comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uia pocilencie trãs ocetinũ pãt¬
facta. nõ mori om̃is selueᷤᷤ he¬
reseos cuiꝰ.q insule noui seꝑ
aliqͥd audire gaud̾nti. Et nich¬
il cesti firmiter obtin̾nti ĩsudat.
His tẽporibꝰ. cõstãtiꝰ. qͥuiu̾nte.
dio cleciano galliã hispaniãq
ex cõcubina helena creatum
imꝑatorẽ galliarũ reliquid.
Scribit cũt eutropiꝰ. qd̾̃ cõstan¬
tinꝰ. ĩbritania creatꝰ. imꝑator.

Expanded text:
ilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocletiano Galliam Hispaniamqueex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Scribit autem Eutropius, quod Constantinus in Brittania creatus imperator,
Abbreviated transcription (Latin):
nensiũ ubi eclucatꝰ. erat instituit.
Qui cũ annis multis & in p̃fata ꝓ¬
tigit ut adipsum monasterium
tpre mostalitatis adũniẽs. tactꝰ.
ibidẽ insirmitatẽ corporis obiros.

Expanded text:
nensium ubi educatus erat, instituit. Qui cum annis multis et in praefata ptigit ut ad ipsum monasterium tempore mortalitatis adveniens, factus ibidem infirmitate corporis, obiret
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃i qͥ mmonasterio eiꝰ. erĩt in ꝓiun¬
cia orientaliũ saxonũ: uener̃ illõ
de suo monasterio homine circiter
triginta. cupienteᷤᷤ ad corpꝰ. siu pa¬
tris aut uiuere si sic d̃o placeros.
aut moriẽteᷤᷤ ibi sepeliri. Qui lib̃t̃r
asius sr̃ibꝰ. & cõmilitonibꝰ. suscepti :
om̃s ibidẽ suꝑũniete p̃fate pestilen¬

Expanded text:
i in monasterio ejus erant in provincia Orientalium Saxonum, venerunt illo de suo monasterio homines circiter triginta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter a suis fratribus et commilitonibus suscepti, omnes ibidem superveniente praefatae pestilen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ paus pinedicu &e unu ouum
gallinaciũ cũ paruo lacte aqua
mixto ꝑcipiebat. Dicebat enim
anc ẽȩ̃ cõsuetudinẽ eoꝵ aqͥbꝰ. nor¬
mam discipline regularis didicerit.
ut accepta nuꝑ loca ad faciẽdum
monasteriũ uł eccłam pͥꝰ. oratio¬
nibꝰ. ac ieumũs dño cõ secrentur.
Cũq dieᷤᷤ quadragesim̃ restarenN.
uenit qͥ clamar&s eũ ad regẽ. Atil¬
le ne opus religiosum negocioꝵ
regalium causa int̾ mitteretur:
hr̃ gͣrmanꝰ erat ipsiꝰ. pia cepta con¬
plere. Cui cũ ille libent̃ ad qͥesce

Expanded text:
m gallinaceum cum parvo lacte aqua mixto percipiebat. Dicebat enim hanc esse consuetudinem eorum, a quibus normam disciplinae regularis didicerat, ut accepta nuper loca ad faciendum monasterium vel ecclesiam, prius orationibus ac jejuniis Domino consecrent. Cumque decem dies Quadragesimae restarent, venit qui clamaret eum ad regem. At ille, ne opus religiosum negotiorum regalium causa intermitteretur, frater germanus erat ipsius, pia coepta complere. C
Abbreviated transcription (Latin):
stialit̃ uiuere cõ sueu̾rat. Studẽs
auĩt uir dr̃ accertũ monasterii
locũ: pͥmo p̾eibꝰ ac icuuis apͥ¬
stina flagicior serde purgare
sie anec monasterũ sundam̃ta
iacere: postulauit arege ut sibi
totũ quachũgesim̃ tepꝰ. qd̾ ista¬
bat facultatẽ ac licencia ibidẽ
oritionis eusa demorandi con¬
ced̾ra. Aiibꝰ. diebꝰ. cuc̃tis. ex¬
cepta dica ieuiniũ aduesꝑam¬

Expanded text:
iter vivere consueverant. Studens autem vir Domini acceptum monasterii locum primo precibus ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postulavit a rege, ut sibi totum Quadragesimae tempus quod instabat, facultatem ac licentiam ibidem orationis causa demorandi concederet. Quibus diebus cunctis, excepta Dominica, jejunium ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
amoste costat eẽ seruatũ. Nã cum
multo pꝰ. hȩc tprȩ uiuer&s. & scrip¬
turis legndis oꝑã daros: tandidicit
se aqua baptismatis nõ eẽ reg̃ne¬
ratũ. & mox fonte lauacri salutaris
ablutꝰ. xiã pꝰ modũ ad orlinem
presbiteriĩ ꝓmotꝰ. ẽ: multisq̃ eccła
utilis fuit. De quo dubitãdũ non
eredid̾rim: qͥn int̃eesionibꝰ i dix
sui patris ad cuiꝰ. corpꝰ dileccionis
ipsiꝰ grã uen̾rtit. sit ab asticulo

Expanded text:
te constat esse servatum. Nam cum multo post haec tempore viveret, et Scripturis legendis operam daret, tandem didicit se aqua baptismatis non esse regeneratum, et mox fonte lavacri salutaris ablutus, etiam postmodum ad ordinem presbyterii promotus est, multisque in Ecclesia utilis fuit: de quo dubitandum non crediderim, quin intercessionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, sit ab articulo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. occid̾rat. adultimũ nec essitat᷑
cogente ꝓmisit se mnum̃ra oe
maiora quã eredi potest or¬
nam̃ta regia uł donaria inpre¬
cium pacis largiturũ. Dũ modo
ille domũ rediroe. & ꝓuncias
regni eiꝰ. usq ad int̾nicionẽ ua¬
stare desineros. Cũq rex psidꝰ
nullatenꝰ. p̃cibꝰ. illiꝰ. assensum
usq ad magnu selere edq ex

Expanded text:
ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
xit inle maco nominat
donec ipsa ȩcła dedicaretur
&e corpus ipsũ deposticu abla
inuentũ ẽ ita inlesum. ac si
eadẽ hora de hac luce suissos
cõstrueta domuncula cultiore
receptui corporis eiꝰ. dẽ adori¬
entẽ altaris adhuc sine macula
cosuptionis inuentũ. ibidem
digno cũ honore tr̃as latũ est:
ubi m̃rita illiꝰ multis sepe con¬
Ner &e decorporis eiꝰ. incorup¬
pe breuit̃ attigimꝰ ut qͣnta
e uiri sublimitas legͣntibus
nociꝰ existerte. Sue cũcta in
libello eiꝰ. Sufficientiꝰ. sed & de¬

