comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
põt inꝗt eos uiros qͦs uos selis curulib toga pͥtex¬
ta tunica palmata et toga picta ⁊ corona tͥum¬
phali laureaꝙ honora ritis quoꝵ domos spoliis
hostiũ adfixis insignes int̃ alias fecĩtis ponti¬
ficalia atq auguralia insig̾a dice̾ qui iõuis op¬
timi maximi ornatu decoratꝰ cũru anrato uec¬

Expanded text:
curulibus, toga praetexta, tunica palmata, et toga picta et corona triumphali laureaque honoraritis, quorum domos spoliis hostium adfixis insignes inter alias feceritis, pontificalia atque auguralia insignia adicere? qui Iouis optimi maximi ornatu decoratus, curru aurato pe
Abbreviated transcription (Latin):
sisse. Circũuect᷑ ĩbrũdusii ꝓmũtoriũ medio¬
q sinu adtiaticõ uẽtis latꝰ cũ leua ĩpor tuosau
talie littora dextͣ illitici. libutniq̃ ⁊ histri gen¬
tes fete ⁊ magͣ ex ꝑte latͦtiniis maritimis ⁊̃fa¬
mes t̾rerent. penitꝰ ad lictora uenetoꝵ ꝓuenit.¬
Ibi ex põitis paucis ꝗ loca explorarẽt. cũ audispẽt
tigua. uestib maritimis agros haud ꝓcal ꝓxĩos
cãpest̾s c̾nit. ul t̾iora collis uide̾i̾ eẽ hostiũ flum¬
nis p̃ alti qͦ cͥcũ agi naues statõe tutã uidiiir me
iuuẽtutẽ diuidũt. Alt̾am ĩ regionẽ qͦ effusa po¬
pulatio nũtiabat᷑. Alt̾a ne cui p̃donũ obuiã fi
ĩt̾emptꝰ ĩpetus fc̃s. tͥntiq naute cegũt᷑ naue̾
ĩ alt̾am rip̃a amius fͤaitere ⁊ ĩ t̾ra prospũ¬
eque ĩpalatos p̃datores pliũ fuãt. Refugiẽtib
ꝙ ad statoẽm g̾tis ueneti obsistũt. Ita ĩ medio

Expanded text:
dioque sinu Hadriatico uentis latus, cum laeua importuosa Italiae litora, dextra Illyrii Liburnique et Histri, gentes ferae et magna ex parte latrociniis maritimis infames, terrerent, penitus ad litora Uenetorum peruenit. expositis paucis qui loca explorarent, cum audisset trigua aestibus maritimis, agros haud procul proximos campestres cerni, ulteriora colles uideri; esse ostium fluminis praealti quo circumagi niuventutem dividunt. altera in regionem, qua effusa populatio nuntiabatur, altera, ne cui praedonum obvia fierinteremptis impetus factus, territique nautae coguntur naves in alteram ripam amnis uibus procedunt. haec ubi Patauium sunt nuntiata—semper autem eos in armis accolae Galli habebant—i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtulerat dictator urb situ cͥcũspecto quo aꝑtior ad¬
ditus ad meĩa esset omĩa hedificia et freq̃nt̾ ibi
hĩtatus cͥcũiecta muris incendit. Nec ita multo
p̾siue appebellio dic̃tatore. suie ab.c̃. iunio ꝯsule¬
nã utrũq tradit᷑ nola est capta. Qui capte decꝰ
nole ad consuł trahũt anciũ atiuã ⁊ calatiã ab
eodem captas peteliũ aut pestilentia orta claui
figendi causa dictatorẽ dictũ suessa ⁊ pontia eodẽ
anno colonie deducte sũt. Suessa auꝑcoꝵ fuãt.
Uolsti pontias insulam sitã in conspectu lictoi̾s.
sui incoluerant ⁊ int̾nanã cassiuũ ut deducẽtur

Expanded text:
contulerat. dictator urbis situ circumspecto, quo apertior acontulerat. dictator urbis situ circumspecto, quo apertior aditus ad moenia esset, omnia aedificia—et frequenter ibi habitabatur —circumiecta muris incendit; nec ita multo post siue a Poetelio dictatore siue ab C. Iunio consule—nam utrumque traditur—Nola est capta. qui captae decus Nolae ad consulem trahunt, adiciunt Atinam et Calatiam ab eodem captas, Poetelium autem pestilentia orta claui figendi causa dictatorem dictum. Suessa et Pontiae eodem anno coloniae deductae sunt. Suessa Auruncorum fuerat; Uolsci Pontias, insulam sitam in conspectu litoris sui, incoluerant. et Interamnam Sucasinam ut deduceretur
Abbreviated transcription (Latin):
sulis aduentus. Nam et conspectu ducis refectus
fortes uiri et ꝑtis alt̾ius uictoria audita max uixa
⁊̃ p̃liũ restituit.Tota deinde iã iniecere acie ro¬
manus ⁊ omisso c̾tamine cedi capiq sannites. nͥ
qui male uentũ cui nũc utbi beneuentũ ẽnom̃.
tium ꝓditũ memoria ẽẽ./ cõsules eg̾gia uictoria
ꝑta ꝓtinus inde ad bouianũ oppugnandũ legio¬
nes ducũt.ibiq hib̾na egetũt donec ab nouis ꝯ¬
sulib .ł. papino cursor equitum. c̃. iunio bubul¬
co it̾m noĩatus dictator .c. potelliꝰ. cũ.M. folio mag̃
equitũ ex̾citũ accepit. Is cũ audisset aroem fre¬
gellam ab sanitib captã omisso bouiatõ ad fregel¬
las ꝑgit. Unde nocturna sannitiũ fuga sine cet¬
tamine receptis fregellis p̃sidioq ualido imposito
ĩ cãpaniam redditũ maxime ad nolam armis re¬
petendam. Eo se intra menia sub aduentu dicta¬
toris et sannitiũ omĩs multitudo ⁊ nolam ag̾stas/

Expanded text:
sulis aduentus; nam et conspectu ducis refectus sulis aduentus; nam et conspectu ducis refectus †fortes uiri†, et partis alterius uictoria audita mox uisa etiam proelium restituit. tota deinde iam uincere acie Romanus et omisso certamine caedi capique Samnites, nisi qui Maleuentum, cui nunc urbi Beneuentum nomen estium proditum memoriae est. consules egregia uictoria parta protinus inde ad Bouianum oppugnandum legiones ducunt; ibique hiberna egerunt, donec ab nouis consulibus, L. Papirio Cursore quintum C. Iunio Bubulco iterum nominatus dictator C. Poetelius cum M. Folio magistro equitum exercitum accepit. is, cum audisset arcem Fregellanam ab Samnitibus captam, omisso Bouiano ad Fregellas pergit; unde nocturna Samnitium fuga sine certamine receptis Fregellis praesidioque ualido imposito in Campaniam reditum maxime ad Nolam armis repetendam. eo se intra moenia sub aduentum dictatoris et Samnitium omnis multitudo et Nolana agrestis
Abbreviated transcription (Latin):
uior q ꝙ oferciores stetemãt repentino ꝯscilio petel¬
i cosilis aclite uires qui subsi diaias cohortes que
integre ad longiores pugne casus reẜuabant᷑ ĩ pͥmã
atiem ex tẽplo emisit. uniu̾siq hostem primo ĩpetu
uirib impulit. Comota pedestri acie sannitiũ eq̃s
in pugnã succedit. In hc̃ trãsuso agmine intͤ duas
aties se inferentẽ romanꝰ equitatꝰ ꝯcita equo sigͦ ꝙ
et ordines peditũ atq eꝗtũ cõfundit donec uniu̾¬
sam ab ea parte auertit aciem. In eo cornu non
retelliꝰ solus. sed sulpitiꝰ ⁊̃ hortator affuerat. auctꝰ
ab suis nõ dum cõserentib manus ad clamorem
ab sinistra ꝑte prius exortum. Unde aud dubiam
uictoriã cernẽs cũ ad suũ cornu tenderet. Cum
mille ducẽtis uitis dissimilem ibi fortunã inue¬
nit romanos loco pulsos uictorẽ hostem signa un
pulsos ĩferentem. Cet̾m oĩa mutauit. repente cõ¬

