comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
astiagi dedit Astiages uirili ple
uacuus: cirum nepotem apͦud
persas genitum habuit¶ S ed cirꝰ me
ut adoleuit: congregata persaꝵ
manu. auo certanen indixit.
¶Porro astiages oblitus sceleris sur:
qd̾ in arpailum dudum admise¬
rat. cum filium eius unicum et
paruulum inter fecit. epulandũꝙ
pri
apposuit: acnequid in felicissime
orbicati felix ignorantia subtraberet.
in fames epulas ostensis patri cum
capite manibus improperauit shiuꝰ
ergo facti immemor. ipsi arpallo
sumnram belli cominitcit. Qui
auctuͣm exercitum statim ciro per ꝓ¬
ditionem tradidit. QQuo comp erco
astiages. raptis secum copiis imper¬
sas ipse proficiscitur. acriusq cer¬
camen instaurat: proposito suiᷤᷤ
metu. siquis prelio moliretur¬
cedere ferro exciperetur ¶Qua neces¬
sitate instanter medis pugnanti¬
bus pulsa iterum persarum acies
cum paulatim cederet: matres et
uxores eorum obuiam oscurunt.
orant ut in prelium reuertantur.

Expanded text:
Astyagi dedit. Astyages, virili prole Astyagi dedit. Astyages, virili prole vacuus, Cyrum nepotem apud Persas genitum habuit. Sed Cyrus, mox ut adolevit, congregata Persarum manu, avo certamen indixit. Porro Astyages oblitus sceleris sui, quod in Harpagum dudum admiserat, cum filium ejus unicum et parvulum interfecit, epulandumque patri apposuit, ac ne quid infelicissimae orbitati felix ignorantia subtraheret, infames epulas, ostensis patri cum capite manibus, improperavit. Hujus ergo facti immemor, ipsi Harpago summam belli committit, qui acceptum exercitum statim Cyro per proditionem tradit. Quo comperto, Astyages, raptis secum copiis, in Persas ipse proficiscitur, acriusque certamen instaurat, proposito suis metu, si quis e praelio cedere moliretur, ferro exciperetur. Qua necessitate instanter Medis pugnantibus, pulsa iterum Persarum acies, cum paulatim cederet, matres et uxores eorum obviam occurrunt, orant, in praelium 77 revertantur:
Abbreviated transcription (Latin):
nno ante urbem conditam
Lxͫ ͦ iiiͦi: nouissimus apud assi¬
rios regnauit sardanapallus.
uir miniere corruptior. Quimter
scortorum greges feminȩ habitu
purpuram colotractans. apre¬
fecto suo arbato qui tunc medis
pre erat uisus atq execrationi
habitus: mox etiam excitatis me¬
dorum populis adbellum pro¬
uocatus. et uictus: ardenti pire
se iniecit. ¶ Ex in regnum asirioꝵ
in medos concessit. Deinde multis
preliis undiq. scatescentibus:
quȩ per ordinem disserere nequa¬
quam. aptum uidetur. per ua¬
rios ꝓuentus ad scithas caldeosq
et rursus ad medos parili uia
rediit. In qua breuitate pensan¬
dum est: quante ruine cladesq
gentium fuere. quanta bellaflu¬
xerunt: ubi tociens tot et talia
mutata sunt ¶Post hec: medis
fraortes imperauit. Qui creberri¬
mis persarum assiriorumq belli
uinginti et duos regni sui annos
consumpsit¶Post hunc d io cles
regnauit uir armis exꝑtissimus
semꝑq bellis immoratis : qui
actum late imperium moriens

Expanded text:
nno ante Vrbem conditam LXIIII nouissimus apud Assyrios regnauit Sardanapallus, uir muliere corruptior: qui inter scortorum greges feminae habitu purpuram colo tractans a praefecto suo Arbato, qui tunc Medis praeerat, uisus atque exsecrationi habitus, mox etiam excitis Medorum populis ad bellum prouocatus et uictus ardenti pyrae se iniecit. exin regnum Assyriorum in Medos concessit. deipraeliis undique scatescentibus, quae per ordinem disserere nequaquam aptum videtur, per varios proventus ad Scythas Chaldaeosque, et rursus ad Medos parili via rediit. In qua brevitate pensandum est: quantae ruinae, cladesque gentium fuere, quanta bella fluxerunt, ubi toties tot et talia regna mutata sunt. Post haec Medis Phraortes imperitavit, qui 76 creberrimis Persarum Assyriorumque bellis viginti et duos regni sui annos consumpsit. Post hunc Diocles regnavit, vir armis experientissimus, semperque bellis immoratus; qui auctum late imperium moriens
Abbreviated transcription (Latin):
babiloniam a uembroth gigante
fundatam. ani no uel semira¬
mide reparatam. multi proͦcdere.
Hec campi planiciȩ undiq conspi¬
cua natirra locile tissima : cas¬
trorum facie menibus parib
perquadrũ dis posita. MuRo
euis uix credibilis relatu firmi¬
tas et magnitudo: id est lacitudi
ne cubitorum. .l. et altiudine qua¬
ter tanta. Ceterum ambitus eius:
Murus coctili latere. acq inter fi
bitumme compactus. fo ssa extrin¬
secus late patens. uice amnis cir¬
cum fluit. a fronte murorum :
centum porte heree. Ipsa autem
latitudo in consummatione pin¬
narum. utroq latere habitacłu
defensorum equȩ dispositis:
media inter capedine uicenas
quadrigas capit. Domus intris¬
secus quater gemine babitatio¬
nis: minaci proceritate mira¬
biles. Et tamen magna illa ba¬
bilon prima post reparationẽ
humani generis condita. nunc
pene etiam minima muro ui

Expanded text:
Babylonam a Nebrot gigante Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiramide reparatam multi prodidere. haec campi planitie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. murorum eius uix credibilis relatu firmitas et mane cubitorum quinquaginta, altitudine quater tanta. Caeterum ambitus ejus qMurus coctili latere atque interfuso bitumine compactus, fossa extrinsecus late patens, vice amnis circumfluit. A fronte murorum, centum portae aereae. Ipsa autem latitudo in consummatione pinnarum utroque latere habitaculis defensorum aeque dispositis, media intercapedine sui citas quadrigas capit. Domus intrinsecus 103 quatergeminae, habitationis minaci proceritate mirabiles. Et tamen magna illa Babylon, illa prima post reparationem humani generis condita, nunc pene etiam minima mora vi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. assirios et babilomam pes¬
tit. gentem urbemq tunc cunc¬
tis opulentiorem. Sed impetus
euis ganges fluuius secunde
post eufratem magnitudinis:
incepit. Nam unum regiorum
cellentem. transmeandi fidu¬
cia per sua sum: qua per rapa
racem alueum offensi uado uor¬
dices atcollerabantur. ab reptum
precipitatumq miserunit. Rex
iratus ulcisci inannem statuit:
contestans eum qui nunc pre¬
clarum equitem uorasset. femi¬
nis uix genua tinguentibus ꝑ¬
meabilem relinquendum. Nec
per agendo senior: dotis copiis
perpet ⁊ anno gangem fluiuum
per magnas concisum deductũ
ueos comminuit. Eo opere produc¬
tis fossoribus etiam eufratenlon¬
ge ualidissimum. et mediam ba¬
biloniam in ter fluentem diri¬
uauit. Ac sic meabilibus uadis:
siccum etiam patentibus aluei par¬
tibus iterfecit. Cepitq urbem.
quam uel humano opere extriu
potuisse: uel humana uircute des¬
crui posse ⁊ utrumq pene incre¬
dibile apud mortales erat. Namq

