comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac maiestas consularis imꝑii uenerat. Deserta
omnia: sine capite sine uirib. bii presides ac
fortuna urb̃ tutata ẽ. que uolscisequisq isq¬
p̃donum potiꝰ mentem quã hostium dedit. Ad¬
eo enĩ nullam spem ñ potiundimͦ. s ne adeun-¬
di quid̃ romana menia animos eoꝵ cepit. tecta-¬
q ꝓcul uisa atq imminentes tumuli auert̾e
m̃teseoꝵ. ut totispassim castris fremitu orto
quidimnuasto ac deserto agro int̃ tabem paor
hominumq desides sine preda tempꝰ tererẽt.
cumintegra loca tusculanum agrum opimũ
copiis petere possent. signa repente conuelle-¬
rent transũsisq itiñib ꝑ lauicanos agros in
tusculanos colles transirent. Pouis omnis tẽ¬
pestasq belli conu̾sa ẽ. Interim hernici latiniq
pudore etiam non mĩa solum moti. sinec ob-¬
stitissent communib hostib infesto agmine
romanam urbempetentib. nec opem ullã
obsessis sociis ferrent. coniuncto exc̃itu romã

Expanded text:
ac maiestas consularis imperii uenerat. deserta ac maiestas consularis imperii uenerat. deserta omnia, sine capite, sine uiribus, di praesides ac fortuna urbis tutata est, quae Uolscis Aequisque praedonum potius mentem quam hostium dedit. adeo enim nullam spem non potiundi modo sed ne adeundi quidem Romana moenia animus eorum cepit tectaque procul uisa atque imminentes tumuli auertere mentes eorum, ut totis passim castris fremitu orto quid in uasto ac deserto agro inter tabem pecorum hominumque desides sine praeda tempus tererent, cum integra loca, Tusculanum agrum opimum copiis, petere possent, signa repente conuellerent transuersisque itineribus per Labicanos agros in Tusculanos colles transirent. eo uis omnis tempestasque belli conuersa est. interim Hernici Latinique pudore etiam, non misericordia solum, moti si nec obstitissent communibus hostibus infesto agmine Romanam urbem petentibus nec opem ullam obsessis sociis ferrent, coniuncto exercitu Romam
Abbreviated transcription (Latin):
eius maliquiesueniat. ut annoanteait semꝑ
alias sociis opem laturos. Discessere socii ꝓtͥsti
nuntio. tristiorem domũ referentes. Quippe qͥb
ꝑsesustinendum bellum erat: qͦduix romanis
fulti uirib sustinuissent. Non diutiꝰ se in her¬
nico hostis continuit. ꝑgit in infestꝰ in agros
romanos: etiam sine belli iniuriauastatos.U
cum obuiꝰ nemone mnermis quidem fieret ꝑ q̃
omnia ñ p̃sidiis mͦ deserta. s etiam cultuagresti
transirent: ꝑuen̾e adt̃cium lapidemgabina
uia. Mortuus ebutius erat. romanus consul.
Collega eius seruilius exigua in spe trahebat ani¬
mam. Affecti pleriq pͥncipum. patrũ maior
pars: militaris fere etas omnis. ut ñ mͦ ad ex¬
peditiones quas in tanto tumultu resposcebat.
s uix adquietas stationesuirib suffic̾ent. mu¬
nus uigiliaꝵ senatores quiꝑ etatem ac ualitudi¬
nempoterant. ꝑ se ip̃i obibant: sircumitio ac
cura edilium plebierat. Ad eos summa rerũ

Expanded text:
eius mali quies ueniat, ut anno ante, ut semper eius mali quies ueniat, ut anno ante, ut semper alias, sociis opem laturos. discessere socii, pro tristi nuntio tristiorem domum referentes, quippe quibus per se sustinendum bellum erat quod uix Romanis fulti uiribus sustinuissent. non diutius se in Hernico hostis continuit; pergit inde infestus in agros Romanos, etiam sine belli iniuria uastatos. ubi cum obuius nemo ne inermis quidem fieret, perque omnia non praesidiis modo deserta sed etiam cultu agresti transirent, peruenere ad tertium lapidem Gabina uia. mortuus Aebutius erat Romanus consul; collega eius Seruilius exigua in spe trahebat animam; adfecti plerique principum, patrum maior pars, militaris fere aetas omnis, ut non modo ad expeditiones quas in tanto tumultu res poscebat, sed uix ad quietas stationes uiribus sufficerent. munus uigiliarum senatores, qui per aetatem ac ualetudinem poterant, per se ipsi obibant; circumitio ac cura aedilium plebi erat; ad eos summa rerum
Abbreviated transcription (Latin):
cõs .l. ebutiꝰ .p. seruilius. kal̃. sextilib ut ĩc
pͥncipium anni agebatur. consulatum meũt.
Graue tempꝰ. ⁊ forte annꝰ pestilens erat urbi agͥs¬
q. nechominib magis quam pecori. Et auxe¬
reuimmorbi terrore ppłationes pecorib agͣstib̾.¬
qui inurbem acceptis ea colluuione mixtorũ
omnis gen̾is aĩantium ⁊odore insolito urbanoᷤᷤ
iagrestem confertum ĩ arta tecta estu ac ingilis
angebat. ministĩaq inuicem ac contagia ip̃a
udigabant morbos. Uix instantes sustinẽtib
dades repente segati hernicinuntiant ĩagro
suo equos uolscosq coniunctis copiis castra po-¬
suisse. Iñ exercitu ingenitifines suos deppłari.
Pret̃ quam qͦd infrequens senatꝰ inditio erat.
sociis afflictam ciuitatem pestilentia eẽ: mes¬
tumetiam responsum tułẽ. ut ꝑ se ipsi herni-¬
ci cum latini̾res suastutarentur. urbem ro¬
manam subita dĩnira morbo ppł̃ari. siqua

Expanded text:
consules L. Aebutius P. Seruilius . kalendis Sextilibus, ut tunc consules L. Aebutius P. Seruilius . kalendis Sextilibus, ut tunc principium anni agebatur, consulatum ineunt. graue tempus et forte annus pestilens erat urbi agrisque, nec hominibus magis quam pecori, et auxere uim morbi terrore populationis pecoribus agrestibusque in urbem acceptis. ea conluuio mixtorum omnis generis animantium et odore insolito urbanos et agrestem confertum in arta tecta aestu ac uigiliis angebat, ministeriaque in uicem ac contagio ipsa uolgabant morbos. uix instantes sustinentibus clades repente legati Hernici nuntiant in agro suo Aequos Uolscosque coniunctis copiis castra posuisse, inde exercitu ingenti fines suos depopulari. praeterquam quod infrequens senatus indicio erat sociis adflictam ciuitatem pestilentia esse, maestum etiam responsum tulere, ut per se ipsi Hernici cum Latinis res suas tutarentur; urbem Romanam subita deum ira morbo populari; si qua
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus egregia pugna consul̃ uulnꝰ legati ⁊
cohortium ultus ẽ. cedem. Magne cladesultro ci-¬
troq ilł̃ dieb ⁊inlate ⁊ accepte. Difficile ad fidem
ẽ ratam antiquare quot pugnau̾int cecide¬
rint ue exacto affirmare num̃o. Aud tam̃
antias ualerius conciꝑe summas. Romanosce¬
quintium nequaqͣm pari defunctam eẽ. cede:
int̾fecta inde .iiii. milia ⁊ exequendo subtiliter
cium remissum ẽ: celum uisum ẽ. ardẽ plimo
igni. portentaq alia. aut obũsata ocul̃. aut
uanas ex t̾ritis ostentan̾̃e sp̃es. his aũtencdister¬
rorib in tridium feriȩ indicte. ꝑ quas omnia
delubra pacem d̾m exposcentium uiroꝵ. mulie¬
rumq turbaimplebantur. Cohortes mñ latine
herniceq absenatu gratiis obimpigram militi¬
am actis remisse domos antiates mille milites.
qr serum auxiłium pꝰ p̃lium uenerant. ꝓpecũ
ignominia dimissi. Comitia m̃ habita. Ereati

