comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litati continentice. lectioni operam dare : Oppi¬
darura casis uicos. castellaꝓpt̃ euangelizandum
nonȩquitando seda postolorum more pedibus in ce¬
ac fratris suiced di suos instituere curoeuit audi¬
tores : ueniens quo que brittaniam uil friddam
epõs fioctus : &ipseperpluste catholicȩ obserua¬
tionis moderamina ec desus anglorum sucdoe¬
trina contulit : Vnde factum ÷ ut crescerTeper
dies institutione catholica : s cottiom̃s qui hi¬
t̃ anglos morabantur: authis manus darent : aut
suc̃ redirea ad patriam:N¬

Expanded text:
ilitati, continentiae, lectioni operam dare; oppiilitati, continentiae, lectioni operam dare; oppida, rura, casas, vicos, castella propter evangelizandum, non equitando, sed apostolorum more pedibus inceac fratris sui Ceddi, suos instituere curavit auditores. Veniens quoque Brittaniam Uilfrid jam episcopus factus, et ipse perplura catholicae observationis moderamina Ecclesiis Anglorum sua doctrina contulit. Unde factum est, ut, crescente per dies institutione catholica, Scotti omnes qui inter Anglos morabantur, aut his manus darent, aut suam redirent ad patriam
Abbreviated transcription (Latin):
Erat aũt presbit̃ uocabulo ceardda fr̃ reueren¬
tis simi anteftiti seddi cuius sȩpius meminimus:
& cbbas monasterii illius quoduocatur laestingaeu
misitq cumeor& presbiterum suum. uocabulo
eadh aedum : qui posteccregnante ec gfrido hrypen¬
sis ecclȩsiȩ p̃sulfactus ÷ : uerum illicantiam peruenien¬
tes : inuenerunt arhiepiscopum deusdeditiam mi¬
grasse desȩculo ⁊& necdum alium proeo costitutum
fuis sepontificon : Vnde deuesterunt ad puinciam
occidentalium saxonum ubierat umi epõs : & cabillo ÷
uir p̃fatus consecratus antistes : Ad sumptis in sociue¬
tatem ordinationis duobus debrqtonũ gente epis:
quidnĩcum paschȩdiem ut sepius dictum ÷ secusmosẽ
enimerat tuncullus ecepto illo uine : in tott brit¬
tania canonicȩ ordinatus epos: consecratus ergo
in episcopumcecdda : maximam mox coepit ecdȩ¬
siasticȩ ueritati & castitati curam in pendere . Hum¬

Expanded text:
Erat autem presbyter vocabulo Ceadda, frater reverenErat autem presbyter vocabulo Ceadda, frater reverentissimi antistitis Ceddi, cujus saepius meminimus , et abbas monasterii illius quod vocatur Laestingaeu. Misitque rex cum eo presbyterum suum vocabulo Eadhaedum , qui postea regnante Ecgfrido, Hrypensis Ecclesiae praesul factus est. Verum illi Cantiam pervenientes, invenerunt archiepiscopum Deusdedit jam migrasse de saeculo, et necdum alium pro eo constitutum fuisse pontificem. Unde diverterunt ad provinciam Occidentalium Saxonum, ubi erat Uini episcopus: et ab illo est vir praefatus consecratus antistes, adsumtis in societatem ordinationis duobus de Brittonum gente episcopis, qui Dominicum Paschae diem, ut saepiusenim erat tunc ullus, excepto illo Uine, in tota Brittania canonice ordinatus episcopus. Consecratus ergo in episcopum Ceadda, mox coepit ecclesiasticae veritati et castitati curam impendere; hum
Abbreviated transcription (Latin):
adregnacȩlestia : Duxit aut̃ uitam in magnahumi¬
litatis : mansu&udinis. tontinentiae⁊ simplicita¬
tis ÷ &iustitia e perfectione : Vnde& geri suȩ & illis
inquibus &ulabat nationibus scottorum siue
Auctoritate corripiendi : & pic & ute largiendi : de
his quȩ a diuitibus acceperat multũ profuit : Ad di¬
quam semel indiereficer& : non aliud quam panem
ac latenuissimum. & hoc cummen suragustar&
solebat : & postnoctem̃ ablata superficie crassiore
ipseresidiuim cum modico ut diximus panebibe¬
nterea rex alehfrid misit uilfridum prȩsbiterum
a degilbestum de quo su pra diximus : quiselicta
brittania parisiãe ciuitatis factus erat epũ ⁊
& consecratus ẽ magno cum honorecbipso conueni
rex osuis misit cantiam uiru scm modestum moribus.
ipturarũ lectione sufficient̃ instructum : & eaquȩ
inscripturis agenda didicerat operibus sollest̃ & se¬
quenten quiebora censis ecdesiȩ ordinar&ur epis:

Expanded text:
ad regna caelestia. Duxit autem vitam in magna humilitatis, mansuetudinis, continentiae, simplicitatis et justitiae perfectione. Unde et genti suae, et illis in quibus exulabat nationibus Scottorum sive auctoritate corripiendi, et pietate largiendi de his quae a divitibus acceperat, multum profuit. Addiquam semel in die reficeret, non aliud quam panem ac lac tenuissimum, et hoc cum mensura gustaresolebat, et  Al., ut post noctem ablata superficie crassiore, ipse residuum cum modico, ut diximus, pane bibenterea rex Alchfrid misit Uilfridum presbyterum ad Agilberctum, de quo supra diximus, qui, relicta Brittania, Parisiacae civitatis factus erat episcopus; et consecratus est magno cum honore ab ipso, converex Osuiu  Al., regis Osui, misit Cantiam virum sanctum, modestum moribus, Scripturarum lectione sufficienter instructum, et ea quae in Scripturis agenda didicerat, operibus sollerter exequentem, qui Eboracensis Ecclesiae ordinaretur episcopus.
Abbreviated transcription (Latin):
edhabeo fratiẽ inquid prȩs biterũ inmea prouintia
& scio quia ille me int̃ fectum putans ꝓme missas ere
pint̃cessiones eius. soluer&ur apoenis : Dumque ali¬
quano tempore apud comitẽ tenes&ur . anim aduen¬
terunt quieum diligentius considerabant. eciuul¬
tu & habitu. & sermonibus eius : quia nonescet depau¬
pereuulgo ut dixerat : sed de nobilibus : Tunc secr&o
aduo canseum comes int̃rogauit eũ interlius unde

Expanded text:
« Sed habeo fratrem, inquit, presbyrum in mea provincia, « Sed habeo fratrem, inquit, presbyrum in mea provincia, et scio quia ille me interfectum putans, pro me missas per intercessiones ejus solveretur a poenis. » Dumque aliquanto tempore apud comitem teneretur, animadverterunt qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto advocans eum comes, interrogavit eum intentius unde
Abbreviated transcription (Latin):
uxoreo uinculo conligatum fuisse respondit.
pit : Nec potuit tameni uinciri: Nammoxut
cebife quiuincerant: eademeius sunt uincula solitos
Habebat enim germanũ fratrẽ cuinn erat tannapses¬
biterum & bbatẽ monasterii. Inciuitate que actenur
abeius nomine tonna caestir cognominatur: Qui cũ
ex̃ inpugnaꝑ emptum. audireͥuenit quȩsese si fostecor¬
pus eius inuenirse poss& : Inuentũq: alium illi ꝑ omma
simillimum : putauitipsum eẽ: quem admonasterium suũ
deferens honorifice se peliuit: &̾ pro eb solutione ani¬
mȩ eius saepius missas facere curauit : Quccrũ cele¬
bratione factũ est quod dixi ut nullus e ũpos s& uinci¬
se: quin continuo soluer&ur : Interea comes qui eũ
tenebat : mirari & interrogare coepit: quareligase
nonposs& : acfostelitteras solutorias dẽ quadibus
fabule ferunt apud sehaber& ÷ ꝓpt̃quas ligari non
poss& ⁊ atilleres pondit : nilsetaliũ artiun nosse:

Expanded text:
uxoreo vinculo conligatum fuisse respondit; uxoreo vinculo conligatum fuisse respondit; pit. Nec tamen vinciri potuit; nam mox ut abiere qui vinxerant, eadem ejus sunt vincula soluta. Habebat enim germanum fratrem cui nomen erat Tunna, presbyterum et abbatem monasterii in civitate quae hactenus ab ejus nomine Tunnacaestir cognominatur: qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum est quod dixi, ut nullus eum posset vincire, quin continuo solveretur. Interea comes qui eum tenebat, mirari et interrogare coepit quare ligari non posset, an forte literas solutorias de qualibus fabulae ferunt, apud se haberet, propter quas ligari non posset. At ille respondit nihil se talium artium nosse;
Abbreviated transcription (Latin):
Vs anima hominis ꝓ int̃fecto regis frage. sedode¬
tur: Enius federa pacis : multo ex inde tempore
int̃ eosdem reges eorum que regnadurarunt :¬
n p̃fato aũt p̃lio quo occissus ẽ re ael fuini : memoraebi¬
le quidda factũ eẽ constat᷑ quodnequaquam si len¬
tio p̃tereundum arbitror. sed multorũ saluti
si referectur fore ꝓficuum: occisus ẽ ibi int̃aliosde
milititeus iuuenis uocabulo imma: Quicumdie
illo & noc tesequenti. int̃cadauera ocisorum. si¬
milis mostuo iacen&. Tañden secepto spũreuxit. ⁊¬
Ac residens sua uulnera prout potuit ipse alliga¬
uit: de in modicũ sequi&us. leuauit se . & coepitabi¬
re: sic ubi amicos. qui suicuram agerent poss&in¬
uenire: quoddum facer& Inuenturest & captus
auiris hostilis exercitur : & d dominũ ipsorũ
comitem uideli c& aedilredi regis adductus: a quo
int̃rogatus quie&̃ timuit semilitem fuisse con¬
fiteri: Rusticum sepotius & pauperem. atque

Expanded text:
us anima hominis pro interfecto regis fratre, sed deus anima hominis pro interfecto regis fratre, sed deetur. Cujus foedera pacis multo exinde tempore inter eosdem reges eorumque regna duraruntn praefato autem praelio quo occisus est rex Aelfuini, memorabile quoddam factum esse constat, quod nequaquam silentio praetereundum arbitror, sed multorum saluti, si referatur, fore proficuum. Occisus est ibi inter alios, de militia ejus juvenis, vocabulo Imma, qui cum die illo et nocte sequenti inter cadavera occisorum similis mortuo jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua vulnera, prout potuit ipse alligavit: dein modicum requietus levavit se, et coepit abire sicubi amicos qui sui curam agerent, posset invenire. Quod dum faceret, inventus est, et captus a viris hostilis exercitus, et ad dominum ipsorum, comitem videlicet Aedilredi regis, adductus: a quo interrogatus quis esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et pauperem, atque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ drds & acter habiit
saccrȩ prõuestis honose
morbi diffugiunt ydros &ater abit :
Telus in hostefurit quondam quiuicesut euam:
Vir gotriumphat ouans telus in hoste furit :
Aspicenupta dõ que sid gloriaterris: quȩ maneat eccdis
aspicenuptadõ :
Munero la&acapis festiuis fulgida taedis: ec ceue¬
nit s ponsus. munera la&a capis:
& noua dulcisono modularis carmina plectro : spon¬
salymno &ultas & nouã dulcisono :
Nullus abaltidironi comitatu segregat agni : quã
affecti tullerat nullus ab altithroni:
ipsum & ccedilredum regem merciorũ ligta flu¬
Auium tseanta : occisus ẽ ael sum. fr̃ regis eegsu¬
ae multũ amabilis : Nam& sorosemeius. q̃ diceba¬
tur osthridrex aedilred habebat uxosem
Cumq materies belli acrioris. & mnimiciticelan¬
gioris int̃reger populor que fero ces. uidesur
& horta : dieodorus dõ dilectus antister. diuino
tarsi periculi funditus & tinguit incendiũ & deo
uitpaccatis alterutrum regibus acpopulis. nulli¬

Expanded text:
dros et ater abit sacrae pro vestis honore, Morbi diffugiunt, hydros et ater abit. Zelus in hoste furit quondam qui vicerat Evam: Virgo triumphat ovans, zelus in hoste furit. Aspice, nupta Deo, quae sit tibi gloria terris: Quae maneat caelis, aspice, nupta Deo. Munera laeta capis festivis fulgida taedis, Ecce venit sponsus, munera laeta capis. Et nova dulcisono modularis carmina plectro Sponsa hymno exultas et nova dulcisono. Nullus ab Altithroni comitatu segregat agni, Quam affectu tulerat nullus ab Altithroni. ipsum et Aedilredum regem Merciorum juxta fluvium Treanta, occisus est Aelfuini frater regis Ecgfrciae multum amabilis. Nam et sororem ejus quae dicebatur Osthryd, rex Aedilred habebat uxorem. Cumque materies belli acrioris et inimicitiae longioris inter reges populosque feroces videretur exorta, Theodorus Deo dilectus antistes, divino tanti periculi funditus exstinguit incendium: adeo pacatis alterutrum regibus ac populis, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
cacecilia infestos la& a rudel glahos:
Multus inorbe uig& persobria cordatrium¬
phus : sobria&atis amormultus in orbeuig&
Nostra quoq egregir Iamtempora uugo
Beauit÷ aediltrũda nit& nraquoq egregice
fecapatse ccimio. regali &steminate dara: no¬
bilior dño ÷ ostapatre&imio :¬
ercipit indedecur reginȩ & sceptra subastris:
plus suꝑ astramanenr ꝑcipit indedecur:
uid p&is almauirum sponso iamn de ditasum:¬
mo e spofasus ad txp̃r. quid p&is alm aiurum:
egis ut a&herei inaetrem. i ameredo sequatris.
tuquoq sismat᷑. regis÷ ut a& he resy¬
ponsa dictit̃ dõ bis sex regnauerat annis: Hincq
monasterio ÷ sponsadicata dõ:
oti sacratte polo celsis ubifloruit actis. red¬
didit atque animam totae sa erator poloy
irginss alma caro est tumulatt bis octona¬
Nouembris: nec pu¬
t& intumulo uirginis

Expanded text:
Caecilia infestos laeta ridet gladios. Multus in orbe viget per sobria corda triumphus, Sobrietatis amor multus in orbe viget. Nostra quoque egregia jam tempora virgo beavit Aedilthryda nitet nostra quoque egregia. Orta patre eximio, regali et stemmate clara: Nobilior domino est, orta patre eximio. Percipit inde decus reginae, et sceptra sub astris, Plus super astra manens, percipit inde decus. Quid petis, alma, virum, sponso jam dedita summo Sponsus adest Christus, quid petis, alma, virum? Regis ut aetherei matrem jam credo sequaris Tu quoque sis mater regis ut aeSponsa dicata Deo bis sex regnaverat annis, Inque monasterio est sponsa dicata Deo. Tota sacrata polo celsis ubi floruit actis, Reddidit atque animam tota sacrata polo. Virginis alma caro est tumulata bis octoNovembres, Nec putet in tumulo virginis
Abbreviated transcription (Latin):
facerent : atquehanc aemulari gauderent . Inter¬
uenit mentio reuerentis simi antistitis ceadda di¬
xitq ecgberot : scio hominem in ac insula cedhuc
in carnemanentem : qui cumuir illedemundo tran¬
sir& uidit animam ceddifr̃ĩs ipsius cumagmine an¬
gelorum descendere decȩlo : &ad sumpta secum¬
anima eius adcȩlestia regnaredire : quodutrum
dese ande alio aliquo dicer& nobis man& incestũ
dumtarum hoc quodtantus uir dixornt quia
uerum sit eẽ non possitdncestum : Obut aũt cead¬
da sexto die non arum marciarum. & sepultus ẽ:
Primo quidem iux ta ecclȩsiam scȩ̃ mariȩ : sed postino¬
Idum constructa ibide mecdȩsia beatis simi
apostolorum principis petriͫ eandem̃ sunteius
ossatrans lata : In quoutro queloco : ad indicium
uirtutis illius. solent crebrasanitatum miracula
operari : Deniquenuꝑ fren&icus quidam dum
percuncta errando discurrer& deuenit ibiues¬
pere nescientibus siue non curantibus loci custo¬

Expanded text:
facerent, atque hanc aemulari gauderent, interfacerent, atque hanc aemulari gauderent, intervenit mentio reverentissimi antistitis Ceadda; dixitque Ecgbert: « Scio hominem in hac insula adhuc in carne manentem, qui cum vir ille de mundo transiret, vidit animam Ceddi fratris ipsius cum agmine angelorum descendere  Al., desanima ejus, ad caelestia regna redire. » Quod utrum de se an de alio aliquo diceret, nobis manet incertum, dum tamen hoc quod tantus vir dixit quia verum sit esse non possit incertum. Obiit autem Ceadda sexto die Nonarum Martiarum, et sepultus est primo quidem juxta ecclesiam sanctae Mariae; sed postmodum constructa ibidem ecclesia beatissimi apostolorum principis Petri, in eandem sunt ejus ossa translata. In quo utroque loco, ad indicium virtutis illius, solent crebra sanitatum miracula operari. Denique nuper phreneticus quidam, dum per cuncta errando discurreret, devenit ibi vespere, nescientibus, sive non curantibus loci custo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbiameorum dissip& & conturb& audcecium To¬
npnostuos : n fropt̃ quodinquito post& nosedmoniti¬
onieuis te lestidebito cumtimore & amore respor¬
dere ut quoties aere commoto manum que siced ft¬
nen dum minitans ecerit. nec adhuc tune ꝑcutt
mox in ploremus eius miseri cordiam & discussis pe¬
naralibus cordisnrĩ atque &purgatis: uiciorum
ruderibus solliciti neumquam ꝑcutimereamur aga¬
mus : Conuenit aut̃ reuelationi & selationi p̃fa
tistĩs deobitu huius antistitis. &iamsermo reuo¬
rentis simi patris egebertt: de quosu pradiximus qui
agebat : sed illo postinodum patriamreuerso ipse
peregrinus ꝓdño usquecedfinem uitȩ ꝑmansit : Cũ
ergo uenire longo postimpore gratia uisitationis¬
debrittania uirscis simus & continentissimus uo ca¬
bulo hygbald quierat abbas in prouincia lindissi at
&scõs decebat deuitapriorum patrum sermonẽ

Expanded text:
perbiam eorum dissipet; et conturbet audaciam, rperbiam eorum dissipet; et conturbet audaciam, ret mortuos. Propter quod, inquit, oportet nos admonitioni ejus caelesti, debito cum timore et amore respondere; ut quoties aere commoto, manum quasi ad feriendum minitans exerit, nec adhuc tamen percutit, mox imploremus ejus misericordiam, et discussis penetralibus cordis nostri, atque expurgatis vitiorum ruderibus, solliciti nunquam percuti mereamur, agamus. » Convenit autem revelationi et relationi praefat fratris de obitu hujus antistitis etiam sermo reverentissimi Patris Ecgbercti, de quo supra diximus, quium vitam sedulus agebat. Sed illo postmodum patriam reverso, ipse peregrinus pro Domino usque ad finem vitae permansit. Cum ergo veniret ad eum longo post tempore, gratia visitationisBrittania vir sanctissimus et continentissimus, vocabulo Hygbald, qui erat abbas in provincia Lindissi, et ut sanctos decebat, de vita priorum Patrum sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
tus expectare curauit: Nam interplura continen
tariȩ pauꝑtatis : & c&erarum uistutum merita lnto¬
tum erat timori dm̃ subditus: In totum nouissi mo¬
rum suorum in omnibus operibus suis memor: ut
diebant. & erat inmon asterio ac magisterio illius
si fostelegenteeo uel aliud quid agente. repente fla¬
tus ueni maior adsurger&: continuo misericor¬
diam dñi inuocar&: &eam generi humano pro¬
pitiari rogar&:: siaũt uiolentior aura insistera :
iamcluuso codice proder& infaciem : atq ob¬
nixius orationi incumber&: atsĩprocella for¬
tior aut nimbus ꝑ urguer&. ueles corusci ac
tonitrua terras & deraterrereN: Tunc ueni¬
ens ad ec clȩsiam sollicitis orationibus. acpsal¬
mis donec serenitas aeris redir&. fixcim ete
uacar& : cumquenntorrogbral ur asus quatroloo
sa coaro tespondebat : non legistis qui unter ouet ohece¬
uema dm̃s dientos sqcitatla culator fulgora decglo
ln tonat ut terrigenas ad timendum sesu scito eutcor¬
dacotumꝰ In memoriam futuriiudicir euo cautsa¬

Expanded text:
inae, tariae paupertatis, et caeterarum virtutum merita, in tantum erat timori Domini subditus, in tantum novissimorum suorum in omnibus operibus suis memor, ut diebant et erat in monasterio ac magisterio illius si forte legente eo vel aliud quid agente, repente flatus venti major adsurgeret, continuo misericordiam Domini invocaret, et eam generi humano propitiari rogaret. Si autem violentior aura insisteret, jam clauso codice procideret in faciem, atque obnixius orationi incumberet. At si procella fortior, aut nimbus perurgeret, vel etiam corusci ac tonitrua terras et aera terrerent; tunc veniens ad ecclesiam sollicitus orationibus ac psalmis, donec serenitas aeris rediret, fixa mente vacaret. Cumque interrogaretur a suis, quaere hoc faceret, respondebat: « Non legistis, quia intonuit deaera Dominus, ventos excitat, jaculatur fulgura, de caelo intonat, ut terrigenas ad timendum se suscitet, ut corda eorum in memoriam futuri judicii revocet, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
datum est illi ex poena peccati illius : nenunc eos quim ipsum
ab interitu r euocare cupiebant audir& : Ex quotem po¬
respes caepit & uirtus regni anglorum fluere : ac
retro sublapsa referiinam & pictiterram possessions
suae qũ tenurunt angli: & scotiquierunt inbritta¬
inter enitir glicdio uel seruitio ad dictu̾s uel d&er¬
rapictorum fugula peses &iam peuerentis simus uir đt
trium uni quibi eos episcopatum acceperat: recesit
cumsciis quierant in monas terio ebbecurnig por¬
sito quidem in regione anglorum sed inutania fre¬
tꝑquod anglorum terras pictorum quȩ des teriranit
eos que ubicumque poterat amicis ꝑmonasteri¬
a cammendans : ipse infepe dicto fumulorum fa¬
mularum quȩdi monasterio. quod uocatusestrer¬
anes huheh locum mansiones eleg&ỹ ibique cum
paucas suorum inmona chica districtione utã

Expanded text:
datum est illi ex poena peccati illius, ne nunc eos qui ipsum datum est illi ex poena peccati illius, ne nunc eos qui ipsum ab interitu revocare cupiebant, audiret. Ex quo tempore spes coepit et virtus regni Anglorum fluere, ac retro sublapsa referri. Nam et Picti terram possessionis suae quam tenuerunt Angli et Scotti qui erant in Brittainteremptos gladio, vel servitio addictos, vel de terra Pictorum fuga lapsos, etiam reverentissimus vir Dei Trumuini qui in eos episcopatum acceperat, recessit cum suis qui erant in monasterio Aebbercurnig, posito quidem in regione Anglorum, sed in vicinia freti quod Anglorum terras Pictorumque disterminat; eosque ubicumque poterat, amicis per monasteria commendans, ipse in saepedicto famulorum famularumque Dei monasterio quod vocatur Streanaeshalch, locum mansionis elegit; ibique cum paucis suorum in monachica districtione vitam
Abbreviated transcription (Latin):
&uel temportilibus damnis iustae seuiens cifflgat:
uel cadperp&ucm perditionem destrictius
hr̃m misso hiberniam cum exercitu duce bercto uccs¬
tuuit misere gentem innoxiam &nationi anglo¬
rum semꝑ cmicissimcm: litut ne ecclesiis quidem
ccut moncsterus: manus parcer& hostilis: At in su¬
luni & quantum ualuere cormis. cormar epellebant:
& inuo cantes diuinae cuixilium pi&cctis. cuelitus se
Creditum est it amen. quod hi quimerito impi& cctis
suce med edicebantur : Ocius dño uindice: pciencs
sui rectus luerent siquidem anno posthunc ꝓximo
idemit ex cumtemere. eercitum cduastandam pic¬
torum prouinciam duxiss& multum prohibentibus
cmicis . & muxime bectae memoriae cudbercto:
quinuꝑ fuerat ordinctus epp̃s introductus est :
simuł antibus fugt̃ hostibus in angusticm inaccer¬
sorur montium: & cum mcxima pcrta copiar unai
pr obibuerunt amici ne hoc bellum iniraee sed qrt̃ aonno
agbeetun ne scottiam nil seledentem hnpugnar&

Expanded text:
et vel temporalibus damnis juste saeviens affligat, et vel temporalibus damnis juste saeviens affligat, vel ad perpetuam perditionem districtius orum misso Hiberniam cum exercitu duce Bercto, vastavit misere gentem innoxiam et nationi Anglorum semper amicissimam; ita ut ne ecclesiis quidem, aut monasteriis manus parceret hostilis. At Insulani, et quantum valuere, armis arma repellebant, et invocantes divinae auxilium pietatis, caelitus se creditum est tamen quod hi qui merito impietatis suae maledicebantur, ocius Domino vindice poenas sui reatus luerent. Siquidem anno post hunc proximo idem rex, cum temere exercitum ad vastandam Pictorum provinciam duxisset, multum prohibentibus amicis et maxime beatae memoriae Cudbercto qui nuper fuerat ordinatus episcopus, introductus est, simulantibus fugam hostibus, in angustias inaccessorum montium, et cum maxima parte copiarum prohibuerunt amici ne hoc bellum iniret; sed quoniam  AEcgberctum, ne Scottiam nil se laedentem impugnaret,
Abbreviated transcription (Latin):
Quirespondit: timui propter reuerenticm tuaem ne forte
nimium conturbareris: & tamen hanc consolationẽ
habecs : quod indiebustuis hecplaga non suꝑueni& :
quade uulgata uisione eliquantulum loci accole
ꝓcucis diebus timere: & seipsos inter missis facino¬
ribus castigare coeperunt : Uerum post obitum
ipsius abbatissae redierunt aedpristinas sordes:
immo scelerctiora fecerunt: & cum dicerent pcxx
& securitus ex tłmplo p̃factae ultionis sunt poena
multati : quaemihi cuncta sic esse feccta reueren¬
tissimus meus conpresbit̃ aedgils referebet.
quitunc in illo monsterio de gebat : postea autem
descendentibus inde obdesolationẽ plurims inco¬
lecrum in nr̃o moncsterio plurimo tempore conue¬
scctus : ibidemque de functus est : hacec ideo nrae his¬
toriae inserenda credidimus ut aadmoneremus la¬
nis in lecebris seruientes minusque dĩ iudicium
formidantes : repentina eius ir a corripiat

Expanded text:
Qui respondit: « Timui propter reverentiam tuam, ne forte Qui respondit: « Timui propter reverentiam tuam, ne forte nimium conturbareris; et tamen hanc consolationem habeas, quod in diebus tuis haec plaga non superveniet. » Qua divulgata visione, aliquantulum loci accolae paucis diebus timere, et seipsos intermissis facinoribus castigare coeperunt. Verum post obitum ipsius abbatissae redierunt ad pristinas sordes, immo sceleratiora fecerunt. Et cum dicerent, Pax et securitas, extemplo praefatae ultionis sunt poena multati. Quae mihi cuncta sic esse facta reverentissimus meus compresbyter Aedgils referebat, qui tunc in illo monasterio degebat. Postea autem discedentibus inde ob desolationem plurimis incolarum, in nostro monasterio plurimo tempore conversatus ibidemque defunctus est. Haec ideo nostrae Historiae inserenda credidimus, ut admoneremus lecnis inlecebris servientes minusque Dei judicium formidantes, repentina ejus ira corripiat,
Abbreviated transcription (Latin):
porcdium tunc procpp&itu a&ernorum bonorum libe¬
rius laborcre: sed hoc tamen : pcuicis simi faciunt::
iquidem modo totum hoc monasterium ecordine per¬
nem ex omnibus p̃terte erga scnitatem animae suae
oc cupatum repperi  sed omnes prorsus & uiri & feminae
cut somno torpent inerticcut adpec cata uigilant :
Nam& do muncule quae ador andum uellegendum
fecctȩ erant nunc in comesationum: potationum fabu¬
lationum & ceerurum sunt in lecebrurum cubilia conue¬
sue : uirgines quo quedõ dicictae. contenta reuerentia
succe professionis q̃uoties cumque ucccant texendis subtili¬
oribus indumentis opercomdcenT: quibus ccut seipsas cdiucẽ
sponsccrum inpericulum suis tatus cdornent. Aut ex ter¬
norum sibi uirorũ amicitiam conparent : unde merito
loco huic & habita toribus eius: grauis deccelo uindicta
flamiis saeuientibus preparata est : dixit cuitem c̃butas
& quase noncitius hoc conꝑtum mihi reuelase uoluistu

Expanded text:
poralium, tunc pro appetitu aeternorum bonorum libeporalium, tunc pro appetitu aeternorum bonorum liberius laborare; sed hoc tamen paucissimi faciunt. Siquidem modo totum hoc monasterium ex ordine pernem ex omnibus praeter te erga sanitatem animae suae occupatum reperi: sed omnes prorsus et viri et feminae aut somno torpent inerti, aut ad peccata vigilant. Nam et domunculae quae ad orandum vel legendum factae erant, nunc in commessationum, potationum, fabulationum, et caeterarum sunt inlecebrarum cubilia conversae. Virgines quoque Deo dicatae, contempta reverentia suae professionis, quotiescumque vacant, texendis subtilioribus indumentis operam dant quibus aut seipsas ad vicem sponsarum in periculum sui status adornent, aut externorum sibi virorum amicitiam comparent. Unde merito loco huic et habitatoribus ejus gravis de caelo vindicta flammis saevientibus praeparata est. » Dixit autem abbatissa: « Et quare non citius hoc compertum mihi revelare voluisti? »
Abbreviated transcription (Latin):
erecta cospicerent solutus est inla crimas uirdĩ & tris¬
titicm cordis uultu indice prodebat: Quodintuens
comes quare feccere in qui suit at illeꝰ cuncta in quithec
quȩcernis cedficia publica uel priuata : in prgximo est
ut ignis cib̃sumens incineem conuertat : Quod ille ccudi ias¬
moxut intrauerunt monasterium matri congregationis
uocabulo a ebbae. curauit indicare, at illa merito turbi¬
ta detali p̃scgio uocauit adseuirum. & diligentius ubeo
rem uel unde hoc ipsenoss& inquir ebat: quicit: nuper
occupcctus noctio uigilus. & psalmis: uidi asstantem mihi
subito quendã in cogniti uultus cuius p̃sentia cumessen
exterritus : dix̃ mihi n&imesem: & qua si fumilicrime
uoce cillo ques. bene faccis inquit : qui tempose isto noctur¬
nae qui&is. non somno indulgere sed uigilus & orationi¬
bus sedulo dñm depre curi : Quiadi ciens aĩuerum inquit
ribus redimere : & cum cessant claboribus rerum tem¬

Expanded text:
erecta aspicerent, solutus est in lacrymis vir Dei, et triserecta aspicerent, solutus est in lacrymis vir Dei, et tristitiam cordis vultu indice prodebat. Quod intuens comes, quare faceret inquisivit. At ille: « Cuncta, inquit, haec quae cernis aedificia publica vel privata, in proximo est ut ignis absumens in cinerem convertat. » Quod ille audimox ut intraverunt monasterium, matri congregationis, vocabulo Aebbae, curavit indicare. At illa merito turbata de tali praesagio vocavit ad se virum, et diligentius ab eo rem, vel unde hoc ipse nosset, inquirebat. Qui ait: « Nuper occupatus noctu vigiliis et psalmis, vidi adstantem mihi subito quendam incogniti vultus: cujus praesentia cum essem exterritus, dixit mihi ne timerem; et quasi familiari me voce alloquens, Bene facis, inquit, qui tempore isto nocturno  Al., nocturnae quietis non somno indulgere, sed vigiliis et orationibus sedulo Dominum deprecari. Qui adjiciens, Verum, inquit,ribus redimere, et cum cessant a laboribus rerum tem
Abbreviated transcription (Latin):
septimcenci cibsque cclimento corporis perduros : sedbiduanũ
uel triduanum sectest obseruare leiuinium: hoc feccito
donec post modicum tempus rediens ate. quid facere debeas
& qua in diu poenitentiae isistere. tibiplensus ostenidiem:
Quibus dictis & descripta illimensura poenitedi : cibut scccer¬
tumredut: Atipse memor preceptieius simul & promisi
sui: totum sela crimis paenitentiae uigilus scĩs. & conti¬
nentice mancipauit Ita ut quinta solum scbbecti
cem secessisse ibique defunctum esse cudiss& semꝑ exeo
tempore luxta condictum eius memoratũ continentiae
madum obseruabcet : & quod cacuse diuini timoris semel
obrecctum conpunctus coeperat : Ia meacusee diuini amo¬
ris delectatus p̃mus inde fessus agebat: quod dummul¬
to tempore sedulus ex seque r&ur : contigit eum die qua¬
dam de moncsterio illo longius egressum: comitante secũ
uno destatribus peracto Itinere redirex Quicum mo¬
ncsterio propinquasent . & edificia illius sublimiter

Expanded text:
septimana absque alimento corporis perdures; sed biduanum vel triduanum sat est observare jejunium. Hoc facito, donec post modicum tempus rediens ad te, quid facere debeas, et quamdiu poenitentiae insistere tibi plenius ostendam. » Quibus dictis, et descripta illi mensura poenitendi, abiit sacertum rediit. At ipse memor praecepti ejus simul et promissi sui, totum se lacrymis poenitentiae, vigiliis sanctis, et continentiae mancipavit; ita ut quinta solum Sabbati am secessisse ibique defunctum esse audisset, semper ex eo tempore juxta condictum ejus memoratum, continentiae modum observabat; et quod causa divini timoris semel ob reatum compunctus coeperat, jam causa divini amoris delectatus praemiis indefessus agebat. Quod dum multo tempore sedulus exsequeretur, contigit eum die quadam de monasterio illo longius egressum, comitante secum uno de fratribus, peracto itinere redire: qui cum monasterio propinquarent et aedificia illius sublimiter
Abbreviated transcription (Latin):
redut. grruissimẽ exhorruit: & sepro illo puniendum.
adistricto iudice timebat: Accedensergo ad scccer dotem.
ccquo sibi sperabat lterscdutis posse demons trari:
Confessus est rectum suum : p&iit que ut consilium sibidac
misso : dixit groende uulnus grandioris curcm mede lae
desiderat : &ideo leiunis psclmis & orctionibus quantum
uales insiste: quop̃ oc cupando faciemdñi in confessione
propitium eum inuenire meratis : At ille quem nimius reae
conscientiae tenebat dolor: internis pec actorum uincu¬
lis quibus gracuabatur. ocius desidercbat cbsolui:
indie dñi. totum fcccile feram &icm si totam noctem
stando in precibus percgere:: si inte gram septimanam
lubecis cbstinendo transigerẽ: qui dix̃s multum est ut totao¬

Expanded text:
rediit, gravissime exhorruit, et se pro illo puniendum rediit, gravissime exhorruit, et se pro illo puniendum a districto Judice timebat. Accedens ergo ad sacerdotem a quo sibi sperabat iter salutis posse demonstrari, confessus est reatum suum, petiitque ut consilium sibi darmisso dixit: « Grande vulnus grandioris curam medelae desiderat: et ideo jejuniis, psalmis et orationibus, quantum vales, insiste, quo praeoccupando faciem Domini in confessione propitium eum invenire merearis. » At ille quem nimius reae conscientiae tenebat dolor, et internis peccatorum vinculis quibus gravabatur, ocius desiderabat absolvi: in die Domini, totum facile feram, etiamsi totam noctem stando in precibus peragere, si integram septimanam jubeas abstinendo transigere. » Qui dixit: « Multum est ut tota
Abbreviated transcription (Latin):
tranquilla monte mundum relinquens cedeius uisi¬
suum inmanus eius commendando clicuder& : Qui
&icm p̃scius sui obitus ⁊extetisse ex his quece naer¬
rcuimus uid&ur
Sis tem poribus moncs terium uirginum. quod coludi
urbem cognominant. cuius & supra meminimus. pe
culpam incuriae flammis cobsumtum est : quod ta¬
men comeditia in habitantium in ea : & p̃cipue illorũ
quimalores esse uidebantur contigisse . omnes quino¬
uere. facillime potuerunt cduertere: sed non de fuit
puniendis: codmonitio diuinae piadectis: quec correcti
perleunia fl&us &preces ira dcre instar nin euitarum iusti
iudicis ccuerterent: Qsuetnamque in eodem monasterio uir
degenere scottorum. ad amnanus uocabulo ducens uitam
oris. primo & necessitate e mendandae suae prauitatis
obuenerat : Sed ꝓced qTe tempore: necessitatem in con¬
su&udinem uerterct : si quidem inadulis centia sua scele¬
ris eliquid commiserat : Quod cõmissum : ubi ad cor suum

Expanded text:
tranquilla morte  Al., mente mundum relinquens ad ejus visitranquilla morte  Al., mente mundum relinquens ad ejus visisuum in manus ejus commendando clauderet: qui etiam praescius sui obitus exstitisse, ex his quae narravimus, videturs DCLXXIX monasterium virginum quod Coludi urbem cognominant, cujus et supra meminimus, per culpam incuriae flammis absumptum est. Quod tamen a malitia inhabitantium in eo, et praecipue illorum qui majores esse videbantur contigisse, omnes qui novere facillime potuerunt advertere. Sed non defuit puniendis admonitio divinae pietatis qua correcti, per jejunia, fletus et preces iram a se, instar Ninivitarum, justi Judicis averterent. Erat namque in eodem monasterio vir de genere Scottorum, Adamnanus vocabulo, ducens vitam oris, primo ex necessitate emendandae suae pravitatis obvenerat. Sed procedente tempore necessitatem in consuetudinem verterat. Siquidem in adolescentia sua sceleris aliquid commiserat, quod commissum, ubi ad cor suum
Abbreviated transcription (Latin):
sus ille & tamenait offerte mihi euchacristiam : quet
ec cept himanu interrogauit siomnes placidum
ergase animum & sine quer ela contro uersiae
tertincoris haberent : nes pondebant omnes placcidisss¬
mam sementem cedillum. & abomni lrcc remotam
habere cumqueuicissim rogabant placcidam erga ipsos
mentem habese : qui confestim respondit: placcidam
egomentem filioli erga omnes dĩ facmulos gero: sicque
seccelestimuniens ucctico uitae clterius ingressũ
parauit : & interro gauit quampro pe esset hora.
qua fractres addi cendccs dño laudes noc turnas. exci¬
tari deberent : Respondebant: non longe est. atille :
Bene ergo: ex spectemus hor amillã : & signans se signo
scaẽ crucis: Reclinauit capuđđ adceruiced: modicum¬
que ob dormiens : Ita cum silentio uitam finiuit :
sic que fctumest ut quomodo simplici acpura mente
tranquillaq: deuotione dño seruerit Itu&iam

Expanded text:
sus ille: « Et tamen, ait, afferte mihi Eucharistiam. » Qua sus ille: « Et tamen, ait, afferte mihi Eucharistiam. » Qua accepta in manu, interrogavit, si omnes placidum erga se animum, et sine querela controversiae ac rancoris haberent. Respondebant omnes placidissimam se mentem ad illum, et ab omni ira remotam habere: eumque vicissim rogabant  Al. add. an placidam erga ipsos mentem habere  Al., haberet. Qui confestim respondit: « Placidam ego mentem, filioli, erga omnes Dei famulos gero. » Sicque se caelesti muniens viatico, vitae alterius ingressui paravit; et interrogavit, quam prope esset hora qua fratres ad dicendas Domino laudes nocturnas excitari deberent. Respondebant, « Non longe est. » At ille: « Bene ergo, exspectemus horam illam. » Et signans se signo sanctae crucis, reclinavit caput ad cervical, modicumque obdormiens, ita cum silentio vitam finivit. Sicque factum est ut quomodo simplici ac pura mente tranquillaque devotione Domino servierat, ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uir multum religiosus: & segularibus disciplinis humilit̃
subditus : Aduersumuero illos quialit̃ facere uolebaT÷
telo magni feruoris cccensus : Vnde &pulhro uitã suã
fine conlusit : Nacm propinquante horcsui decessus
cdeo tamen moderate ut &loqui eo toto tempore
poss& & ingredi: erat auten in proximo casa. inqua
infirmiores & qui prope morituri esse ui debantur :
induci solebcnt : Rogauit ergo ministrumsuũ uespere.
incumbente nocte quade scło erat exiturus ut in ea sibi
locum quiescendi pseparcq& : Quimiratus curhorogas&
quine qua quã aadhue moriturus esse uidebatur: fecit
tamen quod dixerct : Cumque ibidẽ positi. uicissim
celiqua gaudente cenimo unc cumeis. qui ibidem ante
Inerunt loquerentur cec locarentur : &iam mediae
est eahcristia neque enim moriadhuc habes qui
tam hilccriter nobis cum. uelut sospes loqueris: Rur¬

Expanded text:
vir multum religiosus, et regularibus disciplinis humiliter vir multum religiosus, et regularibus disciplinis humiliter subditus; adversum vero illos qui aliter facere volebant, zelo magni fervoris accensus: unde et pulchro vitam suam fine conclusit. Nam propinquante hora sui decessus  DCLXXX; adeo tamen moderate, ut et loqui toto eo tempore posset et ingredi. Erat autem in proximo  Al., proxima casa, in qua infirmiores et qui prope morituri esse videbantur, induci solebant. Rogavit ergo ministrum suum vespere incumbente, nocte qua de saeculo erat exiturus, ut in ea sibi locum quiescendi praepararet: qui miratus cur hoc rogaret, qui nequaquam adhuc moriturus esse videbatur, fecit tamen quod dixerat. Cumque ibidem positi vicissim aliqua gaudente animo, una cum eis qui ibidem ante inerant, loquerentur ac jocarentur, et jam mediae est Eucharistia? neque enim mori adhuc habes qui tam hilariter nobiscum velut sospes loqueris. » Rur
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcipitntes eum si poss& hunc in modulationem ce¬
minis trans ferre : atille susceptone gotio cebit.¬
& mane rediens optimo carmine quod iubebatiu
conpositum reddidit: unde mox cobbatissacempleca¬
taest graticundĩ inuiro sȩculoerem illum habitum
docuit : susceptumque in monccsterium cum omnibus
suis frectrũ cohorti cossociauit Iussit que illum seris
scccrce historiae doceri: at ipse cuncta quae audien¬
do discere poterct rememorando secum. & quasi
mundũ conimal ruminando: incarmen dulcissimũ
decseatione mundi : & origine humanigeneris: & tota
scripturae historiis dẽ in carnationedñi cci passione¬
cu & horrose poenae gehennalis ÷ acdulcedine regni
cuel estis i nułta ccormina fac ciebaet : sed &clia perplu¬
rt debeneficus &iudiciis diuinis in quibus cunctis. homi¬
nes cobamore scelerum cobstrahere cd dilectionem uero &
solertiã bonae actionis eccitare curabat: erut enim

Expanded text:
praecipientes ei, si posset, hunc in modulationem capraecipientes ei, si posset, hunc in modulationem carminis transferre. At ille suscepto negotio abiit, et mane rediens, optimo carmine quod jubebatur, compositum reddidit. Unde mox abbatissa amplexata gratiam Dei in viro, saecularem illum habitum docuit, susceptumque in monasterium cum omnibus suis fratrum cohorti adsociavit, jussitque illum seriem sacrae historiae doceri. At ipse cuncta quae audiendo discere poterat, rememorando secum et quasi mundum animal, ruminando, in carmen dulcissimum de creatione mundi, et origine humani generis, et tota mis sacrae Scripturae historiis, de incarnatione domincii, et horrore poenae gehennalis, ac dulcedine regni caelestis multa carmina faciebat; sed et alia perplura de beneficiis et judiciis divinis, in quibus cunctis hnes ab amore scelerum abstrahere, ad dilectionem vero et sollertiam bonae actionis excitare curabat. Erat enim
Abbreviated transcription (Latin):
oninium mirccculorum cuctor extitit : Qui primo
filiis hominum ccelum proculmine tecti : dehinc
terram custos huma nigeneris omnipotens creccuit
hic est sensus noncute mordo ipse uerborum : quaedor¬
miens ille canebat: neque enim possunt carmina
quacmius optime conposrta: exclia inclicm linguam
coduerbum sine de trimento sui decoris ac dignitatis
trans ferri ex surgens ccutem csomno. cuncta quace
dormiens cantauerat memoriter r&inuit. & eis mox
plura in eundem modum uerbadõ digni carminis
cdiunxit : ueniens que mane cduilicum qui sibi pre¬
ercet . quid doni percepiss& indicccuit. cetque᷑ dbba¬
tissaem perductus iussus est multis doctioribus
uiris p̃sentibus indicare somnium & dicere
carmen. Vit unuier sorum iudicio. quid uel unde eis & quod
referebat probar&ur : iusumque est omnibus cueles¬
tem eiadr̃o concessam essȩ gratiã ex ponebcnt que  ulb
quendam seccrae hustoriae siue doctrinae. sermonem

Expanded text:
omnium miraculorum auctor exstitit, qui primo omnium miraculorum auctor exstitit, qui primo filiis hominum caelum pro culmine tecti, dehinc terram custos humani generis omnipotens creavit. » Hic est sensus, non autem ordo ipse verborum quae dormiens ille canebat; neque enim possunt carmina, quamvis optime composita, ex alia in aliam linguam ad verbum sine detrimento sui decoris ac dignitatis transferri. Exsurgens autem a somno, cuncta quae dormiens cantaverat, memoriter retinuit, et eis mox plura in eundem modum verba Deo digni carminis adjunxit. Veniensque mane ad villicum qui sibi praeerat, quid doni percepisset indicavit, atque ad abbatissam perductus, jussus est, multis doctioribus viris praesentibus, indicare somnium et dicere carmen, ut universorum judicio quid vel unde esset quod referebat, probaretur. Visumque est omnibus, caelestem ei a Domino concessam esse gratiam. Exponebantque illi quendam sacrae historiae sive doctrinae sermonem,
Abbreviated transcription (Latin):
la&itiae cccusco decsȩtum ut omnes per ordinem
ccntare deberent : Ille ubi adpropinquare sibi citha¬
ram cernebat sur gebat cmedic caena & egressus
cadsucm domum repedabat : Quoddum tempore
quodam̃faccer& &rdicta doma conuiuii. egressus
as s& ccdstabulca lumentorum: quorumei custodia
persomnium eum que sclutans acsuo ceppellans nomine
caedmon. inquid canta mihi cliquid: At ille respondens
nescio inquit cuntarse : Necm &ideo de conuiuio egressus.
huc secessi : quicc cantare non potercm : Rursum ille
quicum eo loquebatur: At tamenccit. mihi cacrtare
hecbes : quid Inquit debeo cacntare : &ille : canta
inquit prin cipium crecturarum: quo ac cepto respon¬
so: statim ipse coepit cantase in lccudem di condito¬
ris uersus quos numquam ccudierat : quorum iste
est sensus : nunc icudare debemus ccuctorem regni
cccelestis. potentiam crectoris : & consilium illius. fac¬
te pectris gloriae : quomodo ille cum sit aeternus dr̃

Expanded text:
laetitiae causa ut omnes per ordinem laetitiae causa ut omnes per ordinem cantare deberent, ille ubi adpropinquare sibi citharam cernebat, surgebat a media coena et egressus ad suam domum repedabat. Quod dum tempore quodam faceret, et relicta domo convivii egressus esset ad stabula jumentorum quorum ei custodia t ei quidam per somnium, eumque salutans, ac suo appellans nomine: « Caedmon, inquit, canta mihi aliquid. » At ille respondens, « Nescio, inquit, cantare; nam et ideo de convivio egressus huc secessi, quia cantare non poteram. » Rursum ille qui cum eo loquebatur, « Attamen, ait, mihi cantare habes. » « Quid, inquit, debeo cantare? » At ille, « Canta, inquit, principium creaturarum. » Quo accepto responso, statim ipse coepit cantare in laudem Dei conditoris versus, quos nunquam audierat, quorum iste est sensus: « Nunc laudare debemus auctorem regni caelestis, potentiam creatoris, et consilium illius facta Patris gloriae. Quomodo ille cum sit aeternus Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
diuina gractia specicliter insignis qui  carmina religio¬
ni &pi&ecti copta fec cere solebeet Ita ut quic quid
exdiuinis litteris per interpse tẽ discer&. hoc ipse post
pus illum uerbis po&icis maxima succuitate & conpunc¬
tione conpositis. in succ id est cenglorum lingua profer¬
r& cuius carminibus. multorum saepe conimi. codcontem
tum scł. &cepp&itum sunt uitae caelestis cec censi
& quidem &clii post illum ingente cnglorum religiosa
poemata faccere temtabant sed nullus eum cequi pe
recre potuit: Namque ipse non cbhominibus nequeꝑ
hominem institutus. canendi certem didiciti. sed diui¬
nitus cdiutus. gratis cacnendi donum accepit: Unde
mnilumquam friuoli & suꝑ uac cui poematis feccere
potuit: sed ecc tantum modo quae adreligionem
pertinent religi oscm eius linguacm decebaent: si qui¬
dem in habitu seculari usque ad tempora prouec¬
itiorista&cctis constitutus :nil carminum cliquando
didicerat : Vnde nonnumquam in conuiuio. cumess&

Expanded text:
divina gratia specialiter insignis, quia  Al., qui carmina religioni et pietati apta facere solebat; ita ut quicquid ex divinis literis per interpretes disceret, hoc ipse post pusillum verbis poeticis maxima suavitate et compunctione compositis, in sua, id est, Anglorum lingua proferret. Cujus carminibus multorum saepe animi ad contem ad appetitum sunt vitae caelestis accensi. Et quidem et alii post illum in gente Anglorum religiosa poemata facere tentabant; sed nullus eum  Al., ei aequiparare potuit. Namque ipse non ab hominibus, neque per hominem institutus canendi artem didicit; sed divinitus adjutus gratis canendi donum accepit. Unde nihil unquam frivoli et supervacui poematis facere potuit; sed ea tantummodo quae ad religionem pertinent, religiosam ejus linguam decebant. Siquidem in habitu saeculari usque ad tempora provectioris aetatis constitutus nil carminum aliquando didicerat. Unde nonnunquam in convivio, cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
& gradãeius condignum conditus est pre erat
quidem tuato ei deminonasterio regiauir So
u fleduna matre ean fle deqͣuarum supro
fecimus mentionems sed ad ueniente illue episcopo
maximum regendi aixilium simul & suae uitae solatium
deuota dõ docłr& inuenit: suc cessit autem & gefrido
in regnum alefriduir ins̃cripturis doctissimus qui
frater eius & filius osuiu regis esse dicebatur: destruc¬
tum que regnistatum : quam uis intrac finss angustio res
nobiliter recuperauit: quo uidelic& lanno. quiest ab in
cum post. egbrectum fraetrem suum . qui .viiii. annus reg¬
nauerat ipse xii. annos regnas s& mortuus erat .uiII¬

Expanded text:
 gratia ejus condignum conditus est. Praeerat quidem tunc eidem monasterio regia virgo Aelbfled una cum matre Eanflede quarum supra fecimus mentionem. Sed, adveniente illuc episcopo, maximum regendi auxilium simul et suae vitae solatium devota Deo doctrix invenit. Successit autem Ecgfrido in regnum Alfrid, vir in Scripturis doctissimus, qui frater ejus et filius Osuiu regis esse dicebatur: destructumque regni statum, quamvis intra fines angustiores, nobiliter recuperavit. Quo videlicet anno, qui est ab incum post Ecgberctum fratrem suum qui novem annis regnaverat, ipse duodecim annis regnasset, mortuus erat
Abbreviated transcription (Latin):
tenente imperium honomo augusto filio theodo¬
siꝙ minoris loco ab cugusto quadra gessimo quicto o
Ante biennium romanae in ruptionis quae ꝑhaluricũ
regem gothorum faccta est cumgentes heclanorum
sue uorum uandalorum multeq cumhis cchace
pro tritis fraencis transito seno totas pergallas
saeiusent : apud brittahics gractianus municeps
trrannus creatur &oc ciditur: huius loco. cõstan¬
tinus eximfima militia propter solam spem nomi¬
nis sinemerito uirtutͥs eligitur: qui continuo
ut inuasit imperium : ingadlices transiit : Ibi saepe
aebarbaris incertis foederibus in lusus : de trimento
magis se puplicae fuit : unde mox iubente honorio
constantius comes ingalliam cum eercitu profeo¬
tus ÷ cepud ccrelatem ciuitictẽ eum clausit. cepit.
occidit: constaentemque filumeius quem exmonacho
cecesterem fecerat geromus comessuus cpud uien¬
nam interfecit: frcaectaest ccutem roma agothis :¬

Expanded text:
tenente imperium Honorio Augusto filio Theodosii minore, loco ab Augusto quadragesimo quarto, ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, cum gentes Alanorum, Suevorum, Vandalorum, multaeque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem Roma a Gothis