comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingum̃tũ factum ẽẽ dic̾et᷑. fieret uͦ a consequentibꝰ argum̃tum
lib̾i sequnt᷑ : cum eonupta eet mulier cum quo conubi iuserat
assumo qđ ÷ consequens. S mulier cũ eo nupta nõ ÷ cũ quo conubi:
us erat. Concludo antecedens. Nichil gͥdotis ꝓlibis man̾e oporte.¬
bit: quia patrẽ lib̾i non sequnt᷑. Argum̃tũ abeo ꝙ in ipso ÷ de quo
querit᷑. Iuerit᷑ enĩ dehis nuptiis quarũ nullũ fu̾it iure conubiũ
ex affectis. Om̃e enĩ ꝯsequens. ad id qđ p̃cedit refert᷑. IMaxima
ꝓpositio ÷ ubi conseques nõ ÷ ibi nec angecedẽs quidẽ ẽẽ pocest.
Aede his erit alius ub̃ius disserẽdi locus .A repugnantibꝰ. Si pat᷑¬
familias uxori ancillaꝵ usum fructũ legauit a filio: usq pug¬
nauit enĩ recte acciꝑe ⁊ inuitum reddere. Ss eds heres dr̃
qui heredi iusticuto substituitur. Ueluti si quis filiũ instituat

Expanded text:
argumentum factum esse diceretur. Fieret vero a consequentiargumentum factum esse diceretur. Fieret vero a consequentiliberi sequuntur, cum eo nupta esse mulier, cum quo connubii jus erat. Assumo quod est consequens: Sed mulier cum eo nupta non est cum quo connubii jus erat. Concludo antecedens: Nihil igitur dotis prbit, quia patrem liberi non sequuntur. Argumentum, ab eo quod in ipso est de quo quaeritur. Quaeritur enim de his nuptiis, quarum nullum fuerit jure connubium. Ex affectis: omne enim consequens ad id quod praecedit refertur. Maxima propositio est: Ubi consequens non est, ibi ne antecedens quidem esse potest. Ac de his erit alius uberius disserendi locus. A repugnantibus: Si paterfamilias uxori ancillarum usum fructum legavit a filio, nequnat enim recte accipere et invitum reddere. Secundus haeres dicitur qui haeredi instituto substituitur, veluti si quis filium instituat
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris cũ eo c̃ quo comibi ius nõ erat. apud uirũ dotꝰ parss
diuorciũ debeat ꝑman̾ẽ. hic subiectũ quidẽ ÷ nupta muliescũ qͦ conu¬
bium non erat. p̃dicatũ uͦ: dotis partis apud uirũ pꝰ diuorciũ retẽciõi
ure ꝑmansio Sumit᷑ gͦ a cõsequentibꝰ argum̃tũ hoc m Nlam quia nu¬
ꝑtias fecit. cũ eo cũ quo conubii us nullum ÷ id c̃oseqt᷑. ut libi patrẽ¬
nõ consequant᷑. Si aũt lib̾i patrẽ nõ ꝯsequnt᷑. ne i patre quidẽ st̃
pocestate. At sim patris potestate nons. matriq applicant᷑. apud uit¬
rum dotis pars non pot̾it ꝑman̾e. Hic gͥ antecedens ÷ eũeo cum quo
conubiiius nonerat nupte Consequens: nichil ꝓliberis dotis nõe
manere oportere. Condudat᷑ argum̃tatio. Smn non ꝑmisso conubi
liberi qui ꝓcreant᷑ patrem non sequnt᷑ : nedotis quidẽ pars apud pa¬
tiascum eo fecisse. qui cũ conubi ius non ẽet : recte aꝯseq̃ntib

Expanded text:
 erat, apud virum dotis pars post divortium debeat permanere. Hic subjectum quidem est, nupta mulier cum quo connubium non erat, praedicatum vero dotis partis apud virum post divortium retentionis jure permansio. Sumitur ergo a consequentibus argumentum hoc modo. Nam quia nuptias fecit cum eo cum quo connubii jus nullum non sequantur. Si autem liberi patrem non sequuntur, ne in patris quidem sunt potestate; at si in patris potestate non sunt, matrique applicantur, apud virum dotis pars non poterit permanere. Hic igitur antecedens est, cum quo connubii jus non erat, nuptiae; consequens vero, nihil pro liberisre oportere. Concludatur argumentatio: Quoniam, non permisso connubio, liberi qui procreantur patrem non sequuntur, ne dotis quidem pars apud patias cum eo fecisse quicum connubii jus non esset, recte a consequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
hõ ÷ risibił ÷ Simul uͦ: ut si terre obiecta ÷ luna: deficit
Et hoc sibi conu̾tunt᷑. ut cõsequẽtia fiant añcedẽtia us
Añcedens uͦ pͥus ÷: ut si arrogans ÷ odiosus ÷ Prius enim
arrogans ÷ post̾ius odiosus. Illud tam̃ in õibꝰ man posis
ancedentibꝰ. necessario trhai cõsequetia. Exempli uͦ talis ÷ ex.¬
planacio. Ciuitatis romane iure liberi retinent᷑ in pacrũ
arbitrio usq dum t̾cia emãtipatioẽ soluant᷑. Ergo si quãdo
diuortiũ int̾cessiss culpa mulieris: parte quadã dotis pro
lib̃oꝵ nu̾o multabat᷑. De qua re paulus in isticutoꝵ libro
.ii. citulo de dotibꝰ ita disseruit. Si diuorciũ ÷ matͥmoniĩ
⁊ hoc sine culpa mulieris factũ ÷ dos integra repetet᷑.
d̾si culpa mulieris factũ ÷ diuorciũ: in singłos lib̾o ᷤ sexta
pars dotis a marito retiuet᷑. usq ad dimidiã parcẽ dũ¬
caxat dotis. Iua re qm̃ ꝙ. ex dote cõquerit᷑ lib̾oꝵ ÷ qui

Expanded text:
 risibilis est. Simul vero, ut si terra objecta est, luna deficit. Et haec sibi convertuntur, ut consequentia fiant antecedentia, uAntecedens vero prius est, ut si arrogans est, odiosus est. Prius enim est arrogans, posterius odiosus. Illud tamen in omnibus manet, positis antecedentibus necessario consequentia trahi. Exempli vero talis est explanatio: Civitatis Romanae jure, liberi retinentur in patrum arbitrio, usque dum tertia emancipatione solvantur; ergo si quando divortium intercessisset culpa mulieris, parte quadam dotis pro liberorum numero multabatur. De qua re Paulus, Institutionum libri secundi titulo de Dotibus, ita disseruit: Si divortium est matrimonii, et hoc sine culpa mulieris factum est, dos integra repetetur; quod si culpa mulieris factum est divortium, in singulos liberos sexta pars dotis a marito retinetur, usque ad mediam partem duntaxat dotis. Quare quoniam quod ex dote conquiritur liberorum est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ddit. hoc sede ⁊ c̾tio fic. ⁊ c̾cio eũ fiduciaria pacrimãcipat
itradit. nsic de patris potestate filiꝰ exit. dmorciã.: uideo
nunciũ misit. Iuod enĩ ancecessit u̾e uiri culpa fieret.
diuorciũ : id non ꝑmiteit. ut docis pars mulieris nõ ꝑeat.
quãuis pͥma repudii nunciũ mittat. Non enĩ quiti pͥma¬

