comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem Sisticillicidium ĩmit¬
cendiius babeam in aream
tuam et ꝑmisero iustibi in
area eclificandistillicidii im¬
mittencliius ammitto et si¬
michi debratur a ꝑmisero
til ĩ eo lcco ꝑquemina dete¬

Expanded text:
m.Si stillicidii immittendi ius habeam in aream tuam et permisero ius tibi in ea area aedificandi, stillicidii immittendi ius amitto. et simihi debeatur et permisero tibi in eo loco
Abbreviated transcription (Latin):
misit nccturnam seruitute
qsua usus non ẽ. idem ẽ in eo qͥ
tetis horis aqueductum bñs
aliis usus fu̾it. nec ulla ꝑte
gn̾e uteietur. alio gn̾e fu̾at u¬
sus. iuideamus ne aminisĩ ser¬
uitutem uł alia sit eius coi¬
dicnio qui amplius honeris et e¬
quam licuit uexat magis q
hic plus quam aluid egisse in¬
teatim sicuti si latiore itin̾e usus
eẽt aut si plurauimenta ege̾t
quam licuit aut que micũit
aliams ideoq ĩ omnib istis q̃s¬
nibus seruitus quid̃ ñ amit¬
titur. ñ autem conceditur. plus
quam pactus ĩ seruitute hab̾e.¬
¶rs cum legatus eẽt fundus ss
conditione imposuit ei serratu¬
tes an extinguerẽtur silegaticõ¬
ditio existat iuĩdeamus anͣ adͣ
sundo deretur. usus retinetur
cario aut ui driecto domino pos¬
sidet fundus enim qualit̾ se ha¬
bens si ita cuin suo hitu possessꝰ
G̃uis non deꝑdit. neq re fert iuste
⁊ si qua ꝑruuu iuasponte per¬
fluxit iis aqueducende retine¬
tur quod ⁊ sabino recte placet

Expanded text:
misit nocturnam seruitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens aliis usus fuerit nec ulla partgenere uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in omnibus istis quaestionibus seruitus quidem non amittitur, non autem conceditur plus quam pactum est in seruitute habere.Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei seruitutes: extinguentur, si legati condicio existat. uideamus, an adquifundo debetur usus est: retinetur cario aut ui deiecto domino possidet: fundus enim qualiter se habens ita, cum in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste et si aqua per riuum sua sponte perfluxit, ius aquae ducendae retinetur, quod et Sabino recte placet,
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Qui iussu partis du¬
hu̾it ut puta iinitioignora¬
uit talem ẽẽ postea scitur. non¬
notabitur pretor enim ad in¬
itium imptiarum se retulu¶ si¬
qͣiũs alieno nomine bina spõ¬
nisi eius nomine constituat¬
qͣm quamue ĩ potestate habe̾t.¬
cte qui filium uł filiam con¬
sticuere patitur. quodamodo¬
ip̃e iudetur cõnstituisse. ¶qnod
ait p̾tor eodentempore. nõ ini pu

Expanded text:
ictum. Qui iussu patris duhabueri‹t›? ut puta initio ignoruit talem esse, postea scit? nonnotabitur: praetor enim ad ium nuptiarum se rettualieno nomine bina sponisi eius nomine constituatuem quamue in potestate habete qui filium uel filiam cotuere patitur, quodammodoipse uidetur constituisse. Quod aetor 'eodem tempore', n
Abbreviated transcription (Latin):
nem aput p̾fectum preturio re¬
icaũ prefcctus fide nou hĩta test¬
tionis nullam ĩuiriam lutui
titium passum ẽẽ agaio scio. ꝓ¬
nͥutiauit quero an testes quꝰ¬
orum cestimonium rͣ ꝓbatum:
c̃ quasi ex falso testimonio intci
ĩ fames habeantur paulus respõ¬
dit ncħ̾ ꝓponi cur hii quibus
queritur ĩ famiũlcro hr̃i dercãt
ammonoporret ex sententia siñ
iustasine iniusta pro alo hĩta
quoꝵ gn̾ibus penarum: eadenie᷑
forma statutaẽ.r

Expanded text:
nem apud praefectum praetorio recitauit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntia‹ui›t. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimonio inter infames habentur. Paulus respondit nihil proponi, cur hi, de quibus quaeritur, infamium loco haberi debeant, cum non oportet ex sententia siue iusta siue iniusta pro alio habita aquoque generibus poenarum eadem forma statuta
Abbreviated transcription (Latin):
laborat in fanmia ⁊ ideo nec pro¬
curator mens uł de fensoruł tu¬
toruł airator uł br̃s furti uł ex
ania simili spetie condempnatꝰ
ĩ famia notabuntur nec egͣo
si ab mm̃tio ꝑꝓcuratorem cansa
agitata ẽ. ¶ pactus ue ĩ quid
erit pactum sic accipimus si
cum pretio quantitumq pac¬
tus ẽ alioqum.i qui ptib imł¬
petrauit ne secum age̾tur. erͣit a¬
notatus nec erit uene ulla rõꝵ

Expanded text:
aborat infamia: et ideo nec procurator meus uel defensor uel tutor uel curator uel heres furti uel ex alia simili specie condemnatus infamia notabuntur, nec ego, si ab initio per procuratorem causa agitata est. 'Pactus‹ue›' inquit 'erit': pactu‹m› si‹c› accipimus, si cum pretio quantocumque pactus est: alioquin et qui precibus inpetrauit ‹n›e secum ageretur erit notatus nec eri
Abbreviated transcription (Latin):
erit notatus nam quodãmo¬
to ĩ nocentiam suam uire uit:e¬
ando aprobauit. ¶mandatiq
contemipnatus u̾bis edicti no¬
tatur non solum qui manda¬
lum suscepit s ⁊is qui fitem
qͣuam adu̾su̾s sequutus ẽ nõ
prestat ut prta fideiusst c̃ prote
⁊ solui mandati te ii contempã¬
uero. famosum fatio ¶ illud⁊
plane ad dendum ẽ qd̃ int̾clum
ateo ĩ famis sit. si in depoĩto uel
mandato male usatuo sit uon
tamen intutelaur pro sccio hr̃s
suo nominc damꝑnari potesti
quia br̃s neq ĩ tutelamneq ĩ scci¬
etatem sũccẽdit. s tantum ines
de ꝓfidia agitur s de calculo qui
fere uiditio solet dirimi.

