comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin̾e ꝙ aliquod tempꝰ añ kłas
uinias fuit. ꝙ scipłator ñ desi¬
d̾auit id añ iłas unuas effici
fieri ñ pot̾at. aut si hoc falsũ ẽ
⁊̃ si scipulator pridie kłas iuni¬
as mortiuis ẽẽt pena ꝯmissa
nõ ẽẽt. qũi mortuus arbitͣri
non potuiss. ⁊ aliquot tẽpꝰ
post mortem eiꝰ operi ꝑficier¬
do suꝑfuiss et ꝓpe modum ⁊̃
opus añ eam diem effici ñ pos¬
se pena ꝯmissa ẽ. ¶Cum uen¬
d̾et aliquis ꝓmisit emptori
fideuissores p̾star. ⁊ rem uẽ¬
ditam libari. que ut liberetꝰ
nũc desid̾at emptor in mora
e is qui ex stipulacõne id fu

Expanded text:
quod aliquod tempus ante kalendas Iunias fuit, quo stipulator non desideravit id ante kalendas Iunias effici,fieri non poterat. aut si hoc falsum est, etiam si stipulator pridie kalendas Iunias mortuus esset, poena commissa non esset, quoniam mortuus arbitrari non potuisset et aliquod tempus post mortem eius operi perficiendo superfuisset. et propemodum etiam opus ante eam diem effici non posse, poena commissa est. Cum venderet aliquis, promisit emptori fideiussores praestari et rem venditam liberari: quae ut liberetur, nunc desiderat emptor: in mora est is, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
Ium scipulatꝰ sim michiaꝓ
culo si opꝰ arbitͣtu meo ante
psas iunias effectum nõ sit
penam. ⁊ ꝓtuli diem putas¬
ne u̾e me posse dic̾e arbitͣtu
meo opus effectũ nõ ẽẽ añ kłas
iunias c̾ ip̃e arbit̾o mõaliã diẽ
operi laxiorem dederĩ ꝓculꝰ R.
iunias itaut stipulacõnie ꝯp̾hẽ¬
sum erat ꝑfic̾et᷑. an cum iamopꝰ
effici nõ posset. ante klłas uini¬

Expanded text:
um stipulatus sim mihi, Procule, si opus arbitratu meo ante kalendas Iunias effectum non sit, poenam, et protuli diem: putasne vere me posse dicere arbitratu meo opus effectum non esse ante kalendas Iunias, cum ipse arbitrio meo aliam diem operi laxiorem dederim? ProculusIunias ita, uti stipulatione comprehensum erat, perficeretur, an, cum iam opus effici non posset ante kalen
Abbreviated transcription (Latin):
usucapiũt ⁊ hes oi heditariꝰ
bona fide possidemꝰ ꝙͣ iusali¬
enus sit uł lib̾ possõnemac¬
quirimꝰ ꝙ si mala fide eũ
ab alio possidetsꝑ comunem

Expanded text:
usucapiunt, et heres, si hereditarius bona fide possidemus, quamuis alienus sit uel liber, possessionem adquiremus. si mala fide eum ab alio possidetur. Per communem
Abbreviated transcription (Latin):
ideo si furiosum s̾nũ misis ut
possideas neqͣꝙͣ uid̾is app̾heri¬
disse possessioneni ꝙ si inpu¬
bem misĩs ad possidend̾ incipi¬
es possid̾e sic̾ pupillus maxi¬
me tutore auctore sibi acqui¬
rit possõnem nam ꝑ ancillã
quĩ possis nancisci possõnem¬
ui pubem acquirit possõnẽ¬
si tutore auctore iussĩt eũ ire
fuga est nich̾ posse nos pos
tum nor acquirere nos possõ¬
cãm uid̾i eum a debitore pos¬
sid̾i ad usucapionẽ nec cre
ditori quiã nec stipsone nec
ullo alio modo ꝑ eumt acqui¬
iat ꝙͣuis euni possideat ¶ Ue¬
tẽs putau̾unt ñ posse uosꝓ
s̾iũi heditariũ acquirere ꝙ
sit eiusdẽ heditatis Itaz agit᷑¬
nĩ ħ regula longiꝰ ꝓducen¬
da sit ut ei płes s̾ui legatisit̃
ꝑ unũ anpossint cet̾i possid̾i
Idem tractatum est si ꝑit̾ ẽp¬
ti uł donati sint s u̾ius ẽ ex
hus cãis posse me ꝓ unũ peli¬
quoꝵ acquire possonem ¶Si¬

Expanded text:
um miseris, ut possideas, nequaquam videris adprehendisse possessionem. Quod si impuberem miseris ad possidendum, incipies possidere, sicut pupillus, maxime tutore auctore, adquirit possessionem. Nam per ancillam quin possis nancisci possessinpuberem adquirit possessifuga sit, nihil posse nos posstum non adquirere nos possescausam videri eum a debitore possideri, ad usucapionem, nec creditori, quia nec stipulatione nec ullo alio modo per eum adquirat, quamuis eum possideat. Ueteres putauerunt non posse nos per seruum hereditarium adquirere, quod sit eiusdem hereditatis. itaque agithaec regula longius producenda sit, ut, si plures servi legati sint, per unum an possint ceteri possideri. idem tractatus est, si pariter empti vel donati sunt. sed verius est ex his causis posse me per unum reliquorum adquire
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilt̾ atq si sb̾custodia nos¬
tra sit nec iueniat᷑ quia i¬
p̃sencia eiꝰ sit ⁊ tñ cessat it¬
im diligens inquisicõ ¶ Itẽ
feras bestias qͣs in uuaruis in¬
duserimꝰ ⁊ pisces quos in prs¬
d ⁊ eos piscesn qui in stagno
siut aut fas que insiluuscͥꝯ¬
scͥptis uagant a uob̾ nõ possi¬
d̾i quĩ relicte out in lib̾tate
nat᷑ͣali alioquĩ ⁊ si quis siluã
em̾it uid̾i eum oñs fãs posside̾
ꝙ falsum ẽ ¶aues aut̾ possi¬
demꝰ quas niclusas hẽmꝰ aut
si que mansuete fc̃e custodie
nĩr subiecte sunt ¶ Quidam
recte putant colũbas quo q̃
⁊ẜ. ꝯsuetudinẽ redeũt a nob̾
possidisiabeo ⁊ nerua filiꝰ Rde¬

Expanded text:
dissimiliter atque si sub custodia mea sit nec inueniatur, quia praesentia eius sit et tantum cessat interim diligens inquisitio. Item feras bestias, quas uiuariis incluserimus, et pisces, quos in pissed eos pisces, qui in stagno sint, aut feras, quae in siluis circumseptis uagantur, a nobis non possideri, quoniam relictae sint in libertate naturali: alioquin etiam si quis siluam emerit, uideri eum omnes feras possidere, quod falsum est. Aues autem possidemus, quas inclusas habemus, aut si quae mansuetae factae custodiae nostrae subiectae sunt. Quidam recte putant columbas quoque, nsuetudinem redeunt, a nobis possideri. Labeo et Nerua fili
Abbreviated transcription (Latin):
teneam tu id ten̾e uidearis sabi¬
nꝰ tũ scrib̾ eum qui p̾cario ded̾at
⁊ ip̃m possid̾e̾ ⁊ eum qui p̾cario
accepit. Idem trebaciꝰ appbat ex¬
istimans posse aliũ iuste alium
niuiste possid̾e̾ duos miuste uł
duos iuste non posse quem la¬
beo rep̾hendit qũi in sũma pos¬
ris in eo loco in quo egosto uł
in quo ego sedeo tu sed̾e uidea¬
ris. ¶ Iñ admittenda possõne

