comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u nͣe quid excogitetur eclicto dieꝗ¬
rł consuiem excepit p̃tor quoi¬
strumentum coñscriptũ us e¬
nͦ inq̃m solitio concepta ẽ nan
dies souitionis sicuti summa ꝑs̃¬

Expanded text:
excogi‹t›etur edito dieet consulem excepit praetor quostrumentum conscriptum esolutio concepta est: nam dies solutionis sicuti summa p
Abbreviated transcription (Latin):
aut actionis clies giturus ẽ ¶ uͣ¬
alia qͣuaq iuditia omnntemporẽ
fimuntu item ineum qui q̃dł
mmidinarum nomine aduer¬
sus cõmunemutilitatem accept¬
rͣit᷑ ommi tempore ius dicitur.
aulus Preñdes ꝓuintiarum ex
consuetudine cius ꝙ loci solent
messis iundemiarumq causa.
tempus statuere
magistratus neq ius dice̾ s nec
sui potestatem facere cõsueu̾unt.
demSi feriatis clieb fũit uidica a¬
timniege cautumẽ ne bũsõ dieb
Apdicͣatum sit ins̃ ex uolimitate̾¬
catumerit neͣ quis udicatunꝰ¬
facere neq souiere debeat ne ue̾
quis ad qm de eã re ĩ iꝰ aditum
crit uiclicãtum facere cogat.

Expanded text:
aut actionis dies exiturus est.Liberalia quoque iudicia omni tempore finiuntur.Item in eum, qui quid nundinarum nomine aduersus communem utilitatem acceperit, omni tempore ius dicitur.Praesides prouinciarum ex consuetudine cuiusque loci solent messis uindemiarumque causa tempus statuere.magistratus neque ius dicere, sed nec sui potestatem facere consuerunt.Si feriatis diebus fuerit iudicatum, lege cautum est, ne his diebus iudicium sit nisi ex uoluntate pcatum erit ne quis iudicafacere neue soluere debeat, neue quis ad quem de ea re in ius aditum erit iudicatum facere cogat.
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃ P rẽtor ait argenͣtarie m̃se
ex̾citores rõnem que adse ꝑtinẽt¬
singulorum rationes argenta¬
rii conficiant equum fuit id ꝙ
mei causa conficit mͣcum quo¬
dammodo ĩstrumentum mi¬
chiedi. ¶safiłiuis familias con¬
tinetur hus u̾bis ut uł ip̃e coga

Expanded text:
um.Praetor ait: 'Argentariae mensae exercitores rationem, quae ad se pertinet: nam cum singulorum rationes argentarii conficiant, aequum fuit id quod mei causa confecit meum quoda‹m›modo instrumentum mihi edi.Sed et filius familias continetur h
Abbreviated transcription (Latin):
deui¶a demoratione dius mã¬
rtus i senaturecitata effecit de ali¬
is spetieb p̾toremadiri etiam di¬
deb feri̾atiq ut putaut cutores aut
curatores dentur ut officia ad¬
snoncãtur cessantis ex cusatites
auegetur alimenta cõstitituan¬
tur etates prohibẽtur uentris
nomine ĩ possõneimittatur
ur reiseruande cãnr iegatorum
fidei ue cõmissoruur damp¬
niĩ fecci it de testãmentis ex hi¬
bendis ut curator detur bonorũ
eius cui an br̃s exstiturus sit in¬
c̾tũmẽ aut de alendis nb̃is parẽ¬
tibꝵ patroms aut de adcunda su¬
pecta hr clitate aut ut aspectu atox
ĩiuria exstim̃tur uł fidei cõmis¬
saria lib̾tas p̾standa ẽ
miarumq temꝑe ius dici de re¬
b q̃ tempore ur moͣrte ꝑiture
sunt smorte ueluti furti dapi
ĩuirie ĩiuriarum atritium q̃ N
de ĩ cendio ruma naufragio ra¬
te nane ex pugnata rapilisse

Expanded text:
Eadem oratione diuus Marcus in senatu recitata effecit de aliis speciebus praetorem adiri etiam diebus feriaticis: ut puta ut tutores au‹t cura›tores dentur: ut offici admoneantur cessantes: excusationes allegentur: alimenta constituantur: aetates probentur: uin possessionem mittatur, uel rei seruandae causa, uel legatorum fideiue commissorum, uel damni infecti: item de testamentis exhibendis: ut curator detur bonorum eius, cui an heres exstaturus sit incertum est: aut de alendis liberis parentibus patronis: aut de adeunda suspecta hereditate: aut ut aspectu atrox iniuria aestimetur: uel fideicommissaria libertas praestanda. 3 miarumque tempore ius dici de rebus quae tempore uel morte periturae sunt. morte: ueluti furti: damni iniuriae: iniuriarum atrocium: qui de incendio ruina naufragio rate naue expugnata rapuisse
Abbreviated transcription (Latin):
appuatẽcm igitur sñia ĩfirmabit᷑¬
¶ e eͣxcipuntur gͤa cause ex qui¬
b cogipotĩmus ⁊ ꝑ id tempons cũ
messes uindemieq sũt ad p̃torẽ
auenire scilicet si es tempore ꝑmu¬
yasit i est sidilatio accc̃em sit per¬
emptura sane quociẽs res urget
cogendi quitem sumus ad p̾torẽ
uicuire uerum ad ħ tantum cogi
cquum ẽ ut lis cõcẽstetura ip̃is¬

Expanded text:
em igitur sententia infirmabitur.Sed excipiuntur certae causae, ex quibus cogi poterimus et per id temporis, cum messes uindemiaeque sunt, ad praetore‹m› uenire: scilicet si res tempore peritura sit, hoc est si dilatio actionem sit peremptura.Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem uenire, uerum ad hoc tantum cogi aequum est ut lis contestetur, et it
Abbreviated transcription (Latin):
stace mnon faciatinamid cẽit
uagator ne serum agacur aui
exempta sicent accipienda s
lo maio ip̃ius indelicet ut sidolus
ap̃is cim delmquentib precoꝵ.
nonaibuenit. prouite siclum
nit aput sequentẽ prctorema¬
gere tempus frustratum ẽ nõ eiꝰ
dlictionem suam ei deuegau̾it.
noncẽ eum restituendum iaud
scribititemꝙ si ex alia iusta cã
non fu̾it abco auditus. ¶ Si fene
extraordinem sint indicte ob
ios puta prospere gestasub ĩ ho¬
noremͣ uricipis et ꝓꝑtea magi¬
srato ius non dixit. gauis cas¬
sius pretor nominatim cdicebat

Expanded text:
statem non faciat": nam id egit litigator, ne secum agatur, dum exempta sic erit accipienda, lo malo ipsius", videlicet ut, si dolus ipsis enim delinquentibus praetor non subvenit. proinde si, dum vult apud sequentem praetorem agere, tempus frustratus est, non eidictionem ei denegaverit, non esse eum restituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas vel in honorem principis, et propterea magistratus ius non dixerit, Gaius Cassius nominatim ediceba
Abbreviated transcription (Latin):
beat. causa uosacti non continet
ui oportet. cumsit ĩiquissimum
auferre diñiũ qd̾ usus non abstu¬
lit neq eni ĩtelligitur a̾ iissu
quod a̾blatum altĩnon est
ulp̃. Item᷑ ait pretorsi qi e ussi
suum feciss aut quod ñ utendo
sit amissum consecutus accõne¬
uie qua solutus obid qd̾ dios ei
exierit cum absens non defendẽ¬
tũr. quamclansulam pretor i¬
seruit ut qm̃ ad inedum succur¬

