comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec principis preceptionem sicditigatore fuerit
obtenta nec presponsũ iudicis sifuerit incerpellatus
absente domino posrersio illius cuscratur quia pri¬
us conuenire deb& illequi possid& et nisi interpre¬
sentes iuditium decre non potest nec negotiũ terminas
Nam quicũq clienam uel absentis rem crediderit
occupandam. Nouerit &icmheredes suossimilites
pro ac auctoris praesumptione ob noxios cẽmansu¬
ros

Expanded text:
er principis praeceptionem, si a litigatore fuerit obtenta, nec per responsum iudicis, si fuerit interpellatus, absente domino possessio ullius auferatur, quia prius conveniri debet ille qui possidet et nisi inter praesentes iudicium dari non potest nec negotium terminari. Nam quicumque alienam vel absentis rem crediderit occupandam, noverit etiam heredes suos similiter pro hac auctoris praesumptione obnoxios esse mansuros
Abbreviated transcription (Latin):
Propter absentes legem uolumus iterare ut quicqiud
fuerit eis aquedib& ꝑsona sublatũ totũ camicis corũ¬
uel proximis uelseruis cũ iudicẽ in t̃pellauer intsine
dilcctione reddatur. ut resquas discedens dominus in
sucaꝓpri &cte dimisit inte graub actorib: domini
quousq redect uindic&ur. Quacecũq autemin
militia constitutis uel absentib ꝑuasa fuerint sine
aliqua iubemus dilatione restitui

Expanded text:
Propter absentes legem volumus iterare, ut quicquid fuerit eis a qualibet persona ablatum, totum amicis eorumque proximis vel servis, cum iudicem interpellaverint, sine dilatione reddatur; ut res, quas discedens dominus in sua proprietate dimisit, integre ab actoribus domini, quocumque sedeat, vindicentur. Quaecumque autem in militia constitutis vel absentibus pervasa fuerint, sine aliqua iubemus dilatione restitui
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq causcmsuam non ita agere uoluerit ut aa¬
uersarium suum public& patefacta actioneonue¬
mat. & dominium possessores cliqua ratione
contur bauerit. Ita ne gotio ipso careat ut eã
causam Num quã uadeat repartre qui prius
rẽ uoluit aefferre quam spercr& aiudice ut
deber & caidiri Similiter & ille omni causa pri¬
u&ur qui iudicis ordinatione sup pressac iuditiũ
sehabere dicens alienampos sessionem sucm
presumptiore perua serit Q uod situt ores &io
uel curatores minorum conludio cdiquo proeorũ
negotiis clienam rem sub eaq: diximus temeri¬
ticce ꝑ uaserint ut minorũ cause depereat
Tulltm min orib: preiuditium fieri extiodem
uel curactorẽ temeritate ꝑmittimus sed pro¬
pri&atẽ suam sine dilatione recipicnt¬
urcetores autem uel tut ores amis sis rebus suis ꝑp&uo
exilio deputentur

Expanded text:
uicumque causam suam non ita agere voluerit, ut adversarium suum publice patefacta actione conveniat et dominium possessoris aliqua ratione conturbaverit, ita negotium ipsum careat, ut eam causam numquam valeat reparare qui prius rem voluit auferre quam sperare a iudice, ut deberet audiri. Similiter et ille omni causa privetur, qui iudicis ordinatione subpressa iudicium se habere dicens alienam possessionem sua praesumptione pervaserit. Quod si tutores etiam vel curatores minorum conludio aliquo pro eorum negotiis alienam rem sub ea, qua diximus, temeritate pervaserint, ut minorum causa depereat, nullum minoribus praeiudicium fieri ex tutorum vel curatorum temeritate permittimus, sed proprietatem suam sine dilatione recipiantratores autem vel tutores amissis rebus suis perpetuo exilio deputentur
Abbreviated transcription (Latin):
ognouimus rem fiscinrĩ uiolenter ediquos inua sis sẽ
sed nos cuidenti lege precipimus. ut si quis caut fiscalẽ
remcuit priuatã ante sententiam aiudicae prolatã
in uaserit & noluerit expectare litis euentum ꝑdce
negotiũ qui contempsit expectare iuditiũ: Illeueroq
hoc presumpsit in uadere quod ꝑ iusticiã cpudiudicẽ
non poterat obtinere habita aestimatione tadẽ rem
clicm illi domino restituat quedem noscitur antȩ
iuditiũ pucsis se:

Expanded text:
ognovimus rem fisci nostri violenter aliquos invasisse. Sed nos evidenti lege praecipimus, ut, si quis aut fiscalem rem aut privatam ante sententiam a iudice prolatam invaserit et noluerit expectare litis eventum, perdat negotium qui contempsit expectare iudicium. Ille vero, qui hoc praesumpsit invadere, quod per iustitiam apud iudicem non poterat obtinere, habita aestimatione talem rem aliam illi domino restituat, qualem noscitur ante iudicium pervasisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ullur dominum adreddendum debitum sicuthicus
fiebat adstringat nisi seruo suo uel actorp
niã non rogante domino prestitisse conuicen
Etideo siquis seruo colono conductori procurd
uł actori pecuniam nonrogante domino dede
scict dominus terrarũ propter hoc debitũno¬
tenus porse teneri sed quinon rogante dominope¬
niã tadib ꝑsonis crediderint aut fideius sores

Expanded text:
ullus dominum ad reddendum debitum, sicut hucusque fiebat, adstringat, nisi si servo suo vel actori pecuniam rogante domino praestitisse convicerit. Et ideo si quis servo colono conductori procuratori vel actori pecuniam non rogante domino dederit, sciat dominos terrarum propter hoc debitum nullatenus posse teneri; sed qui non rogante domino pecuniam talibus personis crediderint aut fideiussores
Abbreviated transcription (Latin):
Fructus qui solo coherebant mortintes
undo legccto cum mancipus & pecorib: & om
instrumento rustico eturbano peculiumas¬
rescentẽ testactorẽ de functi si ex eodenfu¬
do fuerit magis plac& cd legatarium
ctor uel colonus exalio fundo ineo dem
constitutus quicum omni instrumento legectus era
ad legatarium non pertin& nisi cum aadius cius fa¬
ditesicctor uoluerit ptinere. Ista inpr&atio non indi
sis emptionib: adplicauerat legitorio cederi¬
nstrumento predio legato faebri feirrariitens
narii potatoris & qui inseruendiusundi granu
ibi demorabantur legato caedunt. Ista inerpnt¬
nst ructo fundo legato libriquoq & bibliouua
quat in eode fundo sunt leg ato continentur sstu
eruo studiendgratiã ex eodem fundo quicumi
cipis fuerat legatus aliotrans latus acq: legatis¬

Expanded text:
Fructus, qui solo cohaerebant mortis tesgato cum mancipiis et pecoribus et omni instrumento rustico et urbano peculium actoris ante testatorem defuncti, si ex eodem fundo fuerit, magis placet ad legatarium ctor uel colonus ex alio fundo in eodem constitutus, qui cum omni instrumento legatus erat, ad legatarium no pertinet, nisi eum ad ius eius fundi testator uoluerit pertinere. Adiunctiones, sis emptionibus applicauerat, legatario cedernstructo praedio legato fabri ferrarii, item tignarii, putatores et qui instruendi fundi gratia ibidem morabantur, legato cedunt. Instructo fundo legato libri quoque et bibliothecae quae in eodem fundo sunt legato continentur. eruos studendi gratia ex eodem fundo, qui cum mancipiis fuerat legatus, alio translatos ad legatar
Abbreviated transcription (Latin):
undo iacut possider at legacomancipia temus
bec nacquarusticaitemq: ar gentum & uestis qu¬
codẽ tempore in fundo conphuntur adlegatriudi
ptinent. Pascuaricq posteo conparata cedfunda
legatũ testator adiunexerat sieius appelleotione
continantur ad legatarium ꝑtinent . Istccinp̃t nonindo

Expanded text:
Fundo ita ut possederat legato mancipia tam urbana quam rustica, itemque argentum et uestes, queodem tempore in fundo comprehendentur, ad legatarium pertinent. Pascualia, quae postea comparata ad fundum legatum testator adiunxerat, si eius appellatione contineantur, ad legatarium pertinent. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
MHortis causa donatio ẽ que in pendentem &umoris
fit ut est ualitudinis pere grinationis. nauigationis
in teruirum & uxorẽ donatio fauore libertuti srecu
ẽ uelud ceste quod nemo ex hocfiat locupl&ior ideoq sertũ
manumittendi cccuscẽ inuicẽ sibi donare non ꝑhibentur

Expanded text:
Mortis causa donatio est, quae impendentis metu mortis fit, ut ortu ualetudinis peregrinationis nauigationis inter uirum et uxorem donatio fauore libertatis recepta est, uel certe quod nemo ex hoc fiat locupletior: ideoque seruum manumittendi causa inuicem sibi donare non prohibentur
Abbreviated transcription (Latin):
Horibus ꝑp̃torem bonis interdicitur hoc modo quan¬
dotibi bona paterna autitaquenequitictm tuadis.¬
pdis. liberosque cuos ad eges tatem ꝑducis obeam rẽ
tes tamentum quasi seruus facere nom pocesi
ne ual& testumentum id quod ante captiuitan
tum ese sireuertutur iure post liminio aut siul
detedat benesicium legis cornelice quodegra
legitimam &utile hereditatis que firmantir

Expanded text:
praetorem bonis interdicitur hoc modo: QVANDO TIBI BONA PATERNA AVITAQVE NEQVITIA TVA DISPERDIS LIBEROSQVE TVOS AD EGESTATEM PERDVCIS, OB EAM REM estamentum quasi seruus facere non potest. Sane ualet testamentum id quod ante captiuitatem factum est, si reuertatur, iure postliminii, aut si ibidem decedat, beneficio legis Corneliae, qua lege legitimae tutelae hereditatesque
Abbreviated transcription (Latin):
hiquis instrumenta utilitatis suce. aprocu¬
natore uel cognitore ad uersario proditar
esse conuifcerit tam procurator quam cogni¬
tor sihumili ores sunt in metcllum damnecn¬
tur si honestiores adempta dimidia parter
bonorum inperp&uum relegantur istñdundige

Expanded text:
quis instrumenta litis suae a procuratore uel cognitore aduersario prodita esse conuicerit, tam procurator quam cognitor, si humiliores sunt, in metallum damnantur, si honestiores sunt, adempta dimidia parte bonorum in perpetuum relegantur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Siueseges perfurtum. siue quae lib& arlo
se sint induplum eius rei Nomine reus conuen¬
Quitabulcas cautioni suce subripuit in adscri¬
tum summam furti actione tenebitur Nec iñt¬
hanc ancillatenee nes int quia ex his debitum disso¬
tum inter. ẽ conprobari. Quitabulas aut cai¬

Expanded text:
Siue seges per furtum siue quaelibet arbores caesae sint, in duplum eius rei nomine reus conuenQui tabulas cautionesue subripuit, in adscriptam summam furti actione tenebitur: nec interest, cancellatae nec ne sint, quia ex his debitum dissolutum interest comprobari. Qui seruo
Abbreviated transcription (Latin):
pis nomine nonten&ur quia in potestate cum n¬
DEO PERIS LIBERIO
egentem patronum libertus oblegationem o
nus &operarum solutus alteri cogendus ẽ promi
facultatum suarum. Siquis itac fuerit manis

Expanded text:
i actione eius nomine non tenetur, quia in potestate eum De operis libertorum Egentem patronum libertus obligatione doni muneris et operarum solutus alere cogendus est pro modo facultatum suarum. LIBER TERTIVS Quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
ueniuNt
Seruus alienus cum libertate here sim¬
tus inititutionem non infirmat sed liben
utcdieno superuacue. daecccuid&ur
partibus here dibus institutis si filia pra¬
ta ad criscat tatum de suo aduo caui
quantum extraneo siuero Duosint f
institutis suisterticam extraneis dimi

Expanded text:
ueniunt. Seruus alienus cum libertate heres institutus institutionem non infirmat: sed libertas ut alieno superuacue data uidetur. partibus heredibus institutis si praeterita adcrescat, tantum suo auocabit, quantum extraneo: si uero duo sint filii instituti, suis tertiam, extraneis dimi
Abbreviated transcription (Latin):
AArborque inalia sede sinmin&. & uic inaeib
inuicini agrum nisi adomino sub locari nmpo¬
test his que c onueniendus. ẽ ut eam sub loc& quoe
si conuentus dominus. id facere noluerit. auici¬
no luxories . rtimorum compescitur id quae qua¬
liscumque dominus facere non prohib&ur¬
Aduersus cum quihominem Liberum uinpqu
Asuppresserit incluserit operam ueludiosic¬
ritdederit taminterdictum quam. legis fubie
supereareactio redditur Etinterdicto quidẽ idagi¬
tur. ut ex hibecctur. hisqui detenetur. lege cuitem fa¬
bic cuit &ĩam poena non maria coerc&ur¬

Expanded text:
Arbor, quae in alienas aedes imminet uel in uicini agrum, nisi a domino sublucari non potest, isque conueniendus est ut eam sublucet. Quod si conuentus dominus id facere noluerit, a uicino luxuries ramorum compescitur: idque qualiscumque dominus facere non prohibAduersus eum, qui hominem liberum uinxerit suppresserit incluserit operamue ut id fieret dederit, tam interdictum quam legis Fabiae super ea re actio redditur: et interdicto quidem id agitur, ut exhibeatur is qui detinetur, lege autem Fabia, ut etiam poena nummaria coerc
Abbreviated transcription (Latin):
aliquadifficultate redđatur. qui a probenefitio suo¬
Orioecario posnidere uidetur non tantum quiper
epis tolam uel quac aliaratione hoc sibi concedipos¬
to lauit. sed & illiquinullo uoluntatis inditio paciem¬
ti. Tamen domino possqͥdit
Herescius qui preariam possessionem tenebut
si in eamanserit magis dicendũ ẽ clam uidere pos¬
sede renullae enim praces eiusuidenter adhib&
et ideo persecutione ius rei semꝑ manebit na inte¬
dicto locus est

Expanded text:
 quod ex beneficio suoPrecario possidere uidetur non tantum qui per epistulam uel qualibet alia ratione hoc sibi concedi postulauit, sed et is qui nullo uoluntatis indicio, patiente tamen domino possidet. Heres eius, qui precariam possessionem tenebat, si in ea manserit, magis dicendum est clam uideri possidere: nullae enim preces eius uidentur adhibitae. Et ideo persecutio eius rei semper manebit nec interdicto locus est
Abbreviated transcription (Latin):
untur SI Damnatis serui siue post sententiã
siue contesententiam dominorum. facinoru con¬
fessi sint nullum modo audiuntur nisi foste reos

Expanded text:
untur. Damnati serui, siue post sententiam siue ante sententiam dominorum facinora confessi sint, nullo modo audiuntur, nisi forte reos
Abbreviated transcription (Latin):
Eiusbona qui falsam. monetam ꝓcussisse
tur. fisco uindicantur. quodsi serui ignora¬
te domino id fecis sedicantur ipsiquidem
mo supplicio. afficiuntur dominotame
nihil aufertur qui a peiorem. domini ca¬
sam serui facere. Nisi forte scierit facereq¬
DEOILATORNBUS
innes omnino deferre alterum & causi
pacuniartm . fisco nunciare prohibentu
femine. faciant serui aut ingenui anliben¬
tini censuos anextraneos deferant om¬
nienim. modo puniuntur maris id est¬

Expanded text:
Eius bona, qui falsam monetam percussisse dicitur, fisco uindicantur. Quod si serui ignorante domino id fecisse dicantur, ipsi quidem summo supplicio adficiuntur, domino tamen nihil aufertur, quia peiorem domini causam serui facere, nisi forte scierit, omdelatoribus Omnes omnino deferre alterum et causam pecuniariam fisco nuntiare prohibentur: feminae faciant, serui an ingenui an libertini, an suos an extraneos deferant: omni enim modo puniuntur. Serui
Abbreviated transcription (Latin):
Serui fis calis qui causam domiNio prodere
acnunciare. contendunt
deferre nonui¬
dentur subor nati. sanȩ reum prodered
guntur nequi quod perse non potest peo
alium deferunt. Perinde catem suborra¬
tores.  delatores puniuntur

Expanded text:
Serui fiscales, qui causam domino prodere ac nuntiare contendunt, deferre non uidentur. Subornati sane reum prodere coguntur, ne qui quod per se non potest per alium deferat. Perinde autem subornnatores ac delatores puniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nea prouintia exqua quisoriginem ducit offitium fis¬
cale ad miniscrare prohibetur. Neaut gratiosus. aut ca¬
ł Quotiens sin e aue coritate iudicati offitiales
elicuius bona occupant uel discribunt uel sub obserui¬
tione eẽ faciunt aditote procuratore iniuriams¬
mouetur & reihuius auctoris ad p̃ficao prȩcrio pun¬
at Litem in perniciem priuatorum fiscodonarinonoporte
mperatorem litis cacuscoheredem institui inuidio sum e
uel enim calumniandi facultatem ex principodim aciesteco
pollicitate pulla attionas c&ut. Ideo
eius bana quise heredem imperatorem factorum esse iac¬
auetat xsis co occupari non possit. Ist in ymoige
Priuilegium fisciest interomnes creditores primum
Quicumque asisco conuenitur non exinditĩo & exemplo
licuius scripturece sed ex cutentico conueniendus ẽ & si con¬
raotus fides possit ostendi c&erum cidum pniosam scriptu¬
amuim iustae pec&itionis iniuditio obtineit non conuenit.

Expanded text:
ea prouincia, ex qua quis originem ducit, officium fiscale administrare prohibetur, ne aut gratiosus aut caQuotiens sine auctoritate iudicati officiales alicuius bona occupant uel describunt uel sub obseruatione esse faciunt, adito procuratore iniuria submouetur et rei huius auctores ad praefectos praetorio pun Litem in perniciem priuatorum fisco donari non oportet mperatorem litis causa heredem institui inuidiosum est: nec enim calumniandi facultatem ex principali maiestate pollicitatione nulla actio nascitur: ideoque eius bona, qui se heredem imperatorem facturum esse iactauerat, a fisco occupare non possunt. Ex impePriuilegium fisci est inter omnes creditores primum Quicumque a fisco conuenitur, non ex indice et exemplo alicuius scripturae, sed ex authentico conueniendus est, et ita, si contractus fides possit ostendi: ceterum calumniosam scripturam uim iustae petitionis in iudicio obtinere non conuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
licam aꝵ mamota sunt exercitus ueerus insidias
deductus ẽ quiue iniusseimperatoris bellum gesse¬
rit dileetum ueh aabuerit & exercitum conpara¬
uerit sollicitauerit deseruerit qui imperictorẽ.
his antecc inpexuum aquac & igni inter stdic ebeql
nunc uero humiliores bestus obiciuntur uel uiui
exurunturhonestiores capitepuniuntur quqdenim
non solũ facto sedet uerbis impis aut madedica
nreum maiestatis inquiri prius con
quibus opibus qua factione quibus hoc aue¬
toribus fecerit santi enim criminis reusa
obtentu addlationes alicuius. sed ipsius cadmis¬
si causa puniendus ẽ Etideo cum deeo queritu
nulla dignitas a tormentis excipitur. Ist̃ int̃pindi
AOLETEM IULIAM AMBII US

Expanded text:
licam arma mota sunt exercitusue eius in insidias deductus est, quiue iniussu imperatoris bellum gesserit dilectumue habuerit, exercitum comparauerit sollicitauerit, deseruerit imperatorem. His antea in perpetuum aqua et igni interdicebatur: nunc uero humiliores bestiis obiciuntur uel uiui exuruntur, honestiores capite puniuntur. Quod crimen non solum facto, sed et uerbis impiis ac maledictis n reum maiestatis inquiri prius conuenit, quibus opibus, qua factione, quibus hoc auctoribus fecerit: tanti enim criminis reus non obtentu adulationis alicuius, sed ipsius admissi causa puniendus est, et ideo, cum de eo quaeritur, nulla dignitas a tormentis excipitur. Ad legem Iuliam ambitus
Abbreviated transcription (Latin):
Sidonatio sponsalitia antenuptias gestis inseritur &¬
si resdonata non traditur non poterit infirmari I
illecuerodonatione cuius summa infraducentoru
soledorum pr&iũ inuenitur. &ic̃sigesta defuerit nu¬
la feminis poterit sub quacũq: calliditate autobias¬
one calumniam cõmoueri sed quadiscumq: cumd
& tẽpore scriptura sufficiat &ideo seuilla dona
quae sine traditione gestis hab&ur inserta seuilla quae
in fraducentorum folidorum summa consistit . Nullis
calumnicrum argumentis in ediquouacuentur. sed
cemarito uel abhere dibus eius feminis iubentur ex ac¬
tarestitui. Illo tamenbenefitio legis circa eur feminas
quae in minorib: annisdes unctopatrenuptae sunt p¬
manente ut dequanta dib& sum ma fuerit conscripta
donatio &icm sigestis cllegaata non fuerit omnifir¬

Expanded text:
Si donatio sponsalicia ante nubtias gestis inseritur, etiamsi res donata non traditur, non poterit infirmari. In illa vero donatione, cuius summa infra ducentorum solidorum pretium invenitur, etiamsi gesta defuerint, nulla feminis poterit sub quacumque calliditate aut obiectione calumnia commoveri, sed qualiscumque cum die et tempore scriptura sufficiet. Et ideo seu illa donatio, quae sine traditione gestis habetur inserta, seu illa, quae infra ducentorum solidorum summam consistit, nullis calumniarum argumentis in aliquo vacuentur, sed a marito, vel ab heredibus eius feminis iubentur exacta restitui: illo tamen beneficio legis circa eas feminas quae in minoribus annis defuncto patre nubtae sunt, permanente, ut de quantalibet summa fuerit conscripta donatio, etiamsi gestis allegata non fuerit, omni fir
Abbreviated transcription (Latin):
TI VIbi de coniunctione filiae patris sententia fuerit difini
sihumanuca suante quam puella iungatur mortiuis
rit patrismutari placitũ nulla poterit sationẽ nec ha¬
bit puellalicentiãaliud faciendi &i amsimat̃ tutor au
ractor uel ꝓpinqui aliũ uoluerint fortas se susciperea
pater elegit. Sed patris promisio circa sponsumo
ipse suscepit firma permanet nec ipsepuelle suo con¬
silio contrauoluntatem patrisaliuduelleullarecio
permittitur

Expanded text:
 Vbi de coniunctione filiae patris sententia fuerit definitum, si humano casu, antequam puella iungatur, mortuus fuerit pater, mutari placitum nulla poterit ratione, nec habebit puella licentiam aliud faciendi, etiamsi mater tutor aut curator vel propinqui alium voluerint fortasse suscipere, quam pater elegit, sed patris promissio circa sponsum, quem ipse suscepit, firma permaneat nec ipsi puellae suo consilio contra voluntatem patris aliud velle ulla ratione permittetur
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ conimum alibi deuerterit & priorẽ sponsum rennu¬
ereuoluerit. Tunc quacũq: suscepit sponsadiorũ titu¬
lũ in quadruplũ reddat puellã . Tuncueropost duode¬
iũ c&ctis succe aennũ si pater denuptis illius aliũd
sa cereuoluer it qucẽm promist ad quadrupli poe na
ipsorenendus est Sipat mortuure &denuptipeia¬
niat quoleut euractor aut propinquus cliquis deftu¬
rit es puella altem nubere meducrit ipas ponsopri ore
priis facultatib quecdruplũ satis faciat quod accepit: Actan

Expanded text:
si animum alibi deverterit et priorem sponsum rennuere voluerit. Tunc quaecumque suscepit sponsaliorum titulo, in quadruplum reddat. Puella vero post duodecimum aetatis suae annum, si pater de nubtiis illius aliud facere voluerit quam promisit, ad quadrupli poenam et ipse tenendus est. Si pater mortuus est eaut curator aut propinquus aliquis definierit et puella alteri nubere maluerit, ipsa sponso priori de propriis facultatibus quadruplum satisfaciat, quod accepit: hac tamen
Abbreviated transcription (Latin):
in stat apparitio turbolenta urguit in mitis exse¬
cutio militaris indignum facinus haec deciuibus
uelut inter hostes pecuniae placitis non allegatio¬
ium iusticia non miseratione finiri tanta uexatio
um nihil umquam fisci utilitatibus prosit
lemen non desin& iterari quasi aliquit efficacit̃
stum uix dumuno & prouintia decidente
um nouis auccoritatibus aliter excurrit¬
siutilis publico essenon potuit qui ante perrexit
super fluum est ire alterum aequi prouincialib
obfuturum. huncnos patris conscripti
fomitem pernitiosi. ardoris extinguemur
Nec patimur ulterius ad ex austorum interitũ
deseruire nobis per id deterior possessor
effectus nobis proficit non grauatus uindurtu
indutiaehis quinon possunt esse sluendum
cum dilationes redemprio publicam magis
ad tenuit functionem admittit sinedubio fiscus
quod quomodo suo ex actor amittat
Superiorum igitur patres conscripti omnium
temporum reliquatam mercalium qua

Expanded text:
instat adparitio turbulenta, urget inmitis exeinstat adparitio turbulenta, urget inmitis executio militaris. Indignum facinus haec de civibus velut inter hostes pecuniae placitis, non adlegationum iustitia, non miseratione finiri. Tanta vexatio cum nihil umquam fisci utilitatibus prosit, tamen non desinit iterari quasi aliquid efficaciter gestum: vixdum uno e provincia decedente cum novis auctoritatibus alter excurritSi utilis publico esse non potuit qui ante perrexit, superfluum est ire alterum aeque provincialibus obfuturum. Hunc nos, patres conscripti, fomitem perniciosi ardoris extinguimus nec patimur ulterius ad exhaustorum interitum desaevire. Nobis perit deterior possessor effectus, nobis proficit non gravatus. Venduntur indutiae his qui non possunt esse solvendo, cum dilationis redemptio publicam magis adtenuet functionem. Amittit sine dubio fiscus, quod commodo suo exactor augmentat. Superiorum igitur, patres conscripti, omnium temporum reliqua tam arcalium qua
Abbreviated transcription (Latin):
& bominum numerum & offitiorum quantũ auaritiae
liuo erit terrae extorqueat prima sunt uenientis exor¬
dio aut proferat. & reuoluat superdiuersis
numerosisq: titulis terribilis iussionis p̃tendit
minutarum subpotationum caliginis in expiabili
obscuritate Confusasque interomnes uersuciarum
nestius hoc amplius agunt quominus intellegi
possunt stcuritates exp&unt annorum syriae
& uecustate consumpt quas seruare nescit
simplicitts & fiducia nihil debentes.
Reuera enim aut quomodo pereunt aut quasi iusta
contigerit occasio depraedandi ut si ex siscant
redimendum ẽ ut ferantur acceptio ita fit apud
in probum rei arbitrium merito noceat Cartolas
comperit nihil proficiat non perisse innumere
Deinde claudis seu a custodia suspenditiorum
crudelitas & uniuersa cormenta quacinter ea
lactus & crudelitatis pentinax cgregius quaesitoro
expectat colleg furtuorum palatinus ortatur

Expanded text:
 hominum numero et officiorum, quantum avaritiae  hominum numero et officiorum, quantum avaritiae libuerit, terror extorqueat. Prima sunt venientis exordia, ut proferat et revolvat super diversis numerosisque titulis terribiles iussiones: praetendit minutarum subputationum caligines inexplicabili obscuritate confusas, quae inter homines versutiarum nescios hoc amplius agunt, quo minus intellegi possunt. Securitates expetunt annorum serie et vetustate consumptas, quas servare nescit simplicitas et fiducia nihil debentis. Re vera enim aut, quoquomodo pereunt, quasi iusta contingit occasio depraedandi aut, si extant, redimendum est, ut ferantur accepto. Ita fit, ut apud inprobum rei arbitrum merito noceat chartula, cum perit, nihil proficiat non perisse. Innumerae deinde clades, saeva custodia, suspendiorum crudelitas et universa tormenta, quae interea, laetus et crudelitatis pertinax, egregius quaesitor expectat. Collega furtorum palatinus hortatur,
Abbreviated transcription (Latin):
effecti sunt abheredibus manumissorum siue
filusint siue extranei propositaiuriae accionis
qua sedicant lesos proocaion eistius in gratitudinis
ad seruitium nulla tenus reuetentur Sed si¬
Sedsi
talis casus emerserit quasi contracdios ingenuus
sic de iniuriis apud iudicem actio proponatur
Desucces sionibus uero libertorum hocẽ ciuium
romanorum id censuit obseruandum ut libtus
si ueliberta siunum filium seuplures habuerint
ipsis facultatem suam morie itis si uoluerint
integram derelinquant contracuius uoluntate
ñeque filui expatrono reque nepotes exfilio
ulla uenire potuerunt ratione
Quod silibertus liberta uequi de functi fuerint¬
filios non habebunt & testari fortas se uoluerint
tertiam facultatis suue manumissorum filiis
uelne potibus qui ex masculis nati fuerint
derelin quaant
Filias uero manumis soris
earumq filios & nepotes ab hachereditne
salua pagina testamenti securisi uoluerint
praetermittant. quia femine adistus

Expanded text:
effecti sunt, ab heredibus manumissorum, sive filii sint sive extranei, proposita iniuriae actione, qua se dicant laesos, pro occasione istius ingratitudinis ad servitium nullatenus revocentur. Sed si talis casus emerserit, quasi contra alios ingenuos, sic de iniuriis apud iudicem actio proponatur. De successionibus vero libertorum, hoc est civium Romanorum, id censuit observandum, ut libertus sive liberta, si unum filium seu plures habuerint, ipsis facultatem suam morientes si voluerint integram derelinquant. Contra cuius voluntatem neque filii ex patrono neque nepotes ex filio ulla venire poterunt ratione. Quod si libertus libertave, qui defuncti fuerintlios non habuerint et testari fortasse voluerint, tertiam facultatis suae manumissorum filiis vel nepotibus, qui ex masculis nati fuerint, derelinquant. Filias vero manumissoris earumque filios et nepotes ab hac hereditate salva pagina testamenti securi, si voluerint, praetermittant, quia feminae ad istas
Abbreviated transcription (Latin):
Siqua ingenua mulier serua proprio seocul
miscuerit capite puniatur. Ceruus
&licim quim adulterio domine conuatus fuerit
ignibus exuratur Inpotestate habeat huius
modicrimen quicumq: uoluerit accusaare ser¬
ui&licm aut ancille side hoc crimine accusa¬
tionem d&ulerint audiantur E atoime
rationem ut si probauerint liber tate conse¬
quantur si fefellerint puniantur. Heredi¬
ttis mulieris quae se ttili crimine macula uerit
uel filtis si sunt exmarito suscepti uł propinquis
ex legeuenientibus tribucitur.¬
africde dat̃ xv Ił mai syrdicae gallic¬
INT Conuictus inuditio de euidenti uiolentiae
crimine capite puniatur. nec sententiam iude¬
cis quidam natus est qualib& apellatione suspens¬
dat &si fortasse homidia abutrtq parte cõ¬
missa fuerint in illum uindic&ur qui in taliũ
percedem expeller& uiolenter ingressus. ẽ¬

Expanded text:
Si qua ingenua mulier servo proprio se occulte miscuerit, capitaliter puniatur. Servus etiam, qui in adulterio dominae convictus fuerit, ignibus exuratur. In potestate habeat hujus modi crimen quicumque voluerit accusare. Servi etiam aut ancillae, si de hoc crimine accusationem detulerint, odiantur: ea tamen ratione, ut si probaverint, libertatem consequantur, si fefellerint, puniantur. Haereditas mulieris, quae se tali crimine maculaverit, vel filiis, si sunt ex marito suscepti, vel propinquis ex lege venientibus tribuatur.aebuit. Dat. XV. kal. Maii Serdicae, GallicIO. Convictus in judicio de evidenti violentiae crimine capite puniatur, nec sententiam judicis qui damnatus est, qualibet appellatione suspendat: et si fortasse homicidia ab utraque parte commissa fuerint, in illum vindicetur, qui ut alium per caedem expelleret, violenter ingressus e
Abbreviated transcription (Latin):
t Eiq̃ aduersarium suum itte apud iudi¬
cem crediderit accusaandum ut se adse¬
r& uiolentiam pertulisse ad prabationem
rei eum con uenit ad teneri quodsi probare
non potuari quemdixerat uiolentum &an¬
dẽm poenam suscipiat. quam ille quem in pe¬
tiit conuictus potuiss& excipere dereliquo
haec lex pr&er mittenda est quia in quarto
libro subticulo undeuine tamen temporib
posterior inuenia est hab&ur exposita.

Expanded text:
is adversarium suum ita apud judicem crediderit accusandum, ut se asserat violentiam pertulisse, ad probationem rei eum convenit attineri: quod si probare non potuerit, quem dixerat violentum, eamdem poenam suscipiat, quam ille, quem impetit , convictus potuisset excipere. De reliquo haec lex praetermittenda est, quia in quarto libro sub titulo Unde vi, quae tamen temporibus posterior inventa est, habetur exposita.
Abbreviated transcription (Latin):
nice paenitus obponantur Sed inrem conpar
empter perpe&uo iurce poss edeat. Ita tamen ut si
fortasse aliqua fraude. intercedentibus. cumc¬
rictlibus suis. qui subscriptores iubentur. accede¬
reuinditor. seprobauerit fuisse deceptum tam
emptores quam subscriptores dispendiindito
reddectur in damniscurialis uero sictduocatione
uenir e uoluerint aut aliquam militiam. spera¬
se prouideant huius modipersones. que muni
ipsorum debecant expedire. prouisuri ut nil pe
eos rei publice. posit inminui Namad se omne
dispendium nouerint pertinere & sead locum
in quo alium substituerat reuo candum reliqu
uero huius legis id eo inter pre&ãtum. non ẽ quid
hoc inusum prouintite. iste non heabent finit¬

Expanded text:
niae penitus opponatur, sed rem conparatam niae penitus opponatur, sed rem conparatam emptor perpetuo iure possideat: ita tamen, ut si forsitan aliqua fraude, intercedentibus concurialibus suis qui subscriptores iubentur accedere, venditor se probaverit fuisse deceptum, tam emptoris quam subscriptoris dispendio venditor reddatur indemnis. Curiales vero, si ad advocationem venire voluerint aut aliquam militiam sperare, provideant huiusmodi personas, quae munia ipsorum debeant expedire, provisuri, ut nihil per eos rei publicae possit inminui. Nam ad se omne dispendium noverint pertinere et se ad locum, in quo alium substituerant, revocandos. Reliquum vero huius legis ideo interpretatum non est, quia hoc in usu provinciae istae non habent. N
Abbreviated transcription (Latin):
quodins trumentis contin&ur insertum. cogatis
mpleres inuero nihilhorum uindecur Vtdic¬
tume fortusse pertulerit & contra uinditionẽ
benc uoluntariie factam subtedi obiectione
uenire tempta uerit cum propositam poenam
quctm non ualuerit conprobare merito du¬
rante nos sessionem in iurce illius a quo fu¬
crit connanrta praetium uinditor quodac¬
cebitemptori cuicalumniam intulit absqs
ulla dileatione  restitu at icurudes &iam quib:
hti cusi sine deor& iunter positione ressucis
uindere aut cilienare a corpore curite non licebat si
cesta fuerint necessitate constricti ut debitum
quod proutilitate publica. contraxit. dumcre¬
ditorum. poenas. m&uit subplere festin&
Quicquid subtalinecessitate uindiderit omnifir¬
mitate subsistat. Nec in terpositio decreti que¬
rictur. Sedtantum. cum curiales sui quosne¬
cessitas eius. poterit non latere in eauinditi one
subs cribant. Q nihil emptori deemptare calũ¬

Expanded text:
quod instrumentis continetur insertum, cogatur quod instrumentis continetur insertum, cogatur inplere. Si vero nihil horum venditor, ut dictum est, fortasse pertulerit et contra venditionem hanc voluntarie factam sub tali obiectione venire temptaverit cum proposita poena, quam non valuerit conprobare, merito durante possessione in iure illius, a quo fuerit conparata, pretium venditor quod accepit emptori, cui calumniam intulit, absque ulla dilatione restituat. Curiales etiam, quibus hucusque sine decreti interpositione res suas endere aut alienare a corpore curiae non licebat, si certa fuerint necessitate constricti, ut debitum, quod pro utilitate publica contraxit, dum creditorum poenas metuit, supplere festinet, quidquid sub tali necessitate vendiderit, omni firmitate subsistat. Nec interpositio decreti quaeratur, sed tantum concuriales sui, quos necessitas eius poterit non latere, in ea venditione subscribant. Et nihil emptori de empta re calum
Abbreviated transcription (Latin):
Hacec lex praecepit ut quic quid in adminis tra¬
tione positis uel in quolib & offitio militantibu
leges anteriores idspecialiter perscribebant
ut nihil aaut conparare aut commuttre au
donatum suscipere Tempore militiae uela
ministrationis eis ullam iationem. licer& sed
nunc ualentiniani imperatoris haclege praecep¬
tum est ut omnes adminis trantis uel militan¬
tes cuit inquocumq: offitio publico. conscituti sur
& conparndi & conmutandi & accipiendi do¬
neccionis. titulo. hebeant liberam potestatem
solum ẽ ut nullus prob&. huius modi scripturas.
cuit permẽtum aut perfraudem subpositae
personeie aut uio lenter . exortas. id est aut in
carcerem constitutum aut inquibus lib& uin¬
culis posito auut aliquod setor mentorum. ge¬
nere supplitiorum que perpesso cuit forsitã
prcetium. sequod instrumentis scriptum est
non docuerit percepisse. Tunc̃ uero nonsalum
strumentũ si fuerit uacuaptur Sed talis empti
expos sessionem reddait &prceium uinditori.

Expanded text:
Haec lex praecipit, ut, quia in administratione positis vel in quolibet officio militantibus leges anteriores id specialiter praescribebant, ut nihil aut conparare aut commutare aut donatum suscipere tempore militiae vel ministrationis eis ulla ratione liceret: sed nunc Valentiniani imperatoris hac lege praeceptum est, ut omnes administrantes vel militantes aut in quocumque officio publico constituti sunt et conparandi et commutandi et accipiendi donationis titulo habeant liberam potestatem. Solum est, ut nullus probet huiusmodi scripturas aut per metum aut per fraudem suppositae personae aut violenter extortas, id est aut in carcere constituto aut in quibuslibet vinculis posito aut aliquod se tormentorum genere suppliciorumque perpesso aut forsitan pretium se, quod instrumentis scriptum est, non docuerit percepisse. Tunc vero non solum instrumentum, si fuerit, vacuatur, sed talis emptor et possessionem reddat et pretium venditori,
Abbreviated transcription (Latin):
beredem censuit pertinere. Qui totam hereditas
restituit cum quartam retenere expacgasia node¬
buis set si non r&eneat. repetere eamnon potest
Nec enim indebitum. soluis se uidetur. qui pleum
fidem defuncto pracestare malluit

Expanded text:
heredem uoluit pertinere. Qui totam hereditatem restituit, cum quartam retinere ex Pegasiano debuisset, si non retineat, repetere eam non potest. Nec enim indebitum soluisse uidetur qui plenam fidem defuncto praestare maluit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiabberede fidei commissum non praestatur non
solum inres hereditarics sed in proprias heredis
missi non inuinditatione sed in peitione consistie¬
I DESENUXTUS CONSULTOTREbeLLI
enctus consulto trebelliano prospectu mest
ne solus eres omnibus hereditariis actianibus on¬
r&ur &ideo quotiens hereditas ex causco fideicon¬
missi restitu&ur actiones eius infidei commis su¬
rium trans feruntur. quic unicuique damno¬
I DENATUS COPSULTO PAGASIAND
Nterberedem et fidei cominissacrium. cui ex paga sic¬
no hereditas restitueur partes & propaste stipula¬
tio inter ponitur. ut heredi instituto proquat& ac¬
tionis proceteris uero portionibus fidei cominis scc¬

Expanded text:
herede fideicommissum non praestatur, non solum in res hereditarias, sed et in proprias heredis missi non in uindicatione, sed in petitione consisti senatus consulto Trebelliano . Senatus consulto Trebelliano prospectum est, ne solus heres omnibus hereditariis actionibus oneretur. Et ideo quotiens hereditas ex causa fideicommissi restituitur, actiones eius in fideicommissarium transferuntur, quia unicuique damnoe senatus consulto Pegasiano Inter heredem et fideicommissarium, cui ex Pegasiano hereditas restituitur, partis et pro parte stipulatio interponitur, ut heredi instituto pro quarta actiones, pro ceteris uero portionibus fideicommiss
Abbreviated transcription (Latin):
commis sum relictum quocumque modo patria potes¬
tur Nogati inuicem sibi sinliberis decesse¬
rint hereditatem restituere al tero decedente sine
liberis decesserint hereditas ad eum peruenit qui su¬
peruixit nec exeo pacisci contrauo luntatem testa¬

Expanded text:
ssum relictum quocumque modo patria poRogati inuicem sibi, si sine liberis decesserint, hereditatem restituere, altero decedente sine liberis hereditas ad eum peruenit qui superuixit: nec ex eo pacisci contra uoluntatem testa
Abbreviated transcription (Latin):
icet in negotiis quaceper actionem electam inchocriu
dentur legitimus adrespondendum temporum sem¬
percursus obseruandus sit specicditer eos qui cdiqua
peruaserint non patimur perquam cumque occas¬
sione deferre negotium Ideoque cumille qui fuerit
depos sessione deiectus audienti am in parauerit lux¬
ta iuris ordinem intra annum adrecipienda que
perdidit nulla tenus deferatur nec aliquac peruas¬
suiri dilatio concedatur Et amsi pro acredefferend
fitiũ principis. potuerit obtenire

Expanded text:
icet in negotiis, quae per actionem elicitam incoari videntur, legitimus ad respondendum temporum semper cursus observandus sit, specialiter eos qui aliqua pervaserint non patimur per quamcumque occasionem differre negotium. Ideoque cum ille, qui fuerit de possessione deiectus, audientiam impetraverit iuxta iuris ordinem intra annum, ad recipienda quae perdidit nullatenus differatur. Nec aliqua pervasori dilatio concedatur, etiamsi pro hac re differenda beneficium principis potuerit obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
rore p&endo debito unde certa scriptura profertus
seude id quod alicui fidei conmissum est ut dacr&ur
aliquis cogcat. aut aliquis sibi allegit fuis se peruasu
aut acquo lib& intra annum benefitium momenti
requirtat. aut testamentum dicat non esselen¬
timum uel d&utelam aliquid proponat . nonex¬
pectetur ut prius quodrep&it apud actc proporat
aucordo ipsius causae petatur scriptus sedmox apud
iudicem sine ulla temporum mort queȩ perhocui¬
detur afferricausam sum proponat et omnes
partes suae probationes exhibecit. Quam rem
eticm inciuilibus negotus praecipimus obserua¬
ri quae tamenminus quamcentum solidorum
sum mam est uadere constiterit

Expanded text:
ro repetendo debito, unde certa scriptura profertur, seu de id, quod alicui fideicommissum est ut daretur, aliquis agat, aut aliquid sibi alleget fuisse pervasum, aut quodlibet intra annum beneficium momenti requirat, aut testamentum dicat non esse legitimum, vel de tutela aliquid proponat, non expectetur, ut prius quod repetit apud acta proponat aut ordo ipsius causae petatur scriptus, sed mox apud iudicem sine ulla temporum mora, quae per hoc videtur afferri, causam suam proponat et omnes partes suae probationis exhibeat. Quam rem etiam in civilibus negotiis praecipimus observari, quae tamen minus, quam centum solidorum summa est, valere constiterit
Abbreviated transcription (Latin):
ostecquamper scripturtmlis fuerit contestata ec
perpublicam conuentionem quisquis ille est quipu¬
satus agnouerit tunclis inchoatadicatur. Si tame
litigantum perfecte probantur aetates. Ncem siq̃
principis beneficio contrarationem legis cause sua
tempora spercuerit prolongcri. quicquid pro
Ac re meruerit non ualebit: Idus adcliudium cos¬

Expanded text:
osteaquam per scripturam lis fuerit contestata et per publicam conventionem, quisquis ille est qui pulsatur agnoverit, tunc lis incoata dicatur, si tamen litigantum perfectae probantur aetates. Nam si quis principis beneficio contra rationem legis causae suae tempora speraverit prolongari, quidquid pro hac re meruerit, non valebit. 389 Mai.
Abbreviated transcription (Latin):
AD lo GẼ fal.cidiÃ
x hausea legoctis aut fidei comnis sis
uel mortis causte.
donationibus hereditate & atxilo falcidiae institul¬
tus heres qua drantem retenere potest

Expanded text:
Ad legem Falcidiam Exhausta legatis aut fideicommissis uel mortis causa donationibus hereditate auxilio Falcidiae institutus heres quadrantem retinere potest
Abbreviated transcription (Latin):
8.
Siseruus dumculpam dominus uindicat
mostuus fuerit dominus. culpa homicidi
nontenetur. quicctunc homicidii reus est
sioccidere uoluis se conuincetur. Nam¬
Et emendactio non uocatur adcrimen
Deçmanðatione propip quorumh¬

Expanded text:
o. Si servus, dum culpam dominus vindicat, mortuus fuerit, dominus culpa homicidii non tenetur, quia tunc homicidii reus est, si occidere voluisse convincitur. Nam emendatio non vocatur ad crimen. DE EMENDATIONE PROPINQVORVM
Abbreviated transcription (Latin):
rus suo uitio perdidit Heres institutus habens substitu¬
tum side in offitioso dixerit nec obtinuerit non id cao fis¬

Expanded text:
re potuisset. Heres institutus habens substitutum si de inofficioso dixerit nec obtinuerit, non id ad fis
Abbreviated transcription (Latin):
uicumque instriptione praemis sa ciascom que
crimins reum accusare uoluerit abeo die quo uns¬
criprit intra annum peragat propositasatia¬
nes quiredis tulerit in facmis effectes honoru¬
suorum quarta parte multabitur
cop̃phonorius & theo dosius ã ãcicilianopfp̃o
et theodosio iiã consulibus
UTIudices qui inscriptione premissa crimi¬
nadia negotia audire coeperint adie inscrip¬
tionis. sindutias. aut ac cusator ecut reos pe¬
tierit intracannum prestare debebunt ut
haec actio intric annicirculum finiatur qđ
si accusactor intrecannũ quae proposuit pro¬
becre distulerit absolutor eo poenam. sus¬
cipicit legis superiori conprehenscm qđ
sitilis personasit adcuius de formitatem
infamia non pertineat exilio deputabitur
Tamensiinter accu sactorem &reum itec iudi¬
cepresente conuenerit ut proinscriptione
utriusque pecrtis anni. in tegri indutiae
tri bucctur debet auidice non ne grerisu¬
turum ut pcars que post indutias fuerit
superatto districtiori sententia seriatur¬

Expanded text:
uicumque inscriptione praemissa cuiuscumque criminis reum accusare voluerit, ab eo die, quo inscripsit, intra annum peragat propositam actionem. Qui si distulerit, infamis effectus, bonorusuorum quarta parte multabiturp. Honorius et Theodosius Aug. Ciciliano praepet Theodosio secundo Augusudices qui inscriptione praemissa, criminalia negotia audire coeperint, a die inscriptionis, si inducias aut accusator, aut reus petierit, intra annum praestare debebunt, ut haec actio intra anni cirsi accusator intra annum quae proposuit probare distulerit, absoluto reo poenam suscipiat lege superiori conprehensam. Quod si talis persona sit, ad cuius deformitatem infamia non pertineat, exsilio deputabitur. Tamen si inter accusatorem et reum ita iudice praesente convenerit, ut pro instructione utriusque partis anni integri indutiae tribuantur, debet a iudice non negari: futurum, ut pars, quae post indutias fuerit superata, districtiori sententia feriatur
Abbreviated transcription (Latin):
UISiquis carto lom famosam incuius cumque in uiriã¬
uel in secmiã in publico propositam uiderit & le¬
gerit et non statm discerpserit & cuicum que
in etlegerit: fortasse reculerit ipseuelud
ccuctor huius criminis tenecctur.¬

Expanded text:
lam famosam in cuiuscumque iniurial infamiam in publico propositam viderit et legerit et non statim discerpserit, et cuicumque, quae in ea legit, fortasse rettulerit, ipse velut auctor huius criminis teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
N
ontuntum supñ dominus. possessionedecia¬
tur utile int̃dictum ẽ sed &iam si familicm eus
f amiliue: autem nomine : &iã duo serui. contenen¬
ideicitur non tuntum quio pres suro multtudi¬
nis aut fustium aut telorum & crmorũ metu
territur. sed & his quiuio lentiae opimone conpu
possessione cessit. Situmen em aduersarius
Henaui uideiectus hociñt dic
non potest sedutilie e actio derebus recuperca¬
dis exemplum de ui bonorum. raptorem dcctur
idq: in eo dicendũ ẽ. quicaruca aut equo deicitr
quibus non adductis iniuriarũ actio datur Itusn

Expanded text:
n tantum si ipse dominus possessione deiciat, utile interdictum est, sed etiam si familia eius. Familiae autem nomine etiam duo serui contineni deicitur non tantum qui oppressu multitudinis aut fustium aut telorum aut armorum metu terretur, sed et is qui uiolentiae opinione comperta possessione cessit, si tamen eam aduersarius e naui ui deiectus hoc interdicto experiri non potest: sed utilis ei actio de rebus recuperandis exemplo ui bonorum raptorum datur. Idemque in eo dicendum est, qui carruca aut equo deicitur: quibus non abductis iniuriarum actio datur
Abbreviated transcription (Latin):
implebuntur anieheredes institutionẽ
legari non potest intermedics heredum institu¬
tiones si ue alter siue ut quis adpost. Interdũ
dimidium Intesdum totum deb&ur. Dimi dium
si poruindicationem legatum sit: Totum siperdam
tate leguripo tsuq Totum quilegutum socium
ost mortem heredes legari nonpotest. quians¬
Hil abheredes heredirelinqui potest

Expanded text:
praestabuntur. Ante heredis institutionem legari non potest: inter medias heredum institutiones, siue alter siue uterque adeat, potest. Interdum dimidium, interdum totum debetur: dimidium, si per uindicationem legatum sit: totum, si per datate legari potest, totumque legatum socio ost mortem heredis legari non potest, quia nihil ab herede heredis relinqui potest
Abbreviated transcription (Latin):
n mortis tempus taminsua quã heredestus
legata confirmaripossunt hoc modo lutioticio
cummori& urdos legum aut heres meus decre
eruindicationem legatum &sinondum consu¬
tuerit legatarius ad sepertiner eat que ita
post apertas tabu lascente aditamma
hereditatem discesserit adheredem suum legau

Expanded text:
In mortis tempus tam suae quam heredis eius legata conferri possunt hoc modo LVCIO TITIO, CVM MORIETUR, DO LEGO, aut HERES MEVS DARE Per uindicationem legatum etsi nondum constituerit legatarius ad se pertinere, atque ita post apertas tabulas ante aditam hereditatem decesserit, ad heredem suum legatum