comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o tr̃es q̃s̃ hñt¬
tigalium q̃ colore licitationis
ultra modum solite ꝯductiois̃
inflatt ita demum admiter¬
daẽ si fideiussores idon eos ⁊ ca¬
utionem is qui lititatione nice¬
srit offet̾re ꝑatus sit¶ Siad c̃du¬
uettigaliũ ad reiterandam ꝯdũ¬
ctionem: ante suꝑiori c̃dicioni
satis faciat ñ s̃ admittendi
I debitores fisci ttemq rei.ꝑ ue
ctigalia ꝯducete ꝓhibñt᷑ ne ex
alia cã eoꝵ debita hon orentur
nͥforte tales fideisores idoneo ⁊¬
tum satisfacere ꝑati sint. ¶ Soni
uectigalium . si separatim partes
administrent ab altero alt̃ minꝰ
idomee inse portionẽ tranferre
iure degiderat. Qđ illicite publiẜ¬
ce. uelpriuatim quid exactum
cum exaltero tantũ pasus sit in¬
iuriam ex soluit̃. uͥniuero extortũ
cum pena tripli retituit̃. ampli¬
us extra ordinem plectunt᷑ altes¬
rum enĩ utilitas pͥuatoꝵ alteꝵs
uigor publice diserpline p̾tulatꝗ
eã rerum uełtigal quaꝵ ñqã
p̃stitumẽ praĩ non pot. Q d̃si

Expanded text:
 commissi ratione trantigalium, quae calor licitantis ultra modum solitae conductionis inflauit, ita demum admittenda est, si fideiussores idoneos et cautionem is qui licitatione uicerit offerre paratus sit. Ad conduuectigalium ad iterandam conductionem, antequam superiori conductioni satisfaciant, admittendi non sunt. Debitores fisci itemque rei publicae uectigalia conducere prohibentur, ne ex alia causa eorum debita onerentur: nisi forte tales fideiussores orum satisfacere parati sint. Socii uectigalium si separatim partes administrent, alter ab altero minus idoneo in se portionem transferri iure desiderat. Quod illicite publice priuatimque exactum est cum altero tanto passis iniuriam exsoluitur: per uim uero extortum cum poena tripli restituitur: amplius extra ordinem plectuntur: alterum enim utilitas priuatorum, alterum uigor publicae disciplinae postulat. Earum rerum uectigaestitum est, praestari non potest. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
aut senatus iussu. aut abhis ꝗ pri¬
mi agros ꝯstituerunt opus fac¬
tum fuerit in hoc iudinũ ñruẽit¬
¶ħ actio etam inuectigalib agri
locumht̃. s aggeres si tuxta flum̃
inpriuato facti s̃. in arbitriũ aq̃
pluie arcende ueniũt etiã sitra¬
ns flum̃ noceant ita simemoĩa
eorum extet.si fiẽĩ nõ debuer̃¬

Expanded text:
aut senatus iussu aut ab his, qui primi agros constituerunt, opus factum fuerit, in hoc iudicium non uenit.Haec actio etiam in uectigalibus agris locum habet.Aggeres iuxta flumina in priuato facti in arbitrium aquae pluuiae arcendae ueniunt, etiamsi trans flumen noceant, ita, si memoria eorum exstet et si fieri non debuer
Abbreviated transcription (Latin):
beat anuero etiam ꝯtẽpdat.i sibi
ẽẽ utifrui. S magis ẽ tͣtilem a¬
q̃ pliuuie arcende ei acc̃onẽ ac¬
ꝯmodare. Inonalit̾ retitiusse
rem uidetur. is qui op̾fecit qã
alicui nõceat ent quidem acc̃õle¬
uie arcende dãp̃da sit q̃ sitũẽ
⁊ magĩs ẽẽ uidetur

Expanded text:
ibi esse uti frui: sed magis est utilem aquae pluuiae arcendae ei actionem accommodare.Non aliter restituisse rem uidetur is qui opus fecit, quam alicui noceat, erit quidem actio leuiae arcendae danda sit, quaesitum est: et magis est ut detur
Abbreviated transcription (Latin):
Iactus ẜuitus imponi pot̾ idẽ
siñsit impeclimto tr̃a seũti
magnitudo fluminis. Puł
sĩ nõ ꝓximo meo predio ẜuitu¬
temuicinus elebeat s⁊ ultioĩ
ñhãm Sicut interueniente
transir pot̃ S locosacro i re¬
ligio ꝰ uł sco interueniente. cͦ¬
fas non sit uti nulla eoꝵ ẜuitꝰ
impoĩ potit.S sifundꝰ mediu
alteriu int̾ me ⁊ te int̃cedit a¬
u̾tus ẜ ututem fundotuo ĩ¬
ponẽ potero sim medii dñs
iter ad transeundũ cesit qẽ

Expanded text:
poni potest, id est si non sit impedimento transeunti magnitudo fluminis.Sic et si non proximo meo praedio seruitutem uicinus debeat, sed ulteriori, non habeam, sicut interueniente transiri potest. sed loco sacro uel religioso uel sancto interueniente, non sit uti, nulla eorum servitus imponi poterit. Sed si fundus medius alterius inter me et te intercedit, haustus servitutem fundo tuo imponere potero, si mihi medius dominus iter ad transeundum cesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
plitem̃ ꝯtetatam factum ẽ
tolletur sud quod añcessit toł¬
lisine eo non pot
de quo añ iuditiũ acceptũẽ
aq̃ pluuie arcẽde nichilom inꝰ
eo nidio uenditore pͥse ꝯset
ñ quia uenditõi. sed quod rei
dãpnum datum sit. Idq eum
enptõĩ retiere debe Ss siañ
quam noceat is cum quo actũ
sit uendat. statim agẽdũ cũ
cenptores uł intra annũ cũ eo
qui uendidit siuiditii eui¬
tandi causa id fecĩt¬

Expanded text:
post litem contestatam factum est tolletur, si id quod antecessit tolli sine eo non potede quo ante iudicium acceptum sit aquae pluviae arcendae, nihilo minus eo iudicio venditorem posse n quia uenditori, sed quod rei damnum datum sit, idque eum emptori restituere debere. sed si ante quam noceatur is cum quo actum sit uendat, statim agendum cum emptor‹e›, uel intra annum cum eo qui uendiderit, si iudicii euitandi causa id fec
Abbreviated transcription (Latin):
it declolo uititium dapdũ. scũ
agitur aq̃ pluuie arcende de
eofacto qđ noe queritur. Idõ
ꝙ suntio loci pars aliqua soli
subsedit quamius ꝑ eam cam̃
aqua plulua imferiõi noce¬
at nulla ꝯpetit acc̃õ Idẽ for¬
tasse dr̃ si inagro manu facto
sicut᷑ clap̃m infecti futu
danꝓmmuenit: cum reliꝗs
tetur: deeo qd̾ ante darum ẽ.
quodui aut clam agendũ est
Dec̾o quod pꝰsententiam ui.¬
dicis futurum ẽ. dapmi infec¬
ti caueri oportet uł ita opꝰ
retituendumt̃: ut nullũ ꝑrs¬
culum dap̃ni suꝑsit: ãceo ope