Expanded text:
e id tenere uidearis. Sabinus tamen scribit eum qui precario dederit et ipsum possidere et eum qui precario acceperit. idem Trebatius probabat existimans posse alium iuste, alium iniuste possidere, duos iniuste uel duos iuste non posse. quem labeo reprehendit, quoniam in summa posris in eo loco, in quo ego sto, uel in quo ego sedeo, tu sedere uidearis. In amittenda quoque
Abbreviated transcription (Latin):
etas ẽ ꝑtin̾e ¶ Q si c̾ditor inue¬
u̾nt in alieno uidebr ᷑ inuenisse
ꝑtem ita sibi ꝑtem debitori
p̾stat nec recepta pecunia res¬
tituet ꝙ inrem uenditoris ũ
c̾ditoris ex tesauro ap̾ enm re¬
mansit que cum ita sint ⁊̃ cũ
ex pͥncipis auctoritate c̾ditor
ut ꝓprium agrum ten̾e cepit
iure dñii int̾ ꝯstitutum luẽ¬

Expanded text:
t, pertinere. Quod si creditor inuenerit, in alieno uidebitur inuenisse: partem itaque sibi, partem debitori praestabit, nec recepta pecunia restituet, quod iure inuentoris, non creditoris ex thensauro apud eum remansit. quae cum ita sint, et cum ex princiut proprium agrum tenere coepit iure dominii, intra constitutum luen
Abbreviated transcription (Latin):
est ncħ noce̾. n legatis n lib̾ta¬
sbuum qui ad ẽe neglex̾it. qr̃̾
hiis qui test̾o lib̾tatesuelle¬
gataaił fid̾i cõmissa acceꝑat.
opemẜuo ferendam possũt:
uti auxilio appellõmis. ⁊ aliꝰ
domini noie. id face̾ pot̾. sin

Expanded text:
est nihil nocere neque legatis neque libertasolum qui adesse neglexerit. quare his, qui testamento libertates uel legata uel fideicommissa acceperunt, opem seruo ferendam possunt uti auxilio appellationis, et alius domini nomine id facere potest. sin
Abbreviated transcription (Latin):
sit adn̾sus testamentum. an.
uis faciat index uidendum. ꝗ
diuus pius annuint̾ conuu̾ccas
ꝑsonas dr̃etur ꝑ collusionem
innecẽ legatariorum ⁊ lib̾ta¬
tum. accum. appellare eis per¬
misit. ⁊ hodie hoc uire utim᷑.
ut possint appellare. set ⁊ ag̾e

Expanded text:
sit aduersus testamentum, an ius faciat iudex, uidendum. et diuus Pius, cum inter coniunctas personas diceretur per collusionem in necem legatariorum et libertatium actum, appellare eis permisit. et hodie hoc iure utimur, ut possint appellare: sed et agere
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓpriũ int̾ocm̃ ap̃ p̾toris esta¬
tis tp̃c relatũ reddi sol hoc ẽ esti¬
ua aqͣ. utrũ ne ex uire estiuo
dũtarat tempore utendi du¬
c̾et᷑ an ex mẽte ꝓpoĩtor ducẽ¬
dipr̃et. Anex nat᷑a ip̃iꝰ aque
q̃ estate tñi duci pot̾. anexu¬
tẽq locor in q̃ deducit᷑ ꝓpric etiũ
apellari. ita ut siie ens nat᷑a
erit ut uisi estate duci ñ possit.
aque ductu agat᷑ huiꝰ modi
de uire suo doceat nõ se une¬

Expanded text:
m ad prioris ae‹s›tatis tempus relatum reddi solet, hoc est aestiua aqua utrumne ex iure aestiuo dumtaxat tempore utendi diceretur, an ex mente propositoque ducenret, an ex natura ipsius aquae, quod aestate tantum duci potest, an ex utemque locorum in quae deducitur, proprie appellari, ita ut, siue eius natura erit, ut nisi aestate duci non possit, aquae ductu agatur, huiusmodi de iure suo doceat, non se impe
Abbreviated transcription (Latin):
Nuin¶Quod siuiro ininria
fca sit. uxor non agit qr de¬
fendi uxores auiris nonui¬
ros ab uxoribus equũ est.
ẽ eos qui in uiriam pati posst̃
⁊ facere posse. sane sunt qui¬
dam qui face̾ non possund ut
puta furiosus ⁊ impubes
qui doli mali capax non est.
namq hu ꝑati inuiriam so¬
lent non facerescum em̃ in¬
iuria cyaffectu facientis cõ¬
sistat. ꝯsequens erit dr̃e hos
siue pulsent siue ꝯincuĩ
dicant ⁊ inuiriam fecure n̾
indi ita pati quis ĩiuiriam.
ꝙ si non senciat. pot̾ facere
nemo nu quiscit ce inuiriã
facere. x sinesciat ui faciat:
queritur siquis ꝑ iocum ꝑai¬
ciat aut dum c̾cat uuria¬
rum non tenetur. ¶Siꝗs
hominem lib̾um cecrõit dum
ꝑutat ẜuum suum mea cã
est ne muiriarim ꝰ teneturꝰ¬

Expanded text:
um. Quod si uiro iniuria facta sit, uxor non agit, quia defendi uxores a uiris, non uiros ab uxoribus aequum est.est eos, qui iniuriam pati possunt, et facere posse. Sane sunt quidam, qui facere non possunt, ut puta furiosus et inpubes, qui doli capax non est: namque hi pati iniuriam solent, non facere. cum enim iniuria ex affectu facientis consistat, consequens erit dicere hos, siue pulsent siue conuicium dic‹a›nt, iniuriam fecisse non uideri. Itaque pati quis iniuriam, etiamsi non sentiat, ponemo, nisi qui scit se injuriam facere, etsi nesciat cui faciat. Quare si quis per jocum percutiat, aut dum certat, injuriarum non tenetur. Si quis hominem liberum caeciderit, dum putat servum suum, in ea causa est, ne injuriarum teneatur
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tates stiphanũ ẜ nũ m¬
eum lib̾mi ẽe uolo uelur¬
beo adita hĩditate lib̾tas
competit ⁊ ĩo ea que postea
adiecta sunt sic tam̃ ut eꝰ
hr̃de meo sit quo usq uiur¬
nis sit ꝙ siuolu̾it aut si¬

Expanded text:
te: 'Stephanum servum meum liberum esse volo' vel 'iubeo' adita hereditate libertas competit: et ideo ea, quae postea adiecta sunt: 'sic tamen, ut cum herede meo sit quo usque iuvenis sit: quod si noluerit aut
Abbreviated transcription (Latin):
niri supͣdiximꝰ capitis pena
pleccuntur aut ultimo suꝑ¬
plicio maccentur. ¶ Sane
ꝗ ꝑfurorẽ aliquis pentem
occidi̾t impunitus erit ut di
rorem matrem necau̾it nam
sussice̾ furore ip̃o eum puni¬
ri diligencius q custodiendñ
eẽ aut ⁊ unculis cohercend̾¬

Expanded text:
itis poena plectentur aut ultimo supplicio mactantur. Sane si per furorem aliquis parentem occiderit, impunitus erit, ut dirorem matrem necaverat: nam sufficere furore ipso eum puniri, diligentiusque custodiendum esse aut etiam vinculis coercend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ prem int̾ficerent ꝑ icdii
penate nebitur. quiquesie¬
runt pocclam quiq eoꝵ itac̾¬
did̾unt aut a quo ita cau̾it
nnit̾im decessĩt si quidem sibi
mortẽ consciuit susccesporem

