comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat stuporẽ metus. Nõ uelcabat tu̾e
nurãtib. Nec dolor quidẽ habebat
locũ quippe iũ suã ꝑdit ineo: q̃ ultͣ¬
eminẽt mõtes ⁊ sparsas cicladas au¬
gent ut ait ille poetaꝵ in gemosissi¬
mꝰ eg̾gie sic̃ illud ꝓ magnitudine rei
diat. Omĩa pontũs erat deerant ꝙ̾
lictora ponto ui tm̃ impetum ingenii ⁊
mat̾ie ad pueriles in epcias reduxus
Fat lupꝰ uit̾ oues fuiuos uehit unda
leones. Non est ressatis sobria las cuu¬
re deuorato orbe e̾raꝵ. Dixi ingñcia
⁊ tante ꝯfusionis imaganẽ cepit cũ
dixit. Expaciata ruunt ꝑ aꝑtos flu¬
muna campos p̾sseq labant sb̾ꝯͣ gite
t᷑res. Magnifice ħ si uõ turau̾it quid
oues ⁊ lupi faciant. Natari aut̃ ĩ diluu¬
o ⁊ in illa rupina pot̃ aut ñ eod̾ impetu
spetus om̃e quo raptũ erat m̾sũ est:
Concepisti umnaginẽ qnͣtã debebas obru¬
tis oĩb t̾ris celo ip̃o int̾ra ruente. ꝑ¬

Expanded text:
rat in stuporem metus. Non uacabat timere rat in stuporem metus. Non uacabat timere mirantibus, nec dolor quidem habebat locum, quippe uim suam perdit in eo, qui ulteminent "montes et sparsas Cycladas augent," ut ait ille poetarum ingeniosissimus egregie; sicut illud pro magnitudine rei dixit "omnia pontus erat, deerant quoque litora ponto," ni tantum impetum ingenii et materiae ad pueriles ineptias reduxisset: "nat lupus inter oues, fuluos uehit unda leones." Non est res satis sobria lasciuire deuorato orbe terrarum. Dixit ingentia et tantae confusionis imaginem cepit, cum dixit: "expatiata ruunt per apertos flumina campos, ... pressaeque labant sub gurgite turres." MagnNatari autem in diluuio et in illa rapina potest? aut non eodem impetu pecus omne, quo raptum erat, mersum est? Concepisti imaginem quantam debebas obrutis omnibus terris caelo ipso in terram ruente. Per
Abbreviated transcription (Latin):
Si du malũ exmalo colligit. Qd̾ olim
fu̾at nubilũ nox est ⁊ quidẽ horrida ac
t̾ribilis. int̾ cursu lumuis diri crebra
em̃ iuicant fluiuia. ꝓcelleq quaciũt
mare. Tũc pͥmũ actũ fluminũ accessi
⁊ sibi angustũ iam eĩ ꝓmouet lictus
nec ꝯtinet᷑ sius fuub. S ꝓ hibent exi¬
retorrentes agunt q fluc̾tũ retro.
ꝑs dñ maior ut maligno hostio reten¬
ta restagnat ⁊ agros informa uuius
laci rediõ. Iam om̃a q̃ ꝑspici potes.
aquis obsidñtur. Om̃is tumulus ii
ꝓ fundo latet ⁊ unm̃sa u̾q altitudo ẽ
tm̃ ĩ sũmis monciũ iugis uada sunt.
In ea excelsissima cũ libis cõiugibus
fugerunt actis aũ se g̾gib. Direptũ
int̾ miseros cõm̾cibum ac tnͣsitꝰ qm̃ qͥc
quid sũmissis erat: id iuida ꝯpleuit.
Editissimis quib q ad herebant. reli¬
quie gn̾us humani quib in extrema
ꝑductis. ħ unũ solacio fuit ꝙ tnͣsie¬

Expanded text:
sic diu malum ex malo colligit: quod olim sic diu malum ex malo colligit: quod olim fuerat nubilum, nox est et quidem horrida ac terribilis intercursu luminis diri. Crebra enim micant fulmina, procellaeque quatiunt mare tunc primum auctum fluminum accessu et sibi angustum: iam enim promouet litus nec continetur suis finibus; sed prohibent exire torrentes aguntque fluctum retro. Pars tamen maior ut maligno ostio retenta restagnat et agros in formam unius laci redigit. Iam omnia, qua prospici potest, aquis obsidentur: omnis tumulus in profundo latet et immensa ubique altitudo est. Tantum in summis montium iugis uada sunt: in ea excelsissima cum liberis coniugibusque fugerunt actis ante se gregibus. Diremptum inter miseros commercium ac transitus, quoniam quicquid submissius erat, id unda compleuit. Editissimis quibusque adhaerebant reliquiae generis humani, quibus in extrema perductis hoc unum solacio fuit, quod transie
Abbreviated transcription (Latin):
su aliquo ise correntib raptis. plana
passim popłatur nouissime in mat̾ia
magna ꝯenciũ clarꝰ honestus q defũ¬
ditur. flumma u̾o suapte nat̾a uas¬
da ⁊ tẽpestatib rapida alueos reliq̾¬
runt. Quid tu ẽẽ rodanũ. quid putas
renũ atq damibiũ quib torrens ⁊ in
canali suo cursus est. Cum suꝑfuse
nouas sibi fecere ripas actissa humo
simul excessere ilueo: qnͣta cũ p̾cipi¬
tacõne uoluunt᷑. u ꝑ capestria fluẽs
renꝰ ne spacio ꝙ̃ langriudus s latissi¬
mas uelut ꝑ angustũ aquas implet
Cum danubiꝰ ñ iam radices nͨ media
monciũ striugat. S iuga ip̃a sollicitat
ferens secum madefacta moriciũ lat̾a
rupes q disiectas ⁊ magnaꝵ ꝓ monto¬
ria regionũq̃ fundam̃tis laborantib
a contiuenti recesserũt. Dem̃ ñ in ueĩ¬
ens exitum om̃ia eĩ ipẽ sibi p̾cluserat
in orbẽ redit. ĩeentem t̾raꝵ ambitũ
atq urbiũ imo u̾tice inuoluit. Int̾im
ꝑmanent imbres. fit celũ ꝯͣuius. ac

Expanded text:
s quoque in se torrentibus raptis plana passim populatur; nouissime in materia magna gentium elatus onustusque diffunditur. Flumina uero suapte natura uasta et tempestatibus rapida alueos reliquerunt. Quid tu esse Rhodanum, qui putas Rhenum atque Danuuim, quibus torrens etiam in canali suo cursus est, cum superfusi nouas sibi fecere ripas ac scissa humo simul excessere alueo? Quanta cum praecipitatione uoluuntur, ubi per campestria fluens Rhenus ne spatio quidem languit, sed latissimas uelut per angustum aquas impulit; cum Danuuius non iam radices nec media montium stringit, sed iuga ipsa sollicitat ferens secum madefacta montium latera rupesque disiectas et magnarum promontoria regionum, quae fundamentis laborantibus a continenti recesserunt, deinde non inueniens exitum omnia enim ipse sibi praecluserat, in orbem redit, ingentemque terrarum ambitum atque urbium uno uertice inuoluit. Interim permanent imbres, fit caelum grauius ac
Abbreviated transcription (Latin):
latus p̾beas artifices sũt ad captã¬
dos suꝑiores parũ illis ⁊ si bñ cau̾is
ñ eris. S uͥi crede ꝓdicioni si capie¬
ris ip̃e te crades. Hnt ħ ĩse nat᷑ale
blandicie ⁊̃ cum reitiũt᷑ placent. se¬
pe excluse nouissime reiciũt᷑ l em̃

Expanded text:
latus praebeas. Artifices sunt ad captanlatus praebeas. Artifices sunt ad captandos superiores: par illis, etiamsi bene caueris, non eris. Sed mihi crede: proditioni, si capieris, ipse te trades. Habent hoc in se naturale blanditiae: etiam cum reiciuntur placent; saepe exclusae nouissime reci
Abbreviated transcription (Latin):
pellet᷑ occeauꝰ ⁊ autiqꝰ ordo reuocabr᷑
cencia nõ durabit: nͥ dũ noui sunt.
Cito nequicia subrepit uixtꝰ difficił
uiuentu est rectorẽ ducẽ q desid̾at ⁊
sũ magistro uicia discuntur.
sicilia ⁊ officiũ ꝓcuracõnis
ociose. Delect᷑abit q si ꝯti¬
n̾e id intra fines suos uo¬
fact᷑um ħ ce ñ dubitꝰ. ucͣio qmͣ scis
ambicioni alieñ. qui familiaris ocio
⁊ lict̾is. Gurbã reꝵ hominũq desi¬
d̾ant qui se patinesciũt tͥ tetũ opti¬
me ꝯueuit hoc ẽ nurũ paucis istild
ꝯtinet̾e imꝑto si nobis ipĩ molesti su¬
Infelicẽ aĩum nc̃ suꝑbia in flamꝰ nc̃
cupiditate distendiaiꝰ alias uolupta¬
te lapsamꝰ alias sollicitudine exuri¬
mus. Qd̃ est miserrimũ nũqͣm sumꝰ
singłi. Ncc̃e est itaq assidua sit in
tam magno uicioꝵ ꝯtubermo rixa
fac gͦ mi lucili qd̾ fac̾e consuesti a tur¬
ba te qm̃ potes seꝑa ne adulatorib

Expanded text:
pelletur oceanus et antiquus ordo reuocabitupelletur oceanus et antiquus ordo reuocabitucentia non durabit, nisi dum noui sunt; cito nequitia subrepit. Uirtus difficilis inuentu est, rectorem ducemque desiderat: etiam sine magistro uitia discuntur. Sicilia et officium procurationis otiosae, delectabitque, si continere id intra fines suos uoluerubito; scio quam sis ambitioni alienus, quam familiaris otio et litteris. Turbam rerum hominumque desiderent qui se pati nesciunt: tibi tecum optime conuenit. Nec est mirum paucis istud contingere. Imperiosi nobis ipsi ac molesti suinfelicem animum nunc superbia inflamus, nunc cupiditate distendimus; alias uoluptate lassamus, alias sollicitudine exurimus; quod est miserrimum, numquam sumus singuli. Necesse est itaque assidua sit in tam magno uitiorum contubernio rixa. Fac ergo, mi Lucili, quod facere consuesti; a turba te, quantum potes, separa, ne adulatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
m̾gat᷑ in ueniet. S maẽ omia coit᷑a
credid̾im. Nec longa erit mora exicii.
Temptat᷑ diuellunt᷑ q concordia cum
semel aliquid ex hac idonea diligrũcia
remiserit mũdus statĩ undiq ex aꝑto
⁊ abdito suꝑne ab ĩ fimo aqͣꝵ fiet irrup¬
cio. Nicħ ẽ t̾am iuolentũ. tam in ꝯtines
sui. tam ꝯtumax infestũq retinentib
qmͣ magnaius. uñ utetꝰ᷑ lib̾tateper¬
missa: ⁊ iubente nat᷑n᷑ que scinidit cͥci¬
unt q ꝯꝑlebit ut igius du̾sis locis
ortus cito miscet incendiũ flaminus
coire ꝓpantib sic mom̃to se redũdan¬
cia płib locis maria ꝯmittẽt. Fler en
sẽꝑ licencia uudis erit. S ꝑ acto exicio
gnus hiuani: extintis q paritꝰ fe¬
ris: in qͣꝵ hoĩes ingenia transierant
it̾m aqͣs t̾ra sorbebit t̾ra pelagus stare
aut uit᷑ t̃mmos suos furere coget ⁊¬
reiectus e nrĩs sedib ĩ sua secreta ꝑ¬

Expanded text:
mergatur inueniet. Sed magis omma coitura mergatur inueniet. Sed magis omma coitura crediderim. Nec longa erit mora exitii: temptatur diuelliturque concordia. Cum semel aliquid ex hac idonea diligentia remiserit mundus, statim undique ex aperto et abdito, superne, ab infimo, aquarum fiet irruptio. Nihil est tam uiolentum, tam incontinens sui, tam contumax infestumque retinentibus quam magna uis undae: utetur libertate permissa et iubente natura, quae scindit circuitque complebit. Ut ignis diuersis locis ortus cito miscet incendium flammis coire properantibus, sic momento se redundantia pluribus locis maria committent. Nec ea semper licentia undis erit, sed peracto exitio generis humani extinctisque pariter feris, in quarum homines ingenia transierant, iterum aquas terra sorbebit, terra pelagus stare aut intra terminos suos furere coget, et reiectus e nostris sedibus in sua secreta
Abbreviated transcription (Latin):
iuc̾rat. Nõ uides ut estus fines suos
tnͣsent. ⁊ ĩ possessionẽ t̾raꝵ mare ĩduca¬
t᷑. Nonuides ut illi ꝑpetua cũ claustͥs
sius pugnasit. Quid porro: istinc nũ
tm̃ tu młtũ uides metus ẽ e mari ⁊
magno sp̃ũ erũpentib fliiis ut nõ
humorẽ nat᷑n disposuit ut undiq nos
cũ uoluiss ago̾di poss. Mentior nͥ
eruentib t̾ram himor occrit ⁊ quo¬
ciens nos auaricia aut defodit. aut
aliqua causa penetrare alcius cogit
eruenti finis aliqũ est. ad dice ꝙ iuma¬
nes sũt inabdito lacus ⁊ itłtũ maris
cedit. multũ fliuuiũ ꝑ oꝑata laben¬
cium. undiq gͦ erit causa diluuo cũ
alie aque subt̾fluũt t̾ras alie circura¬
fluant q̃ dui coercite uuicent anues:
anuib uingent paludib stagna. Oĩũ
tũc mare foncium iplebit ⁊ incuore
hiatu soluet. Quẽadmod̾ corꝑa nr̃a
isudorẽ eunt iuires: ita dellus liq̾fiet
⁊ alis causis ꝯuiescẽtib intra se quo

Expanded text:
incurrat? Non uides ut aestus fines suos incurrat? Non uides ut aestus fines suos transeat et in possessionem terrarum mare inducat? Non uides ut illi perpetua cum claustris suis pugna sit? Quid porro? Istinc, unde tantum tumultum uides, metus est, e mari et magno spiritu erumpentibus fluuiis. Ubi non umorem natura disposuit, ut undique nos, cum uoluisset, aggredi posset? Mentior, nisi eruentibus terram umor occurrit et, quotiens nos aut auaritia defodit aut aliqua causa penetrare altius cogit, eruendi finis aliquando est. Adice quod immanes sunt in abdito lacus et multum maris conditi, multum fluminum per operta labentium. Undique ergo erit causa diluuio, cum aliae aquae subterfluant terras, aliae circumfluant, quae diu coercitae uincent et amnes amnibus iungent, paludibus stagna. Omnium tunc mare ora fontium im implebit et maiore hiatu soluet. Quemadmodum corporasudorem eunt uires, ita tellus liquefiet et aliis causis quiescentibus intra se quo
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se conponet. Nich er̃ adria ichil
siculi eqͦris fauces nicħ caribdis nicħ
scilla. Om̃s nouũ mare fabulas obru¬
es ⁊ hinc qui t̾ras cingit octennꝰ extre
cat: ꝯp̾sso ardore cessabit ꝑibũt tot
noĩa casprũ ⁊ rubrũ mare ambraici
⁊ cretici sinus ꝓpontis ⁊ pontus ꝑubit
om̃e discͥmẽ ꝯfundet᷑ qͥcqͥd insuas ꝑdes
nat᷑a digesit. Nõ muri qnͣꝙͣ ñ tͣres tue¬
bunt᷑. Nõ ꝓd̾unt tẽpla suplicib. nec
urbiũ sũma. quippe fugientes unda
p̾ueniet ⁊ ex ip̃is artib deferret alia
ab octasu. alia ab oriente ꝯcͣrent. uuꝰ
humanũ genꝰ condet dies. qͥcqͥd tam
longa fortime ĩ dulgñcia excoluit qͥ¬
qm̃ ĩup̃ cet̾os extulit uotabilia parit̾
tuit ad que ñ sb̾ito. S ex denunciato
uenit. Iam aũ a pͥmo die mundi cuu
in hũc habitũ ex informi unitate dis
nesit qñq uelut ĩ nouo oꝑe dura uio¬
licio olim ad ħ maria se epͥercent. Nõ
uides ut fluctus in lictora tanꝙͣ exitus

