comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dieb theodosii piissimi imꝑatoris fuit
uir quidam senator in regia ciuitate
antigonus noĩe genere imꝑiali societa¬
te coniunctus. sapiens in sermone siml
et oꝑe. Et bona semꝑ pͥncipi suadens: ut
pre romane rei publice negocia gub̾na¬
ret. Erat aut̃ et compassibilis homo cũc¬
tis egentib necessaria p̃bens. Diligebat¬
q eum pͥnceps imꝑator: non solum tan¬
qmͣ parentem et senatorem ͥ s etiam
consilia ei utilia conferentem. Erat ant
et locuples uehement̾. ita ut regia cini¬
tas similem alium in bonis oꝑib ditis¬
simum non haberet. hic accepit uxorem
ex genere suo ꝓprio: ex codem impiali san¬
guine descendentem noĩe eufbasiam. E¬
ratq mulier religiosa et timens deum:
semꝑ uacans eccliis et offerens p̃ces cum
lacͥmis deo. Hec multos inopes fecit y
doneos: multasq oblationes in eccłiis
ac scũariis offexebat. Ualde etiam diligebat
p̃cipue qd̾ ex eoꝵ genere. nec non et morib
erat cõmposita: et honesta ualde et religio¬

Expanded text:
diebus theodosii piissemi imperatores. Fuit uir . quidam| senator . in regia ciuitatem antegonus nomine genere .| imperiale societate coniunctus sapiens in sermonae . simul| et opere et bona semper principi suadens ut pie romana rei| publice negucia gobernaret. Erat . autem et compas| sibilis homo cunctis egentibus necessaria praebens. Dili gebatque eum princeps imperator . non solum tamquam .| parentem et senatorem sed eciam .consilia ei utilia conferentem. Erat autem et| locoplex uehementer ita ut regia ciuitas similem alium .| in bonis operibus ditissimum non haberet. Hic accipit uxorem ex genere suo proprio ex eodem imperiale sanguine| discendentem . cui nomine eufraxia mulier relegiosa et ti| mens deum . semper uacans ecclesiis et offerens praeces cum la| crimis deo. Haec multos in opes fecit . idoneos multasque| oblationes in eclesiis ac sanctuariis . offerebat . ualde eam| diligens ecipue| quod ex eorum genere nec non et moribus . erat conposita et hones| ta ualde et relegio
Abbreviated transcription (Latin):
ri: nullumq hominem perisse cognos¬
cunt. Altare quoq mirant᷑ illesum:
in quo de tanta altitudine impacte co¬
lumne nichil lesionis intulerint. Quid
plura: Inuenerunt omĩa integra: cunc¬
ta contemplantur esse saluta. Glortfi¬
cant martyremͥ conspicuint deiuirtu¬
tem: qui sic altare columpnasq seruairt
ilesas. In buiꝰ urbis territorio: et iulia¬
nus martyr agonis palmam legitime
decertando ꝓmeruit. De cuiꝰ uirtutibus
que ad nos usq uenerunt: in libro quẽ
de eiꝰ miraculis ꝓprie scͥbere p̾̃sumimus de

Expanded text:
ri. Nullum hominem perisse cognosri. Nullum hominem perisse cognoscunt; altare quoque mirantur inlaesum, in quo de tanta altitudine inpactae colomnae nihil laesionis intulerunt. Quid plura? Invenerunt omnia integre, cuncta contemplantur esse salvata; glorificant martyrem, conspiciunt Dei virtutem, qui sic altare colomnasque servavit inlaesas. In huius urbis territurio et Iulianus martyr agonis palmam legitime decertando promeruit. De cuius virtutibus quae ad nos usque venerunt in libro, quem de eius miraculis propriae scribere praesumpsimus, de
Abbreviated transcription (Latin):
ram. Nam ita fuit hoc opus elegans et
subtile. ut ꝑ longna tempora rimaꝵ fre¬
quentatione diuisum: pene in ruinã
pendere uideretur. Quod ꝑiculum auit᷑
pontifex cernens antitipans futuram
columpnaꝵ stragem: iussit tignos asse¬
resq ueltegulas amoueri. Que submo¬
ta noc aduitoria coiũnis apposita: nuta
dei discedentib de machina structorib
ut cibum caperent recedentibq et reli¬
quis a basilica: dato columne ĩ menso
pondere. cum magno sonitu suꝑ altare
et circa altare diruerunt. Completa¬
q est edes nebula: de effracti caltis pul¬
uere. At sacerdos ex sanguis duoꝵ dãp¬
noꝵ detͥmenta suspirans ⁊ ne et mar¬
mora confregissent. et aliquis deꝑisset e
popło: scire non pot̾at quid dampni ac¬
cidiss. Nullus enim ꝓpt̾ nebulam pul¬
ueris illuc poterat accedere. Post duaꝵ
uero horaꝵ spacium. recedente nebula
ingressi sunt uel defunctoꝵ cosugere
corpora uel columnaꝵ fragmenta rima¬

Expanded text:
ram. Nam ita fuit hoc opus eligans et ram. Nam ita fuit hoc opus eligans et subtile, ut per longa tempora rimarum frequentatione divisum pene in ruinam pendere videretur. Quod periculum Avitus pontifex cernens, anticipans futuram colomnarum stragem, iussit tegnos asseresque vel tegulas amoveri; quae submota nec adiutoria colomnis adposita, nutu Dei, discedentibus de machina structoribus, ut cibum caperent, recedentibusque et reliquis a basilica, dato colomnae inmenso pondere cum magno sonitu super altare et circa altare diruerunt, conpletaque est aedis nebula de effracti calciis pulvere. At sacerdos exsanguis, duorum damnorum detrimenta suspirans, ne et marmora confregissent, et aliquis deperisset e populo, scire non poterat, quid damni accessisset. Nullus enim propter nebulam pulveris illuc poterat accedere. Post duarum vero horarum spatium, recedente nebula, ingresei sunt vel defunctorum collegere corpora vel colomnarum fragmenta rima
Abbreviated transcription (Latin):
martyrapud urbem aruernam mar¬
tytumm consũmauit. In cuĩ honore alchi¬
ma soror placidine regine coniunx apolli¬
naris ep̃i templum edificare cupientes
multa scõꝵ corpora dum fundamenta
iacerent remouerunt: nescientes cuius
meriti ẽẽnt quoꝵ sepulera reppeterant. Q
cum uiritim sepelire ꝓpt̾ alioꝵ sepulch¬
roꝵ multitudinem qui locũ illum ab
antiquo repleuerant non haberent: cõ¬
gregatam ossium massam in unam pro¬
itientes fossam humo oꝑuerunt. Id q
quod deo uel sc̃o martyti acceptabile nõ
fuisset: ꝑ uisum cuidam apparuit. uidit¬
q homo ille conquerentem beatũ antoli¬
anum cum reliquis sc̃ĩs atq dicentem.
iuiriati sunt. Uerumpt̾n dico: quia qui
hec ceperunt: ad effectum ꝑducere non
possunt. Quod ita gestum est. Erectis
tamen parietib suꝑ altare edis illuis tur¬
rem ac colũnis. pharis eraclisq transuolu.¬
tis artub crexert miram camere fucoꝵ
diu̾sitatib ymagiatam adibentes pistu¬

