comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem ꝓponit sebre sispeitum suspicionis
tam toram eodem allegare tent̾ s parces ut
pcandem iudicem d̃ cogi. Goram quibus
sicam suspicionis .i. cemnũ comꝑetentem
pcata non fuit. trnc demum. uictoritate sua¬
Iuder utetur. Quod si coram ip̃is causa lus¬
picionis ꝓbata fn̾it cause ꝯgnicioni snꝑsede
tenebitur rcausanis Ip̃a namq racio dictat

Expanded text:
iudicem proponit se habere suspectum, suspicionis causam coram eodem allegare tenetur. Sed partes, ut per eundem debent cogi, coram quibus si causa suspicionis infra terminum competentem probata non fuerit, tunc demum auctoritate sua utetur, quod si coram ipsis causa suspicionis probata fuerit, cause cognitioni supersedere tenebitur recusatus. Ipsa namque ratio d
Abbreviated transcription (Latin):
iii. Ex quordam itlacione. accepim ⁊ ꝙ cum.
liqui a nobis littas ꝯmissionis Impetrasant. ad̾¬
nesaui ut mandatum nr̃m ebuidant inteqmͣ
tr̃e ad iudices ꝓuemant. uł postea prinsquam
aitentur abeis muctem appliom. primpiuit¬

Expanded text:
III: Ex quorundam relatione accepimus quod cum aliqui a nobis litteras commissionis impetrant, adversarii, ut mandatum nostrum eludant, antequam littere ad iudices perveniant vel postea priusquam citentur ab eis, in vocem app
Abbreviated transcription (Latin):
sis gradus obicitur. in quo sedes ap. dispensare
nõ poͣt. nec caam consueuit ⁊ prones ꝓmpre
sunt ⁊ paraite inouigenda sit restitutio an deue
tis hit noticiam prestm in gradib quos lcxdi¬
uina ꝓhũt non possit hiꝰ suro sie mortalip

Expanded text:
tis gradus obiicitur, in quo sedes apostolica dispensare non potest nec etiam consuevit et probationes prompte sunt et parate, indulgenda sit restitutio, an denetis habet notitiam presertim in gradibus quos lex divina prohibuit, non possit huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
men expemptorio absentem odempnatum
siapplset nõ ẽẽ audiendum. si mõ ꝑ cõtumaci¬
am defuit sĩ miꝰ audietur. Instimanꝰ ubi
supͣ. adusarius mius noc̃adus est .i. ad cum
cinuus dcũrus eist pentes acq patrom abso
pretoris l̃a nõ sunt inus uocandi. auter uo¬
oquen. sram actor iri forum sequi di ipetit
cum titan adcetam dieru nõ festinam ⁊ si n̾
ueu̾it. itm citari facit ⁊ pꝰ tercio. demde ꝑemp¬
toriũ impetrat .i. ꝙ minatur iudex ꝑimere t¬
guiersaciõcu ip̃us ixi et int̾ unam᷑ citacõm
⁊aliam nõ d ce minꝰ sꝑacium .nx.dieium.

Expanded text:
ex peremptorio absentem condemnatum si appellet non esse audiendum, si modo per contumaciam defuit: si minus, audietur. 74 Iuliest ad eum qui ius dicturus est. Parentes et patroni, absque pretoris licentia non sunt in ius vocandi, aliter voconqueri. Nam actor rei forum sequi debet et petit reum citari ad certam diem non festivam et si non venerit, iterum citari facit et post tertio, deinde peremptorium impetrat, id est quod minatur iudex perimere tergiversationem ipsius rei et inter unam citationem et aliam non debet esse minus spatium XXX dierum.
Abbreviated transcription (Latin):
retulandi atqr pletur. ⁊ nec pat. namapllo
⁊ recus. io qntum. adremecom paliiure deuse¬
tur. qm̃i altero remoto. reliquũ quaq remoue¬
remota nõ eis applło. idmittetur sine auise
ꝯgnicione. Sic eigo iretusacioftause ꝓpter

Expanded text:
ecusandi atque probetur. Et hoc patet: Nam appellatio et recusatio, quantum ad remotionem, pari iure censentur, quoniam altero remoto reliquum quoque removeremota non esset appellatio, admitteretur sine cause cognitione. Sic ergo recusationis
Abbreviated transcription (Latin):
an i. xꝙandectarum. Grñaliter cas ꝑsõs
quib reuentia p̾standa est. sine uissu pͥreto¬
ns mius uocare non possimꝰ. ¶auis. li .i. ad
legem.iii. tabularum. płiq putaniit nsłm
de domo sua muisuocare licere. qr domus tutissi¬
mum cuiq refugium acq recepticulum sit
sit eum qui inde in ius uocar ium infeire. ex¬
u.l. ulpianus. d ed̃. ł .iiii. de omib tubunali¬
b post edcm pemptorum impetratu cum di¬
es ciuis suꝑuenit. tunc absens citarid. Et fine
respondent. sine nõ agetur cã. ⁊ ꝓmĩciabitur
emptornm impetiruunt absit. is uero quem ĩ¬

Expanded text:
 X pandectarum: Generaliter eas personas, quibus reverentia prestanda est, sine iussu pretoris in ius vocare non possumus. Caius libro I ad legem XII tabularum: Plerique putaverunt nullum de domo sua in ius vocare licere, quia domus tutissimum cuique refugium atque receptaculum sit eumque qui inde in ius vocaret, vim inferre Ulpianus ad edictum libro IV, de omnibus tribunalibus: post edictum peremptorium impetratum, cum dies eius supervenerit, tunc absens citari debet et, sive responderit sive non, agetur causa et pronunciabitur.eremptorium impetravit absit, is vero
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾.mꝰ. si cllais laicum de reb suis uł ecc̃e ma
pecierit ⁊ laicus res illas nõet̃ce aut cłici. s
luas ꝓp̾as asseuerat. d de igore mi. id forẽ¬
qui debeat. l in płisq partib ale̾ hatur de cõ¬
suetudine. luci iiiiͦ. Cmi gen. ale sit. ut atto
malctactores suos qui saculcgi sunt tenscu¬
di. Im̾abitium locoꝵ rectores possunt sub
na iudicia sõeant. cum nõ sit hoc bñficium
pionale cui remĩcian ualat. s pociꝰ toti co¬
legio ett̾astico pn blice sit indultum. cui pri¬
uatoꝵ pattio derogare nõ põt. nec iurameu¬

Expanded text:
 Si clericus laicum de rebus suis vel ecclesie impetierit et laicus res illas non ecclesie aut clerici, sed suas proprias asseverat, debet de rigore iuris ad forenei sequi debeat, licet in plerisque partibus aliter habeatur de consuetudine. Lucius III: Cum sit generale ut actor malefactores suos, qui sacrilegi sunt censendi, venerabilium locorum rectores possint sub ria iudicia subeant, cum non sit hoc beneficium personale, cui renunciari valeat, sed potius toti collegio ecclesiastico publice sit indultum, cui privatorum pactio derogare non potest nec iuramen
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uemat. dupre est pena. si est ccca sticus in
post. causa custodie iei petite. si petatur res i¬
mobilis. Sluero peccĩa petatur in possessiõ¬
tonorii ip̃uis iri ꝓ mo debiti declarati. Q
intlłigo sũmatim ꝑ iuramcntũ actoris ⁊ si
stereit᷑ reus ꝑ. muũ ꝙ nõ ueniat actor efficie¬
tur uetus possessor. unde si uemiat post non

Expanded text:
non veniat, duplex est pena. Si est ecceliasticus ipossessionem, causa custodie rei petite, si petatur res immobilis. Si vero pecunia petatur, mi modo debiti declarari, quod intelligo summatim per iuramentum actoris. Et si steterit reus per annum quod non veniat, actor efficietur verus possessor. Unde si veniat post, non
Abbreviated transcription (Latin):
monumi ꝓ denito ibi ꝯunslo ceccat iidicari
poscunt. ad ꝙ brenit̃ rendemus. ꝙ ꝑ ep̃m inauꝰ¬
dyo̾. bñfinum oꝑtin ent quo ad illud execucio
ostitũe. tłici tamen iuidicem nõ suũ nisi forte su
ꝑsona ecc̃astica ⁊ ip̃i dixcesam accedat ⁊ sensꝰ

Expanded text:
imonium, pro delicto ibi commisso debeat iudicari, poscunt. Ad quod breviter respondemus, quod per  beneficium obtinet, erit quoad illud executio constituere, clerici tamen in iudicem non suum, nisi forte sit persona ecclesiastica et episc
Abbreviated transcription (Latin):
stutus. In pectinana uero cansa recce ad arbits
cuitur. Idem puco ꝙ inspũau excepta tai¬
ẽ sinc ꝑignoꝵ dacione ur penc ꝓmissione no᷑
tenentur partes eius siũe stare. Si tamen scͥp¬
fint litigatores. non ꝯ̃dico uł lando. ten sina
u̾o assumptus est. arbiter cum pignoꝵ dacione
lite nd exigitur. Item apud arbituum noħt
lamm retolientio n ͦ appisatur. abeo. situt dc̃t
est supra. A iutem ad modũ uidoꝵ ꝓtedunt.ar¬
bitua. In sũma u̾o no. ꝙ arbitri compromista¬
ni sĩ ae standum est. suic sit equa siue miquã
sue uero arbitratoꝵ. tume demũ i abr̃. si tał est
quar abono uiro fieri d. unde si su muista.
ꝑ arbituũ bom nui castigatur. Est .iucẽ aro¬
mentem recõnemre ualeat is qui coram iudice
ꝯuenitur cora. n arbitris. tamen recõuenire no
pt̃. tum arbitr iudicare no ualeant. nisi de hii

Expanded text:
status. In pecuniaria vero causa recte ad arbitros curritur. Idem puto et in spirituali, excepta cauest sine pignorum datione vel pene promissione, non tenentur partes eius sententie stare. Si tamen scripserint litigatores, non contradico vel laudo, tenebit vero assumptus est arbiter cum pignorum datione lite non exigitur. Item apud arbitrium non habet locum reconventio, nec appellatur ab eo sicut dictum est supra. Alias autem ad modum iudiciorum procedunt arbitria. In summa vero nota quod arbitri compromissarii sententie standum est, sive sit equa sive iniqua. Sententie vero arbitratorum tunc demum stabitur, si talis est, qualis a bono viro ferri debet, unde si sit iniusta, per arbitrium boni castigatur. Est autem arbiio convenientem reconvenire valeat is qui coram iudice convenitur, coram arbitris tamen reconvenire non potest, cum arbitri iudicare non valeant, nisi de his
Abbreviated transcription (Latin):
tlicus accusans cłicum incuniam introdunt. a¬
natłia sic. Gracianꝰ sauidiendum est si pucoꝵ¬
dicium ml obest. ab npatore postulare. Item
pelaguis. sergio sancellano. siquis cłicus suie
n laicam ꝑsonam suas dirigit acciones.
iste modus omib nõ alibi ꝙͣ apud ꝓiũcie in¬

Expanded text:
clericus accusans clericum in curiam introduxerit, anathema sit. Gratianus: Subaudiendum est, si pudicium nil obest ab imperatore postulare. Item Pelagius Sergio cancellario: Si quisquam clericus sive t contra laicam personam suas dirigit actiones, iste modis omnibus non alibi quam apud provincie iu
Abbreviated transcription (Latin):
sum fac̾e pot᷑ netuit. si tamen hrs. i alt̾o petit
pena ꝯmutenur sonenm differendaꝵ litra
causaꝰ s tosiendarum ad arbitros itur. Ex co¬
dice. nai. Equũ est igitur aucc̃e eiꝰ in ꝙ̃ ex tõ¬
ug̾e nõ possunt. l mea dicenda ecrau̾int. sine
camen equa sine miqua semꝑ standum est
partib quidem presentib cam corpe. ꝙͣ ami¬
mo. i scientib nonfiiosis. De mrdo Eẽ suma¬
imnstri sacenotes .i. sacra dccentes . uł
reddentes dicũtur restat uidere qũo
nra reddantin. ab eis. ꝯpanstrat enim sie
reddit uira no quilz ¶ ꝑam qui missi iris¬
dõi preest. nec a principe pot̾ate pot̾ate aliqͣ
predinus ẽ. nec. io aliquo qui ius dandi indi¬
cem ht datus uc ex ꝯmisso sumpt ur aliqͣ
lege ꝯfumatꝰ nõ cit. Index esse non potent
net ordine iudicianuo ꝯgnoscere ⁊ itan ius
redgere. Ett antem uusccio pot̾as de ꝓuoᵈ ͦ
initcca. cum nccͣitate uir dicendi equitatis¬
minꝰ plena. que competit aliis infenorib

Expanded text:
 petere vetuit, si tamen heres ab altero petit pena committetur. Non enim differendarum litium causa, sed tollendarum ad arbitros itur. Codex Irnerii Equum est igitur auctoritate eius in quem rigere non possunt, licet in ea dicenda erraverint. Sive tamen equa sive iniqua semper standum est, partibus quidem presentibus, tam corpore quam animo, id est scientibus non furiosis. DE IUistri, sacerdotes, id est sacra docentes, vel reddentes dicuntur, restat videre quomodo iura reddantur ab eis. Ministrat enim sive reddit iura non quilibet, nam qui nulli iurisdictioni preest nec a principe potestate aliqua preditus est nec ab aliquo qui ius dandi iudicem habet datus nec ex compromisso sumptus vel aliqua lege confirmatus non est, iudex esse non poterit nereddere. Est autem iurisdictio, potestas de publico introducta, cum necessitate iurisdicendi equitatisminus plena, que competit aliis inferioribu
Abbreviated transcription (Latin):
qundoꝵ. nt̾ eos qui ꝯtmes agros h̃t. om̃es
ditiones aut in timplum ꝯcepte funtut ex
scipulone. et inunu datione. exempto ucn¬
dito locato. conducto. mandato. ⁊ alus causs
testi canipͥm muio Ex iege acquilia depõi¬
ti. timinltus Incendii mine naufiagii tansa
sicum ip̃o ⁊pudquem depõitum est. aut cumm
hẽde cuis cx doio ip̃ius agitur. Item eui corrup¬
ti que compent ieno̾ne̾m. cuiꝰ bortatu ꝯsino¬
ne fuus. uienus fugent aut contumax adĩ¬
sus dominũ fcũs est᷑ aut luxuniose muere te¬
pit aut demq quol mo det̾ior fcũs fu̾it in
qua accione ⁊̃ carum renm qua cuus abs¬
tͥnsit estuacio seducitut tem ceiegato. qd
nen.abiib lotis relictum est. ut paulo. inte
dcm est. ipli uero cum quidam maiorem
uiccionis mfuit. ut et hac tansa matores ka¬

Expanded text:
nter eos qui confines agros habent. Omnes actiones vel in simplum concepte sunt, ut ex stipulatione et mutui datione, exempto, vendito, locato, conducto, mandato et denique ex festi, damni iniurie ex lege aquilia, depositi, tumultus, incendii, ruine, naufragii causa, si cum ipso apud quem depositum est aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur. Item servi corrupti, que competit in eum cuius hortatu consiliove servus alienus fugerit, aut contumax adversus dominum factus est aut luxuriose vivere cepit, aut denique quolibet modo deterior factus fuerit. In qua actione, etiam earum rerum quas tulit, estimatio deducitur. Item ex legato, quod venerabilibus locis relictum est, ut paulo ante dictum est. Tripli vero, cum quidam maiorem ventionis inserunt, ut ex hac causa viatores
Abbreviated transcription (Latin):
anum nõ tranagitur abs auct̃e iudicis. Ettet¬
tul tramact̃omis est. ucci stetur idq suꝑ quo
transigi sup iesacra litigiosa nõ põt. Et tuiꝰ
sacireres ut possideantur. inquo aitour ietẽ¬
to sine ꝑrisso spem hre ciddnn symonie a¬
uas auidemii guatis ⁊ amicabilit᷑ int̾ se ltĩ¬
gamit componant. Ncqꝙ sactis crnonibus
dicim obiare. Iem. Si snꝑ decunis mt nos
⁊ aliam ꝑ̃m ecc̃asticam assensu ep̃i ur. ⁊ ithi¬

Expanded text:
arum, non transigitur absque auctoritate iudicis. Effectus transactionis est ut ei stetur idque super qtransigi super re sacra litigiosa non potest. Etenim sacre res ut possideantur, aliquo dato vel retento sive promisso, speciem habere credimus simonie. Alias autem si gratis et amicabiliter inter se litigantes componant, nequaquam sacris canonibus dicimus obviare. Idem si super decimis inter vos et aliam personam ecclesiasticam, assensu episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥscupns nebis actio de estimato ꝓponitur.
ctiones arbitrane sunt ex arbitilo iudias
cam. qntum ad acc̃oni yporeranam inchi
in tereit. s in aliis dria eit. quia pignus tra
que tradinir treditori pignus est iau̾o
res que smetra dõne mida ꝯueucione tenet

Expanded text:
ptis verbis actio de estimato proponitur. Actiones arbitrarie sunt ex arbitrio iudicis cam quantum ad actionem hypothecariam nihil interest. Sed in aliis differentia est, quia pignus tradque traditur creditori, pignus est. Illa vero res, que sine traditione nuda conventione tenetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcertio. utsiquis asillaua caderet cũ
amicceret .ñ. autem sollempnia ⁊ aucupasi¬
ones silłanim ꝑ constantinũ ꝑmicipem am¬
putata fuit. sbͥsidiaria accio est. in sõsidiu
foregata. actio ẽ nis .i. quedam uus ratio
smeᷤ forma qua edita sꝑes future litis dem¬
irłs. minus est autem accionem hr̃e ꝙͣ rem.¬
mili Iduersus cum qui dignitate precellit.
plebeio aduersus conauarem lunuioso. uꝙ
ꝓdigo adu̾sus homĩem emendacioris ite.
ideo pretor in hec eddo canse ꝯguiciom insenu

Expanded text:
is a syllaba caderet, causam amitteret. Hec autem solemnia et aucupationes syllabarum, per Constantinum principem amputata sunt et subsidiaria actio in subsidium subrogata. Actio est ius, id est quedam iuris ratio, sive forma, qua edita species future litis demus est autem actionem habere quam rem.mili adversus eum qui dignitate precellit, plebeio adversus consularem, luxurioso atque prodigo adversus hominem emendatioris vite. Ideo pretor in hoc edicto cause cognitionem inseru
Abbreviated transcription (Latin):
cione sumtis. causa autem aut argim̃to aut
ꝓbacione constat. argunitum sosa nnestiga¬
cione ment itatem. uñ icm est argumsĩ
angutum iuentum. ꝓbucio extestib ⁊ fide ia¬
queuĩtur. Inder actusator reus ⁊ tres testes. In¬

Expanded text:
ret agris. Causa autem aut argumento aut probatione constat. Argumentum sola investigatione invenit veritatem, unde dictum est argumentum argutum inventum. Probatio ex testibus et fide taqueruntur: iudex, ac
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ suĩami existimamꝰ eam qui ea mente qͥ
sia uelit. s si de plurib red fu̾it arbituũ re¬
ceptum. nisi om̃em ꝯtrou̾siam funerit non
indetur. ad huc dc̃a sunĩa. s ad huc ent a pretore
trgendus. Non pt̃ aute arbiter mutare faĩa
dempnau̾it utiq muitare nõ p̃t. quia iam. ar¬

Expanded text:
sententiam estimamus eum, qui ea mente quisia velit, sed si de pluribus rebus fuerit arbitrium receptum, nisi omnem controversiam finierit, non videtur adhuc dicta sententia, sed adhuc erit a pretore cogendus. Non potest autem arbiter mutare sententdemnaverit, utique mutare non potest, quia iam ar
Abbreviated transcription (Latin):
ria qre fic dicitur qiͣ trituratoria. Quem. rõn
⁊ utile. ib mutili separatur ⁊ ita singnla qͣn
colliguntur ai porre. ⁊ reponũtur abiecta pa
ibac ꝯdicione intucndnm est. ut id ꝙ debetur
pcise debeatur ⁊ ea rei sit. que estuuan possit.

Expanded text:
ria, que sic dicitur quasi trituratoria. Quemadmodum et utile ab inutili separatur et ita singula grana colliguntur et in horrea reponuntur, abiecta palin hac condictione intuendum est, ut id quod debetur precise petatur et ea
Abbreviated transcription (Latin):
tutorie sunt pene. que .s. ex maieticis dant
fion tamen omnes. Nam tex eis quedam ir
quedam pene quedam utrnis funt ꝓsetuto¬
torie. Item accionum alie sunt insimplinu
alie induplum. auc no intuplum ⁊ aliem
quaduplum Icem alie sunt bone fide̾r. ai
uero stricti iuris. Non ꝙ aliquȩ dicau ma¬
letidi. cum bona fides cxigatur in ommibrs
s dicũtur quedam anthonomafite bone no
qma moior ⁊ crubanciormeis desideratur to
fider ꝙͣ anus que dur stricti miis. Fami in
eis nenunt illa. de quib nec actum est nec
cogitatum. Item. ille ꝑpetue sunt. cilie tempa¬
dunt. nis unt ad unidc̃am ꝓdite. ut in accione
Infamant. aue non. Item alie dixecce sunt. cĩ
deucium. idcas extenditur. Item̾ sut directe.
alie uo ꝯtrare. Icem alie fant uniu̾sales ⁊. alie
siguiares Item alie sunt simꝑlices. alie uero
dmppliter. It de codem. Iustimanus uͥ. M
accio no in ꝑsonam qua care facere
oportere intendiutr coudicio. Condi¬

Expanded text:
cutorie sunt pene, que scilicet ex maleficiis dantur, non tamen omnes. Nam et ex eis quedam rei, quedam pene, quedam utriusque sunt persecutorie. Item actionum alie sunt in simplum, alie in duplum, alie vero in triplum et alie in quadruplum. Item alie sunt bone fidei, alie vero stricti iuris, non quod alique dicantur male fidei, cum bona fides exigatur in omnibus, sed dicuntur quedam anthonomasice bone fidei, quia maior et exuberantior in eis desideratur boin aliis que dicuntur stricti iuris. Nam in eis veniunt illa, de quibus nec actum est nec cogitatum. Item alie perpetue sunt, alie temporadunt, nisi sint ad vindictam prodite, ut in actione infamant, alie non. Item alie directe sunt, que dentium ad eas extenditur. Item quedam sunt directe, alie vero contrarie. Item alie sunt universales et alie singulares. Item alie sunt simplices, alie vero duplices. ITERUM DE EODEM V Iustinianus imActio vero in personam, qua dare aut facere oportere intenditur, condictio. Condi
Abbreviated transcription (Latin):
liber. om̃is stuitus suus. Quid est lireias potas
uiuendi ut uelis. Qnis autem muitutiualt. qu
rectemuit. qui gaudet officio. quinec legib q¬
dem pp̃ netum paret. s ras sequitur ⁊ c̾olt. a
nichil facit nichil dicit ur cegitat insiribenter
ac libete. Soli igitur sapienti ꝯuant muitus
obeoĩa faratu amini. atq sb̾ieca. ⁊ arbitus
suo oricatis quis neget omnes lenes . omne¬
q impro bos esse fuocͦ Amiquid ille lib̾ estici
mulier imꝑat. auu leges imponit pscabit. iub
uetat. ꝙ ei iudetur. nec ille impanti aliquid ne¬
gure pot ur aud recusare ego istum non solu¬
fuii. s ĩ nequissimũ euum applłandu
puto. i amplissima familia natus sit. Dmĩs
animi debilitas i huiilis. ⁊ fracta tamoitas
nd uestis tyrie color non auro intide trabes.
quem non ambitio impotens. ⁊ nsr stabius¬

Expanded text:
liber, omnis stultus servus. Quid est libertas? Potestas vivendi ut velis. Quis autem vivit ut vult? Qui recte vivit. Qui gaudet officio? Qui nec legibus quidem propter metum paret, sed eas sequitur et colit, qui nihil facit vel dicit vel cogitat, nisi libenter ac libere. Soli igitur sapienti convenit, ut obedientia fracti animi atque abiecti et arbitrio suo carentis, quis neget omnes leves omnesque improbos esse servos? Numquid ille liber, cui mulier imperat, cui leges imponit, prescribit, iubet, vetat quod ei videtur, nec illi imperanti aliquid negare potest vel audet recusare. Ego istum non molandum puto, licet amplissima familia natus sit. Omnis animi debilitas et humilis et fracta timiditas, Non vestis tyrie color, Non auro nitide trabes. quem non ambitio inpotens et numquam stabi
Abbreviated transcription (Latin):
est. sciencia. que lui tutam gerens cũc to¬
eis sele erigit ⁊ erornat augeto mrtu.¬
tib nichil inuita admitens quo non gaud¬
at. inchilq faciens penitendum. plo ul. ii¬
corngendos ⁊ ponendos ormores pamus mini¬
tuit. rom̃e stuonim eius rodn uiuendi dispn¬

Expanded text:
est enim prima quae sui curam gerens cunctis sese erigit, exornat auget- que uirtutibus, nihil in uita admittens quo non gaudeat, nihil faciens paenitendum. corrigendos componendosque mores primus instituit et omne studium eius ad bene vivendi disp
Abbreviated transcription (Latin):
sm ordinem supra ĩuẽtore¬
pt̃n: Dicendum est. de
practicis. ut enm dicu
icaraus de sc̃o intiore
prima õm̃i comꝑanda
est elcquencia. ⁊ ideo ex¬
petenda est logica. Deĩ¬
de uero ꝑ ethitam purificandus est quius
sit ad renoricam transem dum est. pracutt ñ
m̃a cst ethica siue morar scientia. morał tae
snentia panq stactius accipitur ꝓula pate
ethice que dicitur monastica. augͦ.de nuta¬
uenam phiam ad corrigendoe mores compo¬
nendosq aerisse memoratur. cum anteisum
ones magis phicis a naturalib reb ꝓsau¬
candis oꝑam maximam mpendetunt. Nonm¬

Expanded text:
m ordinem supra tactum, dicendum est de practicis. Ut enim dicit Richardus de Sancto Victore: Prima omnium comparanda est eloquentia et ideo expetenda est logica. Deinde vero per ethicam purificandus est oculus et sic ad theoricam transeundum est. Practica autem ipsa est ethica sive moralis scientia; moralis tamen scientia plerumque strictius accipitur pro illa parte ethice que dicitur monastica. Augustinuversam philosophiam ad corrigendos componendosque mores flexisse memoratur, cum ante illum omnes magis physicis, id est, naturalibus rebus perscrutandis operam maximam impenderunt, fin
Abbreviated transcription (Latin):
uint nuata uł excisetus poita. Sunt em
adũcta negctio affecta quodamnno adid
de quo qrtur. Nam tutumstancie .uii. predr̃e
cum compar ceꝑint. et quasi in relacionem
uenire siquid ad se commens. ux ad id ꝙtõti¬
net referatur. autspecies sit. iut genus. si a
adid qd ab eo longissime distet ꝯtuanum. si
ucro ad anem suum tcxitum euentus eodem

Expanded text:
sunt numerata, vel extrinsecus posita. Sunt enim adiuncta negotio, affecta quodam modo ad id de quo queritur. Nam circunstantie septem predicte, cum comparari ceperint et quasi in relationem venire, si quid ad se continens, vel ad id quod continet referatur, aut species fit, aut genus. Si autem ad id quod ab eo longissime distet, contrarium. Si vero ad finem suum et exitum, eventus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ciis. ec cunc demum argim̃ita p̾bent. cum ad
compacionem neuimułt. eonse̾quencia uero
negłrium. nec imp̃is ieb insunt. nec eis isep¬
biliter. idħent. nec oxcompacione repunitur
s rem gestam. uł ancecedunt. uił consecunt

Expanded text:
tiis; et tunc demum argumenta prebent, cum ad comparationem veniunt. Consequentia vero negotium, nec in ipsis rebus insunt, nec eis inseparabiliter adherent, nec ex comparatione reperiuntur, sed rem gestam vel antecedunt, vel consequunt
Abbreviated transcription (Latin):
Indicialeuero iustum. Spenies causarum sũt
u.i. bonestum ad mirabile. humile auceps.
obscurum. Honestum cause genus. est. tui sta¬
tur sine orone nr̃a fauec amimis auditoris. ad
mirabile eo ꝙ alienatus est animus eoꝵ qui
auditur sunt. humle est ꝙ neggłitur ab au¬
ditore. auteꝑs estin quo autiditatio dubia
est aut causa honestatis ⁊ turꝑitudĩs parccep
ut beniuolenciam ꝑiat ⁊ oftensam. obscuꝵ
in quo aut carcdianditores sunc. aut diffitili¬
orib a ꝯgnoscendam negoaum causa cetm¬
one ⁊ depulsione. Status autem causaꝵ
nũcur ꝯiectura. finis. suuialitas trauslatio.
De fine iudiciał. et negtaalis. De indiciali ab¬
soluta. et assũptiua. De assimiptina ꝯcessio.
remtnio aminis. relatio. cumiis conpensac̃o
De ꝯcessione. purgatio ⁊ dep̾cacio. Item exle
gali statu ħ orm̃tur. i dest scriptum. ⁊ noluĩ¬
tas legis contrarie. ambiguitas. collccio
siue raticrinatio ⁊ diffucio legał. Lrecius

Expanded text:
is causarum. 1. Species causarum sunt quinque: honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum causae genus, est cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris; amirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui audituri sunt. Humile est, quod neclegitur ab auditore. Anceps est, in quo aut iudicatio dubia est, aut causa honestatis et turpitudinis particeps, ut benivolentiam pariat et offensam. Obscurum, in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa cernione et depulsione. Status autem causaruriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessiogali statu hec oriuntur, id est scriptum et voluntas, legis contrarie ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et diffinitio legalis
Abbreviated transcription (Latin):
litigiosorum siss. alio uero qũ ꝯcluditur
quidem. s non ad ꝓpositum. Qacadit max¬
mie mhiis que ducurt. io inpossibile. ter
in geometria. Quarto quoq modo si ꝑ flli
ꝯtłuditur. l aliquando ꝯclusio uera sic. alñ¬

Expanded text:
smus. Alio vero quando concluditur quidem, sed non ad propositum: quod accidit maxime in his que ducunt ad impossibile. Tertin geometria. Quarto quoque modo, si per falsa concluditur, licet aliquando conclusio vera sit, al
Abbreviated transcription (Latin):
cepio eo ꝙ ea que uni icidem sunt cadem
ccedinius int̾ se ẽe ecidem ut hic. fel est iube¬
um. mel est rubenm. crgo mel eit fel. Scd̾m
quid ⁊ simpliciter sunt paralogisim. quociẽs
aliquid sumptum est. ẜm ꝑtem in ꝓpriesip¬
tam ut simpir̃ ꝯcluditur. Et dicitur. aliꝙ
modi pars non ponit suum cotum. sicut homo
panquodraleuon est palogiz are. S sm ꝑtem¬
soluumo iporie summptam ⁊ hoc potest ficu iẽ
patem sbicguam sic. Cesar non est. ⁊ est opi¬
nabue. ergo est.ꝙuon est.ui uixta ꝑtem nite
pore sic. Comedere carues est bonmi. ingre
men decctminans. auud nomen Nc. Mest uo¬

Expanded text:
ceptio, eo quod ea que uni et eidem sunt eadem, ceptio, eo quod ea que uni et eidem sunt eadem, credimus inter se esse eadem, ut hic: fel est rubeum, mel est rubeum, ergo mel est fel. Secundum quid et simpliciter fiunt paralogismi, quoties aliquid sumptum secundum partem improprie sumptam, ut simpliciter concluditur. Et dicitur aliquimodi pars non ponit suum totum; sicut homo per aliquod tale non est paralogizare, sed sesolummodo improprie sumptam; et hoc potest fieri iuxta partem subiectivam sic: Cesar non est et est opinabile, ergo est quod non est. Vel iuxta partem integpore sic: comedere carnes est bonum, in diemen determinans aliud nomen, sic: hoc est bo
Abbreviated transcription (Latin):
subiectir. ⁊ hoc diuersimode exponitur .s. in p¬
ma figura et tercia. Quia in prima maior
crtreuntas est antibutum. medius terimꝰ
dicitur accidens. minor extremitas res sub¬
iecta. unde sensus est. quando quidl .i. ma
uͦattibintur pͥmo medio termmo .i. accide̾¬
tu in conlusione u̾o minori extremitati .l.
iei fb̃e. sb̃iecte. Q pat sic. ab homine corus¬
chue est alt̾. ip̃e est homo. ergo est altera se
maior cetremitas .i. ce alt̾m attrbuitur co¬
rusco respectu hominis. ⁊ ita respectu accideu¬
tis. in ꝯclusione uero respectu sui ip̃ius ⁊ ita
uero sorti. canqũ rei sb̾iecce. Intertia figura
te. Nam ꝯguicio primo atttibiitur corrus¬
cho canquam rri sb̃iecte. Incõclusione uero
uenienti tanꝙͣ accidenti. Siimir In hus. Iter
canis est tinis. ⁊ est pat̾ͥ. ergo est tuus pr. No
ualet. quia ẽẽ tuum pͥmo acttibuiturcam.
tanꝙͣ rei subiecte. in ꝯclusione nero patri tã¬
quam accidenti. In ẜa autem figura fit de¬

Expanded text:
subiectis et hoc diversimode exponitur, scilicet in prima figura et in tertia, quia in prima maior extremitas est attributum, medius terminus dicitur accidens, minor extremitas res subiecta: unde sensus est, quando quidlibet, tribuitur primo medio termino, id est accidenti, in conclusione vero minori extremitati, id est rei subiecte. Quod patet sic: ab homine coriscus est alter, ipse est homo ergo est alter a se. Maior extremitas id est alterum, attribuitur corisco respectu hominis et ita respectu accidentis: in conclusione vero respectu suiipsius et ita vero sorti tanquam rei subiecte. In tertia figura te: nam cognitio primo attribuitur corisco, tanquam rei subiecte, in conclusione vero venienti, tanquam accidenti. Similiter in his: iste canis est tuus et est pater, ergo est tuus pater: non valet, quia esse tuum primo attribuitur cani tanquam rei subiecte: in conclusione vero patri tanquam accidenti. In secunda autem figura fit de
Abbreviated transcription (Latin):
hic autem constat trib moĩs primus modꝰ
conclusione. Quadriptitus est qui constat
ex membris quatuor prima expõne. ẜa assũp¬
itia plõne ⁊ conclusione. Qmĩq ꝑcitus itaq¬
enim est. qui constat ex membris quinq .i. p

Expanded text:
Hic autem constat tribus modis, primus moduassumptione, conclusione. Quadripartitus est, qui constat ex membris quatuor, primo exposittione et conclusione. Quinquepartitus itaque est, qui constat ex membris quinque, id e
Abbreviated transcription (Latin):
aic omusiones minntissime quem rechorum
mentacio appssatur. arguinentacio cu¬
Lautem da est quasi arguce mentis
dro qua inuencum ꝓlabue exequimur. Silłs
in cͥco. aut et fiducia comꝑbantis. Constat e¬
ncra duo sunt. inoutio ⁊ raciocinatio. Indu¬
ccio est que reb non dubiis capiat asseitio¬
nem eius cum instituta est. siue int̾ phs. siue¬

Expanded text:
ac divisiones minutissime, que in rhetorum mentatio appellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argute mentis oratio, qua inventum probabile exequimur. Syllogincerto, aut ex fiducia corincipalia genera duo sunt, inductio et ratiocinatio. Inductio est, que rebnem eius cum quo instituta est, siue inter phi
Abbreviated transcription (Latin):
iecturał qnͣo. S̾a finita constitutio. teccia ge¬
nerał quialitas. In qua tamen ⁊ quaritati
⁊quanticatis. comꝑacionis nersatur racio. ħ aͥ
nduas partes distubuitur. aut euim in pre¬
ceritum. qĩ de quantate ꝓpositi. ⁊ ħ dicitur quõ¬
gmał. Iurisdiciał in duas partes duuditur. at
enim in ip̃o fr̃o ius defensions mest. ⁊ łi absolu¬
ta qualitas dr̃. aut extrisetus assumitur ⁊

Expanded text:
ecunda finita constitutio, tertia generalis qualitas; in qua tamen et qualitatis et quantitatis comparationis versatur ratio. Hec autem in duas partes distribuitur. Aut enim in preteritum queritur de qualitate propositi; et hec dicitur quesgotialis. Iudicialis in duas partes dividitur; aut enim in ipso facto ius defensionis inest; et hec absoluta qualitas dicitur; aut extrinsecus assumitur; et
Abbreviated transcription (Latin):
crminc in udicumi cenotetur. reliquatum
ucro quas mattributis negaio porat ciud
itur. cum ip̃o negaio coninencia dicit cur
lante fcm̃. ut concitus gladium aniꝑiu
idum fitut uehencutes ꝓcussit ⁊ post fc̾mut
in abdito sepeliuit. postitinas autem quatu¬
or tutuustancias ponit in gestione negei
ut nocte fent ⁊ at̃onem ut tũctis dormenti br
u nero dicit iaum ut in tubitulo. quomo.x
modam ut tlam. quib auuxiuiis facultatema
utcum multo errertim. tera ꝑs eoꝵ queat¬
tubuto negitio dicũtur sunt adieũita negõ
ut genus ut speties. coñium euentus. comꝑ¬
atio. Conseqntio uero .iiii. ps est accubutoꝵ

Expanded text:
udicium devocatur. Reliquarum vero, quas in attributis negotio ponit, quid et cur, cum ipso negotio continentia dicit. Cur et ante factum, ut concitus gladium arripuit: et dum fit, ut vehementer percussit; et post factum, ut in abdito sepelivit. Postremas autem quatuor circunstantias ponit in gestione negotiut nocte fecit; et occasionem, ut cunctis dormientibus: ubi vero dicit locum, ut in cubiculo; quomodo autem modum, ut clam: quibus auxiliis facultatem, ut cum multo exercitu. Tertia pars eorum que attributa negotio dicuntur, sunt adiuncta negotio; ut genus, vel species, contrarium, eventus, comparatio. Consecutio vero quarta pars est attribu
Abbreviated transcription (Latin):
taciamus. teniuolum p̾egando. docclemm
stiucnoo Sittentum excitando. Ncnremoui
est ica ut brenit᷑ atq aꝑte icquamiu argie¬
mentumdum est. ut priniu nr̃a frmemur de¬
nuic aduersa ꝯfiinganus. Concludendum
ess ita. ut concitemus amino iudientis mi¬
narratio ꝑticio ꝯfirinacio reprehersro cõ¬
cuinio. Ecordumꝰ est oratio amnũ audito

Expanded text:
faciamus: benivolum, precando; docilem, instruendo; attentum, excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte loquamur. Argumentandum est, ut primum nostra firmemus, dehinc adversa confringamus. Concludendum est ita, ut concitemus animos audientis imnarratio, partitio, confirmatio, reprehensio, conclusio. Exordium est oratio animum audito
Abbreviated transcription (Latin):
facimis si ea que dcm suus noua ⁊ mag¬
na ⁊ stilia ee demonstranus. Et nor ureue¬
ter cam nr̃cam expotitures pollicemue.dociles
cos facimus siaꝑte ac breniter suminom ca¬
use eipomimus. Cumq docilem uelis facere
lunł i attentum facere o. Nam is marĩc
dcałis est. qui attent issime audire para tus
est. sauacio enim rerum gestanim aut ut
u̾itatis decipit. ut cum brenes se ẽẽ putent.
iongissimi ft. cum dent oꝑam. ut multas
res brenter dicant. non ut pancas dicant
particio issustrem ⁊ ꝑspicuam totam facit
oronem. huius ꝑtes lunt due una ciue cłd
sia relmquatur oñdit. Ex qua ceitum qd
designaturauditori in quo animum debeat
hre decupatum. altcra in qua earum reru
de quib dcũri sumnus. breuit̾ cxposicio pont̾
distributa ex qua conficitur. uccectas res
cimmo teneat auditor. Quib dc̃is milłigat

Expanded text:
 si ea que dicturi sumus, nova et magna et utilia demonstramus esse; et nos breviter causam nostram exposituros pollicemur. Dociles eos facimus, si aperte ac breviter summam cause exponimus. Cumque docilem velis facere, simul et attentum facere oportet. Nam is maxime docilis est, qui attentissime audire paratus est. Narratio est rerum gestarum, aut ut evitatis decipit, ut cum breves se esse putent, longissimi sint; cum dent operam, ut multas res breviter, non ut paucas dicant. Partitio illustrem et perspicuam totam facit orationem. Huius partes sunt due; una que quid sia relinquatur ostendit; ex qua certum quiddam designatur auditori, in quo animum debeat habere occupatum. Alterum in qua earum rerum de quibus dicturi sumus, breviter expositio ponitur distributa, ex qua conficitur, ut certas res animo teneat auditor, quibus dictis intelligat
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quib non fit uni. ur ꝑlura ce imo. u
omĩt homo cuitit. unã est eniciacio siue ꝓ¬
põ. Si autem int̾rogetur fiet int̾rrgacio pse
⁊ liabartu int̾regilndi estcum idem dełrant
rensiones plures. unde ꝓuenit ħ fallacia.¬

Expanded text:
ex quibus non fit unum, vel plura de uno, vel ex quibus non fit unum, vel plura de uno, vel Omnis homo currit, una est enunciatio, sive propositio: si autem interrogetur, fiet interrogatio plures et hoc ab actu interrogandi est, cum eidem debeantur responsiones plures, unde provenit hec fallacia
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ ꝓpõ nõ causa. hñs tamen con rͣ̃¬
uemenciam. cumi ul que sunt cause ut causa
sumitur. ⁊ uelut ꝓpositio eam fiat ꝯclusio inti¬
est coruptio eigo uita est gen̾acio. crgo uue est
gen̾ari. S hccͦest impossibile. non ergo amm¬
iuita est geu̾aas sunt idem. Itaq in huiusmoᷤ
sillogisnus. ad impossiile in quib intrantur
auqna pͥmissarum maxime. iccidit h fallacia
et quͣtum adultĩam condusionem unde dicita¬
tubotues. ꝙ huiusmõĩ paralogisim non sunt si¬
ut una accipitur ⁊datur rensio una tm̃. cum de¬
uerent ꝑlures dan sic. demonstratis duob q ͦꝵ
umim sit bonum alterum malum putas neis¬
ta sut bona uł nõ. Sisic eigo ħ est bomuĩ deine¬
itrato malo. Si nou ergo hoc est malum de¬
monitrato bono. eum prima enim margo
bonum aliud. iutem malum. unde cum cecur
pna reusio pucnit inde deceptio. Siflci fautem
enũtiacio pires ⁊ incrogacio ꝑiures. Quia dr̃
eumciacio plures a pluralitate rerum emicia

Expanded text:
ositio non causa, habens tamen convenientiam cum illis que sunt cause, ut causa sumitur, velut propter eam fiat redargutio: interiest corruptio, ergo vita est generatio, ergo vivere est generari; sed hoc est impossibile, non ergo anima et vita sunt idem. Itaque in huiusmodi syllogismus ad impossibile, in quibus interimitur aliqua premissarum, maxime accidit hec fallacia et quantum ad ultimam conclusionem; unde dicit Aristoteles, quod huiusmodi paralogismi non sunt siut una accipitur et datur responsiva una tantum, cum deberent plures dari; sic, demonstratis duobus quorum unum sit bonum, alterum malum; putasne ista sunt bona, vel non? Si sic, ergo hoc est bonum, demonstrato malo: si non, ergo hoc est malum, demonstrato bono. Cum prima enim interrogatio bonum, aliud autem malum: unde cum detur una responsio, provenit inde deceptio. Differt autem enunciatio plures et interrogatio plures; quia dicitur enunciatio plures a pluralitate rerum enuncia
Abbreviated transcription (Latin):
non debeat fieri tractatur. Demonstrati
in quo laudaoil ꝑsona autrepre henfibils
oñditur: Iudiciale: in quo de ip̃ius ꝑsone fcõ
aut pene autpremii. sinĩa datur. Selib̾atum
genus duplex est. suasio ⁊ dissucisio. suaso
autem itrib locis duuditur. honesto. utilĩ
⁊ possibili. Demonstratinum tm̃ duas ht spes
laudem ⁊ nicuꝑacionem. laudis ordo trib tem¬
porib. distinguitur. ance ip̃m. in ipo. postip
pau ordiue econͣto ⁊ in nituꝑacione honinis

Expanded text:
non debeat fieri tractatur. Demonstrativum in quo laudabilis persona, aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius persone facto, aut pene aut premii sententie datur. Deliberativum genus duplex est, suasio et dissuasio. Suasoria autem in tribus locis dividitur, honesto, utili et possibili. Demonstrativum duas habet species, laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur, ante ipsum, in ipso, post ipsum. Pari ordine econtrario in vituperatione hominis
Abbreviated transcription (Latin):
firmat. aut quid exea conficiatur decłat. Raco¬
cinacio cat oro qua id de quo est questio ꝯ pro¬
batur racionnacionis modi sunt duo. prim
euthymana qui est Imꝑfectus siłss atq recho¬
ticus. S̾us epychuema am est nrethoricus
lanor silłs. Enthymemachis membra func
lentenciale. Quartum cxemplabile. Quitũ¬

Expanded text:
onem inlationis confirmat, aut quid ex ea conficiatur declarat. Ratiocinatio est oratio, qua id, de quo est quaestio, conprobatur. Ratiocinationis modi sunt duo. Primus enthymema, qui est inperfectus syllogismus atque rhetoricus. Secundus epichirema, qui est inrhetoricuslogismus. 9. Enthymematis membra sunt sententiale, quartum exemplabile, quintu
Abbreviated transcription (Latin):
entem uilerum. tutem põt ꝯuingi huic io¬
mim tuum. ⁊ sic est u̾a composita. quia pͥo¬
n nomini natum est plus componi. ur ab
codem diuroi. sic est fa dũusa. tercio modo
n idem contingit. quͣ aliquod nomen cum
alio nomine pot̾ comũgi nere ur. ib eodem
dundi fło. ut hr nomeu cenum in exemp
atistotilis centum quĩ quagnita uiroꝵ re¬
liquit achilies. Itaq sm dilusionem potest
fieri potius quociens ab ꝯiũccim dato infer¬
tur duusim ⁊ econͦ. Isu compõmi sic. Iste ẽ

Expanded text:
entem liberum; entem potest coniungi huic noentem liberum; entem potest coniungi huic nomini servum et sic est vera composita, quia priori nomini natum est plus componi; vel ab eodem dividi, sic est falsa divisa. Tertio modo hoc idem contingit, quando aliquod nomen cum alio nomine potest coniungi vere, vel ab eodem dividi false; ut hoc nomen centum in exemplo Aristotelis, centum quinquaginta virorum reliquit Achilles. Itaque secundum divisionem potest fieri paralogismus, quoties a coniunctim dato, infertur divisim; et econvers
Abbreviated transcription (Latin):
mus fit eo ꝙ participium gr̃a concomitancie
cumq possibile est ambuiare possibile est ut
ambulet possibue est sedenrem ambulare. gͦ
possibile est. ut sedendo ambulet. prima nu̾l¬
tiplex est. ⁊ media composita fła. diuisa est
uera. Distinguntur tñ ꝯmũter de reuera de cõo
fła. Seciidus fit eo ꝙ aliquod aduerbium
possit compomi cum imouerho ur. ab illo dur¬
nata est componi. cum hoc uerbo didicit. qmͣ¬
dere suum sbstantiuums fertius fit eo sy nota
genclusionie possit componi cum diuersis u̾¬
bis. ut hic. ꝙ unum solum põt ferre nõ potest
plura ferre. hec dc̃õ solum põt fatere cõclusio¬
nemsuam respectu eiis ꝙ est posse ut eidem
componatur. ⁊ sic cit composita fl̾a. u respi¬
tu eius ꝙ est ferre ⁊ lic est uera diisa SEai¬
dum diuisionem ꝓprie fũmt paraligisim.
qũ aliqua hiꝰ or̃o conceditur composita ⁊
⁊t̃. So m̾o co ꝙ ꝑticipium possit cõnĩgi cũ
diu̾sis nominib. ut hic. Ego posui te sunz

Expanded text:
rimus fit eo quod participium gratia concomitantie cumque possibile est ambulare, possibile est ut ambulet; possibile est sedentem ambulare: ergo possibile est ut sedendo ambulet. Minor multiplex est, si composita falsa, divisa, est vera; distinguitur tamen communiter de re vera, de dicta falsa. Secundus fit, eo quod aliquod adverbium possit componi cum uno verbo, vel ab illo divnc magis nata est componi cum hoc verbo didicit, dere suum substantivum. Tertius fit, eo quod nota exclusionis possit componi cum diversis verbis, ut hic: quod unum solum potest ferre, non potest plura ferre; hec dictio solum potest facere exclusionem suam respectu eius quod est posse, ut eidem componatur et sic est composita falsa; vel respectu eius quod est ferre et sic est vera divisa. Secundum divisionqua huiusmodi oratio conceditur composita et odo, eo quod participium possit coniungi cum diversis nominibus, ut hic: ego posui te servum
Abbreviated transcription (Latin):
ta atq integra coninanio ꝓotencia est ad sua
consetuanda ⁊ alterius oꝑtinenda ẜ doneã cm.
diciale. demonstratuul est. ꝙ tribuit
i alicius certie ꝑsone laudem uł intupa¬
cionem. delib̾atimim est positum in ꝯsulta¬
cione ad̾ ht. inse suasionem ⁊ dissuasionem
Iudiciale est. ꝙ in ꝯtronersia positum est. qd̾
h̃t acculacõmi aut peticiom cum defensione. Isid

Expanded text:
ta atque integra conservatio; potentia est ad sua conservanda et alterius adtenuanda idonearum erativum, iudiciale. Demonstrativum est, quod tribuitur in alicuius certe persone laudem, vel vituperationem. Deliberativum est positum in consultatione, quod habet in se suasionem et dissuasionem. Iudiciale est, quod in controversia positum est, quod habet accusationem, aut petitionem cum defensione. Isid
Abbreviated transcription (Latin):
lorem ꝑdem uocabuu conferantu. ⁊pnesta
nominentur. Ex hiis conficitur ut appecenda¬
rum rerim sint partes honestas ⁊ utilitas
uitandamm autem curpitudo ⁊ m̃ulitas. ho¬
neiti autem partes due sunt. Quatum alpa

Expanded text:
liorem partem vocabuli conferantur et honesta nominentur. Ex his conficitur, ut appetendarum sint partes, honestas et utilitas; vitandarum autem, turpitudo et inutilitas. Honesti autem partes due sunt, quarum altera
Abbreviated transcription (Latin):
culpa hiis ascribitur. quib opfisti non possit.
tucionem caoit. Sunt autan himprudencia.
casus ncatas. Remouetur craneu. cum ab eo
uero cum alius aus potuisse. int cebuisse fac̾e
demonstratur. Et h maximeucilent. cum tal
in nos intendituractio. ꝙ nos id fecamus ꝙ
sieu non oportuit. Refertur crimeri. cum inau¬
quem iuste ꝯmissum est facimus oñditur eo
ꝙ il in iͥnus sepe fu̾it ⁊ id pati meruerit. com

Expanded text:
culpa his ascrtutionem cadit. Sunt autem hec imprudentia, casus, necessitas. Removetur crimen, cum ab eo vero, cum alius aut potuisse aut debuisse facere demonstratur. Et hec maxime valent, cum talis in nos intenditur actio, quod nos id fecerimus; quod fieri non oportuit. Refertur crimen, cum in aliquem iuste commissum esse facinus ostenditur, eo quod is iniurius sepe fuerit et id pati meruit
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾se significaciones ¶ Agura dcĩonis est si¬
militudo dcĩonis ad ccĩonem qnͣtum ad me¬
dum significandi pp̃ quam carim signifi¬
cata. ut eadem int̾pretantur. Est. iutem figa
dcĩonis quedam iuisea quedam extriisse

Expanded text:
ura dictionis est similitudo dictionis ad dictionem quantum ad modum significandi, propter quam earum significata ut eadem interpretantur. Est autem figura dictionis, quedam intrinseca, quedam extrinse
Abbreviated transcription (Latin):
one dipõne memoria ꝓnmaacione ⁊ tine
osficui ꝙ est aliquid ꝑ sucidere. Ip̃a autem pa¬
cia dicendi i tnb reb ꝯfistit.s natura do¬
tuna. nłu. natura ingemo. datͥna sciencia
ulu. asłidutate. i siuit emim que nd solu
moratore. s in uno qinoq homine artifice ex¬
pectantur ut aliquid efficiat. Quĩtinaniis
tuturus orator cui in maxima celebritate ⁊
in media republica uiuend̾ est. assuescat i
a tenero non reforridare homines nec so¬
ntana uita palescere. Excitanda est meul ⁊
attollenda semꝑ que in huiuismõi secretis au
languescit ⁊ quemdim uelut in opac o situm
duast aut contra iam ꝑsuasionem languescii
ncĩe est enim sͥ pliimum tubulat quora
se nemini comparat. Consuctudo est cerissĩa
lomendi mat̾ia ał magistra. utendumqr p
plane fione est. ut iimero cui publica for¬
ma est. ulitatis eium tucius utimur. Nona il¬
ua non sine pitulo fingunus. Idem in secũdo
tacione plurimis exꝑientis alcissima pru¬

Expanded text:
ocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. 2. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit, natura, doctrina, usu; natura, ingenio; doctrina, scientia; usu, assiduitate. Hec sunt enim, que non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat. Quintilianus futurus orator, cui in maxima celebritate et in media republica vivendum est, assuescat iam a tenera non reformidare homines, nec solitaria vita pallescere. Excitanda est mens et attollenda semper, que in huiusmodi secretis, aut languescit et quendam velut in opaco situm ducit; aut contra, inani persuasione languescit. Necesse est enim sibi plurimum tribuat, qui se nemini comparat. Consuetudo est certissima loquendi magistra; utendumque plano sermone est, ut nummo cui publica forma est; usitatis enim tutius utimur, nova verba non sine periculo fingimus. Quintilianus tatione, plurimis experimentis, altissima pru
Abbreviated transcription (Latin):
tutione formata. Causatũ u̾o ꝑtes status
esse dicũtur. Quos ⁊̾ ꝯsticuciones aut qͥones
nominare licet. Om̃s autem rechorite q̃oei
autin alicuius scripti contronersiausantur.
fiunt. primuis modus est. cumhic scriptoris il
te discencint. ⁊ dr̃ status legis ꝯtratie. Teitiꝰ
ex eo ꝙ scriptum est. alud nõ scuptum intlłr¬
uestigatur. Quintus cum smno missus est sc̃p¬
tus est. cuiꝰ non facile ius ⁊ natuta clarescit
nsi diffinicione dececta sit. hic uocatur fims in
scripto. Earum uero que precer scriptum in
ip̃arum rerum contencione posite sunti hee¬

Expanded text:
tutione formata; causarum vero partes status esse dicuntur, quos etiam constitutiones aut questiones nominare licet. Omnes autem rhetorice questiones, aut in alicuius scripti controversia versantur; fiunt. Primus modus est cum hic scriptoris verte dissentiunt; et dicitur status legis contrarie. Tertius, ex eo quod scriptum est, aliud non scriptum intnvestigatur. Quintus cum sermo scriptus est, cuius non facile ius et natura clarescit, nisi diffinitione detecta sit; hic vocatur finis in scripto. Earum vero que preter scriptum, in ipsarum rerum contentione posite sunt, he