comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe euis. cuiꝰ boãueneunt exiget᷑. s⁊
noiẽ ip̃ius cuatõis quieũmisit. Sipłesaut̃
consutuantur cuatoẽs. celsus ait insoli
umtia puto regioẽs eossuas c̃ẜuãe dbe.¬
¶ Querit᷑ animut cuator fieri pot̾. cã¬
sius scͥb. neminẽmuitũ cogendũ fiei

Expanded text:
eius cuius bona veneant exigetur, sed nomine ipsius curatoris qui eum misit. Si plures autem constituantur curatores, Celsus ait in soliprovincia, puto regiones eos suas conservare debere. Quaeritur, an invitus curator fieri potest: et Cassius scribit neminem invitum cogendum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
nas se ocultet ut cͥditorẽ euitet lantae
rome agẽs. copiã sui nõ fatit:¬
ap̃. ł .x. R. Antiochẽsiũ celas uaĩeci¬
uitatisqd̾ dẽleg̾e sũa pͥulegu ibors
desũcti debitois accep̃ius ꝑ seqñdi pi¬
gnoris durare constitit.
publica ere ditoia oĩb eyrogͥ phariis ẽ¬

Expanded text:
nas se occultet, ut creditorem euitet, latitare Romae agens copiam sui non facitchensium Coelae Syriae civitati, quod lege sua privilegium in bonis defuncti debitoris accepit, ius persequendi pignoris durare constitit. publica creditrix omnibus chirographariis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodũ: Quippe cõsecuti sũt̃ nom̃ ħrdiᷤ.
eum elegerũt. s ⁊ siusuras abeo eam̃te
quasi eum eligendo exegĩt. idẽ erit ꝓ¬
bandũ ¶tẽquerit̃ sisatis acceput ab eo
aninpetrẽt seꝑaniom̃: ⁊ ñ puto. hũ enĩ
secuti sut̃ eum for q̃ mouebit: Quidgͦ
si satisidoneũ icdoneũ nõ accepũt ⁊ sibi
inputẽt curminꝰ idoneos fidĩ uissos es
accipiebat̃. ¶ Pretẽa sciendũ ẽ. pꝰea ꝗͣ
boãhrditaĩa bonis ħrdismẽta sũt. nõ
pꝰ̾sempet̾re se ꝑatiõm: Confusis e nĩ bõi

Expanded text:
commodum quippe cum secuti sunt nomen eum elegerunt. sed et si usuras ab eo ea mente quasi eum eligendo exegerunt, idem erit probandum.Item quaeritur, si satis acceperunt ab eo, an impetrent separationem. et non puto: hi enim secuti sunt eum. forte quem mouebit: quid ergo, si satis non idoneum acceperunt? et sibi imputent, cur min‹us› idoneos fideiussores accipiebant.Praeterea sciendum est, posteaquam bona hereditaria bonis heredis mixta sunt, non p
Abbreviated transcription (Latin):
usis ĩp̃i mulieri p̾iulegiũ. ¶Siquiscũtu¬
tor nõeẽt. ꝓtutore negona gessit. pͥui¬
legilocũ eẽ. mani sestũ ẽ. necit̃ ẽ. ip̃ẽ
debeat quigessit. siuełrdes eius. cetiq
succẽssores . Ipẽ aũt̃ pupillus ht̃ pͥuilegi¬
um sed eiꝰ successores nõ habñt s⁊ equis¬
simũ erit incetĩs quoq quib cuãtoẽsqͣ¬

Expanded text:
quis, cum tutor non esset, pro tutore negotia gessit, privilegio locum esse manifestum est: nec interest, ipse debeat qui gessit sive heres eius ceterique successores. ipse autem pupillus habet privilegium, sed eius successores non habent. sed aequissimum erit ceteros quoque, quibus curatores
Abbreviated transcription (Latin):
multũ int̃ eẽ añquã inp̾sessiõe bõꝵ eiꝰ
cͥditoẽs mittant̃ ħfactũ sit. anpꝰ ea.
siañcessaẽ infactũ actioẽm. sipostea
huic locũ foẽ ¶Siee cõstnutionedi¬
ui marciboã sũt addicta alicullibta¬
tumcons uandqr cã dicẽdũ erit ac¬
tiom cessaẽ Ita n succedũt utrata sit̃.
q̃ pat̃ familiãs gessat. ¶ annus hꝰ i

Expanded text:
quam in possessionem bonorum eius creditores mittantur, hoc factum sit an postea: si ante, cessare in factum actionem, si postea, huic locum fore.Si ex constitutione diui Marci bona sint addicta alicui libertatium conseruandarum causa, dicendum erit actionem cessare: ita enim succedunt, ut rata sint, quae pater famil
Abbreviated transcription (Latin):
hendis datus. continebr. ⁊ ipẽ debitor
si contingit. neboã eiꝰ ueneart. ⁊ ipĩita¬
q creditori adu̾sus hosdabr actio. quos
enumerauimꝰ. sicue quid infructib re¬
cipiendis errogauit. suemfamilia alẽ¬
dacurandane p̃diis fulciendis: ł resin
÷ magis eum expedit dedere: quã reti¬
nere ꝙ sidedẽ expedit. consequens¬
⁊ erit repetẽ eum nõdebe gnali ⁊̃ dicẽ¬

Expanded text:
hendis datus continebitur et ipse debitor, si contigerit, ne bona eius ueneant. et ipsi itaque creditori aduersus hos dabitur actio, quos enumerauimus, siue quid in fructibus percipiendis erogauit siue in familia alenda curandaue praediis fulciendis uel reficn magis eum expedit dedere quam retinere: quod si dedere expedit, consequens erit repetere eum ‹non› debere.Generaliter e
Abbreviated transcription (Latin):
tionis nicħp̃tor locutusẽ. ⁊ idõ libeꝵ
arbitͥũ creditoib datũ uidet̃ quanto
fideat bona ex peditũ erit delocatioẽ
at locare. uł uendẽ. querit ⁊ siquidẽ cõ¬
uenit int̃eosex peditissimũ ẽ: Nã⁊ om̃s
possũt locare ⁊ uni hoc negotiũ dare. si

Expanded text:
tionis nihil praetor locutus est et ideo liberum arbitrium creditoribus datum videtur, quanto ssideat bona, expeditum erit de locationeat locare uel uendere, quaeritur. et si quidem conuenit inter eos, expeditissimum est: nam et omnes possunt locare et uni
Abbreviated transcription (Latin):
madicta cõ¬
cõpetunt.
Et sciendũ ẽ
int̃clictã ut
dediuimis reb aut dehumanis cõpetẽ.
oediumis. ut delocis sacͥs ⁊ delocis reli¬
giosis. Pereb hominũ int̃lictareddũt
aut deinsque sut autui. aut de hisque
mulius st̃. Quest nulli. fẽe st libe p̃soẽ.¬

Expanded text:
dicta competunt. et sciendum est interdicta aut de divinis rebus aut de humanis competere. divinis, ut de locis sacris vel de locis religiosis. de rebus hominum interdicta redduntur aut de his, quae sunt alicuius, aut de his, quae nullius sunt. quae
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sufficit ad cõtẽdẽclũteneri eũ in
factumactiõm. s ita si partices frau¬
dis ẽn Siquis particeps ꝗ fraudis nõ
fuit. ueꝵ tm̃uendente debitorete
testastato cõuentus ẽ adoditõib ne e¬
m . an infactũ actłone teneat᷑ si cõꝑa

