comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parentis nomen aptissime suscipit.
Siergo ples que omnino de solo fũ¬
mo spũ nata est. ꝓles ẽ memorie eiꝰ:
nichil consequentius quam quia
memoria sua ẽ idem ipse: quippe ñ
in eo quod sui memor ẽ. sic est in su¬
a memoria. uelutalia res in alia:
quemadmodum ea que sic sunt
in humane mentismemoria. ut
non sint ipsa nr̃a memoria s sic ẽ
memor sui. ut ipse memoria sua sit.
Consequitur itaq ut quomͦ filius ẽ
intelligentia siuie sapientia patris:
ita sit & pat̾ne memorie. At qͥcquid
filius sapit aut intelligit: enissimi¬
liter & meminit. Et igitur filius me¬
moria patris. & memoria memoriȩ:
id ẽ memoria memor. patris qui est
memoria sic̃ est sapientia patris et
sapientia sapientie. id est sapientia
sapiens patrem sapientiã. Et filius
quidem memoria nata de memoria:
sicut sapientia nata de sapientia: pa¬
ter uero de nullo nata memoria uł
sapientia. xluiiii.
Iprietates communionemq delec¬

Expanded text:
parentis nomen aptissime suscipit. parentis nomen aptissime suscipit. Si ergo proles, quae omnino de solo summo Spiritu nata est, proles est memoriae ejus; nihil consequentius, quam quia memoria sua est idem ipse. Quippe non in eo quod sui memor est, sic est in sua memoria, velut alia res in alia; quemadmodum ea quae sic sunt in humanae mentis memoria, ut non sint ipsa nostra memoria; sed sic est memor sui, ut ipse memoria sua sit. Consequitur itaque ut quomodo Filius est intelligentia sive sapientia Patris, ita sit et paternae memoriae. At quidquid Filius sapit, aut intelligit; ejus similiter et meminit. Est igitur Filius memoria Patris, et memoria memoriae, id est, memoria memor Patris, qui est memoria, sicut est sapientia Patris, et sapientia sapientiae, id est, sapientia sapiens Patrem sapientiam: et Filius quidem memoria nata de memoria, sicut sapientia nata de sapientia; Pater vero de nullo nata memoria vel sapientia. CAPUT XLIX. roprietates communionemque delec
Abbreviated transcription (Latin):
e memoria uero quid sengendũ
ẽ: An estimandus ẽ filiꝰ intelli¬
gentia memoriȩ. siue memoria pa¬
tris: aut memoria memorie: Equi¬
dem cum summa sapientia sui me¬
mor ẽẽ negari ñ possit: nichil com¬
petentiꝰ quam in memoria pater
sicut in uerbo filius indelligitur:
qͣm de memoria nasci uerbum ui¬
detur. Qd clarius in nr̃a mente
ꝑcipitur. Qm̃ namq mens huma¬
na non semꝑ se cogitat. sicut sui sẽꝑ¬
sui meminit: liquet quia cum se
cogitat. quia u̾bum eius nascitur
de memoria. Unde apparet quia h
semꝑ se cogitaret: semꝑ u̾bum eius de
memoria nasceretur. Rem etenim
cogitare cuius memoriam habemꝰ:
hoc ẽ mente eam dicere. uerbum ue¬
ro rei est: ipsa cogitatio ad similitudi¬
nem eius ex memoria formata. Hinc
itaq liquido animaduerti potest de
summa sapientia. que sic semꝑ se
dicit. sicut semꝑ sui memor ẽ: quia
de et̃na memoria eiꝰ coet̾num uerbũ
nascitur. Sicut igitur uerbum con¬
grue intelligitur ꝓles: ita memoria

Expanded text:
e memoria vero quid sentiendum est? an aestimandus est Filius intelligentia memoriae, sive memoria Patris, aut memoria memoriae? Equidem cum summa sapientia sui memor esse negari non possit, nihil competentius quam in memoria Pater, sicut in Verbo Filius intelligitur; quoniam de memoria nasci Verbum videtur, quod clarius in nostra mente percipitur. Quoniam namque mens humana non semper se cogitat, sicut sui semper meminit, liquet, cum se cogitat, quia verbum ejus nascitur de memoria. Unde apparet quia si semper se cogitaret, semper verbum ejus de memoria nasceretur. Rem etenim cogitare, cujus memoriam habemus, hoc est mente eam dicere; verbum vero rei, est ipsa cogitatio ad ejus similitudinem ex memoria formata. Hinc itaque liquido animadverti potest de summa sapientia, quae sic semper se dicit, sicut semper sui memor est, quia de aeterna memoria ejus coaeternum Verbum nascitur. Sicut igitur Verbum congrue intelligitur proles; ita memoria,
Abbreviated transcription (Latin):
tio catilinȩ aduersus patriam ꝑeosdẽ
dies inurbe condita. ac prodita ine¬
truria uero ciuili bello exctincta ẽ: ro¬
me conscii coniurationis occisi sunt.
S hanc historiam agente cicerone &
describente salustio satis omnib no¬
a marcellis ortus. a patre & filio. ꝑlu
cium ueticum proditus. patefacta ca¬
tiliuȩ coniuratione quasi succisa radi¬
ce suppressus ẽ: & de utroq ꝑbibulũ
impelignis. & ꝑciceronem inbrutis iun

Expanded text:
tio Catilinae . aduersus patriam per eosdem tio Catilinae . aduersus patriam per eosdem dies in Vrbe habita et prodita, in Etruria uero ciuili bello extincta est; Romae conscii coniurationis occisi sunt. sed hanc historiam agente Cicerone et describente Sallustio satis omnibus noortus a Marcellis patre et filio per L. Vettium proditus patefacta Catilinae coniuratione quasi succisa radice compressus est, et de utroque per Bibulum in Paelignis, per Ciceronem in Bruttiis u
Abbreviated transcription (Latin):
marco. tullio. cicerone. & gaio.
antonio consulib: pompeius occisi
mitridatis nuncio accepto: siriam coe¬
lem & fenicem bello aggressus tirios
pͥmum arabasq ꝑdomuit. urbemq
eorum quam petram nominauit ce¬
pit. Hinc ad uideos quib aristobolus
ex pulso fr̃e hircano pͥmus exsacer¬
dote rex preerat. atq adierosolimã
eorum urbem gabinium cum excer¬
citu mittit. Ipse continuo subsecutus
& a patrib urbe susceptus. s a plebe
muro templi repulsus in exxpugnatio¬
nem eius animum intendit. idñ solũ
natura loci. uerum etiam ingentib
muris fossaq maxcima munitum. cũ
alias aliis legiones inter dies noctesq
succedere sine requie cogeret: uix tercio
mense expugnauit. Tredecim milia
ibi udeorum cȩsa narrantur: cetera
multitudo infide uenit. Pompeius
ꝑcussisset: hircanum sacerdocio resti¬
tuit: aristobolum uͦ captiuum romã
ducit. Hoc bellum orientis cum. xcx.
& duob regib sese gessisse ipse pompeiꝰ
ꝓcontione narrauit. Interea conura¬

