comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ⁊ nr̃is alienũ tꝑrib iniuriam
fieri reliquiis de functoꝵ ab bis ꝙ
itorem sibi eẽ mortuũ dicendo
d̃ntumq exigendo sepulturã eiꝰ
impediunt.: ne in postum ead̾ inui¬
ria ꝓced̾ cogendis his ad que fu
ones aliquas. aut fideuissorẽ. aut
pignora capiendo: penit: amputari
p̃cipim:. Redditis uͥ pignorib uł
peccuniis q solute ĩ ł ab solutis fid̾i¬
ussorib ⁊ gnałr om̃ĩb sine ulla in¬
nouatione in pͥstiũ statũ reducen¬
dis. pͥncipał negociũ exinteg̾ disce¬

Expanded text:
tum et nostris alienum temporibus iniuriam fieri reliquiis defunctorum ab his, qui debitorem sibi esse mortuum dicendo debitumque exigendo sepulturam eius impediunt, ne in posterum eadem iniuria procederet cogendis his ad quos fuiones aliquas aut fideiussorem aut pignora capiendo, penitus amputari praecipimus: redditis vero pignoribus vel pecuniis quae solutae sunt vel absolutis fideiussoribus et generaliter omnibus sine ulla innovatione in pristinum statum reducendis principale negotium ex integro disce
Abbreviated transcription (Latin):
abco ꝗ abdux̃ plagio mancipia.
si delicti sociꝰ non ꝓbetur.: nul
mutat. Liłe it. ꝑsone sollictacõ¬
ne crim̃ omititur. ñ ꝯdicioni p̃¬
iudicatur.

Expanded text:
qui abduxit plagio mancipia, si delicti socius non probetur, nullomutat: liberae enim personae sollicitane crimen committitur, non condicioni praeiudicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ilagiarii qui uiuentiũ filioꝵ
miẜandas infligunt paren¬
tib orbitates. metalli pena c̃ cet̾¬
is añ cognitis suppliciis teneaut᷑.
Siqt tmen huns modi reus fu¬
ent dplatus . pꝰ ea quam suꝑ cri¬

Expanded text:
lagiarii, qui viventium filiorum miserandas infligunt parentibus orbitates, metalli poena cum caeteris ante cognitis suppliciis tenebantur. Si quis tamen ejusmodi reus fuerit oblatus, posteaquam super cri
Abbreviated transcription (Latin):
a lieuare audetint.¬
d .ã. cost̃. Preses ꝓuincie dis
nis intencioiem em̾sa anii luce¬
manifestab. Si uͦ ẜ uutls alienũ
eẽ ꝯstiterit p disceptatam ꝓͥera¬
tis qõnẽ ⁊ cͥminis cñis a alidĩ i
d. ã. engenio. Cum ꝗ manci
pium auemim celatͤ faue le

Expanded text:
ervos a plagiariis alienari ex urbe significas atque ita interdum ingenuos nimus. Ac propterea si quem in huiusmodi facinore deprehenderis, capite esse constiterit, post disceptatam prquominus istiusmodi audacia vel servos vel liberos ab urbe abstrahere atque alienare audeant.
Abbreviated transcription (Latin):
adicã ħrdicatẽ directe substitucoes
ñ impubib filiis facte exp̃irare solet̃.
facto mltis institutis ħrdib ⁊ inui¬
cẽ substitutis. adeuntib suã porcõe
coħrdum ⁊̃ inuitis repudianciũ ac¬
crescit porcio
sua potestate ꝯsticute filie si intra
pubtatẽ dcesserint directis ũł pa¬
ter substituit. ħroem u fictum ex
testam̃to pꝰ euentũ ꝯdicõis intestati
successionẽ exelusisse ꝯstitit.
manifestius expru̾e d̃ueras. mari¬
tus quõdam tuus nules d functus
quẽ testam̃to ᷤ facto. hrd̃ comuneni
urm̃ filium instituise ꝓponis. ⁊ sadas
imoes uiscripsisse. utrumne in pͥmõ
casi a tsscio suo q̃m habuit ĩ potes¬

Expanded text:
aditam hereditatem directae substitutiones non impuberibus filiis factfacto multis institutis heredibus et invicem substitutis, adeuntibus suam portionem coheredum etiam invitis repudiantium adcrescit portio.sua potestate constitutae filiae, si intra pubertatem decesserit, directis verbis pater substituit, heredem te factum ex testamento post eventum condicionis intestati successionem exclusisse constitit. manifestius exprimere debueras, maritus quondam tuus miles defunctus, quem testamento facto heredem communem vestrum filium instituisse proponis et secundum heredem scripsisse, utrumne in primum casum an filio suo, quem habuit in potes
Abbreviated transcription (Latin):
uspoctos tutores ex obio norer
Deos qui obnegligenciam rem¬
oti st̃ infames fieri manis estum:
peticiones adners ꝯ pupillos tuos
habes. dirigere eas potes. assisten¬
tib causamꝙ defendentib ꝯtutori¬
b tuis. Cum ⁊ si alios tutores nõ
hab̾ent : ad hoc genus litis defen¬
dende cuntores accipe derent.¬
is cuius deare notio ẽ estimabit
Respiscere aũ d̃es offm̃ in quo te
eẽ tutorẽ dicis.⁊ ne obhuiꝰ moti
peticione euictione secuta. ultra p̃¬
cii quamicatẽ auẽtoris ħroem pei¬
pui tum honeres. qui lauai¬
tus ꝑte afendi teat. Cũ au
ꝯpensacionis rone hał e. aut cẽrio
tutele iudicio exꝑiri possis s ne tu¬
um uis siꝙ habes. impediat᷑. ad eã
rem defendendã. q̃ aduersꝯ te uen¬
dicantem agenda erit. curatores
pupillo petuntur.

Expanded text:
uspectos tutores ex dolo, non etiam eos, qui ob neglegentiam remoti sunt, infames fieri manifestum pupillos tuos habes, dirigere eas potes, adsistentibus causamque defendentibus contutoribus tuis, cum et, si alios tutores non haberent, ad hoc genus litis defendendae curatores accipereis cuius de ea re notio est aestimabit. Respicere autem debes officium, in quo te esse tutorem dicis, ne ob eiusmodi petitionem evictione secuta ultra pretii quantitatem auctoris heredem pupillum tuum oneres, qui laudatus per te defendi debeat, cum aut compensationis rationem habere aut contrario tutelae iudicio experiri possis. Sed ne tuum ius, si quod habes, impediatur, ad eam rem defendendam, quae adversus te vindicantem agenda erit, curatores pupillo petuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
reses ꝓuincie tutoreᷤᷤ filioꝵ tu¬
oꝵ strletiorib remeoiis adi¬
bitis om̃nimodo adimnistracoĩs
offm̃ 9pell⁊ agnoscere. Ꝙ si in
cad̾ ꝯtumacia ꝑ seuerau̾int. sus¬
pectos postulare. ut alii in loco
eoꝵ petantur non ꝓhiberis.¬
tamento patris tutorẽ datum
suspectum postulare potes. si fr¬
audem tutoris argueris.¬
fungeris muim̾e qui frĩs tui fili¬
os ut necessitudo sangunis sua¬
d. ꝓtegere conaris. Si gͥ tuto¬
res ł curatores eoꝵ non recte am¬
inistrant suspectis eis postulatis
atq ostensis. ut alii inloco eoꝵ
ꝯstituant᷑. facił impetrabis ꝙ si
nicħ infraude eg̾uit. uer̃ ita ege
an eis ĩ iungendꝰ sit curator. qͥ
idoneꝰ facultatib sit. rector ꝓuĩ¬
cie estimabit.IR emouendi aut̃
licencia ñ solum parentib ut ꝯ
trantur. si non inpubes sit ar¬
bitrio ꝯgnatoꝵ bone opimonis

Expanded text:
eses provinciae tutores filiorum tuorum strictioribus remediis adhibitis omnimodo administrationis officium compellet agnoscere. Quod si in eadem contumacia perseveraverint, suspectos postulare, ut alii in locum eorum petantur, non prohiberistamento patris tutorem datum suspectum postulare potes, si fraudem tutoris arguerisfungeris munere, qui fratris tui filios, ut necessitudo sanguinis suadet, protegere conaris. Si igitur tutores vel curatores eorum non recte administrant, suspectis eis postulatis atque ostensis, ut alii in loco eorum constituantur, facile impetrabis. Quod si nihil in fraudem egerunt, verum ita egenan eis iniungendus sit curator, qui idoneis facultatibus sit, rector provinciae aestimabit. Removendi autem licentia non solum parentibus utris res administrantur, si non impubes sit, arbitrio cognatorum bonae opinionis
Abbreviated transcription (Latin):
i nõ suspectum ꝯtutorẽ tuum
postulare. acremou̾e ab admi¬
nistracõe bonoꝵ pupilli curau̾is.
admuti nequaquã pot̃ iõ asid̾ii
tui iam nẽ postulantis tutelam tͥ
m̃e eiusoem pupilli restitui.