Expanded text:
bet: causa vero facti non continetuui oportet, cum sit iniquissimum auferre domino, quod usus non abstulit: neque enim intellegitur amissum, quod ablatum alteri non estum "Item", ait praetor, "si quis usu suum fecisset, aut quod non utendo sit amissum consecutus, actioneve qua solutus ob id, quod dies eius exierit, cum absens non defenderetur. "quam clausulam praetor inseruit, ut quemadmodum succur
Abbreviated transcription (Latin):
auius Ergo sciendum ẽ. ud alit̾
ħ ediccuin locum hre. quam si anici
eius iut̾rogati fu̾int an defendat.
aut sinemo sit qui int̾rogaripot̾a
itacnim ab sens defendiñ uidet᷑.
si accor ultro intͦpeuat nequis qͣm
De fensloĩ se offerat. eaq cestatio¬
ne complecti oportet. sicut igitur
Dampno eos affici nonuultata
lucrum facere ñ patitur. ¶ qd̾.
edictum etiam ad furioso a ĩ fã¬
tes acuitates ꝑtine̾i alxõ ait.
ulp̃. Ait pretor ĩ unicuus eec se¬
cumue agendipotestatem non
uata uincula ductus. nam eũ
a qui ĩ uinculis ẽ si modo ñ sit ĩ
seruitute posse usu ad quirere cõ¬
stat s a is qui ĩ uinculisẽ si tefẽ¬
datiur. cessat restitutio is qui aũt
aput hostes eẽt. inicħ pusum si¬
cbi ad quirere pot̾ nec ceptam pos¬
sessionẽ potĩt impse dumc̃aput
hostes: i amplius nec pꝰ limimo
reu̾sus ircuꝑabit pusum domi¬
nii adͦ quisitionẽ item ei qui ꝑ
captiuitatem fundi possõnẽ uł
nsus fructus quasi possionem a̾¬

Expanded text:
ictum Ergo sciendum est non aliter hoc edictum locum habere, quam si amici eius interrogati fuerint, an defendant, aut si nemo sit, qui interrogari potest. ita enim absens defendi non videtur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione complecti oportet. Sicut igitur damno eos adfici non vult, ita lucrum facere non patitur. Quod edictum etiam ad furiosos et infantes et civitates pertinere Labeo ait.um.Ait praetor: 'inue uinculis esset, secumue agendi potestatem non uata uincula ductus: nam et eum qui in uinculis est, si modo non sit in seruitute, posse usu adquirere constat. sed et is qui in uinculis est si defendatur, cessat restitutio.Is autem, qui apud hostes est, nihil per usum sibi adquirere potest, nec ‹c›oeptam possessionem poterit implere, dum est apud hostes: hoc amplius nec postliminio reuersus reciperabit per usum dominii adquisitionem.Item ei, qui per captiuitatem fundi possessionem uel usus fructus quasi possessionem a
Abbreviated transcription (Latin):
dumnes qui ab sentes ñ defendũ¬
tur. complexus ẽ. ¶ ħ autem restĩ¬
tutio locimht siue ꝑ se suie ꝑ sub¬
iectas sibi ꝑsonas iisu ad quisie¬
rũnt. qui ab sentes ñ defendebã¬
tur. ⁊ ita sinemo corum erat defẽ¬
sor. namsi fuit procuratoꝵ eũ ha¬
bu̾s quẽ conuenias ñ debet ĩ quie¬
ꝑari cec̾umsiũ existebat defẽsoꝵ
cquissimũ erit subueniri eo p

Expanded text:
omnes qui absentes non defenduntur complexus est.Haec autem restitutio locum habet, siue per se siue per subiectas sibi personas usu adquisierunt, qui absentes non defendebantur, et ita, si nemo eorum erat defensor. nam si fuit procurator, cum habueris quem conuenias, non debet inquietari. ceterum si non existebat defensor, aequissimum erat subueniri, eo p
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃¶ ongͣruit bono⁊ graui p̃sidi
curareut pacatauł quieta ꝓum¬
tia sit qm regit qͥd̃ non difficile
Sobtinebit si sollicite agat ut ma¬
lis hominib prouintia carcat.
cosq comqͣuirat nama sacrile¬
gos latrones. plagiarios. fures.
comquir̾e debet. ⁊ prout quisq
deliq̃rit incum aminadu̾tere ye¬
ceptoresq corum coberce̾ sine qͥ¬
ubr iatro duitius late̾ nõ pot.¬
¶ furiosi siñ possint ꝑ necc̃iao¬
¶  contiñi eo remedio ꝑ p̃sidem ob¬
uiam eundumẽ scilicet ut carte¬
cũ contineantur. et ita diuus pius¬
nm rescripsits sane excutiendum di¬
aħĩ nn frõs putasunt ĩpsonam cius.¬
ĩ xqu partricidium admisãt. utr̾
simuiato furore facinus admis¬
isiss anu̾o reu̾a compos mentis
uo ñcẽt. ut sisimulass plecte̾tur. si

Expanded text:
ulis Congruit bono et gravi praesidi curare, ut pacata atque quieta provincia sit quam regit. quod non difficile optinebit, si sollicite agat, ut malis hominibus provincia careat eosque conquirat: nam et sacrilegos latrones plagiarios fures conquirere debet et prout quisque deliquerit, in eum animadvertere, receptoresque eorum coercere, sine quibus latro diutius latere non potest. Furiosis, si non possint per necessarios contineri, eo remedio per praesidem obviam eundum est: scilicet ut carcere contineantur. et ita divus Pius rescripsit. sane excutiendum divi fratres putaverunt in persona eius, qui parricidium admiserat, utrum simulato furore facinus admisisset an vero re vera compos mentis non esset, ut si simulasset, plecteretur, si
Abbreviated transcription (Latin):
ermog. Ex õmnib cãis dequi¬
bus uł p̃fectus urb̃. uł p̾frctus p̾¬
torio. it̾q consules ⁊ p̾tores crt̾iq
rome cognoscunt correctorum
sid̾ia que rome uariq uiclices ha¬
bent ad officium presidum per

Expanded text:
 causis, de quibus uel praefectus urbi uel praefectus praetorio itemque consules et praetores ceterique Romae cognoscunt, correctorum sideria, quae Romae uarios iudices habent, ad officium praesidum per
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur de co mditim da tra.
bocus eclicti int̾p̾tatio non ẽ
dissicilis uniiiu solmimodono¬
tonclum quod qui edictum cõ¬
cepit. commodati fecit mñtionẽ.
cum pacunuus utendi fecit m̃¬
tiouemꝯ snt̾ cõmodatum antẽ
qutendum datumlabeo quid̾
au. cantum int̾cẽ quantũ inter
gtinis ⁊ speciencõmodarienim

