comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doo morte socii soluitur societas ut
nec abiuitio pacisci possumꝰ ut hes
⁊̃ succedat societati. hec it a in pͥua¬
tis societatib: at iisocietate uecti¬
galiũ nichilominus manz societas
⁊ p̾ mortẽ alicuius. s ita demũ si pars
defiicti ad ꝑsonã heredis enis ad¬
scͥptasit. ut heredi quoq oferri oꝑ¬
si is mortuus sit p̃p̃ cuus operã max¬
ume societas coita sit. aut sine quo g¬
societas administrari ũp᷑sit De
ĩ alea aut in adult̾io ꝑdid̾it socius:¬
exmeclio ñ ẽ larur᷑. siquid uero do¬
moram adhibuit: cum ea pecuni a
ip̃e usus sit: nsuras qͦ eum p̃rare deb̾e
morã cum ũ adhibuisse. s si aut usuᷤ
tionẽ ex fc̃o ħ̾elis faciendã. qr morte
socii diruitur sdcietas. : Sociẽr¬

Expanded text:
deo morte socii soluitur societas, ut nec ab initio pacisci possimus, ut heres etiam succedat societati. haec ita in priuatis societatibus ait: in societate uectigalium nihilo minus manet societas et post mortem alicuius, sed ita demum, si pars defuncti ad personam heredis eius adscripta sit, ut heredi quoque conferri opsi is mortuus sit, propter cuius operam maxime societas coita sit aut sine quo societas administrari non possit? Quod in alea aut adulterio perdex medio non est laturus: si quid vero domoram adhibuit, cum ea pecunia ipse usus sit, usuras quoque eum praestare debere moram eum non adhibuisse: sed si aut usus tionem ex facto heredis faciendam, quia morte socii dirimatur societas. Soci
Abbreviated transcription (Latin):
re. Inicuim eiũ inhis cectib inspici¬
ẽ dũ ẽ. dũab aut̃ actõnib agendũ
cẽ. uma adu̾sus parrẽ alt̾aadu̾sus fi¬
lium c̃ pr̃e de eo cuius dies ante emã
patrẽ oꝑtet. c̃ filio aut̃ deutͦq tp̃r.

Expanded text:
in› his contractibus inspiciendum: duabus autem actionibus agendum esse, una aduersus patrem, altera aduersus filium: cum patre de eo, cuius dies ante emancpatrem oportet: cum filio autem de utroque tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
.ui. dig̃. ad epłam corneliifelicis.
cũ tres cquos hr̃es ⁊ ogo unũ socie¬
tatẽ coimus ut accepto equo m̃o
qͣd̾gam uend̾es ⁊ ex p̾cio qͣtam mͥ
regderes. si gͥ añ uendicõem equũ
me̾ mortuus sit: ñ putare se celsu̾
ait societatẽ manere. nec ex p̃
t̾m si idactum dicatur ut qͣdriga
fi̾et eaq omunicaret᷑. tuq ĩ ea
tres ꝑtes hr̃es ego qͣrtã ñ dubie ad¬
huc socii sirm᷑. : Itẽ celsus tractat
si pecuniã ꝯtulissemus ad m̃cẽ em̃¬
dam ⁊ mea pecunia ꝑiss cui ꝑierit
ea ⁊ ait. si pꝰcollationẽ euenit ut
pecunia ꝑ iret ꝙ ñ fieret nͥ societas on

Expanded text:
um ad epistulam Cornelii Felicis: cum tres equos haberes et ego unum, societatem coimus, ut accepto equo meo quadrigam uenderes et ex pretio quartam mihi redderes. si igitur ante uenditionem equus meus mortuus sit, non putare se Celsus ait societatem manere nec ex pretter‹um› si id actum dicatur, ut quadriga fieret eaque communicaretur tuque in ea tres partes haberes, ego quartam, non dubie adhuc socii sumus. Item Celsus tractat, si pecuniam contulissemus ad mercem emendam et mea pecunia perisset, cui perierit ea. et ait, si post collationem euenit, ut pecunia periret,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad eũ qui uxorẽ ductur᷑ erat lit¬
t̾as fec̃ tales. ticius scio salutẽ. sẽ¬
ꝓniam ꝑtiñe ad animũ meũ g¬
nouisti. ideoq c̃ ex uoto meo nup¬
tura tibi sit uelim certissis sccłm
cdignitatẽ tuã contͣhe m̃rimõiũ
⁊ qͣmuis idonee reꝓmissura tibi sits¬
magis c̃ciliẽ animũ tuũ domui
nicẽ. fidẽ incã int̾poñe uͭ dubito.
q̃r scias quod cumq ab ea ex hac
cã stipulatus fu̾is: id me mea fide
eẽ iussisse saluũ te ħĩtuꝵ atq ita
ticia q̃ neq ticio mandau̾it ne¬
q ratum hũat quod scͥpserat. do¬
tẽ scio ꝓmisit. q̃ro si hr̃s ticiĩ ex
cã mandari p̃stit̾it: an actõe mã¬
dati ħrd̃ ticie ⁊uenire pot̾. Q2 se

Expanded text:
 qui uxorem ducturus erat litteras fecit tales: 'Titius Seio salutem. Semproniam pertinere ad animum meum cognouisti: ideoque cum ex uoto meo nuptura tibi sit, uelim certus sis secundum dignitatem tuam contrahere te matrimonium. et quamuis idonee repromissuram tibi Titimagis conciliem animum tuum domu‹i› meae, fidem meam interponere non dubito: quare scias, quodcumque ab ea ex hac causa stipulatus fueris, id me mea fide esse iussisse saluum te habiturum.' atque ita Titia, quae neque Ti‹ti›o mandauerat neque ratum habuerat quod scripserat, dotem Seio promisit. quaero, si heres Titii ex causa mandati praestiterit, an actione mandati heredem Titiae conuenir
Abbreviated transcription (Latin):
iq̃ sunt cautõnes hereditarie
eas uidex curare deb ut apud
eum maneant qui maiore ex ꝑ¬
te heres sit cet̾is descͥptum ⁊ reg¬
cognitum facia cautione intꝰ¬
posita ut cum res exig̾it ip̃e ex¬
hibeantur. Si omnes hisdem ex
ꝑtib heredes sint nec int̾ eos cõ¬
ueniat. ap̃ quẽ pocius cẽ debe¬
ant sortirieos oꝑtet arit ox ꝯ¬
scͥnsuͭ ł ex suffragio eligendus
ẽ amicus apud quem deponan¬
tur ł uiede sacra deponi debient.
qui licitatõe uicit hic hẽat in¬
ad iect̾um coheredem aut apud
hostes adiectum hr̃et dixerit se
h̾edem ẽẽ ⁊ accõe exꝑtus uicerit
de inde condicio herectis extit̾it
ł p᷑ liminio redierit. an uictorie
comodum debeat cum eo cõmu¬
nicare nam indubitate iudica¬
ti accio ei insolidumn competit.
Et eleccõem coheredi dandam.
id̾ aut cõicandan eam auit exꝑi¬
undi faciendo pot̾estatẽm huic
qui p᷑ iuctoriam coheredis effet¬
tus sit heres aut reu̾sus sit inci¬
uitatem. Idemq obseruandũ

