comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit. fauiaua nõ compecit. Si nõ splussit
in eoqd̃ donatum ẽ. quam pair debita
patrono. qr si mortis cã ei donacum sit.¬
partem partem facret cum patrono quẽ¬
ad modum legatarius patronus facit.¬
¶Utrum autem ad easola reuoeanda fauia¬
na ꝑtinet. que quis lib̾tus debõis dimint¬
it. anetiam ad eaque nõ acquisuut. ui¬
dendum ẽ. Et ait iuł. ł.xxui. dig̾. si he
reditatem lib̾tus nõ adierit fraudandi
patronicã uł legatum repułit fauia.¬
nam cessare. qd̾ micbi uidetur um. Qm̃¬
uis enim legatum retro nr̃m sit nsi repr

Expanded text:
sit, Fauiana non competit, si non plus sit sit, Fauiana non competit, si non plus sit in eo quod donatum est quam pars debita patrono. quare si mortis causa ei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit.Utrum autem ad ea sola reuocanda Fauiana pertinet, quae quis libertus de bonis deminuit, an etiam ad ea, quae non adquisiit, uidendum est. et ait reditatem libertus non adierit fraudandi patroni causa uel legatum reppulerit, Fauianam cessare: quod mihi uidetur uerum. quamuis enim legatum retro nostrum sit, nisi rep
Abbreviated transcription (Latin):
scit. p̃tor ⁊oꝑamdat. ne eares ei fraudisit.¬
Sialienatio dolo malo factasit: nõ querimꝰ.
utrum mortis cã fc̃a sit: an non sit: om̃i.
enim modo reuocatur. siuonõ sit dolo.in. fc̃a
s alias tunc actoriꝓbandum ẽ. mortisẽã
factam alienationem. Sienim ꝓponat
mortis cã sc̃am alienationem. nõ requi¬
rimus utrum dolõ .in. fẽa sit: an non sit
Sufficit enimdocẽ mortis cã sc̃ãm. nec in¬
m̃to. mortis enĩ eã donationes comꝑant᷑
legatis. ⁊ sicut inlegatis nõ querimus dobo.
.m. factum sit: an nõ sit. ita nec in mortis
cã donationib. ¶Qd̾ autem mortis c̃a fi¬
lio donatum ẽ. nõ reuocatur. nam cuili
libum fui̾t. legare filio quantum uellet
is donando nõ uidetur fraudasse patronũ.
ift oportet eius qui alienauit nõ eius eui a¬
lienatum ẽ. ⁊ ita euenit. ut qui fraudis ł
doliconscius nõ fuĩt carere debet. re in frau¬
dem patroni aliãnata. Et si putauit in¬
genuum. nec crecdid̾it lib̾tinum. adu̾¬

Expanded text:
oscit praetor et operam dat, ne ea res ei fraudi sit.Si alienatio dolo malo facta sit, non quaerimus, utrum mortis causa facta sit an non sit: omni enim modo reuocatur. si uero non sit dolo malo facta, sed alias, tunc actori probandum erit mortis causa factam alienationem. si enim proponas mortis causa factam alienationem, non requirimus, utrum dolo malo facta sit an non sit: sufficit enim docere mortis causa factam, nec immerito: mortis causa enim donationes comparantur legatis et sicut in legatis non quaerimus, dolo malo factum sit an non sit, ita nec in mortis causa donationibus. Quod autem mortis causa filio donatum est, non revocatur: nam cui liberum fuit legare filio quantumquantum vellet, is donando non videtur fraudasse patronum.  oportet eius qui alienavit, non eius cui alienatum est: et ita evenit, ut qui fraudis vel doli conscius non fuit, carere debeat re in fraudem patroni alienata, etsi putavit ingenuum nec credidit libertinum. Adve
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is spatuim ꝓbass ucet dies ei petende pos¬
sõnis. quam fortecertus accusationis pet̾ẽ
debuit. cessisse uideturat tamen quia hocp¬
posito accusationem instruit. ut suum iuis
sibi seruet agnouisse successionem nõ m¬
merito indebitur.¬
tris. mat̾ris non acquifisse filie impuberi

Expanded text:
poris probasset, licet dies ei petendae possessionis, quam forte certus accusationis petere debuit, cessisse uidetur, attamen quia hoc proposito accusationem instruit, ut suum ius sibi seruet, adgnouisse successionem non inmerito uidebitur.tris solam non adquisisse filiae impuberi
Abbreviated transcription (Latin):
Dap̃.i. Qui ex liberis meis impubes ⁊¬
summus morietur eititius ħrs esto. du¬
obub ꝑegre defuctis si substitutus igͦ¬
ret. utrum nouissimus decessĩt. admit¬
tenda ẽ iuliam sententiam. qui ꝓpt̾ mc̃¬
tum conditionis etiam pͥoris posse peti:
institutus post mortem patris ab hosti¬
b rediit bonorum possõnem accipiet.⁊
anm̃ tp̃s a quo rediit ei computabitur.
Testamentum facto titius arrogandũ
seprebuir. ac postea sui uiris effectus ui¬
ta decessit scriptus heres si possõnem petat
exceptione doli mali submouebitur ꝗa
dando se in arrogandum testator cumca¬
pite fortunas quoq suas in familiam
⁊ domum alienam tranfferat plane si
sui iuris effectus codicillis aut aliis litt̾i

Expanded text:
Qui ex liberis meis impubes supremus morietur, ei Titius heres esto". duobus peregre defunctis si substitutus ignoret, uter novissimus decesserit, admittenda est Iuliani sententia, qui propter incertum condicionis etiam prioris posse peti pFilius heres institutus post mortem patris ab hostibus rediit: bonorum possessionem accipiet et anni tempus a quo rediit ei computabitur. Testamento facto Titius adrogandum se praebuit ac postea sui iuris effectus vita decessit. scriptus heres si possessionem petat, exceptione doli mali summovebitur, quia dando se in adrogandum testator cum capite fortunas quoque suas in familiam et domum alienam transferat. plane si sui iuris effectus codicillis aut aliis litteri
Abbreviated transcription (Latin):
uam tutelam ueniat. tunc titius mͥ ħix
esto. sicut ħrditatem uendicat. ꝑm̾ ac si
u̾bum hoc michi adiectum nõ eẽt. ita bo¬
norum quoq eus possõnem acciꝑet pot̾.
S cum in p̃nomine cognomine erratũ
ẽeis ad quem hereditas ꝑtinet. etiambõꝵ
possõnem acceꝑit. Is autem cuius nomẽ
intestõ uoluntate testatoris inductum est.
Sicut ad adeundam hereditatem ita ad
petendam bonorum pofsõnem scrptus ñ
intelligitur. quamuis nomencius lega¬
tur. ¶Quidam testamentum intabłis
sibi ferit. filio autem impubi ꝑnuncupa¬
Nam quemadmodum scripto filio here¬
diseꝑatim. ab ħrdib patris ita mincupa¬
to pot̾ uideri. seꝑatim ascriptis patris he-¬
redib bonorum possõdari.¬

Expanded text:
uam tutelam ueniat, tunc Titius mihi heres esto', sicut hereditatem uindicat, perinde ac si uerbum hoc 'mihi' adiectum non esset, ita bonorum quoque eius possessionem accipere potest. Sed et cum in praenomine cognomine erratum est, is ad quem hereditas pertinet etiam bonorum possessionem accipit. Is autem, cuius nomen in testamento uoluntate testatoris perductum est, sicut ad adeundam hereditatem, ita ad petendam bonorum possessionem scriptus non intellegitur, quamuis nomen eius legatur. Quidam testamentum in tabulis sibi fenam quemadmodum scripto filii heredi separatim ab heredibus patris, ita nuncupato potest videri separatim a scriptis patris heredib
Abbreviated transcription (Latin):
non secus ac siquis aliud testamentum
ftcisset. ac supp̾mas tabulas icidass
ut tͣabulas supp̃mas reliquerit. nec pu¬
tau̾it quisquam nuda uoluntate con¬
stitui testamentum nõ enim deiure te¬
toriopponatur. expsona tamen eius ꝗ
opponit estimatur.