Expanded text:
hoc sufficit ad contendendum teneri eum in factum actione, sed si particeps fraudis est. Si quis particeps quidem fraudis non fuit, verumtamen vendente debitore testato conventus est a creditoribus, ne emeret, an in factum actione teneatur, si compa
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. siũ is qͥd debuit. ꝙ redoe eũ siueu¬
ret. funeraria actione. agioporteret.
pͥuilegio locus sit: paruiq referre di¬
camus. qua actioẽ hic sũpt̾ repetiat᷑ fu¬
neria. anfamilie herciscunde. anqua
aba. ctũ modo sũptꝰ fineris causa factꝰ
sit. qua cũꝙ g̾ actione obsunĩs suptũ
utatur ⁊̃ funeriã eicõpetẽ: quare sim
stipulat̃ fimĩs inpñs a deduct᷑a sit: oi¬
cendũ ẽ locũ eẽ pͥulegio: simodo qui
nõ abmendi pͥilegucausa strołatus
ẽ. ¶ S i ponsa dedit doͣte̾. ⁊ nupuis re¬
nutiatũ ẽ. tã ⁊ sip̃a dotẽ cõdicit. ⁊m̃
ecuũ ẽ. hac̃ adpͥu legiũ admatilicet¬

Expanded text:
gitur, siue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret, priuilegio locus sit paruique referre dicamus, qua actione hic sumptus repetatur, funeraria an familiae erciscundae an qua alia, dummodo sumptus funeris causa factus sit. quacumque igitur actione ob funeris sumptum utatur, etiam funerariam ei competere. quare si in stipulatum funeris inpensa deducta est, dicendum est locum esse privilegio, si modo quis non abiciendi privilegii causa stipulatus est. Si sponsa dedit dotem et nuptiis renuntiatum est, tametsi ipsa dotem condicit, tamen aequum est hanc ad privilegium admitti
Abbreviated transcription (Latin):
creditoꝵ alienatũ reuocarip̾se sudẽ
sint c̾ditoẽs: ⁊ siunus c̃ditor sit exillis
qui fraudati st̃. siue soł tẽ fuit. siue c̃
cetĩs sitis factũ ẽ. hic solus remã sit:
ꝓbandũ ẽ adhuc acłioni fore locũ.¬
¶lluo c̾te suffic̃ ⁊ suũ sit cͥditoẽm
fraudari. cetõs ignoãuĩt. fore locũ ad¬
huc actioni. Qd gͥ si ei quẽ ꝗs scit¬
fraudaĩ satis factũ ẽ. nũꝗd defitiat
actio. ꝗa qui suꝑst̃ ñ st̃ fraudati. ⁊ ħ

Expanded text:
creditorum alienatum reuocari posse, si idem sint creditores: et si unus creditor sit ex illis, qui fraudati sunt, siue solus tunc fuit siue, cum ceteris satisfactum est, hic solus remansit, probandum esse adhuc actioni fore locum.Illud certe sufficit, et si unum scit creditorem fraudari, ceteros ignorauit, fore locum actioni.Quid ergo, si ei, quem quis scit, satisfactum est? numquid deficiat actio, q
Abbreviated transcription (Latin):
bonauenĩt: siq̃rat᷑ anrepetitio sit. ex
causa iostatuendũ ulianus ait. neal¬
tꝰ aut᷑ negli gentia. aut cupiditas
huic quidiligens fuit. noceat: ꝙ si u
mͥ queri. aut comunicãdũ ꝙ accepisti.
⁊hoc iulianꝰait. aparet aũt loqui eũ hoc
si exbonis pat̃nis solutũ sit. quid gͦ si
aliindc pupilluis solint reddi eidebe¬
bit necne: ⁊ utrũ ac̾ditoib anħrdita¬

Expanded text:
aeritur, an repetitio sit, ex causa id statuendum Iulianus ait, ne alterius aut neglegentia aut cupiditas huic, qui diligens fuit, noceat. quod si mihi quaeri aut communicandum quod accepisti: et hoc Iulianus ait. apparet autem loqui eum, si ex bonis paternis solutum sit. quid ergo, si aliunde pupillus solverit? reddi ei debebit nec ne? et utrum a creditore an
Abbreviated transcription (Latin):
di possessione mittendum. quã boã
eius possidĩ. hͤadnotandũ ẽe. celsũ
consultũ. nõ delantante sed de absẽ¬
te sdẽ celsus existimat. ¶ Sus aqͦ
hircditatẽ petere uelĩ latitat. com¬
modissime fieri posse. ut in pꝰsẽsioẽ¬

Expanded text:
di possessionem mittendum quam bona eius possideri. hoc adnotandum est Celsum consultum non de latitante, sed de absente. Idem Celsus existimat, si is, a quo hereditatem petere velim, latitat, commodissime fieri posse, ut in posse
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse. nemo enim uidetur frauoaẽ si
sit infraudẽ c̾ditca labeo ait coreuo¬
tancdũ. Si fraudati sũt creditoẽs. quia
pupilli ignorantia q̃ ꝑ etatẽ contĩgit.
eoq uĩe urimur: ¶dmili mõ drãs ⁊ si
cuidoãtũ ẽ. nõeẽ q̃ rerẽdũ ansciente
eo cui cloãtũ ẽ gestũ sit. S hocrãtu
anfraudñtur creditoẽs. necuidetur i¬
iuria affici is qui ig̾rauit. cil lucrũ extor¬
irgnomtes ab eo qui nõ sit soluendo libali¬

Expanded text:
fecisse: nemo enim uidetur fraudare eossit in fraudem creditorum, Labeo ait omnimodo reuocandum, si fraudati sint creditores, quia pupilli ignorantia, quae per aetatem contingit, e iure utimur. Simili modo dicimus et si cui donatum est, non esse quaerendum, an sciente eo, cui donatum, gestum sit, sed hoc tantum, an fraudentur creditores: nec videtur iniuria adfici is qui ignoravit, cum lucrum extorignorantes ab eo qui s
Abbreviated transcription (Latin):
testatois boã uenirẽt᷑.atq si adhita ħr¬
ditas nõ fuiss cͥditõib quoꝙ huiꝰmoĩ
t̾rdis desidantib hocidẽ pr̃adum pu¬
tolicet ipẽ ñdesidauit. ut quasi seꝑa¬
parenti extiñt. cũ eẽt inpubes. dem̃¬

Expanded text:
enirent, atque si adita hereditas non fuisset, creditoribus quoque huiusmodi heredis desiderantibus hoc idem praestandum puto, licet ipse non desideravit, ut quasi sepaparenti extiterit, cum esset impubes, de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uendiderit. consequens eit dicẽ. ũedi¬
tione bonoꝵ secutã. nullius eẽ mom̃ti
¶ Quid sit aut latirare: iudeamus: lati
decausa. ł utiquitiranni credulitatẽ ti¬
tatio creditores frauoet. in ea tm̃erit
causa. nehanc possidi boã eiꝰ po̾siat. ꝗa
nõ hoc animo latitat ut fraudet cre¬
ditoes. animus enĩ laniantis queritur.
excausa.Quid gͦ si cluas causoslaaitan¬
dihabuit. ł plures. infquas ⁊ fraudãdi

Expanded text:
rit, consequens erit dicere venditionem bonorum secutam nullius momenti esse. Quid sit autem latitare, videamus. latitde causa, veluti qui tyranni crudelitatem titatio creditores fraudet, in ea tamen erit causa, ne hinc possideri bona eius possint, quia non hoc animo latitet, ut fraudet creditores: animus enim latitantis quaeritur, ex causa. Quid ergo, si duas causas latitandi habuit vel plures, inter quas etiam fraudandi
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit. ħrs exstiturus nec nesit cau¬
sa cogm̃t̾a ꝑmitti oportebit. boãrei
rei snãde causa possideri ⁊ sutares
urgueat. ł cõdĩtio. boniũ : hoc erit cõ¬
cedñdũ. ut cuãtor cõstrtat᷑ .s. q¬

Expanded text:
tum sit, heres extaturus nec ne sit, causa cognita permitti oportebit bona rei servandae causa possidere, et, si ita res urgueat vel condicio bonorum, etiam hoc erit concedendum, ut curator constituatur
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ is qͣur e confessus ut certã quantita¬
tẽ fateat. S si fundu undicẽ meũ eẽ fo
tuq confessinsis. pin habebns atq sico¬
dicipot̃ in his oĩb sub sequi p̃torẽ uolũ¬
tatemoroĩs diuimarti deb̾e. zoẽ om̃i