Expanded text:
dicetur, de eo iudicium dabo.' Huius edicti interpretatio non est difficilis. unum solummodo notandum, quod qui edictum concepit commodati fecit mentionem, cum Pac‹o-› nius utendi fecit mentionem. inter commodatum autem et utendum datum Labeo quidem ait tantum interesse, quantum inter genus et speciem: commodari enim
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Suit certolcto ul tempore
reddanir commnodatumconue¬
nt offitio uidicis ine᷑ ut rõne
lctiuꝑ temporis habeat. ¶ Si quis
hac actione egĩt. qoblatam ii¬
tis estimationem susceꝑit.n
offerentis facit. ¶ ninc uiden¬
dumẽquidueniat ĩ comuoda¬
t actionem utrum dolus an
¶ et quid incontractib inter¬
lum dolum solum intcnu q
culpam prãmus dolu in depo¬
sito. nam qui a milla utilitas
cuis u̾satur aput quem depo¬
nitm m̃ito dolus p̃statur sołs
nisi forte q merces accessit ¶ tũc
enim ut ẽ constituum ã cul¬
pa ex hibetur. aut sil ab inctõ
comienit. ut et qilꝑam ⁊ ꝑiu¬

Expanded text:
 ut certo loco vel tempore reddatur commodatum convenit, officio iudicis inest, ut rationem loci vel temporis habeat. hac actione egerit et oblatam litis aestimationem susceperit, rem offerentis facit.Nunc uidendum est, quid ueniat in commodati actione, utrum dolus an um. et quidem in contractibus interdum dolum solum, interdum et culpam praestamus: dolum in deposito: nam quia nulla utilitas eius uersatur apud quem deponitur, merito dolus praestatur solus: nisi forte et merces accessit tunc enim, ut est et constitutum, etiam culpa exhibetur aut si hoc ab initio conuenit, ut et culpam
Abbreviated transcription (Latin):
dem Siquis duob pecuiam
constitũt tibi aut titio ⁊ si stric᷑¬
to nure ꝓpria actionc petune co̾¬
stitute manet obligatus : etiã
si solu̾it. tamen ꝑexceptionem
publio meno. quod hr̃ditas ad
eum ꝑtineret. q̃ fec̾imt utͣ epsa
ĩ ecs exponat debitorem se se eẽ
quasi hr̃dem ꝓ sui ii confitentẽ
qui et ad diclit eple̾ sue quodin
rõnes suas ead̾ pecuma ꝑuenit.
quesitum ẽ. cum ad id publiu
meuium ex hr̃ditate lutii titii
nicħ ꝑuen̾it. an exscriptura ꝓpoĩ¬
ta de constituta pecumia connẽm
possit. ⁊ andoli exceptione uti po̾¬
sit.12. nec cuuleͣm eo nomine ac¬
tionem competẽ. snec de consti

Expanded text:
obus pecuniam constituerit TIBI AVT TITIO, etsi stricto iure propria actione pecuniae constitutae manet obligatus, etiamsi Titio soluerit, tamen per exceptionem Publio Maeuio, quod hereditas ad eum pertineret et fecerunt, ut epistulam in eos exponat debitorem sese esse quasi heredem patrui sui confitentem, qui et addidit epistulae suae, quod in rationes suas eadem pecunia peruenit. quaesitum est, cum ad Publium Maeuium ex hereditate Lucii Titi nihil peruenerit, an ex scriptura proposita de constituta pecunia conueniri possit et an doli exceptione uti possit. respondit nec ciuilem eo nomine actione
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtatio ncm oi modar posse¬
ait. ¶ impuro commodati
stitit commnodatum ĩ pupilli¬
ꝑsonam sine tutoris auctorita¬
te.usq a deout etiam si pubes sc̃s¬
dolum aut culpam ad misĩt. hac
eccione nõ teneatur. que ab in
uic non constitit.
dati actio danta e S apechiben¬
dum a du̾sus cdͣ dabiturrut res
exhibita uendicetmm¬

Expanded text:
nem commodari posseait.Impuberes commodati stitit commodatum in pupilliona sine tutoris auctoritate, usque adeo ut, etiamsi pubes dolum aut culpam admiserit, hac actione non tentio non constitit. dati actio danda est. sed ad exhibendum aduersus eos dabitur, ut res exhibita uindicet
Abbreviated transcription (Latin):
prestenursꝓprie enim dicitir
res non recłlita: que det̾ior red¬
diur ¶Ihonc accionem sicut
iceteris pone fideuuduiis simłr
ĩliter u̾irabitur ⁊ rei unlican¬
de tempus quanti res sit obser¬
uatim. quamius ĩstricti: litis:
contestate tempus speccetur¬
¶henis qui commodatum
accepit. proca ꝑte quabr̃s est
conueninir nisi forte hãt faciili

Expanded text:
ur: proprie enim dicitur res non reddita, quae deterior redditur.In hac actione sicut in ceteris bonae fidei iudiciis similiter in litem iurabitur: et rei iudicandae tempus, quanti res sit, obseruatur, quamuis in stricti litis contestatae tempus spectetur.Heres eius qui commodatum accepit pro ea parte qua heres est conuenitur, nisi fo
Abbreviated transcription (Latin):
ritaliquid uenditori seruus der̾e.
ñ minuit quia peculummnon doꝰ¬
mino deret. ¶ que dixinius ĩ emꝑ¬
tore quenditore. ead̾ sunt. ⁊ si alio
quo ius gn̾e domnnũ imitatum
sit. ut legato dotis datione quia
quasi pr̃imonium lib̾i serui ho

Expanded text:
rit aliquid uenditori seruus debere, non minuit peculia, quia non domino debet. Quae diximus in emptore et uenditore, eadem sunt et si alio quouis genere dominium mutatum sit, ut legato, dotis datione, quia quasi patrimonium liberi ho
Abbreviated transcription (Latin):
bat proemptore sucipere debitu
qsoluere cum fugiss seruus: etis
cui obuigatus fũat dare pretiumm
ordei conueniret dominum no¬
mine insigitoris: negat at eono¬
mine se conneniri posse. quia nõ
in eamrem p̃poĩtus fuiss cumaũ
aaua quedam gcisisse ⁊ orira con
dixisse ⁊ multis soluisse. idem ser¬
uus probaretur: prefectus annone
contradominum ded̾at sentẽnam¬
eacausa ĩ dominũ dariactionẽ. nec
uidetur ħ dominus mandasse s
quia uidebatur ĩ omnib eum suo

Expanded text:
bat pro emptore suscipere debitum et soluere. cum fugisset seruus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conueniret dominum nomine institoris, negabat eo nomine se conueniri posse, quia non in eam rem praepositus fuisset. cum au idem servus probaretur, praefectus annonae contra dominum dederat sentenea causa in dominum dari actionem nec videtur hoc dominum mandasse. sed quia videbatur in omnibus eum su
Abbreviated transcription (Latin):
debebit ĩ quantum facere potesti
s ĩ solidum condempnari: effectũ¬
enim quodammodo hr̃s ẽ s si
coactus ĩ mnscu᷑it. se ut restituat
hr̃ditatem: ꝑinde obseruandum
simulauit. ⁊ mandante aliquo sti¬
pulatus e mandati teneri mar¬
cellus scripsit. quaniuis irm pre¬
stare non possit ⁊ saneuerum est
teneri eum delẽ qui delo facit. ħ et ĩ

Expanded text:
debebit in quantum facere potest, sed in solidum condemnari, quia effectu quodammodo heres est. Sed si coactus immiscuerit se, ut restituat hereditatem, perinde observandum, simulavit et mandante aliquo stipulatus est, mandati teneri Marcellus scribsit, quamvis rem praestare non possit: et sane verum est t
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola Pater filio ꝑmisit mutu¬
am petiniam accipere ⁊ ꝑ epsam
creditorimandauit ũ ei credet. Si
filiꝰ ex mĩma ꝑte prihĩs extiu̾i. s ẽẽ¬
hr̃des pro quaꝑte quisq successiss.
crat scruim mnutuis pecuniis ñ¬
dandis. ⁊ ꝑignorib accipiendis

