comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Ita tamen ut unus quis¬
que liberorum nonminus le¬
ge falcidia habeat nisi forte
appareat ingratus. Id autem
quod diximus depatre & matre
teneat & in auo &auia & non
solum filio filiaue propositis
sed etiam nepote nepteue.
CUIUS TEMPORIS COMPU¬
INTIOEX PECTANDASITET
QUODO SUPERFLUA QUANTI¬
TAS DIS TRIBUI DEBEXT
Ced est quaesitum multoties
iniudiciis quotempore com¬
putationem patrimonii pa¬
rentis facere debeamus utrum
co quod dotem uelante nuptias
donationem uel aliam qualem¬
uis liberalitatem ascripsit.
uel dedit uitrico uel nouercae
an magis illud tempus exspecta¬
re opor i& quo parens moria
tur & dicimus euentum inspici
oportere id est illud tempus
quo parens mor tuus est ut se¬
cundum patrimonii quantita¬
tem quod postea inuentum fue¬
rit ita diuisiofiat inter liberos
red eat adliberos qui ex priore
matrimonio nati sunt & pariter
intercos distribuatur. sin autẽ¬
& ex secundo matrimonio libe¬

Expanded text:
accepit, ita tamen, ut unusquisaccepit, ita tamen, ut unusquisque liberorum non minus lege Falcidia habeat, nisi forte appareat ingratus. Id autem, quod diximus de patre et matre, teneat et in avo et in avia, et non solum in filio filiave propositis, sed etiam in nepote nepteve. Cuius temporis computatio spectanda sit, et quomodo superflua quantitas distribui debeat Sed est quaesitum multotiens in iudiciis, quo tempore computationem patrimonii parentis facere debeamus, utrum eo, quo dotem, vel ante nuptias donationem, vel aliam qualemuis liberalitatem adscripsit vel dedit vitrico vel novercae, an magis illud tempus spectari oportet, quo parens mortuus est. Et dicimus, eventum inspici oportere, id est, illud tempus, quo parens mortuus est, ut secundum patrimonii quantitatem, quod postea inventum fuerit, ita divisio fiat inter liberos redeat ad liberos, qui ex priore matrimonio nati sunt, et pariter inter eos distribuatur. Sin autem ex secundo matrimonio libe
Abbreviated transcription (Latin):
lam conferre innouerca filio¬
rum suorum uel ui tricum ul¬
traeam partemq: ad ominũ¬
quem que liberorum ex sub¬
stantia eius peruenerit. Ideoq
siunum filium habeat dimidi¬
am partem eidem filio suo con¬
seru& et alteram dimidiam
patem nouercae uel uitrico
praest&. sin autem duos filios
habeat tertiam tantum modo
portionem bonorum suorum
nouercȩ uel uitrico liceatei prȩs¬
tare. quod sitres habeat filios
quar tam partem siue lit dec&
regulariter tantam partem
liceat & nouercae &uitricoda¬
re quantam singuli liberiha¬
bent sed si intestamento suas
facultates diuidere parens no¬
luerit & nouercae ueluitrico
quidpiam dare uoluerit legati
uel fidei conmissi nomine pari¬
ter substantiam suam diuidañ
ut uitricus uel nouerca unius li¬
beri habeat portionem. haec
siliberissuis non ex disparibus
partibus facultates suas parens
dimisit. Nam sidispares poru¬
oneseis praestiterit necessecst
nouercam ueluitrico illi filio con¬
parari. quiminimam portionem

Expanded text:
iorum suorum, vel vitricum, ultra eam partem, quae ad unumquemque liberorum suorum ex substantia eius pervenerit. Ideoque si unum filium habeat, dimidiam partem eidem filio suo conservet, et alteram dimidiam partem novercae vel vitrico praestet. Sin autem duos filios habeat, tertiam tantummodo portionem bonorum suorum novercae vel vitrico liceat ei praestare Quod si tres habeat filios, quartam partem, si velit, det, et regulariter tantam partem liceat ei novercae vel vitrico dare, quantam singuli liberi habent. Sed et si testamento suas facultates dividere parens voluerit, et novercae vel vitrico quidpiam dare voluerit legati vel fideicommissi nomine, pariter substantiam suam distribuat, ut vitricus vel noverca unius liberi habeat portionem. Haec, si liberis suis non ex disparibus partibus facultates suas parens divisit; nam si dispares portiones eis praestiterit, necesse est novercam vel vitricum illi filio comparari, qui minimam portionem
Abbreviated transcription (Latin):
sens promulgatio iub & optinere
in his tantum casibus qui postcon¬
stitutionem illam contegerunt
quae autem ante eame merse¬
runt antiquo iure dirimantur¬
CHAXXUII SIUENERABILIS LOCUSCUM
VENERABILIALIOLOCORERŨ
IMMOBILIUM PERMUTATI¬
NNEM PACEREMALUERII
siue uenerabilis locus cum alio
uenerabilirerum in mobilium
permutationem faceremaluerit
hoc quoq fieripossit utriq loco
liceat primatibu seius permuta¬
redecr&o tamen prius celebran¬
do cumomni subtilitate & iure¬
iurando apud locorum metro¬
politam rei disceptatione prae¬
cedente ut ipsedeliber & anamba¬
bus partibus prosit permutatio
rerum in mobilium & non indi¬
geat resspeciali diuina pragma¬
tica forma huius autem legis ex¬
cipiatur licentia magna constan¬
tinopolita naecclesia. Nullam
enim remimmobilem alienare
permittitur quem admodum

Expanded text:
sens promulgatio iubet obtinere sens promulgatio iubet obtinere in his tantummodo casibus, qui post constitutionem illam contigerint; qui autem ante eam emerserint, antiquo iure dirimantur. Si venerabilis locus cum venerabili alio loco rerum immobilium permutationem facere maluerit si venerabilis locus cum alio loco venerabili rerum immobilium permutationem facere maluerit, hocque fieri prosit utrique loco, liceat primatibus eius permutare, decreto tamen prius celebrando cum omni subtilitate et iureiurando apud locorum metropolitanum rei disceptatione praecedente, ut ipse deliberet, an ambabus partibus prosit permutatio rerum immobilium, et non indigeat res speciali divina pragmatica forma. Huius autem legis excipiatur licentia magna Constantinopolitana ecclesia; nullam enim rem immobilem alienare permittitur, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
Illud autem certum est quod
mulier siue mobiles siue in mo¬
biles res habeat suas proprias
omnimodo eassine deminuti
riti creditoribus nisi ad hoc
tantum quodheresei ex titerit.
haec autem omnia intellegide¬
bent simulieri doneas faculta¬
tes non habeat namsi in ops
non sit neque dotem dedit gra¬
uareliberos defuncti quartae
partis exactione non deb&
Nam nec maritus quinullam do¬
nationem propter nuptiasde¬
dit aliquid ex substantia suae
uxoris lucrabitur nisi fortele¬
gatum ei relictum erat amuliere
uel mulieriamarito. hocenim
quod relictum est omnimodo
capiat siue in opssit siue non.
quodsi in opi constitutae muli¬
erimaritus legatum reliquid
minoris quantitatis quam por¬
to quar ta faciat suppleatur
CTASCRIPTIOPATRENATISUNT
onstitutio est imperatoris
nostri inundecimo libroco¬
dicis posita quae iub& eum qui
ex liberamatre &ascripticio pa¬
trenatus erat ingenuumesse
camigitur constitutionem prae¬