Expanded text:
M. Tullio Cicerone et C. Antonio consulibus Pompeius occisi Mithridatis nuntio accepto Syriam Coelen et Phoenicen bello adgressus, Ituraeos primum Arabasque perdomuit urbemque eorum, quam Petram nominant, cepit; hinc ad Iudaeos, quibus Aristobulus expnlso fratre Hyrcano primus ex sacerdote rex praeerat, atque ad Hierosolymam urbem eorum Gabinium cum exercitu mittit. ipse continuo subsecutus et a patribus urbe susceptus sed a plebe muro templi repulsus expugnationem eius intendit. id non solum natura loci, uerum etiam ingenti muro fossaque maxima munitum, cum alias aliis legiones dies noctesque succedere sine requie cogeret, uix tertio mense expugnauit. tredecim milia ibi Iudaeorum caesa narrantur, cetera multitudo in fidem uenit. Pompeius m securi percussisset, Hyrcanum sacerdotio restituit, Aristobulum captiuum Romam duxit. hoc bellum Orientis cum uiginti et duobus regibus sese gessisse ipse Pompeius pro contione narrauit. Interea coninra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuagatur ab obuio quodam holi¬
um equite confixus interiit. Sie
misericors ds: impia consilia impl
morte dissoluit.

Expanded text:
uagatur, ab obuio quodam hostium equite conto ictus interiit. sic misericors Deus impia consilia impii morte dissoluit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ multas seditiones militum ꝑtulit.
At uero inoriente ꝑodenatum quen¬
dam collecta a gresti manu uict re¬
pulsiq ꝑse: defensata siria. recepta
mesopotamia ẽ. & usq ad thesifontẽ
ciuitatem siriȩ cum odenato suo um¬
cendo uenerunt. Galienus autem
cum rem publicam deseruisset. ac me¬
diolani libidinb inseruisset: occi
quinto claudius uicesimus oc¬
tauus ab augusto uoluntate sena¬
tus assumpsit imꝑium: statimq
gothos iam ꝑ annos quindecim
illiricum macedoniamq uastan¬
tes bello adortus in credibili strage

Expanded text:
. multas seditiones militum pertulit. . multas seditiones militum pertulit. at uero in Oriente per Odenatum quendam collecta agresti manu uicti repulsique Persae, defensa Syria, recepta Mesopotamia est, et usque ad Ctesiphontem rusticani Syriae cum Odenato suo uincendo uenerunt. Gallienus autem eum rempublicam deseruisset ac Mediolani libidinibus inseruiret, occisus XXV Claudius uicesimus octauus uoluntate senatus sumpsit imperium statimque Gothos iam per annos quIllyricum Macedoniamque vastantes bello adortus, incredibili strage
Abbreviated transcription (Latin):
nani corporis ab hac dilaceratione
esaret. conspirant intrinsecus ti¬
anni. consurgunt bella ciuilia fun¬
orum romanis barbarisq seuien¬
b s cito ira dei inmisediam uerti¬
tur. & cepte uitionis maior. forma qͣm
pena in mensuram plenitudinis repu¬
tatur. Igitur pͥmus genuus qui pur¬
puram imꝑii sumpserat apud mirsã
occiditur:. postumius ingallia inua¬
sit tirannidem. multo quidem rei pu¬
blice comodo. Nam ꝑdecem annos ingen¬
ti uirtute ac moderatione usus. &e oñan¬
tes hostes expulit. & ꝑditas ꝓuintias
inpͥstinam faciem reformauit: sediti¬
one tamen militum interfectus est.
Emilianus apud maguntiam cum
res nouas moliretur: opp̃sus ẽ. P ost
inortem postumii. mariuᷤ ibidem in¬
uasit imꝑium: s continuo interfectꝰ
ẽ. Deinde uictorinus a gallis ultro
creatus: & post paululum occisus ẽ.
Huic successit tetricus. qui tune aqui¬
taniȩ p̾sidatus ad ministrabat officiũ¬

Expanded text:
mani corporis ab hac dilaceratione mani corporis ab hac dilaceratione cessaret, conspirant intrinsecus tyranni, consurgunt bella ciuilia, funnorum Romanis barbarisque saeuientibus; sed cito ira Dei in misericordiam uertitur et coeptae ultionis maior forma quam poena in mensuram plenitudinis reputatur. igitur primus Genuus, qui purpuram imperii sumpserat, apud Myrsam occiditur. Postumus in Gallia. inuasit tyrannidem, multo quidem reipublicae commodo, nam per decem annos ingenti uirtute ac moderatione usus et dominantes hostes expulit et perditas prouincias in pristinam faciem reformauit; seditione tamen militum interfectus est. Aemilianus apud Mogontiacum cum res nonas moliretur oppressus est. post mortem Postumi Marius ibidem inuasit imperium sed continuo interfectus est. deinde Victorinus a Gallis ultro creatus et post paululum occisus est. huic successit Tetricus, qui tunc Aquitanicae praesidatus administrabat officium
Abbreviated transcription (Latin):
nitor ẽ. quorum maxrima ꝑ omnes ꝓ¬
uincias pars hõiũ u̾sabat᷑. eadẽ ultiõis pla¬
ga corripi iustum erat. Soluuntur re¬
pente undiq iussu dei. ad hoc circum¬
posite relicteq gentes: laxatisq habe¬
nis in omnes romanorum fines inue¬
huntur. Germani alpib rethia. totaq
ithalia penetrata rauennam usq ꝑue¬
niut: alemanni gallias ꝑuagantes.
etiam in italiam transeunt. gretia. ma¬
cedonia. pontus. asia. gothorum in¬
undatione delentur. Nam dacia tranˢ
banubium inꝑpetuum aufertur. qͣ¬
di &e sarmate pannonias depopulan¬
tur. Germani ulteriores abrasa po¬
ciuntur hispania. parthi mesopota¬
nam auferunt. siriamq corradũt.
axtant adhuc ꝑ diuersas prouintias
n magnarum urbium ruiiᷤ par¬
lȩ ce pauꝑes sedes. signa miseriarũ &
ominũ indicia seruantes: exqui¬
pus nos quoq inhispania terraconẽ
irãm ad consolationem miserie p̃sen¬
is ostendimus. Et nequid forte ro¬

