comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sticuũt. Quin me lĩꝗte gͥ. ⁊ uos mor¬
ti dũ licet cripite. Sic uociferãs ĩ sul¬
tãsq hostib ruit. ⁊ moriẽs suis ꝓfu¬
it. His ac talib suoꝵ casib romani
tãdẽ p̃grauati cesis quadragĩta sex
cẽturionib ac militib septĩgẽtis ini¬
quo colle reiciũt᷑. fuiss ⁊ fuga logior
⁊ largior cedes/ ni ꝓuidẽtissimi ducis
ex sentẽtia romane se cohorte̾ gal¬
lis ĩseq̃ntib ob iecissẽt. cũq ad plana
fugiendo ⁊̃ seq̃ndo atq obstãdo ꝑ uen¬
tũ eẽt legiones ip̃e ĩstructa acie sta¬
bãt. Quib aĩadu̾sis u̾cĩgetorix añ¬
ꝙͣ se equis locis crederet suos in ca¬
stra reuocauit. hec ẽ legio ad gergoni¬
am fusa. cuiꝰ menunit trãqllus ĩ pri¬
mo. int̾ tres belli gallici adu̾sitates
cesareas numerata. ¶ Et diei ꝗdẽ il¬
liꝰ reliquie sauciis curandis aut hu¬
mandis mortuis ⁊ seris q̃rimoniis

Expanded text:
stituunt. Quin me linquite igitur et vos morstituunt. Quin me linquite igitur et vos morti, dum licet, eripite. Sic vociferans insultansque hostibus ruit, et moriens suis profuit. His ac talibus suorum casibus Romani tandem pregravati, cesis quadraginta sex centurionibus ac militibus septingentis, iniquo colle reiciuntur. Fuisset et fuga longior et largior cedes, ni providentissimi ducis ex sententia romane se cohortes Gallis insequentibus obiecissent: quumque ad plana fugiendo, insequendo atque obstando perventum esset, legiones ipse instructa acie stabant, quibus animadversis, Vercingetorix, antequam se locis equis crederet, suos in castra revocavit. Hec est legio ad Gergoniam fusa, cuius meminit Tranquillus in primo, inter tres belli gallici adversitates cesareas numerata. Et diei quidem illius reliquie sauciis curandis aut humandis mortuis et seris querimoniis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stabãt. q̃ tñ ad ultimũ mole hostiũ
uicta succubuit. Itaq luciꝰ sab inꝰ e
muro ĩ quẽ pͥmꝰ ascendent cũ comi¬
tib int̾ fectꝰ abicit᷑. speratiq locum p̃¬
mii suppliciũ occupauit Memorãdũ
p̃t̾ea ĩ hãc ip̃am horã facinꝰ uicidit.
Maitus nẽpe petroniꝰ legionis eiꝰdem
cẽturio dũ portas frãgere nitit᷑ mul¬
titudĩe hostiũ curũuentꝰ ⁊ plagis
młtis afflict̾ ac u̾sus ad sotios. qũ in¬
quit me uobtũ seruare ꝓhibeor uõ
seruabo. qͦs mecũ głrie studio ĩ distri¬
men traxi. Ite ĩcolumes dũ parũp
hos barbaros detineo. Hec dices q̃si
adhuc ĩteger ĩ adu̾sos ĩuehit᷑. ⁊ duo¬
b uno cesis ĩpetu reliqͦs a porte custo¬
dia uit̾im aũtit. Dũq sui comites ꝙ
ĩuiti ⁊ mesti eũ deserebãt opẽ sibi nũc
⁊̃ ferre niterent᷑ Ille ut loꝗ pot̾at fru¬
stra ait. Iã me eĩ sangiuis ac uita de¬

Expanded text:
prestabant, que tamen ad ultimum mole hostium prestabant, que tamen ad ultimum mole hostium victa succubuit. Itaque Lucius Sabinus e muro, in quem primus ascenderat, cum comitibus interfectus abiicitur, speratique locum premii supplicium occupavit. Memorandum preterea in hanc ipsam horam facinus incidit. Marcus nempe Petronius, legionis eiusdem centurio, dum portas frangere nititur, multitudine hostium circumventus et plagis multis afflictus ac versus ad socios: Quando, inquit, me vobiscum servare prohibeor, vos servabo, quos mecum glorie studio in discrimen traxi. Ite incolumes, dum parumper hos barbaros detineo. Hec dicens, quasi adhuc integer in adversos invehitur, et duobus uno cesis impetu, reliquos a porte custodia interim avertit; dumque sui comites, qui inviti et mesti eum deserebant, opem sibi nunc etiam ferre niterentur, ille, ut loqui poterat: Frustra, ait; iam me enim sanguis ac vita de
Abbreviated transcription (Latin):
pe leta pͥcipia sic mestos ht̃ euentꝰ. Al¬
uerni eĩ qui adu̾sa ĩ parte erãt audito
rapti oppidi rumoͬe glomerati aduo¬
lãt. eligetes credo ĩ defensiõe patͥe mo¬
ri potiꝰ honeste. ꝙͣ turpiter ĩ exilio se¬
nesc̾e̾. ⁊ p̃currẽte eꝗtatu nlło ordie ce¬
tera turba cõseꝗt᷑: seq ꝓ muris obicit
Hĩc ãius crescit obsessis. ut mr̃one q̃
modo romanos sicut diximꝰ orabãt
iã sparsis more patrio capillis et p̃¬
tentis pignõib orare suos ĩcipent
Iustaurat᷑ pugna locis oib. s iniqͥ
partiũ cõcursu. Nã ex alto dimicãt
alu̾ni. ex ĩferiore loco at̃ romani ⁊
pugna p̃cedẽti ⁊ ascensu fessi. Quod
cũ expeditis cohortib ad radicẽ colł
misit. ut si suos terga dare cõtĩgeret
hostes ab ĩseq̃ndo repelleret. Ipẽ at
quĩ loc̾ pugnandi iusta acie nõ erat
rei exitũ anxiꝰ expectabat. Galli ꝗdẽ
loco ⁊ numero romani sola uirtute

Expanded text:
pe leta principia, sic mestos habet eventus. Alpe leta principia, sic mestos habet eventus. Alverni enim, qui adversa in parte erant, audito capti oppidi rumore, glomerati advolant, eligentes, credo, in defensione patrie mori potius honeste, quam turpiter in exilio senescere; et precurrente equitatu nullo ordine, cetera turba consequitur seque pro muris obicit. Hinc animus crescit obsessis, ut matrone, que modo Romanos, sicut diximus, orabant, iam sparsis more patrio capillis et pretentis pignoribus orare suos inciperent. Instauratur pugna locis omnibus, sed iniquo partium concursu. Nam ex alto dimicant Alverni, ex inferiore autem loco Romani, et pugna precedenti ed ascensu fessi. Quod Sextium cum expeditis cohortibus ad radicem collis misit, ut, si suos dare terga contingeret, hostes ab insequendo repelleret; ipse autem, quoniam locus pugnandi iusta acie non erat, rei exitum anxius expectabat. Galli quidem loco et numero, Romani sola virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ficile ñ priꝰ hostes inseꝗ destitit ꝙͣ ad
portas oppidi ꝑ ueĩret. Tantͦq undiq
sublatꝰ ẽ clamor ⁊ clamoi mixtus ru¬
mor romanos oppido potiri: ut ꝗ al¬
tera ĩ parte erãt ex ip̃o se se oppido p̃ci¬
pitanter criperẽt. matrone at̃ flentes
ueniã orarẽt ne sic̃ auarici gestũ erat
femine ⁊̃ atq ĩfãtes occiderent᷑: utq id
faciliꝰ ĩpetrarẽt e muris uestẽ argen¬
tũq ꝓicerẽt. qͥdã qͦq ꝑ murũ demisse se¬
se traderẽt ĩ fidẽ ⁊ brachia romanorũ
militũ. Luciꝰ sabinꝰ octaue centurio le¬
gionis młtis audiẽtib die illo dix̾at
se p̃miis auaricẽsib ꝗb cesar muri
illiꝰ ascẽsorẽ pͥmũ donau̾at excitatũ
ñ passurũ ut ꝗsꝙͣ ggonie murũ añ se
scanderet. Is cũ pͥmꝰ ad murũ uenisset
triũ suoꝵ ope manipulariũ ĩ illũ sb̃¬
leuatꝰ atq ip̃e eos subleuãs/ capti oppi¬
di spẽm p̃buerat. ¶ S temitas ut se¬