Expanded text:
um. Pater filio permisit mutuam pecuniam accipere et per epistulam creditori mandauit, ut ei crederet: filius ex minima parte patri heres exstitit. reheredes, pro qua parte quisque successisset, erat seruum mutuis pecuniis dandis et pignoribus accipiendis
Abbreviated transcription (Latin):
namuendidit s hrdrm institu¬
endo uł legando si quis alienet.
huic edicto lorus nonerit ¶ Siꝗs
auenau̾it teinde receperit non te¬
nebitur ħ edicio ¶ quiucnditori
suo rediret. nonuidetur uidicii
mutandi causa alienare.¬

Expanded text:
idit. Sed heredem instituendo vel legando si quis alienet, huic edicto locus non erit. Si quis alienaverit, deinde receperit, non tenebitur hoc edicto. Qui venditori suo redhibet, non videtur iudicii mutandi causa abalienare
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ame petẽ uelles ꝓuie edicto
locus noneru. ¶ Situtor ꝓuꝑuli.
uł agnatus furiou auenauit.
utilis acc̃o coͣmpetit. quiaconsili¬
nomine litigare de possiomb
quas sibi donatas ẽẽ licebat. ix.¬
sponsũ ẽ. siuuiditii mutandi cã ĩ.
donatio facta fu̾it priorem domĩ¬
nuui expiri oporte ut rẽ magis
quamltem in militem trans
auien auit. ex legelicinia int̾dia¬
tur einẽ cõmuni diuidundo uiẽ¬
ditio exꝑiatur ũbi grã ut ꝑotẽ¬

Expanded text:
e velles, huic edicto locus non erit. Si tutor pupilli vel adgnatus furiosi alienaverint, utilis actio competit, quia consilinomine litigare de possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi causa donatio facta funum experiri oportere, ut rem magis quam litem in militem transtalienauerit, ex lege Licinnia ei interdicitur, ne communi diuidundo iudicio experiatur: uerbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
ir caiem ne pptam sepius litiga.¬
ret s enm uerecumda cogitatõ
eius quilites eͣxecrãtur. non ẽ ui¬
tuperanda s eius dum taxat quid
cum remhre mlt ieitem ad ali
transferat. ut molestum aduer¬
transiationem ħ edictum ꝑtin̾e
aitͣ . ium ad possiõnis quoq ali¬
cqumas cum quo mirmͦ ageba¬
tur. ĩquit sipossiom cessit. nonteͣ¬
nebitur. ¶ Siquis autem obua¬
litudinem. aut etatem aut cccuꝑ¬
ationes necessarias litemĩ aliui
transferatur. ĩ ca causa non est. ut
ħ edigo ceneatur cummł edicto
uolimalifiat mentio cet̾um mͣt
dictum erit eius ꝑ prcrãtores liti¬
gaiẽ dominio ĩ ecs plerumq ex
iusta causa cranslato. aduira q̃
prediorum ħ ediccum ꝑcnet mo¬
tosi dolo malo fiat alicnatio. ¶
acromid quod int̾ est competit᷑
¶pro inde sires non fuit petitorio
aut sus qui alienatus est sine cu¬
lpa decessit. cessat uiditium insi
si quid acctoris p̾te̾a int̾ fu̾it. ¶ħ
acconone penalis s reipscquuti᷑¬
onem arbitrio iudicis continet.

Expanded text:
ropter eam saepius litigaret haec enim uerecunda cogitatio eius, qui lites exsecratur, non est uituperanda, sed eius dumtaxat, qui cum rem habere uult, litem ad alium transfert, ut molestum aduertranslationem hoc edictum pertinere ait, uerum ad possessionis quoque: alioquin cum quo in rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur.Si quis autem ob ualetudinem aut aetatem aut occupationes necessarias litem in alium transtulerit, in ea causa non est, ut hoc edicto teneatur, cum in hoc edicto doli mali fiat mentio. ceterum erit dictum et per procuratores litigare dominio in eos plerumque ex iusta causa translato. Ad iura etiam praediorum hoc edictum pertinet, modo si dolo malo fiat alienatio. Haec actio in id quod interest competit. proinde si res non fuit petitoris aut si is qui alienatus est sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris praeterea interfuit. Haec actio non est poenalis, sed rei persecutionem arbitrio iudicis continet,
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat ⁊ pħicerum ip̃e eã reci¬
piat. s ipe quid̾ qui ꝑtẽ alicãu̾it
cõi diuidundo uiditõ si age̾ucliͥ
ñ audieturis u̾o qui emit sicxpii
uelit ex illa ꝑte edictiuctat᷑. qͥua ca¬
uetur nequa alicnatio udiciimu¬
candi causa fiat. de receptis qui

Expanded text:
iterum ipse recipiat.Sed ipse quidem qui partem alienauerit communi diuidundo iudicio si agere uelit, non audietur: is uero qui emit si experiri uelit, ex illa parte edicti uetatur, qua cauetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat. DE RECEPTIS: QUI
Abbreviated transcription (Latin):
iubeas id̃q tu sciens: mandatũᷤᷤ
susceperis: ñ habebis mandati acꝰ¬
tionem quia simile ẽ quasi ꝑdiꝰ¬
turo pecumamsciẽs credid̃is srt
et si ult̾ius directo mandau̾it tibiꝰ
ut meretrici pecuniam credas: nõs
obligabitur mandati quasi ad¬
u̾sus bonam̃ sidemmandatũ sit. E¬
cum quidam talẽ epłam scripsis¬
s amico suoe rogote ut cominen¬

Expanded text:
iubeas, idque tu sciens mandatum iubeas, idque tu sciens mandatum susceperis, non habebis mandati actionem, quia simile est, quasi perdituro pecuniam sciens credideris. sed et si ulterius directo mandauerit tibi, ut meretrici pecuniam credas, non obligabitur mandati, quasi aduersus bonam fidem mandatum sit. Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: 'rogo te, com
Abbreviated transcription (Latin):
nolis reaipere / similimodo et si qd
aliud mandai̾us et inidsumptũ
fecero ⁊ nectantum id ꝙ impedi:
n̾umusuras quoq cõsequarsũ¬
suras autem ñ tantum ex mo¬
ra eẽ admittendas. ueruiudi¬
cem estimare detẽ. si ex cͣgit a debi¬
tore suo quis et souut cmnubi¬
mas uiuras comequercam. equi¬
ssimum erit rõnem eius reihri.¬
aut ie mͦutuatus grauibnsu¬
ris soluit d et siieum usuris nõ
releuauit. ip̃i autem iusure ab sũt
ur siminorib releuauit. ip̃e autẽ
maiorib fenus accepit. ut fidem
suam lib̾aret: non clubito debere
eum mandatiuiditio. ⁊ usuras
consequi ut a ẽ constitutumst̃o¬
tums ex equo ⁊ bonouidex arbi¬
i trabitur. ¶ deditibi pacuniã utcre¬
ditorimeo ex soluas ñ fetisti presta¬
bis mubiusuras quo ciui. et amc
arilitor pocuniam debitam cum
usuris recepturus sit. et ita impe¬
rator scu̾us adriano demonstrato
scripsit. ¶ Si adolescens iuxurio¬
sus: mandet tibi p̃ meretrice fide¬

Expanded text:
nolis recipere: simili modo et si quid aliud mandaueris et in id sumptum fecero. nec tantum id quod impendi, verum usuras quoque consequar. usuras autem non tantum ex mora esse admittendas, verum iudicem aestimare debere, si exegit a debitore suo quis et solvit, cum uberrimas usuras consequeretur, aequissimum enim aut si ipse mutuatus grauibus usuris soluit. sed et si reum usuris non releuauit, ipsi autem et usurae absunt, uel si minoribus releuauit, ipse autem maioribus faenus accepit, ut fidem suam liberaret, non dubito debere eum mandati iudicio et usuras consequi. et ut est constitutum totum hoc ex aequo et bono iudex arbitrabitur. Dedi tibi pecuniam, ut creditori meo exsoluas: non fecisti: praestabis mihi usuras, quo casu et a me creditor pecuniam debitam cum usuris recepturus sit: et ita imperator Seuerus Hadriano Demonstrati rescribsit. Si adulescens luxuriosus mandet tibi, ut pro meretrice fide
Abbreviated transcription (Latin):
tuictum ẽ mandatu. fnnta uolũ¬
tate. qd̾ si mandau̾is exigendã.
deinde ꝓhibiisti ẽx aclaniq ree¬
pisti debitor libabitur. ¶ cõmar¬
cellus scribit. suit post morte sibĩ
monimitun fieret quis manda¬
uit. hr̃s eius potĩt modati ageu
sumũo quimandatũ suscepit. si
sua pecinnͣͣaͣ fecit puto age̾ manda
ti sñ ita ei mandatũ ẽ. ut sua recu¬
ma facẽt monimĩtũ pot̾ut enim
agẽ etiam cumco quimandauit.
ut sibi petumã daret ad facienditm.

Expanded text:
tinctum est mandatum finita uoluntinctum est mandatum finita uoluntate. quod si mandaueris exigendam, deinde prohibuisti, exactamque recepisti, debitor liberabitur.Idem Marcellus scribit, si, ut post mortem sibi monumentum fieret, quis mandauit, heres eius poterit mandati agere. illum uero qui mandatum suscepit, si sua pecunia fecit, puto agere mandati, si non ita ei mandatum est, ut sua pecunia faceret monumentum. potuit enim agere etiam cum eo qui mandauit, ut sibi pecuniam daret ad faciendum,
Abbreviated transcription (Latin):
accipienti. s ex ai causa ex qua de pe¬
culioul de iremuersour quod
uissu pr̃tenẽtur erit licitum man¬
datum ł amplius dico sicum du¬
bitare mutrum contra senatus cõ¬
turus contrasenatus cõsutimi
occipienti intc̃cssit qui ddicet noͣ
accipere contra senatus consuitũ
⁊ piculo meo crede dicat. tenecre ꝗ̃ sit¬
dis arbitoror locum eẽ mandato
et mandatieum tencri: ¶ Si post
creditam pecuniam mandaũo cre¬
ditori credẽdam/ ñullum eẽ man¬
datum rectissime pap̾ aitᷤ plane si
ut expectares : nec urge̾s debitorẽ
ad solutionemmandanotibiũt
ei des in t̾uallums ꝑiculoq meo pe¬
cult am sore dicansũum puto
omne nomimis ꝑiculum delẽ ad
mandet sũscipius ꝓbari nomen
qd̾ fecerat stenerieum mandati sci ͤ¬
licet quondampupilo suour curas¬
toricius. ¶ Simandau̾o exigen¬
dam pocumã de inde uoluntatem
mutuau̾o. qnͣsit mandati actioł
michiul hr̃dimeo etait marcesiꝰ
cessare mandati actionẽ. qiua ex¬

Expanded text:
accipienti, sed ex ea causa, ex qua de peculio uel de in rem uerso uel quod iussu pater teneretur, erit licitum mandatum. hoc amplius dico, si, cum dubitarem, utrum contra senatus conturus contra senatus consultum accipienti, intercesserit qui diceret non accipere contra senatus consultum, et 'periculo meo crede', dicat, 'bene credis': arbitror locum esse mandato et mandati eum teneri.Si post creditam pecuniam mandauero creditori credendam, nullum esse mandatum rectissime Papinianus ait. plane si, ut exspectares nec urgueres debitorem ad solutionem, mandauero tibi, ut ei des interuallum, periculoque meo pecuniam fore dicam, uerum puto omne nominis periculum debere ad mandet suscipi uel probari nomen quod fecerat, teneri eum mandati, scilicet quondam pupillo suo uel curatori eius. Si mandauero exigendam pecuniam, deinde uoluntatem mutauero, an sit mandati actio uel mihi uel heredi meo? et ait Marcellus cessare mandati actionem, q
Abbreviated transcription (Latin):
dum ei auferre quod sine damp¬
no dommisiat. nisirõnẽ istius sũ
ꝓtus dominus admitti᷑ ¶Fi druisso¬
res et mandatores et sitie si uiditõ
iolu̾nt. hñt accionꝰemͣmandati:¬
¶ gñalit̾ uilianus ait. si fideuissor ex
sua ꝑsona omisĩt exceptionem qͣ
ius utireus ñ potuit. si quidminus
honestamhr̃e cum mandati acti¬
onemf quod si comqua reus uti
potuit. si sciens id fecit. non hĩtur̃
mandati actionem si modo habuit.
facultatem rei conueniendi de sider¬
andi q ut ip̃e susciperet potius iudi¬
tium: uł suouł prccuratorio nomĩe.
¶Sifideuissori donatõis causa acceꝑ¬
cum factum sit aerctlitore: puto sifia¬
deuissorem renim̾are uoluit crediꝰ¬
torhr̃e eum mandati actionem:
muico magis si mortis cã accepto mñ¬
tuliss crecuitor uł si ei lib̾ationez
legauit.

Expanded text:
dum ei auferre, quod sine damno domini fiat, nisi rationem sumptus istius dominus admittit.Fideiussores et mandatores et si sine iudicio soluerint, habent actionem mandati.Generaliter Iulianus ait, si fideiussor ex sua persona omiserit exceptionem, qua reus uti non potuit, si quidem minus honestam, habere eum mandati actionem: quod si eam, qua reus uti potuit, si sciens id fecit, non habiturum mandati actionem, si modo habuit facultatem rei conveniendi desiderandique, ut ipse susciperet potius iudicium vel suo vel procuratorio nomine. Si fideiussori donationis causa acceptum factum sit a creditore, puto, si fideiussorem remunerari voluit creditor, habere eum mandati actionem: multo magis, si mortis causa accepto tulisset creditor vel si eam liberationem legavit.
Abbreviated transcription (Latin):
an lib̾tus possit repetẽ. ⁊ ait si man¬
datum suscepͣit i mitiolib̾tus nõ
donatum accepit. contrario uiditõ
posse eum pretium repxtẽ. quod de¬
ductis m̾cedib quas medio t̾̃pe ꝑ
cepit. suꝑc̃ quod si donationẽ patre¬
nus ulibcumcontulit. idi et pꝰ¬
ea lib cimͦ pronoͣ tonasse ¶ Si michi
mandaũs ut rentibi auquam
emamregoq em̃o mcop̃tio hate¬
bo mandati actionem de pretio re¬
cuperando ss et si pretiotuo: im¬
pendero tamen aliquid bona fide
ad ẽptionẽ reit erit contraria as¬
tio mandati aut si rem emptam

Expanded text:
an libertus possit repetere. et ait, si manan libertus possit repetere. et ait, si mandatum suscepit initio libertus, non donatum accepit, contrario iudicio posse eum pretium repetere, quod deductis mercedibus, quas medio tempore percepit, superest: quod si donationem patronus in libertum contulit, uideri et postea libertum patrono donasse.Si mihi mandaueris, ut rem tibi aliquam emam, egoque emero meo pretio, habebo mandati actionem de pretio reciperando: sed et si tuo pretio, impendero tamen aliquid bona fide ad emptionem rei, erit contraria mandati actio: aut si rem emptam
Abbreviated transcription (Latin):
plane si seruus fideuissor solui do¬
minummandati accurum ¶Idem
marcellus ibid̃ ait. si filius famil
noniussu prĩs fideuissĩt. cessat man¬
dati actio: sinicħ sit ĩ peculio solutũ¬
q̃ quod suussnur ex peculio solutũ
ẽ. multomagis ħt pr̃ mandati ac¬
tionem. ¶Si filio familias manda¬
uiut pro me solueret. prc̃m sine ip̃e
solu̾it. siue filius ex peculio manda¬
ti actio acturumneratius ait. qd̃
quis soluat. ¶ Si filio familias mã¬
dauerout prome solu̾et. a emanci¬
patus soluat. u̾um ẽ infactum acti¬
onem filio dandam prẽm autem
post emancipatc̃em soluentem ne¬
gcciorum gestorum actionẽ habe̾.
¶contrario uidicio experiuntur
qui mandatu susceꝑimt ut piit¬
ta quirerumul. rei unius prccu¬
rationem susceperunt. ¶ i de pap̃
querit.si patronus p̾dium quod
ꝑ solu̾t. iussĩt lib̾to suo tradi ut ille
iesiduum pretui redd̾et. drinde red¬
dito p̃tio uendenti fundum prõno
lib̾tus consensĩs trientis precium

Expanded text:
Plane si seruus fideiussor soluerit, dominum mandati acturum idem Marcellus ibidem ait.Si filius familias non iussu patris fideiusserit, cessat mandati actio, si nihil sit in peculio quod si iussu, uel ex peculio solutum est, multo magis habet pater mandati.Si filio familias mandaui, ut pro me solueret, patrem, siue ipse soluerit siue filius ex peculio, mandandati acturum Neratius ait, quod quis soluat. Si filio familias mandauero, ut pro me solueret, et emancipatus soluat, uerum est in factum actionem filio dandam, patrem autem post emancipationem soluentem negotiorum gestorum actionem habere. Contrario iudicio experiuntur qui mandatum susceperunt, ut puta qui rerum uel rei unius procurationem susceperunt. Inde Papinianus quaerit, si patronus praedium quod soluerat, iusserit liberto suo tradi, ut ille residuum pretii redderet, deinde reddito pretio uendenti fundum patrono libertus consenserit, trientis pretium
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Piu̾o non remim̾andi causas
principałr donando. fideuissori re¬
misit acciouenmandati eum nõ
acturum. ¶marcellus autem fa¬
tetursiquis donaturus fidcussori
ꝓ cosolu̾it creditori: hr̃e fideuisso¬
rem mandati actionẽ ꝓlane ĩ ꝗt
si filius famikur seruus fu̾it fide¬
uissor⁊ ꝓ hus solũo. donatuus eioͣ.
mandati prẽmul dñm ñ acturos. hͦ

Expanded text:
i uero non remunerandi causa, sed principaliter donando fideiussori remisit actionem, mandati eum non acturum.Marcellus autem fatetur, si quis donaturus fideiussori pro eo soluerit creditori, habere fideiussorem mandati actionem.Plane, inquit, si filius familias uel seruus fuit fideiussor et pro his soluero donaturus eis, m
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Quod ait p̃tor cũ sami¬
lia furtum faciat᷑ atͣ esmnod
se actionem daturũ ut tantum
actor consequatur quantum
silib̃feciss conseq̃ietur queritur.
utrum ad pettͤ p̃stationẽ respi¬
tiat. an etiam ad noxe declitionꝰ:¬
eniut puta ex pretuis noͣxe de s¬
ditorum dũplinn cosligatur¬
et sequentes actioncs i hibean
tur. sabinus et cassius putat.
p̃tiumquoq uoxe declitorum
indefensus cluctus sit estima¬
tio eius imputandaẽ. certe nd
tantum duplicationis s et
ditionis rõnem habendam
¶uinamis putat furti faciẽ¬
ditempus spectandum esse.

Expanded text:
autium Quod ait praetor, cum familia furtum faciat, ad eum modum se actionem daturum, ut tantum actor consequatur, quantum si liber fecisset consequeretur, quaeritur, utrum ad pecuniae praestationem respiciat an etiam ad noxae deditionem, ut puta si ex pretiis noxae deditorum duplum colligatur, sequentes actiones itur.Sabinus et Cassius putant pretium quoque noxae deditorum indefensus ductus sit, aestimatio eius imputanda est. certe non tantum duplationis, sed et condictionis rationem habendam Iulianus putat. furti faciend
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ari nullum enim pignus s.¬
ẽ. cuius ꝑ secutio negatu:ũ s¬
sus fructus autem etiam si p¬
pcutio eius denegetm. ip̃o iuix
durat eonsq donc utende ñ¬
constituto tempore ꝑeat᷑ ¶ ex
biis que cdiximus de seruo ꝙ
alicui pignoris iuir obligatꝰ
ẽ deq statu lib̾o et de eo cuius
usus fructus alienus e appaiat
eum qui alienum seruum in
iure suum ẽẽ respond̾it. qua¬
ius noxaliuiclitio teneaturnͣ
tam̃ im posse noxe declitione
ip̃o iure ub̃ari quia nullũ ad
actorem dĩium transferre
possunt. cum ip̃i domini nonꝰ
certe camen siex ea cã traditũ
postea dominus uendicet. nec
litis estimationẽ offerat: pot̾
ꝑ exceptionem dolimali ixplli.
ffricanus Et gn̾alit̾ si alien
serui nomine qui tibi iusta ser¬
uitute scriuret noxalitecum
noxe ded̾is sine me possidente
dominus eum uendicet ex cep¬
tione toli mali nisilitis estim¬
anonem offerat eum sp̃mou̾e
possim siue ip̃e possideat publi
ciana michidatur. ⁊ adũsus

Expanded text:
liberari nullum enim pignus est, cuius persecutio negatur: usus fructus autem, etiamsi persecutio eius denegetur, ipso iure durat eo usque, donec non utendo constituto tempore pereat. Ex his quae diximus de servo qui alicui pignoris iure obligatus est deque statulibero et de eo cuius usus fructus alienus est, apparet eum, qui alienum servum in iure suum esse responderit, quamvis notamen posse noxae deditione ipso iure liberari, quia nullum ad actorem dominium transferre possunt, cum ipsi domini non sint. certe tamen, si ex ea causa traditum postea dominus uindicet nec litis aestimationem offerat, poterit per exceptionem doli mali repelli. ionum Et generaliter si alieni servi nomine, qui tibi iustam servitutem serviret, noxali tecum noxae dederis: sive me possidente dominus eum vindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summovere possum, sive iciana mihi datur, et aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
siex uolo eius actid̾it uicesser¬
n ualie astio: forte si seruo sugã
mandauit. anet si possit nicħo¬
minus cum auo agi: quod ac¬
cidit cum alienatus manuim¬
ssus ue est quod ẽ u̾ius ĩ quo
cãu clectio ẽ actoris cum quo
age̾uent. iiuanus autem ait¬
de eo qui manumisit. si se par¬
atus sit defendere manumisse.¬
cxceptionem dandam ei qui

Expanded text:
ex dolo eius acciderit, ut cessnoxalis actio forte si servo suo fugam mandavit an et si possit nihminus cum alio agi quod accidit, cum alienatus manumssusve est. quod est verius: in quo casu electio est actoris, cum quo gere. Iulianus autem aitde eo qui manumissit, si paatus sit defendere se manumissexceptionem dandam ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
renlumc̾. quia placet dominii
ad quisitione extingui actionẽ.¬
iussuenim p̾toris ducͨcus ĩ bõis¬
fit eius quiduxit.¬
gitur de seruo qui pignoris iure¬
tenetin aut de eo cuius usus fr¬
uctus altĩus ẽ admonendi su¬
mus si creclitor uhusus fructua¬
rius presens defensionem susci¬
pere nou̾it. ꝓconsulem int̾uentu noͣ¬

Expanded text:
est, quia placet dominii est, quia placet dominii adquisitione extingui actioneiussu enim praetoris ductus in bonisfit eius qui duxit.gitur de seruo qui pignoris iurenetur aut de eo cuius usuus alterius est, admonendi sumus, si creditor uel usufructraesens defensionem suscpere noluerit, proconsulem interuentu
Abbreviated transcription (Latin):
ihr̃dem qͣuod defunctus m̃titusͣ
ẽ actio danda ẽ nec inip̃m quot᷑¬
li et tempore namlibumesse
deret defendenti ab sentem ser¬
iumꝑ buius edicti penam eiita¬
red eͣ ut sine noxe deditione
conueĩatur. et ideo sinegau̾s ẜ
fatĩ pot̾isI uisuamlis adu̾sus te
contestata ẽinaitime audiriũ
debebis ut labeo ait octauenus ex
causa en amlite contestata succurtib¬
rendum utiq si etas tua ea sit. ut
ignosci tibi debeat. ¶ Si ab sente
domino ductus sit seruus ubã¬
p̾sestre. ⁊ ĩ ea causasit ut ĩ iutegr̃
restitiu possit. defensis pniititur.
eius nomine  qui ductus espostu¬
lantib enim ex hibe̾ eum ad de¬
fendendumt ĩ dulg̾e̾ p̾tor debet.
idem concedendum ẽ fructuar¬
iouł cui pignoris nomine obli¬
gatus ẽ. si presens dominus de¬
fend̾e̾ nolu̾it. ne altĩus solus aut¬
⁊ tesidia aliis noceats idem p̾stan¬
dum ẽ in seruo cominum q̃m
alt̾ ex dñis presens noluit defr̃¬
dere. s̃ ⁊ actori hiis casib sucur¬

Expanded text:
heredem, quod defunctus mentitus est, actio danda est, nec in ipsum quolibet tempore: nam liberum esse debet defendenti absentem seruum huius edicti poenam euitare, id est ut sine noxae deditione conueniatur. et ideo si negaueris ris, nisi si iam lis aduersus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octauenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si absente domino ductus sit seruus usente et in eadem causa sit, ut in integrum restitui po‹ssi›t, defensio permittitur eius nomine qui ductus est: postulantibus enim exhiberi eum ad defendendum indulgere praetor debet. idem concedendum est fructuario uel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. idem praestandum est in seruo communi, quem ominis praesens noluit defdere. sed et actori his casibus succur
Abbreviated transcription (Latin):
Iaulus Electiou̾o altĩmiliber¬
auit. id enim pretor introduxit¬
ne elid̾eturactor:ñ ut etiamlu
ciumꝰ facẽt. it.cq exceptione a
sequentib submouebitur. ħn̾¬
consequens ẽ. ut si plures dolo
sec̾int quo minus ĩ potestate¬
bałe̾nt. eligere debe̾at actor ꝙ̃
uent comienus. ¶ item si ex pl¬
urib dĩis qurdam dolo malo
ꝑces suas desierint possid̾e. ełco¬
erit accoris utrum directo age̾¬
uelit cumco qui possidet an pre¬
tora cneo quidesut possid̾e.¬
soiseruum alienim alius in
uur suum eẽ responõit. altõ sol

Expanded text:
ictum.Electio uero alterum liberabit: id enim praetor introduxitne eluderetur actor, non ut etiam crum faceret: ideoque exceptione a sequenti summouebitur.consequens est, ut, si plures dolo fecerint, quo minus in potestatee‹n›t, eligere debeat actor, quem uelit conuenire. Item si ex pluribus dominis quidam dolo malo tes suas desierint possidere, electerit actoris, utrum directo ageuelit cum eo qui possid‹e›t an praecum eo qui desiit possideseruum alienum alius in iure suum esse re
Abbreviated transcription (Latin):
fenda sunt. et sicum ab eo de
fenderetur iussu p̾toris eum
su iustam causam possidendi
halro.
auis. Donsolum autem qui
ĩ potestate ñ ht recusare potest
noxale inditium. u̾um ⁊ hñti
ĩ potestate lib̾um eẽ eiutare
uiditiumsũ defensam eam ꝑ¬
sonam relinquat s hunc nece¬
sse ẽ ius suum ad actorem trãs¬
ferre pinde acsi dampãtus eẽt

Expanded text:
enda sunt et si, cum ab eo non defenderetur, iussu praetoris eum su iustam causam possidendi habeo.Non solum autem qui in potestate non habet recusare ‹potest noxale iudicium, uerum et habenti in› potestate liberum est euitare iudicium, si indefensam eam personam relinquat: sed huic necesse est ius suum ad actorem transfer‹r›e, perinde ac si damnatus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Uei plitt̾as ssi egonbi
cumeẽs mensor mandau̾im¬
ut mensuramagri ageres ⁊ tu
iontio delegen̾is et ille do lo ma
lihomini cedidisti.

Expanded text:
l per litteras. Sed si ego cum esses mensor, mandauut mensuram agri ageres et tu itio delegaueris et ille dolo maloli homini credidisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ułiuctr dum retinent. ¶ Senatꝰ
coͣnsuitumuetuit ĩpecunia luꝰ¬
dere pret̾ quam siquis certet asta
uł ꝑiloiacendo uł currendo: sa¬
liendo uł luctando pugnandoꝙͣ
uirtutis causa fiet.¬
art̃. Q uibus reb ex lege titian
publica ⁊ corneliaq̃ sponsionẽ fa¬
cerelicer s et ex aliis ubi ꝓnirtu¬
te c̾tamen ñ fit. non licet.
aulus Quod ĩ comniuo uescẽ¬
di cãponitur ĩ camrẽ famisiaͣ
accepit petuniam: dabituri do¬
minum de peculio act o ñ poxa¬
lis quia ex negit ogisto agi set
ũsus pentes ⁊ patronos repetitio
eius qd̾ ĩ alea lusmiẽ utilis et
R glicto dandaẽ si mensor fal¬