Expanded text:
nitor est — quorum maxima per omnes pnitor est — quorum maxima per omnes prouincias pars hominum uersabatur, eadem ultionis plaga corripi iustum erat. soluuntur repente undique permissu Dei ad hoc circumpositae relictaeque gentes laxatisque habenis in omnes Romanorum fines inuehuntur. Germani Alpibus Raetia totaque Itałia penetrata Rauennam usque perueniunt; Alamanni Gallias peruagantes etiam in ltaliam transeunt; Graecia Macedonia Pontus Asia Gothorum inundatione deletur\'; nam Dacia trans Danuuium in perpetuum aufertur; Quadi et Sarmatae Pannonias depopulantur; Germani ulteriores abrasa potiuntur Hispania; Parthi Mesopotamiam auferunt Syriamque conradunt. exstant adhuc per diuersas prouincias in magnarum urbium ruinis paruae et pauperes sedes, signa miseriarum et nominum indicia seruantes, ei quibus nos quoque in Hispania Tarraconem nostram ad consolationem miseriae recentis ostendimus. et ne quid forte Ro
Abbreviated transcription (Latin):
omnem romani latitudinem regni: scq̃¬
rum sanguine. Ualerianus ilico nefa
rii auctor edicti a sapore ꝑsarum res
ignominiosissima apud ꝑsas seruitis¬
te consenuit: hoc infamis officii con¬
tinua donec uixit damnatione sol¬
titus ut ipse aclinis humi semꝑ ascei¬
surum regem inequum non manus¬
a s dorso attolleret. Et galienus quid
tam clarodĩ iudicio territus: tanqͣis
misero college ꝑmotus. exxemplo: pacq̃
ȩccłiis trepida satisfactione constituit
O ñ conpensat iniirie ultionisq n¬
suram unius impii quamuis ꝑpec
uitas: contra tot milia excruciata
scõrum iustorumq sanguis ad om̃
mans in eadem sese terra uͥ fususe
iundicari rogat. Non enum de so
constitutore p̾cepti iusto iudicio sis
plicium flagittabatur. s etiam exxsecu¬
tores delatores. accusatores. spectatores.
ac iudices. postremo omnes qui iniustẽ¬
sime crudelitati uel tacita uoluntate
assentabantur: quia d̃s secretorum cog¬

Expanded text:
omnem Romani regni latitudinem sanctoomnem Romani regni latitudinem sanctorum sanguine. Yarii auctor edicti a Sapore Persarum reignominiosissime apud Persas in servitute consenuit: hanc infamis officii continuam, donec vixit damnationem sortitus, ut ipse acclivis humi regem semper ascensurum in equum, non manu sua, sed dorso attolleret. Et Gallienus quidem tam claro Dei judicio territus, tanquam miseri collegae permotus exemplo, pacem in Ecclesiis trepida satisfactione restituit. Sed non compensat injuriae ultionisque mensuram unius impii, quamvis perp captivitas, contra tot millia excruciata sanctorum justorumque sanguis ad Dominum clamans, in eadem sese terra ubi fusus est, vindicari rogat. Non enim de solo constitutore praecepti justo supplicium judicio flagitabatur, sed etiam exsecutores, delatores, accusatores, specac iudices, postremo omnes qui iniustissimae crudelitati uel tacita uoluntate adsentabantur — quia Deus secretorum cog
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita millesimo
decimo. duo imꝑatores uicesimo
septimo post augustum loco crea¬
ti sunt ualerianus inrechia abexer¬
citu augustus appellatꝰ rome aut̃ ase¬
natu galienus cęsar creatus: mansitq
in regno infeliciter annis quindecim
respirante paulisꝑ ab illa supͣ solitum
iugi &e graui pestilentia genere hu¬
mano. nam hic prouocat pęnam suã
obliuiosa malicia. Impietas enĩ flagel¬
la quidem excruciata sentit: s a quo
lagellatur obdurata ñ sentit. Ut de
suꝑiorib taceam fact̾a a decio xp̃iano¬
rum ꝑsecutione: totum romanum po¬
pulum pestilentia magna uexauit. Mu¬
tita ẽ iniquitas sibi. prauo inꝑnitiem
suam circumuenta uidicio: pestilentiã
cõmunis casus eẽ accidentemq ex morbig
mortem nature finem ẽẽ non penai
Rursus gͥ atq inbreui iram dei scelera¬
tis actionib ꝓuocat: exceptura plagã
cuius aliquando meminisse cogatur.
Ualerianus siquidem mox ut arri
abnegantesq interfici iussit: fuso ꝑ

Expanded text:
nno ab Vrbe condita millesimo decimo duo imperatores uicensimo septimo post Augustum loco creati sunt: Valerianus in Raetia ab exercitu Augustus appellatus, Romae autem a senatu Gallienus Caesar creatus; mansitque Gallienus in regno infeliciter annis xv, respirante paulisper ab illa supra solitum iugi et graui pestilentia genere humano. prouocat poenam suam obliuiosa malitia. impietas enim flagella quidem excruciata sentit, sed a quo flagellatur, obdurata non sentit. ut de superioribus taceam, facta a Decio Christianorum persecutione totum Romanum imperium pestilentia magna uexauit. mentita est iniquitas sibi, prauo in perniciem suam circumuenta iudicio, pestilentiam communis casus esse accidentemque ex morbis mortem naturae finem esse non poenam. rursus igitur atque in breui iram Dei sceleratis actionibus prouocat exceptura plagam, cuius aliquandiu meminisse cogatur. Valerianus siquidem mox ut arripabnegantesque interfici iussit, fuso per
Abbreviated transcription (Latin):
quando uexantur relatu tristiore
deplorant. Si uͦ de propriis querimo¬
niis tamtũ auos audientes affici uo¬
lunt: quantum ipsi ꝑpetiendo sense¬
runt. pͥus ipsi ñ p̃sentib p̃terita s
gestis gesta comparent: & utraq ex
auditu uelut alienorum arbitri ui¬
dicent. ꝑ uiginti & quinq annos in¬
cendia ciuitatum. excidia bellorũ.
subiectiones ꝓuintiarum. cedes ho¬
num opum rapuias. p̾das peccorum
mortuorum uenditiones. captiui tates
uiuorum unius regis fraus ferocia.
& dominatus agitauit. Sufficerent i¬
sta ad exemplum miseriarum insimi¬
ata memoriȩ nr̃ȩ gesta ꝑ phylippum
etiam si alexander ei ñ successisset in
regnum: cuius bella immo sub cuius
bellis mundi mala ordine sequentia
suspendo paulisꝑ ut in hoc loco ꝓcon

Expanded text:
quando uexantur, relatu tristiore quando uexantur, relatu tristiore deplorant. si uero de propriis querimoniis tantum alios audientes adfici uolunt, quantum ipsi perpetiendo senserunt, prius ipsi non praesentibus praeterita sed gestis gesta conparent et utraque ex auditu uelut alienorum arbitri indicant. per uiginti et quinque annos incendia ciuitatum, excidia bellorum , subiectiones prouinciarum, caedes hominum, opum rapinas, praedas pecorum, mortuorum uenditiones captiuitatesque uiuorum unius regis fraus ferocia et dominatus agitauit. sufficerent ista ad exemplum miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsi Alexander ei non successisset in regnum. cuius bella immo sub cuius bellis mundi mala ordine sequentia suspendo paulisper, ut in hoc loco pro
Abbreviated transcription (Latin):
re decreuit. Qui cum pͥdie quam oc¬
cideretur interrogatus fuisset: quis fi¬
nis hominis magis eẽt optandus. res¬
pondisse fertur eum eẽ optimum qui
uiro forti pꝰ uirtutum suarum głas in
pace regnanti sine conflictatione corpo¬
ris & dedecore animi subitus & sceler ĩ¬
opinato ferro potuisset accidere. Quod
ipsi mox optigit. Nec ab iratis diis
quos paruipenderat semꝑ. quorumq
aras. templa & simulachra subuerte¬
rat: quin electissimam ut ipsi uidet᷑
mortẽ adipisceretur potuit impediri.
Nam die nuptiarum cũ ad ludos
magnifice apparatos. inter duos ale¬
xandros filium generumq contendẽt
a pausania nobili macedonum ado¬
lescente in angustiis sine custodib cir¬
cumuentus occisus ẽ. Asserant numc
multis.ꝙ hȩc uocib efferant qua¬
si uirorum fortiũ laudes. & facta feli¬
cia quib amarissime aliorũ calami¬
tates indulces fabulas cedunt: si ta¬
m̃ umquam ipsi iniurias quib ali¬

Expanded text:
re decreuit. qui cum pridie quam core decreuit. qui cum pridie quam cocideretur interrogatus fuisset, quis finis homini magis esset optandus, respondisse fertur, eam esse optimum, qui uiro forti post uirtutum suarum glorias in pace regnanti sine conflictatione corporis et dedecore animi subitus et celer inopinato ferro potuisset accidere: quod ipsi mox obtigit. nec ab iratis dis, quos parui semper penderat quorumque aras templa et simulacra subuerterat, quin electissimam ut ipsi uidebatur mortem adipisceretur, potuit inpediri. nam die nuptiarum cum ad ludos magnifice apparatos inter duos Alexandros filium generumque contenderet, a Pausania nobili Macedonum adulescente in angustiis sine custodibus circumuentus occisus est. Adserant nunc multisque haec uocibus efferant quasi uirorum fortium laudes et facta felicia, quibus amarissimae aliorum calamitates in dulces fabulas cedunt, si tamen numquam. ipsi iniurias, quibus ali
Abbreviated transcription (Latin):
quidem pͥncipes ciuitatum alios secu¬
ri ꝑcussit. alios in exilium egit. om̃s
bonis pͥuauit: pulsos dudum a ciui¬
bus inpatriam restituit. ex quib cce.
exules uidices rectoresq p̾fecit: qui ut
antiquum dolorem noua potestate cu¬
rarent. p̃ssos infelicit᷑ popłos inspem
libertatis respirare ñ sinerent. Pretẽa
magno delectu militum insubsidi¬
um regie dispositionis ex tota gretia
habito. ducenta milia peditum. &
quindecim milia equitum absq ex¬
ercitu macedonum. & infinita genti¬
um barbarie ꝑsicȩ expeditionis in asi¬
am missurus instruxit. Tres duces
hoc ẽ parmenionem. amintã. & atta¬
lum p̾mittendos inꝑsas elegit. Et dũ
supͣ scripte copiȩ de gretia congregan¬
tur. alexandri qui erat olimpiadis
uxcoris suȩ frat̃. & post a sabinis in lu¬
cania ꝓstratus ẽ: quem mulier epy¬
ri regem ob m̃cedem stupri in eum ꝑ¬
petrati constituerat. nuptias incopulan¬
do ei filiam suam cleopatram celebra¬

Expanded text:
quidem principes ciuitatum alios secuquidem principes ciuitatum alios securi percussit, alios in exilium egit, omnes bonis priuauit. pulsos dudum a ciuibus in patriam restituit: ex quibus trecentos exules iudices rectoresque praefecit, qui ut antiquum dolorem noua potestate curarent, pressos infeliciter populos in spem libertatis respirare non sinerent. praeterea magno dilectu militum in subsidium regiae dispositionis ex tota Graecia habito, ducenta milia peditum et quindecim milia equitum absque exercitu Macedonum et infinita gentium barbaria Persicae expeditioni in Asiam missurus instruxit. tres duces hoc est Parmenionem Amyntam et Attalum praemittendos in Persas legit. et dum suprascriptae copiae de Graecia congregantur, Alexandri — qui erat Olympiadis uxoris suae frater et post a Sabinis in Lucania prostratus est —, quem Epiri regem ob mercedem stupri in eum perpetrati constituerat, nuptias in copulando ei filiam suam Cleopatram celebra
Abbreviated transcription (Latin):
ti phylippo tribilli bello obuiant: in
quo ita phylippus infemore uulnera¬
tus ẽ: ut ꝑ corpus euis equus interfice¬
retur: cum om̃s occisum putarent in
fugam uersi p̃dam amiserunt. alinqͣn¬
tula deinde mora dũ ꝯualescit a uulni
in pace quieuit. Statim uͦ ut conua¬
luit atheniensib bellum intulit. qui
in tanto discrimine positi. lacedemo
nem hostem cõmunib uirib petals
Itaq urbes aliquante atheniensib sese
conuinaere: quasdam uero ad phylip¬
pum belli metus traxit. Prelio cũmis¬
so cum athenienses longe maiore nu¬
mero militum prestarent. assidiuis ca¬
men bellis indurata macedonũiurtutȩ
uĩcuntur. Quam pugnam longe om¬
nib anteriorib bellis atrociorem fuis¬
se ipse rerum exitus docuit. Nam
Hiedies ap̃ unuisam getiam acquisitȩ
dominationis gloriam: & uetustissi¬
me libertatis statum finiuit. P ostea
phẏlippus cruentissimã uictoriã in
thebanos & lacedemonios excercuit. Si¬

Expanded text:
ti Philippo Triballi bello obuiant: in ti Philippo Triballi bello obuiant: in quo ita Philippus in femore uulneratus est, ut per corpus eius equus interficeretur. cum omnes occisum putarent, in fugam uersi praedam amiserunt. aliquantula deinde mora dum conualescit a uulnere in pace conquieuit; statim uero ut conualuit Atheniensibus bellum intulit: qui in tanto discrimine positi Lacedaemonnem hostem communibus uiribus petant. itaque aliquantae urbes Atheniensibus se coniunxere, quasdam uero ad Philippum belli metus traxit. proelio oemmisso cum Athenienses longe maiore numero militum praestarent, adsiduis tamen bellis indurata Macedonum uirtute uincuntur. quam pugnam longe omnibus bellis anterioribus atrociorem fuisse ipse rerum exitus docuit: nam hic dies apud uniuersam Graeciam adquisitae dominationis gloriam et uetustissimae libertatis statum finiuit. Postea Philippus cruentissimam nictoriam in Thebanos et Lacedaemonios exercuit: si
Abbreviated transcription (Latin):
citum : ipse autẽ cũ fortissimis ꝓfect̾
multas cerronenses urbes cepit. ꝑ fliga¬
tisq populis opes abstulit: ad scytiã
quoq cum alexandro filio p̾dandi in¬
tentione ꝑtransiit. Scythis tunc ethe¬
as regnabat. Qui cum hystrianorum
bello p̾meretur: auxilium a phylip¬
po ꝑ appolonienses peciit. S continu
histrianorum rege mortuo. & belli me¬
tu & auxilorum necessitate liberat᷑
pactionem federis cum phylippo h¬
bitam dissoluit. Phylippus dimissa
obsidione bizantii: scythicum bellũ dot
uirib agg̃dit᷑ Commissoq p̾lio cum se¬
the & numero & uirtute prestarent.
phyllippi fraude uincuntur. In ea pus¬
na uiginti milia puerorum ac femi¬
narum scythicȩ gentis capta. peccorũ
magna copia abducta. auri atq ar¬
genti nichil reꝑtum. Nam & ea res pͥm
fidem inopiȩ scytice dedit: xx milia
nobilium equarum sufficiendo gene¬
ri inmacedoniam missa. S reuerten¬

Expanded text:
citum. ipse autem cum fortissimis profectus citum. ipse autem cum fortissimis profectus multas Cherronesi urbes cepit profligatisque populis opes abstulit. ad Scythiam quoque cum Alexandro filio praedandi intentione pertransit. Scythis tunc Atheas regnabat: qui cum Histrianorum bello premeretur, auxilium a Philippo per Apollonienses petiit, sed continuo Histrianorum rege mortuo et belli metu et auxiliorum necessitate liberatus pactionem foederis cum Philippo habitam dissoluit. Philippus dimissa obsidione Byoatii Scythicum bellum totis uiribus adgreditur commissoque proelio cum Scythae et numero et uirtute praestarent, Philippi fraude uincuntur. in ea pugna xx milia puerorum ac feminarum Scythicae gentis capta, pecorum magna copia abducta, auri atque argenti nihil repertum: nam et ea res primo fidem inopiae Scythicae dedit. uiginti milia nobilium equarum sufficiendo generi in Macedoniam missa. Sed reuerten
Abbreviated transcription (Latin):
bertate concidit. S hec cum ꝑ aliqͥn¬
ta gretiȩ ciuitates exercuisset. & ta¬
men om̃s metu p̃meret. coniciens ex
preda paucorum opes omnium ad ꝑfici¬
endam equalem uniu̾sis uastationẽ.
utili emolum̃to necessariam maritimã
urbem ratus bizantium nobilem ci¬
uitatem aptissimam iudicauit: ut
receptaculũ sibi t̾ra mariq fieret eãq
obsistentẽ ilico obsidione cincit. Hec
autem bizantium quondam a pausa¬
nia rege spartanorum condita. pꝰ aut̃
a constantino xp̃iano pͥncipe in mauis
acta. & constantinopolis dicta: głorissi¬
mi nunc imperii sedes: & tocius cap̃
orientis ẽ. Phylippus uͦ pꝰ longam &
irritam obsidionem. ut pecuniã quã
obsidendo exhauserat p̾dando repara¬
ret: pyraticam agg̃essus ẽ. Captas itaq
clxx naues m̃cib confertas distraxit:¬
& anhelanti in opie parua recreatione
subuenit. Inde ꝓpt̃ agendam p̾dam &
curendam obsidionem diuisit exer¬

Expanded text:
bertate concidit. Sed haec cum per aliquanbertate concidit. Sed haec cum per aliquantas Graeciae ciuitates exercuisset et tamen omnes metu premeret, coniciens ex praeda paucorum opes omnium, ad perficiendam aequalem in uniuersis uastationem utili emolumento necessariam maritimam urbem ratus, Byzantium, nobilem ciuitatem, aptissimam iudicauit, ut receptaculum sibi terra marique fieret, eamque obsistentem ilico obsidione cinxit. haec autem Bnia rege Spartanorum condita, post autem a Constantino, Christiano principe, in majus aucta et Constantinopolis dicta, gloriosissimi nunc imperii sedes et totius caput Orientis est. Philippus vero post longam et irritam obsidionem, ut pecuniam quam obsidendo exhauserat praedando repararet, piraticam adgressus est. captas itaque CLXX naues mercibus confertas distraxit et anhelanti inopiae parua recreatione subuenit. inde propter agendam praedam et curandam obsidionem diuisit exer
Abbreviated transcription (Latin):
sens timeretur. Ubi uͦ in regnum re¬
dit: more pastorum qui peccora sua
nunc ꝑestiuos nunc ꝑhibernos saltꝰ
circuinducunt. populos & urbes.
ut illi replenda uł relinquenda quȩ¬
que loca uidebantur. ad libidinem
suam transfert. Miseranda ubiq fa¬
cies. & atrocissimum miseriarum ge¬
nus obseruabatur: ꝑpeti excidium
sine irruptione. sine bello captiui¬
tatem. sine crimine exilium. sine
uictore dominatum. Opprimit mi¬
seros inter iniuriarum stimulos suꝑfu¬
susus pauor: ipsaq dissimulatione do¬
lor crescit. eo altius dimissus. quo mi¬
nus ꝓfiteri licet. timentes ne ipse qͦ
lacrime pro contumacia accipiant᷑.
alios popłos auulsos a sedib suis fi¬
nib hostium opponit. alios in extre¬
statuit: quosdam emulatione uiri¬
um ne possint quod posse credunt᷑
insuplem̃ta exhaustarum urbiũ
diuidit. Ita illud gloriossimũ quondã
florentis gretie corpꝰ inmultas lacera¬
tasq particulas extincta pͥmum li¬

Expanded text:
sens timeretur. ubi uero in regnum resens timeretur. ubi uero in regnum redit, more pastorum, qui pecora sua nunc per aestiuos nunc per hibernos saltus circumducunt, populos et urbes, ut illi replenda uel relinquenda quaeque loca uidebantur, ad libidinem suam transfert. miseranda ubique facies et atrocissimum miseriarum genus obuersabatur, perpeti cidium sine inruptione, sine bello captiuitatem, sine crimine exilium, sine uictore dominatum. premit miseros inter iniuriarum stimulos superfusus pauor ipsaque dissimulatione dolor crescit hoc altius demissus quo minus profiteri licet timentium, ne ipsae quoque lacrimae pro contumacia accipiantur. alios populos, anulsos a sedibus suis, finibus hostium apponit; alios in extstatuit; quosdam aemulatione uirium, ne possint quod posse creduntur, in supplemento exhaustarum urbium diuidit. ita gloriosissimum illud quondam florentis Graeciae corpus in multas laoeratasque particulas exstincta primum li
Abbreviated transcription (Latin):
tiam grecie ciuitates. ut intentius
ciuilib bellis uacarent sub specie pa¬
cis & federis sponte se externe domina¬
tioni subiecerunt: maxime cum thẽ¬
sali boeciiq poscerent phylippum ut
ꝓfessum se adũsum focenses ducẽ exhib̾et
secum atheniensib & lacedemoniis
uł differri bellum uł auferi & precib
& p̃cio laborarent: phylippus tacite
utrisq diũsa ꝓmisit. focensib pacẽ cẽ
ueniã se dat᷑m sacram̃to confirmans
thessalis uͦ affuturũ se mox cum ex¬
ercitu spondet. bellum tam̃ ab utrisq
parari uetat. Igitur phylippus instruc¬
tis copiis angustias t̾mophylarum se¬
curus ing̃ditur: easq occupatas dis¬
positis p̃sidiis munit. Eunc pͥmum se
ũ focenses soli s omnis gretia captam¬
ẽẽ ꝑsensit. Siquidem pͥmos focenses
phylippus rupta fide. calcatoq sacra¬
mto infande dilacerationi dedit: in¬
de omnium urbes finesq populat᷑
cruenta presentia effecit ut etiam ab¬