Expanded text:
rius hostes insequi destitit, quam ad portas oppidi pervenirent. Tantusque undique sublatus est clamor et clamori etiam mixtus rumor Romanos oppido potiri, ut, qui altera in parte erant, ex ipso sese oppido precipitanter eriperent, matrone autem flentes veniam orarent, ne, sicut Avarici gestum erat, femine etiam atque infantes occiderentur; utque id facilius impetrarent, e muris vestem argentumque proiicerent, quedam quoque per murum demisse sese traderent in fidem et brachia romanorum militum. Lucius Sabinus, octave centurio legionis, multis audientibus, die illo dixerat se premiis Avaricensibus, quibus Cesar muri illius ascensorem primum donaverat, excitatum non passurum, ut quisquam Gergonie murum ante se scanderet. Is quum primus ad murum venisset, trium suorum ope manipularium in altum sublevatus, atque ipse sublevans eos, capti oppidi speciem prebuerat. Sed temeritas, ut se
Abbreviated transcription (Latin):
talia obsessi agũt expectata aderũt auxilia. que
castris iuxta romana castra dispoĩtis die ꝓxĩo
oem q̃ añ alexiã erat cõpleuere planitiẽ. horrẽdũ
hostib spectadmn. iii romaui eẽnt. obsessis uͦ letissi¬
mũ. Itaq cõspectu ip̃o gaudiũ ⁊ graculatio ingens
fieri. ꝗn assupta fiducia portis egressi eruptoi ac p̃¬
lio p̃parant᷑. Cesar ad oĩa p̃sẽtissic̃ aĩc suas copias
partitus hos unis hotq aliss obicit. duob magͥs
pliis ea ĩ ualle c̾ratũ est tertiq ⁊̃ ãcipiti. eratq eo
hostiũ ĩ cursus ardetior qͦ suoꝵ sub ocłis pugnabat̃.
nec latere ciuiꝰꝙ̃ iuitꝰ nec ignauia petãt. ⁊ pugnãtes

Expanded text:
talia obsessi agunt, expectata aderant auxilia, que, talia obsessi agunt, expectata aderant auxilia, que, castris iuxta romana castra dispositis, die proximo omnem, que ante Alexiam erat, complevere planitiem, horrendum hostibus spectaculum, ni Romani essent, obsessis vero letissimum. Itaque conspectu ipso gaudium et gratulatio ingens fieri, quin, assumpta fiducia, portis egressi eruptioni ac prelio preparabantur. Cesar ad omnia presentissimo animo suas copias partitus hos unis hosque aliis obicit. Duobus magnis preliis ea in valle certatum est, tertio etiam ancipiti, eratque eo hostium incursus ardentior, quo suorum sub oculis pugnabatur, nec latere cuiusquam virtus nec ignavia
Abbreviated transcription (Latin):
pla u̾tutis ut a maiorib accipienda sic postis
sĩt tiudenda. ⁊ fortitudis eꝑa uirs fortib ĩcho¬
anda. młtomagis gͥ imitanda. hec sẽtentia tri¬
tognati fuie ferox ꝗdẽ ⁊ ferrcrs index aĩ. atq ideo
ne irceptu ꝗdẽ. s dilata ĩ tp̃s ultime necessitatis.
adhuc cĩ uttũq esurende licet. ⁊ partendo aliq̃t
dieb uiui peterat. deliberatũ tñ ĩ p̃sens ut iuepti ad
bellũ uł sexu uł ualitudie uł etate pellat᷑. płsiĩ pͥ¬
inis inandubii quoꝵ erateppidũ. quiq eos ami¬
ce sius muris exceperũt. docum̃tũ euides nequiˢ
armatos hospites ĩtra suũ lumn spõte recipiat. ce¬
dũt eĩ uun armis. hi uͦ cũ cõiugib ac natis ⁊ an¬
nosis paretibꝰ ꝑ suos płsi patria du ad roma¬
nas custodias uenissẽt geinitu atq obsecratio¬
nib ĩstãt ĩ seruitutẽ iecipi. cibo refici Negat ce¬
sar: eosq uii uenerãt mox reu̾ti uibet. ¶ di

Expanded text:
pla virtutis, ut a maioribus accipienda, sic posteris pla virtutis, ut a maioribus accipienda, sic posteris sint tradenda; et fortitudinis opera viris fortibus incohanda. Multo magis igitur imitanda hec sententia Tritognati fuit, ferox quidem et ferocis index animi, atque ideo ne recepta quidem, sed dilata in tempus ultime necessitatis. Adhuc enim, esuriendo licet et parcendo, aliquot diebus vivi poterat. Deliberatum tamen in presens, ut inepti ad bellum vel sexu vel valitudine vel etate pellantur. Pulsi in primis Mandubii, quorum erat oppidum, quique eos amice suis muris exceperant: documentum evidens, ne quis armatos hospites intra suum limen recipiat; cedunt enim iura armis. Hi vero cum coniugibus ac natis et annosis parentibus per suos pulsi patria, dum ad romanas custodias venissent, gemitu atque obsecrationibus instant in servitutem recipi, cibo refici. Negat Cesar, eosque, unde venerant, mox reverti iubet. Dum
Abbreviated transcription (Latin):
xilio ueniãt deiectuna sit. int̾ suoꝵ tor cadau̾a
ñ equis aĩs pugnaturos. qui si neq ip̃i ad diẽ
uenur neq eoꝵ nũtii ꝑ cͥcũ fusas hostiũ custo¬
tandii. ⁊ pprĩquare cĩ illes hauodubie. ⁊aq sia li¬
unce nõ possit intlłigi. ex ip̃a romanoꝵ trepida¬
tõe castror posse ꝓpendi. qui nõ tã auxie die
noctuq oꝑib icũberẽt nͥ uĩ hostiũ adesse sẽtiret.
harũ gͦ sententiarũ altera rephensa altera lau¬
daca ꝗde ĩ parte s⁊ reiecta. ip̃e sententiã suã dixit.
ut corporib coꝵ qui inutiles bello eent uinforteꝰ
uicã sustẽtaret᷑. doñ p̾senti auxilio iuuarer᷑. idq ⁊
fcm docuit bello alt̾o lõge impari. quo cibri scilz
gallias añ uexauerãt. ⁊ nc̃ eo ꝓmpti fiendũ esse
sidentes ĩpiũ querũt. Idq ex fintimis possẽ cogͦ¬
sci. qui uicti ab eis amissis legib patriis ⁊ ꝑditu
libtate graui iugo p̃ssi sub imortali seruitio

