comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
missum relictumẽ. ⁊ causariꝗd nõ pot̾it
necondito deficiat. ⁊ hereat accõnib cum
nullum dampnum sit futurum socłmȩa¬
ratur heredis p̃sentia: ¶ Sidetestam̃to.
aliquid queratur ħrs nõdebet audiri: siͥ
suspectam si hereditatem dicat. namecͥ
si maxiẽ dicatur. uł uis testandi nõ habu¬
isseeum qui testatus ẽ.uł deuirib resti. uł
de suaconditione. nõent audiendus. quid
ergo si deuirib fideicõmissimactetur. hecq̃¬
stio ap̃tore p̃i̾mittenta nõ erit. s quid si fĩ
dei comissarius dicat. adeat pͥus. ⁊ d̾ẽ hoc q̃¬
ratur. c̃do mĩdum audiendum fideicom¬
missarium. si cognitio ꝓlixiorem tͣctatum
hãt. finge enimu̾ba fidei cõmissi delõginqͦ
petenda a iustamdelipationem dequantira¬
te fidei cõmissi mͣdice. dicendum erit com¬
pellendum eum adire. ne pͥus heres decedẽs
fidei cõmissarium decipiat.: ¶Tempestiũ
ẽ. requirere.ꝑquemquis cogatur adire. et
restituere hereditarem. ueluti sip̃tor autꝯ

Expanded text:
missum relictum e‹s›t, causari quid non poterit, ne condicio deficiat et haereat actionibus, cum nullum damnum sit futurum. Secuneratur heredis praesentia. Si de testamento aliquid quaeratur, heres non debet audiri, si suspectam sibi hereditatem dicat: nam et si maxime dicatur uel ius testandi non habuisse eum qui testatus est uel de uiribus testamenti uel de sua condicione, non erit audiendus. Quid ergo si de uiribus fideicommissi tractetur? haecaestio praetori praetermittenda non erit. sed quid si qui fideicommissarius dicat: "adeat prius et sic de hoc quaeratur?" credo interdum audiendum fideicommissarium, si cognitio prolixiorem tractatum habeat: finge enim verba fideicommissi de longinquo petenda et iustam deliberationem de quantitate fideicommissi incidere: dicendum erit compellendum eum adire, ne prius heres decedens fideicommissarium decipiat. Tempestivum est requirere, per quem quis cogatur adire et restituere hereditatem: veluti si praetor aut
Abbreviated transcription (Latin):
b s ⁊̃ hecli instituto. p̃torẽ subuerure
debe. His q copiã instrumtoꝵ inspici¬
entoꝵ facere. ut ꝑite instruere se pos¬
sint expecliat. riet neadgnoscere hedi¬
tatẽ.¶Simaior sit heditas. ⁊ celib̾at
hes. ⁊ res sint inheditate. que eytractu
tẽporis detiores fui̾nt. adito p̃tore po
testis qui telib̾at sine p̃ iuditio eas ui¬
stis p̃tus uẽd̾e. qui possit ⁊ iã eaque ni¬
ra miũ sumtuosa sint. ueluti ium̃ta. aut
uenalicia. Itẽ ea q̃mora det̾iora fiant. uẽ¬
t̾t. quiq p̃t̾ea curaturus sit. ut es alienũ
ꝙ sub ꝑena. uł subp̃tiosis pigͣrib dreat᷑¬

Expanded text:
 heredi instituto praetorem subuenire debere hisque copiam instrumentorum inspiciendorum facere, ut perinde instruere se possint, expediet nec ne agnoscere hereditatem. Si maior sit hereditas et deliberat heres et res sunt in hereditate, quae ex tractu temporis deteriores fiunt, adito praetore test is qui deliberat sine praeiudicio eas iustis pretiis uendere: qui possit etiam ea, quae nimium sumptuosa sint, ueluti iumenta aut uenalicia, item ea quae mora deteriora fiant, uendere, quique praeterea curaturus sit, ut aes alienum quod sub poena uel sub pretiosis pignoribus debeat
Abbreviated transcription (Latin):
AAyt p̃tor si tp̃s adcelifundũ petet᷑. tnbo.
cũclicit Tp̃s net adicit dic̃. sine dubio
ostẽit ẽt̃ iniusdicentis potestate. quẽ
ñnũquã sepius diẽ add̾lib̾andũ dacluẽe.
clum p̾tori suatetur. tp̃s ꝙ pͥmũ acũ¬

Expanded text:
Ait praetor: 'si tempus ad deliberandum petet, dabo'. Cum dicit tempus nec adicit diem, sine dubio ostendit esse in ius dicentis potestate, quem nonnumquam saepius diem ad deliberandum datum esse, dum praetori suadetur t
Abbreviated transcription (Latin):
quam corꝑis possd̃. deniq ⁊ sinichil corp¬
̃ orale sit in hereditate. at tamen recte eius
bonorum possessic̃an agnitam. labeoait.
¶Bonorum ignur possõnem ita recte diffi¬
Iumus. iuis ꝑsequendi retmendiq patri¬
monii siue reique ciuusq cum moritur
fuit. ¶ Inuito autem nemmi bonorum
possõ acquiritur. ¶amunicipib ⁊ soci¬
etatib ⁊ curiis et corporib bonorum possõ
agnosci pot̾. ꝓinde siueactor eorum no¬
mine amutat. siue quis alius recte com¬
petet bonorum possõ. s ⁊ si nemopetat. ul¬
ͦ agnou̾it bonorum possõnem nomme mu¬
s icipii: habebit municipium bonorũ
possõnem p̃toris edicto. ¶Dan autem
milias. simõus testandi habuit. depecu¬
lio castrensi. uł qĩcastrensi. s ⁊ euis quia¬
pd̾ hostes decessit bonoꝵ possõnem admit¬
ti posse. quamuis inẜuitute decedat nul¬
la dubitatioẽ. ¶Acquirere quis bonoꝵ
petita sita sit uirecõpetet cum ratum ha¬
li. qr neqi decretum deplanomt̃poni. neq

Expanded text:
quam corporis possessio. denique etsi nihil corporale est in hereditate, attamen recte eius bonorum possessionem adgnitam Labeo ait. Bonorum igitur possessionem ita recte definiemus ius persequendi retinendique patrimonii siue rei, quae cuiusque cum moritur fuit. Inuito autem nemini bonorum possessio adquiritur. A municipibus et societatibus et decuriis et corporibus bonorum possessio adgnosci potest. proinde siue actor eorum nomine admittat siue quis alius, recte competet bonorum possessio: sed et si nemo petat uel adgnouerit bonorum possessionem nomine municipii, habebit municipium bonorum possessionem praetoris edicto. Dari autem  quam filii familias, si modo ius testandi habuit de peculio castrensi uel quasi castrensi. Sed et eius, qui apud hostes decessit, bonorum possessionem admitti posse, quamuis in seruitute decedat, nulla dubitatio est. Adquirere quis bonorupetita sit, tunc coli, quia neque decretum de plano interponi neque
Abbreviated transcription (Latin):
possonem pollicetur. cumceñ. quib aocre¬
scendiuis ẽ: semel debent agnoseẽ rõnorũ
possõnem. ¶Bonorum possõnis bene¬
ficium: multiplex ẽ. Namqued ambõꝵ
possessiones competunt ccͣ uoluntatem. q̃¬
intestato ab entib nus legitinum. uł non
balentib ꝓpt̾ capitis diminutionem o¬
uis enim iure ciuili deficiant lib̃i qui ꝓpt̃
capitis diminutionem desier̃ sui heredes
eẽ ꝓpt̾ equitatem tñ rescindit eorum capii¬
capitis climiutionẽm p̃torlegum quoq
tuendarum eã dat bonoꝵ possõnem.¬
¶ Nous scripte tabule nõ coninẽtur edicto
lp̃. Seruus bonorum possessionem petẽ¬
co. admut̾e postest si precor de conditione
eius certus. ¶nam̃et ab senti. ⁊ nõ pecẽti
danbonorum possõ pot̾. si hocip̃m p̃torñ
ignorẽt. E rgo ⁊ si femma pot̾it alũ bono¬
rum possõnem pet̾e.¶Impubes nec bõꝵ
possessionem auͥmitt̾e nec uiditium sine
tutoris auctoritate acciꝑe pot̾. quia tutor

