comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et qd nequit̾ egimus fiendo puniamus.
Dreueniamus faciem eiꝰ in confessione
et sic̃ ꝓpħa ãmonet: leuemus corda nr̃a
cum manib ad deum. Qd deũ quippe
corda cum manib leuare est oronis nr̃e
stuclium cum metito bone oꝑationis e¬
rigere. Sat ꝓfecto dat tremori nr̃o fidu¬
tiam: qui ꝑ ꝓpħam clamat Nolo mor¬
tem pocõris: s ur conuertatur et uiuat.
Nullus aut̃ de iniquitatũ suarum ĩma¬
nitate desperet. Uet̾nosas nãq niniuitaꝵ
culpas triduana penitentia abstersit. et
conuersus latro uite p̃mia etiam ĩ ip̃a sen¬
tentia sue mortis emeruit. ttemus gͥ
corda. et p̃sumarꝰ nos iam percepisseqd̃
petimus. Cuiꝰ ad p̃oem udex flectitur: si
a prauitate sua. petitor corrigitur. Iminẽ¬
te gͦ tante aĩaduersionis gladio: nos impor¬
tunis fletib insistamus. Ea namq que
ingrata eẽ hominib importunitas solet.
iliti ueritatis placet. quia pus ac
misericors deus uult a se p̃cib ueniam

Expanded text:
et quod nequiter egimus, flendo puniamus. et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione; et, sicut propheta admonet, levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Nullus autem de iniquitatum suarum immanitate desperet.culpas triduana poenitentia aspersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda, et praesumamus nos jam percepisse quod petimus. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis fletibus insistamus. Ea namque quae ingrata esse hominibus importunitas solet, judicio veritatis placet. Quia pius ac misericors Deus vult a se precibus veniam
Abbreviated transcription (Latin):
romanus arte pbilosophus
gordiani uiri clarissimi et bẽ
siluie filius: p̃fuit romane
eccłie annis tredecim mensib sex diebus
decem temporib tyberii. et mauritii. et Ro¬
ce augustoꝵ. Iste senatoria stirpe ꝓgeni¬
tus tam nobilissimam qmͣ etiam religio¬
sissimam genealogiam duxit : ita ut qͣr¬
tus felix aplice sedis pontifex uir magne

Expanded text:
Romanus, arte Philosophus, Gordiani, viri clarissimi, et beatae Silviae filius, praefuit Romanae sedi annis tredecim, mensibus sex, diebus decem, temporibus Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir magnae
Abbreviated transcription (Latin):
nocte scalam auream mirabili altitudi¬
ne erectam usq ad celum. et ita erat an¬
gusta. ut ñ nͥ unus ꝑ cam ascendere possi
Seitra uero lenaq merant fixi cultri et
glatlii ferrer: ut nullus cura se nͥ ad celũ
respicere. Sub ca autem iacebat latensdra¬
cho teterrimꝰ ingentis forme: ut p̃me
tu eius qui uis ascendere formidaret. Ui¬
usq sursum et respicientem ad nos et
dicentem. Ne uercamini hunc dracho

Expanded text:
 scalam auream mirabili altitudine erectam usque ad celum; et ita erat angusta quod non nisi unus per eam ascendere posset. Dextra uero leuaque erant fixi cultri et ferrei gladii ut nullus circa se nisi ad celum posset aspicere. Sub ea iacebat latens draco teterrimus et ingentis forme ut pre metu quiuis ascendere formidaret. Viscendentem usque sursum et respicientem ad nos et dicentem: “Ne timeatis hunc draco
Abbreviated transcription (Latin):
U. Ubi sex monast̾ia ĩ sicilia fecit.¬
UI u̾bi sub alb̃ib ĩ sue domꝰ monasterio¬
impetrat.¬
ubi mat̾ siluia ei consuetudinalit̾
legumina mandat.
atur a gregorio lib̾atur¬
Iubi fugiturus fr̃ cecat᷑ et nigri canis

Expanded text:
Sicllia fecit.--6. Sub abbatibus in suae domus monasterimpetrat.--9. Mater Silvia ei consuetudinaliter legumina mandat.-atur, et a Gregorio liberatur.--12. Fugiturus frater caecatus, et a nigri canis
Abbreviated transcription (Latin):
Plurimum siquidem uerbo consubstã¬
tialitatis derogantes prelic̃ti iuri⁊ in
atrii depositione subscribere noluerũt.
ideoq synodus arrium et consectatoreᷤᷤ
eius anathematizauit: p̃ceptumq prin¬

Expanded text:
Plurimum siquidem verbo consubstantialitatis derogantes praedicti viri, in Arii depositione subscribere noluerunt. Ideoque synodus Arium et consectatores ejus anathematizavit omne
Abbreviated transcription (Latin):
Suscipe t̾ra tuo corpus de corpore sũptum ca
Reddere qd̾ ualeas uiuificãte d̾o phiumi e¬
Sp̃c astͣ petit᷑: leti raliura nocebt̃ iusdem
Qi uite alteriꝰ mors magis ip̃a uia ẽ. u̾sus
Põtifices sũmi hoo claudũt᷑ m̃bͣ sepulcro:
Qui in numeris semꝑ uiuit ubiq bonis.
¶suriem dapibus suꝑauit. stigora ueste:
Atq aĩas monitis texit abhoste sacris.
Implebatq actu quicqͥd seimone docebat.
Esset ut exemplum: mystica u̾ba loquens
ad quirens fidei agmina gente nõua.
Hiclabor hoc studiũ. ħ tͥ cura ħ pastor agebas:
Ut dño offerres plurima lucͤ gregis.
Hisq dei consul fc̃s letare truimphis.
Nam m̾cedem oꝑum iam sine denes Incip̃¬

Expanded text:
Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante deo. Spiritus astra petit, leti nil iura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulchro. Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum mystica verba loquens.magistri Adquirens fidei agmina gente nova. Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Vt domino offerres plurima lucra gregis. Hisque dei consul factus laetare triumphis; Nam mercedem operum iam sine fine
Abbreviated transcription (Latin):
ire. Que uerba responsionis cum sepius
ad se clamantib iterans redderet. apparu¬
it ei in uisu sc̃s gregoriꝰ tertio. Illumq
tertio blande increpans. suꝑ sua detracti¬
one et illiuis tenatia seu miseroꝵ indigẽ¬
tia admonuit atq corripuit. Qui nec
cor ad miscd̾iam flexit nec ori ab obtrec¬
manum ad largitatem extendit. Unde
illi quarto apparens bs̃ gregoriꝰ horibilit̾¬
eum redarguit: et cõminans ĩcapite
illum ꝑcussit. Cuiꝰ dolore nexatus: in bre¬
diu mundi huiꝰ orbita uoluitur eiꝰ lau¬
dabile meritum semꝑ accipit incremen¬
tum: qr ip̃ius sine dubio gle̾ ascbitur. qd̾
hec romana ciuitas una cum sc̃is apostoł
eiꝰ p̃cib constare uideturͥ et ꝙ angloꝵ ecc̃a
et qd̃ boni quiq eiꝰ suasionib inflãma¬
ti celestem patͥam desiderant̾ inquirunt.

Expanded text:
ire. Quae verba responsionis cum saepius ire. Quae verba responsionis cum saepius ad se clamantibus iterans redderet, apparuit ei in visu sanctus Gregorius tertio, illumque tertio blande increpans super sua detractione et ipsius tenacia, seu miserorum indigentia, admonuit atque corripuit. Qui nec cor ad mismanum ad misericordiam extendit. Vnde illi quarto apparens horribiliter redarguit et comminans illum in capite percussit. Cuius dolore uexatus in brediu mundi hujus orbita volvitur, ejus laudabile meritum semper accipit incrementum. quia ipsius sine dubio gloriae ascribitur, quod haec Romana civitas una cum sanctis apostolis ejus precibus constare videtur, vel quia Anglorum Ecclesia vel quod boni quique ejus suasionibus inflammati, coelestem patriam desideran
Abbreviated transcription (Latin):
defunctionem sc̃issimi sacerdotis compul¬
sus quoꝵdam inuidia qui obtrectabant
uirum bĩssimum p̃sumptionis tumore
tanta ac talia de celestium archanoꝵ mi-¬
steriis fuisse locutum. hec ita se ꝑ omĩa
uidisse fidelit̾ reuelauit.
igrato namq ad dñm sepedicto
reuerentissimo pontifice. eum fa¬
mes ualidissima non modo in hac ciui¬
tate romana. uerum et in omib circa re¬
gionibus satis suꝑ q grassaretur et is
qui ei in sede pontificali successerat hor¬
rea eccłie ementib frumenta aꝑiret ⁊ ist
quos b̃s̃ gregorius ꝑ monasteria et xe.¬
nodochia seu cliaconia uel ospitalia sti¬
pendiis alendos ecc̃asticis ordinauerat
clauderet: clamare ceperunt omnes
tenus studuit pascere: tua sc̃itas fame
non sinat perire. Quas uociferantium cla¬
mores. idem moleste ferens respondit. Si
gregorius ad famam sue laudis cunc¬
tos ppłos curauit susciꝑe: nos om̃s nõ
possumus pascere. Sicq uacuos sinitab¬

Expanded text:
defunctionem sanctissimi sacerdotis compuldefunctionem sanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam invidia, qui obtrectabant virum beatissimum, praesumptionis tumore tanta ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse locutum, haec ita se per omnia vidisse fideliter enarravit. 29. Migrato namque ad Dominum saepe dicto reverendissimo pontifice, cum fames validissima non modo in hac civitate Romana, verum et in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendos ecclesiasticis ordinaverat clauderet, coeperunt omnes,tenus studuit pascere, tua sanctitas fame non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̾e ierechielis int̾pretaretur. oppansũ
uelum int̾ ip̃m et eundem exceptorem
tractatꝰ sui illo ꝑ int̾ualla ꝓlixius reti¬
cente. isdem minist̾ eiꝰ stilo ꝑforau̾itᷤ
et euentu ꝑ foramen ꝓspiciens uidit
columbam niue candidiorem. super
capud euis sedentem : rostrumq ip̃ius
ori dui tenentem appositum. Que cum
se ab ore eiusdem amoueret: incipiebat
sc̃s pontifex loqui. et a notario graphiũ
ceris imprimi. Cum uero reticebat sc̃i
sp̃c organum: minist̾ eiꝰ oculum forami¬
ni iterum applicabat ⁊ eumq ac si in
or̃one leuatis ad celum manib simul
et oculis columbe rostrum more solito
conspicabatur ore susciꝑe. Qd̾ tandem
eodem sp̃u reuelante. pontifex sc̃s cogno¬
uit. et uehementissime tͥstis effectus int̾¬
minatꝰ est auctoritate apłica miraculi
diuini in se ꝓpetrati conscium. ne ĩuita
sua id alicui quoquomodo patefaceret.
Quod is int̾im secretum custodiens. Post

Expanded text:
prophetae Ezechielis interpretaretur, oppansum prophetae Ezechielis interpretaretur, oppansum velum inter ipsum et eumdem exceptorem tractatus sui, illo per intervalla prolixius reticente, idem minister ejus stylo perforaverit, et eventu per foramen conspiciens, vidit columbam nive candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum vero reticebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu revelante, pontifex sanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo modo patefaceret. Quod is interim secretum custodiens, post
Abbreviated transcription (Latin):
tor ego indignissimus ꝓpt̾ nomen głe
tue et fidelissime ꝓmissionis tue in huiꝰ
deuotissimi uiri fc̃o pietati tue humi¬
lit̾ supplico. Pueniensq ad sepulchꝵ
bĩ petri ibi duitiꝰ orauit et fleuit. atq
ueluti sompno correptus in extasim
est raptꝰ: quo ꝑ reuesationem se exau¬
ditum discit. et ne ulteriꝰ iam talia de
quoqm sine baptismate sacro defuncto
p̃sumeret petere ꝓmeruit castigari.
Qua in relicet a minus ꝑfc̃e fidei et
curiosis quedam mulierualeant que¬
ri et plura ab his qui credunt uerita¬
ti fidelit̾ dicenti que apud homines ĩ¬
possibilia sunt uel uidentur facilia sũt
apud deum. salubrit̾ explanari tucius
tamen uidetur in hoc actu diuine pieta¬
tis et potestatis uidicium uenerari et
a nemine discuti.¬
eniq a fideli et religioso uiro. ac huic
nr̃o pr̃i scĩssimo ꝓsue religionis et
utilitatis merito ualde familiarissimo
mus. quod cum idem uas electionis et ha¬
bitaculum sci sp̃c. uisionem ultimam

Expanded text:
tor ego indignissimus, propter nomen gloriae tuae, et fidelissimae promissionis tuae, in hujus devotissimi viri facto, pietati tuae humiliter supplico . Perveniensque ad sepulcrum beati Petri, ibi diutius oravit, et flevit, atque veluti somno correptus in exstasim est raptus, quo se per revelationem exauditum discit; et ne ulterius jam talia de quoquam sine baptismate sacro defuncto praesumeret petere, promeruit castigari. Qua in re, licet a minus perfectae fidei et curiosis quaedam valeant quaeri, et plura ab his qui credunt veritati fideliter dicenti, quae apud homines impossibilia sunt vel videntur, facilia sunt apud Dominum, salubriter explanari, tutius tamen videtur in hoc actu divinae pietatis et potestatis judicium venerari, et a nemine discuti.enique a fideli et religioso viro, ac huic nostro Patri sanctissimo pro suae religionis et utilitatis merito valde familiarissimo, mus, quod cum 15 idem vas electionis et habitaculum sancti Spiritus visionem ultimam
Abbreviated transcription (Latin):
nem ip̃aꝵ assecuttm ẽẽ iuitutum quaꝵ
regia urbe positus: nascentem ibi no¬
liam heresim de statu nr̃e resurrexionis.
cum ip̃o quo exorta est initio. uiuante gͣ
cia catholice ueritatis att̾uit. Siquidem
pus nr̃m in illa resurrectionis in palꝑabi¬
le uentis aereq subtilius esse futurum
Qd̃ ille audiens: et rõne uerctatus et ex¬
emplo dñice resurrectionis ꝓbauit. Hoc
dogina orthodoxe fidei. omimodis esse contͣ¬
rium. Catholica etenim fides ht̃ qd̾ corpus
nr̃m in illa ĩmortalitatis gła sublima¬
tum sit quidem subtile ꝑ affc̃m sp̃ualis
porentie. s palpabile ꝑ ueritatẽ nature:
iuxta exemplum dñici corporis de quo a
mortius susectato. dicit ip̃e discipulis. Pal
tione fidei uenerabilis pat̾ gregoriꝰ intan¬
tum contͣ nascentem heresim ronam la¬
borare contendit. tanta q hanc instantia
iuuante etiam piissimo imꝑatore tybe¬
rio constamino cõminuit : uo nlłs ex in¬

Expanded text:
nem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum nem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum regia positus, nascentem ibi novam haeresim de statu nostrae resurrectionis, in ipso, quo exorta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Si quidem pus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis, aereque suQuod ille audiens et ratione veritatis et exemplo dominicae resurrectionis provabit, hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica enim fides habet, quod corpus nostrum illa inmortalilatis gloria sublimatum subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpavile per veritatem naturae, iuxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: 'Paltione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exin
Abbreviated transcription (Latin):
tio compunctionis animabat. Hoꝵ gͦ
consortio non solum a terrenis est inu¬
nitus incursib ꝰ uerum etiam ad cele¬
stis uite exerria magis magisq succenstis.
unc ab eisdem
fr̃ib enice rogatꝰ maximeq alexan¬
dro uenerabili iuro hispalensi ep̃o qui
ꝓ causis uiuisigothoꝵ legatuis eo tẽpore
constantinopolim aduenerat. compł¬
sus est ut libꝵ bĩ iob multis inuolutã
misteriis enodaret Neq ille negare po¬
tuit. opus qd sibi caritate int̾uenente
amor fr̃nus multis utile imponebat
futurum. s eunidem ubrum quomodo
urxca litt̾am intelligendrs qualiter
ad xp̃i eccłieq sacramenta referendus
quo sensu uniciriq fidelium sit aptan¬
dus per tͥgnita quinq libroꝵ seriem mi¬
randa rõne perdocuit. In quib libris itade
uirtutib uitiisq disseruit : ut non so¬
lum uideat᷑ eadem uerbis exponere sed
formis modo aliquo iusibilib demonstra¬
re. Unde non est dubium eum perfectio¬

Expanded text:
tio compunctionis animabat. Horum ergo tio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi ecclesiaeque sacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trigintaquinque librorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solis videatur eadem verbis exponere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
men ascenderit: subsoquens sermo decla¬
uabit.
eniq cernens romanus pontifex
qui tunc eccłie p̃erat uircutum
gradib gregorium ad alta conscendere: e
timum ad suum adiuitortum asciuit.
Nec multo post ꝓ responsis ecc̃asticis̾.
ad urbem constantinopolim apoctisari¬
um direxit. Nec tñ ille qmͣnus in terreno
conuersaretur palatio: uite celestis int̾¬
multi ex monasterio fr̃s sibi iermana de¬
uincti caritate. Qd̾ dituna fc̃m dispensa¬
tione conspicitur ⁊ ut eoꝵ uidelicet exem¬
plo ad or̃ois placidum litus qͣi anchore fu¬
ne restringeretur: ut dum causaꝵ secula¬
rium incessabili pulsu fluatuaret ÷ ad il¬
loꝵ consortium uelud ad tutissimi portꝰ
sinum. terrem actus uolumina fluctus¬
q restigeret. Et licet illud eum ministe¬
rium ex monasterio abstractum. a pri¬
stine quietis uita mucheone sue occupa¬
tionis extuxerit: int̾ eos tamen ꝑstu¬
diose lectionis alloquiũ cotidiane asꝑtra¬

Expanded text:
men ascenderit, subsequens sermo declamen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontifex, qui tunc Ecclesiae praeerat, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendere, eutimum ad suum adjutorium ascivit; nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intemulti ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum videlicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretur; et dum causarum saecularium incessabili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velut tutissimi portus sinum, 4 post terreni actus volumina fluctusque refugeret. Et licet illud eum ministerium ex monasterio abstractum a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspira
Abbreviated transcription (Latin):
or illud qd̾ perdidi ᷤ fit hoc graui᷑ qd̾ porto.
Ecce etenim nunc magni maris fluctib
quatior atq in naui mentis dempestatis
ualide ꝓcellis illidor. Et cum prioris uite
recolo statum: qͣi post dergum reductis oeu¬
lis iuso lutore suspiro. Quodq adhuc ẽ¬
grauius: dum ĩmensis fiuctib turbatus
feror. uix iam portum ualeo uidere quem
reliqui. hec aut̃ ip̃e de se non ꝓfectum iac¬
tando uirtitum. s deflendo potius defectũ
referre consueuerat: quem se ꝑ pastoralem
curam incurrisse metuebat. S qmͣuis de¬
se talia ex magne humilitatis intentiõe
dix̾it. nos tñ credere decet nichil eum mo¬
nachice ꝓfectionis ꝑdidisse occastone cure
pastoralis ⁊ ĩmo potiorem tunc sumpsis¬
se ꝓfectum de labore conu̾sionis multoꝵ
qͣm de ꝓprie quondam quiete conu̾satio¬
nis habuerit. S qualit̾ hic sc̃s uirtid di¬
aconatus offm. et postad pontificatus cul¬

Expanded text:
or illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. or illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum reductis oculis, viso littore suspiro; quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum valeo videre quem reliqui. » Haec autem ipse de se, non profectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, referre consueverat, quem semper se per pastoralem curam incurrisse metuebat. Sed quamvis talia de se ex magnae humilitatis intentione dixerit, nos tamen credere decet nihil eum monasticae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete conversationis habuerit. 7. Sed qualiter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus cul
Abbreviated transcription (Latin):
corporis infirmitates maximeq ea pul¬
talium cruciabatur incisione : ut crebris
int̾ceptus angustiis ꝑ singula pene horaꝵi
monienta ad excctm ꝓpinquaret
uauis aut̃ in monasterio fu̾it qmͣq
laudabili stuclio uitam dixc̾it: exip̃iꝰ
possumus u̾bis colligere. quib ip̃e in pon¬
tificatu iam positus dum cum petro stro
colloqueretur diacono. flendo usus est di¬
cens. Infelre quippe animꝰ m̃s occupatio
nis sue pulsatus uulnere. menuunt qͣt
aliqͣndo in monast̾io fuit: quomodo ei
stia cogitare consueuerat. qd̾ etiam retẽ¬
tus corpore tp̃a iam caris claustra con¬
templatione tnͣsiebat : qd̾ mortem quoq
que pene cunctis pena est. iudelicet ut ĩ¬
gressum uite et laboris sui p̃mium ama¬
bat. At nunc ex occasione cure pastoralis
secularium hominun negotia patitur:
it post tam pulchram quietis sue speciẽ
terceni aftus puluete fedat᷑. ꝓpendo itaq
tolero: ꝑpendo quid amisi. Cumq intue¬

Expanded text:
corporis infirmitates: et maxime ea pulcorporis infirmitates: et maxime ea pulta dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupatinis sue pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei stia cogitare consueverat, quod etiam retentus corpore, ipsa iam carnis claustra contemplatione transibat, quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amabat. At nunc ex occasione curae pastoralis, saecularium hominum negotia patitur; et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Perpendo itaque quod tolero, perpendo quod amisi. Cumque intue
Abbreviated transcription (Latin):
mum uero int᷑ urbis huiꝰ muros insti¬
tuit. in quo et ip̃e postmodum regula¬
ri tramite multis sibi sociatis fr̃ib sub
alb̃is imꝑio militauit. Quib monaste¬
uero cum om̃i domus p̃sidio uendidit.
ac pauꝑib erogauit nobilitatemq illã
qmͣ ad secłm uidebat᷑ hr̃e. totam ad nasciscẽ¬
dam suꝑne głam dignitatis diuina gr̃a
largiente com̾itit. Et qui ante serico con¬
textu ac gẽmis micantib solitus erat per
urbem ꝓcedere trabeat᷑. post uili contectus
tegmine ministrabat pauꝑ ip̃e pauꝑib.
Et enini mutato repente seculi habitu:
monasterium petiit. et ex huiꝰ mundi
naufragio nudus euasit. In quo tanta
ꝑfectionis gr̃a cepit conu̾sari: ut iam tc̃
in ip̃is uitiis perfcõꝵ nunero posset depu¬
tari. Inerat deniq et tanta absimentia
in cibis. iuguantia ĩ or̃onib stremuitas
iieiuniis ut infirmato stomacho upo
subsistere poss. Sustinebat p̃cca assiduas

Expanded text:
mum vero intra urbis hujus muros instimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monastevero cum omni domus praesidio vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas
Abbreviated transcription (Latin):
congruenti tempore mellito gutture ernc
ic in annisadoles ¶ tuaret.
seculi mas ingredi. d̾o cepit deuotꝰ exist̾e̾:
et ad suꝑne uite pat̾ͥam totis desideriis an¬
helare. S dum diu longeq conũsionis
grãm diffecret ⁊ et postꝙͣ celesti est afflatꝰ
desiderio seculari habttu contegi melius
putaret. uelletq p̃senti mundo qͣi spacie
tenus deseriuire : cepert̃ multa contra eñ
ex euisdem mundi cura succresoere ⁊ ut
meo non iam specie. s ut ip̃e de se asserut
retineretur et mente. Tandem cum et¬
parentum iam dudum obitu lib̾am dis¬
ponendaꝵ suaꝵ rerum haberet faculta¬
tem. qd̾ mente priꝰ gestabat. aꝑuit. qd̾q
iam in diuinis metuerat obtutib hu¬
manis etiam uisib ostendit. Mox ete¬
nim cuncta que hr̃e potuit ad pietatis
opus distribuit: ut xp̃m ꝓ nobis fcm̃
egenum. egens ip̃e sequeretur. Sex deni¬
q in sicilia monasteria consiruens. fr̃s
illic xp̃o sertuturos aggregauit:. Septi¬

Expanded text:
congruenti tempore mellito gutture eructaret. congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae saeculi ingredi Deo coepit devotus existere, et ad supernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septi
Abbreviated transcription (Latin):
Regorius urbis rome ep̃e a pr̃e
gordiano mr̃e uero siluia editꝰ:
sion solum spectabili senatorũ
ꝓsapia uerum etiam religiosa
originẽm duxit. Nam felix istuis apłice
sedis antistig uir magne iuitutis et
hanc gregorius tante nobilitatis lincã
morib extulit ꝓbisactib decoratut. De¬
niq ut post in ꝓpatulo claruit: non
sine magno p̃sagio tale sortitus est no¬
men. Gregortus namq ex greco eloquio:
in nr̃a lingna uigilator. seu iugilans
sonat Reetenim nera uigilant sibi
dum diuinis inherendo p̃ceptis laudabi¬
liter nixit. Uigilauit et fidelib ppłis:
dum doctrine affiuentis ingenio eisquo
tramire celestia scanderent patefecit. dis¬
ciplinis uerolib̾alib hoc est gramatica
rechorita. dialectioa. ita a pueritia est in¬
stutitus: ut qmͣtus hic eo tempore potis¬
parua ad huc etate maturum iam stu¬
niter obliuoni tradere. s tenaci poti me¬
morie cõmendare. hauriebatq iam tũc
stribundo doctoine fluenta pectore que pꝰ

Expanded text:
regorius hac urbe Romana, patre Gordiano, matre vero Silvia editus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem duxit. Nam Felix, istius apostolicae sedis antistes, vir magnae virtutis, etit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lingua vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est instparva adhuc aetate maturum jam stuniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post
Abbreviated transcription (Latin):
Omicianus Eunoichus. Tisin¬
nius Eraclius Alexander. Uohes
lauduis. Athanasus T alẽs
Helianus. Delianus Heclitus. ca¬
tuis Uibianus H elyas Theodolus y¬
rillus Hlauins Seuetianus Pirion¬
U alerius ¶Iudion Sacerdon Peiscns
Outicius Smaragdus Miloctimon
Netius ¶Dichallus Lisimaculu. Dõ¬
nus Theophilus Eutieiꝰ Santuis
gonius ¶andidus. xuii.¬

Expanded text:
Domitianus, Eunoicus, Sisinnius, Heraclius, Alexander, Joannes, Claudius, Athanasius, Valens, Helian, Meliton, Hecditius, Achatius, Vibianus, Helius, Theodulus, Cyrillus, Flavius, Severianus, Cyrion, Valerius, Chudion, Sacerdon, Priscus, Eutychius, Smaragdus, Philoctimon, Aetius, Micallius, Lisimachus, Domnus, Theophilus, Euthycius, Xantius, gonius, Candidus. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
lus quodammodo expauit. Merito sic ex
altate : merito uiris uel coequate uel
prelate. Qmͣuis enim in xp̃o ih̾u non sit
seruus neq liber: non sit masculus neq
femina. s om̃s sint unum occurrentes
inuirum ꝑfc̃m: descendit tamen hoc
ces est scõꝵ oĩm martyrum. Expl. Incip̃¬

Expanded text:
 expavit. Merito sic sunt exaltatae, merito viris vel coaequatae vel praelatae. Quamvis enim in Christo Jesu non sit servus neque liber, non sit masculus neque femina , sed omnes sint unum occurrentes in virum perfectum ; descendit tamen hoc ces est sanctorum omnium martyrum. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
tis: qd̵ eua ad cor suũ intꝰ admisit. Istam
seduxit falsa ꝓmittendo: illas non ualu¬
it suꝑare seiuendo. Illam decepit in para¬
dysi felicitate: has non potuit a dire nec
insubstantiaꝵ positas potestate. Illius in̾t
paradysi delicias ruinam harum inter¬

Expanded text:
tis, quod Eva ad cor suum intus admisit. Illam tis, quod Eva ad cor suum intus admisit. Illam seduxit falsa promittendo; illas non valuit superare saeviendo: illam decepit in paradisi felicitate; has non potuit adire, nec sub tantorum positas potestate. Illius inter paradisi delicias ruinam gavi
Abbreviated transcription (Latin):
fortium magna exempla. uicerunt mar¬
tyres mundum. Int̾ quos martyres ma¬
res etiam femine reꝑte sũt fortiores. Añ
paucos dies natalitia celebrauimꝰ marty¬
rum ꝓpetue et felicitatis et comitum. Et
uit aut suꝑauit uiroꝵ fortium fortitu¬
dinem: Una eaꝵ pregnans: alia lactãs
felicitas parturiebat: ꝑpetua lactabat. S
tam clui hec ꝓpetua lactauit: qmͣdui acci¬
peret ab illo pastore simł et patre bucellã
lactis. Qua accepta dulcedo felicitatis ꝑpe¬
tue eam fecit contempnere filium sperne
ppetuam: parturiebat. et dolebat ⁊ abiecta
bestiis gaudebat potiꝰ qmͣ timebat. Que nͥtꝰ
in feminis. qual est gr̃a ⁊ que cum se in¬
fuderit nullum indignum uitlicat sexũ:
Gr̃a gr̃e. Reparauit enim sexum mulie¬
brem. In obpbrium magnum mulier
remanserat. qr abinitio ꝑ mulierem pec¬
catum: et ꝓpt̾ hanc om̃s morimur. Dy¬
abolus unam euam deiecit: s xp̃c natus
ex uirgine multas femmas exaltauit. Per¬
petua et felicitas capud calcauerũt serpen¬

Expanded text:
fortium magna exempla. Vicerunt martyres mundum: inter quos martyres maribus etiam feminae repertae sunt fortiores. Ante paucos dies natalitia celebravimus martyrum Perpetuae et Felicitatis, et comitum. Et avit, aut superavit virorum fortitudinem? Una earum erat praegnans, alia lactans. Felicitas parturiebat, Perpetua lactabat. Sed tamdiu haec Perpetua lactavit, quamdiu acciperet ab illo pastore simul et patre buccellam lactis: qua accepta dulcedo felicitatis perpetuae eam fecit contemnere filium, spernerPerpetuam, parturiebat et dolebat, objecta bestiis gaudebat potius quam timebat. Quae virtus in feminis! Qualis est gratia, quae cum se infundit, nullum indignum judicat sexum! Gratias gratiae: reparavit enim sexum muliebrem. In opprobrium magnum mulier remanserat; quia ab initio per mulierem peccatum, et propter hanc omnes morimur. Diabolus unam Evam dejecit: sed Christus natus ex virgine, multas feminas exaltavit. Perpetua et Felicitas caput calcaverunt serpen
Abbreviated transcription (Latin):
entali tres lapides decider̃t: scilioet dato
signo ꝑ qualem locum se uiberet educi pos
se Interea fr̃o aditu duni concentus psallẽ¬
tium ad sc̃m sepulchrum progreditur: ĩ
loco ꝑquem est eductus palam tres para¬
litici iam diu desꝑati redditisunt sanita¬
tr: ac nerui p̃mortui uiuificare didice¬
runt de meritis sepulti. Statimq duo¬
ceci sunt parit̾ illuminati. Tandem ali¬
qñ sumentes lumina diei abumbra de¬
functi. Nimirum agnoscentes eiꝰ admini¬
culo se posse lumen consequi: cuiꝰ uirtu¬
te potuiss paries fenestrari. His et conse¬
quentib infinitis miraculis. et si sum¬
mi pontificis membra recubant in sepł¬
chris: attñ ꝑ creatoris grãm in et̾na secłã
uiuunt merita confessoris. Hic itaq ce¬
lesti dono uen̾andis florib adornatus. iu¬
guiti annis et sex mensib pontificalem
apicem eccłiastica regularit̾ censura gu¬
bernans : uite autẽ octogesimo anno il¬

Expanded text:
entali tres lapides deciderunt, scilicet dato entali tres lapides deciderunt, scilicet dato signo, per qualem locum se juberet educi posse. 20. Interea facto aditu, dum concentus psallentium ad sanctum sepulcrum progreditur, in loco per quem est eductus, palam tres paralytici, jam diu desperati, redditi sunt sanitati, ac nervi praemortui vivificari didicerunt de meritis sepulti; statimque duodecim sunt pariter illuminati; tandem aliquando sumentes lumina diei ab umbra defuncti, nimirum agnoscentes ejus adminiculo se posse lumen consequi, cujus virtute potuisset paries fenestrari. His et consequentibus infinitis miraculis, et si summi pontificis membra recubant in sepulcris, attamen per Creatoris gratiam in aeterna saecula vivunt merita confessoris. Hic itaque coelesti dono, venerandis floribus adornatus, viginti annis et sex mensibus pontificalem apicem ecclesiastica regulariter censura gubernans, vitae autem octogesimo anno, il
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset. sermo sacerdotis effectum opti¬
nuit. Qui etiam ad b̃m cesarium are¬
latensium p̃sulem ꝓ eadem cã consul¬
turtis occurrit. S quia eius singula
non ualemus retexete sufficiat de plu¬
rimis nel pauca retexere.
llud quoq bĩssimi testimonium uiuen¬
tib post obitum necessarium credimus
p̃cet̾is explicantlum quia licet teneatur
clausum corpus eiꝰ in tumulo ⁊ attamen
iusti aĩe merces exub̾auit infructum. Igi¬
tur cum sc̃s germanus parisiacensium
ep̃o uel comprouintiales. ac pontifex sue¬
cessor eiꝰ et ppłs uellent membra sc̃i in no¬
uam basilicam deuote transpon̾e: et ꝓpt̾
cellule angustiam in qua condit᷑ fuerat
non daretur sacͥ corporis extrahendi licen¬
cia: cunctis hesitantib et incertum quid
tus bĩssimi uiri mediatͥx interserit. Nã
expec̾tantib om̃ib et nichil delib̾anti¬
b: repente nutu diuino descisso parie¬
te cellule qui erat aid pedes eiꝰ. a parte ori¬

Expanded text:
veniret, sermo sacerdotis obtiveniret, sermo sacerdotis obtinuit, qui etiam ad beatum Caesarium Arelatensem praesulem pro eadem causa consultaturus occurrit 19. Sed quia ejus singula non valemus retexere, sufficiat de plurimis vel pauca dixisse. Illud quoque beatissimi testimonium viventibus post obitum necessarium credimus aeteris explicandum, quia licet teneretur clausum corpus ejus in tumulo, attamen justi animae merces exuberavit in fructum. Igitur cum sanctus Germanus Parisiacensium episcopus, vel comprovinciales, ac pontifex successor ejus et populus, vellent membra sancti novam basilicam transponere, et, propter cellulae angustiam in qua conditus fuerat, non daretur sacri corporis extrahendi licentia, cunctis haesitantibus et incertis quid tus beatissimi viri mediatrix interserit. Nam exspectantibus omnibus, et nihil deliberantibus, repente, nutu divino, discisso pariete cellulae, qui erat ad pedes ejus, a parte ori
Abbreviated transcription (Latin):
conquirendum ÷ incestaꝵ nuptiaꝵ execta¬
biles copulationes iuire condempnans:
batum ioh̃em irrephensibilit̾ imitaba¬
tur. Qnͣta u̾o inde sustinu̾it: nullus
digne pot̾it explicare. Siquidem marcir
effici cupiens: si non defuiss manus
ꝑcussoris. S ꝓcul dubio palmam mar¬
tyris meruit qui uetita desideria non
abscondit Unde p̃t̾ labores reliquos e¬
tiam ꝑ synodos ꝓ ip̃a cã sepns excitatas
exturrens: ad postremũ qmͣ plurimũ
ep̃oꝵ iniũctione ut excõicatas a se ꝑsonas
absolueret in fr̃m coactus est. Et cum
rogaretur ut enlogias quas reliqui an¬
tistites ad ꝑsonam comunione suspensã
dirigentes benedixerant et ip̃e signaret.
ait ad sacerdotale concilium. Et si ad
imꝑiũ ur̃m ego signare compellor dũ
uos cãm dei recusatis defendere: ip̃e po¬
tens est uindicare. Quo fc̃o: anteqm eu¬
logias excõitata ꝑsona in ore susciperet
expirauit ⁊ et priusꝙͣ portitor ad eamꝑ¬

Expanded text:
conquirendum, incestarum nuptiarum exsecraconquirendum, incestarum nuptiarum exsecrabiles copulationes jure condemnans, beatum Joannem irreprehensibilem imitabatur. Quanta vero inde sustinuerit, nullus digne poterit explicare. Siquidem martyr effici cupiens, si non defuisset manus percussoris; sed procul dubio palmam martyris meruit, qui vetita desideria non abscondit. Unde praeter labores reliquos, etiam per synodos, pro ipsa causa saepius excitatas, excurrens, ad postremum quamplurium episcoporum injunctione, ut excommunicatas a se personas absolveret, vi fratrum coactus est. Et cum rogaretur ut eulogias, quas reliqui antistites ad personam communione suspensam dirigentes benedixerant, et ipse signaret, ait ad sacerdotale concilium: Etsi ad imperium vestrum ego signare compellor, dum vos causam Dei recusatis defendere, ipse potens est vindicare. Quo facto, antequam eulogias excommunicata persona in ore susciperet, expiravit; et priusquam portitor per
Abbreviated transcription (Latin):
ceratis. quia ante eiꝰ p̃cem solulitatem
suam lapis seruare non potuit. Hinc e¬
gressi qͣi de sepulchro uiuentes ÷ in basili¬
ca sc̃i maurslii dompno albino gr̃as refe¬
rentes se ad eius uestigia ꝓstrauerunt: eo
qd̃ suspectos de fun̾e redire fecerat ad salu
arrepta a maligno sp̃u se bĩssimo albino
uociferans et eiulans p̃sentasset mox ad¬
ũsatꝰ ip̃e supͣ eiꝰ occlum ĩsimilitudinem
uesice sanguinee se collegit. Tunc ponti¬
fex faciens signum crucis: increpauit eũ
dicens. Inimice oculum quem non dedi¬
sti. nec possis auferre. Mox de collectione
ip̃a : in flebotonu similitudinem subti¬
lit̾ sanguis erupit. Quo fluente sine le¬
sione oculi ĩmundus hostis euanuit: et
puella incolunus imꝑante signo crucis¬
ed et hoc magnanum ¶ euasit.¬
tatis exemplum oportunũ lucitur
explicandum qd̃ ꝓ dei negotio apud eũ
ñ fu̾it ulla regum potentumq ꝑsonał
accept̃o. Seniq ad cumulum celestis gr̃e

Expanded text:
ceratis, quia ante ejus precem soliditatem ceratis, quia ante ejus precem soliditatem suam lapis servare non potuit. Hinc egressi, quasi de sepulcro viventes, in basilica sancti Maurilii domno Albino gratias referentes, se ad ejus vestigia prostraverunt, eo quod suspectos de funere redire fecerat ad salutlier arrepta a maligno spiritu se beatissimo Albino vociferans et ejulans praesentasset, mox adversarius ipse supra ejus oculum in similitudinem vesicae sanguine se collegit. Tunc pontifex faciens signum crucis increpavit eum, dicens: Inimice, oculum quem non dedisti, nec possis auferre. Mox de collectione ipsa in flebotomiae similitudinem subtiliter sanguis erupit, quo fluente, sine laesione oculi, immundus hostis evanuit, et puella incolumis, imperante signo crucis, evasit. 18. Sed et hoc magnanimitatis exemplum opportunum ducitur explicandum, quod pro Dei negotio apud eum non fuerit ulla regum potentumque personalis acceptio. Denique ad cumulum coelestis gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
se uincula generass donec antistes redi¬
ens orone solueret quos tacenti uoce cõ¬
fixit.
oc iterum non minus est predicandũ
ntraculum cum intincillacuise mo¬
nasterio gennonierus monachus eẽt ocu¬
loꝵ luce priuatꝰ ⁊ et annosa tempora u¬
na ẽẽnt nocte cecitate tnscursa: petiit sͥ
a sc̃õ uiro fieri crucis signaculum. Quo
fc̃o luminis uitalis splendor intrauit :
et fugatis tenebris sol qͣt ꝑegͥns illuxit.
st et hoc int̾ ueliqua
uenerabile documentum: cum in ci¬
uitate andegaua turris porte choerens̾
dampnatis esset carcer effesta: pt̾emite
bõ albino fiebat in solentia de uocibus
melusoꝵ. Tunc ad uidicem p̃cator ac¬
cedit: ut cos pietatis cã de custodia re¬
laxaret. Qd̃ cum ille aure surda cliffer¬
ret: mox pontifex ad deum se fida peti¬
tione conuertens ⁊ tam familiari uoce
suggessit ut in loco quo or̃onem sc̃s ef¬
fudit nure magnitudinis saxeus qua¬
drus exiliens porte aditum faceret car¬

Expanded text:
se vincula generasset, donec eos antistes redise vincula generasset, donec eos antistes rediens oratione solveret, quos tacente voce confixit. Hoc iterum non minus est praedicandum miraculum. Cum in Cincillacense monasterio Gennomerus monachus esset oculorum luce privatus. et annosa tempora una essent noctis caecitate transcursa, petiit sibi a sancto viro fieri crucis signaculum. Quo facto, luminis vitalis splendor intravit, et, fugatis tenebris, sol olim peregrinus illuxit. Est et hoc inter reliqua venerabile documentum. Cum in civitate Andegava turris portae cohaerens damnatis esset carcer effecta, praetereunte beato Albino, fiebat insolentia de vocibus inclusorum. Tunc ad judicem precator accedit, ut eos pietatis causa de custodia relaxaret. Quod cum ille aure surda differret, mox pontifex ad Deum se fida petitione convertens, tam familiari voce suggessit, ut in loco quo orationem sanctus effudit, mirae magnitudinis saxeus quadrus exsiliens, portae aditum faceret car
Abbreviated transcription (Latin):
rur sibi fecit sterni. Quem dum ꝑ ip̃m
ter gradi compelleret: ac si muro impe¬
diente cesus ire non ualuit. Intelligens¬
rex. nichil ꝓfecisse mutasse uehiculum
nisi mutaret occursum: cepit equo disd̾e̾
qd̃ homo poccaret ÷ et humanus intellec¬
tus hr̃et qd̾ pecus corrigeret: deflectens
inuia que ad sacerdotem duc̃et ea cepit
alacͥtate cliscurrere. ac si erept᷑ de fouea
campi mollis planiciem recepisset.
uiuam ꝓferre. Dum ad ciuitatem ne¬
netis ip̃e iir apłicus accessiss ⁊ unus de
diligebat: eo in loco defunctus est atq sepł
do ad ꝓpria reuorabat. Tunc remorã¬
te eo ꝓ ca uoluer̃t seriuentes prĩ corpꝰ
mouere qmͣ sacerdos occurreret: s tã¬
to pondere fit grauatum ⁊ut antea
possent gygantea membra pensare
qmͣ pueruli corpus sufferre: dum ad¬
huo cadauer in sepultum crederetur iã
marmiore premi. cum nec equi gressũ
pot̾ant ꝓmouere. ac si puluis eius de

Expanded text:
rum sibi fecit sterni, quem dum per ipsum rum sibi fecit sterni, quem dum per ipsum iter gradi compelleret, ac si muro impediente, caesus ire non valuit. Intelligens nihil profecisse mutasse vehiculum, nisi mutaret occursum, coepit ab equo discere quod homo peccaret, et humanus intellectus haberet quod pecus corrigeret. Deflectens in viam quae ad sacerdotem ducebat, ea coepit alacritate discurrere, ac si, ereptus de fovea, campi mollis planitiem recepisset. vivam proferre. Dum ad civitatem Venetis ipse vir apostolicus accessisset, unus de diligebat, eo in loco defunctus est, atque sepdo ad propria revocabat. Tunc remorante eo pro causa, voluerunt servientes prius corpus movere quam sacerdos occurreret; sed tanto pondere fit gravatum, ut antea potuissent gigantea membra prensare quam pueruli corpus sufferre, dum adhuc cadaver insepultum crederetur jam marmore premi, cum nec equi gressum poterant promovere, ac si pulvis ejus de
Abbreviated transcription (Latin):
ret: cepit idem qua duclum captus fue¬
rat infestatione demonii. corporis uexati¬
one torqueri. Tunc in oronem cui semꝑ
animi sc̃a intentione uacabat. corpꝰ etiã
ꝓstrauit: raptumq lum̃ pͥstinum red¬
dicdit oculis: et pestem ĩmundi sp̃c effuga¬
uit. O meffabilis gr̃ã pietatis: aqua dñ
substantia sola petitur ͤ tͥplex remediũ
obtinetur. Uictu pauit egenum⁊ mun̾
childeberto parisius nuntiatur pontifici
regem uenationis cã de oiuitate ĩ crastinũ
esse discessurum: mandat se ut dignum
duceret expectandum. S quia beatum
albinum corporał infirmitas p̃pediuit:
ad eiꝰ p̃sentiam predictus rex occurrere
maturauit. Qui donec ꝑ illam uam
que ad sacerdotem ducebat incessit: fe¬
licit̾ ꝓperauit. Cum uero in quoddam
tͥuium ꝑuenisset. uelletq alibi denia¬
re: equus eiꝰ at si metallum fusile gres¬
sum mouere non ualuit. Snspicans
rex culpam ẽẽ equi mag̃ qmͣ cause alte¬

Expanded text:
ret, coepit idem, quia dudum captus fueret, coepit idem, quia dudum captus fuerat infestatione daemonii, corporis vexatione torqueri. Tunc in orationem, cui semper animi sancta intentione vacabat, corpus etiam prostravit, raptumque lumen pristinum reddidit oculis, et pestem immundi spiritus effugavit. O ineffabilis gratia pietatis, a qua dum substantia sola petitur, triplex remedium obtinetur: victu pavit egenum, munerChildeberto Parisiis, nuntiatur pontifici regem, venationis causa, de civitate in crastinum esse discessurum. Mandat se ut dignum duceret exspectandum. Sed quia beatum Albinum corporalis infirmitas praepedivit, ad ejus praesentiam praedictus rex occurrere maturavit; qui donec per illam viam quae ad sacerdotem ducebat incessit, feliciter properavit. Cum vero in quoddam trivium pervenisset, velletque alibi deviare, equus ejus, ac si metallum fusile, gressum movere non valuit. Suspicans rex culpam esse equi magis quam causae, alte
Abbreviated transcription (Latin):
cendum ÷ cum illustris femina aethe¬
rea noĩe iussione regia ꝑsequente in
dullacinse uilla militum custodia te¬
neretur obsessa: tunc oui ꝑiclitanti
succurrente sc̃o pastore solus ut a nlło
cognosceretur ad ip̃am ingreditur. Quo
uiso: amplectens eius uestigia lugens
mulier inherebat. Tune infelieis custo¬
dis insana ꝓcacitas. dum uult eam qͣi
lupus a ueste pastoris euellere: iniuriã
uir sc̃s excepit. Tunc insufflans in eius
facie temerator sacerdotis celeri morte
multatꝰ est. hinc terrore urgente reli¬
qui reuerentiam habuert̃ pontifici:
et uniꝰ pena. fecitalios ĩmimes a culpa.
Nec priꝰ a muliete discessit qmͣ dato tegi
precõ ip̃e eam lib̾aret. Sic uno monien¬
to et salus fuit supplici: et mox estitit p̃¬
sumptori.
ec id quidem est omittendum quod
tradi memorie fit uotiuum. In ui¬
tum cui uocabulum est albuua: pre de¬
uotionis studio sõs pat̾ accessit. U̾bi dum
quidam cecus ab eo opem miscd̃ie postula¬

Expanded text:
censendum. Cum illustris femina, Ethecensendum. Cum illustris femina, Etheria nomine, jussione regia persequente, in Dullacense villa militum custodia teneretur obsessa, tunc ovi periclitanti succurrente sancto pastore, solus, ut a nullo cognosceretur, ad ipsam ingreditur; quo viso, amplectens ejus vestigia lugens mulier, inhaerebat. Tunc infelicis custodis insana procacitas vult eam quasi lupus a veste pastoris evellere: injuriam vir sanctus accepit. Tunc insufflans in ejus facie, temerator sacerdotis celeri morte multatus est. Hinc terrore urgente, reliqui reverentiam habuerunt pontifici, et unius poena fecit alios immunes a culpa; nec prius a muliere discessit, quam, dato regi pretio, ipse eam liberaret. Sic uno momento, et salus fuit supplici, et mors exstitit praesumptori. 13. Nec id quidem est omittendum, quod tradi memoriae sit votivum. In vicum, cujus est vocabulum Albivia, piae devotionis studio, sanctus Pater accessit; ubi dum quidam caecus ab eo opem misericordiae postula