comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieretur ut agriueientani septe na iuger aplebidiuiderentꝰ nec patrib: familiȩ tantũ seditonnũ
indomoliberorũ capitũ ratiohaberetur uellentq in eã spẽ liberostollere eomunere ddenta plebe
nihilcertatũ ẽ quominꝰ c̃sularia comitiab aberentꝰ creaticoñs .s.l. ualerius potitus m̃ manlius
cuieaꝓitolino poscea fuit cognom̃ hii comnss magnos ludos fecere quos m̃ furius dict aor ure
ueren tibello eodẽ annoaedesiunonis reginȩ ab eodẽ dictactore eodẽqibello uota dedicatur celemtũa
dedicationẽ ingent matronarũ studiotradunt bellũ aut memorabile in algido cũ aequisgesũt̃ fusis
hostib prius paene quã manꝰ consererent uelerio qđ ꝑseuerantior gerendis infuga fuittris

Expanded text:
sulibus senatus consultum fieret ut agri Ueientani septena iugera plebi diuiderentur, nec patribus familiae tantum, sed ut omnium sulibus senatus consultum fieret ut agri Ueientani septena iugera plebi diuiderentur, nec patribus familiae tantum, sed ut omnium in domo liberorum capitum ratio haberetur, uellentque in eam spem liberos tollere. eo munere delenita plebe nihil certatum est quo minus consularia comitia haberentur. creati consules L. Ualerius Potitus M. Manlius , cui Capitolino postea fuit cognomen. hi consules magnos ludos fecere, quos M. Furius dictator uouerat Ueienti bello. eodem anno aedes Iunonis reginae ab eodem dictatore eodemque bello uota dedicatur, celebratamque dedicationem ingenti matronarum studio tradunt. bellum haud memorabile in Algido cum Aequis gestum est, fusis hostibus prius paene quam manus consererent. Ualerio quod perseuerantior cedentes <insequi> in fuga fuit, triumphus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq eẽ urbẽ obsecapttm frequentari cotidie sefruimonum̃ togloriȩ suȩ etantnulis
habere urbẽ latũ intriũ phosuo insistere om̃s uestigus laudũ suarũ sed nefas ducere deserau
relictã abdus inmortedib: incoliurbẽ. & incaptiuo solo habitare p̃.r̃. et uictrice patria uituãm
tarihis adortationib: principes concitati patres senesq: iuuenescũ ferret lexagmine ficonsim̃
ꝓqua fortissime felicis simeq: ipsi ac patres eorũ dimicassent desererent capitolium aede ues
hostium urbemagerent eoquerem adducerent ut melius fuerit ñ capiueios nero madeserent᷑
qr ñ uia gebant sed p̃cib et int̃ p̃ces multa deorũmentio erat religio sumpatim axime fuit edegt̃ na
plures trib: antiquar̃ quã uisser̃ ad eoq etcuictoria leta patrib: fuit ut posterodiere feremb unisseo

Expanded text:
que esse urbem ab se captam frequentari, cottidie se frui monumento gloriae suae et ante oculos que esse urbem ab se captam frequentari, cottidie se frui monumento gloriae suae et ante oculos habere urbem latam in triumpho suo, insistere omnes uestigiis laudum suarum; sed nefas ducere desertam ac relictam ab dis immortalibus incoli urbem, et in captiuo solo habitare populum Romanum et uictrice patria uictam mutari. his adhortationibus principes concitati patres senes iuuenesque cum ferretur lex agmine facto in forum patriam pro qua fortissime felicissimeque ipsi ac patres eorum dimicassent desererent, Capitolium, aedem Uestae, hostium urbem agerent, eoque rem adducerent ut melius fuerit non capi Ueios, ne Roma desereretur. quia non ui agebant sed precibus, et inter preces multa deorum mentio erat, religiosum parti maximae fuit, et legem una plures tribus antiquarunt quam iusserunt. adeoque ea uictoria laeta patribus fuit, ut postero die referentibus con
Abbreviated transcription (Latin):
seprauo iudiciod e tribunis intcessionẽ sustulisse int̃cessione sublatic tribunitiã potestatẽ euran
Nã qđ illis peraren Teffrenatã licentiã eu magistriaꝰpatres laturos fallieos si tribuniciauis tribind
auxilio repellinequect : Aliud telũ patres inuenturos eẽ c̃sulesq: inerepabat qđ fide publcal
pitribunos eos tacititulissent qͥsenatꝰ auctoritatẽ secutieent. haec ꝓpalã concionabundus ndes
magis augebatiras hominũ senatus uero inctare adũ sꝰ legẽ hauddes istebat nea lit̃ descendn
in forũ cũdies ferende legis uenis set quã ut qui meminissent sibi ꝓaris focisq: eedeã templis acsola
natieent dimicandũ fore nã qđ a sepriuat mattineat si s uȩ gloriȩ sibunt̃ diicationẽ patriȩ menus :¬

Expanded text:
ellegeret se prauo iudicio de tribunis intercessionem sustulisse, intercessione sublata tribuniciam potestatem euertisse; ellegeret se prauo iudicio de tribunis intercessionem sustulisse, intercessione sublata tribuniciam potestatem euertisse; nam quod illi sperarent effrenatam licentiam eius magistratus patres laturos, falli eos. si tribunicia uis tribunicio auxilio repelli nequeat, aliud telum patres inuenturos esse; consulesque increpabat quod fide publica decipi tribunos eos taciti tulissent qui senatus auctoritatem secuti essent. haec propalam contionabundus in dies magis augebat iras hominum: senatum uero incitare aduersus legem haud desistebat: ne aliter descenderent in forum, cum dies ferendae legis uenisset, quam ut qui meminissent sibi pro aris focisque et deum templis ac solo in quo nati essent dimicandum fore. nam quod ad se priuatim attineat, si suae gloriae sibi inter dimicationem patriae me
Abbreviated transcription (Latin):
resistentib: omniq ciuitate in unã et̃ curã c̃uersa uitelliã cͥoloniã romanã in suo agro equi expug¬
nant colonorũ pars maxima in columis qr noctȩ ꝓdittione oppidũ captũ libert̃ ꝑ auers a urbis fuga
dederat romã ꝑfugere iucretio c̃suli et ꝓuincia euenit. Iscũ exercitii ꝓfectꝰ aciȩ hostes uicit
uictorq: romã ad maius aliquan to certam̃ redit dies dicta erat tr̃ p̃lbienni superioris. a uerginio
& quinto põponio quos defendi patrũ sensuad fidẽ senatꝰ ꝑtinebatneq: enĩ eos aucuitȩ ullo orimine
alio aut gestim agistratꝰ quis quã arguebat p̃t̃ quã qđ gratificantes patrib: rogationi tribuni¬
aue int̃ cessissent Vic̃ tum̃ gratiã senatus plebisira et pessimo exemplo in noxudenis milib:
grauis eris cdẽpnatis id egrepassipatres camillus pdũscoleris plebẽ arguere. qiã in suosuersam̃ inelo

