comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cio ꝓcedat ⁊ ħmodum legisfaltidie
erce̾dat. ħes postadicionem repetit eã
pecuniam queultra modum falcid¬
ie corporalit quid̃ data ẽ legeãt inpa¬
tes. ⁊ comodum heditarium ñ minuẽtes.¬
d̾.ã. ¶umc̃tum sit ħedem quihedẽ
plenami fidem testatori erhib insolid¬
um legata dependentem non posse po¬
stea rõnem legis p̃tendentẽ falctoie re¬
pencioneuti. quia uidetur uoluntatẽ
testatoris sequi uibeni ħ summili mõ fir¬
mum h̃ri. ⁊ si caucionem fuꝑ inte gr̃a
legator solucionem fecĩt qd̾ uetĩb leg¬
ib mnambiguitatem ductum ẽ. inut¬
roq et enĩ casu.i. fiue sõlũit. siue suꝑ¬

Expanded text:
 haec modum legis Falcidiae excedat , heres post aditionem repetit eam pecuniam, quae ultra modum Falcidiae corporaliter quidem data est, lege autem in pates et commodum hereditarium non minuentes. Cum certum sit heredem, qui plenam fidem testatori exhibet, in solidum legata dependentem non posse postea rationem legis praetendentem Falcidiae repetitione uti, quia videtur voluntatem testatoris sequi, iubemus hoc simili modo firmum haberi, et si cautionem super integra legatorum solutione fecerit: quod veteribus legibus in ambiguitatem deductum est. In utroque etenim casu, id
Abbreviated transcription (Latin):
nos uł fãias non hẽ nupciarum festi¬
nacione p̃stit̾it. ex iuuire quid̾ notissĩo.
sit uͣfamis. nsi huiꝰmoĩ matulam
simꝑiale bñficium ei remitat¶siat̃
ei filti erunt. seu filie. ⁊ inpetraĩt ĩ¬
diulgentiam infamie abolicionem
ꝑmittimꝰ ⁊ cetãrum pẽnarũ antiꝙͣ¬
obsuacionem. fatultatum om̃nim
que fu̾int ip̃r nuyciarum medietate
filio. ił filie. filiis ue. sen filiab dona¬
ũit. quos habebar ex uiro priori susc¬
eptos. mre scsti ⁊ omĩ donacionis sol¬
lempnitate conpleta. nec retento qui¬
demusu fructu. quẽ quid̃ semissem.
si duob filiti sen filiab pliusb uedo¬
nau̾it ⁊ sorte fatali unus iss una seu:
alus uł alia eisdem intestatus uł m¬
testara obierit. semꝑ ad suꝑstites fĩs
⁊ sorores uolumus ꝑtiñe. si aut̃ in

Expanded text:
m festinatione praestiterit, ex iure quidem notissimo sit infamis, nisi huiusmodi maculam imperiale beneficium ei remittat. Sin autem ei filii erunt seu filiae et impetraverit indulgentiam, infamiae abolitionem permittimus et ceterarum poenarum antiquationem, si facultatum omnium, quae fuerint tempore nuptiarum, medietatem filio filiaeve, filiis seu filiabus donaverit, quos habebat ex viro priore susceptos, pure scilicet et omni donationis sollemnitate completa nec retento quidem usu fructu. Quem quidem semissem si duobus filiis seu filiabus pluribusve donaverit et sorte fatali unus vel una, seu alius vel alia ex isdem intestatus vel intestata obierit, semper ad superstites fratres vel sorores volumus pertinere. Sin autem un
Abbreviated transcription (Latin):
elictis. quib unde lib̾i bonoꝵ possessio:
mimiie conpetix. ⁊ insuꝑ ex latẽ quib¬
cumq agl̃ans. inmune possint idem
aguari quaua ͣmͦ partem ħ editatis ꝑ¬
sone mortue fibi uendicare. s soli descẽ¬
dentes ad mortui successionem uocent.
quod rantum inf̾uturis non ectam p̃¬
t̃itis negociis. seiuan decernimus.¬
libi matrb ab intestato ira demũ
ꝑseh̾edes existant. si fari possunt
tam̃ matres libiseciam ũ infant¬
es nature concesserint. posse succ

Expanded text:
is, quibus unde liberi bonorum possessio minime competit, et insuper ex latere quibuscumque agnatis, minime possint idem agnati quartam partem hereditatis mortuae personae sibi vindicare, sed soli descendentes ad mortui successionem vocentur. Quod tantum in futuris, non etiam praeteritis negotiis servari decernimusliberi matribus ab intestato ita demum per se heredes existant, si fari possint, tamen matres liberis, etiamsi infantes naturae concesserint, posse succ
Abbreviated transcription (Latin):
amcło ubi ꝓprie caduca fiebant scd̾m
qd̾ p̃din i łn ⁊ clausis tab illis tam existẽ
hedes qui posse adire. siue exparte fit.
⁊ enĩ nonfuit adita tnsmiti nec uete¬
res concedebant. necnos patim̃tir es¬

Expanded text:
 ubi proprie caduca fiebant, secundum quod praediximus, et clausis tabulis tam existere heredes quam posse adire, sive ex parte sint etenim, nisi fuerit adita, transmitti nec veteres concedebant nec nos patimur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
sin aut̃ difiũctim fuĩt relictum fiqͥ¬
dem om̃s hoc acaꝑe ⁊ potũĩnt ⁊ uolue¬
rint. suaniquisq᷑ partem ꝓuirili p¬
ortioneaccipiat. ⁊ non sibi blandian¬
tur. ut unus quid̾ rem alii at singłi
solidam eius rei extimationẽ acciꝑe
defid̾emt: cum huimoĩ legatarioꝵ au¬
auciram antiquitas uaria m̃te fusc¬
epit. imino tantũmõ gũe legati eã
accipiens. malus respuendam eẽ exisu¬
mans. nos aut omĩmõ sepelmiii unã
omĩb naniram legatis ⁊ fdĩ comissis
mponentes⁊ antiquam dissonantia i
unam trahentes concordram. ħita fĩ
p̃ssim dispofũit ut uniquid̃ resso¬
legatarii quib separatim resdẽlicta
sit. ineuis ad quificionem concurra¬
nt.s unus forte eam accipiat. ħ soli¬
da eius fit. quia sermo testatoris om̃¬
bus prima facie solidum assignare
idr̃ aliis suꝑuenientib partem apri¬
or̃e Astrahentib. ut ex alioꝵ quid cõ¬
cursu. prioris legatum minliaturr. si
uõ nemo alius ueniat. issuemrepo¬

Expanded text:
ctim fuerit relictum, si quidem omnes hoc accipere et potuerint et maluerint, suam quisque partem pro virili portione accipiat et non sibi blandiantur, ut unus quidem rem, alii autem singuli solidam eius rei aestimationem accipere desiderent, cum huiusmodi legatariorum avaritiam antiquitas varia mente suscepit, in uno tantummodo genere legati eam accipiens, in aliis respuendam esse existimans, nos autem omnimodo repellimus, unam omnibus naturam legatis et fideicommissis imponentes et antiquam dissonantiam in unam trahentes concordiam. 11c . Haepressim disposuerit, ut uni quidem res soo non omnes legatarii, quibus separatim res relicta sit, in eius adquisitionem concurrant, sed unus forte eam accipiat, haec solida eius sit, quia sermo testatoris omnibus prima facie solidum adsignare videtur, aliis supervenientibus partem a priore abstrahentibus, ut ex aliorum quidem concursu prioris legatum minuatur, sin vero nemo alius veniat vel venire po
Abbreviated transcription (Latin):
no ułalii forte q̃m testator uosuent.¬
uł rem ab hede testatoris em̃e uł lo
ator locutuis ẽ fiue ꝑ altum euisdẽ
stucri successorem admnplea̾tur ¶i
tura ur qd̾ relictum ẽ ab alio adĩpłi
non possit: tuc ⁊ si iucrum ad aliꝙ̃
stator uoluit. quid emĩ siuissent eũ
inlocum c̃tum adĩre. uł lib̾alib stu¬
duis inbui. uł domum fus manib

