comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pat ac̾cep̃ meinatitio repudiy
misit. pꝰa pat̾ repudiati ab sente
filio.sponsalia cum eadem no¬
mine filii sui fec̃mema dem̃ re¬
pudium sponsalib misitat
ita alii nupsit. q̃ro si meuia agi
cum lutiotitio quodam maĩto
⁊ apatre hr̃de relicto dedote⁊ ꝓ be
tum an possit maritus ꝑꝑ culpã
titius conueniretur. tñsi spͥase¬

Expanded text:
pater accepit: Maevia Titio repudium misit: postea pater repudiati absente filio sponsalia cum ea de nomine filii sui fecit: Maevia deinde repudium sponsalibus misit atque ita alii nupsit. Quaero, si Maevia aget cum Lucio Titio quondam marito et a patre herede relicto de dote et prtum, an possit maritus propter culpam Titius conveniretur, tamen, si spons
Abbreviated transcription (Latin):
uot̾. pater dotem dat et
stiplatin. ita derum insuam ꝑ¬
si exot᷑meti stipłetu cẽtum si in¬
terpõito tp̃r stipłari uelit. ñ insi
inpotãte sit. qr detiorem ꝯditõe
intopen filie. face̾ non pot insi
ꝯsestab plane nan miptias do:¬
tema deõit. pot̾it exint̾uallo ante
nuptias tam̃ acitra uoluntater
quoq fi iestipłari. ¶Siquiᷤᷤ
ip̃i solaeretu pi fantus uxoᷤ¬
ri dotem soluit. rectissime dicẽt
exactõem nichominꝰ ei ꝗdedit
contra maritum conpetere.
Uł ¶ Suptͥa ñ inpedit᷑. quo
minus cum priore marito. d̾do¬
si accidit. ne dos asccero aut a qͦ¬
lib alio qui mułns noĩe ꝓim¬

Expanded text:
uotiens pater dotem dat et stipulatur, ita demum in suam persi ex continenti stipuletur: ceterum si interposito tempore stipulari velit, non nisi in potestate sit, quia deteriorem condicionem in dote filiae facere non potest nisi consentiat. Plane si ante nuptias dotem dederit, poterit ex intervallo, ante nuptias tamen, et citra voluntatem quoque filiae stipulari. Si quis ipsi solveretur, postea maritus uxori dotem solverit, rectissime dicetur exactionem nihilo minus ei qui dedit contra maritum competere.um Nupta non impeditur, quo minus cum priore marito de do accidit, ne dos a socero aut a quolibet alio, qui mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
rẽti q̃mad̾mn diximus nuntui
miserit. culp̾a sua nuptias ẽẽ dire¬
ꝓtas. Quid enim tam hũanu
hest.q̃m in fortuitis caĩb mułris.
maritumuł uxoremum ꝑticipẽ
ee ¶sin aũt tantus furor est. ita fe¬
rox.itapitiosus ut sanitati nł¬
la spes suꝑsit: curcaministros t̾ri¬
seuiti am furoris.ł qr lib̾os non
ta est. licenͣtia erit ꝯpotim̃tis.ꝓso¬
ne furentinuntium mitt̃e. ut nł¬
solutum. n indãpmm altutra
ps incidat si au̾t inseuissimo fu¬
rore muliere ꝯstituta maritus di
uult. sꝑuit aũt infe licitatemu¬
xoris ⁊ nõ ad eam flectitur: nul
lamq ei ꝯpetẽtem curam infer¬
remamfestissimum ẽ. s abutit

Expanded text:
renti quemadmodum diximus nuntium miserit, culpa sua nuptias esse diremptas: quid enim tam humanum est, quam ut fortuitis casibus mulieris maritum vel uxorem viri participem esse? Sin autem tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit, circa ministros terrieuitiam furoris uel, quia liberos non ta est: licentia erit compoti mentis personae furenti nuntium mittere, ut nulsolutum neque in damnum alterutra pars incidat. Sin autem in saeuissimo furore muliere constituta maritus diruult, spernit autem infelicitatem uxoris et non lamque ei competentem curam inferre manifestissimus est, sed abutit
Abbreviated transcription (Latin):
bet aliũm offiliu̾s aũt aiebat
sidolomanti res dotales intis¬
sent. ⁊ alioquin soluẽdoñ ẽẽt
dãpnandum eius rei dotał no¬
mine in q̃ dolum feciss atq si
dolo enus fcmn eẽt. quominus
facẽ possit cet̾um si cirea inteĩ¬
nomine qĩ mantus h̃t. pran¬
das mulieri. ułti furtił dãpni¬

Expanded text:
bet alium. Ofilius autem aiebat, si dolo mariti res dotalis interisset et alioquin soluendo non essetamen eum damnandum eius rei dotalis nomine in qua dolum fecisset, atque si dolo eius factum esset, quo minus facere possit. ceterum si circa interinomine quasi maritus habet, praestandas mulieri, ueluti furti u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊mͥ uerumur. namq cẽ bonos
mores id pactum ẽẽ melius est
drẽ. quippe cũ cc̃ receptam reue¬
Brentiam que maritis exibenda
ẽ id eẽ appareat

Expanded text:
 uerum: namque contra bonos mores id pactum esse melius est dicere, quippe cum contra receptam reuerentiam, quae maritis exhibenda est, id esse apparet
Abbreviated transcription (Latin):
quos ꝯpetit dedote actio ⁊ adus
ip̃m manitum spete palam est si¬
ue ip̃i dos data sit. siue alii ex
uolim̃tate mariti. uł subiecto
ta sit adusus socerum aget̾pla¬
ne si filiodata sitssi ꝗdem iussu
soceri ad huc abͥsolute socer te¬
nebitunqd̾ si filiodata sit. ñ ius¬
su patris.sabinus ⁊ cassius  rꝑn¬
derunt. nchominus cum prẽ a¬
gi oꝑtere. inderi ẽ ad eu ꝑuenis¬
se dotempenes quẽ est pecculiũ.
suffic̾it aũt ad iddampnandu
qd̃ est inpeculiquł siꝗdinremi
patus u̾sum ẽ sm aũt socẽro do¬

Expanded text:
os competit de dote actio. et aduersus ipsum maritum competere palam est, siue ipsi dos data sit siue alii ex uoluntate mariti uel subiecto ta sit, aduersus socerum agetne si filio data sit, si quidem iussu soceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit non iussu patris, Sabinus et Cassius responderunt nihilo minus cum patre agi oportere: videri enim ad eum pervenisse dotem, penes quem est peculium: sufficit autem ad id damnandum quod est in peculio vel si quid in rem patris versum e
Abbreviated transcription (Latin):
est. nam si mułr ꝑcepta uĩdemi¬
a. stat᷑i fundũ uiro dederit. et
uir exlialendis marcii cuntr
locaĩt lalendis apͥlis ⁊ prupi
diuortium fuei̾t subsecutrlis
ñ solum ꝑtem duodecimã mer¬
cedis. s ꝓmõ tp̃ris omnium m̃¬
sium quodotale p̃dium fingaex
mercede q̃ dehebaͣtur. portcemre¬
tinebitftem simesses enis ãni
quo diuortium factum ẽleolo¬
num exforma locatõis seq̃ntur:
ichominus peccãta messiumꝰ
.inꝯpͦutãtõecũ spe future uinde¬
mie uemet apparet igitur exhi
illos fructus quos mͥułr ꝓcepit.
an quamnube̾t. non debere ins
tributt̃emuenire. ¶Obdona¬
tões: ⁊ tem obres amotas.exhis
fructib qui p̾t dmortium pcep¬
ti sunt pensationes fieri possũt.
sib. sibis manno fructus capiã¬
turut ẽ in lccis inriguis ⁊ inpłioꝰ
annis idem dici pot ut ĩñsuuia
cedua ¶̃ tem si locatio agri talis
sit.ut suꝑ annuam mercedẽ. qn¬
q̃nnio enis quoq aliqd ãpͦlius
pr̃aretur. ineo id qd̾ amp̾lius p̃e¬

Expanded text:
est: nam si mulier percepta uindemia statim fundum uiro in dotem dederit et uir ex calendis Martiis eundem locauerit et calendis Aprilibus primis diuortium fuerit secutum, non solum cedis, sed pro modo temporis omnium mensum, quo dotale praedium fuit, ex mercede quae debebitur portionem retinebit. Item si messes eius anni, quo divortium factum est, colonum ex forma locationis sequantur, ihilo minus pecunia messium in computationem cum spe futurae vindemiae veniet. Apparet igiturillos fructus, quos mulier percepit antequam nuberet, non debere in contributionem uenire. Ob donationes, item ob res amotas ex his fructibus, qui post diuortium percepti sunt, compensationes fieri possunt. nsibus, si bis in anno fructus capientur, ut est in locis inriguis. Et in pluribus annis idem dici potest, ut in silva caedua. Item si locatio agri talis sit, ut super annuam mercedem quinquennio quoque aliquid amplius praestaretur: in eo enim quod amplius
Abbreviated transcription (Latin):
xdiu̾so si socer exꝑ
Missicẽ amarito ꝯuemiãt et so¬
let q̃rian id̾ honor hñdus sit.
neratius libris m̃branaruma
ꝓculus scribunt hoc iustu eẽ.
It si mułr expmissicẽ ꝯueniat̃.
mag̃ placuit defendẽtã eam ẽẽ
obligata. ¶Si minditõ dotᷤ
index ignorãtia iuris lapsus¬
ꝯdempnauĩt maritum inso¬
lioum.neratius sab̃.dͥoli ex¬
ceptoẽ euͣͫm nti optere aiunt.
eaq tutum fore.
patri brdes extiterint.mid qd̾
facẽ possunt ꝯdempnados. la¬
beoait. ¶Licet in dotalib re
dolu̾s dum taxat ꝯp̃henditur.
qr inrerum ip̃its aminstrati¬
q̃m quam eu dum taxat dolx̃

Expanded text:
Ex diuerso si socer ex promissione a marito conueniatur, solet quaeri, an idem ei honor habendus sit: Neratius libris membranarum et Proculus scribunt hoc iustum esse. Item si mulier ex promissione conueniatur, magis placuit defendendam eam per eobligata. Si in iudicio dotis iudex ignoracondemnaverit maritum in solidum, Neratius Sabinus doli exceptione eum uti oportere aiunt eaque tutum fore. patri heredes exstiterunt, in id quod facere possunt condemnandos Labeo ait. Licet in dotalibus redolus dumtaxat comprehenditur, quia in rerum ipsius administratiQuamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ti hii restituendi sunt. qͣñq di¬
uortio facto quasi dotis facti
qui deducta in pensa suꝑerunt.
qd sceuola ⁊ admariti⁊ admu
lerisipensas refert nã simu¬
ner pridieuindennas doti dede¬
rit. moxͣ sublatis amarito uin¬
undecim dum taxat mensm¬

Expanded text:
ti, hi restituendi sunt quandovortio facto quasi dotis facti.qui deducta inpensa supererunt: quod Scaevola et ad mariti et eris inpensas refert. Nam si mulier pridie vindemias doti dedit, mox sublatis a marito vinundecim dumtaxat mens
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Si pater sineꝯ sensuꝰ¬
filie dotem auiro exegiss ⁊ e¬
dem alii uiro eius filie nomine¬
dediss et mortuo pat᷑re filia csi
priore uiro ageret.doli .m.excep¬

Expanded text:
m. Si pater sine consfiliae dotem a uiro exegissedem alii uiro eius filiae nominededisset et mortuo patre filia cum priore uiro ageret, doli mali excep
Abbreviated transcription (Latin):
ris filia fuenit fẽa item si uolũ¬
tate solins filie promittitur
remanebit dotis actio integra
patriss utrum ut ⁊agat solus
an aut adincta qͦq filie p̃soã ex¬
onem anͦnssam.quam ad m̃cta
teaitrum sis accipimus ut o̾sen¬
tiat. an ueront᷑.ontradicat fili¬
a ⁊ est abimpatore antoninore¬
scriptum. filia msi euident̃ ꝯtra¬
dicat. uideri consentire patriẽt¬
luntate filie inden exꝑm patrẽ.
si furiosam filiam hãt. namubi
non pot̃ ꝑdem̃tiam cont᷑radicẽ.
consentire quis eam merito cre¬
det /s si ab sens filia sit. dicendy
erit non exuoluntate ens ior
factum.cauendumq raͬta rez
filiam hĩturam apatre.ubi eĩ

Expanded text:
ris filia fuerit facta. item si uoluntate solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed utrum ut et agat solus an et ut adiuncta quoque filiae persona exonem amissam, quam adiuncta te, utrum si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uideri consentire patriluntate filiae uideri experiri patrem, si furiosam filiam habeat: nam ubi non potest per dementiam contradicere, consentire quis eam merito credet. sed si absens filia sit, dicendum erit non ex uoluntate eius id factum cauendumque ratam rem filiam habituram a patre: ubi enim
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ primi anni ꝯputari tp̃c
indotem datus siteum ꝙ uir
exkalendis nonebris primis
fruẽdum locaũ. mensis ianua¬
rii supp̃ma die fcõ diuortioreti¬
e frͣuctus ⁊ eius anni quodino¬
tiũ factum ẽ ⁊ q̃itam ꝑtem mce¬
dis equum estalioquin sic̾dac
tis uĩdemiis alta die dinortiũ
intredat. fructus integros retiẽ¬
bithtaq si infinem̃sis iamãn
diuortium fiat ⁊ qͦuatuor mẽ¬

Expanded text:
cesse est primi anni computari temporis in dotem datus sit eumque uir ex calendis Nouembribus primis fruendum locauerit, mensis Ianuarii suprema die facto diuortio, retiae fructus et eius anni, quo diuortium factum est, quartam partem merceditis vindemiis altera die divortium intercedat, fructus integros retinebit. Itaque si fine mensis Ianuarii divortium fiat et quattuor men
Abbreviated transcription (Latin):
cessare.sis suꝑsit incuius potã¬
te recasum ñ sun̾it. Quid ergo ẽ
inpetitõe h̃rditatis q̃m filius ĩ¬
tẽdit. q̃rctur utrum ex eonatus
sit.cuius b̃r̃ditatem petit. an ñ
tum sit p̃iuditium ⁊ añ quam

Expanded text:
 in cuius potestate recasuri non sunt. quid ergo est? In petitione hereditatis, quam filius intendit, quaeretur, utrum ex eo natus sit cuius hereditatem petit an non.tum sit praeiudicium et antequam
Abbreviated transcription (Latin):
diuortio fc̃o.non fecĩt ea q̃ se¬
natus ꝯsulto p̾cipiuntur. ut
liceat patriñ agnoscẽnon eõi¬
tinereun filiusnatus suum se
dr̃e non possit. s ad id tm̃nut i¬
t᷑a pat̾ alere eum cogati. sicõ
se p̃gnantem maritus ñ nega
uerit.ñ utiq suum illi ꝑtum¬
effici cogẽdumͣ tam a lere cẽte¬
gumsi esssat iniuriosum eẽ
⁊ reu̾sus uxorem p̃gnantemin
miẜit. suum hr̃dem ei nasci.
Exhis apparet. siue uxor omͣise¬
xĩt facere q̃ exsenatus ꝯsultou
bet.natum cogitur õmmimoa
lere cẽfu̾m reciisare pot̾it filiu
plane si demintiãte mułre. ne¬
gapãt. exse eẽ pregnantem

