comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qiantus audierit ce¬
lestia uota sonantes.
Extat inter cetera o¬
puscula eius epł̃aꝵ
uolumen in quarũ
una gr̃as agit cnu¬
toni: magnificentissi¬
mo regi. quod largita¬
tis sue iuscera in ex¬
pensis eccle carnoten¬
sis effuderit.

Expanded text:
antus audierit coelestia vota sonantes. Extat inter caetera opuscula ejus epistolarum volumen, in quarum una gratias agit Cnutoni magnificentissimo regi, quod largitatis suae viscera in expensas ecclesiae Carnotensis effuderit.
Abbreviated transcription (Latin):
rex puer est. At ille
ubi primum ꝑ eta¬
tem potuit.milicie
insignia a rege fnͣ¬
coꝵ accipiens. proiũ¬
tiales in spem quie¬
tis erexit. Sator dis¬
cordiarum erat gui

Expanded text:
rex puer est! At ille, ubi primum per aetatem potuit, militiae insignia a rege Francorum accipiens, provinciales in spem quietis erexit. Sator discordiarum erat Gui
Abbreviated transcription (Latin):
auus el fredus pros¬
perum ei regnum
olim imprecatus
fuerat. uidens ⁊
graciose complexus
spectate speciei pue

Expanded text:
avus Elfredus prosperum ei regnum olim imprecatus fuerat, videns et gratiose complexus spectatae speciei pue
Abbreviated transcription (Latin):
sedes armis uendicent.
Sicut Wandali qui
olim protriuerunt af¬
fricam. sicut gotti qui
possiderunt hyspaniã.
sicut longobardi qui

Expanded text:
sedes armis vendicent: sicut Wandali, qui olim protriverunt Africam; sicut Gothi, qui possederunt Hispaniam; sicut Longobardi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
s illam sapientiam
nominat que discipli¬
ne effugit fictum.
et que separat se a
cogitationibus que
sunt sine intellectu.
intellectu beneiuiuen¬
di ⁊benedicendi. Un¬
de pulcherrime seneca
de causis commemorat
cathonem oratoris
officium diffinientẽ
dixisse. Orator est uir
bonus dicendi ꝑitus.

Expanded text:
 illam sapientiam nominat quae disciplinae effugit fictum, et quae separat se a cogitationibus quae sunt sine intellectu, intellectu dico bene vivendi et bene dicendi: unde pulcherrime Seneca, in libro De causis, commemorat Catonem, oratoris officium definientem, dixisse: « Orator est vir bonus, dicendi peritus.
Abbreviated transcription (Latin):
gionis in deo. Ingẽ¬
ti ergo ⁊ numerosa
uirtutum gr̃a prete¬
ritarum offensarũ
molem obumbra¬
uit disertitudinis
⁊ litterarum copia.

Expanded text:
gionis in Deo. Ingenti ergo et numerosa virtutum gratia, praeteritarum offensarum molem obumbravit; disertitudinis et literarum copia
Abbreviated transcription (Latin):
aliis quos nomina¬
re pudet. patriã po¬
pulationib late con¬
tristabant. Consume¬
banturq frequentes
se querele prouincia¬
lium. de iuolentia
clamantium.
Nouebatur hiis il¬
le. s reb suis tinens.
ne exacerbati eius ĩ¬
terpellarent ocium.
dissimulabat. At u̾o
rex henricus ꝓ fr̃is
infamia qͣm cumu

Expanded text:
aliis quos nominare pudet, patriam populationibus late contristabant. Consumebanturque frequentes, item querelae provincialium de violentia clamantium: movebatur his ille; sed rebus suis timens, ne exacerbati ejus interpolarent otium, dissimulabat. At vero rex Henricus, pro fratris infamia, quam cumu
Abbreviated transcription (Latin):
ne multiplex: ⁊ qui fa¬
mam uirtute preiret.
Liberalium artium e¬
potator: ut ẽẽt mira¬
bilis in singulis. ⁊ in
omnib singularis. Mẽ¬
tior:si non hoc testan¬
tur de uirginitate codi¬
ces. immortalis eius in¬
genii indices: quibus

Expanded text:
ne multiplex, et qui famam virtute praeiret, liberalium artium epotator, ut esset mirabilis in singulis, et in omnibus singularis. Mentior, si non hoc testantur De virginitate codices immortalis ejus ingenii indices, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
paratis copiis inspe-¬
ratus aduolat. nichil
minus quam insidias
opinantem. premedita-¬
tus aggreditur. Quod
tunc solum uirtus de¬
prehensa potuit: inter¬
cluso fuge spacio. reme¬
dium in manus uertit.
Quamius igitur pe¬
ne mermis. quamuus

Expanded text:
paratis copiis insperatus advolat; nihilque minus quam insidias opinantem, praemeditatus aggreditur. Quod tunc solum virtus deprehensa potuit, intercluso fugae spatio, remedium in manus vertit. Quamvis igitur pene inermis, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
uiris agentib quasi
triformĩ lumĩne an¬
gliam serenante:dẽ¬
se uicioꝵ tenebre eua¬
nuere. Quo fc̃m est:

Expanded text:
iris agentibus, quasi triformi lumine Angliam serenante, densae vitiorum tenebrae evanuere. Quo factum est
Abbreviated transcription (Latin):
contrahens non ml¬
to post decessit. ꝑsti¬
tit in incepto heroldꝰ.
ut fratrem exlegaret.
Quo circa ille prius
piraticis excursibus
auitos triumphos

Expanded text:
contrahens, non multo post decessit. Perstitit in incoepto Haroldus ut fratrem exlegaret: quocirca ille, prius piraticis excursibus avitos triumphos
Abbreviated transcription (Latin):
ri iussum. ipse desa¬
cro fonte suscepit. E¬
uasit tamen godefri¬
dus. iter apparatus
itinerantium. fuga
cum quodam tiutri¬
do diu̾sarum parciũ
duce lapsus. M oxq
eboracum obsidens.

Expanded text:
 jussum, ipse de sacro fonte suscepit. Evasit tamen Godefridus, inter apparatus itinerantium fuga cum quodam Turfrido, diversarum partium duce, lapsus; moxque Eboracum obsidens
Abbreviated transcription (Latin):
reditarium.Nec
mora prelucidum
lut in splendido la¬
cunari omniũ uir¬
tutum reꝑcutiebat᷑
iubar Godefridus ĩ
regem eligitur. om¬
nib non ignaua
spe conferentib nul¬
lo modo decentus¬
posse prospici ecclesie
utilitatib. Dilato
interu de patriar¬
cha consilio. qui ro¬
mani pape deberet
substitui iudicio.

