comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuistꝭ u̾sis usq ꝙͣꝙͣ uestignis sitis
om̃i pessimi ⁊ in tẽporũ uiciis
ac locoꝵ p̃cipuũ teneatis gradũ.¬
D uictus tenius mnͥ non placet R
uictũ tenuẽ ⁊ uircutꝭ ⁊ uoluptatis
amatores ac pr̃oni laudãt. tu ꝙͣ
hesim sis amplepus nescio plato
siracusias mẽsas dampnat nec
ulloͦ sͥ place̾ ait bis indie sacurũ
fieri. Epicurꝰ in olerib suis uolup¬
tatẽ ac delicias ponit ⁊ hũc quẽ
tu fugis uictũ reb ac uerbis ꝓbat.
demq ait̃ cic̾o nemo de tonui uit¬
tu plura dixit tu duaꝵ notissiõs
si uiaꝵ duces sꝑrisͥ ꝙͣ est reliqũ
nisi ut impetũ tui erroris ⁊ uir¬
tutis hostem/ nec amicã uolupta¬
tis onosam sequaris ingliuem:
multi mirant᷑ qr pr̃m ⁊ auorũ
memoria uinee multo paucõres
essent hoes aut totid aut plẽs iu
na tñ mliora erat᷑ sic ĩ dies cre¬
uit ebrioꝵ sicis. O de lauto uictu
ad tenuẽ sũ redactus. N bene ht̃
qd molestia neglex ͭ implet iopia.
optimũ est sponte agere. quod

Expanded text:
fuistis, versis usquequaque vestigiis, sitis omnium pessimi et in temporum vitiis ac locorum precipuum teneatis gradum. Victus tenuis michi non placet. Victum tenuem et virtutis et voluptatis amatores ac patroni laudant: tu quam heresim sis amplexus nescio. Plato Syracusias mensas damnat, nec ullo modo sibi placere ait bis in die saturum fieri. Epicurus in oleribus suis voluptatem ac delitias ponit, et hunc quem tu fugis victum, rebus ac verbis probat. Denique ut ait Cicero: “nemo de tenui victu plura dixit”. Tu duarum notissimos si viarum duces spernis, quid est reliquum nisi ut impetu tui erroris et virtutis hostem, nec amicam voluptatis onerosam sequaris ingluviem,multi mirantur, quia patrum et avorum memoria, vinee multo pauciores essent, homines autem totidem aut plures, vina tamen viliora erant. Sic in dies crevit ebriorum sitis. De lauto victu ad tenuem sum redactus. Bene habet: quod modestia neglexit, implet inopia. Optimum est sponte agere quod
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit᷑ ⁊ nõ stat / s ut sc̾ptũ est
quasi fłos egreditur ⁊ cont̾it᷑ ⁊ fugͭ
uelut bmbra ⁊ nũꝙͣ in eod statu
ꝑmanet. Tu spõsam quererꝭ ami¬
sisse/ qui fugiẽdo ⁊ in horas decͤstẽ¬
do assidue te amittꝭ. O spõsam ĩ
iudicõ amisi Rin campo aliitutiꝰ
est iure congrẽdi ꝙͣ bello legib decꝰ¬
tare ꝙͣ gladñs legisti apũd iurgi¬
liũ int̾ illos lauim competitores ꝙͣ¬
ta lis ⁊ quis belli finis. uictorẽ spõ

Expanded text:
 stat, sed ut scriptum est, “quasi flos egreditur, et conteritur, et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet.” Tu sponsam quereris amisisse, qui fugiendo et in horas decrescendo, assidue te amittis? Sponsam in iudicio amisi. In campo alii! Tutius est iure congredi quam bello, legibus decertare quam gladiis. Legisti apud Virgilium, inter illos Lavinie competitores, quanta lis et quis bell
Abbreviated transcription (Latin):
dica salua est iuica. O Iudex mẽ pͥ¬
uauit sponsa Radult̾ aut rapcor fcsita
te pͥuasset. leuiꝰ ẽ sponsam ami¬
sisse ꝙͣ ꝯiugem In illa enĩ spes ꝑ¬
ditur / in hãc res mĩor est autem
sponsam in uidicio. Q non amisisti
s tuam esse didicisti. Damisi spõsa.
tiplici egritudĩe liberat᷑. atqui spon¬

Expanded text:
ita, salva est vita. Iudex me privavit sponsa. Adulter aut raptor forsitan te privasset. Levius est sponsam amisisse quam coniugem: in illa enim spes perditur, in hac res. Minor est autem sponsam in iudicio. Non amisisti, sed tuam non esse didicisti. Amisi sponsam. tiplici egritudine liberatur, at qui spon
Abbreviated transcription (Latin):
disputatũ ⁊ creb̾rime repecitũ est
Si ml hoꝵo est in cã quid aᵈ est
ꝙͣ torpor ⁊ ignauia. Sit ad id re¬
iltim qd ait se ͭ ͣ turpissiã est iac¬
tura q̃ ꝑ negligẽciam uenit. O
ut amictam tp̃s mesta ncc̃itas
me cogit Rnõdũ capio qͥd rei sit.
nam si te hostis in micłis hẽat.
si mors instet / Possũt fateor acta
bonos impedire s nõ pios scõsq
cogitatꝰ qͥ maxĩe in eo statu eii¬
nent / atq efulgent/ quib ĩ curꝭ
tempꝰ certe nõ ꝑdit᷑ ͥnec scio an
alibi usq minꝰ nec  ꝓfecto ⁊ ĩ dolu
reguli ⁊ in thaurũ phalaridis ĩ¬
troirẽ pñt ⁊ in crucem theodori
airenẽsis ascende̾ sic quocũq te n̾¬
teris in te unũ amissi tprĩs culpa
reflectitur. at uos ex more na¬
turam accusatõ q̃ uolubile temꝑꝰ
fecit᷑ cũ hic nõ ess et̾nitas ĩ om̃ib
uos mecipõs absoluitꝭ cũ iei om̃i
sol sitis om̃e enĩ fere tempꝰ ꝑdi¬
tis ymo ꝓicitꝭ ⁊ qiͣ rem iuilem ab¬

Expanded text:
est. Si nil horum in causa, quod aliud est quam torpor et ignavia? Sic ad id revertimur quod ait Seneca: “turpissima est iactura que per negligentiam venit”. Ut amittam tempus, mesta necessitas me cogit. Nondum capio quid rei sit. Nam si te hostis in vinculis habeat, si mors instet, possunt, fateor, actus bonos impedire, sed non pios sanctosque cogitatus, qui maxime in eo statu eminent atque effulgent; quibus enim curis tempus certe non perditur, nec scio an alibi usquam minus. Que profecto et in dolium Reguli, et in taurum Phalaridis introire possunt, et in crucem Theodori Cyrenensis ascendere. Sic quocunque verteris, in te unum omissi temporis culpa reflectitur. At vos ex more naturam accusantes, que volubile tempus fecit, cum hic non esset eternitas, in omnibus vosmet ipsos absolvitis, cum rei omnium soli sitis. Omne enim fere tempus perditis imo proicitis, et quasi rem vilem ab
Abbreviated transcription (Latin):
ut oĩo bonũ dici belis qd multi ma¬
gni negant / uiri nõ tuũ c̾te s for¬
tune bonũ i uel inuitꝰ dices ĩta n ͨ
tu de tuo ad nec do suo Illa q̃d ꝑdid ͭ
s transtulit. Damisi pecĩam ĩR¬