Expanded text:
Si non suspectum contutorem tuum postulare ac removere ab administratione bonorum pupilli curaveris, admitti nequaquam potest ratio desiderii tui iam nunc postulantis tutelam tibi nomine eiusdem pupilli rest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ suo ꝑicło quanto tardius ad eos
tutela transfertur cessant. Qd̃ si
id frude factum existimas sus¬
pectos eos postula. qͥ si submoui
meru̾int. in locum eoꝵ alios acci

Expanded text:
 suo periculo, quanto tardius ad eos tutela transfertur, cessant. Quod si id fraude factum existimas, suspectos eos postula: qui si submoveri meruerint, in locum eorum alios acci
Abbreviated transcription (Latin):
etatis eoꝵ curas exceoecium res
alienantur. ⁊ subponuntur. ⁊ ad
ꝑfectam etatẽ idt̃ minores ꝓuee¬
ti. longo silencio querelam huiꝰ¬
mõi tradiderint. ut in util aliena¬
cio ⁊ subpositio diututno silẽcie
rohnretur certum ip̃s adtalem ꝯ¬
firmacionem p̃fitutum. ce ocnse¬
mus I deoꝙ precipimꝰ. si ꝑe.¬

Expanded text:
aetatis eorum curam excedentium res alienantur vel supponuntur, et ad perfectam aetatem idem minores provecti longo silentio querellam huiusmodi tradiderint, ut inutilis alienatio vel suppositio diuturno silentio roboretur, certum tempus ad talem confirmationem praefinitum esse censemus. Ideoque praecipimus, si pe
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ coͣ amplissum ordinis. dere¬
tum. possessiones tue distete
ita ꝓbaueris glm ⁊ pessessio
retrahatur. ⁊ fruotus uuiersi re¬
uocentur. si non boã fide empto¬
rem fuisse qui emit. ꝯstitit⁊ a¬

Expanded text:
i contra amplissimi ordinis decretum possessiones tuae distractae ita probaveris gestum, et possessio retrahatur et fructus universi revocentur, si non bona fide emptorem fuisse qui emit constit
Abbreviated transcription (Latin):
d aa ludie s comprõ penasu
curatorẽ ptis tu. nor int̾ pusi¬
to p̃sidis de. ꝓrtouim rusticũ
lini creditaeis. sen cdor. dius
destinasst uenundarerenitiq uendi¬
cionem dcrptum patr  tuũ itũ
ħirsse si minore pbitio distractum
p̃dium ⁊ ⁊ in ꝯfulto enore. lapsum
patrem tuum ꝑperam uendicioni ꝯ¬
uersa parsargnam slaem ñ amp¬
leoratur. in arbitria cius mete.
cum competantib usuris prestitu

Expanded text:
nas curatorem patris tui non interposito praesidis decreto praedium rusticum heredi creditoris seu tutori eius destinasse venumdare eamque venditionem deceptum patrem tuum ratam habuisse, si minore pretio distractum praedium est et inconsulto errore lapsum patrem tuum perperam venditioni cdiversa pars bonam fidem non amplectatur, in arbitrio eius ponerecum competentibus usuris restitu
Abbreviated transcription (Latin):
estimata p̃dia data eẽnt indotẽ.
⁊ ꝯueniss ut electio młieri. ẜue¬
tur: nicħomniꝰ łxuilia locum
ht̃. Est aut alienatio om̃is ac¬
tus ꝑͥ quem dñium trns fertur¬

Expanded text:
aestimata praedia data essent in dotem et convenisset, ut electio mulieri servetur, nihilo minus lex Iulia locum habet. est autem alienatio omnis actus, per quem dominium transfertur
Abbreviated transcription (Latin):
caueatur. ut ꝑ sexum lib̃oꝵ in¬
ter parentes diuisio celebretur.
ꝯpetens tam̃ uidex estimabit.
utrũ ap̃ patreman ap̃ matrem. ure¬
matrimonio seꝑato. filii mora¬
tens uidex afilio te ali iubebit.
si mea facultate ⁊ ut tibalim̃¬
ta prestare possit.

Expanded text:
atur, ut per sexum liberorum inter parentes divisio celebretur, competens tamen iudex aestimabit, utrum apud patrem an apud matrem matrimonio separato filii moratens iudex a filio te ali iubebit, si in ea facultate est, ut tibi alimenta praestare possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuitute libando. uͥtͥ aouersanium¬
te  ab̾ fecit. preses ꝓuincie q̃ tenꝰ
coherd̾e euismodi temerariã licẽ¬
eiam d̾eat extunabit. ¶Nam
si qua tib pecc̃a d̾ebatur. siue de
reb adu̾sus patronum disceptacõ
fuit. nõ ꝓtinus adlitigandũ cur¬
rere dõuenis: max̃e aut̃ si hoc fa¬
cera cnduts sine atrocitate u̾bo
iudici potiusti om̃i honore patͦno
is dampnatuers. ꝯsuetum obsequiũ
libtos pat̾ronos pr̃are d̃ere dubi¬
um nõ uenit. ꝓ ud̾ si nõ agnos¬
cunt reu̾encie d̃ite munꝰ. non
inm̾ito uident᷑ ĩꝑi  aduers ꝯ se ꝓ¬
uouare. seueritatem.¬

Expanded text:
ando, ut adversariumt, fecit, praeses provinciae, quatenus coercere eiusmodi temerariam licentiam debeat, aestimabit. Nam si qua tibi pecunia debebatur sive de rebus adversus patronum disceptatio fuerat, non protinus ad litigandum currere debueras: maxime autem si hoc facere auderes, sine atrocitate certeiudici potuisti, omni honore patrono ris damnatorum consuetum obsequium libertos paternos praestare debere in dubium non venit. Proinde si non agnoscunt reverentiae debitae munus, non immerito videntur ipsi adversus se provocare severitatem
Abbreviated transcription (Latin):
cumiq pditꝰ porestate  ad eũ ꝑtinẽ
Mꝑ.Cirat̃. ualent̃. ⁊ thecd̾. aãa.¬
circa nuptias inuitis iꝑis. ł paren¬
tib ꝯtrahendas: siue pupille. siũ¬
ap̃ patres uirgines sipe indue
niq euiꝰ cumq sortis occasione¬
potetats uratur.mnaceni fauoᷤ¬
rmi sumi inuitis his quoꝵ uti¬
litas agͥ. exibe aut exibuisse de¬
tegitur. hunc lic⁊ ꝓhibitas nup¬
tias non ꝑegerit. ãt tam ꝓtalico¬
namine. mulcte libraꝵ auri decẽ
abierit. ꝑ actam dignitatemi usu¬
rpare phupensus. tali scił pena
ut si cirra honorẽ eum q mal usꝰ
⁊ uendicandũ. statutis nr̃is parere
nolu̾it. eam ꝓuinciã quã susur¬
pauerit habitare ꝑiuige bien¬
nium nõ sinatur. ilł o uideł adi¬
ciendo ut ⁊ in potestate ad huc ꝯ