Expanded text:
martyr apud urbem Arvernam martyrium consummavit, In cuius honore Alchima, soror, Placidina, coniux Apollinaris episcopi, templum aedificare cupientes, multa sanctorum corpora, dum fundamenta iacerent, removerunt; nescientes, cuius meriti essent quorum sepulchra reppererant. Qua cum viritim sepelire propter aliorum sepulchrorum multitudinem, qui locum illum ab antiquo repleverant, non haberent, congregatam ossuum massam in unam proicientes fossam, humo operuerunt; ideoque, quod Deo vel sancto martyri acceptabile non fuisset, per visum cuidam apparuit. Viditque homo ille conquirentem beatum Antolianum cum reliquis sanctis atque dicentem: iuriati sunt; verum tamen dico, quia qui haec coeperunt ad effectum perducere non possunt'. Quod ita gestum est. Erectis tamen parietibus super altare aedis illius, turrem, ac columnis Pharis Heraclisque, transvolutis arcubus, erexerunt, miram camerae fucorum· diversitatibus imaginatam adhibentes pictu
Abbreviated transcription (Latin):
Nam fuit ur iste iugit̾ humilis habita
affabilis alloquio ⁊ uenerabilis morib ͤ
seouius : ioroĩb : piusaffectu: bonita¬
te laudabibsꝰ pietate amabiuis. Adhuot̾¬
ris degens. deo ꝑomĩa sp̃uaui amore coniuc̃¬
tus: multos ad eum pie conu̾sationis pro¬
uocauit exemplo. Gaudens utiq se lucra¬
torem foreanimaꝵ: ut cum extremis huiꝰ
orbis occurretit t̾minus ⁊ uoti compos cũ
ritis utinam participes qͣnͣtulecumq por¬
tionis esse mereamur. cum corpore simł
et aĩa: qͣndo iusti in t̾ra sua dupplicia pos¬
nicuiq scd̾m oꝑa eiꝰ. Iustis uidelicet głam
et honorem ⁊ et leticiam sempit̾nam: im¬
piis uero et sceleratis contumeliam et t̾ro¬
rem et debita penaꝵ supplicia tecompensãs¬

Expanded text:
Nam fuit vir iste iugiter humilis habitu, Nam fuit vir iste iugiter humilis habitu, affabilis alloquio, venerabilis moribus, sedulus in orationibus, pius affectu, bonitate laudabilis, pietate amabilis. Adhuc terris degens, Deo per omnia spirituali amore coniunctus, multos ad eum piae conversationis provocavit exemplo: gaudens utique se lucratorem fore animarum, ut cum extremus huius orbis occurrerit terminus, voti compos cum ritis, utinam participes quantulaecumque portionis esse mereamur cum corpore simul et anima, quando iusti in terra sua duplicia posnicuique secundum opera eius, iustis videlicet gloriam et honorem et letitiam sempiternam, impiis vero et sceleratis contumeliam et terrorem et debita penarum supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
ncipit p̃fatio in uita sc̃i seuerini abb̾is¬
Acram sane libelli seriem
qmͣ faustus pb̃r discipulus
sc̃i seuerim abb̃is de eius ui-¬
ta uelactib post ip̃iꝰ ediderat
obitum tnͣscͥbentes ⁊ iubente etiam uene¬
rabili uiro magno meritis et noĩe utb
senonice antistite. uitia scͥptoris corrig̾e
curantes cõmodum duximus scd̃m in¬
genioli capacitatem eiusdem hystorie
textum. aliqͣnͣto clariore ꝓpagare sermo¬
ne. Et licet uerba non ip̃a sensum tam̃
et ordinem eiusdem lectionis fudit exeq̃n¬
do. Nec etiam diu̾sum. aliquid huic tex¬
tui inserendoł nisi qd̃ a p̃fato ꝓb̃ro ei¬
demagnouimꝰ hystorie insertum quod
etiam facile lectoris pot̾it comꝑtre soller¬
tia. Siquidem huiꝰ sc̃issim uiri gesta nõ
parin nob̃ pendenda. nec impbanda: s oĩ
sunt mentis dulcedine complectenda.
Cuiꝰ scĩtas claris. huic uite p̃senti radia¬
uit uututib. Cuiꝰ etiam anima modo
cum xp̃o regnat sociata scõꝵ agminib.

Expanded text:
NCIPIT RELATIO IN VITA SANCTI SEVERINI ABBacram sane libelli seriem, quam Faustus presbyter, discipulus sancti Severini abbatis, de eius vita vel actibus post ipsius ediderat obitum, transcribentes, iubente etiam venerabili viro Magno meritis et nomine, urbis Senonicae antistite, vitia scriptoris corrigere curantes, commodum duximus secundum ingenioli nostri capacitatem eiusdem historiae textum aliquanto clariore propagare sermone, et licet verba non ipsa, sensum tamen et ordinem eiusdem lectionis funditus exequendo nec etiam diversum aliquid huic textui inserendo, nisi quod a prefato presbytero eidem agnovimus historiae insertum, quod etiam facile lectoris poterit comperire sollertia. Siquidem huius sanctissimi viri gesta non parvi nobis pendenda nec improbanda, sed omni sunt mentis dulcedine conplectenda. Cuius sanctitas claris huic vitae praesenti radiavit virtutibus, cuius etiam anima modo cum Christo regnat, sociata sanctorum agminibus.
Abbreviated transcription (Latin):
lebramus laude: et tanto diligamꝰ amore.
Tota mentis intentione. in om̃i conu̾̃sati¬
one sc̃a eius sequamur uestigia: quatinꝰ
uam uite illius curentes et̾ne bt̃tudinis
cum illo głiam acciꝑe mereamur ⁊ auxi¬

Expanded text:
lebramus laude, et tanto diligimus amore, lebramus laude, et tanto diligimus amore, tota mentis intentione in omni conversatione sancta sequamur vestigia ejus, quatenus viam vitae illius currentes aeternae beatitudinis cum illo gloriam accipere mereamur, auxi
Abbreviated transcription (Latin):
nicuiq reddet scd̃m oꝑa sua. Et qui plus
laborat in oꝑe dei plus meroedis accipiet
in regno dei. Unusquisq in qua uocatio¬
ne uocatus est: in ea uirilit̾ suam oꝑet᷑
salutem. Omĩb celestis regni ianua pa¬
tescit: s meritoꝵ qualitas. alium ĩ trodu¬
cit. alium expellit. Qmͣ miserum est ho¬
minem a gła excludi scõꝵ ⁊ et et̾nis cum
dyabolo deputari flãmis: Pecoroꝵ satrina
aĩam submergit in tartara: iusticie habũ¬
dancia ad celestem uehit głiam. Frequen¬
temus sepiꝰ eccłiam xp̃i: audiamꝰ in ea dili¬
gentiꝰ u̾ba dei ⁊ et quod aure ꝑcipimus hoc
corde retineamus. ut bom oꝑis fructũ fera¬
mus in pacientia: et frat̾no amore unus¬
quisq alium adiuuare studeat. habe¬
mus pclara scĩssimi patris nr̃i habundant᷑
exempla in om̃i caritatis offitio ⁊ in fidei
feruore ⁊ in spei longanimitate. et ꝑseue¬
tantia tociꝰ bonitatis illꝰ quem tanta ce¬

Expanded text:
nicuique reddet secundum opera sua: et qui plus nicuique reddet secundum opera sua: et qui plus laborat in opere Dei, plus mercedis accipiet in regno Dei. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea viriliter suam operetur salutem. Omnibus coelestis regni janua patescit, 174 sed meritorum qualitas alium introducit, alium expellit. Quam miserum est hominem a gloria excludi sanctorum, et aeternis cum diabolo deputari flammis! Peccatorum sarcina animam submergit in tartara: justitiae abundantia ad coelestem evehit gloriam. Frequentemus saepius ecclesiam Christi; audiamus in ea diligentius verba Dei; et quod aure percipimus, hoc corde retineamus, ut fructum boni operis feramus in patientia, et fraterno amore unusquisque alium adjuvare studeat. Habemus praeclara sanctissimi Patris nostri abundanter exempla in omni charitatis officio, in fidei fervore, in spei longanimitate, in perseverantia totius bonitatis illius. Quem tanta ce
Abbreviated transcription (Latin):
ge serue bone et fidelis. quia suꝑ panca fu¬
isti fidelis supra multa te constituam: intͣ
ingaudium dñi tui. Parua sunt p̃sen¬
tis uite bona incomꝑatione futuroꝵ bo¬
noꝵ. S qui in hiis fidelit̾ laborat: in ilt
felitit̾ requiescit. Iste sc̃s ad cuiꝰ concurre¬
re festa uoluistis ⁊ ꝓ multoꝵ laborauit sa¬
lute: id̾o plurimoꝵ p̃mia in die iudicii
suscepturus erit. Se ip̃m ꝑ abstinencie
materauit tigorem. aliis ꝑ p̃dicationis
ꝓfuit sedulitatem: ideo laudabilis om̃ib
exstat. uixͣ uocem sapientissimi salomo¬
nis. Memoria iusti cum laudib: et no¬
men impioꝵ putressit. Sum uita iu¬
stoꝵ laudatur: miquitas impioꝵ quasi
stertus decestatur ab omĩb. Quid est feli¬
cius qmͣ in bona conũsatione a d̾o ppetue
ꝓmereri bĩtudinis głam ⁊ et om̃iũ ore
laudati: Cogitemus cotidie quia fidu¬
cia ueniamus ante tͥbunai sũm udicis.
quid boni oꝑis nob̾cum deferamus. E¬
quitas illiꝰ nulliꝰ accipiet ꝑsonam: s u¬

Expanded text:
 pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium Domini tui . Parva sunt praesentis vitae bona in comparatione futurorum bonorum. Sed qui in his fideliter laborat, in illis fideliter requiescet. III. Iste sanctus, ad cujus concurrere festa voluistis, pro multorum laboravit salute, ideo plurimorum praemia in die judicii suscepturus erit. Seipsum per abstinentiae maceravit rigorem, aliis praedicationis profuit sedulitate, ideo laudabilis omnibus exstat, juxta vocem sapientissimi Salomonis: Memoria justi cum laudibus, et nomen impiorum putrescet . Dum vita justorum laudatur, iniquitas impiorum quasi stercus detestatur ab omnibus. Quid est felicius quam in bona conversatione a Deo perpetuae promereri beatitudinis gloriam, et omnium ore laudari? Cogitemus quotidie, qua fiducia veniamus ante tribunal summi judicis, quid boni operis nobiscum deferamus. Aequitas illius nullius accipiet personam; sed u
Abbreviated transcription (Latin):
resonemus om̃s laudib sactis stu¬
dium ferentes
ttrebatensem modulando patrẽ. Laude
Hic pius pastor gregis atq tutor. Lux fu¬
it cecis baculusq clandis.
Digna qui fecit paradysiaca. Pͥltirima
terris.
Sũma uitutum uiguit ꝑ ip̃m. karitas

Expanded text:
resonemus omnes, Laudibus sanctis studium ferentes, Urbis romane modulando patrem Laude Hic pius pastor gregis atque tutor, Lux fuit cecis, baculusque claudis, Ac signa fecit paradisiaca Plurima terris. Summa virtutum viguit per ipsum Claritas,
Abbreviated transcription (Latin):
cationis deuotione ⁊ sub magno pretatis
amore ac ꝑ id temporis multitudinem
ppłĩ catholico doginate ad xp̃iane fidei cõ¬
uertit scĩtatem. Claruit ubiq diuine
cognitõ legis scĩssimũ xp̃i nom̃ cunctoꝵ
audiebatur in ore. floruit minorib castis¬
sime uite honestas. Ardebat in pestoribus
singuloꝵ celestis pat̾ͥe anior ppłs statutis
dieb ad eccł̃iam currebat. Festa cum mag¬
no gaudio nr̃i saluatoris: oportunis ce¬
lebrabantur dieb. Elemosi ne cura do¬
mos: uberrime pauꝑib disperciebant᷑.
uerbum dei cotidie ꝑ loca singula ppłis
predicabatur. hynicas landes deo horts ca¬
nonicis clerus cantabat in eccłiis. Beatũ
dixerunt ppłm cui hec sunt. beatus po¬
pulus cuiꝰ est dñs deus eoꝵ. Om̃s enĩ ĩ pul

Expanded text:
cationis deuotione, sub magno pietatis cationis deuotione, sub magno pietatis amore, ac per id temporis multitudinem populi catholico dogmate ad christianae fidei conuertit sanctitatem. Claruit ubique diuinae cognitio legis, sanctissimum Christi nomen cunctorum audiebatur in ore. Floruit in moribus castissimae uitae honestas, ardebat in pectoribus singulorum caelestis patriae amor. Populus statutis diebus ad ecclesiam concurrebat. Festa cum magno gaudio Nostri Saluatoris oportunis celebrabantur diebus. Elimosinae circa domos uberrime pauperibus dispertiebantur. Verbum Dei cotidie per loca singula populis praedicabatur; hymnicas laudes Deo horis canonicis clerus cantabat in ecclesiis. «Beatum dixerunt populum, cui haec sunt: beatus populus cuius est Dominus Deus eorum». Omnes enim in pul
Abbreviated transcription (Latin):
nebant in t̾ram effuderunt Tercitus u
rex et optimates illiꝰ huiꝰ uisione mira¬
culi suscitabatur a pontifice causam re¬
pentini ꝓdigii. Cui sc̃s respondit ep̃c. ꝑ
quasdam malefitioꝵ incantationes ad
decipiendas conuinaꝵ animas: dyabolica
inhis latuit liquorib potentia. S uir¬
rem effundi in t̾ran. Hec uero res: mul¬
tis ꝓficiebat in salutem. Nam plurimi
occultis dyabolice fraudis absouiti⁊ au¬
guriaꝵ uanitate spreta. incantatione cõ¬
suetudine relicta ad uere religionis conuo¬
lauerunt pietatem: intesligentes diui¬
ne potentie efficatiam in suo famulo fa¬
cere signa. Nichil contͣ eiꝰ sc̃itatem antiqͥ
serpentis ualuere machinamenta. Et
quod ille ad ꝑditionem p̃parauerat ali¬
quoꝵ: hoc xp̃i gr̃a ad redemptionem cõ¬
uercit plurimoꝵ.¬
Dexerat gͥ p̃fat᷑ dei sacerdos eccłiam xͥ
diuina auxilante gr̃a. annis cirit̾.¬
quadraginta sub magna euangelice predi¬

Expanded text:
uerunt in terram effuderunt. Territus uero uerunt in terram effuderunt. Territus uero rex et optimates illius huius uisione miraculi, sciscitabatur pontificem causam repentini prodigii. Cui sanctus respondit episcopus: «Per quasdam maleficiorum incantationes ad decipiendas conuiuarum animas diabolica in his latuit liquoribus potentia, sed uirrem effundi in terram». Haec uero res multis proficiebat in salutem. Nam plurimi occultis diabolicae fraudis catenis absoluti, auguriarum uanitate spreta, incantationum consuetudine relicta ad uerae religionis conuolauerunt puritatem, intellegentes diuinae potentiae efficaciam in suo famulo facere signa, nihil contra eius sanctitatem antiqui serpentis ualere machinamenta. Et quod ille ad perditionem parauerat aliquorum, hoc Christi gratia ad redemptionem conuertit plurimoRexerat igitur praefatus Dei sacerdos ecclesiam Christi, diuina auxiliante gratia, annis circiter XL sub magna euangelicae praedi
Abbreviated transcription (Latin):
pietates admonitionis apłico instructus
exemplo. omia om̃ib fc̃s. ut om̃s lucrifa¬
ceret. Seniores honorib p̾ueniens: iuni¬
ores pat̾na dilectione admonens. Ubiq
ꝑ offitia caritatis non sua querens s que
dei sunt xp̃i secutꝰ uestigia potentiũ con¬
uiuia non contempsit: non luxurie causa
s predicationis obtentu. ut familiarita¬
te concordie facilius uerbum dei conuiuã¬
tium infunderet cordib.
Gitur quidam nobius francus potentia
clarus hocinus nomine ⁊ regem lothariũ
predicti regis clodonei filium qui tunctẽ¬
poris francoꝵ regni nobilit̾ rexerat scept᷑
uocauit ad prandium : ꝙ magno apparatu
in domo sua. regi et siis parauerat optima¬
tib. Rogatus quoq est sc̃s ad conuinũ
uedastus. Qui domitm intrans: more si¬
ibi ceruisa stabant impleta: s male gen¬
tili errore demoniacis incantationibus
infecta. Que mox ob potentiam sc̃e crucis
ditupta crepuert̃. et quicͥs liquoris conti¬

Expanded text:
pietatis ammonitiones, apostolico instructus pietatis ammonitiones, apostolico instructus exemplo, omnia omnibus factus ut omnes lucri faceret, seniores honoribus praeueniens, iuniores paterna dilectione ammonens, ubique per officia caritatis non sua quaerens sed quae Dei sunt, Christi secutus uestigia, potentium conuiuia non contempsit, non luxuriae causa sed praedicationis obtentu, ut familiaritate concordiae facilius uerbum Dei conuiuantium infunderet cordibus. Igitur quidam nobilis Francus, potentiae clarus, Hocinus nomine, regem Hlotharium, praedicti regis Hlothuuii filium, qui tunc temporis Francorum regni nobiliter rexerat sceptra, uocauit ad prandium. Quod magno apparatu in domo sua regi et suis parauerat optimatibus. Rogatus quoque est sanctus ad conuiuium Vedastus. Qui domum intrans, more siibi ceruisa stabant impleta, sed male gentili errore daemonicis incantationibus infecta. Quae mox ob potentiam sanctae crucis destructa crepuerunt et quicquid liquoris hab
Abbreviated transcription (Latin):
conditꝰ. rõne preditus honorem suũ non
intelligit. Coniꝑatꝰ est iuimentis insipien¬
tib: et similis factus est illis.¬
Numn uero comꝑisset uir dei eccłias xp̃i
desertas. cor ppłi ydolatͥe errorib ĩfestũ
ignorantie tenebris obcecatum: gemino
se pietatis subdidit labori. Populum sedu¬
la intentione ad agnitionem ueri lumi¬
nis ꝑduxit eccłias ad culmen sũ ini deco¬
ris erexit: pb̃ros et dyachonos sibi ad adiu¬
torium ꝑ diu̾sa eccłiaꝵ disposuit loca. Et
ubi prius spelunce fuerunt latronum:
bi or̃onum domos construxerat. Magisq
intendit eas diuinis ornare laudib: qmͣ
pompaticis seculi diuitiis comere. fuit u̾o
pauꝑib largus ⁊ diuitib affabilis: quatinꝰ
om̃s uel largitate mun̾um. uel iocundi¬
tate u̾boꝵ in uiam deduceret u̾itatis. Sei¬
ens itaq nullatenus suꝑba secularis po¬
tentie coua ad xp̃iane religionis humili¬
tatem inclinari posse. nͥ ꝑsuauissimas

Expanded text:
conditus, ratione praeditus, honorem suum non conditus, ratione praeditus, honorem suum non intellegens, «comparatus est iumentis insipientibus et similis factus est illisum uero comperisset uir Dei ecclesias Christi desertas, cor populi idolatriae erroribus infectum, ignorantiae tenebris obcaecatum gemino se pietatis subdidit labori, populum sedula intentione ad agnitionem ueri luminis perduxit, ecclesias ad culmen summi decoris erexit, praesbiteros et diaconos sibi in adiutorium per diuersa ecclesiarum disposuit loca. Et ubi prius speluncae fuerunt latronum, ibi orationum domos construxerat, magisque intendit eas diuinis ornare laudibus, quam pompaticis saeculi diuitiis comere. Fuit uero pauperibus largus, diuitibus affabilis, quatenus omnes uel largitate munerum uel iocunditate uerborum in uiam deduceret ueritatis, sciens itaque nullatenus superba saecularis potentiae colla ad christianae religionis humilitatem inclinari posse nisi per suauissimas
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa uenerunt suꝑ nos quia peccauimꝰ
cum patrib nr̃is: inuste egimus iniqui¬
tatem fecimus. S tu dñe memor esto mise¬
ricordie tue. et nr̃is parce pecratis. et ne obli¬
uiscaris pauꝑum tuoꝵ infinem. Dum ħ
itaq lacͥmosis murmurat querelis: ecce
subito ex rumosis speluncis ursus ꝓsiluit.
Cui uir dei cum indignatione precepit.
ut indeserta secederet loca: et sibi cõmoda
int̾ condensa siluaꝵ quereret habitatula
nec ult᷑ fuminis illius ripas tnͣsiret. Qui
mox tali territꝰ minatione fugit nec um¬
qmͣ postea illis iuisus est in partib. O mira
om̃ipotentis dei in sc̃is suis potentia: quib
bestie ferocissime obedire sciunt. O miserabi¬
lis hominum audacia ⁊ qui salutifere pre¬
dicationis uerba a scĩs ꝓlata doctorib: con¬
tempnere non metuũt. Itrationabilis bestia
in obtemꝑando sc̃oꝵ p̃ceptis. quodãmͦ rõne uti¬
tur humana. homo uero ad ymaginem dei

Expanded text:
omnia uenerunt super nos quia peccauimus omnia uenerunt super nos quia peccauimus cum patribus nostris, iniuste egimus, iniquitatem fecimus. Sed tu, Domine, memor esto misericordiae tuae et nostris parce peccatis et ne obliuiscaris pauperum tuorum in finem». Dum haec itaque lacrimosis murmuraret quaerelis, ecce subito ex ruinosis speluncis ursus prosiluit. Cui uir Dei cum indignatione praecepit, ut in deserta secederet loca et sibi commoda inter condensa siluarum quaereret habitacula nec ultra illius fluminis ripas transiret. Qui mox tali territus minatione fugit nec umquam postea illis uisus est in partibus. O mira omnipotentis Dei in sanctis suis potentia quibus bestiae ferocissimae oboedire sciunt. O miserabilis hominum audacia qui salutiferae praedicationis uerba a sanctis prolata doctoribus contemnere non metuunt. Inrationabilis bestia in obtemperando sanctorum praeceptis quodammodo ratione utitur humana. Homo uero ad imaginem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mo tradita est cum cet̾is gallie uel ger¬
manie ciuitatib pagano et ꝑfido hunoꝵ
regi attilo. urbs quoꝙ illa dep̃danda. Qui
ꝓpt̾ nimiam animi sui seuitiam. nec
sacerdotib dei honorem. nec eccłiis xp̃i re¬
uerentiam impend̾e sciebat: s omĩa qͣt
tempestas ĩmanissima ferro uastauit ⁊
igne. Tunc in similitudine iherosolimi¬
tane uastationis que ab impio babylonie
rege fc̃a est uenerunt gentes in heredita¬
tem dei ⁊ et pollutis manib ꝓphanauer̃t
sacraria xp̃i: effundentes sanguinem
seruoꝵ dei circa altaria altissimi regis.
lus xp̃i antiq ruinas eccłie: int̾ domorum¬
muroꝵq fragmenta ueprium horrescere
densitates. u̾bi quondam psallentium
chori: ibi lustra et latibula ferarum ui¬
sa sunt. Stercorib et ĩmundiciis omĩa
plena sunt: ita ut uix uestignm aliqd̃
remansisset muroꝵ. Hec cernens: intimo
cordis dolore ingemuit dicens. O dñe ⁊ bec

Expanded text:
mo tradita est cum ceteris Galliae uel Germo tradita est cum ceteris Galliae uel Germaniae ciuitatibus pagano et perfido Hunorum regi Attilo urbs quoque illa depraedanda. Qui propter nimiam animi sui saeuitiam nec sacerdotibus Dei honorem nec ecclesiis Christi reuerentiam inpendere sciebat, sed omnia quasi tempestas inmanissima ferro uastauit et igne; tum in similitudine Hierusolimitanae uastationis quae ab impio Babiloniae rege facta est, uenerunt gentes in hereditatem Dei et pollutis manibus profanauerunt sacraria Christi, effundentes sanguinem seruorum Dei circa altaria altissimi regis. lus Christi antiquae ruinas ecclesiae inter murorumque fragmenta ueprium crescere densitates; ubi quondam psallentium chori ibi lustra et latibula ferarum uisa sunt, stercoribus et inmunditiis omnia plena ita ut uix uestigium aliquod remansisset murorum. Haec cernens intimo cordis dolore ingemuit dicens: «O Domine, haec
Abbreviated transcription (Latin):
uel ꝓ ppłi p̃sentis sp̃nali salute. Nec tam
pie et tam necessarie p̃ces in efficaces ẽẽ
die salutis adiuiu te: mox ambo incon¬
spectu multitudrnis optatam receper̃t
sanitatem. hic luminis claritate dita¬
tus ⁊ ille pedum uelocitate iactatus:
ambo suꝑne grãs agentes pietati ⁊ ma¬
iora qmͣ sperauer̃t munera portantes
domum reu̾si sũt. Sed et hoc miracinũ
sanitatis in ulus: plurimis fuit catisa
salutis et̾ne. uidentes enim celestem uir¬
tutem uerba consequi sacetdotis der: re¬
lictis ydolatrie sordib in xp̃m credentes
uiuo sacti baptismatisfonte ꝑurgati
culi testificatione uir dei fauore
ppłi suffultꝰ. singula ciuitatis loca ꝑag¬
grans: quesunt int̾ ruinas edificioꝵ. si
quodlibet eccłie signum intienire ualu¬
isset. Nam antiquis ferme temporib
sacram in ilł locis fidei floruisse ueligio¬
nem agnouit. S ꝓpt̃ pcc̃a habitatoꝵ
terre illius occulto dei iiditõ s iustissi¬

Expanded text:
uel pro populi praesentis spiritali salute. Nec tam uel pro populi praesentis spiritali salute. Nec tam piae et tam necessariae preces inefficaces esse pdie salutis adiuui te» mox ambo in conspectu multitudinis optatam receperunt sanitatem, hic luminis claritate ditatus, ille pedum uelocitate laetatus, ambo supernae gratias agentes pietati, maiora quam sperauerunt munera portantes, domum reuersi sunt. Sed et hoc miraculum sanitatis in illis plurimis fuit causa salutis aeternae. Videntes caelestem uirtutem uerba consequi sacerdotis Dei, relictis idolatriae sordibus in Christum credentes, uiuo sacri baptismatis fonte purgati culi testificatione uir Dei fauore populi suffultus, singula ciuitatis loca peragrans, quaesiuit inter ruinas aedificiorum si quodlibet ecclesiae signum inuenire ualuisset. Nam antiquis ferme temporibus sacrae in illis locis fidei floruisse religionem agnouit. Sed propter peccata habitatorum terrae illius occulto Dei iudicio sed iustissi
Abbreviated transcription (Latin):
nis instantiam. ꝑ illum in uam ueti¬
tatis et agnitionem filii dei deduceretur
Qui pontificatus gradu et predicationis
offitio susceptis: concitus ad p̾fatam iam
perrexerat urbem. S in auspicium fu¬
ture ꝓsꝑitatis et salutis deus cuiꝰdam mi-¬
raciui cestificatione eiꝰ ciuib patefecit
inteoitum. Igitur in ip̃a citunitis poeta.
duos habuit obiuam sibi egenos et ĩfir¬
mos. cecum scilicet et claudum: miseta¬
bili a uiro dei uoce stipendia postulantes
Mox sacerdos xp̃i illoꝵ condolens miserie
am in sacculis se non habuisse sciret ⁊ in
diuina confidens clementia et scõꝵ apłoꝵ
Aurum et argentum non est metum.
Quod aut̃ habro id est caritatis officia: ⁊
pietatem or̃onis ad deum: hoc uob̃ p̃state
ñ differo. Et in hec u̾ba seruus dei ex inti¬
mo cordis affectu ꝓ illoꝵ lacͥmas fudit
miseria ⁊ et cum fidei puritate opemi ist
poscebat diuinam: uel ꝓ illoꝵ corporali.

Expanded text:
nis instantiam, per illum in viam verinis instantiam, per illum in viam veritatis et agnitionem Filii Dei deduceretur. Qui pontiofficio suscepto concitus ad praefatam iam perrexerat urbem sed in auspicium futurae prosperitatis et salutis Deus cuiusdam miraculi testificatione eius ciuibus patefecit introitum. Igitur in ipsa ciuitatis porta duos habuit obuiam sibi egenos et infirmos, caecum scilicet et claudum, miserabili a uiro Dei uoce stipendia postulantes. Mox sacerdos Christi illorum condolens miseriae, am in sacculis se non habuisse sciret, in diuina confidens clementia et sanctorum ap«Aurum et argentum non est mecum. Quod autem habeo id est caritatis officia et pietatem orationis ad Deum hoc uobis praestare non differo». Et in haec uerba se uir Dei ex intimo cordis affectu pro illorum lacrimas fudit miseria et cum fidei puritate opem illis poscebat diuinam uel pro illorum corporali
Abbreviated transcription (Latin):
uore: sub magna attestatione p̃cepit pu¬
ero omib uite sue dieb hoc tacere miracui¬
lum ⁊ plus d̾õ soli cognitꝰ esse cupiens qmͣ
hominib: certissime sciens omniũ esse
uirtutum ueram in humilitate custo
diam ⁊ et hanc esse que caritatis gradibus
altissima teli regna conscendat. ip̃a dicen
altabitur
umq uir dei celeberrima uulgaret᷑
fama et caritatis in eo munificentia
et religio uite. et u̾bum dei instant̾ lon¬
ge lateq ab om̃ib celebraretur: iuisum ÷
bissimo pontifici remigio tam p̃claram
xp̃i lucernam melius esse supͣ candelabꝵ
ponere ut splendidissimo sue sc̃ĩtatis
fugore latius ad salutem luceret multoꝵ¬
qmͣ ut sub umꝰ loci latebris ꝓpe modum¬
abscondita latuiss ⁊ diuina dispensatio¬
ne et salubri sacerdotum consilio ordina
rexit ⁊ quatinus ppłs diu in antiquis
male consuetudrnis errorib iacens: deo
auxiliante ꝑ assiduam sacre p̃dicatio¬

Expanded text:
uore, sub magna attestatione praecepit puuore, sub magna attestatione praecepit puero omnibus uitae suae diebus hoc tacere miraculum, plus Deo soli cognitus esse cupiens quam hominibus, certissime sciens omnium esse uirtutum ueram in humilitate cudiam, et hanc esse quae charitatis gradibus altissima coeli regna conscendat  Boll., conaltabitur umque uir Dei celeberrima uulgaretur fama et caritatis in eo munificentia et religio uitae et uerbi Dei instantia longe lateque ab omnibus celebraretur uisum est beatissimo pontifici Remedio tam praeclaram Christi lucernam melius esse supra candelabrum ponere ut splendidissimo suae sanctitatis fulgore latius ad salutem luceret multorum quam sub unius loci latebris abscondita lateret. Divina igitur dispensatione, et salubri sacerdotum consilio, ordinarexit urbi, quatenus populus diu in antiquis malae consuetudinis erroribus jacens, Deo auxiliante, per assiduam sacrae praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
in quo uinũ seruare solebat. Mox tͥstis
tacito muinure: hoc ip̃m puer pat̾nis
intimauit aurib. Qui nerecundie rubo¬
re ꝑfusus ⁊ caritatis tam̃ dulcedine habũ¬
dans corde. in diuina confisus gr̃a ad suffra¬
gia caritatis paulisꝑ dño p̃ces effudit. Nu
de diuino dubitans auxilio ⁊ nichil de sue
petitionis hesitans effectu totus in eius
credens clementiam. qui de arida petra si¬
cienti ppło fontem aque uine ꝓduxiti uel
in cana gaulee aqm̃ in mitabilis uini cõ¬
uertit saporem: dixit puero. Uade in dei
confidens bonitatem: et quodcũq inuen̾¬
is in uasculo. non tardes nob̾ afferre. Et
quidem celer pat̾no obediens p̃cepto cucͣ¬
rit ⁊ et uas uino oprimo suꝑaffiuens
inuenit. grãs deo agens alacu animo ue-¬
menti et suis sociis ꝓpinauit amico. Qui
duplici roborat᷑ caritate: remeauit ad ꝓ¬
pria. S famulus xp̃i ne uanis iactancie
uerbis. uel Rumigero ppłi celebraretur fa¬

Expanded text:
in quo uinum seruari solebat. Mox tristis in quo uinum seruari solebat. Mox tristis tacito murmure hoc ipsum puer paternis intimauit auribus. Qui uerecundiae rubore perfusus caritatis tamen dulcedine habundans, corde in diuina confisus suffragia tacitas paulisper Deo preces effudit, nihil de diuino dubitans auxilio, nihil de suae petitionis hesitans effectu, totus in eius credens clementiam qui de arida petra sitienti populo fontem aquae uiuae produxit, uel in Cana Galileae aquam in mirabilis uini conuertit saporem. Dixit puero: «Vade in Dei confidens bonitatem et quodcumque inueneris in uasculo non tricare nobis adferre». Qui celer paterno oboediens praecepto cucurrit et uas uino optimo superaffluens inuenit. Gratias Deo agens alacri animo uenienti et suis sociis propinauit amico; qui duplici roboratus caritate remeauit in propria. Sed famulus Christi ne uanis iactantiae uerbis uel rumigero populi celebraretur fa
Abbreviated transcription (Latin):
tia cordis os lequit᷑: et quia fr̃no amore õs
diligebat om̃ib se affabilem p̃stabat: ali¬
oꝵ salutem suũ reputans luchꝵ. nec drũ¬
ce talentum peccunie pigricia obruit hu¬
mo ⁊ s cotidiano caritatis sudore multipli¬
care studebat: ne uacuus reueniente dño
suo inconspestu appareret illiꝰ.
Gttur uir quidam nobilis et religiosus
int̾ alios famulum uenit uisitare xp̃i:
ut ꝑ eum celestis doctrine reficeretur
melle. Et dum sermo dulcissime allocu¬
tionis in longum traheretur. et sol mediũ
celum transciens crescentes dupplicar et
umbras: nolebat uir dei hospitem suũ
absq caritatis duittere uiatico ⁊ man¬
dauit puero ut siquid illi remansiss
uini caro pocula portaret amico: quati¬
nus utrimq uel aĩa refectus uel corpo¬
re confortatꝰ domum rediret. S ꝓpt̾ hos¬
pitum frequentiam et uiri dei largani
hominib muntficentiam: non atida pa¬
tris caritas. aridum inuenit uasculum

Expanded text:
tia cordis os loquitur et quia fraterno amore omnes tia cordis os loquitur et quia fraterno amore omnes diligebat, omnibus se affabilem praestabat. Aliorum salutem suum reputans lucrum nec dominicae talentum pecuniae pigritiae obruit humo sed cotidiano caritatis sudore multiplicare studebat, ne uacuus, reueniente Domino suo, in conspectu appareret illius. Igitur quidam uir nobilis et religiosus inter alios famulum uenit uisitare Christi ut per eum caelestis doctrinae reficeretur melle. Et dum sermo dulcissimae allocutionis in longum traheretur et sol medium caeli transiens centrum, crescentes duplicauit umbras, nolebat uir Dei hospitem suum absque caritatis dimittere uiatico. Mandauit puero ut, si quid illi remansisset uini caro pocula portaret amico, quatenus utrumque uel anima refectus uel corpore confortatus domum rediret. Sed propter hospitum frequentiam et uiri Dei largam hominibus munificentiam non arida patris caritate aridum inuenit uasculum
Abbreviated transcription (Latin):
frat̾na dilectione iocundus. humili pieta¬
te eximius. orõnum uigilantia assiduus:
sermone modestus ⁊ corpore castus ⁊ ieiu¬
no sobriꝰ ⁊ miseroꝵ consolator ⁊ ñ de cra¬
stino cogitans: s semꝑ de dei confidens cle¬
mentia. Om̃s ad se uenientes: et̾ne uite
pane paĩcebat. Nullum despiciebat in sua¬
angustia: s pie consolationis u̾bo reficie¬
bat mestos. Nemini uel u̾bo nocuit: s fr̃¬
no amore cunctis ꝓdesse satagebat. Unde
ut illuis sacͣtissimo alloquio uel dei̾sticic
culibet sollicitudinis suscipent consola¬
tioncm: uel in religione eccũastice exhorta¬
tionis. ab eo puram audirent ueritatem
Unde et illiuis pia deuotione multi a dẏa¬
bou laqueis lib̾ati sunt: et uias uite ꝑpetue
ob celeberrimam scĩtatis famam nobi¬
lium uel plebialium nirũ dei uisitare so¬
lebant: ut consolarentur ꝑ grãm q̃ habũ¬
dabat in labiis illiͦ. Et quia ex habundan¬

