comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calor cemporis ceꝑit ligature ipsipitucillo cͥca
uesꝑam tenus debr freqñt̾ humor adfundi.
Ut s alim̃to contͣ uim cęli correntis animet᷑.
ꝓcedentis sarm̃ti quass etatẽ. ubi solidiꝰ ꝗͣtũ¬
cumq ꝓcesserit: uincła oportet abscidi. ne
adolescentia mollissimi gͥm̾is nodo dure ꝯstͥ¬
ctionis angat᷑. Aliqui infra t̾rã semis spatio
effosse uiti surculos itiser̃t ⁊ bñficid ꝯ gestio¬
nis accumulãt. ut ħ qͦ nouis sarm̃tis p̃t̾ nucͥ¬
cis alim̃ta subueniat. Non nulli cirta t̾ras
melius asserunt inserendum. quia in altiori
difficilius ꝯp̾hendunt. Usq adĩdus ł equino¬
ctium uites locis frigidis pangencle sunt seu
pastino seu sulco. seu scͦbib. more qͦ dictũ est.
unc locis frigidis De¬
uanda sunt. Locis gelidis colles pin¬
gues ⁊ agͦs uliginosos ꝓscinde. atq exatare

Expanded text:
calor temporis ceperit, ligature ipsi, penicillo circa calor temporis ceperit, ligature ipsi, penicillo circa vesperam, tenuis debet frequenter humor affundi, ut hoc alimento contra vim celi torrentis animetur,procedentis sarmenti quasset etatem, ubi solidius quantumcumque processerit, vincula oportet abscidi, ne adolescentia mollismi germinis, nodo dure constrictionis angatur aliqui infra terram semis spacium, effosse viti surculos inserunt et beneficio congestionis accumulant, ut hoc quoque novis sarmentis preter nutritis alimento conveniat nonnulli circa terras melius asserunt inserendum, quia in altiori difficilius comprehendant. Usque ad idus vel equinoctium, vites frigidis locis pangende sunt, seu pastinato, seu  locis frigidis panda sunt; locis calidis, colles pingues et agros uliginosos proscindere atque exarare
Abbreviated transcription (Latin):
cde qua habunde februario m̃se locuti sumꝰ.
usq qͦ incip̾ gemina ẽe suspecta. Nunc uine¬
as oportet insere. cũ uites ñ aquãto. s spisso
humore lacͥmabunt. Seruabimꝰ gͦ ut trũcꝰ
qui inserit᷑ solidꝰ sit. ⁊ alim̃to humoris exhube¬
ret. neq ulla uetustate. aut in uiria. lac̾atꝰ areᷤᷤ¬
cat. Tunc decise uiti surculi qui inserendi sũt
sint solidi. rotundi. gemis spissis ⁊ płib oculati.
tres tñ oculi: insitione sufficiẽt. Radendũ ẽ gͦ
sarmĩtũ ad m̃surã digitoꝵ duoꝵ. ut ab una par¬
te sit corcex aliqui ñ patiunt᷑ nudã medullã
ẜ leuit̃ radunt. ut incisura sensim possit inca¬
cumen exire: ⁊ corticata pars corticis noue ma¬
tͥs aptet᷑. Infimiis occłs ita infigñdis ẽ: ut trũ¬
co uinctus adhereat. Qui occłs ext̾iorem parcẽ
debr aspice̾: uincło salicis infuso ⁊ paleato luco
desuꝑ alligari. Tegum̃to qͦ aliqͦ auentis ⁊ aso
le defendi: nehii quatiant. hic addurat. Ubi

Expanded text:
de qua abunde februario mense locuti sumus, usquequo incipit gemma esse suspecta, nunc vineas oportet inserere, cum vites non aquato sed spisso humore lachrymabunt. Itaque truncus cui inseritur solidus sit et alimento humoris exuberet, neque ulla vetustate aut iniuria laceratus arescat, tunc decise viti surculi qui inserendi sunt, sint solidi, rotundi, gemmis spissis et pluribus oculati. Tres tamen oculi in insitione sufficient radendum est eius sarmentum ad mensuram digitorum duorum, ut ab una parte sit cortex. Aliqui non patiuntur nudam medullam, sed vites radunt, ut incissura possit sensim in acumen exire et corticata pars, cortici nove matris aptetur. Infimus oculus ira infigendus est, ut trunco vinctus adhereat, qui oculus exteriorem partem debet aspicere, vinculo salicis infuso et paleato luto desuper alligari, tegumento quoque aliquo, a ventis et a se defendi; ne hi quatiant, hic adurat; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ices: quelacrimar̃ nimietate tabesc̃t̃.¬
⁊ deplorando uimi arboris sui aũtunt᷑ afru¬
di ut afferat medicinam iulnꝰ impssũ. Tc̃ in¬
sulsa amurta. admedietatẽ decocta. ⁊ refrige¬
rata plage excissio ꝑlinet᷑. ⁊ subhacacetũ ac¬

Expanded text:
Vites qui lachrimarum nimietate tabescVites qui lachrimarum nimietate tabescdeplorando vim roboris sui avertunt a frudi, ut afferat medicinam vulnus impressum; tunc insulsa amurca ad medietatem decocta et refrigerata, plage excise perlinetur et sub hac acetum ac
Abbreviated transcription (Latin):
dicate: sũ impedim̃to sorbi possit uelut unũ
omnium corpꝰ uuar̃. fit aut̃ g̾cis auctorib
hac rõne ꝑarcem succedente nat᷑a. Sarm̃cũ
qd̃ obruendum ẽ: qnͣcũ latebit int̾ta: tantũ
finde debebimꝰ ut medulla. om̃i sublaca ac
diligñt̾ exculta: membra It̾m duisȩ partis
a dunare. ⁊ uincło ꝯstrict̾a depon̾e. uincłm
tñ papyro asserunt ẽe fatiendũ. ⁊ sic ĩhumi¬
da t̾ra ẽe ponendũ. Diligñtiꝰ quidã sarm̃tũ
reiunctũ ꝗͣcum excisum ẽ int̾squille liul¬
bum dem̃gũt. Cuius bñficio: asserunt sata
om̃ia comp̃hendẽ posse faciliꝰ. Alii temꝑe qͦ
uites putant: sarment̃ frugifer putate: ui¬
tisainipsa uite ꝗͣ possunt de alto sublata
medulla excauant: affixo alligant ne possit
pellant inercauata parce suffũdũt exaqͣ
tis octonis diebꝰ semꝑ renouant. donec ui-¬
malis fieriħ posse. firmat᷑ agͣcis.⁊ incera¬
siis opꝰ est exꝑiri. De uite nimis lacͥmosa. xxx¬

Expanded text:
impedimento sorberi possit, velut unum omnium corpus uvarum, fit autem grecis authoribus hac ratione per artem, succedente natura. Sarmentum quod obruendum est, quantum latebit in terra, tantum scindere debemus et medulla omni sublata ac diligenter exculpta, membra iterum divise partis adunare, vinculoque constricta deponere: vinculum cum papiro asserunt esse faciendum et sic in humida terra esse ponendum, diligenrius quidam sarmentum revinctum, quantum excisum est, intra squillle bulbum demergunt, cuius beneficio asserunt sata omnia comprehendere posse facilius. Alii, tempore quo vites putant, sarmentum frugiferum putate vitis, in ipsa vite quam ponunt, de alto sublata medulla excavant, non divisum et calamo affixo alligant, ne possit n excavata parte suffundunt, ex aqua tis octenis diebus semper renovant, donec vimalis fieri hoc posse firmatur a grecis et in cerasiis opus est experiri. DE INSITIONIBUS EODEM
Abbreviated transcription (Latin):
onditũ ł ab sintiũ
sponte fert᷑ exuitibꝰ. ut nat᷑a suscipiat. qd̾ ꝓcu¬
rare sueuit industͥa. Si sarm̃ta inuas aliqd̃
semiplenũ supͣdictis potionib mersa seruẽ¬
t᷑. ut uiuã teirã simul resoluas ad lexiui mo¬
dum. donec occłi sarm̃toꝵ nitant᷑ exire. tunc
eadẽ sarm̃ta geminantia in quo uolĩtis loco
uitiũ cet̾ar̃ more deponas.
t uitis botͥones.¬
⁊ albos afferre. ꝓ sig̾s. Greci sic fieri deb̾e
iusserunt. Siuicine sint uites nig ⁊ alba: c̃
putant᷑ sarm̃ta utͦq int̾se diuisa. sic iunge.
ut medios utriusq gn̾is occłos: eqnͣdo redłe
possis unicati. Tc̃ papyro ligab̾ stricte ⁊ mol¬
li atq humida t̾ra curab̃ adlinire. ⁊ intͣiecꝰ¬
tis t̾nis diebͦ adaquare. donec g̃m̃ noue frõ¬
dis erumpat. Hinc exempto temꝑe. si libue¬
rit. gñs efficies ꝑpła sarmenta. .xii¬

Expanded text:
onditum, vel absinthium, sponte fertur ex vitibus, ut natura suscipiat, quod procurare consuevit industria. Sic sarmenta in vas aliquod semiplenum supradictis potionibus mersa serventur et vivam terram simul resolvas ad lixivii modum, donec oculi sarmentorum nitantur exire; tunc eadem sarmenta gemmantia in quo volueris loco vitium ceterarum more deponas, ut vitis botriones albos afferre possit et nigros, greci sic fieri debere iusserunt. Si vicine fint vites nigra et alba, cum putantur, sarmenta utriusque inter se divisa sic iunge, uti; tunc papiro ligabis stricto et molli atque humida terra curabis allinere et interiectis trinis diebus adaquare, donec germen nove frondis erumpat, hic ex erupto, tempore si libuerit genus efficies per plura sarmenta.
Abbreviated transcription (Latin):
gã mat̾ia possit astͥngi. S ħ utrũq gn̾s ũnũ
est. ⁊ fit c̾scente luna ubi incip̃ arboꝵ gẽmat᷑¬
gesc̾ẽ. Surculiã qui inserendisũt. sint nouel¬
li. fertiles. nodosi de nouo nati aborientaliar¬
boris parte decisi. cͣsitudine digiti minoris
bifulai. ł crifułci geminis płibꝰ ub̃ati. Siarbo¬
tem minorẽ desid̾abis inser̾e: inqua sñ dubio
meliora inc̾m̃ta ꝓueniũt: cirta t̾rã secato. ⁊ qd̃
meliꝰ ẽ surcłos int̾ lignũ corticemq deponeicẽ
stͥnge. Quidã rasũ exut᷑q parte surculũ ꝯueni¬
ente solidicati arboris inserende. sic ĩmedio depo¬
nunt: ut cortex surculi undiq cortici arboris red¬
dat᷑ equał. S ĩ nouella arbore t̾ra mota usq ad
ipsũ insicũ colligat᷑. que eã res auento ⁊ calore de¬

Expanded text:
gam materia, possit astringi: sed hoc utrumque genus vernum gam materia, possit astringi: sed hoc utrumque genus vernum est et fit crescente luna, ubi incipit arborum gemma turgescere. Surculi autem qui inserendi sunt, sint novelli: fertiles nodo, si de novo nati, ab orientali arboris parte decisi, in crassitudine digiti minoris bifurci vel trifurci, gemmis pluribus uberati. Si arborem minorem desiderabis inserere, in qua sine dubio meliora incrementa proveniunt, circa terram serrato et quod melius est, surculos inter lignum corticemque depone et tunc astringe quidam rasum ex utraque parte surculum convenientem soliditati arboris inserende, sic in medio deponunt, ut cortex surculi undique cortici arboris reddatur equalis; sed in novella arbore terra mota usque ad ipsum insitum colligatur, que res eam a vento et calore de
Abbreviated transcription (Latin):
ħ. aut subcortice aut intrũco. aut emplastro.
Inseremus gͦ sic arborẽ ł ramũ. in loco qui nitidꝰ
ẽ. ⁊ sñ cicatrice: Seira recidemus. ñ leso cortice pͦ
serraturã. plagam ferram̃tis acutis nicidamꝰ. iñ
qͣi cuneum cenuẽ. ferreũ. ł osseum maxͣ leoninũ
int̾ corticẽ ⁊ lignũ. tͥb ꝓpe digitis consirant̃ de
subducto cuneo statĩ surculũ nĩgimꝰ una parce
decisũ. salua medulla ⁊ cortice: partis alt̾iꝰ. qui
supͣ arborẽ. Ui. ł Giii. digitis emineat. duosłtͤs¬
t̃nus digitis. ł amplius int̾ eosspatiũ relinq̃mꝰ¬
suꝑlutũ musco cectum ponemꝰ ac ligabimꝰ.:
ut .iiiiͦʳ. digitis supͣ lutũ possit surculuꝰ emiñe.
ꝑlerosq delectat stͥctum pͥmo secte arboris crũ¬
cũ. uincłis altioribꝰ inmedio find̾e ⁊ ibi surcu¬
los exut᷑q parte rasos inmodũ cunei. ut inte¬
gͣ sit medulla demerg̃e. p̃misso añ cuneolo.
Quo subducto: deposit᷑ surculꝰ redeunte ĩpla¬

Expanded text:
c, aut sub cortice, aut in trunco, aut emplastro. Inseremus ergo sic. Arborem vel ramum in loco qui nitidus et sine cicatrice est serra rescindemus, non leso cortice; post serraturam, plagam ferramentis incidamus: Inde quasi cuneum tenuem ferreum, vel osseum, maxime leoninum inter corticem et lignum, tribus prope digitis consideranter subducto cuneo, statim surculum mergimus, una parte decisum, salua medulla et cortice partis alterius, qui supra arborem sex vel octo digitis emineat. Duos veternis digitis vel amplius inter eos spatium relinquendesuper lutum musco tectum ponemus ac ligabimus, ut quatuor digitis super lutum possit surculus eminere. Plerosque delectat strictum prime secte arboris tuncum vinculis arctioribus in medio findere et ibi surculos ex utraque parte rasos et in modum cunei, ut integra sit medulla, demergere; premisso ante cuneolo: quo subducto, depositus surculus redeunte in pla
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mespilus inserit᷑.⁊ ossaprutioꝵ. ficꝰ ⁊̃ locis
temꝑatis nc̃ poni potest. ⁊ sorb. ħ ⁊̃ m̃se seri
⁊ amygdali semina inareis obrui ⁊ locis temꝑa¬
tis nc̃ inserim̃se inchoante. frigidis uͦ exeũ¬
te. Conditis tñ surcuł. anceꝗͣ g̾minent ⁊ pis¬
tacie planta ł nc̃ statui aut inseripͣ ⁊ casta¬
near᷑ asꝑgi. Nuces quoq iugilandas ⁊ nc̃ se¬
minariis recondiet ipsũ inseri ⁊ frigidis łhu
mectis locis nc̃ poter̃t spineta seminari. De edi
feminas iire debebt̃. Legendisunt uas¬
ti ⁊ amplicołoris. s rotundi potiꝰ ꝗͣ longiuẽ¬
Stre. ⁊ clunibꝰ mognis. Rostꝰ b̾ui. c̾uice gͣndu¬
la ⁊ spusa libidmosi annicłi qui usq ad q̃os

Expanded text:
 mespilus inseretur et ossa prunorum. Ficus etiam locis temperatis nunc poni potest; et sorbus hoc etiam mense seri et amygdali semina in areis obrui; et locis temperatis nunc inseri, mense inchoante; frigidis vero exeunte; conditis tamen surculis antequam germinent. Et pistacii planta vel nunc statui aut inseri potest et castanearum aspergi. Nuces quoque iuglandes etiam nunc seminariis recondi et ipsum genus inseri: et frigidis vel humectis locis nunc potuerint pineta seminari. Nunc etifeminas inire debebunt, legendi sunt et vasti et ampli corporis, sed rotundi potius quam longi, ventre et clunibus magnis, rostro brevi, cervice glandulis spissa, libidinosi, anniculi, qui usq
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat cont᷑ morsus om̃iũ bestiat᷑. fit ã sic. Sar¬
m̃tũ qd̾ pangendũ ẽ tͥum digitoꝵ spacio ĩ ima
parte findat᷑. ⁊ sublata medulla adeiꝰ uitẽ che¬
riache medicam̃ addat᷑. tc̃ t̾re mandet᷑ uincło
diligũt̾ adstrictum. Aliqui ead̾ sarm̃ta iã medi¬
camine satiata. intͣ squille uusbũ recundunt.
⁊ t̾ris hac rõne ꝯmutũt. Aliqui antidotleiꝰ af¬
fusione radices uitis infundt̃ Sane sarm̃tũ
si de hac uuce sumat᷑. ad tͣnsferendum potenci¬
am mat̾ni medicaminis ñ tenebit. Oportebit
ã theriache infusione assidua uim succise¬

Expanded text:
orsus omnium bestiarum. Fit autem sic sarmentum: quod pangendum est, trium digitorum spatio, in una parte findatur et sublata medulla, ad eius vitem theriace medicamen addatur: tunc terre mandetur, vinculo diligenter astrictum. Aliqui eadem sarmenta iam medicamine sanata, intra squille bulbum recondunt et terris hac ratione committunt. Aliquid antidoti eius affusione radices viris infundunt. Sane sarmentum si de hac vite sumatur ad transferendum, potentiam materni medicaminis non tenebit. Oportebit autem thiriace infusione assidua, vim succi se
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dilig̃t. Argillam ⁊ glaream timent. sa¬
bulone ⁊ harenis ñ delectant᷑ nͥ ꝑhennis un¬
da succ᷑rat. Omnẽ statũ celi cͥalis patit᷑. fri¬
gidum mag̃. contͣ austrũ positi ciciꝰ ferũt
contͣ septentͥonẽ. seriꝰ. s ħ ⁊ sapore caulis nĩ¬
cit ⁊ robore. Ciis delec̾tat᷑. ⁊ idõ ponende
sunt plante. ꝑbulbinos arear̃. Gaudi st̃co¬
re: ⁊ sarculatione rariꝰ positꝰ ꝯualescit. Ce
gas. ⁊ sp̃em pruine canẽtis imitet᷑. Columel¬
la dic̃ plantar̃ radices alga marina inuoluẽ¬
das. seruande uiriditatis causa fimo simul ad¬
ħente pouende sunt plance maioris inc̾m̃ti.
qr lic⁊ seruis ꝯp̃hñdant. fortiores sunt. Si hyẽp̾
ẽ: tepido iã die. Si estas ẽ: cũ sol in uesꝑam
declinat᷑. planta pangenda ẽ. uastior fiet:
si t̾ra oꝑiat᷑ assidue. Semen brassice uetꝰce

Expanded text:
tum diligunt, argillam et glaream timent, satum diligunt, argillam et glaream timent, sabulone et arenis non delectantur, nisi perennis unda succurrat. Omnem statum celi caulis patitur, frigidum magis. Contra austrum positi citius ferunt, contra septentrionem serius; sed hic et sapore caulis vincit et robore. Clivis delectatur et ideo ponende sunt plante per bulbinos arearum. Gaudet stercore et sarculatione. Rarius positus convalescit, celgas, speciem pruine canentis imitabitur. Columella dicit plantarum radices alga marina involvendas, servande viriditatis causa, fimo simul adherente. Ponende sunt plante maioris incrementi; quia licet serius comprehendant, fortiores fient. Si hyems est, tepido iam die; si estas, cum sol in vesperam declinat, planta pangenda est. Vastior fiet si terra operiatur assidue. Semen brassice vetustum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ multũ sem̃ educit. Trã cepe desid̾ant pingũe
uehem̃t̃ subactã. uriguã. st̾coratã. ibi areasn
fatiemꝰ: om̃ib ħbis. ⁊ radice purgatas. seremꝰ
placido ⁊ sereno die. maxͤ austͦ ł euro flantib
siminuente luna serant᷑. tenues ⁊ acriores ꝓue¬
nunt. sic̾scente: robuste ⁊ saporis humecti. Pa¬
riꝰ sunt ponende: runcande ac sarculande sepiꝰ
Si capita uolũimꝰ hisẽe maiora: folia om̃ia de¬
bemꝰ auferre. sic succꝰ. adinferiora coget᷑. Deqͥb
uͦ semina colligñda st̃: iuuent᷑ ad minicłis. uͥ cau¬
lem ceꝑint ex citare. Cũ nug̃ color seminis fuert.
p̃ferunt mat᷑itatis indicia. uellendisunt¬
sictandi. Hoc m̃se anetũ seres locis frigi¬
dis. om̃em celi statũ patit᷑. s cepidiore letat᷑.
Liget᷑ sise imber abstineat. serat᷑ rariꝰ Ali¬
qui sem̃ euis ñ obruunt. opinances qd̾ anul¬
la aue cangat᷑. Nunc ⁊ senapiser̃e possu¬
no seripossunt. Solũ pingue ⁊ satis subac¬

Expanded text:
 cepe desiderant pinguem, vehementer subactam, irriguam, stercoratam; ibi areas faciemus, omnibus herbis et radice purgatas. Serimus placido et sereno die, maxime austro vel euro flantibus. Si minuente luna serantur, teneres et acriores proveniunt; si crescente, robuste et saporis humecti. Rarius sunt ponende runcande, sarculande sepius. Si capita voluerimus his esse maiora, folia omnia debemus auferre et sic succus ad inferiora cogetur, de quibus vero semina colligenda sunt, iuventur adminiculis, ubi caulem ceperint excitare. Cum niger color seminis fuerit, preferunt maturitatis indicia, vellendi sunsiccandi. Hoc mense anetum seres; locis frigidis omnem celi statum patitur, sed tepidiore letatur, rigetur si se imber abstineat, seratur rarius, aliqui semen eius non obruunt, opinantes quod a nulla ave tangatur. Nunc et Sinapim serere possuno seri possunt solum pingue et satis subac
Abbreviated transcription (Latin):
arboris ut ꝓfitiat freqñti humore ⁊ assidius
fossionibꝰ ẽ colendũ usq ad eout cemꝑe qͦ florẽ
ꝯsueuit. nicħ ꝑdit̾a c̃dat̃ deflore ꝓlato. sieam
tc̃ fpssor adiuu̾̃it. Multũ ꝓficis sint̃ iecto ãno
tes hinc ꝯtrahiponus argucossapores. Gñum
uarietates ex sequi suꝑuacuũ puto. c̃ imponẽ¬
dis ł excolendis nulla sit distancia. Si langͥda¬
arbor ẽ piri ł oblaq̾ate radicẽ terebras. ⁊ ibili¬
gnũ palũ depͥmis ł intrũco simiłr terebraco
exteda cuneũ figis. ł si ħ desit: ex quertu. U̾mes
eius arboris ⁊ necant᷑ nati. ⁊ nasci ꝓhibent᷑ ra¬
dicib felle taurino freqñt̃ infusis. It̃. feces ui¬
ni uet̾is recentes. si radicibꝰ ad fiuidant᷑ ꝑtͥdu¬
ũ. duitiꝰ arbores infloribꝰ laborare ñ fatiũt
Si lapidosa pirꝰ ẽ ab extͤmis radicib t̾rã pͥorẽ
leuab̾. ⁊ sec̃nes om̃s lapułas. Quib diligñt̃ re¬
motis: alt̾am t̾ram cͥbro  cretã in loco eiꝰ infũ

Expanded text:
 assiduis fossionibus est colendum; usque adeo ut tempore quo florere consuevit, nihil perditura credatur de flore prolato, si eam tunc fossor adiuverit. Multum proficis, si interiecto anno,tes hinc contra hiargutos sapores. Generum varietates exequi supervacuum puto, cum in ponendis vel excolendis sit nulla distantia. DE arbor est pyri, vel oblaqueata, radicem terebras et ibi ligneum palum deprimis; vel in trunco similiter terebrata, ex teda cuneum figis, vel si hec desit, ex quercu. Vermes eius arboris et nati necantur et nasci prohibentur, radicibus felle taurino frequenter infusis. Item feces vini veteris recentes, si radicibus affundantur, per triduum diutius arbores in floribus laborare non faciunt. Si lapidosa pyrus est, ab extremis radicibus terram priorem levabis et secernes omnes lapillos: quibus diligenter remotis,
Abbreviated transcription (Latin):
ac lecũ solũ ⁊ cirihumorẽ ñ tã rigatio. ꝗͣ nat᷑a
suppetit. ⁊ simhatena ł argilla sitrigatiõibꝰ
aduuiet᷑. Montanis locis debent ad meridi-¬
em u̾sa ꝯstitui ⁊ frigido solo ꝓuenuĩt sicęli ce¬
por adiuuerit. nec inasꝑis ⁊ humectis sedẽ recu¬
sant. Macrũ ⁊ aridũ solũ poma u̾micłõsa effi¬
cit ⁊ caduca. serunt᷑ om̃i gñe sic̃ piri neq exara¬
gationes. Putatio ilł apta ẽ. s maxͣ ut arida:
aut male nata tollant᷑. Ciciꝰ senescit ħ arbor.
⁊ insenectuce degn̾at. si caduca sũt poma. fis¬
seradici lapis iniectꝰ poma retinebit. Lac̾te uiri¬
dis felle sitangant᷑ cacumĩa ñ putrescit. umes
eiꝰ suillo st̾core mixto humane urine aut felle
bubulo extingunt᷑. Qsipłes citca arborẽ sunt
areo scalpͦ semelrasi ñ ultͣ nascent᷑. Que rara st̃.
bubuloũ st̃cus obducat: sispissa poma: ramos
oñabunt. Int̾ legñda sũt q̃ uitiosa. ut alim̃tũ

Expanded text:
 cui humorem, non tam rigatio quam natura suppeditet. Si in arena vel argilla fit, rigationibus adiuvetur. Montanis locis debent ad meridiem versa constitui; et frigido solo proveniunt, si celi tepor adiuverit; neque in asperis et humectis sedem recusant. Macrum et aridum solum poma vermiculosa efficit et caduca, seruntur omni genere sicut pyri, neque exaragationes; putatio illis apta est, sed maxime ut arida aut male nata tollantur. Citius senescit hec arbor et in senectute degenerat. Sic caduca sunt poma, fisse radici lapis iniectus poma retinebit, lacerte viridis felle si tangantur cacumina, non putrescit, vermes eius, suillo stercore mixto humane urine, aut felle bubulo, extinguuntur, qui si plures circa arborem sint, ereo scalpro semel rasi, non ultra nascentur, que rasa sunt bubullum stercus obducat. Si spissa poma ramos onerabunt, inter legenda sunt queque vitiosa, ut alimentum
Abbreviated transcription (Latin):
substituende sunt alie. In loco cliuoso humiliꝰ
rami arboꝵ seruandisunt. In plano ⁊ uligino¬
so loco altiꝰ. Palmites adarborẽ ñ duro iumine
ligent᷑. ne eõs uinłm recidat aut atterat. ħ aũ¬
nou̾is qr palmes. qd̃ extͣ ligat᷑am pendens habu¬
erit: fructu induit. qd̾ infraligat᷑am maxie
seqñtis anni deputabit: De ꝓuincialib uieis¬

Expanded text:
s ostendant. In loco clivoso humilius rami arborum servandi sunt, in plano et uliginoso altius. Palmites ad arborem non duro vimine ligentur, ne eos vinculum rescindat aut atterat. Palmes quod extra ligaturam pendens habuerit fructum, innuit quod infra ligaturam materia sequentis anni deputabitur. DE NOVELLARUM VITI
Abbreviated transcription (Latin):
multũ fert᷑ inc̾scẽ. meliꝰ si frequ̾t̾ ħ fattas. ħ
m̃se inula serit᷑. qͦ canneta ponũt᷑. serit᷑ occłis
sic̃ calami qͦs abscĩd̾e ⁊ t̾ra leuit̃ debemꝰ obru¬
ere. t̾ta fossa ⁊ subacta excitatis adlineã pul¬
uinis quibꝰ eiꝰ occłos oporcet effod̾e. tͥum pedũ
int̃ se spatio seꝑant᷑. ħ m̃ise colocasti bulboᷤ

Expanded text:
multum fmultum fanneta ponuntur. Seritur oculis sicut calami, quos abscindere et terra leviter debemus operire, terra fossa et subacta, excitatis ad lineam puluinis, quibus eius oculos oportet infodere; trium pedum inter se spatio separentur. Hoc mense cuminum et
Abbreviated transcription (Latin):
desecare. manentẽ in areis suis. Quis asserat
columella. ⁊̃ sectiuũ diutiꝰ durat᷑m meliorẽq
si tͣnsferat᷑.⁊ quoties secabit᷑. aqͣ iuuet᷑ ⁊ st̃core
Si capitatũ face̾ ueł. qd̾ ub̃e seueris. octob m̃
se tͣnsferre debeb̾. Serendꝰ est locoleto ⁊ maxͣ
campestͥ. area plana pastinata alte ⁊ diu
subactã st̾corata. Si sectuiũ ueł. spissiꝰ. si capi¬
tatũ. rariꝰ seris. Sarculo freqũtandꝰ ẽ ⁊ ħbis
libandꝰ. Cũ digiti ẽssitudinẽ hũerit amedia
parte p̾cisis foliis. ⁊ truncatis radicibꝰ tͣnsfera¬
t᷑. oblitꝰ fimoliquido quat̾nis ł quinis digiti¬
separet᷑. Cũ radices aget modice ꝯp̃hũdendꝰ
⁊ alleuandꝰ ẽ sarcło. ut suspñsꝰ at̾ra. qd̾ spacii
uacuũ subt̾ inuen̾it capitis uastitate coga¬
t᷑ impłe. It̃ pła semina inunũ ligata side¬
posueris gͣndis portꝰ nascet᷑ ex om̃ibꝰ. It̃ si ca¬
pitieuis rape sem̃ ĩmictas sũ ferro ⁊ plangaᷤ:

Expanded text:
nentem in areis suis; quamvis asserit Columella etiam ait sectivum diutius duraturum, melioremque, si transferatur; et quoties secabitur, aqua iuvetur et stercore, si capitatum facere velis. Quod vere severis, octobris mense transferre debebis. Serendus est loco leto et maxime campestri, area plana, pastinata alte et diu subacta et stercorata. Si sectivum velis, spissius; si capitatum, rarius seres, sarculo frequentandus est et herbis liberandus; cum digiti crassitudinem habuerit, a media parte precisis foliis, truncatis radicibus, transferatur; oblitus fimo liquido, quaternis vel quinis digitis resectis cum radice; modice comprehendendus et alleviandus est sarculo, ut suspensus a terra, quod spatii vacuum subter invenerit, capitis vastitate cogatur implere, item plura semina in unum ligata si deposueris, grandis nascetur porrus ex omnibus. Item si capiti eius rape semen immittas sine ferro et pangas,
Abbreviated transcription (Latin):
ra obruta int̃ paleas aut frum̃ta seruar̾t. alii sta¬
tim lecta c̃ cenacibꝰ suis picatis urceis ꝯdidũt. ⁊ ori¬
b uascłoꝵ gypso ł pice clausis ip̃a subdiuo obru¬
ta sabulone texerunt. Alii pira q̃se ñ ꝯtingerẽt.
ĩmelle seruar̾t. It̃ pira diuisa ⁊ p̾gata gͣnis inso¬
le siccant᷑. Aliqui aꝗͣ salmã c̃ ceꝑit undare cale¬
fc̃a dispumãt. ⁊ ei pꝰ iã frigide piraseruanda de¬
m̃gunt. Tc̃ exempta pꝰ tempꝰ eriguũ: condit
urteo ⁊ eiꝰ lito ore ꝯseruant. ł nocte ⁊ die. Infrigi

Expanded text:
ra obruta inter paleas aut frumenta servarunt. Alii statim lecta, cum tenacibus suis picatis urceis condiderunt et oribus vasculorum gipso vel pice clausis, ipsa sub divo obruta, sabulone texerunt. Alii pira que se non contingerent in melle servarunt. Item pyra divisa et purgata granis, in sole sic cantur. Aliqui aquam falsam, cum ceperit undare calefacta, despumant et ei post iam frigide pyra servanda demergunt, tunc exempta post tempus exiguum, condunt ur
Abbreviated transcription (Latin):
nouembͥ. s m̃se nouẽb̾: pira locis cepidis ꝯse¬
renda sũt ut solo uiuent᷑ uriguo. ita ⁊ florẽ¬
plurimũ ꝓferent. ⁊ magnitudinẽ pomit᷑gẽ¬
tis adquirent. Hasci tñ talisolo max dilig̾t
quali iuneas diximꝰ ꝯuenire. s leto solo ⁊ uali¬
das arbores ⁊ fructꝰ płimos ꝯseq̃m᷑. lapidosign̾i
pua uitiũ mutare credunt᷑. sit̾ris mollib ꝯse¬
rant᷑. S pir̃ plantis ser̾e ꝓpe cardꝰ euentꝰ est. tñ
quibꝰ ħ placet ut sem̾ia gu̾osa nicħ sͥ deag̾st
asꝑitate ꝯmisceant. plantas bimas auc tͥmas.
eo more qͦ oleȩ ponunt᷑. radicat᷑is magnis scͥbi¬

Expanded text:
mense novembri pyra locis tepidis conserenda sunt, ut solo iuventur irriguo: ita et floreplurimum proferent, magnitudinem pomi turgentis acquirent, nasci tamen tali solo maxime diligunt, quali vineas diximus convenire. Sed leto solo et validas arbores et fructus plurimos consequemur. Lapidosi generis pyra vitium mutare creduntur, si terris mollibus conserantur, sed pyrum plantis serere prope tardus eventus est: tamen quibus hoc placet, ut semina generosa nihil sibi de agresti asperitate permisceant, plantas bimas aut trimas eo more quo olee ponuntur radicatas magnis scrobi
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ t̾ram duceꝗda est ꝗͣ c̃ssitudine digitoꝵ
duoꝵ. placitis cñ ⁊ subule exꝑtus sum meliꝰ
ꝓuenire m̃se februario. seuplanta seusem̃
exponit᷑. Gaudent loco mac᷑ humido ⁊ frigido.
⁊̃ sabuloso. Mse uilio: circa nonas abellana

Expanded text:
super terram ducenda est quam crassitudine digitorum super terram ducenda est quam crassitudine digitorum duorum; plantis tamen et sobole expertus sum melius pervenire. Mense februario, seu planta, seu semen exponitur; gaudent loco macro, humido, frigido, etiam fabuloso. Mense iulio circa nonas avellana
Abbreviated transcription (Latin):
dioribꝰ. octob̾ pꝰcremo ł nouembͥs initio. huer-¬
no matime: die nono kłr̃ apͥliũ. amagt loca
calida sabulosa. ⁊ płmq maritima intͥufo ł ar¬
gilla uix ꝯp̃hñlunt. humor assiduꝰ moris ꝓclt̾e
ñ credit᷑. fossionib legat᷑ ⁊ st̾core p̃cͥainbis ⁊
arida post t̾enniũ funt putanda. Plantã. si
robustã tͣnsferes: m̃se octob̾ ⁊ nouemb. sitene¬
rã februario ⁊ martio. Scͦbes desidat altiores in¬
t̃ualla maiora neumb̾s p̾mat᷑ ałtiꝰ. feracẽ leci¬
oremq mori arborẽ fieri aliquit᷑ dideĩt siꝑfo¬
rato hinc iñ trunco singłos cuneos inseramꝰ te¬
rebinti hinc iñ lentisci. Cirta octobres kłas. mo¬
riis ablaqueanda ẽ ⁊ radicibꝰ eius uini uet̾isre¬
centissime feces infundende. Inserit᷑ iufico ⁊ ĩse
tm̃ sub cortice. ulmo insita ꝯp̃hr̃idit. s parturit.
magne infelicitatis arigm̃ta. Ab ellana.¬
bellane ponende sunt nucibꝰ suis. ñ ampliꝰ

Expanded text:
el novembris initio; sed verno maxime die IX kal aprilis. Amat loca calida, fabulosa et plerumque maritima. In tofo vel argilla vix comprehendunt; humor assiduus moris prodesse non creditur; fossionibus letatur et sterrcore. Putria in his et arida, post triennium, sunt putanda; plantam si robustam transferes mense octobri et novembri, si teneram, februario et martio. Scrobes desiderat altiores, intervalla maiora, ne umbris prematur alterius. Feracem letioremque mori arborem fieri aliqui crediderunt, si perforato hincinde trunco, singulos cuneos inseramus terebinthi et hinc inde lentisci. Circa octobris kal morus ablaqueanda est et radicibus eius vini veteris recentissime feces infundende. Inseritur in fico et in se tantum sub cortice. Ulmo insita comprehendit, sed parturit magne infelicitatis argumenta. DE SILnucibus suis. Non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
subiñ patiam̃. unã mat̾iam semꝑ ad cacum̃
Arboris dirigñtes. S qui fructum uolunt ma¬
ximum: mat̾ias płes ꝑramos distingunt su̾mit¬
tunt. Qui unũ meliꝰ: sarm̃ta in cacum̃ extn̾dt̃.
fortioribꝰ ramis arboꝵ płes mat̾ie. debilioribꝰ im¬
ponende sunt pauciores. Putandi ã: rõ talis est
ut uet̾a sarm̃ta qͥbꝰ pͥmi annifructꝰ pependit: oĩa
retidant᷑. ⁊ noua cͥcumcisis capolis ⁊ ramuł inuti¬
libꝰ dimitant᷑. S ꝓuicdend̾ ẽ omnibꝰ annis uitẽ re¬
solui ac religari. qr refrigerat᷑. Ita formandi sũt
rami arboꝵ uitiferar̃. ne alt̃ subalt̾iꝰ linea diriga¬
t᷑. s loco pingui ulmꝰ. at̾ra octo pedibꝰ. gͣciliu. Uil.
sñ ramo relinqñda ẽ. Insolo roscido ⁊ nebuloso
rami arboris uitife̾ inorientẽ ⁊ occidentẽ putã¬
tione dirigant᷑. ut lat̾a uacua soł railiis m̃bͣ
tocius uitis ostñdant. Agñd̃ ẽ aut̃ ut uitis spiᷤ¬

Expanded text:
subinde patiamur, unam materiam semper ad cacumen arboris dirigentes; sed qui fructum volunt maximum, materias plures per ramos submittunt: Qui vinum melius, sarmenta in cacumine extendunt; fortioribus ramis arborum plures materie, debilioribus imponende sunt pauciores. Putandi autem ratio talis est, ut vetera sarmenta, quibus primi anni fructus pependit, omnia rescidantur et nova circuncisis capriolis et ramulis inutilibus dimittantur. Sed providendum est omnibus annis vitem resolui ac religari, quia refrigeratur. Ita reformandi sunt rami arborum vitiferarum ne alter sub alterius linea dirigatur; sed loco pingui, ulmus a terra octo pedibus, gracili vero septem si ne ramo relinquenda est. In solo roscido et nebuloso, rami arboris vitifere in orientem et occidentem putatione dirigantur, ut latera vacua, solis radiis, membra totius
Abbreviated transcription (Latin):
dicem᷑. Quartũ grͦ columella sic reculit gallico
terebꝰ uisq ad medullã arborẽ ꝑforandã. plaga in¬
ct dum tñ. ⁊ hum̃tẽ. stcte irpͥmi una aut duabͦ
gemmis foris relictis. Tunc argilla ⁊ musco loc̃ dili¬
gent̃ oꝑiri. ita ⁊ uites inuslmo inseriposse ꝯmassã
seasserebat exꝑtũ. salicis ramũ bracbii cͣssitudine
solidũ. longũ cubitis duobꝰ. aut ampliꝰ terebrariiꝰ¬
sit ĩmedio. ⁊ plantã ꝑsiciineod̾ loco inqͦ ꝯftitit spoli¬
atam ranuis om̃ibꝰ. solo capite relicto ꝑ ipsũ saligni
manubrũ foram̃ induci. Tunc eundẽ salicis ramũ
t̾re capite utͦq demerso: inarcus similitudinẽ de¬
be̾ curuari. forañ luto. musco uincłis stͥngi. anno
deiũ exempto ubi infra meblullã salicis capt̃ plã¬
tͣe succo heserit. ut unitas sit ex duobꝰ mixta corpo¬
ribꝰ. plantã subt̃ incidi atq tͣnsferri. ⁊ aggerͣit¬
ram qͥ arcũ salicis c̃ ꝑsicicacumine possit oꝑire.

Expanded text:
e Quartum genus Columella sic retulit. Terebra usque ad medullam, arborem perforandam, plaga incidum tamen et humentem imprime, una aut duabus gemmis foris relictis: tunc argilla et musco locum diligenter operi. Ita et vites in ulmo inseri posse tradit. afferebat expertum, salicis ramum brachii crassitudine solidum, longum cubitis duobus aut amplius, terebrari iussit in medio et plantam persici, in eodem loco in quo constitit, spoliatam ramis omnibus, solo capite relicto, per ipsum saligni manubrii foramen induci: tunc eumdem salicis ramum, terre capite utroque demerso, in arcus similitudinem debere curuari, foramen luto musco vinculisque stringi: anno deinde exempto, ubi infra medullam salicis caput plantule sic coheserit, ut unita sit ex duobus mixta corporibus, plantam subter incidi, atque transferri et aggeri terram, que arcum salicis cum persicis cacumine possit
Abbreviated transcription (Latin):
os digesti ordĩes. noua lilieta formabt̃. It̾. iuolar̃
plante ⁊ cͤa bulbi serendi st̃. ł subtiłr si fu̾int aħ̾
fodiendi. De li¬
oc mñse aliqui lini sem̃ sobo leto iniuger̃ .x.
modios spargt̃. ⁊ lina ꝯsequunt᷑ exilia. canno

Expanded text:
os digesti ordines, nova liliera formabunt. Item violarum os digesti ordines, nova liliera formabunt. Item violarum plante et croci bulbi serendi sunt, vel subtiliter si fuerant ante, fodiendi. Hoc mense aliqui lini semen leto solo in iugerum decem modios spargunt et lina consequentur exilia. Tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Unc locis maritimis ⁊ calidis fodiende sunt
uites. ł si heç ꝓuincie ꝯsuetudo est exarãde
⁊ ineisd̾ locispalande. aut ligande sunt uinee
bores letam̃ accipiunt dec̾scente luna. Sufficir
ã maiori arbori ueges una. minori media. Itau̾
subducta aradicibꝰ t̾ra ⁊ fimo ꝑmixta reuocet᷑
Temꝑe ħ si q̃ sunt inseminariis plantȩ cͥcũfodiẽ¬
de sũt. ⁊ amputandi eis ramisuꝑflu ł radicłe
quas cͥca insuꝑiori parte miserunt. De rosis li
rosat̃ ñ pucemus medios flosculos. ẽe aureico¬
loris. quos rose ferunt. s bachas nittͥunt. quas ĩ
buissimi prrisimilitudinẽ plenas seminibͦ suis:
pꝰ undemiã reddt̃ mat᷑as. Quar̃ tñ mat᷑itas exco¬
lore fusco ⁊ mollicie pot̾it estimari.Siqͣ ⁊ sũt an¬
tiqua rosaria ħ temꝑe circũfodiunt᷑ sarculis.
fodies ⁊ aqͣ calida bis rigab̾ indie. Nũc ⁊ lilioꝵ
diligñtia. neoccłos cͥca radicẽ nascentes ⁊ mino¬
res bulbulos sauciemꝰ. qui amat᷑ subtͣcti atq ĩ ali¬

Expanded text:
unc locis maritimis et calidis fodiende sunt vites, vel si hec provincie consuetudo est exarande et in eisdem locis palande aut ligande sunt vinee,bores letamen accipiant, decrescente luna. Sufficiet autem maiori arbori veges una, minori media, ita ut subducta a radicibus terra et fimo permixta revocetur. Tempore hoc, si que sunt in seminariis plante, circumfodiendi sunt et amputandi eis rami superflui, vel radicule quas circa in superiori parte emiserunt. DE VITIrosarum non putemus medios flosculos esse aurei coloris, quos rose ferunt: sed baccas nutriunt, quas in brevissimi pyri similitudinem, plenas seminibus sui post vindemiam redddunt maturas; quarum tamen maturitas, ex colore fusco et mollitie poterit estimari. Si qua etiam sunt antiqua rosaria, hoc tempore circum fodiuntur sarculis, fodies et aqua calida bis rigabis in die. Nunc et liliorum diligentia, ne oculos circa radicem nascentes et minores bulbulos sauciemus; qui a matre subtracti, atque in ali
Abbreviated transcription (Latin):
radicatas uitei ⁊ arbuscłas tnsferes. Quascũde¬
pones inscrobe adsingłas mat̾ias redigispu¬
ratis omnibꝰ q̃ scabra sunt. curtatis ⁊̃ radiab
siciuas potueris iniuenire. uerat. Inscrobe auad
arbustum fatiend̾: ouas radicatas uites depo¬
rus h seruais ⁊e. se inradice ꝯcingãt s lapiẽ
quinum ꝓpe᷑ sibi ar̃ medios int̾ utramꝙ osti¬
cues ups as uites adscrobis lat̾a discreta ꝯuuꝰ¬
res Mago asserit scͥbem ñ primo auno ẽec̃¬
pieudams subinde coeqtĩ dam. queresiunt
tatu altiuis funde radices. S hoc aridis pio¬
uincus. force ꝯueniat. humidis aũ sata ꝑi¬
trefient recepto humore nisi statrm t̾ta
cumulet᷑ S arbusta quifatiet. plantas
arbos dehis get̃abꝰ ponat. ł siagͦ suꝑoers
habundantia his utat᷑ ppło. ulmo. frato si

Expanded text:
radicatas vites vel arbustulas transferes; quas cum deponer in scrobe, ad singulas materias rediges, putatis omnibus que scabra sunt, curatis etiam radicibus, si quas potueris invenire vexatas. In scrobe autem ad arbustum faciendum, duas radicatas vites depones; hoc servans ne se in radice contingant, sed lapides quinum prope librarum medios inter utramque constitues et ipsas vites ad scrobis latera discreta coniunges. Mago asserit, scrobem non primo anno esse complendam, sed subinde coequandam, que res vitem faciet altius fundare radices. Sed hoc aridis provinciis forte conveniet. Humidis autem sata putrefient recepto humore, nisi statim terra cumuletur. Sed arbusta qui faciet, plantas arborum de his generibus ponat: vel si suppetit abundantia, his utatur, populo, vimo, Fraxi
Abbreviated transcription (Latin):
secreta deponimꝰ. quicumłi freqñtidiuisione
seꝑent᷑. aliqui diũsa dixer̃t. ł singła ĩ uascłis
fictilib picatis atq oblitis claudi. ł argilla in¬
uolui ł solospedicłos creta adlini. ł instabuł
sub st̾ta palea disponi ⁊ stͣmtis desupiori parte
cooꝑiri. Mela rocunda q̃ orbicłata dñr sñ cura
toto anno seruare se possũt. Alii inputeo ł incis¬
t̃na: mergunt uasa fictilia. quibꝰ diligñt̾ picatiᷤᷤ
⁊ clausis mela ꝯmittũt. Alii exarbore mela illesa
sũpser̃t. ⁊ pedicłis eoꝵ pice feruenti m̾sis supͣ ca¬
bulatũ ꝑ orlinẽ deposuer̃t. Nucũ foliis subt̃
expositis. płiq scobẽ ppłi ł ab iectis int̾ mela dif¬
fundt̃. Constat mela sic ponẽda. aut pedicłoꝵ
partes deorsũ fatias. Neq añ ꝗͣ usui nec̾ia uideã-¬
t᷑ ẽe ꝯtingas. Uinũ ⁊ acetũ fit exmelis sic̃ expiriᷤ¬

Expanded text:
disponimus; qui cumuli frequenti divisione separentur. Aliqui diversa dixerunt, vel singula in vasculis fictilibus picatis atque oblitis claudi, vel argilla involui, vel solos pediculos creta allini, vel in tabulis substrata palea disponi et stramentis de superiori parte cooperiri. Mela rotunda, que orbiculata dicuntur, sine cura toto anno servare se possunt. Alii in puteo vel cisterna mergunt vasa fictilia, quibus diligenter picatis et clausis, mela committunt. Alii ex arbore mela illesa sumpserunt et pediculis eorum pice ferventi mersis, supra tabulatum per ordinem disposuerunt, nucum foliis subter expositis, plerique scrobea populi vel abietis inter mela disponunt. Constat mela sic ponenda, ut pediculorum partes deorsum facias, neque antequam usui necessaria videantur, contingas. Vinum et acetum fit ex melis, sicut ex pyri
Abbreviated transcription (Latin):
nent᷑: insc̾bes siccas ꝯstituant᷑ quat̾nis pedibꝰ fo¬
sas. Glarea ⁊̃ uͥ lapides defu̾int. misceãt᷑ ⁊ st̾cus.
Siclausꝰ locꝰ ẽ modice supͣ t̾rã q̃ ponũt᷑ enineãt
Si pecora formidant᷑. altiores trunci ẽe debebt̃.
Insiccis uͦ ꝓuinciis cũ pluiuie desunt ⁊ rigare ꝯue¬
niet: si ꝓuintia indigi oluietis. ⁊ ñ ẽ uñ plãta
sumat᷑ : seminariũ faciendũ ẽ .i. tabula effossa¬

Expanded text:
 in scrobes siccas constituantur, quaternis pedibus fossas: glarea etiam ubi lapides defuerint misceatur et stercus. Si clausus locus est, modice supra terram que ponuntur emineant. Si pecora formidantur, altiores trunci esse debebunt. In siccis vero provinciis cum pluvie non sunt, rigare conveniet. Si provincia indiget olivetis et non est unde planta sumatur, seminarium faciendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. extremas circa decimanũ tabulas cingãt.
ł suũ locũ cenebunt. Siponunt᷑ in pastino radi¬
cate plante. decisis capitibꝰ ⁊ brachiis ⁊ intrun¬
cum redacte. usq adm̃surã cubiti uniꝰ ⁊palmi
infermento t̾re fosse defigant᷑. locũ palo antea
depͥmente. hordĩ gͣna subt̃ iaciant᷑. ⁊ amputet᷑
his quicqͥo putͥoi inuentũ fũit. aut arentis ⁊ te
capita ear̃. luto uelent᷑. ⁊ musco ulmeis iundĩ

Expanded text:
sunt, vel extremas circa decumanum tabulas cingant, vel suum locum tenebunt. Si ponuntur in pastino, radicate plante, decisis capitibus et brachiis, in truncum redacte, usque ad mensuram cubiti unius et palmi, in fermento terre fosse defigantur, locum palo antea deprimente. Hordei grana subter iaceantur et amputetur his quicquid putridi inventum fuerit, aut arentis et tunc capita earum luto velentur et musco, ulmeis vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ tenus. ⁊ cemꝑatis uitiũ iusta putatõ.
S uͥ multe sunt uinee: diuidant᷑. ⁊ pars ear̃
q̃ septentͥonẽ respitit: u̾no putet᷑. Alia pars
adu̾sa clem̃tioribꝰ plagis. retidat᷑ autũno. S: ĩ
putatõne semꝑ nicam᷑. ut uitis fiat incrure.
robustior. ne debili uiticdẽ: duo duram̃ta ser¬
uem. Auferenda sunt leta. intorta: debilia.

Expanded text:
aliquatenus et temperatis vitium est iusta putatio. Sed ubi multe sunt vinee dividantur et pars earum que septentrionem respiciet, verno putetur. Alia pars adversa clementioribus plagis, rescidatur autumno. Sed in putatione semper nuamur ut vitis fiat in crure robustior, vel debili viticule duo duramenta servemus. Auferenda sunt leta, intorta, debilia,
Abbreviated transcription (Latin):
qñntum poc̾it ualida planca tͣnsferri. ⁊ locis fri¬
gidis ħ m̃se plantari. Scio płosq qd facilius atq
utiliꝰ est radices olear̃ que in siluis płmq sunt
aut in locis desertis incubitalẽ m̃surã recisas. aũ
inseminario siplacuerit. Aut in oliueto solere dif¬
poñe. ⁊ admixcione stcoris adiuuart. q̃re ꝓuent¬
ut exunius arboris radicib nũosa planta nascat᷑.
Si pomariũ facies. int̾ ordines. tͥcenos pedes relin¬
ques. plantas statues radicatas qd̃ ẽ meliꝰ seruab̾
ne cacumina aut manufracta. aut erosa ñ c̾scãt
Unũ quẽq ordinẽ suo gn̾i deputabis. ne infirme
aualentioritꝰ oppͥmant᷑. Plantas simiłr nocabimꝰ
ut ipsis qͥbꝰ stet̾ant cardinibꝰ opponamꝰ. de cliuio sic¬
co ⁊ exili inplanũ pingũe ⁊ humidũ tͣnsferemꝰ. si
truncospon̾e uolũis supͣ t̾rã ꝓpe tͥb pedibꝰ erigã¬
t᷑. Ubiduas inuna sc̾be plantas deponis: cauiẽd̃
ẽ ne se ꝯtingant. Nam ũmibꝰ int̾ibunt. S ut

Expanded text:
ennium poterit valida planta transferri et locis frigidis hoc mense plantari. Scio plerosque, quod facilius atque utilius est, radices olearum, que in sylvis plerumque sunt, aut locis desertis, in cubitalem mensuram recisas, aut in seminario, si placuerit, aut in oliveto solere disponere et admixtione stercoris adiuvare, quare proveniut ex unius arboris radicibus, numerosa planta nascatur.iores facies; inter ordines tricenos pedes relinques: plantas statues radicatas, quod est melius servabis, ne cacumina aut manufracta aut erosa non crescant, unumquemque ordinem suo generi deputabis, ne infime a valentioribus opprimantur: plantas similiter notabimus, ut ipsis quibus steterant cardinalibus opponamus. De clivo sicco exili, in planum pinguem humidum transferemus. Si truncos ponere volveris, supra terram prope tribus pedibus erigantur, ubi duas in una scrobe plantas deponis, cavendum est ne se contingant: nam vermibus interibunt. Sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑. Sint a se discrete pedibꝰ. xu. ł xx. Oĩs sub¬
iñ cuca eas ħba uellat᷑. ⁊ quociens se imb infu¬
d̾it. b̾uissimis ac freqntissimis fossionibꝰ sollicitẽ¬
coface uolu̾is. ħ gen̾a t̾rar̃ seq̃ris. T̾ram: cui mix
ca sit glarea aut cͤtã sabulonis ꝯrunctõne resolu¬
tam. aut pingũe sabulonẽ aut c̾rã nat᷑e densio¬
ris ⁊ uiuide. creca figłi om̃ino repudieinda ẽ ⁊ uli¬
ginosa. inq semꝑ humor assistit. ⁊ sabulo macer

Expanded text:
a se discreti pedibus XV vel XX, omnis subinde circa eas herba vellatur; et quoties se imber infuderit, brevissimis ac frequentissimis fossionibus solicitenco facere voluetis, hec genera terrarum sequeris, terram cui sit mixta glarea, aut cretam sabulonis coniunctione resolutam, aut pinguem sabulonem, aut terram nature densioris et tumide. Creta figuli omnino repudianda est et uliginosa
Abbreviated transcription (Latin):
go ł ꝑgula. ubi .iiii. pedibꝰ sup̃ t̾ram leua¬
te stet̾int. qud t̾na brachia habeant. sima¬
c̃uitis er̃ insingłis brachiis singła flagella
dimittimꝰ. sipinguis: bina. S ꝓuidend̾ ne
inuna parte sint sarm̃ta q̃ seruas. Qd̃ c̃sit.
uitis tanꝗͣ si fulge cangat᷑: a rescit. Relinq̃¬
da sunt sarm̃ta. neq cirta dur̃ neq insũmo.

Expanded text:
go vel pergula, ubi quatuor pedibus supra levago vel pergula, ubi quatuor pedibus supra levate steterint, quaterna brachia habeant. Si macra vitis erit, in angulis brachiis singula flagella dimittimus; si pinguis bina; sed providendum ne in una parte sint sarmenta que servas; quod cum fit, vitis tamquam si fulgure tangatur arescit summo. Relinquenda sunt sarmenta neque ci
Abbreviated transcription (Latin):
re. In locis clem̃tioribꝰ uitẽ altꝰ licebit expan¬
d̾e. Inexilibꝰ. aut estuosis. aut decliuis. aut
ꝓcellosis: humilior ẽ hñba. Locis pingͥbꝰ sin¬
głis brachiis uitiũ bina flagella dimute.s
erit sapientis estimare uim uitis. Nã q̃ altiꝰ
colit᷑ ⁊ fecunda ẽ: płꝰ ꝗͣ octo palmites hr̃e ñ de¬
br. Itaut ꝯsidemꝰ semꝑ in inferiori parte cu¬
stodẽ. Circa crus quicꝗd nascit᷑ amputand̾ ẽ.
si ñ desicłet uinea reuocari. Qd̾ sicruncꝰ uiti
sole aut pluruis. aut noxiis animalibꝰ ẽ caua¬
tꝰ. purgamꝰ quicqͥd ẽ mortuũ plagasq eas a¬
ta p̃dc̃a. Cortex ⁊̃ rescissus ⁊ pendens auite
tollat᷑. que res minorẽ fecẽ reddit inuino.
Muscꝰ radat᷑ ubicumq reꝑtꝰ. s plage quas
incluro uitis accipit: obliq̾ ⁊ rocunde ẽẽ de¬
bebunt. Detisis sic̃ supͣ dixi male natis õibꝰ
⁊ uet̾ibꝰ. nouello ⁊tructuarios serua. Ungͦs
t̾a ł scabra reꝑies. H q̃ altiꝰ colunt᷑. ut in iu¬

Expanded text:
. In locis clementioribus altius vitem licebit expandere. In exilibus, aut estuosis, aut declivibus, aut procellosis, humilior est habenda. Locis pinguibus singulis brachiis vitium bina flagella dimitte, sed erit sapientis estimare vim vitiis. Nam que altius colitur et fecunda est, plusquam octo palmites habere non debet. Ita ut desideremus semper in inferiore parte custodem. Circa crus quicquid nascitur amputandum est, si non desideret vinea revocari. Quod si truncus vitis sole, aut pluviis, aut noxiis animalibus est cavatus, purgemus quicquid mortuum est, plagasque eius apredicta. Cortex etiam rescisus et pendens a vite tollatur, que res minorem fecem reddit in vino. Muscus radatur ubicumque repertus. Sed plage quas in duro vitis accipit et oblique et rotunde esse debebunt. Decisis sicut supradixi male natis omnibus et veteribus; novellos et fructuarios serva, ungues ies. Hec que altius coluntur, ut in iu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ m̾ito inuiticła fortiore seruand̾. ⁊ sane ex̃¬
cipiendam calamis nouellã. ł exiguis pał. ut
t̾tio anno robustiores pꝰsit accipe. Nã qͥdrima
nouella. ubi lȩcum solum ẽ. tͦs mat̾ias: m̃ito nu¬
tͥre coget᷑. Statim post putationẽ. sarm̃ta deci¬
sa uineis. ⁊ rubi ⁊ impedim̃tũ fossoris õe tollat᷑.
agͥcolis c̾cum ẽ displic̾e. Alergũ dm̃s. quotiens
uelut acꝰ suꝑͣ t̾rã relinquit᷑. alia parce uitis in fĩ

Expanded text:
est merito in viticula fortiore servandum et sane excipiendam calamis novellam, vel exiguis palis, ut tertio anno robustiores possit accipere. Nam quadrima novella, ubi letum solum est, tres macerias merito nutrire cogetur, statim post putationem, sarmenta decisa vineis et rubi et impedimentum fossoris omne tollatur. agricolis certum est displicere. Mergum dicimus quoties velut arcus super terram reli
Abbreviated transcription (Latin):
gña pastinati soli
seusulci seu scrobes: uitib ꝯpleant᷑. Natura
ã iutis celũ õe solumq sustentat. sign̾a ꝯueniẽ¬
t̃ aptent᷑. Plano gͥ loco statues uicẽ. cuiꝰ gn̾s ne¬
bulas sustĩnet ⁊ prunas. collib qd̾ siccitatẽ du¬
rat ⁊ uencos. ꝑingui agͦ gͣciles atq fȩcundas ma¬

Expanded text:
a pastinati soli, seu sulci, seu scrobes, vitibus compleantur. Natura autem vitis celum omne solumque sustentat, si genera convenienter aptentur. Plano igitur loco statues virem, cuius genus nebulas sustinet et pruinas: collibus que ad siccitatem durat et ventos: pingui agro, graciles atque fecundas: ma
Abbreviated transcription (Latin):
Aureꝰ. ⁊ nom̃ p̾tend̾ ꝯsulis annus
Inq nouos it̃m reuoluto cardine cursus
S cribt eth̾eis stiliconẽ sidã fastis

Expanded text:
aureus et nomen praetendit consulis Annus : inque novos iterum revoluto cardine cursus scribunt aetheriis Stilichonem sidera fastis
Abbreviated transcription (Latin):
Eripe me tãdẽ seruilib eripe regnis
He ue ad eo cũctos paucoꝵ cͥmine dãpnes
Hec noua torm̃tis offensa pͥorib obstent
Iã iam flecte animũ supp̃ma ꝑicła sẽꝑ
Dant ueniã culpe qmuis iratꝰ n exul
ꝓpatͥe flãmis ñ distulit armacamillus
Nonte subtrahimꝰ latio defensor itͥq
Sufficis armoꝵ liceat splendore tuoꝵ
In ꝯmune frui clipeus nos ꝓtegat idẽ
Unaq ꝓ gemtno desudet carmĩe uͥtꝰ

Expanded text:
Eripe me tandem, servilibus eripe regnis. Eripe me tandem, servilibus eripe regnis. Neve adeo cunctos paucorum crimine damnes Nec nova tot meritis offensa prioribus obstet, Iamiam flecte animum. Suprema pericula semper Dant veniam culpae. Quamvis iratus et exul Pro patriae flammis non distulit arma Camillus. Nec te subtrahimus Latio; defensor utrique Sufficis. Armorum liceat splendore tuorum In commune frui; clipeus nos protegat idem Vnaque pro gemino desudet cardine