Expanded text:
rem interficerent: parricidii poena tenebitur, qui quaesierit pecuniam quique eorum ita crediderint aut a quo ita caverininterim decesserit, si quidem sibi mortem conscivit, successorem
Abbreviated transcription (Latin):
p̾lii cam̃ uenit nec sb̾alieno
quidem nomine euis agrũ
comꝑarẽ licet alioqum fis¬
co uendicabitur isa utẽ
qui contra disciplinam agr̾
comꝑau̾it sinulia deea regõ¬
inquietari ꝓhibetur. Illd̃
constat huuis p̃scripoons
commodũ adeos ꝗ ignorec̃a
uet̾ams concessum intellrͣ
sus e̾ pot̾ dici ꝑtin̾e eum
huic quo p̾miũ pr̃ãtur. ꝙ¬
Missionum gen̾ales cause
sunt tres honesta causaria
ignommosa honesta e que
temꝑe milicie impleto dat᷑
caria cum quis uco̾ aĩ uel
corꝑis mius idon eis milicie
renũciatur. ignomincosa
causa ẽ cum quis pp̾ delict̾¬
a sacram̃to solurtur soluit᷑¬
⁊ is qui ignommi a missus ẽ¬
mitatu agere pot̾ ⁊ sim̃ ig
ncħ ominꝰ iguomima missi
intelliguntur. ¶Irreueres
miles non tantum atribu¬
no uł cẽturione set ⁊ a prĩ¬
cipali coħ̾cendrs est. nam
cum ꝗ centurioni castigare
se uolenti restituerit nec̾¬
es notau̾ant suncem tenu¬
itiniliciam mutat siex in¬
dustria fregit uel mamuꝰ

Expanded text:
lii causam venerunt, ne sub alieno quidem nomine eis agrum comparare licet: alioquin fisco vindicabitur. Is autem, qui contra disciplinam agrum comparaverit, si nulla de ea re quinquietari prohibetur. Illud constat huius praescriptionis commodum ad eos, qui ignominiaveteranis concessum intellegisus est, potest dici pertinere, cum huic quoque praemium praestatur. Missionum generales causae sunt tres: honesta causaria ignominiosa. honesta est, quae tempore militiae impleto datur: causaria, cum quis vitio animi vel corporis minus idoneus militiae renuntiatur: ignominiosa causa est, cum quis propter delictum sacramento soluitur. et is, qui ignominia missus esmitatu agere potest. et si snihilo minus ignominia missi intelleguntur. Inreuerens miles non tantum a tribuno uel centurione, sed etiam a principali coercendus est. nam eum, qui centurioni castigare se uolenti restiterit, ueteres notauerunt: si uitem tenuit, militiam mutat: si ex industria fregit uel manum
Abbreviated transcription (Latin):
puint᷑. ¶Euis fugam qui c̃
subcustodia uł incarcere eẽ
dicessĩt ĩ num̾o deẜtoru ñ
computand̾ menander scrip¬
sid qr custodire fuga nõmi¬
licie deẜtorest eum tñ quica¬
cere esfracto sugi̾t ettiam si
añ non deẜuit capite pum¬
endus paulus scipsit ¶De

Expanded text:
punitur. Eius fugam, qui, cum sub custodia vel in carcere esset discesserit, in numero desertorum non computandam Menander scripsit, quia custodiae refuga, non militiae desertor est. eum tamen, qui carcere effracto fugerit, etiamsi ante non deseruerit, capite puniendum Paulus scripsit. De
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑignoris obligo m̃e ciatur¬
autem unũ argumenti cã
referre cuius u̾ba ħ sunt a¬
lex aug̾. uilio marillo sili¬
bello dato aduisaris tuus¬
u̾itatem inp̾cib ab eo datiᷤ
non adiecit ib̃̾ scripcõne
uti non pot̾ inmo si actu

Expanded text:
ignoris obligatio mentiaturautem unum argumenti causa referre, cuius uerba haec suntder Augustus Iulio Marullo.Si libello dato aduersarius tuuseritatem in precibus ab eo datis non adiecit, subscriptione uti non potest: immo
Abbreviated transcription (Latin):
curacõne legacõue uł qͦ
alio osfõ mun̾e mĩsterio ue
publico accepit ueleyquo
orde quus eorum est. ¶Gx¬
cipit lex aquib licet acci¬
gradu cognatis. siuis uxore

Expanded text:
one legatione uel quo alio officio munere ministerioue publico cepit, uel cum ex cohorte cuius eorum est.Excipit lex, a quibus licet accigradu cognatis suis, uxore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposita dolo malo corrumpt̾
fłi pena pleccuntur. ¶ Si
uenditor mensuras publi¬
ce ꝓbatas uini frumenti
inꝑit dolo uemalo frautẽ
fecerit qnͣti eares est enis
dupli condempnatur decre¬
to dim adriam p̾ceꝑtum
minsulam cos relegari qui
pond̾a aut mensura faltas

Expanded text:
posita dolo malo corrumpunt, falsi poena plectuntur.Si uenditor mensuras publice probatas uini, frumenti ruperit doloue malo fraudem fecerit: quanti ea res est, eius dupli condemnatur: decretoque diui Hadriani praeceptum est in insulam eos relegari, qui pondera aut mensuras falsas
Abbreviated transcription (Latin):
coutra signum suũ fassũ
ꝓbu̾it testimõium pena fal¬
si tem̾ ꝓminciatum est de
ob testimoma ꝓbuit enis
ita anceps fides uaciiat
qm̃i crmminie fu̾ teneatur nec
dubitandum est. ¶Qni
se ꝓmilite gtssit uel illici

Expanded text:
contra signum suum falsum praebuit testimonium, poena falsi teneri pronuntiatum est. de obus testimonia praebuit, cuius ita anceps fides uacillat, quod crimine falsi teneatur, nec dubitandum est.Qui se pro milite gessit uel illici
Abbreviated transcription (Latin):
cius possidendo captͣus eram
locaui eũ an ulliꝰ momĩti eã
locacõnẽ existimes q̃ro ꝙ si
nulliꝰ mom̃ti existimas an
durare nicħ̾oꝰ usucapionẽ

Expanded text:
tius possidendo capturus eram, locavi eum: an ullius momenti eam locationem existimes, quaero: quod si nullius momenti existimas, an durare nihilo minus usucapionem
Abbreviated transcription (Latin):
cere eum quo ꝑlenins coh̾cẽ¬
dum qui a stabulo a begit
domitum pecus non asilua
egerunt. licet demꝑ uinum
ur alt̾um pecus surripu̾it
cũ abigei sunt. ¶Necepto

Expanded text:
cere.Eum quoque plenius coercendum, qui a stabulo abegit domitum pecus, non a silua egerunt, licet semper unum uel alterum pecus subripuerint, tamen abigei sunt.Recep
Abbreviated transcription (Latin):
um ex uno delicto płes nas¬
cant᷑ accõnes sicut euenit
cũ arbores firtĩ cese sũt dinͣ
tas i magras uarietates ob¬
timit Io auł

Expanded text:
um ex uno delicto plures nascuntur actiones, sicut euenit, cum arbores furtim caesae dicuntur, ost magnas uarietates optinuit
Abbreviated transcription (Latin):
sit c̾andus. quem ip̃e con¬
stitiuire demq ip̾e erit appel
c̾aretur quis ĩp̃eent ꝓuocã¬
dus .q. abordine non abipo
fiat appelło. ¶Siduum ur
triduu appelłonis eydie sm̃c¬

Expanded text:
sit creandus, quam ipse constituisse: denique ipse erit appellcrearetur quis, ipse erit provocandus, quasi ab ordine, non ab ipso fiat appellatio. Biduum vel triduum appellationis ex die s
Abbreviated transcription (Latin):
legandam ħt ⁊ si fu̾it repussi
¶Alia causa ẽ corum qui ad ali¬
quod numꝰ uł honorem uo¬
cantur cumidicant se hr̃e excu¬
sacom. nam nõ ałr allegare
possunt c̾as innuntatis sue
qm̃ si a ppelłom int̾posũant.
Solent plerum p̾sides remit¬
tere ad ordinem nominatũ.
ut gaum seium ertent ma¬
grãtum uł alius quis honor
uł mumic ineum conferat᷑.
utrum igiturtunc appellan¬
dum ẽ tũ ordo decretum in t̾po¬
su̾t an u̾o a remuio̾ne. qm̃
sit int̾ponẽda: ⁊ magis est

