comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UM: IN: ITATIUI
proficisceretur cesar. seruũ
galbam cum legione luo¬
decnina & parte equitatus
in nautuates. ueragros.
sedunosq misit. qui a fi¬
ibus allobrogum & lacu lemannio ꝙ fluminie
rhodano acl sumnnas alpes ꝑtinent. Causa unt¬
tendi fuit. qđ iter ꝑ alpes quo magno cum pen¬
culo. maginsq cum portoriis. mercatores ire
coniuerant. patefieri uolebat. Huic ꝑmisit si
opus ẽc arbitraretur. uti in hiis locis legionem
causa hiemandi collocaret. Galba secundis ali¬
quot prels factis. castellisq compluribus eoꝵ
expugnatis. missis ad eum undiq legatis. obsi¬
dibusq datis. ꝙ pace facta: constituit cohortes
duas inantuatibus collocare. ⁊ ip̃e cum reli¬
quis enis legionis cohortibus in uico ueragroꝵ
qui appellatur oc todorus. hiemare. Qui uicus
positus i ualle non magna adiecta planiae
altissimis montibus undiq continetur. Cum
cum locum ualle fossaq muniuit. Cum dies
hibenorum complures transissent. frumentumq

Expanded text:
um in Italiam proficisceretur Caesar, Ser. Galbam cum legione XIIet parte equitatus in Nantuates, Veragros Sedunosque misit, qui a finibus Allobrogum et lacu Lemanno et flumine Rhodano ad summas Alpes pertinent. Causa mittendi fuit quod iter per Alpes, quo magno cum periculo magnisque cum portoriis mercatores ire consuerant, patefieri volebat. Huic permisit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causa conlocaret. Galba secundis aliquot proeliis factis castellisque compluribus eorum expugnatis, missis ad eum undique legatis obsidibusque datis et pace facta, constituit cohortes duas in Nantuatibus conlocare et ipse cum reliquis eius legionis cohortibus in vico Veragrorum, qui appellatur Octodurus hiemare; qui vicus positus in valle non magna adiecta planitie altissimis montibus undique continetur. Cum Eum locum vallo fossaque munivit. Cum dies hibernorum complures transissent frumentumque eo
Abbreviated transcription (Latin):
gallum ex hns quos auxiln causa secum habebat.
uic magnis prenis pollicitatiombusq ꝑsuadet
uti ad hostes transeat. & quid uellet fieri edocet.
Qui ubi profuga ad eos uenit: timorem romano¬
rum proponit. quibus angustiis ip̃e cesar aueni¬
tis prematur docet. Neq longius ab ce quin ꝓ¬
xinia noc te sabinus clam ex castris excrcitum
educat. E ad cesarem auxilii ferendi causa profi¬
ciscatur. Quod ubi auditum est conclamant õs
occasionem negocii bene gerendi ammittendam̃
non eͣeͫ. ad castra mͣ oportere. Multe res ad hoc
consilium gallos hortabantur. Supertorum die¬
rum sabim cunctatio. ꝑ fuge confirmatio. mo¬
pia ciborum. cui rei parum dibigenter ab hiis
ducti non prius uiridoricem reliquosq duces
ex consilio dimictunt. ꝙͣ ab hiis sit concessum
arma uti capiant E ad castra contendant. Qͣ
re concessa. leti ut explorata iuctoria. sarmentis
iurgultisq collectis quibus fossas romanorum

Expanded text:
Gallum, ex iis quos auxilii causa secum habebat. Huic magnis praemiis pollicitationibusque persuadet uti ad hostes transeat, et quid fieri velit edocet. Qui ubi pro perfuga ad eos venit, timorem Romanorum proponit, quibus angustiis ipse Caesar a Venetis prematur docet, neque longius abesse quin proxima nocte Sabinus clam ex castris exercitum educat et ad Caesarem auxilii ferendi causa proficiscatur. Quod ubi auditum est, conclamant omnes occasionem negotii bene gerendi amittendam non esse: ad castra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis educti non prius Viridovicem reliquosque duces ex concilio dimittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et ad castra contendant. Qua re concessa laeti, ut explorata victoria, sarmentis virgultisque collectis
Abbreviated transcription (Latin):
num omnes peterent induciomarum neu quis quẽ
prius uulneret. ꝗͣ illum interfectum uideret. qđ
mora reliquorum spacium nactum illum effug̾e
nolebat. Magna propomit hns qui occiclerent p̃¬
mia. Sũmittit cohortes equitibus. subsidia com¬
probat hominis consilium fortuna. Et cum umii
onmes peterent. in ip̃o fluminis uado dep̾hensus
niclucioniarus interficitur. Caputq enis in castra
refertur. Redeuntes equites quos possunt cansectã¬
tur atq occidunt. Hac re coginta omnes eburonũ
ꝙ neruiorum que conuenerunt copie discedunt.
Faulo q habuit post id fac tum cesar quietiorem

Expanded text:
num omnes peterent Indutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum interfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia; summittit cohortes equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Indutiomarus interficitur, caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur atque occidunt. Hac re cognita omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quietiorem
Abbreviated transcription (Latin):
odemn tempore apublio trasso. quem cmi legio¬
ne una miserat ad uenetos. un ellos. osisiuos. cu¬
riosolitas. sesuuios. aislercos. rheclones. que sũt
maritime ciuitates. occeanumq attingunt. cer
tis. omm gallia pacata. E tanta hurus belli ad
facturas pollicerentur. Quas legationẽs cesar
qd mn ytaliam illiricumq proꝑabat. inita proxi¬
ma estate. ad se reuerti iussit. Ip̃e in carmites.
andes. turonesq que cnutates propique hns
locis erant ubi bellum gesserat. Legiombus in
hiberna deductis: m ytaliam profectus est. Ob
casq res ex licteris cesar dies .xu. supplicatio decre¬
ta est. qđ ante id tempus accidit nulli.

Expanded text:
odem tempore a P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunt, certtis omni Gallia pacata, tanta huius belli ad facturas pollicerentur. Quas legationes Caesar, quod in Italiam Illyricumque properabat, inita proxima aestate ad se reverti iussit. Ipse in Carnutes, Andes, Turonos quaeque civitates propinquae iis locis erant ubi bellum gesserat, legionibus in hiberna deductis, in Italiam profectus est. Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio decreta est, quod ante id tempus accidit nulli.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex reliquis captiuis toto exercitu capita singula
prede nominie distribuit. Hnsrebus confectis in
hecluos proficiscitur. ciuitatem recipit. Eo legati
ab aruernis missi. que imꝑare fac turos pollicent᷑.
Imꝑat magnũ mimerum obsidum. Legiones in
cum legiombus & equitatu in sequanos proficis¬
ci iubet. Huic Marcum semproniũ rutiliũ attri
lum cum legionibis duabus. in rheniis collocat.
ne quam a finitinis bellouacis calamtatem acci¬
piant. Ganim antistium regnũ in ambibaretos.
situm sextum in bitiniges. Ganim camniũ rebil¬
lum in ruthenos. cum singulis legionibus mit¬
tit. Qunitum tulium ciceronem ꝙ publium
sulpicium. cabillom & matiscone. In hedius ad
ararim rei frumentarie causa collocat. lp̃c briba¬
cte hiemare constituit. Hns lrĩs coginitis. rome
dierum .xx. supplicatio redditur

Expanded text:
ex reliquis captivis toto exercitui capita singula ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo legati ab Arvernis missi quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat magnum numerum obsidum. Legiones in cum legionibus et equitatu in Sequanos proficisci iubet: huic Marcum Sempronium Rutilum attrib Basilum cum legionibus duabus in Remis collocat, ne quam ab finitimis Bellovacis calamitatem accipiant. Gaium Antistium Reginum in Ambivaretos, Titum Sextium in Bituriges, Gaium Caninium Rebilum in Rutenos cum singulis legionibus mittit. Quintum Tullium Ciceronem et Publium Sulpicium Cabilloni et Matiscone in Aeduis ad Ararim rei frumentariae causa collocat. Ipse Bibracte hiemare constituit. His litteris cognitis Romae dierum viginti supplicatio redditur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fugam suorum. Desperata salute. copias a mu¬
nitiomibus reclucunt. fit protimus hac re audita
ex castris gallorum fuga. qđ nisi crebris sub sidiis
ac tocius cliei labore milites eẽnt cdefessi: ommnes
hostium copie deleri potuissent. De media nocte
missus equitatus. nouissimum agien consequi¬
tur. maginis mimerus capitur atq iterficitur
uelicqiue ex fuga m ciuitates discedunt. Fostero elie
uerangetonx consilio coniocato. id bellum se
suscepisse. non suarum nccitatum. sed cõmimis
libertatis causa clemonstrat. Et qui sit fortune
te dendum ad utramq rem se illis offene seu mor¬
te sua romanis satisfacere. seu umimi tradere ue.¬
lĩt. Mittuntur de hiis rebus ad cesarem legati
lubet arma tradi principes ip̃e in mumtione pro
castris consedit. Eo duces producuntur. Uertinge¬
torix deditur. arma proiciuntur. reseruatis heclu¬
is atq arueriis si per cos cuitates recuꝑare possit.

Expanded text:
et fugam suorum desperata salute copias a muet fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur. Reservatis Aeduis atque Arvernis, si per eos civitates reciperare posset,
Abbreviated transcription (Latin):
tergo hostes adoriri iubet. Labiemis postꝗͣ neq
aggere neq fossa uim hostium sustinere poterant:
coactis una .xl. cohortibus quas ex proxius p̃siħns
clecluctas sors optulit. cesarem per mincios facit
certiorem. quid faciendum existimet. accelerarat
cesar ut p̾lio intersit. Enis acluentu ex colore ue¬
stitus cognito quo insigni in prelis uti consuerat
turmisq equitum & cohortibus uisis quas se seqͥ
nisserat. ut de locis suꝑioribus hec cleclnia & deue¬
xa cernebantur. Hostes pͥlium cõmittunt. utrinq
clamore sublato. Excipit rursus ex uallo atq oĩ¬
bus mumtiombus clamor. Nri omissis pilis. gla¬
chis rem gerunt. Repente post tergum equitatꝰ
cernitur. cohortes alie apropinquabant. Hostes
terga uerterunt. fugientibus equites occurrunt.
fit magna cedes. Ascedulus dux & princeps reno¬
rum occilitur. Uercassiuellamis aruermis in fuga
in castra recipiunt. Conspicati ex oppido cedem

Expanded text:
tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam neque tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt. Vtrimque clamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugientibus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga in castra recipiunt. Conspicati ex oppido caedem
Abbreviated transcription (Latin):
sar labienum cum cohortibus sex subsidio labo¬
rantibus mittit. Imperat si sustinere non possit de¬
ductis cohortibus. eruptione pugnaret. id isi ne¬
cessario ne faciat. Ip̃e adit reliquos cohortatus ne
labori succumbant. omnum suꝑiorum dimica¬
tionum fructum in eo die atq hora clocet consi¬
stere. Interiores clesꝑatis campestribus locis ꝓpter
magnitudinem iimitionuĩ. loca p̾rupta ex ascẽ¬
su temptant. Huc ea que parauerant conferunt
multitudine telorum ex turribus propugnantes
deturbant. Aggere ꝙ cratibus fossas explent. fal¬
cibus uallum ac loricam rescindunt. Mittit p̾mo
brutum adolescentem cum cohortibus cesar. Post
cum aliis Gaium fabiũ legatũ. Postremo ipse
cum uehementius pugnaretur. integros subsidnis
adducit. Restituto prelio ac repulsis hostibus
eo quo labienuĩ miserat contendit. Cohortes. imiͣ.
ex proximis castellis cleducit. equitum partem
sequi partem enrtinre exteriores mutiones. & ab

Expanded text:
sar Labienum cum cohortibus sex subsidio labosar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit. Multum ad terrenclos nr̃os ualet cla¬
mor qui pͥmo tergum pugnantibus extitit. qđ
suum ꝑiculum uident in alicna salute constare.
Omma emm plerumq que absunt: uehemen¬
tius hoĩm mentes ꝑturbant. Cesar ydoneum
locum nactus quid qua ex parte geratur. cogno¬
scit. laborantibus submitit. utrisq ad amimim
occurrit. Unum eeͣ illud tempus quo maxime
conuemat contenclit. Calli msi p̾fegerint mu¬
intiones. de õim salute clesꝑant. Romam si rẽ
optinuerint. finem oĩm laborum expectant.
Maxnne ad suꝑiores nunitiones laboratur qͦ
uercassiuellamim demonstraiumus. iniquum
loci ad decliuitatem fastigium magnũ habet
momentum. Aln tela com̃ciunt. ali testitudine¬
facta subeunt. Defatigatis iuicem. integri suc¬
redunt. Ager ab unniersis in nunitionẽm cõ¬
iectus. E ascensum dat gallis. & ea que in tera
octultauerant romani contegit. nec iam arma
nrĩs. nec iures suppetunt. Hñs rebus cogitis ce¬

Expanded text:
occurrit. Multum ad terrendos nostros valet claoccurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudinefacta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Cae
Abbreviated transcription (Latin):
tis opinionem hebant. quid quoqͦ pacto agi pla¬
ceat occulte inter se constituunt. adeuncli tempꝰ
definiunt. Cum mericdie eeͣt udeatur hns copis
Uercassuullanum arduũ unum ex qͣtuor ducibꝰ
propiquũ uertmgetorigis preficitĩt Ille ex castͥs
prima iugilia egressus prope confecto sub lucem
itinere. post montem se occultauit. militesq ex
noc turno labore se se reficere nissit. Cum iam me¬
ridies apropiquare uideretur. acd ea castra que
supͣ demonstraiumus contendit. Codem q tpre
equitatus ad campestres mumtiones accedere. S
relique copie pro castris se se ostendere ceperunt
Uercingetorix ex arce alesie suos conspicatus. ex
oppido egreditur castris. longurios. mulculos.
falces relique queq̃ eruptiomis causa parauerat.
profert. Pugnatur uno tpre omĩbus locis. atq
onña temptantur que minime uisa pars uisa ẽ.
Huc concurritur romanorum manus tantis
mumtiomibus distinctur. nec facile pluribus locis

Expanded text:
tis opinionem habebant; quid quoque pacto agi platis opinionem habebant; quid quoque pacto agi placeat occulte inter se constituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis
Abbreviated transcription (Latin):
apperet ueriti ne ab latere aperto ex suꝑioribus
castris crupcione circũuenirentur. se ad suos rece¬
perunt. At interiores dum ea que auercingetori¬
ge ad cruptionem p̃parauerant proferunt. pͥores
fossas explent. Duicius in hnis rebus ãministran¬
dis immorati. prius suos discescisse cognouerũt
ꝗͣ mum tiomibus apropinquarent. Ita re infecta
in oppidum reuerterunt. Bis magno cum detri¬
mento repulsi galli. quid agant consulunt. loco¬
rum ꝑitos adhibent. Ex hnis suꝑiorum castro¬
rum situs inumtionesq cognoscunt. Erat a sep¬
temptriomibus collis quem propter magntudi¬
neni cntuitus. oꝑc circumplecti non potuerant.
Nrĩ necessario pene miquo loco & leuiter decli¬
ui castra fecerunt. Hec Gaius antistius regius
ꝙ. Lucnis caiinis p̃iulus legati cum duabus le¬
giombus optmebant. Cognitis ꝑ exploratores le¬
giombus. duces hostium .lx. ex onmi numero
deligunt carum ciuitatum que maximam uͥtu¬

Expanded text:
appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt. Haec Gaius Antistius Reginus et Gaius Caninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regionibus duces hostium LX milia ex omni numero deligunt earum civitatum quae maximam virtu
Abbreviated transcription (Latin):
minnero effecto media nocte silentio. ex castris
egressi ad campestres munitionẽs accedunt. Su¬
bito clamore sublato qua significatione qui in
oppido obsidebantur cle suo aduentu cognoscere
possent. trates proicere. fundis. librilibus. sudibꝰ
q quas in oꝑe disposuerant. gallos glandibus
proterrent. Frospectu tenebris adempto multaq¬
nri uuluera accipiunt. complura tormentis tela
conciuntur. At Marcus antonins ꝙ Gaius tre¬
bonnis legati quibus hec partes ad defendendũ
obuenerant. qua ex parte p̾mi nr̃os intellexerãt.
hiis auxilio ex ulterioribus castellis secduc tos sũ¬
mittebant. Dum longnis ad mumtionem abe¬
rant galli. plus multitudine telorum ꝓficiebãt
Fost ea ꝗͣ propnis successerunt aut se stimulis in¬
opmantes inluebant. aut scrobes clelati transfo¬
cliebantur. aut ex uallo ꝙ turribus traiecti pilis
immirabilius interiebant. Multis undiq iulie¬
ribus acceptis nulla mumtione ꝑrupta. cum lux

Expanded text:
numero effecto media nocte silentio ex castris numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedunt. Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, sque quas in opere disposuerant ac glandibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur. At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux
Abbreviated transcription (Latin):
que sumum undiq ngum tenebant despectꝰ
atq om̃s milites intenti pugne prouentum ex¬
pectabant. Ualli inter equites raros sagittanos
expeclitosq leuis armature interiecerant. qui su¬
is cedentibus auxilio succurerent q m̃orum eqͥ¬
tum impetus sus tinerent. Ab hns complures de
ululatu suorum ammos confortabant. qđ in
conspectu oim res gerebatur neq recti aut tur
ignominie. ad uirtutem excitabant. Cum a me¬
nidie prope ad solis occasum dubia uictoria
pugnaretur: germani una in parte confertis tur¬
mis. in hostes impetum fecerunt. eosq propule-¬
runt. Quibis in fugam comiectis. sagittarii cir¬
cumienti interfectiq sunt. Item ex reliquis par¬
tibus nrĩ cecdentes. usq in castra insecuti. sui colli¬
gendo facultatem non clederũt. At hii qui ale¬
sia processerant mesti prope uictoria desꝑata. se
i oppidum receꝑunt. Uno die intermisso galli
atq hoc spacio magno tracio scalarũ arpagomĩ

Expanded text:
quae summum undique iugum tenebant, despectus, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his complures de ululatu suorum animos confirmabant. Quod in conspectu omnium res gerebatur neque recte ac turpignominiae ad virtutem excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt. Item ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum
Abbreviated transcription (Latin):
mius reliquiq duces quibus sũma imꝑii com¬
missa erat. cum omibus copns ad alesiam ꝑue¬
munt. & colle exteriore occupato. non longe
mille passibus a nrĩs munitiombus consicdunt.
Fostero diẽ equitatu ex castris educto. omnem eã
plamciem quã longituchine .iii. millia passiĩ
patere clemonstrauimus. complent. pedestresq
copias paulum ab ȩo loco additas. in locis suꝑio¬
ribus constituũt. Erat ex oppido alesia despectꝰ
in campum. concurrunt hns auxilis uisis. fit gͣ¬
tulatio inter eos. omniũq animi ad leticiani exi¬
tantur. Itaq productis copiis ante oppilum cõ¬
sicdunt. ꝙ proxinam fossam cratibus integunt.
atq aggere explent. seq ad eruptionẽ atq om̃s
casus comparant.
esar omni exercitu ad utramq partem munitio¬
mĩ disposito. ut si usus ueniat. suũ quisq lecũ
tencat & nouerit equitatum ex castris educi et
pͥlium cõmitti iubet. Erat ex omnibus castris

Expanded text:
mius reliquique duces quibus summa imperi permius reliquique duces quibus summa imperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perveniunt et colle exteriore occupato non longius mille passibus ab nostris munitionibus considunt. Postero die equitatu ex castris educto omnem eam planitiem, quam in longitudinem tria milia passuum patere demonstravimus, complent pedestresque copias paulum ab eo loco abditas in locis superioribus constituunt. Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratulatio inter eos, atque omnium animi ad laetitiam excitantur. Itaque productis copiis ante oppidum considunt et proximam fossam cratibus integunt atque aggere explent seque ad eruptionem atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris,
Abbreviated transcription (Latin):
agris cnutatibusq considere atq hiis eternam nĩ¬
gere seruitutem. Neq enim ulla alia occasione bel¬
la gersserũt. Quod si ea que in longinquis natio¬
mbus geruntur ignoratis. respicite finitimam galli¬
am que in prouinciam reclacta ue & legibus com¬
mutatus securibus subiecta. perpetua premitur
seruitute. Sententiis dictis. constituunt ut hii qͥ
ualitudine aut etate mutiles sunt bello: oppido
exceclant. atq omina prnis expecliantur. ꝗͣ ab tri¬
ctonati sententia cliscedant. Illo cum tempore
pocnis utenclum consilio si res cogat atq consilia
morentur. ꝗͣ aut declitionis aut pacis subeun¬
clam conditionem. Mandubn qui cos oppido
susceꝑant cum liberis atq uxoribus exire cogun¬
tur. Nn. cum ad munitiones romanorum acces¬
sissent flentes omĩbus p̾cibus orant. ut se in Eui¬
tutem recepto cibo nuiarent. At cesar clispositis
in uallo custodibus recipi prohibebat. Interea cõ¬

Expanded text:
agris civitatibusque considere atque his aeternam iniuagris civitatibusque considere atque his aeternam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem. Mandubii, qui eos oppido ceperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat. Interea Com
Abbreviated transcription (Latin):
nunciis confirmari non potestis oĩm aditu p̾sep¬
to. hiis utimini testibus apropinquare eorũ ad¬
uentum. cuius rei timore exterriti. diem noctẽq
m oꝑc uersantur. Quil ergo: mei consilii est fa-¬
cere qd̃ nri maiores neqͣꝗͣ pari bello cimborum
theuthonũq fecerunt. qui in oppida compulsi:
ac sumili iopia subacti corum corporibus qui
etate ad bellum mutiles uidebantur. utam tolle¬
rauerunt. neq se hostibus tradiclerunt Cunis rei
sic exemplum non hẽremus cum libertatis causa
institui. & posteris prodi pulcherrinnm nidica¬
rem. Nam quid illi sumli bello fuit clepopulata
gallia ambri. Magnaq illata calamitatate fini¬
bus quidem nr̃is aliquanclo excesserunt. atq ali¬
as terras pecierunt. iura. leges. agros. libertate nob̾
reliquerunt. Romani uero quid petunt aliud. aut
quiel uolunt mũ inuiclia adducti quos fama
nobiles potentesq bello cognouerunt. Norum in

Expanded text:
nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepnuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus tradiderunt. cuius rei si exemplum non haberemus, tamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum iudicarem. nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in
Abbreviated transcription (Latin):
sidere uirtutis memoria uidetur. Anmi est ista
molestia. non uirtus paulisꝑ mopiam ferre non
posse. qui se ultro morti offerant facilius reꝑꝑiant᷑.
ꝗͣ qui cdolorem pacienter ferant. Atq ego hanc sẽ¬
tentiam probarem. tanta apud me ligm̃itas potest.
Sed in consilio capiendo omnem galliam respici¬
amus quam ad nr̃m auxilium concitauims.
Quid in hoĩm millibus .lxxx. uno loco interfe¬
ctis propniquis consangiuneisq nris animi fore
existimatis: Si pene m ip̃is caclaueribus p̃lio dec̾¬
tare cogentur: nolite hos auxilio nr̃o explorare.
qui ur̃c salutis causa suum ꝑiculum neglexerunt.
Nec stulticia ac temeritate ur̃a aut amini mibe¬
cillitate omnem galliam prosternere. & ꝑpetue ẜ¬
uituti subicere. an qđ ad diem non uenerunt de
corum fide constantiaq clubitatis: Quid gͦ
romanorũ ammos m illis ulterioribus munitioni¬
bus sme causa cotidie exerceri putatis: Si illorũ

Expanded text:
sidere virtutis memoria videtur. Animi est ista sidere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant. Atque ego hanc sententiam probarem tantum apud me dignitas potest,sed in consilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis? Si illorum
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗͣ qui aspectum modo tante multitudins
sustmere posse arbitraretur. p̃sertim ancipiti p̃liõ
cum ex oppido eruptione pugnaretur foris tãte
copie cquitatus peclitatusq ceruerentur. At hii
qui alesie obsidebantur p̃terita die qua auxilia
suorum expec t auerant. consumpto omi frumẽ¬
to. inscii quid in hedus gererentur. consilio co¬
acto de exitu suarum fortunarum consultabãt
Apud quos dictis sentenciis. quarum pars dedi¬
tionem. pars dum uncs suppeterent: cruptionẽ
censebat. Non p̃tercunda or̃o critognati uidetꝰ
propter enis singularem & nefariam trudelitatẽ
Hic summo in aruernis ortus loco & magne ha¬
bitus auctoritatis. Nihil inquit cle eorum senten¬
cia dicturus sum qui turpissimam seruitutem¬
nomme declitionis appellant. neq hos hñdos ci-¬
uium loco. neq ad consibũ adhibendos censeo.
Cum his mihi res sit qui eruptionem probant
quorum in consilio oim ur̃m consensu pͥstine re¬

Expanded text:
quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem. Hic summo in Arvernis ortus loco et magnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine appellant, neque hos habendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo. Cum his mihi res sit, qui eruptionem probant; quorum in consilio omnium vestrum consensu pristinae re
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Hunis opera cõnii ut antea demonstraui¬
ius fideli atq utili suꝑioribus annis erat usus
in britania cesar. Quibus ille pro meritis ciuita¬
tem ens immuem eeͣ nisserat. iura legesq red¬
cliderat. ipĩq morinos attribuerat. Tamen tã¬
ta umuerse gallie consensio fuit libertatis uincli¬
cancle ꝙ pristine belli laudis recuꝑancle: ut ne¬
q beneficiis neq amicicie memoria mouerent᷑.
Om̃sq & annmio ꝙ in opibus in id bellum incũ¬
berent. Coactis equitum uiri. peclitum circiter
.cc.xl. millia. hec in hecluorum finibus recensebã¬
tur. numerusq mibatur. p̃fecti constituebant᷑.
Cõmio attrebati. Uniclomaro & poreclorigi he¬
dius uercas. siauruno aruerno consubrmo uer¬
aingetongis. sumna mmꝑii traditur. Nns delecti
ex ciuitatibus attribuuntur ꝙ quorum consilio
bellum aclministraretur. Ommes alacre & ficlucie
pleni ad alesiam proficiscuntur. Neq erat õim

Expanded text:
runt. Huius opera Commi, ut antea demonstravirunt. Huius opera Commi, ut antea demonstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar; quibus ille pro meritis civitatem eius immunem esse iusserat, iura legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae et pristinae belli laudis recuperandae, ut neque beneficiis neque amicitiae memoria moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum incumberent. Coactis equitum VIII milibus et peditum circiter CCL haec in Aeduorum finibus recensebantur, numerusque inibatur, praefecti constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erat omnium
Abbreviated transcription (Latin):
moderari nec discernere suos nec frumentatio¬
nem habere possent. Imꝑant hecluis atq eorũ
clientibus. segusiams. amblu aretis. aulercis. bra¬
nnomitibus. blancionis. millia .xxxx. parem nu¬
mnerum aruernis. acliunctis eleutetis. cacdurcis
gaballis. uallamis. qui sub imꝑio arueinorum
ẽẽ consuerant. Sequams. se nombus. biturigi¬
bus. santonis. ruthenis. carmitibus. duocdena
milia. Bellouacis.x. totidem. Lemouicibus. octo¬
na. pictomibus ꝙ turonibus ⁊ parisiis & helue¬
ciis. Senombus. ambianis. mediomatricis. pre¬
tõcoriis. nerius. morimis. intiobrogibus. quina
millia. Aulercis. cenomanis. totidem. Atrebati
consuetudine armorice appellantur. quo sunt in
munero. coriosolites. reclones. ambibarii. caletos.
mimerum non compleuerunt. qd se suo nomine
atq arbitrio cum romanis bellum gesturos clice¬
bant neq cunisꝗͣ imꝑio obtemꝑ aturos. Rogati
tamen a cõnno pro enis hospicio .xx. una mĩse¬

Expanded text:
moderari nec discernere suos nec frumentandi ratiomoderari nec discernere suos nec frumentandi rationem habere possent. Imperant Aeduis atque eorum clientibus, Segusiavis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, milia XXXV; parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rutenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lemovicibus; octona Pictonibus et Turonis et Parisiis et Helvetiis; Suessionibus, Ambianis, Mediomatricis, Petrocoriis, Nerviis, Morinis, Nitiobrigibus quina milia; Aulercis Cenomanis totidem; Atrebatibconsuetudine Armoricae appellantur, quo sunt in numero Curiosolites, Redones, Ambibarii, Caletes, i suum numerum non compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio cum Romanis bellum gesturos dicebant neque cuiusquam imperio obtemperaturos; rogati tamen ab Commio pro eius hospitio duo milia una mise
Abbreviated transcription (Latin):
sidias uiminibus ac uinculis impediebantur.
Hunis generis octom ordines nincti. ternos int̾
se pedes distabant. Id ex similitudine fioris lili¬
um appellabant. Ante hec talie peclem longe
ferreis hamis infixe: tote in terram infoliebãt
mediocribusq intermissis spaciis ommnibus lo¬
tis disserebantur. quos stumilos nominabant.
UInsrebus ꝑfectis regiones secutus ꝗͣ potuit eqͥs¬
plexus pari enisdem genens imutiones diuer¬
sas ab hnis contra exteriorem hostem ꝑfecit. Ut
ne magna quidem multitudine si ita accicleret¬
enis cliscessu munitionum p̾sidia circum fundi
possent aut cum ꝑiculo ex castris egreli cogatur
Dierum .xxx. pabulum frumc̃tũq habere omne
conuentum nibet
Dum hec apuel alesiam geruntur. galli consilio
principum inclicto. non om̃s hos qui arma fer¬
re possent ut censuit uercingetorix conuocãdos
statuunt. S certum mimerum cuiq ex ciuitate
impanclum. ne tanta multitudine confusa. nͨ

Expanded text:
sidias viminibus ac virgultis integebatur. sidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuit aequisplexus pares eiusdem generis munitiones, diversas ab his, contra exteriorem hostem perfecit, ut ne magna quidem multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum frumentumque habere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine confusa nec
Abbreviated transcription (Latin):
suma ui facere conabantur. Quare ad hec rur¬
sus opera addendum cesar putauit quo mino
re militum munitiones clefendi possent. Itaq
truncis arborum aut ad moclum firmis ramis
abscisis atq horum delibratis ac p̾acutis acu¬
minibus ꝑpetue fosse quinos pedes alte ducebã¬
tur. Huc illi stipites dimissi. S ab infimo renineti
ne reuelli possent. ab ramis emmebant. qui ordi¬
nes conincti inter se atq implicati. quo qui intͣ¬
uerant: se ipĩ acutissums uallis incluebant. Hos
cipos appellant quos obliquis ordimbus in quin¬
cuncendis dũpositis strobes. tres in altitudinem
pedes focdiebantur. Paulatun angustiore ad in¬
fumum fastigio. Huc teretes stipites feminis cras¬
situchine ab sumo p̾acuti. ⁊ preusti dimittebã¬
tur. ita ut non amplius cligitis quatuor ex t̾ra
eminerent. Siniul con firm andi. & stabiliendi
causa singuli ab infimo soli pecles terra exculca¬
bantur. Reliqua pars scrobis ad occultandas ĩ¬

Expanded text:
summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursumma vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebatur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas in
Abbreviated transcription (Latin):
labra distarent. Reliquas om̃s nuntiones ab
ea fossa pedes. CCcc. reduxit Id hoc consilio quĩ
tantum eeͣt neciͣo spacio complexus. nec facile to¬
tum corpus corona militum cingeretur. ne de im¬
proiuso aut noctu ad munitiones hostium mł¬
titudo aduolaret. Aut interliu tela in nr̃os oꝑi
clestinatos conicere possent. Hoc intermisso spa¬
cio duas fossas. xu. pedes latas cacdem altitudi¬
ne ꝑduxit. quarum interiorem campestribus ac
nnissis locis aqua ex flumme cliruiata comple¬
uit. Iost cas aggerem ac uallum . xii. pedum ex¬
truxit. Hinc loricam pruasq acliecit. grandibꝰ
cerius emmentibus ad cõmissuras plutcorum
atq aggeres qui ascensum hostium tardarent. ꝙ
turres toto oꝑi circumcledit. que pecles .lxxx. int
se distarent. Erant eo tempore ꝙ materiari ꝙ
frumentari & tantas mumitiones fieri necesse.
De munitis mĩs copnis que longnis a castris pro
re. atq eruptionem ex oppiclo pluribus portibꝰ

Expanded text:
labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progemptare atque eruptionem ex oppido pluribus portis
Abbreviated transcription (Latin):
eorum cuutatem adeat. ommesq qui ꝑ etatem
arma ferre possent ad bellum cogant. sua i il¬
los merita proponit. ostentaturq ut suc salutis
rationem heant. neu se optime de commnini li¬
Qd̾ si incliligentiores fuerint milia hominũ
delecta .lxxx. imna se cũ interitura demonstrat.
Sed paulo etiam longnis tollerari posse parcen¬
do. Hns clatis mandatis qua opus erat inter¬
missum. secuncla iugilia silentio equitatũ emit¬
tit. fruinentum oume ad se referri ubet. Ca¬
pitis penam hiis qui non paruerint. constituit.
Pecus cunis magna erat copia ab manduims
timemetiri instituit. Copias om̃s quas pro oppi¬
clocolloc auerat: in oppiclum recepit. Hns ratio¬
mbus auxilia expectare gallie. & bellum parat
amministrare. Quibus rebus cognitis ex ꝓfugis
E captiuis cesar. hec genera mumtionis instituͭ
fossam pedum .xx. chrectis lateribus duxit. ut eiꝰ
fosse. solum tantiuudẽ pateret. ꝗͣtum sũme fosse

Expanded text:
eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de communi liuod si indiligentiores fuerint, milia hominum delecta octoginta una secum interitura demonstrat. ere frumentum, sed paulo etiam longius tolerari posse parcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiistim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae
Abbreviated transcription (Latin):
um in longitudinem patere supra demonstraui¬
nuis. Sũma ui ab utrisq contenditur. Laborã¬
tibus nr̃is cesar germanos sũmitit. legionesq ꝓ
castris constituit. ne qua subito nruptio ab hosti¬
um peclitatu fiat. Fresiclio legionum addito no¬
stris aminus augetur. Hostes in fugam comecti
se ipĩ multitudine impechunt. atq angustioribꝰ
portis relictis coaceruati. cum germam acriter usq
ad inuntiones sequintur. fit magna cedes. Nõ¬
milli relictis equis. fossam transneq materiam
transcenclere conantur. Paulum legiones cesar
quas pro uallo constituerat. promoueri iubet.
non minuis qui intra mimitiones erant pturban¬
tur. Ualli uenire ad se confestim ex istimantes:
ad arma conclamant. Nonnulli ꝑterriti. iop¬
pidũ irrumpunt. Uertingetorix iubet portas clau¬
cli ne castra mdentur. Multis interfectis cõplu¬
lium capit. onmem ab se equitatum noctu di¬
nnttere. Discedentibus mandat ut suam quisq¬

Expanded text:
um in longitudinem patere supra demonstravium in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, complulium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsum erat opidum alesia in colle summo ad mo¬
clum eclito loco. ut ubi obsilione expugnari nõ
posse iucleretur. Cinis collis radices duo. duabꝰ
ex partibus flumma subluebant. Ante id oppi¬
dum planicies circiter mille passus in longitudi¬
nem patebat. reliquis ex omnibus partibus colles
mediocri interiecto spacio. pari altitudinis spa¬
gio. oppicdum cingebat. sub imuroq pars collis. ad
orientem solem spect abat. Hunc onmem locũ
copie gallorum compleuerant. fossamq et ma¬
teriam sex in altitudinem peclum p̾cluxerant. E¬
nis imnitionis que ab romanis instituebantur.
Circuitus .xi. millium passuũ tenebat. castra o¬
portums locis erant posita. ibiq castella .xxiii.
facta. quibus in castellis interdiu stationes pone¬
bantur. ne qua subito eruptio fieret.Hec eadem
noc tu excubitonbus. ac firmis psicdiis tenebantur
Opere instituto fit equestre prelium in ea plani¬
cie quam intermissam collibus tria millia passu¬

Expanded text:
Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admoIpsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat: reliquis ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munitionis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opportunis locis erant posita ibique castella viginti tria facta, quibus in castellis interdiu stationes ponebantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passu