Expanded text:
Illud autem certum est, quod Illud autem certum est, quod mulier, sive mobiles sive immobiles res habeat suas proprias, omnimodo eas sine deminutioriti creditoribus, nisi ad hoc tantum, quod heres ei exstiterit. Haec autem omnia intelligi debent, si mulier idoneas facultates non habeat. Nam si inops non sit, neque dotem dedit, gravare liberos defuncti quartae partis exactione non debet. Nam nec maritus, qui nullam donationem propter nuptias dedit, aliquid ex substantia suae uxoris lucrabitur, nisi forte legatum ei relictum fuerit a muliere, vel mulieri a marito; hoc enim, quod relictum est, omnimodo capiat, sive inops sit, sive non. Quod si inopi constitutae mulieri maritus legatum reliquit minoris quantitatis, quam portio quarta faciat, suppleatur et adscripticio patre nati sunt Constitutio est imperatoris nostri in undecimo libro Codicis posita, quae iubet eum, qui ex libera matre et adscripticio patre natus est, ingenuum esse. Eam igitur constitutionem prae
Abbreviated transcription (Latin):
CAUUIO NIBUS
ĩI Ciquis iuratus promiserit ob¬
seruaturum se in iudicio de¬
inde ante litis contestationem
imperialem urbem reliquerit¬
& duxeritse. liceatactori & non¬
dum litis contestatione a direiu¬
dicem & dicere tergiuersatio¬
nem rei & siquidem intermagis¬
tratus sit iud ex iubeat omnimo¬
do reum in iudicium duci. sinau¬
tem intermagistratus non sit
sed sit iudex datus ab aliqua potes¬
tate uel &iam ab imperiali iussi¬
one referat hocipsum ut duca¬
tur reus iussum agistratus qui
cum iudicem esse destinauit.
prefiniatur autem certus dies
intraquem si non uenerit reus
& causae disceptio fiat &am eo¬
demreo absente & in possessio¬
nererum cius actormit tatur
idicimus insuperio ribus
mulierem sine dotenup¬
tam & sine causa repudiatam
amarito quar tam partem sub¬
stantiae cius consequiopor te¬
re usque ad centum libra sauri.
hocipsum constituimus id est
utquar tam partem mulierca¬
piat & defuncto marito siue com¬
pleres liberos habeat siue non.

Expanded text:
cautionibus Si quis iuratus promiserit observaturum se in iudicio, deinde ante litis contestationem imperialem urbem reliquerit, et duxerit se, liceat actori et nondum litis contestatione facta adire iudicem, et docere tergiversationem rei. Et si quidem inter magistratus sit iudex, iubeat omnimodo reum in iudicium duci. Sin autem inter magistratus non sit, sed sit iudex datus ab aliqua potestate, vel etiam ab imperiali iussione, referat hoc ipsum, ut ducatur reus iussu magistratus, qui eum iudicem esse destinavit. Praefiniatur autem certus dies, intra quem si non venerit reus, et causae disceptatio fiat etiam eodem reo absente, et in possessionem rerum eius actor mittaturDiximus in superioribus, mulierem sine dote nuptam et sine causa repudiatam a marito quartam partem substantiae eius consequi oportere usque ad centum libras auri; hoc ipsum constituimus, id est, ut quartam partem mulier capiat defuncto marito suo, sive complures liberos habeat, sive non.
Abbreviated transcription (Latin):
lum prae iudicium patiantur
quuam uis tempus statutum
trans actum sit usq couidelic&
donec princeps uacationem
agens senatores conuocauerit.
XCI DEPROUOCXTIONIB
IN AECUPTIA CAREGIONE
PORRECTIS
iab aegrptiaca regione
prouocatio ortasit non ad
imperialem ciuitatem reduca
talem alex andrinae ciuita¬
tis dirimatur sacrum audito¬
rium habentem senteniaeq
augustalis nulla prouocatio
porrigatur. hoc autem dici¬
mus de his causis quae quingen¬
torum aurcorum quantita¬
tem non excedunt.
XCII DEPROUOCATIONI
INASIANAUELPONTICA
REGIONE PORRECTIS

Expanded text:
lum praeiudicium patiantur, lum praeiudicium patiantur, quamvis tempus statutum transactum sit, usque eo videlicet, donec princeps, vacationem agens, senatores convocaverit. De provocationibus in Aegyptiaca regione porrectis Si ab Aegyptiaca regione provocatio orta sit, non ad imperialem civitatem reducattalem Alexandrinae civitatis dirimatur sacrum auditorium habentem, sententiaeque augustalis nulla provocatio porrigatur. Hoc autem dicimus de his causis, quae quingentorum aureorum quantitatem non excedunt. De provocationibus in Asiana vel Pontica regione porrectis
Abbreviated transcription (Latin):
ui antea inurbe constantino¬
politana praefectiuigilum
uocabantur. modo praetores
populi nominantur & seditio¬
nes plebis conpescant & codi¬
cillos honoris adiuina manu
pussimi principis accipiantuil¬
consistorianis uel tribunis uel
ex his quimagistratum in pro¬
uinciis gesserint habeant
autem &unum consiliarium
singuli. & annonarum nomi¬
ne danas aurilibras persingu¬
los annos. Sin autem incendi¬
um inurbe fuerit factum in¬
teresse pretores oport&
uicenos secum habentes milites
& tricenos matricarios.
XXIIII CONSIITUTIO
LXXXUIIII DEAPPELIXTIONIB:
mnis prouocatio siue per
se siue per procuratorem
uel defensorem uel pertuto¬
rem uelit quispiam prouoca¬
re. intra decem dies porrigatur
qua snum erari constitutio
praecepit ex codie quodefinitiua
sententia recitata est.
XC DETONSOLIATIONIBUS
iconsulatio speretur & prin¬
cepsoccupatus non possit se¬
natum ad hocipsum collegere
adlegationes litigatorum ma¬
neant incadem figura & nul¬

