comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cellus ap̃ iuł notat. si minor sibi ser¬
uum necessariũ cõꝑau̾it. mox deces¬
serit. ñ dcł̾t cum restitui. neꝙꝰ cͥ capt᷑
ẽ cm̃to sĩ rẽm ꝑ nocessariã ucet mor¬
talem.Si locupleti hr̃s cxtit̾it. et
subito ntditas lapsa sit. puta p̃dia fu¬
ert. que chasma teperier̃t. in sule oui¬
ste sũt. ẜui fugcrũt. aut toccoser̃t. iur¬
qd̾.lxii. sic loqtur. quasi possit. minõ
ĩ integrum restitui. ma̾cellus aũt ap̃
iuł notat cessare ĩ integrũ restitutõ¬
nẽ. noꝙ enĩ ctatis lubrico captus ẽ
ad cundo locupletẽ mr̃ttitatẽ. ⁊ ꝙ fac
to ꝯtĩgit. cuiius patri.f. quam uis
diligentissimo poss ꝯtingere. s ħ its
afferit põstest restitutionem minoi¬
ri si adiit hĩtlitatẽ. inq̃ ros erãt me¬
te mortales.ł precha urluni. es aũt

Expanded text:
cellus apud Iulianum notat, si minor sibi seruum necessarium comparauerit, mox decesserit, non debere eum restitui: neque enim captus est emendo sibi rem pernecessariam, licet mortalem.Si locupleti heres extitit et subito hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt aut decesserunt: Iuxto sic loquitur, quasi possit minor in integrum restitui.Marcellus autem apud Iulianum notat cessare in integrum restitutionem: neque enim aetatis lubrico captus est adeundo locupletem hereditatem, et quod fato contingit, cuiuis patri familias quamuis diligentissimo possit contingere. sed haec res adferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua res erant multae mortales uel praedia urbana, aes autem
Abbreviated transcription (Latin):
duccit hũc addad ministritionem o ꝑ
peram eẽt ap̃tore excusatus. iuscici¬
Sciendum estiaut ñ passim minorit
subueniri. s causantognita. si capti cẽ
ꝓbãtur. itẽ non restituetur ꝗ sobnei
rem suam administrãt occasione dã¬
pni non ĩꝯsulte accidẽtis. s facto uec

Expanded text:
ducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a praetore excusatus.Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur.Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte
Abbreviated transcription (Latin):
xx. subueniatur. ⁊siqd̃ antt deside¬
ret quã ub̃tas cõpetat. audietur si
uero postea ñ possit ¶ It̾ quen p̃t
si is ꝗ emit hac lege minor fit. ã
restitui possit. ⁊ siꝗdemñ dũm lĩtᷤ
cõpetierit. dicendum crit posse cic
subueruri.si uero postea qͣm dies u¬
uenit. uoluntas maioris uc̃ditoi¬
rislio̾tatem imponet. Ex facto
q̃situs est adolescentes ꝗdam accep¬
perãt curatorem salmanũ q̃nda
noĩc. ħ cum curã admirustrassets
itnesicio pͥncipis urbi cauiã ꝓcina¬
tionem erat. adẽptus. ⁊ ap̃ p̾tore
se acura adolescentiũ ex causau̾at
absentib eis. adoiescentos adicrãt¬

Expanded text:
 subveniatur: et si quidem ante desideret, quam libertas competat, audietur: sin vero postea, non possit. item quaeri potest, si is qui emit hac lege minor sit, an restitui possit. et si quidem nondum libertas competit, erit dicendum posse ei subveniri: sin vero posteaquam dies venit, voluntas maioris venditoris libertatem imponit. Ex facto quaesitum est: adulescentes quidam acceperant curatorem Salvianum quendam nomine: hic cum curam administrasset, beneficio principis urbicam procurationem erat adeptus et apud praetorem se a cura adulescentium excusaverat absentibus eis
Abbreviated transcription (Latin):
misiss id a nũc prestabitur: s qno¬
manumissus suppͥmebat. cõpetẽ
adu̾sus cum actiones ad exhiben¬
manumissus cas ꝯtractabat ceteꝵ
ex telicto ĩ ẜuitutt facto. comino. ad¬
l̾isus cũ post lib̾tatẽ actio non cõpe¬
tit. ⁊hoc rescͥpto diuiscisi ꝯtinetur.¬

Expanded text:
praestabitur. sed et nomanumissus supprimebat, competunt adversus eum actiones ad exhibenmanumissus eas contrectabat. ceterum ex delicto in servitutem facto domino adversus eum post libertatem actio non competit: et hoc resc
Abbreviated transcription (Latin):
lõsi ali usus. alii. fructus ciꝰ¬
dẽ reuegitur id ꝑcipiet fructuariᷤᷤ
ꝙ usuario suꝑierit. nec minus et
ipẽ frũedicã. ⁊usũm habebit. u¬
reꝵ ãncstimationis usus fructꝰ
tibilcgctur. ĩttrest. nã siꝗtẽ reꝵ le¬

Expanded text:
Si alii usus, alii fructus eiusdem rei legetur, id percipiet fructuarius, quod usuario supererit: nec minus et ipse fruendi causa et usum habebit. Rerum an aestimationis usus fructus tibi legetur, interest: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
as Qui seliti obtulit. cum rez
tissimis ꝓbatioĩb possit ostẽcłe̾
actorẽ ab inĩtiolitis. scut eũ non
possitẽ. actor ꝗ ꝓpe isto mõ nõ est
deceptus. ⁊ ꝗ se hĩitatis petitiq̃

Expanded text:
 Qui se liti optulit, cum rem tissimis probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petiti
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit.eaꝰ quoꝙ uictus restitu̾e de¬
rebit. sĩi añ acceptũ iudiciũ. siue po¬
stea acꝗs̃erit possessionẽ qsi fideiusso¬
ne dolo eius acciderit. ab solui delebit
q̃ ad cas res quas desiit possite̾. ¶ fruc¬
tus cõputandos. ⁊̃ eaꝵ rerum quasd̃¬
fũctus uignori accep̃it. iuł ait.¬

Expanded text:
ituere debebit, siue ante acceptum iudicium siue postea adquisierit possessionem. et si fideiussone dolo eius acciderit, absolui debet quod ad eas res quas desiit possidere.Fructus computandos etiam earum rerum, quas defunctus pignori accepit, Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe acciꝑe cogcretur ulut ĩ pͥmi
specie põt dispici an si ancompro¬
misit legatus cogendus sit arbit̃
snãm dicere. si ip̃e iegatus postulat:

Expanded text:
nomine accipere cogeretur. illud in prima specie potest dispici, an, si ante compromisit legatus, cogendus sit arbiter sententiam dicere, si ipse legatus postulet:
Abbreviated transcription (Latin):
ud ta pupilla tutoros cius iudico
adlisus titiũ acciptrũt. et titius
te mutius petitionib. q̃ro. an
tomus pars quã titius obligan¬
dam filio suo accõmodauit. arc¬
bitratu iudicis lilim teltat. oru¬

Expanded text:
s eius iudicem aduersus Titium acceperunt et Titius de mutuis petitionibus: ‹quaero, an domus pars, quam Titius› obligandam filio suo accommodauit, arbitratu iudicis liberar
Abbreviated transcription (Latin):
undus michi tetũ coĩs
ẽ partẽ tuam mͥ trididisti. et ad
cuntẽ uiam ꝑ uicinũ tuũ ꝓͥu.
recit co mõ ẜuitutẽ ꝯstitutam
ait nayꝰ ꝙ dio solet ꝑ partetes
uiii.

