comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
daiet  si iomanos castus ex pulisset demõstiaue¬
rũt hnis rebꝰ celerit̾ magna młtitudiue peditatꝰ
equitat᷑ꝰq coacta ad castia uenerũt. Ce. et si idẽ
qd supioribꝰ diebꝰ acciderat fore iudebas. et si esẽt
hostes pulsi celeritate piculĩ effugerẽt tii nactꝰ
equites cuciter .xxx. quos comius atrebas de quo
an dictũ est secũ tiasportauerat legiones ĩ acie
pro castas ꝯstituit Comisso plio diutiꝰ nr̃orũ
nulitũ immpetũ hostes ferre nõ potuerut ac tergal
uertert Quos canto spatio lecuti ꝙ̃ptũ cursu etͤ
urilꝰ efficere potuert cõpłes ex hiis occiderũt deni.
dibꝰ longe lateq edificiis iicensis se in castra
receperũt. Codem die legati ab hostibꝰ nussi ae
se. de pace uenerat Hiis. Ceͥ nũz obsidũ quez
ante impauerat duplicauit eosq in ꝯtinẽtem¬
ioduci iussit Q ꝓpinqua die equinotui ĩ fir¬
nus nauibꝰ hienus nauigatõne subeunda non

Expanded text:
daretur, si Romanos castris expulissent, demonstravedaretur, si Romanos castris expulissent, demonstraverunt. His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt. Caesar, etsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut, si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen nactus equites circiter XXX, quos Commius Atrebas, de quo ante dictum est, secum transportaverat, legiones in acie pro castris constituit. Commisso proelio diutius nostrorum militum impetum hostes ferre non potuerunt ac terga verteviribus efficere potuerunt, complures ex iis occiderunt, deinde omnibus longe lateque aedificiis incensis se in castra receperunt. Eodem die legati ab hostibus missi ad Caesarem de pace venerunt. His Caesar numerum obsidum quem ante imperaverat duplicavit eosque in inoctii infirmis navibus hiemi navigationem subiciendam non
Abbreviated transcription (Latin):
preliis prestat ac tantũ usu cotidiano et ex¬
citatõne efficuit uti ii decliui ac p̃cipiti loco
nicitatos equos subscmere iet breui moderari.
ac flectere et per temonem percurrere et in
uigo insistere et se in currus inde citissime.
recipe ꝯsueruit. Q uibꝰ rebꝰ ꝑturbatis nostus
nouitate pugne tp̃re oportunissimo. Ceͬ. auxi¬
luĩ tulit. Nãq eiꝰ aductu hostes astiterũt
nostri se ex timore receper̃t/ Quo fco ad la¬
cessendũ et ad cõmictendũ prelui alienum
esse tỹs arbitratꝰ suos eloco ꝯtinuit et breui.
hec gerũt ͦ nr̃is oibꝰ occupatis qui erãt ĩ agri ᷤ
reliqui discesserũt secute sũt ꝯtiuuos compłes
dies tẽpescates que et m̃os in castris ꝯtmnerẽt
et hostem apugna prohiberẽt. Interim barbari
nũtios in os̃ partes dinuserũt pau citatẽq.
nr̃oꝵ militũ suis p̾dicautuit et quãta prede
faciende atq ĩ perpetiui sui liberandi facłtas¬

Expanded text:
proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exproeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consuerint. Quibus rebus perturbatis nostris novitate pugnae tempore oportunissimo Caesar auxilium tulit: namque eius adventu hostes constiterunt, nostri se ex timore receperunt. Quo facto, ad lacessendum hostem et committendum proelium alienum esse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi haec geruntur, nostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secutae sunt continuos complures dies tempestates, quae et nostros in castris continerent et hostem a pugna prohiberent. Interim barbari nuntios in omnes partes dimiserunt paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt et quanta praedae faciendae atque in perpetuum sui liberandi facultas
Abbreviated transcription (Latin):
iussit/ Cu paulo longiꝰ acastas procesis. suos
ab hostibꝰ prenu atq egre substiuere et conferta
legione ex oibꝰ ꝑtibꝰ tela conici aĩaduertit Na
quod oĩbꝰ ex reliquis ꝑtibꝰ demesso frumẽto ꝑs
una erat reliqua suspicati hostes m̃os huc.
esse uẽtures noctu in siluis delicuerat ł u̾t dis¬
psos dispositis arms i metendo occupatos su¬
bito adorti paucis int̾fectis reliquos in certis
ordiuibꝰ ꝓturba uerũt smmł equitatu atq essedis
circudedert genꝰ hoc ẽ essedis pugne. prnuo ꝑ
oiis ꝑtes perequitat et tela coniçuit atqi ip̃o
terrore equoꝵ et strepitu rotaꝵ ordines pleꝵq
ꝓticibat et cũ se iit equitũ turmas insinua¬
ueriut ex essedis desiluit et pedibꝰ preliant᷑
Airrige interim paulatim ex prelio excedunt.
atq ita cuirus collocat ut ẜ illi amłtitudĩe
hostui ỹmant᷑ expeditũ ad suos receptũ hẽant
Ita mobilitatẽ equitũ scabilitatẽ peditum in

