comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
P ulchra. placẽs. opulenta. uigẽs. p̾clara tͥup
Gens mea feda iacet. spreta. subacta malis
Destituunt᷑ agri. regiones. oppida. uici.
Equib indigene disperiere mei
Flec domꝰ orba uiro. lactẽs pat᷑. sponsa mani
Meret in ear ilio plebs mea pressa iugo:
hei mͥ terraferaa: species. opulentia robus.
ꝗret. fuscatur. deperit. obruitur¬
O at ouans pͥdẽ: concepi feta dolorem.
Bluo tensa graui: parturiens peperi:
s unt mea ꝓgenies lam̃ta. querela. doloreᷤ :
e nmea p̾lacrimis intumuit facies:
h cimͥ qͦs genui p̃do rapit. aduena tollit.
heu p̃ssura grauis. crux mͥ. pęna meis:
Luar abit. umbra subit. pietas dolet. ira suꝑbit:
Dulce datur felli. iusq sacrũ sceleri:
F asq ruit. surgitq nefas. noua miraq pestis.
Mitib asperitas obuiat. ira piis:
U ulpes erũpunt. mures noua cornua sumuns.
Dũ leo rugit edar: agnꝰ ouisq tremunt:
Parthus: medus: arabs: insultat. ꝓuocat. urget

Expanded text:
Pulchra, placens, opulenta, vigens, praeclara triumphis, Pulchra, placens, opulenta, vigens, praeclara triumphis, Gens mea foeda jacet, spreta, subacta malis. Destituuntur agri, regiones, oppida, vici, E quibus indigenae disperiere mei. Flet domus orba viro, lactens patre, sponsa marito, Moeret in exsilio plebs mea pressa jugo. Hei mihi! terra ferax, species, opulentia, robur, Aret, fuscatur, deperit, obruitur. Mater ovans pridem, concepi feta dolorem, Alvo tensa gravi, parturiens peperi. Sunt mea progenies lamenta, querela, dolores; En mea prae lacrymis intumuit facies. Hei mihi! quos genui praedo rapit, advena tollit; Heu pressura gravis, crux mihi, poena meis. Lux abit, umbra subit, pietas dolet, ira superbit. Dulce datur felli, jusque sacrum sceleri. Fasque ruit surgitque nefas, nova miraque pestis Mitibus asperitas obviat, ira piis. Vulpes erumpunt, mures nova cornua sumunt, Dum leo rugit edax, agnus, ovisque tremunt. Parthus, Medus, Arabs, insultat, provocat, urget,
Abbreviated transcription (Latin):
Subdita colla premis. fortia fracta teris:
hostib insultas. gratant᷑ huinũ pede pulsas.
Prohdolor. ofacinꝰ. ꝓhpudor. immo nefas.
Corrugas nasũ. garrisq mouesq cachinna
Pasceris hostili sanguine. more canum
Ecce dies inqͥs iocunda. serena. salubris:
Regno francoꝵ tristis: amara. grauis
Quis furor: unde tͥ plebs ceca qͦd inualuist
Uis tua constat in hoc: nulla: sed ira dei:
rancia crua arabũ. uictria Alienigenari.
En ubi fama prior. nom. & imperium.
Ferrea turris eras. gens insuꝑabilis hosti.
Ecce iaces uolucri preda. rapina cani:
Uis inuicta: tenaa uigor: in cõcissa potestas.
Ut quid & unde ruis quȩ decꝰ orbis eras:
Restat ut ipsa fide respires. speq resurgas.
Respirare. piũ. surgere nolle: nefas:
Gallia fortis er̃a gladioq manuq potenti
Nc̃ ex hausta p̾mor. cogor adima teri:
Olinituta. potens: ⁊ inex pugnabilis hosti.
Nẽ infirma. ruens: uincor abhoste truei

Expanded text:
Subdita colla premis, fortia facta teris. Subdita colla premis, fortia facta teris. Hostibus insultas, gratanter humum pede pulsas Proh dolor! o facinus! proh pudor! imo nefas! Corrugas nasum, garrisque movesque cachinnum. Pasceris hostili sanguine more canum. Ecce dies, inquis, jucunda, serena, salubris, Regno Francorum tristis, amara, gravis. Quis furor? Unde tibi plebs coeca quod invaluisti Vis tua constat in hoc nulla, sed ira Dei. Francia crux Arabum, victrix alienigenarum, En ubi fama prior, nomen et imperium? Ferrea turris eras, gens insuperabilis hosti, Ecce jaces volucri praeda rapina cani. Vis invicta, tenax vigor, inconcussa potestas, Ut quid et unde ruis, quae decus orbis eras? Restat ut ipsa fide respires, speque resurgas. Respirare pium, surgere nolle nefas. Gallia fortis eram, gladioque manuque potenti, Nunc exhausta premor, cogor ad ima teri Olim tuta, potens, et inexpugnabilis hosti, Nunc infirma ruens, vincor ab hoste truci.
Abbreviated transcription (Latin):
Arta fames. diuturna sitis. uiolentior hostis:
Uobis francigenȩ causa fuere necis:
Et tu fraude nocens constantinopolis ex lea:
S pondens obseqͥũ. munera. robur. opes:
Claudis aquas. popłoq negas uenalia t̾rȩ:
Deficiuntq siti. peste. labore. famȩ
Arte. dolo subicis. gladio subiecta peribis
Te manet iminanis plaga. riuna grauis:
os sarracem. gens imꝓba. seuior hostis.
Uos arabes. turci. gens inimica crucis.
Perfida. plena dolo. ritu polluta ꝓphano.
Mersa lacu scelerũ. sordida fece. luto:
Q uȩ spes quȩ ue tuas acuit fiducia iuires.
Ut cruce signatos perdere nͥ dubites:
Mos tͥ. mos subici. succũbere. cedere frãcis.
Accelerare fugã. signa timere crucis:
N unc spolis locuplear. fera cede. suꝑba tͥũpin
Laurea serta refers. hostis in hoste furis:
hos torm̃ta pati cõpellis. uinda. labores.
hoꝵ strage truci feda: cruore mades:
Te furor ex acuit. mouet ira. suꝑbia tollit.

Expanded text:
Arcta fames, diuturna sitis, violentior hostis, Arcta fames, diuturna sitis, violentior hostis, Vobis, Francigenae, causa fuere necis. Et tu fraude nocens Constantinopolis exlex, Spondens obsequium, munera, robur, opes, Claudis aquas, populoque negas venalia terrae, Deficiuntque sibi, peste, labore, fame: Arte, dolo, subicis, gladio subjecta peribis. Te manet immanis plaga, ruina gravis. Vos Sarraceni, gens improba, saevior hostis, Vos Arabes, Turci, gens inimica crucis; Perfida, plena dolo, ritu polluta profano, Mersa lacu scelerum, sordida fece, luto. Quae spes, quaeve tuas acuit fiducia vires? Ut cruce signatos perdere non dubites? Mos tibi, mos subici, succumbere, cedere Francis, Accelerare fugam, signa timere crucis. Nunc spoliis locuplex, fera caede, superba triumphis, Laurea certa refers, hostis in hoste furis. Hos tormenta pati compellis, vincla, labores: Horum strage truci foeda cruore mades. Te furor exacuit, movet ira, superbia tollit.
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm luge medio dolor orbis in orbe.
Mollia commuta cilicio. cinere:
Funde syon lacrimas & uos confima t̾rȩ:
Puluere sparsa genas inclita terra dole
Regna. tribus. gentes olim subu̾tere nosti.
heu modo gaudet atrox gens tua colla teri
Quanta sub egisti loca. castra. duces alienos.
Ecce subacta premi cernis ab hoste tuos:
Uo&r crucis insonuit. terrasq fretũq repleuit:
U ar crucis innumeros traxit ad arma uiros
Occubuere duces. periit collectio plebis
Multa suꝑ numerũ sicut harena maris:
Pigra. pusilla pͥus: s nẽ animata tͥumphis:
Imperiis curuat gens loca sc̃a suis:
Gallia mat̾ honor. pͥmatꝰ. gła. splendoꝵ.
Imperii. regni. militie. populi
Dic uͥ ꝓmpta manꝰ. uigor. arma. potentia. uirtꝰ.
Corruit ecce tuus nobilis ille status.
Fama silet. tua dora ruit: blasphemia surgit.
Olimsparsus honor. nc̃ fit ubiq dolor:
P recones siluere crucis. tuba ꝑstrepit hostis:
N octe subacta dies. ꝑfidiaq fides:

Expanded text:
lem, luge, medio dolor orbis in orbe Mollia commuta cilicio cinere, Funde Sion lacrymas, et vos confinia terrae, Pulvere sparsa genas, inclyta terra, dole. Regna, tribus, gentes olim subvertere nosti. Heu! modo gaudet atrox gens tua colla teri Quanta subegisti loca, castra, duces alienos, Ecce subacta premi cernis ab hoste tuos. Vox crucis intonuit, terras fretumque repletur, Vox crucis innumeros traxit ad arma viros, Occubuere duces, periit collectio plebis Multa super numerum sicut arena maris. Pigra pusilla prius, sed nunc armata triumphis Imperiis curvat gens loca sancta suis. Gallia, mater, honor, primatus, gloria, splendor, Imperii, regni, militiae, populi. Dic ubi prompta manus, vigor, atque potentia, virtus? Corruit ecce tuus nobilis ille status. Fama silet, tua doxa ruit, blasphemia surgit. Olim sparsus honor, nunc fit ubique dolor. Praecones siluere crucis, tuba perstrepit hostis. Nocte subacta dies perfidiaque fides.
Abbreviated transcription (Latin):
Dorro sc̃s dauid de criminib mor¬
tiferis egit penitentiam.ꝙ tameN
in honore permansit. Beatus quoq
petrus amarissimas lacrimas fudit.
quaudo se dñm negasse pęnituit.
sed tamen apostolus permansit
Et dñs per prophetam peccantib
pollicetur dicens. Peccator quacũq
tum suum : omnium iniquitatum
illius non recordaboꝵ. frrant ergo
qui putant sacerdotes post lapsum
si dignam egerint penitentiã. dño
ministrare ñ posse. ⁊ suis honorib
frui. si bonam deinceps uitã duxerin.¬

Expanded text:
Porro sanctus David de criminibus mortiferis egit poenitentiam, et tamen in honore permansit. Beatus quoque Petrus amarissimas lacrymas fudit, quando Dominum negasse poenituit, sed tamen Apostolus permansit. Et Dominus per prophetam peccantibus pollicetur, dicens: Peccator in quacunque t, omnium iniquitatum illius amplius non recordaboqui putant sacerdotes post lapsum, si condignam egerint poenitentiam, Domino ministrare non posse, et suis honoribus frui, si bonam deinceps vitam duxerin
Abbreviated transcription (Latin):
potentia dei & merito sc̃i Magni m̾ri
sic inquieti cantando annũ ducatis.
cantantes. Erat uͦ una triũ mulie¬
rum filia predicti prbi nomine
apprehendens. conabatur a choro

Expanded text:
potencia dei et meritis sancti Magni sic inquieti annum ducatis. cantando. Erat una trium mulierum filia presbiteri nomine apprehendens nitebatur eam a co
Abbreviated transcription (Latin):
Sũ N icholai in carcere.
S. cĩ Angłi. scĩ Eustachii.
Sc̃e M ariȩ in adquiro.
Siẽ a gathȩ in equo marmoreo.
Sc̃ irici.
Abbatie sunt is te.
Sũ Cesarii in palatio lex regum.¬
Scĩ Gregorii in cliuo scauri.
uentino. Ibi est de corpere scĩ
facii martẏris. Seõꝵ Priscȩ &
a quilȩ. ubi sunt corꝑa eoꝵ partim.
Scĩ s abe cellȩ nouȩ. ubi est caput
uia aurelia. Infra urbem Rauen
duos hortos. quam ȩdificauit
Dionisius papi. qui & ibi requiescit.
Sc̃ȩ Mariȩ in capitolio. ubi est
ara filii dĩ.
Sc̃i B asilii iuxta palatium traiani
imperatoris. Sĩȩ A Gathȩ uirgi¬
nis quȩ est sub subura monte.
Scĩ laurentii in pariꝑna ubi fuit po¬
situs in eraticula.
Scĩ Thome iuxta formã claudiam.
Seĩ B lasii inter tyberim & pontẽ
scĩ Petri. Scẽ trinitatis scotoꝵ.
Scĩ Ualentini iuxta pontem.
Sẽẽ M ariȩ in castro aureo:
Sc̃ȩ M ariȩ in pallara ubi fuit
sagrtatus sc̃s Sebastianus
Sc̃ȩ Mariȩ in monasterio iuxea scm̃

Expanded text:
cere, sancti Angeli, sancti Eustachii, sanctae Mariae in Aquiro, sanctae Agathae in Equo marmoreo, sancti Quirici. Abbatiae sunt istae: sancti Caesarii in Palatio, sancti Gregorii in Clivo Scauri, ae in Aventino, ibi est de corpore sanctfacii martyris; sanctorum Priscae et Aquilae, ubi sunt corpora eorum partim; sancti Sabae Cellae Novae, ubi est caput ncratii in via Aurelia. Infra urbem Ravennduos hortos, quam aedificavit Dionysius papa, qui et ibi requiescit; sanctae Mariae in Capitolio, ubi est ara Filii Dei; sancti Basilii juxta palatium Trajani imperatoris; sanctae Agathae virginis, quae est Suburrae monte; sancti Laurentii in Panisperna, ubi fuit positus in oraticula; sancti Thomae juxta formam Claudiam; sancti Blasii inter Tiberim et pontem sancti Petri; sanctae Trinitatis Scotorum; sancti Valentini juxta pontem; sanctae Mariae in Castro Aureo; sanctae Mariae in Pallara, ubi fuit sagittatus sanctus Sebastianus; sanctae Mariae in monasterio juxta sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
quelibet humana pocestas con¬
grasset᷑ contra babilonios regẽq
ꝑsarum. Iam uͦ que uobis applau¬
dunt suꝑ his nobis aꝑite: que uͦ
displicent in comiune edicite.
Adhec cõmunis sententia pͥncipũ
respondit: dicens. Hulli sapien¬
ti mirandũ ẽ: si ad dñi nr̃i sepul¬
chrum cũ armis uenimus. gen¬
temq ur̃am ab istis finib elimi¬
namus. qm̃ qͥcũq de nr̃is huc usq in
baculo & pera uenire soliti erai.
turpi ludibrio iniuriabant᷑. et
ignominiã contumeliarũ doleran¬
ces. ad excremũ perimebantur.
Terra aũt gentis illoꝵ ñ ẽ. licet diu
possederm̃t: quia nr̃oꝵ a pͥscis
temporib fuit. eisq ꝓpt̾ maliciã¬