Expanded text:
undus mihi tecum communis est: partem tuam mihi tradidisti et ad eundem uiam per uicinum tuum proprium. recte eo modo seruitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes sic eadem servitus eiusdem fundi ami
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tĩto matri defũctoiteducto usufruc¬
tu ꝓcłas legata sit. pctita ꝯtratuibulas
bonoꝵ possessionẽ plori ꝓͥctas ꝑictac¬
tis respectu mat̾ p̾stãdaest. ¶ sitesta¬
tor iusscrit ut hr̃s reficeret insulamc
cuius usũ fructũ legͣuit. põt fructua¬
rius ex testam̃to agdre ũ hr̃s itficł̾t¬

Expanded text:
educto usu fructu proprietas legata sit, petita contra tabulas bonorum possessione plena proprietas pietatis respectu matri praestanda est.Si testator iusserit, ut heres reficeret insulam, cuius usum fructum legauit, potest fructuarius ex testamento agere, ut heres refic
Abbreviated transcription (Latin):
ti fructuarii eo noĩe inbebit actione
quãti fucrit fructuarii intfuiss. ñ cos¬
sisse nitlem ucet usus fructus morte
cius interisset.
negotiuieius gcrõs reficiat. negõꝵc
gcstoꝵ actionẽ adusus fructuariur
s si paratus sit reccłe ab iisu fructu

Expanded text:
e habebit actionem, quanti fructuarii interfuisset non cessasse heredem, licet usus fructus morte eius interisset. negotium eius gerens reficiat, negotiorum gestorum actionem aduersus fructuarium sed si paratus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ceĩutor ingc̃tuy rem pupilla¬
rem ronafit̾e uendidit temitunte
tñ matre ẽptorib. quero cum iugẽ¬
tib creclitorib distracta sit. nec te sor¬
dib tutoris merito ꝗquam dici põt
an pupillus inĩtegrum restitui põt.
respondi cã cognita estimãdum. ner id
cutõ si iustum sit restitur tenogai. dũ
id auxilium ꝙ tutor telicto uacart¬
curator atolescentiũ predia coĩa fi

Expanded text:
pupillarem bona fide vendidit, denuntiante tamen matre emptoribus: quaero, cum urguentibus creditoribus distracta sit nec de sordibus tutoris merito quippiam dici potest, an pupillus in integrum restitui potest. respondi cognita causa aestimandum, nec idcirco, si iustum sit restitui, denegandum id auxilium, quod tutor delicto uacaret.Curator adulescentium praedia communi
Abbreviated transcription (Latin):
didit. cuero si tocreto p̃toris adolescẽs
ũntegrum restituti sũt. an ca tenui
uenditio rtscindẽtsit. quatentĩ
atoiescentiũ ꝓ parte fundus coĩs c
fuit. respondicatonus rescindi.n
c̃ptor a toto ꝯtractu uelit discci
ꝙ partem q̃pturus ñ css. It̾ quero
emptor utrũ ascio. et simphionio
pup̾uus. p̾tium cũ usuris recut d̃
t̾et. an uero abhidie curatoris. poi
hr̃dos qd̾ curatoris teneri. ucrum
ĩseium simphronũi ꝓ parte qua
corum sundus fuit actiones dam¬

Expanded text:
adulescentes in integrum restituti fuerint, an eatenus uenditio rescindenda sit, quatenus adulescentium pro parte fundus communis fuit? respondi eatenus rescindi, nisi si emptor a toto contractu uelit discedi, quod partem empturus non esset. item quaero, emptor utrum a Seio et Sempronio pupillis pretium cum usuris recipere deberet an uero ab herede curatoris? respondi heredes quidem curatoris teneri, uerum in Seium et Sempronium pro parte, qua eorum fundus fuit, actiones da
Abbreviated transcription (Latin):
stctis. et ex ceptionẽ unterlum. et ac¬
tionem cõpetore. ĩ imꝓfectis aũ soba
deccptionẽ. s ex facto scio. cum care¬
pani metũ cuidam illato: ex torsisset
cautionem policitationis. rescͥptũ
cẽ ab imꝑatore nro. possc cum ap̃¬
tore u̾ntegrũ rostitutione postula
re. ⁊ pͥtorem me assidẽte ĩttrlocutũ
c̃ẽ. ut fuic actione uoliet adu̾sus cĩ¬
panos cxpiricẽ pccsitam. siue ex¬
ceptione aduersus petẽtes. non decẽ
exccptionẽ cx qua ex ꝯstitu̾tione ca¬
ligitur. ut siue ꝑfecta. suic ĩ ꝑfẽctac
its ꝑsit. ⁊ actio ⁊ excoptio detur uoi¬
nam. resciffła acceptilatione .x. aliau
ĩntioneniõ. iuł. dig̾ putati eum dar

Expanded text:
erfectis et exceptionem interdum et actionem competere, in imperfectis autem solam exceptionem. sed ex facto scio, cum Campani metu cuidam illato extorsissent cautionem pollicitationis, rescriptum esse ab imperatore nostro posse eum a praetore in integrum restituet praetorem me adsidente interlocutum esse, ut siue actione uellet aduersus Campanos experiri, esse propositam, siue exceptione aduersus petentes, non deesse exceptionem. ex qua constitutione colligitur, ut siue perfecta siue imperfecta res sit, et actio et exceptio detur. Uonam rescissa acceptilatione uel alia liberatione. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗꝗd ꝓcõpato strup io accepart. pretore
tam̃ ctrm ut restituãt. inttrucru de¬
det.nã et gestum ẽ malo more. ⁊ p̾tor ñ
respicit an ad ult̾ sit ꝗdedit. s ħ souim
qud̃ i accepit metu mortis illato ¶ Si
is accipiat pecuniã ꝗ instrum̃ta statuᷤ
ma interususrus ẽ iusi dem. ñ dubi¬
tatur qn maxĩmo metu cõpeliaͣtur. u¬
utiꝙ si um ĩ fuitute p̾tor qili ĩstrum̃¬
siceaorit ne strupũ patratur uir scue
mulicr. ħ cclictum locũ h̃t. cum uiris.
tonis iste mc̃t maior quĩ mortis esse
telet. ¶ nec q̃diximus ad edictum ꝑu¬
ncre. nicl intcrẽ uiseꝗs ueritus sit: an
lucris suis. cũ ꝓassectu parẽtes magis
in lutris teritantur

Expanded text:
acceperunt. praetor tamen etiam ut restituant interuenire debet: nam et gestum est malo more, et praetor non respicit, an adulter sit qui dedit, sed hoc solum, quod hic accepit metu mortis illato. Si is accipiat pecuniam, qui instrumenta status mei interuersurus est nisi dem, non dubitatur quin maximo metu compellat, utique si iam in seruitutem petor et illis instrumesimulier, hoc edictum locum habet, cum uiris bonis iste metus maior quam mortis esse debet. Haec, quae diximus ad edictum pertinere, nihil interest in se quis ueritus sit an in liberis suis, cum pro affectu parentes magis in liberis terreantur
Abbreviated transcription (Latin):
metũ. et ñꝗ u cõpulsus auꝗd fec̃.
pħ oclictũ restituitur. s̃ uim accipi¬
mus atrocẽ. ⁊ eãq̃ aduersus tonos
mores fiat. ñ etiam eã quam ma¬
gistratus recte ĩtulit. scilicet iure lici¬
to ⁊iure honoris quẽ sustinet cẽte¬
rum si ꝑ ĩiuriam ꝗd fec̃ ropuli ro¬
re. pecuniã alicui extorsit.
similiumꝙ admutẽcdum.

