comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iiadam dic dum ad bcati iohis orato¬
rium qͦd ĩ ip̃a montis celsitudine sitũ
ẽ ꝑgeret ÷ ei antiquus hostis sedens in mulo.¬
in medici spetie obuiã factus ẽ: cornu & tri¬
pedicam ferens. Quẽ cũ requisisset diceis
ubi uadis: ille respondit. Ecce ad fr̃s uado:
potionẽ eis dare. Itaq ꝑierit uenerabilis
bñdictus ad orationem: qua completa con¬
citus redut. Oalignꝰ uͭ sp̃c unum seniorẽ
frẽm inuenit aqͣm haurientẽ. in qͣm statĩ
ingressus ẽ: eumq in terram piecit. et ue¬
hementissime uerauit. Quen cum uir dei
ab oratione rediens tam crudelit̃ uexari
conspiceret ÷ ei solũm alapã dedit: et ma¬
lignum ab eo sp̃m ꝓtinꝰ excussit. ita ut re
dire ad eum ulterius ñ auderet. P etrus.
Uelim nosse. si hec tanta miracula uͥtute
semꝑ orationis impetrabat: an aliquando
etiam solo uoluntatis erhibebat nutu. Gre¬
gorius. Qui deuota mente deo adherent:
cum rerum necc̃itas exposcit. exhibere signa

Expanded text:
adam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor. Qui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa
Abbreviated transcription (Latin):
tia fidei constantes fortit̾ cum leticia & erul¬
tatione: mortẽ presentem uelut ȩt̃nȩ uite
pͥncipia rapiebant. Demq cum pͥores quiq
iugularentur: reliqui ñ desidiȩ aut torpori
animos indulgebant ÷ sed psallentes & ym¬
nos deo cantantes. locum quisq sui marty¬
rii expectabat: ut ħ agentes etiam extremos
sp̃c in dei laudib exalarent. O uere mira¬
bilis & om̃i ueneratione dignꝰ grer ille be¬
atoꝵ. turma uiroꝵs fortium: corona splen
pretiosior om̃ium lapis & genma
nobilior adornabat: hanc turmam prei¬
bat doctor illustrior ⁊ hunc gregẽ pastor
nobilior decorabat. Fileas huic nomen est:
qui erat ep̃c urbis ipsius quȩ appellatur¬
thynuis. Hic nobilitatẽ pͥmi generis scłm
animi uͥtutem de celestib trahebat: de t̾re¬
nis uͦ quantũ ad scłm ꝑtinet. pͥmis in ro¬
mana it publica honorib functus ÷ erudi¬
tione quoq liberalium litterarũ. & omnib
quȩ ad animi uͥtutẽ ꝑtinent exercitus ac¬

Expanded text:
 hi constanter et fortiter cum laetitia et exsultatione mortem praesentem velut aeternae vitae principia rapiebant. Denique cum priores quique jugularentur, reliqui non desidiae aut torpori animos indulgebant, sed psallentes et hymnos Deo canentes, locum quisque sui martyrii exspectabat, ut haec agentes, etiam extremos spiritus in Dei laudibus exhalarent. O vere mirabilis et omni veneratione dignus grex ille beatorum, turma virorum fortium, corona splendretiosior omnium lapis, et gemma nobilior adornabat; hanc turmam praeibat ductor illustrior, hunc gregem pastor nobilior decorabat: Phileas huic nomen est, qui erat episcopus urbis ipsius. Hic nobilitatem primi generis, secundum animi virtutem de coelestibus trahebat: de terrenis vero, quantum ad saeculum pertinet, primis in Romana republica honoribus fructus. Eruditione quoque liberalium litterarum, et omnibus quae ad animi virtutem pertinent exercitiis, ap
Abbreviated transcription (Latin):
si saxo immobili unda alliderctur. garri¬
entium dicta respucre ⁊ animo ad celum
tendere : dm in oculis habere: parentes &
ꝓpinquos scõs martires & apłos ducere. Acd¬
erat tunc quidam uir agens turmam mi¬
litum romanoꝵ philoromus nõie. Qui cũ
uideret fileam cutundatum lacͥmis ꝑpinqͦ¬
rum. et presidis calliditate fatigari. nec
tamen flecti aut infringi ullatenus posse:
ecclamat. Quid maniter et suꝑfluo con¬
stantiam iiri temptatis: Quid cum qui
fidem deo scruat. infidelem uultis efficere:
Quid eum cogitis negare dm̃⁊ ut hominib
adquiescat: Non uidetis qͦd aures eius ur̃a
uerba ñ audiunt ⁊ qͦd oculi eius ur̃as lacri¬
mas ñ uident: Quomͦ potest t̾renis lacͥmis
flecti ⁊ cuiꝰ oculi celestem głam contuentur⁊
re sententiam poscunt. Quib libent̃ annu¬
ens iuder: utrumq plecti capite ubet. Cũq¬

Expanded text:
si saxum immobile unda allideretur, garrientium dicta respuere, animos ad coelum tendere, Deum in oculis habere, parentes et propinquos sanctos martyres et apostolos ducere. Aderat tunc quidam vir agens turmam militum Romanorum, Philoromus nomine, qui cum videret Phileam circumdatum lacrymis propinquorum, et praesidis calliditate fatigari, nec tamen flecti aut infringi ullatenus posse, exclamat: Quid inaniter et superflue constantiam viri tentatis? Quid eum, qui fidem Deo servat infidelem vultis efficere? Quid eum cogitis negare Deum ut hominibus acquiescat? Non videtis quod aures ejus vestra verba non audiunt, quod oculi ejus vestras lacrymas non vident? Quomodo potest terrenis lacrymis flecti, cujus oculi coelestem gloriam contuentur? re poscunt. Quibus libenter annuens judex, utrumque plecti capite jubet. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
cum assistentes ministri int̾rogarent singłos.
si forte sacrificaturi uellent dimitti: tam uii
qͣm mulieres ne int̾rogare se quidem patie¬
bant᷑: sed ultͦ uł flaminis irruere. uł ceden¬
tib gladiis ccrtatim obiectare ceruices. Cũq
iam ipsis spectatorib iumietas crudelitatis
horresceret ÷ ministri scelerum partẽ ppłi na¬
uiculis miectam. in medium pelagus abdu¬
cunt: ibiq in sententia fidei ꝑsistentes p̾cipi¬
tabantur in ꝓfundum. In tantum uͦ apud¬
eos rabies crudelitatis exarsit : ut regios pue¬
ros martires effectos. cum scdm humanitatis
ordinẽ fuissent sepulture mandati effoderent
denuo: et corpora eoꝵ ꝓicerent in mare. hoc¬
dicentes: ne forte di efficiantur xp̃ianorum:¬