Expanded text:
ut omnino bonum dici velis, quod multi magnique negant viri, non tuum certe sed fortune bonum, vel invitus, dices. Ita nec tu de tuo aliquid, nec de suo illa quidem perdidit, sed transtulit. Amisi pec
Abbreviated transcription (Latin):
guine duplicꝭ cã fuit alirum
bñ spirtũ argie eti phile mnale
optatũ a partum issi ꝰ penates i¬
rpit scelerũq ingencia senũa
mouit nõne opes falsas ⁊ ca¬
ducas neq pr̃are posse quos
crescit amor mr̃im quarctĩdipã
peciuã crescit. Et i neminem
peciũa diuitẽ facit mo contͣ ulłi
nõ maiorẽ sui cupidinẽ ncus¬
sit neq illud minꝰ. Crescentem
sequit᷑ cura peciũa. maioro q
fames atq illud multa peten¬
Itib desuilt / multa ⁊ ꝑ multis
eos indige̾ qui ꝑ multa possideant

Expanded text:
ruine duplicis causa fuit, aurumruine duplicis causa fuit, aurumne spretum Argie, Eriphile male optatum, male partum illius penates irrupit, scelerumque ingentia semina movit. Nonne opes falsas et caducas, neque prestare posse quod crescit amor nummi quantum ipsa pecunia crescit? Et illud: “neminem pecunia divitem facit, immo contra, nulli non maiorem sui cupidinem incussit”. Neque illud minus: crescentem sequitur cura pecuniam, maiorumque fames. Atque illud: multa petentibus desunt multa. Et “permultis eos indigere, qui permulta possideant
Abbreviated transcription (Latin):
tis solgi clamorib se posit q ful¬
coris metassoꝵ as menoriam ie¬
exꝑiendi q sors ead̃ fuit illa añi
subeant q̃ famosis ab accorib st̃pta
nulli usꝙͣ docto legendi audiendiꝵ
defuit facultas Nõ ne gͦ peciuã pe¬
grinos mores intulisse ⁊ mollłe
diuicias in turpi luxu sclã pͥus
integ̾rima fregisse Nõ ne ipas ꝙͦ
Siuicias auariciã ⁊ habundantes
uoluptates desidi̾um ꝑluxũ atq li
bidinẽ ꝑeũdi ꝑdendiq oĩa iuepis¬
se. ⁊ scriptum ⁊ re ip̃a sepe comꝑtũ
est nõne auarũ semꝑ ege̾ / nõne
nocens ferrũ ferroq nocenciqau¬
rum. Sacrãq auei famem mł
nõ mortasia pectora coge̾ peciũe¬
q aspectu debilitatos sp̃us. nõne
aurum ꝑ medios ire sacellites p̃¬
rumꝑe saxa potenciꝰ ictu fulimł¬
neo atq hũit pudiciciẽ sit ac ui¬
te iñsidias ꝓuenire̾ imibre auto
danaes expurgata iurgmitas
ac uatꝭ argolici casus ꝓbat. a¬
mareq sił ꝯuigis una siquid

Expanded text:
positisque fulgoribus metallorum, ad memoriam reexperiendique sors eadem fuit, illa animum subeant, que famosis ab auctoribus scripta, nulli unquam docto legendi audiendique defuit facultas. Nonne ergo pecuniam peregrinos mores intulisse, et molles divitias turpi luxu, secula prius integerrima fregisse? nonne ipsas quoque divitias, avaritiam, et abundantes voluptates, desideriumeundi perdendique omnia invexisse, et scriptum, et re ipsa sepe compertum est? nonne avarum semper egere? nonne nocens ferrum ferroque nocentius aurum, sacramque auri famem, nil non mortalia pectora cogere, pecunieque aspectu debilitatos spiritus? Nonne aurum per medios ire satellites  saxa potentius ictu fulmineo, atque hinc pudicitie simul ac vite insidias provenire? Imbre aureo Danaes expugnata virginitas, ac vatis Argolici casus probat, avareque simul coniugis: una si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
unus quid̃ alt̾q est hostis / Om̃s
fere auicule. illi in sultãt ꝓ fugo
mustelaꝵ ꝯtͣ aspides insidie. qd
cuita diuitũ chalamos acumenfu¬
rum q̃ nam ex diu̾so cuiꝰq ꝙ se
suo in gn̾e̾ excubiesquãtaq. q̃ q
iugil repugnãͣ estiquis benatoꝵ
quis ue aucupũ artes aut laq̃os.¬
squis piscatoꝵ hamos ac reciasħo¬
rũq oĩm labotes uigilias q expłi¬
cet: aut h ͨ contͣ ferarũ auiũ pisti¬
um ingenia: que cũcta qͥd sũt a

Expanded text:
unus quidem alterque est hostis: omnes unus quidem alterque est hostis: omnes fere avicule illi insultant, profugo mustellarum contra aspides insidie? quod circa divitum thalamos acumen furum? Quenam, ex diverso, cuiusque pro se suo in genere excubie, quantaque quanque vigil repugnantia est? quis venatorum, quisve aucupum artes ac laqueos, quis piscatorum hamos ac retia, horumque omnium labores vigiliasque explicet? aut hec contra, ferarum, avium, pisciu
Abbreviated transcription (Latin):
decuit dilectũq regi unice atq in de¬
licus habitũ / Nam ip̃iꝰ canis erga
hominem cui fect᷑ amicissimꝰ qͣnta
sit caritas nisi ꝙͣ conaliat spes cibi
p̃t̾ morsus ac latratꝰ / implacables
nõ cnĩ atheonis fabula s dicerp¬
tus uere ꝓbat euripides. sulpia fallu ͣ
una quid̃ ex multis audita ẽspista¬
tores cũ ad urbes pistem defererit
q estate libent̾ noctu faciit aliqñ
colpeculã seu exammẽ calle, me¬
dio transu̾sam huĩsse ꝙͣ arrepeam
decoriaturi ex comodo cũ supra sar¬
cinã ꝓiecissent illam bbi se pistib
affacim implesset subito ꝓsilusse
mirantibq illis atq indignan ͭ
efugisse Iam quioro alni uolpumi do¬
li. qui lupoꝵ ululatꝰ ꝙ murmur
aco caulas q̃ coruoꝵ miluorq ar¬
ca columbarũ domos ac pulloꝵ
bent naͣle atq et̾nũ odium altͣ
alc̾iꝰ inuadit sndũ efracesq oiuis
spem ꝓlis int̾uint snã cuculo nõ

Expanded text:
decuit, dilectumque regi unice atque in dedecuit, dilectumque regi unice atque in delitiis habitum. Nam ipsius canis erga hominem cui fertur amicissimus quanta sit caritas, nisi quam conciliat spes cibi, preter morsus et latratus implacabiles, non tantum Acteonis fabula, sed discerptus vere probat Euripides. Vulpina fallacia una quidem ex multis audita est: piscatores cum ad urbem pisces deferent, quod estate libenter noctu faciunt, aliquando vulpeculam ceu exanimem calle medio transversam habuisse, quam arreptam decoriaturi ex commodo, cum supra sarcinam proiecissent illam ubi se piscibus affatim implesset subito prosiluisse, mirantibusque illis atque indignantibus effugisse. Iam qui, oro, alii vulpium doli? qui luporum ululatus? quod murmur ad caulas? que corvorum milvorumque circa columbrarum domos ac pullorum bent naturale atque eternum odium? Alter alterius invadit nidum, effractisque ovis spem prolis interimit: nam cucullo non
Abbreviated transcription (Latin):
es ꝓcollar. qui feruor qui mugitꝰ
pelagiqui torrenciũ fragor: qui
fulminũ excursus. qui nubud̃cur¬
sus.⁊ iecursus. ⁊ ꝯtursus. mare ip̃m
p̃t̾ apertam ac rapidã ĩiuẽtoꝵ
atq abditos fluctuũ tumores int̾¬
tis uicib alt̾nantes c̾tos statutos¬
dum manifesti mocꝯlatens causa
¶Rs qd nillũ aĩal bellis uacat: pi¬
sces fere sbolucres / ẜpentes hões
una spẽs aliam exagitat ¶ Nulli
om̃i quies data / leo lupũ slupus
canens camis leporem insequit᷑.
Est ⁊ canũ scirps audacior snon
lupis modo resisce̾. s leones par¬
dos sapres ursos insectari solita
atq agredi. Gͦ eundi uero cam
gn̾osa ferocia ⁊ tam nobił fertur
elaciosut ursos/ aprosq fastidiant
sinq solos elaphancee aut leones
dignent᷑ Iirueresq̃lem unũ alexadro
regi missum ꝯtemptuq tali male
cognito ꝯtemptũ occidiq iussũ le¬
gimꝰ missũq Inde alt̾m ꝓbatũq q̃