Expanded text:
t certam quantitatem fateatur. Sed et si fundum vindicem meum esse tuque confessus sis, perinde habeberis, atque si dodici potest in his omnibus subsequi praetorem voluntatem orationis divi Marci de
Abbreviated transcription (Latin):
tiens pupillus nõdefñdat᷑ a quocũq siue
atutore. ł cuãtore. siue ht̃ tutorẽ pubili¬
lus suie nõ hãt: cetm̃ si existat aliquisqͥ
de fẽclẽ sit pat̾. cessabit reis uande cã pꝰ¬
sessio: ¶ nõ oefendi pupillũ constare deb.
liquerrpͣtori. ut sic ꝑmutat bonoꝵ p̾ sẽ¬
sionẽ hoc aut̃ constare debet. ⁊ sic euocã¬
disimt᷑ adp̃torẽ tutores pupili. ut defẽ¬
danͣt sĩaũt nõ hat᷑ tutores. requirẽdico¬
Enati sunt. ł adfines. ⁊ siqui alu forte sũt
quosiũ simile ẽ oefensionẽ pupille ue.
euocandis ex quirẽdaꝙ defensio. si aut̃ne
suam tułte lã uenĩt: eaue pupilla uiri¬
potẽs fuit. ⁊ rette defendet᷑. eos quiboã
possid̃. depossessione detẽdẽ iubebo¬

Expanded text:
otiens pupillus non defendatur a quocumque, siue a tutore uel curatore, siue habeat tutorem pupillus siue non habeat: ceterum si existat aliquis, qui defendere sit paratus, cessabit rei seruandae causa possessio.Non defendi pupillum constare debet liquereque praetori, ut sic permittat bonorum possessionem. hoc autem constare debet sic: euocandi sunt ad praetorem tutores pupilli, ut defenda‹n›t: si autem non hab‹e›t tutores, requirendi cognati uel adfines et si qui alii forte sunt, quos uerisimile est defensionem pupilli pupillae euocandi exquirendaque defensio. si aut negsuam tutelam uenerit eaue pupilla uiripotens fuerit et recte defendetur: eos, qui bona possident, de possessione decedere iubebo
Abbreviated transcription (Latin):
titet. s illud spectandũ pcp̃ putat: an
adu̾sus eũ solũposse hic uenditionẽ im¬
petrare. adu̾sus quẽ lactitet ¶latitare
aut̃ ẽ. cẽctu aliquo latere que admodũ
factitare ẽ freqñt̃ facẽ. ¶ ad eo at lia¬
titano animũ. ⁊ affectũ occultamis se

Expanded text:
titet: sed illud spectandum Pomponius putat, an aduersus me, eumque solum posse hinc uenditionem impetrare, aduersus quem latitetur.Latitare autem est cum tractu aliquo latere, quemadmodum factitare frequenter facere.Adeo autem latitatio animum et affectum occultantis
Abbreviated transcription (Latin):
da erunt. siuirguens es uuient̃.dilano
dampnũ sit. allatura c̾cñto̾id. Itã aũt̃ uẽdẽ¬
da. ut ꝙ suꝑsuꝑsit furĩoso detur. quia
hominis eĩ status ⁊ habitus apupilli cõdi¬
tione nõ multũ aborret. ꝙ quidẽ nõ ẽ
tare. ⁊ enĩ qui malia ciuite sit. copiãq
sin fanat inpublicoibiq pareat: anlati¬
tet indeam̃: s hodre hoc uire unm. ut
siue quis eodẽ loco agat siue alio. siꝑe¬
lũnas. aut stanones seoccultat. iuidĩla¬
utare. ueteres respondert̃.⁊ pse quẽ
aduesus alter latitare. adusũsalteꝵ

Expanded text:
da erunt, si urgueat aes alienum et dilatio damnum sit allatura creditoribus, ita autem uendenda, ut quod supersit, furioso detur, quia hominis eius status et habitus a pupilli condicione non multum abhorret: quod quidem non est tare. etenim qui in alia civitate sit copiamque sui faciat in publico ibique pareat, an latitet, videamus. et hodie hoc iure utimur, ut sive quis eodem loci agat sive pelumnas aut stationes se occultet, videri latitare veteres responderunt, et posse quem a
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sit mõtuo eo cuidare iꝰ susẽ adlib̾¬
tatem quidẽ ꝑueni: nõ aut̃ ⁊ legatũ
ħbabiturꝰ ẽ ioq ⁊ iulianũ putat ut in
hõccetis legatariis similissit. oiu̾sa
causa ẽ eiꝰ quẽ ħrs ꝓhib cõditioni¬

Expanded text:
tum sit, mortuo eo cui dare iussus est ad libertatem quidem perueniet, non autem et legatum habiturus est: idque et Iulianus putat, ut in hoc ceteris legatariis similis sit. diuersa causa est eius, quem heres prohibet condicion
Abbreviated transcription (Latin):
dare spõdes oem̃ cũ aliũ cͣditorẽ ñ
hab̾ stichũ manu miseit᷑ lib̾tas ꝑ .l. elie
sentiã rescindit᷑ ꝗͣ uisenĩ fuit in pote¬
state titii aut pan philũ oaret. tm̃
quã diu eũ nõdedit quia intĩm moĩ
pꝰ sit nõ sine fraude stiplatoi̾s stichũ
manumisit ꝙsi solũ panphilũ dari

Expanded text:
creditorem non haberet, Stichum manumiserit: libertas per legem Aeliam Sentiam rescinditur. quamuis enim fuit in potestate Titii, ut Pamphilum daret, tamen quamdiu eum non dederit, quia interim mori possit, non sine fraude stipulatoris Stichum manumisit. quod si solum Pamphilum dari
Abbreviated transcription (Latin):
stulari p̾se lex uoluit: Sext̃ ceciliusre.¬
cce ait augustissimũ tp̃s legẽ p̃strosse
alienandis manumittendi sue ẜ uus
finge inquidreã adulterii intra sexage¬
simũdiẽ postolatã que co gnino facile

Expanded text:
stulari posse lex uoluerit.Sextus Caecilius recte ait angustissimum tempus legem praestitisse alienandis manumittendisue seruis. finge, inquit, ream adulterii intra sexagesimum diem postulatam: quae cognitio tam facile
Abbreviated transcription (Latin):
nus de eo lõquinnr qui insubstantia
solum̃ oo ẽ: uno manͣumisso soluẽbo ᷤ nec
aouẽtitii casus conp̾ntandi sũt̃ alioqͥn
qunũ incertũ exsuis ss̃ ꝓmisit. ne¬
facultatib codiellos cõfirifaũ dem̃ cũ
cosiliũ c̃oitoꝵ fraud a doꝵ cepiss lib̾¬
tates codicillis dedit᷑ optineri nõ poͣtit¬

Expanded text:
nus de eo loquitur, qui in substantiasolvendo est, et uno manumisso solvendo est, nec adventicii casus computandi sint: alioquin et qui unum incertum ex sfacultatibus codicillos confirmauit, deinde, cum consilium creditorum fraudandorum cepisset, libertates codicillis dederit, optineri non pot
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ res cc pꝰsessoem uindicata eẽt illũ in
intestato hrs fuit isquiuicit. nã simiu¬
ria iuditis uictus eẽt scͥpt̾ uerꝰhrs exte¬
stam̃to nicħominꝰ eũ paruisse condi¬
tiora eidanclo ⁊ lib̾m fore s uerissimũ
ẽ ꝙ ⁊ aristo celso rescͥpsit pꝰse dare pe¬
cuniã hrdi abintestato scdm qm̃ sẽtẽ¬

