comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
NCADAISIS omniũ antiquorum
presentiumq hostium longe in¬
manissimus. repentino impetu
totam in Uundauit italiã Nam fu¬
issem popło eiuis plusquã .ce. milia gocbi¬
rum ferunt. huic supra hanc incredib¬
lem multitudinẽ indomitãq uirtutẽ.
paganus ꝙ scita erat. qui ut mos est. bar¬
baris huius modi gentib. omnẽ romani
generis sanguinẽ diis suis propinare de¬
uouerant: Hoc gͥ romanis artib inmi¬
nente. fit omniu̾ paganorũ in urbe con¬
cursus. Hostem ad et̃. secum utiq copia
uirium: Tum maxime presidio deorum.
potentẽ urbẽ autẽ ideo destitutã. ꝙ ni¬
turę periturã. quia deos & satra ꝑdideri:
Magnisq bellis ubiq agitur. Et conti¬
nuo de repetendis sacris celebraudisq dru¬
tatur. ferent tota urbe blasphemiȩ. uil¬
go nomen xp̃i tanquã lues aliquã pes¬
sentium temporũ probris ingrauaẽ.
Itaq inefabili iudicio dei factum est
Ut qmĩ in ꝑmixto popło piis gr̃a. pena impus

Expanded text:
agaisus, omnium antiquorum praesentiumque hostium longe immanissimus, repentino impetu totam inundauit Italiam. nam fuisse in populo eius plus quam ducenta milia Gothorum ferunt. hic supra hanc incredibilem multitudinem indomitamque uirtutem paganus et Scytha erat: qui, ut mos est barbaris huiusmodi gentibus, omnem Romani generis sanguinem dis suis propinare deuouerat. hoc igitur Romanis arcibus imminente fit omnium paganorum in Vrbe concursus, hostem esse cum utique copia uirium tum maxime praesidio deorum potentem, Vrbem autem ideo destitutam et mature perituram, quia deos et sacra perdiderit. magnis querellis ubique agitur, et continuo de repetendis sacris celebrandisque tractatur, feruent tota Vrbe blasphemiae, uulgo nomen Christi tamquam lues aliqua praesentium temporum probris ingrauatur. itaque ineffabili iudicio Dei factum est, am in permixto populo piis gratia, poena impiis
Abbreviated transcription (Latin):
tercus.
uor OBSIBERETUR ANT¬
ochia multi ad eius adiuto¬
rium confluxerant. multi
ad huc coufluebant. S qui
conflurerant capta eiuitate
alii ꝑempti sunt. alii inmu¬
icipium sunt recepti. ałi uͦ iunte sue fuga consuli¬
eruit. Qui aut̃ confluebant audito de an nei¬
tiochenoꝵ casu rimore substiterunt. deliberantes
an ꝑcul ehisced̾ent. an ꝓpius acced̾ent. Disceclere
suadebat fama: quȩ felices xpĩano passim p̃niniti¬
abat successius. & ex felicib feliores auspicabant᷑:
& iccireo metus quam maximus singuloꝵ pectori¬
b inserebat᷑. Accec̾e uͦ eos exortabatur tra: ꝓeont̾¬
bulium suoritm inumea interfectione yu̾do.
onfidebant etiam in nationũ eoagulatarum
disfusa multitudine: & insua siruti iactira¬
bant singulari ammositate. Propterea ingl̃ias
se ẽẽ dicebant. nsi multi paueoꝵ stoliditatem
compescẽnt. nͥ aduenticios indigene asuis fim¬
b dissẽent. nͥ suoꝵ sanguinem hostilit̃ esfusum

Expanded text:
TIUS. Cum obsideretur Antiochia, multi ad ejus adjutorium confluxerant, multi adhuc confluebant: sed qui confluxerant, capta civitate, alii perempti sunt, alii in municipium recepti, alii vero, vitae suae fuga consuluerunt: qui autem confluebant, audito de Antiochenorum casu rumore, substiterunt, deliberantes an procul discederent, an proprius accederent. Discedere suadebat fama, quae felices Christianorum passim praenuntiabat successus, et ex felicibus feliciores auspicabantur, et idcirco, metus quammaximus singulorum pectoribus inserebatur. Accedere vero eos exhortabatur ira, pro contribulium suorum inimica interfectione; pudor,emeritate. Confidebant etiam in nationum coagulatarum diffusa multitudine; et in sua, sicuti jactitabant, singulari animositate. Praeterea ingloriose se esse dicebant, nisi multi paucorum stoliditatem compescerent, nisi adventitios indigenae a suis finibus dissiscerent, nisi suorum sanguinem hostiliter effusum
Abbreviated transcription (Latin):
NNo ab urbe condita dccclxuii. adria¬
nus consobrinȩ traiani filius duodecimꝰ
ab augusto principatum ad eptus uno
&xx. annis imperauit: Hic ꝑ quadratum¬
discipulũ apłorum. & aristiden atheniensẽ.
uirum fide sapientiaq plenũ. & ꝑserenum
granium legatum. libris de xp̃i u̾na religio¬
sulem asiȩ datam. ut neminẽ lictret xpia
nos sine obiectu criminis aut probatione
dampnare: Idemq continuo pater patriȩ
insenatu ultra morẽ maiorũ appellatur &
uxor eius augusta. A drianus rem publicã
iustissimis legibus ordinauit. bellum contͣ
Sauronatas gessit & uicit. Iudeos sane per¬
turbatione scelerum suorũ exagitatas. & pa¬
lestinam prouintiã quondã suam depopulan¬
tes ultima cede ꝑdomuit. Nltusq ẽ. xp̃ianõ
quos illi uł coceba ducc cur sͥ aduersum ro¬
manos non ad sentarentur excruciabant. Pre¬
cepitq necui iudeo introeundi hierosolimã
ẽet licentia. xpiãnis tantum ciuitate ꝑmissa.
quã ipse inoptimũ statum murorũ instruc¬

Expanded text:
nno ab Vrbe condita DCCCLXVII Hadrianus, consobrinae Traiani filius, duodecimus ab Augusto principatum adeptus, uno inti annis imperauit. hic discipulum apostolorum, et Aristidem Atheniensem virum fide sapientiaque plenum, et per Serenum Granium legatum, libris de Christiana religiosulem Asinos sine obiectu criminis aut probatione damnare; idemque continuo pater patriae in senatu ultra morem maiorum appellatur et uxor eius Augusta. Hadrianus rempublicam iustissimis legibus ordinauit; bellum contra Sauromatas gessit et uicit. Iudaeos sane, perturbatioae scelerum suorum exagitatos et Palaestinam prouinciam quondam suam depopulantes, ultima caede perdomuit, ultusque est Christianos, quos illi Cocheba duce, cur sibi aduersum Romanos non adsentarentur, excruciabant; praecepitque, ne cui Iudaeo introeundi Hierosolymam esset licentia, Christianis tantum ciuitate permissa: quam ipse in optimum statum murorum exstruc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cum se ipsã suspendio moriturã dimisisset
secum traxerit occidendos. Inter hȩc multa
Y miserabilia mortis genera reguli quoq
duo strictis inse gladiis concurrisse referun-¬
tur. Clugius & boiorix reges inaciȩ ceciderc̃.
slaudius & caesorix capti sunt. Ita in his duob
preluis trecenta xl. milia gallorum occisa. &
sxb. milia capta sunt absq innumera mu¬
lurum multitudineqyese suosq paruulos fe¬
mineo furore ui autẽ uirili necauerunt. Cap̃ .xx.ii¬
GsłUR talemmarũ triumphũ romanorũq:
uitꝰ toriã incredibile facinus & numquã an¬
la iomanis cognitum. romȩ subito ꝑpetratũ.
uersa in horrorẽ ac merorẽ tota urbe fusca¬
uit. Publicius siquidẽ malleolus seruis an¬
nitdentibus matrẽ suam interfecit. Dampna.
dus parricidiĩ insutusq inculleo & in mare
pectus ẽ. impleueruntq comani ꝙ facinus
peram unde & solon atheniensis decernere¬
non ausus fuerat dum fieri posse non credit. &

Expanded text:
et, cum se ipsam suspendio morituram dimisisset, et, cum se ipsam suspendio morituram dimisisset, secum traxerit occidendos. inter haec multa ac miserabilia mortis genera reguli quoque dus strictis in se gladiis concurrisse referuntur. Lugius. et Boiorix reges in acie ceciderunt; Claodicus et Caesoris capti sunt. ita in his duobus proeliis CCCXL milia Gallorum caesa et CXL milia capta sunt, absque innumera mulierum multitudine, quae se suosque paruulos femineo furore, ui autem uirili necauerunt. igitur talem Marii triumphum Romanamque uictoriam incredibile facinus et numquam antea Romanis cognitum Romae subito perpetratum uersa. in horrorem ac maerorem tota Vrbe fuscauit. Publicius siquidem Malleolus seruis adnitentibus matrem usque parricidii, insutusque in culeum, in mare projectus est. Impleveruntque Romani et facinus, et poenam: unde et Solon Atheniensis decernerenon ausus fuerat, dum fieri posse non credidit: et
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut tanta acͥtam terribilis multitudo minima
nnanorũ cdade sua autẽ ultima internetione
aseretur. Centum quadraginta eorum milia. dẽ
gauiorem pęne excitauere pugnãq plaustris
imodũ castrorum cirtum instructis ipse autem
aesuꝑ ꝓpugnantes du reppulere tomanos.S
am abhis nouo cȩdis gentre terrerentur. abscis¬
s enim cum crine uerticib usonesto satis uulneꝰ¬
n turpes relinquebantur ferrum qđ in hostes
sunpserant. in se suosq uerterunt. Namq aliȩ
concursu mutuo ugulatȩ. aliȩ apprehensis in¬
utem fautib strangulatȩ. aliȩ funib ꝑequo¬
cum crura consertis ipsisq continuo equis exsti¬
nulatis. postquã suas hisdẽ funib quibus
quorũ crura nexuerant. indidere ceruices.
qtrastȩ atq exanimatȩ sunt aliȩ laqueo de-
sibreftis plaustrorũ temonibus pependert̃
nuenta est ȩtiã quedã quȩ duos filios traiectis
pcolla eor: laqueis ad suos pedes uinxerit.

Expanded text:
est, ut tanta ac tam terribilis multitudo minima est, ut tanta ac tam terribilis multitudo minima Romanorum clade, sua autem ultima internecione caederetur. centum quadraginta milia eorum tunc grauiorem paene excitauere pugnam, quae plaustris in modum castrorum circumstructis, ipsae autem desuper propugnantes, diu repulere Romanos. sed cum ab his nouo caedis genere terrerentur — abscisis enim cum crine uerticibus inhonesto satis uulnere turpes relinquebantur — ferrum, quod in hostes sumpserant, in se suosque uerterunt. namque aliae concursu mutuo iugulatae, aliae apprehensis inuicem faucibus strangulatae, aliae funibus per equorum crura consertis ipsisque continuo equis exstimulatis, postquam suas isdem funibus, quibus equorum crura nexuerant, indidere coruices, protractae atque exanimatae sunt, aliae laqueo de subrectis plaustrorum temonibus pependerunt. inuenta est etiam quaedam, quae duos filios traiectis per colla eorum laqueis ad suos pedes uinxerit
Abbreviated transcription (Latin):
sacris ac dñs eẽt seruiendũ. uitam sͥ reseru¬
rent. Itaq cum pecitã non impetrauissent
uulis sius ad saxa co illisis. cunctȩ sese ferros
suspendio ꝑemerunt. Hȩc detigurinis ꝙa
bronibus gesta sunt. Theotones autẽ ꝙ cus¬
bri integris copiis alpium niues emensi it¬
liȩ plana ꝑuaserant. Ibiq cum rigidum
ge su diu blandiorib auris. poculis cibis a
lauacris e molliretur. marius quinto consil
q catulus aduersus eos missi die ad pugnan
& campo dato: Hannibalis secuti ingeniua
innebula. disposuere pugnã. in sole pugi¬
runt. Prima siquidẽ ꝑturbatio galloti
fuit qd romanã aciem primi offendess
dispositã. quã ad ẽẽ senserunt. Cumq ab
uulnerati equites retro in suos cogerentur. q¬
tamq multitudinẽ indispositȩ ad huc as¬
uentantam conturbarent. & sol cum ues
ortus ex aduerso emicusset iusus coꝵ f
uis oppleuit & splendor hebetauit. Ita fac̾tum

Expanded text:
sacris ac dis seruiendum esset, uitam sibi reserusacris ac dis seruiendum esset, uitam sibi reseruarent. itaque cum petita non impetrauissent, paruulis suis ad saxa conlisis cunctae sese ferro ac suspendio peremerunt. haec de Tigurinis et Ambronibus gesta sunt. Teutones autem et Cimbri integris copiis Alpium niues emensi Italiae plana peruaserant, ibique cum rigidum genus diu blandioribus auris, poculis, cibis ac lauacris emolliretur, Marius v consul et Catulus aduersum eos missi, die ad pugnam et campo dato Hannibalis secuti ingenium in nebula disposuere pugnam, in sole pugnarunt. prima siquidem perturbatio Gallorum fuit, quod Romanam aciem prius offendere dispositam quam adesse senserunt. cumque ilico uulnerati equites retro in suos cogerentur, totamque multitudinem indisposite ad??uc aduentantem conturbarent, et sol cum uento ortus ex aduerso emicuisset, uisus eorum uis oppleuit et splendor hebetauit. ita factum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ collẽ occupauit. qui campo & fluuio ubibis¬
tes sese ffuderant unminebat. Cumq exer¬
citui cius aqua ad potandũ decẽt querelisq in¬
num coargueretur. aquã quidẽ inconspec̾tu
ẽẽ respondit. sed eam ferro uindicandã. Pri¬
mis itaq calonib cum clamore inpugram
ruentib sub secutus exercitus. mox iusto oe¬
tamine compositis ordinib bellum gestum e
uicere romant. Q uarto die rursus ꝓductę
utrimq in campũ acies usq ad meridiẽ pen
pari pugnauere discrimine. Post ubi incalise¬
te sole fluxa gallorũ corpora inmodũ nium̃
distabuerunt. usq innostem cędes potius qũ
pugna ꝓtracta ẽ.cc. milia armatorũ ineo bil¬
lo interfecta sunt. Octoguita milia capta uy
tria milia fugisse referuntur. Dux quoq o¬
rum theodobus occisus est. Mulieres eorun
constantiore animo quã si uicissent consulie¬
re consulẽ. ut si inuiolata castitate uirginb

Expanded text:
et collem occupauit, qui campo et fluuio, ubi hoset collem occupauit, qui campo et fluuio, ubi hostes sese diffuderant, imminebat. cumque exercitui eius aqua ad potandum deesset, querellisque omnium coargueretur, aquam quidem in conspectu esse respondit, sed eam ferro uindicandam. primis itaque calonibus cum clamore in pugnam ruentibus subsecutus exercitus, mox iusto certamine conpositis ordinibus bellum gestum et uicere Romani. quarto die rursus productae utrimque in campum acies usque ad meridiem paene pari pugnauere discrimine. post ubi incalescente sole fluxa Gallorum. corpora in modum niuium distabuerunt, usque in noctem caedes potius quam pugna. protracta est. ducenta milia armatorum in eo bello interfecta sunt, octoginta milia capta, uix tria milia fugisse referuntur; dux quoque eorum Teutobodus occisus est. mulieres eorum constantiore animo quam si uicissent consuluere consulem, ut, si inuiolata castitate uirginibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui ipsi gurgitib in mersi. homines laqueis col-¬
lo inditis ex arhorib suspensi sunt. ita ut ni¬
chil prede uictor. nichil miscłiȩ uictus agnos¬
ceret. Maximus tunc romȩ non solum luctꝰ.
uerumȩtiã metus fuit ne confestum cimbri al¬
pes transgrederentur italiamq delerent: His
dem temporib quintus fabius maximus. filiũ
suum adolescentẽ inrus religatũ cum duob
seruis parricidiĩ ministris inter fecit. Ipsosq
continuo ser uos inpretiũ sceleris manu misit.
D ie dicta gneo. pompeio accusante dampnatꝰ
est Igitur marius quarto consul cum iuxta hy¬
sarȩ rhodaniq flumina ubi insese confluunt
castra posuisset teutones cimbri & tigurini &
ambronef. Postquã continuo triduo circa roma¬
norum castra pugnarunt siquo pasto eos excu¬
terent. ũallo. atq inequos campo refunderent¬
trib agmiinib italiam petere destinarunc
Marius post digressum hostium. castra mouti

Expanded text:
qui ipsi gurgitibus immersi, homines laqueis colqui ipsi gurgitibus immersi, homines laqueis collo inditis ex arboribus suspensi sunt ita, ut nihil praedae victor, nihil misericordiae victus agnosceret. Maximus tunc Romae non solum luctus, verumetiam metus fuit, ne confestim Cimbri Alpes transgrededem temporibus Q. Fabius Maximus filium suum adulescentem, rus relegatum, cum duobus seruis parricidii ministris interfecit ipsosque continuo seruos in pretium sceleris manumisit. die dicta Cn. Pompeio accusante damnatus est. Igitur Marius quarto consul cum iuxta Isarae Rhodanique flumina, ubi in sese confluunt, castra posuisset, Teutones Cimbri et Tigurini et Ambrones postquam continuo triduo circa Romanorum castra pugnarunt, si quo pacto eos excuterent uallo atque in aequor effunderetribus agminibus Italiam petere destinarunt. Marius, post digressum hostium castra mouit
Abbreviated transcription (Latin):
tus scepio proconsul aduersus cẏmbroᷤᷤ
ꝙ teutonas & tigurinos & ambronas
gallorum germanorumq gentes quȩ
Ftunc ut imperiũ romanũ extinguerent conspi¬
rauerant missi. prouintias sͥ rhodano flumine
medio diuserunt. Ubi dum inter se grauissima
inuidia & contentione discertant. cum magna
ignominia & periculo romani nominis uicti
sunt. Siquidẽ inea pugna marcus aemilius
consularis. captus atq interfectus ẽ. duo filiĩ
consulis cesi Octoginta milia romanorũ socio¬
rumq ea tempestate trucidata. xl. milia ca¬
lonum atq lixarum interfecta anthias scribit.
Ita ex omni pęnitus decem tantũmodo homines
qui miserũ nuntium ad augendas miserias re¬
portarent suꝑ fuisse referuntur. Hostes binis
castris atq ingenti preda potiti. noua quadã
atq insolita execratione cuncta quȩ ceperant.
pessum dederunt. Uestis discissa & ꝓiecta est:
Aurũ argentumq influmen ab iec̾tum. Loricȩ
uirorum conscise. falere equorum disꝑtitȩ: e¬

Expanded text:
 Cepio proconsul, adversum Cimbros, et Teutonas, et Tygurinos, et Ambronas, Gallorum, Germanorumque gentes, quae tunc ut imperium Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouincias sibi Rhodano flumine medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima inuidia et contentione disceptant, cum magna ignominia et periculo Romani nominis uicti sunt. siquidem in ea pugna M. Aemilius consularis captus atque interfectus est, duo filii consulis caesi; LXXX milia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata, XL milia calonum atque lixarum interfecta Antias scribit. ita ex omni penitus exercitu decem tantummodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, superfuisse referuntur. hostes binis castris atque ingenti praeda potiti noua quadam atque insolita exsecratione cuncta quae ceperant pessum dederunt; uestis discissa et proiecta est, aurum argentumque in flumen abiectum, loricae uirorum concisae, phalerae equorum dis
Abbreviated transcription (Latin):
lio. consulibus. tertium punicũ bel¬
Qlum exortum est Igitur cum sena¬
tus dedendã carthaginẽ censuisset. ꝓ fecti in.
africam consules & scipio tunc tribunus mi¬
litum prope uticam. maioris africani castra
tenuerunt. Ibi carthaginiensib euocatis ius-¬
sisq ut arma & naues traderent nec moratis.
tanta uis armorũ repente tradita est. ut fa¬
cile ex his tota africa potuisset armari. Sed
carthaginienses postqua arma tradiderunt.
ꝙ relicta urbe recedere procul amari decẽ
milib passuum iussi sunt̃. dolorẽ addespes¬
rationem contulerunt. Nut defensuri cuui

Expanded text:
ilio consulibus tertium Punicum bellum exortum est. igitur cum senatus delendam Carthaginem censuisset, profecti in Africam consules et Scipio tunc tribunus militum prope Vticam maioris Africani castra tenuerunt. ibi Carthaginiensibus euocatis iussisque ut arma et naues traderent nec moratis, tanta uis armorum repente tradita est, ut facile tota ex his Africa potuisset armari. sed Carthaginienses postquam arma tradiderant et relicta urbe recedere procul a mari decem milibus passuum iussi sunt, dolorem ad desperationem contulerunt aut defensuri ci
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit. Scipio masinissa mortuo. uiter
sinisse filios tres numidiȩ regnum duusit.
cirta carthaginẽ reuerso manlius texagans
bem expugnauit atq diripuit. Higiniti
ibi aftorum cȩsa sex capta sunt. Hasdrues
pocnorum imperator masinisse nepos sil¬
selliorum fragmentis incuria. a suis ꝓpies
pitionem ꝓditionis occisus ẽ. Iuuentius u¬
tor inmacedonta aduersus pseudo philips
congressus cum maxima clade totius romall
exercitus interfectus est. Capituluo.¬

Expanded text:
conuertit. Scipio Masinissa mortuo inter conuertit. Scipio Masinissa mortuo inter Masinissae filios tres Numidiae regnum diuisit. quo circa Carthaginem reuerso Manlius Tezagam urbem expugnauit atque diripuit; duodecim milia ibi Afrorum caesa, sex milia capta sunt. Hasdrubal Poenorum imperator, Masinissae nepos, subselliorum fragmentis in curia a suis propter suspicionem proditionis occisus est. Iuuentius praetor in Macedonia aduersus Pseudophilippum congressus, cum maxima clade totius Romani exercitus interfectus est. A
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. aut cum ipsa ꝑ ipsam sepeliendi. ducesq
sibi duos hasdrubales creauerunt. Arma prim
facere aggressi aeris ferriq in opiam auri ar¬
gentiq metallis suppleuerunt. Consules obpis¬
nare carchaginem statuunt. cuius situs fuisse
huius modi dicitur. xx. duo milta passuum mi¬
ro amplexa tota pęne mari cingebatur. absq
faucibq̃ trib milib passuum aperiebantur
His locus murũ triguita pedes latum ha¬
buit saxo quadrato in altitudine. cubitorum
quadraginta. Aex cui byxse nomen erat pu¬
lo amplius quã. duo milia passuum tenebãt
ex una parte murus comminis est urbis &
lyrse imminens mari quod mare. stagnun
uocant. qm̃ ob iectu protente linguȩ. stran¬
gut latur. Consules igitur quamuis aliquu¬
tam muri partẽ quassatã machinis diruisscu
tamen acarthaguiensib uicti ac repulsi sõ
quos fugientes scipio repulso intra muros h¬
te defendit. Censurinus in urbẽ rediit qui¬
lius omissa carchagine ad hasdrubalẽ arna

Expanded text:
tatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi, ducesque sibi duos Hasdrubales creauerunt. arma primum facere adgressi aeris ferrique inopiam auri argentique metallis suppleuerunt. consules oppugnare Carthaginem statuunt, cuius situs fuisse huiusmodi dicitur: uiginti duo milia paasaum muro amplexa, tota paene mari cingebatur absque faucibus, quae tribus milibus passuum aperiebantur. is locus murum triginta pedes latum habuit saxo quadrato in altitudinem cubitorum quadraginta. arx, cni Byrsae nomen erat, paulo amplius quam duo milia passuum tenebat. ex una parte murus communis erat urbis et Byrsae imminens mari, quod mare Stagnum uocant, quoniam obiectu protentae linguae tranquillatur. consules igitur quamuis aliquantam muri partem quassatam machinis diruissent, tamen a Carthaginiensibus uicti ac repulsi sunt : quos fugientes Scipio repulso intra muros hoste defendit. Censorinus in Vrbem rediit. Manlius omissa Carthagine ad Hasdrubalem arma
Abbreviated transcription (Latin):
ad uunc simili factum felicitate doceatur.
Manifestauimus ut arbitror atq ostendimꝰ
non magis uerbo pene quã digito innume¬
ra bella sopita. plurimos extinctos tyrannos.
cõpressas. co angustatas. addictas. ex ina nitasq
inmanissimas gentes. minimo sanguine. nullo
certaminȩ. ac pȩne sine cȩde suꝑ est. ut ob¬
trectatores nr̃os molitionũ suarũ peniteant
ueritatisq erubescant: Dinq uerũ & solũ
qͥ potest omia credant. timeant. diligant.
& sequant᷑. cuius omia et quȩ mala putant.
bona c̃ẽ. didicerunt Explitui adiuuante xp̃o
ab initio mundi usq inpresentẽ diem. hoc
est ꝑ annos quinq milia sexcentos decẽ et
octoͬ: cupiditates. & punitiones hominũ pec¬
catorum. conflictationes scłi. ꝙ iudicia dei.
qͣm breuissimȩ & quã simplicissimȩ potui.
xp̃ianis tamen temporib ꝓpter p̃sentem
xp̃i magis gram. ab illa incredulitatis con-¬
fusione discretis: Ita iam ego certo & solo quẽ

Expanded text:
ad nunc simili faotum felicitate te doceatur. ad nunc simili faotum felicitate te doceatur. manifestauimus, ut arbitror, atque ostendimus non magis uerbo paene quam digito innumera bella sopita, plurimos extinctos tyrannos, conpressas coangustatas addiotas exinanitasque immanissimas gentes minimo sanguine, nullo certamine ac paene sine caede. superest ut obtrectatores nostros molitionum suarum paeniteat ueritatique erubescant Deumque uerum et solum, qui potest omnia, credant timeant diligant et sequantur, cuius omnia, et quae mala putant, bona esse didicenunt. Explicui adiuuante Chrisab initio mundi usque in praesentem diem, hoc est per annos quinque milia sescentos decem et octo, cupiditates et punitiones hominum peccatorum, conflictationes saeculi et iudicia Dei quam breuissime et quam simplicissime potui, Christianis tamen temporibus propter praesentem magis Christi gratiam ab illa incredulitatis confusione discretis. ita iam ego certo et solo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
pigit: Placidiã imperatoris sororẽ honorificȩ
apud se honestȩq habitã. fr̃i reddidit: Ro-¬
mane sȩcuritati periculũ suũ obtulit. ut
iduersum cȩteras gentes. quȩ ꝑ hispanias con-¬
sedissent sͥ pugnaret. & romanis uinceret:
quamuis cȩteri alanorũ. wandalorũ. sueuo¬
rumq regis eodẽ nobis cum placito despec¬
d forent. mandantes imperatori honorio:
Tu cum omnib pacẽ habe: omniũq obsi¬
des accipe: Nos nobis confligimus. nobis pe¬
timus: tͥ uincimus. In mortali uͦ questu tti¬
piblicȩ tuȩ si utriq pcrtamus. quis hȩc
crederet nisi res doceret: Itaq nunc  apud¬
hispanias geri bella gentium & agi strages ex
alterutro barbarorũ crebris certisq nuntiis
discimus. precipuȩ Balliam gothorũ regem
insistere patrande paci ferunt. ex quo ut cũq:
concesserum. ut licenter xp̃iana tempora re-¬
prehendantur. siqͥd aconditione mundi usq

Expanded text:
pigit; Placidiam imperatoris sororem honorifice pigit; Placidiam imperatoris sororem honorifice apud se honesteque habitam fratri reddidit; Romanae securitati periculum suum ebtulit, ut aduersus ceteras gentes, quae per Hispanias consedissent, sibi pugnaret et Romanis uinceret. quamuis et ceteri Alanorum Vandalorum Sueborumque reges eodem nobiscum placito depecti forent mandantes imperatori Honorio: tu cum omnibus pacem habe omniumque obsides accipe: nos nobis confligimus, nobis perimus, tibi uincimus, immortali uero quaestu reipublicae tuae, si utrique pereamus. quis haec crederet, nisi res doceret ? itaque nunc Hispanias geri bella gentium et agi strages ex alterutro barbarorum crebris certisque nuntiis discimus , praecipue Valliam Gothorum regem insistere patrandae paci ferunt. ex quo utcumque concesserim, ut licenter Christiana tempora reprehendantur, si quid a conditione mundi usque
Abbreviated transcription (Latin):
peratus. Cuinq eidẽ paci petendȩ. atq of¬
futudȩ. studiosissimȩ in sisterit apud barcilo¬
ium hispaniȩ urbẽ dolo suorũ ut fertur
accisus est: Post hunc segericus rex agothis
iratus cum itidẽ iudicio dei ad pacẽ pronus
iͥt. nichilhominus asuis interfectus est:
linde uallia successit in regnũ. ad hoc elec-¬
iil agothis ut pacẽ infringeret. Ad hoc or-¬
aiatus ad est: ut pacẽ confir maret: Hic igͥ
uttritus maximo uidicio dei qui cum magna
superiore abhoc anno gothorũ manu. instruc¬
ta armis nauigiisq transire in africã mo-¬
lictur. Induodecim milib passuũ gaditha¬
ni fretiꝰ tempestate correptais miserabili exitu
pcrierat. Memor ȩtiã illius acceptȩ sub ala¬
rico cladis. cum in sicilia gothi transire cona¬
t inconspectu suorũ miserabiliter arrepti
& dimersi sunt: Pacem optimã cum honorio
imperatore datis lattissimis obsidibus pe-¬

Expanded text:
peratus. cumque eidem paci petendae atque ofperatus. cumque eidem paci petendae atque offerendae studiosissime insisteret, apud Barcinonam Hispaniae urbem dolo suorum, ut fertur, occisus est. Post hunc Segericus rex a Gothis creatus oum itidem iudicio Dei ad pacem pronus esset, nihilominus a suis interfectus est. Deinde Vallia successit in regnum ad hoc electus a Gothis, ut pacem infringeret, ad hoc ordinatus a Deo, ut pacem confirmaret. hic igitur — territus maxime iudicio Dei, quia cum magna superiore abhinc anno Gothorum manus instructa armis nauigiisque transire in Africam moliretur, in duodecim milibus passuum Gaditani freti tempestate correpta, miserabili exitu perierat, memor etiam illius acceptae sub Alarico cladis, cum in Siciliam Gothi transire conati, in conspectu suorum miserabiliter arrepti et demersi sunt — pacem optimam cum Honorio imperatore, datis lectissimis obsidibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
nioq nimius referre solidus cẽt: Se m̾¬
primis ardenter inhiasse. ut ob literatori
nomine romano. om̃e solũ gothorũ impe¬
rium: Et faceret ꝙ uocaret. cetq ut uil¬
gariter loquar: gothia qđ de romania su¬
isset. fieret nunc athaulfus qđ quondã
çȩsar augustus. ad ubi multa experientu
ꝓbauisset. Neq gothos ullomͦ parete legil
posse. ꝓpter effrenatã barbariẽ. neq ta¬
publica interdici leges oportere. sine qͥb
tes publica non est: Res publica legil
saltem ut głam sͥ de restituendo inintegrũ
iugendoq romano no mine. Gothocum
uirib quereret: Habereturq apud posteros
tomanȩ restitutionis auctor postquã ẽe. non
poterat immutator. ob hoc abstinere abello
ab hoc inhiare pacẽ nitebatur. Precipuȩ pla¬
cdiȩ uxoris suȩ femine sane ingenio. acer¬
cine ꝙ religionȩ satis prope adom̃i: bona¬
tum ordinationũ oꝑa ꝑ suasia & consilio tem¬

Expanded text:
nioque nimius, referre solitus esset: se innioque nimius, referre solitus esset: se inprimis ardenter inhiasse, ut oblitterato Romano nomine Romanum omne solum Gothorum imperium et faceret et uocaret essetque, ut uulgariter loquar, Gothia quod Romania fuisset et fieret nunc Athaulfus quod quondam Caesar Augustus, at ubi multa experientia probauisset neque Gothos ullo modo parere legibus posse propter effrenatam barbariem neque reipublicae interdici leges oportere, sine quibus respublica non est respublica,. elegisse saltim, ut gloriam sibi de restituendo in integrum augendoque Romano nomine Gothorum uiribus quaereret habereturque apud posteros Romanae restitutionis auctor, postquam esse non potuerat immutator. ob hoc abstinere a bello, ob hoc inhiare paci nitebatur, praecipue Placidiae uxoris suae, feminae sane ingenio acerrimae et religione satis probae, ad omnia bonarum ordinationum opera persuasu et consilio tem
Abbreviated transcription (Latin):
tauo Constantius comes ap̃
arelatem galliȩ urbẽ consistens. mu¬
na rerũ gerendarũ industria gothos enar¬
bona expulit. atq abire in hispaniã coe¬
git: Inter dicto precipue atq interdausi
om̃i cõmeatu nauium. & peregrinoꝵ. usu
commertiorũ. gothorũ tunc popłis athaill¬
fus rex preerat. Qui post inruptionẽ i¬
bis. ac mortẽ alarici placidia capta sorore
imperatoris. & in uxorẽ adsumpta. ab alari¬
co in regnũ successerat: Istud sepe auditũ.
diose sectator pacis militare fidelit᷑: Hono¬
rio imperatori ac ꝓdefendenda romana
rei publica impendere uires gothorũ pre¬
optauit. Nam ego quoq ipse uirum
quendã narbonensẽ in lustris sub theodosio
militiȩ ȩtiã religiosũ: Prudentẽq & gra¬
uem. apud bethlecm oppidũ palestinȩ: Bea¬
tissimo hieronimo prb̃o referente audiui
se familiarissimũ athaulfo apud narbonã
fuisse. ac deind e sepe sub testificatione di di-¬
dicisse. Qd ille cum ẽet animo. uirib. inge¬

Expanded text:
 Constantius comes apud Arelatem, Galliae urbem, consistens, magna rerum gerendarum industria, Gothos bona expulit atque abire in Hispaniam coegit interdicto praecipue atque intercluso omni commeatu nauium et peregrinorum usu commerciorum. Gothorum tunc populis Athaulfus rex praeerat: qui post inruptionem Vrbis ac mortem Alarici Placidia, ut dixi, captiua sorore imperatoris, in uxorem adsumpta Alarico in regnum successerat. is, ut saepe auditum diose sectator pacis militare fideliter Honorio imperatori ac pro defendenda Romana republica inpendere uires Gothorum praeoptauit. nam ego quoque ipse uirum quendam Narbonensem inlustris sub Theodosio militiae, etiam religiosum prudentemque et grauem, apud Bethleem oppidum Palaestinae beatissimo Hieronymo presbytero referentem audiui, se familiarissimum Athaulfo apud Narbonam fuisse ac de eo saepe sub testificatione didicisse, quod ille, cum esset animo uiribus inge
Abbreviated transcription (Latin):
NNO ab urbe condita dcc xluii. post
mortẽ augusti cȩsaris. Tiberius cȩsar
imperiũ adeptus est. Mansitq in co
bella gessit᷑. S nec ꝑ legatos quidẽ aliqua gͣiia.
nisi quod tantũ aliquantis in locis precognitis
cito gentiũ tumores comprimebant᷑. Sane
quarto imperii eius anno germanicus drusi
filius caliculȩ pater de germanis ad quos ab
augusto sene missus fuerat triumphauit. Ipse
autẽ tibcrius plurima imperũ sui parte cum
magna & graui modestia rei publicȩ prefuit. Ad¬
eo ut quibusdã presidĩis augenda prouintiis
tributa suadentib scripserit boni pastoris ẽẽ.
tondere pecus non degluł ere. Capłm .iiii.¬
Tpos quao passus est dominus xp̃s

Expanded text:
nno ab Urbe condita DCCLXVII, post mortem Augusti Caesaris Tiberius Caesar imperium adeptus est, mansitque in eobella gessit, sed ne per legatos quidem aliqua gravia, nisi quod tantum aliquantis in locis praecogniti cito gentium tumores comprimebantur. Sane quarto imperii ejus anno Germanicus, Drusi filius, Caligulae pater, de Germanis, ad quos ab Augusto sene missus fuerat, triumphavit. Ipse autem Tiberius plurima imperii sui parte, cum magna et gravi modestia reipublicae praefuit, adeo ut quibusdam praesidibus augenda provinciis tributa suadentibus scripserit, Boni pastoris esse tondere pecus, non deglubere. At postquam passus est Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
diũ tentorium ipsos imꝑt̾ritꝰ imyetiuut᷑. Mili¬
ces uagam. confestim fugam imer̃. E thyo¬
pes stupe facti. substiter̃. Rer aut̃ &. francor
qͥdam ad ethẏopes cõu̾si. & ibi aliqnͣtulum̃
cdemorati. eos tanqͣm segetem int̾nũso gla¬
diis secabant. &. eorum corꝑa detruncantes
dimidiabant. Irrorabantur s: potiꝰ inunda¬
bant᷑ campi sanguine. passimq mortier¬
na gentium obuoluebant᷑. Insecuti ft̃
fugientes eos xpĩmi. Nlam gentiles dĩ
im tute trimefaci. respiranh locum ñ babeliat
nec aliqͣtenꝰ respurbant. Si enim credendim

Expanded text:
dium tentoriorum ipsos imperterritus impetivit. Milidium tentoriorum ipsos imperterritus impetivit. Milites pagani confestim fugam inierunt. Aethiopes stupefacti substiterunt. Rex autem et Francorum quidam ad Aethiopes conversi, et ibi aliquantulum demorati, eos tanquam segetem in transverso gladiis secabant, et eorum corpora detruncantes, dimidiabant. Irrorabantur, sed potius inundabantur campi sanguine; et passim morticina gentilium obvolvebantur. Insecuti sunt fugientes eos Christiani: nam gentiles, Dei virtute tremefacti, respirandi locum non habebant, nec aliquatenus respirabant.
Abbreviated transcription (Latin):
celo sꝑantes. Ubi uͦ breuit̾ oratum ẽ. & signin
salutifere crucis reuerent̃ eoꝵ frontib addimno¬
tum ẽ. maiori cõfidentia eqͥtauer̃. Gentiles enĩ
iam substiterant. & mnioti erpectibant. In:
dextͦ cormi uirta mare. tolosmꝰ equitabut. In
imꝰ ad centum: Ad decem ad mille: S. reue¬
ra ille qͥ aliqͣndo in choro cantari fecerat. saul
ꝑcussit mille. &. dauiqd decem milia. ipse illa¬
dem in nomine domimi iħu xp̃i exclamantes.
illes utirilit̾ aggressi sunt.
omes normannorum ecce pre bene ge¬
ta ꝓͥo nomine sepe cdicendus Robtꝰ: aõ¬
miralii stantarum a longe cõficłans. qͦd in sĩ¬
tate haste pomũ aurrũm habebat. hasta uͦ ar¬
gento cooꝑta cdecent̃ albicabat. uͥ ipsum eẽ dep̃¬
henc̾it. auclact᷑ ꝑ medias acies suꝑ eum irruit
&̾ grauit᷑ acl mortem uulneraũ. Qd ñ mechiocrẽ
gentib meussit timorem. Comes etiam fian¬
drensis. hostilit̾ eos muasit. Tancredus ꝑ me¬

Expanded text:
coelo sperantes. Ubi vero breviter oratum est, et signum coelo sperantes. Ubi vero breviter oratum est, et signum salutiferae crucis reverenter eorum frontibus admotum est, majori confidentia equitaverunt. Gentiles enim jam substiterant, et immoti exspectabant. In dextro cornu juxta mare, Tholosanus equitabat: In unus ad centum? quid decem ad mille? sed revera ille qui aliquando in choro cantari fecerat, « Saul percussit mille, et David decem millia : » idem, in nomine Domini Jesu Christi exclamantes, illos viriliter aggressi sunt. Comes Normannorum, ecce, pro re bene gesta proprio nomine saepe dicendus, Robertus, Admiravisi stantarum a longe considerans, quod in summitate hastae pomum aureum habebat; hasta vero argento cooperta decenter albicabat, ut ipsum esse deprehendit, audacter per medias acies super eum irruit, et graviter ad mortem vulneravit. Quod non mediocrem gentilibus incussit timorem. Comes etiam Flandrensis hostiliter eos invasit. Tancredus per me
Abbreviated transcription (Latin):
posito ancilib corꝑa suꝑiora tutantes. sagitis
utebant᷑ es glaclius. his imꝑatum fuerat᷑ ue uł
ad mom̃tum reced̾ent.ł locum occupatum saltẽ
ad passum excecient. Porro manipuli militares
ꝓut erant instrueti. loca eondita tenebant.
Et qm̃ sitis immociantiam ꝓpt̾ estum & pulue¬
rem p̃liandi metuebant. aqͣrum cantarulos
plenos a collo suspencłant. qͥb recentati ł cons¬
tantiꝰ obsistent. ł fugientes indefitientiꝰ ꝑseqͦ¬
rent᷑. He fuga qͥppe sua nulla m̃tio fuerat:
qm̃ iami᷑ uicisse putabant. Cõfidebant siqͥdẽ
&. inmultitudinib suis inueris. ꝙ in pec¬
torib gentium anunosis. & in imꝑiab ne
unqͣmꝰ fugent edictis. Dixerant enim:
Fugientes: capitum aminau̾sione meuitabilit
pumnit᷑. B ello utrunq ꝑato. ut uentum
c̃. adlocum unde frrnici gentiles aliqͣntulũ
in t̾ram defixis orauer̃. Erant enĩ aurilun dẽ

Expanded text:
posito, ancilibus corpora superiora tutantes, sagittis posito, ancilibus corpora superiora tutantes, sagittis utebantur et gladiis: his imperatum fuerat ne vel ad momentum recederent, vel locum occupatum saltem ad passum excederent. Porro manipuli militares prout erant instructi, loca condicta tenebant. Et quoniam sitis immoderantiam, propter aestum et pulvenitatem praeliandi, metuebant, aquarum cantarulos plenos a collo suspenderant: quibus recentati, vel constantius obsisterent, vel fugientes indeficientius persequerentur. De fuga quippe sua nulla mentio fuerat, quoniam jam se vicisse putabant. Confidebant siquidem et in multitudinibus suis innumeris; et in pectoribus gentium animosis, et in imperialibus, ne unquam fugerent, edictis. Dixerant enim: Fugientes capitum animadversione inevitabiliter puniantur. » Bello utrinque parato, ut ventum est ad locum unde Franci gentiles aliquantulum in terram defixis, oraverunt: erant enim auxilium de
Abbreviated transcription (Latin):
ostib deuictis meumb̾ent diripiendis.
ol tris illuxerat.: & poyłs dĩ de bello meun¬
do cogitabat. Int᷑uer̃ aut̃ uallem imam
secꝰ lit maris. formosa planitie uemistam. Illic imꝰ¬
qͥsq suas acies g̾gatim ornauer̃ & orchinauer̃t.
Rex goddefredus. suam accritate instruỹ aciem.
sagntarios &. pedites ordmnauer̃ suos. & ipsis pre¬
missis. peletẽptim ꝑgebant. Edocebant᷑ aut̃ qͣlit̃
obclamarent. qͣlit̾ obstarent. qͣlit̃ inpenet᷑ biles
imimicos feriendo penetͣrent. & ut ad signa sua
nichil reuerentes frecfͦnt̾ respicẽnt. &. se tpsos
adictꝰ hostiles sufferentes obdurarent. licet hȩc
atnõib ꝯmĩa in aliis bellis bene gestis didicissent.
ec minꝰ e regione gentiles cimeatim stelł
imumerabiliores densabant᷑. & ꝑ agmina
inilmere legiones a latere i latꝰ extendebant᷑
s renuser̃ aut̃ qͣndam gentẽ qͣm echiopes uocabatł.
qͦs in loco statuer̃. &. inmotos eos manere man¬
dauer̃. Hi genib humi defiris. dextro tam̃ pꝰ¬

Expanded text:
ostibus devictis incumberent diripiendis. » Sol terris illuxerat, et populus Dei de bello ineundo cogitabat, intraverunt autem vallem unam, secus littus maris, formosa planitie venustam: illic unusquisque suas acies gregatim ornaverunt et ordinaverunt. Rex suam accurate instruxit aciem; sagittarios et pedites suos ordinaverunt: et ipsis praemissis pedetentim pergebant. Edocebantur autem qualiter acclamarent, qualiter obstarent, qualiter impenetrabiles inimicos feriendo penetrarent; et ut ad signa sua, nihil reverentes, frequenter respicerent, et seipsos ad ictus hostiles sufferendos obdurarent: licet haec omnia in aliis bellis bene gestis didicissent. Nec minus e regione gentiles cuneatim, stellis innumerabiliores densabantur; et per agmina innumerae legiones a latere in latus extendebantur. Praemiserunt autem quamdam gentem, quam Aethiopes vocabant, quos in loco statuerunt, et immotos eos manere mandaverunt. Hi genibus humi defixis, dextro tamen post
Abbreviated transcription (Latin):
Ppiar cede ꝑacta i de rsi sinit adꝰ insmibielita¬
r̾im tentoria dririenda. Inuenerunt gͥ ut bre¬
uit dicxerori quiqiud bone suppellectilis excegito
oleum ar menta pescerun nnumerabilum. his õib.¬
cdriptis. in ciuitatem sc̃am hierłm eum gauc̾io

Expanded text:
nt ad Ismaelitarum tentoria diripienda. Invenerunt igitur, ut breviter dixerim, quidquid bonae supellectilis excogitart oleum, armenta pecorum innumerabilium, odireptis, in civitatem sanctam Jerusalem, cum gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
fuit adũsa. fuit enim chies tribulationis &. disꝑsiõĩs.
cdies mortis &. confusionis. Si qͥ tam̃ potuer̾. ad
cuutatem fugerunt.
alte ingemuisse & sic planrisse. Qm̃um cre¬
ator quid ẽ. hocs quid accidtt: Qͦcͥ fatum nobis
infestum nocuit: heum qͣm menarrabile dȩdec
qͣm diut᷑nm mmpꝑium genti nr̃e contigit. Gerlõ
menica. gens mocica. genti nr̃e p̃ualuit. Unde hoc
Conuentione fac̾ta huic adlitxi militum. ceͦ. milia.
& peditum ñ erat nimerꝰ. quos onim miido cre¬
ddebam p̃ualituros. nimc aut̃ ut ñ mentuar angnꝰ

Expanded text:
fuit adversa. Fuit enim dies tribulationis et dispersionis; fuit adversa. Fuit enim dies tribulationis et dispersionis; dies mortis, et confusionis. Si qui tamen potuerunt, ad civitatem fugerunt. alte ingemuisse, et sic planxisse: O omnium Creator, quid est hoc? Quid accidit, quod fatum nobis infestum nocuit? Hei mihi! quam ineffabile dedecus! quam diuturnum improperium genti nostrae contigit! Gens mendica, gens modica genti nostrae praevaluit. Unde hoc? conventione facta, huc conduxi militum CC millia, et peditum non est numerus, quos omni mundo credebam praevalituros. Nunc autem, ut non ment
Abbreviated transcription (Latin):
nichil autem om̃mo ei nocẽ. Non auchebant se
cont᷑ rͥmos erigẽ̾. nec mnuti cent᷑ paucos obla¬
tͣre. fuguebant gͦ & alii iõscensis arborib ẜ scorii¬
lis. mortem ciit᷑are uolebart. Au caũnarini.¬
tibula eadem de causa introibint. xpĩam cont᷑
infistentes. alios sagittabant. alios inp̃ciptim
cegebant. alios pugionib cõfodiebuant. alios iigu¬
labant. incomime muilli parcebat. Incubueit
gentilib letalis dies. qua nemini dabat᷑ euadenꝰ
occasio. Illi dum taxit euaser̃. qͥ effugẽ qͦ qͣmͦ po¬
tuer̃. Comes sc̃ĩ egidu amari militans int̾fecit in¬
mimeros .a. fugiertes a ciuitate arcẽbat. S. qm e¬
Quos enim franci cursu potant p̃uenire. illes
nulle clabant᷑ indutie. Naiugium acdmirali:
mare totum occuluerat. & gens illa finem belli
expectabat. Uidentes autem̃ illã aliam qͦm sꝑa¬
uerant suis inmiere fortunam. scaphis ascen¬
sis inuentum obliquauer̃ uela. & sic remigauer̃
ad patriam. Dies itaq illa. labilonus m̃mum i

Expanded text:
nihil autem omnino eis nocere. Non audebant se contra Christianos erigere, nec multi contra paucos oblatrare: fugiebant ergo, et alii conscensis arboribus vel scopulis, mortem evitare volebant; alii cavernarum latibula, eadem de causa, introibant. Christiani contra insistentes satagebant, alios in praecipitium cogebant, alios pugionibus transfodiebant, alios jugulabant, in commune nulli parcebant. Incubuerat itaque gentilibus lethalis dies, qua nec uni dabatur evadendi occasio; illi duntaxat evaserunt, qui effugere quoquo modo potuerunt. Comes Sancti Aegidii a mari militans interfecit innumeros, et fugientes ad civitatem arcebat; sed qQuos enim Franci cursu poterant praevenire, illis nullae dabantur induciae. Navigium Admiravisi mare totum occuluerat, et gens illa finem belli exspectabat: videntes autem aliam, quam speraverant, suis imminere fortunam, scaphis ascensis, in ventum obliquaverunt vela, et sic remigraverunt ad patriam. Dies itaque illa Babyloniis illis nimium
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo. ne iterũ depositã purpurã inper-¬
niciem rei publicȩ sumeret. pͥuatum iussit
occidi. Quamuis omnib iam ministris ne¬
fariȩ ꝑsecutionis extinctis hunc quoq in-
quantum exercere potuit ꝑ secutorẽ. digna
punitio flagitaret: Constantini filii crispꝰ
& constantinus. & licinius adolescens. licinii
augusti filius: Constantini autẽ exsorore
nepos cȩsares sunt creati: His dieb arrius
alexandrinȩ urbis prb̃t. aueritate fidei
catholicȩ deuians. exitiabile plurimis dog¬
ma constituit: Qui simul ut pͥmum alex¬
andriȩ uel notus uel notatus inter con¬
fusos uulgo sectatores in sec̾tatoresq factꝰ
est: Ab alexandro ciusdẽ tunc urbis ep̃o pul¬
sus ȩccłia est. Cumq homines quos ier¬
rots seduxerat etiã in seditionẽ excitaret
dogina exitiabile & miserũ ẽẽ. euidentissime
deprehensũ palam ꝓdditum ac reꝓbatum est:

Expanded text:
exemplo, ne iterum depositam purpuram in perexemplo, ne iterum depositam purpuram in perniciem reipublicae sumeret, priuatum iussit occidi; quamuis omnibus iam ministris nefariae persecutionis extinctis hunc quoque in quantum exerere potuit persecutorem digna punitio flagitaret. Constantini filii, Crispus et Constantinus et Licinius adulescens, Licini Augusti filius, Constantini autem ex sorore nepos, Caesares sunt creati. His diebus Arrius, Alexandrinae urbis presbyter, a ueritate fidei catholicae deuians, exitiabile plurimis dogma constituit. qui simul ut primam Alexandriae vel notus vel notatus inUr confusos uulgo sectatores insectatoresque factus est, ab Alexandro, eiusdem tunc urbis episcopo, pulsus ecclesia est. cumque homines, quos in errorem seduxerat, etiam in seditionem excitaret,dogma exitiabile et miserum esse euidentissime deprehensum, palam proditum ae reprobatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tio filiis augustorum. licinio autẽ & maxi¬
mino hominib nouis. constantinus pacem
ȩccłus post .x. annos quã aꝑsecutorib uexa¬
bantur. indulsit: Deinde inter constantinũ
& maxentiũ bellum ciuile exortum est: Maxen¬
tius sepe multis preliis fatigatus. ultime ad.
pontẽ muluiũ uictus & interfectus est: Maxi¬
minus ꝑsecutiones xpianorum incentor exe¬
cutorq in festissimus. apud tharsum dum
cuule bellum contra licinium disponit: In¬
teriit licinius repentinus repentina rabiȩ
suscitatus. om̃s xpianos epalatio iussit expelli:
Mox bellũ inter ipsum liciniũ & constanti¬
num efferbuit: S constantinus liciniũ soro¬
ris suȩ uirum inpannonia primũ uicit De¬
inde apud cybalas oppressit. uniuersaq grȩcia
potitus licinium crebris bellis terra mariq
ad surgentẽ & repressũ. tandẽ addeditionẽ
coegit: S herculũ maximiani soceri sui motꝰ

Expanded text:
tio, filiis Augustorum, Licinio autem et Maxitio, filiis Augustorum, Licinio autem et Maximino, hominibus nouis. Constantinus pacem ecclesiis post decem annos quam a persecutoribus uexabantur indulsit. deinde inter Constantinum et Maxentium bellum ciuile exortum est. Maxentius, saepe multis proeliis fatigatus, ultime ad pontem Muluium uictus et interfectus est. Maximinus, persecutionis Christianorum incentor exsecutorque infestissimus, apud Tharsum, dum ciuile bellum contra Licinium disponit, interiit. Licinius, repentina rabie susoitatus, omnes Christianos e palatio suo iussit expelli. mox bellum inter ipsum Licinium et Constantinum efferbuit. sed Constantinus Lioinium, sororis suae uirum, in Pannonia primum uicit, deinde apud Cibalas oppressit uniuersaque Graecia potitus Licinium crebris bellis terra marique adsurgentem et repressum tandem ad deditionem coegit; sed Herculii Maximiani soceri qui motus
Abbreviated transcription (Latin):
ingalla ꝓ fectus est: Ut constantino geners
uiue dolis uictor auferret imperiũ. sed per
ilum deprehensus & proditus: Deinde in fu¬
tam uersus. massiliȩ oppressus ꝙ interfectus
il: Porro galerius occiso seuero licinium im¬
quratorem creauit: Cumq ꝑsecutionem adio¬
aituno & maximiano missã ipse atrociorib
iliftis accumulauisset: Ac postquã ꝑ annos
Lomni genere hominũ exhausit prouin¬
ul patre facto introrsum pectore. & uitalib
ussolutis cum ultra errorẽ humanȩ miseriȩ
ni uermes eructuaret: Neq medici ultra
um fetorem ferentes crebro iussu eius occide¬
intur. a quodã medico constantiã ex despe.¬
stione sumente increpi᷑tus iram dei es. pe.¬
ua suam. atq ideo amedicis nor posse cu-¬
rari edictis. late missis xpianos de exiliis reuo¬
cauit: Ipse autẽ cruciatus non sustinens. ium
uitȩ suȩ attulit: Ita res publica tunc sub no¬
uis .iiii. principib fuit. constantino & maxen¬

Expanded text:
in Galliam profectus est, ut Constantine genero in Galliam profectus est, ut Constantine genero aeque dolis iunctus auferret imperium. sed per fiiiam deprehensus et proditus, deinde in fugam uersus Massiliae oppressus et interfectus est. porro Galerius occiso Seuero Licinium imperatorem creauit. cumque perseeutionem a Diocletiano et Maximiano missam ipse atrocioribus edictis adcumulauisset ac postquam per annos decem omni genere hominum exhausit prouincias, putrefacto introrsum pectore et uitalibus dissolutis, cum ultra horrorem humanae miseriae etiam uermes eructaret neque medici ultra iam foetorem ferentes crebro iussu eius occiderentur: a quodam medico constantiam ex desperatione sumente increpitus, iram Dei esse poenam suam atque ideo a medicis non posse curari, edictis late missis Christianos de exiliis reuocauit. ipse autem cruciatus non sustinens uim uitae suae adtulit. ita respublica tunc sub nouattuor principibus fuit Constantino et Maxen