comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. qui ab intio uiderunt ser¬
runt eiꝰ et ꝑseuerantia usq ad p̃senc
dempꝰ monimenta declarant. que a
diuersis auctorib edita. diũsarum
hereseon fuere pͥncipia. ut est illud
iurta egyptios et thomã. et mathiã.
et bartholomeũ. duodecim ꝙͦ. apłos.¬
ac basilidem. atq appellem: cetõs ꝙ¬
hereticos quos enumerare longum
est. Dum hoc tm̃ inp̃sentiarum ne¬
cesse sit dicere: extitisse quosdã qui
sñ spũ et gr̃a dei: conati sunt ordina
re magis narrationẽ. qmͣ hystorie te¬
xere ueritatem. Qb iure potest illd̃
ꝓpħicum coaptari. Ue qui ꝓpħant
de corde suo. et ambulant post spm̃
suũ: et dicunt hec dicit dñs. et dñs ñ
ducit rex incubicłm suũ. et ad quã
ꝑ foramen descensionis occulte. mi¬
nulo q ceruoꝵ. quatuor flumina.
paradysi ad instar eructans de uno
dñi. lignis mobilib uehit᷑. hec ẽ et illa
in zacharia quadriga: que ꝑ omnẽ
orbem euecta. leni iugo colla sibicunc¬

Expanded text:
iderunt serrunt ei; et perseverantia usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et Matthiam, et Bartholomaeum, duodecim ac Basilidem atque Apellem, et caeteros quos enumerare longum est, dum hoc tancesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt magis ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Quibus jure potest illud propheticum coaptari: Vae qui prophetant de corde suo: qui ambsuum, qui dicunt: Haec dicit Dominus, et Dominus non duxit rex in accubitum suum, et ad quam per foramen descensionis occulte nnulo cervorum, quatuor fluminum paradisi instar, eructans de uno ni lignis imputribilibus vehitur. Haec est et illa in Zacharia quadriga quae per orbem evecta, jugo fidei colla cunc
Abbreviated transcription (Latin):
fideli narratione ostendetꝰ ne ueliu¬
daicis fabulis intenti. in sololegis
desiderio tenerent᷑: uel ħeticis fabu¬
lis et stultis sollicitationib seclucti.
excedendo elaborarent. Deinde quid̃¬
uelut celestis studiosus agricola se¬
men doctrine euangelii sui. innume¬
rabiliũ mentib hominũ serens. sue
uomere insignis lingue. diuinanũ¬
tiando exultans. ad creatoris sui fidẽ
conũteret. Duplicatis etenim talen
fructum: ad gemmea celi palatia ꝑ¬
beninter regnatur᷑. ardenti animi
desidio satagens ꝓꝑauit. Nã mr̃ium
suo corꝑi: assiduis lam̃tationib cre¬
bris ꝙ uigiliis m̃bra sua maceransip¬
se induxit. hic enim ab ipso pueri¬
tie sue tempore. castus om̃imodo ꝑse¬
uerans: neq uxorem neq filios phi¬
ter laudabilem ꝓpħarum numerũ.
marcescibiles mr̃m rosarum flores
choruscat: omniũq bonoꝵ beatoꝵ
fruit᷑ consortiis scoꝵ. Tradunt p̃tea
nonnulli. hunc euangelistã unũ eẽ

Expanded text:
narratione ostenderet, ne vel Judaicis genealogiis intenti, solo legis desiderio tenerentur, vel haereticis fabulis et stultis sollicitationibus seducti, excedendo laberentur. Deinde velut coelestis agricola semen doctrinae suae innumerabilium mentibus hominum serens, ac vomere suae insignis linguae nuntiando exsulcans, ad creatoris sui fidem converteret. Duplicatis etenim talentfructum ad gemmea coeli palatia perenniter regnaturus, ardentis animi desiderio satagens properavit. Nam martyrium suo corpori assiduis lamentationibus, crebrisque vigiliis membra sua macerans indixit. Hic etenim ab ipso pueritiae suae tempore castus omnimodo perseverans, neque uxorem, neque filios perhiter laudabilem prophetarum numerum, marcescibiles rosas martyrum et flores coruscat, omniumque beatorum perfruitur consortiis sanctorum. Tradunt etiam nonnulli, hunc evangelistam unum esse
Abbreviated transcription (Latin):
matħm quidẽ in iudea. ꝑ marcũ au¬
tem in italia. instigante spũ scõ. magiꝰ
auditu qm uisu cognita. in achaie bi¬
thineꝙ partib hystorice suum com¬
posuit euangeliũ. attico sermone. sic̃t̃
abhis traditum habuit qui ab initio
uidunt. et magistri fuerunt sermo¬
nis dei. incipiens asacerdotũ regumq
temporib: in hunc uidelicet modũ.
fitit in dieb herodis regis. sacerdos
quidã nomine ⁊ acharias. Camq hiͤ¬
toriã plena distinctione ꝓsequit᷑. hu

Expanded text:
Matthaeum quidem in Judaea, per Marcum vMatthaeum quidem in Judaea, per Marcum vero in Italia, instigante Spiritu sancto, magis auditu quam jussu, in Achaiae Bithyniaeque partibus historice suum composuit Evangelium Attico sermone, sicut ab iis traditum habuit, qui ab initio viderunt, eique magistri fuerunt sermonis Dei. Incipiensque a sacerdotum regumque temporibus, in hunc videlicet modum: Fuit in diebus Herodis regis Judaeae sacerdos quidam nomine Zacharias , eam historiam plena digest
Abbreviated transcription (Latin):
Odñica atq ueridica ꝑsonans longe
cuius fragor eolicis quidẽ primũ in¬
tonans aurib. rigans penetralia ad
instar celoꝵ tonitrui. ac demum ut
psalmographi cecinit uox. non solum¬
ad occiduas usq ꝓtendit᷑ partes. uox
om̃i suauitate melliflua: s et in om̃i¬
ꝑsonauit. O insignis p̃conii. almitatiͤ
euangelice lucifer ab orientalib par¬
tib pandens nobis lum̃ fidei. et celes¬
tis itinĩs patenter scandere callem de¬
monstrans. O amice et salubre medica¬
mentũ beatissime luca. qui uelut nar¬
di pistici p̃ciosi unguentum redolens.
interiora pectoris nr̃i archana ꝑmul¬
cens. ad semꝑ mansura gaudia. uͥ nul-¬
lus langor. nullus dolor. nullusq ge¬
mitꝰ inuenitur: uoce incessabili horta¬
ri omnim᷑ non desistis. Recte et enim:
huic. uersiculus cuiusdam epigram¬
matis potest aptari. Uiuere post obi¬
tum uatẽ uis nosse uiator. qd̃ legis ip¬
se loquar. uox tua nempe mea ẽ. Hic
ꝓrsus cum descͥpta essent euangelia. ꝑ