Expanded text:
erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobauit. 'Mandati condemnatus': uerbis edict‹i› notatur non solum qui mandatum suscepit, sed et is, qui fidem, quam aduersarius secutus est, non praestat. ut puta fideiussi pro te et solui: mandati te si condemnauero, famosum facio. Illud plane addendum est, quod interdum ideo infamis fit, si in deposito uel in mandato male uersatus tamen in tutela uel pro socio heres suo nomine damnari potest, quia heres neque in tutelam neque in societatem succedit, sed tantum in aes on de perfidia agitur, sed de calculo, qui fere iudicio solet dirimi.
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Ob l uͥba sententie p̾sidisꝰ
prouutia callido comnento u¬
deris accusatõis ĩstigator fuisse.
pudor potius honeratur quam
igͣnomina iudetur nrrogari no
enim qui exortatur mandato¬
ris opera fungitur Eg s adifu
tendit gaio seio quasi ĩ uriam

Expanded text:
. Ob haec uerba sententiae praesidis prouinciae 'callido commento uideris accusationis instigator fuisse' pudor potius oneratur, quam ignominia uidetur irrogari: non enim qui exhortatur mandatoris opera fungitur. 21 Paulus tendit Gaio Seio quasi iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ u̾ius ꝙ labeo scripsit. cõpetẽ
exconducto actionẽ ut ei tolses
liceat sic tam̃t aut dampni in¬
quo detĩorem cãm edium faci¬
at. s ut pristinã faciem edium
rectlat. ¶ Sũ quilinus arcam
cam̾atam ĩ edes contulit. ⁊ clĩ
aditũ coangiutauit dñsuius ẽ¬

Expanded text:
 est uerius quod Labeo scripsit competere ex conducto actionem, ut ei tollere liceat, sic tamen, ut damni inert deteriorem causam aedium faciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat.Si inquilinus arcam aeratam in aedes contulerit et aedium aditum coangustauerit dominus
Abbreviated transcription (Latin):
scit. siue ignoraũit offitio eniin
iudicis continetur ut cogat e̾nͣ
aditum ⁊ facuitatẽ inquilinio
prãre ad arcam touendã summp¬
tibus scuicet locatoris. ¶ Siquis
cumĩ ꝯnnũhĩtatõem condipxis¬
s pensionem tocius anni dedit.
deinte ĩ silla post sex menses cor¬
rũit .ur. ĩ cendio consũpta sit. ien¬
sionem residui temporis rectissi¬
me mela scripsit. ex cõducto ac¬
tione repetiturũ: ñ quasi ĩ debitũ
conducturũ: ñ enim ꝑ errorem
dedit plus: sut sibi ĩ cã conluc.

Expanded text:
t siue ignorauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam tollendam sumptibus scilicet locatoris.Si quis, cum in annum habitationem conduxisset, pensionem totius anni dederit, deinde insula post sex menses ruerit uel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repetiturum, non quasi indebitum condicturum: non enim per errorem dedit plus, sed ut sibi in causam conduc
Abbreviated transcription (Latin):
dum putat se quindecim cõduxi¬
sse actionẽ ex conducto ñ babe¬
bit. s solam conductione nam.
int̾ eum qui ꝑ crrorem soluit:
cieum quipensionẽ iutegram
pͣrogͣauit. multumint᷑ ẽ. ¶ Si
quis mułrem uehendam n aur
magna sit. neq hiis omnib uta¬
tur que ad nauigantisi usũ par¬
antur ¶ ex conducto actionẽ:
etiam adhr̃dem transure palam
ẽ. ¶ cum quidam ẽxcͣeptõr ope¬
ras suas locassi deuide is qui easz
perte non sterisse ꝓponas quominꝰ
iccatas ꝓperas antonio aquilio
solu̾es. si cod̾ anno m̾cedes ab alio
ͣ ñ accepisti fidem contractus ĩpłĩ⁊
ȩquum est.

Expanded text:
xisse, actionem ex conducto non habebit, sed solam condictionem. nam inter eum, qui per errorem soluit, et eum, qui pensionem integram prorogauit, multum interest, Si quis mulierem uehendam naui cmagna sit neque his omnibus utatur, quae ad nauigantium usum parantur.Ex conducto actionem etiam ad heredem transire palam est.Cum quidam exceptor operas suas locasset, deinde is qui eas cper te non stetisse proponas, quo minus locatas operas Antonio Aquil‹ae› solueres, si eodem anno mercedes ab alio non accepisti, fidem contractus impleri aequum est.
Abbreviated transcription (Latin):
instructa fuib: siminus dñin
ĩstruere debe ea s et p̾lumatra¬
retum iutiatum: dñm reficere
tebẽ quod siculpa colomi quid eo¬
rum corruptum sit. ex lccato eũ
teneri: fi̾idosͣ autem quib ad p̃¬
menda uł ‸ olea utimur. colonum
sibi parare debe̾. neratius scripsit.
quod si teguus olea p̾mãtum et p̾¬
lum et fuculam. et tegulas et tim¬
panum et trocleas quib releuat᷑
p̃luni: dominum prãre oportẽ itẽ
aneunuĩ quo olea calida aqua la¬
uãtur ut cetã uasa olearia: dũm
pr̃are oportet. si cuti dolia uinari¬
a que ad p̃sentem usum colõi
facẽ opor tebit ħ om̃ia sic sunt ac¬
cipiend a: nsiquid aliud sp̃ałr
actumsit. ¶ Si doniius exce¬
perit ĩlocatione ^ frum̃ti certum
modum certo pretio acciperet
⁊ dominus nolit frum̃tũ acci¬
pere neq peclimã ex mercede de¬
exlcrato petẽ. Suitiq consequẽs

Expanded text:
instructa funibus, si minus, dominum instruere ea debere: sed et praelum uitiatum dominum reficere debere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam et regulas et t‹y›mpanum et ‹c›ocleas quibus releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. Si dominus exceperit in locatione, ut frumenti certum modum certo pretio acciperet, et dominus nolit frumentum accpere neque pecuniam ex mercede decato petere, sed utique consequ
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq ¶cã enm coguita ꝗ
p̾sentib adu̾sariis uł si ꝑcontu¬
matiam desunt. m̃m̃ restitutio¬
nes ꝑpendende sunt. ¶ int̾lum
autem restitutio ĩ rem datur.
minori .i. adu̾sus rei euis possõr¬
cmlicet cumeo n sit contractuͣ
ut puta rema minore emisti ꝗ
alii uendidisti. pot̃ desi d are int̾a¬
dum adu̾sus possõrem restitui.
nerẽsuam ꝑdat uł resua peat¬
sareat ⁊ ẜui cognitione p̾coria᷑.
suł recissa alienatione dato ĩ rẽl̃
eum alienau̾it. si quid̃ ep̃tor seqͣ¬
uens siꝑ scit irm ita gcitam: re¬
stitutionẽ adu̾sus eum facienda.
signorauit a prior ẽptor soluen¬
dam ee sinũoñ eẽt soluẽdo: equi
aͣmmore rem accepit. aut hr̃seł.
ytoneus sit nicħ̾ noui constituẽ¬
dumẽ ĩ eumquirem bonafide
emerit. id q ⁊ pompons scribit
aiuis Set ubi resticutio datur. s¬
cerior emptor roũti ad auctorẽ
suimi potu y plures queq ꝑsõas ¶¬
si eptio ambulaũit id iuiris erit.

Expanded text:
ita et praesentibus adversariis vel si per contumaciam desint in integrum restitutiones perpendendae sunt. Interdum autem restitutio et in rem datur minori, id est adversus rei eius possessorem, licet cum eo non sit contractum. ut puta rem a minore emisti et alii vendidisti: potest desiderare interdum adversus possessorem restitui, ne rem suam perdat vel re sua careat, et hoc vel cognitione praetoria vel rescissa alienatione dato in rem iueum alienavit, si quidem emptor sequens scit rem ita gestam, restitutionem adversus eum faciendam: si ignoravit et prior emptor solvendam: sin uero non esset soluendo, aequius a minore ‹re›m accepit aut heres eius idoneus sit, nihil noui constituendum est in eum, qui rem bona fide emerit, idque et Pomponius scribitale. Sed ubi restitutio datur, posterior emptor reuerti ad auctorem suum poterit: per plures quoque personas si emptio ambulauerit, idem iuris erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ restituet.. ¶ Sin autem prin¬
ceps sententiam dixit praro so¬
let ꝑmitt̾e restitutionemꝯ ine¬
duct ĩ auditorium suum eũ:
qui ꝑ ĩfirmitatem etatis captũ
eẽsȩ dicat dum ea que ꝓ cã sũt
dictan allogauituł ab aducca¬
gesta erant ꝑ prccuratorẽ bo¬
norum dec̾to p̾toris ad distra¬
henda bona scd̾miuris formã
cõstitutum: rata eẽ bñda cal¬
phurnio flacco seuerus et an¬
tomiꝰ rescͥpserunt.