Expanded text:
legandam habet et, si fuerit repulsa, legandam habet et, si fuerit repulsa, Alia causa est eorum, qui ad aliquod munus uel honorem uocantur, cum dicant se habere excusationem: nam non aliter allegare possunt causas immunitatis suae, quam si appellationem interposuerint. Solent plerumque praesides remittere ad ordinem nominatum ut Gaium Seium creent magistratum uel alius quis honor uel munus in eum conferatur. utrum igitur tunc appellandum est, cum ordo decretum interposuerit, an uero a remissione, quam sit
Abbreviated transcription (Latin):
psit ut deporcetur. in deasꝰ
qnͥ sit ꝓuocand̾. utrum cũ̾ imꝑ¬
ator iꝑst̾t. ancu̾ei scribitur.
⁊ putem tunc ẽẽ appeliandum.
cum recipieum p̾ces iubet. cẽ¬
tentia ꝓlata imꝑatoris scri¬
bend̾: ut deꝑdeturscẽt̾um ue¬
rendum est. nesero sit. ut tunc
ꝓuocetur. cum imꝑator eim¬
sulam assignau̾io. conꝓbata
enim sina p̾sidis. tunc solet
ninsulam assignaresur susil¬
lud uerendu eꝰ simendatus¬
apud principem hoñañit eũ.
quem deꝑtandum laborabat. ĩ
ergo est: recte dicetur hnmaĩ¬
tate suggerente ut ⁊ hoc ꝗ
illo temꝑe non frustra pro¬
uocaret. qr non ad u̾sue pri¬
cipem. set adũsus iudicis caui¬
ditaden ꝓuocanit ssimilimo
quem pumri sibi pͥses ꝓum¬
cie ꝑmitt̾e no debet. s recipe
enm incarcerem ⁊ principi
scrib̾e depena eius ¶Si quistu¬
tor tutus fu̾it ut testo uela
liquo alio qui iuedandi h̃t ñ
oꝑt̾et eum ꝓuocare hoc enim
dimis marcus esfecit fet intͣ
tempa p̾aituta excusacomal¬

Expanded text:
pserit, ut deportetur, uideamus, quando sit prouocandum, utrum cum imperator scripserit an cum ei scribitur? et putem tunc esse appellandum, cum recipi eum praeses iubet sententia prolata imperatori scribendum, ut deportetur. ceterum uerendum est, ne sero sit, ut tunc prouocetur, cum imperator insulam ei adsignauerit: comprobata enim sententia praesidis tunc solet insulam adsignare. rursus illud uerendum est, si mendaapud principem oneravit eum, quem deportandum laborabat, intergo est? recte dicetur humanitate suggerente, ut et hoc et illo tempore non frustra provocaretur, quia non adversus principem, sed adversus iudicis calliditatem provocavit. simili modo quem punire sibi praesermittere non debet, sed recipere eum in carcerem et principi scribere de poena eius. Si quis tutor datus fuerit vel testamento vel a quo alio, qui ius dandi habet, non oportet eum provocare hoc enim divus Marcus effecit, sed intra tempora praestituta excusationem al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓd̾ Pato iudice amagratib
populi romani cuiuscumq or¬
diuis ꝙ̃ si ex auct̃e principis. li¬
cet nominatĩ uidicem declarã¬
tis. ded̾ĩt. ip̃i tñ magra̾tus appel

Expanded text:
 Dato iudice a magistratibus populi Romani cuiuscumque ordinis, etiamsi ex auctoritate principis licet nominatim iudicem declarantis dederint, ipsi tamen magistratus appel
Abbreviated transcription (Latin):
mart̾ ait. qm̃ suo ꝯcomodo hes
ꝯsulit ¶ Si dõnani alicui remaiͤ
tradido.⁊ ille cui donaui. ñ tradi¬
da possõne. ni loco edificau̾it. mͬe
sciente. ⁊ cũ edificau̾it nactus
candum dolo .N. feci quia passꝰ
siumeum edificare. ⁊ nõ reddo
ipensas actoris erigendis
peciũs p̃positus ẽ ⁊̃ post̾ior do¬
lus dnĩo nocebit ¶Si s̾uus ue¬
nit᷑ ab eo cui hoc dñs ꝑmisit.
⁊ redibitꝰ sit dño agenti uen¬
p̾ciũ soluerit ¶ ecia nicis ñ tra¬
dite excepcõne submonebr. ⁊
qui pecũiam dño iam soluit. ⁊ iõ
is qui uendid̾it. aget adu̾sus
dominũ. eamd̾ cãm eẽ pedius ait.
dit ¶ Si eũ qui nolebat donare¬
mͥ supͣ leccutimũ modũ delegan̾o
creditori mes ñ pot̾it adu̾sus petẽ¬
temi uti exceptõne. qm̃c̃ditor suũ
hic d excepcõẽ submou̾i qui suo
nõie aget. nũquid gͦ nec dedo¬
lo młrs excipiend̾ sit. adu̾sus
maritũ qui dotem petit ñ duct᷑
iamdu̾tit. itaq ꝯdicõne tene¬

Expanded text:
ait, quoniam suo commodo heres consulit.Si donaui alicui rem nec tradidero, et ille cui donaui non tradita possessione in eo loco aedificauerit me sciente, et cum aedificauerit, nanctus candum est? dolo enim feci, qui passus sum eum aedificare et non reddo impensas.Actoris, qui exigendis pecuniis praepositus est, etiam posterior dolus domino nocet.Si seruus ueniit ab eo, cui hoc dominus permisit, et redhibitus sit domino: agenti uenpretium soluerit etiam mercis non traditae exceptione summouetur et qui pecuniam domino iam soluit et ideo is qui uendidit agit aduersus dominum. eandem causam esse Pedius ait edit.Si eum, qui uolebat mihi donare supra legitimum modum, delegauero creditori meo, non poterit aduersus petentbet exceptione summoueri, qui suo nomine agit. numquid ergo nec de dolo mulieris excipiendum sit aduersus maritum, qui dotem petit, non ducturus iam divertit. itaque condictione tene
Abbreviated transcription (Latin):
di aut̾ is ꝓcurator sit cua õim
nr᷑ ad mistracõ ocessa e tũc de
onĩi dolo ciꝰ excipi posse ¶ Ne¬
raciꝰ scribit. mandauit ticõ ut
a te stipulet᷑. dem̃ ticiꝰ seio. ⁊sti¬

Expanded text:
i autem is procurator sit, cui omnium rerum administratio concessa est, tunc de omni dolo eius excipi posse Neratius scribit.Mandaui Titio, ut a te stipularetur, deinde Titius Seio, et
Abbreviated transcription (Latin):
si ei caut̃ sit. qr huic ir̾ pupilli
scd̃m ħ mag̾ opmor dedolo tuto¬
ris excepcõnem pupillo ẽẽ obici¬
endam ¶Que intutore diximꝰ
ead̾ in curatore quo furiosi dicẽ¬
da erunt. s in ꝓdigi uł minoris

