merito dolus pr̃atur solus. nͥ forte
q̃ culpa ex hibitur. aut si hoc abini¬
tio ꝯuenit. ut ⁊culp̃a ⁊ ꝑiculũ pr̃ẽt
is penes quẽ deponitur ¶s ubi innꝰ¬
q utilitas u̾titur. ut inempto ut
in locato. ut indote ut inpignore
ut insotietate ci dolus ⁊culpa prat:¬
¶Tꝯmodatum ãt plerũq solam uti¬
litatem ꝯtinet eiꝰ cui ꝯmotãt. qiõ¬

Expanded text:
 interdum et culpam utilitas eius uersatur apud quem deponitur, merito dolus praestatur solus: nisi forte tutum, etiam culpa exhibetur aut si hoc ab initio conuenit, ut et culpam et periculum praestet is penes quem deponitur. sed ubi utriusque utilitas uertitur, ut in empto, ut in locato, ut in dote, ut in pignore, ut in societate, et dolus et culpa praestatur.Commodatum autem plerumque solam utilitatem continet eius cui commodat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possumt publitiana ꝯpetit. si forte¬
fitianã insuiã anõ oño bona fid̃ e¬
mero. ¶ Sires tali sit nt emildẽ am
ꝯftitutõ alienari ꝓhibeat. eo caũ pu¬
blitiana ñ ꝯpetit qr. hii casib nemi¬
nẽ p̃tor tuetur ne cͣclege̾ fatiat.
¶publitima actõe ĩ demfante ẜuo
nũdũ ãnicͥtuo utpossumꝰ. ¶Sipro
parte quis rempetere uelit publi¬

Expanded text:
ana competit, si forteerficiariam insulam a non domino bona fide emero. Si res talis sit, ut eam lex aut constitutio alienari prohibeat, eo casu Publiciana non competit, quia his casibus neminem praetor tuetur, ne contra leges faciat. Publiciana actione etiam de infante seruo nondum anniculo uti possumus. Si pro parte quis rem petere uult, Publi
Abbreviated transcription (Latin):
lu ãministratõ. nõ ꝑmanet neq
infugͣniuo neq insubrepto. neq
ineo dequo neͣsciat quis. uiuat. u¬
trũ an mortiuussit. ¶ cu peculu
ãministratõ data est delegare de¬
bitorẽ suũ põt.

Expanded text:
lii administratio non permanet neque in fugitiuo neque in subrepto neque in eo, de quo nesciat quis, uiuat an mortuus sit. Cui peculi administratio data est, delegare debitorem suum pot
Abbreviated transcription (Latin):
tureat. ⁊ eggo ex eo pecũam
ticio credido nñimi tui mane¬
bunt. hic scipulando autem
mͥ niuis eamdem pecuiam
nich̾ aget. uendicando gͦ. eã
peciuam tũ ꝯsequi pot̾is

Expanded text:
ertineat, et ego ex eo pecuniam Titio credidero, nummi tui manebunt, stipulando autem mihi servus eandem pecuniam nihil aget: vindicando ergo eam pecuniam tu consequi poteris.
Abbreviated transcription (Latin):
Fõi quis purganti michido¬
aqͣm uł reficientei opꝰ nonũ
nunciau̾it. rectissime dicetur
ꝯtempta nũciacõe me posse
refic̾e̾ id ꝙ iam institueram
s dampni in fecti caucõe pos¬
ꝙ operis iuicõ fcm̃ ẽ nam sic̃
refice cloacam ⁊ pͦgare ꝑmi

Expanded text:
i quis purganti mihi cloacam uel reficienti opus nouum nuntiauerit, rectissime dicetur contempta nuntiatione me posse reficere id quod institueram. Sed et damni infecti cautionem pold operis uitio factum est: nam sicuti refi
Abbreviated transcription (Latin):
lam ꝑtin sam ⁊ celu pes¬
tilens ⁊ rumas minãt᷑ n¬
reficiaut᷑ ¶ hoc aut̾ int̾dcm
ꝓpõitum ẽ de cloacis priua¬
tis. publice .N. cloace pu¬
blicam curaui m̾ent᷑. ¶do¬
aca ant̃ ẽ locus cauus ꝑ ꝙ̃

Expanded text:
estilens et ruinas minantur ireficiantur. Hoc autem interdictum propositum est de cloacis priuatis: Publicae enim cloacae publicam curam merentur. Cloaca autem est locus cauus, per
Abbreviated transcription (Latin):
uam ht aꝙͣ. ex quo apparet
in hiis om̃ib exigend̾ ut i¬
ua aqͣ sit cist̾ne aut̃ inibril
cessare si lacus pisciia puteᷤ
aꝙͣ uiuani nõ habeat. plane
si quis ire ad haustũ ꝓhibeat
agit᷑ͦ purgos reficias uͭ aꝙͣ
coh̾cere utiq ea possis dũ ne
alit̾ utaris atq utihec anno
demht̃ utisitatem ꝙͣ ht̃ in