Expanded text:
uod confertiores steterant, repentino consilio Poeteluod confertiores steterant, repentino consilio Poeteli consulis additae uires, qui subsidiarias cohortes, quae integrae ad longioris pugnae casus reseruabantur, in primam aciem extemplo emisit uniuersique hostem primo impetu uiribus impulit. commota pedestri acie Samnitium eques in pugnam succedit. in hunc transuerso agmine inter duas acies se inferentem Romanus equitatus concitat equos signaque et ordines peditum atque equitum confundit, donec uniuersam ab ea parte auertit aciem. in eo cornu non Poetelius solus sed Sulpicius etiam hortator adfuerat, auectus ab suis nondum conserentibus manus ad clamorem a sinistra parte prius exortum. unde haud dubiam uictoriam cernens cum ad suum cornu tenderet cum mille ducentis uiris, dissimilem ibi fortunam inuenit, Romanos loco pulsos, uictorem hostem signa in perculsos inferentem. ceterum omnia mutauit repente con
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ualido ex̾citu uenert̃. ⁊ pͥo cͥca saltus cũ utriq
ad hoste̾ iniqua eẽt uia cũctati sũt. Dem̃ sãnites
ꝑ apta loca bteni cͥuitu ĩ loca plana cãpanos cãroᷤ
agm̃ dimictũt ibiq pͥmũ castra ĩ ꝯspectu hostibus
data d̾iñ leuib p̃liis equitũ sepius ꝙͣ peditũ utcũ
ꝙ piculũ fim. Nec aut euẽtus eoꝵ romanũ aut
more qͣ trahebãt bellũ penitebat. Sannitiũ cõtra
ducib et capi pius cotidie dap̃nis ⁊ senestẽ dila¬
nõẽ belli uires sue iubebant᷑ itaq ĩ atiem ꝓedũt
equb ĩ cornua diuisis quib p̃ceptũ erat intẽtioes
ad respetiũ castroro ne qua eo ius fie̾t cũ ad plium
starent aciem pediti tutã fote. Consulũ spitius ĩ
deptro. peteliꝰ ⁊̃ leno cornu consistũt. Dex̃ ps. qua
sarnites raris ordinib. aũ c̾cumeũdos hostes. auͭ
neipĩ e̾cũirent᷑ ꝯstiterat latiꝰ patestã stent siuistͥs¬

Expanded text:
cum ualido exercitu uenerunt. et primo circa saltus, cum utrimque cum ualido exercitu uenerunt. et primo circa saltus, cum utrimque ad hostem iniqua uia esset, cunctati sunt; deinde Samnites per aperta loca breui circuitu in loca plana Campanos campos agmen demittunt ibique primum castra in conspectum hostibus data, deinde leuibus proeliis equitum saepius quam peditum utrimque periculum factum; nec aut euentus eorum Romanum aut morae, qua trahebant bellum, paenitebat. Samnitium contra ducibus et carpi paruis cottidie damnis et senescere dilatione belli uires suae uidebantur. itaque in aciem procedunt equitibus in cornua diuisis, quibus praeceptum erat intentiores ad respectum castrorum, ne qua eo uis fieret, quam ad proelium starent: aciem pedite tutam fore. consulum Sulpicius in dextro, Poetelius in laeuo cornu consistunt. dextra pars, qua et Samnites raris ordinibus aut ad circumeundos hostes aut ne ipsi circumirentur constiterant, latius patefacta stetit; sinist
Abbreviated transcription (Latin):
uite reddant. me obuiam ire crimini ⁊ offẽte me
mimicis reũ dictatura me abdico. Uos q̃so ꝯsules
uos ĩ maiestate honois tutos a c̾minatõib istis es¬
se. abdicat in se dictatura et post eũ ꝯfestĩ folius
mãdata res ẽ.rci fcĩ adusus nobiliũ testimoĩa eg̾¬
gie absoluũt᷑. ꝑ ubliꝰ ⁊̃ phylo multiplicatis sũmis ho¬
notib. pꝰ res tot domi belloq gestas cet̾m ĩ uisus
nobilitati cãm dixit. absolutusꝙ est. nec diutius
ut fit ꝙͣ dum recens erat questio ꝑ clara nõĩa reoꝵ
iung̃. Inde labi cep̃. auiliora capita donec cõtioĩb
factõibiꝙ adu̾sus quas ꝯꝑata erat opp̃ssa ẽ. Eaꝵ
fama rero mag̃ tam̃ spe cãpane defectõis in quã
ꝯiuratũ erat sãnites ĩ apuliã u̾sus. rutsus ad cau¬
dium reuocaũ ut ind̾ ex ꝓpinquo si qui motus oc¬
casionẽ aꝑitent᷑ capuã romanis etipiet̃. eo ꝯsule

Expanded text:
uitae reddant, me obuiam ire crimini et offerre me uitae reddant, me obuiam ire crimini et offerre me inimicis reum, dictatura me abdico. uos quaeso, consules, nos, non maiestate honoris tutos a criminationibus istis esse.' abdicat inde se dictatura et post eum confestim Foliumandata res est—rei facti aduersus nobilium testimonia egregie absoluuntur. Publilius etiam Philo multiplicatis summis honoribus post res tot domi belloque gestas, ceterum inuisus nobilitati, causam dixit absolutusque est. nec diutius, ut fit, quam dum recens erat quaestio per clara nomina reorum uiguit: inde labi coepit ad uiliora capita, donec coitionibus factionibusque aduersus quas comparata erat oppressa est. earum fama rerum, magis tamen spes Campanae defectionis, in quam coniuratum erat, Samnites in Apuliam uersos rursus ad Caudium reuocauit, ut inde ex propinquo, si qui motus occasionem aperiret, Capuam Romanis eriperent. eo consules
Abbreviated transcription (Latin):
sue ius esset. Postulabãt᷑ gͦ noblẽs om̃s appllannl¬
ꝙ tribuns nemo erat auxilio quin noĩa recipent
Inde nobilitas nͨ hi modo ĩ qͦs crim̃ intendeba t. sd
frande pateat uia ad honorem. sed hoĩum nouo¬
tum ip̃os adeo dictatore mag̃ cuiꝙ equitũ teos
mag̃ ꝙ̃ quesitores ydoneos eiꝰ crimĩs esse. inte¬
lecturos ita id esse sił magrãtu abissent. Tum
enĩ uero meneniꝰ iam fame mag̃ ꝙͣ Impetii me¬
mũ ipas expugnare questiones omĩ ope adnisi
sunt. Deu pꝰꝙͣ ad id paꝵ potentes erant ne cãm
dice̾nt ĩ p̃sidia aduersarior appłłationẽ ⁊ tribum¬
tium aualiũ patricii confugerunt. Posttemo re¬
pulsi inde adeo oĩa tutiora ꝙ̃ ĩnocentiã suã pu̾¬
garent uisa ĩ nos irruerũt et pͥuatis dicta torẽ
postẽ reꝵ uẽcundie nõ fuit ut omes dii.hoiẽsꝙ
stiant ab illis ⁊̃ que nõ possint tẽptari. Ne ratõe

