comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insula adiacens domuiuitium fatiat: p̃¬
utrĩai insule possessionẽ. anũo into¬
tius domus possessiõ mit tñdum sit.
⁊ mag̃ est. ut non clomus inpossessiõe
s insule mittatur. ¶ Si plures sunt
qui postulent ut caueatur om̃s mut
siprius quis inpossessionẽ missus Ea¬
lius mittidesider. nañ ante spectabi¬
mus orclinẽ s habebunt ambo posses¬
sionẽ quodsi iam prior possidere uis¬
sussit. ⁊ alius dam ni infecti cauĩ desid
tunc Ntiisi cauetur mit ta inpossessiõe
pꝰtĩor ¶Luł scbit. eum qium possessio¬
ne damni infecti nomine mit titur ñ
prius inciꝑe ꝑ longũs tp̃s dñiuin capẽ
quam .ii. dec̾to ap̃tore dñs constituatur¬
Siañ ħ decrẽtũm: alius quoꝙ inpossẽ¬
sionẽ missus fu̾it. equalit̾ anbo edium
inpossessessione missus ẽ: titius dãpni

Expanded text:
insula adiacens domui vitium faciat, insula adiacens domui vitium faciat, utrum in insulae possessionem an vero in totius domus possessionem mittendum sit? et magis est, ut non in domus possessionem, sed in insulae mittatur. Si plures sunt, qui postulent ut caveatur, omnes mi probat et si prius quis in possessionem missus sit et alius mitti desideret: nam non spectabimus ordinem, sed habebunt ambo possessionesus sit et alius damni infecti caueri desideret, tunc nisi cauetur, mittetur in possessioneIulianus scribit eum, qui in possessionem damni infecti nomine mittitur, non prius incipere per longum tempus dominium capere, quam secundo decreto a praetore dominus constituatur.Si ante hoc decretum alius quoque in possessionem missus fuerit, aequaliter ambo aedium in
Abbreviated transcription (Latin):
fecti noncaueatur. mittitur in posseᷤ¬
sionem ap̃tore in eam partem que
missio locumht uide amus. ⁊ extat
sabini sentñtia intotaᷤ edes mit tentłu
quit clamnum time atur. non habe¬
bit res exitum. nec ꝓfuturum in pꝰ¬
sessionẽ eius̃ reimitti. quamquis p̾¬
siclere non possit aũ non ex pediat.
⁊ ũorẽ sabini sentñtia.¶ Si  si plũe
partes cliuisa domussit: utrũ ĩpar¬
tem. anintotamdomũ possiden¬
dam mitti.: quis debeat. iude am̾
sitam ampla domussit. ⁊ut spatia
intrauitiosam partem int̃cedant. eã
quem uitium non facit dicendũe ĩ eã oo¬
solam pͣar te mmit tisiuo unitasit cõn¬
textu edifitiorum intotam. Itaq ⁊ in ne
spatiosis domibus melius dicetur in ̃¬
eam partem domus mittendum que
uitiose partiunita est Cetm simo¬
dica particu laedium amplissimaꝵ
uitium faceret qualem erat elicere
totas edes iubend̃ possideie eum cui
Dclampni infectinoncauetur. Cũsint
amplissime. Item quid dicemus. si

Expanded text:
si non caveatur, mittitur in possessionem a praetore in eam partem, quamissio locum habeat, videamus. et extat Sabini sententia in totas aedes mittendum: quit, damnum timeatur, non habebit res exitum, nec profuturum in possessionem eius rei mitti, quam quis possidere non possit aut ei non expediat: et verior est Sabini sententia. Sed si in plures partes tem an in totam domum possidendam mitti quis debeat, uideamus. si tam ampla domus sit, ut et spatia inter uitiosam partem intercedant et eam quae vitium non facit, dicendum in eam solam partem mitti: si vero unita sit contextu aedificiorum, in totam. itaque et in spatiosis domibus melius dicetur in eam partem domus mittendum, quae vitiosae parti unita est. ceteruma portiuncula aedium amplissimarum vitium faceret, quale erat dicere totas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caveretur, cum sint amplissimae? Item quid dicemus, si
Abbreviated transcription (Latin):
p. sit ñ erat necesse ibidẽ op̾facientide
alio uitio ꝗͣ deoꝑis satis dare damni in¬
fectissi qui digitur dampni int᷑.x. an¬
nos accidit id sti pulatione conti ne
damrao quodexopefi Si quidinuia
.p.fia̾t. quia malienosit. satis dandũ
est. S p̃tor causa cognitatp̃s ꝓcondi¬
tione oꝑis det̃min̾auit siũ aũt quis
muniat uiam. siue quĩaliud inuia .p̃.
faciat debebit cautiosocihrene ꝑh.¬

Expanded text:
 sit, non erat necesse ibidem opus facienti de alio uitio quam operis satisdare damni infecti. Si quid igitur damni intra decem annos acciderit, id stipulatione continetudamno, quod ex opere fiet. Si quid in uia publica fiat, quia in alieno fit, satisdandum est. Sed praetor causa cognita tempus pro condicione operis determinabit. Siue autem quis muniat uiam siue quid aliud in uia publica faciat, debebit cautio locum h
Abbreviated transcription (Latin):
cauere solustituis erit in possessionẽ.
¶Cumautem mittunt᷑ plures in posses¬
sionẽ equalit̾ mit tuntur. non prata¬
x. cdampni. quodunum quemq contin¬
git ⁊ mĩto nam ⁊ cumunus mittitur ĩ¬
tͥ titur s intotu̾m. Cumgͥ plures mit¬
tundir: equalic̃ om̃s quaĩ intotũmis
si concur su partes habebunt ¶S ⁊ siquis
corum missus in possessionẽ sũpł feẽ¬
deinde iubeãturꝰ possidere. ansuptũ
consequi possit. is qui feeit ⁊ quoi uditi¬

Expanded text:
cauere solus Titius erit in possessione. plures mittuntur in possessionem, aequaliter mittuntur, non prta damni, quod unumquemque continet merito: nam et cum unus mittitur,ttitur, sed in totum: cum igitur plures mittuntur, aequaliter omnes quasi in totum si concursu partes habebunt. Sed si quis eorum missus in possessionem sumptum fedeinde iubeatur possidere, an su‹m›ptum consequi possit is qui fecit et quo iudici
Abbreviated transcription (Latin):
¶ E leganter queritur. sidum p̃tor dedã¬
dasti pulatione delibat clam nũcontin¬
gĩt anhoc sarciri possit. ⁊ missioͣ quidẽ
cessabit. p̃tor tñ decernere deb quie qͥ
dt siputat quodutilit̃ actionem datu¬
rus sit lecernat. ¶Sipupillus tutorẽ.
nonht quod auctorem damni infecti
ꝓmit tat quaĩ nonde fendatur missio ĩ
possessionem locumhabebit ¶ Siquis
damnunfecti in possessionẽ missussit
fulcire eum ⁊ reficere insulam debere

Expanded text:
Eleganter quaeritur, si, dum praetor de danda stipulatione deliberat, damnum contigerit, an sarciri possit. et missio quidem cessabit: praetor tamen decernere debet, quidquid ueatur, aut, si putat, quod utiliter actionem daturus sit, decernat.Si pupillus tutorem non habeat, quo auctore damni infecti promittat, quasi non defendatur, missio in possessionem locum habebit.Si quis damni infecti in possessionem missus sit, fulcire eum et reficere
Abbreviated transcription (Latin):
uice eius postulabat inhaestipulati¬
one deb iurare. ¶Huic stipulationi
debͣ dies msertus intra quem siquid
damni contingit. Cautio locumht
neq eñĩ infinitum obligatus ẽẽ de¬
brstipulatione. Ipse igitur p̃tordiẽ
dabit stipulatiomi extimationeha¬
bita ex causa : qualitate eius dãptii
quodcontingẽ speratur.
¶lp .l.l.ad. Si finitasit dies statuta¬
est incautione. ir᷑ uarbitratu p̃toris
ex integroerit cauendum siuõ sine
conditione dieisti pulatio fũit inter¬
poĩta. siquidem ex odn uenictione. qͣn¬

Expanded text:
uice eius postulat in hac stipulatione debet iurare. Huic stipulationi debet dies esse insertus, intra quem si quid damni contigerit, cautio locum habet: neque enim in infinitum obligatus esse debet stipulatione. ipse igitur praetor diem dabit stipulationi, aestimatione habita ex causa et ex qualitate eius damni, quod contingere speratur.dictum.Si finita ‹s›it dies statuta in cautione, iterum arbitratu praetoris ex integro erit cauendum.Si uero sine adiectione diei stipulatio fuerit interposita, si quidem ex conuentione, q
Abbreviated transcription (Latin):
dere iub. s tuncdemũ cumiustacausa¬
iudebitur. Ergo int̃ uallum aliquod
debebit int̃ cedere uł quod ꝓde relic
to edes longosilentio dñs uideatur¬
habuisse. uł misso in possessionẽ. ⁊aliqͣ¬
diumorat onemocaueat ¶ Si forte
dñs rei .p. causa ab ẽ ut exaliaiusta¬
causa uł measit etate cuisubueniri so¬
l⁊ ꝓbanctũ est non debere p̃torem festi¬
nare ad decernemdum ut uibeat pos¬
sidere Si ⁊ si decreuerit nec modubi¬
tãi minstitutionẽ indulturum ubi¬
uere quis possidere uissus ẽ. dñs deiti¬
endus ẽ erit possessionesiquasint iu¬
radebͥita his quipotuerunt dedãp:
no infecto satis dare: deneganda erit
eorum ꝑ secutio aduersus eum ꝗ i¬
ꝑossessionẽ m̾is est. ⁊ talaboro ꝓbat¬

Expanded text:
dere iubet, sed tunc demum, cum iusta causaidebitur ergo intervallum aliquod debebit intercedere, quod aut pro to aedes longo silentio dominus videaturhabuisse aut emisso in possessionem et aliquimmorato nemo caveat. Si forte dominus rei publicae causa abest aut ex alia iustaaut in ea sit aetate cui subveniri soprobandum est non debere praetorem festad decernendum, ut iubeat possidere. sed etsi ‹d›ecreuerit, nemo dubitegrum restitutionem indulturum. Ubiuis possidere iussus est, dominus deicidus erit possessione. Si qua sint iura debita his, qui potuerunt de no infecto satisdare, deneganda erit ersecutio aduersus eum, possessionem missus est
Abbreviated transcription (Latin):
uire utimur. Cũi obhoc tantum miss
sit iuce cautionis in possessionẽ sit ni¬
deamus siei cautio offera̾tur. postea ꝗͣ
decedere debeat. quam siei caueatur
a⁊ de eo damno qd̃ contingit postea qua
mllsussit in possessionem quod quidem
siqilis fecit erit ei caundum. uudque¬
ritur ex quotemꝑe damnirõ habeatur.¬
utrum ex quo inpossessionem uentũ est.
an uero exquo pͣtor decreũt. ut eatur
inpossessionẽ lab̾oro ex quodec̾tum est
Sab exquoĩtum est inpossessionem
¶Ego puto causa cognita modohane mͦ
illam sententiam ꝓbandam plerumq
eñĩ sub uenitur. ⁊̃ ei quimissus in pos¬
sessionem aliqua ex qua excausa. uel ꝙ¬
uꝰ nonuenit. uł tar dius uenĩt inposse
sionem postea autem quam quis possi¬
dere iure dominii. apretore uissus ẽ
nequa quam locus erit cautionis o¬
blãtioni ⁊ italab̾oro. Ceterum nul¬
lus inquit fiis rei inuenitur.⁊ hẽ
uerissimumise poĩto eo. quod quibus¬
dam uł etate. ut qua iusta causa subue

Expanded text:
ure utimur: cum enim ob hoc tantum missus sit, ut vice cautionis in possessione sit, nideamus, si ei cautio offeratur, posteaquam decedere debeat, quam si ei caveaturetiam de eo damno, quod contigit, posteaquam missus est in possessionem? quod quidem si quas fecerit, erit ei cauendum.Illud quaeritur, ex quo tempore damni utrum ex quo in possessionem ventum est an vero ex quo praetor decrevit, ut eatur in possessionem. Labeo, ex quo decretum est: Sabinus, ex quo ventum est in possessionem: ego puto causa cognita modo hanc modo illam sententiam probandam. plerumque enim subvenitur etiam ei, qui missus in possessionem aliqua ex causa aut non venit aut ssionem.Posteaquam autem quis possidere iure dominii a praetore iussus est, nequaqua‹m› locus erit cautionis oblationi: et ita Labeo: ceterum nullus, inquit, finis rei inuenietur: et est hoc uerissimum seposito eo, quod quibusdam uel aetate uel qua alia iusta causa subu
Abbreviated transcription (Latin):
ficium aduersus que mint̾dictum
¶ Siquis quia si bi noncauebatur:ĩpo¬
⁊ iuluis scmbitꝰ quiautiosis eaibus
cessĩt. si integras retiniũt. Nuntqtud
inpuse abeo quitiosas edes &ep̃po¬
sidere cautione merigit. cum edeõ
possessionẽ amisit: quiaip̃e clãnim

Expanded text:
um, aduersus quem interdictum .Si quis, quia sibi non cauebatur, in poet Iulianus scribit: is qui uitiosis aedibus cesserit, si integras retinuerit, numquid improbe ab eo, qui uitiosas aedes coepit possidere, cautionem exigit, cum ideo possession
Abbreviated transcription (Latin):
tiauerior est ¶ Siquis iata monum̃¬
tum edificaiũt᷑. ui ł iurta edifitium
sium. monum̃ fieĩ passussit. de dãno
infecto ei postea cauendum nefit. E
rem illicitam amssit. Alias autem si
monum̃to edificium noceat. inquo
Nicħfit. quod imputaĩ possit ei acdq̃¬

Expanded text:
tia uerior est.Si quis iuxta monumentum aedificauerit uel iuxta aedificium suum monumentum fieri passus sit, de damno infecto ei postea cauendum non erit, quia rem illicitam admisit: alias autem si monumento aedificium noceat, in quo nihil sit, quod imputari possit ei, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cemus quipignus accepit. utr̃ re ꝓ¬
mittere. quia suum ius tuetur. an
satisdare. quia dñs nonest debebit.
que sp̃es est incontrario latẽ. ap̃mar¬
cellum agitata. ancreditoripignõ¬

Expanded text:
cemus, qui pignus accepit? utrum repromittere, quia suum ius tuetur, an satisdare, quia dominus non est, debebit? quae species est in contrario latere apud Marcellum agitata, an creditori pign
Abbreviated transcription (Latin):
rei .p. causa aberat. non potiuĩt dã¬
nĩ in fectistipulaĩ non iniq p̃tõẽ
curaturum Utchñs uitiosaꝵ ediũ¬
aut dãpnum sarciat. aut edib cãẽ¬
at dñtñtiam iuliamutilitas co¬
ꝓbat ¶Dehis aũt que uifluminis ĩ¬
portata sunt anint̃ dictum cdaĩ poͦs¬
sit. queritur: trebatĩs refert. Cunt
tybis abundass.⁊ resmultorũmul:¬
tas maliena edifitia detuliss: inter̾¬
dictum ap̃tore clatũ. neius fiẽ dñis
quoq scͥbit. Siex fundo tuocru¬
stalapsasit in meum fundũ eamqͣ
petas dandum inte iudiẽium de
clamno iamfacto. Iđ : labeo ꝓbat.
Namarbitrio iuidicis ap̃q̃m res

Expanded text:
rei publicae causa aberat non potuerit damrei publicae causa aberat non potuerit damni infecti stipulari, non inique praetorem curaturum, ut aut damnum sarciat aut aedibus careat. sententiam Iuliani utilitas comprobat.De his autem, quae ui fluminis importata sunt, an interdictum dari possit, quaeritur.Trebatius refert, cum Tiberis abundasset et res multas multorum in aliena aedificia detulisset, interdictum a praetore datum, ne uis fieret dominis, quoque scribit, si ex fundo tuo crusta lapsa sit in meum fundum eamque petas, dandum in te iudicium de damno iam facto, idque Labeo probat: nam arbitrio iudicis, apud quem res
Abbreviated transcription (Latin):
desierint ẽstare. Sude queritur si
ante quam caueretur edes decider᷑
Neꝙ dñs ruda uelit egere. ca q dere¬
lin quat ansit aliqua aduersus eum
ãctio ⁊ iulꝰ conͦsultus. si pͥus quam dãpͥ¬
ni infectistipulatio int̃poneretur. e¬
desuitiose corruissent: quid facerede¬
beret iᷤ incuius edes rudã decidiss̃
cliũ qua fuerunt uł l tołlere. ñalit̃
ꝑmit tendum quam ut̃ om̃ĩa idest
⁊que mutilia sunt auferri necsolum
debere.Quod sicd̃s edium quedecid̾¬
runtnichil fãc̾it. int dictum redden¬
dum ei. incuius edes rudã decidissent.¬
ꝑ quoduicinus conpelletur: aut tolle¬
recte dicetur: cum non ipsius neghb¬
gẽntia. s ppaliquod inpedim̃tͥum
dep̃tĩto dampno caũ quodi re in¬
tegra custoditur. hoc noniniq ⁊ pꝰ
ruinã edium pr̃abitur. Integra aũ
re. unus quisq oogitur. aut dedãp¬
no infecto cauere. aut edibus carere
quas non defenͣdit Deniq inquit.
Si quis p̃p̃ angustias tp̃is. aut quia

Expanded text:
desierint extare.Unde quaeritur, si ante, quam caueretur, aedes deciderunt neque dominus rudera uelit egerere eaque derelinquat, an sit aliqua aduersus eum actio. et Iulianus consultus, si prius, quam damni infecti stipulatio interponeretur, aedes uitiosae corruissent, quid facere deberet is, in cuius aedes rudera decidissent, ium, quae ruerunt, uellet tollere, non aliter permittendum, quam ut omnia, id est et quae inutilia essent, auferret, nec solum debere: quod si dominus aedium, quae deciderunt, nihil facit, interdictum reddendum ei, in cuius aedes rudera decidissent,per quod uicinus compelletur aut tollerecte dicetur, cum non ipsius neglegentia, sed propter aliquod impedimentum erito damno caveret: quod enim re integra custoditur, hoc non inique etiam post ruinam aedium praestabitur. integra autem re unusquisque cogitur aut de damno infecto cavere, aut aedibus carere quas non defendit. denique, inquit, si quis propter angustias temporis aut quia
Abbreviated transcription (Latin):
Siedium tuarum usus fructus ticie
tiam satis daredebere. Quodsi ĩ pos¬
sessionemmissus fuit. iscuidãni¬
o infecti cauendũ fui̾t.ticiamuti
friui ꝓibebit. Idemait. eum quoq
fructuarium qui nonreficitad̃o
est reꝓmittere ꝓhiberide̾b frui.

Expanded text:
si aedium tuarum usus fructus Titiaesi aedium tuarum usus fructus Titiaetiam satisdare debere. quod si in possessionem missus fuerit is, cui damni infecti cauendum fuit, Titiam uti frfructuarium, qui non reficit, a dest repromittere, prohiberi debet frui.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlapse petuntur: dam nũꝗ añ sensi
non cont̾imnerinec alit̃ danclamae¬
tion̾em quam ut omĩa tollantur.
quae sunt ꝓlapsa. Itademũ autẽ
crustam uendicari posse. Id alfenꝰ
ait. sinoncõluĩt. nec unitatem cũt¬
ra meafecĩt. nec arbor põt uendica¬
ri anͣt quam ⁊trans lata magrũme¬
um cum tra mea coaluit. S⁊ nec ego
potõ tecum agere. iustͥ nonẽe:. ita
crustamhr̃. Suam cumt̾ramea co¬
aluit quia mea facta est ¶Nerat᷑uis
autem sc̾bit. siratis inagrũ meum.
ui fluminis delatasit. nonalit̃ tͬibr
potestatem tollendi fatiam quam
QQuesitũm ẽ si solum sit altus suꝑ¬
ficies altius suꝑfitiarius utrum re¬
reꝓmittere damni infectiansatis¬
dare debeat. ⁊ uilius scrib̃ quotienꝰ
suꝑ fitia mainsula uitiosa est. do¬
ur minum ⁊ desoli. ⁊ deedifitii iuitio
reꝓmittẽ aut eum ad quem suꝑfici¬
nn es ꝑtin⁊ deutrõq satis dare. Quod
uas siut̃q cess. uiemnũ inpossessionem
mit t̾endum Icelsiuͦs recte scribit.

Expanded text:
lapsae petentur, damnum, quod ante sensi, non contineri, nec aliter dandam actionem, quam ut omnia tollantur, quae sunt prolapsa. ita demum autem crustam uindicari posse idem Alfenus, ait, si non coaluerit nec unitatem cum terra mea fecerit. nec arbor potest uindicari a te, quae translata in agrum meum cum terra mea coaluit. sed nec ego potero te‹c›um agere ius ti‹b›i non esse ita crustam habere, si iam cum terra mea coaluit, quia mea facta est. Neratius autem scribit, si ratis in agrum meum ui fluminis delata sit, non aliter tibi potestatem tollendi faciendam, qQuaesitum est, si solum sit alterius, superficies alterius, superficiarius utrum repromittere damni infecti an satisdare debeat. et Iulianus scribit, quotiens superficiaria insula uitiosa est, dominum et de soli et de aedificii uitio repromittere aut eum, ad quem superficies pertinet, de utroque satisdare: quod si uterque cesset, uicinum in possessionem mittendum. Celsus certe scribit,
Abbreviated transcription (Latin):
tra nossoleant onerarȩ quam ut nore
eadem damus multomagis eaque aia
carent. ultranos non deberent onera¬
re p̃sertim cum res quidem animales
quedampnum dedĩt. Ip̃extet Ẽ des
aũt si sua ruia dapnum dederunt

Expanded text:
tra nos solent onerare, quam ut noxae tra nos solent onerare, quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent, ultra nos non deberent onerare, praesertim cum res quidem animales, quae damnum dederint, ipsae extent, aedes autem, si ruina sua damnum dederunt
Abbreviated transcription (Latin):
focti nommine suo ꝓͥmitti alieno satis¬
dariiubeo ei quiuirauĩt. ñ calũpnie
causaieise postulare eum uetꝰ nomine e¬
agi postulaturum fuisse. in eamdiẽ
quacausa cognitasta f uerosdicontro¬
uer suerit dñs sit necne quicaue bit
sub exce pͦtione satisdare iubebo ¶e
eo ope quodinflumine publicoripa¬
ue eius fi mãnnos .x. satis cdare iube
bo. Eum cui itanon cauebitur in pos a¬
sessionẽ eius rei ciuus nomine ut c¬
ueatur. postulabitur. recte eumcuius¬
tcausa ee᷑ uidebitir: ⁊̃ possidere iubebo:
euisue cuus de ẽare uũis dietio fuit qͣn¬
n caest cautum fiuiss tusreino.¬
mine in cuius possessionẽ misoro siab
sit abeo quimpossessioñẽ erit dãna
ipossessione iubebo¶hõe eductum
eꝑspicit dãpnonondum facto. cum ceͦ¬
tereactiones ad damꝑna que contige¬
runt sarcienda ꝑtm̃eꝰ ut in legis aqui¬
lie actiõne faliis. Nedampnouõ fae¬
tͥo. nichil hocedicto caue̾tur Cum eñi
animalia que naram cõmiser̃. non ul¬

Expanded text:
infecti suo nomine promitti, alieno satisdari iubebo ei, qui iuraverit non calumniae causa id se postulare eumve cuius nomine aget postulaturum fuisse, in eam diem, quam causa cognita statuero. si controversia erit, dominus sit nec ne qui cavebit, sub exceptione satisdari iubebo. de eo opere, quod in flumine publico ripave eius fiet, in annos bo. eum, cui ita non cauebitur, in possessionem eius rei, cuius nomine ut caueatur postulabitur, ire et, cum iusta causa esse uidebitur, etiam possidere iube‹b›oeiusue, cuius de ea re iurisdictio fuit quae mea est, cautum fuisset. eius rei nomine in cuius possessionem misero, si ab eo, qui in possessione erit, d‹a›mni in possessione esse iubebo'.Hoc edictum prospicit d‹a›mno nondum facto, cum ceterae actiones ad damna, quae contigerunt, sarcienda pertineant, ut in legis Aquiliae actione et aliis. de damno uero facto nihil edicto cauetur: cum enim animalia, quae noxam commiserunt, non ul
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. ⁊ qui ułre nonest ꝗ põpꝓ¬
bat. Serecũmde autem ptorẽ. denũ¬
ciãri iubere nõn ẽxͣtrai adomosuaᷤ
aocipe debemus. ut: simaliena domo
habit ib denumtie tu quodsi nec
habitationembat adip̃m p̃diuerit
denuntiandum. uł ꝓcuratoĩeius. ł¬
certe in quilimie¶ otiens autem p̃to¬
rem enigẽ denutiationẽ intelligen¬
lum est. si sit cuide nunciet C et̃m si
nonsit uelutiꝙ inhẽditaĩa in sula ẽ¬
nec dumhr̃litas aditaẽ ut siħs non
ext nec in habitetur. cessat hec par̾¬
ediet Est tñ tutiꝰ ubelllim adipsas¬
edes ꝓonere. fieriem̃ pot ut ita mo¬
nitus defeñsor existat ncum qeqͥ
eoꝵ sup̃ scͥptasunt noncurauĩt qnti

Expanded text:
uidetur et qui in iure non est: qbat: uerecunde autem praetorem denuntiari iubere, non extrahi de domo sua. accipere debemus, ut et si in aliena domo ibi ei denuntietur. quod si nec habitationem habeat, ad ipsum praedium erit denuntiandum uel procuratori eius certe inquilinis. Totiens autem pre denuntiationem intellegendum est, si sit cui denuntietur: ceterum si sit, ueluti quod hereditaria insula enec dum hereditas adita, uel si heres non et nec inhabitetur, cessat haec parcti. est tamen tutius libellum ad ipsasproponere: fieri enim potest, ut ita monitus defensor existat.In eum, qui e supra scripta sunt non curauerit, quanti
Abbreviated transcription (Latin):
si finietur p̃tõis uł p̃ sidis officium eĩt.
excausã. uł renõuarẽ. uł ꝑtelareͤ eam
sihoc localemeng̃ inquisitionem:
ad magistratus munierpales hoc re¬
mit̃tere. ¶ Suntradiem ap̃tore ẽsti¬
tuendum noncauẽatur. inposesionẽ
eius remit tendus est ẽius rersie acci¬
pitur siue totares sit. suie pars sit tei
Antũ is quinon admitt ⁊̃ pignorib¬
amagistratib coherceatur ñon pu̾to.¬
s infactum actione tenebitur. Nam
si apͣtore  missus nonadmittatur. ead
actione utendum est ¶Duas ergores
magistratib muncipalib p̃tõ. ul p̃¬
ses inũc xit acͣtionẽ⁊ possessionẽ cetã
sue uũs dictiom reẜ uauit si fortedo¬

Expanded text:
si finietur, praetoris uel praesidis officium erit ex causa uel reum notare uel protelare eum et, si hoc localem exigit inquisitionem, ad magistratus municipales hoc rmittere. Si intra diem a praetore constituendum non caueatur, in possessionem eius rei mittendus est. 'eius rei' sic accipe, siue tota res sit siue pars sit rei. An tamen is, qui non admittit, etiam pignoribmagistratibus coerceatur? nsed in factum actione tenebitur: nam et si a praetore missus non admittatur, eadem actione utendum est.Duas ergo res magistratibus municipalibus praetor uel praeses iniunxit, cautionem et possessionem, cetera suae iurisdictioni re
Abbreviated transcription (Latin):
deit̾. Ante n quam caueat quic quid
edificauit. int dicto reffitutio destruᷤ¬
ere conpellitur Hc aũt istastipula¬
tio cõnͣditionem.ut itademũ con¬
mit tatur: suudicatum fu̾it. siue
ante rem iudicatamꝰ causãq Acci¬
derit ñeq: res defendatur. ⁊ doloma.¬
lo subicitur clausula. ¶Opus autem
instͣar ꝙ. damopis: ⁊ quasi faties que¬
dam facta õꝑ̾is. ¶ Suie autem res ii. ia¬
cdicẽtur: sui nonde fñdatur.sti pulat᷑io
in id conmittitur.: ut res uiriboni
arbitr iorestituatur. Quod suta resti¬
tutum nonerit. quamtieres erit tã¬
tam pecuniam clabit. dihoc petitõi¬
platͤũit. ¶ Quesitum est si plures clñi
edific̃ anom̃s cauere debeant ⁊ ait la¬
beo uniuꝓcauere debere: quia resti¬
tutio oꝑis fieri ꝓparte non possit. đ̃
ait ⁊ si plures nuntient curamdũ ẽẽ.
ut unicaueatur. sunt̃ eos conueͦniat.
Plañ sin conueniat⁊ singłis erit cauẽ¬
dum ¶Idem dicit᷑. adiciemdum ẽẽ in

Expanded text:
quidquid aedificauerit, interdicto restitutorio destruere compellitur. Habet autem ista stipulatio condicionem, ut ita demum committatur, si iudica tum fuerit siue ante rem iudicatam causa quae acciderit neque res defendatur: et de dolo malo subicitur clausula. Opus autem finstar quoddam operis et quasi facies quaedam facta operis. Siue autem res iudicetur siue res non defendatur, stipulatio in id committitur, ut res uiri boni arbitratu restituatur: quod si ita restitutum non erit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dabit, placuerit.Quaesitum est, si plures domini aedificent, an omnes cauere debeant. et ait Labeo unum cauere debere, quia restitutio operis fieri pro parte non possit.Idem ait et si plures nuntient, curandum esse, ut uni caueatur, si inter eos conueniat: plane si non conueniat, et singulis erit cauendum.Idem dicit adiciendum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
ad penãms hoc autem uidicnmceno¬
tam conditiõnemht. si postulatũ est  p¬
cinũm urhĩmunicipłisit. ut magi
onẽ aduersus magistratus. quãi nicħ
ĩnt̃sit. cum intua potestate fuĩt ap̃to¬
re. uł p̃side desiderare. inpossessionẽ
mitti shaec autem acc̃õ cũ reihãt ꝑse¬

Expanded text:
d poenam.Hoc autem iudiciutam condicionem habet, si postulatum esicinum urbi municipium sit, ut magisonem aduersus magistratus, quasi nihil intersit, cum in tua potestate fuerit a praetore uel praeside desiderare in possessionem mitti.Haec autem actio cum rei habeat perse
Abbreviated transcription (Latin):
factumsit R cumopis noui nuntiati¬
To factaest: si quid edificatum ẽ. emptor
idest dñs p̃diorum tenetur. Quianũ¬
inum obligatus eit. qui eum locum pꝰ¬
sid⁊ in quom opus nouum nuntiatũ
infecticeleritate mdeside¬

Expanded text:
it: cum operis noui nuntiatio facta est, si quid aedificatum est, emptor, id est dominus praediorum tenetur, quia nunmum obligatus est, qui eum locum possidet, in quem opus nouum nuntiatum infecti celeritatem deside
Abbreviated transcription (Latin):
lũi quia possit fiẽi. ut autẽ aũ mo¬
̃ calũpnietur. ¶ Si alieno nomineca¬
uerimichi clamni infecti postulem.
uirare debeo non calũme causa ideũ
cuius nomine cautum postulo fuisse
postulaturum¶ Si ⁊sicius nomine po¬

Expanded text:
dum, quia possit fieri, ut aut tunc aut modo calumnietur. Si alieno nomine caueri mihi damni infecti postulem, iurare debeo non calumniae causa id eum, cuius nomine cautum postulo, fuisse postulaturum. S
Abbreviated transcription (Latin):
ẜdiu̾tat. cauĩdebuicinis plane inꝗͣ¬
linisq eoꝵ ⁊ inquilinorũ ũxõibus
cauendum ẽẽ ait laboro. Item his
quicumhis morentin deilloquẽi¬
tur aninquilinis suis dñis ediũca¬
uere possit. ⁊ͦ sab̾ait inquili nis nõ
abinitio conduxĩnt.⁊ hab ꝙ sibi¬
in putent aũ inuitiũ edes incidũt
suum. monum̃ fieĩ paussit. de dãnc

Expanded text:
at, caueri debet.Uicinis plane inquilinisque eorum et inquilinorum uxoribus cauendum esse ait Labeo, item his qui cum his morentur.De illo quaeritur, an inquilinis suis dominus aedium cauere possit. et Sabinus ait inquilinis non initio imputent, aut in uitium aedes inciderunt suum monumentum fieri passus sit, de damno
Abbreviated transcription (Latin):
num inuitose facere ¶Siquis autem
uult pꝰ opus nouĩnutiatum. ĩpu̾e
edificare offer᷑ redeb satis nuntiatõi:
Quod sifecĩt. utͥq consultum ẽ. tam
ei quinuntiauit. qm̃ cautumh̃t des
opere restituendo. qmei cui nuntia

Expanded text:
um opus nouum inuito se facere.Si quis autem uult post opus nouum nuntiatum impune aedificare, offerre debet satis nuntiatori: quod si fecerit, utrique consultum est tam ei qui nuntiauit, quoniam cautum habet de opere restituendo, quam ei cui nunti
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset. quod fuãndi aĩo contractare
ł ap̃ sede poĩta usus est. alit quã acce p̃.
si existimat se ñ mato dño id facere. fur¬
ti non tenetur. si nec de poiti ullo mõ
tenebitur. ommodati anteneatur ĩ
culpaestimatid erit .i. an nondebũt
extimat id dũm ꝓmissurũ ¶ Siqs
alt̃ĩ furtum fecĩt. ⁊ id quod surripuit
alius ab eosurripuit: cum posteriore
Namlie int sit furis rem eẽ saluam.
quia conditione tenetur. tñcũ eo is
cuuus int̃ est furtiht accõe. siex hone¬
sta causa int̃ ẽ. Nec uti mur ẜ uii sen¬
tentia. qui putabat sirei surrepte dñs

Expanded text:
uenisset, quod furandi animo contuenisset, quod furandi animo contvel apud se deposita usus est aliter atque accepit, si existimavit se non invito domino id facere, furti non tenetur. sed nec depositi ullo modo tenebitur: commodati an teneatur, in culpa aestimatio erit, id est an non debuerit existimare id dominum permissurum. Si quis alteri furtum fecerit et id quod subripuit alius ab eo subripuit, cum posteriore nam licet intersit furis rem salvam esse, quia condictione tenetur, tamen cum eo is cuius interest furti habet actionem, si honesta ex causa interest. nec utimur Servii senten
Abbreviated transcription (Latin):
possit quia furtiagẽ põt is cuius inter¬
est remnonsur ripi. Int̾ ẽẽ aũt eius
uidetur. quid annum passurus elt
conposuit quãĩclata centigin. ut
adosfitułm tñs mittẽntur. s nonde¬
tauit. quaĩ osfo traditos Quero cum¬
non sint inuenti in offõ. neq centioĩ
est libellos dedomo sub tẽtos ꝓtͥbuna¬
abo .l.xu. excassio. Siis qui pignõi
rem accepit. cum deuendendo pignõt
nicħ conueniñ uendidit. aut añt
quandies unditionis uenir pecũa
nonsoluta id fecit. furti se obligat.
bona fide duoꝵ aurcoꝵ emptam cum
possi derem surripuit titius michi. cum
quo ⁊ ego ⁊ dñs furti agimus: quero qͣn
deb. dño aũ duplo quanti ea mulier fu¬
erit: nec nos mouẽ deb quod duob pe¬
na furti pr̃abr̃ quippe cumeius demrei
nomine p̃stetur emptoĩs eius possessiõis
dño ipsius ꝓͥetatis causa p̃standa est.
me delegauit ꝓmit terẽ. furticum eo agẽ
non pos sum qm̃ nullum corpus inger¬

Expanded text:
possit, quia furti agere potest is, cuius interest rem non subripi, interesse autem eius videtur qui damnum passurus est, composuit quasi datura centurioni, ut ad officium transmitterentur, sed non detauit quasi officio traditos: non sunt inuenti in officio neque centurioni test libellos de domo subtractos pro tribunao ex Cassio Si is, qui pignori rem accepit, cum de vendendo pignore nihil convenisset, vendidit, aut ante, quam dies venditionis veniret pecunia non soluta, id fecit: furti se obligat. bona fide duorum aureorum emptam cum possiderem, subripuit mihi Attius, cum quo et ego et dominus furti agimus: quaero, qudebet, domino autem duplo, quanti ea mulier fuerit. nec nos movere debet, quod duobus poena furti praestabitur, quippe, cum eiusdem rei nomine praestetur, emptori eius possessionis, domino ipsius proprietatis causa praestanda est.me delegauit promitterem, furti cum eo agere non possum, quoniam nullum corpus inter
Abbreviated transcription (Latin):
surripuit. ꝙ accõe furtisoluit nul
utł qm ad pranclas accões tenꝰeor ¶ũ
aũt uire dñi deffertur furtiac̃s quã¬
claest idq instatulibis ⁊ inlegato sub
conditione relicto ꝓbatun alioqum
cliũsum ꝓ bantib statui facile qͣntiti
tionem facit: cumcessante dm̃io fn
accõnascitur. In istis causis acdextima¬
tionem corpis furti acc̃o referrinon
põt. ¶ Si aclexhibñdum egissemopͥta
tor oĩmodofurtum facit mannfest
fur extimandus est.is aũt cui dolo
fiuĩt raptum. furtiquidem nontene¬
bitur. s⁊uibonorum raptor. ¶ Siti¬
ciis cuiꝰ nomine peccam ꝑꝑam faus¬

Expanded text:
subripuit, quod actione furti soluit nulluoniam ad praestandas actiones teneor. Cum autem iure dominii defertur furti actio, quamda est, idque et in statuliberis et in legato sub condicione relicto probatur: alioquin diversum probantibus statui facile quantitationem facit, cum cessante dominio furti actio nascitur, in istis causis ad aorporis furti actio referri non potest. Si ad exhibendum egissem optattor omnimodo furtum facit, manifestus fur existimandus est: Is autem, cuius dolo fuerit raptum, furti quidem non tenebitur, sed vi bonorum raptorum. Si Titius, cuius nomine pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
aboł .l.xii. excassio. Si is cuicon¬
moclata res erat furtum ipsius admi¬
sit. agit̃ eo ⁊ furti ⁊ conmo dati põt.
sifurti actum est: conmodati accõ.
ex tinguitur. si conmodati. accõi fur᷑¬
tiexo ptio obicitur ¶Eius reiq̃ ꝓhẽ¬
de possidetur furti acc̃o ad pollesiore
nonꝑtin. Quamuus usuquis capere¬

Expanded text:
o decimo ex Cassio Si is, cui commodata res erat, furtum ipsius admisit, agi cum eo et furti et commodati potest: et, si furti actum est, commodati actio exstinguitur, si commodati, actioni furti exceptio obicitur. Eius rei, de possidetur, furti actio ad possessorem non pertinet, quamvis usu
Abbreviated transcription (Latin):
gnorantem ꝑuenir res furtiua.
uł ui possessa. nonuidetur inpore¬
state chiũreũsa. Idõq necsipost ta¬
lem dm̃i ꝑossessionembona fide e¬
m̃tisienserit. usucapio sequetur.

Expanded text:
gnorantem perveniret res furtiva vel vi possessa, non videatur in potestatem domini reversa, ideo nec si post talem domini possessionem bona fide ementi venierit, usucapio sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
remissius id cͥca int̃ p̃tationem dolima¬
lidebere nos uersari.qm̃ut dictum ẽ
nullautilitas conmodantis int̃ uen¬
argentiuł nũmorum conmisit. cum
alioquin nicħam quã dñs talequid

Expanded text:
remissius circa interpretationem doli mali debere nos uersari, quoniam, ut dictum sit, nulla utilitas commodantis interueargenti forte uel nummorum commiserit, cum alioquin nihil umquam dominus tale quid
Abbreviated transcription (Latin):
disses. penam ꝓmisisti. iõ ꝙ sufficer
eam necẽe fuit. furti accõ. in hoc quo¬
q estimabr. ¶Infans. ap̃ furem ado¬
leuit: tam adolescentis furtum fecit¬
c ille quaminfantis: ⁊ unũ tͣn furtumẽ.
lõꝙ duplitenetur. q̃nti aput eũ plu¬
rimifiit. Namꝙ se me lduta iat fur
ti cumeo agi potest. quid refert
p̃poĩte qͣstioni. quippe si sut rept̾
furiforz. ac rursus afure abro eun
recupass. ⁊̃ siduo furta feciss. non
am plius quam semł cumeo furti
agiposse. nec dubitauerim. qu ad¬

Expanded text:
dedisses, poenam promisisti, ideoque sufferre dedisses, poenam promisisti, ideoque sufferre eam nececoaestimabitur.Infans apud furem adoleuit: tam adulescentis furtum fecit ille quam infantis, et unum tamen furtum est: ideoque dupli tenetur, quanti umquam apud eum plurimi fuit. nam quod semel dumtaxat furti agi cum eo potest, quid refert propositae quaestioni? quippe, si subreptus furi foret ac rursus a fure altero eum recuperasset, etiam si duo furta fecisset, non amplius quam semel cum eo furti agi posse‹t›. nec dubitauerim, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ciam michisoli con petẽ furtiaccoe.
cumhes suo nomͦine nonht̃. quia qͣ¬
tere furti accõe constat ¶ Eum qui
mulionem dolomalo iniuocal. si
int̃ ea paule ꝑiss. fureiteni uetes R
exigendis p̃positus est. simanum̾is¬
sus exigat furtitem̃: Quodei conse¬
quens est dicẽ. ⁊ intutore cuipꝰ pub¬
tatem solutum ẽ ¶ Situtitium mͥ
conmẽ clauis quaĩ idoneum cuiere¬
deitͤm. ⁊ ego ignorem titium qui sit.
furtum facłes. quia ticium hunc
ẽẽ cͣdo. scił. si ⁊ ille qui ad ducit̾scit. ꝙ
si nesciat. non faci᷑ furtum. nec hie
qui ad dux̃ opẽ tulisse uidĩ põt. cũ
furtum factamnonsit. S⁊ dabitur
accõ infactum in eum qui adduxit.
tum nemofacit furtum: Necit fur¬
tum est. ip̃a infitiatio. lic ꝓpe fur¬
tum ẽ ¶ si possessionemeiꝰ adipisca¬
tur int̃uertendicansa: fac̃ furtum:
nec refert. indigito hãt anulum. an
datum yothece. que cuminde posito
teneret. hãe ꝓsuo destinauerait ¶ Si
tibi subreptum ẽ. idꝙ nisic̃tadie de

Expanded text:
ntiam mihi soli competit furti actio, cum heres suo nomine non habeat, quia, qutere furti actionem constat. Eum, qui mulionem dolo malo in ius vocasset, si interea mulae perissent, furti teneri veterexigendis praepositus est, si manumissus exigat, furti teneri. quod ei consequens est dicere et in tutore, cui post pubertatem solutum est. Si tu Titium mihi commendaveris quasi idoneum, cui crederem, et ego in Titium inquisii, furtum facies, quia Titium esse hunc credo, scilicet si et ille qui adducitur scit: quod si nesciat, non facies furtum, nec hic qui adduxit opem tulisse potest uideri cum furtum factum non sit: sed dabitur actio in factum in eum qui adduxit.Si tum nemo facit furtum nec tum est ipsa infitiatio, licet prope furtum est: sed si possessionem eius apiscatur intervertendi causa, facit furtum. nec refert, in digito habeat anulum an dactyliotheca quem, cum deposito teneret, habere pro suo destinaverit. Si tibi subreptum est, quod nisi die certa
Abbreviated transcription (Latin):
uit. conseqñs eĩt ut infur tiuã causam
eos ineidere dicamus. Et it fructus q̃¬
dui solo cohẽant fundieẽ: ⁊idõ colonuĩ
quiauoluntate dñi eos ꝑcipeuideat᷑.
suos fructus facẽ: ꝙͦ ẽte in ꝓpoĩto non
equedr̃. Quan rõe colonifieri possunt
cũeptor eos suo nomine cõgͦat. ¶ Stai¬
te iuditio. ẜ uus datis.x. hedi: ad libta¬

Expanded text:
it, consequens erit, ut in furtivam causam eos incidere dicamus. etenim fructus, quamdiu solo cohaereant, fundi esse et ideo colonum, quia voluntate domini eos percipere videatur, suos fructus facere. quod certe in proposito nonenim ratione coloni fieri possint, cum emptor eos suo nomine cogat? Statli iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ quidẽ si nondũ ad lib̾tatem ẜ uud
ꝑueniss. no. xededitus ei cuideditus cẽ
daturus fuit. diuõ expeculio: quia nũ¬
mos hẽclis dedit. quos utiqis passurus
eum ñfbãt eiclare. ccͣstatuendũẽ.
quatur infamia.
legatus: añ aditam hẽditatẽ uciofur¬
tum fec̃: Si adita hr̃ditate seiꝰ legatum
ad septinẽ uolĩt: furtieuis ẜui nõe
fur tum eius fuit¶Et ut maxie quis
tum fecãt toui furtiacooe ut necsi
alienatus sit agipossit eo nomine.
tii factus est quia eaq̃ legantur. rec¬
raua abeo quilcgat᷑ adeum cui
Rlegata sunt mseunt. clogtu lubdo.

Expanded text:
dem si nondum ad libertatem servus pervenisset, noxae deditus ei, cui deditus esset, daturus fuerit: si vero ex peculio, quia nummos heredis dederit, quos utique is passurus eum non fuerit ei dare, contra statuendum. quatur infamia. legatus ante aditam hereditatem Titio furtum fecit. si adita hereditate Seius legatum ad se pertinere uoluerit, furti eius serui nomine faceret furtum, eius fuit, et ut maxime quis tum fecerat, tolli furti actionem, ut nec si alienatus sit, agi possit eo nomine tii factus est, quia ea, quae legantur, recta via ab eo qui legavit ad eum cui legata sunt transeunt. Vlpianus libro
Abbreviated transcription (Latin):
nente pene obligõe in quib dam
casib rursus obligatur. ut cumeo
sepius eiusdem rei nomine furti
agipossit. Yrimus casus occurrit.
si possessionis causaget mit tata. ue¬
luti sires indñi potestate rediss eã¬
demq idemq surriꝑr.uł eidem
dño uł ei cui cõmodass aut uñdidiᷤᷤ.¬
s. Si ⁊si ꝑsona dñi mutataeẽt. altã
pena obligatur¶¶ Qui furem dedu¬
cut s ad pfectum uigilũ uł ad pͤsidẽ.
estimandus ẽ elegisse uiã quarem
ꝑ seq̃r etur: sinegotui ibit minatue
damnato fure recepta est peca subla¬
ta insim plũ. uidetur furti q̃stio sub¬
lata. maxime si nonsolũ remfurti¬
uam fur restituere ussufiũt. s am¬
plius aliquid incũ iudex constituĩt.
Snisinichilam plius quã furtiuam

Expanded text:
manente poenae obligatione in quibusdam casibus rursus obligatur, ut cum eo saepius eiusdem rei nomine furti agi possit. primus casus occurrit, si possessionis causa mutata esset, veluti si res in domini potestatem redisset eandemque idem subriperet vel eidem domino vel ei, cui is commodasset aut vendidispoena obligatur.Qui furem deducit ad praefectum uigilibus uel ad praesidem, existimandus est elegisse uiam, qua rem persequeretur: et si negotium ibi terminatum et damnato fure recepta est pecunia sublata in simplum, uidetur furti quaestio sublata, maxime si non solum rem furtiuam fur restituere iussus fuerit, sed amplius aliquid in eum iudex constituerit. sed et si nihil amplius quam furtiuam
Abbreviated transcription (Latin):
quennium.stichus.c. dederit. li¬
tori post quinquennium dabit.¬
¶ Sirationes reddidiss. lib̾m esse
iussum. non patitur hr̃s.reb pecu¬
liaribus uenditis reliqua soluere.
pinde libesse. quaĩ bon dĩtiom pa¬
rrit

Expanded text:
quennium Stichus centum dederit, litori post quinquennium dabit.Si rationes reddidisset, liberum esse iussum non patitur heres rebus peculiaribus uenditis reliqua soluere: perinde liber est, quasi condicioni paruerit
Abbreviated transcription (Latin):
Iuesse eniiudetur tempio tam ope¬
rarum p̃stationi. quam itimi. ¶ Si i¬
ta quis accepit lib̾tatemstichiis si
hr̃s eum non manumiserit: lib̾esto
potĩt abhr̃de manuuntti. non con¬
trauoluntatem testatoris adimit᷑
eilibertus.s non tam continuum¬
tempus exgemausest ut p̃crpita¬
ri cogatur hũs. uel experegrinatio¬
ne celerius fuĩt mantimit tendũ¬

Expanded text:
inesse enim uidetur tempus tam operarum praestationi quam itineri. Si ita quis acceperit libertatem 'Stichus, si heres eum non manumiserit, liber esto', poterit ab herede manumitti: non contra uoluntatem testatoris adimitur ei libertus. tempus exigendum est, ut praecipitari cogatur heres vel ex peregrinatione celerius reverti ad manumittendu
Abbreviated transcription (Latin):
parass peculio legato. nongessurũ
inlibris gagucasni seͥptim est .pͥ
ia ległtum intps libtatis collatun
ess. U ide aniuis necum peculium
⁊aocessione ⁊ decessione mhat. au¬
gum̃tum quoq eius pęculu. simͦ
abinde ei ablatum nonͣsit. legãto
cessurum sit. ⁊ magis hoc iure uti¬
m̃ur.

Expanded text:
non cessurum in libris Gaii Cassii scriptum est, nisi id legatum in tempus libertatis collatum esset. uideamus, ne, cum peculium et accessionem et decessionem habeat, augmentum quoque eius peculii, si modo ab herede ei ablatum non sit, legato cessurum sit: et magis hoc iure utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
ucto uenientes. uł e xnegotioᷤ uele:
contractu. ꝑmanent. Eius dem ẽ¬
ditionissunt. statulibi. cuiꝰ cetĩ. Et
idõ in prblicis quoꝙ iudiciis eas¬
dem pen᷑as patiuntur. quasceti ẜ
ui. ¶̃ Quintus mutius scͥbit. pat
familias intestam̃to scͥpserat. sim
dronicus ẜ uusm̃s hĩdi meo dedĩt.¬

Expanded text:
licto uenientes uel ex negotio gesto contractu pertinet, eiusdem condicionis sunt statuliberi cuius ceteri. et ideo in publicis quoque iudiciis easdem poenas patiuntur, quas ceteri serui.Quintus Mucius scribit: pater familias in testamento scripserat 'si Andronicus seruus meus heredi meo ded
Abbreviated transcription (Latin):
Aite databr̃s nonsoluscͥptirati¬
sus req ditararionẽ adlib̾tatem per¬
uenire. lic nullam administra¬
uĩt ratioñ nichil ominus erit lib.¬
U .I. pande. Si iscui dare ussus
est redemĩt statulib̾m. eũq rur¬
sus alii uñdiłit: nouissimo empto¬
ridabit. Lam eñicum aput eum
cui dare iussus est.dominium qͦ.
seruiꝑuenit. sieualienz conditio¬
nẽ quoꝙ abeo adem ptorẽ transire
uiliano placuit.

Expanded text:
to data heres non solum scriptam ratisus reddita ratione ad libertatem peruenire, licet nullam administrauerit rationem, nihilo minus erit libpandectarum.Si is, cui dare iussus est, redemerit statuliberum eumque rursus alii uendiderit, nouissimo emptori dabit: iam enim cum apud eum, cui dare iussus est, dominium quoque serui peruenit, si eum alienet, condicionem quoque ab eo ad emptorem transire Iuliano placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to aiebat sehr̃dem ẽẽ Idem̃ andro
futurus neẽẽt lib̾. Annichil iude¬
itur sentutia quauicit: ad eamua¬
hoc quod quintus mutius scͥbit.
its puiat uerum ẽẽ. Sireuã lege ab
intestato hr̃s sit isqui uicit. Nãm
sunuria uidicis uictus eẽt seͥptus
uerus hr̃s extestam̃to. nichilomi¬
nus eũm paruisse conditiom eidã¬
do. ⁊ lib̾infore sed uerissimũest ꝙ
aristo celso seͥp sit possedari pecuni¬
amhr̃di abintestato. scłm quẽ sen

Expanded text:
mento aiebat se heredem esse. deinde Andronfuturusne esset liber an nihil uideatur sententia, qua uicit, ad eamhoc, quod Quintus Mucius scribit, ita putat uerum esse, si re uera lege ab intestato heres fuit is qui uicit: nam si iniuria iudicis uictus esset scriptus uerus heres ex testamento, nihilo minus eum paruisse condicioni ei dando et liberum fore. sed uerissimum est, quod et Aristo Celso rescripsit, posse dari pecuniam heredi ab intestato, secundum quem sen
Abbreviated transcription (Latin):
potuit libereẽ. quo poss suta fuis¬
s scͥptum. si hr̃di dediss. ¶ac̃tinuᷤᷤ¬
euis clemẽs agebat. siita sit fidĩ cõ¬
missum relietum. cueoꝵuo se
rogo restituas si nullum elegiss cu¬
i restituere om̃ib debiImꝑator ẽ¬

Expanded text:
poterit liber esse, quo posset, si ita fuisset scriptum "si heredi dedisset". Pactumeius Clemens aiebat, si ita sit fideicommissum relictum "cui eorum voles, rogo restituas", si nullum elegisset cui restitueret, omnibus deberi imperatore
Abbreviated transcription (Latin):
gum hit  quam diuuiuat. ꝓtraha¬
tur manumissio. S modicum qͦ
primum possit. sine magno in cõ¬
modo suo hr̃s manumit tere. Quod
sitp̃s acdertumfuit illud spectabi¬
tur.

Expanded text:
gum, ut, quamdiu uiuat, protrahatur manumissio, sed modicum, quo primum possit sine magno incommodo suo heres manumittere. quod si tempus adiectum fuerit, illud spectabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
habeto. Diligentiam. desiderareeã
debemus. que dño non que ẜuo fu¬
erit utilis. Erit autem ei diligũtie
conumctabona fides. non solũ in
rationib ordinamdis. s etiam in

Expanded text:
habeto'. diligentiam desiderare eam debemus, quae domino, non quae seruo fuerit utilis. erit autem ei diligentiae coniuncta fides bona non solum in rationibus ordinandis, sed etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
dediss iussus est lib̾ ẽẽ. Decemht̃:
tantumdem dño deb. Dandohec
.x. non libabitur. Namꝙ statu libo.
ex peculio suo dare. explende con¬
ditionis causa concessum est: ita ĩt̃¬
p̃tari debemus. ut ñ ⁊ exeo dare p̾¬
sit. quod extrapeculium est. Nec
me p̃tĩ it hos nũmos peculiares
posse dtci. quaniuis sinchil p̃teas
uus hãt. ⁊ peculium nullum sit.
S dubitari non oport. quin hae
mens fũitadconstituentium ut q̃¬
si ex patrimonio suo dandi eonoiẽ
ẜuopõtestas eẽt quia id mamme¬
batur Quod nustra quis ꝓ gredieł

Expanded text:
us est liber esse: decem habet et tantundem domino debet: dando haec decem non liberabitur. nam quod statulibero ex peculio suo dare explendae condicionis causa concessum est, ita interpretari debemus, ut non etiam ex eo dare possit, quod extra peculium est. nec me praeterit hos nummos peculiares posse dici, quamuis, si nihil praeterea seruus habeat, peculium nullum sit. sed dubitari non oportet, quin haec mens fuerit id constituentium, ut quasi ex patrimonio suo dandi eo nomine seruo potestas esset, quia id maximebatur
Abbreviated transcription (Latin):
persingulos diesdantur. Igĩtur
sisingulos aureos detstatuliber põt
dicieum un plesse conditionem. Ali¬
a causa est operarum: quia hac nẽdcessa¬
rio singule edende sunt. Sed ⁊sihr̃s
accipere noluit. nonstatimliber eĩt
s cum tp̃s transierit. ꝑ quod opesa

Expanded text:
per singulos dies dantur. igitur et si singulos aureos det statuliber, potest dici eum implesse condicionem. alia causa est operarum, quia hae necessario singulae edendae sunt. sed et si heres accipere uoluerit, non statim liber erit, sed cum tempus transierit, per quod ope
Abbreviated transcription (Latin):
si non dedit impleta conditione. ulti¬
mo uite tp̃r hĩdis allibtatẽ ꝑuenut¬
¶ Seruus conmunis lib̾cẽ iussus ita.
si .x. declit. expeculiodare põt. quod
quo cũq modo ad quisitu habũt. nec
refert ap̃hr̃dem id. an ap̃ socium fuĩt
hr̃dian extraneo ussussit. Nam ꝑ oĩa
cãuse statu lib̾i applicãtur. quod condi¬
tionis implendegr̃a alienare peculia¬
res nũmos põt. ¶Siduo ẜ ui ratiõib

Expanded text:
si non dederit, impleta condicione ultimo uitae tempore heredis ad libertatem perueniet.Seruus communis liber esse iussus ita 'si decem dederit' ex peculio dare potest, quod quocumque modo adquisitum habuerit: nec refert, apud heredem id an apud socium fuerit et heredi an extraneo dare iussus sit. nam per omnia causae statuliberi applic‹a›tur: qui condicionis implendae gratia alienare peculiares nummos
Abbreviated transcription (Latin):
sistatulib̾ locupletiorem hrditate
sit fecerit. ueluti creditorib soluen¬
do cibaria familie dando. statim eũ
ad libtatem eẽ uenturum existima¬
uit. ¶ Hr̃s cumstatulib̾m. decem
dare iussum uenderet conditionem
pnuntiauit. Ftraditioni legemdix
ut sibipotius quamẽptorieadem
x. darentur. Querebatur utͥ eorũ
statulib pecuniam dando lib̾tatem
consequęretur. R hr̃di eũ dare debe.
hr̃di uidetur soluere. qui uolunta¬
te eius alusoluit.

Expanded text:
si statuliber locupletiorem hereditatem s, fecerit, ueluti creditoribus soluendo, cibaria familiae dando: statim eum ad libertatem esse uenturum existimauit. Heres cum statuliberum decem dare iussum uenderet, condicionem pronuntiauit et traditioni legem dixit, ut sibi potius quam emptori eadem decem darentur: quaerebatur, utri eorum statuliber pecuniam dando libertatem consequeretur. respondit heredi eum dare debere. heredi uidetur soluere, qui uoluntate eius alii soluit.