Expanded text:
cum assistentes ministri rogarent singulos, si forte sacrificaturi vellent dimitti, tam viri quam mulieres ne interrogari se quidem patiebantur, sed ultro vel flammis irruere, vel caedentibus gladiis certatim objectare cervices. Cumque jam illis ipsis spectatoribus nimietas crudelitatis horresceret, ministri scelerum partem populi naviculis injectam in medium pelagus abducunt, ibique in sententia fidei persistentes praecipitant in profundum. In tantum vero rabies crudelitatis apud eos exarsit, ut regios pueros martyres effectos, cum secundum humanitatis ordinem fuissent sepulturae mandati, effoderent denuo, et corpora eorum projicerent in mare, dicentes: Ne forte efficiantur dii Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is dieb partem aliquam palatii incen¬
dio conflagrari. Hoc imꝑator a nr̃is factũ:
falsa suspitione presumpsit. In quo mesti¬
mabili furore suecensus: iubet om̃s nr̃os
aceruatim collectos. alios gladio obtrunca¬

Expanded text:
igit aliquam partem palatii incendio conflagrari. Hoc imperator a Christianis factum falsa suspicione praesumpsit. Ex quo inaestimabili furore succensus, jubet omnes Christianos acervatim collectos alios quidem gladio obtrunca
Abbreviated transcription (Latin):
metip̃is effectȩ ꝓruunt claustris. Replent
subito stadium ÷ cirtundant ȩccł̃iam marty¬
rum in medio sitam: cirtueunt scpiꝰ. oblu¬
strant ÷ & diuinȩ uͥtutis adesse cis custodiã
sentientes: ꝓcul ab eoꝵ corporib abscedunt.
Sed ilico furor qui repͥmebat᷑ in beluis: tran¬

Expanded text:
metipsis effectae, proruunt claustris, replent subito stadium, circumdant ecclesiam martyrum in medio sitam, circumeunt saepius et oblustrant; ac divinae virtutis adesse eis custodiam sentientes, procul ab eorum corporibus abscedunt. Sed illico furor, qui reprimebatur in belluis, tran
Abbreviated transcription (Latin):
re lapsantes÷ & integͦ achuc ęccl̃iȩ statu con¬
gregationib q manentib: indulget interim
cos qui in militia erant. tantum gentilium
ꝑsecutionib pulsari. Sed cum nullus ex hoc
clem̃tiȩ eiꝰ intellectus ppłis redderet᷑: quin
potius uelut ignorantes d̾m absq diuma
ꝓuidentia res agi ducerent. & ꝑ hoc eo ma¬
gis ꝑsisterent in malis suis ÷ atq ipsi qui
duces ppłi indebant᷑ & pͥncipes. dium mã¬
dati immemores effecti. aduersum se ĩmui¬
cem contentionib. zelo. liuore. suꝑbia. ini¬
micitus. atq odis inflammarentur. ita ut
tirannidem potiꝰ qͣm sacerdotium tenere se
crederent ⁊ xpistianȩ humilitatis et sinccri¬
tatis obliti. sacra misteria ꝓphanis m̃tibus
cclebrarent: tunc cũ demum scđm uocẽ iere¬
mie ꝓph̾ȩ obscurauit dñs in ira filiȩ syon.
& dciecit de cęlo głam isrł. nec rememora¬
tus. ẽ. scabellum pedum suoꝵ in die irȩ suȩ.

Expanded text:
re lapsantes, et integro adhuc Ecclesiae statu, conre lapsantes, et integro adhuc Ecclesiae statu, congregationibusque manentibus, indulget interim eos qui erant in militia tantum gentilium persecutione pulsari. Sed cum nullus ex hoc clementiae ejus intellectus populis redderetur, quin potius, velut ignorantes Deum, absque divina Providentia res agi ducerent, et per hoc eo magis persisterent in malis suis, atque ipsi, qui duces populi videbantur, et principes divini mandati immemores effecti, adversus se invicem contentionibus, zelo, livore, superbia, inimicitiis, atque odiis inflammarentur, ita ut tyrannidem potius quam sacerdotium tenere se crederent, Christianae humilitatis et sinceritatis obliti, sacra mysteria profanis mentibus celebrarent, tunc demum, secundum vocem Jeremiae prophetae , obscuravit Dominus in ira filiam Sion; et dejecit de coelo gloriam Israel, nec rememoratus est scabelli pedum suorum in die irae suae.
Abbreviated transcription (Latin):
uideretur: Sic ꝑ tempꝰ plurimũ ȩccliarum
statꝰ increm̃tis ꝓͥsꝑiorib augebatur: & gla
earum t̾ris excedens. & cuncta suꝑeminens.
festinare uidebat᷑ ad celum. Nulla cnim
occurrebat inuidia ÷ nullus linor neqͥssimi
demonis obinabat: qm̃quidem celestis certe¬
rȩ fulciebat᷑ auxilio ppłs. etiam tum bene
de deo ꝓpͥetatis cultuq iusticię obseruatiõe
ꝓmeritus. Nerum ubi et multa lib̾tate mul¬
taq indulgentia uiciati st̾ mores. & disci¬
samꝰ. & aduersum nosmetip̃os intestina prę¬
lia cõmouemꝰ ÷ dum uerboꝵ iaculis proximo¬
rum corda terebramꝰ ⁊ dum pͥnceps cum pͥn¬
cipib. ppłi cũ ppłis. seditiones & certamina
concitamus ⁊ dum simulatio in uultu. dolus
in corde. fallatia ꝑfertur in uerbis. & ma¬
loꝵ ꝑ singula cumulus intumescit: diuina
ꝓuidentia iacturam disciplinȩ ppło suo il¬
latam ex plurima pace & minia sui lenita¬
te ꝑspiciens. aggredit᷑ pͥmo sensim refrena¬

Expanded text:
plurimum Ecclesiarum status incrementis prosperis augebatur, et gloria earum terris excedens, et cuncta supereminens, festinare videbatur ad coelum. Nulla enim occurrebat invidia, nullus livor nequissimi daemonis obviabat, quandoquidem coelestis dexterae fulciebatur auxilio. Populus etiam tunc bene de Deo pro pietatis cultu et justitiae observatione promerebatur. Verum ubi ex multa libertate multaque indulgentia vitiati sunt mores, et discirrunt, et adversum semetipsos intestina praelia commovent, dum verborum jaculis proximorum corda terebrant, dum principes cum principibus, populi cum populis, seditiones et certamina commovent, dum simulatio in vultu, dolus in corde, fallacia profertur in verbis, et malorum per singula cumulus intumescit, divina Providentia jacturam disciplinae populo suo illatam ex plurima pace et nimia sui lenitate perspiciens, aggreditur primo sensim refrena
Abbreviated transcription (Latin):
tribunalib scuissimo presidi offerebantur
innumeri fidelium ppłi: quoꝵ ille singulos
ꝑ ordinẽ confessos se tp̃ianos. capite plecti
humanꝰ & crudus. nec multitudinis contem¬
platione ÷ nec uͥtutis coꝵ magnanmitate
ꝑmotꝰ: duci nich ominus om̃s et cedi capite

