comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cenda ẽẽ censeo. s magis stilo alliganda.
ne pereant posteris scłis que priscis tem¬
porib acta ẽẽ noscuntur. Quodam itaq
tempore dum uenerabilis uir iter euan¬
gelizandi more solito egisset. uenit ad
quandam uillam uualichrum nomine
in qua antiqui erroris idolum reman¬
sit. Qd̾ cum uir dei zelo feruens con¬
fringeret. presente eiusdem idoli custo¬
de. ille nimio furore suecensus. quasi dei
sui iniuriam uindicaret. in impetu a¬
nimi insane mentis. gladio caput sacer¬
dotis xp̃i ꝑcussit. S deo defendente ser¬
uum suum. nullam ex ictu ferientis lesu¬
ram sustinuit. Socii uero illius hoc ui¬
dentes pessimam p̃sumptionem impii
hominis morte uindicare concurrerunt.
us ac dimissus. Qui tamen eodem die
demoniaco spũ arreptus est. et die tercia
infeliciter miseram uitam finiuit. Et
quia uir dei iuxta preceptũ dñi iniu
rias suas adulcisci noluit. citius a dño
uindicatus est. sicut ille de iniuriis que
in scõs suos impii agere non metuunt.

Expanded text:
cenda esse censeo sed magis stilo alliganda ne pereant posteris saeculis quae priscis temporibus acta esse noscuntur. Quodam igitur tempore dum uenerabilis uir iter euangelizandi more solito egisset, uenit ad quandam uillam Walichrum nomine in qua antiqui erroris idolum remansit. Quod cum uir Dei zelo feruens confringeret praesente eiusdem idoli custode qui nimio furore succensus quasi dei sui iniuriam uindicaret in impetu animi insanientis gladio caput sacerdotis Christi percussit sed, Deo defendente seruum suum, nullam ex ictu ferientis lesuram sustinuit. Socii uero illius hoc uidentes pessimam praesumptionem impii hominis morte uindicare concurrerunt. us ac dimissus; qui tamen eodem die demoniaco spiritu arreptus est et die tertia infeliciter miseram uitam finiuit. Et quia uir Dei iuxta praeceptum Domini suas iniurias ulcisci noluit, citius tamen a Domino uindicata est sicut ille de iniuriis quae in sanctos suos impii agere non metuunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilium patrũ nr̃oꝵ festiues etl¬
brare dies. et aliquanto relaxius solte
rigore nr̃is indulgere corporib. non l¬
urie causa s caritatis. Nequaqua re
celassem si aliquid plus habuissem
hoc monasterio quam hanc solã fa¬
nem que nobis hora prandii restalis
hanc eandem nobis habundare fats
illos honorificare et nos letificare
dere nobis licet indignis sue piecaitl
ratula qui ꝑ benedictionẽ quondan
tus est tantum eum gratulatio.

Expanded text:
uenerabilium patrum nostrorum festiuos celeuenerabilium patrum nostrorum festiuos celebrare dies et aliquanto relaxius solito rigore nostris indulgere corporibus, non luxuriae causa, sed caritatis. Nequaquam uobis celassem si aliquid plus habuissem in hoc monasterio quam hanc solam flasconem quae nobis hora prandii restabat. rum suorum hanc eandem nobis abundare facere, illos honorificare et nos laetificare et ostendere nobis, licet indignis, suae pietatis miracula, qui per benedictionem quondam dignatus est. Tantum cum gratulatione
Abbreviated transcription (Latin):
Nec scilicet dubitandum est qd̃ ueluti ui¬
sibiliter corporeas illoꝵ dignatus est sana¬
re infirmitates. ita ut occultas animarũ
nr̃arũ egrotationes int̾cedente ꝓ nobis
tia p̃stabilis est ad ignoscendum si nos
tardi non erimus ad dep̃candum. cui
laus et gła in sempiterna slaa¬
capitulum. de eo nouissimũ finaeo
Redit igitur annuis eiusdem brs
uiulgisi sc̃e migrationis dies inqr
us abbas albrectus successor uenra
archiep̃i post saeratissimarũ sollts¬
A et honorem des debitum cum fats
epulari et gaudere aggressus est si
in eo monasterio nil plus uni muica¬
tum est quam due tantũ modo fiussera
quarũ una prandii hora epotata est.
alteram in hora cene reseruata est.
post uesꝑtinam melodiam ꝓ reuerene
eiusdem diei fratres refectorium reuet¬
si sunt. et post sacras lectiones p̾fatus
abbas fratres allocutus est. Decet nes
o uenerandi patres cum gaudio spĩs

Expanded text:
Nec scilicet dubitandum est quod, ueluti uiNec scilicet dubitandum est quod, ueluti uisibiliter corporeas illorum dignatus est sanare infirmitates, ita et occultas animarum nostrarum egrotationes, intercedente pro nobis tia praestabilis est ad ignoscendum si nos tardi non erimus ad depraecandum. Cui laus et gloria in sempiterna sacapitulus de eo nouissimus finiatur. Redit igitur annuus eiusdem beati Wilgilsi sanctae migrationis dies in qua pius abba Alberctus, successor uenerandi archiepiscopi, post sacratissimarum solemnia et honorem Deo debitum, cum fratribus epulari et gaudere aggressus sed in eo monasterio nil plus uini inuentum est quam duae tantummodo flascones quarum una prandii hora epotata est, altera in horam cenae reseruata est. Igitur post uespertinam melodiam pro reuerentia eius diei fratres refectorium reuersi sunt et post sacras lectiones praefatus abbas fratres allocutus est: «Decet enim nos, o uenerandi patres, cum gaudio spiritali
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓfundũ maloꝵ uenerit contempnit:
cogitauit infelix fatere posse qd̃dam abs¬
q oculis alioꝵ se fecisse sciebat. s dei ocu¬
lum cui omĩa aꝑta sunt latere nõ po¬
tuit. qui seruoꝵ suoꝵ iniurias sepius uin¬
dicare non tardat. Nam miser ille qui
hoc ꝑpetrare crimen non ab horru¬
it. misera subito morte arreptus interi¬
it. et in ip̃o uite exitu aliquib fratrum
reatus sui crimen ostendit. ut ubi abscon¬
disset qd̃ furto rapuit indicauit. uide¬
tis fratres quam terribili dampnatus fu¬
it iuditio. qui sc̃i dei eccł̃iam furto uiola¬
re non timuit: Idcirco obsecro ut castã
in hac domo habeatis conpersationẽ qua¬
tinus diuina clementia ꝑsc̃ĩ clementis
uiri apłici preces in om̃i peticione ho¬
nesta uos exaudire dignetur. sicut ante
diximus illum exaudire preces infirman¬
tium in hac eadem eccłia. eosq cum diu
desiderata sanitate domũ redire concessit.

