comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
raꝵ spacio manens obstrusus
aquas ꝯtinuit. magnoq dehĩc
eru̾ptus impetu: sang̾nei coloris
latices ꝑ unius spacium hore mi¬
rantiũ ocłis ĩdigenarũ exhibuit
Messane n̾o: mare cũ tͣnͣqullis¬
simũ eẽt in se ip̃m p̾mo se ꝯtra¬
hens paulisꝑ cessit alittore. deĩde
pedetemptim rediens p̾ firas li¬
teoris metas tnͣsiliit. muros q
ciuitatis alluens: ip̃is etiam se
portis infudit. huis aliisq ꝓdigi¬
is curie familiares eoꝵq fau¬
tores p̃t̾iti: arbitrabantur noui¬
tatẽ hanc reꝵ magnã siculis ta¬
lamitatẽ portendere. Timebat
gͦ ne cancellariꝰ ope ⁊ ꝯfilio cõ¬
stantinopolitani ĩꝑatoris qui
legatos eius ut ferẽbat᷑ beĩgne
susceꝑat: regnũ sicilie collectis
iurib occuparet. Nec enĩ dubi¬
ũ erat plerosq regni comites
acꝓtẽs illus aduentũ auidissi¬
me p̃stolari. Credebãt añ etiã
rob̾tũ comitẽ lorotelli regine
bio secutueũ. Dũ igit᷑ adu̾sus

Expanded text:
rarum spatio manens obstrusus, rarum spatio manens obstrusus, aquas continuit, magnoque dehinc erumpens impetu, sanguinei coloris latices per unius spatium hore mirantium oculis indigenarum exhibuit. Messane vero mare, cum tranquillissimum esset, in seipsum primo se contrahens, paulisper cessit a littore, deinde pedetemptim rediens, prefixas littoris metas transiliit, murosque civitatis alluens, ipsis etiam se portis infudit. Hiis aliisque prodigiis curie familiares eorumque fautores perterriti, arbitrabantur novitatem hanc rerum magnam Siculis calamitatem portendere. Timebant ergo ne cancellarius, ope et consilio Constantinopolitani imperatoris, qui legatos eius, ut ferebatur, benigne susceperat, regnum Sicilie, collectis viribus, occuparet. Nec enim dubium erat plerosque regni comites ac proceres illius adventum avidissime prestolari. Credebant autem etiam Robertum comitem Lorotelli regine bio secuturum. Dum igitur adversus
Abbreviated transcription (Latin):
terce motꝰ tanta siciliã ꝯtussit
iuolentia: nt ĩ talabria quoq
cura regiũ oppidaq ꝓrima senti¬
retur. Catham̃siũ opulentissĩa
tiuitas usq ad eo sũbu̾sa est: uit
ne una quid̃ domꝰ in urbe super¬
stes remanserit. uixi ac mulieres
uitates maximaq parte moã¬
clor sub ruma st̃ edificioꝵ opps¬
si. leontiũ nobile siratusanoꝵ
oppidũ ead̾ t̾re ꝯcussiõe subuer¬
sũ  oppidanoꝵ plerosq ruentiũ
edifitioꝵ mole ꝯsũpsit. multa
pt̾ea infinib cathaniẽsiũ ac si¬
racusanoꝵ castella diruta sũt:¬
nłtis in locis t̾ra dehiscens et
subsedisse. Siratusis: a recusa
fons nõiatissimis ꝙẽ ab elide gͣtie
ciuitate fama est in siciliã occul¬
tis meatib deruiari: delimpido
turbulentꝰ effectꝰ. saporẽ salsum
multa maris admixtiõe contͣxit.
Taius: fons quidã alicͥs ub̃rimꝰ
qͥ de pede montis uixta tas ale
saracenoꝵ eg̾ditur: qͣsi duar ho¬

Expanded text:
terre motus tanta Siciliam concussit terre motus tanta Siciliam concussit violentia ut in Calabria quoque circa Regium oppidaque proxima sentiretur. Cathaniensium opulentissima civitas usque adeo subversa est, ut ne una quidem domus in urbe superstes remanserit. Viri ac mulieres ivitatis maximaque parte monachorum sub ruSiracusanorum oppidum, eadem terre concussione subversum oppidanorum plerosque ruentium edificiorum mole consumpsit. Multa preterea in finibus Cathaniensium ac Siracusanomultis in locis terra dehiscens et subsedisse. Siracusis Aretusa fons nominatissimus, quem ab Elide Grecie civitate fama est in Siciliam occultis meatibus derivari, de limpido turbulentus effectus, saporem salsum multa maris admixtione contraxit. Taius fons quidem aquis uberrimus, qui de Pedemontis iuxta Casale Sarracenorum egreditur, quasi duarum ho
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in ꝯstantissimũ uirũ tadere
poss: nũlli dubiũ erat. neq tã
manifesta res ułlis testib ĩdi¬
gebat. his accedebat eid̃ petrus
caietañ romane curie subdiato¬
ñ certissime ꝓmiserat electionẽ
hanc nicħ roboris hĩturam. septi¬
gentasq auri ũcias oꝑa studio¬
q regine acceꝑat romanio ponti
tati ꝓceꝵ sicilie nõ audeat obui¬
are. neto fenseat inm̃sã petiuã
ob canfumandã electionem libi
oblatã ĩ eo necesfitatis articło¬
ꝯtẽpnendã. hoc itaq negotalo
tis dieb ꝓtracto ne nieretar
p̾tipitari sentencias. demũ roma¬
uꝰ pontifex electõnẽ tatã habu¬
it. ip̃mꝙ iussit electũ a susfra¬
ganeis ep̃is ꝯsecrari. Qui tante
dignitatis culmĩe sublimat᷑. repẽ¬
te statũ i̾̃mutauit turie. sũmãq
sibi potestatẽ retinẽs: mathn
notanũ ⁊ gentilem ag̾gentiũ
ep̃m sũb se familares istitint E¬
odẽ anno qirta die februarii cut᷑
pͥmã horã eisd̾ diei uebemens

Expanded text:
cadere posset, nulli dubium erat, neque tam manifesta res ullis testibus indigebat. 57.13 His accedebat, quod Petrus Caietanus, Romanae curiae subdiaconus, certissime promiserat electionem hanc nichil roboris habituram, septingentasque auri uncias opera studioque reginae acceperat Romano pontiftati procerum Siciliae non audeat obuiare, neque censeat immensam pecuniam ob confirmandam electionem sibi oblatam in eo necessitatis articcontempnendam. Hoc itaque negotio paucis diebus protracto, ne videretur precipitari sententia, demum Romanus pontifex electionem ratam habuit, ipsumque iussit electum a suffraganeis episcopis consecrari. Qui tante dignitatis culmine sublimatus, repente statum immutavit curie, summamque sibi potestatem retinens, Matheum notarium et Gentilem Agrigentinum episcopum sub se familiares instituit. Eodem anno, quarta die februarii, circiter primam horam eiusdem diei, vehemens
Abbreviated transcription (Latin):
su. henrit̃ montis caueos comitẽ.
matħ̾m notarisi. Gartũ ritardũ.
ualt̾iũ detanũ agͥgentiñ regis
p̃ceptorẽ. In eostatu curia ꝯstitu¬
ta: dec̾nntur ĩ pͥmis uti gilleb̾tꝰ
comes gͣuinensis cũ filio suo ber¬
tr̃ano comite pellatur e tegno
saluus tñ ⁊ ĩcolumis sicͥdẽ hus
curie mandatis ultro parere uo¬
lũit. Qd̃ si uirib uti ⁊ militib
ad unatis regi reniti p̃sũpserit:
cũ eo deĩceps hostilit̾ agi. ⁊ tan¬
ꝙͣ ꝓditorẽ totis regni ĩurib op¬
pugnari. hoc autẽ negociũ rog̾io
coĩti albensi ricardoq de sagio
fundano comiti delegat᷑. Qui de
tociꝰ apulie cuutatib ĩmẽsũ cõ¬
gregantes extitũ gilleb̾tũ co¬
nitẽ ĩ castello qsdam qͦ secũ u¬
xore receꝑat obsed̾unt. Nam au¬
dito curie mãdato unu̾isi milites
ab eo discesserãt. At ille młtam
u se ꝓcerũ attendẽs ĩiudiã. eii¬
tatũ atrox odiũ. nicħ q spei s

Expanded text:
is Caveosi comitem, Matheum notarium, gaytum Richardum, Gualterium decanum Agrigentinum regis preceptorem. In eo statu curia constituta, decernitur in primis uti Gillebertus comes Gravinensis cum filio suo Bertranno comite pellatur e regno, salvus tamen et incolumis, si quidem hiis curie mandatis ultro parere voluerit. Quod si viribus uti et militibus adunatis reniti presumpsisset, cum eo deinceps hostiliter agi, et tanquam proditorem totis regni viribus oppugnari. Hoc autem negotium Rogerio comiti Albensi Richardoque de Sagio Fundano comiti delegatur. Qui de totius Apulie civitatibus immensum congregantes exercitum, Gillebertum comitem in castello quodam, quo se cum uxore receperat, obsederunt. Nam, audito curie mandato, universi milites ab eo discesserant. At ille multam in se procerum attendens invidiam, civitatum atrox odium nichilque spei s
Abbreviated transcription (Latin):
barbarorum possis intursi¬
b obuiare. Uerum ad hoc tͥ
baris heu cegetur antiqua
illa corichiorum nobilitas.
qui patriis olim relittis se¬
dib in siciliam transeuntes
⁊ ur̃bi construende locum x¬
doneum perquirentes. tandẽ
in optinia ⁊ pulcherrima ꝑ¬
te sitilie inter inequales
portus menia tua loco tutis¬
simo construxerunt. Quid
tibi nunc prodest philosopho¬
rum quondam floruisse doc¬
trinis ⁊ poetarum orauati¬
fici fontis nectare proluisseᷤ.
Quid iuuat dionisii sibiq
similium de ceruice tua iu¬
gum improbum excussisse
Satius truidem cibi esset ac
tucius siculora adhuc ti¬
rannorum seuitiam pati.
qmͣ barbare fedeq gentis
tirannidem experiri. uetibi
fons celebris ⁊ preclari no¬
minis arecusa. que ad hãc
deuoluta es miseriam. ut
que poetarum solebas tar¬
nuna modilari: minc teu¬
tonitorum ẽbrietatem miti¬
ges. ⁊ eorum seruias fedi¬
tati. Idro ne solum natale
fugiens ⁊ inmensa maris

Expanded text:
barbarorum possis incursibarbarorum possis incursibus obuiare. 37 Verum ad hoc tibbaris heu cogetur antiqua illa Corinthiorum nobilitas, qui, patriis olim relictis sedibus, in Siciliam transeuntes et urbi construendae locum ydoneum perquirentes, tandem in optima et pulcherrima parte Siciliae inter inequales portus menia tua loco tutissimo construxerunt. 39 Quid tibi nunc prodest phylosophorum quondam floruisse doctrinis et poetarum ora uatifici fontis nectare proluisse? 40 Quid iuuat Dionisii sibique similium de ceruice tua iugum improbum excussisse? 41 Satius quidem tibi esset ac tutius Siculorum adhuc tirannorum seuitiam pati, quam barbarae fedaeque gentis tirannidem experiri. 42 Vae tibi, fons celebris et preclari nominis Aretusa, quae ad hanc deuoluta es miseriam, ut, quae poetarum solebas carmina modulari, nunc Teutonicorum ebrietatem mitiges et eorum seruias feditati! 43 Ideo in solum natale fugiens, et immensa maris
Abbreviated transcription (Latin):
seuitiam mitigare. aut cora¬
pescere potiusti. Nam si ue¬
teres annalium reuoluimꝰ¬
tam. igneniq in te aliciuo¬
ciens de cauernosis thue
fornatib in modum mni¬
nis emanasse. Quod si nr̃i
temporis mala ⁊ que tp̃i
uidimus uol uimus recen¬
sere : nuper te uehemens
terre motus tanta contus¬
sit muolencia ut tuactis ru¬
entib edificiis haud facile
numnerabilem utriusq se¬
xus multitudinem lignoꝵ
at lapidum moles oppres¬
serit. Nunc autem ut uel
sit fortune lentestat impro¬
bitas. post multa ⁊ uaria
calamitatum gengra tur¬
pissime tandem addiceris
seruituti. Iam te siracusana
cuntas: diuturne pacis ꝑ¬
tedeat. iam si potes ad bel¬
lum tibi iures instaura.
et ea qua florere soles eloc̃¬
tia ciuium tuorum mẽtes
erige. murorum arabitum ꝓ¬
pugnatulis densis attolle.
⁊ angustum illud spacium
quod duob portibus inter¬
iectiu insisle tibi nomen
inuidit. extructis turribus
premunire festina. si forte

Expanded text:
seuitiam mitigare aut comseuitiam mitigare aut compescere potuisti! 33 Nam, si ueteres annalium reuoluimptam ignemque in te aliquotiens de cauernosis Ethnae fornacibus in modum fluminis emanasse. 34 Quod, si nostri temporis mala, et quae ipsi uidimus, uolumus recensere, nuper te uehemens terrae motus tanta concussit uiolentia, ut, cunctis ruentibus edificiis, haud facile numerabilem utriusque sexus multitudinem lignorum ac lapidum moles oppresserit. 35 Nunc autem, ut uel sic fortunae lentescat improbitas, post multa et uaria calamitatum genera turpissimae tandem addiceris seruituti. 36 Iam te, Siracusana ciuitas, diuturnae pacis pertedeat; iam, si potes, ad bellum tibi uires instaura et ea, qua florere soles, eloquentia ciuium tuorum mentes erige, murorum ambitum propugnaculis densis attolle et angustum illud spatium, quod duobus portibus interiectum insulae tibi nomen inuidit, extructis turribus premunire festina, si forte
Abbreviated transcription (Latin):
pias afari transim prohib̾e:
Expedit tibi mature delibe¬
rare quid agas. Nam cura¬
qui ꝑ guanu impetus
sustraere primaq bellorum
auspitia cogeris experiri.⁊
Certe siciium tuorum
uirtutem ⁊ audaciam. senes
tuds maturandis aptos cõ¬
siliis. iuuenes reb bellicis
assuetos. murorum eciam
embitum densis turribus
tircum septum inspicias. Si
uires tuas quibus sepe gre¬
torum superbiam contrnũsti
quib affritam hispaniamq
depopulans ingentem inde
predam ⁊ opima sepe spolia
reuexisti diligenter attendas.
mistum hinic tsbi roboris ⁊
fiducie multum spei ac seni¬
ritatis accrescit. Nichil ergo
tibi formidinis nchil terro¬
ris intutiat turbulente gen¬
tis barbaries. cuius si primos
incursus fortite resistendo
sustineas: poteris durissi¬
nium de ceruice tua iligum
extutere. immortalem tibi
glorian nomenc telebre
propagare. ue tibi catiuensi¬
um ciuitas que adu̾santem
tocius experta fortunam
nullis uniqͣm cladib eius

Expanded text:
pias a Fari transitu prohibere? pias a Fari transitu prohibere? 29 Expedit tibi mature deliberare, quid agas; nam quiaam pugnantium impetus sustinere primaque bellorum auspicia cogeris experiri. 30 Certe, si ciuium tuorum uirtutem et audaciam, senes tuos maturandis aptos consiliis, iuuenes rebus bellicis assuetos, murorum etiam ambitum densis turribus circumseptum inspicias, si uires tuas, quibus sepe Grecorum superbiam contriuisti, quibus Affricam Hyspaniamque depopulans ingentem inde predam et opima sepe spolia reuexisti, diligenter attendas, multum hinc tibi roboris et fiduciae, multum spei ac securitatis accrescet. 31 Nichil tibi ergo tibi formidinis, nichil terroris incutiat turbulentae gentis barbaries, cuius, si primos incursus fortiter resistendo sustineas, poteris durissimum de ceruice tua iugum excutere et immortalem tibi gloriam nomenque celebre propagare. 32 Vae tibi, Cathaniensium ciuitas, quae aduersantem toties experta fortunam nullis unquam cladibus eius
Abbreviated transcription (Latin):
tes: irruentes barbaros tons
uirib toto conamine. totis¬
q de si d̾iis proturbare contẽ
robur excreuerint: prima
ex te uirium suarum experi¬
menta capiant. ⁊ uberinti
tuorum pinguedme sagina¬
di iuscera tua retalcitrando
discerpant. Sic olim pan
tuo insimi tusq incelicus
enutriti multis te post mo¬
dim inurris młtis prelus
afflixerunt. Sic et constan¬
cia primis acunabulis in
deliciarum tuarum affluen¬
tia duitius edutata tuisq
instituta doctriis ⁊ mori¬
bus informata: tandem opi¬
b tiuis barbaros ditatura di¬
scessit. Et nunc tum ingen¬
tib copus uicem improbã
tĩbi redibitura reuertitur.
ut pulcherrime mitritis or¬
natus uolenter diripiat. ⁊
mundiciam tuam qua reg¬
nis om̃ib antecellis bar¬
barica feditate contaminet.
Age nũc messana quitas
potens et multa ciuium
nobilitate prepollens quo
putas indempnitati tue
prospitiendum consilio. ut
possis barbarorum primos
conatus elidere ⁊ hostiles co¬

Expanded text:
tes, irruentes barbaros totis tes, irruentes barbaros totis uiribus, toto conamine totisque desideriis proturbare contendn optatum robur excreuerint, prima ex te uirium suarum experimenta capiant et uberum tuorum pinguedine saginati, uiscera tua recalcitrando discerpant! 26 Sic olim plurimi tuo in sinu tuisque in deliciis enutriti, multis te postmodum iniuriis et multis preliis afflixerunt. 27 Sic et Constantia, primis a cunabulis in deliciarum tuarum affluentia diutius educata tuisque instituta doctrinis et moribus informata, tandem opibus tuis barbaros ditatura discessit, et nunc cum ingentibus copiis uicem improbam tibi redibitura reuertitur, ut pulcherrimae nutricis ornatus uiolenter diripiat et munditiam tuam, qua regnis omnibus antecellis, barbarica feditate contaminet. 28 Age nunc, Messana ciuitas, potens et multa ciuium nobilitate prepollens, quo putas indempnitati tuae prospiciendum consilio, ut possis barbarorum primos conatus elidere et hostiles co
Abbreviated transcription (Latin):
modã arbitror spel aut fi¬
ducie reponendum. qiuos si
signa bellica conferantur. Si
munitionib seruandis pre¬
ficias: alii quidem alios pro¬
tegunt ⁊ hostes ignorantib
aut resistentib sociis truci¬
dant ⁊ ocidunt. At uero quia
difficile est xp̃ianos in tauto
rerum turbine sublato regis
timore sarraçenos non oppri¬
mere. si sarraceni multis illoꝵ
in iuiriis fatigati ab eis reci¬
ceperint disfĩdere ⁊ tastella foe¬
te maritima uł montanas¬
mei munitiones occupauerĩt.
ut huic cum tentonitis sũ¬
nra sit uirtute pugnandũ
illinc sarracenoꝵ crebris in¬
sultib obuiandum: quid
putas acturi sunt siculi in¬
ter has depressi augustias.
⁊ uelut inter malleum ⁊ in¬
tudera multo cum discrimĩe
constituti. hoc utiq agenti
quod poterunt ut se barbaris
miserabili conditione dedentes.
in eorum se conferant postes¬
tatem. O utmnam plebił ac
noꝵ uota conueniat. utre¬
gem sibi concorditer eligen¬

Expanded text:
chil arbitror spei aut fichil arbitror spei aut fiduciae reponendum, quos, si signa bellica conferantur; si munitionibus seruandis preficias, alii quidem alios produnt et hostes, ignorantibus aut resistentibus sociis, introducunt. 22 At uero, quia difficile est Christianos in tanto rerum turbine, sublato regis timore, Saracenos non opprimere, si Saraceni multis illorum iniuriis fatigati ab eis ceperint dissidere et castella forte maritima uel montanas munitiones occupauerint, ut hinc cum Teutonicis summa sit uirtute pugnandum, illinc Saracenorum crebris insultibus obuiandum, quid putas acturi sunt Siculi inter has depressi angustias, et uelud inter malleum et incudem multo cum discrimine constituti? 23 Hoc utique agent, quod poterunt, ut se barbaris miserabili conditione dedentes in eorum se conferant potestatem. 24 O utinam plebis ac norum uota conueniant, ut regem sibi concorditer eligen
Abbreviated transcription (Latin):
tia ⁊ in sueci laboris do tẽ¬
pora seruientes maliit quã¬
libet durim seruitutis igũ
suscipere qm fame ⁊ dignita¬
ti sue ⁊ patrie libertati con¬
sulere. Ego quidem hec tati¬
tus dubia mente pertractans
dum uariis hinc inde rationi¬
b distrahor mecum ip̃e dissẽ¬
tio nec satis liquet utrum
horum eis censeam eligend̾.
Certe siregem sibi non dubi¬
e uirtutis elegerint. nec a
xp̃ianis sarrateni dissenciãt.
poterit rex creatus rebus lic
quasi desperatis ⁊ fere per¬
ditis subuenire ⁊ incursus
hostu si prudent̃ egerit ꝓ¬
pulsare. Si enim ampliorib
stipendiis militũ sibi fauo¬
rem contiliet. si collatis be¬
neficiis animos plebis allici¬
at: Si ciuitates oppidaq ma¬
ritima diligenter p̾mumẽs
in calabria quo presidia ꝑ
congrua loca disponat: sici¬
liam̃ calabriamq tueri pote¬
rit ne in ius ⁊ potestatem.
transeant barbarorum. Nã
in apaslis qui semꝑ noiuta¬
te gaudentes nouarum re¬
rum studus aguntur om̃i¬

Expanded text:
ntia et insueti laboris odio, tempori seruientes, malint quodlibet durum seruitutis iugum suscipere, quam famae et dignitati suae et patriae libertati consulere? 18 Ego quidem haec tacitus dubia mente pertractans, dum uariis hinc inde rationibus distrahor, mecum ipse dissentio, nec satis liquet utrum horum eis censeam eligendum. 19 Certe si regem sibi non dubiae uirtutis elegerint nec a Christianis Saraceni dissentiant, poterit rex creatus, rebus licet quasi desperatis et fere perditis, subuenire et incursus hostium, si prudenter egerit, propulsare. 20 Si enim amplioribus stipendiis militum sibi fauorem conciliet, si collatis beneficiis animos plebis alliciat, si ciuitates oppidaque maritima diligenter premuniens in Calabria quoque presidia per congrua loca disponat, Siciliam Calabriamque tueri poterit, ne in ius et potestatem transeant barbarorum. 21 Nam in Apulis, qui semper nouitate gaudentes nouarum rerum studiis aguntur, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ris sĩs. eo parto de cere. ut licet
ei cũ uxore aclib̾is in ꝑtes sẏrie
tͣnͣsncare. eosit expulso: togita¬
bat eciã curie magnates hũgor¬
nẽ comitẽ catacẽsẽ qr tãtellãri
consangͥne̾ exat expelłe. d quuia
milliꝰ consilii audatit honio erat.
ut uł occłte paraturꝰ unlidias uł
exp̃cipiti magnũ ausur᷑ alic̾d
t mĩetur: mAluerũt ei parcere.
iꝑantes eo ip̃o posse regine in¬
dignationẽ alitatenꝰ mitigari.
post pancos dies gualt̾uis decanꝰ
agͥgentinꝰ ꝯducta plebis multi¬
tudĩe metuq ꝯpulsis canoĩtis
ꝯsentiente curia nõ tam ẽlectus
ꝙͣ uielent̾ intrusus: panormita¬
ne regiinẽ suscepit eccłie. Ea res
his a cancellario fauerãt ip̃ics re¬
gine płimũ spei subtͣxit. Sꝑabãt
tñ romanũ pontificẽ id qd̃ ãctũ

Expanded text:
edere ut liceret ei cum uxore ac liberis in partes Syrie transmeare. Eo sic expulso, cogitabant etiam curie magnates Hugonem comitem Catacensem, quia cancellarii consanguineus erat, expellere. Sed quia nullius consilii audacie homo erat ut vel occulte paraturus insidias, vel ex precipiti magnum ausurus aliquid timeretur, maluerunt ei parcere, sperantes eo ipso posse regine indignationem aliquatenus mitigari. Post paucos dies, Gualterius decanus Agrigentinus conducta plebis multitudine, metuque compulsis canonicis, consentiente curia, non tam electus quam violenter intrusus Panormitane regimen suscepit ecclesie. Ea res his qui cancellario foverant ipsique regine plurimum spei subtraxit. sperabant tamen Romanum pontificem id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯspiratorib ĩ spẽ ⁊ audaciam
rursus erectis: ⁊̃ ꝑtes scissa curi¬
tas uariis assensib laborabat.
d ⁊ płit pleriq uiri rapinis
assueti qͥ circa uiã cooꝑtam ⁊
ĩsuꝑiori parte iue marmoree
ꝯmanebãt. iidẽtes rixas ⁊ sedi¬
ñ qr faliore partis utriꝰlio tħont᷑.¬

Expanded text:
spiratoribus in spem et audaciam rursus erectis, in partes scissa ciuitas uariis assensibus laborabat. 54.4 Sed et plerique uiri rapinis assueti, qui circa uiam Coopertam et in superiori parte uiae Marmoreae commanebant, uidentes rixas et sedinon quia favore partis utriuslibet t
Abbreviated transcription (Latin):
cancelariꝰ t̾minũ eis adħ ꝯstitu¬
tũ exposuit. iuissitq ut int̾im
se reb neccessarus p̃munirẽt.
dit denuo ꝯspiratõem młtũ ex
ĩpiuso iuiriũ collegisse: rebel¬
landi desid̾iũ qid̃ hacteũ dissi

Expanded text:
cancellarius terminum eis ad hoc constitucancellarius terminum eis ad hoc constitutum exposuit, iussitque ut interim se rebus necessariis premunirentdit denuo conspirationem multum ex improuiso uirium collegisse, rebellandi desiderium, quod hactenus dissi
Abbreviated transcription (Latin):
ni ex̃c.tũ certo ab astro¬
thanĩsib scͥpsit ut nicħ oĩo uictu¬
aliũ messanã defertẽt. neq na¬
ues messanensiũ ibid̃ on̾ari per¬
naues ad t̾ram subduci p̃cepit.
singłis eaꝵ carinis singłas tabu¬
las subthendo. Ea res ãnone cõ¬
portande subtͣcta copia messanẽ¬
sib famis. necc̃itatẽ indix̾at. cũ
nlłm aliunde sr̃ hoc solatiũ ex¬
p̾tarent. Calabria enĩ eiꝰ anmi
st̾ilitate dãpnata: iux s̃ suffic̾e
pot̾at. Int̾ea rendatin. uacatien¬
ses. capiciani. nicosiani. mania¬
censes. cet̾i lombardi qͥ cãcel¬
larii ꝑtes ob młta eiꝰ bñficia tu¬
ebãtur. haud dubiũ ꝓditoꝵ ĩi¬
diã ac sccła detestati: legatos pa¬
norm̃ miser̃t. rogantes tãcela¬
riũ ⁊ ei mõis om̃ib ꝑsuad̾e in¬
tentes ut adn̾sus messanens es
ex̾citũ ꝯfidenr̾ educ̾et. Nã eũ
quidẽ de soł lombardoꝵ oppidis
.xx. milia pugnatoꝵ u̾cũq p̃¬
cipet hĩtur. Quoꝵ laudata fide

Expanded text:
 exercitum certo ab astrothaniensibus scripsit, ut nichil omnino uictualium Messanam deferrent, neque naues Messanensium ibidem onerari pernaues ad terram subduci precepit, singulis earum carinis singulas tabulas subtrahendo. 53.4 Ea res, annonae comportandae subtracta copia, Messanensibus famis necessitatem indixerat, cum nullum aliunde super hoc solatium expectarent. 53.5 Calabria enim eius anni sterilitate dampnata, uix sibi sufficere poterat. 53.6 Interea Randacini, Vacarienses, Capiciani, Nicosiani, Maniacenses ceterique Lombardi, qui cancellarii partes ob multa eius beneficia tuebantur, haud dubiam proditorum inuidiam ac scnormum miserunt, rogantes cancellarium, et ei modis omnibus persuadere nitentes,ut adversus Messanenses exercitum confidenter educeret; nam eum quidem de solis Lombardorum oppidis .xx. milia pugnatorum, ubicumque preciperet, habiturum. Quorum laudata fide,
Abbreviated transcription (Latin):
apiret. Qͥdam gͦ die dormiegite
matło castellano: gauarretꝰ ut
spopond̾at ricardũ coĩtẽ a uĩcłis
expeditũ ediycit. Cũq mox ad
castellanũ itin̾e recto ꝯtend̾et᷑: a¬
le ad strepitũ pedũ excꝰso sõpno
cũ iudiss comitẽ repẽte ꝑt̾ritus
ensẽ arcipuit. ⁊ sibi ꝑatas insi¬
dias ĩ capd̾ illiꝰ fatile retorsisset:
nͥ ꝓditor cuiꝰ id oꝑa patͣtũ fu̾at
amplexꝰ ĩꝓuidũi: feriẽtis cona¬
ñi elud̾et. ⁊ illi cultro qd̃ tene¬
bat suꝑiorẽ dorsi partẽ int̾ hu¬
m̃os tranffixiss. manu tñ coĩ¬
tis ꝙͣ ensi sublato p̃tend̾at. iul¬
n̾ata. Ita matho młtis ꝯfosso uul¬
n̾ib. messanenses tautominii
castellũ ip̃mq coĩtem alacres re
ta st̃. tanto repente tͣbatus ĩ for¬
glex̾at tũ demũ expecuit. iisũ

Expanded text:
adam ergo die, dormiente Matheo castellano, gauarretus, ut spoponderat, Ricardum comitem a uinculis expeditum eduxit. 52.20 Cumque mox ad castellanum itinere recto contenderet, ille, ad strepitum pedum excusso sompno, cum uidisset comitem, repente perterritus ensem arripuit, et sibi paratas insidias in capud illius facile retorsisset, nisi proditor, cuius id opera patratum fuerat, amplexus improuidum, ferientis conatum eluderet, et illi cultro, quem tenebat, superiorem dorsi partem inter humeros transfixisset; manu tamen comitis, quam ensi sublato pretenderat, uulnerata. 52.21 Ita Matheo multis confosso uulneribus, Messanenses Taurominii castellum ipsumque comitem alacres recta sunt, tanto repente turbatus inforglexerat, tum demum expetiit
Abbreviated transcription (Latin):
rat cũ iã ab initio fidẽ ep̃i dubiã
agnouiss. ⁊ ad ip̃iꝰ artis tustodiã
ãdreã hostiariũ deputarat. Matħs
ã notarĩ tũ ĩ palatio clausus te¬
ne̾tur audiẽs qd̃ messane gestũ
fu̾at simłq uidens ansãld̾ casta¬
nũ amicũ catellarii ĩ suꝑiori ꝑ¬
te palatii ualititdĩe detineri. ex
illius absencia datã sͥ ꝓpetͣnͣdi ꝙ¬

Expanded text:
rat, cum iam ab initio fidem episcopi dubiam agnovisset, et ad ipsius arcis custodiam Andream hostiarium deputarat. Matheus autem notarius cum in palacio clausus teneretur, audiens quod Messane gestum fuerat, simulque videns Ansaldum castellanum amicum cancellarii in superiori parte palacii valitudine detineri, ex illius absentia datam sibi perpetrandi
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Iñ tairominiũ tã dolo qͣm
uirib agg̃ssi st̃ ut ricard̃ comi¬
tẽ molisi lib̾arent. ⁊ oppido qͥd̃
ñ difficile potiti st̃. castellũ aũ
nisłł pot̾at uirib expugnari.
S ⁊ mathei tastellati fides lic
młta p̃mioꝵ pollicitatioẽ mł¬
tis q minis atteptata: nusꝙͣ tñ¬
aꝓpõiti soliditate roboris excidebat.
demũ aũl uxoris eiꝰ fr̃ amessanẽ¬
sib missiis exorabat eũ cũ latri¬
mis ut tãte ꝯsilio crudelitatis ab¬
iecto. nuserẽtur uxoris ac lib̾oꝵ

Expanded text:
romenium tam dolo quam viribus aggressi sunt ut Richardum comitem Molisii liberarent, et oppido quidem non difficile potiti sunt; castellum autem nullis poterat viribus expugnari. Sed et Mathei castellani fides, licet multa premiorum pollicitatione multisque minis attemptata, nusquademum autem uxoris eius frater a Messanensibus missus exorabat eum cum lacrimis ut tante consilio crudelitatis abiecto, misereretur uxoris ac liberor
Abbreviated transcription (Latin):
nõ poss: uissit cũ ĩ castel
laris sũma dsligencia custo¬
dil. Tũc u̾o sagittarii curie q̃ ñ exͣ
inseditionib uͥ luc̃ spes appare¬
at ultum ꝯsueuert̃ occͣrere: tũ
hiis quos suꝑius ꝯiurasse diximꝰ
magnaq pet̾ea ꝯfluentium
uiroꝵ multitudĩe: demiũ cancel¬
larii circũuallant. Symon aũt
pictauensis cuiꝰ diligencie domꝰ
eiusdẽ cura ꝯmissa spt fu̾at:
nislites peditesq ꝓut locoꝵ o
portuntas exigebat ꝓmurorũ
disponens ambitũ: singła loca
ꝯgrua defensione p̃munit. mi¬
litũ u̾o maximã ꝑtem repẽtinꝰ
plebis cõtursus excluserat. Can¬
celarnis uͥ rem ilidet in id dis¬
t̾minis ꝓuenisse: tũ plerisq iu¬
ris nobilib quos a se ñ passus
sue ꝯtigua erat ĩ campanarii
fortissimã ut ĩ plano munitio¬
nẽ se recipit. Exant aũt qͥ semꝑ
ei famsliariꝰ adhebant: carbonel¬
lus ⁊ boamũdus tarsenses Wi¬
lermꝰ de scõ seuerino. Alduinꝰ
cantuensis. hugo lupinꝰ. Rob̾tꝰ

Expanded text:
non posset, iussit eum in castello Maris summa diligentia custodiri. 55.13 Tunc uero sagittarii curiae, qui nunquam in seditionibus, ubi lucri spes appareat, ultimi consueuerunt occurrere, cum his, quos superius coniurasse diximus, magnaque preterea confluentium uirorum multitudine, domum cancellarii circumuallant. 55.14 Symon autem Pictauensis, cuius diligentiae domus eiusdem cura commissa fuerat, milites peditesque, prout locorum oportunitas exigebatdisponens ambitum, singula loca congrua defensione premuniit. Militum vero maximam partem repentinus plebis concursus excluserat. Cancellarius, ubi rem videt in id discriminis pervenisse, cum plerisque viris nobilibus quos a se non passus que domui sue contigua erat, in campanarii fortissimam ut in plano munitionem se recipit. Erant autem qui semper ei familiarius adherebant: Carbonellus et Boamundus Tarsenses, Willelmus de Sancto Severino, Alduinus Cantuensis, Hugo Lupinus, Robertus
Abbreviated transcription (Latin):
mitẽ usq ĩ arelatẽsiũ fines tnͣs¬
ueł̾ent. Int̾im aũ ĩ castello regii
suabat᷑. q̃ ciuitas ex oppõito mes¬
sane suꝑ farũ ĩ extrenus i talie
finib sita ẽ. ut mñ ꝓmptiꝰ eũ ⁊
faciliꝰ galee susciꝑent: ꝙͣ pͥmũ
rex panorm̃ rediturꝰ ab urbe mes¬
sanensi discedet. Huis itac di spoi

Expanded text:
mitem usque in Arelatensium fines transmitem usque in Arelatensium fines transveherent. Interim autem in castello Regii servabatur, que civitas ex opposito Messane super Farum in extremis Italie finibus sita est, ut inde promptius eum et facilius galee susciperent, quam primum rex Panormum rediturus ab urbe Messanensi discederet. LIIII. De redi
Abbreviated transcription (Latin):
tã ẽ p̃tipatatꝰ andatiã ut lorotel¬
li comitatũ a cia posticiãs ĩprtra¬
ret. elig̾etq stabilẽ ĩ qͦ erat gd̃
ñ dũbio p̃cipitio ꝯmutare. hoc
tũ apislie ꝯgessit uudiã. ⁊ ĩexo¬
rabiles mirũticias suscitauiosiã
accepto ꝯmitatu lorotelli. tob̾to
comiti cꝰ õs reditũ sũmis deside¬
riis exoptabãt: obstruxisse uide¬
batur aditũ reu̾tẽdi. ⁊ sp̃e q̃ diu
fou̾at eos penitꝰ sustulisse: At cã¬
cellariꝰ lic ñ nullos fansliares
cie alios q młtos ccͣ se facte cõ¬
uiratiõĩ ꝯsensisse ñ ãbig̾et. tñ
gr̃a illos blandiꝰ agñs eoꝵ facta
dissimislare ꝓposuit. ne rẽ aftiꝰ
oꝵ penis admoitos a scelesto ꝓpõi¬
to posse fatile reuocari. De hen¬
rico u̾o coĩte mõtis taueosi re¬
gine ꝯsiliũ fuit ut datis ei mil¬
le auri uncuis ĩ hispaniã eũ ad
fratr̃e remit̾ret. Iussit gͦ .uiiiͫ. ga¬
leas armari ã odonẽ qͣrrellũ in
fnͣciã tͥnͣsitur̃ ⁊ sb eiꝰ custodia co¬

Expanded text:
tam est precipitatus audaciam ut Lorotelli comitatum a curia postulans impetraret, eligeretque stabilem in quo erat gradum non dubio precipitio commutare. Hoc tum Apulie congessit invidiam et inexorabiles inimicitias suscitavit. Nam, accepto comitatu Lorotelli, Roberto comiti, cuius omnes reditum summis desideriis exoptabant, obstruxisse videbatur aditum revertendi et spem que diu foverat eos penitus sustulisse. At cancellarius, licet nonnullos familiares curie aliosque multos contra se facte coniurationi consensisse non ambigeret, tamen erga illos blandius agens, eorum facta dissimulare proposuit, ne rem atrociorum penis admonitos a scelesto proposito posse facile revocari. De Henrico vero comite Montis Caveosi regine consilium fuit ut datis ei mille auri unciis in Hispaniam eum ad fratrem remicteret. Iussit ergo .VII. galeas armari, que Odonem Quarrellum in Franciam transiturum et sub eius custodia co
Abbreviated transcription (Latin):
extislunciũ circũseptꝰ: net ip̃e
pot̾at exire neq ꝓlitt̾as cancel¬
lario qd̵̃ ei ꝯtigerat iudicare.
Nam ⁊ ꝓalatii custos custos cũ
alit utsientis ppłi furorẽ arce
nõ poss. eũ se capitis sui ꝑicło
spopond̾at su atursi. Comẽs igit᷑¬

Expanded text:
 circumseptus, nec ipse poterat exire, neque per licteras cancellario quod ei contigerat indicare nam et palatii custos, cum aliter irruentis populi furorem arcere non posset, eum se capitis sui periculo spoponderat servaturum. Comes igit
Abbreviated transcription (Latin):
tũ finẽ nõ poss res ĩꝯsulte cepͣ¬
ta sortiri. At illi repẽte castellũ
adeũt ⁊ odonẽ qͣrellũ a tastella¬
no sͥ tͣditũ exuẽtes. afino ꝙ̃ ad
hoc p̃pꝑauerãt eũ ĩponũt. pedib
eiꝰ ĩ ant̾iorẽ asini ꝑtẽ porrectis
capite u̾o ĩ partẽ ꝯtͣriã acclina¬
to. De hĩc uniu̾so ppło as hoc spet¬

Expanded text:
tum finem non posset res inconsulte ceptum finem non posset res inconsulte cepta sortiri. At illi repente castellum adeunt, et Odonem Quarrellum a castellano sibi traditum exuentes, asino quem ad hoc preparaverant eum imponunt, pedibus eius in anteriorem asini partem porrectis, capite vero in partem contrariam acclinato. Dehinc universo populo ad hoc spe
Abbreviated transcription (Latin):
te palacii sũma diligent a iusto¬
duui. Ip̃m autẽ odonẽ luitri si b
silẽtio nocłis ĩpõitũ: ad castellũ
uetꝰ qd̃ ĩportu secus eccͣam nouã
sitũ est: iussit tnͣfferri. Int̾ea mes¬
sanenses ueriti ne comes alũ ea
spe custodiri fac̾et. ut eo cͣie red¬
dito ueĩam ĩpetraret eoꝵ q socie¬
tati se fraudulent fubtħet. op¬
timũ arbitti st ip̃m odonẽ uis¬
fit̾e̾. hoc eñi ꝑpetͣto: nõ posse comi¬
tẽ gͥ curiã demeeps excusari. Ita¬
ꝙ magna uiroꝵ młtitud̾ie cõ¬
uocatã comitẽ adeũt. Postulan¬
tes ut odonẽ qͣrellũ eis tdet pu¬
niend̾. ñ enĩ eo captũ fuisse ꝯ¬
silio: ut ĩcolumis suaret᷑. s ut
eo ditis diris excrutiato suppli
tiis. tã regis ꝙͣ suas ĩuirias ũi¬
dicarent. Comes aũt ne uid̾etur
⁊ si reluctari uellet pleb tũ opor¬
t̾e desid̾iũ adĩpleri: noluit eoꝵ
petitiõi moras oppon̾e. licet ei płi¬
mũ displic̾et. Timnebat enĩ ne sꝑa¬

Expanded text:
gentia custodiri. 52.4 Ipsum autem Odonem lintri sub silentio noctis impositum, ad castellum Vetus, quod in portu secus ecclesiam Nouam situm est, iussit transferri. 52.5 Interea Messanenses, ueriti, ne comes illum ea spe custodiri faceret, ut, eo curiae reddito, ueniam impetraret, eorumque societati se fraudulenter subtraheret, optimum arbitrati sunt ipsum Odonem interficere: hoc enim perpetrato, non posse comitem erga curiam deinceps excusari. 52.6 Itaque, magna uirorum multitudine conuocata, comitem adeunt postulantes, ut Odonem Quarrellum eis traderet puniendum; non enim eo captum fuisse consilio, ut incolumis seruaretur, sed ut, eo di regis quam suas iniurias vindicarent. Comes autem, ne videretur etsi reluctari vellet, plebis tamen oportere desiderium adimpleri, noluit eorum petitioni moras opponere, licet ei plurimum displiceret. Timebat enim ne spera
Abbreviated transcription (Latin):
ũ eiꝰᷤ posset suffic̾e: messanensib
ĩstantissĩe comtẽ sibireddi poscẽ¬
tib respondert̃. hõmes ignotos
qͥ sine duce sine rectore uenerĩt:
nõ oport̾e suꝑ hiis q̃ postulabãt
audiri. Si i̾o stͣtigotũ uł iudites
uł oĩo qͦspiã de maiorib ciuitatis
adduc̾ent: eoꝵ se u̾bis facile tre¬
dituros. Qd̃ illi statĩ se facturos
polliciti. messanã reu̾si st̃. ⁊ ia¬
cobhostiariũ qͥ ad armandũ stoli¬
ũ acuria missus fu̾at. nõlentẽ
lites igit᷑ oĩ sp̃e fidutiaq resistẽ¬
di sublata: tandẽ iłł comitẽ reddi¬
dert̃. Quo post fari tnͣsitũ a mesta¬
nensib nõ sine tociꝰ tiuitatis cũ¬
tursu młtaq plebis alacͥtare sus¬
cepto: iurauert̃ õs henrici cõitis
de cet̾o se ꝑ oĩa secuturos ĩpis̃.
nec ei uitã suꝑstite defutũros.
Int̾im aũt odo qͣrelłꝰ im palatiũ
regis qd̃ domui sue ꝓximũ erat
cũ omĩb reb siis se ꝯturerat.

Expanded text:
um eis posset sufficere, Messanensibus instantissime comitem sibi reddi poscentibus responderunt: homines ignotos, qui sine duce, sine rectore venerint, non oportere super hiis que postulabant audiri. Si vero stratigotum vel iudicesuel omnino quospiam de maioribus ciuitatis adducerent, eorum se uerbis facile credituros. 51.14 Quod illi statim se facturos polliciti, Messanam reuersi sunt, et Iacob hostiarium, qui ad armandum stolium a curia missus fuerat, nolentem lites igitur, omni spe fiduciaque resistendi sublata, tandem illis comitem reddiderunt. 51.16 Quo post Fari transitum a Messanensibus non sine totius ciuitatis concursu multaque plebis alacritate suscepto, iurauerunt omnes Henrici comitis de cetero se per omnia secuturos imperium, nec ei uita superstite defuturos. 52.1 Interim autem Odo Quarrellus in palatium regis, quod domui suae proximum erat, cum omnibus rebus suis se
Abbreviated transcription (Latin):
am ĩdulge. N idcirto fidelitatẽ
irr̃. at̾e noluimꝰ. ne forte uos
aut aliis qͥblib rumorib ꝑtur¬
batos. ccͣ uolũtatẽ nr̃am agere
columes ĩpalatio nr̃o sũma tͣns¬
qͥllitate gaud̾e. õs q de tiuitate
ur̃a seditionũ motus ⁊ occasicẽs
excludite. ut nr̃am pꝰsitis gr̃am¬
uiuu̾sis ciuib recitari. Cũq mo¬
rã eo faciente ppłs diutiꝰ expͣ¬
taret. ceꝑunt ĩuicẽ colloĩndo ua-¬
rias opiniões ꝯfing̾e. Ali stepha¬
nũ tãcellariũ asserebãt ꝓculdu¬
bio regẽ fcm̃. ⁊ hnͣc eiꝰ epistolam
ꝙͣ audtis uen̾ant regias litt̾as
appellari. Nam glłm regẽ int̾fec¬
tũ esse. henritũ fratrẽ eiꝰ tum
paucis militib ĩ cascello maris
clausũ obsidione uallari. Alii qͥ¬
b ratõe mag̾ utentib tã aꝑta
falsitas huiꝰ rei fidẽ subtͣxerat.
uelud mod̾atiꝰ astruebãt ñ ip̃m
cancellariũ s ganfridũ ꝙ̃dam
eius frẽm regnaturũ. ⁊ ob hoc

Expanded text:
aec idcirco fidelitatem uestram latere noluimus, ne forte uos,aut aliis quibuslibet rumoribus perturbatos, contra uoluntatem nostram agere columes in palatio nostro summa tranquillitate gaudere, omnesque de ciuitate uestra seditionum motus et occasiones excludite, ut nostram possitis grauniversis civibus recitari. Cumque moram eo faciente, populus diutius expectaret, ceperunt inuicem colloquendo uarias opiniones confingere. 51.3 Alii Stephanum cancellarium asserebant proculdubio regem factum, et hanc eius epistolam, quam audituri uenerant, regias litteras appellari; nam Willelmum regem interfectum esse; Henricum fratrem eius, cum paucis militibus in castello Maris clausum, obsidione uallari. 51.4 Alii, quibus ratione magis utentibus tam aperta falsitas huius rei fidem subtraxerat, uelud moderatius astruebant non ipsum cancellarium, sed Gaufridum, quemdam eius fratrem, regnaturum, et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rũt.S cũ pͥmo ĩpetu nicħ ag̾e po¬
tuissẽt: ad portũ repẽte se tnsfert̃.
⁊ septẽ galeas sbi reꝑtas iuris
camierariꝰ erat. portas messanẽsi¬
b aꝑientes: eoꝵ societati se uire¬
urrando p̃stito ꝯunxerũt. Inde
ad tastellũ uͥ comes sub paucoꝵ
militũ custodia seruabat ꝯfidẽtiꝰ
accesser̃t. dicẽtes militib qͥ ad de¬
fensionẽ ꝑati muros ascend̾ant.
ut comicẽ sͥ redd̾ent. Aliofin ip̃os
siui capti forent tancxͣ ꝓditores
ilico suspendẽdos. S nͨ eos posse
qͥ dẽ euad̾e. nã si forte ex uix acci¬
d̾e possit ea tota die sustinu̾ñt.
in trastino messane .lx. galeas¬
armatũ iri. seq machinas ad
expugnandã turrĩ neccessarias
allaturos. at illi pͥmo neglectis
coꝵ niiis ĩstantes accerrime

Expanded text:
etu nichil agere potuissent, ad portum repente se transferunt, et septem galeas ibi repertas viris camerarius erat, portas Messanensibus aperientes, eorum societati se iureiurando prestito coniunxerunt. Inde ad castellum ubi comes sub paucorum militum custodia seruabatur, confidentius accesserunt, dicentes militibus, qui ad defensionem parati muros ascenderant, ut comitem sibi redderent; alioquin ipsos, si ui capti forent, tamquam proditores illico suspendendos. 51.10 Sed nec eos posse quidem euadere, nam si forte, quod uix accidere possit, ea tota die sustinuerint, in armatum iri seque machinas ad expugnandam turrim necessarias allaturos. At illi primo neglectis eorum minis, instantes acerrime
Abbreviated transcription (Latin):
sicilie ducatꝰ apulie ⁊ pͥncipatus
capue. una cũ dña margar̃ gło¬
sa regia matre sua. andree stͣci¬
goto ⁊ iuditib ⁊ unu̾iso ppło
admitt̾e nõ solũ si cis tanta uis
furoris exagitat ut ausu nefa¬
rio uite salutiq nr̃e ĩsidiari
p̃suma̾t: uer̃ ⁊̃ qs ĩfamiliariũ
nr̃oꝵ necẽ aliqͥd clam palã ne
moliri ꝯtig̾it. qͥq ad u̾sus eos
⁊ ꝯsilio regnũ nr̃m felitit̾ gu¬
b̾natur ĩpietatis sue machĩas
putauer̃t erigẽdas. Qd̾ genus
hoĩm cũ ad tociꝰ regni ꝑnĩciẽ na¬
tũ appareat: m̾itis qͥdẽ expedit¬

Expanded text:
Sicilie, ducatus Apulie et principatus Capue, una cum domina Margarita gloriosa regina matre sua, Andree stratigoto et iudicibus et universo populo admictere, non solum si quos tanta vis furoris exagitat, ut ausu nefario vite salutique nostre insidiari presumant, verum etiam quos in familiarium nostrorum necem aliquid clam palamve moliri contigerit, quicquid adversus eos et consilio regnum nostrum feliciter gubernatur, impietatis sue machinas putaverint erigendas. Quod genus hominum cum ad totius regni pernitiem natum appareat, meritis quide
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾sus eos dẽ nouuis ĩuirus laces¬
sitos: cepunt ad seditõem eos ho¬
tari asserẽtes francis id eẽ ãĩ ut
om̃ib gretis expulsis ip̃i do¬
mos eoꝵ uneas. cet̾aq p̃dia
possid̾ent. Regmã n̾o nupsisse
tancellario.neq satis adhuc ꝯ¬
stare qͥ regi ꝯtig̾it. s eũ siqui¬
rumorib ꝑstrepebat. ⁊ euidñs
rebellandi p̃tendẽs ĩdiciũ: eo re¬
rũ turbine laborabat ut nec
stͥtigotus nec iudices ccͣ uolũ¬

Expanded text:
aduersus eosdem nouis iniuriis lacessitos, ceperunt ad seditionem eos hortari, asserentes Francis id esse animi ut, omnibus Grecis expulsis, ipsi domos eorum, uineas ceteraque predia possiderent; reginam uero nupsisse cancellario, neque satis adhuc constare, quid regi contigerit, sed eum, si quirumoribus perstrepebat, et euidens rebellandi pretendens indicium, eo rerum turbine laborabat, ut neque stratigotus neque iudices contra uolu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Neq u̾o ꝑuriũ ĩcurrere
totĩꝙ regni de detus ⁊⁊ obꝓbri¬
ũ ꝓpulsaret.Id cũ illeͣ secns ac
iuisus fuerat ꝑegiss: iufũ ẽ
cancellario regẽ acregiam
suꝑ hiis cõueĩre. eosc ꝯsiliũ
⁊ ãcta coĩtis edocẽ d uͥ regi¬
na cegnouit: anxia cepit dist᷑¬
hi sollicitudĩe młteq fluctua¬
tor̃s estib agitari. Duriꝰ enĩ ĩ
trẽm decerñe qͥpꝑiã tantãc
ĩtionẽ aĩadñsiõe digna pu¬
lario ñ dubiũ capitis ꝑicłm in¬
min̾e. neq posse ꝓditores ab eo
bat idignũ eũ ẽẽ cui fr̃nus
exhib̾etur affectꝰ : qͥ sororis p̾ hi¬
ta reu̾encia. qͥ tot eiis bñficioꝵ
smemor id solũ ag̾e detreniss
qd̃ ad eius dedecꝰ ⁊ infanuã nõ
ãbig̾et retort̃ndũ młtisq re¬
bellandi p̃bens mat̾iam: regui
patẽ ⁊ cuuetẽ nit̾et᷑ modis õĩb

Expanded text:
ero periurium incurrere totiusque regni dedecus et obprobrium propulsaret. Id cum ille non secus ac iussus fuerat peregisset, visum est cancellario regem ac reginam super hiis convenire eosque consilium et acta comitis edocere. Quod ubi regina cognovit, anxia cepit distrahi sollicitudine multeque fluctuationis estibus agitari. Durius enim in fratrem decernere quippiam tantamque presumptionem animadversione digna pulario non dubium capitis periculum imminere, neque posse proditores ab eo abat indignum eum esse, cui fraternus exhiberetur affectus, qui sororis posthabita reverentia, qui tot eius beneficiorum immemor id solum agere decrevisset quod ad eius dedecus et infamiam non ambigeret retorquendum, multisque rebellandi prebens materiam, regni pacem et quietem ni
Abbreviated transcription (Latin):
cla asportare. S ⁊ odonis qrrelfi
elentes dͥ ꝑ urbẽ ebris uagari
ꝯsueu̾ãt. forte g̾cos in domo qͣdã
ludentes tuenecũt. eoꝵep ludos
imple ꝑturbantes ceꝑe młtis

Expanded text:
ciam asportare. Sed et Odonis Quarrelli clientes, qui per urbem ebrii vagari consueverant, forte Grecos in domo quadam ludentes invenerunt, eorumque ludos improbe perturbantes, cepere multis
Abbreviated transcription (Latin):
eliqͥnom sustinẽtes: regantes
eosut asced̾ent. uł abĩiuria tẽ¬
paren.at u̾ iã ira uigib accẽ¬
la ꝯtumeliis ꝓpulsato metu pa¬
cientiã eos de docuit: raptis fu¬
sab los illos aggresti ĩpbam
eoꝵ loqͥttatem młtis ĩiberib
iep̃ssernit. Odo qͣͥrrellus larb
cognita stͣngotũ accersiit. ip̃o
bem ꝯcussã rumorib ⁊ ad sedi¬
tionem ꝓnos ciuũ aĩos nõ opor¬
tenũs ampliꝰ aspari. s hanc̃

Expanded text:
tinentes, rogabant eos ut abscederent, vel ab iniuria temperarent. At ubi iam ira iugibus accensa contumeliis, propulsato metu, patientiam eos dedocuit, raptis fustibus, illos aggressi improbam eorum loquacitatem multis uerberibus represserunt. 49.7 Odo Quarrellus, ea re cognita, stratigotum accersiit ipsosqbem concussam rumoribus et ad seditionem pronos ciuium animos non oportere nunc amplius asperari, sed han
Abbreviated transcription (Latin):
sane duitiꝰ morari pꝰ ꝯstitutũ ab¬
eundi t̾imũ tãcellariꝰ ꝯꝑiss. quod
futur̃ erat p̃saga m̃te ꝯcipies in¬
mis ⁊ ꝯtumeliis plenã ei direẽ
epłam p̃cipies ut intͣ t̾duũ pꝰ sus¬
ceptas litt̾as õi lucri spe negłecta
g ille fotalias na

Expanded text:
ari post constitutum abeundi terminum cancellarius comperisset, quod futurum erat presaga mente concipiens, minis et contumeliis plenam ei direxit epistolam, precipiens ut infra triduum post susceptas licteras, omni lucri spe neglecta At ille, fatali ia
Abbreviated transcription (Latin):
tͥuͣsinitt᷑ent. Q cũ ad curiã ueiẽs
ea q̃ pslã gesserat qͥbdã int̾etur
ãbagib excusare. młtoꝵ ꝯuictus
testĩonio ductus ẽ ĩ castellũ sc̃i
marci ꝙ ĩ ualle demenie sitũ ẽ. ibi¬
dẽ int̾im suandꝰ donͤ oꝑũ tiꝰ series
ad romanũ põtificẽ ꝑferret᷑: Ita
ĩa metu reiq diffĩcultate sblata:
uirib oĩo destituta ꝯspiratio dem¬
ceps respirare nõ pot̾at nͥ nouꝰ
denuo casus eingẽs nouũ ĩduxiss¬

Expanded text:
 cum ad curiam veniens ea que palam gesserat quibusdam niteretur ambagibus excusare, multorum convictus testimonio, ductus est in castello Sancti Marci, quod in valle Demenie situm est, ibidem interim servandus, donec operum eius series ad Romanum pontificem perferretur. Ita iam metu reique difficultate sublata, viribus omnino destituta conspiratio deinceps respirare non poterat, nisi novus denuo casus emergens novum induxiss
Abbreviated transcription (Latin):
euuit. unasmit aou̾sus ꝑeditorẽ
flagitiũ ꝯsilioꝵ eiꝰ maclimãs pue¬
nire. ħ ⁊ agͥgenti publice ꝯciona¬
tͥ est ⁊ messanẽsi ppło scͥota tns¬
unsit. ueꝵ agͥgentinis hoꝵ nicħ
ꝑsirad̾i potuit neq satis iusta
uisa ẽ occasio rebellandi. Rex añ
ac regĩa fugã ep̃i tognoscẽtes. bͦ¬
gñ dĩi iusticiariũ cũ litũs regiis
aggentũ miserũt. p̃cipientes a¬

Expanded text:
ditorem flagitium, consiliorum eius machinas prevenire. Hec et Agrigenti publice concionatus est, et Messanensi populo scripta transmisit. Verum Agrigentinis horum nichil persuaderi potuit, neque satis iusta visa est occasio rebellandi. Rex autem ac regina fugam episcopi cognoscentes, Burgundium iusticiarium cum licteris regiis Agrigentum miseru
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. ⁊ siqͥ̾dẽ eos idꝙ postulẽt opti¬
plũ datũ iri. ut adu̾sus dños suos
ꝯtumaces ac rebelles exist̾tur. Ita¬
coacti st̃ ĩiniuriã suã paciẽt᷑ in¬
tim sustm̾e. Ea res hostib cã cel¬
laru płimã oportũtatẽ attlit
pidanoꝵ odia suscitarẽt dicẽtes

Expanded text:
 eos id quod postulent optiplum datum iri, ut adversus dominos suos contumaces ac rebelles existerent. Itacoacti sunt iniuriam suam patienter interim sustinere. Ea res hostibus cancellarii plurimam oportunitatem attulit pidanorum odia suscitare
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̾ciens dñis suis urgẽte qͣlib
neccitate qͣntũ uellẽt spõte ⁊lilĩ
uolũtate ẜuire. Saratenos ã ⁊ gͣ
cos eos solũ qͥ uillã dicãt᷑ soluen¬
dis redditib ãnuisq pensidib
deputatos. Cũq nicħ ħ allegãdo
ꝓfic̾et: rẽ as ca cellari noticiã ꝑ¬
tulerũt. Qͥ rob̾ti de scõ ioħe rogẽti¬

Expanded text:
nis suis, urgente qualibet necessitate, quantum vellent sponte et libera voluntate servire; Sarracenos autem et Grecos eos solum qui villani dicantur solvendis redditibus annuisque pensionibus deputatos. Cumque nichil hec allegando proficerent, rem ad cancellarii notitiam pertulerunt. Qui Roberti de Sancto Iohanne Roge
Abbreviated transcription (Latin):
ni abbatis p̃cib ĩpetͣuit ut exͣ
regni tĩos aliqnͣti teꝑis susti¬
n̾et exiliũ. donͦ umu̾sis ꝓditori¬
b expulsis ĩtegreq pati curia
rest̾ituta: regis cũ indisigẽtia
reuocaret t̾cã ip̃iꝰ int̾im ab eo¬
dẽ egidio possidẽda. huiꝰ setutꝰ
exẽpiũ rog̾iꝰ sorẽslꝰ ꝙ se quo
manifestauit cũ aliis iurasse.
młtis ꝑsuasionũ fraudib cir¬
cũuẽtum. S idẽ uenia ñ ĩpetͣ¬
ta cart̾i datꝰ ẽ eo ꝙ id tarde cõ
fessus fiłat. cũ iã õs ꝯiuratio¬
nis auctores hñrici toĩtis iudi¬
cio ꝓd̾ent᷑. Hostib itaqi cogni¬
tis: ingens tancellariũ sollici¬
tudinũ turba ꝯcusserat ãbigẽ¬
tẽ tui se cõsilio potissimũ ĩcli¬
naret. Amicoꝵ enĩ eiꝰ płiq ꝯ¬
tendẽtes: ꝑiculosũ estimabãt
ĩsingłos iũdictã extẽde̾ . nͨ eo
ia posse malũ hoc radicitꝰ ãpu

Expanded text:
ut extra regni terminos aliquanti temporis sustineret exilium, donec universis proditoribus expulsis integreque paci curia restituta, regis eum indulgentia revocaret, terra ipsius interim ab eodem Egidio possidenda. Huius secutus exemplum, Rogerius Sorellus se quoque manifestavit cum aliis iurasse, multis persuasionum fraudibus circumventum; sed idem, venia non impetrata, carceri datus est, eo quod id tarde cfessus fuerat, cum iam omnes coniurationis auctores Henrici comitis indicio proderentur. Hostibus itaque cognitis, ingens cancellarium sollicitudinum turba concusserat ambigentem cui se consilio potissimum inclinaret. Amicorum enim eius plerique ctendentes, periculosum estimabant in singulos vindictam extendere, nec eo modo posse malum hoc radicitus ampu