comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do antiquuᷤᷤ s inueteratꝰ dierum.
qui ab inicio conditus ẽ plenus
sapientia.⁊ ꝑfectione decorn̾ Qs
adeo hebes est ⁊ tarditatis egre.¬
gie. qui tanto tento temꝑis tradi
ꝓ parte ad ea conicienda que uoutͦ
sunt ñ assurgat : Pret̾ea ꝓpicie ui¬
testates que karitatis cultii denoti¬
ne obediendi dño assidue famulã¬
tur. eis quidem possiur. ⁊ int̾dim
crediuitur occulta reuelare. Nec
tamen statim u̾um ẽ qd̾ rẽprobi
sentiunt aut predicunt. s q̃nꝙ
que suspicantur aut timent. ut
uideantur conscii secretorũ ꝓꝑan
in templis egipti desolationem a
⁊ discessum suum demones demp̃l¬
rum presides presides predicebont
Unde illud apud tͥmegistum de g¬
t̾minio religionis ydolatrie. Egat
tue sole suꝑerunt fabule. Ee sepo qͥ
ex necessitate faciunt ⁊ coacti se si¬
te facere summlant: qͣĩ hominib u¬
dignantes quib se fingunt in fa¬
sos. Sepe etiam m̃tiunt᷑. aut de¬

Expanded text:
do antiquus, sed inveteratus dierum, do antiquus, sed inveteratus dierum, qui ab initio conditus est plenus sapientia et perfectione decorus? Quis adeo hebes est et tarditatis egregiae, qui tanto temporis tractu, pro parte ad ea conjicienda quae futura sunt, non assurgat? Praeterea propitiae potestates, quae charitatis cultu et devotione obediendi Domino assidue famulantur, eis quidem possunt, et interdum creduntur occulta revelare. Nec tamen statim verum est, quod reprobi sentiunt, aut praedicunt, sed quandoque quae suspicantur aut timent, ut videantur conscii secretorum, properant in templis Aegypti desolationem eorum, et discessum suum, daemones templorum praesides praedicebant. Unde illud apud Trismegistum de exterminio religionis idololatriae: « tuae solae supererunt fabulae. » Et saepe quod ex necessitate faciunt, et coacti, se sponte facere simulant, quasi hominibus indignantes, quibus se fingunt infensos. Saepe etiam mentiuntur aut de
Abbreviated transcription (Latin):
ius potestate sunt tempora ⁊ mom̃¬
ta: noctum ñ ing̾it q̃stionis. Licet
enim futuroꝵ sit uius arbiter. qͥ
nis int̾dum hominib ignotesc̾t.
Quid gͦ mirum si ea qͣnq peenos¬
cant. qui ⁊ subtilitate nature u¬
gent: ⁊ expientia temporis longiore.
⁊ reuelatione suꝑiorũ potestatum
de plurimis admonentur: Si ergo
sp̃c corꝑis mole grauati quos luteũ
carnis retardat indumentũ. quo¬
rum acum̃ tutbati senfits corrup¬
tio hebetat. ex precedentib aut qua¬
rũcunq rerum indicuꝰ que funt
uentura conicrant: quid ꝓhibet
sp̃c ab omni nexi corporis absolutõ
quos noxia moles non tarcdat. re¬
rum imminentium aut in pluri¬
ma tempora succedentium p̃me¬
riti euentum. S qui fere pricdie
uatus est post dies pauculos deces¬
surus: mecdio temꝑe ex fimulib si¬
nulra colligit: ⁊ de causis fibi in¬
t̾im notis ratiocinatur in post̾rmup
Nonne hoc facilius potest ñ mo¬

Expanded text:
jus potestate sunt tempora et momejus potestate sunt tempora et momenta, nodum non ingerit quaestionis. Licet enim futurorum sit unus arbiter, quinis interdum hominibus innotescunt. Quid ergo mirum, si ea quandoque praenoscant, quae et subtilitate naturae vigent, et experientia temporis longiore, et revelatione superiorum potestatum de plurimis admonentur? Si ergo spiritus corporis mole gravati, quos luteum carnis retardat indumentum, quorum acumen turbati sensus corruptio hebetat, ex praecedentibus aut quarumcunque rerum indiciis, quae sint ventura conjiciunt, quid prohibet spiritus ab omni nexu corporis absolutos, quos noxia moles non tardat, rerum imminentium, aut in plurima tempora succedentium praemetiri eventum? Sed qui fere pridie natus est, post dies pauculos decessurus, medio tempore ex similibus similia colligit, et de causis sibi interim notis ratiocinatur in posterum. Nonne hoc facilius potest non mo
Abbreviated transcription (Latin):
nim indispendiis rerum subuema¬
tur eis ꝑ ignorantiã iuris. in subu̾sio
ne fidei nullum ab ignorantia reme¬
dium ẽ. obtinente eo ut qui ignorat
ignoretur. ⁊ insipiens inculpa crudia¬
tur in pena. ⁊ sapienter punietur:
qui noluit intellig̾e ut bene aget.
Quis enim ñ potiit discere ut sine
labore a tanto labore cessaret. dum
illud laboriose addisceret. ut labo¬
riose ⁊ pestilenter erraret Nõ po¬
test in fide sine labore quiescere.qui
potens est sollicitudine mentis ⁊ ex¬
citio corporis a fide deuiare: Qui enĩ
his migis obsequit᷑. fidẽ negauit. ⁊
infideli det̾ioe ẽ. ⁊ licet u̾bis dm con¬
fiteatur: eis ꝑu̾sis oꝑib contradicit.
Nec facilius est hominem huiu̾mͦs
ẽẽ fidelem: qmͣ uidicem incorruptũ.
qͥ diligit muna ⁊ sequit᷑ retͥbut̾oes.
Cet̾um qd̾ simplicioꝵ animos mo¬
uet. scilicet ꝑ hutusmͦ consultatio¬
nem. absconita fitturoꝵ manifesta¬
ri ñ posse. nisi ꝑmanitm euis in cu¬

Expanded text:
nim in dispendiis rerum, subvenianim in dispendiis rerum, subveniatur eis per ignorantiam juris, in subversione tamen fidei nullum ab ignorantia remedium est: obtinente eo ut qui ignorat ignoretur, et insipiens in culpa, erudiatur in poena, et sapienter puniatur, qui noluit intelligere ut bene ageret. Quis enim potuit discere, ut sine labore a tanto labore cessaret, dum illud laboriose addisceret ut laboriose et pestilenter erraret? Non potest in fide sine labore quiescere, qui potens est sollicitudine mentis et exercitio corporis a fide deviare? Qui enim his nugis obsequitur, fidem negavit, et infideli deterior est; et licet verbis Deum confiteatur, ei perversis operibus contradicit. Nec facilius est hominem hujusmodi esse fidelem, quam judicem incorruptum, qui diligit munera, et sequitur retributiones. Caeterum quod simpliciorum animos movet, scilicet per hujusmodi consultationem abscondita futurorum manifestari non posse, nisi per manum ejus in cu
Abbreviated transcription (Latin):
nustra sibi specularii blãdiun¬
tur qd̾ nichil immolant. nulli
nocent. sepuis ꝓsunt dum furta
decegunt. maleficiis purgant or̃bem.
⁊ solam ittilem aut necc̃iam appe
faciunt qm calcaneum erig̾e adu̾sꝰ
prohibentem: Certe minis ẽ qd̾ un¬
molat. qui eiecto spñ sco̾ ydolatrie
mentem ꝓstituit. Nunium ẽ quod
immolat. qui pollutas aures demo¬
morum sollicitat uoce dño conse¬
erata. Numum ẽ qd̾ umolat. qui
motum corporis a ccomodat ad cde¬
testabile sacrilegiim ꝑagendũ. Qo
retinuit creatori. qui mentem. lit¬
guam. corpus. demonib optulit :
An ñ ueritati fecit iniuriam. qui ĩ¬
tegritatem eius in tanta corruptio¬
ne quesiuit: Plane nemo in talibus
ꝑ ignorantiam excusat᷑. Omnes enĩ
in cominune sciunt. aut scire debẽt.
hano ignominiam ficdei. anathema¬
tis obꝓbrio condempnatam. Non u¬
tiq miles hic sacramento excipitur.
pupillus etate. mulier infirinitate
sexus. rusticus inun̾e agͥculture. qua
publice utilitati inuigilat. licet e¬

Expanded text:
ustra sibi specularii blandiuntur, quod nihil immolant, nulli nocent, saepius prosunt dum furta detegunt, maleficiis purgant orbem, et solam utilem aut necessariam apfaciunt, quam calcaneum erigere adversus prohibentem? Certe nimis est quod immolat, qui, ejecto Spiritu sancto, idololatriae mentem prostituit. Nimium est quod immolat, qui pollutas aures daemoniorum sollicitat voce Domino consecrata. Nimium est quod immolat, qui motum corporis accommodat ad detestabile sacrilegium peragendum. Quid retinuit Creatori, qui mentem, linguam, corpus, daemonibus obtulit? Annon veritati fecit injuriam, qui integritatem ejus in tanta corruptione quaesivit? Plane nemo in talibus per ignorantiam excusatur. Omnes enim in commune sciunt, aut scire debent, hanc ignominiam fidei anathematis opprobrio condemnatam. Non utique hic sacramento miles excipitur, pusillus aetate, mulier infirmitate sexus, rusticus munere agriculturae, qua publicae utilitati invigilat. Licet e
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ quis infata collapsus e. tãc
parebit ꝙ uita eius ñ fuerat ule¬
mis ꝓtendenda. Q ut dicit᷑ qd̾ lon¬
ga afflixerunt mecdia. iam mor¬
tuis sorbicmincłas faciunt. ⁊ utilẽ
⁊ delicatos p̃parant cibos. Expectas
forte ut cicam qd̵ dicit popłs. qi
hii funt qui homines officiosis¬
fine oceictunt. S frustra. Absit
enim ut hant contumeliam ꝓfe¬
tam. qm̃ si forte aucdire uobietis.
senecam plimum ad easa. sidoniũ.
qui hoc in aurib titis clamore ua¬

Expanded text:
eorum quis in fata collapsus est, tunc eorum quis in fata collapsus est, tunc parebit, quod vita ejus non fuerat ulterius protendenda. Et ut dicitur, quos longa afflixerunt inedia, jam mortuis sorbitiunculas faciunt et inutiles, et delicatos praeparant cibos. Exspectas forte, ut dicam, quod dicit populus, quia hi sunt qui homines officiosissime occidunt. Sed frustra. Absit enim, ut hanc contumeliam proferam, quam si forte audire volueris, Senecam, Plinium adeas, et Sidonium, qui hoc in auribus tuis clamore va
Abbreviated transcription (Latin):
dubium: an quicqm hominis rec¬
te sit homini alienum. Uirtutis
uero processus ambiguitatis hu¬
nis nodum soluit. cum ⁊ conticuᷤ
nichil humami alienum a se re¬
putet: ⁊ magister celestis hominẽ
homini diligendum docuerit. ut
seipsum. Unde patet inclignum
ẽẽ tanto magistro discipudum:
qui u̾itati non congaudet et
adu̾sus publice salutis hostes
non excaucdescit. Pos uero pro
parte presentis opusculi ali¬
quatemus tangit intentio. et
nugas eoritni quo potest et
consneiit telo decitier
ualescat: in eo iniquiores sititt. ꝙ
beneficium temporisammo minꝰ
cłi manib suis ascribunt. cum
ille quem ̾s erigit. ⁊ ugor nade
conualescentis. eitra oꝑam eius
fuerat erigencdus. Quaniis istd̾
iam pancoꝵ sit: sibi inincem sua¬
dentib ⁊ replicantib medicinis.
Dum dolet accipe. Nec moueoꝵ
sioꝑa eoꝵ in se compugnent: cũ
sciam contrarioꝵ pletunq ẽe euu¬
dem effectum. S cum int̾ mauꝰ

Expanded text:
dubium, an quidquam hominis, recdubium, an quidquam hominis, recte sit, homini alienum. Virtutis vero processus, ambiguitatis hujus nodum solvit, cum et comicus nihil humani alienum a se reputet, et Magister coelestis hominem homini diligendum docuerit ut se ipsum. Unde patet indignum esse tanto Magistro discipulum, qui veritati non congaudet, et adversus publicae salutis hostes non excandescit. Eos vero pro parte praesentis opusculi, aliquatenus tangit intentio; et nugas eorum, quo potest et consuevit, telo decutiet. valescat, in eo iniquiores sunt, quod beneficium temporis, imo munus Dei, manibus suis ascribunt, cum ille quem Deus erigit et vigor naturae convalescentis, citra operam ejus fuerat erigendus. Quamvis istud jam paucorum sit, sibi invicem suadentibus et replicantibus medicis: « Dum dolet, accipe. » Nec moveor si opera eorum in se compugnent, cum sciam contrariorum plerumque esse eumdem effectum. Sed cum inter manus
Abbreviated transcription (Latin):
osris myliorxm
fio. dum in eptias nuga¬
torum excutio. Qua de
causa ociari decreu̾am. ⁊ silere.S
alt̾um mͥ negotiorum tumultas
excutit. alt̾um motus amii in¬
t̾rumpit. Qui eium sub potestate
constitutus est: si sapit optemꝑa
imꝑio presidentis. quem stimuli
affectuum pungunt: clissimula¬
re ñ potest qum moneatur ad
foemam passionis. Exultã gͦ quẽ
gaudi aura demuscet. spes incdu¬
cit hilaritatem. metus trepidat.
dolentis ammus merore confim¬
ditur. Heo apud singulos alter¬
nat facias boni aut mali. Uerum
sensus maloꝵ altior est. ⁊ sepus
iomines incurrit. Quis est enum
qui malorum asꝑitate sepius nõ
uratur. qm demulceatur fomento
malorum: Rarus ẽ qui totius for¬
tune impetum a se toto possit ar¬
cere. Qui suis uirib preualet. in a¬
mnici aut familiarie corpoie uel
sorte temptatur. licet parum hu¬
manus sit quem extraneoꝵ iac¬
tura non concutit. Non satis ho¬
mo est quem aliena ñ mouent.
Sed sapientiorib iam uenit in

Expanded text:
Hostis multorum fio, dum ineptias nugatorum excutio. Qua de causa otiari decreveram et silere, sed alterum mihi negotiorum tumultus excutit, alterum motus animi interrumpit. Qui enim sub potestate constitutus est, si sapit obtemperat imperio praesidentis. Quem stimuli affectuum pungunt, dissimulare non potest, quin moveatur ad formam passionis. Exsultat ergo quem gaudii aura demulcet, spes inducit hilaritatem, metus trepidat, dolentis animus moerore confunditur. Haec apud singulos alternat facies boni aut mali. Verum sensus malorum altior est, et saepius in omnes incurrit; quis est enim qui malorum asperitate saepius non uratur, quam demulceatur fomento bonorum? Rarus est, qui totius fortunae impetum a se toto possit arcere. Qui suis viribus praevalet, aut in amici aut familiaris corpore, vel sorte tentatur. Licet parum humanus sit, quem extraneorum jactura non concutit: non satis homo est quem aliena non movent. Sed sapientioribus jam venit in
Abbreviated transcription (Latin):
gu aflixerint mecdia iam mor¬
cus sor bieuincłas faciunt. ⁊ uctilẽ
⁊ deicatos ĩparant cibos. Expectas
forte ut dicam qd̾ cdicie popłi. qr
hn funt qui homines officiosis¬
sime occictunt. S fiusta. Absit
eme ait hant conttumeliami ꝓfes¬
ium qm̃ si forte ancdire uolaes.
cenecarm plimum adeassi si deiuĩ.

Expanded text:
ga afflixerunt inedia, jam mortuis sorbitiunculas faciunt et inutiles, et delicatos praeparant cibos. Exspectas forte, ut dicam, quod dicit populus, quia hi sunt qui homines officiosissime occidunt. Sed frustra. Absit enim, ut hanc contumeliam proferam, quam si forte audire volueris, Senecam
Abbreviated transcription (Latin):
incubare. ⁊ reliquas circumiace re
passim que tamen exanimate t¬
rore ab hostium aduentu ꝑcepto ex¬
citare autonium conabantur. no¬
men inclamabant. frustra ceruiti
Non nulle etiam feriebant. Qua¬
rum cum omnnium uocem tactũ¬
ꝙ nocere̾: ꝓxime cuiusq collũ an¬
plexu patebat. neꝙ dormire excita¬
tuis neq ugilare ebrius pot̾at. sed
semisompno sopore inter manus
centurionum concubinarumꝙ i
stabatur. Hec quidem aut u̾a sĩt.
aut ueri similia. Hichil enim hii
neq credibilius fingi noq ueheme¬
tius exprobrari. neq manifestius
ostencti potuit. In fumimia q̃ aut
uirtitti insistenctum ẽ. aut de gła
desperandum. Gła siquidem aliun¬
de non prouenit. xiiii.

Expanded text:
incubare, et reliquas circumjacere incubare, et reliquas circumjacere passim, quae tamen exanimatae terrore ab hostium adventu percepto, excitare Antonium conabantur: nomen inclamabant, frustra cervicibnonnullae etiam feriebant. Quarum cum omnium vocem tactumque nosceret, proximae cujusque collum amplexu petebat, neque dormire excitatus, neque vigilare ebrius poterat, sed semisomno sopore, inter manus centurionum concubinarumque jactabatur. » Haec quidem aut vera fuerunt aut verisimilia. Nihil enim his neque credibilius fingi, neque vehementius exprobari, neque manifestius ostendi potuit. In summa ergo aut virtuti insistendum est, aut de gloria desperandum. Gloria siquidem aliunde non provenit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hospitib hilari modestia appo¬
nantur. quodꝙ domi ñ ẽ ⁊ habet ui¬
cinus: ematur Crectitłm s acius ẽẽ
co desiꝑe ut ait ethuicus int̾dum
dulce est: ⁊ tam uirtute consenta¬
neum qmͣ humailitati. Angustinꝰ
quoq ⁊ ieronimus ad hanc rem ꝑ¬
tinentia multa ꝓponunt. Sed et
becitus gregorius electionem cunis¬
cdam qͣsi auari reꝓbat. eoqd̃ audie¬
rat ipsum ad caritatem demi sue
exercendam neminem inuitasse.¬
⁊ Iec tamen credicłmr: quod tan¬
tus pater luxuriosum conununm
nellet instrui inuitatis. Quis gͦ am¬
bigit auariciam posse frugaliter de¬
clinari. Aut quis audebit abraham.
Loth. tobyam. ⁊ iob. auaticie nota res¬
ꝑgere. Beati iob descriptionem au¬
disti. nunc si uis audi quomͦ mar
cus celus describit antonum.
gredientes inquit ipsum offeudũt
temulento sopore ꝓfligatum. tons
precorctiis stercentem. Ructuosos
sp̃c geminare. preclarasq contub¬
nales ab omnib spondis transũ fa

Expanded text:
sunt, hospitibus hilari modestia apposunt, hospitibus hilari modestia apponantur, Quodque domi non est, et habet vicinus, ematur. Crediderim satius esse co desipere, ut ait ethicus, interdum dulce est, et tam virtuti consentaneum, quam humanitati. Augustinus quoque, et Hieronymus ad hanc rem pertinentia multa proponunt. Sed et beatus Gregorius electionem cujusdam, quasi avari reprobat, eo quod audierat eum ad charitatem domi suae exercendam, neminem invitasse. Nec tamen crediderim quod tantus pater luxuriosum convivium vellet instrui invitatis. Quis ergo ambigit avaritiam posse frugaliter declinari? Aut quis audebit Abraham, Loth, Tobiam, et Job avaritiae nota respergere? Beati Job descriptionem audisti. Nunc si vis, audi quomodo M. Coelius describit Antonium: « Ingredientes, inquit, ipsum offendunt temulento sopore profligatum, totis praecordiis stertentem, ructuosos spiritus geminare, praeclarasque contubernales ab omnibus spondis transversas
Abbreviated transcription (Latin):
rio credatur in regimine gneosce¬
sariensis eccłie successisse. E sic
quidem sedulitas hospitis huma¬
ne peuis deide salubriter remu¬
nerata est. Postremo ⁊ si urbanitati
in hospites exercende aput ethicos re¬
gła milla t̾e̾tr beatus benedictus in
capitulo de hospitib frugalem hu¬
manttatem ñ modo religiose. secl e¬
tiam coratter ⁊ urbane iuidetur expͥ¬
mere. Hoc tamen quod in libro con¬
suettidinum cist̾ciensium aput
plerosq legitur ⁊ tenetur quod ad
duos articulos spectat hospitalita¬
tis instituende. ab omni cuuilitate
ne dicam humanitate alienum ẽ.
Sitamen u̾umꝰ hoc in tante ꝑfec¬
tionis consuetuctinib inuemiri: ut
nec carnes apponantur hospitib.
nec ꝓpt̾ eos aliquid ematur. cum
⁊ ipsa ieuuna ꝓpt̾ hospitem ꝑfeo¬
tio soluat: et in multis dde rigore
suo plurimũ incdulgeat karitati
Ethineus quoꝙ in eo fidelius et
familiarius uidetur infistere uir¬
tuti. quod statuit ut ea que intus

Expanded text:
rio credatur in regimine Neocaerio credatur in regimine Neocaesariensis Ecclesiae successisse. Et sic quidem sedulitas hospitis humane prius, deinde salubriter remunerata est. Postremo etsi urbanitatis in hospites exercendae apud ethicos nulla regula esset, beatus Benedictus in capitulo de hospitibus, frugalem humanitatem non modo religiose, sed etiam comiter et urbane videtur exprimere. Hoc tamen quod in libro consuetudinum Cisterciensium apud plerosque legitur et tenetur, quod ad duos articulos spectat hospitalitatis instituendae, ab omni civilitate, ne dicam humanitate, alienum est. Si tamen verum est, hoc in tantae perfectionis consuetudinibus inveniri, ut nec carnes apponantur hospitibus, nec propter eos aliquid ematur, cum et ipsa jejunia propter hospitem perfectio solvat, et in multis de rigore suo plurimum indulgeat charitati. Ethnicus quoque in eo fidelius et familiarius videtur insistere virtuti, quod statuit, ut ea quae intus
Abbreviated transcription (Latin):
picio: memor officii ⁊ hospicii apolli¬
nem quem suspend̾at a responsis
⁊ lucdificationib animarum. sacer¬
dotis precib relaxauit. Siquidem apd̾
eusebium cesariensem in eccłiastica
historia pot̾uunt hec plenius it¬
ueniri. Eoq referente constat quod
sacerdos querulus beatum sregori¬
um ꝓsequiutus et agens adu̾sus eũ
in gratitudins. ⁊ exꝓbrans huma¬
nitati sue iniquo pondere ẽe respõ¬
sum: hanc a sc̾o uiro ad apolluiem
suum epłam reportautr. Gregoruiᷤ
apollim. ꝑmitto te redire ad locum
tuum. ⁊ agere que consueusti. sũ
gͦ ydolo sacerdos epłam reddisset:
solutus demon responsis more soli¬
to lucdificare cepit. Unde sacerdos
admiratus illius maiestatem cu¬
ius serui humiles possunt etiam
sic diis gentium imꝑare. ⁊ u̾bo sus¬
pendere ⁊ torquere: contempto a¬
polline suo sequensq Gregoriũ ad¬
sacerdos apollinis fuerat ita in fide
⁊ religione ꝓfecit: ut beato srego¬

Expanded text:
pitio, memor officii et hospitii, Apollipitio, memor officii et hospitii, Apollinem quem suspenderat a responsis, et ludificationibus animarum, sacerdotis precibus relaxavit. Siquidem apud Eusebium Caesariensem in ecclesiastica historia poterunt haec plenius inveniri. Eoque referente constat, quod sacerdos querulus beatum Gregorium prosecutus, et agens adversus eum ingratitudinis, et exprobrans humanitati suae iniquo pondere esse repensum, hanc a sancto viro ad Apollinem suum epistolam reportavit.--Gregorius Apollini: « Permitto te redire ad locum tuum, et agere quae consuevisti. » Cum ergo idolo sacerdos epistolam reddidisset, solutus daemon responsis more solito ludificare coepit. Unde sacerdos admiratus illius majestatem, cujus servi humiles possunt sic etiam diis gentium imperare, et verbo suspendere et torquere, contempto Apolline suo, sequensque Gregorium adristi, qui sacerdos Apollinis fuerat: ita in fide et religione profecit, ut beato Grego
Abbreviated transcription (Latin):
hostis cticebatur antiquitus. quẽ mͦ
dicimus ꝑegrinũ. Cui quisquis fue¬
rit in humanusede uire antiqͦ ini¬
quus ẽ. Declarant hoc legum tabłe
⁊ utulus uiris: qui est statutus dies
cum hoste. Qui uͦ humanitatẽ exhi¬
bet hospiti ⁊ caricatẽ implet. nicħ
eoꝵ subtrahit que ratio ꝑmuttit ex¬
poni. Effundit quidem in hospites
iuscera sua. sed memor officii sidis¬
cretus est: ad turpia ñ impellit. nec
nrget quempiam in id in quod se
uollet urgeri. Est itaq in hospitem
ꝑegrinum omnis humanitas et
sobria liberalitas exercenda.⁊ incdi¬
gene hospiti gr̃am pleniore referre
ñse religionis nec precedentis inimi¬
cicie titulus ꝑmittit. Nam ⁊ bea¬
tus cregoruis gneocesariensis ep̃c. c̃
urgente temꝑis et ꝓcelle angustia
in alpib int̾ceptus in phamim a¬
pollinis qui ibi ab indigenis coleba¬
tur du̾tisset. ⁊ a sacerdote loci licet
ꝓfano. officiosissime exceptus e̾et hos¬

Expanded text:
hostis dicebatur antiquitus, quem modo hostis dicebatur antiquitus, quem modo dicimus peregrinum. Cui quisquis fuerit inhumanus, de jure antiquo iniquus est. Declarant hoc legum tabulae, et titulus juris, qui est statutus dies cum hoste. Qui vero humanitatem exhibet hospiti, et charitatem implet, nihil eorum subtrahit, quae ratio permittit exponi. Effundit quidem in hospites viscera sua, sed memor officii, si discretus est, ad turpia non impellit, nec urget quempiam in id, in quod se nollet urgeri. Est itaque in hospitem peregrinum omnis humanitas, et sobria liberalitas exercenda, et indigenae hospiti gratiam pleniorem referre c adversae religionis, nec praecedentis inimicitiae titulus perimit. Nam et beatus Gregorius Neocaesariensis episcopus, cum urgente temporis et procellae angustia, in Alpibus interceptus, in fanum Apollinis, qui ibi ab indigenis colebatur divertisset, et a sacerdote loci, licet profano officiosissime exceptus esset hos
Abbreviated transcription (Latin):
pttib recipe maluit: aconcuub ligtis¬
osis insignem murtam. Discipłi quo¬
lentem ire longruis hospicio detin̾cit.
⁊ nob̾ hospitalitatis formã prescra¬
bentes exemplo coeg̾unt ertm. uisiꝙ
sunt locum ei cessisse primum: quẽ
postmoctum agnou̾unt dr̃m ĩ fra¬
stione panis. Alias nanꝙ delitias
nisi quas forte nect̃itas exigebat.
ei ñ legimus fuisse appositas. Bri¬
tannia quoꝙ nr̃a ꝓduxit albamũ
ab hofficio hospitalitatis insigne.
qui seipsum maluit tiramiorum
expͦnere telis: qmͣ hospitem quem sus¬
ceꝑat xp̃ianum. Quid de fidelib lo¬
quor. cum etiam infideles consueue¬
runt etiam adu̾sus hostes ⁊ ꝓprio ꝑi¬
cło patrocinari. quos infra quatri¬
duum hospicio suscepissent: Cri¬
minis enun contrahebat notã. qͥs¬
quis ante quintum diem hosti .i.
ꝑegrino humanitatis patrocinũ
denegabat. Auctore siquidem cicero¬
ne ob equitatem hospitib exhibẽdã:

Expanded text:
pitibus recipere maluit a concivibus luxuripitibus recipere maluit a concivibus luxuriosis insignem injuriam. Discipuli quolentem ire longius, hospitio detinerent, et nobis hospitalitatis formam praescribentes exemplo, coegerunt eum, visique sunt ei locum cessisse primum, quem postmodum agnoverunt Dominum in fractione panis. Alias namque delicias, nisi quas forte necessitas exigebat, ei non legimus fuisse appositas. Britannia quoque nostra produxit Albanum, ab officio hospitalitatis insignem, qui se ipsum maluit tyrannorum exponere telis quam hospitem quem susceperat Christianum. Quid de fidelibus loquor? cum et infideles consueverint, etiam adversus hostes, et proprio periculo patrocinari, quos infra quatriduum hospitio suscepissent. Criminis enim contrahebat notam, quisquis ante quintum diem hosti, id est peregrino, humanitatis patrocinium denegabat. Auctore siquidem Cicerone, ob aequitatem hospitibus exhibendam,
Abbreviated transcription (Latin):
nate clispensatio caritatis. Quos e¬
nim ꝑuiam descendentez aspexit
tis describuntur. quos ad isttationẽ
⁊ prebendam mat̾iam ꝓniencdi. aci
coms̃pectum fidelis patris familias
gr̃a destinauit. Si et iste primo tri¬
bum suam agnoscit. que cdñm spe¬
tialit̾ agnoscebat. ⁊ ni ea ipsa illos ce¬
tĩs prefert: ñ quos sangnis aut leno¬
ciira muncti exianiti cominẽdar̃.
secd quos cdiuiius timor illustrat.
N Ion utiꝙ uentriloquos ⁊ uaniloqͦs
uir sc̾s asciuit. s eos qui cłĩ quẽ co¬
lebant imaginem preferebant. S
min quid cdie festiuitas frũm cetus
aut opulentia ednlioꝵ agerendtis ꝓ
more scm hominẽ retardauit: Utiꝙi
ip̃a leticia comuuantium: incriꝑatꝰ
ast̾ib hebreum quem ab impiis ꝑ¬
cussum auctierat. post soł occubitum
quia ante ñ licuit. ꝓfectus ẽ sepelra
Nec i̾ttus est offensam pricipis dͥũ
expleret officium kantatis. illi plane
consumilis qui in se sobole qmͣ in hos¬

Expanded text:
natae dispensatio charitatis. Quos enatae dispensatio charitatis. Quos enim per viam descendentes aspexit tes scribuntur, quos ad visitationem, et praebendam materiam promerendi, ad conspectum fidelis patrisfamilias gratia destinavit. Sic et iste primo tribum suam agnoscit, quae Dominum specialiter agnoscebat, et in ea ipsa illos caeteris praefert, non quos sanguis, aut lenocinia mundi exinaniti commendant, sed quos divinus timor illustrat. Non utique ventriloquos et vaniloquos vir sanctus ascivit, sed eos qui Dei, quem colebat, imaginem praeferebant. Sed nunquid diei festivitas, fratrum coetus, aut opulentia eduliorum, a gerendis pro more sanctum hominem retardavit? Utique in ipsa laetitia convivantium increpatus a fratribus, Hebraeum, quem ab impiis perculsum audierat, post solis occubitum, quia ante non licuit, profectus est sepelire. Nec veritus est offensam principis, dum expleret officium charitatis; illi plane consimilis, qui in se, et sobole, quam in hos
Abbreviated transcription (Latin):
qui lib̾alitatis satis fieri posse not
creclidit. nisi gulam et totꝰ liixie
fingaliter decliuari: Hospitalita
deo adeo officiosi hospites placuert:
ut etiam angłos hospitio recipere
mererentur. Abraham descendentib
in uia iuiris ocurrit. ⁊ exercencde
lib̾alitatis optans gr̃am: angłos in
hospicium humilitate uictos ⁊ pre¬
cib introctucit. Eis tam̃ incentiua
gule nequiaqͣm apponit. nec uitłm
queni de armento tollit: impendiis
rerum ⁊ cocorum arte fecit ẽẽ troia¬
num. Loth quoq luxurie punitores
angelos deuotione urgente in domũ
siam egit. ⁊ licet eis ad gulam aliã¬
ne luxuriam non seruiret: nicħ tñ
defuit caritati. adeo quidem ut sodo¬
initarum furori uͥgines filias quam
hospites mallet exponere. Cum in do¬
mo tobye dies festus ageret᷑: uade
inquit ⁊ adduc aliquos de tribu nr̃a
timentes cdm̃. neq enim diem festũ
agi posse putabat: insi aliquem ad
domesticum cetum caritas adictis¬
set. Sedmomnib hiis eadem ẽ orcli¬

Expanded text:
qui liberalitati satisfieri non posse credidit, nisi gulam, et totius luxuriae frugaliter declinari? HospitalitatDeo adeo officiosi hospites placuerunt, ut etiam angelos hospitio recipere mererentur. Abraham descendentibus in via viris occurrit, exercendae liberalitatis optans gratiam, angelos in hospitium, humilitate victos et precibus, introducit. Eis tamen incentiva gulae nequaquam apponit, nec vitulum quem de armento tollit, impendiis rerum, et coquorum arte fecit esse Trojanum. Loth quoque luxuriae punitores angelos, devotione urgente, in domum suam egit, et licet eis ad gulam, aliamve luxuriam non serviret, nihil tamen defuit charitati: adeo quidem, ut et Sodomitarum furori virgines filias, quam hospites mallet exponere. Cum in domo Tobiae dies festus ageretur: Vade, inquit, et adduc aliquos de tribu nostra, timentes Deum ; neque enim diem festum agi posse putabat, nisi aliquem ad domesticum coetum charitas adjecisset. Sed in omnibus his est eadem ordi
Abbreviated transcription (Latin):
lementa querens sollicitudine
multa contrahens unde conficerẽ¬
tur stercora. aut uenter distentꝰ
facile in libidines dispumarett
Nondicit induebar purpura et
bisso oꝑe ue plumario affectans qd̾
nilotis acus complexum ꝑectine fer¬
rum falsis manis uite obduxit ima¬
ginib.⁊ uestib fulgebam deauratiᷤᷤ
circundatus uarietate. Non ctixit
ad me confluebant unttiq mencti¬
ci. mmime. balatrones. hoc geiuis o̾e:
uenatores clamosi. dulcorarii m̃cda¬
cos. histriones uani. ⁊ parasiti eda¬
ces. meretrices dolose. Rumigeruli
falaloqui. ac relatores aut concen¬
tores iuanium fabularum. Not
dicit leones. ursos alebam ⁊ simias.
⁊ huiusmͦi monstra aut ꝓbea nat᷑e᷑.
quid sine his largitas ẽẽ potest: Hu¬
mus inquit nieus a uinctura sua ca¬
dat. ⁊ brachium meum cum ossib
conteratirr: si negaui quod uolebãt
pauꝑib. Si ocłos uidue expectare
feci. si cõmedi bucellam meam solus.
⁊ non comedit pupillus exea. Si fo¬

Expanded text:
lementa quaerens, sollicitudine lementa quaerens, sollicitudine multa contrahens, unde conficerentur stercora, aut venter distentus facile in libidinem dispumaret. Non dicit: Induebar purpura et bysso, opereve plumario, affectans quod in locis acus complexum pectine serum, falsis inanis vitae obduxit imaginibus, et vestibus fulgebam deauratis, circumdatus varietate. Non dixit: Ad me confluebant undique Mendici, mimi, balatrones, hoc genus omne, venatores clamosi, dulcorarii mendaces, histriones vani, et parasiti edaces, meretrices dolosae, rumigeruli, falsiloqui, et relatores, aut concentores inanium fabularum. Non dicit: Leones, ursos alebam et simias, et hujusmodi monstra, aut probra naturae. quid fere sine his largitas esse potest? Humerus, inquit, meus a junctura sua cadat, et brachium meum cum ossibus conteratur, spauperibus. Si oculos viduae exspectare feci, si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea. Si fo
Abbreviated transcription (Latin):
n̾ationis excludit: siquidem ad re¬
tributionem dare a lib̾alitate alienũ
ĩ: et consentaneum auaricie. Nam
femorator ut plus recipiat. int̾tum a¬
liquid prelargitur. Unde cocus.
Muꝰa quod senib uidiusq ingẽtia
mittis uis te munificum gargibane
uocem. Sordidius nicħ est. nicħ est
te spurtius uno. Qui potes insitias
dona uocare tuas. Sic auidis fallax
inctulget piscib hamus. Callida sic
stultas decipit esca feras. Quid sit lar¬
giri. quid sit donare docebo. Si nescis:
dona gargiliane mͥ. Uis hominem
inclere lib̾aleme uis u̾am ⁊ fructuo¬
sam largitatem audire: Deflecte ocu¬
los ad cum qui u̾inib scatens iacet
in st̃quilinno. ⁊ testa defluentem de
corpore saniem radit. Audi quid
loquat᷑ uir uistus et timens m̃.
⁊ recedens a malo. Non utiq dicit.
cithara. ⁊ lira. psalt̾ium. ⁊ sambuca.
⁊ omne genus musicorũ in conuz¬
iuis meis. Noncdicit epulabar co¬
tidie splendide gustus ꝑ omiua e¬

Expanded text:
nerationis excludit. Siquidem ad renerationis excludit. Siquidem ad retributionem dare, a liberalitate alienum est, et consentaneum avaritiae. Nam fenerator ut plus recipiat, interdum aliquid praelargitur. Unde coquus: Munera quod senibus, viduisque, ingentia mittis, Vis te munificum, Gargiliane, vocem. Sordidius nihil est, nihil est te spurcius uno, Qui potes insidias dona vocare tuas. Sic avidis fallax indulget piscibus hamus, Callida sic stultas decipit esca feras. Quid sit largiri, quid sit donare docebo, Si nescis, dona, Gargiliane, mihi. Vis hominem videre liberalem? Vis veram et fructuosam largitatem audire? Deflecte oculos ad eum qui vermibus scatens, jacet in sterquilinio, et testa fluentem de corpore saniem radit. Audi quid loquatur vir justus, timens Deum, et recedens a malo: non utique dicit: Cithara, et lyra, et psalterium, et sambuca, et omne genus musicorum in conviviis meis. Non dicit; Epulabar quotidie splendide, gustus per omnia c
Abbreviated transcription (Latin):
catos hominib contracta societate
miscere. Consenciam facile litt̾atio¬
rem extitisse quintilianũ. ⁊ acumi¬
ne ⁊ grauitate dicendi precedere.
At ille cailigentior ẽ: ⁊ qnͣtum in
rethoricis iuncitur. tantum uincit
inethica. Ipse quoq quintilianus
in magnis ⁊ precipius bonis fruga¬
litatem ductir⁊ in commendatio̾e
cus tantus ẽ. ut uł solus possit suf¬
ficere. Quis tam̃ est qui non lau¬
det: Quis non eam necc̾iam credirͤ
Ne tamen aluxuriosis arguar a¬
uarus frugalititis laudator. eam
liberalitati credo ⁊ fateor coherete.
Cicero mͥ testis ẽ ⁊ iulius cesar. et
alii quos nemo tenacitatis insi¬
mulare presurm: et. Aduersus
hanc multa fuꝑius dicta sunt:
et liberalitatis officia ex libris offi¬
ciorum facile innotescent. Ut tam̃
liberalitatis ingenue facies denu¬
detur moctus ille largiencti nobilior
i laudabilior est. ⁊ absq omni contra¬
dictione optimus. qui spem remu¬

Expanded text:
catos, hominibus contracta societate catos, hominibus contracta societate miscere. Consentiam facile litteratiorem exstitisse Quintilianum, et acumine, et gravitate dicendi praecedere. At ille diligentior est, et quantum in rhetoricis vincitur, tantum vincit in ethica. Ipse quoque Quintilianus in magnis et praecipuis bonis frugalitatem ducit, et in commendatione ejus tantus est, ut vel solus possit sufficere. Quis tamen est qui non laudet? Quis non eam necessariam credit? Ne tamen a luxuriosis arguar avarus frugalitatis laudator, eam liberalitati credo et fateor cohaerere. Cicero mihi testis est, et Julius Caesar, et alii, quos nemo tenacitatis insimulare praesumet. Adversus hanc multa superius dicta sunt, et liberalitatis officia ex libris Officiorum facile innotescent. Ut tamen liberalitatis ingenuae facies denudetur, modus ille largiendi nobilior et laudabilior est, et absque omnium contradictione optimus, qui spem remu
Abbreviated transcription (Latin):
an recte senserit sapientioꝵ uidicio
derelinquo. Hoc tñ ꝙ ei ascribit qd̵
multam morum. s. elegantiam ⁊ si
in eloquendo corruptam: nequaqͣm
arbitror decrahendum. Moralia gͦ
euis precepta admittantur ⁊ eo ge¬
nere loquatur quisq: quod ceteris
prefert.⁊ planum erit uirtutũ ri¬
uulos de purissimo fonte frugalita¬
tis oriri. Legantur epłe eius. libei
de beneficiis aut cdlementia. illi ꝙͦ
quos.x. oratorum sentenciis sub i¬
magine declamationum scolariũ
illustrauit. ⁊ hii quos de natur᷑ab
questionib edidit. et quos de pħ̾ia
parum diligentes arguit quintilia¬
nus. ũq fidelis custos urtutis ubiq
inciorum hostis occurrit. tantus u¬
tiq: ut eos fronto sccłm quosclam
neposplitarchi cuius ineminit in
primo iuuenalis sic frontonis plata¬
ni conuulsaq marmora clamant.
semꝑ. eum inqmͣ sic asserit uniuer¬
deatur scła reformare. ⁊ deos ab huina¬
no genere exulantes: eius oꝑa reuo¬

Expanded text:
an recte senserit, sapientiorum judicio an recte senserit, sapientiorum judicio derelinquo. Hoc tamen quod ei ascribit, multam morum scilicet elegantiam, etsi in eloquendo corruptam, nequaquam arbitror detrahendum. Moralia ergo ejus praecepta admittantur et eo genere loquatur quisque, quod caeteris praefert, et planum erit virtutum rivulos de purissimo fonte frugalitatis oriri. Legantur epistolae ejus, libri de beneficiis, aut clementia, illi quoque quos decem oratorum sententiis sub imagine declamationum scholarium illustravit, et hi quos de naturalibus quaestionibus edidit, et quos de philosophia parum diligentes arguit Quintilianus; ubique fidelis custos virtutis, ubique vitiorum hostis occurrit, tantus utique, ut eum Fronto, secundum quosdam nepos Plutarchi, cujus meminit in primo Juvenalis sic: Frontonis platani, convulsaque marmora clamant; semper eum, inquam, sic asserat univerdeatur saecula reformare, et deos ab humano genere exsulantes, ejus opera revo
Abbreviated transcription (Latin):
dii. multa rerum cognitio. in qua
tam̃ aliqnͣdo ab hiis quib inquirẽ¬
da quedam mandabat: deceptus est.
Tractauit etiam omnem fere stuclioꝵ
losopbia parum diligens. Egregius in
sectator uicioꝵ fuit. Multeq in eocla¬
req sentencie. multa eciam morum
gen̾a legenda. sed in eloguendo cor¬
rupta pleraq. atq eo ꝑniciosissima
quod habundabant dulcib uicus.
uelles enim eum suo ingenio dyxisse.
alieno iudicio. Nam si mlequalium
contempsisset si non omnia sua a¬
masset. si retum pondera minittissi¬
mis sententiis non fregisset. consen¬
su potits eruditoꝵ qmͣ puerorum a¬
more compbaretur. Uerum sie quoq
iam robtistis ⁊ seu̾iore genere satis fir¬
trũq iudiciũ. Młta.q ut dixi ꝓbãda ĩeo.
młta ⁊̃ admiranda sunt. Eligere
uͦ cure sit: quod utinam ipse fecisset.
Digna enm fuit illa natura que
meliora uellet quod uoluit effecir.
hec in senecam quintiliamis. Sed

Expanded text:
dii, multa rerum cognitio, in qua dii, multa rerum cognitio, in qua tamen aliquando ab iis, in quibus inquirenda quaedam mandabat, deceptus est. Tractavit etiam omnem fere omnium stlosophia parum diligens, egregius vitiorum insectator fuit. Multae in eo, claraeque sententiae, multa etiam morum genera legenda, sed in eloquendo corrupta pleraque, atque, eo perniciosissima, quod abundabant dulcibus vitiis. Velles enim eum suo ingenio, dixisse alieno judicio. Nam si nil aequalium contempsisset, si non concupisset, si non omnia sua amasset, si rerum pondera minutissimis sententiis non fregisset, consensu potius eruditorum, quam puerorum amore comprobaretur. Verum sic quoque jam robustis, et severiore genere satis firtrumque judicium. Multa enim, ut dixi, probanda in eo, multa etiam admiranda sunt. Eligere vero curae sit, quod utinam ipse fecisset. Digna enim fuit illa natura, quae meliora vellet; quod voluit, effecit. Haec in Senecam Quintilianus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ce posuit: hec sunt. Ex industria se¬
necam in omni gen̾e̾ eloquentie di
opinionem: qua dampnare eum
⁊ inuisum quoq habere crecditus
sum. Quod accictit nrdum corrup¬
tum ⁊ omnib uiciis frrictum dicñ¬
di genus reuocare ad seĩnora iudi¬
cia contendo. cum iam solus hic fe
re manib ad olescentium fu̾it. Qnẽ
cutere. sed potiorib preferri ñ sine¬
bam. Quos ille non destit̾at inces¬
sere cum diu̾si sibi conscuis gen̾is.
placere se indicendo posse in quib
illi placerent diffideret. Amabant
enm magisqm imittabant᷑ tantũ¬
q ab illo defluebant: qñtum ille ab
antiquis descenderat. foret enim op¬
tanctum pares ac saltem ꝓximos
illi uiro fieri. Sed placebat ꝓpter.
sola uicia. ⁊ ad ea se quisq dirgebat
effingenda que poterat. Deinde cũ
se iactaret eodem modo dicere sene¬
cam infamabat. Cuius ⁊ multe elo¬
qini ⁊ magͣe uͥtutes fuerunt: inge¬
ntum facile ⁊ copiosum. płimũ stu¬

Expanded text:
ae posuit, haec sunt: Ex industria Seae posuit, haec sunt: Ex industria Senecam in omni genere eloquentiae veopinionem, qua damnare eum et invisum quoque habere, creditus sum. Quod accidit mihi dum corruptum, et omnibus vitiis fractum dicendi genus, revocare ad severiora judicia contendo, cum jam solus hic fere in manibus adolescentum fuerit. Quem cutere, sed potioribus praeferri non sinebam, quos ille non destiterat incessere, cum diversi sibi conscius generis, placere se in dicendo posse, in quibus illi placerent, diffideret. Amabant eum magis quam imitabantur, tantumque ab illo defluebant, quantum ille ab antiquis descenderat. Foret enim optandum, pares ac saltem proximos illi viro fieri. Sed placebat propter sola vitia, et ad ea se quisque dirigebat effingenda, quae poterat. Deinde cum se jactaret eodem modo dicere, Senecam infamabat. Cujus et multae alioquin, et magnae virtutes fuerunt, ingenium facile et copiosum, plurimum stu
Abbreviated transcription (Latin):
trix utencti.⁊ abutendi ignara. Ii¬
chil gelide ministrat aut timicle.
sed ei tamen ratio constat imponse.
Reb quidem. sed sibi magis par¬
cit. Nichil aut miminum subtra¬
hit usui. sed luxurie nicħ omnino
indulget. Siquidem diligentissima
diderunt. sed quia hec ꝑuetusta sc̃
nomina. aut eorum non sunt p̾¬
cepta celebria uł seneca nr̃ aucdiat᷑:
qui eam tantis laudib effert. ut
quisquis aliquis omnino adic̾e
temptau̾it. ociari qm aliquid a¬
gere rectus uideatur. Sunt tam̃
qui eum contempne̾ aucdeant qͥn¬
tiliani auctoritate freti. sinim ex
eo nobilitantes iudicium: si ei de¬
trahant qui płimis placet ut apd̾
imittari. Michi tam̃ desiꝑe ui¬
dentur qui quenicunq sequitti nͦ
uen̾antur eum. quem et apłi fa¬
nuliaritatem meruisse constat:
⁊ a doctissimo i. patre ieix. in sc̾o¬
rum cathalogo positum. Ut tam̃
⁊ de quintiliani possis iudicate
iudicio. u̾ba ipsius que scriptorib
enuin̾atis in suggillationem senec¬

Expanded text:
trix utendi et abutendi ignara. Nihil gelide ministrat aut timide, sed ei tamen ratio constat impensae. Rebus quidem, sed sibi magis parcit. Nihil aut, minimum subtrahit usui, sed luxuriae nihil omnino indulget. Siquidem diligentissima adiderunt. Sed quia haec pervetusta sunt nomina, aut eorum non sunt praecepta celebria, vel Seneca noster audiatur, qui eam tantis laudibus effert, ut quisquis aliquid omnino adjicere tentaverit, otiari quam aliquid agere rectius videatur. Sunt tamen qui eum contemnere audeant, Quintiliani auctoritate freti, suum ex eo nobilitantes judicium, si ei detrahant, qui plurimis placet, ut apud imitari. Mihi tamen desipere videntur, qui quemcunque secuti, non venerantur eum, quem et apostoli familiaritatem meruisse constat, et a doctissimo Patre Hieronymo in sanctorum catalogo positum. Ut tamen et de Quintiliani possis judicare judicio, verba ipsius, quae scriptoribus enumeratis, in sugillationem Senec
Abbreviated transcription (Latin):
sacrorum iura. tu sacerdotum. tu
domesticam. tu publicam discipli¬
nam. tu sedium. regionum. locoru.
tuominum cluuinarum humaua¬
rumq rerum nomina. genera. offi¬
cia.⁊ causas aꝑiusti. Iste gͥ uir tam
insignis. excellentisq ꝑicie. qui tã
multa legit ut ei aliquid̃ scribere
nacasse miremur: tam multa scrip¬
sit qmͣ multa uix quemqm̃ legere po¬
iuisse credamus. iste in qmͣ uir tantꝰ
ingenio tantusq doctrma si rerum
uelut diui nartim de quib scribit
ꝯppugnator eẽt atq destructor. eas¬
ꝙ non ad religionem sed ad suꝑsticio¬
nem diceret ꝑtinere: nescio ułtrũ tam
multa in eis ridenda. contempnẽda.
idetestanda conscriberet. Cum gͦ
uiri acutissimi ⁊ sinc ulla dubita
lorone teste doctissimi suꝑsticio
scriptis ꝓprus eam conuincientibus

Expanded text:
sacrorum jura, tu sacerdotum; tu sacrorum jura, tu sacerdotum; tu domesticam, tu publicam disciplinam, tu sedium, regionum, locorum, tu omnium divinarum, humanarumque rerum nomina, genera, officia, et causas aperuisti. Iste igitur vir tam insignis excellentisque peritiae, qui tam multa legit, ut ei aliquid scribere vacasse miremur, tam multa scripsit, quam multa vix quemquam legere potuisse credamus. Iste, inquam, vir tantus ingenio, tantusque doctrina, si rerum velut divinarum, de quibus scribit, oppugnator esset atque destructor, easque non ad religionem, sed ad superstitionem diceret pertinere, nescio utrum tam multa in eis ridenda, contemnenda, et detestanda conscriberet. Cum ergo viri acutissimi, et sine ulla dubitatione, Cicerone teste, doctissimi, superstitio scriptis propriis eam convincentibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui non crecliuit sine lectione aueto¬
rum posse fieri hominem litreratĩ.
lnt̃arum. ant ignorantia int̾dum
aut negligentia u̾itatis est. sine qͣ
impossibile est quemqmͣ fieri sapi¬
entenĩ. Unde ⁊ doctor ille eccłie cuuu
nemo satis nemor o̾e potest. aug.
uarronem arguiti quem tam̃ ut
bittatissummim fuisse doceat: al
post cetera. quib singłari prer¬
mo commendatur. Semq ⁊ iple
tullus huic tale testimoniumꝑ
hibet. ut in libeis achademcis a¬
cat. eam que ibi u̾satur difputaie¬
nem se habuisse. cum. ah uartonl
homine inquit omnium facile a¬
cutissimo. ⁊ sine ctubitatione doc¬
tissimo. Non ait eloquentissimo
uel facundissimo. qm̃ re uera it
hac facultate multum impar est:
seł omniuim facile accutissimo ⁊
indubitant̾ doctifsimo. In primo
autẽ libeo cum eiusctem narroiris
lit̾aria opera predicaret: nos inqͥt
in nr̃a urbe ꝑegrinantes errautes¬
ꝙ tanqm hospites. tui libri quasi
domum reduxerunt: ut possemus

Expanded text:
qui non credunt sine lectione auctoqui non credunt sine lectione auctorum, posse fieri hominem litteratum. litterarum, aut ignorantia interdum, aut negligentia veritatis est, sine qua impossibile est quemquam fieri sapientem. Unde et doctor ille Ecclesiae, cujus nemo satis memor esse potest, Augustinus, Varronem arguit, quem tamen ut litteratissimum fuisse doceat, ait post caetera, quibus singulari praeconio commendatur: Denique et ipse Tullius, huic tale testimonium perhibet, ut in libris Academicis dicat, eam quae ibi versatur disputationem, se habuisse cum M. Varrone, homine, inquit, omnium facile acutissimo, et sine dubitatione doctissimo. Non ait eloquentissimo vel facundissimo, quoniam revera in hac facultate multum impar est, sed omnium facile acutissimo, et indubitanter doctissimo. In primo autem libro, cum ejusdem Varronis litteratoria opera praedicaret: Nos inquit, in nostra urbe peregrinantes, errantesque tanquam hospites, tui libri quasi domum reduxerunt, ut possemus
Abbreviated transcription (Latin):
labente societas: co quemꝙ casus
magis absterret. Si quidem exẽpli
sepe magis ꝓficitur qm̃ p̃ceptis. Ma¬
laemm uitantur facilus. quo fideli
tates: pauciores euactunt. Conso¬
nat ei si liricum conticente lira
dignatis audire flaccus aut si ma¬
ius oratius. qui plus honestatis et
utilitatis se apud meonidem iue¬
rasse gratulatur: quod płimumsto¬
icorum sit ꝑreceptis expressũ. Ait
enim. Troiani belli scriptorem maxi¬
me lolli: ctum tu declamas rome. pre¬
nester relegi. Qui quid sit pultrũ.
quid turpe. quid utile. quid non:
pulirus ⁊ melius crisippo ⁊ cantore
tur amorem: Grecia barbarie leuto col¬
lisa ctuello. Stultorum regum ⁊ po¬
płoꝵ contiuet estus. Antenor belli
censet prescidere causas. Quod paris
gi posse negat. Sedicione. dolis scelere.
atq libitine ⁊ ira: Iracos intra ururs
peccatur ⁊ extra. Quicqited delirant
reges plectuntur achiui. Ego autẽ in
ulorum sententiam facilline ccdo.

Expanded text:
labente societas, eo casus quemque labente societas, eo casus quemque magis absterret. Siquidem exemplis saepe magis proficitur, quam praeceptis. Mala enim vitantur facilius, quo fideliutates, pauciores evadunt. Consonat ei, si Lyricum conticente lyra dignaris audire, Flaccus, aut si mavis Horatius, qui plus honestatis et utilitatis se apud Maeonidem invenisse gratulatur, quam plurium Stoicorum sit praeceptis expressum. Ait enim: Trojans belli scriptorem, Maxime Lolli, Dum tu declamas Romae, Praeneste relegi: Qui quid sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non, Pulchrius et melius Chrysippo et Crantore tur amorem Graecia barbariae lento collisa duello, Stultorum regum et populorum continet aestus. Antenor belli censet praecidere causas. Quid Paris?gi posse negat. Seditione, dolis, scelere, atque libidine, et ira, Iliacos intra muros peccatur et extra. Quidquid delirant reges, plectuntur Achivi. Ego autem in illorum sententiam facillime cedo,
Abbreviated transcription (Latin):
contumelias ratio eiudens est quã
seruus inducit. sed quicquid ĩ hãc
partem loquntur ita accipit᷑. ac si in¬
sanum amatoreni reuocet seruus.
Cos tamen alibi commendat pluri¬
mum idem cicero dicens. foetas ⁊
uarios scriptores artium aut rerũ
gestarum. solus ille contemptibiles
facit: qui non ueretur contempni.
NIam ⁊ uirtutis habent usum. et
enim non docent uicia. ⁊ aut utili¬
tatis causa gͣta sunt: aut uolupta¬
tis. Sic autem ꝑ morum discrimina
transeunt: ut iuiptuti faciant locũ.
Nam ꝑ tela. ꝑ ignes. ꝑ maris uarios
ꝓcellas. ꝑ tot motus. sedicionesc⁊ insi¬
dias popłorum cillam ꝑtͣnsiit. ⁊ harb.¬
dim ut ad patriam suam saltem in
senectute ulixes repedaret. Socios
uariis exilis amifit casib. sed eosant
fortune iuolentia. aut nature ⁊̃ fi¬
mitas aut animi uoluptas assup¬
sit. Hoꝵ tam̃ ominum: iocunda re¬
latio est. Nam uł amici preuisus
casus. ⁊ si amarus sit: ꝓficit ad cau

Expanded text:
contumelias ratio evidens est, quam contumelias ratio evidens est, quam servus inducit: sed quidquid in hanc partem loquuntur, ita accipitur, ac si insanum amatorem revocet servus. Eos tamen alibi commendat plurimum idem Cicero dicens: Poetas et varios scriptores artium, aut rerum gestarum, solus ille contemptibiles facit, qui non veretur contemni. Nam et virtutis habent usum, et enim, non docent vitiae, et aut utilitatis causa grata sunt, aut voluptatis. Sic autem per morum discrimina transeunt, ut virtuti faciant locum. Nam per tela, per ignes, per maris varias procellas, per tot motus, seditiones et insidias populorum, Scyllam pertransiit et Charybdim, ut ad patriam suam saltem in senectute Ulysses repedaret. Socios variis exsilii amisit casibus, sed eos aut fortunae violentia, aut naturae infirmitas, aut animi voluptas absumpsit. Horum tamen omnium jucunda relatio est. Nam vel amici praevisus casus, etsi amarus sit, proficit ad caut