Expanded text:
it, de dolo iudicium dandum.Cum agitur aquae pluuiae arcendae, de facto quod nocet quaeritur: ideoque si uitio loci pars aliqua soli subsedit, quamuis per eam causam aqua pluuia inferiori noceat, nulla competit actio. idem fortasse dicitur, si in agro manu factum sicut in damni infecti, futurum damnum uenit, cum reliquitetur.De eo, quod ante datum est, quod ui aut clam agendum est. de eo, quod post sententiam iudicis futurum est, damni infecti caueri oportet uel ita opus restituendum est, ut nullum periculum damni supersit.De eo ope
Abbreviated transcription (Latin):
ad ẽleg̾e tenentus. qui obdenuntiãdũ.
ł ñdem̃itiandũ testimoniũ peccũam
acceꝑint. hac lege cdãpnatꝰ testim̃o¬
niũ publice dicẽ. aut uid ex eẽ postu¬
lareue ꝓhibet᷑. Lege iuilia repetũ¬
daꝵ cauet᷑. nequis obmilitẽ legendẽ
mititendũue es accipiat. neuequis
obsententiã insenatu c̃ silioue pu¬
blico dicñdã.: peciñã accipiat uł
bani magistratꝰ ab oĩsorde se absti¬
neant. neue plus doni muꝰm̃s ĩ anno
ex iulia de repetundis p̃cipit. nequis
obuidicẽ. arbitrũue dandũ mͤutã¬
dũ iub endũue u̾iudic. neue obñ
dandũ. ñ mutãdũ. ñ iubendũ ut iu

Expanded text:
Eadem lege tenentur, qui ob denuntiandum uel non denuntiandum testimonium pecuniam acceperint. Hac lege damnatus testimonium publice dicere aut iudex esse postulareue prohibetur. Lege Iulia repetundarum cauetur, ne quis ob militem legendum mittendumue aes accipiat, neue quis ob sententiam in senatu consilioue publico dicendam pecuniam accipiat, uel bani magistratus ob omni sorde se abstineant neue plus doni muneris in anno rum publicorum. Lex Iulia de repetundis praecipit, ne quis ob iudicem arbitrumue dandum mutandum iubendumue ut iudicet: neue ob non dandum non m
Abbreviated transcription (Latin):
petundaꝵ ꝓẽsuli uelpͣtoi donatũ est.
ñ potĩt usucapi. Eadẽ lexuñdictiones
locãuõ eseiꝰ reicausa pluris minorisue
factaᷤ initas facit. impeditq asucaptio¬
nẽ pͥuisquã inpotestate eiꝰ: aqͦ ꝑfectares¬

Expanded text:
petundarum proconsuli uel praetori donatum est, petundarum proconsuli uel praetori donatum est, non poterit usu capi. Eadem lex uenditiones locationes eius rei causa pluris minorisue factas irritas facit impeditque usucapionem. priusquam in potestatem eius, a quo p‹r
Abbreviated transcription (Latin):
coniciendũ. uinciendũ uinciriue iubñ¬
dũ. exue uincłis amitiendũ. neue quis
obhoiẽm c̃dẽpnandũ absoluendũne:¬
neue oblitẽ estonandã: iudiciũ neca¬
pitis pecumeue faciendũ ł ñ faciendũ
facier¬
aliquid acceꝑit a ppari aut̃ qđ lex ab ex¬
ceptis ꝗdem infinitũ caꝑe ꝑmittit. ab
his aut̃ ꝗ ħ capite enumerant. anullo:
neqi ullã quantitatẽ caꝑe ꝑmitut. Illud
qͣicauet̃. ne in acceptũ ferat̃ opꝰ publicũ¬
faciendũ. ffum̃tũ pͥublice dandũ. pre¬
bessdũ. ad p̃hñdñdũ. sarta tecta tuenda¬
añ. quã ꝑfecta pata p̃stitaleg̃e eit.¬
hodie exlege repetunda extraordĩne¬
primunt̃. ⁊ plerũ qiuel exalio puniunt̃.¬
ł̃ etiã durius ꝓut admisint. ꝗd em̃ si ob
hoiẽm neccandũ petuũ acceꝑint. uel¬
lic̃ ñ acceꝑint: calore tantũ inductit̃¬
fetert̃. ł innocñtẽ. ł quẽ punire ñ debu¬
erant. capite plecti deb̃. łcerte in in¬
sulã deportãi: ut pleriq puniti sunt.

Expanded text:
coiciendum uinciendum uinciriue iubdum exue uinculis dimittendum: neue quis hominem condemnandum absoluendumue:neue ob litem aestimandam iudiciumuepitis pecuniaeue faciendum uel non facienaliquid acceperit. Apparet autem, quod lex ab exceptis quidem in infinitum capere permittit, ab em, qui hoc capite enumerantur, a nullo neque ullam quantitatem capere permittit. Illud que cauetur, ne in acceptum feratur opus publicfaciendum, frumentum publice dandum prbendum adpraehendendum, sarta tecta tuendaantequam perfecta probata praestita lege eHodie ex lege repetundarum extra ordinepuniuntur et plerumque uel exilio puniuntetiam durius, prout admiserint. quid enim, si ob hominem necandum pecuniam acceperint? uellicet non acceperint, calore tamen inducti ifecerint uel innocentem uel quem punire non debuerant? capite plecti debent uel certe in insulam deportari, ut plerique puniti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ł . uiiii. deosfꝓẽ. Lege uila an
nona pena statuit̃ adũsuscũ. qui cc̃ an¬
nonã fecĩt. societãtẽue cohierit. quo
annona carior fiat: Ead ẽ lege c̃tinet᷑
neꝗs nauẽ nautãue retineat. Aut dolo
malofaciat. qͦmagis detineat̃.ꝓpena
us

Expanded text:
ege Iulia de nona poena statuitur aduersus eum, qui connonam fecerit societatemue coierit, quo annona carior fiat. Eadem lege continetur, quis nauem nautamue retineat aut dolo malo faciat, quo magis detineatur, et us
Abbreviated transcription (Latin):
Leriilia repetundaꝵ ꝑtin⁊
ad eas pecunias. quã quis
magistratu potestate ciłra¬
tione: legatione. ł qͦalio officio mu¬
nere. ministĩoue publico cepit.⁊
cũ excoborte cuiꝰeoꝵ ẽ Excipit lex
aquib lict acciꝑe. asobrinꝰ pͥoreue
gradu. cognatis sinuxore.

Expanded text:
Lex Iulia repetundarum pertinet ad eas pecunias, quas quis in magistratu potestate curatione legatione uel quo alio officio munere ministerioue publico cepit, uel cum ex cohorte cuius eorum est. Excipit lex, a quibus licet accipere: a sobrinis prop‹i›oreue gradu cognatis suis, uxore.
Abbreviated transcription (Latin):
sbendã puto. Nã sitot sunt stipulationes. quot sũc¬
corpora: due sunt quodã modo stipulatiões.
Funa utilis: aliainutił sneq uitiat᷑ utilis iꝑha ꝓ¬
ncinuͣtile. Sadẽ an alla linguarespondeat᷑.
spondeat᷑ ei grece. dũmodo congruent̃ respon¬
deat᷑̃. obligatio constituta ẽ Idẽ ꝑ contrariũ est
sed utrũ hocusq ad grecũ ẜmonẽ. tantũ ꝓtͣ¬

Expanded text:
bendam puto: nam si tot sunt stipulationes, quot corpora, duae sunt quodammodo stipulationes, una utilis, alia inutilis, neque vitiatur utilis per hanc inutilem. Eadem an alia lingua respondeaturspondeatur ei Graece, dummodo congruenter respondeatur, obligatio constituta est: idem per contrarium. sed utrum hoc usque ad Graecum sermone
Abbreviated transcription (Latin):
MRolegato potest ticapisibt
aut testatoris quidẽ sit. sed dcͥptã dio
Mignorat᷑. In hoꝵ uĩ ꝑsonas subẽ. iusta causa q̃
sufficit. adusu capionẽ ide potest dici. ⁊ siin nõe
ent dubitatio. ueluti sititio legatũ sit. cũsint du¬
oticu. ut alt̃ eoꝵ de se cogitatũ existimauit.
auolenus. lib .uii. excissio. Eares quelegatino¬

Expanded text:
t aut testatoris quidem sit, sed adempta codicillis ignoratur: in horum enim persona subest iusta causa, quae sufficit ad usucapionem. idem potest dici et si in nomine erit dubitatio, ueluti si Titio legatum sit, cum sint duo Titii, ut alter eorum de se cogitatum existimauerit. 5 Iauolenus lib
Abbreviated transcription (Latin):
quis ꝓderelicto habuĩt continuo meũ fit sici
cũ quises sparserit. aut aues amiserit. quauis n¬
intellegit᷑ uoluisse alicuius fieri iohit co¬
potest ꝓderelicto usucapere qui falso existima¬
dem. lib scdo exminititio. Si quis mertes
ex naue iactas inuenissi. nũidõ usu caꝑe non
possit. quia non uiderent᷑ derelicte. querit᷑. sed¬
ueruis ẽ. eũ ꝓderelicto usu cãpere non posse.
Paulus. li octauo decimoresponsoꝵ. Siem¬
pnius thetidi status questionẽ facẽ tẽptabat q̃¬
si deserua sua natasit. qui iã testato conuentus
apcula nutrice. thetidis in soluendis alim̃tis:
debere eã patri suorestituere: lucibttio ida
illa intestationẽ redegissi. ut posita nullã que¬
stionẽ pateret᷑ ab eodẽ sẽ ꝓmo sutius titius sei

Expanded text:
quis pro derelicto habuerit, continuo meum fit: sicuti cum quis aes sparserit aut aues amiserit, quamuis inintellegitur voluisse alicuius fieri. Iuliapotest pro derelicto usucapere, qui falso existimadem libro secundo ex Minicio Si quis merces ex nave iactatas invenisset, num ideo usucapere non possit, quia non viderentur derelictae, quaeritueris est eum pro derelicto usucapere non posse. 8 Paulus libro octauo decimo responsorum.Sempronius Thetidi status quaestionem facere temptabat, quasi de serua sua nata sit. qui iam testato conuentus a Procula nutrice Thetidis in soluendis alimentis debere eam patri suo restituere Lucio Titio: idque ex illa in testationem redegisset, ut postea nullam quaestionem pa
Abbreviated transcription (Latin):
PNoͣ derdictorẽ habita sisciamus possumus ad¬
ab alio possessa fuĩt. iulianus desinere quidem
omittentis c̃ẽ nonfieri aũt altius. nisi possessa
fũt ⁊ recte.
Pdestimis. lib .ui. differentiaꝵ. Anp̾ars ꝓde
relicto hab̃i possit. queri soli. ⁊ quidẽ sunre cõ¬
muni socius partẽ suã reliquerit. eius ẽẽ desiñ.
oꝑ ut ħsit in parte ꝙ intoto. at quintotius reidñs
Sefficẽ non pot̃. ut partẽ retineat. partẽ ꝓderelic¬
to habeat.
Paulus. lib quinto decimo adsabinã. Idqd ꝓ
derelicto habitũ ẽ. ⁊ haberi putamus. usu capere
possunus eua sugnoramus. aquo derelictũ sit.

Expanded text:
 domino habitam si sciamus, possumus adse, nisi ab alio possessa fuerit: Iulianus desinere quidem omittentis esse, non fieri autem alterius, nisi possessa fuerit, et recte. destinus libro sexto differentiarum An pars pro derelicto haberi possit, quaeri solet. et quidem si in re communi socius partem suam reliquerit, eius esse desinit, ut hoc sit in parte, quod in toto: atquin totius rei efficere non potest, ut partem retineat, partem pro derelicto habeat. Paulus libro quinto decimo ad Sabinum Id, quod pro derelicto habitum est et haberi putamus, usucapere possumus, etiam si ignoramus, a quo derelictum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uelut neꝵ ñ appareat. ꝗd celauerĩt
subripuert̃. deleuer̃ subiecer̃t̃resi¬
gnauert̃t eadẽ pena afficisolere
senatꝰ censun aboĩb ħ edi bͦ eũ
manumitiendum.

Expanded text:
uerum non appareat, quid celauerunt subripuerunt deleuerunt subiecerunt resignauerunt, eadem poena adfici solere senatus censuit ab omnibus heredibus eum manumitten
Abbreviated transcription (Latin):
rãte ẽo. lib̃ta ualeb. Itẽ si ro gatuᷤ
restit᷑uẽ. legatũ sibi ad scͥpͥtũ fidĩ¬
cõmissũ ad emiͣt ¶ libti ad sig¬
nationẽ sua mani adscͥpsit. ñ
ub sed sñtñtia senatꝰ c̃sulti tenet᷑.
Itẽ ñ ẽtinet᷑ u erb seriuis: ꝗ alien o
testam̃to fidi cõmisa lib̃tatem
s adscͥpsit. S deh pot̃ esit᷑ari. qꝗ cn¬
ut supradiximus senatus ita demũ
ꝗ sibilib̾tatẽ fidĩ cõmi̾sã ĩntestam̃¬
to dnĩad scͥpsit: penã remisit. si dñs
sub scͥpsit. Inimomagisdieñdũ ẽ hẽ¬

Expanded text:
 libertas valet: item si, rogatus restituere legatum sibi adscriptum, fideicommissum ademerit. Qui liberti adsignationem sua manu adscripsit, non verbis, sed sententia senatus consulti tenetur. Item non continetur verbis servus, qui alieno testamento fideicommissam libertatem sibi adscripsit. sed de hoc potest haesitari, quonut supra diximus, senatus ita demum ei, qui sibi libertatem fideicommissam in testamento domini adscripsit, poenam remisit, si dominus subscripsit. immo magis dicendum est h
Abbreviated transcription (Latin):
feciñt. ⁊ p̃scͥptio segiteneri ꝓnũtiat̾u ẽ¬
⁊ eũ qui ce̾ signũ suũ falsũ p̃buit te¬
stimoniũ: pena falsi tenĩ: ꝓnũti¬
atũ ẽdeĩ pudentia eiꝰ. ꝗdiu̾sa duob
testimoĩa p̃buit: cꝰita ancepfides
uacillat. ꝙ cͥmine falsiteneat᷑. Nec
dubitandũ ẽ. qui se ꝓmilite gesit ł
illicitis insignib usus ẽ. ł falso dupło¬
mate uias cõmeaũ ꝓ amu̾si qualitate

Expanded text:
erint, et praescriptio legis teneri pronuntiat. Et eum, qui contra signum suum falsum praebuit testimonium, poena falsi teneri pronuntiatum est. de inpudentia eius, qui diuersa duobus testimonia praebuit, cuius ita anceps fides uacillat, quod crimine falsi teneatur, nec dubitandum est. Qui se pro milite gessit uel illicitis insignibus usus est uel falso duplomate uias commeauit, pro admissi qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
lege. aũdolofecit qͦminꝰ ad eũ ꝑueni¬
at: s nichil fec̃in fraudẽ mulieris.
Ñ enĩ adũsus illã ħ̃ excogitauit. Aniõ
ñ denegamꝰ bũicactioẽs. qm̃ ali resti¬
turꝰ ẽ : ati ꝗncũ isꝗ sibi iussutestatõis
legatũ ascͥpsit: eti ãsifidesiussume
sitailit̃ iubente testatore cõmisiset.
uti idalii restituer. senatꝰ u̾sit. eũ
nicħ ominꝰ legato seabstinẽ: iqr apꝰ¬
p̃hred̾e: remañẽ cũ honẽ fiłi cõmisi.

Expanded text:
dolo fecit, quo minus ad eum perueniat'? sed nihil fecit in fraudem mulieris: non enim aduersus illam hoc excogitauit. an ideo non denegamus huic actiones, quoniam alii restituturus est? adquin cum is, qui sibi iussu testatoris legatum adscripsit, etiam si fidei suae, similiter iubente testatore, commisisset, ut ‹i›d alii restitueret, senatus iussit eum nihilo minus legato abstinere idque apud heredem remanere cum onere fideico
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussitͣ. sud totũ forma re noluert᷑.
suffragio iuste penitñtieabsoluũt.
accusatio suppositi partꝰ. nulla tp̃i sp̃¬
scͥptione depellit᷑. nec ĩt̃ ẽ. dece̾sit᷑.
nec ne ea.: q̃ partũ subdid̾i se c̃tendit᷑.