Expanded text:
xilio veniant, deiectura sit, inter suorum tot cadavera non equis animis pugnaturos; qui si neque ipsi ad diem venire, neque eorum nuntii per circumfusas hostium custoillos haud dubie, idque si aliunde non possit intelligi, ex ipsorum Romanorum trepidatione castrorum posse perpendi, qui non tam anxie die noctuque operibus incumberent, nisi vim hostium adesse sentirent. Harum ergo sententiarum altera reprehensa, altera laudata quidem, sed in parte reiecta, ipse sententiam suam dixit, ut corporibus eorum, qui inutiles bello essent, viri fortes vitam sustentarent, donec presenti auxilio iuvarentur; idque et factum docuit bello altero longe impari, quo Cimbri scilicet Gallias ante vexaverant, et nunc eo promptius fiendum esse, sidentes imperium querunt; idque ex finitimis posse cognosci, qui victi ab eis, amissis legibus patriis et perdita libertate gravi iugo pressi suo immortali servitio
Abbreviated transcription (Latin):
ratõe suscepi. egiq fidełr dũ potui. facis adu̾sãtib
rẽ aggressus exꝑtusq oĩa ad ultimũ uictus sum.
neq ĩ meꝗcꝙ̃ ampliꝰ neq ĩ alio qd uideã spei est.
cedendũ iã fortune censeo. cui libentiꝰ fateor ñ ce¬
derẽ. s inclucrabilis ⁊ ĩuicta est. Id unũ cogitãdũ
restat irmanis uictõib quałr satisfiat. Idq ego
ñ ałr ꝙͣ mei ip̃ius seu captiuitate seu morte fie¬
ri posse sentio. Ad utrũq ego ⁊̃ eqͦ aĩo paratꝰ sũ.
seu uiuus seu occisus ĩmanꝰ hostiũ uenire. pla¬
cemꝰ cesarẽ. quẽ superar e nõ possumꝰ. Ad quem
de hacie legatos mictendos cẽseo. facile appbat
lio cũ hac optione mittũt᷑ ad cesarẽ legati. Ille
uinũ u̾cigetorigẽ ꝙͣ mortuũ p̃elegit. Ip̃m gͦ
ꝗ tot mot̾ exciu̾at. ⁊ reliqͦs pͥncipes hostiũ solio

Expanded text:
ratione suscepi egique fideliter, dum potui. Fatis adversantibus ratione suscepi egique fideliter, dum potui. Fatis adversantibus rem aggressus expertusque omnia ad ultimum victus sum. Neque in me quicquam amplius neque in alio, quod videam, spei est. Cedendum iam fortune censeo, cui libentius, fateor, non cederem, sed ineluctabilis et invicta est. Id unum cogitandum restat, Romanis victoribus qualiter satisfiat; idque ego non aliter, quam mei ipsius seu captivitate seu morte, fieri posse sentio. Ad utrumque ego etiam equo animo paratus sum, seu vivus seu occisus in manus hostium venire. Placemus Cesarem, quem superare non possumus, ad quem de hac re legatos mittendos censeo. Facile approbalio cum hac optione mittuntur ad Cesarem legati. Ille vivum Vercingetorigem, quam mortuum, preelegit. Ipsum ergo, qui tot motus exciverat, et reliquos principes hostium
Abbreviated transcription (Latin):
mass atq ita ꝑmiscuisse ut ulłs missilib locus
eẽt s gladiis ola geitrent deniq sub qͦcũq duce
alio labi ⁊ ruere oĩa potussẽt. Magna est unius
uittꝰ hoĩs. magna fortuã. oibtãdẽ p̃lis uictor
cesar signis młtis militarib ac se relatis igẽti
strage hoiu facta ⁊ ducib inłtis cesis u̾cassiue¬
launũ aliinũ auxilioꝵ ducẽ oĩu uiuũ cepit.
płiuni uitfecti. pauei fuga clapsi. ⁊ ñ milites io¬
mani tãto ⁊ cã uano labore haud ĩ m̾ico fatigati in¬
sequi nequiuissẽt. uix aliꝗs euasiss. Nissus tñ e
quitat̾ a cesare nocte media ad ĩseq̃udũ ꝓfugos cu
ultimos attigiss młtos capit. młtos it̾ficit. ceteri
hac illac uic̾tis fuge uestigiis ĩ patriã quisq suã¬
abeũt. nũtiãtq q̃ uiderãc
sũpta ⁊ quid agãt ꝗd cõsilii capiãt ignari tali cã¬
dem u̾cigetongis or̃e fumant᷑. Ego in ꝗt deos oes
testor bellũ hoc nõ mec s publice utilitatis cõside¬

Expanded text:
masset, atque ita permiscuisset, ut nullus missilibus locus esset, sed gladiis omnia gererentur, denique sub quocumque duce alio labi et ruere omnia potuissent. Magna est unius virtus hominis, magna fortuna. Omnibus tandem preliis victor Cesar, signis multis militaribus ad se relatis, ingenti strage hominum facta et ducibus multis cesis, Vercasivelanum Alvernum, auxiliorum ducem omnium, vivum cepit. Plurimi interfecti, pauci fuga elapsi; et nisi milites romani tanto et tam vario labore haud immerito fatigati insequi nequivissent, vix aliquis evasisset. Missus tamen equitatus a Cesare nocte media ad insequendum profugos quum ultimos attigisset, multos capit, multos interficit: ceteri hac illac incertis fuge vestigiis in patriam quisque suaunt, nuntiantque, que videsumpta, et quid agant, quid consilii capiant, ignari, tali tandem Vercingetorigis oratione firmantur: Ego, inquit, deos testor, bellum hoc non mee, sed publice utilitatis conside
Abbreviated transcription (Latin):
ea loca dispersit. duas scil legiones ĩ sequaueᷤ.
his p̃ficit labienũ cui marcũ sempniũ rutili¬
um dat collegã. totide legiones ĩ remos. ne a bel¬
louacis molestent. his Gaiũ fabiũ ⁊ minutium
basiliũ legatos p̃ficit. unã legionẽ ĩ ambibairos
sub Caio ãtistic. uirã ĩ bituriges sub tito sextie.
unã ĩ ruthenos subgaie camino rebilo. ieliqͣs
cabillone ac matiscone. sul ꝗnto tullio cicene
magiui ciceronis fratre. publioq sulpitio. secus
arari amnẽ ad rei sal fruiñtarie curã. Ip̃e
at̃ bibracte de quo diximꝰ heduoꝵ oppido hiber¬
nauit. hisq ꝑ lias senatui nũtiatis dierum
uigĩti supplicatio roine fuit.

Expanded text:
ea loca dispertiit, duas scilicet legiones in Sequanos; ea loca dispertiit, duas scilicet legiones in Sequanos; his prefecit Labienum, cui Marcum Sempronium et Rutilium dat collegam; totidem legiones in Remos, ne a Bellonatis molestentur; his Gaium Fabium et Minucium Basilium legatos preficit; unam legionem in Ambibarcos sub Gaio Antistio; unam in Bituriges sub Tito Sextio, unam in Ruthenos sub Gaio Caninio Rebilo; reliquas Cabillone ac Matistone sub Quinto Tullio Cicerone, magni Ciceronis fratre, Publioque Sulpicio secus Ararim amnem ad rei scilicet frumentarie curam. Ipse autem Bibracte, de quo diximus, Eduorum oppido, hibernavit. Hisque per litteras senatui nuntiatis, dierum viginti supplicatio Rome fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uir fortissime uicisti. ⁊ hoc ꝗdẽ dictũ hãcq dedi¬
tionẽ flor̾ breuis et cõpt̾ historicꝰ ad gergoniã
factã dicit. uͥ nil ꝓsperũ fuisse romanis c̾tio¬
res loquũtur histoĩe. ad alexiã gͥ hec fuisse his
credendũ qui reb uit fuere. Arma p̃t̾ea ⁊ cap¬
tiuos simł cesaracrepit. qͦs cẽs ꝑ excitũ sigula
capita singlis militib diuisit ĩ p̾dã. p̃ter heduo
atq ali̾os. hos sibi ietinuit. si fortassiseoꝵ
p̃cio recuꝑare ppłos illos poss. Successitq qd̾ in¬
tenderat. Nã ꝓfectꝰ ĩ heduos urbẽ sine p̾lio rece.
eo qͦq ab alinus placata legatio sub. idẽ tp̃s uenic
suos ĩ illiꝰ ptate futuros dicẽs. Ip̃e magno nume¬
ro obsidũ ĩperate quo eos freno ĩ freno ĩ fide atq
obediẽtia cotuiet.utriq geti captiuos suos ultͦ
restituit. inilia erãt cirtiter igĩti. ¶Ins gesti¬
gerẽt. casib ꝓmptiꝰ e ꝓximo subuenaret ꝑ ydon¬

Expanded text:
 hancque deditionem Florus, brevis et comptus historicus, ad Gergoniam factam dicit, ubi nil prosperum fuisse Romanis certiores loquuntur historie. Ad Alexiam igitur hec fuisse his credendum, qui rebus interfuere. Arma preterea et captivos simul Cesar accepit, quos omnes per exercitum, singula capita singulis militibus, divisit in predam, preter Eduos atque Alvernos; hos sibi retinuit, si fortassis eorum pretio recuperare populos illos posset; successitque, quod intenderat. Nam profectus in Eduos urbem sine prelio recepit. Eo quoque ab Alvernis placata legatio sub idem tempus venit, suos in illius potestate futuros dicens. Ipse, magno obsidum numero imperato, quo eos freno in fide atque obedientia contineret, utrique genti captivos suos ultro restituit; millia erant circiter viginti. His gestigerent, casibus promptius e proximo subvenirent, per idon
Abbreviated transcription (Latin):
nub ex̾cerẽt. iãq ĩclinatis ac defessis tatũ subite
cõsilio regeret᷑. his ille cõsiliis atq his armis ple¬
nusq fiducie ĩgetis alexiã petit ¶ Et hi¬
stinabũt. obsessi at cõsultabãt. Neq uͦ facle ma

Expanded text:
nibus exercerent, iamque declinatis ac defessis tantum subito nibus exercerent, iamque declinatis ac defessis tantum subito consilio regeretur. His ille consiliis atque his armis plenusque fiducie ingentis Alexiam petit. Et histinabant, obsessi autem consultabant; nequ
Abbreviated transcription (Latin):
cẽti atq ĩtegra decẽ iomanis iã uicendo fessis le¬
gionibꝰ ip̃is hostũ ĩ finib dec̾tandũ erac. Et hectata
armatorũ moles hostiũ nõ alibi ꝙͣ ĩ cãpis heduo¬
ge scilz ac uiridomaro addito comio a tielatens
qui oes cesaris familiarissimi fuerãt explicita
memoratur. s excusãt stm̃. qr uidel tãtiun stu¬
diũ recuꝑande bellice głiie ⁊ auite lib̾tatis ĩ cessenat
ut neq familiaritatis atq amicitie fieno neq ul¬
la bũficioꝵ ab aliqͦ ꝑceptoꝵ obligatoẽ atq mnemo¬
na cchiberi poss. eratq spes ĩpietatis atq ꝑfidre
amicũ nosse nͥ qui amic̾ ⁊ patrie sue cẽt. Huic lib̾¬
tatis ⁊ głie studio tãta inerat alacritas tanta
spes tãca quast ia p̃sentis uictoĩe anticipatõ ani¬
moꝵ ut ulłius eẽt opio romanos tãti ex̾citus da¬
morẽ atq cõspectũ ne dicã uim atq arma passa¬
ios. p̃sertĩ cũ obsessi eos reb cognitis qͦtidie eruptõ¬

Expanded text:
romanis iam vincendo fessis legionibus ipsis hostium in finibus decertandum erat. Et hec tanta armatorum moles hostium non alibi, quam in campis Eduoge scilicet et Viridomaro, addito Comio Atrebatensi, qui omnes Cesaris familiarissimi fuerant explicita memoratur. Sed excusant factum, quia videlicet tantum studium recuperande bellice glorie et avite libertatis incesserat, ut, neque familiaritatis atque amicitie freno, neque ulla beneficioeratque species impietatis atque perfidie amicum nosse, nisi qui amicus et patrie sue esset. Huic libertatis et glorie studio tanta inerat alacritas, tanta spes, tanta quasi iam presentis victorie anticipatio animorum, ut nullius esset opinio Romanos tanti exercitus clamorem atque conspectum, ne dicam vim atque arma, passuros, presertim quum obsessi eos, rebus cognitis, quotidie eruptio
Abbreviated transcription (Latin):
res potuit ꝗn dies illa trigesima a u̾cĩgetonge p¬
dicta trãsiss. totq dies alii. ut ies egre ampliꝰ tin¬
in poss ⁊ũ uͦ qui miseroꝵ mos coĩs ẽ ad cõsilia
cõcurrit᷑. dicũt᷑ sentẽtie ꝓ aĩoꝵ uarietate dissiłes
his deditõ his placet eruptio. his uita pacifica hiᷤᷤ
honesta mors. Erat int̾ cõsilianios iur unꝰ. magne
it suos opiniois. origo illi aliia claruz genus
duiꝰ ai̾is. ĩ flexibile ꝓpoĩtũ nom̃ uuo tricognat᷑¬
ꝑꝑ q̃ ni ab refortasse fu̾it audicis alioꝵ sentẽtus
quid iste suaserit aueire. ꝙͣuis at oiõ eiꝰ longi¬
uscula tñ hec oĩu sũma fuit. dixit eos qui de¬
ditõem suade ẽt nec audiendos ꝗdẽ. qm̃ noĩe de¬

Expanded text:
res potuit, quin dies illa trigesima a Vercingetorige predicta transisset totque dies alii, ut res egre amplius trahi posset. Tum vero, qui miserorum mos communis est, ad consilia concurritur. Dicuntur sententie pro animorum varietate dissimiles: his deditio, his placet eruptio; his vita pacifica, his honesta mors. Erat inter consiliarios vir unus, magne inter suos opinionis: origo illi Alverna, clarum genus, durus animus, inflexibile propositum; nomen viro Tritognat non ab re fortasse fuerit, auditis aliorum sententiis, quid iste suaserit audire. Quamvis autem oratio eius longiuscula, tamen hec omnium summa fuit. Dixit eos, qui deditionem suaderent, nec audiendos quidem, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
appetit̾ ⁊ głrie faciebat. ¶At galloꝵ ppłi suoꝵ¬
reditu admoniti ꝙ̃ in arcto ad alexiam res es¬
sẽt cõcilio celebrato ⁊ audicis pͥncipũ sẽtentiis
nlło pacto uegligendũ sibi tãtũ gaillie ꝑ id̾m
censuerũt. Neq tũ qd̾ obsessus petierat ĩꝑator
cogere ĩ bellũ oẽs ꝗ possẽt arma portare. ne ĩ infi¬
nitũ cedeiet. s singłis ciuitatib cͥtũ numerũ i pon̾e
decreuerũt. lõgũ ẽ suigła ꝓsequi. ⁊ ꝙ̃ꝙ̃ nocitie reru¬

Expanded text:
appetitus et glorie faciebat. At Galloruappetitus et glorie faciebat. At Gallorureditu admoniti, quam in arcto ad Alexiam res essent, concilio celebrato et auditis principum sententiis, nullo pacto negligendum sibi tantum Gallie periculum censuerunt, neque tamen, quod obsessus petierat imperator, cogere in bellum omnes, qui possent arma portare; ne in infinitum cederet, in singulis civitatibus certum numerum imponere decreverunt. Longum est singula
Abbreviated transcription (Latin):
quisq suos hortet᷑ ut uniu̾sos ferentis armis
ydoneos ĩ bellu mittãt. neu se de lib̾tate ⁊ głria
gailicana deq oĩb sic m̾itũ uit̾ manus hosti¬
uin ludibrio desciendũ prtet̃. s obsessis opẽ fer
octuagita milia electoꝵ hoĩu suoꝵ ꝑdita atq ho¬
stib ꝓdita pati possũt. Sie ad monitis ⁊ emissi cꝗ¬
tib ip̃e cũ reliquis intin urbẽ se recipies ac pecus
friuñtũ q õe aoserelatũ parte nimiũ ac maligne
disꝑtiẽs ueri spẽm p̾bebat obsessi. ñ cruptõe nõ ar¬
mis s expectatõe ac nũtiis bellũ geres auxilia ũ¬
diq postulãs ⁊ expectãs. Cesar ex ꝑfugis ⁊ captiuᷤ¬
de stacuctiorebsessor muninita ⁊ tiures ⁊ machiunaᷤᷤ
necnõ frum̃ti ⁊ pabuli uberiõis. ibũdantiã ⁊ ꝗoꝗd
tãto studio maturabat ut legere ea uł audire
difficile sit q̃ sibi factu qͦq cũca facilia uictorie