Expanded text:
tiam Graeciae ciuitates ut intentius tiam Graeciae ciuitates ut intentius ciuilibus bellis uacarent, sub specie pacis et foederis sponte se externae dominationi subiecerunt, maxime cum Thessali Boeotiique poscerent Philippum, ut professum se aduersum Phocenses ducem exhiberetsecum Atheniensibus et Lacedaemoniis uel differri bellum uel auferri et pretio et precibus laborarent. Philippus tacite utrisque diuersa promisit, Phocensibus pacem et ueniam se daturum sacramento confirmans, Thessalis uero adfuturum se mox cum exercitu spondet, bellum tamen ab utrisque parari uetat. igitur Philippus instructis copiis angustias Thermopylarum securus ingreditur easque occupatas dispositis praesidiis emunit. tunc primum se non Phooenses soli, sed omnis Graecia captam-esse persensit: siquidem primos Phocenses Philippus rupta fide calcatoque sacramento infandae dilacerationi dedit, inde omnium urbes finesque populatus cruenta praesentia effecit, ut etiam ab
Abbreviated transcription (Latin):
quam mox phylippus hostilit̾ ag¬
gressus urbem antiquissimã & flo¬
rentissimam cedib ac sanguine reple¬
tam opibꝰ hominibꝰq uacuauit.: ab¬
stractos etiam fr̃s supplicio & neci
dedit. Behĩc ẽ excidio sociorũ & par¬
ricidio fr̃m elatus. licere sibi omĩa
que cogitauisset putaret. auraria
loca inthessaua. & argenti metalla
intracia inuasit: ac ne. quod insulis
nefas inuiolatum p̾termitteret. p̃o¬
cupato mari & classe disꝑsa pyraticã
quoq exercere instituit. P reterea
cũ eum fr̃s duo tracie reges de regni
termninis ambigentes uidicẽ ex con¬
sensu p̃optauissẽt: phylippus more
ingenii sui adiudicium tamquam
adbellum cum instructo exercitu in¬
gressus iniuuenes ĩscios uita regnoq
pͥuauit. athenienses uero qui pͥus
phylippi ingressum thermophyla¬
rum munitione reppulerant. ultͦ
pacem eius expetentes. fraudulen¬
tissimum hostẽ de neglecta introitꝰ
custodia commonuerunt: cȩterȩ eti¬

Expanded text:
quam mox Philippus hostiliter agquam mox Philippus hostiliter aggressus, urbem antiquissimam et florentissimam, caedibus ac sanguine repletam, opibus hominibusque vacuavit, abstractos etiam fratres supplicio et neci dedit. Dein cum, excidio sociorum et parricidio fratrum elatus, licere sibi omnia, quae cogitavisset, putaret, auraria loca in Thessalia, argenti metalla in Thracia invasit: ac ne quod jus vel fas inviolatum praetermitteret, praeoccupato mari et classe dispersa, piraticam quoque exercere instituit. Praeterea cum eum fratres duo, Thraciae reges, de regni termsensu praeoptauissent, Philippus more ingenii sui ad indicium tamquam ad bellum cum instructo exercitu ingressus inscios iuuenes uita regnoque priuauit Athenienses uero, qui prius Philippi ingressum Thermopylarum munitione reppulerant, ultro paoem eius expetentes fraudulentissimum hostem de neglecta introitus custodia commonuerunt. ceterae e
Abbreviated transcription (Latin):
sicut auentantib antea ꝑsis occupaue¬
re.Igitur phylippus uͥ excclusum se ab
ingressu greciȩ ꝑstructis termophylis
uidet. paratum in hostem bellum u̾ti
insocios. Nam ciuitates quarum paul
ante duaxc fuerat. ad gratulandum ac
suscipiendum patentes hostilit̾ inuadi
crudeliter diripit: omĩq societatis con¬
scientia penitus abolita coniuges liberos
omnium sub corona uendidit. Templa
quoq uniũsa subũtit. spoliauitq: ne
tam̃ umquã ꝑ uiginti & quinque an¬
nos quasi iratis diis uictus ẽ. Post he
incapadociam transiuit. ibiq bellũ
pari ꝑsidua gessit. captos ꝑdloluumnaa¬
nitimos reges int̾fecit: totamq capado¬
ciam imperio macedonie subdidit. b¬
ac post cedes. incendia. depredatioes¬
q in socus urbibus gestas. parrien¬
dia infr̃s conũtit: quos patri eo
nouerca genitos. cum choberedes
regni uerteretur int̾ficere aggres¬
susẽ. Cum autem unum ex his oc¬
cidisset. duo inolintum confugerũt.

Expanded text:
sicut aduentantibus antea Persis occupauesicut aduentantibus antea Persis occupauere. Igitur Philippus ubi exclusum se ab ingressu Graeciae praestructis Thermopylis uidet, paratum in hostes bellum uertiin socios: nam civitates, quarum paulo ante dux fuerat ad gratulandum ac suscipiendum patentes, hostiliter invadit, crudeliter diripit: omnique societatis conscientia penitus abolita, conjuges liberosque omnium sub corona vendidit, templa quoque universa subvertit, spoliavitque, nec tamen umquam per viginti quinque annos quasi iratis diis victus est. Post haec in Cappadociam transiit, ibique bellum pari perfidia gessit, captos per dolum finitimos reges interfecit, totamque Cappadociam imperio Macedoniae subdidit. Inde post caedes, incendia depraedationesque in sociis urbibus gestas, parricidia in fratres convertit, quos patri ex noverca genitos cum cohaeredes regni vereretur, 172 interficere aggressus est. Cum autem unum ex his occidisset, duo in Olynthum confugerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nendam tocius gretie dñationem im¬
moderata thebanorum dñatio faculta¬
tem dedit qui uictos lacedemonios
ac focenses cedib etiam ac rapinisq cõ¬
fectos cum insuꝑ incõmuni gretie con¬
cilio tanta pecuniȩ milia onerauisser
quanta illis soluere nullomodo pos
sent: ad arma confugere coegerunt.
Itaq focenses filomelo duce & auxxiliis
lacedemoniorum athenensiumq ful¬
banorum: caftra ceperunt. Sequenti
uero p̃lio inter imm̃sas utriusq popłi¬
strages: filomelus occisus ẽ. Incuius lo¬
cum focenses oenamaum ducem crea¬
uerunt. P orro autẽ thebani ⁊ thessali om
delectu ciuium: phylippum macedoni
regem quem hostem prius repellere la¬
borabant. ultro sibi ducẽ expetiuerũt
Commisso p̃lio & focensib pene at int̾¬
nicionẽ cesis: uictoria ad philippum co¬
cessit. S athenienses audito belli euen¬
tu: ne philippus transiret ingretiã an¬
gustias termophilarum pari ratione

Expanded text:
nendam totius Graeciae dominationem imnendam totius Graeciae dominationem immoderata. Thebanorum dominatio facultatem dedit, qui uiotos Lacedaemonios ac Phocenses, caedibus etiam rapinisque confectos, cum insuper in communi Graeciae concilio tanta pecuniae multa onerauissent, quantam illi soluere nulle mosent, ad arma confugere coegerunt. Itaque Phocenses, Philomelo duce et auxiliis Lacedaemoniorum Atheniensiumque fulbanorum castra ceperunt. Sequenti praelio inter immstrages Philomelus occisus est; in ouius locum Phocenses Oenomaum ducem creauerunt. Porro autem Thebani et Thessali omisso dilectu ciuium Philippum Macedoniae regem, quem hostem prius repellere laborabant, ultro sibi ducem expetiuerunt. commisso proelio et Phocensibus paene ad internecionem caesis uictoria ad Philippum concessit. sed Athenienses audito belli euentu, ne Philippus transiret in Graeciam, angustias Thermopylarum pari ratione
Abbreviated transcription (Latin):
iectisq thessalis olimpiadem a¬
rube regis molossorum sororem du¬
xxit uxxorem: qui aruba cum ꝑ hoc
quod societatẽ macedonum affini¬
tate regis paciscebatur imperium su¬
um se dilataturum putaret. ꝑ hoc
deceptus amisit: priuatusq in exili¬
um consenuit. Deinde phylippus cũ
mothonam urbem oppugnaret. ic¬
tu sagite oculum ꝑdidit: ipsam uͦ
urbem mox expugnauit. & cepit.
ex in gretiam prope totam consiliis
p̃uentam uirib domuit. quippe gre¬
tie ciuitates dum imꝑare singule cu¬
piunt: imperium om̃s ꝑdiderunt.
Et cum inmutuum exitium sine
modo ruunt omnib perire quod sin¬
gule admitterent oppresse demum
seruientesq senserunt. Quarum dũ
insanas tem conu̾sationes phylippus
ueluti de specula obseruat. auxiliũq
semꝑ inferiorib suggerendo contentio¬
nes bellorumq fomites callidꝰ doli ar¬
tifex fouet: uictos sibi pariter uic̃¬
toresq subiecit. Hinc etiam ad opti¬

Expanded text:
jectisque Thessalis, Olympiadem, Ajectisque Thessalis, Olympiadem, Arubae regis Molossorum 169 sororem, duxit uxorem. Qui Aruba, cum per hoc quod societatem Macedonum affinitate regis paciscebatur, imperium suum se dilataturum putaret, per hoc deceptus amisit, privatusque in exsilio consenuit. Deinde Philippus, cum Methonam urbem oppugnaret, ictu sagittae oculum perdidit. Ipsam vero urbem mox expugnavit, et cepit. Exin Graeciam prope totam, consiliis praeuentam uiribus domuit. quippe Graeciae ciuitates dum imperare singulae cupiunt, imperium omnes perdiderunt et dum in mutuum. exitium sine modo ruunt, omnibus perire quod siagulae amitterent oppressae demum seruientesque senserunt. quarum dum insanas conuersationes Philippus ueluti e specula obserua auxiliumque semper inferioribus suggerendo contentiones, bellorum fomites, callidus doli artifex fouet, uictos sibi pariter uictoresque subiecit. huic autem ad obti
Abbreviated transcription (Latin):
losophum eruditus ẽ. Ipso autẽ a¬
lexandro scelere euridicis matris
occiso. quamuis eam iam cõmisso
adulterio. & altero pͥmo filio int̾¬
fecto. filiaq uiduata genero nupti¬
as mariti morte pepigisset: compul¬
sus a popło regnum quod paruo oc¬
cisi fr̃is filio utebatur suscepit. Qui
cum foris concursu exurgentium
undiq hostiũ. domi autẽ dep̃hen¬
sarum sepe insidiarum metu fati¬
garetur: pͥmum bellũ cũ athenien¬
sib gessit. Quib uictis arma ad il¬
lirios transtulit: multisq milib ho¬
stium tracidatis. larisam urbem
nobilissimam cepit. Inde thessaliã
ñ maioris amore uictorie quã am¬
bitione habendorum equitum thes¬
salorum quorum robur ut exercitui
suo admisceret inuasit: Ita thessalis
ex improuiso p̃ocupatis atq inpote¬
statem redactis: uniendo equitum
peditumq fortissimas turmas & copi¬
as. inuictissimum fecit exercitum.
Igitur. uictis atheniensib sub¬

Expanded text:
losophum, eruditus est. Ipso autem Alosophum, eruditus est. Ipso autem Alexandro scelere Eurydices matris occiso, quamvis ea, jam commisso adulterio, et altero primum filio interfecto, filiaque viduata, generi nuptias mariti morte pepigisset, compulsus a populo regnum, quod parvo occisi fratris filio tuebatur, suscepit, qui cum foris concursu exsurgentium undique hostium, domi autem deprehensarum saepe insidiarum metu fatigaretur, primum bellum cum Atheniensibus gessit. Quibus victis, arma ad Illyrios transtulit, multisque millibus hostium trucidatis, Larissam urbem nobilissimam cepit. Inde Thessaliam non magis amore victoriae, quam ambitione habendorum equitum Thessalorum, quorum robur ut exercitui suo admisceret, invasit. Ita Thessalis ex improviso praeoccupatis atque in potestatem redactis, jungendo equitum peditumque fortissimas turmas et copias, invictissimum fecit exercitum. Igitur victis Atheniensibus, sub
Abbreviated transcription (Latin):
liam copiis. cũ bellum aduersus ro¬
manos pararet: & circa finitimas
rome urbes firmare uires exercitꝰ
sui. auxiliaq uł sibi accquirere uł
hostib subtrahere studens bellis eocer¬
ceretur: a samnitib qͥ lucane genti suf¬
fragabantur. maximo bello inluca¬
nia uictus atq occisus ẽ. S qm̃ aliqͣn¬
tum romanas dades recensendo ꝓg̃s¬
sus sum. uł alexandri istius m̃tione
cõmonitus de phylippo macedonũ re¬
ge. qui olimpiadẽ huius alexandri
epyroce sororẽ uxorẽ habuit: ex qua
alexandrũ magnũ genu it: pau¬
cissimis annis retro repetitis. mag¬
na paruis inquantũ potero colligam
Anno ab urbe condita. cccc. phylippꝰ
amynte filius. alexandri pater. reg
num macedonum adeptꝰ. xxu an
nis tenuit: quib hos om̃s acerbita¬
tum aceruos. cunctasq malorum
moles struxit. Hic primum ab alex¬
andro fr̃e obses chebanis datus: ꝑtri¬
ennium apud epaminũdã strenu¬
issimum imꝑatorem & sũmum phy¬

Expanded text:
liam copiis cum bellum aduersus Roliam copiis cum bellum aduersus Romanos pararet et circa. finitimas Romae urbes firmare uires exercitus sui auxiliaque uel sibi adquirere uel hostibus subtrahere studens bellis exerceretur, a Samnitibus, qui Lucanae genti suffragabantur, maximo bello in Lucania uictus atque occisus est. Sed, quoniam aliquantum Romanas clades recensendo progressus sum, uel Alexandri istius mentione commonitus, de Philippo Macedonum rege, qui Olympiadem huius Alexandri Epirotae sororem uxorem habuit, ex qua Alexandrum Magnum genuit, paucissimis annis retro repetitis magna paruis in quantum potero colligam. Anno ab urbe condita cccc Philippus Amyntae filius Alnum Macedonum adeptus, viginti quinque annis tenuit: quibus hos omnes acerbitatum acervos cunctasque malorum moles struxit. Hic primum ab Alexandro fratre obses Thebanis datus, 168 per triennium apud Epaminondam, strenuissimum imperatorem et summum phi
Abbreviated transcription (Latin):
tam nobilium uiuenum romanoꝵ
qui legitime ecchiberi solec terum¬
phans parricida ñ meruit. Anno
aute pꝰ hunc subsequente minutia
urgo uestalis ob admissũ incestum
damnata ẽ: uiuaq obruta incampo
qui munc scelerat᷑ uocat᷑. At uͦ par¬
uo exin temꝑe int̾iecto. horresco re¬
Nam claudio in arcello. & ualerio
flacco consulibꝰ: incredibili rabie &
amore scelerũ romane matrone ex¬
arserunt. Erat utiq fedus ille ac pe¬
stilens annus: infleteq iam undiq
cat̾uatim strages egerebant᷑. & ad huc
cam̃ penes om̃s de corrupto aere si¬
plex credulitas erat: cũ existente
quadam puella ancilla udice & con¬
uincente. primũ multe matrone ut
biberent que coxerant uenena. cõ¬
pulse deinde simul atq hausere con¬
sũmate sunt. Tanta aut̃ multitu
te ex illis simul fuisse referantur. An¬
no ab urbe condita cccc xxii alexan¬
der rex epyrotarũ alexandri illius
magni auunculus. transiectis inita¬

Expanded text:
tamen nobilium iuuenum Romanorum, tamen nobilium iuuenum Romanorum, qui legitime exhiberi solet, triumphans parricida non meruit. Anno autem post hunc subsequente Minucia uirgo Vestalis ob admissum incestum damnata est uiuaque obruta in campo, qui nunc sceleratus uocatur. At uero paruo eiim tempore interiecto horresoo renam Claudio Marcello et Valerio Flacco consulibus incredibili rabie et amore scelerum Romanae matronae exarserunt. erat utique foedus ille ac pestilens annus infictaeque iam undique cateruatim strages egerebantur et adhuc tamen penes omnes de corrupto aere simplex credulitas erat, cum, exsistente quadam ancilla indice et conuincente, primum multae matronae ut biberent quae coxerant uenena compulsae, deinde, simul atque hausere, consumptae sunt. tanta autem multituaginta damnatae ex illis simul fuisse referantur. Anno ab Vrbe condita CCCCXXII Alexander rex Epirotarum, Alexandri illius Magni auunculus, traiectis in Ita
Abbreviated transcription (Latin):
mam serenitatẽ ñ magnitudine ce¬
saris. s potestate filii dĩ. qui in dieb
cesaris apparuit extitisse. nec unius
urbis imperatori s creatori orbis uni¬
uersi orbem ipsum generali cogniti¬
one paruisse. Qui sicut sol oriens
diem luce ꝑfundit: ita adueniens mi¬
sericordit̾ extenta mundum pace
uestiuit. Quod plenius cum adip
sum ꝑficiente dño uentũ fuerit ꝓfe¬
retur. Igitur anno ab urbe condita
bellum latinis rebellantib intuleit
manlio torquato & decio mure con¬
sulib In quo bello unꝰ consul int̾fec¬
tus ẽ: alter extitit parricida. Manliꝰ
enĩ torquatꝰ filium suũ uuienẽ uie¬
torẽ interfectoremq mecii tuscula¬
ni nobilis equitis. & tunc p̃cipue ꝓ¬
uocantis atq insultantis hostis oc¬
cidit: alius uero consul cũ iterato
conflictu illud cornu cui preerat. c¬
di atq affligi uideret. inconcerussimõ
hostes sponte prolapsus occubuis.
QSanlius quamuis uictor occursum

Expanded text:
mam serenitatem, non magnitudine Caemam serenitatem, non magnitudine Caesaris, sed potestate filii Dei qui in diebus Caesaris apparuit, exstitisse, nec unius Urbis imperatori, sed creatori orbis universi, orbem ipsum generali cognitione paruisse: qui, sicut sol oriens diem luce sericorditer extenta mundum pace uestierit. quod plenius, cum ad id ipso perficiente Domino uentum fuerit, proferetur. Igitur anno ab urbe condita bellum Latinis rebellantibus intulerunt Manlio Torquato et Decio Mure consulibus. in quo bello unus consul interfectus est, alter exstitit parricida. Manlius enim Torquatus filium suum, iuuenem, uictorem, interfectoremque Metii Tusculani, nobilis equitis et tum praecipue prouocantis atque insultantis hostis, occidit. alius uero consul oum iterato conflictu illud cornu, cui praeerat, caedi atque adfligi uideret, in confertissimos hostes sponte prolapsus occubuit. Manlius quamuis uictor occursum
Abbreviated transcription (Latin):
haustu illecti sunt: ut impetu reca¬
lescente multo grauius uehem̃tiusq
afflictarentur. At uero si indubitatis¬
sime constat sub augusto pͥmum cesa¬
re augusto post parthicam pacẽ uni¬
ũsarum terrarum orbem positis ar¬
mis abolitisq discordiis. generali pa¬
ce & noua quiete compositũ roma¬
nis partiisse legib romana uira quã
propria arma maluisse. sp̃tisq duci¬
b suis iudices elegisse romanos. postre¬
mo omnib gentib cunctis ꝓuincus
innumeris ciuitatib infinitis popu¬
lis totis terris unam fuisse uolunta¬
tem libero honestoq studio inseruire
paci. atq in cõmune consulere. qͦd
prius neuna quidem ciuitas unus¬
ue populus ciuiũ. uł quod maius
luxisse ortum in hoc mundo dñi n
nr̃i iħu xp̃i liquidissima probatiõe
manifestum ẽ: inuiti licet illi quos
inblasphemiam urgebat inuidia
tognoscere fateriq cogerentur pacẽ
istam tocius mundi & tranquillissi

Expanded text:
haustu, illecti sunt, ut, in pejus recahaustu, illecti sunt, ut, in pejus recalescentes, multo gravius vehementiusque afflictarentur. At vero, si indubitatissime constat, sub Augusto primum Caesare, post Parthicam pacem universarum terrarum orbem, positis armis, abolitisque discordiis, generali pace et nova quiete compositum, Romanis paruisse legibus, Romana iura quam propria arma maluisse spretisque ducibus suis iudices elegisse Romanos, postremo omnibus gentibus, cunctis prouinciis, innumeris ciuitatibus, infinitis populis, totis terris unam fuisse uoluntatem libero honestoque studio inseruire paci atque in commune consulere — quod prius ne una quidem ciuitas unusue populus ciuium uel; quod maius lnxisse ortum in hoc mundo Domini nostri Iesu Christi liquidissima probatione manifestum est: inniti licet illi, quos in blasphemiam urguebat inuidia, cognoscere faterique cogentur, pacem istam totius mundi et tranqu