Expanded text:
percusserint, si id totum formare noluerunt, suffragio iustae paenitentiae absolvuntur. Accusatio suppositi partus nulla temporis praescriptione depellitur, nec interest, decesserit nec ne ea, quae partum subdidisse contenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
nebat᷑. diuus pius rescͥpsit. sñtñtiam
magi sequendã ẽẽ hinus senatꝰ con¬
sulti: quã scripturã. Nãseruo̾ eẽt cũ
dñis suis pa rẽ⁊ nece̾sitate potestati .
excusaĩ. sitñ accedat dñi auctõita sub¬
scbesitis se ea dictase ⁊ retognouise. qͥ
Uid̃i enĩait ipsius dñi mamiscͥpta. q¬
filio legatũ. scͥptũ eẽ: tuendã tͥbuen¬
dã legis cornelie placuit. idẽ infilia
q̃ dictante matre sua ꝑ ignorantiam
irͣis legatũ sibi scͥpserat. ssenatus
censu̾it: siꝗs dnob hedib institutis
adiecit uͥsiꝗsalterut ħres sine lib̃isde¬
cessiss⁊. ei quisuꝑ eẽt̃. ⁊ lib os bab̾et

Expanded text:
psit sententiam magis sequendam esse huius senatus consulti quam scripturam: nam servos, cum dominis suis parent, necessitate potestatis excusari, si tamen accedat domini auctoritas subscribentis se ea dictasse et recognovisse: videri enim ait ipsius domini manu scripta, filio legatum scriptum esset, veniam tribuendam legis Corneliae placuit. Idem in filiam, quae dictante matre sua per ignorantiam iuris legatum sibi scripserat, senatus censuit. Si quis duobus heredibus institutis adiecerit, ut, si alteruter heres sine liberis decessisset, ei qui superesset et liberos haberet
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝗ se ignosase edicti seuitatẽ p̃ten¬
dat̃. Scribẽ aut̃ sibi legatũ uidi non
solũ eũ quimarsua id̃ facit. s etiã
ꝗ ꝑ seruũ suũ. E fraũ. quẽ ĩpotestate
ht̃. dictante testatore. legato hono¬
rat̃. Planꝰ e ꝯstitutioĩb pͥncipalib
cauer᷑: ut si testator sperctalit̃ sub¬
scͥptione sua declarauit̃. dictasse
seruo alicꝰ. ut  nõ eiꝰ legatũ abhere

Expanded text:
qui se ignorasse edicti seueritatem praetenda‹n›t. scribere autem sibi legatum uideri non solum eum qui manu sua id facit, sed etiam qui per seruum suum uel filium, quem in potestatem habet, dictant‹e› testatore legato honoratur. Plane constitutionibus principalibus cauetur, ut, si testator specialiter subscriptione sua declarauerit dictasse seruo alicuius, ut domino eius legatum ab here
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus. cui testam̃to uetiti calicini
dm̃ ꝑfidĩ cõmissũ lib̾tas.⁊ portio
heditatis relicta erat abhis: qui
filiã testatorᷤᷤ expãte .xii. ħ edẽ
scͥptã se po̾se ꝓ bare falsũ testam̃tũ
ueeiꝰ ticicalitici. ⁊ ipẽ magistratuᷤᷤ¬

Expanded text:
uus, cui testamento Betiti Callinici per fideicommissum libertas et portio hereditatis relicta erat ab his, quifiliam testatoris ex parte duodecima heredem scriptam: se posse probare falsum testamentum Betiti Callinici.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. ctm̃ qui ñ postulabit:
experir non pot̃. p̃tulare uͦ ꝓprie
Iħ dicimus ꝓtribunal petere nõ
alibi ¶ Sitam uitinũ urbi mũi¬
ciptum fit ut  mag̾itratus se ñ
int̃ponere poterit᷑ pretor ł p̃¬
ses adiripõt dici ces sare hanc
actionem aduersus magitratꝰ.
qua si nichil intersit cum intua
potetate fiut̃ apretore ut pres id̾
desiderare impos sesionem nit¬
ti ¶ hec aũt actiocum rei ht̃ ꝑ

Expanded text:
tum est: ceterum qui non postulavit, experiri non potest. postulare autem proprie hoc dicimus pro tribunali petere, non alibi. Si tam vicinum urbi municipium sit, ut magistratu se non interponente potuerit praetor vel praeses adiri, potest dici cessare hanc actionem adversus magistratus, quasi nihil intersit, cum in tua potestate fuerit a praetore vel praeside desiderare in possessionem mitti. Haec autem actio cum rei
Abbreviated transcription (Latin):
att dedãpno infecto. ait edib
canere. quoͦs ñ defendit. Deni¬
q in quit si quid ꝓpt̃ ang̾utias
tꝑis. aut quia rei publice cau¬
sa aberat. ñ potuit. dapni ĩfecti
stipulari. ñiniq p̃torẽ curatũ¬
rum ut dñs uitios arum ediũ
aut lapnum sartiat᷑. aut edibꝰ¬
tas ꝯprobat. Ideis aũt q̃ uiflu¬
minis importata s̃. an int̾dic¬
tum dari posit q̃ritur. treba¬
tius refert cum tiberis finem¬
in aliena edifitia detuliss int̃¬
dictum apretore datum neuis
fier dñis quominus suatol¬
infecti repromaterẽt. Ial fenu̾
quoq scribit. si exfundo tuo
crusta lapsasit immeum fun¬
dum eamq petas. dapdum ĩte
inte iuditium dedanpno ĩ fecto
Idq labõ ꝓbatsnamarbitrio

Expanded text:
damno infecto cauere, aut aedibus carere quas non defendit. denique, inquit, si quis propter angustias temporis aut qu‹i›a rei publicae causa aberat non potuerit damni infecti stipulari, non inique praetorem curaturum, ut dominus uitiosarum aedium aut damnum sarciat aut aedibtas comprobat.De his autem, quae ui fluminis importata sunt, an interdictum dari possit, quaeritur.Trebatius refert, cum Tiberis in aliena aedificia detulisset, interdictum a praetore datum, ne uis fieret dominis, quo minus sua tolinfecti repromitterent. Alfenus quoque scribit, si ex fundo tuo crusta lapsa sit in meum fundum eamque petas, dandum in te iudicium de damno iam facto, idque Labeo probat: nam arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat. Uerecunde aut̃ pretorẽ
nuntiare debere ñ extrahi dedo:¬
mosual s domum in qua degit.
demuntiari sic accipere debemꝰ
ut si inaliena domo habit:.ibi ei
demintietur ꝗ sinec habitatione

Expanded text:
bat: verecunde autem praetorem denuntiari iubere, non extrahi de domo sua. sed "domum, in quam degit denuntiari" sic accipere debemus, ut et si in aliena domo habitet, ibi ei denuntietur. quod si nec habitatione
Abbreviated transcription (Latin):
fectiuiq aut̃ audiendus est
uec enĩ inuriam sñtr ꝓmis.¬
sor non plus cinq praturus
nobis ꝯpetat actio importa
posse. iit rudera tollat modo
siomiã q̃ iacerent ꝓderelic¬
ni infectisuo noiẽ ꝓmittial¬
eno satisdare iubebo. eiqui
iurauit ñ calupnie causa id
se p̾tulare eumue cuius noĩẽ¬
qua causa ꝯgnita statuero si c̃o¬
cauebit sub exceptionem sati¬
dari iubebo eum cui ita ñca
uebitur impꝰsesionem eiꝰ rei
ciuus noĩe ut caueatur pꝰ¬
tulabitur recte eum cunius
causa ẽẽ uidebitur etiam
passus erit iuditium dabo
ut tantum prẽt quãtũ eũ¬

Expanded text:
nfecti, uterque audiendus est: nec enim iniuriam sentiet promissor, non plus cuique praestaturus,nobis competat actio non posse, ut rudera tollat, si modo omnia quae iaceant pro derelicni infecti suo nomine promitti, alieno satisdari iubebo ei, qui iuraverit non calumniae causa id se pquam causa cognita statuero, si concauebit, sub exceptione satisdauebitur, in possessionem eius rei, cuius nomine ut caueatur postulabitur, ire et, cum iusta causa esse uidebitur, etiam passus erit, iudicium dabo, ut tantum praestet, qu
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝯtineri nec aliter dapdam
actionem ꝗã ut omiã tollantu
q̃ sunt plapsa. Ita demũ aũt
cru̾tam uindicari pꝰse idem alfe¬
nus att siñ coaluit. nec unitatẽ
cum t̾ra mea fecit: nec arbor
pot̾uendicari ea q̃ translata ĩ
agrummm̃n cum terra mea co¬
aluit s nec ego potero tecum
agere ius ÷ͥ non eẽ. ita crutam

Expanded text:
tineri, nec aliter dandam actionem, quam ut omnia tollantur, quae sunt prolapsa. ita demum autem crustam vindicari posse idem Alfenus ait, si non coaluerit nec unitatem cum terra mea fecerit. nec arbor potest vindicari a te, quae translata in agrum meum cum terra mea coaluit. sed nec ego potero tecum agere ius tibi non esse ita crustam
Abbreviated transcription (Latin):
sartiedla pertinean at uile¬
gis aꝗlie actione. ⁊aliis declã¬
no uero facto  ħ edicto cauet᷑
cum eñĩ igitur animalia q̃ no¬
xam ꝯmiserunt nonultra nos
soleant honerare quam uͥ no¬
xe ͤ dedem. multamagis ea q̃
anima carent ultranos ñdebe¬
Nant honerare: presertim cum
res quidemanimales q̃ dãnu
dederint ipse extent. Edes
aũt̃ siruina sua dãpnũle¬
diñt desier̃ extare Unde
ol peritur si apte quiam cauo¬
t̃ hedes desierunt neq drẽs
ruderauelit tollere atꝙ dere¬
linquat: ansit aliqua adu̾ s̃
eum actio. ⁊ iulianus ꝯsult̾
sipriusquam dapni infectisti¬
pulatio int̃ponẽtur ede uiti¬
ose corruisent. quit facere
deb. Is incuius edes rudera

Expanded text:
sarcienda pertineant, ut in legis Aquiliae actione et aliis. de damno uero facto nihil edicto cauetur: cum enim animalia, quae noxam commiserunt, non ultra nos solent onerare, quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent, ultra nos non deberent onerare, praesertim cum res quidem animales, quae damnum dederint, ipsae extent, aedes autem, si ruina sua damnum dederunt, desierint extare.Unde quaeritur, si ante, quam caueretur, aedes deciderunt neque dominus rudera uelit egerere eaque derelinquat, an sit aliqua aduersus eum actio. et Iulianus consultus, si prius, quam damni infecti stipulatio interponeretur, aedes uitiosae corruissent, quid facere deberet is, in cuius aedes rude
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝗrat᷑. Ita adicit ipẽ marcellus.¬
quẽ ad modũ socio debebit̃: si quasi fal¬
sũ nom̃ ẜni subducit᷑. ꝙ et inp̃se̾nti
questione obseruãdũ ẽ Marttus ser¬
nũdotalẽ mamimisit: ⁊ ĩtestam̃to

Expanded text:
adquiratur ita: adicit iste Marcelluquemadmodum socio debebitur, si quasi falsum nomen serui subducitur? quod et in quaestione obseruandum est. Maritus serdotalem manumisit et in testamento
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur inlege quiã hiusrei emolu¬
m̃̃tũ. ad patrẽ dnm̃ue ꝑtinz: ad quẽ
ꝑtinͣz. si filius seruusue sibiascͥpsisent.
Illud cõstat. si extraneo quis ad scͥpsit̃
Si pat̃ filio suo militi. quẽ ht̃ ĩpote¬
state. testam̃to cõmilitonis filu alid
asscͥpsit᷑. quẽ cõmilitonẽ inmilitia
nouit. quia patͥnonadꝗ̾rit᷑. extrape¬
nã ẽ. Et cũ matͥ filius ascripsit᷑ dii

Expanded text:
mittitur in legem, quia huius rei emolumentum ad patrem dominumue pertinet, ad quem pertinet, si filius seruusue sibi adscripsissent. Illud constat, si extraneo quis adscripseritSi pater filio suo militi, quem habet in potestate, testamento commilitonis filii aliquid adscripserit, quem conmilitonem in militia nouit: quia patri non adquiritur, extra poenam est. et cum matri filius adscripserat, diui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ cũ ꝓhibe tale ꝗd posset. ñ ꝓbibuit.
Cad̃ lege ex pͥmitus. neꝗs nũmos stag¬
neos. plũb eo. emẽ. uende. dolo malo
uellets̃ꝑ enalegis comelie irrogat᷑
ei: ꝗcꝗ aliud quã intestam̃to sciens fal
sum signauĩt. signariue curauĩt. Itẽ
qui falsas testatio ẽs faciendas: testi

Expanded text:
 cum prohibere tale quid posset, non prohibuit. Eadem lege exprimitur, ne quis nummos stagneos plumbeos emere uendere dolo malo uellet. Poena legis Corneliae irrogatur ei, qui quid aliud quam in testamento sciens sum signaverit signarive curaverit, item qui ad falsas testationes faciendas testame
Abbreviated transcription (Latin):
lo insulã meã excͦsit᷑: capitis pena
filios suos. tantũ rescrpto diui pii per¬
mittit᷑. i nñ eiꝰdẽ religiõis. quiboc fece¬
fͣtint castrantis pena irrogat᷑ Seruosiͭ¬
ne uidice abestias dato: ñ solum qui uñ

Expanded text:
lo insulam meam exusserit, capitis poena umcidere Iudaeis filios suos tantum rescripto divi Pii permittitur: in non eiusdem religionis qui hoc fecerit, castrantis poena irrogatur. Servo sine iudice ad bes
Abbreviated transcription (Latin):
etitur. Euisdẽ legis pena afficit᷑.
ꝗinpublicũ mala medica m̃ta un.¬
did̾it. ł hõis necandi causa habuit
Ediectio aut̃ ista ueneni mali.
ostñdit eẽ quedã ⁊ ñmala uene¬
na. G nom̃ mediũ ẽ. ⁊ tã id quod

Expanded text:
poen‹a› adficitur, qui in publicum mala medicamenta uendiderit uel hominis necandi causa habuerit. Adiectio autem ista 'uen‹en›i mali' ostendit esse quaedam et non mala uenena. ergo nomen medium est et tam id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uiorẽ penã irrogandã eẽ rescrip̃sit.
Et humiliore loco positũ. in exiliũ
ꝑpetuũ dãi iussit. In aliqua digni
filiũ pat̃ occidẽ ñ põt. s accusare
eũ ap̃ p̃fectũ p̃sidẽue ꝓuincie deb.

Expanded text:
uiorem poenam irrogandam esse scripsit, uiorem poenam irrogandam esse scripsit, et humiliore loco positum in exilium perpetuum dari iussit, in aliqua dignitfilium pater occidere non potest, sed accusare eum apud praefectum praesidemue prouinciae debet.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃dẽpnaret᷑. stĩtenet᷑ qui hõis necandi cã
uenenũ c̃fecit. dedit. que falsũ testimo¬
mum dixct̃ dolo malo. qͦ quis publico iudi¬
cio reicapitał dãpnaretur. que mag̾istra tꝰ
indexue. questioĩ sub capitali caufa pec¬
cunia acceꝑit: ut publicalegereufieri.
¶Et ꝗ hoiẽm occidit. punit᷑. ñ habita diffã.
cuius condic̾tiois hoĩem int̃erit.
Diuus a drianus rescͥpsit eũ. ꝗ hoĩem
occid̾. si ñ occidñdi aĩo hadmisit: ab sol¬
upost̃. Et ꝗ hoĩem ñ occiđ. s uulnãuit.
ut occidat. ꝓhomicida dãpnandum.
⁊ exre c̃stituendũ hẽc. Nã sigladium
cid endi aĩo id eũ admisisse. S si cla
uꝑcꝰsit. aut cucuma in rica: quã uis
dã penã eiꝰ. qui ĩrira casũ magisquamn
uolũtate. homicidiũ admisit᷑ Item
diuu̾ adrianꝰ rescͥpsit: eũ. ꝗ stuprũ
sibi ł ss̃ ꝑiũ inferentẽ oceidit: dimit¬
tendũ. S ⁊ in eũ qui uxorẽ dep̃hen¬
sã in adultĩo occidit. diuus pius le¬

Expanded text:
tenetur, qui hominis necandi causa venenum confecerit dederit: quive falsum testimonium dolo malo dixerit, quo quis publico iudicio rei capitalis damnaretur: quive magistratus iudexve quaestionis ob capitalem causam pecuniam acceperit ut publica lege reus fieret. Et qui hominem occiderit, punitur non habita differentia, cuius condicionis hominem interemit. Diuus Hadrianus rescripsit eum, qui hominem occidit, si non occidendi animo hoc admisit, absolui posse, et qui hominem non occidit, sed uulnerauit, ut occidat, pro homicida damnandum: et ex re constituendum hoc: nam si gladium cidendi animo id eum admisisse: sed si claui percussit aut cuccuma in rixa, quamuis dam poenam eius, qui in rixa casu magis quam uoluntate homicidium admisit. Item diuus Hadrianus rescripsit eum, qui stuprum sibi uel suis per uim inferentem occidit, dimittendum. Sed et in eum, qui uxorem deprehensam in adulterio occidit, diuus Pius le
Abbreviated transcription (Latin):
amatoriũ appessat᷑. S ħ solũ notat̃
in ea lege quod hoĩes necandi causa
ht̃. ẜ Si exsenatꝰ c̃sulto relegar ius¬
sa estea. quȩ nõ quidẽ maloanimo.
s malo erẽplo medicam̃ tũ ad ẽcepti¬
onẽ ded̾: ex qͦ ea que acceꝑit dec̾esĩt.
Alio senatꝰ c̃sulto effectũ ẽ. ũ pͤigmãta¬
ru sicui tem ẽ cieutã salamandr̃a comtỹ
pituo capa̾ aũ bubrostĩ. mãdragorã.
⁊ idꝙ lustram̃ti causã deđit: catharidas
pena teneant̾ hũilegis. Itẽ iscuꝰ familia
sciente eo adipiscende recuꝑande poseᷤ¬
curauĩt: quoꝗs in noẽscirtũ ueniretur.
qui hoiẽm libidin̾is uel ꝓ cõmerti cã
castraiũt. exsenatꝰ ꝯsultopena legis
cornelie punit᷑. ¶ Legi cõmelie desic¬
cariis ⁊ ueneficiᷤpena insule deporta
tio ẽ. ⁊ õiumbonoꝵ adẽptio.Sed
solent hodie capite puniri: ñ bonestio¬
riloco positi fuiñt: ut penã legiꝰ susir¬
neat. humilores enĩsolent ł bestus

Expanded text:
amatorium appellatur: sed hoc solum notatur in ea lege, quod hominis necandi causa habet. sed ex senatus consulto relegari iussa est ea, quae non quidem malo animo, sed malo exemplo medicamentum ad conceptionem dedit, ex quo ea quae acceperat decesserit. Alio senatus consulto effectum est, ut pigmentarii, si cui temere cicutam salamandram aconitum pituocampas aut buet id, quod lustramenti causa dederit cantharidas, poena teneantur huius legis. Item is, cuius familia sciente eo apiscendae reciperandae possescurauerit, quo quis innocens circumueniretur: et qui hominem libidinis uel promercii causa castrauerit, ex senatus consulto poena legis Corneliae p‹u›nitur. Legis Corneliae de sicariitio est et omnium bonorum ademptio. sed solent hodie capite puniri, nisi honestiore loco positi fuerint, ut poenam legis sustineant: humiliores enim solent vel bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
mia młctatur exsenatus ꝯsulto: quod ne
cornelia dolus ꝓfacto accipit᷑. nec in hacle¬
ge culpa lata ꝓdolo accipitur. qr siꝗs¬
ab alto se p̃cipitauĩt. ⁊ suꝑ aliũ uenerit.
eũq occidit añ putatͥor ex arbore cũ ramũ

Expanded text:
m multatur ex senatus consulto, quod NerCornelia dolus pro facto accipitur. neque in hac lege culpa lata pro dolo accipitur. quare si quis alto se praecipitaverit et super alium venerit eumque occiderit, aut putator, ex arbore cum
Abbreviated transcription (Latin):
alisttꝰ. ł .u. decognitionib. Creditõeᷤᷤ
siadu̾sus debitores suo sagant.per
iudicẽ. idquod deb sibiputant.
reposcẽdebent. alioꝗn sun rẽdebito¬
ris sui intrauĩnt: id nullo concedente.
diuusmarcꝰ decreũ ius cͤdit᷑ieo ñ hab̃e.
Ũba decͣti ħ st̃. Optimũ ẽ. ut si qua putaᷤᷤ
te hab̃e petitiões: actiõib exꝑiaris.
Interĩ ille ĩpꝰsesioẽ deb morari tu
petitor eẽ. Cũ martianꝰ dic̃. uĩnullã
feci: cesar dix̃. Tum̃ putas eẽ. solũ.
si hoĩesuulnerent᷑. Uis ẽ enĩ⁊ tẽ: quo¬
tiens ꝗs id ꝙ deb̃i sibiputat: nõ

Expanded text:
into de cognitionibus. Creditores si aduersus debitores suos agant, per iudicem id, quod deberi sibi putant, reposcere debent: alioquin si in rem debitoris sui intrauerint id nullo concedente, diuus Marcus decreuit ius crediti eos non habere. uerba decreti haec sunt. 'Optimum est, ut, si quas putas te habere petitiinterim ille in possessione debet morari, tu petitor es". et cum Marcianus diceret: "vim nullam feci, Cesar dixit: tu vim putas esse solum, si homines vulnerentur. Vis est quoties quis id, quod deberi sibi putat, non
Abbreviated transcription (Latin):
passist: ꝓciamanint audi re eos p̃ses ꝓ
uincie deb. quiuirilit̃ ãmisert̃. Nemo
em̃ lib̾m seriũue inuitũ. sim̃tẽne castre
dibet e s se sponte castrandũ p̃be deb̃.
Atsiꝗͥ adũsusedictũ meũ fecit. medicoꝗẽ.¬

Expanded text:
passi sunt, proclamauerint, audire eos praeses prouinciae debet, qui uirilitatem amiserunt: nemo enim liberum seruumue inuitum sinentemue castrare debet, neue quis se sponte castrandum praebere debet. at si quis aduersus edictum meum fecerit, medico
Abbreviated transcription (Latin):
non ab ip̃osibi traditã sine ullo iudice.
dixisse. iuscreditiñ habebit.
odest. ł .ii. de penis. Si creditor
sine auctõitate iudicis res debito¬
risoccupet. hac lege tenetur.⁊
ttia pãte bonoꝵ mulctetur.⁊ in¬
famis sit. R̃ Ad corneliã ad legẽ
desiccariis et ueneficiss.

Expanded text:
non ab ipso sibi sponte datam, sine ullo iudice tdixisse: ius crediti non habebit.o secundo de poenis Si creditor sine auctoritate iudicis res debitoris occupet, hac lege tenetur et tertia parte bonorum multatur et infamis fit. VIII AD LEGEM CORNELIAM DE SICARIIS E
Abbreviated transcription (Latin):
comelie legispenatenĩ: corũqi boã¬
merito fisco meo uendicari debe.S
inseruos qui spadon̾e fecinͣt: ultimo¬
supplicio anĩadũtendũ eẽ.⁊ qui hoc
cͥminetenent᷑ siñ ad fui̾nt: de absentib¬
quoqr tã quã lege comelia teneant᷑:¬

Expanded text:
Corneliae legis poena teneri eorumqmerito fisco meo vindicari debere, servos, qui spadones fecerint, ultimosupplicio animadvertendum esse: et qui hoc mine tenentur, si non adfuerint, de absentibque, tamquam lege Cornelia teneant
Abbreviated transcription (Latin):
sabr sttmnon eudent quidẽ actu fuit. credendr¬
c̃ẽ. id agi uilianus ait. ut statimres cius fiant: ⁊ fia¬
liene sint. usu capi possint. que sententia michi
ꝓ babił uidet᷑: añ nuptias aũt. non pͥdote usuca
matrimoniũ: cũ nͦon ẽẽt. usu capere eũ ñ posse. ꝗa
nulla dossit: que sententia hab ratione.on
Daulus. libro quinquagesimo.iiii. adedictũ. Si
estimatares. an niptias tadita si. nec ꝓẽptore.
nec ꝓ suo. annuptias usu capietur. te at es taus¬
Sc euola. lib uicesimo ꝗnto digestoꝵ. Qnae fili¬
e intestato. patri heredes eoctiter̃ ⁊ mancipia cõ¬
munia. singula indotẽ deder᷑: ⁊ post aliquos an¬
nos amorte patris familiae herciscunde. uidiciu
int̃eas dictatũ ẽ: quesitũ ẽ cũ mariti. bona fide m¬
ancipia indotẽ accepta ut dotalia multis annis
posseder̃. anea usu cepisse uideant̃. sibii qui acci¬
cur nonusu cepissent. ꝑsuo
lpianus. lib̵ quinto decimo ad edictũ. Pro

Expanded text:
si tamen non evidenter id actum fuerit, credendum esse id agi Iulianus ait, ut statim res eius fiant et, si alienae sint, usucapi possint: quae sententia mihi probabilis videtur. ante nuptias autem non pro dote usucapmatrimonium, cum non esset, usucapere eum non posse, quia nulla dos sit: quae sententia habet rationem. Paulus libro quinquagensimo quarto ad edictum Si aestimata res ante nuptias tradita sit, nec pro emptore nec pro suo ante nuptias usucapietur. Scaevola libro vicensimo quinto digestorum Duae filiae intestato patri heredes exstiterunt et mancipia communia singulae in dotem dederunt et post aliquot annos morte patris familiae herciscundae iudicium inter eas dictatum est. quaesitum est, cum mariti bona fide mancipia in dotem aposs‹e›derunt, an usucepisse uideantur, si qui accicur non usucepissent. PRO SUO 1 Ulpianus libro quinto decimo ad edictum.Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ũse indoit̃ d arent᷑ ⁊ pͥmũ de tp̃r uideamus quan¬
do ꝓdote quiusucaꝑe possit. utrũ post tp̃a nup¬
tiã t: anũo iantonuptias : Est questio uulga¬
ti. ansponsus possit. ħ est quinondũ maritus ẽ.
rt̃ ꝓdote usu capere.⁊ iulianus inquit. sisponsab
sponso eam̃te tradidit res. ut non ante eius ficri

Expanded text:
t primum de tempore videamus, quando pro dote quis usucapere possit, utrum post tempora nuptiarum an vero et ante nuptias. est quaestio volgata, an sponsus possit hoc est qui nondum maritus est rem pro dote usucapere. et Iulianus inquit, si sponsa sponso ea mente tradiderit res, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
test postmagnas uarietates optinuit. ꝓ dote
Il pianus lib tricesimopͥmo adsabinũ. itu¬
lusẽ. usu capionis. ⁊ quidẽ iustissimus. qui app¬
ellanir ꝓdote. ut quimdotẽ rc̃ accipiat. usu ca ꝰ¬
pere possit spatio sollẽpni. quo solenteꝰspẽptore b¬
usu caꝑhf ĩ chił refert. singuleres. an parit̃ uni

Expanded text:
tes optinuit. IX PRO DOTE Vlpianus libro trigensimo primo ad Sabinum Titulus est usucapionis et quidem iustissimus, qui appellatur pro dote, ut, qui in dotem rem accipiat, usucapere possit spatio sollemni, quo solent, qui pro emptore usucapiunt. Et nihil refert, singulae res an pariter uni
Abbreviated transcription (Latin):
usu eũ non capiã: Ꝙ sinescio ueruis est. ut
usu caprã. quia ipsa traditio ex causi quãue¬
lã cẽ cristimo. sufficit adefficiendu. ut iel qđ
mntraditũ e. ꝓmco possideamus ⁊ itaneratius.
scripsit. idq uerũeẽ puto.
Dem. lib tricesimo sc̃o ad sabinũ. Siancil¬
la furtiuã emisti fide bona. ꝗ exeanatũ. ⁊ ap̃
te ꝯceptũ ẽ: ita possedisti. ut intra ꝯstitutũ. u¬
su capionis tp̃s cognosceres matrẽ euis furtiuã
eẽ trebatius om̃imodo. ꝙ ita possessũcẽt. usu¬
captũ cẽ ego sic puto distinguendẽ. ut sinesci¬
eris intra statutũ tp̃s. cuius id mancipiũ ẽẽt a¬
ut si scieris neꝙ potuĩs certiorẽ dñm facere aut
p̃si potueris quoq ⁊ fec̃is certiore usucapie. Sin
uõ cũscires. ⁊ posses: non feceris certiorẽ. contͣ
habebat partitus sit. Iex ea causa post mortẽ
patris: eateneant ꝙ int̾ eos conueniret. ut edds¬
iuiso rata eẽt usucapio. his ꝓcedet ꝓsuo. inhis

Expanded text:
usu eum non capiam: qu‹od› si nescio, uerius est, ut usucapiam, quia ipsa traditio ex causa, quam ueram esse existimo, sufficit ad efficiendum, ut id quod mihi traditum est pro meo possideam. et ita Neratius scripsit idque verum puto. Idem libro trigensimo secundo ad Sabinum Si ancillam furtivam emisti fide bona ex ea natum et apud te conceptum est ita possedisti, ut intra constitutum usucapioni tempus cognosceres matrem eius furtivam esse, Trebatius omni modo, quod ita possessum esset, usucaptum esse. ego sic puto distinguendum, ut, si nescieris intra statutum tempus, cuius id mancipium esset, aut si scieris neque potueris certiorem dominum facere, aut si potueris quoque et feceris certiorem, usucaperes: sin vero, cum scires habebat partitus sit et ex ea causa post mortem patris ea teneant, quod inter eos conueniret, ut ea diuisio rata esset: usucapio his procedet pro suo in his
Abbreviated transcription (Latin):
fit uunitiatio plures nunci¬
aciones esse uecessarias et
conseqlienter plures remi¬
ssiones.Si is qui niui¬
ciatum fuerit nouioperis
nunciacio nesatisdederit re¬
prouusent ue aut per enui
non fiet quo iunius boni ui¬
n arbitratu satisdet re proni¬
itet ne. per inde est ac si ope¬
ris noui nuuciatio omissa
esset. Habet autem hoc
remedium utilitateni na¬
in renuttit uexationem
ad pretorem ueniendi et de¬
siderandi ut omissa fuerit
nunciatio. Qui procinato¬
rio nomine ninciauit si.
non satis dabit eam dnĩu.
iatamque habiturum nu¬
ciatio omni modo ieuntti¬