Expanded text:
reditarium. Nec mora, praelucidum lut in splendido lacunari omnium virtutum repercutiebatur jubar. Godefridus, in regem eligitur, omnibus nos ignava spe conferentibus, nullo modo posse decentius prospici ecclesiae utilitatibus; dilato interim de patriarcha consilio, qui Romani papae deberet substitui judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
quam malcolmus
rex scottoꝵ legittĩo
matrimonio duxit.
Hec numerosa pro¬
le fecunda. habuit
filios edgarum ⁊ a¬
lexandrum.qui post
patrem regnauerũt
in scottia successione

Expanded text:
quam Malcolmus rex Scottorum legitimo matrimonio duxit. Haec, numerosa prole foecunda, habuit filios Edgarum et Alexandrum qui post patrem regnaverunt in Scotia successione
Abbreviated transcription (Latin):
Iam simpli¬
um morum iiuenis.
magis in ecclesiis ora¬
re quam arma tracta¬
re consuetus. homi¬
nes regionis illius qͣͥ
quiete iuctitare nesci¬
rent in contemptum
sui excitauit. Quare
tota terra predoni

Expanded text:
 simplicium morum juvenis, magis in ecclesiis orare quam arma tractare consuetus, homines regionis illius, qui quiete victitare nescirent, in contemptum sui excitavit; quare, tota terra praedoni
Abbreviated transcription (Latin):
nib habens: continu¬
atione lectionis ad
psalmum ꝑuenerat.
Deus laudem meam.
Quem a fine nescio
quo prestigio retro

Expanded text:
nibus habens, continuatione lectionis ad psalmum pervenerat, « Deus laudem meam, » quem a fine, nescio quo praestigio, retro
Abbreviated transcription (Latin):
calearib moniusser.
ad suos reuerti:uno
pede lapsus.alteroq
ꝑ deuia tractus un¬
dante cruore. indicia
interitus sui se que¬
rentib dedit.⁊ tunc
quidem sine honore
apud werham sepe

Expanded text:
calcaribus monuisset ad suos reverti, uno pede lapsus, alteroque per devia tractus undante cruore indicia interitus sui se quaerentibus dedit. Et tunc quidem sine honore apud Werham sepe
Abbreviated transcription (Latin):
letali infectũs ecclesi¬
asticos honores cor¬
rumperet. Tunc enĩ
non dicam ep̃i ad
ecclesias. sed nec qui¬
libet ad quoscumq

Expanded text:
lo infectus ecclesiasticos honores corrumperet. Tum enim non dicam episcopi ad 524 ecclesias, sed nec quislibet ad quoscunq
Abbreviated transcription (Latin):
morte cuiuslibet .¬
ep̃i ul̃ abbatis con¬
festim clericus re¬
gis eo mittebatur
qui omnia inuen¬
to scripto excipetet.
omnesq in posterũ
redditus fisco regio
inferret. Interea q̃¬
us in loco defuncti
substitueretur. nõ

Expanded text:
morte cujuslibet episcopi vel abbatis, confestim clericus regis eo mittebatur, qui omnia inventa scripto exciperet, omnesque in posterum redditus fisco regio inferret. Interea qus in loco defuncti idoneus substitueretur, non
Abbreviated transcription (Latin):
gesfridus ⁊fulco.ges¬
fridus cognom̃ mar¬
telli.hereditarium
sortitus suis sudoribꝰ
ampliauit.tanta pa-
ce ⁊quiete per terras

Expanded text:
Gesfridus et Fulco: Gesfridus, cognomen Martelli haereditarium sortitus, suis sudoribus ampliavit; tanta pace et quiete per terras
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati dux gratã¬
ti animo fauens. assẽ¬
tientib normannoꝵ
principib. petitã xp̃i¬
ano more tradidit. Ce¬
lebratioq cum in esti¬
mabili honore nuptiiᷤ.
non multo post cum
immensis munerib.
eos ouantes abire ꝑ¬
duos filios genuit.
alanum iudelicet ⁊¬
eudonem. qui post eiꝰ
excessum brittannicã
patriam robustissimo
iugore: duitius rexe¬
runt.

Expanded text:
oluntati dux gratanti animo favens, assentientibus Northmannorum principibus, petitam Christiano more tradidit. Celebratis vero cum inaestimabili honore nuptiis, non multo post eum immensis muneribus eos ovantes abire pduos filios genuit, Alannum videlicet et Eudonem, qui post ejus excessum Britannicam patriam robustissimo vigore diutius rexerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
citra senium. iuicino
licet pede pulsans se¬
nectutis aditum. Hec
cum quadam die con¬
iuiuaretur cornicula
quam in deliciis habe¬
bat uocalius solito ne¬
scio quid cornicata est.
Quo audito: domine
cultellus de manu ex¬
cidit. simul ⁊ uultus
expalluit.⁊ producto
gemitu.hodie ait ad

Expanded text:
citra senium, vicino licet pede pulsans senectutis aditum. Haec cum quadam die convivaretur, cornicula quam in deliciis habebat, vocalius solito, nescio quid, cornicata est: quo audito, dominae cultellus de manu excidit, simul et vultus expalluit; et, producto gemitu, « Hodie, ait, ad
Abbreviated transcription (Latin):
elfledam ⁊ elfgiuam
uirgines. ualitudinis
aduerse: ut qui semꝑ
uel fico uel aliquo in¬
terraneoꝵ morbo agi¬
taretur. S hoc eum
adeo precib exegisse
auint:ut incommodo¬
rum ammonitu seg¬
nius illecebras mun¬
danas amplecteretur.

Expanded text:
Elfredam et Elfgifam, virgines. Valetudinis adversae fuit, ut qui semper vel fico, vel aliquo interaneorum morbo, agitaretur; sed hoc eum a Deo precibus exegisse aiunt, ut, incommodorum admonitu, segnius illecebras mundanas amplecteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ab optimatib iudi¬
catum clementer ab¬
soluit: totumq uicũ
illum qui oꝑtini ui¬
ni ferax ẽẽ dicitur. cũ
appenditiis suis offi¬
cio eius addixit: pro¬
nuntians monachũ
ẽẽ optimum qui be¬
ne custodiens mun
iniunctum. nec ꝑcit᷑
ira laxauerit silenti¬
nos ducatus. mortis
uiam ingrediens. iu¬
bet suum corpus se

Expanded text:
ab optimatibus judicatum clementer absolvit, totumque vicum illum, qui optimi vini ferax esse dicitur, cum appenditiis suis, officio ejus addixit; pronuncians monachum esse optimum, qui, bene custodiens munus injunctum, nec percitus ira laxaverit silentinos ducatus mortis viam ingrediens, 294 jubet suum corpus se
Abbreviated transcription (Latin):
multo post aspetͥa
ualitudine correptus
decubuit.MIorbo
crescente.triduo ex¬
sensis ⁊mutus ia¬
uit. cum in solo pec¬
tore uitalis halitus

Expanded text:
multo post, aspera valetudine correptus, decubuit. Morbo crescente, triduo exsensus et mutus jacuit, cum in solo pectore vitalis halitus
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. De sororibz su¬
perius lectum est. quan¬
ta eas maiestate proue¬
xexit: quas pater ⁊ ĩ¬
reliquerat.Uite ter¬
mino expleto ⁊qui¬
dem unmaturo: ethel¬
stanus gloecestre diẽ
clausit. Exiuue triũ¬
phales malmesberiã
delate. ⁊ sub altari tu¬
portata multa in ar-¬
gento ⁊ auro donaria.
simul ⁊ scõꝵ reliqͥe.
de transmarina britã¬
nia empte. In talib
enim thesauros pr̃is

Expanded text:
it. De sororibus superius lectum est quanta eas majestate provexerit, quas pater et ireliquerat. Vitae termino expleto, et quidem immaturo, Ethelstanus Gloecestrae diem clausit. Exuviae triumphales Malmesbiriam delatae, et sub altari tucorpus multa in argento et auro donaria, simul et sanctorum reliquiae de transmarina Britannia emptae. In talibus enim thesauros patris
Abbreviated transcription (Latin):
signa sua comitari
coegere. Unde lotha¬
ringi ⁊ alamanni. ⁊
ceteri transrhenani
francos putamus
galuualas antiquo
uocabulo quasi gal¬
los nuncupant.Qui¬
b ⁊ ego assensum

