comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ingenio uartata suo. fulgñtibꝰ illic:
Surgũt strata thoris. hĩc molł pandit᷑ ħ̾ba:
Sollicitũ curis nõ abrupt᷑a soporem.
Turba salutantũ latas tͥ ꝑstrepit edes.
Hinc auium cantꝰ. labentis m̃mura riui.
Uiuit᷑ exiguo meliꝰ. nat᷑a beatos:
Om̃ibꝰ eẽ dedit. siqͥs ꝯgnouerit uti.
ħsi nota forent: fruerem᷑ simplice cultu:
Classica ñ frem̾ent. ñ stͥdula fraxmnꝰ iret. sros¬
Non uentꝰ quateret puppes. ñ machina mu¬
¶ Crescebat celerata sitis p̃deq recemis:
Incestꝰ flagͣbat amor nullꝰq petendi :¬
Cogendi ue pudor crebͥs ꝑiuria nectit:
Blandiciis. sociat ꝑituro federe dextras.
Si semel ex tantis poscenti qͥsq negass :
Effera p̾minio quaciebat corda dolore.
Q sic getuli iaculo ꝑcussa leẽna.
Aut hyrcana pͥmẽs raptorẽ belua part᷑:
Aut serpens calcata furit: mrata deoꝵ:
Marestas terit᷑. mĩqmͣ reuerentia m̃se:
N on ꝯnix. non ip̃ẽ simul. ñ pignora cesa:

Expanded text:
ingenio variata suo. fulgentibus illic ingenio variata suo. fulgentibus illic surgunt strata toris; hic mollis panditur herba sollicitum curis non abruptura soporem. turba salutantum latas ibi perstrepit aedes; hic avium cantus, labentis murmura rivi. vivitur exiguo melius; natura beatis omnibus esse dedit, si quis cognoverit uti. haec si nota forent, frueremur simplice cultu, classica non gemerent, non stridula fraxinus iret, nec ventus quateret puppes nec machina muros. Crescebat scelerata sitis praedaeque recentis incestus flagrabat amor, nullusque petendi cogendive pudor: crebris periuria nectit blanditiis; sociat perituro foedere dextras. si semel e tantis poscenti quisque negasset, effera praetumido quatiebat corda furore. quae sic Gaetuli iaculo percussa leaena aut Hyrcana premens raptorem belua partus aut serpens calcata furit? iurata deorum maiestas teritur; nusquam reverentia mensae. non coniunx, non ipse simul, non pignora caesa
Abbreviated transcription (Latin):
Par semꝑ simiłq manet: sic fluctibꝰ auri:
Expleri calor ille neqͥt. cuic̃q mouile:
Contextũ geminis. aut p̃dia culta fuissẽt
Rufmo populãdꝰ erat. dñoq ꝑ abat:
Exiciũ fecundꝰ ager. metuenda colonis
Fertilitaz. laribus pellit. detridit autus
Finibꝰ. aut aufert uiuis: aut occupat hes.
Congeste cumulant᷑ opes. orb̃ q rumas.:
Accipit una manꝰ. popli seruire coacti
Plenaq pͥuato succũbunt opida regno.
Q uo uesane ruis: teneas utr̃q licebit:
Occeanũ. laret rutilos tͥ lidia fontez:
Nuqmͣ diues eris. nũqm saciabe q̃stu.
S emꝑ mobs quicũ cupit ꝯtẽptꝰ honesto:
Fab̾cius paruo: sꝑnebat mun̾a regũ.
S udabatq graui ꝯsul serranꝰ aratro.
Culminibꝰ maiora tuis tͥ q̃rit manes:
Luxuries nocit᷑a cibos. mͥ donat ĩ emptas:
Terra dapes. rapiunt tẏrios tͥ uelła succos:
Hinc pict᷑are sat᷑ant᷑ murice uestes:
Hine radiant flores ⁊ pͣti uiua uoluptas.

Expanded text:
par semper similisque manet: sic fluctibus auri par semper similisque manet: sic fluctibus auri expleri calor ille nequit. cuicumque monile contextum gemmis aut praedia culta fuissent, Rufino populandus erat, dominoque parabat exitium fecundus ager; metuenda colonis fertilitas; laribus pellit, detrudit avitis finibus; aut aufert vivis aut occupat heres congestae cumulantur opes orbisque ruinas accipit una domus: populi servire coacti plenaque private succumbunt oppida regno. Quo, vesane, ruis? teneas utrumque licebit Oceanum, laxet rutilos tibi Lydia fontes, numquam dives eris, numquam satiabere quaestu. semper inops quicumque cupit. contentus honesto Fabricius parvo spernebat munera regum sudabatque gravi consul Serranus aratro culminibus maiora tuis. ibi quaerit inanes luxuries nocitura cibos; hic donat inemptas terra dapes. rapiunt Tyrios ibi vellera sucos et picturatae saturantur murice vestes; hic radiant flores et prati viva voluptas
Abbreviated transcription (Latin):
Meoniꝰ. pulcro ꝯu̾teret omnia tactu:
S pꝰ qm riguisse dapes fuluãq reuĩctos:
In glatiem uidit latices: tc̃ munꝰ acerbũ
Sensie. ⁊ mninsouotũ dampnauit ĩ auro
Ergo aĩ uictꝰ. seqͥm᷑ quocũꝙ uocaris:
Seu tu uir seu numen ait. patͥaꝙ relicta.
Coas furie uissu tendebat ad edes. ¶remis.
Instabilesq olimi simplegadas. ⁊ freta
Indita tessalicis. celsa qua bofforꝰ urbe:
S plendet. ⁊ ołsiis asiam discͥmĩat horis.
U t longum ꝑ m̾susiter. ductꝰ ꝙ maligno.
Stamine fatoꝵ: claram surrepsit ĩ aulã.
Ilicet ambitio nasci. discedere rectum.
Uenum cuncta dari ꝓfert archana cdiẽtes.
Fallit. ⁊ ambitos a pͥncipe uẽdit honores.
Ingeminat cͥm̃. cõmoti pectors ignẽ.
Nutͥo ⁊ exiguũ stimulãdo uulnꝰ ac̾bat
Ac ueluti ĩ num̾os ãnes acced̾e nereus
Nescit. ⁊undantẽ qͣuis hĩc hauriat hystr̃.
Hincbibat estiuum septeno g̃gite mlum:

Expanded text:
Maeonius, pulchro cum verteret omnia tactu; Maeonius, pulchro cum verteret omnia tactu; sed postquam riguisse dapes fulvamque revinctos in glaciem vidit latices, tum munus acerbum sensit et inviso votum damnavit in auro. ergo animi victus " sequimur quocumque vocabis, seu tu vir seu numen " ait, patriaque relicta Eoas Furiae iussu tendebat ad arces instabilesque olim Symplegadas et freta remis inclita Thessalicis, celsa qua Bosphorus urbe splendet et Odrysiis Asiam discriminat oris. Ut longum permensus iter ductusque maligno stamine fatorum claram subrepsit in aulam, ilicet ambitio nasci, discedere rectum, venum cuncta dari; profert arcana, clientes fallit et ambitos a principe vendit honores. ingeminat crimen, commoti pectoris ignem nutrit et exiguum stimulando vulnus acerbat. ac velut innumeros amnes accedere Nereus nescit et undantem quamvis hinc hauriat Histrum, hinc bibat aestivum septeno gurgite Nilum,
Abbreviated transcription (Latin):
S i parere uel̾. artꝰ ne sperne semles
Namq mͥ magice uires euiq futuri.
P̃scius ardor mest. nomi qͦ thessala cantu:
Eripiat limare iubar. qͥd signa sagatis:
Egypti ualeant. qͣ̃ gens caldea uocatis:
Imꝑat arte deis. nͭ me latuere fluentes:
Arboribꝰ succi. fumestar̃q potestas.:
Herbar̃. qͥcqͥd litaligramine pollens:
Qͣ s legit medea ferox ⁊ callida circe.
Sepnis horrendos manes.sac̾sq litam:
Noctͣnis hecathen. ⁊ ꝯdita n fim̃a traxi
Carminibꝰ uicta meis. mł̾tos q canẽdo.¬
ꝙ canẽdo
Qͣ mius parcar̃ restarent fata ꝑemi.
Ire uagas q̃rcꝰ. ⁊ flumi̾a stare coegit.
U̾ saq non ꝓno curuam flumĩa lapsi
In fontes redit᷑a suos. nͨ uana locutam:
Me fortasse putes. mutatos cͥne penates:¬
¶ Dix̾at. ⁊ niuee mire cepere columpne:
Ditari. subitoq tͣbe lucere metallo.
Iulecebͥs capit᷑. miniũq latꝰ auaro.
Pascit᷑ intuitu. sic rex ad pͥma tumebat