Expanded text:
es procellarum, qui fervor, qui mugitus es procellarum, qui fervor, qui mugitus pelagi, qui torrentium fragor, qui fluminum excursus, qui nubium cursus et recursus et concursus? Mare ipsum, preter apertam ac rapidam vim ventorum atque abditos fluctuum tumores incertis vicibus alternantes, certos statutosdum manifesti motus latens causa Quid, quod nullum animal bellis vacat? Pisces, fere, volucres, serpentes, homines: una species aliam exagitat, nulli omnium quies data. Leo lupum, lupus canem, canis leporem insequitur. Est et canum stirps audentior, non lupis modo resistere, sed leones, pardos, apros, ursos insectari solita atque aggredi. Quorundam vero tam generosa ferocia, et tam nobilis fertur elatio, ut ursos aprosque fastidiant, inque solos elephantes aut leones dignentur irruere; qualem unum Alexandro regi missum, contemptuque tali mali cognito, contemptum occidique iussum legimus, missumque inde alterum probatumque qua
Abbreviated transcription (Latin):
t omnb que bel sͥ
lecta placuerĩt bel
audica nichil pene
uel insedit alciꝰ bel
tenaciꝰ inhesit uel
cresꝰ ad memoriã
redit ꝙͣ ilsud heraca¬
tiꝰ Omina scdm litem fieri. Sic ẽ
enim ⁊ sic esse ꝓpre mod bnu̾sa testã¬
tur srapido scelle obuiant frrmamĩto
cõtraria muitem elemẽta cõfligũt.
Terre tremutsmaria fluctuant faer
quatiturscrepant flamine bellum
ĩmortale gerunt uenti/ Tempora
tẽporib ꝯcertant ¶secũ singula no¬
biscũ omiã /uer humdum. estas a¬
rida. mollis autũpnnuis. yenis hyspi¬
da ⁊ q̃ uicissitudo dr̃ pugna ẽfħẽc
ipã igẽ quib insistimꝰ quib cicũ¬
fonemur ⁊ iuiumꝰ q̃ tot illecebris
blandiũt᷑ ꝙͣz si irasci ceꝑint suit hor¬
renda indicant terremotꝰ ⁊ ꝯcitatis¬
simi turbines/ indicat naufragia
atq incendia. seu celo. seu t̾ris se¬
uencia Quis insultꝰ grandimsͭ q̃¬
nam ius illa imbriũ. qui frenit̾ꝰ
tonitrui:. qui fulmĩs impetꝰ. q̃ rabi¬

Expanded text:
 omnibus que vel michi lecta placuerint vel audita, nichil pene vel insedit altius, vel tenacius inhesit, vel crebrius ad memoriam rediit, quam illud Heracliti: “Omnia secundum litem fieri”. Sisse propemodum universa testantur. Rapido stelle obviant firmamento; contraria invicem elementa confligunt; terre tremunt; maria fluctuant; aer quatitur; crepant flamme; bellum immortale gerunt venti; tempora temporibus concertant, secum singula, nobiscum omnia: ver humidum, estas arida, mollis autumnus, hiems hispida, et que vicissitudo dicitur, pugna est. Hec ipsa igitur quibus insistimus, quibus circumfovemur et vivimus, que tot illecebris blandiuntur, quanque, si irasci ceperint, sint horrenda, indicant terremotus et concitatissimi turbines, indicant naufragia atque incendia seu celo seu terris sevientia. Quis insultus grandinis, quenam illi vis imbrium, qui fremitus tonitruum, qui fulminis impetus, que rabi
Abbreviated transcription (Latin):
quet s ncc̃itas. RQ nam queso
ncc̃itas ista est. q̃ tibi pripiat quod
unũ ex om̃ib tuũ est. Ita dico diui¬
cias honores/ potenciã clientelas ĩ¬
peria ⁊ q̃ sunt eiusmõi suo iure
dat atq ecipit fortuna. tempus
muito non criꝑitur. s ip̃m ꝑ se
seisim defluit nõ utenti paula¬
tim q consuunit̾. nec ance ppendi¬
tis ꝙͣ consumptũ est. cũ q̃rele sonãt
sere mutiles flecur tpr̃is amissio
s siletur culpa. Baze ncc̃itas sola
cogit tp̃s amitte̾ RQro iterum
q̃ nam hec tam molenta ncc̃itas.
inisi forte dñoꝵ negociis impli¬
citus tua negligis quasi uo̾ nõ
ad hoc te sola cupiditas ⁊ mexplebi¬
lis lucri spes impellat. Pone cupi¬
ditates ꝓprias dñõrũ cupidicatib
nõ ꝑebis. s h ͦ iurꝰ inmedicablẽ ue¬
nis infusum ⁊ perrãs iustã seu-¬
sum ebetat ⁊ nõ solũ tp̃s s liberͤ
uitamq ip̃am nõ sensientib e¬
ripit. Q si forte nec tuis nec ali¬
enis cuꝑiditatib s curis honesti¬

Expanded text:
quet sed necessitas. Quenam, queso, necessitas ista est, que tibi preripiat quod, unum ex omnibus, tuum est? Ita dico: divitias, honores, potentiam, clientelas, imperia, et que sunt huiusmodi, suo iure dat atque eripit fortuna; tempus invito non eripitur, sed ipsum per se sensim defluit, non utenti paulatimque consumitur, nec ante perpenditis quam consumptum est. Tum querele sonent sere et inutiles, fletur temporis amissio, sed siletur culpa. Me necessitas sola cogit tempus amittere. Quero iterum: quenam hec tam violenta necessitas? Nisi forte, dominorum negotiis implicitus, tua negligis, quasi vero non ad hec te sola cupiditas et inexplebilis lucri spes impellat. Pone cupiditates proprias: dominorum cupiditatibus non parebis. Sed hoc virus immedicabile venis infusum et pererrans viscera, sensum hebetat, et non solum tempus, sed libertatem vitamque ipsam non sentientibus eripit. Quod si forte nec tuis nec alienis cupiditatibus, sed curis honesti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmiscuit. Sileo cet̾atũ reges gẽciũ
e pecudũ gregib uilissimaꝵ d ar¬
ciũ taberis ad mopinũ subito dya¬
dema subuectos. Al exãder macedo
hortholanũ in asia regem fecit e
fuit ex illiꝰ accib laudatꝭ iste nõ
uleniꝰ. Contraq alios sileo e regni
fastigio ad ẜuiciũ usq ad plapsos
sic suas res fortua moderat᷑ tñ
plurimiũ põt u̾tꝰ. Per illã tuto
ꝯscendit᷑ ad sup̃mos gradus / cuiꝰ
calle deẜto sciant reges se ĩ tremu¬
lo scare /neq descensum modo ĩ¬
stare s ruin̾am. Q̾ nã igr̃ ut ad
ce redeam ista calamitas nastẽdi
cuiꝰ nec regnandi eripit᷑ nec suc¬
cessus. D Obscura de radice ꝓdeo¬
N Omĩs radix obstura ⁊ squalida
est. unde camẽ ⁊ floridi ⁊ frondẽ¬
ces rami ꝓdeunt nõ unde quidꝙ
prodierit si quale sit q̃ntur. S