Expanded text:
sionem pollicetur, cum ceteri, quibus adcrescendi ius est, semel debent adgnoscere bonorum possessionem. Bonorum possessionis beneficium multiplex est: nam quaedam bonorum possessiones competunt contra voluntatem, quintestato habentibus ius legitimum uel non habentibus propter capitis deminutionem. quamuis enim iure ciuili deficiant liberi, qui propter capitis deminutionem desierunt sui heredes esse, propter aequitatem tcapitis deminutionem praetor. legum quoque tuendarum causa dat bonorum possessionem. Notis scriptae tabulae non continentur edicto, . Seruus bonorum possessionem recte admittere potest, si praetor de condicione eius certus sit: nam et absenti et non petenti dari bonorum possessio potest, si hoc ipsum prignoret. ergo et femina poterit alii bonorum possessionem petere. Impubes nec bonorum possessionem admittere nec iudicium sine tutoris auctoritate accipere potest. Quia tutor
Abbreviated transcription (Latin):
Quidpc simoram nõ fecisset. preciumͣ
fructuumulier hrisuorelinquisset. Quͦd
si facuit̾atẽ usus fructus uendendiꝓpriet¬
atis domino mulier non habuerit paci¬
enciam quam ꝑcipiendifructus pr̃a¬
re ip̃i debuit eciam erediei prestet.
odestinus Seruus dotaħbrẽs ab
aliqͥo institutus mariti uissu. t adire.R
repudiare deberet hrͣitatẽ. Set nemaritus
aut facile repuando. e temere suscipiẽ¬
do. incognit᷑a sucessionẽ dotis iudicio
uxori sue obligetur. consulendũ est m¬
uuerem coram testib interogari utrũ
uelit omitere. an adquirere br̃itatem.
si repudiare se dixerit. facile maritiius¬
su repudianit. Quod sihereditatẽ agnosc̾e
maluerit reddendus ẽ amarito seruus
uxori. eacondicione ut cũ iussu eiꝰ ade¬
rit. rursuᷤ marido retradatur : ita ⁊m
ariti solicitudins consulctur. iuxorᷤ¬

Expanded text:
quippe si moram non fecisset, pretium fructus mulier heredi suo reliquisset. quod si facultatem usus fructus uendendi proprietatis domino mulier non habuerit, patientiam, quam percipiendi fructus praestare ipsi debuit, etiam heredi eius praestat.ticis. Seruus dotalis heres ab aliquo institutus mariti iussu uel adire uel repudiare debet hereditatem. sed ne maritus aut facile repudiando uel temere suscipiendo incognitam successionem dotiuxori suae obligetur, consulendum est mulierem coram testibus interrogari, utrum velit omittere an adquirere hereditatem. si repudiare se dixerit, facile mariti iussu repudiabit. quod si hereditatem agnoscere maluerit, reddendus est a marito seruus uxori ea condicione, ut, cum iussu eius adierit, rursum marito retradatur. ita et mariti sollicitudini consuletur et uxor
Abbreviated transcription (Latin):
xori restituere ꝗdꝗd ad eum ꝑue on¬
nit :Set ⁊ si ꝗd lbertatis causa marituis
crĩt marito ex ibitt: non exstimacio
carum nonerit egu .m. hoc nomi ne:
uxori maritum quicplam pr̃are. Set s
post manumissionẽ auꝗd fuerit cilib¬
to inpoĩtũ. id uxori pr̃andũ ẽ. Set et si

Expanded text:
xori restituere quidquid ad eum pervenit. Sed et si quid libertatis causa maritus eerint marito exhibitae, non aestimatio earum, non erit aequum hoc nomine uxori maritum quippiam praestare. Sed si post manumissionem aliquid ei fuerit liberto impositum, id uxori praestandum e
Abbreviated transcription (Latin):
scriꝑtum ẽ. Et hoc labeo quasi omissum ãd¬
ne at. Inquib igitur casib lex deficit. nõ
crͣit. necutilis actio danca ¶Quod ait lex
quanta peccunia erit. tantã peccuniã dato.
oscendit estimationem hr̃clitatis. uel bõꝵ
ub̾ti. ñ ip̃am hr̃ditatem uoluisse legem p̃¬
stare. nisi maritus ipãs res trad̾e maluerit
et hoc enimbenignuꝰ ad mitti cebet.

Expanded text:
scriptum est: et hoc Labeo quasi omissum adscriptum est: et hoc Labeo quasi omissum adnotat. in quibus igitur casibus lex deficit, non erit nec utilis actio dand‹a›. Quod ait lex: 'quanta pecunia erit, tantam pecuniam dato', ostendit aestimationem hereditatis uel bonorum liberti, non ipsam hereditatem uoluisse legem praestare, nisi maritus ipsas res tradere maluerit: et hoc enim benignius admitti debet.
Abbreviated transcription (Latin):
si mocio adcum quasi patronum ꝑue¬
nerit. Cetinsi alio iure non cogetur pr̃a¬
re Nec cnĩ bñ ficium ꝙ. ineo libertẽ
tulit. hoc uxori debet. set id tm̃ quodi¬
ure patronatus asseꝗtur. ł asseꝗ potu¬
it : plane siexmaiore parte quam debrͥ
hẽs scrpptus fuĩt qdam plius ẽ nõ pr̃abit.
⁊si forte cum ei nichil debet libertus.:
heredem eum sc̃ipsit. nichil uxori resti¬
tui. ¶Aabit aut t ait lex ꝙadeum
ꝑuenit. ꝑ uenisse accipimus siũ iã
exegit. siue exigere pot̃. quia accio cid¬
lataẽ. ad icitur inlege. ut siet doło
malo aliquid factum sit quominuᷤ
ad cum ꝑueniat. teneatur ¶Si fili¬
um exnr̃ dauerit patronus ut adeum
bona liberti ꝑtineant. uidendumẽ an
hr̃s hoc nomine teneatur. ⁊cum nichł
neq ad ip̃m patronũ. neq ad hr̃edemeĩ
ꝑtineat. quo mõ fieri pot. ut hoc noĩe te¬
neatur: de uirohrdeqꝙ cius lex. tm loquitur
de socero successorib ꝙ soceri. nchil in lege

Expanded text:
ad patronum pervenerit: ceterum si alio iure, non cogetur praestare: nec enim beneficium quod in eum libertus contulit, hoc uxori debet, sed id tantum, quod iure patronatus adsequitur vel adsequi potuit. Plane si ex maiore parte quam debet heres scriptus fuerit, quod amplius est non praestabit: et si forte, cum ei nihil deberet libertus, heredem eum scripsit, nihil uxori restituet. Dabit autem, ut ait lex, quod ad eum peruenit. peruenisse accipimus, siue iam exegit siue exigere potest, quia actio ei delata est. Adicitur in lege, ut et, si dolo malo aliquid factum sit, quo minus ad eum perueniat, teneatur. Si filium exheredauerit patronus et ad eum bona liberti pertineant, uidendum est, an heres hoc nomine teneatur. et cum nihil neque ad ipsum patronum neque ad heredem eius perueniat, quomodo fieri potest, ut hoc nomine teneatur? De uiro heredeque eius lex tantum loquitur: de socero successoribusque soceri nihil in lege
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł.Sex patronis alicui sati factũ
nonerit. ita ut alii amplius sua portioẽ
exboĩs lib̾ti rebinquatur ei cui satis fac¬
tum nõ erit ita accio dabitin. ut enis por¬
tio suppleatur. ex eoquod extraneo heredi
et quod patrono supra portionem suam¬
relictum ẽ. eadem ratio implurib patro¬
qui ab auo suo ex heredatꝰ ẽ. abonis nb̾̃to¬
rumeius summoui apatris uõ sui lib̾it¬
rum bonis non excludi debẽt. qd̾ siapat᷑
sit exhrlatus abauononsit.non solũ a
lib̃torũ pat̾noꝵ bonis. u̾um etiam abau
b̾tos consequitur. q̃uod si pater enis sit
ab auo exherecdatus. ip̃e non sit posse nepo
m̃s patrem meum. ⁊ pͥor auus decefẜit. ab
uiriusq lib̾tiss me repelli. S si pat̾ ance
decessiss postea auus dicendumerit:
nicħ mͥ noc̾e patris ex ħrdationẽ ad aui
uł .i.NQuod si pat̾ meus apatre suo su
ex ħrdatus.ego neq apatre meo neq ab
auo tuo mortuo quidem patre ⁊ adu̾su
aiuiros. ⁊ adu̾sus pat̾nostib̾tos iushabebo¬

Expanded text:
 ex patronis alicui satisfactum non erit ita, ut alii amplius sua portione ex bonis liberti relinquatur: ei, cui satisfactum non erit, ita actio dabitur, ut eius portio suppleatur ex eo, quod extraneo heredi et quod patrono supra suam portionem relictum est. eadem ratio et in pluribus patroqui ab auo suo exheredatus est, a bonis libertorum, eius summoueri, a patris uero sui libertorum bonis non excludi: quod si a patre sit exheredatus, ab auo non sit, non solum a libertorum paternorum bonis, uerum etiam ab aubertos consequitur: quod si pater eius sit ab auo exheredatus, ipse non sit, posse nepotmeus patrem meum et prior auus decesserit, ab utriusque libertis me repelli: sed si ante pater decessisset, postea auus, dicendum erit nihil mihi nocere patris exheredationem ad auium.Quod si pater meus a patre suo sit exheredatus, ego neque a patre meo neque ab auo, mortuo quidem patre et aduersus auitos et aduersus paternos libertos ius habebo
Abbreviated transcription (Latin):
ex htredatumeẽ. ¶ Siquis lib̾cum fili¬
cosuo assignau̾it: euuiq exheredau̾it ad¬
mitti por̃ ad bonorum lb̾ti  possõnem¶Si
quis nõ mala m̃te parentis ex ħrclatussit.
s ex aliacã ex ħrdatio ip̃i non nocet. ut pu¬
t sapõne furoris cã ex heredatum cum. ł
idẽ quia impubes erat. heredemꝙ in¬
stitutum rogatumq eiresatuere he¬
recliratem. Siquis cumeẽt exħrda¬
tus ꝓnuntiatus. uł perperam sit ex

Expanded text:
exheredatum esse.Si quis libertum filio suo adsignauerit eumque exheredauerit, admitti potest ad bonorum liberti possessionem.Si quis non mala mente parentis exheredatus sit, sed alia ex causa, exheredatio ipsi non nocet: ut puta pone furoris causa exheredatum eum uel ideo, quia impubes erat, heredemque institutum rogatum ei restituere hereditatem.Si quis, cum esset exheredatus, pronuntiatus uel perperam sit ex
Abbreviated transcription (Latin):
heredatus. non cẽ repellendum. Reb enĩ
iudicatis standum ẽ. filius patrom ex he¬
redatus in partem obtinuit demofficioso
inpartem uictus sit uideamus. annoce¬
at ei ex heredatio.⁊ nocẽ arbitror. quia

Expanded text:
heredatus non esse, non repellitur: rebus enim iudicatis standum est.Si filius patroni exheredatus in partem optinuerit de inofficioso, in partem uictus sit, uideamus, an noceat ei exheredatio. et nocere arbitror, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tam ⁊ si exstare desierunt. qr ⁊ si postea
int̾ciderunt bonorum possõ peti pou̾it.i¬
Stĩam tamenexigemus ut sciat hrs
exstare tabulas certusq sit delatam s
bonorum possõnem. ¶ Siquis induo¬
b exemplarib fec̃it testamentum: a
luid exstet. aliud non exstet tabule ex¬
alios atꝙ alios heredos scripserit: utrũq
ẽ. ⁊ supp̃mum utrumꝙ accipiemus.
s ⁊ siumnum fec̾it testaror. qĩ testm̃:
aliud qĩ exemplũ fec̃ĩt. siquidem id ex¬
stat. ꝙ uoluit eẽ testamentum bonorũ
possõ petetur. Siu̾o idq̃ exemplume¬
rat bonorum possd̃ peti non pot̾ĩt ut põp.
scripsit. ¶Exigit p̃tor. ut sicuius uo¬
norum possõdacur. utroq cempore ius
test̾i faciendi habi̾t. ⁊ cum fec̾it testm̃.
⁊ cum moritur. ꝓinoe su mpubs uł fu¬
riosus uł siouis alus exhis qui cestim

Expanded text:
tametsi exstare des‹ie›rint: quare et si postea tametsi exstare des‹ie›rint: quare et si postea interciderunt, bonorum possessio peti poterit.Scientiam tamen exigemus, ut sciat heres extare tabulas certusque sit delatam sibi bonorum possessionem.Si quis in duobus exemplaribus fecerit testamentum et aliud exstet, aliud non exstet, tabulae exalios atque alios heredes scripserit et utrumque supremum utrumque accipiemus. Sed si unum fecerit testator quasi testamentum, aliud quasi exemplum, si quidem id extat quod voluit esse testamentum, bonorum possessio petetur, si vero id quod exemplum erat, bonorum possessio peti non poterit, ut Pomponius scripsit. Exigit praetor, ut is, cuius bonorum possessio datur, utroque tempore ius testamenti faciendi habuerit, et cum facit testamentum et cum moritur. proinde si impubes vel furiosus vel quis alius ex his qui te
Abbreviated transcription (Latin):
ermog̃ .i. Tecbonorum posso si sais
datum sit non tantum ad bonorum¬
possõnem ad ipisc̾elam. s ad res etiã
ꝑsequendas. ⁊ debitum exigendum.⁊
collationem bonorum ⁊ dotis ⁊ õĩumq̃
cipato cauetur. ita de istis que ⁊ ip̃i ꝯfer̃
cauendum ẽ. de bonorum possõne sec̃¬
acciꝑe debemus. om̃em mat̾ie figur̃a.
siue igitur tabule sint lignee. siuie
cuiuseumꝙ alt̾ius mat̾ie siue earta si¬
ue menbrane sint. uł si corum alicuus
animalis tabule recte dicẽtur. ꝯ ion aũ
om̃s tabulas p̃ror seqr̃. hac parte edicti:
s supp̃mas. hoc ẽ eas que nouissime ita:
facte sunt. post quas nulle facte sunt.
supp̃me enim he sunt. nõ que sub ipõ
tempore mortis facte sunt. S postaͣs
nulle facte sunt noet he uet̾es suit. ¶ Su¬
fficit autem exstare tabulas. ⁊ si non ꝓ¬
ferãtur. sicertum sit eas exstare. tabulas
sint. uł apd̃ eum apd̃ quem deposite st̃.
dubitari non oportet admuti posse bo¬
sse tabulas mortuo testatore desid̾atur.