Expanded text:
et res contra possessorem iudicata esset, illum in intestato heres fuit is qui uicit: nam si iniuria iudicis uictus esset scriptus uerus heres ex testamento, nihilo minus eum paruisse condicioni ei dando et liberum fore. sed uerissimum est, quod et Aristo Celso rescripsit, posse dari pecuniam heredi ab intestato, secundum quem senten
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to lib̾sissi ẜuus oꝑa ext̾neo dae̾ uis¬
sus eet̃. nullus noẽ ẜ in suas opas dandoli
cuĩã ẜuũ lib̾aret.
taẽ ab hrdib meis peto fidĩꝙ eoꝵ cõmit¬
to ut rationib redoitis stichũ manuit¬
tant quesitum ẽ cũ ampla pecunia ex¬
acta p̃mbrtẽ testatois ĩ cõmissa reuq̃rtt̃
÷ͥ quã dam sũmas acolonis ex actisranoĩb
ñ intu lit̾ hrditatõq spoliauĩt aptisclã
moreis sublatasq suppellectile ⁊ utsie⁊ a
pothecis exaustis. nõ anĩ pͥ ⁊ fidĩ cõmis¬
salib̾tas oebeatur. quã ea q̃mala ranioẽ¬

Expanded text:
stamento liber sit.Si seruus operas extraneo dare iussus esset, nullus nomine serui suas operas dando licuniam seruum liberaret.ta est: 'ab heredibus meis peto fideique eorum committo, ut rationibus redditis Stichum manumittant'. quaesitum est, cum ampla pecunia exacta post mortem testatoris sibi commissa reliquetur et quasdam summas a colonis exactis rationibus non intulerit hereditatemque spoliauerit apertis clam horreis sublatisque supellectili et ueste et apothecis exhaustis: an non prius ei fideicommissa libertas debeatur, quam ea, quae mala ratio
Abbreviated transcription (Latin):
uus habuit ꝓecuniam conditionisof¬
terre nõ pͣ ħt adalienũ enĩ petuliũ uolũ¬
tas defũcti porri nõ potuit. idẽ erit ⁊¬
sicum peculio ẜ uusuemeĩt ⁊ uenditor
fide rupta peculium retinust̃ quã quã
enierẽpito sit actio tm̃ ap̃ empto ẽm
peculium ẜuusnõ habuit:¬
R.⁊.ii. d̾simt̃.Intabulis scdis filium
s uo data lib̾tate substitutũ iure statu¬
libi pͥdñtes munierut ꝙ utilitates re¬
cipit scilicet ut cũ sua causa alienartur
pne patͥs testam̃tũ puer filiꝰ resmoat. q̃¬

Expanded text:
condicionis offerre non possit: ad alienum enim peculium uoluntas defuncti porrigi non potuit. idem erit et si cum peculio seruus uenierit et uenditor fide rupta peculium retinuerit: quamquam enim ex empto sit actio, tamen apud emptorem peculium seruus non habuitionum.In tabulis secundis fili‹o› seru‹um› data liber tate substitutum iure statuliberi prudentes munierunt: quod utilitas recipit, scilicet ut cum sua causa alienaretur, ne patris testamentum puer filius rescindat. q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ oꝑaꝵ. quantitas consumat̃ idẽ dicẽ¬
dũ ẽ siuissũ capuã.ire ⁊ lib̾m eẽ. hrs
ꝓhibeat: ire.tunc enĩ ent lib̾. cũ ꝑue
quis acceꝑit lib̾tatẽ sticꝰ siħrseum
nõ maͣnumi sĩt. lib̾ esto. potĩtur abħr¬
de manumitti nõ cͣc uolũtatẽ testato¬
rͣis adimitit᷑ eilib̾t̾. s nõtã cõminunt
tp̃s exigendᷤ ẽ ut p̃cipitari cogat᷑. ħrs
uł ex pegrinanione celeris fuit ad
manumittẽdũ uł aministratione re
necessalu̾m intermittẽ nec rur sus
tam longũ ut quam diu uiuat ꝓt̾hat᷑
manumissio s moͣdicũ quo modo pͥmũ
tor m̃s siratiom̃ oiligẽt̾ tractasseui

Expanded text:
 quantitas consum‹m›atur. idem dicendum est, si iussum Capuam ire et liberum esse heres prohibeat ire: tunc enim erit liber, cum peruenquis acceperit libertatem 'Stichus, si heres eum non manumiserit, liber esto', poterit ab herede manumitti: non contra uoluntatem testatoris adimitur ei libertus. sed non tam continuum tempus exigendum est, ut praecipitari cogatur heres uel ex peregrinatione celerius reuerti ad manumittendum uel administrationem rerum necessariarum intermittere, nec rursus tam longum, ut, quamdiu uiuat, protrahatur manumissio, sed modicum, quo primum tor meus, si rationes diligenter tractasse
Abbreviated transcription (Latin):
de sit tm̃ supp̃seĩt cõditiõm. statu lib̾i.
⁊ exento quidẽ tenet̃ gralnores aut̃ ⁊
stellionat᷑ cͥm̃ inpͦt᷑ante ei qui siẽn̾s qui¬
dissimulata conditiom̃ statute lib̾tatis
smplicit̃ eũ uen oidĩt ullud tractãtũ ẽ.
alibamo contingat ei quinox ededĩt sta¬
tulibe̾ꝵ.⁊ octauenus putabat lib̾m.⁊ ei
dẽ dicedat. ⁊ sic exstiplꝯtu stichũ deb̃.¬

Expanded text:
liberi? et ex empto quidem tenetur: grauiores autem etiam stellionatus crimen inportant ei, qui sciens dissimulata condicione statutae libertatis simpliciter eum uendiderit.Illud tractatum est, an liberatio contingat ei qui noxae dederit statuliberum. et Octauenus putabat liberari: et idem dicebat et si ex stipulatu Stichum deb
Abbreviated transcription (Latin):
libo expeculio suo gare explendecõdi¬
tioniᷤ causa cõcessũ ẽ ita int̃ p̃taĩ debemꝰ
ut nõ : ex eodare p̾sit. ꝙ ex trapecu¬
liũ ẽ nec me p̃teĩt hosnũmos peculia¬
res pꝰsedici. quãuis sinicħ ptẽa ẜ uushũt

Expanded text:
libero ex peculio suo dare explendae condicionis causa concessum est, ita interpretari debemus, ut non etiam ex eo dare possit, quod extra peculium est. nec me praeterit hos nummos peculiares posse dici, quamuis, si nihil praet
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex cumendas factũ habe̾t. nũquid
gͣ reliquã quid̾ ep̃toi̾ dando ꝑueniat
aolib̾tatẽ. cctera inꝑsona hrelis cõ¬
sistant puto g̾ ⁊ adep̃toẽm r᷑eliquo
solunõm trans mitti. sifeet ut diludat᷑

Expanded text:
ctum habet. num quid ergo reliqua quidem et emptori dando perueniat ad libertatem, cetera in persona heredis consistant? puto igitur et ad emptorem reliquorum solutionem transmitti: si‹c› fiet, ut diuidatur
Abbreviated transcription (Latin):
nauigio detĩorͣ fiat. Si tibi dãni infec¬
cͣautũ ł sansdatũ ẽ. aut ꝑ illud ñ stat
quominus uiriboni arbit̃tu caueat᷑.
ł satis detur. uĩ fieriueto. ¶Lipas flu¬
mmũ publicoꝵ resicẽ muire. utilis¬
simũ ẽ. Sicut gͥ deua publica refitien¬
da int̾dictũ ꝓpoĩtũ ẽ. ita deripa flu¬
minis munienda ꝓponẽdũ fuit. Me¬
rito adicit. dũne obid nauigatio de¬
tĩor fiat. Illa ẽ enĩ sola refectio toł¬
anda ẽ q̃nauigio ñ ẽmpedim̃to. ¶S
aut̃ quiripã uult munire. dedãno
futo debet ł cauẽ ł satis dare. scd̾m
qualitatẽ ꝑsone. ⁊ hoc inẽdicto ex p̃s¬
sum ẽ. ut dani infecti mannos .x. ui¬