Expanded text:
aret in his omnibus exigendum, ut uiua aqua sit: cisternae autem imbribus cessare, si lacus piscina puteus uiuam aquam non habeat. Plane si quis ire ad haustum prohibeatagitur, purges reficias, ut aquam coercere utique ea possis, dum ne aliter utaris, atque uti hoc anno dem habet utilita
Abbreviated transcription (Latin):
accipe debes ꝓ oni edificõ
hoc e̾ edificio eiꝰ intuũ edi¬
ficiũ ¶hoc ampliꝰ labeo
Si area ab utͣq ꝑte ediũ sit
⁊ si forte inquit cloaca du¬
ctasit ex urbano edificio
in prmmiũ agrũ idem labo̾
aitͣ ⁊̃ eum qui pͥuatã doa¬
cã inpublicam mitt̾e ue¬
lit tuend̾ ne ei fiat /or ⁊

Expanded text:
 omni aedificio, hoc est ex aedificio eius in tuum aedificium. hoc amplius Labeo si area ab utralibet parte aedium sit et si forte, inquit, cloaca ducta sit ex urbano aedifici‹o› in proximum agrum. Idem Labeo etiam eum, qui priuatam cloacam in publicam immittere uelit, tuendum, ne ei uis
Abbreviated transcription (Latin):
sũ mirussum hẽs. quo usus
eiꝰ dec̾ior sit. fiat. restituat᷑
It̃ ne quid fiat. ĩmitat᷑ ue
facias quo usus eiꝰ det̾ior sit
aꝙͣ ius fiat. quia ead̾ utili¬
tas sit. p̾torẽ enĩ sic int̾dixis¬
se. ne ius fieret quo minus
doacã in publit̾ fac̾e lic̾et. iõ¬

Expanded text:
siue ea immissum habes, quo usus eius deterior sit fiat, restitua‹s›. item ne quid fiat immittaturue,facias, quo usus deterior sitacam uis fiat, quia eadem utilitas sit: praetorem enim sic interdixisse, ne uis fieret, quo minus cloacam in publico facere liceret: i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem napor tͣhit᷑ in balẽa¬
ruis naporib putat utilem ac¬
at̾ ꝯpet̾e ꝑsonis et in eas
Sĩ quis riuũ reficienti opꝰ no¬
nũ nũciat bñdictũ ẽ posse
ꝯtempni nom operis nũcia¬

Expanded text:
 quem uapor trahitur, in balneariis uaporibus putat utilem acautem personis et in easdt enumerata. Si quis riuum reficienti opus nouum nuntiat, belle dictum est posse contemni operis noui nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
quis nouã canalem uł fistulã
ni ruio uelit collocare cũ idñꝙͣ
hũit. utile ei hoc int̾dcm fut᷑ũ
labeo ait. nos ⁊ hic opinam᷑ uti¬
litatẽ eius qui ducit sũ ĩꝯmodi¬
tate eiꝰ cniꝰ ager ẽ spectandam
Biaqua munũ locũ ducat᷑ ⁊ inde
ꝑ ples ductus ducat᷑ hoc nitdẽm¬

Expanded text:
quis nouum canalem uel fistulas in riuo uelit collocare, cum id numquam habuerit, utile ei hoc interdictum futurum Labeo ait. nos et hic opinamur utilitatem eius qui ducit sine incommoditate eius cuius ager est spectandam. Si aqua in unum lacum conducatur et inde per plures ductus ducatur, hoc inte
Abbreviated transcription (Latin):
eruus ꝯmuis sic om̃iũ ẽ
non quasi singuloꝵ totus
ut intellectu magis ꝑtes
hẽant. qm corpora ⁊ ideo si
quid scipulat. uł qͣqͣ alia rõ¬
ne. acquirit᷑ om̃ib ꝓ ꝑte¬

Expanded text:
eruus communis sic omnium est non quasi singulorum totus, ut intellectu magis partes habeant quam corpore: et ideo si quid stipulatur uel quaqua alia ratione adquirit, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
su n nõiatim alti ex dñis
rere eũ uiliano placuit. ut
ꝓuta si quid forte scipłet. ꝙ
utriq acquiri ñ pot̾. uł̾ti si¬
ei soli accuurit. Gẽmꝰ.