Expanded text:
nica atque veridica personans longe cujus fragor Aeolicis quidem primum intonans auribus, gyrat penetralia coelorum ad instar tonitrui, at demum ut psalmographus ait vales, non solum occiduas usque protenditur partes, vox omni suavitate melliflua, sed et in omnirsonuit. O insignis praeconii et almitatis evangelicae lucifer, ab orientalibus partibus emittens nobis lumen fidei, et coelestis itineris patenter scandere volentibus callem demonstrans. O animae salubre medicamentum, beatissime Luca, qui velut nardi pisticae pretiosum unguentum redolens, et interiora pectoris nostri arcana permulcens, ad semper mansura gaudia, ubi nullus languor, nullus dolor, nullusque gemitus invenitur, voce incessabili nos invitare omnimodo non desistis. Recte enim hic versiculus poetae cujusdam epigrammatis potest aptari: Vivere post obitum vatem vis nosse viator? Quod legis, ecce loquor, vox tua nempe mea est. Hic prorsus cum descripta essent evangelia, per
Abbreviated transcription (Latin):
mus: et uerum adeo missũ medicũ
animarũ. predicemus eũ. et cuiꝰ om̃ia
doctrine uerba. nichil aliud resona¬
re uident᷑ nisi anime languenti me¬
dicinã. Ppt̃ea: non immerito iste tale
sortitus est nomen. Lucas quidem
eolice. in nr̃a lingua int̾pretat᷑ consur¬
gens: siue ipse eleuans. Recte itaq con¬
surgens iste. siue ipse eleuans dicitur:
qui terrenis despectis curis. sese ad celes¬
tia consurgendo eleuans. toto mentis
conamine liber expeditus ꝙ est dñm

Expanded text:
mus, et verum a Deo missum medicum mus, et verum a Deo missum medicum animarum praedicemus eum. Cujus omnia doctrinae verba nihil aliud resonare videntur, nisi animae languentis medicinam. Propterea non immerito iste tale sortitus est nomen. Lucas quidem Aeolice, in nostra autem lingua interpretatur consurgens sive elevans. Recte itaque consurgens sive elevans dicitur, qui terrenis despectis, sese ad coelestia consurgendo elevavit, et toto mentis conamine liber expeditusque est Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
quos lucas retulit actus: hystoriã¬
ꝙ sequens. carmine ueraloquan.
Alternis resonabo modis quos litte¬
ia pandit. et res siqua mͥ mystica cor¬
gium doctorem gentium. usq ad tri¬
umphũ passionis eius. quã cũ aplo
nominis xp̃i. et memoriã ipsorum.
et uniũ sał sce eccłie stabilimentũ con¬
teruit. Quia dum eundẽ głosissimũ
paulũ. isdem uenerabilis sequeret¬
lucas: in płimis terre marisꝙ tri¬
bulationib. digne ab illo huĩmodi
testimonio diligentie meruit lau¬
dari. Sic enim corinthiis de eo scri¬
bens: ait. Salutat uos lucas medicꝰ
Et timotheo illustri utro scripsit di
coruithi. Misimus etiam et frem
nr̃m. euiᷤ est laus in euangelio pom
nes ecclias: ñ solum autẽ nr̃ socius.¬
s et ordinatꝰ ab ecclesiis. comes peg̃
nationis nr̃e. Uere etenim ut itaci¬
cam. omniũ ore laudabilis. hic ddñi
euangelista: qui meruit atanto apło
et doctore gentium predicari. laudemꝰ
consona uoce. corde. et ore. eum laude¬

Expanded text:
quos Lucas rettulit actus, Historiamque sequens carmina vera loquar. Alternis reserabo modis, quod littera pandit, Et res si qua mihi mystica corgium doctorem gentium usque ad triumphum passionis ejus, quem cum apostolo nominis et memoriam ipsorum, et universalis Ecclesiae stabilimentum texuit. Dumque eumdem gloriosissimum Paulum idem venerabilis Lucas sequeretur in plurimis terrae marisque tribulationibus, digne ab illo hujusmodi testimonii elegantia meruit laudari. Sic enim Colossensibus scribens ait de eo: Salutat vos Lucas medicus Et Timotheo illustri viro scribens aitCorinthi, misimus etiam fratrem nostrum, cujus laus est in evangelio per omnes ecclesias. Non solum autem, sed et ornationis nostrae . Vir enim ut ita dicam omnium ore laudabilis est hic Domini evangelista, qui meruit a tanto apostolo et doctore gentium praedicari. Laudemusconsona voce, corde et ore extolla
Abbreviated transcription (Latin):
scripserit et docuerit euangelium:
quo ue pausauĩt. eiusꝙ sacrum de¬
portatum fuerit cadauer loco. in sin¬
gulis singula reppi: & pauca deplu¬
rib carpens. protit sensu carꝑe potui
ingemoli mei: partim stilo ꝓpͥo expli¬
care conatus sum: partĩsict aqͥb̃dã
stris nunc intentis caritatis aurib.
nr̃ subsequens sermo declarat. Igit̃
Cloriosissimꝰ apłs et euangelista ihũ

Expanded text:
scripserit atque docuerit, quove pausaverit, ejusque sacrum deportatum fuerit cadaver loco, in singulis singula reperi; et post pauca de pluribus carpens, prout sensu capere potui ingenioli mei, partim stylo proprio explicare conatus sum, partim autem sicut astrae intentis charitatis auribus noster subsequens sermo declarabit. Igitur glorio
Abbreviated transcription (Latin):
lis est. Qd adhuc de naturalib dicã
quod docuit uirtutes celoꝵ mouere:
dnm solum eẽ unigenitũ filium des:
in cuius passione. tenebre ꝑ diem facte
sunt. terra obscurata est. sol refugieis.¬
Gom̃is quẽ miindana sibi prudentia
falso uendicat pͥncipatus. sapientia
sertim cum audatius tit aliqͥd usutr¬
pemus. ipsa fides nr̃a. ip̃m mystĩum
trinitatis. sine hac triplici sapientia
li. rationali. Nisiq credamus illũ
naturaliter patrem. qui nobis ge¬
nuit redemptorẽ. et illũ moralem
onabilem spm. qui rationẽ colende
diuinitatis. et uite regende infun¬
nis est. Nulla gͦ oꝑationũ distantia.
nulla discretio: ubi uel in patre uł
in filio. uel in spũ scõ. nulla secunda
plenitudo uirtutis. S nunc ad nar¬
rationis ordinẽ redeamus. Omnis
congrue. in laudẽ tanti euangeliste
sui beatissimi luce. ad edificationem
audientiũ dicere ualeamus Iguur
ut idem dñi apłc in pͥncipio eugłii

Expanded text:
lis est. quid adhuc de naturalibus dicam, lis est. quid adhuc de naturalibus dicam, quod docuit uirtutes caelorum moueri, dominum solis esse unigenitum dei filium, in cuius passione tenebrae per diem factae sunt, terra obscurata est, sol refugomnem quem mundana sibi prudentia falso uindicat principatum sapientia sertim cum, audacius ut aliquid usurpemus, ipsa fides nostra, ipsum mysterium trinitatis sine hac triplici sapientia li, rationali. Si credamus illum naturaliter Patrem qui nobis genuit redemptorem, et illum moralem onabilem Spiritum, qui rationem colendae divinitatis, et vitae regendnfudit, nulla ergo operationum distantia, nulla discretio est, ubi vel in Patre, vel in Filio, vel in Spiritu sancto, nulla secunda plenitudo virtutis est. Nunc ad narrationis ordinem redeamus. Omnis,congrue in laudem tanti evangelistae tui beati Lucae, ad aedificationem audientium dicere valeamus. Igitur ut i
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ductus. non p̃sumptionis temeri¬
tatẽ gerens homo imꝑitus. s quorũ¬
dam fr̃m conuictus p̃cib caritatis:
pulsus sum exarare. Nunc autem:¬
hec que omisimꝰ ꝓsequam᷑. Ecce et¬
eiusdẽ luculenti doctoris ambrosii
exempla. nr̃o huic compendiosoo¬
pusculo annectere nisi sumꝰ. Sic enĩ
ait. Scĩssimus uͦ lucas uelut quen¬
raꝙ nobis gestoꝵ dñi miracła reue¬
lauit. ita tñ ut om̃s sapientie uirtu¬
tes. euangelii sui complecteret᷑ hys¬
toria. Qd enim p̃cellentius ad sapi
creatorem etiam dñice incarnatio¬
nis extitisse reserauit: Docet ergo
naturalia: si creat sp̃c. Uñ et dauid¬
libro: cum in illis beatitudinib do¬
cet mores. quemadmodũ inimicum¬
amare debeamus. que madmodũ ñ
ferire et ꝑcutere u̾berantẽ: quemad¬
modũ bene facere: mutuũ dare. cũ
secuntur: non exspetantem. Docuit
enim rationabilia. cum lego: qm̃ qui
fidelis est in minimo. et in matus fide¬

Expanded text:
viri ductus, et non praesumptionis temeriviri ductus, et non praesumptionis temeritatem gerens homo imperitus, sed quorumdam fratrum victus precibus charitatis, pulsus sum exarare. Nunc autem quae omisimus prosequamur. Ecce ejusdem luculenti doctoris Ambrosii exempla nostro huic compendioso opusculo adnectemus. Sic enim at uero sanctus Lucas uelut quenra nobis gestorum domini miracula reuelauit, ita tamen ut omnis sapientiae uirtutes euangelii istius conplecteretur historia. quid enim praecellentius ad sapieanctum creatorem etiam dominicae incarnationis exstitisse reserauit? docet ergo naturalia, si creat spiritus. unde et Dauidlibro, cum me in illis beatitudinibus docet mores, quemadmodum amare inimicum debeam, quemadmodum non referire et repercutere uerberantem, quemadmodum benefacere, mutuum dare cum dcilius sequitur non exspectantem. docuit etiam rationabilia, cum lego quoniam qui fidelis est in minimo et in maius fide
Abbreviated transcription (Latin):
mine luce librum. hii qui quatuor
trati sunt. uituli specie figurant. Ui¬
tulus deniq sacerdotalis ẽ uictima.
que in redemptoris nr̃i immolatiõe
completa ẽ: qui ꝓ salute tociꝰ mundi.
in patibulo crucis suspensus. semet¬
ipsum deo patͥ hostiam uiuam exhi¬
buit. De quo euangelista. pulchre se¬
dulius prb̃r. in paschali descriptione
carminis sui. heroico peurrens sami¬
ne. ait. Iura sacerdocii lucas tenet ore
iuuenci. Et paulinus scẽ nolane se¬
dis antistes: de isto dñi uenerabili ui¬
ro bene ludens inuersibus cant.hic
medicus lucas pͥus arte. deinde loq̃la:
bis medicus lucas. ut quondã corꝑis
mentib egris composuit geminos
uite medicamina libros. Nam qͥd plu¬
ra referam. de hoc tam ueridico uiro.¬
ex imioq euangłista. qui meruit a tan
muri sunt eccłiarum. eloqͤncie fontes:
Adue digne referam ignoro. cum mͥ si
artꝰ uerterent᷑ in linguas: pleniter in
eius laude minime cuncta explere
ualerem que meretur. S amore tanti

Expanded text:
e etiam ii qui quatuor trati sunt, tulus denique sacerdotalis est victima, quae in Redemptoris nostri immolatione completa est, qui pro salute totius mundi in patibulo crucis suspensus, semetipsum Patri hostiam vivam exhibuit. De quo evangelista pulchre Sedulius presbyter in paschalis descriptione carminis, heroico percurrens carmine ait: Jura sacerdotis Lucas tenet ore virenti. Et Paulinus Nolanae sedis praesul de isto Domini venerabili viro, bene ludens versibus canit: Bis medicus Lucas, prius arte, deinde loquela, Bis medicus Lucas, ut quondam corporis in mentibus aegris, Composuit geminos vitae medicamina libros. Nam quid plura referam de tam veridico eximioque evangelista, qui meruit a tantui muri sunt ecclesiarum et eloquentiae fontes? Quidve digne resonem ignoro, cum mihi si artus verterentur in linguas, pleniter in ejus laude minime explere valerem quae meretur. Sed amore tanti
Abbreviated transcription (Latin):
solummͦ uoce tua inuocasses deos:
statim fecissem uenire medicos. et
curare uulnera tua: ut hodie me¬
cum ẽẽs in palatio meo. Adrianus
curer a medicis. uel etiam me hono¬
res. et introducas in regale palati¬
michr dicant michi ipsi ore suo qͥd
michi facturi sunt. uel quod bene¬
ficium michi conferant ÷ et dunc
adorabo eos. uel sacrificabo sicut et¬

Expanded text:
solummodo uoce tua inuocasses deos . statim fe| cissem uenire medicos . ut curarent uulnera tua| et ut hodie mecum esses in palatio meo Hadria| curer a me| dicis . uel etiam honores me. et introducas me in| regale tuum palatimihi dicant dii tui| ore suo quid mihi facturi sint . uel quod beneficium| mihi conferant. Et tunc adorabo eos . et sacrificabo .| ue
Abbreviated transcription (Latin):
Questionarii uero cum magna uir
tute ꝑcutientes absciderunt pedes
erus: simulq confregerunt crura eiꝰ.
num tuam ut abscidant eam a te: ut
in omnib equalis efficiaris scĩs mar¬
tirib xp̃i. Amplius enim quam tu
tendens beatus adrianus manum¬
suam: dedit ei. At illa imposuit eã¬
suꝑ incudem. Questionarii uͦ ꝑcuti¬
entes: absciderunt eam. Et dum amo¬
uissent a beato martyre incudem:
uͦ circumeuntes confringebant crui¬
ra sc̃orum martyrum. Ueniebant
enim sc̃i martyres: et ultro exten¬

Expanded text:
Quaescionarii uero cum magna uir| tute percutientes absciderunt pedes eius . simulque con| fringentes crura eius. s. Exten| de manum tuam ut abscidant eam| a te . ut in omnibus aequalis efficiaris| sanctis martyribus . amplius enim a te tendens uesuam| dedit ei. Ad illa superposuit eam incudini quaes| tionarii uero . percutientes absciderunt eam. et dum| amouissent beatum martyrem ab incudine . um. Circumentes ra eorum . praeueniebant etiam sancti martyres extenden
Abbreviated transcription (Latin):
mianus dixit ad eos qui cecdebant¬
eum. Dicite illi. Noli blasphemare
deos. Adrianus respondit. Si ego ita
torqueor ꝓ eo quod blaphemauerim¬
illa tormenta que tibi p̾parantur⁊
qui dm̃ uiuum et uerum blasphe¬
illi seductores edocuerunt. Adria¬
nus sõs dixit. Quare seductores eos
dicis ÷ qui ductores sunt ad uitam
eternam: Seductores magis uos estis:
qui illaqueatis homines ad ꝑditi¬

Expanded text:
Tirannus dixit ad eos qui eum| caedebant. Dicite ei. noli blasphemare deos| Adrianus dixit. Si ego ita torqueor pro eo quod blas| phemar tormenta . quae tibi praeparata sunt .| qui deum uiuum blaspheilli seductores docuerunt. Adrianus di| xit quare seductores dicis eos . qui docatores sunt| uitae aeternae. Seductores magis uos estis . qui| laquiatis hominis ad perdi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanes in tua insama ⁊ et uis cle
hac uita male exire:. Adrianus sõs
respondit. Iam tibi dixi qm̃ recessi
cas: nec adoras deos sicuti ego et
omnes. Adrianus dixit. Quare dũ¬
anima sunt: ut relinquant facto¬
Ergo ñ tibi uidentur dii qui ma
modicos. neq magnos eos dico:
hec audisset tirannus maximianꝰ:
iussit eum lignis durissimis
tundi. Audiens autem beata na¬

Expanded text:
permanes in tua insania| et uis de hac uita male extradi. Hadrianus| dixit iam dixi tibi . quoniam recessi cas nec| adoras deos sicut ego et omnes. Hadrianus di| xit. Quare duanima sunt .| ut relinquas dmodici tibi uidentur hii dii qui modicus neque mag| nos eos dico hec audisset| tyrannus . iratus iussit eum lignis tundi. Audi| ens autem beatissima na
Abbreviated transcription (Latin):
lari et omnino afflictam: dir̃ ad
illam. Aꝑi michi dña mea natalia.
Non enim sicut tu estimas. effiigi
transgressor. Ecce quomͦ m̃titur alt̃
iudas. Recede a me homo. Etiã me
ipsam int̾ficiam ut sacieris. Et dũ¬
eam adrianus. Aꝑi cicius. Nam
uadam et ultra ñ uidebis me: et
post hec lugebis eo quod ñ uideris¬
me ante exitum meum. fide iussores
sustinere habent sc̃i martyres etiã
disset uͦ natalia u̾ba hec. statim a¬
puit ei: et inuicem se ad sua uesti¬
gia ꝓstrauerunt. Et dir̃ ad eam uir
rum tuum. Uere tu sola apparui¬
sti suꝑ t̾ram: amans uirum tuum.
Benedicta corona tua. Tu enim es
fructus uictoriȩ. et martyrum con¬
sors: etiam si ñ patiaris. Et accipi¬
ens eam: cepunt abire. Euntibus
stantiam tuam. At illa dirit ei. No¬
li domine meus. noli iam memora¬
re que sunt huiꝰ mundi: ne attra¬

Expanded text:
. et omnino adflictam dixit| ad eam. Aperi mihi domina mea natalia. non| enim ut tu existimas effugi transgressor? Ecce quomodo mentitur alter Judas? Recedas a me, homo; nam ante me ipsam intei Adrianus: «Aperi citius, nam uadam et me ultra non uidebis et post hoc lugebis eo quod me ante exitum meum non uideris. Fideiussores sustinere habent sancti tormenta disset| natalia uerba haec . tunc aperuit ei . et inuicem se suis| uestigiis prostrauerunt. et dixit ad eam uir rum tuum. Vere tu sola apparuisti+| super terram amans uirum tuum. Benedicta corona| tua . tu enim et fructus uictoriae . et martiribus| consors . etiam si non paciaris. et accipiens eam per| duxit+ . euntibus stantiam tuam? Cui illa: Noli, inquit, domine meus, noli memorare quae sunt mundi hujus, ne attra
Abbreviated transcription (Latin):
ulcera sc̃orum martyrum. Erant e¬
nim dissoluta menbra eorum. de
pondere ferri. ꝑmansit autẽ cum
eis in carcere dieb septem: sollicite
sc̃orum. Completo autem die ꝑducti

Expanded text:
ulcera sanctorum. Erant| enim dissoluta membra eorum de pondere ferre .| permansit autem cum eis in carcerem . dies septem .| in sanctorum. Conpleta| autem die produc
Abbreviated transcription (Latin):
Beata uero natalia extergebat san
oscularentur eum sc̃i marty res: di¬
xerunt ei. Letare in dño dilectissime:
qm̃ nomen tuum scriptum ẽ in
Adrianus uͦ dixit ad eos. Uos po¬

Expanded text:
Beatissima uero natalia| extergebat sangosculassent eum sancti| martyres . dicebant ei laetare in domino delectissime . quo| niam nomen tuum scriptum est Hadrianus dixit ad eos. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
in cultu uirili ministraret scĩs: ton¬
in carcerem. et ministrabant scĩs.¬
cum cognouisset quod fecerant mu¬
lieres. et quia iam indefectione erãt
sp̃s sc̃orum martyrum. rissit incu¬
dem ereum afferri: et sub pedibus
eorum poni. et uecte magno crura¬
onarii sicut eis iussum fuerat: por
tantes uasa attulerunt incarcerẽ.
Beata uero natalia cum uidisset eos
cans et dicens. Rogo uos. ut initi¬
um penarum faciatis ab adriano

Expanded text:
in cultu uirili ministraret| sanctiin car| cerem et ministrabant sdum| cognuuisset quod fecerant mulieres. et quoniam iam| in defectione erat spiritus martyrum . iussit incudinem| aeneum adferri . et subponi sub pedibus eorum. et uec| te magno ferrona| rii sicut ei iussum fuerat . et tollentes uasa protu| lerunt in carcerem. Beata uero natalia occurrit| eis cens . rogo uos ut initium facia| tis ab adriano
Abbreviated transcription (Latin):
di ad suplicium. Et dum uidissent
eos resolutos a penis. sic nudos in¬
animalib portabant eos: quia non
poterant ambulare. Om̃s emin con¬
stricti erant in una cathena. Adrianias

Expanded text:
grederentur. Et dum uidissent eos resolu| tis a poenis . in nudis animalibus portauerunt| eos dum non possent ambulare. Omnes enim fue| runt uincti una catena. Hadrianus
Abbreviated transcription (Latin):
poliassent eum: intromiserunt eũ
portantem sibimet ipsi equuleum.
dignus effectus es: ut tollens crucẽ
tum: et fiat meroes tua in uacuũ.¬
uide ne thesaurum tuum dep̾decur
diabolus: nec terreant te ea que ui¬
te. Respice ad ea que erpectaᷤ. & fiduci¬
aliteragens. confunde mentem ty¬
ranni. Non enim conclignȩ sunt
passiones huiꝰ temporis: ad futurã
głam que reuelabitur in nobis. Na¬

Expanded text:
poliassent illum . introducebant eum .| portantes sibimetipsi aeculeum. dignus effectus es . ut tollens crucem rtaris retrorsum et fiat mercis tua in uacuum| ne thesaurum tuum depraedetur diabolus . nec| terreant te ea quę uiSed respice| ad ea quae expectas . et fiducialiter accedens| confunde mentem tyranni. Non enim condigni sunt| passiones huius tempores . ad futuram gloriam| quae reuelabitur in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
te furor regis: nec tuneas diuersas
speties corm̃torum: nec te conturbet
ignis iste. neq flamina t̾rena. Et
dum agneucto ficri interrogationẽ
mãm: mitam et acccrsiam te. ut
uassiom nr̃e. Erurgins autem nata¬
uos serui xp̃i. confortate ouem xp̃i:

Expanded text:
reat furor regis. nec timeas species| tormentorum. nec te conturbet ignis iste neque| flamma perterreat. Et dum agnouero fieri interrogacionem nos| tram . mittam et accersiam te . ut um. Exsurgens autem natauos serui dei . confortate ouem| chri
Abbreviated transcription (Latin):
confortate eum de urĩs beatissimis
credens. adimpleat uirilit̾ agonem¬
in xp̃o. Et dum hec dixisset: ꝓcidit
ad pedes eorum et adorauit. deoscu¬
lando uincula quib circundati
erant. Et it̾um ingressa ẽ ad adria¬
in int̾iori custodia: extensꝰ in ligno.
Et dix̃ ad eum. uide dñe meus. ne
aspicias ad pulcritudinem corꝑis
tui: nec ad decorem iuuentutis tuȩ.
Hec omnia: esca uermium sunt.
Ne seducat te aurum. argentum.
aut indumenta p̾tiosa. aut posses¬
siones: uel reliquarum rerum im¬
plicationes. Non enim aderunt
cuicumq in illa hora iudicii: qm̃
omnia ista hic remanent. Nec enim

Expanded text:
confortate eum| de illis beatissimis credens . adim| pleat agonem. Et dum haec dixisset procedet ad| pedes eorum . et adorauit uincula quibus circum| dati erant. Et iterum ingressa est ad adriain interiore custodia extensus in ligno| Et dixit ad eum. Vide domine meus . ne aspicias ad| pulchritudinem corporis tui. ne ad decorem iuuen| tutis tuae. Haec omnia aescae uermium sunt.| Nec seducat te aurum . aut argentum . aut indu| menta praeciosa. Aut possessiones uel reliquorum| inplicatio. Non enim aderunt cuiquam in hora iudi| cii . quoniam omnia ista hic remanent. Et dum
Abbreviated transcription (Latin):
ne& in confessionc qua uocatus es.¬
intuitum dium impediat᷑. nec affi¬
ne. nec parentes nec diuitie. nec pos¬
sessiones. ne pueri. nec puelle. nec ali¬
ud abouid t̾itnum. Om̃ia autem
hec transcunt: omĩaq corrumpunt᷑.

Expanded text:
neas in uocatione qua uocatus es.intuitum tuum impediat.| nec adfines. nec parentes. nec diuiciae. nec posses| siones. nec pueri. nec puellae. nec aliud aliquid| terrenum. Omnia autem hec transeunt. Omnia con| rumpuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
uinctum ꝑtrahi ad carcerem. ut
in qua ipsum ⁊ scõs martyres audi¬
ret. Unus uͦ ex seruis adriani cur¬
rens cum festinatione ad domum:
nuntiauit coniugi eiꝰ nomine na¬
taliȩ dicens. Dominꝰ meus ferro uin¬
ctus: ductus ẽ. ad carcerem. At illa
audiens hec surrex̃. et scidit stolã
suam. et eiulans emisit uocẽ cum
fletu: &. ait ad puerum. In qua cul¬
pa inuentus ẽ. ut claucłetur in.
carcerem dñs meus: Respondit
diis. nec omnino obedirent p̃cepto
regis: tunc et ipse dir̃ erceptoribus
Senbite me cum uirs istis libentis¬
sime enm cum istis moriar. Respon

Expanded text:
uinctum pertrahi ad carcerem| cum in qua| ipsum et sanctus martyres audiret. Vnus uero ex| seruis hadriani currens cum festinacione ad| domum . nunciauit coniugi eius nataliae di| cens. Dominus meus ferro uinctus perductus est| ad carcerem . ad illa audiens haec . surrexit et sci| dit stolam suam et ululans emisit uocem cum fletu| Et ait ad puerum In qua culpa inuentus est. Vt| clauderetur in carcerem dominus meus. Res| pondediis. Nec omni| no oboedientibus praeceptis regis . tunc et ipse| dixit ad exceptores . scribite et me cum uiris istis .| libentissime enim cum eis moriar. Et
Abbreviated transcription (Latin):
piet munera ds̃. Et dum hec di¬
xisset: ualedicens illi. abiit in do¬
mum suam. Post dies autem.
drianus quod in ꝓrimo fieret int̾¬
Si adquiescitis michi dñi mei: ꝑgã
in domum meam et adducam an¬
cillam urãm sororem meam. ut pre
sens sit passioni nr̃ȩ. Spopondi enĩ
passionis nr̃e accersiam de. Et cum
ad quieuissent sci:dedit munera his
qui erant custodes. et ꝑrexit in do
dum ꝑgeret. uidet eum quidam de
Qui p̾currens nuntiauit natalie con¬
iugi eiꝰ dicens. Absolutus ẽ adrianus:
et ecce uenit ꝑ uiam. In ꝓrimo re¬
liqui eum. Audiens autem natalia.¬
ñ credidit dicens. Et quis potuit
contingat ut absoluant illum: ne
quando sepetur a scĩs illis. Et dum
adhuc loqueretur: suꝑuenit puer

Expanded text:
hic remanent. Et dum haec| dixisset . ualefaciens . abiit in domum suam . post| dies autem drianus eo quod| cito fierit interSi adquiescetis mihi pergam in domum meam .| et adducam ancillam uestram sororem meam . ut prae| sens sit passioni nostrae. Spopondi enim passionis nostrae accersirem eam . et dum ei adquie| uissent sancti . dedit munera his qui erant custodes . et ali| dum per| geret . uidit eum quidam de cur| rens . nunciauit . nataliae coniugi ipsius dicens. Ab| solutus est hadrianus. Et ecce uenit per uiam . iam| in proximo reliqui eum. Audiens autem illam non| crededit . dicens. et quis potuit s. non mihi contingat ut absoluant illum. ne| quando separetur a sanctis illis. Et dum adhuc loque| retur . ecce puer
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Unde estisͨ. De locis istis: an de
alia regione. At illi dixerunt. Nati
quidem in hac patria: scd̃m fidẽ
uͦ galilei sumus. Rex uͦ dix̃ ad eos.
Num audistis qualis pena ꝓpo¬
sita sit aduerꝰ eos qui huiꝰ religi¬
onis sunt At illi dixerunt. Au
thanam. qui oꝑatur in filiis infi¬
Rex uͦ dixit ad eos. Et audetis stul¬
tam dicere nr̃ãm iussionemͦ. ꝑdõs
magnos: quia torm̃tis amarissi¬
amus si ueniat cłs eorum. ⁊ lib̾et eos
lius multiplicas coronas nr̃as. Ma¬
felicissimi: ecce modo facio abscidi ca¬
pita ur̃a. Adhuc ⁊ coronas expectatis.
Abnegate igitur hanc ꝑfidam cul¬

Expanded text:
eos rex . unde estis de his locis . an de alia regione| At illi respondentes dixerunt. Nati quidem in hac| patria . secundum fidem uero galileae sumus. At ille| dixit . Non audistis qualis poena proposita sit ad| uersos eos qui huius relegiones sunt. At illi respondentes| tanan qui opera| tur in filiis infero dixit ad eos . et| audetis stultam dicere nostram iussionem . per deos| magnos tormentis amarissiamus si ueniat deos eorum| ut adiuuet eoslius| multiplecas coronas nostras. felicissimi . ecce modo facio abscidi capita| uestra et coronas expectatis. Abnegate nunc hanc| perfidam doc
Abbreviated transcription (Latin):
eos psallentes in uigilia nocturna.
Audientes uͦ hec qui erant in pala¬
tio pͥmi: assum̃tes secum multitudi¬
nem militum. uenientes ad locũ cir¬
cundederunt speleum. Et comp̃hen¬
uitatem in qua erat rex.
ferret sacrificia eis: obtulerunt eos re¬
gi. dicentes. Ecce rex circumeuntes¬
nos omnem ciuitatem uel regionẽ:
inuenimus cunctos adorantes dõs

Expanded text:
eos psallentes in uigilia nocturna| Audientes hec qui erant primi in palatio . adsumentes| secum multitudinem militum . et uenientes ad locum| circumdederunt speluncam. Et conpraehuitatem ubi erat rex| erat rex| et obtulerunt eos regi dicentes. Ecce rex . circumentes omnem| ciuitatem uel regionem . inuenimus omnes adorantes|
Abbreviated transcription (Latin):
ũba linguȩ. que dolose egit in con¬
spectu factoris sui. Et conu̾sa dixit
ad eum. O sine dõ p̾ omnib homi¬
parauit a scĩs ÷ aut quis te sedur̃
ut recederes a conuentu pacis et
repausationis. Dic michi quare
in fugam conu̾sus es. antequam
fieret pugna. Quare ꝓiecisti arma
tua÷ antequam tecum pugnantẽ
uideres hostemͦ. Quomͦ uulneratus
es. necdum emissa sagita. Et ego
mirabar si ex gente sine deo. et de
ciuitate impiorum: aliquid deo
offerretur. Quomodo poterat ex
O eorum qui amatores sunt effu¬
faciam infelicissima: que coniun¬
cta sum huic ex impilssimo gen̾e:
Nec concessum ẽ michi uniꝰ hore
spatium ut uocarer uror marty¬
ris: s ut dicerer uror tͣnsgressoris.
Ad modicum quidem exultatio
um meum. Ad horam exultaui
inter mulieres: et ecce cum confu¬
sione conu̾sor in medio earũ. Bea¬
tissimus autem adrianus hec au
diens. libentissime suscipiebat u̾¬
ba eiꝰ: ualde enim curabatur ser¬
quod ex ore femine talia ꝓced̾ent¬

Expanded text:
 linguam, quae dolose egit in conspectu Factoris sui. Et conversa dicit in eum: O sine Deo prae omnibus homiparavit a sanctis, aut quis te seduxit, ut recederes a conventu pacis vel repausationis? Dic mihi, quare in fugam conversus es anteqfieret| pugna . quare proiecisti arma tua. Antequam| uideris repugnantem tibi hostem quemadmodum| uulneratus es . nec dum emissa sagitta . et ego+| mirabar . si ex gente sine deo . et de ciuitate impiorum .| bonum aliquid deo offere+tur quemadmodum| poterat ut ex o eorum qui amatores sunt effufaciam infelicissimam quę coniuncta sum huic . ex impiis impio. nec conces| sum est mihi unius horae spacium . ut uocarer| uxor martyres . sed ut dicerer coniux transgressores .| ad modicum exultacio um meum . ad hora exultaui inter| mulieres . et ecce cum confusione conuersor in medio| earum. Beatissimus autem adrianus haec au| diens . libentissime suscipiebat . ualde enim con| fortabatur serquod| ex ore feminae talia
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ut nomen eiꝰ cum eis qui con¬
demnandi sunt. conscrib̾emus. Au¬
diens hec rex: iratus ẽ ualde. Et ius¬
sit eum celerius ad se adduci. Qui
cum uenisset: dix̃ ad eum rex. Insa
Non insanio: s ex multa insania. ad
sanam mentem conũtor. Marimia¬
nus clix̃. Quid multũ loqueris. Pe¬
de tͥ indulgentiam a me. et dic in con¬
spectu om̃ium qm̃ subreptũ ẽ tibi.¬

Expanded text:
nos| ut nomen eius cum his qui damnati sunt scriberemus. Audiens haec rex . iratus est ualde| et iussit eum ad se celerius perduci. Qui cum| uenisset dixit ad eum rex InsanNon insanio rex . sed ex multa insania| ad sanam mentem reuertor. Rex dixit quid multum| loqueres pete tibi indulgenciam a me et dic| in conspectu omnium quoniam subreptum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendit: que p̾parauit ds̃
his qui diligunt illum. Et cum hec¬
audisset adrianus: statim exiliens in
uenerunt exceptores ad palatium:
set eos maximianus. suspicabatur
quod adrianus aliquam accusati¬
 ait. Legite celerius relationẽ: quã
transmisit dilectissimus meus acdri¬

Expanded text:
audiuit| nec in cor hominis ascendit . quae praeparauit| deus his qui diligunt eum. Et cum audisset haec| hadrianus statim exiliens steuenientes exceptores ad| palacium s eos| tyrannus suspicabatur quod hadrianus ali| quiristi . et| ait legite celerius relacionem quam transmi| sit dilectissimus noster hadri
Abbreviated transcription (Latin):
stanterq suocendunt. fẽruet autem la¬
tex ualidissime. s caro fuitiua ñ coqui¬
tur: et iam feruenꝰ aqua consumitur.
nec prorsus pullus ille mollitur: sem¬
ptant crebro manib et unguem co¬
nantur infigere: s duriorem seutiunt
quam misissent. Interim assunt con¬
uiue euocati ad epulum: nullatenus
sumpturi de apparatu. extat mensa
mueis uelata mantilib: oꝑe plumari¬
o exornata. Conuersis cybis in nouam
duriciam. catinus lymphis sepe dilui¬
tur. s nichil coctum quod in eo exihibe¬
ant inuenitur. Sieq nouo miraculo
epulis redactis in saxum. confusis in¬
uitatorib ueret undantib inuitatis:
a cena cum pudore discessum est

Expanded text:
stanterque succendunt. Fervet autem lastanterque succendunt. Fervet autem latex validissime, sed caro furtiva non coquitur: etiam fervendo aqua consumitur, nec prorsus pullus ille mollitur. Tentant crebro manibus, et unguem conantur infigere, sed duriorem sentiunt quam misissent. Interim adsunt convivae evocati ad epulum, nullatenus sumpturi de apparatu. Exstat mensa 831 niveis velata mantilibus, opere plumario exornata. Conversis cibis in novam duritiem, catinus lymphis saepe diluitur, sed nihil coctum quod in eo exhibeant, invenitur; sicque novo miraculo epulis redactis in saxum, confusis invitatoribus, verecundantibus invitatis, a coena cum pudore discessum est
Abbreviated transcription (Latin):
ergius inquit martor multa
signa in ppłis facit: curans in¬
firmitates. sanans ꝙ languores fide¬
liter dep̾cantium. Unde agitur ut ex
hoc ingenti. basilice uel munera ꝓmit¬
tantur: uel uota deferantur. Ex quib
nichil omnino licet subtrahi: aut au¬
ferri. Quod si quis fecerit: mox iudici
hanc uero defensionem. multi res suas
sc̃o deuouent: scilicet ut eius uirtute
munide non diripiantur a malis. De¬
niq anus erat exigua. et credo euan¬
gelice illi pauꝑcule similis: que quon¬
dam duo minuta cum nichil aliud
haberet. in garofilatium deuote iacta¬
uit. Ergo hec pauculos gallinarum
pullos habebat. quos ex uoto basilica¬
li ditioni subdiderat: datura in domo
ipsius cum necessitas flagitasset. Igit᷑
cum ad festiuitatem sc̃i. multi populi
aduenissent: duo conuentione facta. qͥ
hos pullos olim uiderant. unum fur¬
to subtrahunt. Incisoq capite. detractis
plumis. truncatisq pedib positum in
uase cum aqua suꝑ ignem leuant: in¬

Expanded text:
ergius quoque martyr multa signa in populis facit, curans infirmitates, sanansque languores fideliter deprecantium. Unde agitur ut ex hoc ingentia basilicae vel promittantur vota, vel munera deferantur, ex quibus nihil omnino licet subtrahere aut auferre. Quod si quis fecerit, mox judiciuhanc vero defens onem multi res suas Sancto devovent, scilicet ut ejus virtute munitae non diripiantur a malis. Denique anus erat exigua, et credo evangelicae illius pauperculae similis, quae quondam duo minuta, cum nihil aliud haberet, in gazophylacium devote jactavit . Ergo haec pauculos gallinarum pullos habebat, quos ex voto basilicari ditioni subdiderat, datura in domo ipsius cum necessitas flagitasset. Igitur cum ad festivitatem Sancti multi populi advenissent, duo, conventione facta, qui hos pullos olim viderant, unum furto subtrahunt, incisoque capite, detractis plumis, truncatisque pedibus, positumque in vase cum aqua super ignem levant, in
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatoris annum. in ordinem diges¬
sit ÷ omnesq qui de scripturis scĩs
memoriȩ aliquid tradiderunt. bre¬
uiter exposuit. Uerum et contra cel¬
sum porfirium et uilianum augu¬
stum. rabidos aduersus xp̃m canes.
et contra insectatores eccłȩ. uel eorum
qui putabant eccłam nullos philo¬
sophos et eloquentes habuisse docto¬
res. magno sudauit ingemo: ut
scirent quanti et quales uiri eam
fundaueri .nt. exfirurerint. adorna¬
uerint. et desinant fidem nr̃am ru¬
stice simplicitatis arguere ÷ suamq
potius. imꝑitiam recognoscere:
mnumeros preter ea libros. apłorũ¬

Expanded text:
Imperatoris annum, in ordinem digesImperatoris annum, in ordinem digessit, omnesque qui de Scripturis sanctis memoriae aliquid tradiderunt, breviter exposuit. Verum et contra Celsum, Porphyrium, et Julianum Augustum, rabidos adversus Christum canes, et contra insectatores Ecclesiae, vel eos qui putant Ecclesiam nullos Philosophos et eloquentes habuisse doctores, magno suda vit ingenio: ut sciant quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint, adornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam recognoscere. Innumeris praeterea libris Apo
Abbreviated transcription (Latin):
tatus ẽ. Danielem quoq chaldaico
sermone locutum. romano stilo de
modulatione canendum transtulit.¬
ũbo ad u̾bum exposuit: eumq breui¬
ter dasserit et enchiridionem appel¬
lauit. Duos libros salomonis expla¬
nauit. Eantica uero canticorum. ex
origenis interp̾tatiõe. sicut et
dentis in latinam transtulit lingũa.
Mathei nichilominus euangelium
ex hebreo fecit ẽẽ romanum: quodq
compendiosa potius quam fastidi¬
osa explanatione. studiosis lectorib
interp̃tatus ẽ. Se decim quoq uo
a nullo quandoq romanorum uel
meminisse uel scribere inchoasse re¬
ꝑto. inseruit. Solꝰ qͣtuor et septuaginta
libros editos comm̃tatus ẽ. Plerasq
p̃terea pauli epłas. et iohannis re¬
uelationem. disserint. Inter hasitaq
numerosas oꝑis sui paginas. suis uni¬
uersas p̾fationibus p̃notatas: centũ
et trigintaquinq uirorum illustriũ
eccłasticos scriptores ã passione xp̃i
usq ad quartum decimum theodosii

Expanded text:
ntatus est. Danielem quoque Chaldaico ntatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo desmodulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatione: sicut et dentis librum in Latinam transtulit linguam. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis lectoribus interpretatus est. Sexdecim quoque Pra nullo quandoque Romanorum vel meminisse vel scribere inchoasse reperta, disseruit quatuor et septuaginta libris editos Commentatus est. Plerasque praeterea Pauli Epistolas, et Joannis revelationem disseruit. Inter has itaque numerosas operis sui paginas, suis universas praefationibus praenotatas, quinque et centum triginta Virorum Illustrium Ecclesiasticos scriptores a passione Christi usque ad quartum decimum Theodosii
Abbreviated transcription (Latin):
nimus ita scribens atꝙ affirmans
dicit. Ego adolescentulus post quin¬
tiliani et tulli lectionem. ac flores re¬
thoricos. cumme in lingue huius pis¬
trintm reclu sissem. et multo sudo¬
re multoq temꝑe cepissem hanelan¬
dia stridentiaq uerba resonare. et
quasi ꝑ criptam ambulans rarum
desuꝑ lumen aspicere: impegi no¬
uissime in danielẽ. Et tanto tedio af¬
fistus sum: ut desꝑatione subita om¬
nem ueterem laborem uoluissem con¬
tempnere. Uerum adorante me hebre¬
o. et illud michi sua lingua crebrius
ingerente. labor omnia uincit imꝓbꝰ:
qui michi idebar sciolus inter eos.
cepi rursum discipulus ẽẽ chaldaicus.
Et ut uerius fatear: usq in p̾sentem
diem magis possum sermonem legẽ
gr̃a ieronimus fidem adeptus. litt̾is¬
q grecis ac latinis atq hebraicis do¬
ctus: cuncta hebreorum uolumina
que in canone continentur ex ueteri
testamento uera editione in latinam
linguam uertit. eaq omnia comm̃¬

Expanded text:
nymus ita scribens, atque adfirmans nymus ita scribens, atque adfirmans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me viro Hebraeo, et illud mihi sua lingua crebrius ingerente, labor omnia vincit improbus, qui mihi videbar sciolus inter eos, coepi rursus discipulus esse Chaldaicus. Et ut verius fatear, usque in praesentem diem magis possum sermonem Chaldagratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera Editione in linguam Latinam vertit, eaque omnia comme
Abbreviated transcription (Latin):
mina. ciceroniꝰq fluuium. grauitatem¬
q frontonis. ec lenitatem plinii. alfa¬
betum discerem: stridentia hanelan¬
ciaq u̾ba meditarer. Quid ibi laboris
sumpserim᷑. quid sustinuerim diffi¬
cultatis: quotiens desꝑauerim. quo¬
ciens q cessauerim. et conditione dis¬
cendi nirsum incepim: testis ẽ cons¬
cientia mea que passus sum: que ꝓ
eorum qui mecum duxerunt uitam¬
quod de amaro semine litterarum.
dulces fructus capio. Porro librum cla
nel hebraicis quidem litteris. s caldai
co sermone conscriptum. cumieronimꝰ
uerteret in latinum. hunc qui subter
adnexus est. habuit p̃ceptorem. Memi¬
ni me inquit ob intelligentiam huiꝰ
uoluminis iudeum quendam p̃cep¬
trem qui apud ebreos ꝑitus habeba¬
tur: ñ paruis redemisse numinis.
Sieuis eus doctrina aliquid ꝓfece¬
rim: nescio. Hoc unum scio: ñ potuis
xeram. Quo uero labore sudoreq chal¬
deam linguam didicerit: idem iero¬

Expanded text:
mina, Ciceronis fluvium, gravitatemmina, Ciceronis fluvium, gravitatemque Frontonis, et lenitatem Plinii, alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quotiens desperauerim quotiensque cessauerim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passus sum, quam eorum, qui mecum duxere uitamquod de amaro semine litterarum dulces frJob Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisretari. Quo vero labore sudoreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ uisionem que petro fuerat ostensa
dicenti. absit dñe quia comimuine et
immundum nunquam introiuit in
os meum: uox de celo respondit. Quod
ds mundauit: tu ne commime dixĩs.
Cur d̃s loquitur ad abraham quod quar
suri. et postea moyses scripsit. quinta
generatione uel ꝓgenie exiernt filii
isrł de terra egupti. Quod utiq nisi ex¬
ponatur: uidetur ẽẽ contrarium. Cur
abraham signum circumcisionis sus¬
cepit. Cur ysaac iustus. deo carus non
illi cui uoluit: s cui noluit deceptus
errore benedixit. Hinc quib usibꝰ. qũa¬
cisue laborib. solus omnium roma¬
norum ieronimus hebraicam lingũa
dum. Dum eem̃ inquit iunenis. et so¬
litudinis me deserta uallarent: incen¬
tiua uitiorum ardoremq nature fer¬
re ñ poteram. Que cum crebris ieiumis
frangerem: mens tam̃ cogitationibus
estuabat. Ad quod em̃dandum. cuidã
fñ quiex hebreis crediderat. me in disci¬
plmam dedriut post quintiliani acu¬

Expanded text:
post uisionem, quae Petro fuerat ostensa post uisionem, quae Petro fuerat ostensa dicenti: absit, domine, quoniam commune et inmundum numquam introiuit in os meum, uox de caelo responderit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Cur deus losuri, et postea Moyses scgeneratione vel progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti. Quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit? Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam dum est: Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre non poteram ; quem quum crebris jejuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quem edomandum, cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in discipulum dedi: ut post Quintiliani acu
Abbreviated transcription (Latin):
is differimus: quod loqui possumus.
Qua uero laude dignus est. qui in ea
re cet̾os suꝑat: qua homines. bestias
antecellunt: Accingere igitur: et michi
que subiecta sunt dissere. seruans utro¬
biq moamen: ut nec ꝓposita solutio¬
nem desiderẽt. nec epłe excedant breuita¬
tem. fateor quppe tibi. quia libros qͦs¬
michi de fide lactantii dederas. ideo ñ
libenter lego: quia et plurime epłe eiꝰ
usq ad mille uersuum spatia tendun¬
tur. et raro de nr̃o doginate disputant.
Quo fit. ut et legenti fastichum gene¬
ret longitudo: et si qua brerua sunt. sco¬
lasticis magis sint apta quam nobis.
de metris. et regionum situ. et philoso¬
phis. disputantia. Quid sibi uult quod
ingenesi scriptum ẽ. omnis qui occide¬
rit caim. septem uindictas soluet: s et
si omnia fecit d̃s bona ualde. quare ad
noe de mundis et immundis anima¬
libus mandat÷ cum immundum nchil
bonum ẽẽ possit : Et innouo testamento.

Expanded text:
is differamus, quod loqui possumus: is differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestiis antecellunt? Accingere igitur et mihi quae subjecta sunt edissere, servans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec Epistola brevitatem. Fateor quippe tibi, quia libros quomihi de fiae Lactantii dederas, ideo non libenter lego, quia plurimae Epistolae ejus usque ad mille versuum spatia tenduntur, et raro de nostro dogmate disputat: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sunt apta quam nobis. De metris, et regionum situ et Philosophis disputans. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas solvet. Sed et si onmia fecit Deus bona valde, quare ad Noe de mundis et immundis animalibus mandat, cum immundum nihil  possit et in nouo testamento