comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris. ⁊ earũ ꝑsonarũ
qͣs necessitudo suscitat.¬
⁊ ferre opem iubet. Mim¬
steriũ esse. serui. quẽ con¬
ditio sua eo loco posuit:
ut nichil cor que prestat
imputet suꝑiori: Pt̾ea
leruus qui negat dare ali¬
quando dño bñficiũ. ig¬
narus est. uris hũam. Re¬
fert eñ cuius amini sit
qui prestat. Non cuius
status. Nulli p̾dusa uͥtꝰ
est. ommibz patet. õs admit¬
tit om̃s inuitat. ingenu
os libertinos. seruos reges
⁊ exules. Non eligit do¬
mũ. nec censũ. ndo hoĩe
contenta est. Quid enim
erat tuti adu̾sus repẽti¬
nam: Quid animꝰ ma¬
gnũ ꝓmitteret sibi. si cer¬
tam uirtutẽ fortuna mit¬
teret: Si non dat bñfici¬
um seruus dũo: nec regi
quisꝙͣ suo. nec duci suo
miles. Quid enĩ interest
qͣli quis teneatur ĩperio
si sũmo tenetur: Nã si
seruo quominꝰ in nomẽ
meriti pueniat necessitas
obest: ⁊ paciendi ultima
timor: idẽ istud obstabit.¬
⁊ ei qui regẽ habet. et ei

Expanded text:
uxoris, earum personarum, uxoris, earum personarum, quas necessitudo suscitat et ferre opem iubet ; ministerium esse servi, quem condicio sua eo loco posuit, ut nihil eorum, quae praestat, imputet superiori. Praeterea servum qui negat dare aliquando domino beneficium, ignarus est iuris humani ; refert enim, cuius animi sit, qui praestat, non cuius status. Nulli praeclusa virtus est ; omnibus patet, omnes admittit, omnes invitat, et ingenuos et libertinos et servos et reges et exules ; non eligit domum nec censum, nudo homine contenta est. Quid enim erat tuti adversus repentina, quid animus magnum promitteret sibi, si certam virtutem fortuna amitteret ? Si non dat beneficium servus domino, nec regi quisquam suo nec duci suo miles ; quid enim interest, quali quis teneatur imperio, si summo tenetur ? Nam si servo, quominus in nomen meriti perveniat, necessitas obstat et patiendi ultima timor, idem istuc obstabit et ei, qui regem habet, et ei,
Abbreviated transcription (Latin):
tum hominẽ: sẽꝑ bñficiũ
delectat. ingratũ semel.
Compari autem p̃t utri¬
usq uita. cum alter tristi ᷤ
sit ⁊ sollicitus qualis esse.
inficiator ac fraudulentꝰ
solet. apud quẽ nõ parẽciũ
qui debet honor est. non
educatoris. non p̾ceptoꝵ.
Alter: letus. hilaris. occa¬
sionẽ referende gr̃e exp̾tãs
⁊ ex hoc ip̃o affectu gaudiũ
grande ꝑcipiens. nec q̃rens
quomodo decoquat: l quẽ¬
admodũ plenius uberiusq
responde at: Non solũ parẽ¬
tibus ⁊ amicis: sed humi¬
lioribus quoz ꝑsois. Nã
etiam si aseruo suo bñfici¬
um accipit: estimat non
aquo. sed quid acceꝑit.
Quãꝙͣ queritur a quib dã
sicut abhecatone. an. bñfi¬
cium dare seruus dño pos¬
sit. Sunt enĩ qui ita di¬
stingant. quedã bñficia
ẽẽ quedã officia: q̃dã mini¬
steria. Bñficiũ eẽ: quod
alieuus det. Alienus est:
qui potuit sinc rep̾hẽsio¬
ne cessare. Officiũ ẽẽ: filii

Expanded text:
tum hominem semper beneficium tum hominem semper beneficium delectat, ingratum semel. Comparari autem potest utriusque vita, cum alter tristis sit et sollicitus, qualis esse infitiator ac fraudulentus solet, apud quem non parentium, qui debet, honor est, non educatoris, non praeceptorum, alter laetus, hilaris, occasionem referendae gratiae expectans et ex hoc ipso adfectu gaudium grande percipiens nec quaerens, quomodo decoquat, sed quemadmodum plenius uberiusque respondeat non solum parentibus et amicis, sed humilioribus quoque personis ? Nam etiam si a servo suo beneficium accepit, aestimat, non a quo, sed quid acceperit. Quamquam quaeritur a quibusdam, sicut ab Hecatone, an beneficium dare servus domino possit. Sunt enim, qui ita distinguant, quaedam beneficia esse, quaedam officia, quaedam ministeria ; beneficium esse, quod alienus det alienus est, qui potuit sine reprehensione cessare ; officium esse filii,
Abbreviated transcription (Latin):
res latius euagata est: ita
ingratos plures efficies. et
auctiores: si nimierare se
ceperint. Quid ergo: im¬
punitus erit ingratꝰ: Qͣͥd
ergo: impunitꝰ erit ĩpius:
quid malignus quid aua¬
rus. quid impotens. quid
crudelis: Impunita tu cre¬
dis esse. que inuisa sunt
aut ullũ suppliciũ grauiꝰ
existimas publico odio:
Pena est: qd̃ non audet
ab ullo bñficiũ accipere.
quod non audet ulli dare.
quod om̃iũ designat᷑ ocdõ
aut designari se iudicat.
quod intellectũ optime¬
rei ac dulcissime amisit
An tu infelicem uocas qͥ
cuius aures morb obstrux:
Non uocas mniserũ eũ qui
sensũ bñficioꝵ amisit. te¬
stes ingratoꝵ om̃iũ deos ñ¬
metuit: Urit illũ ⁊ angit:
intercepti bñficii cõsciencia
Deniqz satis hec ip̃a pena
magna est: quod rei ut di¬
cebam iocũdissime fructũ
non ꝑcipit. At quẽ iuuat
accepisse: equali ppetuaq
uoluptate fruitur. ⁊ ani¬
mũ eius a quo accipit. nõ
rem intuens: gaudet. Gra¬

Expanded text:
res latius evagata est, ita res latius evagata est, ita ingratos plures efficies et auctiores, si numerare se coeperint. "Quid ergo? impunitus erit ingratus?" Quid ergo, impunitus erit impius ? Quid malignus ? Quid avarus ? Quid impotens ? Quid crudelis ? Impunita tu credis esse, quae invisa sunt, aut ullum supplicium gravius existimas publico odio ? Poena est, quod non audet ab ullo beneficium accipere, quod non audet ulli dare, quod omnium designatur oculis aut designari se iudicat, quod intellectum rei optimae ac dulcissimae amisit. An tu infelicem vocas, qui cuius aures morbus obstruxit, non vocas miserum eum, qui sensum beneficiorum amisit ? Testes ingratorum omnium deos metuit, urit illum et angit intercepti beneficii conscientia. Denique satis haec ipsa poena magna est, quod rei, ut dicebam, iucundissimae fructum non percipit. At quem iuvat accepisse, aequali perpetuaque voluptate fruitur et animum eius, a quo accepit, non rem intuens gaudet. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Pudorẽ enĩ rei: tollet
multitudo pectãtiũ. ⁊ de¬
sinet ẽẽ probriloco: com¬
mune maledictũ. Nũqͥd
iam ulla repudio erube¬
scit. postꝙͣ illustres q̃dã
ac nobiles femine non
consulũ munero. s mari¬
torum annos suos cõ¬
putant. ⁊ exeunt matri¬
monii causa. nubũt repu¬
dii. Tam diu istud tuneba¬
tur: qmͣdui rarũ erat. qͥa
nulla sine diuortio acta st̃.
Quod sepe audiebant: fa¬
cere didicerũt. Nũqͥd iã
ullus adulterii pudor ẽ
postꝙͣ eo uentũ est ut nul¬
la uirũ habeat insi ut ad¬
ulterũ irritet: Argumen¬
tũ est. deformitatis pudi¬
cicia. Qmͣ inuemes tam
miserã. tam sordidã. ut illi
satis sit unũ adulterorũ
par. nisi singulis diuisit
horas: et non sufficit dies
om̃ib: nisi apud aliũ ge¬
stata ẽ. apud aliũ mansit.
Infrunita ⁊ antiqua est.
que nesciat matrimoniũ
uocari unũ alulterium
quẽadmodũ horũ delictoꝵ
iam euanuit pudor postꝙͣ