Expanded text:
atiniaco nominatodonec ipsa ecclesia dedicareturet corpus ipsum de porticu ablatinventum est ita inlesum ac si eadem hora de hac luce fuisset constructa domuncula cultiore receptui corporis ejusdem, ad Orientem altaris adhuc sine macula corruptionis inventum, ibidem digno cum honore translatum est; ubi merita illius multis saepe conet de corporis ejus incorruptione breviter attigimus, ut quanta esset viri sublimitas legentibus notius existeret. Quae cuncta in libello ejus sufficientius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͦꝵ datus sũ educandus reuerẽtissi¬
mo abbati benedicto: ac deuide ce-¬
olfrido. Cũctũq ereo tẽpus ute
ineiꝰ dẽ monasterii habitatione per¬
agens: omne̾ meditandis scripturis
oꝑam dedi: atq uit̃ obseruãtiã di¬
scipline regularis ⁊ cotidianaͣ cãtãci
ineccłam cura: sẽꝑ aut discere. aut
docere. aut scribere dulce habui.
Nono de cuno aut uite meȩ anno
diaconatũ: tricesimo gradũ pͣsbi
abbate suscepi. Ex qͦ tp̃ie accepti
p̃sbit̾at: usq ad annũ etatis mee. lͦ¬

Expanded text:
 datus sum educandus reverentissimo abbati Benedicto, ac deinde Ceolfrido; cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dedi: atque inter observantiam disciplinae regularis et quotidianam cantandi in ecclesiia curam, semper aut discere, aut docere, aut scribere dulce habui. Nono decimo autem vitae meae anno diaconatum DCXCI; tricesimo gradum presbyabbate, suscepi. Ex quo tempore accepti presbyteratus usque ad annum aetatis meae
Abbreviated transcription (Latin):
Ioꝵ ⁊ maxime gentis angloꝵ
ꝓut uł ex litteris antiquoꝵ uł ex
traditione incuoꝵ uł ex m̃a ipse
cognitione scire potui dõ adiuucin¬
te digessi. Beda ftimulus ap̃i. & pbrt¬

Expanded text:
 maxime gentis Anglorum, prout vel ex litteris antiquorum, vel ex traditione majorum, vel ex mea ipse cognitione scire potui, Domino adjuvante digessi Baeda famulus Chr
Abbreviated transcription (Latin):
dñi apud ephesum cũ balneis lauandi gra fuis¬
s&e ingresus ⁊ uidisor ibi cherintũ. ex siluisso¬
cõtinuo ⁊ discessiss& nõ lotus dicens. fu¬
giamus hinc. ne ⁊ balneȩ ipse coiruant
in quibꝰ cherintus lauat ueritatis inimi¬
cus. Idem exiam policarpus martioni
aliquando ocurriss&. dicenti sibi agnoscis noᷤ.
Respondit agnosco. Agnosco pͥmo genitum
religione cautela utebantur. ut ne uerbi
quidẽ comunionẽ cũ aliquo eoꝵ qui aue¬
ritate deiuauerant habere paterentur.

Expanded text:
s lavandi gratia fuisset ingressus, et vidisset ibi Cerinthum; exsiluisscontinuo, et discessisset non lotus, dicens: Fugiamus hinc, ne et balneae ipsae corruant, in quibus Cerinthus lavat veritatis inimicus. Idem etiam Polycarpus Marcioni aliquando cum occurrisset, dicenti sibi: Agnoscis nos, respondit: Agnosco, agnosco primogenitum scipuli in religione cautela utebantur, ut ne verbi quidem communionem cum aliquo eorum, qui a veritate deviaverant, habere paterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
npͥmã partẽ samuhelis idẽ usque
ad mortẽ saulis libros .iiii.
e edificatione templi allegorice
tẽ hieremie distuctiones capituloꝵ
ex tractatubetiti tħronimi excerpias.
ticãticũ abbacuc librũ unum.
nlibrũ beati patris tobie ex plana
am capitula lectionũ inpentatheu¬
cũ moisi. iosue. uidicũ. inlibrosregũ.
⁊ uerba dierũ. in librũ beati patris
iob. inparabolas eccłasten. ⁊ cantica
quoq ⁊ ne enicm.

Expanded text:
mam partem Samuhelis, id est, usque ad mortem Saulis, libros III. De aedificatione templi, allegoricatem Jeremiae distinctiones capitulorum ex tractatu beati Hieronymi excerptas; in canticum Habacuc librum unum; in librum beati Patris Tobiae explanatibrum unum; Capitula lectionum in Pentateuchum Mosi, Josue, Judicum. In libros Regum, et Verba dierum. In librum beati Patris Job. In Parabolas, Ecclesiasten, et Cantica quoque, et Neemiam.
Abbreviated transcription (Latin):
axxut. dio clecianꝰ. moriente.
maximianꝰ. herculiꝰ. moccid̾nte.
uastari ȩccłas. affligi. int̾ficiq
ante actis duiturnior & imma¬
nios fuit. Nã ꝑ x annaꝰ incendiis
ecclȩsiaꝵp. ꝑscr̾iptionbꝰ. inno¬
centũ. eedib mastirit incessa¬
biliter acta est. Beniq siam¬

Expanded text:
a Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in Occidente, vastari ecclesias, affligi interficiqueanteactis, diuturnior atque immanior fuit. Nam per decem annos incendiis ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum incessabiliter acta est. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
circũ agent̃ flatu uentoꝵ extri
sineᷤᷤ om̃s brithaniȩ hibniam
ꝑĩmisse & usq septentrionaleᷤᷤ
oras intrasse. atq inuenta ibi
gent̃ scorthoꝵ. sibi quoq inpar¬
tibꝰ. illiꝰ. sed̾s petisse nec inpetxi¬
re potuisse. E st aũt hibernia
insula omniũ pꝰ britthaniam.
maxima ab occidentẽ quidem
bruthanie sita. Sed sic̃ cõtraria
ad aqͥlonẽ ea breuior. ita mine¬
ridiem se trans illiꝰ smeͤ pluri¬
mũ ꝓtendens usq cõtra hispa¬
niȩ. septentrionalia. quãiuis
magno ȩquore int̾ iacent̃ per¬
uenit. Ad hanc gͦ usq ꝑuenien¬
tes nauigio. pieti ut diximus
pocier̃ in ea sibi quoq sedeᷤᷤ &
habitacionẽ donari. Respõ¬
debant scotthi quia nõ ambo
eos caꝑ& insula sed possumꝰ u
quiunt salubre uob̃ dare con¬
siliũ quid agere ualeatis. No¬
sepe lucidioribꝰ diebꝰ. delonge
aspicere solemꝰ. Hanc adire si
uultis habitabilẽ uob facere
ualetis uł si qui resi terit nob̾.¬