Expanded text:
quisque suos hortetur, ut universos ferendis armis quisque suos hortetur, ut universos ferendis armis idoneos in bellum mittant, neu se de libertate et gloria gallicana deque omnibus sic meritum inter manus hostium ludibrio deserendum putent, sed obsessis opem ferroctoginta millia electorum hominum suorum perdita atque hostibus prodita pati possint. Sic admonitis et emissis equitibus, ipse cum reliquis intra urbem se recipiens, ac pecus frumentumque omne ad se relatum parce nimium ac maligne dispertiens, veri speciem prebebat obsessi, non eruptione, non armis, sed expectatione ac nuntiis bellum gerens, auxilia undique postulans et expectade statu certior obsessorum, munimenta et turres et machinas, nec non frumenti et pabuli uberioris abundantiam, et quicquid tanto studio maturabat, ut legere ea vel audire difficile sit; que sibi factu quoque cuncta facilia victorie
Abbreviated transcription (Latin):
mo sita ĩ colle ⁊ duob ꝓpe cĩcta flumib pene ĩ¬
expugnabił appareret suos tñ cũtis difficłtatib
assuctos exhortatꝰ uallo illã atq obsidione cir¬
cũdat. cuiꝰ ambitus .xi. milia passuũ tenebas .ui.¬
ac .xx. castellis ĩ cͥcuitu erectis. p̃sidiisq ad unũ¬
qdq athibitis. inaxinieq nocturius. Quibus
uõdũ ꝑactis ⁊ obsessis adhuc nõ iuchꝰ audc̃tib
cq̃stre p̃liũ aũ urbẽ plana ĩ ualle cõserit. ubi cũ
uictoi̾a ronianoꝵ ⁊ młta hostiũ cedes eẽt ⁊ ꝗdã
ex hostib ĩtra muros refugiendo castra desere¬
rẽt priꝰ ꝙͣ fuga oĩu nudarent᷑ claudi portas
cesaree cõplerent᷑ oẽsq p̃cluderent᷑ ad egressu
uie ꝙ ĩ castris atq ĩ urbe rerũ oiu penuria ĩges
erat a se eꝗtatũ oe obsidioni grauẽ ⁊ ĩutilẽ abdi¬
care disposuit. Quib tãde siletio noctis abeuntib

Expanded text:
mo sita in colle, et duobus prope cincta fluminibus pene inmo sita in colle, et duobus prope cincta fluminibus pene inexpugnabilis appareret, suos tamen cunctis difficultatibus assuetos exhortatus vallo illam atque obsidione circumdat, cuius ambitus  castellis in circuitu erectis, presidiisque ad unumquodque adhibitis maximeque nocturnis. Quibus nondum peractis, et obsessis adhuc nonnichil audentibus, equestre prelium ante urbem plana in valle conseritur. Ubi quum victoria Romanorum et multa hostium cedes esset, et quidam ex hostibus intra muros refugiendo castra desererent, priusquam fuga omnium nudarentur, claudi portas cesaree complerentur, omnesque precluderentur ad egressum vie, quod in castris atque in urbe rerum omnium penuria ingens erat, a se equitatum omnem obsidioni gravem et inutilem abdicare disposuit. Quibus tandem silentio noctis abeuntibus
Abbreviated transcription (Latin):
manas cesar opposuit tribq simł est certatũ lo¬
cis. quo c̾ramine ĩ subinittendis auxiliis ubi¬
cũq suos uigeri senserat iumani duas diligẽ¬
tia uigens fuit. Germanoꝵ qͦq equitũ qͦs e trãs¬
rhenanis urbib cesar acciu̾at insignis oꝑa
fuso hostiũ eꝗtatu captisq ⁊ cesari p̃sẽtatis ali¬
qͦt nobilissĩs heduoꝵ qui hostiũ ĩ acie cõtra eum
fuerãt. u̾cĩgetorix qui ĩ illa nube peditũ scorsum
stabat cũ eisdẽ pugne exitũ p̃uidẽs abscessit. du¬
ctis secũ qͦs duce̾ licuit cet̾is sequi iussis Alexiã¬
q oppidũ qd̾ ñ lõge aberat gradu festinante. se
cõtulit. castra p̃portis oppidi metatꝰ. Cesar impe¬
dim̃tis tuto loco posias abeũtẽ reliqͦ ̃secutꝰ ex̾¬
citu ultimã semꝑ aciẽ carpendo sic int̾eũdii decẽ
milib hostiũ obtrũcatis alexiã cũ ueniss adue¬
sperã nocte illa substitit. uͥ illuxit ꝙͣius altissi¬

Expanded text:
manas Cesar opposuit, tribusque simil est certatum lomanas Cesar opposuit, tribusque simil est certatum locis. Quo certamine in submittendis auxiliis, ubicumque suos urgeri senserat, romani ducis diligentia ingens fuit. Germanorum quoque equitum, quos e transrhenanis urbibus Cesar acciverat, insignis fuit opera. Fuso hostium equitatu captisque et Cesari presentatis aliquot nobilissimis Eduorum, qui hostium in acie contra eum fuerant, Vercingetorix, qui in illa nube peditum seorsum stabat, cum eisdem pugne exitum previdens abscessit, ductis secum, quos ducere licuit, ceteris sequi iussis, Alexiamque oppidum, quod non longe aberat, gradu festinante se contulit, castra pre portis oppidi metatus. Cesar, impedimentis tuto loco positis, abeuntem reliquo consecutus exercitu ultimam semper aciem carpendo, sicque inter eumdum decem millibus hostium obtruncatis, Alexiam quum venisset ad vesperam, nocte illa substitit. Ubi illuxit, quamvis altissi
Abbreviated transcription (Latin):
ii possit altera cõsequat᷑ uia. hoc adu̾sus allebirgas
bellu hedus cõmitit. qui cẽgressi mltis suo ꝵ obtrũ¬
catis amiciciã romanã utilẽ fuisse senserũt. sub qͣ
dudũ honorati quietiq uixcrãt.¬
¶ Cesar ĩcerea ĩ
scquanos ꝓficiscit᷑. cuiꝰ iter u̾cigetorix fugã ratus
ad cr̃siliũ suos uocat. ⁊ fugere ꝗdẽ hostes ait ac gul¬
licis finibꝰ abire. Id ĩ p̃sens satis eẽ ut galli sua ã¬
tiqua i lib̾tate remaneãt ĩ futurũ mime. nã quis
dubitet. maioreillos nisti atq ĩpetu iru suios. ox¬
currendũ ꝓfugisgͥ. ut uł fug̾e nequeãt uł a missis
ĩpedim̃tis nudi ⁊ ĩgloris fugiãt. exẽploq alios sili
terirãt ab ĩcepto. Cõsensũ est magnis potiꝰ aĩs ꝙͣ
cõsiliis. ⁊ religiosissimĩ us iurandũ moie gentis
itponit. necui equitu ad filios ad puiẽtes ad cõui¬
gt̃ sit reditus qui nõ romana aciẽ penetrasset.
Pres acies gallicoꝵ equitũ fuere. totidẽ his ro¬