Expanded text:
 si satis datum sit, non tantum ad possessionem apiscendam, sed ad res etiam persequendas et debitum exigendum et collationem bonorum et dotis et omnium quae cipato cauetur, ita de istis quae ipsi confert cauendum est. DE BONORUM POSSESaccipere debemus omnem materiae figuram: siue igitur tabulae sint ligneae siue cuiuscumque alterius materiae, siue chartae siue membranae sint uel si corio alicuius animalis, tabulae recte dicentur.Non autem omnes tabulas praetor sequitur hac parte edicti, sed supremas, hoc est eas, quae nouissimae ita factae sunt, post quas nullae factae sunt: supremae enim hac sunt non quae sub ipso mortis tempore factae sunt, sed post quas nullae factae sunt, licet hae ueteres sint.Sufficit autem extare tabulas, etsi non proferantur, si certum sit eas exstare. igitur l apud eum, apud quem depositae sunt, dubitari non oportet admitti posse bosse tabulas mortuo testatore desideratur,
Abbreviated transcription (Latin):
eius ualet.⁊ hoc gen̾alit̾ de om̃ib huius¬
modidr̃. qui amutunt mortistempore
testamenti factionem. s ante factum eo¬
rum testamentum ualet: ¶ Silmum
quoligatt sunt tabule mcisum sit. siqꝗ¬
dem alius contra uoluntatem testatoris
mcid̾it. bonorum possõ petipot̃. ꝙ supso

Expanded text:
ualet: et hoc generaliter de omnibus huiusmodi dicitur, qui amittant mortis tempore testamenti factionem, sed ante factum eorum testamentum ualet. Si linum, quo l‹i›gatae sunt tabulae, incisum sit, si quidem alius contra uoluntatem testatoris inciderit, bonorum possessio peti potest: quo
Abbreviated transcription (Latin):
ti factionem decesserit. peti bonorum pos¬
sõ non pot̾it. s ⁊ si filius fa. putans se:
faciat. deinde emancipatus uł alias pat̾
factus decedat. pot̾ eius bonorum possõ pe¬
ti. S siquis utroq tempore testamenti
factionem habiũt: medio tempore nõ

Expanded text:
ti factionem decesserit, peti bonorum possessio non poterit. sed et si filius familias putans se pfaciat, deinde emancipatus uel alias pater familias factus decedat, potest eius bonorum possessio peti. sed si quis utroque tempore testamenti factionem habuerit, medio tempore non
Abbreviated transcription (Latin):
adisse. qͣtiẽs adꝗrere sͥ possit.. Nãsi mortuus.
cẽt. adẜecẽ ñtraris ferret substitutionẽ.
ħes instituatur. ⁊ anĩquã iussu dnũ adcat
scclitatẽ. manumissus alienatus ue sit.⁊ rũ
ithil infraudẽ igis actũẽẽt. ip̃e amitut᷑ redi
scatẽ S ⁊ siparte c̾aꝵe possit dñs eiꝰ. eadẽ di¬
cẽda sunt de parte qua ille caꝑe ñ põt ni
stitutꝰ ẽ tacit rogatus sit restituere appãee
⁊ rucħ ei dełe accrescere. quixͣt̃ ñ uicetur hafe.¬

Expanded text:
adisse, quotiens adquirere sibi possit: nam si mortuus esset, ad heredem non transferret substitutionem. heres instituatur et antequam iussu domini adeat here ditatem, manumissus alienatusue sit et nihil in fraudem legis factum esset, ipse admittitatem. sed et si partem capere possit dominus eius, eandem dicenda sunt de parte, quam ille capere non potest: stitutus est, tacite rogatus sit restituere, apparet nihil ei debere adcrescere, quia rem non videtur habe
Abbreviated transcription (Latin):
anł. Inlurium he dum gradib hoc ł¬
uaridum ẽ. ut sitestam̃tum ꝓferatur urꝰ
ascͥptis incipiatur. deite transrtiu fiata
adquẽ utrat modo ꝑtirieat. Nam hoc gͣda¬
tim cõsequitur ut prius extestam̃to dela¬
tam. deĩde legitimã rebudiet. Ite uiris
ẽ intõꝵ possesicẽ. ut urius scͥptus repellai
ĩo dicẽdũẽ ⁊ ieo casu sire spõcdit nentrũ e¬
hedit᷑ adse uelle ꝑtinere. bona defũcti ace a¬
cditorib possidẽda sunt. dm¬
lp̃. Si ẜu̾u quisauenũ ab hostib re¬
demerit. ⁊ hedẽ eũ cũ lib̾tate instituerit. mna¬
gisputo eũ fore lib̾m ⁊ necessiriũ hedem.
Nam cum scͥbit ei lib̾tateriuinculo
suo resoluit. ⁊ in hoc solunti redes iuire pꝰ¬
liminium ut ñ iterũ ẜuus eiꝰ fiat cuius
erat antquã capetur. hoc enĩ satisinpiũ¬
gon est s ut pͥstino dño suam extrmationẽ
sdimño offerat. uł maneat ei obligati do

Expanded text:
n plurium heredum gradibus hoc servandum est, ut, si testamentum proferatur, prius a scriptis incipiatur, deinde transitus fiat ad ad quem utroque modo pertineat: nam hoc gradatim consequitur, ut prius ex testamento delatam, deinde legitimam repudiet. idem iuris est in bonorum possessione, ut prius scriptus repellat ideo dicendum est et in eo casu. Si respondit neutram hereditatem ad se velle pertinere, bona defuncti a creditoribus possidenda sunt. ostibus redemerit et heredem eum cum libertate instituerit, magis puto fore eum liberum et necessarium heredem: nam cum scribit ei libertatem, uinculo suo resoluit. et in hoc solum redit iure postliminii, ut non iterum seruus eius fiat, cuius erat antequam caperetur hoc enim satis impium est, sed ut pristino domino suam aestimationem omnimodo offerat u
Abbreviated transcription (Latin):
to quinsi pͥma institutiõe adeũdosos c̃ẽ pos¬
simꝰ siporestate mea sit qua parte recutans
aut cmut᷑e uelim aut uindicare un
are possim qm̃ ant̾quã extestar̃tto hecłi¬
tatẽ repudiauerĩ legitima ñdum adnc
ꝑtinct uerum eodẽ mom̃to intelligor se¬
⁊ extestam̃to ⁊ legitimã repudiare: sicũ
tuegitimã uelim adme ꝑtinere. cũsciam:
testam̃tomrelictam uideborant̃ repudiꝰ¬
are testam̃tum. ⁊ italegitimam acqui:¬
erant. coꝵ alt̾ mtestam̃tomortuus suum
silio usus eẽt quod uellet se hede̾ee ñ astnĩ¬
gi. Itaq canere debet. ne qua init plus sua
Selitas. uł quid aliud ei cuius quis inpot.
eiꝰ ꝑquẽ acquintur. ⁊ sic acquiri eiciu aca¬

Expanded text:
to, quin, si prima institutione adeundo heres esse possim, in potestate mea sit, quam partem hereditatis aut amittere uelim aut uindicare. 77are possim, quoniam antequam ex testamento hereditatem repudiarim, legitima nondum ad me pertinet. uerum eodem momento intellegor et ex testamento et legitimam repudiare, sicuti, si legitimam uelim ad me pertinere, cum sciam testamento mihi relictam, uidebor ante repudiare testamentum erant: eorum alter intestato mortuus suum silio usus esset, quod uellet se heredem esse, non adstringi. itaque cauere debet, ne qua in re plus suaeditas vel quid aliud ei cuius quis in poteper quem adquiritur et sic adquiri ei c
Abbreviated transcription (Latin):
se scͥptus ħes ex quadrante ꝑ enorẽ ad iit halitai
abolenꝰ. Sĩ tuex parte sextasubꝯdic̾ iusti¬
cutus fuissesbes ⁊ ꝯmirtente parte suam
Dtitio cui substiutus erit exsubstituciõe ad¬
usses d̾iũ ꝯdic̾ iresexrautis extitiss quero
an ex pͥma institugõe prius cumi abinaq
causa una aditio sufficiat. sextansitaq¬
edi qui sub ꝯlit tatus michi ẽ. adme solum u¬
tinet. Ite̾ situ sextantis ex quo institutusRe

Expanded text:
se scriptus heres ex quadrante per errorem adiit herediarum Si tu ex parte sexta sub condicione institutus fuisses heres et omittente partem suam Titio, cui substitutus eras, ex substitutione adisses, deinde condicio iure sextantis exstitisset, quaero, an ex prima institutione, cum ab utraque causa una aditio sufficiat: sextans itaque, qui sub condicione datus mihi est, ad me solum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo institutus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt quia ñ quidamouuit. deinde se abstinet
cet̾msi ant̃ se abstouut. deinde tũc amonit
furti potius actiõe crelitorib tencatur. Et¬
x enĩ qui semel se abstenut. quẽ admnolum c̃e
pꝰdelicto obligatunt¬

Expanded text:
nent, qui ante quid amovit, deinde se abstinet: ceterum si ante se abstinuit, deinde tunc amovit, furti potius actione creditoribus teneatur: etenim qui semel se abstinuit, quemadmodum ex post delicto obligatu
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere. Sin aut̃ dies p̾t̾itus sucrit tunc nõ
necessarins s uoluntaruis ꝯes efficitur. ⁊ põt se
abstinere sẜ exẽplum eiuscui fitei conmissa¬
ria ubtas subcõlit̃ debebatur Sĩqu̾is tederit
numos ciño ut manumitatur. puto tͣ eounõ
ee succurredum ꝑtorait. siꝑeum eamue fac¬

Expanded text:
dies praeteritus fuerit, tunc non necessarius, sed voluntarius heres efficitur et potest se abstinere secundum exemplum eius, cui fideicommissaria libertas sub condicione debebatur. Si quis dederit nummos domino, ut manumittatur, puto huic omnimodo esse succurrendum. Praetor ait: "si per eum ea
Abbreviated transcription (Latin):
truus filia patrui. neptis eiusdem ex fili¬
a. pronepos ex nepte filia nata. Item pro¬
neptis amite ꝓnepos ꝓneptis. totidem pͥs
cadem ratione ⁊ iscontinet tantum patru¬
oamita suntpta. ¶Item aiimrulipne¬
pos ꝓneptis. Item pro patruo auunculo
poĩto. ¶Materte ꝓnepos pneptis. ⁊ hic u¬
bipatruus poĩtus ẽ. mattera num̾ata eũd̃
nũm ꝑsdarum inueniemus. hiom̃s cur
dem deciuus eognatione queritur conso¬
brinorum. nepotes neptes ue sunt.

Expanded text:
a patruineptis eiusdem ex filia pronepos ex nepte filia nataitem proneptis amitae pronepos proneptis: totidem personas eadem ratione et is continet, tantum pro patruo amita sumpta. item auunculi pronepos proneptis, item pro patruo auunculo posito. materterae pronepos proneptis: et hic ubi patruus positus est, matertera enumerata eundem numerum personarum inueniemus. hi omnes eius, de cuius cognatione quaeritur, consobrinorum nepotes neptesue sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
i aꝑtas tabulas decess it. Ꝙ partem stichͣ d̾fe¬
ctam eẽ. s ⁊ panphylã defcctam conditioẽ
iudi. iõq partem euis aphendẽ remansu
uxorem ducere cũmulier ꝑata eẽt nube¬
ds illi quid̃ legatum debetur. stichi aũt por¬
cio inuta fiebat. nam cum uni italegatũ
sit. titio siseiam uporem duxĩt. hr̃s ms .c.
dato. siquid̃ seia moriatur defcctus condi¬
tioẽ intłłigitur. at sup̃e decedat. nichadhedẽ
suũ eum tnsi mtte. qr morteciꝰ conditio de¬
fecisse intrłigitur: utroq aũt uiuente si
quidẽ ip̃e nolit iuorem ducere. qr ip̃ius
scõconditio deficit. nich ex legato conseꝗt̃
qm̃ reliqua soluere. tñ si: statulidi ⁊ hrdis
culpa sine fraude. tñ ẜuiꝰ minꝰ solutũm sit
a bona fide redditas eẽ rõnes existimatum

Expanded text:
partem Stichi defectam esse: sed et Pamphilam defectam condicione uideri ideoque partem eius apud heredem remansuruxorem ducere, cum mulier parata esset nubere, illi quidem legatum deberetur, Stichi autem portio inutilis fiebat. nam cum uni ita legatum sit: 'Titio, si Seiam uxorem duxerit, heres meus centum dato', si quidem Seia moriatur, defectus condicione intellegitur: at si ipse decedat, nihil ad heredem suum eum transmittere, quia morte eius condicio defecisse intellegitur: utroque autem uiuente si quidem ipse nolit uxorem ducere, quia ipsius facto condicio deficit, nihil ex legato consequitur, quam reliqua soluere, tamen si et statuliberi et heredis culpa, sine fraude tamen serui minus solutum sit et bona fide redditas esse rationes existimatum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Quociens sub conditione mulieiͣ
legatur si nõ nupfit. ⁊ eiusd̾ fid̾i ꝯmissun
sit ut ticio restituat. sinubat comod stãt¬
s itur ⁊ sinupsit legatum eam pet̾e pꝰse. ⁊
non eẽ cogendam fid̾icomissum p̃stare.

Expanded text:
.Quotiens sub condicione mulieri legatur 'si non nubserit' et eiusdem fidei commissum sit, ut Titio restituat, si nubat, commode statuitur et si nubserit, legatum eam petere posse et non esse cogendam fideicommissum praestare.
Abbreviated transcription (Latin):
amplius adsubstiuitos ꝑueniat qͣm
adpueꝵ ꝑueniret uł aseptitia uł ab ħrdib
potuiss. ⁊ u̾ba quid̾ uident᷑ rep̃sentare fid̾i¬
statͥx adsubstitutos id tnͣsferre. necꝗcqͣm dͥ
mutat ꝙ septitia añ decessit. nam ⁊ sipuer
uineret ñ pͥus septitie ħrdes qͣm septiciã
aut. Siquis eum quem ipe pꝰse ꝯuẽmri¬
maniimittere non potat legauĩt ita.
ut eum legatarius manumitt̃et. ⁊ si nͣ¬
e alegato repellatur ñ ẽ ꝯpellendus ut m¬

Expanded text:
bstitutos perueniat, quam ad puerum peruenire uel a Septicia uel ab heredibus potuisset. et uerba quidem uidentur repraesentare fideistatrix ad substitutos id transferre. nec quicquam mutat, quod Septicia ante decessit: nam etsi puer uiueret, non prius Septiciae heredes qam Si quis eum, quem ipse manumittere non poterat, legaverit ita, ut eum legatarius manumitteret, etsi a legato non repellatur, non est compellendus, ut m
Abbreviated transcription (Latin):
uñcautũ ẽ s sicont᷑u̾sia sit de noĩe mt plines¬
t d qui ꝓbauĩt sensisse dese defunctũ illeadmit.¬
tet᷑ur. s ⁊ sicui qĩ lib̾to .i. int̾ lib̾tos lega¬
tum fuit. nõ idcͥco legatum admittit qr pꝰ¬
ea anulos ab imꝑatore acceꝑit.nam ho qͦ¬

Expanded text:
cautum est.Sed si controuersia sit de nomine inter plures: qui probauerit sensisse de se defunctum, ille admittetur.Sed si cui quasi liberto, id est inter libertos legatum fuerit, non idcirco legatum amittit, quia postea anulos ab imperatore acceperit: nam ho
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tas ⁊ notas ꝑsonas accomodata fuit. eã
referre debemus adeum dũtaxat gͣdũ q̃
hec ꝑsone instit᷑ute fuer̃. ¶ Cũ ita inte¬
st̾̃o scͥptũ erat ut aliq̾uid inforõ fiat.n
adscͥptum erat in qͦ foro. lab̾o ait siño
appareat quid mortuus senẜit in eiꝰ mu¬
nicipi foro faciendũ in qͦ is qui test̾m

Expanded text:
ertas personas accommodata fuerit, eam referre debemus ad eum dumtaxat gradum, quo hae personae institutae fuerunt.Cum ita in testamento scriptum erat 'ut aliquid in foro fiat' neque adscriptum erat in quo foro, Labeo ait, si non appareat, quid mortuus senserit, in eius muni cipii foro faciendum, in quo is qui testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
tem duas partes. qrͣ si quiõq h̃s scͥptus eĩt.
sub conditione suurauit se .x. daturum.
oaut monum̃tũ factuꝵ qͣmuis u̾bis edicti
ad heditatem uł legatum admittatur. tñͥ
ꝯpellitur fattͣ id qd̾ factuꝵ se iuxareius qͣ¬
sus c̃. solo iureuirando lrmisso. ¶ cum ead̾
res alii puẽ alii subꝯditõe legat᷑ añcũ alt̃ pue̾ alt̃

Expanded text:
si quicumque heres scriptus erit sub condicione 'si iurauerit se decem daturum' aut 'monumentum facturum', quamuis uerbis edicti ad hereditatem uel legatum admittatur, tamen compellitur facere id quod facturum se iurare iussus est solo iureiurando remisso.Cum eadem res alteri pure, alteri sub condicione legatur aut cum alter pure, alter
Abbreviated transcription (Latin):
bͣ qmius alti. S. dd̾it. nłłam partem fũdi
ͣ undicabit. nͥ alti q adcunti heditatem. re¬
liqua .u. nua̾uit. an illo omittente ħrdita¬
tem. ei qui solus adierit ħ̾rditatem tota .x.¬
d̾ Iure ciuili receptum ẽ quotĩeᷤᷤ ded̾it
ꝑeum̃ cuiꝰ int̾est ꝯditioẽm i mpleri. fit qͦmis¬
nus impleatur. ut ꝑm̃ hãtur ac si impleta
institutiones ꝑduxert̃. quib exemplis stiꝰ¬

Expanded text:
am partem fundi uindicabit, nisi alteri quoque adeunti hereditatem renque numerauerit aut illo omittente hereditatem ei, qui solus adierit hereditatem, tota Iure ciuili receptum est, quotiens per eum, cuius interest condicionem impleri, fit, quo minus impleatur, ut perinde habeatur, ac si impleta institutiones perduxerunt. quib
Abbreviated transcription (Latin):
ria eẽt publii septimi demetri⁊ fieret. nͥfac¬
tum eẽt h̾ides mag̃ pecĩam mulctare. ⁊ cũ id
plum suspicabatur eum qui moͣ ᷤᷝ niñtũ fe¬
cerat monum̃tũ s̃ fieri uoluisse. q̃rebant.
Hides c̾moĩ monum̃tũ se facere oportẽt: ⁊ si¬
2 ob eamrem ntłm moniuñtũ feciss. quia ñ¬

Expanded text:
Septimii Demetrii, fieret: nisi factum esset, heredes magna pecunia multare et cum id quod exemplum suspicabatur eum qui testamentum fecerat monumentum sibi fieri uoluisse, quaerebant heredes, cuiusmodi monumentum se facere oporteret et, si ob eam rem n
Abbreviated transcription (Latin):
seui⁊ant. Rr. ¶ Siquis legauit remita
simortis eius temꝑe erit. nec tuc eius in¬
⁊ uenitur. nec estimatio eius legan uidebu¬
tur. Quidgͦ siquis ita scͥpsit stichum ⁊ pã¬
philũ titio do lego. simeier̃ cũmoriar.:
uinũ eẜhis alienãĩt. anuł alt̃ possita
legatario uñdicari. ⁊ placet uñdicarilnã
hẽ ẜmonẽ licet płalis sit. ꝓ eo oportet acci¬
gatur italutiotitio. anꝑdemonstt̃ioem cor¬
ꝑis ꝓ atifitii uł offitii. uł nec̃itudinis uł
afsinitatis nĩcħ int̾est. naͣm demonstͣrͣiõ
pleꝵq uice nominis fung. nec intest fal¬
sa anua̾ sit. sic̾tum sit ꝗ̃ testator demõ¬

Expanded text:
se runt.Si quis legauerit rem ita, si mortis tempore eius erit, nec tunc eius inuenitur, nec aestimatio eius legari uidebitur.Quid ergo, si quis ita scribserit: 'Stichum et Pamphilum Titio do lego, si mei erunt cum moriar' et unum ex his alienauerit, an uel alter possit a legatario uindicari? placet uindicari, nam hunc sermonem, licet pluralis sit, pro eo oportet accigatur ita 'Lucio Titio' an per demonstrationem corporis uel artificii uel officii uel necessitudinis uel adfinitatis, nihil interest: nam demonstratio plerumque uice nominis fungitur. nec interest, falsa an uera sit, si certum sit, quem testator demon
Abbreviated transcription (Latin):
exaliis quo causis ꝑnutt̃e cũ oportet. ut
et eclificia sarciantur. Nt agri inculti sĩt.
Si qua pecunia subpena debet᷑ ut restitu.¬
atur. ne pignora distra haritur. Exaliis ̃¬
quo iustis causis p̃tor aditus temiruti¬
onẽ ꝑmuttet. Neq etũ sine ꝑmissu eł¬

Expanded text:
ex aliis quoque causis permittere eum oportet, ut aedificia sarciantur, ne agri inculti sint, si qua pecunia sub poena debetur ut restituatur, ne pignora distrahantur. ex aliis quoque iustis causis praetor aditus deminutionem permittet: neque enim sine permissu e
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. a Quifiliũ litatũ habebat. hedẽ cũ
institucrat dcĩte ita scͥpserit. Simͥ filius
nulluserit. qui insua tutelã ueniat tc̃
damas ẜirus ub ⁊ hes esto is filius pupili¬
batius negat. quia filii appellatioe unluis¬

Expanded text:
abeonis Qui filium libertinum habebat, heredem eum instituerat, deinde ita scripserat: "si mihi filius nullus erit, qui in suam tutelam veniat, tum dama servus liber esto": is filius pupillbatius negat, quia filii appellatione li
Abbreviated transcription (Latin):
gentis que habiturus eẽt. heres. residẽt ap̃ si¬
dei cõmissariũ in reliquis aut̃ trecentis ead̾
distributo fiet. ut exhisquãtuor partes ha¬
brat fideicomissarius reliquas tro legatanꝰ
nam iiquissimũ ẽ plus ferre legatarum.i.¬
deo qr suspecctadieta ẽ heroditas qua laturꝰ
ec̃t. si sponteadita suiss ꝓpaũt insuspecta
hereditatodictum ẽ. hoc idemdici pot in¬
g  . his testĩs inquib lex falcioralocum ñht̃
Ihreditatem rogatur quesitumẽ. utrum soli¬
dalegata pr̃anda sint.⁊ quarta mex solosi:¬
dei cõmisso detrahere possit. anu̾oex legatis
uł fd̾icõmissis. quartam de trahere possit ⁊
refert aristonem iꝑdisse. ex omĩb decrabẽ
dam. hocẽ. ex legatis ⁊ fideicomissis. ¶Nos
que abberece alienate sint inquartamim¬
pitantur heredi. ¶Quidam lib̾is suisex
disparib partibꝰ institutis datis p̃ceptioĩb¬
sicut ip̃e maximã paitem patrimoniimt̃¬

Expanded text:
e habiturus esset heres, resident apud fideicommissarium, in reliquis autem trecentis eadem distributio fiet, ut ex his quattuor partes habeat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus esset, si sponte adita fuisset.Quod autem in suspecta hereditate dictum est, hoc idem dici potest in his testamentis, in quibus lex Falcidia locum non habet, quis hereditatem rogatur, quaesitum est, utrum solida legata praestanda sint et quartam ex solo fideicommisso detrahere possit, an uero et ex legatis et ex fideicommisso quartam detrahere possit? et refert Aristonem respondisse edam, hoc est ex legatis et fideicommisso. Res, quae ab herede alienatae sunt, in quartam imputantur heredi. Quidam liberis suis, ex disparibus partibus institutis, datis praeceptionibus, ut ipse maximam partem patrimonii
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ deced̾et portionem suam fr̃ib restituere. I pr
nr̃ rescripsit p̃ceptioẽs quoq fidei cõmisso
continiqi nõ portionem hereditariam te¬
stator commemorauit. s sinplicit᷑ portio¬
disse. Siisquirogatus fũat hereditatem
restituere. anteqõnem de familia habitam.
uł tabulas aꝑuĩt. uł hereditatem adierit.
ul quid eoꝵ que senatus consulto phibent᷑
feci̾t. ac ꝑ hoc pubicata fu̾it ħrtlitas: fiscuscũ
siuis heredib om̃b hereditatem accquirit.
quare cõmodum quarte ꝗ  erat habuurus
heres institurus: id adfiscum ꝑtinz. ⁊ extre¬
belliano accõnes transeunt. S⁊ siphibu̾it
testam̃tarium miroduõe uł testã ꝯuenire.¬

Expanded text:
ribus restituere. imperator noster rescripsit praeceptiones quoque fideicommisso contineri, quia non portionem hereditariam testator commemorauit, sed simpliciter portiodisse.Si is, qui rogatus fuerit hereditatem restituere, ante quaestionem de familia habitam uel tabulas aperuerit uel hereditatem adierit uel quid eorum quae senatus consulto prohibentur fecerit ac per hoc publicata fuerit hereditas, fiscus cum suis oneribus hereditatem adquirit. quare commodum quartae, quod erat habiturus heres institutus, id ad fiscum pertinet et ex Trebelliano actiones transeunt. sed et si prohibuerit testamentarium introducere uel testes
Abbreviated transcription (Latin):
ducto. nec tũ quarcam retiñe fideĩ cõmis¬
sario ꝑmittitur ¶Indenerat̾ scrib. Si ħes
rogatus restituere dotam hereclitatẽ nõ de¬
ducra falcidia rogato⁊ ip̃iͦut alii restituat᷑.
nõ utiq dełreum detrahere fidei cõmissa
no .iͦ. quartam. nisi lib̾alitatem tantum
ad pͥorem fidei cõmissarium ħrs uoluĩt
ꝑtiñe ¶ S si quadringenta hñs. oc. legau̾it¬

Expanded text:
ducto. nec tamen quartam retinere fideicommissario permittitur.Inde Neratius scribit, si heres rogatus restituere totam hereditatem non deducta Falcidia rogato et ipsi, ut alii restituat, non utique debere eum detrahere fideicommissario secundo quartam, nisi libera litatem tantum ad priorem fideicommissarium heres uoluit pertinere.Sed si quadringenta habens
Abbreviated transcription (Latin):
auł: Si isꝗtres ditelas ammistrabat
duob pupillis diu̾sis d̾ cretũ doctĩ ẽ apo
turt excusmri. ⁊ pͥus qua cinisas exͫ saiõsal¬
legaret. unus expupillis quoꝵ iãtutẽlãã¬
ministrabat decessit ubidesũt ᷑ competẽ ex¬
custio statĩtinint eũ pͥui decretu qi ilocot̃¬
tietutele. quartã subrogãdã. nã ip̃e tutor
ẽ. ⁊ añt quã exciusetur. potuit Eͦ tutelaeiꝰ ꝗ
nũc quarto loco inuert᷑. excusari ẜ cũño
sit excusatus necessio subeunosiẽ honũ
illnĩ quoq tutele: nec memouet quoddi¬
cat aliꝗs hoc neexigit. aministref᷑ tutela ħ
em̃ieoi ꝑtinet. nesit. sinita aministratio
detũ siꝑiculu sustinẽt. cessatiõis putoeũ o¬
utandã quoq eã tutelã: Itẽ euẽtre põt. si
tehr̃ditatis ł ꝯoitiõns existentil illaquoq
erit differentia tutelar deꝗb diainus siter¬
łtine eũ qui pupillũ patronis cõns pat̃nis ab̾¬
stimierat. detinendũ in quarta tutela exi¬