Expanded text:
non secus ac si quis aliud testamentum fecisset ac supremas tabulas incidisset, ut priores supremas relinqueret. nec putaverit quisquam nuda voluntate constitui testamentum: non enim de iure tetori opponatur, ex persona tamen eius qui opponit aestimatur.
Abbreviated transcription (Latin):
intp̃s pub̾tatis. id enimdiuus pius clau¬
dio adriano rescripsit. Quamuis scripito
herecdinon ꝑmitti bõrum possonemexe¬
dicto carbomano certum sit.tamen que¬
stionem status intp̃s pubertatis differri
ꝓculdubio ẽ. Igitur siquidem de paren¬
tis boĩs simul ⁊ destatu controu̾sia fiat:
hoc eclietum locum habebit. Siu̾o tantũ
status: differcur qo intempus pubtatis.
s non ex carbyniano. s ex constitutioĩb¬
carbomianum non suteurrit s cumesse
sõnem acceꝑit. dicendum erit nichil eum
egisse. ⁊am ⁊ sumpubes eẽt mox pubes fi¬
gus. fmniretur ronorum po̾id̃ emolumẽtũ.¬
¶Cause cognitiu in eum ũtitur ut si mani¬
festa calumpma appareat eorum qiuim

Expanded text:
tatis: id enim diuus Pius Claudio Hadriano rescripsit.Quamuis scripto heredi non promitti bonorum possessionem ex edicto Carboniano certum sit, tamen quaestionem status in tempus pubertatis differri procul dubio est. ergo si quidem de parentis bonis simul et de statu controuersia fiat, hoc edictum locum habebit: sin uero tantum status, differetur quaestio in tempus pubertatis, sed non ex Carboniano, sed ex constitutionibuCarbonianum non succurrit. sed ‹et sisessionem accepit, dicen dum erit nihil eum egisse: nam et si impubes esset mox pubes factus, finiretur bonorum possessionis emolumentum.Causae cognitio in eo uertitur, ut, si manifesta calumnia appareret eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ annumobstetricem uł ancillas que ueri¬
tatemꝓ partupossunt insinuare uł instrũ¬
menta satis ydonea aduictoriam. uł quedã

Expanded text:
e anum obstetricem uel ancillas, quae ueritatem pro partu possunt insinuare, uel instrumenta satis idonea ad uictoriam uel quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
erit. caueriq oportebit de rato. Idem cer¬
nemdumẽ. si ab ostib captussit patenx
puelle dandam accionem. de dote repetñ¬
dam ¶trans grediantur nunc ad a
rticulum bunc ut queramus ad uers
quos conpenta dõte. acciori ad uers ip¬
sũmaritum conpet̾em tẽ palam ẽ. siue
ip̃i cdos data sit. uł alii ex uoluntate ma
riti sub iecto ui euis uł nonsubiecto.
s hec si filius familias maritus sit ⁊ do¬
s socero datasit. aduersus soccrumage¬
tur. plane si filio datasit. siquidem iussxi
socersad huc ab sollute socer tenebitur. qd̾
sifilio datasit non iussu patris. Sab̾. ⁊ caᷤ

Expanded text:
erit cauerique oportebit de rato. Idem decernendum est et si ab hostibus captus sit pater, puellae dandam actionem de dote repetenda. Transgrediamur nunc ad hunc articulum, ut quaeramus, aduersus quos competit de dote actio. et aduersus ipsum maritum competere palam est, siue ipsi dos data sriti uel subiecto iuri eius uel non subiecto. sed si filius familias sit maritus et dos socero data sit, aduersus socerum agetur. plane si filio data sit, si quidem iussu soceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit non iussu patris, Sabinus et
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. hecaũt bonoꝵ pꝰsessio eumuocat quiabin¬
ue ꝯfultum: ¶ demq mat̃ que ex senatꝰ ꝯ¬
sultouent t̾tulliano. It̃ qui ex orficiano ad le¬
gitimam hr̃ditatem admittuntur. hanc bonoꝵ
possõm pec̾e possũt.
b pen debe s ex hac parte pet pot̾it.
stõ iure fco. dem̃ libante ħrde alt̾ quo¬
q intestato decessĩt ⁊ scriptus ħiy omisit̾

Expanded text:
e. Haec autem bonorum possessio omnem uocat, qui ab ine. Haec autem bonorum possessio omnem uocat, qui ab inue consultum. denique mater, quae ex senatus consulto uenit Tertulliano, item qui ex Orphitiano ad legitimam hereditatem admittuntur, hanc bonorum possessionem petere possunt.bus, peti debere: sed et ex hac parte poterit.nto iure facto, dein deliberante herede alter quoque intestato decesserit et scriptus heres omiserit
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt. nõ ad mortis cestatoris tp̃s referunt᷑.¬
s ad id quo bonorum possd̃ pet̾etun ⁊ ideole¬
gitimum ħrdem sicapite diminutus eẽt:
mis. hocẽ is quib legitima potuit deferri
hrditas. Icciroo qr repudiando qĩ ubi bõꝵ
ingenuoꝵ. u̾metiam libunoꝵ. cõminis
ẽgͣ płib. nam ⁊ fenunt possuñt. uł con¬
saguicos uł agnatos hr̃e. Item libti pꝰ¬
sunt patronospatronasq habere. nec tmiaᷤ
culi hancbonoꝵ possessionem accipere pos¬
sunt. u̾m ĩ ⁊ femine: ¶ Siquis descesserit e
de quoincͥtumest. utrumpat̃ fa. anfiluus.
fa. sit. quia pat̾ enis ab hostibus captus adhuc
uat. uł quod alia causa suspendebat enisi
statum. magis est ne petipossit enis bonoꝵ
possessio. quia nondumintestatum eum ẽẽ
apparet. cuminc̾tum sit antestari pꝰsit. cum
igͥ ceperit cͥti statusẽe. tũc demumpetẽda ẽ
bonoꝵ pꝰsessio. nõ cumc̾cumẽe ceperit intest¬
atumẽe. set cuncͥtum ẽẽ cepent patremfa.¬

Expanded text:
 non ad mortis testatoris tempus referunad id, quo bonorum possessio peteretur. et ideo legitimum heredem, si capite deminutus esset, mis, hoc est his, quibus legitima potuit deferri hereditas, idcirco, quia repudiando quasi liberi ingenuorum, uerum etiam libertinorum. communisibus. nam et feminae possunt uel consanguineos uel adgnatos habere, item libertini possunt patronos patronasque habere. Nec tantum masculi hanc bonorum possessionem accipere possunt, uerum etiam feminae. Si quis decesserit, de quo incertum est, utrum paas sit, quia pater eius ab hostibus captus adhuc uiuat uel quod alia causa suspendebat eius statum, magis est, ne possit peti bonorum eius possessio, quia nondum intestatum eum esse apparet, cum incertum sit, an testari possit. cum igitur coeperit certi status esse, tunc demum petenda est bonorum possessio: non cum certum esse coeperit intestatum esse, sed cum certum esse coeperit patrem fa
Abbreviated transcription (Latin):
retmuit. dem̃ filuis decessit ⁊ reiequitas ⁊ eã e¬
dicti: quo de bonorum posid̃ne lib̃is dãda cã¬
uetur efficit. ut euisratio hãtur. ⁊ bõꝵ posõ¬
intestato patris decur. ut tam̃ boã soror q̃
necessaria ħrs patri exstuit conferre cog¬
nullumex hisfructum acquirere uult ꝑa¬
cusq ẽ depotestate nepotem dimitt̾e. urad
emancipatum emolumentum omẽ bõꝵ

Expanded text:
einde filius decesserit: et rei aequitas et causa edicti, quo de bonorum possessione liberis danda cauetur, efficit, ut eius ratio habeatur et bonointestato patris detur, ut tamen bona sorori, quae necessaria heres patri extitit, conferre coge auus iste nullum ex his fructum adquirere uult paratusque est de potestate nepotem demittere, ut ad emancipatum emolumentum omne bo
Abbreviated transcription (Latin):
tutus ẽ tuendus ẽ com̃missoedicto. s am¬
plius ꝑbonorum possõnem habe pot̃. P̃¬
bonorum possonem dat eas partes uii¬
cuiꝙ liborum tribuiere. quas intestõ pa¬
tre mortuo ihereditatem habiturus eẽt.⁊
simpotestate. mansiss ⁊ ideo siue emancipa¬
tus. siue sitis quimpotestate mansit suie
madoptionem datus ex minima parteħiy
scriptussit nõ redigitur ad eam portionẽ¬

Expanded text:
sed amplius per bonorum possessionem habere potest. prbonorum possessionem dat, eas partes unicuique liberorum tribuere, quas intestato patre mortuo in hereditate habiturus esset, si in potestate mansisset: et ideo siue emancipatus siue is qui in potestatem mansit siue in adoptionem datus ex minima parte heres scriptus sit, no
Abbreviated transcription (Latin):
scrpti. idem orarcelł putat ccͣ iabulas bo¬
norum possonem semel natam compei̾e.
S ⁊ si ⁊ defec̾it conditio institutioĩs adhuc
tantundemdicit p̃ieritum ab eogradu fili¬
umceͣ tabulas bonorum petiturum. ¶I

Expanded text:
 putat contra tabulas bonorum possessionem semel natam competere. sed et si defecerit condicio institutionis, adhuc tantundem dicit praeteritum ab eo gradu filium contra tabulas bonorum possessi
Abbreviated transcription (Latin):
eum fecisse labeo ait nec enim intotum
extranei sut. ergo si fum̃t ħrdos scripti
sit. s alius quiei acquirere hereditatem
pot̾. nonẽ in ea cã ut eum adbonoꝵ possõ¬
nem oc̾ tabłas admittatinis.¶ Ut aut̃
admittantur ad bonorum possõnemex
liberis eosẽẽ oportebit. Et ceu̾̃m si adopti¬
lum filium dectim adoptionem ⁊ here¬
dem scripsi. cõmisso ꝑ alios edieto bonoᷤ¬

Expanded text:
eum fecisse Labeo ait: nec enim in totum extranei sunt. ergo si fuerunt heredes scriptisit, sed alius, qui ei adquirere hereditatem potest, non est in ea causa, ut eum ad bonorum possessionem contra tabulas admittamus. Ut autem admittantur ad bonorum possessionem, ex liberis esse eos oportet. ceterum si adoptiuum filium dedi in adoptionem et heredem scripsi, commisso per alios edicto bono
Abbreviated transcription (Latin):
possõnemoc tabłas accipe pot̾. qr scripus he¬
redib istitutis nõ solr noce ad optio.
Si filius minadoptionem datus auomiat̾
no instituus sit hro. apatre naturalicom¬
misso ꝑ aliumedicto. magisẽ. ut bonoꝵ
possõnem accipe possit. ec enĩ exigun¬
us ut adeat hereditatem s sufficit ut eide¬
lata sit: acquiriq possit simadoptionem
datus postea quam iussu patris ad optiui
hereditatem adiit emancipatus fuit. pot̃
ceͣ tabulas bonorum possoneni acaꝑe he¬
reditatemq ipẽ potius habebit. quam pat̃
adoptins. Illud notandum ẽ. ꝙ ⁊ si adie¬
rit hereditatem madoptionem datus cc̃ ta¬
tam agnou̾it. accͣ tabłas bonorum possõe
repellendus ẽ. ¶ lib̃i quice̾tabulas hr̃e
nõ possunt. nec partem faciunt. si ꝑ alios
cõmutatur edictum quo enim modo boñ
ẽ eis fau̾eut partem faciant nicħ habit᷑i

Expanded text:
ontra tabulas accipere potest, quia scriptis heredibus instituti non solet nocere adoptio. Si filius in adoptionem datus auo materno heres institutus sit a patre naturali, commisso per alium edicto magis est, ut bonorum possessionem accipere possit: nec enim exigimus, ut adeat hereditatem, sed sufficit, ut ei delata sit adquirique possit. Si in adoptionem datus, posteaquam iussu patris adoptiui hereditatem adiit, emancipatus fuerit, potest contra tabulas bonorum possessionem accipere hereditatemque ipse potius habebit, quam pater adoptiuus. Illud notandum est, quod et si adierit hereditatem in adoptionem datus, contra tatam adgnouerit, a contra tabulas bonorum possessione repellendus est. Liberi, qui contra tabulas habere non possunt, nec partem faciunt, si per alios committatur edictum: quo enim bonum est eis fauere ut partem faciant, nihil habit
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt.Siis in quem ammadũsum ẽ: sua mor¬
te decessiss. erpiendum ñ ẽ. s reliquam ꝑtẽ
bonorum que ad manumissorem uire cuĩ¬
li non ꝑtineat. fisco eẽ iũdicandam placet.
ead̾ꝙ ẜuantur: in boĩs eorum. qui metu ac¬
cusationis mortem sibi consciuerunt. aut
fugerint. que indampnatorum uoniscon¬
stituta sunt.

Expanded text:
morte decessisset, eripiendum non est. sed reliquam partem bonorum, quae ad manumissorem iure civili non pertineat, fisco esse vindicandam placet. Eadem servantur in bonis eorum qui metu accusationis mortem sibi consciverint aut fugerint, quae in damnatorum bonis constituta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mittere. Quodñc recipiẽdum esiuiꝰ
uo pupillo moriuus erit. deinde pupi¬
llus inpubes cetefserit. Nam isqui hes
extiñit. pupillo cigħos netessario erit.
Nã si ip̃um inuitũ cbugat. ꝯuĩgi eã
crais ẜecitati. ⁊ ad crescedi iure adqri

Expanded text:
mittere: quod sic recipiendum est etiam si uiuo pupillo mortuus erit, deinde pupillus impubes decesserit. nam is qui heres exstiterit pupillo quoque heres necessario erit: nam si ipsum inuitum obligat, coniungi eam paternae hereditati et adcrescendi iure adquiri
Abbreviated transcription (Latin):
uieris sxs estoꝰ. quãuus iuranerit ñ tñ
aliqrd gesserit. quia iurãto uolũta¬
te magis suã teclatasse uiteat. E
qua at net alienatus eẽt. nouũ ius¬
r sum posteridris ani. ñiunũ porisexi¬
giur ¶ñ singłan regularũ ro̾ronũ

Expanded text:
uerit, heres esto', quamuis iurauerit, non tamen aliquid gesserit, quia iurando uoluntatem magis suam declarasse uideatur. ego antequam adiret, alienatus esset, nouum iussum posterioris domini, non iussum prioris exigi
Abbreviated transcription (Latin):
tit ⁊ ita ẜ̾edit᷑ possedit labeo art. si ꝓbaret᷑
sanamtt pat̃ testamtim fecisse film̃ du
extestam̃to patri hedẽ ẽt hoc falsum outo.
Nari sifilius emãcipatus cum ẜedit it
stam̃to datam ad se ꝑtinere noluit. ꝯ ꝙ¬
timio ca aosubstitutũ hedẽ transit.

Expanded text:
tit et ita hereditatem possedit. Labeo ait, si probaretur sana mente pater testamentum fecisse, filium ex testamento patri heredem esse. hoc falsum puto: nam filius emancipatus cum hereditatem testamento datam ad se pertinere noluit, continuo ea ad substitutum heredem transit n
Abbreviated transcription (Latin):
torib ut de here alieno ꝓbẽt. hãt tñ rationem
ilegatariis. item in fidei comissarus. ut siof¬
ferat in tegrum ꝙ relictum ẽ. ħros desid̾as cau̾e
sibi hac stipulatioe: audiatur. ¶Si legata q̃dã
p̾sentidie relicta sit: quedam sub ꝯditiõe i¬
ponenda erit ista stipulatio ꝓpt̾ legata ꝯditio¬
naliadum mõ ea legaroa que p̃sentia sint: in¬
tegra soluantur ¶uł demq scribit.Si pure et
sub conditioẽ legata fiu̾int ne existente ꝯ ditioẽ
lex falc̃. locumhabeat. nõ alit̾ legatoꝵ que pu¬
rans sub conditioẽ ⁊ dodians pure legatus ẽ.
cau̾e deb̾e. quanto ampliusquam ꝑlegem fa¬
cidiamliceat ceꝑit. rectli. ¶ heç stipulatio id¬
olocum hãt. qr ⁊ sirepeti pot idꝗ solutumẽ. as¬
phoc tñ fieri pot̾. ut nõ sit soluendo is cui solutũ

Expanded text:
toribus, ut de aere alieno probent. habet tamen rationem toribus, ut de aere alieno probent. habet tamen rationem in legatariis, item in fideicommissariis, ut, si offerat integrum quod relictum est heres desiderans cauere sibi hac stipulatione, audiatur.Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponenda erit ista stipulatio propter legata condicionalia, dummodo ea legata, quae praesenti sint, integra soluantur.Iulianus denique scribit, si pure et sub condicione legata fuerint ne exsistente condicione lex Falcidia locum habeat, non aliter legatorans sub condicione et dodrans pure legatus est, cavere debere "quanto amplius, quam per legem Falcidiam liceat, ceperit, reddi". Haec stipulatio ideo locum habet, quia, etsi repeti potest id quod solutum est, tamen fieri potest, ut non sit solvendo is cui solutum
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃are. nͣich uidetur ueruis. nõ ampliuseum
parte suaerogare compelle. certe nec minus.
scd̃ ꝙ eueniret. ut nõ solicominittatur stipu¬
iatio. s oĩb hereclib mtponenda ẽ s cã cognita¬
falcidiam locum hr̃e. ⁊ legatorum modus fac̃.
et eris aliemonus. ⁊ siquidem eiudens os alienũ
c̃. uł certum: facilis ẽ computatio. Siautem
ad huc inc̃tum ẽ. qr forteuł conditio euis pẽ¬
det uł c̃clitor litem contestatusẽ ⁊ nec dumlis
finita ẽ. dubitabitur. quantum legatariis de¬
beatur ꝓpt̃ mc̃tum. ¶ Hodie tñ sũbsimile ali¬
quid sit in fideicomssis cum dicitur lex fal¬
cidia locum hr̃e. arbit̃ dar solz ad meu̾ndam
quantitatem bonoꝵ tam ⁊ sumus aliquid
modicum fideicomissum ꝑ sequatur. quecõ¬
putatio p̃iudicare nõ debrcet̾is: qui ad arbit̾ũ
dimissinon sunt. solec tũ ab ħrede etiam cet̾is:
denuntiari fidei cõmissarus ut ueniãt̃ ad arbi¬
tͣrum. ibiq cam suamagãt. Płmq etiam c̃cdi¬

Expanded text:
praestare. mihi uidetur uerius non amplius eum parte sua erogare compelli, certe nec minus: secundum quod eueniret, ut non soli committatur stipulatio, sed omnibus heredibus interponenda est, sed causa cognita.Falcidiam locum habere et legatorum modus facit et aeris alieni onus. et si quidem euidens aes alienum est uel certum, facilis est computatio: si autem adhuc incertum est, quia forte uel condicio eius pendet uel creditor litem contestatus est et necdum lis finita est, dubitabitur, quantum legatariis debeatur propter incertum.Hodie tamen subsimile aliquid fit in fideicommissis.Cum dicitur lex Falcidia locum habere, arbiter dari solet ad ineundam quantitatem bonorum, tametsi unus aliquid modicum fideicommissum persequatur: quae computatio praeiudicare non debet ceteris, qui ad arbitrum missi non sunt. solet tamen ab herede etiam ceteris denuntiari fideicommissariis, ut ueniant ad arbitrum ibique causam suam agant, plerumque et credi
Abbreviated transcription (Latin):
patris aufert partemdimidiam. cum ⁊ sibicꝰ
non pet̾et flliuis solus rem habiturus eẽt. Od
gͦ c̃. ubi pret̾itus sit suuis: ueruis ẽ: ꝙ dictũẽ.
ubiu̾oscriptus ẽ.⁊ uoluntatem patris habr
delrat teneri legataris. ⁊ si omiserit bonoꝵ
possõnem. Si si unus emancipatus sit ħro

Expanded text:
fratris aufert partem dimidiam, cum et si hic fratris aufert partem dimidiam, cum et si hic non peteret, suus solus rem habiturus esset. quid ergo est? ubi praeteritus sit suus, verius est quod dictum est: ubi vero scriptus est et voluntatem patris habet, debet teneri legatariis, etiamsi omiserit bonorum possessionem. Sed si unus emancipatus heres
Abbreviated transcription (Latin):
Si mstitutus conditione defectus eẽt. que mip¬
sius potestate nõ fuit: nam si ea que ip̃ius po¬
testate fũit non impleuit ꝓ eõ harendus ẽqui
noluit adire hereditatem quando nicħ habitu¬
rus emolum̃ti conditioni m̃ito nõ paruerit.
lp̃ .i. Ponnumquam cẽ tabulas bonorum
possonem. quis hr̃ ure socłim tabulas bono¬
rum possõne : ut putaħrs instituitsẽ. emã¬
cipatus filius. alius emancipatus pret̾itus. in¬
stitutus accepit cẽ tabulas bonorum possõnẽ
p̃teritus omisit. aꝑtissimumẽ. ut cogatur oi¬
b ꝑinde legata pr̃are atꝙ sr cõmissum ecdictũ
nõ fuiss. ne enĩoccasio emancipati p̃teritideb̾r
institutum lucro afficẽ. cum pret̾̃uus uire suo
nõ utatur. ¶ Si ab uno ex filiis herede insti
tabłas bonorum possõnem accepunt. cogendos
tiodolimali huic noceat. ⁊ ab surium est
cumcogi legata prãre. qr bonorum possõnẽ
peterit. cum ⁊ sine hac hereditatem habituru
sit suoiure. Uñ si duo p̃teriti sunt emancipa

Expanded text:
si institutus condicione defectus esset, quae in ipsius potestate non fuit: nam si eam, quae in ipsius potestate fuit, non implevit, pro eo habendus est, qui noluit adire hereditatem, quando nihil habiturus emolumenti condicioni merito non paruerit.m possessionem quis habet iure secundum tabulas bonorum possessionis: ut puta heres institutus est emancipatus filius, alius emancipatus praeteritus, institutus accepit contra tabulas bonorum possessionem, praeteritus omisit: apertissimum est, ut cogatur omnibus perinde legata praestare, atque si commissum edictum non fuisset: nec enim occasio emancipati praeteriti debet institutum lucro adficere, cum praeteritus iure suo non utatur. Si ab uno ex filiis herede instittabulas bonorum possessionem acceperunt, cogendos  exceptio doli mali huic nocet et absurdum est eum cogi legata praestare, quia bonorum possessionem petierit, cum et sine hac hereditatem habiturus sit suo iure. unde si duo praeteriti sunt, emancipa
Abbreviated transcription (Latin):
et pretor hac ratione eum tuetur. quod
exlurris ẽ. quicẽ tabulas pet̾e potuerũt.
Ita autem tuendus ẽ mpartem dimidi

Expanded text:
et praetor hac ratione eum tuetur, quod ex liberis est qui contra tabulas petere potuerunt. Ita autem tuendus est in partem dimidi
Abbreviated transcription (Latin):
arcianus .x. Equis tutor datus cum sͥ
legatacẽt ancilla.⁊ rogatus eam manumi¬
itẽ: manumifit. agnito legato. ⁊ tutela
d̾ .ł.. Iura lib̾torum patronorum libis
cum pat̾ eorum. erat ꝑduellionis damp¬
natus salua eẽ. diui seuerus ⁊antoñ. beni¬
gnissime rescripsenint sicut exalia cã puni¬
torum. lib̾is uira libertorum salua sunt.
patroni eẽ. uissit eum libertum imꝑr̃is:

Expanded text:
ionum Si quis tutor datus, cum sibi legata esset ancilla et rogatus eam manumittere, manumiserit adgnito legato et tutela .Iura libertorum patronorum liberis, cum pater eorum erat perduellionis damnatus, salua esse diui Seuerus et Antoninus benignissime rescripserunt, sicut ex alia causa punitorum liberis iura libertorum salua sunt. patroni esse iussit eum libertum.Im
Abbreviated transcription (Latin):
rum aiubonorum possonem petẽ possit.
¶Quero. an sititia patronifilia iactat titium pa¬
trem suum pͥusquam moreretur litt̃as ad se
fecisse quib adicẽt ꝑlib̾tos suos maleficiis.
appetitum. easq lit̾as secutam post mortem
patris libp̃s accusare. an aliquid eis ꝓdeẽ põ
tate patris accusauit non debe repelli abõrũ
alienum ex secutaẽ. ¶Patrom filius eplã
talem lib̾to emisit. Senpnius oilo lib̾to suo
salutem. obmerita tua. fidemq tuam quam
mͥ semꝑ exhibiusti: concedo tͥ lib̾am testi fac¬
tionem quero anpatroni filio nicħ relinq̃re

Expanded text:
onorum possessionem petere possit. Quaero, an, si Titia patroni filia iactat Titium patrem suum, priusquam moreretur, litteras ad se fecisse, quibus adiceret per libertos suos maleficiis appetitum easque litteras se secutam post mortem patris libertos accusare, an aliquid ei prodesse poe ex uoluntate patris accusauit, non debalienum exsecuta est. Patroni filius epistulam talem liberto emisit: "Sempronius Zoilo liberto suo salutem. ob merita tua fidemque tuam, quam mihi semper exhibuisti, concedo tibi liberam testamenti factionem". quaero, an patroni filio nihil relinquere
Abbreviated transcription (Latin):
patre milite pretiti ꝓ ex heredatis habehant᷑.
tamen nõ co usq silentium patris eis noce
deb̾e. ut ⁊ abonis lib̃torum bonorum auto¬
metallum datuseẽt denegandam bonoꝵ.p.

Expanded text:
patre milite praeteriti pro exheredatis habeantur, tamen non eo usque silentium patris eis nocere debere, ut et a bonis libertorum auitometallum datus esset, denegandam bonorum p
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. E xcipumtnr. s.c. sil amano mpułes
ñ ẜm trebͣns ant̃ germanis legatus ⁊̃ de
inpub̾e sñtni iufrit suppliciumꝰ ⁊ tñ ñ si¬
ne ratioẽ. Namis puer nec multũ apub̾.
etateaberat ⁊ adpedes dm̃ cubnerat cũ ꝯci¬
d̾ectut uec postea cedẽ enis ꝓcliderat. ut
enĩ opẽ ferre cum ñ potuisie ꝯstabat. ita
silentium ystitisse: pͥostea certum erat᷑.¬

Expanded text:
es servi. Trebius autem Germanus legatus etiam de impubere sumi iussit supplicium et tamen non sine ratione: nam is puer nec multum a puberi aetate aberat et ad pedes domini cubuerat cum occideretur nec postea caedem eius prodiderat. ut enim opem ferre eum non potuisse constabat, ita silentium praestitisse etiam postea certum erat, et
Abbreviated transcription (Latin):
uide ⁊ cͤansa quoꝵ libtatẽ questioͣ
habẽde gr̃a negleginetesse c̃.: ¶ neptis¬
ꝰ que pos sessionẽ auic petierat mortẽ eiꝰ
int̾ fectã scicis ñ defenc̾at fidei cõmissũ
ꝙͦ auia ex alio testam̃to nepti debuit.
re debiti ratiois ẽ. ¶ p̾siclis iniquitate
re illate cecdis abslutis ħelib qui ñ de¬
finctorit debitũ officiũ in pleuerãt. ꝗͣ

Expanded text:
icet causa, quorum libertatem quaestionis habendae gratia neglegi necesse est. Neptis, quae possessionem aviae petierat, mortem eius interfectam sciens non defenderat. fideicommissum, quod avia ex alio testamento nepti debuit, re debiti rationis est. Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis heredibus, qui non defunctorie debitum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuaria morie ingrate hedis extinctã ñ ui
rẽ occisũ sabule sestam̃ti aꝑte eẽnt. deind̃
innotuiss id admissũ ẽẽ cansa cognita:
puto ꝯpellẽdũ institutũ adire ħecuit quã
suspe̾ctã dieeret. ⁊ extrobelliano .s.c.¬

Expanded text:
niaria, morte ingratae heredis extinctam non virem occisum, tabulae testamenti apertae essent, deinde innotuisset id admissum esse, causa cognita puto compellendum institutum adire hereditatem, quam suspectam diceret, et ex Trebelliano s
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃sidem indignum prtãnt qui testa¬
mĩtum falsum ꝓnunciauit s appellati¬
one int̃ cedente hens scriptus obtinuit.
¶d uocatum fisci qui intẽtionem delato¬
ris exequitur monr̃b offitiis necessitas
sats excusat.  ¶ Qui principale testa¬
m̃tum arguit ascdis tabulis reppelien¬
dus est it̃ acocdicillis ad testam̃tum factĩ
lic non ꝯfinnates non idem sequendum
est si ẜdas tabulas ł codicillos arguit qun
uon utrũq hoc casu in ꝓbasse uidetur
In lib̾tas ei fuo dara qui testimomo syo

Expanded text:
um putant, qui testamentum falsum pronuntiauit, si appellatione intercedente heres scriptus optinuit. Aduocatum fisci, qui intentionem delatoris exsequitur, in omnibus officii necessitas satis excusat. Qui principale testamentum arguit, et a secundis tabulis repellendus est: item a codicillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas uel codicillos coarguit, quia non utrumque hoc casu improbasse uidetur. An libertas ei
Abbreviated transcription (Latin):
denegandã patri accionem: ¶Sus
cui iogatus sum legatum restituere
falsum dixent restituere iofisco debebo.
Nuui accus auit falsum heres legatano
cetitt. ⁊ heredi scripto nichil huie no¬
coere dicẽdum est: ¶ Simut ei est. ⁊q
in officiosum dicit. ¶E tati eius ꝗ
accusant ingnoscitiu mayime siti ᷤ¬
tor ł curator dicert falsum łm officio
tẽtionem accusatoris aduiuauerunt.
deneganca est accio. Idꝙ lunis seũ¬

Expanded text:
denegandam patri actionem. Si is, cui rogatus sum legatum restituere, falsum dixerit, restituere id fisco debebo. Qui accusauit falsum, heres legatario exstitit uel heredi scripto: nihil huic nocere dicendum est. Similis est ei et qui inofficiosum dicit. Aetati eius qui accusauit ignoscitur, et maxime si tutor uel curator dicere falsum uel inofficiostentionem accusatoris adiuuauerunt, deneganda est actio: idque diuus Seu
Abbreviated transcription (Latin):
inhac cã legataͬias aliacã ẽ. eiꝰꝯ ꝑꝑtest̾m alegtaio
ł astatu libo acciꝑere uissus est hic eñi ut ĩdi¬
girus reppelletur ⁊ falcidie benefitium ħ¬
cdi scripto auferri debere clunus puis. ⁊ di¬
uus marcus putauerint õm̃s qui ut digͥ
reppellentur sũm ouendi sunt ap̃imio qͤ¬
dem reiquã amouiss quartam non reti¬

Expanded text:
tario vel a statulibero accipere iussus est: hic enim ut indignus repelletur. Et Falcidiae beneficium heredi scripto auferri debere divus Pius et divus Marcus putaverunt. Omnes, qui ut indigni repellentur, summodem rei quam amouisset quartam non reti
Abbreviated transcription (Latin):
diu impubes ẽ. nam huius quoꝙ est mi¬
nast̾ium si forte uł ubrarius uł nũmi¬
cłator. uł calcullator sit. uł istrio uł altl
uoluntas artifex. ¶ Si libi patroni ex
mequalib partib eẽnt instituri ut᷑ ꝓͥꝑte
dimidia: anpherectitarus hãnt oꝑarum
acconem ⁊ putouerius lib̾os ꝓ equalib¬
partib habituros accõnem. parui autẽ
refert ipõ testante suĩnt lib̾i: an u̾oeman¬
cipati. S madoptionem datum heredem sc̃¬
sit. patronus magis ẽ. ut oꝑe ei dobeantur.
nec patrone lib̃i sub mouentur ab oꝑaꝵ
it lib̾tis oꝑasse daturum. labeoĩ plac. ⁊ de¬
contigit. si uł ipĩs patronis uiretur. uł re¬
ꝓmittatur. uł comimunieorum ẜuo. uel
comples heredes uni patrono existant.
prolibto iurante fider ubere quemius po¬
lp̃ .ł. ¶ Dpere mrerum natura nõ suntis
oficiales quidem future. necuiquam debi
alii possunt quam patrono cumꝓpͥetas ca¬
rum ⁊ inedentis ꝑsona. ⁊ in eius cuiedũtur

Expanded text:
est ministerium, si forte uel librarius uel nomenculator uel calculator sit uel histrio uel alterius uoluptatis artifex. Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro parte dimidia an pro hereditariis habeant operarum actionem? et puto uerius liberos pro aequalibus habituros actionem. Parui autem refert, in potestate fuerint liberi an uero emancipati. Sed si in adoptionem datum heredem scripserit patronus, magis est, ut operae ei debeantur. Nec patronae liberi summouentur ab operarit libertus operas se daturum, Labeoni placet et decontingit, si uel ipsis patronis iuretur uel promittatur uel communi eorum seruo uel complures heredes uni patrono existant. Pro liberto iurante fideiubere quemuis poSabinum Operae in rerum natura non sunt. Sed officiales quidem futurae nec cuiquam alii deberi possunt quam patrono, cum proprietas earum et in edentis persona et in eius cui eduntur
Abbreviated transcription (Latin):
n̾sia non ẽ deferenda.⁊ et carbonianum
cessat q uod si filium eum negant. ⁊ adi
ipõs potius qiͣ consangumess hereditatẽ
ꝑtiñe dicunt. data bonorum possõne mi¬
pubi. controu̾sia itp̃s pub̾tatis differt᷑.
Simat̾ subiecti partus arguatur an diffetẽ
da sit qõ ꝓpt̾ statum pueriqueritur. ⁊ siꝗ
dempupilli status indubium deducat̃
differriquestio in tempus pubtans de¬
bet. cum metus pot̾. ẽc̃. neminus ydonce
defendatur cum u̾o mat̾ . postulatur.
postulatur utiq integra fide. ⁊ maiore ꝯ¬
stantiaca defensuram retenti ip̃r dubiũ
non ẽ cognitionem fierioport̾e: posteuẽ¬
tumcognitionis. si suppositum parrum¬
aparuit. accõnes ħrditarie puero denogã¬
de ia sunt. omĩaq: ꝑinde habenda at¬
q si heres scriptus nõ fuissit.

Expanded text:
oversia non est differenda et Carbonianum oversia non est differenda et Carbonianum cessat: quod si filium eum negant et ad ipsos potius quasi ad consanguineos hereditatem pertinere dicunt, data bonorum possessione impuberi controversia in tempus pubertatis differtur. Si mater subiecti partus arguatur, an differenda sit quaestio propter statum pueri, quaeritur. et si quidem pupilli status in dubium devocatur, differri quaestio in tempus pubertatis debet, cum metus potest esse, ne minus idonee defendatur: cum uero mater rea postulatur utique integra fide, et maiore constantia causam defensura recenti tempore, dubium non est cognitionem fieri oportere, et post euentum cognitionis, si suppositum apparuerit, actiones hereditariae puero denegandae sunt omniaque perinde habenda, atque si heres scriptus non fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Dap̃.ł. Plegatorum satis nõdatur. re¬
stututa herecditate. inearum quoꝙ rerum
possõnem legatarius mutendus erit. que
dolo mato euis: cui restituta ẽ hereditas in
neꝙ pecumam soluat. legatarius põt de¬
sid̾are mitti ipossõnem. ¶Ccuisub oo¬
diuoneb cẽriis eademres duob legetur:
Dauł.i. Smutiles sint res ħrditarie. in
quas legatariiur fidei cõmissariimutãt᷑.
mremquidem ħrdis mutinõ possunt: s
ꝑ p̃torem denegatas herediãccones ipsi per¬
sequantu

Expanded text:
.Si legatorum satis non datur, restituta hereditate in earum quoque rerum possessionem legatarius mittendus erit, quae dolo malo eius, cui restituta est hereditas, innec pecuniam soluat, legatarius potest desiderare mitti in possessionem.Cum sub condicionibus contrariis eadem res duobus legetur, datur. Si nullae sint res hereditariae, in quas legatarii uel fideicommissarii mittantur, in rem quidem heredis mitti non possunt, sed per praetorem denegatas heredi actiones ipsi persequantu
Abbreviated transcription (Latin):
uł .i. Silib̾tus cum fraudare patronũ
mam credid̾it. non erit inhibenda accõ
fauiana. qr lib̾tus donasse magis in hũc
mra sum intelligendus ẽ. in fraudem pa¬
trom quam ce̾ senatus consultũ c̃ctidisse.
deuola.ł. Ergo si senatus consultum
nato filio. f. creclid̃it: causa cognita ei su¬
amicis pot̾. legare u̾o nec benemerentib a¬
micis pot̾. q̃ patroni partem minuat.
atum ẽ. non exstet. accio patroni tessat q̃¬
admodum si peccunam infraudem abiece¬
s. aut etiam siis qui mortiscã alib̾to acce¬
piss eamrem uendidifs:.⁊ bone fidei emp¬
qd semit. sic ⁊ qd̃ uolente patrono lib̾tus do¬
sundum seio trade uellet. seuis titio man¬
dau̾it. ut eum accȩpiat. itaut int̾ seium
et titium mandatum cẽbatur. quero post
mortem lib̾ti patronus utrum cum seio
dum taxat qui mandauit accionem ht̃.
ancum titio qui fundum retinet. ancum
ciodatur. C um cẽ neg̃m qd̾ euis uoluntate
gestum sit. incondempnatione eius confe¬

Expanded text:
um.Si libertus, cum fraudare patronum niam crediderit, non erit inhibenda actio Fauiana, quia libertus donasse magis in hunc casum intellegendus est in fraudem patroni quam contra senatus consultum credidisse.um.Ergo si senatus consultum natu filio familias crediderit, causa cognita ei suamicis potest: legare vero nec bene merentibus amicis potest, quo patroni partem minuat. atum est, non extet, actio patroni cessat, quemadmodum si pecuniam in fraudem abiecisset aut etiam si is, qui mortis causa a liberto accepisset, eam rem uendidisset et bonae fidei empquod consentit: sic et quod uolente patrono libertus dofundum Seio tradere uellet, Seius Titio mandavit, ut eum accipiat, ita ut inter Seium et Titium mandatum contrahatur. quaero, post mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui mandavit actionem habet, an cum Titio qui fundum retinet, an cumtio datur, cum omne negotium, quod eius voluntate gestum sit, in condemnationem eius confe
Abbreviated transcription (Latin):
possd̾. ex pͥma parteunde lib̾is defentur. ex¬
clusus ẽ tpr̃e. aut repudiatione nec cet̃is
defercur: s ip̃e sibi succedat. ex hac sucee¬
soria parte ⁊ magis ẽ ut suocedat. ut und̾
legnm possit pet̾e. ⁊ post hossuo ordine ex
illa parte uñ ꝓximiognatiuocantur.: s h
iure utimur. ut acdinitantur. Pot̾it gex
sequenti parte succedẽ ip̃e sibi Ntemq ħ
dici pot̾it.⁊ in scd̾as tabulas nõ petiert bo.p.
is qui potuit. ⁊ ab intestaro suoced̾e poipse
sibisuiccedat. ¶larguis ip̃s parentib li¬
b̾isq petende bonorum possõis. tributtur
inhonorem sangumis uidłer qi artandi
nõ erant: qui pene ad bõaꝓpͥa ueniunt. Pd̃o¬
q placuit eis pr̃itui annum scb ita mo¬
d̾ate. ut neq ip̃iurg̾entur adbonorum pꝰ¬
sõis petitionem neꝙ boã du iac̾ent. Sane
nõ numquam urgentib creditorib int̾¬
rogandi sunt iniure. ansibi bonorum po.
admitant. ut si repudiare sedicant. sciãt
creditores qud sibi agendum sit. Sideli¬

Expanded text:
ssio ex prima parte, unde liberis defertur: exclusus est tempore aut repudiatione: ceteris defertur: sed ipse sibi succedat ex hac successoria parte? et magis est, ut succedat, ut unde legitimi possit petere et post hos suo ordine ex illa parte, unde proximi cognati uocantur. et hoc iure utimur, ut admittatur: poterit igitur ex sequenti parte succedere ipse sibi. item hoc dici poterit et in secundum tabulis qui potuit et ab intestato succedere, ipse sibi succedat.Largius tempus parentibus liberisque petendae bonorum possessionis tribuitur, in honorem sanguinis uidelicet, quia artandi nonerant, qui paene ad propria bona ueniunt. ideoque placuit eis praestitui annum, scilicet ita moderate, ut neque ipsi urguerentur ad bonorum possessionis petitionem neque bona diu iacerent. sane nonnumquam urguentibus creditoribus interrogandi sunt in iure, an sibi bonorum possessionem admittant, ut, si repudiare se dicant, sciant creditores, quid sibi agendum esset: si deli
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.ł. Inferioris gradus oognatus: b̃n¬
ficium edicti successorii nõ habuit. cum
adrem ꝑtinuit qd̃ abstinendi faculta¬
tem ob auxiliũm pietatis pͥor cognatus
accipiat. Igitur fiscouacancia brã rerte

Expanded text:
.Inferioris gradus cognatus beneficium edicti successorii non habuit, cum ad rem pertinuit, quod abstinendi facultatem ob auxilium aetatis prior cognatus acc‹e›perat. igitur fisco uacantia bona recte
Abbreviated transcription (Latin):
tes decc̾libro scͥpsiti sipͥmꝰ ex semisse. sccłs
ex semisse sipͥmus hesñerit. Tertius ex
do drante sustitutus sit. Factiquid questiõe
cẽ łuerũ rectedicit᷑. Siquid pͥmus adierit.
equales partes habituros. Sirepudiauĩt. qͥn¬
decĩ partes fut᷑as. exqb. nouẽ quid̾lat᷑ñ ĩti¬
ulianꝰ. Hant̾tiũ ⁊ instituti ⁊ substititi ꝯ¬
ꝑsonã substinẽ. intres parres institatũ .ii. R¬
os ex qua clrantib h̾edes scͥpsit. t̾ciũ sine pãte

Expanded text:
eodem libro scripsit, si Primus ex semisse, Secundus ex semisse, si Primus heres non erit, Tertius ex dodrante substitutus sit, facti quidem quaestionem esse: uerum recte dicitur, si quidem Primus adierit, aequales partes habituros, si repudiauerit, quindecim partes futuras, ex quibus nouem quidem laturum Tertium. nam Tertium et instituti et substituti personam sustinere, in tres partes institut‹um› uiderduos ex quadrantibus heredes scripsit, tertium sine parte
Abbreviated transcription (Latin):
dũndẽ. cũ quisilisi in potestate. ⁊ nepotẽ exeo
eque inpotestate habebit. sinepoti tutorẽ d̾¬
terit. itarecte dedisseuidetur. sinepos. posm
ortẽ eiꝰ inpatͥs sui potesta recasurus nõsit.
quodeuenit. siuiuo testatoẽ filius in pote¬
state eiꝰ ẽe desierit.

Expanded text:
non est eum, qui filium in potestate et nepotem ex eo aeque in potestate habebit, si nepoti tutorem dederit, ita recte dedisse videri, si nepos post mortem eius in patris sui potestatem recasurus non sit: quod evenit, si vivo testatore filius in potestate eius esse desierit.
Abbreviated transcription (Latin):
rei. p.cãtures danst mortuo illotutoreᷤ per̾¬
causi ꝑseuerare usq ad tp̃s pub̾tatis.
op.x. Solet enãcurator. dari aliqñ tutorẽ
habenti ꝓpt adu̾sam tutoĩs ualitudine. łse i¬
niũetans. quimagis aministrator reꝵ qͣcuã
tor ẽẽ intelligi. ẽ ĩ adiuitor tutele que solet
p̃torꝑmit tere tutoil ꝯstituẽ quiñ posst̃
sussicẽ amminisnatiõi tutele. itatñ ut su
lpa: Si arrogansũt ad huc inpubes ł d̾ por¬
tatis pupillitutores br̃e o̾sinũt. Ite siinsui¬
tutẽ pupilł redigatur. utiq finit᷑ tutela.
a liis quoq modis d̾siñt ẽẽ tutores. si forte
quis ab hostib suĩt captus ipupillus. ł tutor

Expanded text:
res dati sunt, mortuo illo tutores percausa perseverare usque ad tempus pubertatis.on Solet etiam curator dari aliquando tutorem habenti propter adversam tutoris valetudinem vel senium aetatis: qui magis administrator rerum, quam curator esse intellegitur. Est etiam adiutor tutelae, quem solet praetor permittere tutoribus constituere, qui non possunt sufficere administrationi tutelae, ita tamen ut su Si adrogati sunt adhuc impuberes vel deportati sint pupilli, tutores habere desinunt. Item si in servitutem pupillus redigatur, utique finitur tutela. Aliis quoque modis desinunt esse tutores, si forte quis ab hostibus fuerit captus vel pupillus vel tutor
Abbreviated transcription (Latin):
da. Siquitutor uõsit capius ab bostib.
s missus adeos qͣi legntus. aut ⁊̃ receptus
abeis. aut teĩssugit᷑. quiasuus nõ effut
iutor manet.s int̾im ap̃sidib alł:
tutor. dabit᷑.¬

Expanded text:
 Si quis tutor non sit captus ab hostibus, sed missus ad eos quasi legatus, aut etiam receptus ab eis, aut transfugerit, quia servus non efficitur, tutor manet, sed interim a praesidibus alius tutor dabit
Abbreviated transcription (Latin):
liss dũput̾at ñ ẽẽ hecutariam. dicẽdũ ẽc
umꝰ amouisse ñ nid̃i s u̾ba eclicti adcũ ꝑtĩ¬
nẽt quia ñ quidamouuit. deinde se abstinet
cet̾msi ant̃ se abstouut. deinde tũc amonit
furti potius actiõe crelitorib tencatur. Et¬
x enĩ qui semel se abstenut. quẽ admnolum c̃e
pꝰdelicto obligatunt¬

Expanded text:
m, dicendum est eum amouisse non uideri. Haec uerba edicti ad eum pertinent, qui ante quid amouit, deinde se abstinet: ceterum si ante se abstinuit, deinde tunc amouit, furti potius actione creditoribus teneatur: etenim qui semel se abstinuit, quemadmodum ex post delicto obligatu
Abbreviated transcription (Latin):
hil actuni sit. aubõ ꝑinde oĩa ẜuãdasunt.i
se scͥptus ħes ex quadrante ꝑ enorẽ ad iit halitai
abolenꝰ. Sĩ tuex parte sextasubꝯdic̾ iusti¬
cutus fuissesbes ⁊ ꝯmirtente parte suam
Dtitio cui substiutus erit exsubstituciõe ad¬
usses d̾iũ ꝯdic̾ iresexrautis extitiss quero
an ex pͥma institugõe prius cumi abinaq
causa una aditio sufficiat. sextansitaq¬
edi qui sub ꝯlit tatus michi ẽ. adme solum u¬
tinet. Ite̾ situ sextantis ex quo institutusRe

Expanded text:
hil actum sit an uero perinde omnia seruanda sint, se scriptus heres ex quadrante per errorem adiit herediarum. Si tu ex parte sexta sub condicione institutus fuisses heres et omittente partem suam Titio, cui substitutus eras, ex substitutione adisses, deinde condicio iure sextantis exstitisset, quaero, an ex prima institutione, cum ab utraque causa una aditio sufficiat: sextans itaque, qui sub condicione datus mihi est, ad me solum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo institutus
Abbreviated transcription (Latin):
adisse. qͣtiẽs adꝗrere sͥ possit.. Nãsi mortuus.
cẽt. adẜecẽ ñtraris ferret substitutionẽ.
ħes instituatur. ⁊ anĩquã iussu dnũ adcat
scclitatẽ. manumissus alienatus ue sit.⁊ rũ
stitutꝰ ẽ tacit rogatus sit restituere appãee
⁊ rucħ ei dełe accrescere. quixͣt̃ ñ uicetur hafe.¬

Expanded text:
adisse, quotiens adquirere sibi possit: nam si mortuus esset, ad heredem non transferret substitutionem. heres instituatur et antequam iussu domini adeat here ditatem, manumissus alienatusue sit et stitutus est, tacite rogatus sit restituere, apparet nihil ei debere adcrescere, quia rem non uidetur habe
Abbreviated transcription (Latin):
siñ cẽ p̃grantẽ sciãt. Ergo siu̾etre pleno
sit mulier. ñne iniqũu crit interĩ defunctũ
filium hedi suo relinquere : nicħ. ⁊ iõ de¬
creto filio succurrẽdũ ẽ. quia siuc fr̃ erna
scatur suie ñ nascatur. patriħes futurꝰ ẽ
eadẽq rõ facit ut emãcipatoquo subue¬
niridebeat qui alt̃ utro casu rẽ oĩmõhadi
Reclitatẽ. fiet ut quia inuitus hes exi¬
stat detur abstinẽti s acultas.

Expanded text:
uentre pleno sit mulier, nonne iniquum erit interea defunctum filium heredi suo relinquere nihil? et ideo decreto filio succurrendum est, quia, siue frater ei nascatur siue non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subueniri debeat, qui alterutro casu rem omnimodo hahereditatem, fiet ut, quia inuitus heres existat, detur abstinend‹i› facultas.
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere. Sin aut̃ dies p̾t̾itus sucrit tunc nõ
necessarins s uoluntaruis ꝯes efficitur. ⁊ põt se
abstinere sẜ exẽplum eiuscui fitei conmissa¬
ria ubtas subcõlit̃ debebatur Sĩqu̾is tederit
numos ciño ut manumitatur. puto tͣ eounõ

Expanded text:
dies praeteritus fuerit, tunc non necessarius, sed uoluntarius heres efficitur et potest se abstinere secundum exemplum eius, cui fideicommissaria libertas sub condicione debebatur. Si quis dederit nummos domino, ut manumittatur, puto huic omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
sitã illam portiõe. s ip̃m comitari: Oĩa enĩ
paria ꝑmanere debẽt midtp̃s quo alt̾iꝰpõtiõꝵ
ꝯditioextet ut aquiratur eicuiprior porti¬
o acquisita ẽ. Ego quidẽ puto.⁊ si adhuc
inpotestate sit it̾m adeumdũ ẽe si ꝯditio.
iextãit ⁊ illud quod dłr semel adeũdũ i neiꝰtẽ

Expanded text:
ionem, sed ipsum comitari: omnia enim paria permanere debent in id tempus, quo alterius portionis condicio exstet, ut adquiratur ei, cui prior portio adquisita est. Ego quidem puto et si adhuc in potestate sit, iterum adeundum esse, si condicio exstiterit, et illud quod dicimus semel adeundum, in eiusdem