Expanded text:
el alii forte, quem testator voluerrem ab herede testatoris emere vel lator locutus est, sive per alium eiusdem lucri successorem adimpleatur. 9c tura, ut quod relictum est ab alio adimpleri non possit, tunc, etsi lucrum ad aliquestator voluerit. Quid enim, si iusserit eum in locum certum abire vel liberalibus studiis imbui vel d
Abbreviated transcription (Latin):
constituta sint insuo rouore reman¬
sums. ¶ nbratib ꝓculdubio ⁊ post
p̃sentem sancionem pp̃ sui naturam
queadicionem hedi erpectant. sbad¬
ita s editate una cum aliis que suis
anis reticta sunt conpetentib excepto
eciam usu . ẜ. qm̃ sin natura ad ħedes
legatarii transiiti non patitu⁊ ne
quamorte testatoris neq ad̾ ad̾ita bedi¬

Expanded text:
constituta sunt, in suo robore mansuris. Libertatibus procul dubio et post praesentem sanctionem propter sui naturam, quae aditionem heredis expectat, ab adita hereditate una cum aliis, quae servis atis relicta sunt, competentibus. 6a . Excepto etiam usu fructu, qui sui natura ad heredes legatarii transmitti non patitur et neque a morte testatoris neque ab adita heredi
Abbreviated transcription (Latin):
dͦ   ieã cuuiꝰ filium tuum suum
significas ex iudicio defuncti qͣm dicis
fide comislatiã libtatem ei reliquisse
aliquid consecura ẽ. adiestituend. am
fidi comisłariam lib̾tatem non imerio
obnoria constituta deb urg̾i. nam fid̾i.¬
comissum enuelicrimusq ad eum mo

Expanded text:
 ea, cuius filium tuum servum significas, ex iudicio defuncti, quem dicis fideicommissariam libertatem ei reliquisse, aliquid consecuta est, ad restituendam fideicommissariam libertatem non immerito obnoxia constituta debet urgueri. Nam fideicommissum ei relictu
Abbreviated transcription (Latin):
tore. ħ qd̾ relictum ẽ deficiebãt qd apenta.
uoce caducum nuncupabatur. Empri¬
ino itaq ordĩe. ubi ꝓ nonscͥptis esficielĩ¬
tur ea queꝑsonis iam añ testam̃tum
mortiuis cestatordoilass. statutum fuãt

Expanded text:
tore hoc quod relictum est deficiebat, quod aperta tore hoc quod relictum est deficiebat, quod aperta voce caducum nuncupabatur. In primo itaque ordine, ubi pro non scriptis efficiebantur ea, quae personis iam ante testamentum m
Abbreviated transcription (Latin):
troducra sunt. concesserunt. ut io qd
in medio deficiebat ħ caducũm fiat pͥ¬
mum ħ̃ corrigentes ⁊ antiquũ statum
renouantes sancimꝰ onĩs hr̃e licenciã
amorte testatoris adire ħeditãtei. sum¬
liq mõ legator tił sidĩ comissor pure
uł indiem relictor diem amorte testa¬
toriscẽde̾. ¶ et cum tͥplicrinõ eaque
multimis elogus relinquntur contig¬
ebat defice̾. consentaneuinẽ. ⁊ tpr̃a eor⁊
noiã manifeste expone ut qd̃ intostitur.
duł reformetur. non sit incognĩtunsea
enĩis his reliq̃bantur qui mrerum n¬
atura tunc tp̃ris cum condebantur extre¬
ma elogia. non fuañt. forte ħ ignoranti¬
b testatorib ⁊ ea ꝓñ scripto cẽ legeseristi¬
mabãt fus utuo cestatore ⁊squi aliquid
etestam̃to hũir post cestam̃tum ab hac
luce fubtrahebatur. uł ipm̃ relicrum ex¬
piribat forte quadam condicione subq̃
relictum erat deficienͣte qd̃ uet̾esappllã¬
bant incãm caduci fus mortuo ⁊an testa¬

Expanded text:
troducta sunt, concesserunt, ut, quod in medio deficiat, hoc caducum fiat, primum hoc corrigentes et antiquum statum renovantes sancimus omnes habere licentiam a morte testatoris adire hereditates similique modo legatorum vel fideicommissorum pure vel in diem relictorum diem a morte testatoris cedere. Et cum triplici modo ea, quae in ultimis elogiis relinquuntur, contingebat deficere, consentaneum est et tempora eorum et nomina manifeste exponere, ut, quod vel tollitur vel reformatur, non sit incognitum. Ea enim vel his relinquebantur, qui in rerum natura tunc temporis, cum condebantur extrema elogia, non fuerant, forte hoc ignorantibus testatoribus, et ea pro non scripto esse leges existimabant: vel vivo testatore is, qui aliquid ex testamento habuit, post testamentum ab hac luce subtrahebatur, vel ipsum relictum expirabat, forte quadam condicione, sub qua relictum erat, deficiente, quod veteres appellabant in causa caduci: vel mortuo iam testa
Abbreviated transcription (Latin):
tas qiantique beniuolencie consentane¬
um⁊ naturali rõne fubiuxum intactũ
atq illsbatum ꝑ̃cipit custodm in õi euo
ualiturum. ¶ ꝓ sodõ uõ ordine in quo
ea ũtinitur que incãm caduci fĩ conti¬
gebãt. uetus uis corrigentes. sancimꝰ ea q̃
nta euem̃int. sunsliquid mõ mañe ap̃ eos
a quib fuur dẽlictaħedes forte.ul legata¬
nos iłalios qui fidĩ comisso gͣuari posfũt
nsi ⁊ inhune caum uł fubstitũtususs cõ¬
uinctus eos añcedar. s om̃s ꝑsonas quib
tucrum ꝑ hunc ordinem defertur eas ⁊̃
grauam̃ qd ab micio fuãt conplexũ omi¬
mõ señtrie᷑ fiue indaudo sit constitutũ.
fine inquibdam faciendis uł ĩui. isscõ.

