comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad id cuiuslib ꝓ crastinatioĩs
dilatio necessaria est. aut tem¬
poris oportunitas expectãda.
Adeo enim sius te fraudib
ac dolis circumiẽtum existi¬
mat: ut neminẽ aliũ piltet rã
famibarius. admittendũ. Si
ue igit᷑ eidem armatus siue ĩ¬
ermis solus an militũ mul¬
titudine stipatus octurras: in¬
chil ex hoc ei timoris nichil
suspitiõis innascit᷑. uñ ⁊ eũ
secure potes ubicũq libuerit
obtruncare. Quo semel occiso:
ncħ tibi uerendũ est neciuẽ¬
piam ad urdictã sui suꝑsti¬
tem delinciuat. Age ergo inue¬
nis eiit̾e ut gͣdum hc̃ felicita¬
tis accigas. quo te iuirtus uo¬
tat seguaris intrepidꝰ. nec pos¬
tenti fortune tuũ deneges ob¬
seciũ. Quod si te facturum
nõ dubia uobis pactione spo¬
pond̾is: pret̾ eam ꝙͣ inde cõ¬
queris ĩmortalen głiam. si
deerit eciam mutua gͣtaqi
m̃iti ꝯpensatio. Nam̃ hiis
modis om̃ib ꝑquiremꝰ ⁊ un¬
petbimus ut comitissa cara¬

Expanded text:
ad id cuiuslibet procrastinationis ad id cuiuslibet procrastinationis dilatio necessaria est, aut temporis oportunitas expectanda: adeo enim suis te fraudibus ac dolis circumuentum existimat, ut neminem alium putet iam familiarius admittendum. 14.28 Siue igitur eidem armatus siue iermis, solus an militum multitudine stipatus occurras, nichil ex hoc ei timoris, nichil suspicionis innascitur. Unde et eum secure potes ubicumque libuerit obtruncare. Quo semel occiso, nichil tibi verendum est ne quempiam ad vindictam sui superstitem derelinquat. Age ergo, iuvenis; enitere ut gradum hunc felicitatis attingas, quo te virtus vocat sequaris intrepidus, nec poscenti fortune tuum deneges obsequium. Quod si te facturum non dubia nobis pactione spoponderis, preter eam quam inde consequeris immortalem gloriam, non deerit etiam mutua grataque meriti compensatio. Nam id modis omnibus perquiremus et impetrabimus, ut comitissa Cata
Abbreviated transcription (Latin):
tem malis an scelerã publica
ri.pudeat te quidẽ om̃iñ exͣ¬
pectatõnem delud̾e. Pudeat in¬
ter p̾me uiuentutis auspicia
malaꝵ artim rirdim̃ita susci¬
pere. Asperuare socerũ cuius af¬
nitatis cõtagio tua sit nobi¬
litas polluenda. Respice si sa¬
pis ucorem lib̾os tibi ꝑiturã
degenies. ꝓlemos gen̾is bifor¬
mitate pri dissimilem. Ad qui¬
esce tandem amicoꝵ consiliis
⁊ ad cõem om̃im iundictam
accing̾e. teq pariter ⁊ id nobi¬
litatis quod superest inliber¬
tatem uendica nec patere tru¬
culentissimã hnͣc beluam in
nr̃am ꝑuiciem diutius debacha
ri Exꝑiatur certe uirtuti li¬
tet in num̃is eam ꝑsecutioĩ¬
b opp̃ssam attͥuerit. ad iundi¬
ctam tñ scelerũ audatiã ⁊ ul¬
tores gladios nõ deesse. Regis
ciuidem̃ ip̃iꝰ incolumitas reg¬
niq salus ac lib̾tas in man̾i¬
ĩ potencia cõdampnatis: tan¬
te laudis cumulũ fortune ⁊
benignitas resernamt. Nec

Expanded text:
 uirtutem tuam malis an scelera publicari?  uirtutem tuam malis an scelera publicari? 14.22 Pudeat te quidem omnium expectationem deludere; pudeat inter primae iuuentutis auspicia malarum artium rudimenta suscipere. 14.23 Aspernare socerum, cuius affinitatis contagio tua sit nobilitas polluenda; respue, si sapis, uxorem liberos tibi parituram degeneres prolemque generis biformitate patri dissimilem! 14.24 Acquiesce tandem amicorum consiliis et ad communem omnium uindictam accingere: teque pariter et id nobilitatis, quod superest, in libertatem uendica, nec patere truculentissimam hanc beluam in nostram perniciem diutius debachari! 14.25 Experiatur certae uirtuti, licet innumeris eam persecutionibus oppressam attriuerit, ad uindictam tamen scelerum audaciam et ultores gladios non deesse. 14.26 Regis quidem ipsius incolumitas regnique salus ac libertas in maniimpotentia condempnatis, tantae laudis cumulum fortunae tibi benignitas reseruauit. 14.27 Nec
Abbreviated transcription (Latin):
pectum te facis. uereridũos tibi
ne fame dispendiũ ac lesionẽ
incurras. Quis eni eo putand̾
nocentior qui bonoꝵ om̃im sã¬
guinẽ sitit. qui nemm nocet
nisi ꝙ̃ innocentẽ cognou̾it. qui
demũ ei fraudulenter q̃rit reg¬
gniũ subriꝑe. ꝑ quem ĩ hanc e¬
minẽtiam potestatis euasit.
Tu consiliũ hoc innocentiã uo¬
tas. tu ꝓpõitum hoc apporobas.
tu regem octidi ꝯsenties aut
honore pͥuari cum ei satram̃to
sis fidelitatis astrictus. aut eo
depõito notariũ hũc regem fi¬
cri. dudũ olei uenditorẽ : at co
regnante scd̃s eris a rege. sũ¬
nĩis fulgebis honorib. optio tͥ
dabitur ꝙ̃ uelis comitatũ eli¬
gere. Sic tibi iam nͥ fallor de fu¬
tura ꝓsperitate blandixis. O ꝑ¬
ditissimi uirũ ingenii Putã
capaulit. tũ oͦĩ his qui eiꝰ
femuliaritati adheserint. ⁊ si
ferrum uusqmͣ cõpareat: saltẽ
imputetur. Eu solus om̃es res¬
pitiũt. Quicquid eg̾is: obscu

Expanded text:
pectum te facis, verendumque tibi pectum te facis, verendumque tibi ne fame dispendium ac lesionem incurras. Quis enim eo putandus nocentior; qui bonorum omnium sanguinem sitit, qui nemini nocet nisi quem innocentem cognoverit, qui demum ei fraudulenter querit regnum subripere, per quem in hanc eminentiam potestatis evasit? tu consilium hoc innocentiam vocas, tu propositum hoc approbas, tu regem occidi consenties, aut honore privari, cum ei sacramento sis fidelitatis astrictus, aut, eo deposito, notarium hunc regem fieri, dudum olei venditorem? at, eo regnante, secundus eris a rege, summis fulgebis honoribus, optio tibi dabitur quem velis comitatum eligere. Sic tibi iam, nisi fallor, de futura prosperitate blandiris. O perditissimi virum ingenii! Puta cupauerit cum omnibus his, qui eius familiaritati adheserint, et si ferrum nusquam compareat, saltem imputetur: te solum omnes respiciunt; quicquid egeris, obscur
Abbreviated transcription (Latin):
nia multis ementes ꝑicłis ut
abiecti gn̾is posuit ignomini¬
am diffiteri: pͥleriq nobiles cͥ¬
minosis actioib bonã famã
demeriti: fas ⁊nefas equa lã¬
ce trutmnãt. nicħ se deinceps
spantes acturos quo possint
semel inflictã notam infa¬
mie ꝓpulsare. Non nulli quor
de ꝓditoꝵ semumne ꝓcreati: pa¬
trum eligunt seciui uestigia.
Euismõi quidẽ homĩes haud
indigne ferendũ est maionis
parere madatis. enis q limina
freq̃ntare. Te uero sũme nobi¬
litatis ⁊ initegetrime fame ui
dte genuerit.⁊ õ
nem tͥ delinq̃ndi iuam obstu¬
sam intelliges. aspaͣndi cs sce¬
leris necessitatẽ indictã. Certe
sineminẽ iudes ꝓditoris huiꝰ
obinare scelerib: tu saltẽ nobi¬
litatis qm idem atrocissime
ꝓsequit᷑ uindex esse debueras.
Nũc autẽ cũ omẽs adu̾sus e¬
um unanimit̾ moueant᷑. tu so¬
ius euudẽ p̃ditas innocentem
Cuĩ dum asseris ĩnocentiã: sus¬