Expanded text:
vel adultam quondam suam sibi vel to beneficio in matrimonio collocaconiunctione fraudem administrationis tegere laboravit, et dos data per condictionem repeti potest. rio pp. Si quis tutoris vel curatopotestatis utatur et minacem favorem suum invitis his, quorum utilitas agitur, exhibere aut exhibuisse detegitur, hunc, licet prohibitas nuptias non peregerit, attamen pro tali conamine multae librarum auri decem abierit, peractam dignitatem usurpare prohibemus, tali scilicet poena, ut, si circa honorem eum, quo male usus est, vindicandum statutis nostris parere noluerit, eam provinciam, in qua sibi usurpaverit, habitare per iuge biennium non sinatur. Illo videlicet adiciend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣnesa. aureno. Si pat
tiu pupillam. nondi reddita tu¬
tae ricione. ł pꝰ reddita nõ dum¬
. exacto quinto.⁊.xx. nec non etiã
utaliamõu xorem duxisti. nec ma¬
trimonium cum ca habuisse. noc
filum ehuiusmodi ꝯiunctione
percane. uideri potest Sane si ħ
pat̃ puelle cum occeder ⁊ postula

Expanded text:
A. Lucio. Si patris tui pupillam nondum reddita tutelae ratione vel post redditam nondum exacto quinto et vicesimo nec non etiam utili anno uxorem duxisti, nec matrimonium cum ea habuisse nec filium ex huiusmodi coniunctione procreasse videri potes. Sane si hoc pater pue
Abbreviated transcription (Latin):
tur. arbierati scił ꝙ certis legumi
ꝯditorib placuit.cum corꝑe non
ꝯuen̾int nuptias re ñuideri ꝯtrac¬
itis. ⁊ huiꝰ mõi conubia tunc tꝑriᷤᷤ
celebrata firmata sut. ⁊ ñ pre¬
legum tenori subiac̾e. nec adexẽ
nuptiis uniu̾si qui nr̃o reguntur
imꝑio. nou̾int temꝑandum. Nã
re scripta qq̃ omĩa. ł p̃omaticas
formas. aut ꝯstitucões impias. q̃ ꝗ
iser̃. scelesto ꝯtubnio matrimoni
m̃i imponere: ut fris filiam. uł
sororis. ⁊ eam que c̃ frẽ quondã
nuptiali ure habitau̾at uxorẽ
legitimam turpissimo ꝯsortio li¬
cer ⁊ amplecti ut alia huiꝰ modi
comiterentur. ĩurib carere doer¬
nimꝰ. ne oissimulacione culpabi¬

Expanded text:
tur, arbitrati scilicet, quod certis legum conditoribus placuit, cum corpore non convenerint, nuptias re non videri contractas, et huiusmodi conubia tunc temporis celebrata firmata sunt, tamen praelegum tenori subiacere nec ad exemnuptiis universi qui nostro reguntur imperio noverint temperandum. Nam rescripta quoque omnia vel pragmaticas formas aut constitutiones impias, quae iserunt scelesto contubernio matrimonii nomen imponere, ut fratris filiam vel sororis et eam, quae cum fratre quondam nuptiali iure habitaverat, uxorem legitimam turpissimo consortio liceret amplecti, aut ut alia huiusmodi committerentur, viribus carere decernimus, ne dissimulatione culpabi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙꝑ. scũ. ⁊ antoninus ͥã. Mario
Cepat᷑  ꝯsulti auctori er¬
quo int̾ pupillam itutren
filium. conubiũ salubririme sub¬
iãtum ⁊ eurum ueniri rusticita
lie sue. ł faio tutoris: nupti¬
as ꝯtrħe non ꝓhibetur.
ꝓponas. &i quam matrimomo t̃
iunctã suggeris pꝰ lib̾os suscep¬
tos. curatorem patrem tuũ datum:
quẽ ꝯtendis nec te pppotestat
habuisse. cum riteꝰ ꝯmactum ma¬
tfimi onium expͦfacto uiciari nõ
potu̾it. iũstã interpreticlonem¬
abetis. ñ exiusto matrimonio sus¬
cepti uideant᷑. ut aut̃ om̃is scru¬
pulus auferatur. insistere pat̾ tuꝰ¬
dꝰ nec n ⁊uror tua ut alius loco¬
abco qui fuerit substitutus.
qͣꝑ pͥhil ipp᷑ .ã. ugie. Iibtinum
qͥ filio suo naturali quem̃ inẜuitu¬
t susceꝑat. pꝯea manumisso eo
pupillam suam eãd̾ꝙ patroni su
filiam inmatͥmonio collsepauit⁊
adsentenciã amplissimi ordinst¬
ensmodi nuptiis interdicendum
to suo iliant suam nuptui collo

Expanded text:
 et Antoninus AA. Mario. Senatus consulti auctoriquo inter pupillam et tutoris filium conubium saluberrime sublatum est, circumveniri rusticitatliae suae vel filio tutoris nuptias contrahere non prohibetur. proponas ei, quam matrimonio tuo iunctam suggeris, post liberos susceptos curatorem patrem tuum datum, quem contendis nec te in potestate habuisse: cum rite contractum matrimonium ex post facto vitiari non potuerit, iusta interpretationeabetis non ex iusto matrimonio suscepti videantur. Vt autem omnis scrupulus auferatur, insistere pater tun et uxor tua, ut alius loo qui fuerit substitutus. Imp. Philippus A. Hygiae. Libertinum, qui filio suo naturali, quem in servitute susceperat, postea manumisso pupillam suam eandemque patroni sui filiam in matrimonio collocavit, ad sententiam amplissimi ordinsmodi nuptiis interdicendum to suo filiam suam nuptui collo
Abbreviated transcription (Latin):
ssorem si fraude eimi parti cipasse
cum creditore potiũt aoc̃e. ut re¬
uocatis que mala fide gesta ꝯstiter̃
⁊ fructuũ rõ.⁊ dãpni ꝗd urogatũ
apparu̾it haberi possit.
re pignꝰ priꝰ quã ei satis fier ⁊ dis¬
trahente ñ ꝑ ꝯlusionem emptor
ꝯꝑartit : successor eiꝰ d̾ suꝑ fluoñ
emptoris eres ꝗ rẽ possio ⁊ ꝯueuiẽ¬

Expanded text:
sorem, si fraudem eum participasse cum creditore potueris docere, ut revocatis, quae mala fide gesta constiterit, et fructuum ratio et damni quod inrogatum apparuerit haberi possitsorem, si fraudem eum participasse re pignus priusquam ei satisfieret distrahente non per collusionem emptor comparavit, successor eius de superfluo, non emptoris heres, qui rem possidet, convenien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯrꝑ. Sex ⁊ ant̃.ã. Marcello. Si
s ꝗ em̾e predia tͥ obligata ułint.
ñ impediuit᷑ scriptura testam̃ti qͦ
ꝯplexꝰ ⁊ dõttor nulla ase p̃diaue¬
nundari.⁊ penã addidit ut fisci
fierẽt. ⁊ lec i potuisse eũ huimo
lege iꝰ creditoris facere d teriꝰ¬
¶ manifestũ:¬
nepoti. Pebitoris anunciacõ ꝗ
creditori ne s rem pignori obliga¬
tã distrahat. ł his ꝗ abeo uolunt ꝯ¬
ꝑ are anunciat. ita demũ efficar
÷. si unui̾sum tã sortis ꝗͣ usurar̃
osferat c̃itũ creditori. coq ñ acci¬
depositum ostendat. Nã si ł modi¬
cum d sorte ł usuris ind̃ñto ꝑseue¬
rat. distractio rei obligate ñ pot̃
impediri. neq ea rõe emptor tã¬

