comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humanaeuita e contrariũ uel aduersũ feratur: illinc
ergoidẽ a confinio quose zodiacus lacteusq contingunt
anima descendens a tereti quae sola formadiuina e.
in conũ defluendo producitur: sicut a punctonascitur
linea et in longum ex indiuiduo procedit ibique
a punctu suo quod ẽ monas uenit in dradem quae ẽ
prima protractio : et haec ẽ essentia quam in diuiduã
eandemq: diuiduam plato intima eo cũ demunda nae
animae fabrica loquerctur ex praes sitanimae enĩ
sicut mundi ita et hominis unius modo diuisionis
repperientur ignarȩ sidiuinaenatura e simplicitas
cogitetur. modocapaces: cũ illa permundi ha ec per

Expanded text:
humanae uitae contrarium uel aduersum feratur. Illinc ergo, id est a confinio quo se zodiacus lacteusque contingunt, anima descendens a tereti, quae sola forma diuina est, in conum defluendo producitur, sicut a puncto nascitur linea et in longum ex indiuiduo procedit, ibique a puncto suo, quod est monas, uenit in dyadem, quae est prima protractio. Et haec est essentia quam indiuiduam eandemque diuiduam Plato inTimaeo, cum de mundanae animae fabrica loqueretur, expressit. Animae enim, sicut mundi, ita et hominis unius, modo diuisionis reperientur ignarae, si diuinae naturae simplicitas cogitetur, modo capaces, cum illa per mundi, haec per
Abbreviated transcription (Latin):
sam spem .tam que in clrtã magis magis que firmauit
uiso patrede quo utrũ uiueret cũ adhuc uideretur
dubitare quae siuerat mortem igitur mallecoepit
ut uiueret nec fles se contentus uisoparente quem
crediderat extinctũ ubi loqui pos secoepit. hoc primũ
probare uoluit. nihil semagis desiderare quam ut cũ
eo iam mora retur : nec tamen apud sequaedesiderabat
facienda constituit quam ante consuleret: quorum

Expanded text:
sam spem tamque inclitam magis magisque firmauit sam spem tamque inclitam magis magisque firmauit uiso parente, de quo utrum uiueret, cum adhuc uideretur dubitare, quaesiuerat. Mortem igitur malle coepit, ut uiueret, nec flesse contentus uiso parente quem crediderat extinctum, ubi loqui posse coepit, hoc primum probare uoluit, nihil se magis desiderare quam ut cum eo iam moraretur. Nec tamen apud se quae desiderabat facienda constituit quam ante consuleret: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
et siderũ aliorũq elementorum quod illa quidem sur¬
sum arcersita sunt ad animae sedem et immortalitatẽ
exipsanatura retgionis et sublimitatis imitatione :¬
meruerunt: adhaec uero terrena corpora animaipsa
deducitur . etideo moricreditur: cum inducam regionẽ
et insedem mortalitatis includitur: nec temoueat quod
deanima quam esseim mortalem dicimus mortem to¬
tiens nominamus : et enim sua morte anima non extin¬
guitur sed ad tempus obruitur: nec temporalidemer¬
sione beneficium perpetui tatis eximitur: cũ rursus
ecorpore ubi meruerit contagione uitiorũ paenitus
elimata purgari adperennis uitae lucem restituta
in integrũ reuertatur : Pleneut arbitror deuita et
morte animae definitio liquet: quam de adrtis phrlo¬
sophraedoctrina et sapientia ciceronis elicuit: sed scipio
perquietem etcaelo quod in praemium ceditbeatis
et promissione im mortalitatis animatus tamglorio¬

Expanded text:
et siderum aliorumque elementorum, quod illa quidem suret siderum aliorumque elementorum, quod illa quidem sursum arcessita sunt ad animae sedem, et immortalitatem ex ipsa natura regionis et sublimitatis imitatione meruerunt. Ad haec uero terrena corpora anima ipsa deducitur et ideo mori creditur, cum in caducam regionem et in sedem mortalitatis includitur. Nec te moueat quod de anima, quam esse immortalem dicimus, mortem totiens nominamus. Et enim sua morte anima non extinguitur, sed ad tempus obruitur, nec temporali demersione beneficium perpetuitatis eximitur, cum rursus e corpore, ubi meruerit contagione uitiorum penitus elimata purgari, ad perennis uitae lucem restituta in integrum reuertatur. Plene, ut arbitror, de uita et morte animae definitio liquet, quam de adytis philosophiae doctrina et sapientia Ciceronis elicuit. Sed Scipio per quietem, et caelo quod in praemium cedit beatis, et promissione immortalitatis animatus, tam glorio
Abbreviated transcription (Latin):
in singulis non solum ut iam diximus luminosicorpo¬
ris amicitur accessusedet singulos motus quos in exer¬
citio ẽ. habitura producit: insaturnira tiocinationem :¬
in iouis uimagendi. quod practi con dicitur: in martis
animositatis ardorem : quod tͥrmicon nuncupatur: in
solis. sentien diopinandiquenaturam quod estheticon
et phantasticon appellant : desiderii uero motiũ quod
epithrmeticon uocatur inueneris: pronuntiandi et inter¬
practandi quaesentiat : quod herme neuticondicitur.
in orbemercurii: phiticonuero id ẽ. naturam plantandi
et augendi corpora in ingres suglobi lunaris exercet :
et ẽ haec sicut a diuinisultimaita in nostris terre¬
nis que omnib: prima corpus enim hoc sicut fax rerum
diuinarũ ẽ ita animalis ẽ prima substantia : et haec ẽ
differentia interterrena corpora et supera caelidico

Expanded text:
in singulis non solum, ut iam diximus, luminosi corpoin singulis non solum, ut iam diximus, luminosi corporis amicitur accessu, sed et singulos motus, quos in exercitio est habitura, producit: in Saturni, ratiocinationem in Iouis, uim agendi, quod πρακτικόν dicitur; in Martis, animositatis ardorem, quod θυμικόν nuncupatur; in Solis, sentiendi opinandique naturam, quod αἰσθητικόν et φανταστικόν appellant; desiderii uero motum, quod ἐπιθυμητικόν uocatur, in Veneris; pronuntiandi et interpretandi quae sentiat, quod ἑρμηνευτικόν dicitur, in orbe Mercurii; φυτικόν uero, id est naturam plantandi et augendi corpora, in ingressu globi lunaris exercet. Et est haec, sicut a diuinis ultima, ita in nostris terrenisque omnibus prima. Corpus enim hoc, sicut faex rerum diuinarum est, ita animalis est prima substantia. Et haec est differentia inter terrena corpora et supera, caeli dico
Abbreviated transcription (Latin):
ebriaret : haec .ẽ aut̃ hrle qua eomne corpus mun¬
di quod ubicũq cernimus: idaeis in praessa formauit :
sed altissima et purissima parseius quauel sustentan¬
tur diuina uel constant: nectar uocatur : et creditur
es sedeorũ potus: inferior uero atq: turbidior
potus animarũ: et hoc e. quod ueteres lethȩum
fluuium uocauerunt : Ipsũ autem liberũ patrẽ
orphaiciΝΟΥΝΥΛΙΚΟΝ suspicantur intellegi
qui ab illo in diuiduo natus: insingulos ipsediuidi¬
tur : Ideo in illorũ sacristraditur. titanio furore
in membra discerptus : et frustis sepultis rursus¬
unus et integeremersis sequia noc quem diximus
mentem uocari ex indiui duo praebendo sediuidendũ
et rursus ex diuiso adindiuiduũ reuertendo et mundi
impletofficia et naturae suae arcana non deserit :
Hocergo primo ponderede zodiaco et lacteo a dsubiectas
usquespheras anima dela psadum et perillas labitur

Expanded text:
ebriaret. Haec est autem hyle, quae omne corpus munebriaret. Haec est autem hyle, quae omne corpus mundi quod ubicumque cernimus, ideis impressa, formauit. Sed altissima et purissima pars eius, qua uel sustentantur diuina uel constant, nectar uocatur et creditur esse potus deorum, inferior uero atque turbidior potus animarum, et hoc est quod ueteres Lethaeum fluuium uocauerunt. Ipsum autem Liberum Patrem Orphaici νοῦν ὑλικόν suspicantur intellegi, qui ab illo indiuiduo natus in singulos ipse diuiditur. Ideo in illorum sacris traditur Titanio furore in membra discerptus et frustis sepultis, rursusunus et integer emersisse, quia νοῦς, quem diximus mentem uocari, ex indiuiduo praebendo se diuidendum, et rursus ex diuiso ad indiuiduum reuertendo et mundi implet officia et naturae suae arcana non deserit. Hoc ergo primo pondere de zodiaco et lacteo ad subiectas usque sphaeras anima delapsa, dum et per illas labitur,
Abbreviated transcription (Latin):
delibuta et grauata deducitur: arcani huius indiciũ
est etcrater liberi patris ille sidereus in regione quae
inter cancrũ ẽ et leonem locatus ebrietatem illic
primũ descensuris animis euenire silua in fluente
significans : unde et comes ebrietatis obliuio illic
animis incipitiã latenter obrepere. Namsianimae
memoriam rerũ diuinarũ quarũ incaeloerant
consciae. ad corporausq deferrent : nulla inter
homines foret dediuinitate dis sensio: sed obliuionẽ
quidem omnes descendendo hauriunt : aliae uero
magis minus alia eretideo interris uerum cum
non omnibus liqueat ta men opinantur omnes : quia
opionis ortus . ẽ. memoria ede fectus: hita men hoc
magis inueniunt quiminus obliuionis hauserunt :
quia facilerem iniscuntur. quid illic ante cognouerins :
hinc ẽ. quod quãe apud latinos lectio a pud grȩcosuocatur
repetita cognitio: qui acũ uera discimus ea recognoci¬
mus quȩ naturaliter noueramus prius quam
materialis influxio in corpus uenientes animas.

Expanded text:
delibuta et grauata deducitur. Arcani huius indicium est et Crater Liberi patris ille sidereus, in regione quae inter Cancrum est et Leonem locatus, ebrietatem illic primum descensuris animis euenire silua influente significans, unde et comes ebrietatis, obliuio, illic animis incipit iam latenter obrepere. Nam si animae memoriam rerum diuinarum, quarum in caelo erant consciae, ad corpora usque deferrent, nulla inter homines foret de diuinitate dissensio; sed obliuionem quidem omnes descendendo hauriunt, aliae uero magis, minus aliae. Et ideo in terris uerum cum non omnibus liqueat, tamen opinantur omnes, quia opinionis ortus est memoriae defectus. Hi tamen hoc magis inueniunt qui minus obliuionis hauserunt, quia facile reminiscuntur quid illic ante cognouerint. Hinc est quod, quae apud Latinos lectio, apud Graecos uocatur repetita cognitio, quia, cum uera discimus, ea recognoscimus quae naturaliter noueramus, priusquam materialis influxio in corpus uenientes animas
Abbreviated transcription (Latin):
prodiderunt: aiunt incipiente dieillo qui primus omnium lu¬
xitid ẽ quo in hunc fulgorem caelum et elementa purgata sunt
quii deomundinatalisi ureuocitat᷑: a rietẽ in medio caelo fu¬
is sȩȩt qui a medium caelum quasimundiuertex ẽ. arie tem
propterea primũ interomnes habitum qui ut mundicapũd
in ex ordio lucis apparuit subie tunt etiam causam cur
haec ipsa duo decim signa ad signata sint diuersorũ numinũ
potestatiia iunt enim in hacipsa genituramundiariete
ut diximus medium caelum tenente horã fuis semundi
nascentis in cancro gestante tunc lunam post hunci sol cumleone
oriebatur cum mercurio uirgo libra cum uenere : marserat
inscorphosa git tarium iuppiter obtinebat: in ca pricorno
saturnus meabat sic factũ ẽ ut singulieorum signorum do

Expanded text:
prodiderunt. Aiunt enim incipiente die illo qui primus omnium luxit, id est quo in hunc fulgorem caelum et elementa purgata sunt, qui ideo mundi natalis iure uocitatur, Arietem in medio caelo fuisse, et quia medium caelum quasi mundi uertex est, Arietem propterea primum inter omnes habitum, qui ut mundi caput in exordio lucis apparuit. Subnectunt etiam causam cur haec ipsa duodecim signa adsignata sint diuersorum numinum potestati. Aiunt enim in hac ipsa genitura mundi, Ariete, ut diximus, medium caeli tenente, horam fuisse mundi nascentis, Cancro gestante tunc lunam. Post hunc sol cum Leone oriebatur, cum Mercurio Virgo, Libra cum Venere, Mars erat in Scorpio, Sagittarium Iuppiter obtinebat, in Capricorno Saturnus meabat. Sic factum est ut singuli eorum signorum do
Abbreviated transcription (Latin):
de scriptionem uerborum parcus. rerum fecundus
ab soluit: et enim maculas habitationum. acde ipsis ha¬
bi tatoribus alios interruptos aduersos que obliquos
etiam et trans uersos alios nominando ter renae sphae

Expanded text:
descriptionem uerborum parcus, rerum fecundus descriptionem uerborum parcus, rerum fecundus absoluit. Et enim maculas habitationum ac de ipsis habitatoribus alios interruptos aduersosque, obliquos etiam et transuersos alios nominando, terrenae sphae
Abbreviated transcription (Latin):
n xime inter sediuersos et caeliuerticibus ipsis exutraque¬
ꝯ parte subnixos obriguisse pruina uides medium autem¬
n illum et maximum solis ardor etor reriduo sunthabita¬
nbiles quorum aus tralis ille in quo qui insistunt aduer¬
n sauobi surguentue stigia nihil aduestrũ genus hic autẽ¬
n alter subiectus aquiloni quemincolitis cerne quã tenuiuos¬
n parte contingat omnis enim terra quae colitur a uobis
Nangusta uerticib: lateribus latior parua quȩ dam est¬
n insula circum fusa illomari quod at lanticũ quod mag¬
ngnumque moceanum appellatis interris : qui tamen tanto¬
ꝯ nomine quam sit paruus uides : Post quam caelum
quo omnia continentur et subiec tarum sphaerarum
ordinem motum que acdemotusonum caelestis musicae
modos et numeros explicantem et erem subditum lunae
tullianus sermo per neces saria et prae sentio periapta
ductus ad terrã usque descripsit. ipsius iam terrae

Expanded text:
xime inter se diversos et caeli verticibus ipsis ex utraquexime inter se diversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad vestrum genus; hic autem alter subiectus aquiloni, quem incolitis, cerne quam tenui vos parte contingat. Omnis enim terra, quae colitur a vobis, angustata verticibus, lateribus latior, parva quaedam insula est circumfusa illo mari, quod Atlanticum, quod magnum, quem Oceanum appellatis in terris, qui tamen tanto nomine quam sit paquo omnia continentur, et subiectarum sphaerarum ordinem motumque, ac de motu sonum caelestis musicae modos et numeros explicantem et aerem subditum lunae, Tullianus sermo, per necessaria et praesenti operi apta ductus, ad terram usque descripsit, ipsius iam terrae
Abbreviated transcription (Latin):
auriũ recipiatur angustiis: namsinilicata dupa ab
auribus in colarumamplitudinem fragoris exdu¬
dunt quid mirũ si nos trum sonus excedit auditũ
quẽ mundanae molis inpulsus emittit nec enim
denihilo ẽ quod ait qui complet aures meas tan¬
tus et tam dulcissonus sed uoluit intellegi quod
sieius quicaeles tibus meruit inter es se secreas
completae aures sunt sonimagnitudine.
super est ut ceterorum hominum sensus mundanane conci¬
nentiae non capiat auditum : Sediam tractatum ad sequen¬
tia conferamus uides habi tari in terra raris etangustis lo¬
scis et in ipsis quasi maculis ubi habitatur uastas solitudines
interiectas eos que qui incolant terram non modo in ter
s ruptos ita es se ut nihil interipsos ab aliis ad alios manere¬
ꝓ pos sit sed partĩ obliquos partim transuersos partimetiã¬
n aduersos stare uobis a quibus expectare gloriam certe¬
n nullam potestis cernis aute meandem terram quasi quibus¬
dam redimita met circumdatam circulis equibus duo ma¬

Expanded text:
aurium recipiatur angustiis. Nam si Nili Catadupa ab auribus incolarum amplitudinem fragoris excludunt, quid mirum si nostrum sonus excedit auditum, quem mundanae molis impulsus emittit? Nec enim de nihilo est quod ait «qui complet aures meas tantus et tam dulcis sonus», sed uoluit intellegi quod, si eius qui caelestibus meruit interesse secretis completae aures sunt soni magnitudine, superest ut ceterorum hominum sensus mundanae concinentiae non capiat auditum. Sed iam tractatum ad sequentia conferamus. «Vides habitari in terra raris et angustis locis, et in ipsis quasi maculis ubi habitatur uastas solitudines interiectas, eosque qui incolant terram non modo interruptos ita esse, ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim transversos, partim etiam adversos stare vobis; a quibus expectare gloriam certe nullam potestis. Cernis autem eandem terram quasi quibusdam redimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos ma
Abbreviated transcription (Latin):
Agere nihilq nisi turpiatimere tolera refortiter uel ad¬
uersa uel prospera fortitudo praestat magnanimitatem
fiduciã securitatem magnificentiã constantiam tolerantiã
firmitatem : temperantiae. nihilad peterepȩnitendum.
in nullo legem moderationis excedere subiugum rationis
cupiditatẽ domare temperantiã secuntur modestia uere¬
cundia abstinentia castitas. hones: tas moderatio parcitas
sobrictas pudicitia : sustitiae seruare unicuique quod suũ
ẽ : deiustitia ueniunt in nocentia amicitia concordia pietas

Expanded text:
agere nihilque nisi turpia timere, tolerare fortiter uel adagere nihilque nisi turpia timere, tolerare fortiter uel aduersa uel prospera; fortitudo praestat magnanimitatem, fiduciam, securitatem, magnificentiam, constantiam, tolerantiam, firmitatem; temperantiae, nihil appetere paenitendum, in nullo legem moderationis excedere, sub iugum rationis cupiditatem domare; temperantiam sequuntur modestia, uerecundia, abstinentia, castitas, honestas, moderatio, parcitas, sobrietas, pudicitia; iustitiae, seruare unicuique quod suum est; de iustitia ueniunt innocentia, amicitia, concordia, pietas
Abbreviated transcription (Latin):
ctores beaties se non possint ssed plotinus interphilosophr¬
ae professorescum platone princeps libro deuirtutibus
gradus earum ueraet naturali diuisionis ratione cõpositos
perordinem digerit.sQuattuor sunt in quit quaternarũ
genera uirtutumi ex his primae politicȩ uocantur secunde
purgatoriae: tertia canimi iam purgati quartae exem¬
plares : et sunt politicae hominis qua sociale animal est:
hisboni uiri reipublicae consulunt urbes tuentur his paren¬
tes uenerantur liberos amant. proximos diligunt his ciui¬
um salutem gubernant his socios circums pecta proui¬
dentia protegunt iusta liberalitate deu inciunt: his que
sui memores alios fecere merendo : et est politici prudentia
ad rationis normam quaecogitat quaeq: agit uniuersa
dirigereracnibil praeter rectum uelle uel facerebhumanis¬
que actibus tamquam diuinis arbitris prouidere: pruden¬
tiae in sunt ratio intellectus circumspectio prouidentia.
docilitascautio ffortitu dinis animũ supra periculi metum

Expanded text:
ctores beati esse non possint. Sed Plotinus, inter philosophiae professores cum Platone princeps, libro De uirtutibus gradus earum uera et naturali diuisionis ratione compositos per ordinem digerit. Quattuor sunt, inquit, quaternarum genera uirtutum. Ex his primae politicae uocantur, secundae purgatoriae, tertiae animi iam purgati, quartae exemplares. Et sunt politicae hominis, qua sociale animal est. His boni uiri rei publicae consulunt, urbes tuentur; his parentes uenerantur, liberos amant, proximos diligunt; his ciuium salutem gubernant; his socios circumspecta prouidentia protegunt, iusta liberalitate deuinciunt: hisque ... sui memores alios fecere merendo. Et est politici prudentiae ad rationis normam quae cogitat quaeque agit uniuersa dirigere ac nihil praeter rectum uelle uel facere, humanisque actibus tamquam diuinis arbitris prouidere; prudentiae insunt ratio, intellectus, circumspectio, prouidentia, docilitas, cautio; fortitudinis, animum supra periculi metum
Abbreviated transcription (Latin):
itacum supera et diuina mente sociari : ut seruet perpe¬
tuum cumea foedusimitando : Quartae sunt: quae in ip¬
sadiuina mente consistunt . quem diximus norti uocari:
a quarum exemplo reliqua eomnes perordinẽ defluunt :
namsirerum aliarum multo magis uirtutum ida eas eẽ
in mente credendum ẽ: illic prudentia ẽ mensipsa diuina :
tem perantia: quod in seperpetua intentione conuersa. ẽ:
fortitudo quod semperidem ẽ nec aliquando mutatur:
iustitia quod per ennilege a sempiterna operis sui con¬
tinuatione non flectitur: Haec sunt qua ternarum
quattuor genera uirtutũ quae praeter cetera maximã
scimus uocantur : quod homines metuunt. cupiuntque.
dolent. gaudentq: has primae molliunt: secundȩ aufer̃ :

Expanded text:
ita cum supera et diuina mente sociari ut seruet perpeita cum supera et diuina mente sociari ut seruet perpetuum cum ea foedus imitando. Quartae sunt quae in ipsa diuina mente consistunt quam diximus νοῦν uocari, a quarum exemplo reliquae omnes per ordinem defluunt. Nam si rerum aliarum, multo magis uirtutum ideas esse in mente credendum est. Illic prudentia est mens ipsa diuina; temperantia, quod in se perpetua intentione conuersa est; fortitudo, quod semper idem est nec aliquando mutatur; iustitia, quod perenni lege a sempiterna operis sui continuatione non flectitur. Haec sunt quaternarum quattuor genera uirtutum, quae praeter cetera maximam scimus, uocantur quod homines ... metuunt cupiuntque, dolent gaudentque... Has primae molliunt, secundae aufer
Abbreviated transcription (Latin):
religio affectus humanitas : his uirtutib: uirbonus primũ
sui atque inde reipublicae rector efficitur. iuste ac pro¬
uide gubernans humana non de serens:
secundae quas purgatorias uocant hominis sunt qua diui¬
nicapax ẽ solumq: animũ eius expediunt qui decreuit
sea corporis contagione purgare et quadam humanorum
fuga solis seinserere diuinis: bae sunt otiosorum quia rerũ
publicarũ actibus se sequestrant: harum quid singulae
uelint. superius expressimus cum de uirtutib: phrlosophan¬
tium diceremus quas solas quidã a esti mauerunt esse
uirtutes: Tertiae sunt purgati iam defecatiq: animi
et abomni mundihuius aspergine. praesse . pureque
detersi iͥllic prudentiae . ẽ diuina non quasi inelectione
praeferrei sed sola nosse : et haectã quã nihil sit aliud.
intueri temperantiae terrenascupiditates non repri¬
mere : sed penitus obliuiscifortitudinis passiones igno¬
rare non uincere:ut nesciat ira scicupiat nibil: Iustitiae

Expanded text:
religio, affectus, humanitas. His uirtutibus uir bonus primum sui atque inde rei publicae rector efficitur, iuste ac prouide gubernans, humana non deserens. Secundae, quas purgatorias uocant, hominis sunt qua diuini capax est, solumque animum eius expediunt qui decreuit se a corporis contagione purgare et quadam humanorum fuga solis se inserere diuinis. Hae sunt otiosorum qui a rerum publicarum actibus se sequestrant. Harum quid singulae uelint, superius expressimus cum de uirtutibus philosophantium diceremus, quas solas quidam aestimauerunt esse uirtutes. Tertiae sunt purgati iam defaecatique animi et ab omni mundi huius aspergine presse pureque detersi. Illic prudentiae est diuina non quasi in electione praeferre, sed sola nosse, et haec tamquam nihil sit aliud intueri; temperantiae, terrenas cupiditates non reprimere, sed penitus obliuisci; fortitudinis, passiones ignorare, non uincere, ut nesciat irasci, cupiat nihil...; iustitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
reri animã acorpore quodam modo ductu philosophiae
recedentem: nec altitudinem perfectae ad superna ascensionis
horreress ustitiae adunam sibibũ propositi consenti reuia
uniuscuiusq uirtutis obsequium: atq: ita fit : ut secundũ hoc
tam rigidae definitionis abruptũ . rerũ publicarum rec

Expanded text:
reri animam a corpore quodam modo ductu philosophiae recedentem, nec altitudinem perfectae ad superna ascensionis horrere; iustitiae, ad unam sibi huius propositi consentire uiam uniuscuiusque uirtutis obsequium. Atque ita fit ut, secundum hoc tam rigidae definitionis abruptum, rerum publicarum rec
Abbreviated transcription (Latin):
gendorũ hominũ non relinquunt. Hae autem
animae in ultimã spherã recipicreduntur. quae a¬
planes uocatur nec frustra hocusurpatũ ẽ : si quidẽ
in de profectae sunganimis enim necdudesiderio
corporis inretitis : siderea pars mundi praestathabita¬
culum: et in delabuntur in corpora: ideo his illo ẽ. reditio
quimerentur . rectissime ergodictum .ẽ. cum ingalaxia
quem a planes continet sermoiste procedat hinc profe.¬
cti huc reuertuntur : ad sequentia transeamus: hic ego
et si eram perterritus. nontam mortis metuquam insi¬
diarum ameis quae siuitamen uiueret neipse . et paulis
pateret alii quos nos extinctos. eẽ arbitraremur:¬
uel fortuitis et interfabula selucent semina in fixa
uirtutum quae nuncuideas licetut epectore scipionis
uel somniantis emineant : inreenim una polyticharum

Expanded text:
gendorum hominum non relinquunt. Hae autem gendorum hominum non relinquunt. Hae autem animae in ultimam sphaeram recipi creduntur quae ἀπλανής uocatur, nec frustra hoc usurpatum est siquidem inde profectae sunt. Animis enim necdum desiderio corporis inretitis siderea pars mundi praestat habitaculum et inde labuntur in corpora. Ideo his illo est reditio qui merentur. Rectissime ergo dictum est, cum in galaxia, quem ἀπλανής continet, sermo iste procedat: «hinc profecti huc reuertuntur.» Ad sequentia transeamus: «Hic ego etsi eram perterritus, non tam mortis metu quam insidiarum a meis, quaesiui tamen uiueretne ipse et Paulus pater et alii quos nos extinctos esse arbitraremur.el fortuitis et inter fabulas elucent semina infìxa uirtutum: quae nunc uideas licet ut e pectore Scipionis uel somniantis emineant. In re enim una politicarum
Abbreviated transcription (Latin):
cos regescumdis aliis enumerat hisque exemploueteris
potestatis etiam in caelo regendires humanas ad signat
officium : et necui fastidiosum sit si uersus ipsos ut poeta gre¬
cus protulit inseramus referemus eos ut ex uerbis suis
in latina uerba conuersi sunt: indigetes diui fato summi
iouis hisunt quondam homines modocũ superis humana
tuentes. largiacmunifici ius regum nunc quoq na cti :
Hoc etuirgilius non ignorat quilicet argumento suo ser¬
uiens hero as in inferos relegauerit non ta meneos abdu¬
cita caelo sed ethera his deputat largiorem. et nos se
eos solem suum ac sua sidera profitetur : ut gemine
doctrina e obseruatione praestiterit : et poeticae fi¬
gmentum et phrlosophrae ueritatem:et si secundum
illum res quoque leui ores qua suiui exercuerant
etiam post corpus exercent quae gratia currum
armorũq fuit uiuis quaecuranitentes pascere equos.
eadem sequitur tellure repostos. multo magis recto¬
res quonda murbium recepti in caelum curam re¬

Expanded text:
cos reges cum dis aliis enumerat, hisque exemplo ueteris potestatis etiam in caelo regendi res humanas adsignat οfficium. Et ne cui fastidiosum sit si uersus ipsos ut poeta Graecus protulit inseramus, referemus eos ut ex uerbis suis in Latina uerba conuersi sunt: Indigetes diui fato summi Iouis hi sunt: quondam homines, modo cum superis humana tuentes, largi ac munifici, ius regum nunc quoque nacti. Hoc et Vergilius non ignorat, qui, licet argumento suo seruiens heroas in inferos relegauerit, non tamen eos abducit a caelo, sed aethera his deputat largiorem, et nosse eos solem suum ac sua sidera profitetur, ut geminae doctrinae obseruatione praestiterit et poeticae figmentum et philosophiae ueritatem. Et si secundum illum res quoque leuiores quas uiui exercuerant, etiam post corpus exercent, ... quae gratia currum armorumque fuit uiuis, quae cura nitentis pascere equos, eadem sequitur tellure repostos, multo magis rectores quondam urbium recepti in caelum curam re
Abbreviated transcription (Latin):
generidatos nonita accipiendum ẽ animos hic eẽ : ut hic na¬
sciputentur : sed sicut solem in terris. eẽ diceresolemus cuius
ra dius aduenit et receditita animorum origocaelestis c̃sed
lege temporalis hospitalitatis hic exulat : haec ergoregio
diuinumni hil habet ipsa sed recipitet quia recipit etremit¬
tig̃proprium autẽ habere dicere tursi ei semper tenere licuis¬
segsed quid mirũ si animus de hac regione non constaticum
nec corpori fabricando sola suf fecerit ñam quia terra a qua
etaer infralunã sunt ex his solis corpus fieri non potuit. quod
idoneum es sed aduitã sed opus fuit praesidio ignis aetherii
quiterrenis membris uitã et animam sustinen di commo¬
daret uigorẽ quiui talem calorẽ etfaceret et ferret :

Expanded text:
generi datos,» non ita accipiendum est animos hic esse ut hic nageneri datos,» non ita accipiendum est animos hic esse ut hic nasci putentur. Sed sicut solem in terris esse dicere solemus cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est, sed lege temporalis hospitalitatis hic exulant. Haec ergo regio diuinum nihil habet ipsa, sed recipit; et quia recipit, et remittit. Proprium autem habere diceretur si ei semper tenere licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, cum nec corpori fabricando sola suffecerit? Nam quia terra, aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii qui terrenis membris uitam et animam sustinendi commodaret uigorem, qui uitalem calorem et faceret et ferret
Abbreviated transcription (Latin):
gnificent nomina quibus ita uocatur ut laudaritantum
putetur in notuit: magnitudo quoque eius. sed et caelestis
perquem discurrit circuli terraeque pariter. quanta sit
uel quem admodum de prehensa: monstratũ ẽ: subie¬
ctarũ sphȩrarũ stella equem admodum zodiaco qui
supra omnes ẽ. fieri dicantur uel queratio diuersarũ
faciat seucelerem seu tardum recursum. sed et ipse
todiacus in duo decimpartes quarationediuisus sitcurq
aries primus habeatur et quae signa in quorum numinũ
dicione sint ab solutũ ẽ: sed omnia haec quaedesummo ad lu¬
nam usq perueniunt sacra incorrupta diuina sunt quia in ip¬
sis ẽ. aethersemper idemnecum quã recipiens in aequalem
uarietatis a es tũ infralunam et aer et natura permutati¬
onis pariter incipiunt: et sicut aetheris et aeris ita in diuino¬
rum et caducorũ luna confinium ẽ : quod autem ait nihilin fra
lunam eẽ diuinũ praeter animos munere deorũ hominum

Expanded text:
gnificent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum putetur innotuit; magnitudo quoque eius sed et caelestis per quem discurrit circuli, terraeque pariter quanta sit uel quemadmodum deprehensa monstratum est. Subiectarum sphaerarum stellae quemadmodum in zodiaco, qui supra omnes est, ferri dicantur, uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit, curque Aries primus habeatur, et quae signa in quorum numinum dicione sint, absolutum est. Sed omnia haec quae de summo ad lunam usque perueniunt, sacra, incorrupta, diuina sunt, quia in ipsis est aether, semper idem nec umquam recipiens inaequalem uarietatis aestum. Infra lunam et aer et natura permutationis pariter incipiunt, et sicut aetheris et aeris, ita diuinorum et caducorum luna confinium est. Quod autem ait, nihil infra lunam esse diuinum «praeter animos munere deorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
etherbis .ẽ. quae carent tã ratione quam sensu: et quia
crescenditantũ modo ususinhis uiget haȩc solauiuere
partedicuntur: huncrerũ ordinem et uergilius ex¬
praesit: nam et mundo animã dedit : et ut puritati
eius ad testaretur. mentem uocauit caelum enim ait
et terras et maria et sidera spiritu s intus alitid ẽ anima
sicuta libi prospira mento animã dicit quantũ ignes
animae queualent : et ut illius mundane animae¬
ad sereret dignitatem mentem testatus ẽ mens
agitat molem nec non ut ostenderet ex ipsa anima
constare : et animari uniuersa qua euiuuntaddidit:
inde hominũ pecudumq genus. et cetera: ut que
adsereret eundem eẽ in anima semperuigorem.
sed usum eius hebescere in animalibus. corporis
densitate a diecit: quantum non noxia corpora
tardant et reliqua: secundũ haec ergo cũ ex sũ mo
deo mens exmente anima sit : anima uero et condat
et uita compleat omnia quae secuntur : cunctaque

Expanded text:
et herbis est, quae carent tam ratione quam sensu, et quia et herbis est, quae carent tam ratione quam sensu, et quia crescendi tantummodo usus in his uiget, hac sola uiuere parte dicuntur. Hunc rerum ordinem et Vergilius expressit. Nam et mundo animam dedit et, ut puritati eius adtestaretur, mentem uocauit. Caelum enim, ait, et terras et maria et sidera spiritus intus alit... id est anima, sicut alibi pro spiramento animam dicit: quantum ignes animaeque ualent... Et ut illius mundanae animaeadsereret dignitatem, mentem esse testatus est: mens agitat molem... Nec non ut ostenderet ex ipsa anima constare et animari uniuersa quae uiuunt, addidit: inde hominum pecudumque genus... et cetera; utque adsereret eundem esse in anima semper uigorem, sed usum eius hebescere in animalibus corporis densitate, adiecit: ...quantum non noxia corpora tardant et reliqua. Secundum haec ergo, cum ex summo deo mens, ex mente anima sit, anima uero et condat et uita compleat omnia quae sequuntur, cunctaque
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt solisque inest uel in capite sphaerae similitudo
quam formã diximus solammentes capacem: soliergo
homini rationem id ẽ uimmentis infuditcui sedes in capite t̃i¬
sed etgeminam illam sentiendi crescendiq: naturã.
quia caducum ẽ corpus inseruit : et hinc ẽ. quod homo
et rationis compos ẽ etsentit. etcrescit solaq ratione meruit
praesta reccteris anima libus quae quia semper prona suẽ :¬
et ex ipsa quoq suspiciendi difficultate . a superis reces¬
serunt necullam diuinorũ corporum similitudinem
aliqua sui parte meruer ĩnibil exm̃te sortita setideoratione
caruer duoq tantũ aedeptas sentir eł crescere: nãsi qđ mll
in illis similitudinerationis imitat᷑ ñ ratios memoria est :
et memoria non illa ratione mixta sed qua e hebȩtudi¬
nem sensumquinque comitatur dequanuncpluradi¬
cere quoniam ad praesens opus non adtinet omitte¬
mus terrenorum corporũ tertius ordo in arboribus

Expanded text:
ciunt, solisque inest uel in capite sphaerae similitudo, ciunt, solisque inest uel in capite sphaerae similitudo, quam formam diximus solam mentis capacem. Soli ergo homini rationem, id est uim mentis, infudit, cui sedes in capite sed et geminam illam sentiendi crescendique naturam, quia caducum est corpus, inseruit. Et hinc est quod homo et rationis compos est et sentit et crescit, solaque ratione meruit praestare ceteris animalibus, quae, quia semper prona sunt et ex ipsa quoque suspiciendi difficultate a superis recesserunt nec ullam diuinorum corporum similitudinem aliqua sui parte meruerunt, nihil ex mente sortita sunt et ideo ratione caruerunt, duoque tantum adepta sunt, sentire uel crescere. Nam si quid in illis similitudinem rationis imitatur, non ratio sed memoria est, et memoria non illa ratione mixta, sed quae hebetudinem sensuum quinque comitatur; de qua plura nunc dicere, quoniam ad praesens opus non adtinet, omittemus. Terrenorum corporum tertius ordo in arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
aptum: reliqua duos ut a diuinis receduntita conuenientia
sunt caducisanima ergo creans sibi condensque corpora¬
nam ideo ab anima natura incipit quam sapientes dedeo
et mente nom nominant. ex illo mero ac purissimo fonte
mentis quem nascendo de originis suae hauserat copia.
corpora illa diuina uel supera caelidico et siderum.
quae prima condebat animauit: diuinaeque mentes
omnibus corporibus quae in formam teretemid. est
inspherae modum formabatur. in fusae sunt : et hoc ẽ.
quod cum destellis loqueretur ait quae diuinis anima¬
taementibus. in inferiora uero acterrenade generans.
fragilitatẽ corporũ caducorum de praehendit merã
diuinitatẽ mentis sustinere non posse immo partem
eius uix solis humanis corporibus conuenire: quiaħ
et sola uidentur erecta tã quã ad supera abimis rece¬
dant : et sola ca elum faciletã quã semper erecta suspi¬

Expanded text:
aptum; reliqua duo, αἰσθητικόν et φυτικόν, ut a diuinis recedunt, ita conuenientia aptum; reliqua duo, αἰσθητικόν et φυτικόν, ut a diuinis recedunt, ita conuenientia sunt caducis. Anima ergo-- nam ideo ab anima natura incipit, quam sapientes de Deo et mente noy mentis, quem nascendo de originis suae hauserat copia, corpora illa diuina uel supera — caeli dico et siderum — quae prima condebat, animauit, diuinaeque mentes omnibus corporibus quae in formam teretem, id est in sphaerae modum, formabantur, infusae sunt; et hoc est quod, cum de stellis loqueretur, ait: «quae diuinis animatae mentibus.» In inferiora uero ac terrena degenerans, fragilitatem corporum caducorum deprehendit meram diuinitatem mentis sustinere non posse, immo partem eius uix solis humanis corporibus conuenire, quia et sola uidentur erecta, tamquam ad supera ab imis recedant, et sola caelum facile, tamquam semper erecta, suspi
Abbreviated transcription (Latin):
qua euincitur custodia corporalicuimens diuina non sub¬
ditur : nunc qualiter nobisanimus idẽ menscum siderib:
communis sit. secundum theologos disseramus:
Dsqui prima causa et est et uocatur. unus omnium quae¬
que sunt quaeq uidentur eẽ : princeps et origo ẽ: hic
superabundanti maiestatis fecunditate desementem
creauit: haec mens quenorc uocatur. quapa trem in¬
picit : plenã similitudinem seruat auctoris: animã
uero de secreat posteriora respiciens : rursũ anima
patrem qua intuetur induitur: ac paulatim regredi¬
ente respectu in fabricam corporũ incorporea ipsade¬
generathabet ergo et purissimã exmente dequã nata
rationem quod logicon uocatur: et ex suanatura accipit
praebendi sensus praebendique incrementi seminariũ:
sed ex his primum id ẽ. logicon quod innatum sibiex
mente sumpsit. sicut uere diuinum ẽ Ita solis diuinis

Expanded text:
quae uincitur custodia corporali, cui mens diuina non subquae uincitur custodia corporali, cui mens diuina non subditur. Nunc qualiter nobis animus, id est mens, cum sideribus communis sit secundum theologos disseramus. Deus, qui prima causa et est et uocatur, unus omnium quaeque sunt quaeque uidentur esse princeps et origo est. Hic superabundanti maiestatis fecunditate de se mentem creauit. Haec mens, quae νοῦς uocatur, qua patrem inspicit, plenam similitudinem seruat auctoris, animam uero de se creat posteriora respiciens. Rursum anima patrem qua intuetur, induitur, ac paulatim regrediente respectu in fabricam corporum incorporea ipsa degenerat. Habet ergo et purissimam ex mente, de qua est nata, rationem, quod λογικόν uocatur, et ex sua natura accipit praebendi sensus praebendique incrementi seminarium, Sed ex his primum, id est λογικόν, quod innatum sibi ex mente sumpsit, sicut uere diuinum est, ita solis diuinis
Abbreviated transcription (Latin):
sum miomni potentiã deiostenderet pos seuix intellegi
num quam uideri. quicquid humano subicitur aspe¬
ctui templum eius uocauit. qui solamente concipitur.
ut qui haec ueneratur ut templa. cultum ta men maxi¬
mum : debeat conditori sciatq quisquis in usum tẽpli
huius inducitur.ritu: sibi uiuendum sacerdotis : unde
et quasi quodam publico praeconio tantam huma no
generi diuinitatem in es setestatur : ut uni uersos side¬
rei animi cognatione nobilitet : Notandum .ẽ. quod
hoc loco animum etut propriae. et ut ab usiue dicitur.
posuit : animus enimpropriae mens . ẽ. quam diuini¬
orem anima nemo dubitauit : sed nonnum quam sic
et animam usurpantes uocamus : Cum ergo dicithisq
animusdatus ẽ exillis sempiternis ignibus mentem
praestat intellegi quae nobis proprixecumca elo side¬
ribus que communis ẽ : cũ uero ait retinendus animus
ẽ. incustodia corporis ipsam tuncanimam nominat.

Expanded text:
summi omnipotentiam dei ostenderet posse uix intellegi, summi omnipotentiam dei ostenderet posse uix intellegi, numquam uideri, quidquid humano subicitur aspectui templum eius uocauit qui sola mente concipitur, ut qui haec ueneratur ut templa, cultum tamen maximum debeat conditori, sciatque quisquis in usum templi huius inducitur ritu sibi uiuendum sacerdotis; unde et quasi quodam publico praeconio, tantam humano generi diuinitatem inesse testatur ut uniuersos siderei animi cognatione nobilitet. Notandum est quod hoc loco animum et ut proprie et ut abusiue dicitur posuit. Animus enim proprie mens est, quam diuiniorem anima nemo dubitauit; sed nonnunquam sic et animam usurpantes uocamus. Cum ergo dicit: «hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus», mentem praestat intellegi, quae nobis proprie cum caelo sideribusque communis est. Cum uero ait: «retinendus animus est in custodia corporis», ipsam tunc animam nominat
Abbreviated transcription (Latin):
perfectae puritatica e lestis habita culi aditum non pate¬
repariautem constantia mors nec ueniens pernaturã
timenda est nec contra ordinem cogenda natura e :
Exhisqua e platonem qua eque plotinum. de uolunta¬
ria morte pronuntiasse retulimus nibilin uerbiscice¬
ronis quibus banc prohibet remanebit obscurum :
sedilla uerba quae praeter hoc sunt inserta : repetamus
homines enim sunt haclege generati qui tuerentur illũ
n globum quem intemplo hoc medium uides quae terra
dicitur . hisque animus datus ẽ. ex illis sempiternis
ignibus. quaesidera et stella suocatis. quaeglobos ae
et ratundae diuinis animatae mentibus circos suos¬
Sorbes que conficiunt celeritate mirabili:
Deterra curglobus dicatur in mediomundo positus:
plenius dissere mus cum de nouem sphaeris loquemur :
beneautem uniuersus mundus deitemplum uocatur
propter illos quiaestimant nihil eẽ aliud deum nisi
caelum ipsum et caelestia ista quae cernimus: ideo ut

Expanded text:
perfectae puritati caelestis habitaculi aditum non pateperfectae puritati caelestis habitaculi aditum non patere. Pari autem constantia mors nec ueniens per naturam timenda est, nec contra ordinem cogenda naturae. Ex his quae Platonem quaeque Plotinum de uoluntaria morte pronuntiasse rettulimus, nihil in uerbis Ciceronis quibus hanc prohibet remanebit obscurum. Sed illa uerba quae praeter hoc sunt inserta repetamus. «Homines m globum, quem in hoc templo medium vides quae terra dicitur, hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae rotundae et globosae, divinis animatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mDe terra cur globus dicatur in medio mundo positus, plenius disseremus cum de nouem sphaeris loquemur. Bene autem uniuersus mundus dei templum uocatur, propter illos qui aestimant nihil esse aliud deum nisi caelum ipsum et caelestia ista quae cernimus. Ideo ut
Abbreviated transcription (Latin):
hisqui a bruptum exalto praecipitique delapsi sint.
undenũ quam facultas sit resurgendi: Ideo ergo uten¬
dum : concessis uitaespatiis. ut sit perfectaepurgatio¬
nis maior facultasergo inquies quiiam perfectae
purgatus ẽ manum sibi debet inferre cum non sit ei causa
remanendi quia profectum ulterius non requirit: qui ad
supera peruenit: sed hoc ipso quo sibicelerem finem spe
fruendae beatitatis arcessit in retitur laqueo passionis.
quia spes sicut timor passio ẽ: sed et cetera quae superior
ratio disseruit incurrit : et hocẽ quod paulus filium spe
uita euerioris ad seuenire properantem : probibet acre¬
pellit nefestinatum absolutionis a scensionis que deside¬
rium magis eum hacipsa passione uinciat acretardet :
nec dicit quod nisimors naturalis adueneritemori non
poteris sed huc uenire non poteris : nisi enim cum deus
inquit istis tecorporis custodiis libera uerit huctibi aditis
patere non potestiquia scit iamreceptus incaelum nisi

Expanded text:
his qui in abruptum ex alto praecipitique delapsi sint, unde numquam facultas sit resurgendi. Ideo ergo utendum concessis uitae spatiis ut sit perfectae purgationis maior facultas. Ergo, inquies, qui iam perfecte purgatus est, manum sibi debet inferre, cum non sit ei causa remanendi, quia profectum ulterius non requirit qui ad supera peruenit. Sed hoc ipso quo sibi celerem finem spe fruendae beatitatis arcessit, inretitur laqueo passionis, quia spes, sicut timor, passio est, sed et cetera quae superior ratio disseruit incurrit. Et hoc est quod Paulus filium spe uitae uerioris ad se uenire properantem prohibet ac repellit, ne festinatum absolutionis ascensionisque desiderium magis eum hac ipsa passione uinciat ac retardet, nec dicit quod nisi mors naturalis aduenerit «emori non poteris», sed «huc uenire non poteris». «Nisi enim cum deus» inquit, «istis te corporis custodiis liberauerit, huc tibi aditus patere non potest», quia scit, iam receptus in caelum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ad primisigni exordia peruentũ ẽ : sine dubio iam
diuis as certis que sibi obseruationibus etindicuis ad notatas
duo decim caeli partes tantae compotes machinationis habuer :
quod non nocteuna sed duab: effectum ẽ. quia omne caelum una
nocte non uoluitur. sed perdiem uertitur parseius media et me-¬
dietasreliqua pernoc tem mectamen caelum omneduarum
sibi proximarũ noctium diuisit inspetio sed diuersorũ tẽporũ
noc turna dimensio utrumq hemis phaerium paribus & quae
uicibus ad notauit et has ipsas duo decimpartes : signa appella¬
rimaluerunt certaque singulis uocabula gratia significatio¬
nis a diecta sunget qui a signa graeco nomine todia nuncupatur :
circũ ipsum si gnorũ odiacum quasi signi ferum uocauerunt:
Hanc autẽ rationem i demillicurari e tẽcũ insphaera nihil pri¬
mumnihilq: postremum sit primum ta mendicimaluerint.

Expanded text:
aqua, ad primi signi exordia peruentum est, sine dubio iam diuisas certisque sibi obseruationibus et indiciis adnotatas duodecim caeli partes tantae compotes machinationis habuerunt. Quod non nocte una, sed duabus effectum est, quia omne caelum una nocte non uoluitur, sed per diem uertitur pars eius media, et medietas reliqua per noctem. Nec tamen caelum omne duarum sibi proximarum noctium diuisit inspectio, sed diuersorum temporum nocturna dimensio utrumque hemisphaerium paribus aquae uicibus adnotauit. Et has ipsas duodecim partes signa appellari maluerunt, certaque singulis uocabula gratia significationis adiecta sunt; et quia signa Graeco nomine ζῷδια nuncupantur, circum ipsum signorum zodiacum, quasi signiferum, uocauerunt. Hanc autem rationem iidem illi cur Arietem, cum in sphaera nihil primum nihilque postremum sit, primum tamen dici maluerint
Abbreviated transcription (Latin):
uagantium stellarum error. legitimus cohercetur:
qua sideoueteres erra redixerunt : quia etcursu suo
feruntur : et contra spheraemaximae. id ẽ ipsius cae

Expanded text:
uagantium stellarum error legitimus coercetur. Quas ideo ueteres errare dixerunt quia et cursu suo feruntur et contra sphaerae maximae, id est ipsius cae
Abbreviated transcription (Latin):
sed his uti solent cum uel de anima uel deaerus aetherus ue
potestatib uel deceteris diis loquuntur Ceterũ cum ad sũmũ
et principẽ omnium deum qui apud grecos tataooti qui
ΠIpΩTΟΝΑΙtIΟΝ nuncupatur tractatus se audet attollere
uel admentẽ quã greci no Yn appellant originales rerũ
species quaei ãeaĩ dictae s̃ continentẽ ex summo natã et
profectã deo . cum de his inquã loqntur summo deo et mene.
nihil fabulosũ penitus attingunt sed si quid dehis assignare
conantur. quae ñ sermonẽ tantũ modo sed cogitationem
quoq: humanam superant. adsimilitudines et exempla con¬
fugiunt. Sic plato cum detagatholo qui esset animatus.
dicere quid sit non ausus ẽ hocsolũ de eosciens. quod sciri
qualesit ab homine non possit non pefsiesolum uero ei simil¬
limum deuis libus solem repperit et pereius similitudinẽ

Expanded text:
sed his uti solent cum uel de anima uel de aeriis aetheriisue sed his uti solent cum uel de anima uel de aeriis aetheriisue potestatibus uel de ceteris dis loquuntur. Ceterum cum ad summum et principem omnium deum, qui apud Graecos τἀγαθόν, qui πρῶτoν αἴτιον nuncupatur, tractatus se audet attollere, uel ad mentem, quam Graeci νοῦν appellant, originales rerum species, quae ἰδέαι dictae sunt, continentem, ex summo natam et profectam deo, cum de his, inquam, loquuntur, summo deo et mente, nihil fabulosum penitus attingunt; sed, si quid de his adsignare conantur quae non sermonem tantummodo, sed cogitationem quoque humanam superant, ad similitudines et exempla confugiunt. Sic Plato, cum de τἀγαθῷ loqui esset animatus, dicere quid sit non ausus est, hoc solum de eo sciens, quod sciri quale sit ab homine non possit, solum uero ei simillimum de uisibilibus solem repperit, et per eius similitudinem