Expanded text:
in profundum malorum uenerit contemnit». in profundum malorum uenerit contemnit». Cogitauit infelix latere posse quod clam absque oculis aliorum se fecisse sciebat; sed Dei oculum cui omnia aperta sunt latere non potuit qui seruorum suorum iniurias saepius uindicare non tardat. Nam miser ille qui hoc perpetrare crimen non abhorruit misera subito morte arreptus interiit et in ipso uitae exitu aliquibus fratrum reatus sui crimen ostendit et ubi abscondisset quod furtu rapuit indicauit. Videtis, fratres, quam terribili damnatus iudicio qui sancti Dei ecclesiam furtu uiolasse non timuit. Idcirco obsecro ut castam in hac domo habeatis conuersationem quatinus diuina clementia per sancti Clementis uiri apostolici praeces in omni petitione honesta uos exaudire dignetur sicut ante diximus illum exaudire praeces infirmantium in hac eadem ecclesia eosque cum diu desiderata sanitate domum redire concessit.
Abbreviated transcription (Latin):
atq illuc cadens uoluebatur. Nam aliqͦ¬
ties ita ex animis factus: ut om̃ino mor¬
tuus uideretur. Quem ut p̃diximꝰ sui ꝓ¬
pe corpus sc̃i uiri posuerunt. s miscłia
dei donante om̃ib qui aderant cernenti¬
b ita subito sanus factus est. ut nichil
in eo pristine infirmitatis uł doloris an¬
tiqui ultra remansit. Q uidam itaq of¬
ficio diaconus et non merito in eccłia
sc̃i uiri crucem aureani quam uir sc̃s secũ
in uinere portare solebat. cum aliis dona¬
riis eccłie in felicissimo non horruit ra¬
pere furtu. Turbatisq de hac re frĩbus
ut pote factorem inipii sceleris ignoran¬
tes. tunc precib sc̃ĩ dei confidentes illud
tam nefarium scelus occultari non pos¬
se fraterna tamen pietate hominẽ ad pe¬
nitentiam reuocare nitentes: non ꝑdere
cupientes. Ille uero qui hoc crimen cõmi¬
sit obdurato corde salutem suam contẽp¬
sit sicut impius dicente salomone. cum

Expanded text:
atque illuc cadens uoluebatur: nam aliquoatque illuc cadens uoluebatur: nam aliquoties ita exanimis factus ut omnino mortuus uideretur. Quem ut praediximus sui prope corpus sancti uiri posuerunt sed, misericordia Dei donante, omnibus qui aderant cernentibus ita subito sanus effectus est ut nihil in eo pristinae infirmitatis uel doloris antiqui ultra remansit. 30. Quidam itaque officio diaconus et non merito in ecclesia sancti uiri crucem auream quam uir sanctus secum in itinere portare solebat cum aliis donariis ecclesiae infelicissimo non horruit rapere furtu. Turbatisque de hac re fratribus utpote factorem impii sceleris ignorantes, tunc praecibus sancti Dei confidentes illud tam nefarium scelus occultari non posse, fraterna tamen pietate hominem ad poenitentiam reuocare nitentes non perdere cupientes; ille uero qui hoc crimen commisit, obdurato corde salutem suam contempsit sicut «impius» dicente Salomone, «cum
Abbreviated transcription (Latin):
am circulis ferreis more solito cͥcũdati rupti circuli¬
ferreisubito eoꝵ uincula resoluta sunt.
nis magnis cruciata dolorib in tantum
grassante in eadem infirmitate. ut om̃i
officio menbroꝵ destituta. alieno utebat᷑
ministerio. in solo tantũ modo pectusculo
uix anhelans sp̃c suspiria fessa retraxit
Hec appropinquis ad eccłiam ubi sc̃s dĩ
requiescit ferebatur. et ꝓpe
locellum re liquiarũ eius posita. Que
in eodem loco fusis lacrimis dep̃cata est ꝑ
intercessionem sc̃i sui famuli diuinam
ei misereri clementiã. Que a dño deo
exaudita moxq ab om̃i infirmitate libe¬
rata sospes cum gaudio grãs deo agens. ꝓpͥis
pedib que prius ab alienis portabatur
cucurrit ad domũ. Item adolescens qui¬
dam infirmus ad corpus beati pontificis
manib deductus amicoꝵ qui totus intre¬
iuit menbris. nec enim caput ꝑse leuare
potuit. s quasi collo fixum non eẽthuc

Expanded text:
am circulis ferreis more solito circumdatis. Ruptis circuliam circulis ferreis more solito circumdatis. Ruptis circulis, subito eorum uincula resoluta sunt. nis magnis cruciata doloribus in tantum grassante in eadem cotidiana infirmitate ut omni officio membrorum destituta alieno utebatur ministerio; in solo tantummodo pectusculo uix anhelans spiritus suspiria fessa retraxit. Haec a propinquis ad ecclesiam ubi sanctus Dei requiescit ferebatur et prope locellum reliquiarum eius posita; quae in eodem loco, fusis lacrimis, depraecata est per intercessionem sancti sui famuli diuinam ei misereri clementiam. Quae a Domino Deo exaudita moxque ab omni infirmitate liberata sospes cum gaudio gratias Deo agens, propriis pedibus quae prius ab alienis portabatur cucurrit ad domum. 29. Item adolescens quidam infirmus ad corpus beati pontificis manibus deductus amicorum qui totis intremuit membris; nec enim caput per se leuare potuit sed quasi collo fixum non esset huc
Abbreviated transcription (Latin):
nymnis. psalmodiis et om̃i honore con¬
uentes. sepelierunt illd̾ in eccłia p̃fati mo¬
nasterii. qd̾ ille sũmus dei sacerdos in ho¬
norem sc̃e trinitatis edificauit et dedi¬
auit s et miri odoris flagrantia om̃i¬
un ꝑfuderat nares ut ꝑfpieue intellige¬
tus ad exeqͥas uiri sc̃i. angłicum uenis¬
si ministerium. S et cuidam religio
sfti uiri discipło longius posito in orati¬
enugilanti: obitus illius reuelatus est.
un iudisse testatur se animã sc̃isimi
pis sui cum magna luminis claritate
dubona canentium laude. angłicis ex
iñ tesfati sunt erebrose suꝑ lectiluon
quo bratam animam suo creatori
reddidit mirabile uidisse lumen. suauis¬
simãq odoris dultissimi sensisse flagran¬
tiam ut om̃ino his signis crederetur celes¬
tes locum hunc frequentasse uices. inquo
solebat. multi infirmi deo donante et fide
illoꝵ cooꝑante curati sunt. Penitentes
quoq sepius ad eandem uenientes eccłi¬