Expanded text:
exercitus egregia pugna consulis uolnus, legati et exercitus egregia pugna consulis uolnus, legati et cohortium ultus est caedem. magnae clades ultro citroque illis diebus et inlatae et acceptae. difficile ad fidem est in tam antiqua re quot pugnauerint ceciderintue exacto adfirmare numero; audet tamen Antias Ualerius concipere summas: Romanos ceQuinctium nequaquam pari defunctam esse caede: interfecta inde quattuor milia et, exsequendo subtiliter tium remissum, caelum uisum est ardere plurimo igni, portentaque alia aut obuersata oculis aut uanas exterritis ostentauere species. his auertendis terroribus in triduum feriae indictae, per quas omnia delubra pacem deum exposcentium uirorum mulierumque turba implebantur. cohortes inde Latinae Hernicaeque ab senatu gratiis ob impigram militiam actis remissae domos. Antiates mille milites, quia serum auxilium post proelium uenerant, prope cum ignominia dimissi. comitia inde habita; creati
Abbreviated transcription (Latin):
dum se tem̃e magis qm satiscaute in mediã
dimicationem infert. Uulñe accepto egre
acircumstantib ereptus:i suoꝵ animoᷤ tur¬
bauit:⁊ ferotiores hostes fecit. Qui cede lega¬
tri consulis uulnere accensi: nulla dem̃ ui
sustineri potuere sũ cõpulsi in castra roma¬
ni rurs obsiderentur. nec spe nec uirib pa-¬
res. uenissq inꝑiculum summa rer̃. ni.t.
quintius ꝑegrinis copiis cum latino herni-¬
coq ecercitu subueniss. Is intentos in castra
romana equos legatiq caput ferocit̾ often¬
tantes abt̾go adortus. simul ad signum a se
ꝓcul editum ex castris eruptione fc̃a magnã
uim hostium circumuenit. Minor cedĩs fu-¬
ga effusior equoꝵ in agro fuit romano: in
quospalatos predam agentes postumiꝰ ali¬
quot locis quib oportuna inposuerat p̃si¬
dia impetum dedit. hiuagi dissipato ag¬
mine fugientes in quintiumuitorem tuma
sautio cõs. reu̾tentem incide. Tum consularis

Expanded text:
dum se temere magis quam satis caute in mediam dum se temere magis quam satis caute in mediam dimicationem infert, uolnere accepto aegre ab circumstantibus ereptus et suorum animos turbauit et ferociores hostes fecit; qui caede legati et consulis uolnere accensi nulla deinde ui sustineri potuere, ut compulsi in castra Romani rursus obsiderentur nec spe nec uiribus pares; uenissetque in periculum summa rerum, ni T. Quinctius peregrinis copiis, †cum Latino Hernicoque exercitu, subuenisset. is intentos in castra Romana Aequos legatique caput ferociter ostentantes ab tergo adortus simul ad signum ab se procul editum ex castris eruptione facta, magnam uim hostium circumuenit. minor caedis, fuga effusior Aequorum in agro fuit Romano, in quos palatos praedam agentes Postumius aliquot locis, quibus opportuna imposuerat praesidia, impetum dedit. hi uagi dissipato agmine fugientes in Quinctium uictorem cum saucio consule reuertentem incidere; tum consularis
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃citus ad ppłandum agrum missa. urbẽ¬
q ipsam si qua fortuna daret temptandã.¬
Lualerins ad psichium ir b̃relitns. cons.
postumiꝰ ad arcendas ppłationes finium
miss nichil remissum abilla parte curȩ. aut
laborisuigiliȩ inurbe stationes añ portas p̃-¬
sidiaq in muris disposita.⁊ qͦd neceẽ erat in
tanto tumultu iustitium ꝑ aliquot dies ser-¬
uatum. Int̾im in castris furius cõs. cum pri-¬
mo quietus obsidionem passus ẽẽt: incautũ
hostem de cumana porta erupit.:⁊ cum ꝑseqͥ
poss: metusubstitit. ne qua ex parte altera
incastrauis fieret. furium legatum. fr̃ ad̾
consulis erat. longius exculit cursꝰ nec suos
ille redeuntes ꝑsequendistudio. neq hostiũ
a tergo incursum uidit. Ita exclusus multis
sepe frustra conatib captis. ut uiam sͥ ad ca¬
stra faceret: acrit̾ dimicanscecidit. Et consul
nuntio circumuentifrĩs conũsus ad pugnã

Expanded text:
exercitus ad populandum agrum Romanum missa urbemexercitus ad populandum agrum Romanum missa urbemque ipsam, si qua fortuna daret, temptandam.Ualerius ad praesidium urbis relictus, consul Postumius ad arcendas populationes finium missus. nihil remissum ab ulla parte curae aut laboris; uigiliae in urbe, stationes ante portas praesidiaque in muris disposita, et, quod necesse erat in tanto tumultu, iustitium per aliquot dies seruatum. interim in castris Furius consul, cum primo quietus obsidionem passus esset, in incautum hostem decumana porta erupit et, cum persequi posset, metu substitit ne qua ex parte altera in castra uis fieret. Furium legatum—frater idem consulis erat—longius extulit cursus; nec suos ille redeuntes persequendi studio neque hostium ab tergo incursum uidit. ita exclusus multis saepe frustra conatibus captis ut uiam sibi ad castra faceret, acriter dimicans cecidit. et consul nuntio circumuenti fratris conuersus ad pugnam,
Abbreviated transcription (Latin):
manocte &e postõ die. tantaui castra sunt
circumsessa atq oppugnata: ut nenuntiꝰ
quidem iñmitti romamposs. Herniciet ma-¬
lequid pugnatũ. ⁊ consulem ex̃citumq ob¬
sidĩ nuntiauere. Tantumq t̾rorem incusse-¬
repatrib: ut que forma senatus consulti.
ultime semꝑ necessitatis habita ẽ: postumio
alt̾i consulum negotium daretur. Uidẽt ne
quid res .p. detrim̃ti caꝑet. Ip̃m coñs. rome
mañe. ad conscribendos om̃s qui arma fer¬
re possent. optimum uisum ẽ. ꝓcoñs .t. qͥn-¬
tiỹ subsidio castris. cum sociali exercitumit.¬
ti. Ad eum explendum latini herniciq. ⁊ colo¬
nia antium dare. Quintio subitarios militeᷤ.¬
Ita tum repentina auxilia appellabant ius¬
si multiꝑ eos dies motus multiq impetꝰ
hinc atq illinc facti. qr suꝑante multitu¬
dine hostes caꝑe multifariam uiresroma-¬
nasut ñ suffecturas ad omnia adgressi sũt.
Simul castra oppugnabantur. simulpars