Expanded text:
 humana potestas congrassetur contra Babylonios, regemque Persarum. Jam vero quae vobis applaudunt super his, nobis aperite; quae vero displicent, in communi edicite. » Ad haec communis sententia principum respondit, dicens: « Nulla sapienti mirandum est, si ad Domini nostri sepulcrum cum armis venimus, gentemque vestram ab istis finibus eliminamus, quoniam quicunque de nostris huc usque in baculo et pera venire soliti erant, turpi ludibrio affecti sunt; et ignominiam contumeliarum tolerantes, ad extremum perimebantur. Terra autem gentis illorum non est, licet diu possederint, quia nostrorum a priscis temporibus fuit, eisque propter malitia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑ hominis indulgentiã: s per
celestis censure equitatem. De
uultu eñĩ dñi hoc iudiciũ ꝓdiic
quia iherłm nr̃a erit.
Legati uero quio ultra p̾cen¬
derent non inuenerunt. s aucli¬
to hoc uerbo scandalizatisunt.
antiochiamq nr̃is consentiencib

Expanded text:
non per hominis indulgentiam, sed per non per hominis indulgentiam, sed per coelestis censurae aequitatem. De vultu enim Domini hoc judicium prodiit, quia Jerusalem nostra erit. » Legati vero quid ultra praetenderent non invenerunt, sed audito hoc verbo scandalizati sunt, Antiochiamque nostris consentientib
Abbreviated transcription (Latin):
iuste pacrib ẽ ablatum. Nec
gloriet᷑ gens ur̃a quia suꝑauerit
effeminatã gencem grecoꝵ. qm̃
diuina suffragante potentia in
ceruicib ur̃is meritũ recompen¬
sabitur gladio francoꝵ. Et nocũ
eẽ poterit his qui ignorant: quia
non ẽ hominũ euertere regna:
s ei ꝑquem reges regnant. Ipsi
dicunt se uelle nobis indulgere.
si in pera & baculo amodo uo¬
lumus transire. Inse ipsam reo
nolint. tessauris eorũ nr̃a dica
bitur seu euacuabitur in opia¬
Hierusalem cũ nobis a dõ conces¬
sa sit : quis p̃ualet auferre :¬
Nulla uirtus ẽ. humana. que¬
nobis omĩno terrorẽ incutiat.
quia cũ morimur. nascunur.
cũ uitam amittimus cempora¬
lẽ: recuperamus sempiternam.
Idcirco renuntiate his qui mise¬
runt uos: quia arma que in
patria nr̃ã sumpsimus : etiã cũ
capta erit iherłm ñ dimictemuᷤ.
Confidimus eñ in eo qͥ docet ma¬
nus nrãs adpͣlium : et brachia
et omĩa scandala eradicabunt᷑.
& ierłm capietur. Tunc nr̃a eric

Expanded text:
patribus ablatum est. Ne glorietur gens vestra, quia superaverit effeminatam gentem Graecorum, quoniam, divina suffragante potentia, in cervicibus vestris meritum recompensabitur gladio Francorum. Et notum esse poterit, his qui ignorant, quod non est hominum evertere regna, sed ejus per quem reges regnant. Ipsi dicunt se velle nobis indulgere, si in pera et baculo amodo velimus transire, in seipsam redenolint, thesauris eorum nostra bitur seu vacuabitur inopiaJerusalem cum nobis a Deo concesa sit, quis praevalet auferre Nulla virtus est humana qnobis ullo modo terrorem incutiat, quia cum morimur, nascimur; cum vitam amittimus temporalem, recuperamus sempiternam. Idcirco renuntiate his qui miserunt vos quod arma quae in patria nostra sumpsimus, etiam cum capta erit Jerusalem, non dimittemus. Confidimus enim in eo qui docet manus nostras ad praelium, et brachia et omnia scandala eradicabuntur, et Jerusalem capietur. Tunc nostra erit
Abbreviated transcription (Latin):
biloniam cucurrerat. qͥasfame
cruciabantur. et pauore concuti¬
ebantur. Adducti igit᷑ ante pͥn¬
cipes sunt. & in hȩc uerba recu¬
lerunt que eis commissa sunt.
pib sal. et amicitiã. sieius uolun¬
cati uultis obedire. Inaula re
septemq dieb ꝓtelatũ ẽ consili¬
um: quid eis sũꝑ hoc ẽẽt agendũ
Mirantur enĩ ut quid sic armati
queritis dñi ur̃i sepulcrũ. gen¬
tem suã a finib diu possessis ex¬
terminantes: immo qͦd nefariũ
ẽ peregrinis. inore gladii truci¬
cdances. Quod si de cetero in pera
et baculo uultis ire: cũ honore
maximo rerumq opulentia uos
illuc facient ꝑtransire. De pedi¬
cib equices facient. qͥ pauperes
sunt in coto itinere nec in reditu
amplius esurient. Et si ꝑ mensẽ
ad sepulcrũ uobis diurnare pla¬
facultas eundi ꝑuniuersã ierłm
re placuerit. et templũ & sepul¬
crum ueneretur. Quod si hec
uobis indulta contẽpnitis. & in

Expanded text:
byloniam cucurrerat, quia et fame byloniam cucurrerat, quia et fame cruciabantur et pavore concutiebantur. Adducti igitur ante principes sunt; et in haec verba retulerunt, quae eis commissa sunt: pibus salutem et amicitiam, si ejus voluntati vultis obedire. In aula reseptemque diebus protelatum est eonsilium, quidnam eis super hoc sit agendum. Mirantur enim ut quid sic armati quaeritis Domini vestri sepulcrum, gentem suam a finibus diu possessis exterminantes, imo, quod nefarium est peregrinis, in ore gladii trucidantes. Quod si posthac in pera et baculo vultis ire, cum honore maximo rerumque opulentia vos illuc facient pertransire; de peditibus equites facient; qui pauperes sunt, in toto itinere nec in reditu amplius esurient. Et si per mensem ad sepulcrum vobis diurnare plafacultas eundi per universam Jerusalem re placuerit, et templum et sepulcrum quilibet veneretur. Quod si haec vobis indulta contemnitis et in
Abbreviated transcription (Latin):
UICIS¬
SITU¬
diNV
ACTI¬
CARENTUR IOPULSU. p̃am¬
bulus quidã aduenit. qͥ nun¬
cios principis babiloniȩ ineras¬
tinũ p̃conabatur aduenire. ꝙ
a principib castroꝵ fiduciam
querit ueniendi secure. Qui li¬
benter annuunt. seseq eoꝵ su¬
sceptioni sollempint̾ p̃muniũt.
Tentoria uariis ornamentorũ
generib uenustantur: terrȩ¬
infixis sudib scuta apponuntur.
quib incrastinum quintanȩ lu¬
dus scilicet ȩquestris exerceretur.
Alee. scaci. ueloces cursus equoꝵ
flexis ingirum frenis ñdefuert̃.
& militares impecus. hastarumq
uibrationes inalterutrum ibi ce¬
lebrate sunt. In quib actib mon¬
strabatur quia nullo pauore cre¬
piclabant: qͥ talia operabantur.
Talia quippe iuuentus excolebat.
s etate sensuq seniores inunum
consederant. causasq consilii et
prudentiȩ conferebant. Interim
babilonienses nuntii cum ad ꝓ¬
ximarent: tancosq tanco gaudi¬
o cripudiantes conspicarentur.
mirati sunt: qm̃ relatio usq ba¬