Expanded text:
ymnis, psalmodiis et omni honore conymnis, psalmodiis et omni honore condentes sepelierunt illud in ecclesia praefati monasterii quod ille summus Dei sacerdos in honorem sanctae Trinitatis aedificauit et dedicauit. Sed et miri odoris flagrantia omnium perfuderat nares ut perspicue intellegeretur ad exequia uiri sancti angelicum uenisse ministerium. 26. Sed et cuidam religioso sancti uiri discipulo longius posito in oratione uigilanti obitus illius reuelatus est; nam uidisse se testatur animam sanctissimi patris sui cum magna luminis claritate cum consona canentium laude angelicis exefratrum testati sunt crebro se super lectulum in quo beatam animam suo creatori reddidit mirabile uidisse lumen suauissimamque odoris dulcissimi sensisse flagrantiam ut omnino his signis crederetur caelestes locum frequentasse ciues in quo solebat multi infirmi, Deo donante et fide illorum cooperante, curati sunt. Paenitentes quoque saepius ad eandem uenientes ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
signoꝵ ostensione intelligi datur. Eu¬
tate scilicet assiduus labor ostendit
ꝑfectione. appositus est ad patris ee
multi plicem laboris sui fructus ats
sut liorare non cessabat. die sexto
sgmniatione ad ꝑpetuam migrauit pa¬
an. et sipultus est in mon asterio ester¬
an qd p̃e deo ut p̾fati sumus construx¬
et ibi usꝙ hodie diuina oꝑante mise¬
audia. signa et sanitate ad scĩ sacerdo¬
is rliquias fieri non cessant ex quib
dolla hiuc nr̃e de eo hystorie subicien
u ẽ ratum estimauimus in glam et
hofago marmoreo. qd̃ primũ toto dei
fimuli corpori quasi dimidiũ peclis bre¬
uius inuentum est. Fratribq obhoc ual¬
de contristatis. et consilio suspensis quid
agerent. et sepius tractantib ubi aptum
sõ crpori inuenissent locellum. S miro
modo diuina donante pietate inuentũ
nt subito sarchophagum tanto dei uiri
anpori longius. quanto breuius ante
apparuit. et in eo uiri dei corpus. cum

Expanded text:
signorum ostensione intellegi datur. Casignorum ostensione intellegi datur. Caritatem scilicet assiduus labor ostendit e dierum adpositus est ad patres suos, multiplicem laboris sui fructum acceuixerat laborare non cessabat. Die sexta peregrinatione ad perpetuam migrabat patriam et sepultus est in monasterio Aefternaco quod ipse Deo, ut praefati sumus, construxerat. Ibi usque hodie, diuina operante misericordia, signa et sanitates ad sancti Dei sacerdotis reliquias fieri non cessant. Ex quibus aliqua huic nostrae de eo historiae subicienda esse ratum aestimauimus in gloriam cofago marmoreo quod primum toto Dei famuli corpori quasi dimidium pedis breuius inuentum est fratribusque ob hoc ualde contristatis et consilio suspensis quid agerent et saepius tractantibus ubi aptum sancto corpori inuenissent locellum sed miro modo, diuina donante pietate, inuentum est subito sarcofagum tanto Dei uiri corpori longius quanto breuius ante apparuit. Et in eo uiri Dei corpus cum
Abbreviated transcription (Latin):
tiernii ueritas nr̃is pbati est ferp
nee opus est testi momis assequi a
toenis regni agnoscit auctortas
namꝙ om̃is popłs quib noblisis
uictor celebratur trum phis. ut x¬
tum terminos nr̃i dilatauerit in
uel quam deuote xp̃ianam in tignis
o ꝓpagauit religionem. uł qd̃ p eit si¬
ne sc̃e dei eccłie apd̾ extraneas ciat
gentes. que om̃ia melitis oculis ꝓba.
quam uerbis explicari queunt. Fuit
nun iste uir ses. om̃i dignitate precdatis
statura dicens. uultu honorabilis. facie
uenustus. corde letus. consilio sapiens. e
locundus. morib compositus. in om̃i oꝑ
dei strennuus. Cuius uero patientie t̃
buisset idustriam euuangeliũ xp̃i pr¬
dicare. uł qualiter illum in oꝑe prai¬
candi diuina adiuuaret gra. non neressi
est nr̃o ꝓsequi stilo. qd̾ tocius pops̃i tal¬
monio compbatur. Eius uero seretae
uersatio in uigiliis et orationib mi
uiniis et psalmodiis. et uite sc̃itati.a

Expanded text:
ticinii ueritas nostris probata est temporibus nec opus est testimoniis adsequi quod totius regni agnoscit auctoritas. Scit namque omnis populus quibus nobilissimus uictor celebratur triumphis uel quantum terminos nostri dilatauit imperii uel quam deuote christianam in regno suo propagauit religionem uel quid pro defensione sanctae Dei ecclesiae apud extraneas exercuit gentes. Quae omnia melius oculis probari quam uerbis explicari queunt. 24. Fuit enim iste uir sanctus omni dignitate praeclarus, statura decens, uultu honorabilis, facie uenustus, corde laetus, consilio sapiens, ore iucundus, moribus compositus, in omni opere Dei strenuus. Cuius uero patientiae esset, habuisset industriam euangelium Christi praedicare uel qualiter illum in opere praedicandi diuina adiuuaret gratia, non necesse est nostro prosequere stilo quod totius populi testimonio comprobatur. Eius uero secreta conuersatio in uigiliis et orationibus, in ieiuniis et psalmodiis et uitae sanctitate et
Abbreviated transcription (Latin):
acꝗ congratulantes cliuine clemen¬
ꝯ slli noct tum sobrietate et leticia qͣn
uolurunt. Ofelix pater qui talem
aierit filium. qui tali berede a deo dig¬
os habebatur in quo benedictio illa im¬
cur que in deuteronomio legitur. Be¬
alictus tu: et benedictus fructus uen

Expanded text:
runtque congratulantes divinae clementiae illa nocte cum sobrietate et laetitia, quantum voluerunt. O felix pater, qui talem generat filium, qui tale herede a Deo dignus habebatur! In quo benedictio illa impletur, quae in Deuteronomio legitur: Benedictus tu et benedictus fructus ven
Abbreviated transcription (Latin):
claritate uirtutum. Illic interpellat pro
famulis uoce supplici: hic tuetur famu¬
los uirtute sublimi. Illic petit: hic p̃s¬
tat. Illic uota fundit: hic uotis respon¬
det. Illic nunc eterna circũ septus mi¬
cat luce uel meritoꝵ splendore clara. uel
illate crucis tormentis roseo quasi fulgo¬
re purpureo. Nam ip̃e in semet et ꝑsecu¬
tor extinguendo uitia extitit. et martyr
crucifigendo corpus emicuit. Adeptus
est nouum non mortis s carnis mortifi¬
catione martyrium. et cum sit in cõspec¬
tu dñi preciosa mors martyris. dum be¬
atus amantius ip̃e in se hostem et ꝑsequi¬
tur et ꝓsternit. fuit in conspectu dñi:¬

