comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se qua cautum ẽ.si pat̾ mĩo¬
rem debrta portionẽ filio suo
reliqsset.omĩmodo ⁊ sinadi¬
ciatur uiribom arbitratu rep
nfilio attam p̾o iure mẽe ea¬
dẽ repletõem ¶Querebatin
itaq siꝗs rem donatã uł int̾
muo uł mortis causa uł in
testam̃to relicta agnoint⁊
pro parte sua habuent./ deĩd
eade̾ res eiicta.uł tota. uł ꝓ¬
parte firit andebeat. ex nr̃a ꝯi¬
titutt̃e pars legitina post e¬
inctõem supplerihOł si ex lege¬
falcidia minuãtꝰ legata luł fi¬
der cõmissa ul mortis causa
donatides. debet tamẽ ex ħ ca¬
su supplem̃tum introctuci
nedum totam falcidiã acci¬
ꝑe heres intit etiã totum cõ¬
modum hereclitatis amittat

Expanded text:
cautum est, si pater minorem debita portionem filio suo reliquisset, omnimodo, etsi non adiciatur viri boni arbitratu repleri filio, attamen ipso iure inesse eandem repletionem. Quaerebatur itaque, si quis rem donatam vel inter vivos vel mortis causa vel in testamento relictam agnoverit et pro parte sua habuerit, deinde eadem res evicta vel tota vel pparte fuerit, an debeat ex notitutione pars legitima post evictionem suppleri: vel si ex legeFalcidia minuantur legata vel fideicommissa vel mortis causa donationes, debet tamen ex hocsu supplementum introduci: ne, dum totam Falcidiam acciheres nititur, etiam totum commodum hereditatis amittat
Abbreviated transcription (Latin):
itẽq auo pat̾no admĩstrata. cor¬
q noic indẽpnitatẽ uob ꝓmisꝰ¬
sam qẽ ad seuatis. ¶Quest ita
sunt. ⁊ idem pupilli legĩtime eta¬
tis effecti. ñadusus matixm suã
itemq auum. sed ꝯtra uoc ꝯgre¬
di malunt. ñ minitto indẽpni¬
tatt̃ ab his p̾stari desiderabitis
quos ⁊ administratõem suo pi¬
culo pridem suscepisse ꝓ pom¬

Expanded text:
temque avo paterno administrata eorumque nomine indemnitatem vobis promissam esse adseveratis. Quae si ita sunt et idem pupilli legitimae aetatis effecti non adversus matrem suam itemque avum, sed contra vos congredi malunt, non immerito indemnitatem ab his praestari desiderabitis, quos et administrationem suo periculo pridem suscepisse p
Abbreviated transcription (Latin):
uo potius piculo magistrats
tutores quoc petisti dederunt.
quam tu tra sexus ꝯdiciõe ali¬
cui exea obligatõe obstricta es
q fio piculo tutoros filiis tius
diri postulasti.Mp̃. philpp̃.

Expanded text:
uo potius periculo magistratus tutores quos petisti dederunt, quam tu contra sexus condicionem alicui ex ea obligatione obstricta es, quod tuo periculo tutores filiis tuis dari postulasti. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
capiat. Nam si citra huuismõi
obsuationẽ cuographum pro
pecimiis memoratam auri qñ¬
titatrm excedentib ꝓferati:
mimme hoc admitti a iudicã¬
tib oportet. Qd̾ infuturis cre¬
ditis ul debitor solutionib

Expanded text:
capiat. nam si citra huiusmodi observationem chirographum pro pecuniis memoratam auri quantitatem excedentibus proferatur, minime hoc admitti ab iudicantibus oportet. quod in futuris creditis vel debitorum solutionib
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias donationis exactio
ei compet̾t pot̾at. Ita tam̃ ut
eadem mulier nullã habeat
licentiam eas res alienandi
uiuente marito ⁊ matrimoio
int̾ eos ꝯstituto. sed fructibr e¬
aꝵ ad sustentatõem tam sui
quam mariti filioꝵq si quos
habeant abutatur. ¶Crecui¬
torib scilicet mariti ꝯtra cumꝰ
eiusq res si quas postea forte
ad qsierit. integra sua iura ha¬
bentib: Ip̃is etiam marito et
uxore post matrimonii disso¬
lutr̃e. suꝑ dote ⁊ ante nuptias
donatr̃e ꝓdotalium instrum̃¬
toꝵ tenore integro suo uire
potituris.
D .ã. Denostem

Expanded text:
nuptias donationis exactio ei competere poterat: ita tamen, ut eadem mulier nullam habeat licentiam eas res alienandi vivente marito et matrimonio inter eos constituto, sed fructibus earum ad sustentationem tam sui quam mariti filiorumque, si quos habeant, abutatur. Creditoribus scilicet mariti contra eum eiusque res, si quas postea forte adquisierit, integra sua iura habentibus: ipsis etiam marito et uxore post matrimonii dissolutionem super dote et ante nuptias donatione pro dotalium instrumentorum tenore integro suo iure potituris. D
Abbreviated transcription (Latin):
uriosum in duciis suis ulti¬
mũ ꝯdere elogium posse. licet
ab antiꝗs dubitabatur tamẽ
⁊ retro principib ⁊ nob plac¬
q̃simili modo antiquos ani¬
mos mouit. sicepto testamẽto
fuitor eũ inuasit.
sanctimus itaq tale testam̃¬
tum hominis ꝗ in ip̃o actu
testainenti aduersa ualitudi¬
ne tentꝰ ẽ. ꝓ nichilo ẽẽ. Sin
u̾o uolu̾it indilucidis inter¬
uallis aliqd̃ ꝯd̾e testamẽtũ.
uł ultimã uoluntatem: ⁊ hoc
sana mente. ⁊ inccpit facere.
⁊simau̾it. nullo tali morbo
int̾uemẽte: stare testamc̃tũ.
siue quancũq ultimã uolũ¬
tatem cẽnsemus si et alia⁊
omma accesserint q̃ in huis¬
modi actib legitima obser¬
Iuliano.pp̃.

Expanded text:
uriosum in suis indutiis ultimum condere elogium posse, licet ab antiquis dubitabatur, tamen et retro principibus et nobis placquod simili modo antiquos animos movit, si coepto testamento furor eum invasit. Sancimus itaque tale testamentum hominis, qui in ipso actu testamenti adversa valetudine tentus est, pro nihilo esse. Sin vero voluerit in dilucidis intervallis aliquod condere testamentum vel ultimam voluntatem et hoc sana mente et inceperit facere et consummaverit nullo tali morbo interveniente, stare testamentum sive quamcumque ultimam voluntatem censemus, si et alia omnia accesserint, quae in huiusmodi actibus legitima obserIULIANO PP.
Abbreviated transcription (Latin):
mouuxorem nato more dux̾¬
it obq intentate accusatõis
ac potentis patrocinii metu
ei ꝗͥ accusationẽ instituerat.
aurumet argentũ dechit. ad
recipiendaũ ioulciscendamq
turpis nicri cupiditatẽ adie
p̃sidem potest. q craminatis
pntium alleatiombr. ⁊ inꝗsi¬
ta fide utri . siqdem io abco qui
ĩ noccnsest. obillati crimins
timorẽ datum c̃ẽ cognoint. o
quẽ admodum sententiã form̃¬
re dercat ex cindẽtib uris pla¬
citis instruct᷑. Sinu̾oꝯstit̾it ⁊¬
corrupti matmonii uclut mͥ¬
dem ad captandim ĩpunitatẽ
feclissimo flagitio. accepit pu¬

Expanded text:
m uxorem licito iure duxerit obque intentatae accusationis ac potentis patrocinii metum ei qui accusationem instituerat aurum et argentum dedit, ad recipiendum id ulciscendamque turpis lucri cupiditatem adire praesidem potest, qui examinatis partium adlegationibus et inquisita fide veri, si quid ab eo qui innocens est ob illati criminis timorem datum esse cognoverit, quemadmodum sententiam formare debeat, evidentibus iuris placitis instruetur. Sin vero constiterit corrupti matrimonii velut mercedem ad captandam impunitatem foedissimo flagitio accepit, pu
Abbreviated transcription (Latin):
legitime ordinatã ⁊ qbdã
absentib insolidũ agi siue.
mandato potest. si p̾sentes ir̃
ratã dim̃i habituru cauere
parati sunt puel siꝗd abhispe¬
titur iudicatum solui satisda¬
tione firmau̾nt. De noxia¬

Expanded text:
legitime ordinatam et quibusdam absentibus in solidum agi sine mandato potest, si praesentes rem ratam dominum habiturum cavere parati sunt, vel, si quod ab his petitur, iudicatum solvi satisdatione firmaverint. PP. VI
Abbreviated transcription (Latin):
obsuan censemus. Ut q̃ testa¬
menta post hanc noucllami
nũ niminis legem efficiunt
Nec cum tali obsuatr̃e ꝓcedũ.
Siud ciuim antiquitas pecca¬
uit q̃ prescntis lgus inscia pri¬

Expanded text:
observari censemus, ut, quae testamenta post hanc novellam nostri numinis legem conficiuntur, haec cum tali observatione procedant: quid enim antiquitas peccavit, quae praesentis legis inscia pri
Abbreviated transcription (Latin):
icet inprincipio q̃stionis. ꝑso¬
na debet inquir i ꝓcuratoris.
an ad agendum ñegotium
mandrtum a dño litis habeat:
tanen si falsus ꝓcurator muci¬
atur. nec dici ꝯtrouerie solẽt.
nec potest c̃e nidicium. Mpp̃p

Expanded text:
icet in principio quaestionis persona debet inquiri procuratoris, an ad agendum negotium mandatum a domino litis habeat, tamen si falsus procurator inveniatur, nec dici controversiae solent nec potest esse iudicium. D. p
Abbreviated transcription (Latin):
utores tun lege nulia deui pri¬
uata dãpnati sit̾tia pars bon¬
oꝵ fisco uendicata ẽ. tutele:
actõem ꝓ ta portõe aduersus
fiscum dirige. mͦ si nulla p̾scͥp¬
tio locum bat. nã successio ho¬
nerib portionis suc respondit:

Expanded text:
utoris tui lege Iulia de vi privata damnati si tertia pars bonorum fisco vindicata est, tutelae actionem pro ea portione adversus fiscum dirige, modo si nulla praescriptio locum habeat. nam successio oneribus portionis suae respondet.
Abbreviated transcription (Latin):
cr̾. alu aut int̾ donatões que
ĩt̾uiuoc ꝯsistunt cã posuerũt
dubitatõecoꝵ explosa.sanc¬
suic nixta mortem facientis
fiunt celebrate. suic longio¬
ic cogitatr̃e mortis subscqu¬
ute s̾. actis minime indig̾e.
s itares ꝓcedat. ut siqnq
testib p̃sentib uł inscriptis.
uł sine litt̾aꝵ subpositec ali¬

Expanded text:
quae inter vivos consistunt eam posuerunt, dubietate eorum explosa sansive iuxta mortem facientis fuerint celebratae sive longiore cogitatione mortis subsecutae sunt, actis minime indigere sed ita res procedat, ut, si quinque testibus praesentibus vel in scriptis vel sine litterarum suppositione ali
Abbreviated transcription (Latin):
pellimlls. un am omĩbo natura
legatis ⁊ fidei cõmissis imponẽ¬
tes. ⁊ antiquam dissonantiam:
ĩ unam trahentes cõcordiam ¶e
aũt ita ficri sañcmus. nisi testa

Expanded text:
pellimus, unam omnibus naturam legatis et fideicommissis imponentes et antiquam dissonantiam in unam trahentes concordiam. Haec autem ita fieri sancimus, nisi testa
Abbreviated transcription (Latin):
dine adhibeãt ut eos possĩt
post legitimas ⁊ iuri cogitas
probations. sine fori p̾scrip¬
tõe durissimis penis afficiã:
⁊ mortis ꝯdepnent supplicio.
Quib ⁊ si appellare uolu̾m
nullam damus licentia ẜm
se s̾.uptores tantũmodo su¬
pͣdicta pena plectentur subs¬
tantiis coꝵ nullam deminu
petretur: etiã õs res mobiles
seu ĩ mobiles ⁊ semouẽtes.tã

Expanded text:
dine adhibeant, ut eos possint post legitimas, et juri cognitas probationes, sine forti praescriptione durissimis poenis adficiant et mortis condemnent supplicio. Quibus et, si appellare voluerint, nullam damus licentiam secundum e sunt, raptores tantummodo supra dicta poena plectentur, substantiis eorum nullam deminutpetretur, etiam omnes res mobiles seu immobiles et se moventes tam
Abbreviated transcription (Latin):
qui deportantur si heiredes scribãt:
tanquam pegrim caꝑe ñ possũ
it tuus si exresidua parit heros
institutus ẽsqu nn alt̾ heres scͥ¬
ptus capere ñ po ss sq̃ ad mil¬
lam parttm hilitatis ꝓpt̾ con¬
ditõem suam admitti potint.
ex asse heres exstitũ. Nmi resiou
⁊cõmemoratio. ctiam totum

Expanded text:
Qui deportantur, si heredes scribantur, tamquam peregrini capere non possunt, tuus si ex residua parte heres institutus est, quam alter heres scriptus capere non posset, isque ad nullam partem hereditatis propter condicionem suam admitti potuit, ex asse heres extitit: nam residui commemoratio etiam totum
Abbreviated transcription (Latin):
iniure ueti cenbes habebãt.
immincutibꝰ legum t̾rorib
libentur. atq ita uiuant. ac
si nũo manitoꝵ matumoni
fecłe fulcirentur. Sitq om̃ib
dampna non noccant.quam
rẽ ⁊ circa femmas exstimamo.

Expanded text:
bes habebantur, imminentibus legum terroribus liberentur, atque ita vivant, ac si numero maritorum matrimonii foedere fulcirentur, sitque omnibdamna non noceant. § 1. Quam rem et circa feminas aestimamus,
Abbreviated transcription (Latin):
n.ui auos successisse ꝓfiterisn
obligatus ꝓco ñ fin̾sti tencir¬
tt potrstisco lec ex integro ne¬
gotio tractam ꝯucnerat. ¶a
cũiam qͥstionẽ transactione de¬
cisam ate don placitam nuna¬
tam pccumã ꝓponas. huius in¬
debiti soluti pretextu. imple t̾ͥ

Expanded text:
cui alios successisse profiteris, si obligatus pro eo non fuisti, tenere potest. sed haec integro negotio tractari convenerat: nam cum iam quaestionem transactione decisam et a te dari placitam numeratam pecuniam proponas, huius indebiti soluti praetextu improbe t
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ imponimꝰ memoratis pse¬
ns. aliq tutores ⁊ curatores ordi¬
nare. in ipsis gestis ĩqb tutores
ui curatores ueantur. ex sua ꝯstisi¬
onc declarantes taleni subnt defe
tur.Sincimꝯ ꝯtinuo idẽ post itcu¬
satr̃em defensionis. ĩ casib uide¬
ncet ĩqb sic̃ dictum ẽ hoc fien po¬

Expanded text:
sitatem imponimus memoratis personis alios tutores vel curatores ordinare in ipsis gestis, in quibus tutores vel curatores creantur, ex sua confessione declarantes talem subire defentur, sancimus continuo, id est post recusationem defensionis, in casibus videlicet, i
Abbreviated transcription (Latin):
rectlidiss rencta ẽ. anit ieliqua
illata.⁊ca que malo ꝯsilo amo¬
tͣa sunt. ad lib̾tatem ñ potest
pͥucnure. ¶sn aũt ñ debitor
ex rationib fu̾it irꝑtꝰ. uost a:¬
ditam hereclitatem. quasi pam

Expanded text:
reddidisset, relicta est, ante reliqua illata et ea, quae malo consilio amota sunt, ad libertatem non potest pervenire: sin autem non debitor ex rationibus fuerit repertus, post aditam hereditatem quasi puram
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ꝯsul ansimil obfuantia a
nob̾ adicicndarũ feriaꝵ q̃irb
felicit᷑ gestis pueniunt ad ap¬
pellationum quoq tempora
porrigenda sit uerme karissĩẽ

Expanded text:
s, an similis observantia a nobis adiciendarum feriarum, quae rebus feliciter gestis proveniunt, ad appellationum quoque tempora porrigenda sit, verine carissime
Abbreviated transcription (Latin):
imandatum solius manti secu¬
tus. tam ip̃ius quam uxoris cio
negotia gessisti.tam tibi quam
mistieri mincẽ negotioꝵ gesto¬
ꝵ cõpetit actio. ¶ Sibi sanc qui
mandaiit adusus tr manda¬
ti actio ẽ. sed ⁊ tibi adu̾sus eu
ꝯtraria. siquid forte suꝑ crogasti¬

Expanded text:
mandatum solius mariti secutus tam ipsius quam uxoris eius negotia gessisti, tam tibi quam mulieri invicem negotiorum gestorum competit actio. Ipsi sane qui mandavit adversus te mandati actio est: sed et tibi adversus eum contraria, si quid forte supererogasti
Abbreviated transcription (Latin):
omnio exigenda inquadruplimotã¬
ptn. si eis liteinsup aliquo neg̃o quis¬
piam moue uoluit hio rez obtionet
ata scolanbo eos coram dño aut ma¬
gistrosuo ucl omnip. ip̃is auitatis
epo quibꝰ hanc uirdiccionez dedun:
ere temptau̾it. ca ctia si iustissimã
tulo ne filius ꝓ patre in ẜi uissims.¬

Expanded text:
omnibus exigendam in quadruplum notaqamen si eis litem super aliquo negotio quispiam movere voluerit, huius rei optione data scolaribus eos coram domino aut magistro suo vel ipsius civitatisonem dedimus, ere temptaverit, causa, etiam si iustissima tulo "Ne filius pro patre etc." ins
Abbreviated transcription (Latin):
gatã sibi uem tenet pecuniã debit̃
cũ usuris testibꝰ p̾sentibs optuuis¬
ti. ea que ñ accipiente. obsignatam
cam deposiusti. usuras exeotem¬
Ie quo opstulisti pstare ncogiis.
Ab sente uo crecditrice p̾sidem si¬

Expanded text:
gatam sibi rem tenet, pecuniam debitam cum usuris testibus praesentibus obtulisti eaque non accipiente obsignatam eam deposuisti, usuras ex eo tempore quo obtulisti praestare non cogeris. Absente vero creditrice praesidem s
Abbreviated transcription (Latin):
Occrtatimiẽ apd̃ uctrres nos
decidimus. Cum igituris qui
ĩuentiem portabatur p̾titus:
fuat. q si adlucem fu̾it iedat
sius heres patri existeret. si nc̃
alius cum antrcederet: ⁊ nastẽ¬
do. ruptum testam̃tum facie¬
bat. si postumus in hunc qdẽ
emissa ab hac luce subtractus
ẽ ⁊ dubitribatur sus postum
ruptum face testam̃tum po¬
test. Uct̾es animi tubati sũt¬

Expanded text:
certatum est apud veteres, nos decidimus. Cum igitur is qui in ventre portabatur praeteritus fuerat, qui, si ad lucem fuisset redactus, suus heres patri existeret, si non alius eum antecederet et nascendo ruptum testamentum faciebat, si postumus in hunc quidem emissa ab hac luce subtractus est, dubitabatur, si is postumus ruptum facere testamentum potest Veteres animi turbati su
Abbreviated transcription (Latin):
mittant᷑. nanciscilib̾tatem ñ pos¬
sunt. Neq enm cõdicio q̃ ꝑsone
cius cohesit mmutari facto eis
qea lege cõparaint potest. Nec
tamen penc exactio siqua ad di¬
ta ẽ ꝯdiciomi ñ fuate. iustam ex¬
gendi tribuit causam.Qua
ĩgitur ratione te pot̾it uocar
ad officium ꝓcuratoris. ꝗ eamle¬
gem uenditioni dedit ꝓspici nõ
potest. cum nec inprinator strac¬
tib fistus se int̾pone debeat. Et
litt̾e adte misse ꝑsone factumsi

Expanded text:
mittantur, nancisci libertatem non possunt. neque enim condicio, quae personae eius cohaesit, immutari facto eius qui ea lege comparavit potest. Nec tamen, poenae exactio si qua addita est condicioni non servatae, iustam exigendi tribuit causam. Qua igitur ratione te poterit vocare ad officium procuratoris, qui eam legem venditioni dedit, perspici non potest, cum nec in privatorum contractibus fiscus se interponere debeat et litterae ad te missae personae factum, si
Abbreviated transcription (Latin):
mlib ꝯstituantur. ꝓ officio su¬
o hi q aliena negotia gerunt
ne apd̃ iudicem ꝯ trou̾n̾a habe¬
ant faciunt. Cct̾um si bon
uir.⁊ in nocẽs tutor. arbitrio
suo aluit. pupillos. q̃ int̾du
etiam necesse ẽ fieri. ne secreta
patrimonii pandant᷑ ⁊ suspec¬
.tũ es alienum. q̃ melius ẽ interi
taceri quã cu: de modo bonoꝵ
q̃rit ultro ꝓferri. ⁊ apd̃ acta ius
dicentis ꝯtra utilitatẽ pupil¬
loꝵ designar. ñ dubio accep¬
to ferre debebunt ea q̃ uir bon
arbitrabitur. mito ad exhibiti¬
onẽ cclucatõis minist̾ia studi¬
aq erogata cẽ. ¶ nec ferendus
c̃ iuuenis ꝗcum p̃sens c̃ẽt. studi¬
isq eruditus. atq alitus ẽ. sica
panum se ꝯsecutum ñ ꝓhibet.
sũptusq recus. quasi uento in¬
xerit aut nulla lib̾i hominis
stucto mbui meruerit. Mp̃

Expanded text:
nibus constituantur, pro officio suo hi qui aliena negotia gerunt, ne apud iudicem controversiam habeant, faciunt. Ceterum si bonus vir et innocens tutor arbitrio suo aluit pupillos  quod interdum etiam necesse est fieri, ne secreta patrimonii et suspectum aes alienum, quod melius est interim taceri quam, cum de modo bonorum quaeritur, ultro proferri et apud acta ius dicentis contra utilitatem pupillorum signari, non dubio accepto ferre debebunt ea, quae vir bonus arbitrabitur merito ad exhibitionem educationis ministeria studiaque erogata esse. Nec ferendus est iuvenis, qui, cum praesens esset studiisque eruditus atque alitus est, si ea per alium se consecutum non probet, sumptusque recuset, quasi vento vixerit aut nullo liberi hominis studio imbui meruerit. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
agistratus ciuis ciuitatis unde fi¬
tores uł curatores his qͣm pͥmi
sinforma ꝑpetuam daix turabt̃
¶ꝯd si fiuii tu n posside̾t. qcqͣm
ĩpumcia ubi morant. n nde ori¬
ginc̃ ducunt. restituti apd pat̾a
suam. ⁊ ubi patrimoniũ habent
morabũtur ut ibi defrnsores le¬
gitimo sorciantur. De tutoribꝰ¬

Expanded text:
Magistratus eius civitatis, unde fitores vel curatores his quam priformam perpetuam dare curabunt. quod si filii tui neque possident quicquam in provincia, ubi morantur, neque inde originem ducunt, restituti apud patriam suam et ubi patrimonium habent morabuntur, ut ibi defensores legitimos sortiantur. PP. k. O
Abbreviated transcription (Latin):
dmone cam q̃ quondam pupil¬
la tua funit. cũ cam ñtantũ uirii
potentt̃ sed etiam nupsisse ꝓpo¬
nas. ut sibi petat curatorẽ. ¶Ts
ea petere neglexent. quo matius
possis rationes reddere admims¬
tratõis. adito co cuis supeare no¬
tio ẽ peteir curatores nonuitans.
um amattibꝰ seclulum ptindi tu¬
toris officium crigat᷑ ñ fornuiti
casus impethiinctis adscriumtur
proponasq ꝓcuratorẽ ꝗ ad peten¬
dum pupillo tutorẽ amatix fua
ꝯstitutus. alationib int̾fectũ. pe¬
titionc̃ ex nccessitate demoratã
ẽẽ abheieclitatis successione ma¬
trẽ iepelli cuius nullui uituu int¬
cessisse ad seris. ꝓquã dumẽ
¶i ñ possit. intelligis matre non:
officium pictatis impetendo tu¬
tore deseruisse sed iux munita:
merito filio suo tutorẽ ñ postula¬
epotib fr̃s tui si coꝵ mat in pe¬
tendis tutorib debito ñ funga¬
tur officio. petrie tutores soucp
coro pp̃.
aties naturalib ctiã fuus aosi¬
mmilitutidĩe eoꝵ qex ustis ac le¬

Expanded text:
dmone eam, quae quondam pupilla tua fuit, cum eam non tantum viri potentem, sed etiam nupsisse proponas, ut sibi petat curatorem. quod si ea petere neglexerit, quo maturius possis rationes reddere administrationis, adito eo cuius super ea re notio est petere curatorem non vetaris. Cum a matribus sedulum petendi tutoris officium exigatur, non fortuiti casus impedimentis adscribantur, proponasque procuratorem, qui ad petendum pupillo tutorem a matre fuerat constitutus, a latronibus interfectum petitionem ex necessitate demoratam esse, ab hereditatis successione matrem repelli, cuius nullum vitium intercessisse adseris, perquam durum ri non possit, intellegis matrem non officium pietatis in petendo tutore deseruisse, sed iure munitam merito filio suo tutorem non postulaNepotibus fratris tui, si eorum mater in petendis tutoribus debito non fungatur officio, petere tutores sollemcoro pp. Matres naturalibus etiam filiis ad similitudinem eorum, qui ex iustis ac le
Abbreviated transcription (Latin):
cor ꝗ ab mitio infantes abe¬
gennt ⁊ mortis forte spe cir¬
ca eos habuer. icertos ꝯstitur¬
cx. si q eoc suscepunt. hoc iteru
adse reuccare conari ac ẜuili
necessitati subugar.M hi¬

Expanded text:
eos, qui ab initio infantes abegerunt et mortis forte spem circa eos habuerunt, incertos constitutos, si qui eos susceperunt, hos iterum ad se revocare conari et servili necessitati subiugare:
Abbreviated transcription (Latin):
femme. ut eo uł loco lib̾orum.
ul lcoo fuoꝵ. aut colonoruz
aut adscriptitioꝵ hant. ẜ ma¬
lo discrimine habito hn qui
ab hinus mõi hoĩb eclucatist.
ub̃i ⁊ ingemi apparcant ⁊ sibi
ad qrant. ⁊ĩpostitatẽ suã. ul¬

Expanded text:
feminae, ut eos vel loco libertorum vel loco servorum aut colonorum aut adscripticiorum habeant. Sed nullo discrimine habito hi, qui ab huiusmodi hominibus educati sunt, liberi et ingenui appareant et sibi adquirant et in posteritatem sua
Abbreviated transcription (Latin):
ea reb aut fructib apudte ꝯs¬
titutis illicite imposita. p̃ottris
ip̃e licite detrahere ut amiotis
hs causa q̃ ex officio tibi infer¬
tur tminetur. Mpp̃. diccł.

Expanded text:
ea rebus aut fructibus apud te constitutis illicite imposita poteris ipse licite detrahere, ut amotis his causa, quae ex officio tibi infertur, terminetur. D. IIII
Abbreviated transcription (Latin):
recle cristente. habentib. ñ ex
uetib legibo uł ex stitutiomib̾
partem matris minini. ¶ Sin
aũt  defuncta ꝑsona ñ solum
matrem ⁊ fis ⁊ sorores supsti¬
tes habeat. s etiam patirm. siq̃
sin niris decessit. quia patrisꝑ
sona int̾uemens. matris nira
supare udetur: omnib pio⁊
ammo ꝓuidẽtes sancimus fiz

Expanded text:
rede existente habentibus nec ex veteribus legibus vel ex constitutionibus partem matris minui. Sin autem defuncta persona non solum matrem et fratres et sorores superstites habeat, sed etiam patrem, si quidem sui iuris decessit, quia patris persona interveniens matris iura superare videtur, omnibus pio animo providentes sancimus f
Abbreviated transcription (Latin):
studio id qd semp ꝓ pamus.
adcffectum ꝑ ducatur. ut ulti¬
ma ciotia de functoꝵ legitimũ
finc̃ sortiantur. Sone fidei pro¬
culdubio emptoribꝰ mirgra
uira ⁊ nullomodo ex hac cons¬
titutione diminuta ꝯtra uc̃cdhi¬
tores habentib. De falia cau¬

Expanded text:
studio id, quod semper properamus, ad effectum perducatur, ut ultima elogia defunctorum legitimum finem sortiantur : bonae fidei procul dubio emptoribus integra iura et nullo modo ex hac constitutione deminuta contra venditores habentibus. D. k.
Abbreviated transcription (Latin):
Iñ sororem tua prius defunt.
c̃ẽ ꝓ ponis. quam cognoscent
an afrẽ sibi alidhereditatis:
fuiss relictum. mamfestum

Expanded text:
iam sororem tuam prius defunctam esse proponis, quam cognosceret, an a fratre sibi aliquid hereditatis fuisset relictum, manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
mus dies paschalis extitit.ł
tum teneat carcer inclusum.
omnium uincula soluatur.
¶s abhis se cemimus eos aq
D ꝯtaminari potius gaudia
ietitiamq cõmunc si dimittã¬
t.animaduertimus. Quis enĩ
sacrilego dieb scĩs indulgeat.
quis adult̾o uł strupatori uel
incesti reo tp̃r castitatis ignoex.
Quis ñ raptorem uirginis in
suma quicte ⁊ gaudio cõmiuĩ
ꝑsequantur instantius. Nulbã
accipiat iequiem uinculoꝵ ꝗ
ꝗescere sepultos quadam scele¬
ris immaniteñsut. Patiãt tor¬
incta ueneficus. maleficus ad¬
cida ⁊ parricida. ꝙ fecit semper̃¬
i expectet. Neus etiam maiesta¬
tis de dño adu̾sa que talia mõ¬
litus ẽ ueniam spare non de¬
bet. His ergo tali sub astricti¬
one dampnatis. indultũ m̃e
serxnitatis p̾cepti finc eo ꝯclu¬
dimus. ut remissionem ueĩe
cumina insi sencl cõmissa nõ
habeant. nec meos liberalitntos
auguste referatur hũmanitas
q̃ inpunitatrm uetis admissi
non emendatiom potius quar

Expanded text:
mum dies paschalis extiterit, nullum teneat carcer inclusum, omnium vincula solvantur. Sed ab his secernimus eos, quibus contaminari potius gaudia laetitiamque communem, si dimittantur, animadvertimus. Quis enim sacrilego diebus sanctis indulgeat? quis adultero vel stupri vel incesti reo tempore castitatis ignoscat? quis non raptorem virginis in summa quiete et gaudio communi persequatur instantius? Nullam accipiat requiem vinculorum, qui quiescere sepultos quadam sceleris immanitate non sinit: patiatur tormenta veneficus, maleficus, adcida et parricida quod fecit semper expectet: reus etiam maiestatis de domino, adversus quem talia molitus est, veniam sperare non debet. His ergo tali quoque sub absolutione damnatis indultum nostrae serenitatis eo praecepti fine concludimus, ut remissionem veniae crimina nisi semel commissa non habeant, ne in eos liberalitatis Augustae referatur humanitas, qui impunitatem veteris admissi non emendationi potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
se. s insolam. ingemintatem:
cũ mide uolumptatis mẽda¬
cio ꝓduce ensam ad seueres
suu cẽ palam c̾. quando etiã
dii pii rescriptum suꝑ capti¬
uitate emissum quam ñ int¬
cessisse significas. ingenuum
focisse ñ uideatin: nec adscue¬
ratio ꝯsensus tui ingeninta:¬
tis ius tribucre potinit.d¬
aã. ⁊ cc̃. Milcsio.
ib̾tine ꝯdicionis ꝯstitutis. pri¬
Quatis pactis mut. ne statum
ñlic̃e iuiano senatꝰ ꝯsulto
Ii collusorem pena statuta
pmiaq detegenti ꝓmissa mi¬

Expanded text:
genuitatem eum nudae voluntatis mendacio producere enisam adseveres, servum esse palam est, quando etiam divi Pii rescriptum super captivitate emissum, quam non intercessisse significas, ingenuum fecisse non videatur, nec adseveratio consensus tui ingenuitatis ius tribuere potuit.AA. et CC. Milesio. Libertinae condicionis constitutis privatis pactis mutare statum non licere Ninniano senatus consulto contra collusorem poena statuta praemioque detegenti promisso ma
Abbreviated transcription (Latin):
ditus competensndex. causã
p̃scriptionis examinabit: ⁊̃ si
domitie pationum. qut ciuy
romanus indicin mortis u¬
xit. ante quq annos quam li
bonoꝵ mulicris inchanetu
uita decessisse ꝯstit̾it. ub̾it sta¬
to expsona manumissdris ñ
rectrabitur.¶D̾. ãa. Maxi¬
mo.
us q te herctem fecit. ꝓpt̾ ma¬
tris ꝯdiciont̾ suus dicitur⁊
mat ante quinqz annoc litis
mote uita decessit prestripir¬
om locꝯ etit. cumq̃n destatu:
ñ possit. nisi decondicione m¬
tris irtractartu. Hec ita siqͣm¬
dui uixit sine intcipeliatione
ut ciuis iomanaegit.  Mp

Expanded text:
ditus competens iudex causam praescriptionis examinabit et, si Domitiae patronum, qui civis Romanus in diem mortis vixit, ante quinque annos, quam lis bonorum mulieris inchoaretur, vita decessisse constiterit, libertae status ex persona manumissoris non retractabitur Idem AA. Maximo. Si is, qui te heredem fecit, propter matris condicionem servus dicitur et mater ante quinque annos litis motae vita decessit, praescriptioni locus erit, cum quaeri de statu non possit, nisi de condicione matris retractaretur. haec ita, si, quamdiu vixit, sine interpellatione ut civis Romana egit. P
Abbreviated transcription (Latin):
uratoris etiam successores. neͣgo¬
noꝵ gestoꝵ utili ꝯuento actice
tamdolum quã latam culpam
p̃stair deb̾e. ncc ad eoc officiu
ãministrationis transur. ¶Idoo¬
q nullã alienandi cos res adul¬
te potestatem habe ꝯucnit.D.

Expanded text:
uratoris etiam successores negotiorum gestorum utili conventos actione tam dolum quam latam culpam praestare debere nec ad eos officium administrationis transire ideoque nullam alienandi eos res adultae potestatem habere convenit. D.
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑ fidei cõmissum ħrditas rei
publice relicta ẽ. extrebellia¬
no senatus ꝯsulto quod ab in¬
testato quoq locum habet. qi¬
te partis ⁊ fructus eiuis uobis
restitutio cõpetit.Mip̃¬

Expanded text:
 fideicommissum hereditas rei publicae relicta est, ex Trebelliano senatus consulto, quod ab intestato quoque locum habet, quartae partis et fructus eius vobis restitutio competit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipost decirtum p̃toris nm cla¬
rissimi ꝗ fidci cõmissam libtatẽ
deberi ꝓmintiauit. sccłs quem
condiciomi ñ paruisse conq̃ns.
mamumissus ñ ẽ letas tualitõ
instauratione admittit. Sd̃
si ubertatem quãius indebitãr
dedisti ñ posse cam reuocari in¬
telligis. sed dãpnum q̃ obcam
causam illatum ẽ. idicio nego¬
tioꝵ gestoꝵ acuratorib tiuis
ec sarciendum. Mp. Gord̃.

Expanded text:
decretum praetoris viri clarissimi, qui fideicommissariam libertatem deberi pronuntiavit, Secundus, quem condicioni non paruisse conquereris, manumissus non est, aetas tua litis instaurationem admittit. quod si libertatem quamvis indebitam dedisti, non posse eam revocari intellegis, sed damnum, quod ob eam causam illatum est, iudicio negotiorum gestorum a curatoribus tuis esse sarciendum. PP. II k.
Abbreviated transcription (Latin):
giosus ep̃s patriarcha m̃r pie¬
tatis pater acacius. quam ⁊ ce
collocate sunt nec non ⁊ irue¬
rentisimos eaꝵ antistites. seu
de uire saceidotalium creatio

Expanded text:
iscopus patriarcha nostrae pietatis pater Acacius, quam cetercollocatae sunt, nec non et reverentissimos earum antistites seu de iure sacerdotalium creatio
Abbreviated transcription (Latin):
num. seude expulsione cuiusq̃
sidendi uel de priuilegio inttro¬
politano uł patriarchico sub
isdem impus temporibꝰ penit̾
antiquandis. ut cassatis ⁊ res¬
cissis que ꝑhinismodi scele¬
adiuc iecordatione̾s irtyo prĩ

Expanded text:
num seu de expulsione cuiusquam sidendi vel de privilegio metropolitano vel patriarchico sub isdem impiis temporibus, penitus antiquandis, ut cassatis et rescissis, quae per huiusmodi scelea divae recordationis retro pri
Abbreviated transcription (Latin):
i auia tua patrem tuum exdua¬
b uncis scripsit heredemlex
sola anmi destinatõe tuus he¬
res ficri pot̾at. Igitur si testa

Expanded text:
i avia tua patrem tuum ex duabus unciis scripsit heredem, et sola animi destinatione pater tuus heres fieri poterat. igitur si testa
Abbreviated transcription (Latin):
tẽs in reboriquecumq abia p̃tẽ¬
ditur militia uł dignitas sub
nulla fori p̾scriptione ualcta
sancimus ¶la ꝗ eriguntur

Expanded text:
tes in rebus et quaecumque alia praetenditur militia vel dignitas sub nulla fori praescriptione valitura sancimus, si hac qui exiguntur
Abbreviated transcription (Latin):
nolums nuncupari. In suꝑ etiã
arguendi ħ ip̃m uolenti ꝯcetli¬
mus lib̾tatem. ¶Siu̾ocausã
probau̾it intentatam. tunc:
ea ⁊ dotem recuꝑait ⁊ añ nup¬
tias donatõem lucro halere aut
legibr uendicare censemus. Et
nubendi postannum ei neqs de
prole dubitet ꝑmittimus fa

Expanded text:
nolumus nuncupari: insuper etiam arguendi hoc ipsum volenti concedimus libertatem. Si vero causam probaverit intentatam, tunc eam et dotem recuperare et ante nuptias donationem lucro habere aut legibus vindicare censemus et nubendi post annum ei, ne quis de prole dubitet, permittimus fa
Abbreviated transcription (Latin):
potid cogitau̾t. talem fccisse
substitutom. Humanitatis
inturtu hr ⁊ latius ⁊ pmgniꝰ
ĩtpretindum cẽ c̾clidims Et
sius naturales habu̾at fing:
usq: admodum q̃m nos sta¬
tuimus ẜi substi tutiom o sb̃¬
iugauit nulla liboꝵ coꝵ mẽ¬

Expanded text:
m fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios usque ad modum, quem nos statuimus, et substitutioni eos subiugaverit nulla liberorum
Abbreviated transcription (Latin):
predem instituit. simipta
ert iuuo aut testore uł ille
sul ꝓcesseritał prctor fugri
factꝰ. uł fina cius nupta fu̾it.
i ad huc iuiuo testatore ꝯsula¬
tum quidem sus preturam illi
deposuerint. fina aũt cius di¬
u̾terit. omni dubitatõe ucte¬
rum explosa sançimus quã¬
docũq implcta fu̾it ꝯdicio si¬
ne unio eo: siune mortis tẽpo¬
re. siuc post mortẽ ꝯdicionez
logatis ⁊ infidci cõmissis. ⁊ in
nbtatib optinendum ẽẽ cen¬
semus. nc dum nimia utim̃
circa hurusmõi sensus subti¬
litate. iudicia testantum de¬
fraudentur.d. a Ioħ.
matur. ille heres esto scłm.
diciones infra scriptas yi qd̃
nicħ ẽ adiectumi aliqua
dicio intestam̃to posita est.
sup uatuam ẽt ꝯdicionũ poi̾

Expanded text:
em instituerit: " si nupta erit", vivo autem testatore vel ille consul processerit vel praetor fuerit factus vel filia eius nupta fuerit et adhuc vivo testatore consulatum quidem vel praeturam illi deposuerint, filia autem eius diverterit, omni dubitatione veterum explosa sancimus, quandocumque impleta fuerit condicio, sive vivo eo sive mortis tempore sive post mortlegatis et in fideicommissis et in libertatibus obtinendum esse censemus, ne, dum nimia utimur circa huiusmodi sensus subtilitate, iudicia testantium defraudentur. IUST. niatur: " ille heres esto secundum condiciones infra scriptas", si quidem nihil est adiectum neque aliqua condicio in testamento posita est, supervacuam esse condicionum po
Abbreviated transcription (Latin):
uł silias. ncpotes uł neptes. ꝓ¬
transmittente Et ñ alit̾ sub¬
stitutõe locum accipiente. ms¬
insi ip̃i libi sine nuista sobole
decesserint ut qd̾ int̾ iustos
ies filiee extendatur. ¶Que
omnia ⁊ in legatis uł fidei cõ

Expanded text:
 filias, nepotes vel neptes, ptransmittente, et non aliter substitutione locum accipiente, nisi ipsi liberi sine iusta subole decesserint: ut, quod inter iustos ales filios extendatur. Quae omnia et in legatis vel fi
Abbreviated transcription (Latin):
onstat uirum abonis intesta¬
te uxoris suꝑstitib ꝯsangin¬
neis ẽẽ extraneum. cum prudẽ¬
tium ommũ responsa. ilex ip̃a
natura successores ecs faciat.
Ergo nilemus ut omnibus
frustrationib amputatis.ꝑ
int̾tictum. quoꝵ bonoꝵ inpe¬
titorem corpora transferant.¬

Expanded text:
onstat virum a bonis intestate uxoris superstitibus consanguineis esse extraneum, cum prudentium omnium responsa et lex ipsa naturae successores eos faciat. Ergo iubemus, ut omnibus frustrationibus amputatis per interdictum quorum bonorum in petitorem corpora transferant
Abbreviated transcription (Latin):
eredi scripto. satis idonee lege
falcidia. si ex hausta legatis nu¬
cessio ꝓbetur ꝑ quarte retenti¬
onẽ ꝓspectum ẽ. unde silegata¬
rius uł fidei comissaris nꝯstr¬
tiente patre tuo quem adse¬
u̾as testatori successisse: ⁊ bono

Expanded text:
eredi scripto satis idonee lege Falcidia, si exhausta legatis successio probetur, per quartae retentionem prospectum est. Vnde si legatarius vel fideicommissarius non consentiente patre tuo, quem adseveras testatori successisse et bono
Abbreviated transcription (Latin):
anis singuł. hiuł ad quoꝵ
iura t̾rule demigrauerunt. ꝓ¬
pnio sũptu eoꝵ instauratrer
sibimet intelligãt ꝓcurãdã.
eoꝵq usupublico beneficio
pocientes curam reꝑatõis ac
sollctudmom. ad se ñ ambi¬
gant ꝑtine.: Ita cram ⁊isplẽdor
opis. ⁊ cuntatis mumino cum

Expanded text:
annis singulis hi vel ad quorum iura terrulae demigraverint proprio sumptu earum instaurationem sibimet intellegant procurandam, earumque usu publico beneficio potientes curam reparationis ac sollicitudinem ad se non ambigant pertinere. Ita enim et splendor operis et civitatis munitio cum
Abbreviated transcription (Latin):
hypothecaniani mextrane
& ꝗdem suppositt rei detenta¬
tores annoꝵ triguita fimrif
spatus si ñ int̾ruptum ent si¬
lentium. ut lege cautum est.
monstictur. ¶ In ip̃os ucro de¬
bitores. aut hedes coꝵ pͥmoc.
uł ultiores mullis expirare
dant. ne possesiores huiusm

Expanded text:
n extraneos quidem suppositae rei detentores annorum triginta finiri spatiis, si non interruptum erit silentium, ut lege cautum est, monstretur, in ipsos vero debitores aut heredes eorum primos vel ulteriores nullis expirare dare, ne possessores eiusm
Abbreviated transcription (Latin):
udex ꝗ disceptatiom locũ dede¬
rat. partium allegationẽ au¬
dire. ⁊ exammare debuit. Na
subscriptionẽ ad libellum da¬
tam talem.q diu̾sa partem
impossessionem fundi mitte¬
ret. uicem rei iudicate nõ

Expanded text:
udex, qui disceptationi locum dederat, partium adlegationes audire et examinare debuit. nam subscriptionem ad libellum datam talem, quae diversam partem in possessionem fundi mitteret, vicem rei iudicatae non
Abbreviated transcription (Latin):
sancimus lut tempora de moffi¬
cioso q̾rele ab. addita herectitate
fin ulpiam opinionẽ currant.
herenu modestim sentẽtia recusa¬
ta.quia morte testatoris illico
cursum demofficioso q̃rele tẽpo¬
nob dabat. Ct ñ liccat here¬
di quando uoluerit adneme ꝑ
innusmodi tramite ⁊ t̾ran filius
fraudet᷑ debito nat̾ali¶ Sancini
itaq ubi testator decesserit ali

Expanded text:
sancimus, ut tempora de inofficiosi querellae ab adita hereditate secundum ulpiani opinionem currant, herennii modestini sententia recusata, qui a morte testatoris ilico cursum de inofficioso querellae temporibus dabat, ut non liceat heredi quando voluerit adire, ne per huiusmodi tramitem iterum filius defraudetur debito naturali. 2a . Sancimus itaque, ubi tes
Abbreviated transcription (Latin):
tiã q hereditatt̃ minimic admit¬
tit sexpetlitus ⁊ crã tractato ita
ĩducctur filio m̃moratã mou̾e
q̃relamss̃ mn no scripto heres intra
statuta tẽpora minimt adierit

Expanded text:
admittit: expeditus etenim ita tractatus inducitur filio memoratam movere querellam: sin vero scriptus heres intra statuta tempora minime adierit,
Abbreviated transcription (Latin):
tio mirm cst. D .aa. ⁊cc̃.
sicut uim maiorem pignoꝵ
crecitor prestare neccise nõ
nibctũta dolum ⁊ culpam.si
⁊ custodiam exhibe cogitun.

Expanded text:
tio in rem est. S. k. Dec. Sicut vim maiorem pignorum creditor praestare necesse non habet, ita dolum et culpam, sed et custodiam exhibere cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
titutio quã suꝑ tuitione tes¬
tamentoꝵ ꝓmuigammus to¬
tam̃toremꝰ disposuit. uł sua
manu nom̃ herecdis scribere ul
si impitia litt̃aꝵ. uł adu̾saua¬
litudine.scu atio modo hox fa¬
cẽ ñ potest testes ip̃os audito
nomunc rerelis subp̾sentia pp¬
sius testatoris. nomen heredis
suis subscriptionb declarar

Expanded text:
titutio, quam super tuitione testamentorum promulgavimus, testatorem disposuit vel sua manu nomen heredis scribere vel, si imperitia litterarum vel adversa valitudine seu alio modo hoc facere non potest, testes ipsos audito nomine heredis sub praesentia ipsius testatoris nomen heredis suis subscriptionibus declarar
Abbreviated transcription (Latin):
care ubi fidei cõmissũ petio
idei cõmissumibi peteñdũm a
ubi hereclitas relicta c̃. dubita
ñ fecent. arbitratia actione ii¬
: ilio loco potest ducmri in qu
ĩto in quo petit solui ubi mi

Expanded text:
 Ubi fideicommissum peti ideicommissum ibi petendum esse, ubi hereditas relicta est, dubitari non fecerit, arbitraria actione et iin eo in quo petitur solvi. D. VI
Abbreviated transcription (Latin):
p cum infantiadquit.t¬
donatr̃es int̾uemente actoꝵ
testificatr̃e ꝯficiantur. ꝙ uel
maxime int̾ necessarias ꝯiũc¬
tissimasq psonas ueint co¬
todiri.siqdem clam destins
uł domesticis fraudib faci¬
le q̃ uis ꝑ negotii oportum¬
tate ꝯfringi potest. uł id ꝙi
ucre gestum ẽ aboleri cumi¬
git nec libos ꝗdem ac puxto
lex nr̃a ab actorum ꝯfectõe se¬
cernat.ioꝙ necessario super
donatoib ap acta ⁊ficiendy
iam pridem statummꝯ uniu̾s¬
& tencat. Esta au̾t ꝯfici sup
reb etiam alib: collatis ubi¬
cumq sufficit.Mpp. hoñ¬

Expanded text:
per eum infanti adquiratdonationes interveniente actorum testificatione conficiantur. quod vel maxime inter necessarias coniunctissimasque personas convenit custodiri, si quidem clandestinis ac domesticis fraudibus facile quidvis pro negotii opportunitate confingi potest, vel id quod vere gestum est aboleri. Cum igitur ne liberos quidem ac parentes lex nostra ab actorum confectione secernat, id, quod necessario super donationibus apud acta conficiendis iam pridem statuimus, universos teneat. Gesta autem confici super rebus etiam alibi collocatis ubicumque sufficit. D.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃liis pupilloꝵ uł ad olescentiũ¬
nͥ autore pretore ul preside pro¬
uicie factum ẽ. ñ ꝑtinet. ¶ Set
sictiam nunc mea etate es. cu
subuenui solet. aditus competẽs.
iudex ante mintegru restituere
debeat. p̾sente diuiersa parte cau¬
sa cognita despiciet.Mp̾xore¬

Expanded text:
 adulescentium auctore praetore vel praeside provinciae factum est, non pertinet. Sed si etiam nunc in ea aetate es, cui subveniri solet, aditus competens iudex, an te in integrum restituere debeat, praesente diversa parte causa cognita dispiciet. P
Abbreviated transcription (Latin):
cum possis legis bencficio cõ¬
tr̃ts cẽ. Qd̃ inuito te iuste
Iceret scruo suo gaio libertatẽ
cum ꝯdiciont bac declit. gaiũ
suum meuz adie mortis me

Expanded text:
cum possis legis beneficio contentus esse, quod invito te iuste ceret, servo suo libertatem cum condicione hac dedit: "Gaium servum meum a die mortis me
Abbreviated transcription (Latin):
bint p̃gnantem fccit postea aut.
adhuc grauida muuere ꝯstituta
dotalia fecit instrum̃ta. ⁊ pucrł
puella editus uł cclita sic: nsta pa¬
tri subole nascatur. ⁊ ĩpotestate ef¬
fic. it. ⁊ heres existat moriẽti. suic
ab ĩstestato siue extestam̃to. Satis
eñi absintlum ẽ si filii post dotem
progemti ⁊ ant̾iorib lib̃is aduito

Expanded text:
praegnantem fecerit, postea autem adhuc gravida muliere constituta dotalia fecerit instrumenta et puer vel puella editus vel edita sit, iusta patri suboles nascatur et in potestate efficiatur et heres ei existat morienti sive ab intestato sive ex testamento. satis enim absurdum est, si filii post dotem progeniti et anterioribus liberis adiuto
Abbreviated transcription (Latin):
mo collocaint. ñ. abimtio affectio¬
ne mantali. ca tamencũqua pot᷑a
habere comibiũ. ⁊ exea libenr sus¬
tulerit. postea uo affectione ꝓce¬
dente. ctiammiptialia instrumẽ¬
ta cum ca fecit. filoq uł filias ha¬
editi sunt iustq. ⁊ ĩpotestate esse
patrib sed etiã antioris. ꝙ ihis qui
postea nati st̃ crcasionem legitim
noĩs p̃stiter. quam legem qͥdam
putaiit sic int̾pretari. ut siue
ñ ꝓgeniti fu̾int. post dotẽ ꝯscͥptã
liberi siue etiam ab hac lucc sub¬
tracti ñ ant̾iores filio iustix hab̾i.
nisi mutroq tempore inuẽtes. ⁊
supstites libi mueniãt᷑. Quoꝵ suꝑ¬
uacuam subtilitatẽ penitꝰ inhi¬
bendã censemus. sufficiat ⁊ einz
talc̃ affectõem habuisse. ut post
liłoꝵ elitionc̃ etiã dotalia efficiã
ĩstrum̃ta. ⁊ spẽ tollende scibolis
habeant: Licet emm hoc q̃ spatu
c̃ ad effectum ñ puenit. nichi an¬
fionb lib̾is fortuti casus deroa¬
re ꝯcedant. Et multo magis sics

Expanded text:
o collocaverit non ab initio adfectione maritali, eam tamen, cum qua poterat habere conubium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero adfectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias haediti sunt iustos et in potestate esse patribus, sed etiam anteriores, qui et his qui postea nati sunt occasionem legitimi nominis praestiterunt. Quam legem quidam putaverunt sic interpretari, ut sive non progeniti fuerint post dotem conscriptam liberi sive etiam ab hac luce subtracti, non anteriores filios iustos haberi, nisi in utroque tempore viventes et superstites liberi inveniantur. Quorum supervacuam subtilitatem penitus inhibendam censemus. sufficiat etenim talem adfectionem habuisse, ut post liberorum editionem et dotalia efficiant instrumenta et spem tollendae subolis habeant. Licet enim hoc quod speratum est ad effectum non pervenit, nihil anterioribus liberis fortuitus casus derogare
Abbreviated transcription (Latin):
Iquoq obflagitiũ militare dãp¬
natislũ aliaꝵ quam castrẽsiu
xxx testam̃tu fac̾e ꝑmittitum.

Expanded text:
quoque ob flagitium militare damnatis non aliarum quam castrensium rerum testamenta facere permittitu
Abbreviated transcription (Latin):
i incursu latronumais alio fortu¬
ito casu ornanicta deposita apuo
heredem cis ꝗ depositum accepit. qͥ¬
q̃ inpotestate herectissunt uł quas
Dolo desut possid̾r ñ restituantur¬
tam depositi quam ad exhibendũ
actio sed ctiam in irm uendicatio

Expanded text:
i incursu latronum vel alio fortuito casu ornamenta deposita apud heredes eius qui depositum accepit, qquae in potestate heredis sunt vel quas dolo desiit possidere, non restitutam depositi quam ad exhibendum actio, sed et in rem vindicatio
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓponatur. ñ dubitab̾ p̃ses ꝓ
uincie quãdo uenditr̃e ꝯfirm̾a¬
re uoluistis. iesiduũ p̾tiui cũ usu¬
ris ucclite atutore possessions
celcrit uob restitu iube. Qd at
petitis ab heclibꝰ cis ꝗ uendidit
p̃tiuz uobis exsolui. exsuꝑ flu¬
o a nob̾ desidatis. qr nec p̾sidis
exꝑientiã possit lat̾e tutores q
gesfint siue b̾ecles coꝵ obea ne¬
guotia q̃ ꝑ eoc admĩstrata sunt.
principali loco ꝯucniri deb̾e. Cct̾i
obculpe ratr̃ẽ ñ suati detrim̃ti ꝑi¬
culo substitutis. uł si parit̾ adi¬
mĩstrasse doccant. ctiam adu̾so u¬
num. lib̾um ex piundi arbitriũ
cõpetere. Ita ut actões quas adu¬
so alios habctis ad eł̾ctum tñs ftra

Expanded text:
dubitabit praeses provinciae, quando venditionem confirmare voluistis, residuum pretium cum usuris venditae a tutore possessionis celeriter vobis restitui iubere. Quod autem petitis ab heredibus eius qui vendidit pretium vobis exsolvi, superfluo a nobis desideratis, quia nec praesidis experientiam possit latere, tutores qui gesserint sive heredes eorum obea negotia, quae per eos administrata sunt, principali loco conveniri debere, ceteris ob culpae rationem non servati detrimenti periculo substitutis, vel, si pariter administrasse doceantur, etiam adversus unum liberum experiundi arbitrium competere, ita ut actiones, quas adversus alios habetis, ad electum transfera
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝗd tutoris dolo uł lata culpͣ
uł leui culpa. suic curatoris. mi¬
nores amiserint. uł cũ possint
ñ q̾sierint. hoc etiã intutele siue
negotioꝵ gestoꝵ utile uidiciũ
uenie ñ ẽ incerti uiris.

Expanded text:
id tutoris dolo vel lata culpa vel levi culpa sive curatoris minores amiserint vel, cum possent, non quaesierint, hoc etiam in tutelae sive negotiorum gestorum utile iudicium ven
Abbreviated transcription (Latin):
tes hub̾e existimamus affecti¬
onc pat̾na  nitatione scdmi
q̃ possibile ẽ dehus  omnicom¬
moda ꝓspicientes:. nubems inta¬
li specie eadẽ nira nepoti dari.
q̃ fiuus habebat. Et siṅ p̾para¬
tio facta ẽ ad de iofficioso q̃¬
relam instituendã tamẽ posse
nepotẽ eandem causã ꝓponere
⁊ siñ heres aptissimis ꝓbatioĩ¬
b ostendit ingratum patrẽ
nepotis circa testatorẽ fuisse:
testam̃to remoto ab intestato
eũ uocaris insi certa quãtitas
patri eis minor parte legitima
relicta ẽ Timic ⁊ enim em no¬
uellam nr̃imminis ꝯstituti¬
onẽ repletio quarte partis ne¬
poti suꝑ ẽ siqua patrieius cõ¬
petebat ⁊̃ ꝑfruat nr̃o benefici¬
o. auetustate q̃ negłctus amĩt¬

Expanded text:
stimamus adfectione paterna et imitatione, secundum quod possibile est omnium commodo prospicientes iubemus in tali specie eadem iura nepoti dari, quae filius habebat, et nisi praeparatio facta est ad inofficiosi querellam instituendam, tamen posse nepotem eandem causam proponere: et si non heres apertissimis probationibus ostenderit ingratum patrem nepotis circa testatorem fuisse, testamento remoto ab intestato eum vocari, nisi certa quantitas patri eius minor parte legitima relicta est: tunc etenim secundum novellam nostri numinis constitutionem repletio quartae partis nepoti superest, si qua patri eius competebat: et perfruatur nostro beneficio a vetustate quidem neglectus, a
Abbreviated transcription (Latin):
donatoisq causa focane tue
nomine nstrum̃tum emptio
inscẽ ꝯscriptum. ca̾tibi restitu¬
i iubebit. nam licet cessante
uur matrimonu donatio ꝓfici
potucrit. milites tam̃ meo a
focriis siisha cratõe fictisq

Expanded text:
donationisque causa focariae tuae nomine instrumentum emptionis esse conscriptum, eam tibi restitui iubebit. Nam licet cessante iure matrimonii donatio perfici potuerit, milites tamen meos a focariis suis hac ratione fictisq