Expanded text:
icissitudinum actitarentur impulsu, praeambulus quidam advenit, qui nuntios principis Babyloniae in crastinum praeconabatur advenire, et a principibus castrorum fiduciam quaerit veniendi secure. Qui libenter annuunt, seque eorum susceptioni solemniter praemuniunt. Tentoria variis ornamentorum generibus venustantur; terinfixis sudibus scuta apponuntur, quibus in crastinum Quintanae ludus, scilicet equestris, exerceretur. Aleae, scaci, veloces cursus equorum flexis in gyrum frenis non defuerunt, et militares impetus, hastarumque vibrationes in alterutrum ibi celebratae sunt. In quibus actibus monstrabatur, quod nullo pavore trepidabant, qui talia operabantur. Talia quippe juventus excolebat, sed aetate sensuque seniores in unum consederant, causasque consilii et prudentiae conferebant. Interim Babylonienses nuntii cum approximarent, tantosque tanto gaudio tripudiantes conspicarentur, mirati sunt, quoniam relatio usque Ba
Abbreviated transcription (Latin):
retro ad illud castrum conflu¬
xerant. Quos curci insequentes.
strues lignoꝵ ut nr̃os combure¬
rent circumposuerunt: sed qͥ
obsessi erant de tuitione uitȩ
solliciti. ignem instrues mise¬
runt: & dĩ nutu flante uento
plerosq de hostib combusserun.
Turci tan dẽ illos ui comp̃hen¬
derunt. et scdm̃ ludibriũ suũ
uariis penarum generib affecꝰ¬
tos. alios occiderunt: alios in cap¬
tiuitatẽ uendiderunt. Qui tam̃
aliquo casu seu ingenio euasert̃.
ad brachium sc̃i Georgii reuer¬
si sunt : & iubente nequissĩmo
imperatore constantinopolim
regressi sunt. Imꝑator quidem
turcoꝵ exultauit. & omia arma
nrorum ut eos inermes redde¬
ret callide comparauit. His ita
gestis. huic narrationi termi

Expanded text:
retro ad illud castellum confluretro ad illud castellum confluxerant; quos Turci insequentes, strues lignorum, ut nostros comburerent, circumposuerunt. Sed qui obsessi erant de tuitione vitae solliciti, ignem in strues immiserunt, et Dei nutu flante vento, plerosque de hostibus combusserunt. Turci tandem illos vi comprehenderunt, et secundum ludibrium suum variis poenarum generibus affectos, alios occiderunt, alios in captivitatem vendiderunt. Qui tamen aliquo casu seu ingenio evaserunt, ad Brachium S. Georgii reversi sunt, et jubente nequissimo imperatore Constantinopolim regressi sunt. Imperator quidem Turcorum exsultavit, et omnia arma nostrorum, ut eos inermes redderet, callide comparavit. His ita gestis, huic narrationi termi
Abbreviated transcription (Latin):
diauerunt. Sed ibi multitudo
audatiam. non audatia mul¬
titudinem superauit: nisi qͦd
animositas numerositatem sex¬
cuplo minorauerit. Fractis¬
tamdem armis & ñ animis:
laulabili morte. sicut in bello.
sicut ꝓ dõ. uitam terminaue¬
runt᷑: eosq insortẽ celitum an¬
gelici sp̃s transtulerunt. Tunc
primũ turci reuolutis cadaue¬
rib suoꝵ. cognouerunt: quia
cum qͥb pugnauerant franci
fuerunt. His ita patratis. pars
curcoꝵ cucurrit ad castra xp̃i¬
anorum: & ibi unũ prb̃m mis¬
sam cele brantẽ inuenerunt.
quẽ ante altare detruncaue¬
runt. O felix felicis presbiteri
martirium: eui p̃buit ducatũ
dñici corporis uiaticum. Simi¬
lit̾ qͦt qͦt inuenerunt. aut oc¬
ciderunt. aut abduxerunt.
Petrus uero heremita aberat:¬
& ad constantinopolim reme¬
auerat. In castello aũt qͦd supra
memorauimus cui nom̃ ciuito
remanserat xp̃ianoꝵ plurima
multitudo. et qui de castris
siue de prelio uiui euaserant.

Expanded text:
diaverunt. Sed ibi multitudo diaverunt. Sed ibi multitudo audaciam, non audacia multitudinem separavit, nisi quod animositas numerositatem sexuplo minuerit. Fractandem armis et non animis, laudabili morte, sic in bello, sicut pro Deo, vitam terminaverunt, eosque in sortem coelitum angelici spiritus transtulerunt. Tunc primum Turci, revolutis cadaveribus suorum, cognoverunt, quod cum quibus pugnaverunt, fuerunt Franci. His ita patratis pars Turcorum cucurrit ad castra Christianorum; et ibi unum presbyterum missam celebrantem invenerunt, quem ante altare detruncaverunt. O felix felicis presbyteri martyrium, cui praebuit ducatum Dominici corporis viaticum! Similiter quotquot invenerunt, aut occiderunt aut abduxerunt. Petrus vero Eremita abierat, et Constantinopolim remeaverat. In castello autem quod supra memoravimus, cui nomen Civito, remanserat Christianorum plurima multitudo; et qui de castris sive de praelio vivi evaserant,
Abbreviated transcription (Latin):
re: quam negantes fidem dei
cũ eis infeliciter uiuere. Deus
uero ut credimus recepit eos
intra septa semꝑ uirentis pa¬
rady si: qm̃ noluerunt a fide
sua peregrinari. Iam quippe di¬
abolica legio uictrix exultat.
& concra p̾etryoi heremitam
qui erat in quodã castello no¬
mine ciuito dimicat. Erat aũt
illud castrum supra niceam
ciuitatem constitutum. Con¬
tra quod turci dum cursum
dirigerent. obuiauerunt. Wal¬
tero qui erat primicerius et
signifer agminis heremitȩ. Sed
miles egregius licet claruisset
tot militie titulis. his tamen om¬
nino resistere non ualuit. sed
camen p̃ciosam mortẽ suam.
multo turcoꝵ sanguine com¬
mendauit. Irruit enĩ in illos
uelut ursus esuriens inter
animalia : & quos in occursũ
inuenit. et prostrauit. & uita
priuauit. Similit̾ et qui eũ
eo erant armati: ad huc unui
iam necẽ quã erant passuri
fortiter uindicabant. Et quã¬
du eis arma ualuerunt: hos¬
tes de uictoria numquã cripu¬