Expanded text:
tas quasi antiquae benevolentiae consentaneum et naturali ratione subnixum intactum atque illibatum praecipit custodiri in omne aevum valiturum. Pro secundo vero ordine, in quo ea vertuntur, quae in causa caduci fieri contingebat, vetus ius corrigentes sancimus ea, quae ita evenerint, simili quidem modo manere apud eos, a quibus sunt derelicta, heredes forte vel legatarios vel alios, qui fideicommisso gravari possunt, nisi et in hunc casum vel substitutus vel coniunctus eos antecedat: sed omnes personas, quibus lucrum per hunc ordinem defertur, eas etiam gravamen quod ab initio fuerat complexum omnimodo sentire, sive in dando sit constitutum sive in quib
Abbreviated transcription (Latin):
F a Licer. adiens patres ħ̾editatẽ
confusione fcã ꝓ parte qua eid̾ suoce¬
sserisextinguatur accio qm tibi conp¬
etẽ eo qd̾ exam̃inistracione tntele m¬
ułta eum̃ debuisse contendis ꝓ resi¬
duis cñ ꝑartib cohedes comenire ñ
ꝓbibͥns tundum ate relictũm ea te¬
mis quo deducra qͣita residm fuba pa
titur. ꝓ̃stare uecesse habes.
entis instism̃ta ũbis p̃canis. iss restam̃¬
to uscodicislis uxor ribi dari mandauit.
eins uidicnim successores inpse conpel:

Expanded text:
 Licet adieris patris hereditatem et confusione pro parte qua eidem successeris extinguatur actio, quam tibi competere eo, quod ex administratione tutelae multa eum debuisse contendis, pro residuis tamen partibus coheredes convenire non prohiberis et fundum a te relictum eatenus, quod deducta quarta residui substantia patitur, praestare necesse habes. entis instrumenta verbis precariis vel testamento vel codicillis uxor tibi dari mandavit, eius iudicium successor
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. iusti .ã. Siquis quadringento¬
i prĩ trecentos octoginta solidos ciudã
ꝑsoluar. usaliam qnͣtitatemi que di¬
mimuere falcidie iõnem pot̾. saucini
hedem fi adient legis falcidie bñfi¬
cio fustentatum. repłi quid̾ qd̾ ad fal¬
cdiam deest ⁊ priꝰ eo dato uł retẽnͣto

Expanded text:
us . Si quis quadringentoi prius trecentos octuaginta solidos cuidam persolvat vel aliam quantitatem, quae diminuere Falcidiae rationem potest, sancimus heredem, si adierit, legis Falcidiae beneficio sustentatum repleri quidem quod ad Falcidiam deest, et prius eo dato vel retento
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis spes aliene fũat ħediratis excognͣ¬
tione fortead eos deuoluenda pactaq
int̾eos inita sunt ꝓuẽtura heditate qͥ¬
bns spãlit̾ declarabat᷑ s ille morturis fu¬
ent ⁊ heditas ad eos ꝑueñit c̃tos modos ĩ
ead̃ seditate obsuari. uł siforte ad quosdĩ
ex his heditatis comod̃ ꝑuenit c̃tas pac¬
ciones euenire ⁊ dubiuabat᷑ si hmim pa¬

Expanded text:
sonis spes alienae fuerat hereditatis ex cognatione forte ad eos devolvendae, pactaque inter eos inita sunt pro adventura hereditate, quibus specialiter declarabatur, si ille mortuus fuerit et hereditas ad eos perveniat, certos modos in eadem hereditate observari, vel si forte ad quosdam ex his hereditatis commodum pervenerit, certas pactiones evenire. et dubitabatur, si huiusmodi pa
Abbreviated transcription (Latin):
tutorib facra. auxilio cetis ẽ. nihis q̃ se¬
buerunt. cum gͥ tres curatoret hah¬
cõuenire. ñ ꝓhibebis.
tua de heditate te tñsegisse ⁊ iõ ẽtam
pecinnam ce ei debe caisse.⁊ si nuila
litis trm̃saccione int̃poĩta pecimnia ca¬
lita recte inflłigitur. ex qua cñsa si
fiscõ soluisses rẽpetẽ nõ posseᷤ. si nõ sol¬
nisses iure cõpenireris.
mꝑ alex Pge ciuͣgeminiano.
ꝙ pat eiꝰ cur̾atortibi datus. negotia
tua gest̾ĩt. ⁊ si apur iudicẽ tuum ne¬
gabit se accione teñi. qm̃ tnͣsactio.
⁊ aquilma stipulãtio. int̃poĩta ẽ iu¬
dex contemplacione indicii ꝙ ẽ bo¬
ne fid̃ĩ q̃ret. de qͣntã pecumia nomi¬
natĩ tnͣsactũ sit. ⁊ si apparũt de in¬

Expanded text:
tutoribus facta auxilio ceteris est in his, quae sedebuerunt. cum igitur tres curatores habconvenire non prohiberis. tua de hereditate transegisse et idpropter certam pecuniam te ei debere cavisse, etsi nulla litis transactione interposita pecunia recte cauta intellegitur. ex qua causa si fisco solvisses, repetere non posses: si non solvisses, iure convenireris.ae. Age cum Geminiano, quod pater eius curator tibi datus negotia tua gesserit, et si apud iudicem negabit se actione teneri, quoniam transactio et Aquiliana stipulatio interposita est, iudex contemplatione iudicii quod est bonae fidei quaeret, de quanta pecunia nominatim transactum sit: et si apparu
Abbreviated transcription (Latin):
appareat ⁊ ex nr̃a uolitate coupoi̾ar.
nemine audete conparare ea que aut¬
imtas habebar his que ma auctoritas
introdipxt. Qiria msta ⁊ mgama funt
que sꝑ utlitate rerum m̃format uit
ado ut ⁊ si pͥncipanis cõstituco̾ suat iue¬

Expanded text:
appareat et ex nostra voluntate compositum: nemine audente comparare ea quae antiquitas habebat his quae nostra auctoritas introduxit, quia multa et maxima sunt, quae propter utilitatem rerum transformata sunt. adeo ut et si principalis constitu
Abbreviated transcription (Latin):
ans. ⁊ om̃e opus moderatu. qm pulche¬
rimũ ostendaris. ¶ ħeciam nichominu
stitucõnib quas antiqui infuis ribris po
qd a nobis electum ⁊ ibi poi̾tum fuĩt ⁊ ne¬
scͥptam arguere audeat Cum enĩ iulegte
antiq̃ que regia nũcupabant om̃e iuis oĩs¬
q potestas ppłi romam ĩimꝑatoriã mũsiata
funt porestatẽ. nos uõ sancionẽ omem ñ
ur̃is legib ab rogare: qd̾ intantũ uolumꝰ:
ead omia cum posita sumt optine ut sialt

Expanded text:
atis, et omne opus moderatum, et quam pulcherrimum ostendatis. Hoc etiam nihilominus stitutionibus, quas antiqui in suis libris posquod a vobis electum, et ibi positum fuerit. Et nescripturam arguere audeat. Cum enim lege antiqua, quae Regia nuncupabatur, omne jus omnisque potestas populi Romani in imperatoriam translata sunt potestatem, nos vero sanctionem omnem non nostris legibus abrogare? Et in tantum eadem omnia, cum reposita sunt, obtinere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ edicti ꝑpetm ĩ mutacõnem ꝓut hoc
uob̾ comodiꝰ eẽ patũit ut nicħ extͣ me¬
moratam confumacõnem possit eẽ delict
pene aminũ confusum ⁊ a nob̾ purgatũ
qĩ quodam muro uallatũ nich exita se:
habeat. omib auctoriatib equa inri digs¬
rate posentib ⁊ neminigͣndam p̃rogatmn¬
am suanda quia nõ om̃s inomĩa s certiꝑ
cta iss meliores uł detĩores inueniunt᷑ s ne¬

Expanded text:
m edicti perpetui imitationem, prout hoc vobis commodum esse patuerit, ut nihil extra memoratam consummationem possit esse derelipene annos confusum, et a nobis purgatum, quasi quodam muro vallatum, nihil extra se habeat: omnibus auctoribus juris aequa dignitate pollentibus, et nemini quadam praerogativa servanda, quia non omnes in omnia, sed certi per certa, vel meliores, vel deteriores inveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
÷ͣ. oris sentẽcia ⁊ nsl̾ros⁊ maiores maliq̃ parte
suꝑare:⁊ iõ eaque aña inlibris emilii papi¬
mani⁊ ulpiano ⁊ paisio nec nõ marciano.
astͥpta. sunt que antea millã ium obaneb:¬
ant pp̃ honore splendidissimi papnuani.
non statim respuere s fiquid ex hisad rep¬
iecionẽ sũim ingenii ꝓapiniam librorl