Expanded text:
estituet. Si autem princeps sententiam dixit, perraro solet permittere restitutionem et induci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae pro causa sunt, dicta non allegat uel ab aduocgesta erant per curatorem bonorum decreto praetoris ad distrahenda bona secundum iuris formam constitutum, rata esse habenda Calpurnio Flacco Seuerus et Antoninus rescripserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ad olescentes quasi captiꝰ
in integrm restitui a pre¬
tore desid̾ant ãtetrius seuerus.
quia dubitauit: ad imperatorẽ
seũum retulit. ad quam cõsui¬
tationem. successori eius uẽlio¬
tio quieto rescripsit nullas par¬
ad mministrationemr. qui per¬
peram eẽt ap̃tore excusatus ¶ Sc¬
iendum ẽ autemnon passim¬
minorib subueniri s cã cogni¬
ta si capti eẽ probãtur. ¶ itemñ¬
restituietur. qui sobrie rem suam¬
amministrans crine᷑ Dampi
non ĩ consulte accidenus s fato¬
Quelit restitui nec emmeuẽtus
dampni restitutõemĩ dulgets ĩs
consulta facilitas. ⁊ ita pomponiuᷤᷤ

Expanded text:
nem, adulescentes quasi capti in integrum restitui a prtore desiderauerant. Aetrius Seuerus quia dubitabat, ad imperatorem Seuerum rettulit: ad quam consultationem successor‹i› eidio Quieto rescripsit nullas parad administrationem, qui perperam esset a praetore excusatus. Sciendum est autem non passimminoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur. Itemrestituetur, qui sobrie rem suamadministrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fatouelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsulta f
Abbreviated transcription (Latin):
glabrionem accilium diuus
runt ĩ colorate restitiudesid̾an¬
tem adu̾sus frm post spetiem ĩ¬
auditorio corum finitan saꝑ
sẽmo seuero contrares bis urdi¬
rio suo ex aminariqrõ imp̃r lici¬
mo frõtim rescripsit. ĩ solitum dͣ¬
ẽẽ post sententiam suam ex appe¬
uidicem principeniss ⁊ si ab ĩ¬
peratore uidex datus cognose¬
at. restitutio ab alio insl a prin¬
cipe qui ꝑrmape iuidicem desti¬
nauit nõnfiet. ¶n solumꝰ autẽ
minorib u̾um successorib q̃q
plus quam amnim dabimus
ut ẽ edicto exp̃ssum si forte eta¬
E ip̃ius sb̾ueniat nam postan¬
num iuicesimum quintum:
babebit legitim̃ tempus ł ip̃o
enim deceptus iudetur. ꝙ cum
poss restitiu int̾ tempus statu

Expanded text:
Glabrionem Acilium diuus runt incolorate restitui desiderantem aduersus fratrem post speciem iauditorio eorum finitam. Sed ennio Seuero contra res bis iudirio suo examinari. Idem innio Frontoni rescripsit insolitum esse post sententiam uice sua ex appeum principem. Sed et si ab imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio nisi a principe, qui iudicem destinauit, non fiet. Non solum autem ‹m›inoribus, uerum successoribus quoque plus quam annum dabimus, ut est edicto expressum, si forte aetas ipsius subueniat: nam post annum uicensimum quintum habebit legitimum tempus. hoc enim ipso deceptus uidetur, quod, cum posset resti
Abbreviated transcription (Latin):
ulp᷑. In cause cognitione q̃ ħ uer¬
sabitur iiiiiforte aua acco
possit competere. citra m̃m̃ restitu¬
tionem. namsi cominuni auxi¬
lio ⁊ meroiure munitus sit noͣ¬
ꝯteret ei tribui extraordinarum¬
auriliumut puta cumpupillo¬
ꝯ contractum ẽ sine tutoris auctoᷤ¬
rͣitate nec locuplectior factus est
item relatum ap̃ est aputlabeo¬
nem siminor crcuiscriptuo scti¬
etatem coieritul q̃ donatõius cã:¬
nullam eẽ sccietatẽ nec int̾ maio¬
res dare enconͣdicuone ut siue¬
one p̾coria: d  ub̾is deccssissi restitueret eas br̃di
̃ se restitut ᷑am. aristonem putas
p̃onius adiẽc quod potuit ĩ cti coͣ¬
diciħ cautõ etiam amaiore ñ .ni.
ip̃o iures ꝑcandictionem munita¬

Expanded text:
um. In causae cognitione etiam hoc uersabitur, num forte alia actio possit competere citra in integrum restitutionem. nam si communi auxlio et mero iure munitus sit, nodebet ei tribui extraordinariumauxilium: ut puta cum pupillo contractum est sine tutoris auctritate nec locupletior factus est. Item relatum est apud Labenem, si minor circumscriptus societatem coierit uel etiam donationis canullam esse societatem nec inter maiores dare ea condicione, ut, si sine liberis decessisset, restitueret eas heredi et se restituturam, Aristonem putasse ponius adicit, quod potuit incec cautio etiam a maiore: non enim ipso iure, sed per condictionem munit
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nod et ad actionem fideuissoris
pis ꝑtinet. et ħ ex iescripto diuorum
fratrum inteiuge̾ licet cuius uer
ba ħ sunt catuslio uiliano. sSi hii
qui prote fideuisserunt. ĩ maio¬
i ira rem quantitatẽ dampnatiquãe¬
ae. debiti ratio exigebat scientes et.
prudentes auxilium applłonis
comiserũ  potis mandati ogen¬
tib hiis: ex ecuutate uiditĩ tue¬
rites ĩgitur sugnorau̾ũt. excusa¬
taignorantia ẽ siscierunt ĩ cum¬
bebat eis necessitas prouccandi
cet̾um colouersati sirat si nõ pro¬
uccai̾mt quidtamens: paupet¬
tas eis nͣ ꝑmisit excusataẽ eorũ:
ĩ opia S et si te stato conuen̾unt
debitorem ut siip̃e putarer appel¬
laret. ꝓuto rõnem eis constare¬
¶ dolo autem facere uidetur. qui
id quod pot. potest irstituer. nõ
restituit proinde si tibi manda.¬
ui ut hominem emeres tuq e¬
misti: teneb̾is micbi ut restitu¬
as orec si tolo emere neglexisti
.forte cnim pecuma accepta aliid̃
cessisti ut emeret. aut si lata cus¬

Expanded text:
Quod et ad actionem fideiussoris pertinet. et hoc ex rescripto diuorum fratrum intellegere licet, cuius uerba haec sunt: 'Catullo Iuliano. Si hi, qui pro te fideiusserant, in maiorem quantitatem damnati, quam debiti ratio exigebat, scientes et prudentes auxilium appellationis omiserunt, poteris mandati agentibus his aequitate iudicis tueri te'. igitur si ignorauerunt, excusata ignorantia est: si scierunt, incumbebat eis necessitas prouocandi, ceterum dolo uersati sunt, si non prouocauerunt. quid tamen, si paupertas eis non permisit? excusata est eorum inopia. sed et si testato conuen‹e›runt debitorem, ut si ipse putaret appellaret, puto rationem eis constare. Dolo autem facere uidetur, qui id quod potest restituere non restituit: proinde si tibi mandaui, ut hominem emeres, tuque emisti, teneberis mihi, ut restituas. sed et si dolo emere neglexisti forte enim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata cul
Abbreviated transcription (Latin):
is. nisiaduut caueas sim pote¬
statem tuam ꝑuen̾it. te restitur̃¬
turum s et si restituas: et cratẽ
deres: et sicautuni ẽ ⁊ de eiuctio¬
ne ui. potes desid̾are. ut cibi cane¬
atur: puto sufficẽ si michi hanc
accionem cedas ut procuratorẽ
me iutem meã facias nec am¬
plius prestes quam consecutu

Expanded text:
ut caueas, si in potestatem tuam peruenerit, te restituturum. sed et si restituas, et tradere debes. et si cautum est de euictione uel potes desiderare, ut tibi caueatur, puto sufficere, si mihi hac actione cedas, ut procuratorem me in rem meam facias, nec amplius praestes quam consecutur
Abbreviated transcription (Latin):
accepisses plane si omnuminego¬
ciorumerat ei ãminstratio mã¬
data. mandati qua eumten̾.
qͣm ad madum solet mandatite¬
nen debitor qui creditoris suine¬
gͣrria gessit ¶marius paulus qui¬
dam fideuissãt ꝓ daminde. mer
cedem pactus obsuam fideuissio¬
nem et sub  nomne aitis ex euẽ¬
tulitis cauerat sibi quanͣtitatẽ
dariqͥhit claudio saturnino p̾core.
maiores fructus in ferre iussus
crat a aduccationib eridcm sa¬
turnius inf̾clix̾at. suidebaturaũ
mic rͣuudicatum solui fitͥein¬
se. et quasi redemptor litis extitis¬
se. ⁊uelle adamnde. mandatiui¬
dicio conscaui: quod erat condẽp¬
natus ssz iectissime diuifrẽs re
m̃cede pacta accessãt ad talem re¬
temptionem⁊ marcellus autez
sic loquitiur de eo qui pecunma ac¬
cepta spopondit. ut siquid̾ l actũ
ẽ. ut suo ꝑiculo spond̾et. nulla ac¬
tione agat sinuero ñ ħ actumẽ.
utilis ei potius acr̃o competats que
sententia utilitati rerum consen
situtum si extra ordinem peti ce¬

Expanded text:
accepisse. plane si omnium negotiorum erat ei administratio mandata, mandati quoque eum teneri, quemadmodum solet mandati teneri debitor, qui creditoris sui negotia gessit. Marius Paulus quidam fideiusserat pro daphnide mcedem pactus ob suam fideiussionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Saturnino praetore maiores fructus inferre iussus erat et aduocationibus ei idem Saturninus interdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideise et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio consequi, quod erat condemnatus. sed rectissime diui fratres re, quia mercede pacta accesserat ad talem redemptionem. Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia accepta spopondit, ut, si quidem hoc actum est, ut suo pericul‹o› sponderet, nulla actione agat, sin uero non hoc actum est, utilis ei potius actio competat: quae sententia utilitati rerum consentstitutum si extra ordinem peti coe
Abbreviated transcription (Latin):
sit. tunc de dolo ad actionem adũ¬
sarius rerum qui ꝑcollussionem
ab solutus sit. dandam ait s de
lite quam susceꝑit ex equendon
mandati eumteneri constat. ¶ Si
quis mandau̾it alicui gr̃nda ne¬
goria eius quine sibi mandau̾at
habebit mandati actionẽ quia
et ip̃e tenetu tẽnetur aũt quia ne
catur. proruratorem ante litem cõ⁊¬
testatam facẽ ꝓcuratorem ñ posse.
tamen mandati actio ẽ ad agend̾
enim diuntaxat ħ facere ñ potest᷑¬
¶ Si tutores mandau̾int contutori
suo mancipium emẽdum pupil¬
lo et ille non emerit. ansimanda¬
ti actio et utrimmi tanrimm mandati
acc̃o: anuero a⁊ tutele a uilianus
distinguit. referte enim ait cusus
gn̾is seruum. tutores unicum
tutorũ mandau̾int ut emeret nã
honerosim mandatr actione tene¬
tele euiteneri ñ solum si ec cet̾i̾s.
namet si mãdassent. ñ tenẽtur
cutele. cumseruum pupillo neces¬
sarium iron comꝑau̾int. ñ sunt igr̃
exrusati: qd̾ contutori mandaue¬

Expanded text:
sit, tunc de dolo actionem aduersus reum, qui per collusionem absolutus sit, dandam ait. Sed et de lite quam suscepit exsequend‹a› mandati eum teneri constat. Si quis mandauerit alicui gerenda negotia eius, qui ipse sibi mandauerat, habebit mandati actionem, quia et ipsecatur procuratorem ante litem contestatam facere procuratorem non posse, tamen mandati actio est: ad agendum enim dumtaxat hoc facere non potest. Si tutores mandaverint contutori suo mancipium emendum pupillo et ille non emerit, an sit mandati actio, et utrum tantum mandati an vero et tutelae? et Iulianus distinguit: referre enim ait, cuius generis servum tutores uni tutorum mandaverint ut emeret. nam onerosum, mandati actione tanttelae eum teneri non solum, sed et ceteros: nam et si mandassent, tenerentur tutelae, cur seruum pupillo necessarium non comparauerunt: non sunt igitur excusati, quod contutori mandaue
Abbreviated transcription (Latin):
Silib homo cum bona fide seriuet
mandau̾it : titio ut redimeretu᷑i
et mimimos ex eo peculio ded̃it.
quod ip̃i sequi non aput bone
fidei emptorem relinqui deuinit.
citiusq pretio soluto lib̾um illũ¬
manumisĩt / mox ̃ genus ꝓnũ¬
tiatus ẽ. hr̃e eir mandati actio¬
nem uilianus ait. adu̾sus enͣm se¬
cui se redimendum mandauit..
tio ut sibiaccõneͣsͤ mandet quas
ht adu̾sus eum aquo comꝑauit
splane si eampecuniam ded̾it que
erat ex peculio ad lone fidei eip¬
loremꝑtiuente. nulle ei inquit
uilianus mandariactiones pos¬
sunt. quia millas hãt. cumei sues
nimimos emꝑtor ded̾it. quin im¬
mo ĩquit ex uẽditomanebit ob

Expanded text:
liber homo, cum bona fide seruiret, mandauerit Titio ut redimeretur et nummos ex eo peculio dederit, quod ipsum sequi, non apud bonae fidei emptorem relinqui debuit, Titiusque pretio soluto libmanumiserit, mox ingenuus pronuntiatus est, habere eum mandati actionem Iulianus ait aduersus eum cui se redimendum mandauit, si iudicio, ut sibi actiones mandet, quas habet aduersus eum a quo comparauit. plane si eam pecuniam dederit, quae erat ex peculio ad bonae fidei emptorem pertinente, nullae ei, inquit Iulianus, mandari actiones possunt, quia nullas habet, cum ei suos nummos emptor dederit: quinimmo, inquit, ex uendito
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑti uiditio necesse halrbit pͦre¬
stͣam ¶ mandati accotunc com¬
potit. cumcepit inteẽ eius quiñ
mandauit cet̾i̾msinics int̾erẽ
cessat maudatiacĩo et eatenus
competit quatenus int̾e ut puta
mandauitibiut sundumcin̾es.
siintẽrat mea emi ceneb̾is ceterͣ
si eund̾ hunc sundu egoip̃e emi
uralius michi ne intere᷑ aliquid
cessat mandati acc̃o. ¶ mandauit
ut negocia mea geres sinicħ depe¬
rierit. quamuis nemo gessĩt nui¬
la accio e aut si alius ytonce ge ᷤ¬
serit. cessat mãdan actio set in p᷑¬
similib ħ idem erit. ⁊ proban¬
dum. ¶ Signorantes fidruis¬
sor es debitorem soluisse. ul aliã
acceptilatione suie pacto: nb̃a¬
tum ex substantia debitoris sol¬
uerunt ñ tenebuntur madati

Expanded text:
empti iudicio necesse habebit praestare. Mandati actio tunc competit, cum coepit interesse eius qui mandauit: ceterum si nihil interest, cessat mandati actio, et eatenus competit, quatenus interest. ut puta mandaui tibi, ut fundum emeres: si intererat mea emi, teneberis: ceterum si eundem hunc fundum ego ipse emi uel alius mihi neque interest aliquid, cessat mandati actio. mandaui, ut negotia gereres: si nihil deperierit, quamuis nemo gesserit, nulla actio est, aut si alius idonee gesserit, cessat mandati actio. et in similibus hoc idem erit probandum. Si ignorantes fideiussores debitorem soluisse uel etiam acceptilatione siue pacto liberatum ex substantia debitoris soluerunt, non tenebuntur mandati.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sitibi mandau̾o quod nonint̾¬
erat mea uelutiut ꝓ seio int̾ueĩas¬
ut uir titio creclas erit michi¬
ligatus ¶ plane sitibi mandauero
quod tua int̾e̾rat nulla erit man¬
datiactio. nisimea quoq int̾fuit.⁊
aut si ñ eẽs facturus nisiogo man¬
dassem: ei sm̃ mea int̾fuit. tamẽ¬
erit mandati actio. ¶ aput iulia
ninus iuissit ꝓcuratorẽ suum cer¬
tam pecuniam sumere. et feñeare
ꝑiculo luo: itaut c̾tas usuras do¬
nino pend̾et dum taxat. si pluris
feñeare pomuss ip̃e lucraretur.ĩ¬

Expanded text:
 non intererat, veluti ut pro Seio intervenel ut Titio credas, erit mihligatus. Plane si tibi mandavero quod tua intererat, nulla erit mandati actio, nisi mea quoque interfuit:  si non esses facturus, nisi ego mandassem, nisi mea non interfuit, tameerit mandati actio. Apud Iulianumminus iusserit procuratorem suum certam pecuniam sumere et faenerare periculo suo ita, ut certas usuras domino penderet dumtaxat, si pluris faenerare potuisset, ipse lucraretur,
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Diligent iguur fines nͦ¬
mandati custoliẽdi sunt. nam¬
qui excedit cessit aliud quid fa¬
cere uidetur. et si susceptum non
imꝑleuit. teneatur itaq si mand¬
au̾otibit domum seianam cen¬
tum emeres: tuq citianam cm̃nis¬
longe maioris pretii centumitñ¬
.aut etiam minorisñ uid̾is imple

Expanded text:
um. Diligenter igitur fines andati custodiendi sunt: qui excessit, aliud quid fcere uidetur et, si susceptum non impleuerit, tenetur. Itaque si manut domum Seianam ctum emeres tuque Titianam emlonge maioris pretii, centum tt etiam minoris, non uideris imple
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓme atitio side iulxas. ¶ tuaet
mea: ueluti simandem cibut¬
subusuris crede̾s ei quiĩrem ñ¬
meam mutuaretur. ¶ tua et
aliena ueluti si tibi mandem
ut citio sub usuris cret̾es. qd si
ut sine usuris credẽs: alienacm̃

Expanded text:
et mea, ueluti si mandem tibsub usuris crederes ei, qui inmeam mutuaretur. Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris crederes: quod si, ut sine usuris crederes,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptione summou̾i nisuĩ demnitas
ei prestetur. ¶melior autem cansa
mandantis fĩ potest sicumtibimã¬
dassem ut stichum decem emeres
cucum inioris emeris ur tantũ¬
dem ut aliud quicquam seruo
acret̾e̾t. utroq enim cãu aut non
ultra pretium aut intra p̾tium
uenit. erit mandati acc̃o. ¶ si cͣm.
fu̾it mandatum ut negccia adm.¬
mistraret. hac acctione erit conueĩ¬
endus nec nxte negcciorum ge¬
storum cumeo agrtur uec enim
ideo ẽ obligatus quod negiria ñ¬
gessirͥ ũum id circo quod m̾anda¬
tum susceꝑit. demiq cen̾etur et siñ
gessiss ¶ Si passus n aliquems
prome fitriurr̾ uhalias int̾ueñt᷑¬
mandani᷑ tencor ꝙ nsi pro imutoꝰ¬

Expanded text:
ceptione summoueri, nisi indemnitas ei praestetur. Melior autem causa mandantis fieri potest, si, cum tibi mandassem, ut Stichum decem emeres, tu eum minoris emeris uel tantidem, ut aliud quicquam seruo accederet: utroque enim casu aut non ultra pretium aut intra pretium  honor interuenit, erit mandati actio. Si cui fuerit mandatum, ut negotia administraret, hac actione erit conueniendus nec recte negotiorum gestorum cum eo agetur: nec enim ideo est obligatus quod negotia gessit, uerum idcirco quod mandatum susceperit: denique tenetur et si non gessisset. Si passus sim pro me fideiubere uel alias intemanda
Abbreviated transcription (Latin):
bligatio mandati
consensu contra¬
hentium consistit.
lo siue mando. siue alio quañ¬
q uerbo scripsĩt. mandati acc̃õ
q̃item in andatum et ĩdicm
differri: et sub condictione cõ¬

Expanded text:
bligatio mandati consensu contrahentium consistit. lo' siue 'mando' siue alio quocumque uerbo scripserit, mandati actio est. Item mandatum et in diem differri et sub condicione con
Abbreviated transcription (Latin):
ex consilio obugatur etiam fiñ¬
expecliat eicui dabitur: quia libe¬
rumẽ cuiq aput se ex plorart¬
anex pediat sibiconsilium.¬
ãulus. P it̾ea incausa mandatiꝰ¬
ctiam illũdu̾titur ut int̾clum nec

Expanded text:
ex consilio obligatur, etiamexpediat ei cui dabatur, quia lcuique apud se explorarxpediat sibi consilium.edictum. Praeterea in causa mandatillud uertitur, ut interim nec
Abbreviated transcription (Latin):
cantumgrãtibi mandem. suꝑ de¬
id muilia ex eo obligationasciturte¬
dem ut negitia mea geras uł¬
ut sundum michi emeres uel
ur ꝓme fidemteas. ¶aliena

Expanded text:
antum gratia tibi mandem, supeid nulla ex eo obligatio nasciturut negotia mea geras uut fundum mihi emeres uel pro me fideiubeas. Aliena
Abbreviated transcription (Latin):
cłil. anuero si exalia cã. ⁊ labro
ait. ex quacuma cã ei debratur.
ꝑauiq irferre ante m̾cem anͨ
postea eiͣ debẽ quid seruus ceꝑiti d
sufficẽ enim ad̾ priuilegiucͥo
hi cun trabebãt. ip̃am m̾cempi.  a

Expanded text:
tur, an uero et si ex alia causa. et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, paruique referret, ante mercem an postea ei debere quid seruus coeperit: sufficere enim, quod priuilegium ui contrahebant ipsam m
Abbreviated transcription (Latin):
ponius dubitat. nec nos clubitt¬
mus. ¶ Siuicarius mei sermm
negͣccietur. si quid̃ me sciente
tributbria tenebor si me ignorã¬
te. ordinario sciente. de pecuuo
eius actionem d̾anͣdam. pomi
dum ex uicarii peculio quod
ordinario delrtur cumidꝙ deͣ
r letur mchi deducatur ¶ S si ħ¬
ntriq scierinius: ꝯtributoria
⁊ de peculio actionem competere
ait. tributoriam iucarii nomñe¬
de peculio uero ꝯromar lige̾
canien debẽ agentẽm qua potius
accõne experiatur. s tamenut utẽ¬
q tribuatur et gõ michi ⁊ ꝙ seri
uo de betur cum si seruns ordĩa¬
rius ignorass. deluceretur inte¬
egrum qd ei auicario debe̾turss
⁊ si ancilla negitiabitur ad ia¬

Expanded text:
ponius dubitat nec nos dubitamus. Si uicarius serui mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, ordinario sciente, de peculio eius actionem dandam Pomponiudum ex uicarii peculio, quod ordinario debetur, cum id quod mihi debetur deducatur. sed si uterque scierimus, et tribut‹o›riam et de peculio actionem competere ait, tributoriam u‹i›carii node peculio uero ordinarii: eligere tamen debere agentem, qua potius actione experiatur, sic tamen, ut utrumque tribuatur et quod mihi et quod uo debetur, cum, si seruus ordinaus ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur. Sed et si ancilla negotiabitur, admi
Abbreviated transcription (Latin):
uin et temperẽthiis que sunt pro¬
hibita. ¶ cum patronus cõtepui
se a lib̾to dix̾it ur contumcliosum
sibi lib̾tum queratur: cõuitium
sͣe abco passum libo̾s ꝙ suos uł ure
¶ucorem uł quid huic simile obͥ¬
icit. p̃fectus urbis adiri solet aꝰ
pro modo querele corrig̾e. eu
aut comminari: aut fustibus
castigare: aut ult̾ius prccede in
penam eius solet nam ⁊ puni¬
endi plerumq sunt ub̾tic̃te siͣ
se delatum a lib̾tour conspiras.¬
se eum contra se cum̃ ĩnnͣicis:
doccat q̃ metalli petia ineum sta¬
tui debeat. ¶cura carius omnis.
ut iusto p̾tio p̾beatur ad curam
p̾fecture ꝑtĩnꝰet ideoq forum sũ ÷¬
ariuͣ sub ip̃ius cura ẽ s ⁊ cete.¬
rorum pecorum siue arm̃torum᷑.
que adhiuusmõi p̾bitoem spec¬
tant. ad ip̃ius curam ꝑtineiã¬
qͥes quoq popularium ⁊ dĩsciꝰ¬
plma spectaculoꝵ ad p̾fecniurb̾
curam ꝑtinete iudeturi snn̾e¬

Expanded text:
um et temperent his, quae sunt prohibita.Cum patronus contemni se a liberto dixerit uel contumeliosum sibi libertum queratur uel conuicium se ab eo passum liberosque suos uel uxorem uel quid huic simile obicit: praefectus urbi adiri solet et pro modo querellae corrigere eum. aut comminari aut fustibus castigare aut ulterius procedere in poena eius solet: nam et puniendi plerumque sunt liberti. certe si se delatum a liberto uel conspirasse eum contra se cum inimicis doceat, etiam metalli poena in eum statui debet.Cura carnis omnis ut iusto pretio ‹p›raebeatur ad curam praefecturae pertinet, et ideo et forum suarium sub ipsius cura est: sed et ceterorum pecorum siue armentorum quae ad huiusmodi praebitionem spectant ad ipsius curam pertinent.Quies quoque popularium et disciplina spectaculorum ad praefecti urbi curam pertine
Abbreviated transcription (Latin):
intra centessimum miliariũ de¬
admissum sit ad p̾fectum urb¬
terium cõmississe dicat ĩ uxo
rem suam: ap̃ p̃fectumm urbis
erit audiendus. s ex int̾clictis
ꝙ ui aut clam aut int̾clic¬
to unde ii audire pot̾ ¶Solent
e̾ad p̃fecturam urbis remittiã
futores suie curatores qui ma¬
le ĩ tuteia siue cura u̾sati graui¬
ore anmar¬
qͣuam ut sufficiat sis suspecto¬
rum ĩfamia. ques pot̾it ꝓbari
uł m̃imis datis tutelam oct¬
rupasse. uł p̾mio accepto oꝑam
dedisse. ut non ydoneus cutor
alicui daretur uł consuito cͥta
edenͣdum pr̃mionium quãtita¬
tem minuisse. uł eiudenti frau¬
de pupilli bona alienasse. qd̾ aũt
dictum s̃ ut seruos de dñis que¬
rentes p̾fectus audiat sic accipi¬
emus ñ acͥciuantes dominos ħ
enim nẽ quaquam pmutend¬

Expanded text:
intra centensimum miliarium admissum sit, ad praefectum urbterium commisisse dicat in uxrem suam, apud praefectum urbi erit audiendus.Sed et ex interdictis quod ui aut clam aut interdicto unde ui audire potest.Solent ad praefecturam urbis remitti etiam tutores siue curatores, qui male in tutela siue cura uersati grauiore animaquam ut sufficiat eis suspectorum infamia: quos probari poterit uel nummis datis tutelam occupasse, uel praemio accepto operam dedisse ut non idoneus tutor alicui daretur, uel consulto circa edendum patrimonium quantitatem minuisse, uel euidenti fraude pupilli bona alienasse.Quod autem dictum est, ut seruos de dominis querentes praefectus †audi‹a›t, sic accipiemus non accusantes dominos hoc enim nequaquam se
Abbreviated transcription (Latin):
potest. neganattẽ ⁊ ꝓfessione ⁊
ad ucrarõib a fõro a ad tempus
ninpetuum int̾dicere poti̾t aspeᷤ¬
craculis ⁊ si q̃m releget abitalia
uus seuerus rescripsitscos q̃ qui ã¬
illicitum collegium̃ coegisse di te¬
cuntur aput p̾fectum urbis acł¬

Expanded text:
 professione et aduocationibus et foro, et ad tempus et in perpetuum: interdicere poterit et spectaculis: et si quem releget ab Italia,uus Seuerus rescripsit eos etiam, qui ‹i›llicitum collegium coisse dicuntur, apud praefectum urbi ac
Abbreviated transcription (Latin):
abeo Pacisci post nupti¬
as eciam si nicħ qñ conue¬
dote fiunt int̾ omnes fĩ oportet ꝙ
repetẽ dotem ⁊ a quib repeti pot̾. ne
eiquinon int̾fuit aput arbitriũ
cognoscentis: pactum ñ prosit.

