comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natasit. ⁊ obid nullam int̾posu̾it¬
rõem. cautionem. placet in eo cãu
euicta hr̃litate danclam ei actiõẽ.
repetitionem. S cum cessante cau¬
tione repetitiodatur: ꝑiculum ẽ.
ne pp̃inopiam eius cui solutum est
nienclum est. ut ip̃e ciuidem ex re¬
tentione rerum. hr̃litaniarum sͥ
satisfaciat. Cedat ͤactionib petito¬
lp̃.ł. xu. ¶ temuidendum siposses¬
sor hr̃clitatis uenditõe ꝑ agentari¬
um fc̃a: pecuniam apud eum ꝑ did̾¬
it. aupetitione hr̃ditatis. tencat᷑.
qr nich ht̃. nec consequi pot̾. S
labeo putat eunten̾i. quia suo
ꝑiculo male argentario crecdidit.
S octauenus ait. nicħ eum p̾t̾
actiones p̾stiturum. Ob has gͥ cãs
labeonis senftͣia placet. Ialtero u̾o¬

Expanded text:
mota sit, et ob id nullam interposuemota sit, et ob id nullam interposuerit cautionem, placet in eo casu euicta hereditate dandam ei esse repetitionem. sed cum cessante cautione repetitio datur, periculum est, ne propter inopiam eius, cui solutum est niendum ei est, ut ipse quidem ex retentione rerum hereditariarum sibi satisfaciat, cedat autem actio- nibus petitodictum. Item uidendum, si possessor hereditatis uenditione per argentarium facta pecuniam apud eum perdiderit, an petitione hereditatis teneatur, quia nihil habet nec consequi potest. sed Labeo putat eum teneri, quia suo periculo male argentario credidit: sed Octauenus ait nihil eum praeter actiones praestaturum, ob has igitur aLabeonis sententia placet: in altero u
Abbreviated transcription (Latin):
ut shͥ actionib ceclat. ¶Item scͥpi᷑:
prõnuum h̃ditatẽ cedere pet̾e non pos¬
se. ab eo cui libertus infraudem alie¬
nauit. quia caluisi ana actione eite¬
netur. pr̃õni emi iste debitor est
non hr̃litarins. gͦ nec ab eo cuimor¬
tis causa donatum est. peti hĩditas
ab eoposse qui ht̃ condictõnem eoꝵ
ciue sunt exea cã soluta: muelud
uiris possessorest .d si pretia reꝵ
quas cdistraxit ex cã fidei cõmissi
soluit: peti hĩditatem abeo posse
q repetere pot̾. S hiis casib actões
suas cliuntaxat eumpr̃ãitirum.
cum ⁊res extant. ⁊ pot̾ petitar ĩ ꝑ in
tatis abid ꝙ extestam̃to h̃dem se
eẽ putaret legatorum nomiue
de suo soluit siquis ab intestato
eam hr̃ditatem eunncat. licet dãp¬
num uidet᷑ eẽ possessoris. quod sibi
non ꝓspexerit stipulatc̃e enicta
hr̃ditate legata reddi. attñ qr
fieri pot̾. ut cotempore solu̾it. le¬
gata quo ad huc nulla controu̾sia

Expanded text:
ut et hic actionibus cedat. Idem scribit ut et hic actionibus cedat. Idem scribit patronum hereditatem petere non posse ab eo, cui libertus in fraudem alienauit, quia Caluisiana actione ei tenetur: patroni enim iste debitor est, non hereditarius. ergo nec ab eo, cui mortis causa donatum est, peti hereditas m posse, quia habet condictionem earum, quae sunt ex ea causa solutae, et ueluti iuris possessor est. Sed et si pretia rerum, quas distraxit, ex causa fideicommissi soluit, peti hereditatem ab eo posse, quia repetere potest. sed his casibus actiones suas dumtaxat eum praestaturum, cum tatis ob id, quod ex testamento heredem se esse putaret, legatorum nomine de suo soluit, si quis ab intestato eam hereditatem euincat, licet damnum uidetur esse possessoris, quod sibi non prospexerit stipulatione 'euicta hereditate legata reddi', attamen quia fieri potest, ut eo tempore soluerit legata, quo adhuc nulla controuersia
Abbreviated transcription (Latin):
uł sub conditõnea quo petita est
hĩditas non debere eum dampnari.
reiplane iuclicatt tempusspectã¬
dium eẽ. scd̾m octaueni sm̃am ut ap̃
cendum. Sin aũ non ueu̾it: cauere
iudicis oftõ debeat. de restituen do s
debito cum dies uen̾it uł conditõ
extiterit. ¶ Sy ais qui pretia rerũ
hr̃ditariarum possidet: Item qͥ ade¬
bitore hr̃litario exegit. petõne.
estimationem consecutus est. hr̃di¬
tatemposie peti. honsolum autẽ
peti hr̃tlitas potest. deniq ab eo qui
negotium hr̃clitarium gessit. ⁊ celso
iiuliano uidetur peti hrclitatẽ posse.
nequaqm. ab herelis enuim debitore
petihr̃clitas non pot̾. ¶ Iu R scribit
Si is qui pro hr̃de posũdebat ui fu̾it
uñ ui quo uictus cedere debet. s ⁊ eũ
qui dciecit petitione hr̃litatis ten̾
qr res hr̃ditarias ꝓpossessore possi¬
det. ¶Iteniuł. ait. siue quis possi¬
dens siue non rem uendiderit: pe¬
titione hr̃clitatis cimiten̾. siue
iampretium recepit siue pet̾e pꝰsit.

Expanded text:
el sub condicione, a quo petita est hereditas, non debere eum damnari. rei plane iudicatae tempus spectandum esse secundum Octaueni sententiam, ut apud cendum. si autem non venerit, cavere officio iudicis debeat de restituendo hoc debito, cum dies venerit vel condicio extiterit. Sed et is qui pretia rerum hereditariarum possidet, item qui a debitore hereditario exegit, petitioneaestimationem consecutus est, hereditatem peti posse. Non solum autem peti hereditas potest: denique ab eo, qui negotia hereditaria gessit, et Celso et Iuliano videtur peti hereditatem posse, nequaquam: ab heredis enim debitore peti hereditas non potest. Iulianus scribit, si is, qui pro herede possidebat, ui fuerit unde ui, quo uictus cedere debet: sed et eum qui deiecit petitione hereditatis teneri, quia res hereditarias pro possessore possidet. Idem Iulianus ait, siue quis possidens siue non rem uendiderit, petitione hereditatis eum teneri, siue iam pretium recepit siue petere possit,
Abbreviated transcription (Latin):
eo anno płi̾m fuisset. que clausu¬
la exstimationemht̃ dampni quod
datum est. anius autem recrorsũ
computatur. ex quo quis accisus ẽ.
Ꝙ si morti fere fu̾it uuln̾atus ⁊ post
songum interuallum mortuus sit
inde annum num̾abimꝰ. s iulianũ
ex quo uuln̾atus est. licet celsus otͣ
scribit. ¶ S utrum corpuseuis so¬
cum occiteret᷑. an potius qnͣti intͥfuit
nĩa noneẽ occisum. ⁊ ħ iure utimur
ut eius ꝙ interest fiat estimatio.
sti quem sub pena tradendum ꝓmisi
utilitas uenit in hoc iuclitium ¶ It
Si quis excommeclis aut simphonia¬
tis. aut gemelł. aut quadrigis. aut
expari mularum imum uł unam oc¬
ciderit. Non solumenim ꝑempticor
lp̃.ł. xix. Inte neratuis scrib̾. Si ser¬
Liuis heres institutus occisus sit ⁊̃ bĩdi¬
tatis estimatõnem uenire. ¶Iuł a
it. Si seruus liber ⁊hr̃s iussus ocaisus
fu̾it. neq substitutum neꝙ legittim̃
actione legis aquilie. hr̃ditatis esti