Expanded text:
 Marcello. Si sunt, qui emere praedia tibi obligata velint, non impediuntur scriptura testamenti, qua complexus est debitor nulla a se praedia venumdari et poenam addidit, ut fisci fierent. nec enim potuisse eum huiusmodi lege ius creditoris facere deterius manifestunus . Debitoris denuntiatio, qui creditori suo, ne sibi rem pignori obligatam distrahat, vel his qui ab eo volunt comparare denuntiat, ita demum efficax est, si universum tam sortis quam usurarum offerat debitum creditori eoque non accioportet depositum ostendat. Nam si vel modicum de sorte vel usuris in debito perseveret, distractio rei obligatae non potest impediri, neque ea ratione emptor, tam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯrꝑ. Gord̃.ã. Rogato Quamdiu
ñ ÷ integra pecc̾a creditori num̾a
distrat endi rem obligatã nõ amitit
sante solugoem creditor non reluctã¬
ri nera erant distraxit : reuocari
uendicõem iniquũ ÷.cũ siꝗd in ea
re fraudulent̃ fec̾it. ñ emptor ate̾
s creditor ꝯueniendus ÷.¬
d̾.ã.mar̃. Si pͥꝰ quã distraheret᷑
pignorata possessio. pece̾am creditõi
obtulisti:eoq non accipiente ꝯtes¬
tacõe facta eam dposiusti.⁊ hodie

Expanded text:
. Gordianus A. Rogato. Quamdiu non est integra pecunia creditori numeradistrahendi rem obligatam non amittitsante solutione creditor non reluctai nexa erant distraxit, revocari venditionem iniquum est, cum, si quid in ea re fraudulenter fecerit, non emptor a te, sed creditor conveniendus Maximo. Si prius, quam distraheretur pignorata possessio, pecuniam creditori obtulisti, eoque non accipiente contestatione facta eam deposuisti et hodie
Abbreviated transcription (Latin):
bit notam d̾itori facere. ⁊ hona fid̾
tem gerere ⁊ quõ lic testato dic̾e
potes ut inferat᷑ acc̃o que eo noni¬
ne ꝯpetit.adi eũ cuiꝰ dca re notio÷.¬
ratꝰ es solu̾e : preses ꝓuincie dabit
oblato suꝑ fluo aduendicõa ꝓsilu

Expanded text:
bit, notum debitori facere, si bona fide rem gerit, et quando licet testato dicerepotes, ut inferatur actio, quae eo nomine competit, adi eum cuius de ea re notio eratus es solvere, praeses provinciae dabit oblato superfluo ad venditionem prosilu
Abbreviated transcription (Latin):
creditorẽ uibebit. Ꝙo si d̾ boni
creditoris ꝯdep̃nati solui pecc̃a
rẽ mala fide emisse. te offerente
peocuniam cum usuris quanti fũ¬
douenii restitere tibi funduin
cmii fructi malefidei emptorẽ¬

Expanded text:
torem iubebit. Quod si de bonis creditoris condemnati solvi pecunia rem mala fide emisse, offerenti pecuniam cum usuris, quanti frestituere tibi fundum cum fructibus malae fidei emptore
Abbreviated transcription (Latin):
residuũ x̃etur optulis. ac si nõ ac¬
oeꝑit. dposu̾s ꝯsignatũ. restitui tͥ
res pacto pignoris obligatas ꝓnid̃¬
bit. Cũ ⁊̃ edicto ꝑpetuo accione ꝓ¬
posita peccã soluta creditori ł si
ꝑ cũ factũ sit qͣninꝰ solueretur.
adreddẽda q̃ pignori acceꝑat uire
eũ satis euident̃ urg̾i mamfestũ

Expanded text:
residuum debetur obtuleris ac, si non acceperit, deposueris consignatum, restitui tibi res pacto pignoris obligatas providebit, cum etiam edicto perpetuo, actione proposita pecunia soluta creditori vel si per eum factum sit, quominus solveretur, ad reddenda quae pignoris acceperat iure eum satis evidenter urgueri manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ses ꝓuincie. tͥ distrahẽdi uibebit
fieri facultatẽ
mãcipiis a creditore distractis ac
traditis. si pꝰ c̃itor qͣndam hec
sollicitauit. ñ uenditori.s emp¬
toritẽ possidentẽ in rẽ accio ꝯ¬
pecit
tuit soluendo res obligatis dist̃¬
hendi. creditori facultatẽ nõ adi¬

Expanded text:
praeses provinciae tibi distrahendi iubebit fieri facultatem.mancipiis a creditore distractis ac traditis si post debitor quondam haec sollicitaverit, non venditori, sed emptori contra possidentem in rem competit tuit, solvendo res obligatas distrahendi creditori facultatem non ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sequutionem inte emancipatã
tulit. frusti pretendit ꝗ dõito¬
⁊ͣ tuoꝵ ħrisͣ extitit. ꝯsensum fu¬
isse ãitoris necessarium. cum sa¬
tis fuĩt acooes eo noie tibimã¬
data fule¬

Expanded text:
persecutionem in te emancipatam tulit, frustra praetendit, qui debitori tuo heres extitit, consensum fuisse debitoris necessarium, cum satis fuerit actiones eo nomine tibi mandatas fu
Abbreviated transcription (Latin):
abuer̃ forte uic̃tos ꝯstitutos si
qͥ cos susceꝑinit hos itĩn ad se
reuocare conari ⁊ seruili neces¬
sitati subiugare. Neq t hiiqͥ
eos pieratis rõne suadente sus¬
ceꝑunt ferendi s̃. penuo suã
imitantes sentẽciã.⁊ ĩ ẜuitu¬
tẽ eos retrahentes. lic ⁊ abim¬
cio huniꝰ mõi cogitacoẽm hñtes
ad hoc ꝓsiluer̃. ne uideantur
qͣi mercimomo ꝯtracto ita pi

Expanded text:
abuerunt, incertos constitutos, si qui eos susceperunt, hos iterum ad se revocare conari et servili necessitati subiugare: neque hi, qui eos pietatis ratione suadente sustulerunt, ferendi sunt denuo suam mutantes sententiam et in servitutem eos retrahentes, licet ab initio huiusmodi cogitationem habentes ad hoc prosiluerint, ne videantur quasi mercimonio contracto ita
Abbreviated transcription (Latin):
qmͦ uolu̾nt trãsimitant. nul¬
cie ł colonarie 9dicionis imbu¬
ti nec quasi patronatꝰ uira in
reb eoꝵ his ꝗ eos susceꝑunt. ł
susceꝑint p̃tend̾e ꝯ cedimꝰ. s
inom̃em tr̾am q̃ romaue dicc̃õ

Expanded text:
 voluerint, transmittant, nulciae aut colonariae condicionis imbuti: nec quasi patronatus iura in rebus eorum his qui eos susceperunt vel susceperint praetendere concedi, sed in omnem terram, quae romanae d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ reb tuis douando dixisti. siue
stipłatione ꝓsperistitͥ: exstipula¬
tu agcõe. siue nõ. incerto uidicio
idẽ prescriptis uerbis: apud p̃si¬
dem ꝓuincie debes agere. ut h¬
net mintus quisꝙ dõnat. Uñ si
A hoc fundo ñ cogitasti. cuius ułt
scͥptura iures optinente. intelli¬
gis aquo nõ cogitasti. nec sꝑałr
subscripsisti. incħ te ꝑ didisse.
tius partem ꝗͥ penes te retinuis¬
se. partẽ uͦ ineum quem inpo¬
testate habes donationis titulo
uris in eum qui in sacͥs familie
tue remanet destiuationen ma¬
gis paterne uoluntatis factum
ꝗ̃ ꝑfectam donationẽ ꝑuenute.
Edelegationẽs aũ m̃nũ memã cipa¬
tũ collate. ꝑ fectam donacõnsim¬