Expanded text:
metum, et si quis ui compulsus aliquid fecit, per hoc edictum restituitur. Sed uim accipimus atrocem et eam, quae aduersus bonos mores fiat, non eam quam magistratus recte intulit, scilicet iure licito et iure honoris quem sustinet. ceterum si per iniuriam quid fecit populi Rore pecuniam alicui extorseritsimiliumque admittendum.
Abbreviated transcription (Latin):
niee. mercedẽ acccpisse uittor. ¶ Ite
pop̃ scͥb. quos dum bene putare. q̃ ser¬
ii manumiffionẽ. ł edificii deposi¬
tionci quã quis coactus fec̃. ad re¬
stitutionẽ huius ecuctipõrigẽctim cẽ
u quod p̃tor ait sc ratũ non habitir.
quatonus accipic̃dum est. uitcamus.

Expanded text:
meae mercedem accepisse uideor. Idem Pomponius scribit quosdam bene putare etiam serui manumissionem uel aedificii depositionem, quam quis coactus fecit, ad restitutionem huius edicti porrigendam esse. Sed quod praetor ait ratum se non habiturum, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
tes ralto. alteras tibilego hidie
edes altĩs altius tollit. qlumini¬
b tiuis offic̾ ꝗd cũ illo age põt.⁊
an ĩtercẽ põt sius edes altius tol¬
lat anhitutirias qte illo q̃ro. an
palĩas odos accessu hr̃s ad ea
rem q̃legatur p̃stare delet. sic ut

Expanded text:
des habeo, alteras tibi lego, heres aedes alteras altius tollit et luminibus tuis officit: quid cum illo agere potes? et an interesse putes, suas aedes altius tollat an hereditarias? et de illo quaero, an per alienas aedes accessum heres ad eam rem quae legatur praestare debet, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
minori fecimiã crecddit melio et̾
causi ꝯsum̃tis. nisi locupietior ces
iueniatur litis ꝯtestate tpr is ꝙ actep̾
omores. si ĩ uidicãm coꝵꝓmiserunti
tutdre auctore stipuiati sũt̾ in ũttgrũ
nstitutionẽ adu̾sus talem obugatõ¬
nẽ iure desiterant mo  ndato

Expanded text:
minori pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inveniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri restitutionem adversus talem obligationem iure desiderant. Hermo
Abbreviated transcription (Latin):
stit sibi deferri.cumq ii ꝗ ius suur.¬
eligẽtes id ꝙ putãt sibi cõpetere. ñ
amittãt. Qud̃ euenit ĩ patrono qui
iudiciũ tefucti falsa opinione mo¬
tus.ãplexus ẽ. is eñi non uitetur
ronoꝵ possessçionẽ ꝯtratabulas re¬

Expanded text:
scit sibi deferri: cum et hi quscit sibi deferri: cum et hi queligentes id quod putant sibi competere, non amittant. quod evenit in patrono, qui iudicium defuncti falsa opinione motus amplexus est: is enim non videtur bonorum possessionem contra tabulas re
Abbreviated transcription (Latin):
a̾ Mat̾ tecedẽs extraneũ cxtloc¬
drande hr̃edem ĩ stituit. filiam u¬
nam ex quadrãte altã pretͥeriit. ħ
de inosticioso egit qoptinuit. eue¬
ro scͥpte filie quo mõ succurrẽdũ
sit. ixͣdi filia p̾tĩta id uendicare de¬
bet.ꝙ intestata matre habitura et
itãꝙ dicipõt cam q̃ omissa ẽ etiam
si totã hĩlitatem habĩtestato petat
et obtincat. solam habiturã uniu̾¬
sã succesfionẽ quem admodũ sisi
altã omisiss legitimã hr̃ditatẽ. set
ñ est admittẽdtum ut adu̾sus so¬
rorẽ audiatur agẽdo de inofficioso
p̃terea dicẽtũ est nõ esse simileo
omittẽtieamq̃ ex testam̃to adiit. et
ĩo ab extranco semissẽ uẽdicando¬
dum. ⁊ desendetum.totũ semissẽ
cẽ auferẽdum qͣi semis totus adeã
tui. licet qͣi furiose iudiciũ ultic¬
mũ cius dãpnetim: cetum si qͥsi
putau̾it filia obtinẽte totũ testa¬
m̃tum ĩsirmari.dicẽdum ẽ ctiam
ĩ stitutam ab ĩtestato possit adire

Expanded text:
 Mater decedens extraneum ex dodrante heredem instituit, filiam unam ex quadrante, alteram praeteriit: haec de inofficioso egit et optinuit. quaero, scriptae filiae quomodo succurrendum sit. respondi: filia praeterita id vindicare debet, quod intestata matre habitura esset: itaque dici potest eam quae omissa est etiam, si totam hereditatem ab intestato petat et optineat, solam habituram universam successionem, quemadmodum si altera omisisset legitimam hereditatem. sed non est admittendum, ut adversus sororem audiatur agendo de inofficioso: praeterea dicendum est non esse similem omittenti eam, quae ex testamento adiit: et ideo ab extraneo semissem vindicandum et defendendum totum semissem esse auferendum, quasi semis totus ad hantur, licet quasi furiosae iudicium ultimum eius damnetur. ceterum si quis putaverit filia optinente totum testamentum infirmari, dicendum est etiam institutam ab intestato posse adire h
Abbreviated transcription (Latin):
repromittatimꝰ ¶Quod autem
dixinus duplani ꝓmitti opor¬
tẽde. sic erit accipiendũ. ut non
tx oĩre id accipiamus. s te his
reb que p̾tiosiores essemt.sioũ¬
garita forit aut pornam̃ta pit¬
tiosa. aut uestis serica. e ꝯuda
liud ñ ꝯtemptibile ucment.
cau̾e̾ uenditor iuitatur ai
Sisimplam ꝓdupla pcriorem
stipulatu̾s sit c̃ptor. re cuictaꝯ
quanto minus stipulatus c¬
sitisi mõ omĩa facit emptor q̃

Expanded text:
repromittatur. Quod autem diximus duplam promitti oportere, sic erit accipiendum, ut non ex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita forte aut ornamenta pretiosa uel uestis Serica uel quid aliud non contemptibile ueneat. cauere uenditor iubetur. Si simplam pro dupla per errorem stipulatus sit emptor, re euicta quanto minus stipulatus sit, si modo omnia facit emptor, quae
Abbreviated transcription (Latin):
postulat.nam ñ cifundus p̃¬
toru cognitione ablatus fu¬
torem et uctionen restituũ
¶Si fuus tuuo ement hoĩ
et cuntan uenditent titio et¬

Expanded text:
ostulat: nam si ei fundus praetoria cognitione ablatus fuetorem et euictionem restitui. Si seruus tuus emerit hominem et eundem uendi
Abbreviated transcription (Latin):
uendidit practari potest anre
to. ut quam halet adisus de¬
bitorem actionẽ cã prestet. t̃
auttm ꝯtrariã pignoritiamc
ectionem ⁊ mag̾ est ut prͣcstẽt.

