comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt. ubi in¬
trantes genu flectere ac miseri cordiae caelesti supplicare
deberent. Constat que multos exeo tempore gratiam sanita¬
tis in eodem loco consecutos. quin &iam astulis exipsa desti¬
na excisis & inaquam missis plures sibi sius que languorum
remedia conquisiere. Scripsi autẽ haec depersona & ope¬
ribus uiti prefati nequaquam in eo laudans uł digens hoc
quodde obseruatione paschae minus perfectae sapiebat
Immo hunc multum detestans sicut in libro quem de tempo¬
ribus conposui manifestissime probaui. Sed quasi uerax
historicus simplicit eaque deillo siue pillum sunt gesta
describes & quae laude sunt digna in eius actibus laudans at¬
que adutilitatẽ legentium memoriae cõmendans studium
uidelic& pacis & caritatis. continentiae & humilitatis animũ
irat & auariciae uictorem. suꝑbiae simul & uanę gloriae con¬

Expanded text:
ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi inipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem loco consecutos: quin etiam astulis  Al., assulis, hastulis ex ipsa destina excisis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi autem  Al. om. autem haec de persona et operibus viri praefati; nequaquam in eo laudans vel eligens hoc, quod de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans: studium, videlicet, pacis et caritatis, continentiae et humilitatis; animum irae et avaritiae victorem, superbiae simul et vanae gloriae con
Abbreviated transcription (Latin):
non pauco inepis copatu permansit Contigit autẽ post
aliquot annos ut penda merciorum rex cum ostili exerci¬
tu. hoc in loco ꝑueniens. cum cunctaque poterat ferro fam¬
ma que perder&. Nicus quoque inquo antestis obiit unacũ
ec desia memorata flãmis absumeretur: Sedmirũ inmodĩ
sola illa destina cui incumbens obuit abignibus circum cun¬
ta uorantibus ab sumi non potuit Quo clarescente miraci¬
lo mox ibidem eccdesia restaurata: & haet eadem destina
in munimentum est pari&is ut ante fuerat forins et us ad¬
posita, Fursumq peracto tempore aliquanto. euenit
ilꝑ tul pam incuriae uicum cundem & ipsam pariter eccle¬
siam ignibus consumixs edne tunc quidem eandem tan¬
gere flamma descinam ualebat&cum magno utiq
miraculo ipsa cius foramina ingrediens quibus edificio erat
Unde tertio aedificatam ibi ecclesiã destinam illam nonut
antea deforis insulcimentum domus ad posuerunt : sed intro

Expanded text:
non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae poterat ferro flammaque perderet, vicus quoque ille in quo antistes obiit, una cum ecclesia memorata flammis absumeretur. Sed mirum in modum sola  Al. om. sola illa destina cui incumbens obiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, quibus aedificio erat Unde tertio aedificata ibi ecclesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro
Abbreviated transcription (Latin):
aburbe dequa prefati sumus. In hac enĩ habens ec clesiã
a cubiculum. saepius ibidem diuertit ac manere atque inde
ad p̃dicandum circumquaq exire consueuerat. Quod ipsum &
in alus iullis regis facere solebat . ut pote nil propriae possessi¬
onis excepta ecclesia sua & adiacentibus agellis habens
Tetender̃ ergo ei egro tanti tentorium. ad occidentalium eccle¬
siae partẽ. ita ut ipsum tentorium pari&i herer& et clesiae
promunimine erat adposita: spm̃ uitae exalar& ultimum
obiit autẽ septimo decimo episcopatus suanno. pridie hđ
lindis farnensium atq: incimiterio fratrum sepultũ est
At int̃iecto tempore aliquanto. cum fabricata ess& ibi bas¬
lica maior. atque in honorem beatissimi a postolorum prin¬
cipis dedicata. illo ossa eius trans lata atq addexteram
altaris uixta uenerationem tanto pontifice dignam condita
sunt. Succesit uero ei inepisco patum finan. & ipse illo ab
hii scottorum insula ac monasterio distinatus. ac tempore

Expanded text:
ab urbe de qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidentalem ecclesiae partem, ita ut ipsum tentorium parieti haereret ecclesiae. pro munimine erat adposita, spiritum vitae exhalaret ultimum. Obiit autem septimo decimo episcopatus sui anno, pridie KLindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. Successit vero ei in episcopatum Finan DCLII, et ipse illo ab Hii Scottorum insula ac monasterio destinatus, ac tempore
Abbreviated transcription (Latin):
uisibi lecunctis inhumero maxillaq portauit. Mirũ
in modum quid anima in occulto passa sit. caro palam prꝰ
consuerat. om̃ibus opus uirtucum. & exemplis ostende¬
re & prae dicare sermonibus ordinẽ autẽ iusionum
suarum illis solum modo qui propt̃ desiderium conpi¬
cionis incerro gabant exponere uolebat. Suꝑ est adli

Expanded text:
visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque in modum quod anima in occulto passa sit, caro palam  Alconsuerat, omnibus opus virtutum et exemplis ostendere et praedicare sermonibus. Ordinem autem visionum suarum, illis solummodo qui propter desiderium compunctionis interrogabant, exponere volebat. Superest adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
uisit quidem angłs sicut prius igniem Flammae. sediur
di ubiapate factam usque int̃ flamimas ianuam puenit
Arripientes in mundis p̃s unum de eis quos suos inignibis
torrebant: iac tauerunt in eum & contingentes humerum
dicebat que hõstis malignus. Nolite repellere quemant
suscepistis: Nam sicuit bonacius peccatoris susc epistis
ita & depenis eius participes esse debetis Contra diceis
eius animam suscepit Cessauit q ignis. Et conuersus
ad eum angelus. quod incendisti inquit. hoc arsit inte
Sienim hiuus uiri inpeccatis suis mortui peccuniam
non accepisses nec pena cius inte ardera: & pluralo¬
cutus quid erga salutem eorum qui ad mortem penitera
ne inigiem inciderent esset agendum. salubri sermone
docuit: qui postmodũ incorpore restitutus. om̃i ua
suae tempore. signum incendii quod in anima ꝑtulit

Expanded text:
, adpropiaret, divisit quidem angelus, sicut prius, ignem flammae. Sed vir , adpropiaret, divisit quidem angelus, sicut prius, ignem flammae. Sed vir Dei ubi ad patefactam usque inter flammas januam pervenit, arripientes inmundi spiritus unum de eis, quos in ignibus torrebant, jactaverunt in eum, et contingentes humerum Dicebatque hostis malignus: « Nolite repellere quem ante suscepistis: nam sicut bona ejus peccatoris suscepistis, ita et de poenis ejus participes esse debetis. » Contradicensejus animam suscepit: » cessavitque ignis. Et conversus ad eum angelus: « Quod incendisti, inquit, hoc arsit in te. Si enim hujus viri in peccatis suis mortui pecuniam non accepisses, nec poena ejus in te arderet. » Et plura locutus, quid erga salutem eorum qui ad mortem  Al. om. ad mortem poeniterent, esset agendum, salubri sermone docuit. Qui postmodum in corpore restitutus, omni vitae suae tempore signum incendii quod in anima pertulit,
Abbreviated transcription (Latin):
licitam uoluntatẽ. ita solutus corpore ardebit per debitam
poenam: Tunc uidit unum de tribus angelis qui sibi tota
utraque uisione ductores ad suerunt. precedentem: ĩgnis
tos abignium sepericulo defendere Uidit autem & doe¬
mones perignem uolantes. incendia bellorum contraiuis¬
tos struere: Sequuntur aduersus ipsum accusationes ma¬
lignorum. defensiones spirituum bonorum. copiosior
caelestium acminũ uiso: sed & uirorum desua natione
scõrum quos olim sac erdotii gradi nonigno bilit̃ potitos.
fama iam uulgante conpererat. a quibus non pauea
quae uel ipsi uel omnibus quiaudire uellent multũ
salubria essent audiuit: Quicum uerba sinis sent. & cumange li¬
cis spintibus ipsi quoque ad caclos redirent remanser̃ cumbea¬
to furseo tres angeli de quibus diximus quieum ad corpus
referrent: Cumq p̃fato ignimaximo ad propuarenti di

Expanded text:
licitam voluptatem, ita solutus corpore ardebit per debitam licitam voluptatem, ita solutus corpore ardebit per debitam poenam. » Tunc vidit unum de tribus angelis, qui sibi in tota utraque visione ductores adfuerunt, praecedentem ignes fltes, ab ignium se periculo defendere. Vidit autem et daemones per ignem volantes, incendia bellorum contra justos struere. Sequuntur adversus ipsum accusationes malignorum, defensiones spirituum bonorum, copiosior caelestium agminum visio; sed et virorum de sua natione sanctorum  Al., Scottorum, quos olim sacerdotii gradu non ignobiliter potitos, fama jam vulgante, compererat; a quibus non pauca, quae vel ipsi, vel omnibus qui audire vellent, multum salubria essent, audivit. Qui cum verba finissent, et cum angelicis spiritibus ipsi quoque ad coelos redirent, remanserunt cum beato Furseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corpus referrent. Cumque praefato igni maximo adpropiarent  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrosam. subtus seinimo positam. Uidit & quattuor ianes in a¬
ere non multo ab inuicem spacio distantes. & int̾rogans ange¬
los quiessent hui ianes. Audiuit hos esse ignes. quimundum
succendentes. essent consumpturi Unum mendacii cumhoc
quod inbaptismo aibrenuntiare nos satanȩ & omnibus
operibus eius promisimus minimae implemus. Alterum
cupiditatis. cum mundi diuitias amori cael estium prepo¬
nimus. Tertium dissensionis. cumanimos proximorum
&iam in suꝑ uacius rebus offendere non formidamus: Quar¬
tum impi&atis cum infirmioris spoliare & eis fraudem face¬
re pronichilo ducimus Crescentes uero paulatim ianes us¬
que ad inuicem sese extender̃. atque in inmensam adunacis
flãma Cumque ad propinquassent pertimescens ille. dicit:
angelo, Dnẽ ecce ignis michi ad propinquat Acille quod
iste ac grandis esse rogus uid &ur: tamen iuxta merita
operum singulos examinat quia unius cuiusque cupiditas
in hoc igne ardebit Sicut enim quisard& in corpore ꝑ in¬

Expanded text:
tenebrosam subtus se in imo positam. Vidit et quatuor ignes in aere, non multo ab invicem spatio distantes. Et interrogans angelos, qui essent hi ignes, audivit hos esse ignes qui mundum succendentes essent consumpturi. Unum mendacii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos Satanae et omnibus operibus ejus promisimus, minime implemus: alterum cupiditatis, cum mundi divitias amori caelestium praeponimus: tertium dissensionis, cum animos proximorum, etiam in supervacuis rebus offendere non formidamus: quartum impietatis, cum infirmiores spoliare, et eis fraudem facere pro nihilo ducimus. Crescentes vero paulatim ignes usque ad invicem sese extenderunt, atque in inmensam adunati sunt flammam. Cumque adpropinquassent, pertimescens ille dicit angelo: « Domine, ecce ignis mihi adpropinquat. At ille: Quod iste ac grandis esse rogus videtur, tamen juxta merita operum singulos examinat; quia uniuscujusque cupiditas in hoc igne ardebit. Sicut enim quis ardet in corpore per in
Abbreviated transcription (Latin):
accepta accepta eius benedictione conualui ut incrast¬
num ascendens aequum cumipso int̾ in alium locum
facerem nec multo post plene curatus uitali & iam
unda ꝑfusus sum. MMansit autẽ in epis copatũ annos

Expanded text:
 accepta ejus benedictione convalui, ut in crast accepta ejus benedictione convalui, ut in crastinum ascendens equum, cum ipso iter in alium locum facerem: nec multo post plene curatus, vitali etiam unda perfusus sum. » Mansit autem in episcopatu annos
Abbreviated transcription (Latin):
ad me At ego aperiens oculost &iam tues antistes m̃s a maͥs
siuoluerit dñs. Qui inponens capitimeo manũ cũ uer¬
bis benedictionis rediit ad orandũ. & post pusil
lentem. Coepitq: me in terrogecre diuino ut mox
patuit ad monitus instinctu an me eẽ baptitatũ
absq: scrupulo nossẽ. Cui ego absq: ulla me hoc
dubi&ate scire respondi. qui a salutari fonte in remis¬
sionẽ peccatorũ essẽ ab lutus & nomen pres biteri aqu
me baptitatũ noueram dixi. at ille. Si ab hoc inquit
sacerdote baptitatus es: non es ꝑfecte baptitatus No¬
uinãq: eum. & quia cum ess& presbit̃ ordinatus. nul¬
latenus ꝓpt̃ ingenii tarditatẽ potuit cathetitandi
uł babtitandi ministeriũ discere : ꝓpt̃ qđ & ipse illũ
ab huius p̃sumptione ministerii quod regularit̾ implere
hora me cathetare ipse curauit factumque est ut ex sufflo¬
te illo infaciem meam. confestim. melius habere sentirẽ

Expanded text:
ad me. At ego aperiens oculos, aio: Etiam tu es antistes meus amatus.ad me. At ego aperiens oculos, aio: Etiam tu es antistes meus amatus.si voluerit Dominus. Qui imponens capiti meo manum, cum verbis benedictionis rediit ad orandum: et post pusilllentem: coepitque me interrogare, divino, ut mox patuit, admonitus instinctu, an me esse baptizatum absque scrupulo nossem: cui ego, absque ulla me hoc dubietate scire respondi, quia salutari fonte in remissionem peccatorum essem ablutus; et nomen presbyteri a quo me baptizatum noveram, dixi. At ille: Si ab hoc, inquit, sacerdote baptizatus es, non es perfecte baptizatus: novi namque eum, et quia cum esset presbyter ordinatus, nullatenus, propter ingenii tarditatem, potuit catechizandi vel baptizandi ministerium discere, propter quod et ipse illum ab hujus praesumptione ministerii quod regulariter implere hora me cathechizare ipse curavit; factumque est ut, exsufflante illo in faciem meam, confestim me melius habere sentirem.
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Casuq euenit uel potius diuina prouisione ad puni¬
endum in oboedientiae meae culpam adhuc capite ac
manu quam capitis ruens sub posueram tangerem atq
infracto pollice capitis quoque iuncturam soluen&ũr
teram tetenderunt ibidem papilionẽ inqua iacerem
usque qui&us & quasi mortuus ꝑ manensi Tunc paulu¬
lum reuiuisco ferorque domum a sociis ac tacitus tota noc¬
te ꝑduro. Uomebam autem sanquinem eo quod & interra¬
nea essent ruendo coniuilsa ad ep̃s grauissimae detasa
& interitu meo dolebat eo quod me speciali diligera&
affectu. Ner uoluit nocte illa iuxta morem eumelericis
suis manere. Uerum solus in orationere persis tens noctem
dicebat ꝑuigilem promea ut reor sospitate suꝑne pi&ati
suppli cans & mane prima in gressus ad me acdicta suꝑ me
oratione uoca lt me nomine meo. & quasi desomno graui
excitatum int̃rogauit. si nossem quis essa quiloquer& ur

Expanded text:
rat; casuque evenit, vel potius divina provisione, ad punirat; casuque evenit, vel potius divina provisione, ad puniendam inobedientiae meae culpam, ut hunc capite ac manu quam capiti ruens subposueram, tangerem, atque infracto pollice capitis quoque junctura solveretur; teram, tetenderunt ibidem papilionem in qua jacerem. usque quietus, et quasi mortuus permanens, tunc paululum revivisco, ferorque domum a sociis, ac tacitus tota nocte perduro. Vomebam autem sanguinem, eo quod et interanea essent ruendo convulsa. At episcopus gravissime de casu et interitu meo dolebat, eo quod me speciali diligeret affectu: nec voluit nocte illa juxta morem cum clericis suis manere, verum solus in oratione persistens noctem ducebat pervigilem, pro mea, ut reor, sospitate supernae pietati supplicans. Et mane primo ingressus ad me, ac dicta super me oratione, vocavit me nomine meo, et quasi de somno gravi excitatum interrogavit si nossem quis esset qui loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
deuictus facite inquit siuultis ita tamen ut here bald ab illo
secertamine funditus abstineat. Porro ipse diligentius obse¬
crans ut & michi certan cumillis copia daretur. Uidebã
nam que equo quem michi ipse obtimum donaueriti nec¬
quam inp& rare potutt At cum saepius huc atque illuc
expectante me. & ep̃s concitatis incursum aequis reuer¬
terentur. & ipse lasciuo superatus animo. nonme potiu
cohibere sed prohibente lic& illo ludentibus memis cui
& simul cursu aequi contendere coepi Quod dum agerẽ
Audiit illum postergum michi cum gemitu dicentẽ
Oquam magnum uae facis michi sic aequitando & ego
audiens nichil ominus ceptis institis u&itis. Nec moran
dum feruens aequis quod dam itineris concauum ualentior
in p&ii transilir&. lapsus dedici & mox ueludemoriens
sensum poenitus motumque omnem perdidi Erat namq:
illo in loco lapis terrȩ aequalis obtectus cespite tenui. Neq
ullus alt̃ in tota illa campi planitiae lapis inueniri pote¬

Expanded text:
devictus: Facite, inquit, si vultis, ita tamen ut Herebald ab illo se certamine funditus  Al. om. funditus abstineat. Porro ipse diligentius obsecrans, ut et mihi certandi cum illis copia daretur, fidebam namque equo quem mihi ipse optimum donaverat, nequaquam impetrare potui. « At cum saepius huc atque illuc spectante me et episcopo, concitatis in cursum equis reverterentur; et ipse lascivo superatus animo non me potui cohibere, sed, prohibente licet illo, ludentibus me miscui, et simul cursu equi contendere coepi. Quod dum agerem, audivi illum post tergum mihi cum gemitu dicentem: O quam magnum vae facis mihi sic equitando! Et ego audiens, nihilominus coeptis institi vetitis. Nec mora, dum fervens equus quodam itineris concavum valentiore impetu transiliret, lapsus decidi, et mox velut emoriens sensum penitus motumque omnem perdidi. Erat namque illo in loco lapis terrae aequalis obtectus cespite tenui, neque ullus alter in tota illa campi planitie lapis inveniri pote
Abbreviated transcription (Latin):
nes itera gentes cum illo deuenisse inuiam planam &a
plam ab tamque cursui aequorum coeperunt qualtiue¬
nes qui cum ipse erant maxime laici postulare epm̃.
ut cursu maiore aequos suos inuicem probare licer&.
Atille primo negauit. ociosum dicens esse sir qđ desi¬
derabant sed adultimum multorum unanima intentione

Expanded text:
nos iter agentes cum illo devenisse in viam planam et nos iter agentes cum illo devenisse in viam planam et amplam aptamque cursui equorum: coeperuntque juvenes qui cum ipso erant, maxime laici, postulare episcopum ut cursu majore equos suos invicem probare liceret. At ille primo negavit, otiosum dicens esse quod desiderabant; sed ad ultimum multorum unanima intentione
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uestimentissius. & egressus inde.i trauit ac saluta¬
uit epm̃ & conuiuas dicens. quia ips&e quoque de lectare¬
tur manducar&iur abibere cumꝰ eis iusserunt cum sede¬
re secum asdepulas. multum gauden tes desospitate lli¬
Allius residebat uescebatur bibebat. laxabatur qucasi inꝰ
econiuius agebat. & multis post haeo annis uiuens in ei¬
dem quam acceperat salute ꝑmansit. hoc autẽ miraci¬
lum memoratus abbas non sop̃sente factum sed ab eis qui
presentes fuere sibi ꝑhib& esse relatum
miraculum. Qui tunc quidem in clero illius conuersatiis
batis uire p̃est. Uitam inquit illius quantum illuis homi¬
ep̃o dignam eẽ comperi. sed & cuius meriti apud internũ
exꝑtiis sum quippe quem ab ipso ut ita dicam mortis
limite reuo cans aduiam uitae sua oratione ac benedic¬
pore inclero illius degere. Hegendi quidem canendiq
studus traditus sed non adhuc animum ꝑ fectae. ad
iuuenibus cohibens in lecebris. Contigit die quadam

Expanded text:
ipse vestimentis suis; et egressus inde intravit, ac salutavit episcopum et convivas, dicens, quia ipse quoque delectaretur manducare et bibere cum eis. Jusserunt eum sedere secum ad epulas, multum gaudentes de sospitate illius. Residebat, vescebatur, bibebat, laetabatur, quasi unus e convivis agebat; et multis post haec annis vivens, in eadem quam acceperat salute permansit. Hoc autem miraculum memoratus abbas non se praesente factum, sed ab his qui praesentes fuere, sibi perhibet esse relatumaculum, qui tunc quidem in clero illius conversatus, batis jure praeest. « Vitam, inquit, illius, quantum homiepiscopo dignam esse comperi. Sed et cujus meriti apud internum expertus sum: quippe quem ab ipso, ut ita dicam, mortis limite revocans, ad viam vitae sua oratione ac benedicpore in clero illius degerem legendi quidem canendique studiis traditus, sed non adhuc animum perfecte a juvenilibus cohibens inlecebris, contigit die quadam
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati uł fidei. grecorum more in ecclesiam ciu preess&
introducer&: Qui subdiaconus ordinatus. quat tuor ex¬
pectauit menses donec illic. coma cresceret. quo incoronã
tondi poss&. habuerat enim tonsuram more orientalium
scĩ apłi pauli: Qiuiordinatus est auitaliano papa. anno do

Expanded text:
veritati fidei, Graecorum more, in Ecclesiam cui praeesset, veritati fidei, Graecorum more, in Ecclesiam cui praeesset, introduceret. Qui subdiaconus ordinatus, quatuor expectavit menses, donec illi coma cresceret, quo in coronam tonderi posset. Habuerat enim tonsuram more Orientalium sancti apostoli Pauli. Qui ordinatus est a Vitaliano papa anno do
Abbreviated transcription (Latin):
cepto brit taniam uenire. Qui indignũ se tanto gradiu respon¬
dens ostendere posse sedixit Alium cuius magis ad suscipi¬
endum episcopium. & eruditio conuenir& & aetas: cumq
monachum quendam deuicino urginum monasterio nomine
andieam pontifici offerr& hic ab omnibus quino uere dignis
tis neepiscopus fieri possit obstitit & rursum ad nanus ad sus¬
piendum episco patum actusest: Quipetens inducias si for¬
te alium qui ep̃s ordinar&ur extempore poss& inuenire
łrat ipso tempore romȩ monacbus ad rano notus nomine the¬
ditionibus inter positis. ut ipse eũ ꝑducer& brit caniã eoꝙ iam
bis partes galliarum duersis ex causis adiss&: & obid maiorẽ
huius iteneris ꝑagendi notitiam haber&: sufficiensque essoe
in possesione hominum propriorum. & ut ei doctrine coopera¬
tor existens. diligent̃ ad tender&. nequid ille contraruim

Expanded text:
cepto Brittaniam venire. Qui indignum se tanto gradui responcepto Brittaniam venire. Qui indignum se tanto gradui respondens, ostendere se posse dixit alium, cujus magis ad suscipiendum episcopatum et eruditio conveniret, et aetas. Cumque monachum quemdam de vicino virginum monasterio, nomine Andream, pontifici offerret, hic ab omnibus qui  Al. add. eumtis, ne episcopus fieri posset, obstitit. Et rursum Hadrianus ad suscipiendum episcopatum actus est: qui petens  Al., petiit inducias, si forte alium, qui episcopus ordinaretur ex tempore posset evenire. Erat ipso tempore Romae monachus Hadriano notus, nomine Theditionibus interpositis, ut ipse eum perduceret Brittaniam, eo quod jam bis partes Galliarum diversis ex causis adiisset; et ob id majorem hujus itineris peragendi notitiam haberet, sufficiensque esset in possessione hominum propriorum: et ut ei doctrinae cooperator existens, diligenter adtenderet ne quid ille contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
quo & colman ep̃s unanimo catholicorum intentione
superatus ad suos reuersus est : deus dit sextus ecde
functus. eotbto filio sedem regni reliquid Quam ille sus¬
ceptam ꝑ uiiii annos tenuit. Tunc cessante non pauco tẽ¬
pore epis copatu. missus est romam ab ipso simul & a rege nordan¬
brmbrorum osui ut p̃cedente libro paucis diximus uichardus
pres biter iur inecclesiastrcis disciplinis doctissimus degene¬
re anglorum paentibus hunc ecclesiae anglorũ archi ep̃m or¬
dinari missis pariter a posto lico papȩ donarus & aureis at que
causam prȩfaco papȩ apostolico pate fecit. Non multo post &
ipse & omnes poene quicum eo aduenerant socii pestilentia
suꝑueniente del&isunt: At apostolicus papa. habito dehis
ge anea poli campaniȩ abbas adrianus. uirnatione a fir sacris
litteris diligent̃ inbutus monasterialibus simul & ecclesi¬
asticis disciplinis institutus Grece parit̃ & latine linque pe¬
ritis simusy hunc ad se accersitum papauissit episco patu ac¬

Expanded text:
quo et Colmam episcopus unanima catholicorum intentione superatus ad suos reversus est, Deusdedit sextus Ecclefunctus, Ecgbercto filio sedem regni reliquit, quam ille susceptam per novem annos tenuit. Tunc cessante non pauco tempore episcopatu, missus est Romam ab ipso simul et a rege Nordanhymbrorum Osuio, ut praecedente libro paucis diximus, Uighard, presbyter, vir in Ecclesiasticis disciplinis doctissimus, de genere Anglorum, petentibus hunc Ecclesiae Anglorum archiepiscopum ordinari: missis pariter apostolico papae donariis, et aureis atque causam praefato papae apostolico patefecit, non multo post et ipse et omnes pene qui cum eo advenerant socii, pestilentia superveniente deleti sunt. At apostolicus papa habito de his ge a Neapoli Campaniae, abbas Hadrianus, vir natione Afer, sacris literis diligenter imbutus, monasterialibus simul et Ecclesiasticis disciplinis institutus, Graecae pariter et Latinae linguae peritissimus. Hunc ad se accitum papa jussit episcopatu ac
Abbreviated transcription (Latin):
na sc̃ĩ monialis & ad scłi hiuius dignitatẽ nobilis. & in amore
futuri scłi nobilior: quae ita multis iam annis omni corpons
suerat officio destituta. Ut ne unum quidẽ mouere ipsamen¬
brum ualer&: Haec ubi corpus abbatisse uenerabilis ine¬
clesiam delatum donec sepulturae. dar&ur. Cognouit: ps¬
tulauit sedillo adfern. & in modum orantium adillũd. adi¬
nari: Quod dum fier& qua siuuientẽ ad locuta rogauit.
apud miscđiam pii conditoris imp&rar& sea tantis tamqui
diutinis cruciatibus absolun Nec multo tardius ex auds¬
ta est: nam post dies .xii. & ipsae ducta excarne. tempori¬
p̃fata xpĩ famula toregrd tres adbuc annos post obu
domine in hac uita tener& ur̃ intantum ea quam preo¬
mus infirmitate decocta est ut uix ossibus herer&

Expanded text:
na sanctimonialis, et ad saeculi hujus dignitatem nobilis et in amore na sanctimonialis, et ad saeculi hujus dignitatem nobilis et in amore futuri saeculi nobilior: quae ita multis jam annis omni corporis fuerat officio destituta, ut ne unum quidem movere ipsa membrum valeret. Haec ubi corpus abbatissae venerabilis in ecclesiam delatum, donec sepulturae daretur, cognovit, postulavit se illo afferri, et in modum orantium ad illud adclinari. Quod dum fieret, quasi viventem adlocuta, rogavit, ut apud misericordiam pii conditoris impetraret se a tantis tamque diutinis cruciatibus absolvi. Nec multo tardius exaudita est: nam post dies duodecim, et ipsa educta ex carne, temporapraefata Christi famula Torctgyd tres adhuc annos post obitum dominae in hac vita teneretur, in tantum ea quam praediximus infirmitate decocta est, ut vix ossibus haerer
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ess& sole clarius. sindone in uolutũ: in subbimae ferri elatũ
Videlic& dedomo inqua sorores pausare solebant: Cumq:
diligentius intuer&ur quo trabente leuaretur. sursum haec
quam contemplabatur species corporis gloriosi. Vidit
quod quasi funibus auro clarioribus in suꝑna tolleretur: doner
caelis patentibus introducto amplius ab illa uideri non potut
Nec dubium remansit cogitanti deuisione quin aliqua deila
congregatione citius ess& moritura. Cuius anima ꝑbona qui
feciss& oꝑa quasi ꝑsunes aureos leuanda esset ad caelos qđi
uera ita contigit Nam non multis int̾positis diebus. dõ dile¬
tamat̃ congregationis ipsius ergastulũ carnis edueta est: cue
talem fuisse constat uitam. ut nemo qui eam nouerit. dubitan
debeat quin ei exeunti dehac uita caelestis patriae patuerit
in gressus: In eodem quoque monasterio quaedam erat femi¬

Expanded text:
quod esset sole clarius, sindone involutum in sublime ferri, elatum quod esset sole clarius, sindone involutum in sublime ferri, elatum videlicet de domo in qua sorores pausare solebant. Cumque diligentius intueretur quo trahente levaretur sursum haec quam contemplabatur species corporis gloriosi, vidit quod quasi funibus auro clarioribus in superna tolleretur, donec coelis patentibus introducta, amplius ab illa videri non potuit. Nec dubium remansit cogitanti de visione, quin aliquis de illa congregatione citius esset moriturus, cujus anima per bona quae fecisset opera, quasi per funes aureos levanda esset ad caelos: quod revera ita contigit. Nam non multis interpositis diebus, Deo dilecta mater congregationis ipsius, ergastulo carnis educta est; cujus talem fuisse constat vitam, ut nemo qui eam noverit, dubitare debeat quin ei exeunti de hac vita caelestis patriae patuerit ingressus. In eodem quoque monasterio quaedam erat femi
Abbreviated transcription (Latin):
dem anno fuerit defunctus. dicens: Quod adueniente dilucu¬
lo ꝑennem ss& exitura adlucem: Cuius ueritas uisionis
citaeta exortum diei puellȩ moste probata est viiui¬
umautem & ipsa mat̾ piadõ deuotae congregatonis
edil burga ess& rapienda demundo apparuit uisio
miranda ciudã desororibus cui nom̃ erat tore grd. quae multis
iamannis in eodẽ monasterio cõmorata & ipsa seꝑ in omnihu¬
militate ac sinceritate dõ seruire satagebat. & ad iutrix discipli¬
nae regularis eidem matri existere minores docendo uł castigan¬
do curabat, Cuius ut uirtus iuxta apł& in insirmitate ꝑ ficeret᷑
T̃actaest repente grauis simo corporis morbo. & ꝑ annos uiiiipĩa
redemptoris nr̃i prouisione multũ fatigata. Uidelic&: ut quic¬
quid inea uicii sordidantis int̾ uirtutes ꝑ igno rantiã uł in curiã
decubiculo quo manebat. uidi manifeste quasicorpus hominis.

Expanded text:
dem anno fuerat defunctus, dicens quod adveniente dilucudem anno fuerat defunctus, dicens quod adveniente diluculo perennem esset exitura ad lucem. Cujus veritas visionis cita  Al., ita circa exortum diei puellae morte probata est. CAPUum autem et ipsa mater pia Deo devotae congregationis Aedilburga esset rapienda de mundo, apparuit visio miranda cuidam de sororibus, cui nomen erat Torctgyd, quae multis jam annis in eodem monasterio commorata, et ipsa semper in omni humilitate ac sinceritate Deo servire satagebat, et adjutrix disciplinae regularis eidem matri existere, minores docendo vel castigando curabat. Cujus ut virtus juxta Apostolum in infirmitate perficeretur, tacta est repente gravissimo corporis morbo, et per annos novem pia Redemptoris nostri provisione multum fatigata: videlicet ut quicquid in ea vitii sordidantis inter virtutes per ignorantiam vel incuriam de cubiculo quo manebat, vidit manifeste quasi corpus hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem ad tacta infirmitate. ipso quo uocata est die dehac lu¬
ce sub tracta: & illum qui se uocauit ad regnũ est caeleste
secutaest Itẽ quedam exeisdem ancillis dĩ cum prefato
tacta morbo. atque ad extrema ess& ꝑducta: Coepit subi¬
to circa mediam noctem clamare hisque sibi minis trabant
p&ens ut lucernã quae michi accensa erat extinguerent
decul
mr& ad extremum intulit: scio quod me haec insana mente
loqui arbitramini. sediam nunc non ita esse cognoscite
Namuere dico uobis quia domum hanc tanta luce impl&ã
ese ꝑspicio ut urã illa lucerna michi omnimodis. ẽẽ uidea¬
tur obscura &cumne adhuc quidẽ talia loquenti quuisquã
res ponder& uł ad sensũ p̃ber&: iterum dixit. Ac cendite ergo
lucernam illam quam diu uultis. Ad tamen scitote quia nonẽ.
Coepitque narrare: quia apparuerit sibi quidã uirdĩ quieo¬

Expanded text:
eadem adtacta infirmitate, ipso quo vocata  Al., vocitata est die de hac lueadem adtacta infirmitate, ipso quo vocata  Al., vocitata est die de hac luce subtracta, et illum qui se vocavit ad regnum caeleste secuta est. Item quaedam ex eisdem ancillis Dei cum praefato tacta morbo, atque ad extrema esset perducta, coepit subito circa mediam noctem clamare his quae  Al., qui sibi ministrabant, petens ut lucernam quae inibi accensa erat, exstinguerend cum raret, ad extremum intulit: « Scio quod me haec insana mente loqui arbitramini; sed jam nunc non ita esse cognoscite: nam vere dico vobis, quod domum hanc tanta luce impletam esse perspicio, ut vestra illa lucerna mihi omnimodis esse videatur obscura. » Et cum ne adhuc quidem talia loquenti quisquam responderet, vel adsensum praeberet, iterum dixit: « Accendite ergo lucernam illam, quamdiu vultis; attamen scitote quia non est » Coepitque narrare quia apparuerit sibi quidam vir Dei  Al. om. Dei qui eo
Abbreviated transcription (Latin):
emisse lucis incuius conparatione sol meritdianus uiden
poss& obscurus. non multo post illo eleuatus delo co. in me¬
& ea loca operiens sic uidentibus cunctis ad caeli sealta sib¬
duxit : ut nulli ess& dubium quinipsa lux quae animas
famularum xp̃i ess& ducductura uł susceptura in caelis
&iam corporibus earum locum in quo requi&& ura & dien
resurrectionis essent expectatura monstrar& Cuius
trarum radu lucis omnẽ diurni luminis. uiderentur
superare fulgorem
rat in eodem monasterio puer trium circit̃ nonam
plius annorum ȩsica nomine: qui propt̃ infantilen
adhuc a&atem inuirginum dõ dedicatarum sole¬
bat cella nutriri. Ibique meditari Hic prefata
pestilentia tactus. ubi ad extrema ꝑuenit Clamauit tes
tio unam de consecratis xp̃o uirginibus pro prio eam
nomine qua sip̃sentẽ adloquens ead grd eadgyd. ead grd
& sic terminans temporalem uitam. intrauit a& nam: Ad
uirgo illa quammoriens uocabat. mox in loco quo erat

Expanded text:
emissae lucis, in cujus comparatione sol meridianus videri posset obscurus, non multo post illo elevatus de loco, in meet ea loca operiens, sic videntibus cunctis ad caeli se alta subduxit; ut nulli esset dubium, quin ipsa lux quae animas famularum Christi esset ductura vel susceptura in caelis, etiam corporibus earum locum in quo requietura, et diem resurrectionis essent exspectatura, monstraret. Cujus trarum radii lucis, omnem diurni luminis viderentur superare fulgorem. Ut in eodem monasplius, annorum, Aesica nomine, qui propter infantilem adhuc aetatem in virginum Deo dedicatarum solebat cella nutriri, ibique medicari. Hic praefata pestilentia tactus, ubi ad extrema pervenit, clamavit tertio  Al., ter unam de consecratis Christo virginibus, proprio eam nomine quasi praesentem alloquens, Eadgyd, Eadgyd, Eadgyd; et sic terminans temporalem vitam, intravit aeternam. At virgo illa quam moriens vocabat, mox in loco quo erat,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tallus durissima & saxosa cui nulla omnino spes fuene fona
dĩ alio die aqua plena incienta est: quaeusque adhane. dun
sufficientem cunctis illo aduenientibus gatiae. suae caelestis
dem exeo germinari. Usque ad cuestatis tempora contigt: Unde
uisitantibus se exmore fratribus. ordeum iussit ad ferri. si forte
ud natura solullius. uel uoluntas ess& suꝑni largitoris. ut illiuss
ꝗs ibi potuis seges ottretur. quod dum sibi cdlatum ultna
se tempus serendi. ula orineñ spem fructisicandi. eodenim

Expanded text:
autem tellus durissima et saxosa, cui nulla omnino spes  Al., specautem tellus durissima et saxosa, cui nulla omnino spes  Al., specDei, alio die aqua plena inventa est, quae usque ad hanc diem, sufficientem cunctis illo advenientibus gratiae suae caelestis dem ex eo germinare usque ad aestatis tempora contigit. Unde visitantibus se ex more fratribus, hordeum jussit adferri, si forte vel natura soli illius, vel voluntas esse superni largitoris, ut illius frugis ibi potius seges oriretur. Quod dum sibi adlatum, ultra omne tempus serendi, ultra omnem spem fructificandi, eodem in
Abbreviated transcription (Latin):
xin euabretus cerescentibus meritis religiose intentionis¬
adan alahoreticae quoque contem plationis quaediximus silen
annos plures sufficient̃ & uersibus eroicis. & simplici oratione cons¬
cripsimus hoc totum inp̃senti cõmemorare satis sit: quod aditutꝰ
insulam: protestatus est sratribus dicens Simichi diuana gã
in loco illo donauerit ut deopere manuum mearum uiuere quae¬
amlibens ibi morabor: Sinalias. aduos citissime dõ uolente reuer¬
tar: Erat autem locus & aqua prorsus & srugis & arboris in obs.
sed spirituum malignonim srequentia humanae habitationis muꝰ
accomodus sed aduotum uri dĩ abitabilis ꝑom̃a factus est Si¬
se sibi ibidem expulsis hostibus mansionem angistam circui¬
uallantes ⁊ angere & domus in ea necessarias uiuante fratrum in¬
nu idest oratorium & habitaculum cõmune construxiss&& us¬
sit fratres inetusdem habitaculi paiamemto foueam facere: Erac

Expanded text:
xin Cudberct crescentibus meritis religiosae intentionisad anachoreticae quoque contemplationis, quae diximus, silentannos plures sufficienter et versibus heroicis, et simplici oratione conscripsimus, hoc tantum in praesenti commemorare satis sit, quod aditurus insulam protestatus est fratribus, dicens: « Si mihi divina gratia in loco illo donaverit, ut de opere manuum mearum vivere queam, libens ibi morabor; sin alias, ad vos citissime Deo volente revertar. » Erat autem locus et aquae prorsus et frugis et arboris inops, sed et spirituum malignorum frequentia humanae habitationi minus accommodus: sed ad votum viri Dei habitabilis per omnia factus est, si maligni. Cum autem ipse sibi ibidem expulsis hostibus mansionem angustam circumvallante aggere, et domos in ea necessarias, juvante fratrum manu, id est, oratorium, et habitaculum commune construxisset, jussit fratres in ejusdem habitaculi pavimento foveam facere: erat
Abbreviated transcription (Latin):
uel elemo sinas faciendas. uł ad offerendas dõ uictimas sa¬
crae oblationis. pro ereptione suorum quide scło migra
ad redemptionem ualer&: & animȩ & corporis sempit̾nã
Hanc mͥ historiam &iam quidam eorum quiabipso uiro
in quo facta.ẽ. audiere narrarunt: Unde eam quia liquands
conperi indubitanter historiae nrãe ecclesiasticae inseren¬
dam credidi.

Expanded text:
vel ad eleemosynas faciendas, vel ad offerendas Domino victimas savel ad eleemosynas faciendas, vel ad offerendas Domino victimas sacrae oblationis, pro ereptione suorum qui de saeculo miad redemptionem valeret et animae et corporis sempiternam. Hanc mihi historiam etiam quidam eorum, qui ab ipso viro in quo facta est audiere, narrarunt: unde eam quia liquido comperi, indubitanter Historiae nostrae Ecclesiasticae inserendam credidi.
Abbreviated transcription (Latin):
potuit alligari. Uerum cum alia atque alia uinculorum
culis eum non potuisse cohibere. donauit ei facultatem sese
sieri solebant saepissme uincula soluebantur adille dato
iure urando ut redir&: uł peccuniam illi prosemit ter&:
uenit cantiam ad regem hlotheri quierat filius sororis
pit abeo p̃cium suae redemptionis ac suo dño prose ut ꝓ¬
miserat misit: Qui posthaec patriam reuersus. at que
ad suum fratrem perueniens. replic auit ͤ ordine cunctaque
sibi aduersa. quae ue in aduersis solatia proueniss&
Cognouit que referente eo illis maximae temporibus
sua suisse uindula soluta. quibus pro se missarum fu¬
erant ccelebrata sollempnia. sed & aliaq̃ periclitanti ei
cõmoda contigissent & prospera. per intercessionem srat̃¬
nam & oblationem ostiȩ salutaris. caelitus sibi suisse do¬
nata intellexit. Multique haec a prefato uiro audientes
accensi sunt infide ac deuotione pi&atis. ad orandum

Expanded text:
potuit alligari. Verum cum alia atque alia vinculorum potuit alligari. Verum cum alia atque alia vinculorum culis eum non potuisse cohiberi, donavit ei facultatem sese fieri solebant, saepissime vincula solvebantur. At ille dato jurejurando ut rediret, vel pecuniam illi pro se mitteret, venit Cantiam ad regem Hlotheri, qui erat filius sororis pit ab eo pretium suae redemptionis, ac suo domino pro se, ut promiserat, misit. Qui post haec patriam reversus atque ad suum fratrem perveniens, replicavit ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent: cognovitque, referente illo, illis maxime temporibus sua fuisse vincula soluta quibus pro se missarum fuerant celebrata sollemnia. Sed et alia quae periclitanti ei commoda contigissent et prospera, per intercessionem fraternam et oblationem hostiae salutaris caelitus sibi fuisse donata intellexit. Multique haec a praefato viro audientes accensi sunt in fide ac devotione pietatis ad orandum,
Abbreviated transcription (Latin):
presbiterum in mea prouincia. & scio quia ille me int̾fer¬
tum putans prome missas crebras facit. & sinunc in alia
uita essem: ibi anima mea ꝑ int̾cessiones eius solueretur
apoenis dumque aliquato tempore apud comitem
teneretur anim aduester̃ quieum diligentius considera¬
bant ex uultu & habitu. & sermonibus eius quia nonerat
de paupere uulgo ut dixerat. sed denobilibus: Tunc secr&o
ad uocans eũ comes. interrogauit eũ intentius unde ess&. pro¬
mitens se nichil ei mali facturũ proeo si simplicit̃ sibi quis
suiss& proder&: Quoddum ille facer& minis trum se regis
suiss& manifestans : res pondit comes Et ego ꝑsingula tua
responsa cogno ueram quia rusticus noneras & nunc dignus
puana inter empti: Necte tantum occidam. neside mei pro¬
misi praeuarcer Ut ergo conualuit uendidit eum lundoniã
freso cuidam: sedneque ab illo cumilluc duceretur ullatenus

Expanded text:
presbyrum in mea provincia, et scio quia ille me interfecpresbyrum in mea provincia, et scio quia ille me interfectum putans, pro me missas crebras  Al., celebrare facit: et si nunc in alia vita essem, ibi anima mea per intercessiones ejus solveretur a poenis. » Dumque aliquanto tempore apud comitem teneretur, animadverterunt qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto advocans eum comes, interrogavit eum intentius unde esset, promittens se nihil ei mali facturum pro eo, si simpliciter sibi quis fuisset, proderet. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, respondit: « Et ego per singula tua responsa cognoveram quia rusticus non eras, et nunc dignus pugna interempti; nec te tamen occidam, ne fidem mei promissi praevaricer. » Ut ergo convaluit, vendidit eum Lundoniam Freso  Al., Fresoni; al., Frisoni cuidam; sed nec ab illo cum illuc duceretur ullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. nec po tuit tamen uinciri Nam mox ut abiere qui
uincerant: eadem eius sunt uincula soluta habebat
enm germanum fratrem cui nomen erat tunna pres¬
bitero. & abbatem monasterii. inciuitate quȩ ac tenus
ab eius nomine tonna cestir cognominatur: Quicum
eum inpugna ꝑemtum audir&. Uenit quȩrere si forte
corpus eius inuenire poss& Inuentumq alium illi ꝑomĩa
simillimum. putauit ipsum esse: quemad monas terium
suum deferens. honorifice sepelunt & pro absolutione
animae eius sepius missa facere curauit. Quarum celebra¬
tione factum est qđ dixi. ut nullus eum poss& uincire
quin continuo solueret᷑: Interea comes qui eum tenebat
mirari & interrogare coepit quare ligari non poss&
ac forte litteras solutorias de qualibus fccbulȩ ferunt
apud se haber& propt̃ quas ligari non poss&: Atille res¬
pondit nil se talium arcium nosse: sed habeo fratrem inqͥt

Expanded text:
aecepit. Nec tamen vinciri potuit; nam mox ut abiere qui aecepit. Nec tamen vinciri potuit; nam mox ut abiere qui vinxerant, eadem ejus sunt vincula soluta. Habebat enim germanum fratrem cui nomen erat Tunna, presbyterum et abbatem monasterii in civitate quae hactenus ab ejus nomine Tunnacaestir cognominatur: qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum est quod dixi, ut nullus eum posset vincire, quin continuo solveretur. Interea comes qui eum tenebat, mirari et interrogare coepit quare ligari non posset, an forte literas solutorias de qualibus fabulae ferunt, apud se haberet, propter quas ligari non posset. At ille respondit nihil se talium artium nosse; « Sed habeo fratrem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
nprȩ fato autem proelio quo occisus est rex aelsuinus memora¬
bile quiddam factum esse constat : quod nequaquam silen¬
tio pretereundum arbitror sed multorum saluti si referetur
fore prosicuum occisus est ibi int̾alios demilitia eius uiue¬
nis uocabulo imma: quȩcum die bello & nocte sequenti int̃
cadauera occisorum similis mortuo iacer&: tandem recep¬
to spũ reuixit. ac residens sua uulnera prout potinit ipse
alligauit. dem modicum requi& us leuauit se & coepit abi¬
re. sic ubi amicos quissui curam agerent poss& inuenire
Quoddum facer&: inuentus ẽ. & captus auiris ostilis exer¬
citus & ad dñm ipsorum quomitẽ uidelic& aedil redi regis
adductus a quo interrogatus quiess& timuit se militem fu¬
isse consiteri. rusticum sepotius & pauperem atque uxoreo
iunculo conligatum fiusse respondit. & propt̃ uictum mili¬
tibus ad ferendum in expeditionẽ se cumsuis similibus ueniss
ubi sanescere coepit. noc tu eum neausuger& uinciri p̃¬

Expanded text:
praefato autem praelio quo occisus est rex Aelfuini, memorabile quoddam factum esse constat, quod nequaquam silentio praetereundum arbitror, sed multorum saluti, si referatur, fore proficuum. Occisus est ibi inter alios, de militia ejus juvenis, vocabulo Imma, qui cum die illo et nocte sequenti inter cadavera occisorum similis mortuo jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua vulnera, prout potuit ipse alligavit: dein modicum requietus levavit se, et coepit abire sicubi amicos qui sui curam agerent, posset invenire. Quod dum faceret, inventus est, et captus a viris hostilis exercitus, et ad dominum ipsorum, comitem videlicet Aedilredi regis, adductus: a quo interrogatus quis esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et pauperem, atque uxoreo vinculo conligatum fuisse respondit; et propter victum militibus adferendum in expeditionem se cum suis  Al., sui simiubi sanescere  Al., sanari coepit, noctu eum, ne aufugeret, vinciri pr
Abbreviated transcription (Latin):
erant in prosundum fluminis infixe. Quodubi a romanis dep̾ben¬
sum acuitatum est : barbari. legonum imp& um non ferentes. silius
lacerabant. Inter ea trino uantum firmissima ciuitas cumandrogio duce
datis xlobsidibus. caesari sese dedit. Quod exemplum secutae ur¬
bes aliae complures. infoedus romanorum uener̃. Isdem demonstran¬
tibus caesar oppidum casso bella uni int̃ duas paludes sit optentu in¬
super siluarum munitum om̃ibusque sebus confestis simum tandẽ
graui pugna coepit. Ex incaesar abrittania feuersus ingalliam posquã
legiones inhiberna misit repentinus bellorum tumultibus undique
circumuentus & conflictatus est

Expanded text:
erant in profundum fluminis infixae  Al. add. haereant: quod ubi a Romanis deprehenerant in profundum fluminis infixae  Al. add. haereant: quod ubi a Romanis deprehensum ac vitatum est, barbari legionum impetum non ferentes, silvis lacerabant. Interea Trinovantum firmissima civitas cum Androgio duce datis quadraginta obsidibus Caesari sese dedit  Al., dedidit: quod exemplum secutae urbes aliae complures in foedus Romanorum venerunt. Iisdem demonstrantibus, Caesar oppidum Cassobellauni intsuper siluarum munitum omnibusque rebus confertissimum tandem graui pugna cepit. Exim Caesar a Britannis reuersus in Galliam postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumuentus et conflictatus est