Expanded text:
eo anno plurimi fuisset'. quae clausula aestimationem habet damni, quod datum est. Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus est: quod si mortifere fuerit uulneratus et postea post longum interuallum mortuus sit, inde annum numerabimus secundum Iulianum, ex quo uulnerat‹u›s est, licet Celsus contra scribit. Sed utrum corpus eius socum occideretur, an potius quanti interfuit nostra non esse occisum? et hoc iure utimur, ut eius quod interest fiat aestimatio.sti, quem sub poena tradendum promisi, utilitas uenit in hoc iudicium. Item si quis ex comoedis aut symphoniacis aut gemellis aut quadriga aut ex pari mularum unum uel unam occiderit: non solum enim perempti coredictum. Inde Neratius scribit, si seruus heres institutus occisus sit, etiam hereditatis aestimationem uenire. Iulianus ait, si seruus liber et heres esse iussus occisus fuerit, neque substitutum neque legitimum actione legi
Abbreviated transcription (Latin):
in quo int̾fectus est preciosioreni ser¬
uum facerẽt. ħ accedere a destimatio¬
uem euis dicendum est. Siinfans sit
occisus. nonclum anmcułꝰ uerius ẽ
sufficere hanc actionemut estima¬
tioreferatur ad idtempus ꝙ iutra
locupletiorsit fĩghĩs. ¶ Si doloser¬
uus occisus sit. ⁊ exlege cornelia ag̾e
dũm posse constat ⁊ si lege aquilia eg̾
it preuidicium cornelie fien non debet.
¶Hactio adu̾sus comficentem compe¬
tit insimplum adu̾sus negantem. ĩ
duplum. ¶ Siquis hominẽ uinum

Expanded text:
m, quo interfectus est, pretiosiorem serm, quo interfectus est, pretiosiorem seruum facerent, haec accedere ad aestimationem eius dicendum est. Si infans sit occisus nondum anniculus, uerius est sufficere hanc actionem, ut aestimatio referatur ad id tempus, quo intra locupletior heres factus sit. Si dolo seruus occisus sit, et lege Cornelia agere dominum posse constarit, praeiudicium fieri Corneliae non debet. Haec actio adversus confitentem competit in simplum, adversus negantem in duplum. Si quis hominem vivum
Abbreviated transcription (Latin):
uiłꝰ scrb. Simstittꝰ fũo suo conditõe
sistichum manumisero. istichus sit
occisus post mortem testatoris ine¬
stimationem ⁊̃ hr̃ditatis precium me
consecuturum. ꝓpt̾ occisionem enĩ
deficit conditõ. Q siuiuo testatore
ocasus sit: hĩrlitatis estimatõnem
cessare. qr retrorsum qnͣti plurimz
fuit inspicitur. ¶ Idem iuł. scribit.
estimatõnom hominis occisi ad idtẽ¬
pusreferri. ꝙ plurimi meo anno fuit.
udeo si p̾cioso pictori pollex fu̾it p̾citꝰ
iint᷑ amium quo p̾cideret᷑ fuenit occi¬
sus passe eum aqͥliaagere. p̾tioq eo:
estimandum qnͣti prius fuit qͣm arcẽ¬
¶ cur pollice amisisset. S ⁊ si senuis qui
magnas fraudes inmeis rõnib commi¬
insti eruerentur. rectissime labeo scribit.
commissas deregi. aion qnͣti uoxa ip̃is
serui ualeat. S si bone fiugi seruus. ĩ¬
tra anntm mutatis morib o crisus s
precium id estimabitur qnͣto ual̾eat
priusqm mores mutaret. ¶ In simi¬
ma omna cõmoda que intra annũ

Expanded text:
it, si institutus fuero sub condicione "si Stichum manumisero" et Stichus sit occisus post mortem testatoris, in aestimationem etiam hereditatis pretium me consecuturum: propter occisionem enim defecit condicio: quod si vivo testatore occisus sit, hereditatis aestimationem cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur. Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit: et ideo et si pretioso pictori pollex fuerit praecisus et intra annum, quo praecideretur, fuerit occisus, posse eum Aquilia agere pretioque eo aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amississet. Sed et si servus, qui magnas fraudes in meis rationibus commis eruerentur, rectissime Labeo scribit tcommissas detegi, non quanti noxa eius servi valeat. Sed et si bonae frugi servus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto valeret, priusquam mores mutaret. In summa omnia com
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ł .xix. Huic sqͥture consequens
est dr̃e ut si ante adhitam hr̃dlitatẽ
occidatur legatus seruus. apud hr̃¬
demremaneat aquiue actio. phr̃di¬
tatemei adquisita. E si uulneratꝰ
sit ante ad itam hr̃clitatem. in hr̃di¬
tate quidem actio remansit. s cedere
eam legatario hr̃dem oportet. ¶ Sis¬
nus uulneratus mortifere postea ru
occiso agi non posse. s qiͣ de uulnera¬
to. S si manumissus uł alienatus ex
uulnere ꝑiit. qͣ de occiso agi posse. iu¬
lianus ait. ħita tamuarie qr uerũ
est a te occisum. tunc cumuulneraluᷤ
quodmortuo eo demum apparet. at
insuꝑiore non ẽẽ passã ruinã. appar̾e¬
uulneratum mortifere liberum ⁊ hr̃dẽ
ẽẽ iusserit. deinde decesserit. hĩdem eiꝰ
agere aquilie non posse.

Expanded text:
. Huic scripturae consequens est dicere, ut, si ante aditam hereditatem occidatur legatus seruus, apud heredem remaneat Aquiliae actio per hereditatem adquisita. quod si uulneratus sit ante aditam hereditatem, in hereditaea legatario heredem oportet. Si servus vulneratus mortifere postea ruiocciso agi non posse, sed quasi de vulnerato, sed si manumissus vel alienatus ex vulnere periit, quasi de occiso agi posse Iulianus ait. haec ita tam varie, quia verum est eum a te occisum tunc cum vulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa ruina apparevulneratum mortifere liberum et heredem esse iusseris, deinde decesserit, heredem eius agere Aquilia non posse,
Abbreviated transcription (Latin):
actum sit: adiudicationes p̾tortuet᷑.
exceptiones aut actiones dando ¶ Si
cohĩdes absente uno cohr̃de remuen¬
diderunt. ⁊ ineare dolo nalo fecert̃
quo plus ad eos ꝑueniret uł fami¬
lie herciscunde iuditio p̾stabunt.
epͥu abfuit. uł hr̃clitatis petitione.
fructus quos aute a ditam hr̃di¬
tatemex fundo hr̃clitario hĩs capte
non aliter familie hascunde iuditõ
p̾stare eum uili anus ait. quam si
cum sciret hr̃ditarium fundumeẽ¬
⁊ fiuium regundoꝵ agunt. iactores
sunt ⁊ rei. nõ uirare debent noncalũp¬
nie cãlitem utendere ⁊ ca lum piue
causa adinfitiationes ire. ¶Ex exfc̃õ
suonnus ex cohr̃clib exstipulatione
hr̃cditaria p̾stat. a cohr̃de non repetet
uł utisi a se hĩdeq suo. dolum malũ
abfuturum. defunctus spopondit. ł

