comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
masellus paenti more regũ . ut sellã uixta poner&: item
postra custodiȩ causa turmã eqͥtũ romanor. utrũq: negaue¬

Expanded text:
Metellus petenti, more regum ut sellam iuxta poneret, item postea custodiae causa turmam equitum Romanorum, utrumque negaue
Abbreviated transcription (Latin):
nũc qͥ rices c̃ illoꝵẜ suꝑbic me hominẽ nouũ: Suȩ illi audire
& legene solent rord partẽ iuidi. alici egom& gess Luȩ
illilitteris : eaegomilitando didici Nunc uos existimate.

Expanded text:
nunc, Quirites, cum illorum superbia me hominem novom. quae illi audire aut legere solent, eorum partem vidi, alia egomet gessi; quae illi litteris, ea ego militando didici. nunc vos existumate
Abbreviated transcription (Latin):
socordiatorpescere sinunt cũ psertĩtam multe uariȩq
sint artes erumi: quib sũma daritudo parat. Uerũ exhis

Expanded text:
socordia torpescere sinunt, cum praesertim tam multae variaeque sint artes animi, quibus summa claritudo paratur. Verum ex i
Abbreviated transcription (Latin):
gladio minitarent: Dũ hȩc insenatu agunt: ⁊ du legatis
allo rebrũ ⁊ tico uolturcio. cõꝓbato eorũ indicio premia
decernunt : libti.⁊ pauci exclicntib lentuli diuersis itine¬
rib opisices atq: seruicia muicis ad cũ cripiendũ sollicitabt

Expanded text:
gladio minitarentur. Dum haec in senatu aguntur et dum legatis Allobrogum et T. Volturcio, conprobato eorum indicio, praemia decernuntur, liberti et pauci ex clientibus Lentuli divorsis itineribus opifices atque servitia in vicis ad eum eripiundum sollicitab
Abbreviated transcription (Latin):
gurtha captꝰant occis for& iꝑiuĩ numidiȩ sine mora habi¬
turũ: Id ad eomature posse euenire supse õsul ad idbellũ
mssus for& : staq: lillũ & equites pe. milites inegociato¬
ris alios ipse. plerosq pacis spes impellit uti romã ad
suos ne cessarios. asꝑeuima& ello debello scribant inariũ
imꝑatorẽ poscant sic illi amultis mortalib: hon estis sima

Expanded text:
gurtha captus aut occisus foret, imperium Numidiae sine mora habiturum; id adeo mature posse evenire, si ipse consul ad id bellum missus foret. Itaque et illum et equites Romanos, milites et negotiatores, alios ipse, plerosque pacis spes impellit, uti Romam ad suos necessarios aspere in Metellum de bello scribant, Marium imperatorem poscant. Sic illi a multis mortalibus honestissima
Abbreviated transcription (Latin):
censos pleros   Id factũ alii mopia bonoꝵs. alii ꝑ ambitionẽ
c̃sulis memorabant qđ abeo genere celebratꝰ auct qu erat
& honumi potentiã q̃renti egentissimꝰ qͥsq: opostunissin ÷ deger
neq suet cara. quippe q̃ nulla sut & om̃ia c̃ p̃tiohonesttuuden

Expanded text:
censos plerosque. Id factum alii inopia bonorum, alii per ambitionem consulis memorabant, quod ab eo genere celebratus auctusque erat et homini potentiam quaerenti egentissimus quisque opportunissimus, cui neque sua cara, quippe quae nulla sunt, et omnia cum pretio honesta viden
Abbreviated transcription (Latin):
naturã. cirtã arinis expugnare po est. uallo atq fossa
menia circũdat turres extruit casq: p̃sidis sirmat:
Pretera dies. noctesq autꝑiũ. aut dolis tẽptare
defensorib meniũ. p̃mia modo. mͦ formidinẽ ostentare.
suos hortando adius tutẽ arrigere. prors intentꝰ cuncta
parare. Adherbal. ubi intellegit om̃s suas fortimas inex¬
tremositas. hostẽ iifestũ sibi. auxilii spẽ nullã. penuria
rerũ necessariarũ bellũ trahi m̃ posse. ex his qui una circã
ꝓfugerant. duos mnaximeinpigros delegit : eos mnulta

Expanded text:
llo atque fossa moenia circumdat, turris extruit easque praesidiis firmat; praeterea dies noctisque aut per vim aut dolis temptare; defensoribus moenium praemia modo, modo formidinem ostentare; suos hortando ad virtutem arrigere; prorsus intentus cuncta parare. Adherbal ubi intellegit omnis suas fortunas in extremo sitas, hostem infestum, auxili spem nullam, penuria rerum necessariarum bellum trahi non posse, ex iis, qui una Cirtam profugerant, duos maxime impigros delegit; eos multa
Abbreviated transcription (Latin):
parauerat copias secũ portare : paucis dieb ina fricĩ pficis¬
cit: Sam om̃s erercit ue c̃ uenerat. numidia deduct ꝓsurs

Expanded text:
parauerat copias secum portaret, paucis diebus in Africam proficiscitur; nam omnis exercitus, uti convenerat, Numidia deductus
Abbreviated transcription (Latin):
neaceidat ubieuenit frustra iuditio in plores: O aptaurbe.
nichil fic reliqͥuictis. sed pdeos in mortalis uos ego appello
q semꝑdomos uillas signo tabulas urãs pluris quã rẽp̃.
fecistis. suistacuiꝰcũq modi sunt. que ami plexam ini r&eiere.
si uo luptatib ur̃is otiũ p̃bere uultis. exꝑgiscimini aliquãdo

Expanded text:
ne accidat, ubi evenit, frustra iudicia inplores: capta urbe nihil fit reliqui victis. sed, per deos inmortalis, vos ego appello, qui semper domos, villas, signa, tabulas vostras pluris quam rem publicam fecistis: si ista, quoiuscumque modi sunt quae amplexamini, retinere, si voluptatibus vostris otium praebere voltis, expergiscimini aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
fuga pleriq: abustis armuis. ꝓximũ colliẽ occupauerunt:
Noratq: p̃da castrorũ : hostes qͦmuiꝰ iuctoria uterent᷑ remo¬
rata sunt: Demiꝰ lugurthei postero die. cũ aulo incolloqͥo
ũba fecit ita isi ipsũ cũ exercitu fame Iferro clausũ teu&

Expanded text:
fuga, plerique abiectis armis, proximum collem occupauerunt. Nox atque praeda castrorum hostis, quo minus victoria uterentur, remorata sunt. Deinde Iugurtha postero die cum Aulo in colloquio verba facit: tametsi ipsum cum exercitu fame et ferro clausum te
Abbreviated transcription (Latin):
ta audacia. quantaq aninuius fiussa inexercitu catilinę.
Dafere quẽ quisq: uuius pugnando locũ cȩperat xũ amissa anima.
corpore tegebat : auci aut̃ quos medios cohors ptoriadisierat
paulo diuersi s om̃s tañ ad ũsis uulnerib c̃ciderant. Cati

Expanded text:
ta audacia quantaque animi vis fuisset in exercitu Catilinae. Nam fere quem quisque vivus pugnando locum ceperat, eum amissa anima corpore tegebat. Pauci autem, quos medios cohors praetoria disiecerat, paulo divorsius, sed omnes tamen advorsis volneribus conciderant. Cati
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑara. O ed post quã luxu atq desidia ciuitas corripta ÷
rursus res p̃. magnitud ine sua. imperato atq magistra¬
tuũ uicia sustentabat ac sicuti effeta parentu multis
tempestatib haud sane quis ꝗ romȩ uirtute magn fuit:
Sed memoria mei. ingenti uistute. diuersis morib fuere
uiriduo ai. cato & & cesar: Quos qm̃ resobtulerat silen

Expanded text:
aret. sed postquam luxu atque desidia civitas corrupta est, rursus res publica magnitudine sua imperatorum atque magistratuum vitia sustentabat ac, sicuti effeta parentum ui, multis tempestatibus haud sane quisquam Romae virtute magnus fuit. sed memoria mea ingenti virtute, divorsis moribus fuere viri duo, M. Cato et C. Caesar. quos quoniam res obtulerat, silen
Abbreviated transcription (Latin):
lauere: Erdichi qui om̃em ꝑtatẽ inoptimis artib: egi. beue
facere iã ex c̃su &udinȩ maaitura uestic: Bellũ megerere
cũ iugustha uissistis: Quarem nobilitis egeticane allit

Expanded text:
lauere; mihi, qui omnem aetatem in optimis artibus egi, bene facere iam ex consuetudine in naturam vertit. bellum me gerere cum Iugurtha iussistis, quam rem nobilitas aegerrime tulit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiũ. neq insidus opprimi posse hominẽ tã acceptũpopta
statiut eũ obiectare peridis. & comͦfos tunã ceptare:
gt bello numiantino. nuupsa cũpopło romano. ẽquitũ ati

Expanded text:
im neque insidiis opprimi posse hominem tam acceptum populstatuit eum obiectare periculis et eo modo fortunam temptare. Igitur bello Numantino Micipsa, quom populo Romano equitum atque
Abbreviated transcription (Latin):
lui om̃ib c̃tionib capitis ar aessere mariiuirtut ẽ ĩn manius
celebrare: Beniq plebes sic accensa : uti opifices a grestes ꝗ s¬
om̃s qͦrũ res fidesq inmanib sitȩ erant: relictis apib frequẽ¬
tarent mariũ & sua necessar a pꝰilliꝰ honorẽ ducerent: Ita

Expanded text:
lum omnibus contionibus capitis arcessere, Mari virtutem in maius celebrare. Denique plebes sic accensa, uti opifices agresteomnes, quorum res fidesque in manibus sitae erant. relictis operibus frequentarent Marium et sua necessaria post illius honorem ducerent. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
flixi. dolis haud difficult capiebant : Pamut cuiq studiũ
exetate flagrabat. aliis scosta prebere. aliis canes. atq:
equos mercari Postremo neq sumptui. neq modestiȩ
suȩ parcere dũ illos obnoxios. fidosq sibi facerae ꝑcio
fuis se ñ nullos. qͥita existimarent iuuentutẽ quȩ domum
catilinȩ frequentabat: parũ honestepudicitiã habuisse:

Expanded text:
fluxi dolis haud difficulter capiebantur. nam ut quoiusque studium ex aetate flagrabat, aliis scorta praebere, aliis canes atque equos mercari; postremo neque sumptui neque modestiae suae parcere, dum illos obnoxios fidosque sibi faceret. scio fuisse nonnullos, qui ita existumarent iuventutem, quae domum Catilinae frequentabat, parum honeste pudicitiam habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
solles tissimꝰ om̃iũ in paucis tẽpestatib factus est. Ad
hocmilites bengne appellare multis rogantib aliis
ꝑseipse dare: Deneficia iuit accipere s rapperantiꝰ

Expanded text:
sollertissimus omnium in paucis tempestatibus factus est. Ad hoc milites benigne appellare, multis rogantibus, aliis per se ipse dare beneficia, inuitus accipere, sed ea properanti
Abbreviated transcription (Latin):
primo singulos appellar ẽ hortari alios alios teptare opes
suas in paratã rem publicam. magno pͥmia conuirationis docere:
Ubisatis ex plorata sut̃ quȩuoluit: inunũ oñis conuocat quib maxi¬
ma necessitudo & primũ audatiȩ merat: Eoconuengre senatorir
ordins p̃ lertulus sura p̃ autroni .I. cussius longnꝰ ã c& hegus¬
p̃ serius sillȩ serui filiid uarguntius .& annus .a. portuis
lȩca .ł. bestia a. curĩ. Preterea exequestr ordine .on.fuliuuis
nobilior . P. statili p̃. gabinĩ capito. &. corneli: Ad hocmulti
ex colonus ⁊ municipiis domi nobileserant p̃terea conplures paulo

Expanded text:
primo singulos appellare, hortari alios, alios temptare; opes suas, inparatam rem publicam, magna praemia coniurationis docere. Ubi satis explorata sunt, quae voluit, in unum omnis convocat, quibus maxuma necessitudo et plurumum audaciae inerat. Eo convenere senatorii ordinis PP. et Ser. Sullae Ser. filii, L. Vargunteius, Q. Annius, M. Porcius Laeca, L. Bestia, Q. Curius; praeterea ex equestri ordine M. Fulvius Nobilior, L. Statilius, P. Gabinius Capito, C. Cornelius; ad hoc multi ex coloniis et municipiis domi nobiles. erant praeterea complures paulo
Abbreviated transcription (Latin):
montib: atq copiis hostiũ sese dausum urbe res aduersas
neq fuge. neq p̃sidis ullã spem õptimũ factura ffitalire
fortiunã belli teptare statiut cu antonio qua primũ confligere:
ltaq contione aduocata. huiꝰcemodi orationẽ habaũt.
Conꝑtũ ego habeo milites uerba uirtute naddere. neq ex
igiauo strenui. neq forte extinudo exercitũ: oratione
imperatoris fieri Quanta cuiꝰq animo audatia. natura.
aut morib inest: canta inbello patere solo: Nuenuq gła.
officit : B ed ego uos quopauca monere aduocaui. simuluti
causã mei consilii aꝑirem ꝓcitis equidẽ milites socordia
atq ignauia. lentuli : quantã ipsi nobq dadẽ adtulerit.
quoq mͦdũ exurbe p̃sidia opperior: ingulliã ꝓficiscineqͥ

Expanded text:
montibus atque copiis hostium sese clausum, in urbe res advorsas, montibus atque copiis hostium sese clausum, in urbe res advorsas, neque fugae neque praesidi ullam spem, optumum factu ratus in tali re fortunam belli temptare, statuit cum Antonio quam primum confligere. Itaque contione advocata huiusce modi orationem habuit: "Compertum ego habeo, milites, verba virtutem non addere neque ex ignavo strenuum neque fortem ex timido exercitum oratione imperatoris fieri. Quanta cuiusque animo audacia natura aut moribus inest, tanta in bello patere solet. Quem neque officit. Sed ego vos, quo pauca monerem, advocavi, simul uti causam mei consili aperirem. Scitis equidem, milites, socordia atque ignavia Lentuli quantam ipsi nobisque cladem attulerit quoque modo, dum ex urbe praesidia opperior, in Galliam proficisci neq
Abbreviated transcription (Latin):
currebant. Opib ciurationis fraus: sumil alienũ susiatio¬
nib: existimans uideri: causa cuuis̃. cuserius fugitiuis cmunu¬
cauisse Pes postquã incastra nunti puenit. ronis c̃iurationẽ
pacefactũ. delentulo &c ediego caerisq. quos supꝰ memor aui
supplicũ suptũ pleriq quos adbellũ rapinaru spes. autnouad
rerũ studiũ in lexerat dilabunit᷑ : Reliquos. catili aper
montes asposimagnis itinerib: magrũ pistoriosem ũbducit:
Coconsilioũti ꝑ tramites occulte ꝑfugera ingalliã trans¬
alpinam: at maellus celer c̃trib: legionib: in agro
piceno p̃sidebat ex difficultate reru eadẽ illa existuman
que supra diximꝰ catilinã agitaro: gitꝰ ubi it cĩ exꝓfugis
cognouit: castra ꝓperemouit. ac subipsis radicib: mnontium
consedit: qua illi descẽsus erat ingalliã ꝓperanti: ꝓdeq tam̃
antoniꝰ ꝓcul aberat ũt pote quimagno exercitu locis eqũ orib
expeditos infuga sequeraur : Sed catilina post quã uida

Expanded text:
currebant, opibus coniurationis fretus, simul alienum suis rationibus existumans videri causam civium cum servis fugitivis communicavisse. Sed postquam in castra nuntius pervenit Romae coniurationem patefactam, de Lentulo et Cethego ceterisque, quos supra memoravi, supplicium sumptum, plerique, quos ad bellum spes rapinarum aut novarum rerum studium illexerat, dilabuntur; reliquos Catilina per montis asperos magnis itineribus in agrum Pistoriensem abducti eo consilio, uti per tramites occulte perfugeret in Galliam Transalpinam. At Q. Metellus Celer cum tribus legionibus in agro Piceno praesidebat ex difficultate rerum eadem illa existumans, quae supra diximus, Catilinam agitare. Igitur ubi iter eius ex perfugis cognovit, castra propere movit ac sub ipsis radicibus montium consedit, qua illi descensus erat in Galliam properanti. Neque tamen Antonius procul aberat, utpote qui magno exercitu locis aequioribus expeditus in fuga sequeretur. Sed Catilina, postquam videt
Abbreviated transcription (Latin):
pditionẽ tunebat.q iutareposse celeritate putabat Na
talia c̃silia ꝓotiũ &eroportunitate : c̃api At maellusubi
oppidanos p̃lio intentos. simul & oppidũ loꝑib && locomunitũ
uid& : uallo fossaq: mȩnia circũ uenit dein deiub&e locisex
copia maxme idoneis uineas agere suꝑq: easaggerẽ iacere
& suꝑ aggerẽ inpositis turrib: õpus & ad nunistratostutari:

Expanded text:
ditionem timebat, quam vitare posse celeritate putabat: nam talia consilia per otium et ex opportunitate capi. at Metellus, ubi oppidanos proelio intentos, simul oppidum et operibus et loco munitum videt, vallo fossaque moenia circumvenit. dein duobus locis ex copia maxume idoneis vineas agere, superque eas aggerem iacere et super aggerem inpositis turribus opus et administros tutari
Abbreviated transcription (Latin):
nonuin aret lamut que cũ illo graues mimicitias exeraebs
iso obpugnat inuiditio pecuniarũ rep&undarũ: ꝓpẽ euidã
transpadam supplicuũ in ustũ. Catulus expaettionc ponti¬
ficatꝰ odio inaensus qđ eitrema uetate maximis honoribus
usus ab ad olescertulo cuesare uictus discosserot. sis autem

Expanded text:
exercebat: Piso oppugnatus in iudicio pecuniarum repetundarum propter cuiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat. Res autem
Abbreviated transcription (Latin):
Tentũ accepit : maiora imagis asꝑo ad g̃di. tempiusu ẽ
Erat int̃ ingenes solitudines oppidũ magnũ atq ibilen nõ e
capsa. cui c̃ditor hercules lybis memorabat: edi ciues apđ
iugusthã inmunes Leui imꝑio & ebea fidelis simi habebaN

Expanded text:
tentum accepit, maiora et magis aspera aggredi tempus visum est. Erat inter ingentis solitudines oppidum magnum atque valens nomine Capsa, cuius conditor Hercules Libys memorabatur. Eius ciues apud Iugurtham immunes, leui imperio et ob ea fidelissimi habeban
Abbreviated transcription (Latin):
facere uidaur. Uosaue adherbal & hiempsal colite.
obseruate talẽ hunc iurũ. initamini uirtutẽ. aeniteniuu

Expanded text:
ugurthino «uos autem Adherbal et Hiempsal colite obseruate talem hunc uirum, imitamini uirtutem et eni
Abbreviated transcription (Latin):
Rł noubriũ simul id quot ntali
enta. atq. prodigia nuntiabant. alii conuentꝰ
fieri arma por¬
ru cormapor gi capu atq in apulia seruilebellũ mouer:
git senatꝰ detr ai .&. marei rerfesulas & mecellus cretic᷑ in
apuliã cirtũq: in loca missi. Ntriq adurbẽ imperatores erant

Expanded text:
 Novembris. Simul, id quod in tali tenta atque prodigia nuntiabant, alii conventus fieri, arma portari, Capuae atque in Apulia servile bellum moveri. Igitur senati decreto Q. Marcius Rex Faesulas, Q. Metellus Creticus in Apuliam circumque ea loca missi — ii utrique ad urbem imperatores erant
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ. celũ nocte atq nubib: obscuratũ. periculũ anceps
Sostrenio fugere. an manere tutĩ for&: in incertoerat U
ex eo numero quos paulo ante corruptos diximꝰ. c̃hohors
una ligurũ cũ duab: turmis thracũ ⁊ paucis gaari s mla¬
bus. transiere ad regẽ Etcenturio primi pilit̃ cielegions
ꝑmunitionẽ quã uti defender& acceperat : Locũ hostib in¬

Expanded text:
hostium, caelum nocte atque nubibus obscuratum, periculum anceps; postremo fugere an manere tutius foret, in incerto erat. sed ex eo numero, quos paulo ante corruptos diximus, cohors una Ligurum cum duabus turmis Thracum et paucis gregariis militibus transiere ad regem, et centurio primi pili tertiae legionis per munitionem, quam uti defenderet acceperat, locum hostibus in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dari ubi frum̃to aut pabulo operat cõhortes comi eqͥtatu
p̃sidiũ agitabiand: Exercit partẽ ipse reliquos mari duceb.
s. aqnimagis quẽ p̃da: ageruastaba t᷑. duob locis haudlon¬
ge unẽses castra facieban. Ubiui operat: cuncti a deran
caerũ q fuga atq fornudo lati crescera. Aiuisi ageban. No