Expanded text:
Qui antea in urbe ConstantinoQui antea in urbe Constantinopolitana praefecti vigilum vocabantur, modo praetores populi nominentur, et seditiones plebis compescant, et codicillos honoris a divina manu piissimi principis accipiant, el comitibus consistorianis vel tribunis, vel ex his, qui magistratum in provinciis gesserint. Habeant autem et unum consiliarium singuli, et annonarum nomine denas auri libras per singulos annos. Sin autem incendium in urbe fuerit factum, interesse praetores oportet, vicenos secum habentes milites et tricenos matricarios.ITVTIO XXIV De appellationibus Omnis provocatio, sive per se, sive per procuratorem, vel per defensorem, vel per tutorem, velit quispiam provocare, intra decem dies porrigatur, quos numerari constitutio praecipit ex eo die, quo definitiva sententia recitata est. De consultationibus Si consultatio speretur, et princeps occupatus non possit senatum ad hoc ipsum colligere, allegationes litigatorum maneant in eadem figura, et nul
Abbreviated transcription (Latin):
os qui iussiones superfluas
portant ueluti deaquae¬
ducto demuris depontib
expellat proconsul cappado¬
ciat itnec intima recis ta¬
les superuacuas iussiones con¬
cedantur nisi forte iussionem
pragmaticam habeant. Sin
autem proconsul adiutorium
maiore indigeat. mittat re¬
lationes tam ad inlus trissimũ
praepositum quam ad alios
maxime populiromani
magistratus.
itulus priuatus alienis
cappadociae proconsul & sit
inter spectabiles magistratus.
& si prouocatio contra sententi¬
ameius porrectasit. apud prȩ¬
fectum pretorio &questorem
iudicatur.¬
uod si ex utraque cappado¬
cia iudex datussit. tamex
diuina iussione quam excalcu¬
lo maxime magistratus.
Iudex autem neq spectabilis
sit Neq quantitas causae
quingentos aureos excedat
pro consultalem appellationẽ
recipiat & sacrum habeat au¬
ditorium &sicrimen mouea¬
tur iniudicio eius adtendat
ipseleges & nontimeat neque
cingulum neque dignitatem
neq sacerdotium reorum.
TORIS POPUI

Expanded text:
Eos, qui iussiones superfluas Eos, qui iussiones superfluas portant, veluti de aquaeductu, de muris, de pontibus, expellat proconsul Cappadociae, ut nec intimare eis tales superuacuas iussiones concedatur, nisi forte iussionem pragmaticam habeant. Sin autem proconsul adiutorio maiore indigeat, mittat relationes tam ad inlustrissimum praepositum, quam ad alios maximos populi Romani magistratus. itulos privatos alienis Cappadociae proconsul. Et sit inter spectabiles magistratus. Et si provocatio contra sententiam eius porrecta sit, apud praefectum praetorio et quaestorem inducatur.uod si ex utraque Cappadocia iudex datus sit tam ex divina iussione quam ex calculo maximi magistratus, iudex autem neque spectabilis sit, neque quantitas causae quingentos aureos excedat, proconsul talem appellationem recipiat, et sacrum habeat auditorium. Et si crimen moveatur in iudicio eius, attendat ipse leges, et non timeat neque cingulum, neque dignitatem, neque sacerdotium reorum. toris populi
Abbreviated transcription (Latin):
defensores municipiorur
& ad paritoressuos perquos
suas iussiones a deffectum per¬
duare poterit Sin autem
militibus indigeat ipsimili¬
tes qui incappadocia degent¬
iussionescius impleant. Ita
tamen utneq milites neque
ipse proconsul neq consiliari¬
useius aliquid d&crimenti fa¬
ciat subiectis sed publicis anno¬
nis contentisint. Id eoq & pro¬
priis iumentis propriis que
sumtibus proficiscieosoport&
Iub& autem constitutio tam
scolares homines quam domes¬
ticos in cappa docia degentes
iussiones proconsulis implere
Namsi iussionibus cius non pa¬
ruerint &cingulum & facul¬
tates suas amittunt. Nam &
in eos potesta proconsuli
exhac constitutione data est.
curam autem agere deb&
Nehi quia constantino polita¬
naciuitate descedunt subiec¬
tos lederent. sed &cursus pu¬
blici deb& curam habere
Nam &ueredorum dispositi¬
onem subiuris distinctione
eius constitutio esse iub&
agat autem cura & frumenta¬
riae causae ciuitatis &ope¬
rum publicorum.

Expanded text:
defensores municipiorum defensores municipiorum et apparitores suos, per quos suas iussiones ad effectum perducere poterit. Sin autem militibus indigeat, ipsi milites, qui in Cappadocia degentiussiones eius impleant, ita tamen, ut neque milites, neque ipse proconsul, neque consiliarius eius aliquid detrimenti faciant subiectis, sed publicis annonis contenti sint. Ideoque et propriis iumentis propriisque sumptibus proficisci eos oportet. Iubet autem constitutio tam scholares homines, quam domesticos in Cappadocia degentes iussiones proconsulis implere; nam si iussionibus eius non paruerint, et cingulum et facultates suas amittant, nam et in eos potestas proconsuli ex hac constitutione data est. Curam autem agere debet, ne hi, qui a Constantinopolitana civitate descendunt, subiectos laedant. Sed et cursus publici debet curam habere, nam et veredorum dispositiones sub iurisdictione eius constitutio esse iubet. Agat autem curam et frumentariae causae civitatis et operum publicorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nis nomine. Neq: annonarum
Neq inueste Neq in aliis specie¬
roconsul cappadociae um¬
dicare deb& direpta uel
usurpata aquibus dam tamia¬
ca praedia siuerustica siue ur¬
bana Nulla ei temporali prae¬
scriptione opponenda tempori
enim prolixitas publicononno¬
c&. Inuigilare autem debet
& tributorum ex actionibus
Habeat autem & in sua potesta¬
te omnes siuemilites siue scrini¬
arios tam glorio sissimi prae¬
fecti pretorii quam fortissimi
magistrimilitum siue ciuile
habeat officium siue tamia cũ
cingulum siue dignitatem
tam maiorem quam minorem
siue sacerdossit siue aliud quod¬
cumque priuilegium preten¬
dat. Diligenter autemobser¬
uare deb& ut cannoni carii
quiab in lustrissimo praepo¬
sito mittuntur. Nullum sen¬
tiant lucrum ab aliqua per¬
sona quam ex consuetudine
aliquid accipere soletiessent¬
rocon sulcappa dociae
Tinmunicipiis eius eius dem
prouinciae cui praeest uica¬
rios suosmittere non audeat
Si quidenim ficri uult hab&

