comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a tua uelquereia tua fa¬
getus cesus ẽ amagr̾atu
nr̃o meia putat dandaᷤᷤ
adu̾sus te inquantum
ob eam renrequũ uidici
uidebĩ ⁊ si ẜuus decessit.
dominum eras ag̾e poire
lab̾ ait. quia dedampno

Expanded text:
a uel querella tua flagellis caesus est a magistratu nostro.Mela putat dandam aduersus te, in quantum ob eam rem aequum iudici uidebitur, et si seruus decesserit, dominum eius agere posse Labeo ait, quia de damno
Abbreviated transcription (Latin):
ses tuam nauẽ eẽ q cpssus nͥ
manet dicuti lanauestim̃to
fieret ¶ proculiis iudicat eo
uire nos uti ꝙs su̾io ⁊ labeõi
placuisset inquib ꝓpria qͣtitaᷤᷤ
spectatet᷑ si qͥd aditꝰ ex toti ce f¬
dit ut statue pes aut inanꝰ.
cipho furidꝰ. uit ansa lecto ful¬
crum nauitabula. edificio
cem̃tum. tota .n. eiꝰ sũt cuius
añ fu̾ant ¶ arbor radicitꝰ eru¬
coalu̾it prioris dñi est uͥ ma¬
lu̾it agro cedit ⁊ si rursus
eruta sit nõ ad priorem dmĩni
rentit᷑ nãc̾dibile ẽ aliotr̃e ali¬
meam laniam inturcis p᷑p᷑a
nichomiriꝰ meã eẽ labeo ait

Expanded text:
ses, tuam nauem esse, quia cupressus non maneret, sicuti nec lana uestimento fieret.Proculus indicat hoc iure nos uti, quod Seruio et Labeoni placuisset: in quibus propria qualitas exspectaretur, si quid additum erit toto cedit, ut statuae pes aut manus, scypho fundus aut ansa, lecto fulcrum, naui tabula, aedificio cementum: tota enim eius sunt, cuius ante fuerant.Arbor radicitus erucoaluerit, prioris domini est, ubi coaluit, agro cedit, et si rursus eruta sit non ad priorem dominum revertitur: nam credibile est alio terrae alimeam lanam infeceris, purpuram nihilo minus meam esse Labeo ait,
Abbreviated transcription (Latin):
nim dubium ẽ ⁊ hunc dicipꝰ¬
se cornelia conueniri¶pt̾ean
lospectat. dici c̾cum. de ĩ iuria
qm̃ pasꝰ ꝗs sit. ut eyqualita¬
te ĩiurie sciamus an ĩ pr̃onũ
lib̾to reddend̾ sit ĩ uiriaꝵ udi¬

Expanded text:
nim dubium est etiam hunc dici posse Cornelia conueniri?Praeterea illo spectat dici certum de iniuria, quam passus quis sit, ut ex qualitate iniuriae sciamus, an in patronum liberto reddendum sit iniuriaru
Abbreviated transcription (Latin):
panus sit. nisi ꝯccrotitas eu
moũit. nec erm ferre pre¬
conquerentẽ. quod dñs ei con
medio cͥt̾ equissimu̾erit p̾¬
torem oi sbuenire cet ⁊ siꝗs
ex lib̾is qui non sunt in pot̃¬
tate cum parente uelit ex¬
piri non tem̾e inurriarum
acw̾danda est nsi atcrocitaᷤᷤ
suasto cmt his qui sunt ĩ
pot̾tate ꝓrsus non compet̾¬

Expanded text:
t, nisi atrocitas eum mouerit: nec enim ferre praeconquerentem, quod dominus ei conumediocriter: aequissimum erit praetorem ei subuenire.Sed et si quis ex liberis, qui non sunt in potestate, cum parente uelit experiri, non temere iniuriarum actio danda est, nisi atrocitas suaserit. certe his, qui sunt in potestate, prorsus nec compet
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriam. q. otumenosiorem
⁊ maiorem accipius atrocẽ
autem inuriam aut ꝑsona
aut temꝑe aut re ip̃a frla¬
bõ art ꝑsona atrocior im¬

Expanded text:
iniuriam quasi contumeliosiorem et maiorem accipimus.Atrocem autem iniuriam aut persona aut tempore aut re ipsa fieri Labeo ait. persona atrocior i
Abbreviated transcription (Latin):
dam eiuiłi. ⁊ qi more ciuitatis⁊
ut puta furtum. ad ultium.
natura tur pe ẽ.enm u̾o tute¬
le dampnari. ħ non natura
ꝓ brum e̾ s more cuutatis.
liec enn natura ꝓbrum est

Expanded text:
dam ciuiliter et quasi more ciuitatis. ut puta furtum, adulterium natura turpe est: enimuero tutelae damnari hoc non natura probrum est, sed more ciuitatis: nec enim natura probrum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiscue enĩ ⁊ ꝓnuncia ssei
statiusse solemus dr̃e eos qui
uis hñt cognoscendi. ¶Ma¬
trem famił accipe debemus.
eam que honeste uixit. ¶Ma¬
trẽ enĩfa. a cet̾is fenunis mo

Expanded text:
miscue enim et pronuntiasse et statuisse solemus dicere eos, qui ius habent cognoscendi. 'Matrem familias' accipere debemus eam, quae non inhoneste uixit: matrem enim familias a ceteris feminis mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mag̾ ẽ ita tenebr᷑ si pͥus ex¬
tit̾it ꝯmunis. ¶ Sub diu̾sis dͦ
odicõib sifu̾nt int̾rogati int̾¬
ẽ utra earum prior extit̾it. sire¬
o niu̾̃cta tenebr᷑ ⁊̃ fide nissor
cum ꝯdicõ eius extit̾it. tãqͣm
sistatim ab micio reus pure.
fideuissor sub odicõe accept᷑
eẽt ¶ex diu̾so aut̃ si aideuissoris
ꝯdicõ prior extit̾it ñ tenet᷑.
ꝑuide ac si statim ab micio pͤe
acceptus ẽet ieo sub ꝯdicõne
obligato. ¶si reo in fundũ ob¬
ligato. fide nissor inusufructu
accipiat᷑. quesitum. ẽ utrum¬
obliget᷑ fideuissor. q. in murtꝰ
an ñ oblitet᷑ .q. in aliud. no¬
bis in eo iudet dubitacõ eẽ. an
ususfr̾ ꝑs rei sit. au ꝓprium
quiddam. s cum ususfr̾ fur
di ius ẽ. incuule est fideiusso¬
rem ex sui ꝓmussone ñ ten̾i¬
adeo a suo pot̾ fidenissor acci¬
pi. ut ip̃e quor dñs in id ꝙ si¬
bi debet᷑ fidenissorem ab eorec¬
te accipiat qur̃ fidenissorem
⁊ ab eo ip̃o suo int̾rotari uicħ

Expanded text:
 magis est, tenebitur, si prius extiterit communis.Sub diuersis quoque condicionibus si fuerint interrogati, inte utra eorum prior extiterit. si reo iniuncta, tenebitur etiam fideiussor, cum condicio eius exstiterit, tamquam si statim ab initio reus pure, fideiussor sub condicione acceptus esset. ex diverso autem, si fideiussoris condicio prior extiterit, non tenetur, perinde ac si statim ab initio pure acceptus esset reo sub condicione obligato. Si reo in fundum obligato fideiussor in usum fructum accipiatur, quaesitum eobligetur fideiussor quasi in minus, an non obligetur quasi in aliud. nobis in eo uidetur dubitatio esse, usus fructus pars rei sit an proprium quiddam: sed cum usus fructus fundi ius est, inciuile est fideiussorem ex sua promissione non teneri.Adeo a seruo potest fideiussor accipi, ut ipse quoque dominus in id, quod sibi debetur, fideiussorem ab eo recte accipiat: quem fideiussorem etiam ab eo ipso seruo interrogari nihil
Abbreviated transcription (Latin):
bona romuli fiscus ut obli¬
gata sibi occuꝑau̾at. ⁊ oueni¬
ebat fidenissores. tam in sortẽ
qͣm inusuras qui dep̾cabant᷑
lecta subscripxõne fidenissi õis
u̾ant ñ in om̃em ꝯduct̃onẽ.
decernit ñ ten̾ fidenissores in
fuisset redactum prius in u¬
suras cedẽ reliquũ in sortem
⁊ ita m id ꝙ defuisset fidens¬
sores ꝯuemiendos exemplopite¬
nor a creditore distͣcͣtor mõ rꝰ
sũt ꝯueniri fidenissores lb̾a¬
tissoria cã obligatꝰ enit a se¬
met ip̃o exig̾e deb ⁊ qnͣtius.¬

Expanded text:
bona Romuli fiscus ut obligata sibi occupaverat et conveniebat fideiussores tam in sortem quam in usuras: qui deprecabantur. lecta subscriptione fideiussionis, verant, non in omnem conductionem, decrevit fideiussores in quid ex bonis fuisset redactum, prius in usuras cedere, reliquum in sortem, et ita in id quod defuisset fideiussores conveniendos exemplo pignorum a creditore distractorum. Non possunt conveniri fideiussores liberaiussoria causa obligatus erat, a semet ipso exigere debet, et
Abbreviated transcription (Latin):
icõ lib̾abit reum ꝓmunten¬
di oblitõne nquam ꝓ eo fide¬
debiti caus a respicienda est
Alicet .n. is tutor qui fideuissor
apud pupislũ ꝓ reo obligat᷑¬
est soluit se auctore pupillo
quia reo ꝓmttendi lib̾ato ⁊
ip̃e tutor idemq fideuissori¬
b̾abit᷑ ꝙ sua auctoritate effic̾e
ammos ꝑticio fecit. ut max¬
une eumlib̾et hebit cũ eomã¬
dati accõnem. EGauis¬

Expanded text:
ione liberauit reum promittendi obligatione, in quam pro eo fidedebiti causa respicienda est. licet enim is tutor, qui fideiussor apud pupillum pro reo est obligatus, soluit se auctore pupillo, quia reo promittendi liberato et ipse tutor idemque fideiussor liberabitur, quod sua auctoritate efficereanimo, sed pro Titio fecit, ut maxime eum liberet, habebit cum eo mandati actionem. 70 Gai
Abbreviated transcription (Latin):
futurus foret si cam imple¬
ret ¶Si duob x. datis ẽe
lib̾ uissꝰ sit ⁊ unus quisq ac¬
ciꝑe nolu̾it melius est dr̃e
poste cum eadem quinq atã
osferentem ad lib̾tatem ꝑ¬
oꝑas ded̾it lib̾ esto hoc mõ¬

Expanded text:
futur‹u›s foret, si eam expleret. Si duobus decem datis liber esse iussus sit et unus quinque accipere noluerit, melius est dicere posse eum eadem quinque alteri offerentem ad libertatem peroperas dederit, liber esto.' co
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾. nec ꝓdeẽ tibi debet. error
p̃sidium. aut eius quidete.
auquid ꝓnu̾ciauit. aut eoꝵ¬
ꝗcont̾ formam uiris mansisre
te mordine decurrionũ puta

Expanded text:
t. nec prodesse tibi debet error praesidum aut eius, qui de te aliquid pronuntiauit, aut eocontra formam iuris mansisse te in ordine decurionum puta
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ esto nõ ec̃ stich lib̾um ariꝰ¬
to ait ticõ hr̃de exitende unchħ
uidetur posse dici lib̾um fore
.q. non. utiq alio gradu ac¬
luire utimur. U omp̾

Expanded text:
liber esto', non esse Stichum liberum Aristo ait Titio herede existente. mihi uidetur posse dici liberum fore, quasi non utique alio gradu aciure utimur. 3 Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
ui. aut clam ꝙ olim fcm̃ er̾ ut res¬
tituat᷑. ⁊ ꝙ in loco sacro religioso¬
ue. ⁊ quod in flimime publico.
ripa ue publica scm̃ erit. s am hui
it̾dc̃is restituer᷑ si quid illicite ẽ¬

Expanded text:
ui aut clam factum erit ut restituatur', et 'quod in loco sacro religiosoue' et 'quod in flumine publico ripaue publica factum erit': nam his interdictis restituetur, si quid illicite
Abbreviated transcription (Latin):
tumi dedit in t̾i uendicare
.u. nimos domiius corum po¬
t̃ s ⁊ si tesidnũ fu̾it solutũ
tunc ⁊ id alienatum cuiꝰ
ante domnuũ non erat tr̃a¬
latum ita pendebit p̾ceden¬
tis sumne alienacõ sic tñ
ut non ietro numi fiant
accipientis set t̾t cum re¬
sidua summa finit ex so¬
luta. ¶Si plus uissꝯ erat
ded̾it statulib̾. puta.y. iuꝰ¬
sus dare .xx. dedit siue mi¬
inau̾it siue n saculo ded̾it¬

Expanded text:
t: interim igitur uindicare quinque nummos dominus eorum potest. sed si residuum fuerit solutum, tunc etiam id alienatum, cuius ante dominium non erat translatum. ita pendebit praecedentis summae alienatio, sic tamen, ut non retro nummi fiant accipientis, sed tunc, cum residua summa fuerit exsoluta.Si plus quam iussus erat dederit statuliber, puta decem iussus dare uiginti dedit, siue numerauit siue in sacculo ded
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatem ꝑuenturum quod
si ꝓ hibeatur oꝑari nõ lib̾ũ¬
no d plane si ei ablata fue¬
rit poccua cyoꝑis collecta¬
⁊ libum fore arbitror quia
de peculio dare ꝓhibetur. sa¬
ne si testator ur exoꝑ is ut
cet uissit ꝓhibrtum oꝑari.
ad lib̾tatem ꝑuenturũ no
dubito s ⁊ si argento sbtͣc¬
to uł rebus alus disrractis
nũmos corasos ded̾it ꝑuei¬
et adlib̾tatem qũius simũ¬
mos w̾tractos dediset ad li¬
btateni non ꝑueniret nec
emĩ indetur dedure s magis
reddidime s noc si alus sur¬
ripunt numos ⁊ hr̃di ced̾it
ad lib̾tatem ꝑueniet qrauel¬
liuinmei qui accepit possũt

Expanded text:
libertatem peruenturum: quod si prohibeatur operari, non no debet. plane si ei ablata fuerit pecunia ex operis collecta, liberum fore arbitror, quia de peculio dare prohibetur. sane si testator uel ex operis ut det iussit, prohibitum operari ad libertatem peruenturum non dubito.Sed et si argento subtracto uel rebus aliis distractis nummos corrasos dederit, perueniet ad libertatem, quamuis, si nummos subtractos dedisset, ad libertatem non perueniret: nec enim uidetur dedisse, sed magis reddidisse. sed nec si aliis subripuerit nummos et heredi dederit, ad libertatem perueniet, quia auelli nummi ei qui accepit
Abbreviated transcription (Latin):
pensionẽ placet ⁊ quia tem¬
pus adieccum est ⁊ adhuc
suꝑ sunt due pensiones set¬
⁊ sieadem .y. sola hat que op¬
tiut ad primam pensionez
si osferat ⁊ an ad t̾tiam si se¬
qn̾s pensio nõ sit accepta
⁊ puto susfic̾e̾ ħ eatem et
pemitencie hĩdi iocum noꝰ
⁊ aunua bnma trima dieiꝰ¬
sus est dena tota dare simiti
osferat hr̃dinon ex pectata
dre uel .x. primo anno da

Expanded text:
cet, quia et tempus adiectum est et adhuc supersunt duae pensiones. sed si eadem decem sola habeat, quae optulit ad primam pensionem, si offerat: et an et ad tertiam, si sequens pensio non sit accepta? et puto sufficere haec eadem et paenitentiae heredi locum non  annua bima trima die iussus est dena dare, tota simul offerat heredi non exspectata die? uel decem primo anno da
Abbreviated transcription (Latin):
bemginus ẽ eum ĩ lib̾tate
ꝑ uenire cum utrus ꝓuid̾e̾¬
cia su̾infextur ⁊ ẜ in quate¬
ms maturius ĩ ub̾tatem
ꝑuemat ⁊ hr̃dis quatenus
diłone int̾empta issico acci¬
piat ꝙ post tempus cõseꝙ
pot̾at ¶Siita sit lib̾tas
dem̾ eum hrs manirsit sta¬
tun lib̾sit quasi ꝑcum sit
esfectũ quominuis ẜuiat ei
qm̃ ius sinon pat̾eretur si
bi eũ ẜiuire non statim ꝑue¬
uidens est manumisso enimi
ampluis ẜuire nõ pot̾it at
is quem quis non patitur si¬
bi ẜuire postea pati potest
intͣ quinqu̾niũ tempus at¬
quiiam quinqñnio ei ẜuire
non pot̾ set nel mimis pot̾it¬

Expanded text:
benignius est eum in libertatem peruenire, cum utriusque prouidentia infertur et serui, quatenus maturius is libertatem perueniat, et heredis, quatenus dilatione interempta ilico accipiat, quod post tempus consequi poterat.Si ita sit libertasde eum heres manumiserit, statim liber fit, quasi per eum sit effectum, quo minus ei seruiat: quamuis si non pateretur eum sibi seruire, non statim perueuidens est: manumissus enim amplius seruire non potest: at is quem quis non patitur si‹bi› seruire, postea pati potest intra quinquennii tempus. atquin iam quinquennio ei seruire non potest: sed uel minus potest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxmius mortis testatoris
dius adicrit trebacius ⁊ ia¬
bo̾ sine  dolo malo tardius
adicrit dantem eum intͣ
ad lib̾tatem ꝑ uenire que
Si quis sic acceꝑit lib̾tatẽ
cum .x. dare pot̾it ub esto
trebacius ait licet hu̾nit .x.
ur idoncus fuit adquirend̾¬

Expanded text:
mis mortis testatoris dius adierit, Trebatius et Labeo, si sine dolo malo tardius adierit, dantem eum intra ad libertatem peruenire: quae Si quis sic acceperit libertatem 'cum decem dare poterit, liber esto', Trebatius ait, licet habuerit decem uel idoneus fuerit ad adquirend
Abbreviated transcription (Latin):
amucan ⁊ si non fu̾it p̾lega¬
tum pectuliũ ẜuo id̃ deb̾at di
ciostat enĩstatu lib̾orum de
peculio postedare uel ip̃i hr¬
sicum dare impediat ꝑue¬
uiat stadulibad lib̾tatem
stratur dño statu lib̾i ut c̃
extraneo uissũ dare ꝓhibe¬
at ne quul mos ꝑdat cumsta¬
tu lib̾o ꝑm̃ desendi podest
⁊ si non uult exigere uel

Expanded text:
an et si non fuerit praelegatum peculium seruo, idem debeat dici: constat enim statuliberum de peculio posse dare uel ipsi hersi eum dare impediat, perueniet statuliber ad libertatem. stratur domino statuliberi, ut eum extraneo iussum dare prohibeat, ne et nummos perdat cum statulibero. proinde defendi potest et si n
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aut legatum hiuc statu lib̾o
fuit pectulium aut si nõ lega¬
tum peculiũ fu̾it ẜuius scrib̾
moram eum lib̾tatis pass um
ob ħ ip̃m quod ei aliquid er
nõne dominica debetur nec ei
nolit eyig̾e adebitoribus
uam ꝓuentur ad lib̾tatem
ait uncħ quo uidetur ꝙ ser

Expanded text:
 aut legatum huic stat‹u›libero fuit peculium aut non: si legatum peculium fuit, Seruius scribit moram eum libertatis passum ob hoc ipsum, quod ei aliquid ex ratione dominica debnolit exigere a debitoribus: nam peruenturum ad libertatem ait. mihi quoque uidetur uer
Abbreviated transcription (Latin):
rrianus ait multũ int̾ee q̃
quis libetͦ ubi de obligtandoq̃¬
ritͤ. ꝓpensiores ec̃ debe̾ nos. si hẽ¬
hamꝰ occõnem ad denetand̾. uͥ de¬
⁊ libando q̃r. ex diu̾so ut faciliore

Expanded text:
rrianus ait multum interesse,quis liberetur: ubi de obligando quaeritur, propensiores esse debere nos, si habeamus occasionem, ad negandum: ubi de liberando, ex diuerso, ut facilior
Abbreviated transcription (Latin):
iustituta sit non ẽ compelłe¬
dus accusator ad eum legõm
suscipe quise amicum nel do¬
mesticum dicit eius qui accusa¬
tur ⁊ ita diui fres enulio furio
suos ordine innisquisq mun̾e
legõnis sungi cogitur ⁊ non
alias compeliendus. ẽ mun̾e
legonis fungi qm̃ si prioris ꝙ
curia lecti sunt suncti sunt. s
silegacõ de priorib uiris desid̾¬
et ꝑsonas ⁊ ꝗ ordine uocant᷑
inferiores sunt non obyuand̾
adriamis iꝑsit. p̾cipitur
autem etcõ dimi uaspasiani
legatus creatus est non exq
romam uenit. s si nõ constat
legatus sit aut non rome p̃¬
tui a legacõne tunaces nitua¬
lis honorum qui sumptum ha¬
bent recce obynatur ĩstipen¬
dus legacõmim que sola minis¬
t̾io obeniitur diu̾sa ea est. p ap̃¬
Iluis decurno ꝓpr̃e legaconis of¬
sicium suscepit ea ros filiũ q ͦ
ninꝰ ordine suo legatus ꝓficis¬
catur non excurat prtũbẽni¬

Expanded text:
instituta sit, non est compellendus accusator ad eum legationem suscipere, qui se amicum uel domesticum dicit eius, qui accusatur: et ita diui fratres Aemilio Rufo suos.Ordine unusquisque munere legationis fungi cogitur: et non alias compellendus est munere legationis fungi, quam si priores, qui in curiam lecti sunt, functi sint. sed si legatio de primoribus uiris desideret personas et qui ordine uocantur inferiores sint, non esse obseruandum rescripsit. Praecipitur autem edicto divi Vespasiani legatus creatus est, non ex quo Romam venit. Sed si non constat, legatus sit an non, Romae praetui a legatione tu vaces, in intervallis honorum, qui sumptum habent, recte observatur: in impendiis legationum, quae solo ministerio obeuntur, diversa causa est". Papius decurio pro patre legationis officium suscepit. ea res filium, quo minus ordine suo legatus proficiscatur, non excusat: pate
Abbreviated transcription (Latin):
uacacõm mu̾um grauioꝵ
condõ tribuit ũ sũt m̾sores
opto ualitudmarii media
capsarii ⁊ artisi ces ⁊ qui fossã
faciunt uet̾anarii arch̾tectus
guib̾natores naupegũ balis¬
tarii specularii fabrisagrita¬
riierrarii bucularum strucco¬
res cãpendarii scandularũ
gladiatores aquilices tuba rũ
cormiarii archanĩ plumbaru
ferrarii iapidarii ⁊ huq cal¬
cẽ coqunt ⁊ qui siluam ĩcdñt
ꝗ carbonẽ cedunt ac torrent

Expanded text:
 grauiorum condicio tribuit, ut sunt mensores, optio ualetudinarii, medici, capsarii, et artifices et qui fossam faciunt, ueterinarii, architectus, gubernatores, naupegi, ballistrarii, specularii, fabri, sagittarii, aerarii, bucularum structores, carpentarii, scandularii, gladiatores, aquilices, tubarii, cornuarii, arcuarii, plumbarii, ferrarii, lapidarii, et hi qui calcem cocunt, et qui siluam infindunt, qui carbonem caedunt ac torrent
Abbreviated transcription (Latin):
Egatus mumcipalis si deser¬
Rut legacõne pena asficiet᷑
oytraordinania motus ordi¬
ne ut pleruq soletue¬
Egatus contra rem publicã
cum slegatus ẽ ꝑ aliu aprĩ¬
çipe quid postulare pod̾
trum quis deseruit legacõm
an exncclacausa moram pas¬
sus sit ordini prĩe sue ꝓbare
deb cessa coͥuinus legati ei
cõm susceꝑunt legatum ex
forma restitiitur. a sfr
ri stipulat sit qm̃ illd̾ au id

Expanded text:
egatus municipalis si deseruerit legationem, poena adficietur extraordinaria, motus ordine, ut plerumque soletegatus contra rem publicam, cuius legatus est, per alium a principe quid postulare potest. Vtrum quis deseruerit legationem an ex necessaria causa moram passus sit, ordini patriae suae probare debet. Cessatio unius legati ei, tionem susceperunt, legativum ex forma restituatur. Africari stipulatus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
opcõ fabrice ⁊ qui agris p̾sto
slnt librarii quo qui docere
caducorum ⁊ adiudores corm¬
culariorũ ⁊ stratores ⁊ pollito¬
res ⁊ custodes armorum ⁊ pco
⁊ buecinator h ũ igitur omneꝰ

Expanded text:
optio fabricae, et qui aegris praesto sunt, librarii quoque qui docere caducorum, et adiutores corniculariorum, et stratores, et polliones, et custodes armorum, et praeco, et bucinato
Abbreviated transcription (Latin):
ssi ꝯductor rẽuẽdid̾it. ⁊ eã ab
emptore ꝯduxit. ⁊ utͥq m̾ce¬
des p̾stit̾it. prior locator possõ¬
nem ꝑ conductorem rectis¬
sime retu ¶Infans possid̾e
receptũ ÷ rã alioqͥn nullus
ꝯsensus÷ infanti accipiẽdi
possõm pupillus tũ ⁊̃ sñ tu¬

Expanded text:
.Si conductor rem uendidit et eam ab emptore conduxit et utrique mercedes praestitit, prior locator possessionem per conductorem rectissime retinet.Infans possiderereceptum est, nam alioquin nullus sensus est infantis accipiendi possessionem. pupillus t
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Sĩ me in nacuam possõ
Nem furidi corneh.ar misĩs.¬
z ego putarem me infũd̾
semꝑnianũ muissũ eẽ. ⁊ ĩ cor¬
nelianũ iero .⁊ĩ. acquirã pos¬
sessioneni uisi forte in no¬
mĩe tr̃ errau̾imꝰ ⁊ incorpe¬
ꝯsensimꝰ. aniuseate recedet
celsus ⁊ mͣrcellꝰ scribunt
puto errantẽ. Acquirere gͦ nͣ
sub ꝯdicõne recessit depõicõe

Expanded text:
Si me in uacuam posses sionem fundi Corneliani miseris, ego putarem me in fundum Sempronianum missum et in Cornelianum iero, non adquiram possessionem, nisi forte in nomine tantum errauerimus, in corpserimus, an a te tamen recedet Celsus et Marcellus scribunt,puto errantem adquirere: ergo nec sub condicione recessit de posse
Abbreviated transcription (Latin):
dicium aliud ẽ publicum¬
ribus introductum est na̾
sireus accusatori ꝑliblico
dicat se eodem cumine ab
alio accusatum ⁊ absblut̃
cauetur. iege. iuix. publicoꝵ¬
uidicorum ut non pruis ac¬
cusetur qmͣ de prioris accu¬
latoris p̾uarieacde constit̾ie
⁊ ꝓuunciatum fũit. huiꝰ
cato pͥnancacõnis crimen
indendatur publicum in¬
dicium uonest nec int̾est
publico an priuato indi¬
cõ p̾uancatꝰ dicatur. Si
ĩo quis accusetur ꝙ dicat᷑¬
crimen iudicii publici de¬
non ẽ qr n lege aliqua de
lac re cautum est n ꝑce¬
natus ꝯsult qͣuo pena .u.
anrilibraru̾ in desistendẽᷤ

Expanded text:
dicium aliud publicribus inductum est. Nam si reus accusatori publico dicat se eodem crimine ab alio accusatum et absolutum, cauetur lege Iulia publicorum, ut non prius accusetur, quam de prioris accusatoris praeuaricatione constiterit et pronuntiatum fuerit. huius cato praevaricationis crimen intendatur, publicum iudicium non est: nec interest, publico an privato iudicio praevaricatus dicatur. Si ideo quis accusetur, quocrimen iudicii publici deneque lege aliqua de hac re cautum est, nenatus consultum, quo poena quinque auri librarum in desistentem
Abbreviated transcription (Latin):
ci ⁊ quid̃ ingennũ s sunt cõ¬
stõnes quib cauetur statmi
ex quo lib̾tas debicepit ĩge¬
iuul nasci ⁊ hoc magisẽ su
dubio seqñdũ quademis lib̃¬
tas no petita s publica res
est ut ultro is quieamd off¬
rerre deb̾eat s ⁊ smõdum de¬
bita ub̾tate sidĩomira an¬
cilla peꝑit srudio tñ hr̃dis fũ¬
it effecrum ut nõdum lib̾¬
tas deb̾etur ueuati ꝙ tardiꝰ
adierit ħĩditatem ut quina¬
ti sint exancrila ẜm eius siãt
placet inauimirccendos sec
tradimr̃ĩ oꝑt̾e ut abea ma¬
nimitt̾entur ut lib̾ti pociꝰ
mirĩs fiant. nam quos idig¬
nus ẽ hrs ẜuos hr̃e nec quid

Expanded text:
ci et quidem ingenuum. sed sunt constitutiones, quibus cauetur statim ex quo libertas deberi coeperit ingenuum nasci: et hoc magis est sine dubio sequendum, quatenus libertas non priuata, sed publica res est, ut ultro is qui eam debet offerre debeat. sed si nondum debita libertate fideicommissa ancilla peperit, studio tamen heredis fuerit effectum, ut nondum libertas deberetur, uelut‹i› quod tardius adit hereditatem, ut qui nati sint ex ancilla serui eius fiant, placet manumittendos, sed tradi matri oportere, ut ab ea manumitterentur et liberti potius matris fiant: nam quos indignus est heres seruos habere, ne quidem
Abbreviated transcription (Latin):
re quĩ incorneliam fło recita¬
to non fry nonincidit cadẽ
rõne plebeium obeandem
cam eyilio temporano puni¬
tum decurrionem post reddi¬
tum recte creari.

Expanded text:
re, quoniam in Corneliam falso recitato, non facto non incidit. eadem ratione plebeium ob eandem causam exilio temporario punitum decurionem post reditum recte creari.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtine exaccõne peccume le¬
gatorum ⁊ si cessau̾it ipõs
uł hr̃des conueniri aut s sol¬
uendo non sint fide uissores
corum qui ꝓhus cau̾nt. itẽ
nupta est incolam eiusdem
cinitatis uidi cunis maritus
cins e̾̃ ⁊ ibi unde origmemt᷑¬
to filium emancipanat ne
similitudmẽ adofirmandaᷤ
anis originem satis non ẽe

Expanded text:
tinere exactionem pecuniae legatorum, et si cessauerint, ipsos uel heredes conuen‹e›ri aut, si soluendo non sint, fideiussores eorum qui pro his cauerunt. Item nupta est, incolam eiusdem ciuitatis uideri, cuius maritus eius est, et ibi, unde originem trto filium emancipauerat, nesimilitudinem ad confirmandam cuiusque originem satis non esse.
Abbreviated transcription (Latin):
Decurrio ꝙ̃ sue ciuitatis uecti¬
galia excere ꝓhibetur ¶qui iu¬
dicũ publicu. qom citra ueni¬
am aboliconis de seruerunt de¬
curnonum honore decorari nõ
possunt cumextur piliano se¬
natus consulto notantur ig¬
nominia ueluti calumpine
causa publico iudicio damp¬
nati. ¶Pat̾ qui filio docur¬
rione cato ꝓͦuocauit ⁊ si p̾scͥp¬
si quod gestum est non hint
ꝓfilio nontenebitur spriui¬
legiis cessantib cet̾is eorum¬
pocor causa hetur insinis fe¬
rendis qui pluribus eodem
temꝑe susfragiis uire decurii¬
onum decoratisunt set ⁊ qui
ples lib̾os ht in suo collegio
primus sin̾a rogatus cetos¬
q homines ordine p̾cellit.
ordinariis s pocorib quibus¬
cumq indulgenda sunt¶ Sñ¬
dus ꝗmutꝰ si ĩ totũ nõ audĩt
duum uiratu uel aliis hono¬
ribus fingi nõ pot̾. quia deci¬
onum honoribus ꝑlebei fim¬
gi ꝓhibentur. ¶ Ad decurri¬
onatum filii ita dem̃ pr̃ non
consentit si contͣriam nolun¬
tatem nel apud acca presi¬

Expanded text:
Decurio etiam suae ciuitatis uectigalia exercere prohibetur. Qui iudicii publici quaestionem citra ueniam abolitionis deseruerunt, decurionum honor‹e› decorari non possunt, cum ex Turpilliano senatus consulto notentur ignominia ueluti calumniae causa iudicio publico damnati. Pater, qui filio decurione creato prouocauit, etsi praescripsi quod gestum est non habuiibus pro filio non tenebitur. Privilegiis cessantibus ceteris eorumpotior habetur in sententiis ferendis, qui pluribus eodem tempore suffragiis iure decurion‹i› decorati sunt. sed et qui plures liberos habet, in suo collegio primus sententiam rogatur ceterosque honoris ordine praecellit.ordinatione, sed potioribus quibusque iniungenda sunt. Surdus et mutus si in totum non audiant duumuiratu uel aliis honoribus fungi non potest, quia decurionum honoribus plebeii fungi prohibentur. Ad decurionatum filii ita demum pater non consentit, si contrariam uoluntatem uel apud acta praesi
Abbreviated transcription (Latin):
natus sit si quid̃ añ conceptꝰ
sit simui senatoris filio ħebit᷑
sipostea nocebit ei uelega cõ
¶Si ad tempus ordine moto pre
fu̾it natus medioq temꝑecõ¬
ceptus ⁊ editus an .q. decurrioiᷤ
filius nascatur l p̾r eius añ ob¬
ierit qmͣ mordinem uen̾it ꝙ
benigne erit admittend̾ p̾tͥea
siconceptus sit aplebeio mox
an̾ edicom pr emidem decurri¬
onatum adeptus añ edicõnem
amisit non infanorabiłr ꝗs
medium tempus illi ꝓdẽe uł¬
uti iam nato iꝑdebit ¶Nulł
prĩs de lictum innocenti filio.
pena e io nec ordme decurrio¬
num aut cet̾is honoribus pp̃
enismoi̾cãm ꝓhibetur. maio
tus honorem nocari ĩ urti consti¬
tucombus ꝓhibentur. s si rei
anns sint mim̾a quid ciuila
quiclemencorem sñiam passus
est obħ ꝙ ad tempus relegatꝰ
bonis consułe deb̾at. humani¬
tatis sm̃e nec decurnonatum
accipiat s siquis obfalcam
cãm uł aliam de grauoribus
to statuit ut cuicumq uł qͣ¬
cumz cauia ad tempus ordi¬

Expanded text:
natus sit, si quidem ante conceptus est, similis senatoris filio habebitur: si postea, nocebit illi relegatio. Si ad tempus ordine moto patre fuerit natus medioque tempore conceptus et editus, an quasi decurionis filius nascatur, licet pater eius ante obierit, quam in ordinem uenerit? quod benigne erit admittendum. Praeterea si conceptus sit a plebeio, mox ante editionem pater eius decurionatum adeptus ante editionem amiserit: non infauorabiliter quis medium tempus illi prodesse ueluti iam nato respondebit. Nullum patris delictum innocenti filio poenae est: ideoque nec ordine decurionum aut ceteris honoribus propter eiusmodi causam prohibetur. Maiortus honorem inuiti uocari constitutionibus prohibentur. sed si ei annis qui clementiorem sententiam passus est ob hoc, quod ad tempus relegatur, boni consulere debeat humanitatis sententiae nec decurionatum recipiat. Sed si quis ob falsam causam uel aliam de grauioribus to statuit, ut cuicumque aut quacumque causa ad tempus ordi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾rni ⁊ pr̃oni manumissoris
donicilium aut originẽ se¬
quntur. ¶Didua inułr amiᷤ¬
si mariti comiciliũ retinet
exemplo clarissimo ꝑsone ꝑ
maritum fecit fre̾ s utrum¬
te tulerunt nec aliquid ex
eo loco inquem relegatus est
int̾mi ncc̾um domicilium ht.
Senator ordine motus ad ori
natores ⁊ eorum filii filie q q¬
quo temꝑe nati nate ue itẽ¬
q ne potes ꝓ nepotes ⁊ ꝓnep¬
tes ex filio origini eximiunt᷑
l mumcipalem retinent dig¬
intatem. Senatores ꝗ lib̾ũ
commeatum i. ubicum ue¬
lint morandi aibitͥum impe¬
traiunt domiciliũ ĩ urbe re¬
tinent ¶Qinfemis ex̾cent
hon̾ibus pr̃imoniis intribu¬
tacõnib fugi debent ⁊ sipꝰ¬

Expanded text:
rni et patroni manumissoris domicilium aut originem sequuntur. Vidua mulier amissi mariti domicilium retinet exemplo clarissimae personae per maritum factae: sed utrumte tulerunt, nec aliquod ex  Relegatus in eo loco, in quem relegatus est, interim necessarium domicilium habet. Senator ordine motus ad orignatores et eorum filii filiaeque quoquo tempore nati nataeue, itemque nepotes pronepotes et proneptes ex filio origini eximuntur, licet municipalem retineant dignitatem. Senatores, qui liberum commeatum, id est ubi uelint morandi arbitrium impetrauerunt, domicilium in urbe retinent. Qui fenus exercent, omnibus patrimonii intributionibus fungi debent, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
in adtempus relegatus est
si decurrio sit desmet eẽ decur¬
rio reu̾sus plane locum suũ
uins ordiis plenus sit exp̾¬
tare enm oz donec alius uaez
alia causa est eis qui ad trpꝰ
ordine remouetur hic emm
impleto temꝑe decarrio ẽ set
⁊ ĩ hnuuslocum sblegi pot̾it
set silocum plenum inuen̾it
ex peccet donec locus uacet rec¬
titutus tũ mordine utrum
eum ordinemteneat quem
primum hãt anu̾o quem uũc
nactus e̾ queri pot̾ si ferte de
ordine sm̃arum dicendarum
agatur aebitor tñ emde or¬
dinem denere qm̃ pritem ha¬
lud nouus in ordinem uenit
Infilus decumonum qo est
utrum is solus decinnonis
filius ẽe indeatur qui concep¬
tus ⁊ natus est eydecurtione
an u̾o ⁊ is qui an̾a natus est
qmͣ prdecurno fieret ⁊ quidoꝰ
qnͣtum ꝑtinet nec fustibus
castigetur ⁊ ne inmetallum
dotur non nocet plebeio pre
ẽẽ natum si postea honor dearr¬
rionis prĩeorum accessĩt. ina

Expanded text:
i ad tempus relegatus est, si decurio sit, desinet esse decurio. reuersus plane locum suum numerus ordinis plenus sit, exspectare eum oportet, donec alius uacet. alia causa est eius, qui ad tempus ordine remouetur: hic enim impleto tempore decurio est. sed et in huius locum sublegi poterit: sed et si plenum locum inuenerit, exspect‹et›, donec locus uacet. Restitutus tamen in ordinem utrum eum ordinem teneat, quem primum habuit, an uero quem nunc nanctus est, quaeri potest, si forte de ordine sententiarum dicendarum agatur. arbitror tamen eundem ordinem tenere, quem pridem halut nouus in ordinem uenit. In filiis decurionum quaestio est, utrum is solus decurionis filius esse uideatur, qui conceptus et natus est ex decurione, an uero et is, qui ante natus est, quam pater decurio fieret. et quidem quantum pertinet, ne fustibus castigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea honor decurionis patri eorum accesserit. in
Abbreviated transcription (Latin):
tur quis reipublicrtenet᷑
ħenniꝰ modestimis. R. ti¬
cium cum sucgesbores enis no¬
płis uendiderunt Pp̃ men¬
sure agri demonstracõnẽ
bauit indempnitati. rei .p.
satisface re deb̾e sinom̾ ad
succestorem idoneum trans¬
misisse non docratir sal.
gat incolameẽ apnd eum p̃¬
sidem ꝓiucie agere debet.
sb̃ cunus cura est eaciuitas
aqua uocatur ad mim̾a nõ
apud eam exqua ip̃e se dicit
ornmdum ẽe ⁊dq dinus adͥ¬
eris que aliunde orta alibim
ꝑta est. lib̾tos eo loco mimꝰ
façere debe. mide prona or¬
ta erat ⁊ ubi ip̃i domieiliũ
h̾ebunt placet. ¶ Muli¬
eres que sese in matrimoiũ
ded̾int nonłimum non ibi
num̾ib fungendas unde
mariti sunt earum sciend̾¬

Expanded text:
rei publicae tenetur. Herennius Modestinus: Titium, cum successores eius uris vendiderunt propter mensurae agri demonstrationem robavit, indemnitati rei publicae satisfacere debere, si nomen ad successorem idoneum transmississe non doceatur. Callgat incolam esse, apud eum praesidem provinciae agere debet, sub cuius cura est ea civitas, a qua vocatur ad munera, non apud eam, ex qua ipse se dicit oriundum esse: idque divus Hadreris, quae aliunde orta, alibi nupta est, libertos eo loco munus facere debere, unde patrona erit et ubi ipsi domicilium habebunt, placet. Mulieres, quae in matrimonium se dederint non legitimum, non ibi muneribus fungendas, unde mariti earum s
Abbreviated transcription (Latin):
gram se facere uiris uiraᷤ¬
diei qui uirau̾at seordmi
non int̾ futurum ⁊ postea
fisci mun̾ib fimgi sine dãp¬
no fisci oꝑt̾e id q extut̾e
st p̾side̾ ad hibito ꝓcuratore

Expanded text:
am se facere iurisiurandi ei, qui iurauerat se ordini non interfuturum et postea fisci muneribus fungi sine damno fisci oportere, idque excutere praesidem adhibito procuratore
Abbreviated transcription (Latin):
a. p. qm̃ͣ ip̃e credidit pig¬
nus accepit pacto fco cum
debitore ut non soluto de¬
bito sine ulla reꝓmissõne
distrahatur pigns gradꝰ¬

Expanded text:
a, quam ipse credidit, pignus accepit pacto facto cum debitore, ut non soluto debito sine ulla repromissione distrahatur pignu
Abbreviated transcription (Latin):
.licet disficile est sm̾ domicilio
ꝓcedere posre siquis domicilo
relicto naigat uel it̾ faciat
querens quose conferat atq
nbi constituat consistat nam
hunc puto sine domicilio ẽe
donniciliu autẽ hr̃e pot̾ ⁊ si
relegatus eo loci. uñ martet᷑
ut marcellus socibit. ꝑ aur¬

Expanded text:
 difficile est sine domicilio procedere posse, si quis domicilio relicto nauiget uel iter faciat, quaerens quo se conferat atque ubi constituat: nam hunc puto sine domicilio esse. Domicilium autem habere potest et relegatus eo loci, unde arcetur, ut Marcellus scribit. 28 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis negor̾a sua non ĩcolo.¬
ma s ĩ muncipio semꝑ agit
m illo emit nendit contrahit
eo ĩforo balneis spectnalis uti¬
tur ibifestus dies celebrat oi̾¬
b honoribus demiq munici¬
pii omodis nillis coloniaꝵ
fiuitur magis hr̃e domicili¬
um qm̃ ubi colendi iuriscã¬

Expanded text:
a sua non in colonia, sed in municipio semper agit, in illo uendit emit contrahit, ‹in eo› foro balineo spectaculis utitur, ibi festos dies celebrat, omnibus denique municipii commodis, nullis coloniarum fruitur, ibi magis habere domicilium, quam ubi colendi ca
Abbreviated transcription (Latin):
Icio cum ee̾t rome sindiorum
gra epła misra est a magrã¬
tib pr̾e sue ut porrig̾et imꝑ¬
atori dec̾tum enisdem cuntateꝰ
sum is autem ꝙ suscepisset.¬

Expanded text:
itio, cum esset Romae studiorum gratia, epistula missa est a magistratibus patriae suae, ut porrigeret imperatori decretum eiusdem ciuitatis, sum. is autem, qui suscepisset
Abbreviated transcription (Latin):
agr̃atus mumciꝑales cũ uñ
magr̾atum adinistrent ⁊
umus homĩs uicem sustinent
⁊ ħ plerum ÷ quidem lege mu¬
maipali datur eis uͥum ⁊ sinõ
fit datum dimim̾o non dene¬
gatum moribus competit.

Expanded text:
ratus municipales cum unum magistratum administrent, etiam unius hominis uicem sustinent. et hoc plerumque quidem lege municipali eis datur: uerum et si non sit datum, dummodo non denegatum, moribus competit.
Abbreviated transcription (Latin):
eytranco accusande tantu
marito debet ꝑmitti restan¬
rare actusacom sidoneas cãs
allegare possit quib impe¬
didus non instituit accusaco̾
priore mrimonio comissi du¬
biuni non e̾ cum aꝑte lege
uilia de adult̾iis coħcendis
caueatur si quid̾ udua sit
te anus adultio agetur accu¬
ad mulierem.

Expanded text:
extraneo accusante, tamen marito debet permitti restaurare accusationem, si idoneas causas, allegare possit, quibus impeditus non instituit accusationpriore matrimonio commissi dubium non est, cum aperte lege Iulia de adulteriis coercendis caueatur, si quidem uidua sit, de cuius adulterio agetur, uad
Abbreviated transcription (Latin):
uł deeo qo hĩta ẽ. sine cance
cognicõne uidiciũ in enni
competit. siu̾o aliam in ui¬
riam passus sit. non alit̾
competit. quamᷤᷤ causa cog¬
nita quia p̾dor non exom¬
in causa inuiriarum nidi¬
cium ẜui noĩe ꝓ mittit.
nam si leuit̾ ꝑaussus ste.e
maledim̃ ẽ ei leuit̾ nonda¬
bit accõm.at si infamatꝰ
sit ur fro aliquo uł crirmi¬
ne scripto puto cẽ cogmos¬
nem p̾toris porigendam
⁊ ad ẜmi qualitatem. ⁊ em̃
multum int̾ẽ qualis ẜuiᷤ
sit bone frugrordinaxins
dispensator anu̾o ulgariꝰ
ur mediastimis an qualis¬
qualis ⁊ quid si compeditꝰ
uł male notus. uel note ex¬
treie he̾bit. igitur p̾dor
rõm cam iniurie que ad
ꝓ lib̾o gerentem ce aut cũ
eum alt̾uis pocius qm̃ me¬
um existamat ꝗceaid̾te
non cessurus eum. si meu̾aa¬
inuita ap̾tore reluiqui ꝗ¬

Expanded text:
 sine causae cognitione iudicium in eum competit, si uero aliam iniuriam passus sit, non aliter competit ‹quam› causa cognita. Itaque praetor non ex omni causa iniuriarum iudicium serui nomine promitt‹i›t: nam si leuiter percussus sit uel maledictum ei leuiter, non dabit actionem: at si infamatus sit uel facto aliquo uel carmine scripto. puto causae cognitionem praetoris porrigendam et ad serui qualitatem: etenim multum interest, qualis seruus sit, bonae frugi, ordinarius, dispensator, an uero uulgaris uel mediastinus an qualisqualis. et quid si compeditus uel male notus uel notae extremae? habebit igitur praetor rationem tam iniuriae, quae adpro libero se gerentem aut cum eum alterius potius quam meum existimat quis, non caesurus eum, si meum sinulta a praetore relinqui
Abbreviated transcription (Latin):
s qui adu̾sus bonos mores
si quis emendandi non tene¬
tur. unde querit lab̾o si ma¬
gratus municipalis ẜuum
neum loris ruꝑit an pos¬
sus bonos mores u̾b̾ait
⁊ ait uidicem deb̾e inquir̾e
quid facientem ẜnũ meũ ũ

Expanded text:
sed qui adversus bonos mores si quis emendandi, non tenetur. Vnde quaerit Labeo, si magistratus municipalis servum meum loris ruperit, an posrsus bonos mores verberaverit. et ait iudicem debere inquirere, quid fac
Abbreviated transcription (Latin):
side possidebam cecid̾rs do¬
mino em̃mag̃ competit
b̾um hommiẽ qui mich bo¬
na fide ꝯuiebat quis ceci¬
dit distinguendu est
ut si in meam ꝯtumeliam

Expanded text:
fide possidebam, cecideris: domino enim magis competit berum hominem, qui mihi bona fide seruiebat, quis ceciderit, distinguendum est, ut, si in contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
diceturꝰ. ĩneum uidiciũ da¬
bo. ¶Itemsiquid auũ ẽẽ
fañ dicetur causa coginta
idicium dabo. ¶Si quis
sic fec̾tt ĩ uiria gno ut do¬
mino faceret. udo dñm in

Expanded text:
dicetur, in eum iudicium dabo. item si quid aliud factum esse dicetur, causa cognita iudicium dabo'. Si quis sic fecit iniuriam seruo, ut domino faceret, uideo dominu
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ si fund̾ suũ quis legͣ¬
uit heres qui eũ legatũ eẽ sci¬
at ꝓcul dubio fructus ex eo
suos nõ faciat et multo ma¬
g si testator eũ.llienũ bonã
fide empt̾ possidet ⁊ cutas¬

Expanded text:
quia et si fundum suum quis legaverit, heres, qui eum legatum esse sciat, procul dubio fructus ex eo suos non faciet: et multo magis si testator eum alienum bona fide emptum possedit. et
Abbreviated transcription (Latin):
te sͥuo ꝯmumi meo ⁊ ticu rẽ
trad̾e isq hac m̃te accreet ut
rem ticii fac̾et nicħ aget᷑ s ã
⁊ si ꝓcuratori meo rem tͣdid̃is
ut meam fac̾es isci hac m̃te
accepit ut suam fac̾et nichil

Expanded text:
communi meo et Titii rem tradere isque hac mente acciperet, ut rem Titii faceret, nihil agetur: nam et si procuratori meo rem tradideris, ut meam faceres, is hac mente acceperit, ut suam faceret, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
quisrerit ad utr̾q dñm ꝑti¬
nebit ¶ Sicut oius ꝯmiũs
stipsando nõiatim alt̾iexdĩls
ita ꝑ tradicõm accipiendo soli
tradicõm accipiendo se accipe

Expanded text:
quisierit, ad utrumque dominum pertinebit. Sicut servus communis stipulando nominatim alteri ex dominis, ita per traditionem accipiendo soli traditionem accipiendo se accipe
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e ꝑtissime ꝯmeatum dare e¬
quum militarem extra ꝓum¬
ciam duci non ꝑmitt̾e ad opꝰ
prinatum piscatum uenatũ
militem non ꝑmitde. nami
disciplina augusti ita canet᷑.
¶Tsistio fabrilib oꝑibus
um fiat nemodus mea re nõ
adhibeatur qui micħ sit tos¬
lerandus officiũ tribinor ũ
est ł eorum ꝗ eycitui p̾sunt
milides incastris contine ad
eycitacõm ꝓducere clanes ꝑ¬
tarum susciꝑe uigilias int̾õ
crciuire frumentacõnbus
cõmilitonum int̾e̾e frumen¬
tum ꝓbare m̾sure fraude̾co ħ¬
cere delicca secundum sueau¬
ctoritatis modum castigare
principus freqñt̾ int̾ee que¬
uelam cõmilitonum audire
ualitudmarios inspic̾e.
studio culture milicia sua

Expanded text:
cissime commeatum dare, equum militarem extra provinciam duci non permittere, ad opus privatum piscatum venatum militem non mittere. nam in disciplina Augusti ita cavetur: "etsi scio fabrilibus operibus um fiat, ne modus in ea re non adhibeatur, qui mihi sit tolerandus". Officium tribunorum est vel eorum, qui exercitui praesunt, milites in castris continere, ad exercitationem producere, claues portarum suscipere, uigilias interdum circumire, frumentationibus commilitonum interesse, frumentum probare, mensorum fraudem coercere, delicta secundum suae auctoritatis modum castigare, principiis frequenter interesse, querellas commilitonum audire, ualetudinarios inspicere.studio culturae militia sua
Abbreviated transcription (Latin):
ciam diuus ꝑus dari iussit ne
iideatur in quit pr adsuppli¬
cium silium optulisre. ite di
de ꝑtari uisserint ꝙ eyemplũ
⁊ incet̾is sequi nos deb̾e me
bus tardius reu̾sus est. item
liue casu moram passum dũ¬
tam̾ nontardius aloco ꝓfecc̾
se ꝓbet qm̃ ut occurirre pꝰ¬
set intra ꝯmeatum restituen¬
dus est ¶arma alienasse gͣ¬
equatur utiq sitota aliena¬
isq int̾est. nam sitriale uł
humale alienauit castigari u

Expanded text:
iam diuus Pius dari iussit, ne uideatur, inquit, pater ad supplicium filium optulisse. item dideportari iusserunt. quod exemplum et in ceteris sequi nos debere Mebus tardius reuersus est: item liue casu moram passum, dum non tardius a loco profectum se probet, quam ut occurrere posset intra commeatum, restituendus est. Arma alienasse graequatur, utique si tota alienanisi quod interest. nam si tibiale uel umerale alienauit, castigari u
Abbreviated transcription (Latin):
¶Di qͥs ꝑatꝰ fuit sat̾dare dem̃. actor
stipłari nolit in ea cã ẽ uͭ remit¬
ti debeat. Nã cum ꝑ actorẽ fiat
appar in ea cã ẽẽ. ut rentuti de¬
ħedi cet̾is successorib ꝯpetit ad

Expanded text:
i quis paratus fuerit satisdare, deinde actor stipulari nolit, in ea causa est, ut remitti debeat: nam cum per actorem fiet, apparet in ea causa esse, ut remitti deheredi ceterisque successoribus competit.Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tutes q̃dam ĩt̾uementib mediis
locis uł publicis.s pͥuatis eẽ pꝰsũt
Qͥ opꝰ no. nũciat siquid oꝑis iã
fcñ erit ĩtestatõm refre d ut appa¬
reat qͥd pꝰea fcm̃ sit ¶ Sic̃ pꝰsẽ nͥire

Expanded text:
itutes quaedam intervenientibus mediis locis vel publicis vel privatis esse possunt. Qui opus novum nuntiat, si quid operis iam factum erit, in testationem referre debet, ut appareat, quid postea factum sit. Si, cum possem te
Abbreviated transcription (Latin):
nistas ĩ iliena edificia detulissi
fiuido tuocrusta lapsasit in
meũ fu̾d̾ eãq petas. dand̾ uite
iidiciũ de dãp. nifet. idor labeo
ꝓbat. N aui marbito iudias

Expanded text:
 in aliena aedificia detulissetfundo tuo crusta lapsa sit in meum fundum eamque petas, dandum in te iudicium de damno iam facto, idque Labeo probat: nam arbitrio iudicis,
Abbreviated transcription (Latin):
diũ ortũ fu̾it non idem erit
tistatu dampnũ fcm̃sit nec
qui fructũ tangit ñ teñi ĩt̾dcõ
qui a ut clam. nusłm eĩ opͦ
in solo facit. at qui arbores
succidit uii tenebs ⁊ qui a¬
arũdinẽ ⁊ qui saliciũ t̾re n. et
quodãni solo ip̃i corpendo ma¬
nus infert. Id̾ ⁊ inumeissue¬
cisis cet̾m qui fructũ aufeit
furti d ꝯueniri. itaq si quid
operis insolo fiat int̾dcm̃
locũ hr. in solo fi̾accipimꝰ si
quid c̾ca arbores fiat. ñtũ si qͥd
cuta frictũ arboꝵ ¶ Si quis
ac̾iuũ st̃toris cuta agr̾ pĩgue
⁊ ħ uͥm ẽ quia solo uiciũ adhi¬
bit̾ fitPlane si quid agri
si melior cã fc̃a sit agͥ ꝙͣius
ꝓhibitꝰ qui m uł clam fec̾it¬
¶pret̾ea si fossam fecis insula
publica ⁊ bos meus in eam

Expanded text:
idem erit ti statu, damnum factum sit nec qui fructum tangit, non teneri interdicto quod ui aut clam: nullum enim opus in solo facit. at qui arbores succidit, utique tenebitur, et qui harundinem et qui salictum: terrae enim et quodammodo solo ipsi corrumpendo manus infert. idem et in uineis succisis. ceterum qui fructum aufert, furti debet conueniri. itaque si quid operis in solo fiat, interdictum locum habet. in solo fieri accipimus et si quid circa arbores fiat, non si quid circa fructum arborum.Si quis aceruum stercoris circa agrum pinguem uerum est, quia solo uitium adhibitum sit.Plane si quid agri si melior causa facta sit agri, quamuis prohibitus quis ui uel clam fecerit.Praeterea si fossam feceris in silua publica et bos me
Abbreviated transcription (Latin):
clam fac̾e uid̾i cassius scͥbit
eũ qui celauit adu̾saͥ̾o. n eĩ
denũciauit. si modo timuit esꝰ
ꝯtron̾si.aii. aut debit tim̾e¬
landi animũ ht̃ eũ qui ꝓhibi¬
t᷑um se intellexit ⁊ idestimat

Expanded text:
.Clam facere uideri Cassius scribit eum, qui celauit aduersarium neque ei denuntiauit, si modo timuit eius controuersiam aut debuit timerelandi animo habet eum, quem prohibiturum se intellexerit et id existimat
Abbreviated transcription (Latin):
torem ꝓcͤatorẽ curatorẽ ue
Situũ s̾uũ m̾cennariũ hũo
quicquid ab eo fcm̃fu̾it mõ
noĩe ob id nõ tecũ s mecũ
cuiꝰ uissu aut noĩe id opus

Expanded text:
torem ‹tutorem curatorem› si tuum seruum mercennarium habuero, quidquid ab eo factum fuerit meo nomine, ob id non tecum, sed mecum, cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
stem actũ ꝑtinencia adiec̾is st¬
nec uiciabũt obligacõneinue¬
luti si dicas armauir̾q cano
spondeo. nichominꝰ ualet. set¬
⁊ si in rei q̃ ꝓnuititꝰ aut ꝑsõe
appellacõne uarietꝰ ñ obee pla¬
cet. naiscipsanti denarios
eiꝰdẽ qͣntitatis areos sponden¬
do obligabis. ⁊ seruo stipłanti
lucio dño suo. si ticio qui idẽ
sit catur ũ te spondeas obliga

Expanded text:
ntem actum pertinentia adieceris stnec vitiabunt obligationem, veluti si dicas: "arma virumque cano: spondeo", nihilo minus valet. Sed et si in rei quae promittitur aut personae appellatione varietur, non obesse placet: nam stipulanti denarios eiusdem quantitatis aureos spondendo obligaberis: et servo stipulanti Lucio domino suo, si Titio, qui idem sit, daturum te spondeas, obliga
Abbreviated transcription (Latin):
nib. alias sp̃es. alias gen̾ade
stipłong̃. ut ꝑtes corpor cuiq
debeant᷑. quociens ã gn̾a stipa¬
ni. nuño sit uit̾ eos diuisio.
ułti cũstichũ ⁊ paupbilũ qͥs
stipłatus duos h̾edes eqiuis ꝑ¬
tib reliqͥt. necesse est utriq
ꝑtem dimudiã tichi. ⁊ panphi¬
li deb̾i. si ĩdẽ duos hõmes stipła

Expanded text:
nibus alias species, alias genera dstipulationem, ut partes corporum cuique debebuntur. quotiens autem genera stipulamur, numero fit inter eos diuisio: ueluti cum Stichum et Pamphilum quis stipulatus duos heredes aequis partibus reliquit, necesse est utrique partem dimidiam Stichi et Pamphili deberi: si idem duo
Abbreviated transcription (Latin):
arĩ deinde eũdẽ fund̾. dectacto
usuf᷑. ab alio stipislor p̾or scipło
ñ nouabit᷑. qr nec soluendo fũ¬
dũ. detracto usufructu libab̾is
s adħnc ate recte findi usũf̾
petam. quid gͦ .ẽ. cũ mͥ fundũ
ded̾is. is qͦcq lilubit᷑ i quodetiac¬
to nsufructu fũd̾stipsatꝰ sum

Expanded text:
anum, deinde eundem fundum detracto usu fructu ab alio stipulor, prior stipulatio non nouabitur, quia nec soluendo fundum detracto usu fructu liberaberis, sed adhuc a te recte fundi usum fructum peterem. quid ergo est? cum mihi fundum dederis, is quoque liberabitur, a quo detracto usu fructu
Abbreviated transcription (Latin):
ligacõ ẽ. ĩ diem ã. dilata solucõ
alexandriam uenire spondes
Si ita scipłatus eu̾o c̾ noln̾isqͥ
dam ĩutilem ẽẽ scipłonẽ aiũt
te mͥ ilł. płis dare oportet id dare
ri fuero stiplatus ad monicõnẽ
magis qͣndã quo celiꝰ reddant᷑.
⁊ qͣi si nemora quã ꝯdicõnen

Expanded text:
ligatio est, in diem autem dilata solutio.Alexandriam venire spondes?" Si ita stipulatus fuero "cum volueris", quidam inutilem esse stipulationem aiunt,  kalendis dare oportet, id dare ri fuero stipulatus, admonitionem magis quandam, quo celerius reddantur et quasi sine mora, quam condicionem