comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq ibi aliquãtũ temporis
moraret᷑ egritudĩe decubuit.
In ip̃a tñ ualitudĩe turonis
delatus apud sancti martini
memoriam orauit. Inde cũ
parisius uenisset. uni kl. octobr̃
diem obiit. Cuiꝰ corpus in¬
basilica sct̃i diguisii martiris
humatũ est. Filii uo eius
karolus et karlomãnꝰ cõsensu
om̃i fiancorũ reges creati. et
karolus nouiomo ciuitate. kar

Expanded text:
Cum que ibi aliquantum temporis Cum que ibi aliquantum temporis moraretur, aegritudine decubuit; in ipsa tamen valitudine Turonos delatus apud sancti Martini memoriam oravit. Inde cum ad Parisios venisset, VIII. Kal. Oct. diem obiit. Cuibasilica beati Dionisii martiris humatum est. Filii vero Karlus et Karlomannus consensu omnium Francorum reges creati, et Karlus in Noviomo civitate, Kar
Abbreviated transcription (Latin):
Ex pipinꝰ cũ pͥmũ
ad bellũ gerendum¬
tempus cõgruũ ẽẽ uideret.
euocato undiq ex̾citu ad
xanctonitã ciuitatẽ cõtendit
Capto q in itmere rumstãto
cũ ad urbem p̃dictã uenisset
mater et soror et neptes
uuarfarii ducis ad cõspectũ
eius adducte sũt. Quas cũ
pie susceptas ẜuari iussisset
ad garonniã fluuiũ ꝓficiscit᷑
ubi ei euronuicus cum alia
p̃dicti ducis sorore occurrit
in loco qui mõtes uocatur.
seseq et illã regi tradidit.
Rebus igit᷑ aliquot propere
gestis rex reuertit᷑ et in ca¬
stello qui dr̃ fels pascha cele¬
milia sua iterũ ad urbẽ xan¬
ctonicã uenit. dimissa qz ibi
uxore et familia cũ om̃ib
copus ad ꝑsequendũ uuarfa¬
riũ ducem animũ intendit.
nec pͥus destitit ꝙͣ aut caꝑet
aut int̾ficeret rebellantẽ.
Interfecto igit᷑ duce uuarfario
in territorio petragorico cõfe¬
ctoqz ut sibi uidebat᷑ aqͥtamco
bello xanctonas reuersus est

Expanded text:
ex Pippinus, cum primum ex Pippinus, cum primum ad bellum gerendumtempus congruum esse videret, evocato undique exercitu, ad Santonicam civitatem contendit. Captoque in itinere Rimistaino, cum ad urbem praedictam venisset, mater et soror et neptes Waifarii ducis ad conspectum eius adductae sunt. Quas cum pie susceptas servari iussiset, ad Garonnam fluvium proficiscitur, ubi ei Erowicus cum alia praedicti ducis sorore occurrit in loco, qui Montes vocatur, seque et illam regi tradidit. Rebus igitur aliquot prospere gestis rex revertitur et in castello, quod dicitur Sels, pascha celemilia sua iterum ad urbem Santonicam venit; dimissaque ibi uxore et familia, cum omnibus copiis ad persequendum Waifarium ducem animum intendit nec prius destitit, quam aut caperet aut interficeret rebellantem. Interfecto igitur duce Waifario in territorio Petragorico confectoque, ut sibi videbatur, Aquitanico bello Santonas reversus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Rita questione de sancta
trintate et de sanctoꝵ
ymaginib inter orientalein
et occidentalẽ ecclĩam. id est
romanos et grecos rexpipinꝰ
cõuentu gentiliaco uilla cõ¬
gregato synodũ de ip̃a q̃stiõe
habuit. eoq peracto ad bellũ
p̃dictũ conficiendũ post natalẽ
Dñi in aquitamã proficiscit᷑.
et per narbonã iter agens
tolosai aggressus cepit albiensẽ
et gaundañ pagos in deditionẽ
accepit. et iuennã reuersus
postꝙͣ ibi et paschalis festi
sacra peregit. et excitũ a labore
refecit. iam prope estate cõfe¬
cta mense augusto ad reliqͥas
belli profectus est. et bituricã
uemens cõuentũ more fran¬
cico in campo egit. et inde¬
uiũ ꝑuenit. castella multa
cepit. Inter que p̾cipua fuere¬
castrũ scoralia. torunna
petrocia. Reuersusq bituricã
exercitũ in hiberna dimisit.
Ip̃e ibi considens natalẽ dñi
celebrauit. Eo ãno paulus
papa Romanꝰ defunctꝰ est.
Cuiꝰ rei nĩcius ibi ad regẽ
peruenit.

Expanded text:
rta quaestione de sancta Trinitate et de sanctorum imaginibus inter orientalem et occidentalem ecclesiam, id est Romanos et Grecos, rex Pippinus conventu in Gentiliaco villa congregato synodum de ipsa quaestione habuit. Eoqueperacto ad bellum praedictum conficiendum post natalem Domini in Aquitaniam proficiscitur et per Narbonam iter agens Tolosam adgressus cepit, Albiensem et Gavuldanum pagos in deditionem accepit. Et Viennam reversus, postquam ibi et paschalis festi sacra peregit et exercitum a labore refecit, iam prope aestate confecta mense Augusto ad reliquias belli profectus est; et Bituricam veniens conventum more Francico in campo egit. Indvium accedens castella multa cepit; inter quae praecipua fuere Scoralia, Torinna et Petrocia. Reversus que Bituricam exercitum in ipse ibi considens natalem Domini celebravit. Eo anno Paulus papa Romanus defunctus est, cuius rei nuntius ibi ad regem pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
circa miciũ qͣdragesiẽ
monasteriũ sct̃i dyonisii ad iit.
ubi et pascha dñ celebrauit.
et richildis uxor eius noctu
ante quartam feriam pasche
ab orsu filiũ peꝑit. qui bapti¬
zatus mox obũt. Illaqz dies
purificatois sue post parturi¬
tionem in eodem monasterio
expectante karolus ad barmĩ
perrexit. Indeq ad letanias¬
celebrandas ante ascensionẽ
dm̃ ad monasteriũ sancti dyo¬
insii rediit. et uigilia pentheco¬
stes ad compendiũ uenit

Expanded text:
circa initium quadragesimae monasterium Sancti Dyonisii adiit, ubi et pascha Domini celebravit. Et Richildis, uxor eius, noctu ante quartam feriam paschae aborsu filium peperit, qui baptizatus mox obiit. Illaque dies purificationis post parturitionem in eodem monasterio exspectante, Karolus ad Basivum perrexit indeque ad laetaniascelebrandas ante ascensionem Domini ad monasterium Sancti Dyonisii rediit, et vigilia pentecostes ad Compendium venit
Abbreviated transcription (Latin):
nno sexto regni theode¬
berti necnõ et theoderiti
tathinus dux thecdeberti
interficit᷑: Sequẽti ab hiic an
theoderito ex toncubina nas¬
tit᷑ filius noĩe Sigobertus
et egila patricius millis cul¬
pis extantibus. O sola suu¬
gerente cupiditate ꝑ cõsiliũ
brunchildis ꝑemptus. facul¬
tatesq eius fisco associate
S tpẽ theodebertus ac
theodericus Uuascones

