comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nͣius uocari ñ oꝑtet. neq ꝯsulẽ
neq p̾fectum ueq p̾torem. neq
ꝓosulem. neq ꝓ cet̾os magr̃atus
qui imꝑiũ hñt. ⁊ qui coertere a¬
liq̃m possiuit. ⁊ iub̾e in carcerẽ
duci. nec pontificem dum facra
fac̃. nec cos qui p̃ploci religionẽ
inde se mou̾e ñ possunt. s noc eñ
quiequo publigo incausa publica
noscit. nec cum dũ quis ꝯpud p̾¬
torẽ cãm agit. neq funus ducẽtẽ
familiare usta ue mortuo fa
⁊̃ uidetur ex rescripto diuoꝵ fr̃m
re. ł certe loco sisti. nec furiosos ⁊ͣ
intantes. ¶ Prẽtor ait. parẽtẽ.
patͦum patronã. lib̾os. parentes¬
q patͦni. patrone. inius sñ ꝑmis¬
su meo nequis ꝑentes utͥusq sex᷑ ac

Expanded text:
In ius uocari non oportet neque consulem neque praefectum neque praetorem neque proconsulem neque ceteros magistratus, qui imperium habent, qui et coercere aliquem possunt et iubere in carcerem duci: nec pontificem dum sacra facit: nec eos qui propter loci religionem inde se mouere non possunt: sed nec eum qui equo publico in causa publica noscat: nec eum dum quis apud praetorem causam agit: neque funus ducentem familiare iustaue mortuo facetiam uidetur ex rescripto diuorum fraure uel certo loco sisti: nec furiosos uel infantes. Praetor ait: 'parentem, patronum patronam, liberos parentes patroni patronae in ius sine permissu meo ne quis u
Abbreviated transcription (Latin):
ami fu̾it datus ħ pẽna adu̾sus õẽ
ꝓstuitur qui medictum incidit.
Nõ solum eo postulante qui ab
nealiquis debitor ip̃ius adu̾sus eñ
exceptõne utanir. De inde inne¬
gotio in quo spopõ disti uelis excep¬
tõe uti. nec te nͨ ip̃m hocoꝑtet ĩ
petrare ⁊ int̾dũ patiaris iniirĩam
si soluendo debitor ñ sit. s situ inci¬
disti inelictũ reus quidẽ utĩtur ex

Expanded text:
am fuerit datus. Haec poena adversus omnem statuitur, qui in edictum incidit, non solum eo postulante qui ab ne aliquis debitor ipsius adversus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, velis exceptione uti: nec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si solvendo debitor non sit. sed si tu incidisti in edictum, reus quidem utetur ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ñ sũ rõne scͥbit ñ solum iuhis
actõib pati cum penam edicti.
qͣs tunc ħint cum incidit medic¬
tum. Uerum si q̃ pꝰ ea ei ad quirẽ¬
tur. Ex hac cã solutum repeti
ñ posse uił putat suꝑ ẽẽ enĩ na¬
turalẽ cãm que repetionẽ inhi

Expanded text:
ne ratione scribit non solum in his actionibus pati eum poenam edicti, quas tunc habuit cum incideret in edictum, verum si quae postea ei adquirentur. Ex hac causa solutum repeti non posse Iulianus putat: superesse enim naturalem causam, quae inhibet
Abbreviated transcription (Latin):
Ho cͣcͣdictũ sĩmiã ħt equitatẽ. ⁊ sine
cuusqͣminͣdignatione iusta. quis
gr̃atum pͭtatẽ uehebit. siquid in
aliquem nom uiris statu̾it. ip̃e
qñ a du̾sario p̾tulante codẽ uire
uti deb Siciuis ap̃ eumqͥ magr̃a

Expanded text:
Hoc edictum summam habet aequitatem, et sine cuiusquam indignatione iusta: quis gistratum potestatemue habebit, si quid in aliquem noui iuris statuerit, ipse quandoque aduersario postulante eodem iure uti debet. si qui‹s› apud eum,
Abbreviated transcription (Latin):
Di ꝯuen̾it ut aliꝰ p̃cor qͣm cuiꝰ iurisdi¬
ct̃o ẽẽt uis dr̃et ⁊ pͥusqͣm adiretur.
mutata uoluntas fu̾it. ꝓculdubio
p᷑caq ad uiri m̃rimoniũ alt̾uis¬
uirisdictõi subiccti ꝑͣuem̾t q̃ re¬
batur an prioris iudicis sña exoqui

Expanded text:
conuenerit, ut alius praetor, quam cuius iurisdictio esset, ius diceret et priusquam adiretur mutata uoluntas fuerit, procul dubioaque ad uiri matrimonium alii iurisdictioni subiecti peruenerat, quaerebatur, an prioris iudicis sententia exsequi
Abbreviated transcription (Latin):
dum ad rogetur ꝑ̃obreptionẽ cũ
enĩ ħ ip̃o ꝙ arrugatur celat con¬
ditionẽ ñ id actũ uidetur ut fie¬
ret ingeniuis. s si uis annuloꝵ
accep̃ puto eũ reu̾entiã patͦno ex¬
hib̾e deb̾e qͣmuis omnia ĩgenu¬
itatis m̃unia ht̃ aliud ẽ si nata¬
lib sit restinitus. Nam pͥnceps ̃¬
genuũ fac̃. ¶ Q mãmimutit᷑
acorꝑe aliquoł collegio łciuta

Expanded text:
dum adrogetur per obreptionem. cum enim hoc ipso, quo adrogatur, celat condicionem, non id actum videtur ut fieret ingenuus. Sed si ius anulorum accepit, puto eum reverentiam patrono exhibere debere, quamvis omnia ingenuitatis munia habet. aliud si natalibus sit restitutus: nam princeps ingenuum facit. Qui manumittitur a corpore aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ qͦm ad̾m̃ ꝑ cͣcrium ꝓ patro
no ñ h̾ebor si cͣcͣ me uidicatum ÷ au̾
sime def̾ente uirau̾it se lib̾tum ñ
eẽ S si adiu̾urand̾ad egine uxo¬
rem ducart nẽ mibat inpune ĩ
ius nocabor ⁊ celsus quidẽ ait in ta¬
me uiuo ñ transire. s iuł ccͣ scͥb̾¬

Expanded text:
o non habebor, si contra me iudicatum est aut si me deferente iurauerit se libertum non esse. Sed si ad iusiurandum adegi, ne uxorem ducat, ne nubat, impune in ius uocabor. et Celsus quidem ait in tame uiuo non transire: sed Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
dã ꝑentẽ usq ad tritanũ appłta¬
riaiunt suꝑiores maiores dici. ħ
uet̾es extim asse põp̾. refert. S ga¬
ius cassius. om̃s in infinitũ ꝑen¬
tes dic̃. ꝙ eł bonestius. ẽ. ⁊ m̃ito
optinuit. ꝑentes ⁊ eos accipi lab̾o
existimat qui in c̾uuitute susceꝑ¬
uit. Nec tñ ut seuer᷑ dicebat ad
solosuistos lib̾os s ⁊ si uulgo que¬
situs sit filus inatrẽ in uis ñ uoca¬

Expanded text:
 usque ad tritauum appellari aiunt, superiores maiores dici: hoc ueteres existimasse Pomponius refert: sed Gaius Cassius omnes in infinitum parentes dicit, quod et honestius est et merito optinuit. Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in seruitute susceperunt: nec tamen, ut Seuerus dicebat, ad solos iustos liberos: sed et si uolgo quaesitus sit filius, matrem in ius non uoca
Abbreviated transcription (Latin):
reum ꝓmittendi ꝑtinebit. ⁊ ideo
mardati accõem ñ hãbebis. Si
filus meꝰ ramagr̃atu in hoc edic¬
to incidit aninhis accõib quas
ex ꝑsona eus ĩtendo hoc edicto
locus sit. ⁊ñ puto uemea ꝯdicio
det̾iorfiat. ¶ Qũod aut̃ ait p̾tor
ut is cod̾ uire utatur.in ⁊̃ ad here¬
dem hec pena tuinsimitat᷑. ⁊ scri¬
bit uiliamis ñ solumip̃i denega¬

Expanded text:
reum promittendi pertinebit: et ideo mandati actionem non habebis. Si filius meus in magistratu in hoc edictum incidit, an in his actionibus, quas ex persona eius intendo, hoc edicto locus sit? et non puto, ne mea condicio deterior fiat. Quod autem ait praetor, ut is eodem iure utatur, an etiam ad heredem haec poena transmittatur? et scribit Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
tu̾it qui iirisdictionip̾ẽ cum ef¬
fectu accipimꝰ. ñ u̾botenus ⁊ ideo
si cũ uellet statuere ꝓhibitus sit
nec effectum decretũ ħuit. ce ssatexc e¬
dictum. Nam statuit ũbum tẽ
re ecdictũ pntamus. Quid enĩ offu¬
it conatꝰ c̃ iniuria nullum hm̾t
ꝓuniri. Nã si assessoris in pͥdẽtia
iuis aliter dict̾am sit qͣm oportuit:
ñ deb hoc magr̃atui offic̾e. s ip̃ias¬
iquis iiquũ ins adu̾sꝰ aliq̃m im¬
petͣuit eouire utat᷑. ita demũ ꝑ po
stulatõem enis eueu̾it. Cet̾m si
nͣsit hoc eclicto puniat᷑ Si ꝓcura¬
Itor m̃s pꝰtulauit q̃ritur quis codẽ
iuire utatur. ⁊ putat pomp̃ meso¬
lũ utiq si hoc eispecia lit̾ manda

Expanded text:
tuerit qui jurisdictioni praeest, cum effectu accipimus, non verbotenus; et ideo, si, quum vellet statuere, prohibitus sit, nec effectum decretum habuit, cessat edictum. Nam statuit verbum rem re edictum putamus: quid enim offuit conatus, cum iniuria nullum habuerit puniri: nam si adsessoris imprudentia ius aliter dictum sit quam oportuit, non debliquem impe‹t›rauit, eo iure utatur ita demum, si per postulationem eius hoc uenerit: ceterum si non sit, hoc edicto puniatur. Si procurator meus postulauit, quaeritur quis eodem iure utatur: et putat Pomponius me solum, utique si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sessoẽm aliꝙ̃ misit ⁊ pignus cõ¬
scitui c̃ testam̃to q̃q̃ pignus ꝯ¬
gr̃atus pignus constituat᷑ ñ ali
etenti mutuã
pecũi ã c̃ditori cuã ad¬
manũ debitor ñ hr̃et: spẽs auri de¬
clit ut pigñi apud aliumͣ c̃ditorẽ  ulrratas. ao¬

Expanded text:
sessionem aliquem miserit, pignus constitui, cum testamento quoque pignus cratus pignus constituitur, non aetenti mutuam pecuniam creditori, cumanu debitor non haberet, species auri dedit, ut pignori apud alium creditorem poneret. s
Abbreviated transcription (Latin):
cogat᷑ s̃uis carere ⁊ ꝓ qͣntit.ite
sumptuũ debitor. sic̃ enĩ negłe
c̃ditorẽ dolus ⁊ culpa qͣm pr̃at ñ
patititur. Ita nec talẽ effic̃e rẽ
pigũatã ut grauis sit debitori

Expanded text:
is carere pro quantitate sumptuum debitor. sicut enim neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut grauis sit debitori
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝓ aliis ⁊e ficrent quiddeea re
fieri oꝑtet deca re ita ꝯsuluert̃ ꝙ
ad fideuissores ⁊ mutii datões ꝓ
aliis quib uit̃ cesserint feminie
ꝑtinet ⁊ si añ uidet᷑ ita iusdictũ
eẽ neco nõie abhis peticoe ue in ÷¬
eas ac̃c detur c̃ eas uirilib offus
fungi ⁊ eius geñs obligatõrib
obstringi ñ sit equũ arbitͣti se¬
natũ recte atq ordine facturos eo ᷤᷤ¬
ad quos de earo innre aditũ erit
Si decłit oꝑam ũ mea re senat᷑ ĩ¬

Expanded text:
 aliis reae fierent, quid de ea re fieri oportet, de ea re ita censuere: quod ad fideiussores et mutui dationes pro aliis, quibus intercesserint feminae, pertinet, tametsi ante videtur ita ius dictum esse, ne eo nomine ab his petitio neve in eas actio detur, cum eas virilibus officiis fungi et eius generis obligationibus obstringi non sit aequum, arbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam, ut in ea re senat
Abbreviated transcription (Latin):
elleiano senatus ꝯsulto plemisĩt
d̾ent nam sicuͣt morib ciuilia
oftã ãdempta sunt feminis ⁊ pła¬
q iuire ip̃o nõ ualenti i multomag̃
adhibendũ aduũdũ eis fuit id
familiaris equum: usũ ẽ ita mu¬
lieri succ᷑riut ĩ uet̾ẽ debitorẽ aut
ncũ qui ꝓ sc ostituiss mulierẽ

Expanded text:
elleiano senatus consulto plenissime derent. Nam sicut moribus ciuilia officia adempta sunt feminis et pleraque ipso iure non ualent, ita multo magis adimendum eis fuit id familiaris. Aequum autem uisum est ita mulieri succurri, ut in ueterem debitorem aut in eum, qui pro se constituisset muli
Abbreviated transcription (Latin):
te ad te ꝑuen̾it teneb̾is de poc. Si
s̃uo tuo ꝑmis̾is uicariũ em̃e aureis
misse tuq ei ꝑmisisti eosocto ex tua
aureos tñuendicabis s hii uendi¬
tori pr̃abũtur dũtaxat dͤepet̃. sui.¬

Expanded text:
te ad te peruenerit' teneberis de peculio.Si seruo tuo permiseris uicarium emere aureis misse tuque ei permiseris eos octo ex tua aureos tantum uindicabis, sed hi uenditori praestabuntur dumtaxat de pecu
Abbreviated transcription (Latin):
ioiꝑ. fu̾it u̾sum s si plures sunt¬
cõ ⁊ lo fructuariil bone fi¬
Cet̃os lib̾cib̾ quãuis ñ maioris pecu¬
lii qͣm penes se ẽ ꝯdempnari debeat. s
licet hoc iure ꝯtingat tñ eqruitas
dictat iudiciũ incos dari qui occasi¬
onis iuris lib̾antur ũ mag̃ eoꝰ ꝑcepti¬
uniu̾sũ. pec̃. enis. ꝙubiq ẽ reluti

Expanded text:
 si plures sint fructuarii uel bonae ficeteros liberat, quamuis non maioris peculii, quam penes se est, condemnari debeat. sed ‹licet› hoc iure contingat, tamen aequitas dictat iudicium in eos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptiuniuersum pec
Abbreviated transcription (Latin):
annua exceptõe sit exprilsus auẽ¬
ditore c̃ditor subuenirieiadũs emp¬
torẽ deb. s si alia exceptõe actesꝰ sub¬
ceucta eaqͣntitate ꝙͣ auẽditore ꝯ¬
sequi potuiss ⁊ ab ẽptore residuñ
ꝯscqͣtur.Indolo obitiendo tp̃is
ratio hẽt᷑ fortassis enĩ pꝰtẽpus de
dolo accõnis ñ patiet᷑ dolũ malũ obi¬
ci p̃tor qm̃ nec dedolo acc̃. p̾statutũ
tp̃s datur inheredẽ aũ doli clansu¬
Dedsi ip̃i hr̃es dolofec̃it Pauł.ł xix.¬

Expanded text:
annua exceptione sit repulsus a uenditore creditor, subueniri ei aduersus emptorem debet: sed si alia exceptione, hactenus subducta ea quantitate, quam a uenditore consequi potuisset, ab emptore residuum consequatur.In dolo obiciendo temporis ratio habetur: fortassis enim post tempus de dolo actionis non patietur dolum malum obici praetor, quoniam nec de dolo actio post statutum tempus datur.In heredem autem doli clausude
Abbreviated transcription (Latin):
q ex haccã pollicetur in enm da¬
re. quem actoreleg̾it. Neq enĩ
amplus pr̃ari accõi deb qͣraut
detratta noxe dedicõe agere pos¬
sit cum eo cum quo noraliuidi¬
cio exꝑiri potuiss si seruus exhi¬
b̾etur. ¶ Ꝙ alienum sium su¬
um ẽẽ fatetur qͣmuis noxali ac¬
cõe obligetur nicħonunus cã ag¬
iuta satis dare deb. Ꝙ añ ꝓ suo
seruo cõuenitur satisdatio ho¬
nerandꝰ ũẽ. Non enim offert
se defensioni aliem. : Siquis
dicat dñm dolo fecisse quo minꝰ
impote stare eius sernus ẽẽt ille
aut̃ contendat eum suũ ab alio
defendi cum satis datione doli
maliexceptõnilocus erit. S ⁊
si p᷑ udicium acceptum cum dño
t̃iuis apparuit. ⁊ qr ñ defendebat᷑

Expanded text:
quod ex hac causa pollicetur, in eum daquod ex hac causa pollicetur, in eum dare, quem actor elegerit: neque enim amplius praestare actori debet, quam ut detracta noxae deditione agere possit cum eo, cum ‹quo› noxali iudicio experiri potuisset, si seruus exhiberetur. Qui alienum seruum suum esse fatetur, quamuis noxali actione obligetur, nihilo minus causa cognita satisdare debet: qui autem pro seruo conuenitur, satisdatione onerandus non est: non enim offert se defensioni alieni serui. Si quis dicet dominum dolo fecisse, quo minus in potestate eius seruus esset, ille autem contendat eum seruum ab alio defendi cum satisdatione, doli mali exceptioni locus erit. Sed et si post iudicium acceptum cum domino seruus apparuerit et, quia non defendeba
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̾ea in nicum dominium ꝑ¬
ueñit extinguitur furti actio
que mͥ compecierat ñclũ ĩ iuidi¬
cium uenit deducta nec si poca
aliena u̾o enm quẽ añ litem cõ¬
testatam emeram furti actio re¬
staurabit᷑. Ꝙ si p᷑ litem contes¬
tatẽm c̃ redim̾o condempnã¬
uendiłit adu̾sario an alii sua¬
q culpa litis estimationem subi¬
it̾m qui uendendo noxe dedicio¬
fec̾it lib̾ari me qr statim meus
c̃ẽ desm̾it ne euis nomine qui
sine nomino sit furti accõ sit.
Si s̾ius meus rem tuam subtͣre¬
rit ⁊ uendicłit tu queq mim¬
mos quos p̃tio ex p̃tio hẽbat ei
excucs̃is locus erit cafurti accõi
ultro çitro citroq. Nam ⁊ tu ad¬
ũsus me furti ag̾e noxali siu
nõmine ⁊ ego ad u̾suste num¬
moꝵ uomine. ¶S si suo cre¬
ditoris mei solu̾im nunimos ut
is eos domino suo det eque locus
erit furti accõi si is mimmos ac
nus eum inpotestate hr̃ent sislbso
sequi deb p̃tor uiris ciuilis accĩ¬
onem ⁊ iudicium honorarim

Expanded text:
ea in meum dominium peruenerit, extinguitur furti actio, quae mihi conpetierat, nondum in iudicium deducta, nec si postea alienauero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem contestatam eum redemero, condemnanuendiderit, aduersario an alii: suaque culpa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditiofecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio. Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu aduersus ‹m›e furti ages noxali serui nomine et ego aduersus te nummorum nomine. Sed et si seruo creditoris mei soluerim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is nummos accnsequi debet praetor iuris civilis actionem et iudicium honorarium,
Abbreviated transcription (Latin):
añ domũ mati ĩ nuctã mollib
iactis pirã ostituit ⁊ uti domꝰ ab
eo possessa fuit gaio seio uendi¬
oit. Qro an pira q̃ ab actore do¬
ri cdictum ẽ: qͣnti insula locata
insulã totã imonomine locau̾isꝰ
⁊ amplioris oductor iocau̾it ⁊ in
uẽattã uẽdẽdã insulã m̃cedẽ emp¬
tori accessurã cẽ dixeris id accedet¬
ꝙ tibi totuis insule ꝯcluctor debe¬
bit. Si cum finid̾ uendidisti ĩ
quo sepulchꝵ hũisti nec nomĩa¬
tũ tibisepulchꝵ excepisti paꝵ ẽ
eo nomine cautũ. paus. minĩe
Isi mͦ insepulchꝵ it public̃ tłisit. Ry¬
Si habitatorib hĩtatio lege uen:
pauł ĩmo si cui in ea insula qͣmuẽ¬
dictis gratis hĩtacõe decłis ⁊ sic rece ꝑis

Expanded text:
Ante domum mari iunctam molibus iactis ‹rip›am constitu‹i›t et uti ab eo possessa domus fuit, Gaio Seio uendidit: quaero, an ripa, quae ab auctore dori dictum est, quanti insula locata insulam totam uno nomine locaueris et amplioris conductor locauerit et in uendenda insula mercedem emptori cessuram quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepisti, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si modo in sepulchrum iter publicum transit. Si habitatoribus habitatio lege uendiPaulus: immo si cui in ea insula, quam uendideris, gratis habitationem dederis et sic receperis:
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ istam hab̾i deb̾i c̃ cẽt ab eo q̃si¬
tum s ⁊ si ꝓponas eũ ita clixisse. nł¬
la quidem seruitus debetur ueꝵ
ne emergat inopinata seruitus
n ͣ tencor. Puto eum exempto tem̾.
quia seruitꝰ debelat᷑. ⁊hisciss. s si
id egit ne cognosc̾et emptor aliꝙͣ
scruitutt̃ deb̾i opnior cum exemp¬
to ten̾i ⁊ generałr diperimus si ĩ¬
ꝓbato more uersatus sit incelãda
seruitute deb̾e eñ tem̃ ñ si securi¬
tati sue ꝓspectum uoluit. ħ ita ue¬
ra sunt si emptor ignorauit serui
tutes. quia ñ uidetur eẽ celatus qui¬
t scit. ntꝙ certiorari debͣit qui nour n
a possessõ emptori tradita ñ in
telligitur. si alius inea legator¬
fidei ue ꝯmissoꝵ seruandoꝵ causã¬
in pꝰsessõe sit. aut creditões bdña p᷑¬

Expanded text:
 deberi, cum esset ab eo quaesitum. sed et si proponas eum ita dixisse: "nulla quidem servitus debetur, verum ne emergat inopinata servitus, non teneor", puto eum ex empto teneri, quia servitus debebatur et scisset. sed si id egit, ne cognosceret emptor aliquam seruitutem deberi, opinor eum ex empto teneri. et generaliter dixerim, si improbato more uersatus sit in celanda seruitute, debere eum teneri, non si securitati suae prospectum uoluit. haec ita uera sunt, si emptor ignorauit seruitutes, quia non videtur esse celatus qui scit neque certiorari debuit qui non igna possessio emptori tradita non tellegitur, si alius in ea legatorfideive commissorum servandorum causin possessione est aut creditores bona p
Abbreviated transcription (Latin):
qui fundum dari stipula retur.i
uacuã quoq possõnẽ tradi oꝑt̾e
stipulari intelłigitur. nec tũ fruc¬
tuũ p̾statio ea stipulatõe oᷤtinetur.
neq eursus plus deb ẽẽ instipu¬
latione. s cxempto suꝑẽc̃ad fructu.¬
um p̃statõem. ¶ Si iter actum
uiam aque ductum ꝑ tuũ fundũ e̾.¬
m̃o uacuep̾ sessionis traclitio ẽ nł¬
la ẽ. itaq cau̾e debes ꝑte ñ fieri quo¬

Expanded text:
dari stipularetur, uacuam quoque possessionem tradi oportere stipulari intellegitur nec tamen fructuum praestatio ea stipulatione continetur, neque rursus plus debet esse in stipulatione. sed ex empto superesse ad fructuum praestationem. Si iter actum uiam aquae ductum per tuum fundum emero, uacuae possessionis traditio nulla est: itaque cauere debes per
Abbreviated transcription (Latin):
Siis inquit uxoris mee rõnes
meas constͥpsit hec rõnes ate
possidentur desidero eas exhib̾i
ait uili anus si quid̃ inmea car¬
ta conscͥpte sint locum cẽ huic
accõi qr ⁊ uenlicare eas possũt
hibendum exꝑiri. Infactum gͥ mͥ
accõem compet᷑e. : Sciend̾ ẽ ad¬
u̾sus possõrem hac actione agen¬
dum ñ solum cum qui cuuliter
s ⁊ eum qui uaturałr incumbat
possõi. deniq creditorem qui pig¬
ñi rem accepit ad exhibendum te¬

Expanded text:
seruus, inquit, uxoris meae rationes seruus, inquit, uxoris meae rationes meas conscripsit: hae rationes a te possidentur: desidero eas exhiberi. ait Iulianus, si quidem mea charta scriptae sint, locum esse huic actioni, quia et uindicare eas possum: hibendum, experiri: in factum igitur mihi actionem conpetere. Sciendum est aduersus possessorem hac actione agendum non solum eum qui ciuiliter, sed et eum qui naturaliter incumbat possessioni. denique creditorem, qui pignori rem accepit, ad exhibendum te
Abbreviated transcription (Latin):
actionis ꝑꝑ quã exhib̾i sibi desi¬
desid̾et.  Pomp̃. scłi enisdem
hominis nomine recte plures
ad exhibendum agere posse forte
si hõ pͥri sit sccl̃i meo usus fruc¬
tus sit. t̾cius possõnem suam cõ¬
tendat q̃rtus pigũatũ eum sibi
affirmet. omnib gͥ ad exhibẽ¬
oum actiocompetit quia oĩm
int̃ ẽ ex hib̾i hominẽ ¶bidem sub¬
iuingit iudicẽ ꝑ arbitum sibi ex
hac actõe commissum ẽẽt ex cep¬
tões extimare quas possõr obicit.
Et si᷑ tam euidens sit. ut facile
repellat agentem deb̾e p̾sõrem ab¬
solui. Si obscurior ł que ht̃ altiorẽ
q̃õnem diffeudam ĩ clirectũ iudi¬
ciũ re exhib̾i iussa. De qͥbdã tm̃
exceptõib omnimͦꝰ ip̃m deb̾e dis¬
ceptare qui de ad exbenctum accõ¬
ne iudicat. ueluti pacti cõuenti
doliuiali uirisiurandi rei ꝙ iu¬
dicate. ¶Int̾dum equitas ex¬
ceptionis efficit ut qͣmuis ad ex¬
hibendum agi ñ possit infc̃m
tm̃ accõ detur ut uilianus. tͣctat.

Expanded text:
actionis, propter quam exhiberi sibi desideret. Pomponius scribit eiusdem hominis nomine recte plures ad exhibendum agere posse: forte si homo primi sit, secundi in eo usus fructus sit, tertius possessionem suam contendat, quartus pigneratum sibi eum adfirmet: omnibus igitur ad exhibendum actio competit, quia omnium interest exhiberi hominem. Ibidem subiungit iudicem per arbitrium sibi ex hac actione commissum etiam exceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam euidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolui, si obscurior uel quae habeat altiorem quaestionem, differendam in directum iudicium re exhiberi iussa: de quibusdam tamen exceptionibus omnimodo ipsum debere disceptare, qui ad exhibendum, action‹e› iudicat, ueluti pacti conuenti, doli mali, iurisiurandi reique iudicata‹e›. Interdum aequitas exhibitionis efficit, ut, quamuis ad exhibendum agi non possit, in factum tamen actio detur, ut Iulianus tractat.
Abbreviated transcription (Latin):
it an ñ. Sͦ si nunc iulegatibue ꝯꝓ¬
mittat puto cogendũ arbitrũ se̾¬
tentiã dic̃e. quia ⁊ si iudiciũ sponte
accepiss cog̾et᷑ ꝑag̾e. sunt tñqui
de isto ñrecte dubitant. quiutiq¬

Expanded text:
n. sed si nunc in legatione compromittat, puto cogendum arbitrum sententiam dicere, quia et si iudicium sponte accepisset, cogeretur peragere. sunt tamen qui de isto non recte dubitant: qui utiq
Abbreviated transcription (Latin):
duersus sñam arbitri sit: si peta¬
tur aquo arbiter petiuetuit. Qͥd
ergo ᷤᷤ a fideuissore eius pͤetatur
an pena omittatur ͦ⁊ putodmit¬
ti. ⁊ ita sabunus scͥb̃. Nam tdy
na ai Ei areo petit. s si c̃fice uis

Expanded text:
duersus sententiam arbitri fit, si petatur ab eo a quo arbiter peti uetuit. quid ergo si a fideiussore eius petatur, an poena committatur? et puto committi, et ita Sabinus scribit: nam τῇ δυνάμει a reo petit. sed si cum fideius
Abbreviated transcription (Latin):
lo stipulantis fc̃m ẽ. Sub hac enĩ
ꝯlicõe ꝯmittit᷑ stipulatõ ne quis
coli sui ꝓmiũ fat S si quidẽ ꝓ¬
misso ad icultur ut siquid dolo ĩ
ea rẽ łt̃m sit exstipulatu ꝯuieni¬
ri qui dolo fet̃ pot̾. ⁊ ideosi arbitrũ
quis corrupit ł pecunia ł ambiti¬

Expanded text:
 sub hac enim condicione committitur stipulatio, ne quis doli sui praemium ferat. sed si quidem compromisso adiciatur "ut si quid dolo in ea re factum sit", ex stipulatu conveniri qui dolo fecit potest: et ideo si arbitrum quis corrupit vel pecunia vel ambiti
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃tor se ñ int̾ponat. siue ĩicio
pꝰea deficiat penas pmisto soluq¬
to die̾ morͣte acceptilatione uidi¬
tio. pͦacto. Sacerdotio obueni¬
ẽte uidebimus an cogatur arbit̾
tur cuius sacris uacare sacerdote
gendus. si denegotio transactũ ẽ.
ł homo mortuus ẽ de quo erat ⁊¬
ꝓmissum. nisi si p̾t̾iore casu aliqͥd
to ad arbitrũ itmẽ:⁊ deea de

Expanded text:
ut praetor se non interponat, siue initio postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto.Sacerdotio obueniente uidebimus an cogatur arbitertur, cuius sacris uacare sacerdotes gendus, si de negotio transactum est, uel homo mortuus est de quo erat compromissum: nisi si posteriore casu aliquidto ad arbitrum itum est, uel de
Abbreviated transcription (Latin):
luti de adult̾is. sicariis ⁊ siłib ue¬
tare deb p̃tor sñam dĩce. nec dare
dicte ẽxcutõnẽ delib̾al causa
res uidices hr̃e debeat. ead̾ dicẽda
siuit sine de ingenuitate siue̾dẽ¬

Expanded text:
luti de adulteriis sicariis et similibus, uetare debet praetor sententiam dicere nec dare dictae exsecutionem.De liberali causa res iudices habere debeat. eadem dicenda sunt, siue de ingenuitate siue de
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris tͥbntoriatem̃ siqͥdad eum ꝑ¬
li dolo fc̃m sit. sienisetatis sit ut de¬
li capax sitͤ effic̾e ut teneat᷑ ꝙͣnis ͤ
scaentia ẽi cisuffic̃ ad negõatõe qͣuid gͦ
t̃ sñ aci quidẽ tutoris ⁊ tireatoris deb
factus sfurios sane m̃tis dolũ admit¬
tat tenet᷑ ex hoc elicto. ¶ sp̃ .ł.¬

Expanded text:
utoria teneri, si quid ad eum pli dolo factum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamvis scientia eius non sufficiat ad negotiationem. quid ergo est? scientia quidem tutoris et curatoris debet factus vel furiosus sanae mentis dolum admittant, tenentur ex hoc edicto. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
tñ quiscierit siiĩ inpeculi ari me¬
rce negotiari uelud exͣ nens c̃ditor
ex hoc edicto nit̾butũ uocat᷑.  Lict̃
m̃cis applło angustior ut neq ad cer¬
debetur acti pimus merex peculiaris
⁊̃ si n᷑ich̾ sit inpeculio clñm tͥbutauia
obligat ita deniũ sci sisciẽte eo nego¬
tiabitur s cĩam hic eam accipimus.
q̃ ht̃ ⁊ uoluntatẽ s ut ego puto nͣ
uolũtatẽ s patiẽtiã ñ eiũ uelle de¬
bet dñs s ñ nolle. s igit᷑ scierit ⁊ ñ
butoriapͣot̃tatis u̾bũ ad omnẽ sex¬
umi. It̃ ad omnes qui sint alieno uiri
subiecti porrigendũ erit. ¶ Nõ
solum adsuos ꝑtinebit tributoria
actio ũũ ad eos quoq qui nob̾ bona
fide s̾iunt siue lib̾i silie sui aliem
dabitur ãccõ. Ꝙ si alt. sit alter igno
rauit in eumqui scit dabit᷑ accio te¬
ducot᷑ tũ solidũ ꝙ ei qui ignorauit

Expanded text:
tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur.Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad serdebetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur.Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uoluntatem, sed patientiam: non enim uelle debet dominus, sed non nolle. si igitur scit et non butoria.Potestatis uerbum ad omnem sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, porrigendum erit.Non solum ad seruos pertinebit tributoria actio, uerum ad eos quoque, qui nobis bona fide seruiunt, siue liberi siue serui alieni dabitur actio: at si alter scit, alter ignrauit, in eum qui scit dabitur actio, deducetur tamen solidum quod ei qui ignorauit
Abbreviated transcription (Latin):
hũit ñtͥbuẽt᷑ ut puta argentũ hũ
c̃tis anõib inhisd̾ ꝯfundẽdi er̃t
z om̃s intͥbutũ uocandi ut puta
duas nogõatões exercebat puta
sagiariã ⁊ liueariã ⁊ seꝑatos ha¬
buit c̾dicores puto seꝑatim eos in

Expanded text:
habuit, non tribuentur, ut puta argentum habucet omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in
Abbreviated transcription (Latin):
simũ puto seꝑatim tͥbutõe faciẽdã
ne exalt̾uis rem̃ce uealii ĩ demp¬
nes fiant aliidãpnũ sentiant pla¬
ne si iead̾ tab̾na m̃tes defẽbant᷑
licet ea que existent ex unĩ c̃dito¬
ris pecunia sĩt ꝯꝑate dicẽd̾ erit õi
intͥbunũ uenire nͥfu̾int c̾litori
pigñate.: S si decli m̃cem meã

Expanded text:
simum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceve alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae exstent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum venire, nisi fuerint creditori pigneratae. Sed si dedi mercem mea
Abbreviated transcription (Latin):
nã ĩuã dm̃ipati ñ deb lic ĩ tͥbutũ
uocat᷑. qͥd tm̃ si dñs tͥbũe nolit nec
hauc molestiã susciꝑe s petulioł m̃
cib ced̾e ꝑat᷑ sit peclius refert audi
ĩ t̾nẽt᷑u tbuãt᷑ m̃ces peculiares.
sicͤ dolomalo fc̃m ẽ quo nun ĩ tri¬
bu̾et᷑ ĩ eũ tͥbutoriadat᷑ ut qͣnto mi¬

Expanded text:
nus pati non debet, licet in tributum vocatur. Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio vel mercibus cedere paratus sit? Pedius refert audieinterventu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto mi
Abbreviated transcription (Latin):
nstitutor ẽ quitab̾ne locoue ad
em̃dum uendẽtũ ne p̃ponit᷑ qͥq
sine loco ad eundẽ actĩ p̃ponitur.
p̃posuit utilis ad exemplum insti¬
torie dabit᷑ accõ. Quicq̃d facieud̃
erit. ⁊ si ꝓcurator soluendo sit
qͥ stipillanti pecũiã ꝓmisit ssi
dñs qui suũ institorẽ ap̃ mẽ sã
pecuniis accipiendis hũit post
lib̾tatem qͦ datã. id̾ ꝑ lib̾tum ne¬
gotiũ exercuit uarietate stat᷑
p̃posit᷑ ap̃re filius m̃tiũ cã mutu¬
am pecuniã accepit ꝑ eo p̃r fideĩ¬
sit ⁊̃ institoria ab eopetet᷑ c̃ accep¬
te pectume spẽm fidetubendo ue¬
cuniis tantũ feñandis ꝑ int̃dessi¬

Expanded text:
nstitor est, qui tabernae locoue ad emendum uendendumue praeponitur quique sine loco ad eundem actum praeponiturpraeposuit, utilis ad exemplum institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit.Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pecuniae speciem fideiubendo necuniis tantum faenerandis praeposi
Abbreviated transcription (Latin):
dos dño iuire pigñis. ¶: Siue ã dño
siũ is qͥ ĩ pͣtate eĩ sunt debeat᷑ uͣtiq
erit tͥbuendum. ¶ S si plureᷤ ue
suiNã totũ peculiũ uenit ĩ t̾¬
ũiceᷤᷤ manẽt siũ p̃tiũ eaꝵ rẽceptũẽ

Expanded text:
domino iure pignoris. Sive autem domino sive his qui in potestate eius sunt, debeatur, utique erit tribuendum. Sed si duo pluresve sui. Non autem totum peculium venit in trmerces manent sive pretium ea
Abbreviated transcription (Latin):
quũ sit ĩ tͥbutũ me uocari. ⁊ siqͥdẽ¬
uͦ si ũ abii. qr resuendite ñ alias desi¬
ere soluto ł fideiussore dato ł alias
satisfacto dicend̾ erit m̃e uendica
re posse. ¶ Trwutio ã fat ꝓ raca ei

Expanded text:
e vocari. et si quidero si non abiit, quia res venditae non alias desiaere soluto vel fideiussore dato vel alias satisfacto, dicendum erit vindicare me posse. Tributio autem fit pro rata ei
Abbreviated transcription (Latin):
nunalis reni agens cctaui felicis
dñicio felicio salutẽ hẽs penes
itisẽa patroni mei denarios mille
quos denarios uob̾ nũ are debebo.
p̃die kłas maias q̃sitũ ẽ lutiotitõ
de functo sine hr̃ed̾ bonis ei uen¬
ditis anex hac epła iuire ꝯuenirẽ
. t̾minalis poslit. R. nec uire his

Expanded text:
rminalis rem agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios uobis numerare debebo pridie kalendas Maias.' quaesitum est, Lucio Titio defuncto sine herede bonis eius uenditis an ex epistula iure conueniri Terminalis possit. respondit nec iure his
Abbreviated transcription (Latin):
utiq m atrociorib nisi qͣtenus ĩt¬
dum miscratio etatis ad mediocͤm
penã iudicẽ ꝓdux̾it. S ut ad legis
uilic de adultus coercendis p̾cep¬
ta ueniam᷑ utiq nilła dep̃catio
adult̾ii pene ẽ. si se minor ãmis adͤ¬
ult̾um fate᷑atur. Dixi nec siquid
coꝵ ꝯmiserit q̃ ꝓ adult̾io eadem
lex punit. Ueluti si adiat̾ii dãp¬
natam sciens uxorẽ qur̃it. aut
ĩadult̾io dep̾hensã uxorẽ ñ dimi¬
serit. q̃ stumue de adult̾io uroris
fecerit. p̃cium ue ꝓ comꝑto stupro
acceꝑit. aut domũ p̃bũit ad id sti¬
prum aduit̾ium ue incã ꝯmittẽͥ¬

Expanded text:
tenus interdum miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coercendis praecepta ueniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. dixi, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, ueluti si adulterii damnatam sciens uxorem duxerit, aut in adulterio deprehensam uxorem non dimiserit, quaestumue de adulterio uxoris fecerit, pretiumue pro comperto stupro acceperit, aut domum praebuerit ad stuprum adulterium
Abbreviated transcription (Latin):
errore perscuerassent ut puta¬
rent maiorẽ cẽ. ⁊ abstinuissent
seab administratione cͣuratiões
etiã restituissent anꝑiculum tẽ¬
poris ꝙ post ꝓbatam etatẽ cess it
ad eos ꝑtineat. R̾. hii qui debita
ex solu̾unt lib̾ati uire ip̃o sideb̾et
it̾m cõueniri. Plaue curatores qͥ
scientes eum mnorẽ ẽe ꝑ sen̾ane¬
runt incod̾ offõ. ñ debi̾uunt eum
pan accipere pecunias debitas et
debebunt hoc nomine ꝯueniri.
quod si zip̃i dͤecto p̃sidis credidñt
⁊ ad ministrare cessau̾unt ł eciã
rõem reddidunt. similes sunt ce¬
t̃is debitorib ideoq ñ cõueniũtur.¬
missorum.
imminor annis xxi. s̃uũ suũ qmi¬

Expanded text:
errore perseuerassent, ut putarent maiorem esse et abstinuissent se ab administratione, curationem etiam restituissent, an periculum temporis, quod post probatam aetatem cessit, ad eos pertineat? respondi: hi, qui debita exsoluerunt, liberati iure ipso non debent iterum conueniri. plane curatores, qui scientes eum minorem esse perseuerauerunt in eodem officio, non de- buerunt eum pati accipere pdebebunt hoc nomine conveniri. quod si et ipsi decreto praesidis crediderunt et administrare cessaverunt vel etiam rationem reddiderunt, similes sunt ceteris debitoribus, ideoque non conveniunturmmissorum Si minor vi
Abbreviated transcription (Latin):
set liti reniitiare uidetur. Cũ ⁊
sibonorum possessõnis temp̃ lãr᷑¬
giretur electo mdicio de functi re¬
pucliatum bñficium᷑ pꝰtoris existi¬
Si mulier pꝰqͣm heres extitit. ꝓpter
etatẽ abstinendi c̃a m̾iñt restitu¬
ta fu̾it. seruos hr̃ditarios ex fidei¬
omisso ab ea recte manumissos re¬
tincre lib̾tatẽ. R. Nec crunt cogẽ¬
di iuginti aureos ꝓ libtate retinẽ¬
da dependere qͣm iure õptͣmo ꝯ se¬
cuti uidentur. Nam ⁊ si quidam
ex creclitorib pecuniã suã. ante.
restitutõe abea recuꝑassent cec̾oꝵ¬

Expanded text:
set, liti renuntiare videtur, cum et si bonorum possessionis tempus largiretur, electo iudicio defuncti repudiatum beneficium praetoris existiSi mulier, postquam heres extitit, propter aetatem abstinendi causa in integrum restituta fuerit, seruos hereditarios ex fideicommisso ab ea recte manumissos retinere libertatem respondi: nec erunt cogendi uiginti aureos pro libertate retinenda dependere, quam iure optimo consecuti uidentur. nam et si quidam ex creditoribus pecuniam suam ante restitutionem ab ea reciperassent, ce
Abbreviated transcription (Latin):
la iũint restitui desiderat cet̾is spe¬
cieb ñ coheret. nichil ꝓponi cur
a tota sña retediactor postulans¬
oco. aucliendus sit si hrditate patris
otatis beneficio in inregrum resti¬
tutus abstinuisset nemine decre¬
ditorib pat̾nis p̃sente ład agend
ap̃side euocato. anca restitutio rec¬
te facta uideatur q̃ritur. Modestͥ. R

Expanded text:
la in integrum restitui desiderat, ceteris speciebus non cohaeret, nihil proponi, cur a tota sententia recedi actor postulans audiendus est. Si hereditate patris aetatis beneficio in integrum restitutus abstinuit se nemine de creditoribus paternis praesente uel ad agendum a prae‹si›de euocato, an ea restitutio recte facta uideatur, quaeritur. Her
Abbreviated transcription (Latin):
cͣiam si patre eodẽq tutore auttore
pupillus captus ꝓͥbari possit cura¬
torem p̾ea ei datum nomne ip̃ĩ
la adu̾sus unũ caput sñe restitui
uolebat.⁊ quia uiderur intet̾is li¬
tis sp̃eb reseuata fusse actorma¬
ior etare. qui acquieuit tunc tp̃is¬

Expanded text:
iamsi patre eodemque tutore auctore pupillus captus probari possit, curatorem postea ei datum nomine ipsiula aduersus unum caput sententiae restitui uolebat, et quia uidetur in ceteris litis speciebus releuata fuisse, actor maior aetate, qui adquieuit tunc t
Abbreviated transcription (Latin):
tio restitui deb. Et si ex duob ał
t̃iacceptũ tułit. inutrumq resti¬
tuenda ẽ actio. Ex hoc intłsigim᷑
si dampnosã sibi uouationẽ fẽc¬
it. forte si abydoneo debitore ad
inopẽ nouandi c̃a transtusit
obligationemoꝑtere eum in pͥorẽ
debitorem restimi.  Aduersus
cos quoq restittõpr̃anda ẽ quoꝵ
de dolo agere ñ ꝑmitaitur iifiqidã
ꝑ none spcciali soͥge̾ exempte sũt.

Expanded text:
tio restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi novationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem novandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Adversus eos quoque restitutio praestanda est, quorum de dolo agere non permittitur, nisi quaedam personae speciali lege exceptae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq siex eapecuma pluris qͣm
oꝑtet cmit ita temꝑanda reserit
nt iubcatur uenditor reddito p̃¬
cio recuꝑare p̾dium. itaut sine
aͣltuis dampnoetiã crectitora iu¬
uene suru seqͣtur. Ex quo scilic
simul intelłmꝰ quid obsernari
bmoporteat. si suapeccumia ꝑluris
iore casu uenditor qui p̃dium red¬
uẽdidit ⁊̃ usuras qͣs ex eapecunia ꝑ-¬
ceperit aut ꝑciꝑe potuit reddat.
Item fructus quib locuplectior

Expanded text:
quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris iore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dat.q. si hoc facere retusau̾it. tc̃
S opellendus ẽ sic eicedere au¬
xilium iũmĩt restitutionis ut
⁊ ꝑcuratorẽ eum inrem suã fac̾at
ut p̾sit ꝑhunc modum damp¬
nũ sibi ꝑꝑ minorẽ contingẽtis re¬
rescindenda sunt s ad bonum ⁊
cquũ redigenda sunt. ne magno
ĩcominodo huuis etatis hom̃ies
afficerentur. nemine cuuihis cͣcͣhẽ¬
te. ⁊ qͦ dammͦ cõmertiũ eis intlicẽ¬
tur.⁊taq nisi aut manifesta circũ¬
scͥptio sitaut tam uegligent̾ in
ca cã uersati sunt. p̃tor int̃pon̾e
iuuenili leuitate ductus omĩs¬
it ł repudiau̾it hr̃ditatẽ ł bo¬
norum pꝰ sessionẽ siquidẽ omĩa
integra sunt. omnino audiẽdus
ẽ.Si uero iamdistracta hr̃ditas¬
te.⁊ negõtiis finitis ad paratã
pecuniã laborib substituti ue¬
mat: replłendus ẽ multoq ꝑ¬
tius ex hac c̃ã ħedemminoris
restituendum cẽ.  sisermis
ł filius famlias minor ẽ cutũs cͥp¬

Expanded text:
dat. quod si hoc facere ‹re›cusauerit, tunc ssed compellendus est sic ei cedere auxilio in integrum restitutionis, ut procuratorem eum in rem suam faciat, ut possit per hunc modum damnum sibi propter minorem contingens rerescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine cum his contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manifesta circumscriptio sit aut tam neglegenter in ea causa uersati sunt, praetor interponere iuuenili leuitate ductus omiserit uel repudiauerit hereditatem uel bonorum possessionem, si quidem omnia in integro sint, omnimodo audiendus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum esse. Si seruus uel filius familias minorem circumsc
Abbreviated transcription (Latin):
ñinregrum uo restitucõe p̾tula¬
ta aduersus aditionẽ a minore
fc̃am. Si quid legatis expensum
ẽ. ł p̾cia coꝵ qui ad lib̾tatẽ adici¬
one eius ꝑuen̾unt. aminore re¬
fundenda ñ sunt. Quẽad modũ
ꝑ cͣcͣrium c̃ minor restituit᷑ ad ad¬
cundã hr̃ditatẽ que ante gesta
erant ꝑcriratorẽ bonorum dec̃¬

Expanded text:
In integrum uero restitutione postulata aduersus aditionem a minore factam, si quid legatis expensum est, uel pretia eorum qui ad libertatem aditione eius peruenerunt, a minore refundenda non sunt. quemadmodum per contrarium cum minor restituitur ad adeundam hereditatem, quae antea gesta erant
Abbreviated transcription (Latin):
um mandato pr̃is filius fami¬
lias res ad muustrasset ñ ht̃ be¬
neficium restitutioms. Nam ⁊
si alius ei mandasset ñ suctur¬
r̾etur cumeomͦ maiori eclam¬
potius consusetur cuuis damp¬
nores sit cessura. S si exeuentu
dampnum nunor passur᷑ sit quia
quod p̃stit̾it seruareabeo cunisne¬
gotia gessit ñ pot̾. quia is ñ erit
soluendo sinc dubio pͣtorĩtueni¬
et. Si aut̃ ip̃e dñs minor sit. ꝑ¬
curator uero maioris etatis ñ po¬
test faciledũs audiri nisi man¬
dato eins gestumeritꝰ. nec aꝑcu¬
ratore seruari respossit. sigo

Expanded text:
um mandatu patris filius familias res administraret, non habet beneficium restitutionis: nam et si alius ei mandasset, non succurreretur, cum eo modo maiori potius consuleretur, cuius damno res sit cessura. sed si euentu damnum minor passurus sit, quia quod praestiterit seruare ab eo cuius negotia gessit non potest, quia is non erit soluendo, sine dubio praetor interueniet. si autem ipse dominus minor sit, procurator uero maioris aetatis, non potest facile dominus audiri, nisi si mandatu eius gestum erit nec a procuratore seruari res possit. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ta dieb p̾t̾ins inquib uire mari¬
ti sme calumpnia uir accusare
mulierẽ adult̾ii pot̾. denegatur ei
pinuntegrum restitutio ꝙ uis omis¬
sum ⁊ si nunc repet̾e uult quida¬
liud qͣm delictiueniã .i. calũpnie
dep̃catur. Et c̃ neq iͥndelictis neq
in calumpniatorib p̾torẽ suctur¬

Expanded text:
mariti sine calumnia uir accusare mulierem adulterii potest, denegatur ei in integrum restitutio: quod ius omissum si nunc repetere uult, quid aliud quam delicti ueniam, id est calumniae deprecatur? et cum neque in delictis neque in calumniatoribus praetorem succur
Abbreviated transcription (Latin):
exaspectu corporis falso ꝓbauit
ꝑfectam etatẽ curatores c intellex¬
ĩssent cẽ minorẽ ꝑ señau̾unt ĩad¬
ministratione medio temꝑe pͦ ꝓ
batam etatẽ añ impletum uic esi¬
mum quintũ annũ. solute sunt
adolescenti pecunie debite. eas q¬

Expanded text:
ris falso probavit perfectam aetatem: curatores cum intellexissent esse minorem perseveraverunt in administratione: medio tempore post probatam aetatem ante impletum vicensimum quintum annum solutae sunt adulescenti pecuniae debitae easq
Abbreviated transcription (Latin):
¶minor xxu. ãnis filio familiaᷤͤᷤ
minori pecumã credidit. meli¬
or ẽ cã ꝯsum̃tis nislocupletior
ex hoc inueniatur sitis ꝯtestate
tp̃r isqui accepit. ¶Minores si
inindicẽ ꝯpinit̾unt ⁊ tutore aut¬
tore stipulati sunt m̾ĩt restitu¬
tionẽ adu̾sus talem obligatõem
minor adiectione ab alio suꝑet᷑ im¬
plorans iũm̃t restitutõem audie¬
tur si ei int̾ẽe emptã ab eorẽ fuis¬
se ap ꝓbetur ueluti ꝙ inaior eus
fuissi. Ita tñ ut id ꝙ ex licitatione

Expanded text:
inque annis filio familias minori pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inueniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri restitutionem aduersus talem obligationem minor adiectione ab alio superetur, implorans in integrum restitutionem audietur, si eius interesse emptam ab eo rem fuisse adprobetur, veluti quod maiorum eius fuisset: ita tamen ut id, quod ex licitat
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾it aut uerb̾ib castigandꝰ.
aut concedenduserit. s ⁊ si fili¬
ius familias hoc fecerit ob dolũ
suum odempnabitur. ¶ Resti¬
tutio aut̃ ita facienda ẽ. ut uuuis¬
quisq in integrum ius sumu reci¬
piat. Itaq sunuendendo fundo
circumscriptus restituetur uibe¬
at p̾toremptoremfundum cñ
fructib reddere ⁊ p̾tim reciꝑe
insi tunc decłit. cum enm ꝑditirũ
ñ ignoraret.sicuti facit uea pe¬
ciua. que ci osumpturo credit᷑.¬

Expanded text:
verberibus castigandus aut noxae dedendus erit. sed et si filius familias hoc fecit, ob dolum suum condemnabitur. Restitutio autem ita facienda est, ut unusquisque integrum ius suum recipiat. itaque si in vendendo fundo circumscriptus restituetur, iubeat praetor emptorem fundum cum fructibus reddere et pretium recipere, nisi si tunc dederit, cum eum perditurum non ignoraret: sicuti facit in ea pecunia, quae ei consumpturo credit
Abbreviated transcription (Latin):
ic p̃tor sic̃ eoqui sit ĩ p̾tate gestũ
prita sic̃suo hcrectitario ccͣctũ sit
añ aditã h̾rditatẽ. Uñ lab̾o scͥbit.
Et si secõdo .iii. ue gradu substitu¬
tꝰ sit sũ ⁊ delib̾antib primis hĩdib
c̃ eo ccͣctũ sit mox repudiantib eis
ip̃e lib̾ ꝙ hr̃sextitit posse dicieñ de pe

Expanded text:
tor, si cum eo qui in potestate sit gestum puta si cum servo hereditario contractum sit ante aditam hereditatem. Vnde Labeo scribit et si secundo tertiove gradu substitutus sit servus et deliberantibus primis heredibus cum eo contractum sit, mox repudiantibus eis ipse liber heresque exstiterit, posse dici de pe
Abbreviated transcription (Latin):
certum tempꝰ p̾cium solutum ũ sit
res mempta sit defructib quos ĩ¬
terri emptor ꝑcepiss hocagi
intelligendum ẽ ut emptor uter
si fundus reueniss. aristo existi¬
mabat uenclitori de his iuliciũ
inemptorẽ dand̾ cẽ. quia nichil
penes enm resid̾e oportet: ex ea te
fundos memptos fore. ⁊ id quod
arre ł alio nomine datũ ẽẽt apudꝰ
si ex lege inemptisunt fundi nec
id ꝙ accessurum dictum ẽ empto¬
rideb̾i. post diem lege cõ¬
missoria ꝯp̃hensum si uenditor
tutum diem relique pecune uẽ¬
ditor legem lictam nõ ex̾cuisset:¬
⁊ ꝑtem reliqui debiti accẽpiss. iu¬
deri retessum admissoria. Ner¬

Expanded text:
certum tempus pretium solutum non sit, res inempta sit, de fructibus, quos interim emptor percepisset, hoc agi intellegendum est, ut emptor interet: sed si fundus reuenisset, Aristo existimabat uenditori de his iudicium in emptorem dandum esse, quia nihil penes eum residere oporteret ex re,fundos inemptos fore et id, quod arrae uel alio nomine datum esset, apud si ex lege inempti sint fundi, nec id, quod accessurum dictum edeberi. Post diem lege commissoria comprehensum venditortutum diem reliquae pecuniae uendito‹r› legem dictam non exercuissetpartem reliqui debiti accepisset, uideri recessum a commissoria.
Abbreviated transcription (Latin):
lege. p̃stitum : si uenditor p̃tic̃
petat legi omissorie renunti atũ
uicdit. nec uarlare ⁊ ad hanc redi
⁊ acceptis arre nomine certis pe¬
cuniis statuta ĩ tp̃a solutõis reli¬
que pecunie. quib si ñ paruiss
emptor: pactus ẽ ut arram ꝑder
⁊ inempte uille centi die statuto ꝙ̃¬

Expanded text:
legi praestitutum si venditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum videtur, nec variare et ad hanc rediret acceptis arrae nomine certis pecuniis statuta sunt tempora solutioni reliquae pecuniae: quibus si non paruisset emptor, pactus est, ut arram perderet et inemptae villae essent. die statuto
Abbreviated transcription (Latin):
andatum sit.: Cum̃quidãm ta¬
lem epłam scͥpslis amico suoro¬
go te ut cõm̃ datum habcas sex¬
tilium crescentem auncum me¬
um. ñ obligabitur mandati. q
omendãti magis homĩis qͣminã¬
dandi causa scripta ẽ ¶ Siquis
mandau̾it filio famisias credẽ¬
dam pecuniã. ñ ccͣ senatus .c. ac snt¬

Expanded text:
andatum sit. Cum quidam taandatum sit. Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: 'rogo te, commendatum habeas Sextilium Crescentem amicum meum', non obligabitur mandati, quia commendandi magis hominis quam mandandi causa scripta est. Si quis mandauerit filio familias credendam pecuniam non