Expanded text:
actum sit, adiudicationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando. Si coheredes absente uno coherede rem uendiderunt et in ea re dolo malo fecerunt, quo plus ad eos perueniret, uel familiae erciscundae iudicio praestabunt ei qui afuit uel hereditatis petitione. Fructus, quos ante aditam hereditatem ex fundo hereditario heres capit, non aliter familiae erciscundae iudicio praestare eum Iulianus ait, quam si, cum sciret hereditarium fundum es finium regundorum agunt, et actores sunt et rei et ideo iurare debent non calumniae causa litem intendere et non calumniae causa ad infitias ire.Quod ex facto suo unus ex coheredibus ex stipulatione hereditaria praestat, a coherede non repetet: ueluti si a se heredeque suo dolum malum afuturum defunctus spopondit uel
Abbreviated transcription (Latin):
mexheretlib ꝙ mͥ debes p̾cipito offõ
uidicis fanulie ħciscunde ꝯtinetur.
ne ab eo quĩ cohĩdes exigant. Nam
⁊ siquid alus deberet p̃aipere unus
iussus fu̾it offitio iudicis actionemei
pr̃are debebunt ꝓportione coheredes.

Expanded text:
cipito', officio iudicis familiae erciscundae continetur, ne ab eo coheredes exigant: nam et si quod alius deberet praecipere unus iussus fuerit, officio iudici‹s› actiones ei praestari debebunt pro portione coheredis.
Abbreviated transcription (Latin):
est quod ab imuria hominum de¬
fensumatq mmunitum est. S c̃m
autem clictum est a sanguinib.
Sunt autem sanginuua quedam
herbe quas legati pͥp romani ferre
solent. nequis coᷤ muolafet. ncut le¬
gatigrecoꝵ ⁊ ferunt ea qiueuocã¬
tur ceritia. In municipiis quoq
cassius refert. ꝓhiberiq oportet. ne
qiu̾d unhiis inmitteretur.
lp̃ .ł.xxx. Sacraloca ea sunt qͥ
publice sunt declicata siue inciuita¬
te sunt. siue magro sciendum est
locum publitumtunc sacrum fieri
posse. cumprinceps eum dedicauit
uel declicandi dederit potestatem.¬
¶ Illud notandum est aliud esse

Expanded text:
est, quod ab iniuria hominum defensum atque munitum est. Sanctum autem dictum est a sagminibus: sunt autem sagmina quaedam herbae, quas legati populi Romani ferre solent, ne quis eos uiolaret, sicut legati Graecorum ferunt ea quae uocantur cerycia. In municipiis quoquerespondisse Cassius refert, prohiberique oportere ne quid in his immitteretur.. Sacra loca ea sunt, quae publice sunt dedicata, siue in ciuitate sint siue in agro. Sciendum est locum pub‹l›icum tunc sacrum fieri posse, cum princeps eum dedicauit uel dedicandi dedit potestatem. Illud notandum est aliud esse
Abbreviated transcription (Latin):
lare. ueni ameclicti petere siuocet
inius aliquem exciuib. ¶ Sacͤ
res treligiose ⁊ sancte ĩmiliuis bo¬
nis sunt. Sacre autem res sunt
hee que publice sunt consecrate
sibipriuatim constitu̾it sacrum
non est sed ꝓphanum. Semel aũ
sacer manet. ¶Religiosum aũ
locum unusquisq sua uolunta¬
te facit. dum mortuum infert ĩ
locum suum. Incominune autẽ
sepulchrumetiam inuitis ceteris
licet inferre: S in alienum locũ
sit: Cenotaphium quo magis pla¬
cuit ẽẽ locumreligiosum. sicut tẽtis¬
est in ea re uirgilius.

Expanded text:
e veniam edicti petere, si vocet in ius aliquem ex civibus. Sacrae res et religiosae et sanctae in nullius bonis sunt. Sacrae autem res sunt hae, quae publice consecratae sibi sacrum constituerit, sacrum non est, sed profanum. semel autem sacer manet. Religiosum autem locum unusquisque sua voluntate facit, dum mortuum infert in locum suum. in commune autem sepulchrum etiam invitis ceteris licet inferre. sed et in alienum locum s locus fit. Cenotaphium quoque magis placet locum esse religiosum, sicut testis in ea re est Vergilius.
Abbreviated transcription (Latin):
prior flalgello ꝑcussit residere.S
si alxo prior nonu apusasset. s cumei
luceruam eripere uellet rixatus eẽt
tab̾narii culpa fc̃m nideri. ¶ In eliuo¬
capitolino duo plaustra honusta mu¬
le. ducebant. pͥores plaustri mulioes
conu̾sum plaustrum subleuabant.
quo facile mule ducebantun ducẽt
cep̃. ⁊ cum muliones qui intercluo
plaustra fu̾ant emedio funsent pꝰ¬
terius plaustrum a pͥore ꝑcussum retͦ
reclierat ⁊ puerum cuiusdam obtri¬
uerat. dominus pu̾s consulelat cũqͦ¬

Expanded text:
prior flagello percussit, residere: sed prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, rixatus esset, t‹a›bernarii culpa factum uideri. In cliuCapitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriuerat: dominus pueri consulebat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
uire ciuiliõ rõnem disputand ꝓuti¬
litate cõi recepta essiinnum̃ ab ilibus
t̾eb probari pot̾. Inuminterimꝓ
posuisse contemptus eroscum płes
trabem alienam furandi cã sustuł¬
int. qͣm singuli ferre non possent ac
tione furtionnes teneri estimant᷑:
qmuis subtili rõne dicipossitz nemi¬
nem eorum tem̾. quneminem eorum
uerum sit eam sustulisse.
domini neggligentia accidisset rͦ¬
narius insemita noctu suꝑ lapidem
lucernam posuerat. quidam p̾tͥies
eam sustulit. tab̾narius eium secutꝰ.
lucernam reposdebat. ⁊ fugientem¬
÷ retinebat. ille flagello quad ĩma¬
nuhabebat inquo dolor iuerat u̾¬
berare tabernarum. geperat ut se
climitt̾et ⁊ exeo miͤ slixa fr̃a tab̃n¬
arius ei quilucernam sustułat acci¬
lum effoderat. consulebatur mun
damꝑnum iniuria non uideretur. de¬
dusse. cmpor flagello ꝑcusius cẽt.R¬
nondata ad hoc opera effodiset ocu¬
lum. nonuideri dam pnuminiuria
fecisse: culpam em̃ penes eum qui