Expanded text:
s sententia, et multas, et majores in aliqua parte superare. Et ideo ea quae antea in notis Aemilii Papiniani ex Ulpiano, et Paulo, necnon Marciano ascripta sunt, quae antea nullam vim obtinebant propter honorem splendidissimi Papiniani, non statim respuere; sed si quid ex his ad repletionem summi ingenii Papiniani laborum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
studiosũ iom̃ib reb r̃uenit qm̃ legũ
auctoritas que diuinas ⁊ humanas res
bñ disponit. ⁊ om̃em iniquitatẽ expesti¬
t. reꝑimꝰ aũt om̃em legum tramitẽ qui
ab urbe romana condita ⁊ romulendẽ¬
cendit temporib ita eẽ confifũ ut inf
mitũ extencatꝰ milliꝰ humane natẽ¬

Expanded text:
studiosum in omnibus rebus invenitur, quam legum auctoritas, quae et divinas et humanas res bene disponit, et omnem iniquitatem expellit, reperimus autem omnem legum tramitem, qui ab urbe Roma condita et Romuleis descendit temporibus ita esse confusum, ut in infinitum extendat
Abbreviated transcription (Latin):
mnpyalentinꝰ. Leges sactisime que
constringunt ħ om̃ium uicas intlligi abõĩ¬
bus deb̾ent ur uniũsi p̃scͥpto earum mani¬
festrus cognito uł inhibita declinẽt uł per¬
missa sectentisiquid uõ inhisd̃ legibꝰ latũ
fortasis obscuriꝰ fuit oportet io imꝑaroria
int̾pretacõne pareti duiciamq legis ñe¬

Expanded text:
. Leges sacratissimae, quae constringunt omnium vitas, intellegi ab omnibus debent, ut universi praescripto earum manifestius cognito vel inhibita declinent vel permissa sectentur. Si quid vero in isdem legibus latum fortassis obscurius fuerit, oportet id imperatoria interpretatione patefi
Abbreviated transcription (Latin):
rum capaciones ⁊ conpendiosa enig¬
mata que multas ꝓ se ⁊ ꝑ suum uiciũ
antinonnias induxunt eiusd̾ coditis ce¬
xtum conscribi. ⁊̃ si num̃us librorũ
significat᷑. aur aliud quicqm. nec ⁊¬
eni ħ ꝑ speciatia figna num̃oꝵ man¬

Expanded text:
rum captiones et compendiosa aenigmata, quae multas per se et per suum vitium antinomias induxerunt, ejusdem Codicis textum conscribi, etiamsi numerus librorum significetur, aut aliud quidquam; nec enim per specialia signa numerorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊omẽm sancionẽ ⁊ coslig̾e ⁊ emencare
⁊ tot auctoꝵ disꝑsa nolumina unocodie¬
e inc̾ita ostũd̾e qd̾ nemo alius. neq spe¬
uare. neq optare auius ẽ. resquid nob.
disticishima inmo magis mpossibilis ii¬
aistio ĩuocato eam quoq curanimis
teposmimꝰ animis. dõ freti qui ⁊ respenitu
desperatas donare ⁊ consumare untutissu¬
optimũ iespeximꝰ mimst̾ium. tibiq pri¬
mo ⁊ hoc opus conimins ingeniitiu oo¬
cumitis exnũ codicis ordinacione accep¬
tis ⁊ ussimꝰ quos ꝓbau̾is tam exfacumo¬
issmis antecessorib qm ex unis diseui¬
ssimis togatis fori amplissime sedis ad
sociand̾ saborẽ eligechis itaq collectis
⁊ innĩm palaciũ introductis nłq tuo
restimonio placitis totam rem faciẽdã
ꝑmisimꝰ. itti tñ ut tr ingllantissimi
anum gubnacõne res om̃s celebret᷑.¬

Expanded text:
omanam sanctionem et colligere et emendare et tot auctorum dispersa volumina uno codice indita ostendere, quod nemo alius neque sperare neque optare ausus est, res quidem nobis difficillima, immo magis impossibilis viauxilio invocato, eam quoque curam nostris reposuimus animis, Deo freti, qui et res penitus desperatas donare, et consummare suae virtuoptimum respeximus ministerium: tibique primo et hoc opus commisimus, ingenii tui documentis, ex nostri Codicis ordinatione acceptis; et jussimus quos probaveris, tam ex facundissimis antecessoribus quam ex viris disertissimis togatis fori amplissimae sedis, ad sociandum laborem eligere. His itaque collectis, et in nostrum palatium introductis, nobisque tuo testimonio placitis, totam rem faciendam permisimus: ita tamen, ut tui vigilantissimi animi gubernatione res omnis celebret
Abbreviated transcription (Latin):
em decoramꝰ ⁊ statum rei .p. sustentamꝰ:
⁊ ita nrõs animos ad dĩ omĩpotentis eri¬
gnuꝰ adiutorĩ. ut neq ariuis confioi¬
mus. neq m̃is militib neq belloꝵ dnc¬
ibus us nr̃ ingeno. s om̃em spem iefe

Expanded text:
em decoramus, et statum reipublicae sustentamus: et ita nostros animos ad Dei Omnipotentis erigimus adjutorium, ut neque armis confidamus, neque nostris militibus, neque bellorum ducibus, vel nostro ingenio,
Abbreviated transcription (Latin):
app aich Situt sacrificia ꝓhibemꝰ
ita uolumꝰ publicoꝵ oꝑtim ornamẽta
suan ac ne sibiatiq̃ auctoritate bland¬
iant qui ea conantꝰ eũtere. siꝙ rescͥptum
siqͣlex forte p̃rendit arrepte hiꝰ caite ex¬

Expanded text:
ario Sicut sacrificia prohibemus, ita volumus publicorum operum ornamenta servari. ac ne sibi aliqua auctoritate blandiantur, qui ea conantur evertere, si quod rescriptum, si qua lex forte praetenditur: abreptae
Abbreviated transcription (Latin):
lacione contͣ bonos mores int̾̃poita.
denegandas eẽ exacciones. nirisau¬
toritate. demonstratur.¬
d. ãa. Q b restituenda q̃ subtraxe¬
rat accipientem petuniam cumi ei
tm̃ int̾ueniat tmpitudo condicione
conuentum hanc restituere debere
abegerat peccora pecimiam accep̃.
tam hane qmͣ que pħ comissum ten¬
uit restituere deħe comuenit. licer
mortua iss auo fortinto casuꝑisse
dicantur cum in hoc casu in remꝰ
finti quidem accione singilos
siam curabit.

