comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessilentium acnox tegat hiclucem quieti operiamur dictis obtẽperatũ atq ubi primum inluxit p̃misso nuntio
ad cõs in castux ingenti gaudio ꝯcitat᷑ & tessera data in columes reuerti quisua corpora ꝓsa lute omnium haud dubio
periculo obiecissent ꝓsequisq obuiã effusi laudant gratulant᷑ singulos uniuersosq seruatore suos uocant dus
laudes gratesq agunt deium incaelum ferunt hicdecii castrensis triumphus fuit incedentis ꝑmedia castra cũ
armato p̃sidio netis in cũ omniũ oculis & omni honore tribunũ ssuli aequantib: ubiad p̃toriũ uentũ ÷ ꝯsul
classico adꝯtionẽ ⁊uocat orsusq meritas decii laudes inter fante ipso decio distulit ꝯtionẽ qui autor omnia
posthabendi dũ occassio in manib e& ꝑpulit osulem ut hostes & nocturno pauore at tonitos & cirtacollem castel¬

Expanded text:
ces silentium ac nox tegat; hic lucem quieti opperiamur.' dictis obtemperatum; atque ubi primum inluxit, praemisso nuntio ces silentium ac nox tegat; hic lucem quieti opperiamur.' dictis obtemperatum; atque ubi primum inluxit, praemisso nuntio ad consulem castra ingenti gaudio concitantur; et tessera data incolumes reuerti, qui sua corpora pro salute omnium haud dubio periculo obiecissent, pro se quisque obuiam effusi laudant, gratulantur, singulos uniuersos seruatores suos uocant, dis laudes gratesque agunt, Decium in caelum ferunt. hic Deci castrensis triumphus fuit incedentis per media castra cum armato praesidio coniectis in eum omnium oculis et omni honore tribunum consuli aequantibus. ubi ad praetorium uentum est, consul classico ad contionem conuocat orsusque meritas Deci laudes interfante ipso Decio distulit contionem; qui auctor omnia posthabendi dum occasio in manibus esset, perpulit consulem ut hostes et nocturno pauore attonitos et circa collem castel
Abbreviated transcription (Latin):
missa custodiis loca deciũ secutisunt : lam euaserant media castrax cumsu ꝑscandens uigilium fhrita somno corpora
miles offenso scuto p̃buit sonitum quo excitatus uigil cũ ꝓximum mouiss& eratique alios ꝯcitarent ignariciues
an hostes essent p̃sidiũ erũ per& an cõs castra cepisset decius qm̃ non fallerent damorem tollere iussis militib: torpi¬
dossomno insuꝑ pauore examin᷑at . quo p̃pediti ne arma inpigre capere nec obsistere ne in sequi poterant intertre¬
pidationẽ tumultũq samnitium. p̃sidiũ romanũ obuiis custodib: caesis ad castrax coss ꝑuadit aliquantũ suꝑerat
noctisiãq intuto uidebant᷑ eẽ cũ decius macte uirtute inquit milites r̃ este urm̃ iter a creditũ omnia scła laudi
b ferent sed ad conspiciendam tantã uirtutem iuce acdie opus ÷ ne uos digniestis quoscũ tantagloria in castnr redu¬

Expanded text:
missa custodiis loca Decium secuti sunt. iam euaserant media castra, cum superscandens uigilum strata somno corpora miles offenso scuto praebuit sonitum; quo excitatus uigil cum proximum mouisset erectique alios concitarent, ignari ciues an hostes essent, praesidium erumperet an consul castra cepisset, Decius, quoniam non fallerent, clamorem tollere iussis militibus torpidos somno insuper pauore exanimat, quo praepediti nec arma impigre capere nec obsistere nec insequi poterant. inter trepidationem tumultumque Samnitium praesidium Romanum obuiis custodibus caesis ad castra consulis peruadit. aliquantum supererat noctis iamque in tuto uidebantur esse, cum Decius 'macte uirtute' inquit, 'milites Romani, este; uestrum iter ac reditum omnia saecula laudibus ferent; sed ad conspiciendam tantam uirtutem luce ac die opus est, nec uos digni estis quos cum tanta gloria in castra redu
Abbreviated transcription (Latin):
turiones strictis gladis admouebatur altaribus magis utuictima quam ut sacri particeps adicebatͥq iure iu

Expanded text:
turiones strictis gladiis. admouebatur altaribus magis ut uictima quam ut sacri particeps adigebaturque iure iuturiones strictis gladiis. admouebatur altaribus magis ut uictima quam ut sacri particeps adigebaturque iure iu
Abbreviated transcription (Latin):
conueniss& adimperatorũ edictũ quiq in iussu abiss& caput ioui sacnitũ erat tũ exercitusomnis aquilonia ÷
indictus ad lxmilmilitũ quod roboris insamnioerat conuenerunt: ibimediis fere castris locuis est consq¬
tus cratibus pluteisq & lintas contectus patenis ducentos maxime pedes in omnis pariter partas ibi elibro
uetere linteo lecto sacrificatũ sacerdote nulo paccio quodam homine magnonatu quise idsacrũ petere
ad firmabat utuetusta samnitium le rdigione qua quondam usima ioreseorũ fuissent cũ adimendae
& ruscis capuae dandestinum cepissent consilium sacrificio ꝑfeto ꝑuatorem imperator acciri iubebat
nobilissimũ quemq genere factisq: singuli in troducebantur erat cũ alius apparatus sacri qui ꝑ fundereleredli¬
gione animum poss& tum in loco circa omni contatos arae inmadio uitimei. cirtacaesȩ & circũ stantes cen¬

Expanded text:
conuenisset ad imperatorum edictum quique iniussu abisset caput Ioui sacraretur. tum exercitus omnis Aquiloniam est conuenisset ad imperatorum edictum quique iniussu abisset caput Ioui sacraretur. tum exercitus omnis Aquiloniam est indictus. ad sexaginta milia militum quod roboris in Samnio erat conuenerunt. ibi mediis fere castris locus est consaeptus cratibus pluteisque et linteis contectus, patens ducentos maxime pedes in omnes pariter partes. ibi ex libro uetere linteo lecto sacrificatum sacerdote Ouio Paccio quodam, homine magno natu, qui se id sacrum petere adfirmabat ex uetusta Samnitium religione, qua quondam usi maiores eorum fuissent cum adimendae Etruscis Capuae clandestinum cepissent consilium. sacrificio perfecto per uiatorem imperator acciri iubebat nobilissimum quemque genere factisque; singuli introducebantur. erat cum alius apparatus sacri qui perfundere religione animum posset, tum in loco circa omni contecto arae in medio uictimaeque circa caesae et circumstantes cen
Abbreviated transcription (Latin):
ductumq in ȩtruriã exeititum sed ab utro cõs non adieit & adluceriã utrunq multos occisos inque eapugna iouis
statoris eddem uotam ut romulus anteuouenit sed fanum tantũ id est locus templo efatus fuerat ceterũ hoc
demum anno ut aedem &iam fieri senatus iuber& bis eiusdem uoti damnata resp̃ in religionẽ uenit seruit᷑
huncannum & consul insignis l. papirius cursor quapaternagloria quasua & bellum ingeis uictoria quȩ
quantam de samnitib: nemo adeam diem praeter i papirium patran cõs pepererat & forte eodam conatu ap¬
paratuq omnio polaitia insignũ armorum bellũ adornauerant & deorũ &iam adhibuerunt opesritu quodã
sacramenti uetusto uelut initiatis militibus dilatu ꝑomne samnium habito noua lege. ut qui iuniorũ non

Expanded text:
ductumque in Etruriam exercitum —sed ab utro consule non adiecit—et ad Luceriam utrimque multos occisos inque ea pugna Iouis ductumque in Etruriam exercitum —sed ab utro consule non adiecit—et ad Luceriam utrimque multos occisos inque ea pugna Iouis Statoris aedem uotam, ut Romulus ante uouerat; sed fanum tantum, id est locus templo effatus, fuerat; ceterum hoc demum anno ut aedem etiam fieri senatus iuberet bis eiusdem uoti damnata re publica in religionem uenit. sequitur hunc annum et consul insignis, L. Papirius Cursor , qua paterna gloria, qua sua, et bellum ingens uictoriaque quantam de Samnitibus nemo ad eam diem praeter L. Papirium patrem consulis pepererat. et forte eodem conatu apparatuque omni opulentia insignium armorum bellum adornauerant; et deorum etiam adhibuerunt opes ritu quodam sacramenti uetusto uelut initiatis militibus, dilectu per omne Samnium habito noua lege, ut qui iuniorum non
Abbreviated transcription (Latin):
sus collegas trium phanti futuros iactatares ad populum est uocatusq eo cõs cũ l. horatium ĩ ualerium cõs¬
non ex autoritate senatus sediussi populi triumphasse dicer& adiciebat sequoq laturũ fuisse ad popu
niscir& mancupia nobilium tr̃ p̃llegem impedituros uoluntatẽ sibi ac fauorẽ consentientis ꝓpuli ꝓ omnibus
iussiseẽ acfutunuẽ posteroq die auxilio tr̃ p̃l trium aduersus inter cessionem Vii tribunorũ & consensum sanatus
celebnante populo diem triumphauit & hu ius anni parũ constatꝰ memoria est postumium auctor est dau¬
dius in sammo captis aliquot urbibus in apuliam fusum fugatumq saucium ipsum cumpaucis luceiã compulsũ
abatiliem in etruria resgestas. eumq triumphasse fabius ambo cõs in samnio & adluceriã resgessisse scribit tra¬

Expanded text:
sus collegas triumphanti futuros. iactata res ad populum est uocatusque eo consul cum M. Horatium L. Ualerium conssus collegas triumphanti futuros. iactata res ad populum est uocatusque eo consul cum M. Horatium L. Ualerium consnon ex auctoritate senatus sed iussu populi triumphasse diceret, adiciebat se quoque laturum fuisse ad populum, ni sciret mancipia nobilium, tribunos plebis, legem impedituros; uoluntatem sibi ac fauorem consentientis populi pro omnibus iussis esse ac futura; posteroque die auxilio tribunorum plebis trium aduersus intercessionem septem tribunorum et consensum senatus celebrante populo diem triumphauit. et huius anni parum constans memoria est. Postumium auctor est Claudius in Samnio captis aliquot urbibus in Apulia fusum fugatumque saucium ipsum cum paucis Luceriam compulsum: ab Atilio in Etruria res gestas eumque triumphasse. Fabius ambo consules in Samnio et ad Luceriam res gessisse scribit tra
Abbreviated transcription (Latin):
natuni captã amblius iimil hominũ minus um̃il urtamuros caesa paxtame clarior maiorq quambellum
inetturia eo anno fuerat parta est : tresualidissia mȩ urbes & ruriae capita iuulsini peusia arrenum pacem petiere
multa praesent quiingentũ milium aerissingulas ciuitate s imposita obasceres gestas consul cũ triumphum
absenatũ oris inagis causa quam spe impe qtendi petiss& uider& que alios quod tardius aburbe exiss& alios
quod iniussus senatus ex inetruriam transiss& partim suos inimicos ad solatiũ aequatȩ repulsȩ sibi q̃q negari
bellages̃i bellis felicite gestis samnio atq &ruria subactisuictoria & pace parta triumphabo itasenatũ reliquit
inde inter tr̃ p̃l contentio orta parsintercessuros nenouo exemplo triumphar& agebat . parsauxilio seaduer¬

Expanded text:
natum; capta amplius duo milia hominum, minus duo milia circa muros caesa. pax tamen clarior maiorque quam bellum natum; capta amplius duo milia hominum, minus duo milia circa muros caesa. pax tamen clarior maiorque quam bellum in Etruria eo anno fuerat parta est. tres ualidissimae urbes, Etruriae capita, Uolsinii, Perusia, Arretium, pacem petiere; multa praesens quingentum milium aeris in singulas ciuitates imposita. ob hasce res gestas consul cum triumphum ab senatu moris magis causa quam spe impetrandi petisset uideretque alios quod tardius ab urbe exisset, alios quod iniussu senatus ex Samnio in Etruriam transisset, partim suos inimicos, partim collegae amicos ad solacium aequatae repulsae sibi quoque negare bella gessi, bellis feliciter gestis, Samnio atque Etruria subactis, uictoria et pace parta triumphabo.' ita senatum reliquit. inde inter tribunos plebis contentio orta; pars intercessuros ne nouo exemplo triumpharet aiebat, pars auxilio se aduer
Abbreviated transcription (Latin):
dam aliam indemixtam hominũ atqpecudum colonosq captos a gerent inuictorem incidunt cõs ab ucerianꝰ
redeuntem nec prȩdam solum amittunt. sed ipsi longo atq impedito agmiine in compositi caedunt᷑ consul int̃¬
amnam edicto dominis adressuas noscendas recipiendas quȩreuocatis & exercitu ibi relicto comitiorũ causa
romãnã est ꝓfactus cuidetriumpho agentinegatus honos & obamissa totmilia militum & quod captiuos
sinepactione subiugum mississ& cõs alter postumius quia in samnitibus materia belli deeat &ruriam
trans ducto exercitu primum ꝑuastauerat uolsiniensem agrum dan cũ egressis adtuandos fines haud ꝓ¬
cul moeibus ipsorum depugnat numeros caesorũ apuduol sinios ũ acci aruscorũ caesi ceteros ꝓpinquitas¬
urbis tutata est in rosala autem agrum exercitus truductus ibinon agritantum uastati sed oppidum &iã expug¬

Expanded text:
aedam aliam inde mixtam hominum atque pecudum colonosque captos agerent, in uictorem incidunt consulem ab Luceria aedam aliam inde mixtam hominum atque pecudum colonosque captos agerent, in uictorem incidunt consulem ab Luceria redeuntem nec praedam solum amittunt sed ipsi longo atque impedito agmine incompositi caeduntur. consul Interamnam edicto dominis ad res suas noscendas recipiendasque reuocatis et exercitu ibi relicto comitiorum causa Romam est profectus. cui de triumpho agenti negatus honos et ob amissa tot milia militum et quod captiuos sine pactione sub iugum misisset. consul alter Postumius, quia in Samnitibus materia belli deerat, <in> Etruriam transducto exercitu, primum peruastauerat Uolsiniensem agrum; dein cum egressis ad tuendos fines haud procul moenibus ipsorum depugnat; duo milia octingenti Etruscorum caesi; ceteros propinquitasurbis tutata est. in Rusellanum agrum exercitus traductus; ibi non agri tantum uastati sed oppidum etiam expug
Abbreviated transcription (Latin):
undique adnisi adrestituidam pugnam duces milites peditũ equitũ q uis nume &iamdeorum repexisse
nomenromanum uisum adeo facile indinatares repulsiq a castris hostes mox&iã redactiad eum locum in quo cõ¬
misa pu gnaerat. ibi obiacente sartinarum cumulo quas conieeant in medium hesere impediti dande nede¬
riperentur resorbem armatorũ sartinis crtumdant tumueo eos a fronte urgnere pedites abtergo cirtũ ueti
radtulere ad iiiĩ octingentos neromanis quidem laetauictoria fuit receisente cõsbiduo accetam cladem.
amissorum militum numerus relatus uũ aca dum hȩc in apulia gerebantur altero exercitu sam nites inter¬
amnam coloniã romanam quaeuia latina est occupare conati urban non tenuerunt. agros depopulati cũ p̃¬

Expanded text:
undique adnisi ad restituendam pugnam, duces, milites, peditum equitumque uis. numen etiam deorum respexisse undique adnisi ad restituendam pugnam, duces, milites, peditum equitumque uis. numen etiam deorum respexisse nomen Romanum uisum; adeo facile inclinata res repulsique a castris hostes, mox etiam redacti ad eum locum in quo commissa pugna erat. ibi obiacente sarcinarum cumulo, quas coniecerant in medium, haesere impediti; deinde, ne diriperentur res, orbem armatorum sarcinis circumdant. tum uero eos a fronte urgere pedites, ab tergo circumuecti  rettulere ad quattuor milia octingentos. ne Romanis quidem laeta uictoria fuit; recensente consule biduo acceptam cladem amissorum militum numerus relatus septem milium octingentorum. dum haec in Apulia gerebantur, altero exercitu Samnites Interamnam, coloniam Romanam, quae uia Latina est, occupare conati urbem non tenuerunt; agros depopulati cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
minitars obfittit ꝓfuȩtdncdentibus suisin carstrre quopgis inquit mile & hicarma & uiros huenis neuiuioytida
tuo nisiuitor castrt intnebis pinde eligȩ cumciue an hoste pugnaremalis hȩdiceite cõs equites in festi cus¬
pidib urtum fundunt a epeditem inpugnam redre iubent non uirtus solũ cõs sefors &iã adiuuit quo dnon
pstiterunt smiita spatium quetutũ a gendi signa uertendiq aciem acł astris in hostem fuit tũ ali alios horari
ut epetereit pugnamcaiturionsq ab signiseris npta signa in ferre & ostaidere suis paucos &ordinibu sirpo¬
stis effuss uanire hostes inteha̧ cõs manus adcelum attollens uoce dant itautex audiret᷑ templum souis pato¬
ri uoca si constitiss& a fugaromana acies sel in tegnitoq pio cetidiss& uicis saq legiones sam nitium om̃s

Expanded text:
minitans obstitit profuse tendentibus suis in castra. 'quo pergis' inquit, 'miles? et hic arma et uiros inuenies nec uiuo consule minitans obstitit profuse tendentibus suis in castra. 'quo pergis' inquit, 'miles? et hic arma et uiros inuenies nec uiuo consule tuo nisi uictor castra intrabis; proinde elige cum ciue an hoste pugnare malis.' haec dicente consule equites infestis cuspidibus circumfunduntur ac peditem in pugnam redire iubent. non uirtus solum consulis sed fors etiam adiuuit, quod non institerunt Samnites spatiumque circumagendi signa uertendique aciem a castris in hostem fuit. tum alii alios hortari ut repeterent pugnam; centuriones ab signiferis rapta signa inferre et ostendere suis paucos et ordinibus incompositis effuse uenire hostes. inter haec consul manus ad caelum attollens uoce clara, ita ut exaudiretur, templum Ioui Statori uouet, si constitisset a fuga Romana acies redintegratoque proelio cecidisset uicissetque legiones Samnitium. omnes
Abbreviated transcription (Latin):
agmine ad nouissimũ franitus ꝑfetur exiro id quod timuerint adinpediendum itet romanos nullam inde nefugȩ
quidem patere uiã illo loco autcedenidũ &̃ autstratis hostibus ꝑ corpora eorũ eiadendum inmedio sartinas coniciunt:
armatis sius quisq hordinib: in struunt aciem iam exiguum interduas acies erat spatum. & stabant ex spectantes
abnsant n ie lert uista tierũ dteruim t nuinent iũasponte litẽ inuitos tergiuersantes q sognis pugia clamort in¬
ceno at in par coepit ne uestigio qtuis quam mouebat᷑ tũ cõs romanus utran ecitar& equitum pauas tarnise xna¬
bordinem inmiit quorum cumpleriq delapn exeus eient & ali turbati &asam nitium ace acdopprimoi do er
en uretiuri op posta esditoque utquicũq aduallũ tender & si ualle romanis sue amnis e& ꝓ hoste haberi ai saapor

Expanded text:
agmine ad nouissimum fremitus perfertur exire, id quod timuerint, ad impediendum iter Romanos; nullam inde ne fugae agmine ad nouissimum fremitus perfertur exire, id quod timuerint, ad impediendum iter Romanos; nullam inde ne fugae quidem patere uiam; illo loco aut cadendum esse aut stratis hostibus per corpora eorum euadendum. in medium sarcinas coniciunt; armati suis quisque ordinibus instruunt aciem. iam exiguum inter duas acies erat spatium, et stabant exspectantes, abissent, ni cedenti instaturum alterum timuissent. sua sponte inter inuitos tergiuersantesque segnis pugna clamore incerto atque impari coepit; nec uestigio quisquam mouebatur. tum consul Romanus, ut rem excitarordinem immisit; quorum cum plerique delapsi ex equis essent et alii turbati, et a Samnitium acie ad opprimendos eos equitum ibi opposita edictoque ut quicumque ad uallum tenderet, siue ille Romanus siue Samnis esset, pro hoste haberent, haec ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quincastra circũ ualaturi sint. Tuncenim uero consul in dignum facinus eẽ uoci ferari tantã contumeliã ignomi¬
niamq abignauissimo accipi hostẽ &iam necirtum sedebimur inquit in castris ut fame potius ꝑignominiã quam
ferro sineesse : ꝑuirtutẽ moriamur : dubene uerterent facerento: quod sedignum quisq ducerent consulem m̃
atilium uolsolum sinemo alius sequat᷑ iturum aduersus hostes casurumq intersigna samnitiũ potius quam cirtum¬
uallari castri romana uideat dicta ꝯsulis legati tribumq &om̃s turmȩ equitũ &centuriones primorũ ordinum
ad ꝓbauee tumpudore uictus miles segniter ecastris egredit᷑ longo agmine ne continenti maestia ꝓreuica ꝓcedunt
aduersus hostemne spe nec animoqͣ cetiorem: itaq simul conspecta sunt romana signa ex templo a primo samnitiũ

Expanded text:
quin castra circumvallaturi sint. tunc enimvero consul indignum facinus esse vociferari tantam contumeliam ignomiquin castra circumvallaturi sint. tunc enimvero consul indignum facinus esse vociferari tantam contumeliam ignominiamque ab ignavissimo accipi hoste. etiamne circumsedebimur inquit in castris, ut fame potius per ignominiam quam ferro, si necesse est, per virtutem moriamur? Di bene verterent; facerent quod se dignum quisque ducerent: consulem M. Atilium vel solum, si nemo alius sequatur, iturum adversus hostes casurumque inter signa Samnitium potius quam ciruallari castra Romana uideat. dicta consulis legati tribunique et omnes turmae equitum et centuriones primorum ordinum approbauere. tum pudore uictus miles segniter arma capit, segniter e castris egreditur longo agmine nec continenti; maesti ac prope uicti procedunt aduersus hostem nec spe nec animo certiorem. itaque simul conspecta sunt Romana signa, extemplo a primo Samnitium
Abbreviated transcription (Latin):
castrc ueitum for& tantũ pauoris fuisse utrelicturi signa fuerint. nunc pudore a fuga contineri alio qui ꝓuicti eẽ quae
ubi cõss accepit sibi m&ipsi circũ eundos adloquendosq milites ratus ut ad quosq uenerat cunctantes arma capere incre¬
pabat quid cesarent tergiuet sarentur que hostem in castrauenturum nisulli exttacastra exisent & ꝓtentorus suis
pugnaturos si puallo nollent armatis acdimicantibus dubiam uictoriam ẽ quinudus atq inemis hostem maneat
q autmortem autseuiaitem patiendam hȩ in iurganti incepantiq respondebant confatos sepugnata hester naeẽ
necuirũ quic quam net sanguinis suꝑẽ. maiorẽ multtudine hostium apparere quam pridie fueit interhȩ ad ppin¬
quabat agmai&iã brauorẽ interuallo certionx intuentes uallum seum portare samnitẽ ad firmant nedubiũ esse¬

Expanded text:
castra uentum foret, tantum pauoris fuisse ut relicturi signa fuerint; nunc pudore a fuga contineri, alioqui pro uictis esse. quae castra uentum foret, tantum pauoris fuisse ut relicturi signa fuerint; nunc pudore a fuga contineri, alioqui pro uictis esse. quae ubi consul accepit, sibimet ipsi circumeundos adloquendosque milites ratus, ut ad quosque uenerat, cunctantes arma capere increpabat: quid cessarent tergiuersarenturque? hostem in castra uenturum nisi illi extra castra exissent, et pro tentoriis suis pugnaturos si pro uallo nollent. armatis ac dimicantibus dubiam uictoriam esse; qui nudus atque inermis hostem maneat, ei aut mortem aut seruitutem patiendam. haec iurganti increpantique respondebant confectos se pugna hesterna esse; nec uirium quicquam nec sanguinis superesse; maiorem multitudinem hostium apparere quam pridie fuerit. inter haec appropinquabat agmen; et iam breuiore interuallo certiora intuentes uallum se
Abbreviated transcription (Latin):
aceds suis & itaq isterror in castris ortus quisi pugnantes aepiss & insignis acceptadladis foer& tũ quoꝗg sollicta noꝵ
fuit laminua surum castra samnitem credenitib: autprima lue cũ uictorib: conserdidas manus minus cladis ceterũ
non plus animorũ ad hostes enant ubi primum inluxit abire sinece tamine cupiunt seduia una & eaipsa p̃terhostes
ant qua in gresi p̃buere speiemrata taidentium ad castnt oppugnandũ ⁊sul arma cappere milites iub& &sarui
segintuallum legatis tribunis p̃fetis sociorum imperat quod apud quemq facto opus ÷ omnes ad firmant sequidem
omnia faccuras selmilitũ iacetre animos tota nocte interuulnera & gemitus morientium uigilatum eẽ siantelucem ad

Expanded text:
ac caedis fuisset. itaque is terror in castris ortus, qui si pugnantes cepisset, insignis accepta clades foret; tum quoque sollicita nox ac caedis fuisset. itaque is terror in castris ortus, qui si pugnantes cepisset, insignis accepta clades foret; tum quoque sollicita nox fuit iam inuasurum castra Samnitem credentibus aut prima luce cum uictoribus conserendas manus. minus cladis, ceterum non plus animorum ad hostes erat. ubi primum inluxit, abire sine certamine cupiunt. sed uia una et ea ipsa praeter hostes erat; qua ingressi praebuere speciem recta tendentium ad castra oppugnanda. consul arma capere milites iubet et sequi se extra uallum; legatis, tribunis, praefectis sociorum imperat quod apud quemque facto opus est. omnes adfirmant se quidem omnia facturos sed militum iacere animos; tota nocte inter uolnera et gemitus morientium uigilatum esse; si ante lucem ad
Abbreviated transcription (Latin):
hontes expeditas inurbem induxit cetero sinterim castra communire iussit ingre similites reftactis soribus
paucos graues aeate aut inualidos inueiunt relita quaa migratu difficilia esient eadireta & cognitũ ex capti¬
uis communi consilo aliquot urta curbes conscissȩ fufes gã suos prima uigilia ꝓfatos credere candem aliis urbibus
as captiuorum fides extitit deertis oppidis consulpotitur altei cõs m̃ atilio nequaquã
taon fabilebalum fuit cũ adluceriam duce & legiones quam oppugnari absamnitib audierat ad finem luceri num
a hostis obuius fuit ibi int uires aequauit: peliũ uariũ & anceps fuit tristius fuit tristus tamen dientu romanis a
in sueti emeit uina & quia digre dieites magisquam in ipsoce tamine senserunt quantũ insuia parte plusuulnerum

Expanded text:
hortes expeditas in urbem induxit, ceteros interim castra communire iussit. ingressi milites refractis foribus hortes expeditas in urbem induxit, ceteros interim castra communire iussit. ingressi milites refractis foribus paucos graues aetate aut inualidos inueniunt relictaque quae migratu difficilia essent. ea direpta; et cognitum ex captiuis est communi consilio aliquot circa urbes conscisse fugam; suos prima uigilia profectos; credere eandem in aliis urbibus solitudinem inuenturos. dictis captiuorum fides exstitit; desertis oppidis consul potitur. alteri consuli M. Atilio nequaquam tam facile bellum fuit. cum ad Luceriam duceret legiones quam oppugnari ab Samnitibus audierat, ad finem Lucerinum ei hostis obuius fuit. ibi ira uires aequauit; proelium uarium et anceps fuit, tristius tamen euentu Romanis, et quia insueti erant uinci et quia digredientes magis quam in ipso certamine senserunt quantum in sua parte plus uolnerum
Abbreviated transcription (Latin):
equites portã unã al tert̃q eandem regionem inppinquo patentes conspiciunt itinerib:q his uetigia noctur¬
ne hostium fuge ad aquitant deinde sensim porti surbem que extutoratis itineribus ꝑuiã conspiciunt & coss
referunt excessum urben solitudine haud dubia id ꝑspicuum eẽ &reentib: uestigiis fugȩ acastra gererũ inte¬
pidatione nocturna relitarũ passim his auditis cõs adeam partẽ urbis quam adierant equites circumducit
agnen constitutis haud ꝓcul porta signis quinq equites iubent intrare urbem & modicũ spatiũm ꝓgresos tris
manere codem loco situta uideant᷑ duos explorata adsȩreferre quiubi redierunt r&tullerunt que eo se
ꝓgresas unde in omnes partes circũ spatus ess& loge lateq silentum acsolitudinẽ iuidisse extemplo consulco¬

Expanded text:
equites portam unam alteramque eadem regione in propinquo patentes conspiciunt itineribusque iis uestigia nocturequites portam unam alteramque eadem regione in propinquo patentes conspiciunt itineribusque iis uestigia nocturnae hostium fugae. adequitant deinde sensim portis urbemque ex tuto rectis itineribus peruiam conspiciunt et consuli referunt excessum urbe; solitudine haud dubia id perspicuum esse et recentibus uestigiis fugae ac strage rerum in trepidatione nocturna relictarum passim. his auditis consul ad eam partem urbis quam adierant equites circumducit agmen. constitutis haud procul porta signis quinque equites iubet intrare urbem et modicum spatium progressos tres manere eodem loco si tuta uideantur, duos explorata ad se referre. qui ubi redierunt rettuleruntque eo se progressos unde in omnes partes circumspectus esset longe lateque silentium ac solitudinem uidisse, extemplo consul co
Abbreviated transcription (Latin):
curtulis exmultaticia peunia faciendam cuntuerat dicauit ita adexercitũ ꝓfatus absorax insamniũ ad castrac
college prexit inde postquã samnites diffisi duobus exetitib resisti posse raesserunt diuesi coñ aduastindos agros
urbq oppugnandas discedunt postumius miloniam oppugnare adortus ut primo atq impetu dan postquã
eaparum ꝓadebant opere acuinas denũ iniuntis muro capit ibi capta iam urbȩ abhonr iii usq &ͦ uii feehorã
potuerunt nocte pauer sam portã silentio excesserunt igitur simul aduenit cõss primotta conpositus instruc¬
tusq monib successit tamquamidem quod admilioniã fuerat certaminis for& deinde utsilentium uastũ inurbe
ne armanetiuros in turribus ac muris uidit auidum inuadendi deserta moenia militẽ detin& nequã occultã

Expanded text:
curulis ex multaticia pecunia faciendam curauerat, dedicauit. ita ad exercitum profectus, ab Sora in Samnium ad castra curulis ex multaticia pecunia faciendam curauerat, dedicauit. ita ad exercitum profectus, ab Sora in Samnium ad castra collegae perrexit. inde postquam Samnites diffisi duobus exercitibus resisti posse recesserunt, diuersi consules ad uastandos agros urbesque oppugnandas discedunt. Postumius Milioniam oppugnare adortus ui primo atque impetu, dein postquam ea parum procedebant opere ac uineis demum iniunctis muro cepit. ibi capta iam urbe ab hora quarta usque ad octauam fpotuerunt nocte per auersam portam silentio excesserunt. igitur, simul aduenit consul, primo ita compositus instructusque moenibus successit, tamquam idem quod ad Milioniam fuerat certaminis foret; deinde, ut silentium uastum in urbe nec arma nec uiros in turribus ac muris uidit, auidum inuadendi deserta moenia militem detinet, ne quam occultam
Abbreviated transcription (Latin):
& eã ipsa pramente calligine adstationem romanã in porta segniter agenitẽ uigilias ꝑueniunt in puiso oppresis
necatimi setis aeb tei deidum ne urum sut ue tergo castrorũ detum anaporta impetus ficuis staq eptũ
sordorũ lacanam suchanãque quȩpraxime forteennt tue i p̃toriũ iuibe& mamipulos lggionũ prini paliua
cntuetireeerurt eitituallum ccc̃ fermehostium occsis romanorum stationis primȩ uigilũq & dorũ qui cr
inde tafit romanorũ sednꝗubulari quidem pigros suos patiebantur rego inpacatũ sonanum a grum pabulatores
ibant quarũ reum fama tumultuosior &iã qua mreserat ꝑlata roman coegit  postumium cõs uixdũ ualidũ
ꝓficisci exurbe priustame quã exir& militibus edictos orã iussit conuenire ipse eadem uictoria e quam edilis

Expanded text:
et eam ipsam premente caligine ad stationem Romanam in porta segniter agentem uigilias perueniunt. improuiso oppressis et eam ipsam premente caligine ad stationem Romanam in porta segniter agentem uigilias perueniunt. improuiso oppressis nec animi satis ad resistendum nec uirium fuit. ab tergo castrorum decumana porta impetus factus; itaque capsociorum, Lucanam Suessanamque, quae proximae forte erant, tueri praetorium contenti receperunt se intra uallum inde castra Romanum sed ne pabulari quidem per agros suos patiebantur; retro in pacatum Soranum agrum pabulatores ibant. quarum rerum fama, tumultuosior etiam quam res erant, perlata Romam coegit proficisci ex urbe. prius tamen quam exiret militibus edicto Soram iussis conuenire ipse aedem Uictoriae, quam aedilis
Abbreviated transcription (Latin):
nes cãpaniae repeat. tertium tuendis pantri finib: fama erat postumiũ ualetudo ad uesa romae tenuit. atilius ex¬
templo ꝓfatus utin samnio hostis itaeũ placuerat patrib nondum regressos opprimer & uelut ex ⁊posto ibi obuiũ
habuere hostem ubi &uastare ipsa samnitiũ agrũ ꝓhiberent᷑ & egediinde in pacata sociorũq pr̃. fines samnitẽ ꝓhibe¬
rent cumcastrx castris :lata essent quoduix romanus totiens uictor auder& ausi samnites sunt tantũ desperatio
ultima temeitatis facit castntromana oppugnare & quam quam nonuenit ad finem tamaudax inceptũ tamen haud
omnino uanum fuit nebula erat admultũ diei densa adeo utducis usum eriper& ñ ꝓspatu modo extntuallũ adeto
sedꝓpinquo &i ã ꝯgredieitium intet se ispatu hac uel utla tebroe insi diarũ freti samnites uixdũ stis cetaluce

Expanded text:
nes Campaniae repeti, tertium tuendis parari finibus, fama erat. Postumium ualetudo aduersa Romae tenuit; Atilius exnes Campaniae repeti, tertium tuendis parari finibus, fama erat. Postumium ualetudo aduersa Romae tenuit; Atilius extemplo profectus, ut in Samnio hostes—ita enim placuerat patribus—nondum egressos opprimeret. uelut ex composito ibi obuium habuere hostem, ubi et intrare ipsi Samnitium agrum prohiberentur et egredi inde in pacata sociorumque populi Romani fines Samnitem prohiberent. cum castra castris conlata essent, quod uix Romanus totiens uictor auderet, ausi Samnites sunt —tantum desperatio ultima temeritatis facit—castra Romana oppugnare, et quamquam non uenit ad finem tam audax inceptum, tamen haud omnino uanum fuit. nebula erat ad multum diei densa adeo ut lucis usum eriperet non prospectu modo extra uallum adempto sed propinquo etiam congredientium inter se conspectu. hac uelut latebra insidiarum freti Samnites uixdum satis certa luce
Abbreviated transcription (Latin):
gentis labores que actos nuncre ferẽ quib: naquiuerint tamen duntilla petorquinci proximo anno samnites
insentinati a grospelignis adtifernũ stellantib cãpissuis ipsi legionib mixti alienis abquat tuor exatitib quat¬
tuor ducibus romanis caesi fuerant in paoctores & rus cos umbros gallos in eadem fortuna uidebant quã ipsierant
ne suis ne externis uiribus lamstare poterint . tamebello non abstinebant adeo nanfalicter quidandefanse
libetatis taedebat & uinci quam nontentare uictoriã mallebant quinã sit ille quempigeat longinquitatis ba¬
lorum scribeido legendoq quaegerentes non fatigauerunt : q̃ fabiũ p̃detiũ .l. postumius megellus &m̃ atilius regu¬
lus cõs secutisunt samniũ ambob decreta ꝓuincia ÷ quia tresscriptos hostium exerctus uno &ruriã altero populatio¬

Expanded text:
gentis laboresque actos nunc referam, quibus nequiuerint tamen dura illa pectora uinci, proximo anno Samnites gentis laboresque actos nunc referam, quibus nequiuerint tamen dura illa pectora uinci, proximo anno Samnites in Sentinati agro, in Paelignis, ad Tifernum, Stellatibus campis, suis ipsi legionibus, mixti alienis, ab quattuor exercitibus, quattuor ducibus Romanis caesi fuerant; imperatorem clarissimum gentis suae amiserant; socios belli, Etruscos, Umbros, Gallos, in eadem fortuna uidebant qua ipsi erant; nec suis nec externis uiribus iam stare poterant, tamen bello non abstinebant. adeo ne infeliciter quidem defensae libertatis taedebat et uinci quam non temptare uictoriam malebant. quinam sit ille quem pigeat longinquitatis bellorum scribendo legendoque quae gerentes non fatigauerunt? Q. Fabium P. Decium L. Postumius Megellus et M. Atilius Regulus consules secuti sunt. Samnium ambobus decreta prouincia est, quia tres scriptos hostium exercitus, uno Etruriam, altero populatio
Abbreviated transcription (Latin):
que astnt nungunt pugnatũ infestissimis animis hincintẽ stimulante aduersus rebellantes totieisillinc abulti¬
mamiam dimicantib: spemcaesa ego samnitium xui trecenti capta duomilia septingenti exromano exerutu cetidere
duomilia septingeti felix annus bellicis reb pestlentia grituiis ꝓdigus ques ollicitus nã & ter nt multi fariã pluuisse
&m &eatu appuclaudii plerosq fulminib: ictos nuntiatũ ÷ libriq obhȩ aditi e anno q̃ fabius gurges cõs filius ali¬
quo T̃ matronas ad populum stupriis damnatas̃ petuni a multauit ex quo multaticio aere ueneris adem quaeꝓpe
cirtũ ÷ faciendam cuntuit suꝑsunt &iã nc̃ samnitiũ bellõ quȩrtinua ꝑ quartũ iã uolumai annũq sextũ & quadnt gissi¬
mum am̃ ualeio a cornelio consule qui primi samnio arma intulerunt agimus & netot annorũ claude uttiusc

Expanded text:
que castra coniungunt. pugnatum infestissimis animis, hinc ira stimulante aduersus rebellantes totiens, illinc ab ultique castra coniungunt. pugnatum infestissimis animis, hinc ira stimulante aduersus rebellantes totiens, illinc ab ultima iam dimicantibus spe. caesa ergo Samnitium sedecim milia trecenti, capta duo milia septingenti; ex Romano exercitu cecidere duo milia septingenti. felix annus bellicis rebus, pestilentia grauis prodigiisque sollicitus; nam et terram multifariam pluuisse et in exercitu Ap. Claudi plerosque fulminibus ictos nuntiatum est; librique ob haec aditi. eo anno Q. Fabius Gurges consulis filius aliquot matronas ad populum stupri damnatas pecunia multauit; ex multaticio aere Ueneris aedem quae prope Circum est faciendam curauit. supersunt etiam nunc Samnitium bella, quae continua per quartum iam uolumen annumque sextum et quadragesimum a M. Ualerio A. Cornelio consulibus, qui primi Samnio arma intulerunt, agimus; et ne tot annorum clades utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
aientu publico priuitos fililaudibdata &x p̃da militibus aeris octozenis binis agaprͣ &unicae praemia illa tepestate
militae haud quani quã spenenda hisitaq reb gestis necin samnitibus adhuc nec hnetruria paxerat nã&iꝑusinis auc¬
torib postdesutũ ab sule exertitũ rebellatũ fuerat & samnites pncetlatũ in agrũ uestinũ porminũq & partem aliã
haeg uniũ quaeq uulturno adiac& flumini descendere aduersus eos appius dlaudius p̃r̃ cũ exerutu detia no missus
fabuas inetruria reballantẽ denoiiii & quingentos perusi norũ ocidt. apit admille septingentos quadragutt quito¬
denfa singuliaeris trecentis decẽ prada alia omnis militibus ꝯcessa samnitium legiones cũ partẽ appius claudius pr
partẽ ł uolũ nius ꝓssule sequeret᷑ ina grũ stallatẽ ꝯ uenerunt ibi adĩamnitiũ om̃s ꝯsidunt & appius uolumniuis¬

Expanded text:
eventu publico privatoque, filii laudibus. data ex praeda militibus aeris octogeni bini sagaque et tunicae, praemia illa tempestate militiae haudquaquam spernenda. his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis auctoribus post deductum ab consule exercitum rebellatum fuerat et Samnites praedatum in agrum Uescinum Formianumque et parte alia in Aeserninum quaeque Uolturno adiacent flumini descendere. aduersus eos Ap. Claudius praetor cum exercitu Deciano missus. Fabius in Etruria rebellante denuo quattuor milia et quingentos Perusinorum occidit, cepit ad mille septingentos quadraginta, qui redempti singuli aeris trecentis decem; praeda alia omnis militibus concessa. Samnitium legiones, cum partem Ap. Claudius praetor, partem L. Uolumnius pro consule sequeretur, in agrum Stellatem conuenerunt; ibi ad Caiatiam omnes considunt et Appius Uolumnius
Abbreviated transcription (Latin):
es& auctores fuerunt ceterum tr̃ p̃l nontã lege quam exemplo moti nequis postea populũ seuo car& capite sanxer̃
nihilenim non ꝑmilites iuratos in consulis uerba quãuis ꝑniciosum populo siflicer& firi poss& : eodem anno c̃ lici

Expanded text:
esset, auctores fuerunt; ceterum tribuni plebis, non tam lege quam exemplo moti, ne quis postea populum seuocaret, capite sanxerunt: esset, auctores fuerunt; ceterum tribuni plebis, non tam lege quam exemplo moti, ne quis postea populum seuocaret, capite sanxerunt: nihil enim non per milites iuratos in consulis uerba, quamuis perniciosum populo, si id liceret, ferri posse. eodem anno C. Lici
Abbreviated transcription (Latin):
praede magis quam pugnae paratos eẽ signum poscunt ingentidamore celsiq &spe haud dubia feroces inpeliũ uadunt
ibiante signasex tullius dequoante dictũ ÷ exdamat aspie imperator in quit que ad modũ exttus tutus tibi ꝓmsa
praest& piloq posito stncto gladio in hostem impetum facit seq̃int᷑ tulliũ antesignaniomines primoq impetu
auertee hostem fusum inde adoppidum psecuti cũ iã scalas moenibus ad mouerent indeditionẽ urbem a cceperunt
triumphus depriue natib: actus ab altero cõs nibil memonibile gestum. nisi quod legem nouo exemplo adhsutriũ in cas¬
tris tributĩ deuicesima eorũ quimanumit terent᷑ tulitpatres quia ȩalege haud paruũ ueca galis: opiaerario additũ

Expanded text:
praedae magis quam pugnae paratos esse.' signum poscunt ingenti clamore celsique et spe haud dubia feroces in proelium uadunt. praedae magis quam pugnae paratos esse.' signum poscunt ingenti clamore celsique et spe haud dubia feroces in proelium uadunt. ibi ante signa Sex. Tullius , de quo ante dictum est, exclamat 'adspice, imperator' inquit, 'quemadmodum exercitus tuus tibi promissa praestet', piloque posito stricto gladio in hostem impetum facit. sequuntur Tullium antesignani omnes primoque impetu auertere hostem; fusum inde ad oppidum persecuti, cum iam scalas moenibus admouerent, in deditionem urbem acceperunt. triumphus de Priuernatibus actus. ab altero consule nihil memorabile gestum, nisi quod legem nouo exemplo ad Sutrium in castris tributim de uicensima eorum qui manumitterentur tulit. patres, quia ea lege haud paruum uectigal inopi aerario additum
Abbreviated transcription (Latin):
bula obire solitierant conp̃ssam credebant haud eque laeta patrib in sequenti anno c̃ martio cñ manlio cõs deun¬
noua priore anno destinata. falisci q̃q̃ hostes exhorti duplici crimine. quo d &cũ tarquiniensibus iuuentus eorum
militauerat & eos quifaletios ꝑfugerant cũ male pugnatũ ÷ repetentibus fecialibus romanis nonr eddicderant
capuincia cñ manilio obuenit martius exertitũ in agrũ priue natem integrum pace longinqua induxit mili¬
tanq praedaimpleuit ad copiã retum ad didit munificentiam quo d nibilin publicũ secernendo augendi rempri¬
uatam militi fauit priuenates cumante moenia sua castris ꝑmunitis consedissent uocatis ad contionẽ militibus
Castranunc in quit uobis hostium urbemq praedaedo simihi polliceminiuos fortitet in ace operam panaturos ne

Expanded text:
bula obire soliti erant, compressam credebant. haud aeque laeta patribus insequenti anno C. Marcio Cn. Manlio consulibus de unbula obire soliti erant, compressam credebant. haud aeque laeta patribus insequenti anno C. Marcio Cn. Manlio consulibus de unnoua priore anno destinata Falisci quoque hostes exorti duplici crimine quod et cum Tarquiniensibus iuuentus eorum militauerat et eos qui Falerios perfugerant cum male pugnatum est, repetentibus fetialibus Romanis non reddiderant. ea prouincia Cn. Manlio obuenit. Marcius exercitum in agrum Priuernatem, integrum pace longinqua, induxit militemque praeda impleuit. ad copiam rerum addidit munificentiam, quod nihil in publicum secernendo augenti rem priuatam militi fauit. Priuernates cum ante moenia sua castris permunitis consedissent, uocatis ad contionem militibus 'castra nunc' inquit 'uobis hostium urbemque praedae do, si mihi pollicemini uos fortiter in acie operam nauaturos nec
Abbreviated transcription (Latin):
a cõs uario euentu bellatũ. Nam hernici ã c̃ plautio deuicti subactiq sunt fauius collegacius incaute atqꝗ in consulte
leaduersus tarquinienses pugnauit. ne in acie tantũ ibidadis acceptũ quam quod cacuiimilites romanos captos
tarquinienses immolarunt quasteditate supplicii aliquanto ignominia pr̃ in signior fuit accessit adeam clade
&uastatio romaniagri quam priuer nates ueliterni deinde in cursione repentina fecerunt eodem anno duae tribus
pomptina & publilia additae iudiuotiui quos mñ furius ditator uouerat facti & deambitu ab c̃ poetilio tr̃ p̃ł auc¬
torib: patrib tũ primũ ad populũ latũ t̃ eaq rogatione nouorũ maxime hominũ ambationẽ quinundinas & concilia¬

Expanded text:
a consulibus uario euentu bellatum; nam Hernici a C. Plautio deuicti subactique sunt, Fabius collega eius incaute atque inconsulte a consulibus uario euentu bellatum; nam Hernici a C. Plautio deuicti subactique sunt, Fabius collega eius incaute atque inconsulte aduersus Tarquinienses pugnauit. nec in acie tantum ibi cladis acceptum quam quod trecentos septem milites Romanos captos Tarquinienses immolarunt; qua foeditate supplicii aliquanto ignominia populi Romani insignitior fuit. accessit ad eam cladem et uastatio Romani agri, quam Priuernates, Ueliterni deinde, incursione repentina fecerunt. eodem anno duae tribus, Pomptina et Publilia, additae; ludi uotiui, quos M. Furius dictator uouerat, facti; et de ambitu ab C. Poetelio tribuno plebis auctoribus patribus tum primum ad populum latum est; eaque rogatione nouorum maxime hominum ambitionem, qui nundinas et concilia
Abbreviated transcription (Latin):
post quã labantẽ una parte uidit aiem si gna in leuum cornuconfert quo turbam hostiũ congregari cernebat & his
qui in monte erant signũ quod conuenerat dedit ubiinde quoq nouus lamor ortus & tendere obliquo monte
adcastrr gallorũ uisi sunt tũ metu neexduderent᷑ omssa ÷ pugna cursuq effuso ad castra ferebant᷑ ubicũ occurris¬
s& asm̃ ualerius mag̃ equitũ qui ꝑfligato dextrocornu obequitabat hostium munimentis ad montessiluasq
uertunt fugã plurimiq ibi a fallac equitũ specie aga sonib q. exceptisunt & eorũ quos pauor ꝑculerat in
siluas atrox cȩdes postsedatum proeliũ fuit ne alius postm̃ furium quam c̃ sulpicius iustiorem degallis git tri¬
umphum: auriqq̃ ex gallics spolus satis magnum pondus saxo quachrato septũ incapitolio sacrauit eodem anno &

Expanded text:
post quam labantem una parte uidit aciem, signa in laeuum cornu confert, quo turbam hostium congregari cernebat, et iis post quam labantem una parte uidit aciem, signa in laeuum cornu confert, quo turbam hostium congregari cernebat, et iis qui in monte erant signum quod conuenerat dedit. ubi inde quoque nouus clamor ortus et tendere obliquo monte ad castra Gallorum uisi sunt, tum metu ne excluderentur omissa pugna est cursuque effuso ad castra ferebantur. ubi cum occurrisset eis M. Ualerius magister equitum, qui profligato dextro cornu obequitabat hostium munimentis, ad montes siluasque uertunt fugam plurimique ibi a fallaci equitum specie agasonibusque excepti sunt; et eorum, quos pauor pertulerat in siluas, atrox caedes post sedatum proelium fuit. nec alius post M. Furium quam C. Sulpicius iustiorem de Gallis egit triumphum. auri quoque ex Gallicis spoliis satis magnum pondus saxo quadrato saeptum in Capitolio sacrauit. eodem anno et
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ubi degressos repente uiderunt & ipsi auidicertaminis in pro erium ruunt prius quam pugna coepit
quam signum abducib: daret᷑ actius inuasere gallidextrum cornũ neq sustineri potuissent Niforte coloco dic-¬
tator fuiss& sex tũ tullium nomine in crepans rogitansq: sicine pugnaturos milites spopondiss& ubi illiclamores
sint armaposcentium ubi minae iniussu imperatoris proelium inituros en ipsum imperatorem clantuoce uo care
dpelium &ire armatũ ante prima signa &squis sequeretur eorũ qui
adpelium &ire armatũ ante prima signa & quis sequeretur eorũ quimododucturi fuerint in castris feroces in acie
pauidi uent audiebant Itaq tantos pudor stimulos ad mouit. utruerent in hostium tela alienatis amemoria
periculi animis hic primo impetus ꝓpe uecors turbauit hostes eques deinde emisus turbatos auerat ipsedictator

Expanded text:
deinde, ubi degressos repente uiderunt, et ipsi auidi certaminis in proelium ruunt priusque pugna coepit deinde, ubi degressos repente uiderunt, et ipsi auidi certaminis in proelium ruunt priusque pugna coepit quam signum ab ducibus daretur. acrius inuasere Galli dextrum cornu; neque sustineri potuissent, ni forte eo loco dictator fuisset, Sex. Tullium nomine increpans rogitansque sicine pugnaturos milites spopondisset? ubi illi clamores sint arma poscentium, ubi minae iniussu imperatoris proelium inituros? en ipsum imperatorem clara uoce uocare ad proelium et ire armatum ante prima signa; ecquis sequeretur eorum quielium et ire armatum ante prima signa; ecquis sequeretur eorum qui modo ducturi fuerint, in castris feroces, in acie pauidi? uera audiebant; itaque tantos pudor stimulos admouit, ut ruerent in hostium tela alienatis a memoria periculi animis. hic primo impetus prope uecors turbauit hostes, eques deinde emissus turbatos auertit. ipse dictator,
Abbreviated transcription (Latin):
adcertamen descender& omnia circũ spicere atq agitare coepit ut aste aliqua terrorẽ hostibus incuter&
soletianimo remnouã excogitat quadeindemulti npstriatq externi imperatores nostriat quo que quidam
aetate usi sunt mulis strata de crahi iub& binisq tantũ centunculis relictis a gasones partim captiuis partim
aegrorũ armis ornatos in ponit his feremille effrȩ centũ admis cit ae quites & nocte suꝑ castra in montes eua¬
dere acsiluisse occultare iub& neq inde ante mouere quam abse acceperent signũ ipse ubi inluxit in radicb:
montiũ extendere aciem coepit sedulo ut aduersus montes consister& hostis instructo uaniterroris apparatu
qui quidem terror plus paene ueris uirib ꝓfuit. primo credere duces gallorũ nondes censuros in equum rominos

Expanded text:
ad certamen descenderet, omnia circumspicere atque agitare coepit ut arte aliqua terrorem hostibus incuteret. ad certamen descenderet, omnia circumspicere atque agitare coepit ut arte aliqua terrorem hostibus incuteret. sollerti animo rem nouam excogitat, qua deinde multi nostri atque externi imperatores, nostra quoque quidam aetate, usi sunt: mulis strata detrahi iubet binisque tantum centunculis relictis agasones partim captiuis, partim aegrorum armis ornatos imponit. his fere mille effectis centum admiscet equites et nocte super castra in montes euadere ac siluis se occultare iubet neque inde ante mouere quam ab se acceperint signum. ipse, ubi inluxit, in radicibus montium extendere aciem coepit sedulo, ut aduersus montes consisteret hostis, instructo uani terroris apparatu, qui quidem terror plus paene ueris uiribus profuit. primo credere duces Gallorum non descensuros in aequum Romanos;