Expanded text:
ma nocte et postero die tanta ui castra sunt ma nocte et postero die tanta ui castra sunt circumsessa atque oppugnata ut ne nuntius quidem inde mitti Romam posset. Hernici et male pugnatum et consulem exercitumque obsideri nuntiauerunt, tantumque terrorem incussere patribus ut, quae forma senatus consulti ultimae semper necessitatis habita est, Postumio, alteri consulum, negotium daretur uideret ne quid res publica detrimenti caperet. ipsum consulem Romae manere ad conscribendos omnes qui arma ferre possent optimum uisum est: pro consule T. Quinctium subsidio castris cum sociali exercitu mitti; ad eum explendum Latini Hernicique et colonia Antium dare Quinctio subitarios milites—ita tum repentina auxilia appellabant—iussi. multi per eos dies motus multique impetus hinc atque illinc facti, quia superante multitudine hostes carpere multifariam uires Romanas, ut non suffecturas ad omnia, adgressi sunt; simul castra oppugnabantur, simul pars
Abbreviated transcription (Latin):
m̃cum oppidum captum ẽẽt confugiss ad eqͦs
isq miles ꝑbellum equi cum ł̃ acerrimꝰ fu¬
it: Compulsiᷤ dem̃ in oppida equis emultitu-¬
do dilapsacum antium redissz: sua sponte
iaminfidos colonos romanis abalienauit.
septum matura re cum defectionem parari
delatum ẽt adsmnatumeet: Aatmingotui
ẽ. consulib. ut principib colonie romam exci-¬
tis quererent quid reiẽẽnt. Quicum haud gͣ¬
uare uenissent: introducti a consulibꝰ ad se-¬
natum. ita respondunt ad int̾rogata. ut ma¬
gissuspecti qm uen̾ant dimitt̾entur. Bellum
inde haud dubium hab̃i. sp̃. furiꝰ. consulũ alt̾
cui ea ꝓuintia eueñant. ꝓfectus. In equos: her-¬
nicoruminagro ppłabundum hostem inuenit.
ignarusq multitudinis. qr nusquam uniũsa
conspectafũit: inparem copiis exercitũ tem̾e pugne
commisit. Primo concursu pulsus se intͣ fastͣ
recepit. Neq is finis ꝑiculi fuit. slamq ⁊ proxi¬

Expanded text:
inde, cum oppidum captum esset, confugisset ad Aequos; inde, cum oppidum captum esset, confugisset ad Aequos; isque miles per bellum Aequicum uel acerrimus fuit; compulsis deinde in oppida Aequis, ea multitudo dilapsa cum Antium redisset, sua sponte iam infidos colonos Romanis abalienauit. necdum matura re cum defectionem parari delatum ad senatum esset, datum negotium est consulibus ut principibus coloniae Romam excitis quaererent quid rei esset. qui cum haud grauate uenissent, introducti a consulibus ad senatum ita responderunt ad interrogata ut magis suspecti quam uenerant dimitterentur. bellum inde haud dubium haberi. Sp. Furius consulum alter cui ea prouincia euenerat profectus in Aequos, Hernicorum in agro populabundum hostem inuenit, ignarusque multitudinis, quia nusquam uniuersa conspecta fuerat, imparem copiis exercitum temere pugnae commisit. primo concursu pulsus se intra castra recepit. neque is finis periculi fuit; namque et proxi
Abbreviated transcription (Latin):
turum hostem sciebat grauem p̃da. eoq im-¬
peditiore agmine incedentem aggress. fu¬
nestam ppłationem fecit᷑. Census dem̃ actus. ⁊
conditum a quintio lustrum. Censaciuium
orbasq. Inequis nich deinde nichil memora-¬
bile actum. Inoppida sua se receꝑe uri suapo-¬
pulariq passi. Cõs. cum aliquotiensꝑ omnẽ
hostium agrum infesto agmine ppłabundꝰ
iss: cum ingenti laude p̃daq romamrediit.
soñs. iñ postumiꝰ ałb sp̃. furius. fuscꝰ. furioᷤ.
fusios. fabios scͥpsere quidam. Id admoneo.
ne quisinmutonem uirorum ip̃orum. eẽque
nominum ẽ. putet. Haud dubium erat qn
tum equis alter consulũ bellum gereret.
Itaq equi ab ecetranis uolscisp̃sidium petie-¬
re. Quo cupide ciblato adeo ciuitate hee ꝑpe¬
tuo in romanos odio certaũe bellum summa
uiꝑabantur. Sentiunt hernici ⁊ p̃dicunt ro-¬
manis. ecetranum adequos descisse. Suspecta
icolonia antium fuit: qd̾ magnauis hoĩum

Expanded text:
turum hostem sciebat, grauem praeda eoque imturum hostem sciebat, grauem praeda eoque impeditiore agmine incedentem adgressus, funestam populationconditum ab Quinctio lustrum. censa ciuiumorbasque. in Aequis nihil deinde memorabile actum; in oppida sua se recepere, uri sua popularique passi. consul cum aliquotiens per omnem hostium agrum infesto agmine populabundus isset, cum ingenti laude praedaque Romam rediit. consules inde A. Postumius Albus Sp. Furius Fusus . —Furios Fusios scripsere quidam; id admoneo ne quis immutationem uirorum ipsorum esse quae nominum est putet. —haud dubium erat quin cum Aequis alter consulum bellum gereret. itaque Aequi ab Ecetranis Uolscis praesidium petiere; quo cupide oblato—adeo ciuitates hae perpetuo in Romanos odio certauere—bellum summa ui parabatur. sentiunt Hernici et praedicunt Romanis Ecetranum ad Aequos descisse. suspecta et colonia Antium fuit, quod magna uis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ut adurbem qͦ t̾rorem ꝑtułint. Nec oppi¬
nata etiam resplus trepidationis fecit: quod
nichminus qm ne uictus ac ꝓpe incastris obses¬
sus hostismemorppłationis ẽẽt. timeri poterat.
Agrestesq pauidi incidentes portis. non pplati¬
onem nec p̃donum paruasmanꝰ. s omĩa uano
angentes timore exercitus ⁊ legiones adẽe hosti¬
um ⁊ infesto agmine ruere adurbem clamabãt.
Abhis ꝓximum audita incerta eoq uaniora
ferre ad alios curs. clamorq uocantium ad
arma haud multum a pauore capte urbis
abẽ forte ab algido qunctiuris os rediert
romam. Idremedium timori fuit. Tumultu¬
q sedato uictos tim̃i increpans hostes. p̃sidia
portismmposuit. Nocato deinsenatu cum ex auc-¬
toritate patrum iunstitio indicto ꝓfectus ad
tutandos fines eẽt: quinto seruilio p̃fectour
urbis relicto: hostem inagris noninuenit. Ab
alto consule res gesta egregie ẽ.Qui quia uen¬