Expanded text:
latione contra bonos mores interposita latione contra bonos mores interposita denegandas esse actiones iuris auctoritate demonstratur . Ob restituenda quae subtraxerat accipientem pecuniam, cum eius tantum interveniat turpitudo, condictione conventum hanc restituere deberabegerat pecora pecuniam accepit, tam hanc quam quae per hoc commissum tenuit restituere debere convenit, licet mortua vel alio fortuito casu perisse dicantur, cum in hoc casu in rem furti quidem actione singulos sententiam curabit.
Abbreviated transcription (Latin):
õ.a. ¶duocacionis causa datam ꝑec¬
uinam si ꝑ eos quiacceperant quontin
fusceptam fidem inpleant setisse ꝓbet᷑
resticuendam ẽẽ comienite ꝯdicione¬
m̃ꝑaũt. Siexcaucione tua comuen¬
inceperis nullam te pecunam acoe
re cogniturus est ꝓbandum ẽ eo ex
mplẽto ab solucio sequatur. ob tmpe¬
discĩplinam tempoꝵ morum domũ
adũsane dedisle ꝓfitearis. frstra eam
pestituidefid̃as. cum mꝑari cã posses¬
srus melior condicio habeatur can
mꝑ diccł Q uod eirandicã tirocin¬
n cusa dedisse te ap̃ conpente̾ iudicẽ
tit. instantiã eius recipies qmine¬
morcenfise publice ꝑost restituciõe
pecinie. ⁊ concussionis crim̃ inultũ
eciam dantis turpis inueniatur cã
nicet ħ secuta fu̾it datum condici tm̃
non eciamusure peti possunt.
remꝓponis uñ mntssigis ⁊ confessionẽ
lenocini p̃ces tuas contine ⁊ caute
qnͣtitatis obtinpẽ cãm exacciomi lo¬
pitudo ũsatur ac solure qmͣitas ces¬
sat repeticio. tam̃ ex huiꝰ modi stipu¬

Expanded text:
. Advocationis causa datam pecuniam, si per eos qui acceperant, quominus susceptam fidem impleant, stetisse probetur, restituendam esse convenit. DIOinus . Si ex cautione tua conveniri coeperis, nullam te pecuniam accere cogniturus est, probandum est et eo impleto absolutio sequetur. ANTdisciplinam temporum meorum domum adversariae dedisse profitearis, frustra eam restitui tibi desideras, cum in pari causa possessoris melior condicio habeatur. AN . Quod evitandi tirocinii causa dedisse te apud competentem iudicem terit, instantia eius recipies: qui memor censurae publicae post restitutionem pecuniae etiam concussionis crimen inultum etiam dantis turpis invenitur causa, licet haec secuta fuerit, datum condici tantum, non etiam usurae peti possunt. rem proponis: unde intellegis et confessionem lenocinii preces tuas continere et cautae quantitatis ob turpem causam exactioni lopitudo versatur ac soluta quantitate cessat repetitio, tamen ex huiusmodi stipu
Abbreviated transcription (Latin):
tifit uł aliam caitulameiq fidemm¬
potuit postea aut psona contra ames¬
ta cartula ił instrĩtum ꝓlaturese.
qi falsum hoc constiutum redargue¬
renicitur ne duitius dubitetir utiũ
necrssitatẽ ei qui ꝓnss̾it imponi oportei
repetitauice h ⁊ ferre ansufficiat ei fi¬
tepiam pridem appbata santien si
crematam iss anom diminutam hãe
recuitiad simulans⁊ ad difficiltatere
ꝓducciomis respiciens huł mifacit pe¬
ticionem e postqͣmhoc ab actoreuł re¬
titore fũit iuratum⁊ inscripior pasᷤ¬
ma apue conpetentẽ iuidioem depõ¬
sita tunc necessitatẽ ei inponiquꝵꝓ
tulie cartam dequa q̃ritur it̾umeam
ap̃ tudicẽ criminis ꝓferre qͣtenus
possit apur eum crimen falfitatis
uentilari. sm aut dicat nomeẽ sibi pe¬
sibsle eam ostende qr ꝑfortiutoscas
huimii copia ei arepta e. tuc fubear
racrantum qd̾ neq h̃t eamd cartul¬
am neq eam dedit nec aput aliũ uo¬
luntace constituta est nec dolo .ii. fe¬

Expanded text:
am chartulam eique fidem imposuerit, postea autem persona, contra quam ista chartula vel instrumentum prolatum est, quasi falsum hoc constitutum redarguere niteretur, ne diutius dubitetur, utrum necessitatem ei qui protulit imponi oporteret repetita vice hoc proferre, an sufficiat ei fides iam pridem approbata, sancimus, si crematam vel alio modo diminutam, hanc requiri adsimulans et ad difficultatem productionis r espiciens huiusmodi facit petitionem Et postquam hoc ab actore vel petitore fuerit iuratum et inscriptionum pagina apud competentem iudicem deposita, tunc necessitatem imponi ei, qui protulit chartam de qua quaeritur, iterum eam apud iudicem criminis proferre, quatenus possit apud eum crimen falsitatis ventilari. Sin autem dicat non esse sibi possibile eam ostendere, quia per fortuitos casus huiusmodi copia ei abrepta est, tunc subeat sacramentum, quod neque habet eandem chartulam neque alii eam dedit nec apud alium voluntate eius constituta est nec dolo malo fe
Abbreviated transcription (Latin):
possit. conseq̃ns est ut suꝑstite quidem
seruo dninde ꝑeculio comientas. uł si
iam seriius rebus humanis est exep
tus. uł distractus seu manumissus. N
annus excessit. de peculio quondam
adũsus eum exꝑiri possis. ¶ alioqͥn
sicũm lib̾orẽ agente eius cuiꝰ precib
meministi contractum hiisti⁊ eius.
ꝑsõnam elegisti. ꝓ iudes contra dnĩn
nullam te huĩsse accionem. nisi uł in
rem eius pecunia ꝓcessit. uł hunc tcͣ
ligis ⁊ sorti ⁊ usuris parẽre oportere. si¬
; te his omĩbus obligastiut res que
ꝑignoris iure detinentur. nbari po¬
sint. ¶ quod si fideuissor credite pecu

Expanded text:
stite quidem servo dominum de peculio convenias vel, si iam servus rebus humanis exemptus est vel distractus seu manumissus nec annus excessit, de peculio quondam adversus eum experiri possis. Alioquin si cum libero rem agente eius, cuius precibus meministi, contractum habuisti et eius personam elegisti, pervides contra dominum nullam te habuisse actionem, nisi vel in rem eius pecunia processit vel hunc clegis et sorti et usuris te parere oportere, si te his omnibus obligasti, ut res quae pignoris iure detinentur liberari possint. Quod si fideiussor creditae pecu
Abbreviated transcription (Latin):
petir adiu eas seruatoᷤᷤ sun aut om̃i
abhac hice subtracti sunt tut necessi¬
tatemei mꝑomi fide scripture adꝓbata
inqua deposiciones eorum refferunt.
eas ꝙͣ fc̃as accipereᷤᷤ smu̾o resꝑmixte
fumt. ⁊ quidam ex his mortui fuinta
dem testimonio eandem eleccionem
seruare htigatori adũsus quẽ testimo
maptuntiir inmoriencium aut per¬
sonas depoiciones eorum non eẽ respii¬
eas⁊ testes uire legitimo qd̾ ei conpetit¬

Expanded text:
petit adversus eas servato: sin autem omnes ab hac luce subtracti sunt, tunc necessitatem ei imponi fide scripturae approbata, in qua depositiones eorum referuntur, eas quasi factas accipere. Sin vero res permixtae fuerint et quidam ex his mortui alii dem testimonio eandem electionem servari litigatori, adversus quem testimonia proferuntur, in morientium autem personas depositiones eorum non esse respueas et testes iure legitimo
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃s fiue inrem patris eapeciuna red¬
acta ese ⁊ si patna heditate absompe
accionem nisi inio qd̾ face possit nõ
danpetii e diciinterptacione decla
mpdio E ciamn si non mandante.
neq subicribente neq iubente dña
pecumam muniam teruo priscede¬
m consecuiturus scd̃miuris form¬
am io qd cibi d e ben apariur¬
oa  iex conitu patris mssnes
petimam accepistiteq etuo hedita¬
te adstines frustra iͣesis ne a credi¬
torib eius comienians.
tentiteni. s si diuntaxat de pecieto
tecumagatur defensionibꝰ siquetibi
rarum uicem hĩtandi faciltatẽ con¬
cestit mislo iuire adu̾samis tuus hos¬
picrum exhac causa sibi uendicar c̃¬