Expanded text:
signa sua comitari coegere: unde Lotharingi et Alamanni, et caeteri Transrhenani Francos putamus, Galwales antiquo vocabulo quasi Gallos nuncupant. Quibus et ego assensum
Abbreviated transcription (Latin):
mam uincentia uetu¬
statem obliuionis
a se repellent quam¬
du ib̃i sedes ep̃alis
durabit. In cantia
lanfrancus de quo

Expanded text:
mam vincentia, vetustatem oblivionis a se repellent quamdiu ibi sedes episcopalis durabit: in Cantia Lanfrancus de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ciens sub aduerso
marte cadens ciues
ruinis sepelierit su¬
is. uel nabugodo¬
nosor. uel tyto. uł
adriano agentib:

Expanded text:
iens, sub adverso marte cadens, cives ruinis sepelierit suis, vel Nabugodonosor, vel Tito, vel Adriano agentib
Abbreviated transcription (Latin):
rii egenos importune
petentes arcerent. Ha¬
bebat duos filios odonẽ
⁊ henricum. Odo ma¬
ior natu hebes. alter

Expanded text:
rii egenos importune petentes arcerent. Habebat duos filios, Odonem et Henricum; Odo major natu hebes, alter
Abbreviated transcription (Latin):
cessum ep̃i uel ab¬
batis. omnes reditꝰ
integre custodieban¬
tur. substituendo pa¬
stori resignandi. eli¬
gebanturq ꝑsone
religionis merito
laudabiles. At uero
pauculis annis int̾¬
cedentib. omnia ĩ¬
mutata. Nullus

Expanded text:
cessum episcopi vel abbatis omnes redditus integre custodiebantur, substituendo pastori resignandi, eligebanturque personae religionis merito laudabiles; at vero, pauculis annis intercedentibus, omnia immutata. Nullus
Abbreviated transcription (Latin):
nucis uctoriam semꝑ
capere assuetus. Et quã¬
uis seculari actii foret
deditus. totus tamen
fuit fide catholicus. ⁊
erga dei cultores beni¬
uolus ac deuotus. Sb
cuius moderamine

Expanded text:
cis victoriam semper capere assuetus. Et quamvis saeculari actui foret deditus, totus tamen fuit fide catholicus et erga Dei cultores benevolus ac devotus. Sub cujus moderamine
Abbreviated transcription (Latin):
osteris dieb ser¬
mo processit ad po¬
pulum. sane lucu¬
lentus ⁊efficax. qua¬
lem decet pontificis
esse. de xp̃ianorum
expeditione in tur

Expanded text:
osteris diebus processit sermo ad populum sane luculentus et efficax, qualem decet sacerdotis esse, de Christianorum expeditione in Tur
Abbreviated transcription (Latin):
q sentiebatur anhe¬
litus. Ep̃i presentes.
triduano indicto ie¬
iunio. lacrimis ⁊uo¬
tis pro uita regis su¬
peros pulsabant. Qͥ¬
b ut credi fas est re-¬
mediis conualescens:
accitum episcopum
quenunniuste fec̾at.
sententia concilii de¬
posuit. Professus se
toto triduo demones
infestos iudisse. flã¬
mam in se ꝑ fistulã
iaculantes. Flammã
ad eo pertinacem: ut
noster igns in com

Expanded text:
 sentiebatur anhelitus. Episcopi praesentes, triduano indicto jejunio, lachrymis et votis pro vita regis superos pulsabant; quibus, ut credi fas est, remediis convalescens, accitum episcopum quem injuste fecerat, sententia concilii deposuit: professus se toto triduo daemones infestos vidisse flammam in se per fistulam jaculantes, flammam adeo pertinacem ut noster ignis, in com
Abbreviated transcription (Latin):
cumq prouintie no¬
mina saltun transcur¬
rere ⁊ ad scientiam
nostroꝵ procudere:
si quod dignum ua¬
luero de antiquitatis
moneta exculpere. Ue¬
rumptamen quantũ
efficax fuerit: scĩtas
⁊ probitas discipuloꝵ
suoꝵ indictio est. Ad¬
eluuoldus ex mona¬
cho glastoniensi abbas
abbendoniensis. idem¬
q post hec ep̃c winto¬
niensis. tot ⁊tanta
monasteria fecit. qd
uix modo uideatur

Expanded text:
cunque provinciae nomina saltim transcurrere, et ad scientiam nostrorum procudere, si quid dignum valuero de antiquitatis moneta exculpere. Veruntamen quantum efficax fuerit, sanctitas et probitas discipulorum suorum indicio est. Adelwoldus ex monacho Glastoniensi abbas Abbendoniensis, idemque post haec episcopus Wintoniensis, tot et tanta monasteria fecit, quod vix modo videatur
Abbreviated transcription (Latin):
nos erigebatur:ut
pliiuas arceret.Tan¬
dem euoluto anno:
herbertus ciuitatis
coloniensis ep̃c. a no¬
do quo manus nr̃e
ligabantur nos ab¬
soluit.⁊ante altare
sancti magni recon¬
ciliauit. filia presbi¬
teri cum aliis duob
continuo efflauit. Ce¬
teri continius tribus
dieb ⁊ noctib dormi¬
iumus. Aliqui post¬
ea obierunt.⁊ mira¬
culis choruscant: cete¬
ri penam suam tre¬
more membroꝵ pro¬
dunt. Date nobis st̃¬
hee littere.a domno
peregrino beati her¬
berti successore: anno
dominice incarnatio¬
nis millesimo tercio
decimo.

Expanded text:
nos erigebatur, ut pluvias arceret. Tandem, evoluto anno, Herbertus, civitatis Coloniensis episcopus, a nodo quo manus nostrae ligabantur nos absolvit, et ante altare sancti Magni reconciliavit. Filia presbyteri cum 286 aliis duobus continuo efflavit, caeteri continuis tribus diebus et noctibus dormivimus; aliqui postea obierunt et miraculis coruscant, caeteri poenam suam tremore membrorum produnt. » Datae sunt nobis hae litterae a domino Peregrino, beati Herberti successore, anno Dominicae incarnationis millesimo tertio decimo.
Abbreviated transcription (Latin):
brigas ⁊ arundellum
Comportatum eofru¬
mentum ex omni re¬
gione scrobesberie.⁊
quicquid necessariũ
bellum efflagitat di¬
uturnum. Nec mi¬
nus castellum scrobes

Expanded text:
Brigas 622 et Arundellum; comportatum eo frumentum ex omni regione Scrobesbiriae, et quicquid necessarium bellum efflagitat diuturnum: nec minus castellum Scrobes
Abbreviated transcription (Latin):
q inuenisset ostium
obseratum: excusso
uiolentius pessulo.
soporem sacriste tur¬
bauit. Ille miratus
in tali noctis horro

Expanded text:
 invenisset ostium obseratum, excusso violentius pessulo, soporem sacristae turbavit. Ille, miratus in tali noctis horro
Abbreviated transcription (Latin):
fundant enim procul
dubio non indigo hau¬
stu diuina sapientia:
ut angusto uite spacio¬
lo. tanta elalbraret uo

Expanded text:
fuderat eum procul dubio non indigno haustu divina sapientia, ut angusto vitae spatiolo tanta elaboraret vo
Abbreviated transcription (Latin):
rum contristauit.
In ea obsidione pre¬
cluum specimen
moꝵ in rege ⁊co¬
mite apparuit. in
altero mansuetu¬
duus. in altero ma¬
gnanimitatis: Utri¬
usq exempli notas.