Expanded text:
iussit. Cum paulo longius a castris processisset, suos iussit. Cum paulo longius a castris processisset, suos ab hostibus premi atque aegre sustinere et conferta legione ex omnibus partibus tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in
Abbreviated transcription (Latin):
castra ꝯferebat. et que grauissime afflicte.
erãt naues. eaꝵ materia atq ere ad reliqͣs
reficiendas utebat  et que ad eas res erant
usui ex ꝯtinenti cõportari iubebat. Itaq cu
sũmo studio a nulitibꝰ ad ministrarent᷑ . xii.
nauibꝰ anussis reliquis ut nauigari comode
posset effecit dũ ea gerũt ͦ legione una ex
consuetudine frumentatũ missa qͥ appellabaᷤᷤ¬
seytnna / neq ulla ad id tp̃s belli suspictõne
in t̾posita /cũ ꝑs hoĩnũ in agris remaueret
pars etia ii castra uentitaret. qui ꝓ portis
castor instatone erat. Cc̃. muicia uerũt pł uerẽ.
maiorem ꝙͣ ꝯsuetũ foret in ea pte iuderi.
qua in ꝑtem legio iter fecisset. Ce. id qd̾ erat¬
suspicatꝰ aliquid noui a barbaris nutũ ꝯsilii
cohortes que in statoibꝰ erãt secũ in ea ꝑte
proficisci ex reliquis duas iustatõnẽ cohortes sub¬
cedere reliquas armari et ꝯfestim sese subsequi

Expanded text:
castra conferebat et, quae gravissime adflictae castra conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraretur, XII navibus amissis, reliquis ut navigari satis commode posset effecit. Dum ea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad id tempus belli suspicione interposita, cum pars hominum in agris remaneret, pars etiam in castra ventitaret, ii qui pro portis castrorum in statione erant Caesari nuntiaverunt pulverem maiorem quam consuetudo ferret in ea parte videri quam in partem legio iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicatus aliquid novi a barbaris initum consilii, cohortes quae in statione erant secum in eam partem proficisci, ex reliquis duas in stationem succedere, reliquas armari et confestim sese subsequi
Abbreviated transcription (Latin):
nauis erant usui et q̃d oibꝰ ꝯstabat iemare in
tallia oportere Frumẽtũ ni hnis locis u hiemem
proiusũ nõ erat Q uibꝰ rebꝰ cognitis priucipes.
manis de esse intelligeret et paucitatẽ militũ
ex castioꝵ exigiutate cognoscerent que hoc erãt
etiã angustiora que sine nuipednuẽtis legiones¬
.cͣ. tranporta uerat optinui factũ esse dixeuit
rebelliene facta frumẽto cõmeatuq nostros pro¬
hibere et reni ui hienẽ prudducere quod hnis
suꝑatis aut reditu interclusis neminẽ postea
belli ĩferendi causa in britania transiturum
ꝯfidelat. Itaq ⁊ursus ꝯuiratõne fcã paulati
ex castris discedere aut suos clani ex agris de¬
duçere ceperut At. Cesar. et sinondii eorum
ꝯsilui cognouerat. tii ex euentu nauiu suaꝵ
et ex eo qd obsides dare ĩtermiserat fore ꝑd q̃d̃
accidit suspicabat᷑. Itaq ad õs casꝰ subsidia.
cõyabat /Nam et frunietu ꝙx agris cotidie ĩ

Expanded text:
naves erant usui, et, quod omnibus constabat hiemari in naves erant usui, et, quod omnibus constabat hiemari in Gallia oportere, frumentum in his locis in hiemem provisum non erat. Quibus rebus cognitis, principes manis deesse intellegerent et paucitatem militum ex castrorum exiguitate cognoscerent, quae hoc erant etiam angustior quod sine impedimentis Caesar legiones transportaverat, optimum factu esse duxerunt rebellione facta frumento commeatuque nostros prohibere et rem in hiemem producere, quod his superatis aut reditu interclusis neminem postea belli inferendi causa in Britanniam transiturum confidebant. Itaque rursus coniuratione facta paulatim ex castris discedere et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum consilia cognoverat, tamen et ex eventu navium suarum et ex eo quod obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur. Itaque ad omnes casus subsidia comparabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in
Abbreviated transcription (Latin):
horta est ut uulla eaꝵ cursũ tenere posseri s alie
unde eodem erat ꝓfecte referret᷑ alie ad inseriore
pte mlule que est ꝓpriꝰ solis occasum magno cũ
piculo deiecerent / Que tñ ancoris iactis cũ fluc¬
tibꝰ ꝯplerent᷑ necessario adu̾sa nocte in altum
þrouecte ꝯtiuentem petierũt. Eadem nocte accidit
ut esset luna plena qui dies maritimos estus.
maymios in oceano eficere qsueuit nostasq ide.
erat nicognitũ. Ita uno tpre et lontas uaues.
quibꝰ. Qͥ ex̃citũ transportandũ curauerat quaᷤᷤ
q in aradii Iubdurerat estus cõpleuerat et one¬
rarias que ad anchoras erat deligate tẽpestas af¬
aut administandi dabatͤ cõpluribꝰ nauibꝰ fracti
relique cũ essent funibꝰ anchoris reliquis q
xiamẽtis amissis ad nauigandũ in utiles na¬
gis id q̾e necesse eiat accidere totiꝰ ex̃citꝰ ꝑturba¬
tio facta est. Neq ei naues eiãt alie quibꝰ ⁊e¬
portari posset et oĩa deerãt que ad reficiendas.