Expanded text:
se quam negantes fidem Dei, se quam negantes fidem Dei, cum eis infeliciter vivere. Deus vero, ut credimus, recepit eos in septa sempiterni paradisi sui, quoniam noluerunt a fide sua peregrinari. Jam quippe diabolica legio victrix exsultat, et contra Petrum Eremitam, qui erat in quodam castello, nomine Civito, dimicat. Erat autem illud castrum supra Nicaeam civitatem constitutum. Contra quod Turci dum cursum suum dirigerent, obviaverunt Waltero, qui erat primicerius et signifer agminis Eremitae. Sed licet miles egregius claruisset tot militiae titulis, his tamen omnino resistere non valuit, sed tamen pretiosam mortem suam, multo Turcorum sanguine commendavit. Irruit enim in illos velut ursus esuriens in animalia, et quos in occursum invenit, prostravit et vita privavit. Similiter et qui cum eo erant armati, adhuc vivi jam necem quam erant passuri fortiter vindicabant, et quandiu eis arma valuerunt, hostes de victoria nunquam tripu
Abbreviated transcription (Latin):
uum iniit fedus. malens tem¬
poralem uitã retinere : quam
ꝓ xp̃o mortẽ intali martirio
subire. Dispositis itaq agmini¬
b suis. simulauit cũ aduersa¬
riis inire congressionem: sed
mox ut exiit. fecit ad illos cũ
multis aliis digressionem. Heu
heu meticulosus miles. non ab
austro s ab aquilone ꝓgressus:
quam eneruiter & effeminate
ꝓ celesti et rege & regno dimi¬
cauit. qui nec dum uel leui sti¬
pula cactus martirium subire
ꝑhorruit : et fidei xp̃ianȩ pro¬
fessionem sanus eques & arma¬
tus abdicauit. Iure igit᷑ apud
dm̃ euanescentis grẽ iacturã
ꝓmeruit: et insortem illius qͥ
sedem suã elegit ad aquilonẽ
deuenit. Qui uero remansert̃
nec xp̃iane fidĩ titulum mu¬
tare uoluerunt : mortis exter
ta illa mulcitudine occidert̃
turci quos uoluerunt: & quos
libuit. uti placuit captiuaue¬
runt. Quosdam ad signum¬
positos sagittabant: &om̃i lu¬
dibrio ꝓ ut eis placebat seruos
dei concumeliabant. Et illi ma¬

Expanded text:
vum iniit foedus, malens temvum iniit foedus, malens temporalem vitam retinere quam pro Christo mortem in tali martyrio subire. Dispositis itaque agminibus suis, simulavit cum adversariis inire congressionem, sed mox ut exiit, fecit ad illos cum multis aliis digressionem. Heu! heu! meticulosus miles, non ab austro, sed ab aquilone progressus, quam enerviter et effeminate pro coelesti rege et regno dimicavit! Qui necdum vel levi stipula tactus, martyrium subire perhorruit; et fidei Christianae professionem, sanus, eques, et armatus, abdicavit! Jure igitur apud Deum evanescentis gloriae jacturam promeruit, et in sortem illius qui sedem suam elegit ad aquilonem devenit. Qui vero remanserunt, nec Christianae fidei titulum mutare voluerunt, mortis extermta illa multitudine occiderunt Turci quos voluerunt, et quos libuit uti placuit captivaverunt. Quosdam ad signumpositos sagittabant, et omni ludibrio, prout eis placuit, servos Dei contumeliis afficiebant, et illi ma
Abbreviated transcription (Latin):
ingens numerus illoꝵ. et copiosa
multitudo. Ante portam castel¬
li erat puteus. & iuxta ex alt̾a
parte fons uiuus : iuxta quem
Ramaldys pͥnceps xp̃ianorũ
exierat: et in insidiis positus eoꝵ
p̃stolabatur aduentum. Turci
uero nil hesitantes irruerunt
ineum: & multos qui cum eo
erant occiderunt: alii autem
incastrum fugerunt. Illi autem
aquã omino nr̃is abstulerunt:
et inmagno cruciatu pro aque
inedia xp̃ianos inmiserunt.
Erat autem festiuitas sc̃i micha¬
helis quam uenerari debet om̃is
anima fidelis. Obsessi itaq in
tantam sicis angustiam deue¬
nerunt: qͦd uenis equoꝵ inci¬
sis. boumq et asinorum. alia¬
rumq pecudum sanguinem
eliciebant. & bibebant. Alii
terram humectiorẽ fodiebaNT
et sic ori apponebant: ardorẽq
sitis temperabant. Alii urinam
suam inuase aut inmanib suis
mingebant: & quod dic̾tu mira
ra: Nullum erat uite solati¬
um: ubi sola mors pereuntib
erat subsidium. Tandem prin

Expanded text:
ingens numerus illorum et copiosa ingens numerus illorum et copiosa multitudo. Ante portam castelli erat puteus, et juxta ex altera parte fons vivus, juxta quem Rainaldus princeps Christianorum exierat, et insidiis positis, eorum praestolabatur adventum. Turci vero nil haesitantes irruerunt in eum, et multos qui cum eo erant occiderunt; alii autem in castrum fugerunt. Illi autem aquam eis omnino abstulerunt, et in magno cruciatu per aquae penuriam Christianos immiserunt. Erat autem festivitas S. Michaelis, quam venerari debet omnis anima fidelis. Obsessi autem in tantam sitis angustiam devenerunt, quod venis equorum incisis boumque et asinorum aliarumque pecudum sanguinem eliciebant et bibebant: Alii terram humectiorem fodiebant, et sic ori apponebant, ardoremque sitis temperabant: Quidam urinam suam in vase, aut in manibus suis mingebant; et quod dictu mirabira? Nullum erat vitae solatium, nisi sola mors pereuntibus erat subsidium. Tandem princ
Abbreviated transcription (Latin):
iratus fuit: et ȩquoreum sc̃i ue¬
orgii brachium transnauigare
p̃cepit. Qui ultra ꝓgressi. ducẽ
sibi elegerunt: & quemdã Rai¬
Nalduo sibi p̃posuerunt. u
licet pͥncipem haberent: eadẽ
tamen rapine oꝑa agere non
cessabant. Nam domos quas
inuemebant. igni cõburebaNT.
ꝙ excłas bonis suis et facultati¬
b denudabant. Sic nchome
consumptis. ultra Nicheam ur¬
bem prexerunt: & quoddam
castrum cui nomen erat exero¬
gorgo. agente uacuum inue¬
nerunt. In quod intrantes rep¬
pererunt magnã ubertatem
frumenti: carnis et uini. om̃i¬
umꝙ bonorum: que sunt hu¬
mane uite sustentamentum.
Turci quippe metu francorũ
ꝑterriti. longe ab illa terra
secesserant: sed tamen explorato¬
res suos dimiserant: qͥ illis aduen¬
cum nr̃oꝵ & quomodo se habe¬
rent nunciarent. Qui ut ꝑ int̾¬
nuncios compererunt. quia ue¬
contra illos accurrerunt: et
castellum in ciuo erant obsidio¬
ne circumdederunt. Erat qͥppe

Expanded text:
iratus fuit, et aequoreum Sancti Geiratus fuit, et aequoreum Sancti Georgii Brachium transmeare praecepit; qui ultra progressi, ducem sibi elegerunt, et quemdam Rainaldum sibi praeposuerunt; qui licet principem haberent, eadem tamen rapinae opera agere non cessabant. Nam domos quas inveniebant igni comburebant, et ecclesias bonis suis et facultatibus denudabant. Sic Nicomedconsumptis, ultra Nicaeam urbem perrexerunt, et quoddam castrum, cui nomen erat Exerogorgo, gente vacuum invenerunt; in quod intrantes repererunt magnam ubertatem frumenti, carnis et vini, omniumque bonorum quae sunt humanae vitae sustentaculum. Turci vero metu Francorum perterriti, longe ab illa terra secesserant, sed tamen exploratores suos dimise ant, qui iliis adventum nostrorum et quomodo se haberent, nuntiarent. Qui ut per internuntios compererunt, quod vecontra illos accurrerunt, et castellum in quo erant, obsidione circumdederunt. Erat quippe
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iane militiȩ et maxime fran¬
corum suspectam semꝑ habuit.
dem tamen mercatũ eis habe¬
re concedebat. quod & inciui¬
tate erat: ꝓhibueratꝙ illis
ne transirent illud uicini ȩquo¬
ris spacium quod appellatur
Sq̃i Georgii. brachium: quo¬
adusq uẽniret formidabilis
excercitus francorum. Tur coꝵ¬
qui aduentum illoꝵ bestiali
mente siciebat. Inquorũ ma¬
nib si ipsi absq francorum pͥn¬
cipib deuenissent. sicut postea
rei ꝓbauit euentus: om̃s equa¬
liter morti subiacerent. Sed
om̃is congregatio hominũ que
bono auctore non gubernat᷑.
si ei languidum caput principa
lute elongacur. Propterea et
hi quia prudentem pͥncipem
qui eoꝵ dominaretur ñ habe¬
bant: rep̃hensibilia oꝑa facie¬
bant. Eccłas enĩ & urbis pa¬
latia destruebant: et que ineis
erant auferentes. plumbũ quo
cegebant᷑ abstrahebant: & gre¬
cis uendebant. Unde imꝑator
alexius nomine. uehementer