Expanded text:
o facto non fecerit ea, quae senatus consulto praecipiuntur, ut liceat patri non agnoscere, non eo pertinere, ut filius natus suum se dicere non possit, sed ad id tantum, ut ita pater alere eum cogatur, si cose praegnatverit, non utique suum illi paeffici, cogendum tamen alere: ceterum esse satireversus uxorem pregnantem miserit, suum heredem ei nasci. Ex his apparet, siue uxor omissexerit facere, quae ex senatus consulto debet, natum cogitur omnimodo alere, ceterum recusare poterit filium. Plane si denuntiante muliere negauerit ex se esse praegna
Abbreviated transcription (Latin):
tum. eo qd̃ eam q̃ se uxorem fu¬
uisse dic̃. ancillam eẽ ꝓbare pa¬
ratus sit.alim̃ta ꝗdem lib̾is p̃¬
stare int̾imopellẽdum sin añt
ei qui paciscẽdo curauĩtexixxͦ

Expanded text:
tum eo, quod eam quae se uxorem fuisse dicit ancillam esse probare paratus sit, alimenta quidem liberis praestare interim compellendum, sin autem ei, qui pascendo
Abbreviated transcription (Latin):
facile nt patronos .s non nũꝙͣ
⁊ ip̃os nam ⁊ obseqͥum ñsoluz
patronisuerumq̃ lib̃is eoru
deb̾e pr̃ari/ s ⁊lib̾tus mat̾inis
ałe cogitur. ¶Siꝗs alib̾ti li¬
btõ ali se desidẽt uł abeo quez¬
excã fideiomissi mamumisit.
quiq suis miis redemit.nõ
d audii. ut marcellus serib̾.
exeqͣtut  q eum ꝗ m̾ce̾des exigẽ¬
doius lib̾torum au̾nsit s ꝯpa¬
troĩ filium ꝗ capiꝰtis accait
lib̾tru patnum negat exi brõ¬

Expanded text:
facile ut patronos, sed nonnumquam facile ut patronos, sed nonnumquam et ipsos: nam et obsequium non solum patronis, uerum etiam liberis eorum debere praestari. Sed et libertus maternus alere cogitur. Si quis a liberti liberto ali se desideeicommissi manumisit quemque suis nummis redemit, non debet audiri, ut et Marcellus scribit, exaequatque eum, qui mercedes exigendo ius libertorum amisit. Sed et patroni filium, qui capitis accusauit libertum paternum, negat exhib
Abbreviated transcription (Latin):
ducãtur. ¶Amilite quo fis¬
lio qui infacultatib sit.exibẽ¬
dos paretes eẽ pietatis extĩat
rõ. ¶Pares quamuis ali afi¬
lio rõe nat᷑urali debeat. tñ es ali¬
enum eͣnisno eẽ cogendu ex¬
solũe filiumaꝵptum ẽ item̃ p̃¬
scriptum ẽ. hr̃des filiĩ ad ea pre¬
standa q̃ uinus filius ex offitio
pietatis sue dabatͣimnitos cog
nõ optere.msi in suminã egest¬
atem pat̾ deductus sitͣ
Solẽt indices cogn̾osc̾e ⁊ inter
patronos ⁊ libu si dealẽdis is
agatur. itaq si negẽt se eẽ liber¬
ros cognoscere eos oꝑtebit qdd
si lib̾tos eẽ ꝯstit̾it. tuc demu
decernẽ ut alant nec tñ alim̃¬
torum dec̾timͣ tollet᷑ lbto fa¬
cultatem quominus p̾mdito
c̾tare possit. si lib̾tum se neget.
sabũt ꝑtes iudicis. ¶Utrum
aũt tantum patroni alẽdi sĩt.
an q̃ patronorum lib̃i. tc̃tari
pot. ⁊ puto cã cognita iudices
⁊ lib̾os queq libpatronorum
alẽtos decemere nõ qdem tam

Expanded text:
ducaretur". A milite quoque filio, qui in facultatibus sit, exhibendos parentes esse pietatis exigit ratio. Parens quamvis ali a filio ratione naturali debeat, tamen aes alienum eius non esse cogendum exsoluere filium rescriptum est. Item rescriptum est heredes filii ad ea praestanda, quae uiuus filius ex officio pietatis suae dabit, inuitos cogi non oportere, nisi in summam egestatem pater deductus est. Solent iudices cognoscere et inter patronos et libertos, si alendis his agatur: itaque si negent se esse libertos, cognoscere eos oportebit: quod si libertos constiterit, tunc demum decernere, ut alant: nec tamen alimentorum decretum tollet liberto facultatem, quo minus praeiudicio certare possit, si libertum se neget. sabunt partes iudicis. Utrum autem tantum patroni alendi sint an etiam patronorum liberi, tractari potest. et puto causa cognita iudices et liberos quoque patronorum alendos decernere, non quidem tam
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃e hẽbit prestare. ⁊̃ si pot.
¶Imꝑatoris ꝯmodi ꝯstitutio tal
ꝓfertur. cum ꝓbatum sit ꝯtiẽ¬
liis patronos alib̾tis eẽ uiola¬
tos uel illata manu atrocins se
pulsatos aut ⁊̃ pauꝑtate. ł cõ¬
poris ualituome laborãtes ne¬
lictos primũ eos inpotãte patõ¬
norũ redigiaministium preb̾e¬

Expanded text:
necesse habebit praestare, etiamsi potest. Imperatoris Commodi constitutio talis profertur: 'Cum probatum sit contumeliis patronos a libertis esse uiolatos uel illata manu atroci esse pulsatos aut etiam paupertate uel corporis ualetudine laborantes relictos, primum eos in potestate patronorum redigi et ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
exibean uero ⁊̃ emancipatos.ł
exalia cã sin iuris ꝯstitutos inte¬
dum ẽ a mag̾̃ puto ⁊̃ si non sũt
lib̾i inpotãte alendos aparẽtib.
quice mutua ałe parẽtes deb̾e ỹ
trum aũt tm̃ patrem auumue
pat̾num. pauum ue. pat̾ni aui
patrem.cetosq uirił sexus pa¬
rẽtes ale cogamu:an uõ ⁊̃ma
trem.cet̃osq parẽtes pilluz se¬
xum ꝯtigẽtes cogamurale. an¬
dẽdum estsq̃magis ẽ. ut utͣrobi¬
q se index int̃̾ponãt.quorũdaͦ
nec̾citatib facilius succursin.
quorũdam egritudini. ⁊ cũ exe¬
quitate res de scendat.caritate¬
q sanguinis. singłorum desid¬
ria ppende iudicem optetrd̃ m̃
liberis quoq exibẽdis aparẽtibꝰ.
dicẽdum ẽ ergo ⁊ nirem cogemi.