Expanded text:
circumagente flatu ventorum, extra circumagente flatu ventorum, extra fines omnes Brittaniae Hiberniam pervenisse, ejusque Septentrionales oras intrasse, atque inventa ibi gente Scottorum, sibi quoque in partibus illius sedes petisse, nec inpetrare potuisse. Est autem Hibernia insula omnium post Brittaniam maxima, ad Occidentem quidem Brittaniae sita; sed sicut contra Aquilonem ea brevior, ita in Meridiem se trans illius fines plurimum protendens, usque contra Hispaniae Septentrionalia, quamvis magno aequore interjacente pervenit. Ad hanc ergo usque pervenientes navigio Picti, ut diximus, petierunt in ea sibi quoque sedes et habitationem donari. Respondebant Scotti, quia non ambos eos caperet insula, sed possumus, inquiunt, salubre vobis dare consilium quid agere valeatis. Nosaepe lucidioribus diebus de longe aspicere solemus: hanc adire si vultis, habitabilem vobis facere valetis; vel, si quis resistere vo
Abbreviated transcription (Latin):
seuus. młtis seꝑ̃ bellis lascessitꝰ. for¬
tissima. qͥdẽ re publicã. sed labo¬
riosissim̃ rexit. Uictor gͦ ciuiliũ
belloꝵ quȩ ⁊ grauissima occur¬
rerant ĩbr̃itanisas desuncto p̾ne
om̃iũ socioꝵ trahit᷑. Ubi magnis
graiubꝰ. qͣpliis sepe gestis receptã
pastẽ ĩsule aceris ĩ domitis gens¬
tibꝰ. nõ muro ut qͥdẽ estimaÑ.
sed uallo distinguẽclã putauit.
quo adrepellendũ eũ hostium
castra muniunt᷑. sit decespitibꝰ.
qͥbꝰ cirxũ cisis tra uł ut murꝰ ex¬
truit᷑ altꝰ. supͣ tent̃. ita ut ĩ ant̃
sit fossa de qua leuati s̃ cespiteᷤᷤ
supͣ quã suds delignis fostissimis
p̃sungunt᷑. Itaq seũrꝰ. magnam
fossã sirmissimũq uallũ crebris
insuꝑ turribꝰ. cõmunitũ amari
catꝰ. interiit. Bassianꝰ antonini
cognomiñ assũpto regno potitꝰ ẽ.¬

Expanded text:
saevus, multis semper bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam, sed laboriosissime rexit. Victor ergo civilium bellorum quae ei gravissima occurrerant, in Brittanias defectu pene omnium sociorum trahitur, ubi magnis gravibusque praeliis saepe gestis, receptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus, non muro, ut quidam aestimant, sed vallo distinguendaquo ad repellendam vim hostium castra muniuntur, fit de cespitibus; quibus circumcisis e terra velut murus exstruitur altus super terram, ita ut in ante sit fossa, de qua levati sunt cespites, supra quam sudes de lignis fortissimis praefiguntur. Itaque Severus magnam fossam firmissimumque vallum crebris insuper turribus communitum a mari catus interiit. Bassianus Antonini cognomine assumpto regno potitus e
Abbreviated transcription (Latin):
trãs sugas uid̾bat᷑. transuectꝰ
in insulã ẽ quã neq ante ui¬
lium cesarẽ neq post eũ qͥsquã
adhire ausus fuerit. Ibiq sine
ullo p̾lio ac sangune intrai
paucissimo diẽ plurimã in¬
sule pastẽ inde ditionẽ recepit.
Orcadas giã instilas ultri brit¬
thaniã inocȩano positas ro¬
mano a diecit imꝑio. Ac sexto
quã ꝓfectꝰ. erat m̃se. romq̃ re¬
diit filioq suo britanici nom̃
inposuit. Hoc aut̃ bell̃. quasto
ꝑsiriã sticta ẽ quȩ inactibꝰ. apłoꝵ¬

Expanded text:
sfugas videbatur. Transvectus in insulam est, quam neque ante Julium Caesarem. neque post eum quisquam adire ausus fuerat, ibique sine ullo praelio ac sanguine intra paucissimos dies plurimam insulae partem in deditionem recepit. Orcadas etiam insulas ultra Brittaniam in Oceano positas Romano adjecit imperio, ac sexto quam profectus erat mense Romam rediit, filioque suo Brittanici nomen imposuit. Hoc autem bellum quarto per Syriam facta est, quae in Actibus apo
Abbreviated transcription (Latin):
quã in ꝓfectũ rei publice agr&:
ereptã pͣdonibꝰ. p̃dã : nulla ex
paste restituendo dñis sed sibi soli
Quã obrẽ amaximiano iussus oc¬
cidi purpurã sũpsit brntaniã¬

Expanded text:
quam in provectum reipublicae ageret, ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli Quamobrem a Maximiano jussus occidi, purpuram sumpsit ac Brittania
Abbreviated transcription (Latin):
ẜrũ eadẽ britania romanis
usq adgtuũ uiliũ cesarẽ. in¬
accessa atq incognita suit.
Qui anno aburbe cõdita sex¬
centesimo nonagesimo tercio.
Ante uero incarnacionis
gradu cõsulatꝰ. cũ lucio bidulo
dũcõtra germanoꝵ galloꝵq
genteᷤᷤ qui reno tatũ flumiñ
dirimbant᷑ bellũ gereros. Ue¬
nit admorinoᷤ unde in brittha¬
niã ꝓximꝰ. & breuissimꝰ trari¬
situs ẽ. & nauibꝰ. circiter one¬
paratis inbritthaniã transuehit.
Ubi acerua pͥmũ pugna fatigatꝰ.
deinde adu̾sa tẽpestate cor¬
reptꝰ plurimã clausis pastem
& nõ paruũ num̃rũ militum
equitũ uero pene omnẽ dis¬
naũs. utriꝰq cõmodi fieri im¬
ꝑauit. qͥbꝰ iterũ inbritaniam
pͥmo uera&e tuins uectꝰ. dũ ipse
inlisȩ ac desolute sũt. E.x qͥbꝰ.

Expanded text:
Verum eadem Brittania Romanis usque ad Gaium Julium Caesarem inaccessa atque incognita fuit: qui anno ab Urbe condita sexcentesimo nonagesimo tertio, ante vero Incarnationis gradu consulatus cum Lucio Bibulo, dum contra Germanorum Gallorumque gentes qui Rheno tantum flumine dirimebantur, bellum gereret, venit ad Morinoniam proximus et breuissimus transitus est. nauibus circiter oneparatis in Britanniam transuehitur. ubi acerba primum pugna fatigatus, deinde, aduersa tempestate correptus plurimam classis partem et non paruum numerum militum, equitunaves utriusque commodi fieri imperavit: quibus iterum in Brittaniam primo vere transvectus, dum ipse inlisae ac dissolutae sunt: ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
In huiꝰ. ulteriore ripa crasso¬
bella uno duce inm̃sa hostiũ
młtitudo cõsed̾itt. ripãq flu¬
minis ac pen̾ totũ sub aqua
uadũ acutissimis sudibꝰ. ꝑstrux̃¬
rat. Quarũ uestigia sudium
ibidẽ usq hodie uisunt᷑. U ui
deret᷑ inspecttntibꝰ. qd̾ singule
etrũ admodũ humani femo¬
ris grossȩ & circũ suse plũbo
immobiliter erãt in ꝓfuudũ
romanis dep̃hensũ ac inuatũ ẽ
barbari legionũ impocũ non
Und̃ crebris eruptionibꝰ. roma
nos grauit ac sepe laceraban.
Itea trinouantũ sirmissima ci¬
uittis cũ andragia duce datis.
.xl. obsidibꝰ. cesari sese dedit.
Quod exẽplũ secut̃ urbȩ saliȩ
cõplureᷤᷤ infedus romanoꝵ ue¬
ner̃ hisdom demonstantibus
cesar oppidũ crasso bella uni
inter ducs paludeᷤᷤ sitũ obten¬
tu insuꝑ.siluarũ munitũ ho¬
mũ tandẽ. graui pugna cepit
Exim cesar abritanis reu̾sꝰ in
gtlliã pꝰ quã legioneᷤ inhib¬
nia misit repentinis belloꝵ

