comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ħ fieri Nunc natura¬
lem causain querunus ⁊ assidu¬
ami non ratam fortutanq. Pu¬
ta eĩ me confiti u̾mi esse quod
dias. Aliquando post touitiua
cuucare ignes stellis trausuersi
⁊ cadentib siles non ob hoc
non igneu. Sic enu ꝑ noctem
splendorem motum remotare ał¬
remorare Dissile est ex ͥ  illic
euru splendor intra ipãm aquã
cxilit. Heraclitus existumat
fulguracõm esse. nelud apuduo ͤ
incipiencium igniũ couat̾ ⁊ pri¬
mam flãuiam inctam modo int̾¬
cuntem. mõ resurgentem. hec an¬
tiqui fulgetra dicebant. nos tom
trua płr dicimus. Antiqui aut̃
toitrum dreunt aut tonũ. hoc
apud cecinam inuenio facundũ
uirum. ⁊ qui hũiss aliquando in
eloquencia nomen uisi illum a¬
illo u̾bo utebantur ãtiqui quo no
ꝓducta una silła utiur Diamiꝰ
ennu ut spleudere sie fulgere at
illis ad lignificandam hauc enu¬
bib subite luc̃ erupcõm mos ert¬
uti ut dicerent fulgere Quid

Expanded text:
aliquando et hoc fieri; nunc naturaaliquando et hoc fieri; nunc naturalem causam quaerimus et assiduam, non raram fortuitamque. Puta enim me confiteri uerum esse quod dicis, aliquando post tonitrua emicare ignes stellis transuersis et cadentibus similes, non ob hoc non ignem; sic enim per noctem splendorem motu remorum uideri. Dissimile est exemplum. Illic enim splendor intra ipsam aquam erumpit et exilit. Heraclitus existimat fulgurationem esse uelut apud nos incipientium ignium conatum et primam flammam incertam, modo intereuntem, modo resurgentem; haec antiqui fulgetra dicebant. Tonitrua nos pluraliter dicimus; antiqui autem tonitruum dixerunt aut tonum. Hoc apud Caecinam inuenio, facundum uirum et qui habuisset aliquando in eloquentia nomen, nisi illum Cillo uerbo utebantur antiqui quo nos producta una syllaba utimur; dicimus enim, ut splendŽre, sic fulgere; at illis ad significandum hanc e nubibus subitae lucis eruptionem mos eruti, ut dicerent fulgŽre. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
est illa nbrib Quitꝙͣ in aera
sicti tumosi q puenit id ncludi
se iubib uon fert. sed rumpit
claudencia Iude est sonus. quemi
nos tomtrum uocamus In ip̃o
quoq aere quit quid extenuatur
⁊ cum sono euadit. Atq modo u¬
uehemencius intonat modo per
ptes et numitatim Eigo toni¬
trua hic spũs cxprumit dinu ã
rumpit nibes aut puolat. uo¬
clusi. ualentissimum est att̾endi
⁊ si colliduntur inter se nubes ĩ¬
Q sit his queni desideras ictus
s non unuuersus Neq enui tota
totis concurrunt. S ꝑtib ptes
Nec souant mollia iusi illisa du¬
ris suit. Itaq non auditui fluctꝰ
uisi impactus est Igius ĩquit di
missus in aquansonat dum ce¬
tinguitur. puta ista ẽẽ prome est
Non enu ignis tuuc souũ effi¬
cit s spũs ꝓ cetinguencia effu¬
giens ut dem tibi ⁊ fi̾ in nubeag¬
nem et extingui spũ nascitur ⁊
attritur Quid ergo inquit Non
potest aliqua ex hiis trauscunen¬
tib stellis incdere in nubem et
extingui Existimemus posse

Expanded text:
est, illa imbribus. Quicquid in aera sicci fumosique peruenit, id includi se nubibus non fert sed rumpit claudentia; inde est sonus quem nos tonitrum, uocamus. In ipso quoque acre quicquid extenuatur, cum. sono euadit, ac modo uuehementius intonat, modo per partes et minutatim. Ergo tonitrua hic spiritus exprimit, dum aut rumpit nubes, aut peruolat; uoclusi ualentissimum est atterendi si colliduntur inter se, inquit, nubes, t is quem desideras ictus. – Sed non uniuersus neque enim tota totis concurrunt, sed partibus partes nec sonant mollia, nisi illisa duris sint, itaque non auditur fluctus, nisi impactus est. – Ignis, inquit, missus in aquam sonat, dum extinguitur. Puta ita esse, pro me est; non enim ignis tunc sonum efficit sed spiritus per extinguentia effugiens. Vt dem tibi et fieri ignube et extingui, a spiritu nascitur et attritu. – Quid ergo, inquit, non potest aliqua ex his transcurrentibus stellis incidere, in nubem et extingui? – Existimemus posse
Abbreviated transcription (Latin):
aer sit agitatus. etiam si subit
terras. non ibi spectandus est. co¬
gitetur in ea sede in qua illum
natura disposuit Dicam quod
magis miꝵ uidetir inter celestia
de terra dicendum enit. Quare ĩqͥs.
Quia cum ꝓpria terre ip̃ius excu¬
tuus suo loco. Utrur lata sit
⁊ inequalis ⁊ enoruuter ꝓiecta
an tota in formã ꝑ ile spectet ⁊
in orbem ꝑtes suas cogat. alli¬
get aquas. an aquis alliget᷑
ipã aunual sit. au mers corp
⁊ sine sensu plenũ quid̾ spũs s
aliem Et ceta hĩoi quociens in
manus ueu̾int terram sequent
et in ymo collocabuntur At u̾
queretur quis terre situs sit qͣ
p̾te mũdi consed̾it quonĩo ad¬
uersus sidera celum qz poĩta sit
h ͨ questio cedet supiorib ⁊ ut
ita dicam meliorem condicõm
dum uit ea compar a quibus
uiutas est aeracsse. Quid fit h
quare p̾cipiendum fiit scies gsied
paulo alciꝰ repetiero et dieo esse
aliquid contumũ aliquid cõnus¬
sum Continuacio ẽ ꝑcum int̾ se

Expanded text:
sit aer agitatus, etsi subeat terras, non ibi spectandus est: cogitetur in ea sede, in qua illum natura disposuit. Dicam, quod magis uidebitur mirum: inter coelestia et de terra dicendum erit. Quare? inquis; quia cum propria terrae excutimus suo loco, utrum lata sit, et inaequalis, et enormiter proiecta, an tota in formam pilae spectet, et in orbem partes suas cogat; alliget aquas, an aquis alligetur ipsa; animal sit, an iners corpus et sine sensu, plenum quidem spiritus, sed alieni; et cetera huiusmodi quoties in manus uenerint, terram sequentur, et in imis collocabuntur. At ubi quaeretur, quis terrae sit situs, qua parte mundi subsederit, quomodo aduersus sidera coelumque posita sit, haec quaestio cedit superioribus, et, ut ita dicam, meliorem conditionem ndum, inter ea corpora, a quibus unitas est, aera esse. Quid sit hoc et quare praecipiendum fuerit, scies si paulo altius repetiero, et dixero aliquid esse continuum, aliquid commissum. Continuatio est partium inter se
Abbreviated transcription (Latin):
stio. in celestia sublum
a terreua Ouuditur
prinia ps. naturam
sidum sautatur et magnitudi¬
nemet formamignium quib
murdus includam. solidura¬
ue sit celum ⁊ furme coucrete qz
matĩe. an ex subtili tenuiq nexũ.
digatur an agat ⁊ iufra se se si¬
dera heat an incontextusui fi¬
ea quemadinodum anui uices
ẜuer. solem retro flectat Cet̾a
deinceps hiis similia. secunda
ꝑs tractat inter celum t̾ras q
u̾sancia. h ͨ sunt nbila nubres
niues ⁊ humanas motura to¬
itrua mentes Quecumq aer
facit patitur ue. h ͨ subluuia
dicimus que ediciora unis sunt
Cercia illa ꝑs de aquis t̾ris
arbustis. satis querit. Et ut iur¬
consultoꝵ u̾bo utar de ouinibus
que solo contuientur. Quom̃o
inqͥ de t̾rarum motu q̃onemieo
posuisti loco. quo de couitrius