Expanded text:
si ei cautum sit, quia huic rerum pupilli um haec magis opinor de dolo tutoris exceptionem pupillo esse obiciendam.Quae in tutore diximus, eadem in curatore quoque furiosi dicenda erunt, sed et in prodigi uel minoris
Abbreviated transcription (Latin):
pud celsum querit᷑ si cũ ticio mã¬
dassent c̾ditores heditarirut adir:
ꝥeditatem: unꝰ ñ mandass decipi¬
endi eiꝰ cã mandaturꝰ alicqisin̾
foret ħic adit᷑us. deinde agat ar
excepcõne repellat᷑: ⁊ ait celsus do¬
li ecum excepcõne repelled ¶Iuł¬
oris sue ꝯsobrino spopõdiss uolẽs
s. eam pecũiam. ad mulierẽ ꝑue¬
nire dem̃ ꝯualu̾it an excepcõe uti
possit si ꝯuemat᷑ ⁊ refert labeoni
placuisse do. ma e nm uti posse u¬
si in arbitr̃ ꝯpromisissemꝰ. demñ
cum ñ stetissem ob adũsam uali¬
tudinẽ pena ꝯmissa ẽ. an uti pos

Expanded text:
ud Celsum quaeritur, si, cum Titio mandassent creditores hereditarii, ut adiret hereditatem, unus non mandasset decipiendi eius causa, mandaturus alioquin, si non foret hic aditurus, deinde agat, an exceptione repellatur: et ait Celsus doli eum exceptione repellenduoris suae consobrino spopondisset, uolens scilicet eam pecuniam ad mulierem peruenire, deinde conualuerit, an exceptione uti possit, si conueniatur. et refert Labeoni placuisse doli mali uti eum posse.Si in arbitrum compromisserimus, deinde cum non stetissem ob aduersam ualitudinem, poena commissa est, an uti poss
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum est in h̾ edictum
cidere duplim obligatũ
ur ip̃i uenditori accipe deb¬
nius ⁊ir alii obligatũ nam
quod dedit siũ ip̃i uendito¬
ri siue alii cyuissu cuis suĩ
ip̃c sie alus ꝓ coded̾ite
queꝯtinebitur obugatũ
acciꝑe debemus. si excep¬
cõne sc tũi non potest ce¬
t̾um sipost dicendum est¬
non cẽ obligatum. Iit̾¬
dum euenit ut is cui com¬
ꝑainit h̾at inquadruplũ
accõm nan ĩ ipm̃ quidem
qui scions ꝓ suo uenit hac
ħt in duplum accõm et
p̾t̾ea inuenditorem uel
cum qui duplam ꝓmnsit
obligatus est secudum

Expanded text:
ndum est in hoc edictum cadere duplariue. Obligatum uel ipsi uenditori accipere debemus uel alii obligatum: nam quod dedit, siue ipsi uenditori siue alii ex iussu eius siue ipse siue alius dederit, aeque continebitur. Obligatum accipere debemus, si exceptione se tueri non potest: ceterum si potest, dicendum non esse obligatum. Interdum euenit, ut is qui comparauit habeat in quadruplum actionem: nam in ipsum quidem, qui sciens pro seruo ueniit, hinc habet in duplum actionem et praeterea in uenditorem uel eum, qui duplam promisit,obligatus est. secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ti opcõ legata sit quecũ¬
de hrdrtade ei relicta dicũ¬
tur eadem ⁊ de opcõne tͣt¬
tari possunt.Int̾dũ ex
integro datur ad lib̾tatẽ

Expanded text:
ti optio legata sit, quaecumque hereditate ei relicta dicuntur, eadem et de optione tractari possunt. Interdum ex integro datur ad libertate
Abbreviated transcription (Latin):
uus ait ĩ accõnib anmus
cxeo temꝑe amiũ cedere
ex quo lis ordinata sit set
si cum aluis eyꝑiri uelit ñ
est querendum anis ordi¬
nata sit ne int̾uemat rd̾
quem admodũ sb̾iccto ari¬
quo qui lib̾datis contro u̾si¬
am moueat int̾im a crones
cycludantur eque em̃ ex e¬
uentu uidicii ub̾as aut u¬
tilis aut in ams accõ cuis
esficiatur. s si quas aci̾es
inferat M. queritur
ancompeliu̾sus sit susci¬
ꝑe iudiciũ ⁊ płi ex isti¬
mant si in ꝑsonam agat
susciꝑe ip̃m at litiscontes¬
tacõm s sustiend̾ uidiciũ
donec de lib̾tate iudicium¬
crtur nec uidi p̾idicium
nb̾tati si. aut uoluntate
donini inlib̾tate enm mo¬
rari. nam ordinato lib̾ali
aut nullũ si contra lib̾ta¬
tem ꝓminciatum fu̾it. Si
is qui nilib̾tatem ꝓclauit
furci aut dampni iuiuria
abaliquo arguatur mela
se sisti ne melioris cõdõms
sit qui dubie lib̾tatis est
qmͣ qui c̾te s sustinedũ ẽ¬

Expanded text:
vius ait in actionibus annuis vius ait in actionibus annuis ex eo tempore annum cedere, ex quo lis ordinata sit. Sed si cum aliis experiri velit, non est quaerendum, an lis ordinata sit, ne inveniatur ratio, quemadmodum subiecto aliquo, qui libertati controversiam moveat, interim actiones excludantur: aeque enim ex eventu iudicii liberalis aut utilis aut inanis actio eius efficietur. Sed si quas actiones inferat dominus, quaeritur, an compellendus sit suscipere iudicium. et plerique existimant, si in personam agat, suscipere ipsum ad litis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec de libertate iudicetur: nec videri praeiudicium libertati fieri aut voluntate domini in libertate eum morari: nam ordinato liberali aut nullum, si contra libertatem pronuntiatum fuerit. Si is, qui in libertatem proclamat, furti aut damni iniuria ab aliquo arguatur, Mela e iudicio se sisti, ne melioris condicionis sit qui dubiae libertatis est, quam qui certae: sed sustinendum
Abbreviated transcription (Latin):
did̃io lib̾i hominis ⁊ crstero
suũ effici eum dicebat qu¬
tus nuicius s domimũ ita
domum fe meum sibona si¬
de uendurom alioqum
sme dominio fore ĩsum a
sendum est que deẜ ius
uenditis quib denegat᷑
ad lib̾tatem ꝓclamacõ dc̃a
sunt ⁊ ad donatos ⁊ in do¬
tedatos ix ferri poire. ⁊dẽ
ad cos qui pignori se dari
passi sunt. Sinir ⁊ siluis
de lib̾tate litigant aut cõ¬
uigenda sunt utroꝵq ui
dicia aut disferenda cau¬
sa est filii donec demre cõ
Nrt sicut diuus quo adri¬
anus dec̾uit. namcum a¬
pud alium uidicem mr̃
litigabat a pud aniũ aut̃
filius diuus augo dixtt
audem demr̃e constare
oꝑttir sic dem̾ silio cognoᷤᷤ¬
hb̾i icco h̾ctur is qui desta¬
tu suo litigat ita ut ad¬
ũsus cum quo qui se do¬
ei non denegentur quas¬
cum q indend̾e uelit quid
enim si tales sint accõnes
que temꝑcant morte int̾¬
cant quare non concedat᷑
cilitem contestando intaᷤ
tum cas redig̾e quin ⁊ ser¬

Expanded text:
didero liberi hominis et cessero, seruum effici eum dicebat Quintus M‹uci›us, sed dominium ita demum fieri meum, si bona fide uendidissem, alioquin sine domino fore. In summa sciendum est, quae de uenditis seruis, quibus denegatur ad libertatem proclamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt. Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est stet, sicut divus quoque Hadrianus decrevit. nam cum apud alium iudicem mater litigabat, apud alium autem filius, Augustus dixit ante de matre constare oportere, sic dein de filio cognoi loco habetur is, qui de statu suo litigat, ita ut aduersus eum quoque, qui se doei non denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? quare non concedatur ei litem cotum eas redigere? Quin etiam Ser
Abbreviated transcription (Latin):
Si pr emancipati filuno¬
mine donomis anmo p᷑¬
q filius stipulatus e̾
ambigi non potest
Siquis auquem aia¬
triculis. nel hostib
cripnit̃ ⁊ aliquid pro

Expanded text:
ati filii nomine donationis animo peque filius stipulatus est, ambigi non potest. Si quis aliquem a latrunculis vel hostibus eripuit et aliquid pro
Abbreviated transcription (Latin):
talem misit. ille illi calutẽ.
hospicõ illo qm̃ dui uolu¬
eris utaris snꝑiorib dcĩs i di¬
id q exuoluntate mea fa¬
cere hac epła tibi notum
facio quero anhrdes enir¬

Expanded text:
talem misit: "ille illi salutem. hospitio illo quamdiu volueris utaris superioribus diidque te ex voluntate mea facere hac epistula notum tibi facio": quaero an heredes ei
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾catem mancpia co¬
nauit. ⁊ pecuuum ema¬
cipate non ademit eypꝰ
ant post mortem domini
eluis seꝑatus. non uitĩ
celebratam tonom. iydi.

