comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intutum coegit. Cirtumferens inde truces minaciter oculos ad proceres etruscoꝵ
iunc singusos euocare nunc in crepare omnes seruitia regum superborum
lihertatis ĩmemores alienam opugnatum uenire. Cunctati aliꝗ̃dui sunt dum
alius alium ut prelium incipiant circumspectant. pudor denide comouit atiẽ
clamore sublato undiq inunum hostem tella coniciunt. Que cum in
iecto cuncta scuto hesissent neq ille minus obstinatus ingenti pontem obtinẽt
radu iam impetu conabantur detrudere uirum. cum simul fragor rupt
tis sunul clamor romanorum a lacritate ꝑfecti oꝑis sublatus. pauore subito im¬
petum substinuit: tum cocles tyberine pater inquit te scẽ precor hec arma &
unc uirum propitio flumine accipias. ita sicut armatus intiberim desi
multisq suꝑmicientibus tellis incolumis ad suos transnatauit rem ausus plus
fama habituram. ad posteros ꝗͣ fidei. Grata erga tantam uirtutem ciuutas fu-

Expanded text:
in tutum coegit. circumferens inde truces minaciter oculos ad proceres Etruscorum in tutum coegit. circumferens inde truces minaciter oculos ad proceres Etruscorum nunc singulos prouocare, nunc increpare omnes: seruitia regum superborum, suae libertatis immemores alienam oalius alium, ut proelium incipiant, circumspectant; pudor deinde commouit aciem, et clamore sublato undique in unum hostem tela coniciunt. quae cum in obiecto cuncta scuto haesissent, neque ille minus obstinatus ingenti pontem obtineret gradu, iam impetu conabantur detrudere uirum, cum simul fragor rupti pontis, simul clamor Romanorum, alacritate perfecti operis sublatus, pauore subito impetum sustinuit. tum Cocles 'Tiberine pater' inquit, 'te sancte precor, haec arma et hunc militem propitio flumine accipias.' ita sic armatus in Tiberim desiluit multisque superincidentibus telis incolumis ad suos tranauit, rem ausus plus famae habituram ad posteros quam fidei. grata erga tantam uirtutem ciuitas fuit;
Abbreviated transcription (Latin):
impetu ianitulum atq inde citatos decurrere hostes uidisset trepidamq tur¬
ham suorum arma ordinesq relinquere deprehensãs singulos obsistens ob-
situm ponte ab tergo reliquissent amplius hostium in palatino capitolioq q̃
iantulo fore ita monere. predicere ut pontem ferro igniq quacumq ui possent
umpant ibi se impetum hostium ꝗͣtum corpore uno possit obsisti excep¬
turum. Uadit inde inprimum aditum pontis insignisq inter conspecta ceden¬
ium pugne terga obu̾sis cominus adineundum prelium armis ip̃o mirat
audatie obstupefecit hostes. Duos tamen cum eo pudor tenuit. Spurium largiũ
ac lintum ermenium ambos claros genere factisq. Cum his primam ꝑiculi
rocellam & qđ tumultuosissimum pugne erat parumper substinauit. dein
eos quoq ip̃os exigua ꝑte pontis relicta reuocantibus qui rescindebant cedere

Expanded text:
impetu Ianiculum atque inde citatos decurrere hostes uidisset trepidamque turimpetu Ianiculum atque inde citatos decurrere hostes uidisset trepidamque turbam suorum arma ordinesque relinquere, reprehensans singulos, obsistens obteos fugere; si transitum pontem a tergo reliquissent, iam plus hostium in Palatio Capitolioque quam in Ianiculo fore. itaque monere, praedicere ut pontem ferro, igni, quacumque ui possint, interrumpant: se impetum hostium, quantum corpore uno posset obsisti, excepturum. uadit inde in primum aditum pontis, insignisque inter conspecta cedentium pugna terga obuersis comminus ad ineundum proelium armis, ipso miraculo audaciae obstupefecit hostes. duos tamen cum eo pudor tenuit, Sp. Larcium ac T. Herminium , ambos claros genere factisque. cum his primam periculi procellam et quod tumultuosissimum pugnae erat parumper sustinuit; deinde eos quoque ipsos exigua parte pontis relicta reuocantibus qui rescindebant cedere
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uendendi arbitrium qr̃ impenso pretio ueniebat in publicum omni sup̃tu
ademptum priuatis portoriis quoq & tributo plebe liberata ut duites conferrẽt
qui oneri ferendo eent. Pauperes satis stipendii pendere si liberos educare
taq hec indulgentia patrum aspis postmodum rebus in obsidione ac fame adeo
concordem ciuitatem tenuit ut reguim nomen non sumi magis ꝗͣ infimi ab hor-¬
t. nec quisꝗͣ ullus malis artibus postea tam ppłaris ẽẽt qͣtum bene impand
uniu̾sus senatus fuit. Cum hostes adee̾nt. prose quisq inurbem ex agris demigrãt.
sam sepuint presidiis. alia muris alia tiberi obiecto uidebatur tuta¬
Pons sublicius iter pene ho¬
stibus dedit. ni unus uir fiusset horatius cocles Id munimen illo die fortuna.
is romane fuit: Qui positus forte instatione pontis cum captum repentino

Expanded text:
quoque uendendi arbitrium, quia impenso pretio uenibat, in publicum omne sumptum, quoque uendendi arbitrium, quia impenso pretio uenibat, in publicum omne sumptum, ademptum priuatis; portoriisque et tributo plebes liberata, ut diuites conferrent qui oneri ferendo essent: pauperes satis stipendii pendere, si liberos educent. itaque haec indulgentia patrum asperis postmodum rebus in obsidione ac fame adeo concordem ciuitatem tenuit, ut regium nomen non summi magis quam infimi horrerent, nec quisquam unus malis artibus postea tam popularis esset quam tum bene imperando uniuersus senatus fuit. cum hostes adessent, pro se quisque in urbem ex agris demigrant; urbem ipsam saepiunt praesidiis. alia muris, alia Tiberi obiecto uidebantur tutapons sublicius iter paene hostibus dedit, ni unus uir fuisset, Horatius Cocles; id munimentum illo die fortuna urbis Romanae habuit. qui positus forte in statione pontis cum captum repentino
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis nominisq egentes exulare pateretur nunc monebant ne etiam
nrientem morem pellendi reges multam sineret. Satis libertatemq ipsan
dulcedinis insi quanta ui cuutates eam expectant tanta regna reges defen-¬
dant. Equari summa infimis. nihil excelsum nihil quod sũpra tȩtera ereneat
nciuitatibus fore. ad ẽẽ finem regiminis rei interdeos hominesq pulchei
Porsenna cum eum regem ẽẽ rome fateret᷑ tum etrusce gentis regem amplũ
tuscis etiam ratus ita tam romam in festo ex̾citu uenit. Nunꝗͣ alias ante tãtus¬
terror senatum inuasit. adeo ualida res tum clusina erãt. magnumq porsẽne
nomen. nec hostes modo timebant sed suosmetipõs ciues ne romana plebs me¬¬
tu ꝑtulsa receptis inurbem regibus uel tum seruitute pacem acciperet. Multa
igitur blandimenta plebi perid tempus absenatu data. Annone imprimis
abita cura. Et ad frumentum comꝑandum missi alii in uolscos alii cumas .s.

Expanded text:
sanguinis nominisque, egentes exsulare pateretur, nunc monebant etiam sanguinis nominisque, egentes exsulare pateretur, nunc monebant etiam ne orientem morem pellendi reges inultum sineret. satis libertatem ipsam habere dulcedinis. nisi quanta vi civitates eam expetant, tanta regna reges defendant, aequari summa infimis; nihil excelsum, nihil quod supra cetera emineat in civitatibus fore; adesse finem regnis, rei inter deos hominesque pulcherrimae. Porsinna cum regem esse Romae tutum, tum Etruscae gentis regem amplum Tuscis ratus, Romam infesto exercitu venit. non unquam alias ante taterror senatum inuasit; adeo ualida res tum Clusina erat magnumque Porsennae nomen. nec hostes modo timebant sed suosmet ipsi ciues, ne Romana plebs, metu perculsa, receptis in urbem regibus uel cum seruitute pacem acciperet. multa igitur blandimenta plebi per id tempus ab senatu data. annonae in primis habita cura, et ad frumentum comparandum missi alii in Uolscos, alii Cumas. salis
Abbreviated transcription (Latin):
Nundum dedicata erat incapi¬
o iouis edes Ualerius horatiusq consules sortiti uter dedicaret. horatio
sorte cuenit. Publicola adbellum ueientium profectus: egruis ꝙ̃ dignum erat
tulere ualerii necessarii dedicationem tam incliti tempłi oratio dari. id om¬
ubus modis impedire conati. Postꝗ̃ alia frustra temptata erant. posten
tenenti consuli fedum interprecationem deum nuntium in cuciunt mortuũ
euis filium ẽẽ funestamq familiam dedicare eum templum non posse. non
rediderit factum. an tantum animo roboris fu̾it nec traditur certum
interpretatio ẽ facilis. tihil alud ad eum nuntium aproposito adusus. ꝗ̃ ut
cadauer efferri uberet. tenens postem precationem ꝑagit & dedicat templũ¬
Hec post exactos reges do¬
mi militieq gesta primo anno. Inde P. Ualerius iterum titus lacretus consu¬
les facti Iam tarquinii ad lahartem porsenam clusmum regem ꝑfugerant
ibi mistendo consilium precesq nunc orabant ne se oriundos ex etruscis eisdem

Expanded text:
nondum dedicata erat in Capitolio Iovis aedes. Valerius Horatiusque consules sortiti uter dedicaret. Horatio sorte evenit: Publicola ad Veientium bellum profectus. aegrius quam dignum erat tulere Valeri necessarii dedicationem tam incliti templi Horatio dari. id omnibus modis impedire conati, postquam alia frustra temptata erant, postem iam tenenti consuli foedum inter precationem deum nuntium incutiunt mortuum eius filium esse, funestaque familia dedicare eum templum non posse. non crediderit factum, an tantum animo roboris fuerit, nec traditur certum nec interpretatio est facilis; nihil aliud ad eum nuntium a proposito aversus, quam ut cadaver efferri iuberet, tenens postem precationem peragit et dedicat templuhaec post exactos reges domi militiaeque gesta primo anno. inde P. Valerius iterum T. Lucretius consules facti. iam Tarquinii ad Lartem Porsinnam, Clusinum regem, perfugerant. ibi miscendo consilium precesque nunc orabant ne se, oriundos ex Etruscis, eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
Eoclem ãno ne pͥuatis tantũ
oꝑib crederet urbs Capitoliumq saxo quadrato constructum ẽ. opus uel ĩ hac
magnificentia urbis conspitientum. Iam & tribuni pleb̃ ciuitate edificata
ctupata contiones suas frequentare legib agrariis conabant᷑ ostentabat᷑
haud ambigue criminabant᷑ multo infestiorem agrum anobilitate ẽẽ ꝗ̃ aduol¬
scis fũit. Ab illis enim tantum quo aduires & arma habuerunt incursiones eo
liuisuri sint ne locum ibi plebi fore haud magnope plebem mouerant &
frequentem inforo propter edificandi curam & eodem exhaustam impensis eoq
agri imemorem ad quem instruendum uires non ee̾nt. Inciuitate plena religio¬
ium: tum etiam abrecenti clade suꝑsticiosis principib ut renouent᷑ au
ulpitius Camerinus Halerius pontitus. hic demum tribunorũ militu
consulari potestate comitia huut Lpapirium sergium L Emilium iterũ.
Menenium LUalerum publicolam tertio dixit. Creati hi ex interregno magr̃atũ¬

Expanded text:
eodem anno, ne priuatis tantum operibus cresceret urbs, Capitolium quoque saxo quadrato substructum est, opus uel in hac magnificentia urbis conspiciendum. iam et tribuni plebis ciuitate aedificando occupata contiones suas frequentare legibus agrariis conabantur. ostentabathaud ambiguae. criminabantur multo eum infestiorem agrum ab nobilitate esse quam a Uolscis fuerit; ab illis enim tantum, quoad uires et arma habuerint, incursiones eo diuisus sit, locum ibi plebi fore. haud magno opere plebem mouerunt et infrequentem in foro propter aedificandi curam et eodem exhaustam impensis eoque agri immemorem, ad quem instruendum uires non essent. in ciuitate plena religionum, tunc etiam ab recenti clade superstitiosis principibus, ut renouarentuulpicius Camerinus L. Ualerius Potitus ; hic demum tribunorum militum consulari potestate comitia habuit. L. Papirium Cn.† Sergium L. Aemilium iterum Licinium† Menenium L. Ualerium Publicolam tertium creat; ii ex interregno magist
Abbreviated transcription (Latin):
Plebs ꝗ̃ꝗͣ agita multis eo anno & uariis
motibus erat nec plures ꝗͣ tres tribunos potestate consulari creauit & m his.L
Quintium cincinati filium ex cuius dictature inuidia tumultus querebatur
relatus suffragiss quintius Emilius uir summe dignitatis Nulium t̾i
creant. In horum magratu fidene colonia ad lartem Tolunnium regem ue
ientium ac ueientes de fecere. Mauis quoq additum defectioni scelus. & Cful¬
cinium. Cloelium tulum Sp. Antium Lroscium Legatos romanos cam̃ noui
consilii querentes iussu Tolunii interfecere. Leuant quidam regis fatimas ĩ tes-¬
sarum prospero iactu uocem eius ambiguam ut occidi ussisse uideret᷑. afide¬
natibris exceptam causam mortis legatis fuisse: rem incredibilem interuẽtu
fidenatium nouorum sotiorum consulentium decede ruptura ius gentium
on adu̾sum abintentione alusu aiunt ac de iude inerrorem u̾sumꝰ faci
propius est fidem astringi fidenatium ppłm nec respic̾ẽ spem ullam ab roma¬