Expanded text:
resistentibus omnique ciuitate in unam eam curam conuersa, Uitelliam coloniam Romanam in suo agro Aequi expugresistentibus omnique ciuitate in unam eam curam conuersa, Uitelliam coloniam Romanam in suo agro Aequi expugnant. colonorum pars maxima incolumis, quia nocte proditione oppidum captum liberam per auersa urbis fugam dederat, Romam perfugere. L. Lucretio consuli ea prouincia euenit. is cum exercitu profectus acie hostes uicit, uictorque Romam ad maius aliquanto certamen redit. dies dicta erat tribunis plebis biennii superioris A. Uerginio et Q. Pomponio , quos defendi patrum consensu ad fidem senatus pertinebat; neque enim eos aut uitae ullo crimine alio aut gesti magistratus quisquam arguebat praeterquam quod gratificantes patribus rogationi tribuniciae intercessissent. uicit tamen gratiam senatus plebis ira et pessimo exemplo innoxii denis milibus grauis aeris condemnati sunt. id aegre passi patres; Camillus palam sceleris plebem arguere quae iam in suos uersa non int
Abbreviated transcription (Latin):
sustulit cum ꝑ equitass& aciem p̾missa repetens tantũ iniecit ardoris ut nonultras ustinerent
impecũ aequi cedes inde fugientiũ quadis ubura magis quã uirtute resgeritur ad ꝑniciem hos¬
tium faactaẽ tristemq abtusculo nuntiũ nequiquã exterrita couutate. littere apostumio lureo¬
finem & plebsc̃tinuare latorib: legis tribunatũ et patres reficere int̃cessores legis adnis isunt
Sed plussuis comitis plebsuaduit quẽ dolore multipatress̃. sc̃ facto ut conss inuisꝰ plebi magiseratꝰ crearent
Annũ pꝰquintũ decimũ creaticonss lucretius fribius sergius sulpitius camermnꝰ principiohui: annifebocit̃
qui a nemo excollegio int̃cessurꝰ erat coortis ad ꝑferendã legẽ tr̃pl. nec segnius obidipsũ c̃salib:

Expanded text:
sustulit, cum perequitasset aciem promissa repetens, tantum iniecit ardoris ut non ultra sustinuerint sustulit, cum perequitasset aciem promissa repetens, tantum iniecit ardoris ut non ultra sustinuerint impetum Aequi. caedes inde fugientium, qualis ubi ira magis quam uirtute res geritur, ad perniciem hostium facta est; tristemque ab Tusculo nuntium nequiquam exterrita ciuitate litterae a Postumio laureafinem, et plebs continuare latoribus legis tribunatum et patres reficere intercessores legis adnisi sunt; sed plus suis comitiis plebs ualuit; quem dolorem ulti patres sunt senatus consulto facto ut consules, inuisus plebi magistratus, crearentur. annum post quintum decimum creati consules L. Lucretius Flauus Ser. Sulpicius Camerinus . principio huius anni ferociter quia nemo ex collegio intercessurus erat coortis ad perferendam legem tribunis plebis nec segnius ob id ipsum consulibus
Abbreviated transcription (Latin):
fugacissimohoste . conclamat uniuersus exercitus meritoseea audire et fateri admissũ flagitiũ
sed eos dem correcturos eẽ neq diuturnum id gaudium hostib: fore poscentes. ut confestim indeced cas¬
trahostum ducer&. et in conspectuerant positaimplanonihil pene recus abant niea ante noctem
expugnassent conlaudatos corpora curare paratosq: eẽ quar tauigilia iubet & hostes noctur¬
nam fugam extumuloromanorum ut ab eauia quae ferebat uerruginem excluderent fuerȩ
obuis p̃liumq: ante lucem sed luna ꝑ nox erat cominis sumẽ & aut incertius diuturno plium fuit
sed clamor uerruginem ꝑlacus cũ castra romana crederent oppugnaritantũ iniecit pauoris
ut nequiquam retinente atq obsecrante aemiliotusculum palatifugerent indefamaromã
ꝑlaticẽ poscumium exercitũq occisum quiubi primalux mecũ insidiarũ effusae sequentibus

Expanded text:
fugacissimo hoste, conclamat uniuersus exercitus merito se ea audire et fateri admissum flagitium, fugacissimo hoste, conclamat uniuersus exercitus merito se ea audire et fateri admissum flagitium, sed eosdem correcturos esse neque diuturnum id gaudium hostibus fore. poscentes ut confestim inde ad castra hostium duceret—et in conspectu erant, posita in plano—nihil poenae recusabant ni ea ante noctem expugnassent. conlaudatos corpora curare paratosque esse quarta uigilia iubet. et hostes nocturnam fugam ex tumulo Romanorum ut ab ea uia quae ferebat Uerruginem excluderent, fuere obuii; proeliumque ante lucem—sed luna pernox erat—commissum est. et haud incertius diurno proelium fuit; sed clamor Uerruginem perlatus, cum castra Romana crederent oppugnari, tantum iniecit pauoris ut nequiquam retinente atque obsecrante Aemilio Tusculum palati fugerent. inde fama Romam perlata est Postumium exercitumque occisum. qui ubi prima lux metum insidiarum effuse sequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: quae sẽꝑ fermeregenti ẽ similis religionis iustȩim pleuit adductosq in publicun hos
legios cũ p̃sidio etia mniuũ delphos ꝓsecutus romã indehospites restituit hospitiũ cũ to set
factũ donaq publicedata eodẽ annoin a equis uaria ebellatũ ad eout incertofuerit & apud ipsos exercitus
& romaeuicis sent uictineeẽnt imperatores romani fuere extr mł c̃aemilius spurius pꝰtumius primorẽ
cõmunit̃ gesser̃ Eusis ind eaciehostibus aemiliũ praesidio uerruginẽ obtinereplacuit postumium finesuas¬
tare. Ibi eũ namposito agmine neglegentius a brebene gesta euntemadora equi terrore iniecto
in ꝑximos compulere tumulos pauorq: indeuerruginem etiam ad p̃sidium adterũ ẽ ꝑlatus. Postumꝰ
suis intutũ receptiscũ contione aduocata terrarẽ increpar& ac fugam fus os eẽ ab ignauissimo ac

Expanded text:
quoque, quae semper ferme regenti est similis, religionis iustae impleuit, adductosque in publicum hospitium quoque, quae semper ferme regenti est similis, religionis iustae impleuit, adductosque in publicum hospitium legatos cum praesidio etiam nauium Delphos prosecutus, Romam inde sospites restituit. hospitium cum eo sens consulto est factum donaque publice data. eodem anno in Aequis uarie bellatum, adeo ut in incerto fuerit et apud ipsos exercitus et Romae uicissent uictine essent. imperatores Romani fuere ex tribunis militum C. Aemilius Sp. Postumius . primo rem communiter gesserunt; fusis inde acie hostibus, Aemilium praesidio Uerruginem obtinere placuit, Postumium fines uastare. ibi eum incomposito agmine neglegentius ab re bene gesta euntem adorti Aequi terrore iniecto in proximos compulere tumulos; pauorque inde Uerruginem etiam ad praesidium alterum est perlatus. Postumius suis in tutum receptis cum contione aduocata terrorem increparet ac fugam, fusos esse ab ignauissimo ac
Abbreviated transcription (Latin):
ub: grati&e actae stcliscis instipendiũ militũ eius anniut pr̃ tributouacar& pecumia inpeniti
pacedatac exercitus romam reductꝰ camillus multo meliore laude quã cũ triũ phantẽ ab ipurdẽ
exaerant equi in signis iustitia fideq hostib: uictis cũ in urbem rediss& tacite ei: uere cundũ tde
senatus quinsinemora uotiliberaretur cratertmq: cureamdomum a pollini delphos legit q fen¬
rent .l. ualerius .l. sergius a mamlius missi longauna naue haud ꝓcul freto siculo a piraas lis¬
rensium excepti de uehuntur liparas moserat cuitatis uelut publicola trocimo partã p
diuidere forte eo anno in summom agis tratuerat tima sitheus qͥd am romanis uirsimilior queꝰ
suis quilegatorũ nom̃ donũq et deumcuimitteretur et donidicaus am ueritus ipsemulaitudnt

Expanded text:
ibus gratiae actae. Faliscis in stipendium militum eius anni, ut populus Romanus tributo uacaret, pecunia imperata. ibus gratiae actae. Faliscis in stipendium militum eius anni, ut populus Romanus tributo uacaret, pecunia imperata. pace data exercitus Romam reductus. Camillus meliore multo laude quam cum triumphantem albi per urbem uexerant equi insignis, iustitia fideque hostibus uictis cum in urbem redisset, taciti eius uerecundiam non tulit senatus quin sine mora uoti liberaretur; crateramque auream donum Apollini Delphos legati qui ferrent, L. Ualerius L. Sergius A. Manlius , missi longa una naue, haud procul freto Siculo a piratis Liparensium excepti deuehuntur Liparas. mos erat ciuitatis uelut publico latrocinio partam praedam diuidere. forte eo anno in summo magistratu erat Timasitheus quidam, Romanis uir similior quam suis; qui legatorum nomen donumque et deum cui mitteretur et doni causam ueritus ipse multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
feratiodio iraq ueientium exitũ penequã capenatiũ pacẽ mallent apud eos pacẽ uniuers a psenlua
tas fide sromanaiustitia imperatoris inforo et curia celebrantur c̃sensuq omniũ legatiad eamillum iutu
atq inde ꝑmissu camilli romã ad senatũ quid ederent federios ꝓficiscuntur Introducti ad senatũitalatq
traduntur P.C. uictoriacui nec deus Nec homoquis quã inuid eat uicti a uob et imperatorturo dedimꝰ
nos uobis ratiquonibil uictori pulchrius ẽ melius nos subimperiourõ quã legibus nr̃i siuieturos łueto
hui belliduo saluiteria exempla ꝓdict huma nogeneris . uos fidem inbello quã p̃sentẽ iuctoriã mlusis
nos fidȩ ꝓuocaq uictoriã ultrodetulimꝰ subditioneurã sumꝰ mittitequi arma qui obsides q urbempa¬
tentib: portis accipianti necuos fidei nr̃ae nec nosimpersiur̃ penitebit. Camillo & ab hostibi taci-¬

Expanded text:
ferati odio iraque Ueientium exitum paene quam Capenatium pacem mallent, apud eos pacem uniuersa posceret ciuitas. fides Romana, iustitia imperatoris in foro et curia celebrantur; consensuque omnium legati ad Camillum in castra, atque inde permissu Camilli Romam ad senatum, qui dederent Falerios proficiscuntur. introducti ad senatum ita locuti traduntur: 'patres conscripti, uictoria cui nec deus nec homo quisquam inuideat uicti a uobis et imperatore uestro, dedimus nos uobis, rati, quo nihil uictori pulchrius est, melius nos sub imperio uestro quam legibus nostris uicturos. euentu huius belli duo salutaria exempla prodita humano generi sunt: uos fidem in bello quam praesentem uictoriam maluistis; nos fide prouocati uictoriam ultro detulimus. sub dicione uestra sumus; mittite qui arma, qui obsides, qui urbem patentibus portis accipiant. nec uos fidei nostrae nec nos imperii uestri paenitebit.' Camillo et ab hostibus et a ciu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ pactionẽ indicatam recipiendorũ in urbem regũ a patresecurie ẽ ꝓcases
Ex quaco llatinũ tarquinium consulem nomini sodio abdicaresemagis tratu
ãtq: exula reius sum inquadespurio cassio postaliquot annos ꝓpt̃ consilid in iu
deregno supplicium sumptum inquanu ꝑ decẽui resbonis exilio capite mult bor

Expanded text:
propter pactionem indicatam recipiendorum in urbem regum a patre securi esse percussos, propter pactionem indicatam recipiendorum in urbem regum a patre securi esse percussos, ex qua Collatinum Tarquinium consulem nominis odio abdicare se magistratu atque exsulare iussum, in qua de Sp. Cassio post aliquot annos propter consilia inita de regno supplicium sumptum, in qua nuper decemuiros bonis, exsilio, capite multato
Abbreviated transcription (Latin):
aliala seruilius obtruncat . res ꝑsusq cruore obtruncatistipatus cateru
patrici orum uiuenum dictator renuntiat. uocatum ad eũ maelium repa¬
soapparitore concituntẽ multitudin ẽ poenã meritam habere : Tumdiecito
macte urtute inquit seruili estoliberata rep. tumultuantẽ deinde multi¬
tudinẽ erint̃ incerta existimatione facti ad contionem uocariuis sit et net¬
lium iurecae sum ꝓnuntiauit etiam siregnicrimine in sons fuerit quiuo cits
am agis troequitũ ad dictator ẽ non uenissec sea dcausam cognoscendianin¬
sedisse qua cognita habiturũ fuissemaelium similem causȩ fortunamum
parantẽ neuidicio se committer& uico ercitum ẽe neccum eottm quã conque ueet¬
dum fuisse quinatus in libero populo int̃iurale gesq: ex qua urbe reges eues
scir& eodemq annosoronis filios regis et liberos consulis liberatoris patris

Expanded text:
Ahala Seruilius obtruncat; respersusque cruore obtruncati, stipatus caterua Ahala Seruilius obtruncat; respersusque cruore obtruncati, stipatus caterua patriciorum iuuenum, dictatori renuntiat uocatum ad eum Maelium, repulso apparitore concitantem multitudinem, poenam meritam habere. tum dictator 'macte uirtute' inquit, ' C. Seruili , esto liberata re publica'. tumultuantem deinde multitudinem incerta existimatione facti ad contionem uocari iussit, et Maelium iure caesum pronuntiauit etiamsi regni crimine insons fuerit, qui uocatus a magistro equitum ad dictatorem non uenisset. se ad causam cognoscendam consedisse, qua cognita habiturum fuisse Maelium similem causae fortunam; uim parantem ne iudicio se committeret, ui coercitum esse. nec cum eo tamquam cum ciue agendum fuisse, qui natus in libero populo inter iura legesque, ex qua urbe reges exactos sciret eodemque anno sororis filios regis et liberos consulis, liberatoris patriae,
Abbreviated transcription (Latin):
dispoͥtis p̃sidiis cum in forum descendis sec conuersaq: in eum plebs
nouitate reiac mira culo &t et maeliani atq: ipse duxeorum in se intentamuim
tantuim perii cernerent exꝑtesconsiliorum regni qui tumultus quodbellum
repens ut dictatoriam maiestatem ut quintium postocto gesimum annũ
rectorem reip̃ quaesis sec rogitarent missus abdictutore seruilius mags¬
ter equitum admaelium Vocatte inquit dictator Cum pauidus ille quiduells
querer& seruiliusq: caus am dicendam ẽẽ ꝓponer& crimenq: aminuciodo¬
latum ad senatum diluendum tunc melius recipere se incateruam suorun
et primum circumspectans tergiuersari. postremocum a pparitor iussui
magistriequitum ducer & ereptus a circumstantib fugiensq fidem
plebis romane implorare &opprimise consensu patrum dicere quod ple¬
bibenigne fecisset orareutopemsibi ultimo indis crimine ferrent ne
Ante oculos suos trucidari sinerent. Haec eum uocifertntem ad secutis

Expanded text:
dispositis praesidiis cum in forum descendisset conuersaque in eum plebs nouitate rei ac miraculo esset, et Maeliani atque ipse dux eorum in se intentam uim tanti imperii cernerent, expertes consiliorum regni qui tumultus, quod bellum repens aut dictatoriam maiestatem aut Quinctium post octogesimum annum rectorem rei publicae quaesisset rogitarent, missus ab dictatore Seruilius magister equitum ad Maelium 'uocat te' inquit, 'dictator'. cum pauidus ille quid uellet quaereret, Seruiliusque causam dicendam esse proponeret crimenque a Minucio delatum ad senatum diluendum, tunc Maelius recipere se in cateruam suorum, et primum circumspectans tergiuersari, postremo cum apparitor iussu magistri equitum duceret, ereptus a circumstantibus fugiensque fidem plebis Romanae implorare, et opprimi se consensu patrum dicere, quod plebi benigne fecisset; orare ut opem sibi ultimo in discrimine ferrent neue ante oculos suos trucidari sinerent. haec eum uociferantem adsecutus
Abbreviated transcription (Latin):
ab consule exercitũ rebellacum fuerat & samnites pdatũ in agrũ uestinũ porminũq & pastemi cdiã
tiu legione scũ pastẽ appius clcudiuspr̃ pastem .l uolumnius ꝓ consale se queretin agrũ ftellatẽ
conuener̃ ibi ad samnitiũ om̃s considunt & appius uolumniusq castraconiungunt pugnatũ in festisi¬
mis cinimis hincirc̃scimnulante aduersus rebellantes totiens illinc adultimã ie dimicantibispe m

Expanded text:
ab consule exercitum rebellatum fueraab consule exercitum rebellatum fueraitium legiones, cum partem Ap. Claudius praetor, partem L. Uolumnius pro consule sequeretur, in agrum Stellatem conuenerunt; ibi ad Caiatiam omnes considunt et Appius Uolumniusque castra coniungunt. pugnatum infestissimis animis, hinc ira stimulante aduersus rebellantes totiens, illinc ab ultima iam dimicantibus spe.
Abbreviated transcription (Latin):
copias luciũ uoluniũ ꝓconsule ducẽ consulib exercitũq ei. legionib: consulũ adiciunt in plurib: ann¬
lib: duorũ ea consulũ ꝓpriȩ uictoria ẽ uolumnius in samnio interĩ in fescerit scontiũq exerctũ intifermꝰ
montẽ compulsundecerritus iniquitate loci fundit fugaq fabius deciuano exerciturelicco inetruriȩ
prȩ sidio suis legionib: deductis ad urbem de gillis ecrucisq ac samnitibitrii nphauit militestriũ¬
phantem secutis celebrati in conditis militarib: non magis uetoria q̃ fubii quã mons p̃dara p̃ deciẽ
excitittq memoria parentis equatae uentu publico priuatoq fili laudibus datu ex p̃damilitibus
aeris octogenis bini sagaq & unicae p̃mid illa tẽpestate miliiȩ baud qua quã sꝑnenda hisitaq
rebigestis nec in samnitib: adhucnuno inetruriapaxerat. Namet ꝓusinis auctoribus postdeductũ

Expanded text:
copias, L. Volumnium pro consule ducem consulibus exercitumque eius legionibus consulum adiciunt. in pluribus anncopias, L. Volumnium pro consule ducem consulibus exercitumque eius legionibus consulum adiciunt. in pluribus annalibus duorum ea consulum propria victoria est, Volumnius in Samnio interim res gerit Samnitiumque exercitum in Tifernum montem compulsum, non deterritus iniquitate loci, fundit fugatque. Q. Fabius, Deciano epraesidio, suis legionibus deductis ad urbem de Gallis Etruscisque ac Samnitibus triumphauit. milites triumphantem secuti sunt. celebrata inconditis militaribus non magis uictoria Q. Fabi quam mors praeclara P. Deci est excitataque memoria parentis, aequata euentu publico priuatoque, filii laudibus. data ex praeda militibus aeris octogeni bini sagaque et tunicae, praemia illa tempestate militiae haudquaquam spernenda. his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis auctoribus post deductum
Abbreviated transcription (Latin):
rentim petue quitũ stare actricoscedere. Ipsebui deimouicuctori spoliaq hostium cũ uouis s&adcastre
sanitiũ ꝑrexio quo mulatudo om̃is constnata agebatur subipsouallo quiatantac̃ multitudinẽ porte
intrauallũ sãnites paruoq certumine capticeastra & galli ab t̃go circũuenti caesaeo diehostiũ a xo
eo diequid obrutũ suꝑ sereais gallorũ camulis erat inueniriñ potuit postero dieinuentũ relatũq ẽ.
cũmulas militũ lacrimis Intmissa indeomniũ diarũ rerũ cura fabus college funus omnihonore
laudibiq meritis celebrat &inetruria ꝑ eosdẽdies ab cñ faliuo ꝓp̃r res exsententia gesta & p̃t in¬
milia .iii: & signamił ad xxcaptia scautiũ agm̃ cũ ꝓpȩlignũ a grũfruger& circũuentũ a paelignisẽ exm¬
ltibus quinq admillecaesi magnaei dieiquom sentinati a grobellatũfumaẽ etiamuero stinti sed suꝑie¬
scripsere fussescilic& cũ umbris tuscisq quos & ipsospugnȩ ad fuisse & ut romanorũ qq̃ augerent

