comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domi Interim romȩ principes plebis iam diu ne quicꝗͣ iminẽtes spei maioris
oris dum foris otium ẽẽt cetus indicẽ indomos tribunorum plebis. Ibi secr¬
ta consilia agitare: q̃ri se aplebe adeo spretos ut cum ꝑ tot annos tribimimilitũ
onsulari potestate creent᷑ nulli unꝗͣ plebeio ad eum honorẽ aditus fu̾it. in
prouidisse suos maiores qui cauerint ne cui pritio plebei magistratus paterent
aut pritios hñdos fuisse tribimos plebis adeose suis etiam sordere nec aplebe
ninusꝗ̃ apribus contempni. alii purgare plebem culpam inprẽs uertere eor
ambitione artibusq fieri. ut obtemptatam plebis ad honorẽ iter. si plebi respi¬
e̾e̾. a ꝑto auxilio impium quoq adscitura. Placet tolende ambitionis cã
tribunos legemq promulgare ne cui album uestimentũ addere petitionis lice¬
ret cã. parua nunc res & que uix serio agenda uideri possit que tunc ingenti

Expanded text:
m. interim Romae principes plebis, iam diu nequiquam imminentes spei maioris honoris, dum foris otium esset, coetus indicere in domos tribunorum plebis; ibi secreta consilia agitare; queri se a plebe adeo spretos, ut cum per tot annos tribuni militum consulari potestate creentur, nulli unquam plebeio ad eum honorem aditus fuerit. multum prouidisse suos maiores qui cauerint ne cui patricio plebeii magistratus paterent; aut patricios habendos fuisse tribunos plebi; adeo se suis etiam sordere nec a plebe minus quam a patribus contemni. alii purgare plebem, culpam in patres uertere: eorum ambitione artibusque fieri ut obsaeptum plebi sit ad honorem iter; si plebi respifragia esse et parto auxilio imperium quoque adscituram. placet tollendae ambitionis causa tribunos legem promulgare ne cui album in uestimentum addere petitionis causa liceret. parua nunc res et uix serio agenda uideri possit, quae tunc ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
Consules quoq romani nihil pretẽa
aliud ꝗ̃ suas iuires sua arma horrebant memoria pessimi. proxio bel
ncastris se tenebant tã ancipiti ꝑiculo adu̾si diem tempusq forsitan ip
lenituram iras sanitatemq aĩs alcuram uehiens hostis etrusciq eo magis
ꝓpe agẽ lacessere adpugnam pͥmo obequitando castris prouocandoq. postrẽo
nihil inouebant: tamen consules ipos ꝗͣ ex̾citum increpando simulatione ĩ¬
testine discordie remedium timoris inuentum & consules magis non confidere
ꝙ̃ credere suis militibus nouum seditionis genus scilentium otiumq inter ar¬

Expanded text:
consules quoque Romani nihil praeterea aliud quam suas uires, sua arma horrebant; memoria pessimi proximo bellcastris se tenebant, tam ancipiti periculo auersi: diem tempusque forsitan ipsum leniturum iras sanitatemque animis allaturum. Ueiens hostis Etruscique eo magis praepropere agere; lacessere ad pugnam primo obequitando castris prouocandoque, postremo ut nihil mouebant, qua consules ipsos, qua exercitum increpando: simulationem intestinae discordiae remedium timoris inuentum, et consules magis non confidere quam non credere suis militibus; nouum seditionis genus, silentium otiumque inter ar
Abbreviated transcription (Latin):
& romani iam transcenderant uallum cedesq ac tumultus erat incastris Sam¬
nitium agmen p̃terꝗͣ hostili tumultu captiuorum etiam repentina defectiõe
turbatum erat. qui ꝑtim ip̃i soluti uĩctos soluebant. ꝑtim arma insarcinis¬
eligata rapiebant: tumultumq p̃lio ip̃o terribiliorẽ intermixti agm
p̃beant. Memorandum deinde edidere facinus. Nam statiũ minutiũ ducẽ
ad euntem ordines hortantemq inuactunt. Dissipatis inde equitib: qui cum
ad erant ipm̃ circũsistant insidentemq equo captũ ad consalẽ roma
rapiunt reuocata eo tumultu pͥma signa sigr samnitiũ. preliumq i am
profligatum integratumq est: nec tamen diu̾cius sustinere potuit. Cesa dd
noscendas recipiendasq p̾stituta die quarum rerum non extitit dñs: militi
concesse coactiq uendere predam ne alibi ꝗͣ in arinis aniuium haberent

Expanded text:
 Romani iam transcenderant uallum caedesque ac tumultus erat in castris. Sam Romani iam transcenderant uallum caedesque ac tumultus erat in castris. Samnitium agmen, praeterquam hostili tumultu, captiuorum etiam repentina defectione turbatum erat, qui partim ipsi soluti uinctos soluebant, deligata rapiebant tumultumque proelio ipso terribiliorem intermixti agmini praebebant. memorandum deinde edidere facinus; nam Staium Minatium ducem adeuntem ordines hortantemque invadunt; dissipatis inde equitibus qui cum eo aderant ipsum circumsistunt insidentemque equo captum ad consulem Romanum rapiunt. revocata eo tumultu prima signa Samnitium, proeliumque iam profligatum integratum est; nec diutius sustineri potuit. caesa ad noscendas recipiendasque praestituta die. quarum rerum non exstitit dominus, militi concessae; coactique uendere praedam ne alibi quam in armis animum haberent
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾tia uigilia moturum iter in samnium ẽẽ. biis satis exploratis profectus tã¬
to interuallo ab hostib consedit ut nec aduentus siuis propinquitate nimia
nosci posset & egredientẽ castris hostem oppͥmeret. Aliquanto ante lucẽ ad¬
ea castra accessit ignarosq osce lingue exploratũ quid agat᷑ mittit: inter¬
mixti hostib quod fatile erat in nocturna trepidatione cognoscant infre¬
quentia armatis signa egressa predam p̃deq custodes exire ĩmobile agmẽ
sua quemq molientem nullo inter alios consensu. nec satis certo imꝑ
tempus agrediendi aptissimum uisum est. & iam lux appetebat. Itaq signa
canere iussit agmenq hostium aggredit᷑. Saminites prela impedici int̾re¬
uentes armati. pars addere gradum ac prese agere p̃dam pars stare ĩ
utrum progredi an regredi incastra tutus foret inter cunctationẽ oppͥmit᷑¬

Expanded text:
inde tertia uigilia moturum; iter in Samnium esse. his satis exploratis profectus taninde tertia uigilia moturum; iter in Samnium esse. his satis exploratis profectus tanto interuallo ab hostibus consedit ut nec aduentus suus propinquitate nimia nosci posset et egredientem e castris hostem opprimeret. aliquanto ante lucem ad castra accessit gnarosque Oscae linguae exploratum quid agatur mittit. intermixti hostibus, quod facile erat in nocturna trepidatione, cognoscunt infrequentia armatis signa egressa, praedam praedaeque custodes exire, immobile agmen et sua quemque molientem nullo inter alios consensu nec satis certo imperio. tempus adgrediendi aptissimum uisum est; et iam lux appetebat; itaque signa canere iussit agmenque hostium adgreditur. Samnites praeda impediti, infrequentes armati, pars addere gradum ac prae se agere praedam, pars stare incerti utrum progredi an regredi in castra tutius foret; inter cunctationem opprimuntur et
Abbreviated transcription (Latin):
Dum ambo cõsa¬
les omnisq romana uis in etruscum bellum magis inclinat insamno noui
ex̾citus ex orti. ad depopulandos romani imꝑii fines per uestinos incampa¬
iam falernumq agrum transcendunt: ingentesq p̃das fatiunt uolumi
magnis itinerib insamnium redeuntẽ iam enim detio fabioq prorogati im¬
perii aderat finisꝰ fama de sanituĩ ex̾citu ppłãtionibusq campani agri
ad tuendos sotios cõu̾tit. ut in calneum agrũ uenit & ip̃e cernit recentia
cladis uestigia & caleni narrant tm̃ iam prede hostes trahere ut uix ex¬
licare agmen possit. Itaq iam propallam duces loꝗ extemplo eundũ
s amniumꝰ ẽẽ ut relicta ibi p̃da in expeditionem redeant: nec tam honeratũ
agnien dimicationi comitant. Ea ꝗͣꝗͣ similia ueris erant certuis tũ explo¬
anda ratus. dimittit equites qui uagos predatores in agros palantes e¬
piant. ex quib inquirendo n cognoscit ad fulturnũ flumen sedere hostem

Expanded text:
dum ambo consules omnisque Romana uis in Etruscum bellum magis inclinat, in Samnio noui exercitus exorti ad populandos imperii Romani fines per Uescinos in Campaniam Falernumque agrum transcendunt ingentesque praedas faciunt. Uolumnium magnis itineribus in Samnium redeuntem—iam enim Fabio Decioque prorogati imperii finis aderat —fama de Samnitium exercitu populationibusque Campani agri ad tuendos socios conuertit. ut in Calenum agrum uenit, et ipse cernit recentia cladis uestigia et Caleni narrant tantum iam praedae hostes trahere ut uix explicare agmen possint; itaque iam propalam duces loqui extemplo eundum in Samnium esse, ut relicta ibi praeda in expeditionem redeant nec tam oneratum agmen dimicationibus committant. ea quamquam similia ueris erant, certius tamen exploranda ratus dimittit equites, qui uagos praedatores in agro palantes intercipiant; ex quibus inquirendo cognoscit ad Uolturnum flumen sedere hostem,
Abbreviated transcription (Latin):
foro uolitare. per illos se plebei uendicare. donec college quoq qui unite illi de
fuerant ad id tempus comecere in eum oculos mirantes quid sibi uellet
apparere nihil sinceri ẽẽ. profecto haud gratuitam intanta suꝑbia comitatem
nimium in orisinem seip̃m cogere & uulgari cum pͥuatis non tam ꝓpantis
abire magistratu. ꝗ̃ uiam ad continuandum magistratum querentis ẽẽ. qui pa¬
lam obiuam ire cupiditati parum ausi obsecundando mollire impetum agre¬
iuntur. Comitiorum illi hñdorum qñ minimus natu sit munus conscen
mnumgunt. Ars ea hec erat ne semetipe creari posset ꝙ preter tribunos plebis¬
& id ip̃m pessimo exemplo nemo unqͣ fecisset

Expanded text:
foro uolitare, per illos se plebi uenditare, donec collegae quoque, qui unice illi dediti foro uolitare, per illos se plebi uenditare, donec collegae quoque, qui unice illi dediti fuerant ad id tempus, coniecere in eum oculos, mirantes quid sibi uellet: apparere nihil sinceri esse; profecto haud gratuitam in tanta superbia comitatem fore; nimium in ordinem se ipsum cogere et uolgari cum priuatis non tam properantis abire magistratu quam uiam ad continuandum magistratum quaerentis esse. propalam obuiam ire cupiditati parum ausi, obsecundando mollire impetum adgrediuntur. comitiorum illi habendorum, quando minimus natu sit, munus consensu iniungunt. ars haec erat, ne semet ipse creare posset, quod praeter tribunos plebi—et id ipsum pessimo exemplo—nemo unquam fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
Expectatio cum dies comitiorum appropinquaret. desideruim decemiuros iterũ
creandi fecit. Iam plebs preterꝗͣ ꝙ consulum nomẽ haud secus quam regum
osa erat ne tribunitium quidem auxilium cedentibus inuicem appella
decemuiris guerebat. Postꝗͣ uero comitia decemuiris creandis incliuum nun¬
dinium indicta sunt. tanta exarsit ambitio ut pͥmores quoq ciuitatis metu
tredo. ne tanti possessio imperii uacuo abse relicto loco haud satis dignis pate¬
ret pensarent homines honorem summa ope ase impugnatum ab ea plebe cũ
qua contenderent. suppliciter petentes dimissa iam indiscrimine dignitas ea
et ate. hisq honoribus actis stimulabat. Appium claudium nescires utrum ĩtᷤ
decemuiros. an inter candidatos numerares. propior interdum petendo ꝗͣ ge¬
endo magistratu erat criminari opimates ex tollere candidatorum leu¬
mum quemq humilimumq ip̃e medius inter tribunitios duellios. sillitiosq in

Expanded text:
exspectatio, cum dies comitiorum adpropinquaret, desiderium decemviros iterum creandi fecit. iam plebs, praeterquam quod consulum nomen haud secus quam regum perosa erat, ne tribunicium quidem auxilium cedentibus in vicem appellatione decemviris quaerebat. postquam vero comitia decemviris creandis in trinum nundinum indicta scredo, ne tanti possessio imperii, uacuo ab se relicto loco, haud satis dignis pateret—prensarent homines, honorem summa ope a se impugnatum ab ea plebe, cum qua contenderant, suppliciter petentes. demissa iam in discrimen dignitas ea aetate iisque honoribus actis stimulabat Ap. Claudium . nescires utrum inter decemuiros an inter candidatos numerares; propior interdum petendo quam gerendo magistratui erat. criminari optimates, extollere candidatorum leuissimum quemque humillimumque, ipse medius inter tribunicios, Duillios Iciliosque, in
Abbreviated transcription (Latin):
iox fc̃i consules. Eo anno afrequentib sannitium ppłis defedere renou
legati cum senatum humi strati mouissent reiecti ad ppłm haud quaꝗͣ tã
efficaces habebant p̃ces. Itaq defedere negatum indutie bienniei: cum per
quos dies fatigassent singulos p̃cib impetrate. Et ex apulia theanense
camisiniq pplationib fessi obsidib Lpapirio consuli datis indeditionem
unt. Eodem anno pͥmum p̃fecti capũe creari recepti. Legibus ablfario
pretore datis cum utrũq ip̃i proremedio egris rebus discordia intestina
petissent. & due rome addite tribus ufentina ac falerna.

Expanded text:
Uenox consules facti. eo anno ab frequentibus Samnitium populis de foedere renouando legati cum senatum humi strati mouissent, reiecti ad populum haudquaquam tam efficaces habebant preces. itaque de foedere negatum; indutiae biennii, cum per aliquot dies fatigassent singulos precibus, impetratae. et ex Apulia Teanenses Canusinique populationibus fessi obsidibus L. Plautio consuli datis in deditionem uenerunt. eodem anno primum praefecti Capuam creari coepti legibus ab L. Furio praetore datis, cum utrumque ipsi pro remedio aegris rebus discordia intestina petissent; et duae Romae additae tribus, Ufentina ac Falerna.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt fraudandoq partem diu & ni cibi ẜuitia: criminando inde & obitiendo ire
frumẽtarios accerba inquisitione apiret magis ꝗͣ leuaret inopiam: mul
explebe spe amissa potiusꝙͣ ut crutiarentur trahendo animam capitibus obuolu-¬
tis se intiberim precipitauerunt.

Expanded text:
esset, fraudandoque parte diurni cibi seruitia, criminando inde et obiciendo irae esset, fraudandoque parte diurni cibi seruitia, criminando inde et obiciendo irae populi frumentarios, acerba inquisitione aperiret magis quam leuaret inopiam, multi ex plebe, spe amissa, potius quam ut cruciarentur trahendo animam, capitibus obuolutis se in Tiberim praecipitauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑ hanc trã¬
quillitatẽ rerum anus. Geganio uacecino. LMenenio lanato consulib multipli¬
ci clade ac piculo insignis seditiomibus fame regno ꝓpe largitionis dulcedinẽ
inceruices accepto. Unum affuit bellum ext̾num quoq si agrauate res ee̾nt uix
pe deorum hominumq resisti potuisset. Cepere afamae mala. seu adusu
frugibus fuit seu dulcedine contionum & urbis deserto agrorum cultu nam
utrũq traditur. & prẽs plebem desidem: & tri.pł. nunc fraudem nunc negli¬
atiam consulum accusabant. Postremo pepulẽ plebei haud adu̾sante senat
ut .L. Minutius p̃fectus annone crearet felitior in eo magratu ad custodiam liber¬
tatis futurus ꝗͣ ad curationem ministerii sui ꝗͣꝗͣ postremo annone quoq leuate
aduectum ẽ. ut nullum momentum annone fecisset & reuolutus ad dispensatio¬
nem inopie confiteri cogendo frumẽtum & uendere quod usui menestruo super¬

Expanded text:
sequitur hanc tranquillitatem rerum annus Proculo Geganio Macerino L. Menenio Lanato consulibus multiplici clade ac periculo insignis, seditionibus, fame, regno prope per largitionis dulcedinem in ceruices accepto; unum afuit bellum externum; quo si adgrauatae res essent, uix ope deorum omnium resisti potuisset. coepere a fame mala, seu aduersus annus frugibus fuit, seu dulcedine contionum et urbis deserto agrorum cultu; nam utrumque traditur. et patres plebem desidem et tribuni plebis nunc fraudem, nunc neglegentiam consulum accusabant. postremo perpulere plebem, haud aduersante senatu, ut L. Minucius praefectus annonae crearetur, felicior in eo magistratu ad custodiam libertatis futurus quam ad curationem ministerii sui, quamquam postremo annonae quoque leuataduectum est, nullum momentum annonae fecisset, et reuolutus ad dispensationem inopiae, profiteri cogendo frumentum et uendere quod usui menstruo super
Abbreviated transcription (Latin):
absentem dimicare. postulant ut rem integram in patris aduentũ differant
e abip̃o lata uinditias det secundum libertatem. neu patiat᷑ uirginẽ a¬
ultam fame priusꝗ̃ libertatis piculum adire. Appius decreto p̃fatus q̃ libertati
uerit eam ipsam legem declarare: quam uirginis amici postulationi sue p¬
tendant. Ceterum ita inea firmum libertati fore p̃sidium si nec causis nec
ꝑsonis uariet. In his enim qui asserant᷑ in libertatẽ. quia quiuis lege agere
sit id uiris ẽẽ in ea que inpatris manu sit neminem ẽẽ alium cui dñs pc¬
sione cedat. platere itaq patrem accersiri. interea uiris sui iacturam asser¬
torem non facere: quin ducat puellam: sistendamq in aduentũ eius qui prem
dicatur promittat. adu̾sus iniuriam decreti cum multi magis fremere
turbam uia cum multitudo. Icilii maxime interuentu resisti posse appio crede¬

Expanded text:
e liberis dimicare, postulant ut rem integram in patris aduentum differat, e liberis dimicare, postulant ut rem integram in patris aduentum differat, lege ab ipso lata uindicias det secundum libertatem, neu patiatur uirginem adultam famae prius quam libertatis periculum adire. Appius decreto praefatur quam libertati fauerit eam ipsam legem declarare quam Uergini amici postulationi suae praetendant; ceterum ita in ea firmum libertati fore praesidium, si nec causis nec personis uariet. in iis enim qui adserantur in libertatem, quia quiuis lege agere possit, id iuris esse: in ea quae in patris manu sit, neminem esse alium cui dominus possessione cedat. placere itaque patrem arcessiri; interea iuris sui iacturam adsertorem non facere quin ducat puellam sistendamque in aduentum eius qui pater dicatur promittat. aduersus iniuriam decreti cum multi magis fremerenniunt; dataque inter turbam uia, cum multitudo Icili maxime interuentu resisti posse Appio
Abbreviated transcription (Latin):
m. ibi namq intabernis litterarum ludi erant. Mimster decemuiri libidi
manum iniecit serua sua natam seruamq appellans ẽẽ sequiq seiubebat cun¬
ctantem ui abstraturum pauida puella stupente ad clamorem nutricis fidem
quiritum implorantis. fit concarsus. uirginii patris sponsiq icili ppłare nomen
celebrabat᷑: notos gratia eorum turbam indignitas rei uirgini conciliabat. iam
i tuta erat. Cum assector nibil opus e̾e̾ multitudine concitata ait se iu
grassari non ui uocat puellam inius auctoribus qui ad erant assequentib ad
tribunal appii peruentũ ẽ. Notam uidici fabulam petitor quippe apud ipsum
ictorem argumenti pagit. puellam domi suȩ natam furtoq inde indor
uirginii translatam. Suppositam ei ẽẽ: id se uiditio comꝑtum afferre proba¬
turumq uel ip̃o uirginio uidice ad quem maior pars eius inuirie ꝑtineat. in¬

Expanded text:
um—ibi namque in tabernaculis litterarum ludi erant—minister decemuiri libidinis um—ibi namque in tabernaculis litterarum ludi erant—minister decemuiri libidinis manum iniecit, serua sua natam seruamque appellans, sequique se iubebat: cunctantem ui abstracturum. pauida puella stupente, ad clamorem nutricis fidem Quiritium implorantis fit concursus; Uergini patris sponsique Icili populare nomen celebrabatur. notos gratia eorum, turbam indignitas rei uirgini conciliat. iam a ui tuta erat, cum adsertor nihil opus esse multitudine concitata ait; se iure grassari, non ui. uocat puellam in ius. auctoribus qui aderant ut sequerentur, ad tribunal Appi peruentum est. notam iudici fabulam petitor, quippe apud ipsum auctorem argumenti, peragit: puellam domi suae natam furtoque inde in domum Uergini translatam suppositam ei esse; id se indicio compertum adferre probaturumque uel ipso Uerginio iudice, ad quem maior pars iniuriae eius pertineat; inte
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur aliud inurbe nefas
ibidine ortum haud minus fedo euentu ꝙ̃ qđ per stuprum cedemq lucre
urbe regnoq tarquinios expulerat: ut non finis solum idem decemuiris qui regi¬
bus sed etiam cã cadem imꝑii amittendi eẽt. Appium c laudium uirginis plebeie
prande libido cepit. pater uirginis. Luirginius honestum ordinemꝰ in algi
ducebat. uir ex empli recti domi militieq. perinde uxor instituta fuerat: liberiq
stituebant᷑ desponderat filiam LIcilio tribunitio uiro acri & procã pleb
exparte uirtutis. hanc uirginẽ ad altam forma excellentem. Appus amore ar-¬
dens p̃tio ac spe pellicẽ adortus. Postꝗͣ omnia pudore septa animaduterat ad
crudelem suꝑbamq uim animum conũtit. M. Cl audio clienti negotium
ut uirginem inseruitutẽ assereret: neq cederet secundum libertatem postulãtib
uinditias ꝙ pater abeẽt puelle. locum inuirie ẽẽ ratus uirgini uenienti in fo-¬

Expanded text:
sequitur aliud in urbe nefas, ab libidine ortum, haud minus foedo euentu quam quod per stuprum caedemque Lucretiae urbe regnoque Tarquinios expulerat, ut non finis solum idem decemuiris qui regibus sed causa etiam eadem imperii amittendi esset. Ap. Claudium uirginis plebeiae stuprandae libido cepit. pater uirginis, L. Uerginius , honestum ordinem in Algido ducebat, uir exempli recti domi militiaeque. perinde uxor instituta fuerat liberique instituebantur. desponderat filiam L. Icilio tribunicio, uiro acri et pro causa plebis expertae uirtutis. hanc uirginem adultam forma excellentem Appius amore amens pretio ac spe perlicere adortus, postquam omnia pudore saepta animaduerterat, ad crudelem superbamque uim animum conuertit. M. Claudio clienti negotium dedit, ut uirginem in seruitutem adsereret neque cederet secundum libertatem postulantibus uindicias, quod pater puellae abesset locum iniuriae esse ratus. uirgini uenienti in for
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uicisq illatus ignis urbibus oppugnandis temꝑatum in quas timor¬
uscos compulerat. Qnei fuliui consulis clarapugna insamnio ad bouian
haud quaꝗͣ ambigue uictorie fuit. bouianum inde aggressus nec ita multo
post aufidenam ui cepit. Eodem anno tarseolos cdonia inagrum eꝗcolorum
deducta fuluius consul eo de sannitibus triumphauit. Fama bi¬

Expanded text:
etiam uicisque inlatus ignis: urbibus oppugnandis temperatum, in quas timor Etretiam uicisque inlatus ignis: urbibus oppugnandis temperatum, in quas timor Etruscos compulerat. Cn. Fului consulis clara pugna in Samnio ad Bouianum haudquaquam ambiguae uictoriae fuit. Bouianum inde adgressus nec ita multo post Aufidenam ui cepit. eodem anno Carseolos colonia in agrum Aequicolorum deducta. Fuluius consul de Samnitibus triumphauit. cum
Abbreviated transcription (Latin):
Dec postꝗ̃ audita sunt rome bellum samnitib Repa
censuerunt & ppłus ussit consules interse prouintias ꝑtiti sunt Scipio
etruria fuluio samnites obuenerunt. diu̾siq ad suum quisq bellum ꝓficis¬
cuntur. Scipioni segne bellum & simile prioris anni militie expestanti ho
ad uolteras instructo agmine occurrunt pugnatum maiore parte di
magna utrinq cede nox incertis qua data uictoria eẽt interuenit. Lux
isequens uictorem uictumq oñdit. Nam etrusci silentio noctis castra
liquerunt romanus egressus in atiem ubi professione hostiu contessam
uictoriam uidet progressus ad castra uacua eis cum plurima p̃da nam &
atiua & trepide deferta fuerant. potitur. Inde in faliscum agnum ci
reductis cum impedimenta faleriis cam modico presidio reliquisset expedito
agmine ad depopulandos hostium fines incedit. omnia ferro igniq uasfãt᷑
le undiq exacte s nec solum mõ uastum hosti relictum sed castelli

Expanded text:
ec postquam audita sunt Romae, bellum Samnitibus et patres censuerunt et populus iussit. consules inter se prouincias partiti sunt: Scipioni Etruria, Fuluio Samnites obuenerunt, diuersique ad suum quisque bellum proficiscuntur. Scipioni segne bellum et simile prioris anni militiae exspectanti hostes ad Uolaterras instructo agmine occurrerunt. pugnatum maiore parte diei magna utrimque caede; nox incertis qua data uictoria esset interuenit. lux insequens uictorem uictumque ostendit; nam Etrusci silentio noctis castra reliquerunt. Romanus egressus in aciem, ubi profectione hostium concessam uictoriam uidet, progressus ad castra uacuis cum plurima praeda—nam et statiua et trepide deserta fuerant—potitur. inde in Faliscum agrum copiis reductis, cum impedimenta Faleriis cum modico praesidio reliquisset, expedito agmine ad populandos hostium fines incedit. omnia ferro ignique uastantur; praedae undique actae. nec solum modo uastum hosti relictum sed castellis
Abbreviated transcription (Latin):
Lutius furius inde & C manilius consules facti
anilio ueyentes prouintia euenit non tamen bellatum. Indutie in ani
xl. petentibus date frumento stipendioq imꝑato paci ex terne confestis con¬
tinuatur discordia domi: agrarie legis tribuntiis stimulis plebs fuerat. con¬
ules nichił menenii damnatione nihil ꝑiculo deteriti seruilii suma ui
sistunt Abeuntes magistratu consules Genitius tribunos plebis arripuit

Expanded text:
L. Furius inde et C. Manlius consules. anlio Ueientes prouincia euenit; non tamen bellatum; indutiae in annos quadraginta petentibus datae frumento stipendioque imperato. paci externae confestim continuatur discordia domi. agrariae legis tribuniciis stimulis plebs furebat. consules, nihil Meneni damnatione, nihil periculo deterriti Seruili, summa ui resistunt. abeuntes magistratu Cn. Genucius tribunus plebis arripuit
Abbreviated transcription (Latin):
sendum ex saranio missas intrinis annalib inuenio piget tñ incertam ponere
cum ea ip̃a inter consules ppłi romani iam iterum eodem honore fung
disceptatio faĩt. Appio abnuente missas uolumnio affirmãte appi litteris se¬
accitum.

Expanded text:
sendum ex Samnio missas in trinis annalibus inuenio; piget tamen in certo ponere, sendum ex Samnio missas in trinis annalibus inuenio; piget tamen in certo ponere, cum ea ipsa inter consules populi Romani, iam iterum eodem honore fungentes, disceptatio fuerit, Appio abnuente missas, Uolumnio adfirmante Appi se litteris accitum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dum ea in samnio cuiuscũq ductu auspitioq gererẽt᷑
nanis metruria iterum bellum ingens multis exgentib concitꝰ Cuius aus
gelius egnatius ex samnitib erat. Tusci fere omnes conscuierant bellum tra¬
xerat contagio ꝓximos umbrie ppłos & gallica auxilia mercede sollicita¬
rat omisꝰ ea multitudo ad castra samnitium conueniebat. Qui tumu
repens postꝗ̃ romam platus cum iam L uolumnius consul cum legione secũ¬
no ꝗͦ tpr̃e in etruria ire placuit Pue romane legiones secute prima e
quarta e sotiorum.xii. milia. castra haud ꝓcul ab hoste posita. Ceterum eo¬
magis ꝓfectum est ꝙ adeo mature uentum erat: ut quosdam spectantes
iam arma etrurie ppłos metus romani nom̃is compͥmeret: ꝗͣ ꝙ ductu cõ¬
sulis quicꝗ̃ ibi satis scite aut fortimate gestum est. multa p̃lia locis & tp̃rib
iniquis comissa spesq indies grauiorem hostem fatiebat. Et iam ꝓpe erat
ut nec duci milites nec militib dux satis fideret. litteras ad collegam accer¬

Expanded text:
dum ea in Samnio cuiuscumque ductu auspicioque geruntur, Romanis in Etruria interim bellum ingens multis ex gentibus concitur, cuius auctor Gellius Egnatius ex Samnitibus erat. Tusci fere omnes consciuerant bellum; traxerat contagio proximos Umbriae populos et Gallica auxilia mercede sollicitabantur; omnis ea multitudo ad castra Samnitium conueniebat. qui tumultus repens postquam est Romam perlatus, cum iam L. Uolumnius consul cum legione secunore in Etruriam ire placuit. duae Romanae legiones secutae, prima et quarta, et sociorum duodecim milia; castra haud procul ab hoste posita. ceterum magis eo profectum est quod mature uentum erat ut quosdam spectantes iam arma Etruriae populos metus Romani nominis comprimeret, quam quod ductu consulis quicquam ibi satis scite aut fortunate gestum sit: multa proelia locis et temporibus iniquis commissa spesque in dies grauiorem hostem faciebat, et iam prope erat ut nec duci milites nec militibus dux satis fideret. litteras ad collegam accer
Abbreviated transcription (Latin):
Delata confestim
mafĩa omnis infr̃a uelliam. & ubi nunc uicȩ pote sacrarium ẽ: domis in infi¬
mo cluo edificata. Late inde leges non solum que regnai suspitionem publium¬
alerium uolesi filium consulem absoluerunt sed que a deo in contrariun
terent ut popul arem etiam facerent. Inde tognomen factum publicole est. ante
omnes de prouocatione adu̾sus magistratus adppłm sacrandoq cum bonis
apite eius qui regni occupandi consilia inisset grate inuulgus leges fu
Quas cum solus ꝑculisset ut sua umus in his gratiã ẽẽt tum demum comitia
college sub rogando habuit. Creatus spurius luocetius consul qui maior natu
sufficientibus iam uiribus ad consularia mimera obeunda. intra pauo
dies moritur. Sufectus in lucretii locam. Marcus horatius puluillius. Apad quos
dam ueteres auctores non inuemo lucretium consulem. bruto statim horatũ
gerunt. Credo quia nulla gesta res insignem fecerit consulatum memor
intertidisse

Expanded text:
delata confestim materia omnis infra Ueliam et, ubi nunc Uicae Potae <aedes> est, domus in infimo cliuo aedificata. latae deinde leges, non solum quae regni suspicione consui suspicione consulem absolverent, sed quae adeo in contrarium verterent ut popularem etiam facerent. inde cognomen factum Publicolae est. ante omnes de provocatione adversus magistratus ad populum sacrandoque cum bonis capite eius qui regni occupandi consilia inisset gratae in volgus leges fuere. quas cum solus pertulisset, ut sua unius in his gratia esset, tum demum comitia collegae subrogando habuit. creatus Sp. Lucretius consul, qui magno natu non sufficientibus iam viribus ad consularia munera obeunda intra paucos dies moritur. sudam ueteres auctores non inuenio Lucretium consulem; Bruto statim Horatium suggerunt; credo, quia nulla gesta res insignem fecerit consulatum, memoria intercidisse
Abbreviated transcription (Latin):
Dictator coronam aureã addidit donũ: mirisq pro contione eam pugnam
laudib tulit. Et hercule tanti ea aduniu̾si belli euentum momenti dimi¬
catio fuit ut gallorum ex̾titus ꝓxima nocte relictis trepide castris intibur¬
tem agrum atq iñ societate belli facta cõmeatuq benigne a tiburtibus
ad uitus mox incampaniã transierit. Ea fuit causa cur ꝓximo ãno.C.
petilius balbus consul: cum college euis M fabio ambusto hernicorũ¬
rouitia euenisset adu̾sus tiburtes uissu ppłi ex̾citum duceret ad quori
auxilium. cum galli excampania redissent fede ppłationes in labicano
tusculanoq & albano agro haud dubie tiburtib ducib facte sunt

Expanded text:
dictator coronam auream addidit donum mirisque pro contione eam pugnam laudibus tulit. et hercule tanti ea ad uniuersi belli euentum momenti dimicatio fuit, ut Gallorum exercitus proxima nocte relictis trepide castris in Tiburtem agrum atque inde societate belli facta commeatuque benigne ab Tiburtibus adiutus mox in Campaniam transierit. ea fuit causa cur proximo anno C. Poetelius Balbus consul, cum collegae eius M. Fabio Ambusto Hernici prouincia euenisset, aduersus Tiburtes iussu populi exercitum duceret. ad quorum auxilium cum Galli ex Campania redissent, foedae populationes in Labicano Tusculanoque et Albano agro haud dubie Tiburtibus ducibus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nt ciuibus fecerant. Alia omnis penes milites noxa erant qui ne quid di¬
Nichilo militie qͣ
domi melius res puͣ ad ministrata ẽ. illa modo inducibus culpa ꝙ ut odio
to ꝑsilentium noctis profugi propius urbem inter fidenas crustumetiamq
edito castra posuerant persecutis hostibus nunꝗͣ se equo certamine cõmitten
natura loci ac uallo non uirtute aut armis tutabant᷑. Maius flagitium
algido maior etiam clades accepta. castra quoq amissa erant: exutusq om¬
nbus utensilibus miles se tusculum se fide mĩaq uicturus hospitium. qui tũ
non fefellerunt contulerat. Gesta murbe Rome tanti erant terrores allati

Expanded text:
nt ciuibus fecerant: alia omnis penes milites noxia erat, qui ne quid dnihilo militiae quam domi melius res publica administrata est. illa modo in ducibus culpa quod rant. ab Ereto per silentium noctis profugi propius urbem, inter Fidenas Crustumeriamque, loco edito castra communierant; persecutis hostibus nusquam se aequo certamine committentes, natura loci ac uallo, non uirtute aut armis tutabantur. maius flagitium in Algido, maior etiam clades accepta; castra quoque amissa erant, exutusque omnibus utensilibus miles Tusculum se, fide misericordiaque uicturus hospitum, quae tamen non fefellerunt, contulerat. Romam tanti erant terrores allati
Abbreviated transcription (Latin):
uinti fabii dimicans eadem. Consali tum s. fabius prioris anni consul u¬
ne istis frater ut pugnent te impaturum credis: dii impetrabunt ꝑ quos iuraũẽ
& nos ut decet proceres ut fabio nomine est dignum pugnando potius ꝗͣ
ad hortando accẽdamus militum animos. Sic primum infestis hastis prouolat̃
duo fabii totamq mouerunt secum atiem. Prelio exparte una restituito ni¬
lo segnius incornu altero Manilius consul pugnam ciebat. ubi ꝓpe simi
fortuna est u̾sata. Ham ut altero incornu Q fabium sic in hoc ip̃o consu¬
⁊ manilium iam uelut fusos agentem hostes impigre milites secuti sunt
ut ille graui uulnere ictus exatie cessitꝰ interfectum rati gratum retulere ces : ceteri¬
sissentq loco nisi consul alter cum aliquot turmis equitum inseam partem
atato equo aduectus uiue̾ clamitans collegam se uictorem fuso alto̾ corn

Expanded text:
, Q. Fabi , dimicans cadam.' consuli tum Caeso Fabius, prioris anni consul: 'uerbis, Q. Fabi , dimicans cadam.' consuli tum Caeso Fabius, prioris anni consul: 'uerbisne istis, frater, ut pugnent, te impetraturum credis? di impetrabunt per quos iurauere; et nos, ut decet proceres, ut Fabio nomine est dignum, pugnando potius quam adhortando accendamus militum animos.' sic in primum infensis hastis prouolant duo Fabii, totamque mouerunt secum aciem. proelio ex parte una restituto, nihilo segnius in cornu altero Cn. Manlius consul pugnam ciebat, ubi prope similis fortuna est uersata. nam ut altero in cornu Q. Fabium , sic in hoc ipsum consulem Manlium iam uelut fusos agentem hostes et impigre milites secuti sunt et, ut ille graui uolnere ictus ex acie cessit, interfectum rati gradum rettulere; cessissentque loco, ni consul alter cum aliquot turmis equitum in eam partem citato equo aduectus, uiuere clamitans collegam, se uictorem fuso altero cornu
Abbreviated transcription (Latin):
R Instruunt᷑ aties nec ueiens hostis etrusceq legiones detrectant
prope certa spes erat non magis secum pugnaturos ꝗͣ cum pugnauerint cum
dum ẽẽ facinus res aliter longe euenit. nam non alio ante bello infestios
romanus adeo hinc contumeliis hostes hinc consules mora exater bauerant¬
primã trepidationem abiectis temere magis ꝗ̃ emissis pugna inde in manus. iã
ad gladios ubi mars est atrocissimus uenerat. Inter primores genus fabium
igne spectaculo exemploq ciuibus erat. Ex his Q fabium tertio hic a
anno consul fuerat principes in confertos ueientes euntem ferox uiribus &
morum arte tuscus incautum inter multas u̾santem hostium manis s¬
dio pectus transfigit. tello extracto princeps fabius inuulmis obiit. Sensit
utraq aties unius uiri casum: cedebatq inde romanus. Cum marcus fabius
tes incastra redituros adeo ignauissimos hostes timetis magis ꝗ̃ iouem mar¬
temq ꝑ quos uirastis. At ego inuiratus. aut uictor reu̾tar aut prope te. hinc¬

Expanded text:
 instruitur acies, nec Ueiens hostis Etruscaeque legiones detractant. prope certa spes erat non magis secum pugnaturos quam cum Aequis; maius sperandum esse facinus. res aliter longe euenit; nam non alio ante bello infestior Romanus—adeo hinc contumeliis hostes, hinc consules mora exacerbaueranter primam trepidationem abiectis temere magis quam emissis, pugna iam in manus, iam ad gladios, ubi Mars est atrocissimus, uenerat. inter primores genus Fabium insigne spectaculo exemploque ciuibus erat. ex his Q. Fabium —tertio hic anno ante consul fuerat—principem in confertos Ueientes euntem ferox uiribus et armorum arte Tuscus, incautum inter multas uersantem hostium manus, gladio per pectus transfigit; telo extracto praeceps Fabius in uolnus abiit. sensit utraque acies unius uiri casum, cedebatque inde Romanus cum M. Fabius consuuos in castra redituros? adeo ignauissimos hostes magis timetis quam Iouem Martemque per quos iurastis? at ego iniuratus aut uictor reuertar aut prope te hic
Abbreviated transcription (Latin):
Pax domi forisq fuit & ĩ hoc ex in¬
uenti anno C furio petilio A M Papirio Crasso consulib. Ludi abdecẽur
persecessionẽ plebis a patrib ex senatus consulto uoti eo anno fc̃i sunt. causa seditio¬
num necquicꝗͣ apetilio quesita: qui tribunus pł iterum ea ip̃a denuntĩado ftũs
cum magno certamine obtimuisset ut cõsularent᷑ pres cõsulum an tribunorum
placẽt comitia hr̃i. consules creari iussi sunt. ludibrioq erant mine tribuni
lenuntiantis se delectum impediturum cum quietis finitimis neq bello ⁊
belli apparatu opus ẽẽt

Expanded text:
pax domi forisque fuit et hoc et insequente anno, C. Furio Paculo et M. Papirio Crasso consulibus. ludi ab decemuiris per secessionem plebis a patribus ex senatus consulto uoti eo anno facti sunt. causa seditionum nequiquam a Poetelio quaesita, qui tribunus plebis iterum ea ipsa denuntiando factus, potuit, et cum magno certamine obtinuisset ut consulerentur patres, consulum an tribunorum placeret comitia haberi, consules creari iussi sunt; ludibrioque erant minae tribuni denuntiantis se dilectum impediturum, cum quietis finitimis neque bello neque belli apparatu opus esset
Abbreviated transcription (Latin):
A pͥuerno plautius alter consul ꝑuastatis passim agris p̃cdaq abacta magrum
fundanum ex̾citam inducit. Ingredienti fines senatus fundanorũ occi
negant se pro uitribio sectamq eius secutis precatum uenisse: sed profunda¬
no ppło ꝗ̃ extra culpam belli eẽ. ipm̃ uitrubium uidicasse cũ r̾ceptaculum
mores defecerunt. fundis pacem ẽẽ & amicos romanos & gratam memoriã
ccepte ciuitatis orare se consulem: ut bellum ab innoxio ppło abstine
fitio fundanos e̾e̾ ad pͥuernum flexit iter. Prius aĩadu̾sum in eos ꝙ capita
coniudrationis fuerant a cõsule scribit Claudius cecͭ ᷤᷤ Ltͣ exconuiratõis
unctos romam missos eamq deditionem absenatu non acceptã qu
tiũ atq humilum pena defungi uelle fundanum ppłm cẽsuerit. Priuernũ
duob consularib ex̾citus cum obsideremur. alter consul comitiorũ cã ro-¬
mam reuocatus. Carceres eo anno in circo pͥmũ statuto. De e¬

Expanded text:
a Priuerno Plautius alter consul peruastatis passim agris praedaque abacta in agrum Fundanum exercitum inducit. ingredienti fines senatus Fundanorum occurrit; negant se pro Uitruuio sectamque eius secutis precatum uenisse sed pro Fundano populo; quem extra culpam belli esse ipsum Uitruuium iudicasse, cum receptaculum mores defecerint: Fundis pacem esse et animos Romanos et gratam memoriam acceptae ciuitatis. orare se consulem ut bellum ab innoxio populo abstineat; fficio Fundanos esse ad Priuernum flexit iter. prius animaduersum in eos qui capita coniurationis fuerant a consule scribit Claudius: ad trecentos quinquaginta ex coniuratis uinctos Romam missos eamque deditionem ab senatu non acceptam, quod egentium atque humilium poena defungi uelle Fundanum populum censuerint. Priuernum duobus consularibus exercitibus cum obsideretur, alter consul comitiorum causa Romam reuocatus. carceres eo anno in circo primum statuti.
Abbreviated transcription (Latin):
inde romam ubi adu̾sus rutilos bellum summa ui parabatur. ardeam n
habebant gens ut insea regione atq in ea etate diuitus prepolens: eaq ip̃a
causa belli fuit ꝙ rex momanus cum ip̃e ditari exhaustus magnificentia
publicorum operum tum preda delimre popularium animos studebat.
aliam suꝑbiam regno infestos etiam ꝙ se infabrorum ministeriis ac seruili
tam du hĩtos opere abrege indignabantur. Temptata res est si primo impe
pi ardea posset. ubi id parumꝰ processit obsidione munitionibus cepti sũ¬
primi hostes.

Expanded text:
inde Romam, ubi aduersus Rutulos bellum summa ui parabatur. Ardeam Rutuli habebant, gens, ut in ea regione atque in ea aetate, diuitiis praepollens; eaque ipsa causa belli fuit, quod rex Romanus cum ipse ditari, exhaustus magnificentia publicorum operum, tum praeda delenire popularium animos studebat, praeter aliam superbiam regno infestos etiam quod se in fabrorum ministeriis ac seruili tam diu habitos opere ab rege indignabantur. temptata res est, si primo impetu capi Ardea posset: ubi id parum processit, obsidione munitionibusque coepti premi hostes.
Abbreviated transcription (Latin):
Ab ductis deinde legiomibas exagro .ro. inidia rei oppres
iꝑisse tradunt alii alio leto. apud fabium longe antiquissimum auctorei
usq ad senectutem uixisse eundem inuenio refert certe hanc sepe eum ex acta¬
te usurpasse uocem multo miserius seni exilium ee̾ non in uiderunt laudi
suas mulieribus uiri .ro. adeo sine obtrectatione aliene glorie uiuebat᷑ Momi¬
mento quoq quod ẽẽt templum fortune muliebri edificatum dedicatumq est

Expanded text:
abductis deinde legionibus ex agro Romano, inuidia rei oppressum perisse tradunt, alii alio leto. apud Fabium, longe antiquissimum auctorem, usque ad senectutem uixisse eundem inuenio; refert certe hanc saepe eum exacta aetate usurpasse uocem multo miserius seni exsilium esse. non inuiderunt laude sua mulieribus uiri Romani—adeo sine obtrectatione gloriae alienae uiuebatur—; monumento quoque quod esset, templum Fortunae muliebri aedificatum dedicatumque est.
Abbreviated transcription (Latin):
bimorumTantus enim terror tribunos tenuit. ut non bellum: sed uariam
iaginem belliꝰ ͣ au̾tendos ablegis cura plebis animos capitolium insedisse
tenderent: patriciorũ hospites clientesq. si ꝑlata lege frustra tumultuatos ẽẽ
se sentiant maiore ꝗ̃ uenerint scilentio abituros. Consilium inde legis per-¬
ferende habere. Ad uocato ppło ab armis. senatum interim consules habent alio
se maiore ab tribunis metua ostentante ꝗͣꝙͣ nocturnus hostis intulerat Orẽ¬

Expanded text:
it. tantus enim tribunos furor tenuit ut non bellum, sed uanam imaginem belli ad auertendos ab legis cura plebis animos Capitolium insedisse contenderent; patriciorum hospites clientesque si perlata lege frustra tumultuatos esse se sentiant, maiore quam uenerint silentio abituros. concilium inde legis perferendae habere, auocato populo ab armis. senatum interim consules habent, alio se maiore ab tribunis metu ostendente quam quem nocturnus hostis intulerat. pos
Abbreviated transcription (Latin):
U ementem uolsci benigne excipere
bengnusq in dies colebant quo maior ira in suos eminebat. Crebreq nunc
uerele nunc mine ꝑcipiebant᷑ hospitio utebatur acti tullii. Longe iste pn
uolsci nominis erat romanisq semper infestus. Itaq cum alteruim uetus cdiũ
alterum ira recens stimularet consilia conferunt deromano bello. haud fac
credebant plebem suam impelli posse ut totiens infelicrter temptata arma
caperent. multis sepe bellis. postilentia postremo amissa uiuentute fractos spũs
arte agendum in exoleto iam uetustate odio ut recenti alia ira exacerbe¬
rentur animi.

Expanded text:
uenientem Uolsci benigne excepere, benigniusque in dies colebant, quo maior ira in suos eminebat crebraeque nunc querellae, nunc minae percipiebantur. hospitio utebatur Atti Tulli. longe is tum princeps Uolsci nominis erat Romanisque semper infestus. ita cum alterum uetus odium, alterum ira recens stimularet, consilia conferunt de Romano bello. haud facile credebant plebem suam impelli posse, ut totiens infeliciter temptata arma caperent: multis saepe bellis, pestilentia postremo amissa iuuentute fractos spiritus esse; arte agendum in exoleto iam uetustate odio, ut recenti aliqua ira exacerbarentur animi.
Abbreviated transcription (Latin):
semper ppłis ex̾citus scriptos. qͣq̃ eadem semper gens tum bellum intulerit: aut
innumerabilem multitudinem liberorum capitum in eis fuisses locis que nc̃
uix seminario exiguo militum relicto seruitia romana absolitadine iundicãt
ngens terte quod inter omnes auctores conueniat:. ꝗ̃ꝗ̃ nuper Camilli duc
atq auspitio abscise res erant uolscorum ex̾citus fuit: ad hec latini herniciq
accesserant: & cetrinensium quidam coloni etiã a uelitris romani Deplio¬

Expanded text:
semper populis exercitus scriptos, quamquam eadem semper gens bellum intulerit, aut semper populis exercitus scriptos, quamquam eadem semper gens bellum intulerit, aut innumerabilem multitudinem liberorum capitum in eis fuisse locis quae nunc uix seminario exiguo militum relicto seruitia Romana ab solitudine uindicant. ingens certe, quod inter omnes auctores conueniat, quamquam nuper Camilli ductu atque auspicio accisae res erant, Uolscorum exercitus fuit; ad hoc Latini Hernicique accesserant et Circeiensium quidam et coloni etiam a Uelitris Romani.—di
Abbreviated transcription (Latin):
Sed noua consilia. Manlii magis compu¬
lere senatum ad dictorem creandum. Creatus a cornelius cossus magrum eꝗtũ
dixit .I. ouintium Capitolinum. dictator & si maiorem dimicationem positã
ni q̃ foris cernebat tamen seu quia celeritate adbellum opus erat sei
uictoria triumphoq dictature ip̃i ires se additurum ratus: delectu hĩto in
agrum pontinum. quo aduolscis ex̾citum inductum audierat ꝑgit. Non du¬
ito p̃ter satietatem tot iam libris assidue bella cum uolscis gesta lege
illud quoq incursurũ. quod mihi presenti prioris temporis harum rerum
auctores miraculo fuit. Unde totiens uictis uolscis & equis suffecerint mi¬
s. Quod cum abantiq tacitum p̃terinissumq sit cuius tandem egori
preter opinionem que sua cuiq comectanti ẽẽ põt auctor sim: Simile ueri
est aut interuallis bellorum sicut nunc fit in delectib romanoꝵ: alia atq
alia sobole uiniorum ad bella instauranda totiẽs usos ẽẽ aut non ex hisdẽ

Expanded text:
sed noua consilia Manli magis compulere senatum ad dictatorem creandum. creatus A. Cornelius Cossus magistrum equitum dixit T. Quinctium Capitolinum . dictator etsi maiorem dimicationem propositam domi quam foris cernebat, tamen, seu quia celeritate ad bellum opus erat, seu uictoria triumphoque dictaturae ipsi uires se additurum ratus, dilectu habito in agrum Pomptinum, quo a Uolscis exercitum indictum audierat, pergit.—non dubito praeter satietatem tot iam libris adsidua bella cum Uolscis gesta legentibus illud quoque succursurum, quod mihi percensenti propiores temporibus harum rerum auctores miraculo fuit unde totiens uictis Uolscis et Aequis suffecerint milites. quod cum ab antiquis tacitum praetermissum sit, cuius tandem ego rei praeter opinionem, quae sua cuique coniectanti esse potest, auctor sim? simile ueri est aut interuallis bellorum, sicut nunc in dilectibus fit Romanis, alia atque alia subole iuniorum ad bella instauranda totiens usos esse aut non ex iisdem
Abbreviated transcription (Latin):
paratib elatus de inferendo bello agitat quieturus haud dubie nͥ ultro
etrusci inferrent. Eadem imꝑando cohibendoq bello consilia. & ap̃
etruscos fuere neutri finibus egressi

Expanded text:
paratibus elatus de inferendo bello agitat, quieturus haud dubie, nisi ultro arma paratibus elatus de inferendo bello agitat, quieturus haud dubie, nisi ultro arma Etrusci inferrent. eadem in comparando cohibendoque bello consilia et apud Etruscos fuere; neutri finibus egressi.
Abbreviated transcription (Latin):
aptas. Petillium autem pestilentia orta claui figendi causa dictato
dictum. Suessam & pontiam eodem anno colonie deducte sunt: suessa a¬
runciorum fuerat. uolsci pontiam insulam sitam in conspectu lictoris sui¬
ncoluerant & internam & cassinum ut deduceret᷑ colonia senatus cons
factum est. sed triũuiros cauẽ ac misce colonorum quatuor milia: Ortus
tium bello priusꝗ ea causa decederet prĩb romanis Etrusci belli fama
exorta est. & erat ea tempestate gens alia cuius secundum gallicos tu¬
iltus arma terribiliora ee̾nt. cum ꝓpinquitate agri tum multitudn
hominũ. Itaq alt̾o consule in sannio reliquias belli persequente publius decius
qui grauiter eger rome restiterat. auctore senatu. dictatorem C. Iumum bu¬
ulcum dixit. Is prout rei magnitudine postulabat omnes iuniores sacr.
adigit. Arma queq alia res poscit. summa industria parat: nec tantis ap¬

Expanded text:
captas, Poetelium autem pestilentia orta claui figendi causa dictatorem captas, Poetelium autem pestilentia orta claui figendi causa dictatorem dictum. Suessa et Pontiae eodem anno coloniae deductae sunt. Suessa Auruncorum fuerat; Uolsci Pontias, insulam sitam in conspectu litoris sui, incoluerant. et Interamnam Sucasinam ut deduceretur colonia, senatus consultum factum est; sed triumuiros creauere ac misere colonorum quattuor milia insequSamnitium bello, priusquam ea cura decederet patribus Romanis, Etrusci belli fama exorta est; nec erat ea tempestate gens alia, cuius secundum Gallicos tumultus arma terribiliora essent cum propinquitate agri tum multitudine hominum. itaque altero consule in Samnio reliquias belli persequente P. Decius , qui grauiter aeger Romae restiterat, auctore senatu dictatorem C. Iunium Bubulcum dixit. is, prout rei magnitudo postulabat, omnes iuniores sacramento adigit, arma quaeque alia res poscit summa industria parat; nec tantis ap