Expanded text:
stio in caelestia, sublimia, et terreae diuiditur. Prima pars naturam siderum scrutatur, et magnitudinem, et formam ignium, quibus mundus includitur: solidumne sit coelum, ac firmae concretaeque materiae, an ex subtili tenuique nexum; agatur, an agat; et infra se sidera habeat, an in contextu sui fixa; quemadmodum sol anni uices seruet; an retro flectat: cetera deinceps his similia. Secunda pars tractat inter coelum terramque uersantia. Haec sont nubila, imbres, niues, et « humanas motura tonitrua mentes; » quaecumque aer facit patiturue. Haec sublimia dicimus, quia editiora imis sunt. Tertia illa pars de agris, terris, arbustis, satis, quaerit, et, ut iurisconsultorum uerbo utar, de omnibus quae solo continentur. Quomodo, inquis, de terrarum motu quaestionem eo pos
Abbreviated transcription (Latin):
tuum ppłm rectificare non potes
nec gub̾nare ip̃m potĩs te cirante
Nam qualiter potit cears alium
ducere paup ditare alium. ruho
nonitus seu honore carens aliy
sius mrib alios confortare Cer¬
te niuuꝙͣ poti̾t aliquis dingere ali¬
um insi qui sciat ⁊ dingat priu¬
cipalr semet ip̃m Igitur si minũ¬
dicias aliorum nolis absterg̾e¬
primo cor tuum illis abstergas
eo q. aĩa tua existente ĩmũda. nõ
potĩt alium cepiare iusi agere
uclis ut medicus quia morbo
quo p̾mitur curare uititur Aliũ
⁊ se ip̃m curare nou potest. mu.xu.¬

Expanded text:
tuum populum rectificare non potes, tuum populum rectificare non potes, nec gubernare ipsum poteris, te errante; nam, qualiter poterit cecus alium ducere, pauper alium ditare, inhonoratus seu honore carens aliquem suis viribus alios confortare? Certe nunquam poterit aliquis dirigere alium nisi qui sciat et dirigat principaliter se ipsum; igitur, si immondicias aliorum volueris abstergere, cor tuum primo illis abstergas, eo quod anima tua existens immunda non poterit alium expiare, nisi agere velis ut medicus qui a morbo quo premitur curare nititur alium et se ipsum curare non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
aicmoͬ labi᷑ recupatur median
cam. non ꝓficiuat in ea quiuis
sit redacta in libris qui agrauã¬
tur uis eisd̾ ⁊ reccdunt sib cis
uerunt fortib muris taliter qꝑ
ea ꝓfic̾e de acqui ͣ ca se uulla¬
ture. magnorum ossiũ. ꝓuoꝵ
occulor unmi. gracilium. narium
pui qis ampli toracis Et tñ¬
cum solus incederet uelociter
incedebat ⁊ qũ cum sociis inicede¬
bat leute Numꝙͣ quiescebat
libros respicere libenter intende¬
dum horis diei incedebat ꝑ cã¬
pos et nuos delectacionem hñs
iu boms suis audiendis ⁊ in mo¬
rando cum disputacionibus¬
nitens super recto ⁊ u̾o. simmer¬
roreu cognoscens si enmcontinge¬
bat entue. moderatus erat inise ne¬
scieudo in comedendo bibendo muli¬
crb adh̾cudo tenebat semper in
manu instrum̃tum astroum. Et
dicit anstotiles in ħ mũdo est ue
obtinere per queui si deffendi con¬
fidas tibi a malo cauebis si quid
contra te alii machiuantur. Et
dicit regi. te non rectificato post

Expanded text:
memoria labitur, recuperetur mediantmemoria labitur, recuperetur medianteam, non proficiunt in ea quamvis sit redacta in libris quia gravantur, visis eisdem, et recedunt ab eis, et fortibus muris taliter, utea proficere, de acquirenda ea se nullature, magnorum ossium, parvorum oculorum, gracilium narium, parvi oris, ampli toracis; et cum solus incedebat, velociter incedebat, et quando cum sociis, incedebat lente; nunquam quiescebat libros respicere, libenter intendequibus horis diei incedebat per campos et rivos, delectationem habens in bonis sonis audiendis et immorando cum disputatoribusnitens semper recto et vero, suum errorem cognoscens si eum continebat errare; moderatus erat in se vestiendo, in comedendo, bibendo, et mulieribus adherendo; tenebat semper in manu sua instrumentum astrorum. Et dixit Aristotiles: In hoc mundo est melam obtinere, per quam si deffendi confidas, tibi a malo cavebit si quod contra te alii machinantur. Et dixit: te non rectificante prius,
Abbreviated transcription (Latin):
dmo leii. cuius ossa capientes
luiidem de stagita inclufunt in
archa quadam quani situauer̃t
in loco ubi consiliam solebant
couuenire ꝓ magnis agendis
sͣr que ossa morari marume de¬
lectabantur./ Et cum molestabã¬
tur aliquo negocio graui C mꝰ
scĩam ꝑtingere non ualebant
recuentes ad locum eundem
morabantur ibidem. Disputã¬
tes qctamdui donec ꝑueniebãt
ad uoticiam u̾itans spantes
quod ꝓpter nomen loci. ubi os
hr̃ent u̾iorem et subtiliorem n¬
tellectum faciebant eciam hoc
ut curhonorarent post mortẽ
⁊ quantum dolerent de amissio¬
ne sui demonstrarent. ¶Et
reges ⁊ filios regnui i composuit
bñ .c. libros. Et cx illis qui nũc
uumatur ⁊ liber de ingeniis gro¬
metricis. ⁊ reprehendit enmplõ
suꝑ eo quod ostenderat in scñs
componi debere libros. Cui respõ¬
dit aristotił se taliter excusando.
Saitum est notum debere agere
est igitur ut libros componamꝰ
quoriu bñficio addiscatur ⁊ cũ

Expanded text:
anno LXIII, cuius ossa accipientes anno LXIII, cuius ossa accipientes iidem de Stagira incluserunt in archa quadam, quam situaverunt in locum ubi consiliari solebant pro magnis agendis, circaque ossa morari maxime delectabantur. Et cum molestabantur aliquo negocio gravi, cuius scienciam pertingere non valebant, recurrentes ad locum eundem morabantur ibidem disputando tamdiu donec perveniebant ad noticiam veritatis, sperantes quod propter moram in ibi ubi oss haberent veriorem et subtiliorem intellectum. Faciebant etiam hoc ut eum honorarent post mortem, et quantum dolerent de amissione sui monstrarent. Et hreges et regum filios, et composuit bene C libros et ex illis qui nunc minatur et liber de ingeniis geometricis. Et reprehendit eum Plato super eo quod ostenderat in scienciis componi debere libros. Cui respondit Aristotiles se taliter excusando: Scitum est et notum non debere agere t igitur ut libros componamus, quorum beneficio adiscatur, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
cedoniam moratus est ibi toto
tempe philippi sapĩam de mõ¬
strando. ¶Post obitum u̾o eius
alexander filius suuis regnauit
⁊ alexandro recedente de ma ce¬
doma ad expugnandum eos
de regione asie. Aristotił reu̾sꝰ
athenas. remansit ibi doceus
decẽno Tauidem ob mnuidiã
cuiusdam sac̾dotis. id̾ sac̃dos
suasit ciuib ꝙ conuenirent
euui. sub eo quod adorare ydola
nolebat que ahi tunc tempis
adorabant  quo saito arstotil
ab athenis recedens ad suam
terram stagitam se reduxit me¬
tu compulsus Nec athemẽses¬
sͥ inferent quod sõcrati intule
post modum incepit ex̾citare se
ad benefaciendum hominibus
⁊iu elemosiis pauꝑibus lar¬
giendis ⁊ pupillis et orphars
mantandis et in gub̾nandis
tisdem/ et in concedendo aliquid
studere uolentib cuiuscumq
cumq scĩam intenderent ⁊ reno¬
uauit stagite fabricam ⁊ posuit
cis leges / quem reges pluminũ
honorabant. Cublim statu tenẽ¬
tes euu ¶Obiit post modim

Expanded text:
cedoniam, moratus est ibi toto cedoniam, moratus est ibi toto tempore Philippi, sapienciam demonstrando. Post obitum Philippi Alexander filius suus regnavit, et Alexandro recedente de Macedonia ad expugnandum illos de regione Asie, Aristotiles reversus est Athenas et remansit ibi docens decennio; tandem ob invidiam cuiusdam sacerdotis, idem sacerdos suasit civibus quod convenirent eum super hoc quod ydola adorare nolebat que alii tunc temporis adorabant. Quo scito Aristotiles ab Athenis recedens, ad suam terram Stagiram se reduxit, metu compulsus ne id sibi inferrent quod Socrati intulerpostmodum incepit exercitare se ad benefaciendum hominibus, et in helemosinis pauperibus largiendis, et in pupillis et orphanis maritandis, et in gubernandis eisdem et in concedendo aliquid studere volentibus, cuiuscumque cumque scienciam intenderent. Et renovavit Stagire fabricam et posuit eis leges. Quem reges plurimum honorabant, in sublimi statu tenentes eum. Obiit postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
mi ualeat . deb ostendi ex u̾bis
magis aꝓpͥatis ⁊ c̾tis et bremb
magis ãbsq impedim̃to uł eiro¬
re Nam si sit non imꝑftã no¬
men scĩe ꝑditur et cogit hesita¬
re legentem. ⁊ dubium efficit au¬
ditorem ⁊ postꝙͣ anstotiles scĩam
drumalem naturalem ⁊ theolo¬
gam scire ⁊ statuens se discipulum
platonis audunt aboo in quo¬
dam loco qui dictur opidenna
athemensi. tempore quo puene¬
rat ad xuii. annũ Et cum pla¬
to secunda uice puenit in siciliã
diisit anstotilem ui scolis
loco sui in uilla eadem opidemie
ubi ad discebat scienciam uia¬
tormu. quia platonis opinio¬
fuit conferre corpi ambulacõm
moderatam ad delendas super¬
fluitates ⁊ molestias / queniad¬
modum ꝓuidetur anime cum
sapĩe documento ⁊ ꝓpter hec
quia discipulos docebat scĩam
ambulando. ip̃is ambulantib
uonuuati sunt ip̃i et subseq̃tes
eos auibulatores ¶Postꝙͣ u̾o
obiit plato. philippus rex misit
ꝓ eo ⁊ accedens ad enui in ma¬

Expanded text:
mi valeat debet ostendi, verbis magis apropriatis et certis et brevibus magis absque impedimento vel errore. Nam, si sit racio impedita, nomen sciencie perditur et cogit hesitare legentem et dubium efficit auditorem. Et postquam Aristotiles scivit druvialem, naturalem et theologicam. Et statuens se discipulum Platonis audivit ab eo in quodam loco qui dicitur epidemia Atheniensium tempore quo pervenerat ad XVII annum. Et cum Plato secunda vice pervenit in Siciliam, dimisit Aristotilem in scolis, loco sui, in eadem villa epidemie in qua discebat scientiam viatorum, quia Platonis fuit opinio conferre corpori ambulationem moderatam ad delendas superfluitates ab eo et molestias, quemadmodum providetur anime cum sapiencie documento; et propter hoc, quia discipulis scienciam docebat ambulando se, ipsis ambulantibus, nominati sunt ipsi et subsequentes eos ambulatores. Postquam vero obiit Plato, Philippus rex misit pro eo, et accedens ad eum in Ma
Abbreviated transcription (Latin):
nentes uocabant eum arcumia¬
et ad̾ cint organum ⁊ scala ad
oumnes scĩas. Et aliqui sapientũ
illius temporis ꝓuichilo reputã¬
tes rethoicorn poeticorum
maticarum autr sicut pictagõ¬
ras ⁊ pacoms eendebant siiglos¬
qui in hiis discendis artibus la¬
borabant dicentes in nulla sapi¬
enciar um illas exiftere opportu¬
nas cum gramatici non sint insi
ad pueros iustruendos poetici
ad nairandas fabulas ⁊ menda¬
cia componcuda rethorici uo ad
suadendum u̾bis politicis ⁊ blan¬
diciis oxornatis. Quib audits
anstotiles erubint ualde. ⁊ motͣ
est acriter ⁊ conatus tuen gra¬
h ͨ sit prerogatina hom̃bestiaꝵ
mines nobilior ⁊ rectior sit qui
est magis rõne completus ⁊¬

Expanded text:
cabant circumdaerat organum et escala ad sciencias omnes. Et aliqui sapientum illius temporis pro nichilo reputantes rethoricorum, poeticorum et gramaticorum artem, sicut Pictagoras et Pictoras, derridebant singulosqui in hiis discendis artibus laborabant, dicentes in nulla sapienciarum illas existere oportunas, cum gramatici non sint nisi ad pueros instruendos, poetici ad narrandum fabulas et mendacia componenda, rethorici vero ad suadendum verbis politis et blandiciis exornatis. Quibus auditis Aristotiles erubuit valde et motus est acriter et conatus tueri grahec sit prerogativa hominum respter homines nobilior et rectior sit qui est magis completus r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit ad cuntatem atheua
que dicebatur cuitas sapientũ
pr ens ip̃m addurit ⁊ assigna
int rethoricis poeticis ⁊ aliis gra¬
maticis instruend̃ Cum quibus
studuit ꝓticiens .ir. anus huius

Expanded text:
um, ad civitatem Athenarum que dicebatur civitas sapientum, pater eius ipsum adduxit et assignavit eum retoricis, poetis et etiam aliis gramaticis instruendum, cum quibus studuit proficiens IX annis; huius
Abbreviated transcription (Latin):
Nistotiles intrrpre¬
tatur m ydiomate
grecorum completus
piẽm nomine iicho¬
marħꝰ et interpretatur duputa¬
tor uincens. Hic fuit uarde sa¬
piens in arte medicine. ⁊ eentit
alcxandri. Natus finit idem an¬
stotiles in uulla quadam dca sta¬

Expanded text:
ISTOTILES interpretatur in ydiomate grecorum completus habuit nomine Nichomacus et interpretatur disputator vincens; hic fuit valde sapiens in arte medicine et extitit , patris Alexandri. Natus fuit idem Aristotiles in villa quadam dicta Sta
Abbreviated transcription (Latin):
ppͥm querentes quid de regno frã¬
melius ẽe illum regemi qui toaus
regn turam ⁊ potrstatem hi bat
quami illum qui solo nomine rex
nonũs unibra i pipiio u̾o pote¬
stas ⁊ dignitad eff̾icaciter appebaat

Expanded text:
 et quid de regno Franmelius esse illum regem, qui regni totius curam et potestatem habet, quam illum, qui solo nomine rex nominis umbra; in Pipino vero potestas et dignitas efficaciter apparebat.
Abbreviated transcription (Latin):
modice magnitudinis eunt ꝙͣoui
sepatus siuis aursus est Cum uero
plines inse aquas conũteunt flumi¬
nuim iustorum ac pheuinuim ma

Expanded text:
modicae magnitudinis sunt, quamdiu separatis suus cursus est, cum uero plures in se aquas conuerterunt, fluminum iustorum ac perennium ma
Abbreviated transcription (Latin):
domo concordare non potint/ enui¬
labatur quidam uror̃ eius anal¬
lule pulcutudini ⁊ castissimũ uiz
cotidianis uirgiis eragitabat. to-¬
te eimpedes tragedie in muliẽs
maledca sunt unde ⁊ hmione lo¬
quitur. malarum me mulie. un
decepunt consilul. in lepti urbe
seĩ barba ⁊ ⁊ posita in solitudine
mos est ut nurus altã die sociũ
altã die ollam postulet. au illa
statim uegat ut sciat u̾messe il¬
od̾unt mrus.¶ Quid resteram
Quarum prima delicus affluens
quippe ut regis uxor tram dicitur
cxpetisse concubitum alia occidisse
uirum ob amoreu adultĩ. tema
ꝓcidisse amphiarauni ⁊ saluti uin
mouile aurcump̃tulisse. Quitqͥ
tragedie tumẽt ⁊ domos urbes ma¬
guaq subu̾tunt. iorum pellitũ¬
qr contencio est. Armantur pen¬
tum in liberos manus / nephande
apponuitur epule ⁊ ꝓpter unuis
meretricule raptum europe ⁊ asie
decẽualia bella confliẽunt ¶ quas¬
dam repudiatas alta die impnaꝵ¬

Expanded text:
domo, concordare non potuit. » Aemudomo, concordare non potuit. » Aemulabatur 317 quippe uxor ejus ancillulae pulchritudini, et castissimum virum quotidianis jurgiis exagitabat. Totae Euripidis Tragoediae in mulieres maledicta sunt. Unde et Hermione loquitur: Malarum me mulierum decepere consilia. In Lepti urbe semibarbara, et posita in solitudine, moris est ut nurus altera die socrum ollam mutuam postulet. Cui illa statim negat: ut scias ilduxerit. Quid referam quarum prima deliciis diffluens, quippe regis uxor, tauri dicitur expetisse concubitus: altera occidisse virum ob amorem adulteri: tertia prodidisse Amphiaraum, et saluti viri monile aureum praetulisse. Quidquid Tragoediae tument, et domos, urbes, regnaque subvertit, uxorum pellicumque contentio est. Armantur parentum in liberos manus: nefandae apponuntur epulae: et propter unius mulierculae raptum, Europa atque Asia decennali bello confligunt. Quasdam repudiatas, altero nup
Abbreviated transcription (Latin):
auos p̾tulisse nec putasse lib̾os
quenidam apud romanos nobi¬
lem. cum eum amici aiguerent
quare urorem formosam castã
⁊ diuitem iepudiass p̃tendisse
xerat. Catho rogatus ab hurõ
ut post repudium th̾encie soro¬
rem cius duceret uxorem Omĩo
dare. illa intĩmi cur iuxit egregi
a ⁊que de fontibus tulliams hau¬
serat sapĩam. ipsit salustio
iniunco eius et t̾cio messale corm¬
no. et per quosdam gradus eloq¬
cie deuoluta Tocrates sauxippem
et murro neptem. anstitis duas
hẽbat urores quecum crebro int̾
calua fronte pilosis humis repã¬
dis crunb disceptaient. nouissi¬
le mulctatum fugientemq diu
psequite sunt /quodam auten
tempe cum infinita conuicia ex
supiori loco inge̾nti xantippe re
a talis ymber sequeretur Gor¬
de concordia greas iuterse dissi¬
dentib recitauit olimpie cui me¬
lancius unucus eius. Hic iiquit
nobis de concordia p̾cipit qui se¬
urorem et auallulam tres ĩ una

Expanded text:
alios 316 praetulisse; nec putasse liberos, alios 316 praetulisse; nec putasse liberos, quemdam apud Romanos nobilem, cum eum amici arguerent, quare uxorem formosam et castam et divitem repudiasset, protendisse ere? Cicero rogatus ab Hirtio, ut post repudium Terentiae, sororem ejus duceret, omnino dare. Illa interim conjux egregia, et quae de fontibus Tullianis hauserat sapientiam, nupsit Sallustio inimico ejus, et tertio Messalae Corvino, et quasi per quosdam gradus eloquentiae devoluta est. Socrates Xantippen et Myron neptem Aristidis, duas habebat uxores. Quae cum crebro intercalva fronte, pilosis humeris, et repandis cruribus, disceptarent: novissile mulctatum fugientemque diu persecutae sunt. Quodam autem tempore cum infinita convicia ex superiori loco ingerenti Xantippae rea imber sequereturde concordia, Grecis tunc inter se dissidentibus, recitavit Olimpie: Cui Melancius inimicus eius, hec nobis inquit de concordia puxorem, et ancillulam, tres in una
Abbreviated transcription (Latin):
nrꝰ. cum piclicante torquenu. sa¬
pieus autem nũꝙͣ solus esse põt
h eiui secum om̃s qui sunt ⁊ qui
umꝙͣ fuerunt bonl ⁊ ammiũ lib̾um
quocumq nult transfert quod cor¬
pore non potest cogitacione amplec¬
titur ⁊ si hoĩ incopia fuerit lo¬
ꝙͣ cum solus fuerit ¶ por ro lib̃ormu
causa ducere urorem ut uel nom̃
nos ꝑtiuet recedentes emũdo si
Cum et filius non statim prĩs uo¬
nutrire dom. qui aut prior forte¬
te morieti Aut pu̾sissuis morib
sit aut r̾te cumad maturam eta¬
tem uenis tarde illi uidearis
mori. heredes autemi uicliores ⁊
cerciores sunt aunci et ꝓpuqui
quos indicio eligas quam quod̃
uelis uol is hr̃e cogaris. lz cura
h̾editas sit. dum melius sit bñ
uti substancia tua ꝙͣ labore q̃sita
n nc̾tos usus reluquendum/ hͨ¬
⁊ hĩoi theophrastus disserens ꝙ̃
libos / nepotum serie decomabitur
quorum forsitau occupatur ut
moysem et samuelem filiis sius

Expanded text:
mus, cum periclitante torquemur. Samus, cum periclitante torquemur. Sapiens autem nunquam solus esse potest. Habet secum omnes qui sunt, quique unquam fuerunt boni, et animum liberum quocunque vult transfert. Quod corpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hominum inopia fuerit, lous erit, quam cum solus fuerit. Porro liberorum causa ducere uxorem, ut vel nomen nos pertinet recedentes e mundo, si cum et filius non statim patris vonutrire domi, qui aut prior te forte moriatur, aut perversissimis moribus sit, aut certe cum ad maturam aetatem pervenerit, tarde ei videaris mori? Haeredes autem et meliores, et certiores, sunt amici, et propinqui, quos judicio eligas, quam quos, velis nolis, habere cogaris. Licet certa haereditas sit, dum advivis, bene uti substantia tua, quam tuo labore quaesita, in incertos usus relinquere. Hi Theophrastus disserens, quliberos, nepotumque serie delectabitur, quos forsitan sit occupaturus Moysen et Samuelem filiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
hri non putabiti et in odium u¬
tctur ad iurgia / ⁊ uisi cito con
est. cui licuit pectare nec uolu¬
it ¶ pultra cito adamatur feda
facile concupisiit. difficile cu¬
stoditur quod om̃s amant. mo¬
lestumest possidere quod uenio di¬
de formis hẽtur quani formosa
seruetur. Nichil tutum est ĩ quo
tocius pplĩ uota suspirant. alius
forma. alius ingenio alius fatecia
alius liberalitate sollicitat aliquo
modo expugnatur quod undiq
multo melius fuus fidelis dispẽsat
obediens auctoritati domuim ⁊ dispẽ¬
saciomi eius obtemperans ꝙͣ uror
que i eo se estunat du̾am si adu̾¬
sus uni faciat uoliuuitatem. id est
quod plz non quod iubetur assidẽ
autẽ egrotanti magis possunt aĩci
⁊ u̾nule bene ficiis obligati quam
illa que nobis imputet lacrimas
ãim desꝑacione conturbet ¶que si
langu̾it coegrotaudum est ⁊ nũqͥ
ab eus lectulo recedendum. Aut
sibona fint et suais ueor que ra
ra auis est. cum ptimente ga genu¬

Expanded text:
haberi non putabit; sed in odium vhaberi non putabit; sed in odium vertetur ac jurgia, et nisi cito consest, cui licuit peccare si voluit. Pulchra cito adamatur, foeda facile concupiscit. Difficile custoditur, quod plures amant. Molestum est possidere, quod nemo deformis habetur, quam formosa servatur. Nihil tutum est, in quod totius populi vota suspirant. Alius forma, alius ingenio, alius facetiis, alius liberalitate sollicitat. Aliqmodo expugnatur quod undiquemulto melius seruus fidelis dispensat, obediens auctoritati domini et dispositioni eius obtemperans, quam uxor quae in eo se aestimat dominam si aduersum uiri faciat uoluntatem, id est quod placet, non quod iubetur. Assidere autem aegrotanti magis possunt amici, et vernulae beneficiis obligati, quam illa, quae nobis imputet lacrymas animum desperatione conturbet. Quod si languerit, coaegrotandum est, et nunquam ab ejus lectulo recedendum, aut si bona fuerit, et suavis uxor, quae tamen rara avis est, cum parturiente gemi
Abbreviated transcription (Latin):
in qualz urbium fuit non urorẽ
relinquere nec cum sarcina ire
potitꝭ pauperem ałe difficile ẽ.
diuitem ferre tormentum./ didde
quĩ nulla est uxoris electio. sed
reuda. si iracunda est si fatua si
de formis. si supba./ si fetida qd¬
cumq uicium est post npcias
discimus sequus asinus bos ca¬
nis ⁊ uilissima mancipia ueste
quoq lebetes sedile ligueni
calix ⁊ urceolus fictil ꝓbautur
prius ⁊ sic einuntur s sola uxor
non ostenditur neͤ aute displi¬
laudanda. ne si aliam resper̾is
se estimet displicere. uocanda ẽ¬
dña/ celebranda dies natalis
eiis Iurandum ꝑ salutem ip̃i
ut sit supstes optaudum shono¬
rauda nutrix eius. ⁊ gerula. ser¬
nus pr̃iuis et alump̾nus ⁊ for¬
mosa a sella ⁊ ꝓ curator calami¬
stratus ⁊ in louguam securam
libidinem exsectus spado. sub
quibus nominib adulti delite¬
scunt quoscumq illa dilexit
gratis sunt amandisi totam
seruandum est. si aliquid tuo¬
arbitrio reseruauis fidem sibi

Expanded text:
in qualibet urbium fuerit, nec uxorem relinquere, nec cum sarcina ire possumus . Pauperem alere, difficile est; divitem ferre, tormentum. Adde, quod nulla est uxoris electio, sed benda. Si iracunda, si deformis, si superba, si fetida; quodcumque vitii est, post nuptias discimus. Equus, asinus, bos, canis et vilissima mancipia; vestes quoque et lebetes, sedile ligneum, calix et urceolus fictilis, probantur prius et sic emuntur; sola uxor non ostenditur, ne ante displilaudanda, ne si ad alteram aspexeris, se estimet displicere. Vocanda domina, celebrandus natalis eius, iurandum per salutem illius, ut sit superstes orandum, honoranda nutrix eius; et gerula: servus paternus et alumnus et formosus assecla et procurator calamistratus, et in longam securamque libidinem exsectus spado: sub quibus nominibus adulteri delitescunt. Quoscumque illa dilexerit, ingratis amandi. Si totam serviendum est. Si aliquid tuarbitrio reservaveris, fidem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
posse seiur̃ afemina didicit
hec equauit corneliam gracco
li porciã alt̾ĩbruto pocior est
marito suo tauaquilla. illum
inter multa regum nomina
iam abscondit autiquitas.
hans natura inter feminas
uirtus alcius speculorum oĩm
memorie quan extulere poss
infiuxit Imittentur ergo nup¬
te theanam. cleoboliuam. guor¬
biganuam malis mulieribus
nr̃a religio fulgeret in mũdo
nas decus ꝑ illas fortune mu¬
liebri sacra fieri solitum. nul¬
lum sacerdotem dỹauũ ullam

Expanded text:
posse servire a femina didicit. posse servire a femina didicit. Haec aequavit Corneliam Graccho: haec Porciam alteri Bruto. Notior est marito suo Tanaquilla. Illum inter multa regum nomina jam abscondit antiquitas. Hanc rara inter feminas virtus, altius saeculorum omnium memoriae, quam ut excidere possit, infixit. Imitentur ergo nuptae Theano, Cleobulinam, Gorolum malis mulieribus quam religio nostra fulgeret in mundo,nas decus; per illas Fortunae muliebri sacra fieri solitum: nullum sacerdotem digamum, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
soluit tũ pͣm lẽocimũ libiduns
abscessit tunor quod licebat eui¬
luit. Nam quid ait sen ͣ de um¬
bus pauꝑib dicam quorum
ĩ nonne manti ad eludendas le¬
ges que coutracelibes date sunt
ꝑs magna conducitur. Quoms
p̃t regere mores i p̾cipere casti¬
tatem̃ ⁊ mariti auctoritatem
tenere qui nupsit doctissum
uii uxorem pudidiciam in pri¬
mis esse tenendami. qua amissa
ouiuis untus ruit in hac mu-¬
liebrium uirtutum principat᷑
cst. hͨ pauperem cõmendat di¬
uitem extołlit defformẽ redi¬
tur de maiorib quorum san¬
guinem furtina soboles non
uiciat. bñ de libis quoruu nec
de nire erubescendum nec de
pr̃e dubitandum. captiuita¬
tis nulla maior calamitas
ẽ. quam ad aliam libidineni
trahi uiros consulatos illu.¬
strat eloquencia. in nouiẽ et̾¬
num effert militans gła. tri¬
uphus q nom geiu̾s couse¬
crat. multa sunt que ꝑ se cla¬
ra iugema nobilitãt/ mulieris
lucreciam bruto equauit. nescia¬
s. an. ⁊ p̾tulerit quĩ brutus nõ

Expanded text:
solvit. Cum primum lenocinium libidinis abscessit; quod libebat, eviluit. Nam quid, ait Seneca, de viris pauperibus dicam, quorum in nomen mariti, ad eludendas leges quae contra coelibes latae sunt, pars magna conducitur? Quomodo potest regere mores et praecipere castitatem, et mariti auctoritatem tenere, qui nupsit? Doctissimi viri vox est, pudicitiam in primis esse retinendam, qua amissa, omnis virtus ruit. In hac muliebrium virtutum principatus est. Haec pauperem commendat, divitem extollit, deformem reditur de majoribus, quorum sanguinem furtiva sobole non vitiat: bene de liberis, quibus nec de 320 matre erubescendum, nec de patre dubitandum esttis nulla major calamitas est, quam ad alienam libidinem trahi. Viros consulatus illustrat: eloquentia in nomen aeternum effert: militaris gloria triumphusque novae gentis consecrat. Multa sunt, quae praeclara ingenia nobilitent. Mulieris Lucretiam Bruto aequavit, nescias an et praetulerit: quoniam Brutus non
Abbreviated transcription (Latin):
displicuit.¶epicurus uolupt̾ asser¬
tor q̃ ꝙͣ methodorus discipulus
eius. lẽoncĩo hũit urorem. raro
dieit sapienti meunda comugia
quia multa incõmoda admixta
sunt impciis et quom̃o diuicie ho¬
nores et corporum sauitates et
cetã que in differencia noumnamꝰ
neq bona nec mala sunt. sed
sapienti uenire utrum bonam au
malaui ducturus sit. ridicule mn¬
sippus urorem ducendam sapienti
p̾cepit ne iouemi gamelium
gcincthlium uiolet. isto eum m̃o
apud latinos ducenda uror nõ ̃.
sideorum ut putant uonuua ur¬
homnium p̾udicant. offeudit gͦ
statorem iouem qui libeut̾ sedit/¬

Expanded text:
cuit. Epicurus voluptatis assertor quamquam Metrodorus discipulus ejus Leontiam habuerit uxorem raro dicit sapienti ineunda conjugia, quia multa incommoda admixta sunt nuptiis. Et quomodo divitiae et honores et corporum sanitates, et caetera quae indifferentia nominamus, nec bona nec mala sunt; sed sapienti venire in dubium, utrum bonam, an malam ducturus sit. Ridicule Chrysippus ducendam uxorem sapienti praecipit, ne Jovem Gamelium et Genethlium violet. Isto enim modo apud Latinos ducenda uxor non erit, si deorum, ut putat , nomina, vihominum praejudicant, offendet ergo Statorem Jovem, qui libenter sed
Abbreviated transcription (French):
uoluptates ne ue p̾ceps feratur
se causa rei familiaris ⁊ gn̾s
humam uxoribus comungi.
⁊ liberos colere iuuitentur pe¬
uituuuit ne ꝑdant filios nõ
auctores uxoribus se p̾lrant.
s maritos. quorumdam mr̃i¬
monia adulteriis coheserunt

Expanded text:
voluptatis, ne praeceps feratur voluptatis, ne praeceps feratur se causa rei familiaris et generis humani uxoribus jungi, et liberos colere, imitentur intumuerit, non perdant filios; nec amatores uxoribus se exhibeant, sed maritos. Quorumdam matrimonia adulteriis cohaeserunt
Abbreviated transcription (Latin):
ma rõnis obliuio est ⁊ insame ꝓ
ximus. fedumqz mĩme conueni¬
ens auiiuo sospiti uiciuui turbat
consilia. altos et generosos sp̃s
fraugit a magnis cogitacionib
ad humilimas detrahit / queruloᷤ
iracundos temeranos dare ni¬
piosos. uilit̾ blaudos /ommib
nutiles ip̃i nouissime amori
facit N am cum feruenti cupi¬
da lisias explicat ꝙ nõ iudicio
sed funore ducatur ⁊ maxime
ur̃ pulcritudun grauissimus cu
natum qui exiturus in publi¬
cum. fastia uxoris pectus cosli¬
gabat. ⁊ nec puucto quid̃ hore¬
nem q nullam nisi altenus
tactam labris. uir et uxor hau¬
riebant alia deinceps nõ minꝰ
mepta facientes in que in pro¬
unda uis ardentis affectus erũ¬
pebat/ origo quippe amoris ho¬
nestus erat s magnitudo de¬
fornus / inchil autẽm iuterest
qua honesta causa quis insa
uiat unde et sixtus ait inisen¬
na quippe uxore omis amor tur¬
pis est in sua nimius sapiens
u̾o iudicio deb amare uxorem
nec affectu nes regat ipetus

Expanded text:
mae, rationis oblivio est, et insaniae proximus: foedum minimeque conveniens animo sospiti vitium. Turbat consilia, altos et generosos spiritus frangit, a magnis cogitationibus ad humillimas detrahit: querulos, iracundos, temerarios, dure imperiosos, serviliter blandos, omnibus inutiles, ipsi novissime amori facit. Nam cum fruendi cupida Lysias explicat, quod non judicio, sed furore ducatur: et maxime uxorum pulchritudini gravissimus cusatum hominem, qui exiturus in publicum, fascia uxoris pectus colligabat, et ne puncto quidem horanemque nullam, nisi alternis tactam labris vir et uxor hauriebant: alia deinceps non minus inepta facientes, in quae improvida vis ardentis affectus erumpebat. Origo quidem amoris honesta erat, sed magnitudo deformis. Nihil autem interest, quam ex honesta causa quis insaniat. Unde et Sextus in Senna quippe uxore omnis amor turpis, in sua nimius. Sapiens vir judicio debet amare conjugem non affectu, ut regat impetus
Abbreviated transcription (Latin):
cluse. uouissime reiciuntii. hoc
eum ip̃m imputant quod repel¬
luntur. ⁊ subigi ne continnelia
quidem possunt. incredibile est
quod dicturus sum S tamen
uerum Ea maxime quisq patet.
qua petitur. fortasse einm idco:
quia p. petitur. Sic ergo for¬
mare ut scias non posse te con¬
sequi ut sis impenetrabilis ami
omnia cañis ꝑ oruamenta ał¬
cione claui utetur ꝑce Alius ex
apto palam rusticiente simulata¬
quasi simplicit᷑ illa non ars
sit Plantus artifex aute ui

Expanded text:
clusae nouissime recipiuntur. Hoc clusae nouissime recipiuntur. Hoc enim ipsum imputant, quod repelluntur, et subigi ne contumelia quidem possunt. Incredibile est quod dicturus sum, sed tamen uerum: ea maxime quisque patet, qua petitur; fortasse enim ideo, quia patet, petitur. Sic ergo formare, ut scias non posse te consequi, ut sis impenetrabilis: cum omnia caueris, per ornamenta ftione clam utetur, parce, alius ex aperto, palam, rusticitate simulataquasi simplicitas illa, non ars sit. Plancus, artifex ante Vi
Abbreviated transcription (Latin):
Electat te quemadiuno¬
dum scub lucili uiroꝵ
optime sicilia ⁊ offici¬
bectabitq si continere. id inter
fines suos uolũis nec efficere
impnim quod est ꝓcumao. fac¬
turum hoc te non dubito. scio
ꝙͣ scis ambicõm alienus. quã
familiaris occio ⁊ lr̃s. Turbam
rerum hominum desiderent qͥ
se pati nesciumt. tibi tecum op¬
tune conueuit Nec est uurum
panc̃ istud contungere impio si
uobis ipĩ molesti sumnius. si m̃o
amore uñ. modo tedio laboramꝰ
Infeliceui animũ nimi supbia
iuflamus Nunc cupiditate dis¬
cendimus. ał noluptate lassamꝰ
ał sollicitudine exmimus Qd
guli. ucc̃e est itaq assidua sit
in tam magno uiaorum contu¬
b̃mo nea. Fac ergo ini lucili qd
facere consuesti aturba te ꝙͣtũ
potes sepa. ne adulatoribus la¬
ces sunt ad captandos supior
par illis eciam sibũ cau̾̃is ea an¬
non eris. S michi crede ꝓdicio¬
in si capieris ip̃e te trades. hñt
ħ in se naturale blaudicie: eciam
cum reiciuntii placent. sepe ex¬

Expanded text:
electat te, quemadmodum scribis, Lucili uirorum optime, Sicilia et officilectabitque, si continere id intra fines suos uolueris nec efficere imperium quod est procuratio. Facturum hoc te non dubito; scio quam sis ambitioni alienus, quam familiaris otio et litteris. Turbam rerum hominumque desiderent qui se pati nesciunt: tibi tecum optime conuenit. Nec est mirum paucis istud contingere. Imperiosi nobis ipsi ac molesti sumus; modo amore nostri, modo taedio laboramus; infelicem animum nunc superbia inflamus, nunc cupiditate distendimus; alias uoluptate lassamus, alias sollicitudine exurimus; quod guli. Necesse est itaque assidua sit in tam magno uitiorum contubernio rixa. Fac ergo, mi Lucili, quod facere consuesti; a turba te, quantum potes, separa, ne adulatoribus laces sunt ad captandos superiores: par illis, etiamsi bene caueris, non eris. Sed mihi crede: proditioni, si capieris, ipse te trades. Habent hoc in se naturale blanditiae: etiam cum reiciuntur placent; saepe ex
Abbreviated transcription (Latin):
I ude inter besla enauere lmpha ͨͣ
n ͨ usꝙͣ plura exempla uatianau¬
cium Inuenies quami ubi formido
mentes religione nuxta ꝑtussit.
scatuam diuisam non nuror. cum
direri moutes a moutib reces¬
sisse. ⁊ ipm dirrumptũ eẽ ab y̾mo
solum. hͨ locan quondam ⁊ ua sta
conuilsa riua. cautum em longĩ¬
qua ualet mutare uetustas dissi¬
luisse ferunt Cum protuius utͣ
tellus una foret. ueuit iugenti ui
poutus et ingens hespium siculo
latus abscidit arua q ⁊ urbes e quo¬
re diductas. Aaugusto interluit ictu
uides totas regiones a sis sedib
reuelli et trausmare iacere quod
in coufimo fuerat. uides et urbium
fien gencium ꝙ distidium cum ps
nec concitata est deesse ⁊ in aliquo
mare ignem spũ imupegit. quorum
nura ut extoco ius est Quaiuis
eumi ee ꝑte semat. mundi tamẽ
unib seuit. sic et hyspanias ex
contertu affrice mare en puit. sic
hanc inudacionem quem poeta
marum celebrant. ab italia sicilia

Expanded text:
Inde inter bella errauere lymphatici, Inde inter bella errauere lymphatici, nec usquam plura exempla uaticinantium inuenies quam ubi formido mentes religione mixta percussit. CAPUT 30 Statuam diuisam non miror, cum dixerim montes a montibus recessisse et ipsum disruptum esse ab imo solum. "Haec loca ui quondam et uasta conuulsa ruina tantum aeui longinqua ualet mutare uetustas dissiluisse ferunt, cum protinus utraque tellus una foret. Uenit ingenti ui pontus et ingens Hesperium Siculo latus abscidit aruaque et urbes aequore diductas angusto interluit aestu." Uides totas regiones a suis sedibus reuelli et trans mare iacere quod in confinio fuerat; uides et urbium fieri gentiumque discidium, cum pars naturae concita est dehiscens et aliquo mare, ignem, spiritum impegit; quorum mira ut ex toto uis est: quamuis enim parte saeuiat, mundi tamen uiribus saeuit. Sic et Hispanias a contextu Africae mare eripuit, sic per hanc inundationem, quam poetarum maximi celebrant, ab Italia Sicilia
Abbreviated transcription (Latin):
malum et infernam noctem soluit
ac regiois nr̃e aera infustat uiu¬
cuntur enuu meliora peiorib ẽ ũc
eciam ille spũs purior transit in
uoriam. Inde subite continue qz
mortes et moustruosa gen̾a mor¬
borum ut ex nouis ortacausis bre
ualuere. nec prius pestilencia de si¬
uit quam sputinu illum grauem
eẽcuit laxicas celi uentoruraqz iac¬
tatio. Nam qui aliquos iusanis
actonitis qz similes discuiere feat
metus quiexcutit mentes ubi pͦ¬
uatus atq modicus est. Quid uͥ
publice terret. ubi cadunt urbes
ppłĩ opprimuntur tera concutit᷑
Quid mirum est auimos inter
dolorem et metum destitutos ab¬
errasse Non est facile iiter magͣ
mala non desipere Itaqz leuissima
fere ingema in tanta uenere for¬
undus ut sͥ exciderent Nemo
quid̾ siue aliqua iactura sanitatis
expauit. Snulisqz est furentis
quisquis tinunt. s alios ato timor
gͥ red̃dit. alios uehemencius per¬
turbat et indemenciam transfert

Expanded text:
malum et infernam noctem euomit malum et infernam noctem euomit ac regionis nostrae aera infuscat; uincuntur enim meliora peioribus. Tunc etiam ille spiritus purior transit in noxium: inde subitae continuaeque mortes et monstruosa genera morborum, ut ex nouis orta causis. Breuis ualuere, nec prius pestilentia desinit quam spiritum illum grauem exercuit laxitas caeli uentorumque iactatio. CAPUT 29 Nam aliquos insanis attonitisque similes discurrere fecit metus, qui excutit mentes, ubi priuatus ac modicus est: quid? ubi publice terret, ubi cadunt urbes, populi opprimuntur, terra concutitur, quid mirum est animos inter dolorem et metum destitutos aberrasse? Non est facile inter magna mala consipere. Itaque leuissima fere ingenia in tantum uenere formidinis ut sibi exciderent. Nemo quidem sine aliqua iactura sanitatis expauit, similisque est furentis quisquis timet: sed alios cito timor sibi reddit, alios uehementius perturbat et in dementiam transfert.
Abbreviated transcription (Latin):
solz quo aindiora sunt. si pꝑtocelo
pluimũ utuntur ⁊ aquarum qͣꝵ
maxima in pestillencia culpa est.
Oues u̾o melioris nature quo ꝓ¬
priora tenis ferunt capita cormup¬
tus ẽẽ uon uror. cum afflatus
aeris diri cca ip̃am humũ crcepe¬
rut Nocuiss ille ⁊ hommnib si
maior exiisset. s illum copia ae¬
ris suic̃ extinxit. Anteꝙͣ ut ab ho¬
uume posset trahi surgẽt multas
ex ħ̾ intellige ꝙ tot uenena uascũ¬
tur non manu sparsa s spoute so
alatur. uapor quem non hommi
ducere. neq fene tutum est. aues
q si in illum intid̾i̾nt auteꝙͣ celo
meliore leuiatur in ipõ uolatu ca¬
dunt luient qz corpora ⁊ nou ali¬
ter quam per unu elite fauces tu
non plus potencie h ꝙͣ ut desp̃¬
tancia ⁊ ultro sͥ illata conficiat
ubi ꝑ secula conditis tenebus
ac tustiaa loci crenit in nicum
ip̃a iugrauescit mora peior quo
signis C̃iu exitum nactus est
etiunu illud uiubrosi fugoris¬

Expanded text:
solet, quo auidiora sunt: aperto caelo solet, quo auidiora sunt: aperto caelo plurimum utuntur et aquis, quarum maxima in pestilentia culpa est. Oues uero mollioris naturae, quo propiora terris ferunt capita, correptas esse non miror, cum afflatus aeris diri circa ipsam humum exceperint. Nocuisset ille et hominibus, si maior exisset; sed illum sinceri aeris copia extinxit, antequam ut ab homine posset trahi surgeret. CAPUTex hoc intellege, quod tot uenena nascuntur non manu sparsa sed sponte, salatur uapor, quem non homini ducere, non ferae tutum est? Aues quoque si in illum inciderunt, antequam caelo meliore leniatur, in ipso uolatu cadunt liuentque corpora et non aliter quam per uim elisae fauces tumnon plus potentiae habet quam ut despectantia et ultro sibi illata conficiat; ubi per saecula conditus tenebris ac tristitia loci creuit in uitium, ipsa ingrauescit mora, peior quo segnior: cum exitum nactus est, aeternum illud umbrosi frigoris
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ agitatur ẽ yros ⁊ ipã tam
mouetur ꝙͣ diluitur. hec fere
aase redduntur ꝓpter quas tre¬
mat terra Quedam tamen ꝓpria
in hoc campano motu accidisse
nauantur. Quorum non reddẽ¬
da est. serceutarum ouiũ g̾gem.
cxaminat in pompeiana regione
Nouest quasi putes ouibz illis
timore accidisse Dieunus solere
post magnos tenrirum motus
pestillentiam fieri. uec id nurx est
Multa eium mortifera marto la¬
cent aer ip̃e qui uel t̾raꝵ culpa
granis haunentib. ul corruptꝰ
int̾uorum iguiũ uicio cum ea lõ¬
guo situ emssꝰ. purmu hunc l¬
quidumqz macillat ac posluit in¬
suetum ꝙ ducentib spm affert
nouagen̾a morborum Quid ꝙ
ui cobdito latent ut quas m̃qͫ
usus ex̾ceat Numꝙͣ aira libenor
exũberet.Crassa itaq et graui ca¬
ligine sempitema q tecte uich nͥ
pestiferum ise ⁊ corporib uñs
contraziuu hñt aer quoqz qui
mietus est illis quiq int̾ illas
paludes iacet cinemersit late

Expanded text:
re et agitatur; Tyros et ipsa tam re et agitatur; Tyros et ipsa tam mouetur quam diluitur. Hae fere causae redduntur propter quas tremat terra. Quaedam tamen propria in hoc Campano motu accidisse narrantur, quorum ratio reddenda est. Diximus sexcentarum ouium gregem exanimatum in Pompeiana regione. Non est quare hoc putes ouibus illis timore accidisse. Aiuni enim solere post magnos terrarum motus pestilentiam fieri, nec id mirum est. Multa enim mortifera in alto latent: aer ipse, qui uel terrarum culpa uel corruptus internorum ignium uitio, cum e longo situ emissus est, purum hunc liquidumque maculat ac polluit insuetumque ducentibus spiritum affert noua genera morborum. Quid, in abdito latent, ut quas numquam usus exerceat, numquam aura liberior euerberet? Crassae itaque et graui caligine sempiternaque tectae nihil nisi pestiferum in se et corporibus nostris contrarium habent. Aer quoque, qui mixtus est illis quique inter illas paludes iacet, cum emersit, late
Abbreviated transcription (Latin):
tura cum ꝑtes glutinarentur nͨ
quitꝙͣ mane int̾ue ire poterat cũ
solido liquid̃ ac molle semper aco¬
dẽt S mouetur et egyptus et
delos quam uirgilius stare iussit
ĩmotam qz coudedit ⁊ contempne
pidaro. ẽ huchidides ait aũ qͥd
ĩmotam fuisse. s ccͣ peloponensia¬
cum bellum tremuisse Calistenes
et silio tempore ħ ait acadisse Int̾
multa inquit ꝓdigia quio dem̃¬
nata est duarum urbium helices
⁊ buns eu̾sio fũe maxime uota¬
bilia columpna igius ĩmensi et
delos agitata Quam ideo stabilẽ
iudĩ uilt quia mari imposita sit
hẽatq concauas ruppes ⁊ saxa
puia que deut dep̾henso aen re¬
ditum Ob hoc et insulas ẽẽ c̾cio¬
ns̃ soli. urbes q eo tuciores quo
ꝓpius ad mare accesserunt fulsa
h ͨ esse pompeia ⁊ h̾culanenm esse¬
sensere. Ad ice nunc ꝙ omis om
maris obuoxia est motib. sic pa¬
phos nousemel corruit. sic uobi¬
lis et huic fumiliaris iam malo
incopolis app ͫ ambit alt̾i ma¬

Expanded text:
tura, cum partes glutinarentur, nec tura, cum partes glutinarentur, nec quicquam inane interuenire poterat, cum solido liquidum ac molle semper accederet. Sed mouetur et Aegyptus et Delos, quam Uergilius stare iussit: "immotamque coli dedit et contemnere Pindaro. Thucydides ait antea quidem immotam fuisse sed circa Peloponnesiacum bellum tremuisse; Callisthenes et alio tempore ait hoc accidisse: "Inter multa", inquit, "prodigia, quibus denuntiata est duarum urbium, Helices et Buris, euersio, fuere maxime notabilia columna ignis immensi et Delos agitata"; quam ideo stabilem uideri uult, quia mari imposita sit habeatque concauas rupes et saxa peruia, quae dent deprehenso aeri reditum: ob hoc et insulas esse certioris soli urbesque eo tutiores quo propius ad mare accesserint. Falsa haec esse Pompei et Herculaneum sensere. Adice nunc quod omnis ora maris obnoxia est motibus: sic Paphos non semel corruit; sic mobilis et huic iam familiaris malo Nicopolis; Cyprum ambit altum ma