Expanded text:
nia multis ementes periculis ut nia multis ementes periculis ut abiecti generis possint ignominiam diffiteri. Plerique nobiles criminosis actionibus bonam famam demeriti, fas et nefas equa lance trutinant, nichil se deinceps sperantes acturos, quo possint semel inflictam notam infamie propulsare. Nonnulli quoque de proditorum semine procreati, patrum eligunt sequi vestigia. Eiusmodi quidem homines haud indigne ferendum est Maionis parere mandatis eiusque limina frequentare. Te vero summe nobilitatis et integerrime fame intes genuerint, et omnem tibi delinquendi viam obstructam intelliges aspernandique sceleris necessitatem indictam. Certe, si neminem videres proditoris huius obviare sceleribus, tu saltem nobilitatis, quam idem atrocissime persequitur, vindex esse debueras. Nunc autem, cum omnes adversus eum unanimiter moveantur, tu solus eumdem predicas innocentem? Cuius dum asseris innocentiam sus
Abbreviated transcription (Latin):
adeoq tãm admirati tuendã
susceꝑit. ut euisdẽ conspira¬
tionis nõ mim̾to ꝑticeps esti¬
met᷑. Nam alios incuut ma¬
ionis deliram̃ta sectari eius¬
ꝙ negociis a conscelerib ĩmis¬
ceri: equiore tulerim animo.
nec tanta dignũ adur
rrediderim. Quosdam em̃i tenu¬
e patͥmoniũ ⁊ rei famihatis
angustia cogit honestatẽ ne¬
glig̾e. dũ suam ciiolib pacto
tolerabilẽ fatiant egestatem.
Alios obscuritas genĩs altũ
aliquid spare nõ sinit. eo quod
miserie traducit. ut potentio¬
rib adulando deseriuant. sũ¬
mam beatitudinẽ estimantes
si possint uł nobiliũ pedibus
uih̾ere. eo quod pacto tuiblib
se nõ uereant᷑ obiectare ꝑicu¬
lis. nec ullius reatũ scelẽris
ptimescant. Differũt itẽ ab
hiis s nõ dispari laborant ĩ¬
sania: qui cũ ignobiles sint
millats genus. uirtute redi i¬
mant: sublimͥa tñ sꝑare p̃sũ¬
mũt. potentiũ iuroꝵ patroci¬

Expanded text:
adeoque causam admirati tuendam adeoque causam admirati tuendam susceperit, ut eiusdem conspirationis non immerito particeps estimetur. "Nam alios", inquit, "Maionis deliramenta sectari eiusque negotiis ac sceleribus immisceri equiore tulerim animo, nec tanta dignum admiratione crediderim. Quosdam enim tenue patrimonium et rei familiaris angustia cogit honestatem negligere, dum suam quolibet pacto tolerabilem faciant egestatem. Alios obscuritas generis altum aliquid sperare non sinit, eoque miserie traducit ut potentioribus adulando deserviant, summam beatitudinem estimantes si possint vel nobilium pedibus inherere eoque pacto quibuslibet se non vereantur obiectare periculis, nec ullius reatum sceleris pertimescant. Differunt item ab hiis, sed non dispari laborant insania, qui cum ignobiles sint nullaque genus virtute redimant, sublimia tamen sperare presumunt, potentium virorum patroci
Abbreviated transcription (Latin):
facilis aꝓpõito resilire. quod ꝑ¬
suasũ esset audax ꝓmitt̃e. uͥ ad
rem uentũ erat: tepidior: Is
autẽ cuiꝰdam filie Regis Roge¬
rii spurle q̃ hugonid comitis
mollisinii utor fuerat forma cap¬
tus: desponsate sibi puellule
eo quod ignobił esset. ceperat
tissime ferebat cid̾ admiratus
re cognita palaciũ euisdem co¬
mitisse diligentiꝰ custodiri. p̃¬
ceꝑat. utriusq uotũ impediẽs.
Cũm igit᷑ legatioẽ suscepta
farũ transisset. ⁊ quibdam po¬
tentib uiris calabrie enu ad
loq̃ndũ ei conuenerãt ad uen¬
tus sui cãm expon̾e̾t. maionis
innocenciã modis om̃ib asse¬
uerans. Rogertuo ce marturfi¬
no qui tũs ii tabria calabria
magui nõis erat om̃iũ qui ad¬
erañt uice respondit. satis supep
se mirari quo consilio ad idte¬
m̾itatis deuolu potuit ut ne¬
fardissimi ꝓditoris mandatũ
exequens : cͣirca om̃tũ opinio¬
nẽ eum ostend̾e uelit innoxũ

Expanded text:
facilis a proposito resilire, quod pfacilis a proposito resilire, quod persuasum esset, audax promittere, ubi ad rem uentum erat, tepidior. 13.19 Is autem cuiusdam filiae regis Rogerii spuriae, quae Hugonis, comitis Molisini, uxor fuerat, forma captus, desponsatae sibi puellulae, eo quod ignobilis esset, ceperat tissime ferebat, quod adre cognita, palatium eiusdem comitisse diligentius custodiri preceperat, utriusque votum impediens. Cum igitur, legatione suscepta, Farum transisset et quibusdam potentibus viris Calabrie, qui ad loquendum ei convenerant, adventus sui causam exponeret, Maionis innocentiam modis omnibus asseverans, Rogerius de Marturano, qui tunc in Calabria magni nominis erat, omnium qui aderant vice respondit, satis superque se mirari quo consilio ad id temeritatis devolvi potuerit, ut nefandissimi proditoris mandatum exequens, contra omnium opinionem eum ostendere velit innoxium,
Abbreviated transcription (Latin):
gatũ. ut ciuiũ animos mitti
domelfeni atare nõ stu¬
duit: uerũ etiam auspłi eoꝵ m̃¬
des exasꝑins. plura de proditi¬
one maionis ⁊ atrotiora ꝙͣ au¬
dissent eis narrauit. S ⁊ ca
ꝓcellis quati ceperat cuius
antea fides difficillime consue¬
uerat uatillare. Sa res admi¬
rato płimũ t̾roris attiit ni¬
sũ q est mature talẽ eo muti
opoitere legatũ: cui facile per¬
fusionib fides habeatur aca
rgreꝙ ap̃ud omes opinionise¬
tatet eur pleries nobirr u¬
nõ alit̃ qͣm filiũ diligebat᷑. Ui¬
dens eñi eundẽ adhũc etate
uuenẽ ut cui pͥma lamigi¬
ne genas uestiret. sũme nobi¬
lem. forma pulchrimũ cor¬
poris p̃stantem iurib ultm
qͣnͣt id etatis exig̾et. optimã
tiuoꝙ t̾ram ĩ sicilia possiden¬
tẽ. filiam suã adhuc paruu¬
lam illi despond̾at. Idem uero
militib multa largiens. oñi¬
trib ludis q̃ uocant hastiludi¬
a nemini post habendꝰ: militũ