Expanded text:
su neque nominatim alteri ex dominis irere eum Iuliano placuit: ut puta si quid forte stipuletur, quod utrique adquiri non potest. ueluti seei soli adquirit. 8
Abbreviated transcription (Latin):
nrutua ded̾at. ubi pͥmũ peti¬
ta fuissent ñ solu̾ent᷑. orna¬
m̃ta pignori daita intͣ c̾tum
tempus liceret ei uend̾e ⁊ si
quo imoris uenissent qͣm¬
ꝙ sortis uł usurar nõie de¬
b̾et. id creditrici redd̾et᷑. ⁊ fide¬
iussor acceptus ẽ. quesit̾ ẽ an
fideuissor ininuusam s̃mã
obligari potu̾it. R .ẜͦ. ea que

Expanded text:
utua dederit, ubi primum petita fuisse‹n›t, non soluerentur, ornamenta pignori data intra certum tempus liceret ei uendere et si quo minoris uenissent, quodque sortis uel usurarum nomine deberetur, id creditrici redderetur, et fideiussor acceptus est: quaesitum est, an fideiussor in uniuersam summam obligari potuerit. re
Abbreviated transcription (Latin):
icut reus pͥncipał ñ ãlias qͣ
si de sua ꝑsona ꝓmitat obli¬
gabr ͤ ita fidenissores ñ alias
tenent᷑ ꝙͣ sise qud datos uł
fcũros ꝓuuctant. nam reũ
pͥncipalem dat᷑um uł fcũrũ
aliquid frustͣ ꝓmutũt. quia
fcm̃ alienũ mutilit̾ ꝓmutirͤ
ꝓbaunt. ul ꝑ raite ꝓdones testti eo mtleuesano
⁊s auan sipoa q. fia tacttstetonidi
Excertõne q̃ tͥ ꝓdee debe Lidẽ

Expanded text:
icut reus principalis non alias, quam si de sua persona promittat, obligatur, ita fideiussores non alias tenentur, quam si se quid daturos uel facturos promittant: nam reum principalem daturum uel facturum aliquid frustra promittunt, quia factum alienum inutilitealias tenentur, quam si se quid daturos uel principalem daturum uel facturum aliquid frustra promittunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓħr ditariis porconibus
compet̾e. Iucins ticnus
sundum memie donait
⁊ añ tradicõm eunde
fundum post dies pau¬
cos seio pignoris obli¬
meniam in uacuam
poso̾m enisdem fundi
induxit. quero ando¬
nacõ ꝑfecta sit. pdise¬
rem firma pignoris ob¬
mine lab̾onis ne potis
sui mutuam peccumx
dedit ⁊ usurat sem ꝑ
ꝑcepit. ⁊ instrum̾ta
debitorum ad lab̾om
recepit. que inu̾rdita

Expanded text:
reditariis portionibus com‹p›etere. Lucius Titius fundum Maeuiae donauit et ante traditionem eundem fundum post dies paucos Seio pignori obliMaeuiam in uacuam possessionem eiusdem fundi induxit: quaero, an donatio perfecta sit. resprem firmam pignoris obmine Labeonis nepotis sui mutuam pecuniam dedit, et usuras semper cepit et instrumenta debitorum a Labeone r
Abbreviated transcription (Latin):
non ultra quin qñmum
qm̃ manumissi finsrent
audientur. qui post quĩ¬
ĩgemitatis sue asse u̾ant
de care ip̃os principes ad¬
iri oportere coguituros

Expanded text:
non ultra quinquennium, quam manumissi fuissent, audientur. Qui post quiningenuitatis suae adseverant, de ea re ipsos principes adire oportere cognituros
Abbreviated transcription (Latin):
tum sensisse qm̃ ingeni¬
us ñ bo autem rolique¬
est ut quecũz ey re euis
a quo manu missierant ac¬
quisita huit restituant set
id quem admodum accipiẽ¬
dum sit uidendum est utr̃¬
ea que ignorantibus dñi sab¬
stulisse item quod eyhus est
acquisitum reddere debenit
anu̾o ⁊ conçesba ⁊ donata
a manmmstortbus ampleyi
sunt quod magis est y ap̾¬

Expanded text:
m sensisse quam ingenuis.Uerbo autem 'relinqueest, ut quaecumque ex re eius, a quo manumissi erant, adquisita habeant, restituant. sed id quemadmodum accipiendum sit, uidendum est, utrumne quae ignorantibus dominis abstulissent, item quod ex his adquisitum, reddere debeant, an uero etiam concessa et donata a manumissoribus amplexi sint: quod magis est. 4 P
Abbreviated transcription (Latin):
cia affert nam q÷ ex furore
⁊ eyeo. qua quis constancia
qua trepidacõne quio dretur
uel auus extumdins quieq
inciuitate sua est quedam
ad illimminandam intatem
in lucem em̃gunt. in causis

Expanded text:
ia adfert: nam et ex sermone et ex eo, qua quis constantia, qua trepidatione quid diceret, uel cuius existimationis quisque in ciuitate sua est, quaedam ad inluminandam ueritatem in lucem emergunt. In causis
Abbreviated transcription (Latin):
sci. ¶ Dispensatori qui uno¬
rante debitore remotꝰ . ẽ ab
actu rͤte soluit. ex uolũtate n.
dñi eisoluit. ꝙͣ sinescit nu¬
tatam qui soliuit libatꝰ ł p̾¬