Expanded text:
rent impetu equitum, instare ac territos caedere. ipse aedem Ioui Uictori spoliaque hostium cum uouisset, ad castra Samnitium perrexit, quo multitudo omnis consternata agebatur. sub ipso uallo, quia tantam multitudinem portae intra uallum Samnites paruoque certamine capta castra et Galli ab tergo circumuenti. caesa eo die hostium uigieo die, quia obrutum superstratis Gallorum cumulis erat, inueniri non potuit; postero die inuentum relatumque est cum multis militum lacrimis. intermissa inde omnium aliarum rerum cura Fabius collegae funus omni honore laudibusque meritis celebrat. et in Etruria per eosdem dies ab Cn. Fuluio propraetore res ex smilitaria ad viginti capta. Samnitium agmen cum per Paelignum agrum fugeret, circumventum a Paelignis est; ex milibus quinque ad mille caesi. Magna eius diei quo in Sentinati agro bellatum fama est, etiam vero stanti; sed superiescripsere fuisse, scilicet cum Umbris Tuscisque, quos et ipsos pugnae adfuisse; et ut Romanorum quoque augerent
Abbreviated transcription (Latin):
cesiurũ & sinibilaliũ ex eocertaminetulerit. illudcertelaturũ ut qđ populisit populus iubeat potius
quã patres gratificentur . louemoptimũ maximũ deosq immortales sep̃cariutita sortẽ aequã sibicũ
collegadent sieandem uirtutẽ felicititẽq: inbello administrandodaturi sint certe & idnatura aequum & exemplo
quã ut prius quam in trouocarent᷑ ad suffragiũ trib: ap̃pclaudi pr ad latas execruria litteras audiret comitia
babut Nonminore populiconsensu qu am senatus ꝓuintia etruria extrasortẽ fidb io decreta ẽ Concursus inde adco n¬
factusommniũ ferme uniorũ & ꝓsequsq nominatlabant tanta cupidoerat subeoduce stipendia faciendi Quacir¬

Expanded text:
cessurum. et si nihil aliud ex eo certamine tulerit, illud certe laturum ut quod populi sit populus iubeat potius cessurum. et si nihil aliud ex eo certamine tulerit, illud certe laturum ut quod populi sit populus iubeat potius quam patres gratificentur. Iouem optimum maximum deosque immortales se precari, ut ita sortem aequam sibi cum collega dent si eandem uirtutem felicitatemque in bello administrando daturi sint. certe et id natura aequum et exemplo pulum Romanum quam ut, priusquam intro uocarentur ad suffragium tribus, Ap. Claudi praetoris allatas ex Etruria litteras audirent, comitio abiit. nec minore populi consensu quam senatus prouincia Etruria extra sortem Fabio decreta est. concursus inde ad consfactus omnium ferme iuniorum et pro se quisque nomina dabant; tanta cupido erat sub eo duce stipendia faciendi. qua cir
Abbreviated transcription (Latin):
quo ad potuerint patres ad nisos neplebis adicus ad magnos honores eẽ posiquã ipsa uirtus ꝑuicerit ne in
ullo genere haminũ in honorata eẽt queri quem admodum irrita sint ñ suffragia modo populis ed
arbitria etiam fortunȩ & in paucorũ potestatem uertant᷑ om̃is ante se consssortitos ꝓuintias eẽ
rũ acdificile ciuud alteri extra sortẽ mandetur . quin dt̃ cõs ꝓsuꝑuacaneo atq: inutilibabeat᷑ gloriars
fabiumreb: ĩ etruria gestis uelle & publiũ deciũ gloriari & forsitan qͣmille obrutũ ignẽ reliqͣ rit ita
ut totiens nouum exinꝓuis oincendũ dar&eũ seextincturũ postre mocollege honores p̃miaq conces¬
surũ ue recundia aetatis eu maiestatisqi cũ pericalũ dimicatio ꝓposita sit neq cedere suas ponte neq

Expanded text:
quoad potuerint, patres adnisos ne plebeiis aditus ad magnos honores esset; postquam ipsa uirtus peruicerit ne in quoad potuerint, patres adnisos ne plebeiis aditus ad magnos honores esset; postquam ipsa uirtus peruicerit ne in ullo genere hominum inhonorata esset, quaeri quemadmodum inrita sint non suffragia modo populi sed arbitria etiam fortunae et in paucorum potestatem uertantur. omnes ante se consules sortitos prouincias esse: rum ac difficile, cum id alteri extra sortem mandetur, quin alter consul pro superuacaneo atque inutili habeatur? gloriari Fabium rebus in Etruria gestis; uelle et P. Decium gloriari; et forsitan, quem ille obrutum ignem reliquerit, ita ut totiens nouum ex improuiso incendium daret, eum se exstincturum. postremo se collegae honores praemiaque concessurum uerecundia aetatis eius maiestatisque; cum periculum, cum dimicatio proposita sit, neque cedere sua sponte neque
Abbreviated transcription (Latin):
concordia int̃se clariquȩ ne ꝑ pecuaeẽ ordinũ magis quam ipsorũ int̃secertam̃ interuenis sereor patricustender¬
tib ut fabius incoruriã extraordinem ꝓuintiam haber&. plebeis auctorib: deciout ad sortẽ reuo car&: fut
certe contentio insenatu& pꝰquã ibi fabius plus potera treuocata res ad populũ ẽ in c̃tentionẽ ut int̃militre siuros
& factis potius quã dictis frecos pauca uerba habita fabius quã arborẽ conseuiss& subealegere aliũ fructũ in¬
dignum ẽẽ dicer & sea peruisse ciminiac̃ siluã uiãq ꝑ deuios saltus romanobello fecisse quid seid aetats sollicitas¬
sent sia lioduce gesturibellum eẽnt nimirũ aduersariũ se ñ sociũ imperui legisse sensim expbrat & in uidisse
decium concordibus collegiis trib: postremos etendere nihilultra quã ut sidignũ ꝓuintia ducerent in eã
mitterent in senatus arbitrio sefusse et in potestatepopuli futurũ : p̃. decius senatus in uiriã que rebatur