Expanded text:
nno VI regni Theodeberti, necnon et Theodorici, Catinus dux Theodeberti interficitur. Sequenti abhinc anno, Theoderico ex concubina nascitur filius, nomine Sigobertus. Et Egila patricius nullis culpis exstantibus, sed sola suggerente cupiditate, per consilium Brunechildis est peremptus, facultatesque ejus fisco associatae. Eo tempore Theodebertus ac Theodoricus Wascones
Abbreviated transcription (Latin):
tione in suo gubernet ẜuicio.
quod a xpĩanissimo rege fideli
in eadem ecclia cũctis qui¬
affuerũt denũciauit. Qui
sicut illi uenerabiles ep̃ĩ uniꝰ
ex ip̃is uoce direxit. et
certis indiciis ex ur̃a unam¬
mitate monstrauerũt. et uos
acclainastis me dei electione
ad uestrã saluationem et
profectũ atq regimen et gubᷤᷤ¬
nationem huc aduenisse sci¬
atis me honorem et cultũ
dei. atq sanctarũ ecclĩarum
suis dignitatẽ et ꝑsonam
iuxta meũ scire et posse hono¬
rare et saluare. et honorabłr
saluatũ tenere uelle. et unicui¬
qz in suo ordĩe pm s̾ compe¬
tentes leges tam eccuãsticas
ꝙͣ mũdanas legem et iusticiã
conẜ̾uare in hoc ut honor re¬
gius et potestas. ac debita obe¬
diencia atq adiutorium ad
regnũ mnͥ a deo datũ cõtmnẽdũ
et defendendũ ab unoquoq
uestrũ ẜm suũ ordinem et
dignitatem atq possibilitatẽ
mͥ exhibeat᷑. sicut antecessores
biliter meis añcessorib pre¬
buerunt

Expanded text:
tione in suo gubernet servitio. quod a christianissimo rege fideli in eadem ecclesia cuaffuerunt denuntiavit. Quia sicut isti venerabiles episcopi unius ex ipsis voce dixerunt, et certis indiciis ex vestra unanimitate monstraverunt, et vos acclamastis, me Dei electione ad vestram salvationem et profectum atque regimen et gubernationem huc advenisse, sciatis me honorem et cultum Dei atque sanctarum ecclesiarum, nis dignitatem et personam iuxta meum scire et posse honorare et salvare et honoratum ac salvatum tenere velle et unicuique in suo ordine secundum sibi competentes leges, tam aecclesiasticas quam mundanas, legem et iustitiam conservare, in hoc, ut honor regius et potestas ac debita oboedientia atque adiutorium ad regnum mihi a Deo datum continet defensandum ab unoquoque vestrum secundum suum ordinem et dignitatem atque possibilitatem mihi exhibeatur, sicut vestri antecessores biliter meis antecessoribus exhibuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dasset quidã uelociter gradiẽti
Leudegisilus ad sua cũ uittore
ex̃citu regredi festinãs dum
milites nequaꝙͣ a rapma coher¬
ceret cũcta ꝑ que trãsitus fuit
uastata reliquit.

Expanded text:
dasset, quidam velociter gradienti Leudegisilus ad sua cum victore exercitu regredi festinans, dum milites nequaquam a rapina coerceret, cuncta per quae transitus fuit, vastata reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
herem ꝯ ferebat herbarũ alebat᷑.
ꝑ quem in terris solo adhuc cor¬
pore cõmorantẽ uirtutes młtas
ad laudem et gloriã nois sui

Expanded text:
eremus ferebat, herbarum alebatur. Per quem, in terris solo adhuc corpore conversantem, virtutes multas, ad laudem et gloriam nominis sui
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ sita loco. Nã fluuolꝰ
eam preterfluẽs nrrigua¬
a latere efficit prata/ messesqz
a fronte opposite cingũt᷑ siluã
uenatiom congrua. Has om̃s
proiũcias dũ franci occupassẽt
in duas tm̃̃ ͦ partes diuidẽtes
eam que septẽtrionẽ uersus
tendit᷑ et inter mosã ⁊ rhem̃
est. austriam. Illani xo que a
mosa ad ligerini usq ꝑtingit
neustriam uocauerũt. Pars
tñ lugdunẽsis gallie quani

Expanded text:
ximus, sita loco. Nam fluviolus ximus, sita loco. Nam fluviolus eam praeterfluens irriguaa latere efficit prata, messesque a fronte oppositae cinguntur silva venationi congrua. Has omnes provincias dum Franci occupassent, in duas tantummodo partes dividentes, eam quae septentrionem versus tenditur et inter Mosam et Rhenum est, Austriam; illam vero, quae a Mosa ad Ligerim usque pertingit, Neustriam vocaverunt. Pars tamen Lugdunensis Galliae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
atq Iulio uidet᷑ a gãrõna
fliũe usq ad pireneos mõtes
et ad eam partem que est ad
hispamam ꝑtinet spectat
inter occasũ solis et septẽtonẽ
Plus tñ hoc tp̃e det̾iãtio ho¬
rosii suꝑiꝰ a nobis declarata
egregie Narbona aruernꝰ q̃
mĩt clarus mos uocat᷑ cadurx
tholosa gaualis rotenus, le¬
mouis. petragorica. pictarus
burdegalis. xanctona et engo¬
lisma. Fluun quoq haud paru
nõĩs in eadem sũt prouincia
Helauer qui nõ multo minor
ligeri eius excipit᷑ alueo dor¬
doma etiã que ex mõte qui dor
dicit᷑ et est in finib aruernoꝵ
duob scaturiens fontib qͦꝵ
uin nomen est dor/ alteri doma
Demq aquitania dicta est/ eo
ꝙ pre ceteris prouincus fon¬
tib Eliũb q exuberet Est
in ea silua uocabulo lecenna nõ
contempnen de magnitudĩs
biturigibus atq aluermis cõfi¬
ns In qua usq hodie ostendit᷑
lapidea domꝯ bruuichildis
regine quondã francorũ.
ameno satis ut nos qͦ cõspe¬

Expanded text:
atque Julio videtur, a Garumna flumine usque ad Pyrenaeos montes et eam partem quae ad Hispaniam pertinet, spectat inter occasum solis et septentrionem. Plus tamen hoc tempore determinatio Orosii, superius a nobis declarata,egregiae: Narbona, Arvernus, quae nunc Clarusmons vocatur, Cadurx, Tolosa, Gavalis, Rotenus, Lemovix, Petragorica, Pictavis, Burdegalis, Santonia, et Engolisma. Fluvii quoque haud parvi nominis in eadem sunt provincia: Elaver, qui non multo minor Ligeri ejus excipitur alveo. Dordonia etiam, qui ex monte qui Dor dicitur, et est in finibus Arvernorum, duobus scaturiens fontibus, quorum uni nomen est Dor, alteri Donia,t. Denique Aquitania dicta est, eo quod prae caeteris provinciis fontibus fluminibusque exuberet. Est in ea et silva, vocabulo Leccenna, non contemnendae magnitudinis, Biturigibus atque Arvernis confinis; in qua usque hodie ostenditur lapidea domus Brunichildis reginae quondam Francorum, amoeno satis, ut nos quoque aspe
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ una cũ frãcis
actersiens guilłm archiepm̃¬
senonũ misit illũ ad headhgi¬
uam uxorem iam dicti karoli
simplicis que fugerat ad patrẽ
reduxit eam in franciam una

Expanded text:
Magnus una cum Francis accersiens Guillelmum archiepiscopum, misit illum ad Ogivam, uxorem jam dicti Karoli Simplicis, ureduxit eam in Franciam una
Abbreviated transcription (Latin):
aqua uenũdaret᷑ precio. Pugne
tñ maxĩe fiebant a belisario
defendente romanos uel ciui¬
tatem aduersus gothos. quos
etiam rauennã fugam petere

Expanded text:
aqua venundaretur pretio, pugnae tamen maximae fiebant a Belisario defendente Romanos vel civitatem adversus Gothos; quos etiam Ravennam fuga petere
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Ez ꝑlato ad aures desi¬
derii ip̃ius urbis ducis de
morte chilꝑici ñcio capta
ac thesauris om̃ib spoliata
in basilicã sancte marie cõfugit
Cui desiderius arctũ cõstituẽs
uictũ omnẽ thesaurũ sigillo
munitũ in quada domo for¬
tissimis tradidit iuris custo

Expanded text:
epit. Sed, perlato ad aures Desiderii urbis ducis de morte Chilperici nuntio, capta ac thesauris omnibus spoliata in basilicam sanctae Mariae confugit. Cui Desiderius arctum constituens victum, thesaurum sigillo munitum, in quadam domo fortissimis tradidit viris custo
Abbreviated transcription (Latin):
e quibus ausoaldus
pͥmꝰ erat acceptũ filiũ eius
clotariũ ꝑ ciuitates regni eiꝰ
circũduxerũt. et sacramenta
ex noĩe ip̃ius ac gũtrãm
susce perũt. Gũtrãnꝰ uero
uniusos quos chilperitꝰ ĩiuste
oppsserat releuãs ecclesiis
testamẽta ab eo ablata resti¬
tuit S suspectus hom̃i int̾ qͦs
uenerat malicia nusꝙͣ insi ar¬
mis custodibusq uallatus ꝓ¬
grediebat᷑. Unde quada die in
uos q cũ iusticia regere ne
forte quod deus auertat me
ante tpũs sublato et ip̃i ca¬
reant nuttritore. et uos rectore
Cũ q eius uerba amirans
ppłus laudasset dñm pro eius
rogabat salute

Expanded text:
ibus Ansoaldus primus erat, acceptum filium ejus Clotarium per civitates regni ejus circumduxerunt, et sacramenta ex nomine ipsius atque Guntranni susceperunt. Guntrannus vero universos, quos Chilpericus injuste oppresserat, relevans, Ecclesiis testamenta ab eo ablata restituit. Sed suspectus horum inter quos venerat malitiam, nusquam nisi armis custodibusque vallatus progrediebatur. Unde quadam die in vosque cum justitia regere: ne forte quod Deus avertat me ante tempus sublato, et ipsi careant nutritore, et vos rectore. » Cumque ejus verba admirans populus laudasset, Dominum pro ejus rogabat salute
Abbreviated transcription (Latin):
francorũ in baioariam se rece¬
pit. Saxones aũt et frisiones
cũ theoderico et megnifrido
per becaminos ut iusserat do

Expanded text:
Francorum in Baioariam se recepit. Saxones autem et Frisiones cum Theoderico et Meginfrido per Beehaimos, ut iussum erat, do
Abbreviated transcription (Latin):
et nobiles uiri qui in eoden
scelere deprehensi sũt. int̾ quos
et aliqui ep̃i anshelmnꝰ medio¬
lanensis. et uuolfoldus cremo¬
nensis. et theodulfus aurelia¬
nensis.

Expanded text:
et nobiles viri, qui in eodem scelere deprehensi sunt, inter quos et aliqui episcopi, Anshelmus Mediolanensis, et Wolfoldus Cremonensis, et Theodulfus Aurelianensis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ego clemẽtissime imperator
hec dicta de te ẽẽ intelligens
nendi. Est deniq̃ in hac cuu¬
tate iuuenis qui metũ ꝑmu¬
tatis amilis fidem pepigit
alterni amoris. ꝓfessus ꝙ me
sibi iũgeret sub noĩe legittime
cõiigis. Ob id serentatis tue
p̾senciam adii. tui super hac
re exposcens sm̃am uidicii. Cui
imperator. Si inquit fides est
pacta non debet fieri irrita.
Quo illa audito anulũ suo
detrahens digito ondit augu¬
sto. Uideat ait dñs meus
cuiꝰ iste fuerit amilus. Agno¬
scit p̾nceps eũ quem dederat
amilũ. iubet eam introduci
in cubiculũ. ornamẽtis q
regalibus indutam de cetero
uocari et esse augustã. Quod
factũ uehementer abhorruit
ppłus cũitus q senatus adeo
ut palam clamarent nefariã
rem fecisse augustũ ut publice
abiectionis scortũ sͥ copularet
in matͥmoniũ. Hac cesar exa¬
gitatus ĩiuria plerosq sena¬
torũ ꝑtrahi iubet ad necem
Que res in tm̃ ꝑterruit plebẽ

Expanded text:
, ego, clementissime imperator, , ego, clementissime imperator, haec dicta esse de te intelligens,nendi. Est denique in hac civitate juvenis qui, mecum permutatis annulis, fidem pepigit alterni amoris, professus quod sibi jungeret sub nomine legitimae conjugis. Ob id serenitatis tuae praesentiam adii, tui super hac re exposcens sententiam judicii. » Cui imperator: « Si, inquit, fides est pacta, non debet fieri irrita. » Quo illa audito, annulum suo detrahens digito, ostendit Augusto: « Videat, ait, dominus meus, cujus iste fuerit annulus. » Agnoscit princeps eum quem dederat annulum, jubet eam introduci in cubiculum, ornamentisque regalibus indutam de caetero vocari et esse Augustam. Quod factum vehementer abhorruit populus cunctusque senatus, adeo ut palam clamarent nefariam rem fecisse Augustum, ut publicae abjectionis scortum sibi copularet in matrimonium. Hac Caesar exagitatus injuria plerosque senatorum pertrahi jubet ad necem. Quae res in tantum perterruit plebem,
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ cepisse gauisus est. Quẽ
insolio regni iuxta se sedere
fecit. et ut proĩũcias quas
romanis eripuerat oͥ restitu¬
eret imperauit. Cui ille. No
inquit dabo Ad hoc iustinianꝰ
rñdit. Daras. Pro cuiꝰ noui¬
tate ẜmonis ciuitas eo loci
constructa est cui daras nomẽ
est. Rex aũt ꝑsidis licet nõ
uolũtariꝰ om̃ia sibi restituit
que romanis fuerãt iuris. sic¬
q in regnũ suũ est redire
ꝑmissus Iustimanꝰ quo augu¬
stus cũ magno tͥũpho cõstãti¬
nopolim est regressus Tunt
atonia eius quondã amata
sui nequaꝙͣ oblita sũptis qͣn
aureis palaciũ est ingressa.
E quibus duos dedit gemtoribz¬
Iantoribus ut sͥ pateret ĩtro¬
itus. tres uero tenẽtib cortinã
ut suamn ꝑmitterent enarrare
causam. Et stans ante pͥncip̃e
hũc apud eũ habuit ẜmonẽ
Cũ stͥptura dicat. Honor re¬
gis iudiciũ diligit. Et item
Rex qui sedet in solio uidicii
dissipat om̃e malũ intuitusuo