Expanded text:
sint; pudorem enim rei tollet sint; pudorem enim rei tollet multitudo peccantium, et desinet esse probri loco commune maledictum. Numquid iam ulla repudio erubescit, postquam illustres quaedam ac nobiles feminae non consulum numero sed maritorum annos suos computant et exeunt matrimonii causa, nubunt repudii ? Tamdiu istuc timebatur, quamdiu rarum erat; quia nulla sine divortio acta sunt, quod saepe audiebant, facere didicerunt. Numquid iam ullus adulterii pudor est, postquam eo ventum est, ut nulla virum habeat, nisi ut adulterum irritet ? Argumentum est deformitatis pudicitia. Quam invenies tam miseram, tam sordidam, ut illi satis sit unum adulterorum par, nisi singulis divisit horas ? Et non sufficit dies omnibus, nisi apud alium gestata est, apud alium mansit. Infrunita et antiqua est, quae nesciat matrimonium vocari unum adulterium. Quemadmodum horum delictorum iam evanuit pudor, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
interpositis: parariis facit.
Ille non est ĩterrogatione
contentꝰ: insi reũ ma¬
nu sua tenuit. Oturpem
humain generis ⁊ frau¬
dis ac nequicie publice
confessionẽ. Anulis nr̃iᷤ
plusꝙͣ animis credit᷑. Inqͥd
Inquid. impͥmũt signa:
Nempe ne ille neget accepis¬
se se quod accepit. Hos in¬
corruptos uiros et uindices
uentatis existimas: At
hus ip̃is non aliter stati
pecunie cõuuittentur. Ita
non honestius erat a qui¬
busdam fidem falli. quã
ab omĩb ꝑfidiã timerie
Hoc unũ de est. auaricie:
ut bñficia sine sponsore
non demius. Generosi amn¬
mi est. ⁊ magnifici: iuua¬
re prodesse. Qui dat bene¬
ficia: deos imitat᷑. Qui re¬
petit: feneratores. Quid
illos duni uindicanius
in turbam sordidissimã
redigimus: Plures ĩ qͥt
iugiati erunt: si nulla
adu̾sus ingratũ datur
actio. Inimo pauciores.
quia maiore delectu:. da¬
buntur bñficia. Deinde
non expedit notũ omĩb
fieri: qmͣ multi ingrati

Expanded text:
interpositis parariis facit ; interpositis parariis facit ; ille non est interrogatione contentus, nisi reum manu sua tenuit. O turpem humani generis fraudis ac nequitiae publicae confessionem ! Anulis nostris plus quam animis creditur. In quid In quid imprimunt signa ? Nempe ne ille neget accepisse se, quod accepit ! Hos incorruptos viros et vindices veritatis existimas ? At his ipsis non aliter statim pecuniae committentur. Ita non honestius erat a quibusdam fidem falli, quam ab omnibus perfidiam timeri ? Hoc unum deest avaritiae, ut beneficia sine sponsore non demus ! Generosi animi est et magnifici iuvare, prodesse ; qui dat beneficia, deos imitatur, qui repetit, feneratores. Quid illos, dum vindicamus, in turbam sordidissimam redigimus ? " Plures," inquit, " ingrati erunt, si nulla adversus ingratum datur actio." Immo pauciores, quia maiore dilectu dabuntur beneficia. Deinde non expedit notum omnibus fieri, quam multi ingrati
Abbreviated transcription (Latin):
litium feceris. Equissima
uox ẽ. ⁊ ius genciũ p̾se fe¬
rens: redde quod debes.
Hec turpissima ẽ ĩbñficio.
redde. Quid reddit: uitã
quã debet. dignitatẽ. securi¬
tatem sanitatẽ: Reddi ma¬
xima queqz non possunt.
Aut pro hus inquit aliq̃d
quod tanti sit. Hoc est qd̃
dicebam int̾iturã tante rei
dignitatẽ: si bñficiũ mer¬
cem facimꝰ Nõ ẽ irritandꝰ
animꝰ ad auariciã. ad que¬
relas. ad discordiã. Sua
sponte in ista fertur. Quã¬
tum possumus resistamꝰ
⁊ querenti occasiones am¬
putemus. Utinã quidem
ꝑsuadere possimꝰ ut pecu¬
nas creditas tantũ a uo¬
lentibz acciperent. Utina
nulla stipulatio emptorẽ
uenditori obligaret. Nec
pacta conuentaqz ĩ pressis
signis custodirentur. sfi¬
des potius illa seruaret. et
equũ colens ammꝰ Sed
necessaua optimis p̾tule¬
runt. ⁊ cogere fidẽ qmͣ spec¬
tare malunt. Adhibentur
abutraqz ꝑte testes. Ille
ꝑ tabulas pluriũ nomĩa

Expanded text:
litium feceris. Aequissima litium feceris. Aequissima vox est et ius gentium prae se ferens : " Redde, quod debes " ; haec turpissima est in beneficio. " Redde !'" Quid ? Reddet vitam, quam debet ? Dignitatem ? Securitatem ? Sanitatem ? Reddi maxima quaeque non possunt. " At pro iis," inquit, " aliquid, quod tanti sit." Hoc est, quod dicebam, interituram tantae rei dignitatem, si beneficium mercem facimus. Non est irritandus animus ad avaritiam, ad querellas, ad discordiam ; sua sponte in ista fertur. Quantum possumus, resistamus et quaerenti occasiones amputemus. Utinam quidem persuadere possemus, ut pecunias creditas tantum a volentibus acciperent ! Utinam nulla stipulatio emptorem venditori obligaret nec pacta commentaque impressis signis custodirentur, fides potius illa servaret et aecum colens animus ! Sed necessaria optimis praetulerunt et cogere fidem quam expectare malunt. Adhibentur ab utraque parte testes. Ille per tabulas plurium nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculũ cause dicende adi¬
turi erunt. et innocenciã
sollicitiore habituri loco.
Dende erimꝰ ꝑ hoc ipsi
quoz ad danda tardiores.
Nemo eñ libenter dat in¬
uitis. sed quicũq ad bñfa¬
ciendum bonitate ĩuitatꝰ
ẽ: ⁊ ip̃a pulchritudine uer.
etiã libencius dabit n¬
chil debituris: nisi qd̃ uo¬
lent. Minuitur eĩ glĩa
eius officii: cui diligent̾
cautũ est. Deinde paucio¬
ra erunt bñficia: sed ue¬
riora. Quid aũt mali ẽ
inhiberi bñficioꝵ temen¬
tatem; Hoc em̃ ip̃m secu¬
ti sunt qui nullã legem
huic constituerũt: ut citũ¬
spectius donaremus. cirtuspe¬
itius eligeremus eos: ĩquos
merita conferũtur. Etiam
atqz etiam cui des considera.
Nulla actio erit. nulla re¬
petitio. E iras si existimas
suctursurũ tibi iudicem.
Nulla lex te inintegrum
restituet. solam accipiẽtis
fidem specta. Hoc modo:
bñficia auctoritatẽ suam
tenent ⁊ magnifica sunt
Pollues illa: si materiã

