comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b̾.a Adiuidiam alicui neccre.
uullam dignitatẽ oport. Un̾int̾¬
lligis quod admetũ arguẽ dũ ꝑq̃
dicis iriitum ẽẽ ꝯtractũ. senatoria
dignitas aou̾sarii tui sola yconea

Expanded text:
. Ad invidiam alicui nocere nullam dignitatem oportet. unde intellegis, quod ad metum arguendum, per quem dicis initum esse contractum, senatoria dignitas adversarii tui sola non
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Quod inuxorẽ tuã ogrã cro¬
gasti non a sccero repetere. s affecti¬
omi tue debes expendere. Infimus
sano euis siquid oonõe quasi recep¬
turus erogasti. patrẽ ad quẽ dos re¬
dit. iure ꝯuenis.
secutꝰ tã ip̃ĩ qͣmixoris cius uegotia i¬
sane qui mandauit. adu̾sus te ntĩ¬
dati actioẽ. S ⁊ tibiadu̾sus eũ tõ¬
traria siquid forre sr̃ crogasti. t¬
d̾.Si par̃no affectu pͥuignis
tuas aliusti. seu mercedes ꝓhis ali¬
quas magr̃is expendisti. eius eroga¬
tionis tibi nulla repetirio ẽ. Quidsi
u̾r̃petitũs ea que ⁊ insũptu misisti.
aliquid erogasti negõꝵ gestoꝵ tibi

Expanded text:
. Quod in uxorem tuam aegram erogasti, non a socero repetere, sed adfectioni tuae debes expendere. in funus sane eius si quid eo nomine quasi recepturus erogasti, patrem, ad quem dos rediit, iure convenis. secutus tam ipsius quam uxoris eius negotia sane qui mandavit adversus te mandati actio est: sed et tibi adversus eum contraria, si quid forte supererogasti. Si paterno adfectu privignas tuas aluisti seu mercedes pro his aliquas magistris expendisti, eius erogationis tibi nulla repetitio est. quod si ut repetiturus ea, quae in sumptum misisti, aliquid erogasti, negotiorum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
gotiũ alienũ sponte geiͣt. ꝗppe suꝑi¬
orib quid̃ muncis uec̾ctas admini¬
Neationis finẽ. huic aũt ꝓͥa uolun¬
tis facit. ac satis abuntq sufficit.
sicin uł inpaucis amict labore cons
turoꝵ: nec curator constiturus. ultro
quis ãnu̾straũ. cum non tm̃ dolum
.⁊ latã tulpam s eniã leͣuẽ pũre nece̾¬
se ħ̾at. are conueniri pot̃. ⁊ ca que tͥ
abco deben pcituiͣt cum usuns conpel¬
lecur redte. de cetis uero que abalus
tui constitura uns detenta exacta ñ
slint᷑. Abhoc qui nec agendi quidẽ
ꝓpt̃ exͣceptionis obstacłm facultatõ
hr potuit erigi non pot̾. Etiocuro ad¬
u̾sus eos quos res tuas tenere dicis.
retorꝗuere tuam penitẽm debes.
manumiserut. ha ͭ quod eos admi¬
im̾to lib̾tati fieri non potuit. Quin
auexacti p̃cedenti pꝰmanumissioẽm
siutu s tp̃is administratio ñ cõnexi
s seꝑiti sit. conueniri non posse. p¬
non ĩterueniente spẽciali pacro. cañ¬
q fortuirum pr̃are non ꝯpelłutin.¬

Expanded text:
 sponte gerit, quippe superioribus quidem muneris necessitas administrationis finem, huic autem propria voluntas facit ac satis abunde sufficit, si cui vel in paucis amici labore consuquae nec tutor nec curator constitutus ultro quis administravit, cum non tantum dolum et latam culpam, sed et levem praestare necesab eo deberi patuerit, cum usuris compelletur reddere. De ceteris vero, quae ab aliis tui constituta iuris detenta exacta non sunt, ab hoc, qui nec agendi quidem propter exceptionis obstaculum facultatem habere potuit, exigi non potest: et idcirco adversus eos, quos res tuas tenere dicis, detorquere tuas petitiones debes. manumiserunt, hoc, quod eos admiimentum libertati fieri non potuit. quin autem ex actu praecedenti post manumissionem, si utriusque temporis administratio non conexa, sed separata sit, conveniri non posse pnon interveniente speciali pacto casum fortuitum praestare non compellun
Abbreviated transcription (Latin):
potẽtiũ titulos ⁊ clãtissimẽ pͥuile¬
gia dignitans. hisaquib m̃ius
ut libelli aut utuli eoꝵ nõib edib
affignãtur alienis. eatemis meos
qui feceiũt uindicẽnr. ut affecti
pͥlubo ꝑpetum᷑ mecalloꝵ supplitiis
depurent᷑. quiqs igͥ lire ꝓuisañ.¬

Expanded text:
potentium titulos et clarissimae privilegia dignitatis his, a quibus in ius ut libelli aut tituli eorum nominibus aedibus adfigantur alienis, eatenus in eos qui fecerint vindicetur, ut adfecti plumbo perpetuis metallorum suppliciis deputentur. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
õ. Siquis nolente. ⁊ sperrali¬
t̃. ꝓhibente dño reꝵ. aministeti õe
caꝵ sese inmiscuiͣt. apud mignos
auccores dubitaburur. sipexpensi
que cuta res fc̃c sũt. tał neg̾. gest̃.¬

Expanded text:
pp. Si quis nolente et specialiter prohibente domino rerum administrationi earum sese immiscuit, apud magnos auctores dubitabatur, si pro expensis, quae circa res factae sunt, talis negot
Abbreviated transcription (Latin):
dicio tuulr ꝯsiste. nec tibi obaiͣt si
ꝓpt̃ ectupatioes militares eã litẽ t᷑ar¬
dius fuisses exetutus. cũ ħ genus
actiõis longi t̃ꝑis p̃scripuoe exeba
diñpo.sit.

Expanded text:
iliter consiste: nec tibi oberit, si propter occupationes militares eam litem tardius fuisses exsecutus, cum hoc genus actionis longi temporis praescriptione excludi non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ͣn equis ueli regia suspẽ¬
dere. ł ttsi audeat sine p̃cep¬
tic̾ẽ iudicis cõpetẽtis reb aliens
inponere. quasquorũq modo qͣł¬
inuistus possessor. ł remeratius
innasor. qui possidet dooeatur. Eũ
aũt qui hoc face̾ ausus fui̾t. si i¬
plebiꝰ est. uͣltimo subdi supplici¬
o. siclarissimus. łcuiał. ł milos
uł cłicus p̾scubendũ deportãdũq
nõ solum ciuitate ronana s enã
lib̾tate eũ pͥuaiͣ censemꝰ. execut

Expanded text:
Ne quis vela regia suspendere vel titulum audeat sine praeceptione iudicis competentis rebus alienis imponere, quas quocumque modo qiniustus possessor ac temerarius invasor qui possidet doceatur. Eum autem, qui hoc facere ausus fuerit, si plebeius est, ultimo subdi supplicio, si clarissimus vel curialis vel miles vel clericus, proscribendum deportandumque non solum civitate Romana, sed etiam liberta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽnt᷑ hii qui sibi p̾otentioꝵ pͥatrci¬
mũ aduocassent. ũ hoc ꝓ̃posito me¬
tu. iudinane lites potiꝰ suo m
discuerrẽt. qͣ potenuor domoꝵ
õpib iceret᷑. que palm ẽ intm̃p¬

Expanded text:
rentur ii, qui sibi potentiorum patrocinium advocassent, ut hoc proposito metu iudiciariae lites potius suo Marte discurrerent, quam potentiorem domorum opibus niterentur. Quem palam est in
Abbreviated transcription (Latin):
a tutelis habere.
nec decreto signaficatum est italicaꝵ re
betis ꝯpetentẽ urdicem ut uos aꝓuin¬
ciali ad ministratoẽ libe̾t . Ꝙ si fcm fu¬
erit᷑ petent sibi in ꝓuincia curatores at¬
olesçentes

Expanded text:
a tutelis habere. nec decreto significatum est Italicarum tbetis competentem iudicem, ut vos a provinciali administratione liberet. quod si factum fuerit, petent sibi in provincia curatores adulescentes
Abbreviated transcription (Latin):
iuriguniꝰ. ut mulier uetate maio̾r ẽ tẽ
demũ petende tutele uis bãt. cũ tutor
testam̃tarius. uł legitimꝰ de suiͣt: uł pri¬
ulegio a tutela excusetur. ł suspecti ge¬
nere summoueatur: uł nec suis quidem
ꝑ animi aut corperis ualitudinem ãmi¬
nistrandis facultatib idoncus inuemia¬
nir. Ꝙ si femine tutelas refugerrat
p̃fectus nrbis ac cito p̃tore qui ĩ ꝑtientis
tutorib p̃sidet: siue iudices qui in ꝓnin

Expanded text:
maior est, tunc demum petendae tutelae ius habeat, cum tutor testamentarius vel legitimus defuerit vel privilegio a tutela excusetur vel suspecti genere submoveatur vel ne suis quidem per animi aut corporis valetudinem administrandis facultatibus idoneus inveniatur. Quod si feminae tutelas refugerint praefectus urbis adscito praetore, qui impertiendis tut
Abbreviated transcription (Latin):
seu curator debiti. eẽt. cũ ꝓpoas tutor
seu curatorẽ ꝯ dẽpnatũ soluisse nõ dubiu
est liberatum ẽẽ fide uissoẽe. sane si s ipu¬
latio rẽ. aluã for int̃posita ẽ. uł cauarm
est. in uo ꝙ a tutare seu curatore seruari
ñ oẽt. mariet fideiꝰsor obligatus ad supplẽ¬

Expanded text:
as tutorem seu curatorem condemnatum solvisse, quid dubium est liberatum esse fideiussorem? Plane si stipulatio rem salvam fore interposita est vel cautum est in id, quod a tutore seu curatore servari non potest, manet fideiussor obligatus ad supple
Abbreviated transcription (Latin):
õp Amplissimi ordinis ꝯsulto: ꝗ puł¬
pilla suã uxotẽ tucit. nuptias ꝯtrahere
nõ intelliguir. ⁊ tñ infamis ꝯstituitur.
s situ de metrie cũ eam ĩ matrimoĩo hrẽs
absens ⁊ ignorãs curator ꝯstitutus es. potẽ
eẽ secur̾us dũ tñ alius substituat᷑. Nõ deb
enĩ ignorĩtia maritoꝵ amplissimi ortin¬
is ꝯ sulto fraus q̃ri.
patroni seu patrone nullã excusatõem
ĩ petrare posse. amplissim̃ orto auctore
diuo marco censui. Et itõ nec ulut ꝓd¬
ẽẽ eis debet quo minꝰ curatores ⁊̃ inuitii
patroni seu patrone liberis dentur. ꝙ eos
rũdẽ tutelam ad ministrauerͣut.¬
d̾ Quinquagint᷑a dies ꝗ p̃siniti sũt
ad ꝓfessiõem ex cusatoĩs his qui tutors
seu curatores dati sũt. ex eo cecłe die ex
quo decretũ p̾toris aut testam̃tũ peeto¬
uiriam passus nõ ꝓuocauit. acꝗesceie
reb iudicatis debet.
d̾ Neq atutela n acura ĩõ ꝗs excu¬
sanur ꝙ crectitor sine debitor eĩ est. cui

Expanded text:
 Amplissimi ordinis consulto, qui pupillam suam uxorem ducit, nuptias contrahere non intellegitur et tamen infamis constituitur. Sed si tu Demetriae, cum eam in matrimonio haberes, absens et ignorans curator constitutus es, potes esse securus, dum tamen alius substituatur. non enim debet ignorantia maritorum amplissimi ordinis consulto fraus quaeripatroni seu patronae nullam excusationem impetrare amplissimus ordo auctore divo marco censuit. Et ideo nec illud prodesse eis debet, quominus curatores etiam inviti patroni seu patronae liberis dentur, quod eorundem tutelam administraveru Quinquaginta dies, qui praefiniti sunt ad professionem excusationis his qui tutores seu curatores dati sunt, ex eo die cedere, ex quo decretum praetoris aut testamentiuriam passus non provocavit, adquiescere rebus iudicatis debet. Neque a tutela neque a cura ideo quis excusatur, quod creditor sive debitor eius est, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙp ¶larũ posteritati facientes. sac̃sim̃
oĩmodo debẽ. ⁊ ageritib ⁊ pulsatis ĩcri¬
⁊ pupillos leges accusari ꝯ cectũt cũ cau¬
tĩ.⁊ irieliꝰ est. cũ suasioe ꝑfectissimi. ⁊
respota tace minores. ⁊ lites infer̾ce.i

Expanded text:
 Clarum posteritati facientes sancimus omnimodo debere et agentibus et pulsatis in criet pupillos leges accusari concedunt, cum cautius et melius est cum suasione perfectissima et responsa facere minores et litem infe
Abbreviated transcription (Latin):
or̃o Eum qu abonis pat̾nis sccłm eclicti
formam abstentus est hereclitariis actõib
ꝯueniri nulla ratõ su̾adet nec adrem facͤ.
te ahstentus sit actio ei ꝯpetit. Nicħ qpp
ineͥ ᷤᷤ que ex officio gesta sũt. ł geri deb¬
ebũt ueniet s culpa solum moto qͣnti¬
ꝙ int̾ fuit eiꝰ nõ fuisse abstentum estim¬
abitur. cui ꝯsequens est ut si ꝑp eam cãz
trãs egisti cum curatorib. uł tutoribus
nulla ad nͥsus te creclitorib patͥs nũ peti

Expanded text:
 Eum, qui bonis paternis secundum edicti formam abstentus est, hereditariis actionibus conveniri nulla ratio suadet. Nec ad rem facit, te abstentus sit, actio competat: nihil quippe in ea quae ex officio gesta sunt vel geri debebunt veniet, sed culpa solum quantique interfuit eius non fuisse abstentum aestimatur. Cui consequens est, ut, si propter eam causam transegisti cum curatoribus, nu
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Si nondũ nobis etas legituma
ꝯpleta est. nos aut̃ satis timõem abhis qͦs
minꝰ ytoneos curatores uob̾ ab at u̾sũo
cum magistratu fungeretur datos dici¬
tis postulate. ꝓbibantur enĩ ab ammi¬
nistratiõem s nisi securitati ur̃e satisda¬
cundũ p̃sitis p̃ceprurt ⁊ uiris formam
nõ satis dat. remoueri atutela. sñ opͥia
hoc faciat sine ĩ famia si fraude etiam
cum ᷑ u̾bła adifus ꝓuincie rector uibe¬
bit ⁊ ĩ locum defurctoꝵ alios ydoneos
fubstitui p̃cipiet.p̃sertim curci patrim¬
onium pupilli nona hereclitate auictũ
ẽẽ ꝓponas: tutores añt dat᷑i ab herelib
eoꝵ quos tefecisse dicis xatiõem tutele:
reposcent.
n dubium nõ uenit tutores
qui nõ testam̃to dati sũt ad ministrã¬
di potestatem nisi satis tutõe eirassa salpã
tutelam forte nõ hrẽ. d̾i igl tutba qdt
ꝓ turel ati officio nõ cauerat udicio expẽ¬
tus est. adu̾sus eum lata snĩa uiri iuo of¬
fice̾ nõpõtuit. nec ea queabco gesta st̃.

Expanded text:
 Si nondum vobis aetas legitima completa est, satisdationem ab his, quos minus idoneos curatores vobis ab adversario, cum magistratu fungeretur, datos dicitis, postulate. Prohibentur enim ab administratione, nisi securitati vestrae satisdacundum praesidis praeceptum et iuris formam satis non dat, removeri a tutela  si inopia hoc faciat, sine infamia, si fraude, etiam cum nota aditus provinciae rector iubebit: et in locum defunctorum alios idoneos substitui praecipiet, praesertim cum patrimonium pupilli nova hereditate auctum esse proponas. Tutores autem dati ab heredibus eorum, quos decessisse dicis, rationem tutelae reposcent.n dubium non venit tutores, qui non testamento dati sunt, administrandi potestatem nisi satisdatione emissa salvam tutelam fore non habere. Si igitur tutor, qui pro tutelari officio non caverat, iudicio expertus est, adversus eum lata sententia iuri tuo officere non potuit, nec ea quae ab eo gesta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
oỹp . Iuliana cuiꝰ tibi curatores ꝯtẽpn¬
ati sũt. si uicesimũ antiũ quintũ eta¬
tis egressa est. actio iudicati adu̾sus ip̃a ⁊
ex ãminicremiõe pupilloꝵ uł adolescen ⁊¬
tium seye tecretum est.¬

Expanded text:
 . Iuliana, cuius tibi curatores condemnati sunt, si vicesimum quintum annum aetatis egressa est, actio iudicati utilis adversus ex administratione pupillorum adulescentiumque saepe decretum est
Abbreviated transcription (Latin):
õp lio uire ᷑ ͤst tutor. alio hẽ heres eĩ
Tutor enĩ inuentariũ: ceteraq ĩstrum̃¬
ta si nõ ꝓferͤat. inlitem ins irandũ adu̾¬
sus se põt at mitte̾. at enĩ herecies eĩ ita
demũ si repta in hereclitate dolo mało ñ
exbibeant. s cũ atu̾sus ip̃m tutorẽ litẽ
ꝯtestatã eẽ dicatis. trãs terentib uob̾ in
heredes eĩ actioẽt.p̃ses ꝓuincie partes
suas exhibebit. nõ ignorans. nisi exhib¬
eantur instrum̃ta quatenꝰ iuxta formã
ꝯsciturionũ ꝑtes suas tebeat moder ri.

Expanded text:
Alio iure est tutor, alio heres eius. Tutor enim inventarium ceteraque instrumenta si non proferat, in litem iusiurandum adversus se potest admittere: at enim heres eius ita demum, si reperta in hereditate dolo malo non exhibeat Sed cum adversus ipsum tutorem litem contestatam esse dicatis, transferentibus in heredes eius actionem praeses provinciae partes suas exhibebit non ignorans, nisi exhibeantur instrumenta, quatenus iuxta formam constitutionum partes suas debeat moderari.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Eum quẽ suspectũ tutore uł curato¬
rem accuses pendente cã cognitioĩs absti¬
nere ab ammrinisitatiõe reꝵ tuaꝵ donec
cusa finiatur p̃ses ꝓuincie iubebit. aliꝰ
tm̃ interea in ioco eĩ madmirngtrations
reꝵ ordinantas est.¬

Expanded text:
. Eum, quem ut suspectum tutorem vel curatorem accusas, pendente causa cognitionis abstinere ab administratione rerum tuarum, donec causa finiatur, praeses provinciae iubebit. Alius tamen interea in locum eius in administratione rerum ordinandus est
Abbreviated transcription (Latin):
yp̃ Eius ꝙ ex cã tutele debetur nsuras
pr̃ati oportere dubiũ nõ ẽit᷑. quãuis aliis
ꝓ pͣarticipe muneris necessitas solu̾tõis
irrogetur q no id alias ꝯtigit quã si
cessatio ꝯ tutoris insuspecto faciendo im¬
putari poͣssit.

Expanded text:
 quod ex causa tutelae debetur, usuras praestari oportere dubium non est, quamvis aliis pro participe muneris necessitas solutionis inrogetur, quia id non alias contingit, quam si cessatio contutoris in suspecto faciendo imputari possit.
Abbreviated transcription (Latin):
patrem tuu cũ alio tutelam ad minist¬
rasse allegas. p̃ses ꝓuincie eundẽ iudicẽ
adu̾sus te atq hr̃clem contutoꝵ patris
tui tare debebit. Quatenꝰ unꝰ quisq con¬
dẽpnari tebeat examinatuꝵ¬
Mp̃ Cum int̾ dicͤte uenditionis uitium
etiar p̃tii fraute tutor ue cumulasse ꝓpoã¬
tur nõ dubitabit p̃ses ꝓuincie qñ uenditi¬
oẽm ꝯfirmare uoluistis. residuũ pret̾sui
cum usuris: uendite a tutore possessioĩs.
celeriter uob̾ reititiu iubere. Ꝙ aũt peti¬
tis abheteclib᷑ eius qui uendioit p̃tium uo¬
bis ex solui. suꝑfluo anͣobis tesideratis. qr
nec p̾sidis exꝑientiam possit latere᷑ pͥncipa¬

Expanded text:
inistrasse adlegas, praeses provinciae eundem iudicem adversus te atque heredes contutorum patris tui dare debebit, quatenus quisque condemnari debeat, examinatu. Cum interdictae venditionis vitium etiam pretii fraude tutor vester cumulasse proponatur, non dubitabit praeses provinciae, quando venditionem confirmare voluistis, residuum pretium cum usuris venditae a tutore possessionis celeriter vobis restitui iubere. Quod autem petitis ab heredibus eius qui vendidit pretium vobis exsolvi, superfluo a nobis desideratis, quia nec praesidis ex
Abbreviated transcription (Latin):
honere p̃grauantur. ⁊ sub sidiatie actoĩs
adminicillũ sꝑatur. s hoc oĩa ita actipi:¬
entua sũt. siñ res que agit᷑ sotutoẽm faciat
ip̃iꝰ tutele. Ut puta sipupillus in adio¬
gatoẽm sedare desiteãt. ⁊ enĩ ab surcsiͣ
est solui tutelã nõ ꝯsentiente. s forsitan
⁊ ignorante eo ꝗ tutor fua̾t ordiriatus.¬
d̾ ue enĩ siue testam̃tarii siue ꝑ iꝗsitoẽm
dati siue legitimi. siue simplicit᷑ creati st̃
necẽe est oẽs suam auctoritatẽ prãre. ur
omĩa simili moto ⁊ incuratorib seruari

Expanded text:
sidiariae actionis adminiculum speratur. Sed haec omnia ita accipienda sunt, si non res quae agitur solutionem faciat ipsius tutelae, ut puta si pupillus in adrogationem se dare desiderat. Etenim absurdum est solvi tutelam nec consentiente, sed forsitan et ignorante eo, qui tutor fuenim, sive testamentarii sive per inquisitionem dati sive legitimi sive simpliciter creati sunt, necesse est omnes suam auctoritatem praestare, omnia simili modo et in curatoribus observari
Abbreviated transcription (Latin):
d. Iolitem datus tutor siquid bonafide ero¬
gasti a cõtutaib more solito exige̾ poͥtͦes.
op̃ Siue extestam̃to. siue iure legitimo.
frĩs tui filioꝵ tutele honus uote ꝑtineat:
ueteri nõ debes dehis q̃stionib quas xou̾s
fr̃m tuũ quondẽ tibi iuisse dicis. cũ siqua
emerserit lis ꝓͥcͤurator dato ⁊ illĩ curato
re adlitẽ ꝯsituto ⁊ sollẽpnitati iuris uͥ tu¬
ꝓ tut᷑ore ad miriistrauerũt. ad prãntã ra
t uei patus tutor pupudoe
quos petufi teclerũt quã tu ꝯtra sexus con¬
ditioẽm aliciłi ex ea obligatiõe obstricta
es. ꝙ tuo ꝑicło tutores filiis dare postusasti

Expanded text:
d litem datus tutor si quid bona fide erogasti, a contutoribus more solito exigere potes. Sive ex testamento sive iure legitimo fratris tui filiorum tutelae onus ad te pertineat, vereri non debes de his quaestionibus, quas adversus fratrem quondam tibi fuisse dicis, cum, si qua emerserit lis, procuratore dato et illis cure ad litem constituto et sollemnitati iuris, ubi tupro tutore administraverunt, ad praestandanominatus tutor pupillorum quos petisti dederunt, quam tu contra sexus condicionem alicui ex ea obligatione obstricta es, quod tuo periculo tutores filiis tuis dari postulasti
Abbreviated transcription (Latin):
rustra tutores quontũ adolescen¬
uum: quoꝵ curam amininistrãs uidi¬
catum face̾ dẽtractant. cuiri ex acta pe¬
cunia possit auctoritate p̃sidis iri depo¬
siti causa haberi.
op̃ Ion est ignotum tutores uł cur¬
atores si noĩe pupilloꝵ. uł ad ultoꝵ sciẽ¬
tes calupniosas instituunt actiões. eo no
suas exertere posse existiment.

Expanded text:
rustra tutores quondam adulescentium, quorum curam administras, iudicatum facere detractant, cum exacta pecunia possit auctoritate praesidis in depositi causam haberi. o. Non est ignotum tutores vel curatores, si nomine pupillorum vel adultorum scientes calumniosas instituunt actiones, eo nomsuas exercere posse existiment.
Abbreviated transcription (Latin):
tib pr̃ant. Cum itaq tonarẽ mulla rat¬
ione res eoꝵ quoꝵ ad ministiant negotia
potestatem hañt. uendicare dñium apo¬
d̾ De successiõe sua tutores frustra ti¬
ment curahis qui tutelanti amininistͣ¬
uerunt. testam̃ti facto nõ denegetur.
nec de honis suis donar aͥd ꝓhibentur.¬
D  ebitorib pupille. ꝓ orficii tatiõe. tu¬
torem te ꝯstitutiui at seuerans. adte no¬
minũ ꝑiculo ꝑtinente. parere solutioni
de nuntia. Qisi satis nõ fecint in uerioi¬
tione pignoꝵ uti cõi uiͤe potes.¬

Expanded text:
tibus praestant. Cum itaque donare nulla ratione res eorum quorum administrant negotia potestatem habent, vindicare dominium a po De successione sua tutores frustra timent, cum his qui tutelam administraverunt testamenti factio non denegetur. Nec de bonis suis donare aliquid prohibenturDebitoribus pupillae pro officii ratione, tutorem te constitutum adseverans ad te nominum periculo pertinente, parere solutioni denuntia. Qui si satis non fecerint, in venditione pignorum uti communi iure potes
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ p at̾ ũr tutor ułcurator datus sise
nõ excusauit nõ ĩo nos min̾ beretles eĩ
tutele uł utͣili iuticio ꝯueniri poteifis
ꝙ eum tutelam seu curã nõ ad ministͣ¬
sse dicitis. nã etiã cessatioĩs ratõ reddẽ¬

Expanded text:
 vester tutor vel curator datus si se non excusavit, non ideo vos minus heredes eius tutelae vel utili iudicio conveniri potestis, quod eum tutelam seu curam non administrasse dicitis: nam etiam cessationis ratio redden
Abbreviated transcription (Latin):
iclitentur incs iauingendus sit cura¬
tor qui ydoneis facultatib sit. rector ꝓiũ¬
cie existim᷑abit. ¶ Remõ ieͥ idi aũt li¬
centia nõ solum parentib uiriꝰq sexus.
cuĩ ree administiantur. si rõ inprites sit¬

Expanded text:
iclitetur, an eis iniungendus sit curator, qui idoneis facultatibus sit, rector provinciae aestimabit. Removendi autem licentia non solum parentibus utriusque sexus, cuius res administrantur, si non imp
Abbreviated transcription (Latin):
pecunam soluisti. millum indicium
tibi ꝯ̃ pupillum ꝯpetit. ut delegetur tibi
adu̾s liberatum acto. Ꝙ si nom̃ emu̾ti.
irẽ suam ꝓcurator t̾atin perecles iudi¬
cati poteris ꝯ uenire.¬
op Si nõ expͥa culpa solus pupille cor¬
tẽpnatus es. s absens ⁊ intefensus ad̾ a¬
eiusti: cum excã iuticati satis facẽ cepis
upilla tesiterab̾: uł unli actõe uteris.
S Sipat̃ tuus quẽ ⁊ pͥuigni sui tutelã
ad ministrasse ꝓponͣis. testam̃to recto scõ
pupilo ⁊ quontũ suo herede instituto
decessit. qm̃ nõ nisi ꝓportioẽ hereclitaĩa
tutele petitioẽ ꝯfusioẽ ꝯstet ex tingili.
ꝓ residua ꝑte succeclentẽ patͥ. nutele te ꝯ¬
uenit ap̃ ꝯpetentẽ uidicẽ redde̾ ratoẽs
qui sccłm bonã fitem eoꝵ ⁊̃ que patrẽ

Expanded text:
pecuniam solvisti, nullum iudicium tibi contra pupillum competit, ut delegetur tibi adversus liberatum actio. Quod si nomen emisti, in rem suam procurator datus heredes eius iudicati poteris convenire. Si non ex propria culpa solus pupillae condemnatus es, sed absens et indefensus adquievisti, cum ex causa iudicati satisfacere coeperpupilla desiderabis vel utili actione uteris. Si pater tuus, quem et privigni sui tutelam administrasse proponis, testamento recte facto, pupillo etiam quondam suo herede instituto decessit, quoniam non nisi pro portione hereditaria tutelae petitionem confusione constet extingui, pro residua parte succedentem patri tutelae te convenit apud competentem iudicem reddere rationes. Qui s
Abbreviated transcription (Latin):
liter s an nitͥ segnĩt nicħ ⁊ fraudulen¬
ter geratur ꝑpendi oportet.
tui filios ut necessitudo sanguinis suadet
ꝓtegẽ conarie: si igͥ tutere uł curatores
eoꝵ non recte ad ministrant suspectis uĩ
postulatis atq host nsis ut alii i lato eoꝵ
ꝯstituantur ⁊ cile inp̃i tͥabis. ꝙ si nich̾
infraude egeruit . u̾eꝵ ita egemi sũt. ut iͣ

Expanded text:
liter, sed an nihil segniter, nihil fraudulenliter, sed an nihil segniter, nihil fraudulenter geratur, perpendi oportet. tui filios, ut necessitudo sanguinis suadet, protegere conaris. Si igitur tutores vel curatores eorum non recte administrant, suspectis eis postulatis atque ostensis, ut alii in loco eorum constituantur, facile impetrabis. Quod si nihil in fraudem egerunt, verum ita egeni sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sequi debuisse aꝑte cͣlaret d̾ suspectis.
ꝯ̃pibertum tuũ ⁊ tuterẽ filii stui
si frautulenter. receĩ ad ministrne exi¬
stimas suspectũ face̾ potes modo si offici¬
um eiꝰ pͥubertate pupilli finitum nõ ẽ
Nam sieo iure tutor ẽẽ desut. is iuticio
tutele ꝯ ueniendus est.¬
T Curatores ꝯuidẽ suo ꝑiculo quanto
tarclius ad eos tutela trãs fertur cessant.
Ꝙ si in fraudẽ fcm̃ existimas suspectos eos
postuͤla. qui si sũmoueri meruerĩt in lo¬
ca eoꝵ alios accipies.¬
oỹp Preses ꝓuincie tutores filioꝵ tuoꝵ
strictiorib remectus adhibitis oimodo ad¬
ministratõĩs officium ꝯpellet agosce̾. ꝙ
si in eatẽ ꝯtumatia ꝑseuerauiͣnt suspec¬
tos postulare ut alii in loco eoꝵ petant᷑
nõ ꝓhiberis.¬
d̾ Etiam testͤam̃to patris tutorẽ datum
suspectum postulare possis si fraudem tuto¬
ris arguerie.
Inpostulantis suĩpectis tutorib seu
curaterib nõ uires patͥmonoꝵ pͥncipa¬

Expanded text:
. Libertum tuum et tutorem filii tui, si fraudulenter res eius administrare existimas, suspectum facere potes, modo si officium eius pubertate pupilli finitum non est. Nam si eo iure tutor esse desiit, iudicio tutelae conveniendus est Curatores quidem suo periculo, quanto tardius ad eos tutela transfertur, cessant. Quod si id fraude factum existimas, suspectos eos postula: qui si submoveri meruerint, in locum eorum alios accipies Praeses provinciae tutores filiorum tuorum strictioribus remediis adhibitis omnimodo administrationis officium compellet agnoscere. Quod si in eadem contumacia perseveraverint, suspectos postulare, ut alii in locum eorum petantur, non prohiberis. Etiam testamento patris tutorem datum suspectum postulare potes, si fraudem tutoris argueris.s suspectis tutoribus seu curatoribus non vires patrimoniorum principa
Abbreviated transcription (Latin):
pore litͤ ᷤ at pub̾em insrum̃ta ꝑtinefi¬
lis tia rostitu desideraberis.ꝙ. si d̾s lo nõ exi¬
beritur. inliter uraandi tibi factitas
erit. mͦ si quon ñ pupillo debitã afecus¬
nẽ ad uincula qa religiois ꝙ tentẽ uolu
EU Isoua uitoes tutele sen
cure rpo̾ itit. inuitus inlitẽ uixare con¬
cris est. si h  longam succe ssi c er nito¬
ris ⁊ strueñta supilaria dolo tircũ ueniẽ¬

Expanded text:
ad puberem instrumenta pertinentia restitui desiderabis. Quod si dolo non exhibeantur, in litem iurandi tibi facultas erit, modo si quondam pupillo debitam adfectionem ad vincula quoque religionis extendere voluui rationes tutelae seu curae reposcit, invitus in litem iurare comdus est, si heres per longam successionem tutoris instrumenta pupillaria dolo circumvenien
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Si  quite ĩpupillari etate ꝯsti¬
tuta fuerũt tutores. postea ĩ at munistrati¬
one ꝓseuerutes. uł curatoras ꝯstituti.
tua p̃dia locauerũt. eos ꝯpetenter. ꝯueni.
s ex eoꝵ ꝯtractu utił tibi queri põtͤuit
ꝯtra successores ꝯtuctoris actio.

Expanded text:
 hi, qui te in pupillari aetate constituta fuerunt tutores, postea in administratione perseverantes vel curatores constituti tua praedia locaverunt, eos competenter conveni: sed ex eorum contractu utilis tibi quaeri potuit contra successore
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̾ late diffusum
idẽ uiuersis locis ꝯstitutum patrimo¬
nium. uł ꝙ solus ad ad mirustrationem
non sufficias. an tibi tutelam ãminist¬
danci at iungi aliquos curatores oporteat.
p̃ses ꝓuincie si te nõ sufficientẽ dep̃hen

Expanded text:
ropter late diffusum  id est in diversis locis constitutum patrimonium, vel quod solus administrationi non sufficias, an tibi tutelam administranti adiungi aliquos curatores oporteat, praeses provinciae, si te non sufficientem de
Abbreviated transcription (Latin):
tioĩs ratioẽm nõ dum recltiderũt
s quanuus ꝯtra int̃ dcĩi ad uectigil
ꝯducendum accesseris. tm̃ qm̃ ultro
me adisti. si tam uet igali quã pupillo
satis fecĩs falsi crimine carebis. Turi
aũt̃ fisco re iam astrictumi postea tuto¬
reni cẽ dicas. psculo te excusari pote

Expanded text:
tionis rationem nondum reddiderunt. Sed quamvis contra interdictum ad vectigale conducendum accesseris, tamen, quoniam ultro me adisti, si tam vectigali quam pupillis satisfeceris, falsi crimine carebis. Cum autem fisco iam obstrictum postea tutorem esse dicas, periculo te excusare pote
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Pupillus agere uobiscũ tutele con¬
pelli nõ põt. ueꝵ adu̾sus futurã calũpn¬
iam  ut siꝗ ei debetis cursus eiꝰ mhibe¬
atur usuraꝵ. de nuritiatõib freq̃nter
int̃positis: ad iudicium ꝓuocate eum.
ac si rẽ dissimulatõẽ ꝓferaͥt. actis apd̾
p̃sidẽ ꝓuincie factis. uoluntat᷑ũ ur̃e
tatõe declarate. Quo stõ. tam uob̾ ip̃is

Expanded text:
 Pupillus agere vobiscum actione tutelae compelli non potest. Verum adversus futuram calumniam et ut, si quid ei debetis, cursus eius inhibeatur usurarum, denuntiationibus frequenter interpositis ad iudicium eum provocate ac, si rem dissimulatione proferat, actis apud praesidem provinciae factis voluntatis vestrae rationem declarate: quo facto tam vobis ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
op N uũno ex tutorib bus ł curatori¬
tutores uł curatores eum nore ł con¬
rare nor debes.
gp̃ Si diuuͤsum ad ministratõis ꝑicu¬
lum ꝑ ꝓuincias sit. his tm̃ oĩb ins̃inu¬
ari ꝯ uonit.: ab ipĩs inferri litem ꝗ in
ea ꝓuincia tutelem uł cure officium
sustinent. ne de aliis ꝓuincus defensꝯ¬
ros minoꝵ ad iudͣicia ꝑ ducantur.

Expanded text:
 uno ex tutoribus vel curatortutores vel curatores eum rare non debes. si divisum administrationis periculum per provincias sit, his tantum omnibus insinuari convenit et ab ipsis inferri litem, qui in ea provincia tutelae vel curae officium sustinent, ne de aliis provinciis defensores minorum ad iudicia perducantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mõ facultatũ pupilł uł inuenib con¬
stituantur ꝓ officio suo hii qui aliena ne¬
gotia gerũt ne apd̾ indicem ꝯ trou̾siam
habeanͣt. faciũt. Ceteꝵ sibotĩ uir ⁊ in no¬
cens tutor arbitrio suo aluit pupillos.
trimonii ⁊ suspectũ es alienum & me¬
liuis est in tͣm̃ataceri. quã cum de mͦ bẽꝵ
querit᷑ ultro ꝓferri ⁊ apt̾ acta uis dicen¬
tis ꝯtra utilitatem pupilloꝵ assignari.
nõ dubio accepto ferre debebũt ea que
ur bonus arbitrabitur merito ad exhib¬
itioẽm eclucationis mĩsteria stutiaq ero¬
est. uiuenis qui cum p̃sẽs eẽt studiisq er¬
ulitus adq alitus est. si ea ꝑ alium ꝯ secu¬
tirrri nõ ꝓͦbet. sũptusq recuset. ⁊ qĩ iento
nisserit. aut nullo liberi boĩs studio irihi¬

Expanded text:
 modo facultatum pupillis vel iuvenibus constituantur, pro officio suo hi qui aliena negotia gerunt, ne apud iudicem controversiam habeant, faciunt. Ceterum si bonus vir et innocens tutor arbitrio suo aluit pupillos trimonii et suspectum aes alienum, quod melius est interim taceri quam, cum de modo bonorum quaeritur, ultro proferri et apud acta ius dicentis contra utilitatem pupillorum signari, non dubio accepto ferre debebunt ea, quae vir bonus arbitrabitur merito ad exhibitionem educationis ministeria studiaque eroest iuvenis, qui, cum praesens esset studiisque eruditus atque alitus est, si ea per alium se consecutum non probet, sumptusque recuset, quasi vento vixerit aut nullo liberi hominis studio im
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptio nõ ꝓbibeͣt᷑ unde sibis trãs actiõe. aut
nouatiõe aut acceptilatiõe liberatioe non
p̃stitisti apd̾ rector̃ ꝓuincie quetũꝙq tibide¬
siquit reliquoꝵ nõ une debet. recldat. ap̃
p̃torem ꝯ uenire. potes: quannuis enĩ ura¬
trem tuam susceptis bonis ur̃is indẽpanta¬
tera ꝓ hac amministratiõe tutori se p̃stit¬
tibi tutele. nõ adu̾sus ma

Expanded text:
scriptio non prohibet. unde si his transactione vel novatione atque acceptilatione liberationem non praestitisti, apud rectorem provinciae quaecumque tibi desi quid reliquorum nomine debet reddat, apud praetorem convenire potes. Quamvis enim matrem tuam susceptis bonis vestris indemnitatem pro hac administratione tutori se praestittibi tutelae, non adversus ma
Abbreviated transcription (Latin):
pupillos habes dirigere potes eat assistentib
eãmq tefententib cõtutorib tuis cũ ⁊ si
alios tutores nõ hrẽnit ad hoc genꝰ liͨtis de¬
fendente curatores accipe tebe̾tit.
or̃p. Int̾ib̾i ꝑtis fundi prt̃mi uẽdicatio
ꝯpetat. iscuiꝰ te ea re nono est escimabit.
respice̾ aũt debes otãciũt in quo te esse
tutorm dicis: ne obhuĩ mõĩ petitiõenti
eiuctiorie secuta. ultra p̃ni quantitatem᷑
auctoris þerecĩ eupillũ tru doneres: qui
lautan᷑is ꝑte tetenti tebeat. cũ aut᷑ ꝯpẽ¬
tele expiri passis s ne tuũ us si ꝙ hs̃ ĩped¬
iattis ad eam rem defendentã que adu̾s
te uentitantẽ. igerita erit. curitores pu¬
pillo pete.¬

Expanded text:
tuos habes, dirigere eas potes, adsistentibus causamque defendentibus contutoribus tuis, cum et, si alios tutores non haberent, ad hoc genus litis defendendae curatores accipere deberent.. An tibi partis fundi paterni vindicatio competat, is cuius de ea re notio est aestimabit. Respicere autem debes officium, in quo te esse tutorem dicis, ne ob eiusmodi petitionem evictione secuta ultra pretii quantitatem auctoris heredem pupillum tuum oneres, qui laudatus per te defendi debeat, cum aut compendicio experiri possis. Sed ne tuum ius, si quod habes, impediatur, ad eam rem defendendam, quae adversus te vindicantem agenda erit, curatores pupillo pet
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Inunm̾sis iitbs placet nõ prĩ pu¬
berem iustã hrẽ ꝑsoãm. nisi in t̃posito de¬
creto. aut amministranti patͥmonii grã.
aut inlitẽ fui̾t curatar datꝰ. ut uista p̃ceclẽ¬
tia nr̃e pietatis statuta legitme mitiate
litis agitata in iudiciis ꝯtrou̾sia finiat᷑.¬
choatã litem nõ põt. subp̃textu spãł curato¬
ris ase noĩatin. aut litẽ ꝯtestatã deserere.
aut ab amministratõe se subtrabeͣ.¬
M̃p Ne magistratuũ ulterĩ ꝓceclat licẽtia
plemĩ designam̃. ne patͥmonialẽ colonũ siũ
aliuinĩ qͥui pͥmlegio ab hac mitupatione
defenditur tutele muneris astringat of¬

Expanded text:
 universis litibus placet non prius puberem iustam habere personam, nisi interposito decreto aut administrandi patrimonii gratia aut in litem fuerit curator datus, ut iuxta praecedentia nostrae pietatis statuta legitime initiatae litis agitata in iudiciis controversia finiatchoatam litem non potest sub praetextu specialis curatoris a se nominati aut litem contestatam deserere aut ab administratione se subtrahegistratuum ulterius procedat licentia, plenius designamus, ne patrimonialem colonum sive alium, qui privilegio ab hac nuncupatione defenditur, tutelae muneris adstringat of
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃taͬrii ꝯ firtnatum ap̃side uł du¬
tum ex ĩquisitiõe. nõ onerari satis tuti¬
one rem saluã fox pupilloꝵ manifestũ
sit płib aũt datis ex ĩ quisitiõe tutoribus
illum qui satis sccłm formã eclicti rẽ pu¬
pilli salũ fore dectit in amministratiõe
p̃ferri iam dudũ õp̃tinuit.¬
buit. minime in t̃ posuit. nicħ oĩo deͤ
bonis pupilli alienare potuit. postea aũ
quã ad tutele ad ministratioe electus ẽ
⁊ bõꝵ possessioemt pupilli noĩe agnostẽ

Expanded text:
testamentarii confirmatum a praeside vel datum ex inquisitione non onerari satisdatione rem salvam fore pupillorum manifestum est, pluribus autem datis ex inquisitione tutoribus illum, qui satis secundum formam edicti rem pupilli salvam fore dedit, in administratione praeferri iam dudum obtinuitbuit, minime interposuit, nihil omnino ex bonis pupilli alienare potest. Posteaquam autem ad tutelae administrationem electus est, et bonorum possessionem pupilli nomine
Abbreviated transcription (Latin):
N omina pat̾rioꝵ debitoꝵ si ytonieas
fuerint mitio suscepte tutele. ⁊ plata
piciet.⁊ sipilam dolo tutoris uł manite¬
sta negligentia cessatum est tutele iu¬
dicio dampnũ & excessiõe accitisset pu¬
pillo prãndum ẽẽ statuere curabit.
T Cułator qui post tecretũ presitis sub¬
lata peciũa que ad ꝯpacratiõe possessioĩs
fua̾t deposita.p̃tium sibi cõparauit. eli¬
ge utrũ malis inẽptioẽm tibi negõ eum
gessiłe. anqr inusus suos ꝯu̾se pocunie
sũt. legitim᷑aͣ  usuras abeo accipe. sccłm q̃

Expanded text:
Nomina paternorum debitorum si idonea fuerunt initio susceptae tutelae et per latam piciet: et si palam dolo tutoris vel manifesta neglegentia cessatur, tutelae iudicio damnum, quod ex cessatione accidisset, pupillo praestandum esse statuere curabit. Curator, qui post decretum praesidis, sublata pecunia, quae ad comparationem possessionis fuerat deposita, praedium sibi comparavit, elige, utrum malis in emptione tibi negotium eum gessisse, an, quia in usus suos conversae pecuniae sunt, legitimas usuras
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ strsm̃toꝵ facere cur̾abũt. Et aurũ¬
S argentũ. ⁊ quicꝗd uetustate ipĩs nõ
m̃utatur. si ĩ pupilli sub̾a reperiatur.
intutissima custodia collocent. Ita tñ
ut ex mobilib aut p̃dia ydonea ꝯperẽ¬
tur. aut si forte ut assolet ytonea nõ
potiuint in ueniri. iuxta antiq uris
farmam nsuraꝵ ad crescat accessio. qͣꝵ
ex actio adpericulũ tutoris ꝑtinet.
õp̃ Ñ ancsimꝰ creatioe nuiroe ⁊ curgto¬
rum cum omĩ ꝓceclente ciutela facta
licere debitorib pupilloꝵ uł ad ultoꝵ
adeos solutõem faccre. Ita tñ ut prĩ
snĩa uiticias sine onuĩ tãpno celebrata
hat ꝓmisit. Quo sub secuto si ⁊ uidex
hiuĩ moĩ causam plenissima securitas. nt
nẽõ m̃ posteꝵ in quietetur. Nõ enĩ debet
alio euentu resustitari. ¶ Ror aũ bãc
legẽ extentim̃ ⁊̃ inhis solutiõib: que
hui moĩ causis pupillo. uł ad ulto acce¬
dunit. ¶Set si extraneus debitor ex fe¬

Expanded text:
et instrumentorum facere curabunt. Auruet instrumentorum facere curabunt. Aurum argentumque et quidquid vetustate temporis non mutatur, si in pupilli substantia reperiatur, in tutissima custodia collocent, ita tamen, ut ex mobilibus aut praedia idonea comparentur aut, si forte  ut adsolet idonea non potuerint inveniri, iuxta antiqui iuris formam usurarum crescat accessio, quarum exactio ad periculum tutoris pertinet. Sancimus creatione tutorum et curatorum cum omni procedente cautela licere debitoribus pupillorum vel adultorum ad eos solutionem facere, ita tamen, ut prius sententia iudicialis sine omni damno celebrata hoc permiserit. Quo subsecuto, si et iudex huiusmodi causam plenissima securitas, ut nemo in posterum inquietetur: non enim debet,alio eventu resuscitari. Non autem hanc legem extendimus etiam in his solutionibus, quae huiusmodi causis pupillo vel adulto accedunt: sed si extraneus debitor ex fe
Abbreviated transcription (Latin):
noris interent.⁊ reliqui qui ĩ usum :¬
minoris dnĩ eẽ nõ poterint. quibq arͥ
ĩmoteratas atq ĩ temꝑantes ꝓsexit i¬
nõ solum res fllioꝵ: set: uitam addi¬
eunt. ¶ buic accedit. ꝙ ip̃ĩ pecunie ĩ
qua robur oe patrimonioꝵ ueteres po¬
suerũt. fenerandi usus uix diuturmͦs
uix ꝯtimuis ⁊ stabił est. Quo fc̃o sepe
in t̃ceciente pecunia. ad nichilũ min¬
oꝵ parrimonia declucuntur. Li ergo
nenditio tutoris nulla sit: sine ĩ ter posi¬
ts usu: aut corrupte seruando seruari
ius minoꝵ quin ueneant nõ uetam̃.¬
S Si tutoris uł curatoris culpa ł̃ toͥlo
eo ꝙͣ uectigil p̃tio empbiteotico ĩ positũ
minime depentere uoluissent.
minoris fui̾t amĩssum dapnũ ꝙ ei cõ¬
tigit. ex subã eoꝵ resartiri necesse ẽ.¬
ĩ op̃ ¶ ntores uł curatores. m̃ox qnã
fui̾t ertmati sub p̃sentia publicãꝵ ꝑͥ¬
sonaꝵ in uentarium sollẽpnit᷑ reꝵ oĩ

Expanded text:
noris inferent et reliqui, qui in usum noris inferent et reliqui, qui in usum minoris domini esse non poterunt quibusque ars immoderatas atque intemperantes prospexit non solum res filiorum, sed etiam vitam addicunt. 5a . Huic accedit, quod ipsius pecuniae, in qua robur omne patrimoniorum veteres posuerunt, fenerandi usus vix diuturnus, vix continuus et stabilis est: quo facto saepe intercidente pecunia ad nihilum minorum patrimonia deducuntur. Iam ergo venditio tutoris nulla sit sine interposius, quae detritae usu aut corruptae servando servari cua minorum quin veneant, non vetam Si tutoris vel curatoris culpa vel dolo, eo quod vectigal praedio emphyteutico impositum minime dependere voluissent, minori fuerit amissum, damnum quod ei contigit ex substantia eorum resarciri necesse e . Tutores vel curatores, mox quam fuerint ordinati, sub praesentia publicarum personarum inventarium sollemniter rerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec ĩuentatiũ minuere. nec muta¬
re. uł subtrabere aͥd tutoꝵ ualeat. Qr̃ m
lius est si ita ꝯtigerit. seruos mori suis co¬
miniis quã seruire extraneis. Quoꝵ fuga
potĩ tutori ascribitur. siue negligentia
dissoluta ponatur eẽ disciplinã. siue turi¬
tia uł meclia. atꝙ u̾berib eos afficiat.
Hec enĩ dñs exectatit. s. mag̃ diligũt
ita ut bec lex ꝑ boc qqͣ melior antiqua
uentẽ liceat in qua defecit p̾at̃ minor
treuit. inqua maioꝵ ymagines. aut ui¬
dere fixas aut reuulsas. niõ iudẽ satis ẽ
lugubre. Ergo ⁊ domꝰ ⁊ cetera oĩa ĩ mo¬
bilia. inpatrimonio minoꝵ ꝑmaneãt.
Hullumq echificii genꝰ ꝙ interũ beredit¬
as dabit collapsum tutoris fraude tepe
tutor testifita̾tõe oꝑis ⁊ ipsius ⁊ multo¬
rum fide. it reficere cogatur. Ita enĩ an¬
nui rectitus. plus minorib ꝯfexerit. ꝗͣ¬
ꝑ fraurtes p̃tia dimmuta. serui ⁊ ꝗ ali¬
qua sũt arte p̃diti oꝑas suas ꝯ moto mi¬

Expanded text:
ut nec inventaria minuere nec mutare vel subtrahere aliquid tutor valeat: quod in t tolerabilius est, si ita contigerit, servos mori suis dominis, quam servire extraneis. Quorum fuga potius tutori adscribitur, sive neglegentia dissolutam patiatur esse disciplinam, sive duritia Nec enim dominos exsecrantur, sed magis diligunt, ita ut haec lex per hoc quoque melior antiqua  vero domum vendere liceat, in qua defecit pater, minor crevit, in qua majorum imagines aut non videre fixas aut revulsas videre satis est lugubre. Ergo et domus et caetera omnia immobilia in patrimonio minorum permaneant, nullumque aedificii genus, quod integrum haereditas dabat, collapsum tutoris fraude depertutor testificatione operis ipsius et multorum fide id reficere cogatur: ita enim annui reditus plus minoribus conferent,  fraudes pretia deminuta. Servi etiam, qui aliqua sunt arte praediti, operas suas commodo mi
Abbreviated transcription (Latin):
mỹp ¶atres que amissis uiris tutelã
ad ministrantoꝵ negõꝵ in liberos postu¬
lant᷑: prĩquã ꝯtrem̃atio officũ tał irieas iu¬
re eueniat. fateantur actieͤ sacram̃to p̃sti¬
to. ad alias se nuptias nõ uenire. sane ĩ op¬
tioẽ huiꝰ scemodi nulla cogetur. s libera ĩ
ꝯtitiões quas p̃stituꝰ noluntate descẽ¬
tant. Nam si maluint alia optare matri¬
monia: tutelar filioꝵ amministrare ñ
debent. set ne sit facił in eas post tutelã
uire susceptã in ruptio bona eĩ pͥmitus
quã tutelam gerens affectauit miptias
in obligatõem uenire: teneri obrioxia
ratiõib paruuloꝵ p̾cipiꝰ: neꝗ iricurio¬

Expanded text:
 Matres, quae amissis viris tutelam administrandorum negotiorum in liberos postulant, priusquam confirmatio officii talis in eas iure veniat, fateantur actis sacramento praestito ad alias se nuptias non venire. Sane in optione huiuscemodi nulla cogitur, sed libera in condiciones quas praestituimus voluntate descendat: nam si malunt alia optare matrimonia, tutelas filiorum administrare non debent. Sed ne sit facilis in eas post tutelam iure susceptam inruptio, bona eius primitus, qui tutelam gerentis adfectaverit nuptias, in obligationem venire et teneri abnoxia rationibus parvulorum praecipimus, ne qui
Abbreviated transcription (Latin):
rib uł ałiis quoꝵ in t̃ est ad euntibus.
uł ãmonentib eos qui sccłm leges ĩ dñt
tutores uł curatores ostiniere. ¶ defensio¬
nem aũt ⁊ nom̃ eĩ hoc casui aꝑtius declar¬
antes. neforte putaruͣnt tuteres uł cura¬
tores grauam̃ sibi met ĩ poni. illã decer¬
nimus defensiõem eos subire que nõsatiꝰ¬
datioẽ ꝓ euerit litis ꝯstituitur. s ut tm̃¬
moto litẽ sccłm legum ortoitier ꝓ pupillo
uł aldulto aliisq ꝑsoie instruant. litẽtiã
ex yat nr̃a auctoritate haberites. sine decre¬
to ree quaꝵ gubernatiõe getũt. ꝓ̃cautela
litis subsigraare. ¶ Ome aũt dubitatõem
ꝓdefensioe̾ pupilloꝵ ⁊ ad ultoꝵ aliaꝵꝙ ꝑ¬

Expanded text:
ribus vel aliis quorum interest adeuntibus ribus vel aliis quorum interest adeuntibus vel admonentibus eos, quitutores vel curatores constituere. Defensionem autem et nomen eius in hoc casu apertius declarantes, ne forte putaverint tutores vel curatores gravamen sibimet imponi, illam decernimus defensionem eos subire, quae non satisdatione pro eventu litis constituitur, sed ut tantummodo litem secundum legum ordinem pro pupillo vel adulto aliisque personis instruant, licentiam ex hac nostra auctoritate habentes sine decreto res quarum gubernationem gerunt pro cautela litis subsignare. Omnem autem dubitationem pro defensione pupillorum et adultorum alia
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis sub quo lis uertitur. quã cogna¬
toꝵ ⁊ ꝓpinquoꝵ et actoris si uolui̾t. ut ñ
abeo instituta lis diutiꝰ ꝓtrahatur. nece¬
ssitatẽ habente creanto curatore. defensi
fuint uł quidã alii ꝯ pellendis eos quos
ordinauĩt tutores uł curatores p̃pͤntare.
talem subire defensioẽm. uł si illi nolu¬
erint hoc face̾. ⁊ ꝑp hiu̾moĩ cefensionis
recusatõem atutela uł curatõe remoue¬
buntur. necessitate ĩ ponimꝰ meroratis
ꝑiõis alios tutores uł cuatores c̾reatut᷑¬
ex sua ꝯfessione de claantes. talem
subire detensiõem. ¶ Ne aũt̃ tales ꝑso¬
ne sine ꝓuisiõe debita relinquãtur. uł
ꝯtra eos agentium inta diutiuis ꝓtelen¬
tur. sancsirtĩ ꝯtinuo idẽ post recisatio¬
nes defensiõis. incasib indełit in quib
sic ut dc̃m est hoc fieri possit. creationez
alioꝵ tutoꝵ uł curatoꝵ celebrari. cogna¬
tis aliisꝙ ꝓpinquis ⁊ affinib uł credito¬

Expanded text:
iudicis, sub quo lis vertitur, quam cognaiudicis, sub quo lis vertitur, quam cognatorum et propinquorum et actoris, si voluerit, ut non ab eo instituta lis diutius protrahatur: necessitatem habente creando curatore defensionfuerint vel quidam alii, compellendis eos, quos ordinaverint tutores vel curatores, praeparare talem subire defensionem. 2a . Vel si illi noluerint hoc facere et propter huiusmodi defensionis recusationem tutela vel curatione removeantur, sic necessitatem imponimus memoratis personis alios tutores vel curatores orex sua confessione declarantes talem subire defensionem. 2b . Ne autem tales personae sine provisione debita relinquantur vel contra eos agentium iura diutius protelentur, sancimus continuo, id est post recusationem defensionis, in casibus videlicet, in quibus  sicut dictum est hoc fieri possit, creationem aliorum tutorum vel curatorum celebrari: cognatis aliisque propinquis vel adfinibus vel credito
Abbreviated transcription (Latin):
moĩ auctoritate: uł ꝯsensu. p̃ udiciui
subituris.
d̾ C dnstit᷑tioem quã nuꝑ fecim̃ diᷤ¬
sponentes. quẽ ad modũ debẽt solutões
in ꝯtractib minoꝵ causa fieri: siue ex
ex aliis similib causis. ⁊ in unrras ex¬
tentimꝰ. Que tm̃ nõ sumatim n ex in
ultis annis collecte iam debentur. biẽ¬
nales metas ⁊ cẽntũ solidoꝵ qͣntitates
minime extendentes.
s̾ S ancsiniꝰ neminẽ tutoꝵ. ł curato¬
rum. pupilli uł ad ulti uł furiosi alia
fersiõem quã ꝓlite susceͥperũt recusae̾.
⁊ et abinitio litis modis om̃ib memo¬
leges instruere. Scientes ꝙ ⁊ hoc mu¬
nus necessarium est tam tutele quã cu¬
rationi. Et si hoc recusauĩt uł uubire
distulerit. nõ solu ut pute suspecti ã mo̾
ratorẽ suscepit uł demens uł furioius factꝰ
fiũt. sancsimꝰ. ꝯtinuo curaterẽ ei ĩ ꝯpeten¬
ti iudicio ordinari. cura ⁊ ꝓ nissiõe tam

Expanded text:
iusmodi auctoritate vel consensu praeiudicii iusmodi auctoritate vel consensu praeiudicii subituris. Constitutionem, quam nuper fecimus disponentes, quemadmodum debent solutiones in contractibus minorum causa fieri sive ex ex aliis similibus causis, etiam in usuras extendimus, quae tamen non summatim neque ex multis annis collectae iam debentur, biennales metas et centum solidorum quantitatem minime excedentes. Sancimus neminem tutorum vel curatorum pupilli vel adulti vel furiosi aliarfensionem quam pro lite susceperunt recusare, sed ab initio litis modis omnibus memoleges instruere scientes, quod et hoc munus necessarium est tam tutelae quam curationi. Et si hoc recusaverint vel subire distulerint, non solum utpote suspecti amoveanratorem suscepit, vel demens vel furiosus factus fuerit, sancimus continuo curatorem ei in competenti iudicio ordinari cura et provisione tam