Expanded text:
enere posset, sed aliae eodem unde erant profectae referrentur, aliae ad inferiorem partem insulae, quae est propius solis occasum, magno suo cum periculo deicerentur; quae tamen ancoris iactis cum fluctibus complerentur, necessario adversa nocte in altum provectae continentem petierunt. Eadem nocte accidit ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano efficere consuevit, nostrisque id erat incognitum. Ita uno tempore et longas naves, quibus Caesar exercitum transportandum curaverat, quas Caesar in aridum subduxerat, aestus complebat, et onerarias, quae ad ancoras erant deligatae, tempestas adfaut auxiliandi dabatur. Compluribus navibus fractis, reliquae cum essent funibus, ancoris reliquisque armamentis amissis ad navigandum inutiles, magna, id quod necesse erat accidere, totius exercitus perturbatio facta est. Neque enim naves erant aliae quibus reportari possent, et omnia deerant quae ad reficiendas
Abbreviated transcription (Latin):
segnius sublice et ad inferiorẽ partẽ fluminis.
oblique agebant᷑ que pro auete subiecte et cu
oĩ. opere ꝯuicte uiui fluminis exciperẽt et alie
item supra pontẽ mediocri spatio ut si arborũ
trunci sũi naues deiciendi operis essẽt abarba¬
ris iuisse hnis defensoribꝰ eaꝵ ieꝵ ius minue¬
ret / ne ponti nocerent diebꝰ .x. quibꝰ materia
ceyta erat cõpertari oi opere ꝑfecto ex̃citꝰ tradu¬
citur. Ce ͬ ad utrãq ꝓtẽ pontis frauo presidio
relicto infines sicambroꝵ ꝯtendit. Interimi a
cõpluribꝰ ciuutatibꝰ ad eũ legati uenuit. Qͥbꝰ
pace atq amicitiã petentibꝰ liberalit᷑ respodit
obsidesq ad se deduci iubet Sigambri ex eo.
tpie quo pons nistitui ceptꝰ est fuga cõpata
hortantibꝰ huis quos ex tenocheris atq ũsipe¬
tibꝰ apud se hĩbat fmibꝰ sius excesserat suaq
oĩa eyportauerãt. seq ĩ solitudniẽ ac siluas.

Expanded text:
setius sublicae et ad inferiorem partem fluminis setius sublicae et ad inferiorem partem fluminis oblique agebantur, quae pro ariete subiectae et cum omni opere coniunctae vim fluminis exciperent, et aliae item supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci sive naves deiciendi operis causa essent a barbaris missae, his defensoribus earum rerum vis minueretur neu ponti nocerent. Diebus X, quibus materia coepta erat comportari, omni opere effecto exercitus traducitur. Caesar ad utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fines Sugambrorum contendit. Interim a compluribus civitatibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet. At Sugambri, ex eo tempore quo pons institui coeptus est fuga comparata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibus suis excesserant suaque omnia exportaverant seque in s
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem pontis hãc instituit Tigna bina sexqui¬
pedalia paululũ ab uno preatuta diuensa ad
alticudine fluminis int̾uallo yedu duoꝵ inter
Se uigebat hec cũ maxinatõnibꝰ ĩ missa ĩflumi.
defiyerat. fistucisq adegerat nõ sublice modo.
directe ad ppendiculũ / sed prone ac fastigiate ut
secudũ naturã fluminis procũberet Hiis itez
ꝯtraria duo ad eundem modũ iũcta intuallo.
pedũ quadragenũ ab inferiore parte ꝯtra. uiiii
atq impetũ fluminis ꝯuersa scatuebat. Hec
uttaq isuper bipedalibꝰ trabibꝰ ĩ nussis qua̾tũ
coꝵ tignor iuictura distabat. buus utriq fibu¬
lis ab extrema pte decinebant᷑. Q uibꝰ disclusis
atq n ꝯtraria ptẽ reuictis tanta erat operis.
firmitudo. atq ea reꝵ natura ut quo maior
uis aque se incitauisset ħ artius alligata te¬
uerent᷑ hec directa matenia muecta ꝯtexebãt ͦ
ac longurus ciatibꝰq ꝯsternebant᷑ ac nichilo

Expanded text:
tionem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquitionem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. Haec cum machinationibus immissa in flumen defixerat fistucisque adegerat, non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed prone ac fastigate, ut secundum naturam fluminis procumberent, iis item contraria duo ad eundem modum iuncta intervallo pedum quadragenum ab inferiore parte contra vim atque impetu fluminis conversa statuebat. Haec utraque insuper bipedalibus trabibus immissis, quantum eorum tignorum iunctura distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur; quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta matac longuriis cratibusque consternebantur; ac nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ se trasrenũ infmes sigambroꝵ ieceperãt
seq cũ hiis ꝯiuxerat Ad quos cũ.Ccͫ : nũcios.
musisset. qui postularent eos qui sibi gallie q bellũ
re non equĩ existimaret cur sui quicꝙ̃ esse ĩ¬
peri aut potestatis trãsrenũ postularet .ubii.
orabat ut sibi auyilui ferret ꝙ grauiter asueuis
premerent . uel si id facere occupatõnibꝰ .p̃. R̾.
auxiliũ spemq reliqui tpris satis futurũ
tantu esse nomen atq opinione eiꝰ excitus
Auouisto pulso et hoc nouissnuo pͤlio ftõ etiã
ad ultimas germanoꝵ natones uti opmione
et amicitia.p. R. tuti esse possunt Nauiu
magua copius a taspor tandal eecitial polli¬
cebant᷑. Ce. hiis de causis quas cõmenioraui.¬
dignitatis esse statuebat Itaq et si sũmia difticd¬
tas faciendi pontis ꝓponebat᷑ ꝓt̾ latitudiuẽ rapi¬
ditatẽ altitudiue q flununus tñ id sibi ꝯrẽdẽdũ
aut alit̾ non traducendũ excitũ extimabat Ra¬