Expanded text:
tribunalibus saevissimo praeside, offeruntur innumeri fidelium populi. Quos ille singulos per ordinem confessos se Christianos, capite plecti humanus et crudus, nec multitudinis contemplatione, nec virtutis eorum magnanimitate permotus, duci nihilominus omnes et caedi capit
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ dei martires carpebantur: post hec tra¬
debant᷑ ad bestiãs. Adhibebantur leones ÷
ursi ÷ pardi÷ adq dinnc ferarum gcnꝰ: apri
quoq. sed & tauri: quib ferro & igni feritaᷤ
addebat᷑. Prcꝑantur hȩc omĩa aduersum¬

Expanded text:
corpus martyres Dei carpebantur, post haec tradebantur ad bestias, adhibebantur leones, ursi, pardi, atque omne ferarum genus; apri quoque, sed et tauri, quibus ferro et igni feritas addebatur. Statu
Abbreviated transcription (Latin):
ait.⁊ uirum & argentum ñ ẽ mecum. Q qͦ
slutem habco id est cantatis osficia. et pie¬
tatẽ orõnis ad d̃m: hoc uob̾ p̃stare ñ differo
Et in hec uerba seruus dei ex intimo cordis
affectu ꝓ illoꝵ lacͥmas fudit miseria ÷ & cũ
fidei puritate opem illis poscebat diuinam:
uł ꝓ illoꝵ corporali. uł ꝓ ppłi p̾sentis sp̃ua¬
li salute. Nec tam piȩ &e tam necessaris pre¬
ces inefficaces ẽẽ potucrunt: sed ab illo qui
reccꝑunt sanitatẽ. Hic luminis claritate
ditãtus: ille pedum uelocitate iactat᷑: am¬
bo suꝑne gratias agentes pietati: maiora

Expanded text:
ait: «Aurum et argentum non est mecum. Quod ait: «Aurum et argentum non est mecum. Quod autem habeo id est caritatis officia et pietatem orationis ad Deum hoc uobis praestare non differo». Et in haec uerba se uir Dei ex intimo cordis affectu pro illorum lacrimas fudit miseria et cum fidei puritate opem illis poscebat diuinam uel pro illorum corporali uel pro populi praesentis spiritali salute. Nec tam piae et tam necessariae preces inefficaces esse potuerunt. Sed ab illo qui receperunt sanitatem, hic luminis claritate ditatus, ille pedum uelocitate laetatus, ambo supernae gratias agentes pietati, maiora
Abbreviated transcription (Latin):
dita latissed: diuma dispensatione et
salubri sacerdotum consilio ordinauit eũ
ad atrabatem eum direrit urbem ÷ quatinꝰ
ppls diu in antiqͥs male consuctudinis er¬
rorib iaccus: deo auriliante ꝑ assiduam sa¬
cre predicationis instantiam. ꝑ illum in ui¬
am ueritatis & aguitionẽ filu dei decluce¬
retur. Qui pontificatꝰ gradii & p̃dicatiõis
officio susceptis: concitus ad prefacam iam
prererat urbem. Sed in auspitium future
ꝓspitatis & salutis: ds cuiusdam miracli
testiticatione eiꝰ ciuib pacefecit introitum
Igaur in ip̃a cuntatis porta. duos habuit
obiuiam s egenos & infirmos. cecũ scilicet¬
& claudum: miscrabili a uiro dei uoce sti¬
pendia postulantes. Mor sacerdos xp̃i il¬
loꝵ condolens miserie. secum tractans quid
Lls solati prestare potuisset: dum aplicus
pdicator pecunam in sacculis se ñ habuisse
scret: in diuma confidens clementia. et
sc̃oꝵ apłoꝵ petͥ & iohis confortat᷑ eremplo:

Expanded text:
dita latuisset. Diuina dispensatione et dita latuisset. Diuina dispensatione et salubri sacerdotum consilio ordinauit eum ae Atrabate eum direxerat urbi quatenus populus diu in antiquis malae consuetudinis erroribus iacens, Deo auxiliante, per assiduam sacrae praedicationis instantiam per illum in uiam ueritatis et agnitionem filii Dei deduceretur; qui pontificatus gradu et praedicationis officio suscepto concitus ad praefatam iam perrexerat urbem sed in auspicium futurae prosperitatis et salutis Deus cuiusdam miraculi testificatione eius ciuibus patefecit introitum. Igitur in ipsa ciuitatis porta duos habuit obuiam sibi egenos et infirmos, caecum scilicet et claudum, miserabili a uiro Dei uoce stipendia postulantes. Mox sacerdos Christi illorum condolens miseriae, secum tractans quid illis solacii praestare potuisset. Et dum apostolicus praedicator pecuniam in sacculis se non habuisse sciret, in diuina confidens clementia et Iohannis confortatus exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
gras deo agens alꝗtri ammo. uenienti &¬
suis sociis ꝑpmauit amico. Qui cdupplici ro¬
boratus caritate: remeauit ad ꝓpͥa. S el fa¬
mulus xp̃i ne uanis iactantie uerbis. uel ru¬
migero ppłi celebraretur fauore: sub magna
attestatione precepit pucro omnib uite sue
dieb hoc tacere miracłm÷ plus deo soli cog¬
nitus ẽẽ cupiens qm hominib: certissime ici¬
ens omnium ẽẽ uirtutũ ueram in humilita¬
te custodiam ⁊ & hanc ẽẽ quȩ caritatis gra¬
dib altissima celi regna conscendat. ipsa
dicente u̾itate. Omnis qͥ se humiliat exalta
iioq: uir dei celeberrima ¶bitur¬
uuilgarct᷑ fama : & caritatis in eo mum¬
ficentia. & religio iite. & uerbum dei i¬
stanter longe lateq ab omnib celebraretur.
xp̃i luccrnam melius ẽe supͣ candelabrum
ponere. ut splendidissimo sue sc̃itatis ful¬
gore latius ad salutẽ luceret multoꝵ. qm¬
ut sub uniꝰ loci latebris ꝓpe modum abscõ¬