Expanded text:
sti, sive stipulatione tibi prospexisti, ex stipulatu, sive non, incerto iudicio id est praescriptis verbis apud praesidem provinciae debes agere, ut hnec invitus quisque donat. unde si de hoc fundo non cogitasti, cuius veluscriptura vires obtinente intellegis, de quo non cogitasti nec specialiter subscripsisti, nihil te perdidisse. tuis partem quidem penes te retinuisse, partem vero in eum quem in potestate habes donationis titulo uris in eum, qui in sacris familiae tuae remanet, destinationem magis paternae voluntatis factam, quam perfectam donationem pervenisse. Delegationes autem nominum in emancipatum collatae perfectam dona
Abbreviated transcription (Latin):
rorem noninis eẽ.⁊ sic institucioẽm
uałe. qͣi testator plociꝰ mĩaretur.⁊
semꝓnium ͥs scripsitł hrdeu. s hꝰ¬
modi sentenciã grassiorem eẽ exis¬
timauim. Neq it. sic homo supuaꝰ
imo mag̃ stultꝰ inuenitur. ut suũ
sempinuni ħroem instituisse. ut ꝑ
mediũ ipsius ꝑsonã plocii ħrs effi¬
ciatur. ⁊ ħ argum̃tatur. exantiq̃ re¬

Expanded text:
tutionem valere, quasi testator Plotius nominaretur et Sempronium sibi scripsisset heredem. Sed huiusmodi sententiam crassiorem esse existimamus: neque enim sic homo supinus, immo magis stultus invenitur, ut suum Sempronium heredem instituisse, ut per mediam ipsius personam Plotii heres efficiatur:
Abbreviated transcription (Latin):
parẽtes ł libos occiderut᷑
rentu aut filii. aut omnino af¬
fectionis eiꝰ que nuncuꝑatione
pͣaricion ꝯtinentur fata para¬
uerit. suie clam siue palam id
fuerit enis. pena parricidii pu¬
nietur. neq gladio. neq igni¬
b. neq ulba alia sollem pni
pena subuingetur. s insut:¬
rales angustias ꝯprehens ꝯ ser¬
pentium ꝯtub̃niis misceatur.⁊
ut regionis qualitas tudit. ł in
uicim mare. ł in amnemꝓ
hiciatur. ut omĩ elem̃toꝵ usu
stiti:trã mortuo. auferatur. de¬

Expanded text:
parentes vel liberos occiderunt. rentis aut filii aut omnino adfectionis eius quae nuncupatione parricidii continetur fata properaverit, sive clam sive palam id fuerit enisus, poena parricidii punietur neque gladio neque ignibus neque ulla alia sollemni poena subiugetur, sed insutrales angustias comprehensus serpentum contuberniis misceatur et, ut regionis qualitas fuerit, vel in convicinum mare vel in amnem proiciatur, ut omni elementorum usu erstiti, terra mortuo auferatur!
Abbreviated transcription (Latin):
torem testamento patrone datum.
si ᷤ administrationi se non miscuit.
e uersꝰ eum accione neg̃oꝵ gestoꝵ¬
⁊i tutores testam̃to ub dati sut.¬
quamquam unꝰ ur̃m sue eta¬
tis ꝑactis sit. idest pupillarem eta¬
tem excesserit. tutela tam̃ ur̃a ad

Expanded text:
torem testamento patronae datum, si administrationi se non miscuit, versus eum actione negotiorum gestoSi tutores testamento vobisquamquam unus vestrum suae aetatis factus sit, id est pupillarem aetatem excesserit, tutela tamen vestra ad
Abbreviated transcription (Latin):
toritate plenũ atq inom̃ib triᷤᷤ
sela ⁊ pochica ꝯclusum. ¶I llud
genẽmlit̃ presenti ad dere
sanctioni nẽcessanum eẽ ouxi¬
nta ut si qua pacta intercessint

Expanded text:
toritate plenum atque in omnibus terris sola hypotheca conclusum. Illud etiam generaliter praesenti addere sanctioni necessarium esse duximus, ut, si qua pacta intercesserint
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝯsensu mlieris ypothece tatulo
cĩꝰ minuantur necessarium ⁊ ⁊ m
timmõ addito. ut fundũ dotał nõ¬
solum ypothece titulo dare. nec ꝯ¬
senciente młiere maritꝰ possit. s
uec alienare. ¶ ne fragilitate
nature sue in repentinã dedũcat᷑
inopiam. ¶Liez it anastasiana
lex dꝯsencientib inlierib ł suoui
Si ꝯstãri renunciantib loꝗtur.: t̃n eam in¬
telligi oꝑt ⁊ inres mariti. ł dotis ꝗ¬

Expanded text:
nsensu mulieris hypothecae eius minuantur, necessarium est et do addito, ut fundum dotalesolum hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec alienare, ne fragilitate naturae suae in repentinam deducatur inopiam. 15c . Licet enim anastasiana lex de consentientibus mulieribus vel suo iuri renuntiantibus loquitur, tamen eam intellegi oportet in res mariti vel dotis
Abbreviated transcription (Latin):
fiu̾it dissolutum oinia uira que
ex theodosiana ł ñi. lege descen¬
dunt inmutilata custodiantur.
¶Simili m̃ ea que manastasiana
lege. ꝓhis q̃ bona gr̃a seꝑantur
enumerata st̃. firmaᷤᷤ illibataq ꝑ¬

Expanded text:
issolutum, omnia iura, quae ex Theodosiana vel nostra lege descendunt, immutilata custodiantur. Simili modo ea, quae Anastasianae legi pro his quae bona gratia separantur enumerata sunt, firma illibataque p
Abbreviated transcription (Latin):
oa: ore ꝓprio edicat ata ut absq
ulla trepidatione accedat. sciẽs
ꝗ si as. erc̾ionib u̾i fides fuit opi¬
tulata: laudẽ maxinã ł p̾miũ
anrã clemĩtia ꝯsequetur. Sin uͦ
minim̃ ħ u̾ba dstend̾it. capitali
pena plectet᷑. Hꝰ moĩ aũ libell
alt̾ĩus opimonem non ledat. dãbi geiꝰ.

Expanded text:
ore proprio edicat, ita ut absque ulla trepidatione accedat, sciens, quod si adsertionibus veri fides fuerit opitulata, laudem maximam ac praemium a nostra clementia consequetur. Sin vero minime haec vera ostenderit, capitali poena plectetur. Huiusmodi autem libellus alterius opinionem non laed
Abbreviated transcription (Latin):
sx̃ miuria querunt᷑ inscribe ali¬
ãq  omia que in huiꝰ mõi causis
amore ꝓcedunt sollempnit̃ obẜ¬
uart acernimꝰ. Lic̃e aut̃ illustͥ
accus atori. ł reo ł uxori. ł libiᷤ
ma soł. nisex seu filie indeł ill

Expanded text:
iuria queruntur, inscribere aliaque omnia, quae in huiusmodi causis de more procedunt, sollemniter observare decernimus: licere autem illustri accusatori vel reo, uxori vel liberis masculini sexus seu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sin uero uł ñ amplior sit dona¬
tio. ł cũ amplior eẽt inactis insi¬
nuata sit. tunc ⁊ silenciũ donato¬
ris. ł donatricis. ł spał ꝯfirmacio
adilluo tꝑs referat᷑. quo donatio ꝯ¬
scripta sit. sic̃ ⁊ alias rati habitio

Expanded text:
Sin vero vel non amplior sit donatio vel, cum amplior esset, in actis insinuata sit, tunc et silentium donatoris vel donatricis et specialis confirmatio ad illud tempus referatur, quo donatio conscripta sit: sicut et alias ratihabitio
Abbreviated transcription (Latin):
eptam suim suũ in lib̾tatem ꝓduce
bitis qui pꝰ eiꝰ lit̾as. siue in subscͥp¬
tione poĩtas. siue ꝑ totum textum
efusas suas literas subonentes fidẽ
ꝑpetuam possint cartule p̃be. Et si
hoc fec̾it. sine ꝑse seribendo. siue ꝑ
tabularium lib̃tas ẜuo ꝯpetat. qͣi¬