Expanded text:
nos, ut ad urbem quoque terrorem pertulerint. necopinos, ut ad urbem quoque terrorem pertulerint. necopinata etiam res plus trepidationis fecit, quod nihil minus quam ne uictus ac prope in castris obsessus hostis memor populationis esset timeri poterat; agrestesque pauidi incidentes portis non populationem nec praedonum paruas manus, sed omnia uano augentes timore exercitus et legiones adesse hostium et infesto agmine ruere ad urbem clamabant. ab his proximi audita incerta eoque uaniora ferre ad alios. cursus clamorque uocantium ad arma haud multum a pauore captae urbis abesse. forte ab Algido Quinctius consul redierat Romam. id remedium timori fuit; tumultuque sedato uictos timeri increpans hostes, praesidia portis imposuit. uocato dein senatu cum ex auctoritate patrum iustitio indicto profectus ad tutandos fines esset Q. Seruilio praefecto urbis relicto, hostem in agris non inuenit. ab altero consule res gesta egregie est; qui, qua uen
Abbreviated transcription (Latin):
pugnandi. ne timete. His uocib irritatus miles
indiem posterum in castra reducitur. longam
uenire noctemratus. q̃ moram certamini fac̃et.
Tum quidem corꝑa sõpno ciboq curant. U̾ illux-¬
it postero die: prior aliquanto constitit roma-¬
naacies. Tandem & equi ꝓcessere. Prelium fuit
utͥmq uehemens: quod ⁊romanꝰ ira odioq pug.¬
nabat. ⁊ equos conscientia contracti culpa ꝑiculi
⁊ desꝑatio futurȩ s̃ postea fidei ultima audere
⁊ exꝑiri cogebat. Nont̾nsustinuere aciẽ romanã¬
equi. Pulsiq cuminfines suos recepissent: nich̃o
inclinatͥorib ad pacem animiᷤ ferox multitudo
increpare duces. quod maciem qua pugnandi
arte romanus excellat cõmissa ressit. equospo-¬
pulationib incursionibq meliores eẽ. ⁊ młtas
passimmanꝰ qmͣ magnam molem uniꝰ exercitꝰ
rectius bella gerere. Relicto itaq castrisp̃sidio
egressi tanto cum tumultu inuasere fines roma¬

Expanded text:
pugnandi; ne timete.' his uocibus inritatus miles pugnandi; ne timete.' his uocibus inritatus miles in diem posterum in castra reducitur, longam uenire noctem ratus quae moram certamini faceret. tum quidem corpora cibo somnoque curant; ubi inluxit postero die, prior aliquanto constitit Romana acies; tandem et Aequi processere. proelium fuit utrimque uehemens, quod et Romanus ira odioque pugnabat et Aequos conscientia contracti culpa periculi et desperatio futurae sibi postea fidei ultima audere et experiri cogebat. non tamen sustinuere aciem Romanam Aequi; pulsique cum in fines suos se recepissent, nihilo inclinatioribus ad pacem animis ferox multitudo increpare duces quod in aciem, qua pugnandi arte Romanus excellat, commissa res sit; Aequos populationibus incursionibusque meliores esse et multas passim manus quam magnam molem unius exercitus rectius bella gerere. relicto itaque castris praesidio egressi tanto cum tumultu inuasere fines Roma
Abbreviated transcription (Latin):
mata quam pacatam illis antea dederat.
Quorum id ꝑfidia ⁊ ꝑiurio fiat. deos nc̃ teste
eẽ. mox fore ultores. se tam̃uitumq sit euam
nunc penit̾e sua sponte equos quam pati ho-¬
stilia malle. sipeniteat. Tutum receptum ad
exꝑtam clem̃tiamfore. Sinꝑiurio gaudeat:
dismagisiratis qm hostib gesturos bellum.
hec dicta adeo nichil mouerunt quemqmͣ:
ut legati ꝓpe uiolati sint. exertitꝰq in algidũ
adu̾susromanosmiss. Que ubi romam sũt
nuntiata indignitasreimagis qmꝑiculum
cõs. alterum aburbe exciuit. Ita duo consu¬
lares exercitus ad hostem accessere acie ĩstruc¬
ta: it confestim dimicarent. S cum forte baud
multum diei superẽẽt: unꝰ abstatione bostium
exclamat. ostentare hoc ẽ romaniñ gerere bel¬
lum. In noctemimminentem aciem instruitis.
Longiore luce adidcertamen q instat nob opꝰ ẽ.
srastino die oriente sole redite in aciem. erit copia

Expanded text:
mata quam pacatam illis antea dederat. mata quam pacatam illis antea dederat. quorum id perfidia et periurio fiat, deos nunc testes esse, mox fore ultores. se tamen, utcumque sit, etiam nunc paenitere sua sponte Aequos quam pati hostilia malle. si paeniteat, tutum receptum ad expertam clementiam fore: sin periurio gaudeant, dis magis iratis quam hostibus gesturos bellum. haec dicta adeo nihil mouerunt quemquam ut legati prope uiolati sint exercitusque in Algidum aduersus Romanos missus. quae ubi Romam sunt nuntiata, indignitas rei magis quam periculum consulem alterum ab urbe exciuit. ita duo consulares exercitus ad hostem accessere acie instructa ut confestim dimicarent. sed cum forte haud multum diei superesset, unus ab statione hostium exclamat: 'ostentare hoc est, Romani, non gerere bellum. in noctem imminentem aciem instruitis; longiore luce ad id certamen quod instat nobis opus est. crastino die oriente sole redite in aciem; erit copia
Abbreviated transcription (Latin):
tium. a. uergininium .p. furium. Iussi noĩa
dare. qui agrum acciꝑe uellent. fecit statim.
ut fit fastidium copia. Adeoq paucinoĩa de¬
dere. ut adexplendum numerum coloni uol¬
sci adlerentur. cet̾a multitudo posc̃e romȩ agr̃
malle. qmͣ alibi acciꝑe. Eqͥ a .a. fabio is eo
cum exercitu uenerat pacem petiere: irritãq
eam ip̃i subita incursione in agrum latinũ
fecere. Quinctius seruilius in sequenti anno¬
is enim cum. sp̃. postumio consul fuit. ĩ eqͦs
missus. in latino agrostatiua habuit castͣ.
quies necessaria morbo implicitum ex̃citum.
tenuit. Extractum int̾cium annum bellumẽ.
.q. fabio.⁊.t. quinctio. cõs. fabio extra ordinẽ
quais uictor pacemequis dederat ea ꝓuintia
data qui haud dubia spe ꝓfectus famam no-¬
minis sui pacaturam equos. legatos inconciliũ
gentis missos nuntiare iussit.a. fabium cõs.
dũcẽ se ex equispacem romam tulisse. abro-
ma equis bellum afferre eadem dextera ar-¬