Expanded text:
arum reges gentium, e pecudum gregibus vilissimarumque artium tabernis, ad inopinum subito diadema subvectos. Alexander Macedo hortulanum in Asia regem fecit, et fuit ex illius actibus laudatis iste non ultimus. Contraque, alios sileo e regni fastigio ad servitium usque prolapsos. Sic suas res fortuna moderatur; tamen plurimum potest virtus: per illam tuto conscenditur ad supremos gradus; cuius calle deserto, sciant reges se in tremulo stare, neque descensum modo instare sed ruinam. Quenam igitur, ut ad te redeam, ista calamitas nascendi, cui nec spes regnandi eripitur nec successus? Obscura de radice prodeo. Omnis radix obscura et squalida est, unde tamen et floridi et frondentes rami prodeunt. Non unde quicquam prodierit, sed q
Abbreviated transcription (Latin):
xima bobe clarissimꝰ aduena mox
ciuis eximiꝰ ⁊ consul ⁊ cẽsor fuit.
Si ne id quid̃ satꝭ est ⁊ fortasse re¬
gnũ cogit᷑as. Profecto neq alĩd
spera suffragio mito ꝵ huilitas uetat
brigĩs / Terciũ ⁊ quĩtum ⁊ sextũ roͣ¬
noꝵs regum ad meõriam refer Tullꝰ
hostili ꝰ ut ꝓbati ꝑhibent auctores
⁊ si apud alios de illo tale nichil stp¬
tum sitrinfans ĩ agresti eugurlo e¬
ducatꝰ in adolestericia pastor fult
Tarquimꝰ pristꝰ pr̃e negociatore
aduena / nec italite insuꝑ origĩs

Expanded text:
xima urbe clarissimus advena, mox xima urbe clarissimus advena, mox civis eximius et Consul et Censor fuit. Si ne id quidem satis est, et fortasse regnum cogitas, profecto neque illud sperare, suffragio meritorum, humilitas vetat originis. Tertium et quintum et sextum Romanorum regum ad memoriam refer: Tullus Hostilius, ut probati perhibent auctores, etsi apud alios de illo tale nichil scriptum sit, infans in agresti tugurio educatus, in adolescentia pastor fuit. Tarquinius Priscus, patre negotiatore, advena, nec Italice insuper originis.
Abbreviated transcription (Latin):
nobiliũ quos coͣm s. mantuanũ ue¬
mismũq rus misaqm amicitiã
⁊ ꝯuinctũ seu grande ad blandis ac
dulcib epulis flagitaret / ⁊ ꝙͣ młtos
tũc in palacio nobiles ut sepe sũt
mutiles atq indoctos credimiꝰ fuisse
quib hoꝵo nobilis ignobilitas atq
iniudiosa nec immm̾ito uide̾tur. O¬
pentib sũ obscuris Rnõ mouẽt
am̃i hec exempla. alcõrib agam.
marcꝰ cico ut de illo sc̾ptũ est/ ex or¬
dine natꝰ equestri de radice hũili
ꝑ egregias artes ꝑ q honestos gͣ¬
dus az consulatũ uenit/ quo nescio
an alt̾ umꝙͣ salubrior rei pu ͭ ͤ con
altiꝰ ⁊̃ nũc aspiras. Certe ⁊ mariꝰ
rusticanꝰ uir s ue uir ut conciuis
suus ait cleo dui aiator aph mausd
Marius
fuerat rome sepces consul fuit / cãta
gloria ut bis ycaliam obsidione ⁊ me¬
tu ẜuitutis liberasse cũ compat̾ota
licet idem suus n̾e dixit ⁊ Marcus
cato plobeye uio origĩs ꝑuiq oppidi
diu quid obscurꝰ incola post d ma¬

Expanded text:
nobilium, quos Romam scilicet Mantuanum Venusinumque rus miserat, amicitiam et convictum ceu grande aliquid, blandis ac dulcibus epystolis flagitaret. Et quam multos tunc in palatio nobiles, ut sepe sunt, inutiles atque indoctos credimus fuisse, quibus horum nobilis ignobilitas atque invidiosa, nec immerito, videretur? Parentibus sum obscuris. Non movent animum hec exempla? Altioribus agam. Marcus Cicero, ut de illo scriptum est, ex ordine natus equestri, de radice humili, per egregias artes, perque honestos gradus, ad Consulatum venit, quo nescio an alter unquam salubrior Reipublice Consaltius etiam nunc aspiras. Certe et Marius rusticanus vir, sed vere vir, ut concivis suus ait Cicero. Diu arator apud Marsos fuerat: Rome septies Consul fuit tanta gloria, ut bis Italiam obsidione et metu servitutis liberasse eum, compatriota licet idem suus, vere dixerit. Et Marcus Cato, plebeie vir originis parvique oppidi diu quidem obscurus incola, post in ma
Abbreviated transcription (Latin):
raram ⁊̃ ille spinas suauitatẽ
qs ait qͥd gemimas ⁊ lapides aurũ
d̃s̃ mat̾iam boni putant certatĩq
onis ut sũmũ bouũ pre q̃ om̃ib ap¬
petunt. Iãq in u̾bũ plateis aut
yronice ꝓcłamat᷑. O ciu̾es ciues q̃¬
renda peciũã pͥmũ est/ uirtꝰ post

Expanded text:
r ille spinas, suavitatem quod ait quidam, “gemmas et lapides, aurum omnis materiam boni putant, certatimque omnes ut summum bonum pre omnibus appetunt. Iamque in urbium plateis haud ironice proclamatur: O cives, cives, querenda pecunia primum est; virtus post
Abbreviated transcription (Latin):
oficõ es ꝙuis nõ ignorem hoẽs
ublgo tempꝰ ꝑdicũ uotare. cũ id
demum maxie ue̾q sic ꝑdicume
curabili morbi cura nõ iam tp̃s̃
s cerpm̃ male ꝑditũ faterer. nã
si tempꝰ qd malueru
deo cuo nõ dicã donas e restitius

Expanded text:
officio es; quamvis non ignorem homines, vulgo tempus perditum vocare, cum id demum maxime vereque sit perditum, curabilis morbi cura, non iam tempus, sed te ipsum male perditum faterer. Nam si tempus quod maluerim Deo tuo non dicam donas sed resti
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna ius nõ ht̃ / non diuicus
uirtꝰ s uirtuce diuicie q̃runb.u̾.
pauꝑiem ars oꝑciã lecisti ut as
litꝰ Rodiũ naufragio eiectꝯ aristi¬
quas dare pocest fortuna uel auferce
dum socors nouitato captus ut fit ocu¬
los qz crcũ ferens forte illos inqͣses de¬
scripooẽo geomettas si difexiss escta¬
nã meruit quib non tm̃ sibi s focns¬

Expanded text:
fortuna iufortuna iudivitie queruntur. pauperiem ars optima. Legisti ut ad litus Rhodium naufragio eiectus Aristiquas dare potest fortuna vel auferre, dum locorum novitate captus, ut fit, oculosque circumferens, forte illos in quasdam descriptiones Geometricas defixisset, exclanera meruit, quibus non tantum sibi s
Abbreviated transcription (Latin):
ues ab hac peste nõ te fastidietinͨ
repellet ꝙͣuie ex̾ceat dificiles het
aditꝰ pͥmos. ceta ꝓnaiotũda facilia
Semel ubi ad illam ꝑuen̾is nõ sen¬
cies pauꝑtatem D Spoliauit me
bonis meis om̃ib fortuna. Rfallt
te opĩo. malũ cõe mortaliũ. Nam
ꝓfecto nõ bonis ⁊ ut bona ꝑmisiu
non tius s que cua forsitañ llge
more credideras mirorq si mũdũ
intelligis aliena D fortuna me
nudũ liquit atq mopem. Ri dirtꝰ
te uestiet ni respius ac ditabit nͥ
forte pluris aurũ ⁊ pur purame
ꝙͣ decorũ gn̾o̾se mentꝭ hĩtum facis
qs si face̾s tuc ue̾ ioꝑẽ nidũq te
dic̾em. D. contra fortuẽ impetum
mopieq molestias nillo sacꝭ arti¬
ficõ tutꝰ sum. Rded mirarꝭ artifi¬
ciũ cuũ om̃e ⁊ arma quib te tueri
cogitas ĩ maĩb hostꝭ sũt. Illa capu¬
lum tenet. in te cuspis obu̾sa ẽ. Si
cõsiliũ querꝭ hus omisẜ age aᵈ arti¬
b q illis ingeniũ applita in quib