Expanded text:
uendidit tractari potest, an re to, ut quam habet aduersus debitorem actionem, eam praestet: habet autem contrariam pigneraticiam actionem. et magis est u
Abbreviated transcription (Latin):
sanus. fimilit duob minoris
emptuꝵ fiuñt. si de morlo noi
gnorassirursus ꝯsaꝗ debebit
duo. nam ⁊ si te ntioꝙ simule¬
giss. quatuor eẽt ꝯsecuturus qr
cum forte ꝗ nay sanus ⁊ fugi¬
tuius ee̾t sex tantum eñ cmp
agipotit. neꝵ erũ ex imastipu¬
iatione. s ex płib agitim.

Expanded text:
sanus: similiter duobus minoris empturum fuisse, si de morbo non ignorasset: rursus consequi debebit duo: nam et si de utroque simul egisset, quattuor esset consecuturus, quia eum forte, qui neque sanus et fugitiuus esset, sex tantum esset emagi poterit: neque enim ex una stipulatione, sed ex pluribus agitur.
Abbreviated transcription (Latin):
bligatum fuisse inueniebatũ
autem ieuiꝰ inst̃ro cautionis
cum re .p. facto aseio int̾flisse.⁊
subscͥpsifse. qui cauat seius fũ¬
dum nulli aliͥ obligatum. ato
anactio aliq̃ inrẽmeno ꝯpeten

Expanded text:
bligatum fuisse: inveniebatur autem Maevius instrumento cautionis cum re publica facto a Seio interfuisse et subscripsisse, quo caverat Seius fundum nulli alii esse obligatum: quaero, an actio aliqua in rem Maevio competere
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuecta importata pignori ec̃nit. do¬
noc merces tͥ soluta. aũ satisfac¬
ficcurssorẽ a colono accepisti sat̾i¬
lata pignori esse desisse.
c Pmr creditoris ꝗ pignori p̃¬
diã accepat. ⁊ posttrioris cuiqda
ex his fundis dincrãt. ad canter
psonam hr̃ditas deuenãt. tebitor
offercbat quãtiͦ ad postiore cit¬
ditore mutuatus fugrat respon¬
di cogendum accipat saluo iu

Expanded text:
a pignori essent, donec merces tibi soluta aut satisfacfideiussorem a colono accepisti. salata pignori esse desisse.mi creditoris, qui pignori praedia acceperat, et posterioris, cui quidam ex isdem fundis dati erant, ad eandem personam hereditas deuenerat: debitor offerebat, quantum a posteriore creditore mutuatus fuerat. respondit cogendum accipere sa
Abbreviated transcription (Latin):
o̾. Pa̾ulus rndit. sempronio
antiquiorem creclitorem ꝯsenti¬
cntem cum debitor eandem reo
tr id ceclitori obligaret. ius su p
lccum cius successifse ⁊ id̾o medi¬
i creclitoris melorem cãmeste¬
ctoã. idem obẜuanctum ẽ ⁊ sireᷤ
publica t̃tioloco crecliderit. ¶E
pignoris uirerem ꝑsequuntũ
uĩsolere. si qualiscumq pofsefsõ
de unre possessoris. cũ ius petitor
ris remoueatur sol to pignore.
bitor se dint ñ oporitie. pignus li

Expanded text:
 Paulus respondit Sempronium antiquiorem creditorem consentientem, cum debitor eandem rem tertio creditori obligaret, ius suum successisse, et ideo medii creditoris meliorem causam effectam. idem observandum est et si res publica tertio loco crediderit. Qui pignoris iure rem persequuntur, eri solere, si qualiscumque possessor de iure possessoris, cum ris remoueatur soluto pignore. bitor se dare non oportere, pignus li
Abbreviated transcription (Latin):
a. oluntate crectitoris pignꝰ
tebitor uendidir ⁊ postea plac¬
uit inter era ⁊ emptorẽ. idu̾a
uenditite disscendẽnt. ius pig
sanuumerĩt crecdtitori nam sic̃
tebitori.ita.⁊ crectitori pͥstutũ
ius restituitut neq omni mͦ
creclitor pignus remisit. s cta
demnum.siemptor rem retine

Expanded text:
Voluntate creditoris pignus debitor vendidit et postea placuit inter eum et emptorem, ut a venditione discederent. ius pignorum salvum erit creditori: nam sicut debitori, ita et creditori pristinum ius restituitur, neque omni modo creditor pignus remittit, sed ita demum, si empto
Abbreviated transcription (Latin):
toris uenclidiss ¶ crectitor
quoq fi pignus clistrax̃.⁊ exu
enditione recessum fiũt.ł ho
redhibitus. tominium ad deb
ium trãsfer̾ it̾o ab emptore
ius recipiu̾nt. ẜ inpristinam
c̃ꝓm res ceclit rescluta uet¬

Expanded text:
toris vendidisset. Creditor quoque si pignus distraxit et ex venditione recessum fuerit vel homo redhibitus, dominium ad debiium transferunt, ideo ab emptore ius recipiunt: sed in pristinam causam res redit resoluta ven
Abbreviated transcription (Latin):
sub pignore siue yrotheta p̃dioru
catem p̃dia cum uxore sua sci. scp̃¬
titie cõmuis filie nomine. semp¬
nio marito cius futuro. ĩ totam te¬
dit. posita tosũcto lutiotio. septitu
filia abstinuit se hĩtlitate pat̃na.
Quero an mater eius ypothecam
ꝑsequi possit. paulus ꝑndit pig¬
ris quidem põit obligationem
prediorgaiam seiam que uiro ꝓ
filia comuni intotem ead̃danti
consensit cunitum comunis fili¬
cinomine darentur remisifse ui¬
di᷑. obligationem ip̃am autem
ꝑsonalem ꝑscuerasse ħadi̾rsus¬

Expanded text:
sub pignore sive hypotheca praediorum, eadem praedia cum uxore sua Seiae Septiciae communis filiae nomine Sempronio marito eius futuro in dotem dedit: postea defuncto Lucio Titio Septicia filia abstinuit se hereditate paterna: quaero, an mater eius hypothecam persequi possit. Paulus respondit pignoris quidem obligationem praediorum Gaiam Seiam, quae viro pro filia communi in dotem eadem danti consensit, cum communis filiae nomine darentur, remississe videri, obligationem autem personalem
Abbreviated transcription (Latin):
intederat sotidum singłis queto
anuenditic̃e interpõita ius pig¬
ris extinctumfit. Hanc pħ̾ius sõ¬
cum ꝯsensu imutuo uenditio¬
indedisse propõm̃tur. tnuicẽ
pignetatitiãm hactionem non
hr̃e.¶titius seio pecumam fub
pignore fundi dederat. qui fu̾dꝰ
cum ẽẽt rei publice ãnobligat᷑.
sccundus creclitor pecuniam rei.¬

Expanded text:
ederat in solidum singulis. quaero, an uenditione interposita ius pignoris exstinctum sit ac per hoc ius socum consensum mutuo venditioni dedisse proponantur, invicem pigneraticiam actionem eos non habere. Titius Seio pecuniam sub pignore fundi dederat: qui fundus cum esset rei publicae ante obligatus, secundus creditor pecuniam rei
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑcx ĩdiugẽtia pͥnçips
antoniniatcepta ẽ alia cã doã¬
tioĩs. ꝙͣ dicimus honoris cã. iĩ
occe si uxor uiro laticlam pctẽ¬
ti grã toẽt. ł ut eq̃stris ordinis
fiat uel lutdrum gratia.

Expanded text:
x indulgentia principis Antonini recepta est alia causa donationis, quam dicimus honoris causa: ut ecce si uxor uiro lati clauii petenti gratia donet uel ut equestris ordinis fiat uel ludorum gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunẽ uxori cõass. nã cxt¬
tia parte muu̾is res factãñ ẽ
ex duab autẽ partib reliqs. si
id scrͣsse̾t frẽs. au posita quar
doita essẽt ratũ habuisset᷑. ñ de¬

Expanded text:
communem uxori donasset: nam ex tertia parte mulieris res facta non est, ex duabus autem partibus reliquis, si id scissent fratres aut posteaquam donata esset ratum habuissent, non de
Abbreviated transcription (Latin):
s si ꝓmissor mułi igro̾anssol¬
uifset. siqd̃ pcurua extat uẽ¬
dicare cã debitor põt s si actõ¬
iõꝙ maitus rãc pecuniã debito¬
si pocunia ñ extat.⁊ mułrlo¬
cupletior faciaẽ. maritus ca

Expanded text:
si promissor mulieri ignorans soluisset, si quidem pecunia exstat, uindicare eam debitor potest: sed si actioideoque maritus hanc pecuniam debitosi pecunia non exstat et mulier locuple
Abbreviated transcription (Latin):
punchit. Dies c̾ togustatioĩ presti¬
tus meliorem ꝯditionẽ emptoris
tacit. iĩno. aũt ꝑ adu̾sionem uon¬
to. finis custodie ẽ. aid uebendic
tempus. ꝙ ita erit. acipiẽdum. si
adicctũ tempus est. ccterũ si non
sit adicctũ uittndum ẽ nc in fu¬
dimus.aut intẽsse quid de tẽpore
actum sit. sũdoumtint ei ut tol¬
lat uinimicerit. añ quam aduen¬
.tomuĩ fuerint tolia noccssar. teb
aduchi uinum.

Expanded text:
it: dies enim degustationi praestitutus meliorem condicionem emptoris facit.Uino autem per auersionem uendito finis custodiae est auehendi tempus. quod ita erit accipiendum, si adiectum tempus est: ceterum si non sit ad‹ie›ctum, uidendum, ne infisupra ostendimus, aut interesse, quid de tempore actum sit, aut denuntiare ei, ut tollat uinum: certe antequam ad uindemiam fuerint dolia necessaria, debet auehi uinum.
Abbreviated transcription (Latin):
at oc itauerum ẽ sus est uẽ¬
ditor cui sinc nom iũttinia nõ
sunt ista uasa netessaria. si uero
metator ẽ. ꝗ emere uina ⁊ uen¬
ttit solz.is dies spectãdus est. qͦ
cy cõmoto uenditoris colli pos¬
sintscustodiã autt ante. ad mẽ¬
tic̃clidiem qͣlem prestart uẽtlito
itm oportet. utrũ plenam. ut
uti ⁊ diuigentuam p̾sset. an uo do
lum dumtaxat uittamus. et pu¬
to eam diligentiam uẽcditorem ex¬
hibe debos. ut fitile dupnum ułl
uis magna sit cycusata
p̃stare᷑ debet. quã pitstant hii qb
its cõmodata ẽ. ut ⁊ diugentiam
p̃stet cxactiorem quam in suis re¬
bus adhileret.¬

Expanded text:
Hoc ita uerum est, si is est uenditor, cui sine noua uindemia non sint ista uasa necessaria: si uero mercator est, qui emere uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint.Custodiam autem ante admetiendi diem qualem prrem oporteat, utrum plenam, ut et diligentiam praestet, an uero lum dumtaxat, uideamus. et puto eam diligentiam uenditorem exhibere debere, ut fatale damnum uel uis magna sit excusatumpraestar‹e› debet, quam praestant hi quibus res commodata est, ut diligentiam praestet exactiorem, quam in suis rebus adhiberet.
Abbreviated transcription (Latin):
tarat itnulum acoris ⁊ mucoris
uẽlitor p̾̃stare deleat. in uõ ctiam
diẽ p̾torto. ut si forte corrupta sĩt. po¬
stea quam dies degustãdi prettriit.
piculum aduẽclitorem ꝑtincat. ã
uo magis c̃p̃tio sit soluta qͣi sum ꝯ¬
ditione uerucrit. ħ est si añ dicm il¬
lum fuissent degustata.⁊ int erit
quid actum sit. ego aũt arbitior si
ħ in hoc culto sit. cełe dici emptõe

Expanded text:
ris et mucoris uenditor praestare debet, an uero etiam die praeterito ut, si forte corrupta sint posteaquam dies degustandi praeteriit, periculum ad uenditorem pertineat, an uero magis emptio sit soluta quasi sub condicione uenierint, hoc est si ante diem illum fuissent degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici emptionem
Abbreviated transcription (Latin):
alisis ꝯuenit. ¶S: et cuntodiam.
ad dicm insuit uenditor p̃stared̾¬
lct. piisquam erum adictiat᷑
uinum ꝓpt ẽ quasi non dumue
sit. ab emptore. ticbatius. ut trac¬
ditum uiteni. lalto contra ꝙ e ue¬
rum ẽ magis .n. ne sumutetur
signan sołe quam uͥtiaditũ uidet̃¬
licct. aũ ua ditorie effunttre ui¬
num sidicm ad metic̃dum presti¬
tĩt. noc intradiẽ admensum ẽs.
esfuntert autem ñ statim potĩt pꝰ¬
quam testato d̃nuntiet emptori
ut.autollit uinũ. uit sciat fuiu
uu̾num effuntc̃tur: sitñ cum pꝰ¬
s effuntot ñ effudit. laudũdus ẽ
potius. ea ꝓpt̾ mcrcedẽ quoꝙ to¬
fuit cius inuͫ eẽ uasa inqb ui¬
num fuit. ueluti si locaturus ca
fiusse ł si necesse habuit alia ꝯdu¬
sanet iccidi uinũ. nisi quantu
ꝯduxĩt ab emptore rddatur. au̾
sinc ip̃ius incõmoro fien põt¬

Expanded text:
aliud conuenit.Sed et custodiam ad diem mensurae uenditor praestare debet: priusquam enim admetiatur uinum, prope quasi nondum uesit ab emptore, Trebatius ait traditum id uideri: Labeo contra, quod et uerum est: magis enim ne summutetur, signari solere, quam ut traditum uideatur.Licet autem uenditori uel effundere uinum, si diem ad metiendum praestituit nec intra diem admensum est: effundere autem non statim poterit, priusquam testando denuntiet emptori, ut aut tollat uinum aut sciat futurum, ut uinum effunderetur. si tamen, cum posset effundere, non effudit, laudandus est potius: ea propter mercedem quofuit eius inania esse uasa in quibus uinum fuit ueluti si locaturus ea fuisset uel si necesse habuit alia condusa nec reddi uinum, nisi quanti conduxerit ab emptore reddatur, aut sin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si abintio sine tutoris auctori¬
teneatur. s agente co retc̃tione̾s
competit sct nec illud sine ratio¬
ne dicetur. qm̃ initio iecie empc¬
tio sit ꝯtracta. uix bonesidci ꝯuei¬
re copacto st̃ari. ꝙ altĩ captiosum
sit. ⁊ maxime si iusto eriore sit de¬

Expanded text:
toris auctoriteneatur, sed agente eo retentiones competant. sed nec illud sine ratione dicetur, quoniam initio recte emptio sit contracta, uix bonae fidei conuenire e‹o› pacto stari, quod al‹teri› captiosum sit, et maxime, si iusto errore sit de
Abbreviated transcription (Latin):
non dum ciset abemptore iouatu
inuectigal satisfactum᷑ sset.
non soluiss. ros ĩ empta fict. scui
parit p̃tii pitscrtidie soluta des¬
fũcto uenditore filius cͥuis puc¬
pillans ctatis. ⁊ ipc̃ tutor cum a¬
secundum legem nu̾uut nec ratõ¬
nib tutcle ictulit. q̃situnẽ. anir¬
ꝓponentur in c̃ptam uide. ¶ Epͣ¬
tor p̾chorum cũ suspiantur nuc¬
moturas. pactus ẽ cum utndito¬
re ũ cxpictio aliqua sũma ap̃ se
reman̾et donec q̃ptori sicelussorda¬
retur auẽditore. postes uc̃ditor ca
legem ĩ seruit ut si exdie pecina
omrus soluia ũ oss. et uẽditor ea p̃¬
dia uenisse nollet. inuglua essent.
intẽa te adu̾sariis altãm mulicrẽ
uõditor suꝑauul. cum altõ transe¬
gait. ita ut ũne ulla q̃stione emp¬
tor p̃dia possidẽt. quesitim ẽ cum
nec fictiuussor datus ẽ. nec omnuis
sit. an p̃tlra inuendita sint. Rdi si
start. quominus fict. non posse
posttrorẽ legis partem cyauri.t¬

Expanded text:
nondum esset ab emptore solutum, in uectigal satisfactum esset. non soluisset, res inempta fieret.Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto uenditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum asecundum legem numerauit nec rationibus tutelae rettulit: quaesitum est, an irponerentur inemptam uideri.Emptor praediorum cum suspicaretur Numoturas, pactus est cum uenditore, ut ex pretio aliqua summa apud se maneret, donec emptori fideiussor daretur a uenditore: postea uenditor eam legem inseruit, ut, si ex die pecunia omnis soluta non esset et uenditor ea praedia uenisse nollet, inuendita essent: interea de adversariis alteram mulierem venditor superavit, cum altera transegit, ita ut sine ulla quaestione emptor praedia possideret: quaesitum est, cum neque fideiussor datus est nec omnis sit, an praedia invendita sint. respondstaret quo minus fieret, non posse posteriorem legis partem exer
Abbreviated transcription (Latin):
lgatus. non est uerum. quia ꝓ
una parte contrahentium abi
pacto ar emptione ñ possit. et
ĩo si abuna parte renouatusc
sit cõtractus. dicitur. ñ uale ciuᷤᷤ¬
moĩ pactionem. s dicẽdum est.
patre paciscẽte ⁊ lib̾ato adu̾sano
fllium quoq obͤit̾ libari¬
itm rinsus ate płis minoris c
ue enio. discessimus apͥore emp¬
tione. põt enim dũ its integra
potĩmus ead ratione uti post p̃¬
tium solutũ emptione repeti¬
ta. cũ post p̃tium solutũ instc¬
fectam q̃ptiotiem fac̾e non poo¬
a ͦptio et uenditio suͤm¬
ficut ꝯserisu ꝯtrahuntur ita cõ¬
trano sensti reso liuitur. ante¬
quã fu̾it res secuta ĩoꝙ q̃sitium
ẽ. si emptor fideussorẽ acccꝑtt
uł uẽditor stipulatus fu̾it.an
cio cx ceptiones pacti in sunt ã
auttm ficcussori utił sit exccp¬
tio. uidedum.⁊ puto libato ito
et fictuissorẽ lilim. Item uẽ¬

Expanded text:
gatus, non est verum, quia pro una parte contrahentium abiri pacto ab emptione non possit: et ideo si ab una parte renovatus sit contractus, dicitur non valere eiusmodi pactionem. sed dicendum est patre paciscente et liberato adversario filium quoque obiter liberarim rursus a te pluris minorisve emero, discessimus a priore emptione potest enim, dum res integra poterimus eadem ratione uti post pretium solutum emptione repetita, cum post pretium solutum infectam emptionem facere non poptio et uenditio sconsensu contrahitur, ita contrario consensu resoluitur, antequam fuerit res secuta: ideoque quaesitum est, si emptor fideiussorem acceperit uel uenditor stipulatus fuerit, an  iudicio exceptiones pacti insunt: an autem fideiussori utilis sit exceptio, uidendum: et puto liberato reo et fideiussorem liberari. item ue
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cmptio contracta sit. tgge
putaaũ lantis. ⁊ ꝑaactus sit uẽ¬
ditor ne altũtnus ẽptio mancat.
puto resolui obligationẽ. huus
ra nomine dum taxat.
ũ.Cum ẽptor uenditoriuł p̃¬
tori uẽditor acciptũ facut. uosu¬
tas utriusꝙ ostenditur id agen¬
tis uͥ anegotio discedatur. ⁊ pm̃n
haltatuac si ꝯuenisset. ĩtercos
ũ neut̃ ab altõ quicquam pͥetẽt
s ut cuidẽtius appareat accepti¬
latio ĩ hac cã non sua nã s potei¬
state ꝯuẽtionis u̾alet. ¶ emptõ.
nuda ꝯuẽtione dssoluitur. sues
secuta ñ fuit mortuo aũ hoĩe.
ꝑiñ habenda ẽ uenditio. ac fit¬

Expanded text:
i emptio contracta sit togae puta aut lancis, et pactus sit uenditor, ne alterutrius emptio maneat, puto resolui obligationem huius rei nomine dumtaxat.um.Cum emptor uenditori uel emptori uenditor acceptum faciat, uoluntas utriusque ostenditur id agentis, ut a negotio discedatur et perinde habeatur, ac si conuenisset inter eos, ut neuter ab altero quicquam peteret, sed ut euidentius appareat, acceptilatio in hac causa non sua natura, sed potestate conuentionis ualet.Emptio nuda conuentione dissoluitur, si res secuta non fuerit.Mortuo autem homine perinde habenda est uen‹ditio
Abbreviated transcription (Latin):
ii. ucniat u̇ paltitur ab ea uẽdi¬
tione. int̾ patram ⁊ filiũ ⁊ me
ꝯuenire debcit. ne si cũ patret¬
desolo pactus sim. filius ñ possit
lib̾ar⁊ q̃ratur utrũ ne nicͥl aga¬
p̃t tur cxea pactione an uõ ego qts
lũer. filius maneat obligͥatus
sicuti sipcipilius sine tutoris a¬
uctoritait pacistatu. ipt̃ quid̃
ẽnam quoctm aristo dix̃ posse

Expanded text:
ueniat ut abeatur ab ea uenditione, inter patrem et filium et me conuenire debere, ne, si cum patre solo pactus sim, filius non possit liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex ea pactione an uero ego quidem liberer, filius maneat obligatus, sicuti, si pupillus sine tutoris auctoritate paciscatur, ipse quidem est. nam quo
Abbreviated transcription (Latin):
crclitattin cornelii uc̃di¬
disti. tcind̃ titius cui att hcre¬
te cornelius legiu̾at. pͥus q̃
logatũ. ab emptore ꝑcipet te
fecit m̃lcm. recte puto cxuẽ¬
dito it actuꝵ. n tibi pstetur. qr
ũ idlegitum prettͥnet c̃ptor.
nec ꝗcquam int̾sit. utrũ titio
ꝗ te hr̃clem fecit. pecuma tebi¬
ta sit. an legattrio.
nomine uc̃citor aliꝗd acqͥsiuit.
telet id p̃stari c̃ptori hercditatis.¬