Expanded text:
In hujus ulteriore ripa Cassobellauno duce, immensa hostium multitudo consederat, ripamque fluminis ac pene totum sub aqua vadum acutissimis sudibus praestruxerat: quarum vestigia sudium ibidem usque hodie visuntur, et videtur inspectantibus quod singulae earum ad modum humani femoris grossae, et circumfusae plumbo immobiliter erant in profunduRomanis deprehensum ac vitatum est, barbari legionum impetum non unde crebris irruptionibus Rnos grauiter ac saepe lacerabant. interea Trinobantum firmissima ciuitas cum Mandubragio duce datis quadraginta obsidibus Caesari sese dedidit. quod exemplum secutae urbes aliae conplures in foedus Romanorum uenerunt isdemque demonstrantibus Caesar oppidum Cassouellauni inter duas paludes situm, obtentu insuper siluarum munitum omum tandem graui pugna cepit. Exim Caesar a Britannis reuersus in Galliam postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
reᷤᷤ pieti nõ habent̃s peteren
scorthis ea solũ cõdicioñ dare
c̃osenser̃. ut ubi re uenirs in
dubiũ magis defeminea regũ
ꝓsapia quã demasculina re¬
gem sibi eleg̃rent qd̾ usq hodie
aput pietoᷤ cõstat eẽ seruatũ¬

Expanded text:
Picti non habentes peterent eas a Scotis, ea solum conditione dare consenserunt, ut ubi res veniret in dubium, magis de feminea regum prosapia quam de masculina regem sibi eligerent: quod usque hodie apud Pictos constat esse servatu
Abbreviated transcription (Latin):
pictis gentẽ addidr̃. Est aũt
sinꝰ maris ꝑ maximł qͥ ãtiqͥtꝰ
gentẽ britthonũ apictis se cer
nebat. E ab occident̃ interis
longuo spacio erũpñit. ubi ẽ
cuutas brutonũ munitissima
usq hodie quȩ uocat᷑ alduth¬

Expanded text:
Pictis gentem addiderunt. Est autem Pictis gentem addiderunt. Est autem sinus maris permaximus, qui antiquitus gentem Brittonum nebat, qui ab occidente in terras longo spatio erumpit, ubi est civitas Britonum munitissima usque hodie, quae vocatur Ald
Abbreviated transcription (Latin):
Abeodẽ claudio uespasianꝰ qͥ pꝰ
neronẽ imꝑauit inbritthaniã
missꝰ giã uectã insulã brittha¬
nie ꝓximã ameridie romanoꝵ
dicioni subiugauit. Quȩ hab&
aborient̃ in occasũ triginta cir¬
citer milia passuũ. ab austro in
borẽa .xii. In orientalibꝰ. sus
pastibꝰ. mari sex miliũ. mocci¬
dentalibꝰ. t̾riũ. ameridiano
brithaniȩ littore distans. Suc¬
cedens aũt claudio inimꝑuim
nero. nichil omnino inre mili¬
tari ausꝰ ẽ. Und̃ ⁊ int̾ alia ro¬
mani regni detrim̃ta innum̃ra
britthenĩã pen cnusit. Nã duo
sub eo nobilissima oppida illic
capta atq subu̾sa s̃.¬

Expanded text:
Claudio Vespasianus, qui post Neronem imperavit, in Brittaniam missus, etiam Vectam insulam Brittaniae proximam a Meridie, Romanorum ditioni subjugavit; quae habet ab Oriente in Occasum triginta circiter milia passuum, ab Austro in Boream duodecim, in Orientalibus suis partibus mari sex milium, in Occidentalibus trium a meridiano Brittaniae litore distans. Succedens autem Claudio in imperium Nero, nihil omnino in re militari ausus est. Unde inter alia Romani regni detrimenta innumera Brittaniam pene amisit; nam duo sub eo nobilissima oppida illic capta atque subversa s
Abbreviated transcription (Latin):
ocemi insula cui uocabulum¬
suit: inter septẽ trionẽ & occiden¬
tẽ: locata ẽ. Germanie. galliȩ.
hispanie. maxim̃s europe pastibꝰ.
multo int̃uallo adu̾sa. Suȩ per

Expanded text:
Oceani insula, cui qufuit, inter Septentrionem et Occidentem locata est, Germaniae, Galliae, Hispaniae, maximis Europae partibus multo
Abbreviated transcription (Latin):
iuncie mercioꝵ rex uulferi
pͥsuit. Qui cũ mostuo iarii¬
odoro ȩp̃m dari paer&s: nõ
eis nouũ uoluit ordinare ep̃m.
sed postulauit arege osuiu. ut
illis epͣm ce adda daret᷑ qͥ tũc
inmonasterio suo qd̾ ẽ ĩ listin¬
uilfrido administrãdo episco¬
patũ eburicensis eccłe. nec noͣ
& omniũ nordanhimbroꝵ
sed & pictoꝵ quo usq rex os¬
uiii imꝑiũ ꝓtendere poterait.
ꝓ qi moris erit. eidẽ reũren¬
tissimo antistiti opus eugłii
magis ambulãdo ꝑ loca quã
equitãdo ꝑsicere : iussit eum
theodorꝰ. ubi cũq longiꝰ. iter
tentẽ studio oe amore pũ labo¬
ris. ipse eũ manu sua leuauit
rum comꝑit. atq equo uei
quo eõs necesse cõpulit. Sus

Expanded text:
inciae Merciorum rex Uulfheri praefuit, qui cum mortuo Jaruodoro episcopum dari peteret, non eis novum voluit ordinare episcopum; sed postulavit a rege Osuio, ut illis episcopus Ceadda daretur, qui tunc in monasterio suo, quod est in LaestinUilfrido administrante episcopatum Eboracensis Ecclesiae, necnon et omnium Nordanhymbrorum, sed et Pictorum, quousque rex Osuiu imperium protendere poterat. Et quia moris erat eidem reverentissimo antistiti, opus Evangelii magis ambulando per loca, quam equitando perficere; jussit eum Theodorus ubicumque longius iter tentem, studio et amore pii laboris, ipse eum manu sua levavit rum comperit, atque equo vehi quo esset necesse, compu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qm̃ ante theodoꝵ rediit.
niẽs mox incuuttite hrosi.
ubi desuẽto cdamiano epischo¬
nauit uirũ magis ȩcclesiasticis
disciplinis institutũ. & uite

Expanded text:
m ante Theodorum rediit, niens mox in civitate Hrofi, ubi defuncto Damiano episconavit virum magis ecclesiasticis disciplinis institutum et vitae
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ sedis apostolice tp̃rȩ illo u¬
talianꝰ. p̃erat pꝰ. qͣm itiñris sui
causã p̃fato pape apłico pap̾ fec̃.
Nõ multopꝰ. & ipse & õs pene qͥ
cũ eo adĩmerat̃ socii. pestilẽcia
suꝑ ũniente deleti s̃. At apostolie.
papa abito dehis cõsilio. qͣsiuit
sedulus quẽ eccłiis angloꝵ archi¬
ep̃m mitterte. E rat ãt inmona¬
apoli cãpanie abbas ad rianꝰ uir
natione affer. sacris litteris dili¬
gent̃ imbutꝰ. monasterialibꝰ. simł
& ecclesiasticis disciplinis instructꝰ.
grecȩ parit̃ & latinȩ linguȩ ꝑi¬
tissimꝰ. Hunc ad se accitũ papa.
uissit episcopatu accepto britaniã
uenire. qͥ indignũ se toto gradui
respõdẽs. ostendere se posse dix̃
aliũ euiꝰ. magis adsuscipiẽdũ epis¬
copatũ & erudicio cõu̾niros ⁊ etas.
Cũq monachũ qͣndã deiucino
iurginũ monasterio nñe anchreã

Expanded text:
cui sedi apostolicae tempore illo Vitalianus praeerat, postquam itineris sui causam praefato papae apostolico patefecit, non multo post et ipse et omnes pene qui cum eo advenerant socii, pestilentia superveniente deleti sunt. At apostolicus papa habito de his consilio, quaesivit sedulus quem Ecclesiis Anglorum archiepiscopum mitteret. Erat autem in monaapoli Campaniae, abbas Hadrianus, vir natione Afer, sacris literis diligenter imbutus, monasterialibus simul et Ecclesiasticis disciplinis institutus, Graecae pariter et Latinae linguae peritissimus. Hunc ad se accitum papa jussit episcopatu accepto Brittaniam venire. Qui indignum se tanto gradui respondens, ostendere se posse dixit alium, cujus magis ad suscipiendum episcopatum et eruditio conveniret, et aetas. Cumque monachum quemdam de vicino virginum monaster
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Coeg̃rat enĩ eos immineis
hyemps ut ubicũq potuissent.
quieti manerẽt. Quod cũ nuncũ
cesti nantissẽt regi ecgberecto ẽȩ̃
mano antistite in regno frãcoꝵ:
misit illo cõtinuo riedfridum

Expanded text:
fuit: coegerat enim eos imminens hiems ut ubicumque potuissent quieti manerent. Quod cum nuncii certi narrassent regi Ecgberto, esse  mano antistite, in regno Francorum, misit illo continuo Raedfridum
Abbreviated transcription (Latin):
II ut in monasterio bericinensi¬
ubi corpora scĩ monialiũ femi¬
narũ poni deb̾rẽt cȩlesti sit luce
moͬstratũ.
lus moriẽs uirginẽq se erat se¬
decorpore egressura iã partieo¬
lã suture lucis aspex̃rit.

Expanded text:
II. Ut in monasterio Bericinensiubi corpora sanctimonialium feminarum poni deberent, coelesti sit luce monstratum. lus moriens, virginem quae se erat sede corpore egressura, jam particulam futurae lucis aspexerit.
Abbreviated transcription (Latin):
cedͦ. Ciuppe qͥ neq mͣ umqͣm
ħ eẽ dignũ arbitrtibar: sed ob̾¬
diẽtie causa hũc subire qͣmiuis
indignꝰ. cõsensi. Atille audiens
humilitatẽ respõsi eiꝰ. dixit
nõ eũ epischopatũ dimittere
debre. sed ipse ordinationẽ eiꝰ.
denuo chatolica ratione con¬
sumauit. Eo aũt tp̃rȩ qͦ desũe¬
to d̃dedit doru uernensis ec

Expanded text:
cedo: quippe qui neque me umquam cedo: quippe qui neque me umquam hoc esse dignum arbitrabar; sed obedientiae causa jussus subire hoc, quamvis indignus, consensi. At ille audiens humilitatem responsionis ejus, dixit, non eum episcopatum dimittere debere; sed ipse ordinationem ejus denuo catholica ratione consummavit. Eo autem tempore quo defuncto Deusdedit, Doruvernens
Abbreviated transcription (Latin):
mos ap̃ianosq habenteᷤᷤ reges
cuctis barbaris nationibꝰ. eẽnt
terrori. & oĩũ uota ad nuper
audita cęlestis regni gaudia
pendrẽt: & qͥcũq leccionibꝰ.
sacris cuperẽt̃ erudiri. habret
in ꝓmptu magistros qͥ docerent.
Sed & sonꝰ. cattidi in eccła quos
eatenꝰ. incaͣtia taͣtũ nou̾rt:
abhoc tp̃re ꝑ õs angloꝵ eccłas
discere cepr̃. Primꝰq excepto
iachobo de quo supͣ diximꝰ c̃ã¬
tãdi magister nordanh ymbroꝵ
eccłiis eddi cognom̃to stephanꝰ
suit inuitatꝰ. decãtia. & reue¬
rentissimo iuro uilsrido. qͥ pͥmꝰ.
int̃ ep̃os. qͥ de angloꝵ gesta es¬
sẽt catholicũ uiuẽdi morem
eccłiis angloꝵ trad̾re didicit.
taq theodorꝰ. ꝑlustr̃is unui̾sa.
orlinabat locis oposfimis ep̃os.
His quoq uiuãtibꝰ. corig̃bat. in
qͥbꝰ & ceadda ep̃m cũ arguer&.
nõ suisse rite cõsecratũ. Respõ¬
dẽs ipse uoce humillima. Sim̃
in qͥd nosti. episcopatũ nõ rite
suscepisse: libẽt ab officio dis¬

Expanded text:
mos Christianosque habentes reges, cunctis barbaris nationibus essent terrori et omnium vota ad nuper audita coelestis regni gaudia penderent, et quicunque lectionibus sacris cuperent erudiri, haberent in promptu magistros, Sed et sonos cantandi in ecclesia, quos eatenus in Cantia tantum noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum Ecclesias discere coeperunt: primusque, excepto Jacobo de quo supra diximus, cantandi magister Nordanhymbrorum Ecclesiis, Aeddi cognomento Stephanus fuit, invitatus de Cantia a reverentissimo viro Uilfrido, qui primus inter episcopos qui de Anglorum gente essent, catholicum vivendi morem ecclesiis Anglorum tradere didicit. Itaque Theodorus perlustrans universa, ordinabat locis opportunis episcopos, his quoque juvantibus corrigebat. In quibus et Ceadda episcopum cum argueret non fuisse rite consecratum; respondens ipse voce humillima: « Si me, inquit, nosti episcopatum non rite suscepisse, libenter ab officio dis
Abbreviated transcription (Latin):
uit britaniã. Hadrianũ ãt
edrinꝰ. retinuit: qmͣ suspica¬
batur eñ hab̾e ciliqͣm legtiti¬
onẽ imꝑͣtoris adbritinie
regs adu̾so regnũ. euiꝰ. tũc̃
ipse maximã curã gerebat.
absoluit eũ. & pꝰ. theodorp
ire ꝑmisit. Qui statĩ ut ad illẽ
uenit. dedit ei monasteriũ
b̾ati poeri apłi. ubi archi ep̃i
cãtie. sepeliri ut pͣfatꝰ. sũ so¬
lẽt. Precep̃rtit aũt theodoro
abeunti dñds apłicꝰ.: ut indio¬
cesi sua ꝓuidras & dare ei
locũ in quo cũ suis apte dege¬

Expanded text:
it Brittaniam. Hadrianum autem Ebrinus retinuit, quoniam suspicabatur eum habere aliquam legationem imperatoris ad Brittaniae reges adversus regnum, cujus tunc ipse maximam curam gerebat. absolvit eum, et post Theodorum ire permisit. Qui statim ut ad illum venit, dedit monasterium beati Petri apostoli, ubi archiepiscopi Cantiae sepeliri, ut praefatus sum, solent. Praeceperat enim Theodoro abeunti Domnus apostolicus, ut in dioecesi sua provideret, et daret ei locum in quo cum suis apte dege
Abbreviated transcription (Latin):
Ut desuncto ds̃ dedit iughardꝰ.
adsuscipiendã epischopatũ ro¬
mam sit miss de illo ibidem
desuncto ceoderꝰ. archi ȩp̃s or.¬
dinatꝰ & cũ adriano abbate
sit brutainiã missus.

Expanded text:
Ut defuncto Deusdedit, Uighard ad suscipiendum episcopatum, Romam sit missus: sed illo ibidem defuncto, Theodorus archiepiscopus ordinatus, et cum Hadriano abbate sit Brittaniam missus.
Abbreviated transcription (Latin):
paeẽs inlucias. si foste aliũ qͥ ep̃s
ordinaret᷑ ex eo tpre possos ĩ ue¬
niri. Ert ipso tp̃rȩ romͣ mona¬
chus adriano notꝰ: nomine the
offerẽs adrianꝰ pontisici. ut ep̃s
ordinaret᷑ obtinuit. His tam̃ cõ¬
dicionibꝰ. int̃positis ut ipse eum
ꝑduceros britaniã. eo qd̾ iam
his pasfeᷤᷤ galliarũ diu̾sis excausis
audiss&e : obit maiorẽ huiꝰ. itine

Expanded text:
ias, si forte alium, qui episcopus ordinaretur ex tempore posset evenire. Erat ipso tempore Romae monachus Hadriano notus, nomine Theoofferens Hadrianus pontifici, ut episcopus ordinaretur obtinuit: his tamen conditionibus interpositis, ut ipse eum perduceret Brittaniam, eo quod jam bis partes Galliarum diversis ex causis adiisset; et ob id majorem hu
Abbreviated transcription (Latin):
cht. silio sede̾ regni reliqͥd. Qua
ille susceptã. ꝑ .uiiii. annoᷤ te¬
nuit. Tuẽ cessante nõ pauco
sus ẽ romã ab ipso simul ⁊ areg̃
nordanhymbroꝵ osuiu ut in¬
p̃ced̾nt̃ libro paucis diximꝰ ui¬
ghard pb̃r ur̾ in eccłasticis dis¬
ciplinis dactisinꝰ degñre an

Expanded text:
reliquit, quam ille susceptam per novem annos tenuit. Tunc cessante non pauco sus est Romam ab ipso simul et a rege Nordanhymbrorum Osuio, ut praecedente libro paucis diximus, Uighard, presbyter, vir in Ecclesiasticis disciplinis doctissimus, de genere An
Abbreviated transcription (Latin):
grecoꝵ more in ȩccła cui pre¬
ertit introducer&. Qui subdia¬
chonꝰ. hordinatꝰ .iiii. expecta¬
uit meses. donec illi coma crt̃¬
ceros. qͥ incoronã tondi poss&.
I abuerat enĩ tosurt̃. more ori¬
entalium. scĩ apłi pauli. Qui
ordinatꝰ. ẽ auitaliano papa.
anno dñice incarnationis. de

Expanded text:
Graecorum more, in Ecclesiam cui praeesset, introduceret. Qui subdiaconus ordinatus, quatuor expectavit menses, donec illi coma cresceret, quo in coronam tonderi posset. Habuerat enim tonsuram more Orientalium sancti apostoli Pauli. Qui ordinatus est a Vitaliano papa anno dominicae Incarnationis se
Abbreviated transcription (Latin):
horã. Qua uisioñ cõsirmatꝰ. cu¬
rauit locũ monasterii quẽ apre¬
fato rege sigberectho acceꝑat: ue¬
locissim̃ costruere. ac regularibus
te amo enuln cõstructũ inlastro
quodã hd̃ finga angloꝵ. enobhereᷤᷤ¬
buig idẽ urbs enoł. heri uõcator
d deind rei ꝓiunciȩ alłiꝰ anna. ac
nobileᷤ quiq augustioribꝰ. aedificiis
ac donaris ad ornarit. Grat aũt
uir iste de nobilissimo g̃nere
scortoꝵ sedlonge animo nobilior.¬
quã carne. ab ipso tpr̃e puericiȩ

Expanded text:
sione confirmatus, curavit locum monasterii, quem a praefato rege Sigbercto acceperat, velocissime construere, ac regularibus te amoenum, constructum in castro quodam, quod lingua Anglorum Cnobheresburg, id est, urbs Cnobheri vocatur; quod deinde rex provinciae illius Anna, ac nobiles quique augustioribus aedificiis ac donariis adornarunt. Erat autem vir iste de nobilissimo genere Scottorum, sed longe animo quam carne
Abbreviated transcription (Latin):
insulã lindis farnensiũ. atq inci¬
miterio frm sepultũ ẽ. At inter¬
iecto tp̃re aliqͣnto. cũ fabricata
ess&s ibi basilica maior atq ĩ ho¬
norẽ batissimi apłoꝵ pͥncipis de¬
dicata: illo ossa eiꝰ. trans lata atq
ad dexterã altaris uixta ueneriti¬
onẽ tanti pontisicis. digne cõdita s̃.
Successit uero mepiscopatũ sinan:¬
& illo ipse abhii scottoꝵ insula
ac monasterio distinatꝰ. ac tpre nõ
pauco mepiscopatu ꝑma̾sit. Cgͣtigit
aut̃ pꝰ. alicot annos. ut penda mer¬
cioꝵ rex cũ hostili exereitũ hȩx in
Aleꝰᷤ iniquo antisteᷤᷤ obiit. una cũ

Expanded text:
insulam Lindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. Successit vero ei illo ab Hii Scottorum insula ac monasterio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in ille in quo antistes obiit, una cum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. hostilis m̃rcioꝵ exercitꝰ. penda
duce nordan himbroꝵ regiones
impia elad̾ long̃ lateq deuastans.
ꝑu̾nit adurbẽ usq regiã qͥ ex heb¬
bȩ quondã regine uocabulo cog
sum̃re eonatꝰ. ẽ. Discissisq uiculis

Expanded text:
ejus, hostilis Merciorum exercitus, Penda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cognsumere conatus est: discissisque viculis
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Quẽ angłs sc̃s statim ad p̃¬
hendẽs mignẽ reiecit. Dicebatq
hostis malignꝰ. nolite repellgxe:
quẽ ante suscepistis. Nã siẽ hona
eiꝰ. peccatoris suscepistis: itude
penis eiꝰ. pasticipe ᷤᷤ eẽ debets Con¬

Expanded text:
xit. Quem angelus sanctus statim adprehendens, in ignem rejecit. Dicebatque hostis malignus: « Nolite repellere quem ante suscepistis: nam sicut bona ejus peccatoris suscepistis, ita et de poenis ejus participes esse debetis. » Con
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõfirmandũ militũ secũ ue¬
nire inpliũ. Illo. nolente ac cõtra
enteᷤᷤ duxer̃ incestam̃: sꝑantes
minꝰ. animos militũ trepidare
minꝰ p̃sent̃ duce quondã stre¬
nussimo & eximio posse sugtĩ
meditari. Sed ipse ꝓfessionis sue
nõ inm̃mor. dũ opimo eõe ual¬
latꝰ. exercitu. nõ nisi uirgã tantõ
habe inmanu uoluit. Occisusq
est una cũ rege ec gricȩ: & cũctꝰ
eoꝵ insistentibꝰ. paganis cęs siue
disꝑs exercitꝰ. Successor autem
de regio g̃nere uir optimꝰ atq
optim̃ gnitor sobolis. De qͥbꝰ in¬

Expanded text:
ad confirmandum militem secum vead confirmandum militem secum venire in praelium. Illo nolente ac contradentes duxerunt in certamen, sperantes minus animos militum trepidare, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, nonnisi virgam tantum habere in manu voluit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insistentibus paganis, caesus sive dispersus exercitus. Successor autem de regio genere, vir optimus, atque optimae genitor sobolis  Al.,
Abbreviated transcription (Latin):
His tẽporibꝰ. regno orientalium
angloꝵ pꝰ. eurpluandũ redualdi
successorẽ sigberecht fr̃ eiꝰ. p̃fuit
homo bonꝰ. ac religios Sui dũ
ingallia inimicicias redualdi. fu¬
giens exularde: lauacrũ baptis mi
ꝑcepit.  patriã reu̾s ubi potisẽ.¬
mox ea quȩ ingaillis bene dispo¬
nen ꝰ iudit. muitari cupiẽs: instito¬
it seholam mꝗͣ pueri luteris ero¬
diient᷑ iuante se ep̃o felicȩ. quẽ
deccintia acdeꝑqt̾ es quȩ peda¬
gogos ac in agistros iuxta morẽ
caͣtuarioꝵ p̾bente. T̃antũq rex
ille celestis regnititnator factꝰ. ẽ.
ut adultinsĩ relitis regni nego
mendatis qͥ oe anꝑa pastẽ euꝰdẽ.
regni tene rarte mona¬
steriũ qd̾ sibi smeeꝑt⁊ atq accdyi¬
ta tonsura ꝓguo biãgs regno¬
tprȩ faceros: cõtigit gentẽ mer¬
cioꝵ duce rege penda ad u̾sus
orientaleᷤ anglos in bellũ ꝓced̾re.
Iui dũ se inferioreᷤ inbello hostibꝰ
cospicerent: rogauer̃ sigberechtõ

Expanded text:
His temporibus regno Orientalium Anglorum post Earpualdum Redualdi successorem Sigberct frater ejus praefuit, homo bonus ac religiosus: qui dudum in Gallia dum inimicitias Redualdi fugiens exsularet, lavacrum baptismi percepit, et patriam reversus, ubi reene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri literis erudirentur: juvante se episcopo Felice quem de Cantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator factus est, ut ad ultimum relictis regni negotmendatis, qui et antea partem ejusdem regni tenebat, intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum
Abbreviated transcription (Latin):
ntur adus. ipsum accusationeᷤᷤ ma¬
lignoꝵ defensioneᷤ spũm bonoꝵ
copiosior cȩlestiũ agminũ iusio. sed
potitos fania iam uulgant̃ cõperit
qͥ audire uellent multũ salubria
& cũ angłicis sp̃itibꝰ. ipsi quoq
ad celos redirẽt: remanser̃ cum
bato furseo treᷤ angłi deqͥbꝰ dixi¬
mus qͥ eũ adcorpus referẽt. Cũq
tam usq int flãmas ianuã ꝑu̾nit.
arripienteᷤ inmũdi sp̃s unũ de eis
quos mignibꝰ. terrebat̃ iactau̾run¬

Expanded text:
accusationes malignorum, defensiones spirituum bonorum, copiosior caelestium agminum visio; sed potitos, fama jam vulgante, compererat; qui audire vellent, multum salubria et cum angelicis spiritibus ipsi quoque ad coelos redirent, remanserunt cum beato Furseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corpus referrent. Cumque tam usque inter flammas januam pervenit, arripientes inmundi spiritus unum de eis, quos in ignibus torrebant, jacta
Abbreviated transcription (Latin):
pore. & die t̾cia russũ eductꝰ.
uidit nõ solũ maioꝵ batoꝵ gła.
sed oe mactima malignoꝵ spũum
cestumina ꝗ crebris acusacunibꝰ.
in ꝓbiti iter illi ueleste inter¬
eludre. cotendebat. Nec tam̃
ꝓtegͣntibꝰ. eũ angłis quic̃qłia n¬
ꝓficiebat᷑. De qͥbꝰ om̃ibꝰ. si qui

Expanded text:
pore, et die tertia rursum eductus vidit non solum majora beatorum gaudia, sed et maxima malignorum spirituum certamina, qui crebris accusationibus improbi, iter illi caeleste intercludere contendebant; nec tamen, protegentibus eum angelis, quicquam proficiebant: de quibus omnibus si qui
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ nobile c̃ostruxit. Siuibꝰ.
rit᷑ gstis. cupiẽs se abhominibꝰ.
scłi huiꝰ. & ipsiꝰ. quoq mona¬
sterũ negocus alienare: reliqͥd
ultanũ: qͥ demonasterii ꝓbati¬
annũ totũ cũ eo incõtinentia
& orationibꝰ. incotidianis ma¬
nuum iuxit laboribꝰ. De intur¬
batã meursione entiliũ ꝓuinci¬

Expanded text:
construxit. Quibus rite gestis, cupiens se ab omnibus saeculi hujus, et ipsius quoque monasterii negotiis alienare, reliquitUltanum, qui de monasterii probatiannum totum cum eo in continentia et orationibus, in quotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑacto trr̃e ic aqͣnto. euenit ꝑcullpã
intuxieͤ. uicũ e ende le ipsa parie pͥ
tuc̃ qͥdẽ eandẽ tangere flamã
destinã ualebat. Q cũ magno itͣq
miiticulo ipsa eiꝰ. foramina ingre¬
diens. qͥbꝰ. edisicacio erat afixa
ꝑed̾rte: ipsã tam̃ led̾re nullatenꝰ.
sinebat᷑. Unde tc̃io ȩdificata ibi
eccła. destinã illã nõ ut antea de¬
foris infulcim̃tũ domꝰ. ad posuer.
sed intro ipsam eccłã inmmoriã
miraculi posuer̃. ubi intrãteᷤ gͣno
flectere ac micdiȩ cȩlesti suppli¬
care debrẽt. Cõstatq multos ex
eo tpre: gram sonitatis meodem
ex ipsa destina excisissoc: iaqͣm
missis plureᷤ sibi siusq languorp re¬
media cõqͥsiere. Scripsi aut̃ hȩc
ineo laudans aut eligens hoc qd
de obseruañcione paschȩ minus
ꝑfecte sapiebat. Immo ħ multũ
detestans. sic̃ in libro quẽ de tem¬
poribꝰ coposu. monifestissim̃ pro¬
baui. Sed qualliueraix historieꝰ
simplicit̃ ⁊a quo de ilss siue pẽr