Expanded text:
 emancipatos uel ex alia causa sui iuris constitutos, uidendum est. et magis puto, etiamsi non sunt liberi in potestate, alendos a parentibus et uice mutua alere parentes debere. Utrum autem tantum patrem auumue paternum proauumue paterni aui patrem ceterosque uirilis sexus parentes alere cogamur, an uero etiam matrem ceterosque parentes et per illum sexum contingentes cogamur alere, uidendum. et magis est, ut utrubique se iudex interponat, quorundam necessitatibus facilius succursurus, quorundam aegritudini: et cum ex aequitate haec res descendat caritateque sanguinis, singulorum desideria perpendere iudicem oportet. Idem in liberis quoque exhibendis a parentibus dicendum est. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
debunt ꝓmõ fãcultatum enᷤ.
si mõ cum opificem te ẽẽ dicaᷤ.
in ea ualitudine es ut opͥis syf¬
fice̾ non possis. ¶Siũel pareᷤᷤ
neget filiumad circoq alere
se non posse ꝯtendat. nel filuiᷤ
neget parẽtemi. summatim iy¬
dices debe suꝑ ea re cognoscẽ.

Expanded text:
ebunt pro modo facultatium ‹e›ius, si modo, cum opificem te esse dicas, in ea ualetudine es, ut operis sufficere non possis'. Si uel parens neget filium idcircoque alere se non debere contendat, uel filius neget parentem, summatim iudices
Abbreviated transcription (Latin):
Si inp̾ubes filius sit emãcipa¬
patrem egẽ.cum filuis sit infa¬
cultatib. ¶Simat alim̃ta
q̃ fecit infilium apatre repetat
cum mõ.eam audiẽdamaita
diuus marcus ipsit. antonie
liam tuã exibinsti apatre eis
pr̃an opteat.iudices estĩabũt.
nec inpetrare debes ea q̃ exigen¬
te mat̾no affcũ infiliam tua
errogatura eẽs. ⁊̃ si apatre suo e

Expanded text:
Si impubes sit filius emancipapatrem egere, cum filius sit in facultatibus. Si mater alimenta, quae fecit in filium, a patre repetat, cum modo eam audiendam. ita diuus Marcus rescripsit Antoniae liam tuam exhibuisti, a patre eius praestari oporteat, iudices aestimabunt, nec impetrare debes ea, quae exigente materno affectu in filiam tuam erogatura esse‹s›, etiamsi a patre suo e
Abbreviated transcription (Latin):
s qd̾ relictum ẽ adfiscum perti¬
institiͣt. ⁊ ab eo qĩ indigno hr̃¬
ditatem auferri dicimus.
ta mꝯtubnio militis fuit. ⁊ si
sa cram̃tomiles solutus intra
anum mortem obierit.nõad¬
mittitur ad testm̃ iure militie
fcm ⁊ id qd̾ relictum ẽ ad fiser̃
ptine̾ ꝓxime tibi.ixdi.¬

Expanded text:
relictum est ad fiscum perveinstituerit, et ab eo quasi ab indigno hereditatem auferri dicimus. in contubernio militis fuit, etsi sacramento miles solutus intra annum mortem obierit, non admitti ad testamentum iure militiae factum et id quod relictum est ad fiscum pertinere proxime tibi
Abbreviated transcription (Latin):
existimaui. nec ꝓbe desidãtuꝵ
actoem s fusam restitui. decep¬
tum aut ignoratõe fcĩ. bone fi¬
dei possõri defensionem hĩtuꝵ.
fructuum subducatur. nec in¬
ꝓbe confusam actõemreddi po¬
stulaturum

Expanded text:
existimaui nec probe desideraturum actionem confusam restitui: deceptum autem ignoratione facti bonae fidei possessoris defensionem habiturum fructuum subducatur, nec improbe confusam actionem reddi postulaturum
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Qḋ si fructus imusu ha¬
buerit. eorum p̾tia tm̃ restitri
sat̃ erit s diuus seu̾. bõrum ta¬
cite relictorum. citra distĩctio¬
nem tpr̃is. fructus dũ taxat ḋ¬
beri.ñ q̃ usuras eorum. bem gre
dec̾uit. quo iure utimur.
¶Boms umiisis excã taciti frõi¬
cõ.fisco restitutis hr̃dem homᷤᷤ
ers alieni ñ spectare ꝯuenit. nͦ
aliud ẜuatur morte ñ defensa.
sis amiserit. auxilium restitõis
ñ merebitur. ¶ꝓꝑte hr̃s ĩ¬
stitutus p̃dii legatum accepat
⁊mbr̃ditate. non capiẽti resti¬

Expanded text:
rant: quod si fructus in usu habuit, eorum pretia tantum restitui satis erit. sed diuus Seuerus bonorum tacite relictorum citra distinctionem temporis fructus dumtaxat deberi, non etiam usuras eorum benigne decreuit: quo iure utimur. Bonis uniuersis ex causa taciti fideicommissi fisco restitutis heredem onus aeris alieni non spectare conuenit: nec aliud seruatur morte non defensa. sis amiserit, auxilio restitutionis non merebitur. Pro parte heres institutus praedii legatum acceperat et in hereditate non capie
Abbreviated transcription (Latin):
sceꝑat. qm quam legatum ꝓip̃i¬
us ꝑte ñ ꝯstitiss. ioq portioẽm
istam ꝓhr̃de possideret. tñ ei p̃¬
dium integrum ẽẽ relinq̃ndũ.
uarietatemin duce̾ diuisionẽ
ablata ẽ. ꝙ testator aliud testir̃
mutata uoluntate face̾ uolu¬
it ⁊ inpeditus abip̃is ẽ abum¬
u̾so iditio priorem recessisse
eum uideri.
xoris non defendit.ut indigͦ
dos aufertur.
b̾torum suspecto decedẽtrum
gere cirea defunctiumdcam Ø¬
uenit.

Expanded text:
erat. quamquam legatum pro ipsius parte non constitisset ideoque portionem istam pro herede possideret, tamen ei praedium integrum esse relinquendum varietatem inducere divisionem ablata est, quod testator aliud testamentum mutata uoluntate facere uoluit et impeditus ab ipsis est, ab uniuerso iudicio priore recessisse eum uideri. uxoris non defendit, ut indigno dos aufertur. bertorum suspecto decedentium gere circa defuncti uindictam conuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
lam claudiusnotat. si uiuo
testatore decesẜit. is cui illici¬
te legatum relictum erat.nõ
fisco hoc uendicatur.s ap̃euz
a quo relictum est remanet.

Expanded text:
m Claudius notat: Si uiuo testatore decesserit is, cui illicite legatum relictum erat, non fisco hoc uindicatur, sed apud eum a quo relictum est remanet.
Abbreviated transcription (Latin):
si in futurum cãum fidem ac¬
cõmodauent.i. ut licet cape
legib ꝓhib̾i cepit restituat.
Recte dictum ẽ si pat̾ filii ꝙ̃
inpotãte hebat. tacitam fidẽ
interposui̾t. non deb̾e id filio
nocẽ. quia parendi n eccessita¬
tem habiñt.
Mp̃. IHeres ꝗtacitam fidẽ
Sleges accomm odaũ in ea ꝑ¬
te qua fraudem ad hibit.
falcidia ñ utit̾aita senat cen¬
suit s si maior modus insti¬
tutoĩs quam frandis fuerit
potat qͣmis institutio no
dignis quiñ habuerũt syp

Expanded text:
si in futurum casum fidem accommodavit, id est ut, licet capere legibus prohiberi coeperit, restituat. Recte dictum est, si pater filii, quem in potestate habebat, tacitam fidem interposuerit, non debere id filio nocere, quia parendi necessitatem habuerit.m Heres, qui tacitam fidem contra leges accommodavit, in ea parte, quae fraudem adhibuit, Falcidia non utitur: et ita senatus censuit. sed si maior modus institutionis quam fraudis fuerit,potuerat, quamvis institutio non dig
Abbreviated transcription (Latin):
gletiam ⁊ culpam suam mu¬
lier aqua lor̃s institutus eaͣt
moreretur.
cusauit. legatum ei nõ aufer¬
ri acohr̃de relictum.q̃m ñ in
ñ ꝑmittitinille qui nõ iue
fcm ꝯtendit. nec optmunt. ñ
repellitur ab eo qd̾ ierinͣter¬
go qui legatum secritus pͥa fł
dixit anntt̃e debebit qd̃ ꝯsecy¬
tus ẽ deeouo qui legatumac¬
cep̃. si neget iure factum ẽẽ te
si is eius ꝯditionis fuerit uisꝰ
ut optinẽ hr̃ditatemnõ pos¬
sit.⁊ iure intestati ad eos cog̃¬
tos ꝑtinet. pet̾e hrditatem ipõ
meruit. ⁊ eñ placint qui tutõ
datus excusaũ se atutela s sio¬
secutus fun̾t. nõ admittitm. ad
excusatõem diu̾sum putomn
eo ꝗ legatum tm̃nmeruit. et a
matre pupillitutor petitus ex¬
cusare se malint. hic nichil ꝯͣ
iuditium defuc̾ti fec̃ s hoc łga¬
tum qd̃ tutori denescatur.no
ad fiscum transfertur. s fili ore¬
lin qtur.cuius utilitates deser¬
te sunt. si pat̾ accãuerit testm.
uł dominus denegabr̾ ei actõ

Expanded text:
gentiam et culpam suam mulier, a qua heres institutus erat, moreretur. cusauit, legatum ei non auferri a coherede relictum, quem non inqunon permittitur. Ille, qui non iure factum contendit nec optinuit, non repellitur ab eo quod meruit: ergo qui legatum secutus postea falsum dixit, amittere debebit quod consecutus est. de eo vero qui legatum accepit, si neget iure factum esse tessi is eius condicionis fuerit visus, ut optinere hereditatem non possit, et iure intestati ad eos cognatos pertinet, petere hereditatem ipso meruit et eum placuit, qui tutor datus excusavit se a tutela: sed si consecutus fuerit, non admittitur ad excusationem. diversum puto in eo, qui legatum tantum meruit et a matre pupilli tutor petitus excusare se maluit: hic enim nihil contra iudicium defuncti fecit. sed hoc legatum, quod tutori denegatur, non ad fiscum transfertur, sed filio relinquitur, cuius utilitates desertae sunt. Si pater accusaverit testamentum vel dominus, denegabitur ei actio
Abbreviated transcription (Latin):
toe int̾cedente. hr̃s scriptus ob¬
tinuit. ¶Aduocatum fisci.
qui intentoẽm delatoris exeq¬
tur.inomm̃ib offitiis necc̾itas
satis excusat. ¶Qui prici
lis repellendus ẽ item acodicil¬
lis ad testm̃ fcĩs licet non ꝯ fir¬
matis ñ idem seq̃ndum est. si
ẜas tabulas. uł codicillos argy

Expanded text:
tione intercedente heres scriptus optinuit. Aduocatum fisci, qui intentionem delatoris exsequitur, in omnibus officii necessitas satis excusat. Qui principlis repellendus est: item a codicillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas uel codicillos coarg
Abbreviated transcription (Latin):
lit iam pridem senatus hr̃di¬
tatem.qr diuus marcus ĩeiꝰ
psona idicaũ.cuius nom̃ p¬
acto testõ testator induxerat
cãm et̃ ad p̃fectos ẽraui misit.
uerum ab eolegata pelicta sal¬
ua maserunt dep̾ceptionib
eĩdatis uoluntatis erit qõ. et
legatum ei ñ denegabr̃. insi
hoc euidẽter testatorem uolu¬
isse appareat.

Expanded text:
lit iam pridem senatus hereditatem. quod diuus Marcus in eius persona iudicauit, cuius nomen peracto testamento testator induxerat: causam enim ad praefectos aerarii misit: uerum ab eo legata relicta salua manserunt. de praeceptionibus eidem datis uoluntatis erit quaestio: et legatum ei non denegabitur, nisi hoc euidenter testatorem uoluisse appareat.
Abbreviated transcription (Latin):
peti non possit. s si palam ⁊
apte testatori maledixit ⁊ in¬
faustas uoces adu̾sus eũ iac¬
tamĩt. iderit dicendum. si a¬
autsta tus enis ꝯtrou̾siam
moũ.denegatur eius qd̾ te¬
stõ accep̃ ꝑsecutio. ex qua sp̃e
mittit restituturum se ꝑ soẽ
dedĩt. sine nuda pollicitatõe
p̾miserit.
p̾sit rogat᷑ sit restituere ⁊ ismot

Expanded text:
peti non possit. Sed et si palam et aperte testatori maledixerit et infaustas uoces aduersus eum iactauerit, idem erit dicendum. si autem status eius controuersiam mouit, denegatur eius quod testamento accepit persecutio: ex qua specie mittit restituturum se personadederit siue nuda pollicitatione repromiserit. possit rogatus fuerit restituer
Abbreviated transcription (Latin):
hrde codi cilł accẽpit. eius ac¬
utiodenegabr̃. Itaꝙ si bõrum
int̾ hr̃des diuisioem defunctꝰ
codicilł fecerit. ꝑtes ꝗdem hr̃¬
ditarias inqb legatum cõsi¬
stere ñ potint. tñb. s falcidie
bñfitio ñ utetur. si tmnamis¬
sis portoĩb erit. qd falcidia
eqtate ꝯpensationis recusaret.

Expanded text:
us actio denegabitur. itaque si bonorum inter heredes divisionem defunctus codicillis fecerit, partes quidem hereditarias, in quibus legatum consistere non potuit, tenebit, sed Falcidiae beneficio non utetur, si tantum in amissis portionibus erit, quod Falcidiam aequitate compensationis recusaret.
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃ mandita suemituł sicubi
alibi cessat.m̾m. cessare reru
dicim̃ñ solum eas q̃s mulien
amouit cum diuortii ꝯsciliũ
iniss. s ⁊̃ eas q̃s nupͥta amore¬
ratsicum disced̾et eas celane¬
rit. ¶Donsolum eas res q̃
eas q̃ mnrerum nã eẽ desierunt.
simili mõ ⁊̃ certi ꝯͦdici eas pos¬
scait. ¶Que uiro suo respi¬
gnori datas amorũt. h̾ iuditõ

Expanded text:
 mandata conuenit uel sicubi alibi cessat matrimo nium, cessare rerum dicimus non solum eas, quas mulier amouit, cum diuortii consilium inisset, sed etiam eas quas nupta amouerit, si, cum discederet, eas celauerit.Non solum eas res, quae eas, quae in rerum natura esse desierunt: simili modo etiam certi condici eas posse ait. Quae viro suo res pignori datas amoverit, hoc iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰonem.i. qui litis extimatoẽ
suffert emptorisloco bndusĩ
est. iõq si mułr eu q̃reru amo¬
tarum actum ẽ. extimatõem
tis. p̾stitit.adu̾sus uendican¬
tem manitumał br̃demmariti
exceptõem h̃t. ⁊ si amiẜu pone¬
liermortis cã res am ouerit. deᷤ¬
in mortuns ẽ maritus h̾rdita¬
tis petitõe uel actõe.nel actione
ad exibẽdum ꝯsequi pot̾it pot̃¬
erit. obres amotas prĩoris din¬
uiriaiel q dotalestamuẽdicͤato
qͣmꝯ ditiouiro adusus mulie¬
uelit actionenti.
miꝰ. Rerum ꝗdem amota¬
rum inditiuisi hãt locumsi
diuortu ꝯscilio res amote fue¬
subtraxit. l cessat rerum amo¬
tarũ actio. tam̃ ip̃as res maritrᷤ
ꝯdicẽ pot̾. nam iure gentium
condici puto posse res abhis.
tio obadultii crim̃ quo mułr
postulata ẽ. non differtur.

Expanded text:
pondi: qui litis aestimationem suffert, emptoris loco habendus est. ideo si mulier, cum qua rerum amotarum actum est, aestimationem litis praestiterit, aduersus uindicantem maritum uel heredem mariti exceptionem habet et, si amiselier mortis causa res amoverit, deinde mortuus esset maritus, hereditatis petitione vel actione ad exhibendum consequi poterit herit, ob res amotas prioris diuiri uel etiam dotales tam uindicatio quam condictio uiro aduersus mulieuelit actione uti.m.Rerum quidem amotarum iudicium sic habet locum, si diuortii consilio res amotae fuesubtraxerit, licet cessat rerum amotarum actio, tamen ipsas res maritus condicere potest: nam iure gentium condici puto posse res ab his, tio ob adulterii crimen, quo mulier postulata est, non differtur.
Abbreviated transcription (Latin):
res in domum mariti indirea
peos resadmoͬit. ita ut ip̃a ñ
ꝯtc̃tauerit. rerum amotarum
inditio tñbituum est itaq
qd̾ labeo scripsit. uxorem reru

Expanded text:
res in domum mariti induxerit et per eos res amouerit, ita ut ipsa non contrectauerit, rerum amotarum iudicio tenebitur. uerum est itaque quod Labeo scripsit uxorem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ductum ẽ aduersus eam
que uxor fint. quia ñ pla¬
cuit. cum ea furti agẽ pos¬
seqũib dam extimantibꝰ
non qui demeam furtum¬
facere ut nerua cassio.quia so
lo furtum quidem eam facere
sicuti filia patri faciat¶ s firti ñ

Expanded text:
ductum est aduersus eam uxor fuit, quia non placuit cum ea furti agere posse: quibusdam existimantibus ne quidem furtumfacere, ut Nerua Cassio, quia solo, furto quidem eam facere, sicuti filia patri faciat, sed furti no
Abbreviated transcription (Latin):
trumamotonum actõrm adu̾sꝰ
icum dos solũẽtur muigat̃¬
Lieri aut satis doti fieret. dẽm ñ ctͣ
accu n inrerum amotaruuni¬
chominus agi pot. nam ꝯcũdo at
milla sitea demactio dãt sab̾.nt.¬

Expanded text:
rerum amotarum actionem adversus i, cum dos solveretur mulieri aut satis doti fieret, dictum non esset actum iri rerum amotarum, nihilo minus agi potest: nam et cum dos nulla sit, eadem actio dat
Abbreviated transcription (Latin):
cãtam actoeni quã si filianire¬
rum amotarum inditio insoli
umacum satisdatõe defendat.
s mortua filiampatrem rerum
Samorarum actõem darinõ op¬
tere. ꝓculus at.nisi quatemis
Dexea reꝑater locupietiõ sit¬

Expanded text:
actionem, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum et cum satisdatione defendat. sed mortua filia in patrem rerum amotarum actionem dari non oportere Proculus ait, nisi quatenus ex ea re pater locupletior sit
Abbreviated transcription (Latin):
pupiuo tutorem ascripsit. titiuᷤᷤ
ꝯfirmatus excusaũ se atutela.q̃¬
ro an legatum admittat ⁊ qde
gatum tam̃ accepit.datusq ap̃¬
dore tutor excuset se an eq repel¬
lendus sit alegato⁊ analiqd in¬
tersit. si apatre uel emãcipato pr¬
pillo. tutordatus sit.uł pubera

Expanded text:
pupillo tutorem adscripsit: Titius confirmatus excusavit se a tutela: quaero, an legatum amittat. et quid, gatum tamen acceperit datusque a praetore tutor excuset se, an aeque repellendus sit a legato? et an aliquid intersit, si a patre uel emancipato pupillo tutor datus sit uel puberi
Abbreviated transcription (Latin):
rz. ¶Simcastris merẽtes nõ
abeotutores dẽtur. ꝗ incastris
ablatumem fideio missaria li¬
b̾tas soluta ẽ nam intoto fere
iure manumissor huiꝰmoĩ¬

Expanded text:
 castris merentes non ab eo tutores dentur, qui in castris ablatum, cui fideicommissaria libertas soluta est: nam in toto fere iure manumissor eiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
trilicet in qͣrtam prius detenͣtuᷤᷤ
eos illiũs ex quodatũs ẽ picł̾m
sustmnebit. ¶Ean quipupi¬
lum bonis patius abstinu̾atde¬
tmẽdimin qͣita tutela existima

Expanded text:
licet in quartam prius detentus sire, illius ex quo datus est periculum sustinet. Eum, qui pupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela existim
Abbreviated transcription (Latin):
cedat.n igitur frẽs ꝯ sortes plĩ¬
um ioco habendi s̃. neq non frẽs.
si id̃ patrimonium hñt ⁊ ratioad¬
ministratõis parit̾ reodenda fit.
et exdiu̾so frẽs diuiso patriomo
due tutele sint. ñ enimut dixiꝰ
mũs pupillorum. s difficultas
rõnum ꝯfitiẽdarum ⁊ reddẽda¬
rum.consideranda est.

Expanded text:
cedat. neque igitur fratres consortes plurium loco habendi sunt, neque non fratres, si idem patrimonium habent et ratio administrationis pariter reddenda sit. et ex diuerso fratres diuiso patrimonio duae tutelae sunt: non enim, ut dixi, numerus pupillorum, sed difficultas rationum conficiendarum et reddendarum consideranda est.
Abbreviated transcription (Latin):
britasio polliorilegato. lugõ.¬
f. sit idoneus tutor eẽ indebitur.
pat̾ autem enus id circo cauere
ñ uultũ filium suum tutelae¬
ximat. ⁊ in hoc artifitio ꝑseuera¬
uĩt. existimo te hinc fraudi rec¬
te occursimimut ⁊ filius ⁊ ipse
adtutelam liborum dem̃tis ge
fili otutorem dedit. eũdemq uꝰ¬
tint. q̃ro cum liceat egidio acy¬
ratõe ⁊̃ citra appellatõem se exc̃t¬
sare exq̃ die tpra que mexcusa¬
tõib obsuanda diuus marcuᷤᷤ
ꝯstitut. ꝯputãda sunt. utrum
exdie aptitestĩ.an exquo adne¬
gotia gerenda uocatur.i. post.
confirmatus cirrator fuerit.
do patrimomorũ intuenda ẽ. su¬
sceptarum trium tutelarũ q̃
suscipiẽnda ẽ. s ⁊̃ etas pupilloꝵ
ꝯsideranda ẽ. nam si prioru pu¬
pillorum etas ꝓpe pubertatem
sit.ita ut tm̃mo semenstre tp̃c re¬
liquum fui̾t ant eorum quorẽ
suscipe tutelam cogitur. nõdaᷤ
originis romane.iam antiqtꝰ.
⁊ senatus ꝯsultum ⁊ ꝯstitutõibꝰ

Expanded text:
Uitrasio Pollioni legato Lygdonensi.familias sit, idoneus tutor esse uidebitur, pater autem eius idcirco cauere non uult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseuerauerit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et filius ad tutelam liberorum Clementis gerfilio suo tutorem dedit eundemque usum liceat Nigidio a curatione etiam citra appellationem se excusare, ex qua die tempora, quae in excusationibus obseruanda diuus Marcus statuit, computanda sunt, utrum ex die aperti testamenti, an ex quo ad negotia gerenda uocatur, id est pconfirmatus curator fuerit. do patrimoniorum ineunda est susceptarum trium tutelarum quaeque suscipienda est, sed etiam aetas pupillorum consideranda est: nam si priorum pupillorum aetas prope pubertatem sit, ita ut tantummodo semenstre tempus reliquum fuerit, aut eorum quorum suscipere tutelam cogitur, non dabioriginis Romanae iam antiquitus et senatus consultis et constitutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
scepit. ẜlacint eũ duas curato¬
iniue duo patrmonia ñinͣde¬
ictiiqui prnnlegio subnixus
est. frĩs curatõem suscipe non co¬
gitur. ¶Patroñus anpubi
lib̾to quosdam exlib̾tis tutões
aut curatores testõdedit.qua¬
uis eos idoneos ẽẽ ꝯstet.anchilo
minus iure publico potunt ex¬
Daministrabatouob pupͤillis
di̾sis decas catus est. qui potr¬
it excusan. prͣiusqͣm cãs excu¬
satõis allegareramus expupil¬
lis quorumiam cutelam ãnm¬
nnstrabat decessit. ub̃i desiit ei cõ¬
pet̾e excusatio statimtenuit ẽũ
prius dectum. qͣi in loco t̾tie tute¬
le q̃rta subrogada.nam p̃oiteᷤᷤ
tutõ ẽ ⁊ antequa exͣcusetur.
potint ergo atutela enis quinẽ
quartoloco inuenitur excusaĩ.
s cumñ sit excusatus nec̃cio sũ¬
cũdũ ẽ honꝰ illiꝰ quoq tutele.
Nec me monet. qddicat aliqs ħ̃
nõ exigiat ammistretur tutela.
hoc eo p̾tiñe̾t. ne sit finita ãmim ĩnitał¬
stratio. Cet̾um si piculum suste¬

Expanded text:
placuit eum duas curatiounius duo patrimonia non uiderentur. Qui priuilegio subnixus est, fratris curationem suscipere non cogitur. Patronus impuberi liberto quosdam ex libertis tutores aut curatores testamento dedit. quamuis eos idoneos esse constet, nihilo minus iure publico poterunt exadministrabat, duobus pupillis diuersis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum susti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ria honera indomon
łfilius uel frater qui ẽ menisdẽ
potãtetria honã sustineat. q̃ ao
piculum patris su spectẽt.qr
b̾ excusatio atutela ꝯpetitis si

Expanded text:
ria onera in domo una vel filius vel frater qui est in eiusdem potestate tria onera sustineat, quae ad periculum patris sui spectent, quia ibus excusatio a tutela competit. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
Uł. Sipupillum patruus
contẽdat exhrdatum eẽ/⁊ se hr̃¬
de scͥptũ equum aliu ẽ tutorẽ
pupino dmirupta patrui exer¬
satione. nel si nolit excusatõem
pet̾eremoto eo atutelaata litem
de hrdicare expedire.
PPopt̃ utem quam
Quis cum piipillo ñ dexcusare
se a tutela non po t̃min fortede
omnib lonis aut płima ꝑtee
mult excusare. s płes h̃t excusa¬
algͦnti intratpra non ꝓhibetẽ.
¶Licet datus tutor adimiu̾sum
patrimonium datus ẽ. tam̃ exer¬
sare se pot̾ne ultra centesimum
lapidem tutelam gerat.nisi in ea¬
pilli sit. ⁊ ideo aliarum reruz da¬
bũt tutores inꝓuintia p̃sides
denis nec senatores ultra cẽtesi¬
mum lapidem irrħ. tutelam ge¬
rere coguntur. h̃ñtiero tutore
uitordatur. s aliarũ rerum nõ
carumdem datur.
Ccũ. Geometre.atuteł non
uacant Hni u̾o quib princeps
curam alicuius rei iuncxitexer¬
saturatutela.donec cura gerũt.

Expanded text:
 Si pupillum patruus contendat exheredatum esse et se heredem scriptum, aequum est tutorem pupillo dari recepta patrui excusatione vel, si nolit excusationem petere, remoto eo a tutela ita litem de hereditate expedire.Propter litem, quam quis cum pupillo habet, excusare se a tutela non potest, nisi forte de omnibus bonis aut plurima parte vult excusare, si plures habet excusaaliis uti intra tempora non prohibetur. Licet datus tutor ad universum patrimonium datus est, tamen excusare se potest, ne ultra centensimum lapidem tutelam gerat, nisi in eatrimonium sit: et ideo illarum rerum dabunt tutores in provincia praesides eius. Nec senatores ultra centensimum lapidem urbis tutelam gerere coguntur. Habenti ergo tutorem tutor datur: sed aliarum rerum, non earundem datur.arum.Geometrae a tutelis non uacant.Hi uero, quibus princeps curam alicuius rei iunxit, excusantur a tutela, donec curam gerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lienses ñ sint.adq diuus pius
ueluti fabroruminmunitatẽ
hrẽ dicimius ⁊ circã tutelarum
ext̾orum hominum ãministra¬
tõem hebunt excusatõem. isi
facultates eorum adancte fue¬
rint.ait ad cet̾a q̃q muera pu¬
blicas suscipiẽda ꝯpellanͣtur.ro¬
q principalib ꝯstitutõib ca¬
netur ñ ommna tam̃ corpa ł col¬
legia.uacatõem tutelarum hñt.
q̃muis munĩb municipalib
obstricta ñ sint. nisi nõĩatimid
priuilegium eis indultum sit.¬
Is qui edilitãte fungitur. pot̾t
tutordarinam edilitas int̾ eos
magrãtus h̾r.qui priuatis mu
rẽtib honoremaiacatõem tutela¬
rum hr̃e placuit. uia careaũt eos
qt̃c primum uocẽtum. ad suscipi¬
ẽdum offitium tutele. Cet̾um
eos ꝗ iam se miscuert ammim¬
care eq̃ notum est. ¶Onina¬
inumañ uidẽtur hr̃i inter priri

Expanded text:
n sint: idque divus Pius veluti fabrorum, immunitatem habere dicimus etiam circa tutelarum exterorum hominum administrationem habebunt excusationem, nisi si facultates eorum adauctae fuerint, ut ad cetera quoque munera publica suscipienda compellandque principalibus constitutionibus cauetur.Non omnia tamen corpora uel collegia uacationem tutelarum habent, quamuis muneribus municipalibus obstricta non sint, nisi nominatim id priuilegium eis indultum sit.Is qui aedilitate fungitur potest tutor dari: nam aedilitas inter eos magistratus habetur qui priuatis munrentibus honorem uacationem tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam se miscuerint admincare aeque notum est.Domini nauium non uidentur haberi int
Abbreviated transcription (Latin):
toeosinẽd exliberis sit alius bo.
filium emancipauĩt. non into.¬
solet pat exnouõ eõco ningiage
neralit ꝗb cãib par iungitur ya¬
fus admittẽdus ẽ uent̃ mpõem.¬