Expanded text:
tate, mancipia donavit et peculium emancipatae non ademit, ex paut post mortem domini Aelius speratus, non videri celebratam donationem
Abbreviated transcription (Latin):
est lege testam̃taria na̾ de
pris quid̾ testõ pupillis age
diuus naspasianus ꝑmisit
set quasi non eyhibeantur
tabule ꝓint̾ dictum possut̃

Expanded text:
est lege testamentaria. Nam et de patris quidem testamento pupillis agere divus Vespasianus permisit. Sed iste non exhibeantur tabulae, per interdictum possu
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ ꝗ manu frã templa esfre¬
gerunt ⁊ dona d̾i nocce tule¬
runt cet̾um siquis intͥdim
modicum aliquid detemplo
culit pena metalli coħ cendꝰ
arentur eytrinsecus singna¬
ca uł signatã furantur hũ¬

Expanded text:
eorum, qui manu facta templum effregerunt et dona dei in noctu tulerunt. ceterum si qui interdiu modicum aliquid de templo tulit, poena metalli coercendus erarentur, extrinsecus sibi sca uel signatam furantur, h
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃ I Icet inlia peculatus te¬
netur qui pecimam sacram re¬
ligiosam abstułit uł int̾cepit
set ⁊ si donatum dõ in mortali
abstuli̾t peculatus pena teneͣ¬
Mandatis aute canetur desacri¬
legis ut p̾sides sacrilegos la¬
trones plagiarios conquirãt
dinem digna pena pumant᷑.
a qm̃ accepit aliaue qua ey¬
cã peccuia publica resedit
musu aliquo acceptam reti¬
mut nec erogau̾it hac lege
denetur qualegedampnatꝰ
amplius t̾cia ꝑte qmͣ debet
puntur.¶No fit locus reli¬
giosꝰ ubi tħaurus inuenit᷑
na̾ ⁊ si in monumtis inuentꝰ
fuit nõ qĩ religiosꝰ tollitur.
qnod om̃ sepelire quis ꝓ hibeͣ¬

Expanded text:
onum.Lege Iulia peculatus tenetur, qui pecuniam sacram religiosam abstulerit interceperit.Sed et si donatum deo immortali abstulerit, peculatus poena tenetur.Mandatis autem cauetur de sacrilegiis, ut praesides sacrilegos latrones plagiarios conquirant dinem digna poena puniantur. a quam accepit aliaue qua causa pecunia publica resedit.am in usu aliquo acceptam retinuerit nec erogauerit, hac lege tenetur.Qua lege damnatus amplius tertia parte quam debet punitur.Non fit locus religiosus, ubi thensaurus inuenitur: nam et si in monumento inuentus fuerit, non quasi religiosus tollitur. quod enim sepelire quis prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
argentum ue furatus fu̾it
execco dini pii exilio ⁊ metal¬
esficitur qui autem aurũ ex
metallo hu̾it illicite ⁊ con¬
flau̾it inquadruplum con¬
dempnatur

Expanded text:
argentumue furatus fuerit, ex edicto diui Pii exilio uel metalefficitur. qui autem aurum ex metallo habuerit illicite et conflauerit, in quadruplum condemnatur
Abbreviated transcription (Latin):
tate nam cet̾a non exilia
iet relegbnes ꝓpriedicunt᷑
tunc enim ciuitas retinet᷑.
No capitalia sund ex quib

Expanded text:
tate. nam cetera non exilia, sed relegationes proprie dicuntur: tunc enim ciuitas retinetur, non capitalia sunt, ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
pellendus ẽ. ¶ Inbello quire̾
aduce ꝓhibitam fecit aut
mandata non ẜuauit capi¬
de putur ⁊ si res bñ ges¬
sit set qui augm̾ excessit ex
causa uł fustib ceditur uł
nuitare nuliciam solet nec
cendat aut ꝑniurum castͣ
ingrediatur capite ꝑimi¬
siit milicia reicitur ¶Qui
concitauit capite puntur
Siintra uociferacõm ant le¬
uem querelam sedico mota
tunc gradu milicie deiettur
⁊ cum multi milites mali¬
quod flagicium conspirãt
uel silegio deficiat auocari
tum suumi ꝓtegere uolu̾nt
nel deyuerint occiso eo capi
uam ⁊ duces silla ⁊ coita me¬
morant᷑ eo ħitu fuioe nature¬
ad bestias datus si ꝓsug̾rt
⁊ milicie se ded̾it qn̾cum
inuentus capite pumendꝰ
est. idẽq obyuandum est

Expanded text:
pellendus est.In bello qui rem pellendus est.In bello qui rem a duce prohibitam fecit aut mandata non seruauit, capite punitur, etiamsi res bene gesserit.Sed qui agmen excessit, ex causa uel fustibus caeditur uel mutare militiam solet.Nec ce‹n›dat aut per murum castra ingrediatur, capite puniiluit, militia reicitur. Qui concitauit, capite punitur: Si intra uociferationem aut leuem querellam seditio mota est, tunc gradu militiae deicitur. Et cum multi milites in aliquod flagitium conspirent uel si legio deficiat, auocari tum suum protegere noluerunt uel deseruerunt, occiso eo capitnam et duces Sulla et Cotta memorantur eo habitu fuisse naturae.Ad bestias datus si profugit et militiae se dedit, quandoque inuentus capite puniendus est: idemque obseruandum est
Abbreviated transcription (Latin):
nam ĩ metallũ aut ĩoꝑus
metalli non dabuntur uoo
lixum temꝑus euagatus
reducitur. ¶Is qui ey plora¬
cone emanet hostib ĩsuten¬
tib aut quia fbirado receoro
capite pumendus e ¶Quista¬
cõnis munus relinquit plꝯ
qm̃ emansor est itaz ꝓmodo
delicci aut castigatur aut
gradu milicie deicitur si pre¬
sidic ant cunis inc ppositiab
exaucone quis quis de sistat
addiem cõmeatus quis non
copia docendi mi forte casib
quibdam detentꝰ sit pp̃ quoᷤᷤ
uema dignus uicratur ¶Qͣ
milicie dempus ĩ deẜcone im¬
simul primo deẜuerunt dem̃
du pulsi indiu̾sa loca distri¬
buenda sunt s tironib ꝑcẽ¬
dum ẽ. qui sistato s adimise¬
rint pena competeti asfice¬
rentur. ¶Is qui ad hostem
consugit ⁊ reduĩt dorquebrͣ
adbestias uł ĩfurcam dãp¬
ab hostib in specco niro emꝰ
p̾cedentis accuuenia ada¬
bitur ⁊ si expledo temꝑe
arma ansit uł alienauit
capite punitur humane mi¬
liciam mutat qui aliena ar
marripuit gradu milicie