Expanded text:
concordia inter se clari. quae ne perpetua esset, ordinum magis quam ipsorum inter se certamen interuenisse reor, patriciis tendentibus ut Fabius †in† Etruriam extra ordinem prouinciam haberet, plebeiis auctoribus Decio ut ad sortem rem uocaret. fuit certe contentio in senatu et, postquam ibi Fabius plus poterat, reuocata res ad populum est. in contione, ut inter militares uiros et factis potius quam dictis fretos, pauca uerba habita. Fabius, quam arborem conseuisset, sub ea legere alium fructum indignum esse dicere; se aperuisse Ciminiam siluam uiamque per deuios saltus Romano bello fecisse. quid se id aetatis sollicitassent, si alio duce gesturi bellum essent? nimirum aduersarium se, non socium imperii legisse—sensim exprobrat—et inuidisse Decium concordibus collegis tribus. postremo se tendere nihil ultra quam ut, si dignum prouincia ducerent, in eam mitterent; in senatus arbitrio se fuisse et in potestate populi futurum. P. Decius senatus iniuriam querebatur:
Abbreviated transcription (Latin):
gios agmine p̃dam p̃seagentes. etc astra cernebant aut ꝓculueis posita. inde primũmseritusa

Expanded text:
congregato agmine praedam prae se agentes, et castra cernebant haud procul Ueiis posita. inde primum miscongregato agmine praedam prae se agentes, et castra cernebant haud procul Ueiis posita. inde primum mis
Abbreviated transcription (Latin):
egressihaut ꝓculurbe sicut p̃dictum erat. castragallorumneglecta ab omni parte nact cn
ingenticlamore inuadunt nusquã pliũ om̃b: lociscedesẽ nuda corpora et scluta somno trucidãtur:
Tamen pauorcubilibussuis excitos qua e aut unde uis eẽt ignaros infugĩ & quosdam in hostemi psinu
puudostulit . Magna parsinagrum antiatẽ delaq incursione ab oppidanis inpalatos facta ertun¬
ueniuntur Similis in agro uebientitus corum facta. stragesẽ qui urbis iam ꝓpe quadrigente¬
simum annum uicinae oppsse ab hoste in usitato in audito ad eonihil miseritis ut inagnĩrona¬
num eotemꝰ pore in cursionẽ facerent. pleniq p̃de ueios etiam p̃sidiũq: et spemulan in roman
nomini sinanimohabuerint oppugnare. Uiderant eos milites romaniuagitantes pagrostunne

Expanded text:
egressi haud procul urbe, sicut praedictum erat, castra Gallorum intuta neglectaque ab omni parte nacti cum egressi haud procul urbe, sicut praedictum erat, castra Gallorum intuta neglectaque ab omni parte nacti cum ingenti clamore inuadunt. nusquam proelium, omnibus locis caedes est; nuda corpora et soluta somno trucidantur. extremos tamen pauor cubilibus suis excitos, quae aut unde uis esset ignaros, in fugam et quosdam in hostem ipsum improuidos tulit. magna pars in agrum Antiatem delati incursione ab oppidanis in palatos facta circumueniuntur. similis in agro Ueienti Tuscorum facta strages est, qui urbis iam prope quadringentensimum annum uicinae, oppressae ab hoste inuisitato, inaudito, adeo nihil miseriti sunt ut in agrum Romanum eo tempore incursiones facerent, plenique praedae Ueios etiam praesidiumque, spem ultimam Romani nominis, in animo habuerint oppugnare. uiderant eos milites Romani uagantes per agros et
Abbreviated transcription (Latin):
patentẽ cepereurbem. ex arce capitolioq his exigua resistitmanus lamobsidionis tedio uichill¬
dunt Nagiq peragros palantur. cibo uinoq raptimha ustorepletq : Vbi nox ad petit ꝓperiuos aquarinbi
munimento sinestationibus accustodus passimferarũ ritusternuntur Nunc absecundis rebimagistud
in cauti. Si uobis in animo ẽ tuerimoenia ur̃a nec pati hae c omnia galliam fierit prima uigiliacane
arma frequentes mesequimini ad caedem non adpugnam nisiuictos somno uelut pecudestrucdads
tradidero non recusoeundem ardea ererũm earum exitum qua e romȩ habui Equisiniquis ptsu¬
sum erat . tantum bello uirũ neminem usquam ea tempestate eẽ: Contione dimissacorpora cirit
intentiquam mox signumdaretur : quod ato primaesilentio noctis ad portas camillo p̃stofunt

Expanded text:
patentem cepere urbem: ex arce Capitolioque iis exigua resistitur manu: iam obsidionis taedio uicti apatentem cepere urbem: ex arce Capitolioque iis exigua resistitur manu: iam obsidionis taedio uicti abscedunt uagique per agros palantur. cibo uinoque raptim hausto repleti, ubi nox adpetit, prope riuos aquarum sine munimento, sine stationibus ac custodiis passim ferarum ritu sternuntur, nunc ab secundis rebus magis etiam solito incauti. si uobis in animo est tueri moenia uestra nec pati haec omnia Galliam fieri, prima uigilia capite arma frequentes, me sequimini ad caedem, non ad pugnam. nisi uinctos somno uelut pecudes trucidandos tradidero, non recuso eundem Ardeae rerum mearum exitum quem Romae habui'. aequis iniquisque persuasum erat tantum bello uirum neminem usquam ea tempestate esse. contione dimissa, corpora curant, intenti quam mox signum daretur. quo dato, primae silentio noctis ad portas Camillo praesto fuere.
Abbreviated transcription (Latin):
nouitiã ciue s iei quando eturm beneficiũ itatulit & fortuna hocegit i ea. nemourm conditionis mene oblitã
mebiue pcessissepute sedres aepericulũ cõmune cogit qđ quisq posse in retrepida p̃sidu in mediũ conferre
Et quan do ego uobis protantis ur̃is in memeritis gratiam referam sinunecessa uero. aat ubiusisere
meuob sinbello non fuerit hac arte in patricsteti et inui ctus bello inpace abingratis ciuibpulsiss
N ec enĩ ex probrande apud memores sunt graciȩ referendȩ. Etlnc urbidecus ingens belli exbosa
cõmunipariendi Quleffuso agmnine aduentat gens ẽ cuinatura corpora animosq magna mag
quam firma dederit eo inceriam̃ omneplus terroris quã uiriũ fer̃ argum̃ tosit cladesromene