Expanded text:
claritate virtutum, illic interpellat pro claritate virtutum, illic interpellat pro famulis voce supplici. hic tuetur famulos virtute sublimi, illic petit, hic praestat, illic vota fundit, hic votis respondet, illic nunc aeterna circumseptus emicat luce vel meritorum splendore clara vel illatae crucis tormentis roseo quasi fulgore purpurea. 57 Nam ipse in semet et persecutor extinguendo vitia extitit et martyr crucifigendo corpus emicuit adeptusque est novum non morte sed carnis mortificatione martyrium. Et cum sit in conspectu domini pretiosa mors martyris, dum beatissimus Amantius ipse in se hostem et persequitur et prosternit, fuit in conspectu domi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam facinoris postulasse ꝑfacile sup¬
plicantis indulsisse antistitem naturam¬
q mellis non minori reddidisse mira
culo quam nutasse. ita reo ꝓsupplicio
ueniam. munus domus retulisse ꝓ exi¬
mine. Cum his uirtutum fulget mira¬
culis. beatum głose consũmationis tem¬
pus aduenit. S cum fracta ian euo m̃¬
bra deficerent. afflictum emortuumq
corpus onus abstinentie roborabat. et
qd̾ natura negauerat. meritũ confere¬
bat. fuitq tantus fidei in eo uiro feruor
ut insatiabili ardore qd̃ plus corpori dis¬
trictionis intulisset. et inferre plus cu
peret. et ita erant augmenta meritoꝵ in cita¬
menta ꝓfectum. Amor quippe dei reficere
animũ potest: satiare desiderium non po¬
test. s magis magisq cum hauritur sitim
inflammat. Iocunditatem enim sui exci¬
tat appetitus: S non facit de sacietate fasti¬
dium. Igitur beatus amantius hac me¬
ritoꝵ luce fulgens. terrena terris menbra

Expanded text:
veniam facinoris postulasse, et perfacile supveniam facinoris postulasse, et perfacile supplicanti indulsisse antistitem. Et sic naturam mellis non minoris rediisse miraculi fuit quam mutari. Ita reum pro supplicio veniam, munus retulisse pro crimine. 8. Dumque his virtutum fulgeret ipse miraculis, beatum gloriosae ejus consummationis tempus advenit: sed cum fracta jam aevo membra deficerent, afflictum mortuumque corpus abstinentiae labore erat; et quod natura negaverat, meritum conferebat. Fuitque tantus in sancto viro fidei fervor, ut insatiabili ardore, quo plus corpori districtioperet, et ita erant augmenta meritorum eius incitamenta profectuum. Amor quippe dei reficere animum potest, satiare desiderium non potest, sed magis magisque cum hauritur sitim inflammat, iocunditate enim sua excitat appetitum, sed non facit de satietate fastidium. 56 Igitur beatissimus Amantius hac meritorum luce fulgens terrena terris membra
Abbreviated transcription (Latin):
at. faci q reb reddita terris lux reddit.
Igitur beatus senex incellulam ubi spre¬
tis somnis in estib noctem dulci medita¬
tione et sc̃o labore transigerat. unum e
fratrib uocat. mittensq in hortulũ. inan¬
dat ut quem inibi suo lassatũ errore. et
uelut quib dam artatũ uinculis. ita in¬
nexum crimine repperisset haud mora
adduceretur. Et repperit attrahit. Ad est
ilico criminosus furtum in medio ꝓie¬
cit. pedesq complectitur sacerdotis. Ita¬
q uir pietate plenus. indulget crimen
rapine scelere conferantur. Sic ergo in
dulgentiam a sc̃o uiro ꝓmeruit et disces¬
sit. Quid ergo memorem in eodem hor¬
tulo a simili scelesto quodam mella ab
a lueariis nocturna dempta furto dila¬
taq domi in picis prorsus mutatam na¬
turam stupuisse: Rerum admiratione
uirtutis cum criminis deeẽt. in qua me
uere criminosum alto mentis stupore
discussum ad antistitem ꝓperasse. retu¬
lisse furtum. scĩsq ꝓstratum uestigus

Expanded text:
at facieque rebus reddita terris lux redit. 50 Igitur beatus senex in cellula ubi spretis somnis inertibus noctem dulci meditatione et sancto labore transegerat unum e fratribus vocat mittensque in ortulum mandat, ut quem inibi errore lassatum suo et velut quibusdam artatum vinculis ita innexum crimine repperisseadit, reperit, abstrahit. Adest illico criminosus, furtum in medio projicit, pedes complectitur sacerdotis. Itaque vir pietate plenus, indulget crimen, rapinae scelere conferantdulgentiam a sancto viro promeruit et discessit. 52 Quid memorem in eodem ortulo a simili scelesto quondam raella ab alvearibus nocturno dempta furto delataque domum in picis prorsus mutata naturam, stupuisse reum ammiratione virtutis, cum criminis non deverum est criminosum, alto mentis sopore discussum, ad antistitem properasse, retulisse furtum, sanctisque prostratum vestigiis
Abbreviated transcription (Latin):
rati durauerant. flammis reddit ad¬
basi eminens simulachrũ qd̾ urdes¬
simus ⁊elo diuini amoris incensil a¬
iecit. et confregit. In ultionem igul
S uir beatissimus. mortem nontie¬
it. uite amore. Cleq enim fas ea e
tissimum bellatorem p̃sentem tũ
mortẽ. qui iam eternam p̃sentĩ ̃
contemptu calcauerat. Itaꝙ psd¬
qui erat in illo tempore nacal
teetrema minitans urbi aderat.
nntio tamen porte pridie beatissimus¬
fex orationem ad dñm terre ꝓstratꝰ
zattat. Quo in loco miro stupore
t igna. Nichil agunt stimuli. nil
atira seua ꝓficiunt. Cum uir ille in¬
guis miraculi nouitate ꝑculsus. ad be¬
esimũ uirum unum ex necessariis
ntens. rogat ut pia eum oratione ab¬
uret. quẽ meritis quasi uinculis nex¬
sit. Haut mora sacerdos aduenit.
genib. rigat pedes lacrimis. pecca¬
n fattur. petit auxilium. Uix uer
ump̃sserat. et animalia que ut dure
as niguerant celitus recepta mobili

Expanded text:
merata duraverant flammis reddita edmerata duraverant flammis reddita edbaside eminens simulacrum, quod vir beatissimus, zelo divini amoris accensus, dejecit atque confregit. In ultionem igitur  vir beatissimus mortem non timuit vitae amore. Neque enim fas erat fortissimum bellatorem praesentem timere mortem, qui iam aeternam praesentium rerum contemptu calcaverat. Itaque plqui erat illo tempore natalium extrema minitans, urbi aderat. In medio tamen portae pridie beatus pontifex orationem ad Dominum, terrae prostratus, fuderat. Quo in loco miro stupore guere signa. Nil agunt stimuli, nil verbera saeva proficiunt. Cum autem vir ille insignis miraculi novitate perculsus, ad beatissimum virum, unum ex necessariis mittens rogavit ut pia eum oratione absolveret quem meritis quasi vinculis nexuisset. Haud mora, sacerdos advenit, genibus, rigat pedes lacrymis, peccatum fatetur, petit auxilium, et vix verba compleverat, animalia, quae ut durae cautes riguerant, coelitus recepta mobilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
entib pisces caperent. Haut mora pre¬
ceptis obediunt. pisces capiunt. ligna
legunt. ad urbem remeant. Quos mili¬
tes qui in p̾sidio aderant ciuitatis: rede¬
untes offendunt. Hii hostili ritu sep¬
ti piscib potiuntur. eosq male multa¬
tor Sagris relinqutunt. Exaims .
cerdoteni samuli redeunt a qr
tiani rigor tenuit. hic lacrinas
fudit. Felix cum uicit conteptias
licior cũ uictus affectu est. D
terea milites repetunt. nituntur
dam edomari flammis. Subittoti¬
nim igne. exultant latices. simon
pente miraculo ꝑdit ium flamna n¬
siliens. et estuans incassum fimbund
Miro q repente modo durantur mu¬
gis flammis pisces lege mutata natit
et intractabiles duriq sensus tanti ni¬
uitate miraculi molliuntur. Intta
milites ad sacerdotem concurrunt. di¬
repta referunt. genib adherent ata¬
am facinoris petunt. Ignoscit mend
pietate ꝓmptissima. donat his enri
cũ piscib moxq direpta focis inti¬

Expanded text:
entibus pisces caperent. Haud mora praeentibus pisces caperent. Haud mora praeceptis obediunt, pisces capiunt, lina legunt. ad urbem remeant, quos milites qui in praesidio erant civitatis redeuntes offendunt. 27 Ii hostili ritu septi potiuntur piscibus eosque male multatos flagris relinquunt exanimes. Ad sacerdotem famuli redeunt et qutantiam rigor tenuit, hinc lacrimas pietas fudit. Felix cum vicit contemptu, felicior cum victus affectu est. 29 Domum interea milites repetunt, nituntur praedam edomare flammis: subiecto etenim igne exundant latices, sed novo repente miraculo perdit vim flamma desiliens et aestuans in cassum furibunda miroque repente modo indurantur magis flammis pisces lege mutata naturae et intractabiles durique sensus tanti novitate miraculi molliuntur. 30 Interea milites ad sacerdotem concurrunt, direpta referunt, genibus adhaerent, veniam facinoris petunt. Ignoscit mens pietate promptissima, donat eis crimen cum piscibus: mox quae direpta focis inte
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq tercio scã terre menbra ꝓsterne¬
ret. ait cui iniunctum id oꝑis fuerat.
nubem ab oriente ꝑtenuem exiguam¬
q uideri. scilicet credidit qd̃ futurũ pre¬
uiderat. Ab humo ergo homo dei con¬
surgit. et celum de quo nunquam men¬
te defuerat intuetur. Tegitur repente
nubib dies. mox diabolum exitiũ fe¬
rens. Terribili sonitu fulmen increpu¬
it. pariterq infelix simulachrum qd̃ fu-¬
erat diuiditur. disꝑgitur. ferturq ꝑ a¬
era lapidum sacrilegoꝵ numen. Qd̃ ita
diuersa in parte ultricis ꝓcelle turbo de¬
iecit. ut partem nunc eius lauterna riuus.
partem auaritionis habeat ripa flumi¬
nis. testimoniũ uirtutis ꝑpetuo seruatur¬
a parte. Ab urbe ꝓcul patens retentat
campus rem tanti miraculi uisib in¬
gerens.admirationem prebens. memori-¬
hec temporis fluxerat. cum p̃cepit duo¬
b sc̃e eccłie famulis. ut in flumine qd̃
iuxta urbem p̾terfluit. paucos ꝓ adueni¬

Expanded text:
Cunque tertio sancta terrae membra prosterneCunque tertio sancta terrae membra prosterneret, puer cui iniunctum id operis fuerat nubem ab Oriente pertenuem exiguamque videri scilicet credidit quod futurum praeviderat. 18 Ab humo homo dei consurgit et caelum de quo nunquam mente defuerat intuetur. Tegitur repente nubibus dies mox diabolo exitium ferens, terribili nanque sonitu fulmen increpuit pariterque infelix simulachrum ferit, dividit dispergitque. 19 Fertur per aera lapideum sacrilegorum numen: quod ita diversam in partem ultricis procellae turbo deiecit, ut partem nunc eius Lauterna teneat rivus, partem Avarionis habeat ripa fluminis in testimonium virtutis perpetuo servatura. Partem ab urbe procul patens retinet campus rem tanti miraculi visibus ingerens, ammirationem praebens, memorihaec temporis fluxerat, cum praecepit duobus sanctae ecclesiae famulis. ut in flumine quod iuxta urbem praeterfluit paucos pro adveni
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos aduenit. uidensq exultare infe¬
licem plebem om̃i luctu grauiori letici¬
a. trahens ab imo pectore longa suspi¬
ria. a satrilegũ impio scelere pio horta
bitrio suo quam alieno seruari consilio
modo uoluptatis examinat. blandaq¬
innoxia ꝓrectis ac necessariis habet.
Totis eng̃o furoris stimulis in inuiriã
sc̃i uiri seditiosum uulgus exarsit. Chox
ille pia aduersus seuientes arma corri¬
piens. repetit cellulam. terre ꝓsternit᷑.
fudit uberes ꝓ hostib fletus. geminat
ꝓ mimitis alta suspiria. petiuit ut si
nirentur impii.pia apd̾ dñm miscd̃em
regem uota fundebat. Post longa itaq¬
suspiria scm̃ eleuans caput. si nubes ali¬
qua ab oriente consurgeret qui ꝓpe asti¬
terat puerum rogat. Nullam ille uide¬
re respondit. Rursus beatus pontifex ter¬
re prostratus ingemuit. erectumq aterra
caput. eademq prius famulum sciscita¬
tur. Uideri ut prius famulus negat.

Expanded text:
cerdos advenit, vidensque exultare infecerdos advenit, vidensque exultare infelicem plebem omni luctu graviori laetitia, trahens ab imo pectore longa suspiria, eos a sacrilegii impio scelere pio hortambitrio suo quam alieno servari consilio modum voluptatis examinat, blanda et noxia pro rectis ac necessariis habet. 15 Totis ergo furoris stimulis in iniuriam sancti viri seditiosum vulgus exarsit, cum pia ille adversus saevientes arma corripiens repetit cellulam, terrae prosternitur. fundit uberes pro hostibus fletus, ingeminat pro inimicis alta suspiria. petit ut sinnirentur impii pia apud misericordem regem vota fundebat. suspiria sanctum elevans caput, si nubes aliqua ab Oriente consurgeret, qui prope astabat puerum interrogabat. Nullam ille se videre respondit. Rursus beatus pontifex terrae prostratus ingemuit, erectoque iterum a terra capite. eadem quae prius famulum sciscitatur, videre se ut prius famulus negat.
Abbreviated transcription (Latin):
cui altius insederat. miris repente modis
affigitur. deserit calor ossa uitalis. et so¬
luta neruis rigentib menbra. officium
quo anime famulabatur amittit. ad cel¬
lulam beatissimi uiri concurritur. ab
oratione consurgit. ad foꝵ ꝓgrecuitur. sen¬
sit aduentum uiri preses magna iam
sui parte p̃mortuus. A missi itaq red¬
duntur sensus. et famulantia usib su¬
is ad uigorem pristinum redeunt menbra.
Redditur ergo salus presidi: uita damp¬
nato. Et quicquid uł admittendo ille
uł hic non dimittendo contraxerat. pia
dñi miseratione conceditur. Deniq do¬
nata est reo uita cum crimine. preses me¬
ruit ueniam cum salute. Non longo post
tempe sequitur longe clarior uirtus et
tanto par merito. Erat namq haud
longe ab urbe altiori baside eminens si¬
simulachrũ. quo in loco mira gentilium
multitudo confluxerat. Itaq dum de¬
moniis pecudum uel suis pocius mor¬
tib litant. dumq referti poculis. uino
pleni cantu ꝑstrepunt. beatissimus sa¬

Expanded text:
cui altior insederat miris repente modis affigitur, deserit ossa vitalis calor et soluta nervis rigentibus membra officium quo animae famulabantur amittunt. 10 Ad cellulam beatissimi viri concurritur, ab oratione consurgit, ad forum progreditur. Sensit adventum viri praeses magna iam sui parte praemortuus. Amissi itaque redduntur sensus et famulantia usibus suis ad vigorem pristinum redeunt membra. 11 Redditur ergo salus praesidi, vita dampnato, et quicquid vel admittendo ille vel hic non dimittendo contraxerat pia domini miseratione conceditur. Denique condonata est reo vita cum crimine, praeses meruit veniam cum salute. 12 Non longo post tempore sequitur longe clarior virtus et tanto par merito. Erat nanque haud longe ab urbe in altiori baside eminens simulachrum, quo in loco mira gentilium multitudo confluxerat. 13 Itaque cum daemoniis pecudum carnes suis moribus litant dumque referti epulis vino pleni cantu perstrepunt, beatissimus sa
Abbreviated transcription (Latin):
columba canclida tanquam nix. que ce¬
los penetrauit. et uox de celis dicens ei.
Q uintine famule m̃s: ueni accipe co¬
ronam quam tibi paraui. Suscipient
enim te angłi mei: et ꝑducent te in ce¬
lestib in iherłm. Tunc rictiouarus us¬
sit custodiri corpus beati uiri usq in
noctem. et secreto iussit in fluuio subplũ¬
bari corpus eius. et de limo terre coope
rire p̃cepit. ne corpus beati uiri a popło
xp̃iano honorem ac laudem acciperet.
Consummauit autem martyrium pri¬
die kalendas nouembris. Aqua autem
ei fuit tumulus annis circiter quinqͣ¬

Expanded text:
columba| candita tamquam nix qui caecolumba| candita tamquam nix qui caelus penetrauit et uox de caelis dicens ei. Quintini famuli meus| ueni accipe coronam . quam tibi praeparaui . suscipi| ent enim te angeli mei . et producant in caelestibus| in hierusalem. Tunc riciouarus iussit custodire| corpus beati uiri usque in nocte . et secretum iussit . in| fluuio subplumbare . corpus et de limo terrae coope| rire praecipit . ne corpus beati uiri a populo christiano| honorem aut laudem acciperet. Consumauit autem| martyrium+ pridie kalendas nouembris Aqua autem illi| fuit tumulus annis circiter quinqu
Abbreviated transcription (Latin):
intulit dicens. ut ceteri xp̃iani ab hac
pena habeant exemplum. T unc rictio¬
uarus accepit consilium aquodam seue¬
ro honorato ut eum capitalem iuberet
subire sententiam. Cum autem drctus
fuisset in locum ubi cursũ cõsũmationis
erat a ccepturus. peciit a ꝑcussorib ut ei pau¬
lumen uerum qui es et qui eras ante dis¬
positionẽ mundi. qui celum palmo meti¬
sti et terram pugillo qui ꝓducis nubes ab
extremo terre. et educis uentos de thesau¬
ris tuis. qui uocas ea que non sunt tanqmͣ¬
ea que sunt. qui solem tuũ oriri suꝑ bonos
et malos iubes. pluis suꝑ iustos et iniustos
te deprecor d̃s̃ agyos. in ueritate tua xp̃e
suscipe spiritum meũ et animã meam.
Ne derelinquas me in sempiternũ: qui
regnas xp̃e in scła scłoꝵ amen. Hec cũ
dicens. facite nunc qd̃ uobis p̃ceptum
est. At illi abstracto gladio caput eius
amputauerunt. At ille sacro sangui¬
ne unda ꝑfusus. statim exiit de collo eiꝰ

Expanded text:
intulit dicens ut citeri christiani ab hanc| intulit dicens ut citeri christiani ab hanc| poenam habeant exemplo. Tunc riciouarus acce| pit consilium a quodam seuero honorato . et cum| capitale iuberet subire sentenciam. Cumque .| ductus fuisset in locum ubi cursum consummationes| erat accepturus petiit a percussoribus ut pauhristi lumen uirum qui es et qui eras ante| deposicione mundi . qui caelo palmo mitisti . et terra| pogillo . qui producis nubis ab extremo terrae. Qui pro| ducis uentus de tensauris tuis . qui uocas ea que| non sunt tamquam que sunt. Qui solem tuum orire| super bonus et malus iuues et plues super iustus et in| iustos te depraecor deus aius in ueritate tua christi suscipe spiritum| meum et animam meam ne derelinquas . in sempiternum| qui regnas in secula . seculorum. Hec cum dicens. Facite nunc| quod uobis praeceptum est. At illi abstracto gladio| capud eius amputauerunt . at illi sacro sanguine| unda perfusus statim exiit de collo eius
Abbreviated transcription (Latin):
at nomen tuum. Qui cum ꝑuenissent
in qd̾dam municipium. qui augusta ui¬
romandoꝵ nuncupatur. in eodem loco eos
iusserat expectare. Non quasi ex hoc ali
suum uoluit in ip̃o loco cursum finis ac¬
cipere. Ueniens itaq ip̃e rictiouarus.
precepit : dixitq ei blandis sermonib.
Frater quintine adhuc patiens sum in
te. consenti michi et sacrifica magnis di¬
is ioui et apollini. et si nolueris romã
reuerti. in hac ꝓuintia te faciam mag¬
nis opib ditari. et mittam ad sacratis¬
it. Iam sepius tibi dixi. Non sacrifico
demonib: qui celum et terram non fece¬
runt. Ip̃i pereant et qui seruiunt eis.
quia sunt sculptilia oꝑa manuũ homi¬
num. absq auditu. sine ullo flatu. abs¬
q gressii. in quos nec eloquium nec sp̃c:
Tunc rictiouarus p̃fectus iussit uocari
tingerent a ceruice usq ad crura eius.
Et alias decem qui inter ungulas et car¬
nem in digitis eius mitterentur. Et ut
liter et in digitos eius candentes tarincas

Expanded text:
at nomen tuum. Cumque per| uenissent at nomen tuum. Cumque per| uenissent in quodam municipium qui agusta uer| mandorum noncupatur . in eodem locum eos iusse| rat expectare . non quasi ex hoc impeuum uoluit in ipso loco cursum finis| accipere. Veniens ipsi riciouarus ppraecipit . dixitque ei| blandis sermonibus. Frater quintini . adhuc paciens| sum in te consenti mihi et sacrifica magnis diis| iouem et appollonem si nolueris romam reuerti in| hanc prouinciam te faciam magnis opebus ditare| et mittam ad sacratisit.| Iam sepius tibi dixi+ non sacrifico demoni\i/s . qui| caelos et terram non fecerunt ipsi+ pereant . et qui| seruiunt eis . quia sunt sculptilia . opera manuum| hominum . absque auditu . sine ullo flato . absque| gressu . in quo nec eloquium .nec spirTunc riciouarus perfectus iussit| uocaretingerent ad ceruice usque| ad crura eius . alias . x . qui inter ungulas et carnem| in digita eius mitterentur . et utliter et in digita eius candentes| tarincas
Abbreviated transcription (Latin):
pliare. Cumq applicuissent hec om
inferuntur. non dolorem s refrigeriũ¬
celo suꝑ herbam. Rictiouarus dixit.
Afferce mͥ calleem et acetum et sy na¬
pem. et infundam in os eius uł sic tace¬
at. ut non amplius hanc plebem de¬
bilicet. Sc̃s quintinus dixit. Quã
dulcia faucib meis eloquia tua dñe.
suꝑ mel et fauum ori meo. Rictioua¬
rus dixit. Per magnos deos iuro as¬
clepium. et ypocraten. et iouem. et
mercurium. et solem et lunam. quia
romam te faciam uinctum rep̃sentari.
ut ibi multa tormenta subiciaris. corã
ds est: qui urãm suꝑabit insaniam.
Lam ego confidens sum in dño. cursũ
sinis mee in hanc ꝓuintiam accepturũ.
Cune rictiouarus uessit eum pondero¬
ls entenis circa collum eius circũdare:
dinilitib precepit dicens. Ite diligen
ur impatum. Sẽs quintinus psal¬
ebat dicens. Dñe notas fac mͥ uias tu¬
tduc me d̾ñe iniua tua. et ambula¬
bo in ueritate. Letatur cor meum ut time¬

Expanded text:
plecare. Cumque adplecu| issent hec omnplecare. Cumque adplecu| issent hec omninferuntur . non dolorem| sed refrigeriuscendit in erbam. Riciouarus dixit| Adferte mihi calcem et acetum et senapem et infun| dam in os eius ut uel sic taceat . et non amplius| hanc plebem debilitet. Sanctus quintinus dixit . quam| dulcia faucibus meis eloquia tua domine super mel| et fauum ori meo. Riciouarus dixit. Per magnum| asclipeum . et hypocritam et iouem et marcorium| et solem et lunam iuro . quia romam te faciam uinc| tum representare ubi multa tormenta subiciare quoram deus est qui uestram| superauit insaniam . nam ego confidens sum in eum| cursum fines meae in hac prouinciam accepturum| Tunc riciouarus iussit eum ponderosis catenis circa| collum eius circumdare . et militibus praecepit| dicens. Ite diligentpsallebat| dicens . domine . uias tudeduc me| domine in uia tua et ambulabo in ueritate tua letitur| cor meum deus ut time
Abbreviated transcription (Latin):
circum daberis. Sc̃s quintinus respon¬
dit. Lupe rapax. stulte insipiens ingu
non est intellectus sicut in cane rabido
putasti donum dei pecunia auerteri:
Abeant opes tue tecum in ꝑditione. me
autem non potes mutare a sensu mes qũ
habeo in xp̃o iħu dño nr̃o a puericia. Nẽ
cognosce infelix qd̃ non est pauꝑ qui ꝓ¬
xp̃o mendicat. et hic et in futuro situle
uitam ecernam possideb it. Nam poli¬
piternum. Rictiouarus dixit. Ergo
hoc consilium tenuisti. ut magis uist
ri quam uiuere: Quintinus respoli¬
dit. Hec mors non est. si ꝑseueraudl
in tormentis que ate mͥ inferuntus. D¬
tiouarus dixit. Per magnos decs luse
quia celerius te faciam punir.
quintinus respondit. Dñs mͥ d̃¬
. nos timebo quid faciat mͥ homo.
sie ritiouarus furore commotus. uis¬
sc tum ad trocleas torqueri. ita ut ñ
tus separarentur. et resticulis fer¬
tis tum cedi precepit. Et oleum can
sim tius diffundi precepit. insuꝑ et
limpadas candentes ad latera eius ap¬

Expanded text:
cir| cumdaueris. Sanctus quintinus respondit. Lupe rapax .| stulte \et/ insipiens . in quo non est intellectus sicut in| cane rapido . potas tu donum dei+ pecuniam uertere| habeant+ opes tuae tecum in perdicionem . me autem| non poteris mutare a sinsum meum qui habeo in cognusce in| filex . quod non est pauper qui christo mendicat et hic| et in futuro seculo uitam aeternam possedibet .| nam potesempiternum. Ricio| uarus dixit . ergo hac consilium tenuisti magis uis| mori quam uiuere. Quintinus+ respondit . hec mors| non est si+ persiuerauero in tormentis que a te mihi| inferuntur. Riciouarus dixit per magnus deos iuro| quia celerius te faciam deponere. Quintinus respon| dit. Dom. non timebo quid faciat| mihi homo . tunc riciouarus furore commotus iussit| eum ad trocleas torquere . ita ut membra eius sepa| rarentur et resticulis ferreis cedi praecipi“t . et oleum”| casum| eius infundi praecipit . insuper et lampadas ar| dentes ad latera eius ad
Abbreviated transcription (Latin):
libiis quam uacuus tenacitatis eẽt.
rmmanilib uerbis. S executione osten¬
it opis. Nãq hane pene a fundamen¬
is restauratam in meliorẽ ꝙ statum cõ
tpns p̃duis que olim religiosoꝵ uiroꝵ
apitate possi dit. alia de episcopio suo
agritie manus darent. atq a ꝓposi
sie deficerent ut dictum est streuue
rdit. et nobliter ordinauit. Egit na¬

Expanded text:
habenis quam vacuus tenacitatis esset habenis quam vacuus tenacitatis esset non inanibus verbis, sed exsecutione ostendit operis. Namque hanc pene a fundamentis restauratam in melioremque statum denexceptis praediis quae olim religiosorum virorum largitate possedit, alia de episcopio suo indigentiae manus darent, atque a proposito sancto deficerent, ut dictum est, strenue praevidit, et nobiliter ordinavit. Egit na
Abbreviated transcription (Latin):
ordo. quietem diligeret. orationi uar¬
ret. Et qui se scłi actib remouisset el¬
dem iterum nec uoluntate nec necesi¬
tate semet sub dere. Episcopalis autta
ordo. ut his om̃ib suꝑ intenderet.stilit
ut siqui abhis aut uoluntate aut il¬
cessitate deuiarent eoꝵ redirent. Ie¬
ut reuera decet. cum multi imitalal
ddignissimam talib eius monitis piẽ¬
rent obtemꝑantiam pars hoꝵ nous¬
tim diuinitatis instinctu. et inade
intuitu. partim uero huius sacull¬
mi principis talib monitionib ͤ¬
te. et de bonis ad meliora semꝑ
ntone dignũ. totis nisib in meliorẽ
⁊ stuiperire. Unde inter cetera que
utionẽ postulabant. obtulit se mu
geri indagium. que olim quidem in¬
etatorib habitus canonici floruit.
⁊ pecessum temporis uetustate nimia
aupsa. et deficientib habitatorib pe
atierat adnullata. Hec ergo se ma¬
cim quandam obtulit eius munifi¬
ine. in qua liberalitatis sue laxatis

Expanded text:
ordo quietem diligeret, orationi vacordo quietem diligeret, orationi vacaret; et qui se saeculi actibus secrevisset, eisdem iterum nec voluntate, nec necessitate semet subderet. Episcopalis autem ordo ut his omnibus superintenderet, scilicet ut si qui ab iis aut voluntate, aut necessitate deviarent, eorum solertut revera decet, cum multi imitatione dignissimam talibus ejus monitis praeberent obtemperantiam, pars horutim Divinitatis instinctu et mercedis intuitu, partim vero hujus sacratissimi principis talibus monitionibs nobilitare, et de bonis ad meliora sempendatione dignum, totis nisibus in meliorem statum recuperare. Unde inter caetera quae emendationem postulabant, obtulit se ejuvocata Andagium, quae olim quidem inhabitatoribus habitus canonici floruit; sed per excessum temporis vetustate nimia collapsa, et deficientibus habitatoribus pene fuerat annullata. Haec ergo se materiam quamdam obtulit ejus munificentiae, in qua liberalitatis suae laxatis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ subnexum. Anno siquidem octin¬
gentesimo tercio decimo felicissime in
reb humanis famosissimo imꝑatore¬
te o rolo percdoriosisims piisimo eg¬
to qua tegut francoꝵ spatia iange
ampliauit. infuꝑ et multatu ge
cecitatem quanta potuit uitat
cis claritate conspicuas reodidit u¬
mialcus glosus filius euis sepma
rialia sibi dedita ate a dõ tracitis
ꝙ xp̃m talem ac tantum imꝑio sus
ficere principem. in quo non ma
ti specimen eluceret imꝑii. s et quid
ritis nobilitate insignis. prudenta sa¬
gularis. norib q innocuus. cuntis i¬
bi subiectis fieret tot uirtutum exts¬
lentia imitabilis. Hic ergo imptti si¬
i primordia talib tantisq dedicari
auspiciis instituit. ut in correcta cora¬
gerentur bona collapsa erigerentur.t
stantia solidarentur. Et quisq ordom
regno sibi tradito non passim leuitati
iactatus. aꝓpria regula exorbitaret:
laicus ordo iusticie deseruiret. atq arus
pacem scẽ eccłie defenderet monastitis

Expanded text:
erti 1. Anno siquidem octingentesimo tertio decimo felicissimae inrebus humanis famosissimo imperatore Carolo victoriosissimo piissimo Augusto, qui regni Francorum spatia longeampliavit; insuper et multarum gentium caecitatem quanta potuit virtute lucis claritate conspicuas reddidit; Ludovicus gloriosus filius ejus sceptra imperialia sibi debita atque a Deo tradita post ppe Christum talem ac tantum imperio suo praeficere principem, in quo non modo aviti specimen eluceret imperii, sed et qui mentis nobilitate insignis, prudentia singularis, moribusque innocuus, cunctis sibi subjectis fieret tot virtutum excellentia imitabilis. Hic ergo imperii sui primordia talibus tantisque dedicare instituit auspiciis, ut incorrecta corrigerentur, bona collapsa erigerentur, et stantia solidarentur. Et quisque ordo in regno sibi tradito non passim levitate jactatus a propria regula exorbitaret, sed laicus ordo justitiae deserviret, atque armis pacem sanctae Ecclesiae defenderet; monasticus
Abbreviated transcription (Latin):
minis cuiuscũq sesentit ꝑpetratione
maculatum atq fouea maioris pecca¬
ti absortum. cito salubre medicamen
tente que contemptores p̃ceptoꝵ q do¬
minicoꝵ desertores puniendos susci¬

Expanded text:
minis se sentit perpetratione maculatum, atque fovea majoris peccati absorptum, cito salubre suo suppontente quae contemptores praeceptorum Dominicorum desertoresque puniendos susci
Abbreviated transcription (Latin):
tinum cognouimus. adoramꝰ. Rictio¬
uarus dixit. Ergo et uos magi effecti es
mus.S sumus confessores filii dei uiui
et terram. mare et omĩa que in eis sũt.
Rictiouarus dixit. In sane loquimini
et nichil est ista urã credulitas. recedi¬
te ame insipientes et stulti corde. Tũc

Expanded text:
tinum cognouimus. Riciotinum cognouimus. Riciouarus dixit ergo et uos magi| effecti esmus .| sed sumus confessores filium dei iet terram mare et omnia que in eis sunt| Riciouarus dixit . insane loquimeni . et nihil est “ista”| uestra credulitas. Recidete . a me insipientes . et s| tulti corde . tunc
Abbreviated transcription (Latin):
cut serpens: uenenum aspidum sub la
biis eius. Insecuta autem nocte cũ se so¬
ad eum. Quintine surge et sta in media
et scd̾am custodiam uenit in locũ in quẽ
dixerat ei angls dñi et cepit p̃dicare et
fratres audite me. et conuertimini a ui¬
eis sunt. Qui mortuos suscitauit. ce¬
cis uisum restituit. languentes sana¬
uit. mulierem a ꝓ fluuio sanguinis li¬
berauit. lepsos mundauit. paraliticos
ambulare fecit. in chana galylee de aqͣ
uinum fecit et multa mirabilia osten¬
dit. quoꝵ non est numerus. Nunquã
enim dereliquit seruos suos: S libera¬
uit eos a tribulatione. Et cum ꝓ lon¬
gasset sermonem crediderunt ꝑ eum¬
sexcenti uiri. Et eiugilantes custodes
inuenerunt carcerem clausum: et in¬
tus neminẽ inuenientes. Et concurrẽ¬
tes inuenerunt eum in medio popłi p̃¬
dicantem uerbum dñi. Currentes igi¬
Nam notum tibi sit quia dii tui infrr¬
mi sunt. et ip̃i qui tibi consentiunt ad¬

Expanded text:
cut serpentes uenenum aspidum sub la| cut serpentes uenenum aspidum sub la| biis eius . Et insecuta nocte cum se suait ad eum. Quintini| exsurge . et sta in media et secunda cus| todia uenit in loco in quo dixerat ei angelus domini| et coepit praedicare et fratres audite me et conuertimeni a uiet om| nia que in eis sunt. Qui mortuos suscitauit .| cecis uisum restituit. Languentes sanauit . mulierem| a fluxu sanguinem liberauit. Lebrosus mundauit| paraliticus ambulare fecit . In channa gallilea| de aqua uinum fecit et multa mirabilia fecit| quorum non est numerus . nunquam enim derelin| quid servos suos sed liberauit eos a tribulatione.| Et cum prolongasset sermonem crediderunt per eum| .CC.+ uiri. Euigilantes custodes inuenerunt carcerem| clausum . \et/ nemenem intus inuenientes et concurrentes| inuenerunt eum in medio populi praedicantem uer| bum dei . currenti. notum tibi sit . quia dii tui infirmi sunt| et ipsi qui tibi consentiunt ad