Expanded text:
reditatem Cornelii uendidisti: deinde Attius, cui a te herede Cornelius legauerat, priusquam legatum ab emptore perciperet, te fecit heredem: recte puto ex ‹u›endito te acturum ut tibi praestetur, quia ut id legatum praestaret emptor, nec quicquam intersit, utrum Attio, qui te heredem fecerit, pecunia debita sit, an legatario. nomine uenditor aliquid adquisit, debet id praestare emptori hereditatis.
Abbreviated transcription (Latin):
cerium tc̃pus duͣplicuss iecitere¬
tur. eempto actio ẽ. ut sab̾ putat
nori emptione. Si pupilli pieĩ
int̾ueniat. qr añ sine tutoris a¬
utoritate.dem̃ tutore auctore e¬
mit. quãius uenditor pupillo
ei obligatus suit. tñ qr pupillus
ñ tenebatur. itnorata uc̃ditõ esfic̃¬

Expanded text:
certum tempus displicuisset, redderetur, ex empto actio est, ut Sabinus putat, riore emptione.Si pupilli persona interuenit, qui ante sine tutoris auctoritate, deinde tutore auctore emit, quamuis uenditor iam ei obligatus fuit, tamen quia pupillus non tenebatur, renouata uenditio effic
Abbreviated transcription (Latin):
mus. atꝙ si abinitio duobe
sundis due ẜuitutes ĩ iuncte
fuissẽt fuisset. u̾altã retineri.al¬
tera ñ utẽclo possit depͣmre nec
me faiit alieno facto ius altr
ĩmutatũ iri. qm̃ ante satius fu¬
item ius ei ĩ altã parte fũdure¬
tin̾ctur. ꝯtra illũ cõmodum ac

Expanded text:
mus atque si ab initio duobus fundis duae servitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno facto ius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuidem ius ei in altera parte fundi retineretur: contra illud commodum a
Abbreviated transcription (Latin):
gendus ẽ. ¶ cum uia publica
uł fiuminis impetu ł rumia ami¬
acꝗsiui manere ẜuitutem puto.
quia totiens seruitus ꝯfunditur

Expanded text:
gendus est.Cum uia publica uel fluminis impetu uel ruina amisadquisiui, manere seruitutem puto, quia totiens seruitus confunditur
Abbreviated transcription (Latin):
itarium. et mag̾rid s ẽdum est:
funco dcletur usus est. retĩncturid
deiecto dñs possid sundus  quaut̃
se yatens cu suo habitu p̾sessus ẽ.
hĩ nõ deꝑit. nec refert uiste nec ne
possideat ꝗtalem eum p̾sidet qua¬

Expanded text:
tarium: et magis dicendum est, fundo debetur usus est: retinetur id deiecto domino pos in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat, qui talem eum possidet. qua
Abbreviated transcription (Latin):
ut ł̃ est ate ducatur tãtum. ẜ uno
m̃se.queritur quẽ admodũ non
utẽtlo amittatur qr ñ est ꝯtinũ
tẽpus quocũ uti non possit ñsit
stitũto tc̃poꝵ. amittitur.itemd̃
et de itinere custoditursi nõ alt̾¬
nis dieb añ dietm̃ ant tãtum
nocte. statuto legib tẽpor amit¬
titur. qr una suitus ẽ. nam sic
alt̾ius horis ł una hora cotidie
ẜuitutem hãt. ẜuius scribit ꝑ¬
idꝙ haret. cotidianũ sit.

Expanded text:
ut vel aestate ducatur tantum vel uno mense, quaeritur quemadmodum non utendo amittatur, quia non est continuum tempus, quo cum uti non potest, non sit stituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si vero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus tempore amittitur, quia una servitus est: nam et si alternis horis vel una hora cottidie servitutem habeat, Servius scribit pid quod habet cottidianum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlatitudinẽ uic sũdodiuisus
est. nccͣ metũ iesert equalit̾ id
factumẽ. an in equalit̾ tunc
manet itẽ ius ẜ̃iutututis ꝙs
fũclo in diuisio fuerat. nec aũ
nsutetincri aũ nonutẽdo depi¬
re. nisi tõtauia potĩt. nec si for¬
terum dũtaxat fundũ uua utt¬
retur. id cuto alt̃ fu̾rdũs libac

Expanded text:
latitudinem uiae fundus diuisus est nec multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliter, tunc manet idem ius seruitutis, quod fundo indiuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia poterit: nec si forterum dumtaxat fundum erit, uteretur, idcirco alter fundus libera-
Abbreviated transcription (Latin):
ittur. auo gen̾t fu̾at usus uidcamũ
ne amiscrit ẜuitutẽ. ł alia sit ciuo
ꝯditio ꝗ amplius honcris quã ucu¬
it uexerit. mag̃ꝙ ħ plus ꝗͣ alius gᷤ¬
seuideatur sicuti si latiore itincre
cuit.aut aq̃ is admiscuerit aliam.
plus qͣ pictus c̃ in ẜuitute haldre¬
¶heres cũ legatus cẽt fũdus subcõ¬
ditioẽ imꝑdsuit eiẜuitũtes. cei

Expanded text:
alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere licuit aut aquae admiscuerit aliam. plus quam pactum est in seruitute habere.Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei seruitutes:
Abbreviated transcription (Latin):
am satisẽ fundinoĩt i¬
tum cñc. ¶ Siego uiaq̃ nobis
ꝑuicun fundũ debebatur ꝑu¬
ꝯstituto tẽpoꝵ cessaucris. ã ius
tuũ amiscris ⁊ ꝯtiario si uici¬
nus cuiuia ꝑ nr̃u sundu
debebatur ꝑ mcã partẽ icrit e¬
geritauã partẽ ingressus ñ fu¬
crit. ã partẽ tuummlibruit. celsus
R ñ diuisus sit fũduo ĩtericci¬
os regionib ꝙ ad fuitutẽ attinet
ꝙ si abinitio duob fũdis debi
fundoꝵ miscẽtur. noc fir ĩiia
eicuius fũdus fuit. immo siqͦs
dus ꝗẜuient itadiuisus ẽplꝰ¬
culũ dubitatõis ea itsħt. nar
siccrtus ac finitus me locus s.¬

Expanded text:
am satis est fundi nomine itum esse.Si ego uia, quae nobis per uicini fundum debebatur,constituto tempore cessaueris, an ius tuum amiseris? et e contrario, si uicinus, cui uia per nostrum fundum debebatur, per meam partem ierit egerit, tuam partem ingressus non fuerit, an partem tu si diuisus est fundus inter socios regionibus, quod ad seruitutem attinet, que si ab initio duobus fundis debitfundorum miscentur: nec fit ulla iniuria ei cuius fundus seruit, immo si quo seruierit ita diuisus est, plusculum dubitationis ea res habet: nam si certus ac finitus uiae locus
Abbreviated transcription (Latin):
ietinoo Susꝗ nocturnã aquã
ht̃. intarctiu ꝑ ꝯstitutũ ad amissio¬
nẽ tonpus usus fu̾it. amisit noc¬
tur᷑na ẜuitutẽ. ꝗa usus ñ est itomẽ
ĩco ꝗ cetis horis aque cluctũs hñs.¬
s aliis usus fu̾it. noc uuli parte eam¬

Expanded text:
i is, qui nocturnam aquam habet, interdiu per constitutum ad amissionem tempus usus fuerit, amisit nocturnam servitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens aliis usus fuerit nec ulla parte ea
Abbreviated transcription (Latin):
to. oĩmodo ꝗ reccp̃ tenetur q̃ sisine u¬
culpa cius res ꝑit. ł dãpnum datu
est. nisi sigodampno fatali contĩgit
Ind̾ lalto scribit siquid naufragio̾ a
et si instabulo. aut ĩcauꝑona. ius
maior ꝯtĩgerit. ¶ Eod̾ mõ tenent᷑
caupones ⁊stabularii. ꝙ exercẽtosc
negotiũ suuĩ recipuit. ceteꝵ si extͣ
ncgotiũ receꝑĩt. non teniebũtur

Expanded text:
to omnimodo qui receperit tenetur, etiam si sine culpa eius res periit vel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio autendum et si in stabulo aut in caupona vis maior contigerit. Eodem modo tenentur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra negoti
Abbreviated transcription (Latin):
aũ: Dlanc incetĩs necossariis qutui¬
b impẽsis posse sepãri.uͥ bone fidĩ ꝗdẽ
liena iactura lucrũ facere. ⁊io ip̃ũ offi¬
cio iudicis ꝯtinebitur. nã nec excep¬
tio dolomali desiteratur. plane sic põt
in eo differẽtia cẽ. ut bone fidei posses¬
sor oĩmodo impẽsas. declucat. ucet ros
ñ extet ĩ quam fec̃. sic̃ tutor ł c̾ator ꝯse

Expanded text:
um.Plane in ceteris necessariis et utilibus impensis posse separari, ut bonae fidei quidem liena iactura lucrum facere et id ipsum officio iudicis continebitur: nam nec exceptio doli mali desideratur. plane potest in eo differentia esse, ut bonae fidei quidem possessor omnimodo impensas deduc‹a›t, licet res non exstet in quam fecit, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ãs Siquis solutioniqtẽ mo¬
ram feiti uidiciũ aũt acciptie
patus fuit. ñ uitetur fecisse mo¬
ramaitiq si iuste ad iudiciũ ꝓ¬
uocaũ. ¶ Cumreus morã fecit
tur creclitori fieri. siue lp̃i siuco
cui mãdauãt. siue ei ꝗ negotia
cius gcrdat. mora facta st.nec
uitetur. s officiũ impłi.sicuti cũ
ꝯͦ furtum mͥ facientem tep̃rẽ

Expanded text:
 Si quis solutioni quidem moram fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prouocauit. Cum reus moram facit, idetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec uidetur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facient
Abbreviated transcription (Latin):
ciatur. s ĩ iddum taxat tencãtũ
Sin quo locupletiores facti sunt.
¶Quem ucumq igitur sũptuo
fecerĩt. ex hĩtlitate. siꝗd. dilapida¬
uerĩt ꝑditerit. dum res uase a¬
buti putãt. ñ prestabr̃ nec si co¬
nauerĩt. locupletiores factiuide¬
bũtur. quãuis ad remuncrãdũ
sibi aliquae̾ naturalit̾. obligaue¬
riñt plane sianti cora acceperũt
dicẽdum ẽ eatenus locupletioeͣs
factos. quatenus accepert. uelut
genus ꝙdam hoc cẽ ꝑmu̾tatio¬
nis. siqre sua latiũs usus
sit. ꝯtẽplatione de late sibi hĩli¬
chil cum ex hit̾litate teducturu
si eam ñ attingat: simili m̃o et
si mutuã pecuniam accep̃. qua
uł sic̾ attĩgatur hĩlitas. ꝙ ẽ dif¬
ficue cũ ipse sit obligatus. ¶ad¬
eo autem ꝗ locupletior factus nẽ
ñ tenetur. ut siꝗs putãs se cxas¬
se hĩdem. partem duidiã hr̃cc¬
ditatis sine dolomalo ꝯsumpseit.

Expanded text:
teneantur, in quo locupletiores facti sunt. quemcumque igitur sumptum fecerint ex hereditate, si quid dilapidauerunt perdiderunt, dum re sua se abuti putant, non praestabunt. nec si donauerint, locupletiores facti uidebuntur, quamuis ad remunerandum sibi aliquem naturaliter obligauerunt. plane si ἀντίδωρα acceperunt, dicendum est eatenus locupletiores factos, quatenus acceperunt: uelut genus quoddam hoc esset permutationis. Si quis re sua lautius usus sit contemplatione delatae sibi heredihil eum ex hereditate deducturum, si eam non attigit. Simili modo et si mutuam pecuniam accepit, quavel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus. Adeo autem qui locupletior factus non est non tenetur, ut si quis putans se ex asse heredem partem dimidiam hereditatis sine dolo malo consumpserit,
Abbreviated transcription (Latin):
rqn subtxĩt. furu actio cossabit. qr
hiꝰmoĩ reꝵ furtũ non fit. ad exhi
rum dampnũ in iurti dedcrit. id¬
crito legis aqlie actõ noriꝰ ẽ. qr sicx¬
tranco dãpnũ dediss. cũ altõinso

Expanded text:
rem subtraxerit, furti actio cessabit, quia huiusmodi rerum furtum non fit: ad exhibrum damnum iniuria dedit, idcirco legis Aquiliae actio non est, quia, si extraneo damnum dedisset, cum al
Abbreviated transcription (Latin):
tettt. qua. n uͥ detracta nõxe tetutioẽ
agcit possit cumeo cum quonoxabi
iuidicio exꝑirpotuiss. si s uus cxilt¬
tur. ¶Qui alicnũ ẜuũ. suũ esse fate¬
tur quãuis noxili actioẽ obugetũ
nicͥlomuꝰ causa cognita satiodart

Expanded text:
et, quam ut detracta noxae deditione agere possit cum eo, cum ‹quo› noxali iudicio experiri potuisset, si seruus exhiberetur.Qui alienum seruum suum esse fatetur, quamuis noxali actione obligetur, nihilo minus causa cognita satisdare
Abbreviated transcription (Latin):
tohulcam ꝗ tibi furtũ fece̾rat. ult¬
rari me ꝗa statim mcus eẽ desiũt.
ne eius nominie ꝗsinc domno
sit. furti sit actõ. ¶Si ẜuus m̾rez
mos quos ex p̃tio narebat ai exc̃us¬
seriꝑ iocus erit finrti actioni ultro
citroq nã ⁊ tu idusus me furti agc
noxali sui noĩc. ⁊ ego adusus te
nũmoꝵ nõĩeis ⁊ si fuo creditoris

Expanded text:
to habeam, qui tibi furtum fecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio.Si seruus meus rem mos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu aduersus ‹m›e furti ages noxali serui nomine et ego aduersus te nummorum nomine.Sed et si seruo creditoris
Abbreviated transcription (Latin):
tetet coquem non tefendit si ẜuuᷤᷤ
est: euod si lib̾ est qui ĩpotestate sit. ĩ¬
distincte ip̃i sui desersiodandã est.
famibras cx cã delicti defeclit. in cu
iudiciũ datur.¬

Expanded text:
quem non defendit, si servus est: quod si liber est qui in potestate sit, indistincte ipsi sui defensio danda est: familias ex causa delicti defendit, in eum iudicium datur
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtestnsus ductus sit. estioratio ciꝰ
ĩputãda estcerte ñ santum dur¬
plationis.s ⁊ ꝯditionis ratione
batc̃clam. ¶ Iuł putat furti fa¬
ciondi tompus spctãdũ esse. anc

Expanded text:
indefensus ductus sit, aestimatio eius imputanda est. certe non tantum duplationis, sed et condictionis rationem habendam Iulianus putat. furti faciendi tempus spectandum esse, an