Expanded text:
fit nuntiatio, plures nuntiationes esse necessarias et consequenter plures remissiones. Si is, cui nuntiatum erit, ex operis novi nuntiatione satisdederit repromisseritve aut per eum non fiet, quo minus boni viri arbitratu satisdet repromittatve, perinde est, ac si operis novi nuntiatio omissa esset. habet autem hoc remedium utilitatem: nam remittit vexationem ad praetorem veniendi et desiderandi, ut missa fieret nuntiatio. Qui procuratorio nomine nuntiaverit, si non satisdabit eam rem dominum ratam habiturum, nuntiatio omni modo remitti
Abbreviated transcription (Latin):
tis datum nou. s re promissũ
interdicto hiic locus non
enit. neque enim ꝑmittend¬
In fuit inpublico ediffica¬
re prius quam appareat ⁊
quo iure quis ed ifficet.¬
Et si satis datuui sit cautũ¬

Expanded text:
tisdatum non est, sed repromissum, interdicto huic locus non erit: neque enim permittendum fuit in publico aedificare, priusquam appareat, quo iure quis aedificet.Et si satisdatum sit, cautu
Abbreviated transcription (Latin):
lud quod remissionis loco¬
habetur ꝓ co est habendum
atq si nullo iure factum ess.¬
Siquis paratus finit sacisdõ¬
re deinde actor stipulari nõ¬
lit in ea causa est ut remit¬
ti debeat. nam cum per ac¬
tionem fiet apparet in ca
causa esset ut remitri deb̃¬
at. Hor interdictum per¬
petuo datur ⁊ hr̃oi cet̾isq
successorib cõpetunt. adu̾¬
sus ipsum quoꝙ qui opꝰ
fecit uel factum ratum hu¬
ent interdicto locus erit.¬
plane si queratur an in he¬

Expanded text:
lud quod loco remissionis habetur, pro eo habendum est, atque si nullo iure factum esset.Si quis paratus fuerit satisdare, deinde actor stipulari nolit, in ea causa est, ut remitti debeat: nam cum per actorem fiet, apparet in ea causa esse, ut remitti debeat.Hoc interdictum perpetuo datur et heredi ceterisque successoribus competit.Aduersus ipsum quoque, qui opus fecit uel factum ratum habuit, interdicto locus erit.Plane si quaeratur, an in he
Abbreviated transcription (Latin):
esse dandam qua interdictu
quod ũui est. Deinde p̾tor¬
ait quem in locum nunciatũ
est. ne qd operis nom fiet. q̃
liccat uiui fieri cito Hoc nter¬
dictum phibitorium est nc̃
facere qui satisdedit eteliir
ptinet ad decus urbium edi¬
ficia non derelinqui. nec ꝗc¬
quani int̾est uire quis edifi¬
cet an non uire cdificet. cimi
sit securus is qui opus nouũ
nunciauit post ea quam ei car¬
tum sit. Hoc antem interdic¬
tum cõpetit ei qui satisdedit.
quomimus satisdetur. mĩc nõ

Expanded text:
interdictum, quod uerum est.Deinde ait praetor: 'Quem in locum nuntiatum est, ne quid operis noui fieret, qua liceat, uim fieri ueto'.Hoc interdictum prohibitorium est, ne entem eum qui satisdedit: etenim pertinet ad decus urbium aedificia non derelinqui.Nec quicquam interest, iure quis aedificet an non iure aedificet, cum sit securus is qui opus nouum nuntiauit, posteaquam ei cautum est.Hoc autem interdictum competit ei qui satisdedit: qu
Abbreviated transcription (Latin):
restituen co fucrit deposita. Q
igitur facit ⁊ si ius faciendi habu¬
erit tamen corrra edictum pre¬
toris facere iuidetur. ⁊ toco hoc ḋ¬
struere cogitur: sue antemi loco¬
uãcuns sit ubi nunciatum est
siue edificatus est locus eq hy¬
ic interoicto locus erit. Ait
pretor quod factum est resti.¬
tuas. ques factum est iubet
restitui neq inte uire factũ
sit. an non sine igitur iure¬
st̾m sit. siue non uire factum
est int̾dictum locum habeb̾.

Expanded text:
restituendo fuerit interposita. qui igitur facit, etsi ius faciendi habuit, tamen contra interdictum praetoris facere uidetur et ideo hoc destruere cogitur. Siue autem uacuus locus sit, ubi nuntiatum est, siue aedificatus, aeque hoc interdicto locus erit. Ait praetor: 'quod factum est, restitutas'. quod factum est, iubet restitui, neque interest, iure factum sit an non: siue iure factum est siue non iure factum est, interdi
Abbreviated transcription (Latin):
Et scio mulfoᷤ ãdbestiasdã pnasse sac̾¬
legos. ñnullos ⁊̃ niuos exusisse. alio uͦ ĩ
furca suspendise.S ⁊ modanda pena
ẽ. usq adbestiaꝵ dãpnationẽ eor.
ꝗ manufactã tẽplũ effreger̃: ⁊ dona
d̃i. noctu tuler. Cetu siqui intdũ
modicũ aliꝗ detẽplotulit. pena
metalli cohercendus ẽ. Aut siho
oꝑarentur. extrinsecꝰ sibi signant᷑
pecĩiam. forma publica. ł signatã
furantur: hu ñ uident̃ adultĩnam
monetã exhercuisse. S furtũ publi¬
ce monete fecisse. ꝙ ad peculatus
cͥm̃ acciđ ssiꝗs exm etalliscesarianis
auꝵ argentũue fuit: exedicto dini¬

Expanded text:
et scio multos et ad bestias damnasse sacrilegos, nonnullos etiam uiuos exussisse, alios uero in furca suspendisse. sed moderanda poena est usque ad bestiarum damnationem eorum, qui manu facta templum effregerunt et dona dei in noctu tulerunt. ceterum si qui interdiu modicum aliquid de templo tulit, poena metalli coercendus est, aut, si hoperarentur, extrinsecus sibi signant pecuniam forma publica uel signatam furantur, hi non uidentur adulterinam monetam exercuisse, sed furtum publicae monetae fecisse, quod ad peculatus crimen accedit.Si quis ex metallis Caesarianis aurum argentumue furatus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ogauit̃. hac lege tenet̃. qua legrs
ꝓdãpnatꝰ ãpluuis t̃tia pãt᷑e quãdeb ⁊.
pinit᷑ s ñ fit locꝰ religiosus: ubithꝰesau
lire ꝗs ꝓhibet᷑: id religiosũ facẽ non
pot̃: acpeciuã sepelire ñ pot̃. ut et
mandatis pͥncipalib cauet᷑.¶S ⁊¬
sidere ciuitatis aliꝗd subripiat᷑.
constitutiõib pͥncipũ duoꝵ traia
ni ⁊adrianicauet᷑. peculatꝰ cͥm con¬
iitti. Et ħiure utim᷑.¬

Expanded text:
it, hac lege tenetur.Qua lege damnatus amplius tertia parte quam debet punitur.Non fit locus religiosus, ubi thensaulire quis prohibetur, id religiosum facere non potest: at pecunia sepeliri non potest, ut et mandatis principalibus cauetur.Si de re ciuitatis aliquid subripiat, constitutionibus principum diuorum Traiani et Hadriani cauetur peculatus crimen committi: et hoc iure utim
Abbreviated transcription (Latin):
culatꝰ cauet᷑. nequis ex
pecurã sac̾. religiosa.
publicane auferat.
auꝵ. argntũ ẽs publicũ ꝗ ind̾: neue ĩ¬
misceat. neue qͦ ꝗdindeat᷑. ĩmisceatur.
faciat: sciensdolo malo ꝗ peiifiat.¬

Expanded text:
culatus cauetur, ne quis ex pecunia sacra religiosa publicaue auferat aurum argentum aes publicum quid ind‹a›t neue immisceat neue quo quid indatur immisceatur faciat sciens dolo malo, quo i