Expanded text:
nis nomine, neque annonarum, nis nomine, neque annonarum, neque in veste, neque in aliis specieroconsul Cappadociae vindicare debet direpta vel usurpata a quibusdam tamiaca praedia, sive rustica sive urbana, nulla ei temporali praescriptione opponenda. Temporis enim prolixitas publico non nocet. Inuigilare autem debet et tributorum exactionibus. Habeat autem in sua potestate omnes sive milites, sive scriniarios tam gloriosissimi praefecti praetorii, quam fortissimi magistri militum, sive civile habeat officium sive tamiacum cingulum, sive dignitatem tam maiorem quam minorem, sive sacerdos sit, sive aliud quodcumque privilegium praetendat. Diligenter autem observare debet, ut canonicarii, qui ab inlustrissimo praeposito mittuntur, nullum sentiant lucrum ab aliqua persona, quamvis ex consuetudine aliquid accipere soliti essentroconsul Cappadociae in municipiis eiusdem provinciae, cui praeest, vicarios suos mittere non audeat; si quid enim fieri vult, habeat
Abbreviated transcription (Latin):
magistri periculo comitianae
ad paritionis & tredecim exacto¬
res tredecem magistris quinqua¬
genos solidos praestant. Nemo
autem exactor ultra definitionem
& formam in licite audeat ali¬
quid accipere. alio quin militiȩ
cadat adiutores autem creatio
fiat periculo tredecem magistro¬
rum & aliorum qui post ipsos
sunt si his qui ingraduuocatur
idon eos nonsit. Pro consulau¬
tem cappadociae habeat carru¬
cam argenteam & secures & fal¬
ces &omnia u&era proconsula¬
ria insignia inferre autem
cum o port& & quinquaginta
libras auri uenerabiliaugustȩ
scilic& exiustis ad quisitionibus
ipsum autem proconsulatum
sine pecuniarum dationemacci¬
piat. habeat autem annonarũ
nomine libras uiginti. & consili¬
arius eius aurilibras duas. Ad pa¬
ritio autem eius habeatea quae
ab antiquis temporibus usque
ad hoc tempus habuit. mane¬
at autem & palatinorum scola
quae subcappadocia est in eadem
potestate &ordine & figura
Nihil autem neque consuetudi¬

Expanded text:
magistri periculo comitianae magistri periculo comitianae apparitionis, et tredecim exactores, qui tredecim magistris quinquagenos solidos praestent. Nemo autem exactor ultra definitionem et formam inlicite audeat aliquid accipere, alioquin militia cadat. Adiutoris autem creatio fiat periculo tredecim magistrorum, et aliorum, qui post ipsos sunt, si is, qui in gradu vocatur, idoneus non sit. Proconsul autem Cappadociae habeat carrucam argenteam, et securem, et fasces, et omnia vetera proconsularia insignia. Inferre autem eum oportet quinquaginta libras auri venerabili Augustae, scilicet ex iustis adquisitionibus. Ipsum autem proconsulatum sine pecuniarum datione accipiat. Habeat autem annonarum nomine auri libras viginti, et consiliarius eius auri libras duas, apparitio autem eius habeat ea, quae ab antiquis temporibus usque ad hoc tempus habuit. Maneat autem et palatinorum schola, quae sub Cappadocia est, in eadem potestate, et ordine, et figura. Nihil autem neque consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
ditionem a constanti nopolita
ciuitate fugerunt. Teneride¬
bent a prouinciarum prȩsidi¬
bus & custodiri. Nam &refer¬
redeeis praesides oport&. si
de hissunt quos ut pote seditio¬
sos prescrutantur magistratus
populi romani punire
XXII CONSTITURIO
LXXXII DEOFFICIO PRO¬
CONSULAS CAPPADOCIAE
agistratus cappadociae
omne officium atque
ad paritionem ciuilem & mili¬
tarem habeat sed & in aliis
prouinciis ponticae regionis
constituta tam iaca praedio sub
imperio suo habeat. Nam &
tamiacas possessiones potesta¬
tieius constitutio subicit sum¬
marii quoq: comitianae ad pa¬
ritionis subiecti suntei. utrum¬
q: enim officium proconsuli
cappadociae obtemperare de¬
b&. Nam magistratus cappa¬
dociae proconsul est. & ideo
utraque ad paritio tam comiti¬
anaquam ciuiles proconsula¬
ris appellabitur. utrum que
tamen officium secunalag
ordinem suas proprias ad mi¬
nistrationes habeat. Epitropi
autem &tractae ute non sint
nominentur autem tredecem

Expanded text:
ditionem a Constantinopolitana ditionem a Constantinopolitana civitate fugerunt, teneri debent a provinciarum praesidibus et custodiri; nam et referre de eis praesides oportet, et si de his sunt, quos utpote seditiosos perscrutantur magistratus populi Romani, punire CONSTITVTIO XXII De officio proconsulis Cappadociae Magistratus Cappadociae omne officium atque apparitionem civilem et militarem habeat; sed et in aliis provinciis Ponticae regionis constituta tamiaca praedia sub imperio suo habeat, nam et tamiacas possessiones potestati eius constitutio subiicit. Summarii quoque comitianae apparitionis subiecti sunt ei; utrumque enim officium proconsuli Cappadociae obtemperare debet, nam magistratus Cappadociae proconsul est, et ideo utraque apparitio tam comitiana, quam civilis proconsularis appellabitur, utrumque tamen officium secundum veterem ordinem suas proprias administrationes habeat. Epitropi autem et tracteutae non sint. Nominentur autem tredecim
Abbreviated transcription (Latin):
absentiam. susceptoribus eorũ
inrogaria equum est curare
praeses prouinciae deb&. ne
aliquid tale contingat sed &
si contigerit &iam si in alia pro¬
uincia coloni uel ascripticii
fugierint perpublicas litteras
reducerecos deb&. & hoc non
solum indominicis praedis
obtinebit. sed &iam in priua¬
tis in possessionibus quorum
forte aliqui curahabent siue
quod conductoressunt siue
quod procuratores.¬
X IDEM
iquis alienis agris uelergas¬
terus titulos in posuerint
& nomen suum inscripserint
bonorum publicatione puni¬
antur. unusquisq: autem prȩ¬
ses prauinciae posiquam ad
prouinciam peruenerint con¬
uocaredebent opiscopum &cle¬
rum & primates ciuitauis. &
haec diuina intimare manda¬
ta non solum in metropolitana
ciuitate sed &iam in aliis pro¬
uinciae municipiis. Itaut per
ad paritores insinuentur sine
omnimunicipalium damno.
IDEM
Iemo primatus audeat ar¬
matenere uel gerere hoc
enim solis militibus concessum
est. hii quoq qui propter se¬