Expanded text:
 Pacisci post nuptias, etiamsi nihil ante conuedote fiunt, inter omnes fieri oportet, qui repetere dotem et a quibus repeti potest, ne ei, qui non interfuit, apud arbitrum cognoscentem pactum non prosit.
Abbreviated transcription (Latin):
auius Iutius titius prẽdia
ĩ germania trans enũ emit. ⁊¬
partem preciiiituut amiiͣ re¬
siduam quantitatẽ hr̃s ep̃tor¬
is conueniretur q̃õnem retulit.
licens has possiõnes ex p̃ceꝑ¬
tione principali partim distrͣ¬
tas: partim uet̾anis ĩ p̾mia ñ¬
ad signatas quero an huius
iri ꝑicłum aduenditorem ꝑ¬
cinere possit pauluis. aRfutur¬
es cãus cuctiõis post contine¬
cam emꝑtionem ad uendito¬
rem ñ ꝑtinere. ⁊ ideo scłm c a
que ꝓponuntur pretum pre¬
diorum peti posse. ¶ ex hisũ¬
bis stipulatiõis duplesł sim¬
ple eum homine quode agitur
noxa eẽ solutum. uenclitorẽ
conueniriñposse. pp̃ eas noxas
que publice coherceri solent.

Expanded text:
um. Lucius Titius praedia in Germania trans Renum emit et partem pretii intulit: cum in residuam quantitatem heres emptoris conueniretur, quaestionem rettulit dicens has possessiones ex praecepto principali partim distractas, partim ueteranis in praemia adsignatas: quaero, an huius rei periculum ad uenditorem pertinere possit. Paulus ros casus evictionis post contractam emptionem ad venditorem non pertinere et ideo secundum ea quae proponuntur pretium praediorum peti posse. Ex his vrbis stipulationis duplae uel simplae 'eum hominem quo de agitur nox‹a› esse solutum' uenditorem conueniri non posse propter eas noxas, quae publice coerceri solent.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uenditionem si qua sit hr̃ditaᷤ
ẽ tibi empta et quasi spes hr̃dita¬
tis ip̃m enim ĩ certum iriue
dum ẽ. nisi sciens ad se non ꝑ¬
tinere: ita uendid̃it namtunc
ex dolo tenebitur.
ditor si ad eum hereclitas non
didi actiones qͥueq quas cum
prẽ ht̃ prestare delet/ Si hrclitas
uenierit uenditor res hr̃ditari¬
as tradere debet q̃uanta autem
sulto crebelliano restituta eẽt hẽ¬
reditas quanti emptoris int̾sit
teneberis.
ditione. ut ĩ cliem derent et emi̾e
quende̾ solemus sẽaenimes ẽ
que emi et uenire potest.
tatem pecumam que subpena
debebatur atestatore. omnem
solu̾it. et hr̃ditatẽ uendid̾it. nec a
coh̾dib sius pp̃ egestatẽ eoꝵ
quicquã seruare pot̾ĩt. cũ empto¬

Expanded text:
e uenditionem 'si qua sit hereditas, est tibi empta', et quasi spes hereditatis: ipsum enim incertum rei uendum est, nisi sciens ad se non pertinere ita uendiderit: nam tunc ex dolo tenebitur. ditor, si ad eum hereditas non pndidit, actiones quoque quas cum patre habet praestare debet. Si hereditas uenierit, uenditor res hereditarias tradere debet: quanta autem sult‹o› Trebelliano restituta esset hereditas, quanti emptoris intersit teneberis. dicione uel in diem debent, et emere et uendere solemus: ea enim res est, quae em‹i› et uenire potest. tatem, pecuniam, quae sub poena debebatur a testatore, omnem soluerit et hereditatem uendiderit nec a coheredibus suis propter egestatem eorum quicquam seruare poterit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ c Cumhẽditatem aliquis ue¬
didit. ẽẽ debet hr̃ditas ut si emptõ
uec euim alea emitit ut ĩuena¬
tione ⁊ ĩsimiub s res que sinon
ẽ. non contrahitur emptio et idõ
emptoriprãm  telat ita disting
oportebit ut siẽ quid̃ aliquahro¬
tas set ad uenditorem non ꝑtiu
ip̃a estimetur sinulla ẽ de quaac¬
tumuidetur. p̃tiumdum taxat
emptor auenditore consequat᷑.
incerest.
tatis id actum ẽ. siquid iunses¬
set uenclitoris ucͣnure. nec postea
quicquam pstitumiri. quam¬
nris aduenditorem hr̃ditas ñ
idactum eẽ manifestumẽ. ut

Expanded text:
 Cum hereditatem aliquis uendidit, esse debet hereditas, ut s‹it› emptio: nec enim alea emitur, ut in uenatione et similibus, sed res: quae si non est, ‹non› contrahitur emptio et ideo pemptori praestare debuit, ita distingui oportebit, ut, si est quidem aliqua hereditas, sed ad uenditorem non pertinet, ipsa aestimetur, si nulla est, de qua actum uideatur, pretium dumtaxat emptor a uenditore consequatur 9 interest. tatis id actum est, si quid iuris esset venditoris, venire nec postea quicquam praestitu iri: quamvis ad venditorem hereditas non id act
Abbreviated transcription (Latin):
cenoia Hereclitatis uendite s
preti ꝓ parte acceꝑit reliquũ
emptore non soluente. quesitu
c̃ an corpora hr̃ditaria pignorio
nomine tencantun respondim
chil ꝓponi cur nonteneantur.

Expanded text:
 Hereditatis uendita: pretium pro parte accepit reliquum emptor‹e› non soluente: quaesitum est, an corpora hereditaria pignoris nomine teneantur. respondi nihil proponi cur non teneantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uendid̃is ac post debitori eiuss̃
hr̃s existase actione exemptote¬
neferis quod simplitius etiantͤ
ĩ uulapuĩtione procedit. cum quioͣ
ir̃e creditori suohr̃s extitit. et he¬
oditatem uendioit.e¬

Expanded text:
vendideris ac post debitori eiusdem heres existas, actione ex empto teneberis. Quod simplicius etiam in illa propositione procedit, cum quis ipse creditori suo heres exstitit et hereditatem vendidit.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Multum intere subcondi¬
tione aliqua obligatioueneat
ancum ip̃a obugatione subcõ¬
ditione sit. pure ueneat priore¬
enini cãu: deficiẽte conditõne
nuuam ẽẽ uenditionẽ consistẽ¬

Expanded text:
. Multum interest, sub condicione aliqua obligatio ueneat an, cum ipsa obligatio sub condicione si‹t›, pure ueneat. priore casu deficiente condicione nullam esse uenditionem, poste
Abbreviated transcription (Latin):
auluẽ. U enditor exhrditate in¬
t̾posita stipulatione rembr̃dita
riam ꝑ secuitus: alii uendidit.
queritur quid ex stipiuatione
pr̃are debeat nambis utiq non

Expanded text:
um. Uenditor ex hereditate ierposit‹a› stipulatione rem riam persecut‹us› alii uendidit: ur, quid ex stipulatione prae stare debeat: nam bis utique non
Abbreviated transcription (Latin):
auius Et quid̃ sine exceptione
quoq nisii contrarium accum sit.
s sicerte smmnie debitordictuo
sit. ĩ eam summam tenetur ue̾¬
dicor suncerte. et sinicł debeat ñ
quantuint̾sitemptoris.

Expanded text:
um et quidem sine exceptione quoque, nisi in contrarium actum sit. sed si certae summae debitor dictus sit, in eam summam tenetur venditor: si incertae et nihil debeat, quanti intersit emptoris.
Abbreviated transcription (Latin):
comminiatur. ¶ eos qͣui notis scrͥ¬
bunt acta presidum rei publice
cã non ab ẽẽ c̾tumẽ. ¶ militum
meclici qm officium quod gerũt
⁊ publice ꝓdẽ ⁊ fraudemeis affer¬
re non debet. restititutionis auxi¬
tium implorare possiit. scarr¬

Expanded text:
meratur.Eos, qui notis scribunt acta praesidum rei publicae causa non abesse certum est.Militum medici, quoniam officium quod gerunt et publice prodest et fraudem eis adferre non deb‹e›t, restitutionis auxilium implorare possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Qui mittuntur ut milites
ducent aut reduce̾nt aut legendi
cͦurrarent: rei publice cã ab suit.¬
ẜũ quoq qui missi sunt ad gratu¬
landum principiitem ꝓcãtor ces¬
saris. non solum cuirerum ꝓuin¬
tie ciuusq procãtõ mandata er¬
at. s ⁊ is cuirerum quannus nõ
omniuinitaq plures ibi ꝓcãtores
cdiu̾sarum rerum: rei publice cã
ab eẽ intelliguntur prefectus qͦ¬
q egrpti rei publice cã ab ẽ quiue
aliam obcãm rei publice gr̃a extͣ
urbem abierit. s ⁊ ĩurbanitiãis ꝯ¬
militib id̃ diuus pius cõstituit.

Expanded text:
am.Qui mittuntur, ut milites ducerent aut reducerent aut legendi curarent, rei publicae causa absunt.Hi quoque, qui missi sunt ad gratulandum principi.Item procurator Caesaris, non solum cui rerum prouinciae cuiusque procuratio mandata erit, sed et is, cui rerum quamuis non omnium. itaque plures ibi procuratores diuersarum ‹rerum› rei publicae causa abesse intelleguntur.Praefectus quoque Aegypti rei publicae causa abest, quiue aliam ob causam rei publicae gratia extra urbem aberit.Sed et in urbanicianis militibus idem diuus Pius constituit.
Abbreviated transcription (Latin):
pescendos malos homines missus
ẽ. an reipublice cã ab eẽt. a placuit¬
eum rei publice causa ab eẽsĩtem
paganum qui in expedictione cõ¬
sularis iussutransierat ibiq in
Sactie cecid̾at. hr̃di enm cius suc¬
currendumẽ. ¶qui rei publice
cdã romam profectus ẽ. ab eeͣ iripu¬
blice cã udetur. s ⁊ si extra prĩam
suam iri publice cã ꝓfectus sit. qͣ¬
si ꝑurbem ei it̾ competit. rei publi¬
ce cã abẽ s simiut̾ qui ĩ ꝓuintiaẽ
ut primium aut domo sua ꝓfect᷑.¬
ĩt ẽ. aut cumĩ ead̃ ꝓuintia degit rei
publice cã ministrande. simul agẽ¬

Expanded text:
escendos malos homines missus est, an rei publicae causa abesset: et placuit rei publicae causa eum abesse.Item paganum, qui in expeditione consularis iussu transierat ibique in acie ceciderat: heredi enim eius succurrendum est.Qui rei publicae causa Romam profectus est, abesse rei publicae causa uidetur. sed et si extra patriam suam rei publicae causa profectus sit,  urbem ei iter competit, rei publicae causa abest.Similiter qui in prouincia est, ut primum aut domo sua profectus est aut, cum in eadem prouincia degit rei publicae administrandae causa, simul age
Abbreviated transcription (Latin):
co. simodo ĩdeo uilius fundum ucu¬
didisti: ut htiicõluctio p̾stare¬
xͥur. nam ħ ipmpretui sundiuidet᷑.
fundi extͣipͣumtur ñ que imꝑpetuo
satasunt excipi uidentur: s que sin¬
gulis annis seri solent itaut frue¬
tus corum collatursnam aut̃ int̾¬

Expanded text:
to, si mo‹do› ideo uilius fundum uento, si mo‹do› ideo uilius fundum uendidisti, ut haec tibi conductio praestaretur: nam hoc ipsum pretium fundi uideretur, fundi excipiuntur, non quae in perpetuo sata sunt excipi uiderentur, ‹sed› quae singulis annis seri solent, ita ut fructus eorum tollatur: nam aliter inte
Abbreviated transcription (Latin):
ras iulege dictumerat. quereba¬
tur ancastellimi. ex quo fistuus. ꝑ t¬
aquadeducetur. acͤcecet. respocli
amarere id actumes̃ ut id quoq
accetet uicer seriptura noncontin̾e. & p
tui¶Fundum ab eo emisti cuius
filii postea tutelam ad ministras.
uesuacuam accepisti possionemad
dr trad̾e cetibi possionem ħ modo
posse. ur pupillus et familia eius
dsfeclat de fundo cunc demum
cu in gradiaris in possionem. ¶ qui
fundum calege emerat. ut soluta
pecum᷑a trade̾tur ei possid duob
hr̃dibus relictis d ecentisi unus
partem soluat: exempto cumuen¬
̃ditore aget qm̃ita contractum
es alienum diuidi ñ potuit ¶ frus¬
mentaque ĩ ħbis erant. cumueꝰ¬
didisses. dixisti te si quid ui. aut.
tempestate factumer̃t. p̾staturum
ea frumenta niues corrupeñ stin¬
lege uend listiut emptor alteramiꝰ
ꝑtem quamirtinebas: annis de¬
cem certapetumaĩ ainiꝙs singlõs
couductam hãt laleo ⁊ trebatuiq
negant posse ex ucndĩto agͣrut id
quod conuen̾it fiat ego contra pu¬

Expanded text:
ras in lege dictum erat: quaerebatur, an castellum, ex quo fistulis aqua duceretur, accederet. respondi apparere id actum esse, ut id quoque accederet, licet scriptura non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, nec vacuam accepisti possessionem. dixi tradere te tibi possessionem hoc modo posse, ut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit: si unus partem solvat, ex empto cum venditore aget, quoniam ita contractum aes alienum dividi non potuit. Frmenta quae in herbis erant cum vdidisses, dixisti te, si quid vi aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta nives corruperunt: si imlege uendidisti, ut emptor alter‹am› partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia in annos singulos conductam habeat. Labeo et Trebatius negant posse ex uendito agi, ut id quod conuenerit fiat. ego contra pu