Expanded text:
suae ius esse. postulabantur ergo nobiles homines appellantibsuae ius esse. postulabantur ergo nobiles homines appellantibusque tribunos nemo erat auxilio quin nomina reciperentur. inde nobilitas, nec ii modo in quos crimen intendebatur sed ulla obstetur fraude, pateat uia ad honorem, sed hominum nouorum; ipsos adeo dictatorem magistrumque equitum reos magis quam quaesitores idoneos eius criminis esse intellecturosque ita id esse simul magistratu abissent. tum enimuero Maenius, iam famae magis quam imperii memum ipsas expugnare quaestiones omni ope adnisi sunt; dein, postquam ad id parum potentes erant, ne causam dicerent, in praesidia aduersariorum, appellationem et tribunicium auxilium, patricii confugerunt; postremo repulsi inde—adeo omnia tutiora quam ut innocentiam suam purgarent uisa— in nos inruerunt, et priuatis dictatorem poscere reum uerecundiae non fuit;—ut omnes di hominesque sciant ab illis etiam quae non possint temptari ne rationem
Abbreviated transcription (Latin):
infida romanis essent. Capue quoq occulte prin¬
cipum coniurationes pacte de quibus cum ad se¬
natum relatum esset. haud quãꝙ neglecta res q̃¬
stiones decrete.dictatorẽq questionib exẽcendis
dici placuit.c. meneniꝰ dictus is.m.foliu mag̾̃d
equitum dixit. Ingneus erat magratus eius.
Tertor itaꝙ sine timor seu constĩe ius calabios
obuiu nouũq ea capita cõuitatioĩs fuerant¬
prius ꝙͣ noĩarent᷑ apud dictatorem mors haud da¬
bie ab ip̃is constita iudicio constita ebtraxit. De¬
inde ut questioni cãpanie materia decessit. ue̾sa¬
q romam int̾p̃tando res nõ noĩatim qui capue
sed in uniuersum qͥ usꝙͣ coissent coniurassẽt.¬
ne aduersus rem.p̃.queri senatum iussisse. et
conçiones honor adipiscendotũ causa factas ad¬
uetsus. rc̃.p̃. esse latiorq et re ꝑsonis questio fie¬
ri aut abnuente dictatore sine fine ulla quoid

Expanded text:
infida Romanis essent, Capuae quoque occultae prininfida Romanis essent, Capuae quoque occultae principum coniurationes factae. de quibus cum ad senatum relatum esset, haudquaquam neglecta res: quaestiones decretae dictatoremque quaestionibus exercendis dici placuit. C. Maenius dictus; is M. Folium magistrum equitum dixit. ingens erat magistratus eius terror; itaque siue timoris seu conscientiae ui, Calauios Ouium Nouiumque —ea capita coniurationis fuerant—priusquam nominarentur apud dictatorem, mors haud dubie ab ipsis conscita iudicio subtraxit. deinde, ut quaestioni Campanae materia decessit, uersa Romam interpretando res: non nominatim qui Capuae sed in uniuersum qui usquam coissent coniurassentue aduersus rem publicam quaeri senatum iussisse et coitiones honorum adipiscendorum causa factas aduersus rem publicam esse. latiorque et re et personis quaestio fieri haud abnuente dictatore sine fine ulla quaestionis
Abbreviated transcription (Latin):
signũ armatis et ut ex insidiis concurrent. ita
porte occupate. tnaq oppida eadem hora eodemq
conscilio capta. sed qr ab sentib ducibus impetus
factus est. nullus modus cedibus fuit. Deletaq
Ausonũ gens iux certo defectionis ctimine ꝑ in
ac si in t̾no aue bello certasset. Eodem anno ꝓ¬
dito hostibus tomano presidio. luceriam sann¬
tium facta.nec diu ptoditorib impunita res fuit
haud procul inde exercitus romanus erat. Cuiꝰ
primo impetu urbs sita in plano capitur. lucerini
ac sannites ad int̃notione cesi. eoq ira processit.
ut Rome quoq cũ de colonis mictendis lueriam
consuleret᷑ senatus multi delendam utbem cense¬
rent. Preter odium ꝙ execrabile in bistattos es¬
set. longinquitas quoq abhoreret a relegandis ta
ꝑtocũl abdomo ciuibus intertam. ĩfestas gentes co¬
iebat. Uicit tamen sententia ut micterent᷑ coloĩ
Mille et Quingenti missi. Eodem anno cum oĩa

Expanded text:
signum armatis ut ex insidiis concurrerent. ita signum armatis ut ex insidiis concurrerent. ita portae occupatae triaque oppida eadem hora eodemque consilio capta; sed quia absentibus ducibus impetus est factus, nullus modus caedibus fuit deletaque Ausonum gens uix certo defectionis crimine perinde ac si interneciuo bello certasset. eodem anno prodito hostibus Romano praesidio Luceria Samnitium facta; nec diu proditoribus impunita res fuit. haud procul inde exercitus Romanus erat, cuius primo impetu urbs sita in plano capitur. Lucerini ac Samnites ad internecionem caesi; eoque ira processit ut Romae quoque, cum de colonis mittendis Luceriam consuleretur senatus, multi delendam urbem censerent. praeter odium, quod exsecrabile in bis captos erat, longinquitas quoque abhorrere a relegandis tam procul ab domo ciuibus inter tam infestas gentes cogebat. uicit tamen sententia ut mitterentur coloni; duo milia et quingenti missi. eodem anno, cum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quoq et ad pͥncipũ quosdam inquirendos uen¬
tum est. Ceterũ ausonum gens proditione
urbium si cũ sota in potestatẽ uenit. Ausone min¬
t̾ne et uesine urbes erant & quibus principes
iuuentutis.xii. numero in prodictionẽ urbium
suaꝵ conurati ad cõsules uẽĩunt. docent suos
Iam p̾dem exertantes sannitium aduentũ simł
ad ladlautalas propugnatũ audierunt pro uic¬
tis romanos habuisse inuentutem armis sanni¬
tem iuisse fugas inde sannitib in certa pace
agere nec claudentis portas romanis. ne arces¬
cant bellum et obstinatos claudere si exercitus
admoueat᷑. In ea fluctuatione animor oppri¬
mi incautos posse. his auctorib mota propͥus
castra misiꝰq eodẽ tprẽ circa tria oppida militeᷤᷤ
partim armati qui occulti propinqua menibus
insiderent loca ꝑtim togati tectis ueste cladis
qui sub lucem apertis portis. urbes ingrederent᷑
ab his simul custodes trucidari cepti simul datũ