Expanded text:
culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, quibus aedificio erat adfixaet, ipsam tamen laedere nullatenus sinebatur. Unde tertio aedificata ibi ecclesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem ex ipsa destina excisis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi autem  Alin eo laudans vel eligens hoc, quod de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simplici
Abbreviated transcription (Latin):
pacis &e caritutis. cõtinentie es
humilitatis. animũ ire & auariciȩ
uictorẽ. suꝑbie simul & uane głȩ
cõtẽptorẽ. Industriã faciendi si¬
mul & docendi mandatti cȩlestia.
solerciã leccionis & uigiliaꝵ: aucto¬
ritatẽ sac̃doti dignã redarguendi.
suꝑbos ac potenteᷤ pariter & ĩ sir¬
mos cõsolandi. ac pauꝑeᷤ recreãdi
uł defendendi clementiã. E ut
breuiter multa cõ pͣhentdencdam
quantũ abeis qͥ illum nouere di¬
dicimꝰ Mil ex oĩbꝰ. quȩ in euan¬
gelicis. siue apostolicis. siue ꝓphe¬
ticis literis fticienda cognouerat
p̃ter mittere : sed cũcta ꝓsius ui¬
ribꝰ. oꝑibꝰ. explere curabat. Hȩc
inpͣfato antistite multũ cõplector.
& animo qr nunipiũ hȩc deo pla¬
cuisse nõ ambigo. Qd aut̃ pascha
nõ suo tpyp̃ eliseruabat. uł cano¬
nicũ ciꝰ. tẽpus ignorãs. uł sue gͣn¬
tis auctoritãte ne agnitũ seq̃retur
deuictꝰ. nec ad ꝓbo nec laudo. In
quo tam̃ ħ ad ꝓbdi qr̾ incelebra¬

Expanded text:
et humilitatis; animum irae et avaritiae victorem, superbiae simul et vanae gloriae contemptorem; industriam faciendi simul et docendi mandata caelestia, sollertiam lectionis et vigiliarum, auctoritatem sacerdote dignam, redarguendi superbos ac potentes, pariter et infirmos consolandi, ac pauperes recreandi vel defendendi clementiam. Qui, ut breviter multa comprehendam, quantum ab eis qui illum novere didicimus, nil ex omnibus quae in evangelicis, vel apostolicis sive propheticis literis facienda cognoverat, praetermittere, sed cuncta pro suis viribus operibus explere curabat. Haec in praefato antistite multum complector et amo, quia nimirum haec Deo placuisse non ambigo. Quod autem Pascha non suo tempore observabat, vel canonicum ejus tempus ignorans, vel suae gentis auctoritate ne agnitum sequeretur devictus, non adprobo, nec laudo. In quo tamen hoc adprobo, quia in celebra
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ suȩ tpyȩ signũ incendii quod
manima ꝑtulit. uisibile cũctis in
hum̃po maxillaq postauit. Mi¬
rũq inmodũ qͥd anima mocculto
cõsueũiit: om̃ibꝰ. opꝰ. ustutũ et
exẽplis ostendere. & p̃dicare ser¬
monibꝰ. Ordinẽ aut̃ uisionũ suaꝵ.
illis solũmodo qͥ ꝓpt̃ desid̾riũ con¬
punctionis interogabãt. expoñre
uolebat. Suꝑẽ adhuc sãt quidã
senior monasterii nr̃i. qͥ narrare
sol&. dixisse sibi quendã multũ
uerticẽ ac religiosum hominem
qd̾ ipsũ furseũ ud̾rit in ꝓuincia
orientaliũ anglorp illiꝰ. q uisionẽ
ꝑx ipsiꝰ. ore audierit. Adiciens. quia
tẽpus¶ uis suerit acerrimum.

Expanded text:
ndii quod in anima pertulit, visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque in modum quod anima in occulto consuerat, omnibus opus virtutum et exemplis ostendere et praedicare sermonibus. Ordinem autem visionusolummodo qui propter desiderium compunctionis interrogabant, exponere volebat. Superest adhuc frater quidam senior monasterii nostri qui narrare solet, dixisse sibi quemdam multum veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: adjiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum,
Abbreviated transcription (Latin):
orationis & sibentu causa sȩ eedre
cosueurat. Demq usq hodseprit
locu sedis illiul solitarĩ inendem
nisula solent oftendere. S cum
oculis manibꝰ. q cũ lacrimis dixisse
U id̾ dñe quanta mala facit penda.
Quo dicto: statim mutati aburbe
uenti. i eos qͥ ascenhãt flãmaꝵ
incendia retorser̃. Ita ut aliquid
lesi. om̃s territi inpugnare ultra
urbẽ cessarẽt: qͣm diunitꝰ. ui¬

Expanded text:
nis et silentii causa secedere consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostendere. Qui cum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessarent quam divinitu
Abbreviated transcription (Latin):
sta ose p̾ciosissimis gemmis clarioras ar oni augo
ꝓbabiliora. ꝑignẽ facta colligimus. haie sic con¬
ueniebat ex more cõdidimus. Quo in loco x iõ
nũc pr̃ante ⁊t dño. sollẽpnes aginus celebresq
cõuentus marime quidem indie passionis ees
Sed leũ eor memorias. qui prius pasi suerant
exemplis insignibus suscitentur. Hac tenus¬

Expanded text:
sta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro sta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes agimus celebresque conventus; maxime quidem in die passionis ejus. Sed cum eorum memorias, qui prius passi fuerant,exemplis insignibus suscitentur. » Haec de
Abbreviated transcription (Latin):
coronatur est ⁊ꝑ mortẽ.p̃mia in mortalitatũ
indeptis. satis agere cepit ut reliquias eiꝰ ad
sepulturam. nr̃is desiderantibꝰ nemo cõceder&
nstigabatur gͦ nicaȩa herodis pat̃ sr̃ aut̃ dalcẽ
adire iudicẽ. ⁊ pocere abeo. nehumandũ cõcede¬
r& corpiis.: ne forte in quid. relinquentes illii
qui crucifirus est. xp̃iani hunc colere incipiãt.
Iudeis maxime ista machinantibꝰ qͥi nr̃is inten¬
tis ocłis obseruarunt. ne eũ flamis ad huc arlẽ¬
tibꝰ raperent I gnorantes miserimmi. quia neq
xp̃m aliquando possumus derelinquere. qui mor¬
tem ꝓtocius mundi salute sustimnuit. Neq
lendus sit nouerimus. M res uero. tanqua acploᷤ
dña diligamus ⁊ ueneremur. qn in teger si deple
magistio seruantes ⁊ dño. quoꝵ nos quoq ni¬
fide. ⁊ ꝑsenerancia caritatis. obtamus esse yar¬
ticipes. debi aut iudit centurio tam obos tuia¬
psum udedꝵ eo tepcionem positum in medio
iꝓpsum corpus ex sussit. Mita post modum. ambu¬

Expanded text:
coronatus est, et per mortem praemia immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignorantes miserrimi quia neque Christum aliquando possumus derelinquere, qui mortem pro totius mundi salute sustinuit, neque lendus sit, noverimus; martyres vero tanquam discipulos Domini diligamus et veneremur, quasi integre fidem magistro serfide et perseverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio tam obstinatam Judaeorum contentionem, positum in medio ipsum corpus exussit; et ita nos postmodum ambu