Expanded text:
Christianae militiae et maxime FranChristianae militiae et maxime Francorum suspectam semper habuit. Idem tamen mercatum eis habere concedebat, quod et in civitate erat; prohibueratque illis, ne transirent illud vicini aequoris spatium quod vocatur Sancti Georgii Brachium, quoadusque veniret formidabilis exercitus Francorum. Turcorqui adventum illorum bestiali mente sitiebant. In quorum manus si ipsi, absentibus Francorum principibus, devenissent, sicut postea rei probavit eventus, omnes aequaliter morti subjacerent. « Sed omnis congregatio hominum quae bono auctore non gubernatur, si ei languidum caput dominaturlute elongatur. » Propterea et hi, quia prudentem principem qui eorum dominaretur non habebant, reprehensibilia opera faciebant. Ecclesias enim et urbis palatia destruebant, et quae in eis erant auferentes, plumbum quo tegebantur abstrahebant, et Graecis vendebant. Unde imperator, Alexius nomine, vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
s officio dignitatis dux erat the¬
uthonicus. Nic uultu elegans.
statura ꝓcerus. dulcis eloquio.
morib egregius: & intantum¬
militib lenis ut magis inse mo¬
nachum quã militem figuraret.
Hic tamen cum hostem sentiebat
ad eẽ. et imminere p̃lium. cunc
audaci mente concipiebat ani¬
mum: & quasi leo frendens. ad
nullius pauebat occursum. Et
que lorica uel clipeus sustinere
poterat impetũ inueronis illius:
Hic cum fr̃ib suis eustachio et
balduitio & magna manu mi¬
litum peditumq ꝑ hungariam
iter arripuit: ꝑ uiam scilicet quã
Rarolys magnus incompara¬
bilis rex francorum olim suo
exercitui fieri usq constantino¬
polim p̃cepit. Primus igit᷑ recrꝰ
heremita cum suis et magnagen¬
te alemannorum. constantino¬
polim uenit: & copiosam longo¬
bardorum gentẽ. multosq alios
ex diuersis locorum spaciis ag¬
gregatos inuenit. Quib imꝑator
licentiam introe undi ciuitatem
nunquam p̃buit: quia uirtutẽ

Expanded text:
sed officio dignitatis dux erat Tesed officio dignitatis dux erat Teutonicus. Hic vultu elegans, statura procerus, dulcis eloquio, moribus egregius, et in tantum lenis ut magis in se monachum quam militem figuraret. Hic tamen, cum hostem sentiebat adesse, et imminere praelium, tunc audaci mente concipiebat animum, et quasi leo frendens ad nullius pavebat occursum. Et quae lorica vel clypeus sustinere posset impetum mucronis illius? Hic cum fratribus suis Eustachio et Balduino, et magna manu mitum peditumque per Hungariam iter arripuit. Per viam scilicet, quam Carolus Magnus, incomparabilis rex Francorum, olim suo exercitui fieri usque ad Constantinopolim praecepit. Primus igitur Petrus Eremita cum suis, et magna gente Alemannorum, Constantinopolim venit; et copiosam Langobardorum gentem, multosque alios ex diversis locorum spatiis aggregatos invenit. Quibus imperator licentiam introeundi civitatem nunquam praebuit; quia virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq terrarum illud concilium
uenerabile: et ad aures regum
ac pricipum ꝑuenit concilii con¬
sticutum honorabile. Nlacuit
om̃ib & plusquam crecent a
milia mente iter concipiunt.
et ad implere satagunt: pro ut
unicuiq posse conculit dr̃s.
Iamꝙ triuiatim dissultare cepit
francigenȩ gentis immanitas.
& desiderio iam cum tͦcis pug¬
nabat eorum ꝓba ferocitas.
rat in illis dieb quidã
qui heremita exciterat
nomine. PetRus: qui
apud illos qͥ terrena sa¬
piunt. magni estimaba¬
cur: & suꝑ ipsos p̃sules et abbates
apice religionis efferebatur. eoqͦd
nec pane nec carne uescebatur:
sed camen uino aliisq cibis om̃ib
fruebatur: et famã abstinentie
indeliciis querebat. Hic ea cem¬
pestate collegit sibi ñ modicam
equitum peditumq multitudi¬
nem: & iter suum direxcit per
hungariam. Associatur autem
cuidam duci teuthonicorũ no¬
mine.Godefrido: qui erat eus¬
tachii boloniensis comitis filius:

Expanded text:
ubique terrarum illud concilium ubique terrarum illud concilium venerabile, et ad aures regum ac principum pervenit concilii constitutum honorabile. Placuit omnibus, et plus quam trecenta millia mente iter concipiunt, et adimplere satagunt, prout unicuique posse contulit Dominus. Jamque turmatim exsultare coepit Francigenae gentis unanimitas; et desiderio jam cum Turcis pugnabat eorum proba ferocitas. Erat in illis diebus quidam, qui eremita exstiterat, nomine Petrus, qui apud illos qui terrena sapiunt magni aestimabatur, et super ipsos praesules et abbates apice religionis efferebatur, eo quod nec pane nec carne vescebatur, sed tamen vino aliisque cibis omnibus fruebatur, et « summam abstinentiam in deliciis quaerebat. » Hic ea tempestate collegit sibi non modicam equitum peditumque multitudinem, et iter suum direxit per Hungariam. Associatur autem quidam duci Teutonicorum, nomine Godefrido, qui erat Eustachii Boloniensis comitis filius,
Abbreviated transcription (Latin):
crepuit: quod ubio gens omĩs
infesta xp̃iano nomini intremu¬
erit. Elucet igit᷑ quia ñ fuit hoc¬
humane uocis officium: s sp̃s
dñi. qui replet orbem terrarũ.
Ad sua itaq reuersus ẽ unusqͥsꝙ
laicorum: et urbarIus papa
in crastinum residere fecit con¬
uentum ep̃oꝵ. Quib residentib
accepit consilium. quẽ p̃posuiss
tante multitudim peregͥnari
cupientium: quia nondũ erat
int̾ eos aliquis nominatoꝵ prin¬
cipum. Uniuersi uero elegerun
podiensem ep̃m: asserentes eum
rebus humanis ac diuinis ualde
ẽẽ idoneum: et utraꝙ scientia
ꝑitissimum. susq actionibus
multiuidum. Ille itaq licet in¬
uitus. suscepit quasi alter moy¬
ses ducatũ ac regimen dm̃ci po¬
puli. cum benedictione domini
pape ac totius concilii. O quot
diuerse etatis ac potentie seu
domestice facultatis homines
in illo concilio cruces suscepert̃.
et uiam sc̃i sepulchri spopon¬
derunt. Hinc diuulgatum est