Expanded text:
suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat seque cum his coniunxerat. Ad quos cum Caesar nuntios misisset, qui postularent eos qui sibi Galliae bellum re non aequum existimaret, cur sui quicquam esse imperii aut potestatis trans Rhenum postularet? Ubii orabant ut sibi auxilium ferret, quod graviter ab Suebis premerentur; vel, si id facere occupationibus rei publauxilium spemque reliqui temporis satis futurum. Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc novissimo proelio facto etiam ad ultimas Germanorum nationes, uti opinione et amicitia populi Romani tuti esse possint. Navium magnam copiam ad transportandum exercitum pollicebantur. Catis esse statuebat. Itaque, etsi summa difficultas faciendi pontis proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemque fluminis, tamen id sibi contendendum aut aliter non traducendum exercitum existimabat. Ra
Abbreviated transcription (Latin):
tem mose et reni puenissẽt reliqua futa desꝑ¬
ata magno nũo intfecto reliqui se in flumen
precipitauerut atq ibi timore lassitudine et ui
flumuus oppressi periert Nosta ad unũ om̃s
in columes pançis̃ uulneratis ex tanti belli timo¬
um fuisset se in castia receperut. Ce. hns quos in
castris retinuerat discendi potestatẽ fatit. Illi sup¬
plicia cruciatꝰq galloꝵ ueriti. quoꝵ agros uexa¬
uerat remanere se apud eũ uelle dixerũt hnis ceͣ
libertatẽ ꝯcessit sgermanico bello afecto młtis de cau¬
sis. Cẽ. statuit sibi ⁊enũ esse traseundũ quarum
illa fuit iustissnua q̃d cũ uderet germanos ta
facile npelli ut ĩ galliam uenirent suis quoq
rebꝰ eos tnmuere uoluit cũ intelligerẽt et posse it
quod illa ys equitatꝰ issipetũ et tenoceroru
ꝙͣ supra memioraui p̾dandi frumentandiq cã.
mosani trasisse. neq plio interfuisse post fuga

Expanded text:
tem Mosae et Rheni pervenissent, reliqua fuga despertem Mosae et Rheni pervenissent, reliqua fuga desperata, magno numero interfecto, reliqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. Nostri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belli timoum fuisset, se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit. Germanico bello confecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustissima quod, cum videret Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos timere voluit, cum intellegerent et posse et sipetum et Tencterorum, quam supra commemoravi praedandi frumentandique causa Mosam transisse neque proelio interfuisse, post fugam
Abbreviated transcription (Latin):
leriter octo milui itiuere ꝯfecto prꝰ ad hostui
castra puenit ꝙͣ quid agẽtur germaui sentue
possent. Qui oibꝰ rebꝰ subito yterriti et celeri¬
tate aduẽtꝰ nr̃i et discessu fuor suoꝵ neq.
ꝯsiln habendi neq arnia capiendi spatio. dato.
pturbant opias ue aduersa hostẽ ducere an
castra defendere. an fuga salutem peti p̃staret
Quor tuuor cũ fremitu et concussu significa¬
retͣ milites nr̃i pristiue diei ꝑficia incitati in
castra nupunt. Quo loco qui celeuter arma
capere potuerũt paulisper m̃is restitert / atq
inter carios ipednuetaq prelui cõmserit as.¬
xeliqua multitudo pueror mulieꝵq nam cun
oibꝰ suis donio excesserant. ⁊enũq transicrat passi
fugere cepit Ad quos ꝯsectandos. Ceͬ. equitatum.
misir germani pose tergũ clamore audito cũ suoᷤ
int̾fici iuderent. armis abiectis signisq mulita¬
ribꝰ relictis se e castris eiecerut. Et cũ ad ꝯfluen¬

Expanded text:
leriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium leriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium castra pervenit quam quid ageretur Germani sentire possent. Qui omnibus rebus subito perterriti et celeritate adventus nostri et discessu suorum, neque consilii habendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, copiasne adversus hostem ducere an castra defendere an fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia incitati in castra inruperunt. Quo loco qui celeriter arma capere potuerunt paulisper nostris restiterunt atque inter carros impedimenta proelium commisreliqua multitudo puerorum mulierumque nam cum omnibus suis domo excesserant Rhenum transierant passim fugere coepit, ad quos consectandos Caesar equitatum misit. Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent, armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris eiecerunt, et cum ad confluen
Abbreviated transcription (Latin):
uero dũ hostui copie augerent ᷑ equitatꝰq reutereᷤ
sũme demetie esse iudicabat./ Et cognita galloꝵ
infrrmitate qua iam apud ces hostes uno plio
auctoritatis sue essẽt ꝯsecuti. sentiebat quibꝰ ad cõ¬
silia capienda uicħ spatii dandũ existuuabat:
Hiis ꝯscitutis rebus et ꝯsilio cũ legatio et q̃store
cõmunicato/ ne que die pugne pretergtterer
oportunissime res accidit. quod post tudie eius
diei mãe. cadem et perfidia et sinulatõne usi.
germani frequentes oibꝰ principibꝰ maiorib usq
natu adlbitis ad eũ in costra uenerũt suuul
ut dicebat ͦ siui uurgandi causa q̃d ꝯtra ac ꝙ̃
esset dictũ et ipsi petisset prelũ pridie cõmisis¬
sent/ smuil ut si quid possent de iduciis fallen¬
do impetraret Quos sibi. Ceͫ. oblatos grauiꝰ illos
retueri iussit iỹe es copias castris eduxit equi
nen subsequi uissit . acie triplici ĩstugta et ce¬