Expanded text:
periculum causae dicundae adipericulum causae dicundae aditum erunt et innocentiam sollicitiore habituri loco. Deinde erimus per hoc ipsi quoque ad danda tardiores ; nemo enim libenter dat invitis, sed quicumque ad bene faciendum bonitate invitatus est et ipsa pulchritudine rei, etiam libentius dabit nihil debituris nisi quod volent. Minuitur enim gloria eius officii, cui diligenter cautum est. Deinde pauciora erunt beneficia, sed veriora ; quid autem mali est inhiberi beneficiorum temeritatem ? Hoc enim ipsum secuti sunt, qui nullam legem huic constituerunt, ut circumspectius donaremus, circumspectius eligeremus eos, in quos merita conferuntur. Etiam atque etiam, cui des, considera : nulla actio erit, nulla repetitio. Erras, si existimas succursurum tibi iudicem ; nulla lex te in integrum restituet, solam accipientis fidem specta. Hoc modo beneficia auctoritatem suam tenent et magnifica sunt; pollues illa, si materiam
Abbreviated transcription (Latin):
inde ista maiora aut mni¬
nora erunt: ꝓut fuerit
iudex. aut hec aut adilla:
inlinatus animo. P̾t̾ea
creditorẽ mͥ ip̃e eligo. Be¬
neficiũ sepe abeo accipio
aquo nolo. ⁊ aliquando
ignorans obligor. Quid
facies: ingratũ uocabis
eum cii bñficiũ inscio.
⁊ si scisset non accepturo
impositũ ẽ: Nõ uocabis
eum qͥ ut cũq acceptũ
non reddidit. Aliquis de¬
dit michi bñficiũ. sed idẽ
post ea fecit ĩiuriã. Utrũ
uno munere ad patiẽciã
iniuriarũ om̃iũ adstrin¬
gor. an proinde erit ac si
gr̃am retulerim. quia bñ¬
ficiũ suũ ip̃e insequẽti in¬
iuria rescidit: Quomodo
deinde estimabis utrum
plus sit quod accepit. aut
inquo lesus est: Dies me
deficiet: om̃s diffultates
ꝑlequi tẽptantẽ. Tardiores
inquit ad bñficia dauda
facimꝰ. non iudicãdo data.
nec inficiatores eoꝵ ad fi¬
ciendo pena. Sz illud qͦz
tibi econtrario occurrat.
multo tardiores futuros
ad accipienda bñficia: si

Expanded text:
inde ista maiora aut miinde ista maiora aut minora erunt, prout fuerit iudex aut huc aut illo inclinatus animo. Praeterea creditorem mihi ipse eligo, beneficium saepe ab eo accipio, a quo nolo, et aliquando ignorans obligor. Quid facies ? Ingratum vocabis eum, cui beneficium inscio et, si scisset, non accepturo impositum est ? Non vocabis eum, qui utcumque acceptum non reddidit ? Aliquis dedit mihi beneficium, sed idem postea fecit iniuriam. Utrum uno munere ad patientiam iniuriarum omnium adstringor, an proinde erit, ac si gratiam rettulerim, quia beneficium suum ipse insequenti iniuria rescidit ? Quomodo deinde aestimabis, utrum plus sit, quod accepit, an quo laesus est ? Dies me deficiet omnes difficultates persequi temptantem. " Tardiores," inquit, " ad beneficia danda facimus non vindicando data nec infitiatores eorum adficiendo poena." Sed illud quoque tibi e contrario occurrat multo tardiores futuros ad accipienda beneficia, si
Abbreviated transcription (Latin):
derint. Hoꝵ inconfesso
merta sunt. Et qͥa utile
est iuuentuti regi: impo¬
suimꝰ illi qiͣ domesticos
magistratus. sub quoꝵ
custodia cõtineret᷑. De¬
inde om̃iũ parc̃tiũ unũ
erat bñficiũ. Itaq esti¬
mari se mel potuit. Alia:
diu̾sa sunt dissimilia ĩfi¬
nitis inter se inter uallis
distancia. Itaq subnul¬
lain regulã cadere potue¬
runt. Eũ equius eẽt oĩa
relinqui: qmͣ om̃ia eqͣri
Quedã magno dantib
constant. quedã accipiẽ¬
tibus magna sunt: sed
gratuita tribuentib. Que¬
dam amicis data sũt: q̃ dã
ignotis. Plus est ꝙͣuis
idem detur. si ei datur quẽ
nosse a bñficio tuo ĩcipis
Hic auxilia tribuit. ille
oruam̃ta. ille solacia. In¬
uemes qui nichil putet
esse iocũdius nichil maius
quem hab̾e in quo calani¬
tas adquiescat. Inuenies
rursus qui dignitati sue
qmͣ securitati cosuli malit.¬
⁊ qui plus ei debere se iudi¬
cet ꝑ quẽ tutior est: quͣ
ei per quem honeltior. Pro¬

Expanded text:
derint, horum in confesso derint, horum in confesso merita sunt, et, quia utile est iuventuti regi, imposuimus illi quasi domesticos magistratus, sub quorum custodia contineretur. Deinde omnium parentium unum erat beneficium, itaque aestimari semel potuit ; alia diversa sunt, dissimilia, infinitis inter se intervallis distantia; itaque sub nullam regulam cadere potuerunt, cum aequius esset omnia relinqui quam omnia aequari. Quaedam magno dantibus constant, quaedam accipientibus magna sunt, sed gratuita tribuentibus. Quaedam amicis data sunt, quaedam ignotis ; plus est, quamvis idem detur, si ei datur, quem nosse a beneficio tuo incipis. Hic auxilia tribuit, ille ornamenta, ille solacia. Invenies, qui nihil putet esse iucundius, nihil maius quam habere, in quo calamitas adquiescat; invenies rursus, qui dignitati suae, quam securitati consuli malit ; est, qui plus ei debere se iudicet, per quem tutior est, quam ei, per quem honestior. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
penam in gratis constitui¬
mus. unã omib cũ dispa¬
na sint. an mequalẽ et
ꝓcuiusq bñficio maiorẽ
aut minorẽ: Age. Intra
pecumã uersabitur taxa¬
tio. Quid quod quedam
uite bũficia sunt ⁊ ma¬
bitur pena minor bene¬
ficio: Iniqua est. par ⁊
sunt. Quomiͦ horũ extra
ordinẽ habita ratio est:
sic aliorũ quo bñficiorũ
haberi debet. Parencium
conditionẽ sacrauimus:
quia expediebat liberos¬
tolli sollicitandi ad hunc
laborem erant: incertain
adituri fortunã. Non po¬
terat illis dici ꝙ bñficia
dantib dr̃. Cui des: elige
ip̃e tecũ. Si deceptus es:
querere. Dignũ adiuia
In liberis tollendis: nichil
iudicio tollenciũ licet to¬
ta res: uoti est. Itaq ut
equiore anno adirent
potestas fuit Deinde
alia conditio est. paren¬
tiũ. qui bñficia quibus
dederũt. dant nichilomi¬
nus. datuiqz sunt. nec
est piculũ ne dedisse illos
menciantur. In ceteris
queri debet. non tantũ
an recepernt: sed an de¬

Expanded text:
poenam ingratis constituipoenam ingratis constituimus ? Unam omnibus, cum disparia sint ? Inaequalem et pro cuiusque beneficio maiorem, aut minorem ? Age, intra pecuniam versabitur taxatio. Quid, quod quaedam vitae beneficia sunt et mantur poena ? Minor beneficio ? Iniqua est. Par et sunt ; quomodo horum extra ordinem habita ratio est, sic aliorum quoque beneficorum haberi debet." Parentium condicionem sacravimus, quia expediebat liberostolli ; sollicitandi ad hunc laborem erant incertam adituri fortunam. Non poterat illis dici, quod beneficia dantibus dicitur : " Cui des, elige ; ipse tecum, si deceptus es, querere ; dignum adiuva." In liberis tollendis nihil iudicio tollentium licet, tota res voti est. Itaque, ut aequiore animo adirent potestas fuit. Deinde alia condicio parentium est, qui beneficia, quibus dederunt, dant nihilo minus daturique sunt, nec est periculum, ne dedisse ipsos mentiantur. In ceteris quaeri debet, non tantum an receperint, sed an de
Abbreviated transcription (Latin):
dus lugentẽ et quid de lide¬
rabat uolentẽ sequi. ad
uite consiliũ reduxisse. qͥd
ad sedisse egro. et cũ uali¬
tudo eius ac salus mom̃¬
tis constaret. ex cepisse ido¬
nea cibo tẽpora. ⁊ cadentes
uenas uino refecisse. ⁊ me¬
dicũ ad duxisse morienti:
Hec quis estimabit. quis
dissiuulib bñficiis iube¬
bit bñficia pensari: Dona¬
uit tibi doniũ. sed ego tuã
supra te ruere p̾dixi. Dedit
tibi patrimoniũ sed ego
naufrago tabulã. Pug¬
uauit pro te ⁊ uuluera
excepit: at ego uitã tibi
silentio dedi. Cũ aliter
bñficiũ detur alit̾ reddat᷑.
paria facere difficile est.
Dies p̾terea bñficio red¬
dendo non dr̃: sicut pecu¬
nie credite. Itaq potest
qui nũdũ reddidit: red¬
dere. Dic enĩ intra quod
tẽpus dep̾hendatur ĩgͣtꝰ
Mlaxima bñficia ꝓbatio¬
nem non habent. Sepe ĩtͣ
tacitã duoꝵ conscienciam
latent. An hoc inducimꝰ
ut non dedemꝰ beneficia
sine teste: Quã deinde

Expanded text:
diis lugentem et, quos desidediis lugentem et, quos desiderabat. volentem sequi ad vitae consilium reduxisse ? Quid adsedisse aegro et, cum valetudo eius ac salus momentis constaret, excepisse idonea cibo tempora et cadentes venas vino refecisse et medicum adduxisse morienti ? Haec quis aestimabit ? Quis dissimilibus beneficiis iubebit beneficia pensari ? " Donavi tibi domum." Sed ego tuam supra te ruere praedixi. " Dedi tibi patrimonium." Sed ego naufrago tabulam. "Pugnavi pro te et vulnera excepi." At ego vitam tibi silentio dedi. Cum aliter beneficium detur, aliter reddatur, paria facere difficile est. Dies praeterea beneficio reddendo non dicitur, sicut pecuniae creditae ; itaque potest, qui nondum reddidit, reddere. Dic enim, intra quod tempus deprendatur ingratus. Maxima beneficia probationem non habent, saepe intra tacitam duorum conscientiam latent ; an hoc inducimus, ut non demus beneficia sine teste ? Quam deinde
Abbreviated transcription (Latin):
douare regiones. ꝑ quas
magna flumina ⁊ naui¬
gabilia decurrant. Bñfi¬
tibus: monstrare fontẽ.
Ouis inter se ista cõpa¬
rabit. quis expendet:
Difficilis est sentencia
que non rem. sed uii
rei querit. E adẽ licet
sint aliter data: non idẽ
pendent. Dedit hic mͥ bñ¬
ficium: sed non libenter.
sed dedisse se questus est.
sed suꝑbius me ꝙͣ solebat
aspexit. sed tam tarde
dedit: ut plus p̾staturꝰ
fuerit si cito negasset.
Hor quomodo iudex in¬
ibit estimationẽ cũ ser¬
mo. ⁊ dubitatio. ⁊ uultꝰ
meriti gr̃am destruant:
Quid quod quedã bñfi¬
cia uocantur. quia n¬
mis concupiscũtur:Que¬
dam non sunt ex hac
uulgari nota. sed maio¬
ra. etiã si minus apparẽt.
Kñficiũ uocas dedisse
potentis populi ciuitatẽ.
in quatuordecimũ dedu¬
xisse. ⁊ defendisse capitis
reũ. Quid utilia suasisse.
quid retinuisse ne in sce¬
lus rueret. quid gladi¬
um excussisse moritu¬
ro. quid efficacib reme¬

Expanded text:
donare regiones, per quas donare regiones, per quas magna flumina et navigabilia decurrant, benefitibus monstrare fontem. Quis inter se ista comparabit ? Quis expendet ? Difficilis est sententia, quae non rem, sed vim rei quaerit ; eadem licet sint, aliter data non idem pendent. Dedit hic mihi beneficium, sed non libenter, sed dedisse se questus est, sed superbius me, quam solebat, adspexit, sed tam tarde dedit, ut plus praestaturus fuerit, si cito negasset. Horum quomodo iudex inibit aestimationem, cum sermo et dubitatio et vultus meriti gratiam destruant ? Quid, quod quaedam beneficia vocantur, quia nimis concupiscuntur, quaedam non sunt ex hac vulgari nota sed maiora, etiam si minus apparent ? Beneficium vocas dedisse potentis populi civitatem, in quattuordecim deduxisse et defendisse capitis reum. Quid utilia suasisse ? Quid retinuisse, ne in scelus rueret ? Quid gladium excussisse morituro ? Quid efficacibus reme
Abbreviated transcription (Latin):
iudex ex turba selectorũ.
quem census in abbũ et
equestris hereditas misit.
Itaq non hec parũ ido¬
nea res uisa est: q̃ deduce¬
retur ad iudicem. sed ne¬
mo huic rei satis idone¬
us iudex inuẽtus est. Qd̾
non admiraberis si excus¬
seris quid hĩturus fuerit
difficultatis: quisquis
in eiusmodi reũ exisset.
Donauit aliquis mag¬
nam peccuniã: sed diues.
sed non sensurus ĩpen¬
diũ. Donauit alius: s
toto patrimonio cessurꝰ
Sũma eadẽ est. bñficiũ
idem non est. Etiã nuc̃
adice. Hic petumiã pro
addicto dependit: sed cũ
illam domo ꝓtulisset. Ille
dedit eandem: sed mituã
sumpsit aut rogauit. ⁊
se obligari ingenti meri¬
to passus est. Eodem exi¬
stimas loco eẽ illũ qui
bñficium ex facili largi¬
tus est. ⁊ hunc qui acci¬
pit ut daret: Tempore
quedam magna fiunt:
non sũma. Bñficium ẽ
donata possessio: cuius
fertilitas laxare possit
annonã. B ñficiũ ẽ: unꝰ
infame panis. Bñficiũ ẽ