Expanded text:
crepuit, quod ubique gens omnis crepuit, quod ubique gens omnis infesta Christiano nomini intremuit. Elucet igitur quod non fuit humanae vocis officium, sed Spiritus Domini qui replet orbem terrarum . Ad sua itaque reversus est unusquisque laicorum. Et Urbanus papa, in crastinum residere fecit conventum episcoporum: quibus residentibus accepit consilium, quem praeponeret tantae multitudini peregrinari cupientium, quia nondum erat inter eos aliquis nominatorum principum. Universi vero elegerunt Podiensem episcopum asserentes eum rebus humanis ac divinis valde esse idoneum, et utraque scientia peritissimum, suisque in actionibus multividum. Ille itaque, licet invitus, suscepit quasi alter Moses ducatum ac regimen Dominici populi, cum benedictione domini papae ac totius concilii. O quot diversae aetatis ac potentiae seu domesticae facultatis homines in illo concilio cruces susceperunt, et viam sancti sepulcri spoponderunt! Hinc divulgatum est
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ñ bauilat crucem suam &
uenit post me: non ẽ me dignꝰ.
His ita completis. unus ex roma¬
nis cardinalib nomine GReso¬
RIUS. ꝓ om̃ib terre ꝓstratis di¬
xit confessionem suam. Et. sic
om̃s pec̾tora sua condentes impe¬
crauerunt de his quȩ male cõmi¬
serant absolutionem: et fac̾ta
absolutione benedictionem: &
benedictione consecuta. ad ꝓpͥa
remeandi licentiam. Et ut cͦuncꝰ¬
tis clarescat fidelib qͦd hec uia
a dõ ñ ab homine sit constituta.
sicut a multis postea cõperimus.
ipso die quo hȩc facta et dicta sc̃.
fama p̃conans tante constitutio¬
nis. totum cõmouit orbem: ita
ut etiam in maritimis occeam
insulis diuulgatum ẽẽt. quod
iherosolunitanum iter inconci¬
lio sic stabilitum fuisset. Glori
a ꝓuenit inde xp̃ianis et exul¬
tatio: gentilib persis & arabie
cultorib meror et trepidatio.
His addit᷑ animi magnitudo:
illis incutitur pauor et mentis
hebitudo. Ad eo cȩlestis cuba ꝑ¬

Expanded text:
Qui non bajulat crucem suam et Qui non bajulat crucem suam et venit post me, non est me dignus . » His ita completis, unus ex cardinalibus, nomine Gregorius, pro omnibus terrae prostratis dixit confessionem suam, et sic omnes pectora sua tundentes, impetraverunt de his quae male commiserant absolutionem, et facta absolutione, benedictionem; et benedictione consecuta, ad propria remeandi licentiam. Et ut cunctis claresceret fidelibus quod haec via a Deo non ab homine sit constituta sicut a multis postea comperimus ipso die quo haec facta et dicta sunt, fama praeconans tantae constitutionis totum commovit orbem, ita ut etiam in maritimis Oceani insulis divulgatum esset, quod Hierosolymitanum iter in concilio sic stabilitum fuisset. Gloria provenit inde Christianis et exsultatio; gentilibus autem Persis et Arabiae cultoribus, moeror et trepidatio. His additur animi magnitudo, illis incutitur pavor et mentis hebetudo: adeo coelestis tuba per
Abbreviated transcription (Latin):
minime idonei hoc iter arripi¬
ant: nec mulieres sine conugi¬
b suis aut fr̃ib aut legitunis
cestimoniis ullatenus incedaNt.
Tales enĩ magis sunt impedim̃to
quam adiumento: plus oneri
quã utilitati. Diciores in opib
subueniant: & expeditos ad bel¬
lum de sus facultatib secum
ducant. Presbiteris siue clericis
cuiuscumq ordinis absq ep̃oꝵ
suorum licentia ñ licet ire: qm̃
inutilis fieret illis hec uia. si irens
sine illorũ licentia. Quippe nec
laicis expedit peregͥnari: nisi
cum sui benedictione sacerdotis.
Quicumq ergo huius sc̃ȩ peregͥ¬
nationis animũ habuerit. et dõ
sponsionem inde fecerit. eiq se
libaturum hostiam uiuã. scam¬
et bene placentem deuouerit.
signum dñicȩ crucis infronce
sua siue inpectore p̃ferat. qui
uero inde uoti compos regredi
uoluerit: int̾ spatulas retro
ponat. Tales quippe bifaria ope¬
ratione cõplebunt illud dñi p̃cep¬
tum: quod ipse iubet ꝑ euglm.

Expanded text:
minime idonei, hoc iter arripiminime idonei, hoc iter arripiant, nec mulieres sine conjugibus suis, aut fratribus, aut legitimis testimoniis ullatenus proficiscantur. Tales enim magis sunt impedimento quam adjumento; plus oneri quam utilitati. Divites in opibus subveniant, et expeditos ad bellum de suis facultatibus secum ducant. Presbyteris sive clericis cujuscunque ordinis absque episcoporum suorum licentia non licet ire, quoniam inutilis eis fieret haec via, si irent sine illorum licentia. Quia nec laicis expedit peregrinari, nisi cum sui benedictione sacerdotis. Quicunque ergo hujus sanctae peregrinationis animum habuerit, et Deo sponsionem inde fecerit, eique se litaturum hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, devoverit, signum Dominicae crucis in fronte sua sive in pectore praeferat. Qui vero inde voti compos ingredi voluerit, inter scapulas retro ponat. Tales quippe bifaria operatione complebunt illud Domini praeceptum, quod ipse jubet per Evangelium:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi papa urbaNus urbano ser¬
mone ꝑorauit : ita om̃ium qui
aderant affectus inunum con¬
ciliauit: ut adclamarent. Os̃
uult. Deus uult. Q uod ut ue¬
nerandus pontifex romanus au¬
diuit: erectis incelum luminib
dõ grãs egit. & manu silentiũ
indicens. ait. FR̃s carissimi:
hodie ẽ. innobis ostensum. quod
dñs dicit ꝑ euuangelium. Ubi
duo uel tres congregati fuerint
innomine meo: ibi sum inmedio
eorum. Nisi dñs ds̃ mentibus¬
ur̃is affuisset: una om̃ium ur̃m
uor non fuisset. Licet enĩ uox ues¬
tra numerosa ꝓdierit: tamen
origo uocis una fuit. Propterea
dico uobis quia d̾s hanc a uob̾
elicuit. qui urĩs eam pectorib
inseruit. Sit ergo uobis uor ista
in reb bellicis militare signum:
quia uerbum hoc a dõ ẽ. ꝓlatũ.
Cum in hostem fiet bellicosi impe¬
cus congressio: erit uniuersis hȩc
ex parte clĩ una uociferatio. Deus
uult. Deus uult. Et non pre¬
cipimus aut suademus. ut senes
aut inbecilles. et usui armorũ

Expanded text:
ubi papa Urbanus urbano serubi papa Urbanus urbano sermone peroravit, ita omnium qui aderant affectus in unum conciliavit, ut omnes acclamarent, Deus vult; Deus vult. Quod ut venerandus pontifex Romanus audivit, erecto gratias egit, et manu silentium indicens, ait: « Fratres charissimi, hodie in vobis est ostensum quod Dominus dicit in Evangelio: Ubi duo vel tres fuerint congregati in nomine meo, ibi in medio eorumvestris fuisset, una omnium vestrum vox non fuisset. Licet enim vox vestra numerosa prodierit, tamen origo vocis una fuit. Propterea dico vobis quod Deus hanc a vobis elicuit, qui vestris eam pectoribus inseruit. Sit ergo vobis vox ista in rebus bellicis militare signum, quia verbum hoc a Deo est prolatum. Cum in hostem fiet bellicosi impetus congressio, erit universus haec ex parte Dei una vociferatio: DEUS VULT, DEUS VULT. Et non praecipimus aut suademus, ut senes aut imbecilles, et usui armorum
Abbreviated transcription (Latin):
escant. & totius controuersie dis¬
sensiones sopiant᷑. Uiam sci se¬
pulchri incipite. cerram illam
nefarie genti auferte. eamq uo¬
bis subicite. Terra illa filiis isrẜ
a dõ inpossessionem data fuit:
sicut script᷑a dicit. que lacꝰte et
melle fluit. Iherusalẽ umbilicꝰ
.ẽ. terrarũ. terra p̃ceteris frucꝰti¬
fera. quasi alter parachysus de¬
liciarum. Hanc recdemptor hu¬
mani generis suo illustrauit ad¬
uentũ. decorauit conuersatione
sacrauit passione. morte recdemit:
sepultura insigniuit. Hlec igit᷑ ciui¬
tas. regalis in orbis medio posita:
nunc a suis hostib captiua tenet᷑.¬
& ab ignorantib dm̃ ritui genci¬
um ancillatur. Querit igitur et
optat liberari. & ut ei subuem¬
atis non cessat imp̃cari. Auobis
quidem p̃cipue exxigit subsidiũ.
qm̃ a dõ uobis collatum ẽ. pre
cunctis nationib ut iam dixi¬
mus insigne decus armorum.
Arripite igit᷑ uiam hanc in re-¬
missione peccatorũ ur̃orum. se

Expanded text:
escant et totius controversiae disescant et totius controversiae dissensiones sopiantur. Viam sancti sepulcri incipite, terram illam nefariae genti auferte, eamque vobis subjicite. Terra illa filiis Israel a Deo in potestatem data fuit, sicut Scriptura dicit quae lacte et melle fluit . Hierusalem umbilicus est terrarum, terra prae caeteris fructifera, quasi alter paradisus deliciarum. Hanc redemptor humani generis suo illustravit adventu, decoravit conversatione, sacravit passione, morte redemit, sepultura insignivit. Haec igitur civitas regalis in orbis medio posita, nunc a suis hostibus captiva tenetur, et ab ignorantibus Deum ritui gentium ancillatur. Quaerit igitur et optat liberari, et ut ei subveniatis non cessat imprecari. A vobis quidem praecipue exigit subsidium, quoniam a Deo vobis collatum est prae cunctis nationibus, ut jam diximus, insigne decus armorum. Arripite igitur viam hanc, in remissionem peccatorum vestrorum, sec
Abbreviated transcription (Latin):
tracꝰtant᷑. et in reuerent̾ eorũ
inmunditiis sordidant᷑. O for¬
tissimi milites & inuic̾torum
ꝓpago parentũ nolite degene¬
reminiscimim. Quod si uos ca¬
rus liberͣum et parentũ & cõ¬
iugum detinet affectus: recolite
quid in euuangelio dicat dñs:
Qui amat patrem aut matrẽ suꝑ
me: non ẽ me dignus. Omĩs qui
reliquerit domũ. aut patrem.
aut matrem. aut uxorem. aut
filios. aut agros ꝓpter nomen
meum: centuplũ accipiet. & ui¬
tam ȩt̾nam possidebit. Non uos
ꝓtrahat ulla possessio. nulla rei
familiaris sollicitudo: qm̃ terra
hec quã in habitatis clausura ma¬
ris undiq & iugis montium cir¬
cuidata. numerositate ur̃a co¬
angustatur. nec copia diuitiarũ
exuberat. et uix sola alimenta
suis cultoribus amministrat. In¬
de ẽ. quod uos ininuicẽ mordetis
& concenditis. bella mouetis et
plerumq mucuis uulnerib oc¬
ciditis. Cessent igit᷑ int̾ uos odia.
conticescant uirgia. bella qui¬

Expanded text:
tractantur et irreverenter eorum tractantur et irreverenter eorum immunditiis sordidantur. O fortissimi milites, et invictorum propago parentum, nolite degenereminiscimini. Quod si vos charus liberorum et parentum et conjugum continet affectus, en recolite quid in Evangelio dicat Dominus: Qui amat patrem aut matrem super me, non est me dignus . Omnis qui reliquerit domum, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Non vos protrahat ulla possessio, ulla rei familiaris sollicitudo, quoniam terra haec quam inhabitatis clausura maris undique et jugis montium circumdata, numerositate vestra coangustatur; nec copia divitiorum exuberat; et vix sola alimenta suis cultoribus administrat. Inde est quod vos invicem mordetis, et comeditis; bella movetis, et plerumque mutuis vulneribus occiditis. Cessent igitur inter vos odia, conticescant jurgia, bella qui
Abbreviated transcription (Latin):
tunt: & utrum uno ictu trun¬
care possint pertemptant. Qͥd
dicam de nefanda mulierũ con¬
stupratione: de qua loqͥ deceri¬
us ẽ. quam silere: Regnũ gre¬
corum iam abeis ita emucilatũ
ẽ: et suis usib emancipatũ: qͦd
transmeari non pot̾ itinere du¬
orum mensium. Quib igitur
adhoc ulciscendum. adhoc eri¬
piendum labor incumbit: nisi
uobis. quib p̃ceteris gentibus con¬
tulit d̾s insigne decus armorũ.
magnitudinẽ animorũ. agilitatẽ
corporum. uirtutem humilian.¬
di uerticem capilli uobis resisten¬
tium: Moueant uos. et icitens
animos urõs ad uirilitatem ges¬
ca p̃decessorum ur̃orum. ꝓbitas
& magnitudo Raroli magni re¬
gis. et ludouici filii eius. alioꝵq
regum ur̃orum qui regna paga¬
norum destruxerunt. et ineis
fines sce eccłe dilatauerunt.
Presertim moueat uos scm dñi¬
saluatoris nr̃i sepulchrum. qͦd
ab inmundis gentib possidet᷑.
& loca sc̃a. que nunc inhoneste

Expanded text:
tunt, et utrum uno ictu truntunt, et utrum uno ictu truncare possint pertentant. Quid dicam de nefanda mulierum constupratione? De qua loqui deterius est quam silere. Regnum Graecorum jam ab eis emutilatum est, et suis usibus emancipatum, quod transmeari non potest itinere duorum mensium. Quibus igitur ad hoc ulciscendum, ad hoc eripiendum, labor incumbit, nisi vobis, quibus prae caeteris gentibus contulit Dominus insigne decus armorum, magnitudinem animorum, agilitatem corporum, virtutem humiliandi verticem capilli vobis resistentium? Moveant vos et incitent animos vestros ad virilitatem gesta praedecessorum, probitas et magnitudo Caroli Magni regis, et Ludovici filii ejus, aliorumque regum vestrorum; qui regna Turcorum destruxerunt, et in eis fines sanctae Ecclesiae dilataverunt. Praesertim moveat vos sanSalvatoris sepulcrum, quod ab immundis gentibus possidetur, et loca sancta quae nunc inhoneste