Expanded text:
quoque et ad principum quosdam inquirendo uenquoque et ad principum quosdam inquirendo uentum est. ceterum Ausonum gens proditione urbium sicut Sora in potestatem uenit. Ausona et Minturnae et Uescia urbes erant, ex quibus principes iuuentutis duodecim numero in proditionem urbium suarum coniurati ad consules ueniunt. docent suos iam pridem exoptantes Samnitium aduentum, simul ad Lautulas pugnatum audierint, pro uictis Romanos habuisse, iuuentute, armis Samnitem iuuisse; fugatis inde Samnitibus incerta pace agere nec claudentes portas Romanis, ne arcessant bellum, et obstinatos claudere si exercitus admoueatur; in ea fluctuatione animorum opprimi incautos posse. his auctoribus mota propius castra missique eodem tempore circa tria oppida milites, partim armati qui occulti propinqua moenibus insiderent loca, partim togati tectis ueste gladiis qui sub lucem apertis portis urbes ingrederentur. ab his simul custodes trucidari coepti, simul datum
Abbreviated transcription (Latin):
armatos tenere aroem multiplicato numero
audirent. Auertunt animos a spe recuperande
artis fuga. cuncta complentur. porteq ab se¬
mis om̃is ac maxima ꝑte iñermnibus refringũ
tatum inrũpit et cõcursantes ꝑ uia pauidos ce¬
dit. Iam sora capta erat cum consules prima lu¬
ce aduenere et quos reliquos fortuna ex noctũ¬
na cede ac fuga fecerat in deditionem accipĩt.
i fande colonor cedis et defectionis auctores
uictos romani ducũt. Ceterã multitudinẽ ĩ co¬
lum̃ presidio deducti erant uirgis in foto cesis
ac securi pertussi.sũmo gaudio pleb̾ cuius ma¬
xie intererat tutam ubiq que passim incolo¬
nias mic̃teretur multitudinẽ esse. Cõsules
a̧bsora prosecti in agros atq urbes ausonũ bel¬
lum intullerunt. mota namq omĩa aduentũ
sannitiũ cũ apud lautulas dimi catum est. fue¬
tant coniuratiõnes q circa campaniã passi
facte. ne capua ip̃a crimine caruit qͥn romã

Expanded text:
armatos tenere arcem multiplicato numero armatos tenere arcem multiplicato numero audirent, auertunt animos a spe reciperandae arcis. fuga cuncta complentur portaeque ab semisomnis ac maxima parte inermibus refringunttatum inrumpit et concursantes per uias pauidos caedit. iam Sora capta erat, cum consules prima luce aduenere et quos reliquos fortuna ex nocturna caede ac fuga fecerat in deditionem accipiunt.infandae colonorum caedis et defectionis auctores, uinctos Romam deducunt; ceteram multitudinem incolumem praesidio ac securi percussi summo gaudio plebis, cuius maxime intererat tutam ubique quae passim in colonias mitteretur multitudinem esse. consules ab Sora profecti in agros atque urbes Ausonum bellum intulerunt. mota namque omnia aduentu Samnitium cum apud Lautulas dimicatum est fuerant, coniurationesque circa Campaniam passim factae nec Capua ipsa crimine caruit; quin Romam
Abbreviated transcription (Latin):
ones ac nocturne uigilie essent. Ip̃e in seq̃nti
nocte sub oppido siluestrib locis choortib in se¬
dem. iussis .x. milites delectos secũ ꝑ ardua ac
prope in uiam in arcem ducit plurib ꝙͣ pro
numero uiroꝵ missilibus cel eo colatis. Ad hoc
sassa crant et temere iaçentia ut fit in aspecͥs.
et de industria etiam quo locus tutior esset ab
oppidai comiesta. ubi cum constituisset Romaõs
semitãq angustam et arduam erectam ex opido
in aroem oñdis. sed .ħ. quidem astensu inꝗt uel
tres armati qualib multitudine macuerint.
fortissimi uin estis et locus pro uobis et nox
etit et omĩa ex incerto maiora tͣritis ostentat.
Ego iam tẽrore omĩa implebo.Uos arcem in¬
tenti tenete decurtit inde quanto maxime po¬
terat cum tumultu ad arma ꝓ uestra fide ciues
clamitans. arx ab hostib capta est. defendite
pauore plures ꝑ urbem ferunt trepidi magrã¬
tus missis ad artem exploratorib cum tela et

Expanded text:
ones ac nocturnae uigiliae essent. ipse insequenti ones ac nocturnae uigiliae essent. ipse insequenti nocte sub oppido siluestribus locis cohortibus insidere iussis decem milites delectos secum per ardua ac prope inuia in arcem ducit, pluribus quam pro numero uirorum missilibus telis eo conlatis; ad hoc saxa erant et temere iacentia, ut fit in aspretis, et de industria etiam quo locus tutior esset ab oppidanis congesta. ubi cum constituisset Romanos semitamque angustam et arduam erectam ex oppido in arcem ostendisset, 'hoc quidem ascensu' inquit, 'uel tres armati quamlibet multitudinem arcuerint; fortissimi uiri estis. et locus pro uobis et nox erit, quae omnia ex incerto maiora territis ostentat. ego iam terrore omnia implebo; uos arcem intenti tenete'. decurrit inde, quanto maxime poterat cum tumultu 'ad arma' et 'pro uestram fidem, ciues' clamitans; 'arx ab hostibus capta est; defendite,pauorem plures per urbem ferunt. trepidi magistratus missis ad arcem exploratoribus cum tela et
Abbreviated transcription (Latin):
stra hostium capta direyta qr quor yreda
onustum militem in romana castra dicta¬
tor reducit aut tam uictoria letũ quamꝙͣ
pretet exiguam deformatã incendiõ partẽ
cetera contra spem salua inuenit᷑ ad soram
inde redditum.¶Noui q consules. m. pa¬
telius .C. sulpitꝰ exercitum ab dictatore
fabio accipiunt magna parte uet̾m militũ
dimissa. nouisq cohortib in suplementũ adductis.
Cet̾um cum ꝓpter difficilem urbis siccũ nec op¬
pugnandi satis certa ratio miret᷑ et aut tẽpore
longinqua. aut p̃çeps penculo uictoria esset. so¬
ranus tranfuga clam ex opido profectuo cum ad
uigiles romanos penetrasset. duci se ex templo
ad consules ĩubet deductusq traditurũ urbem
ꝑmictit iussus quidem cum quo nã id prestatur
esset percunctantes doceret aud uana afferre
perpulit prope adiuncta menibus romana ca¬
stra ut sex mił ab oppido remouerent᷑ fore ut
minus intente ut custodiã urbis diurne stati¬

Expanded text:
stra hostium capta direptaque, quorum praeda stra hostium capta direptaque, quorum praeda onustum militem in Romana castra dictator reducit, haudquaquam tam uictoria laetum quam quod praeter exiguam deformatam incendio partem cetera contra spem salua inuenit. ad Soram inde reditum; nouique consules M. Poetelius C. Sulpicius exercitum ab dictatore Fabio accipiunt magna parte ueterum militum dimissa nouisque cohortibus in supplementum adductis. ceterum cum propter difficilem urbis situm nec oppugnandi satis certa ratio iniretur et aut tempore longinqua aut praeceps periculo uictoria esset, Soranus transfuga clam ex oppido profectus, cum ad uigiles Romanos penetrasset, duci se extemplo ad consules iubet deductusque traditurum urbem promittit. uisus inde, cum quonam modo id praestaturus esset percontantes doceret, haud uana adferre, perpulit prope adiuncta moenibus Romana castra ut sex milia ab oppido remouerentur: fore ut minus intentae in custodiam urbis diurnae stati
Abbreviated transcription (Latin):
non monumẽtis atma tuta esse debẽt. ca¬
stra habeant teretitusq quib opere est tra¬
here bellum. Nos oĩum rerum respectum
preter quã uictoriẽ nobis absidamus. fi̾te sigͣ
in hostem ubi extra uallum. agmen exceẜat.
castra quibus impatum est. incendant dãyna
nr̃a milites cõium circa qui deferunt ppłoꝵ
pteda sarcinent᷑ ex orõne dictatoris que ne¬
cessitatis ultime index erat milites accensi. ua¬
dunt in hostem et respectus ip̃e ardentiũ ca-
stror ꝙ̃ꝙ̃ pximis tantum ita enim iusserat
dictator ig est subditus. haud paruum fuit
intamentum ita uelut ue corde illati signa
primo impetu hostes turbant. Et in tẽpore
rostꝙͣ ardentia procũl uidit castra magis equi¬
tum id conuenerat signũ hostium terga inua¬
dit. Ita circãuenti sannites qua potest qs¬
que fugam ꝑ diuersa petunt. Ingens mul¬
titudo in unum metu cõglobata ac semetip¬
sam turbam inpediens in medio cesa. Ca¬