Expanded text:
ervum suum in libertatem producere bitis, qui post eius litteras sive in subscriptione positas sive per totum textum effusas suas litteras supponentes fidem perpetuam possint chartulae praebere. et si hoc fecerit, sive per scribendo sive per tabularium, libertas servo competat q
Abbreviated transcription (Latin):
Euo ł corruꝑit. S ne fraudandi
occasio ẜuis forsitan detur ⁊ sua
malignitate in lib̾tatẽ ꝑueniãt
tał mod c̾ta ⁊ indubitatu ꝓba¬
coẽ ei manifestetur ut testib

Expanded text:
el corruperit. Sed ne furandi occasio servis forsitan detur et sua malignitate in libertatem perveniant, talis modus certa et indubitata probatione manifestetur, ut testibus
Abbreviated transcription (Latin):
patronis dnegauim:. his tm̃mͦ
casib ex onũ iuire antiq̃ latinitati
ełetis cet̾i om̃s qui inlibris prudẽ¬
tium. ł ꝯstitucõib enu̾ati sũt pe¬
nit: ꝯqͥescant. nec latini abeis ꝓce
ius latine lib̾tatis nr̃is legib in¬
cuirat. lex iuunia taceat. largian᷑
ꝯ sult: senato cessante. sileat ẽdic¬
eficax quantũ ineã partẽ rema¬
neat. ⁊ triplexꝰ aͣ uia lib̾tatisque
mltiplices introducebat amba
ges uno directo tramite discat
ambulare. Ꝙ si aliqͣua lex ł ꝯ
stitucõ lib̾tatis faciat m̃tionem
ñ ã latinitatis. ea ꝓciuitate ro¬
mana loqͥ intelligatur. S siqđ
libti iam mortui s. ⁊ boã eoꝵ qͣi
latinoꝵ his quoꝵ int̾erat adgre¬
gata sunt. ł ad huc inuunt:
nicħ ex hac lege uinouetur ses
maneãt ap̃ eos uire antiquo fir¬
ut̃ dtenta.⁊ uendi cãt̾a. Infut᷑¬
is aũ lib̃tis p̃ sens ꝯstitueõ locũ

Expanded text:
patronis denegavimus. His tantummodo casibus ex omni iure antiquae Latinitatis electis ceteri omnes, qui in libris prudentium vel constitutionibus enumerati sunt, penitus conquiescant nec Latini ab eis proius Latinae libertatis nostris legibus incurrat, lex Iunia taceat Largiano senatus consulto cessante, sileat edicefficax quantum in eam partem remaneat et triplex antea via libertatis, quae multiges, uno directo tramite discat ambulare. quod si aliqua lex vel constitutio libertatis faciet mentionem, non autem Latinitatis, ea pro civitate Romana loqui intellegatur. Sed si quidem liberti iam mortui sunt, et bona eorum quasi Latinorum his quorum intereat adgregata sunt, vel adhuc vivunt, nihil ex hac lege innovetur, sed maneant apud eos iure antiquo firmiter detenta et vindicanda. in futuris autem libertis praesens constitutio locu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtestatã. duoꝵ mensium spacium
eflux̾it. censem: ilico ad lib̾tatẽeri
quas legatari milite fecit inqͣ¬
druplum ei ꝯdempnari iure pat᷑¬
nat: in tegro legatario ẜ uanoo.

Expanded text:
contestatam duorum mensum spatium effluxerit, censemus ilico ad libertatem erquas legatarius in litem fecit, in quadruplum ei condemnari, iure patronatus integro legatario servando.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aã.ł hitagoride. Si te donitã
añ mabmonium iexori sue. pꝰ eile¬
gato relicto maninniti testam̃to.
seu codicilt u̾b p̃cariis asuocessorib¬
testator uolu̾it tam hos ad red emp¬
tionem .⁊ manumissionẽ. quamꝰ etĩ
sit  uidicio teneri. tibiq fid̾i ꝯmissa

Expanded text:
. Pythagoridae. Si te, donatam ante matrimonium uxori suae, post ei legato relicto manumitti testamento seu codicillis verbis precariis a successoribus voluit, tam hos ad redemptionem et manumissionem quam eam, nsit iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui dnĩ fun pilleati añcedunt.
ł iniꝑo lectulo stantes cadau̾ nẽ¬
tilare uident᷑. si ħ exuoluntate
fiat ł testatoris ł ħdis. fiant ilico
ciues romani.⁊ ne qͥs uana liba
aspiciens : omĩb ã aceptis mane¬
ant illi in pͥstina ẜuitute publi¬
cotestimoio d fraudati. Y. iant
siue intestam̃to siue uindicta q̃¬
dum manumiserit. lic ⁊ ħ dix̾it
ł scͥpserit. qd̾ uoluit eẽ latinũ
suꝑuacua adiectio latitatas dab¬
olentur  ⁊ flat cuiis roman. ne
modi qui ab antiqua obseruatio¬
ne. inciuitatẽ romanam hoĩe
ꝓducebant ꝑ pͥuatoꝵ uoluntate
aiminui uideant᷑. ¶S ⁊ si sub
ꝯdicoẽ qͥã lib̾tatem ẜ uo suo re¬
liq̃rit. ⁊ ad huc pendente ꝯdici.¬
one extraneus ħrs lib̾tatẽ ei
imposu̾t. ñ ut antea latinus
tem imposuit maneat libt:.
Sin ã fuit̾ adimpleta. ne eripi¬
atur forsitã lib̾is ⁊ cognatis iꝰ
patronat: orcm lib̾t iudeat᷑.
⁊ adeũ iuira patronat: ꝑueniat̃.

Expanded text:
et qui domini funus pileati antecedunt vel in ipso lectulo stantes cadaver ventilare videntur, si hoc ex voluntate fiat vel testatoris vel heredis, fiant ilico cives Romani. et ne quis vana liberaladspiciens, omnibus autem deceptis maneant illi in pristina servitute publico testimonio defraudati: fiant sive in testamento sive vindicta quendam manumiserit, licet hoc dixerit vel scripserit, quod voluerit esse Latinum, supervacua adiectio Latinitatis aboleatur et fiat civis Romanus, ne modi, qui ab antiqua observatione in civitatem Romanam homines producebant, per privatorum voluntates deminui videantur. Sed et si sub condicione quidam libertatem suo servo reliquerit et adhuc pendente condicione extraneus heres libertatem ei imposuerit, non ut antea Latinus, tem imposuit, maneat libertus. sin autem fuerit adimpleta, ne eripiatur forsitan liberis et cognatis ius patronatus, orcinus libertus videatur et ad eum iura patronatus perveniant,
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiũ acidentes lib̾tatis fauore
censem ⁊ fid̾i ꝯmissariam nec nõdi¬
rectã lib̾tatẽ suam firmitatẽ hrẽ
siue ĩ mascło siue infmã q̃ ad huc
inuentre nehitur mat̾no. ut cum
lib̾tate solem respiciat.⁊ si mater
sua adhuc inẜuitute manens eũ ł
eam coid̾it. Sin ã plures creatia
ereate sunt. siue uniꝰ fec̾it m̃tiõe
siue plaliter nũcupauit. nicħom
mn õs adlib̾tatẽ aprimis ueniat᷑
cimabut. cũ in ambiguis sensib
cui fidei comissaria lib̾tas ei relic¬
re facta fuit̾. sentencia p̃sidis eti¬
pi adlib̾tatem.⁊ nullo facto ant
noluntate abħ de expectanda. s
talem hrẽ eos lib̾tatem qͣi ab ipso
testatore directis u̾bis fui̾nt lib¬
tatem ꝯsecuti. cũ satis inpiũ atꝙ
absurdum ÷ ħdes testatoris uolũ¬