Expanded text:
absentiam susceptoribus eorum absentiam susceptoribus eorum irrogari aequum est. Curare autem praeses provinciae debet, ne aliquid tale contingat, sed et si contigerit, etiamsi in aliam provinciam coloni vel adscripticii fugerint, per publicas litteras reducere eos debet. Et hoc non solum in dominicis praediis obtinebit, sed etiam in privatorum possessionibus, quarum forte aliqui curam habent, sive quod conductores sint, sive quod procuratores. Idem Si quis alienis agris vel ergasteriis titulos imposuerit, et nomen suum inscripserit, bonorum publicatione puniatur. Vnusquisque autem praeses provinciae, postquam ad provinciam pervenerit, convocare debet episcopum, et clerum, et primates civitatis, et haec divina intimare mandata non solum in metropolitana civitate, sed etiam in aliis provinciae municipiis, ita ut per apparitores insinventur sine omni municipalium damno. Idem Nemo privatus audeat arma tenere vel gerere; hoc enim solis militibus concessum est. Hi quoque, qui propter se
Abbreviated transcription (Latin):
praesidi uelapparitionieius
facere lic&. Omnes enim omni¬
no praesides annonissuis con¬
tento sesse constitutio iubet¬
on liccat prouinciarum
praesidibus in hisdem pro¬
uincus quas ipsi gubernant
uicarios suos constituere. sod
nec militibus concessum est an¬
garias a prouincialibus petere
uel quaccumq de trimenta eis
facere. sed siquieddamni pro¬
uinciales sentiant. hoc prae¬
seseis desuoresarcire compellit̃¬
IDEMN
iquis iussionem portauerit
pracsidi dereligionibus liccat
cas contemnere: Nam siquid
canonicum accederit. heo
sescum m&ropolitano prouin¬
ciae disponere deb&¬
apituli crimine damnatorum
bona non adiucrum prȩsidis
referri sed co gnatis punitorũ
reddi oport&¬
niusta patrocinia prohibere
quam contemnere praeses
prouinciae deb&¬
lienos colonos siue capite cen¬
sitos nemo suscipere audeat.
sed & si susceperit statim red¬
dat alioquin sinon reddederit
terram desertam propter co¬
lonorum uel ascripticiorum

Expanded text:
praesidi, vel apparitioni eius praesidi, vel apparitioni eius facere licet. Omnes enim omnino praesides annonis suis contentos esse constitutio iubeton licet provinciarum praesidibus in hisdem provinciis, quas ipsi gubernant, vicarios suos constituere, sed nec militibus concessum est angarias a provincialibus petere, vel quaecumque detrimenta eis facere, sed si quid damni provinciales sentiant, hoc praeses eis de suo resarcire compellitIdem Si quis iussionem portaverit praesidi de religionibus, liceat ei eam contemnere; nam quid canonicum acciderit, hoc praeses cum metropolitano provinciae disponere debapitali crimine damnatorum bona non ad lucrum praesidis referri, sed cognatis punitorum reddi oportniusta patrocinia tam prohibere, quam contemnere praeses provinciae deblienos colonos sive capite censitos nemo suscipere audeat, sed et si susceperit, statim reddat; alioquin si non reddiderit, terram desertam propter colonorum vel adscripticiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Nam siquid tale fecerint
desua substantia tributa fisco
reddere conpelluntur¬
DEM
raeses prouinciae non deb&
permittere. tributorum ex¬
actoribus aliter tributa exigere
Nisi prius delarauerint iuge¬
rorum quantitatem. & proqui¬
bus praediis & in quibus speciebus
ex actiofit. quod si de tributis
aliqua dubitatio emerserit cen¬
suales quidem faciant expositi¬
ones cum omni subtilitate. re¬
ferantur autem ante glorio¬
sissimum protempore pre¬
fectum pr&orio. &peram¬
plissimum iudicium eius causa
dubia dirimatur. Debeat au¬
tem praeses prouinciae cogere
censuales &iam ut trans latio¬
nis faciant distractorum prae
les trans lationem facere disstu¬
lerint quod emptores in opes
esse putant. & cius reidiscep¬
tatio prasidialiserit. & sidubi¬
t&ur utrum emptor idoneus
sit annon uenditor autem pa¬
ratussit poriculosuo trans latio¬
nem uenditi praediifieri audiri
ro fectiones praesidum non
oport& damnosas prouincia¬
libusesse Namnec angarias

Expanded text:
ant; nam si quid tale fecerint, ant; nam si quid tale fecerint, de sua substantia tributa fisco reddere compellanturdem Praeses provinciae non debet permittere tributorum exactoribus aliter tributa exigere, nisi prius declaraverint iugerorum quantitatem, et pro quibus praediis, et in quibus speciebus exactio fit. Quod si de tributis aliqua dubitatio emerserit, censuales quidem faciant expositiones cum omni subtilitate, referatur autem apud gloriosissimum pro tempore praefectum praetorio, et per amplissimum iudicium eius causa dubia dirimatur. Debet autem praeses provinciae cogere censuales etiam, ut translationes faciant distractorum praedles translationem facere distulerint, quod emptores inopes esse putant, et huius rei disceptatio praesidalis erit, et si dubitetur, utrum emptor idoneus sit, an non, venditor autem paratus sit periculo suo translationem venditi praedii facere, audiri Profectiones praesidum non oportet damnosas provincialibus esse. Nam nec angarias
Abbreviated transcription (Latin):
sub ministrat.
rae ses prouinciae fidem pu¬
blicam non passim cuiq pręs¬
onsuetu denarias iussio¬
nes ex quocumq iudicio
procedentes prouinciarum
praesides non recipiant ueluti
depublico aquae ducto. depor¬
tũ deiteneribus muniendis
depontibus. deimaginibus
demuris. de aedium excidio
ut pute inpublico aedificata¬
rum. Iub& autem nullamra¬
cieam habere praesides pro¬
uinciarum huiusmodiiussi¬
onum nisi diuinam pragma¬
ticam sanctionem intin.aue¬
rit. Posteaque indicare prȩ¬
sidem oport& persuam rela
sed & contemnare cum qui in¬
traterminos sanctorum sit &
exequi abeo. Ita tamen ut con¬
petentem honorem sc̃orum
termins conseru&.¬
ermini scõrum non pro¬
sunt neq homicidis neq
adulteris neque raptoris uir¬
ginum sed & siquis tributa
fisco debeat poterit intra sanc¬
torum terminos aboo exigi
publicum debitum ut tam cco¬
nomi quam defensores ecclesia¬
rum adhoc subueniant praese¬
dimagis quam debitoremeripi¬