Expanded text:
non munimentis arma tuta esse debent. canon munimentis arma tuta esse debent. castra habeant repetantque quibus operae est trahere bellum: nos omnium rerum respectum praeterquam uictoriae nobis abscidamus. ferte signa in hostem; ubi extra uallum agmen excesserit, castra quibus imperatum est incendant; damna uestra, milites, omnium circa qui defecerunt populorum praeda sarcientur.' et oratione dictatoris, quae necessitatis ultimae index erat, milites accensi uadunt in hostem, et respectus ipse ardentium castrorum, quamquam proximis tantum—ita enim iusserat dictator—ignis est subditus, haud paruum fuit inritamentum. itaque uelut uecordes inlati signa primo impetu hostium turbant; et in tempore, postquam ardentia procul uidit castra magister equitum—id conuenerat signum—hostium terga inuadit. ita circumuenti Samnites, qua potest quisque, fugam per diuersa petunt; ingens multitudo in unum metu conglobata ac semet ipsam turba impediens in medio caesa. ca
Abbreviated transcription (Latin):
quo ue tpr̃e et qua ex parte hostem aggrede¬
retur subsistit occultus ad om̃ia satis ex plora¬
tis constiliis dictator cũ dictator ꝑ al iquot di
es pugnam continusset. suos intrauallu ob¬
sessis mag̾̃ ꝙͣ obsidentis modo signum repente
pugne proposuit et efficacius tatus ad acte¬
dendos urtorum fortium animos nulla alibi
ꝙͣ in se met ip̃o cuiquam relictã sꝑem de ma¬
gistro equitum nouoq exercitu militem cela¬
uit et tamꝙ nulla uisi in erup̃tione spes es¬
set. locis inquid augustis milites deprehensi
uisi quã uictoria patefecerimus uiam nulla
habemus statiua nostra munimẽta satis tuta
sunt sed inopia eadem infesta. ⁊ lam et cica
omĩa defecerunt unde subueni comeatus po¬
terant et si om̃es iuuare uelint iniqua loca
sunt. Itaq non srustrabor.ego uos castra. ħ
relinquendo in que infecta uictoria sicut pri¬
stino die uos recipiatis. armis munimenta.

Expanded text:
quoue tempore et qua ex parte hostem adgredequoue tempore et qua ex parte hostem adgrederetur, substitit occultus ad omnia satis exploratis consiliis. dictator cum per aliquot dies post pugnam continuisset suos intra uallum obsessi magis quam obsidentis modo, signum repente pugnae proposuit et efficacius ratus ad accendendos uirorum fortium animos nullam alibi quam in semet ipso cuiquam relictam spem de magistro equitum nouoque exercitu militem celauit et, tamquam nulla nisi in eruptione spes esset, 'locis' inquit 'angustis, milites, deprehensi, nisi quam uictoria patefecerimus uiam nullam habemus. statiua nostra munimento satis tuta sunt sed inopia eadem infesta; nam et circa omnia defecerunt unde subuehi commeatus poterant et, si homines iuuare uelint, iniqua loca sunt. itaque non frustrabor ego uos castra hic relinquendo, in quae infecta uictoria sicut pristino die uos recipiatis. armis munimenta,
Abbreviated transcription (Latin):
lum trucidauit. nec multum affuit quin cor¬
pore etiam quia inter hostiles ceciderat turmãᷤ
corpora ducum pedestre prelium miit. Quor
aut dubie superat romanus recuperatum ꝙ
auli corpus. mixta cum dolote letitia uicto¬
res in castra referrunt. sanmt̃es duce amis¬
so ut pene equestre certamen temptatis ui¬
tibus omissa satricũla quã ne quicqua defẽ¬
di rebantur ad plistice obsidionem red̾emit᷑.
interq paucos dies saticula romanue ꝑ de¬
dictionem plistica pinde sannis potitus mu¬
tomanorum. Qͦ. tum prior romanus exer¬
ailus adulaistendam ciluu uece recuꝑandã¬
q coloniam mag̃ i tineribus preuenisset spersi
atq ad lausur̾as. ancipiti dimicatum est. Non
çedes no fuga altenus partis. sed nos incẽtos
uicti uictores ne essent direĩt. Inuemi apud qͦs¬
dam ad uersa eam pugnam romanis fuisse.
atq in ea cecidisse. Q. aulium magister eq
ꝑ premissos consulto dictatore ubi subsisteret

Expanded text:
e trucidauit, nec multum afuit quin core trucidauit, nec multum afuit quin corpore etiam, quia inter hostiles ceciderat turmas, corpora ducum pedestre proelium iniit, quo haud dubie superat Romanus, reciperatumque Auli corpus mixta cum dolore laetitia uictores in castra referunt. Samnites duce amisso et per equestre certamen temptatis uiribus, omissa Saticula, quam nequiquam defendi rebantur, ad Plisticae obsidionem redeunt intraque paucos dies Saticula Romanus per deditionem, Plistica per uim Samnis potitur. muRomanorum. quo cum prior Romanus exercitus ad ulciscendam civium necem reciperandamque coloniam magnis itineribus pervenisset et sparsi atque ad Lautulas ancipiti proelio dimicatum est. non caedes non fuga alterius partis sed nox incertos victi victoresne essent diremit. invenio apud quosdam adversam eam pugnam Romanis fuisse atque in ea cecidisse Q. Aulium magistrum eqper praemissos nuntios consulto dictatore ubi subsisteret
Abbreviated transcription (Latin):
in castra uis fieret. eo ferocius ad equitare sã¬
nites uallo. neq otiũ patrici et cum iam ꝓ¬
pe in portis castroꝵ esset hostis. nichil consuł¬
to dictatote magis equitum. Q. aulius cere¬
tanus magno tumultu cum om̃ibus turmis
equitum euentus submouit bostem. cum
iumi uime pettinaci genere pugne fortuna
ex̾cuit opes ut in signis uttumq clades. et
clara ipsorum ducum ecłẽ funera. Prior san¬
nitium Imperator egͤ paciens ꝙ tam ferocit᷑
adequitasset inde se fundi fugariꝙ¶. Crando
hortandoꝙ equites prelium iterauit. in quem
insigne int̃ suos cientem pugnam magister
equitum romanus infesta cuspide ita permi¬
sit equũ ut uno ietu examinem equo preci¬
pitaret. Nec ne sit ad ducs casum. Percul¬
sa magis ꝙͣ irritata est. multitudo omĩs qui
dum erant in aulũ temere in uectum pet ho¬
stium turmas tela comecerunt frat᷑ p̃cipũ
deciis ulti sannitium Impatoris atque ire au

Expanded text:
in castra uis fieret. eo ferocius adequitare Samin castra uis fieret. eo ferocius adequitare Samnites uallo neque otium pati; et cum iam prope in portis castrorum esset hostis, nihil consulto dictatore magister equitum Q. Aulius Cerretanus magno tumultu cum omnibus turmis equitum euectus summouit hostem. tum in minime pertinaci genere pugnae sic fortuna exercuit opes ut insignes utrimque clades et clara ipsorum ducum ederet funera. prior Samnitium imperator aegre patiens, quo tam ferociter adequitasset, inde se fundi fugarique, orando hortandoque equites proelium iterauit; in quem insignem inter suos cientem pugnam magister equitum Romanus infesta cuspide ita permisit equum ut uno ictu exanimem equo praecipitaret. nec, ut fit, ad ducis casum perculsa magis quam inritata est multitudo; omnes qui circa erant in Aulium temere inuectum per hostium turmas tela coniecerunt; fratri praecipuum decus ulti Samnitium imperato
Abbreviated transcription (Latin):
yentes incessit nec magno certamine int̾ mei̾a
cõpulit. Tu totã atiem ĩ sanites obu̾tit. s plus
certaminis fuit uictoria sicut sera. ita nec du¬
biã nec uatia fuit. fusi in castra sannites ex¬
unotis nocte ignibus tacito agmins abeunt.
et spe adiecta satricule tuende post iam ip̃i
sotios romanor ut parem dolorem hosti tede¬
rent. circũsidunt anno circũacto bellum
demceps ab dictatore.Q. fabio iestum est
consules noui sicut supeniores rome manse¬
tunt. fabius ad accipiendum ab emilio exer¬
citum ad satriculam cum supplemento uenit.
neq enim sannites ad plistinam manserãt.
sed accitis ab domo noius militibus multitu¬
dine fieti. castra eodem quo antea loco posue¬
runt. lacessentes prelio romanos auertere
ab obsidione conabantur. eo intentius dicta¬
tor in menia hostium uersus id bellum tan¬
ti dicere ꝙ urbem oppugnabat. Securior ab
sannitib age̾stationibus modo oppositis neqͣ

Expanded text:
mpentes incessit nec magno certamine intra moenia mpentes incessit nec magno certamine intra moenia compulit; tum totam aciem in Samnites obuertit. ibi plus certaminis fuit; uictoria sicut sera ita nec dubia nec uaria fuit. fusi in castra Samnites exstinctis nocte ignibus tacito agmine abeunt et spe abiecta Saticulae tuendae Plisticam ipsi, socios Romanorum, ut parem dolorem hosti redderent, circumsidunt. anno circumacto bellum deinceps ab dictatore Q. Fabio gestum est. consules noui, sicut superiores, Romae manserunt; Fabius ad accipiendum ab Aemilio exercitum ad Saticulam cum supplemento uenit. neque enim Samnites ad Plisticam manserant sed accitis ab domo nouis militibus multitudine freti castra eodem quo antea loco posuerunt lacessentesque proelio Romanos auertere ab obsidione conabantur. eo intentius dictator in moenia hostium uersus id bellum tantum ducere quod urbem oppugnabat, securior ab Samnitibus agere stationibus modo oppositis ne qua
Abbreviated transcription (Latin):
tibus agere quetebantur clati ab senatu
ad iura statuenda ipsiuis colonie patroni.
nec arma modo sed iura etiam romania la¬
te pollebant . C. iũnius bubulcus. et. Q.
se creatis sỹ. nautio. et. M popilio cet̾m
dicta tori .l. emlio legiones tradidetũt. Is cũ
.I. fulmo mag̃. equitum sa tͥculam oppugna¬
re ad ortus rebellandi causam sannitibus de¬
dit. Duplex uĩ tetror illatus romanis. hĩc
sannis magno exercitu coacto ad excimen¬
dum. obsidione sotios aut procul castris
pomanorum castra posuit hinc satricani
magno cum tumultu patefactis repente
portis in statiõnes hostiũ in currentur. Inde
pars utraꝙ spe alien mag̃. auxilii ꝙͣ uin̾i¬
bus freta suis iusto ꝑrelio mito romanos
urgent et quam ꝙͣ anceps diicatio erat.
tamen utrumq tutam aciem dictator ha¬
hiuit quia et lõcum aut facilẽ ad cͥtũ uẽiendĩ
cepit et diu̾sa statuit signa Infestior tam̃ inem̃¬

Expanded text:
tibus agere querebantur, dati ab senatu tibus agere querebantur, dati ab senatu ad iura statuenda ipsius coloniae patroni; nec arma modo sed iura etiam Romana late pollebant. C. Iunius Bubulcus et Q. Aese creatis, Sp. Nautio et M. Popilio , ceterum dictatori L. Aemilio legiones tradiderant; is cum L. Fuluio magistro equitum Saticulam oppugnare adortus rebellandi causam Samnitibus dedit. duplex inde terror inlatus Romanis: hinc Samnis magno exercitu coacto ad eximendos obsidione socios haud procul castris Romanorum castra posuit; hinc Saticulani magno cum tumultu patefactis repente portis in stationes hostium incurrerunt. inde pars utraque, spe alieni magis auxilii quam uiribus freta suis, iusto mox proelio inito Romanos urgent et quamquam anceps dimicatio erat, tamen utrimque tutam aciem dictator habuit, quia et locum haud facilem ad circumueniendum cepit et diuersa statuit signa. infestior tamen in eru
Abbreviated transcription (Latin):
federe negato indutie bienii cum ꝑ aliquot
dies fatigassent singlos precibus impetrate
et ex apulia truheanenses camisinꝙ poyu¬
lationib fessi obsidibus .L. plaucio. os. datis
inde ditionem uenerunt. Eodem anno pri¬
mo prefecti capuani creari cepti. legibus.
ab.L. futio. p̃. R. datis cum utrumq ip̃i
pro remedio egris rebus discordia intestina
petissent et due rome addite tib ufentina
ac faleria. Inclinatis semel in apulia reb
reates quoque a nouos consules.C. iunium
bubulcũ . Q. emilium barbulam. fedus pe¬
impetrauere ut fedus daret᷑. Neque ut eqͦ
tamen federe. sed ut indictione populi ro¬
mani essent apulia perdomita. Nam ta¬
rento quoque ualido opido iunius potitus
erat. In lucanos ꝑ rectum inde repẽtino
auentũ Emilii consulis netulum ui captũ.
Et postꝙ res capue stabilitas romana di¬
stiplina fama ꝑ sotios uulgauit. Antiatib
quoq qui se sine legibus certissime magistia¬

Expanded text:
de foedere negatum; indutiae biennii, cum per aliquot de foedere negatum; indutiae biennii, cum per aliquot dies fatigassent singulos precibus, impetratae. et ex Apulia Teanenses Canusinique populationibus fessi obsidibus L. Plautio consuli datis in deditionem uenerunt. eodem anno primum praefecti Capuam creari coepti legibus ab L. Furio praetore datis, cum utrumque ipsi pro remedio aegris rebus discordia intestina petissent; et duae Romae additae tribus, Ufentina ac Falerna. inclinatis semel in Apulia rebus Teates quoque Apuli ad nouos consules, C. Iunium Bubulcum Q. Aemilium Barbulam , foedus peimpetrauere ut foedus daretur neque ut aequo tamen foedere sed ut in dicione populi Romani essent. Apulia perdomita—nam Forento quoque, ualido oppido, Iunius potitus erat—in Lucanos perrectum; inde repentino aduentu Aemili consulis Nerulum ui captum. et postquam res Capuae stabilitas Romana disciplina fama per socios uolgauit, Antiatibus quoque, qui se sine legibus certis, sine magistra
Abbreviated transcription (Latin):
set. et timor par aduetsus comue hostes
duas potentissimas armis uinsq urbes
armaret et simul ponico romanoq obrutꝰ
bello eẽt. nen quidem alexandro duce nec
integris macedonũ reb. si experti tamen
sunt romani macedonem hostem aduersus
antio ũ philiyum ꝑsen nõ m̃õ cũ clade sed
ne cum peticulo quidom suo ab sit iniudia
ueto et ciuilia bella sileant. nunꝙͣ ab eqͥte
equis utique. numꝙͣ nostris locis laborauimꝰ.
Equitẽ sagittas salrus impeditos a uiã come¬
atibus loca grauis armis miles timere põt.
Miles acies grauiores quã macedum atque
alexandria uertit auertesq modo sit perpe¬
tuus. huius ꝙͣ uiuimus ꝑacis amor et cuu¬
lis cura concordie. A.M̾. follius. flaccina
inde. et.L. ꝓlaucius ne mox cõsules facti eo
anno ab frequentibus sannitium populis
de federe nonando legati cum senatu humis¬
tracti mouissent reiecti ad populum aut qu̾a¬
quã tam efficaces habebant. Precos itaꝙ

Expanded text:
set et timor par aduersus communem hostem set et timor par aduersus communem hostem duas potentissimas armis uirisque urbes armaret, et simul Punico Romanoque obrutus bello esset. non quidem Alexandro duce nec integris Macedonum rebus sed experti tamen sunt Romani Macedonem hostem aduersus Antiochum Philippum Persen non modo cum clade ulla sed ne cum periculo quidem suo. absit inuidia uerbo et ciuilia bella sileant: nunquam ab equite aequis, utique nunquam nostris locis laborauimus: †equitem†, sagittas, saltus impeditos, auia commeatibus loca grauis armis miles timere potest. mille acies grauiores quam Macedonum atque Alexandri auertit auertetque, modo sit perpetuus huius qua uiuimus pacis amor et ciuilis cura concordiae.— M. Folius Flaccina inde et L. Plautius Uenox consules facti. eo anno ab frequentibus Samnitium populis de foedere renouando legati cum senatum humi strati mouissent, reiecti ad populum haudquaquam tam efficaces habebant preces. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ aste romanos stutũ maius cõpotis tegum̃¬
tum ⁊ pilũ aut paulo ꝙͣ aste uehementius ic¬
tum missũq telũ statanꝰ ut̾q miles ordines
ẜuans. ẜ illa phalans ymobilis ⁊ unius ge¬
neris romana acies distinctior ex pluribus
laborem melior. uno ptelio uictus alexãder
bello uictus esset romanũ que caudiũ. quẽ
canne nõ fregerũt. q̃ frcq̃ns fregisset acies
ne ille sepe et si yͥma ꝓspere euenissent per¬
sas et indos et in bellem asiam quesisset/ et
cũ feminis bellũ fuisse dixisset ꝙ epiri re¬
gem alexandrum mortiferũ uulnere ictũ
dixisse fecunt. Sortem bellotũ ĩ asia iestoꝵ
ab ħ ip̃o iu uene cum sua cõferentem equi¬
dem cum ꝑ annos.iiii. et uiginti. primo pu¬
nico bello classib cortatũ cum penis recõdor
uix etatem alexandri su focturam fuisse reor
ad unum bellum. Et fetsitan cum et fede¬
ribus uetustis iuctã re yunica romane es¬

Expanded text:
illis; Romano scutum, maius corpori tegumeillis; Romano scutum, maius corpori tegumentum, et pilum, haud paulo quam hasta uehementius ictu missuque telum. statarius uterque miles, ordines seruans; sed illa phalanx immobilis et unius generis, Romana acies distinctior, ex pluribuslaborem melior? uno proelio uictus Alexander bello uictus esset: Romanum, quem Caudium, quem Cannae non fregerunt, quae fregisset acies? ne ille saepe, etiamsi prima prospere euenissent, Persas et Indos et imbellem Asiam quaesisset et cum feminis sibi bellum fuisse dixisset, quod Epiri regem Alexandrum mortifero uolnere ictum dixisse ferunt, sortem bellorum in Asia gestorum ab hoc ipso iuuene cum sua conferentem. equidem cum per annos quattuor et uiginti primo Punico bello classibus certatum cum Poenis recordor, uix aetatem Alexandri suffecturam fuisse reor ad unum bellum. et forsitan, cum et foederibus uetustis iuncta res Punica Romanae es
Abbreviated transcription (Latin):
unũ alexandrũ habuissent. Multis casib nõ so¬
lum obnoxiũ sed ⁊̃ obferentẽ sero manis młti
fuissent. Alexandro uł głia uł teꝵ mag̾tudine
pares quo ꝵ suo ꝗsq facto siñ publico distrimine
uiue̾t moreret᷑ꝙ. Restat ut copie copiis cõpen¬
tur. uł num̃o uł militũ gnͣe uł multitudine
auxilioꝵ. Censebant᷑ eius etatis iust̾s ducẽta
qn quagena miliã. Capitũ . Itaq ĩ oĩ defectõe
socioꝵ latini noĩs urbano ꝓpe delectu.x. scri¬
bebant legioẽs. quat̾m qnq ex̾citꝰ sepe ꝑ eos
hora grecoꝵ infen maris athuris nea polĩ
et cumas et iñ antio atq hostii stenꝰ. sãnites
aut socios ualidos romanis aut fractos bello
inueniss. host s ipẽ traiecisset mare cũ uete¬
ranis macedonib nõ plus .xxx. milib hoũi
et .iiii. milib equitũ maxĩe thesaloꝵ. ħ enĩ
xandro ꝙ pͥea aniubali accidit alieno inagͦ

Expanded text:
unum Alexandrum habuissent, multis casibus non sounum Alexandrum habuissent, multis casibus non solum obnoxium sed etiam offerentem se, Romani multi fuissent Alexandro uel gloria uel rerum magnitudine pares, quorum suo quisque fato sine publico discrimine uiueret morereturque. restat ut copiae copiis comparentur uel numero uel militum genere uel multitudine auxiliorum. censebantur eius aetatis lustris ducena quinquagena milia capitum. itaque in omni defectione sociorum Latini nominis urbano prope dilectu decem scribebantur legiones; quaora Graecorum inferi maris a Thuriis Neapolim et Cumas et inde Antio atque Ostiis tenus †Samnites† aut socios ualidos Romanis aut fractos bello inuenisset hostes. ipse traiecisset mare cum ueteranis Macedonibus non plus triginta milibus hominum et quattuor milibus equitum, maxime Thessalorum; hoc enim xandro, quod postea Hannibali accidit, alieno in agro
Abbreviated transcription (Latin):
spacio ꝙ in etate .xiii. annoꝵ fortuna uarauĩt
fortuna cũ fortuna cõfers. Qd romanos duces
noĩe quib noie nũꝙͣ adu̾sa fõtune pugne fuit.
paginas in annalib magr̾a tuũ fastisꝙ ꝑcurtẽ
lic cõsulũ. Dictatoꝵꝙ quoꝵ nͨ uͥtutis nͣ fõtune
ulle clie ppłm romanũ penituit ⁊ ꝗ sint mirabili¬
ores ꝙ̃ alexander aut qsꝙ̈ res. d̾nos uicenos q:
ierit. añ tpͣs comitõꝵ causa reuocati .s̃. In ip̃o co¬
natu reꝵ cͥcũ eg̃ se annꝰ Colege. Nũc temeritas
nũc p̃uitas ĩpedim̃to aut dap̃no fuit. Mãle iẽ¬
stis reb alt̾us suocessũ ẽ. Tironẽ aut mãla di¬
stiplina institutũ ex̾citũ accepũt. At heccules
reges nõ liben solũ ĩpedim̃tis om̃ib sed dñireꝵ¬
tp̃ꝵq trhũt. cõstiliis cũcta nõ secunt᷑. In uicti
gͦ. alexander cũ ĩuictis ducib bella iessisset et
cadẽ fortune pignora in distrimen detulisset.
Imino ⁊ eo plus picula subisset ꝙ macedones

Expanded text:
spatio quam in aetate tredecim annorum fortuna uariauerit? fortunam cum fortuna confers? quot Romanos duces nominem quibus nunquam aduersa fortuna pugnae fuit? paginas in annalibus magistratuumque fastis percurrere licet consulum dictatorumque quorum nec uirtutis nec fortunae ullo die populum Romanum paenituit. et quo sint mirabiliores quam Alexander aut quisquam rex, denos uicenosque ierunt, ante tempus comitiorum causa reuocati sunt; in ipso conatu rerum circumegit se annus; collegae nunc temeritas, nunc prauitas impedimento aut damno fuit; male gestis rebus alterius successum est; tironem aut mala disciplina institutum exercitum acceperunt. at hercule reges non liberi solum impedimentis omnibus sed domi trahunt consiliis cuncta, non sequuntur. inuictus ergo Alexander cum inuictis ducibus bella gessisset et eadem fortunae pignora in discrimen detulisset; immo etiam eo plus periculi subisset quod Macedones
Abbreviated transcription (Latin):
cͣtis sine impio t᷑pidare aliꝰ exeundũ iñ anẽ. alii
castra tuenda censẽt mouet pplõs ꝙ uastacio fu¬
tuta agroꝵ ac deinceps cũ leuib p̃sidiis urbiu
q secura ꝯminiu̾ ad respectũ suaꝵ quẽq retu
uertisset. audita ut pͥma ingilia diuersi ad depor
ti eã sm̃am ingenti assensu accepe palatis hosti¬
bus ꝑ agros pͥma luce romani signis ꝓlatis ĩ acie
ꝯsistũt. Et uͥ nemo obuiꝰ ĩbat pleno gradu ad ci
portis nec quẽꝙͣ ĩ uallo nec fremitũ ꝯsuetũ cast̾
ũadu̾terũt ĩ sollito silencio metĩ metũ insidiaꝵ
subsistũt. Transgͥssi dem̃ uallũ cũ deẜta om̃ĩa
ĩuenissẽt.pgunt hostem uestigiis sequi. sed ue¬
stigia ĩ om̃es eque ferentia ytes ut iñ lapsis pus¬
sim pͥmo ertorẽ faciẽbant. p̃. exploratores cõpti
hostiũ ꝯstiliis ad singłas urbes cͥcũferendo bello

Expanded text:
certis, sine imperio trepidare. alius exeundum in aciem, alii certis, sine imperio trepidare. alius exeundum in aciem, alii castra tuenda censent: mouet plerosque uastatio futura agrorum ac deinceps cum leuibus praesidiis urbium  cura communium ad respectum suarum quemque rerum uertit, est audita, ut prima uigilia diuersi e castris ad deportti eam sententiam ingenti adsensu accepere. palatis hostibus per agros prima luce Romani signis prolatis in acie consistunt et, ubi nemo obuius ibat, pleno gradu ad casportis nec quemquam in uallo nec fremitum consuetum castrorum animaduerterunt, insolito silentio moti metu insidiarum subsistunt. transgressi deinde uallum cum deserta omnia inuenissent pergunt hostem uestigiis sequi; sed uestigia in omnes aeque ferentia partes, ut in dilapsis passim, primo errorem faciebant. post per exploratores compertis hostium consiliis, ad si
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ ĩ locũ eiꝰ. cõs. suffectũ et ab eo cũ ad exetitũ
minutii missus eẽt. bouianũ captͫ Eo ãno soni
arpiniũ cẽsenuia recepta a sannitib. ħculis mar
simulacrũ ĩ capitoliũ positũ dedicatũꝙ .p. suloi¬
cium auerrione.p. semꝓnio sopho. cõs.sãnites
scu finẽ seu dilatõem cõstilii puͣ ad hostes desiãt
et p̾tꝙͣ icto rome cũ sãntib fede̾ feciales uene¬
rant res repetitũ tẽptatõe aiebant ẽẽ. ut t̾rorẽ
in cusso belli romanos se fiẽi patͬe̾nt᷑ ꝙ ꝙͣto opere
optandũ foret ħnicos docuisse cũ qb liaũt sus
licui̾t leges romane ciuitati poptauerũt. Quib
legenti ꝗd̾ mallent copia nõ fui̾t ꝓpenã neccͣiam
Ciutatẽ fore. Ob ħ uulgo ĩ ꝯstiliis iactata .p̃.
profecti bellũ. quatuor milia. a castͥs hostiũ consce¬
derũt equoꝵ excitus ut ꝗ suo noĩe ꝑ multos ãnos
ĩbelles eoissẽt. tumultuana simił sine ducibus

Expanded text:
suffectum, et ab eo, cum ad exercitum Minuci missus esset, Bovianum captum. eo anno Sora Arpinum Cesennia recepta ab Samnitibus. Herculis magnum simulacrum in Capitolio positum dedicatumque. P. Sulpicio Saverrione P. Sempronio Sopho consulibus Samnites, s sine dissimulatione consilii publici ad hostes desciuerat; et postquam icto Romae cum Samnitibus foedere fetiales uenerant res repetitum, temptationem aiebant esse ut terrore incusso belli Romanos se fieri paterentur; quod quanto opere optandum foret, Hernicos docuisse, cum quibus licuerit suas leges Romanae ciuitati praeoptauerint; quibus legendi quid mallent copia non fuerit, pro poena necessariam ciuitatem fore. ob haec uolgo in conciliis iactata populad nouum profecti bellum quattuor milia a castris hostium consederunt. Aequorum exercitus, ut qui suo nomine permultos annos imbelles egissent, tumultuario similis sine ducibus
Abbreviated transcription (Latin):
castͥs. sãnitiũ agm̃ p̃t̾ ꝙͣ hostili tumultu capti¬
uor ⁊ repẽtina refectõe turbatũ eãt ꝗ pãtim
ip̃i soluti uĩctos soluebãt. ꝑtĩ atma ĩ sarcinis
deligata repediebãt. Tumultũq p̃lio ip̃o t̾ribi¬
liorẽ int̃ mixti agnũ p̃bebãt memorãdũ dem̃ eli¬
dere facinꝰ.nã stauĩ minatiũ ducẽ adeũtẽ ordiẽs
hortãtẽq ĩuadũt. dissipatiꝰ m̃ eꝗtib ꝗ cũ eo ad̾cãt¬

Expanded text:
castris. Samnitium agmen, praeterquam hostili tumultu, capticastris. Samnitium agmen, praeterquam hostili tumultu, captiuorum etiam repentina defectione turbatum erat, qui partim ipsi soluti uinctos soluebant, partim arma in sarcinis deligata rapiebant tumultumque proelio ipso terribiliorem intermixti agmini praebebant. memorandum deinde edidere facinus; nam Staium Minatium ducem adeuntem ordines hortantemque inuadunt; dissipatis inde equitibus qui