Expanded text:
rum contristavit. In ea obsidione praecluum specimen morum in rege et comite apparuit, in altero mansuetudinis, in altero magnanimitatis. Utriusque exempli notas
Abbreviated transcription (Latin):
nimbrie comitatui
prelatus.pene decen¬
nio prouintie p̾fuit.
Quo exacto: asꝑitate
moꝵ northan̾. in re-¬
bellionem excitauit.
Solitarium enim re-¬
pertum ex regnone fu¬
garunt. pro contuitu
ducatus occidendum
non arbitrati. Homi¬
nes eius ⁊anglos ⁊
danos obtruncarunt.
equos ⁊ arma ⁊sup

Expanded text:
imbriae comitatui praelatus, pene decennio provinciae praefuit: quo exacto, asperitate morum Northanhimbros in rebellionem excitavit. Solitarium enim repertum ex regione fugarunt, pro contuitu ducatus occidendum non arbitrati: homines ejus, et Anglos et Danos obtruncarunt; equos et arma, et sup
Abbreviated transcription (Latin):
eum reddere contemp¬
sit uerum etiam custo¬
dib adhibitis uehem̃¬
tius custodiri iussit.
Quod cum relatũ du¬
ci fuiss. protinus ri¬
cardo filio suo impera¬
uit. ut coacto in unum
normannoꝵ exercitu
burgundiam adiret.
suamq iniuriam de

Expanded text:
um reddere contempsit, verum etiam custodibus adhibitis vehementius custodire tumide jussit. Quod cum relatum duci fuisset, protinus Richardo filio suo imperavit ut, coacto in unum Northmannorum exercitu, Burgundiam adiret, suamque injuriam de
Abbreviated transcription (Latin):
Secundus libet ad ad¬
uentum normannoꝵ
producet lineam rega¬
lium tempoꝵ. Tres re¬
liqui in gestis crium
regum uersabuntur
hiis adiectis que dieb̾
illoꝵ alibi acciderũt.¬
⁊ celebrem sui noticiã
celebritate gestorum
exigunt. Hec ita pol¬
liceor si conatin n̾ro
diuuinus fauor arriserit.
⁊ me preter scopulos¬
sermonis euexerit: ad

Expanded text:
Secundus liber ad adventum Normannorum producet lineam regalium temporum. Tres reliqui in gestis trium regum versabuntur; his adjectis quae diebus illorum alibi acciderunt, et celebrem sui notitiam, celebritate gestorum, exigunt. Haec ita polliceor, si conatui nostro divinus favor arriserit, et me praeter scopulossermonis evexerit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
opes non habuisse.
quam habitas ami¬
sisse. Pudendam an¬
glis. Eo magis: quod
deserti ducis exemplũ
processurum sit in or¬
bem terraꝵ. Illos a

Expanded text:
opes non habuisse, quam habitas amisisse; pudendam Anglis eo magis, quod deserti ducis exemplum processurum sit in orbem terrarum. Illos a
Abbreviated transcription (Latin):
resisterent occisis:pre¬
dia omnia ⁊ oppida
multis temporib a
missa. in antiquum
us reformauit. Ita
pax ꝑ multoꝵ segͥnici¬
em exulans: ꝑ unum
hominem in patriã
rediit. Securi ꝑegrini
insuetas uarum tere¬
bant orbitas. leti per
urbem antiquis ocu¬
los pascebat miracu¬
lis: cantitantes donis
factis repatriabant.
Quirites interea rap¬
to uiuere assueti. san¬
guinarium illum
uocabant: indignũ
eẽ qui deo offerret sa¬
crificium. tot cedium
conscius. ⁊ ut fieri so¬
let quod morb oblo¬
qui ab uno secpat ĩ
omnes: ipsi etiam
cardinales argumen¬
ta populi probabant
Adeo ut cum beatus
ille ualitudine qua
defunctus est decum
beret consilio inter
nerent:nese in eccła¬
sancti petri cum cete¬
ris aplicis tumulari
preciperet. qui tot ho¬
minum mortib offi¬
cium fedasset. Tum
ille recollecto spiritu.
toriusq luminibus
minax:hanc oronem
habuit.
uin uobis uel scin¬
tillula humane

Expanded text:
resisterent occisis, praedia omnia et oppida, multis temporibus missa, in antiquum jus reformavit. Ita pax, per multorum segnitiem exulans, per unum hominem in patriam rediit. Securi peregrini insuetas viarum terebant orbitas, laeti per urbem antiquis oculos pascebant miraculis, cantitantes donis factis repatriabant. Quirites interea, rapto vivere assueti, sanguinarium illum vocabant, indignum esse qui Deo offerret sacrificium tot caedium conscius; et, ut fieri solet quod morbus obloquii ab uno serpat in omnes, ipsi etiam cardinales argumenta populi probabant, adeo ut, cum beatus ille valetudine qua defunctberet, consilio prius nere, ne se in ecclesia S. Petri cum caeteris apostolicis tumulari praeciperet, qui tot hominum mortibus officium foedasset. Tunc ille, recollecto spiritu, torvisque luminibus minax, hanc orationem habuit: « Si in vobis vel scintillula human
Abbreviated transcription (Latin):
plicata sunt benigne
⁊ iuste respondeas. S
⁊ illam epistolam ꝙͣ
etthelardus archiep̃e¬
noster coram cunctis
prouintialib episco¬
pis nr̃is multiplicius
de suis ac totius brittã¬
nie causis ⁊ necessitati¬
b tibi scripsit. pio amo¬
re ꝑscrutari digneris:

Expanded text:
plicita sunt, benigne et jaste respondeas. Sed et illam epistolam, quam Atheraldus archiepiscopus coram cunctis provincialibus episcopis nostris multiplicius de suis ac totius Britanniae causis et necessitatibus tibi scripsit, pio amore perscrutari digneris
Abbreviated transcription (Latin):
minus numero. s me¬
liori auspicio. principa¬
tu functus. Religione
in deum. pietate in pa-¬
triam. iuxta insignis.
Cum enim auus ⁊ pa¬
ter citra destructionem
ydoloꝵ fidem nr̃am

Expanded text:
m numero, sed meliori auspicio principatu functus, religione in Deum, pietate in patriam juxta insignis. Cum enim avus et pater, citra destructionem idolorum, fidem n
Abbreviated transcription (Latin):
modis cingit ⁊ pascit.
Est enim ciuitas un¬
diq preter ad aqui¬
lonem mari mag¬
no cincta. ambitu
muroꝵ iuxta sitũ
pelagi angulosa
.xii. milia passuũ
muro complexa.
Danubius qui ⁊

Expanded text:
modis cingit et pascit. Est enim civitas undique, praeter ad aquilonem, mari magno cincta, ambitu murorum juxta situm pelagi angulosa, viginti millia passuum muro complexa. Danubius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eum acumbat. q̃ndã
monachum duci cũ
festinatione mittit.
mandans se in quibͦ
illum offenderat. toto

Expanded text:
eum incumbat, quemdam monachum duci cum festinatione mittit, mandans se in quibus illum offenderat, toto
Abbreviated transcription (Latin):
sini castri dedit dotis no¬
nune. cum terra suꝑ arue
fluuium adiacente. Nõ¬
nullis hiic elabentib
ansus: hec eadem ma¬
thildis iudicio disponẽ¬
te dei moritur absq li

Expanded text:
sini castri dedit dotis nomine cum terra super Arvae fluvium adjacente. Honnullis hinc elabentibus annis, haec eadem Mathildis, judicio disponente Dei, moritur absque li
Abbreviated transcription (Latin):
b obsequelam ge¬
rens. eius se oculis
in bello ostentans
eus lateri in pace
obambulans. Spe
sensun scaturiente
iam successioni in¬
hians. maxime pt̃
addicationem fra¬
tris maioris. cum

Expanded text:
 obsequelam gerens, ejus se oculis in bello ostentans, ejus lateri in pace obambulans. Spe sensim scaturiente, jam successioni inhians, maxime post abdicationem 486 fratris majoris, cum
Abbreviated transcription (Latin):
insigni cede profliga¬
ta. Conantem ulteri
tendere edmundum.
ut reliquias predonũ
ꝑsequeretur ad inter¬
nitionem:uafer ille
⁊pessimus edricus re¬
uocauit. ficto iam¬
dudum animo in
gr̃am reuersus. Con¬
silio enim cnutonis
cum edmundo exat.
ut eius meditatões re

Expanded text:
insigni caede profligata. Conantem ulterius tendere Edmundum, ut reliquias praedonum persequeretur ad internecionem, vafer ille et pessimus Edricus revocavit, ficto jamdudum animo in gratiam reversus; consilio enim Cnutonis cum Edmundo erat, ut ejus meditationes re
Abbreviated transcription (Latin):
to precio redemptus:
ieiinus ⁊ confessus
nos eodem modo pa¬
ratos duxit ad fontẽ.
de quo hausta aqua

Expanded text:
to pretio redemptus, jejunus et confessus, nos eodem modo paratos duxit ad fontem. De quo hausta aqua
Abbreviated transcription (Latin):
beant pastorem. Or¬
dinatio uero tam
monachoꝵ quam
clericoꝵ in arbitrio
abbatis ⁊ conuentus
sit. Decernimus etiã
ut nulli omnino ho¬
minum eandem in¬
sulam causa placitã¬
di uel aliquid aliuid
perscrutandi aut cor-¬
rigendi intrare liceat.
Si quis autem id mo¬
litus fuerit contraire.
aut possessiones euis¬
dem ecclesie auferre.

Expanded text:
beant pastorem. Ordinatio vero tam monachorum quam clericorum in arbitrio abbatis et conventus sit. Decernimus etiam ut nulli omnino hominum eamdem insulam, causa placitandi, vel aliquid perscrutandi aut corrigendi, intrare liceat. Si quis autem id molitus fuit contraire, aut possessiones ejusdem ecclesiae auferre
Abbreviated transcription (Latin):
cepturus. satis reor
egisse. ut attentum.
⁊docile facerem. Ipse
sibi benigne persua
tus al¬
ter fi¬
lius ri¬
cardi
postquam . uii. an¬
nis głose ducatum

Expanded text:
cepturus, satis reor egisse ut attentum et docilem facerem; ipse sibi benigne persuadtus alter filius Ricardi postquam septem annis gloriose ducatum
Abbreviated transcription (Latin):
a seruitio dei ferme ua¬
cua fuerant neglecta.
Idiotis nempẽ cleri¬
cis eiectis nullius re¬
gularis religionis di

Expanded text:
a seruitio <Dei> ferme uacua fuerant neglecta. Idiotis nempe clericis eiectis, nullius regularis religionis di
Abbreviated transcription (Latin):
cole aliquoꝵ expulsio¬
ne. matrem alleuant.
ne tam numerose pro¬
uel pastu exhausta suc¬
cumbat. S ut facti
minuant inuidiam:
sorte ducunt eliminan¬
dos. Inde est quod illi

Expanded text:
colae aliquorum expulsione matrem alleviant, ne tam numerosae prolis pastu exhausta succumbat: sed, ut facti minuant invidiam, sorte ducunt eliminandos. Inde est quod illi
Abbreviated transcription (Latin):
fossam. in ꝑaganoꝵ
castris.scenam mire
magnitudinis ꝯstriu
iussit. in qua rex lo¬
tharius cum suis opti¬
matib diuertens. illi
satis fecit federib pac

Expanded text:
fossam in paganorum castris scenam mirae magnitudinis construi jussit, in qua Lotharius cum suis optimatibus divertens illi satisfecit, foederibus pac
Abbreviated transcription (Latin):
conuigalis pudoris in¬
tor aliene hereditatis
exul. Magnum id in
eus laudibz. ⁊ nostra¬
etate splendidum. Ita¬
q imperii sui ad eos

Expanded text:
conjugalis pudoris tor alienae haereditatis exul, magnum id in ejus laudibus et nostra aetate splendidum. Itaque imperii sui ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
apostosoꝵ principem.
⁊ nobiscum habere di¬
lestionem. ⁊ in omni¬
b apostolicis humili¬
ter consentire sensuris.
Porro in una ex illis
epistolis repperimus.
qualiter gr̃a nostre a¬
postolice funtionis si
iuxta fiussetis. animã
ur̃am pro nobis po¬
suissetis benigne. Iͦm¬
mo ⁊ nostre prosperita

Expanded text:
apostolorum principem, et nobiscum habere dilectionem, et in omnibus apostolicis humiliter consentire censuris. Porro in 125 una ex illis epistolis reperimus qualiter gratia nostrae apostolicae functionis, si juxta fuissetis, animam vestram pro nobis posuissetis benigne; immo et nostrae prosperita
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt alii uenẽna¬
to falerno infectũ.
quod soleant roma¬
ni ⁊ illius terre ho¬
mines totis infun¬
dere toxica tonuis.
Alii ei partem illã
menium forte obti

Expanded text:
Dicunt alii venenato Falerno invectum; quod soleant Romani, et illius terrae homines, totis infundere toxica tonnis. Alii, ei partem illam moenium sorte obti
Abbreviated transcription (Latin):
donec iuctoriam ple¬
nam suꝑueniens
nox infundet. Et
proculdubio diui¬
na illum manus
protexit. ut nichil
sangunis exeius
corpore hostis hau¬
riret. quam quam
illum tot iaculis
imꝑeteret.
¶Illa fuit dies fa¬
talis anglie. funestũ
excidium̃ dulcis pa¬
trie.pro nouoꝵ do¬
minoꝵ comniutati¬
one. Iam enum pri¬
dem morib anglo¬
rum insueuerat. qͥ
uarii ad modum
pro temporib fue¬
re. Nam primis
aduentus sui an¬
nis uultu cum ge

Expanded text:
donec victoriam plenam superveniens nox infunderet. Et procul dubio divina illum manus protexit, ut nihil sanguinis ex ejus corpore hostis hauriret, quamquam illum tot jaculis impeteret. 417 § 245. Illa fuit dies fatalis Angliae, funestum excidium dulcis patriae, pro novorum dominorum commutatione. Jam enim pridem moribus Anglorum insueverat, qui varii admodum pro temporibus fuere: nam, primis adventus sui annis, vultu et ge
Abbreviated transcription (Latin):
nostre felix puer wi¬
stane. filii wimundi
filii withlafii regis
mertioꝵ. ⁊ ethelflede
filie celuuulfi. qui
fuit pateruus kenel¬
mi. Te inquam non
tacebo:quem berfer¬
tus cognatus nefa¬
rie interemit.

Expanded text:
s, Felix puer Wolstane filii Wimundi, filii Wictlafii, regis Merciorum, et Ethelfledae filiae Celwlfi, qui fuit patruus Kenelmi. Te, inquam, non tacebo, quem Berferthus cognatus nefarie interemit.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵdam uersucia ma¬
liuoloꝵ fratrem suum
robertum aduersus eũ
concitans ad rebellan¬
dum. Is enim post bi

Expanded text:
umdam versutia malevolorum fratrem suum Robertum adversus eum concitans ad rebellandum. Is enim post bi
Abbreviated transcription (Latin):
o cognosceret: Ubi con¬
siderari potuit. inge¬
nita ⁊ effrenis barba¬
rres uri. Siquidem
cum dono concessa
astantes suggererent.

Expanded text:
o cognosceret. Ubi considerari potuit ingenita et effraenis barbaries 201 viri siquidem cum, dono concesso, astantes suggererent
Abbreviated transcription (Latin):
tasse nomen sanctus
adelmus auctor est.
in libro de iurgini¬
tate huiusmodi sen¬
tentia. Constantino
in eadem urbe sopo¬
rato. iuisa est astitis

Expanded text:
tasse nomen, S. Aldelmus auctor est in libro De virginitate, hujusmodi sententia. Constantino, in eadem urbe soporato, visa est astitis
Abbreviated transcription (Latin):
lata detulit. At comi¬
tes in incepto persi¬
stere.prouintiales su¬
os quisq in tumł¬
tum excitare. Sed
obsistebat eis deus.
omnes conatus eo¬
rum in irritum de¬
ducens. Mox enui
re comperta.duces
regis qui custodiã
pretendebant. radul¬
fum ad hoc calami¬
tatis compulere. ut
arrepta naue apud
noruuic mari se cõ¬
nutteret:Uxor euis
pacta membroꝵ
salutem. traditoq
marito maritum
secuta. Rogerius
a rege iunculis ir¬
retitus. tota uita
carcerem frequen¬
tauit. uel ꝑocius
incoluit. Setestan¬
nec morib patris

Expanded text:
lata, detulit: at comites in incoepto persistere, provinciales suos quisque in tumultum excitare; sed obsistebat eis Deus, omnes conatus eorum in irritum deducens. Mox enim re comperta, duces regis, qui custodiam praetendebant, Radulfum ad hoc calamitatis compulere, ut, arrepta nave apud Norwic, mari se committeret: uxor ejus, pacta membrorum salute, traditoque castello, maritum secuta. Rogerius, a rege vinculis irretitus, tota vita carcerem frequentavit vel potius incoluit; detestannec moribus patris
Abbreviated transcription (Latin):
clementia sicut re¬
bellionem eoꝵ ad¬
uitam. ita eius uir¬
tutem impeditam.
Porro rex henricus
excellentis ingenii
iuir.qui modo reg¬
nat. inuenit quã
commenta illoꝵ la¬
befactaret arte. flan-¬
dritis in patria illo

Expanded text:
clementia, sicut rebellionem eorum adjutam, ita ejus virtutem impeditam. Porro rex Henricus, excellentis ingenii vir, qui modo regnat, invenit qua commenta illorum labefactaret arte, Flandritis in patria illo
Abbreviated transcription (Latin):
ab incarnatione dñi
hominem exiuit.iuam
ingrediens uniu̾se
carnis. regnante eodẽ
ih̃u xp̃o in deitate pa¬
terne maiestatis.⁊ uni¬

Expanded text:
ab incarnatione Domini hominem exivit, viam ingrediens universae carnis, regnante eodem Jesu Christo in Deitate paternae Majestatis et in uni
Abbreviated transcription (Latin):
thronum. Secuti¬
.i eum ex cistellis
omnes qui cum es
uenerant preter .uiͦii.
Illi pauci numero
sed multi merito:
abbatem albericũ
quendam exsius.
priorem stephanũ
constituunt. Nec
ille in uita mora¬
tus plus octennio.
suppremo feliciter
conuentus est arbi¬
trio. Tum haud du¬
bie nutu diuino:
stephanus absens
etiam in abbatẽ
eligitur duxolim
facti tocius specia

Expanded text:
thronum. Secuti eum ex Cistellis omnes qui cum eo venerant, praeter octo. Illi pauci numero, sed multi merito, abbatem Albericum quendam ex suis, priorem Stephanum constituunt. Nec ille in vita moratus plus octennio, supremo feliciter conventus est arbitrio. Tum, haud dubie nutu divino, Stephanus absens etiam in abbatem eligitur, dux olim facti totius, specia
Abbreviated transcription (Latin):
festinato ad sanctum
clerum. Cumq illuc
de regis exhibitione al¬
tercarentur duitius. no¬
uissime subintulit hu¬
nobis regem nostrum

Expanded text:
festinato ad Sanctum Clerum. Cumque illuc de regis exhibitione diutius altercarentur, Hugo Magnus novissime subintulitnobis regem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
sequium posset parui
pendere.dum externꝰ
hostis se suosq heredes
non desineret incessere.
Contra quos cum co

Expanded text:
sequium posset parvi pendere, dum externus hostis se suosque haeredes non desineret 149 incessere; contra quos cum co
Abbreviated transcription (Latin):
secaret:sacra uenera¬
tione posteris futuros .
Sc̃e temeritatis femi¬
na:que coram cern̾et.
⁊ contrectaret artus.
quib omnib inferi

Expanded text:
secaret, sacra veneratione posteris futuros: sanctae temeritatis foemina, quae coram cerneret et contrectaret artus quibus omnis inferi
Abbreviated transcription (Latin):
machildis marchi¬
sa. quam suꝑior li-¬
ber predicat. que o
mortuo marito du¬
catum impigre con¬
tra imperatorem re¬
tentauit.maxime

Expanded text:
Matildis Marcisa, quam superior liber praedicat: quae, mortuo marito, ducatum impigre contra imperatorem retentavit, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
poto.¶Meminerit
interea lector quod in¬
terim reges mertioꝵ
⁊ northanimbroꝵ cap¬
tata occasione aduen¬
tus danoꝵ quoꝵ bellis
etheredus infudabat a
seruicio westsaxonum
respirantes dominati¬
onem pene suam asse¬
uerant. Ardebant ergo

Expanded text:
. Meminerit interea lector quod interim reges Merciorum et Northanhimbrorum, captata occasione adventus Danorum, quorum bellis Ethelredus insudabat, a servitio West-Saxonum respirantes, dominationem pene suam asseruerant. Ardebant ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesie membra se ñ
eẽ cognoscerent.qui
capiti eccle beato pe¬
tro ⁊ eus uicario re¬
sultarent. Talla freq̃n¬
ter contionatus.aut
parum aut nichil ꝓ¬
ficiens: seueriorib
remediis inueterato
morbo temptauit oc¬
currere.Cauterio ita¬
q excommnunicatioĩs.
omnes ab eccłe corꝑe
remouit.uel qui ta¬
lia facerent:uel qui
agentib conuuuo. ł

Expanded text:
ecclesiae membra se non esse cognoscerent, qui capiti ecclesiae beato Petro, et ejus vicario, resultarent. Talia frequenter concionatus, aut parum aut nihil proficiens, severioribus remediis inveterato morbo tentavit occurrere. Cauterio itaque excommunicationis omnes ab ecclesiae corpore removit, vel qui talia facerent, vel qui agentibus convivio
Abbreviated transcription (Latin):
pit. feminam: in cu
ius pectore omnium
liberalium artium
eẽt gimnasium. sed
prauum in munda¬
nis reb ingenium.
Quam cum uidens
si litteras stuperes.

Expanded text:
pit; foeminam in cujus 334 pectore omnium liberalium artium esset gymnasium, sed parvum in mundanis rebus ingenium; quam cum videres, si literas stuperes
Abbreviated transcription (Latin):
quod hostem pre ocu¬
lis positum. non pro¬
didiss. hoc responsũ
accepit. Idem sacra¬
mentum quod tibi

Expanded text:
quod hostem prae oculis positum non prodidisset, hoc responsum accepit: « Idem sacramentum quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
fidem placidam absol¬
uens ultra eius tem¬
pora excurri. hic figã
metam primo uolu¬
mini. ut multifidus
trames regnoꝵ in u¬
nius westsaxonici ter¬
minetur compendi

Expanded text:
fidem placitam absolvens, ultra ejus tempora excurri, hic figam metam primo volumini, ut multifidus trames regnorum in unius West-Saxonici terminetur compendi
Abbreviated transcription (Latin):
Patria lingua fa¬
cundus. ut sit iocũ¬
dior nullus. In aliis
consiliosus. ut nicħ
excellentius. Milicie
peritus. ut si quis ũ¬
quam pro mollicie
tamen animi nun¬
quam regende rei¬
publice ydoneus iu¬
dicatus. Uerumpta¬
men quia iam supe¬
rius dixi quecumq
noram de hugone
magno ⁊ blesensi ⁊
flandrita comitib
non incong̾ent opi¬
nor quartum librũ
hac meta concludã.

Expanded text:
Patria lingua facundus, ut sit jocundior nullus; in aliis consiliosus, ut nihil excellentius; militiae peritus, ut si quis unquam; pro mollitie tamen animi nunquam regendae reipublicae idoneus judicatus. Veruntamen quia superius dixi quaecunque noram de Hugone magno, et Blesensi et Flandrensi comitibus, non incongrue ut opinor quartum librum hac meta concludam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcitus ira per deum
inquit ⁊ matrem eiꝰ¬
tantumdem tibi no¬
cebo si potero. Egregi¬
us animus qui se re¬
gem in talib non me-¬
minisset: nec abiecte
conditionis homini

Expanded text:
citus ira, « Per Deum, inquit, et matrem etantundem tibi nocebo si potero. » Egregius animus, qui se regem in talibus non meminisset, nec abjectae conditionis homini
Abbreviated transcription (Latin):
reges geñtis ulf. ⁊ ei¬
glaf. ad dediciones
pacis adduxit. ꝓmy¬
tissimis ea pugna
anglis.hortante god¬
Wino comite. ut pri¬
stine glorie memores.
robur suum oculis
noui domini assere¬
rent. Illud fuisse for¬
tune quod ab eo qͦn¬
dam iucti fuissent:
istud uirtutis quod
illos premerent.qui
eum uicissent. Incu¬
buere igitur iurib
angli ⁊uictoriam
consummantes. co¬
mitatum duci sibi
laudem pararunt.

Expanded text:
reges gentis Ulf et Eiglaf ad deditiones pacis adduxit: promptissimis in ea pugna Anglis, hortante Godwino comite ut, pristinae gloriae memores, robur suum oculis novi domini assererent; illud fuisse fortunae quod ab eo quondam victi fuissent, illud virtutis quod illos premerent qui eum vicissent. Incubuere igitur viribus Angli; et, victoriam consummantes, comitatum duci, sibi laudem pararunt.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alia ex reliquiis me¬
morie preterite. ultro
ori occurrebant exem¬
pla. quem promebat
ꝑ tempoꝵ interualla.
prout lenebatur infe¬
sti morbi angustia.
Feria uero tercia ante

Expanded text:
 alia ex reliquiis memoriae praeteritae ultro ori occurrebant exempla, quae promebat per temporum intervalla, prout leniebatur infesti morbi angustia. Feria vero tertia ante
Abbreviated transcription (Latin):
gam placuit omnib
anglos ⁊saxones a ger¬
mania euocandos. ar¬
mis ualidos. sedib ua¬
gos. Geminum futu¬
rum commodum: ut

Expanded text:
gam, placuit omnibus Anglos et Saxones e Germania evocandos, armis validos, sedibus vagos, geminum futurum commodum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
taretur. Ita euis tem¬
pore ultro citroq ce¬
nobialis grex excreuit.
monasteria surgebãt.
religione uetera edi¬
ficiis retenta. S hic
animaduerto inusi¬
tationem dicentiũ.
melius fuisse ut an¬
tequam in suo sta¬
tu conseruarentur.
quam illis semuti¬
latis de rapina no¬
ua construerentur.

Expanded text:
taretur. Ita ejus tempore ultro citroque coenobialis grex excrevit, monasteria surgebant religione vetera, aedificiis recentia. Sed hic animadverto mussitationem dicentium: Melius fuisse ut antiqua in suo statu conservarentur, quam, illis semimutilatis, de rapina nova construerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
piscium. Destituebã¬
tur agricultorib.
edes habitatoribus.
totis porro migra¬
batur uirib. Nul¬
lus necessitudinum
amor. affectus patrie
uilis. solus deus pre
oculis. Quicquid

Expanded text:
piscium. Destituebantur agri cultoribus, aedes habitatoribus, totis porro migrabatur urbibus. Nullus necessitudinum amor, affectus patriae vilis, solus Deus prae oculis; quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ primus qͥ
incentor necis beati
el fegi fuerat.statim
ut danemarchie lit¬
tus attigit: a ducib
oppressus est. Ita cũ
omnis anglia pare¬
ret uni:ille ingenti
studio anglos sibi
conciliare. equum
illis ius cum danis
sius in consessu. in
concilio. in prelio ⁊¬
cedere. Quã de re ut
predixi uxorem supe

Expanded text:
um primus, qui incentor necis beati Elfegi fuerat, statim ut Danemarchiae littus attigit a ducibus oppressus est. Ita cum omnis Anglia pareret uni, ille ingenti studio, Anglos sibi conciliare, aequum illis jus cum Danis suis in consessu, in concilio, in praelio concedere: qua de re, ut praedixi, uxorem supe
Abbreviated transcription (Latin):
chil promoueret.diu
deliberatione consilii
regia sublimitas cu-¬
ris pectus exercuit. i¬
trum fraterne necessi¬
tudinis oblitus. patri¬
am discrimini eriꝑet.

Expanded text:
hil promoveret, diu deliberatione consilii regia sublimitas curis pectus exercuit, utrum fraternae necessitudinis oblitus patriam discrimini eripe
Abbreviated transcription (Latin):
cundie neruis allegãs.
Heroldus id facere
suꝑsedit. uel quod tur
quod cause diffid̾et.
uel quod nuntios su¬
os a willelmo ⁊ ei
complicib qui om¬
nes portus obsidebãt
impediri timeret. Qͣ

Expanded text:
ciȩ neruis allegans. Haroldus id facere supersedit, uel quod natura quod cause diffideret. vel quod nuntios suos a Willelmo et ejus complicibus, qui omnes portus obsidebant, impediri timeret. Q
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianitatem susciꝑent.¬
⁊ ab anglia discederẽt.
Quod factum est..
Iamq rex eoꝵ
gudrum. quem nr̃i
gurmundum uocant.
omni pene ꝑopło bap

Expanded text:
ianitatem susciperent et ab Anglia discederent, quod et factum est: namque rex eorum Gudram, quem nostri Gurmundum vocant, omni pene populo, bap
Abbreviated transcription (Latin):
tor properam actoꝵ
asperrimus corrector.
Illud insolens ⁊ in¬
auditum quod sem¬
per sinu gestabat li¬
bellum in quo diur

Expanded text:
tor, perperam actorum asperrimus corrector. Illud insolens et inauditum, quod semper sinu gestabat libellum in quo diur
Abbreviated transcription (Latin):
ueniss. rebelles expu¬
gnans. cum austeri¬
tate cohercuit:sump¬
tisq obsidib. regi su¬
o pronos effecit. Ex¬
hinc iterato electa iu

Expanded text:
enisset, rebelles expugnans, cum austeritate coercuit, acceptisque obsidibus regi suo pronos effecit. Exhinc iterato electa ju
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. conuigi.⁊libe¬
ris. impensus fauori.
Quod si ille aduersũ
pedem contulerit: ñ
deerit michi plane
animus non deerit.

Expanded text:
lutem conjugi et liberis impensus favor. Quod si ille adversum pedem contulerit, non deerit mihi animus, plane non deerit
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ⁊ gestuum ele¬
gantiam. Quem e¬
tiam premature mi¬
litem fecerat. donatũ
clamide coccinea gem¬
mato baltheo. ense
saxonico cum aurea
⁊generi etheredi cu

Expanded text:
rum et gestuum elegantium; quem etiam praemature militem fecerat, donatum chlamyde coccinea, gemmato baltheo, ense Saxonico cum vaginadae et generi Etheredi
Abbreviated transcription (Latin):
faciam. singillatun
enumeratis prouin¬
tiis quaᷤᷤ uastauer̃t.
hoc sit ad summam
complecti: quod cũ
numerentur in an

Expanded text:
faciam, sigillatim enumeratis provinciis quas vastaverunt, hoc sit ad summam complecti, quod, cum numerentur in An
Abbreviated transcription (Latin):
tes auditoꝵ sint incre¬
dule. Ego illud a ta¬
li iuro audiui. qui
se udisse iuraret. cui
erubescerem non cre¬
dere.Mulier in berche¬
leia mansitabat. ma¬
leficiis ut post patuit
insueta. auguriorũ
ueterum non inscia.
Gule patrona. petu¬
lantie arbitra. Flagi

Expanded text:
tes auditorum sint incredulae. Ego illud a tali viro audivi, qui se vidisse juraret, 352 cui erubescerem non credere. Mulier in Berkeleia mansitabat, maleficiis, ut post patuit, insueta, auguriorum veterum non inscia, gulae patrona, petulantiae arbitra, flagi
Abbreviated transcription (Latin):
Additi sunt autem¬
temꝑe regis eduardi¬
senioris. cornubien¬
sis. cridiensis. Wellẽ¬
sis. in westsaxonia
⁊ in merciis dor cestrẽ¬
sis. ut in secundo li¬
bro dixi. Eboracen¬
sis autem archiep̃c
habebat om̃s trans
humbram ep̃os. sue
ditioni subiectos. rip¬
pensem. haugustal¬
densem. linidifarnẽ¬
sem. illum de candi¬
da casa. que nunc
Witerne dicitur. ⁊
omnes ep̃os scottie.
⁊ orchadum. sicui
cantuariensis habet
ep̃os hybernie ⁊ wa

Expanded text:
additi sunt, tempore regis Edwardisenioris, Cornubiensis, Cridiensis, Wellensis in West-Saxonia, et in Merciis Dorcestrensis, ut secundo libro dixi. Eboracensis autem archiepiscopus habebat omnes trans Humbram episcopos suae ditioni subjectos, Ripensem, Haugustaldensem, Lindisfarnensem, illum de Candida Casa quae nunc Witerne dicitur, et omnes episcopos Scotiae et Orcadum; sicut Cantuariensis habet episcopos Hiberniae et Wa
Abbreviated transcription (Latin):
sibi substerneret. Deni¬
q fertur: quod nocti¬
b custodias famuloꝵ
fallens in comitatus.
ad matutinas mona¬
choꝵ uenire solitus
fuerit: genu flexib
usq ad lucem incũ¬
bens. Id presertim apo̾
fiscannum exercens:
quadam nocte ma¬
turius se agebat. Cũ

Expanded text:
sibi substerneret. Denique fertur quod noctibus, custodias famulorum fallens, incomitatus ad matutinas monachorum venire solitus fuerit, genuflexibus usque ad lucem incumbens. Id praesertim apud Fiscannium exercens, quadam nocte maturius se agebat; cu
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. uiri armis in
hostes. pietate in de¬
um splendidi. Sub
signis eoꝵ militabãt
gothi. ⁊ wascones ⁊
quicumq populus
in pireneum ⁊ alpes

Expanded text:
tutis, viri armis in hostes, pietate in Deum splendidi: 535 sub signis eorum militabant Gothi et Wascones, et quicunque populus in Pyrenaeum et Alpes
Abbreviated transcription (Latin):
in fortunio eum prose¬
quente. a subulco con¬
fossus interiit. Ita cru¬
delitas regis omnem
pene nobilitatem per¬
uagata. in homine ul¬
time sortis stecit.
gubernacula kineuul¬
fus. Clarus ⁊ ille qui¬
dem morum composi¬
tione. militieq gestis.
sed uno solo aduersus
offam regem mertioꝵ
propter benesigtune p̾¬
lio.quarto ⁊ uicesĩo
regni anno uictus:
multisq perinde damp

Expanded text:
infortunio eum prosequente, a subulco confossus interiit. Ita crudelitas regis omnem pene nobilitatem pervagata, in homine ultimae sortis stetit. § 42. gubernacula Kinnulfus, clarus et ille quidem morum compositione, militiaeque gestis: sed uno solo adversus Offam regem Merciorum propter Bensigitune praelio, quarto et vicesimo regni anno victus, multisque perinde dam
Abbreviated transcription (Latin):
dam syrus ciuis ihe¬
rosolimitanus auit¬
ta successione domi
custoditam propala¬
uerat. felix plane ⁊
fidele furtum. ut to

Expanded text:
dam Syrus civis Jerosolymitanus avita successione domi custoditam propalaverat. Felix plane et fidele furtum, ut to
Abbreviated transcription (Latin):
fertur stature fu¬
erit ⁊corpulentie per¬
exilis:tantas iures ĩ
illo corpusculo dig¬
natio nature inclu¬
serat: ut ultro ad cõ¬
grediendum la cesse

Expanded text:
fertur, staturae fuerit et corpulentiae perexilis, tantas vires in illo corpusculo dignatio naturae incluserat, ut ultro ad congrediendum lacesce
Abbreviated transcription (Latin):
nutterent: quin pociꝰ
sine retractatione ad
locum qui dacor uo¬
catur. uenientes. se cũ
sius regnis angloꝵ

Expanded text:
utirent, quin potius sine retractione, ad locum qui Dacor vocatur venientes, se cum suis regnis Anglo