Expanded text:
urgium decidentes libertatis favore censemus et fideicommissariam nec non directam libertatem suam firmitatem habere sive in masculo sive in femina, quae adhuc in ventre vehatur materno, ut cum libertate solem respiciat, etsi mater sua adhuc in servitute constans eum vel eam ediderit. Sin autem plures creati vel creatae sint, sive unius fecit mentionem sive pluraliter nuncupavit, nihilo minus omnes ad libertatem ad prima veniant cunabula, cum in ambiguis sensibuscum fideicommissaria libertas eis relictis facta fuerit, sententia praesidis eripi ad libertatem et nullo facto aut voluntate ab herede expectanda, sed talem habere eos libertatem, quasi ab ipso testatore directis verbis fuerint libertatem consecuti, cum satis impium atque absurdum est heredes testatoris
Abbreviated transcription (Latin):
dam ẜuum sium itu legauit. utn
legatarius lib̾tatem ei imponat.⁊
ħrs ad huiꝰ modi legatũ imꝓbe u̾sat
ẜuũ dare legatario dedignat: ⁊ ut¬
ẜ iiii s mestimacõem litis ꝯdemp¬
nacõẽ ꝓferat uet̾is uiris int̾preteᷤᷤ
dubitabant. neꝗd obstacłm lib̾ta¬
ti ex hac cã ꝓceaat. ⁊ si placui̾t eand̾
cb̃eri lib̾tatem a qͦ danoa ⁊ utr̃ne
abħde an alegatario. Et si ħrs i¬
gatari ꝗ expeccuniaria ꝯdẽpna¬
cõẽ accep̃ firmt̃ dtin̾⁊ sine totũ

Expanded text:
servum suum ita legavit, ut legatarius libertatem ei imponat, et heres ad huiusmodi legatum improbe versatus servum dare legatario dedignatuin aestimationem litis condemnationem proferat: veteris iuris interpretes dubitabant, ne quid obstaculum libertati ex hac causa procedat et, si placuerit eandem deberi libertatem, a quo danda est utrumne ab herede an a legatario, et si heres igatarius, quod ex pecuniaria condemnatione accepit, firmiter detin
Abbreviated transcription (Latin):
tintate exedicto diui claudii int᷑
cͦe eiecerit. neq ipẽ eũ ꝓcurans.
neq iꝑm alii ꝯmendans c̃ erat ei
liba facultas si ñ iꝑe adei curam
suffic̾et iuxenonem eum mittere.
ł quo pot̾at mͦ eũ adiuuare. hꝰ mõi
ẜuꝰ inlib̾tatẽ latinea antea mo¬
rabat᷑.⁊ quẽ ille moriendũ deliqͥt
eis bona it̾m c̃ moreret᷑ accipieba.
⁊ ał itaq ẜ uꝰ lib̾tate necessaria
adnõ ⁊ nolente reipsa donat fi¬
at ilico cius roman. Nec adit ĩ
uira patronat: qͦndã dno reseru¬
et. Quẽ .ii. asua domo suaq fa¬
milia publice repulit neq ip̃e eũ
ꝓcurans. neq alii ꝯm̃dans. neꝙ
inuen̾abilẽ senonẽ eũ mitẽs. neꝙ
ꝯsueca ei p̃bens salaria. maneat
sua ꝯcessus. ¶ Similiꝙ m siqr
ancillam suam sub hac ꝯdicione
alienau̾it ne ꝓstituat᷑. nouus ã
dñs impia incatione eam ꝓsti
inlib̃tatẽ romanam cripiatur.⁊
qͥ cam ꝓstituit ab oĩ patronatus
nire repellat᷑. Qͥs .ii. ia d̾mini¬

Expanded text:
tinitate ex edicto divi Claudii introce eiecerit neque ipse eum procurans neque alii eum commendans, cum erat ei libera facultas, si non ipse ad eius curam sufficeret, in xenonem eum mittere vel quo poterat modo eum adiuvare, huiusmodi servus in libertate Latina antea morabatur et, quem ille moriendum dereliquit, eius bona iterum, cum moreretur, accipiebat. Talis itaque servus libertate necessaria a domino et nolente re ipsa donatus fiat ilico civis Romanus nec aditus in iura patronatus quondam domino reservetur. quem enim a sua domo suaque familia publice reppulit neque ipse eum procurans neque alii commendans neque in venerabilem xenonem eum mittens neque consueta ei praebens salaria, maneat sua concessus. Similique modo si quis ancillam suam sub hac condicione alienaverit, ne prostituatur, novus autem dominus impia mercatione eam prostin libertatem Romanam eripiatur et, qui eam prostituerit, ab omni patronatus iure repellatur. qui enim ita degen
Abbreviated transcription (Latin):
i quis in suo testam̃to rogau̾it
suũ ħdem ex lib̃is ancille sue
quã mĩauerat unum ꝗ̃ elegerit
ad lib̾tatem ꝑ ducere.⁊ cum ancil¬
dũ suꝑt inlib̾tatem aliquẽ ad du¬
x̾it. ł cũ delib̾at qͥs ad lib̾tatẽ ꝑdu¬
cend ⁊ ab hac luce fuit substraet:
dubitabatur ab antiquis utrũne
om̃s. an qͥdam. aut nemo exhisad
lib̾tatẽ ꝑueniant. S uet̾is d uiris
alt̾catio mlta ͥs suꝑ huiꝰ mõi casib
resonauit. Nos ã ħdis malignita¬
tẽ cohercentes si nõ noluntatẽ testa¬
toris adimpleuit.⁊ mox cũ potu̾it
ñ eleg̾it unum exlib̾is aneille. ⁊ ñ
eũ lib̾tate donau̾it. scĩm ꝯpelliñ
ei om̃s ancille libos inlib̾tatem
tencie tͥestatoris. cͣ uiiii. om̃imõ
quendam erhis lib̃m ẽẽ disposu¬
it. ⁊ nõ ad certum corpꝰ. s ad oms
rospexit. si ñ pareatur eiꝰ uoluri¬
tati sinedubio exsentẽcia testatoris
õs aͣd lib̾tatẽ ꝑuenuit̃. similẽ ꝙ ẽẽ
diffinicioẽ censem: ⁊ si nõ abħde

Expanded text:
i quis in suo testamento rogaverit suum heredem ex liberis ancillae suae quam nominaverit unum quem elegerit ad libertatem perducere et, cum ancildum superest in libertatem aliquem adduxerit vel, cum deliberat, quis ad libertatem producendus est, ab hac luce fuerit subtractus: dubitabatur ab antiquis, utrumne omnes an quidam aut nemo ex his ad libertatem perveniant. sed veteris quidem iuris altercatio multa sibi super huiusmodi casibus resonavit. Nos autem heredis malignitatem coercentes, si non voluntatem testatoris adimpleverit et mox, cum potuerit, non elegerit unum ex liberis ancillae et eum libertate donaverit, sancimus compelli non etentiae testatoris: cum enim omnimodo quendam ex his liberum esse disposuit et non ad certum corpus, sed ad omnes respexit, si non paretur eiutati, sine dubio ex sententia testatoris omnes ad libertatem perveniunt. Similemque esse definitionem censemus, et si non ab he
Abbreviated transcription (Latin):
iꝰ ꝑfectũ aducitur. ¶ Cũ .ii. latim
lib̾ti aosimilitudinẽ antique latin¬
itatis q̃ in coloniis missa⁊. iudent᷑
eẽ introducti exqͣ nicħ aliud rei .p.
nͥ bellũ accessit ciuił. satis ab surdũ
⁊ ip̃a origine rei sublata unaginẽ
eiꝰ relinqui. ¶Cum gͥ młtis mõis
⁊ pene innu̾abilib latinoꝵ introdu¬
cta ÷ 9dicõ.⁊ leges oiuerse ⁊ senat:
ꝯsulta introducta ĩ. ⁊ ex his difficul¬
tates max̃ em̾gebant. tã exlege
uinia. ꝗͣ exlargiano senat: ꝯfulto
nec ñ exedicto diui traian qͦum