Expanded text:
iudex ex turba selectorum, iudex ex turba selectorum, quem census in album et equestris hereditas misit. Itaque non haec parum idonea res visa est, quae deduceretur ad iudicem, sed nemo huic rei satis idoneus iudex inventus est ; quod non admiraberis, si excusseris, quid habiturus fuerit difficultatis, quisquis in eiusmodi reum exisset. Donavit aliquis magnam pecuniam, sed dives, sed non sensurus impendium ; donavit alius, sed toto patrimonio cessurus. Summa eadem est, beneficium idem non est. Etiamnunc adice : hic pecuniam pro addicto dependit, sed cum illam domo protulisset; ille dedit eandem, sed mutuam sumpsit aut rogavit et se obligari ingenti merito passus est. Eodem existimas loco esse illum, qui beneficium ex facili largitus est, et hunc, qui accepit, ut daret ? Tempore quaedam magna fiunt, non summa. Beneficium est donata possessio, cuius fertilitas laxare possit annonam, beneficium est unus in fame panis ; beneficium est
Abbreviated transcription (Latin):
si adiudicẽ qmͣ si ad ar¬
bitiũ mittitur. quia illũ
forniuila includit. ⁊ c̾tos
quos non excedat termi¬
nos ponit. Huius libera
⁊ nullis adstricta ũculis
religio. ⁊ detrahere aliqͥd
potest: ⁊ adicere. ⁊ sentẽ¬
ciam suam non prout
lex aut iusticia suadet.
sed prout humanitas
aut misericordia ĩpulit:
regere. Ingrati actio: ñ
erat iudicẽ allegatura:
sed regno liberrimo posi¬
tura. Q uid sit e iñ bñfi¬
cium: non constat. De¬
inde quãtũ sit refert. qmͣ
benigne illud interp̾tet᷑
iudex. quid sit ingratus:
nulla lex monstrat. Se¬
pe ⁊ qui reddidit quod ac¬
cepit ingratus ẽ: ⁊ qͥ nõ
reddidit gratus. Dequi¬
busdam ⁊ imperitꝰ iudex
dimittere tabellã potest.
ubi fecisse aut nõ fecisse
ꝓnũciandũ est. ubi pro¬
latis cautionibz cõtrouer¬
sia tollitur. ubi inter disp¬
utantes ratio ius dicit
Ubi uero animi cõiectura
capienda est. ubi id de quo
sola sapiencia deceruit
incontrouersiã incidit:

Expanded text:
si ad iudicem quam si ad arsi ad iudicem quam si ad arbitrum mittitur, quia illum formula includit et certos, quos non excedat, terminos ponit, huius libera et nullis adstricta vinculis religio et detrahere aliquid potest et adicere et sententiam suam, non prout lex aut iustitia suadet, sed prout humanitas aut misericordia impulit, regere. Ingrati actio non erat iudicem adligatura sed regno liberrimo positura. Quid sit enim beneficium, non constat, deinde, quantum sit ; refert, quam benigne illud interpretetur iudex. Quid sit ingratus, nulla lex monstrat ; saepe et qui reddidit, quod accepit, ingratus est, et qui non reddidit, gratus. De quibusdam et imperitus iudex demittere tabellam potest, ubi fecisse aut non fecisse pronuntiandum est, ubi prolatis cautionibus controversia tollitur, ubi inter disputantes ratio ius dicit. Ubi vero animi coniectura capienda est, ubi id, de quo sola sapientia decernit, in controversiam incidit,
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio. Si appello. si ad
iudicem uoco: incipit ñ
bñficiũ eẽ sed creditũ. De¬
inde cum res honestissĩa
sit referre gr̃am: desunt.
eẽ honesta si necessaria ẽ.
Non magis em̃ laudauit
quisquã gratũ hominẽ:
qmͣ eũ qui depositũ reddi¬
dit. aut quod debebat: citra
iudicem soluit. Ita duas
res quibz in uita humana
nichil pulchrius est: corrũ¬
pimus gratũ honinẽ: et
bũficiũ. Quid enĩ aut in
hoc magnificũ est. si bñ¬
ficiũ non dat. sed cõmodat.
aut in illo qui reddit non
quia uult. sed quia neces¬
se est: Non est glĩosa res
gratũ ẽc. nisi tutũ ẽ. ingra¬
tum fuisse. Adice nẽ qd̃
huic uni legi omia fora
uix sufficient. Quis erit
qui non agat: quis cum
quo non agatur: Oumes
sua extollunt. om̃s etiam
minima q̃ in alios cõtu¬
lere: dilatant. Pt̾ea q̃cũz¬
in coguitionẽ cadũt: com¬
prehendi possunt. ⁊ non
dare infinitã licenciam
iudicii Ideo melior ide¬
tur conditio cause bone

Expanded text:
arbitrio ; si appello, si ad arbitrio ; si appello, si ad iudicem voco, incipit non beneficium esse, sed creditum. Deinde cum res honestissima sit referre gratiam, desinit esse honesta, si necessaria est ; non magis enim laudabit quisquam gratum hominem, quam eum, qui depositum reddidit aut, quod debebat, citra iudicem solvit. Ita duas res, quibus in vita humana nihil pulchrius est, corrumpimus, gratum hominem et beneficium ; quid enim aut in hoc magnificum est, si beneficium non dat, sed commodat, aut in illo, qui reddit, non quia vult, sed quia necesse est ? Non est gloriosa res gratum esse, nisi tutum est ingratum fuisse. Adice nunc, quod huic uni legi omnia fora vix sufficient. Quis erit, qui non agat ? Quis, cum quo non agatur ? Omnes sua extollunt, omnes etiam minima, quae in alios contulere, dilatant. Prain cognitionem cadunt, comprendi possunt et non dare infinitam licentiam iudici; ideo melior videtur condicio causae bonae,
Abbreviated transcription (Latin):
maximi scilicet uiri: ab
hostib tantũ es petierũt.
bñficia magno animo
dabant: magno ꝑdebãt
Excepta macedonũ gẽte.
non est in ulla data ad¬
uersus ingratũ actio.
Magnũq hoc argumẽ¬
tum est. dandũ nõ fuisse.
Quia adu̾sus maleficiũ
om̃e: consensimꝰ. ⁊ homi¬
cidii ueneficii. parricidii.
uiolatarũ regionũ. alicu¬
bi atq alicubi diu̾sa pe¬
na est: sed ubiqz aliqua
Hoc frequenssimũ cumen
nusqmͣ piuntur. ubiq im¬
probatur. Neq absolumꝰ
illud. sed cum difficilis ẽẽt.
incerte rei estimatio: tãtũ
odio dampnauimꝰ ⁊ int̾ea
reliquimꝰ: que ad iudices
deos mittimꝰ. Rationes aũt
multe mͥ occurrũt. ꝓpter
quas crimen hoc in legẽ
cadere non debeat. Primũ
omũũ: pars optuna benefi-¬
cii periit: si actio situt t̾te
pecunie aut ex conducto
⁊ locato datur. Hoc enĩ in
illo speciosissimũ. est: qd̃
dedimiꝰ uel ꝑdituri. quod
totũ ꝑmisimꝰ accipieciũ