Expanded text:
eorum cepisse gavisus est. Quem eorum cepisse gavisus est. Quem in solio regni juxta se sedere fecit, et ut provincias, quas Romanis eripuerat, sibi restitueret imperavit. Cui ille: « Non, inquam, dabo. » Ad haec Justinianus respondit: « Daras. » Pro cujus novitate sermonis civitas eo loci constructa est cui Daras nomen est. Rex autem Persidis, licet non voluntarius, omnia ei restituit quae Romani fuerant juris; sicque in regnum suum est redire permissus. Justinianus quoque Augustus cum magno triumpho Constantinopolim est regressus. Tunc Antonia, ejus quondam amata, sui nequaquam oblita, sumptis quinque aureis palatium est ingressa. E quibus duos dedit janitoribus, ut sibi pateret introitus; tres vero tenentibus cortinam, ut suam permitteretur enarrare causam. Et stans ante principem, hunc apud eum habuit sermonem. « Cum Scriptura dicat: Honor regis judicium diligit . Et item: Rex, qui sedet in solio judicii, dissipat omne malum intuitu suo
Abbreviated transcription (Latin):
ut dũ regni potitus fueris
sceptris nõ me indignã iudi¬
ces gratissime amplexibus
cõuigis Illo dicente Impossilͤ
hoc esse ut ip̃e ad culmen
proueheret᷑ imꝑiale. rogat
mulier ut quod illa pro certo
sciebat ne se inexoratũ ei
preberet. Quo tribuente as¬
sensũ facta q cõmutatione
anulorũ utrmq est discessũ
Sane belisarius eiqz copulata
antonina eadem mierunt
cõnubii federa. ut que nõ dubi¬
tabat belisariꝰ adepturũ se potiꝰ
honoris gradũ si imꝑio poti¬
retur iustiman ꝰ sociã sui eã
actisceret stratus. Nec multũ
Fluxerat tp̃is et imꝑator iu¬
stmꝰ expeditionẽ parauit
aduersus regem ꝑsidis. Sed
in ip̃o belli apparatu morbo
preuentus ãno assũpti imꝑii
octauo est defunctus. Cõsensu
senatus totiꝰq simul excitus
augustus efficit᷑ iustiman ꝰ
Qui nichil moratus collecto
ex̃citu contra barbaros est
profectus et cõpromissa pugna
fugatis q hostibus regẽ se

Expanded text:
ut, dum regni potitus fueris ut, dum regni potitus fueris sceptris, non me indignam judices gratissimae amplexibus conjugis. » Illo dicente impossibile hoc esse ut ipse ad culmen proveheretur imperiale, rogat mulier ut, quod illa pro certo sciebat, ne se inexoratum ei praeberet. Quo tribuente assensum, factaque commutatione annulorum, utrinque est discessum. Sane Belisarius eique copulata Antonina eadem inierunt connubii foedera, ut, quia non dubitabat Belisarius adepturum se potioris honoris gradum, si imperio potiretur Justinianus, sociam sui eam adscisceret stratus. Nec multum fluxerat temporis, cum imperator Justinus expeditionem paravit adversus regem Persidis. Sed, in ipso belli apparatu morbo praeventus, anno assumpti imperii octavo est defunctus Consensu senatus totiusque simul exercitus Augustus efficitur Justinianus. Qui, nihil moratus, collecto exercitu contra barbaros est profectus, et, commissa pugna fugatisque hostibus, regem se
Abbreviated transcription (Latin):
endos affectu.
manĩs reb excepto iustimanꝰ
ei successit in regno. Is aũt
et belisarius equitũ p̃fectꝰ
mutue sibi adĩuitẽ dextras
dederãt amicicie. hi Iurisui¬
randi se obligauerãt fide. ut
si quilibet eorũ altioris gradꝰ
potiret᷑ honore sociũ sͥ equa¬
ret dignntate. Quadã itaq
die cũ coequeuis sͥ lupañar
ingressi conspicuĩt duas
mulierculas ex gẽte amazonũ
sorte captiuitatis abductas
inibi esse prostitutas. Eas
ille reipiũt atq ad ꝓpͥas do¬
mos deducũt. Uni eaꝑ nomẽ
antonia alia uocabat᷑ ãtomin
Et antoniã quidem iustinian
Antomã uõ accepit belisariꝰ
Erãt q ambe sorores. Una gͦ
dierũ iustuano meridianis
horis sab diuo quiestente cũ
caput in smnũ sue reclinasset
amate Adueniens aquila alis
expansis ab ardore solis eũ
conabat᷑ defendere. Intellexit
mulier auspiciũ ꝙ iustimano
portendebat imꝑiũ et exprectũ
tali uoce compellat uirũ. Oro
inquit amãtissime iuenis

Expanded text:
endos affectu. manis rebus exempto, Justinianus ei successit in regno. Is autemet Belisarius equitum praefectus, mutuae sibi adinvicem dextras dederant amicitiae. Hi jurisjurandi se obligaverant fide, « ut, si quilibet eorum altioris gradus potiretur honore, socium sibi aequaret dignitate. » Quadam itaque die, cum coaequis sibi lupanar ingressi conspiciunt duas mulierculas ex gente Amazonum, sorte captivitatis abductas, inibi esse prostitutas. Eas illi rapiunt, atque ad proprias domos deducunt. Uni earum nomen Antonia, alia vocabatur Antonina. Et Antoniam quidem Justinianus, Antoninam vero accepit Belisarius. Erantque ambae sorores. Una ergo dierum, Justiniano meridianis horis sub dio quiescente, cum caput in sinum suae reclinasset amatae, adveniens aquila alis expansis ab ardore solis eum conabatur defendere. Intellexit mulier auspicium quod Justiniano portendebat imperium; et experrectum tali voce compellat virum: « Oro, inquit, amantissime juvenis,
Abbreviated transcription (Latin):
Porro si pro me dño preces
dignaris fundere in hoc te
exauditũ scito esse. si huc
rediens me nõ quiueris ĩue¬
nire. Epũs sane ad eccłiam
regressus hostiam pro eo salu¬
tarem dño obtulit et ad ther¬
mas reuersus eũ m̃ime ĩueut¬

Expanded text:
Porro si pro me Domino preces Porro si pro me Domino preces dignaris fundere, in hoc te exauditum scito esse si huc rediens me non quiveris invenire. » Episcopus sane ad ecclesiam regressus hostiam pro eo salutarem Domino obtulit, et ad thermas reversus eum minime inve
Abbreviated transcription (Latin):
tii. Qui dũ contemptor sui
atq amator esset pauperũ
dispensator nũꝙͣ tñ flecti po¬
tuit ut symacho cõitaret. illũ
diligens/ illũ semꝑ p̃ferens
queni eccliã iusto ep̃oꝵ iudicio
sibi preesse repudiauerat.
Hic gͦ paschasius dũ tp̃e sy¬
machi pontificis t̾minũ huiꝰ
esset sortitus uite ad eccliam
est delatus mandandus sepul¬
ture. Cuiꝰ dalmaticã q̃ suꝑ
feretrũ eius poĩta erat cũ
quidã demomacus tetigisset
statim liberatus est. Germano
aũt capuano ep̃o medici dicta¬
uerãt ut pro recuperanda
salute corporis in angulans
therimis lauari debuisset. Hic
itaqz easdem thermas ĩgressꝰ
eũdem paschasiũ in eisdem
calorib stantẽ et sͥ obsequi
paratũ ĩuenit. Quẽ cũ treme¬
factus inquireret quid ibi
tantus uir ageret hoc ab eo
responsũ accepit. Pro nulla
inquit alia re in his sum depu¬
tatus caloribus insi qr laurẽ¬
tio fauens ei contra symachũ
nequiter agenti consensi.

Expanded text:
tii. Qui dum contemptor sui tii. Qui dum contemptor sui atque amator esset pauperum dispensator, nunquam tamen flecti potuit ut Symmacho communicaret, illum diligens, illum semper praeferens, quem Ecclesia justo episcoporum judicio sibi praeesse repudiaverat. Hic ergo Paschasius, dum tempore Symmachi pontificis terminum hujus esset sortitus vitae, ad ecclesiam est delatus mandandus sepulturae. Cujus dalmaticam, quae super feretrum ejus posita erat, cum quidam daemoniacus tetigisset, statim liberatus est. Germano autem Capuano episcopo medici dictaverant ut pro recuperanda salute corporis in Angulanis thermis lavari debuisset. Hic itaque easdem thermas ingressus eumdem Paschasium in eisdem caloribus stantem et sibi obsequi paratum invenit. Quem cum tremefactus inquireret « quid ibi tantus vir ageret, » hoc ab eo responsum accepit: « Pro nulla, inquit, alia re in his sum deputatus caloribus nisi quia, Laurentio favens, ei contra Symmachum nequiter agenti consensi.
Abbreviated transcription (Latin):
O tempore deflicto ana¬
stasio papa romano
pro eus successore feda in clero
simul et populo erat dissesio
Quedã etem̃ pars in ꝑsona
cuiusdã laurentii consensũ
prebebat. Maior uero et ut
post patuit samori utes cõci¬
lio sanctissimũ sͥ elegerat
symachũ. Ordinãt᷑ ergo
Una die ambo. et symachus
quidem in basilica cõstanti¬
mana. laurẽtiꝰ uero in eccci
sitẽ marie. S cũ neutͣ ꝑs
alteri cederet constituerũt
ut lis cepta iudicio supͣmemo¬
rati regis theoderici fimret᷑
Qui Rauenne positus dum
legatos utruisqz partis audiss
decreuit ut qui pͥor ordiãtꝰ
esset, aut quem maior pars
cleri simul ac populi elegisset
in sede apłica resideret. Unde
Nmachus pontifex factus
constituit laurentiũ in mice¬
rina ciitate ep̃m intuitu
in gestis pontificalib qui stire
uoluerit ĩuemiet. In hac u̾o
dissensione ut beatus scribit
papa gregorius sanctissimꝰ
paschasius ecclĩe romane dy¬
achonꝰ partib fauit laurẽ¬

Expanded text:
o tempore, defuncto Anastasio papa Romano, pro ejus successore foeda in clero simul et populo erat dissensio. Quaedam etenim pars in personam cujusdam Laurentii consensum praebebat; major vero, et ut post patuit saniori uténs consilio, sanctissimum sibi elegerat Symmachum. Ordinantur ergo una die ambo; et Symmachus quidem in basilica Constantiniana, Laurentius vero in ecclesia sanctae Mariae. Sed cum neutra pars alteri cederet, constituerunt ut lis coepta judicio supra memorati regis Theodorici finiretur. Qui Ravennae positus, dum Legatos utriusque partis audisset, decrevit: « Ut qui prior ordinatus esset, aut quem major pars cleri simul ac populi elegisset, in sede apostolica resideret. » Unde Symmachus pontifex factus constituit Laurentium in Nucerina civitate episcopum intuitu in Gestis Pontificalibus, qui scire voluerit, inveniet. In hac vero dissensione ut beatus scribit papa Gregorius sanctissimus Paschasius, Ecclesiae Romanae diaconus, partibus favit Lauren
Abbreviated transcription (Latin):
inter scapulas adacta eum
terre defixit. Euaginato gla¬
dio hortatus socios suꝑ hostes
irruit. ac quousq spũs iute
in eo fuit cedere nõ cessauit.
Archadius quoq qui urbem
aruernã childeberto tradiderat
bituricas aufugit. Ea urbs
tũc childeberto parebat. mater
uero eius atq amita cõphẽse
liate sunt.

Expanded text:
inter scapulas adacta eum inter scapulas adacta eum terrae defixit, evaginatoque gladio, hortatus socios, super hostes irruit, ac, quousque spiritus vitae in eo fuit, caedere non cessavit. Arcadius quoque, qui urbem Arverniam Childeberto tradiderat, Bituricas aufugit. Ea urbs tunc Childeberto patebat. Mater vero ejus atque amita comprehensae, iatae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuadit. Cesisq uel fugatis
quos childebertus ad tuendã
regnũ q sibi deberi perimi
iussit. et que eius erãt sub
fisto redigi. Hic etem̃ mũde¬
ricus ꝑsuasis auernicis cuu¬
bus collecta etiã rusticanoꝵ
nõ parua manu castrum
uitturiacũ cõtra theodericũ
ꝑuasit. Ubi dũ rex ẽũ obsi¬
dione cinxisset. et supare
nequiret cuidã suorũ a regifilo
noĩe imperat ut dato sacramẽto
fidelitatis mũdericũ a castello
exire suadeat. quatiꝰ a circũ¬
sedentib ꝑii posset. Ille p̾ce¬
pto obtemperat. ac cͥcũuentũ
hoiẽm castro eduxit. Dato q
in hũc modũ suis signo. quid
ait o ppłi hũc uirũ aspicitis
ac si nũꝙͣ ẽũ ampliꝰ uidissetis
His illi auditis impetũ in
mũdericũ ꝓriũt. Quod ille
cernẽs aregifilũ sit alloquit᷑.
Quia inquit o aregifile ꝑiu¬
riis me decepisti tuis. ex hoc
tp̃e te uiuentẽ nullus cernet
oculus carnis. Et hoc dicẽs
uti pone ẽũ stabat lancea

Expanded text:
invadit, caesisque vel fugatis invadit, caesisque vel fugatis quos Childebertus ad tuendam regnumque sibi deberi, perimi jussit, et quae ejus erant sub fiscum redigi. Hic etenim Mundericus persuasis Arvernicis civibus, collecta etiam rusticorum non parva manu, castrum Victuriacum contra Theodoricum pervasit. Ubi dum rex eum obsidione cinxisset, et superare nequiret, cuidam suorum, Aregisilo nomine, imperat ut, dato sacramento securitatis, Mundericum a castello exire suadeat, quatenus a circumsedentibus perimi posset. Ille praecepto obtemperat, ac circumventum hominem castro educit, datoque in hunc modum suis signo: « Quid, ait, o populi, hunc virum aspicitis, ac si nunquam amplius eum vidissetis? » His illi auditis impetu in Mundericum proruunt. Quod ille cernens, Aregisilum sic alloquitur: « Quia, inquit, o Aregisile, perjuriis me decepisti tuis, ex hoc tempore te viventem nullus cernet oculis carnis. » Et haec dicens, uti pone eum stabat, lancea
Abbreviated transcription (Latin):
equo eum insecutus hasta
cominꝰ ꝑcussũ terre deiecit
exammatũ. Cuiꝰ comperto
int̾itu chil debertus post tergũ
iter dirigens gothorũ: tolletũ
urbem ip̃o terrore belli cuub
consternãs sine mora oppi¬
gnauit et cepit. Multis q
ablatis thesauris, et sorore
assumpta repedare festiabat
ad patriam. S anteꝙͣ cupi¬
sedes. soror regis nestio quo
depressa incõmodo iuta decessit.
Cuiꝰ corpus in loculo positũ
parisius est delatũ. ac in basi¬
lica santti petri iuxta patre
humatũ. Sane in thesauris
quos childebertus auexit ab
hyspaniis reꝑta sũt eccłiãstici
utensilia mĩsterii ex uasis qͦs
dicũt fuisse salomonis lx ͭ ͣ p̾tio¬
gẽmis q ornata oꝑe ĩclusorio
rex tamẽ integer ab eorum
cupiditate ut erat largissimꝰ¬
cũcta diuersis p̾buit ecclesus
S dũ incursare studet aliena
ꝑdidit que putabat sua. Nã
theodericus frater eius dolens
aruernorũ urbem ab eo sibi
fuisse sublatã eam ip̃e iterato

Expanded text:
equo eum insecutus, hasta equo eum insecutus, hasta cominus percussum terrae dejecit exanimatum. Cujus comperto interitu, Childebertus post tergum iter dirigens Gothorum, Toletum urbem, ipso terrore belli civibus consternatis, sine mora oppugnavit et cepit; multisque ablatis thesauris et sorore assumpta, repedare festinabat ad propria. Sed antequam cupisedes, soror regis, nescio quo depressa incommodo, vita decessit. Cujus corpus in loculo positum Parisius est delatum, ac in basilica sancti Petri juxta patrem humatum. Sane in thesauris quos Childebertus avexit ab Hispaniis, reperta sunt ecclesiastici utensilia ministerii, ex vasis quos dicunt fuisse Salomonis, novem pretiogemmisque ornata opere inclusorio, rex tamen integer ab eorum cupiditate cuncta ut erat largissimus diversis tribuit ecclesiis. Sed dum incursare studet aliena, perdidit quae putabat sua. Nam Theodoricus frater ipsius, dolens Arvernorum urbem ab eo sibi fuisse sublatam, eam ipse iterato
Abbreviated transcription (Latin):
ad extremũ intulit. Miserem̃i
inquit mei fres amãtissim
et mearũ necessitudines ĩdig¬
namin causaꝵ/. Urbs aũna
childebertũ ĩ finitimis suis de
fratris theoderici regimiine
ab es ui prerepta tenebat
cũ cõmemorata sororis sc̾pta
ad eũ ꝑuenerũt. Inde uir
milicie peritus nõ expectato
fratris clotharii solacio. cõpo¬
sitis ordinib castra mouit.
atq improuisus armatas acies
hyspanis infudit. Nec defuit
congressiomi amalricus trestri
naualiqz pugna certare pa¬
ratus. Ubi utͥq exercitui pla¬
cuit in campo prelio decernẽ¬
S childebertus ualidior equi¬
tatu auertit hostem. nec diutiꝰ
uirorũ contis et fremitu eqͦꝵ
conturbarent᷑. Conusi igitur¬
sũt in diuersa. alii pleriq ad
classem refugiebãt. Ex ea qͦ
parte occurrere franci ac
uniũs os poctupato itmere
repellũt a mari. Ip̃e amalricꝰ
fugere conatus eccliam catho¬
licorũ cursu petebat. Tunc
Unꝰ e turma francorũ citato

Expanded text:
ad extremum intulit: « Miseremini, ad extremum intulit: « Miseremini, inquit, mei, fratres amantissimi, et mearum necessitudines indignamini causarum. » Urbs Arverna Childebertum in finitimis suis, de fratris Theodorici regimine ab eo vi praerepta, tenebat, cum memorata sororis scripta ad eum pervenerunt. Inde vir, militiae peritus, non exspectato fratris Clotarii solatio, compositis ordinibus castra movit, atque improvisus armatas acies Hispaniis infudit. Nec defuit congressioni Amalricus, terrestri navalique pugna certare paratus. Ubi utrique exercitui placuit in campo praelio decernere, Childebertus validior equitatu avertit hostem. Nec diutius virorum contis et fremitu equorum conturbarentur. Conversi igitur in diversa alii sunt, plerique ad classem refugiebant. Ex ea quoque parte occurrere Franci, ac universos, praeoccupato itinere, repellunt a mari. Ipse Amalricus, fugere conatus, ecclesiam catholicorum cursu petebat. Tunc unus e turma Francorum, citato
Abbreviated transcription (Latin):
malricus aũt filiꝰ alarici
regis gothorũ cũ ꝑtẽ
regni paterni que a francis
nõ fuerat peruasa suscepisset
regendam. legatos ad childe¬
bertũ et clotariũ direxit.
rogans ut mito federe sororẽ
eorũ mereret᷑ tõiugẽ acciꝑe
Quam illi nõ negantes ut
regibus tante gentis dignũ
erat sũmo cũ honore miserũt
At ille ut erat gente et aĩo fer
habere eam cepit remissuis
nec diligere ut regniã s cõtu¬
melus de honestare qrͣ precio
emptã ancillã. Nam dũ esset
ip̃e nefanda qua et pater suꝰ
arriane hereseos maculatus
perfidia. despettui eã habẽs
ꝙ esset fide catholica. eunti ad
orthodoxorũ ecclĩam multa
ingerebãt probra. Stercora
nãq in eam uel in eius ꝓiciẽs
uian/ fetoris cõmouebat uio¬
lenciam ut deuotam a pure
or̃onis studio auerteret mẽ¬
tem. Quibus prestricta tõtu¬
melus filia clodouei ad fres
cũ lacrimis scribit. epistola
mittens ꝑ quẽdam sibi fidelẽ
et cam̃ suaꝵ exponẽs iiuriaꝵ

Expanded text:
malricus autem, filius Alarici regis Gothorum, cum partem regni paterni, quae a Francis non fuerat pervasa, suscepisset regendam, legatos ad Childebertum et Clotarium direxit, rogans ut, inito foedere, sororem eorum mereretur conjugem accipere. Quam illi non negantes ut regibus tantae gentis dignum erat summo cum honore miserunt. At ille, ut erat gente et animo ferus, habere eam coepit remissius, nec diligere ut reginam, sed contumeliis dehonestare quasi pretio emptam ancillam. Nam dum esset ipse nefanda, qua et pater suus, Arianae haereseos maculatus perfidia, despectui eam habens quod esset fide catholica, eunti ad orthodoxorum ecclesiam multa ingerebat probra. Stercora namque in eam vel in ejus projiciens viam, fetoris commovebat violentiam, ut devotam a purae orationis studio averteret mentem. Quibus praestricta contumeliis filia Clodovei ad fratres cum lacrymis scribit, epistolam mittens per quemdam sibi fidelem, et, causam suarum exponens injuriarum,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus utrisq cõmissorũ correp¬
tionẽ. Quippe chilperitus dũ
milites furto ac rapinis absti¬
nere moneret. nec tamẽ obtem¬
perarẽt comitem rothomagest
gladio ꝑcussit. Sicq reliquos
cohercẽs ad ꝓpͥa reduxit. tũctã
pͥus restituens predã. captiõs q
relaxans. At illi qui bituritas

Expanded text:
tibus utrisque commissorum correctibus utrisque commissorum correctionem. Quippe Chilpericus, cum milites furto ac rapinis abstinere moneret, nec tamen obtemperarent, comitem Rotomagensem gladio percussit, sicque reliquos coercens, ad propria reduxit, cunctam prius restituens praedam, captivosque relaxans. At illi qui Bituricos
Abbreviated transcription (Latin):
de regno suo comoueri pcepit
qui ciuitates fratri subditas
obsidens c̾tũ iacentes depopi¬
aret᷑ agros Tũt berufuo
partiũ eius dux cũ turom¬
tis et Andegaius una exꝑte.
atfiderius et bladastio ex alio
latere cũ maxima mnultitudie
pex hoc dedit mãdati ut cã¬
pta urbe sacramẽta de noĩe
exuderent suo. Q hiturugie
apud castrũ mediolamense
Nuod mĩt magdiumt dicitur
indecim armatori milia desi¬
derio duci opponẽtes cũ eo cõ¬
flixere. Neliqui duces urbem
obsidione cixerũt. Chilperitus
uero licet nondũ ex̾citus chil¬
deberti aduenisset tamẽ qͥsdã
De eus ducibus secũ habens
uniusas copias suas ꝑ parisiũ
lidumĩ uenit. Eui gũtramis
nõ dubitauit obuam ire in
solo deo spem habens. Cuneuq
hostiũ pre cupiditate ab aliis
segregtatũ crepusculo noctis aggros¬
sio ultima labefactauit ꝑmicie
In crastinũ int̾currẽtib legatie
frater cũ fratre pacistit᷑ politẽ¬

Expanded text:
de regno suo commoveri praecepit, de regno suo commoveri praecepit, qui civitates fratri subditas obsidens, circumjacentes depopularetur agros. Tunc Berulfus partium ejus dux, cum Turonicis et Andegavis una ex parte, Desiderius et Biadastis ex alio latere cum maxima multitudine, Quibus rex hoc dedit mandati ut, capta urbe, sacramenta de nomine exigerent suo. Sed Biturigi apud castrum Mediolanense, quod nunc Magdunum dicitur, quindecim armatorum millia Desiderio duci opponentes, cum eo conflixere. Reliqui duces urbem obsidione cinxerunt. Chilpericus vero, licet nondum exercitus Childeberti advenisset, tamen quosdam de ejus ducibus secum habens, universas copias suas per Parisius Milidunum venit. Cui Guntrannus non dubitavit obviam ire, in solo Deo spem habens, cuneumque hostium, prae cupiditate ab aliis segregatum, crepusculo noctis aggressus ultima labefactavit pernicie. In crastinum, intercurrentibus legatis, frater cum fratre paciscitur, pollicen
Abbreviated transcription (Latin):
Emq post funera filio
chilperico filius nastit᷑
remensem archiep̃m
E quibus egidius in hunc
legationis modũ retulit ordĩ
Pacem qũã tecũ gloriose aea
inclitus nepos tuus firmaiĩl
petit a te oĩo stabiliri. fratris
demq tui beniuolencia ideo
uti nequit quia partẽ eius
in massilia ĩiuste retinet neq
transfugas reddere ei uult sues.
Idcirco si iunctis uiribus uris
unamiimes eius expugnatõe
adorsi fueritis ultio debita
pro illatis ĩiurus ab eo facile
exigi poterit. Ad hec ita res¬
pondit .rex. fratris inquit
mei culpa tam est in aꝑto ut
dificile occultari queat. Nam
si dulcissimꝰ nepos meus aĩo
malefacta recenseat reliquis
pretermissis reꝑiet patrem
suũ fraude gũtrãm int̾usse
Quapp et ego me spondeo adiu¬
torem illi in ultionẽ paterne
futurũ necis quem ainisi fren
magne si mĩc uiueret dilecton
ec dũ rex perorasset datio
obsidibus fedus stabilitũ estͤ
Sõtiuo chilpericus excitũ

Expanded text:
e post funera filiorum, Chilperico filius nasciturRemensem archiepiscopum, Ex quibus Egidius in hunc modum legationis retulit ordinem: « Pacem, quam tecum, gloriose rex, inclytus nepos tuus firmavit, petit omnino a te stabiliri. Fratris denique tui benevolentia ideo uti nequit, quia partem ejus ex Massilia injuste retinet, neque transfugas reddere ei vult suos. Idcirco si, junctis viribus vestris, unanimes ejus expugnationem adorsi fueritis, ultio debita pro illatis injuriis ab eo facile exigi poterit. » Ad haec ita respondit rex: « Fratris, inquit, mei culpa tam est in aperto ut difficile occultari queat. Nam si dulcissimus nepos meus animo malefacta recenseat sua, reliquis praetermissis, reperiet patrem suum fraude Guntranni interisse. Quapropter et ego me spondeo adjutorem illi in ultionem paternae futurum necis, qui amiserim fratrem magnae, si nunc viveret, dilectionis. » Haec dum rex perorasset, datis obsidibus foedus stabilitum est. Continuo Chilpericus exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
cupitã atq susceptã iuctoriã
eius nom̃i consecraret. Ante¬
cedentib gͦ eũ in crastinũ
et ex̾citũ eius sacerdotibus
et clero cũ solempni appa¬
ratu et laudib hymindicis
portã ciuitatis ingressus. et
sime crucis pro uictoria sibi
acturus est progressus.

Expanded text:
cupitam atque susceptam victoriam cupitam atque susceptam victoriam eius nomini consecraret. Antecedentibus ergo eum in crastinum et exercitum eius sacerdotibus et clero, cum sollempni apparatu et laudibus hymnidicis portam civitatis ingressus et asimę crucis pro victoria sibi acturus est progressus.
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem in hybernis mãsuri
Quod cernẽtes ciuitatis habi¬
tatores ab spe deciderũt. et ad
desperationẽ ultĩa uersi suũ
p̾ncipem tradiderũt. raddonis
cognatũ quem pro eo cõsti¬
tuerãt noĩe hamur et se ac
ciuitatem concessa facultate
secedendi dediderũt hoc mͦ
Cũ enĩ longa fessã obsidione
nr̃i cernerẽt urben. et iã iã
capiendã aut tadendã crede¬
rent. honesto ut dicebat usi
concilio regem uocãt ut
urbs tanti noĩs gloriossĩ
nomẽ regi ꝓpagaret. si illã
eo p̃̾sente suꝑari cõtingeret
Ouggestiom huic admodũ
rex honeste assensũ prebuit
Uenit gͦ ad exercitũ suũ urbẽ
uallantem atq indesmenti
oppugnatõe sex ebdomadibus
ꝑtinacissime ꝑdurauit. et
tandem superata iuctori manꝰ
dẽdit. Tradita gͦ et patefa¬
cta ciuitate. p̾mo quidẽ die
custodes ibidem rex destinauit
Ip̃e aũt ab eius ingressu absti¬
nuuit donec ordinaret. q̃lit̾
cũ digna deo gr̃arũ actione

Expanded text:
ibidem in hibernis mansuri. ibidem in hibernis mansuri. Quod cernentes civitatis habitatores, ab spe deciderunt et ad desperationem ultimam versi, suum principem tradiderunt, Zaddunis cognatum, quem pro eo constituerant, nomine Hamur, et se ac civitatem, concessa facultate tute secedendi, dediderunt hoc modo: Cum enim longa fessam obsidione nostri cernerent urbem et iamiamque capiendam aut tradendam crederent, honesto, ut decebat, usi consilio regem vocant, ut urbs tanti nominis gloriosum nomen regi propagaret, si illam eo praesente superari contingeret. Suggestioni huic admodum rex honeste adsensum praebuit. Venit ergo ad exercitum suum urbem vallantem; atque indesinenti oppugnatione sex ebdomadibus pertinacissime perduravit, et tandem superata victori manus dedit. Tradita ergo et patefacta civitate, primo quidem die custodes ibidem rex destinavit, ipse autem ab eius ingressu abstinuit, donec ordinaret, qualiter cum digna Deo gratiarum actione
Abbreviated transcription (Latin):
urbem cordubã miserũt. auxi¬
liũ poposterũt. Rex uero sarra¬
cenorũ protinꝰ auxiliatũ et
exercitũ direxit. Uementib
porro his qui missi fuerant᷑
cesaraugustam relatũ est eis
de exercitu in uia sibi chiuã
cõstituto. Erat eñ ibi uuillerms¬
pͥmꝰ signifer. hademarus cũ̃
eis ualidũ auxiliũ. Quod illi
audientes in asturas sese uer¬
ad socios urbem obsidentes re¬
uersi sũt. Et illis ĩcti tãdiu
urbem obambientes et nulluã
ingredi aut egredi ꝑmittẽtes
uexauerũt. donec famis acer¬
bitate coacti sũt. etiani uetu¬
stissima ostus coria detrahẽ
et in cibũ infelicissimũ ũtere.
Alli aũt mortẽ infelicissime
Monentes iute enuris semet
precipites mittebãt. Aliqui uo
spe aminabãt᷑ inam: cogitãtes
ꝙ franci hiemis asperitate
a ciuitatis cohiberent᷑ obsidione
S hanc illorũ spem abseidit
prudentiũ consiliũ uirorum
Aduecta em̃ undecũq mat̾ia
ceperũt extruere casas ueluti

Expanded text:
urbem Cordubam miserunt, auxiurbem Cordubam miserunt, auxilium poposcerunt. Rex vero Sarracenorum protinus auxiliatum et exercitum direxit. Venientibus porro his, qui missi fuerant, Caesaraugustam, latum est eis de exercitu in via sibi obviam constituto. Erat enim ibi Uuillelmprimus signifer, Hademarus, et cum eis validum auxilium. Quod illi audientes, in Astures sese verad socios urbem obsidentes reversi sunt, et illis juncti tandiu urbem obambientes, et nullum ingredi aut egredi permittentes, vexarunt, donec famis acerbitate coacti sunt etiam vetustissima ostiis coria detrahere, et in cibum infelicissimum vertere. Alii autem mortem infelicissimae praeponentes vitae, e muris semet praecipites mittebant, aliqui vero spe animabantur inani, cogitantes quod Franci hiemis asa civitatis cohiberentur obsidione. Sed hanc illorum spem abscidit prudentium consilium virorum: advecta enim undecumque materiae, coeperunt extruhere casas veluti
Abbreviated transcription (Latin):
State hãc sequẽte raddo
dux bartinonensis
suasus est a quodã sib ut
putabat amico narbona usq
procedẽ. Qui comphensus ludo¬
uco regi est adductꝰ et patri
uarolo itidem a ꝑductꝰ. Ip̃o tp̃e
ludouicus rex coacto ppło regm
sui tolose de his que agenda
Uidebant᷑ tractans deliberabat.
Burgũdione nãq mortuo co¬
intatus eius fedenciacus lm¬
tardo est attributus. E ua re
duascones moleste ferentes
in tantã erupere petulẽciã
ut etiã hoĩes illiꝰ alios ferro
perimerẽt. alios igmi combu¬
rerẽt. Quo uotati cũ pͥmũ̃
ulemre de trectarẽt quoquio
ad causã dicendã uenerũt. et
uenao debitas pro talib ausis
dederũt. ita ut quidã tallion
lege igni confligarent
siliarus eus ut ad bartinonã
oppugnandã ire deberent. Qui¬
partes exercitu unã quidem
doiriscellioni ip̃e ꝑmanens
secũ retmuit. Alteri obsidionẽ
urbis ĩiunxit. Eui rotstanꝯ
comes gerunde p̃fut. Tertiã
aũt ne forte obsidentes urbe

Expanded text:
state hanc sequente 803 Zaddo dux Barcinonensis suasus est a quodam sibi, ut putabat, amico, Narbonam usque procedere. Qui comprehensus, Ludovico regi est adductus, et patri Carolo itidem perductus. Ipso tempore Ludovicus rex coacto populo regni sui Tolosae, de his quae agenda videbantur tractans deliberabat. Burgundione namque mortuo, comitatus ejus Fedentiacus Liutardo est attributus. Quam rem Vascones moleste ferentes, in tantam erupere petulantiam, ut etiam homines illius alios ferro perimerent, alios igni comburerent. Qui vocati dum primum venire detrectarent, quoquo modo ad causam dicendam venerunt, et poenas debitas pro talibus ausis dederunt, ita ut quidam talionis lege igni conflagrarent. siliariis eius, ut ad Barcinnonam obpugnandam ire deberent; dipartes exercitu, unam quidem Ruscellioni ipse permanens secum retinuit, alteri obsidionem urbis iniunxit, cui Rotstagnus comes Gerundę pręfuit, terciam autem, ne forte obsidentes urbem
Abbreviated transcription (Latin):
eiceret ĩgobertã. et eas ambas
in locũ eius substitueret. Pro
qua re a beato germano pͤfate
urbis ep̃o increpatus nec cor¬
reptus utrasq cũ filio qͣua ei
una earũ genuerat diuinitꝰ
ꝑcussas se ꝑdidisse indoluit
Ip̃e quoq nõ post multũ tp̃is
in aquitama apud castrum
bauia uitefmem sortitus in

Expanded text:
ejiceret Ingobergam, et eas ambas ejiceret Ingobergam, et eas ambas in locum ejus substitueret. Pro qua re a beato Germano, praefatae urbis episcopo, increpatus, nec correctus, utrasque cum filio, quem ei una earum genuerat, divinitus percussas se perdidisse indoluit. Ipse quoque, non post multum temporis, in Aquitania apud castrum Blavia vitae finem sortitus, in
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Cuiꝰ muri nocte quie diẽ
aduentus eius precedebat
diuino mtu sponte ruentes
uiam irrupturis apperuerũt
Incertũ utrũ hãc diuina dig¬
natio flagiciosis et ĩpeniten¬
tibus ĩuexerit calamitaten
cuubus. an forte ut infandis¬
simi homicide iusta accelera¬
ret᷑ ꝑditio quo celestia autu¬
mans opitulari oͥ suffragia
eo contenderet ubi nefandi
ausus merita lueret supplicia
Qnubus demq metensibus
usq ad int̾netĩonẽ pene pessũ¬
datis treueris ꝓperat. Treue¬
rici in harenis ciuitatis p̃̾sidio
locato conatibus eius restite¬
rũt. Chrocus treueris ĩfecto
negotio arhelas expugnare
nisus. a quodã milite mario
noĩe captus ꝑ ciuitates quas
euerterat Ductus penis excru¬
ciatus interiit. Sed de his
satis dictum.
tus rex parisiorũ ingo¬
bertam duxit uxorẽ. Huic
erãt ancillule due. nom̃e uin
marcouefa. altera uocabat᷑
merofidis. Harũ amore rex
ita deperire cepit ut uxorem

Expanded text:
xit. Cujus muri, nocte quae diem xit. Cujus muri, nocte quae diem adventus ejus praecedebat, divino nutu sponte ruentes, viam irrupturis aperuerunt. Incertum utrum hanc divina indignatio flagitiosis et impoenitentibus invexerit calamitatem civibus, an forte ut infandissimi homicidae justa acceleraretur perditio, quo coelestia autumans opitulari sibi suffragia eo contenderet ubi nefandi ausus merita lueret supplicia. Civibus denique Metensibus usque ad internecionem pene pessundatis, Treviris properat. Treverici in arenis civitatis praesidio locato, conatibus ejus restiterunt. Chrocus Treviris infecto negotio, Arelas expugnare nisus, a quodam milite, Mario nomine, captus, per civitates quas everterat ductus, poenis excruciatus interiit. Sed de his satis dictum. tus, rex Parisiorum, Ingobergam duxit uxorem. Huic erant ancillulae duae. Nomen uni Marcovefa, altera vocabatur Merofidis. Harum amore rex ita deperire coepit ut uxorem