Expanded text:
 sunt cautiones hereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heredes sint nec inter eos conueniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu uel suffragio eligendus est amicus, apud quem deponantur: uel in aede sacra deponi debent. 6qui licitatione uicit hic habeat inadiectum coheredem aut apud ‹hostes› haberet, dixerit se heredem esse et actione expertus uicerit, deinde condicio heredis exstiterit uel postliminio redierit, an uictoriae commodum debeat cum eo communicare? nam indubitate iudicati actio ei in solidum competit. et electionem coheredi dandam, id est aut communicandam eam aut experiundi faciendam potestatem huic, qui post uictoriam coheredis effectus sit heres aut reuersus sit in ciuitatem. idemque obseruandum,
Abbreviated transcription (Latin):
I legatarnis cui suppͣ modum
legis falcidie legatum sit he¬
retli ad huc ignoranti sub̾am
herectitatis ułtis nirando uł
quadam alia fallatia ꝑsuase¬
rit tamqͣm satisꝰ ab unde q ad̃
solida legata soluenda sufficiat
herelitas atq comodo solida
legata fu̾it consecutus datur dẽ
debat quo minus p̾sente adu̾¬
sario scłm lib̾tatem ꝓnuntiet᷑¬
puto statim de dolo dandam ĩ
enm accõem quia semel pro lib̾¬
tate dictam sententiam retrac᷑
seruo meo aut ꝓcuratori soluis¬
ses eo q modo ꝯsecutus es ut cõ¬
sentiente me absolius q̃rentib
debeat. placuit de dolo accõuẽ
ñ dari quia alio mͦ mͥ succͣri pot̃.
Nam ex integro agere possumm
⁊ si obiciat᷑ exceptio rei iuicdicate

Expanded text:
i legatarius, cui supra modum legis Falcidiae legatum est, heredi adhuc ignoranti substantiam hereditatis ultro iurando vel quadam alia fallacia persuaserit, tamquam satis abundeque ad solida legata solvenda sufficiat hereditas, atque eo modo solida legata fuerit consecutus: datur de debat, quo minus praesente adversario secundum libertatem pronuntietputo statim de dolo dandam in eum actionem, quia semel pro libertate dictam sententiam retractaseruo meo aut procuratori soluisses, eoque modo consecutus e‹s›, ut consentiente me absoluereris: quaerentibus debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integro agere possum et si obiciatur exceptio rei iudicatae,
Abbreviated transcription (Latin):
os c̃ seuis in orreo hr̃et missus
ex offõ annone centurio culne¬
os ad annouã sustulit ⁊ p̾eam
stantia gaiis senis c̃ditoris retu¬
ꝑati sunt. q̃ roꝰ iħit triturã que ex
fhoꝑis fc̃a ẽ utrũ ticius debitor. an
seius c̃ditor agnosd̾e debeat. R

Expanded text:
os cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Gaii Seii creditoris reciperati sunt: quaero, intertrituram, quae ex operis facta est, utrum Titius debitor an Seius creditor adgnosecere debeat. r
Abbreviated transcription (Latin):
ns publicum priuatorum pactis
l ambignam uenditorił ei qui
ocauit noc̃e in quor fuit pͣtate
ale pactum ꝓfitẽor te ñ teñi ñ
ĩꝑsonã dirigitur. s c̃ gen̾ale sit
locũ int̾ b̾edes qͦ litigantes he¬
bit. ¶ Q ꝓuocauit pactus ẽ nt
dien certum peccunia qͣ traine¬
gͣcͣrat ñ soluta udicatis se satis¬
facturumn uidex applłatõis nlło
alio de principali cã discusso.
uistam ⁊ uentionẽ ueluti ꝯ fessi
seq̃t᷑.¶ Post dĩuisõnẽ bonoꝵ ⁊
eris aliem singłi creditores asĩ¬
gulis hedib ñ int̾põitis delega¬
tõnib in solilum ut õuen̾at. u¬
suras acceptai̾unt. accõesqͣs adu̾¬
sus om̃s ꝓ partib hñt impediẽ¬
de ñ eru̾nt si ñ singłi. ꝓfide rei
geste totũ debitũ singuł offerãt.
¶Qẽ qui dotẽ ꝓmisit. pactus ẽ. ut pͣ
mortẽ suam inm̃rimonio sine
lib̾is defiuicta filia portio dotis.
uentio lib̾iᷤᷤ a socͤto p̾ ea susceptis
⁊ heredib testam̃to relictis ꝑ ex

Expanded text:
s publicum priuatorum pactis uel ambiguam uenditori et qui locauit nocere, in quorum fuit potestate ale pactum 'profiteor te non teneri' non in personam dirigitur, sed cum generale sit, locum inter heredes quoque litigantes habebit.Qui prouocaui‹t›, pactus est intra diem certum pecunia, qua transegerat, non soluta iudicatis se satisfacturum: iudex appellationis nullo alio de principali causa discusso iustam conventionem velut confessi sequetur. Post divisionem bonorum et aeris alieni singuli creditores a singulis heredibus non interpositis delegationibus in solidum, ut convenerat, usuras acceptaverunt: actiones, quas adversus omnes pro partibus habent, impediendae non erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant. Pater, qui dotem promisit, pactus est, ut post mortem suam in matrimonio sine liberis defuncta filia portio dotis onventio liberis a socero postea susceptis et heredibus testamento re
Abbreviated transcription (Latin):
ris sit. mora añ uidetur ẽẽ si nlła
difficultas uendigorẽ impediat qͦ
minus traderet. p̃sertim si omi p
tempore paratus fuit trade. Itent
ñ o portet eius ldcip̃cia spectari ĩ q¬
quo agatur. s eius ubi nina tradi
oportet. Nam quod ab rundisio
uinum uenit ⁊ si uenditio alibi
rem ł noxium ẽẽ uendidis. qͣmus
duplam ꝑmiseris fenis michi ex
empto qͣntiuea int̾erit scisse qr
exstipulatu co nomine agere te¬
cum ñ possum: añ qͣm michicriud
abẽẽt. Si modꝰ agri minor ł̃¬
tor obligatusẽ. quia ubi minor
modus inuenitur ñ potest esti¬
mari lonitas lociqui ñ extat. s
ĩ ñ solum si modꝰ agri totius mi¬
nor ẽ agi cum uenditore potest:
s etiã de ꝑtib euis. ut puta sicdit¬
tum ẽ uinee iugera tot eẽ. Poliueti
⁊ minus inueniat᷑. i deoq his casiͭ
i heres testam̃to quid uend̾e dãp¬
natus lit ⁊ uendidit: de reliquis q̃
ꝑꝯsequentiam emptionis ꝓpria ͭ:
uel exempto ł ext̾estam̃to agi c̃ co

Expanded text:
ris sit. mora autem videtur esse, si nulla difficultas venditorem impediat, quo minus traderet, praesertim si omni tempore paratus fuit tradere. item non oportet eius loci pretia spectari, in quo agatur, sed eius, ubi vina tradi oportet: nam quod a Brundisio vinum venit, etsi venditio alibi rem vel noxium esse, vendideris, quamvis duplam promiseris, teneris mihi ex empto, quanti mea intererit scisse, quia ex stipulatu eo nomine agere tecum non possum antequam mihi quid abesset. Si modus agri minor intor obligatus est, quia, ubi modus minor inuenitur, non potest aestimari bonitas loci qui non exstat. sed non solum si modus agri totius minor est, agi cum uenditore potest, sed etiam de partibus eius, ut puta si dictum est uineae iugera tot esse uel oliueti et minus inueniatur: ideoque his casibus binum. Si heres testamento quid uendere damnatus sit et uendiderit, de reliquis, quae per consequentias emptionis propria sunt, uel ex empto uel ex testa
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ relatum replicabit s c̃ alio
tñ prior cum eo agend̾o auferat
ex solu̾it an ꝑm̃ sccł̃o cͦcecdlitori
teneat᷑ ac si soluta sit pecunia¬
priori creditori q̃ ritur ⁊ recte pu¬
tohoc admittẽdũ eẽ ¶ Si p̾ͥmꝰ
quisine hi poteca credidit pꝰ sccł
qui utrumq fẽc ip̃e hipotecam
cõuenit dubium nẽ quin po¬
tior sit licet añ diẽ c̃ alio c̃cdito
possiore tertins t̃. ¶. Si te c̃ de hi¬
poteta paciscatur debitor de ĩde
Did̾ c̃ alio tua uolũtate sccłs potior
erit pecunia aũ soluta sccło an
rurs teneat᷑ tibi recte q̃rit᷑. Erit
ã ft̃i q̃stio agitautla quid int̾ eos
actum sit utrum ut discedat᷑ ab
hypoteca ĩ totũ c̃ prior cõcessit c̃¬