Expanded text:
si parere velis! artus ne sperne seniles! si parere velis! artus ne sperne seniles! namque mihi magicae vires aevique futuri praescius ardor inest; novi quo Thessala cantu eripiat lunare iubar, quid signa sagacis Aegypti valeant, qua gens Chaldaea vocatis imperet arte deis, nec me latuere fluentes arboribus suci funestarumque potestas herbarum, quidquid letali gramine pollens C1 rupes, quas legit Medea ferox et callida Circe, saepius horrendos manes sacrisque litavi nocturnis Hecaten et condita funera traxi carminibus victura meis, multosque canendo, quamvis Parcarum restarent fila, peremi. ire vagas quercus et fulmen stare coegi versaque non prono curvavi flumina lapsu in fontes reditura suos. ne vana locutum me fortasse putes, mutatos cerne penates.” dixerat, et niveae mirum! coepere columnae ditari subitoque trabes lucere metallo. Inlecebris capitur nimiumque elatus avaro pascitur aspectu. sic rex ad prima tumebat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Est iocꝰ. extremũ pandit qͣ gallia litꝰ.:
Occeani: p̃tentꝰ aquis. quo fert᷑ ulixes:
Sangͥne libato popli mouisse silẽtũ.
Illicumbͣrũ tenui stͥdore uolantũ
Flebił audit᷑ q̃stꝰ si mulacͣ coloni
Paiuida defũctas ꝙ uidẽt mugire fig̃as.
Hine dea ꝓsiluit phebiq eg̾ssa serenos
Infec̃radios. ululatuq ethera rupit.
Terrifico. sentit ferale uͥtanna mmur. stis:
Et senonũ quatit arua fragor reuolutaq the.
Sustitie. ⁊ renus subiecta torpuit unda.
Tc̃ in caniciem mutatis sponte colubͣs:
Longeuũ m̃tita senem rugisq seueras.
ꝑsisscatagenas: ⁊ ficto languida passu:
Inuadit muros eluse. nouissima dudũ:
T ecta petens occłisq diu liuentib hesit:
Peiorem mirata uirũ. tr̃ talia fatur.
¶Ocia te ruffine uiuant frust᷑ cr uiuente.
ꝯ suinis florem. patrisinglori aruis:
Heu nescis qͥd fata tͥ qͥd sideradonent:
Qͥ d fortuna paret : toto donab̾e mũdo:

Expanded text:
 Est locus extremum pandit qua Gallia litus  Est locus extremum pandit qua Gallia litus Oceani praetentus aquis, ubi fertur Ulixes sanguine libato populum movisse silentem. illic umbrarum tenui stridore volantum flebilis auditur questus; simulacra coloni pallida defunctasque vident migrare figuras. hinc dea prosiluit Phoebique egressa serenos infecit radios ululatuque aethera rupit terrifico: sentit ferale Britannia murmur et Senonum quatit arva fragor revolutaque Tethys substitit et Rhenus proiecta torpuit urna. tunc in canitiem mutatis sponte colubris longaevum mentita senem rugisque seueras persulcata genas et ficto languida passu invadit muros Elusae, notissima dudum tecta petens, oculisque diu liventibus haesit peiorem mirata virum, tum talia fatur: “Otia te, Rufine, iuvant frustraque iuventae consumis florem patriis inglorius arvis? heu nescis quid fata tibi, quid sidera debent, quid Fortuna parat: toto dominabere mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
Cempestas p̃ciosa thagi. ñ stagna rubẽtis
Aurea padholi totum& ex hauserit łimũ:
Ardebit maiore siti qm falle mentes.
Doctꝰ i unamimes odiis turbare sobales:
Talem ꝓgemes hominũ si pͥsca tulisset:
Pyrithoum fugeret theseusoffesꝰ horestẽ.
Desereret pyiades. odiss castora pollux.
Ip̃a quidẽ fateor uinci. rapidoq magistr̃a.
Puenit ingenio. nͥ plus sermone morabor:
Solus ht̃. sceł: um qͥcqͥd pꝰsedimꝰ om̃s.
Hc̃ ego si ur̃e res ẽaccomoda turbe.
R egaie  ad sũmi ꝓducã pͥncipĩ aulã.
S it li cec ille nnmagͣuior. sit deniq mino.
Cedet. ⁊ ingeniis nr̃i flectet᷑ alũpni.
Orantẽ sequit᷑ clamor. cuncte ꝙ ꝓphanas:
Porrexe manꝰ. inuentaq tͥstia laudant.
Illa uͥ ceruleo uestez conneruit angue.
Nodauit q adamãthe comas flegetõta sonoꝵ
Poscit. ⁊ ambꝰto flagͣntis ab agg̃e ripe
Ingẽtem piceo succendit gͣgite pinũ.
Pigraq ueloces ꝑ tartara ꝯcutit alas.¬

Expanded text:
tempestas pretiosa Tagi, non stagna rubentis tempestas pretiosa Tagi, non stagna rubentis aurea Pactoli; totumque exhauserit Hermum, ardebit maiore siti. quam fallere mentes doctus et unanimos odiis turbare sodales! talem progenies hominum si prisca tulisset, Perithoum fugeret Theseus, offensus Orestem desereret Pylades, odisset Castora Pollux, ipsa quidem fateor vinci rapidoque magistram praevenit ingenio; nec plus sermone morabor: solus habet scelerum quidquid possedimus omnes. hunc ego, si vestrae res est accommoda turbae, regalem ad summi producam principis aulam. sit licet ipse Numa gravior, sit denique Minos, cedet et insidiis nostri flectetur alumni.” Orantem sequitur clamor cunctaeque profanas porrexere manus inventaque tristia laudant. ilia ubi caeruleo vestes conexuit angue nodavitque adamante comas, Phlegethonta sonorum poscit et ambusto flagrantis ab aggere ripae ingentem piceo succendit gurgite pinum pigraque veloces per Tartara concutit alas.
Abbreviated transcription (Latin):
Iiicitũꝙ bibit. patus qũe fudit ensis:
ħdefensores terrar̃ polluit arcus.
ħ athamantee direxit spiela dextre.
ħagam̃nonios int̾ bachata penate.
Alĩnis lusit iuguł. hac anspice tede:
&dipodem matri. nate iuĩxere tͥoiestẽ.
Que t̾e horrisonis effat᷑ talia dictis.
¶Signa quidẽ socie diuos attolłe contͣ.
N ex fos ẽ nec posse reor s led̾e mũdũ:
S iibꝰ. ⁊ poplis cõmime intend̾e letũ.
Emͥ ꝓdigiũ cunctis inmaniꝰ ydris:
Tygride mobiliꝰ feta iuolentiꝰ austͥs.
Acriꝰ arpiis. flauis incertiꝰ undis:
Rufmꝰ. quẽ pͥma meo de matre cadñtẽ:
Suscepi gremio. paruuꝰ reputaute ĩisto:
Sepesimi. ten̾oq ꝑ ardua colla uolutꝰ:
Uba q̃sunt fletu. linguisq tͥsulcis.
Edidicit simulare fidẽ sesusq minãtes:
⁊ teg̾e.⁊ blando fraudez p̃texere risu.
Pleñ seuitie. lucriq cupiomne feruem.
N on tarthesiacis illũ satiaret harenis:

Expanded text:
inlicitumve bibit, patrius quem fuderit ensis, inlicitumve bibit, patrius quem fuderit ensis, defensores terrarum polluit arcus, haec Athamanteae direxit spicula dextrae, haec Agamemnonios inter bacchata penates alternis lusit iugulis; hac auspice taedae Oedipoden matri, natae iunxere Thyesten. quae tunc horrisonis effatur tali a dictis: “Signa quidem, sociae, divos attollere contra nec fas est nec posse reor; sed laedere mundum si libet et populis commune intendere letum. est mihi prodigium cunctis inmanius hydris, tigride mobilius feta, violentius Austris acribus, Euripi fulvis incertius undis Rufinus, quem prima meo de matre cadentem suscepi gremio. parvus reptavit in isto saepe sinu teneroque per ardua colla volutus ubera quaesivit fletu linguisque trisulcis medidicit: simulare fidem sensusque minaces protegere et blando fraudem praetexere risu, plenus saevitiae lucrique cupidine fervens. non Tartesiacis illum satiaret harenis
Abbreviated transcription (Latin):
Elicit oppssas tenebso ĩ carcere legez.
At nos mbecores longo torpebimꝰ euo:
m̃iuꝰ eiecte regnis: agnoscite tandẽ.
e d furias deceat. consuetas simite uires.
Conuentuq nefas tanto dec̾nite dignũ.
am cupio stigiis inuad̾e mibibꝰ astra.
Iam flatu miolare diem. laxare ꝓfundo:
E pena mari. flunos ruptis ĩmitt̾e ripis.
Et rer̾ laxare fidẽ. sic fata cruentum:
M ugiit. ⁊ totos serpentũ erexte hiatus.
Noriaq effudit ꝯcusso crine uenena.
¶Anceps motꝰ erat uulgi. pari maxͣ bellũ.
In dicit suꝑis. pars ditis nira tuet᷑.
Oissensuꝙ alit̾ rumor ceummurat atq:
Inplacata quie pelagi cũ flamĩe fracto:
Durat adhuc. seuit ꝙ tumor. dubiũꝙ ꝓ estũ
Taxa recedentis fluitant uestigia uerti.
Impba mox surgit tͥsti de sede megera.
Qũa penes insani fremitꝰ aĩq ꝓfanus:
Erroi. ⁊ undantes spumis furialibꝰ ire.
N on nͥ quesitum cognata cede cruorẽ:

Expanded text:
elicit oppressas tenebroso carcere leges. elicit oppressas tenebroso carcere leges. at nos indecores longo torpebimus aevo omnibus eiectae regnis! agnoscite tandem quid Furias deceat; consuetas sumite vires conventuque nefas tanto decernite dignum. iam cupio Stygiis invadere nubibus astra, iam flatu violare diem, laxare profundo frena mari, fluvios ruptis inmittere ripis et rerum vexare fidem.” Sic fata cruentum mugiit et totos serpentum erexit hiatus noxiaque effudit concusso crine venena. anceps motus erat vulgi. pars maxima bellum indicit superis, pars Ditis iura veretur, dissensuque alitur rumor: ceu murmurat alti impacata quies pelagi, cum flamine fracto durat adhuc saevitque tumor dubiumque per aestum lassa recedentis fluitant vestigia venti. Improba mox surgit tristi de sede Megaera, quam penes insani fremitus animique profanus error et undantes spumis furialibus irae: non nisi quaesitum cognata caede cruorem
Abbreviated transcription (Latin):
Nox genuit fetu. nutͥx discordia belli.
Imꝑiosa fames. leto uicma senectus.¬
Impaciens q sui morbꝰ. liuior ꝙ scd̾is:
Anxius. ⁊ scisso merẽs uelamĩe luctꝰ.
Et timor. ⁊ ceto p̾ceps audacia uultu.
Et luxꝰ populator opũ. quẽ semꝑ adh̾ens:
Infelix humili gressu comitat᷑ egestas.
Fedaq auaricie. complexe pectora matͥs:
Insomnes longo ueniunt eraminecure.
Complent uario ferrata sedilia cetu.
Toniaq collectis stipat᷑ curia monstris.
Alleto sretit ĩ mediis uulgꝰ ꝙ tacere:
Iussit. ⁊ obstantes int̾gũ reppulit angues:
ꝑ q humeros errare dedit. tẽ corde sub uno
Inclusam. rabidis patefecit uocibꝰ iram.
utine tͣnqͥllo ꝓduci scła cursu:
Sic fortunatas patiem᷑ uiu̾e gñtes :
Q ue noua corrupit nr̃os clem̃tia mores:
Insignẽq canũt nr̃a de plebe tͥũphum
ꝓh dolor ip̃a mͥ liqͥdas delapsa ꝑ auras:
Iusticia insultat. uiciis ꝙ astirpe recisis:

Expanded text:
Nox genuit fetu: nutrix Discordia belli, Nox genuit fetu: nutrix Discordia belli, ImImpatiensque sui morbus livorque secundis Anxius et scisso merens velamine Luctus Et Timor et ceco preceps audacia vultu et Luxus populator opum, quem semper adhaerens infelix humili gressu comitatur Egestas, foedaque Avaritiae complexae pectora matris insomnes longo veniunt examine Curae. complentur vario ferrata sedilia coetu torvaque collectis stipatur curia monstris. Allecto stetit in mediis vulgusque tacere iussit et obstantes in tergum reppulit angues perque umeros errare dedit. tum corde sub imo inclusam rabidis patefecit vocibus iram: “Sicine tranquillo produci saecula cursu, sic fortunatas patiemur vivere gentes? quae nova corrupit nostros dementia mores? insignemque canunt nostra de plebe triumphum. pro dolor! ipsa mihi liquidas delapsa per auras Iustitia insultat vitiisque a stirpe recisis
Abbreviated transcription (Latin):
Sidera. qui fruge uuuso tp̃r nasci.
Qui uariã pheben alieno uisserit igni:
Compleri solemq suo. porrexit undis.
Littora. tellurem medio libͣuerit axe.
Set cũ res hominũ tanta caligine uolui:
Aspic̾em. letosq dui florere nocentes.
Uexariq pios: rursus labefacta cadebat:
Relligio. cãeq uiam nõ sponte seq̃bar:
Ateriꝰ uacuo que curre semina motu:¬
Affirmat. magnũ ꝙ nouas ꝑĩane fig̃as:
Fortuna non arte regi. q̃ numĩa sensu:
Ambiguo uel nulla putat: uel nescia ueri
Abstulit hunc tandẽ. rufini pena tum łtũ.
bsoluit ꝙ dõs. iam nõ ad culmina rer᷑.
niustos euisse q̃ror. tollunt᷑ in altũ:
t lapsu grauiore ruant. uos pandite uati:
ierydes. quo tanta lues eruꝑit ortu.
Nuidie. qͦndã stimułicanduit atrox:
a ulecto. placidas late cũ cerneret urbes.
protinꝰ infernas ad limma tetͣ sorores:
conciliũ deforme uocat glom̾ant᷑ ĩ unũ:
Iimum̾e pestes ħebi. qͣscumq sinistro:

Expanded text:
Sidera, qui fruges diverso tempore nasci, Sidera, qui fruges diverso tempore nasci, Qui variam Phoeben alieno iusserit igni Compleri Solemque suo, porrexerit undis Litora, tellurem medio libraverit axe. Sed cum res hominum tanta caligine volvi Aspicerem laetosque diu florere nocentes Vexarique pios, rursus labefacta cadebat Relligio causaeque viam non sponte sequebar Alterius, vacuo quae currere semina motuAffirmat magnumque novas per inane figuras Fortuna, non arte regi, quae numina sensu Ambiguo vel nulla putat vel nescia nostri. Abstulit hunc tandem Rufini poena tumultum Absolvitque deos. lam non ad culmina rerum Iniustos crevisse queror; tolluntur in altum, Ut lapsu graviore ruant. Vos pandite vati Pierides, quo tanta lues eruperit ortu. Invidiae quondam stimulis incanduit atrox Allecto, placidas late cum cerneret urbes. Protinus infernas ad limina taetra sorores Concilium deforme vocat. Glomerantur in unum Innumerae pestes Erebi, quascumque sinistro
Abbreviated transcription (Latin):
la iugo. Qui spi¬
ris tegeret mõ¬
te hauriret hi¬
atu: flumina.
sangͥneis tange¬
ret astra uib:
Iam liber parnasus erat. neruq soluto:
ceperat erecta surgere frondenemus.
Concusseq du spatiosis frõdibs orni.
Securas uentis explicuere comas.
Et qui uꝑeo spumauit sepe ueneno:
c ephisus. liquidis purior ibat aqui.
Ounĩs io pean regio sonat. oĩaphebũ:
Rura canũt. tͥpodas plenior aura rotat
a uditoq ꝓcul musar̃ carmĩe ducti:
a d themidiꝰ coeunt antra seuera dĩ.
nc̃ alio domun teł phicone ꝑempto.
conuenit ad nr̃am sacͣ cat̾ua liram.
Qͥ stabilẽ seruant augꝰtis fr̃sbꝰ orbem:
Iusticia pacem. uiribꝰ arma regunt.
epe mͥ dubiã traxit sña mentem.
c urarẽt suꝑi t̾ras an nullꝰ meẽt:
Rector. et incerto fluerẽt mtalia casu.
Nam cũ dispoĩti q̃sissem fed̾a mundi.
Prescͥptosq maris fines. anniq meatꝰ.
Et lucis noctis q uices: tẽ omĩa rebar :¬
Consilio firmata dĩ. qui lege moueri:

Expanded text:
la iugo, Qui spiris tegeret montes, hauriret hiatu Flumina, sanguineis tangeret astra iubis: Iam liber Parnasus erat, nexuque soluto Coeperat erecta surgere fronde nemus Concussaeque diu spatiosis tractibus orni Securas ventis explicuere comas Et qui vipereo spumavit saepe veneno Cephisos nitidis purior ibat aquis. Onmis, io Paean! regio sonat; omnia Phoebum Rura canunt; tripodas plenior aura rotat, Auditoque procul Musarum carmine dulci Ad Themidis coeunt antra severa dei. Nunc alio domini telis Pythone perempto Convenit ad nostram sacra caterva lyram, Qui stabilem servans Augustis fratribus orbem Iustitia pacem, viribus arma regit. epe mihi dubiam traxit sententia mentem, Curarent superi terras an nullus inesset Rector et incerto fluerent mortalia casu. Nam cum dispositi quaesissem foedera mundi Praescriptosque mari fines annisque meatus Et lucis noctisque vices: tunc omnia rebar Consilio firmata dei, qui lege moveri
Abbreviated transcription (Latin):
Erupit genntꝰ: quotiens icanduit. ore:
ꝯ fessus secreta pudoꝵ: nom̃q beatũ:
In iusse scͥpsere manus: i am mun̾a nupte:
P̃parat. ⁊ pulcros. marye s luce minores:
Eligit omatus. qͥeqͥd ueñabilis olim:
Li uia. diuorq nurꝰ gessere suꝑbe.
Incusat spes egra moras. longiq uident᷑.
Stare dies. segneniq rotam nõ flect̾e phebe.
Schyria sic tenerũ uͥgo flãmabat achillẽ:
Fraudis ad hc̃ exꝑs. bellatͥcesq docebat:
Ducere fila manus. ⁊ mox qͦs horruit yde:
Thessalico roseos pectebat pectine tͥnes.
¶Hetiã q̃rit᷑ secum. quo nã usq uerendꝰ:
Cunctat᷑ mea uota socer: quidiũgere differt.
Quã pepigit: castasq p̃ces implere recusat:
Nõ ego luxuriem regum morẽq secutꝰ:
& sierim uultũ thalamis. ut nũtia forme
Plena ꝑ innumeros iret pictura penates:
Nec uariis dubium talamis lect᷑s amorem.
Ardua cõmissi false ꝯnubia cere.
N õ rapido p̃ceps aliene fed̾e tede.

Expanded text:
erupit gemitus! quotiens incanduit ore erupit gemitus! quotiens incanduit ore confessus secreta rubor nomenque beatum iniussae scripsere manus! iam munera nuptae praeparat et pulchros Mariae sed luce minores eligit ornatus, quidquid venerabilis olim Livia divorumque nurus gessere superbae. incusat spes aegra moras longique videntur stare dies segnemque rotam non flectere Phoebe. Scyria sic tenerum virgo flammabat Achillem fraudis adhuc expers bellatricesque docebat ducere fila manus et, mox quos horruit Ide, Thessalicos roseo nectebat pollice crines. Haec etiam queritur secum: “quonam usque verendus cunctatur mea vota socer? quid iungere differt, quam pepigit, castasque preces implere recusat? non ego luxuriem regum moremque secutus quaesivi vultum tabulis 1 ut nuntia formae lena per innumeros iret pictura penates, nec variis dubium thalamis lecturus 2 amorem ardua commisi falsae conubia cerae. non rapio praeceps alienae foedera taedae,
Abbreviated transcription (Latin):
Pene̾ gelidos mutaret nectare fontes:
Oetheis fluerent spumea uina iugis.
T sichore facilem lasciuo pollice mouit.
Barbiton. ⁊ molles duxit ĩ antra choros.
Carmina nͨ suꝑis nͨ displicuere tonanti.
C̃ teñis nossent congrua uota modis.
Centauri fainuq negant q̃ flect̾e chaos.
& rigidum pot̾ant plectra mou̾e pholũ.
Septima lux aderat celo. totiensq renatos.
Uiderat exactos hesperꝰ igne choros.
Tc̃ pheb ꝰ quo saxa domat. qꝑtͣhit annos.
Pectine tẽptauit nobiliore liram.
Uent᷑umq sacͥs fidibꝰ iã spondet achillem.
Iã phrygias cedes. iã simoonta canit.
Frondoso strepuit felix hymenẽ olimpo.
Reginã resonãt otͥs ⁊ ossa thethym.
auserat ĩ solitos ꝓmisse ligmis ignes:
aug̾tus. pͥmoq rudis flagrau̾at estu.
Nͨ nousunde calor nͨ qͥd suspiria uellent:
Nouerat. incipiens: ⁊ ad huc ignar᷑ amandi.
Nõ illi uenator eqͦ: ñ spicula cure.
Nõ iaclm torquere libet. mens om̃is aberrat.
In uultꝰ qͦs purit amor. qnͣ sepe medulis:

Expanded text:
Peneus gelidos mutaret nectare fontes, Oetacis fluerent spumea vina iugis: Terpsichore facilem lascivo pollice movit barbiton et molles duxit in antra choros. carmina nec superis nec displicuere Tonanti, cum teneris nossent congrua vota modis. Centauri Faunique negant. quae flectere Rhoeton, quae rigidum poterant plectra movero Pholum? Septima lux aderat caelo totiensque renato viderat exactos Hesperus igne choros: tum Phoebus, quo saxa domat, quo pertrahit ornos, pectine temptavit nobiliore lyram venturumque sacris fidibus iam spondet Achillem, iam Phrygias caedes, iam Simoenta canit. frondoso strepuit felix Hymenaeus Olympo; reginam resonant Othrys et Ossa Thetim. Hauserat insolitos promissae virginis ignes Augustus primoque rudis flagraverat aestu; nec novus unde calor nec quid suspiria vellent, noverat incipiens et adhuc ignarus amandi. non illi venator equus, non spicula curae, non iaculum torquere libet; mens omnis aberrat in vulnus, quod fixit Amor, quam saepe medullis
Abbreviated transcription (Latin):
andite defensũ reduces helicona sorores.
andite ꝑ missis iã licet ire coronis.
Nullaꝑaonios hostilis buccina capos
Carmina mugitu de t̾iore uetat.
Tu qͦ securis pulsa formidine delphis.
Florib ultorẽ delie cinge tuis
Nullus castalios latices ⁊ p̾scia fati.
Flumina polluto barbarꝰ ore bibit
Alpheus late rubuit. siculũq ꝑequor
Sanguineas belli. retulit unda notas.
Agnouit ꝙ: nouos absens aretusatriu̾phos.
Gildonis sensit teste cruore necem.
In mͣsis stilico. succedãt ocia curis.
Et nr̃e patiens corda renuite lire.
Nec pudeat longos int̾ rupisse labores.
Et tenuem musis ꝯstituisse moram.
Fertur et indomitꝰ tãdẽ pꝰp̃lia mauors.
Lassa ꝑ othisias fund̾e m̾bra niues.
Oblitusq sui. posita cdem̃tiar hasta.
Pẏeriis aures pacificare modis hicip̃d̃ bello¬
edditus ĩ ꝑiis aust̃ subiecta rursus. Gildomi¬
Alt̃nis ꝯuexa poli rectore subimo. co
Conspirãt genuni frenis ꝯmunib orbes