Expanded text:
vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur summae dementiae esse iudicabat, et cognita Gallorum infirmitate quantum iam apud eos hostes uno proelio auctoritatis essent consecuti sentiebat; quibus ad consilia capienda nihil spatii dandum existimabat. His constitutis rebus et consilio cum legatis et quaestore communicato, ne quem diem pugnae praetermitteret, oportunissima res accidit, quod postridie eius diei mane eadem et perfidia et simulatione usi Germani frequentes, omnibus principibus maioribusque natu adhibitis, ad eum in castra venerunt, simul, ut dicebatur, sui purgandi causa, quod contra atque esset dictum et ipsi petissent, proelium pridie commisissent, simul ut, si quid possent, de indutiis fallendo impetrarent. Quos sibi Caesar oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitstimabat, agmen subsequi iussit. Acie triplici instituta et ce
Abbreviated transcription (Latin):
rit mr̃os ꝓturbauerĩt urisus resistentibꝰ nostris¬
ꝯsuetudiue sua ad pedes desiluerũt sub fossis eꝗs
compluribꝰ mr̃is deiectis reliqͥs infugam ꝯiecerũt
atq ita pteratos egerũt ut nõ prius fuga de¬
sisterent ꝙͣ in aspetu agnuinis nr̃ nenissent.
gn o prelio ex equitibꝰ nr̃is interficiuit᷑ mi et lxxx.
In hiis ur fortissmiꝰ piso aquitanꝰ amplissimo
genere natꝰ cuiꝰ auus ĩ ciuitate sua regnũ ob¬
tinuerat amicꝰ asenatu nr̃o appellatꝰ hic cum
fri intercluso ab hostibꝰ auxiliũ feriet illũ ex
piculo eripuit. Ipse equo uulnerato deiectꝰ qͣad
potuit fortissime restitit Tum cutũuẽtꝰ multis.
uulneubꝰ acceptis cecidisset atq id fcat̃ qui iani.
prelio excesserat protul aĩaduertisserl incitato equo
.C.neq iam sibi legatos audiendos neq adictõnes
accipiendas arbitrabat  ab hiis qui ꝓ dolum atq ẽ
nisidias petita pace ultio bellũ ĩtulissẽt Expertare

Expanded text:
tros perturbaverunt; rursus his resistentibus consuetudine sua ad pedes desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis reliquos in fugam coniecerunt atque ita perterritos egerunt ut non prius fuga desisterent quam in conspectum agminis nostri venissent. In eo proelio ex equitibus nostris interficiuntur IIII et LXX, in his vir fortissimus Piso Aquitanus, amplissimo genere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat amicus a senatu nostro appellatus. Hic cum fratri intercluso ab hostibus auxilium ferret, illum ex periculo eripuit, ipse equo vulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit; cum circumventus multis vulneribus acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio excesserat, procul animadvertisset, incitato equo oelio Caesar neque iam sibi legatos audiendos neque condiciones accipiendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atque insidias petita pace ultro bellum intulissent; expectare
Abbreviated transcription (Latin):
Dot in ea siña ꝑmaner et cos domũ renuitit et cu
ipsis una comiũ que ip̃e atebatibꝰ superatis regẽ
ibi ꝯstituerat cuiꝰ et uirtutẽ et ꝯsiliũ probabat et
que sibi fidelem esse arbitabat᷑ cuiꝰq auitoritas in
hiis regionibꝰ magni habebat᷑ mittit. Huis imperat
quas possit adeat ciuitates hortet᷑q pꝰ. R̾. fide
pectis regionibꝰ oibꝰ quatũ et facultas dari potuit
qui naui egredi ac se barbaris cõmittere nõ aude¬
ret. quinto die ad. Ce.ꝰ reũtitͣ queq ibi ꝓspexisset.
renũciat Dum in hnis locis nauiu paranearum
causa. Ce. morat᷑ ex magna ꝑte mornoꝵ ad eiiiii.
legati uenerũt qui se de supioris tp̃oris asilio eycu¬
srrent qd hoĩs barbari et nr̃e ꝯsuetudinuis ĩperiti.¬

Expanded text:
t in ea sententia permanerent, eos domum remittit et cum iis una Commium, quem ipse Atrebatibus superatis regem ibi constituerat, cuius et virtutem et consilium probabat et quem sibi fidelem esse arbitrabatur cuiusque auctoritas in his regionibus magni habebatur, mittit. Huic imperat quas possit adeat civitates horteturque ut populi Ropectis regionibus omnibus quantum ei facultatis dari potuit, qui navi egredi ac se barbaris committere non auderet, V die ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset renuntiat. Dum in his locis Caesar navium parandarum causa moratur, ex magna parte Morinorum ad eum legati venerunt, qui se de superioris temporis consilio excusarent, quod homines barbari et nostrae consuetudinis imperiti
Abbreviated transcription (Latin):
ti et relegati longe a Ceteris aut fero aut
fame intereant. Consurgit᷑ ex ꝯsilio cõphendt̃
utrũq et orat ne sua dissensione et ꝑtinacia
rem ui sũmũ piculũ deducat facile esse rem
proficistant᷑ si modũ unũ õs sentiant ac
probent ꝯtia indissentõne nulla se salutem
prospicere Res disputatione ad media nocte
uigiliis reliqua ꝑs noctis cũ sua quisq mile
cricũspiceret quid secũ portaret quid ei. istru¬
mẽto ibernor reliquẽ togeret᷑. Dĩa ex cogitã¬
tur quare sme periculo maneat  et langore.
militũ et uigilis pitłm augiat . Rrmia luce
sit ex castis uroficiscut᷑ ur quibꝰ &e psuasum.
non ab hoste sed ab homine amuitissno ambi¬
orige ꝯsilui datu longissmio agnine maxisq
impedinic̃tis incedut. Ad hostes postꝙ̃ ex noct᷑¬
no. Fremitu iugiluisq de profectione eoꝵ sesert

Expanded text:
ti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut ti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum deducant: facilem esse remproficiscantur, si modo unum omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere. Res disputatione ad mediam noctem vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculomilitum et vigiliis periculum augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtuiueliis acceptis sub. P. R. imperui redacta
supiore głia rei nulitaris extincta Bostrenio.
quis hoc sibi psuaderet siue certare ambiorigez
ad prormuam legione puentiuros Si gallia oĩs
cũ germanis ꝯsentiret una esse in celeritate.
positã salutem Cocte quide atq coꝵ qͥ dissen¬
tirent ꝯsilui que hret exitu in quo si presens
pericłin ni. ab certe longniqua obsidione fanie
¶set timenda Hac in utraq ptẽ disputatione
hĩta cũ a cocta pͥmisq ordinibꝰ a crt resiste¬
retͣ. Unicite in quit si ita nultis sabmꝰ et
clariore uoce ut magna pars nulitũ exaudrret
Neq si sũ ego inquit qui grauissio ex uobi
mortis piculo terrear Hn sapient si grauiꝰ qͥd
accideris abste ratone de poscent. Qui si ꝑte li¬
ceat pendmno die cũ proximis ibernis ꝯiũcti
cõẽm cũ reliquis belli casũ sustineat nõ reies¬