Expanded text:
victi dum retinent. Senatus consultum vetuit in pecuniam ludere, praeterquam si quis certet hasta vel pilo iaciendo vel currendo saliendo luctando pugnando quod virtutis causa fiat quibus rebus ex lege Titia et Publicia et Cornelia etiam sponsionem facere licet: sed ex aliis, ubi pro virtute certamen non fit, non licet. um. Quod in conuiuio uescendi causa ponitur, in eam rem familia acceperit pecuniam, dabitur in dominum de peculio actio, non noxalis, quia ex negotio gesto agitur: sed sus parentes et patronos repetitio eius quod in alea lusum est utilis ex hoc edicto danda est. SI MENSOR FAL
Abbreviated transcription (Latin):
minodi remintiatione si forte
uł de finib contentio sit uł ep̃tor
sare uelit uł uenditor: cuius mo¬
diager ueneat sideo autem hãc
actionem ꝓposuit. quia ñ credide

Expanded text:
modi renuntiatione, si forte vel de finibus contentio sit vel emptor scire velit vel venditor, cuius moager veneat. ideo autem hanc actionem proposuit, quia non credide
Abbreviated transcription (Latin):
uindicat imnifurtum factu
donieo tempore quo alea lude¬
bantur. licet lusor ñ fẽnt qui ꝗd
eorum fec̃it. impime fit. dontũ
autem prohĩtatione ⁊ romicilio
nos accipere debere certumẽ. ¶ Qdͣ
autem pretor negat se furti
actionem daturum: uideamꝰ
utrum ad penalẽ actionẽ solã
ꝑtineat an asi ad ex hibendum

Expanded text:
uindicat: uerum furtum factum domi et eo tempore quo alea ludebatur, licet lusor non fuerit qui quid eorum fecerit, impune fit. domum autem pro habitatione et domicilio nos accipere debere certum est. Quod autem praetor negat se furti actionem daturum, uideamus utrum ad poenalem actionem solam pertineat an et si ad exhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
anr ponpilium bines q̃stores
habuisse quos ip̃i ñ sua uoce set
ppłi suffi agio crearent. refert. set
insicuti dubium ẽ an a romuloq
numa regnantib q̃stor fu̾it. ita¬
a tullio hostilio rege q̃stores fuis¬
se c̾tum ẽ. a sane crebrior ap̃ ue¬
teres opinio ẽ tullium hostiliũ
primum inrẽ publicam ĩ duxi¬
e sse questores ⁊̃ ag̾ne querẽdi. q̃¬
stores ĩinitio dictos ⁊ iunius. ꝙ
trebatius. ⁊ fenestella: scribunt
ex qͣstorib quidam solebant ꝓ¬
uincias sortiri ex senatus cõsul¬
to ꝙ factum ẽ detimo druso ⁊ por¬
tiano consulib ¶ Sane ñ om̃s q̃¬
stores ꝓuintias sortiebãtur. ue¬
rum ercepti erant candidati u¬
principis hii ⁊ enim soli libris ꝑ¬
principalib ĩ senatu legẽdis ua¬
cant. hodieq obtinuit ĩ difẽnt᷑
q̃stores creari tam pr̃ĩtios qua
pletries i gressus e. enm ⁊ quasi
primordium ge̾ndorum hono¬
rum sĩie q ĩsenatu dicende et
hiis sicut diximus quidam sũt

Expanded text:
am Pompilium binos quaestores habuisse, quos ipsi non sua uoce, sed populi suffragio crearent, refert. sed sicuti dubium est, an Romulo et Numa regnantibus quaestor fuerit, ita Tullo Hostilio rege quaestores fuisse certum est: et sane crebrior apud ueteres opinio est Tu‹ll›um Hostilium primum in rem publicam induxisse quaestores. Et a genere quaerendi quaestores initio dictos et Iunius et Trebatius et Faenestella scribunt. Ex quaestoribus quidam solebant prouincias sortiri ex senatus consulto, quod factum est Decimo Druso et Porcina consulibus. sane non omnes quaestores prouincias sortiebantur, uerum excepti erant candidati principis: hi etenim solis libris principalibus in senatu legendis uacant. Hodieque optinuit indifferenter quaestores creari tam patricios quam plebeios: ingressus est enim et quasi primordium gerendorum honorum sententiaeque in senatu dicendae. Ex his, sicut dicimus, quidam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Eognoscit ꝑfetuo ugilium de
ĩcendiariis. effractorib suribus
raptorib arceptatorib nisi si
qua tam atrox tamq famo¬
sa ꝑsona sit. ut p̃fecto urbis re¬
mittatur. ⁊ quia pleͤrumq in¬
cendia culpa fiunt ĩ ħitantiũ:
aut fustib castigat eos qui neg¬
gligentius ignem᷑ habueruntio
aut seuera intlocutione contꝰe¬
minatus fustium castigiatiod¬
nem remittit. Effracture fuĩt
plerumq misulis horreisꝙ ubi
homines p̃ciosissimam ꝑtem
fortunarum suarum repont n
cum uł cella effrangitur uł ar.¬
marium uł arta ⁊ custodes ple¬
rumq puniũtur. aita diuus
antonius erutiodario rescri as

Expanded text:
r. Cognoscit praefectus vigilum de incendiariis effractoribus furibus raptoribus receptatoribus, nisi si qua tam atrox tamque famosa persona sit, ut praefecto urbi remittatur. et quia plerumque incendia culpa fiunt inhabitantium, aut fustibus castigat eos qui neglegentius ignem habuerunt, aut seuera interlocutione comminatus fustium castigationem remittit. Effracturae fiunt plerumque in insulis in horreisque, ubi homines pretiosissimam partem fortunarum suarum reponunt, cum uel cella effringitur uel armarium uel arca: et custodes plerumque puniuntur et ‹ita› diuus Antoninus Erucio Claro rescrips
Abbreviated transcription (Latin):
culumrei familiaris sequum
autem uissumẽ itamulieri snca¬
curri ut ĩuerterem debitore
aut ĩ eum qui pro se constitus¬
set mulĩem ream actio daretur
magis enimille quam creditor¬
rem mulierem decepit.
dizedictis eorum erat int̾clic¬
tum ne femine ꝓ iuris sius in¬
t̾cedeni postea factumẽ senat
coͣnultum quo ꝓlenissime
feminis omnib subuẽtum
ẽ cuius senatus consuiti ũba
ħ sunt. qͣuod marcus sillanus
et uelleius tͣutor. consules uͦba
fec̾unt. ¶ de obligationib femi¬
narum que pro auis ire feͬent:
quid de eare fien oportet. de ea
ad fi deussiones et mutui da¬
tiones pro aliis quibus in ter¬
cesserint femine ꝑtinet. tam ⁊¬
si ante iudetur ita uis dictum

Expanded text:
culum rei familiaris. Aequum autem visum est ita mulieri succurri, ut in veterem debitorem aut in eum, qui pro se constituisset mulierem ream, actio daretur: magis enim ille quam creditor mulierem decepit. dii edictis eorum erat interdictum, ne feminae pro uiris suis intercederent. Postea factum est senatus consultum, quo plenissime feminis omnibus subuentum est. cuius senatus consulti uerba haec sunt: 'Quod Marcus Silanus et Uelleus Tutor consules uerba fecerunt de obligationibus feminarum, quae pro aliis reae fierent, qui‹d› de ea re fieri oportet, de ea ad fideiussiones et mutui dationes pro aliis, quibus intercesserint feminae, pertin‹et›, tametsi ante uidetur ita ius dictum