Expanded text:
subministrat. subministrat. raeses provinciae fidem publicam non passim unicuique praesonsuetudinarias iussiones ex quocumque iudicio procedentes provinciarum praesides non recipiant, veluti de publico aquaeductu, de portu, de itineribus muniendis, de pontibus, de imaginibus, de muris, de aedium excidio, utpote in publico loco aedificatarum. Iubet autem nullam rationem habere praesides provinciarum huiusmodi iussionum, nisi divinam pragmaticam sanctionem intimaverint, posteaque indicare praesidem oportet per suam relaSed et condemnare eos debet, qui intra terminos sanctorum sint, et exigere eos, ita tamen, ut competentem honorem sanctorum terminis conserTermini sanctorum non prosunt neque homicidis, neque adulteris, neque raptoribus virginum. Sed et si quis tributa fisco debeat, poterit intra sanctorum terminos ab eo exigi publicum debitum, ut tam oeconomi quam defensores ecclesiarum ad hoc subveniant praesidi magis, quam debitorem eripi
Abbreviated transcription (Latin):
posse perprouinciarum prȩ¬
sides iniuste conuersari
tionem piissimo principi.
Nam nec diuinam pragmati¬
cam formam temere eum ad¬
mittere constitutio permit¬
tit. Deb& autem & inoperi¬
bus publicis suam diligentiam
atq instantiam praeses osten¬
dere. Nam & patresciuita¬
tum aedificationes publicas
cogeredeb& construere. Om¬
nes autem milites qui in eadem
prouincia sedent imperio prȩ¬
sedis subici constitutio praecȩ¬
pit. Nam & castigare eos de¬
linquentes prȩsidilic&¬
iquis crimine inligatus in
iudicio praesedis adductus
fuerit & nealiquid cognosca¬
tur priuilegio dignitatis uel
militiae usus fuerit. praeses
prouinciae non recipiateum.
Qui enim priui legium adre¬
mouenda crimina prae tendit
a praeside ad mitti non deb&
ad paritores quoq refrenare
praesidem oport&. & si iniuri¬
ose conuersari uoluerint non
permittere sed & consiliarium
&omnes homines suos puris¬
simos habeat. ut his tantum
contentisint quac eis publicus

Expanded text:
posse per provinciarum praeposse per provinciarum praesides iniuste conversaritionem piissimo principi; nam nec divinam pragmaticam formam temere eum admittere constitutio permittit, Debet autem et in operibus publicis suam diligentiam atque instantiam praeses ostendere, nam et patres civitatum aedificationes publicas cogere debet constituere. Omnes autem milites, qui in eadem provincia sedent, imperio praesidis subiici constitutio praecipit, nam et castigare eos delinquentes praesidi lici quis crimine illigatus in iudicio praesidis productus fuerit, et ne aliquid de eo cognoscatur, privilegio dignitatis vel militiae usus fuerit, praeses provinciae non recipiat eum; qui enim privilegium ad removenda crimina praetendit, a praeside admitti non debet. Apparitores quoque refrenare praesidem oportet, et si iniuriose conversari voluerint, non permittere. Sed et consiliarium et omnes homines suos purissimos habeat, ut his tantum contenti sint, quae eis publicum
Abbreviated transcription (Latin):
aec constituuo hab& in¬
scriptionem mandata princi¬
pis dispon& autem quales
esseoport& prouinciarum
praesides & interdiciteis ali¬
quid a subicctis lucrari quasi
publicis annonis sufficientibus
eis Nam & tributa exigero
& requirere ne forte fiscus
deminutione aliqua passus est
Oport& autem & causa priua¬
torum cum aequitate eos au¬
dire & uiliores quidem dirimere
sine scriptis. & non concedere
inigatores ultra quae constitu¬
tonibus continentur in iudici
umpendereSin autem uiles
sint litigatores & sine aliqua
expensacausas eorum cognos¬
cere praesidem oport&. si
enim hae comnia cumomni pu¬
ritate fiant. Nec facile in con¬
stantinopolitanam ciuitatem
pro uinciales concurrunt.
Nam & sicucurrerint cumper
magistratus prouinciales
nihil steterit. Nullum respon¬
sumimp&rabunta principe
lub& autem consitutio exa¬
gentes inrebus uelalios quos¬
cumq: quia constantinopolita¬
naciuitate iussiones maiorim
iudicium portant prohiberi

Expanded text:
aec constitutio habet inscriptionem: mandata principis. Disponit autem, quales esse oportet provinciarum praesides, et interdicit eis aliquid a subiectis lucrari, quasi publicis annonis sufficientibus eis, nam et tributa exigere et requirere debent, ne forte fiscus deminutionem aliquam passus sit. Oportet autem et causas privatorum cum aequitate eos audire, et viliores quidem dirimere sine scriptis, et non concedere litigatores ultra ea, quae constitutionibus continentur, in iudicium expendere. Sin autem viles sint litigatores, et sine aliqua expensa causas eorum cognoscere praesidem oportet; si enim haec omnia cum omni puritate fiant, nec facile in Constantinopolitanam civitatem provinciales concurrent, nam et si concurrerint, cum per magistratus provinciales nihil steterit, nullum responsum impetrabunt a principe. Iubet autem constitutio et agentes in rebus, vel alios quoscumque, qui a Constantinopolitana civitate iussiones maiorum iudicum portant, prohiberi
Abbreviated transcription (Latin):
periora praecepta ualebunt
quae in primocapite dicta sunt
Namsi post biennium in licitis nup¬
tiis aliquis permanserit poenis
inprimo capite dictis subicitur.
Idemq dicimus & si ante bienni¬
iquis ne fariuan & incestum
Satq damnatum matrimoni¬
um contraxerit. liberosautẽ
exlegitimo priore matrimo¬
nio non habuerit statim suis
publicationem autem &cingu¬
lisui patiatur amissionem & ex¬
ilio puniatur quod siuilior sit
&corporales quaestiones sub¬
sistat. &uxor cius contraleges
nupta easdem poenas patiatur
scilic& sinulla iusta excuse tur
ignorantia
nuptias. Nam biennii indulgen¬
tia illis praestita est. quilam con¬
traxerunt contraleges matri¬
monia ut intrabiennium sepa¬
rentur. quod sinon fuerint
separati sedper seuera uerint in
toto biennio. poenis primi capi¬
tis subiciuntur¬
iquis cum muliere consuetudi¬
nem habuerit cuius nuptiae
interdictae non sunt & liberos
exilla procreauerit Posteaq
instrumenta dotalia conposue¬

