comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abol. Pus setuus qui uxori mortis cã
danatũs est. pͥusqͣm uir deced̾et. stipulatꝰ
est. in pendenti puto eẽ causam obliga¬
tionis.donet uir aut moriaturaut
suspitione mortis ꝓp̃qmͣ ꝙ donau̾it. li¬
beretur. quicqͥd auttm eorum inciderit
ꝙ donationem aut ꝑimiat aut confir¬
met. id quo causam stipulatiouis aut
in itinere prãti solet. soluisset. aut qua¬
si locuplenor eẽt. ea frã ex actio fiat. an
uero nulla sit donatio ⁊ magis puto ũ
interlictum. h maxime. si x sua eausa¬
uministeriorum eius uitum itii̾s sui
causa datas repetere non posse. Iteraut̃
fuisse uidetur. uiri causa. i cumuxor ad
uirum ꝑuen̾it. nec interest intereẽ. an
aliquid de uecturis ir contrabendoma¬
tumonio conuentat. Non enimidonat
necessarias causas. ⁊ aliquid expensarũ
dum nonest. ¶ Siurxaspiro datem ꝓ¬
miserit i dotis usliras. sine clubio dicend̾
tam᷑ si uxorimantus petitionem coꝵ¬

Expanded text:
 is seruus, qui uxori mortis causa donatus est, prius quam uir decederet stipulatus est, in pendenti puto esse causam obligationis, donec uir aut moriatur aut suspicione mortis, propter quam donauit, liberetur: quidquid autem eorum inciderit, quod donationem aut peremat aut confirmet, id quoque causam stipulationis aut in itinere praestari solet, soluisset, an quasi locupletior‹e› ea facta exactio fiat, an uero nulla sit donatio? et magis puto non interdictum hoc, maxime si ipset ministeriorum eius virum itineris sui causa datas repetere non posse: iter autem fuisse videtur viri causa et cum uxor ad virum pervenit. nec interesse, an aliquid de vecturis in contrahendo matrimonio convenerit: non enim donat,necessarias causas et aliquid maritus expensarum dum non est. Si uxor viro dotem promiserit et dotis usuras, sine dubio dicendum tamen, si maritus uxori petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
lp. De fructib quo iideamꝰ siex fruc¬
tib precliorum q̃ donata sunt locuple¬
tata sit. auincausa donationis cadãt.
nuł signaificat frustusquo ut usura
licitam hr̃e donationem. d siquid ser¬
uis aut uestimentis usus aut usa fu̾it:
prĩs mariti sit potestate. deinde is
seruus aucillam accep̃.  dm̃um q
mulieri querttur. nec inter ẽẽ ust.ait.
ex cuĩ pemnua ħ antilla empta sit. q̃s
nec ex re sua quicqm adqui. potetit.¬
ꝑ eum quidonatur ei cum cuidatur.
hoc enun bone fidei possessior ib conces
sumest. uirum autem scientem alie¬
nũ ñ possidere. idemquerit si ex remari¬
ti ea ancilla comparata finti anadusꝰ
agentent mulierem de dote maritus
preciumi possit ꝑ exceptionem retinere.¬

Expanded text:
.De fructibus quoque uideamus, si ex fructibus praediorum quae donata sunt locupletata sit, an in causam donationis cadant. et Iulianus significat fructus quoque ut usuras licitam habere donationem.Sed si quid seruis aut uespatris mariti sit potestate, deinde is servus ancillam acceperit, dominium mulieri quaeretur: nec interesse Iulianus ait, ex cuius pecunia haec ancilla empta sit, quia nec ex re sua quicquam adquiri potest per eum qui donatur ei cui donatur: hoc enim bonae fidei possessoribus concsum est, uirum autem scientem alienum possidere.Idem quaerit, si ex re mariti ea ancilla comparata fuerit, an aduersus agentem mulier‹em› de dote maritus pretium possit per exceptionem retinere.
Abbreviated transcription (Latin):
hẽat n fumitatem. qñ abhac luce fu̾it
subtractus siue ren̾sus fu̾it siuead huc ĩ
pena constitutus. ¶ Cuniquis accepit
ut in suo eclificet. condici ei idnon pot̃.
qr magn douare ei uidetur. q̃ sutẽtia
neratii quo fuit. au emindatumãd
uillam extruendambagr̃ serendum
ꝙ aliqquin fcũrus nonerrat is crinac¬
cepit in spẽm donationis cad̾e. gͦ int̾ uit
uixorem hee erunt interdicte.
Laut. Quod suur uxorr cuius edes ĩ cen¬
dio consumpte sunt ad refectionem ea¬
iumpecuniam donau̾it. uali donatio ĩ
tantum inqntum eclificii extructio po¬
stulat.
tus prãt. tunc ꝙ suꝑest reuocabitur. si
satis ninnodicuest .i. supra uires dotis.¬
¶ Simaritus uxori pecumam danaue¬
rit. eaq uxor usuras ex donata peciuĩa
ꝑcepit. lucrabitur. hoc itauił. in inarito

Expanded text:
fuerit subtractus, si‹ue› reuersus siue adhuc in poena constitutus.Cum quis acceperit, ut in suo aedificet, condici ei id non potest, quia magis donari ei uidetur: quae sententia Neratii quoque fuit: ait enim datum ad uillam extruen dam uel agrum serendum, quod alioquin facturus non erat is qui accepit, in speciem donationis cadere. ergo inter uirum et uxorem hae erunt interdictae.um Quod si vir uxori, cuius aedes incendio consumptae sunt, ad refectionem earum pecuniam donaverit, valet donatio in tantum, in quantum aedificii extructio postulat. tus praestat, tunc quod superest revocabitur, si satis immodicum est, id est supra vires dotis. Si maritus uxori pecuniam donaverit eaque usuras ex donata pecunia perceperit, lucrabitur. haec ita Iulianus in marito
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cũ sim prõnus iuiꝰ uocãi nõ
pot̾o. S si sius nũmis emi ificem fie¬
gi. ꝓpatrono non habebor. ¶ꝓsti¬
tuta contra legem uenditionis uẽ¬
clitorem h̾ebit pr̃omun. sihac lege
uenierat. ut si ꝓstitutaeẽt fieret
libera. At sinenditor qui manus
lo quidem qui uendid̃ ubertatẽ
ꝯseqͣi s honorem hr̃i ⁊ ei equum
non est ut ⁊ marcelł .ł.ui. dig̃.¬
nũ aũ accipimus ĩ sicãpite mi¬
nutus sit. uł silibtus capite minu¬
tus sit: cdum adrogetur ꝑ obrepti¬
onem. cum enim hoc ip̃o ꝙ a roga¬
tur celat conditionem: non id:
actum uidetur. u̾fieret ĩgenuus
S siꝰ amnuloꝵ accep̃. puto euinre¬
uerenti am prõno exhibere debere
qmius omina ingenuitatis mum¬
a hẽat. aliud est sinatalib sit re¬
stitutus. Nam princeps ingeniũ
facit. ¶ Qui maniunttitur a
corpore aliquo ur couegio. uł cuu¬
tate. singuios inius uocabit. Nam
nõ est illorum libertus s.r. p. hos
elicti petere debet qͣmuis actorem

Expanded text:
 si‹m› patronus, in ius uocari non potero. sed si suis nummis emi et fidem fregi, pro patrono non habebor.Prostituta contra legem uenditionis uenditorem habebit patronum, si hac lege uenierat, ut, si prostituta esset, fieret libera. at si uenditor, qui manus lo quidem, qui uendidit, libertatem consequitur, sed honorem haberi ei aequum non est, ut et Marcellus liPatronum autem accipimus etiam si capite minutus sit: uel si libertus capite minutus, dum adrogetur per obreptionem. cum enim hoc ipso, quo adrogatur, celat condicionem, non id actum uidetur ut fieret ingenuus. Sed si ius anulorum accepit, puto eum reuerentiam patrono exhibere debere, quamuis omnia ingenuitatis munia habet. aliud si natalibus sit restitutus: nam princeps ingenuum facit. Qui manumittitur a corpore aliquo uel collegio uel ciuitate, singulos in ius uocabit: nam non est illorum libertus. sed rei publedicti petere debet, quamuis actorem
Abbreviated transcription (Latin):
eum amisisse honorem. S si fuit re¬
stitutus: erit er ĩ hꝰ edicti commodũ
uocari non poterct. S nec nepos in
adoptiua familia susceptus. d sifi¬
luis meus em añcipatus a doptau̾it
tiiũ. hͥ nepos ĩiꝰuocari pot̾it. S nec¬
cassum ut in parentib ⁊ uttra tri¬
nepotem accipimꝰ. ¶ Siuberta ex
pr̃õno fu̾it euixa: mutuose ip̃a i
filius eiꝰmius nonuocabũt. ¶ Sin
ã lib̾ipat̾m capitis accusauerut
libertum prõnum uł ĩ senututẽ
petieit̃ nlłs eis honor debetꝰspͣtor
ait. Iniꝰ sñ ꝑmistu meo nequis uo¬
cet. ꝑmissurus .n. est si famosa actõ
non sit. ur sipudorem non suggil¬
lat. qͣ prõnus conuenitur. uł
parentes. ⁊ totum hoc cã cognita d
facere. Nam in t̾clum ĩ excã famosa
inius uocari auberto. si eum gͣuissi¬
nia iniuria affecerit. flagellis for

Expanded text:
eum› amississe honorem. sed si fuerit restitutus, erit ei etiam huius edicti commodum  non poterit: sed nec nepos in adoptiva familia susceptus. sed si filius meus emancipatus adoptaverit filium, hic nepos in ius vocari potcundum Cassium, ut in parentibus, et ultra trinepotem accipimus.Si liberta ex patrono fuerit enixa, mutuo se ipsa et filius eius in ius non uocabunt.Sin autem liberi patroni capitis accusauerunt libertum paternum uel in seruitutem petierunt, nullus eis honor debetur.Praetor ait: 'in ius nisi permissu meo ne quis uocet'. permissurus enim est, si famosa actio non sit uel pudorem non suggilat, qua patronus conuenitur uel parentes. et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa,ronum in ius uocari a liberto: si eum grauissima iniuria adfecit, flagellis for
Abbreviated transcription (Latin):
uenclidit i tradidit tuq cinummos
credilisti quos ille soluit eitretlitori
cui pignus dederat tibi q cum eo conue¬
nit ut eares qͣmiam uendiderar. pig¬
nori tͥ eẽt nich̾te egisse constat. Quua
rem alienam pignor acceꝑas. Ea .il.
roẽ emptorem pignus liberatum hr̃e
cepisĩe. n ad remꝑtinnisse ꝙ tua pe¬
cunia pignus sit liberatum.
dem.ł. xuui. Si quasi recepturas
a debitore tuo cominus pecuniam
redditlisti ei pignus. Isꝙ ꝑfenestm
emisit. excepturo eo quemdeindu¬
stria a dioposu̾at lareoait. fuitit
agere cum debitore posse.⁊ adexhibẽ¬
clum ⁊ si agente te contrariqͥĩgnora¬
na a ceptia excipiat. debitor depig¬
nore sibi reddito. replicabitur dedolo
i fraude ꝑ qm nec redditum sed per
dopignore su abmitio sũ postea nõ
tm̃ uentmouali. uerum incip̃ emp¬
tor dominiũ rei hr̃es S isi non conue¬
uit de clistrahendo piguore ħ tñ inreꝰ
utimur ut liceat distraħe. simͦ nõ cõ¬
uenit neliteat. uͥ u̾o conuenit ne diꝰ¬

Expanded text:
uendidit et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse neque ad rem pertinuisse, quod tua pecunia pignus sit liberatum.d Sabinum Si quasi recepturus a debitore tuo comminus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, per quam nec redditum, sed per do pignore siue ab initio siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne di
Abbreviated transcription (Latin):
silis contestata cum debitore sit de ip̃o
debito .ł. sup̃e fideuissor conuentus fu¬
erit. nouata autem debiti obligatio
pignus ꝑimit. uͥ comenit ut pignus
repetatur. ¶Si qiͣdaturus tͥ pecĩã
pignus accepẽro: nec ded̾o pignantia
actione teriebor : uila solutione fc̃ã.
Idemq isi accepto lata sit pecumał
conditio deficit obqmͣ pignus contͣt
est. uł sipactum cuistandurn est. de
pecuni a nonpetenda ft̃m est. ¶ Sim
sortem clumtaxat ił inusuras obsitͥ¬
tumẽ pignus eo soluto ꝓp̾ quod obli¬
gatum est locum ht̃ pignorantia.¬
¶ Siue antem usure instipulatum sĩt
Detlucte: siue non suit s t̃a pignꝰ¬
⁊ in eas obligatum fuit qmdui quid
ex hiis debetur pignoratitia ce si abit.
Aua causaest carum cuias quis supͣ
licitum mod̾ ꝓmisit. Nam hee penit
illicite sunt. ¶Sicrelitori plures
hĩdes extit̾int. iniex hiis ꝑseus
soluatur. non debent citͥi hĩdes credi¬
toris iniuria affici. S possunt totum
fundumuendere oblato debitorieo

Expanded text:
si lis contestata cum debitore sit de ipso debito vel si fideiussor conventus fuerit. Novata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi convenit, ut pignus repetatur. Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si accepto lata sit pecunia, vel condicio defecit, ob quam pignus contractum est, vel si pactum, cui standum est, de pecunia non petenda factum est. Si in sortem dumtaxat vel in usuras obstrictum est pignus, eo soluto propter quod obligatum est locum habet pigneraticia. sive autem usurae in stipulatum sint deductae siet in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessabit. alia causa est earum, quas quis supra licitum modum promisit: nam hae penitus illicitae sunt.Si creditori plures heredes exstiterint et uni ex his pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendere oblato debitori eo,
Abbreviated transcription (Latin):
possem retinere. ¶ Si pignori pła
mancipia data siñt. ⁊ quetlam certi
p̾cii. Si ita uendidit creditor ut eiuctõẽ
eorum prãret. ⁊ creditum suum hẽat.¬
reliqua mantipia pot̾ retunere donec
ei caueatur qui ciuctionis nomĩe
ꝓmis̾it. indempnem eum futurum.¬
¶Siunus ex ħrdibus debitoris porcionẽ
suam soluerit. totares tñpignori
data uenire pot̾it. quem admodum
si ip̃e debitor portionem soluisset.¬
Si annuabͥma trimadie. xex stipłatꝰ

Expanded text:
possem retinere. Si pignori plura possem retinere. Si pignori plura mancipia data sint, et quaedam certis pretiis ita vendiderit creditor ut evictionem eorum praereliqua mancipia potest retinere, donec ei caueatur, quod euictionis nomine promiserit, indemnem eum futurum.Si unus ex heredibus debitoris portionem suam soluerit, tamen tota res pignori data uenire poterit, quemadmodum si ipse debitor portionem soluisset.Si annua bima trima die triginta
Abbreviated transcription (Latin):
qua tua cã pocausa iocaneatiunr. Sed
acti licmus ex causa cogend̾ creditorẽ
eẽ aduendendum dicit. E.ii. si multo
minus sit ꝙ debeatur. i hodie pluris ue¬
nire possit pignus qm postea. crelius
est dici eum ciuuidecłit pignus posse uẽ¬
dere ⁊ accepta petunia soluere id quod
uebeatur:. ita taincu ut creditor nect̃i¬
tatem hẽat ostendere rem pignoratã
simobił sit. prius ydonea cantela a de¬
bitore ꝓindempnitate ei pr̃anda. iuitũ
euim creclitorem cogiuendere. satis.
inhumanum est. ¶ Si crecditor płis
fundum pignoratum uendiderit si
rofeneret usurameius petunie prãre
debet. ei ꝗ decl̾it pignus. S i si npẽ ui ĩ
sit capecunia. usuram pr̃ari oportet.¬
Q si cam depõitam̃ habuerit usuras ñ
apud eum depõitum est. ex mora etiã
usuras debitori hoc nomine prãre
cerim inseruum aut infundum qũe
pignoris causa acceꝑim. ñ tm̃ retenti¬
onem s ĩ contrariamͭ ignorantiam
actionem hebo. finge enimmedicis
cumegrotaret seruus. declisse me pe

Expanded text:
quia tua causa id caueatur. sed Atilicinus ex causa cogendum creditorem esse ad uendendum dicit: quid enim si multo minus sit quod debeatur et hodie pluris uenire possit pignus quam postea? melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse uendere et accepta pecunia soluere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda. inuitum enim creditorem cogi uendere satis inhumanum est. Si creditor pluris fundum pigneratum uendiderit, si id faeneret, usuram eius pecuniae praestare debet ei, qui dederit pignus: sed et si ipse usus sit quod si eam depositam habuerit, usuras noapud eum depositum est, ex mora etiam usuras debitori hoc nomine praestacerim in seruum aut in fundum, quem pignoris causa acceperim, non tantum retentionem, sed etiam contrariam pigneraticiam actionem habebo: finge enim medicis, cum aegrotaret servus, dedisse me pec
Abbreviated transcription (Latin):
siones demonstrarentur. Nec uerũ ẽ
sui quaq die non solutam pecuniã
ante qmͣ omnes dies uenirent. S oĩb
pensionib pret̾itis: ĩ siuna portio so¬
luta non sit: pignus pot̾ uenire. S
si ita scriptum sit si qͣ pecunia sua dic
soluta non erit statim competait ei¬
con pacti conuentio. ¶De uñdendo
pignore in rempactio concipienda est.
ut omnes contineantur. S ⁊ si creclito¬
ris. clumtaxat ꝑsona fu̾it com prehẽ¬
sa: ĩ heres eius iuire uendet si nicħoriũ
uenut potest nonsolum obsortemñ
soltam uenire pot̾it s obcetera qͦq
pignore u̾satus sit dicendum est
locum hr̃e contrarium iuditium.
cãmpignus dãi pot̾it. ueluti siqmᷤ
pignus alicui delid̾it ut ꝓse fide ui¬
beat. ¶ Opͥe pignns dicinius qd̾ ad
crelitorem transit hẏpotecam cum
nontnͣsit possessio ad crelitorem.¬
¶ Omnis petuna ex souita ẽẽ debet.
aut eo nomine satis fr̃am eẽ ut nas¬
catur pigneratitia actio. Satisfrm
aũ accepinus quem ad̾m uoluit¬

Expanded text:
siones demonstrarentur: nec verum est sua quaque die non solutam pecuniam, antequam omnes dies venirent. sed omnibus pensionibus praeteritis, etiamsi una portio soluta non sit, pignus potest venire. sed si ita scriptum sit: 'si qua pecunia sua die soluta non erit', statim competit ei pacti conuentio. De uendendo pignore in rem pactio concipienda est, ut omnes contineantur: sed et si creditoris dumtaxat persona fuerit comprehensa, etiam heres eius iure uendet, si nihil in uenire potest, non solum ob sortem non solutam uenire poterit, sed ob cetera quoque, pignore uersatus sit, dicendum est locum habere contrarium iudicium. am pignus dari potest, veluti si quis pignus alicui dederit, ut pro se fideiubeat. Proprie pignus dicimus, quod ad creditorem transit, hypothecam, cum non transit nec possessio ad creditorem. Omnis pecunia exsoluta esse debet aut eo nomine satisfactum esse, ut nascatur pigneraticia actio. satisfactum autem accipimus, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Si ꝑmpeudenti am iudicis aũ
errorem emptor rei uictus est negamus
auifori clampnum eẽ debere. at quid re¬
feit sorclib uiclicis anstultitia res ꝑi¬
erit. ¶ Iniuria enim que fit empto¬
riz uentlitorem nond contingere
¶Sititius sticum post mortem suã
liberum eẽ uissum uenclid̾it. mortuode
ide eoi stichus ad libertatem ꝑuen̾it.
anstipulatio de euistione interpõita te¬
neat. ⁊ ait iulianus committi stipulati¬
onem. qmuis enim titiohoc cãu de nun¬
tiari ꝓ euictione non potuisset. hxredi ta¬
mẽ eius denuntiari potuisier ¶ Si ħ¬
quis locum uendid̾it ⁊ idem uenditor ab
herede suo uoluntate emptoris. ieo sepł¬
tus fu̾it. actio de eiuctione int̾tidit. hoc
cãu enĩemptor ꝓpͥetatem amittet. ¶Nõ
mitum autem est ut eiucto hoĩe de euictiõe
teneat᷑ hr̃e. qͣmius defunctus ñ suiłr
fu̾it odstrictus. cum ⁊ aliis quibdam ca¬
sib pleniꝰ adu̾sus heredemł herecli compe¬
tat obligõ. quam competierat: defũcto.

Expanded text:
er imprudentiam iudicis aut errorem emptor rei uictus est, negamus auctoris damnum esse debere: aut quid refert, sordibus iudicis an stultitia res perierit? iniuria enim, quae fit emptori, auctorem non debet contingere. Si Titius Stichum post mortem suam liberum esse iussum uendiderit, inde eo Stichus ad libertatem pervenerit, an stipulatio de evictione interposita teneat? et ait Iulianus committi stipulationem: quamvis enim Titius hoc casu denuntiari pro evictione non potuisset, heredi tamen eius denuntiari potuisset. Si quis locum uendiderit et idem uenditor ab herede suo uoluntate emptoris in eo sepultus fuerit, actio de euictione intercidit: hoc casu enim emptor proprietatem amittet. Non mirum autem est, ut euicto homine de euictione teneatur heres, quamuis defunctus non similiter fuerit obstrictus, cum et aliis quibusdam casibus plenior aduersus heredem uel heredi competat obligatio, quam competierat defuncto:
Abbreviated transcription (Latin):
luntas contrahentium manifestañ
sit. ⁊ hoc uis ademptorem tnͣsire. It
quero an cum pars illorum ꝓͥporum
fundoꝵ legato ad aliqͤm transmissa
sit aliciuid uiris secum huius compas¬
quilegatus eẽt uideretur. idgͥͦ cessur̃

Expanded text:
luntas contrahentium manifesta non luntas contrahentium manifesta non sit, et hoc ius ad emptores transire. item quaero, an cum pars illorum propriorum fundorum legato ad aliquem transmissa sit, aliquid iuris secum huius compasqui legatus esset, uideretur, id quoque cessurum
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat ue secuni agi possit. querit
debere bona adu̾sarii posfideri: inon
ante inde dicedere. qmͣ is actoriiuᷤᷤ
aque ducende. constituisset. ⁊ siqͥd
tus eẽt siocitatib detrimentocepis¬
set. ueluti si prata arbores ue sue ex
quis bene quidem deberi intendit. S
aliquo modolites ꝑdidit culpa sua:
rio. ceteris dandam eẽ actõnem de do¬
ceuola.u.i. Testatrix fundo quem lega¬
uit całas unctas huit quesitum est si
hee fundolegato noncederent. eumq
legatarius uendica ss aniste fundꝰ
auqͣm seruitutem casis deb̾et aut
siex fidei commissi causa eum sibi dãi
legatarus desideraret. hr̃s seruitutẽ
¶plures ex municipib debet qui di¬
ũsa preclia possidebant saltum cõmu¬
nem ut ius compascendi hr̃ent mer
cati sunt ido ĩ a suscessorib eoꝵ est
obseruatum. S non nulliex hiis qͥh
illud secictum sit. p̾dia: cum eius uo¬
luntatis uenditores fuerunt uͭ ihoc
alienarent. R. id obseruandum qd̃
actum inter contrahentes eẽt. S siuo¬

Expanded text:
faciebat, ne secum agi posset: quaerit bere bona aduersarii possideri et non ante inde discedere, quam is actori ius aquae ducendae constituisset et, si quid, tus esset, siccitatibus detrimenti cepisset, ueluti si prata arboresue exaruissquis bene quidem deberi intendit, sed aliquo modo litem perdidit culpa sua, rio, ceteris dandam esse actionem de doorum Testatrix fundo, quem legaverat, casas iunctas habuit: quaesitum est, si hae fundo legato non cederent eumque legatarius vindicasset, an iste fundus aliquam servitutem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius desideraret, heredes servitutem Plures ex municipibus, qui diversa praedia possidebant, saltum communem, ut ius compascendi hcati sunt idque etiam a successoribus eorum est obseruatum: sed nonnulli ex his, qui illud secutum sit praedia, cum eius uoluntatis uenditores fuerint, ut et hoc alienarent. respondit id obseruandum, quod actum inter contrahentes esset: sed si uo
Abbreviated transcription (Latin):
niam indotem dedit ueq nupsit. an
ea demrepet̾e possit quesitum est. dixi
cum obturpemcãm dantis ⁊ accipiẽtis
peruma numeretur cessare condieti¬
onem ⁊ indelicto pari potiorem ẽẽ cãm¬
sccutumeedere nonhĩturam mułiẽ
condictionem. s reor recte defendi nõ.¬
tam turpenicãm in ꝓpõito qͣm ulłã
fuisse cum pecuni a que daretur in do¬
tem conu̾tr uequit. nonem̃stupri
s inr̾imonii grãdatam eẽ NNou̾ia
priuigno. nurus sot̃s. petumam
dotis nomĩẽ declit. n nupsit. cesare d¬
dictio prima facie uidetur. qm̃ iure
gñtium incestum committitur. at ꝗn
.u. ł magis in ea spẽ nulla cã dotis dã¬
de fuit. condictio igitur competit.
ditione furtiua

Expanded text:
niam in dotem dedit neque nupsit: an eandem repetere possit, quaesitum est. dixi, cum ob turpem causam dantis et accipientis pecunia numeretur, cessare condictionem et in delicto pari potiorem esse psecutum respondere non habituram mulierem condictionem: sed recte defendi non turpem causam in proposito quam nullam fuisse, cum pecunia quae daretur in dotem conuerti nequiret: non enim stupri, sed matrimonii gratia datam esse. Nouerca priuigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. cessare dictio prima facie videtur, quoniam iure gentium incestum committitur: atquin vel magis in ea specie nulla causa dotis dandae fuit, condictio igitur competit. DICTIONE FVRTIVA
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑
⁊ nec quicqͣm de usuris eiusdem sortis
quas seius minor annis .xxu. exsolu̾at
repetendis. tractatum apud p̾sidem ã
ab eo ẽ ꝓnunciatum. Quero anusuiras
quas gaus seius minor annis .xxu. quo¬
ad uiueret crecditori exsolu̾et. hr̃s eius
soluisset non pose. It quero si existimeᷤ
repetinonposse: an ex alio debito easre¬
tiuere hr̃y possit. Rdi. nec ħ quidem.

Expanded text:
ret, et nec quicquam de usuris eiusdem sortis, quas Seius minor annis viginti quinque exsolveret, repetendis tractatum apud praesidem aut ab eo est pronuntiatum: quaero, an usuras, quas Gaius Seius minor annis viginti quad uiueret creditori exsolueret, heres eius soluisset, non posse. item quaero, si existimes repeti non posse, an ex alio debito heres retinere eas possit. respondit ne hoc quidem.
Abbreviated transcription (Latin):
repet̾e ⁊ qua actione possit. R̾di sieã
pecuniam dedit que n ex oꝑis. si. n
ex re euis cuibona fide seriuebat q̃¬
sita sit. posse repeti ¶Tutor cretlico¬
ri pupilli sun plusqͣm debeatur exsoluit
⁊ turele iuditio pupillo nonimputaũ:
Ditores hr̃et inquibri seiũ bonasua pri¬
uatim fc̃a uenditione meuio conces¬
sit: ut satis cretlitorib fͤacet. S meuiꝰ
soluit petuniam sei ot amqmͣdebitã.
que iam attrõ fuerat soluta. Qsitum s¬
est cumpostea repeuant᷑ a poche apudti¬
tium debitorem ꝑtim solute pecunie cui
magis repetitio pecunie indebite solute
competit: ticio debitori an meuio qͥ in
nullamint̃ se cantrou̾siam implius
amplius eẽ. impecliat repetitionem.

Expanded text:
ione possit. respondit, si eam pecuniam dedit, quae neque ex operis suis neque ex re eius, cui bona fide seruiebat, quaesita sit, posse repeti. Tutor creditori pupilli sui plus quam debebatur exsoluit et tutelae iudicio pupillo non imputauit: ditores haberet, in quibus et Seium, bona sua priuatim facta uenditione Maeuio concessit, ut satis creditoribus faceret: sed Maeuius soluit pecuniam Seio tamquam debitam, quae iam a Titio fuerat soluta: quaesitum est, cum postea repperiantur apochae apud Titium debitorem partim solutae pecuniae, cui magis repetitio pecuniae indebitae solutae competit, Titio debitori an Maeuio, qui nullam inter se controuersiam amplius esse' impediat repetitionem.
Abbreviated transcription (Latin):
detisumsit: condictionem non ĩpedi¬
ri ueriss̃mum est. Decisione. N. fur¬
ti n qͥdem actio. non aũ condictio tol¬
linir. ¶ Fuiti actio penam petit legit¬
tunam. condictio rem ip̃am. Ca res
facit ut n furti acc̃. ꝑcondictiõnem
n condictio ꝑ furti acc̃mi. cõnsumat᷑¬

Expanded text:
decisum sit, condictionem non impediri verissimum est: decisione enim furti quidem actio, non autem condictio tollitur. Furti actio poenam petit legitimam, condictio rem ipsam. ea res facit, ut neque furti actio per condictionem neque condictio per furti ac
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃e debeat soluat.
equo introducta ꝙ alt̾us ap̃alterum
sine causa deprehenditur. reuocare cõ
libertate accepta. si .x. annis ex die mor¬
tis: ãnuos .x. hr̃dib p̾stitiss ꝑ octoãncs
p̃finitam qnͣtitatem u̾iꝰsuserat decdit.
Postmodũ se ingenuum comꝑit. nͨ

Expanded text:
ebeat soluat. aequo introducta, quod alterius apud alterum sine causa deprehenditur, reuocare conslibertate accepta, si decem annis ex die mortis annuos decem heredibus praestitisset, per octo annos praefinitam quantitatem ut iussus erat dedit, postmo
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑost mortẽ soc̾i cliuortium fc̃m sit
qmͣuis pendente ꝯ ditione institutiõi
mortuopr̾e quedam filios secunturi
ĩ anteqmfiant hr̃des ut intĩmoniũ
ut liberi. ut tutela. G idotem p̾tipere

Expanded text:
iuortium factum sit, quamuis pe‹nd›ente condicione institutionis mortuo patre quaedam filios sequuntur etiam antequam fiant heredes, ut matrimonium, ut liberi, ut tutela. igitur et dote
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Si is sit locus in qũe alter exli¬
tigatorib honeste uenire non pos¬
sit. ⁊ alter posit. is nonuen̾it quist
sua turpitudĩe: eo uenire possit.⁊
is uer̾t qui in honeste uenerat. an
committatur. pena comꝑmissi qtͣ
opera non p̾bita ⁊ recte pot̾i putat
non cõmitti. Absurdimi .i. eẽ insũ.¬
est. in alterius ꝑsona xͣatum ẽẽ in al¬
terius non. ¶Int̾ qͣnͣtum autẽ tꝑ̃m

Expanded text:
 alter ex litigatoribus honeste uenire non possit, alter possit, et is non uenerit, qui sine sua turpitudine eo uen‹i›re possit, is uenerit, qui inhoneste uenerat, an committatur poena compromissi an quasi opera non praebita. et recte putat non committi: absurdum enim esse iussum in alterius persona ratum esse, in alterius non. Intra quantum autem tem
Abbreviated transcription (Latin):
utrum hĩdem an ⁊ aliis tam y done¬
is. Quid enim si idẽ fide iubere no¬
luerint. S puto si fideiubere no
luerint tunc alios non absimiles
adhibendos.
uissorum postea se non obligan

Expanded text:
n et aliis tam idoneis: quid enim, inquit, si idem fideiubere noluerint? sed puto, si noluerint fideiubere, tunc alios non absimiles adhibendos, iussorum postea se non obligan
Abbreviated transcription (Latin):
nullam aliam dat arbitͥo faculta¬
tem qm diem ꝓrogandi: ⁊ ideo cõ¬
ditionem pͥmi compromissi. neq
miniere. neq mutare pot̾. udõ
omnib unã sententiã ferre debe

Expanded text:
nullam aliam dat arbitro facultatem quam diem prorogandi: et ideo condicionem primi compromissi neque minuere neque immutare potest: et ideo omnibus unam sententiam fer
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .ł. iii. icum dies compronussifi¬
niret᷑ ꝓlato die litigatores de nuo in
eum compromiserint. nec sccłi comꝓ¬
missi arbitrium recepit ñ eẽ cogend̾.
recipere. si ip̃e in moram non fu̾it:
quominus ꝑtib sĩ fungeret᷑. quod
dic ꝓferendo cauebatur. Ceterum
si cauebatur: ⁊ ip̃e ꝓtulit mansit
arbit᷑. ¶Plenum comꝓmissum
apłłatur quod dereb controu̾siis¬
ue compõitum est. uam ad ad õs dtͦ¬
u̾sias ꝑtiner. S si forte de una re ꝑti¬
net sit disputatõ. licet plenum com¬
ꝓmissum actum sit. tñ ex cet̾is caĩs
actiones ⁊ sr̃ec̃. Idem̃ uenit incomꝓ¬
nussum de qͦ actũ sit ut ueniret. sedẽ
tutis. Si quis de certa re comꝓmissũ
litigatores. si arbiter aliquid non
honestum iusserit. ¶ Suntͣ certã
diem comproiissi aditus arbitt er
post diem comꝓmisũ adeẽ uisserit
pena non comitterct᷑. ¶Si quis ex
litigatorib i dõnonaffuit. quod ua¬
litudine uł reipublice cã. absũtia.

Expanded text:
ait, si cum dies compromissi finiretur, prolato die litigatores denuo in eum compromiserint nec secundi compromissi arbitrium receperit; non esse cogendum recipere, si ipse in mora non fuit, quo minus partibus suis fungeretur: quod die proferendo caueatur: ceterum si cauebatur et ipse protulit, mansit arbiter. Plenum compromissum appellatur, quod 'de rebus controuersiisue' compositum est: nam ad omnes controuersias pertinet. sed si forte de una re sit disputatio, licet pleno com‹promisso› actum sit, tamen ex ceteris causis actiones superesse: id enim uenit in compromissum, de quo actum est ‹ut› ueniret. sed est tutius, si quis de certa re compromissulitigatores, si arbiter aliquid non honestum iusserit. Si intra diem compromissi aditus arbitpost diem compromissi adesse iusserit, poena non committetur. Si quis ex litigatoribus ideo non adfuerit, quod valetudine vel rei publicae causa absentia
Abbreviated transcription (Latin):
Np̃ .ł. ris Celsus ait. Si arbit̾ intra
haiendas septembris dẽuinsĩctut nͨ
datum erit. licet postea offeratur:
at tñ semel cõmissã penã comꝓnns¬
kał. datum noneẽ. Sĩ ã oblatũ ac¬
ceꝑit: penã pet̾e nonpotꝰ. doli excep¬
tõe remouendus. gͣ uͥ dumtaxat:
dare iussus est ͤ ⁊dẽ ait. si uisserit:
me tͥ dãs. ⁊ ualiidĩe sis impeditus
nec si post halendas teꝑato accipere
nondem. S ip̃e recte putat duo eẽ
arbitri pcepta. unũ pecuniã dari.
celsus ait. nicħ aliud eẽ sñie stari pꝰ¬
se. qmͣ id agere. qnͣtum im p̃o sit. ut
arbitri ꝑeatur siũe. ¶ Idem cels
ait. Si arbit̾ me tͥ certo die petũrã
dare iusserit: tu acciꝑe noliusti:
posse defendi. ip̃o iure penam uon
cominitti.

Expanded text:
. Celsus ait, si arbiter intra kalendas Septembres dari iusserit nec datum erit, licet postea offeratur, attamen semel commissam poenam compromisas datum non esse: sin autem oblatum accepit, poenam petere non potest doli exceptione remouendus. contra, ubi dumtaxat dare iussus est. Idem ait, si iusserit me tibi dare et ualetudine sis impeditus, nec si post kalendas te parato accipere non dem. sed ipse recte putat duo esse arbitri praecepta, unum pecuniam dari, dem ait nihil aliud esse sententiae stare posse, quam id agere, quantum in ipso sit, ut arbitri pareatur sententiae. Idem Celsus ait, si arbiter me tibi certa die pecuniam dare iusserit, tu accipere noluisti, posse, defendi ipso iure poenam non committi.
Abbreviated transcription (Latin):
S ita demũ uerum erit si arbiter
recipere inse arbitriumꝑ atus fu̾it.
puta inprouintia ad eẽ litigatores
cum rome eẽt in eum compromissũ.
anei ipune non pare atur. querit᷑.
eo actum sit: meluis dicetur eum lo
c̃dtini uͥ cõꝓmissũ ẽ. Quid tñ sieo loco
qͥsit cͥca urbẽ adẽẽ iusierit. pegasꝰ ad¬
nuttit: uasere iussum quod puto ita
uer̃ eẽ siet eiꝰ sit auctoritatis arbiter.
ũ se cessib soleat ag̾e. ilitigatores fa¬
cile eo loc uenire possunt. ¶ed i si
aͣlquem Iocum in honestum adeẽ
uisserit puta inpopinał in lupaua¬
rium ut uł. ait sñ dubio inpune
ei non ꝑebit᷑. qͣm sententiã ⁊celsus

Expanded text:
oc ita demum uerum erit, si arbiter recipere in se arbiterium fuerit paratus: puta in prouincia adesse litigatores, cum Romae esset in eum compromissum, an ei impune ‹non› pareatur, quaeritur. co actum sit? melius dicetur eum locontineri, ubi compromissum est. quid tamen si in eo loco, qui sit circa urbem, adesse iusserit? Pegasus admittit ualere iussum. quod puto ita uerum esse, si et eius sit auctoritatis arbiter, ut in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci uenire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum adesse iusserit, puta in popina‹m› uel in lupanarium, ut Uiuianus ait, sine dubio impune ei non parebitur: quam sententiam et Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
de una sencentiam duxit. ⁊ de aliis
non dum. Numqͥs desiit ẽẽ arbit̾ e̾
tare suĩam. deqͣ iaindixerat. Et
multum int̾est de omnib simil.
ut dicat fũiam: comꝓmussum est:
an non. Nam si de omnib pot̾it
inutare. ñ dũ .N. dix̃ sententiã. qd̾
si separatim: qiͣ pła sunt comꝓmis¬
sa. udõ qnͣtum ad illam controu̾si¬
am ꝑtinet arbit̾ ẽẽ desr erat. aꝑ¬
¶ Si arbit̾ ita ꝓnunti asset. nicħ
uideri ticiũ debere seio. tñ isiseiũ
non uetuiss pet̾e: tamen siquid
petiss uideri ccͣ fñ tentiam arbitͥ¬

Expanded text:
de una sententiam dixit, de aliis nondum, numquid desiit esse arbiter? ten›tiam, de qua iam dixerat. et multum interest, de omnibus simul ut dicat sententiam compromissum est, an non: nam si de omnibus, poterit mutare nondum enim dixit sententiam: quod si et separatim, quasi plura sunt compromissa, et ideo quantum ad illam controuersiam pertinet, arbiter esse desierat. Si arbiter ita pronuntiasset nihil uideri Titium debere Seio: tametsi Seium non uetuisset petere, tamen si quid petisset, uideri contra sententiam arbit
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse. ⁊id offilius ⁊ trebatuis R̾ dert̃.
¶Solutiomi diem posse arbitrum statu¬
ere puto: lita trebatius uidetur. sñti¬
re. ¶Pomp̃. ait inutilit̾ arbitrum
incertam sententi ain dr̃e. ut putaꝙ
tum ei debes: redde. diuisiom ur̃e stari
placet. ꝓea parte qm creditoribus
tuis sounsti accipe. Item si arbiter ex
compromisso penam petiuetu̾it apd̃¬

Expanded text:
fecisse: et id Ofilius et Trebatius responderunt. Solutioni diem posse arbitrum statuere puto: et ita et Trebatius uidetur sentire. Pomponius ait inutiliter arbitrum incertam sententiam dicere, ut puta: 'quantum ei debes redde': 'diuisioni uestrae stari placet': 'pro ea parte, quam creditoribus tuis soluisti, accipe'. Item si arbiter poenam ex compromisso peti uetuerit
Abbreviated transcription (Latin):
te marito int᷑ annuini inpensas optulerit.
Sipecumẽ fundus indotem sintͣ nc̃cie. im¬
pense infundo frẽ nerua ait dotem pecũiaꝵ
minui. Qd gͦ simulier impensas marito
solu̾it utiumc̾scet dos anex integro data
uidebitur. cunis rei manifestior iniqiuitas
cotaus eẽ poterit alienari. Rursꝰ ꝙ̃ ad̃m po¬
t̾it fił̾ dotar data peciũa aniampecuĩa ĩ dotẽ
ẽẽ uideb̾r. ⁊ mag̃ ẽ. ut agᷤ incãm dotis re¬
u̾tatur. s interim alienatio fundi inhi
sig̾catũ ẽ: tota pecunia inqnͣtum filius
obligatus est: ꝓmissioni dotis contineb̾.

Expanded text:
e marito intra annum impensas obtulerit. si pecunia et fundus in dote sint et necessariae impensae in fundum factae, Nerua ait dotem pecuniariam minui. quid ergo si mulier impensas marito soluerit, utrum crescet dos an ex integro data uidebitur? cuius rei manifestior iniquitas dotalis esse, poterit alienari: rursus quemadmodum poterit fieri dotalis data pecunia? an iam pecunia in dote esse uidebitur? et magis est, ut ager in causam dotis reuertatur, sed interim alienatio fundi inhibsignificatum est, tota pecunia, in quam filius obligatus est, promissioni dotis continebitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tuet mułri de dote agenti.
misit. ad io dumtaxatadꝙ soluendo fuit
uiriꝑicło eares ẽ. ⁊siquid debitori ad sol¬
uend̾ facuitatis accesserit. ꝑiculum ad
eam sũmam q̃ accessit c̾scet. ꝑmanebitq
etiam sir᷑sus pauꝑior fc̃s erit. q neq
tunc cumdos ꝓmitt̾et᷑ donatio fcã est¬
causa ꝑmaneat. cum eo locores sit quo eẽt
delegatꝰ sit. ⁊ anteqm s olueret debitorsti¬
Achus decesserit. cumn ꝑdebitorem fte¬
tisset quominus solu̾et n maritus agẽ¬
donioram fecisset. ꝑiculo mulieri stichꝰ¬

Expanded text:
tuet mulieri de dote agenti. misit. ad id dumtaxat, ad quod solvendo fuit, viri periculo ea res est: et si quid debitori ad solvendum facultatis accesserit, periculum ad eam summam quae accesserit crescet permanebitque etiam, si rursus pauperior factus erit: quia neque tum, cum dos promittecausa permaneat, cum eo loco res sit, quo esset, delegatus sit et antequam solueret debitor, Stichus decesserit, cum neque per debitorem stetisset quo minus solueret, neque maritus in agendo moram fecisset: periculo mulieris Stich
Abbreviated transcription (Latin):
petuliares nũmes⁊ obligant. Idenim
tale est quale si uoluntate mea tudes
pecuniam nã mͥ actõ adquirit᷑ licet

Expanded text:
peculiares nummos obligant: id enim tale est, quale si uoluntate mea tu des pecuniam: nam mihi actio adquiritur, licet
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ł. xxu. Si arrogator decessit
inpubere relicto filio adoptiuo et
impubes mox dececat. an heredes
arroga ͭ ͤ teneantur. ⁊dicenclum
est. heredes quo restitu̾e ite sebona
arrogati:⁊ preterea pr̃ãre quartam ꝑ¬
tem. ¶Sed aninpub̃i arrogator
substituere possit. queriꝰ iputo nõ
admitti substitutionem. nisiforte
ad quartam solam qͣm ex bonis eiꝰ
consequitur. ⁊ hactemis ut eii lid
pubertatem substituit. Ceterum si
fideieius commmiitat. ut qũ restituat
non oportet admitri fideicomiis¬
sum. qr hoc non uiditio euis ad eũ

Expanded text:
um Si adrogator decesserit impubere relicto filio adoptivo et mox impubes decedat, an heredes adrogatoris teneantur? et dicendum est heredes quoque restituturos et bona adrogati et praeterea quartam partem. Sed an impuberi adrogator substituere possit, quaeritur: et puto non admitti substitutionem, nisi forte ad quartam solam quam ex bonis eius consequitur, et hactenus ut ei usque ad pubertatem substituat. ceterum si fidei eius committat, ut quandoque restituat, non oportet admitti fideicommissum, quia hoc non iudicio eius ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
sib dari solet. ¶Marcelł.ł. xxui.¶õ
gare pupillum uolet si cãmenis ob
alia ꝓlubit. subscubenclumerit ꝙͣ
si rai̾it suopublico se restiturum q̃
ex bonis eius consecitus fu̾it uel ad
quosues puentura cĩt siad iigatus

Expanded text:
sibus dsibus dgare pupillum volet, si causam eius ob alia probabit, subscribendum erit, quam si caverit servo publico se restituturum ea, quae ex bonis eius consecutus fuerit, illis, ad quos res perventura esset, si adrogatus
Abbreviated transcription (Latin):
na tura potest hr̃e
clum taxat pupillorum ad rogõ
ꝑmittenda est. iͥs qui uł nͣli cõg¬
inͣtione uł sanctissima affectione
clucti adoptarent. ceterorum ꝓhibẽ¬
da est. ne eẽt inpotestate tutoꝵi
finire tutel am is ubstitutianem
a parente fcamextinguere: ipͥmũ
quid̾ excutiend̾erit. que facultates
pupillisint. ⁊ que cius qͥ adoptare eũ
uelit. ut extimetur ex comꝑatione
eaꝵx ani alubͥs adaptõ possit pupillo
audis cogitareeum: qm ex aliena
familia quemqͣm redigere in potes¬
tate sua. Ppreterra uidendumest
an non debeat ꝑmitti ei. qui nel u¬
num hẽbit uł plures liberos adop¬
tare alium ne aut illorum quos ex¬
minuatur. qͣm umus quisq liberoꝵ
obsequio pareat sibi. aut qui ad¬
optatus fu̾it minus ꝑcipiat. qm
dignum erit eum consequi. ¶In¬
terclum ⁊ ditiorẽ ꝑmittitur adoptãe
pauꝑiori. si uite eius sobrietas cla¬
ra sit. uel affectio honesta. nec incog̾¬
uita. ¶Satis datio anteminhiis ca¬

Expanded text:
natura potest haberdumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui vel naturali cognatione vel sanctissima affectione ducti adoptarent, ceterorum prohibenda, ne esset in potestate tutorum et finire tutelam et substitutionem a parente factam extinguere. Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum velit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo eandis cogitare eum quam ex aliena familia quemquam redigere in potestatem suam. Praeterea videndum est, an non debeat permitti ei, qui vel unum habebit vel plures liberos, adoptare alium, ne aut illorum, quos minuatur spes quam unusquisque liberorum obsequio paret sibi, aut qui adoptatus fuit minus percipiat quam dignum erit eum consequi. Interdum et ditiorem permittetur adoptare pauperiori, si uitae eius sobrietas clara sit uel affectio honesta nec incognita. Satisdatio autem in his ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansiss et in suo statu
ab adrogatore prãridebet. ad quoᷤᷤ
ea resꝑtinet. ⁊ libertatib ꝓspectuͣm.
est. que scłis tabur date sunt mił¬
to magis substituto seruo. It̃ legata¬
riis uenodubitat. que satis datio
si omissa fu̾it utilis actio inaraga¬
torem datur

Expanded text:
mansisset in suo statu.ab adrogatore praestari debet "ad quos ea res pertinet' et libertatibus prospectum esse, quae secundis tabulis datae sunt, et multo magis substituto seruo, item legatariis, nemo dubitat. Quae satisdatio si omissa fuerit, utilis actio in adrogatorem datur
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł.i. Eum quiuclicare iubet
magr̃atpmẽe oportet. Magistratus
autẽ. Sisqui inpotestate aliqua sit.
maior uel eqͣlis subitiat. se uiris dcõr
aiteruis possit er iadu̾sus eumius di¬
auo pretor fu̾it adigi S nicħ uale¬
bit ꝙ actum esti nec̃ enim fe̾ndꝰ ẽ
cnui dica̾t consensisse eos. inp̾sidem
Cũ ut iulianus scribit. nonconsẽti¬
ant cuuierrant. quid eninitam con¬
trarium estꝰ sensuiqͣm error qui in¬
ꝑitiam detegit.

Expanded text:
m Eum qui iudicare iubet magistratum esse oportet. Magistratus autem vel is qui in potestate aliqua sit, maior vel equalis subiiciat se iurisdictioni alterius possit ei et adversus eum ius dialio praetor fuerit aditus, nihil valebit quod actum est. nec enim ferendus est qui dicat consensisse eos in praesidem, cum, ut Iulianus scribit, non consentiant qui errent: quid enim tam contrarium consensui est quam error, qui imperitiam detegit?
Abbreviated transcription (Latin):
p̾est n sibiiuc dr̃e debet. n uxoriuelli
plib actionib agat quarum singła¬
rum qnͣtitas iutra uinsdcõem uidi¬
cantis sit. coaceruatiouero ommũ
exceclat mod̾ uiris didionis eius ap̃
eum agiposse. sabmno cassio. proculo
płait. que sententia rescͥpto ĩprnͣ¬
seu̾i i antorini confirmata est. Qd̾
simutue sunt actiones ialtermino¬
rem qmͣttatem alter maiorem petat.
a pud eum iudicem agendum est. ei ͤ¬
quiqnͣtitatem mmorem petit ^ in pote¬
state caumpniosa ad u̾sariimei sit.¬
Tan apud eumdem litigare possim.
cõidiuid̾do finium regundorum. utr̃
singule ꝑtes spectande suntz cirra ui¬
nsclictionem eius qui cognoscit.
cuiod offilio ⁊ ꝓcuio placet. quiau¬
nusquisq de ꝑte sualitigat. an potiꝰ

Expanded text:
e sibi ius dicere debet neque uxori uel liuribus actionibus agat, quarum singularum quantitas intra iurisdictionem iudicantis sit, coaceruatio uero omnium excedat modum iurisdictionis eius: apud eum agi posse Sabino Cassio Proculo placuit: quae sententia rescripto imperatoris Antonini confirmata est.Sed et si mutuae sunt actiones et alter minorem quantitatem, alter maiorem petat, apud eundem iudicem agendum est ei qui quantitatem minorem petit, ne in potestate calumniosa adversarii mei sit, an apud eum litigare possim. communi dividundo, finium regundorum, utrum singulae partes spectandae sunt circa iurisdictionem eius qui cognoscit, quod Ofilio et Proculo placet, quia unusquisque de parte sua litigat: an potius
Abbreviated transcription (Latin):
CCet̾m siue in ipa emptõne dissentiat᷑
siue inp̾cio. siue inaliquo alio. emptõ
inꝑfrã est. Sigͥ ego me fundum en̾e
putarem coruelianun tu mͥce uend̾e
semꝓnianum putasti quia incorꝑe
dissensmus: emptio nulla est. Idem
est si egome ftichum tu pamphilum
ab sentem uendere putasti. Namcum
incorꝑe dissentiantur apparet nullã
eẽ emptionem. plaue si innomine dis¬
sentiamꝰ uerum de corpore. constet nł¬
la clubitatio est. quinualeat emptõ
⁊ uenditio. Nicħ enim fa cit ei por nos¬
minis: cum de corpore constat. inde
ciueritur simip̃o corpore non eͬratur.
sin subã error sit. ut puta si acetum ꝓ
umoueneat. ies ꝓ auro. uł plumbũ
ꝓ argento uel quid aliud argento si¬
sumest. ⁊ si in mͦ sit erratum. egoinui¬
noquidem consentio. quia ead̾ ꝓpe ii¬
a est. si modouinum acuit. Ceteruns
siuinum non acuit s ab̃ initio acetũ
fuit. ut emelum aliud ꝓ aliouenisse
uidet᷑. Incet̾is autem nullam cẽ uendi¬

Expanded text:
erum siue in ipsa emptione dissentient siue in pretio siue in quo alio, emptio imperfecta est. si igitur ego me fundum emere putarem Cornelianum, tu mihi te uendere Sempronianum putasti, quia in corpo‹re› dissensi‹m›us, emptio nulla est. idem est, si ego me Stichum, tu Pamphilum absentem uendere putasti: nam cum in corpore dissentiatur, apparet nullam esse emptio‹nem. Pla›ne si in nomine dissentiamus, uerum de corpore constet, nulla dubitatio est, quin ualeat emptio et uenditio: nihil enim facit error nominis, cum de corpore constat. Inde quaeritur, si in ipso corpore non erratur, sed in substantia error sit, ut put‹a› si acetum pro uino ueneat, aes pro auro uel plumbum pro argento uel quid aliud argento sisum est, etsi in materia sit erratum. ego in uino quidem consentio, quia eadem prope οὐσία est, si modo uinum acuit: ceterum si uinum non acuit, sed ab initio acetum fuit, ut embamma, aliud pro alio uenisse uidetur. in ceteris autem nullam esse uendi
Abbreviated transcription (Latin):
existit. si ante litem contestatam. In
presentia fu̾it ⁊ postulet suo nomĩe
litem susciꝑe causa cognita audiendꝰ.

Expanded text:
exstitit, si ante litem contestatam in praesentia fuerit et postulet suo nomine litem suscipere, causa cognita audiend
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł.uii. Mandato gñali non
contiñ ⁊̃ tns actionem. d iden ducã
interpõitam. ⁊ ideo si posteaisqui
mandauit tnsactionem ratam
non hũit. non posse eum repelli
rem dampnatum non dełe con¬
ueniri. nͥ aut in inremsuam datꝰ
eẽt. aut obtulisset. se cum sciret¬
s cͣautumnon eẽ. omnib placu¬
it. Idemerit obseruandum ⁊ side¬
fensoris loco cum satisdatione. se
curator datus simterclicto utat.
ad u̾sus herodem de tabulis exhi¬
bendas. ꝓcuratoria exceptio. qiͣ nõ
bonoꝵ cuires administnͣde man¬
date sunt. res domininz mobilg¬

Expanded text:
um Mandato generali non contineri etiam transactionem decidendi causa interpositam: et ideo si postea is qui mandavit transactionem ratam non habuit, non posse eum repelli rem damnatum non debere conveniri, nisi aut in rem suam datus esset aut optulisset se, cum sciret cautum non esse, omnibus placuit. idem erit observandum et si defensoris loco cum satisdatione se lprocurator datus si interdicto utatur adversus heredem de tabulis exhibendis, procuratoria exceptio, quasi non et bonorum, cui res administrandae mandatae sunt, res domini neque mobil
Abbreviated transcription (Latin):
ciui morbo ꝑpetuo tenetur. aut qͥ¬
magrãtum. initurus est. aut qͥ ĩ¬
uitus iudicium pati non potest.
ydoneus de fensor intelligitur.¬
¶ Tutores quimauqiuo loco admi¬
instrai̾ut. eod̾ loco ⁊ defendide

Expanded text:
 morbo perpetuo tenetur aut magistratum initurus est aut invitus iudicium pati non potest, idoneus defensor intellegitur. Tutores, qui in aliquo loco administraverunt, eodem loco et defendi de
Abbreviated transcription (Latin):
restitui possit. defensor ydoneus nõ
tegrum restuutionei succarritur.
¶Qm̃tatnẽ defendere est. eand̾
uicem qimͣ reus subire defensor ma¬
riti in ampluis qm maritus fac̾e
possit non ẽ condep̃nandꝰ. ¶ Is qͥ
suscep̃ defensionem. ⁊ si locuꝑletis¬
simus siti ⁊ sicansuiaris sit. nonut᷑

Expanded text:
or idoneus non integrum restitutionem succurritur. Quoniam tamen defendere est eandem vicem quam reus subire, defensor mariti in amplius quam maritus facere possit non est condemnandus. Is qui suscepit defensionem, etsi locupletissimu
Abbreviated transcription (Latin):
rum alter debitor sit mandatoris
analter cumeo recte acdurus sit. ⁊
utiq recte. Non enim obid minus
ꝓcurator minus intelligitur. qd̃
isquo cum q̃ agitur procurator s.¬
omnium rerum suarum reliquit:
nisi nominatim p̾cepit: ũ aͥterab
aitero pecuniam petat. non uidet᷑
eo cumquo agitur sinon manda¬
tba sit. ut adebitorib pet̾em. acto¬
rem itaz debere replicare. aut si mͥ
ditio deterior ꝑ procuratorem fieri
non debet.

Expanded text:
rum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cum quo agitur procurator somnium rerum suarum rel‹i›quit, nisi nominatim praecepit ut alter ab altero pecuniam petat, non uidetur eo cum quo agitur 'si non mihi mandatum sit, ut a debitoribus peterem' actorem ita debere replicare 'aut si mihi dicio deterior per procuratorem fieri non debet.