Expanded text:
nam in metallum aut in opus metalli non dabuntur nec prolixum tempus vagatus reducitur. Is, qui exploratione emanet hostibus insistentibus aut qui a fossato recedit, capite puniendus est. Qui stationis munus relinquit, plus quam emansor est: itaque pro modo delicti aut castigatur aut gradu militiae deicitur. Si praesidis vel cuiusvis praepositi ab excubatione quis desistat, ad diem commeatus quis non cta prius copia docendi, num forte casibus quibusdam detentus sit, propter quos venia dignus videatur. Qui militiae tempus in desertione imsimul primo deseruerint, deinde gradu pulsi in diuersa loca distribuendi sunt. sed tironibus parcendum est: qui si iterato hoc admiserint, poena competenti adficiuntur.Is, qui ad hostem confugit et rediit, torquebitur ad bestiasque uel in furcam damab hostibus, inspecto uitae eius praecedentis actu uenia ei dabitur, et, si expleto tempore arma amisit uel alienauit, capite punitur: humane militiam mutat.Qui aliena arma subripuit, gradu militiae
Abbreviated transcription (Latin):
dulgendum est ¶E xaucto¬
ratus est eo nomine nonu¬
tiq in famis erit nec ꝓhi¬
bendus lite finiti milicie se
enis dem ordinis dare alioꝙu
⁊ si reliquerit lidem ueltrã¬
sigat retinendus est ¶ Qͥ
post deycõnem in ali ãmili¬
ciam nomen dederunt legi¬
ne si passi sunt impr m᷑

Expanded text:
dulgendum est. exauctoratus eo nomine non utique infamis erit nec prohibendus lite finita militiae eiusdem ordinis se dare: alioquin et si relinquat litem uel transigat, retinendus est.Qui post desertionem in aliam militiam nomen dederunt legiue passi sunt, imp
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓpria sunt aut cũ oct̾is
cõmunia. uñ ⁊ ꝑsecucõ aut
ꝓpria aut ominus est ꝓpriũ
militare ẽ deliccum ꝙ quis
uti milies amitcit dare se
militem cui non licet graue
crimen hetur ⁊ augetur ut
ditum ad suum duce anne
logio p̾ses mittit p̾t̾ qua̾
siquid gramus ille deytor ĩ
ea ꝓuincia in qua reꝑtus e̾¬

Expanded text:
aut propria sunt aut cum ceteris communia: unde et persecutio aut propria aut communis est. proprium militare est delictum, quod quis uti miles admittit.Dare se militem, cui non licet, graue crimen habetur: et augetur, ut ditum ad suum ducem cum elogio praeses mittet, praeterquam si quid grauius ille desertor in ea prouincia, in qua repertus e
Abbreviated transcription (Latin):
sulam de ꝑtatus sieffugiẽs
milicie se dedit uł lectus
legõm assignat dissimulo
ppetuum exilium ¶⁊dtem¬
pus relegatus si expleto
spacõ fuge milicie sedit cã
dampnaconis querenda
est ut si contineit ĩ fami¬
am ꝑpetuam idem obs net᷑
si transaccum de futuro sit
⁊ordinem redire pot̾ ⁊ ho¬
nores pet̾e milicie non pro¬
hibetur reus capidalis crim¬
mic uoluntario miles ẜ iꝵ¬
iaui capite pumendus est
nec remittendus est eo ubi
rens postulatus ẽ set ut ac¬
cedente causa milicie audie¬
dus est sic causa deã sit ur
requirendus annotatus
ignomnna misso adiudiceᷤ
suum remitcendus est ne re¬
cipiendus postea uolensmi¬
litare licet fu̾it absolutus
¶ad ult̾ii nel aliquo indicõ
publico dapnati int̾mi¬
lites non sunt recipiendi¬
No omnis quilitem hint ⁊
iõ militau̾it eyanccorariiu¬
betur s qui eo animo mi¬
licie se dedit ut sb̾ oꝑten¬
tu milicie p̾ciosiorem sead¬
u̾sario faceret nec tamen
facile indulgendum est eyͣ¬

Expanded text:
sulam deportatus si effugiens militiae se dedit lectusu‹e› legationem adsignat, dissimulatio perpetuum exilium. Ad tempus relegatus si expleto spatio fugae militem se dedit, causa damnationis quaerenda est, ut, si contineat infamiam perpetuam, idem obseruetur, si transactum de futuro sit et in ordinem redire potest et honores petere, militiae non prohibetur. Reus capitalis criminis uoluntarius miles secuptum capite puniendus est, nec remittendus est eo, ubi reus postulatus est, sed, ut accedente caus‹a› militiae, audiendus: si dicta causa sit uel requirendus adnotatus, ignominia missus ad iudicem suum remittendus est nec recipiendus postea uolens militare, licet fuerit absolutus. Adulterii uel aliquo iudicio publico damnati intlites non sunt recipiendi.Non omnis, qui litem habuit et ideo militauerit, exauctor‹ar›i iubetur, sed qui eo animo militiae se dedit, ut sub optentu militiae pretiosiorem se aduersario faceret. nec tamen facile indulgendum,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Se Tasiaualege capi¬
tis pmuta sit que lexdotem
non publicat quia priuce¬
ua pene esficitur. u̾um est
si mortua sit ꝙ side portatasit

Expanded text:
 si alia lege capitis punita sit, quae lex dotem non publicat, quia prius serva poenae efficitur, verum est si mortua sit. Quod si deportata sit
Abbreviated transcription (Latin):
ducat is qui cotidiane ius
aꝙͣ c̾tis horis seꝑatim ducebãt
ꝯuenit ut ꝑnutatis int̾se
temporib aqͣ ut̾ent᷑ quero c̾
aupluis tempore sĩututibra
pͥfinto ita dircissent ut neu¬
t eor suo tp̃r usus ẽẽt nũ utẽ¬
di frͣedi amississ negaui aui

Expanded text:
ducat is qui cottidianae ius aquam certis horis separatim ducebant, conuenit, ut permutatis inter se temporibus aqua uterentur: quaero, cum amplius tempore seruitutibus praefinito ita duxissent, ut neuter eorum suo tempore usus esset, num ius utendi amississent. negauit ami
Abbreviated transcription (Latin):
tus locus fluminis ꝯ̃uiat duc¬
cõru: si cireun flucre cererit
unitato aluco nõ pot᷑ quia mẽ¬
dius locus nõ ꝯ̾iuat. int̾rupta¬
cit᷑ tacite lucri sit ab eoqͥ s duc̾
Ductus. aq̃ ciuiꝰ oxigo memioriã
excessit uur ꝯstituti locohẽt᷑
i¶ ius aque cotidian.x ut¬

Expanded text:
us totus fluminis seruiat ductioni. sed si circumfluere coeperit mutato alueo, non potes, quia medius locus non seruiat interruptascitur, tacite lucri fit ab eo qui ducit. Ductus aquae, cuius origo memoriam excessit, iure constituti loco habetur. Is, qui aquae cottidianae
Abbreviated transcription (Latin):
transfuga uiris est siue fe¬
nuna siũ masculus sit suio
ẜuus transfugit ad hostes
ẽfficitur diu̾sum est sicondõ
extitissed dum apud hostes
non pot̾. queri. cum nullũ
dampnum paciatur lib̾ta¬
te iam obtingente ⁊ si non
inpediret ꝙ transfuga fcũꝰ¬
transfuga non pot̾ post li¬
minio ren̾ti nemo n uiuo pa¬
tre qr pr sit illum amisit
quemadmodum prĩa ⁊ quia
disciplina castrorum antiqui¬
or fint ꝑentibus romanisꝙ̃
cantas ub̾orum ¶Transsuga
autem non issolus accipien¬
dus ẽ quia ut ad hostes aut