Expanded text:
tium A. Uerginium P. Furium ; iussi nomina tium A. Uerginium P. Furium ; iussi nomina dare qui agrum accipere uellent. fecit statim, ut fit, fastidium copia adeoque pauci nomina dedere ut ad explendum numerum coloni Uolsci adderentur; cetera multitudo poscere Romae agrum malle quam alibi accipere. Aequi a Q. Fabio —is eo cum exercitu uenerat—pacem petiere, inritamque eam ipsi subita incursione in agrum Latinum fecere. Q. Seruilius insequenti anno—is enim cum Sp. Postumio consul fuit—in Aequos missus in Latino agro statiua habuit. quies necessaria morbo implicitum exercitum tenuit. extractum in tertium annum bellum est Q. Fabio et T. Quinctio consulibus. Fabio extra ordinem, quia is uictor pacem Aequis dederat, ea prouincia data. qui haud dubia spe profectus famam nominis sui pacaturam Aequos, legatos in concilium gentis missos nuntiare iussit Q. Fabium consulem dicere se ex Aequis pacem Romam tulisse, ab Roma Aequis bellum adferre eadem dextera ar
Abbreviated transcription (Latin):
Ntio capto titus emelius ⁊q. fabiꝰ
cons. fiunt. Hic erat fabius quin-¬
tusi. quiunus extincte ad creme-¬
ram genti suꝑfuerat. Iampri-¬
ore consulatuemeliꝰ dandiagri
plebi fuerat auctor. Itaq scd̃o quoq consula-¬
tueius& agrarii se inspem legis erexerant.⁊
tribuni remcontͣ. cõns. sepe temptatam ad¬
iutore utiq consule obtiñi posse ratisuscipi-
unt.⁊ consul manebat insententia sua. Pos¬
sessores.⁊ magna pars patrum. tribuniciis se
iactare actionib. pͥncipem cuntatis ⁊ largien¬
do de alieno ppłarem fieri querentes. totiꝰ mui¬
diam rei a tribunis inconsulem auerterant.
Atrox certam̃ aderat: ni fabiꝰ consilio neutri
patͣri acerbo rem expediss .L. quintii ductu
⁊ auspicio agri capti pͥore anno aliqͣntum a
uolscis eẽ. antium ꝓpinqͣm oportunam ⁊ ma-¬
ritimam urbem coloniam deduciposse. ita
sine querelis possessoꝵ plebem in agroᷤiturã.
cintateiminconcorcia fors Se sentnta ae¬
ceptaẽ. Triumuiros agro dando creat.t. qͥn¬

Expanded text:
ntio capto, T. Aemilius et Q. Fabius consules fiunt. hic erat Fabius qui unus exstinctae ad Cremeram genti superfuerat. iam priore consulatu Aemilius dandi agri plebi fuerat auctor; itaque secundo quoque consulatu eius et agrarii se in spem legis erexerant, et tribuni, rem contra consules saepe temptatam adiutore utique consule obtineri posse rati, suscipiunt, et consul manebat in sententia sua. possessores et magna pars patrum, tribuniciis se iactare actionibus principem ciuitatis et largiendo de alieno popularem fieri querentes, totius inuidiam rei a tribunis in consulem auerterant. atrox certamen aderat, ni Fabius consilio neutri parti acerbo rem expedisset: T. Quincti ductu et auspicio agri captum priore anno aliquantum a Uolscis esse; Antium, propinquam opportunam et maritimam urbem, coloniam deduci posse; ita sine querellis possessorum plebem in agros ituram, uitatem in concordia fore. haec sententia accepta est. triumuiros agro dando creat T. Quinc
Abbreviated transcription (Latin):
tium sese cum ꝓripisset: multos tircũstantes
cruore resꝑsit. fũga ꝓculetiam maior apud
ignaros quid trepidaret᷑ ⁊ concursatio fuit. Id
aplerisq in om̃nẽ magni terroris acceptum.
Legionib iñ duab a sempronio pͥoris anni
consule duab. a .c. atulio p̃tore acceptis:⁊ in
etruriam ꝑ apennini tramites exercitꝰ duciẽ

Expanded text:
tium sese cum proripuisset, multos circumstantes tium sese cum proripuisset, multos circumstantes cruore respersit; fuga procul etiam maior apud ignaros quid trepidaretur et concursatio fuit. id a plerisque in omen magni terroris acceptum. legionibus inde duabus a Sempronio, prioris anni consule, duabus a C. Atilio praetore acceptis in Etruriam per Appennini tramites exercitus duci
Abbreviated transcription (Latin):
in uisum iunderet consuleret ꝗnelatinas indi-¬
cere: iouiq latiari sollemne sollenne sacrum m
monte facẽt: ne auspicato ꝓfectus in capitolio
ad uota ñcupanda paludatus in cum lictorib
in ꝓuinciam iret. Lixe mͦ sine insignib sñ lic̾to¬
rib ꝓfectus clam furum. haud alit quam si
exilii causa solum u̾tiss magis ꝓ maiestate ui¬
delicet imꝑii arimini quam rome magistra¬
tum initurum⁊ in diu̾sorio hospitaliꝗͣ ap̃d
penatessuos p̃texatũ sũprm. Reuocãdũ umu̾si retͣ¬
hendũq cẽsuert̃. ⁊ cogẽdũ omĩb pͥusp̃sentem
in dõs hommesq sungi officiis qͣm ad exerci¬
tumr i inꝓuintiam iret. In eam legationem.¬
legatos eñĩ muti placuit. &. terrentiꝰ .⁊ .m. an¬
tistius ꝓfecti. nich̃o magis eũmouerunt qͣm
pͥore consulatu littere mouerant absenatu
misse. Paucospꝰ dies magistratũum mist. Immo¬
lantiq eiuuitulus iam ictus emanib sacͥfican¬

Expanded text:
inuisum uideret consuleretque, ne Latinas indiinuisum uideret consuleretque, ne Latinas indiceret Iouique Latiari sollemne sacrum in monte faceret, ne auspicato profectus in Capitolium ad uota nuncupanda, paludatus inde cum lictoribus in prouinciam iret. lixae modo sine insignibus, sine lictoribus profectum clam, furtim, haud aliter quam si exsilii causa solum uertisset. magis pro maiestate uidelicet imperii Arimini quam Romae magistratum initurum et in deuersorio hospitali quam apud penates suos praetextam sumpturum. reuocandum uniuersi retrahendumque censuerunt et cogendum omnibus prius praesentem in deos hominesque fungi officiis, quam ad exercitum et in provinciam iret. in eam legationem—legatos enim mitti placuit-Q. Terentius et M. Antistius profecti nihilo magis eum moverunt quam priore consulatu litterae moverant ab senatu missae. paucos post dies magistratum iniit, immolantique ei vitulus iam ictus e manibus sacrifican
Abbreviated transcription (Latin):
adũsus senatum atq uno patrum aduuã¬
te .c. flamminio tulerat. nequis senator qui¬
tis habitum ad fructus ex agris uectandos.
questus omnis patͥb. indecorus uisus. Resꝑ
sũmam contentionẽ acta inuidiam apud
nobilitatẽ suasori legis flaminio fauorem
apud plebem alterumq inde consulatum
peꝑit. Ob hec ratus auspiciᷤ emetiẽdic. latina¬
rumq feriarum mora et consularib aliis
impedim̃tis retenturos se inurbe simulato
itin̾e pͥuatus clam ĩꝓiunciam abiit. Fares
ubi palam facta ẽ: nouam insuꝑ iram infestiᷤ
iam añ patͥb mouit ñ cum senatum mͦ: s
iam cum diis imortalib c̃. flaminium bellũ
gerere. Consulem añ inauspicato factum re¬
uocantib expsa acie diis atq hominib ñ
paruisse. ne nunc consuientias p̃toꝵ ⁊ capito¬
lium ⁊ sollemnem uotoꝵ nuncupationem
fugisse. ne die initi magistratus iouis om̃ tẽ
plum adiret. ne senatum in uisus ip̃ri sibiun

Expanded text:
 plebis aduersus senatum atque uno patrum adiuuan plebis aduersus senatum atque uno patrum adiuuante C. Flaminio tulerat, ne quis senator cuitis habitum ad fructus ex agris uectandos; quaestus omnis patribus indecorus uisus. res per summam contentionem acta inuidiam apud nobilitatem suasori legis Flaminio, fauorem apud plebem alterumque inde consulatum peperit. ob haec ratus auspiciis ementiendis Latinarumque feriarum mora et consularibus aliis impedimentis retenturos se in urbe, simulato itinere priuatus clam in prouinciam abiit. ea res ubi palam facta est, nouam insuper iram infestis iam ante patribus mouit: non cum senatu modo sed iam cum dis immortalibus C. Flaminium bellum gerere. consulem ante inauspicato factum reuocantibus ex ipsa acie dis atque hominibus non paruisse; nunc conscientia spretorum et Capitolium et sollemnem uotorum nuncupationem fugisse, ne die initi magistratus Iouis optimi maximi templum adiret, ne senatum inuisus ipse et
Abbreviated transcription (Latin):
quib editum ẽ diis cesse ⁊ donum ex auripon-
do .xl. lanuiuiu i umomi portatum ẽ : signũ
eneum matrone uinoni in aduentino edifica¬
uerunt: ⁊ lectisternũcere ubi sorte ad tenuate
erãt imꝑatumr ⁊ supplicatio fortune in algido.
Rome quoq ⁊ lectisterniũ iuuentati.⁊ suppli¬
catio ad edem hercuł nominatim. Dem̃ uniu̾¬
so ppło cura omnia pulumaria indidar i ge¬
p̃tor uota suscipere iussus. si in decem annos. r
.p. eodem stetisset statu. hec procurata uota. que
ex libris sibillinis magna ex parte leuauerant.
religione animos. Consulũ designatoꝵ alter
flaminus. ciu hee legiones que placentie hiber¬
nabant sorte euenerant: edictum: ilitteras ad
consulem misit. ut is ex̾citus idib martis ari¬
mimi ad eẽt in castris. hic in ꝓuintiam consu¬
latum inire consiliũerat. memori ueterum
tumpho habuerat. Inuisus etiam patrib
ob nouam legem. quam. ꝙ claudus. tr̃ pł.

Expanded text:
quibus editum est dis caesae, et donum ex auri pondo quibus editum est dis caesae, et donum ex auri pondo quadraginta Lanuuium Iunoni portatum est et signum aeneum matronae Iunoni in Auentino dedicauerunt, et lectisternium Caere, ubi sortes attenuatae erant, imperatum, et supplicatio Fortunae in Algido; Romae quoque et lectisternium Iuuentati et supplicatio ad aedem Herculis nominatim, deinde uniuerso populo circa omnia puluinaria indicta, et Gepraetor uota suscipere iussus, si in decem annos res publica eodem stetisset statu. haec procurata uotaque ex libris Sibyllinis magna ex parte leuauerant religione animos. consulum designatorum alter Flaminius, cui eae legiones quae Placentiae hibernabant sorte euenerant, edictum et litteras ad consulem misit ut is exercitus idibus Martiis Arimini adesset in castris. hic in prouincia consulatum inire consilium erat memori ueterum triumpho habuerat, inuisus etiam patribus ob nouam legem, quam Q. Claudius tribunus
Abbreviated transcription (Latin):
nunciata. ⁊ temere credita sunt. Inquis ingenu¬
um infantem semestrem in foro olitorio tri-¬
umphum cdamasse: ⁊ foro boariobouem in
tertiam contignationẽ sua sponte scandisse at¬
q intumultu habitatoꝵ territum sese deiecis¬
se:⁊ nauiũ sp̃em decelo adfulsisse. ⁊ eadẽspei
que ẽ in foro holitorio fulmine ictã et lanuuii
hostium se cõmouisse. Et corruum inedemiu-¬
nonis deuolasseatq in ip̃o puluinario conse-¬
disse. Et in agro amiternino multislocis ho¬
minũ specie procul candida ueste uisos. nec
cum illis congressos. Et inpiceno lapidib plu slapidib¬
uisle. et cere fortes extenuate.⁊ ingallia lu¬
pum uigili gladium exuagina raptum ab-¬
stulisse. Ob cetera ꝓdigia libros adire decem¬
uiri iussi. Quod aũt lapidib pluuisset mpice¬
no. nouendiale sacrum edictum ⁊ subiñ aliis
ꝓcurandis ꝓpe tota ciuitas oꝑata fuit.Iam pri-¬
mũ omniũ urbs lustrata ẽ. Hostieq maiores

Expanded text:
nuntiata et temere credita sunt, in quis ingenununtiata et temere credita sunt, in quis ingenuum infantem semenstrem in foro holitorio triumphum clamasse, et <in> foro boario bouem in tertiam contignationem sua sponte escendisse atque inde tumultu habitatorum territum sese deiecisse, et nauium speciem de caelo adfulsisse, et aedem Spei, quae est in foro holitorio, fulmine ictam, et Lanuui hastam se commouisse et coruum in aedem Iunonis deuolasse atque in ipso puluinari consedisse, et in agro Amiternino multis locis hominum specie procul candida ueste uisos nec cum ullo congressos, et in Piceno lapidibus pluuisse, et Caere sortes extenuatas, et in Gallia lupum uigili gladium ex uagina raptum abstulisse. ob cetera prodigia libros adire decemuiri iussi; quod autem lapidibus pluuisset in Piceno, nouendiale sacrum edictum; et subinde aliis curandis prope tota ciuitas operata fuit. iam primum omnium urbs lustrata est hostiaeque maiores
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Intraq dies paucos płib quam añ obsi¬
dib imꝑatis. ilergetes pecunia etiã multatos.
inuis ditionẽq recepit. Inde inausetanos ꝓpe
hib̃m socios ⁊ ip̃os penoꝵ ꝓcedit. atq urbem
eorũ obsedit. salacetanos auxilium finitimis
ferentes. nocꝰte haud ꝓcul iam urbem cũ intra¬
om̃s armis domospassim palantes ꝑ agros
diffugere. Nec obsessos alia ulla relqͣm imiqͣ
oppugnantib hiemps tutabat᷑. Triginta dies ob¬
sidio fuit ꝑ quos raro umqͣm nix minus .iiii. pe¬
oes alta iatuit. Ad eoq pluteos ac uineaᷤ romanoꝵ
oꝑuerat: ut ea sola ignib aliquotiẽs comectis.
ab hoste etiam tutam̃tum fũit. Postremo cum
amusicus pͥnceps eoꝵ ad hasdrubalẽ ꝓfugisset:
.xx. argenti talentis pacti deduntur: charraco-¬
nẽ in hib̃na reditum ẽ. r ome aut circa urbem
multa ea hieme ꝓdigia facta. Aut quod eueni¬
re solet motis semel in religionẽ amimis multa¬
ta:

Expanded text:
dit, intraque dies paucos pluribus quam ante obsidit, intraque dies paucos pluribus quam ante obsidibus imperatis Ilergetes pecunia etiam multatos in ius dicionemque recepit. inde in Ausetanos prope Hiberum, socios et ipsos Poenorum, procedit atque urbe eorum obsessa Lacetanos auxilium finitimis ferentes nocte haud procul iam urbe, cum intra exuti prope omnes armis domos passim palantes per agros diffugere; nec obsessos alia ulla res quam iniqua oppugnantibus hiemps tutabatur. triginta dies obsidio fuit, per quos raro unquam nix minus quattuor pedes alta iacuit adeoque pluteos ac uineas Romanorum operuerat ut ea sola ignibus aliquotiens coniectis ab hoste etiam tutamentum fuerit. postremo cum Amusicus princeps eorum ad Hasdrubalem profugisset, uiginti argenti talentis pacti deduntur. Tarraconem in hiberna reditum est. Romae aut circa urbem multa ea hieme prodigia facta aut, quod euenire solet motis semel in religionem animis, multa
Abbreviated transcription (Latin):
classicos milites naualesq socios uagospalan¬
teᷤᷤ q ꝑagros quod ferme fit. ut secũd res ne-¬
gligentiam creent. equite passim dimisso cũ
magna cede maiore fuga ad nauescõpellit.
Nec diutiꝰ cirta ea loca morari ausus ne ab sci¬
pione oppͥme̾t᷑. trans hib̃m sese recepit. Et scipio
raptim ad famã nouoꝵ hostium agmine acto.
cum in paucos refectos paulum animadũtiss.
p̃sidio tharracone modico relicto: emptoria
cum classe rediit. Uixdum disgresso eo hasdru¬
bal aderat ⁊ ille argentum ppło qui obsides
scipioni ded̾at ad defectionem impulso. cum
eoꝵ ip̃oꝵ iuuentute agros fideliũ romanis so¬
tioꝵ uastat. Excito dem̃ scipione hibernis stationib.¬
toto iis hib̃m rursus cedit agro scipio relictam
ab auctore defectionis ilergetũ gentẽ. infesto
exercitu inuasiss. compulsis omnib atana¬
grum urbemq̃ caput eiꝰ ppłierat circum se-¬

Expanded text:
classicos milites naualesque socios uagos palanclassicos milites naualesque socios uagos palantesque per agros, quod ferme fit ut secundae res neglegentiam creent, equite passim dimisso cum magna caede, maiore fuga ad naues compellit; nec diutius circa ea loca morari ausus, ne ab Scipione opprimeretur, trans Hiberum sese recepit. et Scipio raptim ad famam nouorum hostium agmine acto, cum in paucos praefectos nauium animaduertisset, praesidio Tarracone modico relicto Emporias cum classe rediit. uixdum digresso eo Hasdrubal aderat et Ilergetum populo, qui obsides Scipioni dederat, ad defectionem impulso cum eorum ipsorum iuuentute agros fidelium Romanis sociorum uastat; excito deinde Scipione hibernis toto cis Hiberum rursus cedit agro. Scipio relictam ab auctore defectionis Ilergetum gentem cum infesto exercitu inuasisset, compulsis omnibus Atanagrum urbem, quae caput eius populi erat, circumse
Abbreviated transcription (Latin):
ret cumꝰ annone ⁊ hasdrubale sͥ dimicandũ
ẽẽ: malleq ad u̾sus singłos seꝑatim. quam
adu̾sus duossimul rem gerere. Nec magnicet¬
taminis ea dimicatio fuit. Sex mił. hostium
cesa duo capta cum p̃sio castroꝵ. Nam i castia
expugnata sunt. atq ip̃ẽ dux cum aliquot
pͥncipiis capitur ⁊ scissis ꝓpinquũ castris oppi¬
dum expugnat᷑. Ceterum p̃da oppidi parui
p̃ch rerum fuit suppeller batbarica ac iulium
mancipioꝵ. castra militẽ ditauẽ ñ eius mͦ exerci¬
tus qui uictus erat. s ieius qui cum hanniba¬
le in italia militabat: Omnib fere caris reb ne
grauia impedim̃ta ferentib eẽnt. citra pyrine¬
um relictis: pͥusqͣm certa huiꝰ cladis fama acce¬
deret transgressus hib̃m hasdrubal. cum octo
milib peditum mille equitibu tanqͣm ad pri¬
mum aduentum romanoꝵ occursurꝰ. pꝰqͣm
ꝑditasres ad scissima missaq castra accepit:
iter ad mare comĩtit: haud procul tharracone

Expanded text:
ret cum Hannone et Hasdrubale sibi dimicandum ret cum Hannone et Hasdrubale sibi dimicandum esse malletque aduersus singulos separatim quam aduersus duos simul rem gerere. nec magni certaminis ea dimicatio fuit. sex milia hostium caesa, duo capta cum praesidio castrorum; nam et castra expugnata sunt atque ipse dux cum aliquot principibus capiuntur; et Cissis, propinquum castris oppidum, expugnatur. ceterum praeda oppidi parui pretii rerum fuit, supellex barbarica ac uilium mancipiorum; castra militem ditauere, non eius modo exercitus qui uictus erat sed et eius qui cum Hannibale in Italia militabat, omnibus fere caris rebus, ne grauia impedimenta ferentibus essent, citra Pyrenaeum relictis. priusquam certa huius cladis fama accideret, transgressus Hiberum Hasdrubal cum octo milibus peditum, mille equitum, tamquam ad primum aduentum Romanorum occursurus, postquam perditas res ad Cissim amissaque castra accepit, iter ad mare conuertit. haud procul Tarracone
Abbreviated transcription (Latin):
ratam fore cum his pacem societatẽq crede¬
rent tradunt᷑. Dum hec in italia geruntur
.cĩi. cornelius. scipio in hispaniam cum classe
⁊ exercitu missus cum ab hostio rhodam pro¬
fectus. pyrineosq montes circũuectus ẽporii
appulisset classem. exposito ibi exercitu orsus
alticetanis omẽm oram usq ad hib̃m flum̃.
partim renouandis societatib partim nous
instituendis romane dictionis fecit. Inde cõ¬
ciliata clem̃tieq fama: ñ ad maritimos mͦ
ppłos s in mediterraneis qͦ ac montanis ad
ferociores iam gentes ualuit. nec pax mͦ apud
eos. s societas etiam armoꝵ ꝑata ẽ .ꝙalideq
aliquot auxilioꝵ cohortes ex his conscͥpte
sunt. Hanno ñ insciens hibin ꝓiuntia erat.
eum reliquerat hannibal ad regionis euis
p̃sidium. Itaq pͥusqͣm alienarent᷑ omnia
obuiam eund ratus castris in conspectu ho¬
stium positis in aciem eduxit. Net romano
oifferendum certam̃ uisum. Quippe qui sei¬