Expanded text:
periora praecepta valebunt, periora praecepta valebunt, quae in primo capite dicta sunt. Nam si post biennium in inlicitis nuptiis aliquis permanserit, poenis in primo capite dictis subiicitur. Idemque dicimus, et si ante biennii quis nefarium et incestum atque damnatum matrimonium contraxerit, liberos autem ex legitimo priore matrimonio non habuerit, statim suis publicationem autem et cinguli sui patiatur amissionem, et exsilio puniatur. Quod si vilior sit, et corporales coërcitiones subsistat, et uxor eius contra leges nupta easdem poenas patiatur, scilicet si nulla iusta excusetur ignorantianuptias, nam biennii indulgentia illis praestita est, qui iam contraxerunt contra leges matrimonia, ut intra biennium separentur. Quod si non fuerint separati, sed perseveraverint in toto biennio, poenis primi capitis subiicianturSi quis cum muliere consuetudinem habuerit, cuius nuptiae interdictae non sunt, et liberos ex illa procreaverit, posteaque instrumenta dotalia composue
Abbreviated transcription (Latin):
in autem liberisint ei qui in¬
cestas contraxerit nuptias.
illi autem liberi legitimi sint
quod forte exalio matrimonio¬
legitimo procreati sunt patris
sui iurisfiant & paternas accipi
ant facultates. sic tamen ut patri
suo alimonias praebeant & quae
necessaria sunt administrent
haec autemomnia ualeant post
biennium quam haec constitutio
fuerit intima. Nam intrabien¬
nium omnes quidem in licitas
nuptias siquae contractae sunt
dissolui consintutio iub& sinepoe¬
naeorum quinuptias inlicitas
contraxerunt. liberis autem qui
ex huiusmodimatrimoniis sint.
trespartes bonorum praestare
gratisint tales liberi &alii liberi
legitimi non sint. Nam siliberi
legitimi sint tuncquar tam par¬
tem fiscus capiat. c&era autem
bona interse legiumi liberi &
hu quiex inlicito matrimonio
nati sunt partiantur. tam extes¬
tamento quam ab intestato. mu¬
lier autem quae contralegesnup¬
sit suam dotem tantum accipiat.
sed haec omnia intra biennium
ualeant. nam post biennium su¬

Expanded text:
in autem liberi sint ei, qui incestas contraxerit nuptias, illi autem liberi legitimi sint, quod forte ex alio legitimo matrimonio procreati sunt, poena patris, sui iuris fianant facultates, sic tamen, ut patri suo alimonias praebeant, et quae necessaria sunt, administrent. Haec autem omnia valeant post biennium, quam haec constitutio fuerit intimata, nam intra biennium omnes quidem illicitas nuptias, si quae contractae sint, dissolui constitutio iubet sine poena eorum, qui nuptias inlicitas contraxerunt. Liberis autem, qui ex huiusmodi matrimonio nati sunt, tres partes bonorum paternorumgrati sint tales liberi, et alii liberi legitimi non sint; nam si liberi legitimi sunt, tunc quartam partem fiscus capiat, cetera autem bona inter se legitimi liberi, et hi, qui ex inlicito matrimonio nati sunt, partiantur tam ex testamento quam ab intestato. Mulier autem, quae contra leges nupsit, suam dotem tantum accipiat. Sed haec omnia intra biennium valeant, nam post biennium su
Abbreviated transcription (Latin):
iquis rustico mutuauerit ter¬
ram eius inpignus acceperenon
audeat. usuram autem sumere
eum aequum est. siquidem ari¬
dos fructus mutuauit octauam.
sinautem solidosmutauerit se¬
liquam annuam persingulos
aureoscapiat. donec scilic& to¬
tum quod debitor fuerit ad ebi¬
tores solutum.

Expanded text:
quis rustico mutuaverit, terram eius in pignus accipere non audeat, usuram autem sumere eum aequum est, si quidem aridos fructus mutuaverit, octavam; sin autem solidos mutuaverit, siliquam annuam per singulos aureos capiat, donec scilicet totum, quod debetur, fuerit a debitore solutum.
Abbreviated transcription (Latin):
tiones usq addecem auri libras
CONTRASENTENTIAS.
SpeCrAbilium iar
PORRECLIS
in autem antedictis spocta¬
bilibus procon sulibus uel
aliis huiusmodi iudicibus
porrigatur appellatio in his¬
scilic& ausis inquibus ipsi prin¬
cpaliter iudicant. Tunc apud
praefectum praetorio & quaes¬
torem causa audiatur utroq
officio obsequente id est tam
acrorum sciriniorum quam
prefecti officii
EEDCAPPELLXTIONI¬
NUS ADSPECTABILES
UIDICES INTRO DUCENDIS
ETEXORCENDIS
llud autem quod diximus deap¬
pellationibus apud proconsules
inducendis non sine distinctio¬
ne est Namsiquidem non spec¬
tabilessint hic contra quos ap¬
pellatio porrecta est & adiuina
iussione uelab aliis magistrati¬
bus iudices consttuti fuerunt.
Tunc pro consules appellationem
audiant. sin autem illos tressint
a quibus appellatum est prouoca¬
tio exercerideb & in constantino¬
politanaciuitate secundum u&e¬
rem consu&udinem cuiuscumes
quantitatis sit omnibus c&eris le¬
gibus quae de appellationibus po¬

Expanded text:
s decem auri libras contra sententias spectabilium iudicum porrectis Sin autem antedictis spectabilibus proconsulibus, vel aliis huiusmodi iudicibus porrigatur appellatio, in hisscilicet causis, in quibus ipsi principaliter iudicant, tunc apud praefectum praetorio et quaestorem causa audiatur utroque officio obsequente, id est, tam sacrorum scriniorum, quam praefecti officio. De appellationibus contra spectabiles iudices introducendis et exercendis Illud autem, quod diximus de appellationibus apud proconsules inducendis, non sine distinctione est. Nam si quidem non spectabiles sint hi, contra quos appellatio porrecta est, et a divina iussione, vel ab aliis magistratibus iudices constituti fuerint, tunc proconsules appellationem audiant. Sin autem inlustres sint, a quibus appellatum est, provocatio exerceri debet in Constantinopolitana civitate secundum veterem consuetudinem, cuiuscumque quantitatis sit, omnibus ceteris legibus, quae de appellationibus po
Abbreviated transcription (Latin):
frustra fecerit hoccalculo iu¬
dicis eidem reo praestetur sa¬
cramento tameneius legitima
taxationemoderato haccenim
si ita custo diantur iam de si¬
nunt homines in alienam lu¬
dere uitam &ideo in locis con¬
potentibus hacc poena peru¬
territi litigabunt iro ed¬
Volentatioros qui in constan¬
Otino politanam ciuitatom
homines trahere uolunt
quos ob noxiossibi dicunt fede¬
iussoresdare. poenam pro¬
mittere peragendi litigicau¬
sa & quod omnibus modis un¬
cant & sic permit tuntur a
prouincia in urbem imperia¬
lom quossibi reo sesse putant
abstrahere cum autemabali¬
a prouincia in aliam prouinci¬
am exhiberireos actores de¬
siderabant sine fide iussione
hocimpe trabant. sed noster
imperator hac promulgatio¬
ne constituit ut nec abal
prouincia in aliam ex libitior¬
corum sine fide iusione fiat¬
& neque magisiratosamplis¬
simos neque glorio ssimum