Expanded text:
gatum, ut ciuium animos mitigatum, ut ciuium animos mitito Melfenses reuocare non studuit, uerum etiam amplius eorum mentes exasperans, plura de proditione Maionis et atrociora, quam audissent, eis narrauit. 13.12 Ses Apuliae procellis, quati ceperat, cuius antea fides difficillime consueuerat uacillare. 13.13 Ea res admirato plurimum terroris attulit, uisumque est mature talem eo mitti oportere legatum, cuius facile persuasionibus fides habeatur a Caraeque apud omnes opinionis erat, et eum plerique nobiles unon aliter quam filium diligebat: uidens enim eumdem, adhuc etate iuuenem, ut qui prima lanugine genas uestiret, summe nobilem, forma pulcherrimum, corporis prestantem uiribus, ultra quam id etatis exigeret, optimam quoque terram in Sicilia possidentem, filiam suam adhuc paruulam illi desponderat. 13.17 Idem uero militibus multa largiens omnitribus ludis, quae uocant hastiludia, nemini posthabendus, militum
Abbreviated transcription (Latin):
miratꝰ uͥ circa sꝑem suã aĩad¬
u̾tit comitũ uires immu̾ssi
extrese̾e: pͥmũ amalfiã. surie¬
tum. neapolim oaritimas ciui¬
tates c̃ nũdũ defecerant. debĩe
ex alt̾o mari tarentũ ydrontũ
brimdusiũ barolũ. lict̾as ex pte
regis tnͣsmisit sdmonẽs ut
nullis mou̾entur ruinorib.
neq falsis comitũ suggestio¬
nib cred̾ent. aut se ꝓditoꝵ t̃¬
be misc̾ent. S eo res deuen̾at.
ut regis litt̃as nemo suscipet.
dicebat᷑ enĩ ꝑ manus ꝓdicoris
cas fieri nec̃s regis m eisdẽ
s maionis expͥmi uoluntatẽ.
Stephanũ cuio frẽm suũ qui
mlitib in apulia p̃erat ut
conitis rob̾ti crebros impetꝰ
sustin̾et: sepius admonẽs hor¬
tabatur. ut ampnorib stipen¬
diis militũ sibi m̃tes alliteret.
eos q tã mun̾ib qͣm ꝓmissis
ad resistendũ comitib unita¬
ret. Nam symonẽ senescalcũ
in quoddã iminitissimũ oppr-¬
dũ se receptare. comitũ timor
ensẽ ep̃m melfiani mitti le¬

Expanded text:
miratus, ubi contra spem suam animaduertit comitum uires in immensum excrescere, primum Amalfiam, Surrentum, Neapolim, maritimas ciuitates, quae nondum defecerant, dehinc ex altero mari Tarentum, Ydrontum, Brundusium, Barolum litteras ex parte regis transmisit, admonens, ut nullis mouerentur rumoribus, neque falsis comitum suggestionibus crederent, aut se proditorum turbae miscerent. 13.7 Sed eo res deuenerat, ut regis litteras nemo susciperet: dicebatur enim per manus proditoris eas fieri, neque regis in eisdem, sed Maionis exprimi uoluntatem. 13.8 Stephanum quoque fratrem suum, qui militibus in Apulia preerat, ut comitis Roberti crebros impetus sustineret, sepius admonens hortabatur, ut amplioribus stipendiis militum sibi mentes alliceret, eosque tam muneribus quam promissis ad resistendum comitibus inuitaret. 13.9 Nam Symonem senescalcum in quoddam munitissimum oppidum se receptare comitum timor ensem episcopum Melfiam mitti le
Abbreviated transcription (Latin):
animi ut p̃ficamdiẽ exret¬
lud cm mature postur ꝑficias
Nec minꝰ alibi quoc fortima
tantis admirati fatigarũ sixc¬
cestim iam ab euis obsecimno des¬
cnuissr pcipes. Cum eñi mstaret
iam dies quẽ idem int̃ficiendo
regi ꝓͥuiderat: placuit e tũ ae¬
chiep̃o secretũ habere collotuu
ucum de rege maturu no¬
monendo. de sedandis ꝓpłi mor¬
tib ⁊ egniq statu mox fut po
de lib̾antes imutẽ disceptarent.
suborta est inde ꝯtronersia de
Apsauris ip̃uisq regis filues
ciuus deberent custodie depu¬
tari. Dicebat enĩ admiratus
pueroꝵ tutelã. ac thesouros
totũti palatiũ sibi debere cõ¬
muti quẽ oporteret regni ne¬
gotus insudare. maximeo
thesanros necessarios esse ad
timultũ rebellantiũ cõp̾mẽ¬
dos. ⁊ arcendos exteroꝵ ĩtur¬
sus hostium. nec̾ sñ magnis
sũptib emersuras discen fiões
⁊ intestina bella posse compes¬
to archiep̃c autem aiebat id
se nũqͣm passurum. nã exca
pueroꝵ tutela płims posse

Expanded text:
diem expeclud quam mature possit perficiat. Nec minus alibi quoque fortunam, tantis admirati fatigatam successibus, iam ab eius obsequio descivisse perciperes. Cum enim instaret iam dies quem idem interficiendo regi providerat, placuit ei cum archiepiscopo secretum habere colloquium. Cum de rege maturius amovendo, de sedandis populi motibus regnique statu mox futuro deliberantes invicem disceptarent, suborta est inde controversia de thesauris ipsiusque regis filiis, cuius deberent custodie deputari. Dicebat enim admiratus puerorum tutelam ac thesauros totumque palatium sibi debere committi, quoniam oporteret regni negotiis insudare, maximeque thesauros necessarios esse ad tumultus rebellantium comprimendos et arcendos exterorum incursus hostium, nec sine magnis sumptibus emersuras dissensiones et intestina bella posse compesci. Archiepiscopus autem aiebat id se numquam passurum, nam ex ea puerorum tutela plurimum posse
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃ntia. tñ natura loci mui¬
tissimũ erat. ⁊ defensioni lotũ
p̃bebat aptissimũ. primũ ergo
regi maio ꝑsuadet. ut hanc sibi
minutionẽ accipiat. dicens nõ
sine piculo eami a comite pos¬
sideri. De hinc uͥ comitẽ ex
amissione oppidi satis cõꝑit
indignatũ: secreto eum ad se
p̃cipit accersiri lurat ultra ce
credi facile sit hac dere se dole¬
re. regici cũ hec p̃ciperet płi¬
mũ restitisse: S tontã hom̃us
esse tem̾itatem tantã insaniã.
ut necs cuuispiã tonsiliũ iam
admtat: nec ab eo qd semel
dixerit qualibet possit ꝑsuasi¬
one deflecti. Quodq indiguiꝰ
est salomoniẽ ⁊̃ parum scĩsse
ꝯmemorans: ip̃e cũ sit morta¬
liũ stolidissimus s̾ soli pru¬
denciã. sibi uirtutẽ ascribat.
Dterea tirãnum hũc uerius
qm regem nescio quid sceleris
in animo ger̾e. fatile ex u̾bis
eius posse conici si diutius reg¬
nau̾it. breui futurũ ut iuroꝵ
nobiliũ pautos super ẽe ꝯtin¬

Expanded text:
frequentia, tum natura loci munifrequentia, tum natura loci munitissimum erat et defensioni locum prebebat aptissimum. Primum ergo regi Maio persuadet ut hanc sibi munitionem accipiat, dicens non sine periculo eam a comite possideri. Dehinc, ubi comitem ex amissione oppidi satis comperit indignatum, secreto eum ad se precipit accersiri. Iurat ultra quam credi facile sit hac de re se dolere, regique cum hoc preciperet plurimum restitisse, sed tantam hominis esse temeritatem, tantam insaniam, ut neque cuiuspiam consilium iam admittat, nec ab eo, quod semel dixerit, qualibet possit persuasione deflecti; quodque indignius est, Salomonem etiam parum scisse commemorans, ipse cum sit mortalium stolidissimus, sibi soli prudentiam, sibi uirtutem ascribat. 7.11 Preterea tirannum hunc uerius quam regem nescio quid sceleris in animo gerere, facile ex uerbis eius posse conici, si diutius regnauerit, breui futurum, ut uirorum nobilium paucos superesse contin
Abbreviated transcription (Latin):
uirtuti p̃mia laudẽq ꝓponi. E
contͣ penas ⁊ ꝓpetue notã infa¬
mie ꝓditorib irrogari. Ip̃e in¬
t̾m panormi quos cũq potest
sibi ꝯciliat. ꝓpõitum suũ eis de
morte regis aꝑit. Censetti hoc
maturius ꝑagendũ. timens ne
si forte rex id eum sceleris ma¬
chinari ꝓpenderit: crimine S̾
maiestatis obiecto capitali sup¬
plicio deputetur. Erat tũc pa¬
normi Gaufredus comes mõ¬
tis caueosi uir utiq sũme li¬
b̾alitatis. armis eximius ad¬
modũq consulti pectoris. S
nobilis erat ingenii. fidei nõ¬
naccillantis. nouitates rerũ
semꝑ exoptans. huiꝰ opemi i¬
adiñiratus płimũ sibi fore
putans necessariam ⁊ tacore¬
dissime sibi eũ allici posse ꝑspa¬
cit: si prius odiũ el regis in¬
cutiat. hobebat autẽ ip̃e comes
opida ciuedam ĩ sicilia uotũ.
sclafanũ. cala tanissetũ. S no¬
tum cet̾is specialius diligebat.
Nam idẽ cascestũ cum iũroꝵ

Expanded text:
virtuti premia laudesque proponi, e virtuti premia laudesque proponi, e contra penas et perpetue notam infamie proditoribus irrogari. Ipse interim Panormi quoscumque potest sibi conciliat, propositum suum eis de morte regis aperit, censetque hoc maturius peragendum, timens ne si forte rex id eum sceleris machinari perpenderit, crimine sibi maiestatis obiecto, capitali supplicio deputetur. Erat tunc Panormi Gaufredus comes Montis Caveosi, vir utique summe liberalitatis, armis eximius admodumque consulti pectoris, sed mobilis erat ingenii, fidei vacillantis, novitates rerum semper exoptans. Huius opem admiratus plurimum sibi fore putans necessariam, ita commodissime sibi eum allici posse perspicit, si prius odium ei regis incutiat. Habebat autem ipse comes oppida quedam in Sicilia, Notum, Sclafanum, Calatanissetum, sed Notum ceteris specialius diligebat. Nam idem castellum tum virorum
Abbreviated transcription (Latin):
cunia mittit brundusiũ. Inx̾
ra u̾o laboris nõ minori tur¬
bine tuncta cerneres agitari.
alios q ab rege deffic̾e: alios
stare cum rege. Rob̾tus surrẽ¬
tinꝰ a capuanis suscipit᷑. ⁊ here¬
ditario sͥ inre ꝑtinentẽ octu¬
pat capue pͥncĩpatũ. Hec ubi i¬
painormi cognita sũt: iopina¬
a res admirati pauł ꝑ animũ
cont̾bauit. nõ tam̃ usꝙͣ adeo ut
uultũ quoq suffic̾et immitare
Iam ĩ maximis quo ꝑiculis
ex indust̾a dignitatẽ oris integͣm
conẜuabat. ne si ciuociens timẽ¬
dũ erat uultus id fateret᷑ iudi¬
cis. hostib quidẽ spem ing̾ens.
sius nichominꝰ̃ metũ incurre̾t.
Qd̾ ergo ratus est optinũ ĩ tan¬
ta ꝑturbatione consiliũ: eos q
mũdum rebellauerãt litt̾is re¬
giis siusq crebrius exhortat᷑.
uti iurtutis sue meniores cũ
ꝓditorib audact᷑ duicent. ha¬
bitamq de se hactenus opinio¬
nem ratã faciant. meminerĩt

Expanded text:
cunia mittit Brundusium. 6.10 cunia mittit Brundusium. 6.10 In Terra uero Laboris non minori turbine cuncta cerneres agitari, aliosque ab rege deficere, alios stare cum rege. 6.11 Robertus Surrentinus a Capuanis suscipitur et hereditario sibi iure pertinentem occupat Capuae principatum. 7.1 Haec ubi Panormi cognita sunt, inopinata res admirati paulisper animum conturbauit, non tamen usque adeo, ut uultum quoque sufficeret immutare. 7.2 Nam in maximis quoque periculis ex industria dignitatem oris integram conseruabat, ne, si quotiens timendum erat, uultus id fateretur indicio; hostibus quidem spem ingerens, suis nichilominus metum incuteret. 7.3 Quod ergo ratus est optimum in tanta perturbatione consilium, eos, qui nondum rebellauerant, litteris regiis suisque crebrius exhortatur, uti uirtutis suae memores cum proditoribus audacter dimicent habitamqnem ratam faciant; meminerint
Abbreviated transcription (Latin):
ut consuenerãt eis copui nega¬
ret̾: certissimos de morte eius
rumores ꝓ totã api.hẽ detule¬
rũt. nichil hesitandũ suꝑ hoc qd
fama p̃dixerat: asserẽtes Tũ c
apuloꝵ constantissia gens lib̾ta¬
tem adipisci nõ frustͣ desid̾ans
qm in adepta cruidẽ retin̾e suffi¬
ceret. ut q̃ cũ bello młtum ua¬
leat stinpace possit eẽ tnͣquil¬
la: tapescit arma. societates cõ¬
trahit. castellis mumiendis ope¬
ram dat. Alii q iam duitñe pa¬
tis ꝓcesũ erat: sola raptant᷑ cõ¬
stancia. alios p̃de spes trahit ad
bellũ pleriq ea rõne concita¬
tur ad arma: quod regis mor¬
tẽ censeant uinditandã. Multi
tñ admirati cõm armis tuen¬
dam suscipiũt. Sic u̾q re tur¬
bata tumultuq exorto: dubi¬
is euentib hĩc nĩ sepe confligĩ.
Comes lorotelli pleras q mã¬
ritimas occupat ciuitates. Im
auxiliũ. spe q ductus recupan¬
di apuliã: nobilissimos ac p̃po¬
tentes uiros cũ maxima pe¬

Expanded text:
ut consueuerant eis copia negaretur, certissimos de morte eius rumores per totam Apuliam detulerunt, nichil hesitandum super hoc, quod fama predixerat, asserentes. 6.4 Tunc Apulorum inconstantissima gens, libertatem adipisci frustra desiderans, quam nec adeptam quidem retinere sufficeret, ut quae nec bello multum ualeat nec in pace possit esse tranquilla, capescit arma, societates contrahit, castellis muniendis operam dat. 6.5 Alii, quia iam diuturnae pacis pertesum erat, sola raptantur inconstantia; alios predae spes trahit ad bellum; plerique ea ratione concitantur ad arma, quod regis mortem censeant uindicandam. 6.6 Multi tamen admirati causam armis tuendam suscipiunt. 6.7 Sic ubique re turbata tumultuque exorto, dubiis euentibus hinc inde sepe confligitur. 6.8 Comes Lorotelli plerasque maritimas occupat ciuitates. 6.9auxilium, speque ductus recuperandi Apuliam, nobilissimos ac prepotentes uiros cum maxima pe
Abbreviated transcription (Latin):
g̾et cͥmmatiõe pulsauit. dicẽs
eum ĩ exercitu crebras suscita¬
re discordias. milites suos ad
seditõnẽ hortari. comitẽ eciã
Rob̾tum eius iudicio ꝓpositas
insidias effugisse. nuncios
int̾ eos crebro discurr̾e. nescio
quid cũ fou̾e ꝓpositi. satis peri¬
culose deinceps ei creditũ iri

Expanded text:
geret, criminatione pulsauit, dicens geret, criminatione pulsauit, dicens eum in exercitu crebras suscitare discordias; milites suos ad seditionem hortari; comitem etiam Robertum eius indicio propositas insidias effugisse; nuntios inter eos crebro discurrere, nescio quid eum fouere propositi, satis periculose deinceps ei creditum iri
Abbreviated transcription (Latin):
cem aliũ sortirent᷑. ac si ip̃e pro¬
ditor aũ bello ud̾enir inutilis.
Cumq instaret cancellaris
ꝑsuadens ut regie satisfaceret
uolũtati: adiecit comes aut ñ
sani capitis aut ꝓditoris istd̾¬
ẽẽ mandatũ. ideoq se msslate¬
nus id factirũ: Sic manĩ spe
delusus cancellariꝰ capuã redi¬
it. comes ĩ apruciũ trer conu̾itit.
Nec młto post in exercitu inter
nulites cancellarii ⁊ comitis
symonis orta sedicio eo usq
ꝓcessit: ut indños quoq mi¬
litũ unuria redundaret. młta¬
q hunc inde u̾ba inieq discur¬
rerent. Qd̾ utrũ industria tã¬
cellarii factũ sit. tasune conti¬
g̾it: parũ constat. Uerisimile
tñ est inaionis int̾cessisse mã¬
datũ. ip̃mq cancellariũ inop¬
timo comite nõ uidentẽ quid
tͥmini daret᷑. inextitanda lite
id habuisse consilu utindei
rẽ nõ tam u̾e qͣm hostilit̾ exp̃s¬
sit. ⁊ maiori conuitẽ ꝙͣ res exi¬

Expanded text:
cem alium sortirentur, ac si ipse procem alium sortirentur, ac si ipse proditor aut bello videretur inutilis. Cumque instaret cancellarius, persuadens ut regie satisfaceret voluntati, adiecit comes aut non sani capitis aut esse mandatum: ideoque se nullatenus id facturum. 4.18 Sic inani spe delusus, cancellarius Capuam rediit, comes in Aprutium iter conuertit. 5.1 Nec multo post in exercitu inter milites cancellarii et comitis Symonis orta seditio eo usque processit, ut in dominos quoque militum iniuria redundaret multaque hinc inde uerba minaeque discurrerent. 5.2 Quod utrum industria cancellarii factum sit, casuue contigerit, parum constat. 5.3 Verisimile tamen est Maionis intercessisse mandatum, ipsumque cancellarium in optimo comite non uidentem, quid crimini daret, in excitanda lite id habuisse consilii, ut indrem non tam uere quam hostiliter expressit et maiori comitem, quam res exi
Abbreviated transcription (Latin):
fraudis intend̾et: animaduer¬
tit eius mͦi sibi expedire ꝯsiliũ
ut neq regis imꝑio ꝯtumati¬
ter oblocuui uid̾etur: ⁊ ꝓpõĩtos
sebilaciueos euitaret. Itac cũ
cͥhigentis fere militib ꝯptiuuie
acmis instructis capuã ueĩes
extͣ ubbem ĩ plano figit cento¬
ria Cancellarius n hũc uenisse
ꝯpit: ilico denũtiat ei ut omi¬
sĩs militib siuis ip̃e cum pau¬
as in urbẽ ueniat. uelle se cũ
eo setrete lociui. ⁊ regis aꝑire
mandatũ. Ad id comes urbem
se mgressurũ asserit. Si cuidẽ
cantellarius exeat: patum au¬
dire quidq̾d ex parte regia s
p̃ceꝑit. Ac ille contͣ speni suã
comitẽ dolos intelliges p̃sen¬
sisse: egressus est ad eũ dicens
uoluntatẽ regis hanc ẽẽ. ut u¬
nu̾isos milites suos ꝓut feu¬
dum suũ exigebat boamundo
comiti assignaret. Quod qui¬
dem molestissime comes tulit.
responditq ĩdignũ ⁊ cũtͣ cõ¬
suetudinẽ eẽ ut milites sui du¬

Expanded text:
fraudis intenderet, animaduerfraudis intenderet, animaduertit eiusmodi sibi expedire consilium, ut neque regis imperio contumaciter obloqui uideretur et propositos sibi laqueos euitaret. 4.12 Itaque cum quingentis fere militibus optime armis instructis Capuam ueniens, extra urbem in plano figit ria. Cancellarius, ubi hunc venisse comperit, illico denunciat ei ut omissis militibus suis ipse cum paucis in urbem veniat, velle se cum eo secrete loqui et regis aperire mandatum. Ad id comes urbem se non ingressurum asserit; siquidem cancellarius exeat, paratum audire quidquid ex parte regia sibi preceperit. At ille contra spem suam comitem dolos intelligens presensisse, egressus est ad eum, dicens voluntatem regis hanc esse, ut universos milites suos, prout feudum suum exigebat, Boamundo comiti assignaret. Quod quidem molestissime comes tulit, responditque indignum et contra consuetudinem esse ut milites sui du
Abbreviated transcription (Latin):
obiuarent. simisl ⁊ necid tbi tur¬
buus accid̾et ꝓuidentes. Omĩa
enĩ iam timoris ac suspitionis
plena erant. nec satis liq̃bat qͥ
regis quiue admirati eẽnt. tta
ĩincerto ambiguoq res erat.
Nam admiratus ꝑ totũ regnũ
ꝓpõiti sui mãtos iam habebat
participes ⁊ fautores. euisq
nom̃ haud alit̾ qͣm regis ip̃iꝰ
ab om̃ib timebatur. Eoqd ip̃o
spe subiuxa regnandi cupidi¬
tas: acriores iuro samulos ĩ¬
g̾ebat. Scribit itaq cancellario
uti Rob̾tum comitẽ lorocelli
tanqͣm ad andiendũ regis imm¬
pium capuã euocet. idq modis
om̃ib agat: ut eundẽ captũ
sub fida custodia panormũ tnͣs¬
mittat. ut enĩ rex idem uellet:
młtis ꝑsuasionib effeterat as¬
serens qd̾ ip̃e comes ad regni
subreptionem płimũ aspiraret.
ip̃mq regnũ sibi uire diceret
ꝓtin̾e eo qd̃ Rogerius rex auũ
erat regno p̃ficerent: Domes
ergo acceptis litt̾s cancella¬
riiꝰ. cegnitoq ꝑ amicos quid

Expanded text:
obuiarent, simul et ne quid ibi turobuiarent, simul et ne quid ibi turbinis accideret prouidentes. 4.6 Omnia enim iam timoris ac suspicionis plena erant, nec satis liquebat, qui regis quiue admirati essent: ita in incerto ambiguoque res erat. 4.7 Nam admiratus per totum regnum propositi sui multos iam habebat participes et fautores, eiusque nomen haud aliter quam regis ipsius ab omnibus timebatur. 4.8 Eoque ipso, spe subnixa, regnandi cupiditas acriores uiro stimulos ingerebat. 4.9 Scribit itaque cancellario, uti Robertum, comitem Lorotelli, tamquam ad audiendum regis imperium Capuam euocet, idque modis omnibus agat, ut eumdem captum sub fida custodia Panormum transmittat. 4.10 Vt enim rex idem uellet, multis persuasionibus effecerat, asserens, quod ipse comes ad regni subreptionem plurimum aspiraret, ipsumque regnum sibi iure diceret pertinere, eo quod Rogerius rex, auunerat, regno preficerent. 4.11 Comes ergo, acceptis litteris cancellarii cognitoque per amicos, quid
Abbreviated transcription (Latin):
rex farũ trantire disposuit ac
p̾mo messanã de hinc pautis
post diebitd salernũ ꝓficiscit᷑.
Cũq ex diu̾sis apulie ⁊ terrela¬
boris partib aduidendũ regem
ꝓceres multi ꝯcurrent: Rõber¬
tus comes lorotelli eadem rõ¬
ne ꝑsuasus salernũ iter itisti¬
tuit. Cuiꝰ aduentu p̃cognito:
sic erga connitẽ maionis astuci¬
a regis animũ ũriitauit ut ne¬
q lociuendi cũ rege copiam t¬
petͣret eoq nõ uiso tristis rratꝰ¬
q disced̾et. Ibi rex aliq̾liti tem¬
poris int̾uallo consũpto. paucis¬
q nec dignis memoria gestis
negociis. par
ret aspectus ĩ aessibilem se
p̃buit. nͥ qd̾ adirato singłis
dieb. archiep̃o plerũq sui co¬
piam faciebat. audiens abeid
regni sui negocia. nõ ciualia
erant: s quasia ip̃i ꝓpõito sug
conformabãt. Sub id tempis ã¬
scotinꝰ cancellariꝰ ⁊ comes symõ
cũ magno exertitu ĩ apulia e¬
rant ut aleniãnoꝵ imꝑatori
cuiꝰ aduentũ fama p̃dỹcerat.

Expanded text:
suit, ac primo Messanam, dehinc, paucis post diebus, Salernum proficiscitur. Cumque ex diversis Apulie et Terre Laboris partibus ad videndum regem proceres multi concurrerent, Robertus comes Lorotelli, eadem ratione persuasus, Salernum iter instituit. Cuius adventu precognito, sic erga comitem Maionis astutia regis animum immutavit, ut neque loquendi cum rege copiam impetraret, eoque non viso, tristis iratusque discederet. Ibi rex aliquanti temporis intervallo consumpto, paucisque nec dignis memoria gestis negotiis, Panoret aspectus, inaccessibilem se prebuit, nisi quod admirato singulis diebus, archiepiscopo plerumque sui copiam faciebat, audiens ab eis regni sui negotia non qualia erant, sed qualia ipsi proposito suo conformabant. Sub id temporis Ascotinus cancellarius et comes Symon cum magno exercitu in Apulia erant ut Alemannorum imperatori, cuius adventus fama predixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
conspirau̾at. comitẽ q symo¬
nẽ enis ip̃iꝰ factionis ẽẽ ꝑtici¬
pem. qid̃ claris nũc apparebat
uditus. Iñ maturandũ cẽset
ut emerge̾us maliꝑicłm eiu¬
tetur. sero carnẽ put̾dam re¬
secari: tũ uicinas ꝑtes corru¬
perit. Id eo faciliꝰ regi ꝑsuasũ:
qd̃ ꝓpinquos omĩs ꝯsangui¬
neosq hebat suspectos. Cone
igit᷑ litt̾is regiis citatur ad
curiã. alius q ineiꝰ locum comes¬
tabulus subrogat᷑. S eidem ue¬
nienti neq suã purgare licuit
innotẽtiam: nec obiectis ordĩe
iuditario respondere. Stati eñi
nõ sine młta maionis ĩuidia cap¬
eo modo gestis: ita rex demde
suam om̃ib absentauit p̃sen¬
tiam: ut ꝑ inultũ temꝑis spe¬
tiũ excep̃to maione admura¬
to ⁊ hugone archiep̃o nulli
penitus apparẽt: Que res ar¬
gum̃to fuit. ut a plerisq mor¬
tuus putaret᷑. Erant qui ue¬
nenũ ei ab admirato dicerent
ꝓpmatũ nͦ erat difficile tredi¬
tu cum id eñ machinari dudũ

Expanded text:
Symonem eius ipsius factionis esse participem, quod claris nunc apparebat indiciis. Inde maturandum censet ut emergentis mali periculum evitetur; sero carnem putridam resecari, cum vicinas partes corruperit. Ideo facilius regi persuasum, quod propinquos omnes consanguineosque habebat suspectos. Comes igitur literis regiis citatur ad curiam, aliusque in eius locum comestabulus subrogatur. Sed eidem venienti neque suam purgare licuit innocentiam, nec obiectis ordine iudiciario respondere. Statim enim, non sine multa Maionis invidia, capeo modo gestis, ita rex deinde suam omnibus absentavit presentiam ut per multum temporis spatium, excepto Maione admirato et Hugone archiepiscopo, nulli penitus appareret. Que res argumento fuit ut a plerisque mortuus putaretur. Erant qui venenum ei ab admirato dicerent propinatum, nec erat difficile creditu, cum id eum machinari dudum
Abbreviated transcription (Latin):
uib qui eum sponte repeit¬
receperãt cirtũuentus: tũ pau¬
tis militũ suoꝵ ux euasit tu¬
tiusq potuerat urbes hostium
expugnare: ꝙͣ expugnatas
de sere. Int̾im dum ĩ hũc modũ
apulia turbaret᷑: adhuc sicilia
quiescebat. nec ullis agitaba¬
tur tumultib. Licet eñ utͣq
gens infida. mobilis. ꝓnaq
sit ad ciuodlib facinꝰ ꝓpetndũ:
siculi tñ cautius dissimulan¬
do celant ꝓpõitum. ⁊ ciuos ode¬
runt blandis adulatiõĩb de¬
mulcẽt ut inꝓuisi ledant atͥ¬
admiratꝰ reliciuerat: cui ad au¬
dendũ aĩmus suꝑesset. Nam
comes siluester hominũ timi¬
dissimꝰ quamꝙxͣ apuloꝵ consi¬
liũ approbaret. quib eciã sese
modis om̃ib spopond̾at futu

Expanded text:
uibus, qui eum sponte uibus, qui eum sponte receperant circumuentus, cum paucis militum suorum uix euasit, tutiusque potuerat urbes hostium expugnare, quam expugnatas deserere. 13.1 Interim, dum in hunc modum Apulia turbaretur, adhuc Sicilia quiescebat, nec ullis agitabatur tumultibus. 13.2 Licet enim utraque gens infida, mobilis promptaque sit ad quodlibet facinus perpetrandum, Siculi tamen cautius dissimulando celant propositum, et quos oderunt blandis adulationibus demulcent, ut improuisi ledant atradmiratus reliquerat, cui ad audendum animus superesset. 13.4 Nam comes Siluester, hominum timidissimus, quamquam Apulorum consilium approbaret, quibus etiam sese modis omnibus spoponderat futu
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. uł ab inuicis iichomi¬
nus extorq̃re. Iamcy multe
tiuitates oppidaqi ꝙͣ płima
eoꝵ se societati ꝯninxerãt. Cir¬
tuibat ergo totam apisliã ac
t̾ram laboris cũ ingenti nilli¬
tũ multitudĩe. ut uniu̾sos sͥ
iurare cõpellerent. Erant aũ
nea societate: comes ionathas.
comes richardus de aquila. co¬
mes rogerius acerranus. ali¬
q comites ac potentes iuiri.
Cum quib erat ⁊ comes sille¬
b̾tus consangͥneus regie. cui
rex nuꝑ exhispania uocato Gra¬
uine dederat comitatũ: orariꝰ
simus salerni habita oratime
ad ppłm : satis efficatit̾ porauit
maximeq ꝑti ciuiũ ꝑsuasit ut
comites recipent. meũq modũ
quo ⁊ ip̃i iurauerãt: sacram̃¬
tum eis p̾starent. P idem tempꝰ
andreas de rupe canina qͥ cunc
ĩ campanie ꝑtib exulabat uidẽs
tanto scifmate regnũ distrahi:
congregatis militib adri
cepit. oppidoq scĩ germani ꝙ
cassino monti subiacet occi¬

Expanded text:
accipere, vel ab invitis nichilomiaccipere, vel ab invitis nichilominus extorquere. Iamque multe civitates oppidaque quam plurima eorum se societati coniunxerant. Circuibant ergo totam Apuliam ac Terram Laboris cum ingenti militum multitudine, ut universos sibi iurare compellerent. Erant autem in ea societate: comes Ionathas, comes Richardus de Aquila, comes Rogerius Acerranus aliique comites ac potentes viri, cum quibus erat et comes Gillebertus consanguineus regine, cui rex nuper ex Hispania vocato Gravine dederat comitatum. Marius r eloquentissimus, Salerni habita oratione ad populum satis efficaciter perorauit maximaeque parti ciuium persuasit, ut comites reciperent, in eumque modum quo et ipsi iurauerant, sacramentum eis prestarent. 12.17 Per idem tempus Andreas de Rupe Canina, qui tunc in Campaniae partibus exulabat, uidens tanto scismate regnum distrahi, congregatis militibus, Aquinum cepit, oppidoque Sancti Germani, quod Cassino monti subiacet, occu
Abbreviated transcription (Latin):
iam tͥuiatim ppłs lociiebatur.
Quidam ĩ xp̃o palatio regẽ gla¬
dio feriendũ. młti claudendũ
ĩ monast̾ĩo p̃dicebant. Erant
⁊ qui ĩ aliqͣm insularũ crede¬
rent deportandũ. hec eadem in
apulia iã diuulgata erant. om̃i¬
nq m̃tes adu̾sus maionẽ
ind ignitas rei cõmouerat oxl¬
fenses igitur qui pͥmis semꝑ
consueu̾ant riunorib excitari:
decermĩt in p̾mis ut nulli dein¬
ceps maionis mandato pareãt.
nec in urbe sua quẽlibet corũ
recipiant. quos apulie capita¬
neos idem p̃fecerat. Comites
eciã aliq uiri nobiles quib
p̃cipue maionis erat suspecta
potentia: consilio suꝑ hoc habi¬
to sibi inuicẽ iurauere. quod
maionis mortẽ totis iuirib
totoes posse ꝑ cuurerent. neq
parent demñceps curie. aut ãb
ea societate disced̾ent: nisi priꝰ
illũ aut int̾fectũ esse cognos¬
c̾ent. aut extͣ regnũ fugisse.
idemq nsuirandũ ꝓposuerãt
ꝑ totũ regnũ uł a sponcaneis

Expanded text:
iam triviatim populus loquebatur. iam triviatim populus loquebatur. Quidam in ipso palatio regem gladio feriendum, multi claudendum in monasterio predicebant. Erant et qui in aliquam insularum crederent deportandum. Hec eadem in Apulia iam divulgata erant omniumque mentes adversus Maionem indignitas rei commoverat. Melfenses igitur, qui primis semper consueverant rumoribus excitari, decernunt in primis, ut nulli deinceps Maionis mandato pareant, nec in urbe sua quemlibet eorum recipiant, quos Apulie capitaneos idem prefecerat. Comites etiam aliique viri nobiles, quibus precipue Maionis erat suspecta potentia, consilio super hoc habito, sibi invicem iuravere, quod Maionis mortem totis viribus totoque posse perquirerent, neque parerent deinceps curie, aut ab ea societate discederent, nisi prius illum aut interfectum esse cognoscerent aut extra regnum fugisse; idemque iusiurandum proposuerant per totum regnum vel a spontaneis
Abbreviated transcription (Latin):
q totam fere siciliam uarii s̃uꝑ
hoc disẜoniq rumored ĩpleue¬
rant. passimq uulgatũ erat ad¬
miratũ diademata cĩdam alia¬
q regis insignua q̃ sibi p̃paue¬
rat multis familiarib suis os¬
tendisse. nec deerant qui regi¬
nã hec eide palacio dicerẽt tñs
misisse. Nam ⁊ eus consensu
totũ hoc̾ fieri. eamc maionii
putabat in honesti cõtractu fe¬
deris obligatã ꝑleris ꝙ ffilso
idebatur iddici aliics nichalo¬
minꝰ asserebãt notariũ mathe¬
um maionis familiarẽ alexã¬
dro pape qui tũc romane p̃side¬
bat eccłie multã peciũam de¬
tulisse. idq consilio ⁊ ope ioħis
neapolitani qui unꝰ erat cardina¬
lũl impetͣsse: ut amoto rege si¬
cilie: admirat᷑ in eiꝰ locum̃ suc¬
ced̾et. ad exemplũ ciiusdã regis
francoꝵ. cui depoĩto eo qd mu¬
tilis uidetur: romanꝰ pontifex
pipinũ karoli pr̃em substitu¬
it. hec ⁊ huuus mõi płima totꝰ

Expanded text:
Iamque totam fere Siciliam uarii super Iamque totam fere Siciliam uarii super hoc dissonique rumores impleuerant, passimque uulgatum erat, admiratum diademata quaedam aliaque regis insignia, quae sibi preparauerat, multis familiaribus suis ostendisse, nec deerant, qui reginam haec ei de palatio dicerent tmisisse. Nam et eius consensu totum hoc fieri eamque Maioni putabant inhonesti contractu federis obligatam. Plerisque falso videbatur id dici; alii quoque nichilominus asserebant notarium Matheum, Maionis familiarem, Alexandro pape, qui tunc Romane presidebat Ecclesie, multam pecuniam detulisse idque consilio et ope Iohannis neapolitani, qui unus erat cardinalium, impetrasse, ut amoto rege Sicilie, admiratus in eius locum succederet, ad exemplum cuiusdam regis Francorum, cui deposito, eo quod inutilis videretur, Romanus pontifex Pipinum, Karoli patrem, substituit. Hec et huiusmodi plurima totus
Abbreviated transcription (Latin):
tate plus oneri sib eẽ qͣm ho¬
nori. cum ĩstipendiis mlitũ
aliis ꝙ adurbis tuitionẽ neces¬
sariis maximos quidẽ sũptus
ammo: ut insani tapitis esse
regem oftend̾et. qui nobilissiẽ
ciuitatis amissione regnũ su¬
um mutilati iacturã nõ duce¬
ret. cum eidẽ posset façillime
subueniri. nec adi aĩadu̾teret
rei turpitudinẽ aut quod in
tos elusos esse. cum iam nicħ
sperarent. auxilu. s nec fameꝰ
ultra poterat sustineri: p̃habi¬
te tnͣsactioni stari placuit. ac
tũ demũ masumdis urbe tra¬
dita acceptisꝙ nauib que ad
tͣnffretandũ suffic̾ent: in sicili¬
ani tnͣsierunt. Ad u̾o maionis
rat aut dautius occultari nec
erat dubiũ an regnandi libi¬
dicie traleret᷑. Nemo tñ tam
impie machinationis iridex
erat. nemo tam aꝑtam ꝓditio¬
nem audebat regi detegere. Sci¬
ebant enĩ om̃es id eũ nunime
credit᷑um. memores quid inde
q rei exitum expecfabans. Ian

Expanded text:
tatem plus oneri sibi esse quam hotatem plus oneri sibi esse quam honori, cum in stipendiis militum aliisque ad urbis tuitionem necessariis maximos quidem sumptus animo, ut insani capitis esse regem ostenderet, qui nobilissimae ciuitatis amissione regnum suum mutilari iacturam non duceret, cum eidem posset facillime subueniri; nec animaduerteret rei turpitudinem, aut quod indtos elusos esse, cum iam nichil sperarent auxilii, sed neque fames ultra poterat sustineri, prehabitae transactioni stari placuit. 11.26 Ac tunc demum, Masmundis urbe tradita acceptisque nauibus, quae ad transfretandum sufficerent, in Siciliam transierunt. 12.1 At uero Maionis rat aut diutius occultari, nec erat dubium quin regnandi libidine traheretur. Nemo tamen tam impie machinationis index erat; nemo tam apertam proditionem audebat regi detegere; sciebant enim omnes id eum minime crediturum, memores quid inde  rei exitum expectabant. 12.4
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ uent̾ũrm auxilii. nam se
lict̃as eumichoꝵ palati nuꝑ¬
rime recepisse. quib rei u̾ita¬
tem plene didicerat. denic iu
ros se putent. s eoꝵ uirtuti
uelle se pare̾e. ⁊ siquidẽ regis
sicilie tirannidẽ metuẽtes se¬
cum morari maluerint. Largis¬
sima eis quotquot fu̾int scipẽ¬
dia se daturum: Sin autẽ in si¬
ciliom redire p̃elegerint. datis
t̃ sufficiant nauib lib̾um eis
tͣnsitum ꝓmittendũ. at illi su¬
per hoc habentes consiliũ. pau¬
toꝵ dieꝵ inducias peciers. ut
missis ĩ siciliam legatis postu¬
larent auxiliũ. quo nõ uraxt᷑¬
to: tũ deitiũ conditõi starent ꝓ¬
poĩte. Nec id ip̃m eis negatũ
⁊ fam̃ expon̾ent. omĩa iam se
passos q̃cumq sũma neressi¬
tas indixisset: peterentq fru¬
regi suggesserat frum̃tum
affrice quod ꝓ totum annũ suf¬
ficẽt se iubrute fuisse reposi
ceret si taꝑet  astrita nicħ se
dempni passurum. eamq ciui¬

Expanded text:
nichil uenturum auxilii: nam se nichil uenturum auxilii: nam se litteras eunuchorum palatii nuperrime recepisse, quibus rei ueritatem plene didicerat. 11.19 Deniros se putent, sed eorum uirtuti uelle se parcere, et si quidem regis Siciliae tirannidem metuentes secum morari maluerint, largissima eis quotquot fuerint stipendia se daturum; sin autem in Siciliam redire prelegerint, datis quae sufficiant nauibus, liberum eis transitum permittendum. 11.20 At illi super hoc habentes consilium, paucorum dierum indutias petiere, ut, missis in Siciliam legatis, postularent auxilium; quo non impetrato, tum demum conditioni starent propositae; nec idipsum eis negatum et famem exponerent, omnia iam se passos quaecumque summa necessitas indixisset, peterentque fruregi suggesserat frumentum Affricae, quod per totum annum sufficeret, se iubente, fuisse reposiceret, si caperetur Affrica, nichil se dampni passurum, eamque ciui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obsessis desꝑationem incussit.
Nam ⁊ pauci quidem s inuic¬
ti bello milites erant. ⁊ tibi p̃¬
mebantur inopia. Quicquio
tũ in tanta reꝵ angustia iur¬
tus poterat: effecerunt. Nec
enm solũ tante młtitudinis
creb̾rimos impetꝰ uirilit̃ sus¬
tinebant. sed ⁊ singłis fere di¬
eb egressi barbaroꝵ ꝑturba¬
bant ex̃titum. nõ nisi pꝰ mul¬
tam tͣgem hostium reuerten¬
sũptis om̃ib q̃ adoptinendã
urbẽ sibi crediderat expedire.
iam obsessoꝵ nilitũ audaciã
consid̾abat attonitus etr q
iurtutẽ ⁊ constantiã miraba¬
tur ⁊ nullis urbem iam spera¬
bat posse uirib expugnari. uil¬
troq nisi famis intolerantiam
ꝑfugaꝵ iudicio cognouisset:
ab obsidione amoturus erat ex̾
a canib alusq ĩmundi
lib abstineri cognouit: cepit
milites ad dedicionẽ hortari.
dicens frustra suam eos indi¬
gentiã occultare. q̃ paciebant᷑
sibi nõ esse incoginta. e sicilia

Expanded text:
 obsessis desperationem incussit.  obsessis desperationem incussit. nam et pauci quidem sed inuicti bello milites erant, et cibi premebantur inopia. 11.15 Quicquid tamen in tanta rerum angustia uirtus poterat, effecerunt. 11.16 Nec enim solum tantae multitudinis creberrimos impetus uiriliter sustinebant, sed et singulis fere diebus egressi, barbarorum perturbabant exercitum, non nisi post multam stragem hostium reuertensumptis omnibus, quae ad optinendam urbem sibi crediderat expedire, iam obsessorum militum audaciam considerabat attonitus eorumque uirtutem et constantiam mirabatur, et nullis urbem iam sperabat posse uiribus expugnari; ultroque, nisi famis intolerantiam perfugarum indicio cognouisset, ab obsidione amoturus erat exera canibus aliisque immundis animalibus abstineri cognouit, cepit milites ad deditionem hortari, dicens frustra suam eos indigentiam occultare: quae patiebantur, sibi non esse incognita; e Sicilia
Abbreviated transcription (Latin):
in opinato galeaꝵ aduentu ꝑ¬
t̾ritus. intͣ castra cogebat ex̃¬
titum. qui tñ pre siũ magnitu¬
dine regi iux poterat. atubi
iam t̾re stoliũ ꝓpinquabat: m¬
gens in urbe cum letitia uli¬
tum clamor exorit᷑. ⁊ siquidẽ
ut arbitrabant᷑ stoliũ ex uno
lat̾e. ip̃i aꝑtis portis ex alio
inhostes irruerent. eadie uic¬
tus fususq harbaroꝵ cessiss
exertitꝰ. S secus actum est.
Nam gaitus petrus magist̾
stoli totum id p̃uidens. cum
iam pleriq uela deduc̾ent. iil¬
tro mirantib cũctis in fugam
conu̾sus carbasa uentis expo¬
si Dede quoz galee fugien¬
tem ducẽ ꝓut queq poterat
sequebantur. harbari u̾o quos
ꝓditoris dolus ñ latuit. sexa¬
ginta galeas armantes qs
ad t̾ram metu stolii prius e¬
ducerant: ꝑsecuti sunt ilico
fugientes. Septem galee cap¬
te st̃ amasimidis. relique tur¬
piter misereq re gesta: in si¬
cĩliam ꝓuenerũt. Ea res ⁊ ba¬
baroꝵ animos płiũ extulit.¬

Expanded text:
inopinato galearum adventu pinopinato galearum adventu perterritus, intra castra cogebat exercitum, qui tamen pre sui magnitudine regi vix poterat. At ubi iam terre stolium propinquabat, ingens in urbe cum letitia militum clamor exoritur et siquidem, ut arbitrabantur, stolium ex uno latere, ipsi, apertis portis, ex alio in hostes irruerent, ea die victus fususque barbarorum cessisset exercitus. Sed secus actum est. Nam gaitus Petrus magister stolii, totum id previdens, cum iam plerique vela deducerent, ultro, mirantibus cunctis, in fugam conversus, carbasa ventis exposuit. Cetere quoque galee fugientem ducem prout queque poterat sequebantur; barbari vero, quos proditoris dolus non latuit, sexaginta galeas armantes, quas ad terram metu stolii prius eduxerant, persecuti sunt ilico fugientes. Septem galee capte sunt a Masmudis; relique turpiter misereque re gesta in Siciliam pervenerunt. Ea res et barbarorum animos plurimum extulit et