Expanded text:
dit. Hoc secundo et tertio fit, et tertio eum fiduciario patri mancipat et tradit, et sic de patris potestate exit. Quae tamen nuntium misit. Quod enim antecessit, ut viri culpa fieret divortium, id non permittit ut dotis pars mulieri pereat, quamvis prima repudii nuntium mittat. Non enim quia p
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ gͥ iure mulier dotis parte multabit᷑. NId̾ si nõ multabit᷑ dotis
parte: nchil inuiri domo lib̃oꝵ causa dotis nõe relinquet᷑. s non
multabit᷑ docis parte. Nichil gͥ apud uirũ docis ꝓ lib̾is relinq̃tur
ꝙ uxor pͥma nunciau̾it retẽciõe. Hic uͦ antecessit uiri culpa¬
uecesse ÷ ut referat᷑. Maxima ꝓpositio ÷ : ubi ÷ antecedẽs ibi:
isub sequẽs. at inhac questiõe ÷ añcedens .i. uiri culpa facci
di uorciũ. Ibi gͥ consequens erit. sextas nõ retineri. Cur aũt
ita suꝑiꝰ argum̃tũ c̃õclusionibꝰ intexuerĩ. cũ de hil marco tille
latiꝰ exequente tractau̾o euidentius apparebit. Saconse q̃ntib

Expanded text:
 jure mulier dotis parte multabitur. Quod si non multabitur dotis parte, nihil in viri domo liberorum causa, dotis nomine relinquetur, sed non multabitur dotis parte; nihil igitur apud virum dotis relinqueturquod prima nuntiaverit, retentione; hoc vero antecessit, viri culpanecesse est ut referatur. Maxima propositio est: Ubi est antecedens, ibi erit et consequens; at in hac quaestione est antecedens, id est viri culpa factum divortium; ibi igitur consequens erit, sextas non retineri. Cur autem ita superius argumentum conclusionibus intexuerim, cum de his, M. Tullio latius exsequente, tractavero, evidentius apparebit. A consequentibus:
Abbreviated transcription (Latin):
ant : q̃m quidẽ ⁊ id ꝗd affectum uocat᷑ eius ÷ t̾mini ad quẽ cõsid̃at᷑
affectum. ⁊ t̾minus in questione ꝓpositus. affecto suo intelligit᷑
ẽẽ conexus.IQ uecum ita sint: cum argum̃tũ sumit᷑ a coniuga¬
tis. qm̃ id quod coniugatũ ÷ affectum ÷ ad idꝙ ei ex alt̾a parte ÷
coniugatũ: id quidẽ de quo querit᷑ in altͥnsecus posito conuitato

Expanded text:
quidem et id quod affectum vocatur, ejus est termini ad quem consideratur affectum, et terminus in quaestione propositus affecto suo intelligitur esse connexus. Quae cum ita sint, cum argumentum sumitur a conjugatis, quoniam id quod conjugatum est, affectum est ad id quod ei ex altera parte est conjuga
Abbreviated transcription (Latin):
hicemꝰ. Q uod in re minore ualet: ualeat ⁊̃ in maiore. At inurb
aqua arcet᷑. Regent᷑ gͥ fines. Hic tam̃ questio ꝑmutat᷑ hoc mͦ.
Iueritur enĩ an in urbe fines oporteat regi. S aminore sumit᷑¬

Expanded text:
dicemus: Quod in re minori valet, valeat etiam in majori. At in urbe dicemus: Quod in re minori valet, valeat etiam in majori. At in urbe aqua arcetur, regantur igitur fines. Hic tamen quaestio permutatur hoc modo: Quaeritur enim an in urbe fines oporteat regi. Sed a minore sumit
Abbreviated transcription (Latin):
inminore. Sit enĩ questio an inurbe aquam liceat arseri. In hac
gͥ subiectus ÷ t̾minus. In urbe aqua. p̃dicatus uͦ: ius arcendi.
Regi fines dicunt᷑. quociens inius qͥsq ager ꝓpriis finibꝰ t̾mi¬
natur. Arcet uͦ aquam ꝙ. eam ꝑsua spacia meare nõ patit᷑. Facimꝰ
t argum̃tũ sic. Qm̃ plus ÷ regi fines. minus uͦ arceri aquam.Si
inciuitate fines non regunt᷑. quod maiꝰ ÷: ne id ꝗdẽ ꝙ minus est
fiet. ut aqua in ciuitate arceatur. Hic gͥ sũptum ÷ arguĩtũ.
abeo ꝙ in ipso heret de quo querit᷑. Iuerit᷑ uͦ de arcende aque iure
uͦquod tullius maximã ꝓpositionẽ arguintationi includi hoc mͦ.
Quod in re maiore ualet. ualeat in minore: ⁊ deinceps eanixus.
argum̃tationẽ expediuit: ut manifestius appareat idq. pͥmo
di. ut in p̾senti monstrat᷑ exemplo. Alias uͦ uires argum̃tatiõib
dare. ut in suꝑioribꝰ exemplis locoꝵ Nuod si idẽ cõũtamͦ exẽplum

Expanded text:
in minore. Sit enim quaestio an in urbe aquam liceat arceri. In hac igitur subjectus est terminus, in urbe aqua, praedicatus vero, jus arcendi. Regi fines dicuntur quoties unusquisque ager propriis finibus terminatur. Arcet vero aquam qui eam per sua spatia meare non patitur. Faciamus igitur argumentum sic. Quoniam plus est regi fines, minus vero arceri aquam, si in civitate fines non reguntur, quod majus est, ne id quidem quod minus est, fiet, ut aqua in civitate arceatur. Hic igitur sumptum est argumentum ab eo quod in ipso haeret de quo quaeritur. Quaeritur vero de arcendae aquae jure,vero quod Tullius maximam propositionem argumentationi inclusit hoc modo: Quod in re majori valet, valeat in minori, et deinceps ea nixus, argumentationem expedivit, ut manifestius appareat id quod in primo di, ut in praesenti monstratur exemplo, alias vero vires argumentationibus dare, ut in superioribus exemplis locorum. Quod si idem convertamus exemplum,
Abbreviated transcription (Latin):
illud quiđ cõsequẽs mẽẽ pͣ. locus a cõmunit᷑ accidentibus.
xpeditis gͥ locis qui ab ipsis t̾minis in ꝓposiciõe positis assu¬
munt᷑. nũc de his dicendũ ÷ qͥlic extͥnsecus positi arga tn
questionib sub ministrãt. Hii uͦ loci s̃. uł ex rei iudicio uł
ex similib uł amaiore. uł aminore. uł a ꝓposicione. uł ex
oppositis uł extͣnss ũptioẽ. ⁊ ille quidem locus qui rei uidiciũ
tenet. huius modi est. Ut id dicamꝰ sẽ. quod uł om̃s iudicãt
huniꝰ exemplũ ÷ Celum uolubile. quod ita sapiẽtes
atq in astro nomia doctissimi iudicaũnt. Questio de.
Sidubitet᷑ an hom̃is ꝓpͥum sic ẽe biped̾ẽ. dm̃s similit̾. in est
licudo aut in qualicate. aut in quantitate subsistit. Set in qͣn.¬
titate paritas nũcupatur .i. equalitas. Rursus ab heoͦ quod est
maius. si queratur ansit animał diffinitio. quod  se mou̾e

Expanded text:
ius est consequens inesse potest; locus a communiter accidentibus. Expeditis igitur locis his qui ab ipsis terminis in quaestione positis assumuntur, nunc de his dicendum est qui, licet extrinsecus positi, argumenta tamen quaestionibus subministrant. Hi vero sunt vel ex rei iudicio, vel ex similibus, vel a maiore, vel a minore, vel a proportione, vel ex oppositis, vel ex transumptione. Et itenet, hujusmodi est; ut id dicamus esse, vel quod omnes judicant, unatque in astronomia doctissimi dijudicaverint. Quaestio de si dubitetur an hominis proprium sit esse bipedem, dicimus similiter: inest litudo, aut in qualitate, aut in quantitate consistit; sed in quantitate paritas nuncupatur, id est aequalitas. Rursus ab eo quod est majus, si an sit animalis definitio, quod ex se moveri
Abbreviated transcription (Latin):
alia sunt que ante rem existunt. alia que cum re. alia post rem.
Uocus uͦ ꝯdicionalis diuiditur in antecedens. consequẽs. ⁊ repug.¬
nans. SCausaꝵ q̃q̃ multiplex locus ÷ ahe namq s̃. que ui sua efficiũt
alie sine quib effici nõ pot̾. NEaꝵ uͦ que ui sua efficiunt. alie sunt