Expanded text:
s Allobroges bellum Eduis committit, qui congressi, multis suorum obtruncatis, amicitiam romanam utilem fuisse senserunt, sub qua dudum honorati quietique vixerant. Cesar interea in Sequanos proficiscitur; cuius iter Vercingetorix fugam ratus ad consilium suos evocat: Et fugere quidem hostes ait ac gallicis finibus abire. Id in presens satis esse, ut Galli sua antiqua in libertate remaneant: in futurum minime. Nam quis dubitet maiore illos nisu atque impetu reversuros? Occurrendum profugis igitur, ut vel fugere nequeant, vel, amissis impedimentis, nudi et inglorii fugiant, exemploque alios simili terreant ab incepto. Consensum est magnis potius animis, quam consiliis, et religiosissimum iusiurandum more gentis interponitur, ne cui equitum ad filios, ad parentes, ad coniuges sit reditus, qui non romanam aciem penetrasset. Tres acies gallorum equitum fuere: totidem his ro
Abbreviated transcription (Latin):
cr̃ siliũ incat᷑. paret ille hauo grariatĩ. ⁊ illorũ
defectr̃e letus ⁊ belli cupid gtrendi. Cũq ce per¬
uentũ eẽt pet̾e illos ĩ cõsilio nõ puduit. op̃ceps
ĩpudentia ut eis adu̾sus amicũ suũ cesarẽ bel¬
liadinĩstratie crederer̃. quã ultͦ oblatũ etsi nõ
uirtute aĩ at saltẽ ueretũdia siqua cẽt recusa¬

Expanded text:
consilium ineatur. Paret ille haud gravatim, et illorum consilium ineatur. Paret ille haud gravatim, et illorum defectione letus et belli cupidus gerendi. Quumque eo perventum esset, petere illos in consilio non puduit o preceps impudentia, ut eis adversus amicum suum Cesarem belli administratio crederetur, quam ultro oblatam etsi non virtute a
Abbreviated transcription (Latin):
uł detrepit ĩ p̃lic mereret᷑. pais hestiũ q̃ p̃si¬
eio castris relicta erat audito p̃lic accucurrit.
s et hec ĩ romanos incidẽs iuictoꝵ ĩpetũ non tu¬
lit. eãdẽq cũ siuis sortẽ huĩt. nͥ ꝙ illi fere oẽs
ĩ p̃lio ex his płrini ĩ fuga ꝑiere. Cũ hac ma¬
gna uictoĩa labieñ ageduicũ redit. inde ad ce¬
sare cũ ĩcolumi ꝓfect ex̾citu. ¶ Nec mur iõ
galloꝵ ppłi cõiurãt. heduis ꝗs credat auctõibo
legati undiq destinãt. si qui at̃ uisi erãt adꝯ
sensũ lenti nouioduni ĩueti erat oĩu fere
obsides ppłoꝵ. quos ibidẽ cesar ut diximus
sub heduoꝵ fide reliq̃rat. hiq eoꝵ ĩ pot̾̃te
crãt oes. hoꝵ gͦ suppliciis hesiratos tenebãt
⁊ nẽ p̃cande nũc minãde sua ĩ seritentia ꝑtra¬
Ixbãt. Mutũt deuiq ad ip̃ uercĩgete nigẽ lega¬
tos. petut ut heduũ accedat. ibiqi de ⁊oĩb belli

Expanded text:
vel decrepitus in prelio moreretur. Pars hostium, que presivel decrepitus in prelio moreretur. Pars hostium, que presidio castris relicta erat, audito prelio, accurrit; sed et hec in Romanos incidens victorum impetum non tulit, eamdemque cum suis sortem habuit, nisi quod illi fere omnes in prelio, ex his plurimi in fuga periere. Cum hac magna victoria Labienus ad Ageduicum redit, inde ad Cesarem cum incolumi profectus exercitu. Nec minus ideo Gallorum populi coniurant. Eduis quis credat? auctoribus legati undique destinantur. Si qui autem visi erant ad consensum lenti, Novioduni inventi erant omnium fere obsides populorum, quos ibidem Cesar, ut diximus, sub Eduorum fide reliquerat, hique eorum in potestate erant omnes; horum ergo suppliciis hesitantes terrebant, et nunc precando, nunc minando suam in sententiam trahebant. Mittunt denique ad ipsum Vercingetorigem legatos, petunt, ut Eduum accedat, ibique de rationibus belli
Abbreviated transcription (Latin):
mltu uario ⁊ trepidatõe młciplici fugã simłas
cũ solicitos ac fuspesos hestes usq ad lucẽ tenu¬
isset subite cõstitit. ⁊ ĩstructa acie magnifice
suos adhortatꝰ est. illud ĩ pͥmis obsecris ut ⁊ sue
p̾stinc atq experte totiẽs uirtutis ac cesariꝰ me¬
ininissẽt. cũq sibi fingeret p̾sentẽ quo duce
tot ta claras uictonas huĩssent. Si ꝗdẽ illiꝰ au¬
spiciis ⁊̃ nc pugnari.⁊ uł solã sui meinoriã fi¬
duciã suis cerrorẽ hostib allaturã. his dictis si¬
gnũ pugne dedit. pugnatũ est magnis hinc
inde aĩs. usqad̾e ut galli pͥmo ĩpetu una suo¬
uerit. ⁊ cũ septima legio clã ĩmissa a terge il¬
los iuaderer terga ꝗdẽ hostiũ uidit. s mĩe
fugientũ. Ccsi oes. ⁊ ip̃e qͦq camlegenꝰ suoꝵ
usq ĩ fine hortacor egregiꝰ. ulło boniducis
officio p̃t̾misso. s ita sibi statutũ erat ut

Expanded text:
multu vario et trepidatione multiplici fugam simulans, multu vario et trepidatione multiplici fugam simulans, quum sollicitos ac suspensos hostes usque ad lucem tenuisset, subito constitit, et, instructa acie, magnifice suos adhortatus est illud in primis obsecrans, ut et sue pristine atque experte totiens virtutis ac Cesaris meminissent, eumque sibi fingerent presentem, quo duce tot tam claras victorias habuissent; siquidem illius auspiciis etiam nunc pugnari, et vel solam sui memoriam fiduciam suis, terrorem hostibus allaturam. His dictis, signum pugne dedit. Pugnatum est magnis hinc inde animis usque adeo, ut Galli primo impetu, una suoverint. Et quum septima legio clam immissa a tergo illos invaderet, terga quidem hostium vidit, sed minime fugientium. Cesi omnes, et ipse quoque Camulogenus suorum usque in finem hortator egregius, nullo boni ducis officio pretermisso; sed ita sibi statutum erat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cõsensu oĩu coactꝰ excrema ĩ erate susceꝑat. Sic se
reb hiitib ruinões uarii iactabant᷑ Cesarẽ ggonia
digressũ acligere int̾elusũ demũ frumti ĩopia ul¬
tima cõpulssi ĩ ꝓuĩciã iomanã cis rodanũ cõces¬
sisse heduos rebellasse. galliãq oem ĩ motu esse.
Quib reb labienꝰ ip̃e ꝑmotꝰ nõ pugnare decre¬
uerat. idq unũ aĩo ueluet ir quałr ageduicũ id
oppido nonĩ erar uñ discesserat atq u p̃sidio ĩ¬
posito i pedim̃ca dimiserat saluas reduceret le¬
giones. Inteñ tũ ⁊ bellouaci int̾gallos famosi
motib tatis accesserãt. ⁊ithellioe heduoꝵ exciti
odiũ diu celatii aperuerãt. iãq aꝑti hostes in
armis erãt. Itaq hic parisiis in bellouacis et
uaria belli mole p̾ssus ⁊ curuuent᷑ cõsiliũ mu¬
tauit ex tpr̃e. statuitq fortunã p̃lii tẽtare. ⁊ no¬
cturna tẽpestate horrida aduitus exploratõib
hostiũ nil tale cogitãtib int̾fectis tota nocte tu¬

Expanded text:
consensu omnium coactus extrema in etate susceperat. Sic se rebus habentibus, rumores varii iactabantur: Cesarem Gergonia digressum ac Ligere interclusum, demum frumenti inopia ultima compulsum in provinciam romanam cis Rhodanum concessisse, Eduos rebellasse, Galliam omnem in motu esse. Quibus rebus Labienus ipse permotus non pugnare decreverat, idque unum animo volvebat, qualiter Ageduicum id oppido nomen erat unde discesserat, atque ubi, presidio imposito, impedimenta dimiserat, salvas reduceret legiones. Interim tamen et Bellonati, inter Gallos famosi, motibus tantis accesserant, et rebellione Eduorum exciti odium diu celatum aperuerant, iamque aperti hostes in armis erant. Itaque hinc Parisiis, inde Bellonatis, et varia belli mole pressus et circumventus, consilium mutavit ex tempore, statuitque fortunam prelii tentare; et nocturna tempestate horrida adiutus, exploratoribus hostium nil tale cogitantibus interfectis, tota nocte tu
Abbreviated transcription (Latin):
ulla ĩ parte cessatũ. Cogitabat estua¬
batq aĩo. dieb ac noctib laborabat. so¬
licitabat uniu̾sos. ad res nouas oẽm
galliã excitabat. Inq hoc opꝰ qͦs mineret
uiros e legerat: ꝗ uł noti ĩ ppłis acceptiq uł
blanda orõe atq ĩgenio uł pͥncipũ fami¬
liaricate pollẽtes ac grã ydonei uisi erãt.
eos uͦ ꝗ ad cũ seminudi ⁊ inernes capto
oppido cõfugerãt uestib atq aimis in¬
struxit. inq gradũ pͥstinũ militie re¬
stituit. Ad hec diu̾sis ex urbib sagutãi¬
os ⁊ oĩs gnͣs cõtraxit auxilia. quib ac¬
ceptũ auaricidetrim̃tũ suppleret᷑. Accessit
ollouiconis filiꝰ theutomotꝰ nitioborgũ
rex. cuiꝰ prẽm roman̾ senat᷑ amicũ appel¬
lauerat. s ut sepe filii derelictis parentu
semitis nouas q̃rũt iste cõtra romanos
ad u̾cĩgetorigẽ cũ młto se cõtuliteꝗtatu¬
¶ Cesar ad auaricũ cõpluscłos dies egit.⁊

Expanded text:
ulla in parte cessatum. Cigitabat estuaulla in parte cessatum. Cigitabat estuabatque animo, diebus ac noctibus laborabat, sollicitabat universos, ad res novas omnem Galliam excitabat; inque hoc opus, quos mitteret, viros elegerat, qui vel noti in populis acceptique, vel blanda oratione atque ingenio, vel principum familiaritate pollentes, ac gratia idonei visi erant. Eos vero, qui ad eum seminudi et inermes, capto oppido, confugerant, vestibus atque armis instruxit, inque gradum pristinum militie restituit. Ad hec diversis ex urbibus sagittarios et omnis generis contraxit auxilia, quibus acceptum Avarici detrimentum suppleret. Accessit Oloviconis filius Teutomotus, Nichioborgum rex, cuius patrem romanus senatus amicum appellaverat; sed, ut sepe filii, derelictis parentum semitis, novas querunt, iste contra Romanos ad Vercingetorigem cum multo se contulit equitatu. Cesar ad Avaricum complusculos dies egit, et,
Abbreviated transcription (Latin):
at ⁊ cõpenset. atq ĩ pͥmis ciuitates q̃ a
cõsensu publico dissensissẽt ĩ cet̾oꝵ sen¬
tentiã traducturũ. ut unũ sit oĩs gallie
cõciliũ unũ corpꝰ una mens. cui t̾raꝵ
orbis impar hauddubie sit futurꝰ. Id se
facturũ ñ sperare tm̃mͦ. s pene iã effe¬
ctũ reputare. Qd̾ necessitas p̃sens po¬
scat. castra saluti oĩu ꝓ futura labore
oĩu ac studio munienda eẽ. ꝗb subiti
alii magnis cladib acceptis sese abde¬
ie soleãt ultusq militũ refug̾e̾. hic ĩ pa¬
ulicũ ꝓdierit. ⁊ nouũ salutis iter offederit.
eoq plus fidei illi erat qͦ auaricũ incen¬
dendũ deserendũq cẽsuerat. clarũ ꝓi
leat adu̾sis creu̾at ducis huiꝰ autoͬitas.
rieq aut ĩ castris cõmuniendis q̃ pri¬
ma romano more ĩ gallia cõmunitasf̃
sima gens laboꝵ sit. aut a duce ĩ cõci¬
liandis reliquis ut ꝓmiserat urbib

Expanded text:
at et compenset, atque in primis civitates, que a at et compenset, atque in primis civitates, que a consensu publico discessissent, in ceterorum sententiam traducturum, ut unum sit omnis Gallie consilium, unum corpus, una mens, cui terrarum orbis impar haud dubie sit futurus; id se facturum non sperare tantummodo, sed pene iam effectum reputare; quod necessitas presens poscat, castra saluti omnium profutura labore omnium ac studio munienda esse, quibus subiti sed ubi duces alii, magnis cladibus acceptis, sese abdere soleant vultusque militum refugere, hic in publicum prodierit, et novum salutis iter ostenderit; eoque plus fidei illi erat, quo Avaricum incendendum deserendumque censuerat, clarum proleat adversis, creverat ducis huius auctoritas. Neque aut in castris communiendis, que prima romano more in Gallia communita sunsima gens laborum sit, aut a duce in conciliandis reliquis, ut promiserat, urbibus
Abbreviated transcription (Latin):
ses reliquias nocturna fuga ĩ sua castra
delatas dem̃ter excepit. ac u̾itus neqͣ ex¬
coꝵ ꝑmixtione tumltuandi occasio p̃be¬
ret᷑ segregandos curauit ut cũ castra
eẽnt scd̾m ninnũ ppłoꝵ distributa ad
suos quisq deduceret᷑: Ip̃e uͦ neq hoc
finct᷑ aut deiectꝰ euentu ita cõsolatus ẽ
suos ut dic̾e̾t ñ uirtute s arte quadã
muros oppugnãdi uictoriã hãc romaĩs
obtigisse. stultũ eẽ ĩ bellis ꝓsꝑa oĩa spe¬
iure. tẽperanda dulcib amara. letiᷤᷤ tri¬
stia. nũꝙͣ sui cõsilii fuisse ut defenderet᷑
auaricũ. fecisse hoc biturigũ ĩpuidã pi¬
etatẽ ⁊ facilẽ nimis ĩ dulgentiã cet̾oꝵ.
ꝑmittendũ fortune suo iure uti. qd il¬
li cũ ubiq magnũ tũ ĩ bello maximu
atq ĩ ex uperabile sit. Qdͥ ad se attin̾et
sũmo studio enisurũ ut ĩcõmodũ nũc
illatũ młtis ⁊ magnis cõmodis resarti¬

