comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti cuppiã õculos erui. lingm
abscidi. uł alitd taliũ ꝓpetͣ¬
ti: ip̃e sua postinodũ auctori¬
tate ꝓhibebat id fieri. dicens
nõ omĩa q̃ tirannꝰ inconsul¬
te aut delirando uisserit: sta
tim effectu mancipanda. Ali¬
ocium ĩnocentiũ uitã ꝑiclita¬
ri sepissime. Nam ad hoc nte¬
batur ut in regẽ plebis exaspe¬
raret aĩmos. ⁊ om̃un ei confla¬
ret inuidiam. Eam pleriq fu
misso stolio masimdoꝵ rexi
potentissimꝰ affricã obsedisset.
ibq nũciatũ esset insicilia: pla¬
cut ad auxiliũ affrice stolum
reuocati. tuitunt p̃erat Gaitus
petius euicus. Isꝙ situt et
omnes euinchi palatii noĩe
mo saratenus. Erant aut̾ẽ ga¬
lee cutit̃ .clx. que cum ex his¬
pania redeuntes estationib
masimidoꝵ possent iam con¬
spici: ceperunt milites qui af¬
frice erant refũptis anmmus
clamorẽ tollere. insultare hos¬
tib ⁊ uenientes galeas ostẽ¬
dere. Contͣ u̾o masmudoꝵ rex

Expanded text:
ti cuipiam oculos erui, linguam ti cuipiam oculos erui, linguam abscidi, uel aliud talium perpetrari, ipse sua postmodum auctoritate prohibebat id fieri, dicens non omnia, quae tirannus inconsulte aut delirando iussertim effectui mancipanda, alioquin innocentium vitam periclitari sepissime. Nam ad hoc nitebatur ut in regem plebis exasperaret animos et omnium ei conflaret invidiam. Eam plerique camisso stolio, Masmudorum rex potentissimus Affricam obsedisset, idque nunciatum esset in Sicilia, placuit ad auxilium Affrice stolium revocari, cui tunc preerat gaitus Petrus eunucus. Isque, sicut et omnes eunuchi palatii, nomine imo saracenus. Erant autem galee circiter .CLX. que cum ex Hispania redeuntes e stationibus Masmudorum possent iam conspici, ceperunt milites qui Affrice erant, resumptis animis, clamorem tollere, insultare hostibus et venientes galeas ostendere. Contra vero, Masmudorum rex
Abbreviated transcription (Latin):
cid̃ ad alliciendũ pleb̾ õmos
utile iud̾etur. dum ħ iti regis
pniciem p̃moliens admiratꝰ
calide suũ occultaret ꝓpõitũ.¬
uissi us qd comes rob̾tus t̾¬
ram aprucii iucinasq partes
apulie trebris adeo fatigabat
incursib. ut ĩ apulia necessa¬
rio teneret᷑ ex̾citus. ubi uariis
est sepe pugnatũ euentib. Ra
chardus de mandra comitis Ro¬
berti comestabislus int̃m cũ
ep̃o tetino captus est. Et panor¬
mũ deductus. ꝑ idem tempus
cũ imꝑatore grecoꝵ fedus mi¬
tũ est paxq firmara. Greci cõ¬
stantinopolim dimissi a post
brundusmũ bellũ munitulis
tenebant᷑. Iam itaq omem rei
difficultatem maio suꝑanerat.
iam ad id ꝑuenerat potestatis
ut nõ tam̃ adimrati ꝙͣ regis
uid̾etur p̃dictus dignitate Iã
regis ip̃ius aꝑte p̃dicabat in¬
sanlasiam stuticiam eiꝰ pub¬
lice de ridebat. ⁊ si cuud tiran¬
nicũ aut ĩhumanũ rex eo su¬
adente p̃ceꝑat. uelut in notẽ¬

Expanded text:
quod ad alliciendum plebis animos quod ad alliciendum plebis animos utile videretur. Dum hec in regis pernitiem premoliens, admiratus callide suum occultaret proposituisi quod comes Robertus terram Aprutii uicinasque partes Apuliae crebris adeo fatigabat incursibus, ut in Apulia necessario teneretur exercitus, ubi uariis est sepe pugnatum euentibus. 10.20 Ricardus de Mandra, comitis Roberti comestabulus, interim cum episcopo Teatino captus est et Panormum deductus. 11.1 Per idem tempus cum imperatore Grecorum fedus initum est paxque firmata, Greci Constantinopolim dimissi, qui post Brundusinum bellum in uinculis tenebantur. 11.2 Iam itaque omnem rei difficultatem Maio superauerat; iam ad id peruenerat potestatis, ut non tam admirati quam regis uideretur preditus dignitate; iam regis ipsius aperte predicabat insanias; iam stultitiam eius publice deridebat. 11.3 Et si quid tirannicum aut inhumanum rex, eo suadente, preceperat, uelud innocen
Abbreviated transcription (Latin):
qui sue possit uł audeat contͣdi¬
cere uolintati ad ꝓpetrandũ ꝙ
necessitate cogente distulerat
fatuꝰ rursus accĩgitur. S ita
facillime sperat id posse fieri.
si ppłi prius amorẽ sibi conci¬
liet: si ꝓpinqius ⁊ affinib suis
maximas regni conferat dig¬
nitates. quoꝵ adu̾sus nobili¬
tatis suꝑbiam sese tueat᷑ au¬
xilio. Sẏmonẽ gergo senes¬
taltũ maritum sororis sue
toti apulie ac terre laboris ⁊¬
magistiũ capitaneũ p̃ficiẽs:
dtephanũ quoq frẽm suum
stoli constituit admiratũ. Ipe
ĩt̾im indigentib młta largiri.
om̃ib p̃bere se fatilem. lega¬
tos undecũq ueniẽtes płuri¬
mũ honorare in aĩmũ induxe¬
rat. Strenuos bello milites
longobardos ac tnͣsmontanoᷤ
ĩdiffent̾̃ plurimis fibi largiti¬
onib alliciens: cłicos quoer
magnis sepe ꝓmouebat hono¬
rib ꝓut cuiusq dignitas exi¬
gebat. Ita modis onũb solli¬
titus erat ut nicħ omitt̾et

Expanded text:
qui sue possit vel audeat contradiqui sue possit vel audeat contradicere voluntati, ad perpetrandum quod necessitate cogente distulerat facinus rursus accingitur. Sed ita facillime sperat id posse fieri, si populi prius amorem sibi conciliet, si propinquis et affinibus suis maximas regni conferat dignitates, quorum adversus nobilitatis superbiam sese tueatur auxilio. Symonem ergo senescalcum, maritum sororis sue, toti Apulie ac Terre Laboris magistrum capitaneum preficiens, Stephanum quoque fratrem suum stolii constituit admiratum. Ipse interim indigentibus multa largiri, omnibus prebere se facilem, legatos undecumque venientes plurimum honorare in animum induxerat; strenuos bello milites longobardos ac transmontanos indifferenter plurimis sibi largitionibus alliciens, clericos quoque magnis sepe promovebat honoribus, prout cuiusque dignitas exigebat. Ita modis omnibus sollicitus erat ut nichil omitteret,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib euidẽter apparet.Iam
tũc ergo omĩa comitis facta
dicta q subtiliter explorat.
ut detrahendi cãm inueniat.
Cũ ergo qͣdam die comes cũ
pautis uenatum exissee: admi¬
ratus ilico regem adit. munti¬
atq comitẽ ebrardũ abso
licencia curie cũ multitu dĩe
militũ recessisse. rebellandi
hoc esse satis eudens argum̃¬
tum. cũ siquidẽ abire libere
possit: multos eiusdẽ ꝓpõiti
socios habit᷑um. suadetq mis¬
sis absq dilatione nuncus
comitẽ ex itiñe reuocari. Co
mes autẽ regis mandatũ au¬
diens: omissa uenatioẽ redit
panormũ. subitoq uocatus
ad curiã: ibidem retentꝰ. est. ⁊
municula coniectꝰ. Cui pri¬
mũ effossis oculis nõ multo
p᷑ admiratꝰ lingͣm quoq fetit¬
abscidi Iamq mĩris fortib qͦs¬
cumq sibi tim̃dos adminituł
putauerat aut captis aut in
exiliũ compulsis : totius reg¬
ni tumultꝰ quieuerat. uidens
au̾tmaio suꝑesse iam ueminẽ

Expanded text:
omnibus euidenter apparet; iam omnibus euidenter apparet; iam tunc ergo omnia comitis facta dictaque subtiliter explorat, ut detrahendi causam inueniat. 10.10 Cum ergo quadam die comes cum paucis uenatum exisset, admiratus illico regem adit, nuntiatque comitem Ebrardum absque licentia curiae cum multitudine militum recessisse; rebellandi hoc esse satis euidens argumentum, eum, si quidem abire libere possit, multos eiusdem propositi socios habiturum; suadetque, missis absque dilatione nuntiis, comitem ex itinere reuocari. 10.11 Comes autem regis mandatum audiens, omissa uenatione, redit Panormum, subitoque uocatus ad curiam, ibidem retentus est et in uincula coniectus; cui primum effossis oculis, non multo post admiratus linguam quoque feabscidi. Iamque viris fortibus, quoscumque sibi timendos admiratus putaverat, aut captis aut in exilium compulsis, totius regni tumultus quieverat. Videns autem Maio superesse iam neminem
Abbreviated transcription (Latin):
habens fider quẽ francoꝵ rex
ob ꝓditionẽ qͣm ibidẽ ꝓpetra¬
uerat ad tempꝰ uisserat exu¬
lare. fili quo ducis rogerit.
tancredꝰ. ⁊ Will̃mꝰ nobilissia
matre geniti ad cm dux ip¬
se consuetudinẽ habulerat:
intͣ septa palati seruabant᷑
iclusi. Nec dum tñ maio¬
nis cuuescit aĩmus. aut ne¬
fandũ cessat ꝓpõitum. cũ tot
p̃claris ac nob̾ilib iuiris car¬
ceres plenos aspiciat. quoꝵ
aliis ocłos fecerat effodi. ali¬
os cedi fuctib. qͦsdam intec̾ri¬
iis locis cum xpentib habi¬
tare. uxores cuioc ac filias eo¬
rũ e domib siis abstractas di¬
uersis clauserat in locis. alias¬
co sue deseruire libidini. alias
inopia cogente uenalẽ passĩ
forniã compulerat exhibere
hiis om̃ib aui ꝓditoris rabies
expleri nõ potest nicħ actum
putat qr comitẽ ebrardũ suꝑ¬
esse uidec ĩcolumem. S neqq
satis scit quidtanto iuro tͥnu¬
ns possit intend̾e. tuuis fides

Expanded text:
habens fidei, quem Francorum rex, habens fidei, quem Francorum rex, ob proditionem quam ibidem perpetrauerat, ad tempus iusserat exulare. 10.5 Filii quoque ducis Rogerii, Tancredus et Willelmus, nobilissima matre geniti, ad quam dux ipse consuetudinem habuerat, inter palatii septa seruabantur inclusi. 10.6 Nec dum tamen Maionis quiescit animus aut nefandum cessat propositum, cum tot preclaris ac nobilibus uiris carceres plenos aspiciat; quorum aliis oculos fecerat effodi, alios cedi fustibus, quosdam in teterrimis locis cum serpentibus habitare. 10.7 Vxores quoque ac filias eorum, e domibus suis abstractas, diuersis clauserat in locis, aliasque suae deseruire libidini, alias inopia cogente uenalem passim formam compulerat exhibere. 10.8 His omnibus proditoris rabies expleri non potest, nichil actum putat, quia comitem Ebrardum superesse uidet incolumem. 10.9 Sed neque satis scit, quid tanto uiro criminis possit intendere, cuius fides
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis fecit pͥuari. Eo facto co¬
mes Richardus cũ regem an¬
tea płimũ offendisset: gm̃m
eus ꝓmeruit. Sed nec infamie
notam penit̾ euitauit. Nam
a nsłtis tͥmim datũ accepi. qd̃
idem dñm sũ sũ me nobilita¬
tis ac mansuetudis iurũ tiu
sacram̃tũ quoco fidelitatis p̃¬
stit̾at: turpit̾ ꝓdidisset: Rex
autẽ gretis dei̾ictis fugatoc¬
faciem eins disparent: toctus
aplilie ac t̾re laboris tumultũ
compescuit. ac demũ ꝓspere ges
dus cui fari tnͣsitus interdẽs
fuerat. suadẽte maione pͥua¬
tus ocłid carceri datur. Cões
symon qͥ policastri remanse¬
rat ob idẽ accersitꝰ ad curram
ut ꝙxͣ pͥmũ uenerit capiatur
Sed in ip̃o ꝓ cunctu itineris fe¬
lici morte p̃uentus est. pt̃e a
amundꝰ tarsensis cũ plurib
aliis panormi iami ĩuiucłis
tenebant᷑. int̾ quos erat ⁊ Ro¬
b̾tus bouensis comitis ebrar¬
di ut ferebat᷑ amntulus. uir
qriudẽ armis streuuis s paꝵ

Expanded text:
oculis fecit privari. Eo facto, cooculis fecit privari. Eo facto, comes Richardus cum regem antea plurimum offendisset, gratiam eius promeruit, sed nec infamie notam penitus evitavit. Nam a multis crimini datum accepi, quod idem dominum suum, summe nobilitatis ac mansuetudinis virum, cui sacramentum quoque fidelitatis prestiterat, turpiter prodidisset. Rex autem, Grecis defaciem eius disparerent, totius Apulie ac Terre Laboris tumultum compescuit; ac demum prospere gestdus, cui Fari transitus interdictus fuerat, suadente Maione, privatus oculis carceri datur. Comes Symon, qui Policastri remanserat, ob idem accersitur ad curiam, ut quam primum venerit capiatur. Sed in ipso procinctu itineris felici morte preventus est. Preterea amundus Tarsensis, cum pluribus aliis, Panormi iam in vinculis tenebantur, inter quos erat et Robertus Bovensis, comitis Ebrardi, ut ferebatur, avunculus, vir quidem armis strenuus, sed parum
Abbreviated transcription (Latin):
sua secum asportent. Quod uͥ
factũ est: muris pͥmũ equatis
solo tocuis insetutũ est extidi¬
lie cuuitas sansa celebus. Spi¬
bus pollens. nobilissimis suꝑ¬
ba ciuuib. edificioꝵ structura
mirabilis: iacet nũc in ateruos
lapidum tnͣfformata. huiꝰ rei fa¬
ma comitẽ rob̾tum aliosq qͥ
rebelles extit̾ant ualde ꝓt̾ru¬
it. ꝑsertim cũ uid̾ent de tocius
apulie ciuitatib ad regem oes
confluere. Nec iam facise tantis
crat uirib resistendũ: omẽmo
spem uenie crudelitas regis ex¬
auserat. Relictis ergo castellis
oppidis. urbib q quas possede¬
rant: multi regni t̾minos exi¬
erunt. pleric cũ comite cober¬
to in t̾ram aprucii tnffugerũt:
Rob̾tus surrentimꝰ caput pͥnceꝑs
cũ nithil sibi fuga tutuis tõ¬
pisset: ꝑ t̾ram comitis richar¬
di de aquila secure tnͣsiens in
tnͣsitu flumĩs ab eodẽ tapi
uissus regiq traditus est
Quem admiratus panormmũ
młto post inuincła comectũ

Expanded text:
sua secum asportent. Quod ubi sua secum asportent. Quod ubi factum est, muris primum equatis solo, totius insecutum est excidilie civitas, fama celebris, opibus pollens, nobilissimis superba civibus, edificiorum structura mirabilis, iacet nunc in acervos lapidum transformata. Huius rei fama comitem Robertum aliosque qui rebelles extiterant valde perterruit, presertim cum viderent de totius Apulie civitatibus ad regem omnes confluere. Nec iam facile tantis erat viribus resistendum, omnemque spem venie crudelitas regis excluserat. Relictis ergo castellis, oppidis urbibusque quas possederant, multi regni terminos exierunt, plerique cum comite Roberto in terram Aprutii transfugerunt. Robertus Surrentinus Capue princeps, cum nichil sibi fuga tutius comperisset, per terram comitis Richardi de Aquila secure transiens, in transitu fluminis ab eodem capi iussus regique traditus est. Quem admiratus Panormi non multo post in vincula coniectum,
Abbreviated transcription (Latin):
transitũ int̾dici p̃cepit. et ip̃m
usq ad reditum suũ diligent̾
obseruari: Multiplitato dehine
exercitu brũdusiũ uenit. ubi
tum grecis conflicturꝰ.: ad pu¬
gnã iubet milites expediri.
ureciuo uͥ comitis roberti cuiꝰ
p̃stolabant᷑ aduentũ uuident se
defaudatos auxilio: qd̃ unitũ
restabat consiliũ. fortunã elig̃t
expiri Anceps in pͥncipio pu¬
gna suit. uide greci nõ ualẽtes
amplius hostiles impetꝰ susti¬
nere: fusi cesi q sũt. magna
uictoria: barium traducit ex̾ci¬
tũ. ibiq populũ eius dẽ urbis
merinẽ obinũ ht̃. ut sibi par¬
tatur orantẽ. At ille castelli sui
qd̃ abarensib dirutũ erat rui¬
nas aspiciens: iusto inquit no¬
biscũ agam iudicio. ⁊ quia do¬
niui mee part̾e noliustis: certe
nec ego ur̃is sũ domib parti¬
turus : uos autẽ omẽs libere
cũ reb ur̃is abire ꝑmiitam.
Dant᷑ ergo eis duoꝵ dieꝵ in¬
ducie. ut int̾m exeuntes oĩa

Expanded text:
transitum interdici precepit et ipsum transitum interdici precepit et ipsum usque ad reditum sumn diligenter observari. Multiplicato dehinc exercitu, Brundusium venit, ubi cum Grecis conflicturus, ad pugnam iubet milites expediri. Greci vero, ubi comitis Roberti, cuius prestolabantur adventum, vident se defraudatos auxilio, quod unicum restabat consilium, fortunam eligunt experiri. Anceps in principio pugna fuit, inde Greci non valentes amplius hostiles impetus sustinere, fusi cesique sunt, magna victoria, Barum traducit exercitum, ibique populum eiusdem urbis inermem obvium habet, ut sibi parcatur orantem. At ille, castelli sui quod a Barensibus dirutum erat ruinas aspiciens, "iusto ", inquit, "vobiscum agam iudicio, et quia domui mee parcere noluistis, certe nec ego vestris sum domibus parciturus; vos autem omnes libere cum rebus vestris abire permictam". Dantur ergo eis duorum dierum inducie, ut interim exeuntes omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ igitur aliqnͣdui castellũto¬
tis uirib oppugnasset. oppadam
n̾o nicħominꝰ audact̃ ei resiste¬
rent. ⁊ ad deditionẽ eos cogi fe¬
re iam ⁊̃ possibile iud̾etur: demũ
hortatu ⁊ consilio comitis symo¬
ins res est in cnͣsactionẽ dedu¬
cta. comitiq goufredo ⁊ sociis
eius ab admirato. archiep̃o. Ac
pleris q comitib ĩ aĩam regis
uiratũ. qd eos rex incolumes
lib̾e̾ ac secure ⁊ absq impedim̃¬
to extra regnũ suũ ire ꝑmit¬
t̾et. Sic oppido recepto totats
iam qdescente sicilia: paucis pͦ
ione misstis pulsauit cͥminib.
Qui cũ singulis audact̃ se di¬
cẽt responsurũ: suis ei allega¬
tionib uti nõ licuit. nam cap¬
tũ subito dampnatũ q carier
excepit. uͥ eciam post aliquot
annos diem uite clausit exire¬
mũ: Rex itaq farũ tnͣsitutus
comiti gaufredo qui ꝑata iam
nam tet̾is q ad tnͣffretrandũ
necessariis messane morabat᷑.

Expanded text:
Cum igitur aliquandiu castellum toCum igitur aliquandiu castellum totis viribus oppugnasset, oppidani vero nichilominus audacter ei resisterent et ad deditionem eos cogi fere iam impossibile videretur, demum hortatu et consilio comitis Symonis res est in transactionem deducta, comitique Gaufredo et sociis eius ab admirato, archiepiscopo ac plerisque comitibus in animam regis iuratum, quod eos rex incolumes, libere ac secure et absque impedimento extra regnum suum ire permitteret. Sic oppido recepto totaque iam quiescente Sicilia, paucis posione, multis pulsavit criminibus. Qui cum singulis audacter se diceret responsurum, suis ei allegationibus uti non licuit, nam captum subito dampnatumque carcer excepit, ubi etiam, post aliquot annos, diem vite clausit extremum. Rex itaque, Farum transiturus, comiti Gaufredo, qui parata iam navi ceterisque ad transfretandum necessariis Messane morabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tioni tempꝰ congruũ inueniret.
Int̾im comes gaufredus bute¬
riam tnffugit. ꝑ aliquot castel¬
la sua militũ relicto p̃sidio
Tũt uero panormi tumultus
ingens exoritur. u̾t cuutatis
timor ⁊ indignatõ. tota plebs
adu̾sus maionẽ fremit at m̃¬
murat. comitẽ symonẽ intu¬
ste captũ. omẽs unanim̃i i¬
deuoto depostunt. Ad miratus
autẽ uideus inuimñi inualesc̾e.
nec iam facile posse cõpesci nͥ
pleb̾ satiffiat desid̾io: ꝑsuadet
regi ut comes symon ẽxtͣhat᷑
de rartere. Quo aduissionem
regis educto: ita subito status
ciuitatis pamitatus est: ut cũ
eo pax ⁊ tnͣquillitas urbi reddi¬
ta uid̾etur. Rex itaq ur in tõ¬
to necessitatis arcicło nullũ iu¬
det suꝑẽẽ locum igname. nec di¬
latõnis causã ydoneam: iux tã¬
dem instuictu maionis educit
ex̾citum. buteriã obsidet. uͥ nisi
comitẽ symonẽ secũ duxisset. nõ
parũ fuerat temꝑis consuptur:

Expanded text:
tioni tempus congruum inueniret. tioni tempus congruum inueniret. 8.13 Interim comes Gaufrriam transfugit, per aliquot castella sua militum relicto presidio. Tunc vero Panormi tumultus ingens exoritur, ubique civitatis timor et indignatio, tota plebs adversus Maionem fremit ac murmurat; comitem Symonem iniuste captum omnes unanimi de voto deposcunt. Admiratus autem, videns murmur invalescere, nec iam facile posse compesci, nisi plebis satisfiat desiderio, persuadet regi ut comes Symon extrahatur de carcere. Quo ad iussionem regis educto, ita subito status civitatis immutatus est, ut cum eo pax et tranquillitas urbi reddita videretur. Rex itaque, ut in tanto necessitatis articulo nullum videt superesse locum ignavie, nec dilationis causam ydoneam, vix tandem instinctu Maionis educit exercitum, Buteriam obsidet, ubi nisi comitem Symonem secum duxisset, non parum fuerat temporis consumpturus.
Abbreviated transcription (Latin):
get. ut quicqͥd ei dycerit: ip¬
se regi seriatim exponat. Pre¬
stito deinde qd̃ pecierãt a comi¬
te satram̃to: Dicũt se cirta re¬
gem nicħ ag̾e aut egisse. sed
co duci ꝯsilio. ut maionis ad¬
mirati ⁊ hugonis archiep̃i
ꝓdicionẽ detegant ĩpediantiy
ꝓpõitum. qiuos iaimss legem
certissime ne aant inspitasse.
ip̃mq maionẽ adiregnũ totis
uirib anelare ultro se panor¬
nuĩ ad regios pedes uenturos:
mes ebrardus ut erat ĩcorrup¬
te uir fidei. nõ tam efficaciter
qͣm audact ad regis ꝑtulisset
noticiã: rex pͥmũ nouitate rei
acconitꝰ nirari cepit. de hinc
ĩhumanũ ratus ut cred̾et eum
sibi mortẽ moliri quẽ tantai
sublimau̾at dignitare: quicq
ei comes dixerat retilit aduii¬
rato. subiũgens nũqmͣ se de il¬
lo tale quippiam crediturũ. ad
miratꝰ exinde comitẽ ebrardũ
suspectũ habens. atrox meum
odiũ exercebat. sed idprudenti
dissimulabat consilio donec ul¬

Expanded text:
get, ut, quicquid ei dixerint, ipget, ut, quicquid ei dixerint, ipse regi seriatim exponat. 8.9 Prestito deinde, quod petierant, a comite sacramento, dicunt se contra regem nichil agere aut egisse, sed eo duci consilio, ut Maionis admirati et Hugonis archiepiscopi proditionem detegant, impediantque propositum, quos aduersus regem certissime nouerant conspirasse, ipsumque Maionem ad regnum totis uiribus anelare; ultro se Panormum ad regios pedes uenturos, mes Ebrardus, ut erat incorruptae uir fidei, non tam efficaciter quam audacter ad regis pertulisset notitiam, rex primum nouitate rei attonitus mirari cepit. 8.11 Dehinc inhumanum ratus, ut crederet eum sibi mortem moliri, quem tanta sublimauerat dignitate, quicquid ei comes dixerat, retulit admirato, subiungens nunquam se de illo tale quippiam crediturum. 8.12 Admiratus exinde comitem Ebrardum suspectum habens, atrox in eum odium exercebat, sed id prudenti dissimulabat consilio, donec ul
Abbreviated transcription (Latin):
liaĩa słĩ i derecturã ad ho¬
stes. Quid ũ regi cognitũ ẽ
pͥmum negligendo rẽ distu¬
lit. dicens nõ tanti uiros eẽ
mom̾iti qui ꝑseuerare audeãt.
ultro ab octupata munitõne
nuprime discessuros. Id enĩ
regi consuetud̾is erat. ut dif¬
ficile palacio uellet exire. S
uͥ necessitas eũ compellebat
egredi: qͣnͣta prius corpuerat
ignania. tanto deinceps impe¬
tu nõ tam audat̃ ꝙͣ ĩdiscrete
ac temere raptabat᷑. qͣntuslibet
se pitislis obiecturus. Nec ꝙͥ
sibi quid adu̾ise ꝑti uiriũ ẽẽt
attendebat. par an impar hostes
adorietur parũ sollicitus. Mox
u̾ comꝑit eos qui erãt buterie
ab incepto nolle desist̾e. sed acciꝰ
urgere ꝓpõĩtum: comitẽ ebrar¬
dũ ad eos legatum mitcit. ut
stisciret᷑ ab eis cuo consilio. qͣ
m̃te. castellũ suũ occupau̾mt.
quid se deinceps acturos existi¬
ment. at iłlt illi nõ aliter id
se dicturos respondẽt: qͣm si
comes eis iureiurando se obli¬

Expanded text:
liam in breui defecturam ad holiam in breui defecturam ad hostes. 8.4 Quod ubi regi cognitum est, primum negligendo rem distulit, dicens non tanti uiros esse momenti, qui perseuerare audeant ultro, ab occupata munitione nuperrime discessuros. 8.5 Id enim regi consuetudinis erat, ut difficile palatio uellet exire; sed ubi necessitas eum compellebat egredi, quanta prius torpuerat ignauia, tanto deinceps impetu, non tam audacter quam indiscrete ac temere raptabatur, quantislibet se periculis obiecturus. 8.6 Nec quid sibi, quid aduersae parti uirium esset attendebat, par an impar hostes adoriretur parum sollicitus. 8.7 Mox ubi comperit eos, qui erant Buteriae, ab incepto nolle desistere, sed acrius urgere propositum, comitem Ebrardum ad eos legatum mittit, ut sciscitetur ab eis, quo consilio qua mente castellum suum occupauerint; quid se deinceps acturos existiment. 8.8 At illi non aliter id se dicturos respondent, nisi comes eis iureiurando se obli
Abbreviated transcription (Latin):
polini totã ei iurasse. ⁊ unius
secũ esse ꝓpositi. Eadem die sug¬
gestum est ei a płib amucorũ
qd̃ tomes gaufridiis cũ armis
curiã eum int̾fecturꝰ intrauerit.
Quib ille ħ omĩa scire se dixit
suo totũ id actum cõsilio. regi
tim̃dum fuisse non s̾. Interta
iam ĩcipiente turbari sicilia:
Bartholomeꝰ de garsiliato cum
qiuibdã alus buteriã occupat.
locum utiq murutissimũ. ⁊
ad uersus qͦslibet obsidentut̃
impetꝰ p̃rupti montis bñfici¬
o facile resistentẽ. Ad q̃m płes
alii confluentes: ceperũt ex
agris finitinus p̃dam ag̾elo¬
tã uicina ppłari. cum plerisq
potentib uiris societatẽ contͣ¬
h̾e. Ea res maionem ad ulti¬
mũ fere desperationis cõpulit
adeo quidẽ ut inceptũ fatimis
necessario tred̾et diffendum.
nec alit̾ inualescentis mali
posse dispendiũ euitari: nisire¬
gi ip̃i dũ adhuc ad debellandos
hostes uires suppetũt: rẽ totã

Expanded text:
polim totam ei iurasse et unius polim totam ei iurasse et unius secum esse propositi. 7.33 Eadem die suggestum est ei a pluribus amicorum, quod comes Gaufridus cum armis curiam eum interfecturus intrauerit. 7.34 Quibus ille haec omnia scire se dixit; suo totum id actum consilio; regi timendum fuisse, non sibi. 8.1 Interea iam incipiente turbari Sicilia, Bartholomeus de Garsiliato cum quibusdam aliis Buteriam occupat, locum utique munitissimum et aduersus quoslibet obsidentium impetus prerupti montis beneficio facile resistentem. 8.2 Ad quem plures alii confluentes, ceperunt ex agris finitimis predam agere, loca uicina populari, cum plerisque potentibus uiris societatem contrahere. 8.3 Ea res Maionem ad ultimum fere desperationis compulit, adeo quidem ut inceptum facinus necessario crederet differendum, nec aliter inualescentis mali posse dispendium euitari, nisi regi ipsi, dum adhuc ad debellandos hostes uires suppetunt, rem totam
Abbreviated transcription (Latin):
certis colligit argum̃tis: Post¬
hĩto igitur de morte regis con¬
silio. maioni parat ĩsidias. et
uł in p̃sentia regis siquidẽ ałr
nõ possit eum sibi destinat occi¬
ac ꝓuiderat accidisset: nsi qd̾
iam ĩ palatium ꝓcussorib intͦ¬
ductis. subito nunciatũ est in
curia de ꝑtib apislie galeas ad¬
uenisse. Ea ye tune ab incepto
milites abit̾ rente maio foitri¬
ne bñficio lib̾atus elasit. coẽs
antẽ uidens id qd actum erat
celari nõ posse. nam ⁊ multi
milites cũ armis uid̾ant in¬
troductos: pro tp̃r consiliũ
capit. ⁊ cũ admirato secretũ
habens coloquiũ. narrat es ex
ordine quid sͥ acciderit. ⁊ queli¬
ter sit sꝑe frustͣcus. Nam hodie
inqͥd ad curiam optine ueni¬
inꝰ p̃parati.ultimũq uitetirã¬
nus diem clausisset: nisi qd̃
galea calipolitana qͣm applicu¬
isse audiuimꝰ ĩpedim̃to nobis
fuit: Ad miratus autẽ frustra
eũ timuisse respondit. nã cãli¬

Expanded text:
certis colligit argumentis. 7.27 Postcertis colligit argumentis. 7.27 Posthabito igitur de morte regis consilio, Maioni parat insidias et uel in presentia regis, si quidem aliter non possit, eum sibi destinat occiac prouiderat, accidisset, nisi quod, iam in palatium percussoribus introductis, subito nuntiatum est in curia de partibus Apuliae galeas aduenisse. 7.29 Ea re tunc ab incepto milites absterrente, Maio fortunae beneficio liberatus euasit. 7.30 Comes autem, uidens id, quod gestum erat, celari non posse, nam et multi milites cum armis uiderant introductos, pro tempore consilium capit et cum admirato secretum habens colloquium, narrat ei ex ordine, quid sibi acciderit, et qualiter sit spe frustratus. 7.31 Nam «Hodie», inquid, «ad curiam optime uenimus preparati, ultimumque uitae tirannus diem clausisset, nisi quod galea Calipolitana, quam applicuisse audiuimus, impedimento nobis fuit». 7.32 Admiratus autem frustra eum timuisse respondit: nam Cali
Abbreviated transcription (Latin):
q llobiles ⁊ factiosi milites.
ꝑ q̃libet eum ꝑicula secutur.
quib indignũ turpe. miserũ¬
q uidebatur ut cuius pr̃ oleũ
bari uend̾e ꝯsueuerat sic eñĩ
dicebat᷑: eũ regnare ꝑmitte¬
rent: Sed neq displicebat eis
regẽ inr̾fici obtira̾nidẽ ꝙͣ ĩn
uos nobiles ex̾tebat. Erati
autẽ hoc eoꝵ consiliũ. ut qmͣ
mat̾e regem admiratꝰ occidis¬
set: ip̃i statim ĩ eum tanꝙͣ
int̾fecti regis ultores irrue¬
rent. nec sua duicĩ ꝓdiciõt gau¬
dẽt. regisq filium maiorẽ
natu pr̃i sustierent hedem.
Ita comes adu̾sus dolos ma¬
ionis fraudulent ag̾e insti¬
tuerat. płimũ int̾um ip̃i blã¬
diri. rogare ne rem tantã ne¬
gligendo differret. patos sem¬
per hr̃e secũ milites. p̃stola¬
ri de die in diẽ ut admiratꝰ qd̾
ꝓposuerat adimpleret: uͥ segmiꝰ
eum uidet rẽ g̾ere. tepidũ q
langu̾e ꝓpositũ: fidem suã ilłi
suspectam ẽẽ. sibiq parũ credi

Expanded text:
que alii nobiles et factiosi milites que alii nobiles et factiosi milites per quaelibet eum pericula secuturi, quibus indignum, turpe miserumque uidebatur, ut cuius pater oleum Bari uendere consueuerat – sic enim dicebatur – eum regnare permitterent. 7.23 Sed neque displicebat eis regem interfici ob tirannidem, quam in uiros nobiles exercebat. 7.24 Erat autem hoc eorum consilium, ut, quam mature regem admiratus occidisset, ipsi statim in eum tamquam interfecti regis ultores irruerent, ne sua diutius proditione gauderet, regisque filium maiorem natu patri substituerent heredem. 7.25 Ita comes aduersus dolos Maionis fraudulenter agere instituerat, plurimum interim ipsi blandiri, rogare, ne rem tantam negligendo differret, paratos semper habere secum milites, prestolari de die in diem, ut admiratus, quod proposuerat, adimpleret. 7.26 Vbi segnius eum uidet rem gerere tepidumque languere propositum, fidem suam illi suspectam esse sibique parum credi
Abbreviated transcription (Latin):
archiep̃c aliiq qm plures in
id consenẜint. ut int̾ͥfecto re¬
ge ip̃m admiratũ ei substitu¬
ant. Inde magis tẽptandi gr̃a
qͣm ex animo subiugit. indig¬
nũ se esse qui tanto regno pr̃e
xisset comitẽ gaufredũ ñ la¬
tuit. responditq hoc se nũqͣͣ
passurum. Nam de semine tirã
treari. impioq pr̃e genitos
pit̾ne quo futuros ĩpietatis
heredes : hoc unũ selaudare.
hoc uelle ut admirato regia
dignitas ꝯferatur. sub infe¬
rente illo sic futurũ si quidẽ
ip̃i platũit: comes ei suum
ad hoc spondet auxiliũ. ⁊ ut
miitantẽ adhuc aĩmũ certio¬
rem efficiat: Illi se iure uirã¬
do astringit Exm̃ iam admi¬
ratus ꝓpetrando sceleri locũ
at tempꝰ q̃ rebat ydoneũ exi¬
stimans comitẽ gaufredũ
ud q uoluebat ĩ animo Iam
enĩ płimos babarensũ ciui
tũc panorni morabant᷑ ipse
sibi uirare fecerat. er̃tq cl̃ĩ
eo Symon sangrẽsis. ⁊ Roge¬
rius filius richordi plurẽs¬

Expanded text:
archiepiscopus aliique quamplures in archiepiscopus aliique quamplures in id consenserint, ut, interfecto rege, ipsum admiratum ei substituant. Inde magis temptandi gratia quam ex animo, subiungit, indignum se esse qui tanto regno preesxisset comitem Gaufredum non latuit, responditque hoc se nunquam passurum. Nam de semine tyranncum procreari, impioque patre genitos, paterne quoque futuros impietatis heredes. Hoc unum se laudare, hoc velle ut admirato regia dignitas conferatur, subinferente illo sic futururm siquidem ipsi placuerit, comes ei suum ad hoc spondet auxilium et ut mutantem adhuc animum certiorem efficiat, illi se iureiurando astringit. Exhinde iam admiratus perpetrando sceleri locum ac tempus querebat ydoneum, existimans comitem Gaufredum udque volvebat in animo; iam enim plurimos Barensium qui tunc Panormi morabantur ipse sibi iurare fecerat, erantque cum eo Symon Sangrensis et Rogerius, filius Ricardi, plures
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ent: iam siquidẽ uiri ⁊ nõ
feminis molliores ẽẽmus.
si ratõne utentes ⁊ nõ bruto¬
tũ similes aĩantiũ: huiꝰ tan¬
te pestis exitio dudũ q̃ relas
caus modi sopissemꝰ: S forte
ad int̾itum fata nos trahũt.
⁊ ĩminentis mali necessitas
cecitatẽ nobis inducit. Certe
fatũ hoc tenutas nr̃a est que
iam ad extrema nos ꝑiculoꝵ
adcluxit. Tũc comes quid hec
sibi uellet orarõ satis intelli¬
gens subuĩgit in hc̃ om̃es opi¬
mont usari. quod absos ip̃ius
adinirati ꝯsilio nicħ om̃o rex
g̾eret. idoq huius rei tulpean
penes eũ esse. qui regis insaĩ¬
as ⁊ tirannidẽ publitare deb̾et.
nec alienã in se criminationẽ
tͥnffund̾e̾. sed ad om̃iũ uindictã
singulos exhortari facile ei
om̃es obsecui: si uoluntatem
ens cognou̾int. sese quoci ad
primũ eius impiũ sangninẽ
regis hausurũ: Ad hec admira¬
tus comitis laudore prudentiã.
uirtutũ ad celũ tolere ip̃mqs
cepit amplecti. referens ei ꝙ

Expanded text:
ent, nam siquidem viri et non feminis molliores essemus, si ratione utentes et non brutorum similes animantium, huius tante pestis exitio dudum querelas eiusmodi sopissemus. Sed forte ad interitum fata nos trahunt et imminentis mali necessitas cecitatem nobis inducit. Certe fatum hoc temeritas nostra est, que iam ad extrema nos periculorum adduxit". Tunc comes quid hec sibi vellet oratio satis intelligens, subiungit in hac omnes opinione versari quod absque ipsius admirati consilio nichil omnino rex gereret, ideoque huius rei culpam penes eum esse qui regis insanias et tyrannidem publicare deberet, nec alienam in se criminationem transfundere, sed ad omnium vindictam singulos exhortari, facile ei omnes obsequi, si voluntatem eius cognoverint sese quoque ad primum eius imperium sanguinem regis hausturum. Ad hec admiratus comitis laudare prudentiam virtutemque ad celum tollere ipsumque cepit amplecti, referens ei quod
Abbreviated transcription (Latin):
it etiã ⁊ adid totis uirib m¬
tebatur. ut hugonẽ archiepm
qutũc panormitane perat
eccłie sociũ ac participem ciꝰ
hr̃et consilii. cuiꝰ fretus auxi¬
tio: ad id quod sꝑauerat ma¬
turius pueniret. Sciebat eñi
illũ prũdentẽ. ꝓuidũ sũne¬
lib machinatones altusim.
Ceterũ elati quidẽ erat ani¬
ni głie cupidus. libidiniq
deseruiens. huiꝰ pͥmũ adunra¬
tus pedeteptim ꝑtemptat am¬
mũ. de hinc ꝯfidentius m̃tem
aꝑit ꝓpositi partẽ exponit. re¬
gnandi tñ dissimulat uolun¬
tatẽ Nec difficile ꝓsuadet. ut
amoto rege ĩutili. ip̃i tutele
munꝰ subeant. regnũ ꝑueris
ꝯseruantes incolume dũ pu¬
b̾tatis annos ĩpleuerint. In
hoc ambo ꝯsentiunt ut regẽ
qi loci in atrocitate det̾re¬
ad. ⁊erans si tutor possit fieri
pueroꝵ: nulliꝰ se de ceto ad op¬
tinendũ regnũ indig̾e consili¬
o. Dictum est p̃terea qd̃ uhcta¬

Expanded text:
it etiam, et ad id totis viribus niit etiam, et ad id totis viribus nitebatur, ut Hugonem archiepiscopum, qui tunc Panormitane preerat ecclesie, socium ac participem eius haberet consilii, cuius fretus auxilio, ad id quod speraverat maturius perveniret. Sciebat enim illum prudentem, providum summelibet machinationes aptissimum; ceterum, elati quidem erat animi, glorie cupidus, libidinique deserviens. Huius primum admiratus pedetemptim pertemptat animum, dehinc confidentius mentem aperit, propositi partem exponit, regnandi tamen dissimulat voluntatem, nec difficile persuadet ut amoto rege inutili, ipsi tutele munus subeant, regnum pueris conservantes incolume dum pubertatis annos impleverint. In hoc ambo consentiunt ut regem ne facti socium atrocitate deterreat, sperans, si tutor possit fieri puerorum, nullius se de cetero ad optinendum regnum indigere consilio. Dictum est preterea qu
Abbreviated transcription (Latin):
adultationib illius temeritatẽ
demulcẽs Subit nñ spes añnũ
effectui mancipandi qd̃ precon¬
ceꝑat. iuisaq temꝑis adeẽ opor¬
tunitas ut maturet ꝯsiliũ. ⁊
q̃ni regnandi libido p̃cipitem
agit. morã omnẽ dampnosã ex¬
iscunat. Nulla int̾m anuno
pax datur. nlła tnͣquillitas. oĩa
cirtuit. omĩa p̃metit᷑. omũa di¬
ligent̃ explorat. quo consilio
qiuib artib regnũ optineat.
multaq dui p̃cogitans: intelli¬
git iuros nobilissimos quib
ad huc reguũ florebat sicilie su¬
ui ĩpedire ꝓpõitum᷑. põ rt̾is
autẽ eimetũ incuciũt: R¬
tus comes lorotelli regis con¬
sobrmꝰ. Symon comes policas¬
trensis. Ebrardus comes scͥsl¬
lacensis quoꝵ illi u̾tus hout
dubia erat. sciebatq fidem e¬
pmus corrũpendã nec sisu¬
pessent incolumes: sꝑabat
rem posse ꝓcedere uifũ engo
pͥmũ alituid ad eoꝵ macħi¬
nati ꝓuiciẽ. in eoq sceleris
sui primicias plibare. placu¬

Expanded text:
adulationibus illius temeritatem adulationibus illius temeritatem demulcens. Subit inde spes animum effectui mancipandi quod preconceperat, visaque temporis adesse oportunitas ut maturet consilium et, quem regnandi libido precipitem agit, moram omnem dampnosam existimat. Nulla interim animo pax datur, nulla tranquillitas; omnia circuit, omnia premetitur, omnia diligenter explorat, quo consilio, quibus artibus regnum optineat. Multaque diu precogitans, intelligit viros nobilissimos, quibus adhuc regnum florebat Sicilie, suum impedire propositum; pre ceteris autem ei metum incutiunt Robertus comes Lorotelli regis consobrinus, Symon comes Policastrensis, Ebrardus comes Squillacensis, quorum illi virtus haud dubia erat, sciebatque fidem epremiis corrumpendam; nec, si superessent incolumes, sperabat rem posse procedere. Visum ergo primum aliquid ad eorum machinari pernitiem, in eoque sceleris sui primitias prelibare, placu
Abbreviated transcription (Latin):
omra. facuridia nõ dispar in¬
genio. simulandi ae dissimulã¬
di q̃ uellet sũma facilitas. p¬
ceps in libidinẽ amimꝰ: nobili¬
um maxĩe matronaꝵ ac uirgi¬
nũ ꝯtobitus expetebat. ⁊ quas
estius uiuentes audierat.
iaꝵ uehem̃tius pudicitiã attẽp¬
tabat: dñandi quoq semel ac¬
census desid̾io: mi̾ta uoluebat ĩ
animo. młtis m̃tem fatigabat
consiliis. ⁊ ꝯtinuis scelerũ sti¬
mulis agebat᷑. s estuantis am¬
mi tẽpestatem uultus serenitate
celabat. hinc igit᷑ maxima col¬
lata dignutate totiusq regai
cura ⁊ ad ministͣcõne ꝯmissa:
in breui sic actũ est. ut rex ple¬
nam nͥbis euis fidem ad̾hibẽs
nicħ alii cuipiã cred̾e nichil
podrsus ab alio uellet audire.
Ceteros omes excludens cũ re¬
ge singulis dieb solus hẽbat
colloquiũ. solus regni tracta¬
bat negocia. regisq̃ animum
quocũq libuerat inclinabaat.
cum falsa ꝓ ueris ingerẽs: tñ

Expanded text:
omnia; facundia non dispar inomnia; facundia non dispar ingenio; simulandi ac dissimulandi que vellet summa facilitas; preceps in libidinem animus, nobilium maxime matronarum ac virginum concubitus expetebat, et quas honestius viventes audierat, earum vehementius pudicitiam attemptabat; dominandi quoque semel accensus desiderio, multa volvebat in animo, multis mentem fatigabat consiliis et continuis scelerum stimulis agebatur, sed estuantis animi tempestatem vultus serenitate celabat. Huic igitur maxima collata dignitate totiusque regni cura et administratione commissa, in brevi sic actum est ut rex plenam verbis eius fidem adhibens, nichil alii cuipiam credere, nichil prorsus ab alio vellet audire. Ceteros omnes excludens, cum rege singulis diebus solus habebat colloquium, solus regni tractabat negotia, regisque animum quocumque libuerat inclinabat, tum falsa pro veris ingerens, tum
Abbreviated transcription (Latin):
serat. sũmaꝙ pate ac tnd¬
litate maxima fiuebat. uerũ
breui temꝑis int̾iect spacio
sic tnͣquillitas om̃is elapsa re¬
pente disparuit: ut facile qui¬
dẽ ex hoc intelligas regnorũ
fortunã ac statum uirtuti pa¬
rere regnanciũ. tantũq regni
cuiuslibet głiam ampliare pos¬
se nõ dubites: qnͣtum ĩ prin¬
cipe uirtutis esse cognou̾is Xu̾.
enĩ rex cũ patrie solum potesta¬
tis nõ eciã uirtutis heres exi¬
sterit: in tantũ est pͥmũ effe¬
ratus amenciã ut optimi pat̾s
acta contẽpn̾et. sua q industa
curie statum ĩ melius reforma
tim ꝯdempnaut exilio par¬
tim carcerum deputauit angu¬
stiis. maionẽ quoq barensem
himuli ortũ gene. qͥ cum pri¬
mũ ĩ curia notariꝰ exstitisset gͣ¬
datim ad cancellariat᷑ puen̾at
dignitatẽ: Magnũ admiratũ
instituit. monstrũ utiq quo
nulla pestis ĩmanior nulla ad
regni ꝑniciẽ ac subu̾sionẽ po¬
terat esficatior ĩueniri. Nam
ingeniũ illi ꝓmptũ erat ad

Expanded text:
serat summaque pace ac tranquillitate maxima fruebatur. Verum, brevi temporis interiecto spatio, sic tranquillitas omnis elapsa repente disparuit, ut facile quidem ex hoc intelligas regnorum fortunam ac statum virtuti parere regnantium, tantumque regni cuiuslibet gloriam ampliari posse non dubites, quantum in principe virtutis esse cognoveris. Willelmus enim rex, cum patrie solum potestatis, non etiam virtutis heres existerit, in tantam est primum efferatus amentiam ut optimi patris acta contempneret, suaque industria curie statum in melius reformattim condempnavit exilio, partim carcerum deputavit angustiis. Maionem quoque barensem, humili ortum genere, qui cum primum in curia notarius extitisset, gradatim ad cancellariatus pervenerat dignitatem, magnum admiratum instituit. Monstrum utique quo nulla pestis immanior, nulla ad regni perniciem ac subversionem poterat efficacior inveniri. Nam ingenium illi promptum erat ad
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipi. in quib uerissima pat̾ne
uirtutis reddebat᷑ effigies: reg¬
ni sollicitudinẽ ꝑticipandã cre¬
diderat: Quli post ea nõ sine do¬
lore patris incredibłi totuis q
regni luctu maximo fati de¬
bitũ agnou̾e. superstite. W̾. ta¬
renti pͥncipe. quĩe ux pater eod̾
dignurn pͥncipatu censuerat:
hinc igit᷑ cm̃ iam alius nullus
suꝑerat. regiũ diadema pater
imposuit. regniq fecit prtici¬
pẽ. Nec młto post ip̃e cum ĩ¬
mensis atc̾tus laborib. tñ ul¬
tra qm bona corpis exigeret
ualitudo reb assuetus uene¬
riis: in matura senectute con¬
uiuens regem fecerat: palaciũ
actescthesauros optinuit. reg¬
ni q curã suscepit. So tempore
regnũ sicilie strenuis ⁊ p̃claris
niris habundãs curu t̾ra mari¬
q płimũ posset: utinis tircũ¬

Expanded text:
principi, in quibus verissima paterne principi, in quibus verissima paterne virtutis reddebatur effigies, regni sollicitudinem participandam crediderat. Qui postea, non sine dolore patris incredibili totiusque regni luctu maximo, fati debitum agnovere, superstite Willelmo Tarenti principe, quem vix pater eodem dignum principatu censuerat. Huic igitur, quando iam alius nullus supererat, regium diadema pater imposuit regnique fecit participem. 2.20 Nec multo post ipse, cum immensis attritus laboribus, tum ultra, quam bona corporis exigeret ualitudo, rebus assuetus ueneriis, immatura senectute conuiuens regem fecerat, palatium ac thesauros optinuit regnique curam suscepit. 3.1 Eo tempore regnum Siciliae strenuis et preclaris uiris habundans, cum terra marique plurimum posset, uicinis circu
Abbreviated transcription (Latin):
tirãmidi dant euici uocãt m̃¬
hũanũ eo qid multis penas gͣ¬
iuores ⁊ legib incognitas irro¬
gau̾it: ego sic existimo. iurum
utiq prudentẽ ⁊ in om̃ib cir¬
cũspectum ĩnouitate regni ex
industria sic egisse. ut nec fla¬
giciosi quilibet de scelerũ sibi
possent ĩpunitate blandiri ne¬
q bñm̾itos nimia seu̾itas ab¬
st̾reret. quib ita mitẽ se p̃bu¬
it: netũ ex nimia mansuetu¬
dine locus suꝑeẽt contẽptur
Ac si forte ĩ qinosdã durius ani¬
madu̾tisse uisus est: qͣdam ad
id necessitate ꝯpulsũ intelligo
uit audacia ce ħceri. Is ubi post
młtos labores at ꝑicula pacem
regno cruoad iuueret peꝑit in¬
concussã. ingentes eciam che¬
sauros ad regni tuicionẽ postĩ¬
tati consulẽs p̃parauit. ac panor¬
mi reposuit. Exitine iã ocio de¬
tiq deditus faustaci se prole fe¬
licem existimãs: filiis suis. Rog̃.
duci apulie. amphulsoq capue

Expanded text:
tyrannidi dant eumque vocant intyrannidi dant eumque vocant inhumanum eo quod multis penas graviores et legibus incognitas irrogaverit, ego sic existimo virum utique prudentem et in omnibus circumspectum in novitate regni ex industria sic egisse, ut neque flagitiosi quilibet de scelerum sibi possent impunitate blandiri, neque benemeritos nimia severitas absterreret, quibus ita mitem se prebuit, ne tamen ex nimia mansuetudine locus superesset contemptui. Ac si forte in quosdam durius animadvertisse visus est, quadam ad id necessitate compulsum intelligo. rat audacia coerceri. Is, ubi post multos labores ac pericula pacem regno quoad viveret peperit inconcussam, ingentes etiam thesauros ad regni tuitionem posteritati consulens preparavit ac Panormi reposuit. Exinde iam otio quietique deditus, faustaque se prole felicem existimans, filiis suis Rogerio duci Apulie Amphulsoque Capue
Abbreviated transcription (Latin):
idq curabat ut nõ magis uiri¬
b qͣm prudentia ⁊ hostes con¬
t̾et ⁊ regnũ suũ ꝓductis fimi¬
b ampliaret. Tripolim nãq
barbarie. affricam. faxum. cap¬
siam. aliasq płimas barbaro¬
rũ ciuitates młtis sibi labori
tudines diligentissĩe fent
quiri ut qd̃ in eis pulch̃rimũ
aut utile uidebat᷑: dibi tnͣssu¬
m̃et. Quoscũq uiros aut cõ¬
siliis utiles aut bello claros
comꝑerat: cumlatis eos ad u̾¬
tutem bñficiis inuitabat. Trãs¬
salpmos maxĩe cum ab normã¬
nis origniẽ duc̾et sciretq faͣ¬
toꝵ gentẽ belli głia cet̾is oni¬
bus an̾fecri: płimũ diligẽdos¬
eleg̾at ⁊ ꝓpensius honorandos.
postremo sic iusticie rigorẽ ut
nouo regno ꝑ necessariũ studu¬
it gcertere. sic pacis ac belli iu¬
cissitudĩes alt̾nare: ut nichil
quod iurtutẽ dec̾et. omittens.
nenunẽ regũ aut pͥncipũ tem¬
porib sius parem habu̾it. Por¬
to qd quidam pleraq eius opa

Expanded text:
idque curabat, ut non magis uiriidque curabat, ut non magis uiribus quam prudentia et hostes contereret et regnum suum productis finibus ampliaret. 2.9 Tripolim namque Barbariae, Affricam, Faxum, Capsiam aliasque plurimas barbarorum ciuitates multis sibi laboribtudines diligentissime fecit inquiri, ut, quod in eis pulcherrimum aut utile uidebatur, sibi transumeret. 2.11 Quoscumque uiros aut consiliis utiles aut bello claros compererat, cumulatis eos ad uirtutem beneficiis inuitabat. 2.12 Transalpinos maxime, cum ab Normannis originem duceret, sciretque Francorum gentem belli gloria ceteris omnibus anteferri, plurimum diligeelegerat et propensius honorandos. Postremo sic iustitie rigorem ut novo regno pernecessarium studuit exercere, sic pacis ac belli vicissitudines alternare, ut nichil quod virtutem deceret omittens, neminem regum aut principum temporibus suis parem habuerit. Porro quod quidam pleraque eius opera
Abbreviated transcription (Latin):
nec nũqm adeo sibi diffĩdens.
ut de qͣlibet re ꝯsultus uł mo¬
ditã responsiomi morã mnec¬
t̾et Quociens tñ ad maioꝵ re¬
rũ examinatõem uentũ erat.
contͣcta curia nõ pudebat eum
singłoꝵ prius opiniones audi¬
re ut ex eis potiorẽ eligẽt si
quid añ ei suꝑ eodem negotio
subtiliꝰ aut examinatiꝰ oc̃curie¬
bat: suam illtimꝰ ꝓferebat sen¬
tentiã rõne statim subũicta
cur hoc ei potissimũ uid̾etur.i
Cũq uigilantissimꝰ uiti amimꝰ
altiora semꝑ appetẽs nullũ iiher¬
tie segninẽ ocio locũ relingueret.
nicħ tñ inꝯsulte aut exp̃cipiti
agͥe instituerat ingentis  am¬
mi mot᷑ discrecio temꝑabat ad¬
ħibita. ut ĩ consultissimi regis
oꝑib nulla prorsus leuitas ap¬
parẽt. nec erat facile cognitu
utrũ ne ꝯsultus loq̃retur ana¬
geret. Ingens illi studiũ erat
⁊ p̃sentia caute dispon̾e ⁊ exp̃¬
sentib futura sollicite p̃metiti.

Expanded text:
nec nunquam adeo sibi diffidens nec nunquam adeo sibi diffidens ut de qualibet re consultus vel modicam responsioni moram innecteret. 2.5 Quotiens tamen ad maiorum rerum examinationem uentum erat, contracta curia, non pudebat eum singulorum prius opiniones audire, ut ex eis potiorem eligeret. 2.6 Si quid autem ei super eodem negotio subtilius aut examinatius occurrebat, suam ultimus proferebat sententiam, ratione statim subiuncta, cur hoc ei potissimum uideretur. 2.7 Cumque uigilantissimus uiri animus altiora semper appetens nullum inertiae segniue otio locum relinqueret, nichil tamen inconsulte aut ex precipiti agere instituerat, ingentisque animi motus discretio temperabat adhibita, ut in consultissimi regis operibus nulla prorsus leuitas appareret, nec erat facile cognitu, utrumne consultius loqueretur an ageret. 2.8 Ingens illi studium erat et presentia caute disponere et ex presentibus futura sollicite premetiri;
Abbreviated transcription (Latin):
constat qr cum rogerius co¬
mes sicilie fr̃ roberti guiscar¬
di ducis apulie reb excessis s
humanis: Rogeruis euis filuis
totam pͥmũ siciliã ac ꝑtem ca¬
labrie iure successionis oꝑti¬
nuit. postinodũ u̾o consang̾ͥ¬
nei sui . W̾. ducis apulie morte
cognita tnͣsiens in apuliã. post¬
qͣm unuu̾sis ciuitatib ac pͥnci¬
ꝑib qui ei resistendũ ꝑutaue¬
rant expugnatis ad suũ tũcta
redegit imꝑiũ: tandẽ dutatũ
suscẽpit apulie. minꝰq ratus
ydoneũ tantã actã late diffu¬
sam potenciã ĩ dignitate no¬
mũs coarcari: regem se maluit
appellari crͣ ducem. exinde q÷
siciliã regnũ ẽẽ constituit. Pla¬
cet añ nec a ꝓposito quidẽ dissi¬
det. de morib eius panca sum¬
matĩ ꝑstring̾e. cũ satis incuu¬
le sit tanti uĩti m̃tione habita.
uirtutẽ eius silentio p̃terire.¬
Int̾ alias ergo nature dotes qͥ¬
o igentis sp̃c uirũ ip̃a dita¬
uerat: ꝓnitissimꝰ erat ingenio

Expanded text:
constat quod cum Rogerius comes Sicilie, frater Roberti Guiscardi ducis Apulie, rebus excessisset humanis, Rogerius eius filius totam primum Siciliam ac partem Calabrie iure successionis optinuit; postmodum vero consanguinei sui Wilelmi ducis Apulie morte cognita, transiens in Apuliam postquam, universis civitatibus ac principibus qui ei resistendum putaverant expugnatis, ad suum cuncta redegit imperium, tandem ducatum suscepit Apulie, minusque ratus ydoneum tantam ac tam late diffusam potentiam in dignitate nominis coartari, regem se maluit appellari quam ducem, exindeque Siciliam regnum esse constituit. Placet ante, nec a proposito quidem dissidet, de moribus eius pauca summatim perstringere, cum satis incivile sit tanti viri mentione habita, virtutem eius silentio preterire.Inter alias ergo nature dotes, quibus ingentis spiritus virum ipsa ditaverat, promtissimus erat ingenio
Abbreviated transcription (Latin):
at desid̾ium ac ꝓpoĩto robur ad¬
itiat. ad maturand̾ id ex spera¬
uerut eos utiq faciens ꝓmp¬
tiores. Hinc nimirũ antitiuit᷑
romani patrũ domi ꝯseruabãt
ymagines ut añcessoꝵ eis ac¬
ta semꝑ occurrerẽt. ꝓuderecq
degenerẽ secꝰ lasciuiam. actur¬
pi languere desidia. ⁊ amplet¬
tende uirtutis cͣͣ ꝙͣdam neces¬
sitatem hr̃ent p̃ oculis. Nec
igit᷑ in herti situ paciar eoꝵ
oblitc̾ari memoriã que ñ sine
młtoꝵ ꝓrclitatõne nuꝑ in ieg¬
no gesta sitilie. partim̃ ip̃e ui

Expanded text:
at desiderium ac proposito robur adat desiderium ac proposito robur adiiciat ad maturandum id quod speraverint, eos utique faciens promptiores. Hinc nimirum antiquitus Romani patrum domi conservabant ymagines ut antecessorum eis acta semper occurrerent puderetque degenerem sequi lasciviam ac turpi languere desidia et amplectende virtutis quasi quamdam necessitatem haberent pre oculis. Nec igitur inerti situ patiar eorum obliterari memoriam que non sine multorum periclitatione nuper in regno gesta Sicilie, partim ipse vi