Expanded text:
ratam fore cum iis pacem societatemque crederatam fore cum iis pacem societatemque crederet, traduntur. dum haec in Italia geruntur, Cn. Cornelius Scipio in Hispaniam cum classe et exercitu missus, cum ab ostio Rhodani profectus Pyrenaeosque montes circumuectus Emporias appulisset classem, exposito ibi exercitu orsus a Laeetanis omnem oram usque ad Hiberum flumen partim renouandis societatibus partim nouis instituendis Romanae dicionis fecit. inde conciliata clementiae fama non ad maritimos modo populos sed in mediterraneis quoque ac montanis ad ferociores iam gentes ualuit; nec pax modo apud eos sed societas etiam armorum parta est, ualidaeque aliquot auxiliorum cohortes ex iis conscriptae sunt. Hannonis cis Hiberum prouincia erat; eum reliquerat Hannibal ad regionis eius praesidium. itaque priusquam alienarentur omnia obuiam eundum ratus, castris in conspectu hostium positis in aciem eduxit. nec Romano differendum certamen uisum, quippe qui sci
Abbreviated transcription (Latin):
stris uidit: extimplo equitib dextra leuaq
emissis in hostem. ip̃e cum peditum robo¬
re dehis castris erupit. Pugna raro magis
ulla ea utriusq partis ꝑnitie clarior fuiss:
siextendi eam dies in longum spatium qͥ¬
uisset. Nox accensum ingentib animis pre¬
lium diremit. Itaq acrior concursus fuit.
quam cedes. Et sicut eqͣuita ferme pugna
erat: ita clade pari discessum ẽ. Ab neutra
parte sextentis pluspeditib ⁊ dimidium
etꝰ equitum cecidit. S maior romanis quã
ꝓ numero iactura fuit: quia equestris ordinis
aliquot. ⁊ tribun militum quinq ⁊ p̾fecti so¬
tioꝵ tres sunt interfecti Scd̾m eam pugnã
hannibal in ligures semproniꝰ lucam concessit
uenienti inlugures hannibali: ꝑ insidias in¬
tercepti duo questores romani .c. fuluiꝰ. il. lu¬
cretiꝰ. cum duob tribunis militũ. ⁊ .u. eque¬
stris ordinis senatoꝵ ferme lib̃is quo magis

Expanded text:
stris uidit, extemplo equitibus dextra laeuaque stris uidit, extemplo equitibus dextra laeuaque emissis in hostem ipse cum peditum robore mediis castris erupit. pugna raro magis ulla saeua aut utriusque partis pernicie clarior fuisset, si extendi eam dies in longum spatium siuisset; nox accensum ingentibus animis proelium diremit. itaque acrior concursus fuit quam caedes et, sicut aequata ferme pugna erat, ita clade pari discessum est. ab neutra parte sescentis plus peditibus et dimidium us equitum cecidit; sed maior Romanis quam pro numero iactura fuit, quia equestris ordinis aliquot et tribuni militum quinque et praefecti sociorum tres sunt interfecti. secundum eam pugnam Hannibal in Ligures, Sempronius Lucam concessit. uenienti in Ligures Hannibali per insidias intercepti duo quaestores Romani, C. Fuluius et L. Lucretius , cum duobus tribunis militum et quinque equestris ordinis, senatorum ferme liberis, quo magis
Abbreviated transcription (Latin):
to suꝑfuerant. uni ab̾sumpti. Digressus apen¬
nino retro ad placentiam castra mouit. ⁊ ad
.x. mił. progressus consedit. Postero die .xii.
mił. peditum .u. equitum ad u̾sus hostem
oucit. Nec sempõniꝰ cõs. iam eni redierat
ab roma detractauit certam̃: atq eo die tͥa
mił. passuũ interbina castra fuere. Poste¬
ro die ingentib animis uario euentu pug¬
natum ẽ. pͥmo concursu ad eo res romana
suꝑior suit. ut ñ acie uincerent solum. s
pulsos hostes incastra ꝑsequerent᷑. mox ca¬
stra quoq oppugnarent. Hannibal pauciᷤᷤ
ꝓpugnatorib in uallo portisq positis ce¬
teros confertos in media castra recepit. In¬
tentosq signum ad erumpendum specta¬
re iubet. Ia nonaferme diei hora erat. cũ
romanus nequiquã fatigato milite post¬
qͣm nulla spes erat potiundi castris. signũ
receptui dedit. Quod ubi hannibal acce-¬
pit. laxatamq pugnam ⁊ recessum a ca-¬

Expanded text:
to superfuerant septem absumpti. degressus Appento superfuerant septem absumpti. degressus Appennino retro ad Placentiam castra mouit et ad decem milia progressus consedit. postero die duodecim milia peditum, quinque equitum aduersus hostem ducit; nec Sempronius consul—iam enim redierat ab Roma—detractauit certamen. atque eo die tria milia passuum inter bina castra fuere; postero die ingentibus animis uario euentu pugnatum est. primo concursu adeo res Romana superior fuit ut non acie uincerent solum sed pulsos hostes in castra persequerentur, mox castra quoque oppugnarent. Hannibal paucis propugnatoribus in uallo portisque positis, ceteros confertos in media castra recepit intentosque signum ad erumpendum exspectare iubet. iam nona ferme diei hora erat, cum Romanus nequiquam fatigato milite, postquam nulla spes erat potiundi castris, signum receptui dedit. quod ubi Hannibal accepit laxatamque pugnam et recessum a ca
Abbreviated transcription (Latin):
ius uenti ẽẽt. ip̃o illo quod dep̃hensierant
loco: castra ponẽ neccessariũ uisum ẽ. Id uͦ
laboris uelut deintegrato initium fuit.
Nam nec explicare quicqͣm nec statuere.
poterant. nec ꝙ statutũ eẽt manebat. oĩa
ꝑscindente uento ⁊ rapiente. Et mox aqua
leuato uento cum suꝑ gelida montium
iuga concreta eẽnt. tantũ nuiose grandi-¬
nis deiecit. ut omnib omissis ꝓcũberent
homines tegminib suis magis obrutiqͣm
tecti. Tantaq uis frigoris insecuta ẽut ex
illa miserabili hominũ iuim̃toꝵ q strage.
cum sequisq. Attollere acleuare uellet.
diu nequiret. quia torpentib rigore nerius sius
uix flectere arcus poterant. Demde ut tandem
agitando sese mouẽ. acrecipe animos: irarislo¬
cis ignis fieri ẽ ceptꝰ. ad alienam opem quisq
inops tendere. Biduum eo loco uelut obsessi
mansere. Multi homines. multa iumenta.
elefanti quoq ex his qui p̾lio ad trebiam fac¬

Expanded text:
uis uenti esset, ipso illo quo deprensi erant uis uenti esset, ipso illo quo deprensi erant loco castra ponere necessarium uisum est. id uero laboris uelut de integro initium fuit; nam nec explicare quicquam nec statuere poterant nec quod statutum esset manebat omnia perscindente uento et rapiente. et mox aqua leuata uento cum super gelida montium iuga concreta esset, tantum niuosae grandinis deiecit ut omnibus omissis procumberent homines tegminibus suis magis obruti quam tecti; tantaque uis frigoris insecuta est ut ex illa miserabili hominum iumentorumque strage cum se quisque attollere ac leuare uellet, diu nequiret, quia torpentibus rigore neruis uix flectere artus poterant. deinde, ut tandem agitando sese mouere ac recipere animos et raris locis ignis fieri est coeptus, ad alienam opem quisque inops tendere. biduum eo loco uelut obsessi mansere; multi homines, multa iumenta, elephanti quoque ex iis qui proelio ad Trebiam fac