Expanded text:
Gratias Deo agens alacri animo uenienti Gratias Deo agens alacri animo uenienti suis sociis propinauit amico; qui duplici roboratus caritate remeauit in propria. Sed famulus Christi ne uanis iactantiae uerbis uel rumigero populi celebraretur fauore, sub magna attestatione praecepit puero omnibus uitae suae diebus hoc tacere miraculum, plus Deo soli cognitus esse cupiens quam hominibus, certissime sciens omnium esse uirtutum ueram in humilitate custodiam et hanc esse qui caritatis gradibus altissima caeli regna conscendat. Ipsa dicente ueritate: «Omnis qui se humiliat exalta uir Dei celeberrima uulgaretur fama et caritatis in eo munificentia et religio uitae et uerbi Dei instantia longe lateque ab omnibus celebraretur uChristi lucernam melius esse supra candelabrum ponere ut splendidissimo suae sanctitatis fulgore latius ad salutem luceret multorum quam sub unius loci latebris propemodum abscon
Abbreviated transcription (Latin):
portaret amico: quatinus utrimq uel am¬
ma refectus uł corpore confortatꝰ domum
rediret. Sed propter hospitum freqͤntiam
et uiri dei largam hominib munificenti¬
am: ñ arida p̾atris caritas. aridum inue¬
ut uasculum in qͦ uinũ seruare solebat.
Mox tristis tacito murmure: hocipsum
puer paternis nuntiduit aurib. Qui ue¬
recundie rubore ꝑfusus ÷ caritaris tamen
dulcedine abundans corde: in anima cõ¬
fisus gr̃a ad suffragia caritatis paulisꝑ
dño preces effudit. Nil de drimo dubi¬
tans auxilio ⁊ nichil de sue pecitionis he¬
sitans effauo. totus in eius creciens clemen¬
tiam. qui de arida petra sitienti ppło fon¬
tem aquȩ uiuȩ ꝓduxit : uel in chana ga¬
lilec aquam in mirabilis uini conuertit
saporem: dixit puero. Uade in dei confi¬
dens bonitatẽ: & quodtunq inuencris
in uasculo. ñ tardes nob̃ afferre. Et qͥdem
celer pat̾no obediens precepto cucurrit:
et uas uino optimo suꝑaffluens inuenit.

Expanded text:
portaret amico, quatenus utrumque uel aniportaret amico, quatenus utrumque uel anima refectus uel corpore confortatus domum rediret. Sed propter hospitum frequentiam et uiri Dei largam hominibus munificentiam non arida patris caritate aridum inuenit uasculum in quo uinum seruari solebat. Mox tristis tacito murmure hoc ipsum puer paternis intimauit auribus. Qui uerecundiae rubore perfusus caritatis tamen dulcedine habundans, corde in diuina confisus suffragia tacitas paulisper Deo preces effudit, nihil de diuino dubitans auxilio, nihil de suae petitionis hesitans effectu, totus in eius credens clementiam qui de arida petra sitienti populo fontem aquae uiuae produxit, uel in Cana Galileae aquam in mirabilis uini conuertit saporem. Dixit puero: «Vade in Dei confidens bonitatem et quodcumque inueneris in uasculo non tricare nobis adferre». Qui celer paterno oboediens praecepto cucurrit et uas uino optimo superaffluens inuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
puram audirent ueritatem. Unde & illius
pia deuotione multi a diaboli laqueis
liberati sunt: & uias uitȩ ꝑpetuȩ suꝑna
berrimam sanctitatis famam nobilium
uel plebeialium uirum dei uisitare sole¬
bant: ut consolarentur ꝑ gr̃am quȩ abũ¬
dabat in labus illius. Et quia ex abundan¬
tia cordis os loquitur. & quia frat̾no amo¬
re om̃s diligebat. omnib se affabilem pre¬
stabat: alioꝵ salutem suum reputans lu¬
crum. Nec dominicȩ talentum pecumȩ
pigͥtia obruit humo ⁊ sed cotidiano cari¬
catis sudore multiplicare studebat: ne
spectu appareret illius.
bitur uir quidam nobilis & religiosus
int̃ alios famulum uenit usitare xp̃i:
ut ꝑ eum cęlestis doctrine reficcretur mel¬
le. Et dum sermo dulcissimȩ allocutio¬
nis in longum traheretur. et sol medium
celũ transiens crescentes duplicaret umbͣs:
nolebat uir dci hospitẽ suum absq cari¬
tatis dimittere uatico ÷ mandauit puero
ut si quid illi remansisset umi caro pocła

Expanded text:
puram audirent ueritatem. Unde et illius pia deuotione multi a diaboli laqueis liberati sunt et uias uitae perpetuae, superna berrimam sanctitatis famam nobilium uel plebialium uirum Dei uisitare solebant ut consolarentur per gratiam quae habundabat in labiis illius. Et quia ex habundantia cordis os loquitur et quia fraterno amore omnes diligebat, omnibus se affabilem praestabat. Aliorum salutem suum reputans lucrum nec dominicae talentum pecuniae pigritiae obruit humo sed cotidiano caritatis sudore multiplicare studebat, ne ino suo, in conspectu appareret illius. Igitur quidam uir nobilis et religiosus inter alios famulum uenit uisitare Christi ut per eum caelestis doctrinae reficeretur melle. Et dum sermo dulcissimae allocutionis in longum traheretur et sol medium caeli transiens centrum, crescentes duplicauit umbras, nolebat uir Dei hospitem suum absque caritatis dimittere uiatico. Mandauit puero ut, si quid illi remansisset uini caro pocula
Abbreviated transcription (Latin):
Regorius libertino ȩxpretori. Quanta
bulatione positis. sola est consolatio misccł̃ia
coraioris: mꝰ eum spem urãm ponite. ad ip̃m
dora uos mente conũtite÷ qͥ & iuste quẽ uult
pmntit affligi: & confidentem in se miscclit᷑
lberabio. psi gͦ gr̃as agite: et patient᷑ queq
llatu sunt sustinete. Nam rectȩ mentis ẽ. dͥm
ĩ solum in pspis benedicere: s etiam in acdũsi¬
lltb collaudare. In his gͥ quȩ patimim nul¬
um contra dm murmur cordi ur̃o subripi¬
: quia ad qͥmid hoc ereator nr̃ oꝑet᷑ igno¬
lim est forsitan enum magnifice fili alicqͥo
illum in ꝓsꝑis positus offendisti: unde te
clementi amaritudine uult purgari. Et ideo
nec temporalis te frangat afflictio. nec rerũ
dampna discutient: quia si in aducrsis gr̃as
referens. deum tͥ patientia feceris ẽẽ placabi¬
lem÷ & quȩ amissa sunt multiplicata redolen

Expanded text:
regorius Libertino expraetori. Quanta bulatione positis 1062 sola est consolatio misericordia Creatoris, in eum spem vestram ponite, ad ipsumque tota vos mente convertite, qui et juste quem vult permittit affligi, et confidentem in se misericorditer liberabit. Ipsi ergo gratias agite, et patienter quaeque illata sunt sustinete. Nam rectae mentis est Deum non solum in prosperis benedicere, sed etiam in adversitatibus collaudare. In his igitur quae patimini nullum contra Deum murmur cordi vestro subrepat, quia ad quid hoc Creator noster operetur ignotum est. Forsitan enim, magnifice fili, aliquid illum in prosperis positus offendisti, unde te clementi amaritudine vult purgare. Et ideo, nec temporalis te frangat afflictio, nec rerum damna discrucient, quia si, in adversis gratias referens, Deum tibi patientia feceris esse placabilem, et quae amissa sunt multiplicata reddun
Abbreviated transcription (Latin):
romanȩ ȩccl̃ie qͥ illic te ꝓuidente aggrega¬
ti sunt. õs expensas tuas te facere uolumꝰ.
& si qͥd suꝑfuerit. nob̾ cum ueneris defer.
Regorius romano defensori. Diumorũ
nos admonent eloqͥa p̾ceptoꝵ: necc̃ita¬
tem patientib eccliasticum prebere subsidi¬
um. Quia gͦ dilectissimꝰ filius nr̃ cypriañ
diaconus. gaudiosum defensorem sedis nr̃e
q̃ syracusis degere comꝓbatur. pauꝑtatis
asserit mopia constringi: iccirco exꝑientiȩ
iue p̾senti auctoritate mandamus. ut a pre¬
senti scc̃a indictione sex solidos annis sin
gulis ei dare. ñ differas ÷ ut & ille huiꝰ reme¬
du solacio potiat᷑: et tu qͦd dederis tuis sine
dubio noueris rationib imputandum.