Expanded text:
contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam superiore gloria rei militaris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, consilium quem habere exitum? In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita, cum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, " Vincite," inquit, " si ita vultis," Sabinus, et id clariore voce, ut magna pars militum exaudiret; "neque is sum," inquit, "qui gravissime ex vobis mortis periculo terrear: hi sapient; si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiec
Abbreviated transcription (Latin):
num centuriones nich terere agendũ ueq ex
ibenus in ussu Cc. discedendũ existiuabat Q uã¬
tas hiis magnas etia copias germanoꝵ substiũa
posse munitis iberius docebat /rem eẽ testimonio
q pͥnul hostui impetũ mułtis ultio uulneribus
illatis fortissime substinuerũt re fumetaria non
preni Interea et ex prorimis ibernis et aceͬ. ton¬
uẽtiua subsidia poscrenio quid eẽt leuiꝰ aut tur¬
pius ꝙͣ auctore hoste de sunus rebꝰ cape ꝯsiliu
ꝯtra ea tituriꝰ sero facturos clamitabat cũ maio¬
res manꝰ hestiuĩ aduictis germanis cõuenissẽt ut
cũ aliqd calanutatis ĩ proxinus ibnis eẽt aceptii
brebem ꝯsulendi esse occasionẽ. Ceꝰ abitiari ꝓft̃m
consilium fuisse capturos neq eburones si ille
adesset canta contemptone ad cascia nr̃a uetirros
ẽẽ Non hostem auctore. sed rem expectare subee
renũ magno esse germanis dolori ariouisti mor¬
tem et supiores nĩas iuctorias ardẽ gallia tot

Expanded text:
ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot
Abbreviated transcription (Latin):
deferat Hũc admenet iter caute diligentq faciat
pscribit in litteris hostes a se discessisse oẽniq młti
dia nocte. Ceͣ. allatis suos fãcit certiores eos ad
dimicandu aiõ ꝯfirmat Postero die luce prima
nouet castra et cricit milia passuũ .iiii. ꝓgressꝰ
transuallem et riuum młtitudiuẽ hostiũ aspicat᷑¬

Expanded text:
deferat; hunc admonet, iter caute diligenterque faciat: perscribit in litteris hostes ab se discessisse omnemque ad edia nocte Caesar adlatis suos facit certiores eosque ad dimicandum animo confirmat. Postero die luce prima movet castra et circiter milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostiu
Abbreviated transcription (Latin):
loco atq occulto a nulitibꝰ passiui tricit᷑ duobu ˢ
romanoꝵ adue̾tũ expectabãt Et cũ se maior ps
aginnis in magnam conualle dimisisset ex
utraq pte illiꝰ uallis subito se ostenderit no¬
iussimosq premere et primos prohibere ascesu
atq nuquissimo ur̃oꝵ loco prelui cõnuttere ce¬
perũt Tunc denium tituriꝰ qui nich ante pro

Expanded text:
atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis subito se ostenderunt novissimosque premere et primos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium committere coeperunt. Tum demum Titurius, qui nihil ante pro
Abbreviated transcription (Latin):
cibarioꝵ adductos ad iinqua pugnandi ie dictot
ferũt iueuos os postꝙͣ certiores nuntii de exritu
romanoꝵ uenerit cũ oibꝰ suis socioꝵq copust
quas coegisset penitꝰ ad irtrenos tiues se recepss¬
sel siluam esse ibi infiite magnitutnus que.
appellat᷑ bacenis ac longe introrsus yemere et
pio natiuo nurro obietã coruscos asueuis sue¬
uosq a coruiscis mniuriis intuisionibꝰ q ꝓhibe

Expanded text:
cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem ferunt: Suebos omnes, posteaquam certiores nuntii de exercitu Romanorum venerint, cum omnibus suis sociorumque copiis, quas coegissent, penitus ad extremos fines se recepisse: silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis; hanc longe introrsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursionibusq
Abbreviated transcription (Latin):
presidio ad ponte reluta ne quis abhus subito.
mocꝰ oriret ͤ ⁊el ques terias equitatũq tradue
Uhii qui ante oblioes decerat atq ĩ dedictãne
uenerant. purgandi sui causa ad eñ legatos mul¬
tuit qui doceant neq auxilia ex sua cuurate
ni treueios nusta neq ase fibe̾dem lesam petũt᷑
atq oiant ut sibi uarcat. ne cõnuini orio dei2¬
manoꝵ in rocentes pio necentibꝰ penas pendat
si amplius obfidu uellet uare pollicent᷑  Cotnita
Ce ͬ causa repit a fueuis auxilia missa ẽẽ uhi¬
hoꝵ satissactone accepit adicꝰ uiasq ĩ sucues ꝙ¬
querit incerim paucis iost diebꝰ fit ab ubiis.
certior sueuos oñis ĩ uiui locui copias codeie .Al.
hiis natõnibꝰ qie sub toꝵ suit ipio denũciare
ut auxilia ueditatꝰ equitatꝰq nuttar hns reg¬
nitis rebꝰ iem frumentaria pie uidet castris
ocũ ieeneuͥ deligit. Xbus iuperat ut pecora
redicart suaq oĩa er acris in op ĩea ꝯferant
sperans barbaros atqr nuyitos hoies in opta

