comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nichil morari nec ab signis nec sustinẽ cibũ capiẽtes
diem ac nocte ire. uix ꝙ satis ad naturale tesideri¬
um corperũ eẽt. ꝗcti daret ⁊⁊ adcollegã premissi e¬
palam. int diu an noctu uenire an ẽẽ uellet ide
an aliis consid̾re castris. Nocte clam minait incłi uis
sum ẽ. Tessera ꝑcastra aluuo cõs. data erat. ut etibu¬
nar triburũ cẽturio cẽturiont̃ eques eꝗtẽ pedes pe¬
dite acciꝑet: Neq dilatari castra opus ẽẽ ne hostes
aduentũ alterius cõs. sentiret. Et cohortatio plutiũ
in angusto tendentiũ facilior futura erat ꝙ claudianꝰ
excitur nichil fetre p̃t̾ arma secũ expeditionẽ tulle¬
rat. Ceterũ in ip̃o itmere aut cũ uolũtarus agtaẽ
erat offeatib sese ultro exueter̾ib quos cer̾tatim
noĩa dantes si quorũ corporii spẽs roburq uiriu
apeũ militit idebat᷑ cõscripserat. ad senã castra

Expanded text:
nihil morari, nec abire ab signis nec subsistere nisi cibum capientes; nihil morari, nec abire ab signis nec subsistere nisi cibum capientes; diem ac noctem ire; vix quod satis ad naturale desiderium corporum esset, quieti dare. et ad collegam praemissi epalam, interdiu an noctu venire sese vellet, isdem an aliis considere castris. nocte clam ingredi melius visum est. tessera per castra ab Livio consule data erat ut tribunus tribunum, centurio centurionem, eques equitem, pedes peditem acciperet: neque enim dilatari castra opus esse, ne hostis adventum alterius consulis sentiret; et coartatio plurium in angusto tendentium facilior futura erat, quod Claudianus exercitus nihil ferme praeter arma secum in expeditionem tulerat. ceterum in ipso itinere auctum voluntariis agmen erat, offerentibus ultro sese nomina dantes, si quorum corporis species roburque uirium ptum militiae uidebatur, conscripserat. ad Senam castra
Abbreviated transcription (Latin):
ros. semꝑ ꝙ postremũ adiectũ sit. ad re totã uide¬
ri trassisse. Ceͣnere ip̃os quo cc̃tursu. q̃ admiratio¬
ne. quo fauore hoĩu iter suũ celebretur. et hertu¬
le ꝑ instructa oĩa ordinib uiroꝵ mulierũq undiq
ox agris effusoꝵ int̾ uota c⁊ p̃ces cilauder ĩbãt: illos
p̃sidia rei.p̃. uindices uttis romane imꝑiũq ap¬
pellabãt. in illoꝵ aͣmis dextris q sũa ⁊liberũ suora
salutẽ ac lib̾tate repositã ẽẽ. Ceos oẽs dearq pre¬
cabantur. ut illis faustũ iter felixq pugna matu¬
ra ex hostĩb uictoria ẽẽt ci dãpnarent᷑ ip̃i uotoꝵ q¬
ꝓhis suscrpissẽt. ut qũeadmodũ nũc solliciti ꝓseq̃¬
rentur eos. ita paucor post dier lecti uictoria obinã
cibur ut quc ip̃is iinĩeesq usui eẽnt. ⁊Ib se potissi¬
mũ sũmerẽt benigne oĩa camulata dare. modestia
ceͣtare milites ne ꝗd ultra usũ necessariũ sitmerent.

Expanded text:
quod postremum adiectum sit id rem totam uideri traxisse. cernere ipsos quo concursu, qua admiratione, quo fauore hominum iter suum celebretur. et hercule per instructa omnia ordinibus uirorum mulierumque undique ex agris effusorum inter uota ac preces et laudes ibant. illos praesidia rei publicae, uindices urbis Romanae imperiique appellabant: in illorum armis dextrisque suam liberorumque suorum salutem ac libertatem repositam esse. deos omnes deasque precabantur ut illis faustum iter, felix pugna, matura ex hostibus uictoria esset, damnarenturque ipsi uotois suscepissent, ut, quem ad modum nunc solliciti prosequerentur eos, ita paucos post dies laeti ovantibus victorcibus ut quae ipsis iumentisque usui essent ab se potissimum sumerent; benigne omnia cumulata dare. modestia certare milites, ne quid ultra usum necessarium sumerent;
Abbreviated transcription (Latin):
.p. scipio ne publice q̃ri uellet ea q̃ locris nefa¬
rie ĩ decs hoĩes q facta. ee̾nt. iussu aut uolũ tate
.p̾. Scipioĩs facta eẽnt legatos micterẽt messanã.
ibi. se cõsilio cognaturũ. locrẽses pretori legatiso
tatis sue dolucit. eũ eẽ uirĩ quẽ amicũ sibi pͣ
inimicũ mallet esse. pro certose hr̃e. neqͥ uissu
neq uolũtate .p. scipioĩs tot tãnefata con¬
missa s haud pleminio nimiũ aut sibi pari
rreditũ cuit uatũ insitũ ꝗbustã ẽẽ. ut magis
pertari noluit ꝙͣ sutis animi ad iũdicũta rec¬
cãta libeũt. ⁊ p̃.ñ. ꝗ cõsilio aut medicrr onͣ
dẽptũent descipione crgnoscendi. plerauiua

Expanded text:
P. Scipione publice queri uellent ea quae Locris nefarie in deos hominesque facta essent iussu aut uoluntate P. Scipionis facta esse, legatos mitterent Messanam; ibi se cum consilio cogniturum. Locrenses praetori legatisqutatis suae doluerit, eum esse uirum quem amicum sibi quam inimicum malint esse; pro certo se habere neque iussu neque uoluntate P. Scipionis tot tam nefanda commissa, sed aut Pleminio nimium aut sibi parum creditum, aut natura insitum quibusdam esse ut magis peccari nolint quam satis animi ad uindicanda peccata habeant. et praetori et consilio haud mediocre onus demptum erat de Scipione cognoscendi. Pleminium
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ exproiũciãq reuocari cũ en que ĩse nefa¬
ne fc̃a locenses querẽt᷑ ne p̃sente qdẽ scipio ne
fc̃a dicerẽt. neq aliud ꝙͣ patientia aut pudor ꝙ
legato peꝑcisset insimulcũ posset. Sibi place põ
terc̃t. ꝯ duos trib plebi atq edile cũ eo cõsilio co¬
iussu ac uolũtate .p̾. scipioĩs fc̃a eẽnt ut eũ de ꝓ¬
uicia decedere iuberẽt. Si p̃. scipio iã ĩ africã tra¬

Expanded text:
quae in se nefarie facta Locrenses quererentur ne praesente quidem Scipione facta dicerent, neque aliud quam patientia aut pudor quod legato pepercisset insimulari posset? sibi placere M.terent, et duos tribunos plebei atque aedilem; cum eo consilio iussu aut uoluntate P. Scipionis facta essent, ut eum de prouincia decedere iuberent; si P. Scipio iam in Africam tra
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ meo mom̃ti.ẽẽ si ꝓbe scicitis ⁊ quomͦ ꝓ
diti lotri ãnibal sint. ⁊ quomodo pulso hian ibasi
p̾sidio restituti in drõem ur̃am qꝑpe si cułpa d̾fire¬
tionis ꝓtula publico cõsilio desit. ꝗ reditũ ĩ urãm
dictic̃e appareat. nõ nolũtute solũ s t̃ ope ac uutu¬
te nrãm magis indigne uuboĩs ac fidelib socũs
tã indignas in iuras nlegato ur̃o militibusq fi¬
eri. Set ego cãm utriusq defectioĩs ur̃e. maliud
tp̃s differentum arbitror. s harũ rerũ gtõrq n¬

Expanded text:
plurimum in eo momenti esse si probe sciatis et quomodo proditi Locri Hannibali sint et quomodo pulso Hannibalis praesidio restituti in dicionem uestram; quippe si et culpa defectionis procul a publico consilio absit, et reditum in uestram dicionem appareat non uoluntate solum sed ope ettra, magis indignemini bonis ac fidelibus sociis tam indignas iniurias ab legato vestro militibusque fieri. Sed ego causam utriusque defectionis nostrae in aliud tempus differen
Abbreviated transcription (Latin):
in aspetiẽ neq romani ciues p̃t habitũ uestimẽ¬
tũq asonũ latine lingue. Pestis ac belua inimo¬
nis qͣlis frctũ quõtã q̃ ab sicilia diuidim adꝑ
niciẽna uigũtiũ circũsedisse fabule fuerant
ac siscelus libi nc̃q q auaritia solus ip̃e exte ult¬
pacientiã nrñ expleremus. nẽ cẽs cẽturionos
militesq urẽs ad eo in ꝓmisscuo licc̾tiã atqu̾
probitate eẽ uoluit plemimos fecit. Qeo nun¬
matronas suit u̾giẽs ĩ cesuos raptoe extopleeis
mretũ cedie cãpitur rirbo nir̃a cotidie diipidis
dies noctesq oia passim mulieꝵ pneroꝵ q qul
rapuit atq absportũt᷑ ploratib sonq̃t. oiatedit
Qcat quomodo autnes ad paciendĩ susficis as

Expanded text:
 speciem neque Romani ciuis praeter habitum uestitumque et sonum Latinae linguae; pestis ac belua immanis, quales fretum quondam quo ab Sicilia diuidimur ad perniciem nauigantium circumsedisse fabulae ferunt. ac si scelus libidinemque et auaritiam solus ipse exepatientia nostra expleremus: nunc omnes centuriones militesque uestros—adeo in promiscuo licentiam atque improbitatem esse uoluit—Pleminios fecit; omnes rapmatronas, uirgines, ingenuostidie capitur urbs nostra, cottidie diripitur; dies noctesque omnia passim mulierum puerorumque qui rapiuntur atque asportantur ploratibus sonant. miretur qui sciat, quomodo aut nos ad patiendum
Abbreviated transcription (Latin):
iuges qq erepta essent restitui pecuniã quãta
ex thesauris proẜrpine subluta ec̃t conqri du¬
plamq peciũam inthrsauris reponi ꝗ sacru
piacularefie̾i. ita ut utriusq ad collegiũ̃ põti¬
ficũ referret᷑ ꝙ sac̾i thesauri moti iuolati ẽent
lites qui locris eẽnt os̃ insiciliã trãspoͣ tari qͣ¬
tuor cohortessociorũ latini noĩs ĩp̃sidiũ loctos
adduci. Pirgati eo die sen tẽtie accẽsis stud iĩs.
ꝓscipione. ꝯ adu̾sus scipionẽ nõ potuere. p̃ter ple¬
lntur cũ pallio trepidisq inambulae̾ ingim¬
nasic libellis cũ palestieq oꝑani dare. eq segni¬
t̾ moliter cohortẽ totã sim cusaꝑ amenitate
fiui carthaginẽ atq hãnibalẽ excidisse deme
telli sentẽtiã qui de cetei̾s maximo ꝯdsẽsus. de
scipioĩs cã dissensit. Quicĩm cõueĩre ꝙ̃ mͦ cuu¬

Expanded text:
ue alia erepta essent restitui: pecuniam quanta ex thesauris Proserpinae sublata esset conquiri duplamque pecuniam in thesauros reponi, et sacrum piaculare fieri ita ut prius ad collegium pontificum referretur, quod sacri thesauri moti aperti uiolatilites qui Locris essent omnes in Siciliam transportari: quattuor cohortes sociorum Latini nominis in praesidium Locros adduci. perrogari eo die sententiae accensis studiis pro Scipione et aduersus Scipionem non potuere. praeter Plebatur: cum pallio crepidisque inambulare in gymnasio; libellis eum palaestraeque operam dare; aeque segniter molliter cohortem totam Syracusarum amoenitate frui; Carthaginem atque Hannibalem excidisse de metelli sententia qui de ceteris Maximo adsensus de Scipionis causa dissensit: qui enim conuenire quem modo ciu
Abbreviated transcription (Latin):
siũ cladesq ignotr ad eñ diẽ fuer̃t. legatorũ adũe¬
tu uulgnte sut. nectã remimi scelus ꝙͣ scipiois in
to aut ambitio aut neglegẽtia itas hoĩu muta¬
uit. Decẽ segati locrensiũ opsitis calore ⁊ sordi¬
bus incomitio sedẽtibus cõsulib uelamẽta sup¬
pliciũ ramos olee ut gͥtis mos est poͣrigẽtes ante
tibunal cũ flebili ucciferatioe humi ꝓtubuer᷑. q̃¬
rentib cõsulib. locrẽses. se. diper̃. es̾ ĩtissos en.

Expanded text:
 ignoratae ad eam diem fuerant, legatorum aduentu uolgatae sunt; nec tam Plemini scelus quam Scipionis in eo aut ambitio aut neglegentia iras hominum inritauit. decem legati Locrensium obsiti squalore et sordibus in comitio sedentibus consulibus uelamenta supplicum, ramos oleae, ut Graecis mos est, porgentes ante tribunal cum flebili uociferatione humi procubuerunt. quaerentibus consulibus Locrenses se
Abbreviated transcription (Latin):
Si qua eũ numerũ eꝗtũ ecxplere nõ poss pre cꝗ te
uno tris pedites lice̾t care. Pedites eꝗtes q ꝙͣ
locupletissimi. lege̾ntur. n uturq ubitumq ex¬
tin italiam supplemẽto oꝑi ẽẽt. Si qui te hiis
recusurẽt. retinente eũ colonie magistãtus
legntosq ł placẽ neq sipostularẽt senatũ dari
pͥus ꝙͣ ĩputa fecisset. Stipediũ p̾t̾ea his colonũs
in milia erisasse singłos imꝑari exegiq quot¬
ãnis censeunq ĩ his colonus agi erformula.
ab romanis tẽsoribus duta. dari. cuit plate̾ eãdẽ¬

Expanded text:
si qua eum numerum equitum explere non posset pro equite uno tres pedites liceret dare; pedites equitesque quam locupletissimi legerentur mitterenturque ubicumque extra Italiam supplemento opus esset. si qui ex iis recusarent, retineri eius coloniae magistratus legatosque placere neque si postularent senatum dari priusquam imperata fecissent. stipendium praeterea iis coloniis in milia aeris asses singulos imperari exigique quotannis, censumque in iis coloniis agi ex formula ab Romanis censoribus data; dari autem placere eande
Abbreviated transcription (Latin):
sine respectu nõ maiestatis m s q̃ humanitati
in legntũ ĩpatũ lictoi̾b pͥus ĩdignũ ĩmodu
mulgatis faciũt. Tuc ip̃ asius int̾ẽptũ et
se clusum hostiliter lacerãt ꝙ ꝓpe ex sanguẽ
naso aunbq mutilatis. relĩqunt. His messa¬
nã nũtiatis scipio post pancosdies loctig hex̾e
cduectꝰ cũ cã plemunu ꝗ tribunoꝵ audissẽt ple¬
numo nora lib̾ato. resictoꝵ ĩ eiꝰ dẽ locip̃sidio tĩ

Expanded text:
tatis, in legatum impetum lictoribus prius indignum in modum mulcatis faciunt. tum ipsum ab suis interceptum et seclusum hostiliter lacerant et prope exsanguem naso auribusque mutilatis relinquunt. his Messanam nuntiatis Scipio post paucos dies Locros hexere aduectus cum causam Plemini et tribunorum audisset, Pleminio noxa liberato relictoque in eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ferme ropłi accepta. Ita hispanie rebellãtis tu¬
multu h aud magno motu inter pacos dies
cõcitatos ꝙ cõp̃sso inaffricã oĩs terror u̾sus¬
est .C. lelius nocte ad hypponẽ regiũ cũ acces¬
siss luce pͥma ad poplãndũ agnũ sub signis
milites sociosq nauales dux̃. Oĩbus pacd
mͦ ĩ ciũti se agẽtib. magna clades ĩlata nimiũ¬
q trepidi carthaginẽ tenore in gẽti cõ pleuere
dasse rom a nãscipionẽq ĩꝑatore et fama iam
fuat in sicilia transu̾sam aduenisse. ne quot
naues iudisset nec quãta manus agros popu¬
laret᷑ satis gnari oĩa ĩ mauis metu augẽte
accipiebat. Itaq pͥme terror pauorq de ĩ mestia
aĩes ĩcessit tñtũ fortunã mutasse ut ꝗ modo ip̃i
excitũ ante menia romana habuissent uictee̾s
aut ui auit nolũ tate indedictiõe accepissent

Expanded text:
ferme populis accepti. ita Hispaniae rebellantis tuferme populis accepti. ita Hispaniae rebellantis tumultu haud magno motu intra paucos dies concito et compresso, in Africam omnis terror uersus. C. Laelius nocte ad Hipponem Regium cum accessisset, luce prima ad populandum agrum sub signis milites sociosque in auxilium nauales duxit. omnibus pacis modo incuriose agentibus magna clades inlata; nuntiique trepidi Carthaginem terrore ingenti compleuere classem Romanam Scipionemque imperatorem—et fama fuerat iam in Siciliam transgressum—aduenisse. nec quot naues uidissent nec quanta manus agros popularetur satis gnari omnia in maius metu augente accipiebant. itaque primo terror pauorque, dein maestitia animos incessit: tantum fortunam mutasse ut qui modo ipsi exercitum ante moenia Romana habuissent uictores aut ui aut uoluntate in deditionem acce
Abbreviated transcription (Latin):
hispani. at ꝗ ex p̃lio fugerãt sparsi pͥmũ ꝑ agros.
de inde ĩsuas ꝗsq ciuirates ⁊ redieĩt tũ amãdo¬
nio euocati incõsilio ccq̃sti q̃ ibi dades suas ĩcrepi¬
tis auctorib belli legatos nuctẽdes ad ama tra¬
denda dedicionẽ faciendã cẽsuere. Quib culpã in
actorẽ belli uidibilẽ ceterosq pͥncipes quoꝵ pleri¬
q macie cecid issẽt cẽferẽtib tradenitib q crm a
⁊ dedẽtib sese respõsũ ẽ. indedictione ita accipi
cos simandonui ceteros q belli cõcitatores tradi¬
dissẽt uiuos. Siminꝰ ex̾citus s̃e magrũ ilergetũ
ausctanorũq ⁊ de inceps aliorũ populoꝵ duc¬
tores. hec dicta legatis renũtiataq ĩcõtilii
Ibi in andoniꝰ octenq pͥncipes cõprehẽsi ⁊ tra¬
diti ad suppliciũ. hispanie pepłis / rax reddita ẽ
stipendũ eis ãni duplex qfrum̃tũ sex mñ suũ
ĩpatũ sagrq ⁊ toge excitui ⁊ obsides abtrĩgita

Expanded text:
Hispani aut qui ex proelio effugerant, sparsi primo per agros, deinde in suas quisque ciuitates redierunt. tum a Mandonio euocati in concilium conquestique ibi clades suas increpitis auctoribus belli legatos mittendos ad arma tradenda deditionemque faciendam censuere. quibus culpam in auctorem belli Indibilem ceterosque principes quorum plerique in acie cecidissent conferentibus tradentibusque arma et dedentibus sese, responsum est in deditionem ita accipi eos si Mandonium ceterosque belli concitores tradidissent uiuos; si minus, exercitum se in agrum Ilergetum Ausetanorumque et deinceps aliorum populorum inducturos. haec dicta legatis renuntiataque in concilium. ibi Mandonius ceterique principes comprehensi et traditi ad supplicium. Hispaniae populis reddita pax; stipendium eius anni duplex et frumentum sex mensum imperatum sagaque et togae exercitui, et obsides ab triginta
Abbreviated transcription (Latin):
aduenen̾t. Multitudĩe simul ac tumultu
cẽscẽte uicti ꝑ leminui milites cũ adplẽminũ¬
sãguĩe ac nulnca estẽtũtes ñ siñ uoci feratione
atq ĩ dignatioẽ cõcũrissent ꝓbra meũ ip̃ iacta¬
ta ĩ rurgiis referẽtes. accẽssus ita domo sese ꝓri¬
puit nocatosq tribunos mudati ac uurgis expe¬

Expanded text:
advenerat, multitudine simul ac tumultu advenerat, multitudine simul ac tumultu crescente. victi Plemini milites cum ad Pleminium, cruorem ac volnera ostentantes, non sine vociferatione atque indignatione concurrissent, probra in eum ipsum—iactata in iurgiis referentes, accensus ira domo sese proripuit vocatosque tribunos nudari ac virgas expe
Abbreviated transcription (Latin):
ipoꝵ. ĩ libecͣs. incon iuges ĩfãde cõtumelie edite
nã auaritia ne sacoͣꝵ ꝗdẽ spolicitione abstinu¬
it nec aliq modo tẽpla molata. s proẜ pine q̃ iu
irno piaculo sacilegii sui manubias rectulit spo¬
liciti dicebãt᷑. Erge sicut ante regie naues la¬
cemte naufragus nicħ ĩt̾ra integri preter
sucãm petiĩa dee quã expoͣtabat ex tule̾at tũ
queq alio gene̾ cladis eadẽ illa peciũa om̃ib
contactis adulatio nẽ templi furorẽ õbiecit
atqit̾se ducẽ inducẽ. miłite̾. ĩ militẽ tabit
hoste uertit. Sũme rei pleminius p̃erat indicũ
pãs sub eo quã ip̃e ab regio adduyat itirs subt̾¬
bums erat. Rapto roculo argẽteo exorpida
domo plemini milie fugiẽs sequẽtib quoꝵ tãt
obuius forte ẜrgio ꝯ metieno. Nꝰ. militsi fuit
giũ inde clamorq pugna postcͣmo ortait̃ ple
miniu milites trbunor ũq ut sius qsq opͣotun᷑

Expanded text:
ipsorum, in liberos, in coniuges infandae contumeliae editae. ipsorum, in liberos, in coniuges infandae contumeliae editae. iam auaritia ne sacrorum quidem spoliatione abstinuit; nec alia modo templa uiolata sed Proserpinae etiam ui cum magno piaculo sacrilegii sui manubias rettulit, spoliati dicebantur. ergo sicut ante regiae naues laceratae naufragiis nihil in terram integri praeter sacram pecuniam deae quam asportabant extulerant, tum quoque alio genere cladis eadem illa pecunia omnibus contactis ea uiolatione templi furorem obiecit atque inter se ducem in ducem, militem in militem rabie hostili uertit. summae rei Pleminius praeerat; militum pars sub eo quam ipse ab Regio adduxerat, pars sub tribunis erat. rapto poculo argenteo ex oppidani domo Plemini miles fugiens sequentibus quorum erat, obuius forte Sergio et Matieno tribunis militum fuit; gium inde et clamormini milites tribunorumque, ut suis quisque opportunus
Abbreviated transcription (Latin):
cõtionẽ locrẽses grauiter obdefectionẽ. ĩcusa¬
uit. de auctorib supꝑliciũ sup̃sit bonaq eoꝵ al¬
terius facioĩs principibus ob gregiam. fidẽ
adu̾sus romanos tõcessit publice nec dare nec
criꝑt se ꝗcꝙͣ locrensib dixit romani imicterẽt
legntes. quã senatũ equũ cẽsuss. eam fortu¬
futueͣ ꝙͣ sub amitis caͣthaginẽsib. fuerĩt. Ir̃e
pleminio legnto presidio q ꝙ arcẽ ceꝑat ad tu¬
en dã urbẽ relicto cũ ꝗb uenenͣt cepus messaniã
timecit. Ita suꝑbeet cũ deliter habiti locrẽses ab
cñthaginib post defectioẽ ab romanis futrcĩt
hamiltatẽ presidii p̃fectũ. tm̃ p̃sidiai̾ milites
romani pentescelere atq auaĩtia suꝑauer̃t ut
ñ ãmis s uitiis uid̾rẽt᷑ certari. Nich̾ oĩuq ĩo¬
pii ĩuisas opes potentiores faciũt p̃ter missum
ĩ oppidanos ẽ aduce/ cuit cimilitib incorpora

Expanded text:
contionem Locrenses grauiter ob defectionem incusacontionem Locrenses grauiter ob defectionem incusauit; de auctoribus supplicium sumpsit bonaque eorum alterius factionis principibus ob egregiam fidem aduersus Romanos concessit. publice nec dare nec eripere se quicquam Locrensibus dixit; Romam mitterent legatos; quam senatus aequum censuisset, eam fortufuturos quam sub amicis Carthaginiensibus fuerint. ipse Pleminio legato praesidioque quod arcem ceperat ad tuendam urbem relicto, cum quibus uenerat copiis Messanam traiecit. ita superbe et crudeliter habiti Locrenses ab Carthaginiensibus post defectionem ab Romanis fuerant Hamilcarem praesidii praefectum, tantum praesidiarii milites Romani Poenos scelere atque auaritia superauerunt ut non armis sed uitiis uideretur certari. nihil omnium quae inopi inuisas opes potentioris faciunt praetermissum in oppidanos est ab duce aut a militibus; in corpora
Abbreviated transcription (Latin):
progressus ad murũ scorpione ictus ꝗ prox imꝰ
cũ forte stet̾at t̾ritus ind̾ tã ꝑiculoso casu recep¬
tun cunere cũ ussiss custaͣ protul abictu teli cõ¬
munit. Classis romana a messana lectos aliquel
occusũ solis urbem ingressi sũt postero die cep¬
ta ex cure nrenis pugna. ⁊ hãnibal iã sculis ali¬
isq oĩb ad oppugnatiõib imꝑatis subibat mu¬
res eũ repẽte ĩ eũ nichibominꝰ qͣ talẽ ꝗcꝙͣ tim̾te
pa teftã porta erũpũt romani ad ducẽtos ĩpro¬
uidos cũ inuasissent occidt̃ tet̾os. hãnibal u̾
cõsulẽ ad esse sensit in castaͣ recẽpit. nũtioq
misso ad eos qui ĩ arce erãt ut sibi met ip̃i tõsu¬
lerẽt. nocte motis castĩs abit q qui ĩ arte erant
igni ĩecto tectis q tenebãt. ut is tumultus ho¬
stẽ moraret᷑ agiẽ suoꝵ fuge similis curuãte
noctenssequuti sũt. Scipio ut ꝙ cutẽ relicta
ab hostibus et uatua uidit tastra: uocutos ad

Expanded text:
gressus ad murum scorpione icto qui proximus eum forte steterat, territus inde tam periculoso casu receptui canere cum iussisset, castra procul ab ictu teli communit. classis Romana a Messana Locros aliquot occasum solis urbem ingressi sunt. postero die coepta ex arce a Poenis pugna, et Hannibal iam scalis aliisque omnibus ad oppugnationem paratis subibat muros cum repente in eum nihil minus quam tale quicquam timentem patefacta porta erumpunt Romani. ad ducentos, improuidos cum inuasissent, occidunt: ceteros Hannibal, ut consulem adesse sensit, in castra recipit, nuntioque misso ad eos qui in arce erant ut sibimet ipsi consulerent nocte motis castris abiit. et qui in arce erant igni iniecto tectis quae tenebant ut is tumultus hostem moraretur, agmen suorum fugae simili cursu ante noctem adsecuti sunt. Scipio ut et arcem relictam ab hostibus et uacua uidit castra, uocatos ad
Abbreviated transcription (Latin):
thaginẽses ĩ eñ spẽ erectã cruitas erat ĩ cłfrica
ex ãno bellatu ire. finẽq belo punico ad esse.
Impleueãt en res suꝑsticio nũ cuõs ꝓniq ⁊ ad nũ¬
cianta ⁊ ad cẽscenda prodigia erant. Eoplura
uulgabant᷑ dues soles iuisos ⁊ nocte inter luxisse
qfacẽstellie ab hortu solis ad occidẽtẽ poͣrigi ni¬
sam cartacine portũ anauie ꝯportã ꝯ młt̾is lccis
murũ de celotactũ in ede uinonis. sospite tãnu

Expanded text:
tamen in eam spem erecta ciuitas erat in Africa eo anno bellatum iri finemque bello Punico adesse. impleuerat ea res superstitionum animos, pronique et ad nuntianda et ad credenda prodigia erant; eo plura uolgabantur: duos soles uisos, et nocte interluxisse, et facem Setiae ab ortu solis ad occidentem porrigi uisam: Tarracinae portam, Anagniae et portam et multis locis murum de caelo tactum: in aede Iun
Abbreviated transcription (Latin):
amnishaud preculis ab urbe lictis abẽ nũ¬
tio p̾misso ut sui luce d̾mĩa sũma ui p̃liũ cu
ir manis ac lotrẽsib cõsereret. dũ ip̃e ad u̾sis
emĩb in eũ tum ultũ ab t̾go urbem incauta
ad grederet᷑. ubi luce ceptũ inuenit pugnam
artũ ĩpetiturꝰ uoluit. neq scalas ꝗb scñderet mu

Expanded text:
amni—haud procul is ab urbe Locris abest—nunamni—haud procul is ab urbe Locris abest—nuntio praemisso ut sui luce prima summa ui proelium cum Romanis ac Locrensibus consererent dum ipse auersis omnibus in eum tuadgrederetur, ubi luce coeptam invenit pugnam, artum inpediturus, voluit, neque scalas quibus sc
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝙͣ numco̾ pares. in clamor ab his qui extra
urbem erãt sublatꝰ inc̾tũ uñ accroisset eĩ uana
ut plena hostiũ aͣte territi peni omisso certa¬
mine ĩ ciliã arcẽ due surit hauo multũ int̾ se
distũtes confugiuĩt. Oppidã urbem habebat
uctorib p̃miũ in medit positã ex artib du¬
ubus. Preliis cotidic leuib certabat᷑. Ñ. ple
minius romano. hamlcur punico p̃sidio p̃¬
eint. arcessẽtes ex propĩꝗs locis subsidia co¬
pias augebat. Ipẽ postremo uenielut hãni¬
lul. nec substi nu issent romami nisi locfesiũ
multitudo ex acerbata suꝑbia atqr auantia
ptuoꝵ ad romanos inclinasset. Scipioni ut
nũtiats̃ est in marore discrimine loctis
tẽ uerti ip̃mq hã mbalem aduentare. neq
p̃sidio q̃ ꝑiclitar̃tur cuid facili urd̃ receptu¬
o ibi relicto cũ primũ estu fc̃tũ inclinatum
ẽ. naues mari scdo̾ misit. hanibul abdo to

Expanded text:
quaquam numero pares, ni clamor ab iis qui extra quaquam numero pares, ni clamor ab iis qui extra arcem erant sublatus incertum unde accidisset omnia uana ut plena iam hostium arce territi Poeni omisso certamine in alteram arcem—duae sunt haud multum inter se distantes— confugiunt. oppidani urbem habebant, victoribus praemium in medio positam; ex arcibus duabus proeliis cotidie levibus certabatur. Q. minius Romano, Hamilcar Punico praesidio praeerat. arcessentes ex propinquis locis subsidia copias augebant: ipse postremo ueniebat Hannibal, nec sustinuissent Romani nisi Locrensium multitudo, exacerbata superbia atque auaritia Poenorum, ad Romanos inclinasset. Scipioni ut nuntiatum est in maiore discrimine Locris rem uerti ipsumque Hannibalem aduentare, ne praesidio etiam periclitaretur haud facili inde receptuo ibi relicto cum primum aestu fretum inclinatum est †naues mari secundo misit. et Hannibal a Buloto
Abbreviated transcription (Latin):
imicos ultiscendi arderet redẽptis extĩplo his
remissis q cũ orditĩe agenderei cõposuissẽt signꝰ
qr procul edita obẜ uarent. ip̃i adscipionem si rͥa¬
cisas profecti apud ꝙͣ pars exulũ erat referẽtes
ibi promissa captinoꝵ Cum spem ab affectu aut
ꝯp̃. matienꝰ missi uissiq aregio tĩa milia militũ
gende adeẽt ꝓfecti ab regio scalas ad deditã alti¬
ticemẽurtis fabritatas portãtes media noct¬
ferme nocte ex to lico unde cõueneãt signũ dede¬
re proditoribus acus. qui parati intẽtiq ⁊ ip̃i
scalas ad ro ip̃m fcãs cũ demisissent. pluribusq
simul locis scandẽtes accepisset pͥusꝙͣ damor
oriretur in ingiles penorũ ut ĩnullo tali me¬
ni sopites impetus est factus. Quoꝵ gemitꝰ
pͥmo morientiũ ex auditus de insubdita con¬
steinatio exsomno ꝗ tumltus cũ cassa ignora¬
esse ꝗ tesi uigiles oppressiq forẽt. Romani ne¬

Expanded text:
imicos ulciscendi arderent, redemptis extemplo iis imicos ulciscendi arderent, redemptis extemplo iis remissisque cum ordinem agendae rei composuissent signaque quae procul edita obseruarent, ipsi ad Scipionem Syracusas profecti, apud quem pars exsulum erat, referentes ibi promissa captiuorum cum spem ab effectu haud P. Matienus missi iussique ab Regio tria milia militum gendae adesset. profecti ab Regio, scalas ad editam altitudinem arcis fabricatas portantes, media ferme nocte ex eo loco unde conuenerat signum dedere proditoribus arcis; qui parati intentique et ipsi scalas ad id ipsum factas cum demisissent pluribusque simul locis scandentes accepissent, priusquam clamor oreretur in uigiles Poenorum, ut in nullo tali metu sopitos, impetus est factus. quorum gemitus primo morientium exauditus, deinde subita consternatio ex somno et tumultus cum causa ignoraesse et caedi uigiles; oppressique forent Romani ne
Abbreviated transcription (Latin):
ma it. ad fulsit. lacet̾ius magis ꝙͣ iusto belloĩ
bruttiis gerebãtur res. principio anumidis
facto ⁊bructus no societate magis punica ꝙͣ
suapte ingenio cõgruc̃tib ĩ eũ morẽ. Postremo
tentes quãtłi ꝑ duces licebat excursiões ĩ hostia
aigris facere. ab cis eg̾ssi ꝗtũ ur bẽ locenses crũ¬
uenti regĩq ab stãtt fuen̾t. in eo captiuoꝵ nu¬
meoͣ fcbri qui dudũ fuere ad sucti ap̃ penos
mntede opus mn arce loctorũ face̾ Hii ceguiti al
loctesiu pͥntipib ꝑuisis ab adu̾sa factione que
hanibali loctos tradiderat regiũ se cõtuleran:
Cuni cetera ꝑcsitãtib ut ut mos est ꝗ d abi¬
sut q domi aigerent erposuissen t. spem fecerit
si tedenti acremissa forent. artem se his tra¬
dituros ibi se habitare. fidẽq sibi rerũ oĩum
inter carthaginiẽses esse. Itaq ut qui semel
desiderie patnie angerct᷑ simul cupiditate in¬

Expanded text:
ma re adfulsit. latrociniis magis quam iusto bello in ma re adfulsit. latrociniis magis quam iusto bello in Bruttiis gerebantur res, principio ab Numidis facto et Bruttiis non societate magis Punica quam suopte ingenio congruentibus in eum morem; postremo dentes, quantum per duces licebat, excursiones in hostium agros facere. ab iis egressi quidam urbe Locrenses circumventi Regiumque abstracti fueforte apud Poenos mercede opus in arce Locrorum facere. hi cogniti ab Locrensium principibus qui pulsi ab aduersa factione, quae Hannibali Locros tradiderat, Regium se contulerant, cum cetera percontantibus, ut mos est qui diu absunt, quae domi agerentur exposuissent, spem fecerunt si redempti ac remissi forent arcem se iis tradituros; ibi se habitare fidemque sibi rerum omnium inter Carthaginienses esse. itaque, ut qui simul desiderio patriae angerentur simul cupiditate in
Abbreviated transcription (Latin):
ab sese penũ extẽplo infestos utrũq excitus
in agru suũ ĩcũsuros. Et ab gallis desideraẽt
ẽẽ illos armare iuuẽtutẽ ꝙ capesceͣ pro parte
bellũ equũ esse liguros haud ab nuere tp̃s
mõduorũ mẽsiũpetere ad delectus habendos
tep̃s mõduoꝵ mẽsiũ petere ad delectus habe̾¬
m̾. liuus ercitũ bolonũ execturia ĩgallia tã¬
ducit uictũsq luce̾tio sise mago ecliguribus
propriis urbem moueat obuã ire parat. si
penus sub angulo alpiũ quietus se contrar¬
ut ⁊i ip̃e in eadem regrone circa ariminũ italie
p̃sidio futurus. ꝑ ost reditũ ex affrica . c̃. lelii
scipione sunulato masinisse ad hortatiõibus
ꝯmilitib predam qhostiũ tr̃a cernẽtib teta
classe efferri accensis ad traitiendũ ꝙͣ primũ
interueĩt maior minor to gitatio loctre urber
rccipiendi que sub defectice itailie desnuerat.
q ip̃e ao penos. Sres aũt ad fectade eiꝰ rei ex mini¬

Expanded text:
ab sese Poenum, extemplo infestos utrimque exercitus ab sese Poenum, extemplo infestos utrimque exercitus in agrum suum incursuros. ea ab Gallis desideraret esse; illos armare iuuentutem et capessere pro parte bellum aequum esse. Ligures haud abnuere: tempus modo duorum mensum petere ad dilectus habendostempus modo duorum mensum petere ad dilectus habenM. Liuius exercitum uolonum ex Etruria in Galliam traducit, iunctusque Lucpropius urbem moveat, obviam ire parat, si Poenus sub angulo Alpium quietus se contineat, et ipse in eadem regione circa Ariminum Italiae praesidio futurus. post reditum ex Africa C. Laeli et Scipione stimulato Masinissae adhortationibus et militibus, praedam ex hostium terra cernentibus tota classe efferri, accensis ad traiciendum quam primum, intervenit maiori minor cogitatio Locros urbem recipiendi, quae sub defectionem Italiae desciverat et ipsa ad Poenos. spes autem adfectandae eius rei ex mini
Abbreviated transcription (Latin):
sa lelius postero die naues preda omistas ab
yppone soluit reuectusq insiciliã masinisse ne
In scipioni exposuit. Eistem ferme diebus na¬
uesque ad carthagine ad magonẽ misse eñt
int̃ albinos caunes ligures gessuamq accespñt
In his locis cũ forte mago tenebat cdassem. Qui
legatorũ auditis uerbis iubẽtiũ Excitus com
it ꝙ missũ se adtos uindic̃ados inlib̾tatẽ at.⁊
ut ip̃i cernãt micti sibii ab domo presidia. set.
quantis uirib quãto ex̾citu id bellũ gemtur
ĩ eorũ po testate esse. duos cxertitusromanes
unũ ingallia altum iexturia esse satis scire ꝑ
luccͣtiũ se cũ. m. luuo unĩtur̃ multa milia es¬
se armanda utduobus ducibus exertitibus¬
q romanis resistatur. Galli summã suã nolũ¬
tatẽ ad id esse dicere. s cũ una custaͣ romana int̾¬
infines altera infinitima t̾ra exturia ꝓpe ĩ cen¬
spectu habebãt. si pałam fiat auxiliis aduitu

Expanded text:
sa Laelius postero die naues praeda onustas ab sa Laelius postero die naues praeda onustas ab Hippone soluit, reuectusque in Siciliam mandata Masinissae Scipioni exposuit. iisdem ferme diebus naues quae ab Carthagine ad Magonem missae erant inter Albingaunos Ligures Genuamque accesserunt. in iis locis tum forte Mago tenebat classem; qui legatorum auditis uerbis iubentium exercitus quit; et missum se ad eos uindicandos in libertatem ait et, ut ipsi cernant, mitti sibi ab domo praesidia; sed quantis uiribus quanto exercitu id bellum geratur, in eorum potestate esse. duos exercitus Romanos, unum in Gallia, alterum in Etruria esse; satis scire Sp. Lucretium se cum M. Liuio iuncturum; multa milia armanda esse ut duobus ducibus duobus exercitibus Romanis resistatur. Galli summam ad id suam uoluntatem esse dicere; sed cum una castra Romana intra fines, altera in finitima terra Etruria prope in conspectu habeant, si palam fiat auxiliis adiutum
Abbreviated transcription (Latin):
milia peditũ. ectigẽti eꝗtes. et septẽ elefũti. ad hoc
magna peciũa ad cõducenda auxilia ꝗb fretus ꝓ¬
pius urbẽ romanã excitũ admouet cõũgeͣt q̃ se
hãniballi. Hec cãtagine parabat agitabãtq ãd
leliũ p redas ingẽtes ex agro inermi ac nuda p̃si¬
diĩs agẽtẽ masimissa fuma romane classis ex¬
citus cũ eꝗtib paucis ueit. Is segnit᷑ rẽ ugi ub
scipione q̃stus ꝙ iam nõ ex̾citũ iam in affrica
truhitiss ꝑculsis cãthagini ensib siphate ĩpedito
finitimis bellis quẽ ĩcertũ ħ abere sispatĩi ad sua
ut uelit cõ ponenda det̃ nich̾ sĩtera fide tũ roma¬
ns auturũ hortaret᷑ ac stimulaet scipionẽ ne
cessae̾t se quaꝙͣ regno pulsus eẽt. cũ hund ꝯtenẽ
dis copiis cofuturũ. peditũ eꝗtũq nec ip̃i lelio
mor̃dui inaffrita ess classẽ credere ꝓfecta acar¬
thagine: cũ qua absentescipione ñ satis tutũ eẽ
cio trahi certam̃. ab hoc cermone dunisso masinus¬

Expanded text:
m peditam , octingenti equites, septem elephanti, ad hoc magna pecunia ad conducenda auxilia, quibus fretus propius urbem Romanam exercitum admoveret coniungeretque se Hannibali. haec Carthagine parabant agitabantque cum ad Laelium praedas ingentes ex agro inermi ac nudo praesidiis agentem Masinissa, fama Romanae classis excitus, cum equitibus paucis venit. is segniter rem agi ab Scipione questus, quod non iam exercitum in Africam traiecisset, perculsis Carthaginiensibus, Syphace impedito finitumis bellis; quem certum habere, si spatium ad sua ut velit componenda detur, nihil sincera fide cum Romanis acturum. hortaretur , stimularet Scipionem ne cessaret; se, quamquam regnum peditum equitumque. nec ipsi Laelio morandum in Africa esse; classem credere profectam a Carthagine cum qua absente Scipione non satis tutum esset contrahi certamen. ab hoc sermone dimisso Masinis
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset. Ea res cũ tribunis acta ꝓmulgaq est sed
aliud certamen occupauerat aĩos. cũ sempnius
plesus die dicta .cii. fuluiu ob exercitum ĩ apuli¬
a amissũ in contionib uexabat multa ĩperatoris
temeritate atq in scien tia exercitũ in locũ preci¬
fliuuũ ante coͬrupisserat oĩbus uicus legiones
suas ꝙͣ proderet. Itaq uere dici posse prius eoo
ꝑisse quã uiderent hostem. Nec ab hanibale s ab
imꝑatore suos uictos eẽ nemine cum suffingi¬
unai meat satis. ceruere cum imꝑium cui exeratũ¬

Expanded text:
fuisset. ea res cum tribunis acta promulgataque est; sed fuisset. ea res cum tribunis acta promulgataque est; sed aliud certamen occupaverat animos. C. Sempronius Blaesus die dicta Cn. Fulvium ob exercitum in Apulia amissum in contionibus vexabat, multos imperatores temeritate atque inscitia exercitum in locum praeciFuluium ante corrupisse omnibus uitiis legiones suas quam proderet. itaque uere dici posse prius eos perisse quam uiderent hostem, nec ab Hannibale, sed ab imperatore suo uictos esse. neminem cum suffragium ineat satis cernere cui imperium, cui exer
Abbreviated transcription (Latin):
nis es anno bellũ tra mariq est iestũ. principio ei
anni cũ dełris .l. martii refẽreret᷑ reõ geste magni¬
fice senatui uise.Titulus honoris ꝙ imꝑio nõ ppłi
uissu nõ ex auctͣate pr̃um dato .p. p̃ir. senatui scͥpẜat
magnã partẽ hõĩum offendebat. Rẽ mali exempli
esse imꝑatores legi ab exercitibus ⁊ sollẽpne au¬
spiciatoꝵ comitioꝵ ⁊̃ castra et ꝓuĩçias ꝓcul ab legi¬
bus magrãtib q ad militarem temeritatẽ auns¬
ferri. Et cũ ꝗdã referend̾ ad senatũ censerent meliꝰ
uisum differri eam ꝯsultationẽ donec ꝓficisceren
et uestimentis exeratus placuit eam utrãq rem
cure fore senatui adscribi aũt .p. pĩr.l. marcio ñ
placuit ne id ip̃m ꝙ consultationi reliquerant
ꝓp̃iudicato fe̾ret dimissis sequitibus de nulla re
ad plebẽ ferrẽt ꝙ̃ cũ imꝑio micti placeret in hispa¬
niam ad eum exercitũ cui . CNI. scipio imꝑator pre¬

Expanded text:
nis eo anno bellum terra marique est gestum. principio eius nis eo anno bellum terra marique est gestum. principio eius anni cum de litteris L. Marcii referretur, res gestae magnificae senatui visae: titulus honoris, quod imperio non populi iussu, non ex auctoritate patrum dato propraetor senatui scripserat, magnam partem hominum offendebat: rem mali exempli esse imperatores legi ab exercitibus et sollemne auspicandorum comitiorum in castra et provincias, procul ab legibus magistratibusque, ad militarem temeritatem transferri. et cum quidam referendum ad senatum censerent, melius visum differri eam consultationem donec proficiscerentet vestimentis exercitus placuit eam utramque rem curae fore senatui; adscribi autem propraetori L. Marcio non placuit, ne id ipsum quod consultationi reliquerant pro praeiudicato ferret. dimissis equitibus, de nulla re ad plebem ferrent quem cum imperio mitti placeret in Hispaniam ad eum exercitum cui Cn. Scipio imperator prae
Abbreviated transcription (Latin):
sicilia reliꝗas belli ꝑficeret. Eo exercitu ꝙ̃ haberet
si supplemento opus esset suppleret de legionibus
quib . p̃. cornelius. ꝓ.p̃. N̾. insicilia preesset dũ
nequã militẽ legeret ex eo nũo quibus senatus
iissionẽ reditũq in pr̃ĩa negasset ante bellisi¬
nem .C.pupio cui sicilia euenerat due legiones
quas .p̃. cornelius habuiss decrete. et supplemẽtũ
de exercitu. cñ. fuluii. qui priore anno in apulia
frede cesus fugatus ꝙ erat. huic generi militum
senatus eundẽ ꝙͣ cannensib finem statuerat mi¬
litic. Additũ etiã utroꝵq ignominie est ne ĩ oppi¬
di hibernarent. Ne ue hiberna ꝓpͥus ullam urbem de
suplementũ si opus esset consules scribere uissi.o¬
classib q preerant dec̾te. Quĩquagĩta greci cum
legione una. centũ siculi cũ duab legionib hus
habebant naues. Trib et .xxx. legionibus roma¬

Expanded text:
Sicilia reliqua belli perficeret eo exercitu quem haberet: Sicilia reliqua belli perficeret eo exercitu quem haberet: si supplemento opus esset, suppleret de legionibus quibus P. Cornelius pro praetore in Sicilia praeesset, dum ne quem militem legeret ex eo numero quibus senatus missionem reditumque in patriam negasset ante belli finem. C. Sulpicio cui Sicilia euenerat duae legiones quas P. Cornelius habuisset decretae et supplementum de exercitu Cn. Fului , qui priore anno in Apulia foede caesus fugatusque erat. huic generi militum senatus eundem, quem Cannensibus, finem statuerat militiae. additum etiam utrorumque ignominiae est ne in oppidis hibernarent neue hiberna propius ullam urbem decsupplementum si opus esset consules scribere iussi.quibus praeerant decretae; quinquaginta Graecia cum legione una, centum Sicilia cum duabus legionibus habebat naves. tribus et viginti legionibus Roma
Abbreviated transcription (Latin):
thego. appulea lentulo sardima euenit consulib
prorogatũ in annũ imꝑium est.
OrNELUS. fuluius. centimalus p̃. f¬
Sulpicius. Galba. cõsules cũ idib martũ
magistratũ misissent senatu in capitoliũ
uocato d̾re .p̃. de administratione belli de prouĩcus
exertitib q pres ꝯsuluerũt. Fuluio ap̃. claudio.
prioris anni consulibus prõrogatum impium est
atq excit̾ quos habebãt decren a diectũ q ne ad capi¬
ai quam obsidebant ab scederent pͥus ꝙ oppugaas¬
eam. Tumcura maxĩe intentos habebat romanss
nõ ab ira tm̃ que in nullã urꝙͣ ciuitatẽ uistior fuit
ꝙͣ ꝙ urbs tam nobilis ac potens sicut defectione sua
traxerat aliquot ppłos ita recepta indinatum rur¬
sus animos uidebatur aduet̾is imꝑu respectum et
gallia. cũ binis legionib quas ħuerant ꝓrogatu
est ĩꝑiũm prorogatũ ⁊ m̾. marcello ut ꝓ ꝯsuleta

Expanded text:
thego Apulia Lentulo Sardinia euenit. consulibus thego Apulia Lentulo Sardinia euenit. consulibus prorogatum in annum imperium est.n. Fuluius Centumalus P. Sulpicius Galba consules cum idibus Martiis magistratum inissent, senatu in Capitolium uocato, de re publica, de administratione belli, de prouinciis exercitibusque patres consuluerunt. Q. Fuluio Ap. Claudio , prioris anni consulibus, prorogatum imperium est atque exercitus quos habebant decreti, adiectumque ne a Capua quam obsidebant abscederent priusquam expugnassent. ea tum cura maxime intentos habebat Romanos, non ab ira tantum, quae in nullam unquam ciuitatem iustior fuit, quam quod urbs tam nobilis ac potens, sicut defectione sua traxerat aliquot populos, ita recepta inclinatura rursus animos uidebatur ad ueteris imperii respectum. etGallia cum binis legionibus quas habuerant prorogatum est imperium. prorogatum et M. Marcello , ut pro consule in
Abbreviated transcription (Latin):
paꝵ ꝑ comites fcĩ. sostꝙ̃ cẽs agrigentũ trepides as¬
mine petentes uiderũt ip̃i metu obsidionis passim
inciuitates ꝓximas dilapsi. Multa milia hominum
cesa capta et octo elephanti. hec ultima insicilia mã¬
celli pugna fuit uictor inde in simcusas redire. Iam
ferme in exitu annus erat. Itaq senatus decreuit¬
rome ut ꝑ corneliũ ppłs romanus łras capuam ad
consules nuttetet dum hanibal ꝓcul abesset ñ ulla
magna discriminis res ad capuam gererẽt. Alter
eoꝵ si ita uidẽtur ad magr̃atus subrogandos romã
uenret. lris acceptis inter se ꝯsules ꝯparerent. ut
cdaudius comictiã ꝑfice̾t fuluius ad capuam ueni¬
ret ibiq maneret consules daudius creauit. Cĩi. ful¬
uium centimalũ. ⁊ p̃. sulpiciũ ẜuiliũ. q. f. galbã
qui nullũ aña cuirulc̃ magr̃atum gesisset. Pretces
soni. uirisdictio urbana supcio urbana. si cilia. ce¬

Expanded text:
parumper comites facti, postquam omnes Agrigentum trepido agparumper comites facti, postquam omnes Agrigentum trepido agmine petentes uiderunt, ipsi metu obsidionis passim in ciuitates proximas dilapsi. multa milia hominum caesa; capta <sex milia> et octo elephanti. haec ultima in Sicilia Marcelli pugna fuit; uictor inde Syracusas rediit. iam ferme in exitu annus erat; itaque senatus Romae decreuit ut P. Cornelius praetor litteras Capuam ad consules mitteret, dum Hannibal procul abesset nec ulla magni discriminis res ad Capuam gereretur, alter eorum, si ita uideretur, ad magistratus subrogandos Romam ueniret. litteris acceptis inter se consules compararunt ut Claudius comitia perficeret, Fuluius ad Capuam maneret. consules Claudius creauit Cn. Fuluium Centumalum et P. Sulpicium Serui filium Galbam, qui nullum antea curulem magistratum gessisset. praetores soni iurisdictio urbana, Sulpicio Sicilia, Ce
Abbreviated transcription (Latin):
haud dubie mutinis gła fore. Eĩ uoͣ indignũ racus
mareellus se ꝗ hanibalem sb̾nixũ uictoria cãnensi
ab nola repullisset is t̾ra mariq iuocis abse hostib
cedere arma ꝓpere capere milites. et efferri signa uibet
ca seditione motos qͣ. ccc. ex nuoͣ suo ꝯcesserũt hera¬
deam dem quo prefectũ suũ abob trectantib ducib
glorie eius sub ip̃am certamĩs diem ablegatũ uideãt
quieturos inpugna. Gens fallax ꝓmissi fidem p̃stitit.
Itaq ⁊ romanis creuit aĩus nũcio ccleri ꝑ ordinẽ mis¬
so destitutũ ab equite hostem ẽe ꝙ̃ maxime timuerãt
et territi hostes preter ꝙͣ ꝙ qr maxima parte uiriũ
suaꝵ nõ uiuabant᷑. timore etiã incusso ne ab suo et
ip̃i equite oppugnarentur.Itaq haud magna uis cer¬
taminis fuit.Primus clamor atq impetus tem de¬
creuit. Numide cum inconcursu quieti. stetissent ĩ
cornibus cũ interga dantes suos uidert̃ fuge tantũ

Expanded text:
haud dubie Muttinis gloriam fore. enimuero indignum ratus haud dubie Muttinis gloriam fore. enimuero indignum ratus Marcellus se, qui Hannibalem subnixum uictoria Cannensi ab Nola reppulisset, his terra marique uictis ab se hostibus cedere, arma propere capere milites et efferri signa iubet.ea seditione motos qua trecenti ex numero suo concesserint Heracleam, dein quod praefectum suum ab obtrectantibus ducibus gloriae eius sub ipsam certaminis diem ablegatum uideant, quieturos in pugna. gens fallax promissi fidem praestitit. itaque et Romanis creuit animus nuntio celeri per ordines misso destitutum ab equite hostem esse quem maxime timuerant, et territi hostes, praeterquam quod maxima parte uirium suarum non iuuabantur, timore etiam incusso ne ab suomet ipsi equite oppugnarentur. itaque haud magni certaminis fuit; primus clamor atque impetus rem decreuit. Numidae cum in concursu quieti stetissent in cornibus, ut terga dantes suos uiderunt, fugae tantum
Abbreviated transcription (Latin):
copias mouit ⁊ ab hoste quatuor fe̾me miliũ interual¬
lo ꝯsedit. ꝗd agerent pararent ue expectaturus s nul¬
lum neq loc̃ neq tp̃e cũctationi ꝯsilioue dedit muti¬
nes. Trasgressus ame ac stationib hostiũ cũ ingẽti
terrore ac tumultu inuectꝰ postero die ꝓpe iusto prelio
cõpulit hostem intra munimenta inde reuocatus secli¬
tione munidaꝵ in castris facta. cũ. ccͦc.ferme eoꝵ hera¬
cdeã in morã cum cessissent ad mitigandos reuocandos¬
q eos ꝓfectus magno oꝑe mouisse duces d̾ ne absẽ¬
te se cum hoste manue cõsestrent. Id ambo egre passi
duces magis anno iam ante anxius glorie ei muti¬
nẽ sibi mod̾ facere degerierẽ affrũ ĩꝑatori cartragi¬
nensi misso ab senatu ppłoq. Isꝑpulit cũctantẽ epyci¬
dẽ ut transgressi flum̃ in aciem exirent. Nam simuti¬
nẽ opperirentur et secunde pugne fortuna euenisset.

Expanded text:
copias mouit et ab hoste quattuor ferme milium interualcopias mouit et ab hoste quattuor ferme milium interuallo consedit, quid agerent pararentue exspectaturus. sed nullum neque locum neque tempus cunctationi consilioue dedit Muttines, transgressus amnem ac stationibus hostium cum ingenti terrore ac tumultu inuectus. postero die prope iusto proelio compulit hostes intra munimenta. inde reuocatus seditione Numidarum in castris facta, cum trecenti ferme eorum Heracleam Minoam concessissent, ad mitigandos reuocandosque eos profectus magno opere monuisse duces dicitur ne absente se cum hoste manus consererent. id ambo aegre passi duces, magis Hanno, iam ante anxius gloria eius: Muttinem sibi modum facere, degenerem Afrum imperatori Carthaginiensi misso ab senatu populoque? is perpulit cunctantem Epicyden ut transgressi flumen in aciem exirent: nam si Muttinem opperirentur et secunda pugnae fortuna euenisset,
Abbreviated transcription (Latin):
in causa eaꝵ ita ꝯcio erat. Qui ante captas syracusas
dediderat ut nicti a uictore leges acceperũt. Erant tñ
aut parue reliquie belli cura agrigentũ romanis.
epicides ⁊ hanno duces reliqui prioris belli ⁊ tercuis
nouus ab amabile in locũ hypõctis missus libi poeĩ¬
cum gnͣs hippacinatis inuocinẽ populares uocabãt
uir inpiger. et sub hãnibale magr̃o omĩ belli arte
edoctus. hiic ab epide ⁊ anone numide dati auxilia¬
res cum quib ita puagatas hostiũ agros ita socios
ad retinendũ infide aiõs eoꝵ ferendos qr ĩ tp̃r cuiq
auxilium addit ut breui tp̃r totam siciliam ĩpleret
noĩs sui nec spes alia maior apud fauẽtes rebus cartha¬
ginensium esset. Itaq inclusi ad tp̃c menibus agrigenti
dux poemis syracusanus q nõ cõscilio mutinis ꝙͣ fidu¬
cia magis ausi egredi extra muros ad hiemaꝵ anmez
posuerũt castra. Ꝙ ubi ꝑ latũ ad marcellũ est extĩplo

Expanded text:
ut causa earum, ita condicio erat. qui ante captas ut causa earum, ita condicio erat. qui ante captas dediderat ut uicti a uictore leges acceperunt. erant tamen haud paruae reliquiae belli circa Agrigentum Romanis, Epicydes et Hanno, duces reliqui prioris belli, et tertius nouus ab Hannibale in locum Hippocratis missus, Libyphoenicum generis Hippacritanus—Muttinen populares uocabant—, uir impiger et sub Hannibale magistro omnes belli artes edoctus. huic ab Epicyde et Hannone Numidae dati auxiliares, cum quibus ita peruagatus est hostium agros, ita socios ad retinendos in fide animos eorum ferendo in tempore cuique auxilium adiit, ut breui tempore totam Siciliam impleret nominis sui nec spes alia maior apud fauentes rebus Carthaginiensium esset. itaque inclusi ad <id> tempus moenibus Agrigenti dux Poenus Syracusanusque, non consilio Muttinis quam fiducia magis ausi egredi extra muros ad Himeram amnem posuerunt castra. quod ubi perlatum ad Marcellum est, extemplo