comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sides ipõꝵ uoluntate datos stipen¬
dunu capere iurebelli. quod iucto¬
res uictis imponere consueruit.
Lon sese gallis. s gallos sibi bel¬
liu intulisse: onines gallie ci¬
uitates ad se expugnanduu ne¬
nicce. ac contra se casti huisse.
oas om̃s copias uno ac se prelio
fuscis ac suꝑcitas ẽẽ: si iterum
stipendio recusare. qd̾ sua uolũ¬
tate ad id tempus dependerut.
emiciciam ppłi rouiaui. sibi or¬
namento ⁊ presidio non detruuenco
eẽ oportere. idq se hac spe petisse.
suꝑ ppłmi romauum stipendum
remittatur. et dedicicii subtraha
germanoꝵ in galliani traducat.
id se sui mumendi non gallie
oppugnande cã fac̾e. eius rei te¬
stimonio ẽẽ qd iuusi rogatus nõ
uenerit. ⁊ qd̾ bellum ñ inculent
s defendent. se prius in galliam
cur ĩ suas possessiones ueniret.
ut illam nr̃am. ut ipsi concedi
nou oporceret. si in nrõs fines mi¬
petum facere: sic item uos ẽẽ ini¬

Expanded text:
sides ipsorum voluntate datos; stipensides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint. Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se hac spe petisse. Si per populum Romanum stipendium remittatur et dediticii subtrahanGermanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere; eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et quod bellum non intulerit sed defenderit. Se prius in Galliam Cur in suas possessiones veniret? sicut illam nostram. Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse ini
Abbreviated transcription (Latin):
secutũ. Dicebat etiam qmͣ uet̾eo
quaniq iuste cause uecessitudĩs.
ipĩs cur hedius int̾ced̾ent. que
sencitus consulta quotiens quͣiꝙ
honorifica in eos fcri eẽnt ut oĩ
tempore totius gallie pͥncipatũ
hedui tenussent. ppłi. priꝰ etiã
quam mĩrm amicitiam appetissẽt
opuli romani hauc ẽẽ consuetu¬
binem. ut socios ilmicos non sui¬
honore. cuictiores uelit ẽẽ. qd u̾o
ad amcitiam . p.r. sictulissent.
id his eripi quis paci posset. Po¬
stulciunt deide eadem q̃ legatis
in mandatis dederit. ne aut he¬
dius aut eor sociis bellum inferret.
obsides redderet. Si iuillam ꝑtem
germannoꝵ domum remutt̾e poss
at ne quos ampliꝰ rhenumr taͣsire
pateretur. Ariouistus cid postu¬
lata cesanis pauca respondit. de
sius uirtutib multa predicauit.
tramsisse rhenum rei sese. non
sua sponte s rogatum. ⁊ accersi¬
tum aigallis. nou sine magna
ope magiusq p̾miis domuin
ꝓpinquosq reliquisse. sedes hr̃e
in gallia ab illis concessas. Ob¬

Expanded text:
cebat etiam quam veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Haeduis intercederent, quae senatus consulta quotiens quamque honorifica in eos facta essent, ut omni tempore totius Galliae principatum Haedui tenuissent, prius etiam quam nostram amicitiam adpetissent. Populi Romani hanc esse consuetudinem, ut socios atque amicos non honore auctiores velit esse; quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset? Postulavit deinde eadem quae legatis in mandatis dederat: ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, ob
Abbreviated transcription (Latin):
id qdͥ caitea petenti deuegasset ul¬
tro polliceretur: magnauq en
spem ueniebat ꝓ cius tantis ꝓpli¬
q ro. in eum beneficiis cognitis
sus postulatis. fore nti ꝑtinacia
desicteret. Dies colloquio dictus
est. ex eo dic quintꝰ. Int̾uu sepe cũ
legati ultro citroq uiter eos iite¬
retur. cariouistus postulauit. ne
quem peditem cid colloqͥuu cesar
cdduceret. uereri se ne ꝑ iusidias
cib eo circumuenretur utq cum
equictitu: ut̾q cumi equitatu ue¬

Expanded text:
id quod antea petenti denegasset ulid quod antea petenti denegasset ultro polliceretur, magnamque in spem veniebat pro suis tantis populique Romani in eum beneficiis cognitis suis postulatis fore uti pertinacia desisteret. Dies conloquio dictus est ex eo die quintus. Interim saepe cum legati ultro citroque inter eos mitterentur, Ariovistus postulavit ne quem peditem ad conloquium Caesar adduceret: vereri se ne per insidias ab eo circumveniretur; uterque cum equitatu
Abbreviated transcription (Latin):
asset: seq ẽẽ ad bellum gerendũ
partissimani confirmauit. De¬
inde reliq legiones ꝓ tribunos
militum ⁊ pͥmoꝵ ordinum cen¬
turiones egerunt: uti ꝑ eos cesa¬
ri satis facerent. seq n unqmͣ
dubitasse n tumuisse:u de sum¬
ma belli cuiu iuditium s imꝑa¬
tores ẽẽ existimauisse. Eoꝵ sã¬
tis factione acceyta. ⁊ itiuere ex¬
quisito ꝑ diuiciacũ. qd̃ ex aliis
ei marimam fidem habebat. ut
nilium amplius quinquagunta
circuitu locis aꝑtis ex̾citum du¬
cent: de quarta iugilia ut dix̾cit.
ꝓfectus ℥. Reptuo die cum iter
non internucteret ab ex plorato¬
ribus ctior factus ẽ: ariouisti co¬
picis a nrĩs milib passuũ . iiiiͦ.
cesciris suiouistus. legatos ad eũ
nuttit. qd̃ autea de colloquio po¬
stulaisset: id ꝑse fieri licere quo
ꝓpius ciccessisset. seq id sine ꝑidõ¬
face posso eristuuaiet. Non respuit
coudiciouem cesar. iauiqz enu ad
samitateu reu̾ti arbitu batur cũ