Expanded text:
frustra fecerit, hoc calculo iufrustra fecerit, hoc calculo iudicis eidem reo praestetur, sacramento tamen eius legitima taxatione moderato. Haec autem si ita custodiantur, iam desinent homines in alienam ludere vitam, et ideo in locis competentibus hac poena perterriti litigabunt. IdSolent actores, qui in Constantinopolitanam civitatem homines trahere volunt, quos obnoxios sibi dicunt, fideiussores dare, et poenam promittere peragendi litigii causa, et quod omnibus modis vincant, et sic permittuntur a provincia in urbem imperialem, quos sibi reos esse putant, abstrahere. Cum autem ab alia provincia in aliam provinciam exhiberi reos actores desiderabant, sine fideiussione, hoc impetrabant. Sed noster imperator hac promulgatione constituit, ut nec ab alia provincia in aliam exhibitio reorum sine fideiussione fiat, et neque magistratus amplissimos, neque gloriosissimum
Abbreviated transcription (Latin):
VMIRETRAHEN DISEXDIVI¬
NONOTO UEHIUSSIONE
Niqui sex diuina iussione sui
scriptis habita uel ex calcu¬
lo magistratus aliquem conue¬
norit ut in aliis locis ex hibeat
aut sistat. Ideoq & cautionem
abeo exigerit quod intracer¬
tum tempus iniudicium disti¬
natum uenturussit posdeaq
tempus quidem certum trans¬
actum fuerit : & hisquidem qui
cautionem exposuit prȩposit.
aduer sariu sautem eius idest
actor absit. & decemdies post
certum tempus transierint
licat reo praesente absente
actore intrare ante iudicem¬
& ostendere suam praesentiam
& actoris absontiam & statim
obseruationem iudicii ab sol¬
uatur. Itatamen ut sacramen¬
tum praestet de inpensis quas
inpendit tam in profectione
quam in pere grinationem suã
& in tanta quantitate iudex ac¬
torem ondemn&. Cum autẽ
soleant exacutores lm̃um &iã
.ab actoribus cautiones exigero
quod omnimodo per agant
lunniam passo primum qui¬
dem poenam cautionisabac¬
tore pracstare de inde si quid
plus sit in impensis quasreus

Expanded text:
um retrahendis ex divino nutu, vel iussione Si quis ex divina iussione in scriptis habita, vel ex calculo magistratus aliquem convenerit, ut in aliis locis exhibeat aut sistat, ideoque et cautionem ab eo exegerit, quod intra certum tempus in iudicium destinatum venturus sit, posteaque tempus quidem certum transactum fuerit, et is quidem, qui cautionem exposuit, praesto sit, adversarius autem eius, id est, actor absit, et decem dies post certum tempus transierint, liceat reo praesenti absente actore intrare apud iudicem et docere suam praesentiam et actoris absentiam, et statim observatione iudicii absoluatur, ita tamen, ut sacramentum praestet de impensis, quas impendit tam in profectione, quam in peregrinatione sua, et in tantam quantitatem iudex actorem condemnet. Cum autem soleant exsecutores litium etiam ab actoribus cautionem exigere, quod omnimodo peragant tutio calumniam passo primum quidem poenam cautionis ab actore praestari, deinde si quid plus sit in impensis, quas reus
Abbreviated transcription (Latin):
ostensus huiusmodi portionem
excludenduserit. In hocenim
tantum modo casu ius electionis
parenti conceditur. ingratum
autem intellegere debemus
qui circa patrem & matrem
decesserit.¬
U QUIQUA CUEAD SOCUN¬
DAS MICRAUERIT NUPII¬
ASNON HABEXT LICENTIAM
IIBERALIIATEM ULLAM
CON PERREIN NOUERCAM

Expanded text:
ostensus huiusmodi portione ostensus huiusmodi portione excludendus erit. In hoc enim tantummodo casu ius electionis parenti conceditur. Ingratum autem intelligere debemus eum, qui circa patrem et matrem decesserit. Qui quaeve ad secundas migraverit nuptias, non habeat licentiam liberalitatem ullam conferre
Abbreviated transcription (Latin):
at ecco in hoccasu si diremto
tribus liberis super stitibus
&unus ex his decesserit par¬
teintantum mulier plenoiu¬
re possidebit. & alienare fir¬
miter poterit quantam mors
filii lucrari eampatitur. & ex
tertia portione quac illo ca su
continetur quilo cum hab&
si liberi superstites non sint id
est ut tertiam portiunculam
tertiae partis mater lucre tur
eamque firmiter alienet. In
c&eris autem porciunculis inu¬
tilissit alienatio quod siconti¬
gerit omnes libero smori sine
liberis necesseest totam porti¬
onem tertiam matrem habe¬
re quam habuiss& siabinitio
nullis liberis super sutibus pri¬
ores nuptiae solutae fuissent
ex hisigitur illudapparet quod
alienatio a parente facta inter¬
im insuspenso est. propar te
quidem ualer uno filio de func¬
to proparte autem in suspen¬
soesse ut siomnes liberimori¬
antur tota tertia portione
firmiter alienata fuisse uidea¬
tur illud indubitatum est quod
filius ingratus circa parentem

Expanded text:
at. Ecce in hoc casu si diremptoat. Ecce in hoc casu si diremptotribus liberis superstitibus, et unus ex his decesserit, partem tantam mulier pleno iure possidebit, et alienare firmiter poterit, quantam mors filii lucrari eam patitur ex tertia portione, quae illo casu continetur, qui locum habet, si liberi superstites non sint, id est, ut tertiam portiunculam tertiae partis mater lucretur, eamque firmiter alienet, in ceteris autem portiunculis inutilis sit alienatio. Quod si contigerit omnes liberos mori sine liberis, necesse est totam tertiam portionem matrem habere, quam habuisset, si ab initio nullis liberis superstitibus priores nuptiae solutae fuissent. Ex his igitur illud apparet, quod alienatio a parente facta interim in suspenso est, et potest pro parte quidem valere uno filio defuncto, pro parte autem in suspenso esse, ut si omnes liberi moriantur, tota tertia portio firmiter alienata fuisse videatur. Illud indubitatum est, quod filius ingratus circa parentes