Expanded text:
inter se componet. Nihil erunt Adria, nihil Siculi aequoris fauces, nihil Charybdis, nihil Scylla: omnes nouum mare fabulas obruet et hic qui terras cingit oceanus extremcat, compresso ardore cessabit. Peribunt tot nomina, Caspium et Rubrum mare, Ambracii et Cretici sinus, Propontis et Pontus; peribit omne discrimen; confundetur quicquid in suas partes natura digessit. Non muri quemquam, non turres tuebuntur. Non proderunt templa supplicibus nec urbium summa, quippe fugientes unda praeueniet et ex ipsis arcibus deferet. Alia ab occasu, alia ab oriente concurrent. Unus humanum genus condet dies; quicquid tam longa fortunae indulgentia excoluit, quicquid supra ceteros extulit, nobilia pariter tuit, ad quae non subito sed ex denuntiato uenit. Iam autem a primo die mundi, cum in hunc habitum ex informi unitate discne sit quandoque uelut in nouo opere dura molitio, olim ad hoc maria se exercent. Non uides ut fluctus in litora tamquam exiturus
Abbreviated transcription (Latin):
signa qñin ip̃a mutacõnes anui mom̃¬
ta sũt. ⁊ istas ego recepim cãs neq enĩ
ex uno est canta ꝑniciẽs: ⁊ illã q̃ ñ con¬
flagͣcõne ur̃is placet. ħ quoq tnͣsferẽd̾
puto siune aĩa est mũdus. siue corpus
nat᷑a gub̾nabile ut arbores ut sata.
abiuicio eius usq ad exitũ qͥcqͥd fac̾e

Expanded text:
signa, quando in ipsa mutatione anni momesigna, quando in ipsa mutatione anni momenta sunt. Et istas ego receperim causas neque enim ex uno est tanta pernicies, et illam, quae in conflagratione nostris placet, puto: siue animal est mundus siue corpus natura gubernabile, ut arbores, ut sata, ab initio eius usque ad exitum quicquid face
Abbreviated transcription (Latin):
cit. At illo tp̃re solutus legib sũ mode
fertͫ. Qua rõne inqͥs: Ead̾ qua ꝯflaqͣ¬
cio futura ẽ. Utr̃q fit. cũ deo uisũ ordi¬
ri meliora uet̾a finiri aqua ⁊ ignist᷑¬
renis oñant᷑. Ex his ortus: exhis ĩt̾itꝰ
est. gͦ qñq placuere res nouo mundo
sic ĩ uos mare emittit᷑ ut feruor igrnis¬
q cũ aliud genꝰ exicũ placuit. Quidã
ex istimant t̾ramqͦ cõcuti. ⁊ dirup̃to
solo noua Eliuumũ capita decegere
q̃ ampliꝰ ut e pleuo ꝓfuudant. Bero¬
sos qui bellũ in t̾p̾tat᷑us est. ant aitis¬
ta cursu sid̾um fi̾. adeo q̃ affirmat ut
conflagͣtioniatq diluuio tẽpus assig¬
net. Arsura em̃ t̾rena contendit qũq
oĩa sid̾a que nũc diu̾sos agunt cursus
uictancrũ cũ ueu̾it sic sb̾ codẽ posita ues¬
tigio ut recta linea exire ꝑ orbes oiũ
possit. In undacõnẽ fut᷑am cũ ead̾ sid̾ũ
tb̾a ĩ capͥcoruũ eu̾uen̾it. Illic solsticiũ
hic bruma conficit᷑. Magne potñtie

Expanded text:
us legibus sine modo fertur. Qua ratione?, inquis: eadem qua conflagratio futura est. Utrumque fit, cum deo uisum ordiri meliora, uetera finiri. Aqua et ignis terrenis dominantur; ex his ortus, ex his interitus est: ergo quandoque placuere res nouae mundo, sic in nos mare emittitur desuper, ut feruor ignisque, cum aliud genus exitii placuit. Quidam existimant terram quoque concuti et dirupto solo noua fluminum capita detegere, quae amplius ut e pleno profundant. Berosos, qui Belum interpretatus est, ait ista cursu siderum fieri; adeo quidem affirmat, ut conflagrationi atque diluuio tempus assignet: arsura enim terrena contendit, quandoque omnia sidera, quae nunc diuersos agunt cursus, in Cancrum conuenerint, sic sub eodem posita uestigio, ut recta linea exire per orbes omnium possit; inundationem futuram, cum eadem siderum turba in Capricornum conuenerit. Illic solstitium, hic bruma conficitur: magnae potentiae
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. ꝑ totã discrit egyptum
hucio didi cit᷑. Dem̃ continuatis aqͥs
ĩ faciẽ lau ac tͣbidi maris stagnat.
Cursũ illi iuolẽtiãq eripit latitu¬
do regionũ. Inqͣs extenditꝰ dextra
leuaq totã amplexus egyptũ. Qnͣt̾¬

Expanded text:
potestate, per totam discurrit Aegyptum. potestate, per totam discurrit Aegyptum. Initio diducitur, deinde continuatis aquis in faciem lati ac turbidi maris stagnat: cursum illi uiolentiamque eripit latitudo regionum in quas extenditur dextra laeuaque totam amplexus Aegyptum. Q
Abbreviated transcription (Latin):
uoq spectãtiũ metu ĩ caput missi cũ
iam ad plorau̾is m̾sosq ⁊ obrutos tã¬
ta mole credid̾is longe ab eo iuqmͣ ce¬
eid̾int loco nauigant. torm̃ti mͦ missi.
Nec m̾git illos cadenis iuida.S plauis
aquis tradit. pͥmũ increm̃tũ nili cͥca
in sulã qmͣ mͦ retuli philas nascit᷑. Exi¬
ꝯuo ab ħͥ spacio petra diuidit᷑ ab atõ
greci uocant. Nec illa ulli nͥ antistites
calcant. Ula pͥmũ saxa auctũ fliuñis
senciũt. post magnũ dem̃ spaciũ duo
eminent scopuli. Sili ueua uocoait
ex cole ex quib magna nis fundit᷑. ñ
tñ qnͣta oꝑire possit egypturo. In hec
bora stipẽ sac̾dotis ⁊ auren dona p̾fec¬
ti cũ sollẽpne uenit sacrũ: iaciunt. ħ
iam manifestꝰ nouar iurũ nlus alto
ac ꝓfundo alueo fertꝰ ueĩ altitudiuẽ
excedat: obiectu monciũ p̾ssus. Cirta
ĩ plura scidit᷑ flumĩa manuq cana¬
lib factis. ut sit modus ĩ diriuanciũ

Expanded text:
noque spectantium metu in caput missi, cum noque spectantium metu in caput missi, cum iam adploraueris mersosque atque obrutos tanta mole credideris, longe ab eo, in quem cediderunt, loco nauigant tormenti modo missi; nec mergit illos cadens unda sed planis aquis tradit. Primum incrementum Nili circa insulam, quam modo rettuli Philas uisitur: exiguo ab hac spatio petra diuiditur Abaton Graeci uocant, nec illam ulli nisi antistites calcant; illa primum saxa auctum fluminis sentiunt. Post magnum deinde spatium duo eminent scopuli Nili uenas uocant incolae ex quibus magna uis funditur, non tamen quanta operire possit Aegyptum. In haec ora stipem sacerdotes et aurea dona praefecti, cum sollemne uenit sacrum, iaciunt. Hinc iam manifestus nouarum uirium Nilus alto ac profundo alueo fertur, ne in latitudinem excedat, obiectu montium pressus. Circa in plura scinditur flumina manuque canalibus factis, ut sit modus in deriuantium
Abbreviated transcription (Latin):
frangit᷑ eñ occłentib saxis ⁊ ꝑ angus¬
tas eluctatꝰ uͥcũq uincit aut uincit᷑
flutuat ⁊ illic excitatis pmũ aqiuis
quas siuetumultu leui alueo dux̾at
iuolentꝰ ⁊ torrens ꝑ malignos tnͣsitꝰ
ꝓ silit dissimłis sibi. Quppe ad id lu¬
cosus ⁊ turbidus fluit. At uͥ ĩ scopu
dẽq eluctatꝰ obstantia. l̃uasta alti¬
tudine sb̾ito destitutus cadit cũ ĩgenti
cucũiacenciũ strepitu regionũ. Qitẽ
ꝓferre gens ibi asꝑsis collocata ñ po¬
tuit obtusis assiduo fraugore auri¬
b ⁊ ab ħ sedib ad equietiora tnͣsiatis.
Itẽ muncła fluminis incredibilẽ ĩ colaꝵ
audaciã accepi. Diui ꝑuula nauigia cõ¬
haurit. Dem̃ mltũ in t̾ rapidã uisamã
uili ⁊ repcos fluctꝰ uoluptati tandẽ tenu¬
issimos cunales teuent ꝑ quos angꝰta
rapiũ eff̾ugiũt. ⁊ cũ toto flumine ef¬
fulsi nauigiũ ruens manu tẽpant mag¬

Expanded text:
Frangitur enim occurrentibus saxis et per angusFrangitur enim occurrentibus saxis et per angusta eluctatus, ubicumque uincit aut uincitur, fluctuat et illic excitatis primum aquis, quas sine tumultu leni alueo duxerat, uiolentus et torrens per malignos transitus prosilit dissimilis sibi, quippe ad id lutosus et turbidus fluit; at ubi scopulosdemque eluctatus obstantia in uastam altitudinem subito destitutus cadit cum ingenti circumiacentium regionum strepitu. Quem perferre gens ibi a Persis collocata non potuit obtusis assiduo fragore auribus et ob hoc sedibus ad quietiora translatis. Inter miracula fluminis incredibilem incolarum audaciam accepi: bini paruula nauigia cohaurit; deinde multum inter rapidam insaniam Nili et reciprocos fluctus uolutati tandem tenuissimos canales tenent, per quos angusta rupium effugiunt et, cum toto flumine effusi, nauigium ruens manu temperant mag
Abbreviated transcription (Latin):
uic nobilissimũ aͥnũ natura extulit
̾ humanigu̾is ocłos ⁊ ita disposuit ⁊
cp̃re ĩ undaret egyptum quo maxĩe
sta fernoub t̾ra undas alcius tͣheret
ii m̃surã. qnͣtũ siccitati aĩe suffic̾e
posiit Nam in ea ꝑte que iethiopiã
u̾eit. aut nulli imbres sũt aut rari
⁊ qui iusuetã aquis celestib t̾ram nõ
adiuuent. unã ut scis egyptus. ĩ hoc
partior. Nẽmo aratoꝵ respicit celum
Qr̃ ñ cũpoeta meo locor ⁊ illi ouidiũ
suũ ĩ pigo qui ait. Nee pluuio suppli¬
cat ł ba ioui uñ cresc̾e incipiat. S. ꝯ¬
p̾hũdit posset cause quoq increm̃ti
uiuerent᷑. Nũc u̾o magnas solitudi¬
nes ꝑuagatꝰ ⁊ ĩ puludes diffusus ⁊ in
tur. ab hac nlus magnꝰ. mag̃ ꝙͣ uio¬
lentib egressus. ethiopiam harenas¬
q ꝑ quas it̾ ad cõn̾icia iudici maris
est᷑ p̾sabit᷑. Excipiũt eĩ catatapte
nobilis ĩ signo spectacło locus. Ibi ꝑ
arduas extisas q płib locis rupes.¬

Expanded text:
unc nobilissimum amnium natura extulit ante humani generis oculos et ita disposuit, ut eo tempore inundaret Aegyptum quo maxime usta feruoribus terra undas altius traheret, tantum usura quantum siccitati annuae sufficere possit. Nam in ea parte, quae in Aethiopiam uergit, aut nulli imbres sunt aut rari et qui insuetam aquis caelestibus terrain non adiuuent. Unam, ut scis, Aegyptus in hoc parcior; "nemo aratorum respicit caelum". Quare non cum poeta meo iocor et illi Ouidium a suum impingo, qui ait "nec Pluuio supplicat herba Ioui"? Unde crescere incipiat si comprehendi posset, causae quoque incrementi inuenirentur: nunc uero magnas solitudines peruagatus et in paludes diffusus ‹flextur. Ab hac Nilus magnus magis quam uiolentus egressus, Aethiopiam harenasque, per quas iter ad commercia Indici maris est, praelabitur. Excipiunt eum Cataractae, nobilis insigni spectaculo locus: ibi per arduas excisasque p
Abbreviated transcription (Latin):
na portio pot̾ aliqmͣ ex se sẽꝑ effũde
Quomͦ aer ⁊ ip̃a arta ꝑs mũdi uẽtos
⁊ auras mouet sic aqua riuos ⁊ ful¬
iuina. Si uentꝰ ẽ fluens cer. ⁊ flumẽ
est effluens aqua satis ⁊ młtũ illi
iuriũ dedi: cũ dixi elem̃tũ ẽ. Intelli

Expanded text:
na portio potest aliquid ex se semper effundere? Quomodo aer, et ipse quarta pars mundi, uentos et auras mouet, sic aqua riuos et flumina: si uentus est fluens aer, et flumen est fluens aqua. Satis et multum illi uirium dedi, c
Abbreviated transcription (Latin):
cͥpe in t̾ueniũt. false amareq aut me¬
dicate. Ex quib fuloͣatas dñis ferra¬
tas aluminosas. Indicat iũ saporhũt
p̾t̾ea iulista discͥmina. Pͥmũ tactus fri¬
gide calideq sũt. dem̃ pond̾is leues ⁊¬
cerule. lucide Uñis Uem̃ salubtatis: st̃
erã utiles. st̃ moxtifere. st̃ q̃ cogant᷑ ui
lapidẽ. Sdam tenues q̃dã ꝑĩgues. Q̃dã
aliuit: q̃dã sũ ulla bibentis oꝑe tnͣseũt
q̃oã huuste fecunditatẽ afferũt. Ut stet
aqͣ aut fluat: loci posicio efficit. Inde¬
uepo fluit: iuplano ⁊ deuexo ꝯtinetur
⁊ ftagnat. Aliqũ in adu̾sũ spm̃ ĩpellitur
bũc cogit᷑ nõ fluit. Colligit᷑ ex imbribꝰ.
ex suo fonde natiua est. Nich tñ ꝓhibet
eodẽ loco aqm̃ colligi ⁊ nasci. Qd̾ infu¬
cino uidemꝰ inꝙͣ mõtes cͥciu̾ecti quicqͥd
fudit fluuia driuant. S magne ĩ ip̃o
latentesq uł uene. uñ sũt. Itaq ⁊̃ cũ

Expanded text:
quippe interueniunt salsae amaraeque aut mequippe interueniunt salsae amaraeque aut medicatae, ex quibus sulphuratas dicimus, ferratas, aluminosas: indicat uim sapor. Habent praeterea multa discrimina, primum tactus: frigidae calidaeque sunt; deinde ponderis: leues caeruleae, luridae, deinde salubritatis: sunt enim utiles, sunt mortiferae, sunt quae cogantur in lapidem, quaedam tenues, quaedam pingues; quaedam alunt, quaedam sine ulla bibentis ope transeunt, quaedam haustae fecunditatem afferunt. Ut stet aqua aut fluat, loci positio eficit: in deuexo fluit, in plano et defosso continetur et stagnat. Aliquando in aduersum spiritu impellitur: tunc cogitur, non fluit. Colligitur ex imbribus, ex suo fonte natiua est. Nihil tamen prohibet eodem loco aquam colligi et nasci; quod in Fucino uidemus, in quem montes circumiecti, quicquid fudit pluuia, deriuant, sed et magnae in ipso latentesque uenae sunt: itaque etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
quib aqius ⁊ inuestioremus qͣ racõne
fiant. siue ut ait ouidiꝰ. fons erat illi¬
mis nitidis argũteus uudis. siue ut
aut iurgiliꝰ. uñ ꝑ ora nouẽ uasto cumi
mmͣe montis. iit mare pͥruptũ ⁊ pela¬
go p̾mit arua sonãti. Siue ut ap̃ te ui¬
nior. Rĩne: inuenio. Elisuis sicuł de fõ¬
tib exilit anuis. Si qͣ rõ a qͣs sub mĩstra¬
ret. quõ tot fliuuiua iugũcia ꝑ diẽ noc¬
tẽq dec᷑rant. Or alia hib̾ius aquis in¬
tumescant. alia in defectu cet̾oꝵ aĩum
crescant. Nullũ uit̾mi seponemꝰ a t̾ba
ꝓpͥe nat᷑e ac singłaris ⁊ illi suũ diem
dabimꝰ. Nũc uulgares aqͣs ꝓseqͣm tam
insignes aut sapor aut aliqua reddit
utilitas. Quedã em̃ ocłos q̃dãneruos
q̃dã ir̾iora potu fouent ⁊ pulmonis
ac iusc̾um q̃relas leuant q̃dã sb̾pͥuũt
sangͥnẽ: Tam uarꝰ singłis u̾sus: quani
gustus est. aut stant om̃is aq̃. aut
eunt aut colligũt᷑ aut uarias hñt ue¬
nas Alie dulces sũt alie uarie. asꝑe

Expanded text:
tribus aquis et inuestigemus qua ratione fiant siue, ut ait Ouidius, "fons erat illimis nitidis argenteus undis", siue, ut ait Uergilius, "unde per ora nouem uasto cum murmure montis it mare praeruptum et pelago premit arua sonanti; siue, ut apud te, lunior carissime, inuenio, "Elius Siculis de fontibus exilit amnis"; si qua ratio aquas subministrat; quomodo tot flumina ingentia per diem noctemque decurrant; quare alia hibernis aquis intumescant, alia in defectu ceterorum amnium crescant. Nilum interim seponemus a turba, propriae naturae ac singularis, et illi suum diem dabimus. Nunc uulgares aquas persequamur, tam insignes aut sapor aut aliqua reddit utilitas: quaedam enim oculos, quaedam neruos nteriora potu fouent et pulmonis ac uiscerum querelas leuant; quaedam supprimunt sanguinem: tam uarius singulis usus quam gustus est. Aut stant omnes aquae aut eunt aut colliguntur aut uarias habent uenas. Aliae dulces sunt, aliae uarie asperae;
Abbreviated transcription (Latin):
uti fulg̾e passi ⁊ uagẽdicũt cũ pos¬
suit sic diuid̾e ꝙ̃ ad mod̾ ab actało phi¬
lipo qui se hiuc discipliue credid̾at di
uoluero qͥd postea faciã: ĩmmsã ꝑce¬
dã. Nũc nõia fulgurũ q̃ cetma po¬
nũtur: aꝑte stͥngã ⁊ quid de eis senci¬
aui exponã. Ait ee̾ p̃ toloratoria qͥb
sacrificia int̾missa. aut ñ rite facta
repetũt᷑. Mouitoria quib docecur
quid cauend̾ sit. pestifera. q̃ mortẽ
exiliũ q p̾tendũt fallacia: q̃ ꝑ sp̃e

Expanded text:
in fulgure, passim et uage dicunt, cum possint sic diuidere quemadmodum ab Attalo philosopho, qui se huic disciplinae dediderat, diuoluero, quid postea faciam? In  Nunc nomina fulgurum quae a Caecina ponuntur perstringam. et quid de eis sentiam exponam. Ait esse postulatoria, quibus sacrificia intermissa aut non rite facta repetuntur; monitoria, quibus docetur quid cauendum sit; pestifera, quae mortem exiliumque portendunt; fallacia, quae pe
Abbreviated transcription (Latin):
intlãmant actolmti inod enutcũt
Nam baliste qͦ scarpiones q dela cũ
tem sonũ redd̾e Nam ne ferrĩ ꝑ ar
uens massa descendit cũ mł̾to sumꝰe ex¬
tinguit᷑. Ut anaximenes ait sp̃t i
cidens nibib coitrua edit ⁊ dũ luc¬
tat᷑ ꝑ opstancia atq int̾cissa uad̾e ip̃a
ignẽ fuga accendit. a nasimandiꝰ oĩa

Expanded text:
inflammant ac tormenti modo emittunt; inflammant ac tormenti modo emittunt; nam ballistae quoque scorpionesque tela cum tem sonum reddere. Nam ne ferrum quidem ardam feruens massa descendit, cum multo murmure extinguitur. Ita, ut Anaximenes ait, spiritus incidens nubibus tonitrua edit et, dum luctatur per obstantia atque interscissa uadere, ipsa ignem fuga ac
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ eĩ illĩt igius cudit ꝙ ñ pot̾ fieri
u hic nascit᷑ uidĩus e̾te ap̃ nos la¬
te incendio puagante qͥsoã ĩsciłis.
ꝙͣ dui cõcaluert ex se concipe flam¬
mã. Itaꝙ ui siuule est ⁊̃ in aete su̾moͣ
ĩ quo ignis rapiendi naturã bt̃. actẽ
⁊ sũmus aex ñ sit dissimł siud eche¬
ri qr ñ fit stutĩ ĩ ou̾sũ ex dĩiso tnͣsitus.
paulatĩ ista inꝯfimo iũ suã miscent
ita ut dubitare possis An eler: an ħ iã¬
ethersit. Quidã ex urĩs existimãt
det̾he alum̃ causas. flãmaꝵ nouas
ip̃e eĩ semonẽdo accendit ⁊ ꝯdensos
conpactos q nubiũ suꝰ onsiꝑat
cessario uastil intã macnoꝵ corꝑũ
diruptione reodit sonũ. Illa porio nui¬
biũ difficult̃ cedũciũ pucona aluꝙ cõ¬
fert ad cõcitiadĩriqnẽ. sic quẽ ad̾m
ferro ad secand̃ aliꝙ manus cõfert
est late ignis explicitꝰ. fulm̃ est coactꝰ
ignis ⁊ ĩmpetu tactus Solemꝰ duab
si ponss ex pm̾e. sulale Iodã ⁊illis¬

Expanded text:
Non enim illinc ignis cadit, quod non potest fieri, sed hic nascitur. Videmus certe apud nos late incendio peruagante quasdam insulas quae diu concaluerunt ex se concipere flammam; itaque uerisimile est etiam in aere summo id quod ignis rapiendi naturam habet accenet summus aer non sit dissimilis imo aetheri, quia non fit statim in diuersum ex diuerso transitus; paulatim. ista in confinio uim suam miscent ita ut dubitare possis aer an hic iam aether sit. Quidam ex nostris existimant detrahere aliunde causas flammarum nouas; ipse enim se mouendo accendit et, cum. denses compactosque nubium. sinus dissipat, necessario uastum in tam magnorum corporum diruptione reddit sonum. Illa porro nubium difficulter cedentium pugna aliquid confert ad concitandum ignem siferro ad secandum aliquid manus confert, est late ignis explicitus, fulmen est coactus ignis et in impetum iactus. Solemus duabus siponis exp
Abbreviated transcription (Latin):
assidua ⁊ meluctabił ⁊ ꝑ diẽ ⁊ ꝑ noctẽ
equalit̾ pͥmens sine int̾uallo sñ come¬
atu. sibi seriure ꝯcrauissima est serui¬
tus. Quã discut᷑e facile est. Si defi̾us
uiłta te poscere. si desieris tibi referre
mercedem Si ante ocłos ⁊ nat᷑am tuã
posu̾is: ⁊ etutẽ licet pͥma sit ac nͥup̃e
dixis: Quo insamio. Quid hanelo:
ꝯuid sudo: Oud t̾ram. Quid foꝵ u̾¬
so: Nec mł̾to opus est nec du. an sͣ
ꝓdit nob̾ in spic̾e reꝵ natͣam. pͥmo
discedemꝰ a sordidis. dem̃ aũum ipĩa
quo sũmo magnoq opus est seduce¬
mꝰ a corꝑe. Dem̃ in octultis exertita¬
ta sob̾tilitas n̾erit in aꝑta det̾ior. Nics
est aũ aꝑcius his salutario q̃ cõt᷑

Expanded text:
assidua et ineluctabilis et per diem ac noctem assidua et ineluctabilis et per diem ac noctem aequaliter premens, sine interuallo, sine commeatu. Sibi seruire grauissima est seruitus: quam discutere facile est, si desieris multa te poscere, si desieris tibi referre mercedem, si ante oculos et naturam tuam posueris et aetatem, licet prima sit, ac tibi ipse dixeris: "Quid insanio? quid anhelo? quid sudo? quid terram, quid forum uerso? Nec multo opus est nec diu." Ad hoc proderit nobis inspicere rerum naturam: primo discedemus a sordidis; deinde animam ipsum, quo sano magnoque opus est, seducemus a corpore; deinde in occultis exercitata subtilitas non erit in aperta deterior. Nihil est autem apertius hi
Abbreviated transcription (Latin):
ne quociens ad hiuana retid̾is nõ
bram ex claro sole redierũt. Quid ẽ
p̾cipuũ: posse leto aĩo adu̾sa colare
ses om̃ia exdecreto d̾i fieri fiere. q̃¬
ri ⁊ gem̾e descisc̾e est. Quio est p̾ci¬
puil: aĩus contra cilamitates fortis
⁊ cõtumax luxurie ñ ad u̾sus tr̃i. S
ufestus. Nec auidus ꝑicłi nec fugaꝵ
qui sciat fortunã expectare s fuc̾e ⁊
adu̾sus utrãq intrepidus in ꝯfusus¬
q ꝑdire. uec illius tumultu nec fulgo¬
re ꝑcussus. Qiud est p̾cipuũ: Fon
admitt̾e in aĩo mala ꝯsilia. puras ad
celũ manꝰ tolłe. nlłmbonũ pet̾e qd̾ ut
a tnͣseat aliqͥs dare debet aliquis amit¬
te optare qͥ sñ adu̾sario optatur bonã
m̃tem cet̾a magno estuata mortalib
⁊̃ siquis domũ casus attusit. Sic ĩtueri
qĩ exitur q̃ uen̾int. Quid est p̾cipuu̾̃.
altos sup̃ fortuita spt̃ tollere. hom̃is
memuisse ut siue felix eris scias ħñ
tutͣłmm dui siue infelix scias ẜ te nõ

Expanded text:
ne quotiens ad humana recideris, non bram ex claro sole redierunt. Quid est praecipuum? Posse laeto animo aduersa tolerare; ses omnia ex decreto dei fieri: flere, queri et gemere desciscere est. Quid est praecipuum? Animus contra calamitates fortis et contumax, luxuriae non auersus tantum sed infestus, nec auidus periculi nec fugax, qui sciat fortunam non expectare sed facere et aduersus utramque intrepidus inconfususque prodire, nec illius tumultu nec huius fulgore percussus. Quid est praecipuum? Non admittere in animo mala consilia, puras ad caelum manus tollere, nullum bonum petere quod, ut ad te transeat, aliquis dare debet aliquis amittere, optare quod sine aduersario optatur: bonam mentem; cetera magno aestimata mortalibus, etiamsi quis domum casus adtulerit, sic intueri quasi exitura qua uenerint. Quid est praecipuum? Altos supra fortuita spiritus tollere, hominis meminisse, ut, siue felix eris, scias hoc non futurum diu, siue infelix, scias hoc te non
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. In ip̃o quõq aere quicqͥd extenuat᷑
simul siceat᷑ ÷ calfit. ł quoq si ĩclusũ ẽ
eq̃ fugã q̃rit ⁊ cũ sono euadit. Ac m utu
trua hic spẽ expͥmit dũ aut rupit nubes
aut ꝓuolat. uoluptacõ aut̃ spt ĩ nube cõ¬
clusi ualentissimũ est actendi genꝰ. Goui
desid̾as ictus. s ñ uiiu̾sus. ẜeq eĩ tota
totis ꝯeͣrunt: S ꝑtib ꝑtes. flec sonãt
mollia uͥ illisa duris sũt᷑. Itaq ñaudit᷑
fluctꝰ nͥ imꝑact᷑ est. Igns in quit dimis¬
sus in aqmͣ sonat dũ extinguit᷑. putat
ita eẽ ꝑ me est Nõ em̃ ignis tũc souũ

Expanded text:
quoque acre quicquid extenuatur, simul siccatur et calefit; hoc quoque, si inclusum est, aeque fugam quaerit et cum. sono euadit, ac modo utrua hic spiritus exprimit, dum aut rumpit nubes, aut peruolat; uolutatio autem spiritus in nube conclusi ualentissimum est atterendi genus. CAdesideras ictus. – Sed non uniuersus neque enim tota totis concurrunt, sed partibus partes nec sonant mollia, nisi illisa duris sint, itaque non auditur fluctus, nisi impactus est. – Ignis, inquit, missus in aquam sonat, dum extinguitur. Puta ita esse, pro me est; non enim ignis tunc sonum
Abbreviated transcription (Latin):
significant aut id cuiꝰ noticia nos effugit
ut illa q̃ ĩuastũmare spargunt᷑ aut ĩ de¬
tnͣsit. Cũ lapide ferro q ⁊ durissimis qͥo¬
deant᷑ qr cͣnsitupatente miuꝰ uenit. loculis
itaq integrio ut dixi. pecuma q̃ ui bis fuit
ꝯflata repit᷑ qr igns tenuissimꝰ ꝑ forami¬
ua occulta tnscurrit. Quicqͥd aũ intingno
solidũ ĩuenit ⁊ ꝯtumax uuicit᷑. N õ uno a̾
ut dixi mͦ seuit: S qͥd̾ q̃ q uis fec̾it. ex ip

Expanded text:
significant fulmina aut id cuius notitia nos effugit, ut illa quae in uastum mare sparguntur aut in detransit: cum lapide ferroque et durissimis quibdeantur, quia transitu patente minus saeuit. Loculis itaque integris, ut dixi, pecunia quae in his fuit conflata reperitur, quia ignis tenuissimus per foramina occulta transcurrit, quicquid autem in tigno solidum inuenit et contumax uincit. Non uno autem, ut dixi, modo saeuit, sed quid quaeque uis
Abbreviated transcription (Latin):
u transmiccũt. si aut mobiles sũt aũ in¬
re aut sordide. Mhobiles em̃ eĩ spargũt
illam: rare emittunt sordide durpesq
ñ senciũt sic̃ ap̃ nos imagiẽ macłosaũ
reddunt. Solent ⁊ bina fieri parhellia.
ead̾ rõne. Quid impedit quo nunꝰ tot sĩt
quot nubes fuer̃t apte ad exbibendam
sos effigiẽ. Quidã iu illa sm̃a sũt. quotiẽs
duo simulacra talia existunt. ut iudicẽt
ĩ illis alt̾am soł inaginẽ eẽ. alt̾am ima¬
guus. Nam ap̾ nos quoq cum pła specła
depositasũt: ita ut alt̾i sit. conspectus

Expanded text:
sed transmittunt, si aut mobiles sunt aut rased transmittunt, si aut mobiles sunt aut rarae aut sordidae: mobiles enim spargunt illam; rarae emittunt; sordidae turpesque non sentiunt, sicut apud nos imaginem maculosa non reddunt. Solent et bina fieri parhelia eadem ratione. Quid enim impedit, quommus tot sint, quot nubes fuerint aptae ad exhibendam solis effigiem? Quidam in illa sententia sunt, quotiens duo simulacra talia existunt, ut iudicent in illis alteram solis imaginem esse, alteram imaginis. Nam apud nos quoque cum plura specula disposita
Abbreviated transcription (Latin):
par heliouita defmiũt. Nubes rotun¬
da ⁊ splendida simłq soli. Seq̃r em̃
ullũ. nec unqm̃ lonoziꝰ relinqͥt᷑ͦ quã fuit
cũ apparuit. Nũquis ur̃m mirat᷑. Si soł
effigie ĩ aliquo fonte aut placido lacu
uidit Nõ ut puto. at qui tam ĩ sb̃li¬
mi facies eius qmͣ uit̾ nos pot᷑ reddi
ponimiꝰ pellues. qͣs aut oleo aut pice
implemus. qr pingius humor nuius
facile trabatur ⁊ iõ quas recipit ima¬
gines seruat. apparere aũ unagines
nõ posst᷑. nͥ ĩliquido ⁊ ĩmoto. Tũc so¬
lemus notare ꝙ̃ ad mod̾ luna soli se
opponat ⁊ illũ tanto maiorẽ sb̾iecto
ta defectio. q̃ stellas quoq ostendit ⁊ ĩt̾¬
cipit lucẽ. Tũc scł cũ ut̾q orb̾: sb̾eodem
libam̃to stetit. Quẽ admod̾ gͦ utusq yͣ¬
mago int̾ris aspici solet ita maere cũ
sic coactus aer ⁊ lĩpib ꝯstitit ut faciẽ
solis acciꝑet. Quã ⁊ alie nubes accipiũt.

Expanded text:
parhelion ita definiunt: nubes rotunparhelion ita definiunt: nubes rotunda et splendida similisque soli. Sequitur enim illum nec umquam longius relinquitur, quam fuit, cum apparuit. Num quis nostrum miratur, si solis effigiem in aliquo fonte aut placido lacu uidit? Non, ut puto. Atqui tam in sublimi facies eius quam inter nos potest reddi, ponimus pelues, quas aut oleo aut pice implemus, quia pinguis umor minus facile turbatur et ideo quas recipit imagines seruat; apparere autem imagines non possunt nisi in liquido et immoto. Tunc solemus notare, quemadmodum luna soli se opponat et illum tanto maiorem obiecto ta defectio, quae stellas quoque ostendit et intercipit lucem, tunc scilicet cum uterque orbis sub eodem libramento stetit. Quemadmodum ergo utriusque imago in terris aspici potest, ita in aere, cum sic coactus aer et limpidus constitit, ut faciem solis acciperet. Quam et aliae nubes accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
alia est. Simił uarietas ĩ coronis est. S
rex̾is iurga. In oĩb color młtiplex ex ce¬
uileo fuluo q uariꝰ uirge soli tm̃ ad¬
iacent. artꝰ solares lunaresq tm̃ sunt
Eorone oĩum sid̾um aliud quoq uͥga¬
rum genꝰ apparet cũ radu ꝑ angusta fo¬
ramina nubiũ tenues ⁊ intenti distãtes¬
ꝙ int̾ se dirigũt᷑ ⁊ ip̃i signa imbrium
sũt. Qũo nc̃ me loco geram Quiduo¬
cem: Imagines solis historici soles uo¬
cant ⁊ binos t̾nosq apparuisse memo¬
rie tradũt. Greti parhelia appellant
qr ĩ ꝓpĩquo fere asole uisuntur. aut
qr accedũt ad aliqm̃ siłitudinẽ solis
nõ eĩ totũ imitant᷑ s maguitudinẽ eiꝰ
fig᷑amq. Cet̾m nicħ hñt ardoris he¬
betes ⁊ languidi. his ꝙ nom̃ ĩ ponimus
An facio q̃ u̾głs qui dubitauit de noĩe
Pem̃ io de quo dubitau̾at posut: ⁊ qͥ
tenoĩedicam Reghica nec celłiõ cõteᷤ¬
defalerius. Nicħ gͦ ꝓbibet illas parbel¬
lia uocari. Sũt imagines solis ĩnube

Expanded text:
s extenduntur, alia est. Similis uarietas in coronis est; sedrexeris, uirga. In omnibus color multiplex, ex caeruleo fuluoque uarius. Virgae soli tantum adiacent, arcus solares lunaresque sunt, coronae omnium siderum. Aliud quoque uirgarum genus apparet, cum radii per angusta foramina nubium tenues et intenti distantesque inter se diriguntur: et ipsi signa imbrium sunt. Quomodo nunc me hoc loco geram? Quid uocem imagines solis? Historici soles uocant et binos ternosque apparuisse memoriae tradunt; Graeci parhelia appellant, quia in propinquo fere a sole uisuntur aut quia accedunt ad aliquam similitudinem solis. Non enim totum imitantur sed magnitudinem eius figuramque: cetbetes et languidi. His quod nomen imponimus? An facio quod Vergilius, qui dubitauit de nomine, deinde id, de quo dubitauerat, posuit? "Et quo te nomine dicam, Rhaetica? Nec cellis ideo contende Falernis." Nihil ergo prohibet illas parhelia uocari. Sunt autem imagines solis in nube
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit ĩ alt̾um tnͣsit ⁊ nata ꝑtes alius uelut
mpond̾ib constitutas ex aĩat. ne porci¬
onũ equitate turbata mũdus p̃pond̾et.
om̃ia i om̃ib sunt. Non tm̃ aer ũgnẽ
tũsit. s nũqiũ sine igne est. Detrahe illi
calorẽ rigescet. stabit. durabit᷑ tnͣsiet

Expanded text:
perit, in alterum transit, et natura partes suas uelut perit, in alterum transit, et natura partes suas uelut in ponderibus constitutas examinat, ne portionum aequitate turbata mundus praeponderet. Omnia in omnibus sunt: non tantum aer in ignem transit sed numquam sine igne est detrahe illi calorem: rigescet, stabit, durabitur; transit
Abbreviated transcription (Latin):
nascenciũ causam. adicias ⁊̃ licet. q̃ fuĩt
om̃ia ex om̃ib. Exqua aer. ex aere aqͣ.
Igius exaere. Exigneaer. Qr̃ gͦ ñ e
tra fiat a qua: Que simalia mutabil
est ⁊̃ in aqm Inmomaxĩe iuhant. utͣq
em̃ cognata res est uttaq grauis utra¬
q densa. utraq inextremũ nuidi con¬
pulsa. Ex aqͣ t̾ra fit cur ñ aqͣ fiat e
t̾ra: At magna flumma sũt. Cũ ud̾is
qnͣta sunt rursus ex ꝯnͣto ꝓdeant aspi¬
ce. Miraris cũ labant᷑ assidue. q̃dam
u̾o cõcitata rapiant᷑. qͦ p̾sto sit illis aqͣ
sẽp noua. Quid si uureris ꝙ cũ uentito¬
tum aera impellant. ñ deficit spc̃. S ꝑ
dies noctesq eqͣlit̾ fluit. nͨ ut fluniua
c̾to alueo ferunt᷑. s ꝑ uastũ celi spaciũ
lato ĩpetu uadit. Quid siullã undã suꝑ¬
eẽ mireris. q̃ suꝑ ueniat dot fluctib frac¬
tis: Nich deficit quia uise redit. Om̃iũ
eemtoꝵ alt̾ui recursu et̃. Quicad alẽ

Expanded text:
nascentium causam. Adicias etiam licet quod fiunt nascentium causam. Adicias etiam licet quod fiunt omnia ex omnibus, ex aqua aer, ex aere aqua, ignis ex aere, ex igne aer: quare ergo non ex terra fiat aqua? quae si in alia mutabilis, est etiam in aquam, immo maxime in hanc: utraque enim cognata res est, utraque grauis, utraque densa, utraque in extremum mundi compulsa. Ex aqua terra fit: cur non aqua fiat e terra? At magna flumina sunt. Cum uideris quanta sint, rursus ex quanto prodeant adspice. Miraris, cum labantur assidue, quaedam uero concitata rapiantur, quod praesto sit illis aqua semper noua: quid, si mireris, quod, cum uenti totum aera impellant, non deficit spiritus sed per dies noctesque aequaliter fluit, nec ut flumina certo alueo fertur sed per uastum caeli spatium lato impetu uadit? Quid, si ullam undam superesse mireris, quae superueniat tot fluctibus fractis? Nihil deficit quod in se redit: omnium m alterni recursus sunt; quicquid alteri
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑rat. Quidã existimant quẽadiuodũ
iuext̾iori ꝑte t̾raꝵ naste ꝑaludes iacẽt
magniq ⁊ nauigabiles latꝰ. quẽ ad mod̾
ingenti spacio maria porrecta sũt ĩ fu¬
sa uallib sic iit̾iora t̾raꝵ habundare
aquis dulcib nec mniuꝰ illas stagnare ꝙͣ
ap̃ nos occeanũ ⁊ suiꝰ eius ĩmo eo lacius
qr plus t̾ra maltũ patet gͦ ex illa ꝓfũ¬
da copia: isti ãnes egerut᷑. Quos quid mi¬
raris si in t̾ra detractos ñ sentit cũ ad¬
cauos: ⁊ ml̾tũ sp̃c qui necessario friges¬
cit umbra gͣui pssus. Dem̃ piger ⁊ ĩmo¬
tus: in aqm eum se desiit ferre ꝯu̾tit᷑.
Itaq unt̾ualla magna ibrib sũt. sub
t̾ra u̾o quicqͥd est ꝙ̃ illũ in aqmͣ ꝯu̾tut.
idem sẽꝑ est umlra ꝑpetua frigus et̾nũ
inexertitata dñsitas. Semꝑ eͦt p̾bebit
fontias flumini: causas placet nobis t̾rã
eẽ mutabilẽ. ħ quomͦq qͥcquid efflauit:
quia ñ lib̾o aexe c̃cipit᷑ cͣssescit ꝓtinꝰ ⁊ hu

Expanded text:
T 8 Quidam existimant, quemadmodum in exteriore parte terrarum uastae paludes iacent magnique et nauigabiles lacus, quemadmodum ingenti spatio maria porrecta sunt infusa uallibus, sic interiora terrarum abundare aquis dulcibus nec minus illas late stagnare quam apud nos oceanum et sinus eius, immo eo latius, quo plus terra in altum patet. Ergo ex illa profunda copia isti amnes egeruntur: quos quid miraris, si terra detractos non sentit, cum adcauos et multum spiritus, qui necessario frigescit umbra graui pressus, deinde piger et immotus in aquam, cum se desiit ferre, nterualla magna imbribus sunt, sub terra uero quicquid est, quod illum in aquam conuertat, idem semper est, umbra perpetua, frigus aeternum, inexercitata densitas; semper ergo praebebit fonti aut flumini causas. Placet nobis terram esse mutabilem. Haec quoque quicquid efflauit, quia non libero aere concipitur, crassescit protinus et in
Abbreviated transcription (Latin):
sum pot̃ accensũ ẽẽ: nͨ ꝯbustũ. Nũc ad
id tͣnseo genꝰ fuliius: quo icta fuscãt᷑
ħ aut decolorat aut colorat. utͥq diftĩt¬
cionẽ suã reddã. Decolorag ᷑ᷤ io cuiꝰ color
iuitiat᷑ ñ mutatꝰ. Colorat᷑ id cꝰ alia sit
phis q cõmiuua st̃. In illud dissenciũt
q̃ fulmina nouẽ dicũt mtti ⁊ tres illi
manubias dant. pͥmaut aũt monet ⁊
placuta est ⁊ ip̃ius iouis ꝯsilio uuttit᷑¬

Expanded text:
sum, potest accensum esse nec combustum. Nunc ad id transeo genus fulminis quo icta fuscantur; hoc aut decolorat aut colorat. Utrique distinctionem suam reddam: decoloratur id cuius color uitiatur, non mutatur; coloratur id cuius alia fit phisque communia sunt. In illo, dissentiunt quod fulmina a loue dicunt mitti et tres illi manubias dant. Prima, ut aiunt, monet et placata est et ipsius Iouis consilio mittit
Abbreviated transcription (Latin):
spĩe. Si intueri ueł. errat antiquitas.
ñꝙ statuas suas pet̾e uti iupunitis Sa¬
crilegis ꝑcussis ouib incensis aris pe¬
cudes ĩnoxias feriat ⁊ ad suũ consilium
t̾fuit. Si me q̃ris quid senciã ñ existuno
ꝑtut̾et scełata tnͣsiret noluit iustius
nunos sapientissum uiri iudicãuerut
in euitabilẽ motũ ut aliqͥd supͣ nos ti¬
m̾emꝰ. Utile erat uitanta audacia scełũ
eẽ adu̾sus q̃ nemo sibi satis pouẽs iu¬
d̾et᷑. ad contrendos itaq cos quib in¬
nocencia nͥ uietu ñ placet posuert᷑ gͣ ca
ꝑniciosũ id de quoͣ b̾auit ⁊ q̃ aliis qͦq
diis auctorib misit: Quia iouẽ .i regẽ¬

Expanded text:
specie, si intueri uelis, errat antiquitas. numquam statuas suas petere, uti, impunitis sacrilegis, percussis ouibus, incensis aris, pecudes innoxias feriat, et ad suum consilium tersit? Si a me quaeris quid sentiam, non existimo percuteret, scelerata transiret, noluit iustius animos sapientissimi uiri iudicauerunt ineuitabilem. metum, ut aliquid supra nos timeremus. Vtile erat in tanta audacia scelerum esse aduersus quod nemo sibi satis potens uideretur; ad conterrendos itaque cos quibus innocentia nisi metu non placet posuerunt supraperniciosum id de quo deliberauit et quod aliis quoque diis auctoribus misit? Quia Iouem, id e
Abbreviated transcription (Latin):
cetinerũt ũ pot̃ ł auspiciũ fulmine ir¬
ritũ fieri aut ñ fut᷑a᷑ ceciert̃. Nõ em̃
nẽ auẽ ꝯꝑaro ⁊ fulmẽ. s duo u̾i signa
uasi u̾um significant. paria sunt
extoꝵ uł augurii indicia male serua¬
ta inspecta exta. inale seruata angu¬
ria sũt. Non eĩ refert utus rei sp̃ẽs
maior sit. uł nat᷑a potñcior. Si utraq
res ueri actulit sigͥna qntũ adẜ par
est. Si dicas flãme maiorẽ uiui eẽ qmi
fumi: ñ m̃cieris. S ad iudicand̾ ignẽ
idẽ ualet flãma ꝙ fumꝰ. Itaq ħ dict̃¬
quociens aliud exta significabt̃ aͦ
fulunua fulminũ erit auedoritas ma¬
ior fortasse consẽiã. ui aut̃ dicũt ꝙͣ
uis alt̾a res uerũ p̾dixiss. Fulminis
ictus pora deleuit ⁊ adse fidẽ traxit
auspicia sint fatũ unũ est. Qd̾ sibine
pͥmo auspicio intellectũ est scd̾o nõ
tam tueri eoꝵ. qui excipiũt ista ⁊ nicħ
fata. Alit̾ iusuũ ꝑagunt ñ illa ꝯnto¬

Expanded text:
cecinerunt, non potest hoc auspicium fulmine ircecinerunt, non potest hoc auspicium fulmine irritum fieri, aut non futura cecinerunt. Non enim nunc auem comparo et fulmen, sed duo ueri signa, quae, si uerum signiextorum uel augurii iudicia, male inspecta exta, male seruata auguria sunt. Non enim refert utrius rei species maior sit uel natura potentior; si utraque res ueri attulit signa, quantum ad hoc, par est. Si dicas flammae maiorem uim esse quam fumi, non mentieris; sed, ad indicandum ignem, idem ualet flamma quod fumus. ItaqQuotiens aliud exta significabunt, aliud fulmina, fulminum. erit auctoritas maior », fortasse consentiam. Si hoc dicunt: « Quamuis altera res uerum praedixisset, fulminis ictus priora deleuit et ad se fidem. traxit, » auspicia sint. Fatum unum est; quod si bene primo auspicio intellectum est, secundo ntam tueri eorum, qui excipiunt ista et nihiFata aliter ius suum peragunt nec ulla commo