Expanded text:
tis, Assyrios et Babyloniam petis, Assyrios et Babyloniam petit gentem, urbemque tunc cunctis opulentiorem. Sed impetum ejus Gyndes fluvius secundae post Eufraten magnitudinis intercepit. Nam unum regiorum cellentem, transmeandi fiducia persuasum, qua per rapaacem alueum offensi uado uertices attollebantur, abreptum praecipitatumque merserunt. rex uratus ulcisci in anmem statuit, contestans eum, qui nunc praeclarum equum uorauisset, feminis uix genua tinguentibus permeabilem relinquendum. nec peragendo segnior totis copiis perpeti anno Gynden fluuium per magnas concisum deductumqueos comminuit. eo opere praedoctis fossoribus, etiam Euphraten longe ualidissimum et mediam Babyloniam interfluentem deriuauit. ac sic meabilibus uadis siccum etiam patentibus aluei partibus iter fecit, cepitque urbem, quam uel humano opere exstrui potuisse uel humana uirtute destrui posse utrumque paene incredibile apud mortales erat. namque
Abbreviated transcription (Latin):
testes sunt fluuus qui perdidit.
et porta que misit. Lam cum ses-
centi fabii uere clarissima roma¬
ni status lumina. speciale sibi ad¬
uersus uehientanos decerni bel¬
lum expetiuissent: spem temere
sumpte expeditionis. primis suc¬
cessibus firmauerunt. De hinc in¬
ducti in insidias. circumuentiq ab
hostibus: omnes ibidem trucida
tisunt. uno tantum ad nuncian¬
dam cladem reseruato. ut miseri¬
us audiret patria perditos: quam
perdidisset ¶At hec non romȩ tan¬
tum talia gerebantur: sed queq
pronincia suis ignibus estuabat.¶Babilon¬
Et quod poeta precipuus inuna¬
urbe descripsit: ego de toto orbe
dixerim. Erudelis ubiq luctus:
ubiq pauor : et plurima mor f¬
tis imago.
de historiȩ causa commemora¬
ueram: qui tunc afiã. sithiam.
dotumq orientem arinis per¬
uagabatur. cum tarquinius
superbus urbem uel rex uel
hostis aut seruitio premebat
aut bello: cirus ut dixi cunctis
ad uersum quos ierat per domi¬

Expanded text:
testes sunt fluuius qui perdidit testes sunt fluuius qui perdidit et porta quae misit. nam cmn sex et trecenti Fabii, uere clarissima Romani status lumina, speciale sibi adnersum Veientes decerni bellum expetiuissent, spem temere sumptae expeditionis primis successibus firmauerunt: dehinc inducti in insidias circumuentique ab hostibus, omnes ibidem trucidati sunt; uno tantum ad enuntiandam cladem reservato, ut miserius audiret patria perditos, quam perdidisset. Ad haec non Romae tantum talia gerebantur, sed quaeque provincia suis ignibus aestuabatet, quod poeta praecipuus inurbe descripsit, ego de toto orbe dixerim: Crudelis ubique Luctus, ubique pavor, et plurima mortis imago. dae historiae causa commemoraveram, qui tunc Asiam et Scythiam totumque Orientem armis pervagabatur, cum Tarquinius Superbus Romam, vel rex vel hostis, aut servitio premebat aut bello, Cyrus ut dixi cunctis adversum quos ierat perdomi
Abbreviated transcription (Latin):
nicies. Quippe tito gessomo et
uel maxima omntum malorum.
abominamenta. fames. et pestilen-
tia: fessam urbem corripuere. Ces¬
satum est paulis ꝑ apreliis: cessa¬
tum tamen a mortibus non est. Ne¬
hientes etrusci graues hostes ad¬
iunctis sibi finitiorum copiis in bel¬
la surgentes: obuiis marco fabio
etgneo in allio consulibus excipiun¬
tur. Ubi post sacramentum uiratio¬
nis quo se romam deuouerant nõ
nisi post uictoriam ad castra recdi-¬
curos: a deo atrox certamen fuit.
et uiactiᷤ uictoribusq par forma:
ut amisso plurimo erercitu. occisisq
inpugna caniuolo consule et
fabio consulari: marcuis fabius c̃o¬
sul oblatum sibi asenatu trium¬
phum suscipere recussasset.quia
tantis rei publice decrimentis: luc¬
tus potius debebatur ¶Glorio fissi¬
ma illa cohors numero et uirib
fabiorum uehientanum sortita
certamen. quantã rei publice or-¬
bitatem occasu suo intulerit: in¬
famibus usq ad nunc uocabulis

Expanded text:
nicies: quippe T. Geganio et nicies: quippe T. Geganio et vel maxima omnium malorum abominamenta fames, et pestia fessam Urbem corripuere. Cessatum est paulisper a praeliis, cessatum tamen a mortibus non est. Veientes et Etrusci, graves hostes, adjunctis sibi finitimorum copiis, in bella surgentes, obviis M. Fabio, et Gn. Manlio consulibus excipiuntur: ubi post sacramentum jurationis, quo se Romani devoverant, non nisi post victoriam ad castra redituros, adeo atrox certamen fuit, et victis victoribusque par forma, ut amisso plurimo exercitu, occisisque in pugna Manlio consule et Fabio consulari, M. Fabius consul 99 oblatum sibi a senatu triumphum suscipere recusarit, quia tantis Reipublicae detrimentis luctus potius debebatur. Gloriosissima illa numero et uiribus Fabiorum familia Veientanum sortita certamen quantam reipublicae orbitatem occasu suo intulerit, infamibus usque ad nunc uocabulis
Abbreviated transcription (Latin):
ad mirabili transmeati fluminis
audacia per mouissent: profecto
romane compulsi forent per pe-¬
ti aut captiuitatem hoste insis¬
tente superati. aut in seruitutem
recepto rege subiecti¶Post hec sa¬
bini conrasis ubiq copiis: mag¬
no apparatu belli. romam con¬
dendunt.Quo metu consternati
romani. dictatorem creant. cuius
auctoritas et potentia consules
preiret. Que res: in illo tune bel¬
io. plurimum eͥmolumenti culit¬
eisl Sequitur discessio plebis apa¬
tribus: cum marco ualeriano dicta¬
tore delectum militem agente ua¬
riis populis stimulatus in uiriis:
sacrum montem in sedit armatus.
Quapernicitate quid atrocius.
cumcorpus a capite desectum. per-¬
dicionem eius per quod spirabat
meditaretur. Actumq de romano
nomine intestina pernicies foret.
nisi maturata reconciliatio subri-¬
puisset: priusq se discessio ipsa
cognosceret lirget ᷤᷤ atq inminet sibi
extra illas apertas clades belloꝵ
succensu misero clandestina per¬

Expanded text:
admirabili transmeati fluminis admirabili transmeati fluminis audacia permouissent, profecto Romani conpulsi forent perpeti aut captiuitatem hoste insistente superati, aut seruitutem recepto rege subiecti. post haec Sabmi conrasis undique copiis magno apparatu belli Romam contendunt. quo metu consternati Romani dictatorem creant, cuius auctoritas et potentia consulem praeiret; quae res in illo tunc bello plurimum emolumenti tulit. Sequitur discessio plebis a patribus, cum, M. Valerio dictatore dilectum militum agente, uariis populus stimulatus iniuriis Sacrum Montem insedit armatus. qua pernicie quid atrocius, cum corpus a capite desectum perditionem eius, per quod inspirabat, meditaretur? actumque de Romano nomine intestina pernicie nisi maturata reconciliatio subrepsisset prius, quam se discessio ipsa cognosceret. Urget se atque imminet sibi extra illas apertas bellorum clades successu misero clandestina per
Abbreviated transcription (Latin):
bia fuisset inculpa: ipsum solum
oportuisset expelli. seruata regia
dignitate. Melioribus igitur regi¬
bus urbe propulsis : romanicon
sulendum sibi quam cuiquam
sue libertati dominandum rati
consules crearunt. quibus uelu¬
ti adulte rei publice crescentis
etas robustioribus ausis exerceba¬
tur.
Inno post urbem conditam.¬
2 ͦ xl. iiiiͦͦ.brutus primus apud
romanos consul. primum condi¬
corem regemq rome non solum exe¬
quare parricidio: sed etiam uinoe¬
re studuit. Quippe duos filios suos
regum placito in simulato icgine¬
tionem protraxit: uirgisq ceaici¬
dit. secu riq percussit. Ipse deinde
uehientium tarquiniensium q
bello: cumarrunte superbifilio
congresso sibi commortuoq pro¬
cubuit ¶Porsenna rex etruscoꝵ
grauissimus regii nominis suf¬
fragator: tarquiniensium manũ
ingerens cribus continiuis annis
trepidam urbem terruit. conclu-¬
sit. obsedit. Et nisi hostem uel his
manus patientia. uel uirgo delia

Expanded text:
bia fuisset in culpa, ipsum solum bia fuisset in culpa, ipsum solum oportuisset expelli, servata regia dignitate melioribus. Igitur regibus Urbsulendum sibi quam cuiquam suae libertati dominandum rati, consules creauerunt: quibus ueluti adulta reipublicae crescentis aetas robustioribus ausis exercebatur. Anno post Vrbem conditam CCXLIIII Brutus primus apud Romanos consul primum conditorem regemque Romae non salum exaequare parricidio sed et uincere studuit; quippe duos filregum placito insimulatos, in concionem protraxit, virgis cecidit, securique percussit. Ipse deinde Veientum Tarquiniensiumque bello, cum Arunte, Superbi filio, congresso sibi commortuoqcubuit. Porsenna rex Etruscorum, grauissimus regii nominis suffragator, Tarquinium manu ingerens, tribus continuis annis trepidam urbem terruit conclusit obsedit; et nisi hostem uel Mucius manus patientia uel uirgo Cloelia
Abbreviated transcription (Latin):
rupta ethium suffecium fede na¬
to bello meditataeriam proditiõe
suspensum: curribus in diuersa
raptantibus dupplicis animi no¬
ram pena diuisicorporis expen¬
disse. ¶Latinos aͦmartio duce sepe
congressos. aliquando superatos:
darquinium priscum omnes finto¬
mos. et potentes turnc thiiscie xͦ ii.
populis innumeris coycidisse con¬
flictibus. Hebientes: seruio tullio
bi regnrum occisi soceri scelere assũp¬
cum: habita in ciues crudelitate
detentum. flagitio ad ulteratȩ luicre¬
ciȩ amissum. Inter domestica ui¬
tia. uirtutesq forisecus emicantes.
idest oppida ualida in latio peR
eum capita. ardeam: oriculum.¬
suessam. pumeciamq: et quicqͥd¬
uel ingabios uel fraude propria.
uel pena filii. uel romanis uiribus
perpetrauit¶Sed romani quanta
uua illa regum dominatione per¬
tulerint: non solum unius regis
expulsio. uerum etiam et uiratio
regii nominis. et potestatis osten¬
ait. Nam si unuis cantum super¬

Expanded text:
srupta Mettum Fufetium Fidenasrupta Mettum Fufetium Fidenate bello, meditata etiam proditione suspensum, curribus in diuersa raptantibus duplicis animi noxam poena diuisi corporis expendisse: Latinos Anco Marcio duce saepe congressos, aliquando superatos: Tarquinium Priscum omnes finitimos et potentes tunc Tusciae duodecim populos innumeris concidisse conflictibus: Veientes Seruio Tullio bi regnum occisi soceri scelere adsumptum, habita in ciues crudelitate detentum, flagitio adulteratae Lucretiae amissum, et inter domestica uitia uirtutesque forinsecus emicantes, id est oppida ualida in Latio per eum capta Ardeam OricSuessam Pometiam, et quidquid in Gabios vel fraude propria, vel poena filii, vel Romanis viribus, perpetravit. Sed Romani quanta s annos continua illa regum dominatione pertulerint, non solum unius regis expulsio, verum etiam ejuratio regii nominis et potestatis, ostendit. Nam si unius tantum super
Abbreviated transcription (Latin):
campus adbellum forum urbis
fuit: mixta simul externa ciuilia¬
Q bella nunquam de futura sig-¬
nificans Dabinorum quos federe
ludisq pellex erat feminas tam
in honeste presumpsit: quam ne¬
farie defendit.Ducem eorum ditum
tacium senem : honestis pietatis
causis insistentem. diu armis pro¬
pulsatum: mox in societatem regni
assumpsit occidit¶ Cum uehientib
prelium ad huc paruo nomine. iã
magnis uiribus agitatum: cirinen¬
sium captumest. ac diritum oppi¬
dum. Assumptis semel armis num¬
quam quies fuit. quꝓpe quibus
egestas turpis atq obscenas fames
domi timerentur : si unquam paci
adquieuissent. Iam hinc in cessabi¬
lia certamina. et iuxta quantita¬
dem uirium semper grauia: quam
breutissime strinxerim Cuilium
hostaium militaris rei instituto¬
rem: fiducia bene exercitate iuuen¬
tutis. albanis intulisse bellum.
Et dui altrinsecus spe incerta cer¬
taq clade. tandem pessimos exitꝰ
et dubios euentus: compendiosa
gressione finisse¶ Rursus pace di¬

Expanded text:
campus ad bellum forum Vrbis fuit, mixta simul externa ciuiliaque bella numquam defutura significans. Sabinorum, quos foedere ludisque pellexerat, feminas tam inhoneste praesumpsit quam nefarie defendit. ducem eorum Titum Tatium, senem honestis pietatis causis insistentem, diu armis propulsatum, mox, ut in societatem regni adsumpsit, occidit. cum Veientibus proelium adhuc paruo nomine, iam magnis uiribus, agitatum. Caeninensium captum ac dirutum oppidum. adsumptis semel armis numquam quies, quippe quibus egestas turpis atque obscena fames domi timerentur, si umquam paci adquieuissent. iam hinc incessabilia certamina et iuxta quantitatem uirium semper grauia quam breuissime strinxerim: Tnllum Hostilium militaris rei institutorem fiducia bene exercitae iuuentutis Albanis intulisse bellum et diu altrinsecus spe incerta, certa clade, tandem pessimos exitus et dubios euentus conpendiosa gressione finisse: rursus pace di
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodetis. Aut enim meliores e
oportet: aut meliorib obsequentꝰ
Pa q: re: mille annua talenta ih
hunc modũ/Non uos diffitemur &
patris tui uita diu offensos. & eius
Quod si tibi tanta ẽ. confidentia bi
landi: paratiorib occursabissRn
ad me ꝑduceret᷑. At nunc consultꝰ¬
mͥ uisum ẽ. meipsum ad subu̾ten¬
nr̃is obiecerit contumaciam. Siu̾
tis. decem oratores ur̃os ad mede¬
duci sinitẽ. Hoc eñĩ modo seuiciã¬

Expanded text:
commodetis. Aut enim meliores esse oportet aut melioribus obsequentes eaque re mille annua talenta dep: non nos diffitemur et patris tui vita diu offensos et eius qa, paratioribus occursabis. Hiad me perduceret. Enim consultius visum est ipsum me ad evertenuae iussis nostris obiecerit contumaciam. Si igtis, decem oratores vestros ad me deduci patiemini. Hoc enim modo reli
Abbreviated transcription (Latin):
usqͦ ad int̾necionem pariter cũ
totila suo rege deletis: onerati mul¬
tis munerib uictores ad propͥa re
mearunt.om̃iꝙ: tempore quo lan¬
gobardi pannonĩa possederunt.
romanȩ rei publice adu̾sum emu¬
los adiutores fuerunt.
is temꝑib narses etiam buc

Expanded text:
usque ad internecionem pariter cum Totila suo rege deletis, honorati multis muneribus, victores ad propria mearunt. Omnique tempore quo Langobardi Pannoniam possederunt, Romanae rei publicae adversus aemulos adiutores fuerunt. 2. His temporibus Narsis etiam Buc
Abbreviated transcription (Latin):
um uocitari p̃ceꝑit. Qui usq ho¬
die inhis ut diximꝰ locis habitan¬
tes: quanqͣm & latine loquant᷑.
linguȩ tamen propriȩ usum mi¬
mine amiserunt.
sittur extincto ut diximꝰ apud si¬
eiliam constante augusto. punito¬
q qui ei suctesserat mezentio tiras¬
no: romanorũ regnũ constantinꝰ
constantis augusti filius suscepte
regendũ. romanisq pͥncipatus ẽ.
annis decem & septemi Constantiᷤ
sane temporib. theodorus archiep̃c
& adrianus abbas uir eque doctis¬
simꝰ duitalino paꝑa missi ibri

Expanded text:
um vocitari praecepit. Qui usque hodie in his ut diximus locis habitantes, quamquam et Latine loquantur, linguae tamen propriae usum minime amiserunt. 30. Igitur extincto, ut diximus, aput Siciliam Constante Augusto, punitoque, qui ei successerat, Mezentio tyranno, Romanorum regnum Constantinus Constantii Augusti filius suscepit regendum, Romanisque principatus est annis decem et septem. Constantii sane temporibus Theodorus archiepiscopus et Adrianus abbas vir doctissimus a Vitaliano papa missi in Bri
Abbreviated transcription (Latin):
calcedonensis sinodi susciꝑe. epłam
sans utilem misit. quã beatus gre¬
goruis cum ẽet adhuc diaconus con
rex francorũ bellum adu̾sus hispa¬
nos gerens. eosdem acie suꝑauit.
Causa autẽ huiꝰ certaminis. ista fuit.
Childeb̾tus ingundem sororem sũa
herminigildo leugildi hispanor̃u
regis filiõ incomugiũ tradidit. Qui
berminigildus p̃dicatione leandri
ep̃i hisꝑalensi s. atq adhortatione
sue coniugis. ab arriana heresi qua
pater suus languebat: ad catholic̃a
fidem conu̾sus fuerat. Quem pater
impius in ipso sacrato paschali die se¬
curi ꝑcussum: int̾emerat̃. Ingundis
uͦ pꝰt mariti & martyrisfunus de
his paniis fugiens. dum ingallias
repedare uellet: in manꝰ militum
incidens. qui in limite adu̾sum go¬
filio capta atq insiciliam ducta ẽ:
ibiq diem clausit extremũi. filius
uͦ enis. imꝑatori mauricio constan¬
tinopolim est transmissus. xxiii.

Expanded text:
alcedonensis synodi suscipere, epistolam satis utilem misit, quam beatus Gregorius, cum esset adhuc diaconus, conex Francorum, bellum adversum Hispanos gerens, eosdem acie superavit. Causa autem hujus certaminis ista fuit. Childebertus rex Ingundem sororem suam Herminigildo, Lewigildi Hispanorum regis filio, in conjugium tradiderat. Qui Herminigildus praedicatione Leandri episcopi Hispalensis, atque adhortatione suae conjugis, ab Ariana haeresi, qua pater suus languebat, ad catholicam fidem conversus fuerat, quem pater impius, in ipso sacrato paschali Dei securi percussum interemerat. Ingundis vero post mariti et martyris funus, de Hispaniis fugiens, dum Gallias repedare vellet, in manus militum incidens, qui in limite adversum Hifilio capta, atque in Siciliam deducta est, ibique diem clausit extremum. Filius vero ejus imperatori Mauricio Constantinopolim est transmissus.
Abbreviated transcription (Latin):
communiuit: s datis obsidib pac̃e
cũ rege fecit. Rursum gaidulfus in
insula cõmacina se clausit. Agilul¬
fus uͦ rex in eandem cõmacinam in¬
sulam ingressus. homines gaidulfi
exinde expulit. & thesaurum qũẽ
a romanis ibidem positum inuene¬
rat ticinum transtulit. Gaidulfus
uͦ iterato ꝑgam̃ũ confugiens. ibiq
ab agilulfo rege obtentus. rursus
in grãm receptus ẽ. Rebellauit qͦ
dux ulfari contra regem agonem
apud taruisium. & obsessus captꝰq

Expanded text:
communivit; sed datis obsidibus pacem communivit; sed datis obsidibus pacem cum eo fecit. Rursum insula Comacina seclausit. Agilulf vero rex in eandem Comacinam insulam ingressus, homines Gaidulfi exinde expulit et thesaurum, quem a Romanis positum invenerat, Ticinum transtulit. Gaidulfus vero iterato Pergamum confugiens, ibique ab Agilulfo rege obtemptus, rursus in gratiam receptus est. Rebellavit quoque dux Ulfari contra regem Agonem aput Tarvisium et obsessus capt
Abbreviated transcription (Latin):
onfirmado g agilulfo
qui & ago dictus est re¬
gia dignitate:causa eoꝵ
qui ex castellis tridenti¬
nis captiui a francis duc¬
ti fuerant. aguellum ep̃m tridentiñe
in franciam misit. Qui exinde rediens:¬
secum aliquantos captiuos qͦs bru¬
nedildis regina francorũ ex ꝓprio
precio redemerat reuocauit. Tum qͦ
dux tridentinorũ ad obtiuendam
pacem ad gallias ꝑrexit. Qua impe¬
grauis. am̃se ianuario usq ad
m̃sem septembriũ: & facta ẽ.magna
penuria famis. Henit qͦ & magn̾a
locustarũ magnitudo in t̾ritorium
tridentinũ. que maiores erant qmͣ
cetere locuste. Et mirũ dictu. herbas
palustres depaste sunt.Segetes uero
agrorum: exiguo contigerunt. Seq̃n¬
ti quoq: anno. pari nichilominꝰ mo¬
do aduentarunt.
is dieb agilulfus rex occidie mi¬
nulfum ducem de insulis sc̃i iu¬
liani: eo quod suꝑiori tempore se¬
francorũ ducib tradidisset. Gai¬
dulfus uͦ ꝑgam̃sis dux in ciuitate
ꝑgamo rebellans. contra regem se

Expanded text:
onfirmata igitur Agilulfi qui et Ago dictus est regia dignitate, causa eorum, qui ex castellis Tridentinis captivi a Francis ducti fuerant, Agnellum episcopum Tridentinum in Franciam misit. Qui exinde rediens aliquantos captivos, quos Brunihildis regina Francorum ex proprio pretio redemerat, revocavit. Evin quoque dux Tridentinorum ad obtinendam pacem ad Gallias perrexit, qua et impegravis a mense Januario usque ad mensem Septembrium, et facta est magna penuria famis. Venit quoque et magna locustarum multitudo in territorium Tridentinum, quae majores erant quam caeterae locustae. Hae, mirum dictu, herbas paludesque depastae sunt, segetes vero agrorum exigue contigerunt. Sequenti quoque anno pari nihilominus modo adventarunt.His diebus Agilulfus rex occidit Minulfum ducem de insula sancti Juliani, eo quod se superiori tempore Francorum ducibus tradidisset. Gaidulfus vero Pergamensis dux in civitate sua Pergamo rebellans contra regem se
Abbreviated transcription (Latin):
rum equis pensib ꝑ annos ui¬
ginti pependerunt:. Huius pa¬
tis conditio habita ẽ. post annum
tercium & uicesimum: ex quo
bellum punicum primum fu¬
erat incheatum.¶Quis rogo du¬
neum qitratum unum bellũ
fando expressit. Quot reges car¬
thagimensium. quot consules
romanorum. quot agiina ex¬
ercituum. quantum numerũ
nauium colttiaxerit. profliga¬
uerit. opresserit: Et tum de¬
mum si illa ad plenum perpensa
uideantur. de presenti

Expanded text:
rum, aequis pensionibus, per annos virum, aequis pensionibus, per annos viginti penderent. Hujus pacis conditio est habita post annum tertium et vigesimum, ex quo bellum Punicum primum fuerat inchoatum. Quis, rogo, duarum civitatum unum bellum fando explicet? quot reges Carthaginiensium, quot consules Romanorum, quot agmina exercituum, quantum numerum navium contraxerit, profligarit, oppresserit? et tum demum, si illa ad plenum perpensa videantur, de praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
celertrate preuenit. Post quam
prexima sibi utr nq classe apud
gades insulas ꝑ totam noctem
intertextis prope modum ancho¬
ris constiterunt: orta luce pRior
lutatius signum bello dedit.
Crudescente pugna uictus han¬
no nauem auertit: & dux fuge
primus fuit. Aliquanta cum eo
pars exercitus sui affricam petit:
alii confugere lilibeum sexagin¬
ta & nouem punicȩ naues captę
sunt: centum uiginti quinq de¬
merse. triginta & duo milia ho¬
minum capta. cȩsa quattuorde¬
cim milia fuere¶ Romanorum
autem. auodecim naues
demerse. lutatius deinde
ad decimam ciuitatem quam
poeni tenebant: uenit. Ibiq: duo
milia cartaginiensium: conser¬
ta pugna interfecitsCunc carta¬
ginienses prȩcipiti festinatione:
ad lutacium consulem. ac deind
romam mittunt. Orant pacem.
quam conditionib aute prepo¬
sitis: ilico consequuntur. Con¬
ditiones autem erant. ut sicilia
sardiniaq dẽcederent: pro qua
uiuensis bellicis puri argenti
tria milia talentorum euboico¬

Expanded text:
celeritate praeuenit postquam proxime sibi utrorumque classes apud Aegades insulas per totam noctem intertextis propemodum anchoris constiterunt, orta luce prior Lutatius signum bello dedit. crudescente pugna uictus Hanno nauem auertit et dux fugae primus fuit. aliquanta cum eo pars exercitus sui Africam petiit, alii confugere Lilybaeum; sexaginta et tres Punicae naues captae sunt, centum uiginti quinque demersae, triginta duo milia hominum capta, caesa quattuordecim milia fuere; Romanorum autem duodecim naues demersae sunt. Lntatias deinde ad Erycinam ciuitatem, quam Poeni tenebant, uenit ibique duo milia Carthaginiensium. conserta pugna interfecit. Tunc Carthaginienses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deinde Romam mittunt: orant pacem, quam condicionibus ante propositis ilico consequuntur. condicioSardiniaque decederent, proque impensis bellicis puri 244 argenti tria millia talentorum Euboico
Abbreviated transcription (Latin):
aruspices sub ipsa ut assolent declina¬
tione morborũ forte celebrassent: pro¬
culdubio sub diis & ritib suis. ꝓductȩ
sanitatis głam uendicassent. Ita mise
ra a sacrilega male religiosa ciuitas. in¬
daciis quib liberari ñ poterat: ludeba¬
turIgitur fabius consul contra lusita¬
nos & ueriatum dimicans: bucuam
oppidum quod ueriatus obsidebat. de¬
pulsis hostib liberauit: & in deditionẽ
cum plurimis aliis castellis recepit.
¶Fecit facimis: etiam ultimis barbaris
scithiȩ. ñ dicam romanȩ fidei & mo¬
derationi execrabile. Quingentis enim
pͥncipib eorũ quos societate inuitatos
deditionis iure susceꝑat: manꝰ prȩcidit.
omprius sequentis

Expanded text:
haruspices sub ipsa ut adsolent declinaharuspices sub ipsa ut adsolent declinatione morborum forte celebrassent, procul dubio sibi dis et ritibus suis reductae sanitatis gloriam uindicassent. ita misera et ad sacrilegia male religiosa ciuitas mendaciis, quibus liberari non poterat, ludebatur. Igitur Fabius consul contra Lusitanos et Viriatum dimicans Bucciam oppidum, quod Viriatus obsidebat, depulsis hostibus liberauit et in deditionem cum plurimis aliis castellis recepit. fecit facinus etiam ultimis barbaris Scythiae, non dicam Romanae fidei et moderationi, exsecrabile. quingentis enim principibus eorum, quos societate inuitatos deditionis iure susceperat, manus praecidit. Pompeius sequentis
Abbreviated transcription (Latin):
maximo seruiliano consulib Iint̾ cęc̾a
prodigia androgenus romȩ u̾sus. iussu
aruspicuiui. in mare mersus ẽ.S nich
impiȩ expiationis ꝓcuratio: profecit.
Nam tanta subito pestilentia exorta
est: ut ministri qͦ faciendorũ funerũ¬
pͥmum ñ sufficerent. deinde non ẽentm
Itaq: etiam magnȩ domꝰ uacuȩ uiuis:
plenȩ mortuis remanserunt. Largissi¬
me introrsum hereditates: & nulli pe¬
ꝑ totam urbem tabescentium sub tec¬
tis atq: instratis sius cadauerũ prto¬
res exalabantur. Expiatio illa trudeł.
& uiam mortib hominũ morte hõis
struens: tandem romanis int̾ miseri-¬
as suas erubescentib. qͣm misera &
uana ẽẽt innotuit. Ante eñi in suffra¬
gium prȩueniendȩ cladis ẽ.habita:
& sic pestilentia consctuta ẽ. Que tam
sine ullis sacrificiorũ satis factionibus:
tantum mͦ scd̃m m̃suram archani iu¬
dicii. expleta correptione sedata est.
QQuam si artifices illi ciriumuentionũ

Expanded text:
Maximo Seruiliano conaulibus inter cetera Maximo Seruiliano conaulibus inter cetera prodigia androgynus Romae uisus iussu haruspicum in mare mersus est. sed nihil impiae expiationis procuratio profecit; nam tanta subito pestilentia exest, ut ministri quoque faciendorum funen sufficerent, deinde non essent. Jamque etiam magnae domus vacuae vivis, plenae mortuis remanserunt: largissimae introrsum haereditates, et nulli peper totam Urbem tabescentium sub tectis, atque in stratis suis cadaverum putores exhalabantur. Expiatio illa crudelis, et viam mortis hominum, mortem hominis instruens, tandem Romanis inter miserias suas erubescentibus quam misera et vana esset innotuit. Ante enim in suffrum praeveniendae cladis est habita, et sic pestilentia consecuta est: quae tamen sine ullis sacrificiorum satisfactionibus tantummodo secundum mensuram arcani judicii expleta correptione sedata est. quam si artifices illi circumuentionum
Abbreviated transcription (Latin):
lusitani. uim mille romanis:
in quodam saltu contraxere pugnam.
Inqua.Lxͣx. lusitanos. romanos aut̃e
cec.xx. cecidisse claudius refert. & cum
uictores lusirani sparsi ac securi ab iređ:
unus ex his longe aciteris segregatus.
cum a circũ fusis equitib ꝑ edestris iꝑ¬
se dep̃hensus ẽet.uniꝰ eoruim equo lan¬
cea ꝑfosso. ipsius equits ad unũ gladii
ictum caput desicuisset: ita omnes me-¬
tu ꝑtulit. ut prospettantib uncus ip̾e
contemptim acq: ociosus abscederet. pio
claudio. quinto celio metello consulib
apius claudius adu̾sus salascos congres¬
sus & uictus. quinꝙ: milia militũ perdi¬
dit Reparata pugna: quinq: milia ho¬
stium occidit.¶Sed cum iuxta legem qua
constitutũ erat ut quisq quinq milia
hostium ꝑemisset. iriumphandi hab̾et
potestatem: ipse qͦ trium phũ expetisset.
ꝓpt̾ suꝑiora uͦ dampna ñ impetrauissec:
infami impudentia atq am̃bitione us.
priuatis sumpub triumpbauit.
ucio cecilio metello. quinto fabio

Expanded text:
Lusitani cum mille Romanis in quodam saltu contraxere pugnam, in qua LXX Lusitanos, Romanos autem cccxx cecidisse Claudius refert; et cum uictores Lusitani sparsi ac securi abirent, unus ex his longe a ceteris segregatus cum, circumfusis equitibus pedes ipse deprehensus unius eorum equo lancea perfosso ipsius equitis ad unum gladii ictum caput desecuisset, ita omnes metu perculit, ut prospectantibus cunctis ipse contemptim atque otiosus abscederet. Appio Claudio Q. Caecilio Metello consulibus Appius Claudius aduersus Salassos Gallos congressus et uictus quinque milia militum perdidit. reparata pugna, quinque milia hostium occidit. sed cum iuxta legem, qua constitutum erat, ut quisque quinque milia hostium peremisset triumphandi haberet potestatem, iste quoque triumphum expetisset, propter superiora uero damna non impetrauisset, -infami impudentia atque ambitione usus priuatis sumptibus triumphauit. L. Caecilio Metello Q. Fabio
Abbreviated transcription (Latin):
lib pireneos montes transgressus. int̾
ferocissimas gallorum gentes ferro ui¬
am aperuit᷑. Et nono demum die: a
pireneo adalpes ꝑuenit. Ubi dum mos¬
tanos gallos repellen ab ascensu obmi¬
tentes bello superat. atq: inuias ru¬
pes igni ferroq rescindit: quatriduũ
cõmoratus. quinto demũ die cum ma¬
ximo labore ad plana italiȩ ꝑuenit. fu¬
unt. ¶Scipio consul: hanibali primꝰ
occurrit. Commissoq prȩliõ apud ti¬
cenum. ipse grauiter uulneratus: per
scipionem filium ad modũ pretexia¬
tum. qui pͥt affricanus cognominatꝰ
ẽ: ab ipsa morte liberatus euasit. Cesꝰ
¶Pugnatum deinde eodem consule ad
flumen triuiam: iterumq romani pa¬
ri clade suꝑati sunt Semproniꝰ con¬
sul cognito college casu: a sicilia cum¬
cum exercitu rediit. Qui similiter a
pud eundem fluiium congressus:
amisso exeruitu pene solus euasit. In
eo tantum bello: etiam hannibal sau-¬
ciatus est.Qui postea cum inetruriam

Expanded text:
libus Pyrenaeos montes transgressus inter libus Pyrenaeos montes transgressus inter ferocissimas Gallorum gentes ferro uiam aperuit et nono demum die a Pyrenaeo ad Alpes peruenit; ubi dum montanos Gallos, repellere ab ascensu obtentes, bello superat, atque invias rupes igni ferroque rescindit, quatriduum commoratus, quinto demum die cum maximo labore ad plana pervenit. Fuunt. Scipio consul Annibali primus occurrit, commissoque praelio apud Ticinum, ipse graviter vulneratus per Scipionem filium, admodum praetextatum, qui post Africanus cognominatus est, ab ipsa morte liberatus evasit. CaesuPugnatum deinde eodem consule ad flumen Trebiam, iterumque Romani pari clade superati sunt. Sempronius consul, cognito collegae casu, a Sicilia cum exepud eumdem fluvium congressus, amisso exercitu, pene solus evasit. In eo tamen bello etiam Hannibal sauciatus est. Qui postea cum in Hetruriam
Abbreviated transcription (Latin):
to quidem romanorum sanguine sub
enam deparricidiis appecitus. Nam¬
fabius censorius fabium buteonẽ fili¬
um suũ furti insimulatum: int̾fecit̃.¬
Dignum scilicet facinus: quod pater
parricidio flectendum duceret. quod
ne leges quidem nisi multa redaendũ¬
pecuniȩ aut summa exilii circum quẽ¬
libet hominẽ censuerunt.
Nno ab urbe condita. d. xxͫxͦ.iiͦi.
bannibal poenorum imperatoꝵ
saguntum florentissim̃ã hispaniȩ ciui
tatem amicam populi romanorũ pri-¬
mum bello unpecitam. deinde obsidi¬
one cinctam. & fame excruciatam: om¬
niaq fortiter contemplatione fidei quã
romanis deuouerat digna indignaq to¬
lerantem. octauo demũ mense deleuit.
Legatos romanorum ad se mifsos: us¬
uiriosissime etiam a conspectu suo ab¬
stinuit Exinde odio romani noui no¬
minis quod patri amilcari cum ẽec
nouem annos natus fidelissimus ante
aras uirauerat: publio cornilio scipi¬
one & publio sempronio longo conso¬

Expanded text:
to Romanorum sanguine fusoto Romanorum sanguine fusoraesumptis parricidiis appetitus. NamFabius Censorius Fabium Buteonem filium suum furti insimulatum intdignum scilicet facinus, quod pater uel parricidio plectendum duceret, quod ne leges quidem nisi multa pecuniae aut summum exilii circa quemlibet hominum censuerunt. Anno ab Vrbe condita DXXXIIII Hannibal Poenorum imperator Saguntum florentissimam Hispaniae ciuitatem, amicam populi Romani, primum bello impetitam, deinde obsidione cinctam, et fame excruciatam, omniaque fortiter contemplatione fidei, quam Romanis devoverat, digna indignaque tolerantem, octavo demum mense delevit. Legatos Romanorum ad se missos, injuriosissime etiam a conspectu suo abstinuit. Exinde odio Romani nominminis, quod patri Hamilcari, cum esset nouem annos natus fidelissime alias infidelissimus ante aras iurauerat, P. Cornelio Scipione et P. Sempronio Longo consu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: dira miseram urbem ter¬
ruere prodigia. misera utiq: quȩ huc
fremitu hostium. inde nequicia de¬
monum t̾rebatur. Namqin pice¬
no flumen sanguinem effluxit. &
apud dacos celum ardere uisum est:
& armen noctem ultra lucem clare
offulsisse. ac tres lunas distantib celi
regionib exortas apparuisse. TuNc
quoꝙ magno t̾remotu charia & rhodꝰ
insule adeo cõcusse sunt: ut labentibꝰ
uulgo tectis. ingens quoq ille colosuis
Irueret:
odem anno flaminius consul coz¬
tẽmptis auspiciis quib pugnare pro¬
hibebatur: aduersus gallos conflixit
& ucit. In quo bello nouem milia gal¬
lorum cesa. decem & septem milia cap¬
ta sunt Post hoc claudius consul cegrai¬
torum .xxͣx. milia deleuit. Ubi etiam
ipse uix domaru regem in primam
aciem progressus: occidit. Et int̾ mul¬
ta insubrium quos ad deditionem co-¬
egerat oppida: mediolaniũ quoq up¬
bem florentissimam cȩpitideinde hig¬
stri: noui hostes excitati sunt. Quos
cornilius minutiusq consules: mul

Expanded text:
fuit, dira miseram urbem terruere prodigia. Misera utique, quae hinc fremitu hostium inde nequitia daemonum terrebatur. Namque in Piceno, flumen sanguine effluxit, et apud Tuscos coelum ardere visum est, et Arimini nocte multam lucem claram effulsisse, ac tres lunas distantibus coeli regionibus exortas apparuisse. Tunc quoque magno terrae motu Caria et Rhodus insulae adeo concussae sunt, ut, labentibus vulgo tectis, ingens quoque ille colossus rueret. Eodem anno Flaminius consul, contemptis auspiciis, quibus pugnare prohibebatur, adversus Gallos conflixit, et vicit. In quo bello novem millia Gallorum caesa, septem et decem millia capta sunt. Post hoc M. Claudius Marcetorum triginta. milia deleuit, ubi etiam ipse Virdomarum regem in primam aciem progressus occidit: et inter multa Insubrium, quos ad deditionem coegerat, oppida Mediolanium quoque urbem florentissimam cepit. Deinde Histri noui hostes excitati sunt: quos Cornelius
Abbreviated transcription (Latin):
uidum ad suam pariam ue¬
nissent: inuenert ean a sueiꝰ
d̃ aliis gentib sicut supͣ omemora¬
uimꝰ retineri. Contra quosinsurgen¬
tis: conati sunt eos destriere ac de¬
lere. At illi obtulerunt es t̾ciam
uartem regionis auentes. Imul pos¬
sumꝰ uiuere. & sine collisioe c̃omu¬
niter habitare. Cumꝙ: illinullo mͦ
ad quiescerent: de hinc obulerun
eis medietatẽ. p̃t hec duas iartes. si¬
hi tantũ t̾ciam seruantes olenti¬
b aut̃e illis: obtulerunt es cñ t̾ra
etiam omĩa ꝓecora. tantũ ut a bel¬
lo cessarent. S neq ad hoc axones
ad quiescentes. certam̃ expeuint. ac¬
q: inter se ante certam̃ qualit ireo¬
ris suuorũ diuiderent statiunt.
S ñ eis ut putabant euenit. Nam
cõmisso p̃lio . xx. milia ex eis inter¬
empti sunt. Sueuorũ qͦ quadrin¬
genti & occoginta ceciderunt. Reli¬
qui uͦ uictoriam capiunt. Sex milia
q saxonũ qui bello suꝑfuerant:
deuouer̃t se. neq: barbam neq ca

Expanded text:
ui dum ad suam patriam venissent, invenerunt eam a Suavis, et aliis gentibus, sicut supra commemoravimus, retineri. Contra quos insurgentes, conati sunt eos destruere, ac delere. At illi obtulerunt eis tertiam partem regionis, dicentes: Simul possumus vivere, et sine collisione communiter habitare. Cumque illi nullo modo acquiescerent, dehinc obtulerunt eis medietatem; post haec duas partes, sibi tantum tertiam reservantes. Nolentibus autem illis, obtulerunt cum terra etiam omnia pecora, tantum ut a bello cessarent. Sed nec iis Saxones acquiescentes, certamen expetunt, atque inter se ante certamen qualiter uxores Suavorum dividerent statuunt. Sed non eis ut putabant evenit. Nam commisso praelio, viginti millia ex eis interempta sunt. Suavorum vero quadringenti octoginta ceciderunt, reliqui vero victoriam capiunt. Sex millia quoque Saxonum, qui bello superfuerant, devoverunt se, neque barbam, neque ca
Abbreviated transcription (Latin):
am cum interfecto caligola
niulta mala de abrogando imꝑio ac
re publica in antiqurim ordinem re¬
stituenda euertendaq penitus ceiarũ
umũsa familia senatus & consuleᷤᷤ de¬
creuissent: claudius mox ut confirma¬
int imꝑium. magna atq ad huc ro¬
mȩ incognita usus dem̃tia: ne in tan¬
tam nobilnm muliitudm̃e ultio
siẽet cepta seuiret. bid̾uum illud

Expanded text:
nam cum interfecto Caligula nam cum interfecto Caligula multa de abrogando imperio ac republica in antiquum ordinem restituenda euerrendaque penitus Caesarum uniuersa familia senatus et consules decreuissent: Claudius mox ut confirmauit imperium, magna atque adhuc Romae incognita usus clementia, ne in tantam nobilium multitudinem ultio, si esset coepta, saeuiret, biduum illud
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenta ẽ. archa ingens: uariori
uenenorũ. Quib mox claudio celo¬
re nibente demersis. infecta mani
traduntur: ñ sine magno pisct̃¬
piscium exitio quos enecatos ꝑ ꝓxima
intora passim estus eiecit. Magnum
nuera indicium miserentis dei: ꝓpt̾
suffragium gr̃e in popłm continuo
er parte crediturũ. & ꝑ ropt̾ ue tem¬
pamentum. in popłm tunc infide¬
uiter obstinatum: ut quanta multi¬
tudo hominũ p̃paratam mort̾e eua¬
serit. ex multirudine int̾fectorum
pistium disceretur: om̃ibq innotes¬
cerit. quid tanta ueneni moles arte
agere acca in misera ciuitate potins¬
set: quȩ neglegent effusa etiam ma¬
ria corrupit.
INno ab urbe condita. dec.xcu.
tiberius claudius ab augusto qͣR¬
tũs rẽgnum adeptus ẽ: mansitq in eo
& salutem cunctis credentib fidem
fideli uerbo docuit. potentissumsq
uirtutib approbauit: atq etiam
xp̃iani rome ẽẽ. ceꝑunt. Sensit hoc
collatum fidei sue roma benefitium.

Expanded text:
inuenta est et area. ingens uariorum inuenta est et area. ingens uariorum uenenorum, quibus mox Claudio Caesare iubente demersis infecta maria traduntur non sine magno piscium exitio, quos enecatos per proxima litora passim aestus eiecit. Magnum reuera indicium miserentis Dei propter suffragium gratiae in populum continuo ex parte crediturum et propter irae temperamentum in populum tunc infideliter obstinatum, ut quanta multitudo hominum praeparatam mortem euaserit, ex multitudine interfectorum piscium disceretur omnibusque notesceret, quid tanta ueneni moles arte aucta agere in misera Ciuitate potuisset, quae neglegenter effusa etiam maria corrupit. Anno ab Vrbe condita DCCXCV Tiberius Claudius ab Augusto quartus regnum adeptus est mansitque in eo et salutarem cunctis credentibus fidem fideli uerbo docuit potentissimisque uirtutibus approbauit; atque exim Christiani Romae esse coeperunt. sensit hoc conlatum fidei suae Roma beneficium.,
Abbreviated transcription (Latin):
tum prȩcipue iudeis infestislĩ
spreca legatione filonis. om̃s iudar
sacras sedes. atq in pͥmis antiquun
illud in ierusolimis sacrarium ꝓti¬
uari sacrificiis gentilium. replerisi¬
tus simu lachrisq imꝑauit: seꝙ to
ut dm̃ coli prȩcepit asatus autem
prȩses qui sententiam dampnatio¬
nis in xp̃m dixerat. postqͣm pluri¬
mas seditiones in ierusolimis exp¬
uit ac fecit. tantis irrogante gau
angorib coartatus ẽ: ut sua se na¬
uerberans manu. malorũ compn¬
dium mortis celeritate quesierte
¶Banis caligola libidinib suis cen
illud sceleris adiecit: ut & sorores m¬
as pͥmum stupro pollueret. demdꝰ
exilio dampnaret¶ Qui post omẽ
simul exules nissit occidi: ipse ald̃
a sins ꝓtectorib occisus ẽs Duo lie¬
li in secreto eius reꝑti sunt: quoris
alteri pugͣio. alteri gladius. ꝓ sigu
nominis ascriptum erat: amboli¬
tissimorũ uirorũ utriusq ordinis
senatoris & equestris. nomina & nod
continebant: morti destinatorm

Expanded text:
tum praecipue Iudaeis infestissimus, spreta legatione Philonis omnes Iudaeorum sacras sedes atque in primis antiquum illud in Hierosolymis sacrarium profanari sacrificiis gentilium ac repleri statuis simulacrisque imperauit seque ibi ut deum coli praecepit. Pilatus autem praeses, qui sententiam damnationis in Christum dixerat, postquam plurimas seditiones in Hierosolymis excepit ac fecit, tantis inrogante Gaio angoribus coartatus est, ut sua se transuerberans manu malorum conpendium mortis celeritate quaesierit. Gaius Caligula libidinibus suis etiam illud sceleris adiecit, ut sorores suas primum stupro pollueret, deinde exilio damnaret. qui post omnes simul exules iussit occidi. ipse autem a suis protectoribus occisus est. duo libelli in secretis eius reperti sunt, quorum alteri pugio, alteri gladius pro signo nominis adscriptum erat: ambo lectissimorum uirorum utriusque ordinis senatorii et equestris nomina et notas continebant morti destinatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
conatu. quippe quod nunc editum
ubi ad humũ lapsus est: motus
protinꝰ insequitur t̾re. & tonttru¬
um crepor. uentorũq: conflictus.
& fulgũrũ choruscatio: uti uiseres

Expanded text:
conatu, quippe quod nunc erit edubi ad humum lapsus est, motus protinus terrae insequitur et tonitruum crepor ventorumque conflictus, tum etiam fulgurum coruscatio, prorsus uti viseres
Abbreviated transcription (Latin):
ducationi accedo: inq eius filii me¬
men dabo. Post uͦ regalnis ꝙ com¬
petentiꝰ alebatur. Erat aut̃e uultu¬
& forma pulcherrimꝰ: sub crispa
paululũ & flauante cesarie. & co
me leonine: oculis egregii decoris
altero admodũ ngroᷤ. leuo uͭ glau

Expanded text:
educationis accedo inque memen dabo. Post vero regalius et competentius alebatur. Nam et filio pulcherrimus, subcrispa paululum et flavente caesarie, ut comae sunt leoninae, oculis egregii decoris - altero admodum nigra quasi pu
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ ambiret. omnẽq: sue diti¬
oni subiugaret. Hunc qͦ anteqͣm
occasu celeri ꝑiturum. Dracho qͥp
se uideatur: pꝰt omñe huiꝰ rotun¬
ditatis ambitũ circũisse. atq in¬
gredi eo unde ortum habuerat cu
ꝓueniret: cuncta hec que p̃dicta
te autem iam partitudims tem¬
pore: consederat olimpias oneri
partus leuando ¶Et assistens neta¬
uabus inspectansq celestes cursus
dinis uince. Qmppe si minc fiat e¬
tus partus: sernile quiddam cayti
tantur. Atq tum obdurasset mu
rursus admonet eam magus Ncc
etiam quȩso inquit obduraueris
paululum. quia si nunc edituuit¬
ta sis: gallus & semiuir erit qui

Expanded text:
mundum obiret omnemque suae dicioni subiugaret; hunc post ambitumentem occasu celeri periturum. Draco quippse videatur, post omnem rotunditatis illius ambitum circuisse atque ingredi eo unde ortum habuerat cupid fieri proveniret, cuncta haec quae praedicta te autem iam partitudinis tempore consederat Olympias oneri partus levando. Sed adsistens Nectanabus inspectansque coelites cursus, inentis; quippe si nunc fiat editus partus, servile quiddam captivtantur. Atque cum obdurasset mulrursus admonetur: nunc etiam, quaeso, duraveris paululum, quippe si editu victa sis, gallus et semivir erit, qui