Expanded text:
transfu‹g›a iuris est, siue femina siue masculus sit.Si uero seruus transfugerit ad hostes,efficitur. diversum est, si condicio extitisset, dum apud hostes non potest queri, cum nullum damnum patiatur, libertate iam optingente, si non impediret, quod transfuga ftransfuga non potest postliminio reverti neque vivo patre, quia pater sic illum amisit, quemadmodum patria, et quia disciplina castrorum antiquior fuit parentibus Romanis quam caritas liberorum. Transfuga autem non is solus accipiendus est, qui aut ad hostes aut
Abbreviated transcription (Latin):
Etro creditur inciuidate finꝰ¬
se qui ab hostibus aduenit
instatum pristinum restituen¬
de int̾ nos ac lib̾os populos
reges morib legib constitut᷑.
nam ꝙ bello amisimusant ꝙ
arta bellum hoc si rursꝰ recipĩ¬
annuis dicimur postliminio re¬
ciꝑe id q naturali equitate
introductumẽ ut qui ꝑ ĩiuiri¬
am a bextraneis detine batur
is ubi in fines suos redisiet pͥs¬
timimius suum reciꝑet indu¬
cie sunt cum mbrem ⁊ in p̃sen¬
ti cemꝑe conuenit ne iincem
selascerent quo temꝑe non¬
est postlimimũ ¶ apiratis
uł latronib capti lb̾i ꝑ ma¬
nent. ¶Opostlimimo redire
uidetur cum quid infmes noᷤᷤ¬
tros intrau̾it sicuti amititt᷑
Ubi sines nõs excesstt set ꝯa
in cinitatem sociam amicam¬
ne aut ad regem socium uel
amicum uem̾it statim post¬
liminio redisse uidetur qr iͥ

Expanded text:
etro creditur in ciuitate fuisse, qu‹i› ab hostibus aduenit.in statum pristinum restituendae inter nos ac liberos populos regesque moribus legibus constitutum. nam quod bello amissimus aut etiam citra bellum, hoc si rursus recipiamus, dicimur postliminio recipere. idque naturali aequitate introductum est, ut qui per iniuriam ab extraneis detinebatur, is, ubi in fines suos redisset, pristinum ius suum reciperet.Indutiae sunt, cum in breue et in praesens tempus conuenit, ne inuicem se lais aut latronibus capti liberi permanent.Postliminio redisse uidetur, cum in fines nostros intrauerit, sicuti amittitur, ubi fines nostros excessit. sed et si in ciuitatem sociam amicamue aut ad regem socium uel amicum uenerit, statim postliminio redisse uidetur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tum fulat ut rediret sua uo¬
luntate apud hostes man¬
sit non ei ẽe postea post lui¬
nium u̾umest. ¶Expulsis
hostib exagris quosceꝑũt
ad priores dommos tedire
nec ad pnblicam ant p̾te
loco cede publicatur ille enĩ
agͥ qui ab hostib captus sit¬
rẽdempcõ facultatem rede

Expanded text:
tum fuerat ut rediret, sua uoluntate apud hostes mansit, non est ei postea postliminium.Uerum est expulsis hostibus ex agris quos ceperint ad priores dominos redire nec aut publicari aut praedae loco cedere: publicatur enim ille ager qui ex hostibus captus sit.Re
Abbreviated transcription (Latin):
in bello trausfugi̾t s ꝗ qui ꝑ
induciariun tempus aut ad
eos cum quibus milla amiicic̃
a c̾ fide suscepta transtagit. s
is qui em̾at ab hostib plutiꝰ
alii ius pignoris quod ire¬
dempto ħt cessit non eai qnti¬
tatem set priorem redemptꝰ
redd̾e deb ⁊ emptorħ̃t accom¬

Expanded text:
in bello transfugit, sed et qui per indutiarum tempus aut ad eos, cum quibus nulla amicitia est, fide suscepta transfugit. Si is, qui emat ab hostibus, pluris alii ius pignoris quod in redempto habet cesserit, non eam quantitatem, sed priorem redemptus reddere debet, et emptor
Abbreviated transcription (Latin):
quis dimisit miliciam mutit.
fraudulent̾ autem si fu̾it u̾¬
satus in cuius custodia dinit
extremum gradum milicie
datur int̾dum uema eidat᷑.
uam cum custodia cmalt̾o
custodie siniul suguret alteri
uemadata est set ⁊ si custodi¬
a se int̾fecit uel p̾cipitau̾it
militis culpe asscribitur idẽ
castigabitur quod sup̾e aistoꝰ
cutodiam int̾fecit ur p̾cpi¬
tau̾it homicidii reus est ergo
si ca su custodia desunctadici¬
id ꝓbandumest ⁊ sic uema
dabitur. sol p̾c̾ea si admis¬
ca culpa custodia est sitũ m¬
t̾ sit eam appͥhedi tempus ca
coginta militidan adeam
retmendam apłido ei alio mi¬
lite ꝙ si sugitiuũ dño redde¬
dum ꝓdid̾it si facultates ħt
domino p̾cium redde iubeͭ ca¬
sactilegio crimen est gestatis¬
⁊ magestatis dr̃. mages¬
omittitur quo tenetur iscꝰ¬

Expanded text:
iam mutat: fraudulenter autem si fuerit versatus in dimittenda custodia, extremum gradum militiae datur. interdum venia datur: nam cum custodia cum altero custode simul fugisset, alteri venia data est. Sed si se custodia interfecerit vel praecipitaverit, militi culpae adscribitur, id est castigabitur. Quod si ipse custos custodiam interfecerit, homicidii reus est: Ergo si casu custodia defuncta dicaprobandum est et sic venia dabitur. Solet praeterea amissa culpa custodia, si tamen intersit eam adprehendi, tempus causa cognita militi dari ad eam requirendam, applicito ei alio milite. Quod si fugitivum domino reddendum prodiderit, si facultates habeat, domino pretium reddere iuberi Sasacrilegio crimen est, quod maiestatis dicitur. Maiescommittitur. quo tenetur is
Abbreviated transcription (Latin):
dolo malo ꝯsilium mintum
ent quo obsides ĩiussupͥnci¬
pis mnt̾tid̾ent quo armati ho¬
imes cum teł iapidib ue in
urbe sint conuemant quod
adu̾sus rei publicam loca uecri¬
pantur uł templa quo ue cecꝰ
conuentus ue fiat hommes¬
ue ad sedicõm conuocentur
anis ueoꝑa consilio dolo ma¬
lo consilium mitum ezit̃ quo
quis magistratus popitli ro¬
mani qui ue in ꝑpetuum pot̾¬
tatem ue h̾at occidant quo¬
ue quis contra rempubucam
armaferat qui uehostibus
a dũsus rem. publicam quiue
dicõ tumultus ue ad u̾sus rẽ¬
uꝰ Qui ue de ꝓiunçia ami
ei successum ee̾t uon docesst̾t
Aut qui eycitum deẜuit uel
priuatus ad hostem ꝓsugit
qui ue stiens fłi conscupst̾t
uł recitau̾it nitabulis publi¬
as nam ⁊ hoc capite primo legi
niagestatis enum̾atur

Expanded text:
dolo malo consilium initum erit, quo obsides iniussu principis interciderent: quo armati homines cum telis lapidibusue in urbe sint conueniantue aduersus rem publicam, locaue occupentur uel templa, quoue coetus conuentusue fiat hominesue ad seditionem conuocentur: cuiusue opera consilio malo consilium initum erit, quo quis magistratus populi Romani quiue imperium potestatemue habet occidatur: quoue quis contra rem publicam arma ferat: quiue hostibus aduersus rem publicam: quiueditio tumultusue aduersus re quiue de prouincia, cum ei successum esset, non discessit: aut qui exercitum deseruit uel priuatus ad hostes perfugit: quiue sciens falsum conscripsit uel recitauerit in tabulis publicis: nam et hoc capite primo lege maiestatis enumeratur