Expanded text:
ses reliquias nocturna fuga in sua castra ses reliquias nocturna fuga in sua castra delapsas clementer excepit, ac veritus, ne qua eorum permixtione tumultuandi occasio preberetur, segregandos curavit, ut, quum castra essent secundum numerum populorum distributa, ad suos quisque deduceretur. Ipse vero neque hoc fractus aut deiectus eventu ita consolatus est suos, ut diceret: Non virtute, sed arte quadam muros oppugnandi victoriam hanc Romanis contigisse; stultum esse in bellis prospera omnia sperare; temperanda dulcibus amara, letis tristia; numquam sui consilii fuisse, ut defenderetur Avaricum; fecisse hoc Biturigum improvidam pietatem et facilem nimis indulgentiam ceterorum; permittendum fortune suo iure uti, quod illi cum ubique magnum, tum in bello maximum atque inexuperabile sit; quod ad se attineret, summo studio enisurum, ut incommodum nunc illatum multis et magnis commodis resarci
Abbreviated transcription (Latin):
terũt haudqͣꝙͣ romanos ĩ plana descende
res uno aliũ attollente mag̃ ac mag̃
menia cõplere metuẽtes udiq cͥcũ clu¬
di fugãq erpi trepide aimis abiectis
extrema oppidi cursu rapido petiere. Ibi
pars portarũ ĩ exitu se coartãs pars li¬
men trãsuecta ab equitib ad hoc missis
cesi oẽs. Nullũ p̃te studiũ s iũdicte fuit.
oĩb añ ocłos mors erat m̾catoꝵ roma¬
noꝵ qui ad genabũ ĩm̾iti illi ꝗdẽ sola
galloꝵ crudelitate ꝑicrãt. Eiꝰ cedis recor¬
datio supͣ romanũ morẽ accrlabat aĩo.
ut nec etati nec sexui parceret᷑. Ex õib
itaq ꝗ ĩ oppido sũt ĩuẽti qͦꝵ nuinerus
ad quadragĩta milia capitũ ascẽdit uix
octĩgẽtiꝗ ad pͥmũ capti oppidi clamoitẽ
se se portis murisq ꝓnpuerãt euasere. et
auarici ꝗdẽ lõga ac difficił obsidio hũc
huĩt finẽ. ¶ uercĩgetorix uͦ auaricen¬

Expanded text:
rterunt haudquaquam Romanos in plana descendere, rterunt haudquaquam Romanos in plana descendere, sed, uno alium attollente, magis ac magis menia complere, metuentes undique circumcludi fugamque eripi, trepide armis abiectis, extrema oppidi cursu rapido petiere. Ibi pars portarum in exitu se coartans, pars limen transvecta ab equitibus ad hoc missis cesi omnes. Nullum prede studium, sed vindicte fuit; omnibus ante oculos mors erat mercatorum romanorum, qui ad Genabum, immeriti illi quidem, sola Gallorum crudelitate perierant. Eius cedis recordatio, supra romanum morem, acerbabat animos, ut nec etati nec sexui parceretur. Ex omnibus itaque, qui in oppido sunt inventi, quorum numerus ad quadraginta millia capitum ascendit, vix octingenti, qui ad primum capti oppidi clamorem sese portis murisque proripuerant, evasere. Et Avarici quidem longa ac difficilis obsidio hunc habuit finem. Vercingetorix vero avaricen
Abbreviated transcription (Latin):
muro oppidi tuires ⁊ machuras admo¬
uss repẽte tant᷑ umnber nĩbis effluxit ut ꝑ¬
facile eẽt aliũ territurꝰ. At ip̃e ꝗ sepe fe¬
dis tempestatib ad uictoriarũ uti soleret
occasionẽ ĩbrẽ sibi illũ iter ad id quod
ĩtendebat aperuisse ex timãs ꝙ ⁊ suoᷤ ad
op̾ solito pigriores cͥneret ⁊ hostes ad tu¬
telã oppidi lẽtos ⁊ ĩcautos ex iariõib ꝑ
muros custodiis aĩadu̾teret. hortatꝰ mili¬
tes ut fructũ tandẽ lõgi laboris amꝑent
⁊ pͥmis ĩ murũ ascendẽtib p̃mia cõsueta
pollicitꝰ tuba p̃lii signũ dedit. Ira gͥ et
spe p̃mii stimłante ⁊ unoqͦq c̾tatĩ adni¬
tente pͥmũ gradũ laudis app̃hendere
muri ũdiq ad fastigia nõ tã ascende¬
rũt ꝙͣ euolauerũt. stupefacti ciues ĩspe¬
rata hostiũ corona se se locis patẽtiorib
liberiꝰ defensuri ne uiarũ p̃ierent̾ angu¬
stiis ĩ plateã cõfugeriit postꝙͣ uͦ aĩadu̾¬

Expanded text:
muro oppidi turres et machinas admomuro oppidi turres et machinas admovisset, repente tantus imber nimbis effluxit, ut perfacile esset alium territurus. At ipse, qui sepe fedis tempestatibus ad victoriarum uti soleret occasionem, imbrem illum sibi iter ad id, quod intendebat, aperuisse estimans, quod et suos ad opus solito pigriores cerneret, et hostes ad tutelam oppidi lentos et incautos ex rarioribus per muros custodiis animadverteret, hortatus milites, ut fructum tandem longi laboris arriperent, et primis in murum ascendentibus premia consueta pollicitus, tuba prelii signum dedit. Ira igitur et spe premii stimulante, et unoquoque certatim adnitente primum gradum laudis apprehendere, muri undique ad fastigia non tam ascenderunt, quam evolaverunt. Stupefacti cives, inspecta hostium corona, sese locis patentioribus liberius defensuri, ne viarum premerentur angustiis, in plateam confugerunt. Postquam vero animadve
Abbreviated transcription (Latin):
tis ut qͦꝵ conatus oẽs ĩ nichilũ recidissẽt
fuge illis auctor eẽ cepit. quã tutã fore
castroꝵ suoꝵ uicinitas spem dabat. ⁊ ĩse¬
qui uolẽtib obiecta palus. Ad id noctur¬
nũ tp̃s ydoncũ uisũ erat. fuge cõsiliũ ca¬
sus mirabilis impediuit. Nox aderat. et
taciti ꝑ tenebras itimi se parabãt. tu ma¬
trone alie paruulos suos strĩgẽtes ad ube¬
ra alic humi strate flebiłr obseciubant
ne se ne ue coes filios hostib ad ludibri¬
um ⁊ ad penã darẽt. se ꝗdẽ ad ꝓsequenda
suoꝵ fugã sexu etate illos ĩualidos ubi
suos nec pietate nec p̃cib flecti ⁊ ĩ ꝓposi¬
to fixos uidẽt ⁊ pudorẽ ⁊ amorẽ suꝑãte
metu e muris exclamare ⁊ romaniᷤ ut
poterãt daie ĩstãtis fuge sensũ ĩcepũt.
Quo metu oppidani ne re ab hostib ĩtelle¬
cta. p̃clusis itin̾ib caperent᷑ abeũdi cõsi¬
liũ mutauerũt.¬
¶ Cesar die ꝓximo cũ

Expanded text:
tis, ut quorum conatus omnes in nichilum recidissent, tis, ut quorum conatus omnes in nichilum recidissent, fuge illis auctor esse cepit, quam tutam fore castrorum suorum vicinitas spem dabat, et insequi volentibus obiecta palus. Ad id nocturnum tempus idoneum visum erat. Fuge consilium casus mirabilis impedivit. Nox aderat, et taciti per tenebras itineri se parabant. Tum matrone, alie parvulos suos stringentes ad ubera, alie humi strate flebiliter obsecrabant, ne se neve communes filios hostibus ad ludibrium et ad penam darent: se quidem ad prosequendam suorum fugam sexu, etate illos invalidos. Ubi suos nec pietate nec precibus flecti et in proposito fixos vident, et pudorem et amorem superante metu, e muris exclamare et Romanis, ut poterant, dare instantis fuge signum ceperunt. Quo metu oppidani, ne, re ab hostibus intellecta, preclusis itineribus caperentur, abeundi consilium mutaverunt. Cesar die proximo quum