comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
risccoẽm ꝑtineant deiegan¬
cis lõr si quis alieue iurisdie¬
cõuis cãm crediderit orlegan¬
gandari. nec pͥceꝑto cognito¬
remdacłi ꝑacienciam acco¬
modare censemus. ⁊ si contͣ
leges obtemptau̾it celegãti.
omnia q̃ ab ea delegucõnege¬
Iritur ita ꝓ infectis hri p̾ci¬
pimus. ac siip̃i qui delega¬
uerant aliene iurisdcõuis iu¬
dices resedissent. ut nec ap¬
pellandi quidem necc̃ĩtas uic¬
tis adu̾suseas sũas impona¬
cur. ħec insi iudices a nob̾sp̃a¬
lider delegantib anti aluscau¬
sascelegau̾int iudicͤandas.
Namhis delegantib ninloꝑ
sonarum cansarumuehĩto
eosiure iudicia remeabunt.

Expanded text:
tineant delegantis. Quod si quis alienae iurisdictionis causam crediderit delegandam, nec praecepto cognitorem datum parientiam accomodare censemus et, contra leges obtemperaverit deleganti, omnia, quae ab ea delegatione geruntur, ita pro infectis haberi praecipimus, ac si ipsi qui delegaverant alienae iurisdictionis iudices resedissent, ut nec appellandi quidem necessitas victis adversus eas sententias imponatur. Haec, nisi iudices a nobis specialiter delegantibus dati aliis causas delegaverint iudicandas: nam his delegantibus nullo personarum causarumve habito eos iure iudicia remeabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lacet ut iudi¬
cib siqͦs gͣuicas cua disceptato¬
tere adiudicium pͥsidalecog¬
nosca̾nt. maxime cum ⁊ sim
dicacõ alicui litigatorumpar¬
tium ininsta uideatur inter¬
ponende ꝓuocacõins potestaᷤ
asm̃a ex omni cansa plata
libera litigatorib cribu̾atur.
cium noccio dirigantur. uel
publice utilitatis rõne in ali
asꝓuincias ꝓficiscantur ue
diem obierint. acq his rõm¬
b negociis ceptis sinis non
possit adhiberi: alium in lo¬
cum corum iudicem tͥbri qͥ
uegocium examinet. ne. ex¬
hunismodi cãib interuem¬
entib impedim̃tum aliqd̾ ĩ
ꝓsecm̃dis licib afferatur.
up̃r. QQuedam sunt uego¬
cia inquib suꝑsiuum estͦ.
moderatorem expectari pro¬
uincie. Ideoq pedaneos iudĩ¬
ces hoc ẽ qui negocia humili¬
ora disceptent constituendi
damus p̾sidib pot̾atem. ꝯ¬

Expanded text:
lacet, ut iudicibus, si quos gravitas tua disceptatotere ad iudicium praesidale cognoscant, maxime cum, et si iudicatio alicui litigatorum parti iniusta videatur, interponendae provocationis potestas a sententia ex omni causa prolata libera litigatoribus tribuatur. cium necessario dirigantur vel publicae utilitatis ratione in alias provincias proficiscantur vel diem obierint atque his rationibus negotiis coeptis finis non possit adhiberi, alium in locum eorum iudicem tribui qui negotium examinet, ne eiusmodi casibus intervenientibus impedimentum aliquod in persequendis litibus adferatur.. Quaedam sunt negotia, in quibus superfluum est moderatorem exspectari provinciae: ideoque pedaneos iudices, hoc est qui negotia humiliora disceptent, constituendi damus praesidibus potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
inpr̃. ¶ ertum ẽ liberoꝵ pe¬
cuͣlia post mortem patris iu
hereditate diuidenda ad com¬
inunionẽ ẽẽ reuocanda.
frat̾ autẽ ⁊ coheres cuus ob ꝯ¬
cractus quib uiuente pacre
⁊̃ ignorante ip̃o obligatus fũ
cuum coheredem urm̃ ultra¬
I nõ pot̃. qmͣ ut de peculio suo
recipiat tantam qntitatemt
int̾ te ⁊ frẽm tuum equo ie
diuisa sunt. nicħ suꝑ euicti¬
one rerum singuł adiudica¬
carum specialit int uos con¬
uen̾it id̾ ẽ. ut unusquist cuẽ¬
tum rei suscipiat recte possõ¬
nis enicte detͥm̃tum: frẽmr ⁊¬

Expanded text:
ino. Certum est liberorum peculia post mortem patris in hereditate dividenda ad communionem esse revocanda. frater autem et coheres tuus ob contractus, quibus vivente patre etiam ignorante ipso obligatus fuit, tuum coheredem vestrum ultra non potest, quam ut de peculio suo recipiat tantam quantitateminter te ac fratrem tuum aequo iure divisa sunt, nihil super evictione rerum singulis adiudicatarum specialiter inter vos convenit, id est ut unusquisque eventum rei suscipiat, recte possessionis evictae detrimentum fr
Abbreviated transcription (Latin):
data parte de eo qd deest. mul¬
eniui omni eyclusa q̃rela pa¬
t̾num amplecti compellicur
iudicium q̃ omnis sanctio
suas radices extendat. nõ solũ
ad filiuł filiam. s etiam

Expanded text:
data parte de eo quod deest nulenim omni exclusa querella paternum amplecti compellitur iudicium. Quae omnis sanctio suas radices extendat non solum ad filium vel filiam, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
s petitore quidem nõ implẽ¬
te suam incencõemuel ex¬
cep̾cõne sũmoto absoluĩ. ꝯ¬
nictos audem condempnari
ac uiris temediis ad solucõ
nem urgeri conuenit.
electis pignonb ꝑsonałac
suari nõ potuit indebitum
computato de residuo manz
cͥcumuenta es. quia qd̃ colo¬
nis inrem suam mutuo de¬
disti. a domino p̾dii postula
re credidisti posse. nec ad eũ
obligandum ac̃torumͣ ip̃iuᷤ
adiuuat ce p̾sencia.

Expanded text:
on implente suam intentionem vel exceptione submoto absolvi, convictos autem condemnari ac iuris remediis ad solutionem urgueri convenit. electis pignoribus personalis servari potuit, in debitum computato de residuo manetcircumventa es, quia, quod colonis in rem suam mutuo dedisti, a domino praedii postulare posse credidisti: nec ad eum obligandum actorum ipsius adiuvat te praesentia.
Abbreviated transcription (Latin):
certaspactiones enemredubi¬
cabatur si huinsmodi pacta
seruan oportet. faciebat autẽ
eis q̃stionem quia ᷤ ad huc super¬
stite eo de cuiui hereditate spe¬
rabatur huiusmodi pactõ pro¬
cessit. ⁊ qͣma nõ sunt ita confec¬
ta qͣi omnimodo hereditate

Expanded text:
certas pactiones evenire. Et dubicertas pactiones evenire. Et dubitabatur, si huiusmodi pacta servari oportet. Faciebat autem eis quaestionem, quia adhuc superstite eo, de cuius hereditate sperabatur, huiusmodi pactio processit et quia non sunt ita confecta, quasi omnimodo hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc pactus est nõ debere
adu̾sus suam conuencõem
discedere quidem oportet ascͥp¬
curasuo autemiure utisc̃im̃
nemnilicere adu̾sus pactasua
uenire ⁊ contrahentes çe̾cłpe¬
re. ¶ Si euim ip̃o edcõ pͥtoris
pacta conuenta q̃neq contra
leges nec dolo malo initast̃
omnimodo obseruandasupt
qͣre ⁊ inhac causa pactauon
ualeant. Cum alia regula ẽ
ces nri hoc inlitib obseruent.
⁊huismodiobseruacõ ⁊ ad
pedaneos iudices. ⁊ ad comꝑ¬
missarios arbitros electos per¬
uemat. scituros qd̾ sineglexe¬
rint etiamlidem suam facere
intellig̾antur.
Dem. Me q̃st̾ione talracesa¬
riensi aduoca cõneitͥrogati
sonis spes alie̾ne fuerat ħe¬
ditatis ex cognatõne forte ad¬
ad eos deuoluende pacta qr ĩt
eosunta sunt ꝓ aduentura h̾e¬
ditate quib speciałr declara¬
batur. sille mortuus su̾it. et
hĩditas ad cosꝑuen̾it certos
modos in eadem h̾rditate obsꝰ¬
uari. uł si forte ad cͦsanex his
hr̃ditatis cominodum ꝑuen̾it.

