comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenta: usu uidisse dicit duos
uiros splendidos cum reliqͥis
sibi adsistentib ante eam ste¬
tisse. Sed cum cuigilasset. Et
secum uisione mitaret᷑: oculi
eius receperunt uisum. et pe¬
des gressum. et lingua locuti¬
onis officium. ita ut ip̃a excla¬
maret dicens. Gr̃as tibi ago
tyrem leodegarium ad inte¬
gram sanitatem inscituta
sum. Ab hac laude erecta oĩb
mẽbris sana cum parentib
prexit ad ꝓpria longo tempore
postinodum uictura. Deinde
cũ in territorio turonice ciui¬
tatis ꝑuenisset in uiculo uo¬
cabulo salnaco quo ꝓpe ade¬
rat quedam mulier a demo¬
nio uexata. Qd̃ audientes
parentes eius. trahentes cã
ꝑ brachia cepit uocib cla¬
mare. quia nolebat ad sã
uiri ferettum acredere. sed in¬
ucta tandem ꝑ acta: ad etꝰ
ꝑuenit feretrũ: Que cũ teti¬
gisset paululum eius fere¬
tri uestimentũ: mundata
ꝓtinus est a demonio. Et
reuersa ad sensum ꝓprium:
magis circa feretrum ad¬
huc uolebat adsistere. quia

Expanded text:
tenta visum vidisse dicitur, duos tenta visum vidisse dicitur, duos viros splendidos cum reliquis sibi adsistentes ante eam stetisse. Sed cum evigilasset et secum visionem miraret, et oculi eius reciperunt visum et pedes gressum et lingua locutionis offitium, ita ut ipsa exclamaret, dicens: 'Gratias tibi ago, tirem Leudegarium ad integram sanitatem restituta sum'. Ab hac laude erecta, omnibus membris sana cum parentibus perrexit ad propria, longo tempore postmodum victura. Deinde cum in territurio Toronici civitatis pervenissent in viculo vocabulo Solnaco, quo prope aderat quedam mulier a demonio vexata. Quo audientes parentes eius, trahentes eam per brahia, coepit vocibus clamare, quia nolebat ad sancti viri feretrum accidere, sed invita tandem peracta ad eius pervenit feretrum. Quae cum tetigisset paulolum huius feretri vestimentum, mundata protinus est a demonio, et reversa ad sensum proprium, magis circa feretrum adhuc volebat adsistere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mouerũt sc̃m corpus. Ergo cũ
ita iam ꝑgerent: diuulgatũ
est ꝑ itineris loca. Ceperunt
itaq sponte dextra leuaq con¬
currentes ex monasteriis. ii¬
culis ac uuillis turba monacho¬
num dericoꝵꝙ ac ppli cũ crucib
incensis cereis magnisq sua¬
uitatum odorib obuiam pro¬
cedentes. Tanta et enim multi¬
tudo erat. ut uix quisq acced̾e
posset ad fcretium. ut acceptis
cornibz deferre possent scapulis.
Nam quisqmͣ quacumq deti¬
nebatur infirmitate: eciam si
feretrum accedens tetigisset
manu: statim ad pristinã re¬
uertebat᷑ sanitatem. Nulli
et enim negabat᷑ sanitas cũ
ex fide tangeret quiꝰ feretri ue¬
Hec agendo ꝑuentum est ca¬
rotina parrochia in quadam
uilla cuiꝰ est nocabulum gau¬
diaco. ubi erat puella quedã
nõre radinca que ab amus
septem in domo parentũ ia
celat. coca muta et paralitica.
Sed cum adlata a parentib
ad feretrum beati martyris
fuisset:eadem nocte sopore de¬

Expanded text:
moverunt hoc sanctum corpus. Ergo cum moverunt hoc sanctum corpus. Ergo cum iter iam pergerent, devulgatum est per itineris loca; coeperunt undique sponte dextra levaque concurrentes ex monasteriis, viculis ac villis, turba monachorum, clericorum ac populi, cum crucibus, incensis cereis magnisque suavitatum odoribus obviam procidentes: tanta etenim multitudo, ut vix quisquam accidere possit ad feretrum, ut, acceptis cornibus, differre possint scapulis. Nam quisquam quacumque deteneretur infirmitate, etiamsi feretrum accidens tangere potuisset manu, statim ad pristinam revertebatur sanitatem. Nulli etenim negabatur sanitas, cum ex fide tangeret huius feretri Hec agendo perventum est Carnotino parrochiam in quodam villa, cuius est vocabulum Gaudiaco, ubi erat puella quadam nomine Kandinga, qui ab annis septem in parentum domum iacebat ceca, muta et paralitica. Sed cum ablata a parentibus ad feretrum beati martiris fuisset, eadem nocte soporem de
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ueraciter teneretur. Iam si¬
ne ambiguitate confirmato
consilio cuidam uito dei albatẽ
suum nõiatum andulfũ ab
eodem brato martyre olim mita¬
to eiusdem pontifex anso aldus
iussit ut festinus ꝓpter hoc sc̃n
corpus ꝑgeret: et cum reu̾encia
debita. ip̃m eiusq solo pictauẽ¬
se deferret. ut ubi prius incepe¬
rat cultum dei exercere. ibi eius
lucerna om̃i tempore sui lumi¬
nis emicaret. Tinc uir dei scĩ
sui pontificis iussis obtem pe¬
rans: gaudens cum fescinatõ¬
ne ꝑrexit. ac ꝑuenit ad locum
ubi sc̃m̃ requieuerat corpuscu¬
lum. Quod audientes qͥ ĩha¬
bitalant circuitum loci mona¬
choꝵ. ceteroꝵq uiroꝵ ac muli¬
erum. deuotione magna com¬
puncti festinabant concurren¬
tes ad locum. Ibiq cum sana¬
rent᷑ multi a languorib diu̾¬
sis: exuitabunt ac letati cum
magius laudib. et turba mł¬
toꝵ canenciũ simul et flenti
um sc̃ĩ martyris sicut iussimi
fuerat agloso domno rege pro¬

Expanded text:
quod veraciter teneretur. quod veraciter teneretur. ne ambiguitate confirmato consilio, cuidam viro Dei, abbatem suum nominatum Audulfo, ab eodem beatum martyrem olim nutritum, eiusdem pontifex Ansoaldus iussit, ut festinus propter hoc sanctum corpus pergeret et cum reverentia debita ipsum usque solo Pectavensis deferret; ut ubi prius inciperat cultum Dei exercere, ibi eius lucerna omni tempore sui luminis emicaret. Tunc vir Dei sancti sui pontifices iussis obtemperans, gandens cum festinatione perrexit ac pervenit ad locum, ubi sancti requieverat corpuscolum. Quo audientes qui inhabitabant circuitum loci monachorum ceterorumque virorum ac mulierum, devotione magna conpuncti, festinantes concurrebant ad locum. Ubique, cum sanarentur multi a languoribus diversis, exultabant ac letanti cum magnis laudibus et turba multorum canentium simul et flentium ipsius sancti martiris, sicut iussum erat a glorioso domno rege, pro
Abbreviated transcription (Latin):
serat in epatus sui augustidu¬
nẽsem urbem: et ip̃e ait. Iure
michi datur huius umi dei cor¬
pus qd̾ iustum est ibi requies¬
cere: ubi fuit ep̃t. Tunc et enĩ
uincianus presul ad reppaten¬
sis. in cuus fuerat dyocesi ĩ¬
terfectus dicit᷑ respondisse. Ne¬
qua quam ita fiet ut uos scĩ
pontifices loquuti estis. s in
donetur facultas huiꝰ beati cor¬
pus habere. qm̃i huic loco do¬
natus est. in quo dignatur re¬
dũs ostendere: in cuius dyocesi
deberet requiescere. Hec audien¬
tes ad quieuerunt decretum.
Et facta or̃one cum icumo: ⁊̃
trib parius epłis definitione
cuius sorte hoc scm̃n beati marty¬
ris corpusculum ꝑueniret. in
crastina uero die orone cõple¬
ta. ac missax sollempnia consũ¬
mata. mius ex ministrs iussus
apontificib manũ moognitã
subtus palam posuit et cogni¬
tio ueritatis in manu sua pue¬
nit. Uidentes cuncti qui huic
spectaculo aderant. cegnoscen¬
tes adclamauerunt ansoaldi

Expanded text:
serat in episcopatum sui Agustiduserat in episcopatum sui Agustidunense urbe, et ipse ait: 'Iure mihi datur huius viri Dei corpus, quoniam iustum est, ibi eum requiescere, ubi fuit episcopus'. Tunc etenim Vindicianus praesul Adrabatensis, in cuius fuerat diocise interfectus, dicitur respondisse: 'Nequaquam ita fiat, ut vos, sancti pontifices, locuti estis; sed mihi donetur facultas huius beati corpus habere, quoniam huic loco datus est, in quo dignatur reDominus ostendere, in cuius diocise' iure deberetur requiescere. Haec audientes, adquieverunt decretum, et facta oratione cum ieiunio, in tribus parvis epistolis definitione cuius sorte hoc sanctum beati martyris corpusculum perveniret. In crastina vero die, oratione conpleta ac missarum sollemnia consummata, unus ex ministris iussus a pontificibus manum incognita subter pallam posuit et cognitio veritatis in manu sua pervenit. Videntes cuncti, qui huic expectaculo aderant, cognoscentes adclamaverunt Ansoaldi
Abbreviated transcription (Latin):
luit suis mimicis scd̃m dñi
maudatum indulgenciã tribu¬
ere. eos ulcissendo multos ad
regna celorum fecit ire. Quam¬
obrem uerendum ualde est. ut
qui tantos sacerdotes ac ꝓceres
uitionis sue crudelitate intere¬
mit: se pocius ad et̾nam penã
pparasset. et tam excelsam. qua
nullus francoꝵ halere meruit
głam ꝑdidisset: et beatam uitã
quam ꝑ pacienciam adipisci
dedit qd̾ inuidiã ductus de dei
seruo abscondi fecerat: magius
laudibz longe lateq ꝑcrepuit.¬
et tunc ꝑlatum est cum laude ĩ
palacio. qd̃ multis diebus ab
emulo latuit absconsum. Erat
enĩ ibi multitudo magnorum
maxima ep̃oꝵ sclicet ac ꝓcerũ
qui dum comationẽ de sancto
martyre inter se haberent. a
Utinã michi daretur optio. qͥa
notum est meum ẽẽ parentẽ.
et ex prochia michi cõmissa.
ad honoris ꝓcessit gr̃am uel eiꝰ
corpusculum habere meruissẽ
mecum. Ibi et enĩ aderat et me¬
charius pontifex qui ei succes¬

Expanded text:
luit suis inimicis Dei luit suis inimicis Dei mandatum implendo indulgentiam tribuere, eos ulciscendo multos ad regna coelorum fecit ire. Quamobrem verendum valde est ut qui tantos sacerdotes ac proceres ultionis suae crudelitate interemit, ne se potius aeternae poenae praeparaverit. Et tam celsam quam nullus Francorum habere meruit gloriam perdidit, et beatam vitam, quam per patientiam adipisci dedit, quod invidia ductus de Dei servo absconderat, magnis laudibus longe lateque percrebuit. Tunc perlatum est cum laude in palatium, quod multis diebus ab aemulo latuit absconsum. Erat enim ibi multitudo magnorum maxima, episcoporum scilicet ac procerum. Qui dum conlationem de sancto martire inter se haberent et 'Utinam daretur mihi optio, quia notum est meum esse parentem et ex parrochia mihi commissa ad honoris processit gratiam, vel eius corpuscolum habere meruissem mecum'. Ibi enim aderat Hermanacharius pontifex, qui ei succes
Abbreviated transcription (Latin):
te loquitur dicens. eo qd̾ nesciret
priusquam nunciaret huic a
quo missus fuerat. aseret ip̃o
cognouit quantũ sanctus mar¬
tyr uirtutib polleret. Dum u̾o
iter carperet ilico uitam ꝑdidit.
et ei a quo missus fuerat non
renunciauit. His itaq cogni¬
tis: ebromus tocito corde retine¬
lat. et tremens intra se uerecũ¬
de: nemuni preter coniugem ma
nifestare audebat. ne forte crescẽ¬
te glã martyris: sua qui tale
lumen extinguere cupiebat esset
diminita in ppłis. Nam his
spaciis diex quanto ille miser
hoc bonum latere cupiebat: tan¬
to magis ubiq riuor uirtutũ
supradictaꝵ beati martyris di¬
latata radiabat. Tminsactũ u̾o
spacium uelut annoꝵ taum sẽp
lugendus ebromus qui hanc
lucernam nisus fuit extingue¬
re:sermo diuinus in eodem
mpletur. Rani quia gladio
multos interemit: ꝑcussus
gladio et ip̃e periit infelix ac
miser qui tantis honorib sub¬
limatus: in trib mundi ꝑtib
duatata fama industrie sue

Expanded text:
te loquitte loquitpriusquam renuntiaret huic a quo missus fuerat, in semetipso cognovit quantum sanctus martyr virtutibus polleret. Dum vero iter carperet, illico vitam perdidit, et ei a quo missus fuerat minime renuntiavit. His itaque cognitis Ebroinus tacito corde retinebat, et tremens intra se verecundia praeter conjugem nemini manifestare audebat, ne forte crescente gloria martyris, sua qui tale lumen exstinguere cupiebat esset diminuta in populis. Nam his spatiis dierum quantum ille miser hoc bonum latere cupiebat, tanto magis ubique rumor virtutum supradictarum beati martyris dilatatus radiabat. Transacto vero spatio pene annorum trium semper lugendus Ebroinus, qui hanc lucernam nisus fuerat exstinguere, sermo divinus in eodem impletur Nam quia gladiis multos interemit, percussus gladio ipse periit. Infelix ac miser, qui tantis honoribus sublimatus, in tribus mundi partibus dilatata fama industriae sua
Abbreviated transcription (Latin):
furata. festinus ꝑgit ad huĩ
uiri dei sepulchrum. deprecans
ut ei redderet qd̃ furtim perdide¬
rat. Nam tota illa die et sequeti
nocte in or̃one ad cius tumu¬
lum ieumans: et psalmo die
insistens adstitit. Cum uero
expleta or̃one ad suam cellulã
remeasset: om̃ia que ꝑdiderat
nil ex eis dimmutũ cum cali¬
gula beati martyris saluum
muenit. Dñs ueco iatronis ꝓ
seruo iure iurauerat qd nequa¬
quam hoc malum egisset. Re¬
finit. seruus uero scelus qd̃
fecerat. male consũmauit. ⁊ũc
magis ac magis fama scita¬
tis brati martyris late ꝓrupit.
que paulo postra quam gesta
sunt ebromo non latuit.Quo
audito nuncium misit occulte
qui hoc inquirens studiose: si¬
bi uera nunciaret. Qui nunciꝰ
iussis obtemperans: ad eius¬
tumulum accessit. et interro¬
gans a custode didicit ubi sãc¬
tum corpus requiesceret. Sed
accedens or̃oni distulit incũ¬
bere. quin pocius despiciens
humerum pede ꝑcussit. et stul¬

Expanded text:
furata. Festinus pergit ad huius furata. Festinus pergit ad huius viri Dei sepulchrum, deprecans, ut ei redderet, quod furtim perdiderat. Nam tota illa die et sequenti nocte in oratione ad eius tumulum ieiunans et psalmodia insistens adstetit. Cum vero, expleta oratione, ad suam cellolam remeasset, omnia que perdiderat, nihil ex eis deminuto, cum caligola beati martyris salvam invenit. Domnus vero latronis pro servo iure iuraverat, nequaquam hoc malo egisset; revitam. Servus vero scelus quod fecerat male consummavit. 22. Tunc magis magisque fama sanctitatis beati martyris late prorupit, que paulo post ea quae gesta sunt Ebruino non latuit. Quod auditum, nuntio misit occulte, qui hoc inquereret studiose et sibi vera nuntiaret. Qui nuncius iussis eius obtemporans, ad eius accessit tumulum et interrogans a custode dedicit, ubi sancti corpus requiescerit, sed accedens orationem distulit incumbere, quin potius dispiciens humum pede percussit et stul
Abbreviated transcription (Latin):
in quib trucidatus fuerat be
atus martyr est sepultus. Exc
acta ẽẽ creditur. in quo sepul¬
chro annis duob et dimidi
um iacuisse dicitur. His ita¬
qz diebz sacerdos quidam qui
lumen splendid ũ absq hu¬
inano ministerio in eodem cog¬
nouit noctib fuisse loco. unde
rumor magnus emanauit
in arcuitu loci illius. Qui ne¬
mentes ad huius beati mar¬
tyris uenerandam memoriã:
multã turbam languencium
diuersis infirmitatib detentã
sanauit. claudis scilicet gres
sum reddidit. cecis lumen tr¬
buit. obsessos a demonibus
mundauit. muitis q uirtuti¬
bus in huius loci uenerando
habitaculo emicuit. Noc itaq
euisdem este attestatur sacer̃¬
dos. Nam et huius sacerdotis
quadam nocte latrocinium
passus est:ita ut a latronibz
õem substanciam furatã esse
diceret. inter quam caligulã
inquiunt beati martyris qũa
pro reucrencia sibi reseruau̾at
habebat absconditã. quam la¬
tro nesciens secum portauit.

Expanded text:
in quibus trucidatus fuerat, in quibus trucidatus fuerat, atus martyr est sepultus. Haec actum esse creditur; in quo sepulchro annis duobus et dimidio humatum fuisse dicitur. 2l. His itaque diebus sacerdus quidam, qui lumen splendidum absque ministerio humano in eodem cognovit noctibus fulsisse loco. Unde rumor magnus emanavit in circuitu loci hujus. Verum venientes ad hujus beati martyris venerandum oratorium, multam turbam languentium diversis infirmitatibus detentos sanavit, claudis scsum dedit, caecis lumen tribuit, obsessus a demonibus mundavit multisque virtutibus in huius loci venerando habitaculum aemicuit. Hoc itaque eiusdem ecclesiae adtestatur sacerdus. Nam et huius sacerdoti iae custus, quadam nocte latrocinium passus, ita ut ab latronibus omnem substantiam suam fuisset ablatam: inter quam caligolaui, inquiunt, beati martyres, quam pro reverentia sibi reservaverat, habebat absconditam. Quam latro nesciens secum portavit.
Abbreviated transcription (Latin):
per quem tuam noticiã acce¬
pimus. d̾s uirtutum et oĩs
creature. ac tocius generis
humani creator te benedico.
te glorifico qui me dignat
es ad hanc certaminis diẽ
ꝑduce. Rogo te deprecor q
domine. ut ip̃e in me iubeas
nũam pietritis tue largire.
et meritis scõrum tuoꝵ me
dignum facias ꝑticipem. Q
uite eterne consortem. et tri¬
bue indulgenciã his qui me
tribulant. qm̃ ego per eos m
conspectu tuo credo dementis¬
sime pater glorificatus fieri.
Cum hec diceret: ꝑcussor ertẽ¬
so gladio amputauit caput
eius. Et erectum corpus ei
substitisse quasi unus lmre
spacium dicit᷑. Sed dum statim¬
eum cadere gladiator non cer¬
neret: ip̃m pede ꝑcussit. ut uel¬
sic cicius in terra decideret. Sed
arreptus a demonib et mente
captus. ac dei ultione ꝑculsus
in ignem se ꝓrecit. ibiq uitã
finuit. Aunc iussu comugis
huius uiri chrodoberti in qũa¬
no fletu plangencium a mĩ¬
nistus deportatus. in huius
femine decretum in nestibus

Expanded text:
per quem tuam notitiam accipimus, Deus virtutum et omnis creaturae ac totius generis humani creator, te benedico, te glorifico, qui me dignatus es ad hunc certaminis diem perducere. Eogo deprecorque, Domine, ut ipse in me iubeas misericordiam pietatis tuae largire et meritis sanctorum tuorum me dignum facias participem et vitae aeternae consortem, et tribue indulgentiam his, qui me tribulant, quoniam ego per eos in conspectu tuo credo, clementissime pater, glorificatus fieri'. 20. Cum haec diceret, percussor extendens gladium, amputavit caput eius, et erectum corpus huius substetisse quasi unius ore spatium dicitur. Sed nper quem tuam notitiam accieum cadere gladiator cerneret, ipsum pede percussit, ut sic citius in terram decideret. Sed arreptus a daemonibus et mente captus ac Dei ultione percussus in ignem se projecit ibique vitam finivit. Tunc jussu conjugis hujus viri Chrodoberti in quamno fletu plangentium a ministris deportatus est hujus feminae decreto, cum vestibus
Abbreviated transcription (Latin):
gare. Ad quod uenistis cito
fucite. ut impleatis notum
maligni. Hii uero qui uene¬
rant ad eum ꝑimendũ. erãt
quatuor numero. Tres et eĩ
ex his ꝓuoluti ad pedes eius.
deprecantes ut eis indulgen¬
tiam daret. et benedictionem
suam suꝑ eos dignaretur tra¬
dere. Quartus uero suꝑbus
adstabat euaginato gladio
paratus ad eum interimen¬
dum. et postqũa ben edictio¬
nem suꝑ eos tradidit. et su¬
is interfectorib uerbum dñi
annũciauit: tunc uir dũi in

Expanded text:
gare ; ad quod venistis, cito gare ; ad quod venistis, cito facite, ut impleatis votum maligni'. Hii vero qui venerant ad eum perimeadum erant quattuor numero. Tres etenim ex his provoluti ad pedes eius, deprecantes, ut eis indulgentiam daret et benedictionem suam super eos dignaretur tradere; quartus vero superbus adstabat, evaginato gladio, paratus ad eum interimendum. Et postquam benedictionem super eos tradedit et suis interfectoribus verbum Dei adnuntiavit, tunc vir D
Abbreviated transcription (Latin):
alter ad alterum dicebant. Ue¬
re hic homo seruus dei est. Et
pollicebant᷑ ad dñm prorsus
totis tendere uirib. Tunc dem¬
ceps eius predicationib pe¬
ne ois parentes. connir ac
familia domnis illius conu̾¬
si ad dei cultum. ac ꝑ hoc eius
famã audientes per cirtuitũ
loc: concurrebant ad eum. uer¬
bum salutifetum audire. Ille
uero non cessabat cunctos sua
predicatione instruere. qualit̾
ad regna celoꝵ ualcrent ꝑue¬
nire. Sed nõ post multũ tem¬
poris cũ iam d̾s omp̃s ꝓ tan¬
te paciencie dono decreuisset
remimerari suo fideli famło:
ebromꝰ iam obstinatus. cui¬
delitatẽ suã uolẽs ĩ eum ꝑfic̾e:
uelocissimos post cum misit
equites nimium ꝑniciosos
qui eum morte permierent.
Qui uenientes susceperunt
eum de domo uin cui erat tra¬
ditus ad custodiendũ. Et du¬
centes eum ꝑ loca incognita
usq in quẽdam locum in quo
adscitit inquiens. Non naces¬
se habetis filii longius fati¬

Expanded text:
alter ad alterum, dicentes: 'Vealter ad alterum, dicentes: 'Vere hic homo Dei servus est'. Et pollicebantur ad Deum prorsus totis tendere viribus. Tunc deinceps eius praedicationibus poene omnes parentes, coniux ac familiae domus ipsius conversi ad Dei cultum; ac per hoc eius fama audientes, per circuitum loci concurrebant ad eum verbum salutiferum audire. Ille vero non cessabat sua predicatione cunctis instruere, qualiter ad regna caelorum valerent pervenire. 19. Sed non post multum temporis, cum iam Deus omnipotens pro tante patientie dono decreverat remunerare suo fideli famulo, Ebroinus iam obstinatus crudelitatem suam volens in eum perficere, velocissimus post eum aemisit aequites nimium perniciosus, qui eum morte peremerent. Qui venientes, susciperunt eum de domo viri, cui fuerat traditus ad custodiendum, et ducentes eum per loca incognita usque in quendam locum, in quo adstetit, inquiens: 'Non necesse habetis, fili, longius fati
Abbreviated transcription (Latin):
rus martyrium. Optabat eĩ
funditus ertinguendit. uł qͥa
a seculi gla iam uidebat consũp¬
tum: reuocare potuisset saltem
a meritis scõrum. Nam eum
unde putabat abscidi. in de pociꝰ
faciebat xp̃o quen desiderabat
adherere. quia quantũ ꝓbat᷑
cum ad suam domum deduc̾et.
cernens eum ex itinere ac m¬
fumitate defessum: iussit ei da¬
re ad refocillandum potum.
Ante quem cum pincerna ad¬
sisteret: lumẽ magnũ quasi
rote circulum celo descendens
super caput eius refulsit. Aũc
crementes oms qui hoc signũ
hoc inquiunt dñe qd̃ paret suꝑ
caput tuum quasi in crculi
modum lumen splendidissi¬
mũ emissum de celo. quia nũ¬
quam a nobis simile est uisũ:¬
At ille pronus in terra adora¬
uit dicens. Gr̃as tibi omp̃s
deus consolator õium refero.
qui suꝑ seruũ tuũ ostendere
dignatus est tale miracusum.
Aunc uidentes om̃s quasi in
excessum mentis positi tandẽ
quidem resumpti. glorificanẽt
deuni om̃ipotentem. et conu̾si

Expanded text:
rus martyrium. Optabat enim eum rus martyrium. Optabat enim eum funditus exstinguendum, ut quia a saeculi gloria jam videbat consumptum, revocare potuisset saltem a meritis sanctorum. Nam unde eum putabat abscidi, inde potius eum faciebat Christo quem desiderabat adhaerere, quia quantum protencum ad suam domum deduceret, cernens eum ex itinere ac infirmitate defessum, jussit ei dari ad refocillandum potum. Ante quem cum pincerna assisteret, lumen magnum quasi in rotae circulum e coelo descendens super caput ejus refulsit. Tunc trementes omhoc', inquiunt, 'domine , quod paret super caput tuum, quasi in circuli modum, lumen splendedissimum emissum de caelo, quia numquam a nobis simile est visum?' Ille pronus in terra adoravit, dicens: 'Gratias tibi, omnipotens Deus, consolator omnium, refero, qui super servum tuum ostendere dignatus es talem miraculum'. Tunc videntes omnes, quasi in excessum mentis positi, tandem quidem resumpti, simul glorificantes Deum omnipotentem et conversi
Abbreviated transcription (Latin):
nam similem sortiti: ꝑpetuo sñt¬
exilio deportati. Uuauncius
fanuili. ad explendã ebroii um¬
tionem consenserat: ep̃atus
gradu subdole fuerat sublima
sa eius decidens dei ut. opinat
nutu multis flagellis obtr¬
tum: nempe ut fertur̾ laqueo
fiusse suspensum. ac morte tur¬
pissima ut decebat: iusti prodi¬
torem condempnatum trans¬
misit ad tartarum. Adhuc et̃
uir dei leodegarius in codem
monasterio sc̃monialiũ. in
quo ad custodiendum fuerat
sierunt. non tamen intra consi¬
lium confirmatꝰ fuisse. sed se¬
orsum rex et ebroinus cũ eodẽ
conlationem fecisse dicitur in
qua eis multa predixisse fut᷑a
que euenisse manifesta conici¬
tur. Ubi et ebromꝰ in eadem ꝑ¬
nicie ꝑseuerans: multũ te m
quit uerbi sublimitas ꝑsua¬
dt loquendo martyr ẽẽ suspi
caris. ideo tam temerarium o¬
stendis. Ad huc multum in¬
quit dilatabeus: frustra tale
desideras habere premiũ. Nã
ut merueris: ita erit acceptu¬

Expanded text:
ne similem sortiti poenne similem sortiti poenexilio sunt deportati. Waimirus famulo Dei ad explendam Ebroini vintionem consenserat, episcopati grado dolosae fuerat sublimatsa eius decidens, Dei, ut oppinatur, nutu multis flagellis obtritum, nempe, ut fertur, laqueo fuisse suspensum ac morte turpissima, ut decebat iusti proditorem, condemnatum, transmisit ad tartarum. Adhuc enim vir Dei Leudegarius in eodem monasterium sanctimonialium, in quo ad custodiendum posituscessierunt, non tamen intra concilium confirmatus fuisse, sed seorsum rex et Ebroinus cum eodem conlatione fecisse dicitur. In qua eis multa predixisse futura, que evenisse manifeste esse coniecitur, ubi et Ebroinus in eodem pernicie perseverans: 'Multum te', inquid, 'verbi sublimitas persuadet lcaris, ideo te tam temerarium ostendis. Adhuc multum. inquit, dilataberis, frustra tale desideras habere praemium. Nam ut merueris ita eris acceptu
Abbreviated transcription (Latin):
mel ostendit in pplõ. Et qũado
inter iurginum accederet cater¬
uam: tanto ut fertur dulcia sua
fulgebant elcquia: ut miraren¬
tur clemencia. et conuersi a pra¬
uis operib: uelociter peterent
penitencie fructus. Nam dieb
ac noctib in dei cultum ꝑuigi¬
lans adstabat: ut paululũ ad
neccessaria corporis uit aliqñ
ab ecc̃a ꝓcederet. ut uel quippiã
sompni ac ciboꝵ ꝑceptione ca
synodum conuocauerunt. et ad
qũadam iuillã regiam uenien¬
tes: multam ep̃oꝵ turlum ad ẽe
fecerunt. ibiq inter cctos dido
qui scm̃ uirum leodegarium cũ
uuannero expulit de sede sui ẽp̃a¬
tus. et bene tradidit in lectus.
condempnatus ab ĩꝑa synodo
caluaria exceptus in capite et
expulsus ac segregatus est a¬
sca congregatõne. Demnde eti¬
lium condempnatus morti ꝙ
sequuta pena capitis degressit.
quicquid dolose in scõ uiro cxer
cuit. Alii uero ep̃i tunc a rege ꝑ
ebroinum in ip̃am synodo pe¬

Expanded text:
men ostendit in populo. Quandocunque men ostendit in populo. Quandocunque inter virginum accederet catervam, tanta ut fertur dulcia sua fulgebant elbatur clementia, et conversi a pravis operibus velociter peterent paenitentiae fructibus. Nam diebus ac noctibus in Dei cultu pervigilans adstabat, ut vel paulolum ad necessaria corporis vix aliquando ab ecclesia procederit, ut vel quippiam somni ac ciborum perceptione capsenodo convocaverunt, et ad quendam villam regiam venientes, multa episcoporum turba adesse fecerunt. Ibique inter ceteros Diddone, qui sanctum virum Leudegario cum Waimiro expulit de sede suae episcopatus et poene tradedit inlectus, condemnatus ab ipsa sinode, calvaria acceptus in capite, expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, quiccuit. Alii vero episcopi tunc a rege per Ebroinum in ipsa synodo pe
Abbreviated transcription (Latin):
gue officium dantem. laudure
nequiuerit creatorem. ac per hoc
blasphemie cederet desperans au¬
ferenda sibi salus c̃ẽt qua lau¬
dando celitus adipisci meruisset
ingentem. Sed qui absq uocib.
cordium est auditor deus. magis
tacentis magis qmͣ elatam¬
uocem elqquecium: postulat
sibi ab eo auxilium. non sono
uoas. s humilitate cordis. Nã
cum se cognouisset presidiũ ome
amisisse humanũ totis unib
sibi peciit adesse diui nũ. Nam
quanto ĩpietas humana reuo¬
diuina sociare fucit eum celo.
constitue sub tuta custodia. Erit
enim tempus sue uocationis
recipiens qd̾ meretur a sus
inimias. Tunc acceptũ ad su¬
um ꝑduxit cenobium qd̃ ucca¬
tur fiscãnũ. ubi erat congrega¬
tio sãmonialium ac uirginũ
quib preerat childomergn fa¬
mula xp̃i in quo multis dieb
conuersans habitator stetit sb̃
custodia. Nam et lingua preci¬
sa solitum recepit officiũ. et
magnũ doctrine sue stu dium se¬

Expanded text:
gua offitium dantem laudare gua offitium dantem laudare nequieverit creatorem, ac per hoc cideret blasphemie, disperans auferendum sibi salutem, quam laudandum caelitus adipisci meruisset ingentem. Sed qui absque vocibus cordium est auditor Deus, magisqm tacentis magis quam elate loquentium; postulantis sibi auxilium, non sono vocis, sed humilitate cordis. Nam cum se cognovisset praesidium omne amisisse humanum, totis viribus sibi petiit adesse divinum. Nam quantum impietas humana revodivina sociare fecit eum coelo.constitue sub tuta custodia. Erit enim tempus suae vocationis, ut recipiat quod meretur a suis inimicis. Tunc acceptum ad suum perduxit coenobium, quod vocatur Fiscamnus, ubi erat congregatio sanctimonialium virginum, quibus praeerat Childomerga famula Christi: in quo multis diebus conversans habitator stetit sub custodia. Nam et lingua praecisa solitum recepit officium, et magnum doctrinae suae se
Abbreviated transcription (Latin):
binur in celesti gła. Tune mi¬
nistu adscipitem ligatum gni¬
num: lapidib obrucre ceperũt.
Ille uero deprecabatur dñm di¬
cens. dñe ih̾u bone quia non
uenisti nocare iustos sed perra¬
tores: suscipe sp̃m serui ti. Et
qui dignatus est ꝑ similitudi¬
nem martyrum lapidib uitã
istam mortalem auferre. iube¬
as clementissime ueniam sce¬
lerum meoꝵ triouere. Hec di¬
cupiens cum germano uitam
finire. ut simul mererentur fu¬
turam ac beatam glam partici¬
pare: s ebronius differre uolẽs
eius exitum. ut ꝑ penas longe
dilatas ei p̾pararet eternas. et
ne coronain acciperet martyrii.
quin pocius careret sp̃s eiꝰ gła
sempitera: tunc iussit enim
nudis gressib ꝑ quadam pisci¬
nam traducere: in qua erant
petre quasi daui incidentes a¬
cuti deinde cuulsum terre pro¬
stratum: in cidere lingnam la¬
biaq precepit. ut dum oculi
ablati pedes iam forati. lingua
nec oculis cerneret uiam. nec
pedes incedere calcem. nec lin¬

Expanded text:
bimur in caelesti gloria'. Tunc mibimur in caelesti gloria'. Tunc ministri ad stipitem ligatum Gaerinum lapidibus obruere coeperunt. Ille vero deprecabat Domino, dicens: 'Domine Iesu bone, quia non venisti vocare iustos sed peccatores, suscipe spiritum servi tui, ut qui dignatus es similitudinem martyrum lapidibus vita ista mortale auferre, iubeas clementissime veniam scelerum meorum tribuere'. Hec dicupiens cum germano vitam finire, ut simul mererentur futuram ac beatam participare, sed Ebruinus differre volens eius exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet eternas, et ne coronam acciperit martyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternum. Tunc iussit eum nudis gressibus per quendam piscinam transducere, in qua erant petri quasi clavi incidentes acuti. Deinde evulsum, terre prostratum, incidere lingua labiasque praecepit, ut dum oculi ablati, pedes iam forati, lingua nec oculis cerneret viam, nec pedes incidere callem nec lin
Abbreviated transcription (Latin):
cauiius. sed maior est sua dle¬
mencia: qui nos uocare digua¬
tus cst ad talem glam. Sed tu
miser ebrome qui tantã penã
infers francoꝵ genti. potius
in te ulaisceris: qui uitam aliis
auferre cupis. Multos equidem
decepisti. et exules a solo pater¬
no fecisti. nam magis tu exu¬
laris. quia et temporalem et fu¬
turam gł̾am cito ꝑdes qm̃ dũ
sperare cupis om̃s hĩtatores
in tota francia: tuam potius
mus furore magno repletus:
iussit ministris girinum abstͣ¬
hi. et a germano separari. ut
separatim inderentur̾ ꝓuniri.
ne simul eis delectare talia u̾¬
ba fini. Cum autem ducerent:¬
tunc beatus leodegarius eum
ti. quia non sunt condigne pas¬
siones huius temporis ad fu¬
turam głam que reuelabitur
in nobis. Peccata et enum nr̃a
abluenda delicta se laudanciũ
semper est parata. Hec ad tem¬
pus patimur̃ quia morti debi¬
tores sumus. Sed illa nos er¬
pectat uita. si pacienter ferimꝰ
istas penas: ubi sine fine leta¬

Expanded text:
cavimus; sed maior est sua clecavimus; sed maior est sua clementia, qui nos dignatus est vocare ad talem gloriam. Sed tu, miser Ebroine, qui tanta poena infers Francorum gente, potius in te ulcisceris, qui vitam aliis auferre cupis. Multos equidem decepisti et exolis a solo paterno fecisti; nam magis tu exolaris, quia et temporalem et futuram gloriam cito perdes, quoniam dum superare cupis omnis habitatoris in tota Francia, tuam potius inus, furore magna repletus, iussit ministris Gaireno abstrai et a germano separare, ut separatim viderentur punire, ne simul eis delectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leudegarius eum ti, quia non sunt condigni passionis huius temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Peccata etenim nostra abluenda dilecta se laudantium semper est parata. Haec ad tempus patimur, quia morte debitores sumus, sed illa nos expectat vita, si patienter ferimus ista poena, ubi sine fine leta
Abbreviated transcription (Latin):
b suis mimicis. et sponte se
obtulit ad palmam martyrii:
si uoluntas non defuisset ꝑ¬
cussoris. Qui enim uenerãt
ad eum puniendum: absq
renetencia reliquiaꝵ. enm
cõprehenderunt. Qui exla¬
ꝑgentes duxerunt eum extra
ciuitatem. et implentes iussa
a capite. Sed cum lumen sustu¬
lerunt forisecus huma num
intrinsecus tamen incluserunt
diuinum. Et tradentes cum cu¬
per annoꝵ circulum duoꝵ: ibtq
magnum reliquit exemplii
sue humilitatis et paciencie.
Eodem tempore einsdem ger¬
manus girinus nõie qui ob
metum supradã ebromi cum
aliis quos fugauerat ex frã¬
corum procerib uacroꝵ lustra
si theoderia ac principis ebro¬
mi: decretum est ad palacium
reuerti. Tunc et enĩ beatus le¬
odegarius ex monasterio in
quo tenebatur absconditus e¬
gredi et in preseucia regis uis¬
sus est accersui. Qui cum siml
coniuncti. et obtutib principũ
ti respondisse coniciuntur. Hec
digne patimur. quia dño pec¬

Expanded text:
ad suis inimicis et sponte se ad suis inimicis et sponte se obtulit ad palmam martirii, si voluntas non defuisset percussores. 11. Qui enim venerant ad eum puniendum, absque reverentia reliquiarum eum conprehenderunt. Qui exclaficare'. Qui pergentes duxerunt eum extra civitatem, et implentes iussa a capite. Sed cum lumen sustulerunt forinsecus humanum, intrinsecus incluserunt divinum. Et tradentes eum cuper annos circulum duorum, ibique magnum relinquid exemplum sui humilitatis et patientie. 12. Eodem tempore eiusdem germanus suus Gaerenus nomine, qui ob metum supradicti Ebroini cum aliis quos fugaverat ex Francosi Theuderici ac principes Ebroini decretum est ad palatium reverti. Tunc etenim beatum Leudegarium ex monasterio, in quo tenebatur absconditus, egredi et in praesentia regis iussus est arcessere. Qui cum simul cotriuncti et obtutibus principum ti, respondisse conicetur: 'Haec digni patimus, quia Domino pec
Abbreviated transcription (Latin):
dam resideret urbe sua edua: re¬
miniscens ebroenus maloꝵ
rico egisse pritabat. timc adiũc¬
tis sibi in consiliis nequissimis
inmicoꝵ sociis consulere cepit
qũcadmodum eundẽ pontificẽ
destruere potuisset. Ex his enĩ
rius ex nomme caput effecti
malicie: dixerunt se posse eum
rapere de ciuitate. et in eum fa¬
cete uindictam ex qua malitia
ebroini ẽet sauciata. Gauisus
namq ebromus de eoꝵ respõ¬
sis: dedit exercitũ copiosum
ualde. Qui festini ꝑrexerunt
in quitatem eduam. et circũ¬
dantes cam cum codem exerci¬
tu deuastabãt circa muros cir¬
cuitum. Hec itaq uir dei pro¬
spiciens. zelo magno accen¬
sus pro plebe sibi cõmissa.
dũi sequutus exemplum. a¬
nimã suam malens ponere
pro ouibz sus. easq cupiẽs
lucrifacere quam suam tem¬
poralem querere salutem: t̾r¬
omnẽ derum ciuitatis aggre¬
gari iussit. cum reliquiis et
ccucib et choris psallentium
obuiam abiit cum dei laudi

Expanded text:
dam resideret urbe sua Aedua, redam resideret urbe sua Aedua, reminiscens Ebroinus malorurico egisse illum putabat, tunc adjunctis sibi nequissimis inimicorum sociis consulere coepit quemadmodum eumdem pontificem destruere potuisset. Ex his consirus, ex nomine caput effecti malitiae, dixerunt se posse eum rapere de civitate et in eum facere vindictam, ex qua malitia Ebroini esset satiata. Gavisus itaque Ebroinus de eorum responso dedit eis exercitum copiosum valde. Qui festini perrexerunt ad civitatem Aeduorum, et circumdantes eam eodem exercitu devastabant circa muri circuitum. Haec vir Dei prospiciens, zelo magno accensus super plebe sibi commissa, Domini secutus exemplum, animam suam malens ponere pro ovibus suis, easque cupiens lucrifacere, quam suam temporalem querere salutem, omnem clerum civitatis aggregare jussit, et cum reliquiis et crucibus et choris psobviam habiit cum Dei laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
tripudiarent: cupiuit in crasti¬
nm ebroenum ditatum cum
magnis honoꝵ munerib ad
ꝓpria destinare. Item uero ebro¬
enus non est passus uel pau¬
lulum requiescere: fugacit̾ noc¬
tu ab hac abscessit auitate. et
cum austrasiis quod aliqñ ha¬
buerat aduersarios:se suscita¬
uit ut amicos. Sed non post
multum temporis multis sce¬
lerib gestis: collectis sibi ma¬
loꝵ socus. francoꝵ ꝑuim intra¬
uit fines. et cũ tyrannide crude¬
lissime gerens: theodenici gł̾osi
regis se p̾sentait obtutibus.
atq ab eodem rege restitutus
est in ꝓprio gradu. et maior
domus effectus: cogitare cepit
de uiltione inimicoꝵ qui cum
noluerant habere su bregulum
qui ut leo rugiens inter feras¬
plurimas cẽteras: resonuit
rugitus eius per francoꝵ t̾ras.
Om̃s uero qui aduersus eum
olun cogitauerant. malicia tre¬
mefacti qui remanserant ex eiꝰ
cede ꝑrexerunt in fugam. His
itaq dieb uir dei leodoganus.
cum ad suam plebem restaurã¬

Expanded text:
trepudiarent , cupiens in crastitrepudiarent , cupiens in crastinum Ebruinum cum magnis honorum muneribus ad propria distinare. Idem vero Ebroinus non est passus vel paulolum requiescere; fugaciter nocte ab kac abscessit civitatem et cum Austrasiis, quos habuerat aliquando adversarios, se sociavit ut amicos. 9. Sed non post multum temporis, multis sceleribus gestis, collectis sibi malorum sociis, Francorum per vim intravit finis, et cum tirannide crudelissime gerens, Theuderico glorioso rege se praesentavit obtuto adque ab eodem rege restitutus est in priore gradu. Et maidomus effectus esset, cogitare coepit de ultione inimicorum qui eum noluerant habere subregulum. Qui ut leo rugiens inter caeteras feras, resonuit rugitus ejus per Francorum terras. Omnes vero qui adversus eum olim cogitaverant mala tremefacti, qui remanserant ex ejus caede perrexerunt in fugam. His itaque diebus vir Dei Leodegarius cum ad suam plebem restauran
Abbreviated transcription (Latin):
dientes uterq amicoꝵ. deside¬
rantes aspectum eorum cerñe:
cum fauore magno uota coꝵ
coplentes ad ꝓpria ntintur reduc̾e.
ꝑgentes de ntrisq ꝑtib ad supͣ¬
dictum monasteriu cogebant
eos procedere:etad eoꝵ domos
remeare. Qui angore multo e¬
stuantes tandem p̾cante dilec¬
tione amicitiaꝵ. quia fatiga¬
ti spacus terraꝵ longeuis ual¬
de fuerant: consencientes acqͥe¬
ucrunt deprecantib. Cum bene¬
dictione quippe patris monaste¬
rii ip̃ius conglutinati pacis cõ¬
cordia procedentes: uenerunt
simul ebroenus scilicet cum põ¬
tificẽ leodegario ciuitatis sue
augustidunũ. Quam rem au¬
diẽns tota ciuitas: suscitata
est in gandium. Qui ciues ꝑ¬
cidentes obuiam: receperunt᷑
cos cum magno triumpto. le¬
tantes eo qd̾ recepissent patrẽ.
qu̾e amissum plangetant olĩ
gubnatorem. Quem recepto
collocauerunt in sedem pristinã.
ut fiucretur cũ sius letitia. Qͥ
cum simul letati sũmo gaudio

Expanded text:
dientes uterque amicorum, desidedientes uterque amicorum, desiderantes aspectum eorum cernere, cum favore magno vota eorum conplentes, ad propria nituntur reducere; pergentes de utrisque partibus, ad supradicto monasterio cogebant eos procedere et ad eorum domibus remeare. Qui angore multo estuantes, tandem pre tanti dilectionis amicitiarum, quia fatigati spaciis terrarum longaevis valde fuerant, consentientes adquieverunt deprecantibus. Cum benedictione quippe patris ipsius monasterii conglutinati pacis concordia, procidentes venerunt simul, Ebruinus scilicet cum pontifice Leudegario, civitatis suae Agustiduno. Quam rem audiens tota civitas, suscitata est in gaudio: qui cives procidentes obviam, reciperunt eos cum magno triumpho, letantes, eo quod recipissent patrem, quem amisisse plangebant olim gubernatorem. Quem recepto collocaverunt in sedem pristinam, ut frueretur cum suis letitiam. Qui cum simul letati summo gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc relicto rege. et õium po¬
testatum sublimitatent ꝓ i
chilo reputans qđ̃ halctur in
mundo: eadem nocte procedens
cum paucis ire cepit. ubi pauꝑ
xp̃i fieri potuisset. Hoc rex au¬
diens contristatus ualde ac
merens: quedam exsius fide¬
lib cum exercitu magno post
ip̃m misit. et secutus est eum
luculo repperit: et iuxta iussum
regis ip̃o ꝙ pontifice depreca¬
te luxouio cenobio ut ei lic̾et
relicto seculo uacare deo huim¬
li poposat prece se dirigendu.
que protinus illuc ire nõ di¬
stulit. Qui festinus in moua¬
sterium ueniens: ibidem ebro¬
num iam clericum inuenit.
dicens se m eo altquid percasse
ueniam uicissim petentes. et¬
steterunt concordes ab allate
senuicti alequid spa cuia tẽ¬
poris uterq pemiteuciam agen¬
tes: inter contuberma mona¬
choꝵ strenue habitare quasi ꝑ¬
petui monachi conati sunt. ꝑͥ
idem tempus childerico rege
defuncto: germanus theoderitꝰ
in regno sublimatur. Hec au¬

Expanded text:
Tunc relicto rege et omnium poTunc relicto rege et omnium potestatum sublimitatem , pro nihilo reputans, quod habetur in mundo, eadem nocte procedens cum paucis ire cepit, ubi pauper Christi fieri potuisset. 7. Hoc rex audiens, contristatus valde ac merens, quendam ex suis fidelibus cum exercitu magno post ipsum misit. Et secutus eum luculo repperit. Et iuxta iussum regis, ipsumque pontificem deprecantem, Luxovio coenuvio, ut ei liceret, relicto saeculo, vacare Deo, humili poposcit preci se dirigendum; quem protinus illic ire non distulit'. Qui festinus in monasterio perveniens, ibidem Ebruinum iam clericum invenit; dicens se aliquid in eo peccasse, veniam vicissim petentes, steterunt concordes. Tamen ab abbate seiuncti, aliquod spatium temporis uterque penitentiam agentes, inter contubernia monachorum strinue habitare quasi perpetime monachi conati sunt. 8. Per idem tempus, Childerico vero rege defuncto, germanus suus Theudericus in regno sublimatur. Hec au
Abbreviated transcription (Latin):
te inquit scẽ pontifer. quia tnͣ¬
sacta celebritate missax. a rege
te scias ẽe interfecturũ: qm̃ se¬
men nequam aduersum te a
tius inimnicis quemadmodũ
et tibi in eius corde iam quod
olum est seminatũ in hac nocte
cõsũmare est decretum. Quo
audiens pontifer: dissimula
do distulit. et se letum ostendit
nõ pro magno ducens. appa¬
ruit nultu clarus. sollempina
missar que ceperat honestissi¬
me consummauit. Sed cõmu¬
nionem sc̃am cum ip̃e rex ꝑ ce¬
pisset: ad palacium rer ꝑgens
abiit pransurus. Pontifer u̾o
cũ snum ꝑconsũmasset officiũ
et in erum cum sius accepisset
sicut est fragilitatis humane
metuens eos. aimositatẽ re¬
gis tinctare cum suis cepit qͥd
in hoc conflictu agere deberet.
Eogittns et orans ad dominũ
consilium repperit. melius ẽẽ
om̃ia reluiquere et xp̃m sequi
ri. ne forte fieret regni francoꝵ
obpbrium. et ꝑ seuũ hominem
in tota ꝑlebe esset disceptatio.¬

Expanded text:
te', inquid, 'sanctae pontifex, quia, trante', inquid, 'sanctae pontifex, quia, transacta celebritate missarum, a rege se sciret esse interfecturum, quoniam semen nequam adversum te a tuis inimicis, quemadmodum et tibi in eius corde iam quod olim est seminatum, in hac nocte consummare est decretum'. Quod audiens pontifex, dissimulando distulit, et se laetum ostendit, nec pro magno ducens apparuit vultu clarus, et solemnia missarum quae coeperat honestissime consummavit. Sed communionem sanctam cum ipse ac rex percepissent, rex ad palatium pergens abiit pransurus: pontifex vero cum suum perconsummasset officium, et merum cum suis accepisset, sicut est fragilitatis humanae, metuens animositatem regis, tractare cum suis coepit quid in hoc conflictu agere deberet. Cogitans et orans ad Dominum consilium reperit melius ei esse omnia relinquere et Christum sequi ri, ne forte fieret regni Francorum opprobrium, et per se unum hominem in tota
Abbreviated transcription (Latin):
regna francoꝵ restituit. ut õs
se gratularentur regem sibi
habere childericum: ac rectorẽ
palatii leo degarium. Cum hec
pene amus cum decore magno
agerentur trib: tunc aduersa¬
rius cuius est consuctudinis
muidia conditionis sue boua
destruerr cepit. sodales suos qͦs¬
secum elegerat idem pontifec ha¬
bere socios gubernaculi. inui¬
die malum instigure ceperunt.¬
et inter ip̃m et regem zizania
discordie seminare. His ita qr
diebz iam inmmebat celeber¬
rimus paschalis dies. ⁊unc
fagitante pontifice ut augustu¬
dunũ urbis sue ip̃m scĩssimũ di¬
em rer iuberet celebrare nequa¬
quam renuit. s implere nititᷤ
uotum deprecantis. Qui cum
appropinquante iam die ad
missaꝵ sollempnia celebranda
qui est sabbatorum ut mos e¬
rat antiquis que est in uigi¬
liis pascle irent pariter. et ma¬
lo semmario odio simul habe¬
rent absconditum: tunc iusti¬
gntor uterq maloꝵ accedens
eidem pontifici dixit. Obserua

Expanded text:
regna Francorum restituit, ut omnes regna Francorum restituit, ut omnes se gratularentur regem sibi habere Childericum ac rectorem palatii Leodegarium. Cum haec pene annis tribus cum decore magno agerentur, tunc adversarius, cujus est consuetudinis invidia conditionis suae bona destruere, coepit sodales suos qsecum elegerat idem pontifex habere socios gubernaculi, invidie malum instigare et inter ipsum et regem zizaniam discordiae seminare. His itaque diebus iam aeminebat celeberrimus paschalis dies. Tunc flagitanti pontifice, ut Agustoduno urbe sua ipsum sanctissimum diem rex iuberet celebrare, qui nequaquam rennuens, sed implere nititur votum depręcantis. Qui cum, adpropinquante iam die ad missarum sollemnia celebrandum, qui est sabbatorum, ut mos erat antiqua, quae est in vigiliis paschae, irent pariter et malo seminario odii simul haberent absconditum, tunc insticatur uterque malorum accedens eidem pontifice, dixit: 'Observa
Abbreviated transcription (Latin):
inter francos. quia metuebãt
huius ponderis ingum: qd̃ ꝑ
eundem sustinuerant sub rege
dothario relicto suo consilio.
hildericum in toto regno fran
bromnus indens se destitutum.
et pro nichilo suũ ẽẽ consuiũ:
territus pauore regem petiit.
ut relictis om̃ib nitam sibi
concederet. et in monasterium
ire ꝑmitteret. Cui deprecanti
et dño leo degario interceden¬
te rex consensit. et in monaste¬
rio luxonio ilico destinauit ut
monachus effici deberet. Rex
uero childericus confirinatus
in regno: germanum suum
theodericum cuidam dei seruo
conseruandum acnutriendũ
dedit. Idem uero scm̃ leo degari¬
um pontificem suꝑ omnẽ do¬
mũ suam sublimauit. et ma¬
iorem domius in omnibz con¬
stituit. Qui acceptis huiꝰ regni¬
gubernaculis quotquot ia¬
xime aduersus leges antiqͦꝵ
regum ac maioꝵ procerumq
quoꝵ uita laudabilis adsta¬
bat repperit meptum: ad pͥsti¬
num reduxit statum. In tan¬
tum uero usquequaq om̃ia

Expanded text:
inter Francos. Et quia metuebant inter Francos. Et quia metuebant hujus ponderis jugum, quod per eumdem sustinuerant sub rege Lothario, relicto ejus consilio Hildericum in toto sublimaverubroinus videns se destitutum et pro nihilo suum esse consilium, territus pavore regem petiit ut relictis omnibus vitam sibi concederet, et in monasterium abire permitteret. Cui deprecanti et domno Leodegario intercedente rex consensit, et in monasterium Luxovii illico destinavit ut monachus effici deberet. Rex vero Childericus confirmatus in regno, germanum suum Theodoricum cuidam Dei servo conservandum ac nutriendum dedit. Idem vero sanctum Leodegarium pontificem super omnem domum suam sublimavit, et majorem domus in omnibus constituit. gubernaculis, quidquid maxime adversus leges antiquorum regum ac magnorum procerum, quorum vita laudabilis constabat, reperit ineptum, ad pristinum reduxit statum. Intantum vero usquequaque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nisus est destinare uirum.
Quem ter atq regina uidẽtes.
honorifice suscepẽrunt. et in
paucis diebz dulcia sua uerlu
et bonitatem ostendit: in tan¬
tum ut rec simul. et regina ꝑle¬
riq pontifices ac proceres su¬
pra om̃s in amorem suscipr¬
rent. et quia cum uidebant
dignum: suscipiebant cum io¬
nore. Cunctoꝵ q sensu preci¬
pui francoꝵ ad honorem pon¬
tificalem eum ẽẽ ydoneum ꝓ¬
clamauerunt. Quem ad hoc
oñs electum augustidunũ.
que est eduoꝵ ciuitas curaue¬
runt pontificem. Quam cũ
per annos decem strenuc gu¬
bemaret: eodem tempore rer
lotharius qui eum ep̃m cõ¬
scituerat defunctus est. Tunc
idem pontifex hec audiens: cõ¬
ato arsu ad palacium prexit.
ac cum suis similib de rege
tracture cepit. Qui audientes:
childericum austrasiorum re¬
gem in adolescencia sua reg¬
num iuxta sue temporis eta¬
tem optime disponentem cle¬
git quedam pars francoꝵ uo
lentes enm regem habere. Nã
ebroinus erat tunc odiosus

Expanded text:
visus est destinare virum. visus est destinare virum. Quem rex atque regina videntes honorifice susceperunt, et in paucis diebus dulcia sua verba et bonitatem ostendit, intantum ut rex simul et regina, plerique pontifices et proceres, supra omnes eum in amorem susciperent. Et quia eum videbant dignum ad suscipiendum honorem, cunctorum consensu praecipui Francorum ad honorem pontificalem eum esse idoneum proclamaverunt. Quem ad hoc omnes electum, Augustoduni, que est Aeduorum civitas, decreverunt pontificem. 4. Quam cum per annus decem strinue gubernaret, eodem tempore rex Chlothacharius, qui eum episcopum constituerat, defunctus est. Tunc idem pontifex haec audiens concitu cursu in palatium perrexit ac cum suis similibus de rege tractare coepit. Qui audientes Childericum Austrasiorum regem in aduliscentia sua regnum iuxta suae temporis aetatem obtime disponentem, elegit quidam pars Francorum, volentes eum regem habere. Nam Ebroinus erat tunc odiosus