Expanded text:
alia sunt quae ante rem existunt, alia quae cum re, alia vero post rem. alia sunt quae ante rem existunt, alia quae cum re, alia vero post rem. Locus vero conditionalis dividitur in antecedens, consequens et repugnans. Causarum quoque multiplex locus est: aliae namque sunt quae vi sua efficiunt, aliae sine q
Abbreviated transcription (Latin):
cionis diuisio scđm tullium pͥncipał. Quod alie corporaliũ rerũ sint.
alie in corporaliũ. Et diffinicionis quidẽ locus ita diuisus : Sa partibus
aũt locus diuidit᷑ in particionẽ ⁊ diuisionẽ. Sanotauͦ locus simplex
est. Sal affectis aũt. alii sunt acõiuigatis. alii agen̾e. alii aforma. alii
a sumili. alii a differentia. alii a contrariis. alii ab ad iuccis. alii a coseq̃n¬
tibus. ancedentibꝰ ⁊ repugnantibꝰ. alii a causa. alii ab affectis. alii acõ.
gen̾a ⁊ in ea que ⁊ species ẽẽ posunt᷑. NSimiliũ q̃q̃ alia insingłis¬
consiđant᷑ ⁊ uocant᷑ exempla. alia in plurib ⁊ appellat᷑ inductioci
alia inconuictis ⁊ uocatur ꝓporcio. Ntem differenciaꝵ alic sũt
substanciales. alie ⁊ si nõ substanciales: inseparabiles tam̃. alio¬
neq substanciales neq in separabiles. S Contrarioꝵ alie dñr
adu̾sa. alia pͥuancia. alia negatiua. alia relatiua. Sadiuctoꝵ uͦ

Expanded text:
m Tullium principalis, quod aliae corporalium rerum sint, aliae incorporalium, et definitionis quidem locus ita divisus est. A partibus autem locus dividitur in partitionem et divisionem. A nota vero locus simplex est. Ab affectis autem, alii sunt a conjugatis, alii a genere, alii a forma, alii a simili, alii a differentia, alii a contrariis, alii ab adjunctis, alii a consequentibus, antecedentibus et repugnantibus, alii a causa, alii ab effectis, alii a compgenera, et in ea quae etiam species esse possunt. Species qconsiderantur, et vocantur exempla, alia in pluribus, et appellatur inductio; alia in conjunctis, et vocatur proportio. Item differentiarum aliae sunt substanneque substantiales neque inseparabiles. Contrariorum alia dicuntur adversa, alia privantia, alia negantia, alia relativa. Adjunctorum vero
Abbreviated transcription (Latin):
diffinicio ea hom̃is que dic ał gressibile ipes. ⁊ exit diffinitio
hom̃is: ał rõnale mortale. Iuestio de diffiniciõẽ maxima ꝓp̃o.
Siid quod minus uidetur in ẽẽ in ÷ uid quod maius uidet᷑ ĩ eẽ
in erit.Multe aũ diu̾sitates locoꝵ sunt ab heo qud ẽẽt magͣ ac
in ciuitatibꝰ magistratꝰ. dicamꝰ minime. quod nec ĩnauibus

Expanded text:
 gressibile bipes, erit definitio hominis, animal rationale mortale. Quaestio de definitione. Maxima propositio: Si id quod minus videtur inesse, inest: et id quod magis videtur inesse, inerit. Multae autem diversitates locorum sunt, ab eo quod esse magis ac in civitatibus magistratus, dicamus minime: quia ne in navibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ At que hoꝵ om̃iũ nichil causa uacuũ est. nec quicquã est ĩ rebus
quod nõ aliqua causa ꝑficiat. Om̃iꝰ enĩ que fuint aliquã habẽt¬
rationẽ cur facta sint quã si qͥs redd̾e possit : causam quoq redid̾it
id ⁊ enĩ causa ꝓpt̾ quã uniũ quͦdq fit.
Legitime sẽ nuptie si romanꝰ romanã matrimoniisa
nuptiis in t̾ueni entibꝰ uł ex ꝯssonsu ducat uxorẽ. S ñ ões ꝑsonas uxo¬
res duc̾e lic⁊ qr nͨ patͥ filiã nec filio matͥm nͦ auo neptẽ nͦ nepti aiuã¬

Expanded text:
 Atque horum omnium nihil a causa vacuum est, nec quidquam est in rebus quod non aliqua causa perficiat. Omnia enim quae fiunt habent aliquam rationem cur facta sint, quam si quis reddere possit, causam quoque reddiderit. Id est enim causa propter quam unumquodque fit.Legitimae sunt nuptiae, si Romanus Romanam nuptiis interuenientibus uel consensu ducat uxorem. Sed non omnes personas uxores ducere licet: quia nec patri filiam, nec filio matrem, nec auo neptem, nec nepoti au
Abbreviated transcription (Latin):
tas instrpe nõ incapita diuidit᷑. Nã siqͥt moriẽs dimeget germai
filios dũtaxat mascłos exuno fr̃e dimiserit .iͦi. ⁊ alio.iiͦii. simiłr
mascłoꝵ: õs qͥdẽ fr̃m filii patruo in testato succedũt.s ñ inst̾rpẽ
s in capita. Ita u illi duo ex uno fr̃e: duas accipiãt portiões ⁊ illi
trui hereditate ñ ueniũt. Sic̃ nec sororis filii in auuncłi here¬
ditate succedũt. Nã ⁊ħ regłarĩẽ ẽ ꝯstitutũ uͥ cognati te intesta¬
toꝵ ꝓpͥnqͦꝵ hereditates capiãt qͣndo aut sui aut agnati defuerĩe.

Expanded text:
tas in stirpem, non in capita diuidatur. Nam si quis moriens, dimittat germanum, filios duntaxat masculos, et ex uno fratre dimiserit duos, ex alio quattuor similiter masculos, omnes quidem fratrum filii patruo suo ab intestato succedunt: sed non in stirpem, sed in capita, ita, ut illi duo ex uno patre duas accipiant portiones, et illi trui hereditatem non ueniunt, sicut nec sororis filii in auunculi hereditate succedunt. Nam et regulare est, ut cognati tunc intestatorum propinquorum hereditates capiant, quando aut sui aut agnati defuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
dietatẽ. Hoc ẽ uͥ tales accipiãt portiões: qͥles patres eoꝵ siuixissent
habit᷑i erãt. Si de fuerĩt sui heredes. tc̃ hereditas defũcti ꝑtinet
adagnatos. Agnati eñi st̃ ꝑuiridẽ sexũ defũcto ꝓpͥnqͥtate ꝯuineti
idẽ ꝯsanguinei fr̃s. ħẽ de uno pat᷑ nati nͨ disputari pͥ. sideu̾sis ma¬

Expanded text:
dietatem, hoc est, ut tales accipiant portiones, quales patres eorum, si uixissent, dietatem, hoc est, ut tales accipiant portiones, quales patres eorum, si uixissent, habituri erant. Si defuerint sui heredes, tunc hereditas defuncti pertinet ad agnatos. Agnati enim sunt per uirilem sexum defuncto propinquitate coniuncti, id est consanguinei fratres, hoc est de uno patre nati. Nec disputari potest, si
Abbreviated transcription (Latin):
milit᷑ pͣtumi qͥsi uiuo pat᷑ nati fuissent. in porestate eiꝰ fut̾i erãt.
sui heredes sc̃. i qͣndo aliqͥs morit᷑ ⁊ relig̃rit filiũ. aut filiã. x
exalio filio mortuo nepotes. neptesue. filis uł nepotes ex filio defuc̃¬
to. patͥ uł auo hac ratiõe succedũt. ii filiꝰ uł filia suas portiões ac¬
cipiant. ⁊ nepotes ex filio portionẽ qͣm pat̾ eoꝵ erat habit᷑us accipi¬
ant qͥa regłarit̃ statutũ ÷ ut int̾ suos ꝓximior longiore gͣdu po¬
sic̃ nõ exdudat ⁊ nõ in capita s instirpẽ diuidat᷑ ereditas. Itẽ
Siqͥs moriens filiũ ñ relinqͥt s ex dicobꝰ mascłis filiis dimit̾tat
ne potes ħ ẽ exuno filio unũ aut duoᷤ nepoces exalt̾o tres auc qͥtuor simłr.¬
sic̃ suꝑiꝰ dictũ ÷ itir pẽ nõ in capita hereditas diuidat᷑. h mͦ u illi duo
nepotes ex uno filio medietatẽ ꝑeipiãt ⁊ illi qͣtuor ex alio filio aliã me¬

Expanded text:
estate eius futuri erant, sui heredes sunt. Si quando aliquis moriatur, et reliquerit filium aut filiam et ex alio filio mortuo nepotes neptesue, filii uel nepotes ex filio, defuncto patre uel auo, hac ratione succedunt, ut filius ac filia suas partes accipiant, et nepotes ex filio portionem, quam pater eorum erat habiturus, accipiant: quia regulariter constitutum est, ut inter suos proximior longiore gradu positum non excludat: et non in capita, sed in stirpem diuidatur hereditas. Item si quis moriens filium non relinquat, sed ex duobus masculis filiis dimittat nepotes, hoc est, ex uno filio unum uel duos nepotes, ex altero tres aut quattuor, simictum est, in stirpem, non in capita hereditas diuiditur, hoc modo, ut illi duo nepotes ex uno filio medietatem percipiant, et illi quattuor ex alio filio aliam me
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuia testimoniũ p̃bent.⁊s̃ m artificiales loci. atq õino disiuncti.
nũc quid̾ ĩ equalitate. nũc uͦ ĩ maioris. minoris ue coꝑatõe ꝯsistit
Ant enĩ ad id quod ⁊̃ siłie. aut ad id qđ maiꝰ aut minꝰ sit. arg̃oꝵ ronũq
aut ex diuisione nascunt᷑. in qͥbꝰ õib cõsequẽtia. ⁊ repugnatia custo.¬
dic᷑. S ea quid̾. que ex diffinitiõe. ł gne. ł differẽtia. ł causis arg̃a duc̃tꝰ
demostratiuis maxime silłis. uires atq ordinẽ subministrãt. Reli qua¬
dubitatur. ad p̃dicatiuos ac sĩplices. Reliqui uͦ ad ypotehticoᷤ. ⁊ cõdicio.¬
Om̃es enĩ maxĩe ꝓpositic̃es. ł diffinitiones in eo qđ s̃ maxiẽ nõ differt̃.¬

Expanded text:
i testimonium praebent et sunt inartificiales loci, atque omnino disiuncti, nunc quidem in aequalitate, nunc vero in maioris minorisve comparatione consistit. Autaut ex divisione nascuntur. In quibus omnibus consequentia et repugnantia custoditur. Sed ea quidem quae ex diffinitione, vel genere, vel differentia, vel causis argumenta ducuntur, demonstrativis maxime syllogismis vires atque ordinbus in quaestione dubitatur, ad praedicativos ac simplices; reliqui vero ad hypotheticos et conditioOmnes enim maximae propositiones, vel definitiones, in eo quod sunt maximae, non differ
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt supͣ tͥtauus tͥtauia infra tͥnapos tͥneptis. Ex oblico
fr̃is ⁊ sororis. abnepos abneptis. fr̃s patrueles. sorores patrue¬
les. amiti amitine. ꝯsobrini ꝯsobrine. patrui magni amite
magne. auundi magni. mat̾tere magne. nepos neptis. ꝓpͥoris
sobrini. filiꝰ filia. qͥa sob̾ni apellant᷑. Qb exlat̾e adcrescũt ꝓpatrui¬

Expanded text:
ueniunt supra tritauus tritauia. Infra trinepos trineptis: ex obliquo fratris et sororis abnepos abneptis, fratris patruelis sororis patruelis, amitini amitinae, consobrini consobrinae, patrui magni amitae magnae auunculi magni materterae magnae nepos neptis, propioris sobrino filius filia, qui co
Abbreviated transcription (Latin):
effectibus. aut̃ corrupt̃sib aut ab usib aut p̃t̾ hos om̃sex ꝯuru¬
nit᷑ actiaentib & ue cũ ita sint. cũ pͥ locũ qui a toto sumit ispis¬
ciamꝰ ĩotũ duob̾ modis dici solet. Aut ut gͦ aut ut id qd ex płib¬
tiomibus arg̾a subpeditat ut si sit q̃stio. an iusticia utał sit fit
huinane res ꝓuidencia regant᷑. dicimꝰ si mundus ꝓuidentia recit᷑
homines ã pars mundi sunt. humane gͥ res ꝓuidentia regunt᷑.
locus atoto .i. ab integro   partibꝰ constat. id uͦ ÷ mundus. qui
om̃iũ totũ ÷ Apartib ⁊̃ duobꝰ modis arg̃a nascunt᷑. Aut enĩ a¬

Expanded text:
corruptionibus, aut ab usibus, aut praeter hos omnes ex communiter accidentibus. Quae cum ita sint, eum prius locum qui a toto sumitur inspiciamus. Totum duobus modis dici solet: aut ut genus, aut ut id quod ex ptionibus argumenta sappeditat, ut si sit quaestio an justitia utilis sit, fit humanae res Providentia regantur, dicemus: si mundus Providentia regitur, homines autem partes mundi sunt, humanae igitur res Providentia reguntur. locus a toto, id est ab integro quod partibus constat: id vero mundus est, qui hominibus totum est. A partibus etiam duobus modis a
Abbreviated transcription (Latin):
locus forsitan ẽẽ undetur. S qm̃i nõ inħet inhis de quib ꝓponit᷑
t̾minis. s extͣ posita res. hoc t̾m quia nocior uidet᷑. afsumit᷑ idcͥco ex trãssuptione.
ocus hic cõueniẽti uocabło nũcupatus ÷ fit uͦ hec trãssuptio ⁊ in noĩe.
ab obscuro uocabło. ad nociꝰ argum̃tatõ trãffert᷑ hoc modo. Ut si querat᷑ an phi¬
losophus inuideat. sitq ignotũ quid philosophi signific nom̃ dicemꝰ. Ad uocabłũ
nociꝰ transferentes. nõ inuide qͥs sapiens sit. Nocius uͦ ÷ sapiẽtis uocabłũ ꝗ philosophi
Casus ÷ alicuꝰ nõis pͥncipał inflexio. Inadu̾biũ : ut ai̾ticia inflectit᷑ iuste. Casus gͥ ÷
iusticia. id quod dicimꝰ iuste : ad u̾biũ. Conuigata uͦ dicunt᷑. que ab eod̾ diu̾so modo
ducta flux̾unt : ut aiusticia iustũ. hec gͥ int̾ se cũ ip̃a iusticia c̃õiugata dicunt᷑¬
Ex quib õib inꝓnitu sunt arg̃a. Nanisi id quod iustũ ÷ bonũ ÷ ⁊ id quod iuste ÷ͥ bo

Expanded text:
locus a toto forsitan esse videretur; sed quoniam non inhaeret in his de quibus proponitur terminis, sed extra posita res, hoc tantum quia notior videtur, assumitur; idcirco ex transumptione locus id convenienti vocabulo nuncupatusab obscuro uocabulo ad notius argumentatio transfertur ut, si, inquit, quaeratur an philosophus inuideat sitque ignotum quid 'phinotius transferentes, non invidere qui sapiens sit; notius enim est sapientis vocabulum quam philosophi. Casus est alicujus nominis principalis inflexio in adverbium: ut a justitia inflectitur juste, casus igitur est justitia, id quod dicimus juste, adverbium. Conjugata vero dicuntur, quae ab eodem diverso modo ducta fluxex quibus omnibus in promptu sunt argumenta. Nam si id quod iuste est bonum est, et quod iustum est bo
Abbreviated transcription (Latin):
animata sonsibilis. Igitur incet̾is questionibꝰ strictĩ acb̾uit᷑ locoꝵ
differenciis cõmemoratis. oport unius cuiꝰq ꝓpͥetatem uigilancis aĩ
alacͥtate ꝑciꝑe. huius aũ loci qui ex substancia dr̃ dupplex modus⁊
Partim namq ad iffinicione. partĩ adescͥptione argum̃ta ducunt᷑.¬
Differt aũt diftincio. ad escͥptione. quod disfinicio
ae differentias assumit. Beseͥptio uͦ subiecta intelligentiam
daudit quibusdã uł actidentibꝰ. unã efficientib pbegne e¬

Expanded text:
animata sensibilis. Ita igitur in caeteris quaestionibusanimata sensibilis. Ita igitur in caeteris quaestionibusdifferentiis commemoratis, oportet uniuscujusque proprietatem vigilantis animi alacritate percipere. Hujus autem loci qui ex substantia ducitur, duplex modus est; partim namque a definitione, partim a descriptione argumenta ducuntDiffert autem definitio a descriptione, quod definitio genus ac differentias assumit; descriptio vero subjectam intelligentiam claudit, quibusdam vel accidentibus unam efficientibus
Abbreviated transcription (Latin):
in sola diffinicione consistunt. Diffinitio enĩ substanciã monstrat.
dubitacio conliquescat. Age enĩ. Q ueratur an arbores animalia
sint. fiatq hiuiꝰ modi sillogismus. Animal ÷ substancia. animata
sensibilis. Hͫ ⁊ arbor substancia animata sensibilis. Igitur arbor
animal nõ ÷ hic questio de gen̾e÷ Utrum arbores. sub anima.¬
lium gen̾e ponende si nt. Iueritur locus qui ĩ uniu̾sal iꝓposicione
consistit. cui gen̾is diffinicio non cõuenit. id eius. cuius d̃iffi¬
ncio ÷ species nõ ÷ loci suꝑioris differẽtia. qui locus nichilominus
nuncupatur a diffinicione. Uides ꝑ ut tota dubitacio questio. ⁊ uis¬
nis sillogisini argum̃tacione tractata sit. ꝑ conueniẽtes ⁊ cõgruaᷤ
ꝓposiciones. que uĩ suam ex pͥma ⁊ maxima ꝓposiciõe custodiunt.
⁊ ex ea quę negat eẽ speciẽ cui nõ coueniat gen̾is diffinitio.
stione locati sunt. Ut animalis .i. ab oius diffinicioe: que sub stancia

Expanded text:
bstantiam monstrat; vel locorum ratio conquiescat. Age enim quaeratur, an arbores animalia sint, fiatque hujusmodi syllogismus: Animal est substantia animata sensibilis; non est arbor substantia animata sensibilis; igitur arbor animal non est. Hic quaestio de generlium genere ponendae sint quaeritur. Locus qui in universali propositione consistit, hic est cui generis diffinitio non convenit; id eius cuius ea diffinitio est, species non est. Loci superior differentia, qui locus nihilominus nuncupatur a diffinitione. Vides igitur ut tota dubitatio quaestionis syllogismi argumentatione tractata sit per convenientes et congruas propositiones, quae vim suam ex prima et maxima propositione custodiunt, ex ea scilicet quae negat esse speciem, cui non convenit generis diffinitio, stione locati sunt, ut animalis, id est, ab eius diffinitione quae est substantia
Abbreviated transcription (Latin):
equitare. Est ã pͥmũ quidem exemplũ. a gen̾ationibꝰ. ꝗd id̾ ab effe¬
tibus uocari pͭ. Scđ̾m a corruptionibꝰ. uerciũ ab usibꝰ. Om̃iũ aũ

Expanded text:
equitare. Est autem primum quidem exemplum a generationibus, quod idem ab effeequitare. Est autem primum quidem exemplum a generationibus, quod idem ab effectibus vocari potest. Secundum a corruptionibu
Abbreviated transcription (Latin):
me armꝰ uti. quiahis ferrũ desit. Maxina ꝓpositio ubi mat̾ia
a causa dr. eq̃ ia quod efficit. arq iad quod oꝑantis actũ susc ip̃
eius rei que efficitur: cause s̃. Rursus a fine.
Si sit ꝓposit an iusticia bona sit: fiat argum̃tacio
talis. Si beatũ ẽe bonũ ÷ ⁊ iusticia bona ÷ hic ÷ iusticie finis. Ut qͥs
scđm iusticiam ad beatitudinẽ ꝑducat᷑. M grima ꝓposicio. Cuius finis
bonus est. ip̃m quoq bonũ ÷ locus afine. Ab eo uͦ qͥcuiusq forma ÷ ita. Nõ
potuisse uolare de dalũ. Q ñ nullas naturali forma penna hũisse:
Maxima ꝓposicio. tm̃ quẽq posse quantũ forma ꝑmiserit. Nocus
a forma. Ab efficientib uͦ. ⁊ corruptionibꝰ. ⁊ usibꝰ hoc mͦ. Nã sibonũ
÷Atͦmus ⁊ costructio boñ ÷ : boñ ÷ domꝰ. Rursus. Si malũ: destru¬
ctio domus: bona ÷ domus. ⁊ sibona ÷ domus. mala ÷ destrutt̃õ
domus. ⁊ siboñ ÷ equitare : boñ ÷ equs. ⁊ si bonus ÷ equs: bonũ :

Expanded text:
me armis uti, quia his ferrum desit. Maxima propositio, ubi materia a causa dicitur. Aeque enim id quod efficit, atque id quod operantis actum suscipit, ejus rei quae efficitur causae sunt. Rursus a fine sit propositum, an justitia bona sit, fiet argumentatio talis. Si beatum esse, bonum est, et justitia bona est; hic est enim jusm vivit, ad beatitudinem perducatur. Maxima propositio, cujus finis bonus est, ipsum quoque bonum est. Locus a fine. Ab eo vero, quae cujusque forma est, ita non potuisse volare Daedalum, quoniam nullas naturalis formae pennas habuisset. Maxima propositio, tantum quemque posse, quantum forma permiserit. Locus a forma. Ab effectibus vero, et corruptionibus, et usibus hoc modo: nam si bonum est domus, constructio bonum est, bonum est domus. Rursus si malum est destructio domus, bona est domus, et si bona est domus, mala est destructio domus. Item si bonum est equitare, bonum est equus, et si bonum est equus, bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
arte. alie ex casu.  Ruisum causaꝵ alie sunt constantes. alie
in cõstantes. Sa melius. Causaꝵ alie sunt uoluntarie. alie igno¬
rate Ngnorataꝵ pars ÷ in casu. pars̃ in necessitate⁊ co nstituta
Necessariaꝵ. pars in ui. pars in insciencia. posica: Ne ffecta uͦ i
tantum diuidi possunt. quantũ ad suꝑius dictas causas referunt᷑.
Uocus uꝰ a cõparacione. minoꝵ parium. acq maroꝵ diui ditut
in nũr mn .speciem uim. ad res suas affectionem NIue eulltasint
eñq nichil sit ind̾iuisiõẽ p̃t̾missum: reete marets etellits rar¬
eicione cõdudit. dicens nullam argum̃ti sedem ẽs qꝑ̃senitionis¬
que ses uis paucis ab soluam Angum̃ti erĩ sedes peret mayinta ꝑ fo

Expanded text:
nt constantes, aliae inconstantes. Amplius, causarum aliae sunt voluntariae, aliae ignoratae. Ignoratarum pars in casu, pars in necessitate est constituta. Necessariarum pars in vi, pars in scientia posita est. Effecta vero intantum dividi possunt, inquantum ad suum atque majorum, dividitur in numerum, speciem, vim, ad res alias affectionem. Quae cum ita sint, cumque nihil sit in divisione praetermissum, recte M. Tullius partitionem conclusit, dicens nullam argumenti sedem esse praeteriquae sit vis, paucis absolvam. Argumenti enim sedes partim maxima pro
Abbreviated transcription (Latin):
optimũ p̃dicasse quod tumeliis re ꝓposita monstrare contendass picũ
tus iom̃ibꝰ meioꝵ locis his oꝑpositi que det̾ioras continebut ciriũ¬

Expanded text:
optimum praedicasse, quod tu melius re proposita monstrare contendas. Dictis optimum praedicasse, quod tu melius re proposita monstrare contendas. Dictis igitur omnibus meliorum locis, his oppositi quae deteriora
Abbreviated transcription (Latin):
modo s̃ que sc sequntur. Ut que iocundiori płibus. que dariora int̃¬
inultos. que pluribus coꝓbatas. meliora ducantur. Ham ⁊ si mi nus¬
hec ipsa huius nature sint s affectione tam̃ ut dictum ÷ eoꝵ quibꝰ
uł iocundiora uł int̾ quos clariora s: aut a quibꝰ ꝓbant᷑ meliora exti¬
manda s̃. Sed quãꝗͣ idꝙ apluribus bonum ducitur. suꝑius in ea
cõparacionis parte posu̾it inqua fiebat scđm num̃ũ cõparacio
nil tam̃ inpedit eundẽ locum scđm aliam atq aliam c̃õsid̾atio nẽ.
anisis gen̾ibus subdi. Uelut ala auis cum substancia sit. oadẽ tam̃a
aliꝗđ eẽ incelligit᷑ si ad alatum consiqetur. Illa q̃q̃ ex asfecciõe uidẽt᷑
et meliora que ab eo laudata s̃. contra quẽ dialectica racione ał
rethorica facultate dissericur. Nam ut reuinc̾e adu̾sariũ possis.
sat ÷ si eum tibi consenssisse monstrau̾is. atq id aliquonao ueluc

Expanded text:
modo sunt quae sequuntur, ut quae jucundiora sunt pluribus, quae clariora intmodo sunt quae sequuntur, ut quae jucundiora sunt pluribus, quae clariora intsi minus ipsa hujus naturae sint, affectione tamen, ut dictum est, eorum quibus vel jucundiora, vel inter quos clariora sunt, aut a quibus probantur, meliora existimanda sunt. Sed quanquam id quod a pluribus bonum ducitur, superius in ea comparationis parte posuerit in qua fiebat secundum numerum comparatio, nihil tamen impedit eumdem locum secundum aliam atque aliam considerationem diversis generibus subdi: velut ala avis cum substantia sit, eadem tamen ad aliquid esse intelligitur, si ad alatum consideretur. Illa quoque ex affectione videntur es e meliora quae ab eo laudata sunt, contra quem dialectica oratione vel rhetorica facultate disseritur. Nam ut revincere adversarium possis, sat est si eum tibi consensisse monstraveris, atque id aliquando velut
Abbreviated transcription (Latin):
arcifex quã mat̾ia. Illa quippe stolida atq ĩmota. nec aliquod efficiẽs
uisi formam ab artifice .i. ab efficiente causa susceꝑit. Ntemq scipsi
cõtẽpta s̃. meliora eẽ his uident᷑ que egent aliis. ueluti om̃iũ optiniꝰ
aeus ÷ quia nullo indiget. ⁊ ipso cuncta s̃ indiga. Item que ĩ nr̃a sũt
potestate. magis seligenda. quã que nons̃. In aliena manu posita:
t̃ẽ meliora: Quoꝵ tam̃ locoꝵ pars contraria: contrariũ tenet. In¬
spectis quipye que meliora s̃. si hoꝵ adu̾sa uideamꝰ. det̾iora s̃. Restat
in affectioẽ posita cõparacio. Que ita tractat᷑ ut nõ ꝑ sem ipsam.
ros que alii confertur. s ex alt̾ius cuius lib consid̾atiõẽ penset᷑. uolut
intribꝰ quibusdã rebus. si due ad se inuicẽ cõparent᷑. eoq ad t̾ciam
plus minus ue iungantur. Sint enĩ duo quedam humanis rebus
quantũ rei publice ⁊ pͥncipib adiuncta sit. hec gͥ res ex affectiõe

Expanded text:
r quam materia, illa quippe stolida est atque immota. Nec aliquid efficiens, nisi formam ab artifice, id est ab efficiente causa, susceperit. Item quae se ipsis contenta sunt, meliora esse his videntur quae egent aliis: veluti omnium Deus optimus est, quia nullo indiget, et ipso cuncta sunt indiga. Item quae in nostra sunt potestate magis eligenda sunt quam quae in aliena manu posita esse meliora? Quorum tamen locorum pars contraria contrarium tenet: inspectis quippe his quae meliora sunt, si horum adversa videamus, deteriora sunt. Restat in affectione posita comparatio quae ita tractatur, ut non per semetipsam res quae alii confertur, sed ex alterius cujuslibet consideratione pensetur, velut in tribus quibusdam rebus si duae ad se invicem comparentur, eo quod ad tertiam plus minusve jungantur. Sint enim duo quaedam humanis rebus quantum reipublicae vel principibus adjuncta sit. Haec igitur res ex affectione
Abbreviated transcription (Latin):
pedes. aut nõ ht̃. Particio uͦ : uł ut si quis diuidat. Om̃is hõ aut sanus. aut eger ÷ Fit
aũ uniu̾sa diuisio. uł ut gn̾is insp̃es. uł tociꝰ ipartes. uł uocis in ꝓpͥas significationes.¬
itł actidẽtis in sub̾a. uł sub̾i in accidẽtia. Quoꝵ enĩ racionẽ heo libro diligẽ ius expli¬
caui: ꝙͣ de diuisiõe cõposui. atq idcͥco ad hoꝵ cognicionẽ cõgrua petãt᷑ ex empla.fiũt
uͦ argum̃taciones. ꝑ diuisionẽ cũ ea seg̾gaciõe que ꝑ negatõnẽ fit. tũ ea que ꝑ petici¬
le.atq icõueniẽs ducũt. atq ita id quod reliquerãt rursũ assumũt. que faciliꝰ qͥsq
cognosc si pͥorib ana leticis oꝑam dedit. hoꝵ tm̃ in p̃sens talia p̃stabũt exempla.¬

Expanded text:
pedes, aut non habet. Partitione vero, velut si quis dividat: omnis homo aut sanus, aut aeger est. Fit autem universa divisio, vel, ut generis in species, vel totius in partes, vel vocis in proprias siin accidentia, vel accidentis in accidentia. Quorum omnium rationem in meo libro diligentius explicavi quem de divisione composui; atque idcirco ad horum cognitionem congrua petantur exempla. Fiunt vero argumentationes per divisionem, tum ea segregatione quae per negationem fit, tum ea quae per partitile atque inconveniens ducunt, atque ita id quod reliquerant, rursus assumunt. Quae facilius quisque cognoscet, si prioribus analyticis operam dederit. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
si quis capillis uisum cõferat. Egrius enĩ toleramꝰ carere uisu. qͣ
capillis. Itaq ex hoc ineliorem ẽẽ uisum capillis: quia his facile. illo
equo animo carere nõ possumus. Nerfecta etiam ĩ ꝑfecti nat᷑a¬
lit̾: exellunt. Illa enĩ suam formam indẽpta sunt: illa minime
Tota etiam partib exellentiora eodem mͦ ẽẽ arbitram᷑. Nam quod
totũ ÷: habet natura ꝓpriam formam. Iuod uͦ pars ÷ ⁊ ad totiꝰ
nitit᷑ ꝑfectionem. nõdum sue pulchritudinis speciẽ cepit. insi
ad totius integͥtatẽ referatur. Iam uͦ ratione utentia. racion
ex ꝑtib nullus dubitat ẽẽ meliora. Nolumtaria q̃ q̃ necessaruᷤᷤ
iure ante ponunt᷑. Nam que uolũtarias: lib̾as. Que necessaria:
quodã nos ueluti dñio necessitatis astringunt. atq id eo meliora eẽ
uolumtaria necessariis existimamꝰ. Iuamꝙͣ in hoc .⁊. illud ĩtelli¬

Expanded text:
si quis capillis visum conferat. Aegrius enim toleramus carere visu quam si quis capillis visum conferat. Aegrius enim toleramus carere visu quam capillis; ita ex hoc meliorem esse visum capillis judicamus, quod his facile, illo aequo animo carere non possumus. Perfecta etiam imperfectis naturaliter excellunt, illa enim suam formam adepta sunt, illa minime. Tota etiam partibus eodem modo excellentiora esse arbitramur: nam quod totum est, habet naturae propriam formam. Quod vero pars est et ad totius nititur perfectionem, nondum suae pulchritudinis speciem cepit, nisi ad totius integritatem referatur. Jam vero ratione utentia rationis expertibus nullus dubitat esse meliora. Voluntaria quoque necessariis jure anteponuntur, namque voluntaria libera sunt, quae necessaria quodam nos veluti dominio necessitatis astringunt, atque ideo meliora esse voluntaria necessariis existimamus; quanquam in hoc etiam illud intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nemo ad eundẽ finẽ ꝑ laboriosam atq asꝑam uiam tende cupiat.
partĩ etiã pꝰ poni debent. quod .in. tullius tacuit. Necessaria quippe
p̃ferunt᷑. his nõ necessariis. que nõ boni ratione s uoluptatis appeci.¬
cione s̃constituta. ueluti luxu regio parata conuiuia. Nullus sapi¬
ens iudic ẽẽ meliora his que nature expleant indigẽtiã. Quedã uͦ
sque ipsa specie boni cũ nõ necessaria sint. meliora s̃ necessariis. Nam
uiuere necessariũ ÷ ⁊ sine eo subsist̾e̾ animal nequit. Philosophari
uͦ nõ ÷ necessariũ. Melius tam̃ longeq exellentius ÷ philosophum
unu̾e: quã tantũ uiuere. Illud enĩ racio paucisq ⁊̃ utentibꝰ raciõe
c̃õsensum. illud pecudib c̃omune nobiscũ. Nuͥa q̃q̃ alienis iure me¬
bat eẽ meliora: qr maxime desid̾ant᷑. ⁊ sine his anxia uita ÷ uelu

Expanded text:
quod nemo ad eumdem finem per laboriosam atque asperam viam tendere cupiat, quod nemo ad eumdem finem per laboriosam atque asperam viam tendere cupiat, partim etiam postponi debent, quod M. Tullius tacuit: necessaria quippe praeferuntur his non necessariis, quae non boni ratione, sed voluptatis appetitione sunt constituta, veluti luxu regio parata convivia nullus sapiens judicet esse meliora his quae naturae expleant indigentiam. Quaedam vero sunt quae ipsa specie boni, cum non necessaria sint, meliora sunt necessariis. Nam vivere necessarium est, et sine eo subsistere animal nequit. Philosophari vero non est necessarium, melius tamen longeque excellentius est philosophum vivere quam tantum vivere: illud enim raro paucisque etiam utentibus ratione concessum; illud pecudibus commune nobiscum. Sua quoque alienis jure meobat esse meliora, quod maxime desiderantur, et sine his anxia vita est, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti salus que ꝑ se expetit᷑. medicina ꝓpt̾ salutem. Quo cͥca mehior
÷ salus. quã medicina. Atq hoc non ad aliquẽ num̾ũ. nec ꝓstremo
ad aliꝗ̃ quantitatẽ. s ad ipsam speciẽ salutis. ac medicine cõsid̾at¬
onis referentes: iudiciũ ꝓmimus. Illa q̃q̃ que innata s̃ atq insita
assũptis ⁊ aduẽtitiis meliora iudicant᷑. Unde innata moribꝰ gͥuitas
longe ampliꝰ exellit eam que ꝑ imitatioẽ affectat᷑. Integra ⁊̃ pociꝰ
ꝗͣ contaminata : melioris iudiciũ ferunt. Nam que incegra s̃: suam
speciem seruant. Iue cõtaminata s̃. atq ex aliqua parte uiciata:
siqua ⁊̃ mnerat. speciei pulcͥtudinẽ ꝑdider̃t̃. Nocunda minus. iocundi
meliora: cõmunis om̃iũ animaliũ natura diudicat.. honesta utilibꝰ
sapientes anponũt. SProcliua laboriosis ante ferri illa res mõstrat.

Expanded text:
veluti salus quae propter se expetitur, medicina propter salutem; quocirca melior veluti salus quae propter se expetitur, medicina propter salutem; quocirca melior est salus quam medicina: atque haec non ad aliquem numerum, nec postremo ad aliquam quantitatem, sed ad ipsam speciem salutis ac medicinae considerationem referentes, judicium promimus. Illa quoque quae innata atque insita sunt, assumptis et adventitiis meliora judicantur, unde innata moribus gravitas longe amplius excellit eam quae per imitationem affectatur. Integra etiam potius quam contaminata melioris rei judicium ferunt. Nam quae integra sunt, suam speciem servant, quae contaminata sunt atque ex aliqua parte vitiata, si qua etiam inerat, speciei pulchritudinem perdiderunt. Jocunda minus jocundis meliora, communis omnium animalium natura dijudicat. Honesta utilibus sapientes anteponunt; proclivia laboriosis anteferri illa res monstrat,
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝑatio intemporis q̃ q̃ rationẽ. Nam c̃ tempꝰ ctis qͥbꝰdã spaciis diui-¬
datur. uelut hore diei. m̃sis. atq anm. ex equalib bonis ea magis
eligenda s̃ que diuturmꝰ ꝑseuerant. quod in num̾o positũ eẽ nullus
ignorat. Ipsa enĩ diuturnitas pharimoᷤᷤ eẽ uł dies. ł m̃ses. uł annos fate
quibꝰ duret id quod eligitur. Nonge eciã ꝑuagata bona angusti
⁊ inunũ nimimũq locũ coarcatis num̾i cõparatiõe pcellunt.
Namq longe laceq ꝑuagata s̃: Uas plurimas gentes regionesq
diffusa s̃. Pluralitas uͦ cinuslib rei nũrm spectat. Iam uͦ ex quo
plura ꝓpagant᷑ bona. ꝗs nõ uidet ẽẽ meliora his quoꝵ ⁊ in ops
bonoꝵ contractiorq fecunditas. Iuis ⁊ bonũ quod pluresimi
imitentur ut faciant. cet̾isq ita nõ s̃ exellere nõ arbitretur. quȩ nu¬
m̃o constare quis nesciat. quando ĩnumo pluralitas constat: ISpecie
uͦ cõparant᷑: que ꝑse ipsa consid̾ata. sue quodãmͦ pulcͥtudinis m̾ito

Expanded text:
ione. Nam cum tempus certis quibusdam spatiis dividatur, velut horae, diei, mensis, atque anni, ex aequalibus bonis ea magis eligenda sunt, quae diuturnius perseverant, quod in numero positum esse nullus ignorat. Ipsa enim diuturnitas plurimos esse vel dies, vel menses, vel annos fatetur, quibus duret id quod eligitur. Longe etiam pervagata bona, angustis et in unum minimum locum coarctatis numeri comparatione praecedunt. Nam quae longe lateque pervagata sunt, ea in plurimas gentes regionesque diffusa sunt; pluralitas vero cujuslibet rei numerum spectat. Jam vero ex quo plura propagantur bona, quis non judicet esse meliora his quorum est inops bonorum contractiorque fecunditas? Quis etiam bonum quod plures imitentur ut faciant, caeteris quae ita non sint, excellere non arbitretur, quae in numero constare quis nesciat, quando in numero pluralitas constat? Specie vero comparantur, quae per seipsa considerata suae quodammodo pulchritudinis merito
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur coruum. Ꝙuamꝙͣ in causis etiam alique actidentes esse
possint de quarũ om̃iũ ꝓpetatibꝰ tullius supra asseruit. SAtq ut ĩ
brouissimam descͥptionẽ tota locoꝵ diuisio colligatur. erit hoc
modo. Om̃e argum̃tum aut ex his locis ducitur que in ipseꝰ de
quo queritur inherent. aut ex ͥnsecus. aut extͥuserus assumit shis
u̾ locus qui in ipsis de quibus ambigitur positus ÷: diuiditur ĩ eũ

Expanded text:
quanquam etiam in causis aliquae accidentes esse possint. De quarum omnium proprietatibus Tullius supra disseruit. Atque ut brevissima descriptione tota locorum divisio colligatur, erit hoc modo: Omne argumentum aut ex his locis ducitur qui in ipso de quo quaeritur inhaerent, aut ex his quae extrinsecus assumuntur. Is vero locus qui in ipsis de quibus ambigitu positus est, dividi
Abbreviated transcription (Latin):
icesione uariant᷑. Mani quibus in eadem qualitate maror nunus
pulchrior species esficatior iis ad p̃siosiora conunitior assctio ea
meliora ẽẽ estimabunt. Ꝙue si equa fi̾int in eadem qualitate
paria sunt. Exemplum uͦ quod posuit ad eblandiendũ trebacis
animũ ualet. cũ ꝓpͥam ⁊ oratoriam facultatẽ cum turis ꝑitoꝵ
laude ꝯuingat hoomͦ. Si consilio iuuare ciues ꝙ iaris ꝑitoꝵ ⁊ et¬

Expanded text:
cessione variantur. Nam quibus in eadem qualitate major numerus, pulchrior species, efficacior vis, ad pretiosiora conjunctior affectio, ea meliora esse existimabuntur. Quae si aequa fuerint, in eadem qualitate paria sunt. Exemplum vero quod proposuit, ad blandiendum Trebatii animum valet, cum propriam, id est oratoriam, facultatem cum jurisperitorum laude conjungit hoc modo: Si consilio juvare cives, quod jurisperitorum e
Abbreviated transcription (Latin):
t id infertur. Ea uͦ condusio ÷ ꝑ quam dicimus. higͥ qui consulunt.
⁊ hi qui deffendunt pari gła ẽẽ debent. Hoc aũt b̾uit᷑ dialecticoꝵ
more ꝓtulit: qui sic enunciant. si dies ÷: lucet. At quod pͥmũ est. Id
cionis que erat si dies ÷: lux ÷ sequebatur. Igitur hic q̃q̃ cicero sic ꝓtu-
ẽẽ ponendum. Id enĩ erat pͥmum in ea ꝓposicioẽ que dicebat. Siꝯsilio
⁊ auxilio iuuare ciues equa in laude pon̾etur. pari gła eẽ oratores.

Expanded text:
res infertur. Ea vero conclusio est per quam dicimus: hi igitur qui consulunt, et hi qui defendunt, pari gloria esse debent. Hoc autem breviter dialecticorum more protulit, qui sic enuntiant: si dies est, lucet. At quod primum est, id tionis, quae erat, si dies est, sequebatur. Igitur hic quoque Cicero sic proesse ponendum, id enim erat primum in ea propositione quae dicebat: Si consilio et auxilio cives juvare aequa in laude poneretur
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯtrario sint gen̾e. pluralitati paucitas p̃ferenda ÷ ut pauca
mala pluribus malis. Mala uͦ ipsa: bonis nullomͦ cõferunt᷑. Que
enĩ ullo mͦ cõpensant᷑ in eodẽ ẽẽ gen̾e debent. nõ in cõtrario. Nãcũ
adu̾sus se contraria ⁊ erogione locata sint: conferri. cõparariq

Expanded text:
in contrario sint genere, pluralitati paucitas praeferenda est, ut pauca in contrario sint genere, pluralitati paucitas praeferenda est, ut pauca mala pluribus malis, mala vero ipsa bonis nullo modo conferuntur. Quae enim ullo modo compensantur, in eodem esse genere debent, non in contrario. Nam cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
parationis utendũ: habeamꝰ inuentionis exemplar. adꝙ querẽtẽ
animũ possimus adu̾tere. Orĩis gͥ cõparatio aut in nim̾o constat.
aut in specie. aut in ui. aut in aliqua locata extͥnsecꝰ affectione.
Nam quod cũq conferre cõtendimꝰ. aut numo cõparamꝰ. ⁊ scđ̾m id
aliud marus. aliud minꝰ ẽẽ decernimꝰ. aut speciẽ ipsam intuẽteᷤᷤ
eamq aliz cõparantes. de exellentia iudiciũ damꝰ. aut illud cõsida¬
mus quid res q̃q possit effic̾e. ⁊ inquantũ eiꝰ ꝓgredi possit nat᷑a.
aut ex alioꝵ quodãmͦ continẽtia. aut excircũstantiũ affectiõe
rem quam alu conferimꝰ intuem᷑. I Hum̾o gͥ que cõparant᷑. si ex
eodẽ sint gen̾e plura paucioribꝰ ante ponunt᷑. Uelut si bona oĩa
sint ⁊ equalia. iure quisꝗͣ plura bona pauciorib ante ponit.⁊
÷ hec maxima ꝓpositio. Plura bona pauciorib ante ponunt᷑. Et
in cet̾is q̃q̃ eadẽ racio ꝑspicit᷑ maximarũ ꝓpesitionũ. At si om̃ia

Expanded text:
parationis utendum, habeamus quoddam, velut inventionis exemplar, ad quod quaerentem animum possimus advertere. Omnis igitur comparatio, aut in numero constat, aut in specie, aut in vi, aut in aliqua locata extrinsecus affectione. Nam quodcunque conferre contendimus, aut numero comparamus, et secundum id aliud majus, aliud minus esse decernimus; aut speciem ipsam intuentes, eamque alii comparantes de excellentia judicium damus; aut aliud consideramus, quid res quaeque possit efficere, et in quantum ejus progredi possit natura, aut ex aliorum quodammodo continentia, et ex circumstantium affectione rem quam alii conferimus intuemur. Numero igitur quae comparantur, si ex eodem sint genere, plura paucioribus anteponuntur, velut si bona omnia sint aequalia, jure quisquam plura bona paucioribus anteponit. Et est haec maxima propositio: Plura bona paucioribus anteponuntur, et in caeteris quoque eadem ratio perspicitur maximarum propositionum. At si omnia