Expanded text:
fraterna dilectione iocundus, humili pietafraterna dilectione iocundus, humili pietate eximius, orationum uigilantia adsiduus, sermone modestus, corpore castus, ieiunio sobrius, miserorum consolator. Non de crastino cogitans sed semper de Dei confidens clementia, omnes ad se uenientes aeternae uitae pane pascebat. Nullum in sua despiciebat angustia, sed piae consolationis uerbo reficiebat maestos. Nemini uel uerbo nocuit, sed fraterno amore cunctis prodesse satagebat. Unde ut illius sacratissimo alloquio uel in tristitia, cuiuslibet sollicitudinis susciperent consolationem, uel in religione ecclesiasticae exercitationis ab eo puram audirent ueritatem. Unde et illius pia deuotione multi a diaboli laqueis liberati sunt et uias uitae perpetuae, ob celeberrimam sanctitatis famam nobilium uel plebialium uirum Dei uisitare solebant ut consolarentur per gratiam quae habundabat in labiis illius. Et quia ex habundan
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe sc̃e tͥnitatis celestis misterii baptis¬
ma susciperet. Sciens uero beatus ponti¬
fex apłm dicere parilum. omĩa ur̃a hone¬
sta cum ordĩe fiant: statuit diem quo rex
eccłiam intraret ad suscipienda diuina
pietate sacramenta. Quale fuit trinc
scĩs dei gaudium ⁊ qualis in eccłia xp̃i le¬
ticia cum uiderent regem niniue ad pre¬
dicationem ione de solio maiestatis sue
descendisse et in cinere sedisse penitentie.
et sub pia dei sacerdotis dextera sue excellẽ¬
cie caput baniare: Baptizat᷑ itaq rex
cum optimatib suis. et ppło ⁊ qui diuina
p̃urniente gr̃a saluatoris lanachei gaude¬
bat susciꝑe sacramentum utrimq ucto¬
ria exhostib et sue salutis compos ad scep¬
tra regni regenda reu̾sus est. Scm̃ quoq
uedastum. bõ pontifici cõmendauit re¬
migio. Qui ibi moratꝰ uite meritis et nir¬
tututum claruit exemplis. Omĩb ama¬
bilis et uenerabił fc̃s est fuit enĩ morũ
dignitate religiosus et caritate p̃cipuus

Expanded text:
nomine sanctae Trinitatis caelestis misterii baptisma susciperet. Sciens uero beatus pontifex apostolum dicere Paulum: «omnia uestra honesta cum ordine fiant», statuit diem quo rex ecclesiam intraret ad suscipienda diuinae pietatis sacramenta. Quale fuit tunc sanctis Dei gaudium, qualis in ecclesia Christi laetitia, cum uiderent regem Nineue ad praedicationem Ionae de solio maiestatis suae descendisse et in cinere sedisse penitentiae et sub pia Dei sacerdotis dextera suae excellentiae caput humiliare. Baptizatus itaque rex cum optimatibus suis et populo qui, diuina praeueniente gratia, salutaris lauacri gaudebat suscipere sacramentum utrumque et uictoria ex hostibus et suae salutis uoti compos ad sceptra regni regenda reuersus est, sanctumque Vedastum beato pontifici commendauit Remedio. Qui ibi moratus uitae meritis et uirtutum claruit exemplis, omnibus amabilis et uenerabilis factus est. Fuit enim morum dignitate religiosus, caritate praecipuus,
Abbreviated transcription (Latin):
dierna celebritate colimus: ac nr̃os ut ea
maneat cura posteros monemꝰ. Hec nos
cum a patrib qui his int̾fuere et adhuc nu¬
merosi suꝑsunt audissemus frequenti ser¬
mone narrantib ⁊ filentio nequaquam
instructuoso tegere ꝓmissi sumus: s ad
laudem xp̃i pontificisq ip̃iꝰ uili dictatu po¬
steris transinisimus. Talib et tantis usq
in p̃sens uirtutib eiꝰ celebrabilis honorat᷑
tumulus. Desanitatib uero in basũua
eiꝰ qua requiescit. ip̃iꝰ int̾uenientib meti¬
tis patratis aliqua hic ꝯmemorare super¬
sedimus: qm̃ de his satis in libello uite
illius exp̃ssa cognoscimꝰ. Siquidem ad eiꝰ
memoriam cecitas uisum ⁊ studitas au-¬
ditum ⁊ debilitas gressum: et taciturni¬
tas lingue recipit officium. Hec nempe
qͣi ⁊munia scõꝵ dona referre omittimus
quia ad ignem in eiꝰ memoria diuinitꝰ.
accensum stilus festinat stolidus. cuiq
hebes ꝓna deuotione concurrit animus¬

Expanded text:
dierna celebritate colimus, ac ndierna celebritate colimus, ac nmaneat cura, posteros monemus. Haec nos cum a patribus, qui his interfuere et adhuc numerosi supersunt, audissemus, frequenti sermone narrantibus, silentio nequaquam infructuoso tegere permissi sumus, sed ad laudem Christi pontificisque ipsius vili dictatu posteris transmisimus. Talibus et tantis usque in praesens virtutibus eius celebrabilis honoratur tumulus. De sanitatibus vero in basilica eius, qua requiescit, ipsius intervenientibus meritis patratis, aliqua hic commemorare supersedimus, quoniam de his satis in libello vitae illius expressa cognoscimus. Siquidem ad eius memoriam caecitas visum, surditas auditum, debilitas gressum, et taciturnitas linguae recipit officium. Haec nempe quasi communia sanctorum dona referre omittimus, quia ad ignem in eius memoria divinitus accensum stilus festinat stolidus, cuique hebes prona devotione concurrit animus
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ memoratas reliquias ÷ congruo loco
debito honore deposuit: lapidum etiam
cesores nec non et cementarios adhibu¬
it : aliaq ꝑ plura que adhoc opus apta
uidebantur exquisiuit. Corpꝰ uero uiene¬
rabile a die duodecimo. Kalendarum
octobrium quib eleuatum est. usq ad
decimum kalendarum nouembrium
quib restitutum est. ꝑ tͥgnita duos dies
supͣ terram manere permisit: ac die eodẽ
magno cleri ppłiq conuentu congrega¬
to in loco p̃parato recollocauit ⁊ urnãq se¬
pulcri non ut antea fuerat in ꝓfundio¬
rib posuit: s insuꝑiorib ita ut funda¬
mentum illius uideri et lumen sub illo
accendi posset collocauit ⁊ atq in eo illũ
psalmi uersiculum. Het requies mea in
secłm seculi supͣ scͥpsit. Utramq uero ele¬
uationem uidelicet corporis atq resti¬
tutionem celebrem ẽẽ fecit: siuis etiam
sucessorib bonorabilem imꝑpetuo fore
sanxit. Qd̾ hactenus nos deuotissime ho¬

Expanded text:
supramemoratas reliquias, congruo loco, supramemoratas reliquias, congruo loco, debito honore deposuit, lapidum etiam caesores, necnon et coementarios adhibuit, aliaque perplura quae ad hoc opus apta videbantur, exquisivit. Corpus vero venerabile a die duodecimo Kalendarum Octobrium quibus elevatum est, usque ad decimum Kalendarum Novembrium, quibus restitutum est, per triginta duos dies supra terram manere permisit, ac die eodem, magno cleri, populique conventu congregato, in loco praeparato recollocavit. Urnamque sepulcri, non ut antea fuerat, in profundioribus posuit, sed in superioribus, ita ut fundamentum illius videri, et lumen sub illo accendi posset, collocavit, atque in eo illum psalmi versiculum. Haec requies mea in saeculum saeculi, suprascripsit. Utramque vero elevationem videlicet corporis, atque restitutionem, celebrem esse fecit, suis etiam successoribus honorabilem in perpetuo fore sanxit. Quod hactenus nos devotissime ho
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Istis ħ̾ aliqua sui portiuincula con¬
ueniunt ⁊ porro ad credendum tituban¬
tium aĩos instruũt: in quib adhuc fi¬
des frigescente caritate. uel uiuit uel po¬
tius ut ita dictum sit mortua uiuere
se credit. Non itaq insanientium more
poctaꝵ manes et a ueritate uacuas fingi¬
mus fabulas. neq uixͣ mantuani uatis
figmentum eneio exemplo de tumulo polli¬
dori auri sacra fame necati hastilia cruen¬
ta extrahimꝰ: s ad laudem dñi meoitum
et nomen amabile amandi p̃sulis sũmi
adornare desideramus. Porro si illa mere¬
tricio sermone et culta compta ꝑsuaderi
qͣi uera potuer̃t paganis ÷ que redargutio
digna inueniti pot̾it xp̃ianis. si minori fi¬
de dubitent de certis ⁊qmͣ illi de mendaci¬
b et incertis: Superest itaq ut aut om̃i¬
potentiam dei negent ⁊aut de sc̃itate tan¬
ti uuri dubitent: et hac insania etiam pa
Gitur ablatas de corpore uiri dei amandi

Expanded text:
rum. Istis haec aliqua sui portiuncula conrum. Istis haec aliqua sui portiuncula conveniunt, porro ad credendum titubantium animos instruunt, in quibus adhuc fides frigescente charitate vel vivit, vel potius, ut ita dictum sit, mortua vivere se credit. Non itaque insanientum more poetarum, inanes et a veritate vacuas fingimus fabulas, neque juxta Mantuani vatis figmentum, Aeneio exemplo, de tumulo Polidori, auri sacra fame necati, hastilia cruenta extrahimus; sed ad laudem Domini meritum, et nomen amabile Amandi praesulis sancti adornare desideramus. Porro si illa meretricio sermone, et cultu compta persuaderi quasi vera potuerunt paganis, quae redargutio digna inveniri poterit Christianis, si minori fide dubitent de certis, quam illi de mendacibus et incertis? Superest itaque ut aut omnipotentiam Dei negent, aut de sanctitate tanti viri dubitent: et hac insania, etiam pag CAPUT VIII Igitur ablatas de corpore viri Dei Amandi
Abbreviated transcription (Latin):
litudine nob̃ illos utrosq nr̃e plebis
pat̾ ⁊ pareris iste de ꝓximo post centum
quinquaginta annos sui obitꝰ dormiẽs
insepulchro pͥmi ade similctudinem
referens in osse exempto: scd̃i ade. id est
xp̃i ymaginem p̃bens in cruore effuso.
Quib utrisq gestis mirabilib p̃sentẽ
sibi eccłiam ad sua sollempnia congre¬
gatam: qͣi ueram dilectionis ac fidei pu¬
ritate coniugem oĩm nr̃m matrem ui¬
detur acquisisse. Que illi ꝓpͥo aluo fonte
uidelicet sacro filios generans: mirabile
distu et mat̾ ꝑseuerat et u̾rgo. De quoꝵ
collegio etiam ego qui ista nunc suppleo:
qmͣius degener eius in enarrabili pictate
existo. Sane illa que uerax pͥscoꝵ isrłitice
nationis iudicium narrat hystoria de
quo loquimur:non longe uidebuntur
dissimilia: samson fortissimũ omniũ¬
ducum q̃rentem coniugium. rugientẽ
in semita obuiũ habuisse leunculum:
atq de eiusdem iuolent̾ necati maxilla

Expanded text:
litudine nobis illos utrosque nostrae plebis litudine nobis illos utrosque nostrae plebis pater et parens, iste de proximo post centum quinquaginta annos sui obitus dormiens in sepulcro; primi Adae similitudinem referens in osse exempto; secundi Adae, id est Christi imaginem praebens in cruore effuso. Quibus utrisque gestis mirabilibus, praesentem sibi ecclesiam ad sua solemnia congregatam, quasi veram dilectionis ac fidei puritate conjugem, omnium nostrum matrem videtur acquisisse. Quae illi propria alvo, fonte videlicet sacro filios generans, mirabile dictu! et mater perseverat et virgo. De quorum collegio etiam ego, qui ista nunc suppleo; quamvis degener ejus inenarrabili pietate existo. Sane illa quae verax priscorum Israeliticae nationis judicium narrat historia, huic, de quo loquimur, non longe videbuntur dissimilia. Samsonem fortissimum omniuducum quaerentem conjugium, rugientem in semita obvium habuisse leunculum, atque de ejusdem violenter necati maxilla,
Abbreviated transcription (Latin):
ruit albo. De quib eccłia ad sui condito¬
ris. ac redemptoris similitudinẽ refor¬
mata ⁊ oĩm credentium mat̾ uitalis
uidelicet eua est: remota pͥori calamita¬
te effecta. Non penitꝰ incomꝑabile per
omĩa de quo antea diximus nob̃ uidet᷑
miratulum ⁊ qnͣdo aꝑto ore nr̃i pr̃is nos
in xp̃o ꝑ euͣnglin generantis pretiosissi¬
nui stille fluxet̃t. cruoris: quo om̃is huiꝰ
eccłie conuentus amabilis. augientũ
uere ꝑciꝑe meruit credulitatis. castoq
coniugii federe digna effecta est. et fidelis
Dormiuit gͥ uetustus ille in paradyso
adam: et ex osse ꝓpͥo fabricatam suscepit
coniugale contub̾nium euam. Quie¬
uit postea adam nouus illiꝰ antiqui ꝓ¬
thoplasti. ꝓthoplastes in crucis supplitõ
et ex cruore sui lateris subairatam sibi
aptauit eccl̃iam ñ habentem maculã
aut rugam: s corpore et sp̃u ĩmatula¬
tam. Rep̃sentauit uero quadam simi¬

Expanded text:
ruit albo. De quibus ecclesia ad sui conditoruit albo. De quibus ecclesia ad sui conditoris ac redemptoris similitudinem reformata, omnium credentium mater vitalis, videlicet Eva, est, remota priori calamitate, effecta. Non penitus incomparabile per omnia, de quo antea diximus, nobis videtur miraculum, quando, aperto ore nostri patris, nos in Christo per euangelium generantis, pretiosissimi stillae fluxerunt cruoris, quo omnis huius ecclesiae conventus amabilis augmentum verae percipere meruit credulitatis, castoque coniugii foedere digna effecta est et fidelis. Dormivit igitur vetustus ille in paradyso Adam et ex osse proprio fabricatam suscepit coniugale contubernium Evam. Quievit postea Adam novus illius antiqui protoplasti protoplastes in crucis supplicio et ex cruore sui lateris subarratam sibi aptavit ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, sed corpore et spiritu inmaculatam. Repraesentavit