Expanded text:
supra relatum replicabit. sed si cumtamen prior cum eo agendo auferat exsolverit, an perinde secundo creditori teneatpriori creditori, quaeritur. et recte puto hoc admittendum esse. Si primus, qui sine hypotheca credidit, post secundum, qui utrumque fecit, ipse hypothecam conuenit, dubium non est, quin potior sit, licet ante diem cum alio creditorposteriore tertius est.Si tecum de hypotheca paciscatur debitor, deinde idem cum alio tua uoluntate, secundus potior erit: pecunia autem soluta secundo an rursus teneatur tibi, recte quaeritur. erit autem facti quaestio agitanda, quid inter eos actum sit, utrum, ut discedatur ab hypotheca in totum, prior concessit c
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sum tͣbonẽ qui sccło loco cre¬
did̾at t̾cius c̃ditor quiprimã ui¬
cit exceptõe uei uidicate uti pot.
aut ctͣ si p̾ primũ iudiciũ inquo
prima creditrix suꝑata ẽ a tertio
creclitore sccłus crectitor certior ob¬
tuu̾nt pot̾it uti exceptõe reiuidi¬
cata adũsꝰ prunã creditricẽ ulło
mͦ ut oppince. gͥ nec tercius c̃di¬
tor suctessit ineuis loc̃ ꝙ̃ exclusit
uec int̾ alics resiudicata aliĩ ꝓdẽẽ:
aut noce solet s sine p̾idicio pri¬
oris sñe totũ ius alii creditori inte¬
grum relinquit᷑.¶ d̾.l.
uit eatenus tuendũ qͣtenis ad pͥo¬
rem creditorẽ ex p̃cio pecume ꝑueᷤ¬
nit. ceuola. l.ĩ.¬

Expanded text:
aduersus Turbonem, qui secundo loco crediderat, tertius creditor, qui primam uicit, exception‹e› rei iudicatae uti potest? aut contra si post primum iudicium, in quo prima creditrix superata est a tertio creditore, secundus creditor tertium optinuerit, poterit uti exceptione rei iudicatae aduersus primam creditricem? nullo modo, ut opinor. igitur nec tertius creditor successit in eius locum quem exclusit, nec inter alios res iudicata alii prodesse aut nocere solet, sed sine praeiudicio prioris sententiae totum ius alii creditori integrum relinquitur. 17 Ideuit, eatenus tuendum, quatenus ad priorem creditorem ex pretio pecunia peruenit. 18 Scaeuola li
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it pt̾ior uͦ de hypotheca uendenda
ꝯuen̾it ueri ẽ priorẽ potiorẽ eẽ. Nã
⁊ inpignore placet. Si prioronẽnit
de pigũe licet p̾t̾iori res tradat᷑ ad¬
huc potiorẽ ẽẽ priorẽ.  aĩ.ł.u.
ni pensiõe mͥ seq̃ntiũ tͥ accessurã.
Pignoꝵ q ius ab inquamo datoꝵ¬

Expanded text:
nerit, posterior uero de hypotheca uendenda conuenerit, uerius est priorem potiorem esse: nam et in pignore placet, si prior conuenerit de pignore, licet posteriori res tradatur, adhuc potiorem esse priorem. Paulus libni pensionem mihi, sequentium tibi accessuram pignorumque ab inquilino dato
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit̃ sccl̃s creditor de hipothe¬
ca ab omui possõre eam auferre
ypot̾it p̃t̾ priorẽ creditorẽ ⁊ qui ab
ceo emuit. ¶ aticio mutuat᷑ pac p¬
tus ẽ c̃ illo ut ei predium suũ pig¬
ñi hypotheceue ec̃t deiñ mutuat᷑
ẽ petuniã ameuio ⁊ pactus ẽ c̃ eo.
ut si ticiodesierit p̃diũ ten̾i ei te¬

Expanded text:
set secundus creditor de hypotheca, ab omni possessore eam auferre poterit praeter priorem creditorem et qui ab eo emit. A Titio mutuatus pactus est cum illo, ut ei praedium suum pignori hypothecaeve esset: deinde mutuatus est pecuniam a Maevio et pactus est cum eo, ut, si Ti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pasciscit᷑ tec̃ ut idẽ p̃dĩ ei pig̃ni
hs potheceue sit ⁊ locũ cuis sub cat
nũ hicmedi᷑ t̾tio potior qui pac¬
tus ẽ ue titio soluta pecunia imple¬
atur conditio. ⁊̃ terti de sua negͥle
ad hocnt prior pecunia soluta ĩ
aliud ꝑignus priori succedat. suc¬

Expanded text:
dium ei pignori hypothecaeve sit et locum eius subeat: num hic medius tertio potior est, qui pactus est, ut Titio soluta pecunia impleatur condicio, et tertius de sua neglegead hoc, ut priori pecunia soluta in aliud pignus priori succedat, suc
Abbreviated transcription (Latin):
si adu̾sis dñis pignus accipiam̃ pꝰ¬
eno solo posita pigñi dari potest c
ĩ tm̃ ut potior cã sit dñi soli si ñ sol
uerat euchichiane pͥmũ ⁊ dem̃ t᷑⁊¬
boni t̾tio alii c̃ditori cum eutichia¬
na de uire suo doc̃et. suꝑata adu

Expanded text:
 dominis pignus accipiamus, poserficies in alieno solo posita pignori dari potest, ita tamen, ut prior causa sit domini soli, si non soluuerat, Eutychianae primum, deinde Turboni, tertio loco alii creditori: cum Eutychiana de iure suo doceret, superata apu
Abbreviated transcription (Latin):
i prior c̃ditor pꝰea nouatõe facta
ꝓead̾ pignorac̃ aliis accepit ĩ suũ lo¬
cum eum su̾cced̾e. S si sccłs ñ offe p¬
rat pecuniã posse priorẽ uendere
ut primã tantũ petuniã expensã
ferat ñ eciã qͣm p̾ea c̾didit ⁊ quod
suꝑsiuũ ex at̾iore c̃dito accepit ħ
scło restituat. Scientũ e scd̾o
creditori rem teneri ⁊̃ inuito debi
tore tam insuũ debitum ꝙͣ in pri¬
mic̃ditoris ⁊ inusuras suas ⁊ quas
primo c̃clitori soluit. s tñ usuraꝵ¬

Expanded text:
i prior creditor postea novatione facta eadem pignora cum aliis accepit, in suum locum eum succedere: sed si secundus non offerat pecuniam, posse priorem vendere, ut primam tantum pecuniam expensam ferat, non etiam quam postea credidit, et quod superfluum ex anteriore credito accepit, hoc secundo restituat. Sciendum est secundo creditori rem teneri etiam invito dtore tam in suum debitum quam in primi creditoris et in usuras suas et quas primo creditori soluit: sed tamen usura
Abbreviated transcription (Latin):
res mulieris inferat mortuiã ĩ h̾e¬
ditarĩ fundũ amarito qui deb
ĩ funus conferre ꝓestim atiõe loci
conseq̃tur. ¶ Ei cui uestim̃ta le¬
gantur si ĩ fuñ errogata sĩt utilẽ
actiõẽ ĩ h̾etem dãdã placuit ⁊ pͥuile¬
retor ait osqͣ illic mortuũ infer¬
re ĩuito de ei ius est quo minͣ illi
ciue mortuũ ĩfret rbi ⁊ seplire
liceat ium fĩ ueto.¶ Qui infẽdi
mortuũ us ht̃. ñ ꝓhibetur inferre
petit fr̃e si mͥ inflĩdũ uia debcat᷑ in
quẽ funcdũ inferre uolo ⁊ uia ꝓhibe¬
at hoc int̾dicto posse me exꝑiri pla¬
dum ⁊ si alia sntus debeatur hocͦ int̾
mimus illi ineoloco sepuichr: sine
dolo malo edificelre liceat iuĩ fĩ ue¬

Expanded text:
res mulieris inferat mortuam in hereditarium fundum, a marito qui debet in funus conferre pro aestimatione loci consequatur.Ei, cui uestimenta legantur, si in funus erogata sint, utilem actionem in heredem dandam placuit et priuiletor ait: 'Quo quaue ill‹i› mortuum inferre inuito ‹t›e ius est, quo minus illi eo eaue mortuum inferre ‹et ibi› sepelire liceat, uim fieri ueto.' Qui inferendi mortuum ius habet, non prohibetur inferre:petit.Item si mihi in fundum uia debeatur, in quem fundum inferre uolo, et uia prohibear, hoc interdicto posse me experiri pladum et si alia servitus debeatur. Hoc interominus illi in eo loco sepulchrum sine dolo malo aedificare liceat, vim fieri ve
Abbreviated transcription (Latin):
contͣctus qͦs alienam fidẽ seͤcuti
de comodato ⁊ de pigñe edix̃ ¶Nã
cuicũq rei ad sentiamꝰ alienã fi¬
dẽ setuti mox recept᷑i quid ex hoc
ñ eaudem sp̃em qͣm declim᷑ alioqͥ.¬
cõmodatum erit aut dẽpositum¬
o᷑ s it̾ gen᷑. Nã si aliud genꝰ ułuti
ut ꝑ tritico unũ recipiamꝰ ñ erit
mutun. Muͣtiudatio ꝯsistit
inhis reb que ponde nu̾o ins᷑ a¬

Expanded text:
contractus, quos alienam fidem secuti de commodato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adsentiamur alienam fidem secuti mox recepturi quid, ex hocnon eandem speciem quam dedimus aliocommodatum erit aut depositum, sed idem genus: nam si aliud genus, veluti ut pro tritico vinum recipiamus, non erit mutuum. Mutui datio consistit in his rebus, quae pondere
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur restitutio. . Quod eis
inquit p̾tor ꝑ leges pleb̾cita sena¬
tus ꝯsulta edicta decreta principi¬
um licebit. ¶Q clausula ñ
illud pollicetur eum restirur
si leges ꝑnuttant. s si leges ñ
causa ab fu̾it: ex nouissimo reddi¬
tu temp̃ restitutionis eẽ ei ꝯputã¬
dum lab̾o pͦutat. S si om̃s quidẽ
absentie annũcolligant: siguie
minus annoutrũannũ ei dam᷑
ad restitutionẽ anũo tm̃ temꝑis
qͣntũ cius nouissima absentia
occupauit uridend̾ ẽ.⁊ puto ãnũ
dandum. ¶ Si c̃ in ꝓuincia do¬
mͥ annuscedat q̃i ex ꝑuindi pͭta
tẽ hãm ⁊ ait lab̾o ñced̾e. Ego aũ
puto hoc ita u̾m eẽ si uis reuo¬
candi domũ adu̾sarius hu̾it. si
quia ⁊ rome lit̾e ꝯtestari potui.
¶Exemplo rescissorie accõnis etiã
ꝯpetit. forte sires ab eo absente p̾¬
sessionẽ nacto uendicẽtur.
¶In accõe rescissoria q̃ adu̾sus mili¬
tẽ opetit equissimũ ẽẽ prito põp̃.
ait: euis quoq temporis quo absc̃s

Expanded text:
dabitur restitutio. 'Quod eius' inquit praetor 'per leges plebis scita senatus consulta edicta decreta principum licebit.' quae clausula non illud pollicetur restituturum, si leges permittant, sed si leges non licae causa afuit, ex nouissimo reditu tempus restitutionis esse ei computandum Labeo putat. sed si omnes quidem absentiae annum colligant, singulae minus anno, utrum annum ei damus ad restitutionem an uero tantum temporis, quantum nouissima eius absentia occupauit, uidendum: et puto annum dandum. Si cum in prouincia dom tem habeam? et ait Labeo non cedere. ego autem puto hoc ita uerum, si ius reuocandi domum aduersarius habuit: si quia et Romae contestari litem potuit. Exemplo rescissoriae actionis etiam  afuit, competit: forte si res ab eo possessionem nancto uindicentur. In actione rescissoria, quae aduersus militem competit, aequissimum esse Pomponius ait eius quoque temporis, quo absens
Abbreviated transcription (Latin):
uz si sͤũã dixerit nͣ ẽ danda pene ꝑsecu¬
tio.: Sũnt ⁊ aliĩ qͥũ cognutur sẽ¬
tentiã dic̾e ut puta sisordes ant tur¬
pitudo arbitͥi manifestas. ¶Iuł ait.
Sienm ĩfamau̾ũt litigatores nõ
õimͦ p̾torẽ deb̾ecum excusare. s cã¬

Expanded text:
et si sententiam dixerit, non est dand‹a› poenae persecutio. Sunt et alii, qui non coguntur sententiam dicere, ut puta si sordes aut turpitudo arbitri manifesta sit. Iulianus ait, si eum infamauerunt litigatores, non omnimodo praetorem debere eum excusare, sed ca
Abbreviated transcription (Latin):
malus debitoris inf̾ueuiat qui ñ sol¬
uit ꝑã. stcłe ciechior qui pigñi acce¬
pit pͥotioe ẽ tuͣtius tñ ẽ si debitor a
crelitore petat ut ei ꝑmittat᷑ pig¬
nus uendere quo magissatis faci¬
at ante cautionẽ accipere ab eo ꝙ
tem empturꝰ exit ut p̃tium rei uen¬
dite usq ad sũm ã debiti cclitori sol¬
uatur. ¶ uendi cõisaũ appellatẽe¬
gñałr acciꝑe debemus ⁊ ut ⁊ silega¬
ita intellegemꝰ ut ⁊ si legatũ repudi¬
atum fuit ꝯualestat pignus: Si
debitor uendidit rem net tradidit
anũ repellatur creditor cum adhuc
res inbonis sit debitoris anu̾o cum
teneaf erempeo pignus extinguat᷑ ⁊¬
cnseritus ũ sit uec partus sit emptor dãrte tud̾ poc̾ dic
b si ꝑniserit c̃ditor uendere debitor

Expanded text:
malus debitoris interueniat qui non solmalus debitoris interueniat qui non soluit, tamen secundus creditor qui pignori accepit potior est. Tutius tamen est, si debitor a creditore petat, ut ei permittat pignus uendere, quo magis satisfaciat, ante cautionem accipere ab eo, qui rem empturus erit, ut pretium rei uenditae usque ad summam debiti creditori soluatur. Uenditionis autem appellatr accipere debemus, ut et si legaita intellegemus, ut, si legatum repudiatum fuerit, conualescat pignus. Si debitor uendiderit rem ne tradiderit, an non repellatur creditor, quasi adhuc res in bonis sit debitoris, an uero, cum teneatur ex empto, pignus exstinguatnsecutus non sit nec paratus sit emptor dare? tantundem potest dici. Sed si permiserit creditor uendere, debitor
Abbreviated transcription (Latin):
pellend̾ creditorẽ ꝙ uoluit uenire.
si ꝙ potest fi̾ ut debitor ꝑmussu credĩ¬
toris uendid̾it de mñ pͦtea rona fide
redem̾nt ab cod̾ ł̃ ab alio adq̃m ꝑsuc¬
cessionen ea resꝑtin̾e cepiss aut
sup̃e debitor emptori hr̃s extit̾it ue¬
rũptũ c̃ pecunia solutañ sit doli ma¬
li suspicio mnerit tra islata adp̃sẽs
tempus ut possit creditor replicati¬
onẽ doli mali obit̾e. ¶ Inud iude¬
auius si ticius debitor uoluntate c̃¬
ditoris sui uendicd̾it meiuo us ei aqͦ
Meiĩ em̾̃it ⁊ p̾t̾ea meu̾iticius ticio
hr̃s extit̾it ⁊ creditor ab eopetat qͥd
uiris sit s iniquũ ẽ auferri ei rem
acreditore qui ñ successiõis uur s
alio mͦ rem nactus ẽ pot̾ tñ dici cũ
ticii dolus inre uersaret᷑ ne c̃tlitor
apossore petuniã retipiãt iniquis
S aimciuo alicui obligatus possidea¬
tum cui ñ dum satis factum erit.
concursus equũ erit excipi si n uo¬
lnntate credlitoris uenit licet dolus

Expanded text:
pellendum creditorem, quod uoluit uenire. si quod potest fieri, ut debitor permissu creditoris uendiderit, deinde postea bona fide redemerit ab eodem uel ab alio, ad quem per successionem ea res pertinere coepisset, aut si ipse debitor emptori heres exstiterit: uerumtamen cum pecunia soluta non sit, doli mali suspicio inerit translata ad praesens tempus, ut possit creditor replicationem doli mali obicere. Illud uideamus, si Titius debitor uoluntate creditoris sui uendiderit Maeuio uel ei, a quo Maeuius emerit, et postea Maeuius Titio heres exstiterit et creditor ab eo petat, quid iuris sit. sed iniquum est auferri ei rem a creditore, qui non successionis iure sed alio modo rem nactus est. potest tamen dici, cum Titii dolus in re uersaretur, ne creditor a possessore pecuniam recipiat, iniquiss fundus a Maeuio alicui obligatus possideatur, cui nondum satisfactum erit, tunc rursus aequum erit excipi 'si non uoluntate creditoris ueniit': licet enim dolus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. hu̾rat ⁊ qr redcendo id fiebat id¬
cͥco redhibicõ ẽ applłata qͣi redhibi¬
cõ.: Cũ reddit᷑ ab emptore mãci¬
piũ uenditori de dolo malo ꝓmaitti
cessariã ẽẽ ne forte aut pigñi da¬
t᷑ fit suus ab emptore aut eius ĩ
su furtũ sũ dampnũ alicui datũ

Expanded text:
et quia reddendo id fiebat, idcirco redhibitio est appellata quasi redditio.Cum redditur ab emptore mancipium uenditori, de dolo malo promitti cessarias esse, ne forte aut pignori datus sit seruus ab emptore aut iussu eius furtum siue damnum cui datum
Abbreviated transcription (Latin):
ueñit doloue malo ł culpa eus ft̃m
sit qͦ minꝰ ꝑueniret hud̃ dieb red¬
di id̾ ait fut᷑i tp̃is noĩe cautõẽ eĩq
sciens uẽdidit fieri sołe. ÷ Si in
fuga ẽ hõ siue culpa emptoris nͥlo¬

Expanded text:
a eius factum sit, quo minus perueniret isdem diebus, reddi.Idem ait futuri temporis nomine cautionem ei, qui sciens uendidit, fieri solere, si in fuga est homo sine culpa emptoris
Abbreviated transcription (Latin):
bebit. Siũ añ ceptum uidiciũ sũ
p̾ea ad quisicrit possõnẽ ⁊ si fide¬
iussores quos dederat ad litẽ ñ
sufficiant. iub̾e eum debeat ꝓ
osul ut idonee cͤau̾cat. ex diuer¬
so qͦr si pauciores postea possidelit
qͣm mnicio possidebat: simodo id sine
dolo euis acciditi ab solui deb qͦͣd̾
adeas res quas desiit possidere. coo¬

Expanded text:
bebit, siue ante acceptum iudicium siue postea adquisierit possessionem. et si fideiussores, quos dederat, ad litem non sufficiant, iubere eum debeb‹i›t proconsul ut idonee caueat. ex diuerso quoque si pauciores postea possidebit, quam initio possidebat, si modo id sine dolo eius acciderit, absolui debet quod ad eas res quas desiit possidere.
Abbreviated transcription (Latin):
tum uultus detegit ⁊ suminatĩ
ita uis redcli deb ut anctoritatẽ
dignitatis ĩgenio suo augat.
Dreses c̃ agnoscat de feruo corrupto
ł anciłia de uirginata łscruo stu¬
płato. si actorieni agentis corrup¬
tus ẽe dicitur. ł cusimi homo

Expanded text:
tum vultus detegit. et summatim ita ius reddi debet, ut auctoritatem dignitatis ingenio suo augeat.Praeses cum cognoscat de seruo corrupto uel ancilla deuirginata uel seruo stuprato, si actor rerum agentis corruptus esse dicetur uel eiusmodi homo
Abbreviated transcription (Latin):
reh̾editatẽ pͥotest.⁊ sicesar hr̃s
instituat᷑ miscendo se opulente
institutus ÷ soluẽdo ñsint re ꝑfe¬
cta ꝯsulitur imꝑatori ħ̾odis .ii. in¬
stituti. in aderindis ł repudiãdis

Expanded text:
re hereditatem potest et, si Caesar heres instituatur, miscendo se opulentaeinstitutus est, solvendo non sint, re perspecta consulitur imperator: heredis enim instituti in
Abbreviated transcription (Latin):
Gi forte p̾ses ꝓuncie mãmumutit
cessorẽ aduenisse eñ⁊ hec rata.
munꝰ domĩue caꝑet. nisi exculẽ¬
tum. p̃oculentum ueꝙ intͣ adies ꝑ¬
do quid faciẽ se p̾beat s contẽp¬
ni sĩ patiat᷑. uñ mandatis ad icit
ne p̃sides ꝓuinciaꝵ inult̾iorẽ fa¬
miliaritatẽ ꝑuinciales admittãt
Nam exoũsatõe equali ꝯtemptio
dignitatis uascit᷑. s ⁊ incognostẽco
neq ex̃tandesc̾e adu̾sus eos quos
malosputat neq p̾cib cala iito¬

Expanded text:
i forte praeses provinciae manumiserit cessorem advenisse, erunt haec rata. munus donum caperet nisi esculentum potulentumve, quod intra dies pdo quidem facilem se praebeat, sed contemni non patiatur. unde mandatis adicitur, ne praesides provinciarum in ulteriorem familiaritatem provinciales admittant: nam ex conversatione aequali contemptio dignitatis nascitur. Sed et in cognoscendo neque excandescere adversus eos, quos malos putat, neque precibus calamito
Abbreviated transcription (Latin):
ostiti̾s. Nam custos furiosis ñ ad
hoc solum adhibctur. nequid ꝑ¬
iciosins ip̃i inse molliant᷑. s ne
aliis quoq exitio sit. ꝙ si omittãt
ꝙ neglentiores in offõ suo fu̾iut.

Expanded text:
titueris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid perniciosius ipsi in se moliantur, sed ne aliis quoque exitio sint: quod si committatur, qui neglegentiores in officio suo fuerint".
Abbreviated transcription (Latin):
rescͥpsunt. inrħ u̾ba. ¶ Si tibi liqͥdo
ꝯꝑtum ẽ eliũ priscũ in co furore ẽẽ
ut ꝯtinna m̃tis alienatõe om̃i intel¬
lectu careat. Nec sub ẽ ulla suspicio
natrẽ ab eo simulatõe dem̃tie occi¬
ad penam qͣm ad tutelã eius ⁊ scc᷑ita¬

Expanded text:
rescripserunt in haec verba: "Si tibi liquido compertum est Aelium Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, nec subest ulla suspicio matrem ab eo simulatione dementiae occiad poenam quam ad tutelam eius et securita
Abbreviated transcription (Latin):
Ioñgruit ⁊ bono. gͣui p̃sidi curare
ut pacata atq quieta ꝓuncia sit
ꝙͣ regit. ꝙ ñ difficile optinebit si
reat. cosq ꝯquirat. Nam⁊ si sacͥle¬
gos. lãtrones plagiarios fiues conqͥ¬
rere deb ⁊ ꝓ ut quisq deliq̃rat. ui
eũ aĩadu̾tere receptores q eoꝵ coer¬
c̾e̾ sine quib lat dutuis lat̾e ũ pot̃.
furiosi si ñ possint ꝑ nccͣios ꝯtĩ.

Expanded text:
ongruit bono et gravi praesidi curare, ut pacata atque quieta provincia sit quam regit. quod non difficile optinebit, sireat eosque conquirat: nam et sacrilegos latrones plagiarios fures conquirere debet et prout quisque deliquerit, in eum animadvertere, receptoresque eorum coercere, sine quibus latro diutius latere non potest. Furiosis, si non possint per necessarios
Abbreviated transcription (Latin):
oc ita i̾uinẽ si is ẽ uenditor cui
sine noua iundenna ñ suit ista
uasa nectͣia. si u̾om̃cator ẽ qui
em̃e uina ⁊ uend̾e solet. is dies spͦ¬
tandus ẽ quo ex commͦ uendito¬
ris tolli possint. Custodiã aũ
añ ad metiendi diẽ qͣlem p̃rare
uenditorẽ oꝑteat: ntrũ plenã ut
⁊ diligentiã p̃stet anu̾o dolũ dũ¬
taxat uideamꝰ ⁊ puto cam dili¬
gentiã uenditorẽ ex hib̾e deb̾e:
ut fatale dampnũ uel uis mag¬
bet qͣm pr̃ant. hũ quib res omo¬
data ẽ. ut ⁊ diligentiã pr̃et exac
tũ degustanda dixerit: deide ꝑuẽ¬
ditorẽ stet̾it quo minus de gͦtarẽt᷑¬

Expanded text:
Hoc ita uerum est, si is est uenditor, cui sine noua uindemia non sint ista uasa necessaria: si uero mercator est, qui emere uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint. Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditorem oporteat, utrum plenam, ut et diligentiam praestet, an uero dolum dumtaxat, uideamus. et puto eam diligentiam uenditorem exhibere debere, ut fatale damnum uel uis magbet, quam praestant hi quibus res commodata est, ut diligentiam praestet exactrtum de‹g›ustanda dixerit, deinde per uenditorem steterit, quo minus degustarent
Abbreviated transcription (Latin):
ditoriũ tenebitur. si nichil aliud
ꝯuenit qͣm ut hĩtatõnes scłm de¬
functi uoliuitatẽ suꝑ p̃ciũ lib̾tis
p̃starentur. ante p̃tiũ solutũ
dñii q̃one mota p̃tium emptor sol¬
u̾e ñ cogetur. nisi fideussores s donei
do morã fec̾it usuras dum tarat
pr̃abit. ñ omnc omm̃d ꝙ uenditor
tuit. ueluti si negotiator fuit ⁊ p̃ti¬
o soluto ex m̃cib plusqͣm ex usu¬
ris querere potuit.

Expanded text:
nebitur, si nihil aliud conuenit, quam ut habitationes secundum defuncti uoluntatem super pretium libertis praestarentur. Ante pretium solutum dominii quaestione mota pretium emptor soluere non cogetur, nisi fideiussores idone‹ido moram fecerit, usuras dumtaxat tabit, non omne omnino, quod uenditor tuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris quaerere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ectos emptos cđilis c inuia publica
positi c̃ent oͥcidit. sitraditi eẽnt emp¬
torsaut ꝑcum scetiss quo munus
trad̾entur. emptoris ꝑiculñ cẽ. Iuł. ꝯ¬
flacet

Expanded text:
Lectos emptos aedilis, cum in uia publica positi essent, concidit: si tradit‹i› essent emptori aut per eum stetisset quo minus traderentur, emptoris periculum esse placet
Abbreviated transcription (Latin):
cere qͣttun uendicori moram adhi¬
bitam. s uidendẽ ne post̾ior mora
dampnosa ei sit. Quid enim si inter¬
pellau̾o uenditorẽ ⁊ ñ decłit idꝙ
emerã de inde p̾ca offerente illo e¬
goñ acceꝑnii sane hoc casuꝰ noc̃e
michi deb̾e. s si ꝑemptorẽ mora
fuiss de inde cumomia minteg̾
ẽẽt morã uenditor ad hibu̾it c̃ pos¬
s se absolu̾e cquũ ẽ pꝰt̾iorẽ morani
uenditori nocere. ap̃ .s. iii.d̾.

Expanded text:
cere quam uenditori moram adhibitam, sed uidendum est, ne posterior mora damnosa ei sit. quid enim si interpellauero uenditorem et non dederit id quod emeram, deinde postea offerente illo ego non acceperim? sane hoc casu nocere mihi deberet. sed si per emptorem mora fuisset, deinde, cum omnia in integro essent, uenditor moram adhibuerit, cum posset se exsoluere, aequum est posteriorem moram uendito
Abbreviated transcription (Latin):
clitoris. uideri aut̃ trabes traditas:
quas emptor signass. ¶ auiꝰ. s .ii.
i uina q̃ uidoliis erant uenieruit:
sua natura corenpta fu̾int: siciuid̃
de bouitate cor affirmauit uenditor:
tenebitur emptori. ꝙ si nichil affir¬
nauit emptoris erit ꝑiculum qr
sine ñ de gustauit suie de gustan¬
domale ꝓbauit. de se q̃ri debebit.
planc sicum intellig̾it uenclitor ñ
duraturã bonitatẽ coꝵ usq ad eũ
diem quotolli deb̾ent ñ ammonu¬
it emptorẽ tenebitur ei qͣntͥ cius ĩt̾¬

Expanded text:
nditoris: uideri autem trabes traditas, quas emptor signasset. 16 Gaius Si uina quae in doliis erunt ue nierint sua natura corrupta fuerint, si quidem de bonitate eorum adfirmauit uenditor, tenebitur emptori: quod si nihil adfirmauit, emptoris erit periculum, quia siue non degustauit siue degustando male probauit, de se queri debet. plane si, cum intellegeret uenditor non duraturam bonitatem eorum usque ad in eum diem quo tolli deberent, non admonuit emptorem, tenebitur ei, quanti eius inte
Abbreviated transcription (Latin):
inid temp᷑ ꝑiculũ sustinebit qͦ¬
ad se subiet qd̾ si ñ designants.
temp᷑catemis ꝑiculũ sustiñe
debet quo ad degustet᷑ iunũ uide¬
licet qͣi tunc plenissime uene¬
at c̃ fu̾it degustatũ. aut igitur
ꝯuenit quo ad ꝑiculũuini su¬
stineat: ⁊ ea tenꝰ sustinebiti aut
ñ ouenit usq ad degustatõem
sustiuebitis si ñ sunt degustata ͭ
signata tñ ab emptore nasa ł do¬
lia: dsequẽt clicemꝰ ad huc ꝑrculũ
ẽẽ uenditoris nisi aliud ouenit.

Expanded text:
in id tempus periculum sustinebit, quoad se subiecit: quod si non designauit tempus, eatenus periculum sustinere debet, quoad degustetur uinum, uidelicet quasi tunc plenissime ueneat, cum fuerit degustatum. aut igitur conuenit, quoad periculum uini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non conuenit et usque ad degustationem sustinebit. sed si nondum sunt degustata, signata tamen ab emptore uasa uel dolia, consequenter dicemus adhuc periculum esse uenditoris, nisi si aliud conuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
tor de iectas arbores uenditor aut̃
scit nec aimonuit: qͣnti emꝑto¬
ris int̾fu̾it rẽ estimandã ẽẽ si modo
ueniss ut res ꝑiculo emptoris ser¬
naretur puto pactum ualere. In
fundi nomine emptorag̾e ñ pot̾
casu ꝑs fundi interient.fenꝰ¬
iuendita insula ꝯbusta eẽt cũ ine¬
cendium sine culn ficri ñ p̾sit qͥd
iuris sit:. E di qr sinc pr̃is familias
culpi fieri pͥot̃. neq si seruoꝵ nogi¬
gentia factũ cẽtiꝯtinuo dominus
iuculpa erit. qͣmobremsi uenditor r
cliligentiãeã adhibiuss iuĩsula
custoclienda qͣm debent homnes
frugi ⁊ diligentes pr̃are. siquid acci¬
diss nichil adcum ꝑtinebit.

Expanded text:
tor deiectas esse arbores, uenditor autem scit nec admonuit, quanti emptoris interfuerit rem aestimandam esse, si modo onuenisset, ut res periculo emptoris seruaretur, puto pactum ualere. 11 Fundi nomine emptor agere non pocasu Si vendita insula combusta esset, cum incendium sine culpa fieri non possit, quid iuris sit? respondit, quia sine patris familias culpa fieri potest neque, si servorum neglegentia factum esset, continuo dominus in culpa erit, quam ob rem si venditor eam diligentiam adhibuisset in insula custodienda, quam debent homines frugi et diligentes praestare, si quid accidisset, nihil ad eum pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
mucorẽ uenclitorẽ pr̃are deb̾e. s
omne ꝑiculũ ademptorẽ ꝑtine.
diffccile aut̃ ẽ ut quisqͣni sic emat.
ut nͥeqͣ degustet. q̃r sidies degu¬
statõui adiectus ñerit. qñq de¬
gustare emptor pot̾it.⁊ quo ad gͦ¬
tau̾it ꝑiculũ acoris ⁊ mucoris ad
uenclitor ẽ ꝑtinebit. dies enimoii
de gustatõis p̾stitutus. meliorẽ o¬
ditõẽ emptoris facit. uino
ã ꝑadu̾sionẽ uendito finis custo¬
dic ẽ aduehendi tempus quod ĩ
finitã custocdiã ñ debeat uenditor
⁊ ẽ uerius sccłm ea que supͣ osten¬
dimus aut int̃ eẽ quid de tẽpore
astum sitzaut demuntiare ei ut
tollat uinũ. certe añ qͣm ad uinde¬
uuã fũint dolia nocͣcia deb adue¬

Expanded text:
mucorem uenditorem praestare debere, sed omne periculum ad emptorem pertinere: difficile autem est, ut quisquam sic emat, ut ne degustet. quare si dies degustationi adiectus non erit, quandoque degustare emptor poterit et quoad degustauerit periculum acoris et mucoris ad uenditorem pertinebit: dies enim degustationi praestitutus meliorem condicionem emptoris facit. Uino autem per auersionem uendito finis custodiae est auehendi tempus. quod ita finitam custodiam non debeat uenditor. et est uerius secundum ea quae supra ostendimus, aut interesse, quid de tempore actum sit, aut denuntiare ei, ut tollat uinum: certe antequam ad uindemiam fuerint dolia necessaria, debet aue
Abbreviated transcription (Latin):
tor pr̃are deb. prius qͣm enĩ ad me¬
tiat᷑ uinũ ꝓpe qͣii ñclũ uenit. p᷑
m̃surã factã uenditoris desinit
ẽe ꝑiculum. ⁊ añ ñ surã ꝑiculo li¬
b̾atur: si ñ ad m̃surã uendidit sed
forte amphoras ł eciã singula do¬
lia. Si dolium signatũsit ao
emptore trebratiᷤ ait traditũ id
mag̃ enĩ ne submittẽtur sig¬
nari sol ere. qͣm ut traclitũ uidea¬
t᷑. ¶Licet aũ uiderur uẽtlitori
ł effundere uinũ sicliẽ ad metiẽ¬
dum p̾stit̾cut nec intra diẽ ad ħ¬
m̃sum ẽ. effund̾e ant̃ ñ statiu
pot̾it prius ꝙͣ testato demĩnet ẽp

Expanded text:
tor praestare debet: priusquam enim admetiatur uinum, prope quasi nondum uenit. post mensuram factam uenditoris desinit esse periculum: et ante mensuram periculo liberatur, si non ad mensuram uendidit, sed forte amphoras uel etiam singula dolia. Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait traditum id magis enim ne summutetur, signari solere, quam ut traditum uideatur. Licet autem uenditori uel effundere uinum, si diem ad metiendum praestituit nec intra diem admensum est: effundere autem non statim poterit, pri
Abbreviated transcription (Latin):
uitus ẽptor accipere ũ cogetur:
ĩiquũ cẽ ñ ꝑ mittiti uenditori ł
alii ea uendere. auł .l.ui.
nam ⁊ si totus agͥ p᷑emptõem flu¬
mine occupat᷑ ẽẽt ꝑiculũ eẽt emp¬
toris. sic igitur ⁊ꝯmodũ eius ẽẽ
deb.  Ꝙe ueulitur ĩ modum
agri ced̾e deb nisi sit Daptum ẽ
ne ced̾et ãtꝙ ñuenit. ĩ modũ ce¬
dendũ si id ip̃m accumẽ ut ced̾et.
ueluti uie puplice. limites. luciqͥ
fudũ tangunt. c̃ u̾o ueutrũ dic¬
ctũ ẽ ced̾c ũ debent. ⁊ idõ nomina¬
tun cau̾i solet ut luci uie pu¬
blice q̃ infũdosint. tote ĩmodũ

Expanded text:
uitus emptor accipere non cogeretur, iniquum esse non permitti uenditori uel alii ea uendere. 7 Paulus linam et si totus ager post emptionem flumine occupatus esset, periculum esset emptoris: sic igitur et commodum eius esse debet. Quod uenditur, in modum agri cedere debet, nisi si id actum est, ne cederet. at quod non uenit, in modum cedendum, si id ipsum actum est, ut cederet, ueluti uiae publicae, limites, luci qui fundum tangunt: cum uero neutrum dictum est, cedere non debet, et ideo nominatim caueri solet, ut luci, uiae publicae, quae in fundo sint, totae in ‹m›o‹d›um
Abbreviated transcription (Latin):
Suod si pendente ꝯdicõe emptor ł
uenditor decesserit ꝯstat siexti¬
t̾it ꝯditio heredes quoꝙ obligatoᷤ
ẽẽ qͣi iam ꝯtract̾a emptione inp
teadita sit emptor ñ pot̾it eam

Expanded text:
quod si pendente condicione emptor uel uenditor decesserit, constat, si exstiterit condicio, heredes quoque obligatos esse quasi iam contracta emptione in padita sit, emptor non poterit eam
Abbreviated transcription (Latin):
na fide. idẽ qͣutũ sine ip̃ius ĩ ꝯmo¬
do fieri pot̃ o ꝑam dare. ut qͣmꝰ
imune detrim̃to sit ca res ẽp̃¬
tori.. Si doliare uinũ em̃is nͦ
detradendo eo quicqͣm ꝯueñit: id
uid̃i acc̃um ut añ eu acuerentiir
ꝙͣ. ad unidenuã opera eoꝵ fut᷑a

Expanded text:
fide: id est quantum sine ipsius incommodo fieri potest operam dare, ut quam minime detrimento sit ea res emptori. Si doliare uinum emeris nec de tradendo eo quicquam conuenerit, id uideri actum, ut ante euacuarentur quam ad uindemiam opera eorum futura
Abbreviated transcription (Latin):
nas usu ad quisierint qui absẽ¬
tes si defendebant᷑. ⁊ita si nemo
coꝵ defensor erat. Nam si fuit
ꝓcurator cum hũis q̃mouemias:
nõ deb inquietari. Cet̾m si ñ ex¬
istebat defensor equissimum erit¬
at subueniri ẜo potuis quod eor
qui ũ defendunt᷑ siquidẽ latitẽt:
p̾tor ex edicto pollicetur inbona
mittere. ut si res e regerit eciam
distͣhantur. si uero ñ latitẽt. licet
ũ defendantur in bona tm̃ muti.
Defendi aut̃. ñ isuidetur cuius se
defensor ingerit. s qui requisitus
ab actore ñ ẽ defensioni defuturꝰ.
Plenaq defensio accipienir. si z in¬
diciũ ñ dͤetracterur. ⁊ iudicatũ sol¬
ui satis detur. Laul. ł .xii. ad.¬
rgosciendum ẽ ñ aliter hoc edic
absens defendi ñ uidetur. si actor
ult᷑ interpellat nec quis qͣm defẽ¬
siõi se offerat. eaq e testatione o¬
plecti oportet.: sic̃ gͥ dampno cos
affici ñ uult: ita lucrũ facere ñ pa¬
tiatur. & elictum ⁊̃ ad furios¬

Expanded text:
nas usu adquisierunt, qui absentes non defendebantur, et ita, si nemo eorum erat defensor. nam si fuit procurator, cum habueris quem conuenias, non debet inquietari. ceterum si non existebat defensor, aequissimum erat subueniri, eo potius, quod eorum qui non defenduntur, si quidem latitent, praetor ex edicto pollicetur in bona eorum mittere, ut si res exegerit etiam distrahantur, si uero non latitent, licet non defendantur, in bona tantum mitti. Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicatum solui satisdetur. 22 Paulus libro drgo sciendum est non aliter hoc edictabsens defendi non uidetur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione plecti oportet. Sicut igitur damno eos adfici non vult, ita lucrum facere non patitur. Quod edictum etiam ad furio
Abbreviated transcription (Latin):
damus: inquib rei dimitaxat ꝑ¬
sequende gr̃a c̃runtur. ñ cum
⁊ lucri facieudi ex alt̾ius penał
dampno auxiliũ s imꝑtiri desi
sibi acquireret ab hostib capt᷑
sit: placet ĩ t̾ruptã pꝰsessionẽ
p̾ limimio ñ restitui. Qma ħ̾ ec̃
siue possessõe nͣ ꝯsistit. possõ ã¬

Expanded text:
i dumtaxat persequendae gratia queruntur, non cum et lucri faciendi ex alterius poena uel damno auxilium sibi impertiri desidsibi adquireret, ab hostibus captus sit, placet interruptam possessionem postliminio non restitui, quia haec sine possessione non constitit, poss
Abbreviated transcription (Latin):
potestate suit .i. ab hostib capt᷑
Nam transfugis nullũ credend̾ũ
ẽ beneficium tribui qͣnib nega¬
tum ẽ pꝰ liimũ. Pot̾ant tñ qui
inhostium pͣtate ẽẽnt illa ꝑte
edicti otiñi q̃ loquitur de hisqui

Expanded text:
testate fuit, id est ab hostibus captus. nam transfugis nullum credendum est beneficium tribui, quibus negatum est postliminium. poterant tamen, qui in hostium potestate essent, illa parte edicti contineri, qua loquitur de his qui
Abbreviated transcription (Latin):
solurus obid quod dies enns ex ie¬
rit cum absenĩ ñ defendeͭ tui ꝙͣ
clausulam p̃tor rserint ut quẽ¬
ad mod̾ succurrit supͣ scͥptis ꝑso¬
nis ne capiantur. ita ⁊ adu̾sus ip¬
sas succurrit ne capiant zerit
notandumꝙ plusp̾tor exp̾sserit
c̃ adu̾sus eos restituit ꝙͣ c̃ ip̃is sb̾¬
uenit. Nanihic ñ certas ꝑsonas
enuñiauit: aduersus qͣs subne¬
nit ut supͣ. s adiecit clausulã

Expanded text:
id, quod dies eius exierit, cum absens non defenderetur.' quam clausulam praetor inseruit, ut quemadmodum succurrit supra scriptis personis, ne capiantur, ita et aduersus ipsas succurrit, ne capiant. Et erit notandum, quod plus praetor expressit, cum aduersus eos restituit, quam cum ipsis ‹s›ubuenit: nam hic non certas personas enumerauit aduersus quas subuenit, ut supra, s
Abbreviated transcription (Latin):
noluiss nec tñ ħedem assa peticõe
lib̾ass heres eadẽ mancipia sẽpnio
uendidit. nulla dmemoratione fi¬
cci ꝯmisse lib̾tatis facta c̃ꝑtor c̃ płi¬
b annis mancipia supͣscͥpta sibi ser¬
uissent arethus am manumisit. Et
c̃ tet̃i quoq serui ognita uoluntate dłi
fidei ꝯinissariã lib̾tatẽ pctissent. ħe
dem q ad p̃torẽ ꝑduxissent iussu p̃¬
toris abherede sunt maninussi. Are¬
thusa qͦ nolle se emptorẽ pronũ hr̃e
respondit c̃ emptor p̃tiũ a uenditore
empti iudicio a rethuse qͦ nomine
repet̾et lectũ qr ẽ responsũ domicii

Expanded text:
noluisset nec tamen heredem a sua petitione liberasset, heres eadem mancipia Sempronio uendidit nulla commemoratione fideicommissae libertatis facta: emptor cum pluribus annis mancipia supra scripta sibi seruissent, Arescusam manumisit, et cum ceteri quoque serui cognita uoluntate defuncti fideicommissam libertatem petissent et heredem ad praetorem perduxissent, iussu praetoris ab herede sunt manumissi. Arescusa quoque nolle se emptorem patronum habere responderat. cum emptor pretium a uenditore empti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, lectum est responsum Domi‹ti
Abbreviated transcription (Latin):
ostiturã nichil oᷤmemoratũ ẽ. de¬
ceptiis ob eam rẽ exempto acc̃m
hẽbit. Itaq si oueniatur olip̃cium¬
q ⁊ ex uendito ratio in ꝓuisi hoñis ha
q uno p̃tio tradicłit ⁊ alt̾i aliquid
desit qͣmuis in alt̾o ex suꝑͣ forte
siclix̾it unũ .c. ugera alt̾m clucẽ¬
de his ^ łab̾onẽ relatũ ẽ s an excep¬
tõ doli mali ienditori ꝓsut᷑a sit.
pot̾ dubitari. utiq si exiguus mod̃
ĩ modo agri ĩuenit᷑ qͣm alioquin dic¬
tũẽ ad ꝯpendiũ uenditoris s ademp¬
toris ꝑtinet. Et tinic tenet᷑ uenditor
c̃minor modꝰ inuenit᷑. Uideamus
tñ ue ulla q̃ rela sit emptoris meod̾
fundo siplus inueniat inuinea ꝙͣ
tata ẽ. ⁊ siquis duos statu lib̾os imo
p̃tio uendat. ⁊ dicat unũ .x. dirre ĩ¬

Expanded text:
ommemoratum est. deceptus ob eam rem ex empto actionem habebit: itaque, si conveniatur ob pretium ex vendito, ratio inprovisi oneris habmque uno pretio tradiderit, et alteri aliquid desit, quamvis in altero exsuperet, forte si dixit unum centum iugera, alterum ducende his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, utique si exiguus modusin modo inuenitur, quam alioquin dictum est, ad compendium uenditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc tenetur uenditor, cum minor modus inuenitur. uideamus tamen, ne nulla querella sit emptoris in eodem fundo, si plus inueniat in uinea qutata est et si quis duos statuliberos uno pretio uendat et dicat unum decem dare i