Expanded text:
onem disputandi pro utilitate communi recepta esse innumerabilibus rebus probari potest: unum interim posuisse contentus ero. cum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamuis subtili ratione dici possit neminem eorum teneri, quia neminem uerum sit eam sustulisse. domini neglegentia accidisset, renarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, uerberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non uidetur dedisse, quoniam prior flagello percussus edata opera effodisset oculum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
enas fugau̾it uł ĩ necau̾it magis
cãn mortis p̾stitisse. uidetur. qmocci¬
disse. ⁊ iõ in fc̃m actione teuebitur.
¶ E dr̃ dampnuminuria datum
aciilia ꝑsequi. sic erit accipiendũ
ut uideatur dampnum inuriada¬
tum quod cum dampno iniuriam
attulerit nisl magnaui cogente fu
arcendigrã uicinasedes int̾cidit. Nã
hic scrib̾. cessare legis aquilie actioẽ.
Iusto eiuim metu ductus ne ad se ig¬
nis ꝑueniret uicinas cdes int̾cidit. Et
siue ꝑuenit ignis siue ante extinctus
est: existimat legis aquilie actionẽ
cessare.
lp̃.ł.ui.¶⁊ uidom̃ alieuam ĩuito do¬
mmo demolit ⁊ ex co locobalueas
extruxit. p̾t̾ naturale ius ꝙ suꝑ ficies
ad dominum soliꝑtinet: ĩ dampnida
seruus ut eo itu certum eẽt moritũ¬
rum. meclio de inde tp̃r hr̃c institu¬
tus est. ⁊ postea ab alio ictus deces¬
sit q̃ro ancum inroq de occiso lege

Expanded text:
is causam mortis praestitisse videtur quam occidisse, et ideo in factum actione tenebitur. Quod dicitur damnum iniuria datum Aquilia persequi, sic erit accipiendum, ut videatur damnum iniuria datum, quod cum damno iniuriam attulerit: nisi magna vi cogente fuearcendi gratia vicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enis perueniret, uicinas aedes intercidit: et siue peruenit ignis siue ante extinctus est, existimat legis Aquiliae actionem cessare..Qui domum alienam inuito domino demolit et eo loco balneas exstruxit, praeter naturale ius, quod superficies ad dominum soli pertinet, etiam damni daseruus, ut eo ictu certum esset moriturum: medio deinde tempore heres institutus est et postea ab alio ictus decessit: quaero, an cum utroque de occiso lege
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. inquo p̾tium quoꝙ hĩd ita¬
tis erit. ¶Elsdemgͦ serui occisi noĩe.
auus maiorem alius minorem esti¬
mationem prãb̾. Nec mirum cum
uterq eoꝵ ex cliu̾sa cã ⁊ diu̾sis tẽ¬
porib accidisse hominem intellig¬
atur. quod siquis absurde a nob̃ ħ
constitui putau̾it cogitq ionge ab¬
surcdius ħ constitui. neutrum lege¬
S aquilia tem̾. aut alterum potius.
cumn inpunitamalefitia ẽẽ opor¬
teat. noc facile constitui possit ut̃
potus legeꝰ teneatur. Multa eñi¬

Expanded text:
cessit, in quo pretium quoque hereditacessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum uterque eorum ex diuersa causa et diuersis temporibus occidisse hominem intellegatur. quod si quis absurde a nobis haec constitui putauerit, cogitet longe absurdius constitui neutrum lege Aquilia teneri aut alterum potius, cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. multa
Abbreviated transcription (Latin):
lege aquilia agi possit. respondi. occi¬
disse dicitur. uulgo quidemqui mortisˢ
cãm quolibi modo p̾buit s lege a¬
quilia is demumteneri insus est.
tatione uocis. acedendo iacede. ⁊rͣ¬
sus aquilia lege teneri. extinati ̃.
non solum qui ita uulnerassent
ut confestim uita priuarent. s ĩ hii
quorum ex uulnere certum eẽt a lis¬
quem uitam excessurum. Igitim
siquis seruo mortiferumuulnus in¬
fit̾it eundemq alus ex interuał¬
lo ita ꝑcusserit: ut maturuis intͥ ͤ¬
ficeretur qmͣ Expriore uulnere in¬
oriturus fuerat. statuend̾ est utr̃q
eorum lege aquilia teneri. Idemq
est conseqũs auctoritati ueterũms
qui cum aplurib idem seruus ita
uulueratus eẽt ut non appareat cꝰ
ictu ꝑiĩet. om̃s lege aquilia teñ
iudicauerunt. Estrmatio autem
ꝑempti noneademͣ utriusq ꝑsona
fiet. slam qui pͥor uin̾au̾it tm̃p̾
ñis. ccc.lxu. dieb posterior inid te¬
nebitur.qnͣtieo anno plurimi uẽi¬
re potu̾it manno ꝓximo quouitaex¬

Expanded text:
lege Aquilia agi possit. respondit: occidisse dicitur uulgo quidem, qui mortis causam quolibet modo praebuit: sed lege Aquilia is demum teneri uisus est, retatione uocis a caedendo et a caede. rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum qui ita uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed etiam hi, quorum ex uulnere certum esset aliquem uita excessurum. igitur si quis seruo mortiferum uulnus inflixerit eundemque alius ex interuallo ita percusserit, ut maturius interficeretur, quam ex priore uulnere moriturus fuerat, statuendum est utrumque eorum lege Aquilia teneri.Idque est consequens auctoritati ueterum, qui, cum a pluribus idem seruus ita uulneratus esset, ut non appareret cuius ictu perisset, omnes lege Aquilia teneri iudicauerunt.Aestimatio autem perempti non eadem in utriusque persona fiet: nam qui prior uulnerauit, nta quinque diebus, posterior in id tenebitur, quanti homo plurimi uenire poterit in anno proximo, quo uita ex
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo si sinm de prehendisset. Gz
si ciuis exeare dampnun cepit ht̃ ꝓ
puias actiones. Ita qui petus alieñ
inagrosuo de prehenderit. non iure
id includit. nec agere illud aliter de¬
bet qmͣ ut supradiximus qiͣ e uũ
S uł abigere debet sine dampuol
ad mouere dominũ ut suum reci

Expanded text:
quomodo si suum deprehendiss‹e›t, quoniam quomodo si suum deprehendiss‹e›t, quoniam si quid ex ea re damnum cepit, habet proprias actiones. itaque qui pecus alienum ‹in› agro suo deprehenderit, non iure id includit, nec agere illud aliter debet quam ut supra diximus quasi suum: sed uel abigere debet si‹n›e damno uel admonere dominum, ut suum reci
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ iusserit. cohr̃s enis mortuo eo aget
dampnum iniuria declit. actio legis
aquilie cumeo est qui iusut si mͦ ius
imꝑandi hũit. quod si nonhabuit c̃
eo agendum est qui fecit. ¶Siquaᷤ¬
drupes cuiꝰ nomie actioe ht cumdo¬
mino qb̵ panꝑͥem fecisset. ab alio
occisa est. ⁊ cum eo lege aquilia agit᷑
Estimatio non ad corpus quadrupe¬
dis s ad cam̃ eius inquo de pauꝑie
actioͤ referri debet itanti dampnandꝰ
est is qui ocadit legis aquilie uidi¬
tio. qnͣti actoris interest noxe potunͤe
uns quembona fide emisti seruiebat.
ip̃e aseruo tuo uulueratus est. placu¬
it omni modo metecum lege a quilia
tus scrib̾. Equacum in alieno pasde̾¬
tur incogendo ꝙ pͣgnanserat cie¬
cit. qiuerebatur dominus ei̾s posset¬
ne cum eo qui coegisset. lege aquili¬
a ag̾e quia eqͣmĩ eitiondo ruperat.
siꝑ cussiss aut consultouehem̃tius
egisset. uisum est ag̾e posse. ¶ Ph̃p̃.¬
qmuis auenum pecus in agro suoꝙ
deprehendit. sic illud expellere deb