Expanded text:
noui etiam ciues mei, quando et uestrum beneficium ita tulit et fortuna hoc eguit mea, nemo uestrum condicionis meae oblitum noui etiam ciues mei, quando et uestrum beneficium ita tulit et fortuna hoc eguit mea, nemo uestrum condicionis meae oblitum me huc processisse putet; sed res ac periculum commune cogit quod quisque possit in re trepida praesidii in medium conferre. et quando ego uobis pro tantis uestris in me meritis gratiam referam, si nunc cessauero? aut ubi usus erit mei uobis, si in bello non fuerit? hac arte in patria steti et inuictus bello, in pace ab ingratis ciuibus pulsus sum. —nec enim exprobranda ea apud memores sunt —gratiae referendae et huic urbi decus ingens belli ex hoste communi pariendi. qui effuso agmine aduentant gens est cui natura corpora animosque magna magis quam firma dederit; eo in certamen omne plus terroris quam uirium ferunt. argumento sit clades Romana.
Abbreviated transcription (Latin):
res et qđ in urbe fuerat frum̃tũ incendiis urbis absũpserant & exagris ꝑipsos dies raptũ omne ueioserat. Igit᷑
exercitu diui sopart̃ ꝑfinitimos populos p̃dariplacuit partĩ obsideri arcẽ ut obsidentib: frum̃tũ populatores
agroꝵ p̃berent : ꝓficiscentesgillos aburbe adromanã experiendã uirtutẽ fortuna ipsa ardeã ubicam¬
lus exulabatdux̃ : quimestior ibi fortuna publicaquam sua cũdis om̃b:qi accusandissenesceret indignan¬
domirandoq: ub illi uirieẽnt qͥ secũ ueios faderiosq cepissent quiali abella fortiusseꝑ quã felicius gessissent.
repente auduut galloꝵ exercitũ aduentare. atq deeopauidos arde atescom sultaere nec secusquã diuino spiri¬
tutactus cũ sein mediã contionẽ intulis set abstinere suetus ante tedib c̃cilus ardeate sinquit ueteres amiei

Expanded text:
res et quod in urbe fuerat frumentum incendiis urbis absumpserant, et ex agris per eos ipsos dies raptum omne Ueios erat. igitur res et quod in urbe fuerat frumentum incendiis urbis absumpserant, et ex agris per eos ipsos dies raptum omne Ueios erat. igitur exercitu diuiso partim per finitimos populos praedari placuit, partim obsideri arcem, ut obsidentibus frumentum populatores agrorum praeberent. proficiscentes Gallos ab urbe ad Romanam experiendam uirtutem fortuna ipsa Ardeam ubi Camillus exsulabat duxit; qui maestior ibi fortuna publica quam sua cum dis hominibusque accusandis senesceret, indignando mirandoque ubi illi uiri essent qui secum Ueios Faleriosque cepissent, qui alia bella fortius semper quam felicius gessissent, repente audit Gallorum exercitum aduentare atque de eo pauidos Ardeates consultare. nec secus quam diuino spiritu tactus cum se in mediam contionem intulisset, abstinere suetus ante talibus conciliis, 'Ardeates' inquit, 'ueteres amici,
Abbreviated transcription (Latin):
urbis nͦhil suꝑ eẽ p̃ter armatos hostes uiderent. nec quic quam tot cladibus territos nec flexuros
ad deditionem animos niuis adhiberetur : expeririultima etimpetũ facere in arcem stuunt.
primaluce signodato multitudo omnis inforo instruitur. Inde clamore sublato actestudine
facta subeunt aduersus quos romani nihil temere nec trepide a domnis aditus stationibus fir¬
matis qua signa ferri uidebant ea robore uirorũ apposito scandere hostẽ sinunt . quo successerit magis in ardu¬
ũ eopelliposse ꝑꝓcliue facilius rat medio ferecliuo restitere atq inde ex loco superiore quippesuasponte
in hostẽ inferebat impetu facto strage a cruna fude regallos. ut nũ quã postet nec pars necuniuersi tẽpta¬
uerint tidepugnegenꝰ Omis sauttai spe ꝑuimat arma sub eundi obsidionem parant: cui: dlidtẽ pͥiumemo¬

Expanded text:
urbis nihil superesse praeter armatos hostes uiderent, nec quicquam tot cladibus territos nec flexuros urbis nihil superesse praeter armatos hostes uiderent, nec quicquam tot cladibus territos nec flexuros ad deditionem animos ni uis adhiberetur, experiri ultima et impetum facere in arcem statuunt. prima luce signo dato multitudo omnis in foro instruitur; inde clamore sublato ac testudine facta subeunt. aduersus quos Romani nihil temere nec trepide; ad omnes aditus stationibus firmatis, qua signa ferri uidebant ea robore uirorum opposito scandere hostem sinunt, quo successerit magis in arduum eo pelli posse per procliue facilius rati. medio fere cliuo restitere; atque inde ex loco superiore qui prope sua sponte in hostem inferebat impetu facto, strage ac ruina fudere Gallos; ut nunquam postea nec pars nec uniuersi temptauerint tale pugnae genus. omissa itaque spe per uim atque arma subeundi obsidionem parant, cuius ad id tempus immemo
Abbreviated transcription (Latin):
pauentes adomnia animosoraq et oculos flectebant uelut adspectaculũ a fortuna positio ccidentis
quodinterclusia patria obsidebantur om̃a suacernentes in ostium potestate. Nec tranquilliornox dic̃
tã fede actum excepit. Lux deinde noctem in quietaminsecuta ẽ necullum erat tempus qđ a noue
semꝑcladis alicui. spec tacculo cessar& Nihnl tam̃ totonerati atq obrutimalis flexer̃ animos. quin etsi
omnia flãmis acrunis aequata uidissent quamuis mopẽ paruũq quẽ tenebant collẽ liberta tirelictũ
uirtute defenderent et iaicũeadẽ cotidie acciderent uelut adsuetimalis ab alienauerant absensu
rerum suarum animos armatantũ ferrũq indextris uelut sola s reliquͥas speisuae intuentes Galli¬
quoq ꝑ aliquot dies intecta modo urbis. nec quicquam bello gesto cumint̃ incendia acrumas captae

Expanded text:
pauentes ad omnia animos oraque et oculos flectebant, uelut ad spectaculum a fortuna positi occidentis pauentes ad omnia animos oraque et oculos flectebant, uelut ad spectaculum a fortuna positi occidentis quod interclusi a patria obsidebantur, omnia sua cernentes in hostium potestate. nec tranquillior nox diem tam foede actum excepit; lux deinde noctem inquieta insecuta est, nec ullum erat tempus quod a nouae semper cladis alicuius spectaculo cessaret. nihil tamen tot onerati atque obruti malis flexerunt animos quin etsi omnia flammis ac ruinis aequata uidissent, quamuis inopem paruumque quem tenebant collem liberati relictum uirtute defenderent; et iam cum eadem cottidie acciderent, uelut adsueti malis abalienauerant ab sensu rerum suarum animos, arma tantum ferrumque in dextris uelut solas reliquias spei suae intuentes. Galliquoque per aliquot dies in tecta modo urbis nequiquam bello gesto cum inter incendia ac ruinas captae
Abbreviated transcription (Latin):
irã mouisse atq ab eo initium caedis ortum ceteros insedib: sius trucidatos. Post principum diũ
nullide indemoriadium parci diripitecta exaustis inicugnes. ceterũ seu ñomb delend urbebu
seuita placuerat principib gallorũ etostentariquaedã incendiat̃roris eausa si compellia ddelto
hostiumanimos haberent nequaquam ꝑinde atq incapta urbe primadieaut passim aut lateuagatꝰ ẽ ignis
Romaniex arche plenã hostiũ urbem cernentes uagosq ꝑuia som̃s cursus cum aliaatq: alia parte noua aliqͣ
cdadesorpretur ñmentib: solũ concipere sed nea urib: quidematqoculis satis constare poteratt quocũq:
damor sonitus hostiũ mulierũ puerorũq ploratus sonitus flũmȩ & fragorruentium teccorũ quertissa