Expanded text:
Romanae Ecclesiae, qui illic, te providente, aggregaRomanae Ecclesiae, qui illic, te providente, aggregati sunt, omnes expensas tuas te facere volumus; et si quid superfuerit, nobis, cum veneris, defer. » Item Gregorius Romano defensori: « Divinorum nos admonent eloquia praeceptorum necessitatem patientibus ecclesiasticum praebere subsidium. Quia ergo dilectissimus filius noster Cyprianus diaconus Gaudiosum defensorem sedis nostrae, qui Syracusis degere comprobatur, paupertatis asseruit inopia constringi, idcirco experientiae tuae praesentium auctoritate mandamus, ut a praesenti secunda indictione sex solidos annis sgulis ei dare non differas, ut et ille hujus remedii solatio potiatur, et tu quod dederis tuis sine dubio noveris rationibus imputandum.
Abbreviated transcription (Latin):
homo ꝓ debito nullatenus tencatur. ⁊ uu
defucrint quȩ possint eidem debito aaans¬
ta solidos consentire possibile. ẽ. Sed quia
multum est. ut a nil habente homus. osi¬
ginta solidos petant: seraginta solido.
notarium tuum transmittimꝰ: ut cu. sul
sitlim leges tenere ñ posstc. Et s̃. potdt ueĩ¬
aliquid miꝰ qͣm nos dedimꝰ condescendant:
& quicqͥd de cisdem seraginta solidis reman¬
serit. ipsi trade. ut cum filio suo exinde u¬
uerc ualeat. Si autem ml remanet ÷ uł acd̃
de: ut possit sibi libere postmodum labora¬
re. Hoc tamen sollerter age: ut acceptis so¬
lidis. ei plenariam munitionẽ scͥto cõfitiant.
Regorius castorio diacono et cartula¬
rio rauennȩ: int̾ cȩcera. Ualerianum
monachum qͣm emendatum in monaste¬
rio beati iohis in classe posito tradidisti:
in co cum monasterio sine dubio uolumꝰ
ꝑmanere. Pret̾ea ne qͣm necc̃itatẽ in expẽ¬
sis tua erꝑientia patiat᷑ : de redditib sce

Expanded text:
o debito nullatenus teneatur, si res defuerint quae possint eidem debito addinta solidos consentire possibile est. Sed quia multum est ut a nil habente homine octoginta solidos petant, sexaginta tibi solidos per notarium tuum transmisimus, ut tu cum cuntur, secundum leges tenere non possunt. Et si potealiquid minus quam nos dedimus condescendant; et quidquid de eisdem sexaginta solidis remanserit, ipsi trade, ut cum filio suo exinde vivere valeat. Si autem nil remanet, vel ad de, ut possit sibi libere postmodum laborare; hoc tamen solerter age, ut, acceptis solidis, ei plenarium munitionem scripto conficiant. » Item Gregorius Castorio diacono, et chartulario Ravennae, inter caetera: « Valerianum monachum, quem emendatum in monasterio beati Joannis in Classe posito tradidisti, in eo eum monasterio sine dubio volumus permanere. Praeterea, ne quam necessitatem in expensis tua experientia patiatur, de reditibus sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
dincm acceꝑit. egrediendi ex ea ulterius
licentiam non habet. Si gͦ indere uos non
potui: hac ex re consolationem habeo qͥa
in filio uestro requiesco.. Capłm

Expanded text:
dinem acceperit, egrediendi ex ea ulterius licentiam non habet. Si ergo videre vos non potui, hac ex re consolationem habeo, quia in filio vestro requiesco.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a scitas dicit: negat se hoc cẽ. quod me
fatetur umũsum Sed absit hoc. Recelant
uerba que uanitatẽ inflant: caritatẽ uul¬
nerant. Et quidem in sca calcedonensi syno¬
do. atq post a subsequentib patrib hoc
decessorib meis oblatum ur̃a sanctitas nouit.
Sed tamen nullus eoꝵ uti hoc unqm uoca¬
bulo uoluit: ut dum in hoc mundo hono¬
rem sacerdotum diligerent omnium: apud
om̃ipotentem deum custodirent suum.

Expanded text:
vestra sanctitas dicit, negat se hoc esse quod me vestra sanctitas dicit, negat se hoc esse quod me fatetur universum. Sed absit hoc Recedant verba quae vanitatem inflant, et charitatem vulnerant Et quidem in sancta Chalcedonensi synodo, atque post a subsequentibus Patribus hoc decessoribus meis oblatum vestra sanctitas novit. Sed tamen nullus eorum uti hoc unquam vocabulo voluit; ut dum in hoc mundo honorem sacerdotum diligerent omnium, apud omnipotentem Deum custodirent suum.
Abbreviated transcription (Latin):
remouede: quia scio qui sum. qͥ estis. Loco
enim mͥ fr̃s estis: morib patres. Non ergo
iussi: s quȩ utilia insa sunt indicare cura¬
in. Non tamen inuenio urãm beatitudinẽ
hocip̾m qͦd memorie ur̃e intuli. ꝑfecte reti¬
uere uoluisse. Nam dyci: nec mͥ uos nec
cuiꝗͣ alteri tale aliquid scribere debere. Et
ecce in prefatione eplȩ quam ad meip̃m
qui ꝓhibui diceristis: suꝑbȩ appellatiõis
uerbum. uniu̾salem me papam dicentes
impͥmere curastis. Quod peto dulcissima
mͥ sc̃itas ur̃a ultra ñ faciat: quia uob̾ sub¬
trahitur. qͦd alteri plusqm ratio exigit pre¬
betur. Ego enim ñ uerbis quero ꝓsꝑari: s
moribus. Nec honorem eẽ deputo: in quo
fratres meos honorẽ suum ꝑdere cognosco
Meus namq honor est: honor umuers alis
ccalle. Mtus honor est: fratrum mcoꝵ soli¬
dus uigor. Cunc ego uere honoratus sum:
tum singulis quibq honor debitus non
negatur. Si cnim uniu̾salem me papam

