comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postulatis cesaris cognitis missuros ad pompeium atq illum reliqua ꝑ
se acturum. hortantibus ip̃is interea manerent indutię dum ab illo
rediri posset neue alter alteri noceret. Huc addit pauca de causa & de
copis auxilisq suis. Quibus rebus neq tum respondendum Cesar existi¬
mauit neq nunc ut memorię prodatur satis causę putamus. Postulabat
Cesar ut legatos sibi ad Pompeium sine periculo mitere liceret idq ip̃i
fore reciperent. aut acceptos ꝑ se ad eum ꝑducerent. Quod ad indutias ꝑ-¬
tineret. Sic belli rationem esse diuisam ut illi classem & naues auxilia¬
q sua impedirent ip̃e ut aqua terraq prohiberet eos & si hoc sibi remitti
uellent remitterent ip̃i de marietimis custodis. Si illud tenerent. se quoq id
retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione ut hȩc non remi¬
tterentur. neq hanc rem illis esse impedimenti loco. neq legatos cȩsaris

Expanded text:
postulatis Caesaris cognitis missuros ad Pompeium, atque illum reliqua per postulatis Caesaris cognitis missuros ad Pompeium, atque illum reliqua per se acturum hortantibus ipsis. interea manerent indutiae, dum ab illo rediri posset, neve alter alteri noceret. huc addit pauca de causa et de copiis auxiliisque suis. Quibus rebus neque tum respondendum Caesar existimavit, neque nunc, ut memoriae prodatur, satis causae putamus. postulabat Caesar, ut legatos sibi ad Pompeium sine periculo mittere liceret idque ipsi fore reciperent aut acceptos per se ad eum perducerent. quod ad indutias pertineret, sic belli rationem esse divisam, ut illi classe naves auxiliaque sua impedirent, ipse ut aqua terraque eos prohiberet. si hoc sibi remitti vellent, remitterent ipsi de maritimis custodiis; si illud tenerent, se quoque id retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione, ut haec non remitterentur, neque hanc rem illi esse impedimento. Libo neque legatos Caesaris
Abbreviated transcription (Latin):
cum Cȩsare loqui si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei confi¬
mande causa. ut de compositione acturi uiderentur. Interim postulint ut
sint indutie atq ab his impetrant. Magnum enim quod afferebant uiđ¬
butur. & cesarem id summe sciebant cupere & ꝑfecturum aliquid de bi¬
buli mandatis existimabatur. Cęsar eo tempore cum legione una pro-¬
fectus ad recipiendis ulteriores ciuitates. & rem frumentariam expedien¬
gionem relinquit. ip̃e oricum reuertitur. Eo cum uenisset euocantur illi
ad colloquium. problit liboneq excusat bibulum. quod is nacundia suma
erat inimicitiasq habebat etiam priuatas & edilitate cum cȩsare & pretu¬
ra conceptas. ob eam causam colloquium uitasse: ut res maxime spei suma
tur. Sed potestatem huiuis rei nullam se babere. propterea qđ de consilii
sententia. summa belli rerumq omnium pompeio permiserint. Sed

Expanded text:
cum Caesare loqui, si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei conficum Caesare loqui, si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei confirmandae causa, ut de compositione acturi viderentur. interim postulant, ut sint indutiae, atque ab iis impetrant. magnum enim, quod adferebant, videbatur, et Caesarem id summe sciebant cupere, et profectum aliquid Vibulli mandatis existimabatur. Caesar eo tempore cum legione una profectus ad recipiendas ulteriores civitates et rem frumentariam expediengionem relinquit; ipse Oricum revertitur. eo cum venisset, evocantur illi ad colloquium. prodit Libo atque excusat Bibulum, quod is iracundia summa erat inimicitiasque habebat etiam privatas cum Caesare ex aedilitate et praetura conceptas; ob eam causam colloquium vitasse, ne res maximae spei maxitur, sed potestatem eius rei nullam habere, propterea quod de consilii sententia summam belli rerumque omnium Pompeio permiserint. sed
Abbreviated transcription (Latin):
terra earum regionum prohibebatur. prȩsidiis enim dispositis omnia lit¬
tora a cȩsare tenebantur. neq lignandi atq aquandi neq naues ad tẽrã
religandi potestas fiebat. Erat res ĩ magna. difficultate sũmisq angustiis re¬
rum necessariarum premebatur adeo ut cogerentur sicuti reliquum com¬
meatum ita ligna atq aquam coreyram nauibus onerariis supportare.
Atq etiam uno tempore accidit ut difficilioribus usi temporibus expellib
quibus erant tecte naues nocturnum excipere rorem cogerentur inui¬
ti. Quas ante difficultates patienter atq equo animo ferebant. neq sibi
nudanda littora. & relinquendos portus existimabant. Sed cum essent ĩ
quibus demostraui angustis ac se libo cum bibulo conunxiset loguintũ
ambo ex nauibus cum.M. ditilio & statio. uurco legatis quoꝵ alter
oppidi muris alter presidis terrestribus preerit uelle se de maximis rebus

Expanded text:
terra earum regionum prohibebatur. praesidiis enim dispositis omnia literra earum regionum prohibebatur. praesidiis enim dispositis omnia litora a Caesare tenebantur, neque lignandi atque aquandi neque naves ad terram religandi potestas fiebat. erat res in magna difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare, atque etiam uno tempore accidit, ut difficilioribus usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturnum excipere rorem cogerentur. quas tamen difficultates patienter atque aequo animo ferebant, neque sibi nudanda litora et relinquendos portus existimabant. sed cum essent in quibus demonstravi angustiis ac se Libo cum Bibulo coniunxisset, loquuntur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Murco legatis, quorum alter oppidi muris, alter praesidiis terrestribus praeerat: velle se de maximis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
constituit. Hoc idem pompeius fecit & transflumen tabsum positis cast̾s
eo copiasomnes auxiliaq conduxit. Calenus legionibus equitibusꝗ brũ¬
dusii ĩ naues impositis ut erat preceptum a cęsare quantum nauium facł¬
tatem habebat nauessoluit paulumq progressus a portu litteras a Cęsare
accepit. quibus est certior factos portus littoraꝗ omnia classibus aduersari¬
orum teneri. Quo cognito se in portum recepit nauesq omnes reuocat.
Una ex hisquę ꝑseuerauit neq imperio caleni obtemperauit quod erat sine
militibus priuatoq consilio aministrabatur. delata oricum atq a bibulo
expugnata est. qui de seruis liberisq omnibus ad impuberes supplicium sũ
mit & ad unum interficit. Ita exiguo tempore magnoq casu torius exẽ¬
citus salus constitit. Bibulus ut supra demostratumꝰ est erat cum clas¬
se ad oricum: Et sicuti mari portibusq Cesarem prohibebat. ita ip̃e oĩ