Expanded text:
ut incusso iram mouisse, atque ab eo initium caedis ortum, ceteros in sedibus suis trucidatos; post principium caedem ut incusso iram mouisse, atque ab eo initium caedis ortum, ceteros in sedibus suis trucidatos; post principium caedem nulli deinde mortalium parci, diripi tecta, exhaustis inici ignes. ceterum, seu non omnibus delendi urbem libido erat, seu ita placuerat principibus Gallorum et ostentari quaedam incendia terroris causa, si compelli ad dedithostium animos haberent, nequaquam perinde atque in capta urbe primo die aut passim aut late uagatus est ignis. Romani ex arce plenam hostium urbem cernentes uagosque per uias omnes cursus, cum alia atque alia parte noua aliqua clades oreretur, non mentibus solum concipere sed ne auribus quidem atque oculis satis constare poterant. quocumque clamor hostium, mulierum puerorumque ploratus, sonitus flammae et fragor ruentium tectorum auertisset,
Abbreviated transcription (Latin):
animorũ ingressi postero die urbemꝰ pꝰ titente collina porta inforũ ꝑueniunt. Circũ ferentes oulis
adtempladeum artem totamq solam bellispeciem tenentẽ indemodicorelicto p̃si dionequs ndssi¬
patos ex arce aue capitolio impetus fier& dilapsi ad p̃dã uacuis occur su hominũuis parsnpum ãs
tectorum agmineruunt. p arsultima uelut ea demũ in tacta etreferta p̃dapetunt. Indi flpse
sollioiȩidine abstriti nequa fraus hosqlis uagos exciper& Inforũ acꝓpinqua foro lo ca congliouantu leal
biexs plebis edificus obseratis patentibi atrus principũ maior ꝓpecunctatio tenebat aꝑta quã dusinu¬
dendia deo hauo secꝰ quã uener tebunduntuebant᷑ in aediũ ues tibulis sedentes iuros p̃t̃ ornatũ hiabim̃q litien
augꝰtior ẽ maiestatẽ eiã quã uultꝰ gracuitasqoris p̃seferebat simillimos disAdeos uelut simulara uer seo

Expanded text:
animorum ingressi postero die urbem patente Collina porta in forum perueniunt, circumferentes oculos ad templa deum arcemque solam belli speciem tenentem. inde, modico relicto praesidio ne quis in dissipatos ex arce aut Capitolio impetus fieret, dilapsi ad praedam uacuis occursu hominum uiis, pars in proxima quaeque tectorum agmine ruunt, pars ultima, uelut ea demum intacta et referta praeda, petunt; inde rursus ipsa solitudine absterriti, ne qua fraus hostilis uagos exciperet, in forum ac propinqua foro loca conglobati redibant; ubi eos, plebis aedificiis obseratis, patentibus atriis principum, maior prope cunctatio tenebat aperta quam clausa inuadendi; adeo haud secus quam uenerabundi intuebantur in aedium uestibulis sedentes uiros, praeter ornatum habitumque humano augustiorem, maiestate etiam quam uoltus grauitasque oris prae se ferebat simillimos dis. ad eos uelut simulacra uersi c
Abbreviated transcription (Latin):
aggressus ꝑpulerat ut qm̃ om̃is romanus exercitus autcirca palepolĩ aut in samnio ẽẽt siner& seclasse
artũ uebiadromanũ agrũ nonorã modo maris sed ipsi urbi ꝓpinquadocadepopulaturũ sedut fallera
noctȩ ꝓfici scendum ẽẽ extẽploq naues deducendas quod quomaturius fier& om̃is iuuentus samnitiũ
p̃terneces sariũ urbis p̃sidiũ adlitus missac ubidũ nymfius intenebris et multitudine semetips aimpe¬
diente sedulo clicaliis imperia turbans terit᷑pus charilcus ex cõposito absocus in urbẽ receptus

Expanded text:
adgressus perpulerat, ut, quoniam omnis Romanus exercitus aut circa Palaepolim aut in Samnio esset, sineret se classe adgressus perpulerat, ut, quoniam omnis Romanus exercitus aut circa Palaepolim aut in Samnio esset, sineret se classe circumvehi ad Romanum agrum, non oram modo maris sed ipsi urbi propinqua loca depopulaturum. sed ut falleret, nocte proficiscendum esse extemploque naves deducendas. quod quo maturius fieret, omnis iuventus Samnitium praeter necessarium urbis praesidium ad litus missa. ubi dum Nymphius in tenebris et multitudine semet ipsa impediente, sedulo aliis alia imperia turbans, terit tempus, Charilaus ex composito ab sociis in urbem receptus
Abbreviated transcription (Latin):
charilaus etnri fius principes ciuitatis communicato intrasec̃silio partes ad remagendam diuisere
ut alt̃ adimperator ẽ romanorũ transfuger& alt̃ subsis ter& adp̃bendã oportunã c̃silio urbẽ chari¬
laus fuit qui ad publiliũ philonẽ uenit . et quobonũ faustũ felix pale politanis populo q̃ .r̃. eẽt traderes e
ait moenia statuisse eo stacto utrũ aseꝓdita anseruatt patria uideatur infideromana positũ eẽ sibi
priuati nec pacisciquicquam nec peterepublice peterequã paciscimagis utsi successisset inceptũ cogita
r& p̃r potiuscũ quan tostudio periculoq reditum in amicitiam suã e& quã quã scultitia et temeritate
sidebiant accepit p̃sidio ei .l. quintius tbr militũ p̃positus eodem tempore et nrfius p̃torẽ sc̃nitium arce

Expanded text:
Charilaus et Nymphius principes ciuitatis communicato inter se consilio partes ad rem agendam diuisere, Charilaus et Nymphius principes ciuitatis communicato inter se consilio partes ad rem agendam diuisere, ut alter ad imperatorem Romanorum transfugeret, alter subsisteret ad praebendam opportunam consilio urbelaus fuit qui ad Publilium Philonem venit, et quod bonum faustum felix Palaepolitanis populoque Romano esset, tradere se ait moenia statuisse; eo facto, utrum ab se prodita an servata patria videatur, in fide Romana positum esse; sibi privatim nec pacisci quicquam nec petere; publice petere quam pacisci magis ut, si successisset inceptum, cogitaret populus Romanus potius cum quanto studio periculoque reditum in amicitiam suam esset, quam qua stultitia et temeritate sidebant accepit; praesidio ei L. Quinctius tribunus militum praepositus. eodem tempore et Nymphius praetorem Samnitium arte