Expanded text:
praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum innocentes pro nocentibus poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiorum satisfactionem accipit, aditus viasque in Suebos perquirit. Interim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque eis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut auxilia peditatus equitatusque mittant. His cognitis rebus rem frumentariam providet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imperat ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant, sperans barbaros atque imperitos homines inopia
Abbreviated transcription (Latin):
legione que in cor finibꝰ hienauerat adoriri. pa¬
rabat. Ianiq ab eo nẽ ampliꝰ bidut uia aberant
cũ duas uenisse legiones missu cognostut .c. pe¬
sitis castas a muilibꝰ passiui .xu. aurilia geriua¬
noꝵ expectare astitiuit labienꝰ cognuto asilio spas¬

Expanded text:
legione, quae in eorum finibus hiemaverat, adoriri palegione, quae in eorum finibus hiemaverat, adoriri parabant. Iamque ab eo non longius bidui via aberant, cum duas venisse legiones missu Caesaris cognoscunt. Positis castris a milibus passuum XV auxilia Germanorum exspectare constituunt. Labien
Abbreviated transcription (Latin):
cxistimabat ꝙͣ ip̃ni. bello. la cesceret ne desperata. sa¬
lnte aut se ĩ muenapies abderet aut cũ trasrena¬
uis congredi cogeret᷑ Hoc iuto asilio totius
cr̃atꝰ impedienta ad labienii inticueros mutit.
duasq legiones ad eñ proficisci iubet ipse cuin
legio nibꝰ expeditis .U. ĩ menapios proficiscitꝰ᷑. Illi
nulla coacta manu loci presidio ficti ni siluas
tore celeriterq effectis pontibꝰ adut taptito edi¬
ficia uitosq incendit. magnoq petoris atq hoĩnũ
nũo pocitur. Q uibꝰ rebꝰ coacti menapn legatos.
M eũ pacis petende cã nutut . Ille obsidibꝰ accep
tem aut eiꝰ legatos fiunibꝰ suis recepissẽt. Huis.
ꝯfrimaniatis rebꝰ coniu ataebatem cũ eꝯtatu
custodis loço in menapne zeluiquit ip̃e ĩ treueres
proficilat᷑. Dum hec a Ce gerũt᷑ treneri magnis
coactis equitatꝰ peditatꝰq copns labienũ cũ una

Expanded text:
existimabat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata saexistimabat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se in Menapios abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur. Hoc inito consilio totius exercitus impedimenta ad Labienum in Treveros mittit duasque legiones ad eum proficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci praesidio freti in silvas tore celeriterque effectis pontibus adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendae causa mittunt. Ille obsidibus acceptgem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis relinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare geruntur, Treveri magnis coactis peditatus equitatusque copiis Labienum cum una
Abbreviated transcription (Latin):
esse acbitiabat᷑ obsidibꝰ muperatis centũ hios edius
auscediendes tiadidit. Eodem tpie carutes legatos
ebsidesq nuttut usi de precatoribꝰ renus qͦr crãt
melientela Cadem fere respousa peragit asilium
Ui equitesq imperat ciuitatibꝰ ac pte gallie pa¬
cata totꝰ et miente et aĩo i bellũ treueroꝵ et ani¬
merigis insistit. Cauarniũ cu equitatu senenii
secii preficisci iibet ne quis aut er huiꝰ nacui¬
dia. aut ex eo quod iueruerat odio ciuitatir motꝰ
orirt᷑ hiis tebꝰ astitutis qd̾ pro erplorato. hẽbat
mmubiorite predio non esse concrrtatuꝵ. teliqua
ciꝰ ꝯsilia aio crrcũspiciehat. Et at iienapn pro¬
pniqui eburonui finibꝰ ppetius paludibꝰ silusq
muniti. qui uni ex gallia de pace ad.cẽ. legatoᷤ
nuꝙͣ iniscrat. cum hiis esse hospitui amibierigi
sciebat. Item y treueres uenisse germanos ĩ anu¬
atia cogneuerat. ħ priꝰ illi detrahenda aurilia.

Expanded text:
esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata totus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavarinum cum equitatu Senonum secum proficisci iubet, ne quis aut ex huius iracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni ex Gallia de pace ad Caesarem legatos numquam miserant. Cum his esse hospitium Ambiorigi sciebat; item per Treveros venisse Germanis in amicitiam cognoverat. Haec prius illi detrahenda auxilia
Abbreviated transcription (Latin):
renfecto negocio rirrsus i iberna legiones redux.
Concilio gallie primo uere ut iustituerat indicto
cũ celiqui pret senones carnutes treuerosq uenis¬
sent mitiu belli ac defectõnis hoc ee arbitratꝰ
⁊ut oia postponere uideret᷑ ꝯsilui lutetiam pari¬
sior tiasfert. Confines erat hn senenebꝰ cuntatẽ¬
q patrũ memioria quixerit¶ Sed ab hoc ꝯsilio
irfuisse existimabat᷑ Ac re pro suggestu ꝓnũciata
eddẽ die cu legionibꝰ in senones yficiscit᷑ magiusq
tiueribꝰ eo puenit. Cognito ciꝰ aduetu a fico. qui
rmnceps eiꝰ asilii fuerat ubet in oppida miłtitudic
auenre conantibꝰ priusꝙͣ id effici posset adesse Ro¬
manes nuiciatꝰ. Necessario sina desistũt. legatosq
de precindi cansa ad.Ceꝰ. mittuit ad eũ per eduos
ni quor antiquitꝰ erat in fide cuutas libent᷑. Ce
etentibꝰ edius dat ueniam extus atõneq accipit
qued esciuum tp̃s instantis belli nõ q̾stionis.

Expanded text:
confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit. confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque patrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionibus in Senones proficiscitur magnisque itineribus eo pervenit. Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeerat in fide civitas. Libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli, non quaestionis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ desistũt. Cũ a proxnuis impetare nõ possent
ulteriores temptãt inuentis nõ nullis ciuitatibꝰ
iureuriando interse ꝯfrrmãt &sidibꝰq et pecumia
cauent ambiorigem sibi societate: et sedere adiii¬
gunt. Quibꝰ rebꝰ cognitis. Ce  cũ undiq bellui
parari uderes ueruios et uatucos ac menapies
ad uictis cisrenanis oibꝰ germanis esse ĩ arnus
Senones ad imperatu nõ uenire et cũ carnuti¬
bus fnntinusq cuutatibꝰ ꝯsilia cõnuuicare:
treueris ger mianos crebris legatõnibꝰ sollicitari ma¬
turiꝰ sibi debello cogitandu putauit. Itaq no¬
dui hienie afecta proxiuus quattuor legionil us.¬
coactis de ĩ piouiso in fiues neruioꝵ atendit:
Et priusꝙͣ illi aut cõuenire aut profutere posset
maguo pecoꝵ atq hõiuũ nũo capto atq ea
prda mulitiꝰ ꝯcessa uastatisq ag̃ it̃ ĩdediten.
denre atq obsides sibi doare coegit Co celeriter.

Expanded text:
non desistunt. Cum ab proximis impetrare non possent, non desistunt. Cum ab proximis impetrare non possent, ulteriores temptant. Inventis nonnullis civitatibus iureiurando inter se confirmant obsidibusque de pecunia cavent: Ambiorigem sibi societate et foedere adiungunt. Quibus rebus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quattuor coactis legionibus de improviso in fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere possent, magno pecoris atque hominum numero capto atque ea praeda militvenire atque obsides sibi dare coegit. Eo celeriter
Abbreviated transcription (Latin):
Ultis de causis Ce ma¬
ioreni gallie motũ ex¬
pectans per. marcũ silla¬
numi. Caiiz antistium
regniũ titũ sextũ lega¬
tos Delectu hie iscituit
Simul ab. cnͦ. põpcio.
Icausa remaneret quos ex cisalrina gallia ꝯsul.
sacramento rogaiusset ad signa auenrre et ad se
proficisci iuberet magiu int̾esse et inreliquuii.¬
Itp̃s ad opimone gallie existias tãtas iuderi.
italie facultates: ut si quid esset in belle detͥiuẽti
acceptũ non mode id brcui tpre resarcira .s. etia
maioribꝰ augeri copiis posset. Qued cũ põpeuis
et . R. u ͤ et anuiticie tribuisset celerit᷑ ꝯfecto ꝑ
suos delectu tabꝰ ante eractam hieniem et costi¬
tutis et adductis ligionibꝰ duplicatũq eaꝵ cohor¬
tiu nũ quas cũ quto titurio anuserat et
celeritace et copis docuit quid.R. R. et disciplia
et opes possẽt luterfecto inducioniaro ut dociumꝰ
ad eiꝰ ꝓpiques a treueris impiũ defert᷑. Illi. fi¬
nnitunes germanes sollicitare et pecuma polliber.

Expanded text:
ultis de causis Caesar maiorem Galliae motum exspectans per Marcum Silanum, Gaium Antistium Reginum, Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio rei publicae causa remaneret, quos ex Cisalpina Gallia consulis sacramento rogavisset, ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis posset. Quod cum Pompeius et rei publicae et amicitiae tribuisset, celeriter confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et copiis docuit, quid populi Romani disciplina atque opes possent. Interfecto Indutiomaro, ut docuimus, ad eius propinquos a Treveris imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri
Abbreviated transcription (Latin):
unũ oñis peteret m ipiꝰ flumime uado depre¬
hensus inducioniarꝰ eccidit᷑. caputq eiꝰ refertᵃᵒ.
ni castia redruntes equites quos possũt asectat᷑
atq occidũt Hac re cegiuta õs neruo et elu¬
ronũ qui conuenerat copie discedũt. Bauloq

Expanded text:
unum omnes peterent, in ipso fluminis vado depreunum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Indutiomarus interficitur, caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur atque occidunt. Hac re cognita omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt
Abbreviated transcription (Latin):
marus sub castas ciꝰ uagabatͦ alias ut situ castr
agnosceret. alias colloquendi aut teritandi ca
equites plerũq oñis tela intra uallũ couiciebat᷑
labienus suos nitra manitõne ꝯtinebat tuuoris¬
q opimenẽ quibuscũq poterat rebꝰ ĩgebat Cu
maiore indies ꝯtẽytone induciomarus ad castia¬
accederet. nocte una ĩtiomussis equitibꝰ omnium
frntimaꝵ ciuitatũ ques accersendes cirrauerat
tanta diligencia oiis suos custediis nitta castra
nulla ratione ea res e nũciari aut ad treueros.
ibi diei asumit. E. quites tela conicuit et mag
na cũ contumelia uerboꝵ nostros ad pugnami
euocait nullo a nr̃is dato responso ubi iusũ est
sub uesperui dispsi ac dissipati discediit Subito
interfectii iuderent qued mora reliquoꝵ spatui
nactũ illũ effugere nolebat magna ꝓponis hus
qui occiderit prenual subnuttit cohortes eꝗtibꝰ
subsidio comprobat hoĩs ꝯsilui fortuua et cũ

Expanded text:
marus sub castris ejus vagabatur, alias ut situm castrorum marus sub castris ejus vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa Equites plerumque omnes tela intra vallum conjiciebant. Labienus suos intra munitiones continebat, timorisque opinionem quibuscumque poterat rebus augebat. Cum majore in dies contemptione Induciomarus accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos accersiendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra nulla ratione enunciari aut ad Trebiros pdiei consumit. Equites tela conjicina cum contumelia verborum nostros ad pugnam evocant. Nullo ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispinterfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia; summittit cohortes equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum