comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ac̾bum se exactorem. ñ ꝯtume¬
liosum p̃beat. s inodatum ⁊⁊ cum ÷¬
esticatia beniguin. icum instan¬
tia humanum. uanut̾ insolenciã
incuriosauri diligñti a ñ ambitõ¬

Expanded text:
n acerbum se exactorem nec contumeliosum praebeat, sed moderatum et cum efficacia benignum et cum instantia humanum: nam inter insolentiam incuriosam et diligentiam non ambitio
Abbreviated transcription (Latin):
si mrebplłatus opportund loco ñ so¬
ui̾t ꝙ apud iudicem examinabit
psit aumora fc̃a intelligatur n
ꝯilitutõne ulla n uiris auctorũ
qõne decidi posse cum sit magis
facti qͣm uuis. ⁊ ñ sufficit ad ꝓacõ¬
nem more si seruo debitoru᷑ absẽ¬
tis denuntiatum est a creditore ꝓ
a cumis sui potãtem facet omissa
oẽt reꝑetñdi debiti instantia ñ ꝓ¬
tinus ꝑ debitorem fc̃a mora int̾itr¬

Expanded text:
si interpellatus oportuno loco non solverit: quod apud iudicem examinabituipsit, an mora facta intellegatur, neque constitutione ulla neque iuris auctorum quaestione decidi posse, cum sit magis facti quam iuris. Et non sufficit ad probationem morae, si servo debitoris absentis denuntiatum est a creditore pra cum is sui potestatem faceret, omissa esset repetendi debiti instantia, non protinus per debitorem mora fact
Abbreviated transcription (Latin):
ut cã. resntuatur ꝙ puto recce
diti sEx cãũ emptionis fructusq
restituendi sunt s insotieta¬
tib fructus ꝯmunicandi sunt¬
sipossõnem naturalem reugẽ
pͥetas mea man uideamꝰ defibe¬
tib nquid̾ indepõno ⁊ commodo¬
to fruitus quo restituendi ^ li
cut diximis. Int̾outo quo qd̾¬
ui aut dam magis est ut ꝯm̃ĩs
cã⁊i fructus restituantursantes
moĩmonium quo fructus ꝑ¬
ceptĩtotis fu̾it ⁊ cum ea restitu¬
untur. ¶adera rõ ẽ ĩ fruitib
p̃diorum urbanoꝵ ¶cẽm si dĩ¬
nolis .⁊ colami anͥ fructus duu¬
di debeant post deductõnem:
ipeusarum ⁊ puto diuidendoᷤ.¬
In cetĩsquo bone fidei iuditis
fructus omnimodo p̃stantur¬
bentur equitio autem legato.
⁊̃ si mora ñ int̾cedat in cremẽ¬

Expanded text:
ut causa restituatur, quod puto recte dici.Ex causa etiam emptionis fructus restituendi sunt.Sed in societatibus fructus communicandi sunt.Si possessionem naturalem reuocem, proprietas mea manet, uideamus de fructibus. et quidem in deposito et commodato fructus quoque praestandi sunt, sicut diximus.Inam magis est, ut omnis causa et fructus restituantur.Ante matrimonium quoque fructus percepti dotis fiunt et cum ea restituuntur.Eadem ratio est in fructibus praediorum urbanorum.Item si diunolis et colam, an fructus diuidi debeant post deductionem im pensarum? et puto diuidendos.In ceteris quoque bonae fidei iudiciis fructus omnimodo praestanturbentur. equitio autem legato etiamsi mora non intercedat, increme
Abbreviated transcription (Latin):
entius mod̾. fructus qui post ad qͥ¬
situm excã fidei ꝯmissi dĩiũexte¬
ra ꝑtipiuntur. ad fidei ꝯmissari¬
ua ꝓtĩe lic maior ꝑs anni añ
dicm̃ fidei ꝯmissi cedentẽ p̾t̾issedicã.¬

Expanded text:
espondit fructus, qui post adquisitum ex causa fideicommissi dominium ex terra percipiuntur, ad fideicommissarium pertinere, licet maior pars anni ante diem fideicommissi cedentem praeterisse dica
Abbreviated transcription (Latin):
fañ uisurand̃ decułit uiuratũ
sit de peculio dauda est accõ ꝯicon¬
tractum fit. s in suo diu̾sum est
spoculium dẽm est c̃ pusilla pecu¬
¶ma sũ pr̃imonium ꝑusilluspe¬
culumi. aũt tubro quid̃ sic diffi¬

Expanded text:
ratum sit, de peculio danda est actio, quasi contractum sit: sed in servo diversum est: Peculium dictum est quasi pusilla pecunia sive patrimonium pusillum. Peculium autem Tubero quidem sic defi
Abbreviated transcription (Latin):
ciat. ¶si opem fente seruo meo sur¬
tum m fecebis id expeculio ducen¬
dum eso. qud̃ minus ẽ obrem sb¬
¶reptam consecimi postum. ¶ siere
alieno domnico exhauriat᷑ peculi¬
um serui. restũ ucã peculiari
mane̾t. nam si seruo aut dõasiet
debitium dominus. aut nouiure u̾¬
u aliic domino ĩtuliss q peculiũ
smppletur nec est nõa contessigne
¶dommi oput ¶Nonem̃ solumã
dd peculio icarioꝵ pom̃dum est
cuuit reiadomino. s id ĩ cuꝰab

Expanded text:
cit. Si opem ferente servo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim. Si aere alieno dominico exhauriatur peculium servi, res tamen in causa peculiaria manent: nam si aut servo donasset debitum dominus aut nomine servi alius domino intulisset, peculium suppletur nec est nova concessione domini opus. Non solum id in peculio vicariorum ponendum est, cuius rei a domino, sed
Abbreviated transcription (Latin):
messẽ fec̾it ⁊ decessit stipulã que m
so aut uua ad empta aut ercussa
olea qͣmuis ñ dnm tritum frim̃¬
coacta siti set ut ueꝵ ẽ ꝙ de olcas ⁊¬
extussa stripsit. ita aliter obseruã¬
duni de caolea que ꝑ se detid̾it.
Ilł ant feuctuari frnct᷑ tunc li cͥboĩ¬

Expanded text:
messem fecit et decessit, stipulam, quae so aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumecoacta sit. sed ut uerum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter obseruandum de ea olea, quae per se deciderit, Iulianus ait: fructuarii fructus tunc fieri
Abbreviated transcription (Latin):
cͣc cassuis ap̃ urseiũ scrib̾. int̾ire
usũ fructum qͣm sũã puto uerã.¬
ꝓ inde ⁊ ornam̃tum dissolutum
aut tnͣsfiguratũ extinguit usũt.¬
ĩt̾ire. Sin aut̃ dissoluta sit licet
hisdem tabłis nulla p̾t̾ea ad iecta¬
sit restaurata usus fructꝰ extingͥt᷑

Expanded text:
 Cassius apud Urseium scribit interire usum fructum: quam sententiam puto ueram.Proinde et ornamentum dissolutum aut transfiguratum extinguit usum fructum.interire: si autem dissoluta sit, licet isdem tabulis nulla praeterea adiecta restaurata s
Abbreviated transcription (Latin):
m̃auit id ẽ debitor ocductor horreoꝵ
cesaris fuit ob quoꝵ pensiones ali¬
quot annis ñ solutas ꝓcurator ex

Expanded text:
ant: idem debitor conductor horreorum Caesaris fuit, ob quorum pensiones aliquot annis non solutas procurator ex
Abbreviated transcription (Latin):
ex tutela ci odempnatiis erat obli
copecumã pign̾i ei ressuas om̃so
renda sit fisto ⁊ ĩ illis reb qͣs ticius t̃¬
ꝑe prioris obligationis hũit. it̃ ĩ his
reb qͣs p᷑ priorẽ obligatõe acquisiuit
douec uniu̾sũ debitũ suũ ꝯsgq̃tur¬

Expanded text:
ex tutela ei condemnatus erat, obligco pecuniam pignori ei res suas omnes renda sit fisco et in illis rebus, quas Titius tempore prioris obligationis habuit, item in his rebus, quas post priorem obligationem adquisiit, donec uniuersum debitum suu
Abbreviated transcription (Latin):
s .l. ⁊ hẏpotocã eius rei que tibi
pignori data eẽt debitor obligass¬
deinde huic tu eidem debitort credes
primo crediclisti utrum scio obqͥn¬
hẏpoteta finge sciũ paratũ eẽ offer
rẽ summã primo ordine c̃ ditã dixi
⁊ sequẽs ẽẽ ut seiuis potior sit ineo
ꝙ ampluis ẽ ĩpigñe ⁊ oblata ab
eo sumia pͥnio ordine c̃cdita usura¬

Expanded text:
ta et hyperocham huius rei, quae tibi pignori data esset, debitor obligasset, dehinc tu eidem debitori credereprimo credidisti utrum Seio ‹o›b quinocha. finge Seium paratum esse offerre tibi summam primo ordine creditam. dixi consequens esse, ut Seius potior sit in eo quod amplius est in pignore, et oblata ab eo summa primo ordine credita usura
Abbreviated transcription (Latin):
iquis tabulas testam̃t apud se
depositas post mortem testato¬
ris delenit uł alio modo corrĩl¬
pit hr̃s icciptus hebit ad u̾suse¬
ũ accõeni de uolo. s ⁊his quib
legata sunt danda erit de dolo

Expanded text:
quis tabulas testamenti apud se depositas post mortem testatoris delevit vel alio modo corruperit, heres scriptus habebit adversus eum actionem de dolo. sed et his, quibus legata data sunt, danda erit de dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ad usumt̾. ꝑtinent tam cõfessoria
qͣm negatoria. Confessoria ei qui
s̃uitutẽ sibi compet̾e cõtenit nega¬
toria dño qͥuinegat.: Hec aut̃
inrem accõ cõfessorianulli aliĩ ꝙͣ
dommo fimdi conperit. s̾ uitutẽ
enim nemo alius uendicare pot᷑.
ꝙͣ is qui dñium ĩ fundo uicino
hab cui s̾intutẽ dici deb̾i.: Rec¬
te ueratĩ scͥb̃. si mecdii loci ususf̾.
legetur it quoq sequi. ꝑ ea .s. loca¬

Expanded text:
um pertinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria ei qui seruitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat. Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: seruitutem enim nemo uindicare potest quam is qui dominium in fundo uicino habet, cui seruitutem dicit deberi. Recte Neratius scribit, si medii loci usus fructus legetur, iter quoque sequi per ea sc
Abbreviated transcription (Latin):
suitutẽ pr̃andam. anag̃e p̾sit ex
uendito ut emptor s̾uitutẽ impo¬
ait. ⁊ si possit uenditor ticio seruitu¬
tẽ uend̾e eque ag̾e ꝑmittenlũ hoc
ĩ demũ sirccipiende sintutis gr̃a id
intraditõe exp̃ssum ẽ. Cẽtm si quis

Expanded text:
uitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem impoait et si possit uenditor Titio seruitutem uendere, aeque agere permittendum. haec ita demum, si recipiendae seruitutis gratia id in
Abbreviated transcription (Latin):
Nam q sciend̾ ẽ it̾ ꝙ fruendi gr̃a¬
iisufructuario pͣratur ñ ẽẽ seruitutẽ
Neq enĩ pot̾ soli fructuario s̾uit᷑
deb̾i. s si fundo debeatur ⁊ ip̃e fructii¬
arius ea utetur. ⁊ pomp̃ dũ fruc

Expanded text:
namque sciendum est iter, quod fruendi gratia fructuario praestatur, non esse servitutem, neque enim potest soli fructuario servitus deberi: sed si fundo debeatur, et ipse fructuarius ea utetur. Pomponius dic
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝑ c̾tum loc̃ it̾ aut actum alicui
siquis uicino suas etes seruas fe¬
ciss nith̾ominus aliis qũat uell
multis edes eas seruas fac̃e pot̃.¬
sium quis dampnare pot̾ neal¬
tiuis edes suas tollat nelunũb
edium uicinarũ officiat lib̾. ũ
patiat᷑eum tignũ ut inꝑietem
tuo fundo mac̾iã dur̃it int̾dicto
imposita donatoe seruitutis ꝑfc̃a¬
⁊ intelłigitur nec utilit̾ intendet᷑
uis sibi ẽẽ inuito te eclificatum hr̃e
cum edificium soli condicõe sccutũ
inutilem facͣiat intentõem. Cet̾m
siinsuomat̾iam p̃cario qui s̾uitu¬
tem tibi debuit dix̃. neq lib̾tas
usu capietur ⁊ int̾dicto ⁊ p̃cario
h̃t. utiliter c̃ eo ageretur ꝙ si
donatõis cã ꝑmisis ⁊ hoc inter

Expanded text:
 cert‹um› locum iter aut actum alicui si quis uicino suas aedes seruas fecisset, nihilo minus aliis quot uellet multis eas aedes seruas facere potsuum quis damnare, ne altius aedes suas tollat, ne luminibus aedium ui‹cin›arum officiat, uel ut patiatur eum tignum in parietem tuo maceriam duxerit, interdicto posita donatio seruitutis perfecta intellegitur, nec utiliter intendetur ius sibi esse inuito te aedificatum habere, cum aedificium soli condicionem secutum inutilem faciat intentionem. ceterum si in suo maceriam precario, qui seruitutem tibi debuit, duxerit, neque libertas usucapietur et interdicto 'quod precario habet' utiliter cum eo agetur. quod si don
Abbreviated transcription (Latin):
oci corp᷑ ñ ẽ dm̃ ip̃ius cui cͤuit᷑ deb̾¬
etur. s ius cͤundi ht̃. ¶: Qui it̾ sñ¬
En actu ł actum sine ĩtiuere ht̃: accõe
de seruitute utetur.Inconfesso¬
ria accõe q̃ des̾uitute monetur fruc¬
tus ⁊̃ ueniunt. S uidaam᷑ qui ẽc̃
fructus s̾uitutis p̾sunt ⁊ ẽ u̾ius id

Expanded text:
oci corpus non est dominii ipsius, cui seruitus debetur, sed ius eundi habet. Qui iter sine actu uel actum sine itinere habet, actione de seruitute utetur. In confessoria actione, quae de seruitute mouetur, fructus etiam ueniunt. sed uideamus, qui esse fructus seruitutis p
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tremins cedat om̃s cẽsłissent. Igiͣt
rursus hitactns pendebit donec no¬
iuis sõcuis cedat. Itẽ irs ẽ ⁊ si uni
ex cñis cedatur deinde inꝑsona so¬
cii aliquid hoꝵ ãccidit.¶Ergo ⁊ ex
du̾iso siei qui ñcessit aliquid tale
hoꝵ otig̃it ex integro õmnes cedere
debebunt. Tantĩ eiim tp̃s eis re¬
missum ẽ. ꝙ dare facere possirt. ł
dũisis temꝑib possint. ⁊ ideo ñ pot̃
uni łimus cedesidemq dicendũ ẽ

Expanded text:
s cessissent: igitur rursus hic actus pendebit, donec nouus socius cedat. idem iuris est et si uni ex dominis cedatur, deinde in persona socii aliquid horum acciderit. ergo et ex diuerso si ei, qui non cessit, aliquid tale eorum contigerit, ex integro omnes cedere debebunt: tantum enim tempus eis remissum est, quo dare facere possunt, uel diuersis temporibus possint, et ideo non potest uni uel unus cedere. idemque dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i ꝑficit uenctitori ad uira eius cõ¬
uientis ꝑuenit ad me conseq̃nt̃
ñ siuant fatultas tͥbuta ẽ his qͥb
seruitus debet᷑ qͣ tñ acced̾e sit necõe
nisi inconcessõe s̃uitutis nomĩa¬
tuũ fundum ẽ ius michi aqͣm
riuo ducere. tacite ħ uira seqͣnt᷑
ũrefic̾e mͥ riuũ liceat ut adire ꝙͣ
ꝓxime possim ad reficiend̃ eum
fabri q ego mei. It ut spacium re¬
linqͣt nuchi dñs fundi qͣ dextra ⁊
siustra ad riuũ ad eam ⁊ quo ter¬
ram lnii lapidem arenam cai¬
cem iacere possim.auł .ł.
qͦ fundo seruitutes secunt᷑ edificia
quoꝙ fundo ⁊ firadi edificiis e an
botriano quẽ retincbat legẽ dede¬
ceatur qͣmuis mari quod natirra
omnib platet seruit᷑ imponi pͥua¬
ta lege ñ pot̃ quia tũ boua fides ccͣ¬
tus legem seruari uencticõnis expos¬
cit ꝑsone p̾sidentiũ aut inius eoꝵ
ligant᷑. Si constat intuo agro la¬
pidicinas cẽ inuito te nec priuato
nec pn. noĩc quist̃ lapidem ced̾e

Expanded text:
picit uenditori ad iura eius conuientis peruenit ad me, consequenter non seruiant, facultas tributa est his, quibus seruitus debetur, qua tamen accedere eis sit necesse, nisi in cessione seruitutis nominatuum fundum ius est mihi aquam riuo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi riuum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua dextra et sinistra ad riuum adeam et quo terram limum lapidem harenam calcem iacere possim. 12 Paulquoque fundo seruitutes sequuntur. aedificia quoque fundis et fundi aedificiis eademBotriano, quem retinebat, legem dedeceatur. quamuis mari, quod natura omnibus patet, seruitus imponi priuata lege non potest, quia tamen bona fides contractus legem seruari uenditionis exposcit, personae possidentium aut in ius eorligantur. Si constat in tuo agro lapidicinas esse, inuito te nec priuato nec publico nomine quisquam lapidem caedere
Abbreviated transcription (Latin):
Ũ ͤ at qr incertum sit que seruitꝰ ex¬
cepta sit aũ oĩs s̃uit᷑ imponi debeat.
Int̾põitis quoq alienis edib ĩponi
pot̾it ueluti ut altius tolłe ł ñ tol¬
s̾e liceat. uł ⁊̃ si it̾ debcatur ut ĩ
ꝯualescat si mediis elib s̾uirus pꝰ¬
ea ipõita fu̾it sicuti ꝑ płiũ p̃dia
s̾uitus imponi ⁊ du̾sis temporib po

Expanded text:
valeat, quia incertum sit, quae servitus excepta sit, aut omnis servitus imponi debeat. Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, veluti ut altius tollere vel non tollere liceat vel etiam si iter debeatur, ut ita convalescat, si mediis aedibus servitus postea imposita fuerit: sicuti per plurium praedia servitus imponi etiam diversis temporibus po
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ acquiri pꝰse. si uero extͤ¬
mo ꝙ retineam qr ⁊ mediũ meum
sit s̾uitutẽ ꝯsist̾e. S ⁊ si rursus
aut id cui acquisita sit suitus aut
mediũ alienãuero lnt̾plłari efim
duob eod̃ mom̃to tradicło uidend̾
ẽ an seruit᷑ alt̾utris imposita ualeat
quia alicnis quid̃ edi nec imponi
nec acquiri seruitus pot̾ s ante tradi¬
cõem ꝑactam suis magis acquirit s
imponit is qui tradidit ideoq uale¬
bit sernitus.d̾ .ł.¬

Expanded text:
seruitutem adquiri posse: si uero extremo, quod retineam, quia et medium meum sit, seruitutem consistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit seruitus, aut medium alienauero, interpellari e‹a›m, duobus eodem momento tradidero, uidendum est, an seruitus alterutris imposita ualeat quia alienis quidem aedibus nec imponi nec adquiri seruitus potest. sed ante traditionem peractam suis magis adquirit uel imponit is qui tradit ideoque ualebit seruitus.
Abbreviated transcription (Latin):
eres furiosi substituto ł sequẽ¬
tis gradus coguato fructus me¬
dii temporis quib ꝑcuratorem
furiosus lucupletior factus ui¬
detur pr̃abit. exceptis udelicet
tam necͣcͣie qͣm utilit̾ fcẽ s⁊ st̃
S ⁊ siquid circa furiosum ne᷑¬
cessarie fuit expensum ⁊ hoc
excipiatur nisi alia sufficieus
substantia ẽ furioso ex qua
substentari pot̾. fructnum
p̃ hereditatẽ petitã ꝑceptorũ
usure ũ pr̃antur diu̾sa ratio ẽ
onem illatam ꝑtepti hereclita¬
hu̾it questus hos eclã restituere
cogetur ne honesta intͤptatio ñ
honesto q̃stui lucrũ possõri f̾a

Expanded text:
eres furiosi substituto uel sequentis gradus cognato fructus medii temporis, quibus per curatorem furiosus locupletior factus uidetur, praestabit: exceptis uidelicet tam necessarie quam utiliter factae sunt. sed et si quid circa furiosum necessarie fuerit expensum, et hoc ex‹ci›piatur, nisi alia sufficiens substantia est furioso, ex qua sustentari potest. Fructuum post hereditatem petitam perceptorum usuillatam percepti hereditahabuerit quaestus, hos etiam restituere cogetur, ne honesta interpretatio non honesto quaestui lucrum possessori fa
Abbreviated transcription (Latin):
tur quẽadmod̾ ei cui excrebelliano
senatus o sulto hereditas restitu¬
ta ẽ peticio heretlitatis uatur.
Heres debitoris id ꝙ defunttus pi¬
gnori ded̾at quin hereclitatẽ pe¬
tendo ꝯsegui possit dubiũ nͥonẽ.
Cũ p̃cia urbana ⁊ rustica nogli¬

Expanded text:
tur, quemadmodum ei, cui ex Trebelliano senatus consulto hereditas restituta est, petitio hereditatis datur. Heres debitoris id quod defunctus pignori dederat quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est. Cum praedia urbana et rustica negl
Abbreviated transcription (Latin):
ta facilitas⁊ ita ponp̃ .ł.xxuii. re
scripsit. Uñ marcelł. ap̃. uilianũ
notat. si minor sibi seruũ nccͣm ꝯ
stitui. Neͣꝙ enim captus ẽ em̃do s
cupleti hĩs extit̾it. ⁊ subito ħedi¬
tas lapsa sit. puta p̃dia fi̾lunt
q̃ chasinate ꝑierunt. insule exu¬
ste sunt. serui fug̾unt. aut doces¬
serunt. Iuł. quid̾. lib̾.xxui. sic lo

Expanded text:
ta facilitasta facilitasscripsit. unde Marcellus apud Iulianum notat, si minor sibi seruum necessarstitui: neque enim captus est emendo cupleti heres extitit et subito hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt aut decesserunt: Iulianu
Abbreviated transcription (Latin):
et beneficio principis urbicam ꝑ¬
curatõem erat a demptus. ⁊ apud
p̃torem se a cura adolescentiũ ex¬
cusau̾at absentib eis adolescen¬
tes adierant p̾torem desideran¬
tes in̾m̃t restitm aduersus eũ.¬
Cum .n. susceptani tutelam nõ
dultum Meruiss aut̃ salui a¬
nus excusationeni adolescentes
q̃i capti inm̃t restitui ap̃tore de¬
siderau̾antiatus scuerus quia
ndubitabat ad imp̃rm seb̾. retulit
ad qͣm ꝯ sultacõemi successoͭi eius
uĩdidio quieto rescͥpsit. nullaᷤ
poni cum minore a nnis uigĩti
qumq s princip̾ẽ interuenite
⁊ teducere hunc ad administͣniõẽ
qui ꝑperam cẽt ap̃tore excusat᷑.
Sciendũm ÷ aut̃ ñ passim mino¬
rib subueniri. s cã cognita si
capti ẽc ꝓͦbantur¶. Item ñ restiot E¬
tuetur qui sobrie rem suã ãmi¬
nistrans occasione dampni ñ in¬
consulte accidentis s fato uelid re¬
stitui. Nonemin euentus dam¬
pni restitutõẽ indulget. s ĩ ꝯsul¬

Expanded text:
et, beneficio principis urbicam procurationem erat adeptus et apud praetorem se a cura adulescentium excusauerat absentibus eis: adulescentes adierant praetorem desiderantes in integrum aduersus eunim susceptam tutelam non dultum, meruisset autem Salvianus excusationem, adulescentes quasi capti in integrum restitui a praetore desideraverant. Aetrius Severus quia dubitabat, ad imperatorem Severum rettulit: ad quam consultationem successori eius Venidio Quieto rescripsit nullas poni cum minore annis viginti quinque: sed principes intervenire et reducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a praetore excusatus. Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur. Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsul
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si ea sola suꝑsint capita q̃ redẽp¬
ta st̃: adhuc eũ posse gregem᷑ ue¬
dicare. ¶ Armam̃ta nauis sin¬
gula uendicanda erunt. scapha
quoq seꝑatĩ uendicabitur. Põ¬
p̃ sc̾bit siquid ꝙ eiusdẽ nat᷑e ẽ cõ¬

Expanded text:
 si ea sola supersint capita, quae redempta sunt, adhuc eum posse gregem vindicare. Armamenta navis singula erunt vindicanda: scapha quoque separatim vindicabitur. Pomponius scribit, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
inuasis occurrat difficuitas. utͣ
lancem dum taxat dici oporteat:
adicere difficile ẽ. nec ita coar¬
tanda res ẽ licet inpetẽdo hoĩc
nom̃ enis dici debeat ⁊ uirũ puer
an adolescens sit. Utiq sĩ pluressĩt.
S ⁊ si nom̃ eius ignoremus dẽ¬
monstrarõe serui utend̾ erit⁊ ue¬
luti qui ex ula heditate ẽ uł qͥ
ex aucilla ila natus ẽ.¶ It fũdũ
petitur᷑ nom̃ eius ⁊ quo locisit
tioni dampn̾atus ẽ: nichominꝰ a
possore reste petitur. sic̃ peduis aiti¬

Expanded text:
in uasis occurrat difficultas, utrum lancem dumtaxat dici oporteat ationibus quoque adicere difficile est nec ita coartanda res est: licet in pe- tendo homine nomen eius dici debeat et utrum puer an adulescens sit, utique si plures sint: sed si nomen eius ignorem, demonstratione eius utendum erit: ueluti "qui ex illa hereditate est", "qui ex illa natus est". item fundum petiturus nomen eius et quo loci sittioni, damnatus est, nihilo minus a possessore recte petitur, sicut Pedius ait
Abbreviated transcription (Latin):
Tres mobił pͥet̾ita sit uͥ resti¬
tui debebit scił si p̾sens ñ sit ⁊
ñ malũ ẽ si bone fidei possõr is c̃
quo agitur aut ibi restitui uͥ
res sit aut agitur s sumꝑtib
alio loco eam remi nac̾tus sit idẽ
Hstatu deb: giuo abeoloco ubi
lis otestata ẽ cam sub trastam a

Expanded text:
petita sit, ubi restitui debeat, scilicet si praesens non sit? et non malum est, si bonae fidei possessor sit is cum quo agitur, aut ibi restitui ubi res sit: aut ubi agitur: sed sumptibus alio loco eam rem nactus sit, idem statui debet: si uero ab eo loco, ubi lis contestata est, eam subtractam a
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ¶ Cum inrem agitur si
ce corꝑe ouemat error ã sit ĩuo¬
cabło recte actum ẽẽ ur.  si pł¬
res sunt einsdẽ nominis serui.
puta plures errotes fi appare¬
at de quo actum sit. põp̃. scͥb̃ułͫ
re rẽ ⁊ utrũ totã an ꝑtem ⁊ qu̾o¬
tam petat. Appllo̾ enĩ rei ñ gen
sed ip̃em sigc̃: octauenus it a dif¬
funit. ꝙ infecte quid̃ mat̾ie
pondus signate u̾o nũm. ftẽ aũ¬
daerit cͣ rẽs m̃sura otinebit᷑. Et¬

Expanded text:
rem agatur, si de corpore conueniat, error autem sit in uocabulo, recte actum esse uidetur.Si plures sint eiusdem nominis serui, puta plures Erotes, nec appareat de quo actum sit, Pomponius dicit re rem et utrum totam, an partem et quotam petat. Appellatio enim rei non genus, sed speciem significat. Octavenus ita diffinivit: quod infecte quidem materie pondus, signate vero numerum, facte autda erit, cum res mensura continebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uec multũ ei ꝓfic̾e si fu̾it ei da de
pato cautũ siue enĩ clñs petat co¬
gitur docere reus liq̃uidose fuiu
psone de rato agat. uetẽe hẽbit
ip̃e de ꝑuirio suo do̾cere. d̾ .ł. xx¬

Expanded text:
nec multum ei proficere, si fuerit ei de rato cautum: siue enim dominus petat, cogetur docere reus liquido se iurasipulatione de rato agat, necesse habebit ipse de periurio suo docere. 19
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾tus apr̃ono reus ꝯstitut᷑ qui se
defend̾e paratus ꝓtribuuali p̾sidẽ
accusatorem inuis ñ uidetur uo
łeꝯ ñ dissimulato selib̾tum e̾ioẽ
an si desidłium eius eius rescbat᷑
⁊̃ edicti pena rẽinissa eẽ uidetur

Expanded text:
rono reus constitutus, qui se defendere paratus pro tribunali praesidem accusatorem in ius non uidetur uoclum non dissimulato se libertum esse eius: an si ad desiderium eius rescribatur, etiam edicti poena remissa esse uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
cuniã ꝑerrorẽ ꝓmisisti eam qui ꝓ
te fideiusserat. solirego existimo si
nõie tuo soluit fidenissor te fide tͣ¬
soristipulatore tibi oliligatũ fore.
nec ex pectandũ ẽ ut ratũ habcas
qm̃ põt uidi id ipm mandasse nt
tuo nõie solu̾erur. Sin aut̃ fidei uũ¬
sor suo nomine soluit qił ñ debe¬
bat ip̃m astipulatore repete posse qm̃
ĩdebitam uire gẽtiũ pecũiã soluit
qͦ miuͭ aut̃ cansequi pot̾it ab eocui
soluit ate mãdati iudicio osecutu

Expanded text:
am per errorem promisisti: eam qui pro te fideiusserat soluit. ego existimo, si nomine tuo soluerit fideiussor, te fideiussori, stipulatorem tibi obligatum fore: nec exspectandum est, ut ratum habeas, m potes videri id ipsum mandasse, ut tuo nomine solveretur: sin autem fideiussor suo nomine solverit quod non debebat, ipsum a stipulatore repetere posse, quoniam indebitam iure gentium pecuniam solvit: quo minus autem consequi poterit ab eo cui solvit, a
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe ꝑ ip̃m fu̾it locate. Nam si
suus ñ soc̃atus ñ locatus m̃cedẽ
ut dom̃io p̃doni retulit ñ fiet
accipientis pecunia. o si uectiras
nauiũ qͣs dñs locau̾at it̃ pensio¬
nes nisulaꝵ acceꝑit ob indebitum
ei tenebit᷑ qui ñẽ lib̾at᷑ soluendo
ꝙ ergo̾ dĩc solet p̃doni fructꝰ pꝰse
t̃dici tunc sõcũ ht̃ cum dñi fructꝰ

Expanded text:
er ipsum fuerint locatae. nam si seruus non locatus mercedem ut domino praedoni rettulit, non fiet accipientis pecunia. quod si uecturas nauium, quas dominus locauerat, item pensiones insularum acceperit, ob indebitum ei tenebitur, qui non est liberatus soluendo. quod ergo dici solet praedoni fructus posse condici, tunc locum habet, cu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃am p̃t̾itam ueluti c̃ iõ do ꝙ ali¬
quid ate cõsetut᷑ sum ł qr aliqͥd
ate fc̃m ẽ ut etesifalsa cã sit
repetitio eius pecume ñ sit. Ob
rem u̾o dat᷑ ut aliquidseqͣtur
quo ñ sequente repeticio cõpetit.
dit. si dece des suo ignorante id
testam̃tũ ñ ualẽ data st̃ michi
decẽ. Qritur quis repet̾e pot̃. ꝓcu¬

Expanded text:
am praeteritam, ueluti cum ideo do, quod aliquid a te consecutus sum uel quia aliquid a te factum est, ut, etiamsi falsa causa sit, repetitio eius pecuniae non sit: ob rem uero datur, ut aliquid sequatur, quo non sequente repetitio competit. dit, si decem det: seruo ignorante id testamentum non ualere data sunt mihi decem: quaeritur, quis repetere potest.Procu
Abbreviated transcription (Latin):
dificia urbana quid p̃dia applłatꝰ.
Cet̾m ⁊ si inuilla edificia sint cq̃
s̾uitutes urbanoꝵ p̃diorum ꝯsti¬
tui possunt Ideo ã hee seruitu¬
S̾stitui ñ p᷑sunt. Nemo enim ser.¬
uitutẽ pot̃ accuirere ł urbani ł
rustici p̃dii nisi ꝙ ħat p̃dium
ł hauriẽda ł siquis suitutẽ castel¬
lo imposũit quid̃ dubitau̾unt
ne hee s̾uitutes ñeẽnt s rescͥp¬
to imꝑatori snr̃i antonim ui
liani adicit᷑. licet seruit᷑ uire ñ

Expanded text:
dificia urbana quidem praedia appellamus: ceterum etsi in uilla aedificia sint, aeque seruitutes urbanorum praediorum constitui possunt. Ideo autem hae seruituonstitui non possunt: nemo enim servitutem adquirere vel urbani vel rustici praedii, nisi qui habet praedium,vel haurienda, vel si quis servitutem castello imposuerit, quidam dubitaverunt, ne hae servitutes non essent: sed rescripto imperatoris Antonini ad Tullianum adicit
Abbreviated transcription (Latin):
aditus nich ualebit quod actũ÷. nec
enĩ fe̾udꝰ ÷ qui dicat ꝯ sensisse cos ĩ
ant qͣui exͣant. quidem̃tã ccͣrum
ẽ consensui qͣmerror qui imꝑiciã

Expanded text:
ebit quod actum est. nec enim ferendus est qui dicat consensisse eos in ant qui errent: quid enim tam contrarium consensui est quam error, qui imperitiam
Abbreviated transcription (Latin):
pete aut ne ab cõpetatnr uidend̾ ẽ
ansi alius petat łab alic petat᷑
pena dmitat᷑. Item in duob argẽ¬
tariis quor nomina simul simulẽ¬
tur erũt. ⁊ fortasse pot̾inius ita
fide iussorib ouinge si socii sũt.
alias necate petitur. nec ate ego
peto. nec meo nomine petit᷑. licz
ate pꝰctat᷑.: semel omissa penã
solui opmissũ rectiusputo dici nͦ
amplius posse ꝯmitti nisi id actũ
sit utĩsingulas cãs totiens cõuit¬

Expanded text:
tere aut ne ab eo petatur: uidendum est, an si alius petat uel ab alio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt. et fortasse poterimus ita fideiussoribus coniungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur.Semel commissa poena solui compromissum rectius puto dici nec amplius posse committi, nisi id actum sit ut ‹in› singulas causas totiens commit
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̾sens ẽ cegetur. at siea con¬
dicione ut omnes dicãt ł ꝙ de
maioris partis sña platũit: ñ deb
singulos seꝑatimm cogere. quia sin¬
dã arbit̾ ex aliuis cãusis municus
manifeste appariuss testatiõib
eciam duentus ne sũamdiceret.
nich̾ominus nullo cegente ‸ dicere
libello cuiusdam id q̃rentis imꝑa¬
tor antoninus subscͥpsit pꝰse enin
uti doli mali except̃oe. ⁊ idẽ c̃ aiudi¬
ce ꝯsułetur apud qͣm pena petebat᷑¬
ꝑ escͥpsit ⁊̃ si aͦppellari ñ pot̾ doli
¶mali except̃õem inpene petitione
obstaturã E ꝑhanc ergo exteptõẽ
quedam applłandi spẽcies ẽ a lice¬

Expanded text:
qui praesens est cogetur: at si ea conqui praesens est cogetur: at si ea condicione, ut omnes dicant, uel quod de maioris partis sententia placuerit, non debet singulos separatim cogere, quia sin ex aliis causis ‹i›nimicus manifeste apparuisset, testationibus etiam conuentus, ne sententiam diceret, nihilo minus nullo cogente dicere perseuerasset, libello cuiusdam id querentis imperator Antoninus subscribsit posse eum uti doli mali exceptione. et idem, cum a iudice consuleretur, apud quem poena petebatur, rescripsit, etiamsi appellari non potest, doli mali exceptionem in poenae petitione obstaturam. per hanc ‹er›go exceptionem quaedam appellandi species est, cum lice
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ iudiciũ eo nomine acciꝑe
cogitur. ¶llud in prima specie pot̾
dispici ansi ante ꝯꝑmisit legatꝰ:
cogendus sit arbit᷑ sñã dic̃e si ip̃e
legat᷑ p̾tulet ꝙ prima rõe pot̾it
uideri inquũ ut ip̃ius pͭtate sit.
setd hoc tale erit qͣle si actionẽ ue¬
lit dĩtare quod facere eilicet. S d
ꝓmissuĩ illud oꝑabimus ordin ari¬
e actioni ut ñ alias aucdiatur desi¬
deraus ut arbit̾ sententiã dicat:
hereditatis qui c̃ defuncto ꝯ ꝓmise¬
rat. fut᷑um p̃ uidicium heredita¬
ti si arbit̾ sũam dicat. Ergo int̾ea
inhibendus ẽ arbit̃. ¶ Die ᷤᷤ pissi
ꝓferri pot. cum ũ ex cõuentione
s c̃ uissu arbitri eam ꝑferri necẽe
ẽ ne penaomitat᷑.Si arbit̾ se
celare temptau̾it. p̃tor eũ iue¬
stigare deb. Et si di ñ paru̾it
musta adu̾sus eũ dicenda ẽ¶: sũ
inplures opmissũ ẽ ca oclicõe ut si¬
quilib ł unus dixiss sñam ei sta¬
retur: ab sentib cet̾is n̾ichilomin᷑

Expanded text:
quia et iudicium eo nomine accipere cogeretur. illud in prima specie potest dispici, an, si ante compromisit legatus, cogendus sit arbiter sententiam dicere, si ipse legatus postulet: quod prima ratione poterit uideri iniquum, ut in ipsius potestate sit. sed hoc tale erit, quale si actionem uelit dictare, quod facere ei licet. sed compromissum istud comparabimus ordinari‹ae› actioni, ut non alias audiatur desiderans ut arbiter sententiam dicat, hereditatis, qui cum defuncto compromiserat, futurum est praeiudicium hereditati, si arbiter sententiam dicat: ergo interea inhibendus est arbiter.Dies compromissi proferri potest, non cum ex conuentione, sed cum iussu arbitri eam proferri necesse est, ne poena committatur.Si arbiter sese celare temptauer‹i›t, praetor eum inuestigare debet, et si diu non paruerit, multa aduersus eum dicenda est.Cum in plures compromissum est ea condicione, ut quilibet uel unus dixisset sententiam, eo staretur, absentibus ceteris nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xñ omitti si dicat ad iuiddicẽ de hoc eũ¬
Nam ⁊ iulianus inpune ñ pareri
si iubeat ad alium arbitrian iri
ne finis ñ sit. quod sihoc modo du̾it
ut arbitrio publii me uii fundꝰ
trad̾etur aut satisdatio detur parẽ¬
dum ẽẽ sñe sũe. Idem pedius ꝓbat.
ne ꝑpagentur arbitͣria ut ĩ alios
int̃tlum mimicos agentiũ transfe¬
ratur sua sñafinẽ ꝯtrou̾sie eum
imponere oportet. Nõ aut̃ finiri
otrou̾siã cũ aut differat᷑ arbitriũ
aut in aliũ transferat᷑. ꝑtẽq sñe
ẽẽ qͦm admod̾ satis detur. quib fi¬
deuissorib idq delegari ñ possen
si ad hoc opmissum sit ut arbit̾
statuerit cuius arbitͣtu satis detur¬
Itẽ si iubeat sibi aliũ diungi c̃ id

Expanded text:
 si dicat ad iudicem de hoc eunnam et Iulianus impune non pareri, si iubeat ad alium arbitrum ire, ne finis non sit: quod si ho‹c› modo dixerit, ut arbitrio Publii Maeuii fundus traderetur aut satisdatio detur, parendum esse sententiae. idem Pedius probat: ne propagentur arbitria, aut in alios interdum inimicos agentium transferantur, sua sententia finem controuersiae ‹e›um imponere oportet: non autem finiri controuersiam, cum aut differatur arbitrium aut in alium transferatur: partemque see, quemadmodum satisdetur, quibus fideiussoribus, idque delegari non posse, nisi ad hoc compromissum sit, ut arbiter statueret, cuius arbitratu satisdaretur.Item si iubeat sibi alium coniungi, cum id
Abbreviated transcription (Latin):
rxheredẽ eoꝵ ad cẽ ¶Arbit̾ offoꝰ ꝯti¬
netur ꝙ̃ ad mod̾ den natua posseᷤᷤ¬
sioran ⁊ satis rͣatam rem hĩturũ ser¬
tus pedius putat.ꝙ nullã rõnẽ ha¬
beat. Nam si ratum ñ habeat do¬

Expanded text:
heredem eorum adesse. Arbitri officio continetur et quemadmodum detur uacua possessio. an et satis ratam rem habiturum? Sextus Pedius putat, quod nullam rationem habet: nam si ratum non habeat do
Abbreviated transcription (Latin):
scͥb̾.Id̾ ait. si sũ tiusꝰ fugiẽs uicari¬
ũ fugi suũ scc. ibdux̃. si uicari᷑ ĩuit᷑
aut ĩ prrdens secutꝰ ẽ neq occasõeͥ
ad te redeuncdli nattus p̃t̾inisit ñ
uicłi fugiturũ ftusse. s si aut ołi c̃ fu¬
geret intellex̃ quid agent᷑ aut pea
ꝯgnouit quid acti eẽt ÷ redire ad te
de eo quẽ plaglar᷑i abdur̃ ¶ It̃ ce¬
liꝰ ait. sifuͣ c̃ ĩ fundo eẽt. cxiss de uil¬
ex fundo tuo exiss comp̃hendisset
fugitiuũ uicsi aĩm enĩ fugituũ
fũce. Id̾ ait uec eũ qui ad fugã gͣ¬

Expanded text:
fugiens uicarium suum secum abduxit: si uicarius inuitus aut imprudens secutus est neque occasionem ad te redeundi nactus praetermisit, fugitiuum fuisse: sed si aut olim cum fugeret intellexit quid ageretur aut postea cognouit quid acti esset et redire ad te de eo, quem plagiarius abduxit. Idem Caelius ait, si seruus, cum in fundo esset, exisset de uilex fundo tuo exisset, comprehendisset, fugitiuum uideri: animum enim fugitiuum facere. Idem ait nec eum, qui ad fugam gr
Abbreviated transcription (Latin):
s si pꝰea ꝙͣuis suũ exercuit c̾clitor
tise sub fr̃. pot̃ fugitiuũ uidi.
lp̃ lab̾onẽ ⁊ celiũ q̃rit᷑ siquis ma
silũ ꝯfugi̾t aut eose cõfeꝑat qͦ solẽt¬
uei̾re ꝙ se ue uales p̾tulant anfugi¬
tiũ sit ego puto ñ et̃ eũ fugitiuũ qr
id facit ꝙ publice fac̃e lic̃e arbitͥt᷑
net cum quid̃ qui ad statuã cesaris
ꝯfug̾it fugitiuũ arbit᷑ ñ enĩ fugi¬
endi aĩo ħ̃ facit. id̾ puto ⁊ ĩcũ quiĩ
asiluim ł qui aliut simile ꝯfugit
qr si fugiendi aĩo hoc facit si tñ añ
fugit ⁊ p̾ea se contulit ñ idõm ag̃
fugitiũ eẽ desinit.: It̃ celĩ stͥb. pla¬
cẽ enmi cui fugitirũ ẽẽ quieo secõ¬
ferat. Uñ eũ dũm recuꝑare ũ possit¬
muitoq mag̃ iuũ fugitiuũ eẽ qͥ
cose ꝯferat uñ ab duci ñ possit.
Erronẽ ita diffinit lab̾o pusslii
fugitiuũ ẽẽ ⁊ ex diu̾so fugitiuũ mag
m̃ qui ñ cuud̾ fugit s freq̃nt̃ sine cã¬

Expanded text:
rcuit creditor, ei se subtraxit, potest fugitiuus uideri. Apud Labeonem et Caelium quaeritur, si quis in asylum confugerit aut eo se conferat, quo soleuenire qui se uenales postulant, an fugitiuus sit: ego puto non esse eum fugitiuum, qui id facit quod publice facere licere arbitratur. ne eum quidem, qui ad statuam Caesaris confugit, fugitiuum arbitror: non enim fugiendi animo hoc facit. idem puto et in eum, qui in asylum uel quod aliud confugit, quia non fugiendi animo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contulit, non ideo magis fugitiuus esse desinit. Item Caelius scribit placere eum quoque fugitiuum esse, qui eo se coferat, unde eum dominus reciperare non possitmultoque magis illum fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde abduci non possit. Erronem ita definit Labeo pusillum fugitiuum esse, et ex diuerso fugitiuum magnon quidem fugit, sed frequenter sine ca
Abbreviated transcription (Latin):
dum intͣ c̾tum diẽ ꝓ misit hec ac¬
cio loc̃ ñ ht̃ s nec daxi utilẽ dełe
pomponius ait. Cr̃ g̃ ad accõem
de dolo decurrend̾.¶Sit̃ falsus
mo dusrenuntiatus ẽẽt emptor
eñ uenditore exempto egisset a¬
g̾e pot̾it ⁊̃ c̃ m̃sore. S ⁊ si nichil
eiꝰ int̾ẽ coradempnari m̃sorẽ ñ oꝑ¬
tet. Ꝙ si ñ detoto modo qͥ eͣrat c̃
uenditore egit s de minore cõseꝙ̃¬
t̃ scͥb. põp̃. de residuo c̃ m̃sore agi p̾¬
se.: Hoc uidicium latius p̃tor por¬
rex̃. Nam ⁊ sicꝰ uis alf̾uis rei m̃surã
falsam renunti auisse dicetur ħ ac
tio competit ꝓinde sine medificii
m̃surã fefellit ł infrum̃ti. ł ĩ uini

Expanded text:
ntra certum diem promisit, haec actio locum non habet: sed nec dari utilem debere Pomponius ait. erit ergo ad actionem de dolo decurrendum. Si cum falsus modus renuntiatus esset, emptor cum uenditore ex empto egisset, agere poterit etiam cum mensore: sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet. quod si non de toto modo qui deerat cum uenditore egerit, sed de minore, consequenter scribit Pomponius de residuo cum mensore agi posse. Hoc iudicium latius praetor porrexit: nam et si cuius alterius rei mensuram falsam renuntiauisse dicetur, haec actio competit. proinde si in aedificii mensura fefellit uel in frumenti uel in uini
Abbreviated transcription (Latin):
trrauit tenebitur infactũ accõe.
In locum ait̾ius acciꝑe debemus.
siue magro suic ĩ elificio. S hic ser¬
mo domino dat accõem. ñ bone fidei
possori. iam c̃dicat in locuni alt̾uis
apparet de dño eum sentire idẽ de eo
cuius locꝰ ẽ. S ⁊fructuarius inferẽdo
tenebitur dom̃ĩo pprietatis. an ⁊ sociꝰ
teneatur si ignorante socio intulit tt¬
ꝯmuni diuidundo queniri eum p̾se.
Pretor ait. siue homo mortuus os¬
sa ue hominis mortu ĩ loc̃ puꝵ alt̾¬
iuis aut ĩ id sepulchꝵ ĩ quo ius ñ fuit
illata cẽ dicẽt᷑. qui hocfac ĩbactũ ac

Expanded text:
rauit, tenebitur in factum actione. 'in locum alterius' accipere debemus siue in agro siue in aedificio. sed hic sermo domino dat actionem, non bonae fidei possessori: nam cum dicat 'in locum alterius', apparet de domino eum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignorante socio intulerit, trcommuni diuidundo conueniri eum posse. Praetor ait: 'Siue homo mortuus ossaue hominis mortui in locum purum alterius aut in id sepulchrum, in quo ius non fuerit, illata esse dicentur.' qui
Abbreviated transcription (Latin):
mandau̾o ⁊ ambo dolose fẽtuit
ad u̾sus singłos insolidũ ag̾e po¬
t̾o. S alt̾o ꝯuento si satis fet̾it
ĩ alt̾m accõem denegari oꝑcebit.
Cõpetit ã ħ accio ei cuiꝰ int̾fuit
falsum modũ renuntiatũ si eẽ
emptor plus decłit uencitori p̃p̃
renuntiacõe quia conlicere pot̾
ꝙ plus decł̾it agi c̃ m̃sore ñ posse
nicħ enĩemptoris int̾ẽẽcum possit
condic̾e nisi si soluendo uenditor
ñ fũit tunc enim m̃sor tenebi¬
t᷑. S si uenclitor maiorẽ modũtͣ¬
dicłit fraudatꝰ aũisore consequẽ¬
m̃sorẽ qr ex uendito accio adu̾s¬
iñsor fraudeu̾t me ĩ renuntiatõe
teñi eum si obhoc de iudicio minꝰ
tiu. Plaue si auidice adhibitus
mĩsor cc̃ me renũtiau̾it dolo malo
dubitat anten̾ michi debeat ꝙ

Expanded text:
mandauero et ambo dolose fecerint, aduersus singulos in solidum agi poterit, sed altero conuento, si satisfecerit, in alterum actionem denegari oportebit. Competit autem haec actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non essemptor plus dederit uenditori propter renuntiationem, quia condicere potest quod plus dedit, agi cum mensore non posse: nihil enim emptoris interesse, cum possit condicere: nisi soluendo uenditor non fuit: tunc enim mensor tenebitur. Sed si uenditor maiorem modum tradiderit fraudatus a mensore, consequenmensorem, quia est ex uendito actio adumensor fraudauerit me in renuntiatione, teneri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli: plane si a iudice adhibitus contra me renuntiauerit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debea
Abbreviated transcription (Latin):
el ciũ alt̾ius rei tenet.: Et si m̃¬
Cor inachinarius fefellit ħ actio
tñ in modo compet̾e hancaccõem
h oc exemplũ ⁊̃ adu̾sus architectũ¬
⁊ redemptorẽ accões dandas decreuit.
Ego ⁊̃ adu̾sus stabłarium puto ac¬
cões dandas qͥ ĩ cõputarione fefelit.

Expanded text:
el cuius alterius rei, tenebitur. Et si mensor machinarius fefellerit, haec tamen in modo, competere hanc actionem. Hoc exemplo etiam adversus architectuet redemptorem actiones dandas decreuit. Ego etiam aduersus tabularium puto actiones dandas, qui in computatione fefellit.
Abbreviated transcription (Latin):
fic ii loco p̃b̾i ⁊ id ꝙ datur adremu¬
uerandũ dari ⁊ mñ honorariũ ap¬
plłari Si aut̃ exͣ locato ⁊ couluc¬
to fu̾it actuui cliceudũ erit nec
tenere intẽntioẽ. ¶. H accio
dolũ malũ dũtaxat exigit. uisũ ẽ
enĩ satis hũndeq coħ̾ceri m̃sorẽ
si dolus malus ꝯueniatur eiꝰ hõis
qui ciuilit̾ obligatꝰ ñẽ. ꝑuroe
si ĩ ꝑite u̾satus ẽ sibi unputare de¬
b qui eum adhibuit. s ⁊ si uegle¬
gent̾ eq̃ m̃sor secur᷑ erit lata culpa
tenebitur hac actõe qui renũciaũ.
S ⁊ renunciasse eum acciꝑe debem᷑
ꝗ ꝑ alium renuntiauit.  auł.¬
ł .xx ui s si egot᷑¬
ũiui ut m̃surã agͥ ag̾es ⁊ tuid ticio
telegau̾is ⁊ ille dolo malo quid me
a re fec̾it tu teneb̾is qr dolo inalo
ũ̾satus es qui tali hõi ctlidisi tũ¬

Expanded text:
remunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenere intentionem. Haec actio dolum malum dumtaxat exigit: uisum est enim satis abundeque coerceri mensorem, si dolus malus solus conueniatur eius hominis, qui ciuiliter obligatus non est. proinde si imperite uersatus est, sibi imputare debet qui eum adhibuit: sed et si neglegenter, aeque mensor securus erit: lata culpa tenetur hac actione qui renuntiauit: sed renuntiasse et eum accipere debemus, qui per alium renuntiauit 2 Pau si egouerim, ut mensuram agri ageres et tu id Titio delegaueris et ille dolo malo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolo malo uersatus es, qui tali homini credidist
Abbreviated transcription (Latin):
agror um p̃tor infc̃m accõem ꝓposu¬
it a quo falli nos ñ oꝑteat᷑ uã ĩt̾¬
ẽ nr̃a ue fallam᷑ in modi renunti¬
atione si forte ł de finib contẽtio
sit ł emptor scire uelit ł uenditor
c̃iuͦi ager uencat. Id̾o aut̃ hãcac¬
cionẽ ꝓposuit qr ñ credicłunt ue¬
t̾es int̾ tales ꝑsonas locatõe ⁊ con

Expanded text:
agrorum praetor in factum actionem proposuit. a quo falli nos non oportet: nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire uelit uel uenditor, cuius modi ager ueneat. ideo autem hanc actionem proposuit, quia non crediderunt ueteres inter tal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdempnare. Eod̃ enĩ errore eciam
de fructib odempnaturu ñ de¬
b̾e enĩ locus luc possoris cedere fͣc¬
tus c̃ uictus sit alioquin ut in au¬
rician᷑ ait nec rem arbitratrir ui
tiuiss. ¶ Petitor possõri de euiccõ¬
ne casie ñ cogitur rei noinine cꝰ
estimationẽ accepit. Sibi ent pos¬
s̃or imputare deb qui ñ rͦestituit rẽ.¬

Expanded text:
demnare: eodem enim errore et de fructibus condemnaturum: non debere enim lucro possessoris cedere fructus, cum uictus sit: alioquin, ut Mauricianus ait, nec rem arbitrabitur iutuisset?Petitor possessori de euictione cauere non cogitur rei nomine, cuius aestimationem accepit: sibi enim possessor imputare debet, qui non restituit rem.
Abbreviated transcription (Latin):
ex diu̾so si petitor lite coute¬
stata usum fꝰ. legau̾it. ex eo tẽꝑe
ex quo discessit a ꝓprietate. fruc¬
tuum rõnem nͣ hñdam quidã ret¬
te putant.  uͥ aũ alienũ fun¬
dũ pctii ⁊ uidex sña declaranit me

Expanded text:
ex diverso si petitor lite contestata usum fructum legaverit, ex eo tempore, ex quo discessit a proprietate, fructuum rationem non habendam quidam recte putant. Vbi autem alienum fundum petii
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ iudicatur rẽmeã ẽẽ simul iudi¬
catur illuis ñ eẽ. Ratihĩcio¬
semel lite otestata ñ cõplłitur
ad cautionẽ ¶: In his ã ꝑsonis ĩ
quib mandatũ ñ exigimus dicẽ¬
dum ẽ si forte enidens sit cͣc uolũ¬
tatem cos exꝑiri eoeum ꝓ quib ĩ¬
t̃ueniunt cob̾e eos repelli. Ergo ũ
qͣniuis de rato offerant cautõem.
tes morb aut etas impediat. nͨ
icet᷑ i ppłarib accõib ꝓcurator da¬
ri ñ possit. tñ dictũ ẽ merito e¬
ũ qui de uia puplica agͦit. ⁊ pri¬
uato dampno ꝓ echibitione effi¬
citur cũ priuate actõnis dare posse
ꝓcuratorẽ. Multomagis dabit ad
sepulchri uiolati actonem is adꝙ̃¬

Expanded text:
 iudicatur rem meam esse, simul iudicatur illius non esse. Ratihabitiosemel lite contestata non compelletur ad cautionem. In his autem personis, in quibus mandatum non exigimus, dicendum est, si forte evidens sit contra voluntatem eos experiri eorum pro quibus interveniunt, debere eos repelli. ergo non quamvis de rato offerant cautionem.tes morbus aut aetas impediat, nec icet in popularibus procurator dari non possit, ‹t›amen dictum est merito eum qui de uia publica agit et priuato damno ex pro‹hi›bitione adficitur, quasi priuatae actionis dare posse procuratorem. multo magis dabit ad sepulc‹h›ri uiolati actionem is ad
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ iudicatũ solui. ut siquid forte
defensorẽ eius oport̾e ⁊ de ratoca¬
uere. ne reu̾sus ille uelit retracta¬
re ꝙ actum ẽ. S ñ facile ꝑ ꝓcura¬
foree qũis suspetus accus abit᷑
qm̃ fam̃e cã c̃. nisi constet ci atu¬
tore mandatum nominatĩ aut si
⁊̃ absente tucore q̃i ñ defenderetuir

Expanded text:
item iudicatum solui, ut si quid forteitem iudicatum solui, ut si quid fortedefensorem eius oportere etiam de rato cauere, ne reuersus ille uelit retractare quod actum est. sed non facile per procuratorem quis suspectus accusabitur, quoniam famae causa est, nisi constet ei a tutore mandatum nominatim, aut si etiam absente tutore, quasi non defenderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea c̃ã agat dubitand̾ ñ ẽ qͥn
locis sit derato cantioni. idq
pomp̃. scb̾. ¶ Aueritur ap̃ iu¬
lianũ utrũ dñm solum ratam
reni hr̃e deb satis dare au ⁊̃ cet̾os
creditores ⁊ ait dum tayat de do¬
inmocauend̾ net illis u̾b̾ ad q̃ui
ea res ꝑtet creditores otieri.
N ani nec ip̃i dño hec incum be¬
bat cautio. ¶Si de doteagat
pat̾ cau̾e debct̾ ratam rem filiã
hĩturam. s ⁊ defend̾e eam deb
ut marcellus scͥbit. Si p̃r filii
nomine inuiriaꝵ agat c̃ due ac¬
tões sint. una pris alt̾a filii cessat
Quersi am cui faciat ꝓcurator su¬
Eex seruiture in lib̾tatem adu̾sꝰ
sus quo quis eiusd̾e actõis noĩe
⁊de rato caueat ⁊ uidicatũ sol¬
ii. ut puta p̾tulata ẽ cognitio
de in integrum restitutõe cum
minor cutum criptus inuenditi¬
one diceretur. alteriꝰ ꝓcurator
existit. debet cau̾e hic ꝓcurator
⁊ ratam rẽ dñmh̾iturum. ne fbr¬
te domiñ reu̾sus uelit quid petere.

Expanded text:
ex ea causa agat: dubitandum non est, quin locus sit de rato cautioni, idque Pomponius scribit. Quaeritur apud Iulianum: utrum dominum solum ratam rem habere debet satisdare an etiam ceteros creditores? et ait dumtaxat de domino cauendum nec illis uerbis 'ad quem ea res pertinet' creditores contineri: nam nec ipsi domino haec incumbebat cautio. Si de dote agat pater, cauere debet ratam rem filiam habituram: sed et defendere eam debet, ut et Marcellus scribit. Si pater filii nomine iniuriarum agat, cum duae sint actiones una patris altera filii, cessat rouersiam cui faciat procurator, siue ex seruitute in libertatem aduersus sus, quo quis eiusdem actionis nomine et de rato caueat et iudicatum solui. ut puta postulata est cognitio de in integrum restitutione, cum minor circumscriptus in uenditione diceretur: alterius procurator existit: debet cauere hic procurator et ratam rem dominum habiturum, ne forte dominus reuersus uelit quid petere,