comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
õmes Malzeus. Et crat elegans rie bo facetua/ impatiais Riretundia accdaitalis doni
sui, multiplicato intrececlo re uiam yacis affetare sumnno pore in uostigat multa dubiair
multiꝰ bland inieitis animum inuibuilen demulare claborat satis conuenenter nullã soc fade
deliberatione. sed d contsguiti actididle. iniuriam idecubat. seque yroneun ad̃ aus nite
saliffactioni ytiosaitat. Iy quo quider grete nulto tum / condilio familiarium, multo
ctiam pateis rogia pgelipi rogabu licor saco ueri animus mollebait rdipibtanti parit
niuriam condonat. ⁊ ctuyer abilio yredita tenite toddante restaurat: caytos liberati Ptaga
Claromontensi paçen. e quod captri prdoctuyati sium erat. Frrma yace ieporanat.

Expanded text:
omes Matthaeus, ut erat elegans vir et facetus, impatiens verecundiae accidentalis domini sui, multiplicato intercessore, viam pacis affectare summopere investigat. Multa dulcedine, multis blandimentis animum juvenilem demulcere elaborat, satis convenienter nulla hoc factum deliberatione, sed ex contingenti accidisse, injuriam excusat, seque pronum ad ejus nutum satisfactioni praesentat. In quo quidem prece multorum, consilio familiarium, multo etiam patris rogatu, licet sero, viri animus mollescit, resipiscenti parcit, injuriam condonat, recuperabilia perdita comite reddente restaurat, captos liberat, Hugoni Claromontensi pacem, et quod castri praeoccupati suum erat firma pace reforma
Abbreviated transcription (Latin):
nicdudis soluti rapinis dponit i. gagie factum. Et qui tapiebant rapiantur. Es qui
torquobant / oquẽ aut duriũs trequeantur Tanta sepuũem crat domini dudonis aciaratt
animesitat / Et quañu ibi fueritz aut uire / aut nunquam yrarer feria sata. e dio
Rominica quiduaint/ puen aut cum manuali congaliione lancearum ⁊ gladiotoe anlla¬
sesos. aut tee rorum eotum destentione illatas iniurias um̃ditarreit. Corta batiur ibi no
contra cbalun tantum. sal contra omunos illanun partium drrones. quos cuoantat quti¬
dium marimotum dohparingotuum. Alamanotum affinitas multo agmine celebieri⁊
apatabat aecocitum. Agitur interea multis quaptionibus dagace chalo suppliaatoi as¬

Expanded text:
ncendio solvit, rapinis exponit. Egregie factum, ut qui rapiebant rapiantur, et qui torquebant aeque aut durius torqueantur. Tanta siquidem erat domini et exercitus animositas, ut, quandiu ibi fuerit, aut vix aut nunquam praeter feria sexta et die Dominica, quieverint quin aut cum manuali congressione lancearum ac gladiorum committerent, aut terrarum destructione illatas injurias vindicarent. Certabatur ibi non contra Ebalum tantum, sed contra omnes illarum partium  Maximum Lotharingorum affinitas multo agmine celebrem affectabat exercitum. Agitur interea multis quaestionibus de pace, et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
s taliter riccepto trarolus
et uines aen Reces seput
ꝵ abbas et prior inebut̃
nun cis per totam fllain diem
St Incr̾astium ld inõuriste¬
rium Redierunt. EQualuez
autetii trarollus y pamã d
allas prouuicias acquisierit
prelia et torueamẽta. ounã
q font prst ea niserem in
tuptis Rdigere nec ueracitir
euuarrare. Sed ut Memoria¬
edifficaliois ⁊ ꝯsecrat oiona¬
quilis paduanꝰ suẜatidicta᷑ oña¬

Expanded text:
ato taliter accepto Karolus et omnes alii recesserunt. Et abbas et prior iverunt cum eis per totam illam diem et in crastinum ad monasterium redierunt. Qualiter autem Karolus Yspaniam et alias provincias adquisierit, prelia, torneamenta et omnia, que fecit postea, nescirem in scriptis redigere nec veraciter enarrare. Sed ut memoriaedificationis et consecrationis monaGuillelmus Paduanus supradicta
Abbreviated transcription (Latin):
portam rgiam et nobuierut
qutud Ieitrare o ed Iuxta
sauctui felictin pos nerunt
sieureetis centorys. Et
oblandus traxit saum leu¬
torium et scetit excra cum
Ielis et alii. ꝙͣ plurum Illa
nocte. Sed/ mar ciluãs e
consilio suorum braronum
Remouet se atifllo focr ubi
In qaio erat In pprincipio noctis
et cllocanis sa lixud sct̃m
criscautum ꝑrope petriatum
exceptitum lraroli et cuita¬
em nolunit Remanere
D dum fuedunt albocati

Expanded text:
iam et noluerunt intus intrare, sed iuxta Sanctum Felicem posuerunt se erectis tentoriis. Et Rotolandus traxit suum tentorium et stetit extra cum illis et alii quam plurimi illa nocte. Sed Marcilius de consilio suorum baronum removit se ab illo loco, in quo erat in principio noctis, et collocavit se apud Sanctum Crisantum prope Petriacum exercitum Karoli et civitatem noluit remanere. Et dum fuerunt collocati
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter uoõ occiderant narrancã
R cospe /ir alii hoc audie̾tes
olore Fuerunt nnno angustias
xcercitum It armarent Et
⁊ bedem fuerunt aymati. Et

Expanded text:
qualiter eos occiderant, narraverunt. Et ipse et alii hoc audientes dolore fuerunt nimio angustiati. exercitum, ut armarentur, et ibidem fuerunt armati. Et
Abbreviated transcription (French):
noce nitõ idiem cipud cras ium
fuipunt. t as uas ⁊ mouache
⁊ ꝑcc̃i rut aõs t karolus
Et omnes᷑ in trauer̃i mona¬
sNepumꝰ orretione facta gierĩ¬
⁊ t guuliter fecerant et eoꝵ
uctoream lrauolus abbati.et /¬
mon a chis ꝑ leuarie. xnmet
enmarxiut. Et sta stẽterm̃
cum gandro muguy Illa nocte.

Expanded text:
idiem apud Crassam fuerunt. Et abbas et monachi  receperunt eos. Et Karolus et omnes intraverunt monasterium. Oratione facta exierunt, et qualiter fecerant et eorum victoriam Karolus abbati et monachis plenarie omnia ennarravit, et ita steterunt cum gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
zit drisesto et dot houocubilius
minias leanum cuus etreturo
posta uctabas pasche consĩtra¬
uicur iĩfoterum porocuretis qutr
et resmesscatis In poacertumꝰ.
gandis C onffetemur tamẽr
peccata ura emabet uty

Expanded text:
lius monasterium consecretur, post octabas pasche consecrabitur. Interim procuretis, qualiter et quiescatis in pace cum gaudio. Confitemini tamen pecca
Abbreviated transcription (Latin):
porosuntuulibus et n Rbns
uidi mecces saris. Ot cum pandro
mapurio fełumi pachr houo¬
rsfire cefebraupr̃ sunt. Et
dum  dies. Cns litutas aduert
fuerunt uines prelati con¬
gregate et tam ep̃r fy abbes