Expanded text:
es, ab hac posce: non te fastidiet nec repellet, quamvis exerceat; difficiles habet aditus primos, cetera prona, iucunda, facilia. Semel vero ubi ad illam perveneris, non senties paupertatem. Spoliavit me bonis meis omnibus fortuna. Fallit te opinio, malum commune mortalium: nam profecto non bonis et, ut bona permiserim, non tuis, sed que tua forsitan vulgi more credideras; mirorque si nondum intelligis aliena. Fortuna me nudum liquit atque inopem. Virtus te vestiet, ni respuis, ac ditabit, nisi forte pluris aurum et purpuram quam decorum generose mentis habitum facis; quod si faceres, tunc vere inopem nudumque te dicerem. Contra fortune impetum et inopie molestias nullo satis artificio tutus sum. Quid miraris? artificium tuum omne et arma quibus te tueri cogitas, in manibus hostis sunt; illa capulum tenet, in te cuspis obversa est. Si consilium queris, his omissis, age aliud, artibusque illis ingenium applica, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne hunt pudorẽ unꝰ om̃ pr̃ deꝰ.
una oñ mat̾ terir ¶ De ẜuitute
uitã intraui. QNe doleas
liber egrediere uelis modo. sicꝭ mlłti
ex diu̾so qui itrauerũt liberi
ẜui exibunt D Seruilit̾ nacꝯsũ
Bliberalit̾ iuue meliore tui ꝑte
liberum eẽ nl prohibet. una est
pcc̃i ẜuitꝰ grauissima s q̃ pre¬
me̾ nescit iuitos. Illam extute
libet eris. D Seruũ fieri fortuna
uosuit E potest uelle contrariũ
⁊ si morib utitur scis ꝙ speres / no¬
sci monstrũ illud nosti ludos ac
prestigia. nõ liber modo s dñi
tuidñs fieri pt̃. potes. ꝙͣ ꝙͣ quid
uelit aut quid nolit nichił ad tẽ
ut sit in exorabłis. qd int̾d est ul¬
lum illa tñ in añ ius ht̃ In oĩ
autẽ adu̾sus illã certamĩẽ ab ilłiꝰ
hoste postendũ auxiliũ sepe ꝙͣ¬

Expanded text:
ne hunc pudorem: unus omnium pater Deus, ne hunc pudorem: unus omnium pater Deus, una omnium mater terra. 7 DE SERVITUTE vitam intravi. Ne doleas: liber egrediere, velis modo, sicut multi qui ex adverso intrarunt liberi, servi exibunt. Serviliter natus sum. Liberaliter vive. Meliore tui parte liberum esse nil prohibet. Una est peccati servitus gravissima, sed que premere nescit invitos. Illam excute, liber eris. Servuum fieri voluit fortuna. Potest velle contrarium; et, si moribus suis utitur, scis quid speres. Nosti monstrum illud, nosti ludos et prestigia. Non liber modo, sed domini tui dominus fieri potes. Quanquam quid velit aut quid nolit, nichil ad rem, ut sit inexorabilis, quod interdum est, nullum illa tamen in animum ius habet. In omni autem adversus illam certamine, ab illius hoste poscendum auxilium. Sepe
Abbreviated transcription (Latin):
lexandrum non suũ filiũ predica¬
re solicũ. idq sibi ultro ꝯfessamo¬
limpiadem/ atq hanc ob causam re¬
pudio dimissam scriptores recũ ꝓ¬
didere/ Constantinꝰ ip̃e ex cõcubiã
genitꝰ licet insigmi pre legitius
frĩb ad imꝑiũ uenit ad derẽ hũs
arturũ regem. nisi ꝙ hystorus mm¬
stere fabulas nichil est aᵈ ꝙͣ men¬
dacio iu̾ fidem imminue̾. Ad scc̃a
uero nõ est qd te deiciat origo uñ¬
cũq ortos urtꝰ extuli̾t sacꝭ est
glorie D male natꝰ sunc  bene
uiue bñ mor̾e qualit̾ natꝰ sis n ͨ
tuũ ẽ nec memĩsse quid̃ potest
nec magnoꝑe inquiras q ad te
non partinet nisi forte ut hui¬
lior micõrq nõ ut mestior sĩs¬
D Turpiter natꝰ sũ R morp cã¬
dor ⁊ claritas uite nõ maculas
m᷑ s memoriã omnẽ fede oigĩs
delebunt. hoc remediũ dũ licet
arripe aᵈ michi crede nullũ est¬
O pudet infamiã ꝑntũ. A po¬

Expanded text:
lexandrum non suum filium predicalexandrum non suum filium predicare solitum, idque sibi ultro confessam Olympiadem, hancque ob causam repudio dimissam scriptores rerum prodidere. Constantinus ipse, ex concubina genitus, licet insigni, pre legitimis fratribus ad imperium venit. Adderem his Arturum regem, nisi quod historiis miscere fabulas, nichil est aliud quam mendacio veri fidem imminuere. Ad summam vero, non est quod te deiciat origo: undecunque ortos virtus extulerit. Satis est glorie. Male natus sum. Bene vive, bene morere. Qualiter natus sis, nec tuum est, nec meminisse quidem potes, nec magnopere inquiras, quod ad te non pertinet, nisi forte, ut humilior mitiorque, non ut mestior sis. Turpiter natus sum. Morum candor et claritas vite, non maculas modo, sed memoriam omnem fede originis delebunt: hoc remedium dum licet arripe; aliud, michi crede, nullum est. Pudet infamium parentum. Po
Abbreviated transcription (Latin):
Qnil tu contra leges si paientes
tui egerũt. tu scdm seges age oĩa
In hͦ quid̃ nullũ penitꝰ tuũ t̾men
fuit de ortu tuo alii tu de morib
rõnem reddes/ Et ꝙͣuie odio uageli¬
bidinis ĩ inmorentes filios ultio le¬
gum cuuliũ extendatur de ꝯtñ quẽ¬
q suis finib metit᷑ / Nec filu᷑ iiqui¬
solitam ꝙͣ leges ab ip̃ĩs phĩs accepi¬
sti. legib gꝭ oppressus diuino siml
ac phĩco iudicio releuatꝰ hẽs unde¬
ammũ soleris. neq enimꝰ tibi ut p̾¬
ris ut nl glẽ sic ꝓfecto / nicluil in¬
fanne miusti. DDrigo illicita ⁊
incesta est R Quid de incestu qͥdue
de adult̾io nasti queat indicio sũt
romulꝰ ⁊ alcides perses macedone
iugurta nuimidie rex fuit ut̾q le¬
gieimis factib regno exclusis ma¬
lo quid more pessummisqz artib sed
exelusis tamen alexander macedo
pilippi dictꝰ cuiꝰ uẽ sit creditꝯaudi¬
sti. demq philippũ excremo uite a¬