Expanded text:
i tibi damni infeccautum uel satisdatum est aut per illum non stat, quo minus uiri boni arbitratu caueatur uel satisdetur, uim fieri ueto'. Ripas fluminum publicorum reficere munire utilissimum est. sicuti igitur de uia publica reficienda interdictum propositum est, ita etiam de ripa fluminis munienda proponendum fuit. Merito adicit 'dum ne ob id nauigatio deterior fiat': illa enim sola ref‹e›ctio toleranda est, quae nauigio non est impedimento. Is autem, qui ripam uult munire, de damno futuro debet uel cauere uel satisdare secundum qualitatem personae: et hoc interdicto expressum est, ut da
Abbreviated transcription (Latin):
iñ fieriueto. Itẽ ut placũ fossã stangnũ¬
int̃dicto ꝓspicit᷑. nequisin flumine
publico nauigare ꝓhibeat᷑ Sicuti uei
qui uia publica ꝓhibeat̃ int̃ dictũ sũp
poitũ ẽ. Itaꝙ hoc quoꝙ ꝓponẽdũ p̃tor
putauit. Si pͥuata sunt sup̃scͥꝑta. int̃¬
dictũ cessat. ¶ac̾ ẽ quiꝑpetuã hat̃ aqͣ¬
stagnantẽ. q̃ quid̃ aqua pleꝵq hieme
cõgit. ¶fossa ẽ receptaculũ aq̃ manu¬
ꝙ facta. possut̃ aut̃ ⁊̃ hec eẽpublica.⁊ñ
publica. splane quila cũ ł stagnũ cõdu¬
xit. si piscari ꝓhbet utile int̃dictum
uectigał fauorẽ int̃dicto eoũ tẽnẽĩ.¬
¶ Si quis uelit int̃dictũ tale mouẽ utlo¬
cuscle pͥmat̃ pecoris appellẽdi grã. nõ
deb audiri.⁊ ita melascͥb̾. Ibidẽ ait: ta¬
le int̃dictũ cõpetẽ. ne cuiuis fiat quo
minus pec̾ ad flñ publicũ ripãue
fluminis publici appellet. Deripa mui¬

Expanded text:
uim fieri ueto. item ut per lacum fossam stagnuinterdicto prospicitur, ne quis flumine publico nauigare prohibeatur: sicuti enim ei, qui uia publica uti prohibeatur, interdictum supra propositum est, ita hoc quoque proponendum praetor putauit. Si priuata sunt supra scripta, interdictum cessat. Lacus est, quod perpetuam habet aqstagnantem, quae quidem aqua plerumque hieme cogitur. Fossa est receptaculum aquae manu facta. Possunt autem etiam haec esse publica. Publicano plane, qui lacum vel stagnum conduxit, si piscari prohibeatur, utile interdictum uectigalis fauorem interdicto eum tueri. Si quis uelit interdictum tale mouere, ut locus deprimatur pecoris appellendi gratia, non debet audiri: et ita Mela scribit. Idem ait tale interdictum competere, ne cui uis fiat, quo minus pecus ad flumen publicum ripamue fluminis publici appell‹a›tur. DE RIPA MU
Abbreviated transcription (Latin):
q sarcire siꝙ pt̾litẽ cõtestaͥt̾a cõtigit.
ꝙ si añlitẽ cõtestatã dap̃nũ cõtigit.tã¬
tum opꝰ restmiere debebit. dãpnũ nõ
sarciet. ¶Celsus scͥbit siquid ipẽ feci qͦ tͥ aq̃ͣ
pliuia noceat. mea in pñsa tollere me

Expanded text:
st litem contestatam contigit: quod si ante litem contestatam damnum contigit, tantum opus restituere debebit, damnum non sarciet. Celsus scribit, si quid ipse feci, quo tibi aqua pluvia noceat, mea impensa tollere me
Abbreviated transcription (Latin):
magna erroganio facta ẽ attam̃ excãpni
infecti stiplatione modatã extimationẽs
faciendã quͥa honestus modus ẜ uand̾ ẽ. ñ
socio nicħ prare debet cũdis reiumo cõ¬
tingit̃ Qd̾ s quia alt̃ eũ p̃sserat. ł one¬
rauat. idcͥcodãpnũ contingit ꝯ̃seqñs ẽ
dicere detrim̃tum hoc quod bñ fino esꝰ
c̃tigit ipsũ sartire debẽ Quod si equalit̾ u¬
tͥusq onĩb p̃ss̾ decidit. rectissime sabmꝰ
dicẽ quia ambo onera ĩposu̾e̾riit. neutͥ
adu̾sus alt̾m cõpetẽ acͥtionẽ ¶Quonẽs
ex dãpͥm̃ infecti plues agt̃ ꝙ meadẽ re

Expanded text:
magna erogatio facta est, attamen ex damni infecti stipulatione moderatam aestimationem faciendam, quia honestus modus seruandus est, socio nihil praestare debet, cum cotigerit. quod si, quia alter eum presserat vel oneraverat, idcirco damnum contigit, consequens est dicere detrimentum hoc, quod beneficio eius contingit, ipsum sarcire debere. quod si aequaliter utriusque oneribus pressus decidit, rectissime Sabinudicere, quia ambo onera imposuerunt, neutri adversus alterum competere actionem. Quotiens ex damni infecti plures agunt, quia in eadem re
Abbreviated transcription (Latin):
non alit allegate possint cãm humanitatiᷤ
sue ꝗͣ si appeuatione int̃posult. NSolĩ pleꝗ¬
q p̃sides renititere udordinem noĩatim. ut
gauim seũi crear̃ magistratũ. ł alius quis
honor. ł mumus meuĩ conferat᷑. utrung. te¬

Expanded text:
non aliter allegare possunt causas immunitatis suae, quam si appellationem interposuerint. Solent plerumque praesides remittere ad ordinem nominatum ut Gaium Seium creent magistratum uel alius quis honor uel munus in eum conferatur. utrum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ diuus pius cassio dextro rescͥpsit ita
rẽ explicari. ut partes ẜuoꝵ qͣuib ꝑfi
dĩ cõmissũ lib̾tas data ẽ iustao p̃tio esti¬
mẽtur. atq ita ẜuus abis qui rogati sut̃
ligati erũnt. siabeamrem ex iudica
dis qm̃ cõpłctẽ m̃tis nõ eẽ affirmatur tͥ
si constrũt ei recte datam ꝑfidĩ cõmissũ
lib̾tatem decretum int̾ponet᷑ quo id
⁊ siquis sine hrde uł alio successore oe¬
cess it qui fidĩ cõmissam lib̾tatem prãe
debẽt adito p̃tore librate prãndam
eẽ censuit senatus ẜ⁊ sifuus hẽs absti

Expanded text:
et diuus Pius Cassio Dextro rescripsit ita rem explicari, ut partes seruorum, quibus per fideicommissum libertas data est, iusto pretio aestimentur atque ita seru‹u›s ab his qui rogati sunt ligati erunt, atque si ob eam rem ex iudicatedis, quem compotem mentis non esse adfirmatur. igitur si constiterit ei recte datam per fideicommissum libertatem, decretum interponetur, quo id et si quis sine herede uel alio successore decesserit qui fideicommissam libertatem praestare debebat, adito praetore libertatem praestandam esse censui
Abbreviated transcription (French):
hiquib lib̾tates excausa fidĩ cõmissipa¬
rari opõtet hocidẽ eit dicendũ ⁊ sisol
sit ħrs institutus quifari nõpot̃ siud pu¬
pillus tutorẽ habrisꝙ nolit adlid̾tatẽ
prandã auctor eẽ.adeo ñdeb mnpedi