Expanded text:
dari; ubi frumento aut pabulo opus erat, cohortes cum omni equitatu praesidium agitabant; exercitus partem ipse, reliquos Marius ducebat. sed igni magis quam praeda ager vastabatur. duobus locis haud longe inter se castra faciebant; ubi vi opus erat, cuncti aderant; ceterum, quo fuga atque formido latius cresceret, divorsi agebant. eo
Abbreviated transcription (Latin):
utstudiis ciulib bellũ atq uast icas italic sinc fatera
Med priusquã huĩcemodirei nitũ expediã. pauca siq
repaam quadao gnoscendũ onua tid ustria magis
q in aptosint  Bello punico scđo quodix cartagienisu
hannibal. post magutadine nomntis ramani italiȩ opes
receptꝰ a p. scipione. cui pꝰcea a fricma cognomen ex¬
ius tute fuit. multaa pclara reimilitris: facmora
fecerat: Ob q auetis cas tagntensib & capto siface.
cuĩ anafrica magnũ atq. lace impertũ ualnit popłs
romiius. quascũq: urbes & agros manucꝯerat : regidetio

Expanded text:
processit, ut studiis civilibus bellum atque vastitas Italiae finem faceret. sed prius quam huiusce modi rei initium expedio, pauca supra repetam, quo ad cognoscundum omnia illustria magis magisque in aperto sint. Bello Punico secundo, quo dux Carthaginiensium Hannibal post magnitudinem nominis Romani Italiae opes receptvirtute fuit, multa et praeclara rei militaris facinora fecerat. Ob quae victis Carthaginiensibus et capto Syphace, cuius in Africa magnum atque late imperium valuit, populus Romanus, quascumque urbis et agros manu ceperat, regi do
Abbreviated transcription (Latin):
grãm nr̃amte experiri nũc ꝗdo ꝑ illã lic& festinci
atq uti cȩpisti ꝑge. Abulta atq: opostuna habes. quo
faciliꝰ errata officiis suꝑes : Sostremo hoc impectus

Expanded text:
ram te experiri, nunc, quando per illam licet, festina atque, uti coepisti, perge. multa atque opportuna habes, quo facilius errata officiis superes. postremo hoc in pectus
Abbreviated transcription (Latin):
resistere ñ poterant. quin illa lalia talia placeresibi saterem
occulte pamicos. ac maxime ꝑ homines nõis latini: Isocios
italicos: in pedim̃ta parabant. Sđ plebes incredibile mems

Expanded text:
resistere non poterant, quin illa et alia talia placere sibi faterentur, occulte per amicos ac maxime per homines nominis Latini et socios Italicos impedimenta parabant. Sed plebes incredibile mem
Abbreviated transcription (Latin):
bellacarũ time pirlibtatis. Mulo oms infesti. ac maxinu qui
manu salutẽ quȩ siuerat: Ob ca c̃sul albuiꝰ exdelicto fr̃is
muidit̃ acdeinde periculũ timens senatũ de federe c̃sule¬
bat & tanĩ interĩ exercitui suo olienticũ. scriberb absocus

Expanded text:
bellicarum timere libertati; Aulo omnes infesti, ac maxume qui manu salutem quaesiverat. ob ea consul Albinus ex delicto fratris invidiam ac deinde periculum timens senatum de foedere consulebat, et tamen interim exercitui supplementum scribere, ab soc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ marunas uiutias pe . lam̃ hec calia faemiera enpurit
suscrpisse. parũ habutere : Naq postremo leges malestas
ura diumna a humana om̃ia hostib: tricdita sura:
eque eosquita fecere. pud& aut penita : sd incedunt ꝑ

Expanded text:
 maxumas divitias esse. tamen haec talia facinora impune suscepisse parum habuere, itaque postremo leges, maistas vostra, divina et humana omnia hostibus tradita sunt. neque eos qui ea fecere pudet aut paenitet, sed incedunt
Abbreviated transcription (Latin):
feneratorũ. atq ptous fuit : Eepe maiores urĩ nuserti plebis
romane : decretissius in opiȩ ciꝰ opitulati sunt: acno aissime

Expanded text:
eneratorum atque praetoris fuit. saepe maiores vostrum, miseriti plebis Romanae, decretis suis inopiae eius opitulati sunt, ac novissume
Abbreviated transcription (Latin):
ptoriã ininedios horss induic: eosq ꝑ iurbatos. atq
alios alibi resistentes int̃ficit Deinde uerimq: exlaterib:
caeros ad gredit : mm inliꝰ ⁊ pesulamꝰ in primis pugnant es cadũt
Post qua fustis copias. seque cũ paucis relictũ uid&. memor

Expanded text:
toriam in medios hostis inducit eosque perturbatos atque alios alibi resistentis interficit. Deinde utrimque ex lateribus ceteros aggreditur. Manlius et Faesulanus in primis pugnantes cadunt. Catilina postquam fusas copias seque cum paucis relictum videt, memor
Abbreviated transcription (Latin):
mops alienas opes expao tani erat maustatis popłiromani
ꝓhibere inuriã. neq paticuĩ quã regiũ pscelus crescere:
Uerũ go his sinib: erectus sũ. quos mauo ub. meis popłs ronis
dedit Unde pat̃ a auus is. una uobiscu expuleros phacẽ
⁊ carhagnienses: Trã beneficic midi erepta sũt :pc. uosin¬

Expanded text:
inops alienas opes expecto, tamen erat maiestatis populi Romani prohibere iniuriam neque pati quoiusquam regnum per scelus crescere. verum ego iis finibus eiectus sum, quos maioribus meis populus Romanus dedit, unde pater et avos meus una vobiscum expulere Syphacem et Carthaginiensis. vostra beneficia mihi erepta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nichil sus picantes dant: cassi sem&e eobreui uenturũ polli¬
cetur. Acpaulo ante legatos exurbe ꝓficiscit : Lentulꝰ
cũhistãtu uͦł turtiũ. quendã crotoniensẽ mitat. ut allobro¬
ges prius quã domũ ꝑgerent. cũ catilina data atq accepta
fide sociaatẽ confirmarent. Ipse uolturcio literas cid
catil inc̃dat quarũ exẽplũ in frascriptũ cs Quisi : ẽx co
que ad temisi cognosces Pic cogites. inquanta calamutate
sis ⁊ memiuneris te uirũ eẽ: oonsideres quid tuȩ rationes

Expanded text:
nihil suspicantes dant, Cassius semet eo brevi venturum pollicetur ac paulo ante legatos ex urbe proficiscitur. Lentulus cum iis T. Volturcium quendam Crotoniensem mittit, ut Allobroges, prius quam domum pergerent, cum Catilina data atque accepta fide societatem confirmarent. ipse Volturcio litteras ad Catilinam dat, quarum exemplum infra scriptum est. 'Qui sim, ex eo, quem ad te misi, cognosces. fac cogites, in quanta calamitate sis, et memineris te virum esse. consideres, quid tuae rationes
Abbreviated transcription (Latin):
exuel turcio aut allo brogib: audisse dicerent magnã
Alimuidum cens louesiant us eo ut non nulli cmutes

Expanded text:
ex Volturcio aut Allobrogibus audisse dicerent, magnam illi invidiam conflaverant, usque eo ut nonnulli equites
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quõ neergo familia nr̃a qui&da erit. sꝗꝑ neisanguine.
ferro fugauer sobit᷑ : dũ cardiagmiiens es incolomes furre.