Expanded text:
andite defensum reduces Helicona sorores, andite defensum reduces Helicona sorores, Pandite. Permissis iam licet ire choris: Nulla per Aonios hostilis bucina campos Carmina mugitu deteriore vetat. Tu quoque securis pulsa formidine Delphis Floribus ultorem, Delie, cinge tuum. Nullus Castalios latices et praescia fati Flumina polluto barbarus ore bibit. Alpheus late rubuit Siculumque per aequor Sanguineas belli rettulit unda notas Agnovitque novos absens Arethusa triumphos Et Geticam sensit teste cruore necem. Inmensis, Stilicho, succedant otia curis Et nostrae patiens corda remitte lyrae, Nec pudeat longos interrupisse labores Et tenuem Musis constituisse moram. Fertur et indomitus tandem post proelia Mavors Lassa per Odrysias fundere membra nives Oblitusque sui posita clementior hasta Pieriis aures pacificare modis. IN edditus imperiis Auster subiectaque rursus Alterius convexa poli. Rectore sub uno Conspirat geminus frenis communibus orbis.
Abbreviated transcription (Latin):
Pars ad it antiqua dictos carthagine sulcos
ꝑtem littoreo ꝯplectit᷑ obuia muro
Brbs libiã ꝯͣ tiriosfundata potenti
Tendit᷑ in longũ c̾alis tenuẽq ꝑu̾bras
Obuia dimittit fraudułr flamĩa collẽ
Efficit᷑ portus mediũ mare tutaq uentis
Omib ingenti mãsuescũt stagna recessu
Hanc om̃i petiere manu ꝓpͥis q reduetis
Suspensa ⁊ ephiros expectant classe faue̾tes

Expanded text:
pars adit antiqua ductos Carthagine Sulcos; pars adit antiqua ductos Carthagine Sulcos; partem litoreo complectitur Olbia muro. urbs Libyam contra Tyrio fundata potenti tenditur in longum Caralis tenuemque per undas obvia dimittit fracturum flamina collem; efficitur portus medium mare, tutaque ventis omnibus ingenti mansuescunt stagna recessu. hanc omni petiere manu prorisque reductis suspensa Zephyros expectant classe faventes
Abbreviated transcription (Latin):
Heu nimiũ segnes capta qui m̃te natatis
Si reuolãt m̾gi gͣdit᷑ si litt̾a cormx
Ora licet macłis asꝑsit̾ occiduus sol
Limaq oceptis liueschat t᷑bida choris
Certa fides celi s maior. honoriꝰ auctor
Illiꝰ auspitus in mẽsa ꝑ equora miles
Non plaustris arctoq regor ꝯtẽpne bootẽ
Hauita t᷑binib mediis ꝑmitte carinas
Si mͥ tẽpestas libiã uentiq negabunt
Augti formido dabit iã classis in altũ
Humane insp̃ẽ pla̾cte se magna figurat
Insula. sardiniã uet̾es dixere coloni
Oiues ager frugum penos ithalosq petẽti
Oportuna situ que ꝑs uicinior affris
Plana solo. ratib clemẽs que resꝑicit arctõ
Inmitis copłasa ꝑ cax subitisq sonora.
Flatib in sanos in famat nauita mõtes
Hĩo hominũ pecudũ q lues. hĩc ꝑestifer aer
Seuit. ⁊ exclusit regnãt aqͥlonib austri
Quos uͥluctatis ꝑcul effugere carinis
ꝑ diu̾sa ruunt sinuose littora terre

Expanded text:
heu nimium segnes, cauta qui mente notatis, heu nimium segnes, cauta qui mente notatis, si revolant mergi, graditur si litore cornix. ora licet maculis adsperserit occiduus sol lunaque conceptis livescat turgida Cauris certa fides caeli, sed maior Honorius auctor; illius auspiciis inmensa per aequora miles, non Plaustris Arctove regor. contemne Booten, navita, turbinibus mediis permitte carinas. si mihi tempestas Libyam ventique negabunt, Augusti Fortuna dabit.” Iam classis in altum humanae specie plantae se magna figurat insula Sardiniam veteres dixere coloni, dives ager frugum, Poenos Italosve petenti opportuna situ: quae pars vicinior Afris, plana solo, ratibus clemens; quae respicit Arcton, inmitis, scopulosa, procax subitisque sonora flatibus; insanos infamat navita montes. hic hominum pecudumque lues, sic 1 pestifer aer saevit et exclusis regnant Aquilonibus Austri. Quos ubi luctatis procul effugere carinis, per diversa ruunt sinuosae litora terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
Dũq reluctantẽ morsu ꝑtitur obu̾eo
Hesit mangue capt̃ trucatꝰ decid̾ anguiᷤ
Licet auguriis a lacres ꝑsaxa citati
T orrentesq ruunt nͨ mos aut silua retardat
Pendula ceu ꝑuis moture bella colonis
Ingenti clangore grues estiua relinqñt
⁊ racia cũ teꝑido ꝑ mutãt stͥmonia nilo
Ordinib tariis. ꝑ nubila texitu alis
Litt̾a. penatũq notis ascͥbr᷑ aer
Ut fluctus tetige̾ maris tũc acͥor arsit
Inpetꝰ. arripuit naues ip̃iq rudentes
Eapediunt: ⁊ uela ligãt ⁊ cornua sũmis
Ad sociant mał quatit᷑ tirrena tumultũ
Hora. nͨ alphee capu̾t naualia pisse
S io agam̃ noniã uindex c̃ grecia classem.
Solue̾t in num̾is feruebat uocib auł
Non illos strepitꝰ inpẽdentis ꝓcelle
Signa nec aduẽtus dubii det̾ruit austri
Sellite ꝓclamãt socii iã uellite funẽ
ꝑuada gildonẽ qmuis adu̾sa petamꝰ
Ed bellũ nos trudat hẏens ꝑ deuia põti
Quassatis cupio tellurẽ fig̾e̾ rotris

Expanded text:
dumque reluctantem morsu partitur obunco, haesit in ungue caput; truncatus decidit anguis. ilicet auguriis alacres per saxa citati torrentesque ruunt; nec mons aut silva retardat: pendula ceu parvis moturae bella colonis ingenti clangore grues aestiva relinquunt Thracia, cum tepido permutant Strymona Nile: ordinibus variis per nubila texitur ales littera pennarumque notis conscribitur aer. Ut fluctus tetigere maris, tunc acrior arsit impetus; adripiunt naves ipsique rudentes expediunt et vela legunt et cornua summis adsociant malis; quatitur Tyrrhena tumultu ora nec Alpheae capiunt navalia Pisae: sic Agamemnoniam vindex cum Graecia classem solveret, innumeris fervebat vocibus Aulis. non illos strepitus impendentisque procellae signa nec adventus dubii deterruit Austri. vellite proclamant “socii, iam vellite funem. per vada Gildonem quamvis adversa petamus. ad bellum nos trudat hiems per devia ponti. quassatis cupio tellurem figere rostris.
Abbreviated transcription (Latin):
Iaudib innumis. ⁊ eñi mortalib ex quo
Tellus cepta coli. nũquã sincera bonoꝵ
Sors illi ꝯcessa uiro qm uultꝰ honestat
Corpus destituit bellis insignior ille
Sed pacẽ fedat uiciis ĩ publica felix
Nobilitãt hc̃ forma decẽs. hc̃ robur ĩ armis
Hũc rigor hc̃ pietas. illũ sollertia uiris.
Hc̃ soboles castiq thoꝵ spargũt᷑ mnõs
Inte mixta fluunt. ⁊ qd̾ diu̾sa beatos
Efficiunt collecta tenes qͥd fcã reuoluã
Militiãq patris ouiꝰ ꝓduce̾ famã
Si nichil egisset clarũ nͦ fida ualenti
Pext̾a duxisset rutilantes cͥnib alas.
Suffice̾t natꝰ stilico mẽs ardua seper
Apuero tenis q ĩ fulgebat in annis¬
Fortune maioris honos erectus ⁊ acer
Hil breue moliri nullis hab̾e potentũ
Liminib. fastisq loqui iã digna futis
Iam tu ꝯspicuus iã tu uenabilis ibas

Expanded text:
laudibus innumeris. Etenim mortalibus ex quo laudibus innumeris. Etenim mortalibus ex quo tellus coepta coli, numquam sincera bonorum sors ulli concessa viro. quem vultus honestat, corpus destituit. bellis insignior ille, sed pacem foedat vitiis. hic publica felix, nobilitant: hunc forma decens, hunc robur in armis, hunc rigor, hunc pietas, illum sollertia iuris, hunc suboles castique tori, sparguntur in omnes, in te mixta fluunt; et quae divisa beatos efficiunt, collecta tenes. Ne facta revolvam militiamque patris, cuius producere famam, si nihil egisset clarum nec fida Valenti dextera duxisset rutilantes crinibus alas, sufficeret natus Stilicho: mens ardua semper a puero, tenerisque etiam fulgebat in annfortunae maioris honos. erectus et acer nil breve moliri, nullis haerere potentum liminibus fatisque loqui iam digna futuris. lam tum conspicuus, iam tum venerabilis ibas
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudia succensus q nouis snccessib augẽt̃
Coniugib necdũ festiuos regia cantꝰ
Sopierat coeunt fuso gildone tũphis
Et calidis thalami successit laurea sertis
Sumẽt ut parit̃ pͥnceps nom̃q mariti
Uictoris q decus libie pꝰ p̾lia crunen
Concidit eoum rursusq oriente subacto
Consule defense surgũt stilicone secures
Ordine uota meant eqͥ si cͥmine inunũ
Tantarũ sꝑem cumulos ad uolu̾e rerũ
Prõtius inponã glatiali pelion eẽ osse
Si partẽ tenuisse uelĩ qd̾ cũq relinqͣm
Maius erit uetes actus pͥmã q uiuẽtã
ꝓ sequar ad sese m̃tẽ p̃sentia ducũt
Narrem iusticiã resplendet gła martis
Armati referã uires plus eg̃ inermis
Qd̃ floret latiũ latio qd̾ reddita soluit
Affrica uitiniũ qd̾ nesc̃ hib̾ia manu̾
Tuta qd̃ inbellẽ mirat᷑ gallia renũ
En gelidã tracem dec̾tatosq labores
Hebro teste canã. magnũ mͥ pandit᷑ eqͦr
Ip̃aq pierios lassant ꝓcliuia cursus

Expanded text:
gaudia successusque novis successibus augent: conubii necdum festivos regia cantus sopierat, cecinit fuso Gildone triumphos, et calidis thalami successit laurea sertis, sumeret ut pariter princeps nomenque mariti victorisque decus; Libyae post proelia crimen concidit Eoum, rursusque Oriente subacto consule defensae surgunt Stilichone secures, ordine vota meant, equidem si carmen in unum tantarum sperem cumulos advolvere rerum, promptius imponam glaciali Pelion Ossae. si partem tacuisse velim, quodcumque relinquam maius erit. veteres actus primamque iuventam prosequar? ad sese mentem praesentia ducunt. narrem iustitiam? resplendet gloria Martis. armati referam vires? plus egit inermis. quod floret Latium, Latio quod reddita servit Africa, vicinum quod nescit Hiberia Maurum, tuta quod imbellem miratur Gallia Rhenum, aut gelidam Thracen decertatosque labores Hebro teste canam? magnum mihi panditur aequor, ipsaque Pierios lassant proclivia currus
Abbreviated transcription (Latin):
q ñ solũ uallo ⁊ sudibꝰ. s ⁊̃ turricuł instruunt
ut erumpentibꝰ ex ciuitate possint obsist̾e. Qd̾
opꝰ loriculã uocant. Sxpe cũ obsidio describi¬
t᷑ inuenit᷑ inistoruis luriculam urbẽ ẽe cͥcũda

Expanded text:
que non solum vallo et sudibus sed etiam turriculis instruunt que non solum vallo et sudibus sed etiam turriculis instruunt ut erumpentibus ex civitate possint obsistere, quod opus loriculam vocant. Saepe, cum obsidio describitur, invenitur in historiis loricula urbem esse circumda
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa disꝑgunt᷑. Qd̾ inciuitate c̃ceꝑit fieri ob¬
sidentes astu se ap̾lio subtͣhitnt. ut adũsarioꝵ
negligentie lictatiã tribuant. Que ipsa impuni¬
tate c̃ creuerit repente ad motis machinis lap¬
positis scalis occupant ciuitatẽ. Q inͦmuris sa¬
xa cet̾aq torm̃ta ponunt᷑ inꝓmptu ut cogni¬
tis insidus accurrentes admanũ hant qd̾ supͣ
caput hostiũ euoluant: atq iacłent᷑. xiii
Qͥꝯfatiant obsidentes ne ab oppidanis patiant᷑¬
Um negligentia int̾uen̾it paribꝰ insidias.
insidiis subiciant obsidentes. Nam siue cibo
siue sompno fu̾int occupati. suie ocio aut ali¬
qua necitate disꝑsi: tũc oppidani repence ꝓ¬
rumpunt. ignorantes ꝑimunt. arietes. machi¬
nas. ipsosq agg̃es ignibꝰ cõcremant. om̃iaq
ad int̾niciẽ suã fabricata oꝑa subũtunt. ꝓpt̃
qd̃ obsidences ult᷑ ictũ teli fossam fatiunt eã¬

Expanded text:
corpora disperguntur. Quod in civitate cum ceperit fieri, obcorpora disperguntur. Quod in civitate cum ceperit fieri, obsidentes estu se a prelio subtrahunt, ut adversariorum negligentie licentiam tribuant, qui ipsa immunitate cum creverit, repente admotis machinis vel appositis scalis occupant civitatem. Et ideo in muris saxa ceteraque tormenta ponuntur in promptu ut cognitis insidiis accurrentes ad manum habeant quod supra caput hostium evolvant atque iaculentur. XXVIII QVID FACIANT OBSIDENTES NE AB OPPIDANIS PATIANTum neglegentia intervenerit, paribus insidiis subiacent obsidentes. Nam sive cibo sive somno fuerint occupati sive otio aut aliqua necessitate dispersi, tunc oppidani repente prorumpunt, ignorantes perimunt, arietes machinas ipsosque aggeres ignibus concremant omniaque in perniciem suam fabricata opera subvertunt. Propter quod obsidentes ultra ictum teli fossam faciunt eam
Abbreviated transcription (Latin):
ł frigore estiuis defendant᷑ a sole. Iild̾ qͦ usus
inuenit. ut ac̾rimos ac sagacissimos canes in
turribꝰ nutͥant. qui aduentũ hostiũ odore p̾sẽ¬
tiant. latratuq testent᷑. Anseres qͦ ñ minori sol¬
lertia nocturnos suꝑuentꝰ clamoribꝰ indicant.
Nam ing̃ssi capitolinã arcẽ galli romañ nomen¬
eruerant nisi clamore anser̃ excitatus manliꝰ res¬
ticisset. Mira diligñtia. siue fortuna uiros qͥ uni¬
ũsũ orbẽ erant missuri subiugũ: aius una seruauit.¬
on solũ mobsidionibꝰ
consuctudinẽ explorare diligñt̃ ac nosse. Opor¬
tunitas enĩ infidiar᷑. alit̾ ñ pocest inuen̾i. nͥscias
quibꝰ horis adũsariꝰ alaboris intentione discedat
quibꝰ reddat᷑ incautior. Int̃dũ media die. int̾dũ
ad uesꝑum. sepe nocte. aliqñ eo temꝑe qͦ sumit᷑¬
cibꝰ ut᷑q partis milites adrequiẽ. aut ad curãda

Expanded text:
vel frigore; estivis, defendantur a sole. Illud quoque usus vel frigore; estivis, defendantur a sole. Illud quoque usus invenit, ut acerrimos ac sagacissimos canes in turribus nutriant, qui adventum hostium odore presentiant, latratuque testentur. Anseres quoque non minore solertia nocturnos superventus clamoribus indicant, nam ingressi capitolinam arcem Galli, Romaneruerant nisi clamore anserum excitatus Mallius restitisset. Mira diligentia sive fortuna viros qui universum orbem erant missuri sub iugum avis una servavit.on solum in obsidionibus consuetudinem explorare diligenter ac nosse. Oportunitas enim insidiarum aliter non potest inveniri nisi scias quibus horis adversarius a laboris intentione discedat, quibus reddatur incautior, interdum medio die, interdum ad vescibus, utriusque partis milites ad requiem, aut ad curanda
Abbreviated transcription (Latin):
nit: si oppidani muros ac t̾res recinuerint. ł alciora
occupau̾̃int loca. Tc̃ enĩ defenestris ac cectis. omnis
etas ac sexꝰ inrũpentes obruit saxis. Aliisq gñibꝰ teloꝵ¬
Qd̃ ne sustineant obsidentes portas ciuitatibꝰ aperire:
consueuert. ut resist̾e desinant fugiendi pocestate
concessa. Net̾itas enĩ q̃dã uirtutis ẽ desꝑacio in occa¬
su. Unũ oppidanis auiliũ ẽ siue ꝑdiẽ siue ꝑnoctẽ
hostis intͣuerit. ut m̃os t᷑resq teneant. ac loca suꝑ¬
iora conscendant. hostesq ꝑuicos ⁊ plateas undiq
obruant dimicantes.
obsidentes ac simulata desꝑatione longiꝰ abeũt.
S ubi post metũ muroꝵ uigiliis derelictis reqͥeũit
incauta securitas tenebtar̃ ac noctis occasione cap¬
cata c̃ scał clanculo ueniunt murosq ꝯscendũt.
cesserit. ⁊ inipsis muris ac curribꝰ tuguriola col¬
locanda in quibꝰ uigiles hib̾nis m̃sibꝰ ab imbri

Expanded text:
nit, si oppidani muros ac turres retinuerint, vel altiora nit, si oppidani muros ac turres retinuerint, vel altiora occupaverint loca; tunc enim de fenestris ac tectis, omnis etas ac sexus, irruQuod ne sustineant obsidentes portas civitatis aperire consuerunt, ut resistere desinant fugiendi potestate concessa; necessitas enim quaedam virtutis est desperatio. In hoc casu unum oppidanis auxilium est, sive per diem sive per noctem hostis intraverit, ut muros turresque teneant ac loca superiora conscendant hostesque per vicos et plateas undique obruant dimicantes. obsidentes ac simulata desperatione longius abeunt; sed ubi post metum murorum vigiliis derelictis requieverit incauta securitas, tenebrartata, cum scalis clanculo veniunt, murosque conscendunt. cesserit; et in ipsis muris a turribus tuguriola collocanda, in quibus vigiles hybernis mensibus, ab imbri
Abbreviated transcription (Latin):
aleporibꝰ qui caũnas subt̾ris fodiunt ibiq ꝯdunt᷑
adhibita gͦ mulcitudine ad sp̃em mecalloꝵ inqͥbꝰ au¬
ri argentiq uenas bessoꝵ rimat᷑ indust̾a. magno
labore t̾ra defodit᷑. cauatoq specu inexiciũ ciuuita¬
cis inferna qͥrit᷑ uia. que fraus dupplicibꝰ oꝑat᷑ in¬
sidiis. Auc enĩ penet᷑nt urbẽ ⁊ noctu ñ sentiencibꝰ
oppidanis eg̃diunt᷑ ꝑcuniłm reseratisq porcis su¬
o agm̃ inducunt. hostesq in ipsis domibꝰ ꝑimũc
ignorantes. Aut c̃te cũ admuroꝵ fundam̃ca ꝑ ue¬
n̾int suffodiunt eoꝵ maximã ꝑtẽ. appositis siccio¬
ribꝰ lignis. rumãq muri tumultuario oꝑe suspẽ¬
dunt. sarm̃ta insuꝑ iungunt. aliaq fom̃ta flam¬
mar̃. Tc̃ pparatis bellacoribꝰ suꝑ ignis inmictit᷑ ꝯ¬
bustisq columpnis ligneis. atq cabulatis muro su
hostes qui ꝑuaserant cuucatẽ. Qd̃ sñ dubio eue¬

Expanded text:
a leporibus qui cavernas sub terris fodiunt, ibique conduntur. a leporibus qui cavernas sub terris fodiunt, ibique conduntur. Adhibita ergo multitudine, ad speciem metallorum, in quibus auri argentique venas fossorum rimat industria, magno labore terra defoditur, cautoque specu in exitum civitatis inferius queritur via. Que fraus duplicibus operatur insidiis; aut enim penetrant urbem et noctu non sentientibus oppidanis, egrediuntuorum agmen inducunt hostesque in ipsis domibus perimunt ignorantes, aut certe cum ad murorum fundamenta pervenerint suffodiunt eorum maximam partem appositis siccioribus lignis ruinamque muri tumultuario opere suspendunt, sarmenta insuper iungunt aliaque fomenta flammarum; tunc praeparatis bellatoribus operi ignis immittitur combustisque columnis ligneis atque tabulatis hostes qui pervaserant civitatem. Quod sine dubio eve
Abbreviated transcription (Latin):
plura remedia. Aliqnͣti centones ⁊ culcita fimibꝰ. calãt
⁊ itł opponunt locis qua cedit aries ut impetꝰ machine
mat̾ia mollo.e fradꝰ ñ destruat murũ. Alii laqueis
captos arietes ꝑmulticudinẽ hominũ de muro in obli¬
quũ tͦhunt. ⁊ c̃ ipsis cestudinibꝰ eũtunt. Plures in mod̾
forficis dentatũ fimibꝰ illigant ferr̃. qũe lupũ uocãt
app̃hensũq arietẽ. Aut eũtunt. aut ita suspendunt.
ut impetũ ñ hãt feriendi. int̾dum bases columpne
marmoree uibrato impecu iaciunt᷑ emuris. ariecesq
confringunt. Qd si canta uis fũit. ut mutꝰ arietibꝰ ꝑfo¬
ret᷑.⁊ qd̃ sepe accidit decidat. salutis ima spes suꝑ¬
est ut destrutis domib̾. Aliꝰ intͥnsec᷑ murꝰ addat᷑. hos¬
tesq intͣ binos parietes si penet᷑re potiunt: ꝑimãt᷑.¬
liud gnꝰ obpugnan¬
ciumẽ subt̾raneũ atq secretũ. qd̾ cunicłm uocãt

Expanded text:
plura remedia.Aliquanti centones et culcitas funibus calant plura remedia.Aliquanti centones et culcitas funibus calant et illis opponunt locis quae caedit aries, ut impetus machinae materia molliore fractus non destruat murum. Alii laqueis captos arietes per multitudinem hominum de muro in obliquum trahunt et cum ipsis testudinibus evertunt. Plures in modum forficis dentatum funibus inligant ferrum, quem lupum vocant, apprehensumque arietem aut evertunt aut ita suspendunt ut impetum non habeat feriendi. Interdum bases columnaeque marmoreae vibrato impetu iaciuntur e muris arietesque confringunt. Quod si tanta vis fuerit ut murus arietibus perforetur et quod saepe accidit decidat, salutis una spes superest ut destructis domibus alius intrinsecus murus addatur hostesque intra binos parietes, si penetrare temptliud genus pugnationum est subterraneum atque secretum, quod cuniculum vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
liste onagͥ. scorpiones. arcubaliste. fustibales.
sagittarii. fundibalista funibꝰ neruisq cendit᷑.
q̃ qnͣto plixa bacchiola hũerit. ħ ẽ qnͣto maior
fũit. tanto spicła longiꝰ mitit. Q si uixca arcẽ
mecanicã temꝑat᷑. ⁊ ab ex̃citatis hominibꝰ qui m̃¬
surã eꝰ añ collig̾ent dirigat᷑. penetͣt qd̾ cumꝙ ꝑ¬
cusserit. Onag̃ ã dirigit lapides. s ꝓneruoꝵ cssi
qnͣto amplio fu̾it. tanco maiora sara fulminis mo¬
re ꝯtorquet. His duobꝰ gñibꝰ nulla corm̃toꝵ spẽs
uehem̃tior inuenit᷑. Scorpiones dicebant. quas
ñc manubalistas uocãt. Idõ sic nuncupati. qd̾ par¬
uis subcilib ꝙ spiculis inferant mortẽ. fustibalos. Ar¬
cubalistas. ⁊ fundas descbe suꝑfluũ puto q̃ p̃sens usũ
agnoscit. Saxis tñ g̃uioribꝰ ꝑ onagrũ destinatis ñ solũ
equi elidunc̾ ⁊ homines. s ⁊ hostium machinam̃ta:¬
dũsum arietes ⁊ ł falces sunt  coluue guo¬

Expanded text:
liste, onagri, scorpiones, arcubaliste, fundibuli, liste, onagri, scorpiones, arcubaliste, fundibuli, sagittarii. Fundibalista funibus et nervis tenditur, qui quanto prolixiora brachiola habuerit, hoc est quanto maior fuerit, tanto spicula longius mittit. Que si iuxta artem mechanicam temperentur et ab exercitatis hominibus, qui mensuram eius ante collegerint dirigatur, penetrat quaecumque percusserit. Onager autem dirigit lapides, sed pro nervorumquanto amplior fuerit, tanto maiora saxa fulminis more contorquet. His duobus generibus nulla tormentorum species vehementior invenitur. Scorpiones dicebant quas nunc manuballistas vocant, ideo sic nuncupati quod parvis subtilibusque spiculis inferant mortem. Fustibalos arcuballistas et fundas describere superfluum puto, quae praesens usus agnoscit. Saxis tamen gravioribus per onagrum destinatis non solum equi eliduntur et homines sed etiam hostium machinamVERSVM ARIETES
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ atebanis ut extinctꝰ fulmune dicet᷑. Et idõ sã¬
buca exostra ⁊ collennone obsidentes mur hosti¬
um penet᷑nt. Sambuca dr̃ adsimilitudinẽ cicha¬
re.Nam qm̃ad̾m incithara corde sunt ata int᷑¬
be que iuxta t̾rẽ ponit᷑ funes s̃. quipontẽ de
supiori parte trodeis l axant ũdescendat ad m̃u.
Scatimꝙ def̾re exeunt bellatores. ⁊ ꝑeam tͣnse¬
untes menia urb̾ inuadunt. Exost᷑ ar pons q̃
ꝑcrudit᷑. Tollennone dr. quotiens una t̾bes int̾¬
ram p̃alta defigit᷑. cui insũmo ũtice alia tͣnsũ¬
sa trabes longior dim̃sa medietate conectit᷑. eo
libram̃to. ut siunũ cap̃t dep̾sseris. aliud erigat᷑.
In uno gͦ capice cratibꝰ siue cabulatis contexit᷑
machina. inqͣ pauci collocant᷑ armati. Tunc ꝑfu
nes detracto dep̃ssoq alio capite eleuati impo¬
nunt᷑ inmurũ.
dũsum ħ obsessos defend̾e consueuerunt. ba¬

Expanded text:
est a Thebanis ut extinctus fulmine diceretur. Et ideo samest a Thebanis ut extinctus fulmine diceretur. Et ideo sambuca exostra et tollenone obsidentes in murum hostium penetrant. Sambuca dicitur a similitudine citharae; nam quemadmodum in cithara cordae sunt, ita in trabe quae iuxta turrem ponitur funes sunt qui pontem de superiore parte trocleis laxant ut descendat ad murum, statimque de turri exeunt bellatores et per eum transeuntes moenia urbis invadunt. Exostra dicitur poprotruditur. Tolleno dicitur quotiens una trabes in terram praealta defigitur, cui in summo vertice alia transversa trabes longior dimensa medietate conectitur eo libramento ut si unum caput depresseris aliud erigatur. In uno ergo capite cratibus sive tabulatis contexitur machina in qua pauci collocantur armati; tunc per funes attracto depressoque alio capite elevati imponuntur in murum.sum hec obsessos defendere consueverunt ba
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓpellunt. S cũ rodioꝵ ciuitas oppugnaret᷑ ab hoᷤ¬
tib ⁊ cuiris ambulatoria sup̾ muroꝵ alticudinẽ ac
trium pararet᷑ mechanicho ingenio inuentũ est
tale remediũ. ꝑnoctem subfundam̃ta muri. cuni¬
culũ fodit. ⁊ illũ locum ad que die postõ t̾ris fũat
ꝓmouenda nullo hostiũ sentiente egesta t̾ra caua¬
uit int̾nsecꝰ. Q cũ rotis suis mołis fiuss impulsa at¬
ꝙ ad collũ. qui subt̾ cauat᷑ fũat ꝑueniss: tancõ
pondis solo cedente subsedit. nec uingi muris au
moũ ultius potuit. Ita cuutas lib̾ata ẽ ⁊ machi
sagittari iaculis. manubalistani. ł arcu balistans
sagitis. iaculatores plumbatis. Ac missilibꝰ e muri
sũmouent homines. ħ fc̃o scał appositis octupat.
ciuitatẽ. S qui scalis nicunt᷑ freqñt᷑ ꝑicłm susti¬
neant. eremplo capanei. a quo pͥmũ scalar op¬
pugnatio ꝑhibet᷑ inuenta qui tanta ui occisꝰ

Expanded text:
te propellunt. Sed cum Rodiorum civitas oppugnaretur ab hoste propellunt. Sed cum Rodiorum civitas oppugnaretur ab hostibus et turris ambulatoria supra murorum altitudinem ac turrium omnium pararetur, mechanici ingenio inventum est tale remedium. Per noctem sub fundamenta muri cuniculum fodit et illum locum ad quem die postero turris fuerat promovenda nullo hostium sentiente egesta terra cavavit intrinsecus, et cum rotis suis moles fuisset impulsa atque ad locum qui subter cavatus fuerat pervenisset tanto ponderi solo cedente subsedit nec iungi muris aut moveri ulterius potuit. Ita et civitas liberata est et machinsagittarii iaculis, manuballistarii vel arcuballistarii sagittis, iaculatores plumbatis ac missibilibus e muris submovent homines. Hoc facto scalis appositis occupant civitatem. Sed qui scalis nituntur frequenter periculum sustinent, exemplo Capanei, a quo primum scalarum oppugnatio perhibetur inventa; qui tanta vi occisus