Expanded text:
uariis motibus erat, nec plures quam tres tribunos consulari potestate creauit et in iis L. Quinctium Cincinnati filium , ex cuius dictaturae inuidia tumultus quaerebatur. praelatus suffragiis Quinctio Mamercus Aemilius , uir summae dignitatis; L. Iulium tertium creant. in horum magistratu Fidenae, colonia Romana, ad Lartem Tolumnium Ueientium regem ac Ueientes defecere. maius additum defectioni scelus: C. Fulcinium , Cloelium Tullum, Sp. Antium , L. Roscium , legatos Romanos, causam noui consilii quaerentes, iussu Tolumni interfecerunt. leuant quidam regis facinus; in tesserarum prospero iactu uocem eius ambiguam, ut occidi iussisse uideretur, a Fidenatibus exceptam causam mortis legatis fuisse,—rem incredibilem, interuentu Fidenatium, nouorum sociorum, consulentium de caede ruptura ius gentium, non auersum ab intentione lusus animum nec deinde in errorem uersum facinus. propius est fidem obstringi Fidenatium populum ne respicere spem ullam ab Roma
Abbreviated transcription (Latin):
lum inultiplex fuitueo tpr̃e adueios & ad capenam & ad faliscos & ĩ uolsc
ut anxur ab hostibus recuperetur Et romȩ simul dedilectu simul tributo
conferendo laboratume. Et detribuns plebis coaptandis contentio fuit: &
aud puũ motum duo uditio eorum qui ante consulari potate fuerãt
ciuere Omniũ pͥmum tribuns militum fuit. delectum hrĩ nec uiniores mõ
consc̾pti. sed seniores etiam consc̾pti nomina n. dare ut urbis custodiã agerẽt
anto autẽ augebatur militum nus. tanto maiore pecunia instipendu
erat. eaq tributo conferebat᷑ inuitis conferentib. qui domi remanebat quia
tuentib urbem oꝑa quoq militari laborandum seruiendumq rei publice erat

Expanded text:
bellum multiplex fuit eodem tempore, ad Ueios et ad Capenam et ad Falerios et in Uolscis bellum multiplex fuit eodem tempore, ad Ueios et ad Capenam et ad Falerios et in Uolscis ut Anxur ab hostibus reciperaretur, et Romae simul dilectu simul tributo conferendo laboratum est, et de tribunis plebi cooptandis contentio fuit, et haud paruum motum duo iudicia eorum qui paulo ante consulari potestate fuerant exciuere. omnium primum tribunis militum fuit, dilectum haberi; nec iuniores modo conscripti sed seniores etiam coacti nomina dare ut urbis custodiam agerent. quantum autem augebatur militum numerus, tanto maiore pecunia in stipendium opus erat, eaque tributo conferebatur, inuitis conferentibus qui domi remanebant, quia tuentibus urbem opera quoque militari laborandum seruiendumque rei publicae era
Abbreviated transcription (Latin):
Cum E seruilus hala tribunus militũ quod
aduos attinet tribuni plebis minasq uras ne ego libenter expirer. ꝗͣ nõ plus
inhis uiris ꝗͣ in uobis animi ee̾t. Sed nefas ẽ tendere adusus auctoritatẽ sena¬
tus. proinde & uos desinite internrã certamina locum iniurie querẽ. & col¬
te aut fatient quod censet senatus: aut si prinatius tenderent dictatore
extemplo dicam qui eos abire magratu cogat. Cum omniũ assensu compro¬
bata orõ ẽẽt gauderentq prẽs sine tribunitie pot̾atis terriculis inuentam ẽẽ
am ium maiorem ad coercendos magr̃atus uicti assensu omnium tribunor
militum hr̃e qui kl̃ octobris inagistratum occiperent seq ante eam diẽ ma¬
tratu abdicauere Lualerio potito quarto. M furio camillo iterum M. ei¬
lio mamertio tertio A Cornelio cosso iterum M. fabio ambusto M Iullio tul¬
lio tribunis militum consulari potate multa domi militieq gesta. Nam &

Expanded text:
um C. Seruilius Ahala tribunus militum: 'quod ad uos attinet, tribuni plebis, minasque uestras, ne ego libenter experirer quam non plus in iis iuris quam in uobis animi esset; sed nefas est tendere aduersus auctoritatem senatus. proinde et uos desinite inter nostra certamina locum iniuriae quaerere, et collegae aut facient quod censet senatus, aut si pertinacius tendent, dictatorem extemplo dicam qui eos abire magistratu cogat.' cum omnium adsensu comprobata oratio esset, gauderentque patres sine tribuniciae potestatis terriculis inuentam esse aliam uim maiorem ad coercendos magistratus, uicti consensu omnium comitia tribunorum militum habuere qui kalendis Octobribus magistratum occiperent, seque ante eam diem magistratu abdicauere. L. Ualerio Potito quartum M. Furio Camillo iterum M'. Aemilio Mamerco tertium Cn. Cornelio Cosso iterum K. Fabio Ambusto L. Iulio Iulo tribunis militum consulari potestate multa domi militiaeque gesta; nam et
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ꝑse grauia indignioraq ut uide¬
rent᷑ tribuni pleb seditiosis conditionib fatiebant ideo era militib constituta
esse arguendo ut plebis ꝑtem militia ꝑtem tributo soluendo conficerẽt. unun
lum annũ tertiũ iam trahi. & consulto male geri ut diutius gerant Ad qua¬
tuor deinde bella uno delectu excitus scͥptos & pueros quoq ac senes extractos
am non estatis aut hiemis discrimẽ ẽe̾: ne ulla quies unꝗͣ miser plebis sit
ue etiã uetigalis ad ultimũ facta sit ut cũ confecta labore uulnerib. postreo
etate corpora retulerit in cultaq omnia duitino dñoꝵ desiderio domi inue¬
nerunt tribatum ex affectata rei familiari pendant: eraq militaria uelut fe¬
nore accepta multiplitia rei puͭ ͤ redlant.

Expanded text:
er se grauia indigniora ut uiderentur tribuni plebis seditiosis contionibus faciebant, ideo aera militibus constituta esse arguendo ut plebis partem militia partem tributo conficerent. unum bellum annum iam tertium trahi et consulto male geri ut diutius gerant. in quattuor deinde bella uno dilectu exercitus scriptos, et pueros quoque ac senes extractos. iam non aestatis nec hiemis discrimen esse, ne ulla quies unquam miserae plebi sit; quae nunc etiam uectigalis ad ultimum facta sit, ut cum confecta labore uolneribus postremo aetate corpora rettulerint incultaque omnia diutino dominorum desiderio domi inuenerint, tributum ex adfecta re familiari pendant aeraque militaria, uelut fenore accepta, multiplicia rei publicae reddant.
Abbreviated transcription (Latin):
hominum obliuio ut multo maior pars ueios in hostium urbem cam tiberis
arceret ꝗ̃ recto itinere. Romam ad cõuiges ac liberos fugerent. parum
subsidiarios tutatus est locus. In reliqua atie similis est clamor ꝓxius ablatẽ
ultimus abtergo auditus. ignotum hostem pͥus pene ꝙ uiderent non modo nõ
tentato certamine sed ne clamore quidem reddito integri intactiq fug¬
I ec ulla cedes pugnantium fuit terga cesa suomet ipo certamĩe in turba impe-¬
dientium fugam circa tiberis. quo armis abiectis totum sinistrum cornu de¬
it magna strages facta ẽ multosq imꝑitos nandi aut in ualidos graui
loricis aliisq tegminibus hausere gurgites maxia tñ pars in columis ati¬
es profugit. Unde nominodo non p̃sidii quicꝗͣ sed ne nuntus quidem gelidis
omam est missus. Ab dextero corni quod procul ab flumine & magis
monte steterat Romam omnes petiere A ne clausis quidem portis urbis

Expanded text:
omnium obliuio, ut multo maior pars Ueios in hostium urbem, cum Tiberis omnium obliuio, ut multo maior pars Ueios in hostium urbem, cum Tiberis arceret, quam recto itinere Romam ad coniuges ac liberos fugerent. parumper subsidiarios tutatus est locus; in reliqua acie simul est clamor proximis ab latere, ultimis ab tergo auditus, ignotum hostem prius paene quam uiderent, non modo non temptato certamine sed ne clamore quidem reddito integri intactique fugerunt; nec ulla caedes pugnantium fuit; terga caesa suomet ipsorum certamine in turba impedientium fugam. circa ripam Tiberis quo armis abiectis totum sinistrum cornu defugit, magna strages facta est, multosque imperitos nandi aut inualidos, graues loricis aliisque tegminibus, hausere gurgites; maxima tamen pars incolumis Ueios perfugit, unde non modo praesidii quicquam sed ne nuntius quidem cladis Romam est missus. ab dextro cornu quod procul a flumine et magis sub monte steterat, Romam omnes petiere et ne clausis quidem portis urbis
Abbreviated transcription (Latin):
ominum memores nec auspicato nec litato instruunt atiem deductam
cornua nec circũueniri hostium multitudine possent. Nec tamẽ equari fro¬
tes poterant. cum ex tenuando infirmam & uix coherente mediam atiem hrent
ilum erat abdextera editi loci quem subsidiariis repleri placuit. Eaq re
ut initium pauoris ac fuge sit una salus fugientib fuit. Nam breuius. Re¬
lus gallorum inpaucitate hostium timens maxĩe artem̃ ratus ad id c¬
ptum supiorẽ locum ut ubi galli cum atie legionum recta fronte cõcur¬
rissent. subsidia in adu̾sarios transu̾sosq impetum darent ad subsidiarios
igna cõutit. Si eos loco depulisset. haud dubius fatilem in equo campi
suꝑanti multitudine uictoriam fore. adeo non fortuna modo. sed ratio
etiam cum barbaris stare. In altea atie nihil simile romanis non apud duces
i apud milites romanos erat. pauor fugaq occupauerat animos: & tanta

Expanded text:
hominum memores, nec auspicato nec litato, instruunt aciem, diductam hominum memores, nec auspicato nec litato, instruunt aciem, diductam in cornua ne circumueniri multitudine hostium possent; nec tamen aequari frontes poterant cum extenuando infirmam et uix cohaerentem mediam aciem haberent. paulum erat ab dextera editi loci quem subsidiariis repleri placuit, eaque res ut initium pauoris ac fugae, sic una salus fugientibus fuit. nam Brennus regulus Gallorum in paucitate hostium artem maxime timens, ratus ad id captum superiorem locum ut ubi Galli cum acie legionum recta fronte concucurrissent subsidia in auersos transuersosque impetum darent, ad subsidiarios signa conuertit, si eos loco depulissit haud dubius facilem in aequo campi tantum superanti multitudine uictoriam fore. adeo non fortuna modo sed ratio etiam cum barbaris stabat. in altera acie nihil simile Romanis, non apud duces, non apud milites erat. pauor fugaque occupauerat animos et tanta
Abbreviated transcription (Latin):
Interim galli postꝗͣ accepere ultro honorẽ hĩtũ
uolatoribus uiris humani clausamq legationem suam e̾ẽ. flagrantes
cuius impotens est gens confestim. signis coniuilscs citato agmine iter in¬
grediunt᷑. Ab quorum pretereutium raptim tumulum cum ex tẽrite urbes
ad arma cõcurrerent fugaq agrestium fieret. Romam se ire magno cla-¬
more significabant quatumq ibant equis uirisq longe ac late fuso agmĩe
mensa obtinentes loca. Sed ante cedente fama nuntiisq clusinoꝵ den
quib uelut tumultuario ex̾citu raptun ducto egre ad undecimum lapidem
ccursum ẽ: qua flumen alia crustumẽnis montib. prealto defluere a
haud multam infra uia Tiberi anmi immiscet᷑. Iam omnia contra circaq ho¬
tium plena erant. & nata in uanos tumultus gens truci cantu clamoribi
uariis horrendo cuncta compleuerant somno Ibi tribuni militum non loco ca¬
stris ante capto non p̃munato uallo quo receptus eẽt non deorum saltẽ si nõ

Expanded text:
interim Galli postquam accepere ultro honorem habitum uiolatoribus iuris humani elusamque legationem suam esse, flagrantes ira cuius impotens est gens, confestim signis conuolsis citato agmine iter ingrediuntur. ad quorum praetereuntium raptim tumultum cum exterritae urbes ad arma concurrerent fugaque agrestium fieret, Romam se ire magno clamore significabant quacumque ibant, equis uirisque longe ac late fuso agmine immensum obtinentes loci. sed antecedente fama nuntiisque Clusinorum, quibus uelut tumultuario exercitu raptim ducto aegre ad undecimum lapidem occursum est, qua flumen Allia, Crustuminis montibus praealto defluens alueo, haud multum infra uiam Tiberino amni miscetur. iam omnia contra circaque hotium plena erant et nata in uanos tumultus gens truci cantu clamoribusque uariis horrendo cuncta compleuerant sono. ibi tribuni militum non loco castris ante capto, non praemunito uallo quo receptus esset, non deorum saltem si non
Abbreviated transcription (Latin):
Consules ꝑtiti ꝓuintias Etruria detio sannium fabio euenit ꝓfectus adluce¬
riam ad faternam pacem petentes ꝙ uti ea. cum daretur noluissent asperna
est oppugnando addeditionem subegit. Cum sannitib atie dimicat
haud magno certamine. hostes uicti: neq eius pugne memoria tradita
foret nisi marsi eo pͥmum plio cum romanis bellassent Secuti marsorum
defectionem peligni eandem fortunam habuerunt.

Expanded text:
consules partiti prouincias; Etruria Decio, Samnium Fabio euenit. profectus ad Nuceriam Alfaternam, cum pacem petentes, quod uti ea cum daretur noluissent, aspernatus esset, oppugnando ad deditionem subegit. cum Samnitibus acie dimicatum. haud magno certamine hostes uicti; neque eius pugnae memoria tradita foret, ni Marsi eo primum proelio cum Romanis bellassent. secuti Marsorum defectionem Paeligni eandem fortunam habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
est consulib tarentini legati occursare rñsum expectantes. Quib papirius
ispitia secunda ẽẽ tarentini oularius nuntiat. Litatum p̃terea est egregi
auctorib diis ut uidetis ad rem gerendam ꝓficiscimur. Signa inde ferri ius¬
sit. & copias eduxit uanissimam in crepans gentem que suarum impotes
rum p̃domesticis seditionib discordiisq aliis modum pacis ac belli facer
equum censeret.

Expanded text:
est, consulibus Tarentini legati occursare responsum exspectantes; quibus Papirius est, consulibus Tarentini legati occursare responsum exspectantes; quibus Papirius ait: 'auspicia secunda esse, Tarentini, pullarius nuntiat; litatum praeterea est egregie; auctoribus dis, ut uidetis, ad rem gerendam proficiscimur'. signa inde ferre iussit et copias eduxit uanissimam increpans gentem, quae, suarum impotens rerum prae domesticis seditionibus discordiisque, aliis modum pacis ac belli facere aequum censeret.
Abbreviated transcription (Latin):
itu aduenit comeatus exmontib sannitib muecti erant & auxilia
intromissa. Artiora omnia aduentus publii fecit qui obsidione delegata
in curam college. uacuus ꝑ agros cuncta in festa comeatib hostium fece¬
rat. Itaq cum spes nulla esset diuitius obsessos in opiam laturos coacti
sannites ꝗͥ ad luceriam castra hebant undiq contractis uirib signa cum
apirio conferre. Per id tempus parantib utrisq se ad p̃lium. Cegati i¬
tini interueniunt denuntiantes sannitib romanisq ut bellum obmitte¬
rent. Per utros stetisset quominus discedẽt ab armis adu̾sus eos se pro
eris pugnaturos. Ea legatione papirius audita ꝑinde ac motus dictis
eorum cum collega se comunicaturum rñdit. Accitoq eo cum tpũs ome
in apparatu consumpsisset pugne. collocutus dere haud dubia: signum pa¬
gne ꝓposuit. Agentib diuina huanaq que ad solent cum atie dimicandum

Expanded text:
exercitu aduenit, et commeatus ex montibus Samnitium inuecti erant et auxilia exercitu aduenit, et commeatus ex montibus Samnitium inuecti erant et auxilia intromissa. artiora omnia aduentus Publili fecit, qui obsidione delegata in curam collegae uacuus per agros cuncta infesta commeatibus hostium fecerat. itaque cum spes nulla esset diutius obsessos inopiam laturos, coacti Samnites, qui ad Luceriam castra habebant, undique contractis uiribus signa cum Papirio conferre. per id tempus parantibus utrisque se ad proelium legati Tarentini interueniunt, denuntiantes Samnitibus Romanisque ut bellum omitterent: per utros stetisset quo minus discederetur ab armis, aduersus eos se pro alteris pugnaturos. ea legatione Papirius audita perinde ac motus dictis eorum cum collega se communicaturum respondit; accitoque eo, cum tempus omne in apparatu pugnae consumpsisset conlocutus de re haud dubia, signum pugnae proposuit. agentibus diuina humanaque, quae adsolent cum acie dimicandum
Abbreviated transcription (Latin):
guinis ac cedis fcm̃. prede pars maior ira corrupta¬
lucerie. Excitus alter cum papirio consule locis maritimis ꝑuenerat arpos
nnia paccata sannitium magis in uiriis & odio ꝗͣ benefitio ullo ppłi r
Nam sannices ea tempestate in montib uicatim habitantes campestria
& maritima loca contempto cultu meliore atq ut euenit fere locis s
gn̾ẽ ip̃i montani agrestes depopulabuntur. Que regio si fida sannitib
fuisset aut peruenire arpes ex̾citus romanus nequisset aut interiecta
nter romam & arpos penuria rerum omniũ ex clusos a comeatib
sup̃sisset. Tum quoq profectos inde ad luceriam iuxta obsidentes obses¬
sos inopia uexauit. omnia ab arpis romanis subpeditabant. Ceterum
adeo exigue ut militi occupato stationib uigiliisq & oꝑe folliculis it
stra ab arpis frumentũ ueheret & interdum occarsu. hostium cogeret᷑
ab iecto exequo frumento pugnare & obsessis pͥusꝗͣ alter cõsul cũ uictore

Expanded text:
guinis ad caedis factum praedaeque pars maior ira corrupta. exercitus alter cum Papirio consule locis maritimis peruenerat Arpos per omnia pacata Samnitium magis iniuriis et odio quam beneficio ullo populi Romani; nam Samnites, ea tempestate in montibus uicatim habitantes, campestria et maritima loca contempto cultorum molliore atque, ut euenit fere, locis simili genere ipsi montani atque agrestes depopulabantur. quae regio si fida Samnitibus fuisset, aut peruenire Arpos exercitus Romanus nequisset aut interiecta inter Romam et Arpos penuria rerum omnium exclusos a commeatibus absumpsisset. tum quoque profectos inde ad Luceriam iuxta obsidentes obsessosque inopia uexauit: omnia ab Arpis Romanis suppeditabantur, ceterum adeo exigue ut militi occupato stationibus uigiliisque et opere eques folliculis in castra ab Arpis frumentum ueheret, interdum occursu hostium cogeretur abiecto ex equo frumento pugnare: obsessis priusquam alter consul uictore
Abbreviated transcription (Latin):
Ueis captis sex tribunos militũ consulari potate
seques annus hiuit duos publios Cornelios cossum & Scipionem MUaleri
maximũ iterum Lfu̾rium medulinum & Seruilium tertio. Corneliis falis
cum bellum. Ualerio ac Serulio capenas sorte euenit. Abhis non urbes ui
haud opibus tentate sed eger ẽ depopulatus prede deq rerum agrestiũ
nulla felix arbor nihil frugiferun in agro relictum. Ea clades capenatem
ppłm subegit. pax petentib data. infaliscis bellum restabat¬

Expanded text:
Ueiis captis, sex tribunos militum consulari potestate insequens annus habuit, duos P. Cornelios , Cossum et Scipionem, M. Ualerium Maximum iterum K. Fabium Ambustum cum bellum, Ualerio ac Seruilio Capenas sorte euenit. ab iis non urbes ui aut operibus temptatae, sed ager est depopulatus praedaeque rerum agrestium actae; nulla felix arbor, nihil frugiferum in agro relictum. ea clades Capenatem populum subegit; pax petentibus data; in Faliscis bellum restaba
Abbreviated transcription (Latin):
inp̾uata domo passi ee̾nt fieri & nouos consulesq expectassent donec ap̃fecto
annone tanta res ad senatum deferet᷑: que consulem nõ auctorem solũ desi¬
deraret. sed etiam uindicem. Tum .T. Quintius consul inmerito increpari ait.
Qui constricti legibus deprouocatione ad siluendum imꝑium latis nequaꝗͣ tm̃
rium in magistratu ad eam rem pro atrocitate uindicandum quantũ anit
haberent. opus ẽẽ non forti solum uiro sed etiam libero exsolutoq legum uincu-¬
qui se etate exacta tante dimicatõi obicerent

Expanded text:
in priuata domo passi essent fieri, et nouos consules quod exspectassent donec a praefecto in priuata domo passi essent fieri, et nouos consules quod exspectassent donec a praefecto annonae tanta res ad senatum deferretur, quae consulem non auctorem solum desideraret sed etiam uindicem, tum Quinctius consules immerito increpari ait, qui constricti legibus de prouocatione ad dissoluendum imperium latis, nequaquam tantum uirium in magistratu ad eam rem pro atrocitate uindicandam quantum animi haberent. opus esse non forti solum uiro sed etiam libero exsolutoque legum uincqui se aetate exacta tantae dimicationi obicerent
Abbreviated transcription (Latin):
onsul sexto creatus & guntius capitolinus minime opportunus uir nouãti res
collega additur ei agrippa menenius cui lanato erat cognomen: &L. Amnutiꝰ
prefectus annone: seu quo ad res posceret iicertum creatus nihil enim cõstat
nisi in libros lintheos utroq anno relatum inter magistratus prefecti nomen
hic minutuis eandem rei p. curationem agens quam melius priuatim agẽdam
susceperat: Cum in utraq domo genus idem hominum adu̾saret᷑. rem cõꝑtã
ad senatum refert. tella indomum Melii conferri cumq contiones domi hre
ac non dubia regni consilia e̾e̾: tempus agende rei nondum instare cetera
nuenisse: & tribunos mercede emptos ad prodendam libertatem: & ꝑtita
cibus multitudinis ministeria ẽẽ. serius se pene ꝗͣ tutũ fu̾ĩt ne cuiꝰ ĩcerti
uaniq auctor eẽt ea deferre. Que postꝗ̃ sunt audita. & undiq primores pa¬
um & prioris anni consules increparent ꝙ eas largitiones cetusq eos plel

Expanded text:
onsul sextum creatus T. Quinctius Capitolinus , minime opportunus uir nouanti res; collega additur ei Agrippa Menenius cui Lanato erat cognomen; et L. Minuciaefectus annonae seu refectus seu, quoad res posceret, in incertum creatus; nihil enim constat, nisi in libros linteos utroque anno relatum inter magistratus praefecti nomen. hic Minucius eandem publice curationem agens quam Maelius priuatim agendam susceperat, cum in utraque domo genus idem hominum uersaretur, rem compertam ad senatum defert: tela in domum Maeli conferri, eumque contiones domi habere, ac non dubia regni consilia esse. tempus agendae rei nondum stare: cetera iam conuenisse: et tribunos mercede emptos ad prodendam libertatem et partita ducibus multitudinis ministeria esse. serius se paene quam tutum fuerit, ne cuius incerti uanique auctor esset, ea deferre. quae postquam sunt audita, cum undique primores patrum et prioris anni consules increparent quod eas largitiones coetusque plebis
Abbreviated transcription (Latin):
a dii credent sannitem tiuem postumium non ciuem romanum legati
uiolatum. eo uobis uistum in nos fcum e̾e̾ bellum. hec ludribria legionum
non pudet in lucem ꝓferre : & uix pueris dignas ambages senes ac consula¬
res fallende fidei exquirere I lictor deme uincula romanis moratus sit nẽo
quo minus ubi uisum funt abeant.

Expanded text:
ita di credent Samnitem ciuem Postumium, non ciuem Romanum esse etita di credent Samnitem ciuem Postumium, non ciuem Romanum esse et a Samnite legatum Romanum uiolatum; eo uobis iustum in nos factum esse bellum. haec ludibria religionum non pudere in lucem proferre et uix pueris dignas ambages senes ac consulares fallendae fidei exquirere. i, lictor, deme uincla Romanis; moratus sit nemo quo minus ubi uisum fuerit abeant.
Abbreviated transcription (Latin):
os subduxistis. auro ciuitatem agallis redemnistis inter accipiendum au
cesi sunt. patem nobiscum pepegistis ut legiones uobis captas restitueremus
eam pacem irritam facitis & semꝑ aliquam fraudi spẽm uiris imconitis
non ꝓbat ppłus ro. ignominiosa pace legiones seruatas. pacem hẽant sibi
legiones captas uictori restituat: hoc fide hoc federib hoc fecialib cerimo¬
is dignum erat. ut quidem tu qđ petisti ꝑ pactionem habeas tot ciues ii¬
lumes. ego pacem quam tibi remittendo pactus sum non habeam. hoc tu a
cornelii hoc uos fetiales uiris gentib dicitis. Ego uõ istos quos dedi simula
nec accipio nec dedi arbitror nec moror quominus inciuitatem obrup
sponsionem cõmissam iratis omnib diis quorum eludit᷑ numen redeant
gerite bellum. qñ spurius postumius modo legatum faetialem genu ꝑtulit

Expanded text:
eos subduxistis. auro ciuitatem a Gallis redemistis; inter accipiendum aurum eos subduxistis. auro ciuitatem a Gallis redemistis; inter accipiendum aurum caesi sunt. pacem nobiscum pepigistis ut legiones uobis captas restitueremus; eam pacem inritam facitis. et semper aliquam fraudi speciem iuris imponitis. non probat populus Romanus ignominiosa pace legiones seruatas? pacem sibi habeat, legiones captas uictori restituat; hoc fide, hoc foederibus, hoc fetialibus caerimoniis dignum erat. ut quidem tu quod petisti per pactionem habeas, tot ciues incolumes, ego pacem quam hos tibi remittendo pactus sum non habeam, hoc tu, A. Corneli , hoc uos, fetiales, iuris gentibus dicitis? ego uero istos quos dedi simulatis nec accipio nec dedi arbitror, nec moror quo minus in ciuitatem †oblactam† sponsione commissa iratis omnibus dis, quorum eluditur numen, redeant. gerite bellum, quando Sp. Postumius modo legatum fetialem genu perculit.
Abbreviated transcription (Latin):
Tum pontuis nec ego istam deditio¬
nem accipiam inquit nec sannites ratam hẽbunt. ouin tu Spuri postu¬
ni si deos ẽẽ censes aut omnia irrita facis: aut pacto stas: sariniti
omnes quos in potate hũit restitue aut prohiis pax debetur: sed quid ego
te appello qui te captum uictori cũ qua potes fide restituis. ppłm remanu
appello quem si sponsionis ad furculas caudinas facte penitet restitua
giones intra saltum quo septe fucrunt nemo quemꝗͣ deceꝑit omĩa pro in¬
fecto sint recipiant arma que perpactionem tradiderunt redeunt ĩta¬
stra sua quicquid pridie habuerunt q̃ in colloquium ẽ uentura heant
tum bellum & fortia consilia placeant tunc pax & sponsio repudietur: ea
tuna hiis locis que ante pacis mentionẽ habuimus geramus bellun
nec ppłus ro. consulis sponsionem nec nos fidem ppłi ro. accusemus m̃ꝗͣ ne
cã defitiet cum uicti pacto non stetis: obsides porsenne dedistis furtim

Expanded text:
tum Pontius 'nec ego istam deditionem accipiam' inquit, 'nec Samnites ratam habebunt. quin tu, Sp. Postumi , si deos esse censes, aut omnia inrita facis aut pacto stas? Samniti populo omnes quos in potestate habuit aut pro iis pax debetur. sed quid ego te appello, qui te captum uictori cum qua potes fide restituis? populum Romanum appello; quem si sponsionis ad Furculas Caudinas factae paenitet, restituat legiones intra saltum quo saeptae fuerunt. nemo quemquam deceperit; omnia pro infecto sint; recipiant arma quae per pactionem tradiderunt; redeant in castra sua; quidquid pridie habuerunt quam in conloquium est uentum habeant; tum bellum et fortia consilia placeant, tum sponsio et pax repudietur. ea fortuna, iis locis quae ante pacis mentionem habuimus geramus bellum; nec populus Romanus consulum sponsionem nec nos fidem populi Romani accusemus. nunquamne causa defiet cur uicti pacto non stetis? obsides Porsinnae dedistis; furto
Abbreviated transcription (Latin):
Sub hac pximi exempli ui¬
ctoria delectus edicitur. pauentibq tribunis sine intertessione ulla con¬
sules rem ꝑagunt. tum uõ irasci plebs tribunorum magis silentio ꝗͣ cõsulũ
io & dicere actum eẽ delibertate sua rursus ad antiqua reditum.ci
genutio una mortuam ac sepultam tribunitiam potestatem. aliud agen¬
m ac cogitandum quo inõ resistatur patribus. Id autem unum cons
e̾e̾ ut se ip̃a plebs qñ aliud mhil auxilii habeat defendat. quattuor xxx.
listores apparere consulibus & cos ipõs plebis hoĩes nichil contemptius
neq infirmius si sint qui contempnant. sibi quẽq ea magna atq horrenda
facere.

Expanded text:
sub hac pessimi exempli uictoria dilectus edicitur, pauentibusque tribunis sine intercessione ulla consules rem peragunt. tum uero irasci plebs tribunorum magis silentio quam consulum imperio, et dicere actum esse de libertate sua; rursus ad antiqua reditum; cum Genucio una mortuam ac sepultam tribuniciam potestatem. aliud agendum ac cogitandum quomodo resistatur patribus; id autem unum consilium esse ut se ipsa plebs, quando aliud nihil auxilii habeat, defendat. quattuor et uiginti lictores apparere consulibus et eos ipsos plebis homines; nihil contemptius neque infirmius, si sint qui contemnant; sibi quemque ea magna atque horrenda facere.
Abbreviated transcription (Latin):
tribuni militum in plebe romana regnum ex̾cerent. Quid nam illi consu
statoresq facturi e̾e̾nt qui pro consularem imaginem tam seuam ac trucẽ fe¬
cerint: Sed id accidere haud in merito non fuisse ne inocto quidem tͥbanis
militã locum ulli plebeio: antea t̾ma loca cum contentiõe summa prĩti
plere solitos. nunc iam octoiuges ad imꝑia obtinenda ire. & ne in turba ꝗđẽ
hr̃e plebeiũ quemꝗ̃:. qui si nihis aliud admoneat collegas liberos & ciues eoꝵ
non seruos militare: quos hieme saltem indomos ac tecta reduci oporteat. &
aliquo tp̃re ani pentes liberosq ac cõiuges in uisere & usurpare libertatẽ & cre¬
are magr̃atus

Expanded text:
tribuni militum in plebe Romana regnum exercerent. quidnam illi consules tribuni militum in plebe Romana regnum exercerent. quidnam illi consules dictatoresue facturi essent, qui proconsularem imaginem tam saeuam ac trucem fecerint? sed id accidere haud immerito. non fuisse ne in octo quidem tribunis militum locum ulli plebeio. antea trina loca cum contentione summa patricios explere solitos: nunc iam octoiuges ad imperia obtinenda ire, et ne in turba quidem haerere plebeium quemquam qui, si nihil aliud, admoneat collegas, liberos et ciues eorum, non seruos militare, quos hieme saltem in domos ac tecta reduci oporteat et aliquo tempore anni parentes liberosque ac coniuges inuisere et usurpare libertatem et creare magistratus
Abbreviated transcription (Latin):
Quod
postꝗͣ tribunis pł. iam diu nullam nouandi res causam inueientib romam ẽ
allatum incontionem prosiliunt. Sollicitant plebis aios. hoc illud ẽẽ dicti¬
tantes ꝙ era militib sint constituta: nec fefellisse id donum inimicorum
ueneno illitum fore: uenisse libertatem plebis: remotam ĩperpetuũ &
cedere. ac domos ac res inuisere suas: quam putarent continuate militie cã
inquib uires omnes plebis e̾e̾nt agi de comodis eorum posset: uexari pretẽa
& subigi multo acrius ꝗ̃ ueientes: quippe illos hiemem subtectis suis agere
egregiis muris situꝗ nali urbem tutantes: militem romanũ in oꝑe acꝰ labõe
niuibus prinnisq obrutum subpellib durare. ne hiemis ꝗde spatio que omniũ
bellorũ t̾ra mariq sit quies arma deponẽtem hoc neq reges neq antea tribu¬
nitiam potãtem creatam suꝑbos illos consules neq triste dictatõis imꝑiuĩ neq
impor tunos decemuiros inuinxisse seruitutis: ut ꝑ hiemẽ militiam facerẽt qđ

Expanded text:
quod postquam tribunis plebis, iam diu nullam nouandi res causam inuenientibus, Romam est allatum, in contionem prosiliunt, sollicitant plebis animos, hoc illud esse dictitantes quod aera militibus sint constituta; nec se fefellisse id donum inimicorum ueneno inlitum fore. uenisse libertatem plebis; remotam in perpetuum et cedere ac domos ac res inuisere suas. quam putarent continuatae militiae causam enum eorum in quibus uires omnes plebis essent agi de commodis eorum posset. uexari praeterea et subigi multo acrius quam Ueientes; quippe illos hiemem sub tectis suis agere, egregiis muris situque naturali urbem tutantes, militem Romanum in opere ac labore, niuibus pruinisque obrutum, sub pellibus durare, ne hiemis quidem spatio quae omnium bellorum terra marique sit quies arma deponentem. hoc neque reges neque ante tribuniciam potestatem creatam superbos illos consules neque triste dictatoris imperium neque importunos decemuiros iniunxisse seruitutis, ut perennem militiam facerent quod
Abbreviated transcription (Latin):
tul usto p̃lio res erant ui celeriter direptum certamẽ ꝑcenturiones eẽ̾t
firmata certe eo casu talli apud dictatorem fides est. nec recipiente iam dila¬
tionem re imposterum diem edicitur atie pugnaturos

Expanded text:
procul iusto proelio res erat, ni celeriter diremptum certamen per centuriones esset; procul iusto proelio res erat, ni celeriter diremptum certamen per centuriones esset; adfirmata certe eo casu Tulli apud dictatorem fides est; nec recipiente iam dilationem re, in posterum diem edicitur acie pugnaturos
Abbreviated transcription (Latin):
Dictator q̃ ꝙ̃ rem bonã ex templo haud ꝓbabili cerne¬
ret actam censebat tñ facturum qđ milites uellent se recepit. Tulliumq
secreto quenam hec res aut quo ꝑacta sit more ꝑtunctatur. Tulliꝰ magnope
a dictatore petere ne se oblitum discipline militaris ne sui neue impatorie
maiestatis crederet. multitudini concitate que ferme auctorib similis esset
non subtraxisse se ducẽ nequis alius qualis mota creare multitudo soleret
cisteret. Nam se quidem nihil non arbitrio imꝑatoris acturum. Illi quoq
uidendum inagnoꝑe e̾ẽ ut ex̾citũ inpotate haberet. differri non posse adeo
concitatos aiõs ip̃os sibi locum ac tpũs pugnandi sumpturos si ab impatore
on detur. Dum hec locunt᷑ iumenta forte pascentia extra uallum gal
abigenti. duo milites romani ademerunt in eos saxa coiecta agallis: de¬
inde ad romana statione c lamor ortus ac ꝓcursum utrimq ẽ. Iamq haud

Expanded text:
dictator quamquam rem bonam exemplo haud probabili actam censebat tamen facturum quod milites uellent, <in> se recepit Tulliumque secreto quaenam haec res sit aut quo acta more percontatur. Tullius magno opere a dictatore petere ne se oblitum disciplinae militaris, ne sui neue imperatoriae maiestatis crederet; multitudini concitatae, quae ferme auctoribus similis esset, non subtraxisse se ducem ne quis alius, quales mota creare multitudo soleret, exsisteret; nam se quidem nihil non arbitrio imperatoris acturum. illi quoque tamen uidendum magno opere esse ut exercitum in potestate haberet; differri non posse adeo concitatos animos; ipsos sibi locum ac tempus pugnandi sumpturos, si ab imperatore non detur. dum haec loquuntur, iumenta forte pascentia extra uallum Gallo abigenti duo milites Romani ademerunt. in eos saxa coniecta a Gallis; deinde ab Romana statione clamor ortus ac procursum utrimque est. iamque haud
Abbreviated transcription (Latin):
A missa itaq spe ꝑuim atq arma subeundi obsidionem parant cuius ad id tẽp̃ꝯ
nemores & quod inurbe fuerat frumentũ incendiis urbis absumpserant
ex agris ꝑ ip̃os dies raptum omne ueios erat igitur ex̾citu diuiso ꝑtim ꝑfiniti¬
moiꝰ ppłos p̃dari placuit ꝑtim obsideri sotios arcem: ut obsidentib frumetũ¬
latores agrorum p̃berent proficiscentes gallos aburbe ad romanã expier
u̾tutem. fortana ip̃a ardeam ubi Camillus exulabant duxit. qui inestios
i fortuna publica ꝗ̃ sua cum diis atq hom̃ib accusandis senescẽt ind¬
nando mirandoq ubi illi uiri ee̾nt qui secum ueios falleriosq cepissent ꝗͦ
alia bella ferocius semper ꝗ̃ felitius gessissent. repente audit gallorum
citum adũctare. Atque de eo pauidos ardeates consultare nec secus ꝗͣ
uino spũ tactus cum se inmediam contionẽ intulisset abstinẽ coactus atib
talibus consiliis

Expanded text:
missa itaque spe per uim atque arma subeundi obsidionem parant, cuius ad id tempus immemores et quod in urbe fuerat frumentum incendiis urbis absumpserant, et ex agris per eos ipsos dies raptum omne Ueios erat. igitur exercitu diuiso partim per finitimos populos praedari placuit, partim obsideri arcem, ut obsidentibus frumentum populatores agrorum praeberent. proficiscentes Gallos ab urbe ad Romanam experiendam uirtutem fortuna ipsa Ardeam ubi Camillus exsulabat duxit; qui maestior i fortuna publica quam sua cum dis hominibusque accusandis senesceret, indignando mirandoque ubi illi uiri essent qui secum Ueios Faleriosque cepissent, qui alia bella fortius semper quam felicius gessissent, repente audit Gallorum exercitum aduentare atque de eo pauidos Ardeates consultare. nec secus quam diuino spiritu tactus cum se in mediam contionem intulisset, abstinere suetus ante talibus conciliis
Abbreviated transcription (Latin):
Hi ex interregno cum extemplo magratum inissent: nulla dere pͥus ꝗ̃ dereligio¬
nibus senatu consulere. In pͥmis federa ac leges : erant autem enee xu tabule
& quedam regine leges conquiriq & comꝑari iusserunt. alia ex eis edita
tiam inuulgus. Que autem ad satra ꝑtinebant a pontificib maxĩe ut
ligione haberent obstrictos multitudinis animos suppressa. Tum de dieb
religiosis agitari ceptem diemq ad .xx. Nł. sextił duplici clade insignem
uo die ad cremeram fabii çesi quo die alliam cum exitio urbis fede p¬
t P Sulpitius tribunus militum neq inueta pace deum dictu post diẽ t¬
tium obiectus hosti ex̾citus romanus eẽt etiam posttridie idus rebus diuinis
persedere iussum inde ut postridie kłq ac nouas eadem religio ẽẽt tradi¬

Expanded text:
hi ex interregno cum extemplo magistratum inissent, nulla de re prius quam de religionibus senatum consuluere. in primis foedera ac leges—erant autem eae duodecim tabulae et quaedam regiae leges—conquiri, quae comparerent, iusserunt; alia ex eis edita etiam in uolgus: quae autem ad sacra pertinebant a pontificibus maxime ut religione obstrictos haberent multitudinis animos suppressa. tum de diebus religiosis agitari coeptum, diemque a. d. XV Kal. Sextiles, duplici clade insignem, quo die ad Cremeram Fabii caesi, quo deinde ad Alliam cum exitio urbis foede pset Sulpicius tribunus militum neque inuenta pace deum post diem tertium obiectus hosti exercitus Romanus esset, etiam postridie Idus rebus diuinis supersederi iussum, inde, ut postridie Kalendas quoque ac Nonas eadem religio esset, tradi