Expanded text:
constituit. hoc idem Pompeius fecit et trans flumen Apsum positis castris constituit. hoc idem Pompeius fecit et trans flumen Apsum positis castris eo copias omnes auxiliaque conduxit. Calenus legionibus equitibusque Brundisii in naves inpositis, ut erat praeceptum a Caesare, quantam navium facultatem habebat, naves solvit, paulumque a portu progressus litteras a Caesare accepit, quibus est certior factus portus litoraque omnia classibus adversariorum teneri. quo cognito se in portum recipit navesque omnes revocat. una ex his quae perseveravit neque imperio Caleni obtemperavit, quod erat sine militibus privatoque consilio administrabatur, delata Oricum atque a Bibulo expugnata est; qui de servis liberisque omnibus ad inpuberes supplicium sumit et ad unum interficit. ita exiguo tempore magnoque casu totius exercitus salus constitit. Bibulus, ut supra demonstratum est, erat in classe ad Oricum, et sicuti mari portibusque Caesarem prohibebat, ita ipse omni
Abbreviated transcription (Latin):
simul & cęsarem appropĩquare dicebatur. tantusꝗ terror ĩcidit eius ex¬
citui. quod pompeius noctem diei conumxerait. neq iter intermiserat ut
pene omnes ĩ epiro finitimisq regionibus signa relinquerent cã pluris
arma proicerent ae suge simle iter uideretur. Sed cum prope dẏ racdhrã
Pompeuis constitisset castraq metari iussisset: ꝑterrito etiam tum exer¬
citu princeps labienus procedit. urauitq se eum non deserturum eũ¬
demq casum subiturum quencũq fortuna tribuisset. hoc idem reliqui
urat legati. hos. tr̃. militum centurionesq seq̃untur atq idem omis
exercitus uirat. Cęsar profecto occupato itinere ad Dyrachium finem pro¬
perandi facit. castraq ad flumen habus supponit in finibus appollonatũ
ut castellis uigilisq bene meritȩ ciuitates tutȩ essent presidio. ibiq reliqͣ¬
rum ex italia legionum aduentum expectare & suppellibris hyemare

Expanded text:
simul Caesar adpropinquare dicebatur; tantusque terror incidit eius exsimul Caesar adpropinquare dicebatur; tantusque terror incidit eius exercitu, quod properans noctem die coniunxerat neque iter intermiserat, ut paene omnes ex Epiro finitimisque regionibus signa relinquerent, complures arma proicerent, ac fugae simile iter videretur. sed cum prope Dyrrachium Pompeius constitisset castraque metari iussisset, perterrito etiam tum exercitu princeps Labienus procedit iuratque se eum non deserturum eundemque casum subiturum, quemcumque ei fortuna tribuisset. hoc idem reliqui iurant legati; hos tribuni militum centurionesque sequuntur, atque idem omnis exercitus iurat. Caesar praeoccupato itinere ad Dyrrachium finem properandi facit castraque ad flumen Apsum ponit in finibus Apolloniatium, ut castellis vigiliisque bene meritae civitates tutae essent praesidio, ibique reliquarum ex Italia legionum adventum expectare et sub pellibus hiemare
Abbreviated transcription (Latin):
iussit. Illi autem cum contni imperium populi ro. pugnaturos se esse¬
tis omnibus auxilis portas aperuit & se atq oppidum cȩsari deddidit:
in columisq ab eo conseruatus est. Recepto cesar orico nulla interpo¬
sita mora appolloniam proficiscitur. Euis aduentu audito .I. Strabe¬
riusqui ibi prȩerat aquam comportare in arcem atq eam munire
obsidesq ab appollomatibus exigere cepit. Illi uero daturosse negare atq
portus consuli preclusuros neq sibi iudicium sumpturos contra idᵈ qđ oĩs
appollonia Straberius. Illi legatos ad Cesarem mittunt oppido ꝗ reci¬
piunt. Hos secuntur billidenses amathini & reliquȩ finitimȩ ciuita¬
tes. totaq epirus & legcitis ad cȩsarem missis quȩ imperaret facturos se¬
pollicentur. At pompeius cognitis his rebus quȩ erant orici atq appol¬
lome geste dinichio timens diurnis eo nocturnisq itineribus cõtendit.

Expanded text:
iuberet, illi autem se contra imperium populi Romani pugnaturos iuberet, illi autem se contra imperium populi Romani pugnaturos tis omnibus auxiliis portas aperuit et se atque oppidum Caesari dedidit incolumisque ab eo conservatus est. Recepto Caesar Orico nulla interposita mora Apolloniam proficiscitur. eius adventu audito L. Staberius, qui ibi praeerat, aquam comportare in arcem atque eam munire obsidesque ab Apolloniatibus exigere coepit. illi vero daturos se negare neque portas consuli praeclusuros neque sibi iudicium sumpturos contra, atque omnisApollonia Staberius. illi ad Caesarem legatos mittunt oppidoque recipiunt. hos sequuntur Byllidenses Amantini et reliquae finitimae civitates totaque Epirus et legatis ad Caesarem missis, quae imperaret, facturos pollicentur. At Pompeius cognitis his rebus, quae erant Orici atque Apolloniae gestae, Dyrrachio timens diurnis eo nocturnisque itineribus contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Q copias dimissurum. Bibulus his expositis coreire non minus neces¬
sarium esse existimauit de repentino aduentu cesaris pompeium fie¬
ñ certiorem uti ad id consilium capere posset anteꝗͣ demandatis
agi inciperet atq eidem continuato nocte atq diȩ itinere acomni¬
bus copiis mutatis ad celeritatem iumentis ad pompeium contendit ut
adesse cȩsirem nuntiaret. Pompeius erat eo tempore ĩ candauia itẽ¬
Q ex macedonia ĩ hiberna appolloniam oyrachiumq petere cepit.
sed re noua ꝑturbatus maioribis itineribus appolloniam petere cepit ne
Cesar orȩ marittimȩ ciuitates eccuparet. At ille expositis militibus eo¬
dem die curcum proficistitur. Quo cum uenisset. L. torquatus qui uissu
pompeioppido prȩerat. presidiumq ibi partinoꝵ habebat. conatus dau¬
sis portis oppidum defendere grecos murum ascendere atq arma capere