Expanded text:
fectum deducitur? Cum enim Latini liberti ad similitudinem antiquae Latinitatis, quae in coloniis missa est, videntur esse introducti, ex qua nihil aliud rei publicae nisi bellum accessit civile, satis absurdum est ipsa origine rei sublata imaginem eius derelinqui. Cum igitur multis modis et paene innumerabilibus Latinorum introducta est condicio et leges diversae et senatus consulta introducta sunt et ex his difficultates maximae emergebant tam ex lege Iunia quam ex Largiano senatus consulto nec non ex edicto divi Traiani, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
licta fuat ꝓiides sine manuinis¬
sione te ad lib̾tatẽ ꝑuenire ñ po¬
tusse. Qua ꝓpt̃ si uerb precariis
ꝯstitut: ẜ uiis lib̾tatem accepisti.
cognita si tͥ db̾eri lib̾tatem ꝓsꝑere¬
rit. ad manumitendum eũ qͣui c̃
urgeat. ł si latit ⁊ cẽ latitantem in¬
t̃posito dcreto tͥ ꝓspiciat :¬

Expanded text:
licta fuerit, pervides sine manumissione te ad libertatem pervenire non potuisse. Quapropter si verbis precariis constitutus servus libertatem accepisti, cognita, si tibi deberi libertatem perspexerit, ad manumittendum eum qui debet urgueat vel, si latitet, contra latitantem interposito decreto tibi prospiciat
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾i ꝯmissarii ꝑt̾riti. ⁊ uoluntatem
testatoris adimplere ꝓcurent. ⁊ sib
ñ ex om̃iũ lib̾tate quandam affemi
paciantur iacturã. Ꝙ si rcclamau̾¬
int. sib tuł dispendium imputent
ñ exnrã lege s ex sua lugentes inͭͤ¬

Expanded text:
fideicommissarii perterriti et voluntatem testatoris adimplere procurent et sibi non ex omnium libertate quandam adferri patiantur iacturam. quod si reclamaverint, sibi tale dispendium imputent, non ex nostra lege, sed ex sua lugentes in
Abbreviated transcription (Latin):
it. uoci ei qͣtum ad lib̾am ꝯdicoẽ
credend̾ ÷. Si .i. iꝑe tali affectioẽ
fuerat accens ut ⁊̃ filiũ ẜuum
siuĩ noiãre non indignetur.⁊ ħ
ñ secreto neq int̾ solos amicos.s
⁊̃ actis int̾uemientib ⁊ qͣsi indieii
figura nuãu̾it quomͦ pot̃ eum s

Expanded text:
rit, voci eius quantum ad liberam condicionem credendum est. si enim ipse tali adfectione fuerat accensus, ut etiam filium servum suum nominare non indignetur, et hoc non secreto neque inter solos amicos, sed etiam actis intervenientibus et quasi in iudicii figura nominaverit, quomodo potest eum s
Abbreviated transcription (Latin):
ã. obtato. Nlumpnos tuos oet̾
asq res quas nemini credibił:
pignori speciałr datuꝵ fuisse.
gn̾ali pacti ꝯuencioẽ q̃ đ bonis
tuis facoi ⁊. in cam̃ pignoris ñ
ꝯsensu rthi non oubitam:
cum ꝗ emptiones agroꝵ suoꝵ
pignori posuit. dipsis agris ob
m̃to corpꝰ filie intulisti. religiosũ id
frcisti. Qͦ ficto obligari aquequã
ꝓhibente iuns religione ñ posse in
dubiũ non uenit.
satis ñ fecit cui tu credidisti. ilł cuiꝰ
nũ tͥ pignori datũ ⁊ nͥ ei cuicb̾uit
re eiꝰ ꝓbau̾is ꝯpellet᷑. quatenꝰ iꝑe¬

Expanded text:
A. Optato. Alumnos tuos et ceteras res, quas neminem credibile est pignori specialiter daturum fuisse, generali pacti conventione, quae de bonis tuis facta est, in causam pignoris non consensu contrahi, non dubitamus eum, qui emptiones agrorum suorum pignori posuit, de ipsis agris oblmento corpus filiae tuae intulisti, religiosum id fecisti: quo facto obligari a quoquam prohibente iuris religione non posse in dubium non venit.satis non facit, cui tu credidisti, ille, cuius nomen tibi pignori datum est, nisi ei cui debuit re eius probaveris, compelletur, quaten
Abbreviated transcription (Latin):
s. Satis notũ ÷ udeͤ ͥ ꝯstitutum.
bona eaꝵ indotẽ data q̃ nupte st̃
his ꝗ pͥmi pili sarcuiã subeunt. ob¬
uoria necessitate ei teneri. Uerũ
certo ordine. ut scił tẽ demur̃ adñ
piciat: si iuu̾sis uiriat noiãtoꝵ
facultatib exaustis nich residuũ¬
C iñ inducta ⁊ illata infungũ
uerat᷑ mancipiã fuisset̃. nec hec
spetiatr obligata mõstrentur.
rector ꝓuincie ea restitui iubebit.
Nec n. sub p̃textu d̃iti pensionũ
restitucõ eoꝵ morari pot̾. cũ siꝗd¬

Expanded text:
s . Satis notum est et idem constitutum bona earum in dotem data, quae nuptae sunt his qui primipili sarcinam subeunt, obnoxia necessitati ei teneri: verum certo ordine, ut scilicet tunc demum ad hoc piciat, si universis viri ac nominatorum facultatibn in inductis et illatis in fundum, uerat, mancipia fuissent nec haec specialiter obligata monstrentur, rector provinciae ea restitui iubebit. nec enim praetextu debiti pensionum restitutionem horum morari potest, cum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ara. urios aut instrum̃tũ aratoriũ
pignoris cã & possessionib ñ abstͣ¬
ant. ex qͥuoͣ tͥbutoꝵ illacõ retardat᷑.
Siꝗs gͥ int̾cessor aut creditor. ł p̃sac¬
tus pagi. łuici. ł dcurio in hac re
fui̾t dtect.ꝰ estimando aiuidice suppli¬
cio subiungetur.

Expanded text:
ratorium pignoris causa de possessionibus abstrahunt, ex quo tributorum illatio retardatur. Si quis igitur intercessor aut creditor vel praefectus pagi vel vici vel decurio in hac re fuerit detectus, aestimando a iudice supplicio subiugetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrahencium uoluntatẽ scĩm ut ⁊
si res suas sub pou̾e b̃itor dix̾it. ñ
adiecto tã p̃sentes ꝗͣ fut᷑as. uistũ

Expanded text:
trahentium voluntatem sancimus, ut et, si "res suas" supponere debitor dixerit, non adiecto" tam praesentes quam futu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝗd gñałr in ipsis d̃itoribus
ciũ d̃itoꝵiure ypothete uẽdi ca¬
re milicias nͥ satis s fiat. ⁊ pꝰ mor¬
ꝓtenore ꝯmunis militãciũ pla¬
citi. ł diuine sciõnẽs tale p̃stãtis
miliciis ñ ⁊̃ inhis quas lib̃i ł cogn¬
ati eoꝵ d̾ negociatoꝵ ł ex traneipe¬
cenuis ooꝵ meruert̃ ten̾e scĩm
fisco ꝯtrahit bona luti pignoris
titulo obligari. ꝗͣuis specialit᷑
id non expͥmitur.

Expanded text:
ter in ipsis debitoribus tium debitorum iure hypothecae vindicare militias, nisi satis sibi fiat, et post morpro tenore communis militantium placiti vel divinae sanctionis tale praestantis militiis, non etiam in his, quas liberi vel cognati eorundem negotiatorum vel extranei pecuniis eorum meruerunt, tenere sancimfisco contrahit bona veluti pignoris titulo obligari, quamvis specialiter id non exprimitur.