Expanded text:
ipsius sive in rem patris ea pecunia redacta est, et si paterna hereditate abstinuit, actionem nisi in id quod facere possit non dari perpetui edicti interpretatione decla Etiam si non mandante neque subscribente neque iubente domina pecuniam mutuam servo priscae dei, consecuturus secundum iuris formam id quod tibi deberi apparu ex contractu patris iussu eius pecuniam accepisti teque eius hereditate abstines, frustra vereris, ne a creditoribus eius conveniaris. tenti teneri. Sed si dumtaxat de peculio tecum agatur, defensionibus, si quae tibi rarum vicem habitandi facultatem concessit, nullo iure adversarius tuus hospitium ex hac causa sibi vindicat, c
Abbreviated transcription (Latin):
nexum detinuit. fructus quos ꝑcepit uel
ꝑcipere debuit. in racionem exhonetan¬
di debiti conputare necesse hatᷤ. ⁊ si agrũ
detĩorem constituit eo quoq nomine pi
mp̃. Paccum uulgare quod ꝓposusti:
uit si m̃tra ceitum tempus pecunta sotu¬
ta non fu̾it ⁊ ꝑdiapignori iss ipotecheda¬
ta uend̾e liceat. non ademit debitor ad ñ¬
stiscreditorem pignoraticam accionem

Expanded text:
nexum detinuit, fructus quos percepit vel percipere debuit in rationem exonerandi debiti computare necesse habet et, si agrum deteriorem constituit, eo quoque nomine pi. Pactum vulgare, quod proposuistis, ut, si intra certum tempus pecunia soluta non fuisset, praedia pignori vel hypothecae data vendere liceret, non adimit debitori adversus creditorem pigneraticiam actionem
Abbreviated transcription (Latin):
stipulaciones⁊ legata incipiãt
⁊anos contractus post mortem conpo¬
sitos anͣtiquitas quid̾ respuebat. nos
autẽ ꝓcomumi omĩum utaitate rece¬
punisconsentaneũ erat ⁊ illam regł¬
amquauetustas utebatur. more hu¬
mano em̃dare. abheredib enĩ incipe
accionemul cont heredes uetẽs non
concedebant contemplacione stipula¬
conum cetãtumq causarum p̾ mor¬
temconceptarũ. s nb necesse ẽ ne prio¬
ris uncii matĩam relinqͣniꝰ ⁊ ip̃am reͣ¬
głam de mediotolłe ut liceat ⁊ abhere

Expanded text:
stipulationes et legata et alios contractus post mortem compositos antiquitas quidem respuebat, nos autem pro communi hominum utilitate recepimus, consentaneum erat etiam illam regulam, qua vetustas utebatur, more humano emendare. Ab heredibus enim incipere actiones vel contra heredes veteres non concedebant contemplatione stipulationum ceterarumque causarum post mortem conceptarum. Sed nobis necesse est, ne prioris vitii materiam relinquamus, et ipsam regulam e medio tollere, ut liceat
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ aã. Si falsum instium̃tum emꝑci¬
onts conscuptum tibi uelut locacionis
qm fĩmandau̾as fubscribere te non rel¬
ecto. s fidem habente fuasit. neutrum
contractum utroq alfutrius consens¬
u defficiente. ronstitisse ꝓculdubio ẽ.¬
ui maiore aufferuntur. detrim̃to eorũ
quibus res comodantur.mputari non
solent s cumis qͣui comodari sibi bouẽ
postulabat. hostĩlis intursionis contẽp¬
lacione ꝑicłm amissionis. ac fortunam
futuri dampnunse succepisse ꝓpona¬
tur p̃ses ꝓuincie si ꝑbaũis eum indẽp¬
nitatẽ tibi ꝓmisisse. placitum cõuẽtõ¬
nis inple eum conpellet.¬
d̾.aã. Cuneum quitpĩalis minift̃i
causa suscepit ancillam ad restitucionẽ.
bona fides urgeat. conseq̃ns ẽ soc̃umtũ¬
um huiꝰ reicausa tradioisse ancillama¬
dito p̃side ꝓuĩcie ꝓbare. ut fidem suscep¬
tamis adñsus quem supplicas agnosc̾e

Expanded text:
 . Si falsum instrumentum emptionis conscriptum tibi, velut locationis quam fieri mandaveras, subscribere, te non relecto, sed fidem habente, suasit, neutrum contractum in utroque alterutrius consensu deficiente constitisse procul dubio evi maiore auferuntur, detrimento eorum quibus res commodantur imputari non solent. Sed cum is, qui a te commodari sibi bovem postulabat, hostilis incursionis contemplatione periculum amissionis ac fortunam futuri damni in se suscepisse proponatur, praeses provinciae, si probaveris eum indemnitatem tibi promisisse, placitum conventionis implere eum compellet. Cum eum, qui temporalis ministerii causa suscepit ancillam, ad restitutionem eius bona fides urgueat, consequens est socerum tuum huius rei causa tradidisse ancillam adito praeside provinciae probare, ut fidem susceptam is adversus quem supplicas compe
Abbreviated transcription (Latin):
cem uentilatur si enim iam plenis¬
simum finem accepit. neq pp̃ applla¬
cionẽ suspensa ẽ neq ꝑsolitam retra¬
cracionem adhuc lisuiue speratur:
time satis durum ẽ huiꝰmodiq̃rele
indulg̃ine minfinitum cause retra¬
ccentur ⁊ sopita iam negocia ꝑhuuiꝰ¬
modi uiam itũm aꝑiantur.⁊ contra¬
num aliqd̃ nr̃o eueniat ꝓpoĩto. płris¬

Expanded text:
cem ventilatur. Si enim iam plenissimum finem accepit et neque per appellationem suspensa est neque per solitam retractationem adhuc lis vivere speratur, tunc satis durum est huiusmodi querellae indulgeri, ne in infinitum causae retractentur et sopita iam negotia per huiusmodi viam iterum aperiantur et contrarium aliquid nostro eveniat proposito I
Abbreviated transcription (Latin):
tis quos fĩ placuit tñsaccionũ ⁊̃ quas in¬
strum̃tis recipi comienit non aut̃ uirẽ
hr̃e sancimniꝰ nisiisttumm̃ta ĩmũdũ rec¬
eptasubscripcionibq parcium confir¬
mata⁊ si ꝑtabellionem conscuibant᷑ eciã
ab ip̃o conpleta ⁊ postremo partibus ab¬
umꝰ partis uł ambarũ hãt. uł ab ip̃o m¬
undo qd̾ necdum ẽ mpletum⁊ ab solu¬
tum aliꝙ uisfibi ex eod̾ contractuuł tñ¬
saccione uendicare adõ ut nec illud in
huiꝰmͦi uendicionib liceat dicẽ ꝙ p̃cio
staruto necessitas uenditorimponat᷑
uss contractumuendicionis ꝑtic̃e uł
io quod emptors int̃ẽ ei ꝑsolũe. que
taminpostea conficiendis instrum̃tis
qm inhis que iͣm scpͣpta non dum aĩ
foluta sunt socum hr̃e p̃cipimꝰ nisi iã
sr̃ his transactum sit ił iudicatum fit
que retractari non possunt᷑ exceptis ẽp̃¬
cionalibus cm̃ instrum̃tis iam łiusceda

Expanded text:
ctionum etiam, quas instrumento recipi convenit, non aliter vires habere sancimus, nisi instrumenta in mundum recepta subscriptionibusque partium confirmata et, si per tabellionem conscribantur, etiam ab ipso completa et postremo a partibus abunius partis vel ambarum habeat, vel ab ipso mundo, quod necdum est impletum et absolutum , aliquod ius sibi ex eodem contractu vel transactione vindicare: adeo ut nec i llud in huiusmodi venditionibus liceat dicere, quod pretio statuto necessitas venditori imponitur vel contractum venditionis perficere vel id quod emptoris interest ei persolvere. Quae tam in postea conficiendis instrumentis quam in his, quae iam scripta nondum autem absoluta sunt, locum habere praecipimus, nisi iam super his transactum sit vel iudicatum, quae retractari non possunt: exceptis emptionalibus tantum instrumentis ia
Abbreviated transcription (Latin):
urdices testes fuissent ꝓducti uania¬
tumerat.utrum deb̾et eorum de po¬
siciomibus mindicio litigator uti.
annoneer audiendus. sancimis si
quio inconꝓmissis aliguid ꝓhuimsi
hr̃e eum cẽquem depoĩciones eoꝵ
psemntur sieas recusau̾it concede¬
deberetestes itm̃ adduci⁊ non oponi
eis ꝓiam testimontum suum de

Expanded text:
iudices testes fuissent producti, variatum erat, utrum deberet eorum depositionibus in iudicio litigator uti, an non esset audiendus. Sancimus, si quidem in compromissis aliquid pro huiusmodi habere eum, contra quem depositiones eorum proferuntur , si eas recusaverit, concedere testes iterum adduci et non opponi eis, quod iam testimonium suum de
Abbreviated transcription (Latin):
umaticantis ex nr̃a lege aliquis
trahere malĩe siquid̾ uia sponte fide¬
tulionem suepsone sine dampno ꝑ̃s¬
tare uelint hoc fĩ. smaue nolũut nõ
carcerancintodia detrudi. s sac̾men¬
to eos comiti censemus. siemĩꝓ toto
liscentamine niriuirando credend̾
opoeter minime testes inhuꝰ modi
cano ꝑtesari ꝓaliemi comodi suo
intenne t cuuates disponinꝰ nõ am¬
ptius testes sbseruare uidices conpelli
postqm fuerint admoniti ifitimi
quatenꝰ cogncionem sucipiant n
qua testos necessarii msi fuerint et
omĩmodo licentia eis concedatur ui
d eos obseruare uolente siꝑexecuto¬
ueo admonitiuenre nolueunt test¬
⁊ os accipe ⁊ alturraꝑte presente que
oos ntboducit temmoma eorum cap¬
ereantaute dieb effmuentib noeat
eras festib discedea iudice ingllam
habente licenciam eos postãma fn¬

Expanded text:
uniariis causis ex nostra lege aliquis trahere maluerit, si quidem sua sponte fideiussionem suae personae sine damno praestare velint, hoc fieri, sin autem noluerint, non carcerali custodia detrudi, sed sacramento eos committi censemus. Si enim pro toto litis certamine iuriiurando credendum oportet minime testes in huiusmodiari et pro alienis commodis suas invenire difficultates, disponimus non amplius testes observare iudicies compelli, postquam fuerint admoniti, nisi taquatenus cognitionem suscipiant, in qua testes necessarii visi fuerint, ut omnimodo licentia eis concedatur et e eos observare volente, si per exsecutores admoniti venire noluerint, testes accipere et alterutra parte praesente, quae eos introducit, testimonia eorum capere. His autem diebus effluentibus liceat quidem testibus decedere a iudice nullam habente licentiam eos, postqua
Abbreviated transcription (Latin):
accusatus falsimetus ẽ. ⁊ pãratus ẽ sĩ
ita insum fũit aquo pecuniam petis.
eras subiectus applłare debitisti¬
ferebat. indubium renocaretur. nõ se
usurum contestatus ẽuereri non de¬
bes ne ereascriptura qmͣ non eẽ ũam
eciam ꝓfessione eius cõnstitit negãn¬
dem demonstrabir.
d̃. aa. S icut᷑ inquumẽ instrumẽtis
iniinis extinctis debitores debitarũ
qnͣtitatumtenuere solucionem ita
non stacim casumconq̃rentib facil¬
e credendum ẽ incłłige itaq debetis.
non existentib instrĩtit ił aliis
argum̃tis ꝓbare fidem p̃cibusurĩs

Expanded text:
accusatus falsi victus est, et paratus es, si ita visum fuerit a quo pecuniam petis, eras subiectus, appellare debuistiroferebat in dubium revocaretur non se usurum contestatus est, vereri non debes , ne ex ea scriptura, quam non esse veram etiam professione eius constitit, negdem demonstrabit. . Sicut iniquum est instrumentis vi ignis extinctis debitores quantitatum debitarum renuere solutionem, ita non statim casum conquerentibus facile credendum est. Intellegere itaque debetis non existentibus instrumentis vel aliis argumentis probare fidem precibus ves
Abbreviated transcription (Latin):
empcione tuiꝰcumq rei date fu̾int. siue
inscriptis siue sine scriptis. licet non sir
spalit adiectũ quid suꝑ hifde̾ airis non ꝓ¬
cedente contractu fĩ oporter tã ⁊ siuende
pollicitus ẽ uendicionẽ recusans indup¬
ium easredd̃e cogatur ⁊ quienĩe pactus
ẽ abempcione recedens daris a se airis ca¬
dat repeticione earum deneganda.
daã. Iudices fiue ihac icłitaur¬
be fiue in ꝑmĩciis scd̃m ea que dispofui
antꝯ uit depoicionib subietrusce. par¬

Expanded text:
emptione cuiuscumque rei datae sunt sive in scriptis sive sine scriptis, licet non sit specialiter adiectum, quid super isdem arris non procedente contractu fieri oporteat, tamen epollicitus est, venditionem recusans in duplum eas reddere cogatur, et qui emere pactus est, ab emptione recedens datis a se arris cadat, repetitione earum deneganda.. Iudices sive in hac inclita urbe sive in provinciis ea quae disposuimare, ut depositionibus, sub utriusque par
Abbreviated transcription (Latin):
um non uenit cumigitur asseũes inh¬
orreis pignora depoĩta cͦonseq̃ns ẽ scd̃m
ins ꝑpetirm pignorib debitori peñtib
si tñ inhorren quibus ⁊ alii solebant uri¬
publice res depoĩte sunt ꝑsonalẽ accion¬
em debiti reposcendi cãm ĩtgratam te hĩe.¬
dãa. Nec crebitores. nec qui his successe¬
unt adũsus debitores pignori quõdam̃
res nexas petentes. reddita urte q̃ntitate
debitał his non acçipientibꝰ oblata ⁊ cõsi¬
gnata ⁊ depoĩta longi cpris p̃scripcione mu¬