Expanded text:
Nil tu contra leges sed parentes Nil tu contra leges sed parentes tui egerunt. Tu secundum leges age omnia. In hoc quidem nullum penitus tuum crimen fuit: de ortu tuo alii, tu de moribus tuis rationem reddes. Et quamvis odio vage libidinis in immerentes filios ultio legum civilium extendatur, Deus tamen quenquam suis finibus metitur, nec filii iniquisolitam quam leges, ab ipsis Philosophis accepisti. Legibus ergo oppressus, divino simul ac philosophico iudicio relevatus, habes animum unde soleris. Neque enim tibi ut prris, ut nil glorie, sic profecto nichil infamie meruisti. Origo illicita et incesta est. Quid de incestu, quidve de adulterio nasci queat, indicio sunt Romulus et Alcides. Perses Macedonie, Iugurtha Numidie Rex fuit, uterque legitimis fratribus regno exclusis, malo quidem more, pessimisque artibus, sed exclusis tamen. Alexander Macedo Philippi dictus, cuius vere sit creditus audisti; denique Philippum extremo vite, A
Abbreviated transcription (Latin):
nestis lingua filu caceat. dissum¬
litudo uite moꝵ acciud̾ taceat. pl¬
tra laus filii cui a tergo dẽ/ ⁊ ꝙ̃tũ
sene suo modestior adolesteue cõta
nullaq grauior seni lis nota lasti¬
uie ꝙͣ admota illa pudicicia iuuem¬
lis/ Equid̃ si parentum gloria filus
male uiuentil honosa est quanto
face uecundie filioꝵ laus patrũ ma¬
le iiuẽtiũ premit infamiam D dãp̃¬
nata de uene̾ procieatus. Rait qui
malle debes impuditi tprĩs honestꝰ
flius esse ⁊ dici ꝙͣ honesti impudicꝰ.
illa precipue estimanda sũt q̃ cuiꝰ¬
q sict ꝓpria de alieno nemo iuste
roprehendicur seu laudatur. ⁊ si ut
dixi ur̃ quidꝙ̃ co est conspecei ꝰ fiat
suo contrario admotum. Ceterũ ut
cuꝰq ꝓpria laus aut infamia est
sic laudis aut infamnie causa ꝓpria
sit oportet neq bero ut uniꝰ gladio
alter perit / utq uniꝰ flaminis res
sunt ꝙͣ corporis aut fortune ut in¬
uito neq̃ant possessore molari. S¬
Contͣ fas/ ꝯtraq leges genitꝰ sum

Expanded text:
nestis lingua filii taceat, dissimilitudo vite, morum, actuum non taceat. Pulchra laus filii, cui a tergo dicitur: “O quantum sene suo modestior adolescens”; contraque nulla gravior senilis nota lascivie, quam admota illi pudicitia iuvenilis. Equidem si parentum gloria filiis male viventibus onerosa est, quanto fasce verecundie, filiorum laus patrum male viventium premit infamiam! Damnata de Venere procreatus sum. Atqui malle debes impudici patris honestus filius esse et dici, quam honesti impudicus.illa precipue extimanda sunt, que cuiusque sunt propria. De alieno nemo iuste reprehenditur seu laudatur, et si, ut dixi, vestrum quicquid id est: conspectius fiat, suo contrario admotum. Ceterum ut cuiusque propria laus aut infamia est, sic laudis aut infamie propria causa sit oportet, neque vero ut unius gladio alter perit, utque unius flammis res sunt quam corporis aut fortune, ut invito nequeant possessore violari. Contra fas contraque leges genitus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
Strobiq par sel iẜ̾ia uel gessas
auinũ comitib magnis ⁊ iolst¬
bus. bulꝰꝰ publicola unꝰ e romane
libertatꝭ ductorib mononiꝰ aga
rõne sequester pacis una spel
irgum uictor finitor q reg̃in famo¬
sissum ⁊̃ antiqͥ tam diues glorietũ
pecitiẽ nopo fuit / ut nisi agelło
tanti iuri uendito restitua quigi
dos nõ posset atisiꝰ regulus gnes
desen soree, tanta iei famiuario ꝑ¬
opia fun̾t ut pͥmus in affrita ma¬
ximias res gerens scde̾ in hiyspima
Ille ꝓpt̾ ussici mortem hic ꝓpter
filie dotem missionẽ a senatu ꝑ¬
lẽ cogerent᷑ ⁊ obtinuissent insi se¬
natus. rei p. consulens optiõrũ
ciuiũ succurriss mopie. Qͥntio
autẽ quat̾na agri iug̾a aranti
senatꝰ ⁊ ꝑpłi consensũ reb ĩ exͣ¬
mis sumũ imꝑiũ defercet᷑ hũs
accedunt curio ortulo diues ⁊ fã¬
briciꝰ ꝑuo potens qui oblattis
contempsere diuicias ⁊ nncħil p̃¬
ter ferrum dexerasq ⁊ añm habẽ¬

Expanded text:
utrobique par vel miseria vel egestas. animum comitibus magnis et illustribus: Valerius Publicola, unus e Romane libertatis auctoribus, Menenius Agrippa, Romane sequester pacis, unde sepregum victor, finitorque regni famosissimi et antiqui, tam dives glorie, tam pecunie inops fuit, ut nisi agello tanti viri vendito, restitui coniugi dos non posset. Attilius Regulus, Gneus defensores, tanta rei familiaris inopia fuere, ut primus in Africa maximas res gerens, secundus in Hispania, ille propter villici mortem, hic propter filie dotem, missionem a Senatu petere cogerentur; et obtinuissent, nisi Senatus, Reipublice consulens, optimorum civium succurisset inopie. Quintio autem quaterna agri iugera aranti, Senatus et Populi consensu, rebus in extremis summum imperium deferretur. His accedant Curius hortulo dives, et Fabritius parvo potens, qui oblatas contempsere divitias, et nichil preter ferrum dextrasque et animum haben
Abbreviated transcription (Latin):
gacio suã defit. s pemia illa defot¬
mitas in ip̃o sepe iute limine sac̾s
undis abluitur nue usq aiam
candor subit. O male me ꝑntes
genuere R Eͥo ad ce quisquis ma¬
de geniut tu bene genicꝰ fiusti nͥ
alieno flagicõ tuui iũgis O fede pu¬
dot originis Rdam ꝙ alieno tũesti¬
tis non miror ⁊ alleno sił eru
sescitis ⁊ oĩo ubiq pociusꝙͣ ĩ uob
⁊ cona ⁊ mala urã ieponitis q̃ ali¬
bi tũ ꝙͣ in nobis esse nõ possũt
qd insi pudend̃ ip̃e aͥd penitendi¬
ue egeris / quod tiud t̾men aut qͥs
pudor impudic̃ꝰ pr̃ tu mõ ne
pr̃m de decoris heditatẽ adeas ca¬
ue atq illi dissimilliꝰ hac in parte
fieri stude / qui te ignaiũ genuit
muito tibi suas maculas ĩpressis¬
se nõ potuit / In te sis ⁊ ex te ꝓdeat
ncc̃e est unde obsturꝰ aut̃ clarꝰ fias.
DIn honestis parentib in lucem
ueni D gĩs parens honestꝰ filio
uidiꝰ debet s non ut ue̾ndꝰ sic seꝙ̃¬
dus oĩs filio parens / Est ubi desti¬