Expanded text:
to ei, si nemo ex liberis sit alius bonofilium emancipauerit, non in tosolet patri ex nouo edicto iungi. et generaliter quibus casibus patri iungitur natus, admittendus est uente
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. ¶Siꝗs primauxore
p̃gnante fcamox aliã duxĩt. ea¬
q pͥgnantem fecĩt. diemq suũ
obierit.edẽm ãbab suffitiet.ui¬
curatorem uẽtri pete. solet ⁊ boiᷤ¬

Expanded text:
uxore praegnate facta mox aliam duxerit eamque praegnatem fecerit diemque suum obierit, edictum ambobus sufficiet, uicuratorem uentri petere, solet et bo
Abbreviated transcription (Latin):
lumpmatrix mulr deħe eam dec¬
tum eligẽ ⁊ ui omnino nuiste du¬
bi dubitari pot̾it an ex eo p̾gnas
sit dec̾to tuenda sit. ne p̾uiditiu
patrin fiat. It̾q ẽ ⁊ si status muli
caĩs uẽtri quo subuenire p̃torẽ
in lucem ꝓducatur. puero ut i
familiã deducatur. ptus enimi¬
ste alẽdus ẽ. ꝗ⁊ si non tm̃ parẽti¬

Expanded text:
lumniatrix mulier, debere eam decretum eligere: et ubi omnino iuste dubitari poterit, an ex eo praegnas sit, decreto tuenda est, ne praeiudicium partui fiat. idemque est et si status muliecausis uentri quoque subuenire praetorem in lucem producatur, puero, ut in familiam inducatur: partus enim iste alendus est, qui et si non tant
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ¶S sumcrem̃tum sit aliqͦ
tm̃n can possit existere quo ꝗ edi¬
tur futurus hr̃s suussit uẽtrem
mittemus equuis enim ẽ uł fry¬
stra ñ umq̃m inpedia fieriq̃m de¬
siita exhrdatio fcã sit. si m̃ filius
unus nascetur ex hr̃s esto.qr filia̾
tũq ẽẽ debet qd̃ diminutum estͣ
ditoͬe postumus sit exhrdatus

Expanded text:
et si incertum sit, aliquo tamen casu possit existere, quo qui editur suus futurus sit, uentrem mittemus: aequius enim est uel frustra nonnumquam impendia fieri quam dsi ita exheredatio facta sit: 'si mihi filius unus nascetur, exheres esto', quia filia ntumque esse debet, quod deminutum est, condicione postumus sit exheredatus,
Abbreviated transcription (Latin):
comimus dolo fecĩt ne testm̃
mutaretur. quo ẜuis eius hr̃s
scriptus erat. qͣmuis manumiᷤᷤ¬
sus adient hr̃ditatem.ei denega¬
riscũ emancipato enim filio de¬
negeti si ꝑat dolo fecit ne testa¬
m̃ tumutaretur.
ut ex legib

Expanded text:
dolo fecerit, ne testamentum mutaretur, quo seruus eius heres scriptus erat, quamuis manumissus adierit hereditatem, ei denegari, cum etiam emancipato filio denegetur, si pater dolo fecerit, ne testamentum mutaretur. UT EX LEGIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
rẽtibq legata accepint. siħ̾ ac
cipiẽdum ẽ ut filius p̃tecitus se¬
missem hãt. cet̾i oͦs ꝗ sunt exlibe¬
ris parẽtib ue semissem. ¶Si q̃s
exlib̾is parẽtib ue br̃s institutꝰ
sit. ⁊ legatum accep̾it. utrum tñ
portõem ei ꝯẜuamus an u̾o ⁊ łga

Expanded text:
rentibusque legata acceperunt, sic hoc accipiendum est, ut filius praeteritus semissem habeat, ceteri omnes, qui sunt ex liberis parentibusve, semissem. Si quis ex liberis parentibusque et heres institutus sit et legatum acceperit, utrum tantum portionem ei conservamus a
Abbreviated transcription (Latin):
b ue. dous nomine legatum.¬
Genałraũt parẽtes ⁊libos p̃tor
excepit nec gradus liẜorum pa¬
rẽtum ue emmĩauit. minfinite
igitur eis prabitur s nec ꝑsõas
ꝑsecutus ẽntrum exuirili sexu
an exfemimno descendẽnt. Qui¬
ꝯsigituͣr exlib̾is parẽtib q̃ fiũt
adlegati petitoẽm adimttetur.
sita demimisiiura cognatoiss¬

Expanded text:
uique dotis nomine legatum.Generaliter parentes et liberos praetor excepit nec gradus liberorum parentiumue enumerauit: in infinitum igitur eis praestabitur. sed nec personas prosecutus est, utrum ex uirili sexu an ex feminino descendent. quisquis igitur ex liberis parentibusque fuerit, ad legati petitionem admittetur, sed ita demum, si iura cognation
Abbreviated transcription (Latin):
ixptodim piiantonisꝓbata
ẽ.cum brditates ñ moluestio¬
re titło. s ⁊ plemore honore tĩ¬
lem tueãtur. inminore ãt hac¬
tenus actores hiis tribuantr̃
q̃ temis seripte s̃. Id̾ ob ẜua̾t ⁊ ci¬

Expanded text:
ipto diui Pii comprobata est, cum hereditates non modo honestio‹re› titulo, sed et pleniore onere trilem tueantur, in minorem autem eatenus actiones his tribuantur, quatenus scriptae sint. idem ob
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣta .bo.pꝰ. nõ pr̃abitur Nurm at
nerimilla dubitatõẽ. ¶Cume
aũt dotis nomine legatur. ñ py¬
toadumlẽuxorem muum ue
reducẽdam. cum mułr ista ades
alienum ueniar. ñ solum ⁊ dotẽ¬

Expanded text:
non praestabitur.Nurus autem neri nulla dubitatio est.Cum autem dotis nomine legatur, non puto ad uirilem uxorem nurumue redi‹g›endam, cum mulier ista ad aes alienum ueniat.Non solum aute
Abbreviated transcription (Latin):
qͣta .i. totius assis sexclincia re¬
tineat qd si ĩpubes exintia dr̃¬
taxat institutus hr̃s fũt. mag̾
tam̃ qd̾ accessit augeb̾legata a
substituto relicta. ¶ omnib ãt
legatorum eos ꝑsecutõem br̃e.

Expanded text:
t totius assis sescunciam retineat.Quod si impubes ex uncia dumtaxat institutus heres fuerit, magis tamen quod accessit, augebit legata a sub stituto relicta.Omnibus autem legatorum eos persecutionem habere.
Abbreviated transcription (Latin):
cepit᷑nu exmaioriꝑte br̃s ĩsti¬
tutussit. ¶Ei q̃ dotem nõ h̃t.
nllum legatum debebitur. l
sub p̃cext̾ñdotis legetur. ¶Si
ex̃r es bar̃denstituto subhaes

Expanded text:
cepit nec ex maiore parte institutus sit?Ei, quae dotem non habet, nullum legatum debebitur, licet sub prae textu dotis legetur.Si extraneo herede instituto sub hac
Abbreviated transcription (Latin):
uipii adtunum fuscanum mu¬
die. legatum placint parẽtes ⁊li¬
bos hrdes quo instiruros tm̃.us
adptem uirlem ex̃n eo legatorũ.
ne plus brent exinstitoe tales ꝑ

Expanded text:
ui Pii ad Tuscium Fuscianum Numidiae legatum placuit parentes et liberos heredes quoque institutos tueri usque ad partem uirilem exemplo legatorum, ne plus haberent e