Expanded text:
um non venit. Cum igitur adseveres in hum non venit. Cum igitur adseveres in horreis pignora deposita, consequens est secundum ius perpetuum, pignoribus debitori pereuntibus, si tamen in horreis, quibus et alii solebant publice uti, res depositae sunt, personalem actionem debiti reposcendi causa integram te habe. Nec creditores nec qui his successerunt adversus debitores pignori quondam res nexas petentes, reddita iure debita quantitate vel his non accipientibus oblata et consignata et deposita, longi temporis praescriptione mu
Abbreviated transcription (Latin):
casibus accidunt. cum p̃rud̃i non potue¬
rant inquibus eciam agressura iatron¬
um est. nillo bone fidĩ indio pr̃antur ex
iõ creditor pignora que huiꝰ modi causa
int̾ierint. prestare non conpellitur. nec
apetitione debiti submouetur insi in¬
ter contrahentes ꝑlacuit ut amissio pig¬
norum liberet debitorem.
gnori uł ipotece accepis dampnum in
decidendis arborib domib q destruẽdis
abeo datum inracionẽ deduce cogitut
⁊ si dolo ułculpa rem supositam detiorẽ
bitur.ut talem restituat qualis fu̾it ten¬
pore obligacionis creditor aut̃ necessari¬
ossũp̃itus quos circa res pignoratas fe¬
c̃ĩt exigere non ꝓhibetur.
mp̃. phił. Si mislã culpa aut segnicia
creditori inputari pot̃ pignorum amns¬
sorum dispendium ad piełm euis mim¬
me ptinetssane si simulta amissione ⁊̃ ⁊
nunc ead̾ pignora ut asseũas aparte di¬
ũsa possidentur adũsus euñ exp̃iri pote̾
debitoris ꝑmanere. iõq ip̃i ꝑire indubi¬

Expanded text:
casibus accidunt, cum praevideri non potuerant, in quibus etiam adgressura latronum est, nullo bonae fidei iudicio praestantur: et ideo creditor pignora, quae huiusmodi causa interierunt, praestare non compellitur nec a petitione debiti submovetur, nisi inter contrahentes placuerit, ut amissio pignorum liberet debitorem. gnori vel hypothecae accepit, damnum in decidendis arboribus domibusque destruendis ab eo datum in rationem deducere cogitur et, si dolo vel culpa rem suppositam deteriorebitur, ut talem restituat, qualis fuerat tempore obligationis. Creditor autem necessarios sumptus, quos circa res pigneraticias fecit, exigere non prohibetur. pus . Si nulla culpa seu segnitia creditori imputari potest, pignorum amissorum dispendium ad periculum eius minime pertinet. Sane si simulata amissione etiam nunc eadem pignora, ut adseveras, a parte diversa possidentur, adversus eum experiri potes debitoris permanere ideoque ipsi perire in dubi
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑ. geno. Pullum penitus cum sem¬
el adiudicem quenilib uoet non suũ
dicendi grãtestimomii fu̾it ingressus ar¬
matam forcemsticiam uł qnͣstib aliam
fori p̃scupcionem. ad euadendumiudi¬
cis motum q̃m usscestimonii ũborum ĩ¬
ꝓbͥnas us rei qualitas tlg aũit. posse p̃¬
tend̾e p̃cipimus s om̃s qui mt̾nuliscili

Expanded text:
 Zeno . Nullum penitus, cum semel ad iudicem quemlibet, licet non suum, dicendi gratia testimonii fuerit ingressus, armatam forte militiam vel quamlibet aliam fori praescriptionem ad evadendum iudicis motum, quem vel testimonii verborum improbitas vel rei qualitas flagitaverit, posse praetendere praecipimus, sed omnes, q
Abbreviated transcription (Latin):
cuminquisito prius aninpossessione
ubratis sine dolo maio constitutus fist
ecianihoniis ꝓbationis quis debat fubi
rẽ shinmi euentum declarabitur.
domun sibi fr̃s emancipati donata con¬
cencientes uendicant ip̃is incumbit fcĩ
pracionis neceistas. sue ip̃is ea p̃dia qͥi
apatre ir̃o sibidonata cenentib uos he¬
cip mitituti patris petitis. ur itencionẽ
uram nonconstitisse de tegantumñ dm̃fa
eti umit emergente q̃stione docere con¬
pelluntur.

Expanded text:
tum, inquisito prius, an in possessionem libertatis sine dolo malo constitutus sis, tunc etiam, onus probationis qui debeat subire, per huiusmodi eventum declarabitur. communi sibi fratres emancipati donata contendentes vindicant, ipsis incumbit facti probationis necessitas, sive ipsis ea praedia, quasi a patre vestro sibi donata, tenentibus vos heredes constituti patris petitis, ut intentionem vestram non constitisse detegant, unde domini facti sunt, emergente quaestione docere compelluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
empcionis intrmĩtis subtractisrliber.¬
tatem ꝓclamar eũthichia cuni petitori
ꝑpbacionis homis intumibit. intencion¬
et suq defecta. his uiii minime po¬
test. nam si insertutẽ petatur ad emp¬
cionis ꝓbacionẽ non ẽ indiciis aliis op̾.
s istrum̃torum furtum monstrare su

Expanded text:
btractis in libertatem proclamat eutychia, cum petitori probationis onus incumbat, intentione sua defecta his iuvari minime potest. Nam si in servitutem petatur, ad emptionis probationem non est indiciis aliis opus, sed instrumentorum furtum monstrare su
Abbreviated transcription (Latin):
unetutate donatum instrum̃tis insen
tecisse si uera sunt que p̃cib indidisti:
nec ad nõm̃ facte donacionis fundus
nee puenit. unladito iuidice conpetenti
ꝓbare teoportet cont̃ cuam uoluntatẽ
puar fundum instrm̃to adũsarium
tu fitdi ascribilatorasse ut scd̾m tenor¬
em rescapti nri possis consequi suĩam.¬
daã. Excepͣcione dsatoriam
opponi qnis ininicio ꝓbati uero postꝙͣ
actor monstrauĩt. que ad seũet oportet

Expanded text:
velut a te donatum instrumentis inseri fecisse, si vera sunt quae indidisti, nec ad nomen factae donationis fundus iste pervenit. Unde adito iudice competenti probare te oportet contra tuam voluntatem hunc fundum instrumento adversarium tuum sibi adscribi laborasse, ut secundum tenorem rescripti nostri possis consequi s. Exceptionem dilatoriam opponi quidem initio, probari vero, postquam actor monstraverit quod adseverat, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
tislanturatienas. si socii ⁊ participescrim¬
unts nonͣdicantur. ẜfides abhis noticie
postulletut᷑ meebiciõne necessariarũꝑ
sonariim ħ̃ est̾ cestium calti deb eẽ cauci¬
orudicantis ut his uenturis ad iudiciũ
iat̾. idem̃ uitis ẽ ⁊ simꝑecumaria causa
testes ab altutra parte. ꝓducendi sune.

Expanded text:
tulantur alienas, si socii et participes criminis non dicantur, sed fides ab his notitiae postuletur, in exhibitione necessariarum personarum, hoc est testium, talis debet esse cautio iudicantis, ut his venturis ad iudicium iat. Idem iuris est et si in pecuniaria causa testes ab alterutra parte producendi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ãa. S ifilius familias mͣuito pat¬
re decimo ẽatus fu̾it. ꝓ eo patrem inqͥ¬
erannoͣn posse iuremanifestissimo.
cautum est
num nec muñum cunlum nec
debiticausa ꝑsonaliposse conueniri
constat acqione

Expanded text:
. Si filius familias invito patre decurio creatus fuerit, pro eo patrem inquietari non posse iure manifestissimo cautum estum nec munerum civilium nec debiti causa personali posse conveniri constat actione