Expanded text:
gatio sua desit. Sed prima illa deformitas in ipso sepe vite limine sacris undis abluitur, niveusque animam candor subit. Male me parentes genuere. Quid ad te? quisquis male genuerit, tu bene genitus fuisti, nisi alieno flagitio tuum iungis. Fede pudet originis. Iam quod alieno tumescitis non mirobescitis, et omnino ubique potius quam in vobis et bona et mala vestra reponitis, que alibi tamen quam in vobis esse non possunt. Quod nisi pudendum ipse aliquid penitendumve egeris, quod tuum crimen, aut quis pudor, impudicus pater? tu modo ne paterni dedecoris hereditatem adeas cave, atque illi dissimillimus hac in parte fieri stude. Qui te ignarum genuit, invito tibi suas maculas impressisse non potuit. In te sit, et ex te prodeat necesse est, unde obscurus aur clarus fias. Inhonestis parentibus in lucem veni. Omnis parens honestus filio videri debet: sed non, ut verendus, sic sequendus omnis filio parens. Est ubi deser
Abbreviated transcription (Latin):
quol maior est amiꝰ ⁊ in librõ cor¬
pore ẜua mens hĩtat: ⁊ in ẜuoli¬
br̃a ob̾stare ẜuitꝰ pt̃ fori actib
nõ aĩ. Curi̾a ẜuũ respuit / at nõ
uirtus nõ industria non fides Titon
cico̾nis ẜuus fuit. s is artib lib̾tatẽ
adeptus elegant̾ de patroni iocis li¬
brum poscerfliquit. Non pt̃̾ ẜuus
discusso ẜuicio imꝑator ⁊ rex qͦ.
neq ad regnũ modo ⁊ imꝑum
ab hoc grãdu ꝑuenisse aliquos no¬
mlitare hiõ deo põe euisi amilitiẽ
stipendiũ est regnare dei ẜuꝰ rex est
hõmi. sociꝰ angeloꝵ horror demo
ẜuitꝰ nichil nocet. U Seruꝰ sum
Rsi semꝑ fuisti consuedo luctr̃
leuiat / si minꝰ spera posse te it̾m
nõ esse qd qñq non fu̾isł S̾ius
sunt si speras mali finem inimiat
spes dolorem. Si desperas pacĩã neq
ma lud malo cumules/ neq te auꝰ¬
gas/ suꝑuacue sciens uolensq q̃
tociꝰ huãne demenciẽ sũma est

Expanded text:
qualibet maior est animus. Et in libero corqualibet maior est animus. Et in libero corpore serva mens habitat, et in servo libera. Obstare servitus potest fori actibus, non animi: curia servum respuit, at non virtus, non industria, non fides. Tyro Ciceronis servus fuit, sed his artibus libertatem adeptus: elegantem de patroni iocis librum posteris liquit. Non potest serdiscusso servitio imperator et rex quoque. Neque ad regnum modo et imperium ab hoc gradu pervenisse aliquos nomilitare homini? Deo potest, eiusque militie stipendium est regnare. Dei servus rex est hominum, socius angelorum, horror demonservitus nichil nocet. Servus sum. Si semper fuisti, consuetudo luctum leniat; si minus, spera posse te iterum non esse, quod quandoque non fueris. Servus sum. Si speras mali finem, minuat spes dolorem; si desperas, patientia, neque malum malo cumules, neque te angas supervacue sciens volensque que totius humane dementie summa est.
Abbreviated transcription (Latin):
soluerent acq ad uerã deduc̾ent liberta¬
tem. In quib ẜapion quid egypciꝰ
he̾micola nobiłitatꝰ est h ͨ t̾ magis̃
tu tale aͥd quo uel utilis alteri/ uel fa¬
cilis tibi saltem ẜuitus tua sit nõ
id quid̃ qd nõ hẽas optare si eo qd̾
hẽas bene uti sapient est illud oĩ¬
b ꝯtigit h ͦ pautis. D Mortali dño
mortalis ẜuio. Rimmortali ẜui¬
re incip̃e. Ille tibi lib̾t̾atem spondet
⁊ regnũ. ꝙͣuis ⁊ in h̃ statu nec ho¬
nestis artib oꝑam dare nͨ sperare
meliora sic uecitũ. Et Terenciꝰ ẜis
fuit ⁊ didiscit haud ẜuili quid̃ in¬
iemõ ⁊ comedias stripsit haud
ẜuili stilo quo ⁊ libertatem inter
poetaro duces mu̾it locũ quõ gͦ
uirtutem solidum aĩe bonũ ẜuitꝰ
impediet q̃ nec aduenticia studia
nec ext̾nam glam impedire p̃t:
gn̾osa ꝓfessio q̃ maiorẽ dnõ seruũ
facit. Et est haus dubie ẜuꝰ eruditꝰ
eo maior indocto dño quo fortuna

Expanded text:
solverent, atque ad veram reducerent libertasolverent, atque ad veram reducerent libertatem; in quibus Serapion quidam Egyptius, heremicola nobilitatus est. Hec tibi magis tu tale aliquid, quo vel utilis alteri, vel facilis tibi saltem servitus tua sit. Non id quidem quod non habeas optare, sed eo quod habeas bene uti sapientis est. Illud omnibus contingit, hoc paucis. Mortali domino mortalis servio. Immortali servire incipe: ille tibi et libertatem spondet et regnum, quamvis et in hoc statu nec honestis artibus operam dare, nec sperare meliora sit vetitum. Et Terentius servus fuit et didicit, haud servili quidem ingenio, et Comedias scripsit, haud servili stilo, quo et libertatem et inter Poetarum duces meruit locum. Quomodo ergo virtutem, solidum anime bonum, servitus impediet, que nec adventitia studia, nec externam gloriam impedire potest? Generosa professio que maiorem domino servum facit. Et est haud dubie servus eruditus eo maior indocto domino, quo fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
la boriosior bita est quo alcõr mlto
enĩ ciciꝰ. multoq faciliꝰ sidelis ser¬
ui ꝙͣ iusti regis implent᷑ oficia.
dyoclecian iam pͥuati ⁊ de p̃tito
iudicantꝭ ⁊ exꝑientia edocti dcmĩ
tem tuã letꝰ amplect̾e̾ fustã fa¬
teor atq huilẽ s facilem ac tnͣ¬
quillam nͥ forte felicõrem reris d
spectaculo anelantẽ ꝙͣ ĩ cubitulo
quiestentẽ Din ẜuiciũ measors
impulit᷑. Qlibens facito qd oport.
T̃ ⁊ illud qͦ notissimũ ac nccĩtati¬
b humanis aptissimũ ꝯsiliũ cuꝑi¬
as quodcidq ncce est. Sic bi ip̃am
nccitatis eluẜis fer fortune sarcinam
pacient᷑ quãm quid̃ sponte ⁊̃ subũe
utq a lios ẜuicio liberarent sibi ẜuiciũ
de legere. In quib est clarissimũ paulim
nomen nolaui presulis cuiꝰ sponta¬
nee ẜuitutꝭ exitꝰ felix ut debuit fuit
quid̃ ꝑuo se precio uendiderient/ ut¬
ẜui efecti suos dños pcc̃i uinclis ab¬