Expanded text:
Numquamne ergo familia nostra quieta erit? Semperne in sanguine ferro fuga versabitur? Dum Carthaginienses incolumes fuere
Abbreviated transcription (Latin):
pulerat necontrarẽ publicã d sentira: Croṽ sep̃sidica
anicorũ. atq dient ũ occulteh abebat: Ibst quã dicscomitioꝵsꝰ
uenit. ⁊ catiune. neq paeitio neq uisidiȩ quas consuli fecerat

Expanded text:
pulerat, ne contra rem publicam sentiret; circum se praesidia amicorum atque clientium occulte habebat. postquam dies comitiorum venit et Catilinae neque petitio neque insidiae quas consuli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdedicora patrimonus amusis. postrenio onis quos flagitiui.
aut faciiꝰ domo expulerat huronici sic̃ insentuna conflarorant
Dende multi memores sillanȩ uictoriȩ qđ er ꝙregar usmlitib.

Expanded text:
dedecora patrimoniis amissis, postremo omnes quos flagitium aut facinus domo expulerat, ii Romam sicut in sentinam confluxerant. deinde multi memores Sullanae victoriae, quod ex gregariis militib
Abbreviated transcription (Latin):
et. Rtlli alteri generis humilitas fauorẽ ad diderat:
Oaccrũ inutroq magis studia partiuĩ: ꝗ bona aut malasuame¬
derata. Preterea seditiosi magistrat : uulgũ excitare. Moel

Expanded text:
t illi alteri generis humilitas fauorem addiderat. erum in utroque magis studia partium quam bona aut mala sua moderata. Praeterea seditiosi magistratus uulgum exagitare, Me
Abbreviated transcription (Latin):
in primis studia homuiũ accendit ad consulatũ mandaudũ MA
tutlio enaroni: Naq inntoa pleraq nobilitas iti uidit estimab.
&e quasi pollui consulatũ credebant. sieũ quãuis egregiꝰ homo
nouus adept fore: Ded ubi periđmm aduenit iniudiaatq
supbia post fuere: Igit comitus habitis consules delarant M
tullius &e a. antoni. Suo d factũ popłares pͥmo conuirationis

Expanded text:
in primis studia hominum accendit ad consulatum mandandum M. Tullio Ciceroni. Namque antea pleraque nobilitas invidia aestuabat et quasi pollui consulatum credebant, si eum quamvis egregius homo vus adeptus foret. Sed ubi periculum advenit, invidia atque superbia post fuere. Igitur comitiis habitis consules declarantur M. Tullius et C. Antonius. Quod factum primo popularis coniurationis
Abbreviated transcription (Latin):
repente signodato hostes inuadit: Numidȩ alii postremꝰs
cȩdere pars a sinstra acdertra: tẽptare. infensi ad eẽ atq
instare omib: locis. romanorũ ordines. cturbare qrũ &ci ã

Expanded text:
repente signo dato hostis invadit. Numidae alii postremos caedere, pars a sinistra ac dextra temptare, infensi adesse atque instare, omnibus locis Romanorum ordines conturbare. Quorum etia
Abbreviated transcription (Latin):
glam adept est Inaltero misers ꝑfugiui erat. inaltero
malis ꝑnicies: Illuis facilitas. hui constantia laudabat.
Postremo cesar in animũ induxerat. laborare. uigilare.
negotiis amicorꝰ intent: sua neglegere. Nichil denegare
quod dono dignũeẽt: sibi magnũ imperiũ. exercitũ bellũ
nouũ exobtabat ubiuirc enites cerepossa : At catoni
studiũ modestiȩ decoris .s. marime seueritatis erat MoN

Expanded text:
am adeptus est. In altero miseris perfugium erat, in altero malis pernicies. Illius facilitas, huius constantia laudabatur. Pnegotiis amicorum intentus, sua negligere. Nichil denegare quod dono dignum esset; sibi magnum imperium exercitum bellum novum exoptabat ubi sua virtus enitescere posset. At Catoni studium modestie, decoris, et maxime severitatis erat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uidelica eocera uita eopꝰ huic sccleri obstagerũ parcite
dignitati lentuli. supse puditiciȩ. si fame suȩ. sidus aut
hominib umꝗ ullis pepcit Ignoscite c&e hegi adulescen¬
tiȩ. iusi iterũ umipatrie bellũ fecit ¶sam quid egode
gabimo statilio. cȩparioloquar : quib siquicq umꝙ

Expanded text:
idelicet cetera vita eorum huic sceleri obstat. Verum parcite dignitati Lentuli, si ipse pudicitiae, si famae suae, si dis aut hominibus umquam ullis pepercit! Ignoscite Cethegi adulescentiae, nisi iterum patriae bellum fecit! Nam quid ego de Gabinio, Statilio, Caepario loquar? Quibus si quicqu
Abbreviated transcription (Latin):
fama ualebat: Iam primĩ ad olescerscaTLINa multa
nefande stupra fecerat cũ iurgine nobili cũ sacerdote ueste
ali huicemodi contrauis fasq: postremo captꝰ amore a ureliȩ

Expanded text:
fama valebat. Iam primum adulescens Catilina multa nefanda stupra fecerat, cum virgine nobili, cum sacerdote Vestae, alia huiusce modi contra ius fasque. postremo captus amore Aureli
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi pollutꝰ haber&̃ : Igit ubi mari aruspicis dicta eodẽ
intendere uid& : qs cupido animihortabat᷑ ab m& ello porendi

Expanded text:
 quasi pollutus haberetur. Igitur ubi Marius haruspicis dicta eodem intendere videt, quo cupido animi hortabatur, ab Metello petendi
Abbreviated transcription (Latin):
aedere alios alios obtruncare multos ẽtra adusosacer¬
rone pugnantes ãbt̃go crcũ uenire neq uirtꝰ neq arma
satis tegere q hostes numero plures. lundiq cir cũfusi

Expanded text:
cedere alius, alius obtruncari, multi contra aduersos acerrime pugnantes ab tergo circumveniri; neque virtus neque arma satis tegere, quia hostes numero plures et undique circumfusi
Abbreviated transcription (Latin):
turbandã rẽ pablicã inopia atq malimores stimulabans :
Cũ hoc catilina & autronĩ circit nonas decẽbris consilioci nuneato
consules intficere : Ipsifascib correptis pisone cũexercitu adop

Expanded text:
turbandam rem publicam inopia atque mali mores stimulabant. cum hoc Catilina et Autronius circiter Nonas Decembris consilio communicato consules interficere, ipsi fascibus correptis Pisonem cum exercitu ad op
Abbreviated transcription (Latin):
cares magne nntiũ cladis fuit pã ut quisq. domum
aut uuilla postremo uasuut uestuntũ calicus cencupuerat
dabat opam. ut is in pscritorũ numero at. Ita illiqͥbus
damiasippi mors latoie fuerat p̃aulo post ipsi trahebant
eq priꝰ funs uigulandi fuit q̃uã silla oris suosduitu scipleut
atq ego hiexñ in a. tullio neq his ceporib uercor ses in¬
magia ciuntate. multa ⁊ uaria ingenianit. Potest alio
cepore alio consule cuitẽ exercit mimanꝰ sit falsum
aliquid ꝓuero credi: bi hoc exemplo psenait decra ũ
consul ꝗtadiũ edirxerit. quis illifine statuae : autq:
uiquã eguere neq illis supbia obstabat quo ninus
aliena istituta. sunodo pba erant ũnitarent : Arina
aeq cela mlitaria ab samnitib: in signia magistratuũ
abtus cis pleraq supserua Posercuno quod ubiꝙ
apud sotios authostis idoneũ uidebat᷑ cũ sũmo studio domi
exequebant: imitari quã oiuidere bonis malebant: Seo

Expanded text:
res magnae initium cladis fuit. nam uti quisque domum aut villam, postremo vas aut vestimentum aliquoius concupiverat, dabat operam, uti is in proscriptorum numero esset. ita illi, quibus Damasippi mors laetitiae fuerat, paulo post ipsi trahebantur, neque prius finis iugulandi fuit, quam Sulla omnis suos divitiis explevit. atque ego haec non in M. Tullio neqmagna civitate multa et varia ingenia sunt. Potest alio tempore, alio consule, cui item exercitus in manu sit, falsum aliquid pro vero credi. Ubi hoc exemplo per senatus decretum consul gladium eduxerit, quis illi finem statuet aut quis umquam eguere; neque illis superbia obstabat, quo minus aliena instituta, si modo proba erant, mitarentur. arma atque tela militaria ab Samnitibus, insignia magistratuum ab Tuscis pleraque sumpserunt. postremo, quod ubique apud socios aut hostis idoneum videbatur, cum summo studio domi exequebantur: imitari quam invidere bonis malebant. sed
Abbreviated transcription (Latin):
Etiamtũ potentia pompei formidolosa erat: Sedis piso mpum¬
ciã abequatib hnispanis. quos in etercitũ ductabat it faciers:
occisus est: Punt quiuta dicant. imperiaciꝰ inusta supbo
qrudelie barbaros. ne quiuisse pati: alu aut equites illos .e ..
pomperuaeres fidsq dients uoluntate ci pisonem ao gressos
nũ quae his panos. pterea talefaciñ fecisse. sedimperia seua multa

Expanded text:
et iam tum potentia Pompei formidulosa erat. sed is Piso in provincia ab equitibus Hispanis, quos in exercitu ductabat, iter faciens occisus est. sunt qui ita dicant imperia eius iniusta superba crudelia barbaros nequivisse pati; alii autem, equites illos, Cn. Pompei veteres fidosque clientis, voluntate eius Pisonem aggressos: numquam Hispanos praeterea tale facinus fecisse, sed imperia saeva multa
Abbreviated transcription (Latin):
Gores pinextremosita est Bintsane. qm̃ita senores habent
libales ex sociorũ fortunis. sint inisericor des infurib exarii:

Expanded text:
 in extremo sita est. Sint sane, quoniam ita se mores habent, liberales ex sociorum fortunis, sint misericordes in furibus aerari
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. cũ popło romano. bello carthaginiensi amiciticĩ in¬
stieuit. Quo cẽpore. magisfidos ei quã forcuna paendaert

Expanded text:
ra cum populo Romano bello Carthaginiensi amicitiam instituit, quo tempore magis fides eius quam fortuna petunda er
Abbreviated transcription (Latin):
haud longe aberat. arnug̃. aut deditione. aut qͦuis modo
bellũ conficerae : Nt contra uigurcha traherc om̃ia

Expanded text:
haud longe aberat, armis aut deditione aut quovis modo bellum conficeret. at contra Iugurtha trahere omnia
Abbreviated transcription (Latin):
centuriones ducesq: turmarũ. partũ utitrans fugerent
corrũpere alii sigodato : locũ utidescrerent: Uuꝑ

Expanded text:
centuriones ducesque turmarum, partim uti transfugerent, corrumpere, alii signo dato locum uti desererent. qu
Abbreviated transcription (Latin):
iura. iuditie. bella atq paces. postrimo diuina ce:
humena om̃ti s pines paucos erant. Uosciut̃ hoo ÷ & R
re audebat atq gͥ cũ & siuirũ flagitiosissimuetis¬
timo inpune ouuriẽ accepisse tam uostimuib fecdo

Expanded text:
iura iudicia bella atque paces, postremo divina et humana omnia penes paucos erant; vos autem, hoc est re audebat? Atque ego tametsi viro flagitiosissumum existumo impune iniuriam accepisse, tamen vos ho
Abbreviated transcription (Latin):
spe. abutoq: nussis renus sisq ñtiis tempꝰ ꝑcedere aan
me elli uoluntate. bellũ intactũ tyrai ¶Aemcriꝰ ut supꝰ

Expanded text:
pe ab utroque missis remissisque nuntiis tempus procedere, et ex Metelli voluntate bellum intactum trahi. At Marius, ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
suoai habeti Ruȩ ante ur̃a beneficit grtituito faciebã. eauti
accepta mercede desen n ÷ c siliũ quirites: Illis diffiale

Expanded text:
sueta habeam. Quae ante vestra beneficia gratuito faciebam, ea uti accepta mercede deseram, non est consilium, Quirites. Illis difficile
Abbreviated transcription (Latin):
an obremsaciã in ur̃a manu sitũ quirites Aq egouos
hostor qđ sepe maiores ur̃i fecere uti amiti aria sarmati

Expanded text:
an ob rem faciam, in vestra manu situm est, Quirites. Neque ego vos hortor, quod saepe maiores vestri fecere, uti contra iniurias armati
Abbreviated transcription (Latin):
& erario parcere: Vogere admilitiã eos. quos nolis offendere
domi forisq: om̃ia cipare. Iea agere uit̃ inuidos & curscontis fac

Expanded text:
aerario parcere, cogere ad militiam eos quos nolis offendere, domi forisque omnia curare et ea agere inter invidos occursantis fac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditis. iuiscer& Adea rex satis placide ũ ba facit:. Sese
pacẽ cupere.seł iugusthȩ fostunari niscreri: Sicade ViS
.÷ postu lati
bocchi nũcios nttit: Illeꝑbare pastĩ alia abnuere comͦ

Expanded text:
ditis misceret. ad ea rex satis placide verba facit: sese pacem cupere, sed Iugurthae fortunarum misereri; si eadem illi postulata Bocchi nuntios mittit; ille probare partim, alia abnuere. eo
Abbreviated transcription (Latin):
& c&erorũ animos reficerae. ⁊ illi facili epericulo criperent.
Sed ubi tarquinꝰ crassũ nominauit hominẽ nobilẽ. maxumis
diuitus suma potentia. alurẽ incredibilẽ rati. pars. tã
hominis magis leni unda quã exagitanda uidebat. pleriq
crasso ex negotus priuatis obnoxii. conclamant uidico

Expanded text:
 ceterorum animos reficeret et illi facilius e periculo eriperentur. Sed ubi Tarquinius Crassum nominavit, hominem nobilem, maxumis divitiis, summa potentia, alii rem incredibilem rati, pars, tameta vis hominis magis leniunda quam exagitanda videbatur, plerique Crasso ex negotiis privatis obnoxii, conclamant indic
Abbreviated transcription (Latin):
puenit inquandã plantiẽ. locis paulo suꝑiorib curc̃uenta.¬
Ibimibtes fessos it ineris maguitudine. &iã abnuentisoma
doc& oppidũ uaccã ñ ampliꝰ mille passui abcẽ. decere illos

Expanded text:
enit in quandam planitiem locis paulo superioribus circumventamilites fessos itineris magnitudine et iam abnuentis docet oppidum Vagam non amplius mille passuum abesse, decere illos
Abbreviated transcription (Latin):
x marime numidar ingenio mobili. seditiosũ acq: dis cordiosũ
erat : cupidũ nouar rerũ. qui& iꝰ &ocio adũ sum : Deinc̃positis

Expanded text:
 maxime Numidarum, ingenio mobili, seditiosum atque discordiosum erat, cupidum novarum rerum, quieti et otio aduersum. Dein compositis
Abbreviated transcription (Latin):
aut quẽ aliaiut fidũ muenues. sitiuis hostis fueris: ẽ quidẽ
ogo uob regiũ sirmũ. siboni eritis Sin mali: in becillii:

Expanded text:
aut quem alienum fidum invenies, si tuis hostis fueris? equidem ego vobis regnum trado firmum, si boni eritis, sin mali, inbecill
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatu ÷ tim in parari: Nuncora est alla connido. tuȩq fidei
trado: ea ab iniuria defendas. ꝑliberos cuos rogat : I auceo:¬
B ed ipse paucos dies conmorat᷑ apud a. flaminiũ inagro reptino.
dũ uicinitatẽ antea sollicitatã arnus exornat. cũ fascib atq
aliis imperii insignib: in castra ad manlũ contendit: Hec
ubi romȩ cõꝑta sunt. senat̾ catilinã ⁊ manliũ hostesiudicat:
Caere multitudint statuit die. antequasine frande luer&
abarnis discedere p̃trerũ capitaliũ condẽpnatos : Peterea
decernit uti consules habeant delectui: antoni cuexertegtepe q̃ fi¬
catilinã ꝑsequi macura. ⁊ cicero urb ipsidiosit Etaqp statati¬

Expanded text:
nuntiatum est vim mihi parari. Nunc Orestillam commendo tuaeque fidei trado; eam ab iniuria defendas per liberos tuos rogatus! Haveto!" Sed ipse paucos dies conmoratus apud C. Flaminium in agro Arretino, dum vicinitatem antea sollicitatam armis exornat, cum fascibus atque aliis imperi insignibus in castra ad Manlium contendit. Haec ubi Romae comperta sunt, senatus Catilinam et Manlium hostis iudicat, ceterae multitudini diem statuit, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere praeter rerum capitalium condemnatis. Praeterea decernit, uti consules dilectum habeant, Antonius cum exercitu Catilinam persequi maturet, Cicero urbi praesidio sit. Ea tempestat
Abbreviated transcription (Latin):
uti etniforeas: optauit: Naagis utiboni honestiq: uitã exi¬
gerent: Plura dicerẽ quirites sicimidis uistucẽ uerba adde¬
rent: Mãstrenuis abunde dictũ puto: Hus cemodiora¬
tione habita mariꝰ pͥquã plebis antmnes: arrectos uido : ꝓpe cõ-

Expanded text:
uti aeterni forent, optauit, magis uti boni honestique vitam exigerent. Plura dicerem, Quirites, si timidis virtutem verba adderent; nam strenuis abunde dictum puto." Huiusce modi oratione habita Marius, postquam plebis animos arrectos videt, pro
Abbreviated transcription (Latin):
postea nomine numnidiȩ ꝓpt̃ nudtitudinẽ aparentib
digressi: possedere ealoca. qusȩ ꝓximȩ carthaginẽ numu

Expanded text:
postea nomine Numidae, propter multitudinem a parentibus digressi, possedere ea loca, quae proxima Carthaginem Num
Abbreviated transcription (Latin):
uinci. min flagitiosũ ÷: Exerũ dere publicaura.
cuiꝰ curator huc muss es paucis accipe. Pellũ ego. xͦ .
ũ sũ armatos armis tutatꝰsũ. Id omitto quando uob

Expanded text:
ince minus flagitiosum est. Ceterum de re publica vestra, cuius curator huc missus es, paucis accipe. Bellum ego populomeos aduersum armatos armis tutatus sum. Id omitto, quando vob
Abbreviated transcription (Latin):
dolũ q̃rere. die noctuq: facigare. animũ: Peiuq om̃ia
tẽptando : sociũ sibi adiungien abdalsẽ hominẽ nobilẽ

Expanded text:
dolum quaerere, die noctuque fatigare animum. Denique omnia temptando socium sibi adiungit Nabdalsam, hominem nobile
Abbreviated transcription (Latin):
fĩdes. quã pecunia fuit. Andiuisione quȩ pars numidiȩ
mauricaniã attingit: agro. iurisq opulentior uigasthȩ
tedit̾: illã alterã specio quã usu pociorẽ quȩ portuosior
dedificus magis exornata erat ad herbal possedit:¬
Nes postular uidaur a fricȩ sitũ paucis ex ponen & eas

Expanded text:
fides quam pecunia fuit. In divisione, quae pars Numidiae Mauretaniam attingit, agro virisque opulentior, Iugurthae traditur; illam alteram specie quam usu potiorem, quae portuosior et aedificiis magis exornata erat, Adherbal posseditRes postulare videtur Africae situm paucis exponere et eas
Abbreviated transcription (Latin):
neq paceantea cognitꝰ. Deafrica& eiꝰ ncolis. ad necessitu¬
dinẽ reisatis dictũ. Iostꝗ diuisoregno. legati astica decos

Expanded text:
neque pace antea cognitus. de Africa et eius incolis ad necessitudinem rei satis dictum. Postquam diviso regno legati Africa deces
Abbreviated transcription (Latin):
spe. rei p̃. uirca acsibi consulusse Freterea quorũ uictories ille
parentes ꝓscripti. bona crepta. ius libtatis inmiinutuerat. haud

Expanded text:
spe rei publicae iuxta ac sibi consuluisse. praeterea, quorum victoria Sullae parentes proscripti, bona erepta, ius libertatis inminutum erat, haud
Abbreviated transcription (Latin):
milices p̃pesũma ceperant. cũ oppidani c̃currunt. lapides iiꝰ
alia p̃terea tela ingerunit. Nr̃i pͥmo resistere deuide ubunȩ
atq alterȩ scalȩ emuinucȩ q̃ suꝑ steterant ad flictisũt c̃oceri

Expanded text:
milites prope summa ceperant, quom oppidani concurrunt; lapides, ignem, alia praeterea tela ingerunt. nostri primo resistere; deinde ubi unae atque alterae scalae conminutae, qui supersteterant adflicti sunt, ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
quubisitale uriũ dolis intfecissa. ne qua seditioant bellũ ori¬
raur. anci erat : His difficultatib: circũ uentꝰ abiuida. neq

Expanded text:
us, si talem virum dolis interfecisset, ne qua seditio aut bellum oriretur, anxius erat. his difficultatibus circumventus ubi videt neq
Abbreviated transcription (Latin):
inuiolatos sesefore adherbalis uadent . uti se &oppi¬
dunt uigus thȩ tradat. tantũ ab eo uitã paciseatur:

Expanded text:
inviolatos sese fore, Adherbali suadent, uti seque et oppidum Iurgurthae tradat, tantum ab eo vitam paciscatur
Abbreviated transcription (Latin):
.Qiuta a sic tumeliosa dictara¬
lerant. pritam̃ om̃ia pati decreuit : quã bellũ sumere q
tẽptatũ antea secꝰ cesserat : Neq: eo magis cupidouigu

Expanded text:
i tametsi contumeliosa dicta rettulerant, prius tamen omnia pati decrevit quam bellum sumere, quia temptatum antea secus cesserat. neque eo magis cupido Iu
Abbreviated transcription (Latin):
reip̃. Itaq &̃. fabio sangȩ cuiꝰ patrocono ciuitas plurimu
ute bat : re om̃em utt cogno uerant apiunt: iccroꝑsangã
consilio coguto. legatis p̃cepit ut studiũ coniuirationis
uehemeer simulent. Qoer̃os ad cant. beno pollient᷑ dentq:
opã utieos quã marime manifistos habeant: Isdẽ fere
teporib ingallia ciaeriore. atq ulteriore itẽ magropiceno
bruttio apulia. motꝰ erat: Fãq illi quos antea catilita
dimiserat in consulte acueluti ꝑdemtiã cunctasiniulagebãt
nocturius consilus. armorũ atq. telorũ portationib festinando
agitando om̃ia plus timous quã periłi effecerant: Exconu¬
cagnita. inuncula coniecerat. Itẽ inciteriore gallia. grac
murena qͥ eiꝓuinciȩ legatꝰ perat: at romȩ lentulꝰ cũ eaceris
qͥ principes conuirationis erant : paratis ut uidebat imagnis

Expanded text:
us patrocinio civitas plurumum utebatur, rem omnem, uti cognoverant, aperiunt. Cicero per Sangam consilio cognito legatis praecipit, ut studium coniurationis vehementer simulent, ceteros adeant, bene polliceantur dentque operam, uti eos quam maxume manufestos habeant. Isdem fere temporibus in Gallia citeriore atque ulteriore, item in agro Piceno, Bruttio, Apulia motus erat. namque illi, quos ante Catilina dimiserat, inconsulte ac veluti per dementiam cuncta simul agebant. nocturnis consiliis, armorum atque telorum portationibus, festinando, agitando omnia plus timoris quam periculi effecerant. ex eo nuto causa cognita in vincula coniecerat, item in citeriore Gallia C. Murena, qui ei provinciae legatus praeerat. At Romae Lentulus cum ceteris, qui principes coniuration
Abbreviated transcription (Latin):
generis atq pristinȩ suȩ dignitatis. iuc̃ fertissunos hosti incurrit.
ibiq pugnans ẽ fodit᷑: Ded confecto p̃lio tũ uꝰ cerneres quan

Expanded text:
generis atque pristinae suae dignitatis, inter confertissimos hostes incurrit ibique pugnans confoditur. Sed confecto proelio, tum vero cerneres quan
Abbreviated transcription (Latin):
tate forent : reginũtiari iub&. Deinde ipse paucis dieb in¬
teore au: infesto erercitu : innunuidiat̃ ꝓcedit: Ubi. etra¬
belli facit̃ tuguria plentt hominũ. pecora cultoresq: imnagris

Expanded text:
tate forent regi nuntiari iubet. deinde ipse paucis diebus intento atque infesto exercitu in Numidiam procedit, ubi cobelli faciem tuguria plena hominum, pecora cultoresque in agris
Abbreviated transcription (Latin):
consiluĩ est . s iꝑiculũ exillis maeut. Suntanto om̃iũ
moeũ solus ñtiniae eomagis refert memiatq: uob timere:
Quare eu dep. lentulo coterisq statu ẽ is ꝓcerto habetõte

Expanded text:
consilium est, si periculum ex illis metuit; si in tanto omnium metu solus non timet, eo magis refert me mihi atque vobis timere. qua re quom de P. Lentulo ceterisque statuetis, pro certo habetote
Abbreviated transcription (Latin):
Pdio sierua reri mutari om̃astudent: Turba atq seditionib sor
cura alant quoniã cgestas facile habiur sine dapno. Ped

Expanded text:
dio suarum rerum mutari omnia student, turba atque seditionibus sine cura aluntur, quoniam egestas facile habetur sine damno. sed
Abbreviated transcription (Latin):
intellegit. uehemcer conegotio ꝑmot. multacuanimosuo
uolpebat: Terrebat eũ natura mortaliũ auida imperis. &
p̃cepsad explendã aonimmi cupidinẽ. p̃terea õportunitassue.
lib orq. etatis quea iã mediocres uiros. speꝑdȩ cransũsos
agit cid hocstudia numidarũ iniugusta accenia . Ux

Expanded text:
intellegit, vehementer eo negotio permotus multa cum animo suo voluebat. Terrebat eum natura mortalium auida imperi et praeceps ad explendam animi cupidinem, praeterea opportunitas suae liberorumque aetatis, quae etiam mediocris viros spe praedae transversos agit, ad h
Abbreviated transcription (Latin):
cessitudine statuit armis certare: Pgit᷑ erplorato hostũ itinere
in spt̃ uictoriȩ ad duct exoportunita teloci quã maronas
potest copias om̃iũ generũ ꝑarit: ac ꝑtramites accultos ẽxer¬
citũ meelli antiuenit:  Brat in capartenumidiȩ quã ad her

Expanded text:
cessitudine statuit armis certare. Igitur explorato hostium itinere, in spem victoriae adductus ex opportunitate loci, quam maximas potest copias omnium generum parat ac per tramites occultos exercitum Metelli anteuenit. Erat in ea parte Numidiae, quam Adher
Abbreviated transcription (Latin):
p̃claros uiros. solitos ita dicere. cũmauo iagios intuerent᷑.
uichenĩcissime sibi animũ ad uirtutẽ aecenq sciliea . ñ cerã
illã neq figutã tantã iĩ insese habere . si menioriarer

Expanded text:
claros viros solitos ita dicere, cum maiorum imagines intuerentur, vehementissime sibi animum ad virtutem accendi. Scilicet non ceram illam neque figuram tantam vim in sese habere, sed memoria rer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfuliuã ciceromi dolũ qͥ parabat enuntiat: ta illi ianuephibiti
tantũ faciñ frustra susceperant: PAnterea manli iȩgrari a plebẽ

Expanded text:
Fulviam Ciceroni dolum qui parabatur enuntiat. ita illi ianua prohibiti tantum facinus frustra susceperant. Interea Manlius in Etruria plebe
Abbreviated transcription (Latin):
asu bomilcaris. ⁊inditio pate facto ex ꝑ fugis cognouit : rursus
tamꝙ ad mitegrũ bellũ. cuncta parat. festinatq Eariũ
fatigantẽ d aꝓfectione simul& inuictũ &offensũ sibi parũ

Expanded text:
asu Bomilcaris et indicio patefacto ex perfugis cognovit, rursus tamquam ad integrum bellum cuncta parat festinatque. Marium fatigantem de profectione, simul et invitum et offensum sibi paru