Expanded text:
quibus libertates ex causa fideicommissi praestari oportet. Hoc idem erit dicendum et si solus sit heres institutus qui fari non potest. Si uero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem praestandam auctor esse, adeo non debet impedi
Abbreviated transcription (Latin):
Gau cͤassu nõ e recepta sentẽtia.
existimontis ⁊ ħrdi ⁊ le: gatario rẽmit¬
tendã int̾dum pͥis ẜui manunittñdi
necessitatem. siuł usus tm̃ necẽsarius.
eẽt ut eo carere ñ expediri. ułti dispẽ¬
satoĩs pellagoᷤ siue lib̾oꝵ: uł tantũ deli¬
tũ ẽ. ut ultiorẽ mittñda nõ eet lisũ ẽ¬
enĩ ipõsi insuapotestate habiłis: nõ poͣ tu¬
us ent ꝯiscẽoe a causa testam̃ti quĩa

Expanded text:
Gaii Cassii non est recepta sententia existimantis et heredi et legatario remittendam interdum proprii serui manumittendi necessitatem, si uel usus tam necessarius esset, ut eo carere non expediret, ueluti dispsatoris paedagogiue liberorum, uel tantum delictum est, ut ultio remittenda non esset: uisum eenim ipsos in sua potestate habuisse: nam potuissent disc
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰ rescripsit. fidei cominissã libertates
d̾tas neꝙ ȩtate neq conditi̾onȩ neq mo¬
ra nõ pr̃ant̾ium ta out sueredñtium cõ¬
rumpi aut indet̾iorem statũ ꝑouci.
¶Quã quã exirr̃itis codicillis lib̾tate̾ nõ
debeantur attm̃ siħes hoscodicillos fac¬
tõs habuiss ex his queda p̃stĩtit ⁊ẜ nos
prande fidĩ commisselib̾tatis grãmli
b̾tatemorari uoluit adiustam lib̾tatẽ
ui pat̾ris eius oeclarat᷑. dan po¬

Expanded text:
s› libertates neque aetate neque condicione neque mora non praestantium tardiusue reddentium corrumpi aut in deteriorem statum perduci. Quamquam ex irritis codicillis libertates non debeantur, attamen si heres hos codicillos ratos habuit et ex his quaedam praestitit et seruos praestandae fideicommissae libertatis gratia in libertate morari uoluit, ad iustam libertatem diui patris eius declarat. 31 P
Abbreviated transcription (Latin):
uidebit᷑. ut sip̃sens sit manumittẽ cogi
debent. ita eẽ ꝓnuntiet cũq ita pnũ¬
tiass id̾ uiris eit ꝙ. eet̃ si itaut ex fidĩ¬
commissomanu mitti oebuiss manu¬
ñ bñt in iustã camͣ ab sẽtie cũsufficiat. ꝙ ñ ĩ
iaude lib̾tatis absint quo mag̃uideant᷑ ex
iustia causa abeẽ cetm̃ nõ eet̃ necesse.
ut rei .p. causa absint pm̾de alibisido¬
micilium quishabrat alibi petat̃ fidĩ¬
cõmisse lib̾tasib dicẽdũ ẽ ñ ẽ neces seuo¬
cari eũ qui fidĩ cõmissam lib̾tatẽ oebẽ

Expanded text:
 praesens esset, manumittere cogi deberet, id ita esse pronuntiet: cumque ita pronuntiasset, idem iuris erit, quod esset, si ita, ut ex fideicommisso manumitti debuisset, manucum sufficiat, quod non in fraudem libertatis absint, quo magis uideantur ex iusta causa abesse: ceterum non est necesse, ut rei publicae causa absint. proinde si alibi domicilium quis habeat, alibi petatur fideicommissari‹a› libertas, dicendum est non esse necesse euocari eum, qui fideicommissam libertatem deb
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ꝑfimoũ tuũ ire agerelsseat. ꝑte
ñ fieri quomitus mͥ hoẽm herotẽ
hr̃ liceat. ¶Cui illud aut illud stipłat᷑.
tum. anincertũ diebducat mobliga¬
uene.nõ inmerito querit᷑. Nã ⁊ rescer¬
te designãt᷑. uͭt uita ear. potiꝰ pr̃anda¬

Expanded text:
 fundum tuum ire agere liceat' 'per te non fieri, quo minus mihi hominem Erotem habere liceat'.Qui illud aut illud stipulaturtum an incertum deducat in obligationem, non immerito quaeritur: nam et res certae designant
Abbreviated transcription (Latin):
bat ex ep̃lo penus legate. mutius hrdẽ
et enim sidare potuisset penũ necde¬
diss. cõ festim pecuĩam legatã tenĩ scͥp¬
sit. Idꝙ utilitatis causa receptũ ẽ. obde¬
functi uoluntatẽ ⁊ ipius re̾inaturã ¶taq
p̃t sab̾i sententiã recipiᷤ. Stipulatio nõ
aconditione cepit. Belitti si panplulũ

Expanded text:
bat exemplo penus legatae.Mucius etenim heredem, si dare potuisset penum nec dedisset, confestim in pecuniam legatam teneri scripsit, idque utilitatis causa receptum est ob defuncti uoluntatem et ipsius rei natura‹m›. itaque potest Sabini sententia recipi, si stipulatio non a condicione coepit
Abbreviated transcription (Latin):
lło. ħ dõats ñ alit̃ sũmes hodẽm stichũ manumissionis causa¬
stichuꝰ de quo agit᷑ quẽ hacdie tibi doãtio¬
ni causa manumissioĩsq dedi ate hr¬
deq tuo manumissusumdictaq lib̾a¬
pene noĩe .b dari stipulat᷑ ẽ flauiius
hermes spopondit claudius. Quero anfla.¬
uras hermesclaudiũ delib̾tate stichi cõue
penam suꝑ  scͥptã petẽ uoluĩt᷑. claudii
sirs lid̾tatẽ stico pr̃are debet ur pena
libetur. R. p̾sẽ. Itemq̃ro siflauii ber
metis hr̃scũ claudii ħrde excausa supͣscͥ¬
pta nolit agẽ. annicb̾ominꝰ sticho lib̾tas
exconuentione q̃ fuit int̾hermetẽ ⁊ cla¬
udium ut stipłatione sup̃ scͥpta ostẽdit᷑.
abh̃de claudii praĩ debeat. R. cb̃e ¶co

Expanded text:
is causaStichum, de quo agitur, quem hac die tibi donationis causa manumissionisque dedi, a te heredeque tuo manumissus uindictaque libnquaginta dari stipulatus est Flavius Hermes, spopondit Claudius". quaero, an Flavius Hermes Claudium de libertate Stichi convenpoenam supra scriptam petere voluerit, Claudii heres libertatem Sticho praestare possit, ut poena libermetis heres cum Claudii herede ex causa supra scripta nolit agere, an nihilo minus Sticho libertas ex conuentione, quae fuit inter Hermetem et Claudium, ut stipulatione supra scripta ostenditur, ab herede Claudii praestari debeat. respo
Abbreviated transcription (Latin):
atq facto ꝙ finitã ẽ. nulllis ẽ. comeetu¬
re locus. ¶tem ꝗ isu̾lã fieri spopõd̾.
nõutiq conquisitis. undiq fabͥs plu Na¬
rimis oꝑarariis adhibitis festinare de¬
bet. necrur sus utroq aut altõ cõtẽptꝰ

Expanded text:
atque facto finitum est, nullus est coniecturae locus.Item qui insulam fieri spopondit, non utique conquisitis undique fabris et plurimis operis adhibitis festinare debet nec rursus utroque aut altero contentus
Abbreviated transcription (Latin):
incerte ꝑsone facto parere obligmonẽ
possit. ueluti si quis merpitolũ ascendĩt
.x. dare spondes. Siquis ame .x. petierit
tor cbare spondes.cur nõid ẽ tinclote ꝓ¬
missa respõdextur. rõ reodi nõpot¬
¶Nulla ꝓmissio pot̃ consistere que ex
uolintate ꝓmittentis statum capit:

Expanded text:
incertae personae facto parere obligationem possit, ueluti 'si quis in Capitolium ascenderit, decem dare spondes?' 'si quis a me decem petierit, tot dare spondes?', cur non idem et in dote promissa respondeatur, ratio reddi non potest.Nulla promissio potest consistere, quae ex uolun
Abbreviated transcription (Latin):
pritat .s. qͣsi accessiom̃ intelliges eñm
b̾eat᷑ e ffect᷑is hiuuius cõstitutonisille ẽ
ut adhuc hõpeti pꝰsit. St acceptum eipꝰ¬
se ferre credr̃. ⁊ fide ussor ẽ accipieiꝰ
obliganonis noe. Nouari aut̃ ampo̾sit

Expanded text:
cessionem intellegens eum qui iubeat.Effectus huius constitutionis ille est, ut adhuc homo peti possit: sed et acceptum ei posse ferr‹i› creditur et fideiussorem accipi eius obligationis nomine. nouari autem an possit
Abbreviated transcription (Latin):
tio coheret. In hroes tñ transit supła¬
tio obligatio. tnte electionẽ mortuo
stipulatore. ¶Cum stipulam̃ quic quid
te dare. facere oportet. ad ꝙ p̃sentidie
cdum taxat. debetur. instipłatione de¬

Expanded text:
tio cohaeret: in heredes tamen transit obligatio et ante electionem mortuo stipulatore.Cum stipulamur 'quidquid te dare facere oportet', id quod praesenti die dumtaxat debetur in stipulationem de
Abbreviated transcription (Latin):
Parsenĩ aliena deducitꝰ. ut ꝙ extrineo in¬
utilitet supulatꝰ sũñ augeat meã partẽ¬
¶Si stipulatꝰ fũero dete nestẽtuã quecũq
muliebrisẽ darespond̾. magisadm̃¬
tem stipulantis quã adm̃tẽ ꝓmitm̃tis a

Expanded text:
pars enim aliena deducitur, ut quod extraneo inutiliter stipulatus sum, non augeat meam partem.Si stipulatus fuero de te: 'uestem tuam, quaecumque muliebris est, dare spondes?', magis ad mentem sti
Abbreviated transcription (Latin):
Qd sistipulat fuero ꝑte br̃dẽue tuũ ñ
fieri quomins eamaga. Siadu̾su ea fie¬
tum sit tatũ dari. et unus expliũb hr̃di¬
b ꝓmissoris me ꝓlabeat. uerior ẽ sẽ¬
tẽnã existimantium uniꝰ facto omnes
familie łrscde uiditio sartiet dap̃nũ.
¶parte apt peti. Soluiaut nisi totum
nõ pot ueluti cũstipiatus sũ hoẽ c̾tis.
Nãpeticio eius scinditur. Soluiuõnisi
soliclum nõpot̃ Alioquin in diuer sis
hoĩb recte partes soluentur ꝙ nõpo¬
tuit de functꝰ facẽ. ne ꝙ stipulatussi
cũ ex causa euictionis intendimiꝰ. Nam
actois iͦs insolioũ õnũtiadi sũt. om̃s¬
ꝙ debent subsistere ⁊ quolib eiffugiẽ¬
te om̃s tenebunt᷑. s unicuiq ꝓparte

Expanded text:
d si stipulatus fuero: 'per te heredemue tuum non fieri, quo minus eam agam: si aduersus ea factum sit, tantum dari?' et unus ex pluribus heredibus promissoris me prohibeat, uerior e‹s›t sententia existimantium unius facto omnes familiae erciscundae iudicio sarcient damnum.Pro parte autem peti, solui autem nisi totum non potest, ueluti cum stipulatus sum hominem incertum: nam petitio eius scinditur, solui uero nisi solidus non potest. alioquin in diuersis hominibus recte partes soluentur: quod non potuit defunctus facere, ne‹c› quod stipulatus cum ex causa euictionis intendimus: nam auctoris heredes in solidum denuntiandi sunt omnesque debent subsistere et quolibet defugient
Abbreviated transcription (Latin):
ue eñ. nõ obligat᷑. nam dese qnẽq ꝓmin¬
tere oportet. s⁊ qui spõdet dolũ malũ
nubinũ spondr ẜ curaturũ se ut dolus.
dealio sentiã tuꝙ dealio. nichilactum eñ.
ꝙ̃ et iniuditus aristo ẽ fomauit. Seohie
magis ẽ ut ispetius uideatur. dequo
toripotius credñdũ ẽ. aliogum sẽꝑne
gabit sereus cõsẽsisse ẜ Si supulante
me stichum aut pmmphilũ tuunũ datĩa
te spoponcũs. constat nõtẽñ te. nec admͣ¬
ternigatũ eẽ responsũ. Tiuer sa causae.¬

Expanded text:
obligatur: nam de se quemque promittere oportet. et qui spondet 'dolum malum nutiuum spondet, sed curaturum se, ut dolus mde alio sentiam, tu de alio, nihil actum erit. quod et in iudiciis Aristo existimauit: sed hic magis est, ut is petitus uideatur, de quo tori potius credendum est: alioquin semper negabit reus se consensisse.Si stipulante me Stichum aut Pamphilum tu unum daturum te spoponderis, constat non teneri te nec ad interrogatum esse responsu
Abbreviated transcription (Latin):
pulatio facta sit. si fundꝰ uanus dact̾ ñ
erit .c. daĩ. nisi totꝰ det. pena cominit¬
titur.c. necpdẽ parte fundi posse¬
dare. cessante uno. que aomodũ nõ ꝓ¬
dẽ adpignus lid̾andũ parte reditoĩ.
soluere. ¶Quĩ cũq sub conditione ob¬
ligatus curauĩt necõditio existeret i

Expanded text:
anus datus non erit, centum dari?', nisi totus detur, poena committitur centum nec prodest partes fundi tradere cessante uno, quemadmodum non prodest ad pignus liberandum partem creditor‹i› soluere.Quicumque sub condicione obligatus curauerit, ne condicio exsisteret,
Abbreviated transcription (Latin):
utͥusq causa sit. qr nõ potentior sit N¬
qui teneat. quã qui ꝑ sequitur. Indẽ
uideamus in quib ꝑsonis hec constitu¬
tio locumht̃ que inspectio duplex. ẽ.
ut pͥmo queramiꝰ que ꝑsore effiuant
ꝑpetuamꝰ obligationẽ dem̃ quib eã
ꝓclucant. Utiq aut̃ pͥncipalis debitor
anꝑpetuentur dubiũ ẽ. ⁊ põp ꝑpe¬
tuari placet Qr̃ enĩ facto suo fideiꝰ¬
sor suam obligationẽ tollat. cuiꝰ sen¬
tentia uã ẽ. Itaq ꝑpetuatur obligano¬

Expanded text:
utriusque causa sit, quare non potentior sit qui teneat, quam qui persequitur?Nunc uideamus, in quibus personis haec constitutio locum habeat. quae inspectio duplex est, ut primo quaeramus, quae personae efficiant perpetuam obligationem, deinde quibus eam producant. utique autpetuent, dubium est. Pomponio perpetuare placet: quare enim facto suo fideiussor suam obligationem tollat? cuius sententia vera est: itaque perpetuatur obliga
Abbreviated transcription (Latin):
gat infirmũ. antenĩ debeat ꝓmissor.
cõsideramꝰutrũ quẽ admodũ iuen¬
tionẽ attim infaciendo ꝗ accipiẽda sit
qui dari ꝓmisit. addandũ nõ faciẽdũ
tenet᷑ s sisit ꝗd̾res treb humanis.
seddaĩ nõpossit. ut sundꝰ religiosus pu¬
ta. ł sac̃ factus. uł ẜuus manumissus.¬