Expanded text:
laboriosior vita est, quo altior. Multo laboriosior vita est, quo altior. Multo enim citius multoque facilius fidelis servi, quam iusti regis implentur officia. Diocletiani iam privati, et de preterito iudicantis, et experientia edocti, dictum tem tuam letus amplectere, fuscam fateor atque humilem, sed facilem ac tranquillam, nisi forte feliciorem reris in spectaculo anhelantem, quam in cubiculo quiescentem. In servitium mea me sors impulit. Libens facito quod oportet. Est et illud quoque notissimum ac necessitatibus humanis aptissimum consilium: cupias quodcunque necesse est. Sic vim ipsam necessitatis eluseris. Fer fortune sarcinam patienter, quam quidam etiam sponte subiere, utque alios servitio liberarent, sibi servitium delegere; in quibus est clarissimum Paulini nomen Nolani presulis, cuius spontanee servitutis exitus felix, ut debuit, fuit. Quidam parvo se pretio vendidere ut, servi effecti, suos dominos peccati vinculis ab
Abbreviated transcription (Latin):
dñis obediant ẜui si iusta precipiut
non difficultas retraliat / nõ labor nõ
obsequio uel negata premia bel qdẽ
in rob amarissimũ irrogata suppli¬
ciã / In oĩb obediant modo iiusticia
atq inhonestas ab fu̾i̾t. alioqͥn ꝯtũa¬
cia ⁊ libertas atq ip̃m pectꝰr iugu¬
lus iniquis p̃ceptꝭ at turpib oppo¬
ngndus est ẜuandũꝵ memoriter.
qd pͥmissorum alt̾ait qui cũ ẜuos
obedur ꝑ omia dñs precepisset ad¬
diditi. non ad oculũ ẜuientes quasi
homĩb placentes si insimplicitate
cordis tuuentes dñm. Ex lm̃s uides
status cui condicõ q̃ nam sit non
totꝰ ẽ ẜuus qui ad indigna impia
N Qs stis an ille suꝑbiori suo dño
ẜuiat forsan bxori forsan m̾etaecłe
forsan hũs ipĩs quib imꝑat quot
postiremo q̃ durissiã oñ est ẜuitꝰ¬
forsan ⁊ ip̃e sibi h est uicus ac pas¬
sionib/ ac biolentꝭ affectib siuis ẜ¬
uit. Quid ius dicam: pauci in iłi¬
tate sũt liberi ⁊ si qui sũt eo illis

Expanded text:
nis obediant servi, si iusta precipiunt: non difficultas retrahat, non labor, non obsequia vel negata premia, vel quod est in rebus amarissimum, irrogata supplicia. In omnibus obediant modo iniustitia atque inhonestas abfuerit; alioquin contumacia et libertas, atque ipsum pectus et iugulus iniquis preceptis ac turpibus opponendus est, servandumque memoriter quod premissorum alter ait qui, cum servos obedire per omnia dominis precepisset, addidit: “Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis timentes Dominum”. Ex his vides status tui conditio quenam sit: non totus est servus, qui ad indigna imperia Quid scis an ille superiori suo domino serviat? Forsan uxori, forsan meretricule, forsan his ipsis quibus imperat. Quot Postremo, que durissiforsan et ipse sibi, hoc est vitiis et passionibus ac violentis affectibus suis servit. Quid vis dicam? Pauci in veritate sunt liberi; et, si qui sunt, eo illis
Abbreviated transcription (Latin):
sum adutꝰ. R lunen uirtutis accẽ¬
de quo int̾ tenebras eiitestas in
quib hͦ saltem bom erit ut parua
luce clarissimꝰ uideare Sit belilla
to clarũ faciet uel tu illã Dhũdlis
patrie habitator sum R aesto ⁊ tu hu¬
milis bãtator q tuiꝰ animꝰ lnudlis̃
t uirtq alas fecit. lnns emĩ uti licitũ
u̾sosq felititꝰ ꝙͣ plures modo dixiiꝰ¬

Expanded text:
sum addictus. Lumen virtutis accensum addictus. Lumen virtutis accende, quo inter tenebras enitescas, ihoc saltem boni erit, ut vel parva luce clarissimus videare: sic vel illa te clarum faciet, vel tu illam. Humilis patrie habitator sum. Esto et tu humilis habitatorque tui animus humilis tibi virtus alas fecerit: his enim uti licitum, usosque feliciter complures modo dixi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sculptoꝵ ac pictorũ pͥncipes y¬
pocratem scil ⁊ phidiam ⁊ apellem
ut intelligi possit ingenioꝵ mag̾¬
cudim locorũ angustias nõ obsta¬
re D Ignobilis est patria Robi¬
litate tu illam pro iurili parte
si uelis potes / cum te illa face̾ nõ
possit ignobilem. nec mur meme
quid pompilio ad ioͣnũ regnum
nec septimio seuero ad impirm
obstitit soli natalis huĩlittis. Sũ¬
mo homi augusto Et si recens rõna
gentis antiquior uelitẽrua est Gã¬
yo ancias bespasiano at uici in cog¬
iiti iratim Contra bero larisseam
famam wlgauit eacides / ⁊ pebeñ a
stlis fustum nomẽ atq huile qd
philippꝰ erex̾at alexander ad celũ
tulit. non satis ẽ cuud obscuriͭ̃
prĩe nõ noce̾ nisi cuiũd claritas
prĩe prosit asilũ ignoblẽ atꝙ
opus pastoriũ comã fuit ꝙ g
non ante claresceret ꝙͣ res illd
geste ⁊ suoꝵ urtꝰ excellens cii¬
um illustrasset. Dobsture prie

Expanded text:
et sculptorum ac pictorum principes, Hipet sculptorum ac pictorum principes, Hippocratem scilicet et Phidiam et Apellem, ut intelligi possit ingeniorum magnitudini locorum angustias non obstare. Ignobilis est patria. Nobilitare tu illam pro virili parte si velis, potes, cum te illa facere non possit ignobilem. Nec Nume quidem Pompilio ad Romanum regnum, nec Septimio Severo ad imperium obstitit soli natalis humilitas. Summo hominum Augusto, etsi recens Romagentis antiquior Veliterna est. Gaio Antias, Vespasiano autem vici incogniti Reatini: contra vero Larisseam famam vulgavit Eacides, et Pelleum a seculis fuscum nomen atque humile, quod Philippus erexerat, Alexander ad celum tulit. Non satis est civibus obscuritatem patrie non nocere, nisi civium claritas patrie prosit. Asylum ignobile atque opus pastorium Roma fuit, que non ante claresceret, quam res illam geste et suorum virtus excellens civium illustrasset. Obscure patrie
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ atq opib fieri putat fallit᷑. ut
singulos uuos sic ⁊ urbes ⁊ regna
⁊ imꝑia nõ betustas nõ turrẽs ac
meniã/ nõ platee ac nõ palatia
at templa marmorea/ nõ statue nõ
picture nõ aurũ nõ gemine non
campi legionũ ⁊ classiũ plem por¬
tus nõ ꝑeg̾ns reft̾a micib emp¬
toriã ⁊ lucri amore equor õe sulcatũ
nõ postremo ciuũ forma uel mĩs
nõ rerũ copia ex unaaus q cibis fo¬
rum/ nõ pur purre clamides iurp
honusteq nurus cultib nõ fasta
nõ delicie nõ uoluptas s irtꝰ
sola nobilitat. gestaꝵ q irrũ faꝰ¬
ma ꝙͣ uri pariuit nõ muie D
pariũ municipii cius sũ Rnestꝭ
biantem pͥennieũ fuisse/ pitagorẽ
sannũ Anacharsim scitam. demet᷑¬
tum abderidem aristotilem ẽstagi¬
ritem/ cheofrastũ lesbiũ tullium
arꝑmatã. Chous egei maris bie¬
ius insula ⁊ poetã non ignoblẽm
philitem tulit. ⁊ medicoꝵ prem

Expanded text:
lius atque opibus fieri putat, fallitur: ut lius atque opibus fieri putat, fallitur: ut singulos viros, sic et urbes et regna et imperia, non vetustas, non turres ac menia, non platee, non palatia ac templa marmorea, non statue, non picture, non aurum, non gemme, non campi legionum, et classium pleni portus, non peregrinis referta mercibus emporia, et lucri amore equor omne sulcatum, non postremo civium forma vel numerus, non rerum copia exundansque cibis forum, non purpuree chlamydes virorum, onusteque miris cultibus, non fastus, non delitie, non voluptates, sed virtus sola nobilitat, gestarumque rerum fama, quam viri pariunt, non muri. Parvi municipii civis sum. Nescis Biantem Prieneum fuisse, Pythagoram Samium, Anacharsim Scytham, Democritum Abderitem, Aristotelem Stagyritem, Theophrastum Lesbium, Tullium Arpinatem? Chous Egei maris brevis insula, et poetam non ignobilem Philitem tulit, et medicorum patrem,