comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus ꝯͣ tabulas lib̾toꝵ aui. bonoꝵ
possom̃ pet̾e possit. ¶Quero
an si ticia patroni filia. i actat
titiũ prem suũ pͥusꝙͣ moreret᷑
Ir̃as ad se fecisse. qͥbꝰ adic̾et ꝑ lid̾tos
suos malesitus apetitũ eãq easq¬
lĩas secatã. pꝰ mortẽ prĩt lib̾tos accͦa¬
rean ad ei ꝓdesse possit ħ actꝰatõ.

Expanded text:
nus contra tabulas libertorum aui bonorum possessionem petere possit. Quaero, an, si Titia patroni filia iactat Titium patrem suum, priusquam moreretur, litteras ad se fecisse, quibus adiceret per libertos suos maleficiis appetitum easque litteras se secutam post mortem patris libertos accusare, an aliquid ei prodesse possit
Abbreviated transcription (Latin):
sext᷑a ⁊ ẜuis eius ex reliqͣ
ꝑte sit hrs institutus. nec ex
Yui portõne fid̾i ꝯmissum debe¬
tur at si suus dũ taxat h̾rs ĩ¬
stitut᷑ꝰ ẽputo nec hic ex debi
testatoris secutꝰ ẽ : bõꝵ possõm

Expanded text:
sexta et seruus eius ex reliqua parte sit heres institutus, nec ex serui portione fideicommissum debetur: at si seruus dumtaxat heres institutus est, puto nec hic ex debittestatoris secutus est, bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝙ̃ suppleretur debita ei por
tis ep̃r fu̾u̾t. debitam ꝑtem
dedit lib̾tꝰ ĩ ħrditate ur lega¬
to. ẜuus tam̃ post mortem̃ lib̾¬
ti teu̾sus ab hostibꝰ. augeat
pr̃imoniũ: ñ pot̾ patronit pp̃

Expanded text:
ppleretur debita ei porttis tempore fuerunt, debitam partem dedit libertus in hereditate uel legato, seruus tamen post mortem liberti reuersus ab hostibus augeat patrimonium:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ĩ quid exalia ꝑte ⁊ de
ẜuis eũ cogitasse appu̾it.
Si quis fund̾ ita ut ĩftructꝰ
ẽiegau̾it ⁊ adiet̾it cũ su¬
pellectili ⁊ mancipiis .ł. ali¬

Expanded text:
nisi, inquit, ex alia parte et de seruis eum cogitasse apparueri.Si quis fundum ita ut instructus est legauerit et adiecerit cum supellectili uel mancipiis uel
Abbreviated transcription (Latin):
pone. sit discͥm̃. ut tab̃ne
ñ nͥ loci ĩ atta sint. ut dolia.
uasa. aucipiones. ⁊ calices.¬
⁊ trulle. q̃ tirta cenã solẽt
arias sextaria ⁊ sił̾ias can¬
pone aut̃ c̃ negõis nom̃ sit.

Expanded text:
ponae sit discrimen, ut tabernae non nisi loci instrumenta sint, ut dolia uasa ancones calices trullae, quae circa cenam solent aria sextaria et similia: cauponae autem,
Abbreviated transcription (Latin):
apꝑũit naturalr̃. linũen
aut̃ inciderit. ex tusatus. er̃.
quia dolo malo taret qui
ruit. ꝑui enĩ refert utr̃
tatum an ꝑs aꝑiatur.
Si quis codicillos aꝑuit.
It siue iure ualeat id
at. Accñ edc̃o locus est.
nis ꝑtment.  di pupillus
pupilla ue occisusu occi
iaue dicetur. si aluis aꝑuit.
alius recitauit. aliuis des¬
dere qui sigula eorũ
fecerunt. Noti tm̃ ex

Expanded text:
aperuit naturaliter, linum autem inciderit, excusatus erit, quia dolo caret, qui ruit: parui enim refert, utrum totum an pars aperiatur. Si quis codicillos aperuertinent. Item siue iure ualeat id at, attamen edicto locus est. nis pertinent, si pupillus pupillaue occisus occisaue esse dicetur. Si alius aperuit, alius recitauit, alius desdent, qui singula eorum fecerunt. Non tantum ex
Abbreviated transcription (Latin):
morus p̾stittũ. ꝑere iussi¬
ut ut siꝑ ignorantiam ñ
paru̾ĩt. sudcirco ignoratũẽ.
ad implen dalmdiã condi¬
cõm. s si aliũd impedim̃tũ sit
de ñ adeunda h̾editate ad im¬

Expanded text:
mortis praestitutum parere iussi ignorantia non paruerunt, si idcirco ignoratum estad implendam condicionem.Si et aliud impedimentum sit de non adeunda hereditate uel a
Abbreviated transcription (Latin):
questio de familia ħatur. ne
hĩs pp̃ compendium. familie
facimis occultaret
elegant̃ sceuola ait. ut quis
ad hedem suũ utile̾ accõneᷤ
trans mictat. si forte aute adi¬
cõm decesserit. ex ploracum ẽẽ

Expanded text:
quaestio de familia habeatur, ne heres propter compendium suum familiae facinus occultaret. Eleganter Scaevola ait, ut quis ad heredem suum utiles actiones transmittat, si forte ante aditionem decessit, exploratum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ominꝰ teneatur¶ Cum ꝙ¬
tibi legatum. fid̾iztue com¬
mssum sit.ut michi resti¬
tuas siquidem nicħ p̾t̾ea¬
extestamento capias. do¬
lum malum dum taxat¬
ĩ exigendo eo legatoialio¬
defere existuaui. sĩc ĩ con

Expanded text:
minus teneatur. Cum tibi legatum fideive tussum sit, ut mihi restituas, si quidem nihil pratestamento capias, dm malum dumtaxain exigendo eo legato, aliodebere existimavit: sicut in con
Abbreviated transcription (Latin):
monstrare potiis hr̃di¬
bus uoluisse. uñ aureot
quadringentos sñ in ꝯ¬
mõdo rĩ familiaris con¬
trahe possunt. quam tõ¬
dc̃om fidĩcomisso ĩiecis¬
⁊ ideo quadringenti ꝑã¬
phile debebuntur. O. uoc̃
lege iuł. bona uacancia
ad fiscum ꝑtinent ⁊ lega¬
ta ⁊ sid̾i com ilsa p̾stant᷑.
q̃ p̃stare cog̾etur ħes a
quo relicta erant. ¶ Sitͥ
ẜuus legans fuit. ⁊ peri¬
tum ate ut ticio aliguid
dem̃ suus decesserit. nicħ
fid̃i ꝯmissi nomine p̾fta¬
re cogendus eris ¶Sis cͥp

Expanded text:
monstrare potius heredibus uoluisse, unde aureos quadri‹n›gentos sine incommodo rei familiaris contrahere possint, quam condicionem fideicommisso inieciset ideo quadringenti Pamphilae debebuntur. Quotiens lege Iulia bona uacantia ad fiscum pertinent, et legata et fideicommissa praestantur, quae praestare cogeretur heres a quo relicta erant. Si tibi seruus legatus fuerit et petitum a te, ut Titio aliquid deinde seruus decesserit, nihil fideicommissi nomine praestare co
Abbreviated transcription (Latin):
terto possunt. net impoĩ¬
te exigunt᷑ quamuis tẽ¬
stator ita cauerit.
uł. ¶ꝙ indam testam̃to
ł cõdiciał ita legauerat.
aureos quadringentos
pamphile dari uolo. ita
ut .iͣ. scͥptum ẽ. aiułio auc¬
tore aureos tot. ⁊ intastris
quos heo. tot post multoᷤ
annos in eadem uolun¬
tate manente decesse¬
rit. tũ om̃s summe ĩ alios
usus translate eẽnt. q̃ro
andeteatur fidĩ cõmissũ¬

Expanded text:
berto possunt nec impositae exiguntur, quamuis testator ita cauerit.um. Quidam testamento uel codi cillis ita legauit: 'Aureos quadri‹n›gentos Pamphilae dari uolo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo tot': post multos annos eadem uoluntate manente decessit, cum omnes summae in alios usus translatae essent: quaero, an debeatur fideicommissu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. uideaꝰ.⁊ gauis cassiu
scͥbit. deberi ⁊ mñbranas
libris legatis. cõseꝙ̃t̃ gͥ
gari .c̃. uolumina ei dabiꝰ.
titus ẽ. qui adlibri sui sc̃p¬
turam sufficerent. ut pu¬
ta cũ hr̃et homerum totũ
ĩ uno uolumine. ñ xluiii.
ħ unũ honeri uolumẽ
ꝑ libro accipiend̾ ẽ si ho¬
mi corꝰ sit legatũ. ⁊ ñ sit

Expanded text:
tur, uideamus. et Gaius Cassius scribit deberi et membranas libris legatis: consequenter gati, centum uolumina ei dabimustitus est, qui ad libri scripturam sufficerent: ut puta cum haberet Homerum totum in uno uolumine, non quadragd unum Homeri uolumen pro libro accipiendum est. Si Homeri corpus sit legatum et non sit
Abbreviated transcription (Latin):
forte ⁊ hic nos urserit uo¬
luntas. utputa siquis for¬
te cartas sic reliquerit.
tat libros deb̾i. Lã ⁊̃ ĩ usu
płi libros cartas appłłant.

Expanded text:
forte et hic nos urserit uoluntas: ut puta si quis forte chartas sic reliquerit 'tabit libros deberi: nam et in usu plerique libros chartas appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
quo minꝰ possideat ꝗ ad a¬
liũ transtulit possõnẽ.
ꝑ frandẽ. ut legatarii cet̾io
qui quid intestõ accepe¬
runt. careant huis q̃ sͥ re¬
lictasunt. Sant questio¬
tio possidere inciꝑet. la¬
leo sͥ uidĩ ait ñ minus
delinq̃re eum ꝗ non inci¬
piat possidẽ. quiͣ eum qui¬
ꝑ desinat. q̃ snĩa opcin.
Ti quis ꝑ fraudẽ omiserit
ħ editarem. ut ad łmim ͥ is ꝑ¬

Expanded text:
 possideat, qui ad alium transtulit possessionem per fraudem, ut legatarii ceterique qui quid in testamento acceperunt careant his quae sibi relicta sunt. Sane quaestiotio possidere inciperet. Labeo sibi uideri ait non minus delinquere eum, qui non incipiat possidere, quam eum qui desinat: quae sententia optinet. Si quis per fraudem omiserit hereditatem, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
taruis ⁊̃ fidĩ comissarus
tenebit᷑. s utrũ ab eo
erit ĩtipiend̾ ⁊ sic adhe¬
ueniemꝰ conũtemus
ordinẽ michi uidet᷑

Expanded text:
commissariis tenebitur. Sed utrum ab eo erit incipiendum et sic ad hen conuertemus ordinem? mihi uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem titulũ ab intes¬
modo. ħeditatem lucri¬
fcũ rus. quis sit. legata p̃ra¬
bit. sane int̾uemente tau¬
cõne eiucta hedicare lega¬
ta. reddiet si nonꝰ pͥossideat
quis heditatẽ. dolo aut̃ ma¬

Expanded text:
aliquem titulum ab intesmodo hereditatem lucrifacturus quis sit, legata praestabit, sane interueniente cautione 'euicta hereditate legata reddi'. Et si non possideat quis hereditatem, dolo aut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sꝑtutor conuenit᷑. n ͨ suffĩc̃
si sciens auctor fuit. uerũ ita
demũ si dolo. ma auctor fuit.
quid si compulsu aut ne me
tu compelletur. auctoritatem
accomodau̾it. ñ ne delebit ẽẽ
ex cusatus ꝙ ait p̃tor qn ea

Expanded text:
 tutor conuenitur nec sufficit, si sciens auctor fuit, uerum ita demum, si dolo malo auctor fuit. quid si compulsus aut metu, ne compelleretur, auctoritatem accommodauerit, nonne debebit esse excusatus? Quod ait praetor
Abbreviated transcription (Latin):
testo relictũ ẽ actio ñ denega¬
bit᷑ id̾ q ĩ te st̃o coccei cassi¬
am clarissimi niri ꝗ ruffi¬
naui ĩ genuã honore pleno
dilex̾at. optim maxuni pͥn¬
cipes nr̃i iudicamit. cuiꝰ filiam.
qm̃ alũipnam cestõ cassianꝰ
nepoti tohedem datam a ꝑ

Expanded text:
ento relictum est, actio non denegabitur. idque in testamento Coccei Cassiani clarissimi uiri, qui Rufinam ingenuam honore pleno dilexerat, optimi maximique principes nostri iudicauerunt: cuius filiam quam alumnam testamento Cassianus nepti cohe
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾is ⁊ płures lib̾tos lib̾tas¬
ue ⁊ posse assignari c̾tum ẽ.
is quoq lib̾tꝰ qͥ a pd̾ hostes ẽ. as.¬
signari pͭ. assignare autem qͥs
pot̾ quibcumq u̾bił. uł nutu.

Expanded text:
liberis et plures libertos libertasue posse adsignari certum est. Is quoque libertus, qui apud hostes est, adsignari potest. Adsignare autem quis potest quibuscumque uerbis uel nutu,
Abbreviated transcription (Latin):
b. de assignandis lib̾tis inħ u̾
ba cauetur. siquis duos plures¬
ne lib̾os iustis nuptiis quesitos.
lib̃tum. eam ne lib̾tam ẽẽ uellet.
is ea ue qñiͥs qui eñ eam ue ma¬
numisit int̾ uiuos uł testõ. ĩ cui¬
te ẽẽ des iss. solus ei paronus sola
eo. ea uelib̾tatem ꝯsecut᷑ ꝯsce¬
cuta ue ẽ. utiq si ex libit quis
ĩciuitate eẽ desisset. neq e
lib̾i ulli eẽnt: cet̾is eiꝰ lib̾is qu
tur. acsinͤ de eo lib̾to. eaue sib̾¬

Expanded text:
bus de adsignandis libertis in haec uerba cauetur: 'si, qui duos pluresue liberos iustis nuptiis quaesitos ilibertum eamue libertam esse uellet, is eaue, quandoque is, qui eum eamue manumisit inter uiuos uel testamento, in ciuitate esse desisset, solus ei patronus solaueo eaue libertatem consecutus consecutaue est. utique, si ex liberis quis in ‹ciui›tate esse desisset neque ei liberi ulli essent, ceteris eius liberis qui tur, ac si nihil de eo lib
Abbreviated transcription (Latin):
ti. cum ignorare ͭ indicium
enis patronus. eoꝵ quidq̃ su¬
pͣ scpͥta sunt tͥta institutum
wiectum iurisuo fecit. a mo
ex debita portõe alib̾to sẽpͥ¬
tus. rogatiis q b̾rditatem
restitu̾e. suspectam dixit. ⁊
ꝯpulsus adire. tum retiãe pos¬
set. restitutit ñ pot̾it ꝯͣ ta

Expanded text:
rti, cum ignoraret iudicium eius patronus, eorum quid, quae supra scripta sunt, circa institutum subiectum iuri suo fecit, amotaex debita portione a liberto scriptus rogatusque hereditatem restituere sus‹p›e‹c›tam dixit et compulsus adire, cum retinere posset, restituerit, non poterit a
Abbreviated transcription (Latin):
tur. monet eĩ qnod ꝯientire nõ
possunt. s ꝑ aliũ possunt. poti¬
ta bonoꝵ possõe: ip̃i ad quirere.
s qua rõne senatꝰ sensuit. ut
restitui eis ex crebelliano h̃r
b̾to. ad quirere hrditatem ꝑmis¬
sum ẽ. ⁊ta ⁊ bonoꝵ quoq possõm
pet̾e dicendum ẽ temꝑa q
bonoꝵ possoniis petende ced̾e¬

Expanded text:
ntire non possunt, sed per alium possunt petita bonorum possessione ipsi adquirere. sed qua ratione senatus censuit, ut restitui eis ex Trebelliano hereberto adquirere hereditatem permissum est: ita bonorum quoque possessionem petere dicendum est. Temporaque bono
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ hr̃dem insticutum
ꝗ se bonis pr̃is abstinuit
uulgo putare quosdam
si astatu libero petumã
acceꝑit. acreditorib con¬
ueniend̾. sũ nummi pe¬
tuiliares fu̾int. sũ non fu¬
erint. quia ex defuncti
uoluntate accipi᷑ ꝙ cõ
dem existimauit. ira de¬
ait. si folus hr̃s sic. ted̾m si
cohrdem hãt. ⁊ cohr̃des
acc̃o nes creditoꝵ sus¬
ciꝑe. nam cũ se filius ab¬
sinet. idem detebit cõse¬
qui iure p̾torio. ꝙ eman¬
cipatus consequit᷑. qui h̃e¬
ditatẽ repudiauit. quo fc̃o
stacu liber filio nomina¬
tim petuniam dare uis¬
sus. potuiss ñ ħedidando
ad lib̾tatẽ ꝑ uenire. ita
tunc ꝓ hedẽ geri dicend̾
ẽẽ ait. quot̃ accipit ꝙ ti
tra nomeir ⁊ ius hedis
acciꝑe ñ poterat. ¶Si se¬
puscri uolati filius aget.¬
quanus hr̃ditarũquia nͥ

Expanded text:
filium heredem institutum qui se bonis paternis abstinuit volgo putare quosdam, si a statulibero pecuniam accepit, a creditoribus conveniendum, sive nummi peculiares fuerint sive non fuerint, quia ex defuncti voluntate accipitur, quodem existimavit. ita deianus, si solus heres sit: ceterum si coheredem habeat et cohactiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure praetorio, quod emancipatus consequitur qui hereditatem repudiauit, quo facto statuliber filio nominatim pecuniam dare iussus potuisset non heredi dando ad libertatem pervenire. itaque tunc pro herede geri dicendum esse ait, quotiens accipit quod citra nomen et ius heredis accipere non poterat. Si sepulchri violati filius agetquamvis hereditarii, quia n
Abbreviated transcription (Latin):
mãcipia rustica nu̾o.
ria p̃stari uissit. ĩ ħ u̾ba.
eis mãcipuis q̃ supͣlega¬
ui citariaͥ nomine ab
h̾edibus meis p̃stari
uolo. q̃ me uiuoaccipie¬
bant q̃sitũ ẽ. c̾ uiuo testa¬
tore sꝑ mãcipia rͦcita ĩ¬
tp̃r messũ ⁊ arearũ fue¬
rint delegata ⁊ ex eodẽ tp̃r

Expanded text:
o ria praestari iussit in haec uerba: 'eisque mancipiis, quae supra legaui, cibarii nomine ab heredibus meis praestari uolo, quae me uiuo accipiebant'. quaesitum est, cum uiuo testatore semper mancipia rustica tempore messium et arearum delegata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmoda q̃uiuꝰ p̾stabat. dari
iusserat. ¶It̃ oĩb lib̾tis lib̾¬
tabq fũdos. q̃itũ ẽ an ad
ea legata ad muit̾ent᷑ li¬
b̾ti pr̃ni. lib̾tus cui scte sole¬
ad ordinẽ ciuitatis. Uñ ori¬
sins eũ suũ eẽ lib̾tũ. sꝵ.¬

Expanded text:
moda, quae viva praestabat, dari iusserat: item omnibus libertis libertabusque fundos: quaesitum est, an ad ea legata admitteretur liberti paterni libertus, cui scribere solead ordinem civitatis, unde orisuis eum suum esse libertum.
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ris ⁊ ĩt̃ hi spacii minorẽ
facit quantitate̾ xssituti le¬
gata. ñ delent᷑ nͭ deducto
ere alieno aliꝙͥ sr̃sit. nec
mortis cã donac̃ones de be¬
bunt᷑ s ĩ sirmabunt᷑. ꝑ es a¬
lienũ. qxͣ siĩ moditũ eĩ alieñ
ĩt̾ueniat. ex te mortis cã s̾.

Expanded text:
terusurium huius spatii minorem facit quantitatem decem. Sicuti legata non debentur, nisi deducto aere alieno aliquid supersit, nec mortis causa donationes debebuntur, sed infirmantur per aes alienum. quare si immodicum aes alienum interueniat,
Abbreviated transcription (Latin):
dacũ dicamꝰ. legis falcidie
lotu᷑ er̃. Iõ deficiente oĩ cõdi¬
cõne nõ debebitur. rursus si qr
condic̃o deficiat. legatũ ua¬
liturum non sit. legi falcidie¬

Expanded text:
valere dicamus, legi Falcidiae locus erit ideoque deficiente condicione non debebitur. rursus si, quia condicio deficiat, legatum valiturum non sit, legi Falcidi
Abbreviated transcription (Latin):
ditariam ex sb̾stitucõne ad euiii¬
ꝑuemant. põt dici legata abip̃o
relicta pr̃anda ẽẽ. hĩta rõne leg̃
falcidie ĩ hustõis q̃ pr̃ mortis tp̃
nłoꝰ mag̃ sb̃stitutus legatis obli¬
gabit᷑. quia eo caũ ñ hr̃ditatit

Expanded text:
ditariam ex substitutione ad eum perveniant, potest dici legata ab eo relicta praestanda esse habita ratione legis Falcidiae in his bonis, quae pater mortis tempore nihilo magis substitutus legatis obligabitur, quia eo casu non hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
iqum ⁊ contra uoluntatẽ testãtis
existimabi ͦ rursus ꝑtem deb̾i rõ¬
ni ũ congruit. qm̃ ncc̃e ẽ totus le¬
gati cõdicõm ł extitisse edefe¬
cisse. gͦ ꝑ excepcom tͥoli mali to¬
ta ea res remꝑanda erit qrͣ cũ
quis tale quid conseq uelit. sic
consequent̃. si quid amp̃ legaui¬

Expanded text:
um et contra voluntatem testatoris existimabitur: rursus partem deberi rationi non congruit, quando necesse est totius legati condicionem vel exstitisse vel defecisse. ergo per exceptionem doli mali tota ea res temperanda erit. Quare cum quis tale quid consequi velit, sic consequetur: "si quo ampliu
Abbreviated transcription (Latin):
ita impules decesserit. sic qͦq ex¬
tiandus er̃ sb̾stitutus regat᷑a
delere minime. nam qnͣtum ĩ¬
tersit ex hr̃dacus filuis nõ ex sb̃¬
atitutõne frĩ suo hr̃s existat
ris cͥca ꝑsonam sb̾stituti testator
ta legis falcidie rõne p̃stiterit.
deinde impułe mortuo ex sb̾sti¬
tucõne hr̃s exticerit. ⁊ semis
pupilli legatis ex haustus ẽet.
ex integro legis faicidie rõ ponẽ¬
da er̃. ut cum tͥbutis legans que
ab ipõ ⁊ que apupillo data fue¬
rant ut ꝑs quarta tonoꝵ ap̃
eñ remaneat. licet en̾m pupillo
hr̃s existat. tñ cͥca legem falci

Expanded text:
ita impubes decesserit? sic quoque existimandus erit substitutus legata debere? minime: nam quantum intersit, exheredatus filius ex substitutione fratri suo heres exsistat ris circa personam substituti testator ita legis Falcidiae ratione, praestiterit, deinde impubere mortuo ex substitutione heres exstiterit et semis pupilli legatis exhaustus esset, ex integro legis Falcidiae ratio ponenda erit, ut contributis legatis, quae ab ipso et quae a pupillo data fuerant, pars quarta bonorum apud eum remaneat. licet enim pupillo heres exsistat, tamen circa legem Falci
Abbreviated transcription (Latin):
locus nõ er̃ porro si legui ocus nonsit.
existñte cõdc̃one legatũ tͥ uidebitur.
cũ aut̃ uoluntatẽ testatoris eam fu
legata minui noll magis ẽ ut sta¬
tũe debeamus tui legati coudicõmde¬
fecisse: D. uid gͦ dicemꝰ si .cc. lega¬
legata ẽẽ ꝓponant᷑ nami aut exni

Expanded text:
on erit: porro si legi locus non sit, exsistente condicione legatum tibi debebitur. cum autem voluntatem testatoris eam fuieterorum legata minui nollet, magis est, ut statuere debeamus tui legati condicionem defecisse. Quid ergo dicemus, si ducenta legalegata e
Abbreviated transcription (Latin):
titiss. Quia semꝑ sb̾ftitutus
rõm legis falcidie ex quancita¬
cet. penẽ d icenda sunt. ⁊ si pr̃ du¬
os impuberes heredes insticu̾it.
⁊ eoidẽ inuitẽ sb̾ stitũit. deinde
iure sbstitucõnis ad alt̾m hr̃di¬
tas reciderit. ⁊ legis fa̾cidie rõ¬

Expanded text:
tus rationem legis Falcidiae ex quantitanet. Eadem dicenda sunt et si pater duos impuberes heredes instituerit et eosdem invicem substituerit, deinde iure substitutionis ad alterum hereditas recciderit et legis Falcidiae r
Abbreviated transcription (Latin):
adiss ⁊ impub̾e silio mortuo ⁊ ss̾¬
stitucoue hr̃s extiiss quantũ le¬
gatoꝵ noĩe pr̃are defet. ⁊ placuit
souda legata eũ pr̃are dełe. nã
nã confusi duo semisses effic̾ent.
ut cͥca legem faicidiam totͥus as¬
sis rõ hr̃etur. ut solida legata
prestare̾tur. s ħ ita u̾m ẽ si filiꝰ
ante qm prĩ hr̃s extiterit. deces¬
siss. Si u̾o prĩ hr̃s fu̾it. nõ ampli¬
ora legata dełet sũstitutus qm ꝗ
bus pupillus obligatus fu̾at.qr
nõ suo noĩe obligatur s defũcti
pupilli ꝗ nicħ amplius qͣmse¬
gatus fũit. hus ꝙpupillo a qͦ
nicħ iegatũ ex sustitucõe hr̃s
extin̾t. poñt dici aug̃i legata

Expanded text:
mpubere filio mortuo ex substitutione heres exstitisset, quantum legatorum nomine praestare deberet. et placuit solida legata eum praestare debere: nam confusi duo semisses efficerent, ut circa legem Falcidiam totius assis ratio haberetur et solida legata praestarentur. sed hoc ita verum est, si filius antequam patri heres exsisteret decessisset. si vero patri heres fuit, non ampliora legata debet substitutus, quam quibus pupillus obligatus fuerat, quia non suo nomine obligatur, sed defuncti pupilli, qui nihil amplius quam segatus fuerit isque pupillo, a quo nihil legatum erat, ex substitutione heres exstiterit, poterit dici augeri legata
Abbreviated transcription (Latin):
legaͦ ita qui m̃s erit
tũ moriar. ħ es daco. ⁊
cõmunis sit. totũ deberi.
trebaciũ nͦ Rendisse ꝑtẽ
deberi. cassuis sc̃psit. ꝙ ⁊
uerius ẽ. ¶Cum sundꝰ
comimunis legatus sit.
ñ adita porc̃one. s meũ

Expanded text:
legatur ita: 'qui meus erit cum moriar, heres dato' et communis sit, totum deberi. Trebatium uero respondisse partem deberi Cassius scripsit, quod et uerius est. Cum fundus communis legatus sit non adiecta portione, sed 'meum'
Abbreviated transcription (Latin):
iec̾it. ut ñ ałr ualłe uelic.
qm sua manu signatos
ab eo codicilli k łi ab eo
Inã ea q̃ postea gerũt᷑. p̾ori¬
bus derogant. ¶Codicillos
codicilłquis legau̾it. l teab̃¬

Expanded text:
iecerit, ut non alias ualere uelit quam sua manu signatos ab eo codicilli, licet neque ab eo nam ea quae postea geruntur prioribus derogant. Codicillos codicillis quis legauerit lice
Abbreviated transcription (Latin):
nendo nonerir. non pecierit tuto¬
iem. puto ignoscendum. cõnsulu.¬
t enim ei minus inquetetur qĩ
indesensus. et si forte quis uxo¬
rem cõmunis filii marrem. h̾r¬
dem scͥpẜit. rogauitq remissa ⁊̃
satis doniatõne ut filio pub̾e fc̃o
restituat ħrditatem. nec ma¬
ter ei peciit tutores. d dici cessa¬
re ꝯstitucõirem. cum pris uolũ¬
tatem secuta ẽ. et nicħ hñti
filio turores ñpetierit quod
bes pꝰ mnt̃is cessationem fu̾ir
arrgntus.⁊ impubes obiexit:
dicendimient matri adu̾sus
arrogatorem non ꝯpet̾e ex sti¬
pularu actõnem. ¶Uidendum
cst mr̃e ꝓhibita iꝯ suũ uendi¬
tare. utrim cet̾os ad miitamus.
arq si mat̾ non eẽt. an ip̃am
ħrdem dicimus fi̾nt aliud nom̃e
successio nis induere.s negaui¬
mut ei accõnes. et inuenimus
Si mr non fuisset/ gͦ ⁊ agna¬
ti cet̾iq succedunt. aut si ne¬
mo sit. bona uacabunt

Expanded text:
endo non erit, non petiit tutorem, puto ignoscendum: consuluit enim ei, ut minus inquietetur quasi indefensus. Et si forte quis uxorem communis filii matrem heredem scripsit rogavitque remissa etiam satisdatrestitueret hereditatem, nec mater ei petiit tutores, debet dici cessare constitutionem, cum patris uoluntatem secuta sit et nihil habenti filio tutores non petierit. quod bes post matris cessationem fuerit adrogatus et impubes obierit, dicendum erit matri aduersus adrogatorem non competere ex stipulatu actionem.Uidendum est, matre prohibita ius suum uindicare utrum ceteros admittamus, atque si mater non esset, an ipsam heredem dicimus fieri uel aliud nomen successionis induere, sed denegamus ei actiones? et inuenimus si mater non fuisset: ergo et adgnati ceterique succedent aut, si nemo sit, bona uacabunt
Abbreviated transcription (Latin):
atris in testate defuncte here¬
ditatem ad om̃es eius lib̾os ꝑ¬
tinere ⁊̃ si ex diu̾sis matrimo¬
niis nati fu̾int. iuris est.
uo filio natus. ex u̾b̾ senatꝰ cõ¬
sulti mr̃i obstabit. ¶Si ex filio
or ẽẽ debeat nam simat̾ eytlu¬
rem quiprĩ añ ponitur: edic¬
to p̃toris inducetut pat̾ desũt¬
ti. quo ad misso: desiuit s̃ena¬
tus comsulto locusu cẽ. ui
rursus auus uocabitursitar¬
rectius est auo ius suũ cony na¬
re qui et contra scptos ħrres¬

Expanded text:
atris intestatae defunctae hereditatem ad omnes eius liberos pertinere, etiamsi ex diuersis matrimoniis nati fuerint, iuris est. uo filio natus ex uerbis senatus consulti matri obstabit.Si ex filio or esse debeat. nam si mater exclurem, qui patri anteponitur, edicto praetoris inducetur pater defuncti, quo admisso desinit senatus consulto locus esse et rursus auus uocabitur. itarectius est auo ius suum conseruare, qui et contra scriptos here
Abbreviated transcription (Latin):
sare debere. quod sicum p̃g¬
nans eẽt. bonis non pecut
curatorem. dico in sũiata ĩ¬
tid̾e. nam et si apud hostes
hũit impub̾em. Idem erit
dicendum quod sifuroso tu¬
torem et curatorem non pe¬
cut. mag̾ est ut incidatsnõ
solum autem que non petiit.
tohetur. S et que defucto pe

Expanded text:
sare debere.Quid si cum praegnas esset, bonis non petiit curatorem? dico in sententiam incidere: nam et si apud hostes habuit impuberem, idem erit dicendum.Quid si furioso tutorem uel curatorem non petiit? magis est, ut incidat.Non solum autem quae non petiit coercetur, sed et quae d
Abbreviated transcription (Latin):
minus sit cumulo legati qd̾
et incir̃a magistratio muni¬
cipalib tractatur apud t̾iullia¬
mii: putat dandam meos ac¬
cõm. quatenus plus ẽẽt in
dampno. qͣm inlegato. nĩsi for¬
te quis putet condicõm hnͣc.
quasi ut ilitati publite ob¬
pugnantem. remictendam.
ut alias plerasq. aut u̾ba ra¬
uillatus imputau̾it macri
cur turatores ñ cetierit. singe
aũt plenius condicõm conss̾¬
tam. nonne erit. ignoscẽdũ m̃ri.
uł ħ imputatut mr̃i. cur nõ
desid̾au̾it᷑ pͥncipe cõdicõm re¬
mitti: ⁊ ꝑuͥto non ẽẽ impirtan

Expanded text:
minus sit cumulo legati. quod minus sit cumulo legati. quod et in magistratibus municipalibus tractatur apud Tertullianum: et putat dandam in eos actionem, quatenus plus esset in damno quam in legato. nisi forte quis putet condicionem hanc quasi utilitati publicae obpugnantem remittendam ut alias plerasque: aut uerba cauillatus imputauerit matri, cur curatores non petierit. finge autem plenius condicionem conscriptam: nonne erit matri ignoscendum? aut hoc imputatur matri, cur non desiderauit a principe condicionem remitti? et puto
Abbreviated transcription (Latin):
mandat. an ⁊ sisuspecti fu̾nt¬
remoti uł ob negligenciam ꝑ¬
ignauiam repuifi. ⁊̃ hos quis
reiectos recte dicit ergo et si latitẽ¬
s longum est. nam nec ħ ei
imputetur. cur suspectos nõ¬
fecit. alio quin ⁊ si lacitarẽt: po¬
tuit edicto desid̾are ut eosp̾
tor ad ẽẽ iułet. et suspectos eos
pulit eos misd̾ese tutele et c̃¬
ramul.⁊ hec ei curanda sunt.¬
ne inhrditate ei ost obstent.
¶Confestim autem sic erit at¬
cipiendum. uͥprimum potũit¬
id est p̾toris copiam hũit. hu¬
it rei sedentis. nisi forte inf̾¬
mitate impedita est. uł alia
magna cãque ⁊̃ mandare eam¬
ad petendos tutores impediret¬
ita tñ ut nulło modo ãnałe¬
ꝙp̃c excede̾t Isi enim mortalitaro¬
filii pͥuenta est. nich̾ matri mi¬
putetur. ¶ Ttactari uesse pot̾.si¬
pupillo amplũ legatum sb̾con¬
dicione sit relictam: si tutores¬
mater non pecierit. ne condi¬
cõne defic̾etur. an constitutõ
cesset. ⁊ puto cessare. si dãpnũ

Expanded text:
non dati' an et si suspecti fuerremoti uel ob neglegentiamignauiam repulsi? etiam hos quis reiectos recte dicet. ergo et si latitesed longum est: nam nec hoc imputetur, cur suspectos nofecit: alioquin et si latitarent, potuit edicto desiderare ut eos tor adesse iuberet et suspectos eos pulit eos miscere se t utelae? et cet haec ei curanda sunne in hereditate ei obstent. Confestim" autem sic erit cipiendum "ubi primum potuitid est praetoris copiam habuit hic rei sedentis, nisi forte infmitate impedita est uel alia magna causa, quae etiam mandare eamad petendos tutores impedirettamen, ut nullo modo annalempus excederet. si enim mortalitfilii praeuenta est, nihil matri putetur. Tractari belle potestpupillo amplum legatum sub condicione sit relictum 'si tutoresmater non petierit, ne condicione deficeretur, an constitutio cesset. et puto cessare, si damnum
Abbreviated transcription (Latin):
puta tribꝰ tuter. S ita demũ.
si data opͣ hoc fecit quid gͦ si
tales pecut. ⁊ susceꝑunt nicħo
minus. uł decenti sunt. ex cu¬
sata erit mr̃. q̃uid si indignos
id est minus habiłes ad tute¬
Iam peciit. qm̃ scieb̾at p̃torẽ
ei non daturum quid tñ si
dedit eoᷤ p̾tor. matris petitõ¬
nem secutus.iam quidem p̾¬
toris delictum ẽ. S eg matrit
punimus cõsilium gͥ si forte
excusati sint illi.ueł impro¬
batii d mater alios sine mo¬
ra petere ergo siue non pecie¬
rit. siue ydoneos non pecierit.
putietut. ⁊̃ si dati fu̾int mi¬
nus ydonei pretore errante.
ydoneos autem uttum facułta¬
debeat : dubitatõnit eẽ pot̾.
puto autem facile ei ignoser
si lotupletes sint hu quos pe
cut s si prigribꝰ excusatis.re¬
iectił uenon confestim ałioꝵ
nomina edid̾it: pimit᷑ quid g
si ñ fu̾int omnes excusati uł om̃
reiecti. iudendum an ei impu¬
tetur. curin locum excusati ñ
peciit. ⁊ puto impntandum¬
quid sidecesserint quidam pu¬

Expanded text:
tutelis, sed ita demum, si data opera hoc fecit.Quid ergo, si tales petiit et susceperunt nihilo minus uel detenti sunt? excusata erit mater.Quid si indignos, id est minus habiles ad tutelam petierit, quoniam sciebat praetorem eos non daturum? quid tamen si dedit eos praetor matris petitionem secutus? iam quidem ptoris delictum est, sed et matris punimus consilium. Igitur si forte excusati sint illi uel improbati, debet mater alios sine mora petere. Ergo siue non petierit siue idoneos non petierit, punietur, etiamsi dati fuerint minus idonei praetore errante. Idoneos autem utrum facultadebeat, dubitationis esse potest. puto autem facile ei ignosci, si locupletes sint hi, quos petiit. Sed et si prioribus excusatis reiectisue non confestim aliorum nomina ediderit, punitur. Quidsi non fuerint omnes excusati uel non omnes reiecti? uidendum, an ei imputetur, cur in locum excusati non petiit: et puto imputandum.Quid si decesserint quidam? pu
Abbreviated transcription (Latin):
rum orficianum. ¶ilii. mat̾
ex hoc senatus ꝯsulto ⁊̃ si in
asiena pot̾tate sit. ad hrdira¬
rem admitritur¶filius qui se.
nolle adire hiditatem matris
dixit.an pot̾ mutata uolun¬
tate adire ante qͣm ꝯsangu¬
neus uł agnatus adierit. ui
quia extensiua sunt. et cũ
u̾ba exrensiua sint. pnĩa us
ad annum ad mutrenda ẽ.¬
cum et ip̃a filii bonoꝵ possõ
quis intestatus decellerir re¬
licra mr̃e ⁊ fr̃e ꝯsanguineo.
uł sorore. quamuis ꝑ arroga¬
cõni quesitis. eadem iura inꝑͣ
lianum. In suspenso est iꝰ
mr̃is. si filiꝰ defuncti emancipa¬
tus delib̾et de bonoꝵ possõne

Expanded text:
tum Orphitianum.Filii mater ex hoc senatus consulto, etiamsi in aliena potestate sit, ad hereditatem admittitur.Filius, qui se nolle adire hereditatem matris dixit, an potest mutata uoluntate adire, antequam consanguineus uel adgnatus adierit, uidquia extensiua sunt. et cum uerba extensiua sint, paenitentia ad annum admittenda cum et ipsa filii bonorum possessio quis intestatus decesserit relicta matre et fratre consanguineo uel sorore quamuis per adrogationem quaesitis, eadem iura in pelianum.In suspenso est ius matris, si filius defuncti emancipatus deliberet de bonorum possessione
Abbreviated transcription (Latin):
cum filius moriatur. pla¬
cuit prudentib. si qñ hr̃s fu¬
iss quamuis enim uiuo pupil¬
lo hr̃s eẽ desisset forteᷤ cã q̃
de inofficioso que ꝓ ꝑte mo

Expanded text:
cum filius moriatur. placuit prudentibus, si quandoque heres fuisset: quamuis enim uiuo pupillo heres esse desisset, forte ex causa de inofficioso, quae pro parte mo
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ .n. addidit ꝙ significa
pot̃ rediteille tasus ĩ diffi¬
cił ẽ. sifiliũ has. ⁊ nepotẽ ñ¬
dũ natũ instituas is nascaͦ
uiuo prẽ ac mox pr̃ decedat.
nõ enĩ suus ħes̃ ẽ tempore
quo nascit᷑. n ͨ postiorr alius
succedendo ꝑ hib̃i uidet᷑ rũ¬
pere quam qui iam natus et̃.
ut liceat institui ñ dum
natos qui cum nasce̾nt᷑ sui
mittat institui. s uetat
rũpi ne ue obeam rẽ inuiꝰ¬
in duc̾e legẽ. nerumpant᷑¬
nascat᷑ nepos uiuo pr̃e suo.
deinde emancipet᷑. spõte
adire possit hedicatem. qͦd
mag̾ ꝓband̾ ẽ. nam emã¬
cipaconͣe ħes suus fĩ nõ po

Expanded text:
icarpotest redire.Ille casus in difficili est, si filium habeas et nepotem nondum natum instituas isque nascatur uiuo patre suo ac mox pater decedat: non enim suus heres est tempore quo nascatur nec posteriori alii succedendo prohiberi videtur rumpere quam qui iam natus erit. ut liceat institui nondum natos, qui cum nascentur sui ermittit institui, sed vetat ruinducere legenascatur nepos uiuo patre suo, deinde emancipetur, sponte adire possit hereditatem. quod magis probandum est: nam emancipatione suus heres fieri non po
Abbreviated transcription (Latin):
tũdinẽ mortis. cet̾i tasus ad¬
.mutẽdi sunt ꝙ sus qui filiũ
apũd hostes hetat testareꝰ.
quare ñ indux̃. ut si añ qmͣ
filius ab hostib rediret. qrͣ¬
uis post mortẽ pr̃is recedet.
illis uiuis post mortẽ .s. fiui
nast̾etur. nõ rumꝑet. nã
hii ⁊ cãus ad legem uelleã
mut̾etur. ¶ Instituens ne¬
potẽ qui gͥ post mortẽ luus
nasc̾etur. recte ĩ sticiusse ui¬
deat᷑. quib cum cãib post

Expanded text:
i casus admittendi sint.Quid si qui filium apud hostes habebat testaretur? quare non induxere, ut, si antea quam filius ab hostibus rediret quamuis post mortem patris decederet, illis uiuis post mortem scilicet aui nasceretur, non rumperet? nam hic casus ad legem Uelleam mitt‹a›tur, ut instituens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte instituisse uideatur, quibuscumque casibus
Abbreviated transcription (Latin):
gallum existim̃aiłe ⁊ de ꝑ¬
nepote. ut dicat testator. si
uo filio iam mortuo nepo¬
te cuiꝰ uxor p̃gnans eẽt tes¬
tam̃tũ faceret. põt dr̃e. si
me uiuo filius mens decedat.
tunt qui ꝓneposnam ⁊ sifi¬
lius ⁊ nepos uiuãt conciꝑet
utrisq mortius uiuo eo ⁊ ꝙ
milr᷑ adimitẽd̾ ẽ. ita sane
si pͥus nepos dem̃ filius de¬
filii cam̃u cõciꝑet. quid enim
si aque ⁊ ignis. int̃ dc̃om pa¬
t̾etur. quĩd sinepos ex quo ꝑ¬
nepos insticũetur. ut offe̾n¬
dimꝰ emancipatus eẽt. hũ

Expanded text:
Gallum existimasse et de pronepote, ut dicat testator: 'Si uo filio iam mortuo pronepote, cuius uxor praegnas esset, testamentum faceret, potest dicere: 'Si me uiuo filius decedat, tunc qui pronepos'.Num si et filius et nepos uiuat, concipere 'utrisque mortuis uiuo se, tunc militer admittendum est, ita sane, si prius nepos, deinde filius defilii casum conciperet? quid enim si aquae et ignis interdictione‹m› pateretur? quid si nepos, ex quo pronepos institueretur, ut ostendimus, emanci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si cũ eẽt pure istitutus.
putauit sb̾cõdc̃oe᷑. ĩpleta cõ¬
dcone qm ĩiectam putauit.
eum adire. maxiie cum ħ

Expanded text:
et si cum esset pure institutus, putauit sub condicione et impleta condicione, quam iniectam putauit, eum adire, maxime cum
Abbreviated transcription (Latin):
quin mortuo pr̃e ad filiũ
ꝑtineat. legatum nec int̾e
an pr̃i hr̃s extiterit. nec
nes si suo post mortem

Expanded text:
quin mortuo patre ad filium pertineat legatum nec intersit, an patri heres exstiterit nec ne, sed si seruo post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
defertur cum filie ⁊ nepo¬
ti qui locũ filii tenu̾it ant
post testm̃ cepit ten̾e. pa¬
rens sb̃sticuit. siquis ex
fuit infamilia sb̾sticucõ
pupillaris sit irrica/ Qd̾ si
hr̃dem filiũ pr̃ rogaũit. si
impubes diem suũ obier̃.¬
⁊ t̾cõ hr̃ditatẽ suam restitu̾e.¬
kimũ hr̃dem filii salua fal¬
⁊cidia cogend̾ prĩs hr̃ditatẽ
ut ab impufe fidĩ camisso
post mortẽ eius dato. resti¬
tũe. placuit nͨ alud ẜuãd̾ ẽ
cũ sb̾stituconis condc̃o pułẽ
etatẽ u̾b̾ p̃carus egreditur.
Qͤ ĩta locum hẽbunt si pr̃is
deftm̃ iure uelluit. alio quiu
nisi ħ exp̃ssum ẽ. n ͨ fidĩ com¬
misso ꝓp̾e facultates filii re¬

Expanded text:
defertur.Cum filiae uel nepoti, qui locum filii tenuit aut post testamentum coepit tenere, parens substituit, si quis ex fuit in familia, substitutio pupillaris fit irrita. Quod si heredem filium pater rogaverit, si impubes diem suum obierit, Titio hereditatem suam restituelegitimum, heredem filii salua Falcidia cogendum patris hereditatem ut ab impubere fideicommisso post mortem eius dato restituere placuit, nec aliud seruandum, cum substitutionis condicio puberem aetatem uerbis precariis egreditur. quae ita locum habebunt, si patris testamentum iure ualuit: alioquin nisi hoc expressum est. nec fideicommisso propriae facultates filii te
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ari cum non solum futuraꝵ
sbłatit ab solucõnem faciendam.
S si iam oꝑaꝵ nomine ꝯdemp¬
natus est. non pot̾ lib̾ari. qm̃ iam
pectuniam debe ceꝑit postumus
tb̾ti ħrdes prĩs sui non lib̾at:
quod ꝓficisci lib̾atõ ałib̾to d.
nec quis qͣm post mortem lib̾a¬
res quoq lib̾abuntur ex sm̃a le¬
git. quod si ub̾tꝰ ex ꝓmissorem dẽ
guntur. que se sine turpitudi¬
ne pr̃ari possint.⁊ sine ꝑiculo
uitenec enim si m̾etͥx manu¬
missa suĩt: easdem oꝑas patro
tum faciat. nec arenarius ma¬
numissus: tales oꝑas. quia iste
sine ꝑiculo uite prestari non
possũnt. Si t̃i lib̾tus artificiũ
exceat. eius quoq oꝑas pattono
pr̃are debebit. ⁊ ip̃i post mami¬
missionẽ: idcͥco iddidit̾it. ꝙ si
artificium excere desierit: tales¬

Expanded text:
liberari eum. Non solum futurarusublatis absolutionem faciendam. sed si iam operarum nomine condemnatus est, non potest liberari, quoniam iam pecuniam debere coepit. Postumus liberti heredes patris sui non liberat, quod proficisci liberatio a liberto debet nec quisquam post mortem liberares quoque liberabuntur ex sententia legis: quod si libertus expromissorem dedeguntur, quae sine turpitudine praestari possunt et sine periculo vitae. nec enim si meretrix manumissa fuerit, easdem operas patrono estum faciat: nec harenarius manumissus tales operas, quia istae sine periculo vitae praestari non possunt. Si tamen libertus artificium exerceat, eius quoque operas patrono praestare debebit, etsi post manumissionem id didicerit. quod si artificium ex
Abbreviated transcription (Latin):
gato tranfuso: an u̾o qnͣtitas
ꝓͥmi anui estuna cõnis sola
fit tͣnslaca. dubitari põt.
puto tñ sic uolũtate̾ sequẽ¬
ta̾ teftatoris ut tota sũma
illico post qmͣ cessau̾it ħes
dare penũ uxori p̾stetur.
hr̃dis indeuocõne coħten¬
enu cta c̃ uasis cͤnͣs legata.
⁊ ꝯsũpta. n ͨ uasa quid̾ ce¬
dunt legato. exẽplo peculii
indeamꝰ. ⁊ qͥntus mutius
scribit. libro .ii. iuris tiul
penu legata contin̾i que
esui potuiq sũt. id sab̾.¬

Expanded text:
tas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic voluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessaverit heres dare penum uxori, praestetur, heredis indevotione coercenPenu certa cum vasis certis legata et consumpta ne vasa quidem cedunt legato exemplo peculii.ideamus. et Quintus Mucius scribit libro secundo iuris civilis penu legata contineri, quae esui potuique sunt. idem Sab
Abbreviated transcription (Latin):
dĩꝯ. relictum ẽ. u̾̃m si añ¬
qm dederit. decesserit. hr̃s
ipĩus p̾stat. s ⁊ si fidĩꝯnuis¬
saruis añ ꝙͣ. hr̃s costituat.
decesserit. ad h̾edem suum

Expanded text:
 relictum est: verum si antequam dederit, decesserit, heres eius praestat. sed et si fideicommissarius, antequam heres constituat, decesserit, ad heredem suum
Abbreviated transcription (Latin):
olia fictilia. It plũtea qͥbꝰ
t̾ta adita ẽ. ⁊ ĩ hus uiridiaria
gata sũt edib. ut iͥ ꝑpetuo po¬
sita suit ¶ Mlolas manuari¬
as quidẽ supellectiłẽe inm̃ta¬

Expanded text:
olia, fictilia, item plumbea, quibus terra adgesta est, et in his uiridiaria gata sint aedibus, ut ibi perpetuo posita sint. Molas manuarias quidem suppellectilis, iumenta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiftat ¶fundo legato cũ ma¬
tico ⁊ urtano. petuliũ actois
añ testatorẽ de suncti si ex
eodem fuit fundo mag̃ placet
ad legatariũ ꝑtiñe.¬

Expanded text:
 Fundo legato cum mastico et urbano peculium actoris ante testatorem defuncti, si ex eodem fundo fuerit, magis placet ad legatarium pertine
Abbreviated transcription (Latin):
h̾edicas eius ẜm diui prĩs mei
cõstitucõm ad eosqui scͥpti fue¬
rant ꝑtiñe ñ uidetur. ad uoca¬
tiis fiscidix̾. uos hetis iudices
ꝑator ut audias me paciẽt᷑.
delegatis quid statues anto¬

Expanded text:
eius secundum di‹u›i patris mei constitutionem ad eos qui scripti fuerint pertinere non uidetur.' et aduocatis fisci dixit: 'Uos habetis iudices perator, audias me patienter: de legatis quid statues?' Anto
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝑs aliqua bonoꝵ eiꝰ pn¬
dblicet᷑ siscus creditorib eiꝰ
uxor quo ẽ. ¶ Si pẽ cũ du¬
centa filie sue nõie. dotis
grã ꝓmisiss. pactus fu̾it
tuo pr̃e cũ h̾ede euis mari¬
tus age ceꝑit. ista quo pe¬
cunia ĩ dore er̃ si uolũta¬
te filie ꝓcurator apr̃e da
pr̃ decessexit. iudicati. accõm
filie pociꝰ qmͣ ħ̾edib pr̃is.
dari oportebit ¶C ñprĩ dos
data ẽẽt ⁊ ei filius ex ali¬
qͣ ꝑte hes sb̾cõdcone ĩsti¬
tutus sit ⁊ pendence cõdc̃oe
coħes eiis docẽ ꝓ su a por¬

Expanded text:
to pars aliqua bonorum eius publicetur, fiscus creditoribus eius uxor quoque est.Si pater, cum ducenta filiae suae nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, tuo patre cum herede eius maritus agere coeperit, ista quoque pecunia in dote erit. Si uoluntate filiae procurator a patre datpater decesserit, iudicati actionem filiae potius quam heredibus patris dari oportebit. Cum patri dos data esset et ei filius ex aliqua parte heres sub condicione institutus fuerit et pendente condicione coheredes eius dotem pro sua por
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui supp̃mꝰ moreretur. hr̃¬
dem sb̾stituit. si simłmorerẽ
aliquem. s ⁊̃ post ꝙ̃ nemo sit.
ĩ tlłi gatur. sunt ⁊ ecõtrario
¶flium inpubem ⁊ titium hẽ¬
des instituit. ticio meuiũ
sb̃stituit. silio quisquis sͥ hr̃s
ticius onusit hrditatẽ. me¬
uius adiit. mortuo demũ
filio. putat mag̾ ei soli b̾
stitucone deferri pupilli

Expanded text:
ei, qui supremus moreretur, heredem substituit. si simul morerealiquem sed etiam post quem nemo sit, intellegatur, sicut et e contrario .Filium impuberem et Titium heredes instituit: Titio Maeuium substituit, filio, quisquis sibi heres Titio omisit hereditatem, Maeuius adiit. mortuo deinde filio putat magis ei soli ex substitutione deferri pupilli
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem ꝓuocent. uenire deuel
pilleue noĩe pꝰmlabitur ip̃t
ad delib̾and̾. auexpediat eũ
sit. si ustacã ẽẽ uidebit᷑. tona
interim diminui nͥ cã uide
bitur cognita bom iuriar¬
bitratu. uetato m̃ito p̾tor. ĩ¬
pedit interim dunuutõnẽ
qmͣ diu noĩe pupilli petet᷑.
ex̾ceri ñ pacit᷑ ẽ enĩ absurd̾
ei cui alienaco ĩtdr̃. ꝑmicciat÷¬

Expanded text:
iudicem prouocent, uenire debentpillae no mine postulabitur tempus ad deliberandum, an expediat eum sit: si iusta causa esse uidebitur, bona interea deminui nisi si causa cognita boni uiri arbitratu uetabo'.Merito praetor impedit interim deminutionem, quamdiu nomine pupilli petitur exerceri non patitur: est enim absurdum ei, cui alienatio interdicit
Abbreviated transcription (Latin):
ate ex hr̃ditate mea ꝑue¬
ñit. excepus huis si qua
tͥ sͣ legaui. reliqumn õe
ĩfanti dulcssime aqua sei¬
a satis exigineto. c̃ sciã eã

Expanded text:
te ex hereditate mea peruenerit, exceptis his, si qua tibi supra legaui, reliquum omne infanti dulcissimae. a qua Seia satis exigi ueto, cum sciam eam
Abbreviated transcription (Latin):
liquis ꝑtib. ⁊ de monu̾m̃to
ꝙ sͥ extrui uoletat. ita ta¬
uit. corꝰ meũ uxor meeno¬
lotradi. sepeliend̾ ĩ fundo
illo. ⁊ monuim̃tũ extrui us¬
us ad qͣdun gentos aureos.¬

Expanded text:
liquis partibus et de monumento quod sibi exstrui uolebat, ita cauit: 'corpus meum uxori meae uolo tradi sepeliendum in fundo illo et monumentum exstrui usque ad quadri‹n›gentos aureos
Abbreviated transcription (Latin):
imiles ticio seio suũ le¬
gaũit.⁊ eũ titius m anumi¬
siss ⁊ delib̾ante seio. moxq
is legatum omisisset. libe¬
rand̾ foredico. quia ⁊ si
heres ẜuum alicui lega¬
tum int̾im manumisiss.¬

Expanded text:
miles Titio et Seio seruum legauerit et eum Titius manumisisset deliberante Seio moxque is legatum omisisset, liberandum fore dico, quia et si heres seruum alicui legatum interim manumisiss
Abbreviated transcription (Latin):
um ut ea restituar me¬
⁊Dis. nisi dum taxat us
Iministrum ntium elegĩt
gatum. ¶ Si hr̃s damp¬
tis dare. ⁊ nõ consiru̾it

Expanded text:
tuat Maedis, nisi dumtaxat ut ministrum Titium elegit. gatum. Si heres damtis dare et non constituerit
Abbreviated transcription (Latin):
eum aquo maritus ei ad
titatẽ legati. honus ħꝰ hr̃
eris aliem sustiñe reliqua
ꝑ te dotis ab hr̃dib ei pstã¬
das eaden er̃ dicenda si hr̃s
instituta ꝓ̃dote omiserit
hr̃ditatem. ut insẜstinitũ
tatur. utrum is inquẽ sołũ
tegra ex ꝑsona sua debe¬
tem p̃starent. an dotẽ to¬
tam mere alieno compu¬
tare. quia in eum solum
accõeius decur ꝙ sane

Expanded text:
aritus aliquid ntitatem legati onus huius aeris alieni sustinere reliqua parte dotis ab heredibus ei praestanda. Eadem erunt dicenda, si heres instituta pro dote omiserit hereditatem, ut in substitutum tatur, utrum is, in quem solum tegra ex persona sua debetem praestarent, an dotem totam in aere alieno computare, quia in eum solum actio eius detur: quod sane
Abbreviated transcription (Latin):
to si sb̃ condcone legatũ ẽ.
añ quã ex acta petiuua
sit legatariꝰ ag̃e ñ põt.
ꝙ sistaum dies legati ce¬
dit. ut publius recte putat.
camss. illi quantũ płimũ
ꝑ legem acciꝑe pot̃. dari
nolouti turc cũm qũ ca¬
ꝑe pot̾it iuidet᷑ ei relitum.
ł ⁊ si dix̾it. quam max̾ĩã
ꝑtẽ dare possũ dampnas
dem .ł. er̃ dicend̾. i cui in
t̃. utiq non poterit ad op¬
tando t̾ciam ꝑcẽ conseqͥ s¬

Expanded text:
si sub condicione legatum est, antequam exacta pecunia sit, legatarius agere non potest: quod si statim dies legati cedit, ut Publicius recte putat, cauisset: 'illi quantum plurimum per legem accipere potest, dari uolo', utique tunc, cum quando capere potuerit, uidetur ei relictum. sed et si dixerit: 'quam maximam partem dar‹e› possum, damnas dem erit dicendum. Is cui in est, utique non poterit adoptando tertiam partem conseq
Abbreviated transcription (Latin):
r condco ex istat. ¶ Si pr̃
Nfilie sue cestõ aureos tot
hrͣdem dare iusserit. ubiea
Inuꝑsiss. si silia nupta sit
⁊cum testm̃ fit. s absente

Expanded text:
 condicio exsistat. Si pater filiae suae testamento aureos tot heredem dare iusserit, ubi ea nupsisset, si filia nupta sit, cum testamentum fit, sed absente
Abbreviated transcription (Latin):
pudiauero. mag̾ plade̾
uideoꝑtem de fecisse. Si
eo hede instituto qui ł
suo hrditaro legatũ fue¬
rit. tractantib nob̾ de ca¬
pacitate uidend̾ ẽ utrũ
hr̃dis an de fundti ꝑsona.
an neutrius sp̃tari de¬
beac  ⁊ post nuiltas uarie¬
tates. placet. ut quia ułł¬

Expanded text:
pudiauero, magis placere uideo partem defecisse. Si eo herede instituto, qui uel seruo hereditario legatum fuerit, tractantibus nobis de capacitate uidendum est, utrum heredis an defuncti persona an neutrius spectari debeat. et post multas uarietates placet, ut, quia
Abbreviated transcription (Latin):
custe suo salutens⁊ Gi ux¬
or mall mancipia quam
docẽ acciꝑee. ip̃a inancipi¬
a q̃ extimata indotem de¬
mentis curatori data. lega¬
ta acuratore. qui furio¬
sum defendit. peti poter̃t.
cau̾e debent. siheditas.
euicta fu̾it. ꝙ legatoꝵ no¬
mine datum᷑ sit. redditupi
auł. i¶ ortuo tole qͣi
legatuł ẽ. n coriũ n ta¬
ro debetur. ¶Siticõ fru¬
mentaria cessara legata
sit. ⁊ is decesserit. quidam
ra uł milicia legatꝰ. exti¬
macio uiꝰ legata ¶ abo
refert agrũ cuius ꝯm̾cuim

Expanded text:
custae suo salutem. si uxor mallet mancipia quam dotem accipere, ipsa mancipia, quae aestimata in dotem desessione dementis curatori data legata a curatore, qui furiosum defendit, peti poterunt: cavere debebunt, si hereditas evicta fuerit, quod legatorum nomine datum sit redditu iam. Mortuo boue qui legatus est neque corium neque caro debetur. Si Titio frumentaria tessera legata sit et is decesserit, quidam ra uel militia legatur, aestimatio uidetur legata. Labeo refert agrum, cuius com
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .ł. Sumptus autem ĩ
resicienda domo nccios
a legatario fc̃os petenci
ei legacum cuius postea
condcõ existit: ñ eẽ reputã¬
dos existimaui.

Expanded text:
 Sumptus autem in reficienda domu necessarios a legatario factos petenti ei legatum, cuius postea condicio exstitit, non esse reputandos existimavi.