Expanded text:
removete, quia scio qui sum, qui estis. Loco removete, quia scio qui sum, qui estis. Loco enim mihi fratres estis, moribus patres. Non ergo jussi, sed quae utilia visa sunt, indicare curavi. Non tamen invenio vestram beatitudinem hoc ipsum quod memoriae vestrae intuli, perfecte retinere voluisse. Nam dixi, nec mihi vos, nec cuiquam alteri tale aliquid scribere debere; et ecce in praefatione epistolae quam ad me ipsum qui prohibui direxistis, superbae appellationis verbum universalem, me papam dicentes, imprimere curastis. Quod peto dulcissima mihi sanctitas vestra ultra non faciat, quia vobis subtrahitur quod alteri plus quam ratio exigit praebetur. Ego enim non verbis quaero prosperari, sed moribus. Nec honorem esse deputo, in quo fratres meos honorem suum perdere cognosco. Meus namque honor est honor universalis Ecclesiae. Meus honor est fratrum meorum solidus vigor. Tunc ego vere honoratus sum, cum singulis quibusque honor debitus non negatur. Si enim universalem me papam
Abbreviated transcription (Latin):
ȩc de sancti ioh̃is uestib de
quib a qmplurimis dubitatum est:
uttumnq in bcati gregorii gestis inseruisse
iufficiat. Eeterum iohannes constantinopo¬
litanus ypochrita. qui ab uniu̾salis nõis
ambitione conũti multis tergiu̾sationib
ntusabat : uxta eiusdem patris ꝓph̾iam
mlitia dñi suꝑ se ingilare cognoscens. post
non multi temporis spacium subita mor¬
t defungitur: & cinus ambitiosam suꝑbi¬
am totus caꝑe mundꝰ uix poterat. in umus
sepulchri angustia facile collocatur. Dost
cnus paulatim discessum. cum mauricus
le ꝑ causa tam friuoli nominis gregorius
alioraret: ip̃c tamdiu pontificatus sin
lictoritatib resticit. quousq pestem uni¬
uer ialis nominis ab ip̃is etiam subdolis
asulator labns penitus abstulisset. Qua¬
p̃ eulogio patriarche alexandrino post
ll qua seribens ait. Indicare ur̃a beatitu¬
do stidiut. iam se quibdam ñ scribere su¬
a nocabula quȩ er uanitatis mdite ꝓdi¬
Quos uctbum: ussionis peto almco auditu¬

Expanded text:
ec de sancti Joannis vestibus, de quibus a quamplurimis dubitatur, me utcunque in beati Gregorii gestis inseruisse sufficiat. Caeterum Joannes Constantinopolitanus hypocrita, qui ab universalis nominis ambitione converti multis tergiversationibus recusabat, juxta ejusdem Patris prophetiam judicia Domini super se vigilare cognoscens, post non multi temporis spatium subita morte defungitur; et cujus ambitiosam superbiam totus capere mundus vix poterat, in unius sepulcri angustia facile collocatur. Post cujus paulatim discessum, cum Mauriciusne pro causa tam frivoli nominis Gregorius laboraret, ipse tandiu pontificatus sui auctoritatibus restitit, quousque pestem universalis nominis ab ipsis etiam subdolis adulatorum labiis penitus abstulisset. Quapropter Eulogio, patriarchae Alexandrino, post aliqua scribens, ait: « Indicare vestra beatitudo studuit, jam se quibusdam non scribere superba vocabula, quae ex vanitatis radice prodiQuod verbum jussionis peto a meo audit
Abbreviated transcription (Latin):
NUIII Quanta ditrictione accusatores lites indicauerit.
xrix. Qualiter aliorum auctoritates episcoporum sua¬
tiri Quod falsos delatores talione multau̾it.¬
n Quod scismaticos ad suscipiendam sacisfacti¬
Qđ seuerum aquileiensẽ ep̃m romam uenire cõ

Expanded text:
 Quanta districtione accusatorum lites tractaverit, iciorum decreverit.--29. Aliorum auctoritates episcoporum suat.--31. Falsarios delatores talione mulctavit.. Schismaticos ad suscipiendam satisfacti8. Severum Aquileiensem episcopum, Rave
Abbreviated transcription (Latin):
De presagio mortis athanasu & egumen.
tra septem dies morituros predixit.
& bubulcos occidens caueum fuerat ꝑsetutus.
De uisione teugaudi treuerensis quondam cpiscopi.
qui a beato gregorio pulsus est monasterio.
St int̾patiõe faraldi qͥ a demonib tota nocte s̾ pensꝰ ẽ.¬
De maulfo delertore monasteri a sene ꝑcusso. & de
ieuelatione clerici. et digressione supponis.
De dominico presoitero qui gregorianum fontẽ de¬
tertiat religato & ũb̾ato eiꝰq miserabili transitu.
De modio monasterii & diuersitate ipsus.
De diue sione scriptoris qui ab emulo terren po¬
tuit. & a beato gregorio merut consolari.¬
E est gregorii de refutatione.
nominis uniu̾salis: plena ratio¬
nis humilitatisq sententia. Qui
uidelicet contra supbos prudemꝰ
uti nouerat serpentis astutia: &
colomibe simplicitate cura humiles minime
dominico carthaginensi ep̃o post cetera sc̃
bit. De eccl̃iasticis inquit priulegns quod

Expanded text:
De praesagio mortis Athanasii oeconomi,tra dies totidem morituros praevidit.--91. et bubulcos occidens, Caucum fuerat persecutus.--94. De visione Tergaudi, Trevirensis quondam episcopi, qui a beato Gregorio pulsus est a monasterio.--95. De increpatione Faraldi, qui a daemonibus tota nocte suspensus eDe Indulpho desertore monasterii a sene percusso: et de revelatione clerici, et digressione Supponis.--97. De Cednico presbytero, qui Gregorianum fontem detexerat, ligato et verberato, ejusque miserabili transitu.--98. De modio monasterii, et diversitate ipsius De divisione scriptoris, qui ab aemulo terreri potuit, et a beato Gregorio meruit consolari.c est Gregorii, de refutatione nominis universalis, plena rationis humilitatisque sententia. Qui videlicet contra superbos prudenter uti noverat serpentis astutia, et a columbae simplicitate circa humiles minime Dominico, Carthaginensi episcopo, post caetera: « De ecclesiasticis, inquit, privilegiis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quod eidem suppliciter usum palli repeten¬
tenti quater in anno ꝑ plateas concesserit.¬
ITC Ubi eidem pro diuersis uicis increpato di¬
em sue uocationis predixit. cominittit
Ubi ioh̾e defuncto rauennatẽ eccłiam uisitatori
M. Ubi mariano episcopo consecrato: usum pal¬
lii simili modo concedit. ¶ randum.¬
UII. Qbi audrea supplicante pro pallio prcipit uisu¬
UTTI Quod mariano consuctudiuem pali icut con¬
uenerat defeudere. non ualente. gregorius
De maximo salonitanc eicłie ꝑuasore.¬
ri. Qualiter auctoritatem sui pontificatus contra