Expanded text:
cisset, seque esse ad bellum gerendum cisset, seque esse ad bellum gerendum paratissimam confirmavit. Deinde reliquae legiones cum tribunis militum et primorum ordinum centurionibus egerunt uti Caesari satis facerent: se neque umquam dubitasse neque timuisse neque de summa belli suum iudicium sed imperatoris esse existimavisse. Eorum satisfactione accepta et itinere exquisito per Diviciacum, quod ex Gallis ei maximam fidem habebat, ut milium amplius quinquaginta circuitu locis apertis exercitum duceret, de quarta vigilia, ut dixerat, profectus est. Septimo die, cum iter non intermitteret, ab exploratoribus certior factus est Ariovisti copias a nostris milia passuum IIII adventu Ariovistus legatos ad eum mittit: quod antea de conloquio postulasset, id per se fieri licere, quoniam propius accessisset seque id sine pericfacere posse existimaret. Non respuit condicionem Caesar iamque eum ad sanitatem reverti arbitrabatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
brem iudicaturos. Qd non fore
dicto audieutes. n signa latui
dicautur.:nichil ce ea re commoui.
Scire em̃ quibuscunq exerticus
dicto audiens nõ fu̾it. aut re ma
le gestu fortunan defuicse aut
aliquo facinore coꝑto auanciã
ẽẽ coniunctam. suam innocentiã
ꝓpetua uite feliatate heluetiorũ
bello ẽẽ ꝑspectam. Itaq se qd̾ in
longiorem diem collatiuus esset.
reysentaturum ẽẽ. ⁊ ꝓxima uocte
de quarta iugilia cãstui motuꝵ.
ut quam pͥmum intellig̾e posset
utrum aud eos pudor atq offi¬
cium: au timor plus ualoret. Qrd̃
si p̾t̾ea uemo sequatur. tamen
secum sola decima legione ituꝵ
de qua non dubicaret. sibiq eam
pretoriam cohortem futuram
precipue. i pp̃ urtutẽ confidebat
marime. Hac or̃one habita:
mirum in modum conuerse sũt
ritas ⁊ cupiditas belli gerendi ĩ¬
nata est. Pucepsq .xͣ. legio per
tribunos militum ei gñs egit.
qd̾ de se optimum iuditium fe¬

Expanded text:
mpore iudicaturos. Quod non fore mpore iudicaturos. Quod non fore dicto audientes neque signa laturi dicantur, nihil se ea re commoveri: scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam. Suam innocentiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum bello esse perspectam. Itaque se quod in longiorem diem conlaturus fuisset repraesentaturum et proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque officium an timor plus valeret. Quod si praeterea nemo sequatur, tamen se cum sola decima legione iturum, de qua non dubitet, sibique eam praetoriam cohortem futuram. praecipue et propter virtutem confidebat maxime. Hac oratione habita mirum in modum conversae sunt critas et cupiditas belli gerendi innata est, princepsque X. legio per tribunos militum ei gratias egit quod de se optimum iudicium fe
Abbreviated transcription (Latin):
tos cic uictores suꝑassent. Deniq
hos ẽẽ eosdem germanos. cũ quib
sepe nu̾o heluetii congressi non
solum in sius sedib. s etiam in
qui tũ pacies ẽẽ nr̃o exc̾itu nõ po¬
tueruit. Si qs aduersum prelium.
⁊ fuga galloꝵ commoueret. hos q
quererent repꝑire posse. diuturui¬
taite belli defatigatis gallis. ano¬
iustum cum multos iuenses cacto
se ac paludib tenuisset n sii po¬
testatem fecisset despantes iam
de pugua ⁊ disꝑsos subito adortumi¬
consilio quam uirtute uicisse. Cui
intioui contin homines barbaros
tq imꝑicos locus fuisset: scic ue
ip̃m quidem sꝑcre nr̃os excitus co¬
pi posse qui suum quidem timorẽ
in rei frumeutone simulcitione
angustiasq itiueꝵ conferet. fac̾e
nuoganter: cum auit de officio iin¬
patoris desꝑare. aut prescrib̾e au¬
derent. hec sibi ẽẽ cure. fiumeutũ
sequauos. leucos. liugnones sub¬
iñtu matura. de itiu̾e ip̃os tempore¬

Expanded text:
tos ac victores superassent. Denique tos ac victores superassent. Denique hos esse eosdem Germanos quibuscum saepe numero Helvetii congressi non solum in suis sed etiam in pares esse nostro exercitui non potuerint. Si quos adversum proelium et fuga Gallorum commoveret, hos, si quaererent, reperire posse diuturnitate belli defatigatis Gallis Ariovistum, cum multos menses castris se ac paludibus tenuisset neque sui potestatem fecisset, desperantes iam de pugna et dispersos subito adortumconsilio quam virtute vicisse. Cui rationi contra homines barbaros atque imperitos locus fuisset, hac ne ipsum quidem sperare nostros exercitus capi posse. Qui suum timorem in rei frumentariae simulationem angustiasque itineris conferrent, facere arroganter, cum aut de officio imperatoris desperare aut praescribere viderentur. Haec sibi esse curae; frumentum Sequanos, Leucos, Lingones submenta matura; de itinere ipsos brevi te
Abbreviated transcription (Latin):
uocato concouocato concilio. om¬
nium q ordinũ ad id consilium
adhibitis centurionib uehem̃ter
eos incusciuit: pͥmum qd̃ aut qmͣ
in partem aut quo consilio duc̾en¬
tur. sibi querendum aut cogitan¬
du putarent. Ariouistum se
consule cupidissuue ppłi .rͥ. ami¬
citiam appetisse. cur hunc tam
tenere quisquam ab officio di¬
scessurum iudicaret: sibi quidẽ
ꝑsuaderi coguitis sius postula
amentia impulsus bellum intu¬
lisset. quid tandem uererentur.
aut cur de sua uirtute aut de ip̃iꝰ
diligentia desꝑarent. factum eius ho¬
stis ꝑiculum Patrum ur̃oꝵ memoria
cum cmbris ⁊ tentonis a gayo ma¬
rio pulsis. non minorem laudem
excitus quam ip̃e imꝑator meritos
indebatur. factum etiam imꝑ in ita¬
liam seruili tumultu quos tamẽ
aliquid uius ac disciplina quam
auobis acceyissent subleuarent.
ex quo iudicari posset quantũ hr̃et
in se boui constantia. Propt̾ea
qd̾ quos aliquandiu mermes sine
causa timuissent. hos pꝰ ea arma¬

Expanded text:
t, convocato consilio omniumque ordinum ad id consilium adhibitis centurionibus, vehementer eos incusavit: primum, quod aut quam in partem aut quo consilio ducerentur sibi quaerendum aut cogitandum putarent. Ariovistum se consule cupidissime populi Romani amicitiam adpetisse; cur hunc tam temere quisquam ab officio discessurum iudicaret? Sibi quidem persuaderi cognitis suis postulatamentia impulsum bellum intulisset, quid tandem vererentur? Aut cur de sua virtute aut de ipsius diligentia desperarent? Factum eius hostis periculum patrum nostrorum memoria Cimbris et Teutonis a C. Mario pulsis cum non minorem laudem exercitus quam ipse imperator meritus videbatur; factum etiam nuper in Italia servili tumultu, quos tamen aliquid usus ac disciplina, quam a nobis accepissent, sublevarint. Ex quo iudicari posse quantum haberet in se boni constantia, propterea quod quos aliquam diu inermes sine causa timuissent hos postea arma
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ statuit om̃ib equis grllis eqͥ¬
tibus detinctis. legionarios in¬
eos nulites legiones .x. cuiqmͣ¬
nicixume confidebat imponere.
ut presidium qui anucissimum
siquid opus facto ẽẽ hr̃et. Quod
cumi fieret: non mudicule quidã
ex uulitib .x . legions dixit. plꝰ
qmͣ pollicitus eẽt cesarem ei fu¬
cere pollicitum eẽ. in cohortio se
pretorie loco .x. legioneni Habi¬
turum: ad equum rescribe. ꝑla¬
ities erat magna. ⁊ in ea tinuu¬
lus t̾renus scitis grandis. Hie
locus equo fere sꝑcicio ab cactus
ario uisti ⁊ cesans abeuit. Eo ut
eicit dictum ad collo qͥuui ueneĩt.
legionem cesar quam equis deue¬
reut passib .ce. tumulo ꝯstituit.
Item equites ariouisti pau int̾¬
uallo constiterunt. Ariouistus ut
er eqͥs colloquerentur. et preter
se denos ut ad colloquium addu¬
ce̾nt: postulauit. Ubi eo uentũ
est cesar mnitio or̃onis sua seuatꝰ¬
q in eum beneficia cominerao¬

Expanded text:
atuit omnibus equis Gallis equitibus detractis eo legionarios milites legionis X., cui quam maxime confidebat, imponere, ut praesidium quam amicissimum, si quid opus facto esset, haberet. Quod cum fieret, non inridicule quidam ex militibus X. legionis dixit: plus quam pollicitus esset Caesarem facere; pollicitum se in cohortis praetoriae loco X. legionem habiturum ad equum rescribere. Planities erat magna et in ea tumulus terrenus satis grandis. Hic locus aequum fere spatium a castris Ariovisti et Caesaris aberat. Eo, ut erat dictum, ad conloquium venerunt. Legionem Caesar, quam equis devexerat, passibus CC ab eo tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt. Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia comme
Abbreviated transcription (Latin):
teuen. d holuetios carti iuoiuise
⁊ considiuu tunore ꝑtritũ quod
non indisset ꝓͥuso sibi remintio¬
nisse. Eo die consueint quo mt¬
uallo hostes sequitur. et nulia
passuum tuci ab eoꝵ castus ct᷑
pouit. Post tudie eius diei. qd
ouiniuo biduum cuꝑerat cum ex¬
ercitiu fiumentũ meti oportet.¬
⁊ quod abibracte oppido heduor
longe maximo ⁊ copiosiccimo n
omplius iuilib pacsuum. eui.
aibenit rei frumentane prospi¬
ciendũ enstimiauit iter cib heluetus
qu̾tit. ac hibracte ux contendit.
Ca res ꝑ fugitiuos .l. enulii decu

Expanded text:
se et Considium timore perterritum quod non vidisset pro viso sibi renuntiavisse. Eo die quo consuerat intervallo hostes sequitur et milia passuum tria ab eorum castris castra ponit. Postridie eius diei, quod omnino biduum supererat, cum exercitui frumentum metiri oporteret, et quod a Bibracte, oppido Haeduorum longe maximo et copiosissimo, non amplius milibus passuum XVIII aberat, rei frumentariae prospiciendum existimavit; itaque iter ab Helvetiis avertit ac Bibracte ire contendit. Ea res per fugit
Abbreviated transcription (Latin):
earui regionũ cuuitas ex qua
mandrubatius adolescens cesarꝰ
fidem secutus ad eũ incontinẽtẽ
regnũ obtinuerat. interfectus q
euit a casi uellauno. ip̃e fuga mnor¬
tem uitau̾at. legatos ad cesarem
mttunt. pollicenturq sese ei
ut madrubaciũ ab iniuna cacti¬
uella uni defendat atq in cuutatẽ
nuttat qui presit imꝑnimq obti¬
necit. His cesar imꝑat obsides.xl.¬
frumentũq excitui. mandruba¬
cilimq ad eos mictit. Illi imꝑata
feliter fecerunt. obsides ad nu̾m
frum̃ĩtaq muserunt. Crinouãtib
defensis. atq ab omni militum
sis. sese cesari dedunt. Abhis cog᷑¬
scit uou longe ex eo loco oppidũ
casti uelauni abce siluis paludibꝰ¬
q inunitum qͦ satis magnus hoñn
pecoris q nũs conueu̾it. Oppidum
autẽ brittann uocant. cũ siluas
impeditas uallo atq fossa muni

Expanded text:
earum regionum civitas, ex qua earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. His Caesar imperat obsidesfrumentumque exercitui Mandubraciumque ad eos mittit. Illi imperata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum sis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa muni
Abbreviated transcription (Latin):
equitatu contestim legiones ss̃¬
seqre issit. s ea celentate atqͥ
sinpetu milites ierunt cũ cspite
solo er aqua exterent ut hostes
impetum legionũ atq equitumi
suitiu̾e non possent. ripasq di¬
mittent ac se fuge inandaient.
asi uella uus ut supͣ de¬
monstimuimus omi spe
Deposita. contentionis dimissis
seruabat: pauluuiq exuia exte¬
debat. locisq impeditis ac silue¬
strib se occultabat. atq his regio¬
nib quib nos iter factures eo¬
gnouent pecora atq homines
ex cigiis in silucis compellebat
atum equitatus nr̃ liberius ua¬
standi medandiq causa se m
q̃ eedauos ex siluis enuttebesiet
maguo cum ꝑiculo m̃or equitum
cimrhis confligebat. atq metu
latius uagan ꝓhibebat. Relinque¬
batur ut neq longius ab agnime
legionum discedi cesar potetur:
et tantũ in aguis uastandis in¬
cendiisq faciendis hostib nocetur.
quantũ labore atq itiuere legio¬
narii milites efficere poterut. In¬
ti trinouantes ꝓpe firmccuna

Expanded text:
equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa sque essedarios ex silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima
Abbreviated transcription (Latin):
irutur. stationesq dispositas he¬
berent. atq alios deinceps exciꝑent.
inteonq ⁊ iecentes de fatigatis suc¬
cederent.  ostero die procula
custus hostes in collib ꝯstiteriuit.
nuri q se ostendere et lentius qui pͥ
caousa tres legiones atqz ouiem
equitatum cum .q. trebonio legn¬
to nusisset. repente ex omnibus
ꝑubus ad pabulatores aduolaue¬
runt. sicuti ab signis legionibus¬
q non absisteret. Nñ acciter ĩ eos
impetu facto reppulerut. neq
finem sequendi fecerunt. Quo sũ¬
sidio confisi equites cum pꝰ se
fuit ex essedis desiliendi faculta¬
tem dederunt. Ex hac suga ꝓtiꝰ
que inidiq conuenerant auxilia
discesserunt: neq post id tempꝰ
uniqmͣ sumnus nobis cũ copiis
hostes contenderunt. C esat cog¬
to consilio eoꝵ ad flum̃ tamesi
in fines cassi uella uni excitum
duxit.qd flumen unio omnino
loco pedib atq hoc egie tnͣsm
potest. Eo cum uenisset. ammiad¬
ntit ad alt̾am flummis ripam
magnas ẽẽ copias hoctium in¬

Expanded text:
spositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pricausa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium in
Abbreviated transcription (Latin):
centũ milia passim̃. Ex his om̃bꝰ
longe cunt huma nes ini qui can¬
tium incolunt. que regio ẽ ma¬
ntima omnis. n multum a gal¬
licti differunt consuecudine. In¬
t̾iores pleriq frumenta non serunt.
s lacte ⁊ carne niuunt: pellibusq
sunt nestiti. Sumes uero se brictãm
ultro inficiunt. qd ceruleũ efficit.
colorem atq hꝰ horribiliores sũt in
pugna alspectu. capilloq sunt pro¬
misso: et omni parte corporis insa
preter caput ⁊ labrũ suꝑius. Urores
hñt deui duodeni comunes interse.

Expanded text:
centum milium passuum. Ex his omnibus centum milium passuum. Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis, neque multum a Gallica differunt consuetudine. Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se
Abbreviated transcription (Latin):
est: p̾ter fagũ atq obietem. leporẽ
⁊ gallinam anserẽ gustare fas ñ
putauit: hec tamen alunt ami¬
nui uoluptatisq cã. Loca sũt tem¬
peratiora qui in gallia. remisso¬
ribus ⁊ frigorib. Insula naturo
triquadra. cuius unũ latus ẽ ꝙ
galliam. Huius lat̾is alter aan¬
gulus qui est ad cantiũ. quo fere
om̃s exgallia nanes appelluntͤ
ad orientem solem. infenor ad me¬
ad hispaniam. atq occidentem
solem: qua ex paite ẽ hibernta¬
icnia diidio minor ut existima¬
tut qm̃ brictãma: s pau spatio
tursinissus atq ex gallia est eu
brittannam. In hoc medio cursu
est incuia q̃ appellatur mona sõ¬
plures preterea imuores obiecte
incule existumantur. De quibꝵ
insulis nõ nulli scripserunt dies
continuos. xex. sub bruma esse
nulla ẽ obiecta t̾m. s eius angu¬
lus latis maxime ad germauiã
longitudinẽ ẽẽ aarbitinitur. Ita
omñs insula ẽ in circuitu iities