Expanded text:
.Dispensatori, qui ignorante debitore remotus est ab actu, recte soluitur: ex uoluntate enim domini ei soluitur, quam si nescit mutatam, qui soluit liberatur.
Abbreviated transcription (Latin):
i quis stipłatꝰ fu̾it .x. in mille.
solui quidem mel pot̾ aũqͣm ex
scipulatu agat᷑. s semel actũsit
et petita .x. fui̾nt ampliꝰ melsol¬
ui nõ potest. ¶Item si mͥ aut
ticio scipłatꝰ fuero dari deinde
petam ampliꝰ dicio solui ñ pot̾

Expanded text:
i quis stipulatus fuerit 'decem in melle', solui quidem mel potest, antequam ex stipulatu agatur: sed si semel actum sit et petita decem fuerint, amplius mel solui non potest.Item si mihi aut Titio stipulatus fuero dari, deinde petam, amplius Titio solui non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
missum nunciatum e̾e̾t. abhis
ꝗ fidem tacitam susceꝑant.
dem̾ post aꝑtai a fidĩomita¬
rio de latum ẽe̾t. diuus ant̾
recipi ꝓfessõm eius uissit n
enĩ dignam ẽẽ p̾mio tamp̾¬
cipitem festinaconis prio¬
ris ⁊ cum se ꝗs nunciet.
non caꝑe pocins consiteri
de suo uire qm alind refere
uidetur. ¶ Ad eos bñficium
traianni ꝑtinz qui ex defunc¬
ti uoluntate uenctum sibi
cape non poslunt ei gonec
pellutur summouẽdos ee̾ ab
ꝙĩt uł fłm dixunt testamen¬
tum qr usq ad finem litis ob
rorem se detulit cum caꝑe soli¬
dum possit nou noce hoc di¬

Expanded text:
missum nuntiatum esset ab his, qui fidem tacitam susceperunt, deinde post apertas a fideicommissario delatum esset, diuus Antoninus recipi professionem eius iussit: neque enim dignam esse praemio tam praecipitem festinationem prioris, et cum quis se nuntiet non capere, potius confiteri de suo iure quam aliud deferre uidetur. Ad eos beneficium Traiani pertinet, qui ex defuncti uoluntate relictum sibi capere non possunt. ergo necpelluntur, summo uendos esse ab um dixerunt testamentum, qui usque ad finem litis obprorem se detulit, cum capere solidum posset, non nocere hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
que debebat. postea fisdus iure
suo usꝰ abstunt micħ peccuia̾.
querebatur anlib̾ata ẽent pig¬
noramarcus recce existimabat.
siid ꝙ micħ solutum est. fitꝰ
abstulit. nõ compet̾e pignorũ¬

Expanded text:
quae debebat: postea fiscus iure suo usus abstulit mihi pecuniam. quaerebatur, an liberata essent pignora.Marcellus recte existimabat, si id quod mihi solutum est fiscus abstulit, non competere pignoru
Abbreviated transcription (Latin):
mis creditorib p̾cedentib
satisfiat. ⁊ aquit suꝑ fliuĩ
est. fisto inferatur. aut si ac¬
toriubebit pect̾iam qmͣ deb̾i
creditori prinato fu̾it ꝓbat̾.
tas s nõ susciꝑe diuis ꝓuis
repsit licet bona relictͥ oru
se quic ꝓfiteatur. uel ꝑteni
bonorum datam non suscipe
⁊ adiecit ⁊ illum dignum fu¬
isse ꝑuniri. ꝓtam turpi tam¬
cogitur. ita lib̾um arbitrumi
desistendi ei non datu: ꝗ de
mandato detulisset. plane iꝑ¬
ꝑẜunt de latore audiendũ
uolentem ali te desurere si si¬
bimandatorem subtracta q̃rã.
ta mencõne mandatoris si pꝰ¬
ea desistat. p̾tendens manda¬
torem cãe decessire: piniend̃

Expanded text:
mis creditoribus praecedentibus satisfiat et si quid superfluum est, fisco inferatur, aut, si actor, iubebit pecuniam, quam deberi creditori priuato fuerit probatum, tas se non suscipere diuus Pius rescripsit, licet bona relict‹u›rum se quis profiteatur: uel partem bonorum donatam non suscipere. et adiecit et illum dignum fuisse puniri pro tam turpi tamcogitur, ita liberum arbitrium demandato detulisset. plane serunt delatorem audiendum uolentem a lite desistere, si sibi mandatorem subtractum queratita mentione mandatoris, si postea desistat, praetendens mandatorem causae decessisse, puniendum