Expanded text:
qui hoc pactus est non debere adversus suam conventionem decedere quidem a scriptura, suo autem iure uti: sancimus nemini licere adversus pacta sua venire et contrahentes decipere. Si enim ipso edicto praetoris pacta conventa, quae neque contra leges nec dolo malo inita sunt, omnimodo observanda sunt, quare et in hac causa pacta non valent, cum alia regula estces nostri hoc in litibus observent, et huiusmodi observatio et ad pedaneos iudices et ad compromissarios et arbitros electos perveniat scituros, quod, si neglexerint, etiam litem suam facere intellegantur.De quaestione tali a caesariensi advocatione interrogati sonis spes alienae fuerat hereditatis ex cognatione forte ad eos devolvendae, pactaque inter eos inita sunt pro adventura hereditate, quibus specialiter declarabatur, si ille mortuus fuerit et hereditas ad eos perveniat, certos modos in eadem hereditate observari, vel si forte ad quosdam ex his hereditatis commodum pervenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Quimnꝓponas inter
uos sine scͥptura placuisse
fratrum cuorum successionẽ
equis ex partib diuidricnͣs
actõnis cͣausa ꝓbani possit.
hanc int̾ cessisse conuencõem.
exceptõnete cueri podos si po¬
accõem ẽẽ naͣtam sicibi sti¬
pulacõemnõ ꝓspexisti debeᷤ
incellig̾e. nec adu̾sario cuo
cnͣsactione uiti concedendũ ẽ
nisi ea que placita sunt para¬
tus est adimplere.
cipere minorem qnͣtitatem
pacisentis adulte etatis suffra¬
gium ne noceat efficiet. tuto¬
res eniuri curatores erigen¬
cespupilł ⁊ adultis debitum.
nõ etiam remitcentes p̃rant ol¬
ligacõnis liberacõem.

Expanded text:
m proponas inter vos sine scriptura placuisse fratrum tuorum successiones aequis ex partibus dividi, et transactionis causa probari possit hanc intercessisse conventionem, exceptione te tueri potes, si poactionem esse natam, si tibi stipulatione non prospexisti, debes intellegere: nec adversario tuo transactione uti concedendum, nisi ea quae placita sunt paratus est adimplere. cipere minorem quantitatem paciscentis adultae aetatis suffragium, ne noceat, efficiet. tutores enim et curatores exigentes pupillis et adultis debitum, non etiam remittentes praestant obligationis liber
Abbreviated transcription (Latin):
fidei conmnssi qm adu̾sus h̾e¬
defumariti qͦndam cui hũs¬
cite affectõne heredum aliis
remisisse ꝓbetur. exceptõem
pacti contra debitores iustitu¬
enti actõem: nocere tͥ mini¬
me posse incelligis.

Expanded text:
fideicommissi, quam adversus heredes mariti quondam tui habuisti, te adfectione heredum aliis remisisse probetur, exceptionem pacti contra debitores instituenti actiones nocere tibi minime posse intellegis.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ꝑP acto successorum
debitoris ex lege duodecimta¬
bularumes aliemunheredi¬
tarium ꝓporcõnib c̃isitis sin¬
guł ip̃o iure diuisuminsoli¬
dumimum obligare credi¬
corinõ potest. Qt̾ ⁊ honora¬
rio succedentis iure locum
ht̃. ¶ De cirographis itaꝙ
comiumib exibeͤndis cumco¬
heredemux nõ ꝑfectis indimi¬
sione placitis conuenire qͣn¬
ti tua interẽ potes. uts. ꝑsiuant᷑
statim int̾poĩtum sit. recte
secundum se ferri sm̃ã pos
do pacto danconuenerat. da¬
tum fuit ad pr̃andummn pos¬
tͥum indebitum solutumob¬
lig̾are nõ potuit euiqui pac¬
cumfecit nisi placitis stipu¬
lacõ int̾cesserit.

Expanded text:
. Pactum successorum debitoris ex lege duodecim tabularum aes alienum hereditarium pro portionibus quaesitis singulis ipso iure divisum in solidum unum obligare creditori non potest: quod et in honorario succedentibus iure locum habebit. De chirographis itaque communibus exhibendis cum coherede vel non perfectis in divisione placitis convenire quanti tua interest potes. DIOCL. ET statim interpositum sit, recte secundum se ferri sententiamdo pacto convenerat datum fuit, ad praestandum in posterum indebitum solutum obligare non potuit eum qui pactum fecit, nisi placitis stipulatio intercessit.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Qum cognatos tuos
nõdum post limomoreuer¬
sos affixmes. si ad huc iureb
cẽhumanis ⁊ bonacornm
fraudib du̾se partis dissipa
tunterpellat᷑ rector ꝓuincie
indebit eum sub obsemacõe
consticuere quistipulantis¬
no publicosatisydonee cede

Expanded text:
. Cum cognatos tuos nondum postliminio regressos adfirmes, sed adhuc in rebus esse humanis, et bona eorum fraudibus diversae partis dissipari, interpellatus rector provinciae providebit eum sub observatione constituere, qui stipulante servo publico satis idonee dede
Abbreviated transcription (Latin):
a uostris uoiudicib nouemĩ¬
sibrut ueq ex imperiaular¬
ꝯitate auuo cempus eis indi¬
gcatur. s ⁊ fifu̾it datiriai pro
nicho habeatur. Semł euim
ñnõ sepuuis eam peti concedi¬
nus. ¶ Sm̃ autẽ hec alce
fecerit inuentariũ ascͥpise¬
r̃it necesse enum ẽ ommmodo
deliberantes inuentariu ẽ
omni subtilitate facere nõ li¬
deat eĩ post tempꝰ pͥsticum si
nõ recͣusau̾it hereditatemt si
adire malu̾it nr̃e iegis utibe¬
neficõ s insolidum scd̾m ãti¬
qͣ mira ominib creditorib tẽ¬
neatur. cum enim gemini
tranntes inuenti sunt unus
quidẽ exanteriorib quide ub̾¬
atõeni cederint. alter aut̃ ru¬
dis ⁊ noũ a nr̃o nomine reper
t᷑r ꝑ qm̃ ad enutes sine damp¬
no conseruantur. electionẽ
eidamus uł nr̃am constitntõ¬
nem eligere ⁊ bñficium eiꝰ
sentire. uł sieaui aspernen¬
dam cristuau̾it ⁊ ad ceubera¬
cõuis auxilium conuolau̾it¬
euis effectum habere. ⁊ si nõ
intra datum cempus recusa¬

Expanded text:
a nostris vero iudicibus novem mensibus, ut neque ex imperiali largitate aliud tempus eis indulgeatur, sed et, si fuerit datum, pro nihilo habeatur: semel enim et non saepius eam peti concedimus. Sin autem hoc aliquis fecerit et inventarium conscripserit necesse enim est omnimodo deliberantes inventarium cum omni subtilitate facere, non liceat ei post tempus praestitutum, si non recusaverit hereditatem, sed adire maluerit, nostrae legis uti beneficio, sed in solidum secundum antiqua iura omnibus creditoribus teneatur. 14a . Cum enim gemini tramites inventi sunt, unus quidem ex anterioribus, qui deliberationem dederunt, alter autem rudis et novus a nostro numine repertus, per quem et adeuntes sine damno conservantur, electionem ei damus vel nostram constitutionem eligere et beneficium eius sentire vel, si eam aspernandam existimaverit et ad deliberationis auxilium convolaeius effectum habere: et si non intra datum tempus recusa
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Si paterna heredi¬
cade abstinuisse constit̾it. ⁊
nõ ut heredem in domo s ut
inquilimuum uł custodem ł
ex alia iusta rõne hĩtasse li¬
quido fu̾t ꝓbãtum ex ꝑsona
patͥscomuenire ce ꝓcurator
meus omnimodo ꝓhibebit.

Expanded text:
no. Si paterna hereditate te abstinuisse constiterit et non ut heredem in domo, sed ut inquilinum vel custodem vel ex alia iusta ratione habitasse liquido fuerit probatum, ex persona patris conveniri te procurator meus prohibebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. ꝓ nouo bñficõ uetꝰ elegit
grauam̃ ⁊ ideo ⁊ ad ip̃am deu¬
beratõnis dacõem ⁊ diuinumi
rescͥptum suꝑ hoc ꝓmulgã¬
dum. hoc adici uolumꝰ ut sci¬
ant omnes omimodo post
petitam deuberacõen si adie

Expanded text:
 vetus elegit gravamen. Et ideo et in ipsam deliberationis dationem et divinum rescriptum super hoc promulgandum hoc adici volumus, ut sciant omnes, quod omnimodo post petitam deliberationem, si adie
Abbreviated transcription (Latin):
finc intra cͥum mensiumi
spacium ex quo ꝙ ei cogni¬
tum fu̾it scͥptum se eẽ uoca¬
tum heredem remĩciet uel¬
nullo nec inuentaro facien¬
do uł alio cͥcuitu expectando.
⁊ sit alienus ab huiusmodi
hereditate siue honerosa sũ
lucrosa sit. ¶ Sin autẽ du¬
bius ẽ utrum ne admitten¬
da sit nec ne defuncti heredi
temiur se se imꝰmisceat omũ
tam̃ modo inuentarium ab
ip̃o confisciatur ut iutratri¬
giitadies post apertissimas
cabulas uł post qͣm ei notafũ
it apertura cabularuur
reditateni cognou̾it numerã¬
dos exordium capiat inuenta¬
rium suꝑhiis reb quas defũc¬
tus mortis cempore habebat
⁊ hoc inuentarium intra a¬
lios sexaginta dies modis om¬
nib impleatur sub p̾sencia
cabusariorum ceterõrumq
ad huiusmodi cõfectionem
neccͣu sunt subscͥptõem cam̃
suppon̾e heredem necc̃ẽ est
significantem ⁊ cinͣtitatem
rerũm ⁊ ꝙy nulla malignita¬
te cͥca eas ab eo fc̃a uł facienda
res ap̃ eum remanẽtur si

Expanded text:
tra trium mensuum spatium, ex quo ei cognitum fuerit scriptum se esse vel vocatum heredem, renuntiet nullo nec inventario faciendo nec alio circuitu expectando, et sit alienus huiusmodi hereditate, sive onerosa sive lucrosa sit. Sin autem dubius est, utrumne admittenda sit nec ne defuncti heredittem vel sese immisceat, omni tamen modo inventarium ab ipso conficiatur, ut intra triginta dies, post apertas tabulas vel postquam nota ei fuerit aperturaditatem cognoverit numerandos, exordium capiat inventarium super his rebus, quas defunctus mortis tempore habebat. Et hoc inventarium intra alios sexaginta dies modis omnibus impleatur sub praesentia tabulariorum ceterorumque, qui ad huiusmodi confectionem necessarii sunt. Subscriptionem tamen supponere heredem necesse est, significantem et quantitatem rerum et quod nulla malignitate circa eas ab eo facta vel facienda res apud eum remanent, vel si
Abbreviated transcription (Latin):
cundum anteriorem nrãm
legem q̃ de qõne seruoruulo¬
quitur. ur ꝑ sacͣmentum uͦ¬
lius si alie ꝓ bõnes defecerint.
ut uudiq u̾itate exquisita.
neq lucrum neq dampnũ
aliqd̃ ex huiusin odi heres¬
sentiat hereditate. ¶ Illo
uidel obs̾uando utͦ ex here¬
ditate aliquid hr̃es subripu¬
erint: uł celau̾int uł amͦmo¬
uendum curau̾int qͣm post
fu̾int conuicti induplum
hoc restituere uł hereditatiᷤ
qnͣtitatein computare com¬
pellantur: ¶Donec cantũ
inuentarium conscribr̃ uł
sires pͥsto sunt intra cres m̃¬
creditorib. neq legatariis.
uł fidei cominissariis eosin¬
quietare. uł ad iudiciumuo¬
careuł res hereditanas qͣ
ỹpothocarum auctoritate᷑.
sum nullo scł ex hoc inter¬
uallo creditorib hereditan¬

Expanded text:
m anteriorem nostram legem, quae de quaestione servorum loquitur, vel per sacramentum illius, si aliae probationes defecerint, ut undique veritate exquisita neque lucrum neque damnum aliquod heres ex huiusmodi sentiat hereditate: illo videlicet observando, ut, si ex hereditate aliquid heredes subripuerint vel celaverint vel amovendum curaverint, postquam fuerint convicti, in duplum hoc restituere vel hereditatis quantitati computare compellantur. Donec tamen inventarium conscribitur, vel si res praesto sint, intra tres mecreditoribus neque legatariis vel fideicommissariis eos inquietare vel ad iudicium vocare vel res hereditarias quasi ex hypothecarum auctoritate visum, nullo scilicet ex hoc intervallo creditoribus heredita
Abbreviated transcription (Latin):
casus continet nrĩs constitu¬
cõnib iam ꝓ eisdem capitur
ꝓmulgatis eẽ derogatiut qͣ¬
rũm alt̾a. gordinane consti¬
tucõnis sensus cõtiuebatur.
Eum enim ampliore hĩto tra
ctatu melior exitꝰ inuentus
ẽ ⁊ tͥbr constitutõnib in unũ
cõgregatis: inus appareat
in muides. ⁊ in alios omnes.
iuris ꝓbabił articulus. Qua¬
ꝓp̃ ex ant̾eriorib inquietari
nr̃o subiectos imperio nõ pa¬
tiinur. scil ut milites. ⁊ si ꝓp̃¬

Expanded text:
constitutionibus iam pro eisdem capitulis promulgatis esse derogatum, quarum alteri et Gordianae constitutionis sensus continebatur. Cum enim ampliore tractatu habito melior exitus inventus est et tribus constitutionibus in unum congregatis unus apparet et in milites et in alios omnes iuris probabilis articulus, quapropter ex anterioribus inquietari nostro subiectos imperio patimur? scilicet ut milites, etsi p
Abbreviated transcription (Latin):
quid infimꝰ expendit uł in
cestam̃ti insin̾uatõne uel ĩ¬
uentarui confectõne uł in a¬
uas neccias causas heredita¬
tis aꝓpb au̾it se se ꝑsoluisse.
defunctum habebat actõne᷑
fortunam temporum camẽ
pͥrogatiua iuter creditorib
serua̾nda. ¶Luĩa danda cre¬
ditorib seulegatauiis uł fidei¬
conunissariis seimaiorem pu¬
tau̾unt eẽ sub̾am a defuncto
derelictam. qm hr̃s iuuenta¬
rio scͥpsit. quib uolu̾int legi¬
timis modis ꝙ suꝑfluum ẽ

Expanded text:
quid in funus expendit vel in testamenti insinuationem vel inventarii confectionem vel in alias necessarias causas hereditatis approbaverit sese persolvisse. defunctum habebat actiones,fortunam, temporum tamen praerogativa inter creditores servanda. Licentia danda creditoribus seu legatariis vel fideicommissariis, si maiorem putaverint esse substantiam a defuncto derelictam, quam heres in inventario scripsit, quibus voluerint legitimis modis quod superfluum est
Abbreviated transcription (Latin):
runt. uł ꝓ herede gesserint uł
nõ recusau̾int hereditatem.
onmnib in solidum heredita¬
riis hon̾ib ceneãtur.¶ Si
quis autẽ cemeranio ꝓpoĩto de¬
liberacõnem quidẽ pecierit.
inuentarium audẽ minime
cõscͥpsit. ⁊ uł adierit heredi¬
catem uł mimme cam repu¬
diau̾it nõ solum creditorib
in solidum cencatur. s ⁊̃ legiᷤ
falcidie bñficõ minime uta¬
tur. ¶ O si post delib̾andũ
recusau̾it inuentario miui¬
me cõscͥpto. tunc res heredi¬
catis creditorib uł hiis qui ad
hereditatem uocantur legi¬
b reddere compellentur. qnͣ¬
citate corum sacͣiũto res acci¬
pientium manifestanda. ẽ
taxatõne cam̃ ab iudice sta

Expanded text:
rint vel pro herede gesserint vel non recusaverint hereditatem, omnibus in solidum hereditariis oneribus teneantur. Si quis autem temerario proposito deliberationem quidem petierit, inventarium autem minime conscripserit et vel adierit hereditatem vel minime eam repudiaverit, non solum creditoribus in solidum teneatur, sed etiam legis Falcidiae beneficio minime utatur. Quod si post deliberandum recusaverit inventario minime conscripto, tunc res hereditatis creditoribus vel his qui ad hereditatem vocantur legibus reddere compelletur, quantitate earum sacramento res accipientium manifestanda, cum taxatione
Abbreviated transcription (Latin):
stre nr̃e bñficõ ꝑfruantur:
qͣmi contempnendam ẽẽ cẽ¬
sueuerunt. Et hoc quidem
de eis sanct̾nũ qui deuberatõ¬
nem millam petendam cẽ¬
curau̾int. qͣui putamus qͥ¬
dem penitus post qͣm hanc
legem ẽẽ suꝑuacuam ⁊ debe¬
re ei derogare. Cum enim
liceat ⁊ adire hereditatem ⁊
sine dampno ab ea disced̾e.
ex p̾sentis logis auctoritate.
quis locus deliberacõm relĩ¬
quitur. S quia quidam uł
formdine uana uł callida
machinacõne ꝓdeliberando
existimant quatimis eis u¬
ceat amale temp᷑ tergni¬
sari ⁊ hr̃ditatem inspicere.
⁊ alias cͥca eamiachinacõ¬
nos excogitare ⁊ eãscem de¬
liberatõnem flebilib asser¬
tionib repetita pͥce sepius
accipere. ne quis nos puta¬
u̾it antiquicatis penitꝰ eẽ
cõtempores indulgemus qͥ¬
dem eis pecere celiberatõnẽ
uł a nob̾ uł a nris iudicib.
nõ tam̃ amplius ab imper¬
ali quidem culmine ungi

Expanded text:
ruantur, quam contemnendam esse censuerunt. Et haec quidem de his sancimus, qui deliberationem nullam petendam curaverint, quam putamus quidem penitus post hanc legem esse supervacuam et debere ei derogari: cum enim liceat et adire hereditatem et sine damno ab ea discedere ex praesentis legis auctoritate, quis locus deliberationi relinquitur? Sed quia quidam vel vana formidine vel callida machinatione pro deliberando existimant, quatenus eis liceat annale tempus tergiversari et hereditatem inspicere et alias contra eam machinationes excogitare et eandem deliberationem flebilibus adsertionibus repetita prece saepius accipere: ne quis nos putaverit antiquitatis penitus esse contemptores, indulgemus quidem eis petere deliberationem vel a nobis vel a nostris iudicibus, non tamen amplius ab imperiali quidem culmine uno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuratores. in locis ubirespo¬
site sunt mittendossi si p̾fata
obseruatõem inuentani faci¬
eni solidaut: ⁊ hereditatẽ
sine ꝑiculo habeant. ⁊ legis
falcidie adu̾sus iogatanos u¬
tantur bñficõ. ut intantum
hereditariis creditorib teneã¬
coscem deuolute ualeant. et
satis faciant eis qui prumiue¬
niant creditores. ⁊ si nich̾re¬
liquimi ẽ posteriores uenien¬
ces repͥseantur. ⁊ nich̾ er sua
subͥa penitꝰ heredes amittant.
ne diun iucrinnfacere sperẽt
indampnum incidant.  s¬
⁊ silegatarii interea uen̾int
⁊ eis satissaciant ex heredita¬
ce cesunctiuł ex ip̃is reb uł
post emersum prĩmonium
nec dum completi sunt superue¬
mant: neq heredem inquie¬
tare concedantur: neq cos qui
ab eo comparau̾int ros quaꝵ
p̾cia inlegata uł fidei cõmis¬
sa uł alios creditores ꝓcesserĩt
lña creditorib nõ deneganda
adu̾sus legatarios uemĩre uł

Expanded text:
ratores in locis ubi res positae sunt mittendos. Et si praefatam observationem inventarii faciendi solidaverint, et hereditatem sine periculo habeant et legis Falcidiae adversus legatarios utantur beneficio, ut in tantum hereditariis creditoribus teneaneos devolutae valeant. Et eis satisfaciant, qui primi veniant creditores, et, si nihil reliquum est, posteriores venientes repellantur et nihil ex sua substantia penitus heredes amittant, ne, dum lucrum facere sperant, in damnum incidant. Sed si legatarii interea venerint, et eis satisfaciant ex hereditate defuncti vel ex ipsis rebus post emensum patrimonium necdum completi sunt, superveniant, neque ipsum heredem inquietare concedantur neque eos qui ab eo comparaverunt res, quarum pretia in legata vel fideicommissa vel alios creditores processerunt: licentia creditoribus non deneganda adversus legatario
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si hon̾osam quis in¬
ueniat eẽ qͣm adierit here¬
ditatem ita enimi nec satis
neceͣm deliberacõnis erit
auxiliuu nͥ homiuib for¬
nidolosis qui ea ciment q̃
nulla digra sunt suspicõne.
dam siue ex cestam̃to siue ab
intestato fu̾it delata siue ex
asse siue ꝑte siquidem rec
ta uia malu̾it hereditatem
⁊ spe certissima hoc fec̾it:
ui se se mnuscu̾it ut nõ post
eami repudiet nullo indiget
iuentario. cum ominib cͥ¬
ditorib suppoitꝰ est ut poce
ei hr̃ditate ex sua uoliuitate
confixa. ꝯimiliq modo si nõ

Expanded text:
etiam si onerosam quis inveniat esse quam adierit hereditatem. ita enim nec satis necessarium deliberationis erit auxilium, nisi hominibus formidolosis, qui et ea timent, quae nulla digna sunt suspicione. ndam sive ex testamento sive ab intestato fuerit delata, sive ex asse sive ex parte, si quidem recta via adire maluerit hereditatem et spe certissima hoc fecerit vel sese immiscuerit, ut non postea eam repudiet, nullo indiget inventario, cum omnibus creditoribus suppositus est, utpote hereditate ei ex sua voluntate infixa. Sim
Abbreviated transcription (Latin):
ypothecis uł in debiti conͣdi¬
cõne uti. ⁊ hec que accepe¬
rint: recuperare. cum satis
absurdum ẽ creditorib qui¬
dem suumius ꝑseqñtib le¬
gitimnum auxilium denega¬
ri. legatariũ u̾o qui plucro
certant ad suas ꝑtes legem
accommodare. ¶Sĩn uero
heredes res hereditauas cre¬
ditorib hereditanis ꝓ debito
dederint in solutumruł ꝑ da¬
cõnem pecuarum eis sat̾
fecerint: liceat aliis credito¬
rib qui ex aut̾iorib ueniũt
ẏpothecis. adu̾sus cosuenire.
⁊ a post̾iorib creditorib secũ¬
dum leges eas abstraere uiꝙ
redem secundum q sepius
dc̃m ẽ qui qͣntitatem rerũ
hereditananim expend̾it:
nulla actõ extendatur. s nec
adu̾sus emptores rerum he

Expanded text:
ypothecis vel indebiti condictione uti et haec quae acceperint recuperare, cum satis absurdum est creditoribus quidem suum ius persequentibus legitimum auxilium denegari, legatariis vero, qui pro lucro certant, suas partes legem accommodare. Sin vero heredes res hereditarias creditoribus hereditariis pro debito dederint in solutum vel per dationem pecuniarum satis eis fecerint, liceat aliis creditoribus, qui ex anterioribus veniunt hypothecis, adversus eos venire et a posterioribus creditoribus secundum leges eas abstrahere velredem, secundum quod saepius dictum est, qui quantitatem rerum hereditariarum expenderit, nulla actio extendatur. Sed nec a
Abbreviated transcription (Latin):
demneqs dan neq. adimi co¬
dicuł posse maifestum ẽ.
ĩ nouissum iudicii ordina¬
cõem iira nõ faciuntirritas
noluntates. iinde ineffica¬
cit̾ ce codicilł rogatam ẽẽ
ut quibdam reb contenta
portõnem qͣm testam̃to fue¬
ras consecuta aliis restitu̾es
falso cͥ ꝑsuasumẽ.¬
mp̃r. c um ꝓponatis pu¬
usis temporib ac dissonis
noluntatib duos codiciloᷤᷤ
ordinasse. indubium non
uenit id ꝙ priori codillo in¬
scͥpserat. ꝑ eum in q̃m post¬
ea secreta uoiuntatis sue ꝯ¬
tusat si apͥoris cenore discre¬
pat ⁊ contrariã uoluntatẽ
dontin reuocͤatum ẽẽ.

Expanded text:
codicillis posse manifestum est: etiam novissimi iudicii ordinationem iura non faciunt irritas voluntates. Unde inefficaciter te codicillis rogatam esse, ut quibusdam rebus contenta portionem quam testamento fueras consecuta aliis restitueres, falso tibi persuasum. Cum proponatis pursis temporibus ac dissonis voluntatibus duos codicillos ordinasse, in dubium non venit id, quod priori codicillo inscripserat, per eum in quem postea secreta voluntatis suae contulerat, si a prioris tenore discrepat et contrariam voluntatem continet, revocatum e
Abbreviated transcription (Latin):
em cestam̃to postunilis.
agnacõne codicillos quo
ad cestam̃tum ꝑtinentes
nõ ualere indubium nõn
uenit. ¶ S cum post rup¬
tum testam̃tum prẽm pu¬
pislorum urõrum lras emi¬
sisse ꝓponatis quib pͥ̾cedens
idicium cõfiriauit: pͥtor
mcłi contraius fecit. sinois¬
simam eius uoluntatem se¬
eutꝰ relictum ex testam̃to rei

Expanded text:
em testamento postumi agnatione codicillos quoque ad testamentum pertinentes non valere in dubium non venit. Sed cum post ruptum testamentum patrem pupillorum vestrorum litteras emisisse proponatis, quibus praecedens iudicium confirmavit, praetor nihil contra ius fecit, si novissimam eius voluntatem secutus relictum testamento rei
Abbreviated transcription (Latin):
in quib nõ ꝑ mittitur ex¬
ceptõem nõ num̾ate pecu¬
post caxatum cempus elap¬
sumin his nec iusiurandũ
offerriliceat. ¶In omni
u̾o tempore qd̃ memorate
excepconi caxatum ẽ: uice¬
bit ei cui tał exceptõ com¬
co missiis q̃relam nõ nim̾¬
ate pecunie ei mainfesta
re. qui nuim̾asse eam uel
alias res dedisse instrumĩto
nscͥptus ẽ. uł si ab ẽẽ eiun
his locis in quib cꝯutractꝰ
factus ẽ contig̾it. in hac qui¬
dem alina urbe ap̃ q̃miub
ordinarium iudicem. in
ꝓuiuciis u̾o ap̃ uiros claris¬
simos rectores carumuel
defensores lo corum eandem
querelammanifestare eo¬
q modo ꝓpetuam sͥ excep¬
cõem ẽfficere. S si p̾sens qͥ¬
demisit qui pecunias nim̾i¬
asse. ubaliasres dedisse scͥp¬
ur inꝓuinciis gerat. ut dif¬
mus ei qui memorata excep¬
cõne utiuelit alios iudices
nifestare cui exceptõem hĩ
obiciat factam ase suꝑ nõ
mnn̾ata pecunia q̃relam
sit alius administrator ciui¬
memoratã q̃relam oppouit

Expanded text:
in quibus permittitur exceptionem non numeratae pecupost taxatum tempus elapsum, in his nec iusiurandum offerri liceat. In omni vero tempore, quod memoratae exceptioni taxatum est, licebit ei, cui talis exceptio comto missis querellam non numeratae pecuniae manifestare ei, qui numerasse eam vel alias res dedisse instrumento scriptus est, vel, si abesse eum his locis in quibus contractus factus est contigerit, in hac quidem alma urbe apud quemlibet ordinarium iudicem, in provinciis vero apud viros clarissimos rectores earum vel defensores locorum eandem querellam manifestare eoque modo perpetuam sibi exceptionem efficere. Sed si praesens quidemasse vel alias res dedisse scripprovinciis gerat, ut difmus ei qui memorata exceptione uti velit, alios judices nifestare quia exceptionem hujusmodi objicit, factam a se super non numerata pecunia querelam sit alius administrator civimemoratam querelam opponit
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. E i coustat pecuuiã
muicem deb̾i. ip̃o u᷑rre ꝓ solu¬
co compensacõem hũ oportet
ex eo tempore quo ex ab utͣqs
parte debetur utiqs quo ad ꝯ¬
current᷑ qͣntitates. eiꝰq soliꝰ
ꝙ amplius ap̾ alt̾um ẽ usure
debentur. si modo peticõ earũ¬

Expanded text:
. Si constat pecuniam invicem deberi, ipso iure pro soluto compensationem haberi oportet ex eo tempore, ex quo ab utraque parte debetur, utique quoad concurrent quantitates, eiusque solius, quod amplius apud alterum est, usurae debentur, si modo petitio earu
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ nobił sit furiosi ꝑsona
⁊̃ florentissimo ceuatu con¬
nocando ut ex inquisicõne
eurator optiie ator integͤ
opinionis nominetur.
solo uiro głosissimo p̾fcõ ur¬
bis p̾sidente hoc ꝓcedat. ⁊ si¬
cudem curator sub̾am ydo¬
neam pꝰsicet. ⁊ sufficientẽ
ad fidem gub̾uacõnis ⁊ sine
nontał eius ceusus inuenia¬
possibile ẽ ab eo exploretur
sacris scͥpturis propoĩtis in

Expanded text:
dem nobilis sit furiosi persona, etiam florentissimo senatu convocando, ut ex inquisitione curator optimae atque integrae opinionis nominetur. solo viro gloriosissimo praefecto urbis praesidente hoc procedat quidem curator substantiam idoneam possidet, et sufficientem ad fidem gubernationis, sine non talis census ejus inveniapossibile est, ab eo exploretur; sanctis Scripturis propositis, in
Abbreviated transcription (Latin):
cere.. ¶ Euracori autẽ enus li¬
cenciam damus. inuno mag̃
noccĩtatem imponimnus si u¬
tilem eẽ successionem existi¬
mau̾it eam bonorum possõm
agnosc̾e q̃ antea ex cecreto da¬
batur. ⁊ ad suilitudinem
bonoꝵ possõnis hr̃e cum pe¬
ticõ bonorum possonis con¬
stantiniana lege sublata ẽ
⁊ abea incroducta obseruacõ
q̃ ꝑ antiqͣ fufficit peticõne.
¶ S cum autiquitas iucu¬
ratore suriosi multas amba¬
ges constituit q̃m admodun
sonis. ⁊ si omuis euracor calẽ
p̾stabat cautelam nocessari¬
um nob̾uisum ẽ ut ⁊ hunia¬
no gn̾i consulentes omnẽ
quid̾ obscuritatẽ ⁊ iu excri¬
cabilem circuituitum col¬
lamnus. compendioso a ⁊
dilucido remedio cocum cõ¬
plectamur.⁊ puus decrea¬
cõne curatoris qui furiosis
utͥusq sexus dacur saucti¬
entes cunc ⁊ aliis c̾cum sinẽ

Expanded text:
cere : curatori autem eius licentiam damus, immo magis necessitatem imponimus, si utilem esse successionem existimaverit, eam bonorum possessionem agnoscere, quae antea ex decreto dabatur, et ad similitudinem bonorum possessionis habere, cum petitio bonorum possessionis �onstantiniana lege sublata est et ab ea introducta observatio pro antiqua sufficit petitione. Sed cum antiquitas in curatore furiosi multas ambages constituit, quemadmodum ersonis, et si omnis curator talem praestabat cautelam, necessarium nobis visum est, ut humano generi consulentes omnem quidem obscuritatem et inextricabilem circuitum tollamus, compendioso autem et dilucido remedio totum complectamur. Et prius de creatione curatoris, qui furiosis utriusque sexus datur, sancientes tu
Abbreviated transcription (Latin):
rerim curatoris medis omĩ¬
b adhibenda. ¶Ealutaq
ordinatõue incuratore furi¬
osi dispoĩta. siquid postea ad
furiosum ꝑuen̾it sine ex
hereditate uł suocessione ł
legato uł fidei cominisso. ł
alio quocumqs modo hoc
furioso accedat. ⁊ hoc eni
aua eius sub̾a manibr eu¬
ratoris craditur inuencario
⁊̃ suꝑhis reb scil faciendo
qͣtemis si quidem resipu̾it
firriosus. ⁊ acquisicõem ad¬
miscrit ip̃i restiturantur:
Sin autẽ in furore diem su¬
um obierit. ir ad suam sa¬
uitatem ꝑueniens eam re¬
pudiau̾it. si quidem succes¬
sio ẽ ad cos referatur. uolen¬
ab incestato hr̃des uł adur̃i¬
errarium eo .s. obscruando.
ut hinemant ad successiõm
qui mortis tempore furiosi
propmoinores existant ei ad

Expanded text:
rerum curatoris modis omnibus adhibenda. Tali itaque ordinatione in curatore furiosi disposita, si quid postea ad furiosum pervenerit sive ex hereditate vel successione vel legato vel fideicommisso vel alio quocumque modo, hoc furioso accedat et hoc cum alia eius substantia manibus curatoris tradatur, inventario etiam super his rebus scilicet faciendoquatenus, si quidem resipuerit furiosus et adquisitionem admiserit, ipsi restituatur. Sin autem in furore diem suum obierit vel in suam sanitatem perveniens eam repudiaverit, si quidem successio est, ad eos referatur, volenab intestato heredes vel aderarium: eo scilicet observando, ut hi veniant ad successionem, qui mortis tempore furiosi propinquiores existant ei ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiro religiosissimo locornin
ancistite qͣm tͥb pͥmatib ⁊
actis interuemienteib cactis
sacro scĩs scͥpturis edicat om¬
nia se recte ⁊ cum ucilicate
suriosi gerere. ⁊ neq p̾cer¬
mitc̾e ea q̃ ucilia surioso eẽ¬
cauo cum omni subtilitate
publice conscͥpto res susci¬
piat. ⁊ cas secund un sui opi¬
nouem disponat sub ypo¬
checa rerum ꝑtinentium ad eũ.¬
adsimilitudinem cutoꝵ ⁊
aduiti curatorum. ¶Si
autẽ cestam̃tũ quid̾ parens
nõ confecerit. ler autẽ cura¬
corem ut pote agnatum uo¬
neo forsitan nõ existente ex
iudiciali eleccõne curato¬
rem eidari uecc̃ẽ fu̾it. cuuc

Expanded text:
simo locorum antistite, quam tribus primatibus, actis intervenientibus, tactis sacrosanctis Scripturis, depromat, omnia se recte et cum utilitate furiosi gerere, neque praetermittere quae utilia esse furioso tario cum omni subtilitate publice conscripto, res suscipiat, et secundum sui opinionem disponat sub hypotheca rerum ad eum pertinentium, ad similitudinem tutorum et curatorum adulti. Sin autem testamentum quidem parens non confecerit, lex autem curatorem, utpote agnatum, voneo forsitan existente, ex judiciali electione curatorem ei dare necesse fuerit, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
lem crecuitum uet̾is iuris au¬
ctores indux̾unt radicitus ex¬
cisa legatis autem ꝓculdubio
uł fitei cominissis cet̾isꝙ ac¬
quisicõnib furioso ad qurẽ¬
dis ⁊ sub̾e eius aggregandis.
cerit. ⁊ sub̾a eius ilico separã¬
dis qĩ uoc fuerant ab iuicõ ad
eum ceuoluta ⁊ ꝑ legitimum
tramitem ambulantib sub¬
stanciam furiosi. necs pregͣ¬
¶Sinantẽ curator furiosi
sccundum nr̃am legeni noĩa¬
tꝰ decessĩt. sub codem iuodo ea¬
demq ordinacõne alius cre¬
abr̃ q̃madmnodum ⁊ si suspͤ¬
t᷑ reꝑiatur. alter subrogat᷑.
cõuib euratorum cum ꝑno
uam diffinicõem introducta
sunt futuris caĩb imponant᷑
⁊ neq autea fc̃i curatores re¬
moucantur. ueq aliquid eis

Expanded text:
lem circuitum veteris iuris auctores induxerunt, radicitus excisa: Legatis autem procul dubio vel fideicommissis ceterisque adquisitionibus furioso adquirendis et substantiae eius adgregandis: cerit, a substantia eius ilico separandis, quasi nec fuerant ab initio ad eum devoluta, et legitimum tramitem ambulantibus, substantiam furiosi neque praegrSin autem curator furiosi secundum nostram legem nominatus decesserit, sub eodem modo eademque observatione alius creabitur: quemadmodum et, si suspectus reperiatur, alter subrogatur. tionibus curatorum cum per novam definitionem introducta sunt, futuris casibus imponantur et neque antea facti curatores removeantur neque aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
placuit ut inecc̃a cathoniit¬
lica lib̾tatem domiuisins
samuł pr̃are possunt. si subt.
aspoctu plebis assistentib xͥ¬
anorum antistitib id faciãt.
ut pp̃factuemoriamuice
accorumintͥpon atur qͣlioẽ:
scͥptura in qua ip̃iuice desti¬
ip̃is non inm̾ito daude ⁊ re¬
linq̃nde sunt libertates quo
quis ur̃m pactouolu̾it. dum¬
moto ur̃e uoluntatis euidẽs
appareat cestimonium.
ce in ecc̃e gͥmuo seruis suis mͥi¬
tam concesserint lib̾tatem
eandem eodem iure donasse
uideantur. quo ciuitas ro¬
mana sollempnitatib dec̃¬
sis dare consueuit. S hoc dũ¬
tarat hisqui sub aspectu ã¬
tistitum dederint placuit
relaxari. clicis autem am¬
plius concedimus ut cum
suis samuł cribunnt liber¬
tatem nõ solum incõspectu
ecc̃e ac religiosi ppłi plemĩ
fructum libertatis concessis¬
se dicantur. u̾metiam cum

Expanded text:
placuit, ut in ecclesia catholica libertatem domini suis famulis praestare possint, si sub adspectu plebis adsistentibus Christianorum antistitibus id faciant, ut propter facti memoriam vice actorum interponatur qualiscumque scriptura, in qua ipsi vice testiipsis non immerito dandae et relinquendae sunt libertates, quo quis vestrum pacto voluerit, dummodo vestrae voluntatis evidens appareat testimonium. te in ecclesiae gremio servulis suis meritam concesserint libertatem, eandem eodem iure donasse videantur, quo civitas Romana sollemnitatibus decursis dari consuevit; sed hoc dumtaxat his, qui sub aspectu antistitum dederint, placuit relaxari. Clericis autem amplius concedimus, ut, cum suis famulis tribuunt libertatem, non solum in conspectu ecclesiae ac religiosi populi plenum fructum libertatis concessisse dicantur, verum etiam, cum
Abbreviated transcription (French):
bertates. sen quibrcumq
u̾bis daripͥceꝑint. itant ex
die publicate uoluntatis
sine aliquo iuris ceste uł intͥ¬
p̾te competat rectalibertas.

Expanded text:
bertates seu quibuscumque verbis dari praeceperint, ita ut ex die publicatae voluntatis sine aliquo iuris teste vel interprete competat directa libertas.
Abbreviated transcription (Latin):
lorumintra eccłias confugi¬
entrum ꝑsonascauscͦs. inces¬
santer conquirant. Deniq
iudices uł cos ad qͦs cause et
ꝓsone ꝑtinent instancius in¬
struant ut cquitatis conue¬
mantiam diligentius exeqͣ¬

Expanded text:
lorum intra ecclesias confugientium personas causasque incessanter conquirant, denique iudices vel eos, ad quos causae et personae pertinent, instantius instruant, ut aequitatis convenientiam diligentius exseq
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatiuł curie donauimꝰ.
nec geu̾alia iura sint. s ⁊ legeᷤᷤ
siant. hisdum taxat nego cuᷤ
mulgata nec ab aliquo re¬
tractentur. nocamin fame
subituro eo quiuł astute ea
intͥp̃tari uolu̾it. uł impetra¬
to inpugnare rescͥpto nec hĩ¬
curo fructum ꝑ surreptoẽm
eliciti. ⁊ iudices si dissimula¬
u̾int. uł ulternus litigantẽ
audierint. uł aliquid allegã¬
dum adiuiserint. uł sub quo¬
dam ambiguitatis colore ad
di sunt.

Expanded text:
civitati vel curiae donavimus, nec generalia iura sint, sed leges fiant his dumtaxat negotiis mulgata, nec ab aliquo retractentur: notam infamiae subituro eo, qui vel astute ea interpretari voluerit vel impetrato impugnare rescripto, nec habituro fructum per subreptionem eliciti: et iudices, si dissimulaverint vel ulterius litigantem audierint vel aliquid allegandum admiserint vel sub quodam ambiguitatis colore ad di sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uocatorum existimacõms
sue insa atq illicita com¬
pendia pͥtulisse sub nomine
honorariorumex ip̃is nego¬
ciis q̃ tuenda susceꝑint emo¬
lum̃cum sͥ certe ꝑtiscumgͣ¬
uidampno litigatoriset de¬
pͥdacõne poscentes fu̾int in¬
uenti: placuit ut omnes quiĩ¬

Expanded text:
vocatorum existimationi suae immensa atque illicita compendia praetulisse sub nomine honorariorum ex ipsis negotiis quae tuenda susceperint emolumentum sibi certae partis cum gravi damno litigatoris et depraedatione poscentes fuerint inventi, placuit, ut omnes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cause p̾uaricatum pu indi¬
uem. nõ deer̃ adu̾sus eum.
ꝓcem̾itate commissi siña.
atq ita de principali causade¬
nuo q̃uati: qd̃ si nõ dotiur¬
is pͥuaricatu ⁊ calumpnia
notab̾is ⁊ reb iudicatis aqui¬
b nõ est ꝓuocati stabr̃.¬
debent municipio fuͣnctõẽs.
eos decurionib aggrẽgatos
nolumnus endgari. ꝑmiccẽ¬
ces cantuut in negociis cau¬
sidicoꝵ fungantur offic̾iis. ⁊
incuntatib ꝓpriis subeant
qua honorem hunc consecu¬
tisunt eis ad eẽ ꝑmittatur.

Expanded text:
causae praevaricatum punem, non deerit adversus eum pro temeritate commissi sententia, atque ita de principali causa denuo quaeretur. Quod si non docueris praevaricatum, et calumnia notaberis et rebus iudicatis, a quibus non est provocatum, stabdebent municipio functiones, eos decurionibus adgregatos nolumus evagari, permittentes tamen, ut in negotiis causidicorum fungantur officiis et in civitatibus propriis subeant qua honorem hunc consecuti sunt, eis adesse permittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Prouidẽndum est.
ne hiiquos inforo aut m̾itũ
nobilissim̃os fecerit aut ue¬
tustas in unam pͥceicon¬
sistant aliam a rudib acz
tironib necẽ sit sustim̾i. at¬
q ideo siinuno auditoriodu¬
plures quorum fama sit
um singulorum ⁊ equadi
monitꝰ a iudice ea excusa¬
cõne q̃ nequeat comproba¬
n cuiucumq parti patro¬
cimum denegau̾it careat
for̾o. sciant etiam num̃ꝙͣ
sͥ ad agendum copiam pos¬
se restitui. Si quis autẽ ex
litigatorib decectus fu̾it
seperatim tractasse cum
plurimis ⁊ adu̾sario suoca¬
lifraude subtraxisse paris
defensionis copiam osten¬
nu det ꝓculdubio iniqͣm a se
litem fõntri. ⁊ auctoritatẽ
iudicis a sclusam exꝑietur.
mp̃r. em̃o uł inforo
magnitudinis cue. uł inꝓ
iudicem accedat ad cogatoꝵ
cõsorcium. nͥsacroscĩs catho¬
lice religionis fu̾it imbnͣtꝰ
misteriis. Sin autẽ aliquid
quo quomobo uł quadam

Expanded text:
. Providendum est, ne hi, quos in foro aut meritum nobilissimos fecerit aut vetustas, in una parte consistant, aliam a rudibus atque tironibus necesse sit sustineri. Atque ideo si in uno auditorio duplures, quorum fama sit um singulorum. § 13. monitus a judice ea excusatione, quae nequeat comprobari, cuicunque parti patrocinium denegaverit, careat foro; sciat etiam nunquam sibi ad agendum copiam posse restitui. § 14. Si quis autem ex litigatoribus detectus fuerit separatim tractasse cum plurimis, et adversario suo tali fraude subtraxisse paris defensionis copiam, ostendet proculdubio iniquam a se litem foveri, et auctoritatem judiciariam a se elusam experietur.P. Nemo vel in foro magnitudinis tuae, vel in judicem accedat ad togatorum consortium, nisi sacrosanctis catholicae religionis fuerit imbutus mysteriis. Sin autem aliquid quoquo modo vel quadam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃r. Hec cetͥorum lib̾tini.
ne dum meiquidem suta sunt
licteris eruditit patrociuia
desiderantib pr̃aripossint pro¬
hibentur hoc facere.
mp̃r. E isubspecie honorarii
qd̾ aduocato usq ad c̾cum mo¬
dum deb̾ipotuiss eamqnͣtita¬
demqͣm desiderio complect̾is
ce daturum cauisti. ⁊ quasi
mutuam pecumiam accepis¬
ses cam de redditurum ꝓmi¬
sisti nec cemporis spͥacõ gesto
negõ consensum ac fidem ac¬
cominodasti. competenti ex¬
ceptõne nõ mͥm̾atepecunie
tutus. ⁊ ex hac causa caucõnẽ
int̾poĩtã usitato more potes
condic̾e.

Expanded text:
. Nec ceterorum liberti, nedum mei quidem, si ita sunt litteris eruditi, ut patrocinia desiderantibus praestare possint, prohibentur hoc facere.. Si sub specie honorarii, quod advocato usque ad certum modum deberi potuisset, eam quantitatem, quam desiderio complecteris, te daturum cavisti et, quasi mutuam pecuniam accepisses, eam te redditurum promisisti nec temporis spatio gesto negotio consensum ac fidem accommodasti, competenti exceptione non numeratae pecuniae tutus es et ex hac causa cautionem interpositam usitato more potes condicere.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Cum donacõnib in
frẽm ciu collatis facuitateᷤᷤ
prĩs cui eraustas ẽẽ eundem q
pacremitum̃ ea q̃ suꝑfuerant
codiculł inter nos diuisisse ꝓpo¬
nas: siuoluntatem enis nõ ag¬
nouisti nec bñsicõ etͤatis adu̾¬
sus bec iuuari poteris. nec tan¬
tum dos a patre data ⁊ fidei cõ¬
missum continent qnͣtum ad
summouendam q̃ relam suf¬
ficiat de enormitate donacõnũ
adexemplum in officõsi testa¬
m̃ti. p̾sos ꝓuincie iuris dicõniᷤ¬

Expanded text:
e. Cum donationibus in fratrem tuum collatis facultates patris tui exhaustas esse eundemque patrem vestrum ea quae superfuerant codicillis inter vos divisisse proponas, si voluntatem eius non agnovisti nec beneficio aetatis adversus haec iuvari poteris nec tantum dos a patre data et fideicommissum continent, quantum ad submovendam querellam sufficiat, de enormitate donationum ad exemplum inofficiosi testamenti praeses provinciae iurisdicti
Abbreviated transcription (Latin):
ludendam iofficiosi uaciomib¬
cultates suas dum agͥet in
reb humanis factis donacõ¬
uib siue in qͦsdam liberos siuĩ
extͣneos exhausit ac postea uoᷤ
ex duabrunciis fecit heredes
casq legatis uł fidei conuius¬
sis exainanire gestiuit. nõ in¬
iuria iuxta formami de iof¬
ficioso cestam̃to constitutoꝵ

Expanded text:
ludendam inofficiosi qcultates suas, dum ageret in rebus humanis, factis donationibus sive in quosdam liberos sive in extraneos exhausit ac postea vos ex duabus unciis fecit heredes easque legatis et fideicommissis exinanire gestivit, non iniuria iuxta formam super inoffi
Abbreviated transcription (Latin):
patͥmonium suum impetu
qͦdam in mens liberalitatis ĩ
filium effudit. aut in potesta¬
te eius is ꝑmansit. ⁊ͣ arbit᷑ri
familic herciscunde officõ cõ¬
gruit. ut cͥ qͣrtam debite ab
intestato portõnis pͥstet in co¬
lumẽ. aut emancipatus fue¬
rat. et quia donacõ non indi¬
gec alieno amininculos ui
rib suis nititur iuxta cousti¬
tucõnes is qui ꝓuinciaui reg̃
ad similitudincͥmin officiosi
q̃rele auxiliuni tͥ equitatis ĩ¬
Dem. Precib quidem cuis
ꝓpoita rescͥpta cosparentes de¬
notamt quicum cestam̃toscõ
uiui patrimonium summin¬
mensis donacõnib exiuanis

Expanded text:
patrimonium suum impetu quodam immensae liberalitatis in filium effudit, aut in potestate is permansit, et arbitri familiae erciscundae officio congruit, ut tibi quartam debitae ab intestato portionis praestet incolumem, aut emancipatus fuerit, et, quia donatio non indiget alieno adminiculo, sed suis viribus nititur, iuxta constitutiones is qui provinciam regit ad similitudinem inofficiosi querellae auxilium tibi aequitatis i. Precibus quidem tuis proposita rescripta eos parentes denotant, qui, cum testamento facto vivi patrimonium suum immensis donationibus exinanis