Expanded text:
tualibus et aliis rebus eis necessariis et cum gaudio maximo festum pasche honorifice celebrarunt. Et dum dies constituta advenit, fuerunt omnes prelati congregati, et tam epis
Abbreviated transcription (Latin):
ccs. s arr actuos: Et postea
feceraũ In. ultim ap̃ud
poralamy es pacls quananes
oenexunt /bĩ et nm matiandꝰ
et loorellus exierunt Et
Insttamedus cm lx nulibus
nulitum quos s ecum adduera
et fuit pbi ppelrum maxiun
t yinsuicus esclamaudo
Narbxliram coram unrdous
de capitamt fastentin il
alinaria Nobilem suirumn
Et helias e xclamando for /¬
titer. Signrm cro se istrauit
nobilemꝰ / aruansium et
Ray dulphis Incbrosent aliũ
Ret fuit Ibi tanter stragos
et tanta silaceratir ꝙ uix
por set ato aligur enuarrdrot

Expanded text:
stea fecerunt insultum apud villam ex parte, qua naves veniunt ibi. Et tunc Matrandus et Borellus exierunt et Iusteamendus cum X milibus militum, quos secum adduxerat, et fuit ibi prelium maximum. Et Aymericus exclamando ‘Narbonam’ coram omnibus decapitavit Fusteretum de Almaria, nobilem virum, et Helyas exclamando fortiter signum Crasse prostravit nobilem Sarracenum, et Raydulphus interfecit alium; et fuit ibi tanta strages et tanta dilaceratio, quod vix posset ab aliquo e
Abbreviated transcription (Latin):
ais cepud montem̃ accictum
feruegandus clanset portas
et neminẽm e norꝑmisit
Et brarolus ad quaidan
feuestram fect ex ire may¬
ailium. Edt uin uidit dum
dixit et maruln quart
ꝑag piste a narbona my̾s

Expanded text:
ait: «Apud Montem Acutum». Fernegandus clausit portas et neminem exire permisit. Et Karolus ad quandam fenestram fecit exire Marcilium. Et dum vidit eum, dixit ei: «Marcili, quare recessisti a Narbona
Abbreviated transcription (French):
si auuli sigillatis. Et karolꝰ
feris fueri fortias et castella
In mouas tẽpro ne se uemrent
es abstente possent moues tum
desciuerte. Dt Rollends.
an meuicus Et unmnes xai. Cu.
imulia nlitum dis ueneris
quadam Dicta nocte Tu uñ
se crasẜa ER circa auroia
faierunt Inxta narbonam et
eqiuis bene singlatis ⁊stactis
quilibet inm ⟦ouus uentẽt
Inucti et s munt ꝑ mẽdinm
excerocitũ ocudendo et decrũ cando.¬

Expanded text:
ui anuli sigillatis. Et Karolus fecit fieri forcias et castella in monasterio, ne, si venirent eo absente, possent monasterium destruere. Et Rotolandus et Aymericus et omnes pares cum XV milia militum die Veneris quadam dicta nocte exierunt de Crassa et circa auroram fuerunt iuxta Narbonam. Et equis bene cinglatis et strictis quilibet cum armis venerunt iuncti et simul per medium exercitum oc
Abbreviated transcription (French):
galer et usq̃s ad ucllam
y medium totinm / cnuditi
Auaitam cuius diaboli
detulerunt In Iufeoniꝰ
fudet auortem pĩus acunidi/¬
entes plus ey qumplrit
ar̃mati liẜ renderunti portã
Regram et .iiiiᵒ. C. et polus
Iis palatiumꝰ. Matrandi
ceurs ntiare Es follandns
et totus exccerontus impetũ
In ers f aciens occideaut
extra portamꝰ plus cħ. uii.
nulia pos teti iuenerunt
ad por tain I egiam et
Intrare. Ett aymeritus uant
spoaulatimꝰ Regrum . Et Iudei Red./¬
dideruns ei cnmꝰ et sos nerunt
Uexillum traroli  Le peronis
Postea encurrepiunt per
totanꝰ. uielam et in palatio
aloapud. porfam aquariã
Apraccurcon qui Resisbbant
Ibie cpostea quiti tota

Expanded text:
lam per medium totum scindit; animam cuius dyaboli detulerunt in infernum. Iudei mortem ipsius audientes plus quam quingenti armati ascenderunt Portam Regiam et quadringenti et plus in palacium Matrandi cenos intrare. Et Rotolandus et totus exercitus impetum in eos faciens occiderunt extra portam plus quam VII milia. Postea venerunt ad Portam Regiam et intrare. Et Aymericus venit ad palacium regium et Iudei reddiderunt ei eum et posuerunt vexillum Karoli superius. Postea cucurrerunt per totam villam et in palatio alio apud Portam Aquariam Sarracenos, qui resistebant ibi, et postea fu
Abbreviated transcription (Latin):
quilibet pripararet. Et
Melias aũ propler tuuorẽ
marcly fererat pbi congre¬
gare. omues insuys nlltes
et pedites et omnes auos
quot habere potit et
ante auorram Recipit. a
mouasteria cum onũ uns et
fuerount quingente nulites
et lxx. mouac hi armati et
uii. nulia pedites ualle bene

Expanded text:
et prepararet. Et Helias ante, propter timorem Marcilii, fecerat ibi congregari omnes suos milites et pedites et omnes alios, quot habere potuit. Et ante auroram recessit a monasterio cum omnibus et fuerunt quingenti milites et LXX monachi armati et VII milia pedites valde bene
Abbreviated transcription (Latin):
si enye  prys Iet. oco riliquo.
Mlmenre Sy st dictiti comedert
Pup trr alequãtulum dormiernt̃/
mãne cornabellus aumait
si e. tũm siuis unteuus et ad ex¬
cercotum raroli Pauis ult aiat et
U. edometelb qu equos ad aquam
Dos mroteys ctario fuit armatus
ecimraxima ꝑars excertibis
ep. dos a Ius e nte fuerount. et
falto uidensurenm ita ꝯpte
et tuenaliterustarpere suis onũ /

Expanded text:
iquo invenire. His dictis comederunt; postea aliquantulum dormierunt. mane Tornabellus armavit se cum suis omnibus et ad exercitum Karoli insultavit et V domicellos, qui equos ad aquam de Montesclario fuit armatus et maxima pars exercitus et eos insecuti fuerunt. Et Falco videns eum ita apte et curialite
Abbreviated transcription (Latin):
exo dixeram beue uouis q̃
cum harolo inchil es ietis
unũ uus / coronari mode nõ
opportet uos touguis ire
suomam ecce hic trarolim
et nist preparetis pulem br̃am

Expanded text:
ego dixeram bene vobis, quod cum Karolo nichil essetis omnibus coronari. Modo non oportet vos longius ire, quoniam ecce hic Karolum, et, nisi prepar
Abbreviated transcription (Latin):
pot cioant et mi spỹ pependerĩ
amueratõꝵ dx ceptis pedicsus
Iufictus et tbidem. se iuxta
aetos arlhocacrunt. te
ꝑllan ꝙ nocte uenit albũs
crapħe Et naurdeut
lrandoloa ꝙ die pretecita

Expanded text:
poterant. Et ipsi responderunt, armatorum exceptis peditibus infinitus; et ibidem se iuxta alios collocaverunt. Et illa nocte venit abbas Crasse et narravit Karolo, quod die preterita
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ habebat dicã oriuda Et
sxe Reppondts ꝙ ualle bene
et qu antultum ede t uoua. dnã
etllegalis. Po stea nueraint
ex ꝙ totuois /niundus deerebar
et pp p ater nõ exinsebat fulũ
net filius patrem sedomues
Uiainiuiter y lares uemebant
Et lrarolus narraiter
qualites Roleandus Recerat
et mortem amas oris cor̃dube
uet/: multã et promisis Et
faleo cum is nis extrquillam Iy

Expanded text:
se habebat domina Oriunda. Et ipse respondens, quod valde bene et quod multum erat bona domina et legalis, postea narravit ei, quod totus mundus veniebat et quod pater non excusabat filium nec filius patrem, sed omnes unanimiter ylares veniebant. Et Karolus narravit ei, qualiter Rotolandus fecerat et mortem Almassoris Cordube et multa ei promisit. Et F
Abbreviated transcription (Latin):
dixir ee /duẽ xunetetis me
Ircr iepondi craisam et tras c̾ca
ppuiam dieyi Inuemctis me
apad dorriauam cum do ie
meo uel me aliquãtulum
oi expertetis et ei trarolus
Soc cburessit etuabbas Reces
⁊ꝑ noca mẽdiam noctem

Expanded text:
tatis me ire apud Crassam, et cras circa primam diei invenietis me apud Borrianam cum posse meo vel me aliquantulum ibi expectetis». Et ei Karolus hoc concessit et abbas recessit. Et circa mediam noctem
Abbreviated transcription (Latin):
marcitius. Ip̃m uidius et iog¬
uus ceus : pnet Itius potiũt
a pud.m nos Rugan acoripuit
et Ipe post eum Et dum
idt /usarcilius ꝙi non po.¬
terat enaders. pros traintse
ex equo. Etlolanduoti
credens cciuii actingiiei ꝓtus¬
s gparunt Et marrilus

Expanded text:
Marcilius ipsum videns et cognoscens, prout cicius potuit, apud suos fugam arripuit et ipse post eum. Et dum vidit Marcilius, quod non poterat evadere, prostravit se ex equo; et Rotolandus credens eum attingisse percusseparavit. Et Marcilius
Abbreviated transcription (French):
Domu Siligerẽt et auiuret et
⁊btulit: In actare unũ calicem̃
Caliratum et. .u. pãnos sericos
postea sy p̃ñcia hrardii ededit
mouas tepiort aobati borria/¬
namy que hodit linguiam nũ
inpatuo et Robiauũ et cõtam
lamidonam. P ronuetens etiam

Expanded text:
domum diligeret et amaret. Et optulit in altari unum calicem deauratum et V pannos sericos; postea in presencia Karoli dedit monasterio et abbati Borrianam, que hodie Lizinianum vocatur, et Robianum et totam Lavernam, promitens etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Rllandus ualde bene clegi¬
aptio ꝯnomam. si possibilitatem
haberet millus eo probior
q⁊ In. muindu. et enm habebitis
proculaubio et epitis nun eo¬
⁊ domina nobilis et boua et
In brem a pud ccrassam si deo
placuerit bapasãta Istud
Ela et quia uaptis inum tancũ
dis tuliꝑ dolilo uoltra modum¬

Expanded text:
alde bene elegistis, quoniam, si possibilitatem haberet, nullus eo probior est in mundo. Et eum habebitis proculdubio et eritis cum eo domina nobilis et bona et in brevi apud Crassam, si Deo placuerit, baptizata». «Istud illa, «et quia baptismum tantum distuli, dol
Abbreviated transcription (Latin):
perierat faltonem demote¬
se laris nyy soirum et quade
cansa nolint Intrare᷑ cnutate
Qtotrarolus ⁊ dixit dii ꝙ cũ
haberet modis unũbtis
dt hys dictis fruitmos
et omines ⁊palacio Recesẜũ.
Die e pastina congrepata
biens en ciuitatem et totium

Expanded text:
nem de Montesclario in virum et qua de causa noluit intrare civitatem. Et Karolus dixit ei, quod eum haberet modis omnibus. Et hiis dictis fuit nox et omnes a palatio recesserunt. Die crastina congregata biensem civitatem et totum
Abbreviated transcription (Latin):
delde ⁊ et peduila marcilu
fuerount ⁊ce mmilid et uica
parõ cipud aliam prout
citius potint aproperauit.
et fuit Iy euarrauri ex
prelium Inter eos.: Ad ultimũ
fudrunt omnis sar racti

Expanded text:
gelde et pedites Marcilii fuerunt CCC milia. Et una pars apud aliam, prout cicius potuit, properavit et fuit inenarrabile prelium inter eos. Ad ultimum fuerunt omnes Sarraceni
Abbreviated transcription (Latin):
rorpore sy quodam ecto
pulcs chorio Roblandus excla¬
nauit uoie magua ut oines
uent ariuatum et mortem
Ixm̃sꝰ uinditarent eti sicut soe¬
precepit factum fuit. Ibidem
et tiprum quaq Impugantiũt
uellam. E t puder uolebant
eam/ A edieie alrarolo. ued
neatrauens cueurrit pllut
cmꝰ magua multitudins
aelitum et qr plures erant
prohibint eis tam Riar uit
uter eos / mapundo et dimir
Istar Raxas Surabat
uilla IImpugna batur Regnia
et merterandus cum. Li donu/¬
cellis. quaso mgellas e
poterant axud karasim
exeerurt Et krarolus eam
Uidens gaudeus Recepit
eam Et / pã dixit ei.
Legem et pentẽm ciuncos
et propiuqurs et omma
z aui Eprecantes clemenciain
maritos cetis / Interum cutõdia¬
et Iu hxnesdate. Sed tamen
Mond crassam me et meas
modis unũ uns  uaptizetis
er splacuerit Et eam et suos
In s nm met eentorumꝰ colota.
Et pugna cnutatis Remausit
Roplandus autem et ommes alii
barones fuerunt uonm Regma

Expanded text:
corpore in quodam lecto corpore in quodam lecto pulcherrimo, Rotolandus exclamavit voce magna, ut omnes irent armatum et mortem ipsius vindicarent; et sicut iprecepit, factum fuit ibidem. Et circumquaque impugnaverunt villam et Iudei volebant eam reddere Karolo. Sed Matrandus occurrit illuc cum magna multitudine militum et, quia plures erant, prohibuit eis; tamen rixa fuit inter eos maxima. Et dum ista rixa durabat et villa impugnabatur, regina et Merlerandus cum L tam domicellis quam domicellabus et poterant, apud Karolum exierunt. Et Karolus eam videns, gaudens recepit eam. Et ipsa dixit ei: et legem et gentem, amicos et propinquos et omnia deprecantes clemenciam vmaritos detis; interim ab omni custodiaet inhonestate. Sed tamen apud Crassam me et meas modis omnibus baptizetis». cquid ei placuerit. Et eam et suos in suummet tentorium collocavit, et pugna civitatis remansit. Rotolandus autem 2400 et omnes alii barones iveru
Abbreviated transcription (Latin):
⁊Iesret rest hodie. t ex plr
Ixms nob ad uoy uenimus
et eesp n geuere ddis et ualdache
Et muetit uobis ꝑ nos lxxͤ milia
march as axgenti eti sit plus
uultio plus et abelntibet
quicquid habeamus. Ur in
eriti. p reterea ex parte
brachias E niuro tene/
tumy. Et karolus concessit
eis uauiã que pecierantz et
cuitatem Rediepunt. Et
aliys Iudeis unuã que karolus
eis dixerat Ietule pourr
fuerount omures qͣ plironũ
gratulati Et barolua et
Unius papa epant ꝓpr
aduentinm Indeorum congie/¬
gati et unues alis uauoiuess
De excercitu. Et patriarcha
Ihuio solomitanus petunt audienciã
et fuit er concossa. Et dum
logueretur de morte epã leno/¬
Cay uellus Ex partẽ cunitatit
ueuit ẽt xrussrt eum tam fortĩt
xer dextrum occulum ꝙ per occipi¬
num criy uelli medietas exunt
et ceridit ad prdes lr̃aroli sate¬
factus. Poster surgens Rogauit
nec corpus sonrs apud crassã
facerent defferre Een doleras
et ex tracto cayrollo uide̾tisꝰ
unũ uns expieauit positog

Expanded text:
et est hodie. Et ex parte ipsius nos ad vos venimus, et est de genere Davidis et Baldachi et mittit vobis per nos LXX milia marchas argenti et, si plus vultis, plus habebitis et, quicquid habemus, vestrum erit. Preterea ex parte brachias de muro tenebitum». Et Karolus concessit eis omnia, que pecierant, et in civitatem redierunt et aliis Iudeis omnia, que Karolus eis dixeratfuerunt omnes quam plurimum gratulati. Et Karolus et dominus papa erant propter adventum Iudeorum congregati et omnes alii barones de exercitu. Et patriarcha Ierosolimitanus petivit audienciam et fuit ei concessa. Et dum loqueretur de morte episcopi Lemovcayrellus ex parte civitatis venit et percussit eum tam fortiter per dextrum occulum, quod per occipicium cairelli medietas exivit et cecidit ad pedes Karoli stupefactus. Postea surgens rogavit ut corpus ipsius apud Crassam facerent defferri, qui hoc dolentes Et extracto cairello videntibus omnibus expiravit; positoque
Abbreviated transcription (Latin):
utruis ꝯ̃ partis prestita Inĩ¬
et pfrallco ad duellum ꝓagendũ
fuepant auinatis onũibus prepa¬
ratis. t pro pye egnorum
Unus cpud alium uerens
S. aduuitem talier ꝓcu icrunt

Expanded text:
utriusque partis prestita inet Falco ad duellum peragendum fuerunt armaturis omnibus preparati; et pro posse equorum unus versus alium veniens se ad i
Abbreviated transcription (Latin):
Ex pixam̃er. E Et trarolus Et
unin es esũrm ralionem fecerur̃
as cerider randentito qr sta
bens. Ei oritigerat. ett
paers qualibet ad preluum
auindatam cordanatis stalis
milloss os taculo Interposrts
Dietes ¶ auctumꝰ erepantum et
Iuerquerias picẽruntz. Et
uifent̾ibus Gurdbous Rollandꝰ
Tiudit pern medinm cum
Oaex andardas scagium fortitir
Ex ccauiando. dos teast faut
eteuodo fuiuunt Ibi inter fecte
non pos Iet uinens aliquis eñ¬
Iuerquerras marsciliũ ⁊ surs
ocedeado ⁊ de truncando fugane¬
runt. Tunit martilius uore
meagna ynꝑeauaet fortiar
et sxpxntextus setum fenragũ¬

Expanded text:
et omnes sui Falconem fecerunt ascendere, gaudentes quia ita bene ei contigerat, et pars quelibet ad prelium animata ordinatis scalis nulloque obstaculo interposito inter Sanctum Crisantume et Iunquerias fuerunt. Et videntibus omnibus Rotolandus cindit per medium cum Durandarda signum fortiter exclamando. Postea fuit et quot fuerunt ibi interfecti, non posset vivens aliquis enaIunquerias Marcilium et suos occidendo et detruncando fugaverunt. Tunc Marcilius voce magna clamavit fortiter et Hospinellus secum, Ferragan
Abbreviated transcription (Latin):
et p. epos d subiusit
Dedibi preter ea er tercram
partem mutatis et coustruxit
eicliam beate In auie dosi¬
ses pioires alias et Redditus
qui eam ei Reddidequt et
audit eio Rregem ud̾ ualũtats̃
EorumꝰSosted sedeus sippalã¬
no. In sede Ragali ceptrmii

Expanded text:
isit. Dedit preterea ei terciam partem civitatis et construxit ecclesiam beate Marie et possessiones alias et redditus qui eam ei reddiderant, et dedit eis regem ad voluntatem eorum. Postea sedens in palatio in sede regali ceptrum
Abbreviated transcription (Latin):
Regt millus quit posRea
ausus aliquid rangere et
Dlz aitem fudiunt decapitati
uniues: Eyt taliter icata cuitate
slecerount tam Intus ꝓetee
u gandis maxino Illa nocte
aprimo edie obstidiaribgint

Expanded text:
 postea ausus fuit aliquid tangere et alii autem fuerunt decapitati omnes. Et taliter capta civitate steterunt tam intus quam extra cum gaudio maximo illa nocte. a primo die obsidionis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
qr /mouaster im erat ad huc
na et puneneuunt ay mericum
Iupla scappellam sauct
mit paelis et enu salũtates
de bebatis tatiy Ioemrs axd̃¬

Expanded text:
 monasterium erat adhuc na et invenerunt Aymericum iuxta capellam sancti Michaelis et eum salutantes debebat statim ve
Abbreviated transcription (Latin):
eco. mulitibus ap̃nd al bñe
Disprntus qualis faciat de
multis. Eit congregatĩ omibus
Crarous. Ros auit ab uatem
et prouachos ut beus/e
doper aiymeiito/ narrboue
Ut esfoteretur lomo ueatẽ
uirgnus crasẜeiet ei homagmũ
faceres et / spaꝵ dm depeudeet

Expanded text:
litibus apud Albium disponens, qualiter faciat de multis. Et congregatis omnibus Karolus rogavit abbatem et monachos, ut bene se dixit Aymerico Narbone, ut efficeretur homo beate Virginis Crasse et ei homagium faceret et
Abbreviated transcription (Latin):
uccer faltorem quem a ẜollã do
petis Ris. et᷑ amore ur̃oi dedimꝰ
et et uobis. a lbitus eny cuntatem
et couitãtum totum. Etridum
fueritis. bapligaita Renpret
pos I pporim. Et t spãr gau¬
Qus granias eexrt e/sꝙ polurias
Ee num ofiriltone inult̃a fuit
locutar et tam Intus ꝙ extra
Imericus de consalro lra¬
role posait sems callum dr
normãnim. et tradi ditier
ccc. nulites. P ecexitis ei
ut narbonam/ eus Iodiret quo¬
muss Ippe ioet. lhoc facto
brarolus, cum teto excorntu
aomeato accepto et ciitatt̃
tabilita. Aiiõs us trassãm
Iter arrixint cm douna
guunda et urcae. nou am
erepoli mus pronsious det

Expanded text:
alconem, quem a Rotolando petistis, et amore vestri dedimus ei et vobis Albiensem civitatem et comitatum totum, et dum fueritis baptizata, recipiet vos in uxorem». Et ipsa gaudens gratias egit ei quam plurimas et cum Falcone multa fuit locuta. Et tam intus quam extra mericus de consilio Karoli posuit senescallum in Normannum, et tradidit ei DCC milites precepitque ei, ut Narbonam custodiret, quocumque ipse iret. Hoc facto Karolus cum toto exercitu comeato accepto et civitate stabilita versus Crassam iter arripuit cum domina Oriunda, et circa nonam ecepti cum processione et
Abbreviated transcription (Latin):
qr muig Habeuerit.
mincis iomura Ist̾ao. Romult
Iudignatus armaret see
omnes puos fent armari
et exiunt cuntatem et sipud
brolim uidit rarolum Imi
aomatus  rulatt Iuerat
paciatum. Et uocait enu
maetrandus dacens et ꝙynise
Redderet et. uprremẜnam
proditor erati pespmins
nec debebat Regali noune
nrũ cupari Et ħ lraiolus
Gxe. dendiens Rogait cum
Ut baptiza uetus et Redderer
uporem suam t spe

Expanded text:
abuerit; et nuncius omnia ista retulit udiens armavit se et omnes suos fecit armari et exivit civitatem et apud Brolium vidit Karolum, qui armatus similiter iverat spaciatum. Et vocavit eum Matrandus dicens ei, quod, nisi redderet ei uxorem suam, proditor erat pessimus nec debebat regali nomine nuncupari. Et Karolus hoc audiens rogavit eum, ut baptizaretur; et redderet ei uxorem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
marchio et deacquisaio
Latim duonnuũ Renpratis
que nr̃oñ possunt achuisite
habebimo yu ando deo pla¬
cuerit e cnm Iscĩs poterilis
eIe probus Sare et expendeꝰ¬
confirrs et trado uobis Rgalez
iy pochecam In / ignumi et
Rabilitatem pos ses Iiomis
x fecte: Et ay mericus/
gracias agcus Alexis gemous
Renpit ommꝰ et yy rohecam
&t protam nobili dno Ro¬
magium et fẽrit et xrx. milia
militis secum amore Ixuis
et unues si parentẽs et cog/¬
nati prouuctentis Imxator
Faceent muillum mprtis
pebeculim metuentes pro
granas pit. Harolo de couo
hys peractis unines apalatio
cmi ccaueticia et ytiudio
L eny perount. Sed Rollãdus
et oliuerius cum septiugẽtis

Expanded text:
marchio, et de acquisitis statim dominium recipiatis. Eas, que non sunt acquisite, habebimus, quando Deo placuerit, et cum istis poteritis esse probus dare et expenderconfirmo et trado vobis regalem cirothecam in signum et stabilitatem possessionis perfecte». Et Aymericus gratias agens flexis genibus recepit donum et cirothecam et pro tam nobili dono homagium ei fecit et XXX milia milites secum amore ipsius et omnes sui parentes et cognati, promitentes imperatori, facient, nullum mortis periculum metuentes pro gratias egit Karolo de dono s peractis omnes a palatio cum leticia et gaudio recesserunt. Sed Rotolandus et Oliverius cum septingentis
Abbreviated transcription (Latin):
et ayo uos Renpro in mee
Iuridictrone et eustodia. Et
y aat ixist. Sũt non credaitis
ꝙ nos aliquam ꝓ ditionẽm
frecramus. Nam matrandus
nichil habet In nobis nec
aliguid tenenus el ixõ iuse
qr pro aipparencia dabamꝰ¬
ueet certam peccumam a nuatun
dreterea Royarns uos nec

Expanded text:
et ego vos recipio in mei iuridictione et custodia». Et Ysaac dixit: «Domine, non credatis, quod nos aliquam proditionem faciamus. Nam Matrandus nichil habet in nobis nec aliquid tenemus ab ipso, nisi quia pro amparancia dabamus ei certam pecuniam annuatim. Preterea roga
Abbreviated transcription (Latin):
eius Inhib icionem elegerũt
ysrat et alios .x. Et mm
Cop nulia marchas argenti
eos ad Regem aroluy
Ierarolo uemẽ hes salutauert
enm Et ysaat proro
omeus fuit. disens ei. dut

Expanded text:
eius inhibitionem elegerunt Ysaac et alios X et cum LXX milia marchas argenti eos ad regem Karolum Karolo venientes salutaverunt eum et Ysaac primo locutus fuit di
Abbreviated transcription (Latin):
et fllu̾s fdem feteminti Deinde.
eppud. trrmzanum et tam uieas
q alildscrux grount. n nocte
delernus. grrca pratos. Et
adi heobitatulum herentarum
etit tponias erat᷑ Inductus ad.
misaꝵ ccbebrand et ali stabatꝰ
In crationt. Et Iuterllecerunt
eos. Itrens u boito ꝙ nullrs potins
altar. uerbum Ialiquot dicere
S.ẽs martioium puues hũdliꝰ¬
s iis iceperunt Ipis  qut̾fectis
claritars ule cebps destendit
In enuarra uils et ab augelis
mos modoa cautantibus. Ita ꝙ
corum dulcis melodia as
Irepidelibus sarracems
aydiretur. Sorum auine ccc̃¬
quosimxam Regis preseucia
de late fuerunt suscipieutes
pbi corouas In marisibles
et eteruas de quoru aduetu¬
Imolire/ non Iuueneruns / bi

Expanded text:
llud idem fecerunt. Deinde apud Tornizarnum et tam vineas quam alia destruxerunt. In nocte steterunt circa Pratos et ad habitaculum heremitanorum. Et Thomas erat indutus ad missam celebrandam et alii stabant in oratione. Et interfecerunt eos ita subito, quod nullus potuit alteri verbum aliquod 1650 dicere, sed martirium omnes humiliter susceperunt. Ipsis interfectis claritas de celo descendit inenarrabilis et ab angelis miro modo cantantibus ita, quod eorum dulcis melodia ab infidelibus Sarracenis audiretur. Eorum anime coram summi regis presentia delate fuerunt, suscipientes ibi coronas inmarcessibiles et eternas; de quorum adveinvenire, non invenerunt ibi
Abbreviated transcription (Latin):
en agucuntaeusem et de caxicaint
eum Ioll aind pronuo Ictir
pr tea fuerount aubo In
lerra. dt sterorm cõtellus
credidit infferre pedem./
Sães ppel Hoc uideus salia.
plris ẜ duo stadia et ensis
borrela. Intrauit ꝑ terram
fere: medretais. Sti Rollandus
Iterum ut uaptiz auetur
Et Ip̃e Repondit ꝙ suns¬

Expanded text:
t ensem et decapitavit equum Rotolandi primo ictu. Postea fuerunt ambo in terra et iterum Borellus credidit ei auferre pedem, sed ipse hoc videns salivit plus quam duo stadia et ensis Borelli intravit per terram fere medietas. Et Rotolandus iterum, ut baptizaretur, et ipse respondit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
it ensem ecum eo duos cqs
iuet equiters eiuterferit Et loe¬
Laudus hoc uidens qui etuor¬
tatem presficerat doluit et
Iurpetum In x poraurs facieris
beus uis ne aliquis enmi
tangerẽt qui poscẽte non fueũ et
Ronsiit quilibet ꝓut melus
poluit eum tuuent et uorelius
asrendet equm et iutraut
uarbonam et ablut ¶c. posea
aomatus Itiium exunt ns ten¬
deus mattrando et oñ uns¬
Co sualiter: cum / Rodlando
Quellam fromauelat et exiẽs
cunitat̾m quesunt Rollandum¬
d d Ille. ueniens dixit ei

Expanded text:
t ensem et cum ea duos equos et equites interfecit. Et Rotolandus hoc videns, qui ei securitatem prestiterat, doluit et impetum in christianos faciens bens eis, ne aliquis eum tangeret, qui postea non fuerunt recessit quilibet, prout cicius potuit, eum timens. Et Borellus ascendit equum et intravit Narbonam et abluit se. Postea armatus iterum exivit ostendens Matrando et aliis, qualiter cum Rotolando duellum firmaverat. Et exiens civitatem quesivit Rotolandum. At ille veniens dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
tet a pud brolium fuerount
onues ͬu natuor ariuat uidd̃¬
Dyx Rolandua Iperum Rogaᶜᵒ¬
edd rellum et alusum ut uaptiza/¬
reutur. Siꝭ Ille noluerunt
Tmic Rollandus et uorellus

Expanded text:
Et apud Brolium fuerunt omnes quatuor armati videnEt Rotolandus iterum rogavit Borellum et alium, ut baptizarentur; at illi noluerunt. Tunc Rotolandus et Borellus
Abbreviated transcription (Latin):
et is auceam fiegit. E
ulireuius ꝓcusi dum Ita pr¬
tites scutum et boricam et
et eum In terra ꝓst̾r auit
mortium. uno Ictũ  Iostea
enny arragauellas et petrariis
capita et corpora delaurata
In ciritatẽm. Rue cerunt.Et
Iu̾terfuctum dolore cõmotã cep᷑
q pslurimum coutristari. Et
mutrandus et uniues al̃n d̃
mutater lunore et dolore
fuerunt preterriti. Sed ma/¬
trandus. ad conolationtm alioꝵ
Iuraint ꝙ mortem eornuiy
icrudellsi nie uind icaret
et eos pront intlius potuit
confortauit. Sed. R gr̃mam
esta et  uacua Nonne modo
potes tis cogurscert ꝙ mahx/¬
metus uester. nec ilens est
nec potest alem habet der.
quia cons ulerem ut narbonã
⁊arolo Redderetis et uapaismũ¬
taut mephaiodum et pessunũ
Nouerint ꝙ lr arolus caperet
mutatem et tocurs terre que citra¬
et  dixerount et ꝙ qͣ lentũm¬
qui po pet cum lrauolo contor¬
diam faceret. uel sairet
pro certo ꝙ cuuitatem auuc̃tet
et ipenrs Intersiceretur

Expanded text:
et lanceam fregit. Et Oliverius percussit eum ita fortiter, quod scutum et loricam et et eum in terra prostravit mortuum uno ictu. Postea cum manganellis et petrariis capita et corpora dilacerata in civitatem proiecerunt. Et interfectum dolore commota cepit quam plurimum contristari, et Matrandus et omnes alii de civitate timore et dolore fuerunt perterriti. Sed Matrandus ad consolationem aliorum iuravit, quod mortem eorum crudelissime vindicaret et eos, prout melius potuit, confortavit. Sed regina est et vana. Nonne modo potestis cognoscere, quod Mahometus vester nec deus est nec potestatem habet dei? Quare consulerem, ut Narbonam Karolo redderetis et baptismutanquam nephandum et pessimum noverunt, quod Karolus caperet civitatem et tocius terre, que citret dixerunt ei, quod, qualemcumque posset, cum Karolo concordiam faceret vel sciret pro certo, quod civitatem amitteret et ipsemet interficeretur
Abbreviated transcription (French):
noo sotrob uueuedinit et
plurios mortuos Et lrgidio
et alỹ plangerunt multae
epm quomam p robus erat
Et Rollandus ait duuictamꝰ
ꝑlanctimmꝰ et enm uindiceuus
Et prruens In sairratturs
uirm Aulitem scuidit ꝑ
medismm et . y cleualioeꝰ
eius Alim Iut̃̾secit et xu.
alioo au tẽtyiz Lora trahheret

Expanded text:
et plurimos mortuos. Et Karolus et alii planxerunt multum episcopum, quoniam probus erat. Et Rotolandus ait: «Dimitamus planctum et eum vindicemus». Et irruens in Sarracenos unum militem scindit per medium et in elevatione eius alium interfecit et XV alios, ante
Abbreviated transcription (Latin):
oruundam. t Roy amlruit
cam ut Iutraret mutãtẽm
Et pela Reppoudit ꝙ nõꝰ
paceret et non gas erent
pr̃o nrabo qr nolebat iuttare
ꝯioniam Sum ad menporiam
H digceret qualiter dicte ciiitaꝵ
dous ueuerat esie Reymardo¬
Rre et tristicia ingieretur
D poislimulta uepba ulia
et curialia Rollandus ⁊unt
alocta. quem maritum uellet
Ues pr aliquid In corde sur
poropos uerdet  ut haberet
At fela. Aespondit ꝙsi ei
et poromertra uolo placeret
le uentir uellet faltonem de
monte se larioy Certe dixit
Rllandus ualde bene clegi¬
aftio ꝯ nomam si possibilitatem
haberet mllus eo probior
et In. muiudu. et enm habe bitio
proculaubio et eritis num eo
domina. nobilis et bona et
In brem a pud ccrasiam si deo
placuerit baplisãta Istud

Expanded text:
Oriundam et rogaverunt eam, ut intraret civitatem. At illa respondit, quod non faceret et non haberent pro malo, quia nolebat intrare, quoniam, dum ad memoriam reduceret, qualiter dicte civitatis consueverat esse regina, dolore et tristicia moreretur. Et post multa verba alia et curialia Rotolandus quesivit ab ea, quem maritum vellet vel si aliquem in corde suo proposuerat, ut haberetAt illa respondit, quod, si ei et domino Karolo placeret, libenter vellet Falconem de Montesclario. «Certe», dixit Rotolandus, «valde bene elegistis, quoniam, si possibilitatem haberet, nullus eo probior est in mundo. Et eum habebitis proculdubio et eritis cum eo domina nobilis et bona et in brevi apud Crassam, si Deo placuerit, baptizata». «Istud
Abbreviated transcription (Latin):
accurs u habeuinus de
itero ex qur Istr sunt talu
Interfecti qui iodo ueuerãt
Et tantus erat Iur̃ dos
dolor et tris ticra ꝙ miblus
ab aliquo poterat consblar
Ot borellus ait Snoy
hic moriar. Sed auteg
moriar me cruddellis/ me
Uindicapo de ⁊ Insteam̃ dus
dixir melius eie ul de
die Uel De noctͤ euaderemꝰ
Sz. matrandis ait nesoiis
h abiemus pouain et fortem
Et s iiii  dubio ẜ cunus
ꝙ marcilius succurret
uerba que matrandus Dixit¬
haptis nũ Recipietis omnes
auet per brarolum aut̾ / nos
uitis uelociter Interfetti ꝙr
multa uerba talia  dixit
et millus fuit ausũs ei ali¬
quid dicere S ed aute ipam
omnes Lecesi crunt tuuore
et aupistra s cupefacti.
ie e rastia mane borel¬
luo et Iusteamedus et
matiandus fecerunt armaby
surs et fuerurit u. milia
In eyius/ et exu uint ꝓportã

Expanded text:
cursum habebimus de cetero, ex quo isti sunt taliter interfecti, qui modo venerant». Et tantus erat inter eos dolor et tristicia, quod nullus ab alio poterat consolari. Et Borellus ait: «Scio, quod hic moriar, sed antequam moriar, me crudelissime vindicabo». Et Iusteamendus dixit: «Melius esset, ut de die vel de nocte evaderemus». Sed Matrandus ait: «Ne sitis habemus bonam et fortem; et sine dubio scimus, quod Marcilius succurret xit eis: «Verba, que Matrandus dixitbaptismum recipietis omnes aut per Karolum et suos eritis velociter interfecti». Et multa verba talia dixit et nullus fuit ausus ei aliquid dicere. Sed ante ipsam omnes recesserunt timore et angustia stupefacti. ie crastina mane Borellus et Iusteamendus et Matrandus fecerunt armari suos et fuerunt V milia in equis et exierunt per
Abbreviated transcription (Latin):
Bespondit q non  daret y
omũbus propinquis et pentibus
nis unũ deuariũ et Reces¬
sit ab eis. Eet oliuerins
hoc andiens fecit eum decapi¬
fare et capud et alia mẽbra
detruncatã cam magauelais
picira Ee matr̃andrs udeus
capud/ anũculi sn dolore¬
fuet. et tris licia scupefactus

Expanded text:
espondit, quod non daret pro omnibus propinquis et parentibus suis unum denarium; et recessit ab eis. Et Oliverius hoc audiens fecit eum decapitari et capud et alia membra detruncata cum manganellis proici. Et Matrandus videns capud avunculi sui dolore et tri
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt dos s arracenrs¬
melius potint portas Iutta.
⁊t autegi borellus esietad.
Iannam Ppllandus fuit aute
dicens et bar elle/ multa
putulis tis Sed mode male
onuã comparalis. Ceterum
si uelles uaptizari te mecum
Normm facerem et multa
tibi daui a lrarolo facerem
s fuersis In erpore tuo
Aor acenito Iuterfectus Ad
Able Rsponditꝭ si dares
michi C. cuntates non Renꝑẽm
Saptis iuium Sced frecias
maximam curialitatẽm egx
namꝰ z strrꝙ melior miles
ego credo cesse nuelior In
uta nr̃ã gens pugnenius
aiubo a pud Nolum uidennsꝰ

Expanded text:
potuerunt eos sustinermelius potuit, portas intravit. Et antequam Borellus esset ad ianuam, Rotolandus fuit ante, dicens ei: «Borelle, multa intulisti, sed modo male omnia comparabis. Ceterum, si velles baptizari, te meum socium facerem et multa tibi dari a Karolo facerem; si fueris in errore tuo Sarracenico interfectus». At ille respondit: «Si daretis mihi C civitates, non reciperem baptismum. Sed faciatis maximam curialitatem: ego namque scio, quod melior miles ego credo esse melior in tota nostra gente. Pugnemus ambo apud Brol
Abbreviated transcription (Latin):
tanto Rucro et uictoricead
entoria ⁊ Re diepunt Elt ꝓugit
eis. P ex ualentie ꝙ s⁊ eũ
noh occidrent daret ei. E.
nullos homratos auror et
aogercte et iuille samitas
Q auro et serico et nulle
uudaloa uulle equos
triedanos. Et oliuerins
Rerpondit ei siricguid er aros¬

Expanded text:
tanto lucro et victoria ad tentoria redierunt. Et promisit eis rex Valentie, quod, si eum non occiderent, daret eis C mulos honeratos auri et argenti et mille samita de auro et serico et mille cendatos, mille equos tardinos. Et Oliverius respondit ei: «Qui
Abbreviated transcription (French):
uos ⁊hmueb atis eranuis I
ꝓrelio gt sepratim suiegiu
pecerante enuarr augEt
Ite de uictoria gaudeis d
q plurimum dti exs axĩ¬
I sarictum felicem fecit Houo¬
asice sepeliri. Et oliuidius
dixit. et/ Ouẽ eo tabex
Regem srabencie captum
qai. Aulta e datironu
suluere: ne lcu ficiatur
Et Rarolus hepondir

Expanded text:
vos dormiebatis, nos eramus in prelio». Et seriatim, quicquid fecerant, ennarravit. Et ipse de victoria gaudens de quam plurimum et eos apud Sanctum Felicem fecit honorifice sepeliri. Et Oliverius dixit ei: «Domine, ego habeo regem Valencie captum, qui multa se daturum solvere, ne interficiatur». Et Karolus respondit
Abbreviated transcription (French):
et trarolus ait nchilid
prello aro anius pors teaqr
gentes erant fe ie et oportẽtat
uos aliquã tiluu / Rotreare
Et cdum qRar Inter ce loquerẽt᷑

Expanded text:
Et Karolus ait: «Nichil de prelio curavimus postea, quia gentes erant fesse et oportebat eos aliquantulum recreare». Et dum ista inter se loquerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ili xpoiam et male nus
ho die tractauerunt. At
Iele ait frattr ad s ne
nichil dicitis. Sed dolilo
de uobis qr hut uenis lis.

Expanded text:
iani et male nos hodie tractaverunt». At illa ait: «Frater, adhuc nichil dicitis, sed doleo de vobis, quia huc venistis.
Abbreviated transcription (French):
cha /multa daretsei. Et
aymlricus flexo Amui cum
uni. mulibus aintĩtum grarias
Led dit. krarolo i tãm / inigno
et nobilz douo sic̾ut erat
Larbona: Et Rolleindo
et ommibus barrinbut pla¬
cuit de exciucitu hog.
pos tea brarolus prechoit
ommbus ne guis e Iet
aus ns lyx ellare de retero
ay mericum. de ueuleaida
Sed an meritus de narbona

Expanded text:
alia multa daret ei. Et Aymericus flexo genu cum VII milibus militum gratias reddidit Karolo de tam magno et nobili dono sicut erat Narbona; et Rotolando et omnibus baronibus placuit de exercitu hoc. Postea Karolus precepit omnibus, ne quis esset ausus eum appellare de cetero Aymericum de Beulanda, sed Aymericus de Narbona
Abbreviated transcription (Latin):
secuuy. dt qr nox sat
non ꝑdeuer iitt exs sepelire
⁊ d die crasia ꝯmant
eorum eelebrauerunt missas
Et eis celebratis sepclielunt
ror pora. Et pos uerunt thoma
Iupta altare beate uibgnis
aute per tres brachias et di¬
nudiam. Et germã uxta
cnm pero iii ᵒ. pedes et dnindiũ
Ohrlipum aute trathedram
aꝑbrtis Alirary de greniae natũ

Expanded text:
x erat, non potuerunt eos sepelire. Sed die crastina mane eorum celebraverunt missas et eis celebratis sepelierunt corpora et posuerunt Thomam iuxta altare beate Virginis ante per tres brachias et dimidiam; et GermaGermanum iuxta eum per IIII pedes et dimidium; Philippum ante cathedram abbatis; alium de Grecia natu
Abbreviated transcription (Latin):
Bollandis dad rei Indimẽta
et nusit quẽdam anulum
arereum. Regiit. que uaiede
nalligebat eum et rotidie
cercabatur cum marite suõ
fouens par em xpranore
et ceaderans ꝙͣ ꝑlurinum

Expanded text:
Rotolandus dedit ei indumenta et misit quendam anulum aureum regine, que valde diligebat eum et cotidie altercabatur cum marito suo fovens partem christianorum et desiderans quam plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
amhs duõ/ non de uent qui ui
didetus dommio dyplictre
Sd sue debet comno poront
melins potuerit de ẜuire
et cum tumire et amare.
atr iste sunt peticiones
congpne que a boins debentͦ
dũs exandiri Sad So
nullumm dommo mes ẜuiaũ¬

Expanded text:
n debet queri videtur domino displicere; sed suo debet domino, prout melius potuerit, deservire et eum timere et amare. Et iste sunt petitiones congrue, que a bonis debentur dominis exaudiri. Sed ego nullum domino meo Ka
Abbreviated transcription (Latin):
maules dedecus et Iuferore
pysĩ nuus hoc is tratis et enuis
anisalium approbuueriut di¬
cietẽs ꝙ melius erat hociface
et arrepto uoe enuites
per tõtqm moctem Incrastiũ
ate mebidiem apud patãtiũ
quos ꝓbe Inneuerunt et ounã

Expanded text:
maius dedecus ei inferre possumus, hoc sciatis». Et eius consilium approbaverunt dicentes, quod melius erat hoc facerEt arrepto itinere euntes per totam noctem in crastinum circa meridiem apud Palacium quos ibi invenerunt, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
armari et dedeount ex oñbus¬
Partibus prelium cuuitati
et frtrlinetiurt fassatar Sed
antraredars et uorellus nun
sans⁊ eprerute b Auit Ibi

Expanded text:
armari et dederunt ex opartibus prelium civitati et intraverunt fossata. Sed Matrandus et Borellus cum suis exierunt et fuit ibi
Abbreviated transcription (French):
ꝑ cus It enuh ꝙ crrculum
grlrs et medietatem tutr
usqs d terr au oiutuo
xp aint. Et Roleandus hot
uideres qni nolebũt enm tangere
renidis Et In alia pou caplit

Expanded text:
lum galee et medietatem scuti usque ad terram omnino separavit. Et Rotolandus hoc videns, qui nolebat eum tangere cecidit, et in alio ictu capud
Abbreviated transcription (Latin):
de duncam. Eet Reypondit er
Duellum approbo et Racam
Sed ad hut. Rogarem te ut
baplis inmꝰ Reciperes et cus
S melroribus Ioturs tuoie
hrauoli Et Dum Ista aterae
Loquerentu ay meritus de
narbona ue̾uit et ⁊dixit
borello ut er Redderet nuouaz
et insi. faceret falsus et
productor Iemtieret St
Gurellus Respoudit ꝙ meu/¬
tiebatur. et se Roblaide
placeret ꝙ s tatimm y muldubi
e xrsaret᷑ e at Rollandꝰ

Expanded text:
devincam». Et respondit ei: «Duellum approbo et faciam; sed adhuc rogarem te, ut baptismum reciperes, et eris de melioribus tocius curie Karoli». Et dum ista inter se loquerentur, Aymericus de Narbona venit et dixit Borello, ut ei redderet Narbonam et, nisi faceret, quod falsus et proditor remaneret. Et Borellus respondit, quod menciebatur et, si Rotolando placeret, quod statim proculdubio excusaret se. Et Rotolandus
Abbreviated transcription (Latin):
anteiscer posatis eusits In.
manib us deportana et /Itrue/¬
runt n exd̃ Et quit Ibi tanta
Irages et tanta detroucatio
meubrorum et tauta sangnis
effusio ac si per dues dies
de celo polinendo fortitero
Interfecti iiiiᵃ mulia Ita ꝓ de
nuille Et quãdringuti xꝯpiam
fuexunse toi Iutter fecte E
hocreclna Intrairt ciuritatem
qer non potiut dos doltĩionis
pte : uollilit u. lanceas fractas
Aoi stu̾to et q̃liber carim scutiẽ
ꝑforauerat et iiiiͦͬ lelos Et
Daostide clans itrount porr̾tas
urutatis et pliuart cadebaꝵ

Expanded text:
ante se positis enses in manibus deportantes irruerunt in eos. Et fuit ibi tanta strages et tanta detruncatio membrorum et tanta sanguinis effusio, ac si per duos dies sanguis de celo pluendo fortiter t ibi interfecti IIII milia, ita quod de mille; et quadringenti christiani fuerunt ibi interfecti Et Borellus intravit civitatem, quia non potuit eos ulterius ipse detulit V lanceas fractas in scuto, et quelibet earum scutum perforaverat, et IIII telas. Et postea clauserunt portas civitatis et pluvia cadebat.
Abbreviated transcription (Latin):
prositrauiti se. d pequo et
eficebunt caitum plantiii
raren Dt miserunt suos
auitros apnd. crassam ut
deshenent des lecta ad cor¬
pora deferenele. Et omues
monachi dolore maxiuir
augustrati ceperunt ers cum
mapiuna pcccess ĩout Ineccliã
et h enoiabili cau tu. Et
abluerunt corpora et In lectis
pulcherpuns roopertis cerias
pauuuis et preciosis posuert
Cos aute altare boeate Ygnus
et quilebet pres biteroꝵ pro aia¬
buge eorumꝰ corde purisi imro
cele brant / dostẽa tractautes
L. corumi Iepultura dixit
helias carissum noy eser
deccus ut, ne sciente domio

Expanded text:
quo et fecerunt tantum planctum, rare, et miserunt suos nuncios apud Crassam, ut defferrent eis lectos ad corpora deferenda. Et omnes monachi dolore maximo angustiati receperunt eos cum maxima processione in ecclesia et honorabili cantu; et abluerunt corpora et in lectis pulcherrimis, coopertis sericis pannis et preciosis, posuerunt eos ante altare beate Virginis, et quilibet presbyterorum pro animabus eorum corde purissimo celebravit. Postea tractantes de eorum sepultura dixit Helyas: «Karissimi, non esset decens, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Endinum tp̃łm. et ałii/ magra
nouis pous Ihe egorem tuamn
es. poostea/ pł edibis ħ ic
ad opus Isludi ꝑoficiendimꝰ
facra ꝯmomiam caipud naxbonam
eris Nobis necasꝭ arius
Dum Cany nouaddemus. Et Riber/¬
uolanctas ed mplebitur. Mam

Expanded text:
m, et alii magistri everis, pone ibi uxorem tuam et postea redibis hic ad opus istud perficiendum; fac, quoniam apud Narbonam eris nobis necessarius, dum eam obsidemus». Et Robervoluntas adimplebitur
Abbreviated transcription (Latin):
pr stecerunt aln qui sunt
nu slatenus du bitẽtis. Quarc
meubonam krarplo Redderetis
enteqꝰ uos met et alios uinctõ
nrortis trad ẽretis. Et mine
uorelli que ita crudeles
nephande n principis uid¬
uantur modo apparet ꝙ sy
uichilum fuit Reddacte
Ita sei srati et nuste ab
Sum. umuibus suns Reuers q
ad tentoria pori paratis
comes troms ne splentadiier
ruederunt/ Per acta
ceua helias  pixit lrarolo
Iesset deceters ad crassam
e dire. Et thomas et om
sin traderentur modis umobus

Expanded text:
 sunt, alii qui sunt nullatenus, dubitetis. Quare Narbonam Karolo redderetis, antequam vosmet et alios vinculo mortis traderetis! Et mine Borelli, que ita crudeles et nephande in principio videbantur, modo apparet, quod in nichilum sint redacte». Et ita ipsi irati et mesti ab cum omnibus suis reversus ad tentoria preparatis comestionibus splendide comederunt. Peracta cena Helias dixit Karolo esset de cetero, ut Crassam rediret et Thomas et socii sui traderentur modis omnibus