Expanded text:
rumque subduxit.--3. Eidem suppliciter usum pallii repetenti quater in anno per plateas concessit.--4. Eidem pro diversis vitiis increpato, diem suae vocationis praedixit.--5. Joanne defuncto, Ravennatem ecclesiam visitatori committit; Mariniano, episcopo consecrato, pallii usum simili modo concedit.--6. Andreae supplicanti pro pallio praecipit jusjurandum.--7. Mariniano consuetudinem pallii, sicut convenerat, defendere non valente, Gregorius De Maximo, Salonitanae ecclesiae pervasore.--10. Auctoritatem sui pontificatus contra
Abbreviated transcription (Latin):
sancti Benedicti regulis fueriit mancipati.
De formis & uestimentis patris.¬
De forma & habitu siuie distico euis.¬
chrum effigios apostolorum depmixit.¬
lxr. De iohanne predicto qui cum diabolo coram ꝓpi¬

Expanded text:
sancti Benedicti regulis fuerunt mancipati.--83. De formis et vestimentis patrisma et habitu sive disticho ejus.igiem imagines apostolorum depinxit.--86. De Joanne, praeposito, qui cum diabolo coram Chri
Abbreviated transcription (Latin):
len. Ubi monacho sibi ꝓcidenti se in t̾ram ꝓstiaus¬
xini. Quod accusatus innocentiam suã exposut.¬
lrim. Quid de finc seculi senserit.¬
Qualia de incommoditate uibis descͥplst.
petrus diaconus moriendo defenderit.¬
c Quanta claudius ex uerbis ciꝰ notau̾t.

Expanded text:
r.--63. Monacho sibi procidenti se in terram prostravit.--64. Accusatus, innocentiam suam exposuit.--65. Quid de fine saeculi senseritQualia de incommoditate Urbis scripserit.Petrus Diaconus moriendo defenderit.--70. Quanta Claudius ex verbis ejus noverit:
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotali more resideat. Quem si forte ñ
cmendare post tuam int̾minationẽ cog¬
noius : in monasterio eum deputare. et
nob̾ curabis modis omnib indicare: ut

Expanded text:
cerdotali more resideat. Quem si forte non emendari post tuam interminationem cognoveris; in monasterio eum deputare, et nobis curabis modis omnibus indicare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ariminensi eccl̃ie deberi ep̃m ordinari ÷ et
datis ex more preceptis clerum plebemq eius¬
dem eccl̃ie ñ destituimꝰ ammonere. quatinꝰ

Expanded text:
Ariminensi Ecclesiae debere episcopum ordinari; et datis ex more praeceptis, clerum plebemque ejusdem Ecclesiae non destitimus admonere, quaten
Abbreviated transcription (Latin):
uactarum lacte butirum congregaret. a matre
transmissa est: ut sicut aliȩ puellȩ hoc opus
exertere solebant. ipsa quoq cquali mͦ ꝑage
ret ⁊ &̾ cum cettris in tempore placito uaccarũ
fructum ad pondus mensuratum butirum¬

Expanded text:
accarum lacte butyrum aggregaret, a matre transmissa est; ut sicut aliae feminae hoc opus exercere solebant, ipsa quoque aequali munere perageret; ut cum caeteris in tempore placido, vaccarum fructum ac pondus, mensuratum
Abbreviated transcription (Latin):
ctarum sollempnitatum iure dicit᷑. aliqͥd
honoris subtraho: neq redemptori nr̃o cuiꝰ
sanguine eadem celebritas dicata. ẽ. con¬
In s tumacit̃ derogo: quia laus quȩ de
menbris dicitur. ad caput referri non dubi¬
tatur. Ergo quia sollempnem diem ꝓ uene¬
randi pontificis xp̃i amandi transitu coli¬
mus. quem pascha ipsius ñ incongrue nun¬
cupari ꝓbabili argumento monstrauimus :
restat ꝑͥscrutari unde uł ubi transierit ⁊ histo¬
ricamꝙͥ legalis littere illius suꝑficiem aliqͣ
dr parte huic sermom in serert: asc sic qͣualit
suum pascha cum iesu suo inmo nostro

Expanded text:
ctarum sollemnitatum iure dicitur, aliquid honoris subtraho neque redemptori nostro, cuius sanguine eadem caelebritas dicata est, contumaciter derogo, quia laus, quae de membris dicitur, ad caput referri non dubitatur. Ergo, quia sollemnem diem pro venerandi pontificis Christi Amandi transitu colimus, quem pascha ipsius non incongrue nuncupari probabili argumento monstravimus, restat perscrutari, unde vel ubi transierit, historicamque legalis litterae illius superficiem aliqua ex parte huic sermoni inserere ac sic, qualiter suum pascha cum Iesu suo, immo nostro
Abbreviated transcription (Latin):
trib anamnetensi urbe distantẽ milib p¬
quireret: ubi corpus beati confessoris ermen¬
landi conditum erat: quatinus acd enis se¬
pulchrum sanitatẽ ꝑ eius recipet int̾cessio¬
nem. At ip̃e ad beatissimi confessoris religi

Expanded text:
tribus a Namnetensi urbe distantem milibus perquireret, ubi corpus beati confessoris Aermenlandi conditum erat, quatenus ad eius sepulchrum sanitatem per eius reciperet intercessionem. At ipse ad beatissimi confessoris, religi
Abbreviated transcription (Latin):
nullum in urbe cognitum habere potuissẽd.
qui de eo pontifici suggessisset: et monachi
quidem ꝓ eo satagerent: s ꝓficiendi adi¬
tum ñ haberent: pontifex diuinitꝰ recordã¬
tus. eiusdem dici diluculo hunc ab ergastu¬
lo iussit extrahere. liberumq dimittere
Nec multo post monachi frater ita sanus
reuersus ẽ: ut uideatur hactenus in eisdẽ
pato monasterio tanto fidelius descruire.
quanto se illius adminiculo meminit ad

Expanded text:
nullum in Urbe cognitum habere potuisset, nullum in Urbe cognitum habere potuisset, qui de eo pontifici suggessisset; et monachi quidem pro eo satagerent, sed proficiendi aditum non haberent, pontifex divinitus recordatus ejusdem, diluculo hunc ab ergastulo jussit extrahi, liberumque dimitti. Nec multo post monachi frater ita sanus reversus est, ut videretur hactenus in ejusdem Patris monasterio tanto fidelius deservisse, quanto se illius adminiculo meminit ad
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore germanus eiusdem mo¬
nachi frater. mentis insaniam pasius
est: ita ut humana consortia fugiens mi¬
to tempore ꝑuagus ꝑ cͥptas soltarial e l¬
nosa monum̃ta discurreret. Euiuis in sanie
frat̾ nimium condolens. cotidie sanctum
gregorium ꝓfusis lacͥmis precabatur: ut
u̾bi frẽm sospitem reddere dignaret᷑. Itaq
cum nocte quadam post huiusmi fletus
quiesceret: beatus gregorius apparuit ei ddi¬
cens. Nidens lacͥmas tuas suscepi orationem
tuam: & ecce germanum tuum recducam
tim ut dies illuxerit. iussu pontificis p̃sbit̃
qui hic inclusus est extrahetur. Que ille
surgens matutinali tempore fratrib indica¬
uit. Forte tunc idem p̃sbiter campanꝰ de lo¬
co qui claustrum ñ longe a cerracina uoca¬
tur. a suis ꝓ quodam crimine accusatꝰ: in
codem monasterio tenebatur. Et multis tem¬
porib labentib. a suis accusatorib iam con¬
temptus. a cunctis quoq fuerat in obliuio¬
onem deductus: cum nullum ꝓpinquum

Expanded text:
odem tempore germanus ejusdem monachi mentis insaniam passus est, ita ut humana consortia fugiens, multo tempore pervagus per cryptas solitarias, nosa monumenta discurreret. Cujus insaniae frater nimium condolens, quotidie sanctum Gregorium profusis lacrymis precabatur, ut sibi fratrem sospitem reddere dignaretur. Itaque 182 cum nocte quadam post hujusmodi fletus quiesceret, beatus Gregorius apparuit ei dicens: « Videns lacrymas tuas, suscepi orationem tuam; et ecce germanum tuum tibi tim ut dies illuxerit, jussu pontificis, presbyter qui hic inclusus est extrahetur. » Qui surgens matutinali tempore fratribus indicavit. Forte tunc idem presbyter Campanus de loco qui Claustrum non longe a Terracina vocatur, a suis pro quodam crimine accusatus, in eodem monasterio tenebatur; et temporibus multis labentibus a suis accusatoribus, jam contemptus, a cunctis quoque suis fuerat in oblivionem deductus, cum nullum propinquum,
Abbreviated transcription (Latin):
fessoris lingua soluta. aurib q aptis: st̃¬
tim & loqui meruit. & auditum recips.
Multum namq huius uiri m̾̃itum apa
om̃ipotentẽ dñm ualere dubium non est
cuius p̃cib gestum constat. ut factura que
ex duoꝵ sensuum priuatione imꝑfccta
manserat. pietate creatoris. ad plenum niħ
formaretur statum: Capitulum. u

Expanded text:
fessoris, lingua soluta auribusque apertis, statim et loqui meruit et auditum recipere. Multum namque huius viri meritum apud omnipotentem Dominum valere dubium non est, cuius precibus gestum constat, ut factura, quae ex duorum sensuum privatione inperfecta remanserat, pietate creatoris ad plenum usque formaretur statum. 22.
Abbreviated transcription (Latin):
cum fratrib ꝑficeret: de cunis se interitu an¬
tiquus hostis bñdicto insultare credidisset.
sp̃u pollere: uentura p̃dicere ÷ presentib
etiam absentia nuntiare. Mos etenm celle
fuit: ut quotiens ad responsum aliqd̃ egrede¬
rentur fr̃s. cibum potumq citra cellam mi¬
mme sumerent. Cumq hoc de usu regule
sollicite seruarctur ⁊ quadam die ad respon¬
sum fr̃s egressi sunt: in quo tardiori compul¬
si sunt hora demorari. Qui mancre iuxta reli¬
giosam feminam nouerant: cuiꝰ ingressi habi¬
tacłm. sumpserunt cybum. Cumq tardius
ad cellam redissent: bñdictionẽ patris ex more
petierunt. Quos ille ꝓtinꝰ ꝑcunctatus ẽ dicens
Ubi comedistis: Qi responderunt dicentes
Nusqͣm. Quib ille ait. Quare ita m̃tum¬
ni: Nunquid illiꝰ talis femine habitacłm
ñ intrastis: Nunqͥd hos atq illos cibos non
accepistis: Nunqͥd tot calices ñ bibistis: Eñq
eis uen̾abilis pater & hospitium muliens.

Expanded text:
cum fratribus perficeret, de cujus se interitu ancum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset.ritu pollere, ventura praedicere, praesentibus etiam absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris,
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib indicauit dicens. Fratres. caute uos
agite: quia ad uos hac hora malignꝰ sp̃c
uenit. Is qui mandatũ detulit. uix uerba
compleuerat: & malignus sp̃c eundem pa¬
rietem qui edificabatur eũtit ÷ atq unum
puerulum monachũ cuiꝰdam curialis filiũ
oppͥmens ruma contͥuit. Contristati õs ac
uehement̃ afflicti. ñ dampno parietis s con¬
tͥcione frĩs: uenerabili patri benedicto studu¬
erund celerit̃ cũ graui luctu nuntiare. Cunc
isdem pater ad se dilaceratum puerũ defer¬
ri iubet: quẽ portare ñ nͥ in sacco potueruñ:
quia collapsi saxa parietis. cius non solum
membra sed etiam ossa contͥuerant. Quem
qͥd iuulgo matta uocat᷑. quo orare consue.¬
uerat ꝓiti: missisq foras fratrib cellam clai¬
sid÷ acͥ orationi instantius qͣm solebat incu¬
buit. Mira res. Hora eadem hunc incolu¬
mem. atq ut prius ualentẽ ad eundem ite¬
rum laborem misit: ut ip̃e quoq parietẽ

Expanded text:
fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverant. Praequod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem
Abbreviated transcription (Latin):
ut in loco codem t̃ram foderent. Quam
dum fodiendo altius penetrarent: ereum il¬
lic ydolum fratres inucnerunt. Quo ad ho¬
ram casu in coquinã ꝓiecto. exire ignis repen¬
te uisus ẽ: atq in cunctoꝵ monachoꝵ ocłis
quia õe eiꝰdem coqͥne edificium consumere¬
tur ostendit. Cumq iãciendo aquam. & ig¬
nem quasi extinguendo ꝑstreꝑent: pulsa¬
tus eodem tumultu uir dm̃ aduenit. Qui
eundem ignẽ in oculis fratrum eẽ. in suis uͦ
ñ cẽ considerans. caput ꝓtinus in orationẽ
flexit: et cos quos phantastico repperit igne
deludi. reuocauit fr̃s. & oculos suos signare
p̃ccpit: ut sanũ illud coquine edificium
assistere cernerent : & flammas quas anti¬
quus hostis fuyxerat non uiderent.
Iursum dum fr̃s parietẽ quia res ita exi¬
gebat paulo altius edificarent: uur dei
in oracionis studio intra cellule suc claustra
morabat᷑. Qui antiquus hostis insultans ap¬
paruit: & quia ad laborantes fr̃s ꝑgeret in¬
dicauit. Quod uir dei ꝑ nuntium celerrime

Expanded text:
ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent.Rursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime