comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mortalitatẽ. cũ ĩferis passionẽ. Ham
ꝑinde ut nos pati possunt oĩa aĩaꝵ
honorib mulceantur. aliisq oĩb adsi¬
milẽ nob̾ modũ uarient. Qͥppe ut fine
ꝯp̾hendã demones sunt gn̾e quimalia.
ĩgenio racionabilia animo passiua. cor¬
Que ꝓpt̾ea passiua ñ absurde ut ar¬
bitror nõiani qd̃ sunt isd̾ qͥb nos ꝑtur¬
gionũ diu̾sis obseruationib ⁊ sacroꝵ sup
pliciis uariis fides ĩꝑtienda ẽ. Et si ñ nullos
ex hoc duoꝵ nũo qͥ nocturnis uel durnis.
ꝓmptis. ł occultis lectiorib ł strictioribꝰ
hostiis. ł cerimoniis. ł ritib gaudeant. uti
egiptia numina ferme plangorib g̾ca
plerũq choreis. barbara aut strepitu
eĩ balistarũ ⁊ tĩ panistriar̃ ⁊ coraularũ
Itidem ꝓregionib. Et cet̾a ĩ sacͥs differt̃
longe uarietate. pouparũ agmina mis¬
t̾ioꝵ silentia sac̾ootũ officia. sacͥficãtũ

Expanded text:
inmortalitatem, cum inferis passionem. Nam inmortalitatem, cum inferis passionem. Nam proinde ut nos pati possunt omnia animohonoribus mulceantur aliisque omnibus ad similem nobis modum uarient. Quippe, ut fine conprehendam, daemones sunt genere animalia, ingenio rationabilia, animo passiua, corQuae propterea passiua non absurde, ut arbitror, nominaui, quod sunt iisdem, quibus nos, turgionum diuersis obseruationibus et sacrorum uariis suppliciis fides inpertienda est, esse nonnullos ex hoc diuorum numero, qui nocturnis uel diurnis, promptis uel occultis, laetioribus uel tristioribus hostiis uel caerimoniis uel ritibus gaudeant, uti Aegyptia numina ferme plangoribus, Graeca plerumque choreis, barbara autem strepitu cymbalistarum et tympanistarum et choraularum. Itidem pro regionibus et cetera in sacris differunt longe uarietate: pomparum agmina, mysteriorum silentia, sacerdotum officia, sacrificantium
Abbreviated transcription (Latin):
ri ⁊ afflig̾e. G̃ ⁊ misereri ⁊ ĩdignari ⁊ an¬
gi iletari. omẽmq humani aĩ faciẽ
pati simili motu cordis ⁊ salo m̃tis adõs
cogitationũ estus fluctuare. Que õs
turbule tẽpestatesq ꝓcul adõꝵ celesti¬
um tͣnqͥllitate exulatit. Cuncti enĩ celiteᷤᷤ
semꝑ eod̃ statu m̃tis et̾na eqͣbilitate ꝑo¬
ciuntur. qͥ mĩꝙͣ illis nec addolorẽ usus.
nec ad uoluptatẽ finib suis pellitur
nec ꝗͣꝙͣ asua ꝑpetua secta ad quẽ piã
subitũ habitũ demouetur. nec alt̾iꝰ iii.¬
te. Nam ncħ ẽ dõ ꝑfectiꝰ. Porro autem
qͥ pot̾ uidi ꝑfectiꝰ fuisse. qr pͥore statu
ad aliũ rectiorẽ statũ migrat. cũ p̾sertĩ
nemo sportre capessat noua. nisi ꝙͣ
penituit pͥoꝵ: Non pot̾ enĩ sub sequi
illa mutata racio sine p̾cedentiũ ĩfir¬
matione. Qua ꝓpt̾: debet deus nullã
m̃tis ĩt̾siti habentes ꝯmunẽ cũ suꝑis

Expanded text:
ri et adfligere; igitur et misereri et indignari et anri et adfligere; igitur et misereri et indignari et angi et laetari omnemque humani animi faciem pati, simili motu cordis et salo mentis ad omnes cogitationum aestus fluctuare, quae omnes turbelae tempestatesque procul a deorum caelestium tranquillitate exulant. Cuncti enim caelites semper eodem statu mentis aeterna aequabilitate potiuntur, qui numquam illis nec ad dolorem uersus nec ad uoluptatem finibus suis pellitur nec quoquam a sua perpetua secta ad quempiam subitum habitum demouetur nec alterius ui—ura—nam nihil est deo perfectius. Porro autem qui potest uideri perfectus fuisse, qui a priore statu ad alium rectiorem statum migrat, cum praesertim nemo sponte capessat noua, nisi quem paenituit priorum? Non potest enim subsequi illa mutata ratio sine praecedentium infirmatione. Quapropter debet deus nullam mentis intersiti, habentes communem cum superis
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃to coalita eoq nemini hõiũ tem̾e
uisibilia: nisi diuinitꝰ spetiẽ sui offert
qd̾ nulla ĩ eis trena soliditas locũ luminis
occuparit. q̃ nr̃is ocłis possit obsistere.
qͣ soliditate necessario offensa acies ĩ ma¬
retur.S fila corꝑoꝵ possident rara ⁊
splendida. ⁊ temiͥa. usq adeo ut radios
oĩs nr̃i tuoris ⁊ raritate tͣnͣsmittant.
splendore reu̾b̾ent. ⁊ subtilitate frustrẽ¬
tur. hinc ẽ. illa homerica minerua q̃
mediis cetib gram̃i cohibendo achilli ĩ¬
teruenit. Uersũ g̾cũ si paulisꝑ oꝑiami¬
iii. latine enũciabo. Atq ad eo ħͥ sit ĩ¬
p̾sentiaꝵ. Minerua gͥ ut dixi achilli mo¬
d̾ando iussu uinonis aduenit. Soli ꝑspicua
ẽ. alioꝵ nemo tuetur. hinic ⁊ illa uirgili¬
ana iuturna q̃ mediis milib auxiliabũ¬
da fr̾i ꝯn̾satur. miscetq uiris. neq cerni¬
tur ulli. ꝓrsus qd̵ plantinꝰ nules suꝑ cli¬

Expanded text:
elemento coalita eoque nemini hominum temere elemento coalita eoque nemini hominum temere uisibilia, nisi diuinitus speciem sui offerant, quod nulla in illis terrena soliditas locum luminis occuparit, quae nostris oculis possit obsistere, qua soliditate necessario offensa acies inmoretur, sed fila corporum possident rara et splendida et tenuia usque adeo ut radios omnis nostri tuoris et raritate transmittant et splendore reuerberent et subtilitate frustrentur. Hinc est illa Homerica Minerua, quae mediis coetibus Graium cohibendo Achilli interuenit. Versum Graecum, si paulisper opperiamini, Latine enuntiabo,—atque adeo hic sit inpraesentiarum: Minerua igitur, ut dixi, Achilli moderando iussu Iunonis aduenit: soli perspicua est, aliorum nemo tuetur. Hinc et illa Vergiliana Iuturna, quae mediis milibus auxiliabunda fratri conuersatur miscetque uiris neque cernitur ulli, prorsus quod Plautinus miles super cli
Abbreviated transcription (Latin):
su caduce t̾ris illiderentur. Nc̃ eni uͦ pen¬
dule ⁊ mobiles huc atq ilbic. uice naui¬
um inaeris pelago uẽtis gub̾nantur:
paululũ ĩ mutantes ꝓximitate ⁊ longi¬
qͥtate. Quippe si aliquo humore fecũde
sunt ueluti ad fecũ edendũ deorsus de¬
grassantur atq ideo humectiores humi¬
liꝰ meant aqͥlonis agmiine tcͣtu semo¬
res. sudis uͦ sublimior cursus. ⁊ cũ lana¬
rũ uellerib similes aguntur cano ag¬
mine. uolatu ꝑniciore. Non ne audis
qͥd suꝑ tonitru lucreciꝰ fac̃dissime disse-¬
rat: Principio thonitru qͣtũttur ceru¬
la cell. ꝓpt̾ alia concurrunt sublime
om̃is ⁊ exortꝰ ⁊ t̾renꝰ. ⁊ retro deflexus ĩ
t̾ras qͥd tãd̾ cẽses demonũ corpora q̃ st̃ ꝯ¬
creta multo tanto subtilior: Non em̃i
ex hac feculenta. nubecula tumida cali¬
gine conglobata sicitti nubiũ genꝰ ẽ. s
ex illo purissimo aeris liqͥdo ⁊ sereno

Expanded text:
su caducae terris inliderentur. Nunc enimuero pensu caducae terris inliderentur. Nunc enimuero pendulae et mobiles huc atque illuc uice nauium in aëris pelago uentis gubernantur, paululum inmutantes proximitate et longinquitate. Quippe si aliquo umore fecundae sunt, ueluti ad fetum edendum deorsus degrassantur. Atque ideo umectiores humilius meant aquilonis agmine, tractu segniores; sudis uero sublimior cursus est, cum lanarum uelleribus similes aguntur, cano agmine, uolatu perniciore. Nonne audis, quid super tonitru Lucretius facundissime disserat? principio tonitru quatiuntur caerula caeli propterea quia concurrunt sublime omnis et exortus est terrenus et retro defluxus in terras, quid tandem censes daemonum corpora, quae sunt concretio multo tanta subtilior? Non enim ex hac faeculenta nubecula et umida caligine conglobata, sicuti nubium genus est, sed ex illo purissimo aëris liquido et sereno
Abbreviated transcription (Latin):
t̾roꝵ flãmaꝵ. Si qͥd̾ aristotiles auctor
ẽ ĩ fornacib flagrantib q̃dã ꝓͥa aĩa¬
mꝰ ⁊ gignamꝰ aĩo idgenꝰ corꝑn texta.
q̃ neq tã bruta. ꝗͣ t̾rea neq tã leuia
quã etheria s qͦdã mͦ utr̃q seuigata.
uel enĩ utrũq ꝯmixta sint aͣmolita
seu mddificata utriꝰq rei participa¬
cione. S faciliꝰ ex utroq ꝙͣ ex neutro
ĩtelligentur. habeant gͥ hec demonũ
corꝑa. Et modicũ pondis ne ad suꝑna
credibilia confingere: dabo pͥmũ exẽ¬
plũ huiꝰ librate medietatis. Neq eñi ꝓ¬
cul ab hac corꝑis subtilitate nubes concre¬
tas uidemꝰ. Que siusq adõ leues forent
ut ea q̃ oĩo carent pond̾e nũꝙͣ infra uiga
ut sepe num̾o aĩadu̾timꝰ gͣuate capud
editi montis. ceu qͥb dam curius torqͥbꝰ
coronarent. Porro sisuapte natura spisse
ram gͣues forent ut nulla illas ĩt̾ioris
leuitatis ad mixtio subleuaret: ꝓfecto
ñ secus ꝙͣ plũbi robus ⁊ lapis suopte ni¬

Expanded text:
qui ultro citro portant hinc petitiones inde suppetias ceu quidam utriusque interpretes et said genus corporum texta, quae neque tam bruta quam terrea neque tam leuia quam aetheria, sed quodam modo utrimque seiugata uel enim utrimque commixta sint, siue amolita seu modificata utriusque rei participatione: sed facilius ex utroque quam ex neutro intellegentur. Habeant igitur haec daemonum corpora et modicum ponderis, ne ad superna ëtico ritu incredibilia confingere, dabo primum exemplum huius libratae medietatis: neque enim procul ab hac corporis subtilitate nubes concretas uidemus; quae si usque adeo leues forent ut ea quae omnino carent pondere, numquam infra iuga, ut saepenumero animaduertimus, grauatae caput altitudo fastigii non aequiperat, cum sit aëris agmen coronarent. Porro si suapte natura spissae tam graues forent ut nulla illas uegetioris leuitatis admixtio subleuaret, profecto non secus quam plumbi rodus et lapis suopte ni
Abbreviated transcription (Latin):
ex cultͥr u̾icioꝵ diuinaꝵ particeps rerũ phi¬
losophia uidebat᷑ ⁊ nc̃ maxime cũ nature
iterp̃tacionẽ ⁊ remotarũ ab ocłis rerũ in¬
uestigationẽ sibi u̾dicet. Nam cũ cet̾i mag¬
nttudine rei t̾riti eiꝰmͦi laborem ardusi ñ
ꝓfundũ existimarent. sola philosophia suũ
ñ despexit ĩ geniũ. nec ĩdignã se existirauit
cui diuinarũ ⁊ humanarã rerũ discrepacio
deferatur. s ꝯduc̾e. accid̾e tã bonas artes ⁊
e mͦi oꝑam cũ ĩ genuitate ꝓ fessionuis sue cre¬
giones ĩspic̾ent. philo sop hĩã ducẽ nacti. eiꝰq
ĩnẽtis ĩbuti aninio ꝑegͥ̾nari ausi sunt ꝑ celi
plagas his itinerib q̃ explorationi acumimi sui
ipsꝰ ĩterualli ꝯdicione amandi uicinia nat᷑a¬

Expanded text:
e uitiorum, diuinarum particeps rerum philosophia uidebatur, et nunc maxime, cum naturae interpretationem et remotarum ab oculis rerum inuestigationem sibi uindicet. Nam cum ceteri magnitudine rei territi, eiusmodi laborem arduum et profundum existimarent, sola philosophia suum non despexit ingenium, nec indignam se existimauit, cui diuinarum et humanarum rerum discreptatio deferatur; sed concinere accidere tam bonas artes et eiusmodi operam cum ingenuitate professionis suae cregiones inspicerent, philosophiam ducem nancti eiusque inuentis inbuti, animo peregrinari ausi sunt per caeli plagas, his itineribus quae exploratione acuminis sui ipsius interualli
Abbreviated transcription (Latin):
atorẽ quẽ fautorẽ bons quẽ ad u̾satorẽ
malis ĩom̃i uita ciebo: Quẽ deniq qd̾ fre¬
quẽtissimũ ẽ. uri uirando arbitrũ adhibe¬
bo: Anut uͥgilianũs ascaniꝰ ꝑ capud hoc
iuro. ꝑ qd pat̾ ante solebat: At eñĩ ouile
pater tuns hoc iure iurando uti pot̾at
untt troianos stirpe cognatos ⁊ fortasse
antint̾ g̾cos p̾lio cognitos. An enĩ ĩter
rittͥilas recens cognitos si nemo huic
capiti credid̾it qͥs ꝓte ds fidẽ dicet ÷ an ut
se ferocissimo mezentio dextra ⁊ telũ qͥs¬
pe ħ sola aduenerat qͥb ꝓpugnabat. dextͣ
cruentos dõs. dextrã cedib fessam. telũ q:
sanguine rubiginosũ. Utrũq idoneũ ñ
ritu : Atq si platonis uera sentencia ẽ.
nũꝙͣ se dm̃ cũ hoĩe ꝯmunicare. faciliꝰ me
uoce. hon usq adeo ĩqͥt se uinctos ⁊ ali¬
enatos a nob̾ deos p̃dico. ut ne uota qͥd̃
nr̃a ad illos arbiter ꝑuenire. Neq eñi

Expanded text:
atorem, quem fautorem bonis, quem aduersatorem atorem, quem fautorem bonis, quem aduersatorem malis in omni uita ciebo? Quem denique, quod frequentissimum est, iuri iurando arbitrum adhibebo? An ut Vergilianus Ascanius per caput hoc iuro, per quod pater ante solebat? At enim, o Iule, pater tuus hoc iure iurando uti poterat inter Troianos stirpe cognatos et fortasse an inter Graecos proelio cognitos; at enim inter Rutulos recens cognitos si nemo huic capiti crediderit, quis pro te deus fidem dicet? An ut se ferocissimo Mezentio dextra et telum? Quippe haec sola aduenerat, quibus propugnabat: dextracruentos deos, dextram caedibus fessam telumque sanguine robiginosum: utrumque idoneum non ritu? Atque si Platonis uera sententia est, numquam se deum cum homine communicare, facilius me uoce—non usque adeo, inquit, seiunctos et alienatos a nobis deos praedico, ut ne uota quidem nostra ad illos arbitrer peruenire. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
rit cũ alio qͥ ⁊ int̾ hoĩes qͥ fortune mun̾e
opulenti elatꝰ ⁊ usq ad regni mitabilẽ
suggestũ. ⁊ pendulũ tribunal euectꝰ ẽ.
raro additus. ⁊ longe remotis arbitris
ĩ qͥb dã dignitatis sue penetralib de¬
gens. Parit eñĩ ꝯu̾satio contẽptñ: rari¬
obiecerit aliqͥd pꝰ istã celestẽ qͥd̾. s pene
ĩ humanã tuã sentenciã faciã. Si oĩo ho¬
mines adiis ĩ mortalib ꝓcul repellũt᷑.
atq ita inħ t̾re tartara relegantur.
ut om̃is sit illis adu̾sus celestes deos
ꝯmunio denegata ne qͥsꝗͣ. eos ecelitũ
numero uelut pastor. nł eqͥtio uł bu̾se¬
ca. cen balanciũ. uł inientiũ. uł mugi¬
entiũ greges int̾ uisax qͥ ferocib mod̾et᷑
morbidis medeatur. egenis. opituletur
nullus inqͥs ds̃ humanis reb ĩteruenit:
Cui gͥ p̃ces allegabo. cui uotũ nũcupabo
cui uictimã cedã: Quem miseris auxili¬

Expanded text:
rit, cum alioquin et inter homines, qui fortunae munere rit, cum alioquin et inter homines, qui fortunae munere opulenti elatus et usque ad regni nutabilem suggestum et pendulum tribunal euectus est, raro aditu sit, longe remotis arbitris in quibusdam dignitatis suae penetralibus degens. Parit enim conuersatio contemptum, rariobiecerit aliqui, post istam caelestem quidem sed paene inhumanam tuam sententiam faciam, si omnino homines a diis inmortalibus procul repelluntur atque ita in haec terrae tartara relegantur, ut omnis sit illis aduersus caelestes deos communio denegata nec quisquam eos e caelitum numero uelut pastor uel equiso uel busequa ceu balantium uel hinnientium uel mugientium greges interuisat, qui ferocibus moderetur, morbidis medeatur, egenis opituletur? Nullus, inquis, deus humanis rebus interuenit: cui igitur preces allegabo? Cui uotum nuncupabo? Cui uictimam caedam? Quem miseris auxili
Abbreviated transcription (Latin):
morte. q̃ rula uita. t̾ras incolunt. Habe¬
tis int̾im bina animalia. Deos abhoĩb
płimũ differentes. loci sublimitate uite
ꝑpetuitate nature ꝑfectione. nullo in¬
ter se ꝓpinqͦ ꝯmunicatu. cũ ea habita¬
cula sũma abĩfimis tanta int̾capedo
fastigii dispescat. ⁊ uuacitas illic et̾na
⁊ ĩ defecta sit. hic. caduca ⁊ subsicina
⁊ ĩgenia illa adbeatirudinẽ sublimi
ta hec: ad miserias ĩ firmata. Qͥd gͥ:
nullone conexu natura se ũrit s ĩ di
ac ueluti debilẽ passa est: Nã ut id
plato ait nullus deus miscetur hominibꝰ
s hoc p̃cipuũ eoꝵ sublimitatis specim̃ ẽ:
qb nulla attrectacione nr̃a ꝯtaminat᷑
pars eoꝵ Tantũ mͦ obcutu ebeti uisunt᷑.
ut sid̾a. De qͦꝵ adhuc ⁊ magnitudine ⁊ colo¬
rib hoĩes ambigunt. Celeri autẽ sola ĩ¬
tellecta neq ꝓmpto nascuntur. Qd qͥd̾
mirari suꝑ diis ĩ mortalib neqͣꝙͣ ꝯgrue¬

Expanded text:
morte, querula uita, terras incolunt. Habemorte, querula uita, terras incolunt. Habetis interim bina animalia: deos ab hominibus plurimum differentis loci sublimitate, uitae perpetuitate, naturae perfectione, nullo inter se propinquo communicatu, cum et habitacula summa ab infimis tanta intercapedo fastigii dispescat et uiuacitas illic aeterna et indefecta sit, hic caduca et subsiciua, et ingenia illa ad beatitudinem sublimata sint, haec ad miserias infimata. Quid igitur? Nullone conexu natura se uinxit, sed in  interruptam ac ueluti debilem passa est? Nam, ut idem Plato ait, nullus deus miscetur hominibus, sed hoc praecipuum eorum sublimitatis specimen est, quod nulla adtrectatione nostra contaminantur. Pars eorum tantummodo obtutu hebeti uisuntur, ut sidera, de quorum adhuc et magnitudine et coloribus homines ambigunt, ceteri autem solo intellectu neque prompto noscuntur. Quod quidem mirari super diis inmortalibus nequaquam congrue
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hñdie Hix sapiẽtibꝰ uiris cũ se ugore
tenebris rapidissimo coruscamine lu¬
men candidum intermicare. Missũ gͥ
hune locũ faciam ĩ quo ñ mͥ quidem
tm̃ s ne platoni qͥdem meo qͥuerunt
ulla u̾ba ꝓamplitudine rei suppet̾e.
faciã reb mediocͥtatẽ meã in longe
suꝑantib receptui canã. tandemq
orationẽ decelo t̃t̾rã de uocabulo. ĩ qͣ p̾¬
cipiũ animal homines sumꝰ. Quãquã
pleriq se incuria discipline ita oĩb
errorib ac piacularib depͣuauerint
scelerib imbueruit.⁊ ꝓpe exesa mã¬
suetudine gn̾is sui ĩ mane efferarint.
ut possit uid̾i nullũ animal int̾ris ho¬
pollentes. ĩ mortalib aninis moribũdis
menbris. leuib ⁊ anriis m̾etib similli
mis errorib ꝑuicac audatia. ꝑtinaci
spe. casso labore. fortuna caduca. singu¬
latim mortales. cuncti tñ uniu̾so gen̾e
ꝑpetue uicissim sufficienda ꝓle muta
biles uolucͥ temꝑe tarda sapientia cͥca

Expanded text:
onprehendi, uix sapientibus uiris, cum se uigore t in artissimis tenebris rapidissimo coruscamine lumen candidum intermicare? Missum igitur hunc locum faciam, in quo non mihi quidem tantum, sed ne Platoni quidem meo quiuerunt ulla uerba pro amplitudine rei suppetere, fac iam rebus mediocritatem meam in longe superantibus receptui canam tandemque orationem de caelo in terram deuocabo. In qua praecipuum animal homines sumus, quamquam plerique se incuria uerae disciplinae ita omnibus erroribus ac piacularibus deprauauerint, sceleribus inbuerint et prope exesa mansuetudine generis sui inmane efferarint, ut possit uideri nullum animal in terris hopollentes, inmortalibus animis, moribundis membris, leuibus et anxiis mentibusmis erroribus, pervicaci audacia, pertinaci spe, casso labore, fortuna caduca, singulatim mortales, cunti tamen universo genere perpetui, vicissim sufficienda prole mbiles, uolucri tempore, tarda sapientia, cita
Abbreviated transcription (Latin):
q potens pectore ad huiꝰ classib auctor gͣnis
dardanis gentib ultor lererade. nouissi¬
me patrẽ memorat. Cet̾m om̃s landes eiꝰ in¬
ri audisti: Nicħ inde nec laertes sͥ nec an¬
ticlia nec artissiꝰ uĩdicat. hec tota ut ui¬
des laudis huiꝰ ꝓͥa ulixis possessio ẽ. nec
aliud te ĩ eodẽ ulixe homerꝰ docet : qͥ sẽ¬
ꝑ ei comitẽ uoluit eẽ. prudẽtiam ꝙͣ poe¬
tico ritu mineruã ñ cupauit. Igͥtur
hac ead̾ comite oĩa horrenda subiit oĩa
adñsa suꝑauit. Qꝓpe ea ad intͥce cielopis
spetꝰ introiit : s egressus ẽ. Solis boues
iudit. s abstinuit. Ad ĩferos demeauit
i ascendit. Eadꝰ sapiẽtia comite scyllã
p̃t̾ nauigauit. nec ereptus ẽ. Caripdi ꝯ¬
coptꝰ ẽ. nec retẽptꝰ ẽ. Curre pocłm bibit
nec mutatꝰ ẽ. Ad lotofagos accessit: nec re¬
mansit. Scyrenas audiit nec accessit: Apuleii miagdal¬

Expanded text:
que potens Pectore, Achivis classibus auctor, Gravis Dardaniis gentibus ultor, Laertiade. Novissime patrem memorat. Caeterum omnes laudes ejus viri audistis. Nihil inde nec Laertes sibi, nec Anticlea, nec Acrisius vindicat. Haec tota, ut vides, laudis hujus propria Ulyssi possessio est. Nec aliud te in eodem Ulysse Homerus docet, qui semper ei comitem voluit esse prudentiam, quam poetico ritu Minervam nuncupavit. Igitur hac eadem comitante, omnia horrenda subiit, omnia adversa superavit. Quippe ea adjutrice Cyclopis specus introiit, sed egressus est. Solis boves vidit, sed abstinuit. Ad inferos demeavit, sed ascendit. Eadem sapientia comitante, Scyllam praeternavigavit, nec ereptus est, Charybdi consertus est, nec raptus est. Circes poculum bibit, nec mutatus est. Ad Lotophagos accessit, nec remansit. Sirenas audiit, nec accessit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ex administracione reꝵ celestium atq terestrium pͥ¬
mũ gͥ aut negandum ẽ ẽe cłos. qͦ ⁊ demo cͥtus si¬
mulat᷑. ⁊ epicurus imagines inducens quodani
p acto negat. dut qͥ dos ee̾ ꝯcedant. his fatendũ
est eos aliqͥ agere. idq p̃claꝵ. Nicħ ẽ aũt p̃clanꝰ
mundi administratione. dõꝵ gͥ ꝯsilio administra¬
tur. Qd̃ si alit est. aliqͥ. ꝓfecto sit necee̾ ẽ melius.
⁊ maiore uip̃ditum quã dõs qͣle idcumq ẽ. siue i¬
anima natura. siue necessitas ui magna incitata.
ħ pulcherrima oꝑa efficiens. q̃ uideinus. ñ ẽ gͥ nat᷑a¬

Expanded text:
ex admiratione rerum caelestium atque terrestrium. Prex admiratione rerum caelestium atque terrestrium. Primum igitur aut negandum est esse deos, quod et Democritus simulacra et Epicurus imagines inducens quodam pacto negat, aut qui deos esse concedant is fatendum est eos aliquid agere idque praeclarum; nihil est autem praeclarius mundi administratione; deorum igitur consilio administratur. Quod si aliter est, aliquid profecto sit necesse est melius et maiore vi praeditum quam deus, quale id cumque est, sive inanima natura sive necessitas vi magna incitata haec pulcherrima opera efficiens quae videmus; non est
Abbreviated transcription (Latin):
dum administrari. Ita salem istum qͦ caret
ur̃a natio inirridendis nob̾ nolitore ꝯsumere.
E t me hercłe sime audiatis ne exꝑiamnii.ꝙ. Non
decer. ñ datum ẽ. ñ potestis. Nec uͦ ħ inte uno
urbanitare limato. s cum in reliquos ur̃os tũ ineũ
maxune qͥ ista peꝑit hominem. sine arte. sine
literis. insultantẽntẽ in õs sine acumine ullo. sine
auctoritate. sine lepore. dico gͥ prouidñtia doꝵ
mundum ⁊ om̃s mnundi partes. ⁊ micio ꝯstitutas
esse. ⁊ oĩ tempore administrari. eamq disputatio¬
nem tris in partes ur̃i fere diuidunt. Quaꝵ pͥma
pars est. q̃ ducitur abea ratione. q̃ docet e̾e deos
quo ꝯcesso ꝯfitendum ẽ eoꝵ ꝯfilio mundũ admi¬
nistrari. Scd̾a ẽ aut ea que docet om̃s res subiec¬
tas ẽẽ nature sentienti. abeaq om̃ia pulcheriime
geri. Quo ꝯstituto. sequitur ab animantib pͥncipiis
eam e̾e generatam. Tercius ẽ locus. qui ducitur

Expanded text:
dum administrari. Ita salem istum, quo caret dum administrari. Ita salem istum, quo caret vestra natio, in inridendis nobis nolitote consumere, et mercule si me audiatis ne experiamini quidem; non decet non datum est non potestis. nec vero hoc in teurbanitate limatum, sed cum in reliquos vestros tum in eum maxime qui ista peperit, hominem sine arte sine litteris, insultantem in omnes, sine acumine ullo sine auctoritate sine lepore. Dico igitur providentia deorum mundum et omnes mundi partes et initio constitutas esse et omni tempore administrari. Eamque disputationem tris in partes nostri fere dividunt. quarum prima pars est quae ducitur ab ea ratione quae docet esse deos; quo concesso confitendum est eorum consilio mundum administrari. secunda est autem quae docet omnes res subiectas esse naturae sentienti ab eaque omnia pulcherrume geri; quo constituto sequitur ab animantibus principiis eam esse generatam. tertius est locus qui ducitur
Abbreviated transcription (Latin):
ter retractarent.⁊ tãꝗͣ relegerent. sunt dict re
legendo delegendis. ex intelligendo intelligentes.
His enim uiu̾bis om̃ib inest ius legendi. eadem
q̃ in religioso. Ita factum est insuꝑsticioso ⁊ religi¬
oso. alterum uicii nom̃. alterũ laudis. dc mͥ uide¬
or satis ⁊ c̾e dos ⁊ qͣles e̾e̾nt ostendisse:
Proximũ ẽ ut doceam doꝵ ꝓuidentia inundũ
administrar. Magnus san̾e locus ẽ. ⁊ a nr̃is cotta
uexatus. ac nimirum uobiscum om̃e certam̃
ẽ. Nam nobis uelle minus notum ẽ qͤm admo¬
dum ꝙdq dicatur. ur̃a enim solum legitis. ur̃a
amatis. cet̾os cã incognita ꝯdẽpnatis. uł ut a te
ip̃o hest̾no die dictum ẽ. anum fatidicam pro¬
no eana stoicis induci. idẽ prouidentiani fingi¬
pagi. sic cum dicimus ꝓuidentia. mundum
ad ministrari. de e̾ẽ arb̾itror cłoꝵ. Plene aũt. ⁊
ꝑfecte sic dici existimato. prouidenti adoꝵ mũ¬

Expanded text:
ter retractarent et tamquam relegerent, i sunt dicti ter retractarent et tamquam relegerent, i sunt dicti diligendo diligentes, ex intellegendo intellegentes; his enim in verbis omnibus inest vis legendi eadem quae in religioso. ita factum est in superstitioso et religioso alterum vitii nomen alterum laudis. Ac mihi videor satis et esse deos et quales essent ostendisse. Proximum est ut doceam deorum providentia mundum administrari. magnus sane locus est et a vestris Cotta vexatus, ac nimirum vobiscum omne certamen est. Nam vobis Vellei minus notum est quem ad modum quidque dicatur; vestra enim solum legitis vestra amatis, ceteros causa incognita condemnatis. velut a te ipso hesterno die dictumst anum fatidicam Pronoean a Stoicis induci id est Providentiam. pagi", sic, cum dicimus providentia mundum administrari, deesse arbitrato "deorum", plene autem et perfecte sic dici existumato, providentia deorum mun
Abbreviated transcription (Latin):
lum ut ap̃ homeꝵ cum duo exercitus ꝯtrarios alii
cħ̾ ex alia parte defend̾e̾nt. s ⁊ ut cum tytanis. ut
cũ gigantib sua ꝓpͥa bella gesseriuit. ħ ⁊ dñr ⁊cre¬
duntur stultissime. ⁊ psena sunt fuglitans sũ
meq leuitatis. S tñ his fabuł spretis ao repucha¬
tis. ds ꝑunens ꝑ naturam cuiuisq rei. ꝑ terras ceres.
ꝑ maria neptunus. alii ꝑ alia porerant intelligi.
Qui qualesq sint. qͦ eos nomine ꝯsuerudo ñ cupa¬
uerit. qͦs dõs ⁊ uenerari. ⁊ cole̾ debemus. Qꝓ uasis
pictatis. ut eos semꝑ pura integra incorrupta¬
⁊ mente ⁊ uoce uenerem᷑. Non n phisolophi solũ.
ueruni ⁊ maiores nr̃i suꝑsticionem ac religionẽ
separauerunt. Nãqui totos dies p̃cabantur et
inmolabant. ut sibi sui silii suꝑstites e̾e̾nt. suꝑ¬
sticiosi sunt appellati. q nom̃ patuit pꝰ ea latiꝰ.
Q ui aũt om̃ia q̃ adcultum cłoꝵ ꝑnnerent. diligen

Expanded text:
lum ut apud Homerum cum duo exercitus contrarios alii lum ut apud Homerum cum duo exercitus contrarios alii dei ex alia parte defenderent, sed etiam ut cum Titanis ut cum Gigantibus sua propria bella gesserunt. haec et dicuntur etmaeque levitatis. Sed tamen is fabulis spretis ac repudiatis deus pertinens per naturam cuiusque rei, per terras Ceres per maria Neptunus alii per alia, poterunt intellegi qui qualesque sint quoque eos nomine consuetudo nuncupaverit. Quos deos et venerari et colere debemus. cultus pietatis, ut eum semper pura, integra, incorrupta mente et voce veneremur. Non enim phylosophi solum, sed maiores nostri superstitionem a religione separaverunt. Nam qui totos dies precabinmolaba<n>t, ut sibi sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati; quod nomen patuit postea latius; qui autem omnia, quae ad cultum deorum pertinerent, dil
Abbreviated transcription (Latin):
gmeus. qͥ cum in historia dixiss qͣ nocte natus a¬
iexander e̾ẽt. eamdẽ dianam ephesiam. templo
de migrauissȩ. adiunx̃ minime id ẽẽ mirandum.
qͣdiana cum ᷑ partu olimpiadis. ad e̾ẽ uoluiss. affu¬
iss domo. Que aũt dea ad res om̃s ueniret. uene¬
rem nr̃i nominauer̃. atq exea pociꝰ uenustas. qũõ
uenus ex uenustare. Uidetis ne gͥ ut aphisicis re-
b bene atq utilit̾ inuentis tract᷑a ratio sit. ad com¬
m̃ticios. ⁊ fictos dos que res genuit falsas opinio¬
nes crroresq turbulentos ⁊ suꝑsticiones pene ani¬
ies. Et formȩ eñĩ nob̾ doꝵ.⁊ etates. ⁊ uestitus. or¬
natusq noti ͤ St̃ genera p̃t̾ea. ꝯiuigia. ꝯgnationes.
om̃iaq traclucta ad similitudinem in begillitatis
numane. Nã ⁊ ꝑturbatis aĩs inducunt᷑. accipimiꝰ
eñĩ cdoꝵ cupiditates. egritudines. iracuindias. Nec
uͦ ut fabule ferunt belł p̃liisq caruerunt. Nec so¬

Expanded text:
Timaeus, qui cum in historia dixisset qua nocte natus ATimaeus, qui cum in historia dixisset qua nocte natus Alexander esset eadem Dianae Ephesiae templum deflagravisse, adiunxit minime id esse mirandum, quod Diana quom in partu Olympiadis adesse voluisset afuisset domo. Quae autem dea ad res omnes veniret Venerem nostri nominaverunt, atque ex ea potius venustas quam Venus ex venustate. Videtisus bene atque utiliter inventis, tracta ratio sit ad commentitios et fictos Deos; Qua res genuit falsas opiniones, erroresque turbulentos, et superstitiones pene aniles. Formae enim nobis Deorum et aetates, et vestitus ornatusque noti sunt gener a praeterea, coniugia, cognationes, omniaque traducta ad similithumanae. nam et perturbatis animis inducuntur: accepimus enim deorum cupiditates aegritudines iracundias; nec vero, ut fabulae ferunt, bellis proeliisque caruerunt, nec so
Abbreviated transcription (Latin):
insacͥficando ianum e̾e uoluer̃. q ab eiundo no-¬
trema ẽ. Nec longe absunt ab hac diui penates.
siue apenu ducto nomine. Est n om̃e qͦ uescun-¬
tur homines penus. siue abeo q penitꝰ in sident.
exquo ⁊ penetrales apoeris uocant᷑. Iam appol¬
so̾nis nom̃ ẽ grecũ. quẽ solem e̾e uolũt. dianam
aũt ⁊ lunã eamdẽ ẽẽ putant. cũ sol diclus sit. ł
qr solus exom̃ib sicd̾b ẽ tantus ł qi cũ ẽ exortus
obscuratis om̃ib solus appareat. luna alucen¬
do nominata sit. eadẽ ẽ lucina. Itaq ut ap̃ gͥcos
dianam eamq luciferam. sic ap̃ nr̃os unonem
lucinã. inpariendo inuocant. Que eadem dia-¬
na oĩuaga dr. ñ auenando. s q inseptẽ nume¬
ratur tanquam uagantib diana dicta q noctu
qͣi diem effic̾e̾t. Ad hibetur aũt ad partus. ꝙ hima-¬
turescunt. aut septem ñ nũꝗͣ aut ut plerumq
nouem lune cursib. Qui qr mensa spatia ꝯfici¬
unt. menses nominant᷑. Conoineq ut multa

Expanded text:
acrificando Ianum esse voluerunt, quod ab eundo nomtrema est. Nec longe absunt ab hac vi di Penates, sive a penu ducto nomine est enim omne quo vescuntur homines penus sive ab eo quod penitus insident; ex quo etiam penetrales a poetis vocantur. Iam Apollinis nomen est Graecum. quem solem esse volunt, Dianam autem et lunam eandem esse putant, cum sol dictus sit vel quia solus ex omnibus sideribus est tantus vel quia cum est exortus obscuratis omnibus solus apparet, luna a lucendo nominata sit; eadem est enim Lucina, itaque ut apud Graecos Dianam eamque Luciferam sic apud nostros Iunonem Lucinam in pariendo invocant. quae eadem Diana Omnivaga dicitur non a venando sed quod in septem numeratur tamquam vagantibus; Diana dicta quia noctu quasi diem efficeret. adhibetur autem ad partus, quod i maturescunt aut septem non numquam aut ut plerumque novem lunae cursibus, qui quia mensa spatia conficiunt menses nominantur; concinneque ut multa
Abbreviated transcription (Latin):
subams quanz ens fulgore micanti. Summũ ꝯciu¬
gil cupatanio. tellan nungens. Unatenet clit¬
plces punani uimine founias. Eitraumm exasts
oupoiens conectere nodlum. Ex incontoras anes
cumcouib heret. Quem ꝓpt pisces quoꝵ alẽ
paul um labuitur ante. mnagis norrseris aq¬
sonis tangitur auris. ad pedes andromedes e¬
sous doschitur. Quẽ sũma abregione a quolo¬
souss desnina plisant. at ropt᷑ leuum genus¬

Expanded text:
iubam quatiens fulgore micanti summum continiubam quatiens fulgore micanti summum contingit caput alvo, stellaque iungens una tenet duplices communi lumine formas aeternum ex astris cupiens conectere nodum. exin contortis Aries cum cornibus haeret. quem propter Pisces, quorum alter paulum praelabitur ante et magis horriferis aquilonis tangitur auris. Ad pedes Andromedae Perseus describitur, quem summa a regione aquilonis flamina pulsant. cuius propter laeum genu
Abbreviated transcription (Latin):
boons. ꝙqͣ temone: ad iunclum ꝑse quatit arcũ.
ean que sequnit᷑ huic enĩ booti subter p̃corcha
nons splendenti corꝑe iurgo. Atgita demetata
signa sunt. ut intantis descriptionib diuina sol¬
serria appareat. ⁊ ciatos geminos inisos sub iades¬
netur. Magnus leo tremulam qͣtiens excoipore
famã Auriga subleua geminoꝵ obclueltus panit
fcumtar. Aduisũ cap̃ huic elice truculenta tuierur.
A t capra louum humerũ clara optineditũ qano¬
qͣuirur. Uoi h ẽ magno att illusbri pdita ligno.
Coniraheds exiguumꝰ iaciunt mortalib ignem.
pluere. Nr̃i imꝑite suculas qͣ asubis e̾ent non
abimbribis nominate. Minorem auĩt septeni¬
anonem cepheus passis palmis t̃ga subseouirure.
Nantq ip̃m adcergum oynosure uertas aordi. hẽ
amt a ncedit. obscura specie stellaꝵ cassiepia han
aut mist uͥ satur corꝑe ꝓpt̃ andromeda ausui¬
giens aspectũ mesta parentis. huic equius słe

Expanded text:
od quasi temone adiunctam prae se quatit Arctum. od quasi temone adiunctam prae se quatit Arctum. Dein quae sequuntur: "huic" enim Booti subter praecordia nens splendenti corpore Virgo. Atque ita demetata signa sunt, ut in tantis descriptionibus divina sollertia appareat: et Natos Geminos invisses sub capnetur magnus Leo tremulam quatiens e corpore flammam. Auriga sub laeva Geminorum obductus parte feretur. adversum caput huic Helicae truculenta tuetur. at Capra laeum umerum clara obtinet. Tum qrum haec est magno atque inlustri praedita signo, contra Haedi exiguum iaciunt mortalibus ignem.pluere, nostri imperite Suculas, quasi a subus essent non ab imbribus nominatae. Minorem autem Septentrionem Cepheus passis palmis post terga subsequitur; namque ipsum ad tergum Cynosurae vertitur Arcti. Hunc antecedit obscura specie stellarum Cassiepia. Hanc autem inlustri versatur corpore propter Andromeda aufugiens aspectu maesta parentis. Huic Equos ille
Abbreviated transcription (Latin):
reuoiu nlirse totcie nsq simus e corpores epos¬
S tuol cuim tocius ẽ p̃ clara faties. in pͥmis aspi¬
cienda est sigura capitis. atq ardor ocłoꝵ. huio
non una mͦ cap oruans stella relucet. Uerum
tpra sunt dupliq fulgore notata. E crucib qom
culis auo lumina feruida flagrant. Atq uonom̃¬
cum rachanti syd̾e lucet. Est ipĩ cap̃ atereticer¬
uice refiexum. Optutum incauda maioris fige
ortus nͥ atq obitus parte ad miscetur inuna. Idaũt
cap a tangens defessa ł ut mientis pnagorltitur
quam & greq̃ engnosiam uocitant. genib quia
nua ferasir. hic ala eximio. posita est fuigore
Sraco ꝑͥ hibent ephuicu noĩe grai. hic p̃lui di uepis¬
er paimaꝵ ꝯrinet anguẽ. Euis ⁊ p̃e manet religa¬
cuẜ aopore corto. Naniq uirum medium serpens.
suls pertora cigit. Iue tñ nitens gͣuit̾ uestigia po¬
nit. dcq ocłos urget pelib pectusꝙ nepa. Septẽ¬
Mones aũt sequinir artophilax uulgo qͥđr eẽ¬

Expanded text:
revolvens sese conficiensque sinus e corpore flexos. eius cum totius est praeclara species tum in primis aspicienda est figura capitis atque ardor oculorum: huic non una modo caput ornans stella relucet, verum tempora sunt duplici fulgore notata e trucibusque oculis duo fervida lumina flagrant atque uno mentum radianti sidere lucet; opstipum caput, at tereti cervice reflexum optutum in cauda maioris figere ortus ubi atque obitus parti admiscetur in una. Id autem caput attingens defessa velut maerentis imago vertitur, quam quidem Graeci Engonasin vocitant, genibus quia nixa feratur. hic illa eximio posita est fulgore claro perhibent Ophiuchum nomine Graii. hic pressu duplici palmarum continet Anguem, atque eius ipse manet religatus corpore torto; namque virum medium Serpens sub pectora cingit. ille tamen nitens graviter vestigia ponit atque oculos urget pedibus pectusque Nepai. Septentriones autem sequitur Arctophylax, vulgo qui
Abbreviated transcription (Latin):
philosophiã copularet. sibiq ĩuicẽ necessa¬
rias partes nec pugnare ĩter se tm̃ mͦ s ĩ
diu̾sis officinis hec ei ẽẽnt philosophie m̃bra
susceptor naturalis apitagoreis dialectica. ra¬
cionał atq morał ex ipso socͣtis fonte unũ tñ
harũ familiaꝵ ĩpolitas sẽtñcias ⁊⁊ ĩchoatas
auditorib tradidiss. hic eas cũ rõne lunãdo
tũ ad orationis angusti. honestissimã
spetiẽ ĩduendo ꝑfectas aq ⁊̃ admirabiles fe
cit. Multi auditoꝵ eiꝰ utͥusq sexus ĩphilosor hia
floruerunt. Patͥmoniũ ĩ hortulo qͥ achadene
iunctꝰ fuit ⁊ ĩ duob ministris. ũ patera qͣ diis
suplicabat reliqͥs. Auri tm̃ qͣntũ puer nobi¬

Expanded text:
philosophiam copulavit et sibi invicem necessarias partes nec pugnare inter se tantummodo, sdiversis officinis hec ei essent philosophie membra suscepta, naturalis a pithagoreis, dyaletica rationalis atque moralis ex ipso Socratis fonte, unum tamharum familiarum impolitas sententias et inchoatas auditoribus tradidissent, hic eas tum ratione limando tum orationis auguste honestissimam speciem induendot. Multi auditorum ejus utriusque sexus in philosophia floruerunt. Patrimonium in hortulo, qui academiae junctus erat, in duobus ministris, et patera qua diis supplicabat, reliquit. Auri tantum hab
Abbreviated transcription (Latin):
modius arbitratus ẽs. seꝑatim id queri. deceo
disseri. id ẽ de diuinatione. que ẽ eaꝵ rerum.
q̃ fortuite putant᷑. p̃dicho atq p̃sentio id sipla¬
cet iuideamus. ꝙͣ habeat uim. ⁊ quale sit. Ego
enim sic existimo. si sint ea diuinandi genera
uera de quib accepimus queq colimus ee dos.
Uicissimq sidii sint : ẽe qui diuinent. Arcem
cipcantur ut et sidiuinatio sit. dii sint. Et si
diͦsint. sit diuinatio. Quoꝵ ͤ tam facile. ut tui

Expanded text:
modius arbitratus es separatim id quaeri deque eo modius arbitratus es separatim id quaeri deque eo disseri, id est de divinatione, quae est earum rerum, quae fortuitae putantur, praedictio atque praesensio, id, si placet, videamus quam habeat vim et quale sit. Ego enim sic existimo, si sint ea genera divinandi vera, de quibus accepimus quaeque colimus, esse deos, vicissimque, si di sint, esse qui divinent. Arcem ciprocantur, ut et, si divinatio sit, di sint et, si di sint, sit divinatio. Quorum neutrum tam facile, quam tu
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis. religioniq tribuamus. Est enim ꝑicłm
ne aut neglectis his: impia fraude. aut susceptis.
anil suꝑsticione obligemur. Quib de reb ⁊ alias
sepe. et paulo accuratiꝰ nuꝑ cum ẽem. cuq fr̃e in
cusculano disputatum ẽ. Nam cum ambulandi
cã inliceũ uenissemus. id enim suꝑiori gẏnasio no¬
menẽ: ꝑ legi ille inquit tuum paulo ante iciũ
de natura cdoꝵ inquo disputato cotte qͣnꝗͣ labestic.¬
tauit sententiam meam: ñ funditus tñ sustulit.
ꝓtime uͦ inꝗͣ. Et enim ip̃e cotta sic disputat. ut
stoicoꝵ magis argumenta cõputet. ꝙͣ hominum
re uideatur. s studio contra stoicos disserendi. dos
mͥ uidetur funditus tollere. Eius orationi ñ sane
desidõ. ꝗͥ respondeam. Satis enim defensa reh-¬
gio ẽ. in .ii. libro alucilio. Cuius disputatio tibi
ip̃i ut mextremo t̾cio scrib̾. ad u̾itatẽ ẽ uisa ꝓpen¬
sior. S ꝙ p̃t̃ missum ẽ in illis libris. credo qͥiᷤ com¬

Expanded text:
divinis religionique tribuamus; est enim periculum, divinis religionique tribuamus; est enim periculum, ne aut neglectis iis impia fraude aut susceptis anili superstitione obligemur. Quibus de rebus et alias saepe et paulo accuratius nuper, cum essem cum Q. fratre in Tusculano, disputatum est. Nam cum ambulandi causa in Lyceum venissemus id enim superiori gymnasio nomen est, Perlegi, ille inquit, tuum paulo ante tertium de natura deorum, in quo disputatio Cottae quamquam labefacsententiam meam, non funditus tamen sustulit. Optime vero, inquam; etenim ipse Cotta sic disputat, ut Stoicorum magis argumenta confutet quam hominum are videatur; sed studio contra Stoicos disserendi deos mihi videtur funditus tollere. Eius rationi non sane desidero quid respondeam; satis enim defensa religio est in secundo libro a Lucilio, cuius disputatio tibi ipsi, ut in extremo tertio scribis, ad veritatem est visa propensior. Sed, quod praetermissum est in illis libris credo, quia com
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ negare. uim e̾e diuinandi. s dubitare sedixit.
Qd̾ illi inaliqͣ re inuitissimis stoicis stoico fac̾e licuit.
id nos ut in reliquis reb faciamꝰ. astoicis ñ ꝯcedetur.
p̃sertim cum id de quo panetio ñ liquet reliquis
eiusdem discipline solis luce uicleatur. clarius. S¬
ħ ꝙ̃ laus acͥademie p̃stantissumm philosophi uidi¬
cio ⁊ testimonio ꝯꝓbata ẽ. Et enim nob̾met ip̃is
querentib q. sit de diumatione iudicandũ. qͦ acar¬
neade multa acute ⁊ copiose ꝯtra stoicos disputa¬
ta sint. uerentib q ne temere ł false rei ł ñ satis
cognite assentiamur. faciendum uidemur ut di¬
ligent̃. etiam atq ⁊̃ arguinta cum argum̃tis ꝯpa-¬
remus. ut fecimus in his trib libris quos de natura
doꝵ. scͥpsimus. Nam cum om̃ib inreb temeritas
massentiendo errorq turpis ẽ. tum in eo loco maxĩe
in quo udicandum ẽ: quantum auspiciis rebq

Expanded text:
est negare vim esse divinandi, sed dubitare se dixit. est negare vim esse divinandi, sed dubitare se dixit. Quod illi in aliqua re invitissumis Stoicis Stoico facere licuit, id nos ut in reliquis rebus faciamus, a Stoicis non concedetur? praesertim cum id, de quo Panaetio non liquet, reliquis eiusdem disciplinae solis luce videatur clarius. Sdicio et testimonio conprobata est. Etenim nobismet ipsis quaerentibus, quid sit de divinatione iudicandum, quod a Carneade multa acute et copiose contra Stoicos disputata sint, verentibusque, ne temere vel falsae rei vel non satis cognitae adsentiamur, faciendum videtur, ut diligenter etiam atque etiam argumenta cum argumentis comparemus, ut fecimus in iis tribus libris, quos de natura deorum scripsimus. Nam cum omnibus in rebus temeritas in adsentiendo errorque turpis est, tum in eo loco maxime, in quo iudicandum est, quantum auspiciis rebusque
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. uet̾e achademia ⁊ ꝑipatheticis ꝯsentien¬
tib. Cumq huic rei magnam auctoritatem
pẏtagoras iam ante tribuiss. qui etiam ip̃e au-¬
gur uellet ip̃e. plurimisq locis grauis auctor
sustulit. somnioꝵ ⁊ suroris reliquit. oratipusq
familaris nr̃ quem ego patrem sũmis ꝑ ypathe¬
ticis iudico isdem rebus fidem tribuit. Reli¬
qua diuinationis gen̾a reiecit. S cum stoici
om̃ia fere illa defend̾e̾t. qͥ ⁊reno insius cõm̃¬
tariis quasi semina quedam sparsiss. ⁊ ea cle¬
antes paulo ub̾iora feciss. accessit acerrimo
uir ingenio cͥsippus qui totam de diuinatio¬
ne duob libͥs explicauit sententiam. un o p̃tẽa
de oracħs. uno de somniis. quem subsequens unũ
librum babiloniꝰ diogenes edidit. Eius auditor
duo autipat̃. Quinq nr̃ possidonius. S astoicis ł
pͥncipib eius discipline possidonii doctor. discipłs
antipatri. degenerauit panetius. Nec tñ ausus

Expanded text:
tentia vetere Academia et Peripateticis consentiententia vetere Academia et Peripateticis consentientibus, cumque huic rei magnam auctoritatem Pythagoras iam ante tribuisset, qui etiam ipse augur vellet esse, plurumisque locis gravis auctor sustulit, somniorum et furoris reliquit, Cratippusque, familiaris noster, quem ego parem summis Peripateticis iudico, isdem rebus fidem tribuit, reliqua divinationis genera reiecit. Sed cum Stoici omnia fere illa defenderent, quod et Zeno in suis commentariis quasi semina quaedam sparsisset et ea Cleanthes paulo uberiora fecisset, accessit acerrumo vir ingenio, Chrysippus, qui totam de divinatione duobus libris explicavit sententiam, uno praeterea de oraclis, uno de somniis; quem subsequens unum librum Babylonius Diogenes edidit, eius auditor, duo Antipater, quinque noster Posidonius. Sed a Stoicis vel princeps eius disciplinae, Posidonii doctor, discipulus Antipatri, degeneravit, Panaetius, nec tamen ausus
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sib ꝯtineri arbitrati. eoꝵ decem interp̃tes de¬
lectos e ciuitate ẽe uoluerunt. Exquo genere
sepe arioloꝵ ⁊̃ ⁊ uatum furibundas p̃dichones
ut octauiano bello comeli culeol audiendas
Q uin ⁊̃ memoria nr̃a templum iunonis sopite
luciꝰ iulius. qͥ cũ .p. rutilio ꝯsul erat de senatus
sententia refecit excecilie baleari ci filie somnio.
Atq ħ ut ego arbitror ueteres reꝵ magis euentis mo¬
niti.ꝗͣ. ratione docti probauerunt. Philophoꝵ¬
uͦ ex quisita q̃dam argumenta cum ẽet uera di¬
uinatio collecta sunt. Exquib ut de antiquisimis
loquar. colofonius xenofanes. unus qui deos ẽe
dice̾t. diuinationẽ funditus sustulit. Reliqui uͦ
om̃s p̃t̃ epicurum babutientem de natura doꝵ
diuinationẽ probauerunt. s ñ unomͦ. Nã cum
soõtes om̃sq socͣlici. ⁊ enoq ⁊ hi qui abeo e̾e̾nt
profech manerent mantiquoꝵ phloᷤphoꝵ sen¬

Expanded text:
versibus contineri arbitrati eorum decem interpretes deversibus contineri arbitrati eorum decem interpretes delectos e civitate esse voluerunt. Ex quo genere saepe hariolorum etiam et vatum furibundas praedictiones, ut Octaviano bello Cornelii Culleoli, audiendas Quin etiam memoria nostra templum Iunonis Sospitae L. Iulius, qui cum P. Rutilio consul fuit, de senatus sententia refecit ex Caeciliae, Baliarici filiae, somnio. Atque haec, ut ego arbitror, veteres rerum magis eventis moniti quam ratione docti probaverunt. Philosophorum vero exquisita quaedam argumenta, cur esset vera divinatio, collecta sunt; e quibus, ut de antiquissumis loquar, Colophonius Xenophanes unus, qui deos esse diceret, divinationem funditus sustulit; reliqui vero omnes praeter Epicurum balbutientem de natura deorum divinationem probaverunt, sed non uno modo. Nam cum Socrates omnesque Socratici Zerofecti, manerent in antiquorum philosophorum sen
Abbreviated transcription (Latin):
loniam misit iuetholiam. ionia. asiam. siciliam.
italiam. sine pẏtlio. aut dodoneo. aut ammonis
oraoło. aut q bellum susceptum ab ea sine ꝯsilio
d̾oꝵ ẽ Nec unum genus ẽ diuinationis publ¬
ce pͥuatunq celebrat̾um. Nam ut omittam cet̾os
popłos. ñr quam multa gen̾a ꝯplexus ẽ. Princi¬
pio huius urbis parens romulus. ũ solum aus¬
picato urbem ꝯdidisse: s ip̃e ⁊ optimus augur
fuisse traditur. de iñ augurib ⁊ reliqui reges usi:
et exaclis regibus nicħ publice sine auspiciis. nec
domi. nec milicie gerebatur. Cumq magna
uis uidetur e̾ẽ. ⁊ inpetrandis ꝯsulendisq rebus
plina. omnem hanc exetruria scientiam adhi¬
bebant. ne genus e̾et ullum diuinationis quod
neglectum ab his uide̾tur. Et cum duob mo¬
dis aĩ sine ratione ⁊ scientia motu ip̃i suo solu¬
to ⁊ libero motarentur. uno furente. alt̾o som¬
niante furoris diuinationẽ. Sybillinis maxime

Expanded text:
loniam misit in Aeoliam, Ioniam, Asiam, Siciliam, loniam misit in Aeoliam, Ioniam, Asiam, Siciliam, Italiam sine Pythio aut Dodonaeo aut Hammonis oraculo? aut quod bellum susceptum ab ea sine consilio deorum est? Nec unum genus est divinationis publice privatimque celebratum. Nam, ut omittam ceteros populos, noster quam multa genera conplexus est! Principio huius urbis parens Romulus non solum auspicato urbem condidisse, sed ipse etiam optumus augur fuisse traditur. Deinde auguribus et reliqui reges usi, et exactis regibus nihil publice sine auspiciis nec domi nec militiae gerebatur. Cumque magna vis videretur esse et inpetriendis consulendisque rebus plina, omnem hanc ex Etruria scientiam adhibebant, ne genus esset ullum divinationis, quod neglectum ab iis videretur. Et cum duobus modis animi sine ratione et scientia motu ipsi suo soluto et libero incitarentur, uno furente, altero somniante, furoris divinationem Sibyllinis maxime
Abbreviated transcription (Latin):
iumanẽ. tamq barbaram. q̃ ñ significari sut᷑a
⁊ aquibdam intelligi p̃diciq posse censeat. Prin¬
cipio assyrii ut ab ultimis auctoritatẽ repetam
propt̃ planiciem magnitudinẽq regionum
quas incolebant. cum celum ex om̃i parte
patens atq aꝑtum intuerent᷑: traiectiones
motusq stellaꝵ obseruitauer̃. Quib notatis. qͥd
cuiq significaretur memoria prodider̃. Quã
innatione caldei ũ exartis. s ex gentis uoca¬
bulo nominati. diuturna obseruatione side-¬
rum scientiam putantur effecisse. ut p̃dici
poss qͥd cuiq euenturum ⁊ qͦ quisq fato natꝰ
e̾e̾t. Fandem artem ⁊ egiptii ionginquita¬
te tempoꝵ innumerabilib pene scħs ꝯsecuti
putantur. Ci licum aũt ⁊ sẏsidaꝵ gens. ⁊ his
finitima p̃aphilia. quib nationib p̃fuimus ip̃i.
uolatib auium cantibq certissimis signis de¬
clarari res futuras putant. Quam uͦ grecia co-¬

Expanded text:
inmanem tamque barbaram, quae non significari futura inmanem tamque barbaram, quae non significari futura et a quibusdam intellegi praedicique posse censeat. Principio Assyrii, ut ab ultumis auctoritatem repetam, propter planitiam magnitudinemque regionum, quas incolebant, cum caelum ex omni parte patens atque apertum intuerentur, traiectiones motusque stellarum observitaverunt, quibus notatis, quid cuique significaretur, memoriae prodiderunt. Qua in natione Chaldaei non ex artis, sed ex gentis vocabulo nominati diuturna observatione siderum scientiam putantur effecisse, ut praedici posset, quid cuique eventurum et quo quisque fato natus esset. Eandem artem etiam Aegyptii longinquitate temporum innumerabilibus paene saeculis consecuti putantur. Cilicum autem et Pisidarum gens et his finituma Pamphylia, quibus nationibus praefuimus ipsi, volatibus avium cantibusque ut certissimis signis declarari res futuras putant. Quam vero Graecia co