Expanded text:
est, praeter fagum atque abietem. Leporem est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi voluptatisque causa. Loca sunt temperatiora quam in Gallia, remissioribus frigoribus. Insula natura triquetra, cuius unum latus est contra Galliam. Huius lateris alter angulus, qui est ad Cantium, quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad mevergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam ur. Ita omnis insula est in circuitu vicies
Abbreviated transcription (Latin):
strandi cõnium concilio ꝑmicsa¬
el cisr uelia uno cuiꝰ fiues aiia¬
eitimis ciuitatibus flum̃diuidit.
qd appellatur tamesis. amanar¬
citor rotea passuum. lxux. Hiuc
supiore tempore cũ reliquis eui¬
tatib contineutia bella intcesse¬
prefeceront. Pritanie pausꝰ ni¬
ferior ab bis incolitur. quos na¬
dos in insula ip̃a memoria pro¬
diti dicunt. marituna pais
qui prede ac belli inferendi cau¬
sa ex belgio timisierant. Qui cõ
fere his nouu̾b ciuitatin ap¬
pellantur quib orti ex ciuitatib
eo pueuerunt. ⁊ bello illato ibi
remanserunt acq agros colere
cepunt. Hominum ẽ infinitu
multitudo. creb̾rimaq edificia
fere gallicis consimilia. pocoꝵ
numerꝰ iugeus: utuntur aut
ere aut nũo ereo. aut taleis ferceis
ad ctum pondus examinatis p
nũmo. Nascitur ibi plumbũ albũ
in mediterraneis regionib. in ma¬
ritunus fercum. s eius erigua est
copia. Ere utuntur importato.
mat̾ia cuiusq gen̾s ut ingallio

Expanded text:
strandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appellatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercessepraefecerant. Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt, maritima pars ab eis, qui praedae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere eis nominibus civitatum appellantur, quibus orti ex civitatibus eo pervenerunt et bello illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt. Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia
Abbreviated transcription (Latin):
in loco hostium copie consedissent.
cohortib .x. ad mare relictis. ⁊ equi¬
tibus.cce. qui presidio naiubus
essent: de t̾cia uigilia ad hostes cõ¬
tendit. eo minus ueritus nauibus.
quod in lictore molli atq aꝑto deli¬
gatas ad anchoras relinquebat:
prefecit. Iỹe noctu ꝓgressus inilia
passuum arciter .xii. hostiũ copias
conspicatus ẽ. Illi equitatu atq
essedio ad auien ꝓgressi ex loco
mĩttere ceꝑunt. Repullu ab equito¬
ti. se in siluas abdiderunt. locũ
nacti egregie ⁊ natã et ope muni¬
tum. q̃m domestici belli cauisa ut
introitus eiut precluci. ip̃i exsu¬
nuuitiones ingredi ꝓhibebant
lt milites legionis .uii. testuoie
focta e gd̃e ad inuuitiones a diecto
locum cepunt eosq er sinisd it¬
palenuit. poncis uulũib accop¬
us. S eos fugientes longius er¬
sar pcequi uecuit. ⁊ quod loci sata
ignorabat. ⁊ qd mogna pacte diei
consimpea munitioni cactioru
tempus celmqui uolebat. Poit¬

Expanded text:
in loco hostium copiae consedissent, in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco mittere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbaintroitus erant praeclusi. Ipsi ex simunitiones ingredi prohibebant. At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Post
Abbreviated transcription (Latin):
q legionib. ⁊ ꝑan nũo equitam
quem in continenti relinquebet.
solis occasu naues soluit: ⁊ leui
afiico ꝓuectus: media circit̾ nocte
uento int̾inicco cursum ñ tenuit.
⁊ longuis delatus est. Orta luce
sub sinistir brittãniam relictam
consperit. ⁊̃mu rursus estus cõ¬
nuutationemi secutus: renus cõ¬
tendit. ut eam ꝑtem incule ca¬
Pent. qua optimum ẽe egressim
supiore estate cognou̾at. Quai in re
ad modum fuit militum iurtus
laudanda. qui uectoriis grauibus¬
qr nauigiis non int̾untco remigã¬
di labore longaꝵ nauiũ cursui ad¬
equauerunt. Accessum ẽ adbrittũ¬
mami. omnib nauib meridiano¬
q̃ fere tempore. n in eo loco hostisẽ
uicus. s ut pꝰ ea cesar ex captiuis
compit.: cum magne manus eo
conuenissent: mulcitudine nau¬
um ꝑtrite: que cũ annotinis pͥ¬
littore discesserant: ac se insuꝑi¬
ora loca abdiderant. Cesar exposi¬
to ex̾citu. ⁊ loco castus ydoneo cap¬
to: ubi ex captuus cognouit quo

Expanded text:
e legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis prlitore discesserant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo
Abbreviated transcription (Latin):
ut inĩ omnib ꝑtibus supenores fue¬
rat. atq eos in siluas collesq com¬
pulerunt. s complub int̾fectio cu¬
pidius insecuti. ñ nullos ex sius
mmserunt. at illi intraisio spario
apritdentib mĩs atq occupeiers in
mtione castroꝵ. subitose ex su¬
iuis eieceriuit. Impetuq in eco sc̃o
qni ertiut instatione ꝓ castus col¬
loctiti aicuter pugno uerunt. duab¬
ꝙ muicsis subsidio cohortio aersae
ctq his pͥiis legionum duarm
cũ sxc ꝑ eriguo int̾misso loci spruo
columes receꝑiuit. Eo die qͥniuo
labienus durus tribumis milicũ
it̾ficitur. illi plibus ĩ nussis
cohortibus repellunt᷑. Coto hoc
in genere pugne cũ sud oculis oĩ¬
um ac ꝓ castris dimicareturen¬
tellectum ẽ nros pp̃ grouitatem
armatẽ qd̾̃ n insequi cedentes ⁊¬
possent. n a signis disced̾e aude¬
uent: minus aptos ẽẽ adhuius
gen̾s hostem: equites auͣt mas¬
care. pp̃ea qd illi etiam consulto
plerumq ced̾ent. et cũ paulum

Expanded text:
tibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spationcolumes receperunt. Eo die Quintus Laberius Durus, tribunus militum, interficitur. Illi pluribus submissis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter gravitatem armorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magcare, propterea quod illi etiam consulto plerumque cederent et, cum paulum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. cuxiter miliũ passiñ. xxx.
tronciuissum a continenti. Hme
rei qd̾ satis ẽẽ iusum ẽ. militune
reliquit. xp̃e cum legionib expedi¬
tis.iiiii. ec equitib. dcce. in fines
tiruuoꝵ proficiscitur. qd hii neq
ad concilia ueniebant. n miꝑio pare¬
bant.germanosq tuͣcrhenanos cõi¬
licitaie dicebontur. Hec ciutas
plurimum totius gallie equitatu
ualet. magnas q habet copias
peditum. thenũq ut supra demõ¬
strmumus tangit. In ea cuutate
duo de pͥncipatu interse contende¬
bant. m̾dutio iarꝰ ⁊ cigetorie.
Ex quib alt̾ sił atq de cesaris le¬
gionuniq aduentu cognitumẽ.
ad eum uenit. se suos q om̃s in
officio futuros. neq ab ancitra.
intrenirs gerentur ostendit. at
indutio marus equitatum pedia¬
tumq cogere. eisq qui ꝑecatem
in arnus ẽẽ nõ pot̾cnt in siluõ
arduennom abditioq ingenti na¬
Omtudine ꝑ medios fines treu

Expanded text:
verat, circiter milium passuum XXX verat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate duo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cingetorix; e quibus alter, simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros neque ab amicitia in Treveris gererentur ostendit. At Indutiomarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios
Abbreviated transcription (Latin):
leseq panitos ẽẽ demonstuuit:
omnib intionib de iniuriis sa¬
tisfacere. Accepta intione eoꝵ cesor.
obsides imꝑat eosq ad certam diẽ
aidduci iubet. Nilsi ita teceriut.
sese bello ciuitcitẽ ꝑsecuturum
demonstrat. His adductis ut imi¬
pauerat arbitros inter ciuicates
dat: qui litẽ estiment ꝑenami q
constituant. His confatis ⁊eb
conuentib q ꝑactis: in at̾iorẽ
gulliam renectitur. atq inde ad
excitum ꝓficiscitur. Eo cũ ueniss.
cutũitis om̃ib hib̾nis singulan
militum studio in suminarerũ
omnium inopia circiter sexcẽtas
eius gen̾is cuius suprademon¬
stiniumus naues et longas duo¬
de.xxxͫ. inuenit instractas. neq
multum abẽe ab eo. quim pancio
dieb deduci possint. Collaudatis
militibus atq his qui negotio pre¬
fuant.quid fien uelit ostenoit. atq
ouines ad portum itiũ cõuenire
iulet. Quo ee portu cõmodicsimũ
i brittanuam tiectum eẽ coguo¬

Expanded text:
seseque paratos esse demonstrant seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His confectis rebus conventibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitur atque inde ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, circumitis omnibus hibernis, singulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cogno
Abbreviated transcription (Latin):
tio. appio.
claudio.
scedens ab
hibernis
cesar m
icaliam.
ut quot¬
suerit. legcitis imyat quos legi oĩb
pfecerit uti quam plurunas possẽt
hyenie nanes edificaudo. lete red
reficiendas cumirus. earum modũ
formamq demonstrauit. ad cele¬
ntatem onemndi subductiones ꝙ
paulo facit humiliores. quã quib
in nr̃o mari uti consueuiuius. atq
id eo magis qd̾ ꝓp̃ crebras cõmute¬
nones estuũ mins megnos flue¬
tus ibi fieri cognonat. Ad ona ac
nmltitudinem iumentoꝵ tmas¬
portandam paulo altiores quami
uerant. Has oũis actuarias im¬
ꝓat fieri. ad qmͣ rem multũ hũ¬
lites adiuuabat. Ea q̃ usu funt
ad armandas naues: ex hisponia
ad portari iubet. Ita uł ip̃e comẽ¬
tibus gallie cit̾ioris ꝑacͥis in il¬
uł apirustis finitimam prouitie
es conueniciet: ciuitatib milites
imꝑcit: certũq in locuui conue¬
nre iubet. Qua renunciato. py¬
rate uł pyruste legatos ad eum
mittunt. qui doceaut inchil ecor
rerum publico fcictum consilo.

Expanded text:
tio Ap. Claudio scedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotsuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam us. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari iubet. Ipse conventibus Galliae citerioris peractis in Ilod a Pirustis finitimam partem prEo cum venisset, civitatibus milites imperat certumque in locum convenire iubet. Qua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mittunt qui doceant nihil earum rerum publico factum consilio,
Abbreviated transcription (Latin):
ataꝵ det̾rendum quib ⁊q rebuo
posset dñnorigem statuebat. qd
Longns enus amentiam ꝓgredi
indebat. Prospiciendũ ne quid
sibi aic rei publice noceri posset.
Itaq dies cuciter.xx.u. in eo loco
cõmoratus. qd chorus uentuo na¬
ugationem impediebat. qui ma¬
gnam ꝑtem omĩs temyoris ihis
locis fĩare consuenit: dabat oyam
uti in officio dũnorigem contiñet.
irchilo tamen secius omia eius
consilia cognosceret. Candem nac¬
tus ydoneam tempestatem: milites
equitesq coriscendere. in naues
iibet. At oñm aninus impeditis.
dũnorix cum equitib heduorum
a castris iusciente cesare donunu
discedere cepit. Quare nũciata ce¬
sar int̾nussa ꝓfectione atq om̃ib
rebus postpositis. magnam ꝑtẽ
equitatus cid eũ insequendũ misit.
retrahiq imꝑauit. si uim friciat
u pareat interfici iubet. Nichil
factuium arbituitꝰ. qui pñtis imꝑiũ
ueglexisset. Ille eĩ ieuocatus. ix¬

Expanded text:
atque deterrendum quibuscumque rebus atque deterrendum quibuscumque rebus posset Dumnorigem statuebat; quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset. Itaque dies circiter XXV in eo loco commoratus, quod Carus ventus navigationem impediebat, qui magnam partem omnis temporis in his locis flare consuevit, dabat operam ut in officio Dumnorigem contineret, nihilo tamen setius omnia eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempestatem milites equitesque conscendere in naves iubet. At omnium impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus re
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc secum cibire in pͥmis const¬
tuenit: qd̾ eum cupidum rerm
nouarum. cupidum imꝑii. mag¬
iamiui. mogne int̾ gallos augtoͣ.¬
deferri: qd̾ dictũ hedu giuutet
ferebant: neqz recusandi auut de¬
precandi causa legatos ad cesanẽ
uttere andebant: Id factum: ex
sius hospitib cesar cognouert.
Ile omnib precib pͥmo retere cõ¬
tendit ut gallia relinqueretur. l¬
ncaugandi mare timeret. partun
poctea ꝙͣ id obstinate sibi nogari
udit: omm spe impetitndi adems
continenti remanerent: metu t̾ritare
nonsine cã fier. ut gallia orno
nobilitate spoliaretur. idẽ conei¬
lium cescris. ut quos in conspectũ
gullic interfic̾e ueretur: cs̃ hos in
batornam trriductos necaret.
Sidem ieliquis int̾ponere. iuisurran¬
dum posc̾e. ut qd̾ eẽ ex usu gallie
intellexissent cõmumi consilio
admimstrarent: Hec a cõplurib
cd cesarem deferebantur. Quare
cognita cesar: qd tm̃ ciuitati hedue
dignitatis tubuerat. cohercendũ

Expanded text:
Hunc secum habere in primis constHunc secum habere in primis constituerat, quod eum cupidum rerum novarum, cupidum imperi, magni animi, magnae inter Gallos auctodeferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem ttere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, navigandi mare timeret, partim Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandtinenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita Caesar, quod tantum civitati Aeduae dignitatis tribuebat, coercendum
Abbreviated transcription (Latin):
qua de ꝯuisa es dic̾entur. q̃q enm
res ed metiento consilio deceuent.
tamen ne estatem in treutns con¬
sumere cogeretur. ounub rebus
ad rttanui cum bellum coniutis.
uenire uissit. His adductis. in
quos noiinatuu euoctiat con¬
solatus indutioniarũ. hortatuo
secius pͥncipib treuitoꝵ ad se coͣ¬
nocatis. eoo singulatim cingeto¬
noi coualiauit. qd cũ nuto eius
abse fieri intelligebat. tamen
omiuter tulit induciomanis sũ
isfet: multo grauius hoc dolore
erarsit. His reb constitũtis. ce¬
sar ad portum itiũ cũ legionib
puenit. ibi cognoscit .lx. naues
que in meldis fucte enint tempe¬
state reiectas cursum tene non
potiusse. atq eodem unde emut
Afecte reu̾tisse: reliquas patas
ad nauigandũ. atq omnibus
rebus instructas inueuit. Eodẽ
in se fidem ꝑsper̾at pelinquere ĩ
guilia. reliquos obsidum loco se¬
cum duce decreu̾at. Qd cum ipss
abẽẽt. motum gallie uerebatur
Eint una cũ cet̾is dũ norie hedu¬

Expanded text:
ua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, venire iussit. His adductis, in quos nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri inteaviter tulit Induciomarus, suaRomanos fuisset , multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus rebus instructas invenit. Eodem in se fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aedu
Abbreviated transcription (Latin):
labieuo scribie. ut quas plurimas
res erat multe ope aclaboris tñ
cõmodissinium eẽ statuit om̃s
maues subduci. ⁊ cũ castius una
munitione coniungi. Inhis ieb
cutiter dies .x. concumut. ne noe¬
turno quidem temꝑib ad saborẽ
imlitur intinicsis. Subdutio
nouib castrisq egregie niui

Expanded text:
Labieno scribit, ut quam plurimas res erat multae operae ac laboris, tamen commodissimum esse statuit omnes naves subduci et cum castris una munitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis. Subductis navibus castrisque egr
Abbreviated transcription (Latin):
er ea ciuitate ⁊ aucto. cingetorigio
ad cesarem ueueiut. ⁊ de siis pͥuo¬
tuti consulere nõ posset. idutio¬
maruis ueritus ne ab om̃ib desciet̾
legatoo ad cesarem mittit. sese icto
ab sius discedere atq ad enm nen¬
re noluisso. quo facilius cutatp̃
iosficio contineret. ne om̃ĩs nobi¬
litatis discectu ꝓlebs pp̃ impruder¬
tiam loberetur. Itaq cuntatẽ i
sua potestoto eẽ: seq cesar ꝑmiitat¬

Expanded text:
ate Cingetorigis ad Caesarem venerunt, et de suis privtati consulere non possent: Induciomarus veritus ne ab omnibus desereretur, legatos ad Caesarem mittit, sese a suis idcirco discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter inprudentiam laberetur. Itaque civitatem in sua potestate e
Abbreviated transcription (Latin):
ad oppugnandu hostem opppe¬
teret ħoc aiccederet ut aquaui pt
quam in ip̃o oppido. Nam curtum¬
circa nusquam reppenretur ꝓprꝰ
ert cidiumento oppidaius. Ẽum
pret̾esi aiccidebat ut agg̾em ma
iteries q uide soluti cunt turus¬

Expanded text:
ad oppugnandum hostem appareret. Huc accedebat ut aqua praeter quam in ipso oppido unam circumcirca nusquam reperiretur propierat adiumento oppidanis. Tum praeterea accedebat ut aggerem, . . . materiesque, unde soliti sunt tur
Abbreviated transcription (Latin):
Diligentia ad uanes tuendas. tñ
non numiqi ͣ ee caistello pp̃ corum
crebras excursiones eiciebaitur. et
ꝓpe cotidicinis pugnis insidicis po¬
nunt. ⁊ triꝑtito signa distribuũt.
euant prati qui naues incend̾ent.
incensisq qui subcidium repete¬
reut. Hii sic dispositi erant: ut a
nam contendunt. Itcicumi ee ca¬
stello didius ad ꝓpellendum disces¬
sifset processisset cuu copiis signũ
a lusitauis tollitur: naues nicẽ¬
Diuitur. simulq qui in castello
ad pugnami ꝓcesserant: eodem si¬
quo fugientes latroues duui ꝑse¬
quiuitur. a t̾go insidie clamore
sublcito circuueniunt. Didius
incigna cuui uirtute cum plurib
interticitur. Non uulli ea pugua
nantes que in salo fuerunt se reci¬
puunt canchoris sublatis pelcisꝰ
uomis petere ceꝑunt. Que ies eor
ute fuit subsidio. lusitam predo
potumtur. Cescir gadib rursus
ad hispalim reciurt. fcibius ma¬
eimus quem cid inunã p̾sidium
oppugncandum reliquerat.opib

Expanded text:
s tuendas, tamen non numquam ex castello propter eorum crebras excursiones eliciebatur,122 et prope cotidianis pugnis insidias ponunt et tripertito signa distribuunt. Erant parati qui navis incenderent, incensisque qui subsidium repellerent:123 hi sic dispositi erant, ut a nam contendunt. Ita cum ex castello Didius ad propellendum processisset cum copiis, signum a Lusitanis tollitur, naves incenduntur, simulque qui ex castello ad pugnam processerant, eodem signo fugientis latrones dum persequuntur, a tergo insidiae clamore sublato circumveniunt. Didius magna cum virtute cum compluribus interficitur; non nulli ea pugna avis quae in salo fuerunt se recipiunt, ancoris sublatis pelagus remis petere coeperunt; quae res eorum vitae fuit subsidio. Lusitani praeda potiuntur. Caesar Gadibus rursus ad Hispalim recurrit. § 41 Fabius Maximus, quem ad Mundam praesidium oppugnandum reliquerat, operi
Abbreviated transcription (Latin):
Itti cesar oppido potitus. duni hie
detinecur ex prelio quos circũ muui¬
intos suꝑus demoustiunus. emy¬
tioneni fecerunt. ⁊ bñ iulti it fucti
in oppidum cunt irdacti. Sesdr hisi¬
lim cum contendisset legati dopreco¬
tum ieuerunt. Ita cum ad opoidũ
sece tuendum caninium cũ presidio
legatum int̾mittit. ip̃e crestua qid
dpidumu ponit. Sint bene magnũ
intia pompeionarum ꝑtuiurq pre¬
sidiuui ieceptum indĩguaretur
elcun quenidam philonem ilũ
ui pompeianar ꝑtium fiuisset de¬
cencor acerrimus. Is cota iusitamo
notissimius erat hic clam presidia
luciecmam ꝓficiscitur: et ceciiũ
iigrum nomme berbaro adlenniũ
conuenit. Sau uene magnõ monũ

Expanded text:
Ita Caesar oppido potitur. Dum hic Ita Caesar oppido potitur. Dum hic detinetur, ex proelio quos circummunitos superius demonstravimus, eruptionem fecerunt et bene multis interfectis in oppidum sunt redacti. § 35 Caesar Hispalim cum contendisset, legati deprecatum venerunt. Ita cum ad oppidum esset ventum, Caninium cum praesidio legatum intromittit: ipse castra ad oppidum ponit. Erat bene magna manus intra Pompeianarum partium, quae praesidium receptum indignaretur clam quendam Philonem, illum qui Pompeianarum partium fuisset defensor acerrimus — is tota Lusitania notissimus erat —: hic clam praesidia Lusitaniam proficiscitur et Caecilium Nigrum, hominem barbarum, ad Lennium convenit, qui bene mag