Expanded text:
em neglegat infirmum, an teneri debeat promissor, considerantibus, utrum, quemadmodum in uinationem attinet, in faciendo accipienda sitqui dari promisit, ad dandum, non faciendum tenetur.Sed si sit quidem res in rebus humanis, sed dari non possit, ut fundus religiosus puta uel sacer factus uel seruus manumissus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ .frum̃tũ ue.
sme qualitate
daĩ sibi stipulat̃. incertum deducit
mobligationẽ. usꝙ ad eo ut siquis ita
stpulatus sit. t ruici africi bonimodios
inueniri pot̃. Quofit ut bomi appellatio
no sit rei certe siggnficatiua.cũ id ꝙ
bono melussit ip̃m quoꝙ bonũ sit:
ãt cũ oportimũ quissmpuat᷑. id stipula ÷
ri ielligͥ. cuiꝰbonitas pͥncipalẽ gradũ
bonitatis ht̃. Que res efsicit ut ea ap¬
pellatione certi si gsicatiua sit ¶fũ¬
oͣi certi siquis nsũ iructũ sti pulad̾ suit.
incertum intelligͥ mobligitione dedu
pisse. hoc enĩ magis iure utimui ¶llud
dubitationẽ recipit. Siquis id ꝙ exaa¬
re tmisa antilla natĩ erit. aut fractꝰ qͥ
infundo tusculano nati er̃ daĩ sibi sti¬
pulatus sit. an incertũ. stiplatus uide

Expanded text:
ue sine qualitate dari sibi stipulatur, incertum deducit in obligationem Usque adeo, ut, si quis ita stipulatus sit 'tritici Africi boni modiosinueniri potest: quo fit, ut boni appellatio non sit certae rei significatiua, cum id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea appellatio certi significatiua sit. Fundi certi si quis usum fructum stipulatus fuerit, incertum intellegitur in obligationem deduxisse: hoc enim magis iure utimur.Illud dubitationem recipit, si quis id, quod ex Arethusa ancilla natum erit, aut fructus, qui in fundo Tusculano nati erunt, dari sibi stipulatus sit, an certum stipulatus uide
Abbreviated transcription (Latin):
łerte ẜ ꝓmissorẽ int̾ p̃tat᷑. Qma stiplatori
libm fuit. uerbalate concipesnecrur sus ꝓ¬
missor feñdus e  sieiꝰ̃ int̾erit lecũs po¬
tius uasis. forte aut hoĩb actum. ¶ Stipu¬
latus si hocmõ fuero simtrabienmũ capi¬
nio recte petam Nam hambigua uer¬
ba sut. sictm exaudiuntur. si pamutabi¬
lit̃ uũm fuit te capitoliũ nõ ascendisse:
obliganones. aut om̃imo nõ differt:¬
toĩb suis. posst̃ ex stpulatu obligari.
si ep̃toĩ stipłanti ꝓmiserat. Post mortẽ¬

Expanded text:
romissorem interpretamur, quia stipulatori liberum fuit uerba late concipere. nec rursum promissor ferendus est, si eius intererit de certis potius uasis forte aut hominibus actum.Si stipulatus hoc modo fuero: 'si intra biennium Capinio recte petam: nam etsi ambigua verba sunt, sic tamen exaudiuntur, si immutabiliter verum fuit te Capitolium non ascendisse. obligationem aut omnino non differttoribus suis possunt ex stipulatu obligari. set, emptori stipulanti promiserant. post morte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisbõcis ee dẽ nõ ex quoloranim ẽ opus
seopost k̃atdas amarta. quianec conue¬
niri añt ħ al cas irartus reus pmntẽoipo¬
tat̃. pane symsolam sultiri quisstiplaiꝰ
sit. nõ ẽ expectandũ ut insula ruat. Sic
deniꝙ agpossit. nec insulam fieriut
tantum tep̃is p̃tereat: quanto in sula fa¬
briacari p̾sit. sedubi um cepit mora fa¬
nende in sulafieri. tc̃ ag dies o̾bligati

Expanded text:
missionis cedere non ex quo locatum est opus, sed post kalendas Martias, quia nec conueniri ante kalendas Martias reus promittendi poterat.Plane si 'insulam fulciri' quis stipulatus sit, non est exspectandum, ut insula ruat, si deinde agi possit: nec 'insulam fieri', ut tantum temporis praetereat, quanto insula fabricari possit: sed ubi iam coepit mora faciendae insulae fieri, tunc agetur diesque obligati
Abbreviated transcription (Latin):
eb ligationẽ chnrare. sequẽtẽ accedẽ.
⁊ parnre fert. si nul respõdeant anse¬
ꝑaum ꝓrriitant. cũ hoc ac̾tũ int̃ eossit.
ut duo reiconstituant̃. neq ullano¬
uano fiet sbi duo rͣei factisut̃. pot̃ ł
abimo eoꝵ solidũ peti. hoc enĩ ẽ eiꝰ du¬

Expanded text:
re et sequentem accedere: et parui refert, simul spondeant an separatim promittant, cum hoc actum inter eos sit, ut duo rei constituantur: neque olla nouatio fiet. Ubi duo rei facti sunt, potest uel ab uno eorum solidum peti: hoc est enim du
Abbreviated transcription (Latin):
mutencdi. siue int̾rogãti spõdetisr. R¬
deant spõdeo. aut spondemꝰ: siuerta m¬
t̃rogniti. spõdes. respõ dissr̃. spondemꝰ
recte obligantur.
tendi. sicuti siab eodem fabro dnorei sti¬
plandi eas dẽ opasstiplent̃. Exc̃crio duo
gunt̃. ⁊ duorei ꝓmittendi fieri.
respõdĩt. uius puto eũ qui introga¬
uit obligũ. neq enĩsubcõditione int̃¬

Expanded text:
ttendi siue ita interrogati 'spondetis?' respondeant 'spondeo' aut 'spondemus', siue ita interrogati 'spondes?' respondissent 'spondemus', recte obligantur. tendi, sicuti si ab eodem fabro duo rei stipulandi easdem operas stipulentur: et ex coguntur et duo rei promittendi fieri. responderit, uerius puto eum qui responderit oblig
Abbreviated transcription (Latin):
.x. dicere credñdũ ẽ. ¶di stipͥuler ali¬
cui cũmea mt̃ eẽt. uideamus. anscipła¬
tio cõmitt̾e t̃.⁊ ait pparcenlus stpulanõẽ
ualere inspetie huimoi. Isqui pupilli
tutelamadmministrare ceꝑat. cessit ad¬
mmnistrationẽ ꝯitutori suo.⁊ stipłatꝰ ẽ
rẽ pupilli saluã foͣre Ait marcellus pꝰ¬
se deiendistiplationẽ ualere. Int̃ ẽ
enim stipulatoris fieri ꝙ stipulat᷑ ẽ:
cũ obligatus sinũs eẽt pupillo. siałtͣ res
cessit̃. ¶diquis miułam faciendã ꝓmisit̃
aut conduxĩt. dem̃ abaliquo in su

Expanded text:
 dicere credendum est.Si stipuler alii, cum mea interesset, uideamus, an stipulatio committetur. et ait Marcellus stipulationem ualere in specie huiusmodi. is, qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est rem pupilli saluam fore. ait Marcellus posse defendi stipulationem ualere: interest enim stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo, si aliter res cesserit.Si quis insulam faciendam promiserit aut conduxerit, deinde ab aliquo insu
Abbreviated transcription (Latin):
mittetur. quẽ admodũ siquis stichum
mortuũ daĩ stipulatus. sidatus nõ eẽt¬
dotẽ dedãt popłaĩ meo glab̾oĩ. is do¬
ro.fecerat eum  ꝓmitte dotẽ simma
tͥmonio decessiss infanti.⁊ deces sat cõ¬
stante matͥmonio. placebat ex stipula¬

Expanded text:
mittetur, quemadmodum si quis Stichum mortuum dare stipulatus, si datus non edotem dederat populari meo Glabrioni Isidoro, fecerat eum promittere dotem, si in matrimonio decessisset, infanti et decesserat constante matrimonio. placebat ex stipul