Expanded text:
que copias dimissurum. Vibullius expositus Corcyrae non minus necesque copias dimissurum. Vibullius expositus Corcyrae non minus necessarium esse existimavit de repentino adventu Caesaris Pompeium fieri certiorem, uti ad id consilium capere posset, ante quam de mandatis agi inciperetur, atque ideo continuato nocte ac die itinere atque omnibus oppidis mutatis ad celeritatem iumentis ad Pompeium contendit, ut adesse Caesarem nuntiaret. Pompeius erat eo tempore in Candavia iterque ex Macedonia in hiberna Apolloniam Dyrrachiumque habebat. sed re nova perturbatus maioribus itineribus Apolloniam petere coepit, ne Caesar orae maritimae civitates occuparet. at ille expositis militibus eodem die Oricum proficiscitur. quo cum venisset, L. Torquatus, qui iussu Pompei oppido praeerat praesidiumque ibi Parthinorum habebat, conatus portis clausis oppidum defendere, cum Graecos murum ascendere atque arma capere
Abbreviated transcription (Latin):
q hispanis & cohortibus italia atq hispania cuuum romanorum cen-¬
tum atq .Xxx. morte curionis & detrimento a franiani exercitustã
to militumq deditione ad corciram. proinde sibi ac rei .p. parcerent
quantum ĩ bello fortuna posset. Iam ip̃i ĩ commodis suis satis essent detͥ¬
mento. hoc unum est tempuis de pace agendi dum sibi uterq confide¬
ret & pares ambo uiderentur. Si uero alteri paululum mocio tribuisset
fortuna non esse ufurum conditionibus paciss quoniam ante cõuenire¬
non potuissẽt romȩ a senatu a populo petidebere. Interea & r.p. & ip̃is
placere oportere. si uterq statim ĩ contione urauisset. se triduo proxi¬
mo exercitum dimissurum depositisq armis auxilisq quibus nunc
confiderent. necessario populi senatusq uidicio fore utrũꝗ contentum:
tlec quoq ut facilius pompeio probari possent omnes suas terrestris inbũ¬

Expanded text:
que Hispaniis et cohortibus in; Italia atque Hispania civium Romanorum cque Hispaniis et cohortibus in; Italia atque Hispania civium Romanorum c atque xxx; se morte Curionis et detrimento Africani exercitus et Antoni militumque deditione ad Curictam. proinde sibi ac rei publicae parcerent, cum quantum in bello fortuna posset, iam ipsi incommodis suis satis essent documento. hoc unum esse tempus de pace agendi, dum sibi uterque confideret et pares ambo viderentur; si vero alteri paulum modo tribuisset fortuna, non esse usurum condicionibus pacis eum, quinon potuissent, Romae ab senatu et a populo peti debere. interesse id rei publicae et ipsis placere oportere, si uterque in contione statim iuravisset se triduo proximo exercitum dimissurum. depositis armis auxiliisque, quibus nunc confiderent, necessario populi senatusque iudicio fore utrumque contentum. haec quo facilius Pompeio probari possent, omnes suas terrestris urbium
Abbreviated transcription (Latin):
uium ĩ naues confugere caegerunt. Nic suit oppugnationis exitus. Iam¬
Q byens appropinquabat & tantis detrimentis receptis Octauius despe¬
rata oppugnatione oppidi Dyrachium sese ad pompeium recepit. De¬
mostrauimus. L.bibulum rusum pompeis prefecdum bis in potestatem
ꝑuenisse Cȩsaris atq abeo esse dimissum. Semel ad Corsinium iterum
ĩ hispania. hunc pro suis beneficiis cȩsar idoneum iudicauerat. Quẽ
cum mandatis ad .CN. Fompeium mitteret. eundemq apud .CRi. Rom¬
peium auctoritatem habere intelligebat. Erat autem hec summa man¬
datoꝵ debere utrũq ꝑtinaciȩ finem facere & ab armis distedere neq
amplius fortunam periclitari. Satisq esse magna utrĩq ĩ cõmoda ac¬
cepta quȩ prodisciplina & prȩceptis habere possent ut reliquos casus ti¬
merent. Illum ab ytalia expussum amissa sicilia & sardinia duabus¬

Expanded text:
vium in naves confugere coegerunt. hic fuit oppugnationis exitus. iamvium in naves confugere coegerunt. hic fuit oppugnationis exitus. iamque hiems adpropinquabat, et tantis detrimentis acceptis Octavius desperata oppugnatione oppidi Dyrrachium sese ad Pompeium recepit. Demonstravimus L. Vibullium Rufum, Pompei praefectum, bis in potestatem pervenisse Caesaris atque ab eo esse dimissum, semel ad Corfinium, iterum in Hispania. hunc pro suis beneficiis Caesar idoneum iudicaverat, quem cum mandatis ad Cn. Pompeium mitteret, eundemque apud Cn. Pompeium auctoritatem habere intellegebat. erat autem haec summa mandatorum: debere utrumque pertinaciae finem facere et ab armis discedere neque amplius fortunam periclitari. satis esse magna utrimque incommoda accepta, quae pro disciplina et praeceptis habere possent, ut reliquos casus timerent: illum Italia expulsum amissa Sicilia et Sardinia duabus
Abbreviated transcription (Latin):
crinibus tormenta effecerunt. Quorum cognita sententia octauius ꝗ¬
nis castris oppidum circundedit atq uno tempore obsidione & oppugnati¬
onibus eos premere cępit. Illi omnĩa perpeti parati maxime a re frum̃¬
taria laborabunt. Qui remissis ad cȩsarem nuntis auxilium ab eo pete¬
bant reliqua ut poterant ꝑse ĩ commoda substinebant. Et longo ĩter¬
posto spatio cum diuturnitas oppugnationis negligentiores octauianos
effecisset nacti occasionem meridiam temporis discessu eoꝵ. pueris
mulieribusq ĩ muro dispositis nequid quotidianȩ consuerudinis desi¬
deraretur ip̃i manu facta cum his quos nuꝑ manumissos liberauemĩt
ĩ proxima octauii castra ĩ rumpunt. His expugnatis eodem impetu
altera sunt adorti inde .iiiͦ. & .iiiiͦ. & deinceps reliqua omnibusq eos
castris expulerunt & magno numero interfecto reliquos atq ipm̃ octa¬

Expanded text:
crinibus tormenta effecerunt. quorum cognita sententia Octavius qcrinibus tormenta effecerunt. quorum cognita sententia Octavius quinis castris oppidum circumdedit atque uno tempore obsidione et oppugnationibus eos premere coepit. illi omnia perpeti parati maxime a re frumentaria laborabant. cui re missis ad Caesarem legatis auxilium ab eo petebant; reliqua, ut poterant, incommoda per se sustinebant. et longo interposito spatio cum diuturnitas oppugnationis neglegentiores Octavianos effecisset, nacti occasionem meridiani temporis discessu eorum pueris mulieribusque in muro dispositis, nequid cotidianae consuetudinis desideraretur, ipsi manu facta cum iis quos nuper maxime liberaverant, in proxima Octavi castra inruperunt. his expugnatis eodem impetu altera sunt adorti, inde tertia et quarta et deinceps reliqua, omnibusque eos castris expulerunt et magno numero interfecto reliquos atque ipsum Octa
Abbreviated transcription (Latin):
stationes lutora q omnia longȩ lateq classibus occupauit. Custodiis diligẽ¬
tius dispositis ip̃e griuissima hyeme ĩ nauibus excubabat neq ullum
laborem aut munus despiciens neq subsidium expectans si in cͥesaris com¬
plexum ueniret. sed post discessum liburnarum ex ylirico .u. octa¬
uius cum his quas habebat nauibus salonas ꝑuenit. Ibiq concitatis đ¬
dalmacis reliquis q barbaris hissam a cȩsiris amicitia auertit. Conuen¬
tum salonis. cum neꝗ pollicitationibus neq denũtiatione ꝑiculi ꝑ mouere
posset oppidum oppugnare ĩstituit. Est autem oppidum & loci natura
& colle munitum. Sed celeriter ciues ro. ligneis esfectis turnbus hisse muni¬
uerunt. Et cum essent infirmi ad resistendum propter paucitatem ho¬
minum crebris confecti uulneribus ad extremum auxilium destende¬
runt seruosq omnes puberes liberauerunt: & prefectis onnium mulieꝵ

Expanded text:
stationes litoraque omnia longe lateque classibus occupavit, custodiisque diligenstationes litoraque omnia longe lateque classibus occupavit, custodiisque diligentius dispositis, ipse gravissima hieme in navibus excubans neque ullum laborem aut munus despiciens neque subsidium exspectans, si in Caesaris complexum venire posset. Discessu Liburnarum ex Illyrico M. Octavius cum iis quas habebat navibus Salonas pervenit. ibi concitatis Dalmatis reliquisque barbaris Issam a Caesaris amicitia avertit. conventum Salonis cum neque pollicitationibus neque denuntiatione periculi permovere posset, oppidum oppugnare instituit. est autem oppidum et loci natura et colle munitum. sed celeriter cives Romani ligneis effectis turribus sese munierunt, et cum essent infirmi ad resistendum propter paucitatem hominum crebris confecti vulneribus, ad extremum auxilium descenderunt servosque omnes puberes liberaverunt et praesectis omnium mulierum
Abbreviated transcription (Latin):
illi neque bibulus impeditis nauibus dipersisq remigibus satis mature
occurrit quod prius ad continentem uisus est: Cȩsar ꝙ de euis aduẽtu
fama: omnino ĩ eas regiones ꝑferretur. Expositis militibus naues eadem
nocte brundisium a cȩsare remituntur ut reliquȩ legiones equitatusq
transportari possent. Huic officio prȩpositus erat Rufus calenus legatus
qui celeritatem ĩ transportandis legionibus adhiberet. Sed Sserius a ter¬
ra prouecte naues neq usȩ nocturna aura. ĩ redeundo offenderunt. Hibu¬
lus enim corcire certior ffactus de aduentu cȩsaris sperans alicui se parti
onustarum nauium occurrere posse nauibus occurrit. Et nactus circiter
xxx. ĩ eas diligentiȩ suȩ ac doloris iracunda erupit. omnesq incendit
eodemq igne nautas dominosq nauium interficit. magnitudine penȩ
reliquos deterrere sperans. hoc confecto negotio a salonis adorici portum

Expanded text:
iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis mature iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis mature occurrit, quod prius ad continentem visus est Caesar, quam de eius adventu fama omnino in eas regiones perferretur. Expositis militibus naves eadem nocte Brundisium a Caesare remittuntur, ut reliquae legiones equitatusque transportari possent. huic officio praepositus erat Fufius Calenus legatus, qui celeritatem in transportandis legionibus adhiberet. sed serius a terra provectae naves neque usae nocturna aura in redeundo ffenderunt. oBibulus enim Corcyrae certior factus de adventu Caesaris, sperans alicui se parti onustarum navium occurrere posse inanibus occurrit, et nactus circiter xxx in eas indiligentiae suae ac doloris iracundiam erupit, omnesque incendit eodemque igne nautas dominosque navium interfecit, magnitudine poenae reliquos terreri sperans. hoc confecto negotio a Sasonis ad Orici portum
Abbreviated transcription (Latin):
in utalia relinquerent ip̃ expediti naues conscenderent. quo maior nũs
militum posset imponi omnia ꝗ ex uictoria & ex sua libemlitate spera¬
rent. Conclamantibus omnibus imperaret qđ uellet quodcũq impera¬
uisset se equo animo esse facturos .ii. noñ. Ianuar̃. naues soluit impositis
ut supras demostratum est legionibus. ui. Post tridie terram attigit grȩ¬
corum saxa inter & alia loca periculosa quietam nactus stationem &
portus omnes timens quos teneri ab aduersaris arbitrabatur ad eum locũ
qui appellatur pharsalia omnibus nauibus ad unam incolumibus milites
exposuit. Erat orici lucretius hispillo & uinutuis rufus cum asiaticis
nauibus. XUiii. quibus uissu .d. Leli prȩerat .M. bibulus cum nauibus
.cx. corcire. Sed nequaꝗͣ hi sibi confisi exportu prodire sunt ausi Cã
c̃esar ommino.xii. naus longas presicdio dixisset inqub ent etiam ipe.

Expanded text:
in Italia relinquerent, ipsi expediti naves conscenderent, quo maior numerus in Italia relinquerent, ipsi expediti naves conscenderent, quo maior numerus militum posset inponi, omniaque ex victoria et ex sua liberalitate sperarent, conclamantibus omnibus, imperaret quod vellet, quodcumque imperavisset, se aequo animo esse facturos, ii Nonas Ianuarias naves solvit. impositae, ut supra demonstratum est, legiones vii. postridie terram attigit. Cerauniorum saxa inter et alia loca periculosa quietam nanctus stationem et portus omnes timens, quod teneri ab adversariis arbitrabantur, ad eum locum qui appellabatur Palaeste, omnibus navibus ad unam incolumibus milites exposuit. Erat Orici Lucretius Vespillo et Minucius Rufus cum Asiaticis navibus xviii, quibus iussu D. Laelii praeerant, M. Bibulus cum navibus cx Corcyrae. sed neque hi sibi confisi ex portu prodire sunt ausi, cum Caesar omnino xii naves longas praesidio duxisset, in quibus erant constratae
Abbreviated transcription (Latin):
mercennarios partim imperio aut gratia comparatos. Item macedones
tbessalos atq reliquarum gentium & ciuitatum adiecerat atq eum
quem supra demostrauimus numerum expleuerat frumenti uĩm ma-¬
ximam ex theslia asia egipto creta cyrenis reliquisq regionib
comparauerat. hyemare Oyrachio appollome omnibusq oppidis ma-¬
ritimis constituerat. ut mare transire cęsarem probiberet: eiusꝗ reicã
ora maritima classem disposuerat. Freerat egiptis nauibus pompeifi¬
lius asiaticis .D. lelius & .C. Triarius Synacis .c. cassiuis Rbodiis .c.
n arcellus: cum.c. fompeio liburnice atq athicȩ classi. Tribonius libo.
& .u. octauius. toti tamen officio maritimo. M. bibulus prepositus cũ¬
cta administrabat. ad hunc summa imperii respiciebat. Cesar ut brũ¬
dusium uenit. contionatus apud milites. quoniam prope ad finem laboꝵ
ac periculoꝵ esset ꝑuentum equo ut animo mancipia atq impedim̃ta

Expanded text:
mercennarios, partim imperio aut gratia comparatos, item Macedones, mercennarios, partim imperio aut gratia comparatos, item Macedones, Thessalos ac reliquarum gentium et civitatum adiecerat atque eum quem supra demonstravimus numerum expleverat. Frumenti vim maximam ex Thessalia Asia Aegypto Creta Cyrenis reliquisque regionibus comparaverat. hiemare Dyrrachii Apolloniae omnibusque oppidis maritimis constituerat, ut mare transire Caesarem prohiberet, eiusque rei causa omni ora maritima classem disposuerat. praeerat Aegyptiis navibus Pompeius filius, Asiaticis D. Laelius et C. Triarius, Syriacis C. Cassius, Rhodiis C. Marcellus cum C. Coponio, Liburnicae atque Achaicae classi Scribonius Libo et M. Octavius. toti tamen officio maritimo M. Bibulus praepositus cuncta administrabat; ad hunc summa imperii respiciebat. Caesar ut Brundisium venit, contionatus apud milites, quoniam prope ad finem laborum ac periculorum esset perventum, aequo animo mancipia atque inpedimenta
Abbreviated transcription (Latin):
ti nomine ĩ legiones distribuerat. His antonianos milites admiscuerat.
Preter has expectabat cum scipione ex Syria legiones duas sagiptarioꝵ
excreta: lacedemone ex ponto atq syria reliquisq cuntatibus. ũi.
tum .uii. milia. Ex quibus. dc Deiotarus adduxerat .d. ariobaranes
ex capadocia ad eundem numerum cotus ex trachia dederat. & sa-¬
salam filium miserat ex macedonia .cc. erant quibus rascipolis prȩeratex¬
cellenti uirtute.d. ex gabinianis. alexandria gallos germanosq quosibi
gabmnus prefsicdi causa apud regem prbolomeum religuenit Pompeius
filius cum classe adduxerat. decc. quos ex seruis suis pastorumq
suoꝵ coegerat .ccc. tarcondarius castor & Dõnilaus ex gallogrecia
tantundem. Norum alter una uenerat. alter filium miserat .co. ex
syria acõmageno anthioco cui magna pompeius premia tribuit.
Missi erant ĩ his pleriq hippotaxote. Etiam dardanos bellos. partim

Expanded text:
nti nomine in legiones distribuerat; his Antonianos milites admiscuerat. nti nomine in legiones distribuerat; his Antonianos milites admiscuerat. praeter has expectabat cum Scipione ex Syria legiones ii. sagittarios Creta, Lacedaemone, ex Ponto atque Syria reliquisque civitatibus iii milia tes vii milia. ex quibus dc Gallos Deiotarus adduxerat, d Ariobarzanes ex Cappadocia; ad eundem numerum Cotus ex Thracia dederat et Sadalam filium miserat; ex Macedonia cc erant, quibus Rhascypolis praeerat, excellenti virtute; d ex Gabinianis Alexandria, Gallos Germanosque, quos ibi A. Gabinius praesidii causa apud regem Ptolomaeum reliquerat, Pompeius filius cum classe adduxerat; dccc ex servis suis pastorumque suorum numero coegerat; ccc Tarcondarius Castor et Domnilaus ex Gallograecia dederant — horum alter una venerat, alter filium miserat — ; cc ex Syria a Commageno Antiocho, cui magna Pompeius praemia tribuit, missi erant, in his plerique hippotoxotae. huc Dardanos, Bessos partim
Abbreviated transcription (Latin):
ad comparandas copias nactus. quod uacuum a bello atq ab hoste ocio¬
sum fuerat magnam ex afia cycladibusq insulis corcira athenis põ¬
tobictima syria sicilia phenice egypto classem coegerat. magnam om¬
nibus locis edificandam curauerat magnam impenitam asiȩ syriȩ regi¬
onibusq omnibus & dinastis & thecrarbis & liberis achaiȩ populis pecimiã
exegerat magnas societatis earum prouinciarum quas ip̃e obtinebat sibi
numerare coegerat. legiones effecerat ciuium romanoꝵ .vIIIi.U. ex ita¬
lia quas trascluxerat. unam ex sicilia ueteranam. quam factam ex
duabus gemellam appellabat: unam ex creta & macedonia ex uetera¬
nis militibus. qui dimissi a suꝑioribus imperatoribus in his prouinciis conse¬
derant. duas ex asia quas lentulus consul conscribendas curauerat. fre¬
terea magnum numerum ex thesalia boetia achaia: epirq cõmplem̃¬

Expanded text:
ad conparandas copias nactus, quod vacuum a bello atque ab hoste otioad conparandas copias nactus, quod vacuum a bello atque ab hoste otiosum fuerat, magnam ex Asia Cycladibusque insulis Corcyra Athenis Ponto Bithynia Syria Cilicia Phoenice Aegypto classem coegerat, magnam omnibus locis aedificandam curaverat, magnam imperatam Asiae Syriae regibusque omnibus et dynastis et tetrarchis et liberis Achaiae populis pecuniam exegerat, magnam societates earum provinciarum, quas ipse obtinebat, sibi numerare coegerat. Legiones effecerat civium Romanorum viiii: v ex Italia quas traduxerat; unam ex Cilicia veteranam, quam factam ex duabus gemellam appellabat; unam ex Creta et Macedonia ex veteranis militibus, qui dimissi a superioribus imperatoribus in his provinciis consederant; duas ex Asia, quas Lentulus consul conscribendas curaverat. praeterea magnum numerum ex Thessalia Boeotia Achaia Epiroque suppleme
Abbreviated transcription (Latin):
enim prius hoc iudicio pp̃ debere restitui. quam suo beneficio uideri re¬
ceptos ne aut ingratus in referenda gratia aut arrogiins ĩ preripiẽ¬
do populi beneficio uideretur. Nis rebus & ftris latims. comitiseq om̃b
ꝑficiendis .xi. dies tribuit. dictatura q se abhicat & ab urbe proficiscitũ
brundusium q peruenit. Eo legiones.xIi. equitatum omnem uenire ius¬
serat. Sed tantum nauium repperit. ut angustȩ .xx. milia legionarior
militum :.d.milites transportare possent. Hoc unum in opia nauium
cesari ad celeritatem conficiendi belli defuit. atq hȩc ip̃e copiȩ hoc in¬
frequentiores quoq imponuntur q multi gailli tot belis defecerant. longũ¬
q iter ex hispanĩa magnum numerum diminuerat. & grauis autũnus
ĩ apulia cirũq brundusium ex saluberrimis galliȩ & hispaniȩ regioni¬
bus omnem exercitum ualitudine temptauerat. Pompeius anni spatiũ

Expanded text:
enim prius hos iudicio populi debere restitui quam suo beneficio videri reenim prius hos iudicio populi debere restitui quam suo beneficio videri receptos, ne aut ingratus in referenda gratia aut arrogans in praeripiendo populi beneficio videretur. His rebus et feriis Latinis comitiisque omnibus perficiendis xi dies tribuit dictaturaque se abdicat et ab urbe proficiscitur Brundisiumque pervenit. eo legiones xii, equitatum omnem venire iusserat. sed tantum navium repperit ut anguste xv milia legionariorum militum, d equites transportari possent. hoc unum inopia navium Caesari ad celeritatem conficiendi belli defuit. atque eae ipsae copiae hoc infrequentiores inponuntur, quod multi Gallia tot bellis defecerant longumque iter ex Hispania magnum numerum deminuerat, et gravis autumnus in Apulia circumque Brundisium ex saluberrimis Galliae et Hispaniae regionibus omnem exercitum valetudine temptaverat. Pompeius annuum spatium
Abbreviated transcription (Latin):
Ictatore habente comitia Cȩsare cons. creant᷑.
Iulius cesar & .P. Seruilius. Is enim erat annus
quo ꝑ leges ei consulem fieri liceret. His reb
confectis cum fides tota ytalia esset angustior
neq creditȩ pecuniȩ soluerentur. constituit ut ã¬
bitri darentur. ꝑ eos fierent extimationes posses¬
sionum & rerum quanti quȩq earum ante bellum fuisset atq credi et¬
toribus traderentur. Hoc & ad timorem nouarum tabularum tollen-¬
dum minuendumq: qui fẽre bellum & cuiles dissensiones sequi consue-¬
uit & ad debitorum tuendam existimationem esse aptissimum exi
los ambitus pompeia lege damnatos illis temporibus quibus in urbe prę¬
sidĩa legionum pompeius habuerat. Quȩ uidicia aliis audientibus iudi:¬
cibus alis sententiam ferentibus singulis diebus erant ꝑfecta in integrũ
restituit: Qui se illi odio ciuiilis belli obntulerant. si sua opera ĩ bello uti
uellet proinde extimans ac si usus esset suffecissent potestatem. statuerat

Expanded text:
ictatore habente comitia Caesare consules creantur Iulius Caesar et P. Servilius; is enim erat annus, quo per leges ei consulem fieri liceret. his rebus confectis, cum fides tota Italia esset angustior, neque creditae pecuniae solverentur, constituit ut arbitri darentur; per eos fierent aestimationes possessionum et rerum, quanti quaeque earum ante bellum fuisset, atque eae creditoribus traderentur. hoc et ad timorem novarum tabularum tollendum minuendumque, qui fere bella et civiles dissensiones sequi consuevit, et ad debitorum tuendam existimationem esse aptissimum exislos ambitus Pompeia lege damnatos illis temporibus, quibus in urbe praesidia legionum Pompeius habuerat, quae iudicia aliis audientibus iudicibus, aliis sententiam ferentibus singulis diebus erant perfecta, in integrum restituit, qui se illi initio civilis belli obtulerant, si sua opera in bello uti vellet, proinde aestimans ac si usus esset, quoniam sui fecissent potestatem. statuerat
Abbreviated transcription (Latin):
gia traiecit unaq bellum administrare cepit. Sed celeriter est intercos
de principatu controuersiã orta. Quȩ res apud milites largitiones auxit
magnis enim iacturis sibi quisq eorum animos conciliabat. Hȩc dum
apud hostes gerumtur photinus nutritius pueri & procurator regni ĩ ꝑte
cęsaris cum ad achillam nuntios mitteret. hortareturq ne negotio desi¬
steret neue animo deficeret iudicatis deprehensisq nuntiis a cȩsare est
interfectus.

Expanded text:
gia traiecit unaque bellum administrare coepit. sed celeriter est inter eos de principatu controversia orta, quae res apud milites largitiones auxit; magnis enim iacturis sibi quisque eorum animos conciliabat. haec dum apud hostes geruntur, Pothinus, nutricius pueri et procurator regni, in parte Caesaris, cum ad Achillam nuntios mitteret hortareturque, ne negotio desisteret neve animo deficeret, indicatis deprehensisque internuntiis a Caesare est interfectus.
Abbreviated transcription (Latin):
gnum numerum obsidum. legiones in yberna mittit. Captiuoꝵ circiter
.xx milia eduis aruernisq reddit. Titum labienum cum duabus legio
nibus & equitatu ĩsequanos proficisei ubet. Fuic. Marcum Simphonum
rutilium attribuit. C. fabium legatum & Lutium minutium basilium
cum legionibus duabus ĩ renis collocat. ne quam a finitimis bellouagis
calamittitem accipiant. C antistium reginum in ambibarecos. Titum Sel¬
tium ĩ bituriges .c. Caninium rebellumꝰ ĩ Rutenos. cum singulis legio¬
nibus mttit. Quintum tullium ciceronem a publium sulpitium cabiloni
& masticõẽ ĩ edius ad ararim rei frumentarię causa collocat. sp̃e bibracte
hyemare constituit. His licteris cognitis romȩ dieꝵ xx. sipplicatio indicit᷑¬

Expanded text:
gnum numerum obsidum. Legiones in hiberna mittit. Captivorum circiter gnum numerum obsidum. Legiones in hiberna mittit. Captivorum circiter viginti milia Aeduis Arvernisque reddit. Titum Labienum duabushuic Marcum Sempronium Rutilum attribuit. Gaium Fabium legatum et Lucium Minucium Basilum cum legionibus duabus in Remis collocat, ne quam ab finitimis Bellovacis calamitatem accipiant. Gaium Antistium Reginum in Ambivaretos, Titum Sextium in Bituriges, Gaium Caninium Rebilum in Rutenos cum singulis legionibus mittit. Quintum Tullium Ciceronem et Publium Sulpicium Cabilloni et Matiscone in Aeduis ad Ararim rei frumentariae causa collocat. Ipse Bibracte hiemare constituit. His litteris cognitis Romae dierum viginti supplicatio reddit
Abbreviated transcription (Latin):
tuissent. De media nocte missus equitatus nouissimum agmen conseꝗcur.
magnus numerus capitur atq interficitur. Reliqui ex fuga ĩ ciuutaites
discedunt. Postero die Uertingetonx consilio conuocato. id bellũ se su¬
scepisse non suarum necessitatum sed cõmunis libertatis causa demõstrat.
Et quoniam sit fortune cedendum ad utranq rem se illis offerre seu mõ.¬
te sua romanis satisfacere seu uiuum tradere uelint. Mittuntur de his re¬
bus ad cesarem legati. Iubet arma tradere. principes ꝓduci ip̃e ĩ muni-¬
tione pro castris consedit. Eo duces producuntur Uertigentorix deditur.
arma proiciuntur. Refuatis eduis atq aruernis si ꝑ eos ciuitates recuꝑare
posset. ex reliquis captiuis toto exercitui capita singula prȩdȩ nomine
distribuit. Nis rebus confectis ĩ eduos proficiscitur ciuttatem recipit. eo
legatis ab aruernis missi quȩ imꝑaret se facturos pollicentur. Imꝑat ma¬

Expanded text:
tuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: tuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur. Reservatis Aeduis atque Arvernis, si per eos civitates reciperare posset, ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo legati ab Arvernis missi quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat ma
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsar ut prelio ĩtersit. Eius aduentu ex colore uestitus quo ĩ prelis
sequi uiserat ut de locis suꝑioribus ħ decluua a deuexa cernebantur hostes
prelium commitunt. Utrinq clamore sublato excipit rursus ex uallo atq
omnibus munitionibus clamor. Nostri obmissis pilis gladis rem gerunt. Re¬
pente post tergum equitatus cernitur cohortes aliȩ appropinquabant. hostis
terga uerterunt. fugientibus equites oxcurrunt. Fit magna cedes. Assedilus
duxꝰ & princeps remus. tum occiditur Uercassiuellanus aruernus uiuusi
fuga comprebenditur. Signa militaria. Ixxuii: ad cȩsarem referuntũ
pauci ex tanto numero se ĩ columes ĩ castra recipiunt. Conspicati ex oppi¬
do cedem & fugam suoꝵ desꝑata salute copias a munitionibus reducunt
F it protinus hac re audita ex castris galloꝵ fuga. Ꝙ nisi crebris subsidis
ac totiuis dici labore milites essent defessi omnes hostium copie delen po-¬