Expanded text:
e iusserit, coheres eius mortuo eo aget us manu iniuriam dedit, actio legis Aquiliae cum eo est qui iussit, si modo ius imperandi ‹hab›uit: quod si non habuit, cum eo agendum est qui fecit.Si quadrupes, cuius nomine actio esset cum domino, quod pauperiem fecisset, ab alio occisa esaestimatio non ad corpus quadrupedis, sed ad causam eius in quo de pauperie actio est referri debet et tanti damnandus est is qui occidit iudicio legis Aquiliae, quanti actoris interest noxae potius uus quem bona fide emisti seruiebat, ipse a seruo tuo uulneratus est, placuit omnimodo me tecum recte lege Aquilia cius scribit: equa cum in alieno pasceretur, in cogendo quod praegnas erat eiecit: quaerebatur, dominus eius possetne cum eo qui coegisset lege Aquilia agere, quia equam in iciendo ruperat. si percussisset aut consulto uehementius egisset, uisum est agere posse.Pomponius.Quamuis alienum pecus in agro suo quis deprehendit, sic illud expellere debet,
Abbreviated transcription (Latin):
conditio extiterit ⁊ si summatim reex¬
põita ad suspitionem iudicem addii¬
cam debeam uincere.S tunc condẽp¬
nationis exactio competit. cum debĩ¬
ti conditõ extit̾it. ꝙ si defec̾it condẽp¬
natio nullas uires hẽbit.

Expanded text:
condicio extitit, et si summatim re exposita ad suspicionem iudicem adducam, debeam uincere: sed tunc condemnationis exactio competit, cum debiti condicio extiterit: quod si defecerit, condemnatio nullas uires habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ł.xii. Inlege aquilia ileiussima
culpauenit. ¶Quͦtiens sciente do¬
mmo seruus uulnerat uł accidit aqͥ¬
lia domimunteneri dubiumnnon ẽ.
a accipimus. ut quꝓphiłe potuit te¬
neatur. sinonfecerit. ¶lege aqui¬
lia agipotest ⁊ sanato uulnerato ser¬
uo. ¶ Simeum seruum cuim liberũ
putares occideris lege aquilia tet̾iis.¬
¶Cuinstramenta ardentia tnͣsili¬
rent. duo occurrerunt ⁊ ambo cecide¬
runt. ⁊ aiter flamina consumptus:
nich̾ conoĩe pot̾ agi. si non intlłigͣ
it̃ ab utro en̾sus sit. ¶ Quicum a¬
liter tueri se non possent dampni cł¬
ꝑamdecłint in noxii sunt. uim enim
uidefend̾e om̃s leges omniaq uica
ꝑmittunt. S si defendendi mei cã
lapidem madu̾sarium miscro. s non
eums p̾tereuntem ꝑ cussero tenebor

Expanded text:
 In lege Aquilia et leuissima culpa uenit. Quotiens sciente domino seruus uulnerat uel occidit, Aquilia dominum teneri dubium non est.a accipimus, ut qui prohibere potuit teneatur, si non fecerit. Lege Aquilia agi potest et sanato uulnerato seruo. Si meum seruum, cum liberum putares, occideris, lege Aquilia teneberis.Cum stramenta ardentia transilirent duo, concurrerunt amboque ceciderunt et alter flamma consumptus est: nihil eo nomine potest agi, si non intellegitur, uter ab utro euersus sit.Qui, cum aliter tueri se non possent, damni culpam dederint, innoxii sunt: uim enim ui defendere omnes leges omniaque iura permittunt. sed si defendendi mei causa lapidem in aduersarium misero, sed non eum
Abbreviated transcription (Latin):
apud eum notaui nitestatore quidẽ
heẽ uerum. quia ꝙ int̾est eius estima¬
ri non potest. uerumptñ in hr̃de uel
legatariis diu̾sum quibꝑ testam̃ta pe¬
ne cyrographa sunt. ¶Idem marcel¬
lus scrib̾ cyrographo deleto compet̾e
legis aquilie actionem. ¶ S ilquis
tabulac testamenti apud se depõĩtas
deleu̾it uł plurib p̾sentib leg̾it uti¬
Aiuc ẽ infc̃m ⁊ iniuriaꝵ agi. Si iniurie
faciende cã: secreta iuditioꝵ publica¬
uit. ¶Interdum euenire pomponiꝰ
eleganter ait. ut quis tabulas delẽ¬
do furti non teneatur. s tm̃ dampui
muirie. Ut puta si non aĩo furti faci¬
eudi s tantum dampmn᷑ deiscuit. Nam¬
furtinontenebitur. Cum fcõ enin
ĩ animum furis furtũ i exigit.
deleuit uͥ legi non possit depõiti actõe
⁊ ad exhibendum tenetur. qr corrup¬
tam restitu̾it rem. aut exhibu̾it. leg̃

Expanded text:
in testatore quidem hoc esse uerum, quia quod interest eius aestimari non potest, uerum tamen in herede uel legatariis diuersum, quibus testamenta paene chirographa sunt. ibidem Marcellus scribit chirographo deleto competere legis Aquiliae actionem. sed et si quis tabulas deleuerit uel pluribus praesentibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publicauit. Interdum euenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, ut puta si non animo furti faciendi, sed tantum damni dfurti non tenebitur: cum facto enim etiam animum furis furtum exigit. 42deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit aut exhib
Abbreviated transcription (Latin):
aplłat non utiq eui quituno fu̾it᷑
cum dampnum daretur. Namisto modõ
ne ab eo quidem cuihr̃s quis erit tnͣs¬
ue ad eum actõ poterit neq obidꝙ
tunc commissum fu̾it. Cum in hostu¬
um p̾ate eẽs agere post liminio reu̾¬
sus pot̾is. ⁊hoc auter constitui sine ma¬
gna captione postumorum liberoꝵ qͥ
ꝑentib hr̃des eĩt. ñ poterit  eadẽ
dicemus ẽẽ ⁊ dearboribeodem tp̃r fur¬
tim cesis. Puto eadem diciposse ĩ de
aut ꝓhibitus fec̾it aũ apparu̾it eñ
intellig̾e debuisse. abeis ad quos ea
hr̃clitas ꝑtineret si recusent ꝓhibitũ¬

Expanded text:
appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transire ad eum ea actio poterit: neque ob id, quod tum commissum fuerit, cum in hostium potestate esses, agere postliminio reuersus poteris: et hoc aliter constitui sine magna captione postumorum liberorum, qui parentibus heredes erunt, non poterit. eadem dicemus et de arboribus eodem tempore furtim caesis. puto eadem dici posse etiamaut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab eis, ad quos e‹a› hereditas pertineret
Abbreviated transcription (Latin):
iũ infert fecire ꝯceditur. ⁊ hoc si tuen¬
uicãdiuntaxat. noi ĩ ulciscendi cã
fcm̃ sit. ¶ Q y doncum ꝑitem sustu¬
lit dampni inuiria domino eius
tenetur.
quilia actursit postea mortuo eo ex
uulnere lege aquilia agi nichilonu¬
nus potest.
iuditioe xstimatione fc̃a postea mor¬
tuo serud̃ de occiso dominus institue¬
uit exteptione dolim alioppõita. cõ¬
pelletur ut exutroꝙ uiditõ nicħ ã¬
plius conseqͣtur. qm ꝯsequideleret.
simitio de occiso homine egisset.

Expanded text:
ert ferire conceditur, et hoc, si tuendi dumtaxat, non etiam ulciscendi causa factum sit.Qui idoneum parietem sustulit, damni iniuria domino eius tenetur. quilia actum sit, postea mortuo ex eo uulnere agi lege Aquilia nihilo minus potest.iudicio aestimatione facta, postea mortuo seruo, de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occiso homine egisset.
Abbreviated transcription (Latin):
suanoneẽ neq se dolomaio fecisse
quo minuseẽt ur uidinum dabo
sine noxe deditione. In pot̾ate sic
accipere debenuis ut facultatem ⁊
potestatem exhibendi eius hẽat. Ce¬
terum si infugasit uł ꝑegre. non
uidebitur eẽ inpotestate. Ꝙ si reus
iurare nolit similis esteiquineq
defendit absentem n exhiba. Qui
condempnaptur qiͣ ꝯtumax ¶ Si
tutor uł curator existent ip̃i urare
debent in patestate domini noneẽ.
Si autem ꝓcuratorsit ut dominis pp̃
iuret necc̃eest. ¶Siiusiurandum
exigit actor reusꝙͣ uirau̾it demde poᷤ¬
tea noxali uelit actor expiri iudendũ
est anexceptio iuris iurancli debeat ad¬
uersus actorem dãi. ⁊ sabinus putat
non cẽ dandam qiͣ cealia re sit iuritũ
euis agi posse. Neratius quoq dicebat
post exactum iusiurand̾ posie actorẽ
detracta noxe declinone. experiri. si
mͦ ħ contendat. postea qͣm iuratum
est cepisse inꝑotestatem hiẽ.

Expanded text:
sua non esse neque se dolo malo fecisse, quo minus esset, uel iudicium dabo sine noxae deditione'. 'In potestate' sic accipere debemus, ut facultatem et potestatem exhibendi eius habeat: ceterum si in fuga sit uel peregre, non uidebitur esse in potestate.Quod si reus iurare nolit, similis est ei, qui neque defendit absentem neque exhibet: qui condemnantur quasi contumaces.Si tutor uel curator extent, ipsi iurare debent in potestate domini non esse: si autem procurator sit, dominus ipse iuret necesse est. Si iusiurandum exegit actor reusque ‹iu›rauit, deinde postea noxali uelit actor experiri, uidendum est, an exceptio iurisiurandi debeat aduersus actorem dari. et Sabinus putat non esse dandam, quasi de alia re sit iuratum,eius posse agi. Neratius quoque dicpost exactum iusiurandum posse actorem detracta noxae deditione experiri, si modo hoc contendat, posteaquam iuratum est coepisse in potestate h
Abbreviated transcription (Latin):
dati. obeam cãm compet̾e actionemñ
dubitat᷑. ¶ Si& inalio uditõ actur
iudicatum soluisatis acceꝑit demũ
maliouiditio agat: non cõmittit᷑
stipulatõqr de aliare cautiumiudetur.

Expanded text:
ompetere actionem non dubitatur.Si quis alio iudicio acturus iudicatum solui satis acceperit, deinde in alio iudicio agat, non committetur stipulatio, quia de alia re cautum uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ubi ucil instrum̃tum dotale con¬
scͥtum est. nec .N. id gꝰ ꝯtͣitus est: ut
eum locumspectari oporteat in quo:
nstrumentum dotis fc̃mest. quãeũ
incuius domicilium ⁊ ip̃a nuilier ꝑ cõ¬

Expanded text:
bi instrumentum dotale conscriptum est: nec enim id genus contractus est, ut et eum locum spectari oporteat, in quo instrumentum dotis factum est, quam eum, in cuius domicilium et ipsa mulier per co
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.L. Si locus inuibendo iudicare ñ
est comp̾hensus uidet᷑ ẽoloco iudicãe
iudicare oportuerat idem eũ quisb̾s
ut ueniret. s id nonuenire deqͦ noĩ a¬
tun actum est ne ueniret. ¶Latrun¬
culator de repecuniaria iudica̾e ñ pͭ.
expediri pot̾ qͣm si al ter petitor alt̃
possessor sit. eẽ .ii. debi qui hoña petito¬
ris sustineat ⁊ qui cõmͦ possessoris fun¬

Expanded text:
.Si locus in iubendo iudicare non est comprehensus, uidetur eo loco iudicare iudicare oportuerat idem eum qui subdut ueniret, sed id non uenire, de quo nominatim actum est ne ueniret.Latrunculator de re pecuniaria iudicare non potexpediri potest, quam si alter petitor, alter possessor sit: esse enim debet qui onera petitoris sustineat et qui commodo possessoris fun
Abbreviated transcription (Latin):
dominos seruis ꝯsist̾e ꝑmissũ ẽ .i. siqui
supp̾ssas tabulas testam̃ti dicant ui
quib libertatem sͥ relictam asseu̾ant
g̾e suis ꝑmissumest. Pret̾ea si fidei com¬
iss am lib̾tatẽ abhiis petant. S ⁊ siꝙꝗ
suis nummis redemptos se ⁊ñmanu

Expanded text:
dominos seruis consistere permissum est: id est si qui suppressas tabulas testamenti dicant, in quibus libertatem sibi relictam adseuerant. ere seruis permissum est. praeterea fideicommissam libertatem ab his petent: sed et si qui suis nummis r
Abbreviated transcription (Latin):
iussus eẽ. si rões redclid̾it arbitr̃ cõtͣ do¬
minũ rõnib excutiendis rectepetit. S
siquis fidem alicuiꝰ eleg̾it ut numimis
eiꝰ redimat᷑. atq hiis solutis manunit¬
tat᷑. nec ille oblatam pecuniam sciꝑe:
scognitõi p̾indicium fieri non oportet.
maior .ai. qõ minorẽ cãmad se se tͣhit.
o̾ .ł. idictumꝙ ab añcesiore datũ
ẽ innumero triũ edictoꝵ cõnu̾ari debi.
plane licet omnis abañcessore nus
finitus sit solet successor unũ edictum

Expanded text:
iussus si rationes reddiderit, arbitrum contra dominum rationibus excutiendis recte petet. sed et si quis fidem alicuius elegerit, ut nummis eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere cognitioni praeiudicium fieri non oportet: maior enim quaestio minorem causam ad se trahit.orum.Edictum, quod ab antecessore datum est, in numero trium edictorum connumerari debet. plane licet omnis ab antecessore numerus finitus sit, solet successor unum edictum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ł.¶uuer indotem dedit mantopreda¬
umpignoriobligatum: ⁊ testamentoma¬
ritum i lib̾os ex conatos itemex alio here¬
des instituit. creclitor cumposs hĩdes cõue¬
nire ydoneos ad fund̃ uentt. quero an si
eiuistus pouessor offerat᷑ creditor compes¬
lendꝰ sit. ius nominis cedere .R. posse u¬
ueri non miustum postulare.
¶ripħ .ł. Querebatur si pꝰ pͥmum ccͣctũ
tuum antẽqͣm aliam pecumiai tucred̾es
eid̃ debitori seius credidisset .l. ⁊ hypothetã
obligasset. deinde huic tuidem debitori cͤ¬

Expanded text:
Mulier in dotem dedit marito praedium pignori obligatum et testamento maritum et liberos ex eo natos, item ex alio heredes instituit: creditor cum posset heredes conuenire idoneos, ad fundum uenit: quaero, an, si ei iustus possessor offerat, compellendus sit ius nominis cedere. respondi posse uideri non iniustum postulare.ionum.Quaerebatur, si post primum contractum tuum, antequam aliam pecuniam tu crederes, eidem debitori Seius credidisset quinquaginta et hobligasset, dehinc tu eidem debitori cr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ postea heres eius eiui̾ctus est. p̾t̾iti tp̃ris
ꝑiculum pr̃are de an uero si filius hr̃s
fu̾it eiuictus est. ad orationem ꝑtineat.
⁊ conseqũs est hoc ꝓhare. cp̃m rõnem d¬

Expanded text:
et poset pospericulum praestare debet. an uero si filius heres fuerit et uictus est, ad orationem pertineat? et consequens est hoc probare, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
i sirecipiatur ⁊ excusau̾it impune
pot̾ ducere. Sinuero non debeat reci¬
pipot̾ dfficuima finitum. non recte du
oporte. ⁊ iõ exasti temꝑis ꝑiculum ad
eum ꝑtinere.s mͥ hoc nequaqͣm placet.
Iicnium enim est pp̃dilationem que
forte nondolo s que ex ncc̃itate contĩ¬
git. nou excusari uel nuptias exaudiri¬
unpecliri. excusatione ꝑcepta. ¶ Qmͣ¬
sit ne uxorem tutir pupillam suam du¬
cat. tunc intelligendum est. nec despõ¬
deri quidem posse. Nam cum qͣnuptie.
trahi non possunt ħ plerumq quidẽ uͦ¬
Desponderi pot̾it. Nanique cłiui potest:
despondetur uire. Qergo si adoptuus
filius tutoris cluxcit pupillamistiette
posteaq emancipatus fu̾it. credendum
est deadoptiuis emancipatus senatum
uon sensisse. qr post emantipationẽ
uitotum adoptiue familie obliuiscũ¬
tur. Naturales lib̾ilicet inadoptionem
clatifu̾it̃. senatus consulto continent᷑.
Quid ergo si fiutͣor clatus sit ꝓuocauit:

Expanded text:
 si recipitur et excusaverit, impune  si recipitur et excusaverit, impune potest ducere: si vero non debeat recipi post officium finitum, non recte ducoportere et ideo exacti temporis periculum ad eum pertinere. sed mihi hoc nequaquam placet: iniquum enim est propter dilationem, quae forte non dolo, sed quae ex necessitate contingit, non excusari vel nuptias impediri excusatione recepta. Quamvsit, ne uxorem tutor pupillam suam ducat, tamen intellegendum est ne desponderi quidem posse: nam cum qua nuptiae contrahi non possunt, haec plerumque ne quidem desponderi potest: nam quae duci potest, iure despondetur. Quid ergo si adoptiuus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptiuis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuiscuntur. Naturales liberi licet in adoptionem dati fuerint, senatus consulto continentur. Quid ergo si tutor datus prouocauit
Abbreviated transcription (Latin):
nam ꝑicilium ad eum ꝑuenit uidean
ue extra sntũtiam seneatus consulti s.
ueluti simagrãtus intutele ꝑ iculum
intiderit. uł fideuisserit quis ꝓtutore
uelcuratore. qr nec in inimerum triũ
tutela rum ħ imputantur. ⁊ ꝯsequens ẽ:
hoc ꝓbare. Quidgͦ si honoris causa tu¬
tor sit dans. quatenus nec hiꝰ tutela ĩ
nũm computatur. slumqͥd idem sit
s rõ in contrarium clucit. ꝙ dc̃m̃ est et
honorarium tutorẽ ꝑ iculum solere pa¬
ti. simale passus sit admnnistrari tute.¬
lam. quinautemille quicimq clatus sit
tũr cessat in amminstratione ꝑtineat
ad orõnem non est clubitand̾ qr ꝑinde
tenctur ex sactis consiitutionib atq
sigessisset: quigͦ si cumi se uell⁊ excusa¬
re aliquo tytulo. nec in ꝓmptu P̃ones
hrent excusationis negotium fuerit
clilatum. init̾ moras pupilla adoleu̾it.
an ansenatus consultum ꝑtineat. in¬
eo est qõ. anpast pub̾tatem offõfmito
excusationem eius recipi oportet. Nam¬

Expanded text:
nam periculum ad eum peruenit, uideamus ne extra sententiam senatus consulti sit: ueluti si magistratus in tutelae periculum incidit uel fideiusserit quis pro tutore uel curatore, quia nec in numerum trium tutelarum haec imputantur: et consequens est hoc probare.Quid ergo si honoris causa tutor datus sit? quatenus nec huiusmodi tutela in numerum computatur, numquid idem sit? sed ratio in contrarium ducit, quod dictum est et honorarium tutorem periculum so lere pati, si male passus sit administrari tutelam.Quin autem ille, qui cum datus est tutor, cessat in administratione, pertineat ad orationem, non est dubitandum, quia perinde tenetur ex sacris constitutionibus atque si gessisset.Quid ergo si, cum se uellet excusare aliquo titulo nec in promptu probationes haberet, excusationis negotium fuerit dilatum et inter moras pupilla adoleuerit, an ad senatus consultum pertineat? et post pubertatem officio finito excusationem eius recipi oporteat: nam
Abbreviated transcription (Latin):
gerit. ꝓ hibetur ⁊ consentire. filio suo
uxorem ducenti.
Mouemur ⁊ ex temporis duiturnitate
ꝙ ignorantia uiris matrimonio auũ¬
culi tuifiusti iꝙ al auiatua collocataes.
numero liberoꝵ. Idcͥcoq cumħ om̃i a ĩ
uinim concurrant. ꝯfirm amꝰ statum
est. ꝑ inde atq si legitume concepti fins¬
sent.
Daiuc .l. Peuatusconsulto quo cautũ
pillam uel fuio suo i sibi nuptui collo¬
cet. ĩ nepossignificatur.
arc.ł. Pdiuo pio resꝙͥtum est. sili¬
b̃tina senatoreni deceꝑit. quasi inge¬
nua ⁊ ei nupta est ad exemplum pre¬
toris. eclicti clandam actionem in eã
qr ex dote nullum luctu ht̃. que
npilla est
dem .ł. Diquis tutor quidem nonsit
ꝑ iculitintam̃ ur tutele ad eumꝑtine¬
at. an sñia orõnis contineatur. ueluti
sipupilla abhostib capta erat. aut fal¬
sis allegationib atutela se excusau̾it
ut ex sacris constitutionib ꝑiculum
ad eum ꝑtineat. ⁊ dicendum est eos qͦ: ad

Expanded text:
gerit, prohibetur etiam consentire filio suo uxorem ducenti.I'Mouemur et temporis diuturnitate, quo ignara iuris in matrimonio auunculi tui fuisti, et quod ab avia tua collocata es, et numero liberorum. Idcircoque cum haec omnia in unum concurrant, confirmamus statum est, perinde ac si legitime concepti essent.orum.Senatus consulto, quo cautum pillam uel filio suo uel sibi nuptum collocet, etiam nepos significatur.arum.A diuo Pio rescriptum est, si libertina senatorem deceperit quasi ingenua et ei nupta est, ad exemplum praetoris edicti dandam in eam actionem, quia ex dote nullum lucrum habet quae nulla estCommodi.Si quis tutor quidem non sit, periculum tamen tutelae ad eum pertineat, an sententia orationis contineatur? ueluti si pupilla ab hostibus capta fuerit aut falsis allegationibus a tutela se excusauerit, ut ex sacris constitutionibus periculum ad eum pertineat? et dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
gulas pacta conuenta ratanon ha¬
bentur. ueluti sipupiiꝰ sine tutoris
auctorita  pactus sit. nea debitore su¬
o peteret. aut ne intra certum tp̃s
teret. Namnec soluiei sine tutori
auͭt potest. Ex diu̾so aũ si pupraꝰ
paciscatur. ne ꝙ debeat a se peteret᷑.
iatum hẽtur pactum conuentum.
qr meliorem conditionem suam fa¬
cere. ⁊̃ sine tutoris auctoritate con¬
cessum est. ¶ Si curator furiosi au̾
ꝓdigi pactus sit: ne a furioso aut
ꝓd igo pet̾etur. longe utue ẽ carato¬
rᷤ recipipactiones. s non contra.
Sifilius aut senuis paclus sit:
ne ip̃epeteret inuule est pactum
Siuero miem pacti sunt .i. ne ape¬
cunia pet̾et᷑. ita pactio eorumrata
hñda erit. ad u̾sus pr̾em dñmue.

Expanded text:
gulas pacta conventa non habentur rata veluti si pupillus sine tutoris auctoritate pactus sit, ne a debitore suo peteret aut ne intra certum tempus, teret: nam nec solvi ei sine tutoris auctoritate potest. ex diverso autem si pupillus paciscatur, ne quod debeat a se peteretur, ratum habetur pactum conventum: quia meliorem condicionem suam facere ei etiam sine tutoris auctoritate concessum est. Si curator furiosi aut prodigi pactus sit, ne a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi pactiones: sed non contra. Si filius aut servus pactus sit, ne ipse peteret, inutile est pactum. si vero in rem pacti sunt, id est ne ea pecunia peteretur, ita pactio eorum rata habenda erit adversus patrem
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cumuerum est ꝙ uiliano
piacet ĩ simaxune qͥs administ᷑¬
tionem petulii hẽat concessam. do¬
nandi uis eum nonhr̃e. Sequitur
ut si donandicã de non petenda pe¬
cuni apaictus sitinondebeat ratum
hr̃ipactum conuentum. ꝙ siꝓeo u̾
ita pascisceret᷑. aliqͥd in quo non
imnuis uł ĩ ãpluis eẽt consecutus
fu̾it. rata habenda est pactio.¬
pecuniam credid̾it. ꝙ credendi tp̃r
pactussit. est. ualere celsus ait.

Expanded text:
nam cum uerum est, quod Iuliano placet, etiamsi maxime quis administrationem peculii habeat concessam, donandi ius eum non habere: sequitur ut, si donandi causa de non petenda pecunia pactus sit, non debeat ratum haberi pactum conuentum. quod si pro eo ut ita pacisceretur aliquid, in quo non minus uel etiam amplius esset, consecutus fupecuniam crediderit, quod credendi tempore pactus est valere Celsus ait.
Abbreviated transcription (Latin):
S .ł .xi. d̾ induob reic ꝓmittẽdi
l diuob argentariis sciciss. ¶ ꝑtona¬
le pactum ad auum non ꝑtiue qsmad¬
mod̾ ner ad hr̃dem labro ait. ¶ Sed
cimius fideuissoric pactum reo non
ꝓsit pleiumq tñ doli exceptõemreo
ꝓfuturam uił scrib̾.¬

Expanded text:
 Idem in duobus reis promittendi et duobus argentariis sociis. Personale pactum ad alium non pertinere, quemadmodum nec ad heredem, Labeo ait. Sed quamvis fideiussoris pactum reo non prosit, plerumque tamen doli exceptionem reo profuturam Iulianus scrib
Abbreviated transcription (Latin):
tio in alia re fr̃a. aut cum alia persõa
in aliare. alii ue ꝑsone noceat. ¶Si
cum .x. mͥ deberes pepigero neate .xx
petam indecem ꝓdeẽ tͥ pacti conuenti
uel coumali exceptionem placet.
Item sicum .xx. deberes pepigone.x.¬
petam. efficietur ꝑ exceptionem mͥ
orponendam. ut tm̃ reliquia .x. exig̾e
deleani. S si stipulatrs .x.aut stichũ
de .x. pactus sim. ⁊ petam stichum aut
decem exceptionempacti conuenti in
totum obstaturam. Naui ut solutõe
ipetitione ⁊ accepti latiane unius
reitota obligo̾ resolu̾et᷑. Ita pacto qͦ
uento de unare non petenda interpa¬
sito totam obuigõem submou̾i. S si
stotur possum efficaciter desticho ag̾e
nulla exceptõne opponenda. Id̃ est
Fisi de stichonon petendo conuen̾it.
S sign̾ałr michi hominem debeaꝰ
i paciscar nestichumpetam. stichũ
quid̾ petendo: pacti exceptõ michio¬
ponetur. Alium aũ hominenisi petã
recteagam. Item si pactus ne hĩdita.¬

Expanded text:
tio in alia re facta aut cum alia persona in alia re aliave persona noceat. Si cum decem mihi deberes, pepigero, ne a te viginti petam: in decem prodesse tibi pacti conventi vel doli exceptionem placet. item si cum viginti deberes, pepigepetam: efficeretur per exceptionem mihi opponendam, ut tantum reliqua decem exigere debeam.Sed si stipulatus decem aut Stichum de decem pactus sim et petam Stichum aut decem: exceptionem pacti conuenti in totum obstaturam: nam ut solutione et petitione et acceptilatione unius rei tota obligatio solveretur, ita pacto quoque convento de una re non petenda interposito totam obligationem summoveri. sed si chus praestetur: possum efficaciter de Sticho agere, nulla exceptione opponenda. idem est et si de Sticho non petendo convenerit. Sed si generaliter mihi hominem debeas et paciscar, ne Stichum petam: Stichum quidem petendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem hominem si petam, recte agam. Item si pactus, ne heredita