Expanded text:
ui tres tutelas administrabat, duobus pupillis diuersis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Itae hereditatis uel condicionis existentis. Illa quoque erit differentia tutelarum, de quibus diximus, si terstinet. Eum, qui pupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela ex
Abbreviated transcription (Latin):
¶nosẽꝑ tñ existimo esi ꝗ honus tutele recu¬
siuit repellendũ alegato ẜ itademũ filega¬
tũei iõ ascͥptũ appareat. Quodeitẽ tutela fi¬
lioꝵ iniũtnt nõ ꝙ alioqn daturus eẽt ĩ si¬
netutele id̾apparere potuit: Si pos sutns te¬
stam̃to legatsi ascͥptũ cotitillis uõpostea fic¬
tis tutorẽ datũ ĩ hoc eͥ legatop̃ dictonõ id̾o
eirelict quia ei tutorẽ eeuoluit testa tor

Expanded text:
existimo eum, qui onus tutelae recusauit, repellendum a legato, sed it demum, si legatum ei ideo adscriptum appareat, quod eidem tutelam filiorum iniunxit, non quod alioquin daturus esset etiam sine tutel‹a›. id apparere potuit, si posueris testamento legatum adscriptum, codicillis uero postea factis tutorem datum: in hoc enim legato potest dici non ideo ei relictum, quia et tutorem esse uoluerit testator
Abbreviated transcription (Latin):
rinatus excusauit seatuteli q̃ roanlegatũ
admittat. Etadẽ sitestarñto ꝗdẽ tutor nõsi
scͥptu̾legatũ tñ acceꝑat datusq ap̃tõe tu¬
torexcuset sean ea: repellenous sit. alegato
ratialiꝗo int̃ sit. siapatre. ł emantipato pu

Expanded text:
an legatum amittat. et quid, si testamento quidem tutor non sit scriptus, legatum tamen acceperit datusque a praetore tutor excuset se, an aeque repellendus sit a legato? et an aliquid intersit, si a patre uel emancipato pup
Abbreviated transcription (Latin):
oportere. s cũ filio suo curator petat᷑. cc̃
natuales stimulos facit si tali excusatioẽ
utendum eẽ temptauĩt.
Eccũ. Qui testotutor dat᷑ fuãt. adito p̃iiẽ
dix̃ se tres filioshr̃e. adiecit p̃tea hñti pa¬
truũ legntimũ tutorẽ se uiciose tutorẽ
datũ ptor ita dec̾uit. silogittinũ tutoẽm

Expanded text:
oportere. sed cum filio suo curator petatur, contra naturales stimulos facit, si tali excusatione utendum esse temptauerit.um. Qui testamento tutor datus fuerat, adito praetore dixit se tres liberos habere, adiecit praeterea habenti patruum legitimum tutorem se uitiose tutorem datum. praetor ita decreuit: 'si legitimum tutorem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ eũ deqͦ qr alegato qd siadhuc uiuẽt.
pupist repellend̃ fuisse a substitutioẽ. aũ
ñ eẽ submouẽd̃. cũ eocasu ⁊̃ suscepta tute¬
la finiretur. ¶uiciꝰ ticiꝰ extͥb filiis ĩ columib
unũ ht̃ emancipatũ eiꝰ etans ut curatoes
acciꝑe debeat q̃ro sudẽ titiꝰ pat̃ petẽte eqd̃¬

Expanded text:
o quaeritur a legato quidem, si adhuc uiueret pupillus, repellendum fuisse, a substitutione autem non esse summouendum, cum eo casu etiam suscepta tutela fin‹i›retur. Lucius Titius ex tribus filiis incolumibus unum habet emancipatum eius aetatis, ut curatores accipe
Abbreviated transcription (Latin):
n̾sia non ẽ deferenda.⁊ et carbonianum
cessat q uod si filium eum negant. ⁊ adi
ipõs potius qiͣ consangumess hereditatẽ
ꝑtiñe dicunt. data bonorum possõne mi¬
pubi. controu̾sia itp̃s pub̾tatis differt᷑.
Simat̾ subiecti partus arguatur an diffetẽ
da sit qõ ꝓpt̾ statum pueriqueritur. ⁊ siꝗ
dempupilli status indubium deducat̃
differriquestio in tempus pubtans de¬
bet. cum metus pot̾. ẽc̃. neminus ydonce
defendatur cum u̾o mat̾ . postulatur.
postulatur utiq integra fide. ⁊ maiore ꝯ¬
stantiaca defensuram retenti ip̃r dubiũ
non ẽ cognitionem fierioport̾e: posteuẽ
tumcognitionis. si suppositum parrum¬
aparuit. accõnes ħrditarie puero denogã¬
de ia sunt. omĩaq: ꝑinde habenda at¬
q si heres scriptus nõ fuissit.

Expanded text:
oversia non est differenda et Carbonianum oversia non est differenda et Carbonianum cessat: quod si filium eum negant et ad ipsos potius quasi ad consanguineos hereditatem pertinere dicunt, data bonorum possessione impuberi controversia in tempus pubertatis differtur. Si mater subiecti partus arguatur, an differenda sit quaestio propter statum pueri, quaeritur. et si quidem pupilli status in dubium devocatur, differri quaestio in tempus pubertatis debet, cum metus potest esse, ne minus idonee defendatur: cum uero mater rea postulatur utique integra fide, et maiore constantia causam defensura recenti tempore, dubium non est cognitionem fieri oportetum cognitionis, si suppositum apparuerit, actiones hereditariae puero denegandae sunt omniaque perinde habenda, atque si heres scriptus non fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
herecdiatus. ⁊̃ sifilius ẽẽ uideatur. nisi forte
postumus in quid ẽ heres institutus. ⁊ natꝰ
negetur ẽẽ filius s subicctus dicetur. quo
casueius partis tantum danda ẽ. ei bonorũ
possõ. ex qua institutusẽ. Idemait. cm ꝗ¬
dam exheredem scripsiss filium. ꝙ drẽt
eumex adult̾o conceptum. quia si fiẽt
ei controu̾sia hec: an int̾libos sit ex har
parte edicti ei bonorum possõnem com¬
pet̾e. cum si sine elogio ex heres scriptus
ẽẽ non hab̾et bonorum possõnem. Idem¬
ꝙ ẽ ⁊ suta sit scriptus quisquisẽ. qui filiũ
meum se eẽ clicat. heres esto qi nonẽ fusꝰ
exheredatus. siquis filium suum heredem
institũit ex minma parte. sic ille quiex
illa natus ẽ. heres esto. non qĩ filium suũ.
dem̃ hic contendat patrem intestatum de¬
cississee sec ei suum heredem. eẽ. int̾est co¬
heredes cius. utrum negẽt eum filium an
u̾o contendunt eius testamentum ualere.
sitestamentum uale contendant. contͦ¬

Expanded text:
ideatur: nisi forte postumus, inquit, est heres institutus et natus negetur esse filius, sed subiectus esse dicetur, quo casu eius partis tantum danda est ei bonorum possessio, ex qua institutus est. Idem ait, cum quidam exheredem scripsisset filium, quod diceret eum ex adulterio conceptum, quia fieret ei haec controversia, an inter liberos sit, ex hac parte edicti ei bonorum possessionem competere, cum, si sine elogio exheres scriptus esset, non haberet bonorum possessionem. idemque et si ita sit scriptum: "quisquis est, qui filium meum se esse dicit, exheres esto", quia non est filius exheredatus. Si quis filium suum heredem instituerit ex minima parte sic "ille qui ex illa natus est heres esto", non quasi filium suum, deinde hic contendat patrem intestatum decessisse seque ei suum heredem esse, interest, coheredes eius utrum negent eum filium an vero contendunt testamentum valere. si testamentum valere contendunt, contr