Expanded text:
maximi scilicet viri, ab maximi scilicet viri, ab hostibus tantum res repetierunt, beneficia magno animo dabant, magno perdebant; excepta Macedonum gente non est in ulla data adversus ingratum actio. Magnumque hoc argumentum est dandam non fuisse, quia adversus maleficium omne consensimus, et homicidii, veneficii, parricidii, violatarum religionum aliubi atque aliubi diversa poena est, sed ubique aliqua, hoc frequentissimum crimen nusquam punitur, ubique improbatur. Neque absolvimus illud, sed eum difficilis esset incertae rei aestimatio, tantum odio damnavimus et inter ea reliquimus, quae ad iudices deos mittimus. Rationes autem multae mihi occurrunt, propter quas crimen hoc in legem cadere non debeat. Primum omnium pars optima beneficii periit, si actio sicut certae pecuniae aut ex conducto et locato datur. Hoc enim in illo speciosissimum est, quod dedimus vel perdituri, quod totum permisimus accipientium
Abbreviated transcription (Latin):
minora sed numero plu¬
rima. ⁊ tẽporib diuersa:
effluũt. quia ut dixi non
subinde illa tractamꝰ. nec
libenter quid cuiq de bea¬
mus recognoscimꝰ Audi
uoces petentiũ. Nemo
non uicturã semp ĩ aĩo
suo memoriã dixit. nemo
non deditũ se ⁊ deuotũ ꝓ¬
fessus ẽ. Et si quod aliud
humilius u̾bũ quo se
obpigueret: iuueinit. Post
exignũ tẽpꝰ: idẽ illi u̾ba
p̾ora qiͣ sordida. ⁊ parũ
libera. Euitant pueni¬
unt deinde eo quo ut ego
existimo pessimꝰ quisq
atq ĩ gratissimꝰ ꝑuenit.
ut obliuiscãtur. Adeo eĩ
ingratus ẽ qui oblitus ẽ:
ut ingratus sit cui benefi¬
cium in mentẽ uenit. Hoc
tamen in uisũ uiciũ au ĩ¬
punitũ ẽẽ. debeat: queritur
⁊ au hec lex que in scolis
exercetur: etiã in ciuitate
ponenda sit. qua ingrati
datur actio. que uidetur
equa omĩb. Quid i.
cumi urbes quoz urbib q̃
prestitere exprobrent. et
maiores collata aposteris
exigant: Nostri maiores.

Expanded text:
minora sed numero pluminora sed numero plurima et temporibus diversa effluunt, quia, ut dixi, non subinde illa tractamus nec libenter, quid cuique debeamus, recognoscimus. Audi voces petentium. Nemo non victuram semper in animo suo memoriam dixit, nemo non deditum se et devotum professus est, et si quod aliud humilius verbum, quo se oppigneraret, invenit. Post exiguum tempus idem illi verba priora quasi sordida et parum libera evitant ; perveniunt deinde eo, quo, ut ego existimo, pessimus quisque atque ingratissimus pervenit, ut obliviscantur. Adeo enim ingratus est, qui oblitus est, ut ingratus sit, cui beneficium in mentem venit. Hoc tam invisum vitium an impunitum esse debeat, quaeritur, et an haec lex, quae in scholis exercetur, etiam in civitate ponenda sit, qua ingrati datur actio ; quae videtur aequa omnibus. " Quidni ? cum urbes quoque urbibus, quae praestitere, exprobrent et in maiores collata a posteris exigant." Nostri maiores,
Abbreviated transcription (Latin):
imminẽciũ. Hoc loco:
reddendũ est. epicuro
testimonũ qui alsidue
queritur qd̃ adu̾sus p̾terita
simꝰ ingrati. quod q̃cũq
pcipimꝰ bona non redu-¬
camus. nec inter uolupta¬
tes numeremꝰ cũ certior
nulla sit uoluptas: quã
que iam eripi non potest.
Presencia bona. nũdum
tota insolido sunt. Potest
illa casus aliquis incid̾e
Ffutura: pendent ⁊ ĩt̾ta
sunt. Quod p̾terut: inter
tuta se positũ est. Quomꝰ
gratus ẽẽ. quisquã adu̾sꝰ
bñficia potest. qui omnẽ
uitam suã transtulit:
Presenciũ: tutos ac futu¬
rorũ memoria gratos fa¬
cit. Memorie minimũ
tribuit: quisquis spei plu¬
rimũ. Quẽ cidinodũ mi
liberalis quedã res semel
ꝑcepte herent. quedã ut
scias non est. satis didicis¬
se. Intercidit enĩ eoꝵ sciẽ¬
cia inisi contineatur geo¬
metriam dico. et sublimi¬
um cursũ. ⁊ si qua alia pp̃
subtilitatẽ lubrica sũt: Ita
bñficia quedã magnitudo
non patitur excidere. q̃dã

Expanded text:
imminentium. Hoc loco imminentium. Hoc loco reddendum est Epicuro testimonium, qui adsidue queritur, quod adversus praeterita simus ingrati, quod, quaecumque percipimus bona, non reducamus nec inter voluptates numeremus, cum certior nulla sit voluptas, quam quae iam eripi non potest. Praesentia bona nondum tota in solido sunt, potest illa casus aliquis incidere ; futura pendent et incerta sunt ; quod praeteriit, inter tuta sepositum est. Quomodo gratus esse quisquam adversus beneficia potest, qui omnem vitam suam transilit praesentium totus ac futurorum ? Memoria gratum facit ; memoriae minimum tribuit, quisquis spei plurimum. Quemadmodum, mi Liberalis, quaedam res semel perceptae haerent, quaedam, ut scias, non est satis didicisse intercidit enim eorum scientia, nisi continuetur, geometriam dico et sublimium cursum et si qua alia propter suptilitatem lubrica sunt, ita beneficia quaedam magnitudo non patitur excidere, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
auctor quoz eorũ non sit
inp̾tio. Amauimꝰ aliquẽ
⁊ suspeximꝰ ⁊ fũdatũ ab
illo statũ nr̃m ꝓfessi su¬
mus: ꝙͣ dui nobis place¬
bant ea que consecuti
sumꝰ. De inde irrũpit
animũ alioꝵ admiratio.
et ad ea impectus factꝰ ẽ.
uti mortalib mos est.
ex magnis maiora cupi¬
endi. protinus excidit quic¬
quid ante apud nos bñfici¬
um uocabatur. Nec ea in¬
tuenur que nos aliis pre¬
posuere: sed ea sola que for¬
tuna p̾cedenciũ ostentat.
Non p̃t autem quisquã.
quia inuidere q̃rentis et
mesti est: gr̃as agere gau¬
dentis. Deinde quia nemo
nr̃m nouit: nisi adtẽpꝰ
quod eũ maxime transit.
Ad p̾terita: rari animũ
retorquent. Sic fit: ut
p̾ceptores eoꝵ q beneficia
intercidant: quia totam
puericiã reliquimꝰ. Sic
fit ut in adolescenciam
nr̃am collata peant: qr
ip̃a nũqmͣ retractatur.
Nemo quod fuit. tanqmͣ
in p̾terito: sed tanꝙͣ inꝑ
dito ponit. Ideoq cadu¬
ca memoria ẽ: futuro

Expanded text:
auctor quoque eorum non sit auctor quoque eorum non sit in pretio. Amavimus aliquem et suspeximus et fundatum ab illo statum nostrum professi sumus, quamdiu nobis placebant ea, quae consecuti sumus ; deinde irrumpit animum aliorum admiratio, et ad ea impetus factus est, uti mortalibus mos est ex magnis maiora cupiendi. Protinus excidit, quidquid ante apud nos beneficium vocabatur, nec ea intuemur, quae nos aliis praeposuere, sed ea sola, quae fortuna praecedentium ostentat. Non potest autem quisquam quia invidere querentis et maesti est, gratias agere gaudentis. Deinde quia nemo nostrum novit nisi id tempus, quod cum maxime transit, ad praeterita rari animum retorquent ; sic fit, ut praeceptores eorumque beneficia intercidant, quia totam pueritiam reliquimus ; sic fit, ut in adulescentiam nostram collata pereant, quia ipsa numquam retractatur. Nemo, quod fuit, tamquam in praeterito sed tamquam in perdito ponit, ideoque caduca memoria est futuro
Abbreviated transcription (Latin):
dam gr̃am: ⁊ uirtute opꝰ
est. ⁊ tẽpore ⁊ facultate. et
aspirante fortuna. Qui
menuinit: sine ĩpendio
gratus est. Hoc quod nõ
operã exigit. non opes. ñ
felicitatẽ. qui non prestat.
nullũ ht̃ quo lateat pa¬
gratus ẽẽ. qui bñficiũ tã
longe ꝓiecit: ut extra cõ¬
spectũ suũ poneret. Quẽ¬
admodũ que in usu sunt.
⁊ manũ cotidie tactũq
patiuntur. nũꝙͣ ꝑiculũ
situs adeunt: illa que ad
oculos nõ reuocãtur sed
extra conu̾sationẽ ut
supuacua iacuerũt. sor¬
des ip̃a colligũt uetusta¬
te: ita quicquid frequẽs
cogitatio exercet ac reno¬
uat: memorie nũqͣm sb̃¬
ducitur. que nichil ꝑdit:
nisi ad quod non sepe re-¬
spexit. Pter hanc causã
alie quoz sunt: que nob̾
merita nõ nũqmͣ maxi¬
ma uellant. Pma om̃iũ
ac potentissima: qd̃ nouiᷤ
appetitur intentis: qͣcqͥd
ẽ. domi: uile est Sequitur
autẽut ubi qd̃ accepis le¬
ue nouoꝵ cupiditas fecit:

Expanded text:
dam gratiam et virtute opus dam gratiam et virtute opus est et tempore et facultate et adspirante fortuna ; qui meminit, sat sine impendio gratus est. Hoc, quod non operam exigit, non opes, non felicitatem, qui non praestat, nullum habet, quo lateat, pagratus esse, qui beneficium tam longe proiecit, ut extra conspectum suum poneret. Quemadmodum, quae in usu sunt et manum cotidie tactumque patiuntur, numquam periculum situs adeunt, illa, quae ad oculos non revocantur, sed extra conversationem ut supervacua iacuerunt, sordes ipsa colligunt vetustate, ita, quidquid frequens cogitatio exercet ac renovat, memoriae numquam subducitur, quae nihil perdit, nisi ad quod non saepe respexit. Praeter hanc causam aliae quoque sunt, quae nobis merita non numquam maxima evellant. Prima omnium ac potenadpetitur, intentis, quidquid est domi, vile est. Sequitur autem, ut, ubi quod acceperis leve novorum cupiditas fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
mus om̃iũ: qui oblitus ẽ.
Illi eñi si non soluũt. ta¬
men debent. et extat apud
illos uestigiũ certe meri¬
torũ: intra malã consciẽ¬
ciam inclusoꝵ. Aliquãdo
ad ferendã gr̃am conu̾ti
ex aliqua causa possunt.
si illos pudor ãmonuerit.
si subita honeste rei cupi¬
ditas qualis solet ad tẽpꝰ
etiam in malis pectorib
exurgere si inuitauerit
facilis occasio. Hic nũꝙͣ
fieri gratus p̃t: cui bñfici¬
um totũ elapsũ est. Et
utrũ te peiorem uocas
apud quẽ gr̃a beneficii ĩ¬
tercidit. an apud quẽ etiã
memoria: Uiciosi oclĩ
sunt qui lucẽ reformidãt
ceci qui non uident. ⁊ pa¬
rentes suos non amare
impietas est: nõ agnosce̾
in sania. Quis tamn ingͣtꝰ
est. qmͣ qui quod ĩ prima
ꝑte amini positũ ẽẽ. debuit
⁊ lemꝑ octuirere. ita sepo¬
suit ⁊ abiecit. ut inigno¬
rantiam uerteret: Appa¬
ret illũ non sepe de reddẽ¬
do cogitasse: cui obrepsit
obliuio. Deniq ad redden¬

Expanded text:
mus omnium, qui oblitus est. mus omnium, qui oblitus est. Illi enim si non solvunt, tamen debent, et extat apud illos vestigium certe meritorum intra malam conscientiam inclusorum ; aliquando ad referendam gratiam converti ex aliqua causa possunt, si illos pudor admonuerit, si subita honestae rei cupiditas, qualis solet ad tempus etiam in malis pectoribus exsurgere, si invitaverit facilis occasio ; hic numquam fieri gratus potest, cui beneficium totum elapsum est. Et utrum tu peiorem vocas, apud quem gratia beneficii intercidit, an apud quem etiam memoria ? Vitiosi oculi sunt, qui lucem reformidant, caeci, qui non vident ; et parentes suos non amare impietas est, non adgnoscere insania ! Quis tam ingratus est, quam qui, quod in prima parte animi positum esse debuit t semper occurrere, ita seposuit et abiecit, ut in ignorantiam verteret ? Apparet illum non saepe de reddendo cogitasse, cui obrepsit oblivio. Denique ad redden
Abbreviated transcription (Latin):
on referre be¬
neficus gr̃am.
⁊ est. turpe. et
apud õs̃ habe¬
tur: a ebuti liberalis. Ideo
de ingratis etiã ingrati
querũtur. Eñ interĩ hoc
omib heret qd̃ omnib
displicet. adeoqz in con¬
trariũ itur. ut quosdã
habeamus infestissimos
non post bñficia tantum
sed ꝓpter beneficia. Hoc
prauitate nature actidere
quibusdã non negauerim.
Pluribus: quia memori¬
am tẽpus int̾positũ sub¬
ducit. Nami que recentia
apud illos uiguerũt: ea
interiecto spatio obsolescũt.
De quibz fuisse mͥ tecum
disputationẽ scio. cũ tu
illos nou ingratos uoca¬
res: sed oblitos tanqmͣ ea
res ingratũ excuset: que
facit. Aut quia hoc accidit
alicui. Non sit ingratus:
cum hoc non accidat nisi
ingrato. Multa sũt gn̾a
ingratoꝵ. ut furũ. homici¬
darũ quorũ una culpa est.
ceterũ in ꝑtib: uarietas
magna. In gratus est. qui
beneficiũ accepisse se negat:
quod accepit. In gratus ẽ:
qui dissimulat. Ingratus
qui non reodit. Ingratissi¬

Expanded text:
on referre beneficiis gratiam et est turpe et apud omnes habetur, Aebuti Liberalis ; ideo de ingratis etiam ingrati queruntur, cum interim hoc omnibus haeret, quod omnibus displicet, adeoque in contrarium itur, ut quosdam habeamus infestissimos non post beneficia tantum sed propter beneficia. Hoc pravitate naturae accidere quibusdam non negaverim, pluribus, quia memoriam tempus interpositum subducit ; nam quae recentia apud illos viguerunt, ea interiecto spatio obsolescunt. De quibus fuisse mihi tecum disputationem scio, cum tu illos non ingratos vocares sed oblitos, tamquam ea res ingratum excuset, quae facit, aut, quia hoc accidit alicui, non sit ingratus, cum hoc non accidat nisi ingrato. Multa sunt genera ingratorum, ut furum, ut homicidarum, quorum una culpa est, ceterum in partibus varietas magna. Ingratus est, qui beneficium accepisse se negat, quod accepit ; ingratus est, qui dissimulat; ingratus, qui non reddit, ingratissi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in exiliũ iret. in quod
diciosa tiuitas ⁊ intem¬
peranter libera expule¬
rat. optante quodã. ut
atheniensib necessitas
restituendi exules eẽt.
abhominatũ talẽ reditũ.
Rutilius nr̃: animosius.
cũ quidã illũ consolare¬
tur ⁊ diceret. instare ar¬
ma ciuilia. breui futu¬
rũ ut om̃s exules reu̾¬
terẽtur. quid tͥ inquit
mali feci ut mͥ peiorẽ

Expanded text:
cum in exilium iret, in quod cum in exilium iret, in quod ditiosa civitas et intemperanter libera expulerat, optante quodam, ut Atheniensibus necessitas restituendi exules esset, abominatum talem reditum. Rutilius noster animosius, cum quidam illum consolaretur et diceret instare arma civilia, brevi futurum, ut omnes exules reverterentur : " Quid tibi," inquit, " mali feci, ut mihi peiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ret. si aꝑte illi pauꝑtatẽ.
si captiuitatẽ. si famam
cic metũ ĩprecareris. Ali
quid interest utrũ uox
ista sit noti tui: Sanius
eñ aliquid hoꝵ optass
puta: quod ne ingratus
quidẽ faceret. qui modo
non usq modiũ. s tãtũ
usq ad inficiationẽ bene¬
ficii pueniret. Quis piũ
dicet eneam. si patriam
capi uoluerit ut captiui¬
tati patrẽ eripiat: quis
siculos iuuenes ut bona
liberis exẽpla mõstraret.
si optauerunt ut ethna
ĩmensa igniũ ui super
dio raptis: Nichil debet
scipioni roma: si puni¬
tũ bellũ ut finiret᷑ ꝑ se¬
tiis: quod morte patriã
seruauerũt. si pͥus optaue¬
rant ut deuotioni fortissi¬
me locũ ultima rerũ ne¬
cessitas faceret. Grauissi¬
ma in samia ẽ medici opꝰ
querere. Nulti quos au¬
xerant morbos ⁊ ingraua¬
sauarent: nõ potuerũt
discutere. aut cũ magua
miserorũ uexatione uice¬
runt. Callistratũ aiunt.
ita terte hecaton auctorẽ.

Expanded text:
ret, si aperte illi paupertatem, ret, si aperte illi paupertatem, si captivitatem, si famem ac metum imprecareris ; at quid interest, utrum vox ista sit voti tui an vis ? Aliquid enim horum optas. puta, quod ne ingratus quidem faceret, qui modo non usque in odium, sed tantum usque ad infitiationem beneficii perveniret ! Quis pium dicet Aenean, si patriam capi voluerit, ut captivitati patrem eripiat ? Quis Siculos iuvenes ut bona liberis exempla monstrabit, si optaverint, ut Aetna immensam ignium vim super dio raptis ? Nihil debet Scipioni Roma, si Punicum bellum, ut finiret, ciis, quod morte patriam servaverunt, si prius optaverant, ut devotioni fortissimae locum ultima rerum necessitas faceret. Gravissima infamia est medici opus quaerere ; multi, quos auxerant morbos et irritasanarent, non potuerunt discutere aut cum magna miserorum vexatione vicerunt. Callistratum aiunt ita certe Hecaton auctor est,
Abbreviated transcription (Latin):
se illi p̾fert. ⁊ tanti existi¬
mat illũ miserũ ẽẽ. ut
ip̃e gratus sit: ⁊ obhoc
ip̃m ingratus. Exonera¬
re enĩ se uult: ⁊ graui sarti¬
ua liberare. Multũ int̾est
utrum ꝓperes referre gr̃am
ut reddas bñficiũ: an ne¬
ut debeas. Qui redd̾e uult:
illiꝰ se cõmodo aptauit et
idoneũ illi uenire tempꝰ
uolet. Qui nichil aliud ꝙͣ
ip̃e liberari uult: quomodo¬
cunqz ad hoc cupiet pue¬
nire qd̃ est pessime uolũ¬
tatis. Ista inquit festina¬
tio nimia: ingrati est. Id
aptius expͥmere nõ possũ:
qmͣ si repetiuero qd̃ dixi.
Non uis reddere acceptũ
bñficiũ: sed effugere. Hoc
dicere uideris. Quando
isto carebor. Quocũqz mo¬
do mͥ laborãdũ est: ne isti
obligatus sim. Si opta¬
res ut illi de suo solueres:
multũ abẽẽ uidereris a
grato. Hoc quod optas:
iniquius est. Execraris
em̃ istud. ⁊ caput scm̃ tibi
dira p̾catione dissicis. Ne¬
mo ut existimo de ĩ ma¬
nitate animitui dubita¬

Expanded text:
se illi praefert et tanti existise illi praefert et tanti existimat illum miserum esse, ut ipse gratus sit, ob hoc ipsum ingratus ; exonerare enim se vult et gravi sarcina liberare. Multum interest, utrum properes referre gratiam, ut reddas beneficium, an ne debeas. Qui reddere vult, illius se commodo aptabit et idoneum illi venire tempus volet ; qui nihil aliud quam ipse liberari vult, quomodocumque ad hoc cupiet pervenire, quod est pessimae voluntatis. " Ista," inquit, " festinatio nimium grati est ! " Id apertius exprimere non possum, quam si repetivero, quod dixi. Non vis reddere acceptum beneficium, sed effugere. Hoc dicere videris : " Quando isto carebo ? Quocumque modo mihi laborandum est, ne isti obligatus sim." Si optares, ut illi de suo solveres, multum abesse videreris a grato. Hoc, quod optas, iniquius est ; exsecraris enim illum et caput sanctum tibi dira precatione defigis. Nemo, ut existimo, de immanitate animi tui dubita
Abbreviated transcription (Latin):
scito etiã si animadu̾teriᷤͤ
obsessos ĩgẽti frequencia
uicos. ⁊ cõmeãtiũ ĩutrã
ꝑtem cateruis itinera cõ¬
pressa: tam uenire te ĩ lo¬
cũ hominib plenũ ami¬
cis uacuũ. In pectore ami¬
tus: non in atrio queritur.
Illo recipiendus. illic reti¬
uendus ẽ: ⁊ in sẽsus recõ¬
recõdendus. Hoc doce:
gratus es. Male dete exi¬
stimas: si inutilis es nisi
afflicto. si reb bonis suꝑ¬
uacuũ est. quẽ admodũ
te ⁊ indubus ⁊ in adu̾sis
⁊ iu letis sapienter geris.
ut dubia prudent̾ tractes
adu̾sa fortiter. leta mode¬
rate. Ita in omĩa utilem
uersa eius: nec deserueris
nec optaueris. Nulta ni¬
chilominꝰ ut non optes
intanta uarietate q̃ tibi
materiã exertende fidei
p̾beant: incident. Quẽad¬
modũ qui optat diuicias
udeatur optare. sibi pro¬
spicit: si  qui optat amico
aliquã necessitatẽ quã
adiutorio suo fideq di¬
scutiat quod ẽ ingrati:

Expanded text:
scito, etiam si animadverteris scito, etiam si animadverteris obsessos ingenti frequentia vicos et commeantium in utramque partem catervis itinera compressa, tamen venire te in locum hominibus plenum, amicis vacuum. In pectore amicus, non in atrio quaeritur; illo recipiendus, illic retinendus est et in sensus recondendus. Hoc doce : gratus es. Male de te existimas, si inutilis es nisi adflicto, si rebus bonis supervacuus es. Quemadmodum te et in dubiis et in adversis et in laetis sapienter geris, ut dubia prudenter tractes, adversa fortiter, laeta moderate, ita in omnia utilem versa eius nec deserueris nec optaveris ; multa nihilo minus, ut non optes, in tanta varietate, quae tibi materiam exercendae fidei praebeant, incident. Quemadmodum, qui optat divitias ro illo videatur optare, sibi prospicit, sic, qui optat amico aliquam necessitatem, quam adiutorio suo fideque discutiat, quod est ingrati,