Expanded text:
Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo iCaesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo isequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt. Vtrimque clamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugientibus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga comprehenditur; signa militaria septuaginta quattuor ad Caesarem referuntur: pauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri po
Abbreviated transcription (Latin):
tis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca pͣrupta
ex ascensu temptant. Huc ea quȩ parauerant conferunt multitudine te¬
lorum ex turribus propugnantes deturbant. aggere & cratibus fossas ex¬
plent falcibus adorti uallum ac loricam rescindunt. Mittit primo brutũ
adolescentem cum cohortibus Cȩsar post eum cum aliis.c. fabium lega¬
tum postremo ip̃e cum uehementius pugnaretur ĩ tegros subsidio ad¬
ducit. Restituto prelio ac repulsis hostibus eo quo labienum miserat
contendit. Cohortes.iiii. ex proximo castello deducit. equitum ꝑtem
sequi ꝑtem circũire exteriores munitiones & atergo adoriri hostes iubet.
Labienus postꝗͣ neq aggeres neq fosse um hostium substinere poterant.
coactis una .Xl. cohortibus quas ex proximis presidus deluctas sors obtulit
cesarem ꝑ numptios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelenit

Expanded text:
tis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta tis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. Galli nisi ꝑfregerint munitiones de omni salute desꝑant roma¬
ni si rem obtinuerint. finem omnium laborum expectant. Maxime
ad superiores munitiones laboratur quo xercassiuellanum missum demo¬
straumus. Iniquum loci ad decliuitatem fastigium magnum habet mo-¬
mentum. Alii tela coniciunt. alii testudine facta subeunt defaitigatis. ĩ ui¬
cem integri succedunt. agger ab uniuersis ĩ munitionem comectus & ascẽ¬
sum dat gallis. & eti quȩ ĩ terra occultauerant romani contegit. Nec iã
arma nostris nec uires suppetunt. His rebus cognitis cȩsar labienum cũ
cohortibus .xi. subsidio laborantibus mittit. imꝑat si substinere non pos¬
sit deductis cohortibus eruptione pugnaret. id nisi necessirio ne faciat.
Ip̃e ad id reliquos cohortatus ne labori subcumbant omnium suꝑiorum di¬
micationum fructum ĩ eo die atq hora docet consistere. Interiores desꝑa¬

Expanded text:
veniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romaveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores despera
Abbreviated transcription (Latin):
contendit. eodemq tempore equitatus ad campestres munitiones accedẽ
& reliquȩ copie pro castris se se ostendẽ ceꝑunt. Uertĩgentorix ex ãce
alesiȩ suos conspicatus ex oppido egredicur. castris longurios. musculos.
falees. reliquaq quȩ eruptionis causa parauerant profert. pugnatur uno¬
tempore omnibus locis atq omnia temptantur. Quȩ minime uisa pars fr̃¬
ma est. huc concurritur romanorum manus tantis eruptionibus desti-¬
netur. nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendum nostros
ualet clamor qui post tergum pugnantibus exticit. q̃ suum periculum
ĩ aliena uidetur uirtute consistere. Omnia enim plerũq quȩ absunt
uehementius hominum mentes ꝑturbant. Cesar i doneum locum nactus
quid qua ex ꝑte geratur cognostit. laborantibus submittit. Utrisq
ad animum occurrit unum esse illud tempus quo maxime contendi cõ¬

Expanded text:
contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur untempore omnibus locis, atque omnia temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi con
Abbreviated transcription (Latin):
sicus munitionesq cognostunt. Erat a septentrione collis quem propter
magnitudinem cireuitus opere circũplere non potuerunt nostri necessa¬
rio pene iniquo & leuiter dediui castra fecerunt. ħ.C. antistius regmus
C.L. caninius regulus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis
ꝑ explonitores legionibus hostium duces . Ix. ex omni numero deligunt.
earum ciuitatum quȩ maximam uirtutis oppinionem habent quid ꝗ
pacto agi placeat occulte inter se constituunt adeundi tempus definuĩt.
cum meridies esse uideatur. His copiss Uercassuiellanum aruernum unũ
ex.iiii. ducibus propinquum Uertingentorigis p̃ficiunt . Ille ex castͥs
prima ugilia egressus prope confecto sublucem itinere post montem se cc¬
cultauit. militesq ex nocturno labore se se reficere iussit. Cum iam me¬
ridies appropinquare uideretur ad ea castra quȩ supra demostrauimus

Expanded text:
situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt. Haec Gaius Antistius Reginus et Gaius Caninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regionibus duces hostium LX milia ex omni numero deligunt earum civitatum quae maximam virtutis opinionem habebant; quid quoque pacto agi placeat occulte inter se constituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus
Abbreviated transcription (Latin):
nostros premi ĩ tellexerant. his auxilio ex ulterioribus castellis deductos
submittebant. Dum longius a munitione aberant galli plus multitudine
teloꝵ proficiebant. Postea ꝗͣ propius successerunt aut se stimulis ĩ op¬
pinantes ĩduebant. aut ĩserobes delati transfodiebantur aut ex uallo
aut turribus traiecti pilis muralibus ĩteribant multis undiq acceptis uł
neribus nulla munitione pręrupta cum lux appareret ueriti ne a la-¬
tere aꝑto ex suꝑioribus castris eruptione circũuenirentur se ad suos receꝑĩt
At interiores dum ea quȩ ã Uertingetorige ad eruptionem preparauerãt
proferunt priores fossas explent diutius ĩ his rebus administrandis morati
prius suos discessisse cognouerunt: ꝗͣ munitionibus appropinquarent. Ita re
ĩfecta ĩ oppidum reuerterunt. Bis magno detrimento repulsi galli. quid
agant consulunt. locoꝵ peritos adhibent. ex bis superioꝵ castrorum

Expanded text:
nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum