comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc eligius alteram exocculto in medio ꝓlatã
qđ suꝑfuit inquit exauro ne neglegens ꝑderẽ.
hiuc operi aptaui. Confestim stupefactꝰ lotha¬
ruis et maiori ammiratione detentus. seiscitabat᷑
opificẽ si cuncta exeodem penso facere potuiss&
Et cum consequenter iuxta id qđ fuerat scisci
mris responsum accepisset. ingenium eiꝰ subli¬
ni fauore attollens. ex hoc iam inquit etiã in
maxinis credi poteris. Porro hoc fuit initium
nec non & testimonium in palatio regis hono¬
randi mminoq eredendi eligium. Ex hoc nempe
adi alictius consurgens. factus ẽ aurifex peritis¬
sinuis etq momni fabricandi arte doctissimus.
aregie ꝓuocatis cresebait cotidie in melius.¬

Expanded text:
Tunc Eligius altera ex occulto in medio prolata: Tunc Eligius altera ex occulto in medio prolata: Quod superfuit, inquit, ex auro ne negligens perderem, huic operi aptavi. Confestim stupefactus Glotarius, et majori admiratione detentus, sciscitabatur opificem si cuncta ex eodem penso facere potuisset, et cum consetatus responsum accepisset, ingenium eius sublime favore attollens: 'Ex hoc iam', inquit, 'etiam in maximis credi poteris'. Porro hoc fuit initium necnon et testimonium in palatio regis honorandi immoque credendi Eligium. Ex hoc nempe adauctius consurgens factus est aurifex peritissimus atque in omni fabricandi arte doctissimus, a rege provocatus, crescebat in melius
Abbreviated transcription (Latin):
indicauit ei inuenisse se artificem industriũ
qui dispositum sine cunctamine aggrederet᷑
dit copiosam auri impensam. sed et ipse nichil¬
ominus tradidit eligio. At ille acceptũ opꝰ
cum celeritate in choauit. atq cumdiligentia
celeritꝰ consummauit. Deniq quod ad uniꝰ
opificii acceperat usũ. ita exeo duo cõposuit.
ut incredibile foret omnia ex eodẽ pondere
fieri potusse. Nam absq ulla fraude uel
unus etiam siliquȩ imminutione commissum
sibi parauit opus. non ceteroꝵ fraudulentiam
sectans non mordacis limȩ fragmina culpans.
ñ foci edacẽ flammã in cusans. sedomnia fidelit̃
complens. geminam felicit̾ meruit felix remu¬
erationem. Opus gͦ ꝑfectum defert ꝓtinus
adpalatium. tradiditq regi quam donauerat
sellam. altera penes se quã gratuito fecerat
reseruata. Cepit tunc princeps mirari. simul
& offerre tantã operis elegantiam. uissitq
ilico fabro tribuere mercedẽ laboris dignam.

Expanded text:
indicavit ei invenisse se artificem industrium, indicavit ei invenisse se artificem industrium, qui dispositum sine cunctamine aggredereturdit ei copiosam auri impensam, sed et ipse nihilominus tradidit Eligio: at ille acceptum opus cum celeritate inchoavit, atque cum diligentia celeriter consummavit. Denique quod ad unius opificii acceperat usum, ita ex eo duo composuit, ut incredibile foret omnia ex eodem pondere fieri potuisse; nam absque ulla fraude, vel unius etiam siliquae imminutione commissum sibi patravit opus, non caeterorum fraudulentiam sectans, non mordacis limae fragmina culpans, non foci edacem flammam incusans, sed omnia fideliter complens, geminam feliciter meruit felix remunerationem. Opus ergo perfectum defert protinus ad palatium, traditque regi quam donaverat sellam, altera penes se quam gratuito fecerat, reservata. Coepit tunc princeps mirari simul et efferre tantam operis elegantiam, jussitque illico fabro tribuere mercedem laboris dignam.
Abbreviated transcription (Latin):
condebat. ut etiã cũ absens eẽt ea quȩ didice¬
terea post aliquot annos exitiit quȩdam
causa diuina credo gubernante ꝓuidentia.
ut relicta patria & parentib francoꝵ adira
solum. Ubi paucis degens dieh. factus est
notus gͦuidam regis thesaurario baobboni
uocabulo. uiro honesto et mansueto. cuiꝰ se
patrocinio committens. sub eius ditione degiha.
Strenue enim adomne opus se aptabat. et
omnes cum quib colloqui potuisset in suo
ris interuallum ꝑuenit ad notitiã lothari
francoꝵ regis. huius modi excausa. Uolera
enĩ idem rex sellã urbane auro geminisq
fabricare. sed noninueniebatur in eiꝰ palano
qui huuis modi opus sicut mente concepal
posset oꝑe ꝑficere. Cum sciret gͦ prefauis
regis thesaurariꝰ eligii industriã. eoepit
eũ explorare si quo minus opus optatum
posset ꝑficere. Et cum facile apud eum id¬
fieri intellexisset. ingressus ad principem

Expanded text:
condebat, ut etiam cum absens esset, ea quae didicecondebat, ut etiam cum absens esset, ea quae didiceterea post aliquot annos exstitit quaedam causa, divina, credo, gubernante providentia, ut, relicta patria, et parentibus, Francorum adiret solum, ubi paucis degens diebus factus est notus cuidam regis thesaurario, Bobboni vocabulo, viro honesto et mansueto, cujus se patrocinio committens, sub ejus ditione degebat, strenue enim ad omne opus se aptabat, et omnes cum quibus colloqui potuisset in suo oris intervallum pervenit ad notitiam Clotarii Francorum regis hujusmodi ex causa. Volebat enim idem rex sellam urbane auro gemmisque fabricare, sed non inveniebatur in ejus palatio qui hujusmodi opus, sicut mente conceperat, posset opere perficere. Cum sciret ergo praefatus regis thesaurarius Eligii industriam, coepit eum explorare si quominus opus optatum posset perficere, et cum facile id apud eum fieri intellexisset, ingressus ad principem
Abbreviated transcription (Latin):
hinc gͥ pueritiȩ annos excedens. eium ad¬
olescentiȩ cum industria gerebat. Et quicqͥd
operis etati suȩ congruum arripuisset. mira
agilitate ꝑficiebat. Cum ergo uideret pater¬
eius tantum filii ingenium. tradidit eum
adimbuendum honorabili uiro abboni uo¬
cabulo. fabro aurifici ꝓbatissimo. qui eo
tempore in urbe lemoucina publicã fiscalis
monetȩ offitinã gerebat. A quo in heui huiꝰ
offitii usu plenissime doctus. coepit int̾ uici¬
nos & ꝓpinquos in dño laudabiliter honoran.
Gerebat enim simplicitatem columbȩ. ne
cuiquam machinaret᷑ dolos. habebat et ser¬
pentis astutiam. nealiquoꝵ supplantaritur
in sidus. Dignum quoq incunctis habens in¬
genium. et facile loquebat᷑ et pure. Ecele¬
siarũ etiã conuenticulis frequent̃ int̃. era.¬
& quȩcumq ibi ex diuinis scripturis recita¬
bantur aurẽ libent̾ accommodans. auidissime
hauriebat. atq: ita incordis sui memoria re¬

Expanded text:
igitur pueritiae annos excedens, aevum adigitur pueritiae annos excedens, aevum adulescentiae cum industria gerebat, et quicquid operis aetatis suae congruum arripuisset, mira agilitate ejus tantum filii ingenium, tradidit eum ad imbuendum honorabili viro, Abboni vocabulo, fabro aurifici probatissimo, qui eo tempore in urbe Lemovicina publicam fiscalis monetae officinam gerebat: a quo in brevi hujus officii usu plenissime doctus, coepit inter vicinos et propinquos in Domino laudabiliter honorari; gerebat enim simplicitatem columbae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et pure. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, quaecunque ibi ex divinis Scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime hauriebat, atque ita in cordis sui memoriam re
Abbreviated transcription (Latin):
prius quã nasceretur ad indicium sanctitatis
eius ostensum ẽ. quodq magnoꝵ uiroꝵ testi¬
monio didici. omittere non debeo.
um adhuc uir beatus matris eet aluo inditꝰ
uidit genitrix eius uisionẽ. quȩ huiꝰ modi
habet ordinem. Uidebat quasi aquilam
ualde pulchram supra suum uolitantẽ stratũ
ac se tertio inclamantẽ. sibiq quid nescio
pollicentẽ. Cũq ex reciproca uoce euigilass&.¬
ꝑ̃terita nimis cepit mirari. quȩ nam hȩc eẽt
uisio. Interea uenit tempus pariendi et
p̃magnitudine do loris. cepit mat̾ ꝑ iclitari.
Uocauerunt aut̃ quendã religiosũ presbit̾ũ
boni testimonii uirũ. ut ꝓ eadẽ orare de¬
beret. Qui cum uenisset ad eã quasi ꝓphe¬
tico mox usurpans uerbo. ait ad illam.
Noli inquiens mat̃ timere. qm̃ benedictũ
partũ tibi dñs dignabitur largiri. E rit
enim uir sc̃s ac de gente sua electus. uoca
aparentib xp̃ianis religione catholica. Ex

Expanded text:
priusquam nasceretur, ad indicium sanctitatis priusquam nasceretur, ad indicium sanctitatis eius ostensum est, quodque magnorum virorum testimonio didici, omittere non debeo. 2. Cum adhuc vir beatus matris esset alvo inditus, vidit genetrix eius visionem, quae huiusmodi habet ordinem. Videbat quasi aquilam valde pulchram supra suo volitantem strato ac se tertio inclamantem sibique quid nescio pollicentem. Cumqperterrita nimis coepit mirari quaenam esset haec visio. Interea venit tempus pariendi, et prae magnitudine doloris coepit mater periclitari; Vocaverunt autem quendam religiosum presbiterum boni testimonii virum, ut pro eadem orare deberet; qui cum venisset ad eam, quasi prophetico mox usurpans verbo, ait ad illam: 'Noli', inquiens, 'mater, timere, quoniam benedictum partum tibi Dominus dignatus est largiri. Erit enim vir sanctus ac de gente sua electus vocabia parentibus christianis religione catholica. Exin
Abbreviated transcription (Latin):
GITU R eligius lemouicas galliarum ur¬
be quȩ abocceano britannico fere ducentoꝵ
milium spacio se iungitur. inuilla catalacense.
quȩ ap̃dicta urbe sex circiter milib ad septẽ¬
trionalẽ plagam uergit. oriundus fuit. Est
itaq p̃fata ciuitas partib sita marmoricatis
in ulteriori gallia primaq aquitania. quȩ
ad plagam respicit occidentalem. cui c̃tigua
ẽ aboriente ꝓuntia lugdunensis. galliaq
belgica. Habet etiam ab euro et meridie ꝓ¬
uintiã narbonensẽ. a circio aut̃ ambit᷑ occeano.
Porro ab occasu habet hẏspanias. In hac ergo
regione. parentib ingenuis. atq ex longa ꝓsa¬
pia xp̃ianis. eligius natus atq altus ẽ. Cuius
pat̾̃ eucheriꝰ. mat̾ uͦ terrigia uocitata ẽ. Ipse
aut̃ diuina grã p̃sciente. congruum sibi ac
ueluti speculum mentis suȩ eligius nomen
accepit. Ergo cũ ꝓpositũ sit dehis quȩ gessit.
immoq ea quȩ dñs ꝑ eum oꝑari dignatus ẽ.
sicut gesta constant narrare. tamen id qđ

Expanded text:
gitur Eligius Lemovicas Galliarum urbe, quae ab oceano Britannico fere ducentorum millium spatio sejungitur, in villa Catalanense quae a praedicta urbe sex circiter millibus ad septentrionalem plagam vergit, oriundus fuit. Est itaque praefata civitas partibus sita Armoricanis in ulteriore Gallia, primaque Aquitania, quae ad plagam respicit occidentalem, cui contigua est ab oriente provincia Lugdunensis, Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provinciam Narbonensem: a circio autem ambitur Oceano: porro ab occasu habet Hispanias. In hac ergo regione parentibus ingenuis, atque ex longa prosapia Christianis, Eligius natus atque altus est: cujus pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepit. Ergo dum propositum sit de his quae gessit, immoque ea quae Dominus per eum operare dignatus est, sicut gesta constant, narrare, tamen id quod,
Abbreviated transcription (Latin):
intantum ut nos illũ consolari uideremur
ignorantes pium affectum uiri. nec quarmio¬
ne ita fleret intellegentes. Quib ille huiꝰ modi
responsum reddebat. non se flere qͥa recessera
qui mortuus fuerat nuntiatus. sed quia pre¬
cesserat. uel quia difficile ess& inuenire uri
qui summo sacerdotio dignus habeatur
pse aut̃ de sua morte p̃dixit. quod usq po
cha nobiscum futurus esset. quod quidem ne¬
ruit dñm obsecrando. quo maturius liberint
ngemis cebat enim uehementer cum uidert
crescere in hominib. et maxime in his qui in
potestatib erant constituti. tta ut int̃ uemiend
illi apud illos grauissimus labor esset. quia
omnia precio distribuebant᷑. Quęres omẽ
malũ primo inuexit italiȩ. et exinde omnia
uergunt᷑ impeius. Et quid dicã. si in huius¬
modi ꝑsonis ita rabiẽ suã exereent qͥ solest¬

Expanded text:
in tantum ut nos illum consolari niteremur, in tantum ut nos illum consolari niteremur, ignorantes pium affectum viri, nec qua ratione ita fleret intelligentes. Quibus ille hujusmodi responsum reddebat: Non se flere, quia recesserat, qui fuerat mortuus nuntiatus: sed quia praecesserat, vel quia difficile esset invenire virum, qui summo sacerdotio dignus haberetur. Ipse autem de sua morte ante praedixit quod usque ad pascha nobiscum futurus esset: quod quidem meruit Dominum obsecrando, quo maturius hinc liberaretur. 41. Ingemiscebat enim vehementer cum videret crescere in hominibus, et maxime in iis qui in potestatibus erant constituti; ita ut interveniendi illi apud illos gravissimus labor esset, quia omnia pretio distrahebantur. Quae res primo omne malum invexit Italiae, et exinde omnia verguntur in pejus. Et quid dicam, si in hujusmodi personis ita rabiem suam exercet, qui sole
Abbreviated transcription (Latin):
nisi dno soli apud quẽ intercedebat loque¬
batur. bonum relinquens exemplum poste¬
ris sacerdotib. ut intercessores magis apud
dm̃ sint quã accusatores apud homines. Nã
nec expectat accusatorem sed p̃uenit. ut con¬
fitendo suum absoluat ipse delictum. nec ha¬
beat quod aduersarius criminetur. Ideoq
scribitur ac dicitur. Iustus in principio sermo¬
nis accusator ẽ sui. Uoce enim eripit se ab as¬
uersario. et quasi dentes quosdam paratos ad
p̃dam criminationis infestę peccatoꝵ suorum
confessione confringit. dans honorẽ dõ cui
nota sunt omnia. & qui uult uitã peccatoris¬
magis quã mortẽ. Nã et ipsi penitenti non
sufficit sola confessio nisi sub sequatur em̃qatio
etiã animam suam sicut ses̃ dauid. qͥ postquã
audiuit aꝓpheta dimissũ ẽ peccatum tuũ
humilior factus ẽ in emendatione peccati.
tta ut cinerem sicut panẽ manducaret
potum suũ cum fletu misceret. Flebat gam

Expanded text:
nisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquenisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquebatur; bonum relinquens exemplum posteris sacerdotibus, ut intercessores apud Deum magis sint, quam accusatores apud homines. Nam nec exspectat accusatorem, sed praevenit; ut confitendo suum allevet ipse delictum; ne habeat quod adversarius criminetur. Ideoque Scriptura dicit: Justus in principio sermonis accusator est sui . Vocem enim eripit adversario, et quasi dentes quosdam paratos ad praedam criminationis infestae peccatorum suorum confessione confringit, dans honorem Deo, cui nuda sunt omnia , et qui vult vitam magis peccatoris quam mortem . Nam et ipsi poenitenti non sufficit sola confessio, nisi subsequatur emendatio etiam animam suam sicut David sanctus, qui postquam audivit a propheta: Dimissum est peccatum tuum ; humilior factus est in emendatione peccati, ita ut cinerem sicut panem manducaret et potum suum cum fletu misceret . 40. Flebat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ ueniendi etiã magna assiduitas et constan¬
tia. In reb etiam diuinis implendis fortissimꝰ.
intantum. ut qđ solus implere solitus erat circa
decessit uix implerent. Sollicitus etiã pro
pauperib & captiuis nimium. Nam intempore
quo ep̃s ordinatus ẽ. aurum atq argentum
qđ habere poterat. aeccłe uel pauꝑib contulit
Predia etiã que habebat. reseruato usu fructu¬
ario. germanȩ suȩ donauit ȩccłe. nichil sibi
qd̃ hic suum diceret derelinquens. ut nudus
atq expeditus miles xp̃m dnm̃ sequeret᷑. qui
cum diues ess& ꝓpter nos pauꝑ factus ẽ. ut
nos eius inopia ditaremur. Erat etiã gaudens
cum gaudentib & flens cum flentibꝰ. Si quidẽ
quoties cumq illi aliquis ob ꝑcipiendã poeni¬
tentiam lapsum suum confessus esset. ita
flebat. ut etiã illũ flere compelleret. Uide¬
bat᷑ enim sibi cum iacente iacere. Causas
aut̃ criminum quȩ illi confitebantur. nulli

Expanded text:
interveniendi etiam magna assiduitas et constaninterveniendi etiam magna assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implendis fortissimus, in tantum ut quod solitus erat circa decessit, vix implerent. Sollicitus etiam nimium pro pauperibus et captivis; nam in tempore quo episcopus ordinatus est, aurum omne atque argentum quod habere poterat, Ecclesiae vel pauperibus contulit. Praedia etiam quae habebat, reservato usufructuario germanae suae, donavit Ecclesiae, nihil sibi quod hic suum diceret, derelinquens; ut nudus atque expeditus miles Christum dominum sequeretur: Qui cum dives esset, propter nos pauper factus est, ut nos ejus inopia ditaremur . 39. Erat etiam gaudens cum gaudentibus, et flens cum flentibus ; siquidem quotiescumque illi aliquis ob percipiendam poenitentiam lapsus suos confessus esset, ita flebat, ut et illum flere compelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere. Causas autem criminum quae illi confitebatur, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
rimum doluit quod sem̃ sacerdotẽ adquem
destinauerat ire minime repperiss&. iam enĩ
de hac luce migrauerat.
emporib uͦ gratiani. ut retro redeam. cũ ad
p̃torium machedonii tunc magistri offitiorum
ꝓ quodã intercedendo ꝑrexiss& atq exp̃cepto
supͣ dicti uiri fores inuenisset clausas. nec copiã
ingrediendi adeptus ess&e. ait. Et tu quidem
uenies ad ȩccłam. nec clausis ianius inuenies
qua ingrediaris. Quod factum ẽ. Mortuo eñĩ
gratiano confugiens macedonius ad eccłam.
patentib ianuis aditum repperire ñ poterat.¬
cotidiano ieiunio macerans corpus. Cui pran¬
dendi numquam consuetudo fuit. nisi die
sabbati et dominica. uel cum natalitia celeber¬
rimoꝵ martyrum essent. Orandi etiã assi¬
duitas magna. die ac noctis. nec operam de¬
clinabat scribendi libros ꝓpria manu. nisi
cum aliqua infirmitate corpus eiꝰ detineret᷑.
Erat etiã in illo sollicitudo omnium ȩccłarũ.

Expanded text:
rimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem rimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraverat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut retro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri officiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ecclesiam nec clausis januis invenies, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patentibus januis, aditum reperire non poterat.quotidiano jejunio macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. Erat etiam in illo sollicitudo omnium Ecclesiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
simoꝵ criminum erat reus. & alit̾ emundari
non potuit. ad exilium destinatur. ñ multo
post indulgentia ꝓsequente.
eridem tempus cum ad palatium ꝑ geret
eũq ꝓ loco offitii sequeremur. theodolo tunc
notario qui postea summa grã mutinensem
rexit aeccłam. cum casu quidã pede lapsus
inde ne cadas. Quo dicto. statim is qͥ alienũ
lapsum riserat. suum doluit.
er idẽ tempꝰ fritgil quȩdã regina archoman¬
noꝵ cum a quodã xp̃iano uiro qui ad illã forte
de italię partib ad uenerat referente sibi au¬
diret famã uiri. xp̃o credidit. cuius illum
seruulum recognouerat. missisq muneribus
credere deber& informaret᷑. Ad quã ille epłam
fecit p̃claram. in modum catacissmi. inqua
etiam ammonet ut suaderet iuro pacẽ ro
manis seruare. Qua accepta epła mulier
suasit uiro ut cum popillo suo se romanis tra¬
deret. Quȩ cum aduenisset mediolanum. plu¬

Expanded text:
simorum criminum erat reus, et aliter emendari simorum criminum erat reus, et aliter emendari non poterat, ad exsilium destinavit, non multo post indulgentia prosequente. 35. Per idem tempus cum ad palatium pergeret, eumque pro loco officii nostri sequeremur, Theodulo tunc notario, qui postea summa cum gratia Mutinensem rexit ecclesiam, cum casu quidam pede esset lvide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. 36. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum recognoverat, missisque Mediolanucredere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaram in modum catechismi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plu
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ qua obstrepere posset emisit.
eridem tempus cũ consulatus sui imperator
honorius in urbe mediolanensiũ libieanarum
ferarum ex hibere munus populo illue concur¬
rente ciata copia ẽ. missis militib tunc astili¬
cone comite. hortatu eusebii p̾fecti ut crisconiꝰ
aderant defendendum circum dediss&. mulii¬
tudo militum quȩ duces duos habebat de ꝑ¬
fidia arrianoꝵ pre ualuit aduersus paucos.
atq ab lato crisconio. exultantes ad amphite¬
atrum reuerterunt. aeccłe luctũ ñ modicũ
relinquentes. Nam sacerdos ꝓstratus ante
altare dni. factum dui fleuit. Sed intempore
cum reuertissent et renuntiassent his aquibꝰ¬
missi fuerant destinati milites. dimissi leo pardi
saltu celeri adeundem locum in quo sederant
qui de ȩccła triump habant ascendentes. grauit
laniatos reliquerunt. Qđ ubi uidit tunc stilico
comes. poenitentia motus ẽ. tta ut ꝑ multos
dies satisfaceret sacerdoti. & illesum illum qͥ
ab latus fuerat restitueret. Sed quia grauis¬

Expanded text:
vocem qua obstrepere posset, emisit. 34. Per idem tempus cum consulatus sui tempore imperator Honorius in urbe Mediolanensium, Lybicarum ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius aderant, defendendum circumdedit. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos; atque, ablato Cresconio, exsultantes ad amphitheatrum reverterunt, Ecclesiae luctum non modicum reliquentes; nam Sacerdos prostratus ante altare Domini factum diu flevit. Sed in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a quibus fuerant destinati milites, dimissi leopardi saltu celeri ad eumdem locum, in quo sederant qui de Ecclesia triumphabant, ascendentes graviter laniatos reliquerunt. Quod ubi vidit tunc Stilico comes, poenitentia motus est, ita ut per multos dies satisfaceret Sacerdoti, et illaesum quidem illum qui ablatus fuerat, dimisit: sed quia gravis
Abbreviated transcription (Latin):
quem numquã ante fuerat oratum isset.
cognouimus tamen acustodib loci ipsius dic
tum. qđ aparentib suis illis traditum sit. ñ
discedere de loco illo ꝑ omnẽ generationẽ
&eꝓ geniem suoꝵ eo quod thesauri magni in
eodẽ loco positi essent. Et uere magni the¬
sauri. quos non erugo nec tinea exterminat.
neq fures effodiunt᷑. nec furantur. quia custos
rans lato itaq corpore martyris ad basilicã
onniũ deuorione deposite fuerant cũ tractaras
epequidã de populo repletus spu inmundo
damar se cepit torqueri ab ambrosio. At
Aui. Conuersus adeum ait. Obmitesct diabole
quia nor te torquet ambrosius sec fidesscõr¬

Expanded text:
quem numquam antea fuerat, oratum isset. quem numquam antea fuerat, oratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures effodiunt et furantur ; quia custos mori lucrum . Translato itaque corpore Martyris ad basilicam one depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides
Abbreviated transcription (Latin):
inhac luce fuit. P ost cuius obitum. fere tri¬
ennium suꝑuieit. Quo intempore scĩ naħ ari mr̃is
corpus quod erat in horto positum extra
ciuitatem leuatum adbasilicam apłoꝵ quȩ est
in romana transtulit. Uidimus enim insepulchro¬
in quo iacebat corpus martyris. qui quando sit
passus usq in hodiernum scire non posumus san¬
guinem martyris ita recentem quasi eadẽ die
fuisset effusus. Caput etiam ipsius quod abim¬
piis fuerat abscisum. ita integrum atq incor¬
ruptum cum capillis captris atq barba ut nob
uideretur eodem tempore quo leuabat᷑ lotũ
atq compositũ in sepulchro. Et quid mirũ:
quando quidẽ dñs in euangelio ante ꝓmisit.
odore tanto repleti sumus. ut omniũ a romatũ
iunceret suauitatem. Quo leuato corpore.
martyris & in lectica posito. statim ad scm̃
celsum martyrem qui in eodem horto po¬
situs ẽ. cum sancto sacerdote ad orationẽ per¬
reximus. Num quã tamen illũ ante orasse
in eodem loco comꝑtũ habemus. Sed hoc sig

Expanded text:
in hac luce fuit: post cujus obitum fere triennium supervixit. Quo in tempore sancti Nazarii martyris corpus, quod erat in horto positum extra civitatem, levatum ad basilicam Apostolorum, quae est in Romana, transtulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, odore tanto repleti sumus, ut omnium aromatum vinceret suavitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertum habemus: sed hoc erat
Abbreviated transcription (Latin):
occulte cumimꝑatore. ignorante sacerdote
usq in horam tertia ciuitas ẽ donata. atq
plurimi interempti in nocentes. Quo facto.
ubi cognouit sacerdos. copiã imperatori in¬
grediendi aeccłam de negauit. nec pͥus dignũ
indicauit cȩtui ȩccłe uł sacramentoꝵ commu¬
nioni. quã publicã ageret pęnitentiã. Cui im¬
pator contra asserebat. dauid ad ulterium
sinul & homicidium ꝑ petrasse. sedresponsũ
ilieo ẽ. Qui seqiuitus ẽ errantem. sequatur
rorrigentẽ. Quod ubi audiuit clementissimꝰ
imperator. ita suscepit amimum. ut publicam pe¬
ntentuam non ab horreret. Cuius correptionis
ꝓfectu. secuidum ili parauit iuictoriam.
Mncem tempus duo potentissmi et sapien¬
nsme uini psarum. ad famã sacerdotis uenere
imedi elanum. deferentes secum plurimas questi¬
ques it eebis ꝓbarent sapientiã uiri. C ume
leiti a bora diea prima usq in horam telam¬

Expanded text:
occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam ter
Abbreviated transcription (Latin):
contra ipsũ. sed ꝓipso fuisse loquintũ. Tune
imꝑator re uera inquit dure preceperam
ep̃m desinagoga reparanda. inmonachos uero
uindicandũ ẽẽ. ita & acomitib qui intempore
aderant dicebatur. Quib ep̃s. Ego quidẽ cum
imperatore nunc ago. uobiscum uero michi
aliter agendum ẽ. Atq ita obtinuit. ut illa
que statuta fuerant reuocarentur. Nec prius
ad altare accedere uoluit. nisi fidẽ suã imꝑator
illum agere debere testaretur. Cui ep̃s. Ergo
ago fidẽ tuã. R espondit imperator. Age
sidẽ meã. Qua sponsione iterata. securus per¬
git sacerdos diuma misteria celebrare. N ȩc aut̃
scripta sunt in epła quã ad germanã suã fecit.
inqua tractatum inseruit. quẽ eodẽ die habu¬
erat debaculo nuceo. qui aꝓpheta hieremia
uisus ẽẽ describitur.
Heridem tempus. causa thesalonicensis ciuitatis
non minima successit tribulatio sacerdotis. cũ
supra dictȩ ciuitatis. sed agentib comitibus

Expanded text:
contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Re vera, inquit, dure praeceperam opum de synagoga reparanda: in monachos vero vindicandum esse. Ita et a comitibus qui in tempore aderant, dicebatur. Quibus Episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago, vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui Episcopus: Ergo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, jam securus peregit Sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civitatis non minima successit tribulatio Sacerdoti, cum csupradictae civitatis: sed agentibus comitibus
Abbreviated transcription (Latin):
statutum fuerat reuocaretur. seruariq sibide¬
bere ab illo audientiam. quis sibi dignus etã
p̃ces cui uota sua committeret. paratum etiam
etiã se eẽ ꝓtali negotio mortẽ subire. ne dis¬
simulatione sui p̃uaricatorem faceret. imꝑato¬
rem. qui tam iniusta contra ȩccłam p̃cepisset
Postea uero quã mediolanum reuertitur. postto
imperatore in ȩccła. de eadẽ causa tractabat
inpopulo. In quo tractatu. introduxit dñi
ꝑsonam loquentis imperatori. Ego te exubi¬
mo imperatorẽ feci. ego tibi exerettum in¬
imici tui tradidi. ego tͥ copias quas ille ad¬
uersum te exercitu suo parauerat dedi. ago
inimicum tuum inpotestatẽ tuã redegi. ego
de semine tuo supra soliũ regni constitui ego
triumphare sine labore feci. & tu de me ini¬
micis meis donas triumphos: Cui descendis¬
ti de exedra imperator ait. Contra nos pro¬
posuifti hodie ep̃e:At ille respondi ñ se

Expanded text:
statutum fuerat, revocaretur, servarique sibi destatutum fuerat, revocaretur, servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si dignus non cui sua vota committeret: paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. 23. Postea vero quam Mediolanum reversus est, posito imperatore in Ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. In quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi, ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se
Abbreviated transcription (Latin):
boli dominatio apparuit. Sed ubi egressus¬
de mediolano ẽ et ꝓpe urbẽ ꝑuenit. idem
sp̃c̃ qui illum ante habuerat uexare cȩpit
Qui cum interro garet᷑ ab exorcistis cur quã
fessus ẽ diabolus quod timuisset ambrosium.
& ideo recessisset ad tempiis. atq expectasset¬
ad tempus in illo loco ubi ab illo recesserat. quo
xtincto maximo. posito theodosio imꝑatore.
mediolani ambrosio uiro ep̃o constituto. aqͥleie
inpartib orientis in quoddã castello axpĩanis
uiris sinagoga uideoꝵ et luci ualentinianoꝵ
incendio concremata sunt. ꝓpterea qđ uidei
uel ualentiniani insultarent monachis xp̃ianis
Ualentinianoꝵ enim heresis. xXxX. deos colit.
Sed de huius modi facto. comes orientis ad imꝑa¬
torem relationem direxit. Qua accepta impe¬
rator. p̃ceperat ut sinagoga ab ep̃o loci reedifi¬
caretur. inmonachos uero iundicaretur. Sedhuiꝰ
Qua epła illum conuenit. ut id quod ab eodem

Expanded text:
boli dominatio apparuit: sed ubi egressusboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pervenit, idem spiritus qui illum antea habuerat, vexare eum coepit. Qui cum interrogaretur ab exorcistis, cur quamfessus est diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, doneExstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus qua illum convenit, ut id quod ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
demones qui illum interȩa necarent fatebatur.
sed demones renuntiasse. se minime ñ solum
adipsum ad ꝓpinquare posse. ueru etiam
ne afores domus in quamanebat ep̃s. qm̃
ignis insuperabilis omne illud ȩdificium cõ¬
mimiret. ut etia longe positi urerentur. tta
cessasset artib suis. quib aduersum dñi
sacerdotẽ se aliquid posse arbitrabatur.
Alius etiã gladium ferens ad cubiculum usq
ꝑ uenit. ut interficeret sacerdotem. Sed cũ
eleuasset manum. districto gladio dextera
obrigente remansit. Tunc se missum aiustina
postquam confessus ẽ. brachium quod iniq
cum extenderetur obriguerat. sanatũ confes¬
sione ẽ.
Peridem tempus cum uir illustris probus
puerũ suum notarium. qui spu inmundo
grauiter uexabatur. direxisset ad ep̃m. in
gressum urbẽ dimisit diabolus. timens ad
urum sem̃ ꝑduci. Atq ita puer quandiu
medio lani apud ep̃m fuit. nulla in illo dia¬

Expanded text:
daemones, qui illum internecarent, fatebatur: daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non solum ad ipsum appropinquare minime posse, verum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aera obrigente remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo dia
Abbreviated transcription (Latin):
ammonens ut effusi sangiunis domini sui. & qđ
ẽ grauius. in nocentis ageret pęnitentiã si sibi
apud dm̃ uellet eẽ consultum. Sed ille cũ peniten¬
tiã declinat. suꝑbo spũ. non solã futura. sed etiã
p̃sentẽ salutẽ amisit. et regnum quod male ar¬
ripuerat femineo quodam modo timore deposuit.
ut ꝓcuratorẽ se rei publicȩ non imperatorem
fuisse confiteretur.
Iortua uͦ iustina cum quidam aurus pex in nocen¬
tius nomine non tamen oꝑe in causa maleficioꝵ
auidice torqueret᷑. aliud quã interrogabatur
fateri cepit. Clamabat enim abangelo maiora¬
sibi tormenta adhibere eo qui custodiret am¬
brosium. qmi temporib iustinȩ ad excitanda odia
populoꝵ in ep̃m. cacumen tecti ȩccłȩ conscendens
medio noctis sacrificauerit. Sed quanto instan¬
tius et sollicitius opera maligna exercebat.
tanto magis amor populi circa fidẽ catholicã
& dni sacerdotẽ conualescebat. Misisse etiã se

Expanded text:
admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. Mortua vero Justina, quidam haruspex Innocentius nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae ad excitanda odia populorum in Episcopum cacumen tecti ecclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et
Abbreviated transcription (Latin):
tante sacerdote uel plebe in eccła constituta
Sed huuus centimatiȩ quis finis fuerit. horres¬
co referens. Subito enim p̃cipitati de recda
auimas emiserunt. atq corpora eoꝵ sepul¬
tore sunt tradita. Ses uero ambrosius cũ
ignoraret qđ factum eẽt. neduitius possit
plebẽ tenere. ascendens ꝓtribumnali: de eadẽ
queflione que fuerat ꝓposita. sermonẽ a&¬
orsus ẽ dicens. Debitũ quo cudo soluendũ.
sed hesternos meos non inuenio creditores
Deciso itaq gratiano imperatore. derecipi¬
endi corporis eius causa secunda ad maximũ
suscepit legationẽ. apud quẽ quã constant᷑
egerit. quiꝰ uoluerit cognoscere. ipsiꝰ legatio¬
nis epłam ad ualentinianum uiniorẽ datã
cum legerit aƿꝓbabit. N obis enĩ alienũ
aꝓmissione uisum ẽillã inserere. ne aduncte
epłȩ ꝓlixitas. fastidium legendi afferat. Ipsum
uͦ maximum a communionis consortio segregauit.

Expanded text:
tante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. tante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, Occiso itaque Gratiano imperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit,
Abbreviated transcription (Latin):
gram reseruabat. crescelutq cotidie fide &
eridem tempiis erat quidam uir de heresi
arrianorum acerrimus nimium disputator
& durus. atq in conuertibilis ad fidẽ catholicã.
s constitutus in ȩccła tractante ep̃o uidit ut
ipse post modum loquebatur. angłm ad aures
ep̃i tractantis loquentem. ut uerba angeli
populo ep̃s renuntiare uideretur. Quo uiso
conuersus. fide quã ex pugnabat cepit ipse
defendere.
uerunt etiã duo eubicularii tunc temporis
gratiani imperatoris de heresi arrianorum.
qui tractanti ep̃o questionẽ ꝓponere. adquã
audiendam altero die adbosilicã portianam
se ad futuros ꝓmiserant. Erat enim questio
deincarnatione dñi. Sed alio die miserandi
homines superbiȩ tumore completi. nec me¬
mores ꝓ missoꝵ. contempiientes dm̃ insacerdore
dalizat unũ ex minimis istis. oportet mola
asiiria ut collo euis alligetur. et demergat᷑
inpfundum maris. conscendentes redam qͥsi
gra gestandi ciuitatẽ egressi sunt. ex pec¬

Expanded text:
cebatque quotidie fide et Per idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote dalizaverit unum ex minimis istis, oportet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspec
Abbreviated transcription (Latin):
am hoc et ineugłio legimus. ubi dixert̃ demo¬
nes ad dnm̃ il m̃. Scimus te quis sis di fili
& udei dicebant. hic aut̃ unde sit nescimus.
Sed non hic testimonium accipitur demonũ
passus ẽ diũ insultari aꝑfidis scĩs siuns. Unus
rann eeipsa muutnidine subito arreptus spũ
inminndo clumare coepit ita torqueri eos
ut ise torqueditꝰ qui negauerat martyr ee
Nł eu uon erediderint intrinitatis unitatẽ
ua docet ambrosius. At illi ab hac uoce con¬
fesonei conera debuerant et dignã tali con¬
fesione agere peiitentiã. in piscina. dimer sur
honuie necauerunt ꝑ fidiȩ homici dium ad¬
lingeres. Deduxit enim illos ad hanc fidẽ
lors humltens ur factus lonata ibi os no

Expanded text:
Jam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemoJam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemones ad Dominum Jesum: Scimus te, quia sis Dei Filius ; et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem joris humilitatis vir factus, donatam sibi a Do
Abbreviated transcription (Latin):
ose seruist e
uestẽ martirum aingit. statim lumen re¬
cepit. Ob sessa etiã corpora abspirnibꝰ inmun¬
dis curatta. summa cum gra domum repedabaes
eb atur.
Ieniq eeehoc tempore sedari coepit ꝑsequutio
que iustinȩ furore accendebatur. ut sacerdos
de eccła pelleretur. Tamen qͥm̃ intra polatiũ
multitudo arrianoꝵ cum ustina constituta
residebat. tantam dĩ gram quã ȩccłȩ catholi¬
eȩ islis̃ dñs meritis martyrum conferre dignat᷑
Eenerabilem itaq uirum ambrosiũ narra¬
bat pecuna comparasse homines. qui se uedei¬
ni ab inmundis spiritib mentirentur. atq ut
abillo sicut et amartyrib se torqueri dicerens:
Sedhoe iud aieo ore loquebantur arriani sup¬
isti de martyrib uel dñĩ sacerdote loque¬
bant᷑. quod non dĩ grã que ꝑ ipsos operabat᷑
immundi spiritus pellerentur. sed accepta pe¬
cuiia se torqueri mentirentur. Elamabats
enim demones. scimus uos in artẏres. seqd
arriani dicebant. nescimus eẽ martyres.

Expanded text:
ose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. ebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam, quam Ecclesiae catholicae Dominus Jesus meritis martyrum suorum conferre dignatus est: venerabilemque virum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, sup: isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres.
Abbreviated transcription (Latin):
cidentis manet.
eridẽ tempus. scĩ martyres protasius &
geruasius. se sacerdoti reuelauerunt. Frant
enĩ in basilica positi. inqua sunt hodie cor¬
pora naboris & felicis martyrũ. Sed sc̃i mar¬
tyres & felix celeberrime frequentabantir.
ꝓtasii uͦ et geruasii martẏrũ. ut nomina. ra
etiã sepultura in cognita erat. intantũ ut supͣ
ipsoꝵ sepulchra ambularent homines qui
uellent ad cancellos ꝑuenire. quib scõrum
naboris et felicis martẏrũ ab inuiria sepul¬
chra defendebant᷑. Sed ubi scõꝵ martyrũ
corpora sunt leuata. & in lectieis posita. mil¬
toꝵ ibi sanitatẽ egritudines ꝑducent᷑. Cecus
etiã seuerus nomine. qui nunc usq in eadẽ
basilica quȩ dicit᷑ ambrosiana: inqua ias¬
tyrũ corpora sunt translata. religiose serus¬

Expanded text:
cias manet. 14. Per idem tempus sancti martyres Protasius et Gervasius se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibi satanae aegritudines perdocentur. Caecus etiam Severus nomine, qui nunc usque in eadem basilica quae dicitur Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose ser
Abbreviated transcription (Latin):
insueto: tandem per discipulum causam
repperit gesti. Cursu autem p̃peti ꝑgens:
flammarum rogum cum canticis spiritali¬
b circuit: miris modis cum baculo termi¬
num defigit: ignei colles quem non tran
seant. Omni ex parte uicinas adherentes¬
q domos dum tangerent ad se reuerse
restinguntur flamme: in unum chaos fu¬
giunt quod non transgredi audent. Tri-¬
pudians pater ad eccłam remeat: canens
matutinis horis debitas pollucre laudes.
Addamus tercium miraculorum simile ge¬
stum. Monasterium quoddam in eadem
urbe uir dei summopere construxerat
in quo uirginum ac continentiũ femina¬
rum recluserat agmen: ubi structuram
lapidum grandeuis extulit ȩdibus. Casu
cuiusdam dein cautis cum noctis silentia
fierent. ab igni pariete prerepto paulatĩ
crescens extenditur. Moxq domo p̃rep¬
ta. uicinas attingere properat. Iamq mo¬
les flammarum. in magnum excreuerat
montem. Tandem dei sacer ouium suaꝵ

Expanded text:
consueto. Tandem per discipulum causam consueto. Tandem per discipulum causam reperit gesti, cursu praepeti pergens flammarum rogum cum canticis spiritualibus circuit. Miris modis cum baculo terminum defigit, igneus collis quem non transgredi queat. Omni ex parte vicinas adhaerentes domos dum tangerent, ad se reversae restringuntur flammae in unum, chaos fugiunt quo non transgredi audent. Tripudians Pater ad ecclesiam remeat gaudens, matutinis horis debitas persolvere laudes. 22. Addamus tertium miraculorum simile gestum. Monasterium quoddam in eadem urbe vir Dei summo construxerat nisu, in quo Virginum ac continentium feminarum incluserat agmen: ubi structuram lapidum grandaevis extulit aedibus. Casu cujusdam de incautis, cum noctis silentia fierent, ab igne parieti praerepto paulatim crescens extenditur: mox domo praerupta vicinas attingere praeparat. Jamque moles flammarum in magnum excreverat montem. Tandem Dei sacerdos ovium suarum